Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur athugað mál þetta og gefið út nál., sem prentað er á þskj. 309. N. hefur orðið sammála um það, að nauðsynlegt sé að fresta samkomudegi reglulegs Alþingis til haustsins, en einstakir nm. hafa áskilið sér rétt til þess að hafa óbundnar hendur um að flytja brtt. um, hvaða dag Alþ. skuli saman koma í síðasta lagi. Kom það til út af því, að nokkrir nm. höfðu þau ummæli að þeir teldu heppilegt, að þingið kæmi eigi fyrr saman en. 10. okt., sökum mikilla anna á þessum tíma, og töldu sumir nm., að það yrði þeim mikils virði, ef þingið kæmi saman þann 10. okt. í stað 1. okt. Á þskj. 310 eru prentaðar þær breyt., að síðasti dagurinn, sem ríkisstj. sé heimilt að kalla þingið saman til funda, sé 10. okt. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um mál þetta.



Herra forseti. Hv. frsm. hefur nú vikið að brtt. þeim, sem við flytjum í máli þessu, og mér er óþarft að bæta þar miklu við, en læt nægja að vísa til ummæla hans. Mönnum, sem koma til þings utan af landi, er það mikils virði að þurfa ekki að mæta fyrr en þann 10. okt. í stað 1. okt. Hvað snertir afgreiðslu fjárl., þá sé ég ekki, að þessi frestur breyti miklu. Ef vegur er að ljúka afgreiðslu fjárl. fyrir jól, þá hefur ríkisstj. heimild til þess að kalla þingið fyrr saman. Að öðru leyti mun breyt. þessi ekki hafa nein sérstök áhrif. Ég vona, að hv. d. fallist á þessa breyt.



þar sem ég hef enga tryggingu fyrir því, að þm. hafi betri tíma til þingstarfa 10. okt. en 1. okt., get ég ekki tekið þátt í afgreiðslu þessa máls og greiði því ekki atkv. 2. gr. samþ. með 17 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: StgrSt, BÁ, FJ, GÞG, HÁ, HB, HelgJ, IngJ, JPálm, JS, JörB, PÞ, PO, SK, SkG, StSt, BG. ÁkJ, EOI, HermG, JörB, SigfS, SG greiddu ekki atkv. 12 þm. (ÁÁ, EmJ, EystJ, GTh, JóhH, JG, JJ, LJós, ÓTh, SB, SEH, StJSt) fjarstaddir. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 18 shlj atkv.



Herra forseti. Í fyrri hluta þessarar umr. var hv. þm. Ísaf. kominn inn á aðbúnað manna, sem sækja þyrftu til gjaldeyris- og innflutningsyfirvaldanna utan af landi. Hv. þm. taldi viðtökur þessara manna alls ekki svo slæmar. Það hefur nú oft verið kvartað yfir því, að erfitt sé að ná til þessara háu herra og menn þurfi jafnvel að bíða dögum saman til þess að ná tali af þeim, ef ekki vikum. Hv. þm. lýsti nú samt yfir því, að í fjárhagsráði hefðu meðlimir þess þriggja tíma viðtalstíma á viku hverri. Það kann nú að vera, að þar sé nú ekki mikil þröng sem sakir standa, en það stafar þá af því, að þessir háu herrar eru þá búnir að drepa menn af sér, og ég veit af nokkrum mönnum, sem kvartað hafa yfir því, að hv. þm. Ísaf, hefur ekki tíma til þess að ræða við þá. Ef því fólki fækkar, sem bíður á viðtalstímum, þá stafar slíkt af því, að þessir herrar drepa það af sér. Aðsóknin var mikil í haust, en það kann að vera, að menn séu orðnir uppgefnir á því að elta fjárhagsráðsmennina. En hvað viðkemur undirn. fjárhagsráðs, viðskiptan., þá er svo ástatt um hana, að troðningurinn er svo mikill, að það er nær útilokað, nema fyrir einstaka menn, að ná tali af henni. Menn þurfa að bíða vikum saman til þess að ná tali af undirn. fjárhagsráðs. Ég held, að það þýði ekkert að reyna að gylla það fyrir mönnum, og ég veit ekki annað en að á morgun komi nefndir frá bæjarstjórnum og hreppsnefndum utan af landi til þess að reyna að fá fram, að tekið verði eitthvað skár á móti þeim einstaklingum, sem fara á eigin spýtur til þess að hitta fjárhagsráð og til þess að kvarta yfir því, hvers konar afgreiðsla hefur verið á þessum málum. Hv. þm. Ísaf. fór svo nokkuð inn á það, að það hefði verið mjög mikið eftir af gömlum leyfum, sem þyrfti að framlengja. Æskilegt væri að fá upplýsingar um það, hvaða leyfi væru framlengd og eftir hvaða reglum. Því að eins og ég gat um, virðast engar reglur vera gildandi um það, eftir hverju farið er um úthlutun gjaldeyris- og innflutningsleyfa, og væri mjög ánægjulegt fyrir Alþ. að fá að vita, eftir hvaða reglum farið er um framlengingu leyfanna. Þá kom hv. þm. Ísaf. síðast í ræðu sinni inn á það, að ég hefði verið sérstaklega að tala um brtt. hv. þm. A-Húnv. og meðflm. hans. Ég hafði ekki tekið afstöðu til þess máls, en ég benti á, að það væri skarð í þetta kontrolsystem, sem þyrfti að ráða bót á. Ég tók hins vegar ekki afstöðu til þess máls, sem hv. þm. Ísaf. talaði um, að ég hefði verið svo ánægður með og óskaði mér til hamingju með, að ef það væri samþ., þá væri samþ. að byggja sumarbústaði úti um landið. Það er vitanlega ákaflega hægt að banna með l. að byggja sumarbústaði úti um land. Og það er hægt með þess háttar aðferðum að koma í veg fyrir þá hluti, ef mönnum þætti eðlilegt að fara inn á þá braut í aðalatriðum, sem hv. þm. A-Húnv. var með. Aðalatriðið í ræðu hv. þm. Ísaf. snerist hins vegar um það, að hann sagði, að viðskiptan. teldi sig ekki hafa umboð til að ávísa á það, sem ekki væri til, og vildi hann gera það að aðalatriði í sinni ræðu, að gjaldeyrisskorturinn væri afsökun fyrir því að afgreiða ekki gjaldeyris- og innflutningsleyfi í tíma. Og þessi atriði í starfsemi fjárhagsráðs langar mig til að fara inn á. Ég hafði talið, að gjaldeyrisskorturinn afsakaði ekki að afgreiða ekki í tíma umsóknir um innflutning. Þegar áætlunarbúskapur er hjá þjóð, þá er vitanlegt, að það verður að afgreiða innflutnings og gjaldeyrisleyfi fyrir þeim hlutum, sem á að nota, það löngu fyrr en þeir eiga að koma til nota, að það sé t. d. búið að fá hráefnin hingað flutt, þegar á að fara að vinna úr þeim. Það þarf því að afgreiða leyfin þremur til sex mánuðum áður en reiknað er með, að hráefnin komi til landsins. Svo tekur það nokkuð langan tíma að vinna úr þessum