Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þau óvæntu tíðindi bárust að sunnudagskvöldið 29. janúar hefði Lára Margrét Ragnarsdóttir, fyrrverandi alþingismaður, orðið bráðkvödd á heimili sínu hér í borg. Hún var aðeins 64 ára gömul. Lára Margrét Ragnarsdóttir fæddist í Reykjavík 9. október 1947. Foreldrar hennar voru Ragnar Tómas Árnason, útvarpsþulur og síðar verslunarmaður, og kona hans, Jónína Vigdís Schram læknaritari. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967 og prófi í viðskiptafræðum í Háskóla Íslands 1977. Hún stundaði framhaldsnám við Verslunarháskólann í Björgvin í Noregi í tvö ár og var Eisenhower-styrkþegi í Bandaríkjunum árið 1990. Eftir stúdentspróf var Lára Margrét skrifstofustjóri hjá Læknasamtökunum í fjögur ár og síðar var hún ráðgjafi í sjúkrahússtjórn í Boston í Bandaríkjunum 1982–1983, en hún dvaldist vestra í nokkur ár. Hún varð forstöðumaður áætlana- og hagdeildar Ríkisspítalanna 1983–1985 og tók síðan við starfi framkvæmdastjóra Stjórnunarfélags Íslands og gegndi því í fjögur ár. Þá hvarf hún á ný til starfa hjá Ríkisspítölunum sem forstöðumaður þróunardeildar. Samhliða þessum störfum var hún kennari í heilsuhagfræði við Hjúkrunarskólann. Í alþingiskosningunum vorið 1991 var Lára Margrét kjörin á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Reykjavík eftir gott gengi í prófkjöri nokkru áður. Hún sat á Alþingi þrjú full kjörtímabil, þ.e. til ársins 2003. Eftir það var hún varaþingmaður eitt kjörtímabil og tók nokkrum sinnum sæti á Alþingi sem slík. Hún sat samtals 18 þing. Á Alþingi beitti Lára Margrét sér mest í heilbrigðismálum, svo sem vænta mátti, enn fremur í utanríkismálum og var allan þingtíma sinn í utanríkismálanefnd. Hún varð strax mjög virk í alþjóðasamstarfi þingmanna, einkum í Íslandsdeild Evrópuráðsþingsins, en hún var formaður hennar í átta ár. Innan Evrópuráðsins valdist hún til margvíslegra ábyrgðarstarfa og var hún um tíma varaforseti Evrópuráðsins. Hún átti sæti í fjölmörgum nefndum og ráðum, jafnt í heilbrigðismálum sem atvinnumálum, og var jafnframt í stjórn Íslensku óperunnar lengi enda mikill tónlistarunnandi. Eftir að þingmennsku lauk fékkst Lára Margrét við ýmis störf, bæði hér heima og erlendis. Þegar Lára Margrét Ragnarsdóttir kom til þings 1991, í hópi margra nýrra þingmanna eftir kosningarnar það ár, var hún vel undir þingmennsku búin, með góða menntun og víðtæka reynslu á ýmsum starfssviðum. Hún gekk ákveðin til starfa og lét að sér kveða. Hún var glaðbeitt, broshýr og vel látin í samstarfi í þinginu. Frami hennar í alþjóðlegu samstarfi þingmanna byggðist í senn á dugnaði hennar, góðri tungumálakunnáttu og jákvæðum starfsanda. Hér á Alþingi skilur hún eftir góðar minningar hjá þeim sem með henni störfuðu. Við snöggt og óvænt andlát hennar eru efst í huga þakkir fyrir góð og heilladrjúg störf á vettvangi Alþingis. Ég bið þingheim að minnast Láru Margrétar Ragnarsdóttur með því að rísa út sætum. - 
            

Forseti vill tilkynna að með bréfi, dagsettu 30. janúar sl., hefur forseti óskað eftir því við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, samanber ákvæði 8. tölul. 1. mgr. 30. gr. þingskapa, að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um Náttúruminjasafn Íslands.

Frú forseti. Ég stíg upp til að vekja athygli á því undir liðnum um störf þingsins hversu íþyngjandi stöðugar verðhækkanir á eldsneyti eru orðnar, ekki bara fyrir heimilin og þá sem búa á höfuðborgarsvæðinu, heldur alveg sérstaklega fyrir landsbyggðina, m.a. út af flutningskostnaði. Þær eru sláandi, tölurnar sem við sjáum á forsíðum beggja blaðanna í dag um það hve mjög umhverfið hefur breyst á skömmum tíma. Hvað hefur ríkisstjórnin gert til að létta undir á þessum erfiðu tímum eftir stöðugar verðhækkanir á erlendum mörkuðum? Hún hefur bætt í. Hún bætti síðast í um áramótin, nú fyrir skemmstu, þá var bætt í nokkrum krónum á öllum sviðum þannig að staðan varð enn svartari. Nú er svo komið að ríkið hefur aldrei í sögunni tekið fleiri krónur af hverjum seldum lítra. Samt er enn verið að bæta á álögurnar. Í þinginu liggur frammi frumvarp um að vinda ofan af þessari þróun, koma til móts við þann mikla kostnað sem er að leggjast á landsbyggðina, m.a. út af flutningskostnaði, og alla þá sem þurfa að fara um langan veg vegna búsetu sinnar. Um leið væri komið til móts við alla þá sem búa á höfuðborgarsvæðinu vegna þess að þetta er sannarlega stór liður í útgjöldum heimilanna. Málið hefur ekki fengið góðar undirtektir hjá stjórnarliðum og ríkisstjórnin skellir skollaeyrum við öllum hugmyndum um að koma heimilunum til hjálpar. Þetta getur ekki gengið svona lengur. Við á þjóðþinginu verðum að grípa inn í. Það er ætlast til þess af okkur þegar þróunin verður með þeim hætti sem orðið hefur að við sjáum ljósið, bregðumst við og grípum í taumana.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að taka undir orð hv. þm. Bjarna Benediktssonar, við þurfum að grípa til aðgerða er létta á þeim sem nota eldsneyti. Það er augljóst að kostnaðurinn er mjög íþyngjandi og þá kemur að því sem ég ætlaði aðallega að ræða hér, heimilunum. Aukinn kostnaður við rekstur bifreiða íþyngir heimilunum mikið, mismunandi þó eftir heimilum. Ég talaði um það hér fyrir skömmu að ástæða væri til að taka til umræðu í þinginu skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands sem unnin var fyrir forsætisráðuneytið um hvaða aðgerðir væri hægt að fara í fyrir skuldsett heimili í landinu. Ég fæ ekki séð að ráðherra ætli að verða við því. Þar af leiðandi munum við þingmenn Framsóknarflokksins leggja fram skriflega beiðni um að hæstv. forsætisráðherra vinni og flytji skýrslu um stöðu heimilanna og að um hana verði umræður. Því verði beint til hæstv. ráðherra að svara ákveðnum spurningum sem er ósvarað eftir þessa skýrslugerð þannig að við á Alþingi getum fjallað ítarlega um þá stöðu sem heimilin á Íslandi eru í og þá erfiðu skuldastöðu sem langflest þeirra glíma við. Gleymum því ekki að við höfum fengið tölur um að um 60 þús. heimili séu með neikvætt eigið fé, að 50% heimilanna eigi jafnvel erfitt með að ná endum saman. Á þessu verður að vinna. Það þarf að gera með nokkrum aðgerðum, með því að leiðrétta þau lán sem eru á heimilunum í dag, það þarf að taka á verðtryggingunni sem svo mikið er búið að tala um og það þarf að horfa til framtíðar. Hvernig á húsnæðislánakerfið í landinu að vera til framtíðar og hvernig viljum við að ungmenni geti með sómasamlegum hætti komið sér þaki yfir höfuðið? Það umhverfi sem við erum með í dag og höfum verið í langan tíma er ekki boðlegt og það er sorglegt að ríkisstjórn sem komst til valda fyrir þremur árum, búin að hafa þrjú ár 

Virðulegi forseti. Við fögnum í dag þriggja ára afmæli ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Á þeim þremur árum hefur mikið áunnist. Við sjáum til dæmis að fjárlagahallinn hefur farið úr yfir 220 milljörðum kr. niður í 20 milljarða. Við búum við 3% hagvöxt að jafnaði á Íslandi, en margt er fram undan. Taka þarf auðlindaumræðuna og klára hana. Það þarf að skapa nýjan ramma um fiskveiðistjórn og það þarf að klára rammann um orkunýtingu. 
             En menn tala um stöðu heimilanna og versnandi hag þeirra vegna hækkandi bensínverðs. Við fræddumst um það á vettvangi efnahags- og viðskiptanefndar í morgun að innflutt matvæli hafa hækkað um 60% á undangengnum fimm árum. Þessa hækkun má rekja, eins og aðrar hækkanir, til verðs íslenskrar krónu gagnvart evru eða dollar. Stærstan hluta þeirra hækkana sem íslensk heimili verða fyrir í dag má rekja beint og óbeint til hinnar íslensku krónu.  
            

Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að kvarta fyrir sjálfan mig, en ég held að það sé ljóst að aðbúnaður þingmanna er ekki nógu góður. Ég hvet starfsmenn þingsins til að kveikja á internetinu fyrir hv. þm. Magnús Orra Schram  Virðulegur forseti. Ég tek undir með hv. þm. Bjarna Benediktssyni, formanni Sjálfstæðisflokksins, um eldsneytisverðið. Ég vek athygli á því að núna hafa eldsneytisskattarnir hækkað um bæði rúmlega og tæplega 50% á lítra, eftir því um hvaða eldsneyti um er að ræða. Ég spyr hv. þingmann, formann efnahags- og viðskiptanefndar, hvort hann sé ekki tilbúinn að fara í þá vegferð að skoða það að minnka þessar álögur. Um það bil helmingurinn af eldsneytisverðinu er opinberir skattar og gjöld. Þetta kemur fram í skertum lífskjörum, þetta kemur niður á ferðaþjónustunni og kemur auðvitað sérstaklega illa niður á því fólki sem hefur um langan veg að sækja, þarf til dæmis að fara langan veg til vinnu. Ég hvet í mestu vinsemd hv. þm. Helga Hjörvar til að beita sér nú fyrir því, og við getum örugglega stigið skref í hv. efnahags- og viðskiptanefnd, að endurskoða þessa skattstefnu. Þessir ofurskattar á eldsneyti eru ekki forsvaranlegir og koma 

Virðulegur forseti. Þær eru á tíðum skemmtilegar, röksemdirnar sem heyrast í ræðustól Alþingis. Hér áðan heyrðist að aldrei fyrr hefði íslenska ríkið lagt jafnmargar krónur á bensínið og nú, en allir sem eru eldri en tvævetur vita að það á við um flesta hluti í íslensku samfélagi. Þeir hafa aldrei kostað fleiri krónur  Á móti, og það er rétt að menn muni það í svartsýni sinni í ræðustólnum, hækkar kaupið líka, núna 3,5%, var það ekki?  
             Við þurfum að huga að þeim vítahring sem skapast getur við miklar kaupgjaldshækkanir sem leiða af sér miklar verðlagshækkanir, hækkanir á lánum heimilanna sem aftur knýja á um kauphækkanir og þann verðbólguvítahring sem við Íslendingar þekkjum vel. Þess vegna tek ég undir að full ástæða sé til að hafa áhyggjur af hækkandi bensínverði en þá kannski ekki síður þætti álagningarinnar í bensínverðinu. Ég get svarað hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni því að ég er fyllilega tilbúinn að taka það mál inn í efnahags- og viðskiptanefnd og fara yfir annars vegar þátt álagningar olíufélaganna og hins vegar áhrif gjaldanna og þróun markaðsverðs á heimsmörkuðunum á olíuna í þessu efni. Auðvitað er mikilvægt að við höldum vökulu auga okkar á þróun á jafnmikilvægum markaði og þessum, bæði fyrir heimilin og ekki síður atvinnulífið í landinu.

Frú forseti. Ég vildi draga athygli þingsins að sama máli og hv. þm. Bjarni Benediktsson tók hér upp áðan og hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar tæpti á. Það er mjög mikilvægt að taka eldsneytisgjöldin og skattheimtuna í gegn til endurskoðunar. Eldsneytiskostnaður er mjög íþyngjandi, sérstaklega fyrir landsbyggðina, fólk sem þarf að keyra daglega tugi kílómetra til vinnu og hefur enga aðra valkosti um að koma sér til og frá vinnu og annarra hluta en að nota einkabílinn. Þar eru engar almenningssamgöngur til að grípa til til að létta á kostnaðinum eins og mögulega hér á höfuðborgarsvæðinu. Þó að eldsneytisverðið ráðist að mestu af stöðu gengis og heimsmarkaðsverði er mikilvægt að mæta því ástandi sem uppi er og endurskoða fyrirkomulag skattheimtu á eldsneyti eins og hv. þm. Helgi Hjörvar nefndi. Samkvæmt spá Seðlabankans verður 3,1% hagvöxtur á þessu ári. Við eigum að nota hluta þess bata til að draga úr álögum á eldsneyti og þar með álögum á landsbyggðina á Íslandi. Staðan eins og hún er núna er ekki viðunandi og það er mikilvægt að fara í gegnum samsetningu gjalda og skatta á eldsneyti og leita allra leiða til að draga úr því verði sem er í miklum himinhæðum. Þetta hefur gífurleg áhrif á stöðu heimilanna og sérstaklega í hinum dreifðu byggðum úti á landi þar sem ekki eru aðrir valkostir til ferðalaga en einkabíllinn. Hitt sem ég vildi nefna og taka undir með hv. þm. Magnúsi Orra Schram er að langstærsta einstaka ákvörðunin sem hefur verið tekin á þessu kjörtímabili af sitjandi meiri hluta á Alþingi var að sækja um aðild að Evrópusambandinu og þar felst langtímalausnin út úr þeim gjaldmiðilsvanda sem við sjáum hér á öllum sviðum. Þar til að sá vandi hefur verið leystur til lengri tíma þurfum við að mæta einstökum atriðum eins og eldsneytisverðinu með þeim hætti sem ég nefndi. 
            

Frú forseti. Ég kem hingað upp til að fagna þriggja ára afmæli ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur  Þriggja ára afmæli ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur  Ég segi í dag: Til hamingju með þessa ríkisstjórn, hún er enn að gera góða hluti og mun gera á komandi vikum og mánuðum. Ég hlakka til en sumir óttast að sjálfsögðu næstu vikur.  
            

