Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ríkisstj. hefur orðið ásátt um að hækka nokkuð verð á tóbaki. En með því að það hefur verið ákveðið af Alþ., eftir að einkasala á tóbaki var upp tekin, frá því fyrsta, innan hvaða ramma verðið mætti vera, þótt því að sjálfsögðu hafi verið breytt, þá þótti hlýða að leggja þetta frv. fram, um, að í stað þeirra ákvæða, sem gilt hafa hingað til, megi hér eftir leggja frá 10–350% á tóbak, eftir því sem henta þykir fyrir hverja tegund. Sams konar undanþágur og verið hafa áður viðkomandi álagningu á tóbaki, sem ætlað er til annarra nota en venjulegrar tóbaksnotkunar, eiga að gilda framvegis, og er þar um að ræða tóbak, sem notað er til sauðfjárbaðana og annars slíks. Eins og gefur að skilja, er ekki hægt að breyta heildsöluverðinu án samþykkis Alþ. Og meðan það er í ráði að fá þessu breytt, er ekki hægt að hafa afgreiðslu frá heildsölu tóbaksverzlunarinnar, fyrr en því máli er lokið. Þess vegna eru það tilmæli mín til hv. þd., að þessu máli verði hraðað í gegnum þessa hv. þd. svo sem unnt er, til þess að ekki þurfi að verða dráttur á afgreiðslu eða stöðvun á verzluninni með þessa vöru. Ég þarf ekki að lýsa því, að það, sem veldur því, að gripið er til þessa ráðs að hækka nokkuð tóbaksverðið, er fjárhagsafkoman hjá ríkinu, sem eftir afgreiðslu fjárlagafrv. við 2. umr. sýndi um 30 millj. kr. halla, og má þó búast við, að ekki hafi öll kurl verið komin til grafar, sem krefjast útgjalda, þegar þar var komið málinu. Skal ég svo ekki orðlengja um þetta frekar, en vænti, að hv. þd. sýni þessu máli skilning og að hæstv. forseti sjái sér fært að afgr. málið með þeim afbrigðum, sem þingið vill heimila.



Herra forseti. Þegar hæstv. ríkisstj. tók við völdum, þá var það eitt af því, sem hún lýsti ákveðnast yfir, að hún ætlaði sér að vinna á móti dýrtíðinni í landinu og gera mjög ákveðnar ráðstafanir til þess að sjá um, að almenn verðlækkun færi fram. Í samræmi við það sagði ríkisstj., þegar hún batt kaupgjaldsvísitöluna við 300 stig, að hún ætlaði að sjá um, að aðrir liðir færu svo lækkandi á eftir. Og það átti ekki að vera nema nokkurra mánaða fórn af hálfu launþeganna í landinu að sætta sig svo við lækkun kaupgjaldsins, að það miðaðist við 300 vísitölustig, því að raunverulega framfærsluvísitalan mundi komast niður í það áður, en langt liði. Nú hefur hæstv. ríkisstj. í þeirri stuttu grg. fyrir þessu frv., sem hér liggur fyrir, kveðið yfir sjálfri sér dóm, sem er öllu harðari, af því að honum er komið fyrir í tveim línum, heldur en nokkur önnur stjórn gæti gert, þó að hæstv. fjmrh. hafi komið fram með þann raunverulega tilgang, sem liggur á bak við þetta frv., að afla tekna fyrir ríkissjóð. Hins vegar standa þessi snjallyrði hér í grg. þessa frv., með leyfi hæstv. forseta: „Verðlag hefur farið stöðugt hækkandi í landinu undanfarið, og er eðlilegt, að verðlag á tóbaksvörum, sem ríkissjóður nýtur hagnaðar af, fylgist með.“ Sem sé, vegna þess að pólitík hæstv. ríkisstj. um verðlagslækkun hefur beðið skipbrot á öllum sviðum þjóðlífsins, þá sé alveg óverjandi að láta tóbakið verða eftir, - pólitík ríkisstj. skuli endilega bíða skipbrot um verðlagið á tóbaki líka, því að það sé það, sem ríkisstj. geti ráðið við. Mér þykir þetta koma úr hörðustu átt, að þessi röksemd skuli koma fram frá hæstv. ríkisstj. sjálfri. Mér finnst, að svona stutt og laggóð grg. sé ákaflega skörp gjaldþrotayfirlýsing á þá pólitík, sem ríkisstj. hefur fylgt viðvíkjandi verðlækkunarmálum. Og ekki er nú undarlegt, þegar hæstv. ríkisstj. ályktar svona, þótt einhverjum öðrum yrði það nú á í landinu að fara að álykta svo, að fyrst hæstv. ríkisstj., eftir að verðhækkun hefur farið fram á öllum þeim sviðum, sem hún kannske ekki réð við að öllu leyti, fyrst hæstv. ríkisstj. þá hækkaði verðlag á þeim sviðum, sem hún réð við, til samræmingar upp á við, þá sé það ekki undarlegt, að almennir borgarar hugsuðu á eftir, að ekki væri óeðlilegt, að þeir hækkuðu hjá sér í samræmi við það, sem ríkisstj. gerir. - Þetta er nú viðvíkjandi grg. frv., sem mér finnst það snjöll, að ég álít rétt að gera hana að umtalsefni á undan frv. sjálfu. Hækkunin á tóbaksverðinu þýðir hins vegar auðvitað enn þá frekari dýrtíð í landinu. Og af því að svo er komið, að hér er orðið um almenna neyzluvöru að ræða, þar sem tóbakið er, sem líka kemur inn í vísitöluna, þá kemur það í ljós, að hér er um gömlu aðferðina að ræða, að hækka álögur á almenning, þegar auka þarf tekjur ríkissjóðs. Ég vil þess vegna aðeins lýsa því yfir, að ég er andstæður þessari till., sem hér liggur fyrir. Hins vegar mun ég ekkert vera að tefja fyrir þessu á neinn hátt, en þótti rétt að gera þessa grein fyrir afstöðu minni og sérstaklega að gera að umtalsefni þessa niðurstöðu hæstv. ríkisstj. sjálfrar út af tveggja ára stjórnarfari hennar í landinu, eins og þetta birtist í þessari stuttorðu grg.



