Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Jóhann Jósefsson): Þetta frv. hefir varið borið fram nokkrum sinnum í hv. Nd., og í rauninni hafa fleiri frv. komið fram, sem hafa gengið í svipaða átt, þó að ekki hafi orðið úr samþykkt, hvorki á þeim né því frv., sem hefir verið að efni til því nær alveg shlj. þessu frv., sem við flm. leggjum fram og er til umr. í dag. Kjarni málsins er sá, að verða við þeirri nauðsyn, sem sýnilega er þegar á skollin, að sjá lánsstofnun fyrir lífsskilyrðum, lánsstofnun, sem hefði það með höndum að veita lán til þess að efla og endurnýja fiskiskipaflota landsmanna. Þessi lánsstofnun er til, eins og menn vita; það er fiskveiðasjóður, og hann er orðinn margra ára gamall og hefir sannarlega orðið mörgum manni til góðs liðsinnis á undanförnum árum, en það er langt síðan geta fiskveiðasjóðs var allt of lítil í samanburði við þær kröfur, sem til hans hafa verið gerðar, og við þær þarfir, sem honum að eðlilegum hætti hefði átt að vera skylt að uppfylla. En þó að sjóðsstjórnin hafi. að því er ég bezt veit, verið góðum vilja gædd til þess að leysa vandkvæði þeirra manna, sem til fiskveiðasjóðs hafa leitað, þá hefir fjárhagur fiskveiðasjóðs verið og er þannig, að honum er alls ekki mögulegt að inna af hendi, svo viðunandi sé, sitt mikilvæga hlutverk án þess að hann sé efldur, og það verulega. Það hefir verið uppi sú stefna á mörgum þingum að gera þetta, og t. d. má benda á það, að árið 1930 var farið yfir lög fiskveiðasjóðs og þeim breytt, og var þá tilætlunin að efla sjóðinn tiltölulega mjög hratt. Ríkissjóði var gert að skyldu að greiða sjóðnum á 10 árum, held ég, 1 millj. króna, og auk þess var svo fyrir mælt í þessum lögum, að af útfluttum sjávarafurðum skyldi sjóðnum goldið nokkurt gjald, sem líka færi til þess að efla sjóðinn. Þetta var áformað í löggjöf frá 1930, sem lögfest var á því þingi, en það hefir samt sem áður engan veginn nægt, og tæplega hægt að segja, að það hafi þokazt neitt, sem um munar, nær því takmarki að fullnægja þeirri knýjandi þörf, sem er á því að efla fiskveiðasjóð svo sem skyldi. En ástæðan fyrir því, að það hefir ekki enn verið gert, er aðallega sú, að ríkissjóður hefir ekki framkvæmt það, að leggja sjóðnum til það fé, sem ríkissjóður á samkv. lögum að leggja honum, en hitt hefir verið framkvæmt, að leggja skatt á sjávarafurðir, sem að vísu er ekki stór, en hann hefir þó verið tekinn af sjávarafurðum þessi ár, sem liðin eru síðan hann var lögleiddur; en hann út af fyrir sig nær vitanlega skammt til þess að efla sjóðinn svo um munar, þegar hinn aðilinn, sem átti að greiða árlegt gjald til fiskveiðasjóðs, hefir algerlega brugðizt ákvæðum laganna í þessu tilliti. Hitt ráðið var upp tekið, að láta sjóðinn taka lán við Landmandsbanken í Danmörku, að upphæð víst rúmlega það, sem ríkissjóðstillagið átti að nema, en sjóðurinn stendur sjálfur undir því láni, ef ég veit rétt, og ríkissjóður er þar ekki mér vitanlega farinn að hlaupa neitt undir bagga. Ef þetta ráð hefði ekki verið tekið, hefði það vitanlega þýtt sama og að loka sjóðnum, svo að þetta hefir eiginlega verið það eina bjargráð, sem gert hefir verið fyrir sjóðinn á þessu tímabili, að undanskildri þessari skattálagningu, sem ég hefi minnzt á og er þakkarverð, og er góðra gjalda vert, að fiskveiðasjóður var þó efldur á þann veg. En eins og sakir standa, er víst alveg óhætt að segja, að fiskveiðasjóður í dag er tæplega annað en nafnið eitt, og verður ekki annað, nema því aðeins, að gerðar séu öflugri ráðstafanir til þess að gera hann færan um að uppfylla sitt hlutverk, og þess vegna er þetta frv. hér fram komið. Í 2. kafla þess er lagt til að auka stofnfé fiskveiðasjóðs, og er leitazt við að fara þar þá leið í fyrsta lagi, sem gerir ríkissjóði hægara að inna af hendi sínar lögboðnu skyldur gagnvart sjóðnum heldur en ella hefði verið, með því að lagt er til, að ríkissjóður taki að sér skuldir fiskveiðasjóðs við Landmandsbanken, sem nú eru 2/3 af hinn upphaflega láni, að ég hygg, eða um 666 þús. kr., en að afgangurinn til þess að fylla upp í þá milljón, sem löggjafinn lofaði sjóðnum 1930, verði greiddur úr ríkissjóði, eftir nánara samkomulagi, sem um það kann að verða milli sjóðsstjórnarinnar og hæstv. ríkisstj. Ég vil benda á það, að það var tilgangur þeirra, sem upphaflega fluttu þetta mál, og er enn, að finna leið til þess að fullnægja lagaákvæðinn frá 1930 fiskveiðasjóði til stuðnings, án þess að gera ríkissjóði of erfitt fyrir að því er fjárreiður snertir. Þá er lagt til, að helmingur af útflutningsgjaldi sjávarafurða renni í þennan sjóð og haldi áfram að gera það, unz sjóðurinn er orðinn 12 millj. kr., en ef þetta útflutningsgjald verður afnumið, og það er vitað, að það eru uppi raddir um það af hálfu sjávarútvegsmanna að fá jafnrétti við útflytjendur lundbúnaðarafurða að því er snertir útflutningsgjald af afurðum, og því er rétt að gera ráð fyrir, að það kunni að koma fyrir, að útflutningsgjaldinu verði létt af, og þá ætlumst við flm. til þess, að fari svo, að það verði afnumið áður en þessari upphæð er náð, sem ég minntist á, þá verði ¾ af hundraði af verðmæti útfluttra sjávarafurða, sem gjaldinu væri létt af, látið renna í sjóðinn, þar til stofnsjóðurinn nemur þeirri fjárhæð, er áður segir. Hér liggur sú hugsun til grundvallar, að útflutningsgjaldið af sjávarafurðum verði, ef því verður haldið framvegis, látið renna til þess að treysta þennan atvinnuveg, og það er atriði, sem hefir verið svo mikið rætt undanfarin þing, þar sem sömu hv. þm. hafa flestir verið viðstaddir og nú, að ég sé ekki ástæðu til þess að fara nánar út í það. Þá er lagt til, að eignir varasjóðs og veðtryggingarsjóðs renni í hinn nýja stofnsjóð fiskveiðasjóðs, og