Frú forseti. Ég óska Íslendingum til hamingju með þriggja ára afmæli ríkisstjórnarinnar.  
             Mér finnst við hæfi að minnast annarra tímamóta, þ.e. 30 ára frá stofnun kvennaframboðs og síðar kvennalista sem markaði tímamót í íslenskri stjórnmálasögu og setti málefni kvenna og barna á dagskrá stjórnmálanna. Þessi samtök höfnuðu hugmyndafræði feðraveldisins sem fólst meðal annars í því að taka ætti ákvarðanir með samræðum og sameiginlegri niðurstöðu en ekki í átakaferli. Alþingi, frú forseti, hefur þegar breytt þingsköpum sínum í þessa átt en það er langt í land. Ég óska eftir því á þessum tímamótum að þingskapanefnd geri tillögu hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur að sinni og setji í þingsköp víðtækari heimildir forseta til að ákvarða tímamörk umræðna. Það mun gera umræðuna í þingsal markvissari, gera þingmönnum kleift að skipuleggja störf sín betur, draga úr átökum og efla traust kjósenda á Alþingi. Frú forseti. Í lýðræðisríkjum takast stjórn og stjórnarandstaða á um málefni og stefnur en þingið á ekki að vera vettvangur óþarfs skætings og dagskráin á ekki að ráðast af geðþótta. 
            

Frú forseti. Það er hægt að segja margt um þær ræður sem hafa verið haldnar hér, en þær bera fyrst og fremst vott um að fólk sé í mjög litlu sambandi við raunveruleikann og almenning í landinu og enn minna sambandi við það sem gerist erlendis og er í erlendum fjölmiðlum. Ég ætlaði að taka upp mál sem var á dagskrá umhverfis- og samgöngunefndar í morgun og snýr að fyrirhuguðum áætlunum ríkisstjórnarinnar um að friða fimm svartfuglategundir. Á fund nefndarinnar kom starfshópur sá sem var skipaður af umhverfisráðherra og farið var yfir þetta mál. Umræðurnar í nefndinni voru vægast sagt mjög sérstakar og furðulegt að lagðar væru fram tillögur sem þessar án þess að fyrir lægju neinar rannsóknir að baki slíkum ákvörðunum. Það mátti skynja það á nefndarmönnum að þetta hefði verið rætt á þeim nótum að ráðast ætti í almennar aðgerðir í sátt og samvinnu, rætt hefði verið um það á fundum þessa starfshóps, en á síðustu metrunum hefði orðið kúvending hjá ákveðnum fulltrúum. Niðurstaðan varð allt önnur en rætt hafði verið um allan tímann. Niðurstaðan varð sú að ráðast þyrfti í allsherjarfriðun á þessum tegundum þvert gegn rannsóknum, þvert gegn því sem fyrir liggur af gögnum og upplýsingum og ráðast þyrfti í framtíðarbreytingar á uppbyggingu þess málaflokks er snýr að þeim sem hafa nýtt hlunnindi landsins. Frú forseti. Það er mikið áhyggjuefni að horfa upp á að slíkar breytingar skuli lagðar fram. Maður veltir fyrir sér hvað búi þar að baki. Getur verið - en það kom fram á fundum nefndarinnar að menn, m.a. í Skotvís, höfðu miklar áhyggjur - að þarna að baki  
            

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk.

Frú forseti. Það er vægast sagt kaldhæðnislegt þegar ríkissjóður innheimtir nú sem aldrei fyrr fjármuni af almenningi í landinu í gegnum háar álögur á eldsneyti að þá skuli þingmenn Samfylkingarinnar gera sér sérstaka ferð hingað upp til að lýsa því yfir að þjóðin eigi að fagna því að ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur sé þriggja ára í dag, á þeim tíma sem eldsneytisverð er í sögulegu hámarki hér á landi. 
             Það var merkilegt að heyra hæstv. fjármálaráðherra hér á dögunum lýsa yfir verulegum áhyggjum af verðbólgunni, að verðbólgan sem blasir við skuldugum heimilum væri mjög alvarleg þróun. Þetta er sami ráðherrann og var að hækka álögur á landsmenn um síðustu áramót sem hafa leitt það af sér að eldsneytisverð hér á landi er í sögulegu hámarki. Það er ansi merkilegt að heyra að mörgum stjórnarþingmönnum sem koma hingað upp skuli finnast merkara að ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur sé þriggja ára í dag en að takast á við það verkefni að koma með tillögur um hvernig lækka eigi álögur á heimilin í landinu. Umræðan hér af hálfu margra þingmanna stjórnarmeirihlutans sýnir svart á hvítu hver forgangsröðunin er. Hún er sú að halda lífi í þessari ríkisstjórn umfram allt annað. Það er ekki verið að taka tillit til þess að skuldsett heimili munu um næstu mánaðamót þurfa að borga meira af lánum sínum, sem eru stökkbreytt fyrir, vegna þess að ríkisstjórnin hefur verið að hækka álögur á eldsneyti og bensín. Nei, þess í stað koma þingmenn Samfylkingarinnar hingað upp, berja sér á brjóst og óska sjálfum sér til hamingju með þriggja ára afmælið. Ég verð ekkert var við mikinn fögnuð á Austurvelli eða meðal þjóðarinnar yfir því að ríkisstjórnin skuli hafa lifað það af að starfa í þrjú ár.  
            

Forseti biður um hljóð í þingsalnum.

Virðulegi forseti. Ekki vissi ég til þess fyrr að þessi ræðustóll væri notaður til að æfa sig við uppistand.  Ef þeir vilja lækka verðbólgu, afnema verðtryggingu, afnema vísitölu á lán og lækka skuldir landsmanna er það í þeirra valdi. Þeir koma alltaf fram eins og hvítskúraðir englar og skilja ekkert af hverju gengur svona illa. Ég minni á það að hæstv. forsætisráðherra er búinn að sitja tæp 35 ár á þingi, hæstv. fyrrverandi fjármálaráðherra hefur setið rúm 30 ár á þingi. Er nema von að ekkert gerist? Þessir einstaklingar hafa ekki tekið tæknina í sínar hendur  Frú forseti. Það ætti að taka þennan dag upp í sögubækur og líklega verður hann færður þangað úr því að þessi ríkisstjórn er búin að lifa í þrjú ár. Ég held að það væri rétt að einhverjir fjörugir Íslendingar  
            

Forseti biður um hljóð í þingsalnum.

Virðulegur forseti. Það má til sanns vegar færa að ýmislegt hefur gengið ágætlega á þeim þremur árum sem liðin eru í þeim erfiðu verkefnum sem við blöstu í upphafi kjörtímabils. Þó eru enn þá verkefni óleyst og við þingmenn erum á hverjum degi minntir á að víða um land er fólk sem glímir við allverulegan skuldavanda. Síðast í gærkvöldi fengum við, margir þingmenn, bréf frá fólki sem hefur ekki getað fallið undir hina svokölluðu 110%-leið vegna þess að Íbúðalánasjóður hefur ekki miðað við fasteignamat í útreikningum sínum. Þarna er fólk sem kaupir íbúð á 15 milljónir árið 2006, tekur lán upp á 12 milljónir og í dag er íbúðin búin að lækka um 1 milljón en skuldirnar hafa hækkað upp í rúmar 18 milljónir. Þetta er hin svokallaða stökkbreyting lána sem blasir við mörgum, mjög alvarleg staða sem fer síversnandi með hverjum mánuðinum sem líður. Það er skylda okkar að takast á við þennan vanda. Ég tel að það eigi að skoða allar leiðir til að mæta því fólki sem hefur ekki getað nýtt sér 110%-leiðina vegna þess að hún hefur verið mismunandi útfærð, til að mynda með því að nota skattkerfið til að mæta því fólki sem skuldar umfram 100% af fasteignamati í skattfrádrætti. Sú staða sem upp er komin er á ábyrgð þeirra sem töluðu um hinn falska stöðugleika sem ríkti frá 2003 til 2007 og það er á ábyrgð þeirra sem þverskölluðust við að tala um að breyta um gjaldmiðil á þessum tíma og sögðu að Evrópuaðild eða evra væri ekki á dagskrá og að krónan væri fín. Hún er á ábyrgð þeirra sem einkavæddu bankana, þessi staða sem upp er komin. Það er á ábyrgð stjórnvalda að mæta þeim vanda sem við blasir. Við verðum að gera það sameiginlega hér því að þessi staða er ekkert að skána. Það blasir við að þetta er vandamál sem enn þá 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk og nefna þingmenn réttum nöfnum 

Frú forseti. Í dag eru þrjú ár frá því að ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur tók við stjórnartaumum í skugga efnahagshruns og búsáhaldabyltingar.

Búin að sitja fimm ár í ríkisstjórn.

Það verður ekki sagt að sú ríkisstjórn hafi tekið við björgulegu búi eftir 18 ára samfellda stjórnarsetu Sjálfstæðisflokksins sem leiddi til taumlausrar og eftirlitslausrar markaðshyggju og einkavæðingar með þenslu, misskiptingu og ójöfnuði í samfélaginu sem leiddi síðan til þessa hruns sem við erum enn að bíta úr nálinni með. Verkefnin sem biðu ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur voru mörg og stór. Við blasti 216 milljarða halli á ríkissjóði sem lítur út fyrir að verða ekki nema 20 milljarðar í ár sem dæmi um viðsnúninginn. Við blasti hrunið bankakerfi, atvinnuleysi, 18% verðbólga, skuldug heimili og þjóð í sárum. Hvarvetna blasti við sviðin jörð, ekki síst í sálarlífi þjóðarinnar. Frá því að þetta var hefur mikið vatn til sjávar runnið. Stjórnin hefur lyft grettistaki og viðsnúningurinn er öllum ljós. Efnahagsáætlun stjórnvalda sem unnin var í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn náði fram að ganga og samstarfinu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn lauk. Land er tekið að rísa á ný, landsframleiðslan eykst, hagvöxtur er farinn af stað, kaupmáttur eykst og mestu varðar að líðan fólks er að batna samkvæmt ábyggilegum og viðurkenndum könnunum.

Samkvæmt skoðanakönnunum.

Jöfnuðurinn er að aukast í samfélaginu, ekki síst vegna skattkerfisbreytinga með þrepaskiptu skattkerfi, launajöfnuður er að aukast í samfélaginu. En þó að margt hafi áunnist og bjartara sé fram undan bíða viðamikil verkefni, að koma Evrópusambandsaðildinni  
            

Enn hvetur forseti til þess að menn virði tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég geri ráð fyrir því að þegar hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson var að flytja sinn mikla lofsöng um meintan aga í ríkisfjármálum hafi hann sérstaklega verið að vísa til mikils árangurs ríkisstjórnarinnar í niðurskurði á heilbrigðismálum á landsbyggðinni. Þar var auðvitað áhersluatriði að finna þegar ríkisstjórnin ákvað að taka á í ríkisfjármálum, þar virtist hafa verið mesta lausungin og að þar þyrfti sérstaklega að taka á málum. Hins vegar hefur verið skemmtilegt að hlusta á þær pólitísku öfugmælavísur sem hafa verið fluttar í órímuðu formi í tilefni af því að ríkisstjórnin á þriggja ára afmæli. Að vísu sakna ég þess dálítið úr þessum kór að hingað hefur enginn komið úr hópi VG til að lofsyngja ríkisstjórnina.  
             Í morgun var birt einhvers konar snemmbær minningargrein um ríkisstjórnina þar sem höfundarnir eru formaður VG og formaður Samfylkingarinnar. Þar var ýmislegt undarlegt að sjá eins og gengur. Í svona minningargreinum er stundum viðfangsefnið hlaðið nokkuð miklu lofi, en þar var líka margt skemmtilegt að sjá, svo sem eins og þessi setning, með leyfi virðulegs forseta: „Samkvæmt ákvörðun meiri hluta Alþingis er nú verið að kanna til fullnustu kosti og galla Evrópusambandsaðildar.“ Hvað er verið að segja? Hér er ekki verið að segja það sem raunverulega gerðist 16. júlí árið 2009 þegar Alþingi ákvað að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Nú er bara verið að segja okkur að tekin hafi verið ákvörðun um að kíkja í pakkann, fremja það sem hæstv. fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra kallaði bjölluatið, athuga hvað þarna væri að finna. Það er dálítið sérkennilegt að forustumenn ríkisstjórnarinnar virðast ekki lengur trúa á að verið sé að sækja um raunverulega aðild að Evrópusambandinu. Þetta eru einhverjar könnunarviðræður, athuga málið o.s.frv.  
            

Frú forseti. Já, það eru þrjú ár síðan ríkisstjórn vinstri flokkanna komst til valda og um 200 skattkerfisbreytingar hafa síðan verið gerðar, álögur á heimilin, fyrirtækin og fólkið í landinu. Ég tek undir það sem hefur verið sagt um bensíngjaldið. Það skiptir máli að þessi ríkisstjórn komi til móts við heimilin í landinu, fjölskyldurnar í landinu og breyti, a.m.k. tímabundið, álögum á bensíngjald. Þótt menn vilji ekki alltaf kannast við allt í sögunni sýnir hún að þegar ríkisstjórnir börðust við 130–140 kr. bensínlítrann, en ekki 250 kr. eins og er í dag, fóru menn gagngert í það að breyta álögum á bensíngjald tímabundið til að koma til móts við fjölskyldurnar í landinu. Það skiptir máli og ég vona að vinstri stjórnin sjái ljósið í þessum efnum. Auðvitað skiptir þetta líka máli varðandi tolla og vörugjöld. Ég rek augun í það í miðlum dagsins að þeir samfylkingarþingmenn sem vilja fara í það að breyta tollum og vörugjöldum segja allt í einu fjálglega: Þetta er svo flókið. Það er hins vegar aldrei flókið að leggja á skatta og hækka gjöld, en þeir vilja ekki breyta allt í einu núna tolla- og vörugjaldafarganinu sem er nauðsynlegt fyrir neytendur í landinu því að það er óneitanlega flókið. Auðvitað vitum við, frú forseti, að það er vinstri mönnum eðlislægt að fara í allar torfærur þegar kemur að því að afnema tolla, lækka þá, einfalda kerfi o.s.frv. Ég held að það sé nauðsynlegt að þingið taki núna til skoðunar meðal annars þingmál sem hér liggur fyrir um að sjónum verði beint að tollum og vörugjöldum í landinu til að gera kerfið einfaldara, skýrara, gegnsærra og að því verði breytt til að koma til móts við neytendur í landinu.

Frú forseti. Ég fagna því innilega að við göngum nú til atkvæðagreiðslu um þetta mikilvæga mál. Það er mjög mikilvægt fyrir Íslendinga að náttúruauðlindirnar og þar á meðal orkuauðlindirnar séu nýttar með skynsamlegum hætti. Ein af neikvæðu afleiðingunum af því að nýta þær er sú að setja þarf upp raflínur þvers og kruss um landið sem veldur mikilli sjónmengun. Það er orðið tímabært að Íslendingar hugleiði það alvarlega með hvaða hætti hægt er að koma raflínum í jörð, hvort hægt sé að gera það með skynsamlegum og hagkvæmum hætti. Frumvarpið gerir ráð fyrir að það sé skoðað kirfilega. Ég hvet formann umhverfis- og samgöngunefndar og nefndina í heild til að taka það til alvarlegrar athugunar í framhaldinu að lagt verði bann við lagningu nýrra loftlína í nýjum línustæðum þar til úttektinni er lokið.

