Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Í gærdag stóð yfir ágætisumræða um stefnumótandi áætlun í byggðamálum fyrir árin 2006–2009. Umræðan stóð yfir í allan gærdag og var um margt mjög góð. Margir þingmenn tóku til máls og lauk umræðunni um átta- eða hálfníuleytið. Sá punktur sem ég vil gera að umræðuefni eru orð hæstv. byggðamálaráðherra Valgerðar Sverrisdóttur í lok umræðunnar. Mér fannst þau orð hennar ákaflega ósmekkleg og allt að því bara vitlaus. Ég ætla að hafa þau hér eftir þannig að þingheimur heyri þau, með leyfi forseta: „Þetta hefur ekki verið umræða hérna í dag.  Þetta er ótrúlegur málflutningur og mér finnst þetta dómgreindarskortur og allt að því dónaskapur að tala svona til hv. þingmanna. Ég vek athygli á því að hún var ekki að tala við okkur stjórnarandstæðinga heldur alla þingmenn sem tóku þátt í umræðum í gær. Virðulegi forseti. Það er svo að Alþingi er málstofa og við tökumst á um og okkur getur greint á um hlutina. Við erum ekki í iðnaðarráðuneytinu þar sem menn geta leyft sér að deila og drottna og enginn þorir að segja neitt. Við erum heldur ekki í framsóknarfélagi Grýtubakkahrepps þar sem umræðan á kannski að snúast um allt annað og ekkert má gagnrýna. Virðulegi forseti. Ég hlýt að gera alvarlegar athugasemdir við þessi lokaorð og finnst þau ekki ráðherranum sæmandi.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir að koma á framfæri þessari ágætu ræðu sem ég hélt í lok umræðu í gær og ég stend þar við hvert einasta orð sem ég lét frá mér fara. 

Frú forseti. Það var dálítið einkennileg uppákoma sem hér átti sér stað á níunda tímanum í gærkvöldi. Ég hafði rétt lokið seinni ræðu minni um byggðamál þegar hæstv. iðnaðarráðherra og byggðamálaráðherra rétti út höndina til mín og þakkaði mér sérstaklega fyrir góða og uppbyggilega ræðu.

Ég sagði skásta ræðan.

Skásta ræðan, aðeins er verið að draga hér úr, ég þori ekki að fullyrða en mig minnir að hæstv. iðnaðarráðherra hafi sagt að þetta væri besta ræðan sem hún hefði heyrt. Þetta var auðvitað mikið hrós því ég átti ekki von á þessu og allra síst frá hæstv. iðnaðarráðherra. Það sem gerist næst er að hv. þm. Kristján Möller tekur til máls um fundarstjórn forseta og gerir athugasemd við að hæstv. iðnaðarráðherra hafi ekki komið upp og fylgt málinu eftir eins og venja er, sem er auðvitað engin skylda eða nauðsyn. En þá kemur hæstv. iðnaðarráðherra upp með alveg hreint ótrúlega ræðu og ég ítreka og bendi á, undanskilur engan þingmann og segir að hér hafi verið niðurrifsstarfsemi, fólk hafi talað niður til fólks á landsbyggðinni. En sú var alls ekki raunin. Mér þykir þetta mjög miður. Ég held að þetta hafi verið ágætisumræða sem fór fram í gær og mjög uppbyggileg á köflum og í ræðu minni reyndi ég einmitt að benda á það sem var gott því það eru margir góðir punktar í stefnu ríkisstjórnarinnar. Það er bara ekki farið eftir þeim og það er auðvitað gallinn, frú forseti.

Virðulegi forseti. Ég vísa því hreinlega út í hafsauga að þingmenn hafi verið með einhverja neikvæða umræðu, raus eða niðurrif í umræðum í gær. Hér fóru fram mjög góðar og málefnalegar umræður um byggðamál, að vísu nánast eingöngu af hendi stjórnarandstæðinga. Það vildi einhvern veginn svo einkennilega til að mjög fáir stjórnarliðar sáu sér fært að taka þátt í þessum umræðum og það kann að vera að gremja hæstv. byggðamálaráðherra sé einmitt til komin vegna þess. Það var enginn til staðar í stjórnarliðinu til að hjálpa henni að verjast í mjög erfiðri stöðu, örfáir þingmenn. Ég held að aðeins einn þingmaður Sjálfstæðisflokksins 

Frú forseti. Ég held að sú uppákoma sem hér varð í gærkvöldi sé nær einstök í þingsögunni, það verður að segja það alveg eins og er. Ég hef a.m.k. aldrei upplifað annað eins. Umræður höfðu farið fram í margar klukkustundir og fjöldi þingmanna tók þátt í þeim og ég vil fullyrða að a.m.k. flestir þeirra lögðu sig sérstaklega fram um að vera málefnalegir í umræðunni. Að vísu með einstaka undantekningum og þar held ég jafnvel að hluti stjórnarliða hafi verið verstur. En við skulum ekki elta ólar við það. Hæstv. ráðherra kemur hér í lokin þótt búið sé að spyrja hæstv. ráðherra fjölda spurninga, það sé reynt að rökræða við hæstv. ráðherra út frá bæði skýrslunum og tillögunum sem hér lágu fyrir og hreytir ónotum í þingmenn. Frú forseti. Og það með slíkum eindæmum að engu er líkt. Það eru allir þingmenn settir í sama hóp og það er kannski dæmi um það hvað hæstv. ráðherra hefur fylgst illa með umræðunum að hæstv. ráðherra fullyrðir það hér áðan að það hafi þrír stjórnarliðar tekið þátt í umræðunum. Við sem fylgdumst með umræðunum vitum að það voru fimm stjórnarliðar sem tóku þátt í umræðunum. Ef þetta er dæmi um það, að vísu verður að taka það fram að þegar hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson hélt ræðu sína þá hvarf hæstv. ráðherra á braut. En hæstv. ráðherra var þó hér inni í salnum þegar við hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson og ég áttum í rökræðum í andsvörum þannig að hæstv. ráðherra hlýtur að hafa orðið var við það að hv. þingmaður tók þátt í umræðunum. Frú forseti. Það var annað sem einnig gerðist hér. Nokkrir þeirra þingmanna sem voru hér þegar þessi ósköp dundu yfir báðu um orðið um fundarstjórn forseta og, frú forseti, það verður einhver skýring að koma fram á því hvers vegna fundi var slitið án þess að þeir fengju orðið undir sama dagskrárliði og hæstv. ráðherra lét þessi orð falla.

Áður en lengra er haldið vill forseti segja eftirfarandi út af fundarlokum í gærkvöldi þegar rædd voru byggðamál: Þegar hv. 5. þm. Norðvest. hafði lokið síðari ræðu sinni seint á níunda tímanum í gær var mælendaskrá tæmd. Forseti hafði orðið þess áskynja að nokkrir þingmenn biðu þess hvort hæstv. iðnaðarráðherra tæki til máls í lok umræðunnar. Ráðherra gaf hins vegar forseta merki um að hún óskaði ekki eftir því að fara á mælendaskrá. Forseti tilkynnti því að fleiri hefðu ekki kvatt sér hljóðs og umræðunni væri lokið svo sem venja er til. Hv. 3. þm. Norðaust. kvaddi sér þá hljóðs um fundarstjórn forseta og gerði aðallega að umræðuefni að hæstv. ráðherra tæki ekki til máls við lok umræðunnar. Síðan tók hæstv. iðnaðarráðherra til máls um fundarstjórn forseta og fór hörðum orðum um málflutning þingmanna í umræðunni. Á þeim orðum ber ráðherra vitaskuld ábyrgð. Undir ræðu ráðherra kvöddu nokkrir þingmenn sér hljóðs, einn þeirra bað um ræðu í málinu en það gat ekki orðið því umræðunni var lokið. Tveir þingmenn vildu bera af sér sakir. Forseti taldi að þótt ráðherra talaði þannig um málflutning þingmanna væru ekki efni til þess að þingmenn fengju að bera af sér sakir. Sá mikilvægi réttur hlýtur fyrst og fremst að gilda þegar bornar eru persónulegar ásakanir á þingmenn, því hvar endaði það annars? Loks munu tveir hv. þingmenn hafa kvatt sér hljóðs um fundarstjórn forseta. Misskilningur olli því að forseti gaf þeim ekki orðið heldur sleit fundi. Það þykir forseta miður því það var ekki ásetningur forseta að hlífa sér við umræðum um fundarstjórnina né heldur að hlífa ráðherra við viðbrögðum þingmanna við orðum hennar.

Frú forseti. Það verður að segjast eins og er að hæstv. byggðamálaráðherra átti mjög slæman dag í gær. Ég hefði talið að hún hefði átt að koma hér og biðjast afsökunar og ég er viss um að fólk hefði fyrirgefið henni. En því miður virðist eins og viðkomandi kunni ekki að skammast sín. Umræðan í gær byrjaði með því að hæstv. ráðherra flutti hér hofmóðug ræðu í þriðja skiptið, sömu ræðuna. Þegar henni var bent á það varð hún drýldin og það fór fyrir brjóstið á henni, það var það sem gerðist. Ekki varð hún glaðari í bragði þegar flokksbróðir hennar tók undir með stjórnarandstöðunni og benti á að þessar tillögur væru hvorki fugl né fiskur og til þess að ná árangri í byggðamálum þyrfti að taka á í sjávarútvegsmálum. Það var það sem gerðist, þetta fór einfaldlega fyrir brjóstið á henni. Þetta var ekki ómálefnaleg umræða, langt, langt í frá. Þess ber að geta að Valgerður Sverrisdóttir, hæstv. iðnaðarráðherra, er ekki fyrir eitthvert dundur í sjávarútvegsmálum, hún vill stórar lausnir. Henni finnst það föndur ef verið er að ræða um sjávarútvegsmál, hún vill helst hafa nógu mikið af álverum. En ég verð að segja það, og þykir miður, að ég fæ reglulega bréf frá fólki í þessum sjávarbyggðum, og síðast í morgun frá Bíldudal. Í þeim kemur fram að fólki þykir nóg um. Það er verið að rétta því einhverja brauðmola og vekja einhverjar falsvonir og síðan gerist ekki neitt. Það er alvarleg staða sem er hér uppi og mér finnst viðbrögð hæstv. iðnaðarráðherra örvæntingarkennd. Þegar henni er bent á sannleikann, þegar hún þarf að hlusta á hann í heilan dag, þá verður hún reið og skammast. Hvernig væri nú að líta í eigin barm og horfa á það hvers konar vinnubrögð það eru, frú forseti, að senda hér til umræðu sömu skýrsluna þriðja árið í röð lítt breytta, eins og staðan er í byggðamálum? Mér finnst það ekki vera hæstv. ráðherra til sóma og hvað þá hvernig hún lauk umræðunni í gærkvöldi.

Forseti minnir þingmenn á að ávarpa ráðherra á viðeigandi hátt.

Virðulegi forseti. Ég held að ræða og skýrsla hæstv. byggðamálaráðherra í gær hafi að mörgu leyti markað endalok byggðastefnu stjórnvalda eins og hún hefur verið rekin. Vonbrigðin með skýrslu hæstv. ráðherra voru gífurleg. Ég held að andleg ruðningsáhrif stóriðjustefnunnar hafi aldrei komið betur fram hér á Alþingi en einmitt í gær, bæði með framsögu og allri framgöngu hæstv. ráðherra. Hvort tveggja var náttúrlega hæstv. ráðherra til skammar hvernig hún byrjaði umræðuna og hvernig hún lauk henni. Skýrslan var með ólíkindum slöpp, sama skýrslan ár eftir ár, ekkert tekið á því sem máli skiptir. Ég heyri hæstv. ráðherra t.d. aldrei minnast á þá stöðu sem upp er komin hvað varðar eina best heppnuðu byggðaaðgerð seinni tíma, sem er Háskólinn á Akureyri. Nú er Háskólinn á Akureyri í þeirri stöðu eftir fjársvelti og niðurskurð, sem er uppi núna í starfsemi skólans, út af nemendafjölgun og þeirri prýðilegu starfsemi sem þar hefur verið rekin, að skólinn er að leggja niður tvær deilda sinna og vísar frá hundruðum nemenda á ári. Hæstv. byggðamálaráðherra kom hvergi að þessum málum sem eru raunveruleg byggðamál, eru byggðamálin sem ættu að vera hér til umræðu í stað þessarar úreltu allsherjarlausnar sem hæstv. ráðherra leggur alla áherslu á. Hún telur byggða- eða þjóðfélagsmál almennt ekki til umræðu nema þau taki til einhvers sem er í anda þeirra allsherjarlausna sem hér eru yfirleitt til umræðu. Gífurleg vonbrigði held ég að sé yfirskriftin yfir framgöngu hæstv. byggðamálaráðherra hérna í gær og það hvernig hún endaði umræðuna í gærkvöldi hlýtur að fara á spjöld sögunnar sem einhver ruddalegasta framganga ráðherra sem um getur í seinni tíma sögu þingsins.

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. forseta fyrir þau svör sem ég fékk við ræðu minni hér áðan. Það er eðlilegt að fólki geti orðið á mistök og það er eðlilegt og stórmannlegt að viðurkenna það þegar mistök eiga sér stað. Ég vil sem sagt sérstaklega þakka hæstv. forseta fyrir slíkt, en um leið segja að það hefði átt að vera hæstv. ráðherra fordæmi - sem hæstv. ráðherra mundi hefja sig upp með - að gera slíkt hið sama, þ.e. að viðurkenna að sér hefðu orðið á mistök í gær og biðjast afsökunar.

Virðulegi forseti. Þau orð sem hér voru viðhöfð af hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra í gærkvöldi voru hæstv. ráðherra til lítils sóma og lítilsvirðing við störf þingsins. En að koma síðan hér aftur af sinni alkunnu hógværð og kurteisi og virðingu, eða hitt þó heldur, gagnvart þingmönnum, Alþingi og störfum þess og bæta í hér í morgun á þann hátt sem hæstv. ráðherra hefur gert, ekki í fyrsta sinn, að ávarpa þingið á lítilsvirðandi hátt og gera lítið úr störfum þeirra sem hér leggja sig fram frá degi til dags. Virðulegi forseti. Þetta er ekki í fyrsta sinn sem hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra leggur sitt af mörkum til þess að setja störf þingsins í eins konar uppnám. Ég held að það sé kominn tími til að forsætisnefnd og formenn þingflokka ræði þessa framkomu við hv. þingmenn og þingið almennt og störf þess ef þau eiga að verða viðtekin venja hjá einstökum hæstv. ráðherrum.

Hæstv. forseti. Það skal upplýst að ég var einn þeirra sem óskaði eftir að fá að bera af mér sakir hér í gærkvöldi en var neitað um það. Hæstv. ráðherra sagði í lok umræðunnar að umræðan hefði ekki verið málefnaleg, hún hefði verið neikvæð og nánast raus. Ég flutti hér tvær ræður í gær. Í fyrri ræðunni rifjaði ég upp það sem hafði verið skrifað í skýrslum fyrir stofnun sem ráðherra hefur undir sínu ráðuneyti, Byggðastofnun, um það hvaða afleiðingar mundu fylgja breytingum í sjávarútvegi. Ég fór yfir það til upprifjunar fyrir ráðherra og formann nefndarinnar sem fær málið til umfjöllunar. Ég held að það hafi verið nauðsynlegt, sérstaklega í ljósi þess að ráðherra kallar það raus, að fara hér með staðreyndir og viðvaranir sem ráðherranum voru gefnar. Það er greinilegt að það er til lítils að vinna skýrslur fyrir þennan ráðherra um leiðbeiningar um það hvað framtíðin beri í skauti sér ef það er kallað raus og ómálefnalegt o.s.frv. Ég fór yfir í samgöngumálin og talaði um hvað þau væru nauðsynleg, ég vék að menntamálum, ég vék að vanda rækjuiðnaðarins, ferðamálum og auknum möguleikum þar. Það var langt frá því að allt væri neikvætt í þeim ræðum sem ég flutti. En ég skil vel að ráðherranum hafi fundist erfitt að hlýða á þegar ég var að fara yfir viðvaranir um það hver framtíðin yrði ef stefnu ríkisstjórnarinnar yrði fylgt. Að við tölum niður til sjávarbyggða, ég mótmæli því sem rakalausri lygi, hæstv. forseti. Við tölum ekki niður til sjávarbyggða, við erum að vara við því sem þar hefur skeð.

Frú forseti. Ég var við alla umræðuna í gær um byggðamál og einnig við lok umræðunnar hér í gærkvöldi. Það er hárrétt sem kemur hér fram hjá hv. þingmönnum, og reyndar í geðhrifum hæstv. ráðherra, að byggðamálin eru stórmál og um framkvæmd þeirra og stefnu eru mjög skiptar skoðanir, ekki síst um hver árangurinn hefur orðið. Um það ræðum við hér á þingi. Við verðum þó að fara gætilega í því að setja okkur á það háan stall að fara að gefa einstökum ræðumönnum, einstökum þingmönnum, einkunnir fyrir skoðanir sínar og málflutning. Ég hygg að hver og einn reyni að tala af sinni sannfæringu og þeim hug sem hann ber til málefnisins.

Og eins og hann hefur vit til.

Og eins og hann hefur vit til, segir hæstv. fyrrverandi forseti þingsins, Halldór Blöndal, sem ég man ekki eftir að tæki þátt í umræðunni. Það leggur þar hver til sem hann má. Ég vil ítreka, frú forseti, að mér finnst að hæstv. iðnaðarráðherra mætti umgangast þessi mál af meiri ábyrgð og stillingu hér í þingsal en gerðist í gær. En að sjálfsögðu er hæstv. ráðherra ábyrg orða sinna sem og við þingmenn. Ég ítreka það, frú forseti, að skoðanir eru mjög skiptar um byggðamálin og þess vegna ekki 

Hæstv. forseti. Hér fór fram í gær umræða um stefnumótandi byggðaáætlun og framvindu byggðaáætlunar frá 2002–2005. Í þeirri skýrslu, um framvindu byggðaáætlunar, kemur fram mjög mikil gagnrýni á framkvæmd síðustu fjögurra ára. Það er aðallega gagnrýnt að það hafi ekki verið fjármagn og eftirfylgni á þeirri byggðaáætlun sem var lögð fram 2002. Sú byggðaáætlun leit mjög vel út, þar eru góð fyrirheit en það er gagnrýnt að það vantar fjármagn og eftirfylgni - sem sé að ríkisstjórnin fylgi sinni eigin byggðaáætlun eftir. Eins hafa stjórnvaldsaðgerðir síðustu fjögur árin haft neikvæð áhrif og gengið hefur verið gegn þeirri byggðaáætlun sem sjálf ríkisstjórnin setti sér, það er líka gagnrýnisvert. Þegar litið er til byggðaáætlunar 2006–2009 hljóta þeir sem tóku þátt í umræðunni í gær, og það gerði ég m.a., að byggja á þeirri reynslu sem hefur fengist á síðustu fjórum árum og vera nokkuð tortryggnir á framhald byggðaáætlunar. Við hljótum að vera tortryggin á það að leggja fram byggðaáætlun ef ekki er svo farið eftir henni, ef ekki er unnið markvisst eftir henni. Það er mjög margt gott í þessari byggðaáætlun eins og þeirri fyrri. Eins og ég nefndi er margt í henni sem gæti verið úr stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs um stuðning við atvinnulífið. En ef fara á fram með sama hætti og gert hefur verið - ef fjármagn og eftirfylgni vantar, ef unnið er þvert á byggðaáætlun, ef ekki er látið af stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar og ef atvinnulífið og atvinnugreinarnar fá ekki núna að jafna sig af ruðningsáhrifum stóriðjuframkvæmdanna - þá er ekkert að marka svona plagg. Það var sú gagnrýni sem kom hér fram 

Virðulegi forseti. Það er eiginlega erfitt að finna hugsunum sínum orð í þessari umræðu. Vegna þess að svo virðist vera að hæstv. byggðamálaráðherra bæti bara hér í, sýni ótrúlegan dónaskap við þingmenn sem átti sér stað og ég hef hér gert að umtalsefni. Ég ætla ekki að ræða um fundarstjórn forseta í gær. Það hefur verið skýrt út. Og er gott mál. Ég vil líka vekja athygli á því, virðulegi forseti, að upp í huga minn kom að hæstv. byggðamálaráðherra, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, kom í ræðustól ekki alls fyrir löngu og baðst innilegrar afsökunar á því sem hún hafði þá gert, verið með vitlausar upplýsingar til þingsins. Það mál féll þar niður. En það hefur ekki verið gert hér, heldur bætt í. Þetta er ótrúlegur dómgreindarskortur og dónaskapur við þingmenn vil ég segja enn einu sinni og vil segja það eitt, kannski við hæstv. byggðamálaráðherra, virðulegi forseti, að sá sem stráir nálum skyldi varast að ganga berfættur. Ég las það í Morgunblaðinu í morgun að ritstjóri Jótlandspóstsins hafi tekið menningarritstjóra sinn sem hafði gert allt vitlaust og sent hann í langt frí. Mín lokaorð skulu vera þau að ég held að hæstv. forsætisráðherra ætti að hugleiða þá aðgerð sem ritstjóri Jótlandspóstsins gerði þar.

Hæstv. forseti. Mér finnst hv. þingmenn mjög viðkvæmir gagnvart því sem ég sagði í gær. Þegar ég er búin að fá á mig gagnrýni nánast stanslaust í átta klukkutíma að þá heyrist mér að fundið sé að því að ég verjist, ég svari. En ég geri mér grein fyrir að Samfylkingin er ekki sterk á taugum þessa dagana og það kom ljóslega fram í gær að mikill ágreiningur er innan flokksins í mikilvægum málaflokkum eins og í byggðamálum, sjávarútvegsmálum, stóriðjuframkvæmdum og stóriðjumálum og öðru slíku. Það er í sjálfu sér hægt að velta sér dálítið upp úr því en ég lét það vera. Ég held að þeir sem ekki voru hér í gær og ekki fylgdust með þeirri umræðu eigi mjög erfitt með að dæma hana. Það gerði ég hins vegar. Ef ég var ekki hér í salnum var ég í þingflokksherbergi þar sem ég fylgdist með af skjá. Ég veit því alveg hvernig þessi umræða var. Kannski má segja að þessi stutta umræða sem fram hefur farið í dag sé svona útdráttur úr þeirri umræðu. Hér hefur t.d. verið talað um lygi og önnur orð hafa verið látin falla. Það var spegilmyndin af því sem fór fram í gær. Þetta er svona styttri útgáfan. Það sem ég sagði áðan og endurtek núna er að byggðamálin eiga betra skilið en umræðu eins og fór fram í gær þegar engar tillögur koma fram 

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs um fundarstjórn forseta til að lýsa því yfir að ég er ekki alveg sammála því áliti hæstv. forseta sem kom fram áðan að til að þingmenn geti komið hér upp og borið af sér sakir þurfi nánast að vera um að ræða einhvers konar einkahagi eða alvarlegar ásakanir á hendur ákveðnum persónum, nafngreindum persónum. Ég verð að segja að þau ummæli sem féllu hjá hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra í gær, í lok umræðunnar, komu mjög óvænt því við höfðum ekki orðið vör við það í umræðunni að ráðherra væri svona mikið niðri fyrir. En ráðherra sá ástæðu til að tala um þingmenn alla, að við hefðum verið með neikvæða umræðu, nánast raus, árásir og niðurrif. Verið að niðurlægja landsbyggðina og landsbyggðarfólk. Þetta eru þungar ásakanir á hendur okkur þingmönnum sem vorum í umræðunni í gær og tókum þátt í henni af alefli. Margir okkar notuðu ræðutímann til fulls, vorum í andsvörum við þá fáu stjórnarliða sem tóku þátt í umræðunum. Töluðum til ráðherra. Studdum mál okkar góðum gögnum, m.a. nýjustu tölum Hagstofunnar um íbúafjölda á landsbyggðinni, allt saman mjög góðar rökstuddar málefnalegar ræður. Það var enginn með neitt niðurrif eða skítkast í garð landsbyggðarinnar. Fólk getur bara lesið þessar ræður. Ég hygg að margir hafi fylgst með umræðunni í gær, kannski ekki síst landsbyggðarfólk. Ég hygg að langflestir þeirra sem fylgdust með umræðunni í gær sjái að hér var ekkert neitt viðlíkt því á seyði sem hæstv. ráðherra lýsir. Þess vegna tel ég það alveg fyllilega réttmætt - þó ég virði það að sjálfsögðu að hæstv. forseti hafi komið með útskýringar á því sem gerðist hér í gær og beðist velvirðingar á því. Ég virði það að sjálfsögðu. En ég tel að þau ummæli hæstv. byggðamálaráðherra séu svo alvarleg í garð okkar þingmanna að við hefðum fyllilega átt rétt til að fá að koma hér upp og bera af okkur sakir í þessu máli. Því þetta var mjög ósanngjarnt af hæstv. byggðamálaráðherra. Hún ætti að taka flokkssystur sína til fyrirmyndar, hæstv. forseta, Jónínu Bjartmarz, og viðurkenna mistök sín. Það væri mannsbragur að því í staðinn fyrir að koma hér og halda áfram með sama gjammið og skætinginn og var undir lok fundar í gærkvöldi.

Virðulegi forseti. Ég greiði því að sjálfsögðu atkvæði að senda þetta mál til hv. iðnaðarnefndar en ég vil taka undir það sem hæstv. iðnaðarráðherra sagði áðan að byggðamál eiga betra skilið en þessa áætlun. Þess vegna vona ég að áætlunin batni mjög í meðförum iðnaðarnefndar. Ég vil einnig segja, virðulegi forseti, vegna þeirra orða að byggðamál eiga betra skilið en það að hæstv. iðnaðarráðherra fari með þennan málaflokk, þá hef ég ásamt fjölmörgum öðrum þingmönnum boðað frumvarp um að færa byggðamál úr iðnaðarráðuneytinu og yfir í forsætisráðuneytið.

Frú forseti. Ég held að mörgum hafi brugðið í brún þegar kynnt voru áform um stórfelldar nýjar álversframkvæmdir á næstu fimm til sjö árum. Stækkun álversins í Straumsvík, nýtt álver við Helguvík og álver að eigin vali á Norðurlandi og nú síðast hugmyndir um álver í Þorlákshöfn. Ekki er enn séð fyrir endann á stóriðjuframkvæmdum fyrir austan og framkvæmdir við álver á Grundartanga eru rétt að hefjast. Það var fyrirséð að þessar gríðarlegu framkvæmdir mundu keyra upp gengi krónunnar, valda mikilli þenslu, viðskiptahalla, háum stýrivöxtum Seðlabankans, miklum vaxtamun við útlönd, innflæði fjármagns og mjög skerta samkeppnisstöðu almennra útflutnings- og nýsköpunargreina. Enda hefur sú orðið raunin. Talað er um ógnarjafnvægi í efnahagsmálum. Aðrar atvinnugreinar voru beðnar að sýna biðlund meðan kúfurinn af núverandi stóriðjuframkvæmdum gengi yfir. Yfirlýsingar um uppbyggingu nýrra álvera hlýtur að setja allt annað atvinnulíf í uppnám svo og þróun á vöxt nýrra atvinnugreina. Áhrifin munu koma fram þegar á þessu ári. Gengi krónunnar yrði áfram hátt. Stýrivextir eru nú þegar háir og því lítið svigrúm til að beita þeim til stýringar verðbólgu og þenslu verði gefnar nýjar álversvæntingar. Þeim skoðunum vex nú mjög ásmegin að nóg sé komið í bili af álverum. Ágúst Guðmundsson, stjórnarformaður Bakkavarar Group flutti kröftuga ræðu á nýafstöðnu viðskiptaþingi. Hann sagði, með leyfi forseta: „Ég er sannfærður um að jafnvel þótt Íslendingar nái að komast í hóp stærstu álframleiðenda heims og mundu virkja alla hagkvæmustu virkjunarkosti landsins, mundi arðsemi þess og hagur fyrir íslensk samfélag aldrei verða meiri en sem nemur framlagi eins öflugs útrásarfyrirtækis. Það er kominn tími til að þingmenn hugsi sig tvisvar um áður en þeir tala fyrir fleiri álverum.“ Áfram sagði Ágúst Guðmundsson: „Hvaða útflutningsgreinar munu þola samfellt uppbyggingarskeið í stóriðju í nær áratug, frá 2003 til 2013? Afleiðingin gæti einfaldlega orðið sú að útflutningur aukist í raun og veru ekkert þegar upp er staðið heldur færist útflutningsframleiðslan á milli greina. Þær útflutningsgreinar sem hafa háan virðisauka og byggja á þekkingu og hugviti hverfa einfaldlega á braut.“ Í leiðara Dagblaðsins í gær segir, með leyfi forseta: „Öll viðvörunarljós í hagkerfinu blikka út af stóriðjustefnunni sem keyrð er áfram af ríkinu og atvinnulífinu blæðir.“ Nokkur ferðaþjónustufyrirtæki sendu frá sér yfirlýsingu í gær. Þar segir að framtíð ferðaþjónustu sé ógnað með stefnu stjórnvalda í virkjana- og stóriðjumálum. Og orðrétt segir, með leyfi forseta: „Stórfellt rekstrartap blasir nú við fjölda fyrirtækja í ferðaþjónustu sem er afleiðing virkjanastefnu og hás gengis krónunnar.“ Friðrik J. Arngrímsson, framkvæmdastjóri LÍÚ, segir í Viðskiptablaðinu 10. júní sl., með leyfi forseta: „Við sáum fyrir okkur að geta farið í gegnum þetta tímabil stóriðjuframkvæmda með gengisvísitöluna kringum 120 og hefðum líklega lifað það af. Núverandi gengi gerir stöðu sjávarútvegsins hins vegar mjög erfiða.“ Og Friðrik sagðist hugsa til þess með hryllingi ef þetta ástand verður framlengt með tilkomu nýrra álvera. Í Morgunblaðinu 8. febrúar sl. í forustugrein er fjallað um áhrif stóriðjunnar á aðrar útflutningsgreinar. Þar segir, með leyfi forseta: „Á sínum tíma vildu menn álver til að auka fjölbreytnina í einhæfu atvinnulífi Íslendinga, sem þá byggðist fyrst og fremst á sjávarútveginum. Nú benda menn eins og Ágúst Guðmundsson á að stóriðjustefnan geti beinlínis unnið gegn fjölbreytni í atvinnulífi. … verði áframhald á álvers- og virkjanaframkvæmdum muni krónan halda styrk sínum. Það muni aðrar útflutningsgreinar ekki þola og iðnfyrirtæki geti farið að pakka saman og flytja starfsemi sína.“ Morgunblaðið lýkur umfjöllun sinni þannig: „Þetta eru röksemdir, sem verður að taka með í reikninginn þegar ákvarðanir eru teknar um áframhaldandi uppbyggingu stóriðju hér á landi.“ Því leyfi ég mér að spyrja, frú forseti. Hefur ríkisstjórnin í hyggju að endurskoða stefnu sína í stóriðjumálum og áform um stóraukin umsvif álfyrirtækja hér á landi, m.a. í ljósi vaxandi gagnrýni forustumanna í atvinnulífi og þeirra afleiðinga sem þessi stefna 

Frú forseti. Þegar við ræðum um þau mál sem hér eru til umfjöllunar erum við ekki aðeins að ræða um virkjanir og dauðan málm. Við erum að tala um hagsmuni fólks, áhugamál byggðarlaga, áhugamál fyrirtækja sem sjá fyrir sér ýmsa möguleika í framtíðinni varðandi atvinnuuppbyggingu. Það er því miður allt of snemmt að segja til um það hvað verður úr þeim áformum sem nú eru uppi. En ég geri ráð fyrir því að full alvara sé að baki. Auðvitað geta menn gefið sér þar ýmsar forsendur. Ég býst við því að hægt sé að gefa sér þá forsendu að það verði úr stækkun á Grundartanga um 40 þús. tonn. Við gætum líka hugsanlega gefið okkur þá forsendu að tveir af þeim kostum sem þarna er verið að tala um gætu komið til framkvæmda fram til ársins 2015, þ.e. um 500 þús. tonna framleiðslu af áli til viðbótar. Ég get ekkert fullyrt um það en ef við gefum okkur þá forsendu, hvað er þá verið að tala um? Þá er verið að tala um fjárfestingu sem gæti verið á bilinu 250–300 milljarðar. Við skulum segja 300 milljarðar. Við erum þá að tala um að skapa varanleg störf í landinu, u.þ.b. 2.500 vel borguð störf, hálaunastörf, og við erum að tala um hagvöxt, umfram það sem annars yrði, upp á 6%. Ef þetta yrði gæti meðalfjárfesting á ári í þessum greinum orðið í kringum 30 milljarðar kr. Það eru ekki tölur sem valda neinum vandamálum að mínu mati í sambandi við gengi krónunnar eða verðbólgu. Við þurfum einfaldlega að velta því fyrir okkur hvernig við viljum skapa hér störf á næstu árum og áratugum og hvort við viljum nýta þær auðlindir sem orkan er. Nú má vel vera að einhverjir í þessu landi vilji ekki gera það. Ég þekki enga þjóð sem á olíuauðlindir og vill ekki nýta þær. Það liggur alveg ljóst fyrir að ef t.d. Norðmenn nýttu ekki olíuauðlindir sínar með þeim hætti sem þeir gera í dag hefði það áhrif á þjóðarbúið. Ég tel að orkan sé olíuauðlind Íslendinga og ég tel ekkert vit í því fyrir framtíð landsins að nýta ekki þá mikilvægu auðlind. Við þurfum hins vegar að gera það skynsamlega, við þurfum að gera það þannig að allt efnahagslífið njóti góðs af og að það verði til þess að bæta kjör fólksins í landinu. Nú halda menn því fram að virkjunarframkvæmdir séu jafnvel ekki arðbærar. Menn halda því fram að Kárahnjúkavirkjun sé ekki arðbær. Það kemur fram í útreikningum Landsvirkjunar að heildarávöxtun þessarar framkvæmdar er 6,7%. Þeir taka lán til framkvæmdarinnar fyrir rúm 5%. Þeir miða við þessa arðsemi, miða við að verð á áli sé 1.650 dollarar á tonnið en núna er það 2.400–2.500 dollarar. Við skulum gefa okkur þá forsendu að meðalverðið næstu 20 árin verði aðeins 1.650 dollarar, sem ég tel ótrúlegt og leyfi mér að spá því að það verði hærra þó að ýmsum líki nú ekki spádómar mínir, 

Frú forseti. Það er ástæða til að þakka hv. málshefjanda Jóni Bjarnasyni fyrir að taka þetta mál upp á hinu háa Alþingi. Því miður kom það í ljós í máli hæstv. forætisráðherra sem ég óttaðist. Stefnan er aðeins ein. Það er aðeins eitt sem hægt er að gera og það er að fjárfesta í álframleiðslu. Það á ekki að taka tillit til annarra atvinnugreina eða annarra hagsmuna hér á landi. Það á ekki að taka tillit til gengisþróunar og eins og kom fram í máli Ágústs Guðmundssonar, stjórnarformanns Bakkavarar, mundi 10 ára hágengisstefna ganga hér af öðrum útflutningsgreinum dauðum. Það á ekki að taka tillit til annarra útflutningsgreina, hátækni- og þekkingarfyrirtækja, ferðaþjónustunnar. Það á ekki að taka tillit til byggðamála því að annars væri suðvesturhornið ekki bara í fókus nú um sinn, svo er ekki að heyra, og það á ekki að taka tillit til náttúruverndar- og umhverfismála. Ef það væri gert væri búið að forgangsraða virkjunarkostunum og taka tillit til áhrifa þeirra á náttúruna. Við skulum athuga það að aðeins u.þ.b. 5% orkugjafa í heiminum eru endurnýjanleg. Þeir munu hækka í verði, verðmæti þeirra mun aukast á næstu árum og áratugum. Það er heilög skylda okkar hér - oft er talað um heilaga skyldu til að nýta auðlindirnar og nýta orkugjafana - að taka tillit til framtíðarinnar í þeim efnum, hafa einhverjar áætlanir sem duga og taka tillit til annarra atvinnugreina og þess sem fólk vill gera hér á landi. Það virðist ekki upp á teningnum hjá þessari ríkisstjórn. Hér er bara tekið tillit til hagsmuna Framsóknarflokksins að því er virðist og það með fullum stuðningi samstarfsflokksins í ríkisstjórn sem dregst áfram í þessari vegferð, u.þ.b. orðalaus flesta daga ársins.

