Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Eins og ég gat um hér við 2. umr. þessa máls, get ég ekki fellt mig við, að frv. þetta verði afgr. óbreytt frá þ., og ,þar sem landbn. sér ekki ástæðu til að taka ábendingu mína í þessu máli til athugunar og hefur ekki komið fram með brtt., leyfi ég mér að leggja fram skriflega brtt., þannig að við 1. málsgr. 3. gr. bætist: „enda dragist það frá andvirði vörunnar, þegar það er endanlega greitt til framleiðenda.“ - En í 1. mgr. 3. gr. segir svo: „Gjald það, er um ræðir í 1. gr., greiðist af þeim verzlunum og sölumiðstöðvum, er fyrst veita vörunum móttöku.“ Verður þetta ekki skilið á annan veg heldur en þann, að þessir aðilar eigi að bera gjaldið, sölumiðstöðvarnar geta dregið það frá þeim aðilum; sem eiga vörurnar, en verzlanirnar geta ekki dregið það frá framleiðendum nema um það séu nánari ákvæði í l. Með tilliti til þessa leyfi ég mér að leggja fram þessa skriflegu brtt. og vænti þess, að hv. dm. samþ. hana.



Herra forseti. - Þetta frv. og einnig það næsta á dagskrá (frv. til l. um veltuskatt) er flutt af meiri hl. fjhn. að tilmælum hæstv. fjmrh. N. hefur út af fyrir sig ekki tekið afstöðu til þeirra, og vil ég því geta þess strax, að n. mun athuga þau, og væri því ef til vill réttara, að þeim yrði vísað til hennar aftur að lokinni 1. umr. Annars mun hæstv. fjmrh. væn;anlega gera grein fyrir þessum tveim frv.



Herra forseti. - Eins og form. fjhn. tók fram, hefur fjhn. þessarar hv. d. flutt þetta frv. og einnig það frv., sem er hér næsta mál á dagskrá, eftir beiðni ríkisstj. Fyrir hv. Nd. liggur þriðja tekjuöflunarfrv. frá ríkisstj., er var til 1. umr. þar í gær. - Áður en ég minnist á efni þessa frv., vildi ég fara örfáum orðum um þessar tekjuöflunaraðferðir ríkisstj. í heild sinni. Ætlazt er til, að þessi þrjú frv., er ég hef minnzt á, frv. til l. um gjald af söluverði fisks erlendis, frv. til l. um veltuskatt og hið þriðja, sem nú er fyrir hv. Nd., frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til að innheimta ýmis gjöld 1945 með viðauka, auki tekjur ríkissjóðs um 14–15 millj. kr., ef þau ná samþykki hv. Alþ. Ég tel, að ekki sé ástæða til að fara að ræða hina almennu fjárþörf ríkissjóðs við þessa umr., það mál hefur verið allmikið rætt við fjárl.-umr., og munu allir hv. þm. hafa verið sammála um það, að óhjákvæmilegt væri að afla ríkissjóði allmikilla tekna fram yfir þá tekjuliði, sem teknir voru upp á fjárhagsáætlunina. Hitt er svo nokkur ágreiningur um, hversu mikil tekjuþörfin muni vera. Það eru sjálfsagt margir, sem telja, að þær tekjur, sem hér um ræðir með þessum frv., 14–15 millj. kr., muni ekki líklegar til þess að hrökkva fyrir óhjákvæmilegum útgjöldum ársins 1945. Eins og ég gat um í gær við umr. um tekjuöflunarfrv. það, sem lá fyrir hv. Nd., er vitanlega erfitt, bæði fyrir ríkisstjórnina og einstaka hv. þm., að gera nokkrar fullyrðingar um þetta fyrir fram, - það veltur svo mjög á, hvernig fram vindur í atvinnulífi þjóðarinnar á þessu yfirstandandi ári, - en ef atvinnulífið helzt í svipuðu horfi og undanfarið og ef svo verður um viðskipti, bæði innflutning og útflutning, tel ég ekki verulega ástæðu til að óttast, að þær tekjur, sem inn ættu að koma í ríkissjóð, ef þessi þrjú frv. verða samþ., hrökkvi ekki nokkurn veginn fyrir útgjöldum ríkissjóðs. Það er að vísu svo, að ef fullar uppbætur verða greiddar á allar landbúnaðarafurðir, sem eru framleiddar á þessu ári, þá nemur sú fjárhæð töluvert meiru en ætlazt er til, að þessi þrjú frv. gefi í tekjur, og er ekki óhætt að reikna með, að sú fjárhæð nemi minna en 25 millj. kr., ef allar þessar afurðir yrðu fluttar út á yfirstandandi ári. Ég skal láta þess getið, að ríkisstjórnin hefur orðið sammála um að bera ekki fram till. um frekari skattaálögur á þessu þingi. Ef einhver tekjustofn brygðist, væri hægt að koma því í lag, er Alþ. kemur saman í haust. Ég skal þá víkja nokkrum orðum að frv. því, sem hér liggur fyrir. Frv. á þskj. 852 gerir ráð fyrir því, að á útfluttan fisk á árinu 1944 skuli leggja 2% gjald, þ.e. á brúttósölu. Þess skal getið, að nokkurt ósamræmi er milli þessa frv. og frv. um veltuskatt. Hér er um að ræða skatt á útfluttan fisk 1944, en veltuskattinn á að leggja á atvinnureksturinn í heild 1945. Ástæðan til þess er sú, að það er kunnugt, að veiðiskip hafa haft mjög góðan tekjuafgang árið 1944, en óvíst er um það á næsta ári, 1945. Mörg skip hafa og skipt um eigendur, og þess vegna þótti varhugavert að leggja veltuskatt á þau, því að óvíst þótti, hvernig innheimta slíks skatts mundi ganga þar, sem svo var ástatt. Að öðru leyti má segja, að þetta frv. miði að því að taka tekjur þar, sem féð er fyrir, þ.e.a.s. af stríðsgróðanum, og hann er ekki annars staðar frekar en hjá útgerðinni.



