Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Aldursforseti (Júlíus Havsteen); Jeg hefi móttekið skjal þannig hljóðandi1): Jeg skal geta þess, að eins og menn heyrðu, kvaddi hæstvirtur ráðherra mig til þess að stjórna kosningu á forseta deildarinnar. Jeg verð því að líta svo á, að jeg hafi ekki vald til að fresta þeirri kosningu á mitt eindæmi, og get ekki sjeð hvað unnið væri við það. Það má gjarnan kjósa mennina, sem eru ókomnir, þótt þeir sjeu ekki viðstaddir. Það hefir eigi verið frestað fundi áður undir sömu kringumstæðum einu sinni þegar Guðjón Guðlaugsson var ókominn í þingbyrjun. Jeg hefi sjálfur ekki vald til þess að fresta fundi, en jeg veit ekki, hvað deildin vill gera og þá með samþykki hæstv. ráðh., því að það á að setja þingið og „konstituera“ það í dag samkvæmt bréfi konungs. 1) Skjal þetta hefir glatast, en innihald þess gekk út á það, að fresta fundi til næsta dags af þeirri ástæðu, sem tekin er fram í ræðu 5. kgk. þm. [Aths. aldursforseta).



Jeg get ekki sjeð að það sje neitt á móti því, að þessum fundi verði frestað, eða að það geti skaðað á nokkurn hátt. Jeg verð því að líta svo á, að þingið sje sett, þótt þessum fundi yrði frestað. Ef forseti þykist ekki hafa vald til þess að fresta þessum fundi á sitt eindæmi, þá vildi jeg óska að hann bæri það undir atkvæði deildarinnar, og má þá einnig fá leyfi hjá ráðherra, en annars man jeg ekki betur en að það standi í þingsköpunum, að forseti megi fresta fundi, og jeg get ekki sjeð að hjer sje um neitt annað að ræða en venjulega fundarfrestun.

Kristinn Daníelsson : Jeg álít sjálfsagt að forseti skeri úr því, hvort fundi skuli frestað, því að jeg get ekki fallist á það, að hann hafi ekki vald til þess. Jeg get ekki sjeð, að hjer sje um þau afbrigði frá þingsköpunum að ræða, sem geri forseta óheimilt að fresta þessum fundi. Það geta komið fyrir þau tilfelli, að þetta hafi meiri þýðingu en það hefir nú, ef t. d. vantaði marga þingmenn, svo að þá væri sjálfsagt að fresta fundi.



Ráðherra hefir skipað svo fyrir í nafni konungs, að Alþingi skuli sett í dag, og jeg hefi ekki vald til þess að brjóta út af því boði.

Sigurður Stefánsson : Jeg styð forseta í þessu máli. Það hefir ekki verið venja hingað til að fresta forsetakosningu þótt þingmenn hafi vantað. Og hvernig stendur á því að þessa góðu þingmenn vantar? Það er sjálfskaparvíti. Þeir hefðu getað verið komnir til þings alveg eins og við hinir. Það vissu allir, að það var ekki til neins að treysta því, að Flóra næði hingað áður en þing var sett. Jeg vil líta á það, hvort það er óhjákvæmileg töf, sem veldur því, að þingmenn eru ekki komnir, og mjer finst varhugavert að fresta fundi, þegar svo er ástatt sem nú.



Jeg læt mjer liggja það í ljettu rúmi, hvort forseta kosning fer fram í dag eða ekki. En jeg verð að taka það fram, að það tefur eigi alllítið störf þingsins, ef kosningunni verður frestað. Það verður eigi hægt að ráða neina starfsmenn við þingið fyr en annað kveld, svo bjargast verður við bráðabirgða-starfsmenn, og það er mjög óþægilegt. Enn fremur verður eigi hægt að leggja fram nein frumvörp. Annars er mjer þetta ekki neitt kappsmál að neinu leyti.



Það er rjett að þetta hefir komið fyrir áður, að þingmann hefir vantað þingsetningardaginn, en jeg hygg að aldrei fyr hafi vantað þrjá þingmenn í þessari fámennu deild. Mjer finst það augljós kurteisisskylda gagnvart þessum þingmönnum, að bíða þess að þeir geti tekið þátt í kosningu embættismanna. Fundi er einatt frestað frá einum degi til annars og jeg get ekki sjeð hvers vegna það má ekki nú. En jeg vildi leyfa mjer að víkja því að háttv. frummælanda, hvort eigi mætti kjósa forseta í dag, en fresta öðrum kosningum til morguns. Það getur verið bagalegt, eins og tekið hefir verið fram, ef ekki er hægt að ráða starfsmenn þingsins fyr en annað kveld. Jeg færi þetta í tal vegna þess að mjer finst að mestu sje aflokið, þegar búið er að kjósa forseta. Og jeg hefi fulla trú á því, að forsetakosningin muni ekki valda misklíð, og ekki þörf að fresta henni.



