Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það hefur nú dregizt hjá mér að gefa út nál., en það er ekki ætlunin að tefja málið, og mun ég láta nægja að gera nú grein fyrir afstöðu minni. Þetta er staðfesting á bráðabirgðalögum um gengisbreytingu íslenzku krónunnar vegna breytingar á gengi sterlingspundsins gagnvart dollar. Röksemd ríkisstj. fyrir nauðsyn þessara ráðstafana er sú, að þar sem viðskipti okkar eru bundin við Bretland og önnur lönd á sterlingsvæðinu, verði ekki hjá þessu komizt, svo að íslenzkar útflutningsafurðir lækki ekki í verði. Og sannleikurinn er sá, að ekki er unnt að aðskilja þetta eða tala um breytingar á þessum ráðstöfunum, nema með því að breyta í heild okkar viðskiptapólitík. Í lögunum frá 1940 var gengi íslenzku krónunnar bundið við dollarinn, svo fremi hann lækkaði ekki gagnvart sterlingspundi. Þeir, sem settu lögin þá, 1940, voru svo bjartsýnir, að íslenzka krónan átti að standa, þótt sterlingspundið félli. Nú er sá draumur búinn, enda mundi nú hafa staðið allt öðruvísi á, ef við hefðum t.d. haft viðskipti að hálfu við önnur lönd en þau, sem við erum nú bundnir við. Það er eðlileg afleiðing af allri okkar viðskiptapólitík, að við erum þannig neyddir til að lækka gengið, og það ætti nú engum að dyljast, hve sú pólitík er skaðleg. Ég vil t.d. minna á, að öll olía hefur nú af þessum sökum hækkað í verði, og ein aðalröksemd útvegsmanna nú fyrir því, að útvegurinn þyrfti aðstoðar, hefur verið hækkunin á olíunni vegna gengisfallsins. Enn fremur hækka ýmsar vörur aðrar, sem engilsaxnesku auðhringarnir „notera“ í samræmi við gengisfall pundsins, þótt þær séu ekki framleiddar í brezka heimsveldinu. Þeir gera allt til að halda sínum „monopolum“ og aðstöðu til að kaupa hráefnin á sem lægstu verði og selja þau síðan unnin við okurverði. Í baráttu okkar við þessi öfl hefðum við staðið allt öðruvísi og betur að vígi, ef við hefðum ekki bundið viðskipti okkar við þau lönd, þar sem hringarnir eru einvaldir á viðskiptasviðinu - hefðum við t.d. eins og 1947 haft a.m.k. 1/3 af mörkuðum okkar fyrir austan járntjald, eins og það er kallað. En okkar viðskiptapólitík hefur mjög breytzt síðan, og þetta er afleiðingin, að gengi krónunnar hefur þannig lækkað. Þess vegna er ekki gott að taka beinlínis afstöðu gegn þessu frv. út af fyrir sig. Þar er um ráðstöfun að ræða, sem er afleiðing af stjórnarstefnu með víðtækar afleiðingar. Til dæmis um hana hefur það sýnt sig í frv., sem enn liggur fyrir Ed., að gerðar hafa verið ráðstafanir til að fella í verði íslenzka útflutningsvöru til Póllands og borga til Landsbankans nokkuð af því fé, sem fæst fyrir þá sölu. Það hafa þannig verið gerðar ráðstafanir til að draga úr verði á útflutningsvörum okkar til landa með gullgengi. Ég hlýt að vera andvígur þessu frv. sem einum hlekk í orsakakeðju skaðlegrar stjórnarstefnu, afleiðingu skammsýnnar og rangsnúinnar viðskiptapólitíkur, þeirrar, að tengja öll okkar viðskipti við Marshalllöndin. En aðeins með því að breyta til og verzla við bæði viðskiptasvæðin væri okkur gert mögulegt að sporna við gengisfalli okkar krónu. Og úr því sem komið er og út af fyrir sig get ég þannig ekki greitt atkvæði á móti frv. Það er afleiðing þess, sem er búið og gert. Ég mun því sitja hjá við atkvgr., eftir að hafa þannig gert nokkra grein fyrir afstöðu minni.



Herra forseti. Nefndin hefur leyft sér að flytja við frv. þetta tvær smábreytingar. Fyrri liðurinn er efnisbreyting. Í lögunum er svo ákveðið, að ættarjarðir þurfi að hafa verið í eigu eða ábúð sömu ættar í 100 ár. N. lítur svo á, að þar sé um óþarflega langan tíma að ræða, þar sem gert er ráð fyrir setu fjögurra ættlið.a á jörðinni, og telur nægilegt að miða við þrjá ættliði eða 75 ár. - Það má geta þess, að þessi ákvæði eru sett til þess og verka þannig, að þau tryggja ættmönnum jörðina og eiga þannig þátt í að hindra, að hún lendi í braski, og þau tengja bændur fastar við þessar jarðir, en annars væri. Það er þannig áreiðanlega ávinningur, að fleiri en færri jarðir komi undir þessi ákvæði, og leggur því nefndin til, að tímatakmarkið sé lækkað. Annar liðurinn er leiðrétting á því, sem láðst hefur hjá þeim, sem undirbjuggu frv., að taka fram, að lögin öðlist þegar gildi. Ég vil svo leyfa mér að æskja þess, að þetta nái samþykki og málinu verði vísað áfram.