Herra forseti. - Í þessu frv. er lagt til, að á skattskyldan atvinnurekstur verði lagt veltugjald, sem nemi 1–11/2% „ með nokkrum undantekningum þó. Hygg ég, að mörgum muni finnast hér vera um óvægilega skattaálagningu að ræða, og er hún það að vissu leyti. Það er og naumast hægt að leggja skatt af þessu tagi á nema að tvennu athuguðu. Annars vegar því, að það mun flestra manna mál, að þær atvinnugreinar, sem þessi skattur mun lenda á, séu aflögufærar. Hins vegar gætu ýmsir orðið tregir til að greiða hann, ef ekki væri heimild til þess að lýsa yfir því fyrir hönd ríkisstj., að skatturinn yrði ekki lagður á nema einu sinni. Það mun ekki verða farið fram á framlengingu á honum, og er þetta eini skatturinn, sem þessi yfirlýsing gildir um. Þessi skattur kemur nokkuð misjafnt niður. Hann kemur tiltölulega létt niður á þeim fyrirtækjum, sem hafa fremur litla umsetningu„ en verzla með vörur, sem mikil álagning er á, en hins vegar fremur þungt á þeim, sem með þær vörur verzla, sem lítil álagning er á. Þótt þessi skattur komi misjafnt niður, þá má segja, að sá skattur er vandfundinn, sem ekki kemur að einhverju leyti ranglátlega niður. Það má, hygg ég, segja um alla skatta. Gert er ráð fyrir, að skatturinn verði 11/2 að af heildsölu og umboðssölu, þó aldrei yfir 25%, en af smásöluveltu 1%. Það mun ef til vill orka nokkuð tvímælis, að ráðgert er, að skatturinn verði hærri af heildsölu en smásölu. Í því sambandi má þó geta þess, að heildsalan er rekin með hlutafélagsfyrirkomulagi, en smásalan aftur á móti sem einkafyrirtæki. Smásalar njóta og ekki hlunninda heildsalanna. Það er almennt álitið, að afkoma heildsalanna verði yfirleitt betri en smásalanna. Þetta réð því, að ofan á varð í stj. að hafa þennan skattamismun. Það er ætlazt til, að skatturinn verði lagður á veltu ársins 1945. Þegar þetta var rætt í stjórnarflokkunum, var því haldið fram, að einfaldara væri að skattleggja veltu ársins 1944, og erfiðara væri að skjóta sér undan skatti, ef hann væri lagður á veltu fyrra árs. Ég held, að þetta sé ekki rétt, því að betra er að fylgjast með skattinum frá byrjun, enda nær tekjuskattsviðaukinn, sem nú liggur fyrir, til tekna ársins 1944. Samkvæmt þessu sá ég ekki fært, að veltuskatturinn yrði lagður á tekjur ársins 1944. Allt bendir til, að verzlun verði lík í ár og verið hefur og afkoma verði svipuð. Þessi skattur, 1–11/2%, á að leggjast á alla verzlun, iðju og iðnað í landinu, yfirleitt á heildartekjur þeirra fyrirtækja, sem selja vörur með álagningu. Þó er undantekning á því samkvæmt 3. gr. Þar segir svo: Eigi skal þó greiða skatt af veltu þeirri, sem hér segir: 1. a. andvirði vöru, sem seld er úr landi; b. andvirði mjólkur og mjólkurafurða, kjöts, nýs, frosins, reykts og saltaðs, fisks, nýs, frosins og saltaðs að síld meðtalinni, þegar vörur þessar eru seldar af framleiðanda þeirra eða í heildsölu; 2. veltu þeirra, sem eru ekki bókhaldsskyldir, sbr. lög um bókhald, nr. 60 11. júní 1938. Um skatt á útflutningsvörur er ekki að ræða. Á þær hefur aldrei verið lagður skattur. En um b-lið 3. gr. skal ég segja, að þótt undarlegt sé að taka nokkuð fram um það efni, var stj. sammála um, að ekki væri fært að leggja skatt á þær stofnanir, sem framleiddu þær vörur, sem þar eru nefndar. Og í sambandi við hækkun landbúnaðarvísitölunnar má gera ráð fyrir, að það hefðu þótt svik á gerðum samningi. Það hefði verið ósamræmi í því, ef tekjur framleiðenda hefðu verið skattlagðar, og má ganga út frá því, að við það hefðu hlutföllin raskast. Þetta er ástæðan til þess, að þessar vörur voru ekki skattlagðar. Þeir, sem skattskyldir eru samkvæmt l. þessum, eiga að senda skattstjóra eða skattanefnd skýrslu ársfjórðungslega. Skulu hinir síðarnefndu ákveða gjaldið innan tveggja vikna og það síðan greiðast tollstjóranum í Reykjavík eða sýslumönnum og bæjarfógetum utan Reykjavíkur fyrir fyrsta dag næsta mánaðar. Reiknast dráttarvextir af honum, 1/2 % á mánuði, hafi skatturinn ekki verið greiddur innan eins mánaðar frá gjalddaga. Telst hver byrjaður mánuður sem heill. Þessi ákvæði eru sett til þess, að tekjurnar komi inn nokkurn veginn eftir hendinni, eftir því sem ríkissjóður þarf á þeim að halda. Auk þess var litið svo á, að með því væri fremur kleift að hafa eftirlit með framtölum. Með þessum hætti eru skattgreiðendur neyddir til að gera upp veltuna ársfjórðungslega. Hins vegar hefur mér verið bent á, að það mundi vera mjög erfitt fyrir suma kaupmenn, sérstaklega þá smærri, því að menn hafa ekki alltaf fullkomið bókhald, þó að því sé ekki bót mælandi, og þeir, sem hafa ekki fasta menn við verzlunina til að annast bókhaldið, þyrftu þá að leggja á sig talsverðan aukakostnað, ef þeir þyrftu að gera upp sína veltu fjórum sinnum á ári. Ég get þessa í því skyni, að fjhn., sem mun fá þetta mál til athugunar, taki þetta atriði sérstaklega til athugunar og geri sér grein fyrir því, hvort auðið mundi að liðka til á einhvern hátt í þessu efni, t.d. hvort fært mundi að miða það við veltu síðasta árs og endanlegt uppgjör ekki fara fram fyrr en um áramót hjá einhverjum vissum aðilum. Ég segi það eins og er, að ég hef ekki gert mér grein fyrir, hvort þetta er fær leið, en hún er samt sem áður athugandi. Það gildir það sama um þetta gjald og tekju- og eignarskatt, að ekki er ætlazt til, að heimilt verði að draga hann frá við ákvörðun tekju- og eignarskatts og ekki heldur heimilt að telja hann til kostnaðar við ákvörðun verðlags á vörum. Í þessu felst það, að skatturinn mundi lenda á atvinnurekendum, sem ekki geta þá velt honum yfir á almenning. Í 8. gr. er ákvæði um, að samvinnufélögum sé ekki skylt að leggja í varasjóð gjald af viðskiptaveltu sinni 1945. Það þótti ekki annað fært en að slá þennan varnagla, því að hugsanlegt er, að skatturinn yrði til þess, að ekki yrði kleift að inna gjaldið af höndum, og yrði þá óhjákvæmilegt að velta honum yfir á vöruna. Þetta er ekki annað en varnagli, en félögunum er heimilt, ef þau hafa ástæðu til, að leggja í varasjóð á venjulegan hátt. Ég held, að ég hafi þá drepið á flest veigameiri atriði frv., og skal að endingu aðeins leyfa mér að óska eftir, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr., og fjhn. til frekari athugunar, því að þótt n. hafi flutt frv., þá hafði hún engan tíma til að athuga það eins vel og þörf var á.



