Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og kunnugt er og skýrt hefur verið hér frá, hefur ríkisstj. talið æskilegt að hlé yrði um tveggja vikna skeið á fundum Alþingis. Til þess liggja tvær ástæður. Önnur er sú, að Norðurlandaráðsþing stendur yfir 3.–7. mars, og þá er venja, þegar það þing er háð hér, að niður falli fundir Alþingis. Hin er sú, að ríkisstj. hefur nú, eins og oft áður þegar svipað hefur staðið á, óskað eftir nokkru fundarhléi á Alþ. til þess að ganga frá undirbúningi mála. Meðal annars og ekki síst er það fjárlagafrv. og mál sem standa í beinu sambandi við það. Í ríkisstj. var talað um að lögð yrði áhersla á að afgreiða tvö mál áður en þinghlé yrði, þá væntanlega nú seinni hluta þessarar viku. Annað var frv. um breyt. á lögum um tekju- og eignarskatt sem nú hefur verið afgreitt frá Alþ., og hitt var frv. um ríkisábyrgð vegna 3 milljarða kr. lántöku Framleiðsluráðs landbúnaðarins í sambandi við útflutningsuppbætur. Það mál er til 2. umr. á hv. Ed. nú. Ég tjáði formanni þingflokks Alþfl. og formanni þingflokks Sjálfstfl. þessar óskir. Þá bar á góma þriðja málið, frv. um breyt. á lögum um tekjustofna, sem hv. 3. þm. Vestf. gerði hér að umtalsefni. Ég tók það fram, að ég liti svo á að það frv. yrði því aðeins afgreitt fyrir þinghlé að um það væri samstaða í þinginu. Ég lít svo á, að ef ágreiningur er um það mál og óskir eða eindregnar kröfur um að það verði ekki afgreitt nú, þá lít ég svo á, að það verði ekki afgreitt áður en þinghlé verður. Að þessu leyti vil ég staðfesta það sem hv. þm. sagði um það mál.



Herra forseti. Það er rétt sem fram kom hjá formanni þingflokksins, að á þingflokksfundi í gær bar hann þau skilaboð að þessu máli um tekjustofna sveitarfélaga yrði frestað, þannig að það var ekki tekið til umræðu á þingflokksfundi. Þess vegna kom það mér spánskt fyrir sjónir í morgun þegar afgreiða átti þetta mál, vegna þess að auk þess að um væri að ræða samræmingaratriði í brtt. var um að ræða grundvallarbreytingar sem þingflokkurinn hafði af þeim sökum, sem ég lýsti, ekki haft tíma til að fjalla um. Ég sagðist á fundi félmn. telja að þingflokkurinn gæti fallist á að afgreiða þau atriði sem lytu að samræmingarbreytingartillögunum, en hann þyrfti að fá tíma til að athuga aðrar till. Ég taldi mig þurfa að bera þetta mál undir þingflokkinn áður en ég skrifaði undir nál. En svo mikið liggur á að ganga frá þessu máli og knýja það gegnum þingið að formaður n. hefur sent nál í prentun án þess svo mikið sem að leyfa nm. að sjá það. Ég tel, eftir þann stutta tíma sem ég hef verið á þingi, að venja sé að þingmenn skrifi undir viðkomandi nál. og fái að sjá staf fyrir staf hvað þeir eru að skrifa undir. Því vil ég mótmæla þessum vinnubrögðum og tel það mjög óvanalega afgreiðslu sem hér á að viðhafa varðandi þetta mál.

Sighvatur Björgvinsson Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. fyrir þau svör sem hann gaf við fyrirspurnum mínum, þar sem hann staðfesti það, að ekki verður gerð tilraun til að afgreiða fyrir þinghlé önnur mál en þau, sem hann ræddi um við mig og formann þingflokks Sjálfstfl. í gær. Það er ekki tilgangur ríkisstj. samkvæmt því að fá fram þá afgreiðslu á frv. um tekjustofna sveitarfélaga sem gerð var tilraun til að gera í félmn. þessarar hv. d. í morgun. Hitt er síðan mál sem þarf sérstakrar skoðunar við, ef það er rétt að nál, sé sett í prentun með nöfnum nefndarmanna án þess að þeir hafi undirritað það. Þetta eru dálítið einkennileg vinnubrögð. Fyrst ekki stendur til af hálfu hæstv. ríkisstj. að afgreiða þetta mál, þá vil ég mjög eindregið fara þess á leit við hv. félmn. þessarar d. að draga þetta þskj. til baka, þegar það liggur í fyrsta lagi fyrir að málið á ekki að afgreiða og í öðru lagi liggur fyrir athugasemd frá nm. um að sett hafi verið í prentun nál., væntanlega með nafni nm. undir, án hans vitneskju. Ég held að sæmilegast væri fyrir hv. félmn., miðað við allar aðstæður, að þetta þskj. yrði dregið til baka, því yrði ekki dreift á þessum fundi og því síður gerð tilraun til þess að taka málið fyrir með afbrigðum, annaðhvort á þessum fundi eða á fundi síðar í dag.