einnig, að eignir skuldaskilasjóðs vélbátaeigenda renni í stofnsjóð jafnóðum og þau útlán kunna að afborgast, sem lánuð hafa verið samkv. lögum um skuldaskilasjóð. Þetta eru þær leiðir til fjáröflunar, sem við flm. teljum líklegastar og eðlilegastar, eins og öll málefni standa nú til. Um útlánin skal ég vera stuttorður. Að því er þau snertir höldum við okkur að mestu við þær grundvallarreglur, sem hafa verið gildandi í lögum um fiskveiðasjóð Íslands, en þó er vert að geta þess, að okkur þótti ákvæði þeirra laga að ýmsu leyti of þröng, og höfum við því fært nokkuð út verksvið sjóðsins. T. d. viljum við heimila, að lánað sé út á stærri skip en nú er heimilt lögum samkv., m. ö. o., að til að byrja með sé lánað út á skip, sem eru um 80 rúmlestir að stærð, og ennfremur, að fiskveiðasjóður láni fé til að byggja frystihús, lifrarbræðslur, fiskimjölsverksmiðjur og önnur iðjufyrirtæki, sem eingöngu eða að mestu leyti vinna að hagnýtingu sjávaraflans. Samkv. því orðalagi væri t. d. engan veginn útilokað, að fiskveiðasjóður gæti, ef þetta frv. yrði að lögum, styrkt iðjufyrirtæki, sem ynnu að nokkru leyti úr sjávarafurðum og að nokkru leyti úr landbúnaðarafurðum, eins og vel er hugsanlegt, að hér verði gert í framtíðinni. Svo er í þriðja lagi gert ráð fyrir, að sjóðurinn láni út á skip, sem eru stærri en 80 rúmlestir, en það ákvæði ætlast flm. ekki til, að komi til framkvæmda fyrr en sjóðsstjórnin álítur, að slík lánastarfsemi sé honum megnug. Það er m. ö. o. reynt að líta nokkuð fram eftir veginum með þessu frv. og gera sjóðinn með margra ára samansafni af framlögum frá sjávarútveginum að það sterkri lánsstofnun með tímanum, að hann geti sinnt lánbeiðni einnig frá hinum stærri fiskiskipaflota landsmanna. En það, sem næst liggur fyrir og fyrst verður að snúa sér að, er að endurnýja og efla smáskipaflotann, og þar með teljum við, eins og nú horfir, skip allt að 80 smálestum að stærð. Það er vitanlegt. að um land allt hefir smæstu bátunum heldur verið fækkað og menn hverfa meira að því að nota nokkuð stóra báta til þess að geta leitað eftir fiski víðar en á heimamiðunum, og ýmislegt, sem gert hefir verið af Alþingi á síðari árum, t. d. breytingar á dragnótaveiðilögunum á síðasta þingi, leiðir það af sér, að bátaflotinn má ekki vera þannig úr garði gerður, að hann verði vegna stærðarinnar að vera mjög staðbundinn, heldur er nauðsynlegt, að fiskiskipin, þó að um sé að ræða hin smærri fiskiskip, séu það stór. að þau geti fært sig nokkuð til hringinn í kringum landið, eftir vertíðum og fiskigöngum. Þá er og þess að geta, að með ári hverju fjölgar þeim bátum, er taka þátt í síldveiðum fyrir Norðurlandi, bátum, sem koma að viða af landinu, og þessir bátar mega ekki vera af allra smæstu gerð, heldur verða það að vera skip, sem eru nokkurn veginn fær í flestan sjó, og ætla ég, að það stærðartakmark, sem hér er talað um í þessu frv., muni ekki vera alifjarri sanni að því er snertir síldveiðiskip. Þó skal ekkert um þetta fullyrt, því að þessar till. eru aðeins álit okkar flm., og kemur til álita þeirrar n., sem væntanlega fær þetta mál til meðferðar, að athuga þetta og breyta því, ef þörf þykir með samþykki hv. d., þegar til kemur. Ég sé ekki, að ég þurfi að fara nákvæmlega inn á fleiri atriði þessa frv., enda þótt grg., sem því fylgir, geri ekki grein fyrir hverri sérstakri gr. frv., en ég geri ráð fyrir, að ef kjarni málsins nær samþykki hv. d., þá muni ekki verða neinn ágreiningur milli okkar flm. og annara hv. dm. um þetta, þó að óskir kæmu fram um að breyta einhverju, eins og t. d. því, hvað lána megi mikið út á skip eða hús eða því um líkt. Við flm. erum að sjálfsögðu fúsir til þess að ræða hverskonar slíkar breyt., sem til orða gætu komið. Það, sem mikilsverðast er í okkar augum í þessu máli, er það, að sameinuð átök geti orðið til þess að efla þessa lánsstofnun bátaútvegsins. Ég vil benda á það, að þó að ráð sé fyrir því gert, að starfsemi fiskveiðasjóðs geti á sinum tíma orðið svo öflug, að einnig hinn stærri fiskiskipafloti landsmanna hafi gagn af, þá ber einkum og sér í lagi við athugun þessa frv. að taka til greina þau ákvæði frv., sem miða að því að bæta sem skjótast úr þeirri knýjandi þörf, sem hinn smærri útvegur landsmanna hefir á öflugri lánsstofnun til þess að koma upp og endurnýja smáskipafiskiflota landsmanna. Mér virðist það vera höfuðkjarni málsins. að góður vilji og glögg athugun megi hér ráða þá bót á, sem sjávarútvegurinn vissulega hefir þörf fyrir og hundruð manna, sem að honum standa, óska eftir að ráðin verði. Fiskveiðasjóður er í raun og veru merkisstofnun, og var það vel til fallið, þegar til hans var efnt. Ég tel ekki þörf á því að vera að byggja neinn nýjan grundvöll í þessu efni, eins og komið hefir fram hér áður á Alþingi, heldur tel ég fiskveiðasjóð svo góðan grundvöll bæði lagalega séð og skipulagslega. að það sé vel unnt að byggja ofan á hann og efla hann með þeim breyt., sem hér er gert ráð fyrir, í stað þess að setja á fót einhverja nýja lánsstofnun, er koma ætti í hans stað. Við vitum það allir af afskiptum okkar af fiskveiðasjóði, að það er ekki fyrirkomulag hans, stjórn hans eða skipulag, sem hefir staðið í vegi fyrir því, að fiskveiðasjóður gæti leyst af hendi sitt hlutverk, heldur miklu fremur sú fjárþröng, sem þessi lánsstofnun er i. Hitt minntist ég á áðan, og það er gert ráð fyrir að bæta úr því í frv., að verksvið sjóðsins er samkv. núgildandi lögum þröngt, en í þessu frv. er gert ráð fyrir að vikka það svo út, að það út af fyrir sig ætti ekki að geta hindrað sjóðinn í því að ná fullkomnum þroska og verða landsmönnum að fullum notum. Vil ég svo mælast til, að þessu frv. verði að lokinni umr. vísað til sjútvn.