Flm. (Magnús Kjartansson) : Herra forseti. Þetta mál hefur verið rætt svo mikið undanfarin ár hér á Alþingi, að óþarft er að fara um það mörgum orðum. Það var árið 1946, sem samþykkt voru lögin um opinbera aðstoð við byggingu íbúðarhúsa í kaupstöðum og sveitum, og þar með í rauninni gerð 4 ára áætlun um útrýmingu heilsuspillandi húsnæðis í landinu. Ætlunin var, að sveitarstjórnir söfnuðu skýrslum um slíkt húsnæði, hver á sínum stað, og nauðsyn á aðstoð hins opinbera við það fólk, sem hefði þannig aðstæður, að það gæti ekki byggt yfir sig af eigin rammleik, og gerðu áætlun um nýbyggingar á grundvelli þeirra rannsókna. Var með þessu stigið stórt spor í félagsmálalöggjöf okkar, enda þótt að hafi ekki komið að þeim notum, sem til var ætlazt. Efndir þeirra fyrirheita, sem löggjöf þessi fól í sér, hafa sem sagt ekki orðið aðrar en þær, að því er ég bezt veit, að reistar voru 64 íbúðir við Skúlagötu í Reykjavík og um 8 íbúðir á Ísafirði. Sá kafli þessara laga, sem fjallaði um útrýmingu heilsuspillandi húsnæðis, var í rauninni felldur úr gildi árið 1948, og síðan hefur verið fellt árlega að veita fé til þessa á fjárlögum. - Þörfin var þó ekki síður brýn, en þegar lögin voru sett. Árið 1946 voru framkvæmdar hér í Rvík þær rannsóknir, sem lögin stóðu til, og kom í ljós, að af 326 braggaíbúðum voru 200 heilsuspillandi, og af 1.884 kjallaraíbúðum voru 452 heilsuspillandi. Í þessum 652 heilsuspillandi íbúðum bjuggu þá um 3.300 manns - og var þó þessi rannsókn alls ekki tæmandi, því að hún náði ekki til skúra eða háaloftsíbúða. Þannig var ástatt 1946. En þörfin hefur sízt farið minnkandi síðan. Húsaleigunefnd skýrði t. d. nýlega frá því, að 1.677 manns, þar af 419 börn, byggju nú í bröggum, en það er 377 manns fleira, en 1946. Í blöðum hér í Rvík hafa birzt lýsingar á því undanfarið, hvernig aðbúð þessa fólks er háttað. Ég geri ráð fyrir því, að einhver segi, að við höfum ekki efni á að framkvæma áætlunina frá 1946. En mér er næst skapi að snúa þessu við: að við höfum ekki efni á því að láta þúsundir manna hírast í slíkum híbýlum. Við höfum og möguleika á að framkvæma þær ráðstafanir, sem hér er um að ræða. En tvennt þarf til þess: byggingarefni og vinnukraft. Sé þetta hvort tveggja fyrir hendi, er hitt svo fyrirkomulagsatriði, hvernig framkvæmdum verður hagað. Byggingarefni getum við fengið án þess gjaldeyrisforða, sem nú er fyrir hendi, t. d. með útgerð gömlu togaranna af bæjarfélögunum, sem fái síðan óbundnar hendur með ráðstöfun þess gjaldeyris. Þá er vinnuaflið fyrir hendi, því að nú þegar er farið að bóla á atvinnuleysi í landinu. Til fjáröflunar innanlands eru til ýmsar leiðir, en Landsbankinn hefur undanfarin ár haft um 20 millj. kr. í hreinan ágóða. Og þar eð, að frásögn Jóns Árnasonar bankastjóra, bankinn hefur í tvö ár ekki lánað neitt til húsbygginga, þá er eigi úr vegi, að gróði hans gangi tiI þessara framkvæmda. Þá er framkvæmdaratriðið annað mál. Ef frv. þetta verður samþ., er sjálfsagt að athuga það atriði. Ég geri svo ekki ráð fyrir, að skýra þurfi þetta neitt nánar. En ég álít, að fólkið í þessu húsnæði tæki því með þökkum, ef fulltrúar flokkanna beggja skýrðu frá afstöðu sinni, og það því fremur sem málgögn þessara flokka hafa undanfarnar vikur gert mál þessi að umtalsefni. Ég legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.