Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég á ekki eftir nema örstutta aths. og ætla að ljúka henni nú og ekki taka fyrir nein ný atriði. En ég vil aðeins segja þetta: Hæstv. landbrh. komst þannig að orði í síðustu ræðu sinni, að það, sem mestu máli skipti, væri, að það miðaði áfram í landbúnaðarmálunum, og þá á hann vafalaust við líka í landbúnaðarlöggjöfinni. Mín síðustu orð í þessum umr. verða þau, að það, sem er einmitt höfuðatriðið nú, er, að það miðar ekki áfram, heldur hefur hæstv. ráðh. gengið aftur á bak í þessum málum, eins og hefur verið sýnt fram á í þessum umr. Og þetta er kjarni málsins. Það hefur verið gengið aftur á bak undir forustu hæstv. ráðh. í lánamálum landbúnaðarins, þannig að lán til stofnkostnaðar eru stórum dýrari en áður, og í búbót fylgir svo sérstakur skattur til þess að fá þessi hærri lán. Þetta er að ganga aftur á bak, en ekki áfram. Jarðræktarframlög hafa farið lækkandi óðfluga ár frá ári undir forustu þessa hæstv. ráðh. samkv. jarðræktarl., sem ekki er hægt að mótmæla og allir þekkja, sem um þessi mál fjalla. Þannig hefur einnig verið gengið aftur á bak undir forustu þessa hæstv. ráðh. í því, að það hefur verið dregið úr framlögum ríkisins til uppbyggingar í landbúnaðinum. Þetta er ekki að ganga fram, þetta er ekki að sækja fram, þetta er að ganga aftur á bak. Þetta heitir ekki, að málum miði áfram. Og það er alveg sama, hversu lengi hæstv. ráðh. stendur hér og bætir við nýjum vífilengjum um einstök atriði, sem ekki koma þessum meginkjarna við. Í þessum höfuðmálum hefur verið gengið aftur á bak, og m.a. þess vegna er nú ástandið í landbúnaðinum eins og það er. Sem sé þannig, að skrum hæstv. ráðh. um heppilegt ástand í landbúnaðinum hljómar eins og storkun í eyrum þeirra, sem þekkja til þeirra mála. Það hefur líka miðað aftur á bak um afurðalán landbúnaðarins, sem hæstv. ráðh. hefur orðið að játa, þannig að það hefur verið stórminnkað, sem lánað er út á afurðir bændanna, og það svo, að þau mál eru komin í mjög slæman hnút ofan á allt annað. Hæstv. ráðh. talaði í því sambandi um gjaldeyrisvarasjóðinn. Heldur hæstv. ráðh., að það auki gjaldeyrisvarasjóðinn að klemma þannig að landbúnaðinum, að landbúnaðarframleiðslan bíði stórkostlegan hnekki? Nei, ég held, að hæstv. ráðherra sé óhætt að gera sér grein fyrir því, að það eflir ekki gjaldeyrisvarasjóðinn að haga þannig rekstrarlánaveitingum til landbúnaðarins. Það verður því að endurskoða það sjónarmið, að það sé einhver sérstakur búhnykkur vegna gjaldeyrisvarasjóðsins að draga sem allra mest saman rekstrarlán til landbúnaðarins. Ég skal ekki brjóta af mér við hæstv. forseta og læt því þessa aths. duga. En það undarlega við ástand hæstv. landbrh. og hans málflutning og framkomu er það m. a., að þegar hann hefur stigið 4–5 stór skref aftur á bak, stígur hann eitt lítið skref áfram og segir: Það sjá allir, að ég er að sækja fram, og það er ástæða til að þakka mér fyrir það, - ég er á hraðri framfaraleið, - ég er að sækja fram. - En það, sem skeð hefur, er, að hann var sjálfur kominn aftur á bak langa leið, en steig svo þetta litla skref fram. Þannig er öll framkoma hæstv. landbrh. og allur málflutningur hans, 4–5 stór skref aftur á bak, lítið skref áfram og síðan: Sjáið, ég er í hraðri framsókn: ég er að sækja fram.



Herra forseti. Hæstv. landbrh. hefur haldið því fram m.a. í umr. um þetta mál, sem hér er á dagskrá, að lánasjóðir landbúnaðarins, ræktunarsjóður og byggingarsjóður, hafi verið gjaldþrota, þegar núv. stjórn kom til valda. Þetta er ekki rétt. Það er ekki skemmtilegt að þurfa að segja, að ráðh. segi ósatt í þingræðum, en hjá því verður ekki komizt. Þegar athugaðir eru reikningar sjóðanna í árslok 1959 og yfirfærslugjaldinu, sem þá gilti, bætt við þau erlendu lán, sem tekin höfðu verið vegna sjóðanna, kemur fram, að báðir sjóðir, ræktunarsjóður og byggingarsjóður, áttu þá eignir umfram skuldir. Sá, sem á meiri eignir en skuldum hans nemur, er ekki gjaldþrota. Samanlagðar hreinar eignir sjóðanna í árslok 1959, reiknaðar á þennan hátt, eins og rétt er, námu yfir 40 millj. kr. Ríkisstj. og ýmsir hennar stuðningsmenn hafa oft áður sagt þessa skröksögu um gjaldþrot sjóðanna í ræðu og riti. Oft hefur hún verið rekin ofan í þá, en henni skýtur alltaf upp aftur. E.t.v. eru þeir sjálfir farnir að trúa sínum eigin ósannindum, búnir að fá þetta á heilann, sem svo er nefnt, og þá getur lækningin orðið erfið. En hvers vegna bjuggu þeir til þessa skröksögu? Eins og kunnugt er, fann núv. ríkisstj. upp á því snemma á sínum valdaferli að leggja sérstakan skatt á eina stétt manna, bændastéttina. Þetta athæfi var óverjandi með öllu, og þegar engar frambærilegar ástæður var hægt að finna til stuðnings ákvörðuninni um aukaskattinn á bændurna, var skröksagan búin til um gjaldþrot sjóðanna. Sagt var, að vegna þess hefði þurft að skattleggja bændur sérstaklega. Þetta eru ljótar aðfarir. Sagan um gjaldþrot lánasjóða landbúnaðarins, þegar núv. stjórn kom til valda, er skröksaga, og hún heldur áfram að vera það, hve oft sem hún er endurtekin í ráðherraræðum og í blöðum stjórnarflokkanna.