Herra forseti. Ég ætlaði ekki að taka hér til máls, en út af þeim orðum, sem hér hafa fallið í sambandi við þetta mál, þykir mér rétt að gefa nokkra skýringu. Þannig var, að um síðustu helgi hafði ég samband við ríkisskattstjóra, samkv. því sem mér hafði verið falið á fyrsta fundi félmn., til að láta undirbúa þau samræmingaratriði sem þyrfti að gera á frv. til l. um tekjustofna sveitarfélaga í sambandi við meðferð frv. um tekjuskatt hér á hv. Alþingi. Þetta var undirbúið s.l. sunnudag hjá ríkisskattstjóra og úfbúið sem brtt. við það frv. um tekjustofna sveitarfélaga sem hér um ræðir. Á fund í félagsmálanefndum beggja d. s.l. þriðjudag komu svo ríkisskattstjóri og framkvæmdastjóri Sambands ísl. sveitarfélaga, og var þetta mál rætt ítarlega á fundi félmn. í báðum deildum í fyrsta lagi þær samræmingartillögur, sem þurfti að gera, og enn fremur tvö efnisatriði sem einnig var gerð grein fyrir í þessum till. Þessi efnisatriði voru um það í fyrra lagi, að taka upp úr núgildandi lögum um tekjustofna sveitarfélaga ákvæðu um 10% álag á útsvör miðað við óskir sveitarfélaga og leyfi viðkomandi ráðh., og í öðru lagi að breyta gjaldskrá við álagningu aðstöðugjalda að því er varðar landbúnað. Þessar till. voru ræddar á þessum fundi s.l. þriðjudag, og þar sem við vissum ekki annað en ætti að afgreiða þetta mál ef um það næðist samkomulag, þá var gert ráð fyrir því, að annar fundur yrði s.l. miðvikudag, í gær, og að nefndarfólk kynnti þessar hugmyndir fyrir þingflokkunum til þess að geta tekið afstöðu til málsins á miðvikudagsfundi, þeim fundi sem átti að halda í gær. En þessi fundur var haldinn í morgun og þá lá fyrir afstaða þingflokks Alþb., þingflokks Framsfl. og þingflokks Sjálfstfl. til málsins. Það, sem gerðist á þessum fundi, var það, að samkomulag varð um að leggja fram sameiginlegt álit félmn. í sambandi við þau samræmingaratriði sem þurfti að gera vegna samþykktar tekju- og eignarskattsfrv. hér á hv. Alþ. í gær. Það var samþykkt að leggja þetta til sem sameiginlegt álit frá n. Hins vegar voru efnisatriðin tvö, sem ég gat um áður, tekin út úr, og það var á valdi þingmanna í þessari n., ef þeir vildu flytja um þau sem sérstaka brtt. við frv. hér á hv. Alþingi. Það, sem síðan hefur gerst, er það að tíminn var stuttur og ég hef fengið aðstoð starfsmanna ríkisskattstjóra til að útbúa þessar till. og nál. Að sjálfsögðu er ætlunin, þegar það er komið úr vélritun, að leggja það fyrir einstaka nm. til undirskriftar eða staðfestingar, þó að ég hafi um það upplýsingar að það sé ekki algild regla þegar n. er sammála um mál og niðurstaða n. er bókuð á sameiginlegum fundi. En þetta verður að sjálfsögðu gert samkvæmt þeim ábendingum sem hér hafa komið, enda var aldrei ætlunin að þvinga hér fram einhvern málatilbúning. Hins vegar vil ég taka það fram, að mér hefur aldrei borist til eyrna annað en að það ætti að reyna að koma þessu máli í gegnum afgreiðslu þingsins nú, ef um það yrði samkomulag í viðkomandi nefnd eða nefndum. Það hefur ekki borist til mín annað en hvatning frá hæstv. félmrh. um að reyna að afgreiða þetta mál í framhaldi af samþykkt tekjuskattslaga, af þeirri einföldu ástæðu að öll sveitarfélög á Íslandi bíða eftir afgreiðslu þess. Ég vil benda hv. þd. á það, að ekki er nóg að afgreiða hér með hraði breytingar á frv, um tekju- og eignarskatt, ef þetta frv., sem er gjörsamlega samtengt hinu, á ekki að ná afgreiðslu hér á hv. Alþ. Ég bendi á það, að fjöldi sveitarstjórna bíður með fjárhagsáætlanir sínar til 2. umr. eftir því, hver verður niðurstaða Alþingis í sambandi við þann tekjustofn sem þetta frv. gerir ráð fyrir, bæði að því er varðar útsvör og aðstöðugjöld.



Ég vil aðeins taka það fram í sambandi við þær umræður, sem orðið hafa um þetta sérstaka mál, að þingforsetar héldu fund í morgun til þess að ræða um starfshætti, miðað við það að ákveðið er að þinghlé verði gert í hálfan mánuð. Þá var ekkert vitað um að þetta mál ætti að koma hér til umræðu. Það er fyrst þegar hv. 1. þm. Vesturl. snaraðist hingað upp í forsetastól rétt við þingsetningu að mér var um það kunnugt. Ég vil taka það fram, að mér list málið þann veg vaxið, og tilkynni hér með, að það verður ekki haldinn fundur um þetta mál í dag í þessari hv. d. Menn þurfa að athuga að afgreiðsla mála á hinu háa Alþingi getur verið viðameiri en t.d. afgreiðsla mála í hreppsnefnd Ólafsvíkur.



