Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég spyrst fyrir um stuðning við foreldra sem eiga börn á meðferðarstofnunum fjarri heimili, meðferðarstofnunum, sem heyra undir félmrn. en þessir foreldrar bera oft verulegan kostnað af dvölinni, m.a. vegna ferðalaga í sambandi við meðferðina. Allnokkrir foreldrar barna í þessari stöðu hafa leitað til mín og er ljóst að stuðningur við þau er lítill sem enginn og fjárhagslega illa staddir foreldrar hafa lent í fjárhagsvanda og erfiðleikum vegna þessa. Hæstv. heilbrrh. staðfesti í fyrirspurnatíma á dögunum að ekki ættu þau rétt hjá Tryggingastofnun eins og foreldrar langveikra barna þó svo að vímuefna- og áfengissýki teljist til sjúkdóma. Ég hef undir höndum bréf frá foreldrum drengs sem hefur verið í meðferð á þriðja ár, meðferð sem þau eru mjög þakklát fyrir, enda segir drengurinn sjálfur að án hennar væri hann ekki á meðal vor í dag. Þetta er grafalvarlegt ástand og er foreldrum skylt að taka þátt í meðferðinni, oftast fjarri heimili. Þau þurfa að bera ferðakostnað að fullu sjálf og ferðir allt að einu sinni í mánuði og svo ferðir drengsins heim til að aðlagast heimili sínu um helgar. Þessir foreldrar sem skrifuðu mér þetta bréf þurftu að fljúga austur á land nokkrum sinnum og síðan að keyra 700 km eftir að barnið var flutt og hafa auk þess allir sumarleyfisdagar þeirra farið í meðferðina. Kostnaðurinn er hundruð þúsunda króna. Ekki eru foreldrarnir að telja þetta eftir sér en finnst á sig hallað í samanburði við aðra foreldra alvarlegra veikra barna sem heyra undir heilbrigðiskerfið og fá greiddan ferðakostnað frá velferðarkerfinu. Efnalitlir foreldrar geta illa eða ekki staðið undir þessu. Foreldrarnir segja í bréfinu, með leyfi forseta: ,,Stuðningur Barnaverndarstofu og barnaverndarnefndar er ómetanlegur en þó hlýtur að verða að veita meðferðina þannig að foreldrar hafi ráð á að þiggja hana. Ferðakostnaðurinn er allt of mikill fyrir meðallaun þó aðeins sé eitt barn á framfæri, hvað þá ef fleiri börn eru á heimili.`` Það er greinilegt að aðstoð hins opinbera verður að koma til í þessum tilvikum. Ég spyr hæstv. ráðherra: 1. Hvaða rétt eiga foreldrar barna á meðferðarstofnunum til greiðslu ferðakostnaðar vegna dvalar þeirra fjarri heimili og þátttöku þeirra í meðferð barnanna? 2. Eru uppi áform um að auka stuðning við foreldra þessara barna?

Herra forseti. Hér er spurt um ferðakostnað á meðferðarheimilum sem rekin eru á vegum Barnaverndarstofu. Slíkum heimilum er ætlað að veita börnum sérhæfða meðferð þegar úrræði á vegum sveitarfélags hefur ekki dugað til. Í barnaverndarlögum er ekki að finna heimildir til greiðslu ferðakostnaðar foreldra barna vegna dvalar barna fjarri heimilum sínum og þátttöku þeirra í meðferð barnanna. Ákvæði sjúkratrygginga um ferðakostnað sjúkratryggðra og aðstandenda þeirra eiga ekki við vegna dvalar barna á meðferðarheimilum á vegum Barnaverndarstofu, enda takmarkast þau við sjúkrastofnanir. Vistun barns á meðferðarheimili er gerð að beiðni forsjáraðila barns og viðkomandi barnaverndarnefndar að fengnu samþykki Barnaverndarstofu. Gerður er svokallaður vistunarsamningur um meðferðina sem segja má að sé þríhliða samningur milli foreldra, meðferðarheimilis og viðkomandi barnaverndarnefndar. Þar er að finna skilmála um þátt foreldra við framfærslu barns á meðferðarheimili, þar á meðal varðandi ferðir og fer um það atriði eftir reglum sem Barnaverndarstofa setti í mars árið 2001 um samskipti barnaverndarnefnda og meðferðarheimila. Í þeim reglum segir m.a.: ,,Vistunaraðili skal gera forsjáraðilum og börnum grein fyrir starfsemi langtímameðferðarheimila um leið og sótt er um þangað. Meta skal í hverju tilviki þörf fyrir heimsókn á meðferðarheimili áður en meðferð hefst.`` Í samningnum kemur einnig fram að vistunaraðili sem yfirleitt er starfsmaður barnaverndarnefndarinnar sem hefur vistað barnið og foreldrar mæta á samráðsfundi sem halda skal á meðferðarheimili nema sérstaklega standi á. Samráðsfundirnir skulu haldnir eigi sjaldnar en 4--5 sinnum á ári að meðtöldum inn- og útskriftarfundum. Í reglunum er sérstaklega fjallað um kostnað vegna barna sem njóta meðferðarúrræða á vegum Barnaverndarstofu. Þar segir m.a.: ,,Forsjáraðilum ber almenn skylda til að framfæra barn sitt með hliðsjón af þörfum barnsins, sbr. 1. mgr. 9. gr. barnalaga nr. 20/1992. Vistunaraðila ber að sjá til þess að forsjáraðilar greiði eða að meðferðarheimili berist fjárhæð með barni sem svarar einu meðlagi eins og það er ákveðið af Tryggingastofnun ríkisins í upphafi hvers mánaðar meðan vistun barns á meðferðarheimili varir.`` Í 15. gr. er sérstaklega fjallað um ferðakostnað. Forsjáraðilum ber að mæta á reglubundna samráðsfundi með vistunaraðila og starfsmönnum meðferðarheimila meðan á meðferð barns varir og þeir bera þann ferðakostnað sem af því hlýst. Sama gildir um ferðakostnað í tengslum við umgengni. Foreldrar bera því allan ferðakostnað vegna heimsókna barns til foreldra og þátttöku foreldra í meðferðarstarfinu. Foreldrar geta leitað til barnaverndarnefndar eða eftir atvikum félmn. um sérstaka fjárhagsaðstoð vegna þessara ferða. Barnaverndarnefndin metur umsóknina með hliðsjón af markmiðum áætlunar í máli barns, stöðu foreldris og einnig með hliðsjón af þörfum barnsins að höfðu samráði við meðferðarheimili. Í 2. lið fsp. er spurst fyrir um hvort áform séu um að auka stuðning við foreldrana vegna ferðakostnaðar. Til þess að unnt sé að auka þennan stuðning er nauðsynlegt að fyrir liggi skýr lagaheimild og nauðsynlegar fjárveitingar til þess að mæta slíkum kostnaði. Rök mæla gegn því að sjálfkrafa sé fyrir hendi réttur foreldra til greiðslu vegna ferðakostnaðar. Benda má á að á meðan barn dvelur á meðferðarheimili er verulegum hluta af framfærslu barnsins létt af foreldrum án þess að réttur þeirra til bóta, barnabóta eða barnabótaauka skerðist og ekki þarf að greiða skólagjöld vegna framhaldsskóla meðan á meðferðardvöl stendur og ýmis frístundaiðkun er foreldrunum að kostnaðarlausu. Að mati Barnaverndarstofu eru langflestir foreldrar sáttir við að greiða þennan ferðakostnað og telja hann ekki mikinn í samanburði við þá þjónustu sem barnið njóti og létt sé samhliða á ýmsum útgjöldum fjölskyldunnar vegna barnsins. Þrátt fyrir þetta kann að vera ástæða til að gerð verði sérstök athugun á þessu með hliðsjón af þeim reglum sem gilda um ferðakostnað sjúkratryggðra sjúklinga og aðstandenda þeirra innan lands.

Virðulegi forseti. Að mínu mati snýst þetta mál ekki eingöngu um það hvort þarna er um að ræða mikinn kostnað sem fellur á foreldra eða ekki. Það getur vissulega reynst þeim erfitt. Þetta snýst líka um þann tvískinnung sem er í löggjöfinni varðandi túlkun á því hvort fíkniefnaneysla telst vera til veikinda eða ekki. Ef einstaklingar eru á meðferðarstofnun sem rekin er af heilbrrn., þá er um að ræða greiðslu á ferðakostnaði eins og um önnur alvarleg veikindi væri að ræða, langvarandi alvarleg veikindi, en þegar meðferðarstofnunin heyrir undir félmrn. þá er ekki um það að ræða. Ég held að þetta sé í þriðja, fjórða eða fimmta sinn sem þetta mál er tekið fyrir á þingi. Talað er um þessi gráu svæði, þessa skörun á milli félmrn. og heilbrrn. og nú er kominn tími til að þessu linni og það sé gert upp í eitt skipti fyrir öll. Er hér um að ræða sjúkdóm, menn geri það þá lagalega og túlkunin sé sú sama hvort sem um er að ræða sjúklinga á vegum heilbrrn. eða félmrn.