hráefnum. Allur áætlunarbúskapur byggist á því að ávísa á það, sem ekki er til. Og ef hv. þm. Ísaf. og aðrir, sem með honum eru í fjárhagsráðl. hafa ekki skilið þetta, þá skil ég ekki, hvernig þeir taka að sér að starfa í þessu ráði. Þetta er það fyrsta í hugtakinu áætlunarbúskapur. Svo að það felst í því, ef um áætlunarbúskap á að vera að ræða, að það eigi að áætla, að á árinu 1948 komi íslenzku þjóðinni til með að áskotnast svo eða svo mikið af gjaldeyri. Og fjárhagsráði er gert að áætla um það, hve mikils gjaldeyris megi vænta, og svo hvernig heppilegast sé að verja honum. Og þegar við vitum. að t. d. ákveðin iðnaðarvara á að vera til í september, þá er gefið, að við verðum að gefa út gjaldeyrisleyfi fyrir hráefni til hennar í desember næst áður, ef það tekur sex mánuði að ná í vöruna til landsins og svo allt að því þrjá mánuði að vinna úr hráefninu þessa vöru. Allur áætlunarbúskapur byggist á því að ávísa á það, sem er ekki til, og að þetta sé gert í tíma, eftir raunhæfar áætlanir um það, hvaða líkur eru um það, hve mikill gjaldeyrir áskotnist til nauðsynlegra innkaupa. Ef hins vegar höfð væri sú aðferð, sem hv. þm. Ísaf. virtist gefa til kynna áðan sem mögulega leið, er hann spurði, á hvað ætti að ávísa, hvort það væru vörur, sem hér liggja - ef ætti að vísa á þær vörur, sem fluttar væru inn án þess að gjaldeyrisleyfi væri fyrir innflutningnum og ef þetta þýðir það, að bíða eigi með að gefa leyfin þangað til vörurnar eru komnar hingað til landsins, og það ætti að gilda um svo eða svo mikil verðmæti, þá þýddi það það, að vara sem ætti að vinna úr, kæmi óhæfilega seint til landsins. Það væri álíka óforsvaranlegt og ef fiskimaður færi þá fyrst að hugsa fyrir netum, þegar hann sér síldina vaða. Það er alveg gefið, að áætlunarbúskapur verður að byggjast á því, að höfð sé forsjálni viðkomandi innflutningnum og reiknað með innflutningnum löngu áður en þarf að fara að nota vörurnar, sem inn eru fluttar. Vitanlega getur brugðið um það til beggja handa. hvernig um gjaldeyrisöflun fer hjá fiskveiðiþjóð eins og okkur. Og meira að segja stórþjóðir, sem byggja útflutning sinn á landbúnaði, geta ekki reiknað út með neinni vissu framleiðslu sína fyrirfram. En engri þjóð, sem tekið hefur upp áætlunarbúskap, hefur dottið í hug annað en að beita þessari reglu, að ávísa á það, sem er ekki til. Því áætlunarbúskapur þýðir það að áætla um mörg ár fram í tímann um framleiðslu og gjaldeyrisöflun eftir skynsamlegum rökum um það, hvað muni verða til af framleiðsluvörum og gjaldeyri á hverjum tíma. Ef fjárhagsráð ætlar að byggja upp Sogsvirkjunina og Þjórsárvirkjunina og ætlar sér aldrei að ávísa á annað en það, sem er til, þá er ég hræddur um, að það gangi seint að koma hlutunum upp. Ég veit líka, til hvers þetta fyrirhyggjuleysi hjá fjárhagsráði muni leiða. Ég býst við, að fyrst fjárhagsráð hefur tekið upp þá aðferð að, vilja ekki ávísa á það, sem er ekki til, sem sagt hefur enga áætlun um þessa hluti, þá muni það verða til þess, að keyptar verði inn vörur, sem eru dýrari en hægt væri að framleiða þær hér. T. d. þegar þvottaefni vantaði á Íslandi, þá sá ég einhvers staðar, að þvottaefni hefði verið keypt inn frá Ítalíu, sem var mörgum sinnum dýrara en það, sem hér hafði verið framleitt. Ef áætlunarbúskapur væri það, sem gilti hjá fjárhagsráði, þá hefðu verið gerðar ráðstafanir til þess, að hægt hefði verið í tæka tíð að kaupa inn hráefni til þess að framleiða þvottaduft, til þess að ekki hefði þurft að kaupa það við óhagstæðara verði frá útlöndum en hægt var að framleiða það með hér. En það þarf mörgum sinnum meiri gjaldeyri til þess að kaupa þessa vöru tilbúna frá útlöndum en að kaupa inn hráefnið í hana, ef forsjálni væri gætt til þess. Ég býst við. að þetta ráðleysi hjá fjárhagsráði leiði líka til annars hlutar. Þegar fjárhagsráð og viðskiptan. þess láta undir höfuð leggjast að gefa út þessar ávísanir, gjaldeyrisleyfin, í tæka tíð, þá þýðir það það, að svo eða svo margir kaupsýslumenn brjóta l. með því að kaupa erlendis frá svo og svo mikið af vörum, sem engin leyfi hafa verið gefin út fyrir. Og ég spyr hv. þm. Ísaf. sem meðlim í fjárhagsráðl. hvort rétt sé, að þrátt fyrir það, að auglýst var í haust, að nú mundu framkvæmd verða l., sem banna mönnum að flytja inn vörur án þess að hafa áður fengið gjaldeyris- og innflutningsleyfi fyrir þeim, þá liggi hér vörur, sem þannig hafa verið fluttar inn, fyrir tugi millj. kr., svo sem vefnaðarvara fyrir 15 til 20 millj. kr., sem hinir og þessir menn hafi flutt inn, annaðhvort undirstungnir um það af yfirvöldunum, að ekki yrði tekið hart á því, þó að þeir flyttu þannig inn, eða þá sem hafa verið svo frekir, að þeir hafi gert það af því, að þeir hafi þótzt vita, að með frekju sinni mundu þeir hafa það fram, að fyrir vörum, sem þannig væru komnar til landsins, mundu sjálfsagi fást innflutningsleyfi, og þá kannske til þess að bjarga landinu frá vöruskorti. Er það meiningin nú að láta þá, sem flutt hafa inn vefnaðarvörur á þennan hátt, þrátt fyrir bann laganna, fyrst og fremst fá leyfi til þess að fá að flytja slíkar vörur inn, og eiga þeir einir að fá að flytja vörur inn, sem flytja þær inn þannig vörur, sem þá sumar eru nauðsynjavörur, en aðrar ekki nauðsynlegt fyrir okkur að flytja inn. Það að fjárhagsráði hefur undir þessum kringumstæðum ekki þótt rétt að gefa út gjaldeyrisleyfi í tíma, og það út frá þeirri meginreglu, sem hv. þm. Ísaf. var að tala um, að vísa ekki á það, sem er ekki til, hefur orðið til þess, að framtakssamir einstaklingar hafa brotið l. og flutt inn vörur án þess að hafa áður fengið gjaldeyris- og innflutningsleyfi. Þetta setur óorð á stjórnarfarið í þessum efnum, þannig að menn álíta, að það sé ekki nema slóðaskapur, sem