* Flm. (Bjarni Snæbjörnsson): Eins og öllum hv. þdm. er kunnugt, hafa komið fram á síðari árum háværar raddir um það, frá bæjarfélögum sérstaklega og líka frá sveitarfélögum, að nauðsyn væri á, að þeim væru veittir einhverjir nýir tekjustofnar, til þess að standa við þær skuldbindingar, sem á þau eru lagðar. Það hafa líka komið fram á Alþ. á undanförnum árum ýms frv., sem miðað hafa í þessa átt. Sumpart hafa þau verið samþ. sem bráðabirgðaúrræði, en sumum þeirra hefir verið synjað um samþykki. Líka er kunnugt, að milliþn. var skipuð í þessu máli. Og meiri hl. hennar kom fram með álit, sem heldur ekki náði framgangi á Alþ. Og yfir höfuð getur maður sagt, hefir til þessa ekkert verið sinnt á Alþ. þeim beiðnum í þessa átt, sem komið hafa til þingsins. Þó að ekki hafi verið á Alþ. sinnt frv., sem komið hafa þar fram í þessum málum, þá er það samt sem áður svo, að menn eru hugsandi um þessi mál og vita, að eitthvað verður að gera til þess að létta undir með bæjarfélögum og gefa þeim betri afkomuskilyrði heldur en þau nú hafa. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, tekur ekki fyrir nema þrjá tekjustofna og leggur til, að allur fasteignaskattur samkv. l. 27. júní 1921, helmingur tekju- og eignarskatts og 25% af útsöluverði áfengis renni í bæjar- eða sveitarsjóði. En í hinum frv. ýmsum um þetta efni hafa verið gerðar till. um ýmsar fleiri tekjuöflunarleiðir, þar sem talað hefir verið um að leggja tolla á aðfluttar vörur til bæja og einnig að leggja útsvar eða gjald, sem nemur 5% af umsetningu, á ríkisstofnanir, svo sem síldarverksmiðjur ríkisins. En eins og tekið er fram í grg., erum við flm. þessa frv. á móti því, að farið verði inn á tollabrautina til þess að afla tekna fyrir bæjar- og sveitarfélögin. Og sérstaklega er ég, sem er 1. flm. þessa frv., á móti því, að farin verði sú leið, því að það mundi koma að svo sáralitlu gagni fyrir Hafnarfjörð, sem ég er fulltrúi fyrir. Hafnarfjörður hefir sérstöðu meðal kaupstaða landsins í þessu tilliti, þar sem töluvert af verzlun, sem á sér stað af innanbæjarmönnum, á sér ekki stað í bænum sjálfum, heldur í Reykjavík. Og mikið af þeim vörum, sem sendar eru til Hafnarfjarðar, gengur gegnum Reykjavík. Þess vegna yrðu þær tekjur, sem af slíkum tolli kæmu í bæjarsjóð Hafnarfjarðar, hverfandi litlar móti því t. d., sem af þeim tolli kæmi í bæjarsjóði Rvíkur, Ísafjarðar og Akureyrar. En mest af þeirri vöru, sem nú er flutt beint til Hafnarfjarðar, án þess að hún komi fyrst til Reykjavíkur, er vara, sem útgerðin þarfnast, svo sem kol og salt. En af þeim vörum gætu Hafnfirðingar ekki tekið mikinn toll eins og nú stendur, þar sem sjávarútvegurinn á í vök að verjast. Af því að mér er kunnast ástandið í Hafnarfjarðarkaupstað, þá vil ég lýsa því að nokkru, ef það mætti verða til þess, að hv. þdm. og þeirri n., sem væntanlega fær málið til meðferðar, mætti verða ljóst, að það er ekki ófyrirsynju, að slíkt frv. sem þetta er fram komið hér á Alþ. Allir vita, að á siðari árum hefir atvinnuleysi aukizt að miklum mun í kaupstöðum landsins, og þar að auki hefir það verið svo, að ýmsar kvaðir hafa verið lagðar á kaupstaðina af Alþ., sem ekki voru áður á þeim hvílandi. Hafa þær kvaðir orðið til stórmikilla útgjalda fyrir bæjarfélögin. Á ég þar aðallega við tvennt, sem hvorttveggja er í sjálfu sér ágæt mál. En samt sem áður varð löggjafinn að hafa það í huga um leið og þeim málum var hrundið í framkvæmd, að þau mundu skapa bæjarfélögunum töluverð útgjöld. Þar á ég við framfærslul. og alþýðutryggingal. Eins og hv. þdm. vita, kveða framfærslul. svo á, að hver maður á framfærslusveit þar, sem hann er búsettur. Nú var það svo í Hafnarfirði, áður en þessi löggjöf var sett, að þeir, sem voru þurfalingar í bænum, voru að mjög miklu leyti utanbæjarþurfalingar, þannig að árið 1934 voru útgjöld bæjarins til utanbæjarþurfalinga kringum 60000 kr. á móti 100000 kr. til innanbæjarþurfalinga, og árið 1935 voru útgjöldin kringum 65000 kr. til utanbæjarþurfalinga á móti 100000 kr. til innanbæjarþurfalinga. Og allir þessir menn, sem áður hafa verið utanbæjarþurfalingar, hafa þurft að fá sama fátækrastyrk áfram sem þeir þurftu áður. En það hefir komið á bæinn að borga þann styrk af eigin fé. Nú má segja, að ekki hafi verið hægt fyrir bæinn að krefja þetta fé aftur frá hinum ýmsu sveitarfélögum, sem áttu að borga fyrir þessa þurfalinga. Það er rétt, að að mjög miklu leyti var ekki hægt að innheimta þetta fé aftur hjá viðkomandi sveitarfélögum. En samt komu töluverðar tekjur í bæjarsjóð Hafnarfjarðar með því fé, sem hægt var að fá þannig endurgreitt. Árið 1935 komu þannig 35000 kr. í bæjarsjóð. Þessi liður fellur nú eftir gildistöku framfærslul. algerlega niður úr tekjuáætlun bæjarsjóðsins, og verður það tilfinnanleg tekjuskerðing fyrir bæinn. Svipuð er sagan viðvíkjandi alþýðutryggingal. Áður en þau gengu í gildi var í Hafnarfirði sá liður fátækrastyrksins, sem gekk til sjúkrakostnaðar, kostnaðar við læknishjálp og annað slíkt vegna veikinda