Hæstv. forseti. Þetta er ekki í fyrsta og ekki í annað sinn sem ég tek þátt í umræðum um þetta mál hér á þingi. Sýndur hefur verið mjög mikill skilningur á þessu máli frá fólki úr öllum flokkum nánast og mig undrar að ekkert skuli hafa gerst í þá áttina sem hæstv. ráðherra ýjaði hér að að ekki væru fyrir hendi lagaheimildir og ekki væru fyrir hendi fjárveitingar til að leysa úr þessu máli. Þetta er auðvitað eitthvað sem þarf að taka á vegna þess að ef eitthvað er brýnt í sambandi við meðferð unglinga, þá er það samráð og samvinna við foreldra og það má ekki láta fólk gjalda búsetu í slíkum tilfellum. Það verður að taka frí úr vinnu, það verður að leggja á sig langar ferðir og miklar fjarvistir frá heimilum til að geta tekið þátt í samráði þó að meiri háttar fjárhagsleg áföll lendi ekki á því líka. Mér finnst vera tímabært að á þessu sé tekið.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin og þeim sem tóku þátt í umræðunni. Vissulega er foreldrum gerð grein fyrir þeim útgjöldum sem falla á þá þegar börn þeirra fara í meðferð og foreldrar gera sér grein fyrir þeim útgjöldum. En það er ekki jafnræði með þessum foreldrum og öðrum foreldrum sem eiga veik börn. Þeir foreldrar sem eiga veik börn sem heyra undir heilbrrn. fá greiddan ferðakostnað. Þessi veiku börn, og það er viðurkennt að áfengissýki og fíkniefnasýki eru veikindi, fá ekki sambærilegan stuðning frá velferðarþjónustunni. Það sama má auðvitað segja um foreldra veikra barna. Þeir lenda líka í því, þeir þurfa að vísu ekki að bera mikinn kostnað af börnunum sínum meðan þau eru inni á sjúkrastofnun. Aftur á móti bera foreldrar þessara sjúku barna verulegan kostnað, t.d. af ýmsum kvillum sem fylgja fíkniefnaneyslunni. Ég veit að þeir foreldrar sem skrifuðu mér bera verulegan kostnað vegna afleiðinga af fíkniefnaneyslu barns síns. Ég fagna því að hæstv. ráðherra telur ástæðu til að gera athugun á þessu. Hæstv. heilbrrh. talaði um það fyrir nokkrum vikum þegar ég spurði hann um þessi sömu mál að hann teldi að athuga ætti þessi mál því að auðvitað á fólk ekki að gjalda búsetu sinnar þegar svona er. Þetta eru yfirleitt börn héðan úr þéttbýlinu, héðan af Reykjavíkursvæðinu sem þurfa að sækja út á land. Aftur á móti er greitt þegar foreldrar veikra barna þurfa að sækja hingað þjónustu þannig að ég tel orðið löngu tímabært að þetta verði skoðað og gætt verði samræmis og jafnræðis með þessum hópum. Þetta eru veik börn sem þurfa þjónustu hvort sem þau eru á meðferðarstofnunum eða á sjúkrastofnunum. Ég hvet því hæstv. ráðherra, bæði hæstv. félmrh. og heilbrrh. að taka höndum saman og leysa þennan vanda. Við erum búin að tala um þetta margoft eins og kom fram bæði hjá hv. þm. Margréti Frímannsdóttur og Sigríði Jóhannesdóttur, en við eigum ekki að þurfa að vera að tala um þessa hluti alla tíð og ég treysti hæstv. ráðherra, herra forseti, til að taka á þeim vanda í sameiningu.

Herra forseti. Rétt er að hafa í huga að hér er ekki um fíkniefnaneytendur að ræða nema í tiltölulega fáum tilfellum, sem betur fer. Yfirleitt eru þetta börn með annars konar hegðunarvanda og ekki sjúk af fíkniefnaneyslu. Þau eru að vísu til á einu heimili sem var sérstaklega sett á fót til þess að veita fíkniefnaneytendum meðferð en það er ekki hið almenna. Færa má rök að því að fjárhagur heimilanna beri ekki skaða af því þó að barn sé vistað á meðferðarheimili af því að náttúrlega sparast ýmis kostnaður á móti. Langflest þessara barna sem vistuð eru fá einhvern bata, jafnvel góðan. Ég þekki þetta dæmi sem hv. fyrirspyrjandi nefndi og þar var um að ræða, ef ég veit rétt, barn sem vistað var austur á landi en nú hefur því heimili verið lokað þannig að sá kostnaður sem óneitanlega var af því að ferðast þangað fellur ekki til framvegis. En eins og Barnaverndarstofa orðar það eru langflestir foreldrar sáttir við að greiða þennan ferðakostnað. Meginatriðið við þetta meðferðarstarf er náttúrlega það að börnin fái bata.

Herra forseti. Í janúarmánuði sl. birti svokölluð eftirlitsnefnd með fjármálum sveitarfélaga skýrslu um árlega athugun sína á fjárhagslegum málefnum sveitarfélaganna. Það vakti nokkra athygli að á listanum sem bréf fékk frá nefndinni fjölgaði verulega, og 31 af um 120 sveitarfélögum landsins var skrifað vegna þess að annað tveggja var framlegð sveitarsjóðs, samkvæmt þeim gögnum sem nefndin hafði, ekki fullnægjandi eða aðrar lykiltölur sem hafðar eru til hliðsjónar og skoðaðar af eftirlitsnefndinni gáfu tilefni til að haft væri samband við viðkomandi sveitarfélög. Að sjálfsögðu ber að taka skýrt fram að það þýðir ekki þar með að þau séu öll á heljarþröminni en þarna má segja að hafi blikkað gul ljós eða hringt viðvörunarbjöllum, og nefndin skrifaði þar af leiðandi eftirtöldum sveitarfélögum, í fyrra tilvikinu vegna framlegðarathugana: Hvalfjarðarstrandarhreppi, Eyja- og Miklaholtshreppi, Fellahreppi og Laugardalshreppi. Vegna þess að almennar lykiltölur gáfu tilefni til fengu eftirtalin sveitarfélög bréf frá eftirlitsnefnd um fjármál sveitarfélaga: Hafnarfjarðarkaupstaður, Bessastaðahreppur, Mosfellsbær, Reykjanesbær, Sandgerðisbær, Vatnsleysustrandarhreppur, Leirár- og Melahreppur, Borgarfjarðarsveit, Borgarbyggð, Snæfellsbær, Saurbæjarhreppur, Kirkjubólshreppur, sveitarfélagið Skagafjörður, Torfalækjarhreppur, Blönduósbær, Höfðahreppur, Húsavíkurkaupstaður, Ólafsfjarðarbær, Aðaldælahreppur, Raufarhafnarhreppur, Þórshafnarhreppur, Seyðisfjarðarkaupstaður, Fjarðabyggð, Vestmannaeyjabær, Rangárvallahreppur, Villingaholtshreppur og Biskupstungnahreppur. Hér á í hlut, herra forseti, eins og heyra má mjög fjölbreytt flóra sveitarfélaga. Í hópnum eru bæði nokkrir af stærstu kaupstöðum landsins, þó ekki Reykjavík sem sjálfstæðismenn hafa miklar áhyggjur af eins og kunnugt er, og líka mörg nýlega sameinuð sveitarfélög sem greinilega glíma við mikla fjárhagserfiðleika. Allar helstu mælingar á fjárhagsstöðu sveitarfélaganna, svo sem eins og útgjöld til rekstrar sem hlutfall af skatttekjum eða heildarskuldir sem miða við peningalegar eignir, hringja líka viðvörunarbjöllum, herra forseti. Fjárhagsstaða sveitarfélaganna fer versnandi. Ég hef því leyft mér að spyrja hæstv. félmrh. eftirtalinna spurninga: 1. Hverjar telur ráðherra vera helstu skýringar á versnandi fjárhagsstöðu fjölmargra sveitarfélaga, samanber mat eftirlitsnefndar með fjármálum sveitarfélaga? 2. Hyggst ríkisstjórnin grípa til sérstakra aðgerða í ljósi nýjustu upplýsinga um afkomu sveitarfélaganna? Spurt er að gefnu tilefni, herra forseti, vegna þess að ákaflega lítið virðist hafa gerst í þessum efnum undanfarin ár.