Hæstv. forseti. Um málið sem hér liggur fyrir hefur verið gott samkomulag í umhverfis- og samgöngunefnd, fyrst og fremst vegna þess að þannig hefur verið haldið á því af hálfu hv. formanns nefndarinnar, Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur, sem leitt hefur öll sjónarmið fram. Tilgangur tillögunnar er einmitt að leiða öll sjónarmið fram varðandi kosti þess og galla að leggja raflínur í jörðu. Við þekkjum umræðuna um það, um kostnað og umhverfisskaða sem hlotist getur af loftlínum og jarðlínum. Tillagan gengur út á það að skoðað verði með hlutlausum og opnum hætti hvernig standa megi að lagningu jarðlína þannig að markmið um hagkvæmni og umhverfisvernd náist sem best. Í ljósi þess fagna ég því að málið nái fram að ganga og vona að sú skoðun sem þarna er 

Forseti. Að stofni til er þetta tillaga sem hv. þm. Helgi Hjörvar flutti fyrir einum fimm árum. Ég vil nota tækifærið og þakka honum fyrir þá framsýni sem þar var að baki. Tillagan hefði betur verið samþykkt þá því að þá værum við ef til vill komin með eitthvað sem líktist stefnu í þessum mikilvægu málum á landi þar sem raflínur geta verið óvenjuskæðar fyrir umhverfi, náttúruupplifun og ferðamennsku. Þess er ekki að dyljast að tillagan á sér ákveðnar forsendur í atburðum samtímans, nefnilega þeim þegar Landsnet neitaði að taka nokkurt tillit til óskar sveitarfélagsins í Vogum á Vatnsleysuströnd um línulagningu í jörð, vegna þess að engin opinber stefna væri til um það mál. Hér stígum við fyrsta skrefið að því. Ég vona að það verði heillaskref hjá okkur á þinginu.

Virðulegur forseti. Það er skemmtilegt fyrir þann hv. þingmann sem hér stendur að hafa tekið upp sjónmengunarmál hér í þinginu, 

Frú forseti. Það er að sjálfsögðu jákvætt og virðingarvert að skoðað sé með hlutlausum og opinskáum hætti hvað skynsamlegt sé í þessu máli. Ég vil þó koma þeim sjónarmiðum á framfæri að hvergi í heiminum hafa menn lagt línur í jörðu með hæstu spennunni öðruvísi en að yfirvöld hafi tekið um það ákvörðun. Fyrirtæki taka ekki slíka ákvörðun vegna þess að slíkar framkvæmdir hafa gríðarleg áhrif á raforkuverð í landinu. Ég vil líka koma þeim sjónarmiðum á framfæri að eðlilegt er að tekið sé tillit til allra sjónarmiða. Það eru líka verulegir gallar við að grafa hluti í jörðu. Þeir verða ekki aftur upp teknir. Ef þeir bila getur tekið mjög langan tíma að komast að þeim og erfiðleikar eru bundnir því að lagfæra slíkt. Það þarf því að skoða alla þættina.

Virðulegur forseti. Ljóst er af þeim tveimur tillögum sem hér eru ræddar, hvort heldur tillögu til þingsályktunar um samgönguáætlun 2011–2022 eða þingsályktunartillögu um samgönguáætlun 2011–2014, að eins og alltaf er fjármagninu misskipt á milli landshluta. Enn sem fyrr er hlutur höfuðborgarsvæðisins, hvort heldur er Reykjavíkurkjördæma eða Suðvesturkjördæmis, afar rýr á miðað við þá fjármuni sem áætlað er að leggja í aðra landshluta. Mig langar að gera grein fyrir fjórum tölum, virðulegur forseti. Í fjögurra ára áætluninni fyrir 2011–2014 er áætlað að til suðursvæðis renni 5,7 milljarðar. Á suðvestursvæðið, sem er höfuðborgarsvæðið, fara 3 milljarðar, á norðvestursvæðið 13 milljarðar og á norðaustursvæðið 13,7 milljarðar. Ég tek það fram að þar inni eru að sjálfsögðu ekki Vaðlaheiðargöng á norðaustursvæði.  Mig langar að spyrja hæstv. innanríkisráðherra fyrst eftirfarandi spurninga sem ég óska að sjálfsögðu eftir svörum við. Ég velti fyrir mér varðandi tillögu til þingsályktunar, hvort heldur er til 2022 eða til 2014, sem við ræðum saman: Hvert er í raun leiðarljósið fyrir utan stefnumörkun um að búa til atvinnukjarna og gera greiðfærara að slíkum atvinnukjörnum og innan þeirra? Hefur verið hugað að öryggismálum almennt, öryggi á vegum? Nú hafa vegir á Íslandi verið teknir út og ljóst er að öryggisstöðlum ýmissa vega er verulega ábótavant. Þess sér ekki stað í þingsályktunartillögunni að ganga eigi í það verk með hraði og lagfæra. Ég spyr: Hvers vegna ráða ekki öryggismál vegfarenda, akandi sem gangandi? Af hverju eru þau mál ekki sett á oddinn þegar þingsályktunartillögur um samgönguáætlanir almennt eru ræddar? Einnig hefur komið í ljós að öryggismálum á til dæmis nýlagðri tveggja akreina Reykjanesbraut er víða ábótavant. Maður spyr sig: Hvert er eftirlitið á því svæði þegar nýframkvæmdir sem þessar uppfylla ekki ýtrustu kröfur um öryggi? Látum vera þótt ýmsir vegir sem ekki hafa verið lagaðir árum og áratugum saman uppfylli ekki slíkar öryggiskröfur, en við hljótum að gera kröfu um að nýframkvæmdir í vegamálum uppfylli ýtrustu öryggiskröfur. Ég spyr hæstv. innanríkisráðherra: Hvers vegna eru öryggiskröfur ekki settar í fyrsta sæti? Hvers vegna uppfylla nýframkvæmdir ekki einu sinni ýtrustu öryggiskröfur? Þó er ástæða til að geta þess sem vel er gert. Ég vil fyrir hönd okkar sem búum á höfuðborgarsvæðinu í það minnsta, fagna þeim fjármunum sem áætlað er að setja í almenningssamgöngur vegna þess að ég held að það skipti meginmáli. Ég held að það skipti líka meginmáli að sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu komi sér saman um skipulagsmál, um stöðu almenningssamgangna almennt til þess að gera fólki kleift að nýta sér þær betur en áður og meira en við höfum leitt hugann að undanfarin ár í skipulagsmálaumræðunni. Ég bið um að hæstv. ráðherra íhugi þetta almennt og svari spurningum mínum. Síðan ætla ég að gerast hressilegur kjördæmisþingmaður fyrir Suðvesturkjördæmi sem ég er þingmaður fyrir. Mig langar að bera saman það sem var inni í áætluninni 2009–2012 og síðan það sem er í áætluninni 2011–2014. Það fyrsta sem ég rek augun í og mig langar að spyrja hæstv. ráðherra um er hinn svokallaði Álftanesvegur sem er í fyrri áætluninni jafnlangur og í þeirri áætlun sem við ræðum nú, 4,5 km. Í áætluninni frá 2009–2012 er vegurinn merktur sem vegtegund A22 en í þingsályktunartillögunni 2011–2014 er hann allt í einu merktur sem C11. Hvað veldur þeirri breytingu? Er það af því hann er ekki eins og þjóðvegur eða eins og Reykjanesbrautin sem er merkt A34, en hringvegurinn er merktur A22? Er stigsmunur á því? Hvers vegna hefur Álftanesvegur skipt um merkingu? Mig langar líka að spyrja hæstv. ráðherra: Er það ef til vill ástæðan fyrir því að kostnaður við Álftanesveginn hefur lækkað á milli áætlana um tæpar 200 millj. kr., úr 1.394 millj. kr. í 1.100 millj. kr.? Er það tengt merkingu veganna? Mig langar líka að spyrja hæstv. ráðherra um Arnarnesveginn, vegna þess að þær vegalengdir sem leggja á í núna eru styttar verulega. Í áætluninni 2009–2012 var vegalengdin 4,2 km. Þar er Arnarnesvegur merktur A22. Hann hefur farið í C10 úr A22. Nú er lengd þess kafla sem leggja á í 1,8 km. Getur hæstv. ráðherra svarað því hvað veldur þessari ólíku flokkun? Varðandi Arnarnesveginn. Laga á Reykjanesbrautina að Fífuhvammsvegi og kostnaðurinn við það er áætlaður 600 milljónir. Ekki á að hefja verkefnið fyrr en á síðasta hluta áætlunarinnar, eða árið 2014. Þó er fyrirhugað að hefja framkvæmdir við Álftanesveg árið 2012, eða á þessu ári. Mig langar líka að spyrja hæstv. ráðherra af því að það er inni í samgönguáætlun fyrir árin 2011–2022 í Suðvesturkjördæmi: Hvað hafa menn velt fyrir sér varðandi þær framkvæmdir sem þá eru fyrirhugaðar? Ég nefni Vesturlandsveginn frá Þingvallavegi í Kollafjörð og frá Kollafirði að Hvalfjarðargöngum. Hvenær er áætlað að fara í framkvæmdir þar á því tímabili? Ég vil láta í ljós þá skoðun mína að ég er hlynnt því sem fram kemur í áætluninni - það kann að vera að það finnist ekki öllum þingmönnum þessa kjördæmis því að þarna fara saman tvö kjördæmi, annars vegar Suðvesturkjördæmi og síðan Reykjavík að hluta - að akstursstefnurnar verði aðgreindar í 2+1. Það er skoðun mín að við eigum ekki að byggja mannvirki sem þjóna tveimur klukkutímum á sólarhring, öðrum að morgni og hinum undir kvöldmat, eða helgarkeyrslu á sumrin, vegna þess að öryggi vegfarenda á að vera í fyrirrúmi. Við verðum einfaldlega að gefa okkur ívið lengri tíma til að fara á milli staða eins og þekkt er víðast hvar annars staðar í heiminum. Það er einn vegur í mínu kjördæmi sem ætíð situr á hakanum, það er Kjósarskarðsvegurinn. Ég er ekki alveg viss um að öllum sé það ljóst hvert gildi Kjósarskarðsvegarins er í raun og veru. Kjósarskarðsvegur er ákveðinn öryggisvegur; hann er öryggisventill. Honum hefur ekki verið sinnt árum saman og menn hafa frestað verkefnum í þann veg. Ég tek það sem dæmi að það eru tvær brýr á veginum út frá Reykjavík, vestur í land og í norður, sem ekki þola þungaflutninga. Annars vegar er það brúin yfir Köldukvísl og hins vegar brúin yfir Laxá í Kjós. Þungaflutningabílar sem eru of þungir fyrir þessar brýr verða að fara Kjósarskarðsveginn. Svo einfalt er það. Og verði slys í Hvalfjarðargöngunum eða á þeim kafla er Kjósarskarðsvegur öryggisvegur fyrir alla þá sem ætla norður úr sem og þá sem koma að norðan og ætla suður og austur fyrir. Lagt er til að haldið verði áfram við endurgerð Kjósarskarðsvegar á 2. og 3. tímabili. Það er þá á tímabilinu 2011–2022, þannig að við horfum til þess að á seinna tímabilinu, 2018–2022, verði farið í framkvæmdir á hinum margfræga Kjósarskarðsvegi. Hitt er tímabilið 2014–2018. Það er með öllu óboðlegt. Forseti. Tími minn er á þrotum. Ég fagna því sem vel er gert. Í áætluninni eru fyrirhugaðar almennar aðgerðir, bætt umferðarflæði vegna almenningssamgangna, sem ég kom inn á áðan, umferðarstýring á höfuðborgarsvæðinu, ýmis öryggisatriði, hjóla- og göngustígar og göngubrýr og undirgöng. Í það eru settir verulegir fjármunir sem stuðla bæði að öryggi og greiðfærni og eru í sjálfu sér líka byggðamál. Eins á að tengja byggðir, jafnt sveitarfélög sem einstaka hverfi innan kaupstaða á höfuðborgarsvæðinu. Ég fagna því sem vel er gert. Talað er um undirbúning verka utan áætlunar sem settir eru fjármunir í, allt að 180 milljónir á bilinu 2012–2014. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvað eru menn helst að hugsa um í því sambandi? Ég legg áherslu á að fá svör við því hvers vegna öryggisatriði vegfarenda, gangandi sem akandi, eru ekki í forgrunni í allri áætluninni.