manna, rúmar 20000 kr. Við verðum að borga nú úr bæjarsjóði til sjúkrasamlagsins nákvæmlega sömu upphæð eins og við urðum að borga áður í þennan fátækrastyrk. Það ar auki greiðum við 20000 kr. í ellitryggingarsjóð. Þarna eru komnar 40000 kr., sem er nýr liður á fjárhagsáætlun bæjarins. Nú hefir því verið haldið fram, bæði hér á Alþ. og utan þings, að greiðslur vegna ellitryggingar ættu að verða til þess að minnka fátækrastyrk til þurfalinga. En slíkt takmark hefir ekki náðst í Hafnarfirði, reikningslega séð, þar sem fátækrastyrkur þar er nákvæmlega sá sami í ár eins og hann hefir verið á undanförnum árum, eftir skýrslu bæjarskrifstofunnar. Það gefur líka að skilja, að þó að þessi mál séu góð í sjálfu sér og hjálpi mörgum fátækum manni til þess að bjargast betur í lífsbaráttunni, þá er það samt svo, að mjög lítill hluti þeirra manna, sem þessi l. hjálpa, mundi að öðrum kosti lenda á bænum. Fjöldinn af þeim mundi komast einhvern veginn af án fátækrastyrks. En eins og komið er, verður bærinn að auka sín útgjöld vegna þessara manna og reyna að standa straum af þessum lögum. Þar sem fátækrastyrkurinn er nú sá sami í Hafnarfirði og hann hefir verið á undanförnum árum, þá eru komin þarna 75000 kr. aukin útgjöld frá því, sem áður var, bæði með auknum útgjöldum, þar sem eru gjöldin til sjúkrasamlagsins og til tryggingarsjóða, og hinsvegar með tekjumissi, þar sem bærinn tapar þeim 35000 kr. árlegu tekjum, sem hann fékk áður en tryggingal. gengu í gildi með endurgreiddum framfærslustyrk frá öðrum sveitarfélögum vegna utanbæjarþurfalinga; en nú eru þessar endurgreiðslur niður fallnar, sem kunnugt er. Þar sem nú bærinn hefir undanfarið ekki haft og hefir aldrei haft neina verulega tekjustofna aðra en útsvörin, þá hafa íbúarnir um leið og vandræði hafa komið fyrir í kaupstaðnum, svo sem aflaleysi og annað slíkt, misst gjaldþol sitt og útsvörin hafa orðið svo há, að ekki hefir verið hægt að leggja öll útgjöldin á íbúa bæjarins, sem þurft hefir þó að ná einhvern veginn. Þess vegna var við samningu síðustu fjárhagsáætlunar fyrir bæinn tekið það vandræðaúrræði, að ekki var jafnað niður á bæjarbúa til greiðslu í bæjarsjóðinn allri þeirri upphæð, sem útgjöld bæjarins voru áætluð, heldur skildar eftir 30000 kr., í von og trausti þess, að hæstv. Alþ. féllist á að samþ., að bærinn fengi einhverja nýja tekjustofna, sem vegið gætu upp á móti þessari tekjuvöntun. Þessa upphæð þurfti að hafa miklu hærri en hún var höfð. En það var ekki búizt við, að þessi tekjuöflunarleið kæmist til framkvæmda fyrr en seint á þessu ári. Þess vegna var reynt að stilla þessari upphæð mjög í hóf. En að það var ekki forsvaranlegt samt sem áður, sýnir það, að útsvarsálagningin hefir verið hækkuð. Útsvarsupphæðin á þessari síðustu fjárhagsáætlun var 276 þús. kr. Það má nærri geta, að erfitt er að koma þessari upphæð niður á fátæka bæjarbúa, sem eru mest fátækir verkamenn. Í Hafnarfirði eru engir stóreignamenn, engir heildsalar, sem nú er mikið talað um, að séu ríkir menn. Hjá okkur er ekki á aðra að leggja en verkamennina og svo útgerðina, enda ber hún meiri skatta en nokkursstaðar annarsstaðar á landinu. Til sannindamerkis um það, hversu erfitt er að koma álagningunni niður, skal ég geta þess, að á miðju sumri 1936 kom eitt togarasamvinnufélag til bæjarstj. og bað um að fá eftirgefið 85% af skuld, sem það var í við hafnarsjóð og bæjarsjóð. Bæjarstj. sá sér ekki annað fært en að verða við þessari beiðni, en samt sem áður er lagt á þetta fátæka hlutafélag, sem í eru eingöngu bláfátækir sjómenn, 6 þús. kr. útsvar nú í ár. - Annað félag kom til bæjarstj. nú í ár og bað um 80% eftirgjöf af samskonar skuldum. Bæjarstj. sá sér heldur ekki annað fært en að verða við þessari beiðni. En á þetta sama félag er lagt í ár 7 þús. kr. útsvar, og það þótt fyrirsjáanlegt væri, að á vertíðinni yrði stórtap. Á þessu geta menn séð, að það er út úr hreinustu vandræðum, sem útsvarsálagningin er höfð svona há, og hv. þdm. hljóta að vera sér þess meðvitandi, að þegar svona er komið, borgast ekki inn þessar 13 þús., sem lagðar eru á þessi tvö félög. Sennilega verður bæjarstj. líka að gefa þeim ettir þessi útsvör, svo framarlega sem hún vill ekki láta félögin verða gjaldþrota. Ég ætla, að ég hafi nú sýnt fram á, að slíkt ástand sem er í Hafnarfirði geti ekki gengið til lengdar. Það verður að taka í taumana og reyna eftir því sem hægt er að koma því svo fyrir, að bæjarfélagið fái einhverja tekjustofna aðra heldur en útsvörin. Þá eru það enn ein lög, fyrir utan þau tvenn, sem ég hefi þegar minnzt á, sem komið hafa alltilfinnanlega við bæina og hafa gert það að verkum, að þeim hefir orðið enn ókleifara að ná inn útsvörunum heldur en nokkru sinni fyrr. Það eru lögin um hækkun á tekju- og eignarskattinum. Eftir því sem sá skattstigi hækkar, verður erfiðara fyrir bæjarfélögin að ná inn útsvörunum. Þess vegna álít ég, að þegar Alþingi hefir þannig með lögum gert bæjarfélögunum svona erfitt um að standa við sínar skuldbindingar, þá verði það að