Eins og fram er tekið í grg. frv., þá er það flutt eftir tilmælum hæstv. fjmrh., en einstakir nm. hafa óbundin atkv. um frv. og einstök atriði þess. Það tjáir ekki að leyna því, að þessi aðferð við tekjuöflun fyrir ríkissjóð er að minni hyggju - og ég held vel flestra - svo óæskileg, að það er aðeins af illri nauðsyn, eins og fram kom af ræðu hæstv. fjmrh., að þessi leið er farin og hugsuð aðeins í eitt skipti undir þeim sérstöku kringumstæðum, sem við búum nú við. Ég vil taka undir ummæli hæstv. fjmrh. um það. að það sé engan veginn ætlun ríkisstj. eða þeirra flokka, sem standa að henni, að framlengja þetta frv., þó að það yrði að l., enda hygg ég, að það sé ekki ofmælt, að það væri lítt gerlegt að ætla slíkri löggjöf að verða varanlegri, því að segja má, að þar sé eitt látið ganga yfir réttláta og rangláta, - ef hægt er að tala um rangláta í þessu tilfelli, - sem hefur a.m.k. í skattamálum ekki verið talin æskileg aðferð. Ég skal ekki gera frv. eða einstök atriði þess að umtalsefni að þessu sinni. Mér þykir þó rétt að taka fram, að höfuðgalla frv. tel ég þann, að þar er gert ráð fyrir, að þetta gjald sé tekið af veltu ársins 1945. Og eftir að hafa heyrt ræðu hæstv. fjmrh., er mér enn þá ljósara, að þetta er svo stór galli á frv., að hann verður að teljast grundvallaratriði við meðferð málsins. Ég hygg, og mér fannst það líka á hæstv. fjmrh., að honum virtist, að innheimta skattsins, framkvæmd l., verði stórum auðveldari, ef miðað er við veltu ársins 1944, bæði álagning, eftirlit og framkvæmd. Enn fremur er þess að gæta, að á árinu 1944 var þó nokkur hluti af þeim vörum, sem fór um hendur verzlananna, ekki undir verðlagsákvörðunum, og það er enginn efi á því, að þessi hluti varanna, svo mjög sem ýmsum þykir á skorta, að verðlagseftirlitið hafi uppfyllt þær vonir, sem menn gerðu til þess, að þessi hluti varanna hefur verið stórum arðvænlegri fyrir það, að ekkert verðlagseftirlit var með þeim. Nú aftur á móti mun komið verðlagseftirlit á allar vörur, svo að ekki verður því til að dreifa á árinu 1945, að hægt verði að rökstyðja skattinn með því, sem þó var hægt árið 1944. Það er augljóst, að ef á að leggja á veltuna 1945, svo framarlega sem ekki er svo langt gengið, að ætlazt sé til, að fyrirtækin starfi með tapi, sem gjaldið eiga að greiða, þá á að vera unnt fyrir verðlagseftirlitið að ná lækkun á vörum, sem svarar því gjaldi, sem hér á að leggja á, og það verða menn að gera, ef á að vera mögulegt að gera þau ákvæði l. að veruleika, að þessi skattur komi ekki fram á vöruverðinu. Það verður ómögulegt að telja fólki trú um, jafnvel þó að það sé satt, að þessi skattur verði aðeins í eitt ár. En ef hann er lagður á veltuna 1944, þá er undirstrikað svo greinilega sem verða má, að þetta er aðeins hugsað sem veltuskattur í eitt skipti. Ég veit, að eftirsköttun lætur ekki vel í eyrum ýmissa, en mér heyrðist hæstv. fjmrh. bera það fram um mál það, sem var á dagskrá næst hér á undan, að þar væri um eftirsköttun að ræða, enda er það ekki hægt nema á þann hátt, því að mörg skip hafa skipt um eigendur, og enn er óvíst um afkomuna á þessu ári. Bæði þessi rök eiga fullkomlega við um þetta mál. Mér virðist því augljóst, að það sama eigi við í báðum þessum tilfellum. Ég taldi rétt að láta þetta koma fram nú þegar við þessa 1. umr. málsins og vil mega vænta, að þetta verði tekið til fyllstu athugunar á ný í n., sem ég á sæti í, og eins hjá hæstv. stj., sem ég veit. að fylgjast muni vandlega með öllum gangi málsins.



