Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Borist hafa bréf frá Jóni Gunnarssyni, hv. 6. þm. Suðvest., og frá Sigrúnu Magnúsdóttur, hv. 7. þm. Reykv. n., um að þau geti ekki sinnt þingmennsku á næstunni. Í dag taka því sæti á Alþingi sem varamenn fyrir þau Þorsteinn Magnússon og Óli Björn Kárason. Þeir hafa áður tekið sæti á Alþingi og eru boðnir velkomnir til starfa að nýju. Einnig hafa borist bréf frá Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, hv. 3. þm. Reykv. s., og Þorsteini Sæmundssyni, hv. 10. þm. Suðvest., um að þau geti ekki sinnt þingmennsku á næstunni. Í dag taka því sæti á Alþingi sem varamenn fyrir þau Björk Vilhelmsdóttir og Sigurjón Kjærnested. Kjörbréf Bjarkar Vilhelmsdóttur og Sigurjóns Kjærnesteds hafa þegar verið rannsökuð og samþykkt en þau hafa ekki tekið áður sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Björk Vilhelmsdóttir og Sigurjón Kjærnested hafa undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og eru boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Til svara eru heilbrigðisráðherra, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, félags- og húsnæðismálaráðherra og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra.

Virðulegi forseti. Ég beini máli mínu til hæstv. ráðherra, jafnt í hlutverki hans sem sjávarútvegsráðherra og sem varaformaður Framsóknarflokksins. Hann hefur í umræðu um veiðigjöld á undanförnum vikum og mánuðum talað nokkuð ákaft fyrir því sem nefnt hefur verið brauðmolahagfræði á Vesturlöndum á þann veg að gott sé að lækka fjárhæð veiðigjalda því að þá verði meiri peningar eftir hjá útgerðinni til að fjárfesta og að við njótum öll ávaxtanna af því. Þessi brauðmolahagfræði hefur á undanförnum árum og áratugum leitt til vaxandi misskiptingar um öll Vesturlönd. Síðast þegar þessir tveir flokkar voru í ríkisstjórn, Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur, elti Ísland Bandaríkin og gekk næstum því jafn langt í aukinni misskiptingu og Bandaríkin á þann veg að það 1% þjóðarinnar sem mest hefur milli handanna tók til sín 5% af þjóðarauðnum árið 1995 en nær 20% árið 2008. Það er vert að minna á að nú eru komnar fram nýjar hugmyndir á vettvangi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um að skynsamlegt sé að leggja auknar byrðar á ríkasta prósentið, það sé eðlilegt að þessi hópur beri ríkari byrðar en hann hefur gert hingað til. Í skýrslunni er sérstaklega nefnt frumkvæði Íslands og að Ísland hafi lagt á auðlegðarskatt á undanförnum árum. Ég vil þess vegna beina þeirri fyrirspurn til ráðherrans hvort þessi staða skapi ekki ákveðna viðspyrnu fyrir Framsóknarflokkinn í ríkisstjórn eða fyrir ríkisstjórnina í heild. Er ekki ástæða til að sækja meira til þeirra sem mest hafa? Eiga menn ekki að geta horft á ýmsar aðrar leiðir en að lækka skatta á þá sem best eru í færum til að borga? Það eru möguleikar fyrir hendi t.d. til að leggja á auðlegðarskatt með einu formi eða öðru til að tryggja brýnt fjármagn til heilbrigðisþjónustunnar sem við erum öll 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Páli Árnasyni fyrir ágæta fyrirspurn. Það er mjög mikilsvert að ræða akkúrat þessa þætti. Sjálfur var ég í heimsókn á suðurfjörðum Vestfjarða í síðustu viku og hitti þar fyrirtæki sem er burðarfyrirtæki í litlu sjávarplássi. Skilaboðin þar voru þessi: Hefðum við ekki brugðist við með þeim hætti sem við gerðum í sumar og létt þeim byrðum sem lagðar voru á minni fyrirtæki og meðalstór væri það fyrirtæki gjaldþrota. Það fyrirtæki væri þá til umfjöllunar látlaust í fjölmiðlum vegna þess að byggðarlagið væri í uppnámi. Þetta fyrirtæki er sem sagt lykilfyrirtæki í sínu plássi. Sömu sögu hef ég heyrt á ferðum mínum hringinn í kringum landið, að nákvæmlega það sem við gripum hér til í sumar, að létta byrðarnar, létta þeim af fyrirtækjum sem gátu ekki staðið undir þessu gjaldi - þessari vegferð sem fyrrverandi ríkisstjórn var á - hafi einmitt gert þessum fyrirtækjum kleift að starfa áfram og vonandi í framtíðinni að verða það öflug að þau geti snúið varnarbaráttunni við og farið að sækja fram í fjárfestingar, í fjölgun starfa og að byggja upp viðkomandi byggðarlag. Það var nákvæmlega það sem við vorum að gera. Ef hv. þingmaður vill kalla það brauðmolahagfræði er það ekki verri hagfræði en hver önnur, hún virkar allavega vel í þessum minni sjávarbyggðum landsins. Enn og aftur verðum við að horfa til vanda hvers og eins og til þess hversu ólíkur og fjölbreyttur sjávarútvegur er og fyrirtækin margbreytileg. Það þýðir ekki að taka einhver fjögur, fimm fyrirtæki sem hagnast vel sem betur fer - sum hver vegna starfsemi sinnar erlendis og önnur af einhverjum öðrum ástæðum - og halda því fram að leggja eigi svo og svo miklar byrðar á allan sjávarútveginn og öll fyrirtæki landsins að þau standi ekki undir því. Ég held að það sem við gerðum í sumar hafi skilað um það bil nákvæmlega sömu veiðigjöldum til ríkissjóðs og fyrrverandi ríkisstjórn hafði 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra langt svar en hann svaraði í engu spurningu minni um hvort ekki kæmi til álita að leggja á auðlegðarskatt í einu formi eða öðru eða aðra skatta á þá sem mest hafa á milli handanna til að leysa úr brýnni fjárþörf heilbrigðisþjónustunnar í landinu. Um öll lönd er vaxandi skilningur á því að þeir ofurríku, þetta 1% sem oftar er nefnt, verði að leggja meira af mörkum til samfélagsins. En mér þykir hins vegar ljóst á fyrstu verkum Framsóknarflokksins í ríkisstjórn að hann vilji frekar berjast gegn þeirri þróun og verja auðmenn og sægreifa en að standa með almenningi í landinu. Ég hlýt að spyrja hæstv. ráðherra aftur: Í ljósi þessara staðreynda, í ljósi þess að það er vaxandi skilningur á þessu um allan heim, í ljósi þess að í nýrri skýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins er álagning á auðlegðarskatt á Íslandi tekin sem gott dæmi um leið, vissulega ekki gallalausa en þó góða leið til þess að láta þá sem mest hafa á milli handanna borga meira, þetta ríkasta 1%, vill Framsóknarflokkurinn þá ekki prófa að vera félagshyggjuflokkur svona einu sinni?

Virðulegi forseti. Framsóknarflokkurinn er félagshyggjuflokkur, ekki bara einu sinni heldur alltaf. Ég held að ég fari rétt með að samflokksmaður hv. fyrirspyrjanda, þáverandi hæstv. fjármálaráðherra, samflokksmaður hv. þm. Árna Páls Árnasonar, hafi sagt á síðasta kjörtímabili að leggja ætti auðlegðarskattinn af og það stæði ekki til að endurnýja hann. 
             Ég held að við ættum að taka umræðuna upp úr þessu hjólfari. Ef við ætlum að ræða veiðigjöld sem auðlindagjald og hver eigi að greiða þau þurfum við að ræða það á málefnalegum og skynsamlegum nótum. Hvað er auðlindagjald? Hvað er auðlindagjald í olíu, orku, vatni, landnýtingu, ferðamönnum? Við verðum að taka það í heild sinni. Það er hins vegar alveg frábært að við skulum hafa eina öfluga atvinnugrein, sjávarútveg, nánast umfram öll önnur lönd, sem getur staðið undir auðlindagjaldi en er ekki ríkisstyrktur eins og víðast hvar annars staðar. Það er frábært að þessi fyrirtæki geti lagt mikið í ríkiskassann, 

Virðulegi forseti. Ástæða þess að ég kveð mér hljóðs hér er niðurstaða úrskurðarnefndar félagsþjónustu og húsnæðismála og varðar réttinn til húsaleigubóta. Með tilkomu sameiningar sveitarfélaga, sem er oft og tíðum á mjög stórum og dreifðum svæðum, hafa aðstæður og réttindi fólks gagnvart lögum breyst. Í því tilfelli sem ég geri að umtalsefni varðar það málefni framhaldsskólanema sem býr í einu víðfeðmasta sveitarfélagi landsins, Fljótsdalshéraði. Umræddur nemandi stundar nám við Menntaskólann á Egilsstöðum og býr á heimavist skólans. Hann deilir þar herbergi með félaga sínum frá Eskifirði. Frá heimili beggja þessara nemenda eru 50 kílómetrar en annar þeirra, þ.e. nemandinn frá Eskifirði, fær húsaleigubætur eða á rétt á þeim en herbergisfélaginn, nemandinn sem býr á Fljótsdalshéraði, á það ekki. Það álíta foreldrar hans brot á jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar og ég tek undir það með þeim. Það er ekki hægt að eiga lögheimili á heimavist og það má ekki skipta um aðsetur innan lögheimilis sveitarfélags. Það að stunda nám í sínu sveitarfélagi þýðir ekki að kostnaður nemandans sé lægri og í svona tilfellum þyrfti nemandinn að aka í kringum 100 kílómetra á dag fyrir utan það að nemandinn sem er að hefja framhaldsskólanám strax eftir grunnskóla er ekki kominn með bílpróf. Í 4. gr. laga um húsaleigubætur þar sem fjallað er um undanþágu segir, með leyfi forseta: „Dveljist maður hérlendis við nám utan þess sveitarfélags þar sem hann átti lögheimili er námið hófst …“ - þetta á til dæmis við þegar námsmenn utan af landi stunda nám á höfuðborgarsvæðinu. Þetta snýr að jafnrétti til náms og búsetu í hinum dreifðu byggðum landsins. Athugasemdin snýr að þeim miklu breytingum sem hafa átt sér stað er varðar sameiningu sveitarfélaga og kerfið okkar hefur ekki fylgt eftir. Því langar mig að spyrja hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra hvort hún hyggist breyta 4. gr. laga um húsaleigubætur til að gæta jafnréttis þegar kemur að greiðslu húsaleigubóta, t.d. vegna námsmanna í víðfeðmum sameiginlegum sveitarfélögum, og þá hvenær.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir fyrirspurnina. Verið er að fara yfir lögin um húsaleigubætur. Það er í raun verið að fara yfir almennt hvernig við viljum hafa stuðningi við húsnæðismál í samfélagi okkar háttað. Fram hafa komið margvíslegar ábendingar um að það þarf að yfirfara mjög vel það sem snýr að námsmönnum. Ég vænti þess að við höldum áfram að vinna vel að því. Hins vegar get ég ekki sagt hér nákvæmlega hvenær við munum leggja fram frumvarp á Alþingi en það eru margvíslegar athugasemdir sem hafa borist. Meðal annars munum við horfa til niðurstöðu úrskurðarnefndar varðandi þetta mál og skoða þá þætti sem hv. þingmaður nefndi hér, þá sérstaklega það sem snýr að stjórnarskránni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Þetta er eitt af því sem skiptir þessa nemendur og foreldra þeirra mjög miklu máli og það er spurning hvort hægt er að lagfæra þennan lið án þess að taka lögin öll til heildarendurskoðunar. Ég bendi til dæmis á að nemandi í Grímsey sem stundar nám í Menntaskólanum á Akureyri eða Verkmenntaskólanum á Akureyri er innan sama sveitarfélags en hann fær þó ekki stuðning af þessu tagi. Ekki skýst hann heim, en nemandi frá Svalbarðseyri sem er í öðru sveitarfélagi og á styttra heim, fær þessa greiðslu. Ég held að við hljótum öll að vera sammála um að ekki hafi verið ætlunin að skilja eftir fámennan hóp dreifbýlisbarna þegar kemur að réttinum til húsaleigubóta. Ég skora á hæstv. ráðherra að bregðast við og kippa þessum lið í lag vegna þess að þetta skiptir máli núna, eins og vissulega svo margt annað. En ég held ekki að þetta sé flókin aðgerð, við þurfum ekki að bíða eftir öllum heildarlögunum. Ég spyr því ráðherra aftur 

Virðulegi forseti. Það hafa komið athugasemdir frá ýmsum varðandi akkúrat þessa löggjöf. Það sem ráðuneytið hefur verið að fara í gegnum er hvað það er sem er mest áríðandi að koma fram með breytingar á. Ég tel mjög mikilvægt að við förum samhliða því í að ná einhverri niðurstöðu um heildarendurskoðun á því hvernig við viljum hátta húsnæðisstuðningi og þá er það þessi hugmynd um að fara yfir í húsnæðisbætur. Það hafa komið athugasemdir frá Reykjavík, það hafa komið athugasemdir frá námsmönnum sem eru til dæmis í námi við Háskóla Íslands, frá Félagsstofnun stúdenta og ýmsum öðrum varðandi hvernig búið er að námsmönnum okkar þegar kemur að stuðningi við þá. Þetta er því eitt af því sem við erum að fara yfir og við munum að sjálfsögðu reyna að vinna það mál eins og önnur sem við erum með í velferðarráðuneytinu.