Herra forseti. Samkvæmt upplýsingum frá Þjóðhagsstofnun varð rekstrarhalli sveitarfélaganna árin 1998--2000 þannig, á áætluðu verðlagi ársins 2002, að 1998 var hann 5,2 milljarðar, 1999 3,8 milljarðar og 2000 3,6 milljarðar. Þjóðhagsstofnun áætlar að hallinn árið 2001 verði aðeins 138 millj. kr. og 275 millj. á yfirstandandi ári. Þarna er sem sagt gert ráð fyrir því að afkoma sveitarfélaganna fari mjög batnandi. Það má ekki álykta út frá þeim bréfum sem eftirlitsnefnd með fjármálum sveitarfélaga sendi að þarna sé um mjög vonda stöðu að ræða. Það er hægt að nefna ýmsa þætti sem hafa áhrif til hins verra á fjárhagsstöðu margra sveitarfélaganna. Ég hygg þó að þrír þættir vegi þar þyngst, þ.e. búsetubreytingar, launahækkanir og aukinn vaxtakostnaður. Varðandi búsetubreytingarnar vil ég benda á þrennt: Í fyrsta lagi áhrifin fyrir þau sveitarfélög þar sem fólki fækkar sem eru einkum þau að tekjur þessara sveitarfélaga dragast saman án þess að rekstrarútgjöldin lækki sem því nemur. Færri eru hins vegar til þess að bera uppi það þjónustustig og þau útgjöld sem mörkuð hafa verið. Í öðru lagi skapast aukinn rekstrarkostnaður hjá sveitarfélögum þar sem fólki fjölgar. Eftirspurn eftir félagslegri þjónustu eykst og aukinn kostnaður er við fræðslumál o.s.frv. Á móti hækka tekjur þeirra og möguleikar eru á stærðarhagkvæmni í þessum sveitarfélögum. Í þriðja lagi aukast fjárfestingar í kjölfar snöggra breytinga á byggðamynstri og það sést vel í þeirri aukningu sem er í fjárfestingum á höfuðborgarsvæðinu. Eins hafa lagaáform um einsetningu grunnskólans áhrif til ársins 2002 ásamt auknum fjárfestingum vegna umhverfismála. Launahækkanir í kjölfar kjarasamninga hafa leitt til meiri hækkunar á útgjöldum sveitarfélaganna heldur en tekjuauki þeirra vegna aukinna útsvarstekna í kjölfarið hefur numið. Mikill hallarekstur sveitarfélaganna á árunum 1997--2000 leiddi til aukinnar skuldasöfnunar sem hefur síðan haft í för með sér stóraukna vaxtabyrði. Rétt er að benda á að þessi fjögur ár voru framkvæmdir sveitarfélaganna mjög miklar og áttu þátt í hallarekstri þeirra. Fyrirspyrjandi spurði hvort ríkisstjórnin hygðist grípa til sérstakra aðgerða í ljósi nýjustu upplýsinga um afkomu sveitarfélaganna. Varðandi aðgerðir ríkisstjórnarinnar til að bæta afkomu sveitarfélaganna er rétt að benda á að á árinu 2000 skilaði nefnd, sem ég skipaði til að endurskoða tekjustofna sveitarfélaganna, áliti og tillögum. Breytingar sem gerðar voru á tekjustofnalögunum í kjölfarið áttu að skila sveitarfélögunum tekjuauka á árinu 2001 upp á 3.200 millj. og árið 2002 3.750 millj. Þetta kemur glögglega fram í áætlunum Þjóðhagsstofnunar um stórbætta afkomu sveitarfélaganna á þessum árum. Kaup ríkisins á hlut sveitarfélaganna í Orkubúi Vestfjarða hefur gjörbreytt fjárhagsstöðu sveitarfélaga á Vestfjörðum. Eins og ég nefndi áður hafa miklar búsetubreytingar haft mjög neikvæð áhrif á fjárhag margra sveitarfélaga og fyrirhugaðar aðgerðir ríkisstjórnar í byggðamálum geta því haft jákvæð áhrif á fjárhag sveitarfélaganna. Það er ekki ástæða til að gera mikið úr almennum vanda sveitarfélaganna. Nokkur sveitarfélög eru í vanda. Af þeim sveitarfélögum sem fengu bréf í fyrra eru 10 þeirra núna komin fyrir vind. Ástæður þess að sveitarfélögin eiga við fjárhagserfiðleika að etja eru náttúrlega mismunandi eftir staðháttum. Ef ég fer í það sem ég er kunnugastur er t.d. skýringin á erfiðri fjárhagsstöðu Blönduóss sú að þar er búið að koma fráveitumálum í gott horf, eitt fárra sveitarfélaga á landinu. Skagaströnd þurfti að verja hagsmuni útgerðarfélagsins og kaupa hlutabréf og svona mætti lengi telja.

Herra forseti. Mér þykir oft gleymast hvað stendur á bak við skuldasöfnun sveitarfélaganna. Það er t.d. uppbygging á íþróttamannvirkjum, skólabyggingum og að sjálfsögðu er staðan ekki góð meðan verið er að greiða af lánum og borga niður lán til stofnkostnaðar. Fyrir 800 manna sveitarfélag er mjög mikið að byggja íþróttahús upp á 120--130 millj. Það er því eðlilegt að það komi fram sem skuldasöfnun á sveitarsjóði og ég vil líka taka fram að það eru miklar framkvæmdir í vatnsveitumálum, hitaveitumálum og fráveitumálum sem eru afar kostnaðarsamar þannig að það má ekki líta á þetta sem óráðsíu. Í flestum tilvikum er verið að bæta aðstöðu fólksins sem býr í sveitarfélögunum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni fyrir að taka þetta upp. Þetta er vissulega þörf umræða og þyrfti lengri tíma en þessar örfáu mínútur sem gefast í fyrirspurnatíma enda hefur staða sveitarfélaganna versnað til muna. Þau hafa verið að bregðast við þeirri fólksfækkun sem blasir við á mjög mörgum svæðum og síðan hafa verið lagðar á þau mjög ríkar lagalegar og skuldbindandi skyldur sem hafa fylgt EES-samningnum. Ég vildi beina þeirri spurningu til hæstv. ráðherra hvort vitað sé hver staðan er gagnvart húsaleigubótunum, greiðslum inn í jöfnunarsjóðinn, hvort þær standi undir skuldbindingum vegna húsaleigubótanna og ef ekki, hvort þá eigi að bregðast við með einhverjum hætti.

Herra forseti. Ég tók eftir því að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon taldi upp öll þau sveitarfélög sem fengið hefðu bréf frá félmrn. út af fjárhagsmálum og taldi sérstaka ástæðu til að nefna að Reykjavík hefði ekki fengið slíkt bréf. Þar með var búið að setja öll hin sveitarfélögin á einhvern bekk sem væri óvirðulegri en R-listinn væri á í fjármálum sínum. Ég velti því nefnilega fyrir mér þegar ég heyrði þessa upptalningu hjá hv. þm. --- ég hélt fyrst að hann hefði áhyggjur af fjármálum sveitarfélaganna en sá svo að þetta var að sjálfsögðu hápólitísk aðferð til að vekja athygli á R-listanum í Reykjavík. 
             Ég vil aftur á móti upplýsa að mörg þessara sveitarfélaga sem fengu bréf eiga gríðarlegar eignir sem ekki voru taldar upp eða teknar til greina þegar félmrn. var með þetta til skoðunar. Ég vil t.d. nefna að Reykjanesbær á 3 milljarða í hitaveitunni í eignum sem voru settar inn á reikningana eftir áramót og voru ekki taldar með þrátt fyrir að að þessir 3 milljarðar mundu duga til að greiða upp allar skuldir sveitarfélagsins.

Herra forseti. Það er athyglisvert að heyra þær tölur sem hæstv. ráðherra flutti um rekstrarhalla sveitarfélaga sem ég skildi svo að væri halli að meðtöldum fjárfestingum vegna þess að halli minnkar verulega þegar líður á kjörtímabil sveitarstjórnanna. Í fyrra og á þessu ári sem er kosningaár er gert ráð fyrir því að hallinn verði aðeins brot af því sem hann var á fyrri hluta kjörtímabils sveitarstjórnanna. Mér finnst ástæða til að vekja athygli á þessu því að það bendir líka til ábyrgrar fjármálastjórnar sveitarfélaga auk þess að upplýsa að afkoma sveitarfélaganna fer greinilega batnandi og því er ekki ástæða til að ætla að afkoma þeirra sé almennt slæm heldur afmarkist fremur við ákveðin svæði landsins. Þar vildi ég nefna eitt mál sem ég tel ákaflega þýðingarmikið að koma í höfn, þ.e. að gera sveitarfélögum kleift að færa niður verð og selja á almennum markaði félagslegar íbúðir sem ekki eru lengur notendur fyrir.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Hæstv. ráðherra og þingmenn stjórnarliðsins hafa átt það sammerkt hér í athugasemdum sínum að gera lítið úr vandanum. Hv. þm. Kristján Pálsson spýttist hér upp eins og stigið hefði verið ofan á líkþorn hjá íhaldinu þegar það var nefnt í framhjáhlaupi að Reykjavík væri ekki í hópi þeirra stóru kaupstaða sem þarna eru á listanum. Í öðru lagi vil ég segja að kannski er hlutfall skatttekna sem fara til reksturs málaflokka besti mælikvarðinn á hvað raunverulega er að gerast í fjárhag sveitarfélaganna. Það hlutfall hefur farið hækkandi ár frá ári núna um langt árabil og gerir enn. Aðrir mælikvarðar gefa að mínu mati ekki jafngóða raun við að mæla hallann því að það sem ósköp einfaldlega gerist er að þegar sveitarfélög eru komin að endimörkum skuldsetningarmöguleika sinna þá hætta þau að fjárfesta og þá minnkar í sjálfu sér kannski hallinn þannig mælt. Hæstv. ráðherra nefnir fólksfækkun sem skýringu. En skýtur þá ekki skökku við að einmitt núna um áramótin féll niður fólksfækkunarframlagið sérstaka sem greitt hefur verið til þeirra sveitarfélaga undanfarin þrjú ár? Í öðru lagi nefndi ráðherra rekstrarkostnað hjá sveitarfélögum sem fá til sín fólk og fjárfestingar hjá þeim. Þar erum við að mæta hinum endanum af herkostnaði byggðaröskunarinnar sem hæstv. ríkisstjórn ætti þá að manna sig upp í að taka á og gera eitthvað gagnvart en ekki væla undan eins og hér er í raun og veru gert. Ráðherra sleppti því að nefna vanda sveitarfélaganna vegna félagslega íbúðarhúsnæðiskerfisins nema ef vera skyldi að það hefði átt að skiljast þannig þegar hann nefndi sveitarfélög á Vestfjörðum sem eins og kunnugt er voru þvinguð til þess að selja eina verðmætustu eign sína til að greiða upp í þá hít. En engar almennar aðgerðir hafa litið dagsins ljós til að taka á þeim vanda. Það er til skammar hvað dregist hefur úr hófi, herra forseti, að fara í almenna uppstokkun á fjárhagslegum málefnum ríkis og sveitarfélaga. Auðvitað eiga sveitarfélögin miklar eignir. Skárra væri það nú. En þær eru ekki afsetjanlegar nema í draumaríki frjálshyggjunnar. Ég held því að menn ættu að endurtaka ferðir sínar til Farum í Danmörku og læra betur, þeir sem þangað hafa streymt undanfarin ár, til að kynna sér þá paradís sem þar hefur verið byggð upp í anda nýfrjálshyggjunnar.