Herra forseti. Ég hygg að þær athugasemdir, sem hæstv, forseti lét falla í garð hv. formanns félmn. Nd., séu algjörlega óþarfar, og ég vil í tilefni af þeirri umræðu, sem hér hefur farið fram, minna á það sem fram kom í ræðu hv. 1. þm. Vesturl., að allir flokkarnir, Sjálfstfl., Framsfl, og Alþb., hafa lýst sig reiðubúna til að gera það sem hægt er til að koma þessu máli áleiðis nú í dag og á morgun, eða áður en þingfrestun yrði gerð. Það er vegna þess að öll sveitarfélög í landinu bíða nú eftir því að geta gengið frá sínum fjárhagsáætlunum. Þau eru búin að bíða lengi eftir því að geta gengið frá sínum fjárhagsáætlunum og það er nauðsynlegt fyrir þau að fá úr þessu máli skorið, vegna þess að í frv. um breyt. á lögum um tekjustofna sveitarfélaga er gert ráð fyrir að aðlaga lögin um tekjustofna sveitarfélaga að hinum breyttu skattalögum, lögum nr. 40 frá 1978, ásamt síðari breytingum. Ég lýsi mikilli ábyrgð á hendur Alþfl. ef hann ætlar nú að bregða fæti fyrir að unnt sé að koma þessu máli áleiðis á þeim sólarhringum sem nú eru að líða. Ég lýsi fullri ábyrgð á hendur honum. Enda þótt það sé auðvitað ljóst og rétt með farið hjá hæstv. forsrh. áðan, að ekki hafi verið rætt um þetta mál í upphafi vikunnar sérstaklega - eða fyrir helgina - þá mátti öllum ljóst vera, sem þekkja til mála hér á hv. Alþ., að þetta mál um tekjustofna sveitarfélaganna er nátengt og náskylt frv. um breyt. á tekjuskatti og eignarskatti sem mun hafa verið afgreitt frá hv. Ed. í gær. Og mér þykir slæmt til þess að vita, ef svo á að fara að verulegur dráttur verði enn á því að sveitarfélögin geti gengið frá sínum málum vegna þess að ekki hafi verið hægt að koma á fundi um málið í tíu manna þingflokki Alþfl. Það mál, sem hér er um að ræða - og ég kemst ekki hjá því að fara út í það örlítið efnislega er það annars vegar að verið er að laga tekjustofnalögin að þeim skattalögum sem nú hafa verið afgreidd. Hins vegar er spurningin um það, hvort hv. Alþingi er tilbúið til þess að ganga nokkuð til móts við óskir Sambands ísl. sveitarfélaga að því er varðar verðtryggingu á tekjustofnum sveitarfélaganna, eins og það hefur verið kallað. Samband ísl. sveitarfélaga hefur hvað eftir annað samhljóða og ítrekað lagt fram óskir af þessu tagi. Í vinstri stjórninni, sem starfaði hér á árunum 1978–1979, var samstaða um það með öllum þáv. stjórnarflokkum, að óhjákvæmilegt væri að styðja nokkuð við bakið á sveitarfélögunum vegna þess hvað tekjustofnar þeirra hefðu rýrnað í verðbólgunni. Þær hugmyndir, sem munu hafa komið fram í hv. félmn. Nd., eru að sveitarfélögin fengju ekki heimild til þessarar verðtryggingar að fullu, heldur fengju þau heimild til 10% álags ef sveitarstjórn óskaði eftir því, og félmrh. samþykkti. Hér er verið að ganga örlítið skref til móts við sveitarfélögin. Það getur verið að menn viti ekki hvernig ástandið er í þessum efnum. Ef menn þekkja eitthvað til ástandsins, þá tel ég það furðulegt ef menn ætla að bregða fæti fyrir þetta mál hér á Alþ. nú á þessum sólarhringum. Hér hlýtur að vera um uppgert mál að ræða hjá hv. þm., sem eitthvað hafa kynnt sér þessi málefni. Ég vil aðeins að lokum minna á það, að eigi að hefja hér allsherjar eldhúsdaga um þetta mál, utan eða innan dagskrár eftir atvikum, þá þýðir það vitaskuld að það þinghlé, sem um hafði verið rætt, verður að hefjast án þess að þessi mál verði afgreidd, bæði málið um verðábyrgð til landbúnaðarins, 3 milljarða, og þetta mál sem snertir tekjustofna sveitarfélaga. En ég legg á það áherslu, að alþm. hv. reyni að koma sér saman um að koma þessum málum áleiðis, þannig að niðurstaða fáist með skaplegum hætti, án þess að hér hefjist langvarandi umræður, rifrildi og málþóf út af meira og minna smáum atriðum miðað við þau stóru atriði sem hér eru í húfi.



Herra forseti. Umr. í hv. Nd. bæði í gær og í dag bera það ekki með sér að hér ríki jafnmikil ábyrgð og hjá hreppsnefndinni í Ólafsvík. Og með fullri virðingu fyrir hæstv, forseta, má hann gjarnan gera sér grein fyrir því, að forsetastóllinn er ekki hugsaður til þess að skjóta úr honum óþverra yfir salinn, þó hann hafi gaman af og telji sig vera í aðstöðu til þess, heldur er hann ætlaður til þess að stjórna fundum hér í Nd. En vegna fáfræði hv. 3. þm. Vestf. um útsvar og tekjustofna sveitarfélaga verður ekki hjá því komist að segja hér örfá orð. Allir, sem hafa á þeim málum örlitla þekkingu, gera sér grein fyrir því, að sú verðbólga, sem verið hefur í landinu, 40–50%, hefur verið að rýra þá tekjustofna í reynd frá því að vera 10% af tekjum þegnanna niður í það að vera 7–8% af tekjum þeirra. Þetta er grundvallaratriði sem mér finnst að hv. 3. þm. Vestf. mætti gjarnan vita. Þá er það spurningin: Í hvað fara þessar tekjur? Þær fara í að halda uppi þjónustu og framkvæmdum hjá sveitárfélögunum. Ef við minnkum tekjurnar jafnmikið og verið hefur að gerast á undanförnum árum, þær hafa verið að minnka jafnt og þétt, þá leiðir það til þess, að þjónustan ein verður eftir, en framkvæmdirnar skornar niður. Það vekur jafnframt - undrun mína miðað við það góðmannlega fas sem hv. 3. þm. Vestf. viðhafði hér fyrir jólin þegar hann þurfti að koma málum í gegn og minnihlutastjórn sat, hver breyting er orðin á háttalagi hans. Það er eins og þrumuský sé að koma hér upp í pontuna öðru hverju til að þenja sig yfir allan mannskapinn og prédika. Mér er fullkomlega ljóst að það fækkar sýningarferðum í sjónvarpið út af fjárlögum og góðri stöðu ríkissjóðs. Vel má vera að það eigi að bæta það upp með því að tefja fyrir fundum hér á Alþingi. En það væri ánægjulegt engu að síður ef hv. 3. þm. Vestf. talaði örlítið meira af viti um tekjustofna sveitarfélaganna þegar hann tekur næst til máls.