Virðulegi forseti. Nú fyrir helgina birtist grein í Fréttablaðinu eftir þá Hreggvið Jónsson, formann Viðskiptaráðs Íslands, og Björgólf Jóhannsson, formann Samtaka atvinnulífsins, sem bar heitið „Leggjumst saman á árarnar og bætum lífskjör“. Þar benda þeir m.a. á að mikil samstaða ríki um það markmið að lífskjör hér á landi verði sambærileg við það sem gerist í nálægum ríkjum. Þeir segja enn fremur að á undanförnum árum hafi Ísland þó færst neðar á alþjóðlegum listum yfir þá mælikvarða sem endurspegla lífskjör. Þeir nefna það líka að í ríkjum þar sem hagsæld er hvað mest er stöðugleiki grundvöllur framfara. Öll greinin fjallar um mikilvægi samstöðunnar og í því ljósi ber að skoða ósk þessara samtaka og ASÍ til ríkisstjórnarinnar um sameiginlega úttekt á stöðu aðildarviðræðnanna við ESB þar sem þau telja mikilvægt að úttekt sem þessi sé unnin í samstarfi stjórnvalda, aðila vinnumarkaðarins og fleiri öflugra hagsmunasamtaka. Virðulegi forseti. Því spyr ég hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra hvort hún sé ekki sammála þessu mati forsvarsmanna atvinnu- og viðskiptalífsins um mikilvægi þessa samráðs - eða er hún á sömu skoðun og hæstv. forsætisráðherra sem sagði á dögunum þegar þessi ósk var borin fram að fulltrúar þessara stærstu hagsmunasamtaka landsins töluðu ekki fyrir stórum hóp?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni þessa fyrirspurn. Ég tek undir með þeim tveimur sem hv. þingmaður nefndi, höfundum greinar í Fréttablaðinu í síðustu viku, um það að við þurfum að leggjast saman á árarnar. Við þurfum að einbeita okkur að því að gera umhverfið hér á landi, hvort sem það er efnahagsumhverfið eða umhverfi atvinnulífsins, sem best úr garði til þess að við getum tryggt það að lífskjör og lífsgæði á Íslandi batni. Hvort það verði fengið með sameiginlegri úttekt þessara aðila og ríkisstjórnarinnar á áhrifum vegna aðildar eða ekki aðildar að Evrópusambandinu er ég ekki svo viss um. Ég held að það sé mun mikilvægara að við leggjumst öll á árarnar við að greina það sem betur mætti fara og fara í að lagfæra það. Ég hef á undanförnum dögum og vikum átt fjölmarga fundi með hinum svokölluðu aðilum vinnumarkaðarins. Ég sótti smáþing sem Samtök atvinnulífsins héldu í síðustu viku og ég varði morgninum í morgun með stjórn Samtaka iðnaðarins þar sem fjallað var um atvinnuumhverfið og efnahagsumhverfið í breiðum skilningi. Þar finn ég fyrir miklum vilja til samstarfs, þar finn ég fyrir miklum vilja til þess að menn leggist á árarnar og komi að þeim markmiðum sem felast í því að tryggja hér stöðugt rekstrarumhverfi, að koma atvinnulífinu í góðan gang og að við hættum að einblína á það sem sundrar og horfum frekar á það sem sameinar okkur.

Hæstv. forseti. Ég þakka ráðherra mjög góð svör og ég gleðst yfir því að hún skuli taka undir það sem þessir menn segja, og slái ekki á útrétta sáttarhönd eins og hæstv. forsætisráðherra gerði í raun með svari sínu - og manni brá aðeins við þegar það svar birtist. En það er bara gott ef við stöndum öll saman um þetta og þetta er einn stór liður, hvað sem okkur kann að finnast um Evrópusambandið og aðild að því, í því að endurreisa Ísland, teljum við. Það er bara gott að ríkisstjórnin skuli standa við það sem stendur í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar þar sem hún segir meðal annars að með aðgerðum sínum hyggist hún eyða þeirri pólitísku óvissu sem hafi verið of áberandi þáttur í íslensku þjóðlífi á undanförnum árum og að unnið verði að víðtækari sátt við aðila vinnumarkaðarins um þróun vinnumarkaðar og uppbyggingu til framtíðar. Það er gleðiefni ef ríkisstjórnin stendur við það en þetta svar hæstv. forsætisráðherra um daginn sló mann svolítið.

Virðulegur forseti. Ég get fullvissað hv. þingmann um það að það stendur ekkert annað til en að vinna með þessum aðilum sem og öllum öðrum sem eftir því leita að því að gera okkar góða samfélag eins og gott og það mögulega getur orðið og það veit sá sem allt veit að sú sem hér stendur ætlar að gera sitt til þess að svo megi verða. Ég held að við verðum að hafa það í huga að stjórnvöld og aðilar vinnumarkaðarins eru ekki andstæður. Opinber þjónusta heitir opinber þjónusta vegna þess að það er þjónusta sem hið opinbera veitir borgurunum. Þetta er samstarfsverkefni og ég ítreka að það er fullur vilji til samstarfs um allt það sem við getum gert til þess að bæta hér umhverfi atvinnulífsins og lífsgæðin hér á Íslandi.

Hæstv. forseti. Ég óskaði eftir að leggja fram fyrirspurn um stimpilgjöld til hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra, en eins og allir vita eru stimpilgjöld skattur sem lagður er á útgáfu margvíslegra skjala, svo sem afsöl vegna fasteigna og öll helstu lánaskjöl. Á Alþingi í sumar var boðað að afnema ætti stimpilgjöld vegna fasteignakaupa. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson spurði hæstv. fjármálaráðherra út í það í umræðu um stimpilgjöld, en þegar vel er að gáð og betur er farið yfir frumvarpið er nú ekki allt sem sýnist í því. Til dæmis er þar boðuð 100% hækkun á stimpilgjöldum af fasteignamati fasteignar hvað varðar afsöl við íbúðakaup. Í umræðu um skattalækkun hjá hæstv. fjármálaráðherra, um 5 milljarða kr. lækkun sem auki ráðstöfunartekjur heimilanna, kemur þá enn einu sinni fram í þessu þriðja frumvarpi sem flutt var á þeim degi að hér er heldur betur verið að seilast ofan í vasa þeirra sem eru að kaupa húsnæði og nú á að fara að hækka mjög stimpilgjöldin. Það skýtur svolítið skökku við miðað við það sem boðað var. Það virðist vera lenska hjá hæstv. ríkisstjórnarflokkum; það sem þeir sögðu fyrir kosningar er einskis vert og ber ekki að virða það núna þegar komið er til Alþingis. Þess vegna langar mig að spyrja hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra hvort hún sé sammála aukinni skattheimtu á þá sem eru að kaupa sér húsnæði, þ.e. 100% hækkun á stimpilgjöldum þegar um einstakling er að ræða og meira þegar um lögaðila er að ræða. Það er spurning, virðulegi forseti, sem ég hygg að almenningur í landinu sem hugar að íbúðakaupum o.fl., þurfi að hafa í huga og því er nauðsynlegt að vita hver hugur hæstv. húsnæðismálaráðherra er í þeim efnum.

Virðulegi forseti. Ég hef talað fyrir því að afnema stimpilgjöld og þá sérstaklega horft til húsnæðiskaupa, kaupa á íbúðarhúsnæði. Þótt verið sé, eins og hv. þingmaður bendir á, að hækka það sem snýr að afsölum í þessu frumvarpi frá hæstv. fjármálaráðherra er hins vegar verið að lækka stimpilgjöldin þegar kemur að lánsskjölum. Eitt af því sem Alþingi gæti skoðað væri hvernig betur væri hægt að koma til móts við fyrstu kaupendur og hvort væri í rauninni hægt að ganga lengra þegar kemur að þessu frumvarpi. Hins vegar vil ég benda á að eins og ég hef skilið það er frumvarpið að mestu leyti í samræmi við tillögur starfshóps sem ráðherra sem sat áður yfir þessum málaflokki skipaði. Það er að vissu leyti líka tiltekt á því sem snýr að stimpilgjöldunum og er verið að reyna að einfalda fyrirkomulagið og fella út stimpilgjöld á ýmsum þjónustuþáttum eða ýmsum aðgerðum þar sem hafði jafnvel ekki verið möguleiki á því að innheimta stimpilgjöld eða innheimtan ekki verið nógu skilvirk. Þetta er eins og hæstv. fjármálaráðherra hefur útskýrt það. Þetta var aðeins rætt í umræðunni um Íbúðalánasjóð. Það gæti verið ákveðin áhætta sem fælist í því þar sem þarna er verið að lækka stimpilgjöld á lánsskjöl, það gæti aukið uppgreiðsluáhættuna hjá sjóðnum. Ég held að það sé bara eitt af því sem er mikilvægt fyrir sjóðinn að gæta að, áhrifunum sem þetta getur haft á stöðu sjóðsins og bregðast síðan við í framhaldinu.

Hæstv. forseti. Hæstv. ráðherra segir: Eins og ég hef skilið það, þ.e. frumvarpið. Já, ég hygg nefnilega að það komi mörgum á óvart hvað í þessu frumvarpi stendur og þar á meðal kannski ráðherranum sjálfum eins og hún lýsir hér. Boðað hefur verið og lofað að afnema stimpilgjöldin vegna fasteignakaupa. Það var yfirlýst stefna Sjálfstæðisflokksins. Þetta frumvarp ræddum við hér um daginn þegar mjög seint var liðið á dag og ekki einn einasti framsóknarmaður tók þátt í umræðunni eða sjálfstæðismaður. Stjórnarflokkarnir skiluðu auðu hvað þetta varðar og létu ekki sjá sig í þingsal. Í raun og veru skil ég það vel. Þetta frumvarp gerir ráð fyrir ríflega tvöföldun stimpilgjalda á afsöl þegar einstaklingar kaupa húsnæði þremur mánuðum eftir að stefnt skyldi að afnámi stimpilgjalda. Hvernig í ósköpunum ætlar hæstv. ráðherra húsnæðismála, sem mér hefur oft heyrst talað þannig að hún standi með húskaupendum, að styðja þetta frumvarp  Ég spyr 

Virðulegi forseti. Í anda óskar sem hefur komið hér fram um málefnalega umræðu vil ég endilega hvetja til þess í þessu máli. Eins og ég benti á þá er verið að lækka stimpilgjöld þegar kemur að lánsskjölum. Hins vegar er náttúrlega hluti af því að fara með mál í gegnum þinglega meðferð að skoða með gagnrýnum huga hvað væri hugsanlega hægt að gera betur. Eitt af því væri t.d. að koma betur til móts við þá sem eru að kaupa eign í fyrsta skipti. Síðan ítreka ég bara að þetta var að mestu leyti, eins og mér skilst, tillaga sem var unnin í samræmi við nefnd sem var skipuð á vegum fyrri ráðherra. Ég verð að segja að ég er hálfhissa á því að fyrrverandi stuðningsmaður ríkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri grænna skuli vera svona hissa á þessu. Eitt af því sem við ætlum hins vegar að gera er að halda áfram að leita leiða til að efla hagvöxtinn hér á landi þannig að við aukum tekjur ríkissjóðs og getum þá farið að skera niður fleiri gjaldtökur hjá ríkinu.