Herra forseti. Ef litið er á meðaltal sveitarfélaganna þá fer hagurinn batnandi, verulega mikið batnandi. Hitt er svo annað mál og ber að hafa það í huga, að þarna er um meðaltal að ræða. Sumir eru að græða og sumir að tapa. Unnið er að tillögugerð. Nefnd sem fjallar um félagslegt húsnæði sveitarfélaganna er að ljúka störfum. Ég vonast eftir því að fá í hendur alveg á næstu dögum endanlegar tillögur nefndarinnar þannig að við getum tekið á því verkefni. En það er orðið mjög brýnt að gera það. Það er alveg réttmæt ábending sem hér hefur komið fram að okkur ber að reyna að klára það mál. Varðandi sveitarfélögin á Vestfjörðum þá er á biðreikningi lítill hluti af söluverði orkubúsins sem þau gætu notað til ráðstöfunar eða haft handbæran, ef til kæmi, til að leysa þessi félagslegu húsnæðismál. Það var ekkert aðalatriði eða meginþáttur í því að þau þurftu að selja orkubúið. Varðandi húsaleigubæturnar þá er ekki komin niðurstaða í það mál sem hv. þm. Margrét Frímannsdóttir spurði um. En sú niðurstaða þarf að liggja fyrir samkvæmt samkomulagi við sveitarfélögin fyrir 1. maí. Það er ekkert leyndarmál að Reykjavík er vel sett fjárhagslega. Hún er með best settu sveitarfélögum landsins fjárhagslega.  Sem betur fer er mjög ábyrg fjármálastjórn í mörgum sveitarfélögum og ég held að hún hafi farið batnandi á undanförnum árum.

Herra forseti. Færst hefur í vöxt að foreldrar sem ekki búa bæði með barni eða börnum sínum eru með sameiginlega forsjá eða sameiginlegt forræði. Oft er fjárhagsstaða foreldra slæm eftir skilnað eða sambúðarslit og annað eða jafnvel bæði þurfa að fara á húsaleigumarkað. Í lögum um húsaleigubætur segir að aðeins það foreldri sem barn eða börn hafa lögheimili hjá fái greiddar viðbótargreiðslur eða hærri bætur vegna barnsins eða barnanna, sbr. 5. gr. laga um húsaleigubætur. Hitt foreldrið sem er einnig með forsjána fær ekki þessa viðbót þó svo barnið eða börnin séu jafnmikið hjá því foreldri. En barn getur eins og við vitum aðeins verið með lögheimili á einum stað eins og aðrir samkvæmt lögum. Ég þekki dæmi þess að foreldrar --- oft eru það feður --- geta ekki sinnt skyldum sínum og foreldrahlutverki almennilega vegna bágrar fjárhagsstöðu, skulda og lágra tekna og geta m.a. ekki leigt sér íbúð vegna þessarar stöðu. En ef tekið væri tillit til barna við greiðslu á húsaleigubótum væri staðan önnur. Félagsmálayfirvöld sem ég hef rætt þetta mál við hafa tekið undir að þetta ástand sé óviðunandi og að breyta þurfi lögum um húsaleigubætur til að koma til móts við þessa foreldra þannig að foreldrar sem eru með sameiginlega forsjá standi jafnt að vígi hvað þetta varðar. Ég veit að því hefur verið komið á framfæri við félmrh. eða félmrn. að það þyrfti að gera þessar breytingar. Því spyr ég hæstv. ráðherra: Eru áform um að breyta lögum í þá veru að foreldrar, sem hafa sameiginlegt forræði yfir barni eða börnum sínum sem ekki eru með lögheimili hjá þeim, geti fengið hærri húsaleigubætur í samræmi við fjölda barna þeirra?

Herra forseti. Á vegum félmrn. er starfandi samráðsnefnd um húsaleigubætur sem skipuð er fulltrúum félmrn. og Sambands íslenskra sveitarfélaga. Hlutverk samráðsnefndarinnar er m.a. að fylgjast með framkvæmd laga um húsaleigubætur, nr. 138/1997. Með bréfi Félagsþjónustunnar í Reykjavík, dagsettu 29. desember 2000, var óskað eftir áliti ráðuneytisins og samráðsnefndar um húsaleigubætur á því er varðar skilyrði um lögheimili og hvernig fara skuli með húsaleigubætur fyrir foreldra sem hafa sameiginlega forsjá barna eftir skilnað. Í bréfinu kom fram að Félag ábyrgra feðra sendi Félagsþjónustunni bréf, dagsett 20. október 2000, varðandi afgreiðslu húsaleigubóta til foreldra þar sem barn á ekki lögheimili. Í umræddu bréfi átaldi félagið vinnubrögð starfsmanns Félagsþjónustunnar sem ekki tók til greina umsókn um að greiða húsaleigubætur vegna barns á heimili foreldris þar sem barnið átti ekki lögheimili en dvelur þar samt sem áður jafnlangan tíma og á heimili móður. Enn fremur fór félagið fram á að Félagsþjónustan breytti vinnureglum sínum í þessum efnum og virti samkomulag foreldra um sameiginlega forsjá. Í bréfinu er því haldið fram að þrátt fyrir að foreldrum beri að skrá barn hjá öðru hvoru foreldri hljóti raunveruleg búseta barns hjá báðum foreldrum að skipta máli við úthlutun húsaleigubóta. Í svarbréfi Félagsþjónustunnar í Reykjavík til Félags ábyrgra feðra kom fram að túlkun Félagsþjónustunnar sé sú að skilyrði fyrir greiðslu húsaleigubóta vegna barns væri að það hefði lögheimili hjá umsækjenda og hefur greiðslum verið hagað samkvæmt því. Um mál þetta var fjallað í samráðsnefndinni og í bréfi félmrn., dagsettu 5. apríl 2001, til Félagsþjónustunnar í Reykjavík og Félags ábyrgra feðra kom eftirfarandi fram: 2. mgr. 5. gr. laga um húsaleigubætur, nr. 138/1997, er svohljóðandi: ,,Bætur vegna barna greiðast frá næsta mánuði eftir fæðingu barns eða lögheimilisskráningu og þar til ungmenni nær 18 ára aldri eða flytur.`` Greinin er efnislega samhljóða 3. mgr. 6. gr. eldri laga um húsaleigubætur, nr. 100/1994, og í greinargerð með frumvarpi þeirra laga segir eftirfarandi: ,,Í 3. mgr. er greint frá því tímabili sem bætur greiðast fyrir börn leigjenda. Til þess að hægt sé að taka tillit til barna leigjanda við útreikning og ákvörðun fjárhæða verða þau að eiga lögheimili í leiguíbúðinni.`` Einnig má benda á meðferð barnabóta þegar um sameiginlegt forræði er að ræða. Barnabætur fá þeir sem hafa barn hjá sér og annast framfærslu þess. Skattyfirvöld fylgja þeirri reglu að hafi foreldrar sameiginlegt forræði fær einungis það foreldri barnabæturnar þar sem börnin eiga lögheimili, sjá m.a. umfjöllun um barnabætur á heimasíðu ríkisskattstjóra. Með vísan til 2. mgr. 5. gr. laga um húsaleigubætur, nr. 138/1997, og framanritaðs staðfestir ráðuneytið þá niðurstöðu Félagsþjónustunnar í Reykjavík að skilyrði fyrir greiðslu húsaleigubóta vegna barns er að það hafi skráð lögheimili hjá umsækjanda húsaleigubóta. Sú sérstaka staða þeirra foreldra sem hafa sameiginlegt forræði yfir barni eða börnum sínum og börnin eru ekki með lögheimili hjá þeim, hefur bæði verið rædd í félmrn. og hjá samráðsnefnd um húsaleigubætur. Það sama má segja um foreldri sem hefur umgengnisrétt með barni eða börnum sínum. Hvorki hafa verið teknar ákvarðanir né eru áform um að breyta lögum um húsaleigubætur í þá veru að foreldrar sem hafa sameiginlegt forræði yfir barni eða börnum sínum sem ekki eru með lögheimili hjá þeim, fái bætur í samræmi við fjölda þeirra.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þessi svör. Ég vissi ekki um þetta erindi Félags ábyrgra feðra vegna þessa máls. Aftur á móti hafa foreldrar komið að máli við mig vegna þessa eins og kom fram í máli mínu áðan. Ég heyri að hæstv. ráðherra hyggst ekki breyta lögum um húsaleigubætur til að koma til móts við þá foreldra þar sem börn eiga ekki lögheimili, en þurfa samt að sinna þeim. Komið hefur í ljós að foreldrar hafa ekki getað sinnt foreldrahlutverki sínu vegna bágrar fjárhagsstöðu og vegna þess að þeir fá ekki þessar viðbótarhúsaleigubætur. Þó svo þeir fái ekki barnabætur og þetta samræmist kannski ekki öðrum lögum þá hefði ég talið að hægt væri að koma þarna til móts við þessa foreldra þannig að þeir geti sinnt hlutverki sínu. Ég vonaði að ég mundi heyra það frá hæstv. ráðherra að hann hygðist breyta 5. gr. laga um húsaleigubætur þannig að hægt væri að greiða þessum foreldrum sem sannanlega eru með börnin sín jafnt á við það foreldri sem er með hærri húsaleigubæturnar, eða að hægt væri að greiða þeim meira. Ég efast um að um marga sé að ræða, að mikil útgjöld mundu skapast af þessu. En þetta mundi auðvelda samskipti barna og þess foreldris sem er í þessari stöðu og það er mjög mikilvægt fyrir þau börn sem búa við þær aðstæður að foreldrar þeirra búa ekki saman. Ég mun því hugleiða það að leggja fram frv. um þessar breytingar þannig að hægt verði að koma til móts við þessa foreldra því að ég tel það skyldu velferðarþjónustunnar og velferðarkerfisins að styðja við foreldra þannig að þeir geti sinnt foreldrahlutverki sínu við þessar aðstæður.