Virðulegi forseti. Það er sjálfsagt mál, og sú er stefna ríkisstjórnarinnar, að halda áfram að nýta orkuauðlindir landsins til að efla hér hagvöxt, auka kaupmátt og bæta lífskjörin. Sá er tilgangurinn með því að nýta orkuauðlindir landsins. Hér er talað um þrjár stórar framkvæmdir sem hugsanlega gætu komið til framkvæmda á næsta áratug eða svo. Ég tel sjálfsagt mál að skoða þau mál í mikilli alvöru og sjá hvort ekki er hægt að koma þeim öllum fyrir á þessu tímabili en auðvitað þá og því aðeins að hægt sé að afla orkunnar með skynsamlegum hætti á þessu tímabili, þá og því aðeins að hægt sé að gera það með ábyrgum hætti gagnvart náttúrunni eins og eðlilegt er og gagnvart útblástursmálum og öðru þess háttar, og þá og því aðeins að við komum því fyrir innan skynsamlegra marka hvað varðar efnahagsstjórnina í landinu almennt og getum rúmað þessar framkvæmdir innan hagkerfis okkar. Ég tel reyndar, alveg eins og forsætisráðherra, að þetta sé vel hægt. Þetta eru ekki meiri stærðir en svo að í okkar stóra hagkerfi sem nú er orðið getum við vel rúmað þessar framkvæmdir án þess að öðrum sé rutt til hliðar. Það er þess vegna misskilningur að þetta mál snúist um annaðhvort álversframkvæmdir eða eitthvað annað. Við getum vel gert hvort tveggja og byggt upp í mörgum greinum atvinnulífsins, eins og eðlilegt er og sjálfsagt. Um það ætti ekki að þurfa að rífast á Alþingi að rétt sé að bæta lífskjörin í landinu, auka framleiðsluna, verðmætasköpunina til að geta fjármagnað þau góðu mál sem margir hér á Alþingi vilja koma í framkvæmd. Það er auðvitað fáránlegt að hlusta á málflutning Samfylkingarinnar sem talar tveimur tungum og leikur tveimur skjöldum í þessu máli eins og svo mörgum öðrum.

Hæstv. forseti. Ekki fer á milli mála að með stóriðju, mest í álverum, hafa orðið til fjöldamörg störf og þeim fjölgar mikið með stækkun Norðuráls í Hvalfirði og með Reyðaráli á Reyðarfirði. Á þeim landsvæðum þar sem starfsemin nýtur góðs af framleiðslunni fylgja margfeldisáhrif í öðrum störfum og nýrri tækni. Þrátt fyrir þessi jákvæðu áhrif valda þau stórvirki sem nú eru á framkvæmdastigi öðrum útflutningsgreinum og sjávarútvegi, iðnaði og nýsköpunarfyrirtækjum svo miklum erfiðleikum að þar hætta menn jafnvel starfsemi og stefna með þá atvinnu út úr landinu. Nú þarf að staldra við, hæstv. forseti, og huga að því hvernig eigi að ganga vegferðina til framtíðar. Við í Frjálslynda flokknum höfum samþykkt svofellda ályktun í miðstjórn, með leyfi forseta: „Miðstjórn Frjálslynda flokksins telur að gaumgæfa beri mjög vel fyrirhugaðar virkjanir eða áformaðan vöxt áliðnaðar á Íslandi. Frekari uppbygging stóriðju er vandasamt verk og taka ber fullt tillit til náttúru, landnytja og mengunar þegar virkjunarkostir eru skoðaðir og ákveðin frekari stóriðja. Sérstaklega þarf að huga að afleiðingum stóriðjustefnu fyrir aðrar atvinnugreinar.“ Við fáum af því fréttir daglega, því miður, að hefðbundin atvinnustarfsemi sé að gefast upp. Síðast í gær kom til okkar fólk til að segja okkur af því að sjávarútvegsfyrirtæki sem það hefur rekið með hagnaði í mörg ár væri sennilega að loka. Við horfum á afleiðingarnar í rækjuiðnaðinum, og við horfum á það og heyrum hjá forustumönnum í iðnfyrirtækjum að þeir stefna jafnvel með atvinnustarfsemi sína út úr landinu. Við þurfum virkilega að skipuleggja verk okkar inn í framtíðina og horfa til þess með gætni hvernig við förum þá vegferð.

Hæstv. forseti. Hæstv. forsætisráðherra ber saman virkjanir nú og virkjanir frá fyrri tíð, nefndi sérstaklega Búrfellsvirkjun. Munurinn á virkjunum nú og fyrr á tíð er sá að nú er virkjað í þágu eins kaupanda. Eini kaupandinn að orkunni frá Kárahnjúkavirkjun er fyrirtækið Alcoa. Það deilir enginn um það hvort nýta eigi náttúruauðlindir Íslands - menn deila um það hvernig eigi að nýta fallvötnin. Á að nýta þau t.d. í þágu ferðaþjónustu eða í þágu erlendrar stóriðju? Um það er deilan. Þegar rætt var um Kárahnjúkavirkjun á sínum tíma var hart deilt um þá virkjun innan þings og utan. Annars vegar var yfirgnæfandi meiri hluti alþingismanna, ríkisstjórn með aðkeyptum sérfræðingum sem fengið höfðu það verkefni að réttlæta stóriðjustefnu Framsóknarflokksins. Þegar ég segi að aðkeyptir sérfræðingar hefðu fengið það verkefni verða menn að hafa í huga að sérfræðingar ríkisstjórnarinnar upp til hópa, meira að segja sérfræðingar Landsvirkjunar, þeir sem töluðu ákafast fyrir framkvæmdinni á vegum ríkisstjórnarinnar, sögðu jafnframt að ef þeir rækju einkafyrirtæki mundu þeir ekki undir nokkrum kringumstæðum ráðast í þessa framkvæmd með hliðsjón af arðsemi fjárfestingarinnar. Það var með öðrum orðum af pólitískum ástæðum sem ráðist var í þessa framkvæmd. Hin fylkingin var sennilega fjölmennari þótt hún væri fámenn hér innan dyra því að Vinstri hreyfingin – grænt framboð var eini stjórnmálaflokkurinn á Alþingi sem barðist gegn þessum áformum. Allir vissu að tímabundinn og afmarkaður uppgangur mundi fylgja í kjölfar þess að hundruðum milljarða yrði pumpað inn í efnahagskerfið. Við minntum á að hver einasta króna í virkjunarframkvæmdirnar yrði tekin að láni á ábyrgð skattborgarans og þyrfti að skila arði og vera til góðs fyrir efnahagslífið í heild sinni. Um arðsemina vitum við ekki enn, þar höfum við bara vísbendingar, en hinar efnahagslegu afleiðingar blasa við. Nú er spurningin þessi: Á að halda enn lengra út á þessa glapræðisbraut?

Hæstv. forseti. Það er beinlínis rangt og það er verið að afvegaleiða þessa umræðu, eins og vinstri grænir tala, með því að halda því fram að stóriðjuframkvæmdir valdi þeim miklu ruðningsáhrifum hér í landinu sem raun ber vitni. Það eru þau glæsilegu útrásarfyrirtæki okkar, bankarnir með íbúðalánum sínum og svo áhættufjárfestar erlendis með skuldabréfaútgáfu í íslenskum krónum sem hafa haft margfalt meiri áhrif en þær framkvæmdir sem eiga sér stað á Austurlandi eða á Grundartanga. Það er í raun og veru einkennilegt, hæstv. forseti, að við skulum vera að rífast hér um atvinnuuppbyggingu í framtíðinni. Það endurspeglar kannski það umhverfi sem við búum við í dag, það ágæta umhverfi sem ríkisstjórnin hefur búið til. Það er mikill uppgangur í íslensku samfélagi en hver segir að það sé sjálfgefið að eftir 5–6 ár verði slíkur uppgangur í íslensku samfélagi? Það þarf að halda áfram að byggja upp atvinnulíf víða um land. Það er stefna okkar framsóknarmanna og það er stefna ríkisstjórnarinnar að næsta nýja álver verði reist á Norðurlandi.  Hér eru því í raun og veru skýrar línur. Samfylkingin leikur tveimur skjöldum í þessu máli, það er engin afdráttarlaus stefna af hálfu þingflokks Samfylkingarinnar í málinu, en það er svo sem ekki eini málaflokkurinn þar sem stefna Samfylkingarinnar er óskýr. Valkostirnir eru skýrir, við viljum halda áfram að byggja upp störf á landsbyggðinni og byggja upp atvinnulíf á landsbyggðinni.

Virðulegi forseti. Það hefur verið athyglisvert að hlýða hér á þingmenn stjórnarflokkanna ræða um stefnu Samfylkingarinnar í þessu máli, þ.e. að hún leiki hér tveimur skjöldum. Eftir að hafa hlýtt á ræður bæði hæstv. forsætisráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins, sem fannst hér í þingsalnum áðan, er alveg ljóst að ekki er um að ræða neina skýra stefnu hjá stjórnarflokkunum í þessum málum. Hér er verið að ræða um að skoða þessi mál. Út frá hverju? Jú, út frá Kyoto og þeim möguleikum sem við kunnum að hafa í þeim efnum. Út frá hagkerfinu. Hvort það sé pláss í hagkerfinu, hvort það sé rétt að setja svona stórframkvæmdir inn í hagkerfið. Út frá byggðasjónarmiðum og eins út frá náttúrusjónarmiðum. Ég sé ekki að í reynd sé verið að tala á annan veg en Samfylkingin hefur gert, auk þess sem við höfum lagt ríka áherslu á að vernda náttúruauðlindir. Það er hverjum manni ljóst að orkuþörf í heiminum verður miklum mun meiri þegar fram líða stundir og vel má vera að einhver mesta arðsemi okkar felist í því að geyma okkur að virkja allar þær auðlindir sem við getum virkjað. Ég fæ því ekki séð að mikill munur sé á stefnu Samfylkingarinnar og stjórnarflokkanna eins og stefna þeirra birtist í orðum hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. forsætisráðherra. Ég held þó að það sé algjörlega nýtt, hæstv. forsætisráðherra hefur líklega komið sér á spjöld sögunnar og sennilega verða orð hans tekin fyrir í háskólanum, að til séu fjárfestingar sem engin áhætta er af. Sem engin áhætta er af, eins og hæstv. forsætisráðherra 

Frú forseti. Það var einu sinni sagt hér í þessum sal frá einum þingmanni til annars: Ertu að segja brandara? Þegar hv. þingmaður Samfylkingarinnar lýsti því eftir ræðu hv. þm. Þórunnar Sveinbjarnardóttur að stefna Samfylkingarinnar hefði sérstaklega komið fram í orðum hæstv. forsætisráðherra og hæstv. utanríkisráðherra hér áðan fann maður að hv. þingmaður Sunnlendinga var að reyna að segja brandara. Það er auðvitað svo 

Virðulegi forseti. Það má að vissu leyti taka undir að það sé mjög mikilvægt fyrir okkur sem þjóð til að efla hagvöxt og bæta lífskjör í landinu að við nýtum auðlindir okkar, þar með talið orkulindirnar, að sjálfsögðu. En ég held að við séum núna komin á það stig að við verðum að fara að hugsa okkar gang. Við verðum að fara að hugsa okkar gang í þessum efnum. Ég held að það sé orðið nauðsynlegt fyrir okkur að grípa til aðgerða til að kæla hagkerfið niður. Sú gengisstefna sem nú er í gangi er að verða okkur ansi dýr. Hún bitnar ekki bara á sjávarútveginum sem slíkum, hún bitnar líka á launakjörum fólks í landinu, afkomumöguleikum fólks í landinu. Af því við vorum að tala hér um byggðamál í gær - ég sé að hæstv. byggðamálaráðherra er horfin úr salnum, hún hefði gjarnan mátt vera hér og heyra það sem ég ætla að segja núna. Við vorum að tala um byggðamál í gær. Ég held að sjómenn mjög víða um land og fjölskyldur þeirra geti til að mynda tekið undir það að hágengisstefnan hefur valdið mjög mikilli kjararýrnun hjá þeirri stétt, mjög mikilli kjararýrnun. Þar erum við að tala um háar fjárhæðir. Skip sem til að mynda selja afurðir sínar í dollurum. Þetta er mjög alvarlegur hlutur. Það er líka mjög alvarlegur hlutur hversu mörgum störfum við höfum tapað í sjávarútvegi á undanförnum missirum. Á þetta allt saman hefur verið bent. Stór hluti af okkar hátækniiðnaði hefur skapað mörg verðmæt störf, mjög verðmæt störf, stórkostleg fyrirtæki eins og t.d. Marel. Ég vil leyfa mér að benda á að hágengisstefnan hefur valdið þessum fyrirtækjum miklum búsifjum ekki bara vegna þess að tekjur þeirra hafa dregist saman heldur líka vegna þess að viðskiptavinunum hefur fækkað og efnahagur þeirra versnað. Við getum ekki bæði haldið og sleppt í þessum efnum og eins og ég sagði áðan og við höfum varað við í Frjálslynda flokknum, nú síðast miðstjórn flokksins: Það er kominn tími til að við íhugum gang okkar mjög gaumgæfilega í þessum efnum. Hvert viljum við stefna?

Frú forseti. Það sem ég kalla hér eftir er ábyrgð. Ég kalla hér eftir ábyrgð stjórnvalda en ekki draumum og draumförum. Hæstv. forsætisráðherra talaði um fólk. Við erum nefnilega að tala um fólk. Við erum að tala um fólk í hinum ýmsu atvinnugreinum landsins. Við erum að tala um fólk í hinum ýmsu byggðarlögum sem nú er að missa eigur sínar, sem nú er að missa atvinnu sína. Við deilum ekki um að það sé hægt að byggja hér, ef vilji er til og menn eru reiðubúnir að fórna hverju sem er, fleiri álver. Það sem ég bendi hér á og vitna til forustumanna í íslensku atvinnulífi er að það verður ekki gert nema að fórna öðru á móti. Álver voru byggð fyrst til að auka fjölbreytni í atvinnulífi. Er þess þörf nú? Munu fleiri álver auka fjölbreytni í atvinnulífi Íslendinga? Nei, æ fleiri benda á að það muni skapa aukna einhæfni, hættulega einhæfni. Hæstv. utanríkisráðherra sagði að það yrðu ekki byggð fleiri álver, það yrði skoðað að það ryðji ekki öðru burt. Ég vona svo sannarlega að það verði skoðað. Má ég síðast vitna hér einmitt í Morgunblaðið, forustugrein í gær: „Fyrirtæki í útflutningi, bæði sjávarútvegs- og iðnfyrirtæki og ekki síst hátæknifyrirtæki, hafa á undanförnum missirum kvartað undan stöðu gengisins og bent á að með óbreyttu gengi væri grundvellinum kippt undan starfsemi þeirra.“ Það er því mjög eðlilegt að aðrar atvinnugreinar hafi áhyggjur af rekstrarskilyrðum sínum nú við þær aðstæður ef haldið er áfram á þessari stóriðju- og álbraut. Ég tel, frú forseti, að það eigi að hlusta á raddir atvinnulífsins, varnaðarorð atvinnulífsins.

Frú forseti. Vandinn í þessu máli um þessar mundir er sá að þær fjárfestingar sem við erum í koma að langmestu leyti á árin 2004–2006, eða að meðaltali um 60 milljarðar á ári. Það veldur vissulega spennu í efnahagslífinu þó aðrir þættir valdi þar enn meiri spennu. Ég tel að það eigi að forðast að farið sé í framkvæmdir með þeim hætti, eins og við höfum þurft að gera í sambandi við framkvæmdirnar á Austurlandi. Það verður þá að hafa það í huga að það hefur verið leyst að verulegu leyti með erlendu vinnuafli þannig að það hefur ekki reynt jafnmikið á innlent efnahagslíf. En ef okkur tekst að skipuleggja framkvæmdir á næsta áratug með þeim hætti að meðalfjárfesting í virkjunum og hugsanlegum iðnaði sé í kringum 30 milljarðar á ári þá tel ég að það valdi engum sérstökum vandamálum í efnahagslífinu. Þá standa menn einfaldlega frammi fyrir því hvort menn vilja þau störf sem þar eru í húfi. Hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir leyfir sér að koma hér upp og segja að þetta séu hagsmunir Framsóknarflokksins. Eru það einhverjir sérstakir hagsmunir Framsóknarflokksins að líta með velvilja á vilja aðila í Hafnarfirði? Eru það einhverjir sérstakir hagsmunir Framsóknarflokksins að vilja líta með velvilja á áhugamál fólks á Norðurlandi? Hvers konar málflutningur er þetta eiginlega? Er nema von að menn spyrji: Hvar er Samfylkingin stödd í þessum málum? Hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir talaði með þeim hætti að það ætti alls ekki að líta með neinum velvilja á þennan vilja byggðarlaganna og fólksins. Ég heyri ekki betur en að talsmenn Vinstri grænna álíti það líka. Á ríkisstjórnin að haga sér þannig að þegar fólk úr ákveðnum byggðarlögum kemur með sín áhugamál og fyrirtæki þá segi hún bara nei? Það komi ekki til greina. Menn geti bara búið við það að hafa enga vinnu. Er það þannig sem ríkisstjórnin á að haga sér? 
            

Frú forseti. Ég biðst velvirðingar á því að viðkomandi mál hafi dottið úr huga mínum vegna þeirrar umræðu sem hér fór fram. En ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um heimild til að afsala til Landsvirkjunar vatnsréttindum og landi vegna Búrfellsvirkjunar. Af því þessi virkjun var nú m.a. hér til umræðu þá var því haldið fram að það væri nú dálítið annað að tala um þá virkjun eða Kárahnjúkavirkjun, vegna þess að Kárahnjúkavirkjun hefði verið hugsuð fyrir einn framleiðanda á tilteknum málmi sem er ál. Nú halda menn því oft fram að þegar sá málmur er framleiddur sé aðeins verið að framleiða eina vörutegund. En það vill nú svo til að t.d. í álverinu í Straumsvík eru framleiddar 200 vörutegundir. Þar er um hátækniiðnað að ræða. En það var nú einmitt við þær aðstæður sem Búrfellsvirkjun var reist. Hún var reist til að útvega rafmagn fyrir eitt tiltekið fyrirtæki í Straumsvík sem hefur starfað síðan. Það vill svo til að þetta tiltekna fyrirtæki hefur keypt rafmagn af þessari virkjun í öll þessi ár og nú er hún nær fullafskrifuð og allar tekjur sem verða af henni í framtíðinni eru hreinar tekjur. Ég held að það liggi alveg ljóst fyrir að það sama mun verða með Kárahnjúkavirkjun. Ég endurtek að ég held að það sé afskaplega lítil áhætta í sambandi við þá virkjun miðað við það útlit sem er í heiminum í dag í sambandi við orkumál. Ég tel að það sé ekki sambærilegt við margar aðrar atvinnugreinar sem menn eru að fara út í. Það eru engar líkur á öðru en að á næstu áratugum verði skortur á orku í heiminum. En eins og hv. þingmönnum er kunnugt um þá var fyrirtækið Landsvirkjun stofnað með lögum nr. 59/1965. Stofnendur fyrirtækisins voru íslenska ríkið og Reykjavíkurborg og skyldi hvor aðili um sig eiga helmingshlut. Meðal þess sem ríkið lagði til sem stofnframlag samkvæmt sameignarsamningi voru vatnsréttindi vegna 210 megavatta virkjunar í Þjórsá við Búrfell ásamt landi sem til þurfti vegna virkjunarinnar. Forsvarsmenn ríkisins voru í þeirri góðu trú að ríkið væri eigandi þessara réttinda sem lögð voru fram af þess hálfu til sameignarfélagsins enda byggðust þau á afsali frá fyrirtækinu Titan h/f frá árinu 1952. Nýlegir úrskurðir óbyggðanefndar um Gnúpverjaafrétt 21. mars 2002 og Landmannaafrétt 10. desember 2004 setja þarna strik í reikninginn sem hér er verið að taka á. Samkvæmt þeim hafði Titan h/f og þeir aðilar sem félagið leiddi rétt sinn frá ekki eignarrétt yfir landinu sem Búrfellsvirkjun er reist á né þau vatnsréttindi sem talið var. Eignartilkalli Landsvirkjunar var þannig hafnað í þessum úrskurðum og telst umrætt svæði þjóðlenda í skilningi laga og fer ríkið þar af leiðandi með eignarréttinn. Í athugasemdum með frumvarpinu er ítarlega rakið hverjar voru forsendur óbyggðanefndar fyrir þessari niðurstöðu. Þar sem eignarhlutur ríkisins í Landsvirkjun hefur ásamt öðru miðast við framsal vatnsréttinda og lands á þessu svæði til fyrirtækisins er það niðurstaða eigenda fyrirtækisins að nauðsyn beri til að flytja frumvarp þetta og leita með því eftir heimild Alþingis til að afsala til Landsvirkjunar eignarrétti að þessum réttindum er varða Búrfellsvirkjun. Með því móti er tryggt að fyrirtækið verði að gengnum úrskurðum óbyggðanefndar eins sett og til var stofnað með nefndum sameignarsamningi á sínum tíma að því marki sem hann náði til ráðstöfunar þess lands og vatnsréttinda á nefndu svæði, sem ríkið taldi sig eiganda að við gerð sameignarsamningsins frá 1965. Það svæði sem hér um ræðir er um 25 ferkílómetrar beggja vegna við Þjórsá þar sem eru mannvirki og athafnasvæði Landsvirkjunar vegna Búrfellsvirkjunar. Einnig gerir frumvarpið ráð fyrir að landinu fylgi vatnsréttindi í Þjórsá að því marki sem þarf til, allt að 310 megavatta afl. Þess ber að geta að málshöfðunarfrestur vegna úrskurðar óbyggðanefndar um Landmannaafrétt rann út í september 2005 án þess að mál væri höfðað. Mál til ógildingar á úrskurði óbyggðanefndar um Gnúpverjaafrétt var þingfest 20. nóvember 2002 en hefur legið í láginni síðan. Ef frumvarpið verður að lögum verður eftir atvikum gerður fyrirvari í afsali til Landsvirkjunar um niðurstöðu þessa dómsmáls. Frú forseti. Ég tel ekki ástæðu til að reifa þetta frumvarp frekar. Ég tel að það sé alveg skýrt hvað hér er á ferðinni og með því er ríkið að standa við það sem það gerði í góðri trú árið 1965 og að sjálfsögðu ber ríkinu að standa við slíka samninga þegar nýjar aðstæður koma upp og ríkið hefur alla möguleika til þess, með því að leggja til við Alþingi að samþykkja að þessi réttindi verði færð til Landsvirkjunar með þeim hætti sem hér er lagt til og ekki þurfi að koma til málaferla í þessu sambandi. Ég vænti þess að hv. þingmenn geti fallist á það þó að þessi samningur hafi verið gerður nokkuð löngu áður en nokkur þeirra sem eiga sæti á Alþingi nú komu á þing. Þessi samningur var ekki gerður á sínum tíma á ábyrgð nokkurs þess þingmanns sem hér situr en hann var gerður af hálfu ríkisins og með þessu frumvarpi er verið að leitast við að við hann verði staðið þannig að ekki þurfi að koma til málaferla af þeim sökum. Ég vil svo að lokinni þessari umræðu biðja um að málinu verði vísað til allsherjarnefndar.

Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni mjög athyglisvert mál sem vekur upp margar áleitnar spurningar í miklu stærra samhengi um séreign og þjóðareign á auðlindum. Vissulega kemur málið til með umræddum hætti fyrir þessum áratugum síðan. En ég vildi spyrja hæstv. forsætisráðherra að því - sérstaklega í því ljósi að yfir stendur umræða um hvernig við tryggjum best eignarhald þjóðarinnar á auðlindum sínum, í stjórnarskrá o.s.frv. - hvort það væri ekki miklu sanngjarnari og betri leið að gera samning við Landsvirkjun um leigu, um einhvers konar afsal eða leigu á samningum um að nýta þessi réttindi, sem eru afmörkuð í tíma. Þar yrði sérstaklega tekið til þess hvernig að því verði staðið að skila þeim til baka en um yrði að ræða einhvers konar leigusamning og réttindaafsal eða réttindasáttmála til handa Landsvirkjun frá ríkinu. Væri það ekki betri leið að fara í stað þess að afhenda afsalið að eignarhaldinu yfir til fyrirtækisins sem getur skipt um eignarhald á næstu árum o.s.frv. Ef fram fer sem horfir mun fyrirtækið sjálfsagt verða selt og einkavætt einhvern tímann í framtíðinni. Er ekki miklu réttlátara og sanngjarnara til að tryggja eignarhald þjóðarinnar á auðlindum sínum og þessari auðlind - og þeim mörgu áleitnu spurningum öðrum sem uppi eru, svo sem um eignarhaldið á Landsvirkjun, hvernig sú eign er til komin og skiptinguna á milli borgar, ríkis og Akureyrarbæjar? Og hvernig fer með annað svæði þarna upp með Þjórsá? En væri það ekki mikið vitrænna og skynsamlegra að afmarka í tíma einhvers konar réttindasáttmála til Landsvirkjunar um nýtingu á þessum réttindum og þessari afmörkuðu auðlind?

Frú forseti. Ég vil segja það í upphafi, út af því sem hv. þingmaður sagði, að ég hef afskaplega miklar efasemdir um að rétt sé að selja fyrirtækið Landsvirkjun. Ég tel að það fyrirtæki sé með þeim hætti að eðlilegt sé að það sé í eigu ríkisins. Hins vegar má vel vera að það geti komið til greina að einhverjir aðrir komi eitthvað inn í það í lengri framtíð. En vandinn við þá leið sem hv. þingmaður benti hér á er sá að ríkið gerði þennan samning á sínum tíma gagnvart meðeigendum sínum í Landsvirkjun og lagði þetta fram inn í þann samning. Þannig að ef ríkið stendur ekki við það þá kann það að vera skaðabótaskylt gagnvart fyrirtækinu eða meðeigendum sínum með einhverjum hætti. Þar sem hægt er að lagfæra það þannig að algerlega sé staðið við þann samning eins og hann var í upphafi, eins og öll efni standa til, þá er það hreinlega niðurstaðan að það sé rétt af ríkisins hálfu að gera það. Að gera nákvæmlega það sem samið var um 1965 og ríkið getur það, enda heimili Alþingi það með þessu frumvarpi. En ég tel hins vegar rétt að farið sé yfir þau sjónarmið sem hv. þingmaður kom hér með við umræðu um þetta mál í nefnd. Aðalatriðið er að sjálfsögðu af ríkisins hálfu að þetta mál sé leyst þannig að fyrirtækið geti starfað með eðlilegum hætti eins og stofnað var til með byggingu þessarar virkjunar og menn gerðu í góðri trú.

Frú forseti. Vissulega er það rétt. En nú hafa svo margar og margvíslegar forsendur breyst á þessum 40 árum frá því að Landsvirkjun var stofnuð. Þjóðlenduúrskurðurinn hefur t.d. gengið og öll þau mál, óbyggðamálin. Það hefur svo margt gjörbreyst að kannski er hæpið að líta á það sem einhvers konar samningsrof eða sáttmálarof að afsala fyrirtækinu réttindum og nýtingu á auðlindunum til lengri tíma og breyta þannig forsendum samningsins frá því fyrir 41 ári. Þess fyrir utan vil ég fagna því að hæstv. forsætisráðherra lýsir því yfir að hann telji að það eigi ekki að selja Landsvirkjun eða einkavæða. Ég held að það hefði verið mikið óheillaspor. Það hefur oft mátt skilja hæstv. iðnaðarráðherra þannig á liðnum missirum að hún telji að það eigi að selja Landsvirkjun eða stefna að einhvers konar einkavæðingu á fyrirtækinu. En ég vil fagna því að hæstv. forsætisráðherra lýsir því yfir afdráttarlaust og skýrt að Landsvirkjun eigi ekki að selja eða einkavæða. Þannig að það verður þá alla vega ekki á döfinni í hans forsætisráðherratíð. Ég vil fagna því og taka undir þá skoðun forsætisráðherra.

Frú forseti. Ég er á svipuðum nótum og hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson í þessu. Ég skildi einmitt þjóðlendulögin og markmið þeirra þannig að þar væri ætlunin ekki aðeins að skýra eignarhald á landi og auðlindum heldur væri það einnig meiningin að það væri það sem ríkið mundi eiga. Ég get ekki séð að það ætti að vera nauðsynlegt að afsala til Landsvirkjunar beinum eignarréttindum eins og kveðið er á um. Nú er það þannig að Landsvirkjun er í eigu opinberra aðila, í eigu ríkisins og tveggja sveitarfélaga, stórra sveitarfélaga. Það má segja að hún sé með þessu þjóðareign sem við viljum leggja áherslu á að verði áfram. Þá vil ég spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort ekki hafi farið fram neinar viðræður milli eigenda Landsvirkjunar, ríkisins og þessara sveitarfélaga, um að leysa þetta mál með öðrum hætti eins og leigu á þessum réttindum, nýtingarrétti til ákveðins tíma sem gæti fullnægt eðlilegum þörfum og rekstrarskilyrðum Landsvirkjunar. Að mínu mati væri það miklu betri nálgun. Ég bendi á þetta í því sambandi að nú er verið að tala um að einkavæða eða hlutafélagavæða raforkugeirann, hann þurfi að komast á samkeppnismarkað og þar á meðal náttúrlega Landsvirkjun. Þannig að aðstæður eru allt aðrar nú en var þegar Landsvirkjun var stofnuð sem klárt almannaþjónustufyrirtæki. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra: Hefur þetta ekkert verið rætt á þessum nótum?

Frú forseti. Gert var ráð fyrir því að ríkið yrði eitt eigandi Landsvirkjunar í dag. Svo hefði orðið ef þær fyrirætlanir hefðu gengið upp sem stofnað var til fyrir alllöngu síðan, þegar fulltrúar Reykjavíkurborgar fóru þess á leit við ríkið að það keypti hlut Reykjavíkurborgar í Landsvirkjun. Reyndar var Akureyrarbær samstiga í því máli. Það vill svo til að einhverra hluta vegna hefur flokkur hv. þingmanns, Vinstri grænir, alfarið lagst gegn því að ríkið keypti eignarhlut Reykjavíkurborgar í Landsvirkjun. Þó bað Reykjavíkurborg um það og borgarstjóri fór þess á leit við ríkisstjórnina að ganga til slíkra viðræðna, m.a. í umboði Vinstri grænna. En þegar til átti að taka vildi flokkurinn ekki standa við upprunalega samþykkt sína og beiðni. Það fæ ég með engu móti skilið en vera má að hv. þingmaður viti eitthvað um það. Það er náttúrlega með eindæmum að ekki sé hægt að treysta því þegar gengið er til slíkra samninga að einhver alvara búi þar að baki. Við höfum viljað leysa þetta málefni. Þess vegna var staðið við það sem upphaflega var stofnað til. Það er gert með þessu frumvarpi. Með því er staðið við orð og undirskriftir þeirra manna sem að því stóðu. Yrði það ekki gert kæmi upp ný staða en þetta er sagt í því ljósi að við höfðum gert ráð fyrir því að ríkið væri núna orðið eini eigandi Landsvirkjunar.

