Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál er þannig til komið, að á s. l. vori, þegar ljóst var, að yfir 400 hús í Vestmannaeyjum höfðu farið forgörðum undir ösku og hraun, var m. a. gripið til þess úrræðis að flytja inn verksmiðjuframleidd timburhús frá Norðurlöndum til þess að leysa að nokkru húsnæðisþörf Vestmanneyinga, þar sem augljóst var, að þessi hús uppfylltu ekki að öllu leyti ákvæði þeirra byggingarsamþykkta og brunavarnasamþykkta, sem gilda í Reykjavík og á öðrum skipulagsskyldum stöðum í landinu, þótti nauðsynlegt að gefa út brbl., er heimiluðu rn. að gefa út reglugerð, er leyfði ákveðin og nánar tilgreind frávik frá gildandi ákvæðum og samþykktum að því er snertir þau hús, sem reist yrðu á vegum Viðlagasjóðs og Vestmannaeyjakaupstaðar. Í samræmi við þetta voru þessi lög gefin út og síðan í kjölfarið reglugerð, sem var gefin út 4. maí um hús á vegum Viðlagasjóðs og Vestmannaeyjakaupstaðar. Þar sem lögin gera fyrst og fremst ráð fyrir ákveðnum frávikum í reglugerð, þykir mér rétt að geta allra helsta innihalds þessarar reglugerðar, en það er, að lóðir megi vera allt að 20% minni heldur en reglugerð nr. 217 1966 gerir ráð fyrir sem lágmarksstærð, þ. e. allt að 560 fermetrar í stað 700 fermetra. Byggist þetta á því, að þessi innfluttu hús eru um 20–30% minni en meðalstór einbýlishús gerast nú orðið og þurfa þess vegna ekki eins stóra lóð. Þá eru í reglugerðinni ýmis ákvæði brunavaranlegs eðlis, eins og um fjarlægðir milli húsa, fjarlægðir húsa frá lóðamörkum og ákvæði um stærð glugga, sem snúa að lóðamörkum. ákvæði þessi eru allmiklu rýmri en núgildandi ákvæði, en hins vegar eru þau mun strangari en t. d, hliðstæð ákvæði á Norðurlöndum. Þessi rýmkun var gerð með hliðsjón af þeim stórauknu umbótum, sem orðið hafa í brunavörnum flestra staða hér á landi á seinni árum, og einnig með hliðsjón af þeim öryggiskröfum, sem er að finna í 6. gr. reglugerðarinnar, en þar er þess krafist, að þannig skuli gengið frá burðarhlutum húss, útveggjum, skilrúmsveggjum, súlum, bitum, lofti, gólfi o. s. frv., að um 30 mínútna eldþol sé að ræða hið skemmsta. Jafnframt er þess krafist, að sé um tveggja hæða hús að ræða eða innréttað ris, skuli klæðning efri hæðar gerð úr óeldnæmu efni. Út frá þessum forsendum eru ákvæðin um hámarksstærðir timburhúsa rýmkuð verulega eða úr 200 fermetrum upp í 460 fermetra og jafnframt leyft að byggja tveggja hæða timburhús allt að 340 fermetra, en tveggja hæða timburhús eru alls ekki leyfð í núgildandi byggingarsamþykktum. Með þessum ákvæðum opnast m. a. sá möguleiki að byggja raðhús úr timbri, sem algengt er á Norðurlöndum. Í 8. gr. reglugerðarinnar eru enn frekari ákvæði varðandi brunavarnir, þ. e. að ekki megi nota nema óeldnæm efni til hitaeinangrunar húss. Þá eru í 10. gr. ákvæði um að leyfa lofthæð 2.30 í stað 2.45, sem er lágmarkslofthæð samkv. núgildandi byggingarsamþykktum. Í 11, og 12. gr. reglugerðar eru loks ákvæði, sem leggja þá ábyrgð á Viðlagasjóð og Vestmannaeyjakaupstað, að þessir aðilar sjái hvarvetna um úthlutun nauðsynlegra leyfa, áritun hvers konar uppdrátta og beri yfir höfuð ábyrgð á öllum framkvæmdum í þessu sambandi. Sömu aðilar skulu halda skrá um þau hús, sem reist verða samkv. reglugerðinni, og sjá um, að þinglýst verði á hverja húseign yfirlýsing um, að húsið sé reist samkv. 