hér komi til greina um að veita leyfi fyrir þessum vörum. Og að þessir einstaklingar taka sér fyrir hendur að flytja inn á þennan hátt, sem ég hef greint, er af því að þeir hugsa, a. m. k. sumir hverjir, að ef þeir ekki gerðu það, þá hefði með því að flytja ekki inn á þennan hátt skapazt enn þá meira öngþveiti. Það er þokkalegt ástand í þjóðfélaginu, þegar svona er komið! - Mig langar til að spyrja hv. þm. Ísaf., hvort það sé svo, að auk þess sem innflutningur fari fram án kontróls, þá eigi sér stað þar að auki sá innflutningur hér á landi sem undirdeild fjárhagsráðs leyfi, að menn flytji inn bara án innflutningsleyfa fjöldann allan af vörum, en fái síðan innflutningsleyfi hjá n., kaupi síðan dollara á svörtum markaði suður á Keflavíkurflugvelli og greiði með dollurum, og jafnvel einstök firmu hafi þessar vörur, sem keypt eru með þessum innflutningsleyfum og þessum dollurum, og hvort það sé regla fjárhagsráðs að leyfa innflutning þannig og eftir hvaða reglum sé farið um slík innflutningsleyfi, sem þannig eru gefin út. Ég segi þetta ekki sérstaklega til þess að álasa fjárhagsráði og viðskiptan., þó að þeir gefi innflutningsleyfi fyrir þess háttar innflutningi inn í landið. Það er ekki nema eðlilegt, að viðskiptan. fari inn á svona óviðkunnanlegar aðferðir, þegar ríkisstj. gengur á undan með því fordæmi að leyfa mönnum að smygla inn í landið í eins stórum stíl og þeir vilja hvaða vörum sem þeir óska að flytja hér inn. Ég ætla ekki sérstaklega að álasa fjárhagsráði eða þess undirn. fyrir þær aðfarir, þegar þeir, sem í þessum n. eru, hafa þá menn yfir sér, sem þetta gera. Það er kannske eins gott að láta menn kaupa inn vörur svona hér í Rvík eins og að menn kaupi vörur suður á Keflavíkurflugvelli. En ég nefni þetta sem dæmi um það, hvers konar upplausn er í því ríkiskerfi, sem hefur þetta svona. Í l. um fjárhagsráð segir svo. með leyfi hæstv. forseta. í 3. gr. þeirra laga: „Fjárhagsráð semur fyrirfram fyrir hvert ár áætlun um heildarframkvæmdir. Fyrir yfirstandandi ár semur ráðið áætlun þessa svo fljótt sem auðið er og að svo miklu leyti sem við verður komið. Í áætlun þessari skal gerð grein fyrir kostnaði við allar stærri framkvæmdir, svo og með hverjum hætti fjár skuli aflað, enda skal kveða á um það, í hverri röð framkvæmdir skuli verða, svo að vinnuafl og fjármagn hagnýtist þannig, að sem mest not verði að. Enn fremur semur fjárhagsráð fyrir hvert ár heildaráætlun um útflutning og innflutning þess árs, magn og verðmæti. Skal áætlun þessi miðast við það að hagnýta sem bezt markaðsmöguleika og fullnægja sem hagkvæmast innflutningsþörf landsmanna. “ Síðan segir í 6. gr., með leyfi hæstv. forseta: „Jafnhliða því sem fjárhagsráð semur áætlun þá um heildarframkvæmdir, er áður greinir, skal það og gera sérstaka áætlun um framkvæmdir ríkisins áður en fjárlög eru samin ár hvert, og sé við samningu þeirrar áætlunar, er ríkisstjórnin og Alþingi geti haft til hliðsjónar, stefnt að því að tryggja landsmönnum öllum næga atvinnu. en koma jafnframt í veg fyrir ofþenslu.“ Sem sé, næst á eftir þeirri stefnuskrá ríkisstj., sem er í 2. gr. fjárhagsráðsl., kemur 3. gr. um það að semja áætlun um framkvæmdir ríkisins. Þessi gr. var enn þá ákveðnari, þegar hún kom frá ríkisstj. Ég benti á, að ekki væri rétt að gera áætlun um hverja einustu framkvæmd í landinu. Þessi áætlun er aðalverkið, sem fjárhagsráð á að vinna. Þessa áætlun um heildarframkvæmdir ber fjárhagsráði, ásamt áætlun um framkvæmdir ríkisins, að hafa lagt fyrir ríkisstj. og Alþ. áður en fjárl. eru samin ár hvert. Þessi áætlun er ekki komin fram enn. Og af fjárhagsráði eru það bein lögbrot, að það hefur ekki lagt fyrir Alþ. í tíma þessa áætlun, eða ef þessir hv. menn, sem settir voru í þetta ráð, ekki treysta sér til að gera þessa áætlun, hafa þá ekki sagt: Við treystum okkur ekki til þess. - Hér hafa verið settir ákveðnir menn til þess að vinna ákveðið verk, sem lagafyrirmæli eru um, að skuli unnið, og ákveðið er í l., á hvaða tíma skuli vinna það, og svo er verkið ekki unnið. Þetta er lagabrot. Og það er ekki hægt að skjóta sér undan þessum l. Þau eru samin af ríkisstj., sem sjálf setur sér verkefni, sem hún ætlar að láta framkvæma og setur sína menn í það. Og ef hv. þm. Ísaf. dettur í hug í þessu sambandi að fara að tala um áætlun nýbyggingarráðs og að hún hefði ekki verið til, nema að nokkru leyti, þá voru þar að verki menn, sem voru klárari á það, hvað þeir treystu sér til að gera. Þeir slógu einmitt þann varnagla, að byrjað skyldi á framkvæmdum áður en áætlun væri lokið. Og engin takmörk voru sett um það, hvenær hún skyldi vera búin. En sú ríkisstj., sem tók við völdum á eftir, ætlaði nú aldeilis að vinna vel! Það skyldi nú verða sú stjórn hjá henni á þjóðarbúskapnum, að ekkert færi nú í handaskolum, sem ætti að gera. Þess vegna var kveðið svona skarpt að orði og gerðar svona háar kröfur. Og þessar kröfur voru gerðar að lagafyrirmæli. Þess vegna er um það að ræða, að fjárhagsráð og hæstv. ríkisstj. brjóta nú gagnvart Alþ. l., sem Alþ. hefur sett eftir ósk hæstv. ríkisstj. sjálfrar. l., sem eru aðallögin, sem sú ríkisstj. hefur óskað eftir að fá samþ. á Alþ. Þetta eru aðallögin, sem ríkisstj. kemur fram með, og eru um nýja stefnuskrá. Nú er það svo, að ekki aðeins fjárl. koma of seint fram hjá ríkisstj., heldur hefur líka fjárhagsáætlunin um þjóðarbúskapinn ekki verið lögð fram, sem átti að liggja frammi. Ég býst við, að fjárhagsráð hafi ekki þá afsökun, að það hafi of litlum vinnukrafti á að skipa. Meðan nýbyggingarráð starfaði, var alltaf talið eftir, að fólk ynni þar. Ég býst hins vegar við, að aukið hafi verið stórum starfslið hjá fjárhagsráði, frá því sem nýbyggingarráð hafði. En ég geri ráð fyrir, að fjárhagsráð