Herra forseti. Auðvitað eru vafaatriðin mörg og ástæða til þess að velta vöngum yfir mörgum atriðum í sambandi við húsaleigubætur, þ.e. hvenær eigi að greiða þær og hvenær ekki. Nú nýlega kom t.d. upp umræða í þjóðfélaginu um að verið sé að mismuna námsmönnum sem leigja eitt herbergi og fá ekki húsaleigubætur eða námsmönnum sem búa á stúdentagörðum. Námsmenn hafa að vísu þann möguleika ef þeir ekki komast inn á stúdentagarða að slá sér saman og leigja saman fullkomna íbúð. En það er erfitt að komast fyrir öll nes í þessu efni. Mörg tilvik eru þannig vaxin. Bara svo menn hafi hugmynd um hvaða upphæðir við erum að tala vil ég segja að ef árstekjur viðkomandi eru 1 milljón þá fá þeir 11 þús. kr. í húsaleigubætur á mánuði. Ef þeir eru með eitt barn fá þeir 18 þús., þ.e. viðbót upp á 7 þús. kr. En ef þeir eru með tvö börn eða þrjú fá þeir til viðbótar þessum 11 þús. 9 þús. kr. Ef viðkomandi er með 2,2 millj. í árstekjur fær einstaklingurinn 9 þús. Ef hann er með eitt barn fær hann 7 þús. kr. meira og 9 þús. kr. meira ef hann er með tvö.

Virðulegi forseti. Ég ber fram svohljóðandi spurningar til hæstv. samgrh.: 1. Hvernig verður staðið að uppbyggingu NMT-farsímakerfisins um landið á næstu árum? 2. Hafa verið sett fram markmið um útbreiðslu þess í framtíðinni? Ástæðan fyrir því að ég spyr þessara spurninga er sú að menn reiða sig mjög mikið á þetta kerfi þegar farið er um landið og í öðru lagi er þetta kerfi sem sjómenn nota. Þó að GSM-símakerfið hafi vaxið að útbreiðslu á undanförnum árum, þá breytir það ekki því að víða í landinu eru gloppur og þá er það NMT-kerfið sem gildir fyrir utan það að legið hefur fyrir að GSM-kerfið verður ekki byggt upp þannig að það dekki landið í heild sinni. Þvert á móti er fyrst og fremst gert ráð fyrir því að þetta sé kerfi sem sé til staðar á þéttbýlisstöðum, sumarbústaðasvæðum þar sem fólk leggur gjarnan leið sína um, að einhverju leyti kannski við þjóðveginn þó að það sé fjarri því að sú uppbygging hafi átt sér stað nema þá að litlu leyti. Við þær aðstæður er það auðvitað NMT-kerfið sem gildir. Á ferð um landið tökum við eftir því að NMT-kerfið er það eina sem dugir. Sums staðar eru hins vegar gloppur í kerfinu og á ýmsum stöðum eru menn nánast fjarskiptalausir. Þess vegna er áríðandi að átta sig á því hvernig hægt sé að bæta úr þessu. Þetta er í grundvallaratriðum sú hugsun sem bjó að baki þessum tveimur spurningum mínum um hvernig staðið verður að slíkri uppbyggingu, hvort menn hafi hugsað sér að halda áfram þessu kerfi, ef ekki hvort eitthvað annað komi í staðinn. Og í öðru lagi hvernig verði hægt að tryggja það að þetta farsímakerfi nái yfir það landsvæði sem menn eru almennt að ferðast um, t.d. í fjarðarbotnum sums staðar á Vestfjörðum, bæði í Austur-Barðastrandarsýslu og reyndar stundum í Ísafjarðardjúpi, þar er NMT-kerfið dálítið veikt. Þess vegna er mjög mikilvægt að bæta úr þar sem svo háttar til.

Herra forseti. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson spyr um NMT-farsímakerfið og fyrsta spurningin er: ,,Hvernig verður staðið að uppbyggingu NMT-farsímakerfisins um landið á næstu árum?`` Svar mitt er svohljóðandi: Landssími Íslands hf. hefur eitt fjarskiptafyrirtækja leyfi til þess að starfrækja farsímaþjónustu á 450 MHz tíðnisviðinu. Leyfið var veitt af samgrh. og staðfest við breytingar á Póst- og símamálastofnun í Póst og síma hf. í lok ársins 1996. Leyfið var án skilyrða. Eftir að Póst- og fjarskiptastofnun tók til starfa var hafist handa við að endursemja leyfi Landssíma Íslands hf. með sundurliðaðri ákvæðum en áður var að finna í leyfinu og var nýtt leyfi gefið út í lok júlímánaðar árið 1998. Þar er ákvæði um að þjónustusvæði NMT-farsíma skuli vera a.m.k. eins og það er við útgáfu leyfisins en einnig segir frá því hvernig staðið skuli að málum ef Landssími Íslands hf. óskar eftir því að draga úr þjónustu eða leggja hana niður. Leyfisbréf Landssíma Íslands hf. var endurnýjað 5. júní 2001 og er þar skerpt á ákvæðum um lokun þjónustu. Í fyrsta lagi skal tilkynna Póst- og fjarskiptastofnun með tveggja ára fyrirvara um ósk um lokun en þó má ekki leggja fram slíka beiðni fyrr en 1. janúar 2004. Póst- og fjarskiptastofnun getur frestað lokun um tvö ár til viðbótar við fyrrnefndan tveggja ára uppsagnarfrest, enda standi notendum ekki til boða annar kostur á farsímaþjónustu í 450 MHz tíðnisviðinu. Enn sem komið er hefur Póst- og fjarskiptastofnun ekki borist ósk frá Landssímanum um að veita heimild til þess að draga úr þjónustu eða loka henni. Ekki er hægt að áætla með neinni nákvæmni hversu stór hluti af landinu fellur undir þjónustusvæði NMT-450. Landssími Íslands sýnir á vefsíðu sinni útbreiðslumynd NMT-þjónustu og sjást þar nokkur svæði sem NMT nær ekki til. NMT-þjónustan nær hins vegar út á haf og þjónar vel skipum á nærmiðum með fáum undantekningum. Á því tíðnisviði sem hér um ræðir er útbreiðsla á radíóbylgju í sem næst beinni línu og í íslensku landslagi er óhjákvæmilegt að göt séu í þjónustusvæðinu á mörgum stöðum umfram þau svæði sem sýnd eru á kortinu. Fjöldi notenda í NMT-þjónustunni hefur verið milli 25--30 þúsund undanfarandi ár sem er býsna há tala. Samkvæmt upplýsingum frá Landssíma Íslands voru notendur 26.604 í lok þriðja ársfjórðungs 2001 og hafði fækkað nokkuð frá því sem mest var. Ég vil, herra forseti, undirstrika að ég tel að sjálfsögðu að þetta sé afskaplega mikilvæg þjónusta og það þurfi að líta til þess hvað kæmi í staðinn ef breytingar yrðu. Í annan stað er spurt: ,,Hafa verið sett fram markmið um útbreiðslu þess í framtíðinni?`` Svar mitt er að talsverðar umræður eru í gangi erlendis og hér innan lands um framtíð NMT-450 farsíma sem notar hliðræna tækni öfugt við GSM sem byggir á stafrænum aðferðum sem gerir erfiðara að hlera símtöl og svindla á kerfinu. Líklegast er það einungis spurning um það hvenær NMT verður lagt niður í þeim fáu löndum sem enn reka NMT-þjónustu. Í Noregi hefur eitt fyrirtæki leyfi til að reka NMT-þjónustu. Leyfi þess rennur út í árslok 2003 og það hefur sótt um framlengingu í allt að tvö ár. Norska póst- og fjarskiptastofnunin hefur lýst því yfir að umræddu tíðnisviði verði úthlutað í bútum og opnað nýjum notendum einhvern tíma á tímabilinu 2004--2005. Hugmyndir hafa komið upp t.d. í Svíþjóð um að hanna GSM-450 farsímakerfi og annars staðar hefur verið rætt um að TETRA-farsímakerfi gæti komið að einhverju leyti í stað NMT-450. Innan Alþjóðafjarskiptasambandsins hafa komið fram hugmyndir um að leggja 450 MHz tíðnisvið undir 3. kynslóð farsíma. Engar ákvarðanir liggja fyrir í þessum málum. Framleiðsla á farsímum fyrir NMT hefur dregist mikið saman. Ljóst má vera að þar eð notendur NMT-farsíma eru aðeins rúmlega 25 þús. getur ekki verið fjárhagslega hagkvæmt að halda áfram uppbyggingu netsins að mati þeirra sem best þekkja. Póst- og fjarskiptastofnun sér ekki grundvöll til að gera slíka kröfu til Landssíma Íslands hf. nema opinbert framlag standi til boða. Einnig ber að hafa í huga að á mörgum þeim stöðum sem eru utan þjónustusvæðis er engin aðstaða fyrir hendi til þess að reka radíóstöðvar auk þess sem mjög dýrt getur verið að koma slíkum stöðvum í samband við miðstöð kerfisins. Efasemdir eru uppi um að frekari uppbygging NMT-450 netsins sé líkleg nema aðstæður breytist verulega frá því sem nú er. Þessar upplýsingar eru vissulega slæmar í raun og veru fyrir notendur NMT-kerfisins og ég mun á næstunni láta Póst- og fjarskiptastofnun fara rækilega yfir það hvernig við getum tryggt þessa þjónustu til frambúðar og hvaða leiðir við getum farið því að ljóst er að mjög er treyst á NMT-kerfið og þess vegna þarf að finna lausnir sem koma í staðinn fyrir það ef það gengur sér til húðar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir afar greinargóð svör sem eru fyllilega svör við þeim spurningum sem fyrir hann voru lagðar. Ég held að það sem skiptir mestu máli úr svörum hæstv. ráðherra séu þær upplýsingar að ekki sé þess að vænta að breytingar verði hér á landi á allra næstu árum. Fyrir liggur að ætlunin er að reka þetta kerfi núna um fyrirsjáanlega framtíð og greinilegt að ekki eru uppi áform um annað hjá Landssíma Íslands og ljóst að þó svo væri, þá eru ýmsir möguleikar á því að framlengja þann tíma sem rekstrinum yrði haldið áfram. Það kom hins vegar greinilega fram hjá hæstv. ráðherra að þetta mál er í ákveðinni deiglu vegna þess að tæknibreytingar hafa gert það að verkum að eftirspurnin eftir þessari þjónustu hefur minnkað og grundvöllurinn þar af leiðandi versnað fyrir þessa tilteknu þjónustu. Ég held hins vegar að það sé alveg hárrétt sem hæstv. ráðherra segir að þetta kerfi er mjög mikilvægt og ég held að fáum sé það jafn vel ljóst og þingmönnum af landsbyggðinni sem aka um vegina og þurfa oft að grípa til þessa símakerfis og vita hversu mikilvægt tæki þetta er. Ég vil líka í þessu sambandi sérstaklega árétta og leggja mjög mikla áherslu á að menn mega auðvitað ekki gleyma því í þessu sambandi að NMT-kerfið er grundvallarfjarskiptakerfi fyrir báta og skip í kringum landið og þó að menn séu ánægðir með GSM-símasambandið á landi, þá liggur fyrir að ekki er slíku til að dreifa úti á sjó. Þess vegna verða menn að skoða það mál mjög vel í því ljósi, mikilvægi þess fyrir okkur Íslendinga. Við erum auðvitað háðari þessu kerfi en flestar aðrar þjóðir vegna legu landsins, vegna dreifbýlisins og vegna stöðu sjávarútvegsins. Ég fagna þess vegna sérstaklega yfirlýsingu hæstv. ráðherra um að ofan í þessi mál verði rækilega farið með það fyrir augum að tryggja til frambúðar þá þjónustu sem NMT-kerfið hefur veitt okkur.

