Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson) : Fjhn. hefur haldið fund um þær till., sem fyrir liggja, en ég hef engin skilaboð að flytja frá henni í heild, því að nokkur ágreiningur er um allar till. Hins vegar hefur borizt bréf frá Landssambandi íslenzkra útvegsmanna, sem hljóðar svo: „Vér leyfum oss hér með að senda háttvirtri fjárhagsnefnd neðri deildar Alþingis eftirfarandi ályktun, sem gerð var á fulltrúaráðsfundi L. Í. Ú. í dag (20. desember) í sambandi við frv. það, er nú liggur fyrir Alþingi um ríkisábyrgð og tryggingarsjóð vegna vélbátaútvegsins, svo hljóðandi: „Fulltrúaráðsfundur Landssambands íslenzkra útvegsmanna, haldinn í Reykjavík 20. des. 1946, lýsir fylgi sínu við framkomið frv. á Alþingi um ríkisábyrgð og tryggingarsjóð vegna vélbátaútvegsins, flutt af fjárhagsnefnd neðri deildar Alþingis, enda þótt fundurinn óskaði eftir, að frv. væri að ýmsu leyti á annan veg og vill í því sambandi taka fram eftirfarandi: 1. Fundurinn lítur þannig á, að frv. muni ekki ná fullum tilgangi, nema Alþingi komi sér saman um að stöðva dýrtíðina í landinu. 2. Fundurinn telur miður, að frv. skuli ekki ná til allra starfsgreina sjávarútvegsins, svo sem botnvörpuskipa o. fl., og treystir því, að Alþingi og ríkisstj. skapi viðundandi starfsgrundvöll fyrir þær greinar sjávarútvegsins, sem ekki eru teknar inn í frumvarpið. 3. Fundurinn telur ákvæði 6. gr. frv. um verðjöfnun milli síldar- og annarra sjávarafurða mjög vafasöm, og treystir því, að einskis verði látið ófreistað til að koma í veg fyrir, að grípa þurfi til slíkrar verðjöfnunar. Hins vegar telur fundurinn mjög eðlilegt, að myndaður verði tryggingarsjóður útvegsins til þess að mæta örðugleikum aflaleysisáranna.“ Þetta eru aths. við frv., án þess að gerðar séu nokkrar tillögur til breytinga. En „auk þess samþykkir fundurinn að fara þess á leit við fjhn. neðri deildar Alþingis, að hún flytji svo hljóðandi brtt. við frv.: „Meðan umræður og samningar fara fram skv. 1. mgr. 9. gr., skal vísitala og grunnkaup haldast óbreytt, enda greiði ríkissjóður á meðan þá hækkun, sem verða kann á dýrtíðarvísitölunni vegna hækkaðs fiskverðs“ N. sem heild flytur ekki þessa till. vegna þess, að menn gátu ekki orðið sammála um hana. Ég hef ekki meira að segja að þessu sinni, en þm. munu gera grein fyrir sínum brtt.