Ég vil, um leið og þetta mál fer til 2. umr., segja örfá orð um það, en það verða ekki nema nokkrar aths. Það er ekki hægt að neita því, að þessi skattur, sem hér er fyrirhugað að leggja á, ber öll einkenni þess, að það sé orðið næsta erfitt að ná þeim tekjum, sem ríkissjóður þarf á að halda, enda féllu orð í þá átt hjá hæstv. fjmrh. og eins hv. stuðningsmanni stj., sem hér talaði, að skatturinn væri neyðarúrræði, og virðist mér, að þeir hafi ekki gert of mikið úr því, að skatturinn ber öll einkenni þess, að svo er, að það er orðið miklum erfiðleikum bundið í þessu góðæri að afla þess fjár, sem ríkissjóður þarf nauðsynlega á að halda, og það jafnvel svo, að þeir, sem athuga þetta frv., gætu komizt að þeirri niðurstöðu, að Ísland væri eitt af þeim löndum, sem mest hefði verið þjakað í þessari styrjöld, svo óvenjuleg er þessi skattaálagning, enda efast ég mikið um, að hún eigi sér fordæmi nokkurs staðar í veröldinni. Ég fullyrði það ekki, en ég efast mikið um það. Og það er einmitt það, sem kom fram hjá hæstv. ráðh. Hann sagði, að gallinn væri sá á þessum skatti, að hann kæmi tiltölulega létt niður á, þeim, sem hefðu litla veltu og mikla álagningu, en þungt niður á þeim, sem hefðu mikla veltu og litla álagningu. Þetta er vitanlega rétt hjá honum, en rangt hjá hv. 3. landsk., að þessi skattur gangi jafnt yfir réttláta og rangláta. Venjulega er það talið ákjósanlegt fyrirkomulag, að skattar gangi a.m.k. jafnt yfir réttláta og rangláta og helzt sem mest yfir þá, sem í vissum skilningi mætti kalla rangláta, en það er fullvíst, að þessi skattal. ganga fyrst og fremst út yfir þá réttlátu, og það var einmitt það, sem hæstv. fjmrh. tók réttilega fram. Það er talið ákjósanlegt í viðskiptum með öllum þjóðum, að viðskipti séu mikil, en lítil álagning, en hér er einmitt farið þannig að með þessari skattalöggjöf, sem hér er fyrirhuguð, að þeim er refsað, sem leggja lítið á vöruna, sem þeir selja, en þeir verðlaunaðir, sem hafa litla veltu, en leggja mikið á þá vöru, sem þeir selja. Það má benda á dæmi þess, að verzlanir hér, sem verzla með erlenda vöru, leggja mjög misjafnlega mikið á þá vöru, sem fer í gegnum hendur þeirra. Við skulum hugsa okkur fyrirtæki, sem rekið væri eins og verzlanir eru reknar sums staðar erlendis og hefði um 20 millj. kr. veltu, og það væri þannig, að hver og einn, sem kaupir vörur af þessari verzlun, afgreiddi sig sjálfur, eins og stundum tíðkast hjá þeim, sem vilja hafa veltuna mikla, en selja ódýrt. Við skulum segja, að þessi verzlun græði 150 þús. kr. Þá yrði hún að greiða í veltuskatt, ef þetta væri smásala, 50 þús. kr. fram yfir það, sem hún hefði í tekjur. Það verður því þannig, þegar þessi veltuskattur er kominn á, að þá er um að gera fyrir allar verzlanir að minnka veltuna og selja sem rándýrast. Það má benda á fyrirtæki eins og S.Í.S. Miðað við veltu ársins 1943 ætti það að greiða í veltuskatt rúmlega 700 þús. kr. M.ö.o., þessi skattur um það biI þrefaldar þá skatta, sem Sambandið hefur greitt. Félag eins og Kaupfélag Ísfirðinga, sem hefur ákaflega litla álagningu, - eitt af þeim félögum, sem leggja minnst á, - kaupfélagið er venjulega með verð fyrir neðan aðra þar á staðnum -, það mundi borga eftir veltunni 1943 upp undir 40 þúsund kr. Kron í Reykjavík mundi greiða um 140 þús. kr. Þetta eru nokkurn veginn opinberir reikningar, en sama gildir vitanlega um alla hliðstæða kaupmenn og kaupfélög. Og þegar hv. 3. landsk. er að sannfæra menn um, að þessi skattur lendi ekki á neytendunum, heldur fyrst og fremst á þeim verzlunum og iðnfyrirtækjum, sem um er að ræða, þá er það vitanlega mál, sem ekki verður um deilt, að veltuskatturinn á samvinnufélögunum lendir beint á neytendunum, því að ágóðahluti S.Í.S. til samvinnufélaganna verður auðvitað þeim mun minni, sem skatturinn er hærri, og þar ofan á leggst þessi skattur á veltu kaupfélaganna. Það verður því ekki um það deilt, að þar sem kaupfélögin greiða meðlimum sínum ýmist í lægra verði eða uppbótum þann arð, sem verzlunin gefur, þá verður þessi veltuskattur á kaupfélögin beinn neytendaskattur á þá, sem við samvinnufélögin og kaupfélögin verzla. Viðvíkjandi kaupmannaverzluninni ræddi hv. 3. landsk., hvernig yrði komizt hjá, að þeir veltu þessum skatti yfir á neytendurna. Telur hann miklu máli skipta, að þessi skattur sé lagður. á veltu ársins 1944, en ekki 1945. Ég skal ekki fara inn á það að svo komnu, hvaða munur muni vera á því, en mér sýnist, að ef kaupmenn geta velt yfir á neytendur skatti, sem er lagður á veltu þeirra 1945, með því að haga verzlun sinni þannig, þá geti þeir það alveg eins, þó að skatturinn sé lagður á veltu ársins 1944. Annars skal ég ekki fara inn á þetta atriði nú, það verður að sjálfsögðu tekið til athugunar síðar, en ég er ákaflega smeykur um það, þótt það sé tekið fram í þessu frv., að skatturinn eigi ekki að reiknast til kostnaðar við vörusölu, að grunur hv. 3. landsk. hafi við rök að styðjast, að skatturinn reynist sem hver annar tollur, sem kaupmönnum tekst með einhverju móti að velta yfir á neytendur.  Enn fremur er það auðsætt mál, að þessi skattur, eins og hann er, getur með hægu móti lent á fyrirtækjum, sem engar tekjur hafa. Það má enn fremur benda á, að þó að gert sé ráð fyrir, að þessi skattur verði ekki lagður á nema eitt ár, - en ég skal koma að því síðar, hve miklar líkur eru til, að það verði framkvæmt, hvað sem líður góðum vilja hæstv. stj. -, þá verður hann óumflýjanlega lagður á áframhaldandi, a.m.k. að vissu leyti. Það er ekki leyfilegt að draga skattinn frá tekjunum, þegar talið er fram til skatts. Þar af leiðandi getur svo farið og fer áreiðanlega þannig hjá mörgum félögum, að þau greiða ekki pennan skatt aðeins í eitt ár, heldur greiða þau skatt af þessum skatti næsta ár og meira að segja stríðsgróðaskatt. Ef hann er lagður á veltuna 1945, þá mætti svo fara, þó að það sé ósennilegt, að félag, sem hefði mikla umsetningu, greiddi, við skulum segja, 200 þús. kr. í veltuskatt. Við skulum gera ráð fyrir, að í lok ársins hefði það raunverulega engar tekjur, þegar það hefði greitt þessar 200 þús. kr. Þetta félag mundi teljast hafa þessar 200 þús. kr. í nettóhagnað, því að ekki má draga skattinn frá. Þá verður það næsta ár að telja þennan skatt