Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frv. þessu var breytt lítils háttar við síðustu umr. í Nd., og var það við 13. gr. Ekki tel ég þetta vera efnisbreyt., en hins vegar nokkra breyt. á formi og orðalagi, sem d. féllst á, að betur færi en eins og það var. - 1. breyt. var sú, að í stað þess að heimilað yrði að leggja í verksmiðjuna óafturkræft fé úr rekstrarsjóði Áburðareinkasölu ríkisins, skyldi þetta vera hlutafé. Að vísu var þetta hugsað þannig og rætt þannig í umr., en samkv. brtt. er það nú ákveðið, að svo skuli vera. - Þá var einnig lagt til í b-lið, að í sömu gr. skuli tekið fram, að áður en greiddir séu vextir af hlutafénu, skuli greiða allan rekstrarkostnað ársins og sjóðagjöld samkv. 10. gr. Má segja, að þetta sé skárra, en breytir engu. - Þá er það c-liðurinn. Í frv. stendur, í 4. málsgr. 13. gr., að hlutafé ríkisins skuli vera engum öðrum takmörkunum háð varðandi atkvæðisrétt. Hér er aftur á móti lagt til, að þetta orðist svo: „Að öðru leyti skulu á hluthafafundi, þrátt fyrir ákvæði hlutafélagalaganna, engar takmarkanir vera á atkvæðisrétti að því er hlutafé ríkisins snertir.“ Þetta er skýrara, en engin efnisbreyt. Vildi ég að þessu athuguðu leggja til við hv. d., að hún sæi sér fært að samþ. frv. óbreytt eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Ég vildi aðeins með örfáum orðum láta í ljós skoðun mína á þeim breyt., sem gerðar hafa verið í Nd. á þessari gr. frv. Ég get ekki betur séð en að þær breyt., sem gerðar hafa verið, spilli frv. ekki á neinn hátt, og get ég fyrir mitt leyti vel fellt mig við þær eins og þær eru komnar inn í frv. frá Nd.



Formaður n. þeirrar, sem hafði mál þetta til athugunar, hefur að vísu ekki kvatt saman fund til þess að athuga þær breyt., sem frv. hefur tekið í Nd. En hins vegar hefur hann náð tali af ýmsum nm., a.m.k. 4 af 5, sem náðst hefur til, og hafa þeir orðið ásáttir um, að d. mæli með frv. með þeim breyt., sem hér um ræðir.



Mér skilst, að hér sé um það að ræða að skipa 6 menn í embætti. Hins vegar má vei vera, að unnt sé að komast af með 5 eða færri menn. En úr því að hér á að fara að skipa þessa menn, þá greiði ég ekki atkv.



Það er upplýst, að þessi tala sé tala þeirra, sem skipaðir hafa verið undanfarin ár til bráðabirgða, en eigi með l. Kom fram í umr., að ekki mætti spara þetta. En vegna þess, að hér er um heimild eina að ræða í l. til að skipa 6 menn, sem ég sé þó ekki, að sé nauðsynleg, og ég treysti hæstv. ríkisstj. til að finna leiðir til að draga úr mannahaldi ríkisins, segi ég nei.



Það er langur tími síðan hv. menntmn. hafði mál þetta til athugunar og komst að þeirri niðurstöðu að mæla með málinu. Síðan hefur orðið langur dráttur á því til að leita upplýsinga og menn gætu áttað sig á hverjar breyt. gera ætti á frv. Úr því að ég féll að því ráði að mæla með frv., eftir því sem kom fram, þykir mér ekki ástæða til að breyta þeirri skoðun, og greiði ég brtt. því mótatkv., þó að í henni kunni að felast sparnaður. Á það er og að líta, að í starfsmannaeignum hjá ríkinu núna kynni ég betur við, að fremur yrði ræst fram úr einhverri annarri ríkisstofnun, en Landsbókasafni Íslands. Ég segi því nei.



Þar sem í frv. segir, að ráðh. geti skipað allt að sex bókaverði, þá sé ég ekki, að till. hafi þýðingu, heldur sé hún sparnaðarlátalæti ein, og segi ég því nei.



Ég get vísað til grg. hv. þm. N-Þ. um þetta atriði. Ég tel ei rétt að binda þetta, en treysti ráðh. þeim, er hlut á að máli, að skipa eigi fleiri menn, en nauðsynlegt er, en þetta eru bara látalæti, og segi ég nei.



Starfsmenn ríkis og bæja hafa nú farið fram á 25% launabót, og segi ég því já.



Segi já, og er kominn tími til að fækka embættismönnum þeim, sem sósíalistar tróðu ólöglega inn í stöður, sem þeir bjuggu til. Frv., svo breytt, samþ. með 11:4 atkv. og endursent Nd.