Já, ég lýsti við 1. umr. þessa máls þeim brtt., sem ég hef borið hér fram, sem eingöngu snerta tvær gr. þessa frv., þ. e. 6. gr. og 9. gr. Mér þykir ekki ástæða til að bæta á þessu stigi neinu verulegu við það, sem ég sagði þá um þetta mál. Það er aðeins örskammt um liðið, og nú, í þeim umr., sem hér hafa farið fram, hefur ekki komið fram nein gagnrýni á þessum till. mínum. Ég tel það sem sé alveg sjálfsagðan hlut, að ef ákvæði 6. gr. verða samþ., verði bætt aftan við 3. málsgr., þar sem gert sé ráð fyrir, að stj. setji reglur um þann tryggingasjóð, sem gert er ráð fyrir þar, og mundi hún setja þá reglugerð að fengnum till. Fiskifél. Íslands og Landssambands íslenzkra útvegsmanna. Þessar stofnanir fara með mál þeirra manna, sem eiga þetta fé, og þess vegna eðlilegt og raunar sjálfsagt, að tekið sé tillit til þeirra till., sem þeir gera um ráðstafanir þessa sjóðs. Mér virðist, að það hnígi svo rík rök að því, ef Alþ. getur á það fallizt, að þessir aðilar hafi þarna hönd í bagga, ef til kemur, að þessi ákvæði 6. gr. verði endanlega í lög tekin. Hinu lýsti ég svo einnig við 1. umr., að á 9. gr. þessa frv. eru ákaflega mikil vettlingatök. Það er samkvæmt henni, sem á að takast að stöðva dýrtíðina, og þar er eingöngu gert ráð fyrir skipun 4 manna n., sem geri till. um, á hvern hátt verði komið í veg fyrir, að dýrtíðin í landinu vaxi. Ég benti á það við 1. umr. þessa máls, að við höfum dæmi um það, hvað störf flokkaskipaðra n. hafa orðið hraðfara, bæði á þessu þ. og oft áður, við það að gera till., sem að nokkru haldi komi í þessum málum. Þess vegna vil ég láta það koma hér fram, ef nokkur alvara er á bak við það hjá Alþ. að stöðva dýrtíðina eða stöðva það, að hækkun á vísitölu komi fram á kaupgjaldi og launagreiðslum. Ég tel því sjálfsagt, að þau ákvæði séu tekin inn í þetta frv., sem marki þessa stefnu alveg skýrt og ágreiningslaust, og það er gert með þeirri brtt., sem ég hef flutt í sambandi við 9. gr. þessa frv. En eins og ég lýsti, þá er ekki frekt í farið með þeirri brtt. Það er eingöngu gert ráð fyrir, að stöðvað verði eins og við stöndum nú eða 1. janúar, og skilst mér, að ef hún verður tekin inn í þetta frv., kunni það að verða nokkurt aðhald fyrir þessa menn og aðra, sem koma til með að fjalla um þessi mál, að nokkru frekari árangurs mætti vænta, eftir að slíkt spor er stigið. En þessi ákvæði ein, sem eru í 9. gr., álít ég þýðingarlítil. Ég skal ekki fara fleiri orðum um þetta. Þessar brtt. mínar koma til atkvæða, og með síðari brtt. minni, við 9. gr., kemur skýrt fram hér á þ., hvort nokkur raunverulegur vilji eða ásetningur Alþ. er að taka þetta mál þeim tökum, að nú verði stigið fyrsta sporið um að stöðva dýrtíðina. Mér finnst, að till. mín skeri alveg úr um þetta.



Herra forseti. Ég á hér brtt. á þrem þskj. sem minni hl. fjhn.: 248, 252 og 253. Ég ætla fyrst að lýsa nokkrum orðum brtt. á þskj. 252. Hún er um það, að ný gr. bætist framan við 1. gr., um það, að fyrir 1. febr. næstkomandi skuli ríkisstj. leggja fyrir Alþ. till. um stöðvun dýrtíðarinnar og þær ráðstafanir, sem nægja til þess, að framleiðslan geti orðið arðvænleg og tekjur þeirra, sem að henni starfa, það miklar í hlutfalli við tekjur annarra, að framleiðslustörfin verði eftirsóknarverð. Það er vitanlega það, sem þarf að gera, að gera framleiðsluna arðvænlega. svo að ekki þurfi að koma til ríkisábyrgðar eða verðjöfnunar úr ríkissjóði. Þetta vil ég láta koma fyrir 9. gr. frv. eins og hún nú er. Samkvæmt 9. gr. er gert