Herra forseti. Umr. hafa nú orðið nokkuð langar við þessa 1. umr. um frv. um breyt. á jarðræktarl., og það er náttúrlega ekkert að undra, þegar athugað er, hvernig málflutningur stjórnarandstöðunnar er. Hv. 1. þm. Austf. sagði hér áðan, og ég veit, að allir, sem eru hér í hv. d., hafa heyrt það, að landbúnaðinum hafi miðað aftur á bak síðustu árin. Þetta fullyrti þessi hv. þm. En hvað segja skýrslur, sem landbúnaðinn varða? Hefur verið þrengt þannig að honum, að framleiðslan hafi dregizt saman? Hefur ræktunin dregizt saman? Hafa lán til landbúnaðarins dregizt saman? Það er alveg dæmalaust, að maður, sem hefur setið 30 ár á þingi og lengi verið ráðh., skuli leyfa sér að koma með slíkt fleipur eins og þetta fram hér í hv. Alþingi. Þegar litið er í landbúnaðarskýrslurnar, hefur framleiðslan aldrei aukizt meira en síðustu 3-4 árin. Þegar litið er í lánaskýrslur Búnaðarbankans, hafa lánveitingar til landbúnaðarins aldrei numið meiru en nú. Og s.l. ár voru lánaðar um 103 millj. kr. til bænda úr stofnlánadeild landbúnaðarins. 1962 námu þessi lán 70 millj. kr. 1961 námu lán úr sjóðum Búnaðarbankans um 50 millj. kr., og var þá mest, miðað við það, sem hefur verið lánað áður á einu ári. Er þetta samdráttur í útlánum eða framkvæmdum, því að ekki er lánað nema út á framkvæmdir? Hv. þm. talar um, að jarðræktarframlögin dragist saman og það hafi verið stigið spor aftur á bak. En var ekki styrkur til íbúðabygginga hækkaður 1960? Var ekki styrkur til íbúðabygginga og ræktunar hækkaður 1961? Var ekki styrkur til íbúða í sveitum og ræktunar aftur hækkaður 1963? Og eru þessi frv., sem við höfum rætt hér nú í þessari hv. d. um aukningu á jarðræktarframlögum og styrk til hinna minni býla eða þeirra, sem hafa ekki ræktaða 25 ha., eru þau spor aftur á bak? Það skiptir í sjálfu sér litlu máli, hvað hv. 1. þm. Austf. segir um þetta. Það skiptir miklu meira máli, hvað bændurnir sjálfir segja um það og hvaða álit þeir hafa á því. Bændurnir hafa gert sér grein fyrir því, að það hefur aldrei verið stigið stærra spor í ræktunarmálunum en með þessum frv., aldrei. Framlög til landnámsins eru hækkuð með því fyrra frv., sem hér var flutt, um allt að 80%, og framlög samkv. seinna frv. eru næstum því hálfdrættingur við það, sem frv. mþn. var, en ætlazt var til, að væri flutt eitt út af fyrir sig. Þegar þetta er nú athugað, hygg ég, að menn séu ekki í neinum vafa um, að það voru öfugmæli, sem hv. 1. þm. Austf. mælti hér áðan. Hv. 1. þm. Norðurl. v. segir, að það sé skröksaga, að búnaðarsjóðirnir hafi verið gjaldþrota. Ég undrast það, að jafnreikningsglöggur maður og þessi maður er skuli fara með slíka staðleysu. Það liggur fyrir samkv. opinberum skýrslum og reikningum, að ræktunarsjóður og byggingarsjóður áttu 31 millj. minna en ekki neitt, þegar gert var upp, - og hvers vegna á þá að vera að þrátta um þetta, úr því að það liggur fyrir samkv. opinberum skýrslum? Hvers vegna þarf að þrátta um það? Getur það verið rangt? Það getur ekki verið rangt. Og þess vegna getum við sparað okkur öll orð um þetta, að það liggur fyrir útreiknað, að sjóðirnir áttu 31 millj. kr. minna en ekki neitt, og það hafa menn leyft sér að kalla gjaldþrot. Og það verður ekkert annað en gjaldþrot, þótt 1. þm. Norðurl. v. vilji kalla það eitthvað annað. Nú er hv. 1. þm. Norðurl. v. bókhaldsfróður maður og þess vegna því undarlegra, að hann skuli bera þetta fram. Hvernig stendur á því, að hv. framsóknarmenn leggja sig svo mikið fram að gera allt svart, sem að landbúnaðinum lýtur? Þeir sjá ekkert nema svart og vilja ekki viðurkenna neitt, sem til bóta má verða fyrir landbúnaðinn. Hv. 3. þm. Vestf. sagði hér í gær: Enginn óvitlaus maður lætur sér detta í hug að byrja búskap í sveit. - Þetta er söngurinn, sem er kveðinn af hv. framsóknarmönnum. Þetta er það, sem menn geta næstum á hverjum degi lesið í Tímanum. E.t.v. halda þessir menn, að þeir séu að vinna fyrir landbúnaðinn, þeir séu að tryggja framtíð sveitanna með þessu. En það er þó virðingarvert, að það er einn hv. þm. í liði framsóknarmanna, sem sagði hér fyrir fáum dögum: „Barlómurinn er mesti bölvaldur landbúnaðarins,“ - og það er það. Þessi áróður gegn sveitunum er hættulegur, ef tekið væri mark á honum. Með þessum áróðri er stöðugt