sjá þeim fyrir nýjum tekjustofnum. Ég fer ekki í grafgötur um það, að þetta verði um leið til þess að minnka tekjumöguleika ríkissjóðs, en það verður að reyna að færa til á fjárl., þannig að sparað sé á öðrum liðum. En það er ekki skoðun okkar flm., að íþyngja megi landsmönnum frekar en orðið er. Ég vil þá líka minnast ofurlítið á það, hversu miklar upphæðir mundu falla t. d. í skaut Hafnarfjarðar, ef þetta frv. yrði að l. eins og það er nú. Um aðra kaupstaði hefi ég ekki haft tækifæri til þess að afla mér upplýsinga, en ég efast ekki um, að n., sem fær þetta frv. til meðferðar, muni gera það, og þá einnig athuga þau bréf, sem borizt munu hafa til atvmrn. frá kaupstöðum landsins um þetta efni. Eftir að frv. mþn. kom fram á Alþ., var sem sé öllum kaupstöðum landsins skrifað og þeir beðnir um að segja álit sitt um það, hverjar leiðir þeir teldu heppilegastar að fara í þessum efnum. Svörin munu nú vera komin til atvmrn., og ég veit, að þau eru styrkur þeirri málaleitun, sem í þessu frv. felst. - Já, ég ætlaði að minnast á það, hvern tekjuauka þetta frv. hefði í för með sér fyrir Hafnarfjörð. Þar er fasteignaskatturinn fyrir árið 1936 17500 kr., og rennur hann óskiptur til bæjarsjóðs. - Tekjuskatturinn er rúmar 15 þús. og eignarskatturinn rúmar 11 þús. Af þessu samanlögðu, rúmum 26 þús. kr., ættum við að fá 13 þús. kr. rúmar, sem að viðbættum fasteignaskattinum yrði 31 þús. kr. - Áfengisútsalan í Hafnarfirði seldi á síðasta ári fyrir 140 þús. kr., og ef farið er fram á einn fjórða part af því, þá yrðu það 35 þús. kr. - Tekjuliðirnir yrðu því allir til samans um 66 þús. kr. Til sannindamerkis um það, að ekki sé of hátt farið með því að fara fram á 25% af útsöluverði áfengisins, skal ég taka það fram, að ég hefi hjá bókara áfengisverzlunarinnar fengið þær upplýsingar, að nettóhagnaður ríkisins af útsölunni í Hafnarfirði hafi verið 64 þús. kr. Ef Hafnfirðingar nú fá 35 þús. kr. af útsöluverði áfengisins þar, þá er þar með sagt, að þeir hafi fengið rúmlega helming af nettóhagnaði áfengisverzlunarinnar í Hafnarfirði. Ég hygg, að ég hafi nú gert fulla grein fyrir því, að brýn nauðsyn sé á, að þm. veiti þessu frv. liðsinni sitt og afgreiði það sem l. frá þessu þingi. Ég mun ekki fara fleiri orðum um það nú, en vísa að öðru leyti til grg., og vonast til þess, að frv. fái góðar undirtektir, bæði í þessari d. og eins Nd. og þeirri n., sem fær það til meðferðar. Og leyfi ég mér að mælast til þess, að málinu verði, að lokinni þessari umr., vísað til 2. umr. og fjhn.



Herra forseti! Það er mjög mikið nauðsynjamál, sem þetta frv. fjallar um, og ég býst við, að það sé viðurkennt af öllum þm. En þá er bara spurningin: Er þetta, sem felst í þessu frv., hin rétta lausn málsins? Mér þykir mjög skorta á í grg. frv., að gerð sé grein fyrir því, hvað miklar tekjur þetta mundi gefa fyrir bæjar- og sveitarfélög, en mér telst svo til, að það mundi þýða tekjurýrnun fyrir ríkissjóð, sem næmi um 2 millj. kr.; af fasteignaskattinum um það bil 400 þús. kr., af tekju- og eignarskattinum um 800 þús. kr. Hvað áfengistekjurnar mundu verða, veit ég ekki vel, en ég geri ráð fyrir, að þær mundu ekki verða minni en um 800 þús. kr. Og nú er mér spurn: Hvaðan á ríkissjóður að fá tekjur til þess að bæta sér þetta upp? Sjálfstæðismenn hafa hér á þingi kvartað yfir því, að greiðsluhalli væri á fjárl., og þeir hafa haldið langar ræður um það, að tollar og skattar væru of háir, en þó flytja þeir hverja till. á fætur annari um stór fjárframlög úr ríkissjóði til niðursuðuverksmiðja, hraðfrystihúsa o. fl., sem samtals mundu nema milljónum króna. Og þar að auki leggja flm. þessa frv. til, að afhentar séu um 2 millj. kr. af tekjum ríkissjóðs til bæjar- og sveitarfélaga. Hv. 1. flm. þessa frv. sagði að vísu, að það yrði að spara á öðrum sviðum til þess að jafna þetta upp, en ég veit ekki til, að frá sjálfstæðismönnum hafi ennþá komið fram nein slík sparnaðartill. Mér virðist því, að svona till. séu algerlega út í loftið. Hvaða hugsun felst að baki slíkrar till. sem þessarar? Mér skilst engin. Það er rétt eins og verið sé að gera sér leik að því að gera þingræðið að skrípaleik. Það er rétt, að það þarf að fá viðunandi lausn á þessu máli þegar á þessu þingi. Hv. þm. Hafnf. hefir réttilega sýnt fram á, hver nauðsyn Hafnarfirði er á því að fá aukna tekjustofna einhversstaðar frá. En þetta frv. er engin lausn á því máli, því að með því er einungis verið að taka úr einum vasanum til þess að láta í annan. Ég mun því greiða atkv. á móti því, að svona frv. sé vísað til 2. umr. og n. - Kommfl. mun strax á þessu þingi bera fram till., sem miða að því að bæta fjárhag sveitar- og bæjarfélaga, sumpart með því að leggja þeim til nýja tekjustofna og sumpart með því að draga úr útgjöldum þeirra með endurbótum á alþýðutryggingalögunum og framfærslulögunum, sem mundu verða mikil hjálp fyrir fátæk sveitar- og bæjarfélög. En þessar till. munn verða meintar alvarlega, í mótsetningu við þetta frv., sem hér liggur nú fyrir til umr.