Herra forseti. Ein allra stærsta ákvörðun í skipulagsmálum Reykjavíkur og höfuðborgarsvæðisins á næstu árum er lagning Sundabrautar en hún á að tengja núverandi byggð vestan Elliðaáa við framtíðarbyggð í Geldinganesi og við Vesturlandsveg. Þar með þarf hún að liggja yfir Kleppsvík og er þar vegna áætlaðs umferðarálags gert ráð fyrir fjórum akreinum til að byrja með en gæti síðar þurft að breikka í sex akreinar. Við gerð svæðisskipulags fyrir höfuðborgarsvæðið og aðalskipulags Reykjavíkur 2001--2014 á síðasta ári breyttust skipulagsforsendur á leið Sundabrautar verulega þar sem nú er gert ráð fyrir blandaðri byggð með um 3.200 íbúum á svæði Áburðarverksmiðjunnar í Gufunesi. Þar hefur verið hafnar- og iðnaðarsvæði. Einnig hafa áætlanir um uppbyggingu í Álfsnesi frestast og eru nú áætlaðar í lok skipulagstímabilsins. Í þeirri vinnu sem fram hefur farið hefur einkum verið litið til fimm valkosta en þeir eru hábrú yfir víkina, botngöng, tvær útfærslur af lágbrú og loks jarðgöng. Stýrihópur um verkið hefur einsett sér að leggja fram eina útfærslu á lagningu brautarinnar yfir Kleppsvík sem aðaltillögu í matsskýrslu og gæti þar orðið um að ræða annaðhvort hábrú eða lágbrú. Í tillögu að endurskoðuðu aðalskipulagi er gert ráð fyrir að reist verði hábrú yfir Kleppsvík en stofnkostnaður er þar mun hærri en ef tillaga yrði gerð um lágbrú sem Vegagerðin hefur einkum horft til. Hábrú og lágbrú eru verkfræðileg heiti, okkur flestum ekki svo töm en lýsa því hvernig brýr eru hannaðar og hvort brýr hefja sig á loft eða liggja í plani. Af því ræðst að sjálfsögðu hversu sýnilegar þær verða í umhverfi sínu. Miklu varðar að vel takist til þegar ákvörðun er tekin í svo mikilvægu skipulagsmáli í höfuðborginni og að skipulagsyfirvöld borgarinnar eigi sem mesta samleið með samgönguyfirvöldum. Því vil ég spyrja hæstv. samgrh. eftirfarandi spurninga: 1. Hvað líður ákvörðun um legu og lagningu Sundabrautar sem á að tengja núverandi byggð vestan Elliðaáa við framtíðarbyggð í Geldinganesi og síðan tengjast Vesturlandsvegi? 2. Er samkomulag í sjónmáli milli samgönguyfirvalda og borgaryfirvalda um þessar framkvæmdir? 3. Hvað er áætlað að framkvæmdirnar kosti miðað við þær tillögur Vegagerðarinnar sem fyrir liggja?

Herra forseti. Rétt er að gera nokkra grein fyrir sögu þessa máls vegna fyrirspurnar hv. þm. Árið 1984 voru uppi hugmyndir um hliðarveg við Vesturlandsveginn sem lægi upp Korpúlfsstaðaland og yfir Leirvog. Það ár kom Sundabraut fyrst inn í aðalskipulag Reykjavíkur. Vegurinn var teiknaður milli Kleppsspítala og Miklagarðs eins og svokölluð leið I var teiknuð síðar. Veturinn 1994--1995 var Sundabraut tekin í tölu þjóðvega á Alþingi sem þjóðvegur nr. 450. Í vegáætlun 1995--1998 var ákveðin fjárveiting upp á 2 millj. kr. til undirbúnings á árinu 1996. Við endurskoðun vegáætlunar fyrir árin 1997--1998 var 10 millj. kr. fjárveiting til Sundabrautar hvort ár. Haustið 1995 var myndaður vinnuhópur Vegagerðarinnar og borgarverkfræðings í Reykjavík til þess að annast undirbúning verksins. Að lokinni skilgreiningu verkefnisins var ákveðið að ráða verkfræðistofu til að gera þær for\-athug\-anir sem næstar voru á dagskrá. Næstu mánuðir fóru í gagnasöfnun, áætlunargerð og skipulagningu verkefnisins. Skilgreindir voru þeir kostir sem til greina kæmu varðandi legu og fyrirkomulag. Jafnframt var hafin vinna á sviði jarðtækni, umferðartækni og umhverfismála, þar á meðal líffræði og straummælinga. Þessi vinna var að mestu á hendi aðalráðgjafa en heyrði að hluta beint undir verkefnisstjóra. Í október 1997 var gefin út áfangaskýrsla, Þverun Kleppsvíkur. Skýrslan var kynnt á fundi með þingmönnum Reykjavíkur og borgarstjórn og endar á þessum orðum: ,,Tillaga aðalráðgjafa er sú að fækka valkostum niður í tvo grunnvalkosti, þ.e. lágbrú á leið III og hábrú á leið I.`` Farið var að þessari tillögu og þessir tveir valkostir skoðaðir betur. Í nóvember 1998 var gefin út áfangaskýrsla 2, tillögur vinnuhóps. Í útdrætti skýrslunnar kemur fram að að öllu samanlögðu leggur vinnuhópurinn það til að leið III verði farin, þ.e. innri leið. Áfangaskýrsla 2 fór til umfjöllunar í nefndum og ráðum Reykjavíkurborgar. Skoðaðir voru nokkrir viðbótarmöguleikar, m.a. jarðgöng frá Gufunesi að Kringlumýrarbraut. Einnig var kannað hvað þriggja hæða gatnamót Sæbrautar og Sundabrautar gætu kostað en þá var umferðin suður Sæbraut tekin í jarðgöng í sveig undir Skeiðarvog og Kleppsmýrarvegur tengdur Sundabraut. Þar með voru allir umferðarstraumar í fríu flæði. Kostnaðarmunurinn á leið I og III var alltaf um 3 milljarðar kr. Mjög erfitt var að fá fram markverðan mun á umferð um leið I og leið III með þeim umferðarspálíkönum sem notuð voru sem er mjög merkileg niðurstaða út af fyrir sig. Ákveðið var með samkomulagi milli mín og borgarstjórans í Reykjavík veturinn 1999--2000 að halda verkefninu áfram og undirbúa greinargerð um mat á umhverfisáhrifum. Í greinargerðinni skyldi gera grein fyrir helstu áhrifum hvors kosts fyrir sig en ekki var ætlunin að leggja hana fram fyrr en annar hvor kosturinn yrði valinn. Greinargerð þessi var unnin eins langt og hægt var án þess að ákveðinn kostur væri valinn og þeirri vinnu var lokið um áramótin 2000--2001. Árið 1999 hófu sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu vinnu við sameiginlegt svæðisskipulag. Lokavinna við svæðisskipulagið stendur nú yfir. Talsverðar breytingar hafa orðið í forsendum Sundabrautar. Helsta breytingin er að uppbygging Álfsness er ekki fyrirhuguð fyrr en eftir 2024 en var áður fyrirhuguð eftir 2010. Niðurstöður ýmissa athugana vegna Sundabrautar hafa verið gefnar út í sérstökum skýrslum. Í skrá aftast í áfangaskýrslu 2 eru taldar upp 35 skýrslur sem unnar hafa verið fyrir verkefnisstjórnina þannig að af mörgu er að taka. Umfjöllun um legu Sundabrautar hefur að verulegu leyti legið niðri frá því að matsáætlun var gerð í febrúar 2001. Ástæðan er fyrst og fremst vinna við svæðisskipulag höfuðborgarsvæðisins og endurskoðun á umferðarlíkani svæðisins sem fór fram samhliða því. Undirbúningur að greinargerð um mat á umhverfisáhrifum hefur þó verið í gangi enda verður gerð grein fyrir fleiri möguleikum í þeirri greinargerð. Nú liggur endurskoðað umferðarlíkan fyrir og vinna við svæðisskipulagstillöguna er á lokastigi. Ætlunin er að vinnuhópur Vegagerðarinnar og Reykjavíkurborgar láti fara fram arðsemismat á þeim kostum sem helst hafa komið til greina á forsendum svæðisskipulagstillögunnar en þær forsendur eru talsvert öðruvísi en aðalskipulagið gerði ráð fyrir áður. Ein helsta breytingin er að uppbygging í Álfsnesi er ekki fyrirhuguð fyrr en eftir 2024 eins og fyrr kom fram. Í öðru lagi er spurt: ,,Er samkomulag í sjónmáli milli samgönguyfirvalda og borgaryfirvalda um þessar framkvæmdir?`` Svar: Borgaryfirvöld hafa frekar horft til svokallaðrar leiðar I, þ.e. ytri leiðarinnar yfir Kleppsvík, en Vegagerðin leiðar III sem er innri leiðin. Verulegur kostnaðarmunur er á þessum leiðum eins og áður sagði og þó er ekki hægt að sjá nema ákaflega lítinn mun á umferðarflæði milli þessara tveggja leiða. Vegagerðin hefur sem sagt lagt áherslu á innri leiðina. Í þriðja lagi er spurt: ,,Hvað er áætlað að framkvæmdirnar kosti?`` Svarið er: Kostnaður við 1. áfanga leiðar I, þ.e. Sæbraut við Kleppsvík að Hallsvegi, er áætlaður á bilinu 10--13,5 milljarðar kr. en áfangi 1 7--8,5 milljarðar á leið III. Kostnaðurinn við síðari áfangann, þ.e. frá Hallsvegi að Vesturlandsvegi, er áætlaður 7 milljarðar kr. Þessi kostnaður miðast við fjögurra akreina vegi þannig að hér er um mjög mismunandi kostnað að ræða sem er óhjákvæmilegt að taka tillit til að mínu mati þegar valin verður sú leið sem þarna á að byggja upp.