verið að vinna gegn því, að fólk vilji vera í sveitunum. En sem betur fer er árangur af þessum áróðri framsóknarmanna og skrifum Tímans næsta lítill, því að það er ekki rétt, að fólki hafi fækkað meira nú í sveitunum en áður, fleiri jarðir farið í eyði nú en áður. Miklu fremur má marka það, að nú sé verið að veita viðnám og koma í veg fyrir, að jarðir fari í eyði. Og ég vildi óska þess, að augu framsóknarmanna opnuðust fyrir því og þeir gerðu sér grein fyrir því, að þeir eru að vinna skemmdarverk með þessum barlómi og með því að telja ungum mönnum og eldri trú um, að það sé alls staðar betra að vera en í sveitinni, að allir hafi betri kjör en bændurnir og að jafnvel verkamaðurinn á eyrinni sé öfundsverður, ef kjör hans eru borin saman við kjör bænda. Það er illt verk, sem hér hefur verið unnið, og það er mál til komið, að hv. framsóknarmenn taki sig nú saman og reyni að bæta fyrir þetta og viðurkenni það, sem vel er gert fyrir landbúnaðinn, og standi með þeim, sem að því vilja vinna. Hv. framsóknarmenn geta ekki bætt fyrir ódugnað sinn í sambandi við landbúnaðinn, meðan þeir höfðu ráð, með því nú að reyna að snúa öllum staðreyndum við. Ég vitnaði í gær í umsagnir ýmissa forustumanna ræktunarmála í landinu, sem voru hér á fundi í síðustu viku. Þeir hafa lesið þessi frv., sem hér er um að ræða. Þeir hafa gert sér grein fyrir því, að þau munu marka tímamót og ræktunin fá nýjan fjörkipp, eftir að þessi frv. hafa verið lögfest.



Herra forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að taka þátt í þessari umr., en umræðan hefur orðið almennar umr. um landbúnaðarmál og svo hefur að vísu orðið um fleiri umr. hér á hv. Alþingi að þessu sinni, jafnvel þó að óskyld mál hafi verið á ferðinni. T.d. henti það á s.l. hausti, að þegar rætt var hér um till. um þjóðhagsáætlun, þá flutti hæstv. viðskmrh. geysilega mikla landbúnaðarræðu, og hún verkaði svo á hæstv. ráðh., að á þeim sama þingfundi kvaddi sér hljóðs hæstv. forsrh. og á næsta þingfundi á eftir hæstv. landbrh. og sáu svo um, að ekki kæmust aðrir að í ræðustólinn þá að ræða það mál, og síðan hefur verið svo vel frá því máli gengið, að það hefur ekki komið hér á dagskrá, nema þá þannig, að það hefur ekki komið til umr. Hins vegar fór hæstv. viðskmrh. út til Noregs, og útvarpið var látið segja frá því, að hann hefði athugað um samstarf við Norðmenn um aðskilnað á þeli og togi í ferð sinni, þar sem áður var nú búið að tilkynna, að hann væri sérstaklega farinn til þess m.a. að flytja þar fyrirlestur um efnahagsmál - og sumir sögðu til þess að kenna Norðmönnum að koma af stað verðbólgu. En landbúnaðarmálin virtust hafa verið það, sem ráðh. átti sérstaklega að hafa athugað, og ýmsum varð á að hugsa, að nú ætti að reyna að bæta fyrir það, sem ofsagt var í ræðu þeirri, sem hann flutti hér í haust. Nú hefur það farið svo í sambandi við þessi tvö frv., sem hæstv. landbrh. hefur flutt hér á hv. Alþingi, að það hefur orðið til þess, að almennar umr. hafa orðið um landbúnaðarmálin. Nú síðast talaði hæstv. ráðh. um, að það væri barlómur framsóknarmanna, sem mundi hafa mjög slæm áhrif í landbúnaðinum, og þeim væri um það að kenna, ef eitthvað gengi þar úr leið. Ég vil nú minna þennan hæstv. ráðh. á, að það hafa ekki verið forustumenn Framsfl., sem mest hafa haft orð á því, að bændum í landinu þyrfti að fækka. Guðjón, formaður Iðju, er ekki í forustusveit Framsfl., en hann ræddi um þetta fyrir nokkrum árum, að bændunum í landinu þyrfti sérstaklega að fækka. Og hæstv. ráðh. ætti að athuga það, að ráðunautur ríkisstj. í efnahagsmálum, Jónas Haralz, hefur einnig haft orð á því, að bændunum í landinu þyrfti að fækka. Og hæstv. viðskmrh. sagði hér í ræðu þeirri frá í haust, sem ég vitnaði til, að nauðsyn bæri til að fækka bændum í landinu til þess að fá vinnukraft þeirra í aðrar atvinnugreinar. Landbúnaðurinn stæði hagþróuninni fyrir þrifum og þess vegna þyrfti að fækka bændum, til þess að hagþróunin yrði eðlileg. Og vill svo hæstv. landbrh. halda því fram, að þetta sé fyrir áróður Framsfl., sem skoðanir þessara manna eru slíkar. Og nú hefur einn af fyrrv. frambjóðendum Sjálfstfl. gengið berserksgang um landið til að prédika það, að raunverulega þyrfti að fækka bændunum niður í 1000, þá