hafi gert þau mistök, sem margar n. hafa gert hér á landi, að sökkva sér niður í aukaatriðin, en gleyma meir aðalatriðunum. Ég býst við, að fjárhagsráð hafi sökkt sér niður í það að athuga, hvaða byggingar skyldi leyfa að byggja á landinu. En það var alls ekki það verk, sem það fyrst og fremst átti að vinna. Þetta er eins og sýki hjá mörgum mönnum, sem gerir þeim mjög óhægt að starfa, að sökkva sér um of niður í daglegar áhyggjur, í stað þess að vinna að aðalatriðunum í því, sem n. eiga að starfa að. Þess vegna er það svo, að grundvöllurinn, sem átti að leggja fyrir þjóðarbúskap Íslendinga árið 1948, hefur alls ekki verið lagður. Þar hafa verið brotin l. Það hefur verið svikizt um að vinna að þessu og þess vegna byggjum við jafnmikið í lausu lofti eins og áður viðkomandi þjóðarbúskapnum. Og auk þess sem ekki hefur komið fram nein áætlun um heildarframkvæmdir í landinu, þá hefur ekki heldur legið fyrir nein áætlun um útflutninginn. Sú áætlun er ekki farin að sýna sig enn þá. Það er ekkert farið að koma fram, sem bendi til þess, að farið sé að vinna að því að framkvæma meira að segja neina leynilega áætlun, sem samin hefði verið í þessa átt. Mér sýnist líka, að starfsemin hvað snertir útflutning Íslendinga sé þannig, að það sé yfirleitt varla unnið að því að reyna að selja vörur okkar. Það mun nú ekki vera búið að gera samninga nema við eitt einasta land um þetta. Og áætlunin um sölu afurða okkar mun vera hjá fjárhagsráði og hefur ekki legið fyrir Alþ. enn þá. Það væri ákaflega gott að vita, hvers konar áætlunarbúskapur þetta er hjá fjárhagsráði og ríkisstj., hæstv., hvað það er, sem þessir aðilar ætla sér með því að sleppa að semja þessa áætlun, sem við gætum svo byggt á áætlun um innflutning okkar. Mig langar í þessu sambandi alveg sérstaklega til þess að beina þeirri spurningu til hv. þm. Ísaf. sem fjárhagsráðsmanns, hvernig háttað sé starfsáætlunum um heildarframkvæmdir á t. d. sviði þeirrar stóriðju, sem hefur með iðnað að gera, eins og t. d. fiskiðjuversins. Það var sagt hér frá því fyrir skömmu í blöðum bæjarins, að þetta fiskiðjuver eða þessi niðursuðuverksmiðja starfaði ekki nema að nokkru leyti á móts við það, sem hún gæti, vegna þess að það vantaði rekstrarfé og hráefni til hennar, svo sem blikk í dósir. Nú hefur það sýnt sig, að þetta fiskiðjuver hefur unnið úr Faxaflóasíld óvenju góðan mat, sem gengið hefur vel að selja hér í Rvík, sem sannar að þessi niðursoðna síld er óvenju góður matur. Og vegna þess hve hægt er að selja þessa niðursoðnu síld ódýrt, þá eru allar líkur til, að við getum fengið þarna góða útflutningsvöru, sem muni verða samkeppnisfær á markaðinum í Evrópu. Og það mundi verða okkur stór ávinningur að þurfa ekki að bræða alla síld, sem veiðist í Hvalfirði. Hvað líður nú áætluninni um innflutning á blikki í dósir? Og hvað líður samningum við Landsbankann um að tryggja rekstrarfé til þessarar verksmiðju? Við vitum að þessi verksmiðja er ekki rekin nema að nokkru leyti, miðað við afkastagetu verksmiðjunnar, og þessu er borið við að rekstrarfé vanti og blikk. Það er borið við gjaldeyrisskorti hér. En það er hins vegar vitað, að það er hægt að fá meiri gjaldeyri með því að sjóða niður síldina en með því að bræða hana. Og það er gert ráð fyrir því í l. um fjárhagsráð, að það eigi að keppa að því marki að fullvinna úr framleiðsluvörum okkar hér innanlands. Hvernig stendur þá á þessum aðförum? Er kannske verið að reyna að láta þetta fiskiðjuver ganga með tapi til þess að hægt sé að segja, að það borgi sig ekki fyrir ríkið að reka Það til þess að svo á eftir sé hægt að selja það til einstakra braskara? Og hvaða afskipti hefur fjárhagsráð haft til þess að tryggja þessu iðjuveri að geta fengið gjaldeyri til þess að kaupa inn umbúðir og til þess að tryggja því rekstrarfé? Hefur starfsemi fjárhagsráðs eingöngu gengið í þá átt að koma í veg fyrir, að menn geti byggt yfir sig, þó að þeir eigi nóg sement til þess? Hefur verið stuðlað að því að koma gjaldeyrisframleiðslu okkar í það horf, að hún sé með fullum krafti? Það hefur orðið svo um starfsemi og afskipti ýmissa n. viðkomandi rekstri hér á landi, að full ástæða er til að gera það að umtalsefni hér á Alþ. Hv. 3. þm. Reykv. getur vafalaust líka upplýst eitthvað um þetta, af því að hann hefur setið á fundi, sem kaupsýslumenn hafa nú, og af því að hann líka er formaður Verzlunarráðsins. Og ég vildi, að hann gæfi upplýsingar um það, hvort það er satt, að ákveðið firma utan Rvíkur hafi verið búið að selja síldarmjöl eða fiskimjöl erlendis og óskað eftir útflutningsleyfi fyrir því, sennilega á góðu verði, en að þess hafi verið krafizt af samninganefnd utanríkisviðskipta, að firmað gæfi upp, hvert það ætlaði að selja mjölið, og á eftir hafi svo komið tilkynning til þessa firma hér frá viðkomandi firma erlendis um, að annar aðili hér hafi boðið sams konar vöru á lægra verði en þetta fiskimjöl eða síldarmjöl var boðið, sem hér var um að ræða, að sótt var um útflutningsleyfi fyrir. Það er orðið fullkomið íhugunarmál, ef ástandið er orðið þannig í þeim n., sem um þessi mál fjalla hér á landi, að ekkert öryggi sé til fyrir venjulegan verzlunarrekstur, þannig að kontrólið sé notað til þess að frádæma viss fyrirtæki á þennan hátt frá markaðssamböndum og trúnaðarbrot framin til þess að undirbjóða þá menn, sem vilja selja út vörur, en þeir menn reknir frá störfum, sem reyna að hindra, að slík trúnaðarbrot séu framin gegn þjóðinni. Það er náttúrlega í samræmi við ríkisstj. og starfsemi hennar og n. hennar að hjálpa til þess, að vara okkar sé undirboðin á erlendum markaði. Þetta virðist miða allt saman í sömu áttina. Þarna liggur við, að bein skemmdarstarfsemi sé rekin. Og ég er hræddur um, að það verði ekki komizt