Það má segja, að það sé kostur við þetta frv., hvað það er einfalt. Það hefir ekki verið skipuð nein mþn. til þess að semja það, eins og einu sinni var gert um annað frv., enda ber frv. það með sér. Það er þessi einfalda leið, sem hér er farin, að vísa á ríkissjóð til þess að bæta úr þörfum sveitar- og bæjarfélaga. Það er sú leið, sem kommúnistar hafa verið einna harðsnúnastir í að fara hingað til. En þetta frv. gengur nú svo langt, að þeim virðist alveg ofbjóða. Það, sem hér er farið fram á, er, eins og hv. síðasti ræðumaður gat um, að taka rúmlega 2 millj. kr. af tekjum ríkissjóðs handa sveitar- og bæjarfélögum; það er að afhenda fasteignaskattinn, sem er um 400 þús. kr., helminginn af tekju- og eignarskattinum, um 850 þús. kr., og 25% af útsöluverði áfengis, sem mun vera um 900 þús. kr., eða vel það. Mér skilst þetta vera samanlagt um 2100000 kr. - En hvað á svo að koma í staðinn? Hv. 1. flm. þessa frv. minntist ekkert á það. Maður skyldi þó ætla, að frá honum og hans flokksmönnum lægju fyrir einhverjar till. um sparnað á útgjöldum ríkisins að sama skapi. En svo er ekki, heldur þvert á móti. Ef hv. flm. gæti fært nokkur rök fyrir því, að honum mundi takast að framkvæma slíka fjármálapólitík, sem hér kemur fram í hans till., þá hygg ég, að ekki mundi standa á neinum þm. að styðja að því, að hann yrði fjmrh. Viðvíkjandi því, sem hv. flm. sagði um frv. mþn. frá í hitt eð fyrra og gallana á því, t. d. viðvíkjandi Hafnarfirði, þá skilst mér, að svipað sé að segja um þennan ágóða af áfengisútsölunni. Ekki drekka Hafnfirðingar líklega allt það áfengi, sem selt er í Hafnarfirði. Ætli Keflvíkingar drekki ekki eitthvað af því? Og verða þeir því skattlagðir til Hafnarfjarðar. Ég vil ekki beinlínis lýsa andstöðu minni við þetta frv. Ég hefi sýnt það áður með mínum till. hér í d., að ég viðurkenni fyllilega þörfina á því að útvega bæjar- og sveitarfélögum aukna tekjustofna, svo að ég þarf ekki að fara neinum orðum um það. En ég vil aðeins fá að vita, úr því hv. flm. leggur til að fara þessa einföldu leið, að taka úr ríkissjóði, hvað hann á að fá í staðinn og hvernig hann á að fá tekjur til þess að fullnægja hinum öðrum kröfum, sem þessir sömu þm. bera fram, og þá væntanlega þeim kröfum, sem aðrir þm. kynnu að bera fram og kannske væru alveg eins réttlátar. Þetta finnst mér verði að koma skýrt fram, áður en hægt er að taka þetta frv. alvarlega. Það er ekki til neins að slá því fram, að það verði að spara; það verður að sýna fram á, hvar eigi að spara. Það verður eitthvað að koma fram, sem hægt er að festa hendur á. Annars fannst mér hv. flm. líta nokkuð einhliða á þetta mál frá sjónarmiði Hafnarfjarðar, og er honum það kannske nokkur vorkunn. En mér er spurn: Er ekki a. m. k. sumt af vandræðum Hafnarfjarðar þannig, að rekja megi þau til bæjarbúa sjálfra eða þeirrar stjórnar, sem þeir hafa á sínum bæjarmálum?Nú t. d. er búið að reisa þar stórhýsi mikið, Flensborgarskólann. Var nauðsynlegt að ráðast í slíkt á sama tíma sem kvartað er undan því, að bærinn sé að verða gjaldþrota? Ég legg engan dóm á þetta, ég bara spyr, og svo mun vera um fleiri. Hv. flm. sagðist vera á móti því að auka álögur á þjóðina. Ég býst við, að allir séu á móti því, ef hægt er hjá því að komast. En ef frv. þetta yrði samþ. og svo tollahækkanir til handa ríkissjóði í skarðið, mundu þá ekki hann og hans flokksmenn halda því fram, að þær tollahækkanir væru auknar álögur á þjóðina? Af þeirri reynslu, sem fengin er af hv. stjórnarandstæðingum, tel ég alveg víst, að svo yrði gert í „agitationum“. Það er náttúrlega ágætt að bera fram till., sem ætla má, að fólkinu falli vel í geð, en menn eru nú samt farnir að átta sig á því, þegar till. eru bornar fram í algerðu ábyrgðarleysi. Ef það kæmi skýrt fram hjá hv. flm., hvernig eigi að bæta ríkissjóði það tap, sem af frv. þeirra leiddi, og hvernig eigi að afla fjár til þessara og annara hluta, sem þeir stinga upp á, þá væri allt öðru máli að gegna. Þá væri sjálfsagt að taka þeirra till. alvarlega, en fyrr er það ekki hægt.

