Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hallgrímur Benediktsson. Herra forseti. Ég hefði gjarnan kosið, að hæstv. atvmrh. væri viðstaddur í d. í sambandi við orð þau, er ég hef hugsað mér að láta falla í þessu máli. Einnig hefði ég viljað, að hv. 2. þm. Reykv. væri við umr.

Hæstv. ráðh. er bundinn við umr. í Ed.

. En getur ekki hv. 2. þm. Reykv. verið við?

Forseti (BG) : Það mun rétt vera að fresta umr. um sinn, þar eð svona stendur á.



Eftir 2. umr. málsins tók menntmn. frv. til nýrrar athugunar, og varð hún sammála um að taka til greina sjónarmið hæstv. dómsmrh. og aths. hans. Hefur því n. borið fram brtt. á þskj. 555. 1. Um kjör skólanefnda. Þ. e., að kvenfélagasamband, sem hefur þessi mál á stefnuskrá sinni, hafi rétt til að tilnefna menn í skólan. Ef hins vegar ekkert samband sé starfandi á staðnum, skuli kvenfélag þar með húsmæðrafræðslu á stefnuskrá sinni öðlast slíkan kjörrétt. Hæstv. ráðh. taldi rétt að gera ráð fyrir þessum möguleika. En viðkomandi bæjarstjórn eða sýslunefnd skyldi eiga kjörréttinn, ef hvorugu þessu væri til að dreifa. En í frv. var gert ráð fyrir, að einungis kvenfélagasamband skyldi eiga þennan kjörrétt. Og n. tók til greina bendingu hæstv. ráðh. að láta kjörréttinn ganga áfram, ef hann yrði ekki notaður af hlutaðeigandi sambandi eða félagi. Þessi breyt. skiptir eiginlega alveg sérstöku máli. 2. Brtt. við 7. gr. miðar að því að gera ótvírætt, að aðeins sé um að ræða íbúðir við heimavistarskóla og einvörðungu íbúðir þeirra skólastjóra, kennara, nemenda og starfsmanna, er búi í húsnæði sjálfs skólans. 3. Brtt. við 10. gr. er um það, að heimavistarnemendur skuli greiða húsaleigu. Ég ætla, að menntmn. hafi alveg komið til móts við vilja hæstv. dómsmrh. með þessari brtt.