Frú forseti. Eigi að taka orð hæstv. forsætisráðherra gild er frumvarpið alger tímaskekkja miðað við eignarhaldið eins nú er. Ég spurði hæstv. ráðherra hvort ekki hefðu farið fram neinar viðræður um þetta ákveðna atriði milli eignaraðila. Hæstv. ráðherra svaraði því ekki heldur fór að velta fyrir sér kaupum ríkisins á Landsvirkjun. Ég get upplýst hæstv. forsætisráðherra um að þegar sú umræða var í gangi fyrir um ári þá kom hæstv. iðnaðarráðherra í fjölmiðla og lýsti því að markmið hennar væri að einkavæða og selja Landsvirkjun. Það var bara spurning um tíma. Sjálfstæðisflokkurinn hefur ályktað í sömu veruna. Þannig er það að Reykjavíkurborg, fólkið, eigi Landsvirkjun viss trygging fyrir því að ríkisstjórnin einkavæði ekki og selji Landsvirkjun. Hæstv. ráðherra sagði áðan að það stæði ekki til. Hið sama var sagt um Símann. Ég efast ekki um að ráðherra segi að ekki standi til að selja Landsvirkjun einmitt þegar hann segir það. En á morgun getur hæstv. ráðherra sagt allt annað. 

Frú forseti. Ég bið hv. þingmann að temja sér að hafa rétt eftir. Iðnaðarráðherra hefur aldrei lýst því yfir sem hv. þingmaður heldur fram.

Nei nei.

Það er rangt. Það er rangt hjá hv. þingmanni, eins og svo margt sem hann hefur sagt í þessum málum. Ég man eftir því að hv. þingmaður sagði skömmu fyrir jól í fjölmiðlum að ekki nokkur maður í Skagafirði hefði áhuga á að virkja þar.

Það er rangt.

Ekki nokkur maður. Ég hlustaði á það í fjölmiðlum. Nú vill svo til að fulltrúar þriggja flokka í Skagafirði hafa lagt á það áherslu að orkulindir héraðsins verði nýttar til framgangs héraðinu. En hv. þingmaður talar á Alþingi eins og það sé ekki áhugamál fólksins í því byggðarlagi. Auðvitað veit ég að þar eru einhverjir aðilar andvígir því. En ég vil biðja hv. þingmann að temja sér að hafa rétt eftir.

Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni áhugavert mál, kannski bæði lögfræðilega og sögulega. Ég vek athygli á því að í athugasemdum með frumvarpinu er að finna bráðskemmtilega, athyglisverða og áhugaverða greinargerð, sérstaklega fyrir áhugamenn um sagnfræði. Þar eru tíndar til skemmtilegar upplýsingar um þróun sögunnar varðandi vatns- og landsréttindi á þessu svæði. Þetta frumvarp til laga kemur til vegna þess að fallið hefur úrskurður. Tilkalli til Landsvirkjunar til eignarhalds á þessu svæði og réttinda þar hefur verið hafnað. Þetta svæði telst því þjóðlenda og ríkið fer þar með eignarrétt samkvæmt lögum. Landsvirkjun er hlutafélag í eigu ríkisins, Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar, eins og tilgreint er á bls. 5 í þessu frumvarpi. Ég velti því fyrir mér hvers vegna í ósköpunum eigi að láta Landsvirkjun hafa þetta svæði og þessi réttindi án endurgjalds. Væri ekki nær að Landsvirkjun tæki þessi réttindi og þetta landsvæði á leigu til langs tíma? Hér var talað um að líftími virkjunarinnar yrði a.m.k. 100 ár í viðbót, eins og hæstv. forsætisráðherra sagði fyrr í dag, að hér yrði hreinlega gerður leigusamningur við ríkið og síðan yrði tekjunum af þessum samningi varið til uppbyggingar í héraðinu. Oft hefur réttilega verið bent á að Sunnlendingar njóti allt of lítils ávaxtanna af þeim miklu orkuverum sem hafa verið reist á landsvæðinu. Er ekki kominn tími til að gaumgæfa hvort ekki sé komin aðstaða til að þeir fari að njóta þeirra?

Hæstv. forseti. Mig langar til að mæla nokkur orð um þetta mál. Ég tel ástæðu til að velta þeim hlutum fyrir sér. Ég get vel skilið það að menn vilji fara einfaldar leiðir til að leysa úr vanda af þessu tagi og eins og hæstv. forsætisráðherra sagði er hægt að standa fullkomlega við samninginn sem gerður var á sínum tíma með þeim gjörningi sem hér er lagður til. Þetta þarf þó ekki endilega að vera eina leiðin í málinu. Ég tel að það sé ástæða til að menn a.m.k. velti fyrir sér hvaða stöðu þjóðarauðlindin komi til með að hafa í framtíðinni. Það er mín skoðun og reyndar von og trú að menn muni við endurskoðun stjórnarskrárinnar gera ráð fyrir því að þjóðarauðlindir verði þar inni, að ákvæði verði um auðlindir í þjóðareign, orkuauðlindir hafsins og ýmsar aðrar auðlindir. Menn mundu styðjast við tillögur auðlindanefndar sem undirbjó að hið opinbera eða Alþingi geti tekist á við þetta verkefni, sem er að mínu viti eitt af þeim allra stærstu í stjórnmálum á Íslandi sem stendur, þ.e. endurskoðun stjórnarskrárinnar og frágangur á þjóðarauðlindum ásamt öðrum stórum málum sem menn hafa rætt í sambandi við endurskoðunina. Það er eðlilegt að menn velti fyrir sér hvernig þessum auðlindum verði fyrir komið, orkuauðlindum sem raforkufyrirtækin í landinu nýta sér. Ef við skoðum hugmyndir auðlindanefndar er það nokkuð einfalt gagnvart auðlindum eins og þessum. Menn gera hreinlega ráð fyrir því að annaðhvort fái sá sem nýtir auðlindina hana í hendur með þeirri kvöð að hann skili auðlindinni og landinu aftur í sama horfi og hann tók við henni, eftir þann afmarkaða tíma sem gert er ráð fyrir að viðkomandi hafi auðlindina í sínum höndum. Á hinn bóginn gæti hann skilað til baka auðlindinni ásamt þeim mannvirkjum í fullum rekstri sem reist hafa verið á viðkomandi stað til að nýta hana. Ég held að ágætisdæmi, eða módel fyrir slíkt, sé t.d. samningurinn um Hvalfjarðargöngin. Sá aðili sem fékk það verkefni fékk í hendur að gera göngin, reka þau ákveðinn tíma og skila þeim skuldlausum en í fullum rekstri til ríkisins. Þannig væri í sjálfu sér einfalt að ganga frá nýtingu þjóðarauðlinda. Þegar nýtingartíma lýkur er hægt að bjóða aftur út nýtingarréttinn handa þeim aðilum sem þá væru tilbúnir að sækjast eftir honum. Huga þarf vandlega að því hvaða auðlindir við viljum hafa fyrir þjóðarauðlindir. Mér finnst að það liggi í augum uppi að úr því að ríkið hefur eignarhald á þeim auðlindum sem hér um ræðir eigi menn að sjá til að þær verði áfram í eigu almennings þótt menn hafi kannski mismunandi skoðanir á því hvort orkumannvirkin og reksturinn eigi að vera í höndum hins opinbera. Það er allt annað mál. Þótt ég taki undir að ástæðulaust sé að ræða um sölu á Landsvirkjun þá geri ég mér grein fyrir því að aðrir geti haft aðra skoðun á því. Ég vil taka þá umræðu upp og hef til þess fullan rétt. Yrði það gert teldi ég að sú umræða ætti að snúast um rekstur Landsvirkjunar og eignarhald á mannvirkjunum, en menn eigi að skoða vandlega að orkulindirnar sjálfar verði í þjóðareign. Þeir sem nýta þær yrðu að greiða fyrir aðganginn að þeim eða nýtinguna á þeim og úr því yrði skorið með jafnræðisreglum hverjir fái og hvaða verð skuli greitt. En svo er annar hlutur sem ég vil ræða í samhengi við þetta. Í gögnum málsins er farið yfir stofnun Landsvirkjunar og eignarhaldið á henni. Ég hef margoft rætt um það í sölum Alþingis að þar hafi ekki verið vel að málum staðið. Að mörgu leyti var illa staðið að því frá hendi hins opinbera að því leyti að Landsvirkjun skyldi sett saman með því eignarhaldi sem um ræðir, þ.e. að Reykjavíkurborg eigi þarna 45–46% og Akureyringar tæp 5%. Eignarhaldið á þessum dýrmætu orkulindum eða orkufyrirtækjum öllu heldur hefur fyrst og fremst orðið til fyrir forgöngu hins opinbera. Menn hafa talað um gríðarlegar upphæðir og ég held að hv. þm. Jón Bjarnason ætti að líta svolítið í eigin barm og velta fyrir sér hvort skynsamlegt hafi verið að koma í veg fyrir lausn þessa máls. Þeir vinstri grænir sem tókst að koma í veg fyrir lausn málsins í vetur þurfa að standa ábyrgð á því að það gæti kostað ríkissjóð meiri peninga að leysa það síðar og orðið flóknara en hefði þurft að vera. Ég dreg athygli að einu sem kemur hér fram í gögnum og ég ætla aðeins að fara yfir það. Hér er kafli um stofnun Landsvirkjunar og framlög eigenda og þar er talið upp hvað samningsaðilar lögðu fram í upphafi. Það var sem sagt eignarhlutur í Sogsvirkjun - ríkissjóður lagði hann fram - og vatnsréttindi sem ríkissjóður átti í Soginu ásamt lóðum. Síðan var réttur til að, með leyfi forseta, „hagnýta allt vatnsafl Sogsins, ásamt nauðsynlegum miðlunarvirkjum. 3. Vatnsréttindi vegna 210 MW virkjunar í Þjórsá við Búrfell, ásamt landi …“ Ég les ekki meira um það en síðan kemur, með leyfi forseta: „Með setningu laga nr. 37/1971 voru gerðar verulegar breytingar á lögum nr. 59/1965, um Landsvirkjun. Hinar helstu voru þær að skv. 2. gr. var bætt við 4. gr. laganna svohljóðandi málsgrein: „Landsvirkjun tekur enn fremur við öllum vatnsréttindum og réttindum ríkisins til virkjana í Tungnaá við Sigöldu og Hrauneyjafoss …“ Samkvæmt þessu er Landsvirkjun heimilt að reisa 210 MW raforkuver við Þjórsá við Búrfell, 170 MW raforkuver í Tungnaá við Hrauneyjafoss og 170 MW raforkuver í Tungnaá við Sigöldu ásamt aðalorkuveitum. Öll þessi réttindi sem þarna voru færð til Landsvirkjunar voru gríðarlega mikils virði en það kemur fram að „engar breytingar urðu þó á eignarhlut aðila“ við þessa ákvörðun. Ég segi þess vegna að þetta sé enn eitt dæmið um það að þarna hafi menn haldið illa á málum fyrir hönd ríkisins gagnvart meðeigendum sínum sem eru Akureyringar og Reykvíkingar. Síðan hefur þessi aðgangur að kannski hagkvæmustu auðlindum okkar í vatnsafli, sem Landsvirkjun hefur nýtt sér á undanförnum árum og hefur orðið til að byggja upp þá auðlegð sem liggur í Landsvirkjun, verið færður á silfurfati í hendur þessara meðeigenda ásamt auðvitað okkur hinum sem eigum sameiginlega ríkissjóð. Ég ætla ekki að fara yfir það hvernig þessar eignir urðu til sem voru stofninn að Landsvirkjun en þær eru einungis örlítill hluti af verðmæti Landsvirkjunar í dag. Þess vegna held ég því fram, og hef margsagt það í sölum Alþingis, að það eigi að skoða eignarhald á öðrum virkjunum og raforkufyrirtækjum í þessu landi - þá er ég t.d. að tala um Rarik, með það fyrir augum hvort ekki eigi að afhenda eignarhlut í þeim til fólksins í þeim sveitarfélögum sem hefur byggt upp þau mannvirki með viðskiptum sínum við Rarik og að leitast við að rétta svolítið af þá vitleysu sem var gerð með því að taka eignaraðilana inn í Landsvirkjun með þeim hætti sem gert var. Auðvitað verður ekki snúið þar til baka. Menn mega ekki taka orð mín svo að ég ætlist til þess að menn fari eitthvað að rífast um eignarhald Reykjavíkurborgar og Akureyringa í Landsvirkjun. Ég bendi einfaldlega á hvernig þessir eignarhlutar hafa orðið til og að það sé óeðlilegt annað en að menn reyni með einhverjum hætti að bæta fyrir mistökin. Þeim hafa verið rétt gríðarlega mikil verðmæti fram yfir aðra landsmenn með þeim samningum sem þarna voru gerðir. Auðvitað á að grípa tækifærið núna þegar verið er að endurskipuleggja raforkugeirann, grípa tækifærið til að rétta þessa hluti dálítið af. Það er vel hægt að gera það. Ég sé fyrir mér að Rarik verði þá að hlutafélagi ásamt t.d. Orkubúi Vestfjarða og að sveitarfélögunum í landinu verði metinn hlutur og þau eignist hlutabréf í því fyrirtæki. Þau sveitarfélög geta þá selt þann hlut sinn ef þau kjósa en a.m.k. yrði með þeim hætti búið til öflugt fyrirtæki sem gæti tekið þátt í samkeppninni á raforkumarkaðnum sem menn eru að reyna að skapa hér og getur engan veginn orðið til með þeim hætti að menn steypi hér saman Rarik og Landsvirkjun ásamt Orkubúi Vestfjarða og búi til einhvern gríðarlega stóran risa á þessum markaði. Svo er enginn annar til að keppa við hann en Orkuveitan í Reykjavík sem Reykvíkingar eiga að langstærstum hluta líka. Þarna finnst mér að menn þurfi að fara vandlega yfir málin og ég sé ekki að það liggi neitt beint við að halda því fram að ríkissjóður, eða landsmenn í gegnum ríkissjóð, eigi Rarik. Það liggur að mínu viti ekki fyrir, það má alveg eins líta til þess með hvaða hætti það fyrirtæki hefur orðið til með viðskiptum við fólkið í landinu. Í ljósi þess sem ég er búinn að vera að tala um hvað varðar eignamyndun í Landsvirkjun og gríðarlega eignamyndun Reykjavíkurborgar og Akureyrar í fyrirtækinu á þeim forsendum sem liggja fyrir endurtek ég það bara. Mér finnst full ástæða til að menn fari yfir þessi mál í heild og beini því til hæstv. forsætisráðherra að hann hugsi þetta mál. Tækifærið til að gera þetta er núna. Endurskipulagningin er í gangi á raforkumarkaðnum og það er að mínu viti full ástæða til að skoða málið út frá þeim forsendum sem ég hef verið að tala um.

Frú forseti. Ég tel sjálfsagt að fara yfir þessi mál og ég vil bara endurtaka það sem ég sagði. Ég er þeirrar skoðunar að langeðlilegast hefði verið að ljúka þessu máli með því að ríkið keypti hlut Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar í Landsvirkjun samkvæmt því mati sem þar lá fyrir. Það var óánægja hjá Reykjavíkurborg með það mat og ríkisstjórnin lýsti því yfir að hún væri tilbúin að hnika einhverju til í því sambandi en þrátt fyrir það, af undarlegum ástæðum sem ég veit þó heldur meira um, varð ekki af því. Það hefði verið langeðlilegast í þessu máli eins og fulltrúar Reykjavíkurborgar báðu um. Þar með væri þetta allt saman komið í hendur ríkisins sem væri langeðlilegast við þær aðstæður sem nú eru á raforkumarkaði. Það er mjög erfitt fyrir Reykjavíkurborg að vera annars vegar aðili að Landsvirkjun og hins vegar eigandi Orkuveitu Reykjavíkur. Það er komin samkeppni milli raforkufyrirtækja í landinu og ég sé ekki hvernig það er hægt til frambúðar að fulltrúar Reykjavíkurborgar sitji bæði í stjórn Orkuveitunnar og líka í stjórn Landsvirkjunar enda koma alltaf upp álitamál í slíkri samkeppni. Ég tek undir það með hv. þingmanni að það þarf að fá hreinna borð í þessu og það hefði verið langbest að leysa það með þeim hætti. En það liggur alveg ljóst fyrir að Reykjavíkurborg hefði gífurlegan hagnað af slíkri sölu, og Akureyrarbær jafnframt.

Hæstv. forseti. Ég er algerlega sammála því sem hæstv. forsætisráðherra var að segja, og tel mjög miður að mönnum hafi ekki tekist að ljúka þessu máli. Við vitum hvernig það gekk fyrir sig og ég tel ástæðu til að menn reyni að gera betur og klára þetta með einhverjum hætti þó að ég óttist að það muni kosta stærri upphæðir en annars hefði gerst. Það kann að hafa verið ástæðan fyrir því að vinstri grænir lögðust gegn málinu að þeir hafi talið að hægt væri að fá hærra verð fyrir þessar eignir. Annað var þó gefið upp í umræðunum. Það var gefið upp að þeir væru að reyna að koma í veg fyrir að Landsvirkjun yrði seld sem í sjálfu sér er mjög undarlegt vegna þess að ég get ekki séð að ef einhverjum dytti í hug að selja Landsvirkjun væri í sjálfu sér neitt erfiðara að selja hana þó að Reykjavíkurborg og Akureyri ættu eitthvað í henni. Það er bara handavinna í sjálfu sér að gera þetta fyrirtæki að hlutafélagi og selja það ef menn vilja það. Það vil ég ekki. Það var annað sem mig langaði til að fá svör við hjá hæstv. forsætisráðherra, viðbrögð við þeim vangaveltum mínum sem ég hef áður viðrað hér að ástæða sé til að skoða það, þegar fyrir liggur hver eignamyndun Akureyringa og Reykvíkinga verður vegna Landsvirkjunar, hvort með einhverjum hætti eigi ekki að jafna það út gagnvart öðrum sveitarfélögum með eignarhaldi í Rarik eða öðrum orkufyrirtækjum. Þannig væri hægt að jafna á klyfjunum. Þessi samningur við Akureyringa og Reykvíkinga færir þeim gríðarleg verðmæti sem eru að mínu viti fyrst og fremst komin til vegna þess að þetta fyrirtæki hefur nýtt sameiginlegar orkulindir okkar og það er óeðlilegt annað en að það sé skoðað þegar það liggur fyrir hver 

Frú forseti. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef fengið frá Landsvirkjun má áætla að eigendur Landsvirkjunar, ríki, Reykjavíkurborg og Akureyrarbær, hafi í gegnum tíðina lagt fram rúman milljarð á núvirði í fjármagni inn í þetta fyrirtæki. Það var metið, og ef ég man rétt á 56 milljarða, núna um áramótin og það var sá samningur sem fulltrúar Reykjavíkurborgar höfnuðu. Þetta eru hins vegar staðreyndir. Það liggur fyrir að Reykjavíkurborg á 45% í Landsvirkjun og Akureyrarbær á 5%. Þannig var gengið frá þessum samningum í upphafi og það ber að virða eignarréttinn í þessu sem öðru. Varðandi önnur sveitarfélög í landinu er náttúrlega ljóst að ríkisvaldið þarf að koma til móts við þau þeirra sem hafa minni tekjur. Það hefur ríkið gert í gegnum Jöfnunarsjóð sveitarfélaga í gegnum tíðina. Í eitt skipti hefur þó verið brugðið út af því með því að kaupa eitt tiltekið orkufyrirtæki á Vestfjörðum af eigendum þar. Það var reynt að gera það á verði sem mætti telja bæði sanngjarnt og eðlilegt gagnvart þessum sveitarfélögum og varð til að létta nokkuð á þeim. Ég get ekki farið frekar út í það en ég sé ekki alveg hvernig á að koma til móts við önnur sveitarfélög í þessu sambandi á þessu stigi. Að mínu mati er ljóst að við þurfum að halda áfram að efla Jöfnunarsjóð sveitarfélaga því að mörg sveitarfélög í landinu geta því miður ekki staðið undir öllum þeim skuldbindingum sem þau standa frammi fyrir í framtíðinni.

Hæstv. forseti. Ég geri mér alveg grein fyrir því að hæstv. forsætisráðherra getur ekki talað mjög skýrt um þetta mál. Orð hans eru dýr. Ég bind hins vegar vonir við það að þegar fyrir liggur hver eignamyndunin verður raunverulega hjá Reykjavíkurborg og Akureyri af því að hafa fengið að taka þátt í þessu fyrirtæki í gegnum tíðina geti menn, ef þeir hafa til þess pólitískan vilja, metið hvernig þessi hagnaður hefur orðið til og hvað eigi þar að leggja til grundvallar og þá hvort viðskipti annarra landsins þegna við t.d. fyrirtæki eins og Rarik ættu ekki að gefa tilefni til þess að sú eignamyndun, sá auður sem hefur orðið til við rekstur Rariks, komi með einhverjum hætti í hendur þeirra byggðarlaga sem hafa byggt þann auð upp. Það er ekkert óskaplega flókið mál. Annað eins og það að reikna það út hefur verið leyst á vegum hins opinbera. Ég tel mikla ástæðu til þess, endurtek það hér og ætla að hafa það mín síðustu orð um þetta núna að full ástæða er til að bæta fyrir þessi mistök fortíðarinnar. Ég er ekkert að sakast við þá sem gerðu þessa samninga á sínum tíma. Þeir hafa sjálfsagt ekkert velt því fyrir sér eða áttu ekki möguleika á að sjá inn í framtíðina með þeim hætti að þeir vissu til hvers þetta mundi leiða. En alveg gríðarleg eignamyndun er auðséð í dag og fyrir mjög lágt framlag í raun og veru. Þessi eignamyndun hefur fyrst og fremst orðið til fyrir forustu hins opinbera.

Frú forseti. Þetta frumvarp til laga um heimild til að afsala til Landsvirkjunar vatnsréttindum og landi vegna Búrfellsvirkjunar er til umræðu og hæstv. forsætisráðherra hefur mælt fyrir því. Eins og komið hefur fram felur frumvarpið í sér að afsala eignarréttindum á þessu landi og þessum vatnsréttindum til Landsvirkjunar. Þetta svæði er innan þjóðlendna og ég hefði talið að markmiðið með þjóðlendulögum hefði verið á sínum tíma, og að unnið væri að því, að skilgreina það land og þær náttúruauðlindir sem innan þjóðlendnanna féllu sem hlut ríkisins, hlut þjóðarinnar sem sameign og væru í sjálfu sér ekki til sölu. Hér er lagt til að þessum eignarrétti verði afsalað. Ég segi það alveg hreint út að ég tel þetta ranga stefnu. Ég get tekið undir sjónarmið hv. þm. Jóhanns Ársælssonar sem fór áðan í gegnum það að náttúruauðlindir eigi að vera eign þjóðarinnar, ævarandi eign hennar. Hitt er svo annað mál hvort afmörkuðum sérgreindum nýtingarrétti sé ráðstafað til einhvers ákveðins tíma til skilgreindrar starfsemi eins og t.d. orkuöflunar eins og hér er verið að fjalla um. Þetta tel ég að eigi að vera hin algilda regla, hvort sem um er að ræða auðlindir í landi eins og vatnsréttindi eða hvort það er fiskveiðiauðlindin í sjónum svo að dæmi séu tekin. Það á aldrei að afsala eignarréttinum á því. Ég geri mér þó grein fyrir því að þessi ríkisstjórn, ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks undir forsæti hæstv. forsætisráðherra Halldórs Ásgrímssonar, leggur mikið kapp á að einkavæða og selja og markaðsvæða þessi réttindi. Við höfum fyrir þinginu frumvarp til vatnalaga sem heimila þá að vatnslindin sem slík sé markaðsvara. Ég er þessu andvígur. Það er sitt hvað hvort um ákveðinn nýtingarrétt er að ræða sem er veittur með ákveðnum skilyrðum, en eignarhald á vatnsréttindunum tel ég alveg alranga stefnu. Hæstv. forsætisráðherra kom inn á það í ræðu sinni að nauðsynlegt væri að gera þetta til að forða hugsanlegum skaðabótakröfum af hálfu Landsvirkjunar þegar í ljós kom að eignin sem slík félli innan þjóðlendna og þess vegna hafi þurft að skýra stöðu málsins. Ég er sammála nauðsyn þess að skýra stöðu málsins. Þá hefði mér fundist eðlilegast að eignaraðilarnir að Landsvirkjun sem eru allir opinberir, ríkið fyrir hönd þjóðarinnar, Reykjavíkurborg fyrir hönd íbúa Reykjavíkur og Akureyri fyrir hönd Akureyrar - allt eru það almannafélög sem standa að baki þessari eign - ræddu saman um hvernig tekið yrði á þessum málum þannig að ekki truflaði rekstur Landsvirkjunar án þess að afsala sér varanlegum eignarréttindum eins og hér er lagt til. Hv. þm. Jóhann Ársælsson kom inn á það líka hvernig hlutirnir væru ef þeir væru metnir inn í fyrirtækið og benti á að eignarréttindi hefðu ekki verið metin sem framlag inn í fyrirtækið af hálfu ríkisins og spurði hvort nú væri ætlunin að meta það sérstaklega. Virkjunarrétturinn og það að eignast vatnsréttindin hljóta að vera gríðarlega mikil eign en það hefur einmitt verið einn mesti veikleiki og galli í stefnu núverandi stjórnvalda í virkjunarmálum að meta fórnarkostnað auðlindarinnar til ráðstöfunar til virkjunar til núlls, meta náttúruna, vatnsréttindin, á núll inn í orkufyrirtækin. Síðan geta menn reiknað arðsemiskröfu á fjárfestinguna þegar menn eru búnir að skera af þennan fórnarkostnað sem lagður er fram við ráðstöfun á þessum auðlindum. Þetta sýnir hinn mikla veikleika sem er við stefnu þessarar ríkisstjórnar í virkjunarmálum að meta náttúruna á núll. Það virðist líka eiga að gera í þessu frumvarpi hér, að meta vatnsréttindin og land virkjunarlandsins á núll inn í þetta fyrirtæki, Landsvirkjun. Ég held að það sé mjög mikilvægt að þessi umræða verði tekin áður en við samþykkjum það frumvarp sem hér er um að leggja eignarhald á vatni og landi Búrfellsvirkjunar verðlaust inn í Landsvirkjun. Skoðun mín er reyndar sú að þetta eigi ekki að gera, það eigi ekki að leggja eignarhaldið inn heldur fyrst og fremst nýtingarréttinn. Ég legg áherslu á, frú forseti, að það verði skoðað mjög vandlega í iðnaðarnefnd að við ráðstöfum ekki með þessum hætti eignarhaldi á náttúruauðlindum okkar eins og hér er lagt til. Þetta mál er alveg óháð því hver afdrif eignarhalds á Landsvirkjun verða. Þetta lýtur fyrst og fremst að réttindum þjóðarinnar, réttindum framtíðarinnar til að eiga auðlindina vatn og selja hana ekki í hendur einstakra fyrirtækja. Hæstv. forsætisráðherra svaraði í andsvörum sem ég átti við hann áðan í engu spurningum mínum, heldur varði tíma sínum í að draga athyglina að öðrum atriðum sem honum voru greinilega mjög viðkvæm.

Talaði hann um Evrópusambandið?

Hann talaði nú ekki um Evrópusambandið, nei, frú forseti, en hann talaði um eignarhald á orkuveitunum og lýsti þar áhuga sínum fyrir hönd ríkisins til að komast yfir Landsvirkjun, að ná eignarhlutum sveitarfélaganna, Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar, undir ríkið og það mundi gefa honum frjálsari hendur. Að sjálfsögðu mundi það gefa ríkinu frjálsari hendur til að ráðstafa þessu fyrirtæki eins og því mundi sýnast. 
             Málið er að í hugum okkar vinstri grænna eru orkufyrirtækin þjónustufyrirtæki sem eiga að hafa það markmið að skapa raforku, orku til einstaklinga, heimila og atvinnulífsins á sem hagkvæmustu verði, á sem jöfnustum kjörum. Á grundvelli þess byggjum við síðan upp samkeppnishæfa búsetu og atvinnulíf. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs erum ekki hrifin af afleiðingum nýjustu raforkulaga sem Framsóknarflokkurinn beitti sér fyrir. Nú síðast komu hörð mótmæli frá Alþýðusambandi Íslands sem mótmælti hinum gríðarlegu raforkuverðshækkunum sem komu í kjölfar hinna nýju raforkulaga, markaðsvæðingar raforkukerfisins. Ég hef áður lesið upp hörð mótmæli frá Samtökum atvinnulífsins við gríðarlegri hækkun raforkuverðs vegna markaðsvæðingar raforkukerfisins. Við höfum vitnað í umsagnir einstakra byggðarlaga sem hafa orðið mjög hart úti í stórhækkuðu raforkuverði vegna markaðsvæðingar raforkukerfisins sem hefur verið dregin áfram af Framsóknarflokknum. Hæstv. iðnaðarráðherra hefur meira að segja gortað af því. Ég held að hæstv. ráðherrar Framsóknarflokksins séu að verða ein um að gorta af árangrinum í markaðsvæðingu raforkukerfisins. Það er í þessu ljósi sem við, fulltrúar Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, bæði á Alþingi og í borgarstjórn Reykjavíkur höfum lagst gegn því að hlutur Reykjavíkurborgar í Landsvirkjun yrði seldur. Það þjónar hvorki hagsmunum Reykvíkinga sem íbúum né annarra landsmanna  Hæstv. forsætisráðherra fór einnig inn á að ekki stæði til að selja Landsvirkjun og vitnaði til þess að ég hefði sagt að hæstv. iðnaðarráðherra hefði látið að því liggja. Ég hef undir höndum útprentun af viðtali hæstv. iðnaðarráðherra Valgerðar Sverrisdóttur frá 17. febrúar fyrir ári síðan og vil gjarnan vitna til þess, með leyfi forseta. Þar er verið að fjalla um viljayfirlýsingu sem iðnaðarráðherra og þáverandi fjármálaráðherra skrifuðu undir varðandi kaup á Landsvirkjun. Með leyfi forseta, fréttamaður spyr: „En þessi viljayfirlýsing sem var undirrituð í dag, er þetta eins og talað er um fyrsta skref í átt að einkavæðingu Landsvirkjunar?“ Þá svarar Valgerður Sverrisdóttir iðnaðarráðherra: „Já, það eru uppi áform um það að breyta síðan þessu fyrirtæki sem verður til í hlutafélag, hugsanlega árið 2008 og þá eru þau komin í gegnum Kárahnjúkauppbygginguna. Og eftir að fyrirtækið er orðið hlutafélag er ekki ólíklegt, og reyndar áform uppi um það, að aðrir aðilar geti komið að fyrirtækinu. Þetta er náttúrlega gríðarlega verðmætt fyrirtæki. Vonandi verður það ekki síður verðmætt á þessum tíma og það er engin sérstök ástæða til að ríkið haldi eitt utan um það.“ Fréttamaður spyr: „Sérðu fyrir þér hverjum verður boðið að kaupa hlut í þessu hlutafélagi sem þá verður stofnað um Landsvirkjun? Getur almenningur keypt eða verður þetta boðið út einhvern veginn öðruvísi?“ Valgerður Sverrisdóttir iðnaðarráðherra svarar: „Við erum ekki komin svo langt. Þetta er svo langt frammi í framtíðinni en almennt hefur það verið þannig þegar ríkið hefur verið að selja eignir sínar að þá hefur það verið gert allt mjög faglega, vil ég halda fram. Það hefur svo sem gengið ágætlega það sem við höfum einkavætt fram að þessu.“ Herra forseti. Hugur iðnaðarráðherra til framtíðar Landsvirkjunar leynir sér ekkert í þessu viðtali. Ég er ekkert að draga í efa að hæstv. forsætisráðherra meini það nú þegar hann stendur hér í ræðustól að ekki standi til að selja Landsvirkjun þó svo Sjálfstæðisflokkurinn hafi ályktað um það og verið með stöðugar yfirlýsingar um að það sé næsta skref. Ég dreg ekki í efa að forsætisráðherra meinar það sem hann segir núna. En það er eins og stundum hefur verið sagt: Menn kannski meina það um leið og þeir segja það. Þegar Síminn var á sínum tíma hlutafélagavæddur lýsti þáverandi samgönguráðherra yfir með miklum svardögum að ekki stæði til að selja hann. Síminn var síðan seldur. Þetta er til að rifja upp hvað getur gerst. Hlutafélagavæðing Rariks, sem nú liggur fyrir frumvarp um frá ríkisstjórninni, er einmitt liður í einkavæðingu og markaðsvæðingu raforkugeirans, og ég hef bent á hvaða afleiðingar það hefur þegar haft. Ég tek á vissan hátt undir það sem hv. þm. Jóhann Ársælsson kom inn á. Orkufyrirtækin Rarik og Landsvirkjun eru byggð upp sem eign þjóðarinnar, eign íbúanna, eign notendanna, eign sveitarfélaganna. Þannig hefur þetta byggst upp. Ef nú á að fara að markaðsvæða þau og færa eignir fyrirtækjanna upp með þeim hætti, búa það undir markaðsvæðingu og jafnvel sölu. Þá líta hlutirnir allt öðruvísi út. Ég vil taka undir það að ég tel eðlilegt að þau sveitarfélög sem vilja t.d. leysa til sín hluti í Rarik eigi að fá að gera það. Ég minni á að bæði Norðurorka og Skagafjarðarveitur hafa lagt fram erindi og óskað eftir viðræðum á síðasta vetri við ríkisvaldið um að fá keypta eða leysta til sín hluti Rariks á viðkomandi svæðum. Því hefur ekki verið svarað og ekki hefur verið orðið við þeim óskum um viðræður. Ég tel að það eigi að gera það því ef heimamenn telja að þessu sé betur varið með þeim hætti á að hlusta á það. Ég minni á að kaup Rariks á Rafveitu Sauðárkróks á sínum tíma voru mjög umdeild og margir Skagfirðingar eru enn þeirrar skoðunar að það hafi verið gríðarleg mistök að selja Rafveitu Sauðárkróks. Hún var þeim mikilvæg, bæði sem þjónustustofnun og hvati í atvinnulífinu. Ég get tekið mörg dæmi um það. Þess vegna finnst mér alveg einboðið að það eigi að svara óskum heimaaðila um að fá að kaupa til sín t.d. Rafveitu Sauðárkróks og hugsanlega eignir Rariks á þessu svæði og styrkja þar með og efla Skagafjarðarveitur sem eru sem betur fer enn þá í eigu sveitarfélagsins og eru þar í öflugu starfi. Enn eru orð hæstv. forsætisráðherra á þann veg að vitna til þess með röngum hætti sem ég hef sagt um afstöðu Skagfirðinga til stóriðjumála og virkjana og til þess að fórna Jökulsánum. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um það. Það hefur komið fram í skoðanakönnunum að meiri hluti þeirra sem tóku afstöðu í því máli á síðasta vetri var því andvígur að fórna Jökulsánum undir virkjanir og ég vona að það standi enn. En ég ítreka, herra forseti, að ég tel að þetta frumvarp þurfi mjög gagngerrar skoðunar við áður en það kemur aftur til 2. umr.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka ræðumanni fyrir efnismikla og fróðlega ræðu. Hann minntist á markaðsvæðingu raforkukerfisins. Mér finnst kannski eins og hv. þingmaður ræði ekki málið í heild sinni, hvort það megi ekki líta á þetta mál sem hluta af markaðsvæðingu stjórnmálanna. Við höfum orðið varir við að þeir sem fengu að kaupa Búnaðarbankann fyrir lítið fyrir tilstilli hæstv. forsætisráðherra hafa núna sýnt mikinn vilja til þess einmitt að komast inn í markaðsvæðingu raforkukerfisins. Ber ekki að líta á það? Það væri líka fróðlegt að fá að heyra það, þegar hæstv. forsætisráðherra tekur umræðuna saman í lokin, hvort sú gæti verið ástæðan.