Herra forseti. Ég ætlaði nú ekki að tefja umr. um þetta mál. En það er of kunn skoðun mín í þessu máli til þess, að ég þyrfti hér að taka til máls þess vegna. En ég tók nú til máls vegna þess, að hv. 2. þm. Reykv. (EOl) var að gera grein fyrir afstöðu sinni til þessa máls og ég hygg fyrir hans flokk, og þykir mér sú grg. mjög einkennileg. Það er ekkert undarlegt, þó að ég greiddi atkv. á móti þessu frv. Ég hef krafizt þess og legg til, að greiðslujöfnuður verði fenginn á fjárl. á allt annan hátt, en með nýjum álögum, en það er með niðurskurði, og það hefur verið fellt. Þess vegna hefði ég ástæðu til að greiða atkv. á móti þessu frv. En mér þykir undarlegt, að þeir hv. þm., sem hafa hiklaust greitt atkv. gegn því, að greiðslujöfnuður yrði fenginn á fjárl. með því að skera niður útgjöld, skuli vera á móti því, að jöfnuðinum verði náð með nýjum álögum. Ég sé ekki, að það séu nema tvær leiðir eftir, þegar niðurskurðarleiðinni er sleppt, annaðhvort að jafna hallann með nýjum álögum eða með því að auka skuldir. Er það síðari leiðin, sem hv. 2. þm. Reykv. vill, að farin sé? Aðra hvora leiðina verður að fara.



Herra forseti. Aðeins nokkur orð út af því, sem hv. 5. þm. Reykv. (SK) var að segja. Mér virtist hann að nokkru leyti beina því til mín, að ég eða samflokksmenn mínir hefðu verið á móti því, að niðurskurður færi fram á ríkisútgjöldum. Ég man ekki betur, en að við 2. umr. fjárl. þá væri það hv. 5. þm. Reykv. og aðrir stuðningsmenn ríkisstj., sem stóðu vörð á móti ýmsum þeim sparnaðartill., sem meiri hl. fjvn. hafði orðið sammála um og margir flokksmenn okkar stóðu með. Ég held, að hv. 5. þm. Reykv. hafi, þótt hann sé hinn mikli sparnaðarpostuli þingsins, sýnt sig í því að greiða atkv. á móti ýmsum slíkum till., svo að þessi hv. mesti niðurskurðarmaður þingsins má vara sig á því að hafa gleymt þessu. - Það hafa hins vegar ýmsar till. komið fram, sem þm. Sósfl. hafa verið sammála um, en ekki hafa fundið náð fyrir augum þingsins. Og ekki hefur heldur vantað, að við byðumst til þess að koma með till. um tekjuöflun, sem ekki hefur heldur fundið náð fyrir augum meiri hl. Alþ., af því að þær till. mundu þýða það að einhverju leyti, að tekinn væri spónn úr aski þeirra auðugu í þessu landi, í staðinn fyrir, að þetta eru aðeins nýjar álögur á almenning, sem hér er komið frv. um. Ég vildi aðeins segja þetta út af orðum þeim, sem féllu hjá hv. 5. þm. Reykv.



