Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Borist hefur bréf frá 12. þm. Suðvest., Birgittu Jónsdóttur, um að hún geti ekki sótt þingfundi á næstunni. Eins og tilkynnt var á vef Alþingis tók því sæti á Alþingi föstudaginn 16. október síðastliðinn 1. varamaður á lista Pírata í kjördæminu, Björn Leví Gunnarsson. Björn Leví Gunnarsson hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa. Borist hafa bréf frá Willum Þór Þórssyni, 5. þm. Suðvest., Oddnýju G. Harðardóttur, 6. þm. Suðurk., og Páli Jóhanni Pálssyni, 5. þm. Suðurk., um að þau geti ekki sinnt þingmennsku á næstunni. Í dag taka því sæti á Alþingi sem varamenn fyrir þau Sigurjón Kjærnested, 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Suðvest., Björgvin G. Sigurðsson, 1. varamaður á lista Samfylkingarinnar í Suðurk., og Fjóla Hrund Björnsdóttir, 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Suðurk. Þau hafa öll áður tekið sæti á Alþingi og eru boðin velkomin til starfa á ný. Borist hafa bréf frá 10. þm. Norðaust., Brynhildi Pétursdóttur, og 7. þm. Suðurk., Ásmundi Friðrikssyni, um að þau geti ekki sinnt þingstörfum á næstunni. Í dag taka því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Bjartrar framtíðar í Norðaust., Preben Jón Pétursson, og 3. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í Suðurk., Sandra Dís Hafþórsdóttir. 1. og 2. varamaður á lista í kjördæminu hafa boðað forföll. Kjörbréf Prebens Jóns Péturssonar og Söndru Dísar Hafþórsdóttur hafa þegar verið rannsökuð og samþykkt, en þau hafa ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Preben Jón Pétursson og Sandra Dís Hafþórsdóttir hafa undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og eru boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Með bréfi, dagsettu 13. október sl., hefur forseti óskað eftir því, samanber ákvæði 8. töluliðar 1. mgr. 13. gr. þingskapa, við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um fjármálastjórn Landbúnaðarháskóla Íslands.

Borist hafa tvö bréf frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skrifleg svör við fyrirspurn á þskj. 125, um stóriðju og orkuverð, frá Vigdísi Hauksdóttur, og fyrirspurn á þskj. 176, um samþjöppun aflaheimilda og veiðigjald, frá Oddnýju G. Harðardóttur. Einnig hefur borist bréf frá velferðarráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 111, um endurgreiðslur vegna gleraugnakaupa, frá Bjarkeyju Olsen Gunnarsdóttur. Borist hefur bréf frá mennta- og menningarmálaráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 118, um nám og námsefni heyrnarlausra barna, frá Bjarkeyju Olsen Gunnarsdóttur.

Til svara eru: Fjármála- og efnahagsráðherra, heilbrigðisráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra.

Virðulegi forseti. Eins og kunnugt er hefur undanfarnar vikur staðið glíma ríkisstjórnarinnar við að komast að niðurstöðu um það hvernig eigi að ákveða hvort veittur verði afsláttur af stöðugleikaskatti með móttöku stöðugleikaframlaga frá slitabúum fallinna fjármálafyrirtækja eða hvort skatturinn skuli leggjast á um áramót, eins og gert er ráð fyrir samkvæmt lögum þeim sem samþykkt voru hér í sumar. Það hefur gætt mjög misvísandi upplýsinga að þessu leyti. Í frétt frá Bloomberg-fréttaveitunni í morgun er sagt að til standi að hafna tilboðum um stöðugleikaframlög frá slitabúunum, sem er athyglisvert vegna þess að af hálfu stjórnvalda var lýst sérstakri ánægju með þau tilboð þegar þau komu fram í vor og ekkert hefur verið upplýst opinberlega um forsendur þessara mikilvægu ákvarðana. Við höfum ítrekað óskað hér eftir fundum um þau mál á vettvangi formanna flokkanna eða í samráðsnefnd um afnám hafta. Ég met það við hæstv. fjármálaráðherra að hann hefur gert viðvart um það að við eigum að vera viðbúin fundi í samráðsnefnd um afnám hafta í dag eða á morgun, en ég vil beina þeirri spurningu til hæstv. ráðherra hvort það sé ekki algerlega ljóst að allar upplýsingar um forsendur ákvörðunar um að taka við stöðugleikaframlögum frekar en að láta skattinn leggjast á verði gerðar opinberar áður en slík ákvörðun verði tekin. Ótti okkar er auðvitað sá að í bakherbergjum forustumanna stjórnarflokkanna verði þessum málum ráðið til lykta á óljósum forsendum og kröfuhöfum veittur afsláttur upp á hundruð milljarða án þess að efnislegar forsendur slíkrar ákvörðunar verði þjóðinni ljósar. Ég hlýt þess vegna að spyrja hæstv. ráðherra: Megum við ekki treysta því að allar þessar forsendur verði gerðar opinberar áður en ákvörðun verður tekin af hálfu ríkisstjórnarinnar?

Herra forseti. Jú, það er skrifað í lögin að ferlið við undanþágubeiðni sé þetta: Slíku erindi er beint til Seðlabankans. Seðlabankinn fer yfir slíka beiðni. Ef fallist er á hana er hún send til fjármála- og efnahagsráðherra sem ber að leggja sjálfstætt mat á undanþágubeiðnina, að fenginni þessari niðurstöðu Seðlabankans, og kynna efni málsins fyrir efnahags- og viðskiptanefnd í þinginu. Við erum í sjálfu sér með ferli byggt inn í lögin þar sem Seðlabankinn kemur að málinu, fjármála- og efnahagsráðuneytið kemur að því og kynning fer fram fyrir efnahags- og viðskiptanefnd. Það er því alveg ljóst að við munum, ef til þess kemur, ræða málið hér í þinginu. Ég vil annars segja um það orðaval hv. þingmanns „að gefa afslátt af stöðugleikaskattinum“ að mér finnst það ekki vera rétt nálgun. Vissulega geta þeir sem eiga að greiða skattinn fengið afslátt af 39% skattinum með því að gera ákveðnar ráðstafanir og lækka þannig skattinn. Hin leiðin til að eyða greiðslujafnaðarvandanum er að fara leið stöðugleikaframlags og það eru stöðugleikaskilyrði sem birtast annars vegar í beinum framlögum, í öðru lagi í lengingum á lánum sem eru til staðar í dag og í þriðja lagi með endurgreiðslum á erlendum lánum sem Seðlabankinn veitti á sínum tíma. Spurningin sem við stöndum frammi fyrir er í raun og veru ekki sú hvernig þetta kemur út miðað við krónutölu skattsins, heldur hvort við séum að leysa hinn undirliggjandi vanda sem er greiðslujafnaðarvandinn. Það þarf að fara rækilega yfir það. Í því liggur verkefnið og hefur gert allan tímann. Það var til þess að leysa greiðslujafnaðarvandann sem við lögðum fram frumvarpið í sumar 

Virðulegi forseti. Það er auðvitað þessi upptalning hæstv. ráðherra sem vekur okkur ugg, m.a. að hægt sé að komast undan greiðslu skatts upp á 39% með því að lengja í einhverri hengingaról. Færðar hafa verið fram ítarlegar athugasemdir, t.d. af hálfu Indefence, um að það eigi eftir að greina til fulls greiðslujafnaðaráhrifin á þjóðarbúið, eða langt fram í tímann. Það er auðvitað varhugavert ef sleppa á erlendum kröfuhöfum við greiðslu skatts, sem menn telja að geti staðist fullkomlega í dag, út á það að minni framlög þeirra séu mögulega nægjanleg en felist fyrst og fremst í lengingum í hengingaról frekar en í alvörulausn vandans. Ég hlýt þess vegna að spyrja hæstv. fjármálaráðherra aftur: Ef það er bjargföst skoðun hans að stöðugleikaframlögin séu jafngild stöðugleikaskattinum og skili sama árangri, af hverju eigum við að vera að taka við stöðugleikaframlögunum upp á helming 

Herra forseti. Ég vona að við komumst yfir þessa nálgun á málinu í þinglegri meðferð. Ég vonast til þess að við getum á þessum dögum og vikum fram undan, þar sem menn leggja mat á það sem er að gerast hér, komist yfir þann augljósa freistnivanda sem mér finnst hv. þingmaður eiga erfitt með að komast yfir, sem er að segja: Skoðum stærstu krónutöluna, hún hlýtur að vera best fyrir okkur Íslendinga og okkar hagsmuni. - Þetta er ekki þannig mál. Málið var rætt hér á eðlilegum forsendum í sumar og staðreyndin er sú að við gripum inn í atburðarás sem við gátum ekki þolað lengur og sögðum: Við munum leggja skatt nema menn uppfylli tiltekin stöðugleikaskilyrði, þá munum við láta skattinn leysa úr vandanum. Stöðugleikaskilyrðin elta hins vegar vandamálið. Þetta var nokkuð skýrt í sumar og er enn þá alveg ljóst. Við erum að leysa greiðslujafnaðarvandann. Menn skulu ekki láta sér detta það í hug að menn séu komnir á þann stað 

Forseti. Nú eru enn einar kjaraviðræður ríkisins við starfsmenn sína komnar í hnút á Íslandi. Við erum að tala um fjórða verkfallið á einu ári. Öll þessi verkföll hafa haft víðtæk áhrif í samfélaginu öllu. Hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra ber ábyrgð á þessum viðræðum fyrir hönd ríkisins. Ég spyr einfaldlega: Hvernig stendur á þessu? Hvers vegna gerist þetta aftur og aftur? Nú hafa félögin SFR – stéttarfélag, Sjúkraliðafélag Íslands og Landssamband lögreglumanna verið samningslaus í á sjötta mánuð. Krafa þeirra er sanngjörn og einföld og skýr. Þau vilja fá sambærilegar kjarabætur og aðrir hærra launaðir starfsmenn ríkisins hafa fengið. Það hlýtur að vera sanngjarnt. Hvað telur hæstv. ráðherra ósanngjarnt við þessar kröfur? Er ósanngjarnt að fara fram á sambærilegar kjarabætur og gerðardómur dæmdi BHM og hjúkrunarfræðingum á grundvelli laga sem sett voru hér að tillögu hæstv. fjármálaráðherra sjálfs þegar þau félög voru í verkfalli? Hæstv. ráðherra til upprifjunar má líka lesa hér upp úr stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarflokkanna þar sem segir með, leyfi forseta: „Unnið verður að víðtækri sátt við aðila vinnumarkaðarins um þróun vinnumarkaðar og uppbyggingu til framtíðar. Það er forsenda þess að Íslendingar geti hafið nýtt skeið vaxtar og stöðugleika að íslenskt efnahagslíf njóti að nýju trausts á innlendum sem erlendum vettvangi.“ Hvað með þá staðreynd, virðulegi forseti, að hæstv. ráðherra og samstarfsflokknum hefur mistekist sú tilraun að ná víðtækri sátt aðila á vinnumarkaði og að þróun vinnumarkaðar hefur ekki verið endurskoðuð heldur erum við hér að horfa upp á fjórða verkfallið á einu ári?

Herra forseti. Ég vil nú reyndar meina að við höfum aldrei verið jafn nærri því og við erum í dag að gera breytingar á íslenska vinnumarkaðslíkaninu. Um það snúast viðræður við opinberu félögin sem standa yfir og nú þegar við eigum þetta samtal er fundur í gangi. Samtalið er því lifandi og ég vonast að sjálfsögðu til þess að það beri ávöxt. Ég er orðinn talsvert leiður á því að menn komi hingað upp og stilli málinu upp með þeim einfalda hætti sem hv. þingmaður gerði. Eru þetta ekki sanngjarnar kröfur? Á ekki bara að fallast á þær? Þetta var sagt þegar læknarnir voru í verkfalli og þegar við ræddum hér læknaverkfallið. Þetta var sagt í kennaradeilunni. Þetta var sagt í tilfelli hjúkrunarfræðinga. Í öllum vinnudeilum koma menn hingað upp og segja: Af hverju fellst ríkið ekki á kröfurnar? Voðalega eru menn ósanngjarnir. Á sama tíma sjáum við að útreikningar sem kynntir eru til sögunnar í þessum viðræðum og Samtök atvinnulífsins hafa bent á - Seðlabankinn hefur hækkað vexti út af þeirri þróun sem hefur orðið á vinnumarkaði - sýna allir að ef það á að rúlla yfir allan vinnumarkaðinn mestu hækkunum sem hafa fengist í einstökum kjaraviðræðum þá erum við að sigla inn í skeið verðbólgu og hærri vaxta. Varla getur það verið eftirsóknarvert. Við Íslendingar þurfum að lúta sömu lögmálum og aðrir þegar kemur að því að við getum ekki tekið út meiri launahækkanir yfir tíma en framleiðni vex í landinu. Þetta er svona einfalt, nema við viljum fá aukna verðbólgu og þar af leiðandi hærri vexti. Ég ætla að segja það fyrir mitt leyti að við þurfum að finna þetta jafnvægi í samtalinu sem á sér stað núna. Við þurfum að greiða úr þeirri stöðu sem upp er komin, þ.e. að við höfum nú þegar tekið út talsvert 

Virðulegi forseti. Ég hlýt að spyrja í kjölfarið á svari hæstv. ráðherra hvort ráðherra telji eðlilegt að halda þeim stéttum niðri sem nú eiga í kjaradeilum og láta þær bera ábyrgð á efnahagslegum stöðugleika. Hvað er ósanngjarnt við það að vilja fá sambærilegar hækkanir og aðrar stéttir sem hafa fengið hækkanir, jafnvel samkvæmt gerðardómi? Við erum að tala um að þau félög sem eru núna í verkfalli vilji einfaldlega fá kjarabætur sem þessi lög leiddu til og hæstv. ráðherra ber ábyrgð á. Hvers vegna enda allar kjaraviðræður sem hæstv. ráðherra ber ábyrgð á í illdeilum? Hann lýsti því nýlega yfir að hann vildi koma í veg fyrir að kjaraviðræður lentu sífellt í illdeilum og verkföllum. Hvernig ætlar hann að vinna að því? Hvað ætlar hann að gera í því? Hann er augljóslega kominn út í horn því að þetta er orðið mynstur. Þegar hann kemur nálægt kjaradeilum enda þær í illdeilum. Liggur ábyrgðin ekki fyrst og fremst hjá honum sjálfum og í því að hann samdi sjálfur við lækna um kjör sem hann 