Herra forseti. Hv. allshn. hefur athugað frv., sem hefur verið lagt hér fram sem stjfrv. Þetta frv. virðist vera mjög vel undirbúið, og eru tekin upp í það dreifð ákvæði frá ýmsum tímum um framkvæmd nauðungaruppboða og dregin úr þeim hin beztu og nýmæli gerð, eftir því sem reynslan hefur kennt. Ég skal eigi eyða tíma d. í að fara út í grg., en þykir rétt að drepa nokkuð á helztu nýmælin. Það, sem helzt má benda á, er, að ákvæði um uppboð hafa áður fyrr verið þannig, að hver einstaklingur hefur getað farið fram á uppboð, og hafi hann fallið frá uppboðskröfunni, þá hefur uppboðið þar með fallið niður. Nú er stungið upp á, að þessu verði breytt þannig, að leiðin um nauðungaruppboð orki sem gjaldþrotabeiðni, svo að uppboðið fer fram, þótt uppboðsbeiðandi hafi fallið frá kröfu sinni, þannig að aðrir, sem eiga fjárnám í eigninni, geti gengið inn í það. Mun vera sparnaður í þessu, því að áður hefur hver maður þurft að biðja um sérstakt uppboð, og þá hafa mörg uppboð verið auglýst á sömu eigninni. Þá hefur það nýmæli verið tekið upp, sem ég álít mjög til bóta, að fáist ekki nægilega gott boð á uppboði á því, sem um er að ræða, þá sé hægt að halda aukauppboð til þess að reyna, hvort ekki fáist betra boð. Þetta er auðvitað til hagsbóta fyrir uppboðsþolanda og sýnist geta verið réttarbót. Þá er enn eitt nýmæli. Iðulegt er, að uppboð, sem eftir l. á að vera einhver hin hentugasta söluaðferð, geti í staðinn orðið mjög óhentug söluaðferð. Nú er reglan sú, að veðhafi, er orðið hefur hæstbjóðandi á uppboði, en fær eigi fullnægt kröfu sinni, getur krafizt þess, að eign verði honum lögð út til eignar fyrir það verð, er hann hefur boðið. Nú kemur það oft fyrir, ef um háa skuld er að ræða, að hæstbjóðandi býður aðeins nokkuð upp í skuld sína og fær því eignina útlagða langt undir sannvirði, en heldur þó persónulegri kröfu á hendur uppboðsþola fyrir mismun uppboðsverðs og skuldirnar. Í frv. er aftur á móti sett það nýmæli, að skuldunautur geti krafizt þess, að eignin sé metin af óvilhöllum mönnum eða með öðrum hætti, og dregst þá matsverðið en ekki uppboðsverð frá skuldinni, sem uppboðsþolandi er í við uppboðsbeiðanda. Þetta hefur verið tekið upp í l. annarra Norðurlanda og sýnist geta verið réttarbót í því. Þá eru tekin upp ákvæði um að auglýsa betur eignir til uppboðs, en viðgengizt hefur. Lögbirtingablaðið hefur ekki þótt gott auglýsingatæki fyrir almenning, og gert er ráð fyrir, að auglýst sé á annan hátt. Er það vitanlega gert til þess, að tryggt sé, að sem flestir viti um uppboðið og hærra verð fáist því. Vegna þess, að auglýsingar hafa verið ófullnægjandi, hefur komið fyrir, að veðhafar hafa misst rétt sinn, því að þeir hafa ekki athugað að mæta. Þeir eru hins vegar skráðir í veðmálabækurnar. Þarna er það nýmæli tekið upp, að upp boðshaldari skuli senda þeim tilkynningu um uppboð, og það er áreiðanlega til bóta; þótt það kosti uppboðshaldara nokkra fyrirhöfn. - Þá er nýmæli um að aflýsa uppboði, ef því verður komið við, til þess að ómaka menn ekki á uppboðsstað að óþörfu, en iðulegt er, að uppboð eru fyrst afturkölluð þar. - Þá eru settar ýmsar nýjar reglur varðandi innheimtuna til þess að tryggja það, að innheimtumaðurinn misbrúki ekki stöðu sína. - Þá hefur áfrýjunarfrestur til hæstaréttar verið styttur niður í 4 vikur, og er það gert til að hraða fullnustunni. Þetta ætti að vera nægilegur tími, eins og samgöngum er nú háttað, og koma sér vel. Ég held, að þetta séu þá í höfuðatriðum nýmæli þau; er tekin hafa verið upp varðandi nauðungaruppboð á fasteignum. En varðandi nauðungaruppboð á lausafé eru einnig þau nýmæli, að flytja megi muni á milli hreppa eða lögsagnarumdæma til að koma þeim á uppboð þar, sem mestar eru sölulíkurnar. - Þá er tekin upp eða lögfest sú aðferð við sölu á skráðum skuldabréfum, að þau megi selja utan uppboðs. Þetta hefur verið gert í Rvík, en án laga-. heimildar. Er rétt að setja þetta í l., því að vandræði hafa stafað af því að hafa ekki lögheimild fyrir þessu. Ég hef þá talið upp flest nýmælin. Hafa þau þann kost, að hér er um venjureglur að ræða, sem myndazt hafa smám saman. Engin l. eru eins góð og þau, er í því eru fólgin að festa ýmsar venjureglur, því að þær hafa sína reynslu að baki. - Ég minntist á útlagningu veðs, og inn í 32. gr. er skotið hinu eina nýmæli, sem n. álítur eigi fullnægjandi rök vera fyrir, að: „Veðhafi samkvæmt veðbréfi, sem er eða verið hefur handhafabréf, hefur eigi heimild til útlagningar samkvæmt 1. málsgr: Rökstuðningurinn er ákaflega veikur, þegar gert er ráð fyrir því í aths. við 32. gr., að gera verði ráð fyrir því, að aðili verði venjulega fyrir tapi, sá er útlagningar þarf með, en það þyki ekki „ástæða til þess að veita eigendum handhafa veðskuldabréfa þetta hagræði, með því að bæði hafa þeir sætt betri kjörum um stimpilskyldu sakir framsals slíkra bréfa en þeir, er nafnbréf fá sér framseld, og reynsla þykir vera um það, að eigendur handhafabréfa hafi oft eða jafnvel venjulega fengið þau með afföllum, stundum allverulegum.“ Ég held, að hvort sem um nafnbréf eða handhafabréf sé að ræða, þá gangi þau iðulega með afföllum. - Svo er bætt við: „Annars skal þess geta, að ákvæði þetta hefur verið tekið í frumvarpið eftir tillögum borgarfógeta í Reykjavík, sem manna kunnugastur er þessu efni.“ Það segir sig sjálft, að séu settar ýmsar reglur, sem þrengja kosti eigenda handhafabréfa, þá verða afföllin enn meiri af þeim en ella. Ég held, að það liggi allt aðrar ástæður til þess, að þetta ákvæði hefur verið sett þarna, sem ég ekki mun nefna núna, enda hefur n. einróma lagt til, með samþykki hæstv. dómsmrh., að þessi málsgr. verði felld niður, en hann sagði n., að ástæðan fyrir því; að gr. hefði komizt inn í frv., væri sú, að honum hefði sézt yfir hana við yfirlestur frv. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar í framsögu. Auðvitað hefði verið hægt að rekja þetta mál miklu nákvæmar, en til þess er hvorki tími né þörf. Ég vil leyfa mér að leggja til, að hæstv. d. samþ. frv. með þeirri breyt., sem kemur fram í nál.