1. nr. 70 1973. Skulu þeir láta félmrn. í té afrit af skrá yfir þessi hús ársfjórðungslega. Í sambandi við þetta mál þykir mér loks rétt að benda á, að núgildandi lög um byggingarsamþykktir eru næstum 70 ára, þ. e. lög nr. 19 1905, og eru þau að sjálfsögðu fyrir löngu orðin úrelt, Árið 1924 var flutt ítarlegt frv. til byggingarlaga á Alþ., en náði ekki fram að ganga. Sérstök lög voru sett árið 1944 varðandi byggingarmálefni Reykjavíkur, og árið 1945 voru sett lög um byggingarsamþykktir í sveitum. Árið 1967 var nýtt frv. til byggingarlaga lagt fyrir Alþ., en það náði ekki fram að ganga. Fyrir forgöngu Norðurlandaráðs hefur á undanförnum árum verið unnið markvisst að samræmingu tæknilegra byggingarákvæða og staðla á Norðurlöndum, og á samræmingunni að vera lokið árið 1975. Svo sem ég gat um í upphafi, veita lög nr. 90 1905 ekki rn. heimild til útgáfu reglugerða, sem þó hlýtur að vera óhjákvæmilegt, svo að unnt verði að innleiða hin samnorrænu fyrirhuguðu byggingarákvæði. Með hliðsjón af þessu og þál., sem samþ. var á Alþ. 16. maí 1972, þar sem Alþ. fól ríkisstj. að skipa n. til að endurskoða lög um byggingarsamþykktir fyrir sveitir og þorp, sem ekki eru löggiltir verslunarstaðir, skipaði félmrh. 20. maí 1973 9 manna n. til að endurskoða öll núgildandi lög varðandi byggingarmál og byggingarsamþykktir, og skal endurskoðunin við það miðuð, að ein lög um byggingarsamþykktir gildi fyrir allt landið á sama hátt og á öðrum Norðurlöndum, og mun að því standa að leggja frv. til byggingarlaga fyrir næsta reglulegt Alþ. Þetta ætla ég, hæstv. forseti, að sé nægileg skýring á því lagafrv., sem hér er um að ræða, og vænti ég þess, að það muni hljóta fljóta og góða afgreiðslu í hv. deild.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt til staðfestingar á brbl., sem gefin voru út s. l. sumar. Hér er aðeins um það að ræða, að verið var að framlengja gildandi lagaákvæði til loka þessa árs varðandi heimildir til veiða með botnvörpu og flotvörpu í fiskveiðilandhelginni. Eins og hv. þdm. er kunnugt, tókst ekki á s. l. þingi að setja ný lagaákvæði varðandi þetta efni, og málinu var frestað eða fallið var frá því að ljúka afgreiðslu málsins, sem þá lá fyrir binginu, og af þeim ástæðum var óhjákvæmilegt að setja þessi brbl., svo að ákvæði væru gild í lögum um þetta efni út á við. Nú er stefnt að því að leggja fram frv. varðandi þetta efni hið allra fyrsta á þessu þingi. Ég get að vísu ekki sagt um það nákvæmlega á þessu stigi málsins, hvenær það verður, en það verður mjög snemma á þessu þingi, og stefnt er að sjálfsögðu að því, að hægt verði að afgreiða það frv. sem lög frá Alþ. fyrir árslok, þannig að endar nái hér saman varðandi þessi efni. Ég þarf ekki að hafa um þetta mál fleiri orð á þessu stigi málsins, en legg til, að málinu verði vísað til hv. sjútvn. til fyrirgreiðslu.