Herra forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra. Nú er tjón af völdum ágangs álfta og gæsa tilfinnanlegt í ræktunarlöndum, uppskerutap að vori vegna vorbeitar gæsa er víða mjög verulegt og að sama skapi er ágangur álfta og gæsa í kornökrum að sumri og hausti verulegt vandamál og hefur víða gert ræktun ómögulega. Ítrekað hefur verið ályktað um þetta vandamál og ég veit að margoft hefur verið fundað um það með sitjandi umhverfisráðherrum á hverjum tíma sem undantekningarlaust hafa sýnt málinu skilning. Málið hefur ekki komist áfram og engar aðferðir hafa verið mótaðar, oft beinlínis vegna andstöðu einstakra stofnana og skorts á vilja til að viðurkenna vandamálið. Þá er þekkt að umhverfisyfirvöld í Danmörku, Noregi og Skotlandi hafa sýnt samsvarandi vandamáli í sínum löndum mikinn skilning og hafa sameinast um rannsóknarverkefni er eiga að meta vaxandi stofnstærð og meta til hvaða viðbragða hægt er að grípa til að lágmarka tjón af völdum ört stækkandi stofna þessara nefndu fugla. En þetta er samspil margra þátta og inn í það blandast ekkert síður aukin kornrækt hér á landi sem getur líka verið hluti af þeirri skýringu að stofnarnir stækki, hlýnandi veðurfar o.s.frv. Grípa má til margra aðgerða, bæði vor og haust, en til þess þarf atbeina yfirvalda og er tímabært að bregðast við háværu kalli um aðgerðir. Því vil ég spyrja hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra: Hyggst núverandi ráðherra bregðast við á einhvern hátt og sýna því skilning með vaxandi stofnstærð álfta og gæsa? Er ráðherrann tilbúinn til að undirbúa aðgerðir til að bregðast við því og hefur ráðherra einhver hug á því að taka þátt í samstarfi nágrannaríkja okkar um rannsóknir og aðgerðarverkefni er tengjast vaxandi stofnstærð?

Virðulegi forseti. Það er rétt sem kom fram hjá hv. þingmanni að ágangur álfta og gæsa hefur stóraukist á ræktunarlöndum og víða hefur orðið mjög mikið fjárhagslegt tjón hjá bændum. Málið hefur verið í skoðun, eins og kom fram, um alllangt skeið og margar hugmyndir settar á loft en engar aðgerðir verið mótaðar, ekki enn. Sá sem hér stendur er vel meðvitaður um þennan vanda og telur mikilvægt að leitað verði leiða til að vinna að því að draga úr tjóni bænda af völdum gæsa og álfta í ræktunarlöndum. Vinna er farin af stað í ráðuneytinu í samráði við hagsmunaaðila til að fara yfir þau mál og taka saman upplýsingar sem liggja nú þegar fyrir, greina umfang og eðli áhrifa af gæsum og álftum og meta hið sannanlega tjón sem bændur verða fyrir. Bændasamtökin, Náttúrufræðistofnun og Umhverfisstofnun ásamt umhverfis- og auðlindaráðuneytinu þurfa að koma að málinu og finna sáttaleið. Samkvæmt 3. gr. laga um vernd og friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum hefur Umhverfisstofnun umsjón með og stjórn á þeim aðgerðum af opinberri hálfu sem ætlað er að hafa áhrif á stofnstærð og útbreiðslu villtra dýra eða koma í veg fyrir tjón af þeirra völdum. Umhverfisstofnun kemur til með að leiðbeina um aðgerðir til þess að koma í veg fyrir tjón af völdum villtra dýra að höfðu samráði við Náttúrufræðistofnun Íslands og Bændasamtökin. Sá sem hér stendur telur að gera þurfi faglegt mat á tjóninu og að sátt sé um þær aðferðir sem samrýmast eðlilegri umgengni dýrastofna miðað við árstíma og tek ég undir með hv. þingmanni að skoða þarf vandlega hvaða aðgerðum má beita, fæliaðgerðum, hugsanlega með takmörkuðum skotveiðum til að koma til móts við þarfir landeigenda sem verða sannanlega fyrir tjóni. Það er alla vega óviðunandi fyrir bændur að ekki sé tekið á málum í þeim efnum í samræmi við lög, en yfirsýn hefur vantað yfir hvaða gögn liggja fyrir og ef til vill hefur skortur á gögnum hamlað því að hægt sé að styðjast við upplýsingar um sannanlegt tjón. Ég legg því mikla áherslu á að þeim gögnum verði safnað saman áður en menn grípa til einhverra aðgerða.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég vil aftur á móti ítreka tvennt sem ég spurði að. Hefur hæstv. ráðherra skoðað eða kynnt sér og hyggst þá eftir atvikum taka þátt í samstarfsverkefni nokkurra ríkja um að bregðast við þessu vandamáli og fylgjast með stofnstærð fugla og eiga kannski samleið með aðferðum um breytingu varnaraðferða til þess að lágmarka tjón af þeirra völdum? Að endingu ítreka ég þá spurningu mína hvort núverandi hæstv. umhverfisráðherra hyggist skera sig frá öðrum umhverfisráðherrum og láta verkin tala þannig að ljóst verði í það minnsta fyrir næsta vor að við verði brugðist.

Virðulegi forseti. Varðandi spurninguna um samstarf við nágrannaríki er í bígerð að sækja um aðild að þverfaglegu rannsóknarverkefni í samvinnu við umhverfismála- og landbúnaðaryfirvöld í Noregi. Umsóknin verður send inn í þessari viku og sótt verður um um 5 milljónir norskar krónur, þ.e. um 100 milljónir íslenskar krónur. Ætlunin er að leggja út vettvangsrannsóknir af völdum stöðum á Íslandi. Umhverfis- og auðlindaráðuneytið mun formlega leggja umsókninni lið með bréfi sem dregur fram að sú vinna sé mjög brýn fyrir Ísland og fyrir vinnu íslenskra stjórnvalda hvað varðar samspil gæsa, álfta og landbúnaðar. Við munum lýsa því yfir með bréfi að sú vinna sé einnig mikilvæg fyrir íslenska hagsmuni og bjóða fram þátttöku í verkefninu, m.a. með aðgengi að gögnum og þátttöku í fundum og slíku. Að umsókninni standa norska rannsóknarráðið og norsk náttúrurannsóknastofnun en Ísland er með umsækjendur, Landbúnaðarháskóla Íslands og Náttúrufræðistofnun Íslands, og jafnframt leggja Bændasamtök Íslands og bændasamtök Noregs verkefninu lið. Ég er sem sagt tilbúinn að skoða þessa hluti í áframhaldinu hvernig sem allt veltur og gengur með umsóknina.

Áður en tekið er fyrir 2. dagskrármálið vill forseti geta þess að fyrirspurnir til hæstv. menntamálaráðherra, nr. 6 og nr. 7, falla niður í dag vegna forfalla.

Virðulegi forseti. Náttúruverndarlögin, sem voru samþykkt hér á síðasta þingi, fólu í sér mikla framför í málefnum náttúruverndar. Lögin frá 1999 höfðu þá lengi verið gagnrýnd fyrir skort á vernd og óvissu um stöðu náttúrunnar í þeim lagabálki. Sú framför sem fólst í hinum nýju náttúruverndarlögum, sem voru samþykkt hér í vor, var meðal annars sérstök verndarmarkmið annars vegar fyrir vistgerðir, vistkerfi og tegundir og hins vegar fyrir jarðminjar, vatnasvæði og landslag. Þar voru útfærðar nokkrar af helstu meginreglum umhverfisréttar, til að mynda varúðarreglan og greiðslureglan. Kveðið var á með skýrari hætti um hlutverk stjórnvalda og ábyrgð sem og um verkaskiptingu þeirra á milli. Mælt var fyrir um undirbúning ákvarðana og réttaráhrif þeirra og lögð áhersla á vísindalegan grundvöll ákvarðanatöku. Staða almannaréttar var styrkt og lagt til að náttúruminjaskrá, þar á meðal framkvæmdaáætlun hennar, yrði meginstjórntæki náttúruverndar á Íslandi og lagðar til breytingar eða gerðar breytingar á undirbúningi friðlýsinga og skýr ákvæði um undanþágu frá ákvæði um auglýsingu um friðlýsingar og um afnám eða breytingum friðlýsinga, m.a. með auknu samráði við fleiri aðila. Þessi löggjöf, sem við samþykktum á síðasta þingi, byggðist á mikilli vinnu sem birtist fyrst í hvítbók um löggjöf til verndar náttúru Íslands sem var aðalefni umhverfisþings 2011. Efnt var til kynningarfunda af hálfu umhverfisráðuneytisins, umhverfis- og auðlindaráðuneytisins, um hvítbókina. Fram fór opið umsagnarferli þar sem bárust fjöldamargar umsagnir. Frumvarpið breyttist verulega frá þeim hugmyndum sem voru lagðar til í hvítbókinni. Síðan voru drög að nýju frumvarpi birt og óskað eftir umsögnum. Það bárust margar umsagnir og að lokum var frumvarpið lagt fram og ég get líka greint frá því hér að gerðar voru heilmiklar breytingar í meðförum Alþingis á því frumvarpi sem lagt var til nýrra náttúruverndarlaga, en að lokum voru samþykkt lög með gildistíma sem átti að hefjast í vor. Nú hefur hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra, Sigurður Ingi Jóhannsson, kynnt það, bæði í orði og á þingmálaskrá, að þessi nýja löggjöf verði afturkölluð. Hann hyggst leggja fram frumvarp og óska eftir samþykki þingsins um að þessi nýja löggjöf verði afturkölluð. Það sló mig, sérstaklega af því að ég er vissulega ekki sammála þeirri ákvörðun hæstv. ráðherra að afturkalla þessi lög. Þær ástæður sem hann hefur nefnt fyrir því eru að ekki hafi verið nægileg sátt um ýmsar greinar. Það sem ég óska eftir því að fá að heyra frá hæstv. ráðherra er að það sló mig að hann greindi frá því í fréttum, þegar sagt var frá þeirri ákvörðun hans að leggja fram tillögu til afturköllunar, að við mættum eiga von á nýju frumvarpi til náttúruverndarlaga á vorþingi. Þetta kom fram í viðtali við hæstv. ráðherra í fréttum Ríkisútvarpsins þann 25. september síðastliðinn. Það sló mig svo að á þingmálaskrá er einungis boðað frumvarp til afturköllunar en ekki nýtt frumvarp sem þýðir þá að við eigum að hafa hér áfram lögin frá 1999. Í raun og veru er verið að boða afturför í málefnum náttúruverndar því að horfið er frá öllum þeim umbótum sem fólust í nýju lögunum. Ég vil þá spyrja hæstv. ráðherra: Hefur hann ekki trú á því að hann nái að leggja fram frumvarp til nýrra náttúruverndarlaga í vetur? Ég vil líka spyrja af því að hæstv. ráðherra hafði lagt á það mikla áherslu að hann vildi skapa meiri sátt og aukna sátt um ný lög um náttúruvernd: Hverjir verða kallaðir til samráðs? Er vinnan hafin við að skapa þá sátt? Verða náttúruverndarsamtök kölluð til samráðs? Verður hv. umhverfis- og samgöngunefnd kölluð til samráðs? Má búast við því að kynningarferlið í þessum lögum verði opið á fyrri stigum? Verður byggt á hvítbókinni um náttúruverndina og þeirri vinnu sem þar er að finna? Að lokum langar mig að spyrja hæstv. ráðherra - því að á þingmálaskrá er síðan boðuð þingsályktunartillaga um nýja náttúruverndaráætlun, 2013–2017, sem byggist auðvitað á lögunum frá 1999: Hvernig verður þá háttað samráði við undirbúning hennar, til að mynda við sveitarfélög sem einmitt gagnrýndu gömlu löggjöfina, frá 1999, fyrir skort á samráði? Nýju lögunum var meðal annars ætlað að bæta úr því. Verður ferlinu eitthvað breytt við það að undirbúa nýja náttúruverndaráætlun til næstu fjögurra ára, byggða á gömlu lögunum? Hvernig sér hæstv. ráðherra fyrir sér að það fari saman? Hyggst hann hugsanlega nýta þá ferla sem lagðir voru til grundvallar í nýju lögunum við undirbúning þeirrar áætlunar eða ætlar hann að hverfa aftur til þess ferlis sem hafði verið gagnrýnt? Ég tel, hæstv. forseti, að það þurfi að svara mörgum spurningum um þessar fyrirætlanir hæstv. ráðherra og lít svo á að þessi umræða sé rétt blábyrjunin á 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. málshefjanda, Katrínu Jakobsdóttur, fyrir það tækifæri sem gefst til að ræða um náttúruverndarlögin. Á næstu dögum mun frumvarp verða lagt fyrir þingið um að fella náttúruverndarlögin, sem áttu að taka gildi 1. apríl 2014, úr gildi. Þingið mun því síðan taka afstöðu til frumvarpsins og verði það samþykkt verður engin breyting á, þ.e. að núgildandi náttúruverndarlög halda áfram gildi sínu, sömu lög og eru í dag. Í framhaldinu mun ráðuneytið hefja vinnu við endurskoðun á náttúruverndarlögunum og ég mun koma aðeins inn á það á eftir með hvaða hætti. Margir hnútar voru á þessu máli síðastliðið vor eða síðastliðinn vetur sem greiða þurfti úr. Á endanum fannst lausn sem enginn var almennilega sáttur við. Það sem fólst í lausninni var að gildistökunni var frestað um um það bil eitt ár, sem gefur okkur núna ráðrúm til að gera þær breytingar sem gera þarf. Stefnt er að því að leggja fram nýtt og endurbætt frumvarp um náttúruverndarlög vorið 2015, óháð því að það standi ekki á þingmálaskránni þá stendur það til og ég hef mikla trú á að það takist. Varðandi náttúruverndaráætlunina þá er nauðsynlegt að leggja hana fram. Ef það fer þannig að þingið samþykki að fella lögin úr gildi þá rennur núgildandi náttúruverndaráætlun út í lok þessa árs. Verði engin breyting á, og núgildandi lög halda áfram gildi sínu, þarf í framhaldinu að leggja fram endurnýjaða náttúruverndaráætlun á grundvelli 65. gr. laga um náttúruvernd. Núgildandi náttúruverndaráætlun er enn í gildi, hins vegar hefur ekki náðst að klára mjög mörg verkefni sem liggja fyrir í henni. Þess vegna er það eðlilegt framhald að halda áfram með núgildandi náttúruverndaráætlun og framlengja hana þar til ný og endurskoðuð náttúruverndarlög taka gildi. Samkvæmt laganna hljóðan er tillaga að náttúruverndaráætlun unnin á grundvelli VIII. kafla laga nr. 44/1999 og í samstarfi við Umhverfisstofnun, Náttúrufræðistofnun, náttúrustofur og aðra hagsmunaaðila, þar með talin sveitarfélögin, og ekki síst, þannig að ég vil bara ítreka það samráð. Síðan er þá spurning hv. þingmanns um hvernig undirbúningi verður háttað. Það er mjög mikilvægt að náttúruverndarlög séu lögð fram í víðtækri sátt, þau stuðli að náttúruvernd og séu í almannaþágu. Sú vinna sem búið er að gera er góð að mörgu leyti og ég sé fyrir mér að hægt sé að byggja á þeim grunni, nota það sem er gott og bæta annað. Gagnrýninni sem hefur komið fram, að ekki hefði verið haft nægilegt samráð við fjölmarga aðila og sérfræðinga við undirbúning frumvarpsins, hyggst ég bæta úr. Fara þarf vel yfir athugasemdir sem bárust og ekki var tekið tillit til við gerð frumvarpsins. Eðlilega voru margir hnútar á málinu sem þurfti að greiða úr. Frumvarpið fékk afar knappan tíma eins og ég sagði og á endanum fannst sú lausn að fresta gildistökunni. Rík áhersla þarf að vera á náttúruvernd og markmiðsgreinar laganna og mikilvægi náttúruverndarlaga til að ná þessum markmiðum. Það er hins vegar nauðsynlegt að um þann lagaramma sem lagður er til grundvallar ríki almenn sátt og meðalhófs sé gætt og þau hafi víðtæka skírskotun í samfélag hvers tíma. Í ljósi þess er mikilvægt að fleiri komi að breytingum á náttúruverndarlögum, þau séu skýr og taki til ólíkra sjónarmiða til að tryggja farsæla lausn. Í undirbúningi er innan ráðuneytisins að mynda hóp með sérfræðingum og fagaðilum til að fara yfir náttúruverndarlögin, nr. 60/2013. Markmiðið verður að ná sem víðtækastri sátt um það sem þar stendur, ná lausnamiðaðri sátt sem yrði til jákvæðra breytinga fyrir okkur öll sem unnum okkar fallega landi, sem og hinna fjölmörgu ferðamanna sem koma til landsins. Lögð er áhersla á að horfa á málið út frá lausnum, hugsa fram á við og setja sér eftirsóknarverð markmið. Í þeirri vinnu verði tekið tillit til þeirrar gagnrýni sem hefur komið fram að ekki hafi nægilegt samráð verið haft við fjölmarga aðila. Fara þarf í vinnu með ýmis sjónarmið, t.d. skógræktarinnar, sveitarfélaganna, ferðafrelsis eða félagasamtaka, Landssambands landeigenda, svo að nokkur séu nefnd. Helstu ágreiningsefni sneru einmitt að ákvæðum um almannarétt, umferð um hálendið og óskýrar orðaskilgreiningar. Heildstæðari sýn þarf að vera á umhverfismál í lagaumhverfinu. Einnig snerist gagnrýnin um ákvæði um framandi tegundir, heimild til að tjalda, hlutverk einstakra stofnana við framkvæmd laganna - ég tel einmitt að það hafi ekki verið skýr verkaskipting heldur nokkuð óskýr og líka verkaskipting ríkis og sveitarfélaga. Þá þarf að stíga viðráðanleg skref hvað kostnað varðar. Má þar nefna landmælingar. Ætlunin er hér að gera grein fyrir nokkrum athugasemdum og mun ég kannski byrja á þeim en ég næ ekki að fara í það ítarlega. Eitt var eignarréttur og almannaréttur og vernd eignarréttar. Umráðaréttur landeigenda yfir landi sínu er auðvitað mikilvægur grundvallarréttur sem ber að vernda en með sama hætti er nauðsynlegt að tryggja eðlilegan rétt almennings og ferðafólks til að njóta náttúru landsins svo fremi að ekki sé gengið á rétt og hagsmuni landeigenda með spjöllum, ónæði eða öðru slíku. Það er augljóst að hér er um að ræða vaxandi vandamál víða um landið samhliða mikilli fjölgun ferðamanna. Ýmis önnur mál, eins og umferð hjólreiðamanna, akstur utan vega, kortagrunnur og eins og ég nefndi áður óskýrari orðaskilgreiningar, er meðal þeirra þátta sem 