Herra forseti. Það er hárrétt hjá hv. þm. Sigurjóni Þórðarsyni að ýmsar hvatir eru undirliggjandi gæti manni dottið í hug. Ég var í ræðu minni fyrst og fremst að tala um þetta frumvarp sem lýtur að því að afsala eignarrétti á vatni og landi til Landsvirkjunar og vara við því. Það ætti frekar að leigja það sem slíkt en eignarrétturinn ætti alltaf að vera í höndum þjóðarinnar. Hitt er alveg rétt, sem hv. þingmaður benti á, að það er ásókn í raforkugeirann. Við minnumst yfirlýsingar fyrrv. eiganda ESSO, sem var að selja ESSO og lét þess þá um leið getið að næstu vænlegustu fjárfestingarverkefnin væru í orkugeiranum, í orkuverunum. Það er því alveg ljóst hvert stefnir. Hins vegar óttast ég að bæði hæstv. iðnaðarráðherra og hæstv. forsætisráðherra, ef marka má orð hans, kikni auðveldlega í hnjánum undan ásókn aðila í að komast yfir orkuverin, og ég er ekki viss um að það verði þá á háu verði.

Herra forseti. Nú eru þeir aðilar sem hafa lýst yfir áhuga á þessum kaupum nátengdir Framsóknarflokknum og hafa áður fengið að kaupa ríkiseignir fyrir lítið. Ég er á því að til þess að allir hagsmunir séu ljósir í þessum málum þurfi að opna bókhald stjórnmálaflokkanna. Opið bókhald stjórnmálaflokka er lykillinn að því að við þurfum ekki að ræða þetta svona, lykillinn að því að allir hagsmunir séu ljósir. Ég er á því að þessi umræða, þó svo við séum að ræða afmarkað mál eins og vatnsréttindi, tengist því að stjórnmálaflokkarnir hafa lokað bókhald. Það getur þess vegna verið þeirra hagsmunamál að þjóna fjársterkum sérhagsmunum, herra forseti, í stað þess að líta til hagsmuna alls almennings. Við sjáum að það hefur gerst hér hvað eftir annað í þjóðfélaginu. Við höfum séð það varðandi stjórn fiskveiða, þar virðast þröngir sérhagsmunir hafa ráðið og það hefur bitnað á sjávarþorpum víðs vegar um land. Við vorum að ræða byggðaáætlun í gær og þá kom fram að það voru einmitt sjávarþorpin sem höfðu orðið fyrir barðinu á stjórnarstefnu hæstv. forsætisráðherra m.a. og iðnaðarráðherra sem hafa ekki viljað ljá máls á því að breyta stefnunni þó að hún gangi þvert á hagsmuni þorra þjóðarinnar. Þetta er óþolandi og ég er á því að til þess að breyta þessu þurfi einmitt að opna bókhald stjórnmálaflokkanna, herra forseti.

Herra forseti. Ég get svo sem deilt áhyggjum þingmannsins í þessum efnum en það sem ég er fyrst og fremst að fjalla um eru vatnsréttindin, hið varanlega eignarhald á vatni og á landi, í þessu tilviki gagnvart virkjunaraðila, Landsvirkjun, í kringum Búrfell. Ég tel að þjóðin eigi að eiga þessar eignir og ekki eigi að framselja þær með þeim hætti sem hér er verið að leggja til. Það er allt annað að ráðstafa nýtingarréttinum til einhvers tíma en það á ekki að gera þetta, hvort sem Landsvirkjun verður áfram í eign þjóðarinnar eða ef svo óheppilega vildi til að hún yrði markaðsvædd og seld, þá er þetta grundvallaratriði. Fyrir utan það legg ég líka áherslu á að rafmagn í sjálfu sér er hluti af grunnþjónustu við atvinnulíf og búsetu og líf í landinu og á ekki í sjálfu sér að vera rekið á arðsemisgrunni. Arðurinn á fyrst og fremst að koma í gegnum öflugt atvinnulíf og samkeppnishæfa búsetu. Hvernig eigum við líka að fara í einhverja raunverulega virka samkeppni um raforku í lokuðu landi - eylandi eins og okkar land er - þegar slík samkeppni gengur illa í löndum sem eru umgirt öðrum löndum á alla kanta? Þessi hugmyndafræði um einhverja virka samkeppni hér á landi, að hún skaffi lægra rafmagn, er dæmd til að mistakast. Það sanna dæmin í þeim gríðarlegu hækkunum á raforkuverði sem við höfum mátt upplifa núna á þessu ári og hinu síðasta, sérstaklega á þessu ári eftir að markaðsvæðing raforkunnar er farin að koma til framkvæmda.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hirða um þau lágkúrulegu orðaskipti sem áttu sér stað milli tveggja síðustu ræðumanna. Ég hlustaði með athygli á ræðu hv. þm. Jóns Bjarnasonar um það mál sem hér er til umræðu, þá dæmalausu ræðu. Ég verð að viðurkenna það að eftir að hafa hlustað á ræðuna stend ég eiginlega í þeim sporum að mér finnst eins og hv. þingmaður skilji ekki málið. Hér er um það að ræða að flutt er lagafrumvarp til að staðfesta gjörning sem fór fram árið 1965 og hefur komið í ljós að þurfi að setja inn í lög það ákvæði sem hér er í frumvarpinu til að skýra þann gjörning. Ég hélt að fortíðarmaður eins og hv. þm. Jón Bjarnason væri sammála því að það væri rétt að gera slíkt ef kæmi í ljós að það þyrfti. En ég vildi gjarnan heyra hjá hv. þingmanni hvort það er réttur skilningur hjá mér að hann skilji ekki þetta mál.

Herra forseti. Ef hv. þm. Magnús Stefánsson hefði hlýtt á mál mitt þá hefði hann fengið svarið við því. Ég sagði eitthvað í þá veruna, herra forseti, að að sjálfsögðu þyrfti að taka á og hreinsa óvissu hvað þetta varðar og snertir fyrirtækið. Ég benti líka á, herra forseti, að þetta fyrirtæki væri alfarið í eigu opinberra aðila, ríkis og sveitarfélaga, og hafi líka verið það á sínum tíma þegar það var stofnað. Þess vegna ætti fyrsta skrefið í þessu að vera það að eignaraðilarnir hittust og ræddu hvort ekki væri hægt að komast að viðunandi niðurstöðu sem tryggði hæfilegt rekstrarrými og réttindi fyrirtækisins án þess að til þess kæmi að afsala eignarrétti á vatnsauðlindinni og öðru því sem nauðsynlegt kann að teljast fyrir virkjunina. Þetta voru mín orð, herra forseti, og ég vona að hv. þm. Magnús Stefánsson hafi fylgst með þeim í þetta skiptið og átti sig á hvað ég hef sagt.

Virðulegur forseti. Ég hlustaði af athygli á ræðu hv. þingmanns eins og ég sagði áðan. Ég verð að viðurkenna að ég er engu nær. Ég met það svo að hv. þingmaður hreinlega sé ekki með á nótunum hvað varðar efni þessa máls.

Herra forseti. Það má vel vera að þetta sé hinn klassíski vandi framsóknarmanna, að þegar fyrir dyrum stendur að afsala sér landi eða auðlindum í varanlegan tíma sé það svo sjálfsagt að fyrir þeim sé það ekkert mál. Það má vel vera. Kannski eru þeir svo blindaðir af einkavæðingar- og markaðshugsjónum í raforkukerfinu að þeir geti ekki séð eða horft til þátta sem þessara. Þá er það náttúrlega ekki bara þeirra vandamál. Versta vandamálið er að þeir skuli vera aðilar að ríkisstjórn landsins með iðnaðarráðherra og hæstv. forsætisráðherra sem horfa ekki til þess að vatnið sem auðlind á að vera eign framtíðarinnar, ekki söluvara. Náttúruauðlindir sem slíkar eiga ekki að vera markaðsvara, hvorki í nútíð né framtíð, en hæfilegur nýtingarréttur og möguleiki til þeirra umsvifa sem við erum ásátt um að verði gætt getur verið framselt til lengri eða skemmri tíma eftir atvikum. En vatnið, auðlindin vatn, á að vera eign þjóðarinnar og á að vera eign framtíðarinnar.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á þskj. 740. Það er 329. mál. Það er nefndarálit með frumvarpi til laga um breyting á lögum um stöðu, stjórn og starfshætti þjóðkirkjunnar, nr. 78/1997. Í nefndaráliti frá meiri hluta allsherjarnefndar eru tilgreindir þeir sem skiluðu nefndinni umsögn um þetta mál og eins þeir gestir sem komu á fund nefndarinnar. Með frumvarpinu er lagt til að kirkjuþing hafi vald til að skipa kjördæmum sínum með sama hætti og sóknum, prestaköllum og prófastsdæmum. Þá er lagt til að kirkjuþing hafi vald til að ákveða fjölda fulltrúa á kirkjuþingi í stað þess að slíkt sé lögbundið. Auk þess er lögð til sú breyting á kjöri fulltrúa á kirkjuþingi, sem samkvæmt gildandi lögum eru prestar og leikmenn úr hópi sóknarnefndarfólks, að í stað orðsins „prestar“ verði orðið „vígðir“ notað. Þar sem djáknar eru vígðir felur breytingin í sér að þeir teljast ekki lengur til leikmanna á kirkjuþingi. Með þessu er gert ráð fyrir að leikmenn verði fleiri á kirkjuþingi en vígðir. Allsherjarnefndinni er kunnugt um það sjónarmið Prestafélags Íslands að breytingarnar hafi ekki verið nægilega vel kynntar en meiri hluti nefndarinnar telur engu að síður að þær hafi hlotið nauðsynlega umfjöllun, kynningu og afgreiðslu innan kirkjunnar. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með svofelldri breytingu á gildistökuákvæði frumvarpsins sem er í 3. gr. í þá veru að lögin öðlist þegar gildi. Undir þetta álit rita hv. nefndarmenn í allsherjarnefnd, hv. þingmenn Bjarni Benediktsson, sú sem hér stendur, Ágúst Ólafur Ágústsson, Birgir Ármannsson, Kjartan Ólafsson, Sigurður Kári Kristjánsson og Guðrún Ögmundsdóttir. En hv. þm. Ágúst Ólafur Ágústsson, Guðrún Ögmundsdóttir og Birgir Ármannsson undirrita nefndarálitið með fyrirvara.

Herra forseti. Nefndarálit minni hlutans er stutt og laggott. Það hljóðar svo, með leyfi forseta: „Fulltrúar Frjálslynda flokksins eru fylgjandi því að kirkja og ríki verði aðskilin og telja það vart við hæfi að alþingismenn séu að fjalla um innri starfsreglur einstakra trúfélaga.“ Við erum á þeirri skoðun að það eigi að aðskilja ríki og kirkju og það eigi að gera trúfélögum jafnhátt undir höfðu. Eins og áður segir viljum við einfaldlega breyta þessu og teljum ekki við hæfi að við séum í því að ákveða svona innri starfsreglur. Eins finnst okkur ekki við hæfi að einstaka trúfélög séu að skipta sér af því hvernig önnur trúfélög haga sínum innri málefnum, varðandi vígslur samkynhneigðra og annað þess háttar.

Virðulegur forseti. Ég ætla að gera örstutta grein fyrir þeim fyrirvara sem við nokkur höfum við nefndarálitið og hann er kannski fyrst og fremst til að vekja athygli á afstöðu Prestafélagsins en þeir voru mótfallnir þessum breytingum núna og telja að þetta mál hafi ekki hlotið nægilega umfjöllun innan kirkjunnar. Í umsögn þeirra segir m.a., með leyfi forseta: „Hugmyndir um breytingar á kosningu til kirkjuþings hafa ekki verið kynntar sérstaklega á héraðsfundum eins og skilja má af skýrslu kirkjuþingsnefndar til kirkjuþings 2005 um skipan prófastsdæma og kirkjuþingskosningar. Auk þess hefur ekki verið kallað eftir umsögnum héraðsfunda sem þó var óskað eftir í ályktun kirkjuþings frá 2004. Jafnframt varar stjórn Prestafélagsins við þeirri breytingu á orðalagi sem er að finna í 2. gr. frumvarpsins þar sem talað er um „vígða“ í stað „presta“ og telur að breytt orðalag feli í sér afdrifaríka breytingu sem ekki hefur verið rædd til hlítar á vettvangi kirkjunnar.“ Þetta er ástæðan fyrir því að við vorum með þennan fyrirvara. Við viljum vekja athygli á þessu þar sem ekki er talið að nægjanleg umræða hafi farið fram innan kirkjunnar. Hins vegar er hér verið að einfalda innan kirkjunnar og maður getur í sjálfu sér alveg tekið undir það. Umræðan innan kirkjunnar og innan kirkjuþingsins um þessar breytingar hefði mátt koma skýrar fram. En þessi er fyrirvarinn, herra forseti, sem ég hef nú gert grein fyrir.

Herra forseti. Við erum að ræða frumvarp til laga um heimild til að afsala til Landsvirkjunar vatnsréttindum og landi vegna Búrfellsvirkjunar. Flutningsmaður þessa er hæstv. forsætisráðherra og mig langar að spyrja forseta hvort hann sé í húsinu.

Forseti hyggur að hæstv. forsætisráðherra hafi þurft að fara úr húsi. En hæstv. forsætisráðherra var kunnugt um að umræðan mundi halda áfram eftir matarhlé.

Forseti reiknar þá með því að hann sé að fylgjast með umræðunni því ræða mín snýr mjög að hans fyrri verkum, meðal annars því þegar ríkið afsalar sér réttindum svo sem varðandi fiskveiðar og ríkisbanka.

Forseti gerir ráð fyrir því að hæstv. forsætisráðherra fylgist með því sem hér ...

Ég ætlaði nefnilega ekki að tefja þessa umræðu. Ég ætla að flytja fremur stutta ræðu en hefði þótt vænt um ef hæstv. forsætisráðherra hlýddi á mál mitt. Reiknar forseti með að svo sé?

Ef hv. þingmaður óskar eftir því skal forseti koma skilaboðum til hæstv. forsætisráðherra.

Ég ætla að halda áfram með þessa ræðu í þeirri von að hæstv. forsætisráðherra leggi við hlustir. En því miður hefur framganga hans þegar ríkið hefur afsalað sér réttindum verið slík að það mætti halda að honum væri alveg sama. Ég er á því að það þurfi að fara rækilega yfir þessi mál. Ein meginástæðan fyrir því að ég ákvað að halda þessa ræðu voru orð hv. þm. Magnúsar Stefánssonar. Þegar ég var í andsvörum við hv. þm. Jón Bjarnason þá fannst honum lágkúrulegt að ég skyldi blanda saman bókhaldi stjórnmálaflokka og svo því þegar ríkið væri að afsala sér réttindum. Þess vegna finnst mér rétt að fara rækilega yfir það því svo virðist sem þessi ágæti hv. þingmaður átti sig ekki á samhenginu. Þess vegna er mjög þarft að fara yfir þetta málefni. Við getum farið yfir það að þegar ríkið hefur verið að koma frá sér eignum þá hafa þær stundum lent í höndum þeirra sem eru nátengdir flokkunum og þá liggja fyrir bæði grunsemdir og vissa um að svo sé, svo sem þegar fyrrum ráðherrar stóðu í samningaviðræðum um kaup á Búnaðarbankanum, svokallaður S-hópur sem er nátengdur Framsóknarflokknum. Áður en við afsölum okkur fleiri ríkiseignum þá þurfum við að búa svo um hnútana að ekki sé grunur um þetta. Hvernig gerum við það? Með því að opna bókhald stjórnmálaflokkanna í landinu. Ég er sannfærður um að meginþorri fólks í landinu vill að svo sé, enda er það fyrirkomulag sem hér ríkir alger undantekning. Menn þurfa að leita út fyrir Evrópu til að finna hliðstæðu við þessa leynd. Hættan við hana er sú að stjórnmálamenn sem vilja koma sér áfram í prófkjörum og heilu stjórnmálaflokkarnir kannski freistist til að treysta á fjársterka aðila sem veita fjármuni inn í dýrar kosningavélar flokkanna í stað þess að gæta almannahagsmuna. Ef allt er opið sér almenningur hvaðan peningurinn kemur, svo sem í prófkjörin núna hjá Samfylkingunni og ég tala nú ekki um hjá Framsóknarflokknum þar sem umræðan hefur verið sú að menn hafa einfaldlega keypt sér sæti. Það er þörf á því að fara í gegnum þetta. En það er eins og hv. þm. Magnús Stefánsson hafi ekki áttað sig á þessu. Hann kallaði þetta lágkúrulegt, ef ég man rétt. Það er það bara ekki. Um þetta snúast stjórnmálin, að allt sé uppi á borðinu eða sem mest og hvað þá fjármál þeirra sem sækjast eftir almannavaldi, fá að fara með vald og geta ráðstafað eignum. Hagsmunir þeirra eiga einnig að vera ljósir. Það stríðir í rauninni gegn allri skynsemi að svo sé ekki. Þess vegna er nauðsynlegt að fara í gegnum þetta. Við getum farið yfir fleiri mál. Þegar Landsbanki Íslands var seldur var rifinn út úr honum hlutur sem bankinn átti í Vátryggingafélagi Íslands og hann færður í hendurnar á aðilum þóknanlegum Framsóknarflokknum. Þetta er náttúrlega alveg óþolandi. Og nú þegar hæstv. iðnaðarráðherra talar um að einkavæða raforkukerfið þá verðum við að búa svo um hnútana að það verði ekki fært í hendurnar á einhverjum flokksgæðingi. Við eigum ekki að líða það. Þess vegna eigum við að ræða þessa hluti saman. Ég vona að fólk átti sig á því. Það hefur komið fram hjá hæstv. iðnaðarráðherra, m.a. í Kastljóssþætti sem hv. þm. Jón Bjarnason minntist á, að sú sé ætlunin og það má líta svo á að þetta litla myndskreytta frumvarp sé liður í því að búa svo um hnútana að þetta verði sett í sölubúning. Þess vegna er vert að fara rækilega í gegnum þessa umræðu alla. Það er líka vert að fara yfir það að mér finnst eins og hæstv. iðnaðarráðherra hafi alltaf komið sér hjá því að ræða fleiri þætti í sambandi við þetta mál, t.d. það sem snýr að almenningi. Hvers vegna eigum við að markaðsvæða raforkukerfið? Það hafa aldrei komið nein rök fyrir því. Ég er fylgjandi því að sem mest sé á markaði og að sem mest sé í höndum einkaaðila. En það er ekki líklegt að fólkið í landinu styðji þessa stefnu áfram þegar það fær alltaf hærri og hærri rafmagnsreikning frá Framsóknarflokknum. Hvers vegna ætti fólkið í landinu þá að styðja áframhaldandi markaðsvæðingu? Ég sem er virkilega fylgjandi því að sem mest sé hjá einkaaðilum get ekki tekið undir þessa stefnu þegar fólkið í landinu fær alltaf hærri og hærri reikning. Við verðum líka að gæta að öðru, þ.e. að við erum bara að tala um markaðsvæðingu á litlum hluta af heildarraforkuframleiðslunni, einungis 20%. 80% verða í föstum samningum til stóriðjunnar. Hæstv. iðnaðarráðherra ætti að svara öðru einnig, þ.e. hvers vegna við getum boðið hlutfallslega lægra orkuverð til stóriðjufyrirtækja en löndin í kringum okkur sem eru jafnvel að flytja álverksmiðjur. En síðan ef það heitir annar iðnaður sem er ekki eins stór í sniðum þá þarf að borga tiltölulega hærra verð og jafnvel miklu hærra verð en tíðkast í löndunum í kringum okkur. Þetta er eitt af því sem er ósvarað. Þó svo ég nái ekki í skottið á hæstv. forsætisráðherra til að svara því hvort ekki væri ráð, áður en menn fara í frekari markaðsvæðingu og sölu á ríkiseignum - það blasir við öllum - að opna bókhald stjórnmálaflokkanna þannig að kjósendur hafi vissu fyrir því að ekki sé verið að selja eignirnar til þeirra sem hafa verið gjafmildir í flokkssjóði þá er ég viss um að hann mun svara þessu seinna hér á þinginu. Ég hyggst jafnvel leggja fram fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra um hvort það sé ekki einmitt lykillinn að því að einkavæðingarstefna og markaðsvæðing verði trúverðug í framtíðinni.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Sigurjóni Þórðarsyni fyrir einlæga ræðu hans. Hann kom þar m.a. inn á tvo hluti sem eru okkur báðum mikið hjartans mál. Það er annars vegar upplýsingar um fjárhag, eða réttara sagt um bókhald stjórnmálaflokkanna. Og til að fylla út í umræðuna vil ég af þessu tilefni minna hv. þm. Sigurjón Þórðarson á að það er að störfum nefnd með aðkomu allra stjórnmálaflokkanna, eftir því sem ég best veit, sem forsætisráðherra skipaði einmitt til að fjalla um þetta. Spurningin er síðan hvort flokkarnir komast þar ekki að sameiginlegri niðurstöðu þannig að þær forsendur sem hv. þingmaður nefndi fyrir áframhaldandi einkavæðingu og afsali á réttindum ríkisins liggi þá fyrir að loknum störfum þeirrar nefndar. Hitt sem ég vil einnig árétta, af því að hv. þingmaður lagði ekki minni áherslu á að fjármál þeirra sem sækjast eftir að fara með opinbert vald séu uppi á borðinu, er að á síðasta þingi sendi Framsóknarflokkurinn forsætisnefnd erindi um þetta og hvatti til þess að settar yrðu samræmdar reglur fyrir alla þingflokkana um þetta. Framsóknarflokkurinn ákvað síðan fyrir sitt leyti að bíða ekki eftir því að menn næðu saman heldur dreif í því að birta þessar upplýsingar um alla þingmenn og ráðherra þess flokks. Og svona til að halda því til haga þá er öðrum flokkum á þingi auðvitað í sjálfsvald sett að gera slíkt hið sama og taka sér Framsóknarflokkinn að því leyti til fyrirmyndar. Ég deili áhuga þingmannsins á þessu tvennu og hef verið talsmaður þess ekki bara að gera eins og við í Framsóknarflokknum gerðum, að birta upplýsingar um okkar eigin fjármál og tengsl, heldur jafnframt að upplýsingar um fjármál stjórnmálaflokkanna séu opinberar og aðgengilegar. Við eigum svo eftir að sjá hver niðurstaðan verður í þessari nefnd sem allir flokkar á þingi eiga aðkomu að.

Herra forseti. Það er gott til þess að vita að hægt er að eiga bandamann í hv. þingmanni til að koma þessum málum á hreint en það er löngu orðið tímabært og ég vonast til þess að sú umræða sem fer fram nú verði einnig til að ýta við þessu máli en mig grunar að það hafi ekki endilega verið ætlunin hjá hæstv. forsætisráðherra þegar hann setti þessa nefnd af stað að hún skilaði einhverju. Ég held að þessi nefnd hafi verið mest sett af stað vegna þess að umræðan var orðin þung á þeim tímapunkti og þetta var kannski liður í því að fresta umræðunni. Því miður hefur nefndin ekki enn skilað neinni niðurstöðu. Ég fylgist mjög grannt með nefndarstarfinu og ég held að ég sé ekki að brjóta neinn trúnað þó að ég upplýsi að starf nefndarinnar sé ekki komið neitt ákaflega langt. Það er ekki komið neitt lagafrumvarp en það er verulega brýnt að ganga frá þessum málum eins og hv. þm. Jónína Bjartmarz tók undir. Ég er á því að ef það yrði, yrði það lýðræðinu mjög til góðs.

Virðulegi forseti. Ég ætla að ræða frumvarp sem hæstv. forsætisráðherra mælti fyrir í morgun, frumvarp til laga um heimild til að afsala til Landsvirkjunar vatnsréttindum og landi vegna Búrfellsvirkjunar. Er hæstv. forsætisráðherra ekki í húsinu?

Forseti getur upplýst að hæstv. forsætisráðherra er ekki í húsinu en honum var kunnugt um að framhald yrði á umræðunni en eftir því sem forseti kemst næst varð hann knúinn til að fara til annarra verkefna. Forsætisráðherra hefur aftur verið látinn vita að umræðan haldi áfram og að nærveru hans sé óskað.

Gæti ég þá beðið með ræðu mína þar til hæstv. forsætisráðherra kemur í hús?

Forseti telur rétt að láta umræðuna halda áfram og sjá hvað kemur út úr þeim skilaboðum sem borin hafa verið til forsætisráðherra.

Virðulegi forseti. Ég tek þá ákvörðun til greina og hef ræðu mína en vonast til að hæstv. forsætisráðherra hraði sér í hús hið fyrsta, en nái hann ekki hingað í tæka tíð þá kynni hann sér innihald þeirrar ræðu sem ég ætla að flytja núna. Þar mun ég benda á ákveðna hluti sem ég hygg að sé vert að taka til gaumgæfilegrar athugunar þegar þetta mál fer til meðferðar hjá hv. allsherjarnefnd. Eins og fyrr sagði ræðum við frumvarp til laga um heimild til að afsala til Landsvirkjunar vatnsréttindum og landi vegna Búrfellsvirkjunar. Málið er tilkomið vegna úrskurðar óbyggðanefndar um það landsvæði sem Búrfellsvirkjun og vatnasvæði hennar er á. Óbyggðanefnd hefur úrskurðað að þessi landsvæði tilheyri ríkinu, þetta sé þjóðlenda sem eru þá landsvæði utan eignarlanda og ríkið sé eigandi hvers konar landsréttinda og hlunninda innan svæða sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Forsaga málsins er sú að þegar Landsvirkjun var stofnuð með lögum árið 1965 þá voru stofnendur fyrirtækisins ríkisstjórnin og borgarstjórn Reykjavíkur. Hvor um sig skyldi þá eiga helming fyrirtækisins. Þegar lög um Landsvirkjun voru samþykkt á hinu háa Alþingi fyrir 40 árum sagði í 4. gr. þeirra laga, eins og greint er frá í athugasemdum með frumvarpinu, með leyfi forseta: „Jafnframt tekur Landsvirkjun við öllum vatnsréttindum og réttindum ríkisins og Reykjavíkurborgar til virkjana í Sogi og Þjórsá við Búrfell, sbr. 6. gr., svo og öllum áætlunum og undirbúningsframkvæmdum ríkisins vegna virkjunar við Búrfell.“ Og í 6. gr. laganna segir, með leyfi forseta: „Landsvirkjun er heimilt að reisa allt að 210 MW raforkuver í Þjórsá við Búrfell ásamt aðalorkuveitum og gera nauðsynlegar ráðstafanir á vatnasvæði Þjórsár ofan virkjunarinnar til að tryggja rekstur hennar. Enn fremur er Landsvirkjun heimilt að reisa eldsneytisaflstöðvar þær, sem fyrirtækið telur rétt að koma upp.“ Hér er sem sagt kveðið á um að Landsvirkjun fær þessi vatnsréttindi og réttindi ríkisins í Þjórsá við Búrfell. Þarna eru menn í þeirri trú að ríkið eigi þessi réttindi og þeir eru að sjálfsögðu að höndla þarna í góðri trú. Það skal ekkert dregið í efa, ég hygg að svo hafi ekki verið einungis um ríkið heldur alla sem áttu hlut að máli. Í athugasemdum með frumvarpinu eru sögulegar forsendur fyrir þessu raktar ítarlega með ágætum hætti. Hér er talað um Einar Benediktsson, þann merka athafnamann og listamann og síðan fossafélagið Titan og margt skemmtilegt má að lesa í þessari ágætu samantekt. En eins og áður sagði leiddi þetta til þess að árið 1965 er Landsvirkjun stofnuð af ríkinu og Reykjavíkurborg sem leggur þetta til í púkkið, ef svo má segja. Virkjun var síðan byggð, mikið átak á sínum tíma, stórt framfaraskref hygg ég að allir séu sammála um í dag. Það hefur m.a. komið fram í morgun í máli hæstv. forsætisráðherra að þessi virkjun sé í raun og veru betri í dag en hún var þegar hún var reist, svona mannvirki séu mjög varanleg ef vel er að þeim staðið, sem ekki skal dregið í efa. Eflaust er það alveg rétt sem hæstv. forsætisráðherra segir að virkjunin sé miklu betra mannvirki núna en hún var. Það hafa að sjálfsögðu verið gerðar þarna tæknilegar umbætur og annað þess háttar. Það hefur líka komið fram í máli hæstv. forsætisráðherra að virkjunin sé að fullu afskrifuð. Ég held að það megi leiða líkum að því að þessi virkjun sé núna mjög arðbær. Hæstv. forsætisráðherra hefur bent á að sennilega verði þessi virkjun í fullum rekstri a.m.k. 100 ár í viðbót, hafi ég tekið rétt eftir í morgun, en virkjunarmannvirki sem eru afskrifuð að fullu verði í rekstri og mali gull í a.m.k. heila öld. Ég held að það sé engum vafa undirorpið að þessi mannvirki munu hreinlega verða til þess að þarna verði malað gull nánast í orðsins fyllstu merkingu. Þarna er fyrir hendi mikil mjólkurkýr sem heyrir undir Landsvirkjun sem í dag er í eigu ríkisins að hálfu en Reykjavíkurborg á 44,525% og Akureyrarbær 5,475%. Það sem gerist núna með þessum úrskurði óbyggðanefndar er, eins og áður sagði, að þessi nefnd sem vinnur samkvæmt sérstökum lögum um þjóðlendur kemst að þeirri niðurstöðu að eignartilkalli Landsvirkjunar á þessu svæði er hafnað og þetta svæði telst því þjóðlenda í skilningi laganna og samkvæmt þessum lögum fer ríkið þar með eignarrétt. Það leikur enginn vafi á þessu. Þessi úrskurður liggur fyrir en það var ríkisstjórnin sem lét fara í þessa vinnu og þetta var gert undir forsæti þáverandi hæstv. fjármálaráðherra Geirs H. Haarde, sem nú er hæstv. utanríkisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og þetta varð niðurstaðan. Þetta gerir það að verkum að menn standa frammi fyrir algerlega nýjum veruleika og þess vegna eru þessi lög núna sett, að ég hygg til að reyna að bjarga málinu einhvern veginn fyrir horn. Það er verið að koma með lög til að það verði hreinlega úrskurðað af hálfu Alþingis, til að Alþingi veiti þessa heimild eða taki ákvörðun um að Landsvirkjun skuli eiga þau réttindi sem fylgja virkjuninni. Í viðauka við lögin er birt kort yfir svæðismörk virkjunarinnar og mannvirki sem fylgja henni, bæði yfirfallsvegir, inntaksmannvirki, varnargarðar, sjálf aflstöðin, lónið og þar fram eftir götunum. Mig langar hins vegar til að velta upp við þessi tímamót hvort endilega þurfi að vera sjálfgefið, virðulegi forseti, að ríkið hreinlega afsali sér þessu öllu til Landsvirkjunar án þess að nokkuð komi í staðinn. Hvers vegna í ósköpunum á það að vera svona sjálfgefinn hlutur? Mér finnst ekki sjálfgefið að svo sé því ef við skoðum málið þá má færa fyrir því rök að ríkið gerði þetta á sínum tíma í góðri trú. Það eru liðin 40 ár síðan. Fyrirtækið sem tók við þessum heimanmundi í búið ef svo má segja, þ.e. vatnsréttindum og réttindum ríkisins í Þjórsá við Búrfell, hlaut líka að taka við þessu í góðri trú en síðan kemur þessi úrskurður 40 árum síðar og þá breytist allt og á sama tíma er búið að afskrifa þetta mannvirki. Mér finnst ekki hægt að færa nægilega góð rök fyrir því að þetta réttlæti það að hægt sé að láta Landsvirkjun hafa þetta nánast orðalaust og Alþingi afgreiði það bara með eins konar gúmmístimpli athugasemdalaust. Ég hygg að báðir aðilar hljóti að bera hér einhverja ábyrgð, bæði Landsvirkjun og ríkið, og að það sé full ástæða til að líta svo á að hér sé í raun og veru hreint borð í þessu máli og það verði að skoða það alveg upp á nýtt. Ég velti fyrir mér þeirri hugmynd, virðulegi forseti, hvort ekki sé hreinlega ástæða til þess að ríkið geri leigusamning við Landsvirkjun um afnotaréttinn á þessu svæði, á vatnsaflinu og landsvæðinu þarna í kring, leigusamning til að mynda til 100 ára, þ.e. þann líftíma sem við ætlum að verði á þessari virkjun, a.m.k. miðað við orð hæstv. forsætisráðherra. Hugsanlega er þessi tími lengri og það verður þá hægt að endurnýja samninginn. En gerður yrði leigusamningur og Landsvirkjun mundi hreinlega greiða leigu til ríkisins fyrir afnot af þessu svæði. Er það ekki bara sanngjarnt? Landsvirkjun er sjálfstætt fyrirtæki og hvers vegna ættum við að láta þetta sjálfstæða fyrirtæki hafa þessa náttúruauðlind ókeypis, mér finnst það ekki réttlátt, og að það séu þá eigendurnir, þ.e. ríkissjóður 50% og Reykjavíkurborg og Akureyri, sem fái síðan arðinn af virkjuninni í sína vasa. Mig langar til að velta því upp og vekja athygli á því að fólkið sem býr á Suðurlandi, íbúar Suðurlands, fólkið í héruðunum þarna í kring hefur síðustu áratugina þurft að leggja til náttúruauðlindir sínar eða þær náttúruauðlindir sem eru á þeirra svæðum, og þá er ég að tala um fallvötnin, til orkuframleiðslu. Þessi landshluti hefur því miður ekki fengið að njóta sem skyldi þessarar miklu orkuframleiðslu og þeirra verðmæta sem sú orkuframleiðsla hefur skapað. Orkan hefur verið flutt út úr landshlutanum nánast alveg frá upphafi. Er ekki kominn tími til að þessi landshluti fái að njóta þessa? Er hér ekki komið gullið tækifæri til að koma málum þannig fyrir að þetta yrði að veruleika? Því velti ég upp þeirri hugmynd, eins og ég sagði áðan, að gerður verði leigusamningur við Landsvirkjun sem greiddi þá sanngjarnt verð fyrir afnotaréttinn, ef svo má segja, fyrir leiguna á gæðum þessarar auðlindar. Ríkið tæki við peningunum en peningarnir yrðu þá hugsanlega settir í einhvern ákveðinn sjóð eða eyrnamerktir með einhverjum hætti þannig að þeir nýttust til góðs fyrir Suðurland, sveitirnar þarna í kring, t.d. til atvinnuuppbyggingar, til skóla eða einhvers annars sem varðar velferð fólks á svæðinu. Mér finnst það fyllilega þess virði að það verði athugað og skoðað. Ég veit t.d. að í Noregi eru ríkustu sveitarfélögin þar ekki þau sveitarfélög sem hafa hugsanlega aðgang að olíu- og gaslindum, það eru sveitarfélögin sem höfðu yfir að ráða vatnsréttindum til virkjana. Það eru sveitarfélögin sem bjuggu svo vel að vera á svæðum þar sem voru vatnsföll sem hægt var að virkja og þessi vatnsföll hafa malað gull fyrir þjóðarbúið og sveitarfélögin á viðkomandi svæðum hafa að sjálfsögðu fengið sinn skerf af kökunni. Mér finnst bara sjálfsagt og eðlilegt að svo sé. Virðulegi forseti. Ég vildi nota tækifærið til að velta þessari hugmynd hér upp. Það finnast eflaust fleiri rök með þessu og að sjálfsögðu hljóta líka að finnast rök á móti. Ég býst við að lögfræðingar Landsvirkjunar séu búnir að liggja yfir þessu máli og skoða þetta ítarlega frá öllum hliðum og eigi jafnvel einhvers staðar gambít til að mæta einmitt þeirri hugmynd sem ég varpaði fram. Ég skal ekkert um það segja en það kæmi mér ekki á óvart. Ég reikna með að þetta mál verði tekið til ítarlegrar umfjöllunar í allsherjarnefnd og þetta verði skoðað og að heimamenn verði kallaðir á fund nefndarinnar og álit þeirra fengið til að mynda og vonandi á þessari hugmynd og hvort þetta sé hugsanlega fær leið, hvort hægt sé skoða þetta mál lögfræðilega og finna þennan flöt á málinu. Það má vel vera að það kosti málaferli en væri bara ekki allt í lagi að láta reyna á það og fá þann úrskurð? Við getum hugsað okkur aðrar virkjanir, hugsanlega önnur svæði. Þetta gæti skapað eins konar lagalegt fordæmi, ég skal ekki um það segja, ég er ekki lögfræðimenntaður. Ég hef svo sem ekki legið mikið yfir þessum málum, virðulegi forseti, en mér finnst þetta hugmynd sem vert væri að skoða og því kvaddi ég mér hljóðs og vakti athygli á þessum fleti á málinu.