Sighvatur Björgvinsson Hæstv. forseti. Að hugsa sér að Snorri Sturluson skuli einu sinni hafa búið í Reykholti. Ég kom hingað upp í ræðustól aðeins til þess að beina tiltekinni fsp. til hæstv. forsrh. út af afgreiðslu mála hér í Alþ. fyrir þinghlé. Ég ætlaði ekki að tefja umr., hvorki um útsvör né um frv. það sem hér liggur fyrir þessari hv. d. og hefur orðið ástæða þess að ég kvaddi mér hljóðs. Ég vil aðeins vekja athygli hæstv, félmrh. á því, að það eru liðnir nokkrir dagar síðan ég óskaði eftir því, að við Alþfl.-menn fengjum að vita hvaða mál ríkisstj. hefði áhuga á að afgreiða fyrir þinghlé, svo að við gætum gengið til þess verks að gera upp hug okkar til þeirra mála og gætum þannig tekið þátt í afgreiðslu þeirra án þess að tafir þyrftu að hljótast af í störfum þingsins. Hæstv. félmrh. hefur hins vegar aldrei haft fyrir því allan þennan tíma að láta vita af því, að hann hafi áhuga á að afgreiða þetta mál. Og hæstv. forsrh. hefur þráfaldlega tekið það fram, og staðfesti það hér úr ræðustól áðan, að hann hefur ekki í nafni ríkisstj. óskað eftir að þetta mál yrði afgreitt. Þess vegna held ég, að ef hæstv. félmrh. ætlar að leita að einhverjum sökudólg í þessu sambandi ætti hann að líta í spegil, vegna þess að það er hann, hæstv. ráðh., sem heldur að hann geti komist upp með það að fá afgreidd hér á Alþ., þegar til stendur að fresta fundum þingsins um nokkurra daga skeið, þau mál sem honum einum dettur í hug, án þess að hann þurfi að hafa fyrir því að beita þeim almennu mannasiðum að hafa samráð við þá menn sem hann ættast til þess að rétti upp hönd og samþykki þau mál sem honum þóknast að krefjast að fá afgreidd hér.

Aths. gerist nokkuð löng.

Hún verður mjög stutt, það sem eftir er af henni. Ég ætlaði aðeins að taka það fram í fyrsta lagi, að sveitarfélög geta ekki afgreitt fjárhagsáætlanir sínir fyrr en skattstiginn liggur fyrir. Það eru engar tillögur um skattstiga á ferðinni í hv. félmn. þessarar deildar í sambandi við mál það sem þar er til meðferðar. Þó svo að allar þær breytingar yrðu samþykktar sem þar er rætt um gætu sveitarfélögin ekki gengið til afgreiðslu fjárhagsáætlana sinna. En hitt er rétt, að í því hálfs mánaðar þinghléi, sem hæstv. ríkisstj. óskar nú eftir að fá, gefst auðvitað ekki tími til þess að afgreiða neitt slíkt. Ég tek það fram, að við Alþfl.-menn erum reiðubúnir til þess að sitja hér á fundum alla næstu viku svo að hægt sé að afgreiða ekki bara lögin um tekjustofna sveitarfélaga, heldur líka skattstigana. Það skal þá standa upp á hæstv. félmrh. hvort hægt verður að afgreiða þetta mál á næstu dögum þannig að sveitarfélögin geti gengið til þess verks að ganga frá fjárhagsáætlunum sínum. Ef hæstv. félmrh. vill það, þá erum við Alþfl.-menn reiðubúnir til þess að hverfa frá því að veita erindi hæstv. forsrh. þá úrlausn sem við gerðum í gær, að fallast á frestun á fundum Alþingis nú í vikulokin. Við erum reiðubúnir til þess. Það þarf ekki nema eitt orð, hæstv. félmrh., þá hverfum við frá stuðningi við tilmæli hæstv. forsrh., þannig að hægt sé að ganga frá afgreiðslu á tekjustofnafrv. því sem hæstv. ráðh. ber svo mjög fyrir brjósti, þ. á m. skattstigaákvörðunum, sem koma í veg fyrir það, séu þær ekki teknar, að sveitarfélögin geti gengið frá fjárhagsáætlunum sínum. - Eitt orð frá hæstv. ráðherra.



Herra forseti. Þetta orð, sem hv. 3. þm. Vestf. bíður eftir frá mér, fær hann ekki á þessari stundu. 