*Magnús Guðmundsson: Mér skilst, að ekki sé neinn ágreiningur um það, að full þörf sé á því að auka tekjur bæjar- og sveitarfélaga, og er þá aðeins um það að ræða, hvaða leiðir eigi að fara í þessu efni. Og vil ég í því sambandi minna á, að það hefir áður verið stungið upp á því, að láta bæjar- og sveitarfélögin - eða sérstaklega bæjarfélögin - fá tekjur af vörugjaldi, en það hefir ekki náð fram að ganga. Hvað eiga umboðsmenn kaupstaðanna að gera, er þeir sjá, að ekki er von um neina tekjustofna með hinum gömlu aðferðum, og þeir eru því nyddir til að fara nýjar leiðir? Á að láta bæjunum blæða út, meðan rætt er hér á Alþingi um það, hvað eigi að gera? Hvaða gagn hafa bæjar- og sveitarfélögin af slíku karpi? Ég get því ekki láð umboðsmönnum kaupstaðanna, þó að þeir vilji fara nýjar leiðir. Ég get ekki tekið undir són kommúnista og framsóknarmanna hér. Þegar talað er um ábyrgðarleysi, sem það lýsi, að koma með frv. um tekjuöflun bæjar- og sveitarfélaga, án þess að koma um leið með frv. um tekjuöflun fyrir ríkissjóð, þá er það ekki annað en viðbára. Stjórnarflokkarnir komu líka fram með frv. um tryggingar án þess að benda á leiðir til að afla tekna til þeirra. Hvernig veit hv. 1. þm. Eyf., að í hug þeirra manna, sem standa að þessu frv., hafi ekki komið ráð til að afla teknanna? Ef það á að vera móðins hér, að ekki megi koma með till. til útgjalda án þess að benda á leiðir til tekjuöflunar um leið, þá er orðinn vandi að lifa. Sjálfstæðismenn eru auðvitað ekki svo grænir að halda, að ef 2 milljónir eru teknar frá ríkinu, þá þurfi ekki að fá tekjur í staðinn. Ég gæti t. d. vel fellt mig við þá leið, sem stungið var upp á í frv. mínu og hv. 1. þm. Eyf. í hitteðfyrra. Hún náði ekki samþykki. En sú leið, sem stungið var upp á í fyrra, náði heldur ekki samþykki. Nú er stungið upp á 3. leiðinni, og blæs ekki berlega fyrir henni. En hvað þola bæjar- og sveitarfélögin þetta lengi? Málið verður ekki til lykta leitt, nema flokkarnir reyni að sveigja saman skoðanir sínar. Þó að hv. 1. landsk. minntist á leið til að minnka útgjöldin, er hægt að sýna fram á, að hún gerir ekki annað en auka þau. Það voru ekki annað en slagorð, sem komu frá honum. Það getur verið rétt hjá hv. aðalflm. þessa frv., að í frv. mínu og hv. 1. þm. Eyf. 1935 hafi ekki verið tekið tillit til þeirra sérstöku ástæðna, er hann færir fram. Ég vil hér skjóta fram þeirri spurningu, hvort ekki mundi hægt að fá samkomulag um þann grundvöll, sem það frv. lagði. En það frv., sem hér liggur fyrir, fullnægir ekki mér sem umboðsmanni fyrir sveitarfélag. Ég veit um heilan hrepp, þar sem allur tekjuskattur var fyrir nokkru 2 kr. Hv. 1. þm. Eyf. sagði, að það væri ekki nóg að tala um, að það þyrfti að spara; það yrði líka að benda á, hvað ætti að spara. Þá er nú langt gengið í kröfunum, ef flm. útgjaldaliða eiga alltaf að benda á, hvað í fjárl. eigi að spara í stað útgjaldanna. Ég hefi ekki heyrt slíkt áður á Alþingi. Ég veit, að nokkuð má spara, en mér dettur ekki í hug, að hægt sé að gera það ótakmarkað. Þó veit ég, að hægt er að bæta ríkissjóði þennan halla. Þá sagði hv. 1. þm. Eyf., að ef fara ætti að auka álögurnar á þjóðinni með nýjum tollum, þá myndi Sjálfstfl. undir eins ráðast á „bölvaða stjórnina“ fyrir það. Það er vitanlega erfitt að fyrirgirða þennan ótta hv. þm. En þegar verið er að auka skattana, til þess að afla bæjar- og sveitarfélögum tekna, er ekki verið að leggja auknar álögur á þjóðina, heldur miklu fremur að færa féð milli vasa, ef svo mætti segja. Í okkar sameiginlega frv. 1935 var þannig ekki farið fram á aukin gjöld á þjóðina.

En fengum við ekki ádeilur fyrir það frv.?

. Jú, en hvað heldur hv. þm., að hann geti framkvæmt í þessu lífi, ef hann ætlar alltaf að komast hjá því að fá ádeilur? Er ekki mannlegra að gera það, sem rétt er, og svara svo fyrir sig, er ádeilur koma fram? Ég vil reyna að bera sættarorð á milli í þessu máli, því að ég sé, hver nauðsyn er á því að fá samþ. frv., sem miðar að því að bæta úr vandræðum bæjar- og sveitarfélaga. Ég myndi fyrir mitt leyti vera fús til að sveigja nokkuð til frá því, sem ég tel réttast, til þess að hægt væri að ná samkomulagi. Þegar bæjar- og sveitarfélögin fara að hrynja og komast á ríkissjóð, mun fara að verða þröngt fyrir dyrum ríkisins. Getur þá farið svo, að það verði að borga hærri fúlgur af sínum tekjum en nú er farið fram á. Nú þegar eru nokkur sveitarfélög orðin ómagar á ríkissjóði, en önnur standa í vanskilum og þau þriðju nota ólöglegan gjaldmiðil, til þess að útvega sér gjaldfrest. Ef þingið er þannig skipað, að ekki sé hægt að ná samkomulagi um jafnmikilsvert mál og þetta, þá er það sorglegt og mun hafa sorglegar afleiðingar.

*Jón Baldvinason: Það er rétt hjá hv. frsm. og flm. frv., að það, sem veldur því, að fiskveiðasjóður Íslands getur ekki komið að fullum notum og sinnt öllum lánbeiðnum, sem til hans koma, er það, að sjóðurinn á ekki nægilega mikið fjármagn. Það er kannske ekki rétt að segja, að sjóðurinn sé í fjárþröng. Það orð er raunverulega skilið á annan hátt. Því að því leyti er sjóðurinn ekki í neinum vandræðum í sjálfu sér, að hann hefir nægilegt fé til að lána eftir þeim reglum, sem honum eru settar fyrir lánveitingum. En starfssvið hans er takmarkað og hann verður að haga lánveitingum eftir því.