hjá því, að þeir sem í þessum ráðum og n. sitja. verði að svara hér á Alþ. til þess, hvað þarna er verið að framkvæma. Hv. þm. Ísaf. lét þau orð falla í ræðum sinum hér nýlega, - það var kannske í útvarpsræðu hans. - að það hefði verið gengið út frá því, að hér væri full atvinna og fjárhagsráð hefði gert sínar áætlanir í sambandi við það. Mig langar til að spyrja hv. þm. Ísaf., hvernig fjárhagsráð reiknaði í sinni áætlun, að það mundi tryggja mönnum atvinnu í haust í sambandi við Faxaflóasíldina. Mig langar til þess að sjá þann hluta áætlunarinnar, sem fjallar um Faxaflóasíldveiðina, svo sem um það, hve mikinn vinnukraft hafi verið gert ráð fyrir, að sú veiði þyrfti, og hve mikils útflutnings mætti vænta af þeirri veiði. Og mig langar til að fá að vita, hvað átti að gera við þann vinnukraft, sem fór til að veiða þá síld, hefði Faxaflóasíldin ekki komið. Hv. þm. Ísaf. talaði hér í útvarpið. O-já, það voru nú ekki vandræðin þeim megin. Og tónninn í ræðunni var: Við höfum nú séð fyrir öllu, það er nú ekki hætta á atvinnuleysi. - En ég vil, að hv. þm. Ísaf. leggi fram áætlun fjárhagsráðs um það, hvernig átti að ráðstafa vinnukraftinum hér í vetur, ef Faxaflóasíldin hefði ekki komið. Vinnukrafturinn og hagnýting hans er fyrsta spursmálið í öllum áætlunarbúskap. Og ef hv. þm. kynnir sér það, sem fjmrh. Norðmanna áleit um þetta árið sem leið, þá mun hann komast að raun um, að fyrsta atriðið í áætlun Norðmanna er ráðstöfun vinnukraftsins. - Það er eðlilegt, að hv. þm. Ísaf. vilji komast hjá því að ræða þessi mál, enda er hann ekki stöðugur hér á fundi nú. Því að það er slempilukka, en ekki fyrir forsjálni fjárhagsráðs, að ekki hefur verið atvinnuleysi hér í vetur. Því að í sínum útreikningum hefur hvorki hæstv. ríkisstj. né fjárhagsráð gert ráð fyrir Faxaflóasíldinni. Þá er enn fremur gert ráð fyrir því í l. um fjárhagsráð, að það hafi samvinnu við ríkisstj. og við lánsstofnanir í landinu, og þá m. a. Landsbankann um það, ef nauðsyn krefur, að séð verði fyrir fjárþörf til ýmissa framkvæmda. Mjög gott væri nú að fá að vita, hvernig þær samræður hafa farið fram, hve margir fundir hafi verið haldnir í bankaráði Landsbankans eða hvort látið hefur verið nægja að tala við formann bankaráðs, það mun vera sami maður, sem semja ætti þá við bankaráð. Eða ef hann hefur ekki viljað láta slíkt eintal sálarinnar nægja, væri gott að fá að vita, hvort hann hefur spurt einhvern bankastjóranna og leitazt við að komast eftir því, hvað hægt væri að gera til þess að tryggja ýmsum fyrirtækjum rekstrarfé. - Nei, viðkomandi áætlunum, sem fjárhagsráð átti að gera, liggur ekkert fyrir Alþ. um, að ráðið hafi neitt þar að unnið. Það hafa verið búin til l. um að gera þetta allt, sem ég hef talið. En þau l. hafa verið þverbrotin. Ég skal nú ekki fara að ræða það, hvað þessu muni valda, hvernig þarna er komið. En ég læt nægja að slá því föstu, að þarna er um lögbrot að ræða. Og það má ekki minna vera en að slíkt mæti gagnrýnt hér á hæstv. Alþ. En það var þannig, þegar verið var að ræða um l. um fjárhagsráð, að þá var ekki samkomulag innan ríkisstj. um það. hvað fjárhagsráð ætti að vinna. Hæstv. forsrh. taldi, að með þessum lagaákvæðum ætti að koma á áætlunarbúskap á Íslandi, og ég tók þá undir þessi orð hans. Hins vegar sagði hæstv. dómsmrh., að af hálfu Sjálfstfl. væri ekki óskað eftir áætlunarbúskap. Þegar því þessi l. um fjárhagsráð voru samþ., var ríkisstj. ekki sammála um þetta. Það eru í þessu efni tvær stefnur innan ríkisstj. Ég býst við, að út frá þessum forsendum hafi skapazt það ástand í framkvæmdum fjárhagsráðs, sem átt hefur sér stað að undanförnu, að ráðið hefur verið sjálfu sér sundurþykkt. Ég þykist sjá, að stefna Sjálfstfl. hafi sigrað. Og það, sem hefur komið út af þessu, eru örgustu höft, sem nokkru sinni hafa verið til á Íslandi. en enginn áætlunarbúskapur. Ég ætla ekki að fara að halda því fram, að þeir menn. sem fjárhagsráð skipa, eins og hv. þm. Ísaf., hafi ekki þekkingu á þessum málum og að þeir hafi ekki getað unnið að þessu þess vegna. Ég geri ráð fyrir, að þeir hafi aflað sér þeirrar þekkingar áður en þeir settust í það háa ráð og hafi aflað sér upplýsinga frá þeim þjóðum, sem eru búnar að koma á áætlunarbúskap hjá sér, svo sem Norðmönnum og öðrum, og aflað sér fyrirmynda. Og ég veit, að hv. þm. Ísaf. hefur haft sérstakt tækifæri til að kynna sér þetta, vegna þess að formaður fjárhagsráðs Norðmanna var hér í ár. Ég ætla ekki heldur að bera þessum mönnum á brýn hæfileikaleysi eða þess háttar. En það virðist vera deila innan ríkisstj. um það, hvort það eigi að framkvæma þennan áætlunarbúskap. Og afleiðingin verður svo margföld höft. Ég held, að engan þurfi að undra, þó að lítið hafi verið gert af fjárhagsráði til gagns, þegar athugað er, hve hæstv. ríkisstj. er þannig ósammála um þessa hluti, og þá einnig, hvað Framsfl. hefur sagt um það, hvaða ráðstafanir eigi að gera. - Ég geri ráð fyrir, að hæstv. Alþ. verði að rannsaka þann glundroða og vitleysu, sem orðin er í þessum efnum, og láta þetta til sinna kasta koma við fyrsta tækifæri. En einu vil ég frábiðja mig algerlega, og það er, að það sem verið er að framkvæma nú af fjárhagsráðl. eigi á einhvern hátt skylt við áætlunarbúskap eða sósíalisma. Það hefur einn af hv. fjárhagsráðsmönnum úr Sjálfstfl. sagt, að það væri í raun og veru sósíalismi, sem hér væri framkvæmdur. Þetta á þó ekkert skylt við sósíalisma. Það á meira skylt við dönsku einokunina en sósíalisma. sem hér er verið að gera. Það er nú í eitt ár búið að sýna sig, hvernig hæstv. ríkisstj. er búin að stjórna með þessari aðferð, sem hún hefur tekið upp. Og það hefði verið rétt að fá uppgjör frá fjárhagsráði um það, hvaða ráðstafanir það hefur gert til þess að búa í