Herra forseti. Ég skal ekki orðlengja mikið um þetta mál. Hv. þm. er öllum kunnugt um, að það er til þess að leysa úr þeim vanda, sem Alþ. var að glíma við á síðustu dögum í vor, að koma ákveðinni skipan mála á fyrirkomulag á veiðum okkar sjálfra, fyrst og fremst innan 12 mílna svæðisins. En mig langar til að spyrja hæstv. ráðh. að raunverulega gefnu tilefni, að hér áttu sér stað mistök í Faxaflóa í sumar um alllangan tíma, því að menn höfðu ekki orðið varir við tilkynningu eða reglugerð, sem hann gat út á s. l. ári og varðaði notkun og stærð ýsuneta. Það var í tilkynningunni orðað „þorskfisknet“, svo að það hlaut raunar að vera öllum ljóst, að ýsan féll undir það. En þetta er orðið að nokkru leiðindamáli, og ég veit, að hæstv. ráðh. hefur haft á því mikinn áhuga, að eftirlit yrði aukið um allt land, og hann hefur lofað á nefndarfundi okkar manna, sem eru í þessari fiskveiðilaganefnd, að efla það aðhald, sem nauðsynlegt er, og beita sér fyrir því. Mig langaði til að heyra vegna þess, sem átti sér stað hér núna í sumar, hvort eitthvað hefði þokast í áttina með það, vegna þess að forsenda fyrir árangri þeirra laga, sem við verðum að glíma við að setja hér næstu vikurnar, er, að eftirlitið sé raunhæft. Það veit ég, að hæstv. ráðh, er allra manna ljósast, þannig að ég ætla aðeins að fá að heyra það, hvort eitthvað ákveðið hefur verið gert í þessu efni.



Herra forseti. Í tilefni af þessari fsp. skal tekið fram, að það er rétt, sem hér kom fram, að það hefur auðvitað gífurlega mikla þýðingu, að það sé raunverulegt eftirlit með framkvæmd á þeim reglum, sem settar eru varðandi fiskveiðar. Það eru einkum þrír aðilar, sem hafa átt að hafa með höndum þetta eftirlit. Það er í fyrsta lagi Landhelgisgæslan, í öðru lagi er það Fiskmat ríkisins í vissum tilfellum og svo Hafrannsóknastofnunin eða fiskifræðingar, sem hafa átt að líta þar eftir í vissum tilvikum. Í einstaka tilvikum er það svo, að settir hafa verið alveg sérstakir eftirlitsmenn með staðbundnum veiðum á takmörkuðum svæðum. Sjútvrn. hefur rætt hvað eftir annað við þessa aðila og ýtt á eftir því, að þeir hertu á sínu eftirliti, og það hefur auðvitað ekki staðið á því, að það hefur verið lofað bót og betrun í þessum efnum. En það er algengt viðkvæði hjá þeim, sem með þessi mál hafa að gera, þ. e. a. s. eftirlitið, að þetta sé mjög starfsfrekt, erfitt í framkvæmd og margir, sem virðast hafa hug á því að bregða sér fram hjá reglum. Það hefur sem sagt verið gert talsvert að því núna að ýta á það að líta hér stranga, eftir en verið hefur. Þannig hafa þó nokkrir aðilar verið sviptir leyfum, sem þeir höfðu fengið, eða verið teknir til dóms, vegna þess að þeir hafa brotið settar reglur. Þetta, sem hv. þm. minntist á um ýsunetin hér í Faxaflóa, er eitt dæmi um það, að eftirlitið, sem ég skal fullkomlega játa, að er engan veginn nægilega gott, komst þó að raun um, að hér var stunduð veiði með smærri möskva í þessum ýsunetum en heimilt er að hafa á þessu svæði, og viðkomandi aðilar voru auðvitað stöðvaðir við þessar veiðar. En þeir hafa borið því fyrir sig, að þeim hafi ekki verið fullljóst, að þessi ákvæði næðu einnig til ýsuveiða, þar sem í reglugerðinni hafi verið talað um þorskfiska og skilgreining vantaði á því. Og þeir hafa nokkuð til síns máls í þessum efnum, þessir menn, sem hafa borið þetta fyrir sig, að þarna kunni að hafa verið um misskilning að ræða. En veiðarnar voru stöðvaðar, og nú hefur sú nefnd, sem samið hefur þessa reglugerð, unnið að breytingum, sem koma til með að fjalla um þetta á nýjan leik. Þetta eru þær upplýsingar, sem ég hef að gefa varðandi þetta atriði. En ég sem sagt tek undir það með hv. þm., að það er auðvitað mjög nauðsynlegt að herða á öllu eftirliti varðandi framkvæmd á þessum reglugerðum. Það er erfitt að sjá, að eftirlitið geti verið sæmilegt varðandi allar þær fjölbreytilegu reglur, sem hér er um að ræða, án þess að eitthvað beint viðbótarstarfslið verði ráðið til þessa eftirlits. Það er vægast sagt ekki mikið á það að treysta, að Hafrannsóknastofnunin eða fiskifræðingarnir þar geti haft með höndum daglegt eða almennt eftirlit, þó að þeir hafi starfs síns vegna aðstöðu til þess að líta eftir ýmsum greinum varðandi þessi mál.