væri tala þeirra orðin eins og hún þyrfti raunverulega að vera, og það má hver trúa því, sem trúa vill, að þetta sé fyrir áróður Framsfl., þessar endurteknu prédikanir sjálfstæðismanna. Við skulum ekki vera að blekkja okkur neitt með það, að sú staðreynd er því miður til staðar, að það eru meiri erfiðleikar í landbúnaði nú en verið hefur um langt árabil. Og því miður er það svo, að þar eru ýmsar blikur á lofti, hvað sem hæstv. ráðh. kann að segja hér á hv. Alþingi. Og þegar hæstv. ráðh. talar um, að bændur hafi ekki minni tekjur en aðrir menn í landinu, ætti hann að lesa skýrsluna, sem annað stjórnarblaðið, Alþýðublaðið, birti um tekjur manna í landinu, sem sýndi, að bændastéttin í landinu er tekjulægsta stéttin. Þessum staðreyndum þýðir ekki að mótmæla. Hvað sem hæstv. ráðh. kann að segja hér á Alþingi, verður þeim ekki breytt. Það er svo sem ástæða til, að það hefur verið margt erfitt fyrir bændastéttina í landinu hin síðari árin, og hefur stjórnarstefnan valdið þar nokkru um. Upphaf þessarar stjórnarstefnu voru brbl., sem Alþfl.-stjórnin setti haustið 1959 með stuðningi Sjálfstfl., og áframhaldið hefur svo verið ýmis atriði, sem má minna á, eins og lækkun afurðalánanna, hærri vextir, styttri lánstími, hlutfallslega minni stuðningur við ræktunina í landinu með óbreyttum jarðræktarlögum o.fl., o.fl. Og það þarf enginn að vera hissa á því, þó að þessi stefna segi til sín, og hún hefur líka gert það. Og hvort sem okkur líkar betur eða verr, er ástandið í landbúnaðarmálunum mjög erfitt og vonandi, að það eigi eftir að breytast verulega á næstu árum, og það verður að breytast til batnaðar, ef vel á að fara. Ég ætla ekki að þessu sinni að fara að ræða sérstaklega um það, hvernig þessu var varið, eða aðstoð ríkisins á tímabili Framsfl., þó að fullkomin ástæða hefði verið til þess, sérstaklega í sambandi við ræðu hæstv. viðskmrh. á s.l. hausti, en vil þó aðeins víkja nokkuð að lánasjóðum landbúnaðarins, sem hæstv. landbrh. virðist eiga afskaplega erfitt með að átta sig á, hver staða þeirra hefur verið, þegar núv. stjórnarflokkar tóku við stjórn í þessu landi. Framsfl. fór með landbúnaðarmálin óslitið frá 1947, frá byrjun þess árs til ársloka 1958. Þegar Framsfl. tók við þeim málum í ársbyrjun 1947, var hrein eign búnaðarsjóðanna 11.1 millj. kr. En samkv. reikningi sjóðanna í árslok 1958 var hrein eign þeirra 105 millj. kr. Og það er alveg sama, hvernig hæstv. ráðh. veltir þessu fyrir sér. Þetta er staðreynd, sem ekki verður hægt að mótmæla. Hæstv. landbrh. talaði um það hér í gær, að hv. 1. þm. Austf. hefði ekki af miklu að státa í sambandi við búnaðarsjóðina eða framkomu sína sem ráðh. gagnvart þeim. En hver er nú ástæðan fyrir því, að búnaðarsjóðirnir juku svo eign sína sem raun ber vitni um á þessu tímabili? Ástæðan er m.a. sú, að af greiðsluafgangi ríkissjóðs fengu ræktunarsjóður, byggingarsjóður sveitanna og veðdeildin 52 millj. kr. á þeim árum, sem hv. 1. þm. Austf. var fjmrh. Þetta var m.a. ástæðan fyrir því, að sjóðunum tókst að safna fé á þessu tímabili. Auk þess voru á þessum árum gerðar ráðstafanir til þess, að sjóðirnir fengju gegnum mótvirðissjóðinn nokkra fjárhæð. Þetta var ástæðan fyrir því, að sjóðirnir juku eignir sínar á þessu tímabili. Hæstv. ráðh. segir, að gengisbreytingin eða erlendu lántökurnar hafi hins vegar gert það að verkum, að eignir sjóðanna hafi engar verið. Nú hefur hæstv. ráðh., oft og mörgum sinnum verið að því spurður, hvort hann telji, að það hefði verið hyggilegra, að búnaðarsjóðirnir hefðu ekki tekið þessi lán, hvort hann telji, að það hefði verið hyggilegra, að búnaðarsjóðirnir hefðu ekki tekið lán til að endurlána á tímabilinu frá 1947–1958. Ég hygg, að hæstv. ráðh. sé mér sammála um það, að fyrir bændurna og fyrir landbúnaðinn í landinu hafi verið betur farið, að þær framkvæmdir áttu sér stað, sem þá voru gerðar, þótt fyrir lánsfé væri. Það er líka staðreynd, að ríkissjóður bar ábyrgð á öllum lántökum þessara sjóða, og það er líka staðreynd, að það, sem ríkissjóður þurfti að greiða árlega vegna gengisbreytinganna og yfirfærslugjaldsins, er álíka upphæð og greitt er fyrir tvo útgerðarmenn á árinu 1963 í ríkisábyrgðir vegna togarakaupa. Það var ekki meiri fjárhæð árlega en gert er, og þeir mega ganga fram fyrir skjöldu, sem telja það meira virði að hafa átt tvo togara hér í landinu heldur en aðstoð við landbúnaðinn. Og það, sem hér er um að ræða, er ekkert sérmál landbúnaðarins. Með gengisbreytingunni 1961 skapaðist vandamál, sem ríkisstj., sem stóð fyrir þeim breytingum, varð að leysa gagnvart landbúnaðinum eins og öðrum atvinnuvegum. 