fram sem tekjur og greiða af honum skatt. Þá gæti farið svo, að það yrði að greiða skatt af veltuskattinum, sem búið er að greiða, þannig að þótt skattarnir séu ekki lagðir beinlínis á nema eitt ár, þá verður þetta þannig í framkvæmdinni, og sjá allir, hve mikið réttlæti það er. Hér getur farið svo, eins og ég gat um með fáum lauslegum dæmum. Það hefur líka verið viðurkennt við umr. í Nd. af hæstv. fjmrh., að þessi skattur geti verkað eins og eignarskattur. Og það er ekki hægt að neita því, að eins og um skattaákvæðin er búið virðist sem hann eigi að gera það, og hann gerir það í sumum tilfellum. En ef hann á að verka sem eignarskattur, þá verður það sama upp á teningnum. Það er fullkomlega fyrir hendi, hvernig skatturinn verkar sem eignarskattur, og hann getur hæglega komið harðast niður þar, sem hann ætti sízt að koma niður, en menn gætu sloppið, sem eignarskatturinn ætti fyrst og fremst að hitta. Hvaða vit er í þessu með eignarskattinn? Til dæmis félag á Ísafirði, sem orðlagt er fyrir að leggja lítið á vörur sínar, en hefur mikla umsetningu, hvaða vit er í því að leggja á það 40 þús. kr. í veltuskatt og svo skatt ofan á það á næsta ári, því að þetta er reiknað sem tekjur? En kannske verzlun, sem er rétt við hliðina og verzlar með vörur, sem mikið er lagt á, og hefur grætt stórfé, en hefur miklu minni umsetningu, borgar lítið brot af því, sem kaupfélagið borgar. Þessi skattur er þess vegna þannig, að mér virðist, að hvernig, sem hann er skoðaður, er hann miklu meira en neyðarúrræði, - hann er raunverulega frágangssök. Það er frágangssök að beita skattal. eins og hér er fyrirhugað, því að svo ranglega koma þau niður. Viðkomandi því fyrirheiti ríkisstj., að þessir skattar verði ekki lagðir á nema eitt ár, og ég dreg ekki í efa, að hæstv. fjmrh. hafi allan vilja á að halda það loforð, og við skulum segja, að hann muni gera það, en þegar athugað er, hve miklar líkur eru til þess, að það sé framkvæmanlegt, þá sé ég ekki, að líkur séu til þess, að stj. geti það. Það er ákaflega sjaldgæft, að skattar séu lagðir á eitt ár og síðan afnumdir. Setjum svo, að þetta verði gert, - en hvaða líkur eru þá til þess, að hægt sé að afnema þennan skatt? Mér sýnist allar líkur benda til þess, að þörf ríkissjóðs fyrir aukna skatta verði sízt minni á næsta ári en í ár. Það verður þvert á móti að gera sér ljóst, að allar líkur eru til þess, að þörf ríkissjóðs fyrir auknar tekjur haldi áfram að fara vaxandi, alveg eins og hún hefur vaxið ár frá ári undanfarið með vaxandi dýrtíð. Með þeirri fjármálastefnu, sem fylgt hefur verið undanfarið, hefur þetta farið svona, og þar sem þessari fjármálastefnu hefur verið fylgt, hefur þetta ætíð verið svo, og þar sem dýrtíð er að auki, eru engar líkur til þess, að breyting verði á þessu, heldur þvert á móti vissa fyrir því, að þörf ríkissjóðs fyrir auknar tekjur fari vaxandi. Það kann að vera, að hæstv. fjmrh. segi sem svo: Við ætlum ekki að greiða uppbætur á útfluttar landbúnaðarvörur nema árið í ár og ekki greiða þær niður, en eins og maður veit, er það verulegur liður fyrir ríkissjóð, einkum niðurgreiðslur á innlendar vörur. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh., hvaða líkur séu til þess, að Alþ. sjái sér fært að víkja frá þessari reglu. Þetta mundi vera eina vonin til þess, að útgjöld ríkissjóðs minnkuðu að verulegu leyti frá því, sem verður í ár. Þó að hætt verði að greiða niður landbúnaðarvörur og uppbætur á útfluttar vörur, þá koma í þeirra stað alþýðutryggingarnar, sem kynnu að kosta eitthvað svipað fyrir ríkissjóð, ef þær verða framkvæmdaf á þann hátt, sem lofað hefur verið. Jafnvel þótt hætt verði að greiða niður landbúnaðarvörur, þá eru allar líkur til þess, að þessar alþýðutryggingar komi í staðinn og önnur útgjöld hækki. Peningar til þeirra framkvæmda, sem nú er verið að inna af höndum, hafa verið teknir úr sjóðum, sem safnað hefur verið undanfarið og nú er verið að eyða. Til er 6 manna nál. um hlutfall milli kaupgjalds og verðlags. Við vonum, að styrjöldinni verði lokið á þessu sumri, og þá ganga dýrtíðarl. úr gildi, og þá má segja, að eftir þessu samkomulagi eigi bændur ekki rétt á því, að vörur, sem fluttar eru út, séu bættar. En ég vil benda á það, að samkvæmt sex manna nál. eiga bændur áfram nákvæmlega sama siðferðislegan rétt til þess, að hlutfall milli kaupgjalds og verðlags, sem þar er ákveðið, haldist, þó að dýrtíðarl. falli úr gildi. Og samkvæmt því hlutfalli, sem fulltrúi verkamanna ákvað, áttu bændur að fá rúmlega 12 kr. fyrir hvert kjötkíló á síðasta ári. Nú eru líkur til þess, að dýrtíðin aukist, ef því fer fram, sem horfir, og þá er ekki nokkur vafi á því, að á næsta hausti eiga bændur samkvæmt þessu áliti rúmlega 12 kr. fyrir hvert kíló af kjöti eða meir, ef vísitalan hækkar. Þetta er ekki samkvæmt dómi bænda, heldur samkvæmt dómi verkamannanna sjálfra. Ef ætlunin er að hætta við þessar greiðslur til bænda að hausti, þá er samkvæmt réttlátri kröfu og áliti fulltrúa verkamanna ekki hægt að halda verðinu niðri nema með greiðslum úr ríkissjóði. Að öðrum kosti hlýtur verðlag að vera ákveðið af þeim. sem gera það, í samræmi við sex manna nál., með þeim afleiðingum, sem það hefði fyrir dýrtíðina í landinu. Miklar líkur eru til þess, að útgjöld ríkissjóðs verði miklu meiri fyrir árið 1946 en 1945 með sama áframhaldi. Það eru engar líkur til þess, að þeir tekjustofnar, sem eru fyrir hendi, gefi meira af sér 1946 heldur en þetta ár, og hvaða tekjustofnar eru það þá, sem á að grípa til fyrir árið 1946, hvaða tekjustofnar aðrir en þeir, sem ríkisstj. hefur komizt niður á nú, veltuskatturinn? Hvaða líkur eru til þess, að það finnist réttlátari tekjustofn fyrir næsta ár? Ég geri tæpast ráð fyrir því, að það verði framkvæmanlegt fyrir ríkisstj. að standa við það loforð að leggja skattinn ekki á nema í þetta eina skipti. Ef einhver skattur er til, sem er réttlátari en þessi, þá á að leggja hann á nú, en ekki vera að bíða til 1946 og fella þá þennan skatt niður og taka annan í staðinn. Það eru engar líkur til þess, að ríkisstj. megi missa þær tekjur, sem hér er um að ræða, 1946. Það eru allar líkur til þess, að það þurfi að bæta við þær. Sannleikurinn er sá, og ég veit, að hæstv., fjmrh. er það ljóst, að um