Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjármálaráðherra (JÞ): Jeg vil einungis leyfa mjer að bera fram þá ósk, að þessi hv. deild vilji í meðferð fjárlaganna sýna sömu varfærni við útgjöld ríkissjóðs eins og hv.Nd. hefir sýnt. Um ástæðurnar fyrir þessari ósk vil jeg vísa til skýrslunnar um fjárhag landsins frá hæstv. fyrv. fjrh. (KlJ) við 1. umr. fjárlaganna í hv.Nd. og minnar skýrslu við 3. umr.

Jóhannes Jóhannesson Fjárlagafrv. kemur talsvert fyr til þessarar hv. deildar en átt hefir sjer stað undanfarið, og er það hv.fjvn.Nd. og þeirri hv. deild til sóma. Sem formaður fjvn. þessarar hv. deildar vil jeg taka það fram, að nefndin hefir fullan vilja á að hraða fjárlögunum svo, að þingið þurfi ekki þeirra vegna að standa lengur yfir en nauðsynlegt er vegna annara mála. Jeg vil einnig taka það fram fyrir hönd nefndarinnar, að henni er fullkunnugt um, hvernig fjárhag vorum er komið, og mun taka fult tillit til hans í meðferð málanna, eftir því sem fært er.

Forseti (HSteins): Jeg vil benda á það, að þetta frv. er stórgallað, og gæti þessvegna verið ástæða til að vísa því frá. í byrjun 1. gr. stendur: „Fjárveitinganefnd neðri deildar skal skipuð í lok hvers þings, fyrir það þing, er halda skal næst á eftir.“ Þarna er ekki tekið fram, hvort sameinað þing eigi að kjósa í fjárveitinganefnd eða aðeins neðri deild. En 2. málsgrein hljóðar svo: „Nú fara fram almennar kosningar til Alþingis, og skal þá skipað í fjárveitinganefnd neðri deildar með hlutbundnum, skriflegum eða símuðum kosningum allra þingmanna, sbr. 17. og 48. gr.“ Hjer er farið fram á kosningu af hálfu allra þingmanna. Ef samræmi á að vera hjer á milli, virðist mega draga þá ályktun, að allir þm. eigi að kjósa í nefndina, jafnvel þó að þingkosningar hafi ekki farið fram. Verður ekki annað sagt en að það ríði í bág við stjórnarskrána. Hún gerir ráð fyrir, að hver deild kjósi í nefndir innan deildarinnar, en ekki sameinað þing. Annar aðalgallinn er sá, að ætlast er til, að nefndin sje kosin áður en þingmenn eru orðnir starfshæfir, áður en þeir hafa unnið eið að stjórnarskránni, áður en kjörbrjef þeirra eru prófuð, áður en þingmenn eru orðnir þinghæfir. Þessir gallar gera það að verkum, að frv. er algerlega óaðgengilegt eins og það er. En í því trausti, að bæta mætti úr göllunum í nefnd, vil jeg leggja til, að frv. verði umræðulaust vísað til hv.allshn.

Flm. (Jónas Jónsson) Eins og hv. deildarmenn mun reka minni til, gat jeg þess í umr. um verðtollinn, að komið gæti til mála að færa hann einnig yfir á þær vörubirgðir, sem fyrirliggjandi væru í landinu, af hinum tollskyldu vörum. En þar sem hæstv. fjrh. (JÞ) hefir ennþá ekkert svar gefið viðvíkjandi þessu atriði, taldi jeg rjett að láta frv. það, sem hjer liggur fyrir, koma fram. Því að það er önnur leiðin af tveimur, sem fara þarf í þessu máli. Fyrsta hugsanlega leiðin er sú, að stjórnin geri nú þegar ráðstafanir til að halda niðri verðinu á hinum fyrirliggjandi vörubirgðum. En önnur sú, sem frv. þetta fer fram á, að hinn sami verðtollur verði einnig látinn ganga yfir þær vörubirgðir, sem til eru af þeim vörutegundum, sem tollur þessi nær til, þegar lögin gengu í gildi. Jeg skal strax játa, að jeg tel fyrri leiðina æskilegri, að reynt yrði að halda verðinu niðri á vörunum, og gegn því eru það engin rök, sem sumir háttv.þm. hafa viljað halda fram, að verðið á fyrirliggjandi birgðum myndi ekki verða hækkað í skjóli verðtollsins, því að altaf má um það deila fram og aftur, hvort vörurnar hafi verið hækkaðar eða ekki. En eftir allri verslunarvenju má fullkomlega gera ráð fyrir, að allar fyrirliggjandi vörubirgðir, sem tollur þessi nær til, verði hækkaðar, að því er honum nemur, þegar lögin eru alment farin að verka. Þar sem nú ekki bólaði á neinu frá hæstv. stjórn í þá átt að halda verðinu niðri, taldi jeg skyldu mína að koma fram með þetta frv. Þá hefir því verið haldið fram, að erfitt myndi fyrri verslunarhús, sem ættu sinn helminginn af hvoru, gömlum og nýjum vörubirgðum, að gera mun á verði þeirra, en jeg hygg, að það sje auðvelt, með þeirri leið, sem frv. fer fram á, og þó að ýmsir óttist, að ef sú leið verður farin, þá þurfi að endurgreiða einhverjum toll þennan, þegar lögin ganga úr gildi. En ekkert beint samband er á milli í þessum efnum. Það eru ekki sömu menn, sem eiga birgðir nú og kunna að eiga. Þá geta það orðið alt aðrir menn. Er þetta því út af fyrir sig engin ástæða. Jeg tel nú rjett, að máli þessu verði vísað til nefndar, að umræðunni lokinni, og þá vitanlega til fjhn.

