Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. Ed. hefur haft til meðferðar frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til þess að selja eyðijörðina Holt í Dyrhólahreppi í Vestur-Skaftafellssýslu, 112. mál, þskj. 135, er vísað var til n. eftir 1. umr. um málið. Frv. þetta er flutt af Birni Fr. Björnssyni og er þannig: „1. gr. Ríkisstj. er heimilt að selja Jóhönnu Sæmundsdóttur, Nykhól, Dyrhólahreppi, eyðijörðina Holt í sama hreppl. Verð jarðarinnar fer eftir því, sem um semst. Náist ekki samkomulag um kaupverðið, skal það ákveðið með mati dómkvaddra manna. 2. gr. Lög þessi öðlast þegar gildi.“ Í grg. flm. með þessu frv. kemur fram, að þetta frv. hefur legið fyrir Alþ. 5 ár í röð, án þess að fá endanlega afgreiðslu. M. a. hefur það verið tvívegis samþ. í Ed., en jafnoft dagað uppi í Nd. Það sýnist því kominn tími til, að úr þessu verði skorið með þinglegum hætti, hver sé vilji Alþ. um framgang þessa máls. Samkv. tilmælum 3. þm. Sunnl. á fundi n. 14. des. 1971 var landbrn. send till. til umsagnar með ákveðinni ósk um, að svör bærust fyrir jól. Ekkert svar hafði borizt frá rn., er n. hélt lokafund sinn um málið 23. febr. s. l. Er því eðlilegt að álykta, að rn. hafi ekki áhuga á máli þessu. Landbn. varð ekki sammála um afgreiðslu frv. Einn nm., Jón Ármann Héðinsson, sat ekki síðari fund n. um málið, en hefur skrifað undir álit minni hl. n. Meiri hl. n. mælir með því, að frv. verði samþ., sbr. þskj. 363. Er það álit í fullu samræmi við þá heildarstefnu, sem Alþ. hefur markað nú hin síðari ár í jarðasölumálum, þ. e. að selja eyðijarðir í eigu ríkissjóðs, sé óskað eftir kaupum. Verður að telja í alla staði óeðlilega þá afstöðu, sem til þessa hefur komið fram hér á Alþ. að koma í veg fyrir sölu þessarar eyðijarðar, Holts, svo sem hin fræga saga þessa máls s. l. 5 ár sýnir, þótt það sé staðreynd, að þessi eyðijörð er harla lítils virði fyrir ríkissjóð og ríkistekjur. Ég tel afgerandi fyrir þetta mál. að fyrir liggur skýlaus yfirlýsing viðkomandi sveitarstjórnar, þ. e. a. s. Dyrhólahrepps, dags. 24/10 1970, sem mælir einróma með sölu jarðarinnar, sbr. fskj. II með frv. Á þetta atriði vil ég leggja sérstaka áherzlu, þar sem ég tel, að viðkomandi sveitarstjórnir eigi að hafa mest að segja um slík jarðakaupamál innan sveitarinnar, ekki sízt þegar álit þeirra er einróma, eins og hér liggur fyrir. Ég leyfi mér að telja það fyrir neðan virðingu Alþ. að láta þetta mál daga uppi einu sinni enn. Þess vegna treysti ég því, að meiri hl. sé fyrir hendi hjá hv. Alþ. að samþykkja frv. Ég endurtek, ef marka má þá stefnu Alþ. í sölu eyðijarða í eigu ríkisins, sem nær undantekningarlaust hafa verið einróma samþykktar til sölu, bæði til einstaklinga og sveitarfélaga, þá skora ég á hv. þd. að samþykkja frv. þetta um heimild fyrir ríkisstj. til að selja eyðijörðina Holt í Dyrhólahreppi, eins og meiri hl. landbn. leggur til.