1 grg., sem fylgdi frv. stjórnarinnar um stofnlánin til landbúnaðarins hér á hv. Alþingi 1961, var gerð sú grein fyrir þessu, að rekstrarhallinn ásamt gengistöpunum til búnaðarsjóðanna væri um 150 millj. kr. Hér á hv. Alþingi fyrir nokkrum dögum voru samþ. lög um aðstoð við atvinnuvegina, sem voru um 150 millj. kr. útgjöld fyrir ríkið. Ríkissjóður var látinn afla sérstakra tekna til að mæta þessu vandamáli atvinnuveganna. En þegar um vandamál, sem snúa að landbúnaðinum, er að ræða, þá eru þau afgreidd með því að kalla þau syndir Framsóknar og ekkert annað. Hæstv. ríkisstj. þarf ekki að taka þetta mál á annan veg en að kenna Framsfl. um það. Það er ekki hennar mál að leysa úr vandamálum, sem skapast gagnvart landbúnaðinum. Og það hefur áður verið á það drepið hér á hv. Alþingi, að í skýrslu Seðlabankans fyrir starfsárið 1961 er skýrt frá því á bls. 19, að í bráðabirgðaákvæðum í l. um Seðlabankann séu þau ákvæði, sem þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Í bráðabirgðaákvæðum seðlabankalaganna er fjmrn. heimilað að semja við Seðlabankann um það, að inn á gengisreikning ríkissjóðs, sem varð til vegna gengistaps ríkissjóðs og bankanna 1960, verði greiddar óráðstafaðar innstæður ríkissjóðs vegna mótvirðissjóðs, allt að 62.5 millj. kr., og sérstakar mótvirðissjóðs innstæður Framkvæmdabankans, að upphæð 50 millj. kr. Jafnframt taki Seðlabankinn að sér að greiða eftirstöðvar skuldarinnar á gengisreikningnum. Lagaheimild þessi um gengisreikninginn varð að samkomulagi við fjmrn. ,, að notuð yrði í árslok 1961.“ . Þannig var nú farið að með gengistöpin, sem bankarnir og ríkissjóður urðu fyrir í sambandi við gengisbreytinguna 1960. Hefði nú ekki verið ástæða til, að þá hefði jafnframt verið séð fyrir gengistapi, sem búnaðarsjóðirnir urðu fyrir og ríkissjóður bar ábyrgð á? Það er alveg sama, hvernig með þetta mál er farið. Þetta mál búnaðarsjóðanna er gert að sérstöku máli, sem hæstv. ríkisstj. lætur eins og sér komi ekki við, og það er lagður sérstakur skattur á bændurna í landinu til að mæta þessum gengistöpum. Gengisbreytingarnar eru gerðar vegna atvinnuveganna, og ríkissjóður og Seðlabankinn eru látnir taka á sig gengistöp, sem urðu vegna þessara gengisbreytinga. Í staðinn fyrir það, að þannig átti einnig að fara að gagnvart búnaðarsjóðnum, þá blæs hæstv. landbrh. sig út hér í hverri ræðunni á fætur annarri og óskapast yfir viðskilnaði Framsóknar á þessum búnaðarsjóðum, þegar hann á að gera grein fyrir því, hvernig hann hefur staðið að því að leysa þau vandamál, sem sköpuðust við gengisbreytinguna 1960 og 1961 hjá búnaðarsjóðunum. Og svo kemur hæstv. ráðh. og segir: Ekki var nú hæstv. fyrrv. fjmrh., Eysteinn Jónsson, að sjá fyrir þessum þætti í fjárlagafrv. fyrir árið 1959, vegna yfirfærslugjaldsins, sem þá var á fallið. - Hvað var mikið á fallið til útborgunar vegna yfirfærslugjaldsins í árslok 1958? Það var 1.9 millj. kr. Hæstv. landbrh. veit vel, að hv. 1. þm. Austf. gekk ekki frá fjárlagaafgreiðslunni fyrir árið 1959 og hefði þess vegna getað gert þar ýmsar breytingar, ef hann hefði stjórn á fjármálunum áfram, eins og hæstv. núv. landbrh. lét gera breytingar á áætlun til raforkumála á þinginu í haust, en það var ekki í fjárlagafrv., þegar það var lagt fram. Og þessi hæstv. ráðh. veit það ósköp vel, að margar brtt. bera ráðh. fram í hinum stærri málum, meðan fjárlfrv. er í meðferð Alþingis. Þess vegna segir þetta enga sögu, og það er staðreynd, að sú ríkisstj., sem stóð fyrir gengisbreytingunni 1960 og 1961, átti að leysa þennan þátt vandamálsins, sem skapaðist við þá breytingu, og getur engum um kennt. Hitt er svo annað mál, að hér erum við að ræða um stórmál. Ég er sannfærður um, að það er fátt, sem hefur jafnmikil áhrif í landbúnaðarmálunum núna og uppbyggingin, og ég er líka sannfærður um það, að framtíð landbúnaðarins verður ekki tryggð á eðlilegan hátt, nema okkur