Herra forseti. Þetta er saga deilna á vinnumarkaði, sem var þjappað hér saman í stutta spurningu til mín. Hvers vegna fá ekki bara allir eins mikla hækkun og sá sem mest fékk? Við Íslendingar eigum áratugalanga sögu þessa samtals. Menn koma sundraðir að borðinu, menn knýja fram hækkun með verkföllum, með því að taka skurðstofur á Landspítalanum í gíslingu, með því að lama samgöngur til og frá landinu, með því að lama starfsemi mikilvægra stofnana, sama hvar það er, best að forðast að nefna einstök dæmi. Þið þekkið þessi dæmi, það þarf ekki einu sinni að leita dæmanna í þeim deilum sem núna standa yfir því að við eigum áratugalanga sögu. Ég er einn af þeim sem útskrifuðust ekki eftir próf úr Menntaskólanum í Reykjavík vegna þess að verkfall hafði staðið svo lengi árið 1989 að það þurfti í fyrsta skipti í sögu skólans að fella niður próf og gefa kennaraeinkunnir. Það sama gerðist líka þegar ég var í grunnskóla, þá voru verkföll á verkföll ofan.  Hvað ætla ég að gera? er spurt. Ég er með samtal í gangi, 

Virðulegur forseti. Á dögunum birtist í bandaríska stórblaðinu Washington Post frétt þess efnis að hitastig sjávar suður af Íslandi og Grænlandi væri í sögulegu lágmarki. Þeirri frétt fylgdi mynd af hnettinum sem sýndi hvar þetta svæði væri nákvæmlega og hvernig hitastig væri að mælast í höfunum í heiminum öllum. Þetta rímar við kenningar sem settar voru fram í heimildarmynd og fyrirlestri fyrrverandi varaforseta Bandaríkjanna, Als Gores, An Inconvenient Truth, fyrir nokkrum árum um áhrif bráðnunar Grænlandsjökuls á Golfstrauminn og þar af leiðandi höfin í kringum Ísland. Um þetta var fjallað eins og ég sagði í Washington Post og á bandarísku sjónvarpsstöðinni CNN en þetta vekur auðvitað spurningar og er áminning fyrir Íslendinga um þær alvarlegar afleiðingar sem hnattræn hlýnun gæti haft fyrir Íslendinga. Það eru fá tækifæri í þeirri mynd fyrir Íslendinga og því er spurt hér: Hver eru skilaboð íslenskra stjórnvalda á loftslagsráðstefnunni í París? Á dögunum sagði hæstv. forsætisráðherra frá því að Ísland ætlaði að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda um 40%, eins og er markmið Evrópusambandsins en óljóst er hvort Ísland ætlar að gera það sjálfstætt, eitt fyrir sig, að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda um 40% eða hvort Ísland ætlar að gera það í samfloti með Evrópusambandinu sem er nú býsna skuldbindingarminni aðgerð fyrir hönd Íslands. Hver eru skilaboð hæstv. umhverfisráðherra í París í vetur?

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir að fá tækifæri til að tala um þetta mál. Sex ráðuneyti undirbúa nú loftslagsráðstefnuna í París. Ég lít svo á að það sé áskorun til okkar allra að gera eitthvað nýtt. Við getum litið þannig á að nú séum við að fara í nýtt upphaf, að við stöndum á tímamótum þar sem við þurfum öll að taka okkur saman og jafnvel að breyta hugsunarhætti og umgengni okkar almennt. Arctic Circle ráðstefnan um helgina endaði nú svo ágætlega. Ég held að það hafi verið Færeyingur sem sagði þar: Steinöldinni lauk ekki af því að steinarnir kláruðust heldur af því að ný tækni tók við. Það er það sama og við leggjum höfuðáherslu á, við þurfum að taka loftslagsmálin sem áskorun og ég er sammála því að heimurinn finni nýjar leiðir. Við höfum sett það fram að við ætlum að minnka jarðefnaeldsneytisnotkun og þá þurfum við að kalla eftir öðrum orkugjöfum. Við erum fyrirmynd í þeim efnum, finnst allflestum þeim útlendingum sem ég hef rætt við undanfarna daga. Þeir líta til okkar sem fyrirmyndar, enda viljum við vera í fararbroddi í umhverfismálum. Það ætlum við okkur að gera vel og við erum að vinna að sóknaráætlun, Íslendingar, sem við munum leggja fram á Parísarfundinum í byrjun desember.

Herra forseti. Þar er spurt eins og gert er hér: Hvert er markmið Íslands í þeim efnum? Ætlar það að vera í samfloti með Evrópusambandinu eða ætlar það að draga úr losun sjálfstætt um 40%? Að því er spurt hér. Það er síðan sjálfstætt efni í sjálfstæða fyrirspurn sem mig langar til að beina til hæstv. umhverfisráðherra: Er þetta mynd sem hefur verið rædd á vettvangi ríkisstjórnarinnar? Hafa menn, eins og ég mundi gera ef ég væri í ríkisstjórn, spurt vísindamenn okkar um þýðingu þessarar myndar, hvaða áhyggjuefni eru hér á ferðinni, hvaða tímaramma erum við að tala um? Ég mundi gjarnan vilja heyra það frá hæstv. ríkisstjórn að svona hlutir væru teknir alvarlega. Ég er reyndar dálítið undrandi á því hversu lítil umræða hefur verið um þau válegu tíðindi sem í þessu gætu falist hér innan lands en kannski er þetta svo óþægilegur samningur að við viljum helst ekki ræða hann. En við þurfum að gera það.

Virðulegi forseti. Ég held að ríkisstjórn Íslands geri sér fullkomlega grein fyrir því að hafið er okkar dýrmæti og að því þurfum við að huga og reyna að gæta þess og minnka mengun. Varðandi Evrópusambandið þá tilkynnti Ísland markmið sín 30. júní sl., ríkisstjórnin samþykkti þann dag að við stefndum að sameiginlegu markmiði um 40% losun fyrir 2030 miðað við 1990 í samvinnu við Noreg og ríki ESB. Það er það sem ríkisstjórnin er búin að samþykkja. Jafnhliða erum við, eins og ég sagði í fyrri ræðu minni, að undirbúa sérstaka sóknaráætlun þar sem við Íslendingar leggjum fram markmið okkar. Það er hægt að skipta þeim verkefnum í þrjú svið. Það eru í fyrsta lagi aðgerðir til að draga úr nettólosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi. Annað er verkefni sem við vinnum á alþjóðavísu og hið þriðja er efling stjórnsýslu og vöktunar í loftslagsmálum. 

Forseti. Glíman við verðbólguna hefur verið umtalsefni síðustu áratuga á Íslandi. Undanfarið hafa verið gerðir samningar eða fallið gerðardómur um kjör ýmissa opinberra starfsmanna. Einnig setur núverandi kjarabarátta Starfsgreinasambandsins og SFR spurningarmerki við verðbólguna. Þrátt fyrir kjarabætur opinberra starfsmanna hefur verðbólgan hins vegar haldist undir 2,5% viðmiði Seðlabanka og jafnvel lækkað þannig að verðbólguhorfur eru meira að segja góðar fyrir næsta ár. En í ljósi þeirrar stöðu sem verðbólgan er í og þeirra kjarabóta sem opinberir starfsmenn hafa fengið í nýliðinni kjarabaráttu vil ég spyrja: Hefur verið lagt mat á verðbólguáhrif samninganna við opinbera starfsmenn? Ef svo er, hvernig passar það mat við niðurstöðu gerðardóms og stöðu verðbólgunnar? Hver eru þá þolmörk launahækkana við Starfsgreinasambandið og SFR þannig að verðbólga fari ekki fram úr viðmiðum Seðlabanka?

Herra forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að við höfum notið óvenjulangs stöðugleikaskeiðs núna. Að hluta til má rekja það til samninganna sem gerðir voru í upphafi árs 2014, sem voru stöðugleikasamningar og lögðu góðan grunn að vaxandi kaupmætti missirin þar á eftir. Það er hins vegar staðreynd að við getum ekki yfir lengri tíma hækkað laun umfram framleiðniaukningu í landinu án þess að geta gert ráð fyrir því að það endi í verðbólgu og verðminni krónum upp úr launaumslaginu. En hvernig má það þá vera að það sé ekki þegar farið að smitast út í verðlag sem samið hefur verið um og þykir vera allnokkuð umfram þau viðmið á þessu ári? Í fyrsta lagi spila ýmsir ytri utanaðkomandi þættir mjög vel með okkur. Eldsneytisverð hefur lækkað töluvert mikið, flugfargjöld hafa t.d. líka lækkað og aðrir þættir sem rata inn í vísitöluna hjá okkur hafa verið okkur mjög hagfelldir. Að því leytinu til má segja að við höfum lent í ákveðnum kjöraðstæðum til að taka út viðbótarspennu vegna vinnumarkaðarins. En mun þetta halda til lengri tíma? Við erum með samninga sem taka nokkuð miklum hækkunum á hverju ári, ár eftir ár næstu árin, og af þeim ástæðum hefur Seðlabankinn hækkað vextina. Ég held að erfitt sé að tala um einhver absalút viðmið eins og þingmaðurinn kallar eftir, en ég bendi á að þau lögmál hafa gilt í þessu efni og munu gilda áfram að verkefnið verður að auka framleiðnina í landinu ef menn vilja halda áfram að hækka laun verulega. Það er ekki hægt að vera með stöðnun í framleiðni og miklar launahækkanir. Það er formúla sem ekki gengur upp á Íslandi. En að sjálfsögðu 

Forseti. Ég skil það svo af orðum hæstv. fjármálaráðherra að það séu ekki há ef einhver þolmörk til gerðarsamninga við Starfsgreinasambandið og SFR. Nú er það náttúrlega svo að laun opinberra starfsmanna ráðast ekki beint af verðlagi, þ.e. það er engin vara sem er verið að selja sem er síðan notuð til þess að greiða starfsfólki laun, þannig að það þarf ekki að hækka vöru til þess að hækka laun starfsmanna, það kemur í rauninni bara niður á ríkissjóði í heild þar sem er ákveðin forgangsröðun í gangi. Það hefur kannski einhver áhrif líka. Ég veit ekki alveg hvernig launavísitalan tekur mið af því. Af orðum hæstv. ráðherra get ég ekki greint að það séu há ef einhver þolmörk til hækkunar launa innan Starfsgreinasambandsins og SFR.

Herra forseti. Ég vildi að það væru svo sem engin efri mörk, en mörkin eru auðvitað nátengd því sem er að gerast á almenna vinnumarkaðnum. Hið opinbera getur ekki farið langt fram úr því sem gerist á almennum vinnumarkaði. Það hefur verið algild viðmiðunarregla, a.m.k. fram til þessa, að menn leyfi útflutningsgreinunum í landinu að gefa eins konar merki um það svigrúm sem er til staðar til launahækkana í landinu. Ef menn síðan ganga of langt í því að hækka laun ríkisstarfsmanna, jafnvel svo að þeir þurfi að fara að forgangsraða upp á nýtt á útgjaldahliðinni, þá hefur mér sýnst það enda yfirleitt með því að kaupmátturinn er tekinn til baka með nýjum gjöldum og nýjum sköttum, því miður. Það hefur verið formúlan, hefur mér sýnst, í gegnum tíðina. Aðalatriðið er að við getum ekki bara skammtað okkur laun. Það þarf að skapa verðmæti í þessu landi. Verðmætasköpunin verður fyrst og fremst í atvinnulífinu. Við þurfum að finna jafnvægi 

Hæstv. forseti. Það má orða það sem svo að ég ætli að tala hér um verðmætasköpun því að ég ætla að tala um heilbrigðiskerfið. Ég vil ræða við hæstv. heilbrigðisráðherra um þau verkföll sem nú standa yfir enn eina ferðina og hafa mjög alvarleg áhrif á heilbrigðiskerfið eins og ýmis önnur kerfi hér á landi. Ég vil þá líka lýsa yfir áhyggjum af því að hæstv. fjármálaráðherra virðist líta svo á að fólk í verkfalli sé frekjur en sé ekki að nýta neyðarrétt launafólks til að knýja á um réttláta skiptingu á þjóðararðinum. Það er það sem nú er í gangi. Og nú eru lægst launuðu ríkisstarfsmennirnir sem eru komnir í verkfall sem hefur áhrif á 170 ríkisstofnanir og kemur auðvitað enn eina ferðina mjög illa niður á heilbrigðiskerfinu. Þar eru 1.600 manns af 5.100 í verkfalli. Þar á bæ er sagt að þetta sé alvarlegasta verkfallið hingað til því að það hafi svo víðtæk áhrif. Það er oft þannig að þegar stoðþjónustan hverfur áttar fólk sig á hversu mikils virði hún er þó að í henni felist oft og tíðum verst launuðu störfin. Á sama tíma og þetta gengur yfir, eins og á Landspítalanum, þá vantar gríðarlega fjármuni í viðhald og rekstrarframlög vegna aukins mannfjölda. Það hefur ekki enn þá verið unnið á þeim biðlistum sem sköpuðust í síðasta verkfalli. Á sama tíma og ástandið er svona á Landspítala og ýmsum öðrum heilbrigðisstofnunum eru sérgreinalæknar að opna nýjar stofur úti í bæ og jafnvel einhvers konar mini-sjúkrahús þannig að fjármunirnir virðast vera til, þeir fara bara ekki á rétta staði. Það sem ég vil spyrja hæstv. ráðherra að er: Hvernig ætlar hann að vinda ofan af þessari þróun í heilbrigðiskerfinu og standa vörð um heilbrigðisþjónustuna, heilbrigðisstarfsfólk 

Virðulegi forseti. Það er rétt sem kemur fram í máli hv. þingmanns hér að það verkfall sem nú stendur er mjög víðtækt og hefur töluvert mikil áhrif. Það er mat þess fólks sem stýrir heilbrigðisþjónustunni fyrir okkur að framkvæmd þessa verkfalls sé á margan hátt flóknari og víðtækari en fyrri verkföll sem menn hafa lent í og áhrifin af þessu verði meiri vegna þess að það kemur í kjölfar annarra verkfalla sem við höfum verið að glíma við og þar af leiðandi verður ástandið að mörgu leyti fyrr alvarlegt en áður hefur verið. Það er alveg ljóst að þetta er margvísleg röskun, biðlistar eru að lengjast og síðast en ekki síst er augljóst að gæði og öryggi þeirrar þjónustu sem við veitum mun skerðast. Þetta er veruleiki sem við göngum ekkert að gruflandi þegar þessi staða kemur upp í heilbrigðiskerfinu. Það er rétt sem hv. þingmaður segir um viðhaldið, sérstaklega á Landspítalanum og sömuleiðis á Sjúkrahúsinu á Akureyri. Hvorug heilbrigðisstofnananna er inni í leigugreiðslu til Fasteigna ríkisins. Ég er hins vegar, eins og hér hefur áður komið fram í umræðum, ekki sammála þeirri gagnrýni að rekstrarframlögin séu að dragast saman til Landspítalans á milli ára. Það er rangt, rekstrarframlög eru að aukast um 300 millj. kr. að raungildi. Biðlistar, eðli málsins samkvæmt, sem safnast hafa upp, m.a. í verkföllum síðasta árs, verða ekki unnir niður í þessu ástandi. Vandinn eykst. Við erum að vinna núna áætlun sem við erum að afla upplýsinga um í samstarfi við heilbrigðisstofnanir og gerum ráð fyrir því að leggja fram 