Herra forseti. Mér þykir rétt að segja nokkur orð í sambandi við þetta mál hér við þessa umr. Ég skal nú ekki fara mjög út í hinar einstöku gr. frv., en geyma það, þar til málið kemur aftur úr nefnd og séð verður, hvaða till. hv. fjhn. hefur fram að flytja um breyt. á frv. Þegar lögin um fjárhagsráð voru samþ. hér á Alþ., þá var farið þar inn á mjög nýja og víðtæka braut í verzlunarmálum þjóðarinnar, í ýmsum athafnamálum og í raun og veru í öllum málum þjóðarinnar, sem snerta líf hennar og afkomu. Ég held, að því verði varla neitað, að þessi lagabálkur, sem settur var á sínum tíma af miklum meiri hluta Alþ., hann hafi fullkomlega brugðizt vonum manna, og ég held á hverju einasta sviði, eins og hv. 1. þm. Reykv. benti hér á í gær. Ég held, að það sé varla nokkur maður í nokkurri stétt í þjóðfélaginu, sem ekki viðurkenni í dag, að þær vonir, sem bundnar voru við þennan lagabálk, hafi brugðizt. Þar með er ekki sagt, að ýmislegt gott hafi ekki komið frá fjárhagsráði í sambandi við ákvæði þessara laga. En það er áreiðanlegt, að dómur þjóðarinnar er sá, að þaðan hafi komið meiri erfiðleikar og meiri hömlur og meira illt en gott. Þegar svo þessi dómur liggur fyrir, þá er einkennilegt, að það skuli ekki geta náðst samkomulag um breyt. á þeim lagabálki til bóta. Að vísu eru einstakir menn, sem halda því fram, að þetta frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 37, sé hér stórkostlega til bóta, ef það nær fram að ganga. En það er út af fyrir sig heldur ekki nema nokkur hluti þingsins, sem er á þeirri skoðun, þótt þetta frv. hafi náð samþ. í hv. Nd. Og ég er einn af þeim, sem telja, að þær breyt., sem hér er lagt til, að gerðar séu á þessum l., stefni í öfuga átt og séu því siður en svo fallnar til þess að bæta úr þeim ágöllum, sem fyrir eru í þessum efnum. Mér er það fullkomlega ljóst, að fyrsta skilyrðið til þess, að þjóðin virkilega geti fengið að njóta hæfileika sinna, er, að hún hafi sem mest frelsi í landinu, en lögin um fjárhagsráð fara í öfuga átt við það. Þau reyra böndin að einstaklingum og félögum og því harðari, því erfiðara sem er í ári. Og reynslan hefur sýnt, að því meir sem þessi bönd eru reyrð og frelsið er skert, því verr líður þjóðinni, því lakara verður bæði atvinnuástand hennar og fjárhagsafkoma öll. Það er því ekki leiðin til þess að bæta úr þessu að fara enn lengra inn á haftakerfið og enn lengra inn á yfirstjórn einstakra manna yfir þjóðinni, manna, sem hljóta að hafa mjög takmarkaða hæfileika til þess að geta fyrirskipað einum í dag og öðrum á morgun um það, hvernig þeir skuli haga sínum atvinnuháttum og fjármálalífi hér í landinu. - Ég hefði því haldið, að eftir að fengizt hefur þessi reynsla, þá væri hægt að komast að samkomulagi um að snúa við á þessari braut, en fara ekki lengra inn á hana, eins og þó hér er ætlazt til með þessu frv. En um það virðist ekki vera samkomulag enn. Aðalástæðan fyrir því er auðsjáanlega eiginhagsmunir einstakra manna, sem þetta snertir, nákvæmlega á sömu lund eins og á sér stað hjá einni ákveðinni stétt í þjóðfélaginu, sem nú ris upp þessa dagana, - þ. e. bílstjórastéttin - sem krefst þess, sem allir menn vita, að er hverjum manni nema þeim sjálfum til stórógagns. En þannig er orðið ástandið í viðskipta- og athafnamálum hjá þjóðinni, að einstakir menn sjá sér hag í því að halda áfram höftum og þrengja enn meir að einstaklingsfrelsinu og hafa höftin, enn meiri en nokkru sinni áður. Það er svona líkt eins og er menn taka að sér að vinna eitthvað á óþrifastað, að þegar þeir eru búnir að vera nægilega lengi þar, finna þeir ekki lyktina af því, sem þar er óþverralegt. Og hins sama virðist kenna hjá Íslendingum í sambandi við öll þessi mál. Og þetta er því einkennilegra sem vitað er, að eftir því sem þjóðin hefur höggvið fleiri helsi af sjálfri sér, eftir því sem hún hefur fengið meira sjálfsforræði, eftir því sem henni fór að vegna betur, þá skuli hún nú, nokkru eftir að hún hefur orðið sjálfstæð, reyra sjálfa sig í þá fjötra, sem hér er um að ræða. En því miður virðast nú ekki miklar leiðir vera til þess, að þjóðin komist út úr þessu öngþveiti, beinlínis vegna tillits til einstakra manna og einstakra stétta, sem hugsa um aðstöðu sína til þess að geta krafsað til sín meira af verðmætum þjóðarinnar en þeir mundu geta, ef frjáls samkeppni væri í landinu eins og hjá menningarþjóðum. Ég tel, að það sé fyrsta skilyrðið fyrir hina íslenzku þjóð nú til úrbóta í viðskipta- og verzlunarmálum að viðurkenna það, sem raunverulega er í okkar viðskiptamálum, að kaupmátturinn inn á við er margfalt meiri en kaupmátturinn út á við og að gengi varanna á móti peningum er rammfalskt. Það þarf ekki að draga fram mörg dæmi til þess að sýna fram á þetta. Það er öllum ljóst, að á hinum svarta markaði í landinu er erlendur gjaldeyrir seldur fyrir tvöfalt verð eða meira á við skráð gengi. Jafnvel sjálft Alþ. hefur farið inn á þá braut að selja erlendan gjaldeyri með 75% álagningu, og er víst meiri eftirspurn eftir honum en innstæður erlendis þola. Það er vitað, að enginn atvinnurekstur, sem byggður er á útflutningi, getur lengur borið sig í landinu og að ríkissjóður verður að verja tugum milljóna kr. til þess að bæta upp verð til þeirra manna, sem standa að útflutningsframleiðslunni, sem beinlínis stafar af því, að gjaldeyri landsmanna er misskipt. Meðan þetta ástand er í landinu, þá er að sjálfsögðu ekki hægt að leysa þessa fjötra, sem hér eru á, eða jafnvel slaka neitt til á þeim. Og það er þess vegna, sem það er í raun og veru meginþörfin fyrir landsmenn nú að viðurkenna þetta ástand og breyta þessu fyrirkomulagi, létta af höftunum, leyfa einstaklingunum að sýna mátt sinn og möguleika og hæfni til þess að flytja vörur til landsins fyrir sem minnstan gjaldeyri - eins og raunverulega var ákveðið í þessum lögum frá upphafi og í þeim samningi, sem gerður var á milli þeirra flokka, sem styðja núverandi hæstv. ríkisstj., og líka milli þeirra flokka, sem studdu fyrrv. hæstv. ríkisstj., - og láta þannig jafnvægi skapast í landinu í viðskiptamálum og atvinnumálum þjóðarinnar. Og fyrr en þessi staðreynd er viðurkennd, er ekki hægt að búast við, að nokkur jákvæður árangur náist til úrbóta. - En ekkert af því, sem ég hef hér minnzt á, er í þessu frv., sem hér liggur fyrir. Hér eru aðeins fyrirmæli um það að fara enn lengra inn á haftabrautina, enn lengra inn á svarta markaðinn, gefa aðilum enn betri og meiri möguleika til þess að verzla með innflutningsleyfi, ekki til þess, að það lækki vörur í verði til neytenda, heldur til þess að hækka það stórkostlega. Slíkt fyrirkomulag er ekki til þess að leysa þann vanda, sem hér er á ferðinni. Ég skal viðurkenna, að sumt af því, sem fjárhagsráð hefur gert, síðan það var stofnað, hefur verið nauðsynlegt. En ég tel, að það, sem nauðsynlegt hefur verið gert hjá fjárhagsráði, það hefði mátt gera, þó að ekkert fjárhagsráð hefði verið til. Það var starf, sem að langmestu leyti lá í að afla upplýsinga fyrir viðkomandi aðila til að haga sér eftir. Það var allt annað en það vald, sem þessi stofnun hefur beitt til óþurftar í þjóðfélaginu - ekki af illgirni, síður en svo, heldur af því, að það er ekki hægt annað, eins og málum er komið nú, hversu góðir og samvizkusamir menn sem þar væru. Auk þess sem vitað er, að sú stofnun hefur verið rekin ákaflega mikið pólitískt og flokkarnir notað þar sinn pólitíska styrkleika, eftir því sem þeir hafa haft möguleika til á hverjum tíma, enda er það svo í þessu landi nú, að sá, sem hefur valdið á innflutningnum; hann hefur allt vald hér. Það er ekki lengur peningavald, skynsemi, menntun og frelsi, sem ræður, heldur er það innflutningurinn, valdið yfir verzluninni, sem ræður öllu í landinu. Þar er aðstaðan sterkust og mest valdið. Það má geta nærri, hve hollt það er fyrir þjóðina, að innflutningsverzlunin ráði þannig öllu. Það er því engin furða. þó að framleiðslustörfin, sem hafa í för með sér áhættu og gefa hvorki arð né völd, séu ekki eftirsótt, því að innflutningsverzlunin gefur mestar tekjur og mest vald yfir öðrum mönnum. En þetta er áreiðanlega ekki leið til frelsis og frama, heldur er þjóðin að kollsigla sig með þessu. Reynslan sýnir, að því lengra sem farið er inn á þessa braut, því verri er hagur landsins, bæði inn á við og út á við. Ég hef aðeins viljað láta þetta koma fram við þessa umr. Síðar mun ég ræða einstök atriði frv., ef það þá kemur aftur í d. á þessu ári.