Það var það, sem ég átti við

. Við erum þá sammála. Það, sem á stendur aðallega, er, að hægt sé að auka starfsfé fiskveiðasjóðs. Og þó að starfsféð væri hægt að auka, þannig að starfssvið sjóðsins gæti aukizt, þá verður að hafa ákvæðin fyrir starfsemi hans það þröng, að ekki væri hætta á, að sjóðurinn yrði fyrir tapi af sínum lánveitingum. Það má segja, að þessa sé gætt í þessu frv., þó að í því felist rýmkun frá því, sem nú er í þessu efni, ef stj. sjóðsins þá að sama skapi herti á kröfum um veðin, þ. e. a. s. tæki þær eignir, sem veðsettar eru, með meiri varúð heldur en kannske gert er nú. Nú sem stendur er ekkert lánað úr sjóðnum, nema fasteignaveð fylgi, þó að það skuli hinsvegar játað, að í einstökum tilfellum væri e. t. v. óhætt að lána út á ný skip stuttan tíma án þess að taka fasteignaveð. En það, sem veldur því, að sú regla hefir verið upp tekin að taka fasteignaveð fyrir lánum úr sjóðnum, er það, að vélarnar endast í mörgum skipum aðeins fá ár; þarf þá annaðhvort að gera við þær eða skipta um vélar, sem hvorttveggja verður mjög kostnaðarsamt fyrir skipin, eða að öðrum kosti rýrir mjög veðhæfi skipanna. Vafalaust kemur þetta endingarleysi til af því í mörgum tilfellum, að vélarnar eru ekki nógu vel hirtar. Og ekki mun það koma síður af því, að menn hafa verið óheppnir með að kaupa vélar, sem ekki eru góðar. Það eru þó nokkrar tegundir véla, sem virðast vera ónýtar eftir tiltölulega fá ár, eða jafnvel þurfa mjög mikilla viðgerða við þriðja eða fjórða hvert ár, eða jafnvel með skemmra millibili. Vegna þessa hefir sjóðurinn tekið þessi aukaveð í fasteignum, til þess að tryggja sig gegn óvæntu tjóni, sem af því kann að stafa, að vélar bila í mótorbátum, sem sjóðurinn hefir að veði fyrir lánum. Nú hefir hér verið komið fram með ýmsar till. um aukningu fiskveiðasjóðs Íslands, og er kannske von á fleirum en þessum. Þær hafa og munu hafa allar sama markmið, að auka fjármagn fiskveiðasjóðs. Það ætti því í raun og veru ekki að þurfa að standa á því að Alþ. gangi frá l. um þetta efni, sem útveguðu sjóðnum meira starfsfé. Þörfina fyrir aukið starfsfé hafa allir séð. En till. um það hafa kannske ekki komið fram vegna þess, að menn hafa séð ýmsa erfiðleika á því að útvega nýtt fé til sjóðsins. Svo hefir e. t. v. komið þar til greina einhver togstreita um það, til hvers því fé skyldi verja, sem kynni að vera hægt að auka við starfsfé sjóðsins, hvort ætti að verja því til tilrauna við fiskiveiðar eða til lánveitinga. Ég tel víst, að frv. þetta verði athugað og svipaðar till., sem fram koma, og reynt verði að fá það bezta út í þessu máli eins og hægt er. Því að það er rétt hjá hv. flm., að með breyttum fiskiveiðum og að nokkru leyti auknum nú upp á síðkastið, sérstaklega síldveiðum og dragnótaveiðum, er raunverulega þörf stærri skipa heldur en áður hafa verið almennast notuð. Og segja má þá, að e. t. v. séu þær takmarkanir, sem settar eru í þessum eldri fiskveiðasjóðsl., fullþröngar, ef hann fengi nýtt fé til umráða til lánveitinga. Hinsvegar skal ég upplýsa hv. þdm. um það, að það hefir ekki verið neitað beiðnum um lán úr sjóðnum, þegar menn hafa komið með skip, sem til þess hafa verið fallin að lána út á þau, og tilsvarandi veð í fasteignum; það hefir ekki verið neitað um lán í slíkum tilfellum, innan þess ramma, sem l. sjóðsins ákveða nú. Sjóðurinn hefir þannig haft fé til þess að sinna þeim verkefnum, sem sú löggjöf, sem nú gildir, heimilar sjóðnum að sinna, þrátt fyrir það, þótt þessi erfiðu ár undanfarið hafi sjóðsstjórnin talið sér skylt, í einstaka tilfelli, að hliðra til með afborganir af lánum, sem erfiðlega hefir gengið með greiðslur á, sem því miður hefir verið allt of mörg ár. Fyrir það hefir í sjóðnum orðið minna handbært fé. En til þessa hefir verið nægilegt fé í sjóðnum til þess að inna af hendi verkefni sjóðsins eftir þeim l., sem nú gilda. En verði verksviðið aukið, verður auðvitað að auka starfsfé sjóðsins, hvernig sem þess svo verður aflað. Það má náttúrlega segja, að verkefni sjóðsins eftir þessu frv. sé ákaflega stórkostlegt. því að ef reist væru fyrir lán úr sjóðnum frystihús, lifrarbræðslustöðvar, fiskimjölsverksmiðjur og önnur iðnfyrirtæki, þá mundu þessi fyrirtæki taka til sín ákaflega mikið fjármagn. Svo það er hætt við því, jafnvel með þeirri aukningu, sem gert er ráð fyrir á sjóðnum eftir þessu frv., að ekki mundu þó allir, sem þess óskuðu og e. t. v. hefðu tök á að koma til greina, geta fengið úrlausn. Það á líka að vera verkefni þessa sjóðs eftir frv., að lána út á stór skip, svo sem togara og línuveiðagufuskip og önnur slík fiskiskip. Og það út af fyrir sig er náttúrlega ákaflega mikið verkefni. En mér skildist á hv. 1. flm. frv., að ætlun þeirra flm. þess væri sú, að stærri skipin skyldu sitja á hakanum um lánveitingar úr sjóðnum, þar til hægt væri að útvega honum það fé, sem til þess þyrfti, en að sjóðurinn ætti fyrst og fremst að fullnægja hinum öðrum verkefnum, sem áður eru talin í frv.

Það er rétt skilið

. En vitanlega, ef til slíkrar lánastarfsemi til stærri skipa verður tekið, þarf sjóðurinn mjög mikið starfsfé, vafalaust svo millj. kr. skiptir. Því að þá mundu að sjálfsögðu þeir, sem fengið hafa lán út á stór skip, annaðhvort hér í bönkum eða erlendis. og það með hærri vöxtum en fiskveiðasjóður tæki, koma í hópum með lánbeiðnir til fiskveiðasjóðs til þess að reyna að fá þar lán með lægri vöxtum. Þegar hinar aðrar till. eru fram komnar, sem ég vænti, að muni koma fram síðar um þetta mál, þætti mér eðlilegast, að þær till. og þetta frv. yrði athugað í sameiningu og athugað, hvaða ákvæði hægt er að taka til greina úr þessu frv., sem líkleg eru til að gefa árangur til aukningar fiskveiðaflotans, sem mér skilst vera óhjákvæmileg þörf að auka nú á næstunni, með þeirri tilhögun, sem nú er orðin á fiskveiðunum.