Hæstv. forseti. Ég hefði viljað heyra í svörum hæstv. ráðherra meiri baráttuanda í vörninni fyrir íslenskt heilbrigðiskerfi. Það er uppi alvarleg staða. Það grefur undan heilbrigðisþjónustu í landinu ef Landspítali fær ekki þá fjármuni sem þarf til þess að reka starfsemina með sóma. Ég vil líka inna ráðherra eftir því, þegar við blasti að enn eina ferðina væri álagið á heilbrigðiskerfið að verða nánast óþolandi, af hverju ríkisstjórnin hefði ekki myndað sig til við það að samningaviðræður gengju þannig fyrir sig að það þyrfti ekki að koma til verkfalla. Er engin árvekni? Hafði enginn áhyggjur af því? Hafði ekki hæstv. ráðherra alvarlegar áhyggjur af því að heilbrigðiskerfið gæti ekki borið enn eitt verkfallið, fjórða verkfallið á innan við ári? 
             Svo vil ég spyrja: Hvernig á að skrúfa fyrir kranann sem veitir fjármuni án fjárheimilda 

Virðulegi forseti. Það er með þennan blessaða baráttuanda, ég veit ekki betur en að sá sem hér stendur hafi borið hag heilbrigðiskerfisins verulega mikið fyrir brjósti eins og hv. þingmaður sem talaði hér. Raunar erum við tvö ekki einstök í þessum sal, ég hef skilið umræðu síðustu mánaða og síðustu missira á þann veg að alþingismenn beri allir hag heilbrigðiskerfisins fyrir brjósti. Ég tel enga ástæðu til að fara í einhvern mannjöfnuð í þeim efnum. Þetta er hins vegar stórt og mikið verkefni. Hér hefur ítrekað verið farið yfir það í fyrirspurnum þingmanna til fjármálaráðherra og til heilbrigðisráðherra hvernig betur hefði mátt reyna að forðast þessi verkföll. Ég hef ætíð bent á að það þarf tvo til að semja, nema menn ætli að gefa eftir gagnvart öllum kröfum sem beinast að ríkinu. Það hefur bara ekki verið uppi á borðum hingað til. Varðandi þá spurningu sem hv. þingmaður kemur fram með um sérgreinalæknana og samningana sem þar eru þá er verið að vinna að tillögum til breytinga á því fyrirkomulagi.

Virðulegi forseti. Á haustdögum ársins 2012 átti ég kost á því ásamt hæstv. fjármálaráðherra, sem var reyndar óbreyttur hv. þingmaður þá, ég veit að hann hugsar til þess tíma með mikilli eftirsjá, að funda með fylkisstjórn Manitóbafylkis í Kanada, sem Winnipeg heyrir meðal annars til. Okkur var sagt þar mjög skýrum orðum, ég veit að hæstv. fjármálaráðherra man þetta jafn vel og ég, að það væri mjög eftirsóknarvert og menn væru búnir að reikna það út að þeir þyrftu á tilteknum fjölda innflytjenda að halda til að viðhalda vexti á svæðinu og það væri í raun og veru mjög eftirsóknarvert að stór hluti af þeim, tiltekinn hluti, væri pólitískir flóttamenn vegna þess að þeir væru líklegri en aðrir til að stofna fyrirtæki, skapa störf því að það fólk sem á annað borð hefði haft sig upp í það að ferðast um langan veg væri mjög ólíklegt til að verða, með leyfi forseta, einhvers konar slugsar þegar til áfangastaðarins kæmi. Þetta rímar við það sem fram hefur komið, t.d. í skýrslu frá Alþjóðavinnumálastofnuninni sem kom út í síðasta mánuði. Þar kom fram að innflytjendur hefðu mjög jákvæð áhrif á efnahagslíf landsins sem þeir flyttu til og þeir greiddu almennt skatta og opinber gjöld umfram það sem þeir fengju frá hinu opinbera. Ég held að það sé mjög mikilvægt í ljósi þeirrar umræðu sem verið hefur um komu flóttamanna hingað til lands og þeirrar áherslu sem heyrist í opinberri umræðu að við þurfum að standa okkur betur í þessum efnum og eins í þeirri umræðu sem upp kemur reglulega og er bara í gangi þessa dagana um komu innflytjenda, fólks frá fátækum löndum, sem eru að leita sér bjargræðis, leita sér að betri stað til að búa á. Því miður er lagarammi okkar þannig að það er tekið frekar kuldalega á móti þessu fólki. Það er full ástæða fyrir okkur til að breiða út faðminn, ekki bara vegna þess að það sé skylda okkar að gera það þegar fólk er í neyð heldur líka vegna þess að við þurfum á þessu fólki að halda. Við þurfum á því að halda að fólk komi hingað, flytji hingað, sækist eftir að fá hér vinnu og leggja sitt af mörkum. Þess vegna er þessi fyrirspurn. Hún er í raun og veru bara um að menn vissu það greinilega í Kanada hvaða afleiðingar hver flóttamaður hefði efnahagslega og hvaða áhrif hann hefði. Mér leikur þess vegna hugur á að vita frá hæstv. fjármálaráðherra og fjármálaráðuneytinu hvaða reikningar liggja að baki hjá íslenskum stjórnvöldum í þessum efnum.

Herra forseti. Ég vona að hv. þingmaður virði það við mig að það er ekki auðvelt að koma með skýrt, einfalt svar við þessari spurningu, þ.e. hver áhrifin verði í krónutölu af komu til dæmis hundrað innflytjenda til Íslands, eins og síðari spurningin hljómaði. En eins og fram er komið hefur ríkisstjórn Íslands samþykkt að leggja fram 2 milljarða kr. til aðstoðar við flóttafólk og hælisleitendur á þessu ári og því næsta, þ.e. 2 milljarða í getu okkar til að taka við þeim fjölda og í aðstoð á erlendum vettvangi við stofnanir sem sinna verkefnum þar. Þannig er hluta þessa framlags varið til móttöku flóttafólks í samvinnu við Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna. Við höfum ekki á þessari stundu tekið ákvörðun um fjölda flóttamanna nákvæmlega en velferðarráðuneytið hefur metið kostnað við hvern og einn flóttamann sem kemur hingað í kringum 4,5–5 milljónir á fyrsta ári. Þetta er auðvitað mjög misjafnt eftir stöðu og aðstæðum hvers einstaklings en er vísbending um það við hverju við þurfum að vera búin ef við ætlum að taka við tilteknum fjölda. Hvað varðar efnahagslegu áhrifin í víðari skilningi þá ráðast þau meðal annars af samsetningu þess hóps sem hingað kemur, aldri og menntun. Almennt séð er líklegt að efnahagsleg áhrif af komu þessa fólks verði ekki mikil en þó fremur jákvæð en neikvæð til lengri tíma litið. Ég vil taka undir með hv. þingmanni þegar hann segir að þetta hafi verið eftirminnileg heimsókn til Kanada á sínum tíma. Það var mjög frískandi að heyra þau viðhorf sem þar hafa ráðið ríkjum við mótun innflytjendastefnu, ekki bara hvað varðar flóttamenn heldur almennt að laða til Kanada fólk frá útlöndum til að styrkja efnahag landsins í víðu samhengi. Það er að mörgu að hyggja hér. Staða flóttamanna er oft óljósari en annarra innflytjenda. Flóttamenn velja sér sjaldnast að flytja milli landa heldur gera það vegna utanaðkomandi aðstæðna. Þegar ástandið er liðið hjá, ef það gerist, eru dæmi um að slíkir flóttamenn vilji komast aftur til sinna heimahaga og af þeirri ástæðu getur verið erfitt að meta efnahagslegu áhrifin. Varðandi spurninguna sem snýr að því hver áhrifin væru ef við værum að tala um 100 innflytjendur þá get ég enn og aftur ekki komið með nákvæma tölu. Ég ætla samt að rekja hér það sem hefur verið skrifað um efnahagsleg áhrif fólksflutninga á undanförnum árum. Markaðspunktar Arion banka frá 17. september fjölluðu aðeins um þetta mál en það er hægt að vísa í fleira. Vinnumálastofnun hefur birt á sinni heimasíðu upplýsingar um þessi efni og ég ætla að nefna tvennt. Að jafnaði hafa þeir innflytjendur sem hingað koma verið eldri en á við annars staðar á Norðurlöndum og atvinnuþátttaka þeirra hefur jafnframt verið meiri. Hærri lífaldur gefur til kynna að viðkomandi sé kominn aðeins lengra í lífshlaupinu, búinn að afla sér þekkingar og eftir atvikum menntunar og hátt hlutfall atvinnuþátttöku er þá til vitnis um það að innflytjendur séu strax orðnir virkir. Ég tel þess vegna augljóst að ef við erum að reyna að meta í þessari umræðu hvort það kunna að verða slæm eða góð efnahagsleg áhrif af komu innflytjenda þá sé ég þetta þannig að það sé alveg ótvírætt að efnahagslegu áhrifin eru jákvæð. Það er okkar reynsla fram til þessa og það sem meira er þá getur líka gætt efnahagslega jákvæðra áhrifa í heimalandi viðkomandi innflytjenda þegar þeir eru búnir að koma undir sig fótunum hér og eru jafnvel farnir að styðja við fjölskyldu eða aðra nákomna í heimalandinu með því að senda peninga eins og við þekkjum svo mörg dæmi um í sögunni á Íslandi. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessum þætti innflytjendamálanna, hann á svo sannarlega erindi í umræðuna. Mín niðurstaða er nokkuð skýr um þetta. Ég tel óumdeilanlegt að ef menn standa rétt að 

Virðulegur forseti. Mér finnst vera æpandi þörf fyrir þessa umræðu og að Ísland marki sér innflytjendastefnu. Mér finnst einhvern veginn á Íslandi vera ríkjandi stefna sem hefur aldrei verið rædd. Ísland er lokað land. Það var einhvern tímann ákveðið, eða var það ákveðið? Ég veit það ekki. Hverjar eru forsendurnar fyrir því? Við sjáum ítrekað dæmi um það að fólk sem vill búa hérna, vinna og starfa og vera með börnin sín í skóla hérna fær það ekki. Þær ákvarðanir styðjast við einhverja lagaumgjörð. Af hverju? Hvað er slæmt við það að fólk vilji búa hér og leggja sitt af mörkum? Hefur sú spurning einhvern tíma verið rædd? Er ekki sú spurning grundvöllur að einhvers konar innflytjendastefnu sem við þurfum að marka okkur? Ég held að það muni ráða úrslitum varðandi velmegun þjóðarinnar á 21. öldinni og velmegun margra þjóða hversu opnar þær eru gagnvart nýju fólki. Við sjáum dæmi um það að velmegunarþjóðir 20. aldarinnar 

Virðulegur forseti. Stór hluti þeirra flóttamanna sem komu til Evrópu, t.d. frá Sýrlandi, eftir ýmsum leiðum er vel menntað fólk sem á peninga. Þetta er fólk sem hefur haft efni á að kaupa sér far yfir lönd í því skyni að komast til fyrirheitna landsins, hvort sem það er Þýskaland, Svíþjóð eða önnur lönd. Þeir fátæku sem eiga ekkert verða eftir í flóttamannabúðunum við landamæri Sýrlands. Það er mjög mikilvægt að hafa þetta í huga. Það er því alrangt að tala bara um kostnað við þá flóttamenn sem komið hafa til Evrópu. Lönd Evrópu hafa fengið mikilvægt og nauðsynlegt vinnuafl, oft við störf þar sem skortur hefur verið á fólki. Þetta er viðurkennt í þeim löndum sem tekið hafa á móti flestum flóttamönnum, t.d. Svíþjóð. Það er í sjálfu sér engin ástæða til að ætla að annað verði upp á teningnum hérlendis þó að auðvitað sé það jafn ljóst að kostnaður við móttöku og aðlögun flóttamanna getur verið mikill. Það er kostnaður sem ekki verður talinn í mánuðum heldur árum. Það væri auðvitað forvitnilegt að leggjast yfir útreikninga til að finna út hvað hver flóttamaður leggur til þjóðfélagsins í krónum og aurum 

Virðulegi forseti. Það er mikið fagnaðarefni að þessi málaflokkur sé æ oftar til umræðu enda löngu kominn tími til. Eins og annar hv. þingmaður sagði réttilega hér í pontu áðan þá er Ísland mjög lokað land. Ef Evrópa er undanskilin þá er mjög erfitt að flytja til Íslands. Jafnvel þó að maður sé Bandaríkjamaður eða Kanadamaður, jafnvel þó að maður sé tiltölulega vel menntaður, þá getur það verið mjög erfitt. Það er vegna þess að meginreglan á Íslandi er og hefur verið sú, frá upphafi eftir því sem ég fæ best séð, að landið er lokað, að fólk megi ekki flytja hingað nema ef við höfum sérstakan hag af því eða ef við þurfum á því að halda; nema ef það er spurning um pyndingar og morð. Við eigum að vera opnara samfélag almennt, ekki bara þegar kemur að flóttamönnum og hælisleitendum, þó þar sérstaklega, heldur almennt. Fólk er fjársjóður, mannafl er jákvæður hlutur og við eigum ekki að láta eins og þetta sé einhver afgangsstærð í heiminum sem við þurfum að halda utan landsteinanna. Þvert á móti, við eigum að nýta þau tækifæri sem við höfum og það veit almættið að þau eru til staðar.

Virðulegur forseti. Mig langaði að benda á þá staðreynd að á komandi áratugum mun Íslendingum 50 ára og eldri fjölga um 44% og þeim sem eru yngri en 50 ára, sem sagt 49 og yngri, mun fjölga um 4%. Það gefur því augaleið að okkur sárvantar fólk. Einn af helstu veikleikum okkar og samfélags okkar er einsleitni samfélagsins sem stafar einmitt af því sem aðrir hafa bent hér á, þ.e. hversu illilega lokað þetta land er, hvernig svo sem það var ákveðið og hvenær. Svo er annað sem við þurfum að fást við mjög léleg landnýting og smæð hagkerfisins. Hæstv. fjármálaráðherra talar um framleiðni. Ég tel einsýnt að besta leiðin til að styrkja alla þessa hluti, sem ég held að við séum nokkuð sammála um að þurfi virkilega að styrkja hérna, sem er að auka framleiðni og gera þetta að opnu og góðu samfélagi, sé að breyta þeim reglum og lögum sem við höfum um innflytjendur, hælisleitendur og flóttamenn, því að einungis þannig getum við orðið samkeppnishæf við þær þjóðir sem við viljum bera okkur saman við.