Herra forseti. Bæði meiri og minni hluti borgarstjórnar í Reykjavík hefur verið sammála um að fara skuli leið I yfir eða undir Sundabrautina að Kleppi eða yfir Kleppsvíkina, þ.e. móts við Klepp. Ég heyri að hæstv. ráðherra er á þeirri skoðun að fara eigi leið III en eins og komið hefur fram í þeim skýrslum sem hafa verið gerðar um þessi mál bæði ógnar sú leið umferðaröryggi, þ.e. að allri umferð sé beint úr Grafarvogi inn Miklubrautina, auk þess sem það mun hafa áhrif á Elliðaárnar sem laxveiðiá og þá náttúruperlu sem hún er. Það er mjög mikilvægt að fá þessa tengingu yfir Kleppsvíkina sem fyrst og það dugar að fá hana frá Hallsvegi eins og umferðarspár eru í dag. Þó að þetta sé dýrari leið, leið I, erum við að fjárfesta til framtíðar og það er mikilvægt að við horfum til þeirra þátta. Verðmunur milli leiðar I og leiðar III er ekki það stór. Ég legg mikla áherslu á, herra forseti, að menn líti til þess og ég veit að bæði borgaryfirvöld í Reykjavík og sömuleiðis minni hlutinn eru mjög fylgjandi því að leið I verði farin.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. hans vönduðu svör. Ábendingar sem komu frá hv. síðasta ræðumanni eru alveg réttar, borgaryfirvöld hafa frekar horft á leið I án þess þó að komin sé niðurstaða í því máli. Rétt er að halda því til haga. Eins og komið hefur fram í máli mínu er um eina stærstu ákvörðun í skipulags- og samgöngumálum höfuðborgarinnar að ræða. Sundabraut á að liggja yfir Kleppsvík, um Gufunes og yfir Eiðsvík á Geldinganes, þaðan um Leiruvog og Álfsnes og að lokum yfir í Kollafjörð. Í fróðlegri grein eftir Árna Hjartarson jarðfræðing fyrir á að giska tveimur árum kemur fram að óskaleið jarðfræðinga séu 4 km jarðgöng frá Kirkjusandi og yfir í Gufunes en hagkvæmni þeirra fari þó eftir gerð jarðlaga, og svara þurfi mörgum jarðfræðilegum spurningum áður en kostnaðaráætlun er gerð. Í núverandi kostnaðaráætlun telja menn að hábrú muni kosta rúma 16 milljarða kr., þ.e. heildarkostnaður, og lágbrú með landmótun rúma 13 milljarða. Stofnkostnaður getur því legið á bilinu 13--20 milljarðar þegar á allt er litið. Þegar teknar eru ákvarðanir af þessari stærðargráðu blasir ekki við að ávallt sé æskilegt að velja ódýrasta kostinn þótt það hljóti auðvitað að hafa áhrif að verulegu leyti. Taka þarf tillit til afar margra þátta þegar þessi ákvörðun er tekin og í þessu tilviki gætu ódýrari kostirnir verið fýsilegir, og lágar brýr og landmótun á þessu svæði ekki orðið eins yfirþyrmandi í umhverfinu eins og hábrú svo dæmi sé tekið. Jarðgöng og botngöng eru verulega erfiðari í framkvæmd og jafnframt mun dýrari kostir. En höfuðborgin á að sjálfsögðu skilið að besti kosturinn sé valinn hver sem kostnaðurinn er. Þetta er stórmál sem heldur lítið hefur farið fyrir í umræðunni og það er nauðsynlegt að þingmönnum sé gert kleift að kynna sér málið, svo og að taka afstöðu til þess enda eru miklir hagsmunir í húfi, bæði fyrir Reykvíkinga og þorra annarra landsmanna.

Herra forseti. Ég þakka fyrir þau viðbrögð sem urðu við þessu svari mínu við fyrirspurn hv. þm. en vegna þess sem kom fram hjá hv. þm. Ástu Ragnheiði Jóhannesdóttur, 15. þm. Reykv., vil ég bara undirstrika að það er rangt mat hjá henni að ég hafi komist að niðurstöðu um val á leið. Ég tel að það sé ekki tímabært. Ég fór mjög vandlega og rækilega yfir þá kosti sem þarna er um að ræða og að sjálfsögðu þarf að taka ákvörðun á grundvelli umhverfismatsins og þeirrar skipulags- og tæknivinnu sem er nú unnið að og er algerlega nauðsynlegt. Eins og fram kom hjá hv. þm. Katrínu Fjeldsted er stórmál fyrir höfuðborgarsvæðið hvernig til tekst með að tengja Sundabraut, hvernig tekst til að fara þarna um umhverfið því að þarna er ein af náttúruperlunum á svæðinu, Elliðaárnar, og að sjálfsögðu þarf að taka tillit til þess þannig að ég hef ekki bundið mig, hvorki í eitt né neitt. Hins vegar er það auðvitað afar æskilegt fyrir blessaðan ríkissjóðinn okkar, og þar með Vegasjóð, að ekki sé valin dýrasta leiðin bara vegna þess að hún er dýrust og flottust. Við þurfum, Íslendingar, að meta leiðirnar kalt og ákveðið og horfa til þess að við þurfum að skipuleggja höfuðborgarsvæðið þannig að sem best sé til lengri tíma. Þess vegna er unnið að þessu á vegum Vegagerðarinnar. Vegagerðin hefur teflt fram þessum ódýrari kosti til skoðunar og það er ekkert óeðlilegt. Það er af mörgu að taka í uppbyggingu vegakerfisins um allt land, bæði hér í þéttbýlinu og annars staðar, þannig að það þarf að nýta fjármuni vel. En við skulum sjá hvað setur, hvað kemur út úr allri þessari undirbúnings- og rannsóknarvinnu og taka ákvarðanir þegar niðurstöður liggja fyrir.

Herra forseti. Ég hef leyft mér að leggja spurningar fyrir hæstv. samgrh. vegna umræðna sem orðið hafa á Grænlandi og skýrslu sem þar hefur nýlega komið út þar sem sá möguleiki er til skoðunar ásamt með fleiri kostum að gera Keflavíkurflugvöll að eins konar skiptistöð fyrir millilandaflug til og frá Grænlandi. Hér er ekki um nýjar hugmyndir að ræða. Mig rekur minni til þess að a.m.k. tvisvar sinnum áður sl. 10--15 ár hafi þessi sama hugmynd verið á kreiki. Þegar Flugmálastjórn Íslands aðstoðaði Grænlendinga við úttekt á flugmálum í kringum 1990 var sama hugmynd á ferðinni og aftur nokkrum árum síðar þegar Grænlendingar undurbjuggu allmikla framkvæmdaáætlun í flugmálum og uppbyggingu flugvalla á vesturströnd Grænlands. Ástæðan er einfaldlega sú að landfræðilegar aðstæður á Grænlandi eru erfiðar og þar er aðeins um að ræða einn góðan alþjóðlegan millilandaflugvöll, flugvöllinn í Syðri-Straumsfirði eða Kangerlussuaq eins og bærinn mun heita á máli þarlendra. Þar er hins vegar engin byggð og sá flugvöllur er því nánast eingöngu rekinn til þess að safna saman flugi frá þéttbýlisstöðum Grænlands og umskipa því yfir í flugvélar til að fljúga til Kaupmannahafnar. Þar af leiðandi er mjög margt sem bendir til þess að hagstæður kostur gæti verið fyrir Grænlendinga að ná samstarfi við Íslendinga um að Keflavíkurflugvöllur yrði skiptistöð og að reglubundið áætlunarflug væri þaðan til nokkurra fjölmennustu svæða Grænlands, þá einkum og sér í lagi til höfuðborgarinnar Nuuk, til Suður-Grænlands eða Narsarsuaq og mögulega til Diskósvæðisins eða Ilulissat. Það þarf ekki blöðum um það að fletta, herra forseti, að um stórt sameiginlegt vestnorrænt hagsmunamál gæti orðið að ræða ef samstarf á þessum nótum gæti tekist, og það væri tvímælalaust rétt og skynsamlegt af hálfu Íslendinga að leggja þar nokkuð af mörkum. Það mundi gagnast bæði okkar ferðaþjónustu sem og Grænlendinga, bæta samgöngur almennt á þessu svæði og opna þar heilmikla möguleika báðum aðilum til hagsbóta ef þarna gæti tekist vel til. Gjarnan mætti líta til þeirra möguleika sem felast í að tengja flug til og frá Færeyjum einnig saman í þessu samhengi, hvort sem það yrði gert með því að færa allt vestnorrænt flug til Keflavíkurflugvallar og tengja það þar eða með öðrum hætti nýta möguleika Reykjavíkurflugvallar eða jafnvel Akureyrar- eða Egilsstaðaflugvalla í þessu sambandi. Ég hef því leyft mér að spyrja hæstv. samgrh.: 1. Hefur ráðherra boðið eða hyggst hann bjóða grænlenskum samgönguyfirvöldum til viðræðna um samstarf í flugmálum í framhaldi af hugmyndum um að gera Keflavíkurflugvöll að skiptistöð fyrir millilandaflug til og frá Grænlandi? 2. Hvaða möguleika sér ráðherra á því að auka vægi Íslands sem tengipunkts samgangna á Norðvestur-Atlantshafssvæðinu og notkun flugvalla eins og á Akureyri, Egilsstöðum og í Keflavík í því sambandi?