takist að leysa betur uppbyggingarþáttinn en enn er. Í öllum þeim umr., sem hér hafa farið fram á hv. Alþingi um landbúnaðarmál, og meira að segja í hinni frægu ræðu hæstv. viðskmrh., er það niðurstaðan, að landbúnað verðum við að hafa og við getum ekki reiknað með því að flytja inn landbúnaðarvörur. En við skulum gera okkur grein fyrir því, að landbúnaðurinn á ekki eðlilega framtíð í þessu landi frekar en aðrar atvinnugreinar, ef fólk, sem landbúnað stundar, lifir ekki við sambærileg kjör og annað fólk. Til þess að það megi verða, eru það þrjú meginatriði, sem við verðum að hafa hugföst. Það er í fyrsta lagi verðlag á landbúnaðarafurðum. En ég er sannfærður um, að við getum aldrei leyst þann þátt, að fólk, sem landbúnað stundar, njóti sambærilegra kjara eftir verðlagsleiðinni einni. Þess vegna verða bein afskipti ríkissjóðs að koma þar til. Ég er sannfærður um, að við eigum meira og minna að fara inn á það, að ríkissjóður styrki með beinum framlögum ræktunina í landinu, enda er ræktunin í landinu ekkert sérmál bændastéttarinnar. Það er skylda hverrar þjóðar að rækta sitt land, og við eigum að ganga lengra í því en við höfum gert að rækta landið og styðja þá, sem að ræktuninni vinna. Og þriðji höfuðþátturinn er aðstoðin við uppbygginguna. Hvað sem hæstv. landbrh. segir, er það staðreynd, að þeir, sem nú standa í uppbyggingunni, verða að leggja fram fleiri krónur en nokkru sinni fyrr með hærri vöxtum í þann hluta af uppbyggingunni, sem stofnlánin ná ekki til, auk þess sem það er líka staðreynd, að vextirnir á lánum stofnlánadeildarinnar til uppbyggingarinnar núna eru allt of háir. Ég er því sannfærður um, að það, sem verða okkar verkefni í byggingarmálum landbúnaðarins á næstunni, eru hlutfallslega hærri lán og lengri lán og lægri vextir. Enda er það staðreynd, að þessi þáttur er ekkert sérmál landbúnaðarfólksins, heldur þjóðarinnar allrar. Því hefur sem við búum að landbúnaðinum, því öruggari framleiðslu og því ódýrari framleiðslu fáum við. Þess vegna eigum við ekki að horfa á þessi landbúnaðarmál sem sérmál landbúnaðarins, heldur málefni þjóðarinnar í heild, og þess vegna eigum við ekki, þegar við gerum ráðstafanir í efnahagsmálum, að láta þá landbúnaðinn taka á sig skakkaföll vegna aðstoðar við aðra atvinnuvegi, eins og gert var með gengisbreytingunum 1960 og 1961. Fram undan eru mikil og stór verkefni í landbúnaðinum, og það verður að búa þannig að þessari atvinnugrein, að fólkið, sem þá atvinnu stundar, búi við sambærileg kjör og annað fólk í landinu og atvinnugreinin verði örugg og hagkvæm fyrir þjóðina í heild.



Herra forseti. Það er ekkert gaman með hæstv. landbrh. Hann heldur enn áfram að segja skröksöguna sína um það, að lánasjóðir landbúnaðarins hafi verið gjaldþrota, þegar núv. stjórn tók við. Þetta er auðvitað atriði, sem ekki á að þurfa að deila um, því að reikningar Búnaðarbankans og sjóðanna eru birtir ár hvert, og þeir eru meira að segja prentaðir í Stjórnartíðindunum. Það er hægt að lesa þá í Stjórnartíðindunum, sem eru hér á skrifstofunni. Reikningar ræktunarsjóðs og byggingarsjóðs sýna, að í árslok 1959 var samanlagður höfuðstóll sjóðanna, þ.e.a.s. hreinar eignir, 100 998 524.06 kr. Frá þessu er rétt að draga yfirfærslugjaldið, sem þá var í gildi, af þeim hluta af skuldum sjóðanna, sem reiknaðar voru í erlendri mynt. Og þegar það er gert, eru samt eftir af hinni hreinu eign sjóðanna eða höfuðstólnum um þessi áramót, 1959–1960, rúmar 40 millj. samtals, eins og ég sagði áðan. Nákvæmlega eru það 41636 506.26 kr. Þetta var hrein eign sjóðanna samanlögð í árslok 1959, samkv. reikningum Búnaðarbankans. Svo kom núv. stjórn til skjalanna, og eftir að hún var búin að ráðskast hér í eitt ár, 1960, og framkvæma sína stórkostlegu gengislækkun, var þó hagur þessara sjóða ekki verri en það í árslok 1960, að þegar þeir voru teknir báðir saman, var ekki eignahallinn hjá þeim nema tæplega 2½ millj. kr. Hann var nú ekki lakari en þetta eftir allt, sem yfir þá hafði dunið af völdum þessarar ríkisstj. á hennar fyrsta ári. Um þessi mál á ekki að þurfa að deila, eins og ég sagði. Reikningar sjóðanna eru birtir opinberlega, og þar er hægt að sjá þetta, hvað sem hæstv. ráðh. segir um einhverjar skýrslur, sem sýni allt annað.