Hæstv. forseti. Ég held að þetta sé mjög mikilvæg umræða sem við eigum hérna núna. Kostnaður og efnahagsleg áhrif á móttöku flóttamanna eru mjög oft dregin inn í umræðuna um þennan málaflokk. Þá er oft slengt fram staðhæfingum um risavaxinn kostnað sem er langt frá hinu sanna. Ég held að tilgangur hv. þm. Róberts Marshalls með þessari fyrirspurn sé að slá á slíka umræðu, jafnvel benda á að mörg vestræn hagkerfi hafa í raun hagnast á móttöku flóttamanna í gegnum tíðina. Ég er þó þeirrar skoðunar að við þurfum að fara varlega í að nota slík rök í þessu máli. Atgervisflótti frá fátækari löndum heimsins til þeirra efnaðri er ein af birtingarmyndum þess arðráns sem ríkari samfélög stunda á þeim fátækari. Með stríði og flóttamannastraumi margfaldast þessi atgervisflótti. Ég held því að við þurfum að fara varlega í að nálgast þessi mál út frá spurningunni um kostnað eða hagnaðarvon 

Virðulegi forseti. Það er ástæða til að fagna þessari fyrirspurn og ekki síst svörum hæstv. ráðherra því að umræðan um innflytjendamál og málefni útlendinga á Íslandi er oft mjög yfirborðskennd og einkennist stundum af fordómum. Öll rök sem hafa komið fram í umræðum um þessi mál eftir að holskefla flóttamanna hvolfdist yfir Evrópu síðustu vikur og mánuði eru á þá leið að við eigum að taka opnum örmum á móti flóttafólki. Það gagnast samfélagi okkar á öllum mögulegum sviðum. Það er fínt að halda því til haga að hin efnahagslegu áhrif af því að taka á móti flóttamönnum eru afskaplega jákvæð þó svo að ástæðan fyrir því að við eigum að gera það í miklu meira mæli sé mannúðarsjónarmið. Ísland þarf á miklu fleira fólki að halda og allt það sem dregið hefur verið fram í umræðunni styður þá skoðun að við eigum að endurskoða innflytjendastefnuna og opna Ísland miklu frekar, taka miklu betur og hraðar á móti fólki en við höfum gert.

Hæstv. forseti. Þetta er gríðarlega mikilvæg umræða. Ég fagna því að við séum enn og aftur að ræða málefni flóttamanna í þessum sal. Það sem þarf að koma úr þessum ræðustól er umræða og upplýsingar til allra sem hér búa, vegna þess að ljóst er að það ástand sem er uppi varðandi Sýrlendinga á flótta er komið til að vera, alla vega næstu missiri. Við þingmenn þurfum að beita okkur fyrir því að koma upplýsingum til samfélagsins og ég fagna því svo sannarlega að við séum komin á þann stað að vera að ræða þetta. Síðan vil ég hvetja þá leiðtoga stjórnmálaflokka sem hér eru til að skoða kaflann þar sem fjallað er um þessi málefni í stefnuskrá flokkanna. Ég fullyrði að allir flokkar þurfi að tala um þessi mál á landsfundi sínum og vera með skýra stefnu um hvað þeir vilji gera. Ég vil ekki að það halli á neinn en við þurfum öll að leggja okkur betur fram. Við sem störfum í þverpólitísku 

Herra forseti. Þetta er sumpart vandasöm umræða um leið og hún er þörf og skiljanleg, að ræða efnahagsleg áhrif af komu flóttamanna eða innflytjenda yfirleitt. Það er mikilvægt að halda því alltaf til haga að andlagið eða grundvöllur umræðunnar þegar kemur að afstöðu til flóttamanna og hælisleitenda er hin mannúðlegu sjónarmið, þ.e. að rétta meðbræðrum í vanda hjálpandi hönd, en um leið er ekkert að því að menn greini hin efnahagslegu áhrif af komu vinnufúsra handa hingað til Íslands. Við þurfum ekki að fara vestur til Manitóba þó að í sjálfu sér sé ágætt að skreppa þangað. Saga Íslands er eitt æpandi dæmi um þetta. Löngu fyrir daga Pólverja, sem komu hingað og eru hér þúsundum saman og fylla í skörðin í fiskvinnslu, byggingariðnaði og víðar, byggði Ísland á uppgangstímabilum á færeysku vinnuafli eða skólafólki frá Ástralíu og Nýja-Sjálandi. Hér eru á hverju hausti slátrarar og fláningsmenn frá Nýja-Sjálandi, svo dæmi sé tekið. Þeim mun undarlegri er sú umræða sem stundum kemur upp að menn eigi að líta  Ég tek að lokum undir það að þörf okkar 

Virðulegi forseti. Ég fagna umræðunni sem hér fer fram og hversu skýrt það skilar sér í gegnum hana að efnahagsleg áhrif af komu flóttamanna eru jákvæð til lengri tíma litið. Ég vil líka taka undir það að mikilvægt er að móta stefnu í málefnum innflytjenda. Eins og staðan er núna mótar innflytjendaráð framkvæmdaáætlun í málefnum innflytjenda, en það vantar líka stefnu. Grunnurinn að því byrjar auðvitað hjá flokkunum eins og komið hefur verið inn á áður. Nefndir voru hér Færeyingar og innflytjendur frá Nýja-Sjálandi og Suður-Afríku, svo má ekki gleyma Frökkum, Hollendingum, Spánverjum, Böskum og Norðmönnum sem hafa virkilega haft áhrif á framþróun í samfélagi okkar í gegnum áratugina og aldirnar.

Forseti. Ég hef búið erlendis og hef þurft að upplifa þá spurningu: Vil ég flytja aftur til Íslands? Það var ekki svo auðveld spurning að svara á þeim tíma, en Ísland togar til baka og það gerðist. Fólk úti um allan heim er bara eins og hver annar Íslendingur, þannig að ég sé engan mun á fólki sem er flóttafólk frá Sýrlandi eða Kanada eða Íslendingi sem vill koma til Íslands. Það sem ég vil segja er að við viljum að heimurinn sé allur ánægjulegur fyrir búsetu manna. Ég mundi vilja að við byrjuðum einmitt á okkur og vera dæmið um góðar gjörðir fyrir það að fólk geti lifað ánægjulegu lífi saman sem nágrannar.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Hún er mjög nauðsynleg, ekki síst nú á tímum og í þeirri umræðu sem hefur verið í þjóðfélaginu undanfarið um flóttamenn. Ég held að enginn vafi sé á því að efnahagslegur ávinningur þjóðarinnar verði mikill ef við tökum við flóttamönnum eða innflytjendum. En við þurfum að marka okkur skýra og góða stefnu í innflytjendamálum og vanda okkur í því eins og öllu öðru. Ég vil benda á að nú þegar eru innflytjendur og útlendingar nánast hryggjarstykkið í aðalatvinnuvegi þjóðarinnar, sem er sjávarútvegur. Ég get nefnt sem dæmi á Suðurnesjum, þar eru 70–80% starfsmanna í fiskvinnslu útlendingar og hafa verið um langt skeið. Ég velti líka fyrir mér að við þurfum að hugsa þessi mál mjög „grundigt“ á næstunni, því að miðað við þau plön sem maður hefur séð kynnt eins og Masterplan frá Isavia suður á Keflavíkurflugvelli og fleiri mál sem er verið að vinna að þar, svo ég taki dæmi, þá sé ég ekki fram á annað en að við þurfum svona tvö, þrjú þúsund manns á næstu árum, kannski næsta áratug, til að sinna þessum störfum. Ég held að við eigum að taka fagnandi við öllum sem hingað vilja flytja.

Frú forseti. Ég tel eins og margir sem hafa tjáð sig um þetta mál að við eigum fyrst og fremst að taka á móti flóttamönnum með mannúðarsjónarmið í huga, en það er líka ágætt að horfa til þess að það erlenda fólk sem komið hefur hingað til lands og ílenst hérna hefur skilað okkur í efnahagslegum ávinningi, því að sá ávinningur er ómetanlegur. Ég kem úr sjávarþorpi, Suðureyri, og hef þekkt það alveg frá því að ég man eftir mér að fjöldi erlendra farandverkamanna frá Nýja-Sjálandi, Ástralíu, Afríku, Bretlandi, Færeyjum, Póllandi, Filippseyjum, Tælandi og fleiri löndum hefur komið þangað og hjálpað okkur að afla tekna með vinnslu á útflutningsverðmætum. Þannig er það víða um land. Sambýlið í þessum litlu sjávarþorpum er dæmi um hvernig fólk af ólíku þjóðerni getur lifað í sátt og samlyndi. Ég held að við eigum ekki að láta málin vefjast 

Hæstv. forseti. Ég þakka þessa góðu umræðu og fagna henni. Ég tek algerlega undir það sem fram hefur komið, að efnahagsleg áhrif á komu flóttamanna og innflytjenda almennt eru gríðarlega jákvæð. Ég starfa að hluta til sem formaður innflytjendaráðs í velferðarráðuneytinu. Á þeim vettvangi hefur þetta verið rætt og skoðað og allar þær rannsóknir, hver ein og einasta sem ég hef séð sem fjallar um þetta, sýna fram á það og staðfesta hversu jákvæð áhrifin eru. Eitt dæmi þar um er nýsköpun. Tíðni stofnunar nýrra fyrirtækja og nýsköpunar almennt hjá innflytjendum er upp úr þakinu. Hún er ekki bara tvöfalt meiri, hún er margfalt meiri. Þess vegna er það gríðarlega jákvætt. Mig langar að taka upp það sem hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir kom inn á varðandi innflytjendastefnu flokkanna. Vissulega þurfa flokkarnir að standa sig betur í að móta innflytjendastefnu, en þeir þurfa líka að standa sig betur í því að tryggja að fulltrúar þeirra endurspegli lýðfræðilega samsetningu  
            

Virðulegur forseti. Ég vil líkt og aðrir hv. þingmenn fagna þessari umræðu og minna okkur á það sem skiptir ótrúlega miklu máli, vegna þess að við öll sem höfum fylgst með umræðu um innflytjendamál bæði hér í Evrópu og annars staðar, höfum auðvitað tekið eftir því hvað málin eru oft erfið, viðkvæm og flókin í pólitísku samhengi. Það er þess vegna mikið ánægjuefni að hlusta á hv. þingmenn ræða þessi mál og finna þá samstöðu og sátt sem er meðal flestra um að horfa skuli á þessi mál, ekki einungis út frá því sem menn í hefðbundinni skilgreiningu tala um sem viðfangsefni eða vandamál, heldur sem tækifæri. Það er nefnilega fullt af tækifærum fólgið í því að fagna framtíðinni og fjölbreytileikanum. Ég er þakklát fyrir það að tilheyra Alþingi sem tekur þannig á málum og vil líka sérstaklega nota tækifærið og fagna því hversu afdráttarlaus yfirlýsing hæstv. fjármálaráðherra var hér áðan, enda skiptir það máli í umræðunni þegar oft er verið að ræða um að þetta sé „ákveðinn baggi“ á samfélögum að það sé á hreinu að svo er ekki.

Virðulegi forseti. Ég líkt og aðrir þingmenn vil taka undir að það felist miklu meiri tækifæri en ógn í því að fá sem flesta hingað til lands og hér stendur það upp úr hverjum manni. Ég get þó ekki annað en vakið athygli á því sem við heyrum í fréttum um þessi mál, bara í síðustu viku, að verið er að vísa fjölskyldum úr landi. Það er það eina sem við heyrum alltaf um þetta. Ég held að það ætti þá að drífa framkvæmdina í að taka undir með þessum, fyrirgefðu, virðulegur forseti, hallelúja-kór sem hér er um þessi mál því að síðan er alltaf sagt nei, nei, nei. Ég hlakka til að sjá þingmannanefndina sem skilar á næstu dögum. Látum athafnir fylgja orðum og vilja þingmanna. 
            

Virðulegur forseti. Það er gaman að heyra að alþingismenn eru einhuga um flóttamenn. Það væri óskandi að við værum alltaf svona, við getum nefnilega leyst málin. Það eru lífsgæði að búa í fjölþjóðasamfélagi, það eru gríðarleg lífsgæði fólgin í því. Ég fagna þessari umræðu. Ef það eru efnahagslega jákvæð áhrif af komu flóttamanna skulum við heldur betur spýta í og taka á móti fleirum. Ég held að við getum gert mun betur en við erum að gera. En ég fagna umræðunni og ég fagna því sem komið er. Höldum þessu áfram.

Frú forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem hefur farið fram. Hún hefur verið mjög jákvæð og mikill samhljómur. Það er mjög gott. Auðvitað eigum við að gera þetta allt saman á grunni mannúðar. Það er engin spurning í mínum huga. En þá vitum við líka, og við þurfum að hafa það hugfast og nauðsynlegt er að það sé hluti af þessari umræðu, að kostnaður er ekki rök gegn því að gera betur. Kostnaður er ekki rök gegn því að opna á fjölda flóttamanna eða innflytjenda til Íslands. Það eru jákvæð efnahagsleg áhrif sem því fylgja og það er jákvætt. Að sjálfsögðu þarf ekki að fara jafn langt og til Manitóba, eins og hér var sagt áðan, til að finna dæmi um það en það er samt sem áður mjög gott dæmi vegna þess að þangað fóru Íslendingar þúsundum talsins þegar kreppti að eftir Öskjugos, 1871–1875. Eftir 1900 voru fleiri bækur gefnar út á íslensku í Kanada en á Íslandi. Það segir allt sem segja þarf. Við þurfum að vera mjög meðvituð um það að við höfum líka verið í þeirri stöðu að vera innflytjendur og flóttamenn. Hvað fóru margir Íslendingar til Noregs og eru þar enn þá að vinna eftir hrunið? Það er nákvæmlega sama staða. Það er jákvætt að heyra tóninn sem er í þessari umræðu og ég vona að þegar útlendingamálin koma inn núna á vetrarþinginu verðum við meðvituð um þá samstöðu sem hér er í þeim efnum. Ég held reyndar að hún hafi endurspeglast í störfum nefndarinnar, sem er mjög jákvætt. En við þurfum að gera betur og það byrjar hér. Við þurfum að opna umræðuna og vera almennt jákvæð í þessum málum.

Frú forseti. Þetta hefur verið fín umræða og er sjálfsagt og eðlilegt að ræða málefni flóttamanna/innflytjenda út frá þessu efnahagslega sjónarhorni. Við skulum ekki gleyma því, og ég held reyndar að það hafi komið fram í umræðunni, að við erum með galopin landamærin gagnvart innri markaðnum. Það eru ekki færri en 500 millj. manna sem geta á grundvelli sameiginlegra reglna EES-svæðisins flutt búferlum hingað tiltölulega vandræðalaust. Umræðan að undanförnu hefur fyrst og fremst snúið að þeim sem eru utan Evrópska efnahagssvæðisins. Þar þarf að gera greinarmun á fólki sem leitast eftir því að koma hingað einfaldlega vegna starfa, í tengslum við vinnutilboð eða annað þess háttar, þeim sem sækjast eftir því að komast hingað og fá pólitískt hæli og svo kvótaflóttamönnum, sem er einn anginn af þessu sem stjórnvöld hafa meiri stjórn á. Ég ætla í tengslum við þessa umræðu að leyfa mér að nefna það hér undir lokin að við megum aldrei missa sjónar á því að til eru svartir sauðir sem reyna að nýta sér opnar glufur í kerfum alheimsins. Við höfum fundið fyrir því á Íslandi þar sem eru glæpahringir sem til dæmis reyna að stunda mansal í skjóli reglna sem bjóða upp á einhverja misbeitingu. Við þurfum ávallt að vera vakandi yfir því en vakt okkar yfir þeim þætti málsins má ekki verða til að skemma ávinninginn af því að fá hingað fólk sem er tilbúið til að skjóta rótum hér, hefja nýtt líf, koma hingað og starfa. Það er vandasamt verk að finna gott jafnvægi í þessu og eflaust eru til dæmi um það að okkur hafi mistekist í því en við þurfum að halda áfram að slípa það regluverk til.