Herra forseti. Út af þeim ummælum, sem frsm. meiri hl. lét hér falla áðan, að hann vænti þess, að það væri nú kominn tími til þess, að úr því yrði skorið á Alþ., hver væri vilji þess í þessu máli, þá vil ég taka undir þetta. Það er ekki álit minni hl. landbn., að Alþ. eigi ekki að taka afstöðu til málsins, enda ber okkar nál. það með sér, að við leggjum ákveðið til, að frv. verði fellt. Þetta frv. um sölu á Holti í Dyrhólahreppi, sem er á þskj. 135, hefur verið alllengi til athugunar hjá landbn., sem varð svo að lokum ekki sammála um afstöðu til þess, eins og nál. meiri og minni hl. bera með sér. Við, sem stöndum að nál. minni hl. á þskj. 366, leggjum til, að frv. verði fellt, eins og ég sagði áðan, og vil ég með þeim fáu orðum, sem ég segi hér, benda á nokkur atriði málinu viðkomandi, sem renna stoðum undir það að afgreiða málið á þann hátt, sem við leggjum til. Það er kunnara en svo, að á það þurfi að benda hér í hv. þd., að þetta frv. hefur margsinnis verið flutt og er mörgum alþm. vel kunnugt. Þó kemst ég ekki hjá því að rifja upp, að allir aðilar, sem leitað hefur verið til og beðnir umsagnar um frv., mæla gegn sölu jarðarinnar. Í sambandi við þau ummæli hv. frsm. meiri hl. hér áðan, að hann lagði sérstaka áherzlu á það, að sveitarstjórn Dyrhólahrepps hefði einróma mælt með samþykkt þessa frv., þá er ég ekki að mæla því í gegn, að það eigi að líta eftir slíkum umsögnum heimamanna, en ég vil jafnframt minna á það, að hefðum við átt að líta jafngrannt eftir umsögn heimamanna fyrir hreppsnefndarkosningarnar 1970, þá var það álit gagnstætt. En eins og að líkum lætur og venja hefur verið um allar jarðasölur, þá hefur verið leitað umsagnar landnámsstjóra ríkisins og segir hann svo í umsögn sinni frá 11. apríl 1967: „Landnám ríkisins telur ekki rétt, að jörð þessi sé endurbyggð sem sérstök lögbýlisjörð. Er það stutt þeim rökum, að enn sé ekki útilokað, að nytjað land skerðist sem bein afleiðing af sameiningu aurvatnanna. En svo hagar til á þessum stað, að búseta var lögð niður á jörðinni Holti, vegna þess að stórárnar Hafursá og Klifandi voru færðar saman í einn farveg og það var álit sérfróðra manna, að hætta stafaði af þessari framkvæmd fyrir land jarðarinnar, og hefur það sýnt sig raunar síðan, að Klifandi hefur brotið land og varnargarða, þó að hún hafi ekki eyðilagt jörðina jafngagngert eins og margir ætluðu, að verða mundi.“ Jafnan síðan þessi umsögn var gefin hefur landnámsstjóri vitnað til þessarar umsagnar, þegar álits hans hefur verið leitað. Þegar Jóhanna Sæmundsdóttir leitaði eftir meðmælum sýslunefndar Vestur-Skaftafellssýslu með sölu Holts, gerði sýslunefndin svo hljóðandi samþykkt: „Allsherjarnefnd hefur haft til athugunar beiðni Jóhönnu M. Sæmundsdóttur Nikhól um, að sýslunefndin mæli með og samþykki fyrir sitt leyti kaupbeiðni hennar á jörðinni Holti í Dyrhólahreppi. Meiri hl. nefndarinnar og raunar sýslunefndarinnar allrar er ókunnugur öllum aðstæðum. Leggur nefndin því til, að sýslunefndin láti þetta mál afskiptalaust.