Herra forseti. Ég ætla ekki að vera langorður. Hv. 3. þm. Vestf. er búinn að tala sig dauðan í þessu máli og á því ekki tök á að svara. 

Þetta vita allir, Ólafur. Þú þarft ekkert að segja okkur um þetta. Við erum búnir að vita þetta miklu lengur en þú.

Mér þætti vænt um ef fréttaritarar kæmu því á framfæri, að Sighvatur lýsti því yfir hér, að útsvarið hefur verið að lækka og það er ekki verið að leggja til hækkun á því. Hitt geri ég ekki að deilumáli, hvar menn búa. En í Kríuhólahverfinu hef ég aldrei búið.



Herra forseti. Þetta er, eins og menn vita, mín fyrsta vera á hv. Alþingi. Ég hlýddi hér á umr. í gær um tollskrá o.fl. Nú er til umr. fsp. frá hv. 3. þm. Vestf. Í gær blandaðist nokkuð inn í umr. virðing Alþingis. Ef þær umr., sem fram fóru í gær og áttu að vera um tollskrá o.fl., og ef þessar umr. halda áfram með sama hætti og nú virðist stefna að, þá hefur það hugtak virðing farið alveg öfugt inn í mitt höfuð. Ég tel ekki að Alþ. sé nein virðing gjörð með þeim skrípalátum sem áttu sér stað hér í gær, þegar hv. þm. hver eftir annan komu og hentu skít á báða bóga, alveg óskylt því málefni sem var til umr. Ég bið menn að grunda vel, hvað er virðing Alþingis og í hverju hún er fólgin. Og mér sýnist að full ástæða sé fyrir Alþ. að taka sér svo sem hálfs mánaðar frí og vita hvort menn verði ekki rólegri þegar þeir koma til baka. Kannske er full þörf á þrem vikum. Framkoma eins og birtist hér í gær og stefnir í nú bendir til þess, að mönnum sé alveg bráðnauðsynlegt að taka sér svolitla hvíld, fara heim og breiða yfir höfuð og hugsa ráð sitt, ef þeir eru á annað borð að hugsa um virðingu Alþingis.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af því sem hæstv. félmrh. sagði áðan. Það kemur úr hörðustu átt, ef hann ætlar að ásaka þingflokk Alþfl. um að hann sé að bregða fæti fyrir þetta mál. Það er búið að rekja það hér, hvaða mál það voru sem hæstv. ríkisstj. lagði áherslu á að afgreidd yrðu áður en þinghlé yrði gert. Það var gert af sjálfum hæstv. forsrh., að allir telja í nafni hæstv. ríkisstj. Málin voru tekju- og eignarskattsfrv. og 3 milljarðarnir. Annað var ekki lögð áhersla á. Það er hins vegar sérstakt pot í hæstv. félmrh. að koma þessu máli í gegn án þess að um það væri talað við þingflokkana af hæstv. forsrh. Það er því á ábyrgð hæstv. félmrh. sjálfs hvernig málum er nú komið. Hann verður sjálfur að axla þá byrði. Hefði verið talað.við þingflokk Alþfl. í gær um þetta mál á sama hátt og 3 milljarða kr. málið, þá hefði þingflokkur Alþfl. að sjálfsögðu tekið þetta mál til umfjöllunar og afgreiðslu í gær. En það var ekki til umræðu hjá hæstv. forsrh., að málið ætti að fara hér í gegn, og þess vegna ekki ástæða til að ræða málið á þingflokksfundi Alþfl. Þetta er auðvitað höfuðskýringin á því, hvernig málum er nú komið, að það hefur ekki verið samband hjá hæstv. félmrh. við hæstv. forsrh. um þetta mál. Hann hefur sjálfur á eigin ábyrgð, ekki í nafni ríkisstj., verið að reyna að pota málinu í gegn með þessum hætti, sem þýðir það að málið er komið í strand vegna vinnubragða hans sjálfs. Það er skýringin. Ég vil spyrja hæstv. félmrh. nokkurra spurninga: Er ekkert samband milli þeirra álaga, sem þarna er um rætt, og skattstigans, sem á eftir að koma, í tekjuskattinum? Skipta tengslin þarna á milli engu máli fyrir skattþegnana? Hver verður skattstiginn t.d. fyrir launafólkið af tekjunum? Verður hann með þeim hætti að það sé bætandi á þetta sama fólk í sambandi við greiðstu útsvarsins? Hæstv. ríkisstj. hefur lofað skattalækkun - er það ekki? Ég held að menn verði að gera sér grein fyrir því, að það er afskaplega óeðlilegt að afgreiða skattstigana gagnvart tekjuskattinum annars vegar sér og hins vegar álagninguna í gegnum útsvarið sér. Það eru sömu aðilarnir sem koma þá til með að borga fyrst og fremst. Það er verið að leggja á sömu einstaklingana og eitthvert samræmi hlýtur að þurfa að vera í þessu, ef menn ætla ekki að halda áfram skattpíningu eins og raunar verið hefur. Það er út af fyrir sig rétt, sem hér hefur komið fram, að tekjur sveitarfélaganna hafi verið að rýrna vegna þess ástands sem hefur verið í þjóðfélaginu á undanförnum árum. Það er rétt. En kjör gjaldþegnanna hafa líka verið að rýrna. Það þarf líka að taka tillit til þeirra þegar verið er að tala um álögurnar. Það er ekki nóg að hafa bara annað sjónarmiðið með í þeirri mynd. Ég vil sem sagt að lokum vísa alfarið á bug þeim orðum sem hæstv. félmrh. viðhafði hér áðan, þegar hann ætlaði að kenna þingflokki Alþfl. um það, hvernig þessi mál eru nú komin. Það er á ábyrgð hæstv. félmrh. sjálfs, hvernig hann hefur klúðrað þessu máli, annaðhvort óafvitandi eða vísvitandi. Það verður hann sjálfur að skýra, hvort heldur er. En ástæðan og sökin er hans.