Frsm. minni hl. (Gísli Jónsson) [Frh.]: Herra forseti. Ég hef tvisvar orðið að fresta ræðu minni í þessu máli, og nú eru ekki margir þm. hér viðstaddir til þess að hlusta á þau rök, sem ég vildi færa fram. Þeir virðast ekki hafa áhuga á því að fá skýringar á málinu, þó að það sé flókið. Ég skal því ekki þreyta hæstv. forseta með fleiri rökum, en vildi áður en ég lýk máli mínu geta þess, að sjútvn. hefur borizt bréf frá Fiskifélagi Íslands, eftir að n. skilaði áliti sínu. Bréfið er dagsett 5. maí 1949, og vil ég leyfa mér að lesa það, með leyfi hæstv. forseta. Það hljóðar svo: „Með tilliti til þeirrar afgreiðslu, sem frv. til l. um breyt. á l. nr. 66 17. júlí 1946, um atvinnu við siglingar á íslenzkum skipum, 98. mál, hefur fengið í sjútvn. Ed., viljum vér ekki láta hjá líða að taka fram eftirfarandi: Vér höfum bent á það í bréfi til n., dags. 28.3. s. l., að vér teldum hyggilegast að gera ekki breyt. á l. fyrr en fram hefði farið endurskoðun sú, sem gert er ráð fyrir í 18. gr. frv., enda ekki aðkallandi nauðsyn að gera neinar breytingar.“ Ég vil biðja hv. dm. að taka eftir, að hér er því haldið fram, að ekki sé aðkallandi nauðsyn að gera neinar breyt. „Í framhaldi af því viljum vér einnig benda á, að mjög væri óheppilegt að gera breyt. á einstökum atriðum l. nú, rétt áður en endurskoðun þeirra í heild færi fram. - Virðingarfyllst. Davíð Ólafsson.“ Ég held, að þetta sé nægilegt, svo að ég á þessu stigi geti látið máli mínu lokið. Ég vænti þess, að frv. verði breytt í það horf, sem ég legg til í brtt. mínum og nál. Á þann hátt verður 1. gr. samþ. um, að viðkomandi aðilar skuli fá læknisvottorð um sjón og heyrn á fimm ára fresti. Líka stendur ákvæðið um, að ráðh. geti veitt undanþágu, og að síðustu er fyrirskipuð endurskoðun l. fyrir næsta Alþ. Það stendur að vísu í frv. „fyrir 1. jan. 1950“, en ég gæti fallizt á, að í staðinn kæmi: 1. okt. 1949. Ég sé ekki, að ástæða sé til þess að draga þessa endurskoðun. Það er bezt, að hún fari fram strax. Og verði hún falin góðum mönnum, sem vit hafa á þessum málum, ættu till. um breyt. að geta legið fyrir, þegar Alþ. kemur saman í haust. Aðra afgreiðslu á þessu máli tel ég óheppilega og beinlínis skaðlega, nema þá að vísa málinu frá með rökst. dagskrá, sem kemur í sama stað niður. Þessa löggjöf þarf að endurskoða hvort sem er, enda hefur hæstv. samgmrh. viðurkennt, að hann muni láta gera það, hvort sem frv. er samþ. eða ekki. Ég læt þetta nægja nú og vænti þess, að hv. dm. fallist á þetta, því að það er öllum fyrir beztu og hefur minnstar hættur í för með sér.