Frú forseti. Ég hef fylgst með þessari umræðu í dag og ræðu hv. þm. Magnúsar Þórs Hafsteinssonar áðan þar sem hann fór nokkrum orðum um að honum fyndist eðlilegt að Suðurkjördæmi eða gamla Suðurlandskjördæmið fengi að njóta þeirrar orku sem framleidd er á Þjórsár-Tungnaársvæðinu. Þessu er ég hjartanlega sammála og hef lengi talað í sömu átt og hv. þingmaður gerði áðan. Ég vil upplýsa hv. þingmann um að á vegum Samtaka sunnlenskra sveitarfélaga er starfandi nefnd sem fékk nafnið stóriðjunefnd sem er að kanna þessi mál sérstaklega og fara yfir með hvaða hætti byggja megi upp orkufrekan iðnað í Suðurkjördæmi með tilliti til þess að nýta þá orku sem þar er, bæði raforku og hitaorku. Þau verkefni eru í gangi á vegum heimaaðila og ég vænti þess að það geti orðið eitthvert framhald á því og einhver niðurstaða sem leiði til þess að þar verði atvinnuuppbygging, sérstaklega við Þorlákshöfn, sem er sú höfn sem hugsanlega kann að verða útflutningshöfn ef þetta nær fram að ganga. Á sama hátt eru menn á Reykjanesi að reyna að koma þeirri orku sem þar er í lóg og nýta hana til stóriðjuframkvæmda í Helguvík. Mér finnst því ofur eðlilegt að við leggjum mikla áherslu á það, þingmenn Suðurkjördæmis, að þessi orka verði notuð í kjördæminu og það á auðvitað að hafa forgang á okkar svæði.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kjartani Ólafssyni fyrir að koma hér upp. Þetta var kannski ekki alveg andsvar við ræðu mína, frekar athugasemd eða hugsanlega framhald á ræðu minni fremur en beint andsvar. Hann var í raun og veru ekki að andmæla því sem ég sagði. Ég get alveg tekið undir það sem hann sagði hér. Það eru fyllilega réttmætar og góðar athugasemdir varðandi orkuna sem framleidd er á Suðurlandi að eðlilegt sé að það verði skoðað mjög gaumgæfilega hvort landshlutinn geti ekki einmitt notfært sér þessa orku betur en gert hefur verið til atvinnuuppbyggingar á svæðinu. Mig langar þá til að nota tækifærið og spyrja hv. þm. Kjartan Ólafsson hvort hann hafi myndað sér skoðun á þeim hugmyndum sem ég varpaði hér upp um Búrfellsvirkjun, hvort honum þyki þá ekki eðlilegt að það sé skoðað að gera hreinlega samning við Landsvirkjun til lengri tíma um leiguafnot af svæðinu, að ríkið geri slíkan samning og að leigutekjum af þeim samningi verði síðan varið til góðra verka heima í héraði, þ.e. í nágrannahéruðum þessarar virkjunar, og heimamenn mundu þannig fá notið einhvers hluta af þeim tekjum sem munu sannarlega verða af þessari virkjun á næstu árum, því eins og málum er háttað í dag á að láta Landsvirkjun hafa þetta endurgjaldslaust. Það á ekkert að koma í staðinn, íbúar Suðurlands munu ekki eiga neitt í Landsvirkjun, það eru Reykjavíkurborg, Akureyrarbær og síðan auðvitað ríkið. Það er kannski helst með óbeinum hætti í gegnum ríkið sem íbúar Suðurlands munu eiga aðgang að Landsvirkjun en þar fyrir utan á ég erfitt með að sjá að þeir peningar sem koma í kassann fyrir þessa virkjun verði Sunnlendingum svo mjög til góða.

Frú forseti. Ég nefndi áðan að ég hefði fylgst með umræðunni en ekki kannski lagt mikið til hennar. Það er m.a. vegna þess að ég á sæti í hv. allsherjarnefnd þangað sem málinu verður vísað og þar mun ég taka þátt í umræðum og skoðanaskiptum sem þar verða uppi. Ég get hins vegar alveg upplýst hv. þingmann um að mér finnst það skoðunarvert sem komið hefur fram í umræðunni í dag varðandi þann gerning sem verið er að leggja hér fyrir, að það sé ekki sjálfgefið að ríkið afsali sér landi og réttindum til Landsvirkjunar þar sem Landsvirkjun er einungis í 50% eigu ríkisins. Við eigum að gæta hagsmuna ríkisins og þarna erum við að afsala hluta af réttindum til Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar. Mér finnst við þurfa að skoða það fyrst og fremst áður en við förum að velta því fyrir okkur í ræðustól hvar við eigum að dreifa gullinu sem kann að vera þarna. Ég er ekki tilbúinn að taka þá umræðu í þessum ræðustól að svo stöddu. Aðalatriðið er að við skoðum hvaða verðmæti eru þarna og hvort eðlilegt sé að þau fari með þeim hætti sem frumvarpið gerir ráð fyrir.

Virðulegi forseti. Mér finnst að enda þótt hv. þingmaður eigi sæti í allsherjarnefnd hefði hann átt að koma hér upp og lýsa afstöðu sinni til þessa frumvarps eins og það liggur fyrir núna. Í störfum Alþingis skiptir verulegu máli þegar þingmenn koma upp í ræðustól að þeir lýsi afstöðu sinni til einstakra mála. Ræður eru hluti af lögskýringargögnum, þær hafa verið notaðar sem hluti af lögskýringargögnum til að mynda við úrskurði.

Og nefndarálit.

Og nefndarálit að sjálfsögðu líka. Það skiptir þó nokkuð miklu máli að þingmenn komi upp og lýsi skoðun sinni og mér finnst að þingmenn Suðurkjördæmis hefðu átt að koma hér upp einn af öðrum og tjá sig um frumvarpið, því að ég tel að hér sé í raun og veru verið að takast á um grundvallarhagsmuni fólks í kjördæminu. Við erum að tala um auðlindanýtingu, nýtingu á algerum grundvallarauðlindum og það eru einmitt orkuauðlindirnar sem eru kannski helsta og dýrasta djásn Suðurlands. Framsýnir menn sáu það strax fyrir mörgum áratugum að orkan væri einmitt eitt af dýrustu djásnunum af mörgum djásnum Suðurlands. Einar Benediktsson var einn þeirra en það má líka nefna aðra merka menn eins og Jónas Jónsson frá Hriflu. Nóg um það, virðulegi forseti. Ég fagna því samt þrátt fyrir þetta að hv. þm. Kjartan Ólafsson sé þó í allsherjarnefnd og vænti þess þá að hann taki þar málið föstum tökum og gæti hagsmuna umbjóðenda sinna, sem eru kjósendur á Suðurlandi, og að hér verði ekki gengið til verknaðar sem menn munu síðar sjá að hafi verið mikil mistök og mikil auðæfi verði kannski höfð af íbúum Suðurlands og það algerlega að ósekju.

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um heimild til að afsala til Landsvirkjunar vatnsréttindum og landi vegna Búrfellsvirkjunar. Það hefur komið fram í umræðunni í dag að óbyggðanefnd hefur úrskurðað að ekki hafi verið heimilt að afsala þessu landi til Landsvirkjunar fyrir um 40 árum síðan. Mér þætti því eðlilegra, í staðinn fyrir að heimila hæstv. forsætisráðherra að gera það núna sem ekki mátti gera fyrir 40 árum síðan, að við skoðuðum þessi mál í rólegheitum. Ég vil reyndar setja alla varnagla við að þetta land og þessi réttindi séu lögð upp í hendurnar á fyrirtækinu Landsvirkjun. Nú er það yfirlýst stefna formanns Sjálfstæðisflokksins, sem er hæstv. utanríkisráðherra um þessar mundir, að selja beri Landsvirkjun einhvern tíma í framtíðinni, í nánustu framtíð, og fyrrverandi ráðherra Sjálfstæðisflokksins, Friðrik Sophusson, sem er núverandi forstjóri Landsvirkjunar, hefur einnig lýst þessum skoðunum sínum oft og ítarlega. Ekki síst þess vegna held ég að það sé í raun og veru mjög alvarlegt að ætla að gefa fyrirtækinu þessi réttindi og þetta land og síðan verði búinn til úr því peningur, vegna þess að við vitum alveg að ef áætlanir ríkisstjórnarinnar ná fram að ganga verður fyrirtækið selt og þá verður þetta land, sem er auðvitað verðmætt land og verður enn þá verðmætara í framtíðinni, selt með. Í umsögn um frumvarpið frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins segir, með leyfi forseta: „Tilgangur frumvarpsins er öflun lagaheimildar fyrir forsætisráðherra til að afsala tilteknum réttindum til Landsvirkjunar sem ætlun ríkisins var að leggja til fyrirtækisins við stofnun þess árið 1965, en samkvæmt úrskurði óbyggðanefndar um eignarréttindi á Gnúpverjaafrétti og Landmannaafrétti var framsal þessara réttinda þá byggt á vanheimild. Ekki verður séð að samþykkt frumvarpsins hafi áhrif á kostnað eða tekjur ríkissjóðs. “ Þarna vil ég leyfa mér að vera ósammála fjárlagaskrifstofunni vegna þess að ég held að þetta hafi einmitt áhrif á tekjur ríkissjóðs. Eins og hv. þm. Magnús Þór Hafsteinsson sagði áðan er auðvitað hægt að búa til alls kyns reglur um það, t.d. að leigja þetta land til Landsvirkjunar. Reyndar liggur nú fyrir iðnaðarnefnd mikið og skrýtið frumvarp um vatnalög og gerðar hafa verið margvíslegar athugasemdir við það frumvarp og vonandi verður það dregið til baka á þessu þingi. Þetta er auðvitað hluti af því. Ég vona að allsherjarnefnd taki þetta mál til gaumgæfilegrar athugunar og falli frá þessari heimild til hæstv. forsætisráðherra.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs, með síðari breytingum. Eins og rakið er í greinargerð með frumvarpi þessu er með því kveðið á um nokkrar breytingar á lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs. Í fyrsta lagi er lagt til að tekin verði gjöld af beiðnum til héraðsdóms og sýslumanns á grundvelli laga um öflun sönnunargagna vegna ætlaðra brota á hugverkaréttindum, en samhliða þessu frumvarpi er lagt fram frumvarp til slíkra laga. Við ákvörðun gjaldanna var höfð hliðsjón af ákvæðum laga um aukatekjur ríkissjóðs sem kveða á um gjöld fyrir þingfestingu einkamáls og gjöld fyrir fullnustugerðir, enda er hér um nokkra samsvörun að ræða. Í annan stað er lagt til að gjald fyrir umsókn um íslenskan ríkisborgararétt verði hækkað úr 1.350 kr. í 10.000 kr. og að gjald fyrir tilkynningu um ríkisborgararétt verði hækkað úr 1.350 í 5.000 kr. Til samanburðar má geta þess að gjald fyrir ríkisborgarabréf í Danmörku er um 11 þúsund kr., í Finnlandi 38 þús. kr., í Noregi 22 þús. kr. og í Svíþjóð 16.500. Í þriðja lagi er lagt til að tekið verði upp gjald fyrir afgreiðslu umsókna um dvalarleyfi og búsetuleyfi. Gríðarleg aukning hefur verið í umsóknum um slík leyfi á undanförnum árum og mikil vinna og umstang sem liggur að baki hverri afgreiðslu. Lagt er til að gjöldin verði á bilinu 1.000–8.000 kr. Í fjórða lagi er lagt til að tekið verði upp hóflegt gjald fyrir beiðni til mannanafnanefndar um samþykki fyrir nafni. Í fimmta lagi er lagt til að tekið verði gjald fyrir rafrænan aðgang að Lögbirtingablaði en gert er ráð fyrir í lögum um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað að kveðið sé á um slíka gjaldtöku í lögum um aukatekjur ríkissjóðs. Breytingar þær sem lagðar eru til í frumvarpinu eru í takt við forsendur í tekjuáætlun fjárlagaársins 2006. Frú forseti. Ég legg til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.

Frú forseti. Ég fagna þessu ákvæði í 1. gr. um gjöld vegna mála á grundvelli laga um öflun sönnunargagna vegna ætlaðra brota á hugverkaréttindum. Hins vegar set ég allan fyrirvara við 2. gr. frumvarpsins um stórhækkun á þeim gjöldum sem á að taka af fólki sem sækir um íslenskan ríkisborgararétt. Mér þykir þetta nokkuð mikil hækkun, mér telst til að hún sé eitthvað nálægt 700% á einu bretti. Tíu þúsund krónur virðast kannski ekki vera miklir peningar en ég mundi vilja fá skýringar hjá hæstv. fjármálaráðherra hvað liggur að baki þessari upphæð. Af hverju er upphæðin 10 þús. kr.? Ekki er það vegna þess að það er bara þannig á Norðurlöndunum heldur hlýtur að liggja fyrir einhver athugun á kostnaði þarna á bak við. Mér finnst að við ættum að fagna þeim sem sækja um íslenskan ríkisborgararétt, fagna því að fólk flytji til landsins. Það eykur fjölbreytnina, það er mannauður fólginn í því fólki og mér finnst fullkominn óþarfi að byrja á því að rukka þetta fólk um leið og það tekur þá mikilvægu grundvallarákvörðun að sækja um að gerast íslenskir ríkisborgarar.

Frú forseti. Það má eiginlega segja að tvö sjónarmið liggi þarna á bak við. Annars vegar er um að ræða pappíra, ríkisborgarabréf, sem hafa ákveðið gildi og þegar um þau er sótt er eðlilegt að tryggt sé að hugur fylgi máli. Eins er um heilmikinn kostnað og utanumhald um þetta að ræða þó að kannski liggi ekki vísindalegir útreikningar að baki. Hins vegar, eins og fram kom í framsöguræðu minni, eru gjöld fyrir sams konar þjónustu og sams konar pappíra mun hærri í nágrannalöndunum en þau eru hér. Mér finnst ekki óeðlilegt að við tökum mið af því þó að við þurfum ekki endilega að fara nákvæmlega eftir því, enda er það heldur ekki gert í þessu tilfelli heldur er meginhugsunin sem að baki liggur í þeim tveimur atriðum sem ég lýsti .

Frú forseti. Það kom fram í máli hæstv. fjármálaráðherra að ekki er búið að skoða hvaða raunverulegur kostnaður liggur þarna að baki og það þykir mér mjög miður. Ég vil minna á að Sjálfstæðisflokkurinn í minni hluta í borgarstjórn hefur ekki verið óduglegur við að gagnrýna Reykjavíkurlistann fyrir ýmiss konar gjöld og er alltaf að saka vinstri menn um að verið sé að leggja á einhverja skatta sem ekkert sé á bak við. Er hér ekki um stóraukna skattheimtu á þeim sem síst skyldi að ræða, frú forseti?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að gera svo vel grein fyrir málflutningi félaga minna í borgarstjórn Reykjavíkur. Hins vegar er í þessu tilfelli um að ræða það sem kallað er gjöld fyrir tiltekna þjónustu sem þarna kemur fram og ef eitthvað er held ég að þessi gjöld séu frekar lægri en hinn raunverulegi kostnaður sem er á bak við. Ég held að hv. þingmaður þurfi ekki að hafa verulegar áhyggjur af því að verið sé að íþyngja um of í þessu sambandi og bendi enn og aftur á því til stuðnings hvernig þessum málum er háttað hjá nágrönnum okkar sem búa við svipaðar aðstæður.

Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að blanda mér í þessa umræðu. Það er rétt sem hæstv. fjármálaráðherra kom inn á að útgáfa á ýmsum skírteinum kosta ákveðna peninga. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á að hv. þingmaður sé að tala um að þeir sem koma erlendis frá eigi að njóta einhverra fríréttinda umfram íslenska þjóðfélagsþegna. Það ber dálítið á því, virðulegi forseti, að fólk vilji taka á móti erlendum aðilum með einhverjum sérstökum hætti, gefa þeim meira frírými innan heilbrigðiskerfisins og í þeim skyldum og sköttum sem lagðir eru á landann með einhverju sérkennilegu hugarfari sem við Íslendingar skiljum ekki hvað verið er að fara. Af þessu gefna tilefni vil ég ítreka það að allir þeir sem hafa hug á að koma til Íslands eru að sjálfsögðu velkomnir, en þeir verða að aðlaga sig að íslenskum staðháttum, íslenskum sköttum og skyldum. Málflutningur Vinstri grænna er allur á sömu lund, það má ekkert að kosta, það má ekkert gera, það á helst að fara til fjalla og tína fjallagrös. Af því eigum við að lifa.  Ég held ég mæli fyrir munn þjóðarinnar, og tek svo stórt orð í munn, að þeir sem vilja koma til Íslands eru velkomnir en þeir skulu aðlaga sig að íslensku þjóðlífi. Þeir skulu borga sömu skatta og skyldur og við. Við sem búum í þessu landi, og forfeður okkar hafa lagt þar hönd á plóg, höfum byggt upp það heilbrigðiskerfi sem hér er og kostað miklu til, við sem skattborgarar unum því ekki að hingað komi svo erlendir aðilar og taki allt á þurru. Auðvitað eigum við að hjálpa þeim til þess að standa á eigin fótum, en það getur vel verið að þeir aðilar sem sækja um íslenskan ríkisborgararétt séu bara miklu betur á vegi staddir en meðaltekjumaðurinn á Íslandi. Það er því í mörg horn að líta. En að koma með slíkar fullyrðingar að við séum að okra á þeim sem vilja koma til Íslands, að við eigum bara að taka þeim opnum örmum, fagnandi, er náttúrlega málflutningur sem passar ekki og sæmir ekki hér.

Frú forseti. Þetta var afar furðuleg ræða hjá hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni.

Hún var góð.

Nei, hún var alls ekki góð, hún var reyndar alveg furðulega slæm. Ég talaði ekkert um að nýir Íslendingar eigi ekki að greiða skatta og skyldur hér á landi. Það kom ekkert fram í mínum málflutningi um það. Auðvitað eiga þeir að gera það. Síðan segir hann að það sé eitthvað furðulegt að við eigum að taka fagnandi á móti þeim hingað. Ég var bara að benda á að til þess að verða íslenskur ríkisborgari, að sækja um þau mikilvægu og góðu réttindi, þurfi ekki að hækka allt í einu eitthvert gjald upp í 10 þús. kr. sem enginn getur útskýrt, ekki einu sinni hæstv. fjármálaráðherra, hvað stendur á bak við. - Nú hlær annar hv. þingmaður Sjálfstæðisflokksins. Ég skil ekki svona málflutning. Tökum við á móti nýjum Íslendingum með þessu sjónarmiði? Mér er algerlega ofboðið. Og að ég hafi verið að tala eitthvað um að þetta fólk eigi að fá að vaða hér uppi og borga ekki skatta og skyldur eins og aðrir kom bara alls ekki fram í ræðu minni.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Hlynur Hallsson talar hér um að ég sé að vaða reyk en eigum við kannski að fara í kjarna málsins? Hvað getur hv. þingmaður ímyndað sér að það kosti að skrá nýjan þjóðfélagsþegn sem kemur að utan? Tíu þúsund kr. með öllum þeim kostnaði sem fylgir, útgáfu bréfa og pappíra, vinnulaun o.fl.? Ímyndar þingmaðurinn sér að þetta sé algjört okur? Ef honum finnst það ætla ég að benda honum á að kostnaður við að gefa út vegabréf fyrir Íslendinga er ekkert fjarri þessu til þess að þeir komist á erlenda grund. Fyrst hv. þingmaður er svona fær og klár með þessar tölur, veit hann þá hvað þetta kostar? Hefur hann hugmynd um það eða um hvaða tölu er hann að tala? Hvað er réttlátt í hans huga að þeir sem vilja gerast íslenskir ríkisborgarar greiði?

Frú forseti. Þetta er nú að verða virkilega vandræðalegt. Eins og það sé hægt að ætlast til þess af mér að ég leggi fram útreikninga fyrir því hvað það kostar að gefa út einhvern pappír, það er sko ekki mitt hlutverk. Það hlýtur að vera hlutverk hæstv. fjármálaráðherra eða fjármálaráðuneytisins. Ég óskaði eftir þeim upplýsingum áðan en fékk því miður ekki. 
             Hv. þingmaður ber þetta saman við útgáfu vegabréfa, það er allt annað dæmi. Ég skal benda hv. þingmanni á að það er einmitt nýlega komið í ljós í fréttum að kostnaður við útgáfu vegabréfa hefur stórhækkað, verð á vegabréfum hefur stórhækkað. Við innheimtum allt of lága upphæð fyrir nýju vegabréfin sem á að taka í notkun í apríl. Samt á að hækka þau um 100% í verði og það er vegna þess að sérstaklega Bandaríkjamenn gera nú orðið miklar kröfur um hvernig vegabréf eigi að líta út með lífsýni og alls konar veseni. En ég get ekki ímyndað mér að það sé svo dýrt að gefa út eitt ríkisborgarabréf. Það getur vel verið að það sé á löggiltan skjalapappír, ég vona það. En svoleiðis blað kostar nú bara úti í bókabúð eitthvað um 50 krónur og er ekki mjög flókið að gefa út. Mér finnst þessi málflutningur fyrir neðan allar hellur og ég skil ekkert í fulltrúum Sjálfstæðisflokksins að láta svona.

Virðulegi forseti. Samgöngunefnd fór nýlega til Keflavíkurvallar til að kynna sér starfsemina þar. Þar kom í ljós að fölsun vegabréfa er að verða meiri háttar vandamál. Það er stór hluti af þeim aukakostnaði sem hefur lagst á vegabréf að reyna að gera þau þannig úr garði að hægt sé að þekkja úr hælisleitendur, sem hafa verið að koma til Íslands, með falsað vegabréf. Þetta hefur náðst að skoða á Keflavíkurflugvelli vegna árvekni þeirra sem þar starfa og vegna sérstaks tæknibúnaðar sem þeir hafa. Það þarf vissulega að beita mjög miklum varúðarráðstöfunum við framleiðslu á einu vegabréfi svo að það verði ekki misnotað. Við skulum láta kostnað við skráningu á nýbúa hér á Íslandi liggja á milli hluta. En hv. þingmaður kemur hér upp og spyr hæstv. fjármálaráðherra um kostnað en hefur enga hugmynd um þann kostnað sjálfur, talar um að það kosti ekki nema 50 kr. að kaupa eitt blað úti í búð til þess að búa til löggiltan skjalapappír. Þetta er náttúrlega skot út í loftið, það er eitthvert helgarstuð á hv. þingmanni. Hann veit auðvitað að það kostar ákveðið fjármagn og kostar visst að skrá landsmenn eins og hann hefur sjálfur orðið var við.

Frú forseti. Hér erum við að ræða frumvarp til laga frá hæstv. fjármálaráðherra um breytingu á lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs, með síðari breytingum. Ég kom hér upp í andsvörum áðan og lýsti yfir sérstakri ánægju minni með 1. gr. þessara laga, um gjöld vegna mála á grundvelli laga um öflun sönnunargagna vegna ætlaðra brota á hugverkaréttindum, og gerði síðan smáathugasemdir við gífurlega hækkun á umsóknum um íslenskan ríkisborgararétt, sem eiga að hækka úr 1.350 kr. í 10 þús. kr. Síðan spunnust hér umræður um hvort þetta væri sanngjarnt gjald og allt í einu vorum við farin að tala um skatta og skyldur fólks af erlendu bergi brotið sem kemur og sest hér að. Það var jafnvel látið að því liggja að ég og öll Vinstri hreyfingin – grænt framboð, gott ef ekki var, vildi ekki að þetta fólk borgaði skatta og væri undir aðrar skyldur fallið eins og íslenskir ríkisborgarar. En þannig er það nú alls ekki, við viljum einmitt að þetta fólk verði fullgildir ríkisborgarar og borgi hér skatta og skyldur og taki þátt í samfélaginu eins og Íslendingar. Ég skal nú segja, hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson, að það er ekki svo einfalt að koma hingað og gerast íslenskur ríkisborgari. Það tekur langan tíma, fimm eða jafnvel sjö ár, og á meðan hefur þetta fólk jafnvel ekki kosningarétt. Sumir hafa ekki einu sinni kosningarrétt í landinu sem þeir voru að koma frá. Það mál ætti náttúrlega að taka fyrir, það er að mínu mati fullkomið brot á mannréttindum að hafa ekki leyfi til þess að kjósa neins staðar. Þegar fólk tekur þá miklu ákvörðun, sem er mjög mikilvæg og góð að mínu mati og ber að fagna, að sækja um íslenskan ríkisborgararétt.

það eru svo góð stjórnvöld hérna á Íslandi.

Það er nú því miður ekki þess vegna, hv. þingmaður, við þurfum ekkert að tala um arfleifð okkar og fara út í einhverja þjóðernishyggju. Þetta mál er ekkert á þeim nótunum. Þá litlu athugasemd sem ég gerði hér í upphafi gerði ég einfaldlega vegna þess að ég vildi fá skýringu á upphæðinni sem slíkri, aðra skýringu en þá sem kemur fram í frumvarpinu, þ.e. hver upphæðin er á hinum Norðurlöndunum. Ég bjóst við því að hæstv. fjármálaráðherra Sjálfstæðisflokksins gæti útskýrt það fyrir mér hver raunverulegur kostnaður er sem liggur þarna á bak við, sundurliðaður. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að það er ekki bara pappírinn sem þarf að borga, það er vinna þarna á bak við, það þarf að fá umsagnir og eitt og annað. En mér finnst það fullkomlega eðlilegt að fram komi, og ég reikna nú með því að það verði tekið fyrir í nefndinni þegar frumvarpið verður rætt þar, hver raunverulegur kostnaður er. Ég vona að óskað verði eftir sundurliðun á þeim kostnaði. En þetta snýst auðvitað um, og við vorum einmitt að fjalla um það hér í gær á hinu háa Alþingi, hversu mikilvægt það er að styðja við það fólk sem kemur til landsins, gerist nýir Íslendingar. Margt af því hefur sest að úti á landi, heldur uppi fiskvinnslunni á mörgum stöðum, eykur fjölbreytni, kemur með menningaráhrif sem eru til góðs fyrir íslenskt þjóðfélag og auðgar mannlífið, ekki síst í fámennum sjávarbyggðum úti á landi. Þess vegna finnst mér málflutningurinn í þessari umræðu, frú forseti, dálítið sorglegur. Ég vil ítreka að við eigum að bjóða þetta fólk velkomið. Það er hagur fyrir íslenska þjóð að við verðum fleiri og að við verðum fjölbreyttari 

Frú forseti. Ég held nú að í annan tíma í þessum sal þyrftum við kannski að ræða, og gefa okkur þá betra tóm til og undirbúa okkur, hvernig við tökum á móti þeim sem flytja til landsins. En vegna þeirrar athugasemdar hv. þm. Hlyns Hallssonar, að þetta gjald væri of hátt og væri til marks um það að við tækjum ekki nógu vel á móti þeim sem væru að koma til landsins, sé ég mig knúna til, vegna þess að ég sit í allsherjarnefnd og hef skoðað þetta, að upplýsa hann um að þeir sem eru að fá ríkisborgararétt allflestir, ef um einstaklinga er að ræða, eru búnir að búa hérlendis í sjö ár. Þeir eru ekki að koma til landsins, þetta eru ekki gjaldtökur af þeim sem eru að koma hingað og heldur ekki þeim sem eru að koma hingað einungis til að vinna í stuttan tíma. Ef þeir eru giftir eða í staðfestri sambúð þurfa þeir að hafa búið hér í þrjú ár og ef þeir eru í skráðri sambúð þurfa þeir að hafa búið hér í fimm ár. Þetta er meginreglan. Hv. þingmaður spurði líka um skýringu á því hvers vegna gjaldið væri svona hátt og það kemur glöggt fram í lögum um íslenskan ríkisborgararétt vegna þess að þar er fjallað um skilyrðin fyrir því að leyfið, ríkisborgararétturinn, sé gefið út. Þar þarf m.a. að kanna þessi búsetuskilyrði með tilheyrandi gögnum. Einnig þarf að fá fram álit tveggja valinkunnra manna um að viðkomandi sé vel kynntur þar sem hann dvelst. Hann þarf að sýna fram á framfærslu, hann má ekki hafa sætt varðhaldi eða fangelsisrefsingu eða eiga óloknu máli í refsivörslukerfinu og svo koll af kolli. Ég held að þetta skýri fullkomlega umræddu gjaldtöku, tíu þúsund krónurnar, og það er alla vega ljóst að það er ekki bara pappírsins virði, það er vinna af hálfu embættismanna sem liggur þar á bak við og má kannski ætla að það sé síst oftekið. Varðandi útgáfu 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Jónínu Bjartmarz fyrir þessa ábendingu. Hún undirstrikar í raun og veru það sem ég var að tala um í ræðu minni að það tekur langan tíma, ég sagði það einmitt að það tæki allt upp í sjö ár, að fá leyfi til þess yfir höfuð að sækja um íslenskan ríkisborgararétt. Nú getur það vel verið að þarna liggi á bak við margra klukkutíma vinna hjá einstaka embættismönnum ríkisins. Þá vil ég bara fá að vita það hvernig þessi upphæð er til komin. Þetta er mjög góð ábending hjá hv. þingmanni og ég vil þakka sérstaklega fyrir hana, að benda akkúrat á það að þeir sem eru orðnir íslenskir ríkisborgarar eftir langa dvöl hér á landi og að uppfylltum öllum þeim skilyrðum sem þarf til þurfa auðvitað líka að borga vegabréfið sem hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson dró inn í umræðuna áðan.