“ Sem sjá má og heyra af þessari samþykkt, þykir mönnum austur þar, að þetta mál sé engan veginn sjálfsagt að leysa með sölu jarðarinnar. Þótti mér rétt, að þetta kæmi hér fram, þegar við ræðum þetta mikilvæga mál. Eins og fram hefur komið og sjá má á nál. minni hl., þá sendi landbn. í des. þetta frv. landbrn. til umsagnar. Þar sem umsögn rn. hafði ekki borizt til n., þegar síðasti fundur var haldinn í n., þá litum við svo á í minni hl. og þeir, sem að nál. minni hl. standa, að afstaða rn. til frv. mundi vera óbreytt frá því, sem fram kom í umsögn þess, sem var dags. 27. nóv. 1967 og rn. hefur jafnan vitnað til síðan, þegar óskað hefur verið eftir áliti á þessum frv. Eins og sjá má af nál. á þskj. 366, þá létum við prenta sem fskj. umsögn rn. til glöggvunar fyrir þá menn, sem ekki höfðu fylgzt með því áður, og mun ég því ekki rekja það nánar. Málið stóð þannig, þegar við vorum á lokafundi hinn 23. febr., eins og ég áðan sagði. En síðan hefur það gerzt, að landbrn. hefur skrifað landbn. hinn 28. febr. s. l., og fyrst ég komst á snoðir um það, að það bréf hafði borizt hingað til Alþ., vil ég leyfa mér að lesa þá umsögn, sem nú hefur borizt, með leyfi hæstv. forseta, en hún er svo hljóðandi: „Ráðuneytinu hefur borizt til umsagnar frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. að selja ríkisjörðina Holt í Dyrhólahreppi. Vegna þessa skal eftirfarandi tekið fram: Rn. vísar til fyrri umsagnar sinna um mál þetta, en frv. til l. um sölu jarðarinnar hefur áður verið til meðferðar á Alþ. Ábúandinn á næstu ríkisjörð, Álftagróf, sem á óskipt land með Holti, hefur ítrekað ugg sinn um, að búskaparaðstöðu hans sé stefnt í voða, verði Holt selt. Byggist sá uggur m. a. á, að ekki er unnt að skipta Holtslandi út úr torfunni og að upprekstrar- og beitarlönd eru sameiginleg. Ofnotkun beitar frá Holti mundi t. d. bitna á ábúanda Álftagrófar, þar sem örskammt er milli Holts og Álftagrófar. Meðan ríkissjóður hefur eignarhald á Holti, er hægt að fyrirbyggja, að vandamál skapist af þessum sökum. Það er því skoðun rn., að með því að heimila syni Jóhönnu Sæmundsdóttur með leigusamningi varanleg afnot Holts sé hægt að tryggja honum fullnægjandi not af jörðinni, eins og hann hefur haft, en fyrirbyggja um leið árekstra vegna nábýlis Holts og Álftagrófar. Með sölu gætu hins vegar skapazt vandamál, sem rangt væri að stofna til. Telja verður, að jarðareiganda (ríkissjóði í þessu tilfelli) beri skylda til að taka tillit til hagsmuna ábúandans í Álftagróf, sem þar hefur dvalið allan aldur sinn og rekið búskap í hartnær 40 ár. Með vísan til þess, sem að framan greinir, getur rn. ekki mælt með, að sala jarðarinnar verði heimiluð með lögum.“ Undirskrifað af skrifstofustjóra landbrn. hinn 28. febr. 1972. Af þessu bréfi sést, að afstaða rn. er enn hin sama og áður, enda hygg ég, að hver sá, sem skoðar málið í heild, komist jafnan að þeirri niðurstöðu, að sala jarðarinnar sé andstæð hagsmunum ríkisins og að notarétt fjölskyldunnar á Nikhól af jörðinni megi tryggja með öðrum og eðlilegri hætti, eins og fram kemur í bréfi rn. Ég hygg, að þess gerist ekki þörf að fjölyrða öllu meira um þetta mál. en að lokum vil ég þó segja þetta. 