Herra forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon spyr tveggja spurninga: Fyrst spyr hann: Hefur ráðherra boðið eða hyggst hann bjóða grænlenskum samgönguyfirvöldum til viðræðna um samstarf í flugmálum í framhaldi af hugmyndum um að gera Keflavíkurflugvöll að skiptistöð fyrir millilandaflug til og frá Grænlandi? Svar mitt er þetta: Að undanförnu hefur samgrn. tekið þátt í viðræðum við grænlensk yfirvöld um samstarf í flugmálum og m.a. um að gera Keflavíkurflugvöll að skiptistöð fyrir millilandaflug til og frá Grænlandi. Í september sl. átti ég ásamt embættismönnum ráðuneytisins og ferðamálastjóra fund í Nuuk með ráðherra ferðamála og samgönguráðherra Grænlands um þessi mál. Þetta mál var einnig rætt við samgönguráðherra Grænlands þegar hann var í heimsókn á Íslandi í febrúarmánuði sl. Ákvörðun um þessi mál liggur hjá grænlenskum yfirvöldum og hafa þau boðið til ráðstefnu á morgun --- það hittist nú svo vel á --- þar sem þessi mál verða til umræðu og verður ráðuneytisstjóri samgrn. mættur þar ásamt fulltrúum íslenskra flugfélaga. Í annan stað er spurt: Hvaða möguleika sér ráðherra á því að auka vægi Íslands sem tengipunkts samgangna á Norðvestur-Atlantshafssvæðinu og notkun flugvalla eins og á Akureyri, Egilsstöðum og í Keflavík í því sambandi? Svar mitt er þetta: Á fyrri hluta síðasta árs komu fulltrúar frá samgönguráðuneyti Grænlands og frá Grænlandsflugi til viðræðna um að nota Akureyrarflugvöll sem tengipunkt í flugi milli Danmerkur og Grænlands. Bæði fulltrúar samgrn. og bæjaryfirvöld á Akureyri héldu fundi með þeim. Á fyrrnefndum fundi í Nuuk var þetta mál einnig rætt mjög ítarlega og í framhaldi af þeim fundi var málið sent til Grænlandsflugs sem hefur það til skoðunar og meðferðar af sinni hálfu. Ég vil af þessu tilefni undirstrika sérstaklega að ég tel að við eigum að leita allra leiða til samstarfs við nágranna okkar Grænlendinga um samgöngumál og þá ekki síst flugið og leita leiða til þess að nýta íslensku flugvellina í því augnamiði að auka umferð hér um og bæta samgöngur til Grænlands héðan um Ísland. Ég tel að þetta skipti afar miklu máli fyrir okkur og sé liður í því að efla ferðaþjónustuna og ekki síst að efla samskiptin milli þessara landa og auðvelda flutninga til og frá Grænlandi með flugi. Ég hef því lagt mjög ríka áherslu á gott samstarf við Grænlendinga í starfi mínu og svo verður áfram. Rétt er að minna á að við höfum átt í samstarfi við Grænlendinga í þeim tilgangi að bæta flugvallaraðstöðu við bæinn Ittoqqortoormiit þar sem Íslendingar hafa verið að sinna ferðaþjónustu, byggt upp ágæta þjónustu sem hefur verið gerð út frá Akureyri. Þar voru tilteknir fjármunir teknir frá til þess að koma að því máli á sínum tíma. Það er hins vegar í höndum Grænlendinga. En vonandi tekst okkur í góðu samstarfi við yfirvöld á Grænlandi að byggja upp og efla þessar flugsamgöngur. Það er bæði í þágu Íslendinga og Grænlendinga.

Herra forseti. Ég fagna því að þessu máli skuli vera hreyft af hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni og er ánægður með það að af hálfu hæstv. samgrh. og hans manna sé verið að vinna að því að ná samkomulagi við Grænlendinga um miðstöð tengiflugs á Íslandi. Það er að sjálfsögðu hagur allra, beggja þessara landa, að sem nánast samráð verði haft í ferðamálum og samgöngumálum þjóðanna, þ.e. eins og kostur er. Herra forseti. Ég velti því fyrir mér hversu langt þetta sé komið og hvort samráð hafi þegar verið haft við utanrrn. og flugmálayfirvöld í Keflavík og hvort einhverjar hugmyndir séu um að bjóða Grænlendingum aðstoð og aðstöðu sem þeir þurfa á að halda ef af þessu verður.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir svörin. Ég vil lýsa ánægju minni með þau í öllum aðalatriðum. Það er mjög gott að þessi mál skuli vera komin á rekspöl og vonandi sjá Grænlendingar sér hag í því að ganga þarna til samstarfs við okkur. Ég vil hiklaust hvetja hæstv. samgrh. til að vera ófeiminn við að bjóða fram af hálfu Íslands verulegan stuðning ef það má verða til þess að smyrja hjólin og koma þessu samstarfi á. Ég tel alveg sjálfgefið við þessar aðstæður að við byðum mjög hagstæð samskipti hvað varðar t.d. lendingargjöld og jafnvel framlög til sameiginlegrar markaðssetningar ferðaþjónustunnar á Vestur-Norðurlöndum ef takast mætti að koma þessum skipulagsbreytingum við báðum þjóðunum til hagsbóta. Mér er kunnugt um það að grænlenska heimastjórnin t.d. hefur tekið frá mikla fjármuni á þeirra mælikvarða til þess að styrkja áætlunarleiðina Narsarsuaq--Akureyri--Kaupmannahöfn ef af því samstarfi verður. Og ef þeir geta lagt jafnmikið af mörkum og þeir hyggjast gera í þessu sambandi ætti ekki að standa á okkur. Ég er ekki í nokkrum vafa um að þetta gæti verið verulega álitlegur kostur hvað varðar framtíðarmarkaðssetningu Vestur-Norðurlanda sem markaðar á sviði ferðaþjónustu. Þar erum við með sameiginlegu ferðakaupstefnuna og fleiri hluti í gangi. Ég minni reyndar á Færeyjar. Hæstv. ráðherra kom ekki inn á það. En það hefði ótvíræða kosti ef hægt væri að bæta samgöngurnar við Færeyjar einnig og tengja þær eftir atvikum með einhverjum hætti inn í þetta. Ég sé þrátt fyrir allt ekki vænlegri kost en þann að reyna að gera Keflavík að þessari skiptistöð og þessari tengistöð flugsamgangna í norðvestanverðu Atlantshafi. Það hefði mikla kosti. Það kann að valda flugrekendunum einhverjum erfiðleikum, Flugfélagi Íslands, Atlantsflugi eða hverjum sem það nú er. En þetta þyrfti að kanna og ræða við flugrekendurna. Ég vona í öllum bænum að samgrh. sé ekki feiminn við að leita eftir fjárstuðningi hér á Alþingi ef það má verða til þess að liðka fyrir þessu.

Herra forseti. Ég vil þakka fyrir þær undirtektir sem svar mitt hefur fengið í þessari umræðu. Það er alveg ljóst sem fram kom hjá hv. fyrirspyrjanda að þetta eru sameiginlegir hagsmunir okkar og við eigum að leita þeirra leiða sem við höfum til þess að bæta flugsamgöngur milli Grænlands og Íslands. Við eigum í samstarfi við Grænlendinga undir sérstökum samningi sem SAMIG er nefndur. Á vegum SAMIG er staðið að ýmiss konar styrkveitingum til þess að efla þessi samskipti. Ég er alveg sammála því sem kom fram hjá hv. þm. að við þurfum að reyna að efla þau því það er í þágu beggja landanna. Hv. þm. Kristján Pálsson spurði hvort um þetta hefði verið rætt við forsvarsmenn Keflavíkurflugvallar. Þetta mál er ekki komið á þann rekspöl. Ég tel að eftir fundinn sem er í Grænlandi núna verði að stíga næstu skrefin í þessu máli. Við þurfum að fara yfir það þegar niðurstöður þess fundar liggja fyrir og það verður gert. Það er mikill vilji af hálfu ríkisstjórnarinnar til þess að eiga gott samstarf við Grænlendinga og þegar og ef til þess þarf að koma verður að sjálfsögðu leitað eftir þeim fjármunum sem við teljum þurfa til þess að geta komið til móts við það verkefni sem okkur er til hagsbóta.