Frú forseti. Hv. þm. Hlynur Hallsson fór út í menningu og menningarlegar hugrenningar varðandi erlenda aðila sem vilja gerast íslenskir ríkisborgarar. Ég ræddi ekkert um það. Ég talaði eingöngu um það, frú forseti, að þeir sem kæmu til Íslands yrðu að sætta sig við að sitja undir nákvæmlega sömu skattgreiðslum og gjöldum og við Íslendingar. Það má svo alltaf deila um það hver á að borga hvað og hvaða upphæðir liggja þar að baki. Það er það sem við tókumst á um. Það getur vissulega göfgað þjóðfélagið að fá erlenda aðila í miklum mæli sem vilja gerast íslenskir ríkisborgarar en það er hins vegar mjög nauðsynlegt fyrir hv. þingmann úr fylkingunni Vinstri grænum að halda því líka til haga að því fleiri erlenda aðila sem við fáum til landsins því fleiri atvinnutækifæri þurfum við að skapa. Við gerum það náttúrlega ekki með því að tína fjallagrös, það þarf ýmislegt annað að koma til. Allt um það, það var fyrst og fremst þessi greiðsla en ekki það sem hv. þingmaður gat snúið orðum mínum upp í að ég væri á móti öllum erlendum áhrifum hér á Íslandi og ég væri á móti annarri menningu o.s.frv. Það er út í hött og ég vísa því til föðurhúsanna. Ég ætla að endurtaka það sem ég er að segja, virðulegi forseti, að þeir sem koma hingað til Íslands af erlendri grund og vilja setjast hér að sitji við sama borð og Íslendingar og lagi sig að íslensku þjóðlífi en við ekki að þeirra.

Frú forseti. Ég fagna því að aðeins mildari tónn var í þessari síðustu ræðu hv. þm. Guðmundar Hallvarðssonar. Allt tal um einhver fjallagrös og þess háttar er náttúrlega bara brandari. Ég get til upplýsingar bent hv. þingmanni á að það eru býsna margir t.d. í mínum heimabæ, Akureyri, sem hafa atvinnu af því að vinna úr fjallagrösum og skal ekkert hafa það neitt í flimtingum. Það er einmitt atvinnugrein sem ég held að verði mjög vaxandi.

Við lifum ekki af því einu saman.

Það er enginn að tala um að lifa af því einu saman. Hverjum ætti að detta það í hug að öll þjóðin eigi að lifa af því að tína fjallagrös? Þetta er náttúrlega þvílíkur útúrsnúningur og brandari að ég veit ekki hver er í helgarskapi hérna í dag. Hv. þingmaður kom inn á það að við ættum að borga öll sömu skatta og skyldur en ég vil þá benda hv. þingmanni á að við Íslendingar þurfum ekki að borga þennan tíuþúsundkall fyrir ríkisborgararéttinn því að við erum jú fædd hérna og þurfum ekki að sækja um hann. Þetta eru því aukaálögur á þá sem flytjast hingað.

Fæðingarkostnaður er nú nokkur skal ég segja þér.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs, með síðari breytingum. Þetta er gamall kunningi hér í þingsölum. Reglulega fáum við inn frumvörp um breytingu á lögum um aukatekjur ríkissjóðs og oftast er það nú þannig að verið er að færa aukatekjurnar upp með verðlagi, aukatekjur ríkissjóðs eru verðtryggðar í mörgum tilvikum og fróðlegt að sjá þá stefnu hjá þeim sem stýra ríkisfjármálum að tekjur þurfi að vera verðtryggðar og passa vel upp á það. Það hefur oft komið fram í umræðum um aukatekjur að nauðsynlegt sé að verðtryggja þær en þegar við horfum síðan á eitthvað sem heitir persónuafsláttur eða skattleysismörk þá er ekki sama þörf uppi um að verðtryggja eins og með aukatekjurnar. Maður veltir fyrir sér þegar maður sér frumvarp eins og þetta koma inn, þar sem verið er að hækka talsvert mikið gjöld sem ríkið leggur á ákveðinn hóp einstaklinga sem þurfa á þjónustu ríkisins að halda, hvort ástandið í ríkisfjármálum gæti verið með þeim hætti að nauðsynlegt sé að ná í hverja einustu krónu og kreista út til síðustu krónu fyrir þá þjónustu sem ríkið veitir, en það er nú einu sinni ekki svo. Við sem höfum talsverðan áhuga á fjármálum ríkisins og veltum fyrir okkur þeirri þróun sem í þeim hefur verið undanfarin tíu, fimmtán ár vitum öll að tekjur ríkisins hafa vaxið verulega að raungildi frá því sem þær áður voru. Ætli þær séu ekki núna u.þ.b. í raunkrónum helmingi hærri á hverjum einasta degi en þær voru fyrir einum tólf, fimmtán árum síðan. Það er mikil breyting og breyting til bóta en um leið hljótum við að gera þá kröfu til þeirra sem stýra ríkisfjármálum þegar fram koma í sölum Alþingis frumvörp um hækkun á tekjum, að þeim fylgi þá rökstuðningur um af hverju þarf að hækka akkúrat þær tekjur sem verið er að tala um. Frumvarpið sem hér liggur fyrir tekur á aðallega tvennu. Annars vegar er verið að setja nýtt gjald sem hægt verður að rukka samkvæmt lögum um öflun sönnunargagna vegna ætlaðra brota á hugverkaréttindum. Ég kann ekki að meta það gjald sem lagt er fyrir hér, 3.900 kr. og 6.300 kr., en vísað er í það í athugasemdum við frumvarpið að þetta séu gjöld sem eru samstæð gjöldum fyrir svipaða vinnu í öðrum málum og tek ég það bara gott og gilt. Í 2. gr. aftur á móti er verið að tala um gjöld fyrir annars vegar umsókn og tilkynningu um íslenskan ríkisborgararétt og hins vegar fyrir EES-dvalarleyfi bæði í upphafi og síðan framlengingu á EES-dvalarleyfinu. Þá staldrar maður aðeins við og veltir fyrir sér hvað verið er að gera. Hér er verið að festa í lög að greiða þurfi 10 þús. kr. fyrir umsókn um íslenskan ríkisborgararétt. Áður þurfti að greiða 1.350 kr. fyrir sömu umsókn. Af hverju þessi mikla hækkun? Ég held að nauðsynlegt sé fyrir hæstv. fjármálaráðherra að útskýra það af hverju kostnaður hefur vaxið svona gífurlega við að taka á móti umsókn um íslenskan ríkisborgararétt eða hvort kostnaðurinn hafi alltaf verið svona mikill og ekki verið greitt í samræmi við kostnaðinn hingað til. Þegar maður skoðar mismuninn á gjaldinu fyrir það að sækja um íslenskan ríkisborgararétt eða tilkynna um íslenskan ríkisborgararétt þá munar þar helming, 10 þús. kr. fyrir umsókn en 5 þús. kr. ef eingöngu er um tilkynningu að ræða, væntanlega þá í tilfellum þeirra aðila sem eiga rétt á íslenskum ríkisborgararétti og fá hann nánast sjálfkrafa og eingöngu er verið að tilkynna nýjan ríkisborgara inn. En í hinum tilfellunum, eins og segir í athugasemdum við lagafrumvarpið, þarf að senda umsókn til umsagnar hjá Útlendingastofnun og ríkislögreglustjóra. Það þurfi ekki að gera þegar um tilkynningu er að ræða. Með öðrum orðum, draga má þá ályktun af upphæðunum í frumvarpstextanum að 5 þús. kr. kosti að senda þetta til umsagnar hjá Útlendingastofnun og ríkislögreglustjóra. Þá veltir maður fyrir sér: Eru það 2.500 kr. á hvorum stað? Er kostnaðurinn meiri í Útlendingastofnun, eða hjá ríkislögreglustjóra? Ég geri þá kröfu til þeirra sem stjórna ríkisfjármálum og gefa sig út fyrir ábyrga stjórnun þeirra að þeir setji ekki gjöld eða álögur í gjaldskrá nema sýna fram á þann kostnað sem ríkið verður fyrir og að verið sé að rukka einfaldlega fyrir áföllnum kostnaði eða þeim kostnaði sem vænta má að þessi gjörningur hafi í för með sér, og það sé bara eðlilegt og sjálfsagt ef ekki koma til nein félagsleg sjónarmið að einstaklingurinn sem þarf á þessum réttindum að halda greiði fyrir þann raunkostnað. Því hefði ég gaman af, frú forseti, ef hæstv. fjármálaráðherra gæti útskýrt fyrir okkur þennan 5 þús. kr. mun sem verður til við að senda þarf umsókn til umsagnar á tveimur stöðum og einhver rök fyrir því að þetta sé munurinn á kostnaði. Annað sem vakti athygli mína er að gjaldskráin sem verið er að kynna í þessu frumvarpi til laga gerir ráð fyrir að fyrir afgreiðslu umsóknar um EES-dvalarleyfi fyrir 18 ára og eldri þurfi að borga 4 þús. kr. en ef verið er að sækja um fyrstu umsókn EES-dvalarleyfis fyrir yngri en 18 ára þá kostar það 2 þús. kr. Maður hefði haldið að þetta mundi kosta það sama fyrir hvern einstakling burt séð frá aldri og veltir því fyrir sér hvort það geti verið að gjaldskráin sé þá sett miðað við þyngd, því að þeir sem eru 18 og yngri eru léttari en þeir sem eru 18 ára og eldri í flestum tilvikum. Alla vega einhver málefnaleg rök fyrir þessum mun og þeim upphæðum sem þarna eru. Það segir í umsögn um frumvarpið frá Fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytis, með leyfi forseta: „Með frumvarpi þessu eru lagðar til nokkrar breytingar á lögum um aukatekjur ríkissjóðs sem eru í samræmi við forsendur tekjuáætlunar fjárlagafrumvarps fyrir árið 2006.“ Með öðrum orðum, búið er að gera ráð fyrir í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2006 að þessar hækkanir komi til. Þar með hlýtur hæstv. fjármálaráðherra að geta sagt okkur sem sitjum hér hverjar eru áætlaðar heildartekjur af þessum gjöldum sem hér er verið að setja á í fyrsta skipti í einu tilviki og hækka verulega í öðru. Ef þetta hefur komið inn í forsendur tekjuáætlunar fyrir fjárlagafrumvarpið fyrir þetta ár hlýtur sú tala að liggja fyrir. Síðan segir í umsögninni: „Ekki er gert ráð fyrir að frumvarpið hafi áhrif á útgjöld ríkissjóðs verði það að lögum.“ Með öðrum orðum, það koma ekki til nein ný störf, ekki kemur til neinn nýr hugbúnaður, ekki koma til nein aukin umsvif á þessum stofnunum sem sjá um að gefa út þau leyfi sem hér um ræðir, en tekjurnar eiga að aukast helling. Því veltir maður fyrir sér, ef gjöldin eða kostnaðurinn við að taka á móti umsókn um ríkisborgararétt eða gefa út dvalarleyfi hefur aukist svona mikið og ekki er gert ráð fyrir auknum kostnaði samkvæmt því sem fjármálaráðuneytið segir í umsögn sinni hlýtur að vera hægt að lækka einhver önnur gjöld í sömu stofnunum á móti. Þetta getur ekki alltaf átt að ganga bara í aðra áttina. Ríkissjóður, sem bólgnar út tekjulega séð, sér þörf til þess að koma hér inn með sérstakt frumvarp til að hækka verulega ákveðin gjöld fyrir ákveðna þjónustu. Hann hlýtur þá að koma um leið með einhverjar hugmyndir um hvað hægt er að spara og hlýtur þá að koma með einhverjar hugmyndir um lækkun á einhverjum aukagjöldum eða aukatekjum ríkissjóðs á sama tíma til að halda þeim ballans sem fjárlagafrumvarpið gerði ráð fyrir. Ef við horfum á þetta frumvarp, ekki bara eins og það liggur fyrir, heldur veltum fyrir okkur samhenginu, hvernig á því standi að nú telji hæstv. fjármálaráðherra þörf á að koma með frumvarp til að hækka verulega gjöld fyrir ákveðna þjónustu ríkisins á sama tíma og ríkið hefur aldrei haft það betra í tekjum en ekki eru lagðar til neinar tillögur um að skera niður annars staðar á móti. Af hverju er verið að gera þetta? Seinna í dag, frú forseti, munum við ræða frumvarp til laga sem fimm ungir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa lagt fram einmitt um breytingu á lögum um aukatekjur ríkissjóðs. Þar kveður svolítið við annan tón. Þar er ekki verið að tala um að nauðsynlegt sé að hækka einhver ákveðin gjöld sem einstaklingar greiða. Nei, það frumvarp gengur út á það að lækka verulega gjöld fyrir að skrá hlutafélög, einkahlutafélög og hlutafélög. Ákveðinn fjöldi þingmanna Sjálfstæðisflokksins telur eðlilegt og sjálfsagt að lækka tekjur ríkisins sem ríkið hefur fyrir skráningu á hlutafélögum, einkahlutafélögum og öðrum slíkum. Þetta er gert á sama tíma, á sama degi og hæstv. fjármálaráðherra leggur fram frumvarp til laga um breytingu á sömu lögum þar sem það er talin lífsnauðsyn að hækka nú um einhverja þúsundkalla þjónustu sem einstaklingar njóta. Þetta er í dúr og moll, frú forseti, við það hvernig við höfum séð fjármálastjórnun og -stefnu ríkisstjórnarinnar hér í þingsölum. Þetta gengur allt í eina átt hvort sem við erum að tala um skattprósentu, hvort við erum að tala um aukatekjur eða hvað við erum að tala um, það skal lækka verulega álögur og gjöld á fyrirtæki en það skal halda þeim eða hækka þau á einstaklinga. Ég held að við getum varla séð skýrar en á þessum degi þar sem þessi tvö frumvörp liggja fyrir á sama tíma akkúrat hvað það er sem ríkisstjórnin hefur verið að gera. Það að annað frumvarpið skuli vera lagt fram af hæstv. fjármálaráðherra en hitt af fimm ungum þingmönnum í Sjálfstæðisflokknum gef ég ekki mikið fyrir. Ég held að þarna sjáum við í raun birtast umræðuna og ákvörðunartökuna eins og er hjá þingflokki Sjálfstæðisflokksins í heild sinni. Það skal létta álögum á fyrirtæki en það skal herða að einstaklingum sem þurfa á þjónustu ríkisins að halda.

Virðulegi forseti. Það var á dálítið sérkennilegum nótum sem hv. þm. Jón Gunnarsson lauk ræðu sinni, með því að bera saman frumvarpið sem hér er til umræðu, þ.e. frumvarp fjármálaráðherra um aukatekjur ríkissjóðs og svo aftur annað frumvarp sem varðar aukatekjur ríkissjóðs, sem hann réttilega benti á að við fimm þingmenn Sjálfstæðisflokksins lögðum fram og er á dagskrá síðar í dag. Hann er auðvitað með máli sínu að bera saman gjörsamlega ósambærilega hluti. Nú vitum við að í lögum um aukatekjur ríkissjóðs er getið um öll aukagjöld sem ríkið leggur á, hvers eðlis svo sem þau eru, og á bak við hvert einstakt gjald standa mjög mismunandi röksemdir og mismunandi forsendur. Þau gjöld sem fjallað er um í frumvarpi hæstv. fjármálaráðherra eru gjöld þar sem ætla má að kostnaður vegna þeirrar þjónustu sem verið er að veita í viðkomandi tilvikum sé mun hærri en þau lágu gjöld sem lögð hafa verið á til þessa. Í þeim gjöldum sem við fimm þingmenn Sjálfstæðisflokksins erum aftur á móti að fjalla um í frumvarpi okkar, er fjallað sérstaklega um tiltekin skráningargjöld félaga, skráningargjöld fyrirtækja sem eru mun hærri, þ.e. sú þjónusta sem veitt er þegar fyrirtækin eru skráð kostar mun meira. Það er verið að tala um miklu hærri upphæðir en í frumvarpi fjármálaráðherra og það er verið að tala um kostnað sem er miklu hærri en því nemur sem kostar að veita þá þjónustu sem um er að ræða. Aðalástæðan fyrir því að við lögðum fram þetta frumvarp er að margoft hefur verið bent á að skráningargjöld fyrirtækja eru meðal hindrana við nýsköpun í atvinnulífinu og það er auðvitað það sem við ætlum að laga með því að fá því breytt.

Frú forseti. Þetta var svolítið skemmtilegt andsvar. Það vill nú þannig til að það er búið að kalla eftir því við hæstv. fjármálaráðherra í umræðunni að fá upplýst hver kostnaðurinn er af þeirri þjónustu sem um ræðir í frumvarpi hæstv. ráðherra, en ekki hafa fengist svör við því til að bera saman, eins og ég sagði í upphafi máls míns, hvort verið sé að færa gjöldin til þess kostnaðar sem raunverulega er fyrir hendi eða hvort verið er að hækka þessi gjöld bara sisvona án þess að geta sýnt fram á hver kostnaðurinn er. Ef kostnaðurinn við útgáfu dvalarleyfa og ef kostnaðurinn við að taka á móti umsókn um íslenskan ríkisborgararétt er þetta hár finnst mér eðlilegt og sjálfsagt að við skoðum hvort gjaldið eigi ekki að vera það sem kostnaðurinn er. Þá geri ég kröfu um að við gerum það í öllum gjöldum í aukatekjum ríkissjóðs, öllum þeim tekjum sem ríkissjóður fær samkvæmt frumvarpi til laga um aukatekjur, því eins og bent hefur verið á nú í umræðunni þegar við höfum verið að ræða um aukatekjur ríkissjóðs, þá er oft á tíðum verulegt misræmi milli kostnaðar á þeirri þjónustu sem verið er að veita og þeirra tekna sem ríkið hefur af viðkomandi þjónustu. Mér þætti vænt um ef hæstv. fjármálaráðherra gæti sagt okkur hér á eftir heildarkostnaðinn við frumvarp sitt og einnig þætti mér vænt um, frú forseti, ef hv. þm. Birgir Ármannsson gæti sagt okkur hver heildarkostnaðurinn væri við það frumvarp sem þessir fimm ungu þingmenn Sjálfstæðisflokksins leggja hér fram, af hve miklum tekjum ríkissjóður yrði, yrði það að lögum. Varðandi það að það sé skattur á nýsköpun að það kosti 165 þús. kr. að skrá fyrirtæki, nýjan lögaðila, félag sem ætlar sér í einhverja starfsemi, þá á ég erfitt með að sjá það. Félag sem ekki getur sett 165 þús. kr. í að verða til, í að skrá sig og verða lögaðili, ég velti fyrir mér hvaða tilefni er þá til að stofna slíkt félag og hvaða burði hefur slíkt félag til að hefja starfsemi?

Virðulegi forseti. Það er ljóst að í þessari umræðu verðum við að gæta okkar á því að fara ekki of langt í að rugla saman beinum þjónustugjöldum og hins vegar sköttum sem eru lagðir á með aukatekjum ríkissjóðs. Þeir skattar eða gjöld sem eru lögð á með aukatekjum ríkissjóðs eru tæknilega séð ekki þjónustugjöld en það er þó eðlilegt að með einhverjum sé hætti litið til þess hvort verulegt misræmi er á milli þjónustu þar sem um þjónustu er að ræða og þeirra gjalda sem lögð eru á. Varðandi ummæli hv. þingmanns um að fyrirtæki sem ekki geti lagt 165 þús. kr. í skráningargjald séu ekki burðug þá er náttúrlega ljóst að sú upphæð er ekki há fyrir þann sem er að fara í stóran atvinnurekstur. Hins vegar fyrir þá sem eru að fara í smáan atvinnurekstur getur þetta verið tilfinnanlegur kostnaður samhliða margvíslegum öðrum kostnaði sem menn þurfa að leggja í við að stofna fyrirtæki. Nú er það oft þannig að menn stofna fyrirtæki í kringum ákveðna hugmynd án þess að hafa mikið fé handa á milli. Öll gjöld og allur sá kostnaður sem getur komið til við stofnun slíkra fyrirtækja getur verið ákveðin hindrun, kannski ekki eina hindrunin, það geta verið mörg önnur atriði sem skipta máli í þessu sambandi. En með því að lækka þröskuldinn að einu leyti teljum við að það sé verið að greiða fyrir nýsköpun, greiða fyrir stofnun nýrra fyrirtækja. Þegar hv. þingmaður spyr hvort við höfum reiknað út hvað það kosti ríkissjóð að lækka þessi gjöld þá þarf það ekkert endilega að vera að heildartekjur af svona gjaldtöku minnki þó að gjaldið sé lækkað. Það er nú kunnugt í ýmsum viðskiptum að stundum geta menn náð til sín mun fleiri viðskiptavinum með því að lækka kostnaðinn, með því að lækka gjöldin. Með því að hafa lægra verð geta menn náð til sín fleirum þannig að það 

Frú forseti. Hækka eða lækka, minnka eða aukast, það er vinsæl spurning í þingsölum, sérstaklega þegar er verið að tala um tekjur ríkissjóðs, gjöld sem ríkissjóður leggur á eða skatta, því að við höfum farið í gegnum umræðu um skattana hér, hvort þeir hafi verið að hækka eða lækka á Íslandi og menn hafa ekki getað verið á eitt sáttir um það vegna þess að sumir eru að tala um ákveðinn hóp manna þar sem skattar hafa jú lækkað, en aðrir eru tala um annan hóp manna þar sem skattar hafa jú sannarlega hækkað. Að sjálfsögðu finnst mér það virðingarvert af þessum fimm ungu þingmönnum Sjálfstæðisflokksins að þeir beri hag nýstofnaðra fyrirtækja þessa lands fyrir brjósti og það megi ekki kosta 165 þús. kr. að stofna fyrirtæki því að þessi fyrirtæki þurfi að greiða margan annan kostnað og séu óburðug og þurfi að komast af stað. Ef þetta eru rökin fyrir því að lækka 165 þús. kr. í 40 þús. kr. þá vona ég að hv. þingmaður sé stuðningsmaður okkar sem viljum að þeir einstaklingar sem eiga erfitt með að greiða gjöld í ríkissjóð vegna þess að þeir eiga ekki fyrir nauðþurftum, við erum ekki að tala um að þeir eigi ekki fyrir rekstri fyrirtækja sinna eða ýmsum gjöldum í sambandi við það að stofna fyrirtæki, heldur að þeir eigi einfaldlega ekki fyrir daglegum útgjöldum. Við höfum ekki fengið þennan hv. þingmann sem hauk í horni við að lækka álögur á það fólk.  Ég sé að þingmanninum er órótt og það er svo sem eðlilegt þegar bent er á að hann leggur lykkju á leið sína til að reyna að minnka útgjöld fyrirtækja sem stofna þarf en hefur aldrei verið hér til staðar fyrir það fólk sem á ekki fyrir nauðþurftum og þarf eftir sem áður að greiða talsvert mikil gjöld í ríkissjóð.

Frú forseti. Mér þykir alltaf frekar einkennilegt þegar hv. þingmenn gera sér upp kunnáttu- og þekkingarleysi í ræðustól. Ef ég man rétt, var hv. þm. Jón Gunnarsson í rekstrarráðgjafarstörfum hjá ráðgjafarfyrirtæki áður en hann tók sæti á Alþingi þannig að ég er alveg sannfærður um að hann hefur einhvern tíma á þeim ferli komið að því að tímamæla störf hjá fyrirtækjum í þeim tilgangi að leggja mat á kostnað og jafnvel til þess að taka ákvarðanir um hvernig ætti að innheimta tekjur fyrirtækisins. Ef hann hefur ekki komið að því hlýtur hann að hafa komið að því að tímamæla sjálfan sig vegna þeirra reikninga sem hann hefur lagt fram. Ég held þess vegna að það hljóti að vera þingmanninum alveg augljóst að þær tölur sem hér er verið að leggja fram með þeim skýringum sem fylgja í greinargerð og skýringum með einstökum greinum og því sem hefur komið fram hjá mér fyrr í dag, sem er í samræmi við það sem er í frumvarpinu, að hér er frekar um það að ræða að gjöldin séu lægri en kostnaðurinn en hitt. Ef hann telur að það sé lægri kostnaður fólginn í því að senda umsókn um ríkisborgararétt til stofnana en 2.500 kr. þá er sjálfsagt að skoða það í nefndinni og sjálfsagt að fulltrúar ráðuneytisins geri grein fyrir þeim málum þar. Svo ber auðvitað að hafa það í huga líka að hluti af umsóknum um ríkisborgararétt kemur hingað inn á Alþingi og fer hér sem þingsályktunartillaga í gegnum tvær umræður og til nefndar. Auðvitað er misjafnt hversu langar umræðurnar eru en það væri athyglisvert að tímamæla þá umræðu hér og sjá hvað hún kostar. 

Frú forseti. Ég veit ekki hvað tveggja mínútna andsvar hjá hæstv. fjármálaráðherra kostar en kannski væri full ástæða til að reikna það út og reyna að reikna þá út miðað við hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar líka því að þeir kosta talsvert minna en ráðherrar per mínútu þar sem þeir standa hér, fyrir ríkið alla vega. Það er rétt sem fram kom hjá hæstv. ráðherra að sá sem hér stendur stundaði ráðgjafarstörf í sínu fyrra lífi, ef við getum orðað það svo, áður en hann gerðist þingmaður, og ég veit alveg að það getur stundum verið erfitt að áætla hvað hlutirnir kosta, og ég veit alveg að það getur verið erfitt að áætla hvaða tekjur koma inn. En maður verður samt að gera það, maður verður að reyna að byggja ákvarðanir sínar á áætlunum. Í þessu efni hefði ég haldið, hvort sem áætlunin yrði 100% rétt eða ekki, að það væri reynt að áætla hve mikill fjöldi sækti um ríkisborgararétt á ári, hve mikill fjöldi sækti um dvalarleyfi hér á ári í fyrsta skipti og endurnýjun, hve mikill fjöldi hefði verið 18 ára og eldri og hve mikill fjöldi væri undir 18 ára aldri, og ég ætla ekkert að fara aftur í mismuninn á þeim gjöldum fyrir að skrá þá sem yngri eru og þá sem eldri eru, það hljóta að vera einhverjar málefnalegar ástæður fyrir því. Þegar búið er að taka þetta, burt séð frá því hvort menn geti sagt að það verði eins á þessu ári og á síðasta ári þá er þó alla vega komið einhvers konar þýði sem menn geta reiknað út og sagt: Við getum búist við því, ef þetta verður eins og á síðasta ári, að þá verði þetta svona. Og hver var svo kostnaðurinn við þetta? Jú, það er hægt að fara í gegnum það í viðkomandi stofnunum og segja: Það má ætla að kostnaðurinn hafi verið þessi. - Er einhver ballans á milli þeirra tekna sem ríkið ætlar að fá fyrir þetta og þeirra gjalda sem ríkið verður fyrir út af þessari þjónustu? Það finnst mér vera spurning sem eigi fullan rétt á sér og ég er eiginlega hálfhissa á hæstv. ráðherra að hann skuli ekki geta sagt okkur hver er áætlaður kostnaður við að veita þá þjónustu sem hér um ræðir á ársgrundvelli og hverjar tekjurnar hafa verið hingað til fyrir að veita þessa þjónustu og hverjar þær verða ef hækkunin verður eins mikil og hér um ræðir. Þetta er afskaplega einföld áætlunargerð sem ég hélt 

Frú forseti. Allar þessar upplýsingar eru til og sjálfsagt að veita þær og það verður að sjálfsögðu gert í hv. nefnd sé þess óskað. En af því að hv. þingmaður var að tala um þýði sem væru lögð til grundvallar þá er þetta frumvarp tiltölulega einfalt og lítið en á bak við það eru auðvitað mörg þýði, miklar tölulegar upplýsingar sem það byggist á. Þetta hérna er fjárlagafrumvarp ársins 2006. Á bak við það eru líka miklu meiri tölfræðilegar upplýsingar en standa á þessum síðum. Er hv. þingmaður að leggja það til að það komi allt inn í þessum þingskjölum? Það er auðvitað fjallað um þessi gögn í þingnefndum og þar eru lagðar fram enn þá meiri upplýsingar, eins miklar upplýsingar og frekast er mögulegt til þess að hv. þingmenn geti kafað ofan í málin. Þar er það auðvitað gert án þess að nokkuð sé þar dregið undan. Það sem hv. þingmaður er að biðja um er allt saman til og það verður kynnt þó að það sé ekki hér í þingskjölunum og ég held að hann þurfi ekkert að hafa neinar áhyggjur af því. Hann getur svo farið að rifja upp hvernig hann tók á málum þegar hann var rekstrarráðgjafi og nýtt það í störfum sínum hér. Ég hugsa að það fari bara nokkuð vel á því.

Frú forseti. Þetta er frumvarp til laga hjá hæstv. fjármálaráðherra þar sem hann er að hækka gjöld á einstaklinga sem þurfa á þjónustu ríkisins að halda. Frú forseti. Þetta er frumvarp til laga frá fimm ungum þingmönnum Sjálfstæðisflokksins sem telja nauðsynlegt að minnka verulega tekjur ríkissjóðs af því að skrá fyrirtæki. Það vill nú svo til að það er lagaskylda á fjármálaráðuneytinu að veita umsögn um öll stjórnarfrumvörp, hvað þau koma til með að kosta og hvaða tekjur þau geti haft í för með sér. Stundum er fjármálaráðuneytinu vorkunn þegar inn koma einhver vitlaus frumvörp frá ráðherrum annarra ráðuneyta sem engin leið er að gera sér grein fyrir hvað komi til með að kosta eða hvort einhverjar tekjur komi af. En þegar ráðuneytið sjálft leggur fram frumvarp eins og gert er hér - hæstv. fjármálaráðherra leggur fram frumvarp unnið af embættismönnum fjármálaráðuneytisins sem hafa þá lagaskyldu að láta fylgja umsögn um hvaða gjöld gætu falist í því og hvaða tekjur - er í raun ótrúlegt að horfa á umsögnina sem hér liggur fyrir. Og hæstv. ráðherra segir: Þessi gögn eru öll til. Þau eru öll til. Það er ekki hægt að láta þau fylgja hér inn í þingskjöl. Það vill svo til, hæstv. ráðherra, að um lagaskyldu er að ræða hjá ráðuneyti hæstv. ráðherra. Öllum málum sem ráðherrar leggja hér fram skal fylgja umsögn um kostnaðaráhrif. Því hefði, ef þessar upplýsingar eru til, átt að fylgja ítarlegri kafli en nú gerir þar sem segði: Þetta er umsögn um frumvarp til laga um breytingar á lögum um aukatekjur ríkissjóðs, fjármálaskrifstofu fjármálaráðuneytisins, og eftir að hafa farið í gegnum þetta má ætla að tekjur aukist svo og svo mikið eða gjöld aukist svo og svo mikið eða sparist. Svo einfalt er það, frú forseti, og þetta er lagaskylda hæstv. ráðherra.