hliðstæðan lið skatta eins og þennan veltuskatt er að ræða, og það er útsvarið. Það var í Reykjavík, sem í stærstum stíl var lagður á einhvers konar veltuskattur. Það var á togarana. Það er ekki hægt að neita því, að þegar aflaleysið var mest, árin fyrir stríðið, þegar það var svo mikið, að ekki fiskaðist nema helmingur af því, sem venjulegt var, og það, sem fiskaðist, seldist ekki nema fyrir helming af því, sem venjulegt var, - þegar kreppan var ægilegust fyrir styrjöldina, þá var gripið til þess, að einhvers konar stimpilgjald var lagt á öll bréf. Það er ekki hægt að neita því, að þessi frímerki, sem klínt var á öll bréf, er sá versti tekjustofn, sem farið hefur verið út í, og sama er að segja um veitingahúsaskattinn. Búizt er við því um þennan skatt, að það verði miklir erfiðleikar á því að innheimta hann og það skapi nýtt innheimtukerfi. En þennan skatt var líka að finna hjá sveitarfélögum, sem voru komin á kúpuna vegna þess, að ekki voru til tekjur til þess að leggja á. Þessi skattur er lagður á, þegar raunverulegur tekjustofn er ekki til til þess að leggja á. Þegar tekjur eru ekki til, þá er byrjað að leggja á veltu, alveg án tillits til þess, hvern það hittir. Þegar farið verður að innheimta þennan skatt, mun ríkisstj. komast að raun um, að þetta bakar henni og þeim mönnum, sem eiga að greiða hann, ekki svo litla fyrirhöfn. Fyrir þetta eina ár, sem skatturinn á að gilda, er sett upp heilt kerfi til þess að koma í veg fyrir, að ríkisstj. missi úr höndum sér mikið af þessum skatti, sem ætlunin er að ná í. Í sambandi við þennan veltuskatt, þá sýnist mér, að það sé nokkuð langt gengið, þegar gert er ráð fyrir því, að samvinnufélög geti ekki greitt í varasjóð. Það er óneitanlega æði langt gengið í skattainnheimtu hjá ríkinu. Það hefur verið deilt um þá fjármálastefnu, sem hér hefur verið tekin upp og ríkir nú, - þá stefnu, sem kemur fram í launal., og árangur þessarar fjármálastefnu er að koma í ljós í þessu frv. Það er mikið deilt um það milli flokkanna í landinu, hver eigi sökina á því, hvernig komið er. Það þarf engum blöðum um það að fletta, eins og kom fram í ræðu hæstv. fjmrh. og hv. 3. landsk., að fjármálaástandið er orðið ákaflega ískyggilegt, svo að ekki sé meira sagt. Ég ætla ekki að fara langt inn á það í þessari ræðu, hver eigi sökina, - það kann að gefast tilefni til þess síðar. Ég held, að þjóðinni hljóti að vera það ljóst og alþm. sé það ljóst, að ómögulegt er að halda áfram þessari fjármálastefnu. Það er nákvæmlega sama og halda vitandi vits út í kviksyndi. Það held ég, að öllum ætti að fara að verða ljóst, án þess að deila um það, hver eigi sökina á því, að svona er komið. Það mun sannast, hvort sem hæstv. fjmrh. vill kannast við það eða ekki, að útgjalda- og tekjuþörf ríkissjóðs mun, ef að líkum lætur, fara vaxandi, en ekki minnkandi. Og þá er fyrirsjáanlegt, að hér kemur það sama og alls staðar hefur orðið þar, sem þessari fjármálastefnu hefur verið fylgt, að ríkissjóður getur ekki með neinu móti aflað tekna fyrir þessa útgjaldaþörf. Hér er maður að komast á það stig og raunar kominn á það með þessari tekjuöflunarleið. Eins og kom fram í ræðu hv. 3. landsk. er hún ekki næstum því frágangssök, - hún er frágangssök. Það kann að vera, að með því að halda hverju segli strengdu til þess ýtrasta og sigla svo þeim vindi, sem nú er siglt í fjármálunum, þá sé hægt að halda skútunni á floti með þessu móti. láta líta út sem þessi sigling sé í bezta lagi, en það er ekki hægt að gera það nema takmarkaðan tíma. Þess ber að gæta, að með því að halda þannig áfram erum við raunverulega að gera ástandið, þegar að því kemur, að þessi sigling stöðvist, verra með hverju ári, sem líður, - verra en það var og er, og erfiðleikana á því að rétta við, þegar það starf hefst að nýju. Það er tvímælalaust, að skattana er miklu erfiðara að stöðva nú heldur en var 1940, 1941 eða 1942. En lítum til þess, þegar á að fara að rétta þetta við á ný, og til þeirra afleiðinga, sem þetta hlýtur að hafa í för með sér. Það hlýtur að verða 10–20 sinnum erfiðara að rétta þetta við og stöðva sig heldur en það var 1940–1941, og með þessu áframhaldi, að nota svo að segja hvern einasta varasjóð og hvern möguleika til þess að ná í tekjur til þess að geta haldið þessu áfram, þá er ekki auðvelt að sjá það nú, hvernig þeir menn eiga að fara að, sem eiga að stöðva þetta á sínum tíma, því að þeir hafa ekki miklu úr að spila. Ef það verður þannig, sem ég vil vona, að núv. stj. takist að fá þá flokka, sem standa að stj., og þá fyrst og fremst verkamannaflokkana, til þess að framkvæma þessa stöðvun, - því að með öðru móti má segja, að hlutdeild verkamannafl. í stj., þar sem þeir hljóta að sjá, að áframhald þessarar fjármálastefnu endar með stöðvun - hafi verið byggð á brigðum, og má segja, að þegar stjórnin reynir að gera þetta átak, þá muni hún komast að þeirri niðurstöðu, að betra hefði verið að gera það fyrr, og það verður alltaf því verra, sem það dregst lengur. Og þó að það kunni að kosta óþægindi í bili, þá held ég. að það skattafrv., sem hér liggur fyrir, ætti að geta vakið okkur alla til umhugsunar um það, að það er kominn tími til þess, að þetta starf hefjist nú þegar, en að við eigum ekki að afla ríkinu tekna á þennan hátt. Það er ekkert annað en að hlífa sjálfum sér við því að horfast í augu við þær staðreyndir, sem eru raunverulega til staðar, að halda lengur áfram á þessari braut. Ég skal svo ekki segja meira um þetta að svo komnu, - ég býst við, að afstöðu minni verði svarað með því, að þar gæti sömu bölsýninnar í spádómum mínum sem ég og flokksmenn mínir séu alltaf með. Ég vildi nú óska þess af heilum hug, að ég hefði rangt fyrir mér, en því miður get ég ekki sagt annað en það, að ég er alveg sannfærður um það, að áframhald á þessu getur ekki endað á annan veg en þann, sem ég hef verið að leggja niður fyrir sjálfum mér og fyrir hv. d. Ég er líka sannfærður um það, að þessi breyt. verður til þess að gera málið enn þá verra, því að erfiðleikarnir hafa verið að aukast, og þess vegna er það, að þó að hæstv. fjmrh. geri sér vonir um það að geta afnumið þennan skatt, sé ég ekki, hvernig það á, að geta átt sér stað, ef haldið verður áfram sömu fjármálastefnu og gert hefur verið.