Virðulegur forseti. Mig langar til að taka þátt í þessari umræðu um tillögu til þingsályktunar um samgönguáætlun. Á mörgum öðrum stöðum í heiminum takast menn á í pólitík um líf og dauða, aðgang að vatni og matvælum, landrými, til þess að geta haft í sig og á. Á Íslandi verða menn helst æstir í pólitískri umræðu þegar rætt er um lagningu vega og staðsetningu húsa eða útlit þeirra. Það er því ákveðinn lúxusvandi sem Íslendingar eiga við að etja í samgöngumálum að því leytinu til að það eru forréttindi okkar og gæfa að stjórnmál okkar skuli kannski verða einna heitust í þessum efnum. Mig langar að segja það um þá tillögu sem hér liggur fyrir að hún er um margt mjög vönduð og ég er mjög sáttur við hana í öllum megindráttum. Ég mun kannski frekar lýsa skoðunum mínum á einstökum vegaframkvæmdum í starfi umhverfis- og samgöngunefndar þar sem ég á sæti. Mig langar til að segja almennt í þessari umræðu að mér finnst skorta svolítið á að menn horfi til framtíðar með tilliti þess að fjármagna samgönguframkvæmdir með öðrum hætti en hefðbundið er. Nú þegar er verið að grípa til óhefðbundinna leiða, til dæmis með Vaðlaheiðargöng sem hafa verið mikið í umræðunni, og dæmið um nýjan Herjólf hefur komið hér upp og áætlun hæstv. innanríkisráðherra í þeim efnum ber að fagna. Umræðan um fjármögnun framkvæmda með veggjöldum er á miklum villigötum að mínu mati. Annars vegar er talað um notendagjöld, þ.e. gjöld sem eru innheimt með einhvers konar rafrænni GPS-tækni, eða hefðbundna vegtolla eins og í Hvalfjarðargöngunum. Ég held að sú aðferð sem þar er notuð sé barn síns tíma, hún sé ekki sú aðferð sem við munum nota til framtíðar til að fjármagna einstakar vegaframkvæmdir. Ég held að með því að nota fyrrnefndu tegundina af gjöldum, hin svokölluðu notendagjöld, og nýta til þess GPS-tækni, væri hægt að koma með kerfi sem næði yfir allt landið og kæmi í staðinn fyrir eldsneytisgjöldin sem við innheimtum núna með mjög ójöfnum hætti, þ.e. þau eru þau sömu algerlega óháð eða nánast óháð tegund af bíl, óháð ökumönnum, óháð akstursleiðum, aksturstíma o.s.frv. Með samræmdu notendagjaldskerfi sem næði yfir allt landið væri hægt að setja eitt samræmt gjald yfir öll jarðgöng á landinu. Það væri hægt að setja eitt samræmt gjald yfir alla tvíbreiða 2+2 vegi, allar nýframkvæmdir sem skipta máli í umferðaröryggislegu tilliti. Það væri hægt að taka tillit til ökutækisins sem ökumenn nota, ef það er umhverfisvænna en önnur gætu gjöldin verið lægri. Það væri hægt að taka tillit þess tíma sem ökumenn kjósa að nota vegakerfið á. Til dæmis væri ódýrara að nýta það á minni álagstímum, snemma á morgnana, seinna á kvöldin o.s.frv. Það gæti haft þau áhrif að dreifa umferð. Það væri líka hægt að nota þetta sem tæki til að jafna aðstöðu einstaklinga. Við gætum komið til móts við til dæmis námsmenn og eldri borgara. Þá væri ekki um að ræða þann ójöfnuð sem í raun felst í hinum hefðbundnu eldsneytisgjöldum þar sem sá sem hefur 5 millj. kr. í tekjur á mánuði greiðir nákvæmlega það sama og sá sem hefur 250 þús. kr. í laun, eða bláfátækur námsmaður. Að auki væri líka hægt að nýta slíkt kerfi innan bæjar til að innheimta bílastæðagjöld, til að beina umferð með tilteknum hætti þannig að það létti á álagspunktum o.s.frv. Nú þegar er Reykjavíkurborg farin að gera fólki kleift að nýta farsímatækni til að greiða fyrir bílastæðagjöld. Þegar menn hafa horft til hinnar nýju tækni, sem menn áætluðu fyrir ekki svo löngu að yrði komin í notkun í kringum 2016, 2017 og Hollendingar voru þar einna fremstir í flokki, sáu menn alltaf fyrir sér að notast yrði við einhvers konar tæki sem yrðu sett í bíla. En stundum tekur framþróunin völdin í sínar hendur og það er eiginlega orðið þannig að nánast helmingur þeirra sem nota svokallaða GSM-síma eru farnir að ganga með GPS-tæki á sér. Það er mjög auðvelt að sjá fyrir sér að innheimta slíkra notendagjalda færi fram með einhverjum forriti, eða það sem kallað hefur verið, virðulegur forseti, með leyfi, „applikasjón“, í þessari nýjustu tegund af símum. Ég mundi vilja sjá það að stjórnvöld reyndu að móta áætlun og ýta af stað einhverri þróun í þessum efnum, vegna þess að vegakerfi okkar er þannig að hægt er að skipta því upp í flokka. Það er á tiltölulega lokuðu og einangruðu svæði. Við höfum sæmilegt yfirlit yfir það. Þetta gæti leyst af hólmi til dæmis þá innheimtu sem fer fram við Hvalfjarðargöngin og jafnað aðstöðu heilt yfir yfir landið. Slíkt gjald gæti ekki bara komið í staðinn fyrir eldsneytisgjöldin eins og þau eru nýtt í dag, ég held að slíkt gjald og slíkt kerfi gæti verið grundvöllur fjármögnunar framkvæmda sem við mundum vilja sjá á suðvesturhorninu og hringinn í kringum landið. Þá á ég ekki einungis við tvöföldun á því sem eftir stendur af Suðurlandsvegi, og Vesturlandsvegi upp að Hvalfjarðargöngum og jafnvel lengra, heldur líka í þeim framkvæmdum sem menn telja nauðsynlegar og þurfi að eiga sér stað á næstu árum og áratugum, svo sem Dýrafjarðargöng og Norðfjarðargöng. Ég vildi því vekja máls á notendagjaldskerfi í þessari umræðu og velta því upp hvort ekki ætti að taka það upp sem lið í þeirri framtíðarsýn sem stjórnvöld sjá fyrir sér í þessum efnum. Við ættum að geta sameinast um það í þinginu að setja þetta kannski inn í nefndarálit þegar það hefur fengið umfjöllun í umhverfis- og samgöngunefnd. Að auki vil ég segja vegna þeirrar umræðu sem alltaf fer fram varðandi þau verkefni sem tekin hafa verið út fyrir sviga í samgönguáætlun eins og til dæmis Vaðlaheiðargöng, þá er það framkvæmd sem ég hef stutt, ekki eingöngu á grundvelli þess að þar sé um að ræða sjálfstæða fjármögnun eða fjármögnun sem stendur fyrir utan hin hefðbundnu samgönguverkefni, heldur líka vegna þess að sú framkvæmd mætir mjög vel þeim forsendum sem menn gefa sér varðandi aðrar framkvæmdir. Ef menn taka til dæmis Norðfjarðargöng og Dýrafjarðargöng og reyna að sjá fyrir sér að fjármögnun þeirra væri með einhverjum sambærilegum hætti og Vaðlaheiðargöng, sér hver maður að umferðarmagnið þar mundi ekki skila þeim tekjum sem menn vonast eftir, jafnvel þótt menn horfi á verstu mögulegu útkomuna í Vaðlaheiðargöngunum. Í því dæmi er augljóst að hægt er að lengja í fjármögnuninni ef umferðartölur og umferðarspár standast ekki. Í versta falli fæst alltaf meginhluti þeirrar fjármögnunar með umferðargjöldum. Þegar menn gagnrýna og segja að þetta sé dæmi sem ekki gangi upp og það sé of óljóst, vil ég líka nefna að menn geta ekki tekið út úr dæminu önnur hliðverkandi áhrif þeirrar framkvæmdar. Þegar menn horfa á atvinnusvæðið sem þarna er undir og möguleikann á einhvers konar virðisaukandi framkvæmdum sem mundu leiða af styttingu vegalengda og sparnaði sem í þeim felst, þegar menn horfa til þess að þarna er um að ræða styttingu upp á 16 km á tímum þar sem eldsneytisverð fer hækkandi, og ekki bara styttingu um 16 km heldur líka mjög erfiða 16 km með mikilli hækkun sem felur í sér töluverða aukningu á útblæstri, og mikinn kostnað í snjómokstri, þegar horft er til atvinnustöðunnar og þeirra starfa sem slík framkvæmd mundi skapa og til verktakabransans - þegar allt þetta er tekið saman í eina mynd, blasir það við mér að minnsta kosti að við eigum að ráðast í þessa framkvæmd. Við mér blasir líka í þeirri ályktun sem við fjöllum hér um að við þurfum að vera meira stórhuga einmitt um þessar mundir, í ljósi atvinnuástandsins. Við verðum að leyfa okkur að vera skapandi í hugsun þegar kemur að fjármögnun þessara framkvæmda á suðvesturhorninu, á Vestfjarðakjálkanum og á Austurlandi, vegna þess að það er akkúrat núna sem ríkið á að láta til sín taka í þessum efnum. Það er akkúrat núna sem sá geiri sem þarna stendur að baki þarf á því að halda. Ég held að ef menn mundu skoða til dæmis einhvers konar notendagjaldskerfi sem er raunhæft að taka upp, gætu menn fundið leiðir til að fjármagna þessar framkvæmdir. Þær eiga ekki að vera keppikefli kjördæma. Þær eiga ekki að vera bitbein þingmanna. Þetta eru allt saman framkvæmdir sem gagnast allri þjóðinni. Það er ekki neinum Reykvíkingi til framdráttar að byggð leggist af á Vestfjörðum. Það er ekki neinum Reykvíkingi eða Sunnlendingi til framdráttar að Vaðlaheiðargöng verði ekki að veruleika. Þetta er það lítið land og hagsmunir okkar svo sameiginlegir að þetta skiptir okkur öll máli. Við eigum að geta farið yfir þessi mál, þó auðvitað höfum við skiptar skoðanir á forgangsröðun, og komist að sameiginlegri niðurstöðu, vegna þess að samgönguframkvæmdir eru þess eðlis að þær gagnast ekki bara þeim á svæðunum þar sem þær eru framkvæmdar, heldur öllum í landinu.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég tek undir með hv. þingmanni, ég held að það sé ágætt og mikilvægt að hv. umhverfis- og samgöngunefnd fari yfir og skoði sérstaklega þá þætti sem hann nefndi í upphafi ræður sinnar hvað líður hugsanlegum breytingum á gjaldtökunni, þ.e. hvar sú þróun sem hefur orðið á svokallaðri GPS-tækni er stödd í ferlinu. Við samþykkt tveggja frumvarpa um einkaframkvæmdir var töluvert rætt hér hvernig væri hægt að standa að þessum hlutum. Ég held að mikilvægt sé að nefndin, og tek undir það með hv. þingmanni, skoði sérstaklega hvar málið er statt og innan hve langs tíma sé raunhæft að taka upp þessa aðferðafræði við að innheimta veggjöld. Þá gætu menn, eins og hv. þingmaður nefndi, þar sem vegir eru slæmir og óuppbyggðir og þar fram eftir götunum notið ákveðinna ívilnana. Ég staldra við annað sem hv. þingmaður kom inn á og ég tel mikilvægt að við ræðum líka. Hv. þingmaður talaði um að þetta gæti hugsanlega flýtt fyrir framkvæmdum eins og Vesturlandsvegi, Suðurlandsvegi og Reykjanesbraut. Eins og við munum var hugmyndin alltaf sú að þær yrðu í einkaframkvæmd fjármagnaðar sérstaklega með ákveðnum veggjöldum fyrir utan aðra skattlagningu í kerfinu. Ég vil bara minna á að íbúar svæðisins höfnuðu því að fara í þessar framkvæmdir ef sérstakt veggjald yrði á þeim. Það hafa íbúar á Norðurlandi hins vegar ekki gert gagnvart Vaðlaheiðargöngum. Það er því mikilvægt þegar við ræðum þessa tækni við innheimtu að við séum meðvituð um að við erum ekki að gera það til að flýta fyrir veglagningu á svokölluðum stofnbrautum þegar íbúar á því svæði hafa þegar hafnað frekari gjaldtöku vegna þeirra framkvæmda.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þetta andsvar. Mikilvægt er að undirstrika að með því sem ég lýsti í ræðu minni átti ég alls ekki við hina hefðbundnu innheimtu veggjalda á þeim stöðum sem menn hafa verið að tala um, eins og sérstök tollahlið á Reykjanesbraut og Suðurlandsvegi. Ég er þeirrar skoðunar, því að þarna er mikill og eiginlega mesti umferðarþunginn, að ef menn væru með heildstætt kerfi, sem væri notendagjaldakerfi, væru vegir sem eru jafnöruggir og t.d. Reykjanesbrautin, sem er upplýst og með aðskildum akreinum með gryfju á milli, og Suðurlandsvegur, eins og við sáum hann síðast í Lögmannsbrekku og upp að Litlu kaffistofunni, í sérstökum verðflokki. Ferðir væru verðlagðar með sérstökum hætti í kerfinu þannig að þeir sem nýttu veginn mest mundu alltaf greiða fyrir akstur í þeim verðflokki. Þarna mundi þess vegna töluvert teljast inn. Með þessu er í sjálfu sér hægt að nálgast sömu hugmyndina með ólíkum hætti. Með kerfinu er hægt að setja inn breytur sem koma til móts við t.d. búsetu manna á svæðinu. Hægt er að setja inn í slíkt kerfi innbyggðan magnafslátt, ákveðin hámörk og mæta mismunandi tímasetningum. Ef námsmenn færu til dæmis þessa leið til að sækja háskóla gætu menn tekið á því og komið þannig til móts við byggðirnar.

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að margar leiðir opnast einmitt til þess að gera það sem hv. þingmaður nefndi í andsvari sínu. Ég tek undir að það er mikilvægt að menn ræði málið á þeim nótum og ég ítreka það sem ég sagði áðan að ég tel mikilvægt að hv. umhverfis- og samgöngunefnd skoði þetta sérstaklega til að meta hvar þörfin er þannig að við sjáum svona inn í fjarskann. Þegar við vorum að ræða þessa hluti í umræðu tveggja frumvarpa um hlutafélögin var þessu frestað þar sem menn ætluðu sér að taka þetta upp og sjá hver hugsanlegur kostnaður gæti orðið o.s.frv. Ég fagna því að hv. þingmaður, sem á sæti í umhverfis- og samgöngunefnd, vilji skoða þetta sérstaklega. Ég ítreka þó af því mér hefur fundist bera töluvert á misskilningi í umræðunni þegar kemur að þessum vegaframkvæmdum, svokölluðum einkaframkvæmdum, annars vegar stofnbrautunum þremur sem var talað um að mundi kosta 160–180 kr. að keyra hvora leið og hins vegar Vaðlaheiðargöngum, af því að í mínum huga er það alveg skýrt að íbúar þess svæðis sem stóð til boða að fara þessa leið með stofnbrautirnar þrjár höfnuðu því. Íbúar á Norðurlandi eystra sem eiga að greiða veggjöld í gegnum Vaðlaheiðargöng neituðu því aftur á móti ekki heldur hvöttu til þess að haldið yrði áfram. Mig langar að spyrja hv. þingmann. Þegar Hvalfjarðargöng voru boruð var farin sú leið að taka af vegafé kjördæmisins, þ.e. fyrir svokallaða vegskála og lagningu að göngunum, sem var töluverður kostnaður. Nú er það ekki inni í myndinni í kringum Vaðlaheiðargöng. Telur hv. þingmaður það þess vert að skoða það í ljósi þeirra efasemda sem menn hafa um að styrkja framlag í verkefnið? Verður skoðað sérstaklega í hv. umhverfis- og samgöngunefnd hvort sá möguleiki komi til greina að taka af kjördæmafénu fyrir þeim framkvæmdum eins og gert var við Hvalfjarðargöng?

Virðulegur forseti. Ég verð að skila auðu við spurningu hv. þingmanns vegna þess að ég hef í sjálfu sér ekkert velt því fyrir mér hvort í þetta eigi að fara vegafé kjördæmisins. Í raun og veru er málið svo undarlega vaxið eins og það er núna að það er eiginlega ekki lengur á könnu umhverfis- og samgöngunefndar. Það heyrir frekar undir fjárlaganefnd. Ég vil bara undirstrika það sem ég sagði í ræðu minni og þakka hv. þingmanni kærlega fyrir skoðanaskipti okkar. Mér finnst nauðsynlegt að við tökum þessa umræðu með framtíðina í huga. Við getum séð fyrir okkur hvernig við förum úr þeim hjólförum sem við höfum verið í í þessari umræðu og birtist okkur oft í einhvers konar reiptogi á milli kjördæma og finnum leiðir sem henta þó mismunandi séu til að fjármagna nauðsynlegar samgönguframkvæmdir eins og er verið að gera í tilviki Vaðlaheiðarganga. Þar er eins og hv. þingmaður bendir réttilega á vilji til að undirgangast hefðbundna vegtolla. Menn ganga ekki óljósum skrefum að því hvað þar er á ferðinni. Menn vita það og það er uppi á borðum. Auðvitað munu menn gera það um nokkuð langa hríð og jafnvel lengur en nú blasir við. Í þeim veruleika sem ég lýsti gætu menn til dæmis farið af stað núna með lántöku fyrir framkvæmdum á suðvesturhorninu sem síðan mundu fara inn í þetta alhliða kerfi. Að öðru leyti vil ég segja að ég mun að sjálfsögðu skoða framsetningu þeirrar ágætu tillögu sem nú liggur fyrir umhverfis- og samgöngunefnd í störfum nefndarinnar.