haginn fyrir þjóðina upp á framtíðina. Þegar nýbyggingarstjórnin var búin að sitja eitt ár og nýbyggingarráð, þá var búið að gera m. a. ráðstafanir til að kaupa inn 30 togara til landsins, það var gert í ágúst 1945. Og það var gert með það fyrir augum að bæta úr ástandinu ekki 1945, heldur 1947 og 1948, vegna þess að menn vissu, að það þyrfti að taka slíkar ákvarðanir þremur árum áður en þær áttu að koma að notum. Ríkisstj. hæstv. hefur nú haft heilt ár til þess að taka sínar ákvarðanir, sérstaklega gagnvart því, sem nauðsynlegt mundi verða fyrir þjóðina árin 1950 og 1951. og það hefur verið sleppt að taka þessar ákvarðanir. Afleiðingarnar af þessu koma niður á okkur á hinum seinni tíma, sakir þessa skorts á forsjálni og búhyggju, sem þarna á sér stað. Ef það á að vera meginreglan að ávísa ekki á það, sem er ekki til, þá býst ég ekki við, að það bætist mikið við kaupskipaflotann eða að hér verði reist ný fiskiðjuver eða stofnað til annarra stórframkvæmda og stóriðju. Og ef þeir, sem fara með þessi mál af hálfu ríkisstj., hafa þessa skoðun, að ekki megi ávísa þannig, þá er ekki von að vel fari. Og þó ætti hv. þm. Ísaf. að hafa sérstaka ástæðu til að skilja þessa hluti, þar sem hann er fulltrúi í fjárhagsráði af hálfu Alþfl. og Alþfl., a. m. k. í orði kveðnu, gengur út frá því, að hann berjist fyrir áætlunarbúskap, ekki aðeins til eins árs, heldur til fjögurra ára og jafnvel lengri tíma. Ég tel, þar sem tilefni hefur verið gefið til þess, óhjákvæmilegt að það komi fram á hæstv. Alþ., hvernig einstakir þm. líta á það hvernig fjárhagsráð hefur unnið og á aðgerðaleysi þess í þjóðmálum þeim, sem það átti að vinna að. Hv. þm. Ísaf., form. fjhn., ræddi hér nokkuð um þær till., sem fyrir liggja, og kom inn á að segja, að það vært undarlegt, að hér skyldi vera lagt til, að fjárhagsráð fengi útnefndar fleiri gjaldeyrisnefndir, þegar svona væri rótgróin ótrúin á fjárhagsráði. En það er ekki svo undarlegt. Þó að margt megi að störfum fjárhagsráðs finna, þá býst ég við. að ef settar væru upp gjaldeyrisnefndir sín í hverjum landsfjórðungi, kæmi það í ljós, að aðalatriðið er, að menn úti á landi séu ekki girtir frá fjárhagsráði með öðrum eins kínverskum múr og menn eru nú girtir frá fjárhagsráði og viðskiptanefnd, sem eru hér í Rvík. Ég býst við að það sé ekki fyrst og fremst spursmálið um mennina í þessu sambandi, að það verði neitt erfitt að fá hæfa menn í þetta úti um land, heldur er fyrst og fremst um að ræða þær starfsaðferðir. sem hafðar eru nú í þessu sambandi sem eru alveg óhafandi með tilliti til fólksins úti á landi. Og með því að taka svipaða menn og þá, sem eru í viðskiptan. hér í Rvík. í viðskiptan. í fjórðungunum úti á landi, þá væri með því tekið réttlátt tillit til landsmanna, sem heima eiga úti á landi, um gjaldeyrisskiptinguna, og þeir þyrftu þá ekki að sækja allt undir eina nefnd hér í Rvík. - Hv. form. fjhn. fannst nú líka undarlegt, ef það væru nú komnir fram nýir menn, sem vildu vernda dreifbýlið, og fannst það koma úr hörðustu átt, þegar Reykvíkingar og jafnvel Hafnfirðingar væru farnir að stuðla að slíku. Ég vona, að hv. form. fjhn. (ÁÁ) fari ekki að skoða það sem neina ólögmæta samkeppni við hann eða aðra hv. þm. dreifbýlisins, þá að fram komi þær raddir frá Reykvíkingum og Hafnfirðingum, að það þurfi að ýmsu leyti betur að vinna að framkvæmdum fyrir dreifbýlið en gert hefur verið. Það hefur frá upphafi verið skoðun verklýðshreyfingarinnar hér í Rvík, hvort sem meiri hluti hennar hefur fylgt Alþfl. eða Sósfl., að reykvískur verkalýður hefði beinlínis hagsmuna að gæta um það, að þannig væri búið að verkalýðnum úti á landi, að hann gæti búið við mjög mannsæmandi kjör. Og reykvískur verkalýður hefur alltaf stutt að því að hjálpa til að bæta kjör verkamanna og verkakvenna úti á landi. Og það er vegna samúðar við verkamenn úti á landi, sem við viljum vernda hagsmuni þeirra. Og það er ekki heldur til hagsmuna fyrir verkamenn í Rvík, að fólksstraumurinn verði svo mikill til Rvíkur., að menn, sem bornir eru í Rvík eða hafa átt þar lengi heima, geti ekki fengið inni nema í bröggum, heldur hitt að búið sé þannig að fólki úti á landi hvað atvinnu og húsnæði snertir, að það vilji hafast þar við. Það er þess vegna skynsamlegast beinlínis frá eiginhagsmunasjónarmiði verkalýðsins í Rvík og Hafnarfirði að aðstoða menn í dreifbýlinu í þeim kröfum, sem þeir nú gera til lífsins. Hv. form. fjhn. minntist á, hvernig það hefði verið með nýbyggingarráð og vald þess. Ég býst við, að þeir, sem í nýbyggingarráði voru, hafi skoðað það alveg sérstaklega sem hlutverk sitt að sjá til þess, að menn utan af landi ættu eins greiðan aðgang eða greiðari aðgang að því ráði en jafnvel Reykvíkingar. Og ég hef ekki orðið var við það, að það hafi verið kvartað um, að nýbyggingarráð hafi verið andvígt því, sem vinir hv. form. fjhn. og kjósendur og yfir höfuð dreifbýlið þurfti að fá framgengt, heldur var það þvert á móti þannig, að af nýbyggingarráði var gert það stærsta átak, sem gert hefur verið enn á þessu landi til þess að beina atvinnutækjum eins og togurum til byggðarlaga úti um land, til þess að tryggja, að þessi tæki söfnuðust ekki öll saman hér í Rvík og Hafnarfirði. Ég hygg því, að fáar kvartanir hafi komið frá dreifbýlinu yfir því, að nýbyggingarráð hafi verið sinnulaust um þess hag. Hins vegar kveður svo rammt að kvörtunum í garð fjárhagsráðs og viðskiptanefndar í þessum efnum, að á morgun koma hér saman í Rvík kjörnir fulltrúar frá hreppsn. og bæjarstjórnum á Norður- og Austurlandi til þess að bera fram kvartanir sínar við ríkisstj. og fjárhagsráð. Tala þessar aðgerðir sínu máli um það, hvernig þessar stofnanir hafa vanrækt að tryggja réttindi og hagsmuni þessara aðila undanfarið.