1. Þó að Holt hafi enn ekki spillzt svo af vatnaágangi sem upphaflega var óttazt, þá hefur jörðin þó orðið fyrir spjöllum og sá möguleiki er jafnt fyrir hendi nú að dómi kunnugra manna eins og var árið 1936, að frekari landsspjöll gætu átt sér stað, enda bendir landnámsstjóri á þetta m. a. í umsögnum sínum um þetta mál. Það má, eins og ég sagði áðan, einnig benda á, að Klifandi hefur undanfarin ár hlaupið úr farvegi sínum, brotið varnargarða og skemmt nytjalönd. 2. Jarðirnar Álftagróf, sem er ríkisjörð, og Holt eiga sameiginleg og óskipt heimalönd og heiðalönd og gengur búsmali jarðanna saman. Bóndinn í Álftagróf, sem þar hefur búið í tæp 40 ár, eins og áður hefur komið fram, hefur sent landbrn. bréf, sem Alþ. hefur borizt ljósrit af í fyrravetur, þar sem hann telur, að búskap hans í Álftagróf sé stefnt í það mikinn voða, að hann muni segja ábýlisjörð sinni lausri, verði Holt selt. Þá er einnig upplýst, að eignir ábúandans í Álftagróf í mannvirkjum eru miklar, og ríkissjóður er að lögum sem jarðeigandi skyldur að kaupa þær, standi ábúandinn upp af jörðinni. 3. Þá hefur það komið fram og hafa verið endurteknar yfirlýsingar um það frá rn., að Jóhanna Sæmundsdóttir og sonur hennar, Hörður, geti áfram haft leiguafnot af Holti, en þannig er hægt að firra árekstrum vegna landsafnota milli ábúanda Álftagrófar og leigutaka Holts umfram það, sem gæti orðið, ef ríkið sleppti eignarhaldi á Holti. Í fjórða lagi vil ég geta þess, sem ég á erfitt með að sýna ykkur hér, að við í landbn. höfum virt fyrir okkur og skoðað gaumgæfilega loftmynd af þeim jörðum, sem hér er rætt um, og það sýnist vera augljóst mál, að rétt er með farið, þegar talið er torvelt eða ómögulegt að skipta landi jarðanna svo, að þær verði notaðar hindrunarlaust og án ágangs hvor á aðra, ef settar væru upp girðingar til þess að bægja frá búsmala. Með tilvísun til alls þessa, sem ég hef hér rakið, þá telur minni hl. landbn. svo þung rök mæla gegn því, að jörðin verði seld, að við leggjum til, að frv. verði fellt.



Herra forseti. Ég hygg, að hv. 6. þm. Sunnl. sé vart sjálfrátt, þegar virtur er hinn mikli ákafi hans fyrir því að leggja hina ágætu stórjörð Holt í Dyrhólahreppi í eyði. Og það er ekki aðeins nú, sem þessi ákafi hans sýnir sig, heldur hefur hann komið oftar fram. Og við, sem eldri erum hér í þessari d., í raun og veru þekkjum ekki aðeins þennan áhuga hans og fleiri, heldur málið allt í heild. Það er fyrir þá, sem síðar eru komnir í d. og kannske má álíta að hafi ekki fylgzt með þessu máli, að nokkurra skýringa þyrfti við. En ég hygg, að það, sem er kjarni máls, hafi komið fram fyrst og fremst í grg. fyrir því frv., sem hér er til umr., og svo í framsöguræðu hv. frsm. meiri hl. landbn. Það eru að vísu nokkur stórveldi, sem hafa gefið sig fram til aðstoðar við þá hv. þm., sem mælt hafa gegn framgangi þessa máls, og hafa þeir verið tilnefndir. Það er landnámsstjóri og svo að sjálfsögðu rn. sjálft. Bréf kom frá rn., sem er harla síðbúið, ritað 28. og kom í hendur n. 29. febr. eða 1. marz, og gat að sjálfsögðu ekki komið til álita, þegar n. afgreiddi málið. En þetta bréf er nú þess eðlis, að sams konar efni hefur legið hérna