Virðulegi forseti. Ég ætla að nota þann tíma sem ég hef í seinni ræðu minni í fyrri umr. um samgönguáætlun til að hnykkja á nokkrum atriðum sem ég náði ekki að fara nógu vel yfir í fyrri ræðu minni. Ég verð þó að byrja á því að ítreka vonbrigði mín, mikil vonbrigði, með það hvernig þessi áætlun kemur inn gagnvart samgönguráði og innanríkisráðuneytinu að því leyti til að forsenda og sátt skapaðist um tillöguna sem var samþykkt vorið 2010 en nú er ekki tekið tillit til þeirra áherslna sem komu þar klárlega fram. Ég vil nefna sérstaklega tvö verkefni, annars vegar veginn um Fróðárheiði og hins vegar veginn um Öxi, sem var hluti af því samkomulagi sem náðist um hér og þeirri afgreiðslu sem varð í þinginu. Ég tel, virðulegi forseti, að þar endurspeglist algjörlega vilji og áherslur þingsins til uppbyggingar í vegakerfinu. Í nefndarálitinu sem ég vísa til kemur mjög skýrt fram það óréttlæti sem á sér stað þegar framkvæmdir, svokallaðar mótvægisframkvæmdir vegna niðurskurðar á þorskafla 2007, skuli ekki ganga eftir en aðrar kláraðar. Það sjá það að sjálfsögðu allir. Þess vegna hlýt ég að spyrja hvort samgönguráð og innanríkisráðuneytið taki ekkert mark á afgreiðslu þingsins sem varð á þeim tíma. Það hlýtur að vera eðlileg krafa að þeirri spurningu sé svarað. Ég vil líka ítreka það sem ég hef sagt áður um uppbyggingu tengivega. Það var skilningur nefndarinnar að mjög mikilvægt væri að leggja til aukið fjármagn til tengiveganna. Það er líka niðurstaða samgönguráðs, það kom fram hér í fyrri umræðu, mikilvægi þess að auka fjárveitingu til málaflokksins. Hún er reyndar aukin úr 380 millj. kr. upp í 500 millj. kr. núna á milli þessara tveggja ára, það er jú hænuskref, en ég tel mikilvægt að það sé enn frekar bætt við þennan flokk, þ.e. í svokallaða tengivegi, til að við getum einmitt farið að byggja upp þá vegi sem eru illa farnir og hafa drabbast niður í viðhaldi á undanförnum árum vegna niðurskurðar á því sviði. Eins vil ég ítreka það sem kom fram, þ.e. þá breytingu í samgönguáætluninni fyrir vorið 2010 þar sem samþykkt var að byggja vegina upp úr drullunni, ekki setja þá upp í 90 km hámarkshraða heldur laga þá eins og þeir eru með þeim hætti að hægt sé að keyra þá, setja á þá bundið slitlag, og þá komumst við í raun og veru rúmlega tvo kílómetra fyrir einn. Það tel ég mikilvægt að gera. Síðan vil ég nefna að lokum Uxahryggjaleið. Menn tala mikið um hvernig eigi að standa að uppbyggingu ferðaþjónustu. Lagðar eru fram sóknaráætlanir, þingsályktunartillaga um byggðaáætlun og þar fram eftir götunum en svo er ekkert samræmi í því sem verið er að gera. Þess vegna tel ég mjög mikilvægt að hv. samgöngunefnd skoði hvar sá vegur er staddur vegna þess að gríðarlega mikil uppbygging er í ferðaþjónustunni á því svæði. Það mætti létta af þeim stofnbrautum sem verið er að beina umferðinni inn á, t.d. yfir sumartímann. Þegar fólk er komið til Þingvalla er mjög stutt að fara norður yfir, eins allir vita, í staðinn fyrir að fólk snúi við og keyri síðan til baka á stofnbrautirnar sem þegar eru oflestaðar. Ég held að mikilvægt sé að skoða þetta sérstaklega. Síðan vil ég velta einu upp í þessari umræðu: Það eru allir sammála um að samgönguáætlunin er svona þvert á kjarasamningana sem voru gerðir á síðasta ári. Þeir voru mjög framhlaðnir en samgönguáætlunin er mjög afturhlaðin, þ.e. að framkvæmdaféð er aukið um 50% eftir fjögur ár og svo á seinni hluta tímabilsins, á þriðja tímabilinu, er búið að tvöfalda framlagið. Og af því að ekki eru deilur um að fjármagnið til uppbyggingar á stofnbrautunum er mjög lágt, þá velti ég því fyrir mér að fari svo að snjómoksturinn fari fram úr áætlun - sem ég tel hugsanlega einhverjar líkur á, án þess að ég þekki það sérstaklega, við þær aðstæður sem við búum við á þessum vetri - tel ég mikilvægt að samstaða myndist um það hér í þinginu að nýtt fjármagn komi inn, annaðhvort í gegnum fjáraukalögin eða þá í gegnum svokallaðan óvæntan og ófyrirséðan lið í fjármálaráðuneytinu, þó að túlka megi það svo sem með þeim hætti að það eigi kannski ekki beint heima þar undir. Ég ítreka það enn og aftur að ef kostnaðaraukning hefur orðið í snjómokstri verði það ekki dregið af heildarframlaginu til Vegagerðarinnar því að þar er ekki borð fyrir báru.

Virðulegi forseti. Meginveikleiki þeirra samgönguáætlana sem við ræðum er í því fólginn hversu afturhlaðin áætlunin er. Ég fór yfir það rækilega við fyrri ræðu mína í þessari umræðu að þannig er að á fyrsta tímabilinu er gert ráð fyrir að stofnkostnaður alls sé 21 milljarður, á næsta tímabili 33 milljarðar og á því síðasta 44 milljarðar. Þess vegna finnst mér þessi áætlun ekki vera bjartsýnisáætlun. Við rekum okkur náttúrlega á þann stóra vegg sem er fjármagnsleysið, skort á fjármagni til að fara í nauðsynlegar framkvæmdir sem þurfa að eiga sér stað hið fyrsta. Vitaskuld gerum við okkur grein fyrir því að ramminn er þröngur en þarna held ég að óhjákvæmilegt sé að menn skoði þessi mál upp á nýtt í margvíslegu ljósi. Það sem verið er að boða okkur á seinni tímabilunum er ekki nema fugl í skógi. Við vitum ekkert hvort líklegt sé að þetta verði. Við vitum ekki neitt hvernig staðan verður eftir fjögur eða átta ár. Þess vegna er þetta miklu frekar eins konar óskalisti en í raun og veru framkvæmdaáætlun sem við erum fullviss um á þessari stundu að við getum staðið við. Við sjáum það líka í þessum áætlunum að verið er að taka öll stóru verkefnin, dýru verkefnin, og þeim ýtt inn á síðustu tímabilin, að hluta til inn á annað tímabilið en alveg sérstaklega inn á þriðja tímabilið, eins og við sjáum til dæmis með Dýrafjarðargöngin, Dynjandisheiðina og lok Vestfjarðavegar 60, sem samt er sagt að sé sérstakt áhersluatriði í þessum samgönguáætlunum. Öllum þessum stóru verkefnum er ýtt inn á síðasta tímabilið eða að minnsta kosti lyktir þess sjáum við á síðasta tímabilinu. Þetta er svo alvarlegt og svo niðurdrepandi fyrir þá sem hafa haft uppi miklar væntingar um að við gætum verið að sjá mögulegar alvöruframfarir í uppbyggingu vega þar sem þeirra er mikil þörf. Ég vil líka undirstrika það sem mér finnst skipta gríðarlega miklu máli og það er að við reynum að auka frekar áhersluna á tengivegina. Það höfum við stundum verið að segja og stundum hefur það gengið eftir. Og það er sannarlega viðleitni í samgönguáætluninni, verið er að hækka framlagið úr 380 millj. kr. á ári upp í 500 millj. kr. En ég veit líka eins og kom fram að samgönguráð hafði lagt til að þessi tala yrði ekki 500 milljónir heldur 1 milljarður, þúsund milljónir, og það mundi auðvitað skipta gífurlega miklu máli. Við skulum ekki gleyma því að miklar breytingar hafa orðið sem kalla bókstaflega á að þessi áherslubreyting eigi sér stað. Í fyrsta lagi eru þessir vegir nýttir miklu meira en áður. Þjóðfélagsbreytingarnar hafa gert það að verkum. Fólk sækir vinnu um lengri veg, fólk býr kannski í dreifbýli, sækir vinnu að hluta til eða öllu leyti í þéttbýlið og þarf að nota þessa vegi. Það hefur líka átt sér stað mikil uppbygging í ferðaþjónustu, guði sé lof, víða úti um landið og þá eru það einmitt tengivegirnir sem eru nýttir af ferðamönnunum. Við sjáum tölur um umferðarmagn á tengivegum, ég tek Vatnsnesið í Húnavatnssýslu og veginn fram gamla Lýtingsstaðahreppinn í Skagafirði sem mjög góð dæmi um það þar sem ótrúlega mikil umferð er og það endurspeglar ekki síst þennan vöxt í ferðaþjónustunni. Það eru líka rök í málinu að verkefni af þessu tagi eru mjög atvinnuskapandi, skipta miklu máli, ekki síst fyrir litla verktaka sem núna eru algjörlega sveltir. Við vitum sem betur fer að fram undan eru einhver stór verkefni sem verða boðin út en þar er ég hræddur um að litlu verktakarnir eigi ekki mikla möguleika. Síðan er það hitt að við höfum tekið þá ákvörðun að byggja þessa vegi upp með öðrum hætti. Ekki er gert ráð fyrir að þeir séu byggðir upp með fullum burði og þess vegna eru þeir ódýrari en um leið gerir það að verkum að við munum sjá fleiri kílómetra lagða með bundnu slitlagi á þeim vegum en áður hafði verið gert ráð fyrir. Að lokum vil ég segja eitt. Ég fagna því mjög að í þarnæstu viku verður boðinn út stór og myndarlegur kafli á Vestfjarðavegi 60, loksins, loksins. Það mun verða mjög mikilvægt verkefni, það mun skipta miklu í samgöngulegri uppbyggingu á því svæði sem við mörg hver höfum verið að kalla eftir hvað eftir annað úr ræðustóli Alþingis. En það er líka annað sem skiptir máli og það er að núna höfum við fram undan kannski tvö ár til að gera klárt fyrir næstu áfanga á Vestfjarðavegi 60. Það er ekki langur tími, sá tími líður hratt. Þá þurfum við að taka stórar ákvarðanir. Fyrir liggur, eins og málin hafa þróast, að leiðin um gömlu Gufudalssveitina verður dýrari í uppbyggingu en við höfðum gert 