Herra forseti. Mér finnst ástæða til að vekja athygli á því, að það frv., sem hér á að ræða, er á þskj. 164 og fjallar um eftirlit með flutningi peninga íslenzkra og erlendra frá og til landsins. Það hefur sumpart ekki verið rætt mikið um efni þess hér undanfarið, þótt fluttar hafi verið ræður langar um ýmislegt annað. - Hv. 2. þm. Reykv. (EOl) flutti hér t. d. í dag mjög langa ræðu um ýmislegt, sem ekki er beinlínis viðkomandi þessu frv., þ. á. m. um áætlunarbúskap og hvernig ætti að framkvæma hann. Skal ég ekki fara langt út í þá sálma, en mér finnst hann satt að segja mjög einurðargóður maður, að hann skuli vera að tala um þessa hluti. - Það mun hafa verið árið 1911, sem sett voru á Alþ. l. um nýbyggingarráð. og samkv. þeim l. átti að skipa n., hvað gert var, er átti að sjá um framkvæmd þeirra. Aðalverkefni þessarar n. átti að vera það samkv. l. að semja heildaráætlun miðaða við 5 ár um nýsköpun atvinnulífsins. Það átti sem sagt að gera áætlun um það, hvað landsmenn þyrftu af atvinnutækjum, samgöngutækjum, byggingum og öðru slíku, og hv. 2. þm. Reykv. var einn af þeim, sem settust í þetta ráð. Ekki voru launin svo við nögl skorin til þessara húskarla fyrrv. ríkisstj., að þeir hefðu ekki getað sinnt þessum verkefnum af þeim sökum. Hv. 2. þm. Reykv. sat í þessu ráði í 3 ár, en þessi heildaráætlun hefur ekki sézt enn þá. Verð ég að segja það, að eftir þessa frammistöðu finnst mér hann einurðargóður að vera að tala um áætlunarbúskap. Fleira hefur og borið á góma hér. Bæði hafa hv. þm. A-Húnv. (JPálm). hv. 2. þm. Reykv. og fleiri rætt almennt um viðskiptamál og fjárhagsmál. Þeim finnst ýmislegt athugunarvert við l. um fjárhagsráð og framkvæmd þeirra, og benda þeir á, að þær takmarkanir, sem nú eru t. d. á innflutningi byggingarefnis og fjárfestingarleyfa hjá ráðinu, geti valdið mörgum manninum óþæginda og geti einnig orðið til að stöðva ýmsar framkvæmdir, sem menn hafa viljað ráðast í. Ekki er því að neita, að vel getur orðið óhjákvæmilegt að fresta eða draga úr ýmsum framkvæmdum, þ. á m. byggingum, sem menn hafa hugsað sér að ráðast í, en það ætti ýmsum þm. að vera ljóst, ekki síður en öðrum, að þetta er m. a. afleiðing af því, að í tíð fyrrv. ríkisstj. var algerlega vanrækt að hafa nokkurt eftirlit með slíkum framkvæmdum eða stjórn á þeim, t. d. var byggingarefni eytt og það meira að segja í óhófi. Þetta ættu hv. þm. A-Húnv. og hv. 2. þm. Reykv. að vita, því að þeir voru báðir mjög innarlega í búri hjá fyrrv. ríkisstj., og þeir og aðrir stuðningsmenn þeirrar stj. bera því ábyrgð á því, sem þá var vanrækt, og að fyrir þá sök þarf nú að setja strangari hömlur en annars hefði þurft að beita. Hv. þm. A-Húnv. hefur ásamt hv. 2. þm. Rang. (IngJ) borið fram brtt. á þskj. 282, og fjallar hún um það, að ekki þurfi fjárfestingarleyfi til íbúðarhúsbygginga og útihúsabygginga í sveitum og kauptúnum með færri en 500 íbúa né annarra smærri framkvæmda. Það hefur áður verið á það bent í þessum umr., að ef þetta yrði samþ., gætu menn hagað sér eftir geðþótta með byggingarefni, sem þeir kynnu að ná í á þessum stöðum, og það tel ég, að ekki sé fært eins og nú er ástatt. Ég vil benda á það, að í l. um fjárhagsráð og einnig í reglugerð um fjárhagsráð, sem út var gefin 31. júlí s. l., er heimilt án fjárfestingarleyfis að byggja íbúðarhús til nota fyrir sjálfan sig eða skyldulið sitt, enda sé húsið ekki stærra en 350 rúmmálsmetrar og eigi óeðlilega mikið í það borið á neinn hátt og vinni húseigandi að byggingunni sjálfur með skylduliði sínu að mestu leyti. Enn fremur er heimilt að byggja verbúðir eða útihús á bújörðum, enda kosti framkvæmdir í efni og vinnu eigi meira en 50000 kr. Og loks er heimilt að gera mannvirki eða tæki, sem eigi kosta meira í vinnu og efni en 10000 kr. Þarna eru samkv. l., sem í gildi eru, gefnar undanþágur fyrir hinar smærri framkvæmdir, og vitanlega gildir þetta um allt land, eins og vera ber. Ég tel því ekki ráðlegt að samþ. till. hv. þm. A-Húnv. og hv. 2. þm. Rang., þar sem slíkt ákvæði í l. mundi verka þannig, að kaupstaðabúar gætu ekki byggt hús handa sér án fjárfestingarleyfis í kaupstöðum, sem hefðu yfir 500 íbúa, en hins vegar væri þeim frjálst að byggja eins stór hús og þeim sýndist hvar sem væri annars staðar í landinu án slíks leyfis, og ef þeir t. d. keyptu jarðir uppi í sveit, gætu þeir reist þar heilar hallir yfir sig, eins og sumir munu hafa gert, meðan allt var eftirlitslaust í þessum efnum. Það kom hér fram í ræðu hv. þm. Ísaf. (FJ). að hv. 2. þm. Rang., sem er 2. flm. þessarar brtt., hefði lýst yfir því, að hann væri fallinn frá þessari till. En kominn er maður í manns stað, því að hv. þm. S-Þ. (JJ) hefur lýst yfir fylgi sínu við till. og telur hér aðeins vera um smávægilega hluti að ræða, en eins og ég hef sýnt fram á, er langt frá því, að þetta nái aðeins til smáframkvæmda, ef brtt. yrði samþ. Þá hefur verið borin hér fram önnur brtt., sem er frá hv. þm. Siglf. (ÁkJ) og hv. 11. landsk. þm. (HermG). og fjallar hún um það að skipa 3 gjaldeyrlsn., þ. e. fyrir Norður-. Vestur- og Austurland. og tel ég, að hægt sé að samþ. þá till. eins og hún liggur fyrir. Ég tel fulla þörf á því, að betur verið á ýmsan hátt séð fyrir þörfum fólksins úti um land, og að vöruinnflutningi til landsins verði hagað nokkuð