Herra forseti. Ég vildi undir þessum dagskrárlið í sambandi við brbl. um bann gegn veiðum með botnvörpu og flotvörpu aðeins víkja að því, enda þótt það heyri ekki undir hæstv. sjútvrh., varðandi varðskipin eða vörslu landhelginnar, að það er þrálátur orðrómur um, að það hafi verið slakað verulega til í sambandi við gæsluna á svæðum nær landinu og sérstaklega hér t. d. í Faxaflóa. Það er kannske eðlileg afleiðing af því, að okkar fáu varðskip hafa mikil verkefni á fjarlægari miðum við að gæta 50 mílna landhelginnar. En það hefur verið um það rætt, sérstaklega á meðal sjómanna, hvort af opinberri hálfu væri ekki hægt á ódýrari hátt að ráða minni skip til vörslu, sem kæmu að fullum notum til þess að gæta landhelginnar, t. d. í Faxaflóa og á öðrum þeim svæðum, sem liggja nær landinu. Það mundi gera að verkum, að hin stærri varðskip væru óháðari eða þyrftu ekki að verja eins miklum tíma til þess að passa þessi svæði, þegar þau hafa miklum skyldustörfum að gegna í sambandi við 50 mílna vörsluna, sem vitanlega á sér stað á allt öðrum fiskisvæðum en hér er um að ræða. Þá vildi ég líka spyrja hæstv. ráðh. um það, hvað hann hugsar sér til umbóta í sambandi við það, sem hv. þm. Jón Árm. Héðinsson kom hér með áðan og ráðh. viðurkenndi, að það væri mjög ábótavant í sambandi við eftirlit með veiðarfærunum, - hvort hæstv. ráðh. hefði gert sér grein fyrir því, hvað það væri, sem hann mundi hlutast til um í þeim efnum.



Herra forseti. Ég get nú ekki svarað þessari spurningu, sem hér var beint til mín, á annan veg en þann, að það hefur verið um það rætt að ráða nokkra eftirlitsmenn við sérstakar veiðar. En sem sagt, beinar till. eru ekki komnar um það, hvað eigi að gera í þessum efnum, og ég get því ekki svarað því með miklu meiri nákvæmni en þetta, að það er sem sagt rætt um að skerpa á eftirlitinu, m. a. með því að fela sérstökum mönnum umfram það, sem nú er, að líta eftir þessu. En manni sýnist, að það sé afar eðlilegt, að stór stofnun eins og Fiskmat ríkisins geti litið hér eftir þýðingarmiklum atriðum og gæti kannske eytt í það eitthvað meiri starfskröftum en sú stofnun gerir nú og að okkar fiskifræðingar geti einnig haft kannske nokkru meira eftirlit, því að þeir eru með báta og skip í förum á þessum slóðum. En það er sem sagt helst um það að ræða að ráða sérstaklega nokkra eftirlitsmenn, sem kæmu þá til viðbótar við það, sem Landhelgisgæslan og þessir aðrir aðilar, sem nú hafa málin með höndum, geta af hendi látið.