Virðulegi forseti. Ég ætla kannski að ræða þessi mál, samgöngumálin, út frá svolítið öðrum forsendum en almennt hefur verið gert í þessum sölum og kannski í samfélaginu. Við þekkjum það, virðulegi forseti, að stór eða stærsti hluti umræðunnar, og kannski lunginn, er ákveðinn kjördæmanúningur. Hér benda menn á þá staði sem þeir þekkja best og umbjóðendur þeirra eru í og ekkert óeðlilegt við það. Menn krefjast þess og færa rök fyrir því að mikilvægt sé að koma á samgöngubótum á þeim stöðum. Virðulegi forseti. Ég vil biðja hæstv. ráðherra að koma hingað í andsvar við mig og svara þeirri spurningu sem ég legg fram og er einfaldlega þessi: Er möguleiki á því að hæstv. ráðherra fari í þá vegferð með mér og fleirum að setja umferðaröryggismálin í forgang? Umferðaröryggismál eru mál allra landsmanna. Það skiptir engu máli hvar við búum, það er alltaf jafnalvarlegt þegar einhver lendir í umferðarslysi. Margir halda að umferðarslys séu eingöngu vegna þess að ökumenn fari óvarlega. Það er svo sannarlega þáttur sem við getum aldrei haft stjórn á. Við getum reynt að undirbúa ökumenn undir að taka þátt í umferðinni, við getum verið með fræðslu og kennslu og annað slíkt, en það er margsannað mál og viðurkennt úti um allan heim að hönnun umferðarmannvirkja hefur mjög mikið um það að segja hvort slys verði, og ef að slys verða hvernig þau verða. Virðulegi forseti. Fyrrverandi hæstv. samgönguráðherra tók áskorun minni frá árinu 2005, ef ég man rétt, en þá fór ég fram á það við þann hæstv. samgönguráðherra, Sturlu Böðvarsson, að hann mundi setja af stað ákveðið verkefni sem heitir EuroRap og er samevrópskt öryggiskerfi þar sem menn taka út vegi eftir ákveðnum stöðlum sem eiga við alls staðar. Búið er að taka út vegi með þessari aðferðafræði, ekki bara á Íslandi, ekki bara í Evrópu heldur um allan heim, í Afríku, Asíu, Ameríku og á hinum ýmsu stöðum. Við erum, ef ég man rétt, búin að taka út um fjögur þúsund vegi á Íslandi, ég tala nú eftir minni. Við erum með upplýsingar um hvaða vegir eru hættulegastir. Við höfum líka upplýsingar um á hvaða vegum flest slysin verða. Umferðarstofa er með mjög gott slysakort sem hver einasti landsmaður getur farið inn á og séð nákvæmlega öll slys sem hafa orðið á undanförnum áratug, menn geta farið inn á viðkomandi vefsvæði og skoðað það. Er hægt að leggja að jöfnu veg sem á verða mörg slys og hættulegan veg? Nei. Það fer auðvitað oft saman, en vegarkafli getur verið mjög áhættusamur þrátt fyrir að hann sé ekki fjölfarinn, með öðrum orðum, vegur getur verið mjög hættulegur þó að hann sé ekki fjölfarinn. Það sem ég hefði viljað sjá, virðulegi forseti, og ég hvet hæstv. ráðherra og alla þingmenn til að leggjast á árar í því, að við setjum, og setjum það í forgang, áætlun um að taka áhættumestu og slysamestu vegarkaflana á Íslandi og laga þá, alveg sama hvar þeir eru á landinu. Mér finnst að hv. þingmenn, sama úr hvaða kjördæmi þeir eru, eigi að sameinast um það. Við höfum séð örlitla fækkun, sem betur fer, á banaslysum en ekki alvarlegum slysum. Ég vil hvetja fólk til þess að hugsa: Hvað þýðir alvarlegt slys á fólki? Alvarlegt slys á fólki þýðir alla jafna örkuml. Oftar en ekki er það kornungt fólk sem lendir í því að örkumlast um alla ævi eftir umferðarslys. Ég veit, virðulegi forseti, að öllum hv. þingmönnum, hæstv. ráðherrum og öllum landsmönnum finnst sárt að sjá slíkt gerast. Við getum, virðulegi forseti, gert okkar til að lágmarka slíkan skaða. Við gerum það með því að nota samgönguáætlun eins og þessa þar sem við setjum þetta atriði - þó svo að það sé margt fleira sem komi til - í algjöran forgang. Við erum með allar upplýsingarnar og það er ekki eftir neinu að bíða. Virðulegi forseti. Ég hef oftar en ekki farið yfir það að mér finnst forgangsröðun í samgöngumálum ekki rétt svona almennt séð. Ég er þingmaður fyrir Reykjavík og okkur í Reykjavík finnst að ekki sé nægilegt tillit tekið til samgöngumála á höfuðborgarsvæðinu. Ég ætla að láta þá umræðu bíða vegna þess að í þessari ræðu, á þeim fáu mínútum sem ég hef - ég veit að hæstv. ráðherra er að hlusta af athygli og ég þakka hæstv. ráðherra fyrir það og bið hann að svara mér því hvort hann sé tilbúinn í þá vegferð að við forgangsröðum í þágu umferðaröryggis. Við erum með upplýsingarnar og nú er það spurning um hinn pólitíska vilja. Ég mundi ætla að ef það er eitthvað sem menn í öllum flokkum geta sameinast um sé það þetta, alveg sama hvaða skoðanir menn hafa um allt það sem snýr að samgöngumálum, og það eru margir spennandi vinklar á því. Ég bið bara um þetta: Að sameinast um að útrýma áhættusömustu vegarköflunum, alveg sama hvar þeir eru á landinu. Það er svo margt sem vinnst með því. Þetta er heilbrigðismál, það kæmi til dæmis fram í minni útgjöldum til heilbrigðismála. Ef við gerðum þriggja, fjögurra eða fimm ára áætlun sem sneri bara að þessu, þ.e. að taka niður áhættusömustu kaflana, og verktakar sem bjóða í slík verk vissu af því þá gætu þeir skipulagt sig fram í tímann og væru meðvitaðir um hvaða kafli yrði næstur. Það eru miklar fjárfestingar sem verktakar þurfa að fara í sem vinna við vegagerð og það segir sig sjálft, alveg sama í hvaða atvinnugrein en þó sérstaklega þessari, að mikilvægt er að vita hvað næsta ár ber í skauti sér. Virðulegi forseti. Þetta er það eina sem ég ætla að leggja fram í umræðunni á þessu stigi og ég vil biðja hæstv. ráðherra að koma núna í andsvar og svara því hvort hann sé tilbúinn til þess að leggja sitt af mörkum - og hann er nú valdamesti einstaki maðurinn í þessum málaflokki eðli málsins samkvæmt - hvort hann sé til í þá vegferð að við Íslendingar sameinumst um að útrýma hættulegum vegum á Íslandi.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka þessa ræðu og verð að segja að ég kann mjög að meta áherslur hv. þingmanns og mér þykja þau baráttumarkmið sem hann setur fram mjög verðug. Nú er það svo að við setjum öryggismálin í forgang að ýmsu leyti. Við reynum við nýframkvæmdir - og þá vísa ég í verklag Vegagerðarinnar - að hafa öryggi að leiðarljósi við hönnun mannvirkja og ég hygg að þar höfum við Íslendingar bætt okkur á undanförnum árum. Að þessu leyti er þetta markmið fyrir hendi og nokkuð sem við leggjum áherslu á. Gerum við það að öllu leyti? Nei, það gerum við í reynd ekki vegna þess að önnur sjónarmið koma einnig til sögunnar sem eru áherslur á að bæta samgöngur þar sem þær eru allra lakastar, allra verstar, eins og á Vestfjörðum svo dæmi sé tekið, og það er einnig gríðarlegur þrýstingur á að ráðast í dýrar stórframkvæmdir. Sá þáttur sem hv. þingmaður leggur áherslu á, þ.e. öryggisþátturinn, er að mörgu leyti ákjósanlegur, ekki bara vegna þess að það er verðugt og mikilvægt baráttumarkmið heldur er það líka atvinnuvæn stefna. Margar framkvæmdir víða í þessu efni eru mjög atvinnuskapandi og jafnvel miklu fremur en stórframkvæmdirnar sem byggja á stórvirkum vélum, þarna koma að yfirleitt margar hendur. Ég er aðeins að leggja áherslu á þetta, við leggjum 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir andsvarið. Hann kom með fleiri rök sem spila inn í, þetta er auðvitað atvinnuskapandi líka og ég efast ekkert um það. Ég er heldur ekki að gera lítið úr þeim undirbúningi sem hefur farið fram og ég er ekki að gagnrýna neinn, ekki Vegagerðina, engan. Það sem ég er einfaldlega að segja er að þegar menn skoða áhættumestu vegarkaflana og fara yfir þá, þá veldur það manni vonbrigðum og olli mér miklum vonbrigðum að sjá líka nýja vegi í áætluninni. Tíu áhættumestu vegarkaflar landsins liggja víða, á Reykjanesi, á Vestfjörðum - búið er að laga hættulegasta vegarkaflann, hann var í Brú í Hrútafirði og það er mjög gott. En það er mikið af nýjum vegum í áætluninn og það olli mér mestum vonbrigðum. Það sem ég er að segja er þetta: Getum við náð sátt um að nota þessa aðferðafræði? Það er búið að fjárfesta í að taka þessi vegi út og þessi aðferðafræði er þrautreynd úti um allan heim. Þegar talið er frá hættulegasta veginum og niður eigum við þarna 264 vegi á lista. Getum við náð saman um að ætla okkur á næstu þrem árum eða fimm árum að taka 30 eða 50 hættulegustu vegarkaflana og laga þá? Það er í raun það sem ég er að kanna hvort hæstv. ráðherra sé tilbúinn til að beita sér fyrir.

Hæstv. forseti. Hvað þennan þátt snertir er í tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun vikið sérstaklega að slysagildrunum. Þar kemur fram að á vegáætlun er gert ráð fyrir 340 millj. kr. framlagi á þessu ári, 340 millj. kr. á komandi ári og 340 millj. kr. á árinu 2014 sérstaklega til lagfæringa á alvarlegum slysastöðum. Þar er því þetta sértæka markmið haft í huga. Ég vil leggja áherslu á að ég tel þessa umræða sem hv. þingmaður vekur athygli á mjög mikilvæga og það er mikilvægt að við tökum hana til alvöruumræðu í þingsal og í samgöngunefnd þingsins og horfum raunsætt á þá staðreynd að við erum að tefla saman mismunandi sjónarmiðum. Ég held að allir mundu geta fallist á, svona við fyrstu sýn, að það sé rétt sem hv. þingmaður segir, við eigum að forgangsraða í öryggismálum og það viljum öll. Síðan erum við í reynd að setja aðra þætti einnig í forgangsröð og tefla þessu öllu saman. En ég tel að þessi umræða sé mjög mikilvæg og þakka fyrir hana.

Virðulegi forseti. Ég held nefnilega að við séum komin hér að kjarna málsins. Þrátt fyrir að ég sé ekki að gera lítið úr þessum 340 milljónum sem fara eiga á næstu árum í slysagildrur á hverju ári - það er svo annað mál varðandi efnahagsstefnuna hvað við setjum í samgöngur, við setjum ef ég man rétt, virðulegi forseti, 4,5 milljarða á ári í þetta - þá finnst mér að 340 milljónir segi okkur að við séum ekki að forgangsraða rétt. Ég vil að við nálgumst þetta með öðrum hætti, ég vil að við forgangsröðum þannig að við tökum hættulegustu vegina og segjum: Þetta er þjóðarskömm, við ætlum að laga þetta. Þýðir það að allt fjármagn eigi að fara í þetta? Nei, ég sagði það ekki, virðulegi forseti, en 340 milljónir er ekki nóg. Ég vil ekki standa hér, eða hver sem það nú verður, því að við vitum aldrei hvað við verðum lengi í þessu starfi, enda er það aukaatriði, ég vil að minnsta kosti ekki sem Íslendingur sjá þennan lista óbreyttan eða lítt breyttan á næstu árum. Ég hvet alla hv. þingmenn til að hugsa aðeins um þetta mál því að ef eitthvað er sameiginlegt mál okkar allra þá eru það umferðaröryggismálin. Ég trúi ekki öðru en að við séum sammála um það, eins og hæstv. ráðherra segir. Nú, sýnum það þá. Við höfum tækifæri til þess núna, sama í hvaða flokki við erum, sama hvaða kjördæmi við erum í, við höfum tækifæri til þess núna að sýna að við náum saman um að setja fólk í fyrirrúm og umferðaröryggismálin númer eitt.