Herra forseti. Þegar þetta mál var til meðferðar í sjútvn., stóð svo á, að ég gat ekki um tíma sótt fundi, og þess vegna hef ég ekki getað kynnt mér málið sem skyldi. Auk þess er málið þannig vaxið, að erfitt er fyrir þá, sem ekki eru lærðir í þessum fræðum, að gera sér glögga grein fyrir þeim ágreiningi, er um það hefur orðið, svo að maður sé viss um að fylgja því, sem réttast er og hagkvæmast. Ég skrifaði undir nál. með fyrirvara, og því meir sem ég hef hugsað um málið, því meir hef ég komizt að þeirri niðurstöðu, að ég eigi ekki samleið með þeim, sem vilja samþ. að veita þessum vélamönnum aukin réttindi. Ég get kannske ekki gert grein fyrir þessari niðurstöðu sem skyldi, en ég vil fyrst taka það fram, að ég tel ekki mikla nauðsyn á því, að frv. gangi fram á þessu þingi. Það er ekki mjög mikil nauðsyn að reka á eftir því að gefa þessar undanþágur, því að ef hörgull er á vélamönnum, sem getur verið, þá er hægt að halda við þessum undanþágum, þar til l. hafa verið endurskoðuð, svo að allir geti við unað. Mér skilst, að það sé allra manna mál, að ekki sé viðunandi, að l. séu ekki sett í það form, er unað verði við til frambúðar. Ég tel því, að það sé að rasa um ráð fram, ef gera á bráðabirgðabreyt. á l., sem um er deilt, samtímis því sem allir eru sammála um, að endurskoða þurfi l. og koma þeim á grundvöll, er byggt verði á til frambúðar. Hv. þm. Barð. las hér bréf frá Fiskifélagi Íslands, þar sem það lýsir sig fylgjandi því, að málinu sé frestað, l. tekin til endurskoðunar og reynt að leggja fram frv. um þetta fyrir næsta Alþ. Mín skoðun er sú, að þetta sé skynsamlegasta lausnin á málinu. Það er heppilegast að vísa málinu frá eða fella úr frv. þau atriði, sem mest er um deilt, réttindi þau, sem vélamönnum eru þar gefin, en hafa undanþáguheimild, svo að stjórnarvöldin geti veitt nauðsynlegar undanþágur, meðan ekki er gengið frá l. til fullnustu. Eitt er það, sem maður rekur augun í, þegar maður athugar þetta mál, og það er, að þeir, sem stunda nám í vélskólanum og búnir eru að vera fjóra vetur við smíðanám og tvo við skólanám, geta ekki orðið aðstoðarmenn hjá mönnum, er eiga að fá réttindi eftir sex mánaða námskeið og tveggja ára smiðjutíma - að vísu hafa þeir haft lengri starfstíma. Hér virðist skjóta nokkuð skökku við. Hv. 6. landsk. hyggst að bæta úr þessu með till., er hann flytur á þskj. 649, en mér sýnist, að það væri að bæta gráu ofan á svart að samþ. þá till. Til þess að geta veitt vélamönnunum aukin réttindi ætlar hann að draga úr námskvöðinni, svo að þeir gefi fengið að vinna við ákveðna stærð véla án þess að ganga í rafmagnsdeild einn vetur, eins og nú er ákveðið í l. Ég fæ ekki betur séð en að það sé að bæta gráu ofan á svart að fara að breyta þessu. Ég vildi gera þessa grein fyrir afstöðu minni, því að hún hefur ekki komið skýrt fram áður, og ég verð að viðurkenna, að skoðanir mínar hafa breytzt talsvert mikið við meðferð málsins. Ég mun verða fylgjandi því, að þessari lagasetningu verði frestað og að fullkomin endurskoðun fari fram á l. Ef þess er þörf, má setja inn heimild til undanþágu; ég er ekki svo vel að mér, að ég viti, hvort slík heimild er fyrir hendi, en mig minnir, að ég hafi heyrt, að hún sé talin hæpin.