ráð fyrir að kasta þessum vanda í bili frá hinni væntanlegu nýju ríkisstj., sem menn vona að komi fljótlega, og yfir á 4 manna n. Þetta finnst mér óeðlilegt, vegna þess að það á að vera fyrsta verkefni hinnar væntanlegu stj. og hún á í raun og veru að vera mynduð um það fyrst og fremst að koma þessum vandamálum í viðunandi horf. Eins og ég hef tekið fram áður, við 1. umr. þessa máls, tel ég óverjandi að mynda ríkisstj., nema hún þegar í upphafi geri nauðsynlegar ráðstafanir í þessu efni. Í samræmi við þessa brtt. flyt ég á þskj. 253 till. um það, að ábyrgðin verði afgreidd í heimildarformi til ríkisstj., en ekki sem bein ákvörðun Alþingis. Ég byggi þetta á því, að ef stj., sem væntanlega kemur mjög fljótlega, gæti gert viðunandi ráðstafanir í þessu máli þegar í upphafi - og áður en til ábyrgðarinnar þarf að taka -, þyrfti ekki að nota ábyrgðina og stj. gæti horfið frá því, ef henni virtist það óþarft. Ég tel heppilegra, að hún væri í þessu formi heldur en bein fyrirmæli þ., enda í samræmi við venju þ., því að venjulega er þetta í því formi, að stj. er heimilað að ábyrgjast það, sem um ræðir hverju sinni. Ég sé ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum. Þá er það till. á þskj. 248. Hún er um það, að líka verði tekin ábyrgð á útflutningsverði landbúnaðarafurða, eftir því sem til þarf til þess að framleiðendur fái fyrir þær vísitöluverð, en það er þó fram tekið í síðari mgr. þessarar till., að ákvæðið komi því aðeins til framkvæmda, að greiða þurfi fé úr ríkissjóði vegna ábyrgðarinnar á fiskverðinu. M. ö. o., ef ekki þarf að greiða vegna ábyrgðar á fiskverðinu, er ekki ætlazt til, að greitt verði vegna landbúnaðarafurða, en þurfi að greiða með fiskverðinu, tel ég með öllu óviðunandi, að ekki sé greitt fyrir landbúnaðinn líka. Ég tel ekki rétt að gera upp á milli atvinnuveganna. Með opinberum ráðstöfunum hefur bændum verið skammtað lægra verð innanlands en þeir þurfa að hafa til þess að hafa tekjur sambærilegar við það, sem aðrir menn í landinu hafa, og ef þessi ríkisábyrgð á fiskverðinu verður samþ., þá mun ósamræmið fara vaxandi, ef landbúnaðurinn verður undanskilinn, því að þá kemur þar fram 30% hækkun á fiskverðinu frá því síðastliðið ár. svo að ósamræmið hlýtur að vaxa enn bændum í óhag. Ég vænti þess því, að þessari till. minni verði vel tekið af þinginu. Ég skal geta þess um þá till., sem ég minntist fyrst á, á þskj. 252, að það komu fram raddir um það í fjhn., að verið gæti, að einstakir nm. aðrir en ég vildu taka til athugunar t. d. milli 2. og 3. umr., hvort þeir gætu fallizt á þá till. mína, svo að ég geri ráð fyrir að taka hana aftur til 3. umr., þar sem ég tel ekki vonlaust, að einhverjir fleiri nm. kunni á hana að fallast við nánari athugun málsins. Þá vildi ég minnast á brtt., sem fyrir liggur á þskj. 254 og gerð hefur verið grein fyrir. Ef hv. þm: Borgf. (PO) mætti heyra mál mitt. vildi ég spyrja hann, hvort hann gæti á það fallizt að taka aftur brtt. sína við 6. gr., því að ég get búizt við, að till. komi fram um sama efni.

Ég get orðið við því.

En um till. hans á sama þskj., viðbótina við 9. gr., er það að segja, að till. þessi er ófullnægjandi, þar sem margar ráðstafanir þarf að gera. En þar sem till. er ætluð til bráðabirgða og ríkisstj. hefur í hendi sér að sjá um, að vísitöluhækkun verði ekki um svo stuttan tíma, munum við framsóknarmenn greiða atkv. með þessari till. hv. þm. Borgf. Ég held, að það sé ekki fleira, sem ég hef ástæðu til að segja um þessar brtt.