Herra forseti. Ég flyt hér á þskj. 455 brtt. við þetta frv., ásamt hv. 4. þm. Reykv. Þessi brtt. fer í þá átt, að væntanlegur Selfosshreppur fái eignarnámsheimild á þeim löndum, sem hann kemur til með að ná yfir. Það hefur nú undanfarið verið rætt talsvert um eignarnámsheimildir, bæði almennt og í einstökum tilfellum. Ég ætla ekki að fara út í þá sálma hér, heldur aðeins taka fram, að ég tel betra og heppilegra, að hreppar eigi þau lönd, sem þeir standa í: Hv. 2. þm. Eyf. taldi þessa brtt. okkar hv. 4. þm. Reykv. órökstudda. En mér finnst þetta vera svo- augljóst mál, að ekki þurfi að rökstyðja það: Hins vegar er mér kunnugt um, að um þetta mál eru mjög skiptar skoðanir. Um frv. að öðru leyti og brtt. við það, sem eru næsta margar, finnst mér rétt að taka það fram, að mér finnst mestu skipta, að hinu nýja kauptúni verði séð fyrir nægu landrými, svo að þróunin þar geti orðið eðlileg, og því verði séð um, að togstreita um hreppamörkin verði ekki til þess að torvelda eðlilegar framkvæmdir. Hv. 2. þm. Eyf. flytur hér brtt. í þá átt að skerða það land, sem væntanlegum Selfosshreppi er ætlað í upprunalega frv., með því að taka undan skika úr Hraungerðishreppi, sem frv. gerir ráð fyrir, að sameinist þessum væntanlega hreppi. Mér finnst þessi brtt. hv. þm. fráleit að því leyti, að sá skiki af Hraungerðishreppi, sem þar er um að ræða, á, legu sinnar vegna, að heyra undir Selfosshrepp, auk þess sem ýmsar framkvæmdir, sem til almenningsheilla horfa, svo sem bæði vatnsveita og væntanleg rafveita, eins og líka hitaveita, sem er í undirbúningi þar, hljóta að vera, sameiginlegt mál þeirra manna, sem búa á þessum skika, og hinna, sem búa í því eiginlega Selfosskauptúni sem nú er. Ég geri ráð fyrir, að þessu fólki, sem á þessum skika byggi, þætti hart að vera útilokað frá þessum sjálfsögðu þægindum, sem þarna væru rétt við bæjarvegginn hjá þeim. - Mér finnst því brtt. þessa hv. þm. svo fráleit, að ég leyfi mér að mæla gegn henni, en hef leyft mér að flytja brtt. á þskj. 545, þar sem ég legg til, að ekki aðeins þessi sneið af Laugardælalandi, sem nefnd er í 1. gr. frv., verði lögð undir þorpið, heldur að jörðin Laugardælir í Hraungerðishreppi falli undir hinn væntanlega Selfosshrepp. Önnur brtt. er hér, sem hv. 2. þm. N.-M. flytur á þskj. 458, sem gerir ráð fyrir því, að Sandvíkurhreppur falli allur undir hinn nýja hrepp, að undantekinni svo nefndri Flóagaflstorfu sem tillögumaður leggur til, að leggist undir Eyrarbakkahrepp. Ég fyrir mitt leyti gæti vel fallizt á þessa brtt. hv. þm., og sérstaklega finnst mér allt mæla með því, að Eyrarbakkahreppur fái Flóagaflstorfuna, því hún hefur um margra ára skeið verið nytjuð af Eyrbekkingum. Mér finnst, að hv. þd. eigi að láta þetta mál fá þá afgreiðslu, að hinum nýja hreppi verði ekki skorinn of þröngur stakkur, svo þröngur, að framkvæmdir til hagsbóta fyrir þetta kauptún tefjist þess vegna og þannig verði komið í veg fyrir eðlilega þróun þorpsins. Hv. 2. þm. Eyf. talaði um, að mál þetta væri ekki nógu vel undirbúið og að leita þyrfti samkomulags þessara hreppa, sem lönd, sem eiga að mynda þennan nýja hrepp, verða tekin úr. En mér finnst ekki ástæða til að gera ráð fyrir, að samkomulag um þetta mál muni batna frá því, sem nú er heima í héraði. Því að við í félmn. höfðum tækifæri til þess að tala við oddvita þessara hreppa, og samkomulagið hjá þeim var þannig, að ekki er við því að búast, að til sátta dragi um þetta mál milli þeirra heima fyrir.