Herra forseti. Þetta mál er þannig vaxið, að fáir þm. hafa aðstöðu til þess að dæma um efni þess af fullkominni þekkingu. Menn verða því að setja sig rækilega inn í málið, og ég hef reynt að kynna mér öll gögn, er fyrir liggja. Það virðist skýrt, að menn öðlist réttindi með tvennu móti. Ef menn stunda nám við vélstjóranámskeið Fiskifélags Íslands í sex mánuði og hafa auk þess verið tvö ár í smiðju, öðlast þeir réttindi til að gæta véla upp að 600 ha stærð. Nú virðist mér meginefni frv. vera, að réttindi þessara manna verði aukin, svo að þeir hafi réttindi til að gæta allt upp í 900 ha. véla. Síðan eru þeir, sem stunda nám við Vélskóla Íslands. Þeir eru tvö ár við skólanám og fjögur ár í smiðju og hafa réttindi til að gæta gufuvéla upp að 1.200 ha. og mótorvéla allt upp að 1.300 ha, ef þeir auk þess eru í rafmagnsdeild skólans í sjö mánuði. Þarna er um sjö ára nám að ræða, og þessir menn fá ekki full réttindi að því er snertir mótorvélar fyrr en þeir hafa lokið sjö mánaða námi í rafmagnsdeild. Það er þegar augljóst ófagfróðum, að þarna er um ósamræmi að ræða milli réttinda þeirra, sem hafa styttri og lengri námstíma, svo að réttindi langskólamanna eru knappari, en frv. vill auka réttindi þeirra, sem styttri hafa námstímann. Frv. eykur því þetta ósamræmi og misrétti, og samþykkt þess gæti ef til vill haft í för með sér, að ungir menn legðu ekki á sig nám í Vélskóla Íslands í tvo vetur, fjögurra ára smiðjutíma og sjö mánaða nám í rafmagnsdeild auk tilskilins siglingatíma. Ef þessi námsferill er talinn óþarfur, væri bezt að leggja Vélskóla Íslands niður og láta hitt duga. Í sambandi við þetta mál hefur n. sent spurningar til ýmissa aðila, og sú, er varðar mestu, er á þá lund, hvort þeir telji, að þessi breyt. stuðli að auknu öryggi. Þeir aðilar, sem leitað hefur verið til, svara mjög ákveðið þessari spurningu. Skipaskoðunarstjóri svarar á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Ég fæ ekki betur séð en að með þessu frv., ef að lögum yrði, sé verið að draga úr öryggi skips og skipverja, þar sem hvorki smíðanám né önnur atriði undirstöðumenntunar hafa verið aukin í samræmi við hin auknu réttindi, sem farið er fram á að fá.“ Mér finnst skipaskoðunarstjóri óhlutdrægur í þessum málum og legg ég mikið upp úr skoðunum hans. En svar hans er ekki með öðrum hætti en annarra aðila, er ætla má, að séu vel fróðir um þessi efni. - Sömu spurningu svara Tómas Guðjónsson og Þorsteinn Árnason fyrir hönd Vélstjórafélags Íslands á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Vér fullyrðum, að það veiki öryggi skipaflotans“. Þá var spurningin lögð fyrir skólafélag vélstjóraskólans, og svara henni í umboði skólafélagsins Valdimar Indriðason, Guðmundur Jónsson, Þorsteinn Ársælsson, Lárus Ó. Þorvaldsson og Ásgeir Long. Þetta eru sennilega allt nemendur skólans, og þeir svara á þessa lund, með leyfi hæstv. forseta: „Vér teljum, að verði frv. þetta gert að l., muni það óhjákvæmilega veikja öryggi skipaflotans, þar sem farið er fram á réttindaaukningu úr 600 hestöflum upp í 900 hestöfl án aukins bóklegs náms“. Það má kannske segja, að hér sé ekki um alveg hlutlausan aðila að ræða, þar sem þetta eru nemendur skólans, sem telja sig verða fyrir misrétti. Ég legg ekki eins mikið upp úr þessu og hinum tveimur svörunum, sem ég hef nú lesíð upp. - Þá eru það enn 2 aðilar, sem hafa verið spurðir. Fiskimálastjóri segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Vér álítum, að frv. hafi ekki áhrif í þá átt að styrkja öryggi flotans, en hins vegar fáum vér ekki heldur séð, að það veiki öryggi flotans yfirleitt, þar sem breytingar þær, sem ráðgerðar eru, ná aðeins til mjög takmarkaðs hluta hans, eins og hann er nú.“ Undir þetta skrifa þeir Davíð Ólafsson og Þorsteinn Loftsson, vélfræðiráðunautur. Svar þeirra er hvorki með né móti frv. - Einn aðili er sá enn, sem við höfum svar frá, Mótorvélstjórafélag Íslands, er stendur að baki þessu frv. Svar þess er á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Félagið telur, að frv. þetta, ef að lögum verður, muni auka öryggi skipanna, enda er þegar fjöldi vélstjóra með menntun frá meira mótornámskeiði Fiskifélagsins starfandi með undanþágum .... En eins og ég tók fram áðan um svör nemenda í vélskólanum, að ég legði eigi mikið upp úr því, að þeim þætti málið sér öndvert, þá legg ég ekki heldur mikið upp úr þessu svari, heldur hinum, sem menn, er gegna ábyrgðarmiklum stöðum standa að og óhlutdrægt líta á. Önnur spurning hefur líka verið lögð fyrir aðila af hv. n. um það, hvort þeir telji eðlilegt að fresta þessu máli, og eru flestir á sama máli, að afgreiðslu málsins beri að fresta áður en endurskoðun fer fram á l. á árinu 1949. Nú liggur fyrir yfirlýsing frá hæstv. ráðh., að endurskoðun l. fari fram, hvort sem frv. verður að l. eða ekki. Mér þykir því auðsætt að vera ekki að knýja fram breyt. á einu atriði í löggjöf, sem er í endurskoðun. Þau atriði geta og verið til, sem meiri ástæða sé til að breyta. Alþ. er engin sérfræðileg stofnun og sér eigi fótum sínum forráð nema að leita til sérfróðra manna í þessum málum. Ég held, að það væri betra að fá heildarálit um þessi efni frá sérfræðingum og hafa það þá fyrir sér, t. d. á næsta þingi. Veigamikið atriði er það hér, að sennilega yrði það hagkvæm breyt. á vélfræðikennslunni að láta hana eigi fara fram á tveimur stöðum hjá tveimur aðilum, heldur láta hana fara fram á einum stað undir þaki vélskólans, og þar mun nægileg aðstaða til að láta kennsluna fara þar fram alla. Skapast áreiðanlega stéttarleg vandræði af því, að rígur skapaðist milli manna, sem væru útskrifaðir frá þessum tveimur aðilum, sem fara nú með kennsluna. Það á að samræma hana undir stofnun, sem einn maður veitir forstöðu. Niðurstaða mín verður því, að fyrir liggi ummæli sérfræðinga, að eigi sé til aukins öryggis að breyta þessu atriði l., og allir eru sammála um, að endurskoða beri l. í heild og sú endurskoðun yrði þá framkvæmd af sérfræðingum, en ekki sé þess nauðsyn eða til bóta, að frv. þetta verði samþ. Ég legg því til, að eigi að afgreiða málið, séu till. hv. form. sjútvn. samþ., en þar er sumt fólgið í því, sem allir eru sammála um, en hinu verði frestað. Ég álít, að sé þessi breyt. álitin góð af sérfróðum mönnum, yrði endurskoðun l. einnig til þess, að málinu væri borgið í góða höfn.