Ég finn mig knúðan til að standa hér upp og mótmæla brtt. frá hv. þm. Borgf. (PO). Hann flytur brtt. á þskj. 254, þar sem hann vill binda vísitöluna við það, sem hún nú er, 306 stig, og verði hún hærri, skal verkalýðurinn í landinu ekki hljóta neina uppbót. Þótt ég viðurkenni þá staðreynd, að vísitalan er komin mjög hátt nú og atvinnuvegir landsins eru komnir á heljarþröm vegna dýrtíðarinnar, verð ég að láta þá skoðun mína í ljós, að sú dýrtíðarvísitala, sem verkalýðurinn hefur fengið laun sín greidd eftir, hefur ekki verið rétt. Hún hefur ekki verið í samræmi við þá dýrtíð, sem verið hefur, þannig að frekari skerðing er frá mínu sjónarmiði algerlega óverjandi. Það er líka gert ráð fyrir, að ef vísitalan lækki, skuli verðlagsuppbót lækka að sama skapi. M. ö. o. að verkalýðurinn skuli ekki fá hækkun á kaup sitt, en aðeins lækkun. Ég lít á þessa till. sem beina árás á verkalýðinn í landinu og skora á d, að fella hana.



Herra forseti. Það er sérstaklega í sambandi við till. á þskj. 254, sem ég vildi segja nokkur orð. Það var meiningin, þegar fjhn. beitti sér fyrir þessu frv., að reyna að koma útgerðinni af stað. Tilgangurinn var, að farið yrði að vinna að útgerðinni, svo að hún gæti gengið í vetur. Það er þess vegna undarlegt að sjá fram komna till, um að stöðva útgerðina og ætlast til, að hún sé samþykkt. Þessi till. fer fram á að afnema alla kaupsamninga í landinu og setja nokkurs konar gerðardóm án þess að gera ráðstafanir til þess að Alþ. hafi vald til að framkvæma hann. Þannig að með þessu er verið að sjá svo um, að ekkert verði úr útgerð í vetur, að hún stöðvist vegna þess, að verkalýðurinn mundi ekki sætta sig við slíkar ráðstafanir. Það er þess vegna mjög undarlegt, að það skuli koma fram till. um að lögfesta kaupið - og það þegar bæta á kjör sjómanna og útgerðarinnar. Ég held þess vegna, að það sé alveg rangt í það farið hjá hv. þm. Borgf. (PO), þegar hann lætur sér detta í hug að koma með svona till. Og þetta er því undarlegra sem þessi till. hans miðast eingöngu við eitt, - ekki stöðvun dýrtíðarinnar og vísitölunnar, heldur eingöngu við að stöðva uppbætur á launum og kaupgjaldi. Þeir, sem framleiða og selja, mega hækka sínar vörur. Þeir eiga að fá að halda sínum gróða. En þeir, sem halda uppi starfseminni í landinu, þeirra laun á að skerða. Ég hélt, að hv. þm., jafnt hv. þm. Borgf. (PO) og aðrir, væru búnir að fá meira en nóg af að reyna að kveikja eld í landinu á þeim tíma, sem þjóðin hafur reynt að sameinast um verkefnin. Sem sagt, þetta frv. er flutt til þess að reyna að koma útgerðinni af stað, og þess vegna á ég bágt með að skilja þessa till. Það er verið með þessu að reyna að tryggja sjómönnum hækkun úr 45 aurum upp í 65 aura verð. Þykir mönnum þá sanngjarnt, þegar verið er að tryggja sjómönnum heldur betri afkomu en áður, að gera ráðstafanir til þess að lækka kaup annarra manna? Það hefur nokkrum sinnum borið á góma annan hlut um þessi mál, þegar rætt hefur verið um verðlag í landinu, og það er að beita skarpari verðlagsákvæðum en nú er gert. Það er undarlegt, að þeir, sem finnst sérstakt heillaráð að hætta að borga verkamönnum og öðrum starfsmönnum þjóðarinnar kaup, sem þeir samkvæmt samningum eiga rétt til, skuli ekki vera fylgjandi því að beita verðlagsákvæðunum skarpar en hér er gert. Það hefur hvað eftir annað verið gengið inn á að stórhækka vörur, sem