Virðulegi forseti. Yfirlýsing hæstv. umhverfisráðherra, um afturköllun nýsettra laga um náttúruvernd, brýtur gegn öllum hefðum og venjum í samskiptum þings og framkvæmdarvalds. Hæstv. ráðherra lét ekki einu sinni svo lítið í yfirlýsingu sinni að segja að hann hygðist leggja til við Alþingi að nýsett lög yrðu felld úr gild heldur sagði hann í yfirlýsingunni að hann hefði ákveðið að afturkalla lögin. Ekkert sýnir betur tillitsleysi hæstv. ráðherra gagnvart viðfangsefninu og ekkert sýnir betur virðingarleysi hans gagnvart Alþingi eða gagnvart því verki sem unnið hefur verið við undirbúning náttúruverndarlaga. Að baki er hvítbók sem unnin var á síðasta kjörtímabili með aðkomu allra sem vildu, ítarlegt umsagnarferli. Að baki eru líka samningar í þinginu, við þinglok, þar sem við mættum öllum athugasemdum stjórnarandstöðu hér í vor, og við gengum frá málum. Það athyglisverða er að hæstv. ráðherra hefur ekki einu sinni haft fyrir því að skilgreina opinberlega, í kjölfar yfirlýsingar sinna, hvaða mál það eru sem raunverulega kalla á að lögin í heild séu dregin til baka frekar en að einstökum þáttum þeirra sé breytt. Eina sem hann hefur nefnt, eftir að hafa verið þráspurður í fjölmiðlum, er að lögin takmarki ferðafrelsi fatlaðra. Þá hefur hann misskilið lögin vegna þess að hann var búinn að gleyma því, eða vissi greinilega ekki af því, að hann hefur sjálfur allar heimildir til að setja sérreglur um ferðafrelsi fatlaðra á hálendinu. Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra sat á síðasta kjörtímabili í þingmannanefnd sem fjallaði um embættisfærslur fyrri ráðherra. Hann taldi sér sæma þá að ákæra aðra fyrir lélega stjórnsýslu. Ég spyr bara: Hvar er virðing þessa manns fyrir meginreglum og grundvallarreglum í samskiptum þings og framkvæmdarvalds?

Virðulegi forseti. Mig langar til að biðja alla um að ræða þennan málaflokk af svolítilli stillingu og á málefnalegan hátt, það er mikilvægt að við séum á sömu blaðsíðu gagnvart mikilvægi málaflokksins. Hæstv. ríkisstjórn hefur byrjað feril sinn á þessu sviði dálítið óheppilega, umgengist málaflokkinn svolítið eins og við mundum kannski ekki vilja umgangast náttúruna, en gott og vel. Hæstv. ráðherra er búinn að útskýra hérna að einhverju marki hvað hann ætlar með málaflokkinn. Ég heyri ekki betur á honum en að þar séu nokkrir hnútar sem þurfi að taka á. Þá mundi ég telja eðlilegt og vildi leggja til, eins og ég gerði við hæstv. ráðherra þegar hann kom og heimsótti okkur í umhverfis- og samgöngunefnd í síðustu viku, að ráðherra kæmi með hreinar og klárar ábendingar um hvaða greinar það eru í lögunum sem þurfi að lagfæra. Lagabálkurinn er umfangsmikill, hann er mjög til bóta og skerpir mjög á skyldum almennings til að ganga vel um náttúru Íslands ef litið er á núverandi lagaramma og hvetur okkur til þess að sýna ýtrustu varúð svo að henni verði ekki spillt, en jafnframt að sýna landeigendum og öðrum rétthöfum lands fulla tillitssemi og virða hagsmuni þeirra. Það er mjög mikilvægt að við reynum eftir fremsta megni að koma til móts við þá agnúa sem hæstv. ráðherra telur vera á málinu. Það er samt sem áður þannig að þrátt fyrir þær deilur sem hann segir að hafi verið um málið voru lögin samþykkt á þinginu mótatkvæðalaust á síðasta kjörtímabili og meira að segja voru sjö þingmenn Framsóknarflokksins 

Virðulegi forseti. Það var mjög ábyrgt af hæstv. ráðherra að leggja það til við þingið að ganga í þetta mál eins og hann er búinn að leggja upp með. Þegar við hlustum á hv. stjórnarandstæðinga tala um málið þá kristallast ástæðan fyrir þeirri miklu andstöðu sem er við það. Hér koma menn og segja alveg hreint og klárt hvernig þetta er; það var algjör sátt um þetta, búið var að vinna þetta með hvítbók, hún var óumdeild og við bara gerum þetta hérna út frá kórréttum faglegum forsendum, en svo kemur eitthvert vont fólk og vill ekki fara í þetta. Virðulegi forseti. Það er akkúrat þessi tónn sem það fólk sem nýtir náttúruna á Íslandi, sem ferðast um náttúruna, ferðast um hálendið - ég fullyrði, af því að ég er einn af því fólki og ég hef verið á fundum þar sem fólk sem aldrei fer á pólitíska fundi er ekki í því að taka umræðuna með þessum hætti. Það sagði: Hingað og ekki lengra. Fólk var hér með risafundi fyrir síðustu kosningar og allan síðasta vetur, sendi hingað tölvupóst og fylgdist með þingumræðum vegna þess að það var algjörlega búið að fá nóg af nákvæmlega þessu viðhorfi. Það er nefnilega þannig, virðulegi forseti, að það fólk sem ferðast mikið veit þokkalega mikið um landið og það ferðast um landið af því að það er náttúruunnendur. Og jafn vel og hv. þingmenn telja sig vita allt og skilja allt og séu algjörlega með þetta þá er það nú ekki sjálfgefið að svo sé, sérstaklega þegar hv. þingmenn hafa ekki ferðast um landið, fólk er jafnvel sett í nefndir, t.d. í samgöngunefnd, sem hefur aldrei farið um hálendið. Ég hvet nú menn til að skoða þetta mál og ræða það eins og það er. Í ofanálag kostar frumvarpið, ef það verður að lögum, 105 milljónir á ári. Ég er með smáfréttir, virðulegi forseti, við eigum ekki fyrir því. Síðasta ríkisstjórn sagði: Við skiljum hér við fjárlögin hallalaus. Því miður var það eins rangt og það getur orðið, 

Forseti. Ég þakka fyrir þessar umræður. Ég verð að viðurkenna að ég varð frekar hissa og svolítið sjokkeruð þegar hæstv. ráðherra kom með yfirlýsingu um að fella þessi lög úr gildi, fannst það töluverð vanvirðing við þingið og ekki í takt við það sem hæstv. ráðherra sagði þegar hann var hv. þingmaður. Það breytist ýmislegt þegar fólk skiptir um hlutverk í hlutverkaleiknum stjórn og stjórnarandstaða. Mig langaði að spyrja hæstv. ráðherra, og reyndar hafa þessar spurningar komið fram: Hvað nákvæmlega er þess eðlis að það þurfi að breyta því? Af hverju er ekki bara nóg að laga þær greinar? Mig langar að biðja hæstv. ráðherra að endurskoða hug sinn í þessu máli. Ég er sannfærð um að þingið einhendir sér í það að laga þessar umdeildu greinar, sér í lagi þegar við erum búin að fá fram skýrt og skorinort hvaða greinar það eru. Ég er alveg meðvituð um að það var ekki 100% sátt um þetta mál þegar það fór í gegnum þingið og var í umræðunni. Ég átti sæti hluta af tímanum í umhverfisnefnd á þessum tíma og mér fannst vinnan í kringum þetta mjög vönduð og upplýsandi. Það er mjög margt í þessum lögum sem er gott og allir voru sammála um það. Ég spyr: Til hvers að setja þessi mál í svona mikið uppnám? Það hafa verið mikil mótmæli og mikil andstaða við það sem maður upplifir sem svolítinn valdhroka af hálfu stjórnvalda þegar kemur að þessum málaflokki. Ég vona að hæstv. ráðherra eyði áhyggjum okkar á þessu sviði með því sem hann segir í seinni ræðu sinni.