Herra forseti. Því hefur verið haldið fram hér í hv. þd., að þetta mál hafi ekki fengið sem beztan undirbúning heima í héraði, og sé það því eðlilegt, að menn, sem um það fjalla, hafi ekki orðið sammála og ekki getað komið sér saman um meginmálið, hvernig skipti hreppanna, sem fyrir eru, skuli verða, til þess að geta stofnað þetta sameiginlega byggðarlag, sem á að heita Selfosshreppur. En það var fullljóst mál, að úr því mundi ekki verða bætt á annan veg en þann að láta málið koma fyrir hæstv. Alþ. Málið var þess vegna flutt hér eftir ósk félmrh. Því var vísað til heilbr.- og félmn., og þar er sama sagan. N. var öll klofin, þvert og endilangt, um málið. Enginn gat þar orðið öðum sammála, heldur skiptust menn þar eins og brtt., sem fyrir liggja, sýna. Þar kemur hver nm. með sínar brtt. við frv. Þar að auki hafa fleiri hv. þm. flutt sínar brtt. Mér finnst því þetta mál næstum erfiðlegar á vegi statt hér í hv. þd. en nokkurn tíma heima í byggðarlaginu, sem það varðar og á að fjalla um skipulagsbreyt. á. Það er næstum til skammar, að hv. þm. geti ekki reynt að sameina sig til þess að bæta úr þeim ágöllum, sem orðið hafa á þessu máli við afgreiðslu þess í héraði, því að það er ekki hægt að komast hjá því að afgr. þetta mál á einhvern veg. Þetta byggðarlag, sem fer hér fram á, að það verði sérstakt hreppsfélag, á heimtingu á því, að svo verði gert. En þá er slagurinn um það, hvort þeim megi haldast uppi þarna eystra að taka sneiðar úr þremur hreppum og mynda hreppsfélag á þann hátt. Um þetta er slagurinn heima í héraði, og um þetta er slagurinn hér á hæstv. Alþ. Ég hef ásamt hv. 2. þm. Eyf. gert brtt. við frv. þetta, svo litla, að ég í einfeldni minni hélt, að nægja mundi til þess að sefa þá óánægju, sem er heima í héraði um þetta mál. Ég hafði fengið bendingu um, að það nægði að fella úr orðin : „Árbær og“ í 1. gr., þá mundu Ölfushreppsbúar láta þar við sitja, gera sig nokkurn veginn ánægða með það. Sandvíkurhreppsbúar hafa verið á því, að svo og svo mikið úr Sandvíkurhreppslandi félli undar: þetta nýja hreppsfélag. Sumir þeirra vilja, að allur hreppurinn verði þar tekinn með, elns og brtt. hv. 2. þm. N.-M. gengur út á, en mikill meiri hluti hreppsbúa er því þó andvígur. - Það, sem einna harðast er sótt á með, er, að þessi sneið úr Laugardælalandi falli undir þennan nýja hrepp, en þó ber hv. 2. þm. Eyf. fram brtt., þar sem lagt er til, að þessi sneið falli ekki undir þetta nýja hreppsfélag. En mér finnst meiri rök mæla með því, að þessi sneið fái að vera með í þessum nýja hreppi, heldur en jafnvel sneiðin eða landið fyrir utan Ölfusána. Þessi sneið úr Laugardælalandi ásamt aðalþorpinu er samfellt byggðarlag. Það er meira að segja svo, að nú er hús í smíðum þarna, sem mér er sagt, að sé á takmörkum hreppa þarna, þannig að annar helmingur þess sé í Hraungerðishreppi, en hinn helmingurinn í Sandvíkurhreppi. Hvernig á að fara með þetta hús, ef samþ. á brtt. hv. 2. þm. Eyf. og þessi sneið af Laugardælalandi fylgir ekki með í þessum nýja hreppi? Á að höggva húsið í sundur, svo að annar parturinn verði í Hraungerðishreppi, en hinn í þessum væntanlega Selfosshreppi? Nei. Þarna er að rísa upp alveg samfelld byggð, þótt í tveimur sveitum sé. Og það er búið að margbenda á það, að þegar svona hagar til um þetta byggðarlag, þá verður sambandið milli byggðarinnar, þótt hún sé í tveimur hreppum, enn þá nánara. Það er víst, að það heldur áfram að aukast byggð í Laugardælalandi, samfelld við aðal-Selfossbyggðina, og það, sem eru heilbrigðisleg, atvinnuleg og á allan hátt menningarleg hagsmunamál, verða sameiginleg mál fyrir þá, sem búa á þessari núverandi sneið úr Laugardælalandi, og hinna, sem eru í aðalbyggðinni, sem nú heitir Selfossbyggð. Þess vegna sé ég ekki sanngirni í öðru en að leyfa þessa sameiningu, eins og í frv. er farið fram á, í aðalatriðum. Hins vegar mæli ég með þessari litlu brtt. á þskj. 465. Ég hygg, að það verði affarasælast að sameina sig um þá afgreiðslu málsins og að á þann hátt mundi hæstv. Alþ. komast einna slysaminnst út úr þessu vandræðamáli.