hafa haft stórfelld áhrif á vísitöluna, án þess að tilraun hafi verið gerð til að berjast á móti slíkri hækkun, halda gróða framleiðendanna í skefjum, knýja þá til að breyta framleiðsluaðferðum sínum í skynsamlegra fyrirkomulag. Síðasta dæmið var brauðahækkunin, sem hækkaði vísitöluna um 2 stig? verðlagsráði barðist fulltrúi sósíalista móti því, að gengið yrði inn á að leyfa þessa hækkun, en fulltrúar allra annarra flokka voru með því að leyfa þessa hækkun. Ef hækkuninni hefði verið neitað, hefði það þýtt það, að þessir menn hefðu verið knúðir til að gera innkaup sín skynsamlegar en áður og haga rekstrinum betur. Sama hefði gilt um framleiðendur. Þeir hefðu verið knúðir til að nota skynsamlegri vinnuaðferðir og þannig knúinn fram raunverulegur framleiðslukostnaður. Sífellt undanlát með hækkað verðlag þýðir það, að allar ástæður, sem framleiðendur hafa til að reyna að koma framförum á sinn atvinnurekstur, falla burt. Það eru eingöngu slíkar harðvítugar breyt. á verðlagsákvæðum, sem geta knúið fram verulegar framfarir í slíkum efnum. En hvenær sem því hefur verið hreyft að beita þessum aðferðum, hefur lítið verið undir það tekið af flokksbræðrum hv. þm. Borgf., og virðist þó full ástæða til að byrja á því að lækka verðlag, m. a. með því að koma á skynsamlegri vinnuaðferðum, ódýrari innkaupum heldur en að þjóta í að lækka á einn eða annan hátt vinnukaup í landinu. Þeir útgerðarmenn, sem standa með þessu frv., hafa barizt fyrir að fá nauðsynlega hækkun á fiskverðinu, hafa ekki heldur fyrst og fremst viljað ráðast á garðinn, þar sem hann er lægstur. Þeir hafa bent á önnur úrræði í þessu sambandi. Þeir hafa bent á gróða innflutningsverzlunarinnar, ef fé þyrfti að taka til að bæta fiskverðið. Og það virðist ekki fjarri lagi, áður en farið er út í að skerða kaup launamannanna, að hreyfa ofurlítið við heildsalagróðanum. Það er undarlegt, ef menn, sem telja sig fulltrúa fyrir sjávarútveginn og bændur á þessu landi, ætla að byrja á því, eins og mér virðist að sumu leyti vera meining þeirra hv. þm. Borgf. og hv. þm. V-Húnv., að lækka við launamennina og starfsfólk í landinu eða gera tilraun til slíkrar lækkunar, heldur en að hreyfa við heildsalagróðanum, og hafa þó útgerðarmenn ekki skorið neitt utan af því í sínum ályktunum, að þar sé kúfur, sem jafnvel mætti taka af, ef eitthvað þyrfti að gera til að bæta upp hugsanlegan halla af útgerðinni. Ég tel því till. hv. þm. Borgf. á þskj. 254 vanhugsaða, stórhættulega og óframkvæmanlega og að skemmtilegast hefði verið, að hún hefði ekki komið fram. í sambandi við það átak, sem Alþingi verður nú vonandi sammála um að gera til þess að bæta verulega hag útgerðarinnar, tryggja hennar afkomu og leiðrétta og bæta nokkuð þá aðstöðu, sem hlutarsjómenn og fiskimenn yfirleitt hafa haft undanfarið hjá þjóðfélaginu. Ég treysti því þess vegna, að slík till. verði felld, því að hún á að engu heima í því frv., sem hér liggur fyrir, og mun einmitt verða til þess að hindra þann höfuðtilgang, sem vakir fyrir flm. þess, að koma útgerðinni af stað nú þegar.