Virðulegi forseti. Ég þakka málshefjanda fyrir að vekja máls á þessu mikilvæga efni. Þetta er viðfangsefni sem við komum til með að ræða hér ítrekað í vetur ef svo heldur fram sem horfir. Þegar hæstv. ráðherra settist í sæti umhverfisráðherra talaði hann strax fyrir því að málaflokkurinn væri svo ómerkilegur að það ætti helst að leggja ráðuneytið niður. Málaflokkurinn hefur ítrekað verið lítilsvirtur í tíð þessarar ríkisstjórnar. Þegar síðan er boðað að afturkalla náttúruverndarlög, látum skilninginn á þingræðinu liggja á milli hluta, er það algjörlega í takti við það sem á undan er gengið. Það er settur maður í umhverfisráðuneytið sem hefur illan bifur á náttúruvernd. Það er í raun og veru staðan sem við horfumst í augu við. Hvers vegna þetta offors? Hvers vegna þessi yfirgangur? Hvers vegna þessi hamagangur, virðulegi forseti? Á þingmálaskránni er ekkert frumvarp til náttúruverndarlaga. Frumvarpið um náttúruvernd á Íslandi er til þess að afturkalla lög sem horfðu til framfara. Það er metnaður nýrrar ríkisstjórnar í náttúruverndarmálum. Það er staðan og algjörlega í takti við það sem á undan er gengið. Hæstv. ráðherra talar hér um að hann leggi til að gera þær breytingar sem gera þarf, það sé markmiðið með vinnunni. Gerum þá þær breytingar sem gera þarf, virðulegi forseti, og gerum það af skilningi, stöndum ekki hér og tölum um ferðamöguleika fatlaðra, tjöldun eða ágengar tegundir, allt saman fullyrðingar byggðar á sandi, byggðar einfaldlega á því að hæstv. ráðherra þekkir greinilega ekki lögin sem hann boðar afturköllun á. Förum í þetta af yfirvegun. Þetta er fjögurra ára ítarleg vinna með gríðarlega miklu og flóknu samráði. Öllum þykir vænt um náttúruna, 

Virðulegi forseti. Ég var nýlega spurður að því af félaga mínum hvort ríkisstjórnin ætli í alvöru að afturkalla nýju náttúruverndarlögin, hvort við værum hreinlega á móti náttúruvernd. Umræðan í fjölmiðlum og samfélaginu og sérstaklega hérna hefur verið á þann veg að ekkert eigi að koma í staðinn, að bara sé verið að draga til baka og ekkert verið að laga. Það er rangt. Búið er að afvegaleiða umræðuna um þennan mikilvæga málaflokk í pólitískum tilgangi. Hér er satt að segja um að ræða gríðarlega umdeild lög sem voru ekki samþykkt í sátt. Ég tel að þegar rætt er um hvernig við verndum landið okkar þurfi að minnsta kosti að ríkja eitthvað sem líkist almennri víðtækri sátt. Ákvörðun hæstv. ráðherra um að endurskoða lögin og leita þessara víðtæku sáttar, hversu mikið sem það er talað niður hér, hlýtur þess vegna að teljast, alla vega að mínu mati, bæði skynsamleg og virðingarverð. Það er eitt sem mig langar sérstaklega til að koma inn á með lögin sem dæmi um eitt sem ég tel að þurfi að skoða mun betur og ná sátt um og það er hvort lögin nái fram þeim tilgangi sem kemur fram í markmiðum laganna. Í 1. gr. laganna segir, með leyfi forseta, að lögin eigi að „auðvelda umgengni og kynni almennings af náttúru landsins og menningarminjum sem henni tengjast og efla þekkingu og fræðslu um náttúruna“. Ég tel að lögin nái því engan veginn og hafa borist um það fjöldamargar ábendingar á mörgum sviðum í þjóðfélaginu. Þetta er dæmi um það sem við þurfum að skoða betur. Að síðustu stuttlega varðandi það hvort nóg sé að snurfusa og taka til ákveðnar greinar laganna. Ég er persónulega það mikill áhugamaður um umhverfismál að mér finnst tilraun ráðherra til að reyna að ná víðtækri sátt í samfélaginu vera þess virði.

Virðulegur forseti. Eins og komið hefur fram hjá ræðumönnum hér á undan var gífurleg vinna lögð í undirbúning við lagafrumvarpið sem samþykkt var á síðasta þingi og það var ekki bara áður en lagafrumvarpið var lagt fram sem gífurleg vinna var unnin heldur var líka gífurleg vinna lögð í frumvarpið í meðförum nefndarinnar og menn lögðu lykkju á leið sína til að ná víðtækri sátt. Öll sú vinna sem hefur verið við þetta mikla frumvarp sem samþykkt var hér mótatkvæðalaust - takið eftir, mótatkvæðalaust - var einmitt til að ná víðtækri sátt. En það er þannig að víðtæk sátt virðist í munni margra hér þýða að þar sé allt nákvæmlega eins og þeir vilja. Það er aldrei hægt að ná víðtækri sátt á þann veg, því miður. Samþykki Alþingi nú að fella náttúruverndarlögin úr gildi munu lög nr. 44/1999 halda gildi sínu. Í sem stystu máli eru þau lög úrelt. Ég held að mikilvægi fárra málaflokka, ef nokkurra, hafi í hugum fólks, og kannski fremur í hugum venjulegs fólks en í hugum margra pólitíkusa, aukist jafn mikið á þeim 14 árum sem liðin eru síðan náttúruverndarlög voru sett síðast og í þessum málaflokki. Þess vegna er það alger tímaskekkja að ætla ekki að nýta þá miklu vinnu sem unnin hefur verið í málaflokknum og þá, ef verða vill, hæstv. ráðherra, leggja fram einhverja breytingartillögu við þá miklu vinnu, ef verða vill, en nema ekki lögin stórkarlalega úr gildi eins og ráðherrann hyggst leggja til.

Virðulegi forseti. Við segjum oft að maður komi í manns stað og við vitum að peningur kemur í penings stað og alla vega þangað til manninum tekst að klára auðlindir jarðar á næstu árum mun dót koma í dóts stað, en ónýt náttúra, ónýtt hraun verður ekki bætt. Vegagerðin á því miður ekki lítil eldfjöll til að fylla upp í hraun sem hefur verið mokað í burtu. Mig langar bara til að brýna það fyrir þingheimi og fyrir hæstv. ríkisstjórn að náttúran njóti vafans. Á síðasta kjörtímabili fór fram mikil vinna, mikið samráð til að undirbúa lögin sem hæstv. ráðherra talar nú um að afturkalla. Það má eflaust rífast um að ekki hafi verið haft nóg samráð við einhvern og einhverja, að niðurstaðan hafi ekki verið fullkomin í hjörtum allra en það er ástæðulaust að nota það sem átyllu til að byrja upp á nýtt og kasta burtu vinnu sem búið er að vinna. Í mínum huga er óljóst hvort öll lögin eru óásættanleg í huga hæstv. ráðherra eða hvort það sé bara hluti sem á að endurskoða. Ég vil taka undir brýningu hv. þm. Róberts Marshalls um að við ræðum þessi mál af stillingu og þingheimur allur geri allt sem í hans valdi stendur til að náttúran njóti vafans. Eins og staðan er og miðað við orð hæstv. ráðherra hef ég ákveðnar áhyggjur, ég verð bara að segja það.

Hæstv. forseti. Ég tek undir það með hæstv. ráðherra að endurskoða þarf þessi lög. Það er nefnilega ekki alveg nóg að endurskoða eitt og eitt ákvæði vegna þess að grunnurinn í þessum lögum er skakkur, að mínu viti. Þetta eru afar íþyngjandi lög, ekki bara fyrir landeigendur  Svo hefur maður lært það hér á tiltölulega stuttum ferli í pólitík að þegar menn ætla að ná pólitískum markmiðum skiptir þessi stjórnarskrá bara engu máli, því miður, skiptir engu máli og hefur aldrei gert það. Þetta snýst allt um einhver pólitísk markmið. Hér er með þessum lögum gengið mjög á skipulagsvald sveitarfélaga. Við munum umræðu um flugvöllinn í Reykjavík. Hvað þýðir friðlýsing? Friðlýsing þýðir takmörkun á skipulagi sveitarfélaga. Samkvæmt þessum lögum hefur ráðherrann vald til að friðlýsa allt Ísland, þess vegna. Hann getur friðlýst þennan flugvöll, talið hann stríðsminjar. Hvað ætlar Reykjavíkurborg að gera þá? Hún getur ekkert gert. 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir umræðuna. Það sem ég tel að upp úr standi, og ég kalla eftir því að hæstv. ráðherra svari því í seinna innleggi sínu, er auðvitað af hverju, í ljósi þess að gildistökutími nýrra laga er 1. apríl 2014, ekki er þá farin sú leið að skoða þær greinar sem ástæða væri til að breyta. Hæstv. ráðherra talaði um að þarna væru einhverjir hnútar sem þyrfti að greiða úr. Af hverju er þá ekki nýttur sá tími sem er til stefnu til að leggja fram þær breytingar? Hvað stendur í vegi fyrir því fremur en að fara í þetta afturkall á lögum? Ég tók eftir því að hæstv. ráðherra varð mjög tíðrætt um almenna og víðtæka sátt. Ég taldi að minnsta kosti tíu sættir í máli hæstv. ráðherra. Þá vil ég líka spyrja hæstv. ráðherra, fyrir utan þessa fyrri spurningu, hvort hann telji það vænlegt til víðtækrar sáttar að fara í að afturkalla lög þegar við sem hér erum vitum að ef við viljum tryggja pólitískan stöðugleika sem framsóknarmönnum varð tíðrætt um á síðasta kjörtímabili dugir ekki að standa í svona kollsteypustjórnmálum. Ég get sagt sjálf að ég hef verið ósammála ýmsum lögum sem forverar mínir settu og heilmikið ósætti hafði verið um en ég gekk ekki fram og afturkallaði þau. Ég setti kannski vinnu í að skoða 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. málshefjanda málefnalega umræðu og þeim þingmönnum sem tóku þátt í henni. Það hefur áður, og meira að segja í tíð fyrrverandi ríkisstjórnar, verið stundað að afturkalla lög. Það var reyndar byrjað á að fresta þeim einu sinni eða tvisvar og síðan voru þau afturkölluð. Það hefði alveg mátt hugsa sér að það væri einhver mildari leið. Mér fannst bara skynsamlegra og skýrara að segja strax frá viðhorfi mínu til þessara laga. Ég tel að það séu það mörg atriði sem þurfi að lagfæra í lögunum, grunnurinn sé of mikið boð og bönn og það þurfi að lagfæra grunninn til að ná fram þeirri víðtæku sátt sem ég vil svo gjarnan ná fram. Meðal annars á fundi með umhverfis- og samgöngunefnd um daginn opnaði ég glaður á það að eiga samráð við hv. nefnd um vinnuna við hvernig hún muni ganga fram í vetur fyrir utan hið hefðbundna samráð sem þarf að eiga sér stað við alla þá aðila sem að málinu koma. Ég tel það skynsamlegri leið. Við þá sem stunda hér enn dálítið, ég veit ekki hvað skal kalla þá umræðu, yfirlýsingar og skítkast hef ég svo sem ekkert að tala. Ég tek undir með þeim þingmönnum sem kalla eftir að umræða um þetta mál sem og önnur sé bæði málefnaleg og yfirveguð. Það mun skila okkur meiru og ná víðtækari sátt um mál sem vissulega var mikill ágreiningur um á síðasta kjörtímabili og endaði í þessu frumvarpi sem samþykkt var með lögum eftir umtalsverðar breytingar á síðustu sólarhringum áður. Það var samþykkt með þeim fyrirvara að frestunin væri um eitt ár, þá gæfist tími og rými til að gjörbreyta aðferðafræðinni sem þar birtist. Ég vona að það takist. Ég er tilbúinn til slíks samráðs, bæði við hv. umhverfis- og samgöngunefnd 