Virðulegi forseti. Það var aðeins rætt áðan í óundirbúnum fyrirspurnum, þar sem málshefjandi var hv. þm. Róbert Marshall, um mikilvægi þess að við værum með öfluga áætlun hér um það með hvaða hætti við ætluðum að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Einn stór þáttur í því, þar sem við höfum tækifæri, er samgöngur. Við eigum þar gríðarlega mikið verk óunnið. Við höfum ekki náð þeim árangri sem við ættum að geta náð miðað við aðgengi hér að grænni orku fyrir ökutæki. Því telja mörg okkar að grípa þurfi til sérstakra aðgerða, ívilnandi aðgerða, og til lengri tíma en gert hefur verið til þess að reyna að ná árangri. Þess vegna gladdi það mig þegar hæstv. ráðherra flutti hér ræðu um bandorminn svokallaða, þ.e. fylgifrumvarp fjárlagafrumvarpsins, þar sem hann tók þessi mál sérstaklega fyrir sem sjötta lið í ræðu sinni þar sem hann fjallaði um niðurfellingu undanþágu virðisaukaskatts við innflutning og skattskylda sölu rafmagns-, vetnis- eða tengiltvinnbifreiða þar sem verið var að framlengja þá tímabundnu heimild að fella niður virðisaukaskatt á þess háttar ökutæki um eitt ár. Það er kannski vandinn að við erum alltaf að velta þessu áfram um eitt ár þannig að fyrirsjáanleikinn til lengri tíma er enginn. Þegar verið er að taka ákvörðun um að fella niður virðisaukaskatt á þessum ökutækjum til eins árs í senn er að mínu viti of lítill fyrirsjáanleiki og ekki nægjanleg langtímasýn. Það gladdi mig líka þegar hæstv. ráðherra nefndi það síðan í lok þessa kafla í ræðu sinni að fyrirhugað væri að setja á laggirnar starfshóp til þess að fjalla um þessi mál heildstætt. Ég held að það skipti einmitt máli núna að við horfum bæði til orkugjafanna, sömuleiðis til ökutækjanna og horfum heildstætt á þessa mynd. Þess vegna fagna ég því að boðað hafi verið að þessi starfshópur taki til starfa og spyr því hér í þessum fyrirspurnatíma hvað líði stofnun þessa starfshóps og hvernig hann er eða verði samansettur og hverjir komi að honum vegna þess að ég ber miklar væntingar til hans. Ég er nefnilega þeirrar skoðunar og hef farið fyrir hópi þingmanna Samfylkingarinnar sem hafa ítrekað lagt fram mál í þinginu þess efnis að við búum til ákveðið skattfrelsistímabil gjalda á þessum bifreiðum og orkugjöfum þar til við höfum náð 10% bílaflotans grænum. 
             Virðulegi forseti. Ég tel að það sé leið sem við 

Frú forseti. Ég þakka fyrir þessa fyrirspurn. Það er þannig með gjaldtöku á ökutæki og samgöngur í landinu að við erum með dálítið brotakennt kerfi. Það eru ýmiss konar gjöld sem við leggjum á, sum eru beinlínis til tekjuöflunar, bifreiðagjöld og önnur slík gjöld, vörugjöld við innflutning bifreiða. Í sumum tilvikum erum við að skoða meira umhverfislegu áhrifin og eftir atvikum að fjármagna samgöngubætur í landinu eins og ýmis gjöld á eldsneyti eru til vitnis um. Kolefnisgjaldið þessu til viðbótar er hreinn umhverfisskattur. Það hefur verið mín upplifun að við getum ekki búið við þetta tímabundna ástand mikið lengur, eins og hv. þingmaður kom inn á, að vera með miklar ívilnanir vegna rafbíla sem ráðstöfun til eins árs í senn. Nú finnst mér vera kominn tími fyrir okkur að meta áhrifin af þessari ívilnun og spyrja okkur: Hver eru þá markmiðin lengra til framtíðar varðandi rafbílavæðinguna og hvernig fara þau markmið saman við önnur markmið sem við höfum sett okkur um að umferðin eigi að greiða fyrir hluta af samgöngumannvirkjunum? Hvaða aðrir hvatar eru til staðar í kerfinu eða aðrar ástæður fyrir gjöldum eða álögum sem eiga að koma til skoðunar líka? Ég ætla að leyfa mér að nefna tvennt sem dæmi í þá umræðu. Annars vegar hef ég mjög miklar efasemdir um að þær kvaðir sem við höfum lögfest um umhverfisvæn íblöndunarefni í eldsneyti fyrir bíla skili þeim árangri sem að var stefnt. Ég tel að það sýni sig að þetta leiði fyrst og fremst til þess að eldsneytið verði dýrara og takmörkuð trygging sé fyrir því að íblöndunarefnin sem slík séu endilega jafn umhverfisvæn og menn gengu út frá þegar lögunum var breytt um þetta efni. Ef svo er erum við bara að auka eldsneytiskostnaðinn með þessu. Þetta vil ég að minnsta kosti skoða. Hitt er að við erum með misjafnar álögur á dísil annars vegar og bensín hins vegar. Það virðist vera gengið út frá því að dísill sé umhverfisvænna eldsneyti en bensín. Ég tel að fyrir því séu mjög hæpin rök. Það kann vel að vera að við bruna á dísilolíu losni um minna af koltvísýringi en á hitt ber einnig að líta að það falla til agnir við bruna á dísli sem eru líka mengandi og ekki síst slæmar fyrir þéttbýli. Þá situr eftir spurningin: Hvers vegna á að vera með einhverja ívilnun fyrir dísil ef hann mengar á heildina litið jafn mikið og bruni á bensíni ef ekki meira? Síðan er það stórmerkileg þróun, sem við höfum séð á undanförnum árum, að eftir því sem löggjafinn í hinum ýmsu löndum fór að stýra álagningunni í átt til þess sem er umhverfisvænna þá höfum við séð umbyltingu hjá framleiðendum. Þó að við höfum séð slæm nýleg dæmi um að þeir reyni að skjóta sér undan þessu regluverki, eins og hneykslið hjá Volkswagen sýnir, þá er engum blöðum um það að fletta að nær allir framleiðendur eru að þróa mun sparneytnari vélar ár frá ári. Við sjáum jafnvel framfarir milli framleiðsluára sem skipta mörgum prósentum í sparneytnari vélum. Þessari þróun hefur verið hrint af stað með hvötum sem löggjafinn hefur sett og með samstilltu átaki, t.d. innan Evrópusambandsins. Það sem ég vil gera og hef rætt í ríkisstjórn og rætt það sérstaklega við innanríkisráðherra og umhverfisráðherra er að koma á starfshópi sem horfir til allra þessara þátta: Hvaða markmiðum viljum við ná í umhverfislegu tilliti þegar við horfum til löggjafarinnar, sem hafa áhrif á samgöngur í landinu, ekki síst ökutæki? Hvaða tekjuöflun þarf að vera til staðar til þess að við séum ekki að raska áformum okkar til lengri tíma í ríkisfjármálum? Að hvaða marki eru að verða breytingar í ytra umhverfinu, t.d. vegna rafbíla og eftir atvikum minni eldsneytisnotkunar einstakra bifreiða, sem gefa okkur tilefni til þess að endurskoða þann þátt sem á að fjármagna samgöngumannvirkin í landinu? Þessir  Ég hef nú þegar fengið minnisblað til undirbúnings 

Frú forseti. Það er best að taka það strax fram að ef hæstv. ráðherra vantar mannskap í starfshópinn þá er ég í framboði. Ég hef mikinn áhuga á þessum málum og finnst það gott í sjálfu sér að hópurinn sé að fara af stað, en um leið dapurlegt að það er að gerast núna þegar langt er liðið á kjörtímabilið og lítið hefur gerst innan þess annað en að framlengja tímabundið og til eins árs í senn ráðstafanir frá tíð fyrri ríkisstjórnar. Þá var mikið gert í þessum efnum. Skattalegt umhverfi umferðarinnar var í raun algerlega endurskoðað með því að gera losun koltvíoxíðs að andlagi fyrir tolla á innflutningsgjöld og greiðslu bifreiðagjalda, fella niður álögur á rafbíla og metanbíla, taka upp kolefnisgjald o.s.frv. En það hefur alltaf legið fyrir að þessu þyrfti að fylgja eftir með því að skapa fyrirsjáanleika og varanleika í skattumhverfinu vegna þess að meðan það gerist ekki þá hamlar þessari þróun óvissan um hversu lengi verður viðhaldið einhverju hagræði fyrir þessa umferð. Fyrr eða síðar kemur að því að hún verður að fara að leggja eitthvað af mörkum til að byggja upp vegakerfið og reka það. 

Virðulegi forseti. Þetta er áhugaverð umræða, bæði hjá fyrirspyrjanda og hæstv. ráðherra, og komið er inn á flesta meginþætti málsins. Það blasir við að í nánustu framtíð verða straumhvörf í rafvæðingu bílaflotans. Það er hins vegar mikilvægt að ýta hressilega á eftir þeirri þróun. Hún hefur gengið giska hægt fyrir sig á síðustu missirum. Mikil og ör tækniþróun á sér stað í framleiðslu bílvéla o.s.frv., en það þarf að gera það að mjög hagkvæmum kosti fyrir neytendur og setja upp stöðvar sem gera að verkum að hægt sé að nýta sér þetta af fullum þunga. Þess vegna er mjög ánægjulegt að hæstv. ráðherra lýsi því hér yfir að það standi til, eins og spurt er um, að marka afgerandi stefnu til lengri tíma í málaflokknum þannig að hraða megi þessari mikilvægu þróun í umhverfismálum og eins 

Virðulegur forseti. Ég tek undir með fyrirspyrjanda að það er mjög brýnt að endurskoða skattumgjörð farartækja hér, bæði farartækja og eldsneytis. Eins og staðan er í dag þá eru gjaldflokkarnir mýmargir, ógagnsæir, og að einhverju leyti hefur komið í ljós að ekki eru allir kostir jafn umhverfisvænir og lagt var upp með. Ég fagna viðbrögðum hæstv. fjármálaráðherra við fyrirspurninni að þessu leyti. Ég vil um leið hins vegar vara við að menn fari út í og hugsi umhverfismálin á þeim nótum að það þurfi að taka upp einhvers konar neyslustýringu þegar kemur að farartækjum. Það er ekki bara til trafala út frá neytendasjónarmiði, heldur er það líka til þess að hefta þróun á þessu sviði ef neyslustýringin felst í hvers kyns niðurgreiðslum af opinberu fé. Ég minni á t.d. þá lögmætu spurningu sem menn þurfa alltaf að hafa uppi: Hverjir eru raunverulega vistvænir kostir í samgöngumálum?

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir það sem ég hef fengið að heyra hérna. Mig langaði aðeins að koma inn á þann punkt - vegna þess að ég hjó eftir því í ummælum hæstv. ráðherra, eðlilega kannski vegna þess að spurningin beinist að ákveðnum sköttum og gjöldum - að mér finnst að halda þurfi því til haga, í þessari umræðu allri, hversu mikilvægt er að hið opinbera, hvar sem er í heiminum, leggi til fjármuni í þróun og tækniþróun á þessu sviði. Þar hafa stærstu sigrarnir unnist á þessu sviði. Ég tek að einhverju leyti undir sjónarmið síðasta ræðumanns um neyslustýringu. Ég er ekkert ofsalega hrifin af henni þó að í þessu tilliti hafi það sýnt sig að það hafi skipt verulegum sköpum en í hendur við það þurfa að haldast fjármunir í þróun á tækni. Þar getum við virkilega skorið úr um eitthvað sem við vitum ekki einu sinni að er til núna, sem mun fleyta okkur miklu lengra. Ég vildi bara koma þessum punkti að.

Frú forseti. Ég þakka þessa umræðu, hún er mikilvæg. Það sem mér finnst að við ættum að vera að fókusera á - þó að mér finnist fyrirspurnin góðra gjalda verð - er að nota skatta og gjöld til að draga úr því sem við teljum vera mjög óæskilegt. Það er mjög eðlileg leið og það er auðvitað hér í þessum sal og á vettvangi stjórnmálanna sem við ákveðum hvers lags samfélagi við viljum búa í og í hvaða átt við viljum fara. Við ættum að ganga enn lengra, við ættum að sjá fram á starfshóp sem væri að velta fyrir sér og kortleggja möguleikana á algjörum orkuskiptum í landinu, að við værum að fara úr því að nota jarðefnaeldsneyti. Auðvitað er það þannig nú þegar að það er hagkvæmt fyrir hvern og einn. Þeir sem þekkja til í þessum bransa segja mér að það sé gerlegt þegar kemur að bílaflotanum á Íslandi í dag að nota vistvæna orkugjafa. Það er lengra í land þegar horft er til skipaflotans en það er hins vegar markmið sem við ættum að reyna að kortleggja og reyna að sjá fyrir okkur hversu raunhæft er að ná.