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson) : Ég á hér brtt. á þskj. 251, aðaltill. og varatill. Ég hef gert þá grein fyrir aðaltill. við í. umr. þessa máls, að ég teldi rangt að láta eina stétt manna, sem sé útgerðarmenn og sjómenn, greiða að öllu leyti þann kostnað, sem verður við að gera þær ráðstafanir, sem frv, þetta beinist að, vegna þess að ég teldi, að hér væri ekki um að ræða ráðstafanir fyrir sjávarútveginn einan, heldur alla landsmenn. Af þeim ástæðum hef ég gert aðaltill. mína um, að 6. gr. yrði felld niður, og yrði þá sá tími, sem þingið hefði til starfa fyrri hluta næsta árs, notaður til þess að finna leið til að greiða halla, sem kynni að verða. Ég tel, að með því að halda þessu ákvæði, þá sé í rauninni ekki verið að bæta kjör útgerðarmanna og sjómanna. Mér kemur undarlega fyrir sjónir að heyra þau ummæli hv. 2. þm. Reykv. nokkuð endurtekin hér í d., að frv. þetta miði að því sérstaklega að bæta kjör útgerðarmanna og sjómanna. þar sem það virðist ekki miða að neinu öðru en að færa til milli vertíða þær tekjur, sem þessir menn gætu fengið. Ég held, að einhvern tíma hafi hv. 2. þm. Reykv, verið kröfuharðari fyrir aðrar stéttir en fyrir hlutarsjómennina nú. Ég hef flutt þessa till. sem aðaltill. af þessum ástæðum, sem ég hef nú greint. Hins vegar hef ég, ef þessi till. fengi ekki náð hjá hv. d., flutt varatill., sem ég gerði nokkra grein fyrir við 1. umr. málsins, en þær till. miða að því, að Alþingi með sérstökum ráðstöfunum geri ekki að engu þær vonir, sem hlutarsjómenn og útvegsmenn á síldveiðum hafa gert sér um að fá kjör sín bætt næsta sumar vegna hækkaðs síldarverðs. Eins og kunnugt er, hefur síldveiðin verið rekin með tapi tvö síðastliðin sumur. Þeir, sem síldveiði hafa stundað, hafa ekki borið úr býtum nema 1500 og í hæsta lagi 3000 kr., þegar fæði er dregið frá, og hefði einhverjum öðrum stéttum þótt þetta litlar tekjur tvö sumur í röð í vaxandi dýrtíð í þessu landi. Varatill., sem ég hef flutt við þetta, er við 6. gr. og er á þá leið, að eigi megi innheimta slíkt gjald, fyrr en veiði síldveiðiskips hafi náð meðalafla síldveiðiskips í hverjum flokki árin 1942–1944. Miða ég við það, sem almennt er talið sæmilegt síldarár. Ég tel að ekki sé rétt, að Alþingi gangi lengra í þessu við þessa mjög aðþrengdu stétt, sem hefur borið mjög skarðan hlut frá borði tvö sumur í röð, eins og öllum má vera augljóst. Í síðari till. segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Fé því, er innheimt verður af afla hvers síldveiðiskips, skal fyrst og fremst verja til að greiða útgerðarmanni þess halla þann, er hann kann að hafa beðið af útgerð skipsins á síldveiðum á árunum 1945 og 1946, þó þannig, að frá verði dreginn hagnaður sá, er orðið hefur á hverju skipi á þorskveiðum á þeim árum. Jöfnum höndum skal skipverjum á skipum þessum greidd uppbót þannig, að tekjur þeirra af síldveiðum nái meðaltekjum verkamanna við Síldarverksmiðjur ríkisins á því ári.“ Ef farið er að jafna milli atvinnuvega á þann hátt, sem hér er lagt til, þá virðist mér, að ríkisstj. sé að láta þetta þing samþ., að atvinnuvegur, sem hefur beðið tjón, hjálpi öðrum, sem sæmilega árar fyrir. Þetta er svo mikið mál, að það er ákaflega mikil nauðsyn, að það gangi fram, áður en þm. fara í jólafríið og fyrir áramót. Þm. mega ekki skilja svo nú, að þeir hafi ekki gengið frá ráðstöfunum til að koma útgerðinni af stað upp úr áramótum. Það hefur dregizt óhæfilega lengi, en það getur alls ekki beðið þangað til þingið kemur saman eftir áramót. Við verðum þess vegna að vinna að málinu nótt og nýtan dag, og ef laugardagurinn dugir ekki, þá sé ég okkur ekki vandara um en sameinuðu þjóðunum að taka