Virðulegi forseti. Mér þykir aldeilis leitt að hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra er veikur því að annars hefði ég getað verið hér ein í allan dag með fyrirspurnir. En ég ætla að spyrja tvo ráðherra, hæstv. heilbrigðisráðherra, og hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra á eftir, um eftirfylgni við skýrslu sem kom út í vor, apríl 2013, undir yfirskriftinni Hreint loft - betri heilsa, og snýr að mjög mikilvægu máli, þ.e. loftgæðum og hvernig umhverfis- og auðlindaráðuneyti og velferðarráðuneytið, eða heilbrigðisráðuneytið núna, geta unnið saman að því að bæta loftgæði og gera almenning meðvitaðri um hvernig við getum bætt loftgæði. Ég hef ekki tíma í þessu örstutta máli til að fara yfir allar þær tillögur sem lagðar eru til en þetta er ítarleg skýrsla sem snýr að þáttum sem hafa áhrif á okkar daglega líf. Þar má auðvitað nefna gamalkunna þætti, eins og tóbaksreykingar svo dæmi sé tekið, sem lúta að því sem hæstv. heilbrigðisráðherra er auðvitað að fást við í sínu daglega starfi, en líka til dæmis magni frjókorna í andrúmslofti, hvernig megi stuðla að því að gera lífið bærilegra fyrir þá sem eru með ofnæmi fyrir frjókornum, sem því miður fer vaxandi. Enn fremur hvernig megi koma í veg fyrir svifryksmengun og gera almenning líka meðvitaðri um það efni. Stórt mál sem líka er rætt um er mygla sem virðist vera vaxandi vandamál í húsnæði á Íslandi með talsverðum heilbrigðisafleiðingum sem er oft erfitt að greina og erfitt að eiga við. Einnig má nefna málefni sem snýr að langtímaáhrifum brennisteinsvetnis. Bent hefur verið á að þegar komnar eru jarðvarmavirkjanir í nágrenni við þéttbýlisstaði er kannski ekki alveg fyrirséð hvaða áhrif brennisteinsvetni í andrúmslofti getur haft á heilsu. Við sem búum til að mynda á höfuðborgarsvæðinu sjáum það hins vegar að brennisteinsvetni frá Hellisheiðarvirkjun hefur talsverð áhrif á áfallið á silfur í úthverfum borgarinnar svo dæmi sé tekið. Við vitum af þessu í andrúmsloftinu, mælingar sýna slíka mengun og þá skiptir máli að þetta sé líka skoðað út frá sjónarmiðum heilbrigðis. Það sem mig langar að spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra um þegar svona mikil vinna liggur fyrir, sem kallar í raun og veru á þverfaglega vinnu í því hvernig eigi að bregðast við, er hvort hann hyggist bregðast við þessum tillögum. Hvaða aðgerðir menn sjá fyrir sér að hægt sé að ráðast í, hvernig starfi stýrihópsins sem vann ritið verði fylgt eftir og hvort hæstv. ráðherra sér hreinlega fyrir sér, af því að þetta er auðvitað liður í mjög mikilvægum forvörnum, að sett verði eitthvert 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Hér er um mikið og gagnmerkt mál að ræða sem er dregið ágætlega saman í ritinu sem hv. þingmaður vitnaði til, Hreint loft - betri heilsa, sem er í rauninni skýrsla um vinnu starfshóps sem settur var á laggirnar 2010. Þar er um að ræða fyrstu heildarúttekt á loftgæðum á Íslandi með ítarlegri umfjöllun um loftgæði og heilsufar en jafnframt, eins og kom fram í máli málshefjanda, voru lagðar fram ýmsar tillögur um úrbætur. Áhrifum loftmengunar á heilsuna má skipta annars vegar í bein heilsufarsleg áhrif þar sem loftmengunin veldur sjúkdómum eða kvillum og hins vegar óbein áhrif þar sem loftmengunin eykur undirliggjandi sjúkdóm eða líkur á að viðkomandi veikist. Sömuleiðis er í ritinu undirstrikað að mengunarvaldar er af mörgu tagi, náttúrulegir eða manngerðir, innan húss eða utan. Hér á landi hafa heilsufarsleg áhrif loftmengunar lítið verið rannsökuð og dánartíðni vegna loftmengunar er ekki þekkt enda er það samdóma álit fræðimanna að það sé erfiðleikum bundið að rannsaka slíkt vegna þess hversu fáir búa hér en oft þarf meiri fjölda til að geta greint orsakasamband með óyggjandi hætti. Það er þó eitt sem liggur alveg klárt og kvitt fyrir, það er sá þáttur sem kom ágætlega fram í máli málshefjanda og lýtur að reykingum. Það er mat Hjartaverndar, samkvæmt nýjustu áætlunum hennar, að 200 manns látist árlega af völdum reykinga á Íslandi. Tóbaksvarnir hafa verið stundaðar hér á landi, fyrst og fremst með fræðslu og verðstýringu, lagasetningu að litlum hluta og sem betur fer hefur stöðugt dregið úr reykingum á Íslandi undanfarna áratugi. Við gerum ráð fyrir því að árið 2011 séu um rétt rúm 14% sem reykja hér á landi en um 1990 og 1991 voru það rúm 40%. Það hefur því dregið verulega saman í því sem er fagnaðarefni. Eins og komið hefur fram var þetta rit unnið af þverfaglegum vinnuhópi sem settur var á stofn fyrir tilstuðlan tveggja ráðuneyta, umhverfisráðuneytis og heilbrigðisráðuneytis, árið 2010. Þarna var safnað saman miklu magni af upplýsingum um loftgæði og fjallað um helstu mengunarvalda. Ég get svarað þeirri spurningu strax sem til mín er beint af hv. þingmanni, það verður brugðist þannig við að sjálfsagt mál er að nýta alla þá miklu þekkingu og vinnu sem í þetta hefur verið lagt og reyna að vinna að einhvers konar úrbótum, fyrirbyggjandi aðgerðum og því um líku. Ég geri ráð fyrir því að við munum, eins og við höfum lítillega rætt í umhverfis- og auðlindaráðuneytinu og velferðarráðuneytinu, koma á fót og setja af stað einhvern samráðsvettvang eða vinnuhóp sem vinnur á þeim grunni og það má gera ráð fyrir því að aðild að slíkri vinnu ættu Umhverfisstofnun, embætti landlæknis og sveitarfélögin, að sjálfsögðu, því að þetta eru ýmis verkefni sem snerta málasvið þeirra. Að því gefnu að okkur takist að koma því saman á einhvern hátt má gera ráð fyrir því að í framhaldinu verði sett niður einhvers konar aðgerðaráætlun sem við settumst svo yfir og reyndum að innleiða eftir því sem fram líða stundir. Ég vil þó leggja áherslu á að þetta kallar á mjög víðtækt samráð margra aðila sem þurfa að koma að því að bæta loftgæði og vinna á þeim agnúum sem þar er að finna og við munum að sjálfsögðu þurfa að forgangsraða í þeim efnum með einhverjum hætti. Svo ég svari því strax þá hyggst ég, enn og aftur, vinna að framgangi þeirra mála sem um ræðir á þeim grunni sem ég nefni hér, við ætlum okkur að nýta þá vinnu sem hefur verið lögð í þetta.

Virðulegi forseti. Ég fagna því sem hæstv. ráðherra segir hér um að til standi að koma á fót samráðsvettvangi Umhverfisstofnunar, landlæknis og sveitarfélaganna. Mig langar að inna hæstv. ráðherra eftir því í mínu seinna innleggi hvað hann sjái fyrir sér í því í tímasetningum, hvort til standi að koma slíkum vettvangi á laggirnar bara núna á haustdögum, hvort farin sé af stað einhver vinna við að undirbúa það. Í öðru lagi langar mig að spyrja hæstv. ráðherra hvort það sé nú ekki í takt við það sem hann hefur sjálfur verið að ræða um, um gildi lýðheilsu og forvarna til að bæta almenna heilsu landsmanna og byrgja brunna áður en börnin detta ofan í þá - ég hefði að minnsta kosti talið að vinna á borð við þessa væri forgangsatriði; ég nefndi bara nokkra skaðvalda, hæstv. ráðherra kom inn á tóbakið, ég nefndi myglusveppinn og fleira sem eru hlutir sem hægt væri að koma í veg fyrir, geta valdið ómældum skaða og eru lúmskir skaðvaldar í okkar daglega umhverfi, hvort hæstv. ráðherra geti ekki verið sammála mér um að þetta eigi að vera í takt við þá stefnu sem boðuð hefur verið um áherslu á forvarnir og lýðheilsu, þá ættu verkefni á borð við þetta að vera forgangsmál. Það segi ég ekki síst af því að okkar daglega umhverfi hefur mikil áhrif á heilsufar en oft reynist það vandkvæðum bundið vegna þess að þetta kallar á svo mikið samráð aðila - til að mynda er verið að ræða þarna um loftgæði í skólum sem reknir eru af sveitarfélögum svo að dæmi sé tekið þannig að ég er alveg sammála því að þau þurfa að koma að þessu. En þó það geti verið flókið að efna til slíks samráðs þá getur það væntanlega skilað talsverðum árangri.

Forseti. Þegar spurt er um tímasetningar í þessum efnum er ég frekar gefinn fyrir að gefa þær út þegar búið er að taka ákvarðanir um hvenær verk skuli hefjast. Ég lýsi hins vegar yfir vilja mínum til þess að við þokum málinu fram á veg. Ég held að það sé hluti af því stóra máli sem hv. fyrirspyrjandi nefnir varðandi forvarnir á sviði lýðheilsu. Þar eru því miður líka, ég segi því miður, mörg önnur stór verkefni að vinna sem kalla bæði á tíma, starfskrafta og fjármuni þannig að það fer einfaldlega inn í þann stóra pott sem úr þarf að vinna þar. Þetta er þó þannig verkefni að verið er að vinna að forvörnum á þessu sviði á ýmsum starfsstöðvum, ef svo mætti segja, inni í og á vegum stofnana umhverfisráðuneytisins, á vegum heilbrigðisráðuneytisins, á vegum einstakra sveitarfélaga o.s.frv. Ég er þeirrar skoðunar að í sjálfu sér megi segja að það eitt að kalla saman þá aðila sem ég hef nefnt og nefndi í fyrri ræðu minni og fá þá til þess að setjast saman að þessu borði svo að þeir hafi betri yfirsýn yfir hvað hver og einn er að gera ásamt því að nýta niðurstöður þeirrar vinnu sem birtist í skýrslunni, geti orðið til þess að þoka málum í annan og betri farveg en við höfum verið með þessi málefni í hingað til. Að því gefnu að þokkaleg sátt náist um það verklag sem hér er boðað, og ég veit að umhverfis- og auðlindaráðherra er sammála mér í þeim efnum, hef ég í sjálfu sér ekki stórar áhyggjur af því að þessum málefnum verði ekki hrint til einhverra framkvæmda innan tiltölulega skamms tíma.