Hæstv. forseti. Allir dagar eiga sína hörku og sína fegurð. Hér er ég kominn til að mæla fyrir fallegu blómi sem ég vil og þjóðin vill að sé gert dálítið hátt undir höfði. En hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir eftirfarandi tillögu til þingsályktunar um þjóðarblóm Íslendinga sem flutt er á þingskjali 679, 455. mál þingsins. Alþingi ályktar að holtasóley, Dryas octopetala á latneska málinu, verði þjóðarblóm Íslendinga. Á árinu 2004 skipaði ég starfshóp í samvinnu við menntamálaráðherra, samgönguráðherra og umhverfisráðherra sem hafði það hlutverk að standa að vali á þjóðarblómi Íslendinga. Starfshópinn skipuðu Níels Árni Lund formaður, tilnefndur af landbúnaðarráðherra, Vilhjálmur Lúðvíksson, tilnefndur af menntamálaráðherra, Helga Haraldsdóttir, tilnefnd af samgönguráðherra, og Ingibjörg Ólafsdóttir, tilnefnd af umhverfisráðherra. Tilgangur verkefnisins var að velja blóm sem gæti haft táknrænt gildi og þjónað hlutverki sem sameiningartákn. Blóm sem nýta mætti í kynningar- og fræðslustarfi, bæði hér á landi og á erlendum vettvangi. Sömuleiðis var markmið verkefnisins að skapa umræður um blóm og gróður til að auka samstöðu um gróðurvernd. Að fólk hafi meiri áhuga á náttúrunni og gróðurvernd og kynnist náttúrunni og læri að þekkja blóm síns lands. Rétt er að taka fram að oftar en einu sinni hafa komið fram ábendingar um að Íslendingar velji sér þjóðarblóm. Að þessu sinni var það frú Ásdís Sigurjónsdóttir kennari sem átti hugmyndina, en áður hafði m.a. dr. Sturla Friðriksson vakið athygli á málinu og þá bent á holtasóleyjuna sem merkisbera. Leitað var umsagna nokkurra aðila á verkefninu og í framhaldi af því var Landvernd falin framkvæmd þess. Erindi var sent í grunnskóla landsins þar sem vakin var athygli á vali á þjóðarblóminu og hvatt til þátttöku nemenda. Margar tillögur bárust og voru þær kynntar almenningi á veggspjöldum í anddyri Kringlunnar í Reykjavík haustið 2004. Jafnhliða hófst viðamikil kynning á verkefninu meðal almennings og óskað var eftir tillögum. Í framhaldi af henni voru valin 20 blóm í úrtaki og þau kynnt á veggspjöldum, á vefsíðum og í fjölmiðlum þar sem einnig birtust allmargar greinar einstaklinga um þjóðarblóm og mismunandi skoðanir þeirra á vali á blómi. Unnið var úr innsendum tillögum og valin þau sjö blóm sem flestir tilnefndu. Þau voru kynnt rækilega á opinberum vettvangi og síðan fór fram skoðanakönnun dagana 1. til 15. október sem landsmenn voru hvattir til að taka þátt í. Skoðanakönnunin var opin öllum þeim sem höfðu íslenska kennitölu. Til að auðvelda fólki kosningu var opnað fyrir netkosningu hjá Landvernd og Morgunblaðinu og auk þess gafst fólki kostur á að senda inn atkvæðaseðla. Skoðanakönnunin fór fram á netinu og með póstlögðum atkvæðaseðlum sem birtust í Morgunblaðinu. Þátttakendum gafst kostur á að forgangsraða blómunum sjö með því að skipa þeim í sæti 1.–7. Þátttakendur voru 7.025 og gildir seðlar voru 6.919. Úrslit urðu þau að holtasóley fékk flest stig landsmanna, samtals 21.943 stig. Þá fylgdi nefndin þeirri niðurstöðu sem var kynnt ríkisstjórn og síðan við sérstaka athöfn í Salnum í Kópavogi föstudaginn 22. október árið 2004 að viðstöddum forseta Íslands. Nú kann einhver að spyrja: Hvers vegna velja eitt blóm sem þjóðarblóm? Því er m.a. til að svara að ætlunin er að þjóðarblómið verði eitt af táknum Íslands, verði smám saman þekkt um allan heim að einhverju leyti svipað og þjóðfáni og þjóðsöngur, þó með öðrum hætti sé, og blómið eða tákn þess í hvers kyns kynningar- og markaðsstarfi innan lands sem erlendis. Gaman er að geta þess að nú þegar er farið að framleiða vörur með þessu fallega blómi á, sérstaklega auglýstar með holtasóleyjunni sem þjóðarblómi Íslendinga. Þannig að ýmsir aðilar hafa þegar nýtt sér þjóðarblómið til að prýða fyrirtæki sitt eða vörur og þykir vænt um þjóðarblómið. Í annan stað má benda á að fjarri fer því að við séum eina landið í heiminum sem velur sér þjóðarblóm. Samkvæmt gögnum sem Landvernd stóð fyrir að útvega um þetta efni kemur fram að þjóðarblóm eiga sér langa sögu. Má þar nefna rósina sem tilgreind er sem þjóðarblóm Englendinga langt aftur í aldir. Önnur hafa hlotið viðurkenningu meðal almennings þó þau hafi ekki verið formlega samþykkt af stjórnvöldum og eru þekkt sem þjóðarblóm viðkomandi lands eða þjóðar. Ein þekktasta jurtin sem tilgreind er sem þjóðarblóm er laufblað af hlyni sem finna má í þjóðfána Kanada. Tilurð þess á sér langa sögu en það var formlega fest í sessi á borgarafundi sem haldinn var í Toronto árið 1860. Grannar okkar í Noregi eiga beitilyng og klettafrú sem þjóðarblóm. Beitilyng var valið með skoðanakönnun sem Nitimen, einn vinsælasti útvarpsþáttur norska útvarpsins, stóð að árið 1968. En klettafrúna völdu grasafræðingarnir á þingi sínu á millistríðsárunum. Hvorugt þessara blóma hefur fengið staðfestingu Stórþingsins, hugsanlega vegna þessa ágreinings almennings og fræðimanna. Finnar hafa þrívegis staðið fyrir könnun meðal almennings um val á þjóðarblómi. Tvívegis höfðu opinberir aðilar forgöngu um málið en ekki fékkst niðurstaða þar sem nefndin sem sá um málið var ekki sammála niðurstöðu skoðanakönnunarinnar. Í þriðja sinn stóðu frjáls félagasamtök að skoðanakönnun og hefur niðurstaða þeirrar könnunar, lilja vallarins, verið færð í bækur sem þjóðarblóm Finna. Margar þjóðir virðast einnig eiga einkennisblóm fyrir t.d. hvert fylki, samanber fylki Bandaríkjanna sem hafa með formlegum hætti samþykkt sitt fylkisblóm. Fleiri en eitt fylki í Bandaríkjunum eru með rós sem fylkisblóm auk þess sem rósin virðist vera skráð sem þjóðarblóm þeirra. Til að staðfesta enn frekar að holtasóley sé þjóðarblóm Íslendinga er talið rétt af þeim sem að þessu komu að Alþingi álykti þar um og því er þessi þingsályktun lögð fram. Þjóðarblómið getur nýst okkur í mörgum tilfellum. Það hefur sigrað í lýðræðislegri umræðu og verið valið sem slíkt af almenningi, eins og ég hef hér rakið í ræðu minni. Þjóðarblómið á sér vissulega marga aðdáendur. Hér situr hæstv. forseti Jóhanna Sigurðardóttir, sem eitt sinn í uppreisnarhug stofnaði nýjan flokk og vildi búa til sameiningu um þann flokk. Hér áðan, áður en ég fór í ræðustólinn, sýndi hún mér hausinn á gömlu Þjóðvakablaði, en Þjóðvaki hét flokkurinn hennar. Og hér sjáum við hvað þetta hugsjónaríka fólk í Þjóðvakanum hefur verið á undan sínum tíma því hér er holtasóleyin sjálf höfð sem sameiningartákn þessa flokks  Ég vil óska hæstv. sitjandi forseta til hamingju með þá framsýni og ég get auðvitað sagt hér að þótt tími Þjóðvaka sé liðinn þá er tími holtasóleyjarinnar kominn. Til hamingju með holtasóleyna og ég vona að hv. þingmenn taki þessari þingsályktun og þessu lýðræðislega starfi vel. Og að lokinni þessari umræðu legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. landbúnaðarnefndar.

Virðulegi forseti. Mér þykir vænt um þá ræktarsemi sem hæstv. landbúnaðarráðherra sýnir arfleifð Þjóðvaka og þess hluta af sögu jafnaðarmanna, sem hann gerir svo sannarlega með þessari tillögu. En um leið vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort hann telji það ekki misráðið, að hugmyndin um þjóðarblómið sé andvana fædd, að velja blóm sem hefur verið merki og minnir sterkt á tiltekna stjórnmálahreyfingu og umbrotaöfl í stjórnmálasögunni. Er þá ekki hætt við að merkið skipi fólki frekar í fylkingar en að það sameini það, sem er þó markmið tillögunnar? Rétt eins og hann legði til að kornax Framsóknarflokksins eða rós jafnaðarmanna yrði sameiningartákn, sem Bretar hafa reyndar valið fyrir löngu síðan sem þjóðarblóm sitt. Er ekki misráðið að velja blóm sem minnir svo mjög á eina fylkingu í landinu frekar en á aðra? Væri ekki snjallara að velja blóm eins og gleym mér ei sem hefur enga slíka skírskotun? Ég held að hún hafi skorað ágætlega í skoðanakönnuninni sem hæstv. ráðherra vék að hér áðan. En það vinnur enginn fullnaðarsigra í skoðanakönnunum. Þær eru leiðbeinandi. Ég vildi því varpa því til hæstv. landbúnaðarráðherra hvort hann sé ekki að kæfa þjóðarblómið sitt strax í upphafi með því að leggja til blóm sem tengist einum anga stjórnmálasögunnar frekar en öðrum. Er það ekki svipað því og að reyna að koma því hér í gegn að framsóknaraxið verði þjóðarblóm Íslendinga?

Hæstv. forseti. Ég vil nú segja að þetta blóm er auðvitað ekki arfleifð Þjóðvaka, enginn á neitt blóm. Mér finnst t.d. hin rauða rós Samfylkingarinnar flott tákn fyrir stjórnmálaflokk alveg eins og ax Framsóknarflokksins er flott. Fálkinn er sá sem flýgur hátt og er fagur hjá Sjálfstæðisflokknum. 

Frú forseti. Ég verð að segja að þetta er vel valið blóm og mikið sameiningarblóm eins og hefur sýnt sig þar sem þetta blóm, holtasóley, var merki Þjóðvaka. Ef Þjóðvaki hefði ekki verið til hefðu jafnaðarmenn aldrei sameinast í Samfylkingunni þannig að það má segja að þetta sé sannkallað samfylkingarblóm. Hæstv. ráðherra sagði að ýmsir aðilar hefðu nýtt sér þjóðarblómið og þætti vænt um það. Okkur jafnaðarmönnum þykir náttúrlega vænt um þetta ágæta blóm sem mun örugglega eiga sér og á sér þegar merka sögu sem þjóðvakablómið. Ég segi bara eins og þeir segja í stjörnuleitinni: Þjóðin hefur valið og hún er sammála Jóhönnu Sigurðardóttur sem valdi þetta ágæta blóm sem merki fyrir sinn góða flokk, Þjóðvaka. Og ég tek undir með hæstv. landbúnaðarráðherra, þar sem hann mælir með því að þetta verði okkar þjóðarblóm, og ég segi bara: Til hamingju með þjóðvakablómið og þjóðarblómið holtasóleyna.

Hæstv. forseti. Ég þakka þessar glæsilegu undirtektir og það er skemmtilegra þegar þingmenn eru svona hamingjusamir en að þeir standi hér í háarifrildi eins og oft gerist. Þetta er því hamingjustund. Ég vil segja frá því að ég hef t.d. þegar verið við opnun verslunar í Reykjavík sem hefur gert þjóðarblómið holtasóleyna að fallegu blómi á sængurveri og koddaveri og trúir því að menn séu nær náttúrunni, eignist fallegri drauma við að sofa við sængurver og koddaver sem merkt er náttúrunni með svo litríkum hætti í gegnum þetta þjóðarblóm. Ég held að við þurfum engar áhyggjur að hafa af því og það er allt í lagi þó að þetta rifji upp gamlar og góðar pólitískar minningar, eins og stríðsár hreyfingarinnar Þjóðvaka sem varð hér til í miklum pólitískum hita er jafnaðarmenn klofnuðu. Kannski var það þjóðarblómið sem leiddi þá saman, þessi mörgu blöð á fallegum stilki og þessi fallegi litur. Ekki ætla ég að efast um það að stundum er það fegurðin og litur blómanna sem mildar stríð og erfiðleika og gerir það að verkum að fólk sem á samleið nær saman og ég óska bara jafnaðarmönnum til hamingju með það. En við leyfum nú þjóðinni að eiga þetta blóm, hvar í pólitík sem hún verður, en ég hef þegar lýst þakklæti mínu til formanns Þjóðvakahreyfingarinnar fyrir að hafa verið svona smekkleg og í rauninni á undan sínum tíma. Hennar tími kom því fyrir rest.

Virðulegi forseti. Hér er komið að skemmtilegu máli í dagskránni sem sýnir að við erum ekki alltaf að pexa um einhver mál sem varða fjárhag ríkisins, samgöngur eða byggðamál eða hvað má kalla það, heldur tökum við líka fyrir mál eins og þetta, tillögu til þingsályktunar um þjóðarblóm Íslendinga. Ég vil fá að lýsa því yfir að mér finnst þetta í raun og veru hið besta mál. Ég fylgdist með því þegar það ferli átti sér stað þegar verið var að velja þetta blóm. Það var m.a. gert fyrir tilstilli Landverndar, þeirra merku samtaka, sem ég er félagsmaður í og er stoltur af. Það eru ákaflega merk samtök sem vilja stuðla að almennri náttúruvernd og sjálfbærri nýtingu lands og sjávar, aukinni útivist, og berjast gegn hvers konar mengun og umhverfisspjöllum en stuðla jafnframt að aukinni þekkingu og fræðslu um náttúru og umhverfi landsins. Ég tel að það að velja þjóðarblóm hafi á margan hátt verið mjög vel heppnuð aðgerð einmitt til að vekja athygli á flóru landsins sem er, þó að okkur þyki landið kannski stundum frekar hrjóstrugt, furðulega rík af ótal tegundum gróðurs, ekki síst blóma eins og þjóðarblómsins, þ.e. holtasóleyjarinnar. Hæstv. landbúnaðarráðherra fór svo sem ágætlega í gegnum hvað vakað hefði fyrir mönnum eða þeim sem stóðu að því að finna þetta blóm, að hér væri verið að reyna að finna eins konar tákn sem væri hægt að nota í ýmsu samhengi. Ég vil bara fá að geta þess að önnur blóm voru frambjóðendur í þessari kosningu, til að mynda blágresi, blóðberg, geldingahnappur, gleymmérei, hrafnafífa og lambagras. En það var holtasóleyin sem hafði vinninginn og mér finnst það í sjálfu sér allt í lagi. Það mætti kannski varpa upp þeirri hugmynd hvort ekki væri tilefni til þess að svona val á þjóðarblómi færi fram á segjum tíu ára fresti, að þetta yrði ekki varanlegt heldur mundum við hafa svona val á þjóðarblómi með ákveðnu millibili einmitt til þess að ýta undir áhuga almennings á flóru landsins. Mér þætti það vera hugmynd sem mætti alveg skoða. Það hafa líka komið fram hugmyndir um að velja landshlutablóm og mér finnst það heldur ekki illa til fundið að Suðurland, Austurland, Norðurland, Vestfirðir og Vesturland fái hvert um sig sitt eigið einkennisblóm sem hægt væri að nota til að mynda í ýmiss konar kynningarstarfi. Það er um margar fallegar tegundir að velja þó að holtasóleyin hafi verið kjörin þjóðarblóm Íslendinga núna og eftir meðferð landbúnaðarnefndar verður, vænti ég, þessi litla fjölæra planta gerð að þjóðarblómi Íslendinga. Ég hygg að þessi litla þingsályktunartillaga muni fá mjög góðar móttökur í landbúnaðarnefnd og læt ég þar með máli mínu lokið um þessu litlu en skemmtilegu tillögu.

Hæstv. forseti. Ég vil eins og aðrir koma upp og fagna þessari tillögu. hæstv. landbúnaðarráðherra um þjóðarblóm Íslendinga. Það var afskaplega skemmtilegt að hlusta á þá fróðlegu ræðu sem hann flutti hér sem greinargerð með tillögunni. Það er meiri samhugur í þingsalnum í dag en var í gær og það er alltaf mikil tilbreyting í því þegar þingmenn geta talað á jákvæðum nótum. Þakka ég ráðherra fyrir að hafa komið með svo jákvæða tillögu inn í þingið. Það veitti ekkert af í lok vikunnar. Eins og hæstv. ráðherra sagði var mikil þátttaka í þessari kosningu og það sýnir að þjóðin hefur áhuga á þessu máli. Ég er ein af þeim sem telja að holtasóley sé svolítið tákn fyrir Íslendinga, þetta er blóm sem vex í hrjóstrugum jarðvegi. Það liggur við að maður verði var við nokkurn trega hjá fyrrverandi þingmanni Þjóðvaka, Ástu Ragnheiði Jóhannesdóttur, við að sjá þetta endurvakið en Þjóðvaki var með þetta blóm sem sitt tákn og sýnir það að hæstv. forseti er nokkuð mikil smekkmanneskja. Þjóðarblómið er eitt af því sem við eigum að geta notað okkur á jákvæðan hátt, eins og hæstv. ráðherra sagði, í auglýsingarskyni fyrir landið. Mér þótti það líka nokkuð góð tillaga frá hv. þm. Magnúsi Þór Hafsteinssyni að hver landshluti veldi sér sitt tákn, og þá vildi ég koma því að ég hef alltaf haft miklar mætur á blóðbergi. Ekki veit ég hvers vegna, en bæði er gott að búa til úr því te og eins er það afskaplega fallegt. En ég lýsi bara ánægju minni með þessa tillögu og það verður skemmtilegt fyrir landbúnaðarnefnd að afgreiða þetta mál úr nefndinni.

Frú forseti. Hér er á ferðinni ágæt og snyrtileg tillaga til þingsályktunar um þjóðarblóm Íslendinga þar sem Alþingi ályktar að holtasóley skuli vera þjóðarblóm Íslendinga. Ég hygg að það sé samt nokkuð sérstakt að Alþingi kveði upp úr um að eitt blóm sé öðru fremur þjóðarblóm, því að við erum svo heppin, Íslendingar eins og reyndar flestar aðrar þjóðir og önnur lönd, að eiga margar fallegar blómjurtir og allur er gróðurinn fagur hver svo sem hann er, a.m.k. held ég að óhætt sé að segja það í öllum meginatriðum. Mér er í sjálfu sér ekkert ofboðslega umhugað um að gera upp á milli blóma með þessum hætti, því að ég tel að öll hafi þau gildi og séu þar jafningjar í góðri breiðfylkingu. En það er nú svo að við höfum gaman af að vera með samkeppnir, hinar ýmsu tegundir af fegurðarsamkeppnum, og vissulega lita þær samfélagið, gleðja hugann og færa umræðuna oft upp í aðrar víddir. Þess vegna styð ég þessa þingsályktunartillögu um þjóðarblóm Íslendinga, eftir að hafa sagt það sem ég ætlaði að segja hér að öll blóm og allur gróður er okkur jafnkær, held ég. Það eru a.m.k. fáar undantekningar þar á og sem við höfum í sjálfu sér rétt til að halda fram. Þetta er líka vel valið blóm og sérstaklega ánægjulegt að heyra og minnast þess að það var einmitt skagfirsk húsfreyja og kennari, Ásdís Sigurjónsdóttir, sem kom með þessa tillögu og …  Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri. Ég tel að þetta sé hið besta mál og fagna því að holtasóleyin, sem berst á berangri, einmitt þar sem vindar leika harðast um, skuli vera valin þjóðarblóm.

Frú forseti. Eins og aðrir sem hér hafa talað vil ég lýsa yfir miklum stuðningi við þetta mál af ýmsum ástæðum. Kannski fyrst og fremst þeirri að það vekur gleði. Oftar en ekki eru menn í þessum ræðustól eins og naut í flagi, skammast og deila og verða æstir mjög. En eins og við höfum heyrt þá kallar hugsunin á bak við þingmál þetta fram mikla ánægju og samhljóm meðal þingmanna, svo mikinn að hv. þm. Jón Bjarnason varð hálforðlaus af gleði. Það gerist ekki á hverjum degi. En það er líka ástæða til að fagna því hvernig að valinu hefur verið staðið. Að því kemur grasrótarhreyfing sem unnið hefur með mjög lýðræðislegum hætti. Þjóðin hefur valið og út úr því kemur að hið fallega blóm holtasóley er valið þjóðarblóm. Það er með þessu þingmáli staðfest af hv. Alþingi. Ég tel það líka jákvætt við þetta mál og aðdraganda þess að það vekur athygli á fegurð íslenskrar náttúru. Með þeirri lýðræðislegu aðferð sem var notuð var fólk hvatt til að hugleiða íslenska náttúru, þau fallegu blóm sem í henni eru. En bara við að velta vöngum yfir því beinir fólk augum sínum að náttúrunni, sem er jákvætt í sjálfu sér. Eins og fram hefur komið má nýta slíkt þjóðarblóm í markaðsátak, með smekklegri útfærslu í kynningu eins og við höfum séð ýmsar þjóðir gera. Það er jákvætt. Í þessu felst líka söguleg upprifjun eins og margsinnis hefur verið vikið að og beinist sérstaklega að hæstv. sitjandi forseta, með blómi þess stjórnmálaafls sem hún stofnaði. Ég vil sömuleiðis taka undir þá ágætu hugmynd að skemmtilegt gæti verið að fara svipaða leið með einstaka landshluta. Hver landshluti á sitt sérkennisblóm. Meira þarf í sjálfu sér ekki um þetta að segja en ég kom aðallega upp til að lýsa yfir stuðningi við þetta mál.

Hæstv. forseti. Ég vil í lokin þakka þær ágætu ræður og hinn góða stuðning sem málið hefur hlotið hér í dag. Það sýnir að öll erum við mannleg og höfum tilfinningar. Menn úr öllum stjórnmálaflokkum þingsins hafa lýst yfir samstöðu og áhuga á málinu. Þannig að öll erum við blómanna börn. Hér kom fram í máli hv. þm. Jóns Bjarnasonar, að gert væri upp á milli blóma með þessum hætti. Það kann vel að vera rétt hjá honum. Um það hafa menn auðvitað hugsað. En málið hefur ákveðinn tilgang sem ég rakti í ræðu minni, að gera þessu blómi hátt undir höfði sem væri valið í lýðræðislegri kosningu, til að gera það að tákni landsins við hliðina á fánanum og þjóðsöngnum, þótt með öðrum hætti sé. Ég rakti að í iðnaði og ýmsum markaðsverkefnum eru fyrirtæki áhugasöm um að auglýsa Ísland og íslenska náttúru í gegnum holtasóleyna. Þannig eigum við að geta náð árangri eins og margar þjóðir. En stærsta verkefnið á bak við þetta val er að vekja þjóðina til vitundar um náttúru Íslands, um landvernd, að þekkja blóm sín og grös þegar gengið er um tún og úthaga, fræða börn og unglinga um nöfnin á liljum vallarins og kenna þeim að þekkja land sitt. Það er mikilvægast. Nú kann að vera að síðar velti menn því fyrir sér hvort annað blóm geti velt holtasóleynni úr sessi og hún hafi þann sess tímabundið. Þess vegna gæti aftur farið fram umræða og val eftir 5–10 ár, þar sem þjóðin færi aftur yfir stöðuna til að gá hvaða blóm eigi þá mesta þjóðarsamstöðu, eins og holtasóleyin átti í þessu tilfelli. Ég vona að landbúnaðarnefnd fari bara vel yfir þetta mál. Ég óska nefndinni til hamingju með að fá svo skemmtilegt mál til að fást við. Ég þakka enn og aftur, hæstv. forseti, þessar góðu umræður sem hér hafa spunnist um málið í dag.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um brottfall laga nr. 17/1997, um Flugskóla Íslands hf. Með frumvarpi þessu er lagt til að lög nr. 17/1997, um Flugskóla Íslands hf., verði felld úr gildi. Frumvarp til laga um Flugskóla Íslands hf. var samþykkt á vorþingi 1997 og tóku lögin gildi 29. apríl sama ár. Lögin kveða m.a. á um heimild samgönguráðherra til að beita sér fyrir stofnun hlutafélags um rekstur flugskóla sem nefnast skal Flugskóli Íslands hf. Í samræmi við ákvæði laganna var skólinn svo stofnaður sumarið 1998. Fyrir stofnun skólans var öll kennsla til bóklegra atvinnuflugmannsréttinda á hendi Flugmálastjórnar. Auk ríkisins tóku Flugleiðir hf., Air Atlanta og Íslandsflug hf. og flugskólarnir Flugtak og Flugmennt þátt í stofnun og uppbyggingu skólans. Við stofnun skólans átti ríkið um 42% hlut í skólanum. Eftir að hluthafar í skólanum, aðrir en ríkið, lögðu til aukið hlutafé vegna rekstrarörðugleika lækkaði eignarhlutur ríkisins niður í um 22%. Síðasta vor seldi ríkið svo allt hlutafé sitt í skólanum til Flugtaks ehf., Air Atlanta hf. og Flugskóla Íslands hf. Skólinn er nú því alfarið í eigu einkaaðila eins og áform stjórnvalda um einkavæðingu gerðu ráð fyrir. Í lögum um Flugskóla Íslands hf. er kveðið á um að samgönguráðherra skuli beita sér fyrir gerð samnings milli ríkisins og skólans þar sem nánar skuli kveðið á um það skólahald sem félagið á að sinna og hvernig greiðslum af hálfu ríkisins skuli háttað. Samkomulag um kennslu til atvinnuflugs var undirritað í lok árs 1998. Þrátt fyrir að lagt sé til að lögin falli úr gildi er áfram gert ráð fyrir að ríkið stuðli að því að hér á landi sé í boði menntun sem geri nemendur hæfa til að taka að sér störf í þágu atvinnuflugs. Til að tryggja það vinnur ráðuneytið nú að gerð samnings við skólann um áframhaldandi styrk til hans vegna bóklegs atvinnuflugmannsnáms. Rekstur skólans gengur nú ágætlega og er talið að starfsemi hans sé mikilvæg lyftistöng fyrir framgang atvinnugreinarinnar hér á landi, en vöxtur flugstarfseminnar hefur verið mikill undanfarin ár. Með hliðsjón af efni laganna og að ríkið hefur selt allt hlutafé sitt í skólanum er lagt til að lögin verði felld úr gildi. Skilvirkt eftirlit er af hálfu Flugmálastjórnar Íslands með gæðum skólastarfsins og starfsemi skólans og er það talinn fullnægjandi rammi um þessa starfsemi. Vegna mikilvægis flugsins í efnahagslífi þjóðarinnar er áfram gert ráð fyrir því að ríkið stuðli að því að hér á landi sé boðið upp á bóklegt atvinnuflugmannsnám. Slíkt verður tryggt með gerð samnings við Flugskóla Íslands. Virðulegi forseti. Ég legg til að frumvarpið verði að lokinni umræðu vísað til 2. umr. og samgöngunefndar.

Frú forseti. Ég vil í byrjun leyfa mér að leiðrétta örlítið hjá hæstv. ráðherra af því sem fram kom í framsögu hans, að kennslan til bóklegs flugs atvinnuflugmanna hefði alfarið verið í höndum Flugmálastjórnar. Það er ekki alls kostar rétt. Þetta var lengi vel samstarfsverkefni Flugmálastjórnar og Fjölbrautaskóla Suðurnesja. Undirritaður kom nokkuð þar að máli og hafði mikla ánægju af að sinna því verkefni í ágætu samstarfi við Flugmálastjórn. Fyrst þegar ég leit þetta frumvarp augum leist mér ekkert allt of vel á það. En við ítarlega skoðun hef ég komist að þeirri niðurstöðu að um sé að ræða eðlilegt og rökrétt skref. Í þessu samhengi er rétt að rifja upp að lengi vel var bóklegt flug til atvinnuflugmanns ekki til staðar hér á landi. En í sameiginlegu átaki Fjölbrautaskóla Suðurnesja, þá undir forustu Jóns Böðvarssonar, þáverandi skólameistara, og Flugmálastjórnar, var slíkum samstarfsvettvangi komið á og var um árabil boðið upp á slíkt nám við þann skóla á Suðurnesjum. Reyndin var hins vegar sú að flestir kennarar og nemendur komu annars staðar að en af Suðurnesjum. Þeir voru gjarnan fluttir með sérstakri áætlunarbifreið á milli svæða. Þegar fram liðu stundir, þá af ýmsum ástæðum, var námið flutt inn á Reykjavíkurflugvöll í húsnæði á vegum Flugmálastjórnar. Til að halda því skilvirku, m.a. til að létta ráðningu kennara og þar fram eftir götunum, var ákveðið að breyta skólanum í hlutafélag og flugrekstraraðilar komu að því. Ég tel að reynslan sýni að það hafi verið gæfuspor. Ég heyri á flugrekstraraðilum að þeir telji að Flugskóli Íslands hf. hafi verið hálfgerð lífæð fyrir flugfélögin sem hér starfa, kraftmikil flugfélög sem hafa verið í miklum vexti og stöðugt þurft að ráða nýja flugmenn til sín. Án þessa skóla hefði sú útrás líklega ekki gengið. Má segja að þróunin hafi, hvað flugið varðar, verið öfug við það sem illu heilli hefur orðið t.d. í kaupskipaflotanum. Þetta nám hefur dálitla sérstöðu umfram annað nám, þ.e. að vera eins og fram kom hjá hæstv. ráðherra undir mjög ítarlegu eftirliti Flugmálastjórnar. Flugmálastjórn starfar eftir alþjóðlegum reglum eins og við í samgöngunefnd þekkjum. Líklega er jafnnákvæmt eftirlit í fáum atvinnugreinum og jafnítarlegum stöðlum haldið uppi eins og í fluginu. Má segja að ekkert skref sé hægt að stíga þar án þess að það falli að einhverju slíku eftirliti eða slíkum staðli. Með því að ríkið hefur dregið sig út úr rekstri þessa skóla er ekki annað séð en að hann sé í góðum farvegi og rekstur hans góður. Flugmálastjórn er þar alltumvefjandi og því óhætt að segja að gæðum kennslunnar sé fylgt eftir og því að skilyrði séu uppfyllt. Enda eru það hagsmunir flugrekstraraðila að standast úttektir á kennslu flugskólans. Að öðrum kosti yrðu flugskírteini þeirra ekki viðurkennd í alþjóðasamfélaginu, sem mundi grafa undan starfsemi þeirra. Að þessu sögðu, virðulegi forseti, lýsi ég yfir fullum stuðningi við málið. Ég tel þetta rökrétt framhald á uppbyggingu menntunar í þessari viðkvæmu en kraftmiklu starfsgrein. Ég hefði viljað sjá, og veit að slíkar raddir heyrast meðal flugrekstraraðila, enn fleiri skref stigin, m.a. að ná inn til landsins aftur námi í flugvirkjun, sem einungis fer fram erlendis. Við skulum hafa í huga hve stór flugflotinn er og hve mörg störf skapast í kringum flugið, ekki bara flugþjónar, flugstjórar og flugmenn, heldur líka störf á jörðu niðri. Fjöldi manns starfar við tæknilegt eftirlit, viðgerðir og alla þá þjónustu sem fylgir flugrekstrinum. Allt kallar þetta á menntun. Það er fagnaðarefni að heyra meðal flugrekstraraðila áhuga og áætlanir um að byggja upp slíkt nám á Íslandi. Það gæti jafnframt verið útrásarverkefni, alveg eins og við höfum haldið uppi öflugum flugskóla þar sem komið hafa að erlendir nemendur, m.a. frá Noregi og Færeyjum. Þeir hafa sótt sér nám hjá Flugskóla Íslands hf. Við ættum að geta gert svipað með aðra þætti sem tengjast flugrekstri og fengið til okkar nemendur frá öðrum löndum og jafnvel aðstoðað önnur lönd við að þróa sig í þessa átt. Ég ítreka stuðning minn við þetta frumvarp. Ég tel það rökrétt framhald þeirrar ágætu þróunar sem hefur verið í flugmálum hjá okkur á undanförnum árum.