Herra forseti. Það hafa nú verið slitnar sundur umr. um mál þetta í d., og er nokkuð farið að fyrnast yfir það, er fram kom í ræðu hv. form. sjútvn., sem er í andstöðu við meiri hl. n. og búinn var að flytja ræðu sína á tveimur fundum, og geri ég ráð fyrir, að hann hafi lokið við hana nú, þótt ég hafi eigi verið viðstaddur. Ég held, að það sé ekki ástæða til að fara að tína upp og svara öllum aths. í ræðu hans. Ég skal kannast við, að ýmis vafasöm atriði eru í l., eins og þau eru nú, og þörf sé á að samræma ýmis ákvæði þeirra betur og endurskoða, en gert er með fyrirliggjandi brtt. n. En ég held, að ýmis þessi atriði séu ekki svo veigamikil, að brtt. þurfi að taka upp og samþ. við þau nú. Og ég tek undir það með hv. 3. landsk. (HV), að það sé tæplega á færi Alþ. að yfirfara l., svo að ýmislegt sé tryggt betur, sem ósamræmi mætti finna í, og höfuðtilgangurinn er að ákveða almenna endurskoðun l., og þá gefst tækifæri til að breyta ýmsu eða laga og til þess, er mér þykir vera meginefni frv., að samræma vélfræðikennsluna og hafa hana helzt eigi á tveimur stöðum eða þá, ef það verður ekki gert, að a. m. k. yrði sú samræming, að kennsla Fiskifélagsins yrði aðeins hluti af almennu vélfræðikennslunni og félli í kerfi vélskólans, en öll togstreitan, er komið hefur fram í umr., skapast af því ósamræmi á framkvæmd kennslunnar, að hún skuli vera tvískipt. Talað hefur verið um það, að óeðlilegt sé að heimta svo langt nám við vélskólann sem gert er, eða fyrst iðnaðarnám og síðan 2–3 ár við skólann sjálfan, og sé ósanngjarnt að heimta það, þar eð aðrir nemendur fái sömu réttindi við mótorvélar með styttra námi, en í vélskólanum. Ég held það sé ósanngjarnt. En ég held líka, að ástæðunnar sé að talsverðu leyti að leita í veilu í uppbyggingu kennslunnar í skólanum, og þess vegna sé ekki rétt að kenna þeim mönnum úm, sem fá kennslu á námskeiðum Fiskifélagsins, heldur þurfi að hugsa fyrir því, að skipuleggja betur námið í vélskólanum, svo að hæglega megi ljúka því með minni erfiðismunum, en nú er. Ég er eigi nægilega kunnugur vélskólanum til að vera dómbær um þetta, en mér hefur skilizt, að kennslan þar hafi miklu meir verið miðuð við kennslu í meðferð gufuvéla, en mótorvéla, og það er víst, að fræðsla sú, sem þarna hefur verið gefin til að stjórna mótorum, hefur verið fræðileg einvörðungu, en ekki verkleg. Skólinn hafði áður ekki nægilegt húsnæði til þess. Hins vegar er ekki, þótt nú sé það orðið gott, búið að koma upp vélum til þess að nemendur gætu fengið verklega æfingu við námið. En á námskeiðum Fiskifélags Íslands hefur verið meira verklegt nám, og það vita líklega allir, að meiri færni gefst með því móti en bóklega námið getur veitt eitt. Reynslan gefur meiri færni en bóklegt nám. Ég held, að því verði tæplega mótmælt, að þrátt fyrir þennan mismun hefur reynslan þó sýnt, að kennsla, sem aðallega er fólgin í verklegu námi, auk verklegrar reynslu, á námskeiðum Fiskifélags Íslands, gefur eigi lakari færni en hin, í vélskólanum, og því fyllilega sambærileg við hana. Komið hefur fram, að það eru eigi eingöngu mótorvélstjórarnir sjálfir, sem leggja áherzlu á, að rétt sé að veita þessum mönnum réttindin, heldur kom það líka fram m. a. í bréfi hæstv. siglingamálaráðh., þar sem framkvæmdastjóri eins útgerðarfélags hér, skipstjóri á viðkomandi skipi og 1. vélstjóri, sem útskrifaður er frá vélskólanum, undirrituðu yfirlýsingu um það, að þeir gætu ekki misst menn þá úr þjónustu sinni, sem útskrifaðir eru frá námskeiðum Fiskifélagsins, þótt þeir fengju menn í staðinn frá vélskólanum. Það er því alls ekki einhliða áróður af hendi þessara manna, heldur virðist það vera sjálf þörfin, sem knýr á, og vegna þessarar staðreyndar hefur meiri hl. n. fallizt á, að nauðsynlegt sé að samþykkja þessi auknu réttindi þrátt fyrir endurskoðun þá, sem fram á að fara á l. Það hefur verið talað um umsagnir, sem n. hefur fengið um frv., og því haldið fram, að fleiri þeirra væru á móti samþykkt frv. og teldu minnkandi öryggi mundu stafa af þessu en hinar, þær er ekki teldu rýrnun fólgna í ákvæðum frv. Útkoman verður að sönnu þessi, en flestar þessar umsagnir stjórnast af þeirri togstreitu, er skapazt hefur milli þeirra, er útskrifaðir eru af námskeiðunum, og hinna, úr vélskólanum. Þótt Vélstjórafélag Íslands, skólafélag vélskólans og skólastjóri hans leggi á móti frv., þá má leggja það að jöfnu við umsögn Mótorvélstjórafélags Íslands, sem mælir með þessu, þótt það stjórnist af hagsmunum, og að sumu leyti af Fiskifélagi Íslands, sem mælir með þessu. Hér eru því fyrir hendi umsagnir frá tveimur hliðum, sem hvorar tveggja stjórnast af hagsmunum þeirra manna, sem þar eiga hlut að máli, og legg ég því að jöfnu þessar skoðanir, þótt tala þeirra sé eigi jöfn. Það, sem telja má, er umsögn skipaskoðunarstjórans, er á að vera hlutlaus, og hann telur þetta draga munu úr öryggi flotans, en sú skoðun hans er einkum byggð á því, að nemendur í vélskólanum hafi meira smíðanám og því meiri viðgerðarhæfileika, en nemendur frá Fiskifélaginu. Ég legg eigi lítið upp úr svari hans, en þetta liggur því til grundvallar. Mér hefur þó skilizt, að eigi væri mjög mikið gert að því að gera við um borð úti á hafi, heldur aðallega þegar skipin væru komin til hafnar, ef þau gætu það sjálf og gætu fengið viðgerðir á vélaverkstæðum í landi. Er því ekki nauðsynlegt að leggja mikið upp úr þessari umsögn, þótt hún mæli heldur gegn frv. Á hinn bóginn er þetta hin eina umsögn, sem segja mætti, að ástæða væri til að taka til greina, en hinar vil ég leggja að jöfnu. Enn hafa komið fram sterkar raddir frá útgerðarmönnum, að þeir óski eftir, að viðkomandi menn geti fengið umgetin réttindi.  Nú, eins og ég sagði áðan, geri ég ekki ráð fyrir, að það leiði til frekari niðurstöðu, að við körpum meira um einstök atriði siglingal. Verður að skera úr því með atkv. um þetta sem annað, hvort farið verður að till. meiri hl. n. eða meiri hl. d. vill fallast á brtt. hv. form. sjútvn., þm. Barð. En ég vil aðeins drepa á annað atriði, sem ekki er komið inn í umr. enn þá. Þegar n. hafði lokið störfum og 2. umr. var hafin, sendu nemendur vélskólans bréf til allra hv. þm., þar sem þeir vekja athygli á, að í l. sé hvergi skýringarákvæði um, hvort menn frá vélfræðideild skólans hafi sömu réttindi og menn frá námskeiðum Fiskifélagsins, og mér finnst, að þetta sé ekki tekið berum orðum fram. Þess vegna flyt ég brtt. á þskj. 649, er mælir fyrir um, að menn, sem lokið hafi prófi frá vélfræðideild vélskólans í Rvík, skuli njóta sömu réttinda og menn, er útskrifaðir eru frá námskeiðum Fiskifélagsins. Því að það liggur í hlutarins eðli, að þessir menn eiga ekki að hafa minni réttindi en námskeiðsmennirnir, og ég hef talið augljóst, að þeir, sem lokið hafa þessu námi við vélskólann, hefðu átt að hafa ekki minni réttindi en hinir. En eftir að ég hafði lagt fram þessa till., hafði ég spurnir af því, að þrátt fyrir það, að ekki væru skýr ákvæði um þetta í l., hefði framkvæmdin verið á þá leið, sem ég tel sjálfsagt, að þessir menn nytu þessara sömu réttinda og væru, þegar svo bæri undir, skráðir á skipin alveg jafnt og menn frá námskeiðum Fiskifélagsins. Nú hef ég rætt um þetta við hæstv. siglingamálaráðh. og óskað eftir því, að hann gæfi um það yfirlýsingu hér í d. undir umr. um þetta mál, að svo mundi verða framvegis eins og undanfarið, að ekki yrði gerður munur á þessu, þannig að menn, sem stunda nám í 2 ár, nytu alveg sömu réttinda og ætlað er samkv. þessu frv., sem nú liggur fyrir, að menn frá námskeiðum Fiskifélagsins komi til með að njóta. Nú er hann ekki staddur í þ. í dag, svo að ekki er tækifæri fyrir hann að gefa slíka yfirlýsingu nú við þennan hluta umr., og ef henni verður lokið nú, þá ekki við þessa umr. Ég mundi þess vegna, ef til þess kæmi, að umr. yrði lokið og atkvgr. færi fram, taka till. mína á þskj. 649 aftur, a. m. k. til 3. umr., eða þangað til hæstv. ráðh. hefði tækifæri til að gefa þessa yfirlýsingu, og ef hún kæmi fram, mundi ég taka till. aftur að fullu, því að tilgangur hennar er ekki annar, en sá að tryggja, ef ágreiningur yrði um skilning á l., að vélskólamennirnir nytu ekki minni réttinda en hinir. Þetta atriði verður að bíða fyrst um sinn, en að lokum vil ég ítreka það, að ég hef, eftir þær upplýsingar, sem fram hafa komið, komizt að þeirri niðurstöðu, að það felist engin hætta í eða öryggisleysi fyrir fiskiflotann, þó að þeim mönnum, sem nú starfa og hafa starfað árum saman við vélgæzlu af þeirri stærð, sem hér um ræðir, séu veitt þau réttindi, sem um er að ræða samkv. þessu frv. Vil ég fyrir hönd meiri hl. n., mæla með því, að það verði gert. En ég vil leggja höfuðáherzluna á það, að megintilgangurinn með þessu frv. er þó sá að koma því til leiðar, að almenn endurskoðun á vélstjóranáminu fari fram, með það fyrir augum, að það verði samræmt betur en nú er og að með þeirri endurskoðun verði lagður grundvöllur að því, að sú togstreita, sem um þessi réttindi hefur staðið undanfarið og stendur enn, þurfi ekki að eiga sér stað framvegis, vegna þess að þetta verður þá allt sett í eitt heildarkerfi.