Herra forseti. Út af því, sem síðasti hv. ræðumaður sagði hér áðan, vil ég taka undir það, að vegna þess að skýrslur staðfesta, hvernig hagur sjóðanna var, þá er óþarfi, að við séum hér að fjölyrða um það. Það eru reyndar 33.6 millj. kr., sem sjóðirnir áttu minna en ekki neitt, þegar búið var að reikna með öllum skuldum sjóðanna og þegar vinstri krónan var reiknuð rétt út. Það er þetta, sem liggur alveg skjalfest fyrir, og þess vegna þurfum við ekki að eyða fleiri orðum um það, - 33.6 millj. í staðinn fyrir 31, sem ég sagði áðan.



Herra forseti. Hæstv. ráðh. á í vök að verjast út af gjaldþrotinu. Það verður erfitt að sanna þetta gjaldþrot. En hvað ætli margir viðreisnarhöfðingjar hafi nú gefið sig upp sem gjaldþrota, sem áttu 40 millj. umfram skuldir í seinni tíð? Ég er hræddur um, að þeir séu ekki margir. En þeim er alveg lífsnauðsyn, viðreisnarmönnum, að reyna að koma þessu inn í höfuðið á fólki, að þeir hafi verið gjaldþrota, sjóðirnir. Hann sagði líka annað í gær, gengið hafi verið fellt 1958. Ég veit ekki til þess, að skráning á erlendum gjaldeyri hafi nokkru sinni verið breytt á árinu 1958. Það var lagt á yfirfærslugjald, en það er ekki gengisbreyting. Hvað ætli það sé á móti öllum sölusköttunum hjá þessari stjórn? Hæstv. ráðh. lítur víst svo á, að ef einhverjir skattar eða álögur eða innflutningsgjöld valda verðhækkun á vörum, þá sé það gengislækkun. Við skulum láta það heita svo. Hvað hefur þá núv. stjórn fellt oft gengið? Það fer fram skráning á verðlagi í landinu einu sinni í mánuði allt árið. Mér sýnist þá, að viðreisnarstjórnin sé búin að fella gengið 48 sinnum á 4 árum. Það er hvorki meira né minna. Hæstv. ráðh. segir, að það hafi verið lánað meira nú til landbúnaðarins í krónum en áður, og hann nefndi tölur. En ég tók eftir því, að hann nefndi tölurnar ekki nema fyrir 3 ár. Hann nefndi árin 1961, 1962 og 1963. Af hverju nefndi hann ekki hin árin? Ekki vitum við neitt um þau, nema þá að fletta því upp. Það er aumi samanburðurinn. Hæstv. ráðh. segir, að styrkur til íbúðarhúsa hafi verið hækkaður, og það er rétt. Mig minnir, að hann væri 25 þús. kr., þegar stjórnin tók við. Og hann mun vera kominn upp í 50–60 þús. núna, - ráðgerður 60 þús., hann er víst ekki kominn nema upp í 50. En þetta er 25 þús. kr. hækkun. Það er rétt, að lánin munu hafa verið hækkuð úr 75 þús. kr. upp í 150. Við skulum segja, að þarna sé 100 þús. kr. hækkun. En hvað hafa íbúðarhúsin hækkað hjá bændunum á meðan? Hvað græddu þeir á viðreisninni að fá þetta í staðinn fyrir verðhækkunina? Samkv. skýrslum hagstofunnar kostar íbúðarhús af lítilli gerð, sem nú er byggt í sveitum, um 675 þús. kr, og hefur hækkað um þessi 50%, sem hæstv. ráðh. talaði um í gær og er rétt. M.ö.o.: verðlagið á húsinu hefur þú hækkað nokkuð yfir 200 þús. kr. Hækkunin á lánunum og hækkunin á styrknum er ekki nálægt því á móti hækkuninni á íbúðarhúsinu. Ég ætla að endurtaka það, sem ég sagði í gær, að það er ekkert vit í því að fara að byrja búskap, eins og nú standa sakir. Þetta þykir hæstv. ráðh. hart og segir, að með þessu sé verið að beita áróðri gegn sveitunum, hættulegum áróðri, framsóknarmenn séu að spilla fyrir sveitunum, spilla fyrir landbúnaðinum, að segja hlutina svona. Hvað gera bændurnir sjálfir? Hvað hefur Stéttarsambandið gert? Hvað hefur búnaðarþing gert? Hvað hafa bændafundir um allt land gert? Ég held, að þeir hafi sagt frá ástandinu eins og það er. Eru nú bændurnir farnir að beita áróðri gegn sjálfum sér? Það er alveg hroðalegt að heyra þetta, þeir skuli segja sömu hlutina og við. Þeir eru þá að beita áróðri gegn sér, vinna gegn sveitunum, tæma sveitirnar. Þetta eru bændurnir sjálfir að gera. Það er trúleg saga þetta! Hitt skil ég vel, að hæstv. ríkisstj. kæmi betur, að það væri þagað yfir þessu og væri ekkert verið að segja frá því, hvernig ástatt er orðið fyrir þeim, sem hugsa til að fara að hefja búskap í sveit. Annars er þetta ekki nema