sunnudaginn líka, þegar svo mikið er í húfi sem raun ber vitni um. Ég hef við 1. umr. þessa máls gert grein fyrir þessum till., og tel ég ekki ástæðu til að gera það frekar að þessu sinni. Ég hef ekki hugsað mér að tefja framgang þessa máls með óþörfum ræðuhöldum og enn síður setja fótinn fyrir þetta frv., þó að ég telji, að það sé byggt á röngum forsendum, en ég tel mikla nauðsyn, að það verði afgr. nú þegar og að það sé ekki aðeins nauðsyn útvegsmanna og sjómanna, heldur beinlínis nauðsyn allra landsmanna. Fari svo, að frv. verði afgr. í líku formi og það liggur fyrir frá hendi fjhn., þá mun nokkur tími til stefnu að flytja breyt. við það á síðari hluta þings. Það er líka svo, að þm. yfirleitt hafa ekki séð þetta frv. fyrr en í gærdag eða svo og hefur ekki unnizt neinn tími til að safna verulegum gögnum til rökstuðnings ýmissi þeirri gagnrýni, sem fram hefur komið við frv. Ég mundi t. d. á síðari hluta þessa þings geta lagt fram allýtarleg gögn, sem sýna tekjur útgerðarmanna og sjómanna síðustu tvö ár og eins, hver áhrif samþykkt þessa frv. hefur í þeirri mynd, sem það hefur nú, á þann hátt, að það færir ranglega til fé milli landshluta og fé er tekið frá þeim, sem lítið hafa haft á undanförnum árum, og fært til þeirra, sem betri möguleika hafa til að bjarga sér. Ég vil ekki tefja frv., þó að ég fylgi brtt. mínum, heldur flýta fyrir, að það fái afgreiðslu með það fyrir augum að flytja brtt. á síðari hluta þingsins, þegar það kemur saman eftir áramót.



Það er aðeins örstutt. Ég vil þakka hv. 1. landsk. og hv. 2. þm. Reykv. fyrir þær ræður, sem þeir héldu hér í sambandi við mína brtt. Þetta þakklæti mitt byggist á því, að þessar ræður þeirra upplýsa ákaflega vel, hvað gersamlega þýðingarlaust þetta ákvæði, sem felst í 9. gr., er í sambandi við það, að það eigi að verða til þess að stöðva dýrtíðina. Þeir hafa báðir lýst yfir, að ég ætla, að þeir ætli að fylgja þessu frv. og samþ. ákvæði 9. gr. Og af hverju? Af því að þeir líta svo á, að hún feli ekki í sér neitt, sem getur orðið til þess að stöðva dýrtíðina. Og ef þetta er rétt mynd af afstöðu þeirra manna, sem fylgja þessu frv., þá er það alveg ljóst, að hér er einskis að vænta. En þá vil ég varpa fram þeirri spurningu: Hvaða þýðingu hefur þetta fyrir þá, sem þetta á að koma til góða, útgerðarmenn og sjómenn, ef dýrtíðin heldur áfram að vaxa og ganga inn í vísitöluna og kemur á kaup- og launagreiðslur? Hvað tekur það þá langan tíma að éta upp þá hækkun, sem á að falla í skaut útvegsmanna og sjómanna, 15 aura á fiskkíló og tilsvarandi gagnvart þeim, sem kaupa og verzla með aflann? Hvað tekur langan tíma að hækka dýrtíðina til að eta upp alla þá tryggingu og gera að engu hagsmuni, sem tryggingin á að veita þessum aðilum? Og þegar svo er komið, hvað standa þeir þá nær? Það er ákaflega gott að fá þessar upplýsingar hér undir þessum umr., að það á ekkert að gera, að því er virðist, til að stöðva dýrtíðina, en það þýðir, að áframhald hennar getur gert það að verkum, áður en varir og áður en vetrarvertíðinni lýkur, að búið verði að þurrka út þann hagnað, sem ætti í sambandi við ábyrgðina að falla í skaut útgerðarmönnum og sjómönnum. Svo fer ég ekki frekar út í þetta. Mín brtt. miðar að því að marka ákveðna stefnu, að nú eigi að færa að vinna að lækkun dýrtíðarinnar og verðbólgunnar í landinu yfirleitt og það eigi að koma fram um áramót