fyrir, og er ekkert nýtt í þessu erindi rn. til landbn. Ég vil leyfa mér í örstuttu máli að taka fram aðeins örfá atriði. Ríkissjóður bíður hnekki mikinn við sölu þessarar jarðar, segir minni hl. landbn. Ábúandinn í Álftagróf, sem setið hefur jörðina um 40 ára skeið, fer brott, ef af sölu jarðarinnar Holts verður, og ríkissjóður verður að greiða fyrir hús og önnur mannvirki, sem ábúandinn á á þessari jörð. Að sjálfsögðu eru orð ábúandans, sem koma fram í margnefndu bréfi rn., sem var lesið hér upp áðan, ekkert annað en fullkomin hótun við ríkisvaldið og eiganda jarðarinnar Álftagrófar, og eðlilega á ekki að taka nein mið af slíkri hótun, sízt í máli eins og þessu, sem er að sjálfsögðu fremur lítið mál að kalla, en er orðið stórvægilegt mál og raunar eitt af meiri háttar deilumálum á þingi og hefur verið undanfarin ár, eins og við vitum. Þessa hótun af hálfu ábúandans í Álftagróf á ekki að taka til athugunar eða hafa nein mið af henni, eins og ég sagði áðan. Auðvitað getur bóndinn í Álftagróf, sem er kominn nokkuð til ára sinna, hætt búskap hvenær sem er, og um leið getur hann fengið og skyldað ríkið til þess að kaupa húseignir og önnur mannvirki. Hann getur gert það hvenær sem er, hvernig sem fer um jörðina Holt, þannig að þetta er mjög lítilvægt. Þá er talað um það, að heiðar- og beitilönd yrðu nánast upp urin eða a. m. k. þannig með farin, að bóndinn í Álftagróf geti ekki lengur stundað beit fyrir búfé sitt á annarra landi. Það hefur nú ekki þótt og sízt á síðari árum mikið til þess koma, að einn bóndi hafi skefjalausan rétt eða tök á að beita annarra manna lönd. Og ég veit, að hv. 6. þm. Sunnl. þekkir slík mál frá upphafi til enda og allt þar á milli. Þess vegna er þetta mjög lítilvægt. Það er ekki hægt að skipta beitar- eða heiðarlöndum. Hvað þýðir það? Það þýðir það, að Álftagrófarábúandinn getur bara haldið áfram að beita þessi sömu lönd. Og þetta atriði einmitt, að það er ekki hægt að girða þessi mikilvægu heiðalönd Holts, gerir það að verkum, að það er vel búandi áfram á Álftagrófinni. Ég sé ekki betur. Enda er það mála sannast, að sá ágæti maður, sem ég þekki vel og að öllu góðu, bóndinn í Álftagróf, hann er einn af betri bændum ekki aðeins í sínum hreppi, heldur um alla sýsluna. Og ég man eftir því, að það var viðtal við hann í Morgunblaðinu fyrir nokkrum árum - ég ætlaði nú að lesa hluta úr því, en ég gat ekki náð í blaðið nægilega snemma - og eins viðtal við tengdason hans, að ég hygg, sem býr á jörðinni, sem er hinum megin við Álftagróf, þ. e. a. s. tengdamennirnir búa sitt hvorum megin, og Holt er þar á milli. Það kemur fram í þessu viðtali, að honum hafi mjög vel farnazt þarna í Álftagróf á alla lund og enginn ágreiningur hafi verið milli Holtsmanna og Álftagrófar alla þessa tíð. Þetta gefur okkur í skyn, að ekki sé líklegt, að ágreiningur verði uppi, þó að Holt verði selt, ágreiningur verði uppi með Álftagrófarmönnum og Holtsmönnum, og það er engin ástæða til þess að ætla, að svo verði. Sambeit þarna á þessum miklu heiðalöndum mundi halda áfram eins og ekkert hefði í skorizt. Um það þarf ekki að deila. Hver er þá undirrótin