Herra forseti. Ég var aðeins að gera grein fyrir og samanburð á afstöðu minni og afstöðu hv. 2. þm. Reykv. (EOl). Ég er alltaf mótfallinn því, að jöfnuður sé fenginn á fjárl. með nýjum álögum, og lagði beinlínis til, að jöfnuðurinn yrði fenginn með lækkuðum greiðslum. Hv. 2. þm. Reykv. og flokkur hans eru alveg á gagnstæðri skoðun og greiddu atkv. á móti þessum till. og felldu þær, og þar af leiðandi segi ég: Þeirra ástæður til þess að vera á móti tekjuöflunum hljóta að vera allt aðrar en mínar.

Hvað voru það margir af flokksbræðrum hv. 5. þm.. Reykv., sem greiddu atkv. á móti sparnaðartill. hans?

Ég geri ráð fyrir, að þeir af þeim, sem voru á móti þeim till., verði með þessum till., sem koma fram í þessu frv. En þeir menn; sem voru á móti þeim till. og á móti þessum till. líka, sem hér eru á ferð, hygg ég, að séu í mjög miklum vanda. Það er eftir af þeim að gera grein fyrir, hvernig þeir hugsa sér að ná jöfnuði á fjárl.



Herra forseti. Ég sé satt að segja ekki, hvað vinnst með því að vísa þessu máli til n., nema einhver töf, því að ég geri ráð fyrir, að flestallir hv. þm. sjái þörfina á því að fallast á þetta tekjuaukafrv. Þetta frv. er komið frá hv. fjhn. Ed. Það hefur misprentazt á þskj., að það sé komið frá fjvn., og það var afgr. í hv. Ed. án þess að það færi til n. Og ég óska, að það verði borið upp í hv. þd., ef haldið er fast við það, að málið fari til n.



Herra forseti. Ég hef lagt til, að þetta frv. fari til hv. fjhn., og ég er mjög ósammála hæstv. ráðh. um það, að hér vanti engar upplýsingar. Ég sé t.d. ekki af þessu frv., hve mikið er meiningin að hækka tóbaksvörurnar nú, þegar þetta er orðið að lögum. Og ég sé heldur enga áætlun um það, hve miklar tekjur þetta eigi að gefa í ríkissjóðinn. Þetta eru atriði, sem nefnd mundi væntanlega spyrja um og fá upplýst. Fyrir utan þetta er sjálfsagt að fylgja bæði þingsköpum og venju með því að láta málið fara til n., svo að það fái þinglega meðferð. Ég held því fast við till. mína um, að málið fari til n.

Forseti (BG): Ef orð stendur á móti orði um það, hvort mál skuli fara til n. eða ekki, þá verð ég að leggja það undir dóm hv. þd. sjálfrar, hvort hún vill vísa málinu til n., og verður nú borið undir atkv., hvort vísa skuli þessu máli til n. eða ekki.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að spyrjast fyrir um það hjá hæstv. forseta, hverju það sætir, að síðasta dagskrármálið er tekið af dagskrá. Og ég vildi beina þeim tilmælum til hæstv. forseta f.h. meiri hl. menntmn., að hann reyndi að hraða því máli.

Forseti (BG): Orsök þess, að málið er ekki til umr., er sú, að menntmrh. hefur tjáð veikindaforföll og hefur ekki getað sótt þennan fund í dag. Hefur verið lýst yfir af forseta Sþ. áður, að af þessari ástæðu liggi nú fyrir beiðni frá menntmrh. um, að frestað sé afgreiðslu málsins og honum verði gefinn kostur á að taka þátt í umr. Þótti sanngjarnt að verða við þessari beiðni, þar sem hér er um fyrstu bón að ræða og málið snertir mjög rn. hæstv. menntmrh.



Herra forseti. Ég skal ekki deila á forseta fyrir þetta, úr því að menntmrh. er veikur. En ég vil benda á, að þessu máli hefur einu sinni verið frestað áður, að því er forseti sagði mér fyrir beiðni eins nm. í menntmn. Ég skal ekki átelja það, en vildi mælast til þess við forseta að ýta heldur undir málið.