Fjármálaráðherra (JÞ): Jeg mun hafa getið þess í umr. um verðtollinn, að því er snertir þetta atriði, að halda verðinu niðri á hinum fyrirliggjandi vörubirgðum, eða að leggja gjald á þær, að jeg sem fjrh. myndi síst verða á móti því, ef þingið sæi sjer fært að ganga inn á hina síðarnefndu braut. En enn sem komið er hefir ekki verið hægt fyrir stjórnina að gera neinar ráðstafanir til að halda verðinu niðri á hinum fyrirliggjandi vörubirgðum, þar sem legið hefir fyrir þinginu að láta verðtollinn ná einnig til þeirra. En jeg skal geta þess, að aðgæsla hefir verið höfð á því, hvort hinar stærri verslanir hjer hafi hækkað vörubirgðar sínar, síðan innflutningsbannið og verðtollurinn gengu í gildi, og hefir reynst, að þær hafi ekki hækkað. Um þetta er vitanlega ekki hægt að segja í hverju einstöku tilfelli, en eins og jeg tók fram, hafa hinar stærri verslanir ekki hækkað birgðir sínar. Háttv. flm. (JJ) gerði ráð fyrir, að frv. þessu yrði vísað til nefndar, og er jeg ekkert á móti því. Skal jeg því fylgja þingsköpum og ræða ekki einstakar greinar þess nú, heldur geyma það til 2. umr.

Flm. (Jónas Jónsson) Jeg hjelt, að hæstv. fjrh. (JÞ) myndi nota tækifærið til þess að skýra þinginu frá, hvað hann ætlaði að gera til þess að halda vöruverðinu niðri, ef frv. þetta yrði ekki samþykt. Þar sem þurfa mun ný lög til þess að skipa verðlagsnefnd, vil jeg óska að fá nánari skýrslu frá honum um þetta atriði, því að vel gæti komið til mála, að jeg tæki frv. þetta aftur, ef jeg fengi áreiðanlegar upplýsingar frá hæstv. stjórn um það, að hún ætlaði að gera ráðstafanir til að halda niðri verðinu á hinum fyrirliggjandi vörubirgðum. Fái jeg þær ekki, læt eg frv. mitt halda áfram.

Fjármálaráðherra (JÞ): Jeg er ekki viðbúinn að svara spurningu háttv.flm. nú, og allrasíst þar sem það heyrir ekki undir mig, heldur hæstv. atvrh. (MG), en hann er nú bundinn við umr. í Nd. Annars er yfirleitt ekki hægt að krefjast þess, að stjórnin geti svarað svona fyrirspurnum fyrirvaralaust. En jeg held, að hún hafi heimild til að að gera það, sem þurfa þykir í þessu máli, en öðru máli er að gegna, hve hægt verður að framfylgja því. Annars vil jeg fyrir mitt leyti ekki gefa tilefni til þess, að flm. taki frv. aftur.

Flm. (Jónas Jónsson) Þar sem hæstv. fjrh. (JÞ) getur ekki að svo stöddu gefið neina von um, að gerðar verði ráðstafanir til að halda niðri verðinu á fyrirliggjandi vörubirgðum, finst mjer engin ástæða til að draga frv. til baka á þessu stigi málsins. En hafi stjórnin heimild til að gera ráðstafanir í þessu efni, og gera eitthvað í þá átt, er altaf hægt fyrir hana að komast að samkomulagi við mig, um að taka frv. þetta aftur.