reikningsdæmi, hvort það er betra að búa í sveit núna en var t.d. fyrir 5 árum. Nú liggur hér fyrir frv., þar sem m.a. er lagt til, að hækkaður verði styrkur allt upp í 25 ha. af ræktuðu landi. Ég lít þannig á, að þetta sé þá hugmyndin, að bændur geti haft allt að því 25 ha. tún og þá að sjálfsögðu bústofn í samræmi við það. Slíkur bóndi þyrfti þá t.d. að vera með 15 kýr og í kringum 200 fjár, ef það á að vera í samræmi við þetta tún. Og ef bóndi ætlar að fara að búa í sveit, verður hann að gera sér grein fyrir, hvað þetta muni kosta. Það er óhjákvæmilegt, ef við viljum vita, hvort það er betra að búa núna en var fyrir 5 árum, þá verðum við líka að setja dæmið upp eins og það var þá. Samkv. skýrslum, sem fyrir liggja og ekki eru vefengdar, mundi þetta 15 kúa fjós kosta um 360 þús. kr., 200 kinda fjárhús með tilheyrandi fóður- og áburðargeymslum um 260 þús. kr. Áhaldahús þarf á sveitabæ, ekki má láta vélarnar standa úti. Það er lágt reiknað að segja, að það kosti um 90 þús. eftir þeim upplýsingum að dæma, sem ég fékk frá Teiknistofu landbúnaðarins. Svo eru það vélarnar. Það er útilokað að fá viðunandi vélar á sveitaheimili fyrir minna en um 280 þús. núna, þar sem traktorinn einn með sláttuvél kostar upp undir 110-120 þús. kr., og er þá engin bifreið, enginn jeppi talinn þar með. En það þarf meira. Það þarf sjálfa ræktunina. Og við skulum hugsa okkur, að ríkið væri farið að rækta helming, bera kostnaðinn að hálfu. Hvað mundi nú 25 ha. ræktun kosta? Eftir því sem mér er tjáð af landnámsstjóra, kostar núna mjög nálægt 13 þús. kr. að rækta ha., áætlað fyrir árið 1963. Hálfur kostnaðurinn við að rækta 25 ha. yrði þá um 160 þús. kr. Svo er eftir bústofninn, þessar 15 kýr og 200 kindur, og eftir því sem ég get bezt reiknað og fengið upplýsingar um, er þetta ekki undir 270 þús. kr. Þetta er þá stofnkostnaðurinn fyrir unga manninn, sem langar til að fara að búa í sveit, eða til samans 1 millj. 420 þús., og er þá íbúðarhúsið ekki talið með. Það er glæsilegt, - eða hitt þó heldur. En þetta hefði kostað fyrir 5 árum, eftir þeim upplýsingum, sem ég hef fengið, um 900 þús. Hækkunin ein losar hálfa milljón. Hvað reikna á í vexti af þessum stofnkostnaði, skal ég ekkert segja um. En jafnvel þó að maður reiknaði ekki nema 6½%, eins og nú er á landbúnaðarlánunum, þó að maður reiknaði ekki meira, eru vextirnir einir af stofnkostnaðinum yfir 90 þús. á ári. Hvernig sem þetta er reiknað, er það vonlaust fyrir nokkurn mann að ætla að láta bú bera sig með þessum stofnkostnaði og þeim lánakjörum, sem bændur hafa nú, þegar eitt sveitabú - þó ekki stærra en þetta samsvarar, 25 ha. af landi og tilheyrandi bústofn með því, kostar með íbúðarhúsinu a.m.k. um 2 millj. kr. Og þá kemur spurningin: Hvar á bóndinn, t.d. ungur maður, sparsamur og myndarmaður að taka eigið framlag í þetta bú? Hvar á hann að taka það? Við skulum segja, að hann fái öll þau lán, sem nú er hægt að fá. Mér telst svo til, að það sé innan við hálfa millj., sem hann geti fengið lánað. Hann fær ekkert út á bústofninn. Hann fær einar 30 þús. út á allar vélarnar sínar, þ.e. út á einn traktor. Og eftir því sem ég veit bezt, geta þessi lán ekki orðið mikið yfir hálfa millj. Hvaðan á þá hitt að koma? Hvaðan á milljónin að koma? Frá manninum sjálfum víst! Og þá er eftir íbúðarhúsið, en í það verður hann að leggja frá sjálfum sér a.m.k. 400 þús. Það þarf ekki að reikna dæmið lengra, það er vonlaust að reka bú með þessum kjörum. Það er ekki áróður gegn sveitunum, þegar barizt er fyrir því, að bændastéttin í landinu fái bætt þessi kjör. Og út af því ákvæði frv., að styrkurinn skuli vera jafn út á ræktunina, allt upp í 25 ha., hefði ég talið hollara að hafa styrkinn meiri til fyrstu 10–15 ha., svo að það væru meiri líkur til þess, að bóndinn geti einhvern tíma komizt upp í þetta mark, því að það er ekkert gagn í að fá styrk upp í 25 ha., ef maðurinn hefur ekki fjárhagslega möguleika til að rækta 10.