Virðulegi forseti. St. Jósefsspítali hefur nú staðið tómur í bráðum tvö ár. Búið er að senda núverandi velferðarráðherra hugmyndir Hafnarfjarðarbæjar og bæjarbúa; tillögur og hugmyndir um hvaða nýja samfélagslega hlutverki spítalabyggingin gæti gegnt. Var það bréf sent í sumar þar sem einnig var óskað eftir svörum um hverjar áætlanir velferðarráðherra með húsið væru og ekkert svar hefur borist. Nú síðast á mánudaginn í síðustu viku var send aftur ítrekun og bréf til hæstv. velferðarráðherra og engin svör hafa borist. Í ljósi þess að ráðherrann hefur í raun hafnað hugmyndum Hafnarfjarðarbæjar um hvernig hægt sé að gefa húsnæðinu nýtt samfélagslegt hlutverk, og þeirri leið sem bæjaryfirvöld lögðu til í því sambandi, er eðlilegt af bæjaryfirvöldum Hafnarfjarðarbæjar að krefjast svara við þeirri spurningu, hverjar fyrirætlanir nýrrar ríkisstjórnar í málefnum St. Jósefsspítala séu. Stendur til að auglýsa þessar eignir til sölu? Eða þýðir sú nýja stefna sem ríkisstjórnin virðist hafa tekið varðandi byggingu nýs Landspítala - eða öllu heldur að ráðast ekki í þær framkvæmdir - að húsnæði St. Jósefsspítala muni öðlast hlutverk í framkvæmdum einhverrar þeirrar þjónustu sem nú fer fram við Hringbraut eða í Fossvogi? Ætlar nýr heilbrigðisráðherra að beita sér fyrir því að við Suðurgötu í Hafnarfirði verði rekinn spítali eða önnur samfélagsleg þjónusta? Eða ætlar hann, og sú ríkisstjórn sem hann situr í, að setja þessar eignir á sölu? Óbreytt staða er fullkomlega óviðunandi. Húsnæðinu er ekkert haldið við. Verulega er farið að sjá á ytra byrði þess. Krotað hefur verið á flesta veggi og gleri er skipt út fyrir spónaplötur í flestum gluggum. St. Jósefsspítali er að breytast í draugahús í hjarta Hafnarfjarðar. Ríkið, sem á 85% þessara eigna, virðist algjörlega stefnulaust um framtíðarhlutverk þess. Það er krafa frá íbúum Hafnarfjarðarbæjar, sem er jú þriðja stærsta sveitarfélagið á landinu, að fá að vita hver er framtíðarsýnin varðandi spítalann eða bygginguna. Hvaða hugmyndir hefur velferðarráðherra varðandi þessa byggingu? Og hver er sýnin eða áætlunin?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda þessa fyrirspurn. Það er mjög gott að fá hana fram einfaldlega vegna þess að fyrirspyrjandi þekkir mjög vel til í Hafnarfirði innan bæjarstjórnar. Það er gott að fá tækifæri til að upplýsa það hér að ég hef fundað með bæjarstjóra Hafnarfjarðar og svarað því erindi sem kom fram í bréfi til ráðuneytisins, að vísu á fyrra kjörtímabili. Það bréf var dagsett 14. mars 2013, en við verðum að hafa það á hreinu í þessum efnum að með bréfi dags. 3. desember 2010 ákvað þáverandi velferðarráðherra að St. Jósefsspítali yrði sameinaður Landspítala. Sú sameining gekk í gildi 1. febrúar 2011. Í framhaldi af þeirri ákvörðun fyrri stjórnvalda ákvað Landspítalinn í hagræðingarskyni að loka St. Jósefsspítala vegna krafna um aðhald í rekstri og var spítalanum lokað endanlega 1. desember 2011. Ef mig misminnir ekki var í fjárlögum fyrir það ár, 2011, sett heimild til stjórnvalda til að selja húseignirnar. Allt frá þeim tíma hafa ýmsir möguleikar verið skoðaðir til að nýta byggingarnar, m.a. var skoðað hvort nýta mætti hluta þeirra sem hjúkrunarheimili. Það reyndist ekki unnt þar sem húsaskipan gerði slíkan rekstur afar óhentugan. Einnig var kannað með hugsanlega notkun fyrir aðrar stofnanir á vegum velferðarráðuneytisins, en þær sömu athuganir leiddu í ljós að þessi gamla bygging hentaði ekki og bætti ekki stöðu húsnæðismála hjá þeim stofnunum sem verið var að skoða hvort kæmust þarna fyrir. Hafnar voru viðræður við Hafnarfjarðarbæ sem skoðaði ýmsa möguleika á nýtingu. Í því bréfi sem ég vitnaði til frá bæjarstjóra Hafnarfjarðar til velferðarráðuneytisins frá mars 2013 kom fram að áhersla væri lögð á að Hafnarfjörður fengi St. Jósefsspítala og tilheyrandi skipulagssvæði í næsta nágrenni til sinna umráða án endurgjalds. Suðurgata 44 verði jafnframt rifin á kostnað ríkisins. Til þess að hafa hlutina á hreinu er fasteignamatið á Suðurgötu 41, 377 milljónir og fasteignamatið á Suðurgötu 44, 93 milljónir, þannig að við erum að tala um verulega fjármuni. Velferðarráðherra á þeim tíma og ekki heldur heilbrigðisráðherra í dag hefur ekki neinar heimildir til að afhenda slíkar eignir, hvorki til Hafnarfjarðarbæjar né annarra sveitarfélaga eða stjórnvalda. Það þarf heimild á fjárlögum til slíks. Ég hef greint bæjarstjóra Hafnarfjarðar frá því að ég hef sem ráðherra enga heimild til að afhenda þessar eignir á þeim forsendum sem þarna komu fram. Því var einungis hægt að hafna því erindi. Ég vil undirstrika að allir, allt frá því þessi ákvörðun var tekin til dagsins í dag, innan vébanda ráðuneytisins hafa lagt sig fram um að reyna sitt til að finna lausn á þessu, því eins og kom fram í máli málshefjanda er í ljósi sögunnar þessu húsi ekki sómi sýndur. Það er undir umsjón eignaumsýslu ríkisins. Þegar spítalanum var lokað í febrúar 2011 var lyklunum einfaldlega skilað til eignaumsýslunnar frá ráðuneytinu. Við höfum hins vegar lýst því yfir að við erum öll af vilja gerð til að reyna að koma fyrir einhverri starfsemi þarna. Það eru ýmsar leiðir í þeim efnum sem við höfum verið að skoða. Þegar um er að ræða stofnanir sem verið er að færa til eða koma fyrir annars staðar gerum við fyrirspurnir um þetta. Það er örugglega hugsanlegur möguleiki að koma þessu út í einhverja leigu. Það kann vel að vera að heimildin sem var sett inn í fjárlögin 2011 um sölu á húsnæðinu geti líka skilað okkur því að húsið komist í önnur not o.s.frv. Meginatriðið er það sem hér var spurt um af hv. málshefjanda hvort þarna verði rekinn spítali. Ég held ég geti svarað því afdráttarlaust neitandi. Allir þingmenn hér inni þekkja hvernig komið er fyrir fjármögnun heilbrigðiskerfisins í stöðunni í dag. Ég held að ég geti alveg fullyrt að ég hafi ekki nokkurt einasta svigrúm á fjárlögum ársins 2013, ekki miðað við frumvarpið 2014, að opna nýjan spítala í fyrrverandi St. Jósefsspítala. Þetta er staða máls. Það er verið að reyna að leita allra leiða til að sýna sögu spítalans og þeirri starfsemi sem þar fór fram fulla virðingu. Það tekur tíma, því miður.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að spyrjast fyrir um þetta og taka málið upp. Ég held að þetta sé mál sem menn ættu að skoða og skoða sögu þess. St. Jósefsspítali á sér merka sögu og hefur oft skipt um hlutverk. Ég hef oft hugsað til þess þegar maður sér fjölmiðlamenn spila viðtal við hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur, hvað eftir annað, af hverju í ósköpunum voru aldrei spiluð viðtöl og yfirlýsingar ýmissa hv. fyrrverandi stjórnarliða um St. Jósefsspítala. Ég hvet menn til þess að kynna sér hvaða áætlanir voru uppi þegar tækifæri var til að breyta starfseminni. Það var tækifæri til staðar sem hefði nýst Hafnfirðingum mjög vel og þessari gömlu stofnun hefði verið sýndur mjög mikill sómi. Sú leið var því miður ekki farin. Við sitjum núna uppi með þetta glæsilega hús sem hefur átt betri tíð og það er ekki komin nein lausn á málinu. Virðulegi forseti. 

Virðulegur forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson fór eiginlega í það sem ég ætlaði að ræða. Á árunum 2007 og 2008 voru uppi hugmyndir þáverandi heilbrigðisráðherra, hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar, um breytingar á þeirri starfsemi sem fór fram á St. Jósefsspítala í Hafnarfirði. Þær hugmyndir voru slegnar af, bæði vegna fjárskorts og einhverra annarra þátta sem sjaldnast komu fram. Hins vegar er í fjárlögum í dag, sem og frá fjárlögum 2011 að mig minnir, heimilað að hluti ríkisins í St. Jósefsspítala fari í sölu. Því vildi ég gjarnan fá tækifæri til þess að spyrja hv. fyrirspyrjanda hvort Hafnarfjarðarbær gæti hugsanlega tekið yfir 85% og keypt með einhverjum hætti og hvort hæstv. ráðherra mundi undir einhverjum kringumstæðum vilja binda einhverja sérstaka starfsemi á þeim stað og í því húsi sem og í Vífilsstaðaspítala 

Virðulegi forseti. Ég er Hafnfirðingur sjálfur. Sem slíkur hefur mér alltaf þótt það hafa verið óheillaspor þegar starfsemin var lögð niður í St. Jósefsspítala. Ég fagna þeim vilja sem ráðherra sýnir til að koma starfsemi í einhverju formi þar á aftur. Það vekur hjá mér vonir um um að þetta mál sé að komast í betri farveg. Það er eitt sem ég vil leggja sérstaka áherslu á í þessu máli en það er að fá aðkomu Hafnfirðinga að ákvarðanatöku í málinu þegar að því kemur. Þá á ég ekki einungis við bæjarstjórnina heldur líka venjulega Hafnfirðinga - ekki það að bæjarstjórnin sé ekki venjuleg. Það er vegna þess að þetta mál er algert hjartans mál fyrir Hafnfirðinga. Ég held að það séu flestir sammála um það að Hafnfirðingar hafi ekki farið vel út úr þessu og ég fagna því að málið sé að komast í betri farveg.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir svörin. Ég fagna því gríðarlega að heyra að verið sé að leita leiða við að finna húsnæðinu nýtt samfélagslegt hlutverk eða nýtt hlutverk. Ég mundi gjarnan vilja fá að vita hvaða leiða er verið að leita. Hverjar eru lausnirnar? Persónulega sé ég enga pólitík í þessu máli. Mér finnst þetta bara alls ekki pólitískt mál. Mér finnst þetta vera mál sem þarf virkilega að finna lausnir á. Ég skal bara bjóða hæstv. heilbrigðisráðherra í kaffi, ég bý beint á móti spítalanum, og við getum farið og skoðað húsnæðið. Þá sér hann að það er þyrnir í hjarta Hafnfirðinga á hverjum einasta degi að keyra þarna fram hjá, af því húsnæðið er verulega farið að láta á sjá. Ekki þar fyrir að einnig er gaman að sjá að kvikmyndagerðarmenn hafa nýtt sér húsnæðið. Í sumar var verið að taka upp „zombie“-mynd, sem gerði hverfið mjög líflegt. En það var í viku. Við viljum fá starfsemi í húsið 365 daga á ári. Hafnarfjarðarbær hefur óskað eftir því að fá húsið til eignar. Eins og hæstv. velferðarráðherra kemur inn á er fasteignamat á húsinu upp á tæpan hálfan milljarð. Ég get ekki séð í skjótu bragði að Hafnarfjarðarbær kaupi fasteignina af ríkinu, en við höfum svo sannarlega óskað eftir að fá það til umráða af því við erum með margar tillögur um að finna því verðugt samfélagslegt hlutverk. Það hefur verið leitað til bæjarbúa eftir hugmyndum og óskað eftir slíku á heimasíðu bæjarins. Ég vil samt minna þingmenn á að ég er hér sem þingmaður þótt ég sitji líka í bæjarstjórn Hafnarfjarðar. Það er bara einkar skemmtileg tilviljun. Ég vil endilega brýna fyrir ráðherra 

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa umræðu. Ég heyri hljóðið í fólki og hef heyrt lengi, í það minnsta í nokkra mánuði eða frá því ég tók við þessu embætti og tók við þessu verkefni sem í rauninni hefur staðið fyrir dyrum allt frá því spítalanum var lokað. Hér er nefnt að Hafnarfjörður vilji ekki kaupa húsið. Þá spyr maður á móti hvort það sé leyfi til að bærinn vilji leigja það o.s.frv. Þetta eru atriði sem við getum tekið upp til viðræðu við bæjarstjórnina. Ég ítreka að á þeim árum frá því spítalanum var lokað hefur verið, eftir því sem mér er sagt, leitað allra leiða til að koma einhverri starfsemi fyrir þarna. Ég get svarað bara fyrir mig að frá því ég kom að málinu hef ég verið að ýta að stofnunum og fólki, þar sem verið er að gera einhverjar breytingar, hvort ekki sé hægt að koma starfseminni fyrir í St. Jósefs. Ég ætla að nefna að það var verið að auglýsa eftir húsnæði fyrir Barnaverndarstofu. Þá hefði ég talið að menn gætu boðið fram svona krafta. Ríkið stendur með þetta húsnæði. Það má vel leita leiða til að koma þessu þarna fyrir. Ég þakka gott boð í kaffi en drekk það því miður ekki. Mætti ég þá biðja um vatn í staðinn, íslenska góða, hreina vatnið? Skal þiggja það með þökkum og lít einhvern tímann við. Þetta er sameiginlegt hagsmunamál eigenda hússins, hvoru tveggja Hafnfirðinga sem eiga 15% í þessum byggingum og ríkissjóðs eða landsmanna sem eiga 85%. Ég vil ítreka að þó ekki væri nema af virðingu við sögu þessa húss ber okkur skylda til að finna því aðra stöðu en það hefur í dag. Það er að drabbast niður eins og hv. fyrirspyrjandi nefndi. Það er engum til sóma.