Herra forseti. Við tökum þátt í mjög mikilvægri umræðu og ég ætla að byrja á að taka undir orð hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar um að samgöngumál varða vitaskuld heilsufar þjóðarinnar. Við eigum að horfa á samgöngumál með umferðaröryggissjónarmið í huga fyrst og fremst en vitaskuld þarf líka að horfa til margra annarra þátta í þessu mikilvæga umræðuefni. Ég hef horft á þrjá þætti öðrum fremur, öryggismál sem ég nefndi fyrst, styttingu vegalengda, sem er gríðarlegt hagsmunamál fyrir dreifðar byggðir, lækkar flutningskostnað og bætir kjör alls almennings út um landið, og í þriðja lagi eru samgöngumál mannréttindamál, liggur mér við að segja, þegar kemur að því að treysta byggðir. Þessir þrír þættir eru mikilsverðir í þessu umræðuefni og mér sýnist að samgönguáætlun sem hér er til umfjöllunar taki á þessum atriðum. Spyrja má hvort samgönguáætlunin sé metnaðarfull. Það er kannski ósanngjarnt að spyrja þeirrar spurningar miðað við þær aðstæður sem við búum við í dag. Við slógum hvert Íslandsmetið af öðru fyrir fáum árum hvað samgönguuppbyggingu varðaði. Við vörðum á fjórða tug milljarða tvö ár í röð til samgöngubóta hringinn í kringum landið en nú er hún Snorrabúð stekkur hvað það varðar og úr minni sjóðum að dreifa en þá var. Við hljótum því að staldra við þær áherslur sem eru uppi á borði í þessari samgönguáætlun. Ég er vitaskuld ekki alls kostar ánægður með allar þær áherslur sem þar birtast þingheimi og þjóð allri og tel að við þurfum, sakir öryggis, styttri vegalengda og traustari byggða, að drífa frekar í ýmsum framkvæmdum en þessi ágæta samgönguáætlun gerir ráð fyrir. Þar vil ég sérstaklega nefna þrjá þætti og ekki endilega í áhersluröð. Það er að tryggja öruggar samgöngur til Vestmannaeyja, það er að huga eins fljótt og auðið er að gerð Dýrafjarðarganga og síðast en ekki síst að flýta gerð Norðfjarðarganga. Hvers vegna nefni ég þessi þrjú atriði í vel að merkja þremur kjördæmum? Jú, þeir hópar fólks sem búa og starfa í þessum landshlutum, á Vestfjörðum, á Austfjörðum og í Vestmannaeyjum, eru einfaldlega ekki á pari við það umferðaröryggi og þær aðstæður sem aðrir landsmenn búa við í samgöngumálum sínum. Um það þarf ekkert að efast, um það þarf þingheimur ekki að deila. Vegamál á Vestfjörðum hafa um langt árabil verið skör neðar hvað öryggi varðar miðað við aðra hluta landsins. Þess vegna er það ánægjuefni að ráðast eigi í vegabætur á sunnanverðum Vestfjörðum með göng undir Hjallaháls ef láglendisvegur verður ekki í boði á þeim slóðum og þess vegna er ánægjuefni að Dýrafjarðargöng séu komin á blað með afgerandi hætti milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar. Sá vegartálmi er einhver sá versti á landinu núna. Ég nefni líka Norðfjarðargöng sem mér eru afskaplega hjartfólgin og tel að Ísland sem hagstærð hafi efni á því að flýta þar för í framkvæmdum. Það vill þannig til að þriðjungur af útflutningstekjum okkar Íslendinga fer um hafnir Fjarðabyggðar og er álið þar vitaskuld stór hluti en einnig fiskútflutningur. Það er með ólíkindum að núna, eftir það efnahagshrun sem reið yfir samfélagið, þurfi sá hluti landsins sem aflar ef til vill langmestu teknanna að búa við langverstu samgöngurnar. Þetta er líka sanngirnisspursmál. Þegar almenn krafa kom frá stjórnsýslunni, um að sveitarfélögum fækkaði hér á landi með sameiningum, var látið í veðri vaka að ráðist yrði í umtalsverðar samgöngubætur á Austfjörðum með hliðsjón af sameiningarmálum sveitarfélaga á þeim slóðum en efndir urðu ekki miklar. Vitaskuld eru Fáskrúðsfjarðargöng orðin að veruleika en vegurinn um Oddsskarð, sem vel að merkja er innanbæjarvegur, er slík hörmung og það hættulegur, og eiginlega ófær nútímaflutningstækjum, að ekki verður lengur við unað. Ég mun því berjast fyrr því, herra forseti, að framkvæmdum samkvæmt þessari samgönguáætlun, hvað varðar Norðfjarðargöng og reyndar líka hvað varðar Dýrafjarðargöng, verði flýtt og horft verði til ýmissa leiða í þeim efnum. Til dæmis hefur sú leið verið nefnd að verktakar sem annist verkið láni ríkisvaldinu fyrir framkvæmdinni til að byrja með svo að hægt verði að ráðast í hana fyrr en ella. Norðfjarðargöng, Dýrafjarðargöng og samgöngur til Eyja eru að mínu mati í forgangi og eiga að vera í forgangi þegar horft er til samgönguframkvæmda á næstu árum. Ég trúi því að þeir sem hafa farið um þessi svæði, til Eyja, um svæði Fjarðabyggðar og Vestfirði, séu mér sammála um þetta efni. Þar búa menn við mun lakari samgöngur og umferðaröryggi en allur almenningur hér á landi. Þess vegna, og ég endurtek, herra forseti, mun ég leggja sérstaka áherslu á að þessum framkvæmdum á umræddum svæðum verði hraðað sem kostur er með þeim úrræðum sem til er að dreifa. Ég hvet hæstv. innanríkisráðherra og ráðuneyti hans til að skoða allar leiðir sem tækar eru til að flýta þar för. Það er afskaplega mikilvægt. Herra forseti. Það er ánægjulegt að í þessari samgönguáætlun sé lögð áhersla á almenningssamgöngur. Ég tel að þær þurfi að tryggja og auka ekki síst á höfuðborgarsvæðinu og ekki síst í ljósi hækkandi eldsneytisverðs. Síðast í morgun fór ég með strætó frá heimili mínu að vinnustað hér niðri í Kvosinni, og er það góður samgöngumáti og þjóðhagslega hagkvæmur. Ég hvet ráðuneytið til að hefja samstarf og samvinnu við sveitarstjórnaryfirvöld í þessa veru til að net almenningssamgangna á jörðu niðri verði eflt til muna. Það er í sjálfu sér ekkert eðlilegt að umferðin á höfuðborgarsvæðinu sé á þá leið að einn maður sitji í hverjum bíl í umferðarteppu fyrri hluta dags og svo aftur seinni hluta dags þegar við getum að hluta til leyst það vandamál með bættum almenningssamgöngum. Þess vegna fagna ég þeim áherslum sem á þeim eru en vek jafnframt athygli á því að almenningssamgöngur eru landfræðilega sértækar, duga á sumum stöðum en annars staðar ekki. Mig langar því að koma að öðrum þætti almenningssamgangna og það er í lofti. Ég lít svo á að innanlandsflug á Íslandi sé snar þáttur og afskaplega mikilvægur í almenningssamgöngum. Við eigum og verðum sem þingheimur og þjóð öll að skilgreina flug innan lands sem almenningssamgöngur. Þess vegna er það afskaplega brýnt að skattleggja þennan kost almenningssamgangna ekki út af borðinu. Þar erum við komin að ystu mörkum og líklega yfir þolmörk þegar kemur að almenningssamgöngum. Þar erum við að skerða hlut stórs hluta þjóðarinnar til eðlilegra, stundum lífsnauðsynlegra samgangna um land sitt. Það á því að vera pólitískt áherslumál að milda aðgerðir gagnvart innanlandsflugi hér á landi. Ég set stórt spurningarmerki við þær skattahækkanir sem hafa verið iðkaðar á undanliðnum vikum og mánuðum og tel að þar séum við komin út yfir eðlileg þolmörk. Herra forseti. Ég vek jafnframt athygli á því að eitt helsta hagsmunamál almenningssamgangna á Íslandi varðar staðsetningu Reykjavíkurflugvallar. Almenningssamgöngur verða ekki við lýði á Íslandi nema flugvöllur verði í nágrenni við alla þá stjórnsýslu og þjónustu sem er saman komin á einum punkti á höfuðborgarsvæðinu. Flutningur innanlandsflugs, t.d. til Keflavíkurflugvallar, mun gera annað tveggja, rýra rekstrarhæfi innanlandsflugsins, jafnvel eyðileggja ýmsa leggi þess, svo sem til Egilsstaða og Ísafjarðar, og svo er á hitt að líta að ekki er sjálfgefið að þjónustan sem hefur verið komið upp á höfuðborgarsvæðinu, í 101 Reykjavík, verði áfram á þeim stað ef samgöngur til höfuðborgarinnar verða fluttar á annan stað. Það er samasemmerki á milli þjónustukjarna og samgangna. Það hlýtur að vera samasemmerki á milli þessara tveggja þátta. Ég fagna jafnframt, herra forseti, aukinni áherslu á strandsiglingar sem hefur verið baráttumál jafnaðarmanna um langt árabil. Það er ekki sjálfgefið að allar vörur séu fluttar landleiðina. Stóran hluta þeirra á auðveldlega að vera hægt að flytja meðfram ströndum landsins. Ég fagna því útboði sem fram undan er í þeim efnum og horfi björtum augum til þess að mikill hluti landflutninga geti orðið á sjó á komandi árum. Vonandi verður ráðist í útboð á þessu ári og kannski ekki seinna en um næstu áramót því að þetta er mikið hagsmunamál fyrir landsmenn alla, jafnt fyrir Reykjavík sem og þá sem búa úti á landi og þá sem búa við flutningskostnað sem er óheyrilegur, margfaldur á við það sem þekkist til dæmis hér á suðvestanverðu horninu. Herra forseti. Mig langar að víkja örfáum orðum að Vaðlaheiðargöngum í lok ræðu minnar. Þau eru að mínu viti afskaplega brýn. Ég hef lesið margar skýrslur er lúta að gerð Vaðlaheiðarganga á milli Eyjafjarðar og Fnjóskadals og tel að sá fjöldi sérfræðiálita sem þar liggur fyrir taki af tvímæli um að hægt sé að ráðast í gerð ganganna með sjálfbærum hætti. Umferðarspár er lúta að þessum skýrslum eru afskaplega varfærnar svo ekki sé meira sagt, einungis gert ráð fyrir 2% aukningu á umferð á næstu árum og áratugum þegar reyndin við gerð jarðganga er allt önnur. Er skemmst frá að segja 120% aukningu á umferð til Siglufjarðar eftir að Héðinsfjarðargöng urðu að veruleika. Auk þess nægir að horfa til þeirra möguleika sem eru fyrir austan Vaðlaheiði í orkuuppbyggingu, það mun kalla á stóraukna umferð. Ég hvet hæstv. innanríkisráðherra til að koma hingað upp í andsvör við mig til að tjá afstöðu sína til Vaðlaheiðarganga. Nú liggur fyrir að ríkisstjórnin mun ef til vill leggja fram frumvarp í þessa veru á komandi dögum og mér leikur hugur á að vita, herra forseti, hver afstaða hæstv. innanríkisráðherra er til þessa máls. Telur hann, rétt eins og svo margir aðrir, að ráðast eigi í þessa framkvæmd á næstu vikum eða er hann afhuga því að svo verði? Það væri eðlilegt og sjálfsagt mál að hæstv. innanríkisráðherra svaraði þessari spurningu vegna þess að hún er mjög ofarlega á baugi núna þegar verktaka vantar verkefni og við þurfum að bæta umferðaröryggi hér á landi.

Hæstv. forseti. Það er sjálfsagt að verða við þeirri beiðni að koma í andsvar þar sem ég tjái minn hug gagnvart Vaðlaheiðargöngum. Það gerði ég reyndar skriflega síðastliðið vor. Þá skrifaði ég bréf þar sem ég lýsti þeim forsendum sem þyrftu að mínu mati að vera til staðar til að ráðist yrði í þessa framkvæmd, þ.e. að hún væri efnahagslega sjálfbær, risi undir sér með veggjöldum að öllu leyti. Þetta mál er til umfjöllunar í nefndum þingsins, í samgöngunefnd og fjárlaganefnd Alþingis, og mér finnst eðlilegt að bíða niðurstöðu þeirra aðila en afstaða mín er tvímælalaust þessi. Að öðru leyti vil ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu og margar athyglisverðar vangaveltur varðandi flugið, strandsiglingar og aðra þætti sem ég mun víkja að í lokaræðu minni á eftir.

Herra forseti. Það er freistandi að reyna að fá frekara svar af hálfu hæstv. innanríkisráðherra hvað varðar viðhorf hans til Vaðlaheiðarganga. Nú liggur fyrir skýrsla IFS Greiningar, um sjálfbærni þessa verkefnis, og að mati þess sem hér stendur gefur sú greining ágætlega grænt ljós á framkvæmdina, sýnir fram á að hún getur verið efnahagslega sjálfbær, svo fremi aukið verði við hlutafé Vaðlaheiðarganga ehf. Og sá vilji er fyrir hendi, hann hefur komið fram hjá þar til bærum aðilum, hvort heldur er sveitarfélögum á Eyjafjarðar- og Þingeyjarsvæðinu, fyrirtækjum á því svæði, og öðrum aðilum sem hafa sýnt í verki áhuga á þessu verki. Við skoðun á þessum skýrslum kemur í ljós að gert er ráð fyrir mjög varfærinni umferðarspá og er rétt að hafa í huga að sterk fylgni, nánast upp á prósentu, er á milli hagvaxtar í þessu samfélagi og umferðaraukningar. Spáin gerir ráð fyrir 1–2% aukningu á næstu árum þegar fyrir liggur að hagvaxtarspáin gerir ráð fyrir 2,5–3,5% aukningu á næstu árum, og gott betur ef ráðist verður í ýmsar framkvæmdir. Í ljósi þessa, þó að ekki sé farið út í aðra sálma, er ljóst að umferðaraukningin á þessu svæði verður mikil. Ég endurtek spurningu mína, herra forseti, til hæstv. innanríkisráðherra: Telur hann að þær skýrslur, nú síðast frá IFS Greiningu, sýni að þetta verkefni sé sjálfbært?

Hæstv. forseti. Ég hef í reynd gert grein fyrir afstöðu minni. Ég bíð eftir niðurstöðu þingnefndar sem fjallar um þessi mál. En eitt vil ég þó segja að þegar spurt er um viljann til verkanna er spurt um vilja verktaka og vilja pólitíkusa. En það eru aðrir sem skipta þarna ekki síður máli, það eru notendur. Hver er greiðsluviljinn? Hver er greiðslugetan? Á þeirri forsendu spyrja menn um notkun mannvirkjanna. Ég hef orðið þess áskynja að í umræðu um samgöngumál og vegtolla ekki síst, horfa menn á málin út frá sjónarhóli verktaka og stjórnmálamanna en í allt of litlum mæli þeirra sem eiga að nota þessi mannvirki. Þess vegna gerðist það þegar ráðast átti í að setja upp vegtolla á suðvestursvæðinu til að fjármagna algerlega nýframkvæmdir hér að ég fékk í hendur undirskriftir 42 þúsund einstaklinga sem lýstu andstöðu við vegtolla, sem vildu ekki borga þessa tolla, sem vildu ekki borga þessa skatta. 

Herra forseti. Auðvitað ber að horfa í þessa veru og veggjöld eru og munu eflaust verða umdeild. En rétt er að halda því til haga að almenningur á Eyjafjarðar- og Þingeyjarsvæðinu hefur verið mjög áfram um þessa framkvæmd. Mikil samstaða hefur verið í héraði um að ráðast í gerð þessa verkefnis, hvort heldur er meðal almennings sem hæstv. ráðherra vísar til, fyrirtækja á svæðinu sem eru mörg hver öflug matvælafyrirtæki og þurfa að flytja vörur sínar um allt land, og ekki síst sveitarfélaganna á þessu svæði sem staðið hafa vörð um verkefnið og verið einhuga um framgang þess. Það er mjög mikilvægt og það er gott og rétt að halda því til haga að samstaðan í héraði hvað þetta verkefni varðar er allt önnur og meiri en við sjáum hér sunnan heiða og kann skýringin ef til vill að vera sú að þar er ekki um jafnvalkvæða vegamöguleika að ræða og til dæmis á þessu svæði. Ég tel að vegtollar séu ekki síst réttlætanlegir fyrir þær sakir að hægt er að velja aðrar leiðir en þær sem gjaldskyldar eru. Í því efni er rétt að hafa í huga að þegar spá var gerð um notkun Hvalfjarðarganga á sínu tíma var fyrsta spáin sú að 53% bíla mundi fara um þau göng. Reyndin er náttúrlega allt önnur. Ég hygg að notkunin sé vel yfir 97%. Það er stór munur á 97% og 53%, eins og spáin var í upphafi hvað varðar Hvalfjarðargöng.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mig langar að spyrja hann um ákveðna þætti sem hann kom inn á. Hv. þingmaður fagnaði því að fjármagn til almenningssamgangna væri aukið og nefndi sérstaklega höfuðborgarsvæðið í því sambandi. Hv. þingmaður sagði að hann hefði miklar áhyggjur af fluginu. Hann sagði að flugsamgöngur væru almenningssamgöngur fyrir stóran hluta af landsbyggðinni, sem við erum algerlega sammála um. Hv. þingmaður nefndi í ræðu sinni að hann teldi að skattlagningin og skattpíningin á innanlandsflugið væri komin upp fyrir þolmörk, eins og hv. þingmaður orðaði það. Þar er ég algerlega sammála hv. þingmanni. Ég tel að í raun sé verið að skattleggja flugið þannig að það muni draga úr notkun þess ferðamáta, enda hafa komið ályktanir til að mynda frá bæjarstjórn Fjarðabyggðar þar sem bent var á þetta, þar hafa menn miklar áhyggjur þróun mála í innanlandsflugi. Einnig komu ábendingar frá bæjarstjórninni á Ísafirði og fleirum. Því vil ég spyrja hv. þingmann: Telur hv. þingmaður ekki mikilvægt að málið verði skoðað sérstaklega í hv. umhverfis- og samgöngunefnd við afgreiðslu á samgönguáætlun þannig að menn detti ekki í pólitíska frasa og ræði skattbreytingar eins og þær eru gerðar í þingsal, heldur að fram fari fagleg, óháð vinna á vegum nefndarinnar sem skoði þessi mál sérstaklega, einkum í ljósi þeirra ábendinga sem komið hafa frá mjög ábyrgum sveitarstjórnarmönnum úti á landsbyggðinni? Kostnaðurinn við að fljúga er orðinn mjög hár, hv. þingmaður þekkir það eflaust betur en ég, vegna þeirra hækkana sem orðið hafa á flugmiðum innan lands. Getur hv. þingmaður tekið undir áskorun um að þessi mál verði skoðuð sérstaklega út frá þeim forsendum sem ég nefndi?

Herra forseti. Ég þakka fyrir innlegg hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar. Viðhalds- og fjárfestingarþörf flugvalla hér á landi er mikil. Ef ég man rétt bað Isavia um 1 milljarð til þess málaflokks nú nýverið og við þeirri ósk þurfti að bregðast. Við því var ekki orðið, heldur voru 200 millj. kr. settar í málaflokkinn og nemur það þeirri aukningu sem hér um ræðir. Við þurfum að vera mjög varfærnir í þessum efnum í ljósi þess að flugsamgöngur eru almenningssamgöngur. Ég tek undir varnaðarorð ýmissa sveitarstjórnarmanna víða um land í þessum efnum. Umræðan um innanlandsflug á Íslandi hefur mjög oft verið á villigötum og fjarri öllum sannleika. Ég vil í því efni nefna að á undanförnum 35 árum hefur að jafnaði verið 3% aukning í innanlandsflugi á hverju ári, stundum meiri, stundum minni, stundum hefur hún farið vel yfir 12% á milli ára, en að jafnaði hefur innanlandsflugið aukist um 3% á undanförnum 35 árum. Á sama tíma hefur áætlunarflugvöllum fækkað úr liðlega þrjátíu niður í um það bil tíu. Þessi fararmáti er og hefur þó verið í sókn vegna þess að fólk þarf á honum að halda. Þess vegna eigum við ekki einvörðungu að horfa til þess hvernig bensínverðið og skattlagningin þar þróast á hverjum tíma heldur einnig hvernig við förum með innanlandsflugið, vegna þess að það er snar þáttur í samgöngum landsmanna.