Forseti. Vegna þess sem sagt var hér áðan um neyslustýringuna þá lít ég ekki alveg þannig á það. Ég sé það sem gríðarlegan sparnað á innflutningi á eldsneyti þannig að það er í raun kostnaðarhagræðing sem slík. Það eru útgjöld við eldsneytið sem ekki kæmu til við notkun á innlendri raforku á bíla. Það væri ekki neyslustýring beint heldur kostaði það einfaldlega minna og þá þarf ekki að rukka á sama hátt. Ég vildi bæta við í þessa umræðu að mér finnst vanta rannsóknir á aðstæðum Íslands hvað varðar notkun á svona farartækjum. Það tekur tíma að hlaða. Það væri mjög hentugt ef bifreiðar væru þannig útbúnar að hægt væri að kippa út rafhlöðu og setja forhlaðna rafhlöðu í, þá þyrfti ekki að eyða heilum sólarhring í að hlaða bílinn til að hann sé nothæfur. Það eru kannski aðeins öðruvísi aðstæður sem ég mundi vilja ræða.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka ráðherra svörin og fyrir umræðurnar sem hér hafa skapast. Mig langar í þessu sambandi að minna á að það er til samráðsvettvangur stjórnvalda og geirans eða iðnaðarins sem heitir Græna orkan og er klasasamstarf um orkuskipti í samgöngum. Það er spurning hvort ekki sé hægt að flýta ferlinu aðeins með því að nýta hann. Fjármálaráðherra á fulltrúa þar, sömuleiðis umhverfisráðherra og iðnaðarráðherra. Þessir aðilar eru nú þegar í samstarfi um orkuskipti og það má kannski nota það. Þá langar mig líka að koma aðeins inn á að ég mundi gjarnan vilja að hæstv. ráðherra flýtti þessari vinnu vegna þess að ég tel að hún skipti okkur gríðarlega miklu máli. Ég held að það séu margir í startholunum tilbúnir að leggja þessu máli lið. Þetta snýst ekki um neyslustýringu heldur um það að búa til almenna hvata. Það versta sem við getum gert er að við sem stjórnvöld förum að velja einhverja eina tækni umfram aðra. Við megum það ekki, hins vegar eigum við að búa til hvata sem eru almennir fyrir þá tækni sem verður til og mun síðan á endanum rísa upp hér. Ég held að við eigum gríðarleg tækifæri í þessu. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort hann telji að til greina komi að setja einhvers konar frítímabil skatta fyrir grænar samgöngur þangað til við höfum náð 10%, 7% eða hvað það er, við gætum náð þverpólitískri samstöðu um það. Ég held að það mundi borga sig til lengri tíma. Þetta snýst um miklu stærri mál, snýst um það hvernig við ætlum í alvörunni að leggja okkar af mörkum til minnkunar á losun gróðurhúsalofttegunda. Þarna eigum við tækifæri og það þýðir ekki að segja að við ætlum að minnka losun með hægri hendinni en vera svo að gera eitthvað allt annað með þeirri vinstri. Við þurfum að horfa á þetta í stóra samhenginu, virðulegi forseti. 
             Hér var talað um íblöndunarefni og þar eru til spennandi kostir sem eru innlendir. Og við ættum að skoða þá í þessu samhengi líka því að þá er verið að beisla mengun beinlínis til þess að búa til orkugjafa og íblöndunarefni.

Frú forseti. Önnur ríki hafa farið þá leið að setja sér tölusett markmið um hlutfall rafbíla í bílaflotanum og hafa miðað ívilnanir við það tímabil sem tekur að ná þeim tölusettu markmiðum. Mér finnst það alveg koma til álita, við hljótum að skoða hvort við gerum það þannig. Hið undirliggjandi vandamál hér er ekki viljaleysi íslenskra neytenda til að kaupa rafbílana, heldur að framleiðslukostnaðurinn er enn allt of hár. Þess vegna standast rafbílarnir ekki samkeppni í verði við hina hefðbundnu bíla, hvort sem er dísil- eða bensínbíla. Þetta er smám saman að breytast. Eins líka er drægni bílanna að aukast, þ.e. bílar sem áður gátu komist sína 15–20 kílómetra eru í dag farnir að ná 40–60 kílómetrum. Margir bílar sem eru seldir á Íslandi mundu duga til að sinna öllum almennum heimilisþörfum án þess að þurfa aftur endurhleðslu. Frá því að ég kom í ráðuneytið hef ég fengið nokkrar ábendingar um að það sé ýmislegt í tollalöggjöfinni sem við þurfum að taka til endurskoðunar. Við erum til dæmis með mjög mikla ívilnun fyrir vörubíla. Ef ég man rétt eru þeir í 13% tollflokki og í ákveðinni stærð fara þeir niður í 0%; ég er að tala um vörugjöldin, 13% eða 0% vörugjöld. Á sama tíma liggur fyrir að þetta eru mjög stór, mengandi og eyðslufrek ökutæki. Það má alveg velta því fyrir sér: Er það skynsamlegt, er það í samræmi við heildarstefnumörkun okkar, að vera með svona mikla ívilnun á þessu sviði á sama tíma og við erum með minni bíla, sem menga jafnvel minna en kosta töluvert í innkaupum í 65% vöruflokki? 

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra um fyrirætlanir varðandi St. Jósefsspítala. Þetta er bygging sem við þekkjum öll vel, bygging sem vígð var 5. september árið 1926. Spítalinn var byggður fyrir St. Jósefssystur í Hafnarfirði til að reka þar sjúkrahús og teiknað af Guðjóni Samúelssyni, gríðarlega falleg bygging og hefur mjög mikið menningarlegt gildi í Hafnarfirði og líka í nágrenni Hafnarfjarðar og fyrir landið allt. Um spítalann hefur töluvert mikið verið rætt. St. Jósefsspítali var sameinaður Landspítalanum um áramótin 2011/2012 eða á því bili, ef ég man rétt. Frá þeim tíma hefur engin starfsemi verið þar, sem er mjög miður. Gerðar hafa verið tilraunir til þess að selja hann og eitt og annað, en það hefur ekki gengið eftir. Því er ég hingað komin til að spyrja hæstv. ráðherra út í áform hans hvað spítalann varðar, hvar það mál er statt. Stutt er síðan bæjarráð ályktaði um þetta eða samþykkti að vísa tillögu til bæjarstjórnar um málið og um St. Jósefsspítala. Það var núna 8. október. Ég held að enginn pólitískur ágreiningur sé um þetta mál í bæjarráði Hafnarfjarðar. Það er gríðarleg samstaða um það. Þau þar vilja í raun og veru fá bygginguna til umráða þannig að þau geti reynt að finna starfsemi inn í hana sem hæfir þessari byggingu, þannig að hún geti nýst áfram vegna þess að byrjað er að sjá á henni. Það er mikil synd ef skemmdir yrðu því að þetta er bæjarprýði og stór bygging sem ætti að henta vel fyrir ýmiss konar starfsemi. Ég velti fyrir mér og vil spyrja hæstv. ráðherra hvort til greina komi að finna einhverja starfsemi ríkisins þangað inn, einhverja stofnun. Rætt hefur verið um hvort þarna gæti verið miðstöð um móttöku flóttamanna. Rætt hefur verið um ýmislegt, til dæmis hvort bærinn fái bygginguna hreinlega til umráða. Mig langar því að spyrja hæstv. ráðherra hvort a) það komi til greina, b) hvort hann hafi hugsað sér eða geti hugsað sér að koma þar fyrir einhverri annarri starfsemi og þá c) hvort einhverjir möguleikar séu á að koma byggingunni í hendur þriðja aðila sem gæti komið henni í nýtingu. Bara svona til glöggvunar, fyrir þá sem vita kannski ekki af því, er ástæðan fyrir að ég spyr hæstv. ráðherra sú að eignarhald á þessari byggingu er með þeim hætti að ríkið á 85% en Hafnarfjarðarbær eingöngu 15%, þannig að ríkið hefur alfarið umráðaréttinn yfir eigninni.

Frú forseti. Það er sameiginlegt áhugamál okkar með bæjarstjórninni í Hafnarfirði að sjá líf aftur í húsnæðinu sem áður hýsti St. Jósefsspítala. Húsnæðinu var lokað við árslok 2011. Í framhaldi af því fór fram skoðun á mögulegri nýtingu á húsnæðinu. Það var gert á vegum velferðarráðuneytisins. Ýmsar hugmyndir komu fram en þegar upp var staðið reyndust þær ekki raunhæfar. Þær fólust flestar í því að koma á fót nýrri þjónustu sem hefði kallað á fjárframlög til rekstrar úr ríkissjóði. Fjármála- og efnahagsráðuneytið tók við fullu forræði á fyrrum fasteignum spítalans í lok febrúar 2014. Ríkið á 85% hlut í fasteignunum, en Hafnarfjarðarbær 15%. Þetta er mál sem fylgir nokkuð slípuðu verklagi í stjórnsýslunni hjá okkur, þ.e. hvernig eigi að bera sig að við að koma svona fasteignum aftur í not. Í þessu tilfelli lá beinast við að eiga samtal við bæjarstjórnina í Hafnarfirði og það mál endaði með þeim hætti að ákveðið var að auglýsa fasteignirnar til sölu eða leigu. Á þeim undirbúningstíma sem ég er þarna að vísa til þróaðist samtalið þannig að Hafnarfjarðarbær vildi að það yrði kvöð eða áskilnaður um að einhvers konar heilbrigðisstarfsemi yrði til staðar í húsinu eða í þessum fasteignum. Ég tek fram að Hafnarfjarðarbær hefur til þessa ekki lýst yfir áhuga á að kaupa eignarhluta ríkisins, en eignirnar voru auglýstar eins og ég gat um, og það var gert með þeim hætti að þær voru auglýstar til sölu, ég er ekki viss um að boðið hafi verið upp á leigu eins og ég nefndi áðan, en eignirnar voru boðnar til sölu með þessari kvöð, og bárust fá algerlega óviðunandi tilboð í eignina, langt, langt undir því sem var metið raunvirði eignanna. Það er metið svo að það kunni meðal annars að hafa verið vegna þeirrar kvaðar sem fylgdi í auglýsingunni vegna þess að margir komu að máli við starfsmenn í fjármálaráðuneytinu eftir á og létu vita af sér og gerðu grein fyrir áhuga sínum á að fá að kaupa eignina en til annars tilgangs. Í framhaldi af þessu hefur átt sér stað samtal við Hafnarfjarðarbæ og við í fjármála- og efnahagsráðuneytinu höfum fyrst og fremst verið að velta upp þeim möguleika að auglýsa einfaldlega eignina aftur með vísan til þess sem ég var að rekja, að fram hafi komið áhugasamir aðilar, en einnig með hliðsjón af þeirri löngu reynslu sem er fengin hjá ríkinu að oft getur þurft að auglýsa eignir oftar en einu sinni og oftar en tvisvar eða þrisvar jafnvel ef því er að skipta til að fá viðunandi tilboð. Hafnarfjarðarbær hefur lagst gegn því fram til þessa en hefur lýst áhuga á að fá eignirnar framseldar til sín. Þar stendur málið í raun og veru núna. Ég hallast frekar að því að rétt væri að auglýsa eignirnar til sölu, fyrst aðilar hafa gefið sig fram og lýst yfir áhuga á að kaupa eignirnar og láta á það reyna hvort hærra verð fengist fyrir þær og sjá hvað út úr því kæmi. En ég hef á sama tíma mikinn skilning á því að Hafnarfjarðarbær sé orðinn leiður á þessu ferli öllu sem á rætur sínar að rekja aftur til ársins 2011 þegar spítalanum var lokað og að nú séum við undir lok árs þegar síga tekur á árið 2015 að velta enn fyrir okkur hvernig við ætlum að standa að þessu. En það breytir ekki þeirri skoðun minni að mér finnst eðlilegasta næsta skrefið að auglýsa fasteignirnar aftur til sölu og falla þá frá þeirri kvöð að fara þurfi af stað einhver heilbrigðisstarfsemi í þeim fasteignum. Það er að sjálfsögðu langbest vegna þess að þær eru í sameiginlegu eignarhaldi ríkisins og Hafnarfjarðarbæjar, sem fer með þessi 15%, að um þetta sé sátt. Það verður að láta reyna á það núna hvort ekki getur tekist sameiginlegur skilningur um framhaldið.

Hæstv. forseti. Ég er frekar nýlega aðfluttur í Hafnarfjörðinn og er núna einn fulltrúa þeirra á hinu háa Alþingi. Ég hef fundið fyrir því að með hverju árinu sem maður býr í Hafnarfirði hugsar maður meira um málefni St. Jósefsspítala, það skiptir mann meira máli. Mér er tjáð af eldri Hafnfirðingum að þetta sé hluti af því að verða alvöru Hafnfirðingur, en jafnframt sé það ferli sem klárist ekki nema með annarri kynslóð afkomenda minna að verða alvöru Hafnfirðingur. Spítalinn er á margan hátt hjarta bæjarins og hefur núna verið í fjögur ár án starfsemi. Byggingin er bæjarprýði, fallegt hús og er í rauninni algerlega ótækt að ekkert sé í gangi þar lengur. Ég fagna orðum hæstv. fjármálaráðherra um að auglýsa eigi bygginguna aftur. Jafnframt vil ég taka fram og skora á ríkið í þessu tilfelli að ef ekkert kemur út úr því þá er kominn tími til að leyfa bænum að fá yfirráð yfir þeirri byggingu, vegna þess að eignarhald ríkisins er ekki komið til með kaupum. Það er saga bak við 

Virðulegi forseti. Mér finnst að gefa eigi mönnum heimild til að sletta þegar þær eru svona góðar, sletturnar. Þetta er nefnilega hárrétt hjá hv. þingmanni að ef menn finna ekki not fyrir þessa byggingu þá eiga þeir að leyfa bænum að reyna. Það nýjasta í þessu er að bærinn hefur reynt mjög mikið að fá bygginguna til umráða en það hefur ekki gengið eftir og ríkið hefur ekki viljað gefa það eftir hingað til. Nú hefur bæjarráð Hafnarfjarðar samþykkt að senda tillögu um það til bæjarstjórnar að kalla eftir því að skipuð verði forvalsnefnd sem bæði Hafnarfjarðarbær og ríkið eiga sæti í og þeirri forvalsnefnd verði fengið það verkefni að finna fasteignunum nýtt og viðeigandi hlutverk í þágu nærsamfélagsins í Hafnarfirði og að horfa eigi til alls skipulags svæðisins sem tilheyrir spítalanum og byggingunum öllum í samráði við hagsmunaaðila. Það er auðvitað meira. Talað er um líka að fyrsta verkefnið verði að undirbúa að hrinda í framkvæmd forvalsferli þar sem áhugasömum verði gefið tækifæri til að koma með hugmyndir um nýtingu spítalans. Þarna er Hafnarfjarðarbær, held ég, að velta upp mjög áhugaverðri leið um samstarf millum ríkisins og sveitarfélagsins til að koma einhverri hreyfingu á þessi mál. Það virðist hljóma alla vega hér eins og þau séu þá fallin frá þeirri kröfu að það verði tengt við heilbrigðisþjónustu. Þá hljóta þessi sjónarmið að fara ágætlega saman og ég held að það hljóti að vera stuðningur við það hér að reyna að koma einhverri hreyfingu í gang svo að þessi bygging standi ekki auð. Þetta er ekki bara málefni Hafnarfjarðar, þetta er málefni okkar allra, því að þetta er alveg gríðarlega merk bygging í okkar sögu. Ég held að okkur hljóti að vera sómi að því að gera eitthvað í þessu og ég held að ráðherra skorti ekki pólitískan stuðning héðan í því verkefni.