á annan veg en nú er, því að ég tel það nokkuð óeðlilegt, ef framhald verður á því, að allt að 90% af innflutningnum fari um Rvík. Um þetta hef ég áður rætt í sambandi við umr. um annað frv. um breyt. á l. um fjárhagsráð, sem mun vera 20. mál þingsins og enn hefur ekki fengið afgreiðslu. Nú hafa borizt fregnir um það, að á morgun muni hefjast ráðstefna í Rvík, þar sem fulltrúar bæjarstjórna og hreppsnefnda utan af landi ætla sérstaklega að taka þessi mál til meðferðar. Mér finnst því ástæða til að beina því til flm. till. á þskj. 281. hvort þeim þætti ekki rétt að taka þessa till. aftur. Mér finnst ástæða til að veita því athygli, hvað kann að gerast í þessum málum, þegar ráðstefnan hefur lokið störfum, og vitanlega eru nægir möguleikar á að koma þessum sjónarmiðum á framfæri hér á þ., þótt till. sé núna tekin aftur. Og eins og ég minntist á, er hér annað frv. óafgr., 20. mál þ., sem gengur í nokkuð svipaða átt og þetta og mundi ef samþ. yrði, bæta úr ýmsum þeim ágöllum, sem nú eru á þessum málum. En að svo stöddu tel ég ekki ráðlegt að setja á fót þessar mörgu n. Vil ég í þessu sambandi benda á, að fjárhagsráð mun hafa umboðsmenn á öllum verzlunarstöðum utan Rvíkur, sem veita innkaupaleyfi fyrir byggingarefni til minni háttar framkvæmda í umboði fjárhagsráðs, t. d. innkaupaleyfi fyrir byggingarefni til þeirra framkvæmda, sem ekki þarf fjárfestingarleyfi fyrir, og einnig fyrir því efni, sem þarf til ýmissa framkvæmda, sem fjárhagsráð hefur veitt leyfi fyrir. Þetta álít ég hentugt fyrirkomulag og tel, að það ætti að haldast, því að það gerir það að verkum, að í mörgum tilfellum þurfa menn úti á landi ekki að leita til annarra en þessara umboðsmanna fjárhagsráðs, sem munu vera oddvitar eða hreppstjórar á hinum ýmsu stöðum. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða þetta frekar, a. m. k. ekki að svo stöddu.



Herra forseti. Ég mun ekki hafa nema athugasemdartíma til umráða og sé ekki ástæðu til að fara út í ræðu hv. þm. V-Húnv. (SkG) varðandi fyrrv. ríkisstj. og hennar fylgismenn. því að til þess mun gefast tækifæri síðar. En út af því, sem hann sagði varðandi hv. 2. þm. Rang., þ. e. að hann hafi lýst yfir, að hann mundi taka till. aftur vil ég mótmæla því algerlega, því að hann hefur enga yfirlýsingu gefið um slíkt. Annars eru það nokkur atriði í sambandi við till. okkar hv. 2. þm. Rang., sem ég sé ástæðu til að minnast ofurlítið nánar á. Er þá fyrst það, sem hv. þm. Ísaf. vék hér að og hv. síðasti ræðumaður endurtók, að þessi till. gæti stefnt í þá átt, að kaupstaðabúar gætu byggt sumarbústaði eftir vild úti um land. og kom í ljós, að hv. þm. Ísaf. fann till. allt til foráttu, en auðvitað hefur okkur flm. aldrei dottið annað í hug en að þessi undanþága ætti ekki að ná nema til þeirra, sem væru heimilisfastir á þeim stöðum, sem till. fjallar um, enda segir þar: „Nánari ákvæði um fjárfestingarleyfi séu sett í reglugerð.“ Hitt er augljóst, að ef einhverjir kaupstaðabúar flyttu heimilisfang sitt upp í sveit eða minni kauptún, næði þessi undanbága til þeirra. en ella ekki. Af þessari ástæðu eru mótbárur hv. þm. gegn till. algerlega út í loftið. Hv. þm. Ísaf. taldi, að með samþykkt þessarar till. væri sýnt misrétti milli manna eftir því, hvar þeir búa. Að því leyti er þetta rétt, að það verða að vera önnur ákvæði varðandi takmarkanir á byggingu milljónahalla höfuðstaðarins en mannabústaða úti á landi. Og eins og ég margtók fram í sambandi við umr. um þetta mál á síðasta þingi, þá hlýtur að vera nokkur skynsemi í því að takmarka fyrst og fremst vöxt höfuðborgarinnar, þangað sem meiri hluti landsmanna leitar eftir að komast, og þess vegna er það öfugt og verið að fara aftan að hlutunum, að verið sé að setja tálmanir í veg fyrir það tiltölulega fáa fólk, sem vill búa áfram úti á landi og leggur á sig mikið erfiði við að koma þar upp byggingum og öðrum framkvæmdum. Hér er því um þýðingarmikið nauðsynjamál að ræða, sem ekki þarf að reka sig á hagsmuni ríkisvaldsins, en mjög mikið til bóta fyrir alla þá menn, sem hafa framkvæmdir með höndum úti á landi. Þessar aths. vildi ég láta koma fram, áður en til atkvgr. væri gengið um brtt. okkar hv. 2. þm. Rang. Að öðru leyti leiði ég hjá mér þær aðrar deilur, sem hér hafa orðið varðandi mál. sem ekki snerta þessa till.



Herra forseti. Út af tilmælum hv. þm. V-Húnv., sem hann beindi til mín um að taka aftur brtt. á þskj. 281. vildi ég spyrja hæstv. forseta að því, þar sem vitað er, að þessi ráðstefna um gjaldeyrismál á að koma saman á morgun, hvort ekki væri tiltækilegt að láta málið bíða, ef ske kynni, að eitthvað það kæmi fram á ráðstefnunni, sem meiri hl. þ. teldi ástæðu til að taka tillit til. Vil ég í þessu sambandi minna á, að þau ákvæði, sem hér er verið að ræða, gilda nú sem stendur samkv. brbl. Hér er því ekki um annað að ræða en að staðfesta ákvæði, sem brbl. gilda um, og getur það því ekki rekizt á hagsmuni hæstv. ríkisstj., þótt málið verði látið bíða í nokkra daga. Vil ég leyfa mér að vænta þess, að hæstv. forseti segi til um það, áður en ég held ræðu minni áfram, hvort hann telur sér þetta fært, og fari svo, mun ég og fresta frekari ræðuhöldum.

Forseti (BG) : Ég geri ráð fyrir því, að hægt sé að fresta þessari umr., en um hve langan tíma, get ég ekki sagt nú.