Herra forseti. Hér í deildinni var í gær til umr. heimild til lækkunar á gjöldum af bifreiðum til hreyfihamlaðra. Ég hygg að það hafi orðið fleirum en mér undrunarefni, þegar þetta sjálfsagða réttlætismál var til umr., að upp spratt hér hv. 7. landsk. þm., Halldór Blöndal - sem reyndar er nú ekki viðstaddur, en gaman hefði verið að hafa hér - og lýsti yfir feiknalegum áhyggjum sínum vegna fjárhags ríkissjóðs sérstaklega í sambandi við þetta mál. Umræðan var og er um lagfæringu á heimild í lögum. Umræðan er um lagfæringu vegna verðbólgu, lagfæringu fyrir fólk sem er hreyfihamlað og af ýmsum ástæðum má sín lítils í þjóðfélaginu, verður jafnvel, þrátt fyrir þær aðgerðir sem hér er verið að ræða um, að búa við önnur og lakari kjör og aðstæður en aðrir. Að umræða um slíka heimild skuli verða tilefni til slíkra ræðuhalda sem hv. þm. viðhafði hér í d. í gær um skattheimtu og hag ríkissjóðs er fullkomið undrunarefni. Það má vel vera, að viðkomandi þm. hafi einhverja löngun til þess að ræða fjárhag ríkissjóðs og jafnvel skattheimtu. Sjálfsagt er að gera það þegar fjárlög koma fram og menn hafa eitthvað meira til að standa á en nú í því sambandi. En að gera það á þennan hátt, í sambandi við umræður um sjálfsagt leiðréttingarmál á kjörum hreyfihamlaðra, það er Alþ. til vansæmdar. Hér er m.a. verið að fjalla um fólk sem kemst jafnvel ekki milli húsa nema í sérstaklega úfbúnum bílum, - fólk sem ekki er fært um að komast milli staða eða njóta lífsins nema hafa eitthvert farartæki undir höndum. Þegar Alþ. fjallar um svo sjálfsagt leiðréttingarmál sem þetta, þá er komið við hjartað í þessum þm. - og ekki er það hjarta stórt. Þarna er um að ræða fólk sem að mörgu leyti býr við gjörsamlega lokaðan atvinnumarkað, fólk sem af ýmsum félagslegum og atvinnulegum ástæðum á erfitt uppdráttar. Það er undrunarefni að þm. Sjálfstfl., eins og hér gerðist í gær, skuli í tilefni af slíkum leiðréttingum gera hér sérstaklega að umræðuefni að skattakerfið megi ekki vera letjandi, von sé á halla á ríkissjóði o.s.frv. Það er erfitt að skilja í rauninni hvað menn eiga við, hvað menn eru að fara. Í viðbót við það heilsuleysisböl, sem þetta fólk býr að mörgu leyti við, er það svo, að það af því, sem ekki getur unnið, verður að búa við tekjur sem eru lífeyrir og tekjutrygging, u.þ.b. 150 þús. kr. á mánuði, en getur komist upp í 170 þús. kr. á mánuði ef viðkomandi býr einn. Það er þetta fólk sem fær þessa kveðju frá viðkomandi þm., sem því miður er ekki viðstaddur hér í d. við framhald þessara umræðna, - kveðju þess efnis, að veruleg hætta sé á halla á ríkissjóði ef ekki komi til aukin skattheimta, - hér sé um að ræða gífurlega alvarlegt mál, nú verði að gera dæmið upp, nú þurfi menn að fara að reikna. En hvernig skyldi nú þetta dæmi snúa ef menn skoða það eins og það liggur fyrir? Einmitt hér á hæstv. Alþ. hefur áður verið varpað fram tölum varðandi þetta mál. Ég hygg að það muni vera heimild í lögum til niðurfellingar eða lækkunar á gjöldum á u.þ.b. 400 bifreiðum, en að auki um 25 til þeirra sem við sérstaklega mikil örkuml búa. Af þeim 400 bílum sem um er að ræða er heimild til að lækka gjöld um 1 millj., en um 2 millj. af þessum 25. Menn sjá því í hendi sér að hér er um að ræða heimild til lækkunar á gjöldum sem nemur einhvers staðar í kringum 450 millj. kr. Ef menn síðan hugleiða það, að líklegt er að hér á götum séu u.þ.b. 2000 öryrkjabílar, og líta síðan á þá gífurlegu skattheimtu sem ríkissjóður hefur uppi vegna bensíns og annars eldsneytis, þá er ekki fjarri lagi að álíta að hver bíll greiði u.þ.b. 200 þús. kr. einmitt til ríkissjóðs af sinni bensínnotkun. Það mundi þýða það, að þessir öryrkjabílar greiddu 400 – 450 millj. á ári í ríkissjóð í sköttum af bensíni, eða nálægt því þá sömu upphæð sem hæstv. Alþ. hafði veitt heimild til niðurfellingar á af þessum bílum á síðastliðnu ári. Hér er þess vegna ekki um neina niðurfellingu í sjálfu sér að ræða. Hér er eingöngu um það að ræða að gera ekki vandræði þessa fólks að tekjustofnum fyrir ríkissjóð. Þetta er nú allt dæmið sem gaf tilefni til þvílíkra umræðna sem nokkrir þm. Sjálfstfl. höfðu hér uppi á þinginu í gær. Ég fullyrði það að áhyggjur hv. 7. landsk. þm., Halldórs Blöndals, af þessu máli eru óþarfar. Ég held að ástæða væri til þess, að þingið kæmi sér saman um að gera myndarlegt og sérstakt átak í málefnum fatlaðra í tilefni af alþjóðaári fatlaðra 1981. Það, sem hér er um að ræða, er eingöngu einföld og lítil leiðrétting. Hér er aðeins verið að færa til nokkrar steinvölur, þar sem ástæða væri til að velta björgum. Hv. þm. gerði mikið að umræðuefni virðingu Alþingis, eins og menn gera gjarnan hér daglega. Ég held að óhætt sé að segja það, að þessi þm. gæti að eigin frumkvæði aukið virðingu Alþingis verulega með því að halda færri ræður sjálfur af því tagi sem hann gerði í gær. Ég vil síðan segja það, að það mál, sem hér er um að ræða, er ágætt mál. Það er sjálfsagt mál, og ég tel ástæðu til þess að færa hv. 1. þm. Vesturl., Alexander Stefánssyni, sérstakar þakkir fyrir þá vöku sem hann hefur haldið varðandi málefni fatlaðra og hvað eftir annað fært hér inn í hæstv. Alþingi. Ég held að Alþ. eigi að samþykkja þetta frv. hið allrafyrsta, og ég held aðumræða af því tagi, sem hér fór fram í tengslum við þetta mál í gær, sé Alþingi til vanvirðu. Ég leyfi mér að fullyrða það, að það væri Sjálfstfl. til sóma svo lengi sem hann lifir, að fulltrúar hans héldu ekki á Alþingi fleiri slíkar ræður.