Herra forseti. - Ég er í þeirri n., sem stungið hefur verið upp á að vísa þessu máli til, og býst því við, að ég geti fjallað um málið í n. Ég er ekki vanur að tala mikið um mál við 1. umr., sem eiga að fara til n., sem ég er í, en það eru þó örfá orð, sem ég vildi segja nú þegar um þetta mál. Ég vildi í fyrsta lagi leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh., hvers vegna hann yfirleitt stingur upp á því, að þetta mál fari til n. Mér hefur virzt það svo með þessi stærri mál, sem hæstv. stj. hefur verið að sýna, síðan hún kom til valda, að þau hafi lítið til n. að gera. Það er yfirleitt samið um þessi mál, ekki einasta í höfuðdráttum eins og oft hefur áður verið venja, að stjórnarfl. hafa samið um málin í höfuðdráttum, heldur virðist nú vera samið um málin í hverju einstöku atriði og ekki þýði fyrir stjórnarandstæðinga a.m.k. að stinga upp á neinum breyt. þar á. Í öðru lagi get ég ekki stillt mig um að láta í ljós nokkra undrun yfir því, að þetta frv. skuli vera borið fram í því formi, sem það er, og fróðlegt hefði verið að heyra til hæstv. fjmrh. og flokksbræðra hans, ef Framsfl. á valdatíma sínum hefði komið fram með slíkt frv. sem þetta. Ég skal þó taka það fram, að ég skil það vel, að stj. þarf nýjar tekjur og nýja tekjustofna til þess að standast fyrirsjáanleg útgjöld. Það, að stj. þarf auknar tekjur, er afleiðing af tvennu: Það er fyrst og fremst afleiðing þeirrar þróunar, sem hv. þm. Str. gerði að umtalsefni í ræðu sinni og verið hefur í fjármálum þjóðarinnar nú um skeið, og það er í öðru lagi afleiðing af stefnu hæstv. ríkisstj. Ég álít, að þó að landsmenn eigi alls ekki allir, og ekki allir flokkar, jafna sök á því, hvernig þessi þróun hefur verið, að heildargjöld ríkisins og sveitarfélaga hafa stöðugt aukizt, þá verða þó allir landsmenn, - og þar af leiðandi allir flokkar og alþm. -, að taka jafnt afleiðingunum af því. Þess vegna er það, að þó að ég sé stjórnarandstæðingur, þá mun ég sumpart styðja og sumpart ekki veita andstöðu sumum af þeim tekjuöflunarfrv., sem stj. ber fram. En þó að maður viðurkenni. að það vanti tekjur, þá er í fyrsta lagi það, að ég álít, að það sé hæstv. ríkisstj. sjálfrar og hennar fl. að taka afleiðingunum af því, sem leiðir beinlínis af eigin stefnu hennar, og í öðru lagi, þó að þörf sé tekna í ríkissjóð, getur skattafrv. verið þannig úr garði gert og svo ósanngjarnt og óheppilegt, að ekki sé hægt að styðja það, þó að þörf sé á tekjum, og a.m.k. er full ástæða til þess að athuga það, hvort ekki sé hægt eftir öðrum heppilegri leiðum að fá svipaðar tekjur í ríkissjóð en stungið er upp á með þessu frv. Það er stutt síðan hér var á ferðinni á Alþ. frv. um eignaraukaskatt. Að því frv. stóðu ásamt Framsfl. tveir af stuðningsfl. núv. ríkisstj. Eftir þeim áætlunum, sem gerðar voru um þann skatt, hefði hann átt að gefa hærri tekjur en þessu frv. er ætlað að gefa. Að vísu var eignaraukaskatturinn þess eðlis, að ekki var hægt að leggja hann á nema einu sinni, en hæstv. fjmrh. sagði, að þessi skattur, sem hér er farið fram á, verði ekki heldur lagður á nema einu sinni. Nú vildi ég spyrjast fyrir um það hjá forsvarsmönnum þessara tveggja stuðningsfl. stj., Alþfl. og Sósfl.: Hvernig stendur á því, að þeir, sem hafa þó 2/3 af ríkisstj. og þar með allt hennar ráð í hendi sér, hafa ekki heldur látið bera slíkt skattafrv. fram heldur en þetta; frv., skatt, sem þeir hafa áður flutt og talið á allan hátt réttmætan? Eins og hv. þm. Str. tók skýrt fram og ég ætla ekki að orðlengja um, þá er það svo, að hvað sem þessi skattur, sem ráðgerður er í frv., er kallaður, þá er hann í rauninni tollur, sem hlýtur að koma niður á öllum almenningi. Ég hef oft samþ. ýmsa tolla, og það er ekkert úrslitaorð um það, að gjöld til ríkissjóðs séu ranglát út af fyrir sig, þó að það séu tollar, því að þeir geta verið réttlátir, en það hefur verið greinilega sýnt fram á það, að þessi tollur, sem hér er lagður á allar vörur, er svo ranglátur sem verða má. Hann t.d. kemur nákvæmlega jafnt niður á nauðsynjavöru, sem yfirleitt er lítið lagt á af verzlunum, og á óþarfa. Það stendur að vísu í frv., að það sé ætlazt til þess, að vörurnar hækki ekki vegna þessa skatts, en ég álít það innantóm orð og þýðingarlaust að setja slíkt í l. Annaðhvort hljóta vörurnar að hækka um það, sem tollinum nemur, eða heildsölur og verzlanir hefðu staðið jafnvel að vígi að lækka vörurnar um sömu upphæð, og ef verzlanir geta borið þennan skatt, án þess að hækka vörurnar, þá gætu