Ég skal geta þess, að efni þess viðauka, sem felst í þessu frv. um innflutning búfjár, er eingöngu um það, að heimilað sé að veita öðrum aðilum innflutningsleyfi til þess að flytja inn og starfrækja eins konar tilraunastöðvar um innflutning búfjár. En í þeim l., sem sett voru um þetta efni s. l. ár, var það ófrávíkjanlegt skilyrði, að ríkið ætti þetta sjálft og ætti sjálft það búfé, sem inn væri flutt, og annaðist alla þá starfrækslu, sem þetta kostaði. Ekki er því að leyna, að þessu fylgir allmikill kostnaður. Og þó að áhugi sé fyrir því að gera tilraunir með innflutning, hefur ríkisstj. ekki séð sér fært að ráðast í það fjárhagsins vegna, og hefur því ekki komið til þeirra framkvæmda, sem margir mundu óska. Hins vegar hefur verið komið að máli við ríkisstj. frá S.Í.S., sem gjarna vill gera tilraunir með innflutning á holdakynjum og verja til þess allmiklu fé. Sömuleiðis hefur fulltrúi frá Reykjavíkurbæ komið að máli við rn. og talið, að þar mundi vera nokkur áhugi fyrir að gera tilraunir með innflutning á mjólkurkynjum. Í atvmrn. er litið þannig á, að þótt ríkið hafi ekki sem stendur fjárhagslega aðstöðu til að gera þessar tilraunir, sé ekki rétt að skorast gegn því, ef á annað borð er litið þannig á, að þótt ríkið hafi ekki sem stendur fjárhagslega aðstöðu til að gera þessar tilraunir, sé ekki rétt að skorast gegn því, ef á annað borð er litið þannig á, að þessar tilraunir séu eftirsóknarverðar, að aðrir aðilar en ríkið leggi fram fé í þessu skyni, ef þeir óska þess, en með því skilyrði þó, að allrar sömu varúðar um innflutninginn sé gætt og tilskilið er í l. Þessi viðauki heimilar þetta hvort tveggja, - heimilar ríkisstj. að leyfa S.Í.S. og Reykjavíkurbæ, ef þeir óska eftir, að flytja inn annaðhvort sæði eða gripi af þeim kynjum, sem hér um ræðir, og einangra þá í eyjum í námunda við Rvík og reka þá tilraunastarfsemi, sem nauðsynlega er þessu samfara. Hins vegar eru skýr ákvæði um það, að ríkið og sérfræðingar þess hafi nákvæmt eftirlit með þessu starfi og þessir aðilar skuldbindi sig til þess að koma þarna upp sóttvarnarstöð. Eins og nú er búið að ganga frá frv. í Nd., eru tekin upp í það öll þau ströngustu ákvæði um eftirlit og sóttvarnir, sem í gildandi l. eru, og ætti að vera hægt að framfylgja allri varúð í þessum efnum, þó að þessir aðilar hafi málið með höndum. Vænti ég svo, að hv. d. sjái sér fært að samþ. frv. með þeim breyt., sem á því hafa verið gerðar.