Frú forseti. Ég er alveg sannfærður um að hægt er að finna verkefni og starfsemi sem mundi fara vel í þeim fasteignum, en því miður hefur söluauglýsing á eigninni ekki skilað árangri. Ég held að ástæður séu fyrir því sem ég hef farið yfir. Það mundi ekki samrýmast vel þeim venjum sem hafa gilt í sambærilegum málum í samskiptum ríkis og sveitarfélaga að ríkið mundi einfaldlega framselja eignarhlut sinn endurgjaldslaust. Hafnarfjarðarbær hefur heldur ekki boðist til þess að greiða sérstakt kaupverð. Af þeirri ástæðu finnst mér langeðlilegast að menn láti aftur reyna á sölu án þessara kvaða. Ég er hins vegar alveg viss um að ef menn eru einbeittir í því að finna góð verkefni inn í þetta hús, inn í þessar fasteignir, þá er það leikur einn, sérstaklega ef menn ætla bara að opna dyrnar og hleypa mönnum inn án þess að borga háa leigu eða annað þess háttar. En hafa þarf í huga að húsnæðið þarfnast einhverra endurbóta, sérstaklega þurfa sumir hlutar þessara fasteigna endurbætur. Eflaust hefur það áhrif á áhuga á að koma þarna inn sem leigjandi, nú eða eftir atvikum á kaupverð, sé fasteignin til sölu. Það er mat okkar að þetta séu nokkuð verðmætar eignir og ber að halda á slíkum verðmætum með sambærilegum hætti og gert hefur verið til þessa. Hugmyndir Hafnfirðinga eiga alls ekki að koma í veg fyrir að við störfum með þeim að því að koma lífi aftur í fasteignirnar. Það er að minnsta kosti minn vilji að leysa þetta mál sem allra fyrst.

Frú forseti. Ég lagði inn fyrirspurn á síðasta þingi um niðurstöðu nefndar sem ætlað var að skoða fjárhagslegan og faglegan ávinning af aukinni samvinnu eða samrekstri háskólanna í Norðvesturkjördæmi, þ.e. Landbúnaðarháskóla Íslands, Háskólans á Hólum og Háskólans á Bifröst. Sett var á laggirnar nefnd sem átti að skoða þetta og skila niðurstöðum í vor. Ég fékk þau svör í vor að hún mundi skila síðsumars og nú er komið ansi langt fram í október þannig að ég reikna með því að nefndin hafi skilað niðurstöðum sínum eða sé í það minnsta á lokametrunum. Mig langaði að spyrja hæstv. ráðherra um stöðu þessarar vinnu og hverjar niðurstöður nefndarinnar væru. Til upprifjunar hefur sú hugmynd verið til skoðunar að sameina þessar þrjár háskólastofnanir. Við hæstv. ráðherra höfum áður átt ákveðin orðaskipti um þau mál og ég vil nota tækifærið hér til að leggja áherslu á að það er mjög mikilvægt þegar við skoðum stofnanakerfið á sviði rannsókna,- vísinda- og háskólamenntunar að það sé gert með faglegan ávinning að leiðarljósi. Ég hef sem sagt spurt hæstv. ráðherra áður og velt því fyrir mér hvort þau sjónarmið séu höfð að leiðarljósi, í ljósi þess að hér er líka verið að horfa á sameiningu háskóla innan eins kjördæmis. Bara svo við tölum mannamál þá er það auðvitað svo að þegar sameiningar háskóla hafa verið til umræðu hefur yfirleitt verið mjög erfitt að fara yfir kjördæmamörk vegna áhyggna manna yfir að missa starfsemi úr tilteknum kjördæmum yfir í önnur kjördæmi. Það er ekki laust við að mann renni í grun þegar horft er á sameiningu þriggja háskóla, þar af tveggja skóla sem starfa á tengdum sviðum, þ.e. á fagsviði landbúnaðar, og hins vegar þess þriðja sem starfar á sviði félagsvísinda og hugvísinda, laga, viðskiptafræði og félagsvísinda að fremur sé verið að horfa á kjördæmamörkin en hinn faglega ávinning. Mig langar því að spyrja hæstv. ráðherra, bara svo við getum talað hér á mannamáli, hvort það séu kjördæmamörkin fyrst og fremst sem hafa ráðið för við að ráðast í skoðun á þessari sameiningu. Ég vil líka spyrja hvort nefndin hafi skilað, ef ekki hvort það sé von á niðurstöðum og hvert hæstv. ráðherra stefni í þessum málum, hvort það ríki eining meðal þessara þriggja háskóla um það hvert eigi að stefna í þessum málum í ljósi þess að þeir starfa á mjög svo ólíkum fagsviðum.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og segja það fyrst að það er hárrétt sem hv. þingmaður vekur hér athygli á að starfshópur sem skipaður var þann 27. febrúar síðastliðinn var í upphafi settur til þriggja mánaða. Það hefur dregist nokkuð að fá niðurstöðu í þetta mál enda kannski eitt af þeim málum sem er þannig vaxið að eftir því sem dýpra er farið ofan í þau þá eykst flækjustigið. Ég get sagt hv. þingmanni að ég átti samtöl í dag við forustumenn þessa hóps og mér er tjáð að niðurstaða muni koma innan skamms, vinnan sé algjörlega á lokametrunum. Ég held að það sé kannski ekki ástæða til að tjá mig neitt frekar um starf hópsins, niðurstöðurnar munu tala sínu máli þegar þær birtast. Svo það sé tekið fram þá hafa mér ekki verið sýndar neinar bráðabirgðaniðurstöður þar að lútandi. Það er hárrétt sem hv. þingmaður vekur hér máls á sem snýr að hinum faglega þætti þegar um er að ræða sameiningu eða samstarf háskólastofnana. Skemmst er að minnast þess að hér fór fram nokkur umræða um þá möguleika að Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri mundi sameinast Háskóla Íslands. Fyrir því voru vissulega sterk fagleg rök. Aftur á móti varð mikil andstaða við þá hugmynd, einkum og sér í lagi í Borgarfirði. Það er nauðsynlegt að horfa einnig til slíkra sjónarmiða þegar kemur að skólastarfsemi og rannsóknastarfsemi úti á landi. Menn verða að hafa í huga að þessar stofnanir hafa tvíþætt hlutverk. Þær hafa mikilvægt mennta- og rannsóknarhlutverk en þær gegna einnig hlutverki sem máttarstólpar í þeim byggðum þar sem þær eru staðsettar og tel ég óráðlegt að horfa fram hjá því. Aftur á móti, þegar leitast var við það að ná sameiningu Háskóla Íslands og Landbúnaðarháskólans á Bifröst, var reynt að búa þannig um hnútana að starfsemin á Bifröst mundi eflast, þangað yrðu flutt störf og verulegir fjármunir látnir fylgja þessu verkefni og það yrði frekar aukið í en dregið úr starfseminni heima í héraði, ef svo má að orði komast. En því miður náðu þau mál ekki fram að ganga. Ég tel aftur á móti í ljósi þeirrar stöðu sem þessar skólastofnanir eru í, sem eru örstofnanir, þegar horft er til þeirra laga og þeirra skyldna sem hvíla á háskólastofnunum sem eru útskýrð í háskólalögunum að augljóst megi vera að vegna nemendafæðar eigi þessar stofnanir mjög erfitt með að fullnægja öllum þeim ákvæðum, miserfitt reyndar. Ég verð að segja þeim sem eru í forustu fyrir þessum stofnunum til hróss að þar hafa verið unnin mjög góð störf þrátt fyrir þær áskoranir sem fylgja stærðinni. En þá ber okkur skylda til þess að leita annarra leiða sem eru pólitískt færar, en um leið mæta þeim skilgreiningum eða þeim faglegu viðmiðum sem hv. þingmaður gerir hér að umtalsefni. Það er hárrétt sem hv. þingmaður bendir á, að tveir af þeim þremur skólum sem eru í þessu tiltekna kjördæmi eru starfandi á sviði landbúnaðar og það gefur augaleið að það hlýtur að vera hægt að skoða mjög vel hvernig þeir tveir skólar geta unnið saman. Hvað varðar þriðja skólann, Háskólann á Bifröst, er þar auðvitað lögð meiri áhersla á félagsvísindin. Rektor skólans hefur sjálfur reyndar talað fyrir því að það sé nauðsynlegt að byggja þar upp fræðasvið varðandi matvælaframleiðslu. Ég held að það megi sjá fyrir sér mjög spennandi námsbrautir þar sem þættaðar eru saman annars vegar áherslur í landbúnaðarháskólunum sem snúa að vísindagreinunum þar, líka hvað varðar nám bændanna sjálfra, og síðan þau fög sem boðið er upp á uppi á Bifröst, t.d. í lögfræði og viðskiptafræði og öðrum slíkum fögum sem geta nýst mjög vel fyrir þá sem ætla að starfa að landbúnaði. Virðulegi forseti. Ég ítreka að forustumenn þeirrar nefndar sem hv. þingmaður gat um í upphafi máls síns hafa tjáð mér að þeir munu skila niðurstöðum innan mjög skamms tíma, það sé spurning um nokkra daga hvenær nefndin skilar af sér.

Virðulegi forseti. Þegar ég sá þetta mál á dagskrá þá brá ég mér í statistíkina og fann það út að í Þýskalandi eru 75 háskólar fyrir 80 milljónir manna, í Danmörku eru sennilega 33 háskólar fyrir 5,6 milljónir manna, í Bretlandi eru 127 háskólar fyrir 65 milljónir manna. Í Norðvesturkjördæmi búa 30 þús. manns og þar eru þrír háskólar. Þetta verða allt örstofnanir, örháskólar, og getur þetta gengið? Það eru tveir háskólar, landbúnaðarháskólar, þarna og landbúnaður er um það bil 1% af landsframleiðslu. Ég fór einhvern tímann í gegnum fjárveitingar til þessara skóla og þær eru um það bil helmingurinn af því sem þessar stofnanir leggja til landsframleiðslu. Getur þetta nokkurn tímann orðið nokkur skapaður hlutur? Verða menn ekki að fara að viðurkenna að þessar stofnanir, sem eru kannski stórvaxnar rannsóknastofnanir á íslenskan mælikvarða, verði stórvaxnar rannsóknastofnanir, að það verði unnið út frá því? Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu. 
            

Frú forseti. Ísland er örsamfélag. Getur það gengið? Já, það getur gengið og hefur verið sýnt fram á að það gengur bara ágætlega. Það má líka segja um þá þrjá háskóla í Norðvesturkjördæmi sem hafa vissulega setið uppi með skuldir og hafa átt í fjárhagslegum erfiðleikum og eru ólíkrar gerðar. Þarna eru tveir landbúnaðarháskólar og svo Háskólinn á Bifröst sem er með lögfræði- og viðskiptagreinar í fyrirrúmi. En ég tel ómögulegt og óásættanlegt að það sé endalaus óvissa með framtíð þessara skóla. Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri hefur undanfarin missiri staðið frammi fyrir óvissu gagnvart framtíðinni, bæði nemendur og kennarar. Og það verður að fara að taka ákvarðanir í þessu máli, auðvitað á faglegum grunni en líka að horfa til þess að það hefur komið út skýrsla - ég held að Vífill Karlsson hafi gefið hana út og kynnt okkur þingmönnum kjördæmisins - sem sýnir fram á 

Frú forseti. Landbúnaðarháskólinn á Hólum og Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri. Landbúnaðarháskólinn á Hólum sinnir fiskeldi og fiskrannsóknum. Það er ekki landbúnaður per se.  Annars gildir það um þessa þrjá skóla og ótal aðrar ríkisstofnanir í þessu landi, sérstaklega skólastofnanir, að við komum þeim upp í dreifbýlinu og svo viðurkennum við ekki að þær þurfa aðra nálgun til þess að reka sig en stofnanir í þéttbýli. Það er bara þannig. Það eru færri nemendur í dreifbýli. Að öðru. Fyrir ekki mörgum árum síðan hófst þróun í fjarkennslu hér á landi sem hefur gjörbylt starfsemi, m.a. í þessum skólum. Það hefur skapað þeim tækifæri en líka vandamál. Úr því öllu þarf að greiða. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmönnum athugasemdir og hæstv. ráðherra svörin. Hæstv. ráðherra sagði að því dýpra sem farið væri í þetta mál því meira yrði flækjustigið. Því get ég vissulega trúað eftir að hafa sjálf komið eilítið nálægt þessum málum á minni stuttu ævi, því að háskólar eru flóknar stofnanir. Hæstv. ráðherra nefndi hér byggðasjónarmið. Vissulega þurfa þau að vera fyrir hendi, en þó er það sannfæring mín að þegar við tökum ákvarðanir um framtíð háskólastarfs þurfa akademísku rökin alltaf að vera þar yfirskipuð öðrum rökum. Það má tryggja byggðasjónarmiðin með öðrum hætti, en byggðum landsins er enginn greiði gerður með því að fara einhverjar hjáleiðir í akademískum málum. Það verða að vera sömu kröfur. Þannig vilja forsvarsmenn þessara skóla líka hafa það, það er þeirra metnaðarmál. Það er okkar metnaðarmál sem hér störfum að starfið sé fyrsta flokks hvar sem það er unnið. Hæstv. ráðherra nefndi samlegðaráhrif Landbúnaðarháskóla Íslands annars vegar og Hólaskóla hins vegar við Háskóla Íslands sem rætt hefur verið og skoðað á fyrri stigum. Það mætti andstöðu í héraði, en það má eigi að síður leysa byggðamálin svo fremi sem yfirvöld menntamála eru ánægð með þau akademísku sjónarmið sem liggja að baki. Það sjáum við til dæmis í fræðasetrunum sem eru úti um allt land, rekin af Háskóla Íslands og njóta sérstakrar fjárveitingar á fjárlögum til að tryggja stöðu þeirra fjárhagslega þannig að þau verði ekki undir í baráttunni um fjármagnið innan hinnar stóru stofnunar í Reykjavík. Ég hef mikinn skilning á því að það skipti máli fyrir byggðir landsins að þar sé rekið öflugt rannsókna- og þekkingarstarf. En mér finnst hins vegar mikilvægt að við ákvarðanatöku um þessi mál sé rökunum raðað í þessa röð, því að ég tel að ef akademísku rökin eru fyrst megi leysa hitt 

Virðulegi forseti. Ég ítreka þakkir mínar til hv. þingmanna vegna þessarar umræðu. Vandi þessara skóla er, eins og hér hefur komið fram, að of fáir nemendur stunda þar nám og stærð þessara stofnana gerir þeim mjög erfitt um vik að standast þær kröfur sem gerðar eru í lögum um háskóla. Það sýnir sig í gæðaúttektum sem unnar hafa verið, menn hafa tekið eftir umræðunni um Háskólann á Bifröst og Háskólann á Hólum, þó að þar séu mismunandi mál undir. En það er ekki þar með sagt að núverandi ástand sé vandamálalaust. Þess vegna vildi ég skoða þann möguleika sem ég hef lýst áður sem snýr að samvinnu á milli skólans á Hvanneyri og Háskóla Íslands. Það held ég að hefði verið til eflingar starfseminni uppi í Borgarfirði, ég hafði þá trú þá og hef enn. En heima í héraði og hér á þingi finn ég gjörla hver staðan er. Það hefði kallað á lagabreytingar og það var sannfæring mín að ekki væri meiri hluti fyrir þeim hér á þingi. Þegar kemur að þeim sjónarmiðum sem hv. þingmaður lýsti áðan þá er ég hjartanlega sammála hv. þm. Katrínu Jakobsdóttur hvað það varðar að við hljótum að horfa til hinna akademísku sjónarmiða, þau veita leiðsögn. En það segir sig sjálft að við erum alltaf í mjög sérkennilegri stöðu þegar við erum með stofnanir með svona fámenna nemendahópa sem þurfa að uppfylla allar þær kröfur sem gerðar eru til miklu stærri háskóla. Ég er ekki sannfærður um að í þeim rannsóknum sem menn hafa gert varðandi stöðu minni háskóla erlendis að þar beri menn þá endilega saman við svo litlar skólastofnanir eins og þær sem hér um ræðir. Það má heldur ekki gleyma því að verulegur hluti þeirra nemenda sem þó er í þessum stofnunum er einmitt í fjarnámi. Það gerir allt skólasamfélagið veikara þegar svona fáir nemendur eru á  Ég ítreka, virðulegi forseti, að að sjálfsögðu hljóta hin faglegu rök að ráða för. En það er ekki hægt að horfa fram hjá mikilvægi þessara stofnana heima í héraði.