Herra forseti. Þegar ég mælti fyrir þessu frv. í gærdag gerði ég ekki ráð fyrir því, að þær umr., sem urðu í tilefni þess, færu inn á þá braut sem raun varð á, þar sem ég hélt að hér væri um að ræða mál sem allir hv. alþm. væru sammála um og mundu greiða fyrir jafnvel á hljóðlátan hátt hér í hv. deild. Ég verð því miður að lýsa því yfir, að ég harma mjög þá stefnu sem umr. um málið tóku, þetta litla lagafrv. til lítillar leiðréttingar á málefnum fatlaðra. Og ég hlýt að taka undir þá skoðun, sem kom fram áðan hjá hv. 5, þm. Norðurl. v., að það sé e.t.v. tímabært að sumir hv. alþm. a.m.k. fái þinghlé til að öðlast nauðsynlega hugarró, svo hægt sé á hv. Alþ. að flytja og koma fram nauðsynlegum umbótamálum án þess að hafnar séu harðvítugar eldhúsdagsumræður um stjórnmál í tilefni hvers máls sem fyrir er tekið. En ég vil trúa því, að fullur einhugur sé hér á Alþ. um að greiða fyrir framgangi þess lagafrv. sem hér er til umr., og vísa ég enn til hástemmdra yfirlýsinga allra stjórnmálaflokka um stuðning við málefni fatlaðra. Okkur flm. er fullkomlega ljóst að ef þetta frv. verður að lögum minnka tolltekjur ríkissjóðs um 180 –200 millj. kr. vegna innflutnings á þessum 400 bifreiðum. Ég vona að hv. alþm. sjái sér fært, þó ekki væri nema samvisku sinnar vegna, að verða valdir að slíkri tekjuskerðingu ríkisins í þágu þeirra sem verða að búa við það vandamál að komast ekki ferða sinna án farartækis. Það eru sjálfsögð mannréttindi fyrir þetta fólk. Þingflokkur Framsfl. hefur ákveðið einróma að styðja að samþykkt þessarar lagabreytingar. Ég vænti þess, að hv. alþm. sameinist um afgreiðslu þessa máls í dag. Og ég treysti því, herra forseti, að freistað verði að koma þessu máli til nefndar að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Ég styð hv. flm. frv. við afgreiðslu þess, og það mun þingflokkur Alþb. allur gera því að hér er um að ræða mikilsverða lagfæringu á málefnum öryrkja. Ég tel jafnframt að brtt. hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og Árna Gunnarssonar sé til bóta, og við styðjum hana einnig. Hv. þm. Árni Gunnarsson minntist á það hér í gær, að meira aðhald mætti taka upp við úthlutun gjaldalækkunar á bifreiðum fyrir öryrkja. Ég held að rétt sé og þarft að minnast á það atriði hér. Mikilsvert er að allt sé gert sem unnt er til að létta öryrkjum bifreiðakaup, ef þeir mega raunverulega ekki án þeirra vera, en halda heldur í við hina sem ekki eru eins háðir bifreið. Eitt atriði vil ég nefna sem fyrst og fremst á erindi til hæstv. fjmrh., sem því miður virðist ekki vera hér í augnablikinu. Eins og kunnugt er þurfa þeir, sem fá lækkun á bifreiðagjöldum, að eiga bifreiðar sínar í fimm ár. Öllum öryrkjum ber saman um að sá tími sé of langur. Bifreiðum þessum er mjög mikið ekið, eigendur geta lítt sem ekkert annast viðgerðir á þeim og þær verða þess vegna dýrar í rekstri. Þegar loks er leyfilegt að selja þær eru þær oft illa farnar og verðlitlar. Ég vil því leyfa mér að skora á hæstv. fjmrh. að stytta þennan tíma um tvö ár eða í þrjú ár fyrir þá sem mestir eru öryrkjar og í fjögur ár fyrir aðra öryrkja. Nái þetta frv. fram að ganga með þeirri brtt., sem hér liggur fyrir munu margir öryrkjar kunna vel að meta hug Alþ. í þeirra garð. Ef hæstv. fjmrh. sæi sér fært að stytta jafnframt eignartímann hygg ég að þeir telji bifreiðamálum sínum mun betur borgið en áður. Ég skora því á hv. Alþ. að hafa nú hröð handtök á afgreiðslu frv. í stað þess að tefja það með gagnslausu málþófi, eins og átti sér stað í gær. Þá fór raunar fyrir mér eins og fleiri hv. þm., sem sitja hér í fyrsta sinn, að okkur þótti lítið til um virðingu hins háa Alþingis. Ég hygg að hv. dm. megi telja sig heppna að fáir öryrkjar voru hér á pöllunum í gær til að fylgjast með þeim áhuga sem málum þeirra var sýndur.