Virðulegi forseti. Ég spurði hæstv. heilbrigðisráðherra áðan um viðbrögð hans við hinu ágæta riti Hreint loft - betri heilsa. Ég ætla ekki að endurtaka það sem ég sagði um það nema að því leyti að hér er um að ræða skýrslu og tillögur sem voru unnar í samstarfi umhverfis- og auðlindaráðuneytis og velferðarráðuneytis á sínum tíma og snúa að því hvernig hægt er að bæta loftgæði í hinu daglega lífi. Nú er það svo að manni finnst kannski eðlilegast að loftgæði heyri undir umhverfisráðuneytið. Þegar rætt er við hæstv. heilbrigðisráðherra erum við auðvitað fyrst og fremst að ræða um forvarnir og viðbrögð við afleiðingum loftmengunar. Mig langaði að spyrja hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra um viðbrögð við þessu riti af því að þetta er yfirgripsmikil yfirferð og þarna koma fram skýrar tillögur. Sér hæstv. ráðherra fyrir sér að það verði haldið áfram með vinnuna? Hæstv. heilbrigðisráðherra nefndi samráðsvettvang og ég fagna því að sjálfsögðu ef hann verður settur á laggirnar en mig langaði líka að spyrja hæstv. umhverfisráðherra af því að margar þeirra tillagna sem hér eru settar fram er í raun og veru hægt að framkvæma af hálfu hæstv. umhverfisráðherra á hverjum tíma og þá er ég að sjálfsögðu að vitna til þeirra upplýsinga um loftgæði sem eru birtar á heimasíðu Umhverfisstofnunar en er hægt að nýta með mun margbreytilegri hætti. Ég vitna líka til frjókornamælinga og hvort unnt sé að bæta þeim inn í veðurlýsingar sem væntanlega snýr þá að Veðurstofunni sem heyrir líka undir hæstv. umhverfisráðherra og síðan það sem mér finnst afar mikilvægt og lítur að brennisteinsvetni og nauðsyn þess að gerðar verði rannsóknir á langtímaáhrifum brennisteinsvetnis á heilsu. Það er auðvitað eitthvað sem er orðið mjög aktúelt mál, svo að ég leyfi mér að sletta hér, ekki síst með tilkomu fleiri jarðvarmavirkjana og kannski vitum við ekki nægjanlega mikið um áhrif brennisteinsvetnisins á heilsu manna. Við sjáum að það hefur talsverð áhrif á dauða hluti og því vakna ýmsar spurningar. Ég vil annars vegar spyrja hæstv. ráðherra um hugmyndirnar um aukið samráð þessara tveggja ráðuneyta, stofnana þeirra og sveitarfélaga um að komið sé upp einhverju virku apparati sem er að fjalla um loftgæði og hins vegar hvort hæstv. ráðherra sjái fyrir sér að hann muni láta ráðast í þær aðgerðir sem hann getur ráðist í nú þegar út frá tillögunum í ritinu óháð þeim samráðsvettvangi því að það snýr auðvitað mjög mikið að vöktun, mælingu og upplýsingagjöf til almennings.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka ágæta fyrirspurn hv. fyrirspyrjanda Katrínar Jakobsdóttur. Varðandi ritið Hreint loft - betri heilsa, þar sem fjallað er um helstu mengunarvalda lofts bæði innan dyra og úti á Íslandi, magn þeirra, áhrif þeirra á heilsu, vöktun og aðgerðir til að stemma stigu við skaðsemi þeirra, vil ég segja að í ritinu er að finna mjög gagnlega heildarúttekt á loftgæðum bæði utan dyra og innan ásamt fjölmörgum tillögum til úrbóta. Ritið gagnast í raun ekki bara stjórnvöldum heldur einnig öllum þeim sem vilja kynna sér þessi mál. Upplýsingarnar og tillögurnar sem fram koma í Hreint loft - betri heilsa, er að mínu mati vandaður grunnur til að byggja á við gerð aðgerðaáætlunar sem miðar að bættum loftgæðum. Þessi málaflokkur er þverfaglegur eins og komið hefur fram fyrr í umræðunni í dag og snertir umhverfismál, heilsu og heilbrigðismál. Því er í undirbúningi að umhverfis- og auðlindaráðuneytið og velferðarráðuneytið komi í sameiningu á laggirnar samráðshópi sem hefði það verkefni að gera slíka aðgerðaáætlun, leggja mat á kostnað sem því fylgir og síðan verkáætlun eða að fylgja áætluninni eftir. Ég tel afar mikilvægt að tryggja loftgæði hér á landi og að almenningur fái góðar og nauðsynlegar upplýsingar um þessi mál. Það er þó rétt að nefna að við höfum tekið umræðu hér nokkrum sinnum á liðnum árum um hvernig loftgæðum er háttað. Hv. þingmaður, fyrrverandi ráðherra, þekkir það að á Íslandi eru eldgos og jökulvötn þar sem oft er verulegt magn af svifryki. En við getum hins vegar brugðist við í borgum og bæjum þar sem svifryk verður til af mannavöldum. Við þurfum auðvitað að bregðast við því. En sums staðar á landinu er loftmengun aftur á móti á tímabilum miklu, miklu meiri og skemmtilegt dæmi er um að settur var upp núllstillir, loftgæðamælir við Alviðru undir Ingólfsfjalli á sínum tíma en hann var tekinn niður vegna þess að hann mældi alltaf langt, langt yfir öllum heilsumörkum þegar aur frá Hagavatni og Sandvatni blés fram. Ég vil einnig nefna í þessu svari frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 7/1998, um hollustuhætti og mengunarvarnir. Frumvarpið sem verður lagt fram á næstu dögum felur meðal annars í sér innleiðingu á tilskipun 2008 frá Evrópusambandinu um loftgæði og hreinna loft í Evrópu. Markmið tilskipunarinnar er meðal annars að meta loftgæði, afla upplýsinga um loftgæði og vinna gegn loftmengun og skaða af hennar völdum ásamt því að hafa eftirlit með langtímaframvindu og bættum loftgæðum svo og að tryggja að upplýsingar um loftgæði séu gerðar aðgengilegar almenningi eins og hv. fyrirspyrjandi kom inn á. Jafnframt er markmið tilskipunarinnar að viðhalda loftgæðum þar sem þau eru mikil en bæta ella þar sem þau eru lakari, með þeim fyrirvara sem ég nefndi áðan að stundum ráðum við hreint ekki við náttúruöflin á Íslandi. Í því skyni að vinna gegn loftmengun og skaða af hennar völdum og til að hafa eftirlit með framvindu á bættum loftgæðum er mikilvægt að afla upplýsinga, meta loftgæði, setja upp og reka mælistöðvar og tryggja að upplýsingar um loftgæði séu aðgengilegar almenningi á almennum vefsíðum þar sem menn geta leitað eftir þeim. Um þetta allt saman er kveðið á um í áðurnefndu frumvarpi. Þar kemur meðal annars fram að Umhverfisstofnun skal líka halda bókhald yfir losun tiltekinna efna sem menga andrúmsloftið, setja fram losunarspá og reka loftgæðastjórnunarkerfi samkvæmt nánari ákvæðum í reglugerð og skulu heilbrigðisnefndir einnig hafa aðgang að því kerfi og fylgja eftir mengunarvörnum. Í frumvarpinu er lagt til að ráðherra geti í reglugerð sett nánari ákvæði um losunarbókhald fyrir tiltekin loftmengunarefni, mat á losun loftmengandi efna, losunarspá, varnir gegn loftmengun þar sem meðal annars koma fram viðmiðunarmörk fyrir loftgæði og mengandi efni og losun þeirra út í andrúmsloftið, aðgerðaáætlanir, sem einmitt voru nefndar í hinu ágæta riti, og upplýsingaskyldu stjórnvalda til almennings varðandi þau loftgæði, svo og skyldu starfsleyfishafa til að veita þeim sem eftirlit hafa með ákvæðum starfsleyfis upplýsingar um losun mengandi efna og loftgæði og framsetningu upplýsinga. Ég stefni að því að setja nýja loftgæðareglugerð strax og frumvarpið verður að lögum þar sem tekið er á þessum þáttum málsins. Við munum því sjálfsagt geta rætt þetta aftur þegar frumvarpið kemur fram en í raun og veru er hluti af því sem fram kemur í þessu riti nokkur viðbrögð umhverfisráðuneytisins sem koma beint fram í frumvarpinu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Vissulega er það rétt að með frumvarpinu, sem er að einhverju leyti endurflutt, er brugðist við einhverjum af þeim tillögum sem hér eru lagðar til. Að sjálfsögðu er það rétt sem hæstv. ráðherra nefnir: Við allt verður ekki ráðið, hvorki eldgos né jökulvötn. Svo erum við líka svo heppin að hafa sterkan vind hér á eyjunni þannig að það vegur nú upp á móti. En það er margt sem þarna kemur fram sem snýr til dæmis að inniloftinu sem við erum kannski síður meðvituð um. Ég bíð að sjálfsögðu eftir að sjá frumvarp hæstv. ráðherra. Mig langar þó að inna hann sérstaklega, eins og ég nefndi hér áðan, eftir rannsóknum á brennisteinsvetni, hvort hann sjái fyrir sér - nú vitum við að fjármagn til rannsókna er fyrst og fremst innan háskólastofnana og í samkeppnissjóðum og þeir hafa því miður verið skertir þannig að úr minna er að moða þar - að ráðuneytið gæti með einhverjum hætti stuðlað að þeim í ljósi aukinnar áherslu á jarðvarmavirkjanir og ónógrar vitneskju um áhrif brennisteinsvetnis á heilsu fólks. Sér hæstv. umhverfisráðherra fyrir sér einhverjar leiðir til að stuðla að slíkum rannsóknum, er hann reiðubúinn til að skoða slíkar leiðir?

Virðulegi forseti. Ég náði nú ekki að koma því að í tímarammanum áðan að eins og hv. fyrirspyrjandi nefndi væru ákveðnar tillögur, bæði til úrbóta og framkvæmda, nefndar í þessu riti sem og hugsanlega verkefni sem menn geta sett af stað. Af því að hv. þingmaður nefndi hér jarðvarmavirkjanir tek ég undir með hv. þingmanni og fyrirspyrjanda í því að við vitum miklu minna um áhrif jarðvarmavirkjana en vatnsaflsvirkjana svo að dæmi sé tekið. Jarðvarmavirkjanir eru heldur ekki undir sama hatt settar. Til að mynda er mun meira brennisteinsvetni á Hellisheiði en í öllum öðrum jarðvarmavirkjunum á landinu, þykist ég fara rétt með. Þetta er nú svona alla vega. Til að mynda hefur verið skoðað, og hefur verið á verkefnaáætlun hjá ráðuneytinu, að koma af stað undirbúningi rannsóknar á langtímaáhrifum brennisteinsvetnis í lágum styrk á heilsu, ég held að það væri mjög áhugavert að kanna það. Við þekkjum það sums staðar annars staðar í heiminum, það væri gaman að skoða það í heild sinni. Varðandi inniloftið hefur verið unnið að því að styrkja samspil milli reglugerða á sviði hollustuhátta og byggingamála er varðar inniloft og þá myglu og raka í húsnæði. Það hefur meðal annars verið unnið í samráði við Mannvirkjastofnun og einnig hefur verið haldið sérstakt málþing um myglu í húsum. Við þurfum að taka betur á þeim þætti. Einnig má nefna fullt af hugmyndum sem í raun þurfa ekki að koma fram sem frumkvæði frá ráðuneytinu, geta komið hvaðan sem er. Sem dæmi má nefna fræðsluátak um að draga úr lausagangi bifreiða einkum við skóla og íþróttahús. Ég þekki það að mörg sveitarfélög hafa gert það að eigin frumkvæði eða jafnvel bara foreldrasamtök hjá viðkomandi skóla. Þannig getum við öll saman bætt loftgæðin