að þeirri andspyrnu, sem hefur verið gegn framgangi þessa máls? Skyldi það nú ekki vera, að tengdafólkið, annars vegar í Álftagróf og hins vegar á Felli, telji hagsmunum sínum betur borgið eftir en áður, ef Holtið yrði eyðijörð áfram og ég tala ekki um, ef enginn kæmi nærri þeirri jörð? Þetta er ákaflega mannlegt og liggur nærri að álykta, að sé hinn rétti undirtónn þessa máls. En ég hygg, að það séu fleiri en ég af þm. hálfu, sem telja þetta eiga að vera úrslitaatriði um framgang málsins. Nú er það kunnugt eða ég hygg, að það sé rétt hjá mér, að Holt er að fornu mati mun stærri jörð heldur en Fellið annars vegar og Álftagrófin hins vegar, þó að báðar þær jarðir sitt hvorum megin við Holt séu mjög dýrar í mati og á þeim jörðum hafi alla tíð verið vel búið. Og meira að segja var Fell prestssetur um langa hríð. Ég man ekki, hvort þar var kirkjustaður. Ef vandkvæði einhver væru á að selja jörðina af hálfu ríkissjóðs frú Jóhönnu Sæmundsdóttur að því er varðaði hættu fyrir ríkissjóð, að ríkissjóður þyrfti að greiða skaðabætur, ef Klifandi rynni nú aftur yfir löndin með því, sem slíku mundi fylgja, aur og leðju, þá hygg ég, að það væri hægt og einfalt að setja inn í afsal, þegar að því kæmi, ákvæði, sem gæti varnað því, að ríkissjóður yrði fyrir fjárhagslegu tjóni af þeirri sök, þannig að þann brunn má hæglega byrgja. Ég hygg nú, að hreppsnefndin í Dyrhólahreppi, sem skipuð er 5 úrvalsmönnum, sé mun líklegri til þess að gæta hagsmuna sveitarfélagsins heldur en okkur þm. hér er unnt. Þó að við værum allir af vilja gerðir, hygg ég, að hreppsnefndin mundi bezt geta sinnt því hlutverki. Og hún hefur látið álit sitt í ljós á þá lund einróma, að jörðin Holt verði látin af hendi af hálfu ríkissjóðs til frú Jóhönnu Sæmundsdóttur. Og það má geta þess, að í síðustu hreppsnefndarkosningum var Holtsmálið eitt af höfuðmálum í sambandi við kosninguna. Það er vitað bæði innan þess hrepps og utan og ekki síður vegna þeirra úrslita, sem urðu úr þeirri kosningabaráttu. Gefur það enn frekar auga leið, hvert við eigum að stefna, þegar við greiðum atkv. um þetta mál. Það getur vel verið, að það séu fleiri undirtónar þessa máls en ég hef getið um, en ég ætla mér ekki að fara út í þau efni, enda tel ég varla ástæðu til þess. En lokaorð mín eru þau, að hagsmunir ríkissjóðs eru engan veginn í neinni hættu, enda hefur það verið venja hér á hv. Alþ., að jarðasölur úr hendi ríkissjóðs hafa átt greiðan gang um báðar deildir þingsins og yfirleitt ekki mætt neinni andstöðu að kalla af hálfu neins þm. Þetta virðist vera orðið dálítið pólitískt mál, og það er nú oft svona um minni málin, sem við teljum svo, þurfa ekki að vera lítil, að þau geta orðið að stórum og verða það, þegar fer að hlaðast utan á þau. Og ég hygg, að svo gegni um þetta mál. En fyrst alls og síðast er þetta réttlætismál að fólk fái aftur eignarhald á jörð, jörð, sem þetta sama fólk er tengt mjög sterkum böndum, og slíka aðstöðu eigum við Íslendingar vel að þekkja og við eigum líka að kunna að meta það. Og það er það manneskjulega í þessu máli, sem er kannske fremst alls og á að íhuga, þegar þetta mál er virt.



Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa mörg orð í viðbót við það, sem ég hef áður sagt um þetta mál, en ég kem hér upp í stólinn aðeins vegna þess, að ég verð að segja, að mér sýnist það vera dálítið undarlega farið með staðreyndir í málinu, þegar það er talið vera rök, sem réttlæti sölu á jörðinni Holti, að tengdafólkinu í Álftagróf og Felli þyki á sig gengið og það sé verið að verja það sérstaklega með þessum hætti. Það má vel vera, að það megi lesa það út úr því, að svo sé, en eins og ég lagði höfuðáherzlu á áðan í ræðu minni, þá er það vitað, að þessar jarðir hafa þá afstöðu hver við aðra, að það eru langeðlilegustu eignarhöldin, að þær séu í einni eign. Og þó að talað sé þarna um allstórar jarðir, þá held ég, að það sé yfirleitt vitað mál, að í Mýrdal er frekar landþröngt. Þessar jarðir eru að fornu mati eitthvað um 1400 hvor jörð. Það þættu ekki alls staðar stórar jarðir, og við þekkjum það, að í slíku þröngbýli er miklu erfiðara um skipti fólksins og not landsins heldur en annars staðar er. Ég gat um það í fyrri ræðu minni einnig, að afstaða hreppsnefndar til þessara sölumála hefði verið tvenns lags og hefði þar orðið breyting á við kosningarnar 1970. Hv. 4. þm. Sunnl. staðfesti það, að þetta mundi vera rétt, þar sem hann sagði, að kosningarnar mundu hafa snúizt um Holtsmálið, og má telja með ólíkindum, að slík mál skuli hafa getað ráðið úrslitum við kosningar til sveitarstjórnar. Ég ætla mér ekki að hafa miklu fleiri orð um þetta málefni. Ég hygg, að ég hafi gert mönnum ljósa þá þætti, sem eru þess valdandi, að við í minni hl. leggjum til, að frv. verði fellt og salan verði ekki leyfð, og ég efast ekki um það, að alþm. í þessari hv. d. leitast við að haga atkv. sínu í samræmi við það, sem þeim þyki sannast og réttast í því efni. Ég vil að endingu ítreka það, sem ég sagði áðan, að ég tel, að það sé tryggt, að því fólki, sem nú býr í Nikhól, en sækist eftir að fá keypta eyðijörðina Holt, því hefur verið heitið afnotum af jörðinni með sama hætti og verið hefur, og ég hygg, að það ætti að vera fullnægjandi til þess að tryggja afnot þess í þeirri búskaparaðstöðu, sem það hefur nú.



Herra forseti. Ég vil aðeins undirstrika aftur það, sem ég tel að sé aðalatriði þessa máls. Um leið vil ég segja það, að ég tel, að raunar sé óeðlilegt í alla staði, að ríkið eigi eyðijarðir í sveitum, enda undirstrikuð stefna Alþ. á undanförnum árum, og alþm. hafa litið þannig á, að það væri eðlilegt, að ef óskað væri eftir kaupum á slíkum jörðum, þá stæði ríkið ekki í vegi fyrir þeim sölum. Og ég vil benda á eitt jarðasölumál, sem ekki alls fyrir löngu var afgreitt hér á Alþ. Það var jörð í Fróðárhreppi á Snæfellsnesi. Þar hagaði þannig til, að það var einmitt fólk, sem átti uppruna sinn á þeirri eyðijörð, sem óskaði eftir kaupum á jörðinni, og það var talin eðlileg ósk, var talin eðlileg afgreiðsla, að ríkið stæði ekki í vegi fyrir því, að þetta fólk eignaðist þessa jörð. Ég get ekki skilið þær röksemdir, að um ofbeit á þessari jörð geti verið að ræða frekar, ef hún er í eigu einstaklings heldur en ríkisins, þar sem sú ofbeit ætti alveg eins að geta orðið núna með sameiginlegri notkun, þegar jörðin er í leigu. Og ég vil undirstrika, að ég tel mikilvægast í þessu máli, að það er einmitt samþykkt sveitarstjórnarinnar, sem er punktur í svona málum að mínum dómi, og ég álit, að ef sveitarstjórnir óska einróma eftir því að fá keyptar eyðijarðir í eigu ríkissjóðs innan sinnar sveitar, þá eigi Alþ. alls ekki að standa í vegi fyrir því.