H. 6.kgk.(G.B.) hefir stungið upp á því, að kjósa forseta nú í dag, en fresta öðrum kosningum til morguns, er, jeg vil leyfa mjer að benda á það, að þá er það undir hinum nýkosna forseta komið, hvort fundi verður frestað eða eigi. Annars er þetta mál ekki sótt af neinu kappi af minni hálfu. Jeg vildi aðeins að það kæmi fram, að því hefði verið mótmælt, að forseti hefði eigi vald til þess að fresta þessum fundi, svo eigi yrði vitnað í það síðar, að því hefði verið slegið föstu, að þetta mætti aldrei gera.



Það hefir enginn hrakið það, sem jeg hefi sagt, að það verði að „konstituera“ þingið þegar það er sett. Jeg get því ekki leyft þetta og get heldur ekki sjeð að það gerði nokkurt gagn þó jeg leyfði það.

Þessir þingmenn voru mættir, er sæti áttu í deildinni: A. konungkjörnir: 1. Júlíus Havsteen, 1. kgk. þm., 2. Eiríkur Briem, 2. kgk. þm., 3. Steingrímur Jónsson, 3. kgk. þm., 4. Stefán Stefánsson, 4. kgk. þm., 5. Björn Þorláksson, 5. kgk. þm. 6. Guðmundur Björnsson, 6. kgk. þm. B. Þjóðkjörnir: 1. Guðmundur Ólafsson, 2. þm. Húnv., 2. Karl Einarsson, þm. Vestm., 3. Karl Finnbogason, þm. Seyðfirðinga, 4. Kristinn Daníelsson, 2. þm. Gullbr.-og Kjósarsýslu, 5. Sigurður Stefánsson, þm. Ísafjarðarkaupstaðar. Ómættir voru og ókomnir til Alþingis: Hákon Kristófersson, þm. Barðstrendinga, Jósef Björnsson, 2. þm. Skagfirðinga, og Magnús Pjetursson, þm. Strandamanna. Aldursforseti kvaddi sjer til aðstoðar sem skrifara þá Steingrím Jónsson, 3. kgk. þm., og Björn Þorláksson, 5, kgk. þm. Björn Þorláksson : Forseta hefir verið afhent brjef undirritað af nokkrum þingmönnum, og er þar farið fram á að fundi verði frestað til næsta dags, vegna þess að þrír af háttvirtum þm. í deildinni, eru enn ekki komnir til þings. Mjer finst það vera sjálfsögð kurteisisskylda gagnvart þessum háttvirtu þingdeildarmönnum, að fresta að taka ákvarðanir um það, hverjir verða skuli forsetar og skrifarar í deildinni þangað til þeir eru komnir, sem verður í fyrra málið, svo að það getur ekki haft skaðleg áhrif á starf deildarinnar eða tafið afgreiðslu málanna á nokkurn hátt. Jeg vil taka það fram af nýju, að mjer finst þetta sjálfsögð kurteisisskylda gagnvart þeim þingdeildarmönnum, sem enn eru ókomnir, því að það er ekki svo að skilja, að mjer sje nokkurt kappsmál um það, hver verður kosinn forseti í þessari deild, enda vona jeg að það verði ekki að deiluefni, því að hjer í deildinni hefir jafnan verið gott samkomulag, og jeg vona að svo verði á þessu þingi ekki síður en í fyrra sumar. Vil jeg að lokum óska þess, að tillagan um frestinn verði tekin til greina.

Ráðherra: Jeg leyfi mjer hjer með að leggja fyrir hina háttvirtu deild 7 af þeim 15 frumvörpum, sem Hans Hátign konungurinn hefir samþykt að lögð yrðu fyrir þingið í þetta skifti sem stjórnarfrumvörp. Frumvöpin eru þessi: 1. Frumv. til laga um breyting á lögum um skrásetning skipa frá 13. des. 1895. 2 - - - breytingaráákvæðum siglingalaganna 22. nóv.1913 um árekstur og björgun. 3. - - - - sjóvátrygging. 4. - - - - varnarþing í einkamálum. 5. - - - - breyting á póstlöglögum 16. nóv. 1907. 6. - - - - breyting á lögum nr. 66, 10. nóv. 1905, um heimild til að stofna hlutafjelagsbanka á Íslandi. 7. - - - - notkun bifreiða. Þessum frumvörpum er nú útbýtt meðal háttv. þingdeildarmanna, og vona jeg að háttv. forseti taki þau á dagskrá og deildin til þóknanlegrar meðferðar. Jeg skírskota til hinna prentuðu athugasemda við frumv., og geymi mjer það, er jeg að öðru leyti kynni að þurfa að athuga, þar til þau eru komin til umræðu.