Frú forseti. Ég fagna þessu frumvarpi og tel að þetta sé af hinu góða eins og kom fram í málflutningi hv. samgönguráðherra. Það eru alveg ótrúleg ævintýri að gerast í flugrekstri okkar Íslendinga og þörf á að vel sé haldið á menntunarmálum og ég er sannfærður um að þetta mál fær skjótt og gott brautargengi í gegnum samgöngunefnd. Ég vil þó aðeins gera að máli mínu og taka undir með hv. þm. Hjálmari Árnasyni varðandi aðra menntunarleið þeirra sem koma að flugrekstrinum og það eru þeir sem stunda viðgerðir á flugvélum eða flugvirkjar. Það hefur líklega verið um 1980 eða upp úr því að Flugleiðir reistu heljarmikið flugskýli á Keflavíkurflugvelli. Öll innflutningsgjöld voru gefin eftir vegna þess að menn töldu að þarna væri væri stigið stórt og mikið spor, sem það að vísu var, með því að reisa stórt og mikið flugskýli til þess að auka enn viðgerðir á flugvélum á Íslandi. Nú liðu tímar og þetta gekk allt fram en síðan fór því miður að stefna í óefni hvað þetta áhrærir og sú starfsemi sem ætlað var með eftirgjöf og innflutningsgjöldum af öllu byggingarefni til þessarar stóru og miklu flugskemmu, minnkaði mjög. Þess vegna tek ég alveg undir að það er nauðsynlegt að efla aftur nám flugvirkja hér á landi og vonandi að það skref verði stigið á næstu árum því að það gefur þessu mikla ævintýri okkar Íslendinga í flugmálum enn meira gildi og styrkir enn frekar atvinnuþætti okkar Íslendinga. Við verðum sannarlega að gæta okkar á að verða ekki of einhæf, samanber þann vanda sem við stöndum frammi fyrir t.d. varðandi farmennskuna. Ég tek því heils hugar undir að þetta þarf að skoða en málið varðandi flugskólann er af hinu góða og mun auðvitað fá mjög jákvæða umræðu í hv. samgöngunefnd.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á umferðarlögum, nr. 50 30. mars 1987. Markmið frumvarpsins er að stuðla að bættu umferðaröryggi fyrir landsmenn alla í samræmi við umferðaröryggisáætlun sem samþykkt var á Alþingi vorið 2005 sem hluti þingsályktunartillögu og þingsályktunar um samgönguáætlun. Frumvarpið stuðlar að þessu markmiði á margvíslegan hátt eins og fram mun koma og hv. þingmenn hafa kynnt sér. Frumvarpið skýtur sterkari lagastoðum undir úrræði til þess að framfylgja löggjöf um akstur og hvíldartímareglur sem gilda um atvinnubílstjóra á stærri atvinnubifreiðum. Nauðsynlegt er fyrir umferðaröryggi að tryggja að ökumenn í langkeyrslum stórra flutningabifreiða fái hæfilega hvíld við starfa sinn, ekki síst þegar flutningar á vegum eru að aukast eins og raun ber vitni. Reglurnar stuðla að hæfilegri hvíld atvinnubílstjóra og eiga fullt erindi við ökumenn á Íslandi sem vinna oft langan vinnudag í mjög streituvaldandi umhverfi. Markmið reglnanna er umfram allt að fækka slysum, sérstaklega þar sem stór ökutæki eiga hlut að máli og auka umferðaröryggi í landinu. Ljóst er því að ávinningur af innleiðingu hvíldartímareglnanna í íslenskan rétt er ótvíræður. Því er afskaplega mikilvægt að ökumenn flutningabifreiða fari að reglum og fái viðhlítandi hvíld í samræmi við þessar reglur. Samþykki Alþingi frumvarpið verða öll úrræði virk til þess að framfylgja reglum um hvíldartíma. Reglur um aksturs- og hvíldartíma gilda á Evrópska efnahagssvæðinu og voru innleiddar hér á landi árið 1995. Lagabreytingin sem hér er kynnt er m.a. til komin vegna dóms Hæstaréttar í máli þar sem ákærði var sýknaður af kröfu ákæruvaldsins fyrir brot á reglu um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Í þessu frumvarpi er að finna bættar verknaðarlýsingar og verða þannig refsiákvæði fyrir brot á þessum reglum virk. Eins og staðan er í dag er óviðunandi óvissa fyrir þá sem sinna eftirliti með þessum þáttum. Í frumvarpinu er lagt til að settar verði sérstakar reglur um farstarfsmenn í samræmi við gerð Evrópusambandsins þessu lútandi. Þetta eru þeir aðilar í áhöfn flutningabifreiða sem ekki teljast ökumenn heldur eru nokkurs konar aðstoðarmenn þeirra um ýmsa hluti sem að flutningastarfsemi koma, svo sem varðandi hleðslu ökutækis, affermingu, aðstoð við farþega, viðhald o.fl. Eins og staðan er á Íslandi í dag er hér um mjög fáa aðila að ræða en það fyrirkomulag gæti tekið breytingum í framtíðinni. Þá er hér lagt til aukið en einfaldara eftirlit Vegagerðarinnar með akstri farmflutninga og hópbifreiða. Rétt er að árétta að það er fyrst og fremst lögreglan sem fer með löggæslu í landinu. Engu að síður hefur þótt nauðsynlegt fram að þessu að frekara eftirlit en lögreglan getur sinnt fari fram með ýmsum þáttum er varða umferðaröryggi og skattheimtu. Þannig annast Vegagerðin, samanber 68. gr. gildandi umferðarlaga, eftirlit með reglum um aksturs- og hvíldartíma ökumanna og hefur hún heimildir til þess að stöðva ökutæki til þess að framfylgja eftirlitinu. Samkvæmt 19. gr. laga um olíugjald og kílómetragjald, nr. 87/2004, fer ríkisskattstjóri með eftirlit með framkvæmd laganna en er heimilt að framselja það vald til Vegagerðarinnar. Sambærileg stöðvunarheimild er í lagaákvæði Vegagerðarinnar Vegagerðinni til handa svo að unnt sé að framfylgja eftirlitinu. Í frumvarpinu er lagt til að eftirlit Vegagerðarinnar verði gert markvissara í þágu umferðaröryggis þannig að eftirlitsmönnum Vegagerðarinnar verði jafnframt gert kleift að framkvæma ýmsar aðgerðir sem lögreglu var áður einni falið að framkvæma. Það þykir eðlileg og hagkvæm ráðstöfun að þegar á annað borð er búið að stöðva ökutæki séu allir þættir er varða öryggi í umferðinni kannaðir en eftirlitið miði ekki einungis að afmörkuðum þáttum eins og nú er. Það verður að teljast í það minnsta óeðlilegt að sú staða geti komið upp að eftirlitsmaður Vegagerðarinnar geti staðið ökumann að broti á frágangi farms við hefðbundið eftirlit með stærð, heildarþyngd og ásþunga þess en geti ekki gripið til aðgerða af slíku tilefni. Þannig er staðan í dag og er það algerlega óviðunandi að mínu mati. Það blasir við öllum að slíkt ökutæki getur verið stórhættulegt í umferðinni og hrein fásinna að byggja ekki undir heimild til eftirlitsmanna Vegagerðarinnar til þess að hafa eftirlit með slíkum þáttum einnig. Því er við þetta að bæta að ráðuneytið hefur nú til skoðunar útfærslu á því hvernig eftirliti með ástandi ökutækja á vegum verði best háttað sem ég tel líka mjög mikilvægan þátt í að ná fram markmiði frumvarpsins um aukið umferðaröryggi. Vakni grunur um brot er ökumanni skylt að hlíta banni eftirlitsmanns um frekari för þar til lögreglan kemur á vettvang. Eftir sem áður munu valdheimildir lögreglu standa óbreyttar og vil ég undirstrika það alveg sérstaklega vegna þeirrar umræðu sem hefur farið fram í þjóðfélaginu að undanförnu. Miklir hagsmunir eru í því að þungatakmarkanir séu virtar. Of þungar bifreiðar á vegum geta valdið skemmdum á yfirborði og/eða burðarlagi vega með tilheyrandi slysahættu. Viðgerð getur verið afar kostnaðarsöm og er því nauðsynlegt að koma í veg fyrir skemmdir með eftirliti með þunga vöruflutningabifreiða, ekki síst þegar takmörkun á ásþunga er í gangi. Virkara eftirlit á vegum er einn af hornsteinum aukins umferðaröryggis á landinu öllu og stuðlar að fækkun slysa í umferðinni. Það er mitt mat að lögreglan í landinu og Vegagerðin eigi að vinna saman að því að stuðla að auknu umferðaröryggi með virku og markvissu eftirliti. Í frumvarpinu er lagt til að byggt verði undir heimildir laganna varðandi bann við stjórnun ökutækis undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Af þessu tilefni er sett fram það nýmæli í frumvarpinu að ökumanni er skylt að láta í té munnvatnssýni að kröfu lögreglu þegar grunur leikur á að hann hafi gerst brotlegur við lög vegna neyslu ávana- og fíkniefna. Um er að ræða nýja tækni sem mun að öllum líkindum koma til með að hafa veruleg áhrif til aukins árangurs við rannsókn umferðarlagabrota af þessu tagi. Það skal tekið fram af þessu tilefni að þróun í þeirri tækni sem hér um ræðir hefur verið hröð á síðustu áratugum. Athygli samgönguráðuneytisins hefur jafnframt verið vakin á þeim möguleika að unnt sé að taka svitasýni af ökumönnum til að ákvarða hvort viðkomandi sé undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Verið er að skoða hvort og þá hvernig unnt sé að nýta þennan möguleika við umferðareftirlit af þessu tagi og mun ég leggja til við hv. samgöngunefnd að hún taki þetta atriði til sérstakrar skoðunar í umfjöllun sinni. Lagt er til að dregin verði afdráttarlaus lína varðandi akstur undir áhrifum ólöglegra efna eða lyfja sem í daglegu tali teljast til hefðbundinna ávana- og fíkniefna. Greinist slík ólögleg efni í blóði ökumanns skal hann metinn óhæfur til stjórnunar ökutækis og refsað með hliðsjón af því. Mörkin eru hér sett við núllið og ekkert svigrúm veitt til mats á nokkurn hátt. Skilaboðin eru því skýr þegar um er að ræða akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna en það tel ég afar mikilvæg skilaboð, frú forseti. Lagt er til í frumvarpinu að beitt verði sambærilegum viðurlögum og gilda um akstur undir áhrifum áfengis. Gengið er út frá því að gerist ökumaður sekur um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna skuli hann sviptur ökurétti eigi skemur en þrjá mánuði og allt að tveimur árum eftir alvarleg brot og magn ávana- og fíkniefna í blóði eða þvagi ökumanns. Hafi ökumaður áður gerst sekur um akstur undir áhrifum áfengis eða ávana- og fíkniefna eða neiti hann að veita atbeina sinn við rannsókn máls skal svipting ökuréttar vera a.m.k. tvö ár og allt að fimm árum eftir alvarleika brots og magni vínanda eða ávana- og fíkniefna hjá ökumanni við síðara brotið. Tekið er sérstakt tillit til þeirra ökumanna sem eru sjúklingar og þurfa á læknisfræðilegri meðhöndlun að halda. Lagt er til að ökumaður sem telst vera sjúkur verði ekki beittur viðurlögum vegna aksturs undir áhrifum ávana- og fíkniefna geti hann með ótvíræðum hætti sýnt fram á að hann hafi verið hæfur til að stjórna ökutækinu örugglega í umrætt sinn. Gerðar eru strangar sönnunarkröfur í slíkum tilvikum, t.d. um framlagningu gagna og læknisskoðun. Starf að umferðaröryggismálum hefur verið eflt verulega sl. tvö ár en það kallar á aukin fjárútlát. Miðað er við að þessu starfi verði haldið áfram. Mikilvægt er af þessu tilefni að eftirlit á vegum verði aukið, svokölluðum svartblettum verði eytt, fræðsla í skólum verði efld og haldið uppi öflugum áróðri. Þessir auknu fjármunir hafa komið frá öðrum liðum ráðuneytisins, þó einkum úr vegáætlun. Allar vísbendingar eru í þá átt að slysum í umferðinni sé að fækka, sem eru góð og uppörvandi tíðindi fyrir okkur sem setjum aukið umferðaröryggi í forgang. Eðlilegt þykir að skjóta styrkari og enn styrkari stoðum undir öflugt umferðaröryggisstarf og tryggja fjármuni til þess til frambúðar. Lagt er til í frumvarpinu að fjárhæð umferðaröryggisgjalds verði hækkuð úr 200 kr. í 400 kr. til eflingar starfs umferðaröryggisáætlunar í umferðaröryggismálum. Þess má geta hér að í skýrslu sem gerð var fyrir nokkrum árum af Vegagerðinni, Háskóla Íslands, Landlæknisembættinu og Umferðarráði og fleiri aðilum, var árlegur samfélagslegur kostnaður af völdum umferðarslysa metinn vera 15–20 milljarðar. Í frumvarpinu er að finna nokkrar lagfæringar og ákvæði er varða nýjar skilgreiningar á hugtökum, breytt ákvæði um notkun öryggisbelta í bifreiðum og bifhjólum auk þess sem heimilt verður að setja reglur um vagn fyrir bifhjól. Þá er lagt til í frumvarpinu að ákvæði um hlutverk Umferðarstofu við rannsóknir á orsökum umferðarslysa verði fellt brott enda hefur það hlutverk verið fært til rannsóknarnefndar umferðarslysa og vil ég minna hv. þingmenn á að ég lagði fram á sínum tíma sérstakt frumvarp sem varð að lögum um rannsóknir umferðarslysa sem hefur mjög mikla þýðingu til þess að hægt sé að vinna sem best að umferðarslysarannsóknum. Ég vil að lokum geta þess að ég lét í ráðuneytinu skoða sérstaklega hvort herða mætti viðurlög umferðarlaga við að leggja í stæði fatlaðra vegna þeirrar umræðu sem hefði orðið hér í þinginu í kjölfar fyrirspurnar um það efni. Niðurstaða úr þeirri skoðun var að heimildir umferðarlaga til viðurlaga væru nægar en ástæða gæti verið til að herða þau og hækka sektir við slíkum brotum í reglugerð. Ég mun beita mér fyrir því að það verði gert og sektir hækkaðar verulega eins og rækilega var bent á að væri nauðsynlegt að gera. Frú forseti. Ég vil leggja til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. samgöngunefndar og ég vænti góðs samstarfs við þingmenn um að koma þessu frumvarpi í gegnum þingið svo það megi verða að lögum á þessu þingi, svo mikilvægt málefni sem hér er um að ræða.

Frú forseti. Hægt er að taka undir öll meginmarkmið þessa frumvarps sem hæstv. samgönguráðherra flytur hér um að auka og efla öryggi á þjóðvegum landsins. Ég vil nefna eitt atriði sem hæstv. ráðherra kom ekki inn á. Það eru þessir miklu þungaflutningar á þjóðvegunum, þeir miklu flutningar sem þar eiga sér stað eftir vegum sem alls ekki bera slíka bíla. Í fréttum nýverið hefur komið fram að slysatíðni hjá þeim vegfarendum sem þarna eru á ferðinni er há. Við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs höfum flutt tillögur nú í vetur, reyndar ásamt þingmönnum Frjálslynda flokksins, um að taka upp strandsiglingar og að ríkið reyndi að hvetja til þess og kæmi að því sem beinn hvatningaraðili að ákveðinni strandsiglingaþjónustu yrði komið á hringinn í kringum landið, ekki bara til þess að jafna kostnað heldur líka til þess að tryggja umferðaröryggi og létta þessu af þjóðvegunum. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra. Þessi mál hafa verið ítrekað inni í ráðuneyti og samgöngunefnd til skoðunar og þau hafa fengið gríðarlegan stuðning í samfélaginu. En samt virðist vera erfitt að koma þessu á framkvæmdastig. Í öðru lagi langar mig að nefna - ég vík að því betur í seinna andsvari - heimildir fyrir eftirlitsmenn Vegagerðarinnar til þess að stöðva akstur farmflutninga- og hópbifreiða. Ég ætla að fá að koma betur að því í seinna andsvari, frú forseti.

Virðulegi forseti. Ég er ekki alveg viss um að við getum slegið því föstu eða fullyrt að slysatíðni vegna þungaflutningaökutækja sé gríðarlega há. Slys eru náttúrlega óæskileg og að sjálfsögðu viljum við koma í veg fyrir öll slys. En ég held að það sé afar mikilvægt að tala um þessi málefni út frá staðreyndum. Hvað varðar það að taka upp strandsiglingar þá hittist nú þannig á að ég átti mjög góðan fund í morgun með forsvarsmönnum eins af flutningafyrirtækjum landsins sem stundar bæði siglingar og vöruflutninga. Það er alveg ljóst að ekki er á dagskrá að taka upp ríkisstyrktar strandsiglingar. Verkefni okkar er því að byggja hratt og vel upp vegakerfið til þess að það anni þessum flutningum og vinna að umferðaröryggismálum á þeim nótum sem ég hef hér lagt til með þessu frumvarpi sem er til umræðu. Það er verkefni okkar. Það er alveg ljóst að meðal þess sem þarf að gera er að tryggja heimildir eftirlitsmanna Vegagerðarinnar til þess að fylgjast með ástandi ökutækjanna hvað varðar farminn og þunga þeirra og hvíldartíma ökumanna. Það má ekki fara á milli mála að hægt sé að framfylgja þeim reglum sem við höfum sett hvað þetta varðar. Þess vegna er frumvarpið lagt fram.

Frú forseti. Ég held að við eigum að fara varlega í að varpa allri ábyrgð á ökumenn þessara stóru bíla. Vegirnir sem þeir þurfa að aka eru bara alls ekki færir til þess að bera stóru bíla. Við finnum það aðrir sem keyrum eftir sömu vegum að það er ekkert spaug að mæta eða fara fram úr eða vera í umferð með þessum stóru bílum á þessum mjóu, þröngu vegum. Ég geri ekki lítið úr þessu. Ég tel þetta reyndar stórmál. Ég tel að það eigi og beri að skoða möguleika á strandsiglingum af alvöru. Við höfum ákveðið að stýra flugi á flugvelli innan lands og veita ákveðna lágmarksflugþjónustu. Sama væri hægt að gera með strandsiglingar. Svo eru það eftirlitsmenn Vegagerðarinnar sem eiga að fá heimild til að stöðva akstur farmflutninga- og hópbifreiða. Þeir eru að fá visst löggæsluhlutverk. Ég vil því spyrja í fyrsta lagi: Fá þeir rétt til þess að beita stöðvunarljósum eða hvaða rétt hafa þeir og hvaða tækjum geta þeir beitt til að stöðva ökutæki? Geta þeir beitt lögregluljósunum, þessum blikkljósum sem hingað til hafa bara verið í höndum lögreglu? Ef svo er, hvernig er þá með tryggingar og annað slíkt fyrir starfsmenn Vegagerðarinnar, þ.e. ef þeir eru farnir að taka á sig þá ábyrgð að svipta menn frelsi? Það að stöðva bifreið, hafa rétt til þess að stöðva bifreið skilyrðislaust, hafa rétt til þess að krefja um persónuleg gögn og gögn bifreiðarinnar er viss lögregluaðgerð. Ég ítreka 

Virðulegur forseti. Þegar ég lærði á bíl og fékk ökuréttindi þá var eitt það allra mikilvægasta sem ökukennarinn brýndi fyrir mér og öðrum, að aka í samræmi við aðstæður. Ég held að það séu ekki rétt skilaboð héðan úr þinginu að verið sé að skella með óeðlilegum hætti skuldinni á ökumenn flutningabíla. Þeir eins og aðrir verða að aka í samræmi við aðstæður. Ef vegirnir eru slæmir, eins og þeir eru víða á Íslandi, jafnvel malarvegir, illfærir oft, erfiðir á vetrum þá verður auðvitað að aka í samræmi við aðstæður. Sama á að gilda um þingmenn sem eru á ferðinni um þjóðvegi landsins. Ég geri ráð fyrir því að hv. þingmaður gæti sín vel þegar slíkar aðstæður eru fyrir hendi. Skilaboðin héðan eiga því að vera þau að ökumenn, hverjir sem þeir eru, verða að aka í samræmi við aðstæður. Nú er það þannig að samkvæmt lögum hafa vegaeftirlitsmenn Vegagerðarinnar heimild til að stöðva. Hv. þingmaður veit væntanlega að þær heimildir eru til staðar.  Hvað varðar tryggingar og annað þá er ekkert nýtt að gerast. Það er einungis verið að bæta því við að vegaeftirlitsmaður sem stöðvar bíl vegna eftirlits með þunga og hvíldartíma, fær heimild til þess að skoða farminn. Viðbótin er sú. Ég tel að þetta sé geysilega mikilvægt mál og það má ekki gerast, að mínu mati, að hv. þingmenn leggist í þann 

Virðulegi forseti. Í gærkvöldi var ég á opnum stjórnmálafundi á Viðskiptaháskólanum á Bifröst. Eitt af því sem nemendum þar var tíðrætt um var einmitt öryggi á vegum úti, m.a. vegna missigs og umferðar stórra ökutækja eins og fram kom í umræðum hér rétt á undan. Ég get ekki annað en verið sammála þeim sem þar töluðu og tjáðu sig. Ástandið á vegunum er vissulega oft og tíðum slæmt og þó að e.t.v. sé ekki hægt að tala um ógnvænlega slysatíðni - eða hvernig það var nú orðað hér á undan - vegna stórra flutningatækja þá er tilfinning mín sú hægt sé að tala um ógnvænlega hættu vegna þessara tækja. Þess vegna held ég að mjög brýnt sé að leita allra leiða sem færar eru til að bæta ástandið á vegunum miðað við núverandi aðstæður, þar með talið ástandið á vegunum. Það er alveg ljóst að á meðan við ekki leggjumst í mjög miklar endurbætur á vegunum þá munum við enn um allmörg ár þurfa að búa við það ástand sem er í dag. Ég held því miður að ég verði að fallast á það með hæstv. ráðherra að við munum ekki færa meginþunga flutninganna af vegunum. Það væri örugglega hægt að breyta skipulaginu, m.a. með fleiri vöruhótelum eins og hv. þm. Jóhann Ársælsson hefur bryddað upp á í þingsölum. Þannig yrðu flutningar um skemmri vegalengd en nú er. Ég vil taka fram að hv. þingmaður átti ekki við að ríkið kæmi upp slíkum vöruhótelum heldur hefði það einhvers konar forgöngu þar um. Þetta átti ekki að vera aðalinntakið í ræðu minni þótt ég vildi koma inn á þessi mál. Ég bendi á að þær breytingar sem hér eru lagðar til eru ekki komnar fram af góðu tilefni, heldur m.a. vegna aukinnar neyslu ávana- og fíkniefna í samfélagi okkar. Það er vissulega ekki gott tilefni. Það er fjallað um ávana- og fíkniefni í nokkrum greinum þessa frumvarps. En í 14. gr. þar sem er fjallað er um þau, í langri grein, kemur fram undir lokin að, a.m.k. í þeirri grein, séu lyf felld undir ávana- og fíkniefni. Tiltekin lyf geta að vísu verið ávanabindandi en mér finnst óviðkunnanlegt að fella lyf undir ávana- og fíkniefni eins og þarna er gert. Fólk getur gert mistök við neyslu lyfja sem það þarf að taka af heilsufarsástæðum. Mér finnst að það eigi einfaldlega að setja orðið lyf þarna inn í. Oftast nær, sem betur fer, tekur fólk einfaldlega lyf vegna þess að það er nauðsyn á því en ekki vegna þess að það ætli sér að misnota þau. En í a-, b- og c-lið 14. gr. eru talin upp þau tilfelli er á ekki að beita ökumann viðurlögum samkvæmt 1. mgr. og 4. mgr. 14. gr. En í 1. og 4. mgr. 14. gr. er aðeins verið að fjalla um ávana- og fíkniefni. Orðið lyf kemur þar hvergi fram. Mín skoðun er sú að það eigi að setja orðið lyf þarna inn, annars finnst mér ákvæðin fá á sig óþarflega leiðinlegan svip. Í máli ráðherra kom fram að ný tækni er í boði til mælingar á ávana- og fíkniefnum í einstaklingum, þ.e. eitthvert svitapróf. Það gefur mér tilefni til að minnast á hvort ekki væri einfaldlega ástæða til að setja inn í lagafrumvarpið ákvæði sem heimili eftirlitsaðilum að nýta hverju sinni nýjustu tækni við eftirlit. Ef ég hef tekið rétt eftir er tiltekin ákveðin tækni en sem betur fer er stöðugt framþróun í greiningaraðferðum eins og fram kom í máli ráðherra. Við getum greitt framþróuninni leið með einfaldri orðalagsbreytingu á borð við þá sem ég minntist á. Það getur verið þröngur vegur á milli eftirlitshlutverks lögreglu og Vegagerðar og sjálfsagt að fara með varúð í þeim efnum. Mér finnst ástæða til að reyna að efla eftirlitið og gera það sem markvissast þannig að eftirlitsaðilar geti sem víðast og oftast verið á ferðinni. Nýlega höfum við haft fregnir af því í fjölmiðlum að í tveimur tilfellum lá við stórslysum af völdum flutningabíla með illa frágenginn farm. Þau tvö dæmi sýna því miður að ástæða er til að hafa eftirlitsmenn á ferðinni víða og þeir þurfa góðar aðstæður til að sinna sínu hlutverki. Að svo komnu máli hef ég ekki athugasemdir við að Vegagerðinni fái þetta hlutverk. En það má auðvitað ekki takmarka aðstæður lögreglu til að sinna eftirliti. Ég vænti þess að lögregla hafi eftirlit með þessum þætti jafnframt. En mér sýnist frumvarpið til bóta að svo komnu máli.

Frú forseti. Frumvarpið sem hv. samgönguráðherra fylgir hér úr hlaði er fyrir margar sakir athyglisvert og flutt á réttum tíma þar sem flutningar hafa að miklu leyti færst á þjóðvegina. Ég tel mjög nauðsynlegt, eins og fram hefur komið, að eftirlitsmenn séu starfandi innan Vegagerðarinnar ásamt lögreglu, sem hefur náttúrlega áfram ótakmarkaðar heimildir til að stöðva bíla. En það er nauðsynlegt í ljósi þess að lögreglan er ekki ofmönnuð. Á stundum, þar sem lítil umferð er, getur verið hentugt að vegaeftirlitsmenn hafi heimild til að stöðva bíla og skoða. Menn átta sig kannski ekki á að í umferðinni, eins og hún er orðin mikil, eru svokallaðir trukkar eða þungaflutningabílar og vöruflutningabílar, tæplega 8% bifreiðanna. En slys vegna þessara trukka eða þungaflutningabíla hafa hins vegar ekki aukist. Hins vegar hefur óhöppum fjölgað. Það tengist því sem hæstv. samgönguráðherra talaði um, þ.e. eftirlit með farmi. Því miður virðist frágangur á farmi ekki viðunandi. Það er rétt sem hér hefur komið fram, að megnið af vegakerfinu eru vegirnir aðeins 6,5 metrar á breidd. Hins vegar er unnið er að breytingum á því og þegar komnir þó nokkuð langir vegir sem eru 7,5 metrar á breidd. Það er nauðsynlegt í ljósi þess að vöruflutningar eru komnir á þjóðvegi í svo miklum mæli sem raun ber vitni. En allt er þetta á góðri leið og auðvitað 

Frú forseti. Ég tók ekki eftir því að hv. þingmaður beindi til mín spurningu eða hefði athugasemdir við mitt mál. En ég vil hins vegar taka fram að þótt flutningabílunum hafi fjölgað jafnmikið og raun ber vitni þá hafa þeir líka á ýmsan hátt náð að bæta mjög umferðarmennsku sína, ef svo má segja. Þeir eru t.d. mjög duglegir við að gefa merki um hvenær óhætt sé að fara fram úr og hvenær ekki. Ég er nú búin að keyra í allmörg ár og þetta er breyting til batnaðar. Ég held að þeir viti einfaldlega að af þeim stafar hætta í umferðinni. Slysum hefur sem betur fer ekki fjölgað af völdum flutningabíla þótt óhöppum, eins og hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson sagði í ræðu sinni, hafi fjölgað. Ég held að ástæðurnar fyrir því að slysin eru ekki fleiri en raun ber vitni séu m.a. að bílstjórarnir á þeim bílum sinna hlutverki sínu vel að þessu leyti. Ég ítreka að ég held að hættan af þessum bílum sé mjög mikil. En það er ekki bílstjórunum að kenna heldur vegakerfinu. Hættan er reyndar meiri á sumum tímum dagsins en öðrum. Þessir bílar eru meira á ferðinni á vissum tímum heldur en öðrum. Í gærkvöldi var ég t.d. á leiðinni upp í Bifröst. Þá voru bílarnir á ferðinni og þjóðvegirnir bókstaflega fullir af flutningabílum. Það er ekki geðslegt að keyra við slíkar aðstæður í rigningu og dimmu.

Frú forseti. Ég var einmitt á athyglisverðri ráðstefnu um þungaflutninga á vegum og öryggismál. Þar kom margt athyglisvert fram. Auðvitað eru bílstjórar flutningabílanna meðvitaðir um þá hættu sem getur stafað af akstri þeirra gái þeir ekki að sér, í ljósi þess að flestir vegirnir eru um 6,5 metra breiðir. Það er rétt, eins og hv. þingmaður kom inn á, að þeir hafa sýnt mikla árvekni og framúrskarandi framkomu við ökumenn smærri bíla með merkjagjöf, hvenær rétt sé að fara fram úr o.s.frv. Þeir sjá lengra fram og gefa þeim sem vilja komast fram úr merki um hvenær það er óhætt. En ég held að það sé nauðsynlegt, þar sem margt fólk fer ekki um hina dreifðu byggð á eigin bílum nema í sumarfríum sínum, að bæði Umferðarráð og starfsmannafélög þessara aðila komi sér saman um að reyna að gefa gleggri ábendingar til almennings um þessar merkjagjafir og hvað þær þýða. Ég tel einnig nauðsynlegt að taka á því að leitt verði inn, hjá þungaflutningabílstjórum þegar þeir mæta öðrum bíl eða fólksflutningabíl, að þeim beri skilyrðislaust að hægja mjög á hraða. Því miður kom fram í gær, á þessari ráðstefnu, að dálítill misbrestur væri á því. Málið sem er hér til umræðu er mjög brýnt og þarft. Ég tek undir það með hæstv. samgönguráðherra að það er nauðsynlegt og gagnlegt að því ljúki hér og verði afgreitt frá hinu háa Alþingi á vordögum.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmönnum sem hér hafa tekið til máls fyrir undirtektir við frumvarpið. Ég vænti góðs samstarfs við samgöngunefnd vegna frekari vinnslu málsins. Það þarf að líta til margra hluta og eðlilegt að leita umsagnar og fá fulltrúa sem flestra til fundar við samgöngunefnd til að fara rækilega í gegnum málið. En til að forðast misskilning er rétt að undirstrika, varðandi umfjöllun í 14. gr. frumvarpsins, að átt er við efni sem eru bönnuð samkvæmt lögum um ávana- og fíkniefni. Ég tel, vegna þess sem hér kom fram, að ágætt væri að fara vandlega yfir orðalagið á þessum greinum, ekki síst 14. gr. en hún er mjög viðkvæm. Með þessu frumvarpi herðum við reglur vegna notkunar ólöglegra fíkniefna til að reyna að koma í veg fyrir að fólk sem neytir slíkra efna setjist undir stýri. Við viljum undirstrika hve alvarlegt það er. Það má ekki fara á milli mála að þar er ekkert bil og það er algerlega bannað að setjast undir stýri á ökutæki eftir að hafa neytt slíkra efna. Þar er enginn afsláttur gefinn. Ég held jafnframt að ágætt væri að hv. samgöngunefnd færi vandlega yfir það sem hér er getið um, um mælingar á ávana- og fíkniefnum svo sem eins og töku munnvatnssýna sem skiptir geysilega miklu máli og er forsenda fyrir því að geta rannsakað hvort um sé að ræða notkun ólöglegra ávana- og fíkniefna. Ég tók sérstaklega fram í ræðu minni að skoða þarf hvort heimila eigi notkun nýrrar tækni sem bent hefur verið á og samgöngunefnd gæti farið yfir það með kunnáttufólki. Að öðru leyti tel ég ekki ástæðu til að lengja umræðuna og þakka fyrir undirtektir hv. þingmanna.

Forseti. Vegna þessara orða æski ég þess að fá skýringu hjá ráðherranum á ofurlitlu atriði. Hér er verið að banna akstur ökutækja og hjóla og útreiðar á hrossum eftir að hafa neytt annarra vímuefna sem hér tíðkast en áfengis. En tók ég rétt eftir að um væri að ræða algjört bann við akstri undir áhrifum þeirra efna, þvert gegn því sem tíðkast um áfengi, en þar er sem sé leyfð ákveðin neysla? Mér sýnist í frumvarpinu að verið sé að stilla svo til að refsing fyrir áfengisáhrif undir stýri stillist meira eftir því hversu mikils áfengis hefur verið neytt, sem í mínum augum getur átt sér sanngjarnar skýringar en getur líka leitt til þess að menn telji að ofurlítil áfengisáhrif séu þó alla vega miklu skárri en mikil áfengisáhrif og styðji þá því miður nokkuð almenna skoðun í landinu að það sé allt í lagi að aka ef ekki eftir einn þá eftir hálfan. Sem veldur því að á ákveðnum tímum eru ökumenn í raun og veru undir áhrifum áfengis þó að í litlum mæli sé.

Virðulegur forseti. Skilaboðin sem eru send með frumvarpinu eru að því leyti mjög skýr að notkun ólöglegra vímuefna, ávana- og fíkniefna, eru algerlega forboðin hjá ökumönnum, en í gildi eru ákveðnar reglur um neyslu alkóhóls og þær reglur þekkja hv. þingmenn. Þær eru innan tiltekinna marka og ef um er að ræða ítrekuð brot er m.a. tekið tillit til þess hversu áfengismagnið er mikið þegar verið er að meta refsingu. Skilaboðin eru hins vegar alveg skýr að eftir einn þá aki ei neinn, eins og hér var sagt á sínum tíma. Þetta er afar mikilvægt að fólk hafi í huga og þessar reglur eru mjög skýrar.

Forseti. Ég sé ekki betur en - þvert á móti því sem samgönguráðherra hæstv. heldur fram - að skilaboðin séu ákaflega óskýr. Annars vegar er í þessum lögum verið að taka algjörlega fyrir það að menn aki undir áhrifum ólöglegra fíkniefna, og ég styð það, ég tel að það eigi ekki að vera. Fíkniefni eru í fyrsta lagi ólögleg þannig að menn eiga þá ekki að neyta þeirra, og í öðru lagi eiga menn ekki að aka undir áhrifum þeirra eða stjórna hjólhesti, náttúrlegum hesti eða hverju því öðru sem þeir kunna að geta farið sér að voða við og ættu bara ekki að vera úti á götum undir slíkum áhrifum. Hins vegar er verið að halda áfram að segja: Ja, það er allt í lagi að fá sér svolítið áfengi, fá sér svolítið, það má ekki vera yfir ákveðnum mörkum, en við skulum vera sveigjanleg í þessu. Þar að auki er hæstv. samgönguráðherra með frumvarpinu að segja: Já, og það skiptir mjög miklu máli hvort það er mikið eða lítið áfengi sem menn fá sér. Samgönguráðherra kann að vera að færa sig að siðum eða einhverju áliti í landinu sem hefur lengi gengið út á að það sé allt í lagi að keyra bíl ef maður hefur bara fengið sér einn eða einn og hálfan eða tvo, samkvæmt þeirri skilgreiningu sem menn hafa við sjálfa sig í þeim samkvæmum þar sem þetta iðulega gerist, en kannski ekki ef maður er búinn að drekka heila flösku eða búinn að drekka í þrjá eða fjóra tíma. Þetta tel ég vera röng skilaboð. Ég tel að skilaboðin eigi að vera þau að menn eigi ekki að aka undir neins konar áhrifum. Ekki undir áhrifum. Það sem mér hefði því fundist að samgönguráðherra hæstv. ætti að vera að gera, hann ætti að vera annaðhvort að lækka þessa prósentu eða afnema hana með öllu, ég kann ekki alveg á tæknina í þessu, í staðinn fyrir að gefa í rauninni meiri sveigjanleika við áfengisdrykkju áður en sest er upp í bíl eða stjórnað öðru ökutæki, meðan hitt er þá algjörlega bannað. Þetta eru óskýr skilaboð og óskýr hugsun á bak við þessa liði í frumvarpinu, sem ég vona að að öðru leyti sé gott.

Virðulegur forseti. Ég veit að hv. þm. Mörður Árnason gerir sér að leik að gera þetta óskýrt því að ég efast ekki um að hann skilji þetta mætavel. En til að árétta það sem hér er um að ræða vil ég lesa upp 44. gr. laganna. Hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „Ökumaður skal vera líkamlega og andlega fær um að stjórna ökutæki því, sem hann fer með. Enginn má stjórna eða reyna að stjórna ökutæki, ef hann vegna veikinda, hrörnunar, ofreynslu, svefnleysis, neyslu áfengis eða annarra örvandi eða deyfandi efna eða annarra orsaka er þannig á sig kominn, að hann er ekki fær um að stjórna ökutækinu örugglega.“ Skilaboðin eru því algjörlega skýr. Læknisfræðin hefur hins vegar búið til tiltekna skilgreiningu á því þegar verið er að mæla áfengi í blóði og eftir því hefur verið farið. Að vísu er þetta mismunandi milli landa en skilaboðin eru algjörlega skýr sem við erum að gefa. Við erum ekki að gefa nokkurn einasta afslátt á þeirri kröfu að menn verða að vera færir um að aka þeim ökutækjum sem þeir setjast undir stýri við, ekki síst hvað varðar það að þeir séu ekki undir annarlegum áhrifum, hvort sem er um að ræða ólögleg eða lögleg vímuefni. Ég er alveg sannfærður um að við hv. þm. Mörður Árnason munum taka höndum saman um að koma þessu rækilega á framfæri við þjóðina.