þær það eins, þó að verðlagseftirlitið skipaði þeim að lækka þær sem þessu nemur, og það mundi draga úr dýrtíðinni. Þetta virðist mér vera alveg augljóst mál, sem ekki sé hægt um að deila. Ég býst við, að stuðningsfl. stj. þyki það ekki beinlínis galli á frv., þó að það sé alveg sýnilegt, að þessi skattur kemur harðast niður á þeim landsmönnum, sem verzla í samvinnufélögunum, og mér virðist eins og það hlakki ofurlítið í sumum út af því. En hvað þá menn snertir, sem verzla í samvinnufél., er þetta alveg augljóst mál, hvernig sem að er farið, hvort skattarnir eru lagðir á veltu ársins 1944 eða 1945, því að hvort tveggja hlýtur að koma fram sem minnkandi arður greiddur félagsmönnum. Það getur ekki í samvinnufélögum komið niður á verzluninni, án þess að það komi niður á almenningi, vegna þess, að í því tilfelli er verzlunin og almenningur eitt og það sama. Hv. þm. Str. minntist á það, hvernig mundi fara eftir þetta ár, og færði rök að því, sem ég fellst alveg á, að ekki séu líkur til þess, ef sömu stjórnarstefnu er haldið, að hægt verði að komast af með minni tekjur en áður, og hvað á þá að koma í staðinn? Hér eru á ferðinni ný launal. fyrir starfsmenn ríkisins, það er búið að fella till. frá mér, sem hefði lækkað útgjöld ríkisins af þessum launal. um 2 millj. kr., og það er búið að samþ. brtt. frá meiri hl. fjhn., sem hækkar þessi útgjöld frá því, sem frv. var upphaflega, a.m.k. um 1/2 millj. kr., m.ö.o. nokkurn veginn sömu upphæðina og einu af þeim tekjuöflunarfrv., sem stj. ber fram, er ætlað að gefa ríkissjóði í tekjur. Og það hefur verið minnzt á tryggingarnar, sem stj. hefur lofað, að komist í gegn á þessu ári. Það er því nokkurn veginn víst, að það muni koma sömu þarfirnar á næsta ári eins og nú, og hvað á þá að taka til þess að fullnægja þessum þörfum? Hæstv. fjmrh. sagði, að þessi skattur yrði ekki á lagður nema þetta eina ár, og þess er óskandi, að hann og hæstv. stj. geti staðið við það. En ég vildi spyrja hann út frá þessu, sem ég sagði, hvað stj. meinar með því að leggja til, að þessi tekjuöflunarfrv. gildi aðeins eitt ár, þegar það er fyrirsjáanlegt, að sömu tekjur þarf framvegis. Er ekki kominn tími til þess að endurskoða dálítið skattalöggjöfina með það fyrir augum að fá fastari tekjustofna. svo ekki þurfi í vaxandi mæli að framl. slík l. frá ári til árs. Hæstv. ráðh. játaði, að þessi skattur kæmi misjafnt niður, og það í ríkara mæli en aðrir skattar. En hvers vegna er verið að bera fram slíkt frv., sem kemur harðara og misjafnara niður á skattborgurunum en nokkur annar skattur hefur gert hingað til, og þar með óréttlátara?  Ég vildi nú spyrjast fyrir um það þegar við þessa umr., hvort það er hugsanlegt, að brtt., t.d. frá mér, sem fram kæmu í fjhn., yrðu teknar til greina, yfirleitt hvort það þýðir nokkuð fyrir mig að ræða þetta mál. Ég þekki mína meðnm. að því, að þeir eru samvinnuþýðir menn, og ég kvarta ekki undan þeim. En þegar þeir fást ekki til að ræða uppástungur, þá stafar það frá skipunum eða samþykktum í flokkum þeirra. Ég vildi mjög gjarnan stuðla að því, og mér er það fullkomin alvara, að ríkissjóður gæti staðizt hvað tekjur og gjöld snertir, þó að ég vilji ekki fallast á þann óskapnað, sem hér er borinn fram. Og þó að skattar þyki háir á skattborgurum landsins, skil ég þó ekki í öðru. ef þjóðin getur risið undir því að borga þennan skatt, sem, eins og ég hef sýnt fram á, er tollur, sem öll þjóðin borgar, en að koma mætti þessu fyrir á heppilegri hátt en þann, sem hér er farið fram á. Hv. 3. landsk. féllst á það og sagði það beint í ræðu sinni, að þetta væri óæskileg aðferð og það væri aðeins af illri nauðsyn, sem þetta frv. væri borið fram, og hann afsakaði það með því, að þetta ætti aðeins að gilda í eitt ár. Það hefur verið sýnt fram á það, hve miklar líkur eru til þess, að þetta geti gilt aðeins í eitt ár eða þá, að annað þurfi ekki að koma í staðinn. En hvernig stendur á því, og að því vil ég spyrja hv. 3. landsk., að hann og flokkur hans hafa enga viðburði nú í stjórnaraðstöðunni til þess að fá fram í stjórnarsamvinnu suma þá skatta, sem þeir hafa áður talið réttláta og gætu komið í staðinn fyrir þennan skatt, sem hann taldi illa nauðsyn? Ég skal ekki orðlengja þetta. Erindi mitt var að skýra frá afstöðu minni í fjhn. Ég tel, að það sé einungis formsatriði að vera að ræða þetta, því að það mun fyrir fram ákveðið. hversu því verður lokið. En ég vildi spyrjast fyrir um, hvort það er ekki tilgangslaust að vinna að þessu máli í nefnd.