á þann hátt, að sú hækkun, sem verða kynni á vísitölunni þann mánaðartíma, sem n. er ætlað að starfa, verði ekki til þess að draga úr þeim hlunnindum, sem gert er ráð fyrir, að falli útgerðarmönnum og sjómönnum í skaut. Ég sé ekki annað, ef svona á frá þessum málum að ganga, en að beinlínis sé vitandi vits verið að blekkja þessa aðila, útgerðarmenn og sjómenn, veita þeim fríðindi, sem áður en varir geta orðið engin fríðindi og líklegast, að verði aldrei nein fríðindi fyrir þá. Hv. 2. þm. Reykv. fór að tala um heildsölugróðann og ekkert væri gert til að beita skarpari verðlagsákvæðum og vildi átelja mig fyrir það að hafa ekkert aðhafzt í þessu efni og vildi slá föstu, að ég vildi ekkert gera í þessu efni. Nú mætti segja, að þetta væri sök á mig, en ég vil senda þessa sök til baka til hv. 2. þm. Reykv., sem hefur haft miklu sterkari aðstöðu í tvö ár að hafa áhrif á þetta en ég. Sú stj., sem setið hefur að völdum síðast liðin tvö ár, hefur haft öll verðlagsmál í sinni hendi, og þó hafa heildsalarnir safnað til sín óhóflegum gróða. Hvers vegna hafa þeir leyft þeim að fara meira en góðu hófi gegnir ofan í vasa hvers borgara í þjóðfélaginu? Hvers vegna hafa þeir liðið þeim þetta? Ég veit, að sá flokkur, sem hv. 2. þm. Reykv. tilheyrir, er oft að tala um, að Sjálfstfl. haldi verndarhendi yfir heildsölunum og heildsalagróðanum þeim til handa. En hvers vegna hefur hv. 2. þm. Reykv. og kommúnistafl. látið þetta viðgangast í stj.? Það eru fjórir ráðh. móti tveimur, sem Sjálfstfl. hefur í stj. Hvers vegna hafa þessir flokkar ekki með þessa sterku aðstöðu á tveimur árum neytt hennar til að koma í veg fyrir, að óeðlilegur gróði félli í skaut heildsölunum? Er þetta vanræksla hjá þeim? Er það kjarkleysi hjá þeim að nota ekki þessa sterku aðstöðu til að vernda borgarana fyrir þessari féflettingu og hruni, sem heildsalarnir eru að leiða yfir almenning? Ég get líka verið þakklátur hv. 2. þm. Reykv. fyrir að hafa vakið athygli á þessu máli, en hann kemst ekki undan því, að kommúnistafl. í ríkisstj. og Alþfl. í ríkisstj. hafa þar haft aðstöðu til að láta þetta mál til sín taka, ef þeir hefðu haft áhuga fyrir því. Þeir hafa alltaf talið sig fyrst og fremst verndara og velunnara alls almennings í þessu landi og komið með útbreiddan faðminn: Komið þið hingað. Hér er ykkar verndarskaut! Hvers vegna hafa þeir ekki verndað landslýðinn fyrir þessu óhóflega okri? Það þýðir ekkert að tala um, að Sjálfstfl. og ráðh. hans í ríkisstj. hafi þar nokkra sök. Þeir hafa þar ekkert bolmagn móti hinum. Við skulum segja, að þeir hafi viljað vernda heildsalana og heildsalagróðann. Þeir höfðu ekkert bolmagn til að þjóna lund sinni í þessu efni, ef hinir hefðu sýnt nokkra viðleitni til að gera það gagnstæða. Já, hv. þm. stendur nú ekki sterkar en þetta. Ég skal svo ekki fara lengra út í þetta atriði, en ég vildi aðeins minna á þetta, af því að á þetta var minnzt og því beint til mín, að ég hefði átt að sýna viðleitni í þessa átt. Ég býst við, að ef þessi flokkur hefði sýnt rögg í þessu efni, þá hefði hann átt góðan stuðning hjá mér til þess að koma þessu fram.

Það er gott að eiga það inni

. Það er bara, að þeir sýni þá einhverja víðleitni. En máske hafa þeir haft þar einhverja til að vernda og ekki verið ógeðfellt, að þeir gætu komizt ofan í vasa til að klófesta þar eitthvað til að draga þar eitthvað í sinn dilk.