Frú forseti. Ég vil vekja athygli á merkilegu safni í Kópavogi sem ber nafnið Tónlistarsafn Íslands. Það hefur verið rekið af bæjarfélaginu Kópavogi, með styrk frá ríkinu, í allmörg ár og byggir á sama líkani og ýmis önnur söfn. Ég get nefnt Hönnunarsafnið í Garðabæ, sem er rekið með sama hætti, þar sem gerðir hafa verið samningar um stuðning ríkisins við það að efla söfn sem hafi eigi að síður miðlægu hlutverki að gegna þegar kemur að menningararfinum. Safnaumhverfið sem við búum við er einhvern veginn þannig að ríkið rekur hér svokölluð höfuðsöfn, þó með mjög mismunandi hætti - Þjóðminjasafnið, Listasafnið og blessað Náttúruminjasafnið, sem alltaf er hornkerling í þessu samhengi - en síðan kemur ríkið að rekstri safna í gegnum safnasjóð og svo með sérstökum samningum. Ástæða þess að ég spyr sérstaklega um þetta er í fyrsta lagi sú að verksvið Tónlistarsafns Íslands skarast við ýmsar aðrar stofnanir. Ég get nefnt sem dæmi Árnastofnun sem heldur utan um allmikið safn af menningararfi á sviði tónlistar, ég er þá að vitna í handrit, og hefur líka verið í miklu samstarfi við Tónlistarsafn Íslands. Ég vil líka nefna safn Ríkisútvarpsins en hæstv. ráðherra hefur lýst því yfir, ef mig brestur ekki minni, að það þurfi að efla sérstaklega, þ.e. safnadeild Ríkisútvarpsins og þann menningararf sem við geymum þar á ýmsum sviðum og þar á meðal á sviði tónlistar. Í ljósi þess að við ræðum hér samlegð og samstarf ólíkra stofnana langar mig að spyrja hæstv. ráðherra út í framtíðarsýn hans hvað varðar Tónlistarsafnið, en kannski þarf sú framtíðarsýn að vera byggð á aðeins breiðari grunni. Í raun og veru er það það sem vekur kannski umræður hér á Alþingi að við erum með söfn sem gegna mjög miðlægu hlutverki fyrir menningararfinn en eru rekin með þessum tiltekna hætti. Mér finnst áhugavert að vita hvort hæstv. ráðherra telji að þetta fyrirkomulag hafi gengið vel upp, þ.e. að einstök sveitarfélög reki söfn sem hafi miðlægt hlutverk með styrk frá ríkinu. Í ljósi þess að þetta er ekki mjög gamalt fyrirkomulag - ákveðið líkan fór af stað á árunum fyrir hrun, að hafa framkvæmdina með þessum hætti, og byggði þá á áhuga sveitarfélaganna á því að koma að rekstri safna - spyr ég hvort ráðherra telji að þetta gangi vel og hvort við eigum að halda áfram á þessu spori. Mér finnst áhugavert að heyra sýn hæstv. ráðherra á það í ljósi þess að það er mjög mikilvægt að tryggja þennan menningararf eins og annan. Ég tek raunar Tónlistarsafnið hér sem dæmi af því að ég hef sérstakan áhuga á því viðfangsefni. Það þarf auðvitað að vinna mjög mikið með öðrum söfnum á sama sviði. Ég hef  Mig langaði að vekja máls á þessu, 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Það er rétt að rifja það upp að Tónlistarsafn Íslands var stofnað af Kópavogsbæ með stofnskrá samþykktri í bæjarráði Kópavogs þann 5. október 2006 og með samningi sem undirritaður var 23. janúar 2009 af þáverandi menntamálaráðherra og staðfestur af fjármálaráðherra. Þá var ákveðið að menntamálaráðuneytið mundi styrkja rekstur þess með árlegu framlagi. Aðalatriðið er að Tónlistarsafnið er í eigu Kópavogsbæjar og rekið af bæjarfélaginu með stuðningi ráðuneytisins. Safninu er ætlað að sinna víðtækum verkefnum á sínu sviði, m.a. að skrá og miðla hvers kyns upplýsingum og munum sem tengjast tónlist á Íslandi frá upphafi, svo sem hljóðfærum, hljómtækjum o.s.frv. Því er ætlað að hafa frumkvæði og stunda rannsóknir á sögu íslenskrar tónlistar og tónminja í samstarfi við fræðimenn á þessu sviði og skapa þeim jafnframt aðstöðu til vinnu sinnar eftir því sem kostur er. Það skal leitast við að vera leiðandi og ráðgefandi í vörslu hljóðritunar á íslensku efni, bæði útgefnu sem og hljóðritana í eigu stofnana og einstaklinga o.s.frv. Af þessu má ljóst vera að hér er um nokkuð víðfeðmt starfssvið að ræða sem fellur undir þetta safn. Það er mitt mat að á undanförnum árum hafi Tónlistarsafninu tekist prýðilega að vinna að þessum verkefnum. Það er að sjálfsögðu von allra sem hafa áhuga á þeim málum, og ég deili þeim áhuga með hv. þingmanni, að svo verði áfram. Safnið hefur viðurkenningu á grundvelli safnalaga og á þeim grundvelli á það rétt á að sækja um styrki úr safnasjóði til ýmissa verkefna, en safnið hefur hlotið styrki samtals að upphæð rúmlega 4,5 millj. kr. til ýmissa verkefna á undanförnum árum. Þrátt fyrir, og þetta er mikilvægt, virðulegur forseti, að sinna verðugum verkefnum gegnir safnið ekki lögbundnu hlutverki á þessu sviði. Það er til dæmis hlutverk Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns að varðveita hljóðrit á ýmsu formi samkvæmt ákvæðum 6.–9. gr. laga um skylduskil til safna, nr. 20/2002. Það er hlutverk Þjóðminjasafns Íslands að stuðla að því að varðveita menningarminjar samkvæmt ákvæðum laga um safnið, nr. 140/2011. Tónlistarsafnið hefur þó vissulega átt gott samstarf við þessi og fleiri söfn um varðveislu efnis og muna sem tengjast tónlistarsögu Íslendinga. Vænta má að svo verði áfram. Vek ég einnig athygli á ummælum hv. þm. Katrínar Jakobsdóttur um samstarf þessa safns við Árnastofnun. Það er von stjórnvalda og mín persónulega að Tónlistarsafn Íslands megi halda áfram að vinna ötullega að þeim verkefnum sem það hefur verið að sinna sem leiðandi safn á þessu sviði. Það er vonandi að stjórnvöld nái að styðja það starf áfram á verðugan hátt. Það er hins vegar tæpast viðeigandi að ég sem ráðherra lýsi með einhverjum hætti framtíðarsýn fyrir starfsemi safnsins, sem er ekki í eigu ríkisins, og er rétt að láta Kópavogsbæ, eiganda safnsins, eftir að móta stefnu fyrir starfsemi þess til framtíðar. Ég vil þó segja að gefnu tilefni og vegna fyrirspurnar hv. þingmanns að það er sjálfsagt og allt að því sjálfgefið að leggja mat á og skoða árangurinn af þeirri stefnu og þeirri stefnumótun sem hefur verið hér að undanförnu varðandi einmitt samskipti safna við söfn sem eru í eigu sveitarfélaganna, hlutverk þeirra og hvernig þeim hefur gengið að uppfylla verkefni sín. Þá kem ég að seinni spurningu hv. þingmanns sem er þessi, virðulegi forseti: Sér ráðherra fyrir sér aukið samstarf safna á þessu sviði? Svar mitt er að Tónlistarsafn Íslands hefur átt í góðu samstarfi við ýmis önnur söfn um varðveislu minja og efnis sem tengist tónlistarsögu Íslendinga, eins og áður var getið. Þar ber hæst samstarf safnsins við Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn, Þjóðminjasafnið og safnadeild Ríkisútvarpsins, svo dæmi séu tekin. Samstarf safna hefur aukist mikið á síðustu árum eins og sést til dæmis á menningarminjagrunninum sarpur.is sem er öllum aðgengilegur á vefnum. Þá er ljóst að með tilkomu verkefnastyrkja úr safnasjóði og þeim möguleika sem þar hefur verið opnaður með heimild til að styrkja sameiginleg verkefni safna megi vænta þess að samstarf safna eigi aðeins eftir að aukast þar sem þeim gefst kostur á að vinna saman að einstökum verkefnum á sviði tónlistararfsins. Með vísan til sjálfstæðis safna er það eðli málsins samkvæmt í höndum forstöðumanna safnanna að hafa forgöngu um aukið samstarf á þessum sviðum. En það er ljóst að öll þróun í safnamálum hér á landi bendir í þá átt og má vænta þess að Tónlistarsafn Íslands verði virkur þátttakandi í slíku samstarfi hér eftir sem hingað til.

Frú forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Mér heyrist að það þyrfti að samræma svolítið þá aðila sem eru í forsvari fyrir því að halda utan um þann menningararf þjóðarinnar sem tónlistin er. Tónlistarsafn Íslands er vissulega í eigu Kópavogsbæjar en hefur verið með styrki frá ríkinu og gegnt veigamiklu hlutverki. En eins og hæstv. ráðherra bendir á þá eru aðrir aðilar, eins og Landsbókasafnið, Þjóðminjasafnið og tónlistarsafn RÚV, sem hafa hlutverki að gegna. Vítt og breitt um landið hefur verið komið á fót mjög menningarlegum tónlistarsöfnum og arfurinn hefur verið varðveittur, hvort sem er á Siglufirði, í Reykjanesbæ; eða á Bíldudal þar sem ég þekki vel til, Jón Kr. Ólafsson hefur verið þar til fyrirmyndar. Mér finnst að það þurfi að hlúa að þessum arfi og passa að ekkert glatist. 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra og hv. þingmanni svar og athugasemdir. Það vakna spurningar hjá mér og ég hef ekki svör við þeim sjálf. Við erum með ákveðið verkefni sem liggur mjög víða. Við erum með það hjá safni sem, eins og hæstv. ráðherra bendir á, er í eigu Kópavogsbæjar en hefur samt þessu miðlæga hlutverki að gegna og ber beinlínis nafnið Tónlistarsafn Íslands. Við erum með Landsbókasafn, Árnastofnun, Þjóðminjasafn og við erum með safn Ríkisútvarpsins, sem hæstv. ráðherra hefur væntanlega lagt til að fái 20 millj. kr. framlag í fjárlagafrumvarpinu fyrir þetta ár, þar sem sérstaklega er hugað að safnkostinum þar. Ástæða þess að ég vek máls á þessu hér er sú að þetta er auðvitað gríðarlega mikilvægur menningararfur, menningararfur sem við Íslendingar höfum varla fyrr en á síðustu árum áttað okkur á, menningararfur sem við getum heyrt ýmislegt um í ágætum sjónvarpsþáttum á ríkissjónvarpinu en líka í góðum útvarpsþáttum á Rás 1. Það væri áhugavert fyrir ráðuneyti menntamála að skoða hvort við séum að ná markmiðunum í því að varðveita þennan menningararf og miðla honum á sem bestan hátt þegar verkefnið liggur svona víða. Nú er ég ekki að biðja hæstv. ráðherra að ganga inn á verksvið sveitarfélagsins Kópavogs sem hafði mikinn áhuga á þessu verkefni á sínum tíma. Það er mikilvægt að sprotarnir fái að blómstra úti um allt land í þessum efnum. Það eina sem ég velti hér upp, í mínu síðara innleggi, er hvernig við getum tryggt að þessi ábyrgð sé skýr. Það er heimild fyrir því í safnalögum að tilnefna tiltekin ábyrgðarsöfn á einstökum þáttum. Ég veit ekki hvort hæstv. ráðherra hefur skoðað það að sú heimild verði nýtt. Ég held 

Virðulegi forseti. Ég ítreka þakkir mína til málshefjanda og annarra hv. þingmanna og vil fyrst segja þetta: Þegar kemur að lögbundnum verkefnum á þessu sviði er það, eins og ég ræddi í fyrra svari mínu, skýrt hlutverk Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns að varðveita hljóðrit á ýmsu formi samkvæmt ákvæðum 6.–9. gr. laga um skylduskil til safna, þannig að sá þáttur málsins er alveg skýr. Aftur á móti er verksvið þess safns sem við ræðum hér, safnsins í Kópavogi, mun víðtækara í þeirri merkingu að þar er verið að fjalla um hvernig þessi menningararfur er kynntur o.s.frv., miklu umfangsmeiri starfsemi hvað þetta varðar, en sjálf söfnunin á hljóðritunum er skyldubundið verkefni þess safns sem ég hef nefnt áður. Það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður og málshefjandi nefndi í ræðu sinni, við Íslendingar höfum gert okkur tiltölulega seint grein fyrir þeim mikla menningararfi sem við eigum fólginn í tónlistinni. Rannsóknir fræðimanna hafa sýnt að til dæmis eru heilmiklar heimildir til frá miðöldum um tónlistariðkun Íslendinga, sem sennilega hefur verið meiri en okkur renndi í grun áður en þær rannsóknir birtust. Þess vegna er alveg hárrétt að mjög mikilvægt er að ná vel utan um þetta og það er sjálfsagt mál í framhaldi af þessari umræðu að skoða það. Ég vil þó ítreka að það er auðvitað heilmikill kraftur fólginn í því að sveitarfélögin komi að þessum rekstri og fleiri safna, eins og t.d. hefur verið nefnt varðandi Siglufjörð og Keflavík eða í Reykjanesbæ. Þar er verið að virkja frumkvæði og áhuga heimafólksins á tilteknum þáttum menningararfsins þegar kemur að tónlistinni, hvort sem um er að ræða þjóðlagasöfnun, eins og menn þekkja norðan af Siglufirði sökum veru Bjarna Þorsteinssonar þar, eða