Herra forseti. Ég þakka þá mildilegu áminningu sem til mín var beint. Það var erindi mitt hingað að ítreka þá brtt., sem við hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir höfum flutt við það frv. sem hér er til umr., og ítreka stuðning minn við frv. í heild eins og það nú liggur fyrir: Á sama hátt held ég að ég verði að ítreka það, sem hefur komið fram í umr. manna í hv. deild í dag, að nánast verða menn furðu lostnir yfir því sem gerðist í deildinni í gær, þegar verið var að ræða jafneinfalt og sjálfsagt mál og þá var til umr., þ.e. frv. sem við erum nú aftur að ræða. Þá fór umræðan í deildinni út í hreinan strákslegan eldhúsdag. Ég tel persónulega að slík vinnubrögð séu gjörsamlega óþolandi og það sé til harla lítils að leggja fram mál í þessari deild og SÞ. ef slíku málaþvargi á að halda áfram. Hér ligg ja mál í bunkum óafgreidd og fá ekki afgreiðslu, hvorki í deildum né Sþ., vegna þess að menn hafa tilhneigingu til að snúa hverri einustu umr., sem hér fer fram, upp í hinn ómerkilegasta eldhúsdag, um stjórnmálaviðhorf og annað sem ég tel að eigi ekki heima í umr. þegar verið er að ræða ákveðin frv. og þáltill. Fleira ætlaði ég ekki að segja, herra forseti.



Herra forseti. Það vill svo til að þau lög, sem verið er að breyta með þessu frv., heita lög um tollskrá o.fl. Ég kemst því ekki hjá því að ræða það mál sem á dagskránni er og heitir þetta. En ég ætla samt að hætta mér aðeins út í umr., sem hér hafa orðið undir þessum dagskrárlið, og það eingöngu að gefnu tilefni. Mér þótti ræða hv. þm. Guðmundar G. Þórarinssonar vera eins konar örverpi úr umr. sem fóru fram í gær, og ég þykist þess fullviss, að hann hafi samið þá ræðu í gærdag þegar hér á Alþ. fóru fram umr. undir þessum dagskrárlið, en þó um óskyld málefni. Ástæðan var auðvitað sú, að það hafði frést að senda ætti Alþingi heim og þar með fresta störfum Alþingis jafnvel um hálfs mánaðar skeið. Við skulum hafa í huga að það er sent heim af sömu mönnum og efndu til stjórnarmeirihlutasamstarfs til að Alþ. yrði starfhæft. Mér þykir ekkert skrýtið þegar umr. verða á Alþ., jafnvel undir öðrum dagskrárliðum eða utan dagskrár, þegar svo háttar til. Ég vil því að menn íhugi málið með slíkum hætti. Fyrr á fundinum var rætt utan dagskrár um mál sem varðaði líka frestun þingsins og ég kaus ekki að ræða efnislega og mun að sjálfsögðu ekki gera undir þessum dagskrárlið. En það, sem rak mig fyrst og fremst upp í ræðustólinn, voru þau ummæli sem hér voru höfð um sjálfstæðismenn. Það var látið að því liggja, þó ekki beinlínis sagt, að við værum á móti þessu máli. Það er afskaplega mikill misskilningur. Ég vona að það hafi ekki verið sagt í fullri alvöru, heldur eingöngu vegna þess að það hafi verið skrifað og fest á blað í hita þeirra umr. sem fóru fram um allt önnur atriði í gær. Ég á sæti í þeirri hv. n. sem fær þetta mál til meðferðar. Ég lofa því fyrir mitt leyti, og ég vona að ég geti gert það enn fremur fyrir aðra sjálfstæðismenn sem sæti eiga í þeirri n. að mál þetta mun verða skoðað af fullum velvilja. Við munum að sjálfsögðu kappkosta að finna þá lausn á málinu sem hentugust er, hvort sem það verður samkv. till. hv. þm. Alexanders Stefánssonar, samkv. brtt. tveggja hv. þdm. eða eftir öðrum leiðum sem hentugri þykja þegar málið hefur verið skoðað þar. Það voru þessi atriði sem ég taldi nauðsynlegt að kæmu hér fram. Ég vona að ekki gæti annars skilnings í huga þeirra manna sem hafa talað á þessum fundi og reyndar snúið máli sínu að sjálfstæðismönnum sem í dag eru ekki staddir á þingdeildarfundi og hafa fjarvistarleyfi.