Virðulegi forseti. Ég tek heils hugar undir orð hv. þingmanns um mikilvægi þess að Reykjavíkurflugvöllur verði áfram þar sem hann er. Ég bendi hv. þingmanni á það sem fram kom í fréttum nýverið þegar framkvæmdastjóri Flugfélags Íslands sagði að í raun væri innanlandsflugið niðurgreitt í samræmi við eftirspurn eftir flugi og hversu vel gengi að fljúga til Grænlands. Hann sagði að hins vegar væru þolmörk á því eins og öllu öðru og að í farvatninu væru hugsanlega miklar hækkanir. Mig langar aðeins að blanda mér í umræðuna um Vaðlaheiðargöng. Mér fannst hv. þingmaður fara aðeins út af sporinu í ræðu sinni þegar hann kallaði eftir afstöðu hæstv. ráðherra. Við megum nefnilega ekki stilla málunum þannig upp að þeir sem bera ábyrgð á ríkisfjármálunum og hafa efasemdir og vilja skoða hlutina betur í ljósi skýrslna og samantekta sem fyrir liggja, séu á móti málinu. Málið fjallar ekki um það hvort maður er með eða á móti því. Við megum ekki stilla því þannig upp. Þess vegna sagði ég að mér fyndist hv. þingmaður fara aðeins út af sporinu. Hv. þingmaður á sæti í hv. fjárlaganefnd ásamt mér og þar fjöllum við nánast á öllum fundum um að þegar farið er í hlutina með þeim hætti, þ.e. að skipa mönnum í fylkingar, með eða á móti, kemur það í bakið á okkur seinna meir. Þess vegna tel ég mjög eðlilegt og mikilvægt fyrir okkur að ræða hlutina og flokka menn ekki eftir því hverjir eru með og hverjir eru á móti. Sumir vilja skoða málið betur og ég er einn af þeim. Ég les greiningarskýrsluna öðruvísi en hv. þingmaður, ég sat á sama fundi og hv. þingmaður þegar sú skýrsla var kynnt. Ég tel mjög mikilvægt að farið verði betur yfir málið þannig að menn geri sér grein fyrir möguleikunum í stöðunni. Ég beini því til hv. þingmanns að stilla málinu ekki þannig upp að menn séu annaðhvort með því eða á móti því að það er mjög mikilvægt að við vöndum vinnubrögðin í hv. fjárlaganefnd sem við höfum hundrað sinnum talað um erum hér í ræðustól. En þegar reynir á megum við ekki falla frá þeirri sannfæringu okkar að ekki sé nauðsynlegt að vanda sig þegar verið er að afgreiða einhver mál sem standa okkur ekki nærri.

Herra forseti. Ég þakka fyrir það vegrið sem hv. þm. Ásbjörn Óttarsson reisti mér til hjálpar svo ég fari ekki út af veginum í umræðu um Vaðlaheiðargöng. Það er rétt hjá honum að auðvitað eigum við að skoða alla þætti þessa máls og ég hef talaði fyrir því að þeir væru skoðaðir á fyrri og síðari stigum. Ég fagnaði skýrslu IFS Greiningar með þeim plúsum og mínusum sem þar komu fram - það voru vitaskuld líka mínusar, eins og ég kom inn á í fyrri ræðu minni, eins og að auka þyrfti hlutafé til Vaðlaheiðarganga ehf. til að tryggja betur sjálfbærni verksins. Ég horfi hins vegar til þess að Eyjafjörður og Þingeyjarsýslur eru eitt atvinnusvæði, það eru gríðarleg uppbyggingartækifæri á þessum slóðum, bæði hvað varðar iðnað og ekki síst matvælaframleiðslu. Reynslan af jarðgöngum um allt land hefur sýnt að umferðaraukning er og hefur verið meiri en spár hafa gert ráð fyrir. Nægir þar að nefna Hvalfjarðargöng og mætti nefna enn fleiri göng. Ég nefndi Siglufjarðargöng, þar varð 120% aukning á sumarumferð milli fyrstu tveggja áranna eftir að þau voru tekin í notkun, og svo mætti áfram telja. Við samanlagðan lestur allra þessara skýrslna tel ég að verkið sé sjálfbært með þeim fjármögnunarleiðum sem bent er á, ekki síst með þeirri greiðsluleið sem þar er farin. Að öllu samanlögðu tel ég þetta verk vera fært en það er sjálfsagt mál og á alltaf að vera þannig á Alþingi að menn skoði allar hliðar málsins. Það hefur verið gert að mínu viti. Við höfum fengið fjölda skýrslna um málið inn á borð okkar og við tökum tillit til þeirrar gagnrýni sem þar kemur fram.

Forseti. Ég vil í upphafi máls míns segja í tilefni af ræðu hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar hér áðan að lítið var afmælisgjöfin sem kom frá hæstv. innanríkisráðherra í takt við þann gríðarlega fögnuð sem kom fram í merkilegri afmælisræðu hv. þingmanns fyrr í dag á þessum fundi  Við getum merkt þá umræðu sem á sér stað um samgöngumál mikið til út frá umræðu um einstaka verkþætti, oftast einhverjar nýjar framkvæmdir. Ég vil reyna að halda mig við aðrar áherslur í þessari seinni ræðu minni þar sem tíminn er knappur og reyna að draga kannski stærri línur. Ég hef verulegar áhyggjur af því hvernig umræðu og meðferð þess samgöngumáta sem flugið er hlýtur hjá viðkomandi yfirvöldum sveitarfélags, hér borgarinnar, þegar það liggur fyrir að samkvæmt aðalskipulagi Reykjavíkurborgar eigi að loka þessum flugvelli 2016. Þá getur flugið í núverandi mynd um þennan flugvöll ekki gengið með sama hætti og verið hefur. Í þeirri þingsályktunartillögu sem við fjöllum um hér liggur fyrir að ekki eru gerðar neinar ráðstafanir til að mæta því ef þetta gengur fram. Að öllu óbreyttu leggst innanlandsflugið þá einfaldlega niður vegna þess að það er borið uppi af tiltölulega fáum leiðum. Ég hef verulegar áhyggjur af þessu og ætlast til og mælist raunar til þess að hv. samgöngunefnd taki þennan þátt til umfjöllunar þegar hún ræðir þessa tillögu. Það er hins vegar miklu stærra mál sem ég hef í raun enn meiri áhyggjur af. Á síðustu árum hefur verið unnið gríðarlega mikið átak í uppbyggingu samgöngukerfisins, sérstaklega er lýtur að vegagerð. Ef maður skoðar árin aftur til 1996 hafa verið gríðarlegar framkvæmdir á því árabili í samgöngumannvirkjum fyrir allt að rúma 25 milljarða á einu ári. Við sjáum þess hins vegar stað núna að samkvæmt þeirri áætlun sem hér liggur fyrir verður dregið úr nýframkvæmdum og þetta verða 4–5 milljarðar á ári. Þegar maður sér þessar tölur skýtur nokkuð skökku við í umræðunni um samgöngumálin að af hálfu sumra stjórnarliða hafi því verið haldið fram að ekki hafi verið unninn nokkur skapaður hlutur af viti í íslensku þjóðfélagi síðastliðin 18 ár. Það staðfestist í þeim upplýsingum sem liggja fyrir að samgöngukerfi landsins hefur tekið stökkbreytingum á þessum árum. Áhyggjur mínar lúta að því að að óbreyttu mun þetta kerfi drabbast niður vegna þess að fjárveitingar til þjónustu og viðhalds þess kerfis sem við höfum byggt upp eru hvergi nándar nægar til að halda því við svo sómasamlegt sé. Þó að þetta liggi fyrir eru þingmenn ekki uppteknir við að ræða þann veruleika. Þvert á móti erum við enn að láta okkur dreyma um að við getum haldið áfram verkum með sama hætti og hefur verið gert síðastliðin 18 ár. Það er ekki um það að ræða. Við eigum töluvert langt eftir til þess og ég held að það sé ágætt að menn láti af þeirri umræðu að við getum stokkið til hvaða verka sem er. Það er ekkert um það að ræða. Þjónustan og viðhaldið, er það sem við þurfum að kappkosta númer eitt, tvö og þrjú. Að öðrum kosti munum við þurfa að glíma við mun fleiri vegabúta varðandi öryggismálin, ef ég held mig við vegamálin, en hv. þm. 

Virðulegi forseti. Ég verð með stutta ræðu í þetta skiptið, búinn að tala einu sinni í þessu máli. Ég vil þó koma að nokkrum punktum. Í fyrsta lagi sjáum við og það var rætt örlítið í dag, að bensínverð er að hækka mjög mikið. Þar af leiðandi þurfum við að horfa til þess að nýta samgöngur til að stytta vegakerfið eða breyta því, ekki endilega að stytta það en að það verði auðveldara að fara um það. Einnig verðum við að horfa til þess að þær forsendur sem eru gefnar eins og til dæmis í þessari áætlun um að hvatinn verði enn þá meiri til í að skipta yfir í litlar og sparneytnari bifreiðar, ég nefndi þetta í fyrstu ræðu minni, eru ekki alveg réttar, að minnsta kosti ekki hvað varðar ákveðin svæði á landinu. Á að nota samgöngubætur til þess að tengja byggðir? Ég held að samgöngumál, hvort sem það er flug, vegir eða siglingar, séu vitanlega, fyrir utan að vera skilgreind sem samgöngumál, gríðarleg byggðamál. Þau eru einnig atvinnumál og jafnræðismál, jafnræðismál að því leytinu til að stór hluti þjóðarinnar býr við hörmulegar samgöngur og hefur búið við lengi, svo að því sé haldið til haga. Það er ekki verið að finna upp á því núna. Hins vegar er áhyggjuefni að ekki skuli vera færi til að fara fyrr í margar af þeim framkvæmdum sem liggja á borðinu. Þeim er raðað svolítið aftarlega í þessa áætlun og munar þar allt að helming á fyrri hluta áætlunarinnar og seinni hluta, þ.e. rúmir 21 milljarðar í 44 milljarða ef ég man rétt. Við þurfum að horfa á svo margt í þessu því að þetta er eins og ég sagði líka atvinnumál, þetta snýr að ferðaþjónustu og möguleikum fyrirtækja til að flytja vörur, þjónustu og fólk á milli. Þetta skiptir allt miklu. Ég hef líka áhyggjur af því, frú forseti, að þegar við komumst aftur á betri sprett í samgöngumálum verðum við búin að missa svo mikið af tækjum úr landi að það muni kosta mögulega marga milljarða af dýrum gjaldeyri Íslendinga að kaupa þessi tæki aftur. Það er mjög óheppilegt að framkvæmdir skuli hafa dottið svo mikið niður. Ég ætla ekki að fara mjög djúpt í umræðu um Vestfjarðaveg og Teigsskóg. Það eina sem ég ætla að segja um það er að ég var á fundi um daginn um byggðamál og þar sagði maður að hann undraðist að landnámsskógur frá 1981 gæti haft þau áhrif sem þessi skógur virðist hafa. Verð ég að viðurkenna og segja hreint út að ekki finnst mér kjarrið í Borgarfirði neitt verra en þetta kjarr þarna. Hvað flugið er varðar er mikilvægt að við nýtum það í þágu öryggis íbúanna að sjálfsögðu, til að efla atvinnu, ferðaþjónustu og til að styrkja þá atvinnu sem fyrir er í sveitarfélögunum því án flugsins vitum við að tími ferðalaga lengist og það getur orðið til þess að fyrirtæki og stofnanir vilji síður setja sig niður úti á landi sem er mjög slæmt, því það hefur gefið mjög góða raun. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson nefndi skattpíningu ríkisstjórnarinnar á innanlandsflugið. Tek ég undir það. Það er mikið áhyggjuefni. Ég tek líka undir það sem hv. þm. Kristján Þór Júlíusson nefndi að í þessu öllu má ekki gleyma mikilvægi þess að sinna viðhaldi og þjónustu á vegunum. Ég er ekki að segja að því sé gleymt, ég veit svo sem ekki hvar á að setja það nákvæmlega en hér er verið að auka í tengivegina, en að halda við þjóðvegi 1 er gríðarmikilvægt. Það hefur verið reynt að gera það á ákveðnum köflum. Þeir sem keyra mikið um þann blessaða veg sjá það og það er mjög mikilvægt að halda því áfram, því að víða á honum eru hættulegir kaflar sem þarf að laga. Ég minnist þess að í áætluninni er sérstaklega talað um Biskupsbeygju upp á Holtavörðuheiði og fagna því. En það eru margir aðrir hættulegir vegarkaflar, svo við tölum nú ekki um einstaka vegi sem skipta miklu máli og eru mikið eknir eins og til dæmis vegurinn yfir Laxárdal, vegir í Borgarfirði eða á Reykjaströnd í Skagafirði. Þessir vegir eru illfærir að sumri til og þarna er starfrækt ferðaþjónusta, þetta er ekki hvetjandi fyrir þá sem eru að reyna að reka þarna starfsemi. Frú forseti. Þetta er áætlun. Hún er lögð fram og fer til umfjöllunar í nefnd. Nefndin mun vonandi taka hana til endurskoðunar, hugsanlega raða upp á nýtt og finna vonandi fjármuni til að auka við verkefnin sem þarna eru og flýta einhverjum framkvæmdum ef mögulegt er.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og get tekið undir margt sem hann kom inn á. Mig langar að staldra aðeins við þær vangaveltur sem voru ræddar áðan og hv. þingmaður tók undir í sambandi við álögur á innanlandsflugið. Því það eru álögur á samgöngur út á landsbyggðina og þegar einstaka stjórnarþingmenn eru farnir að tala um að skattlagning sé orðin óhófleg eða að skattpíning sé svo mikil að menn hafi af því stórar áhyggjur, fer maður að hafa verulegar áhyggjur, og hefur reyndar haft fyrir. Því vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann telji ekki mikilvægt að nefndin fari sérstaklega yfir það, eins og ég óskaði nú eftir við hv. þm. Sigmund Erni Rúnarsson, með hlutlausum og faglegum hætti hver áhrif þessa á innanlandsflugið séu í raun og veru, og hvort að það sé búið að hækka verðið á flugmiðunum svo mikið að það sé bara á færi einhverra útvaldra að komast þessar leiðir. Hv. þingmaður kom líka inn á álögur á eldsneyti og þær voru ræddar fyrr í dag undir liðnum störf þingsins. Það er talað um mikilvægi almenningssamgangna, en það er nú oft þannig í hinum dreifðu byggðum að þar er því miður ekki hægt að hafa almenningssamgöngur, að minnsta kosti ekki nema innan stóru þéttbýliskjarnanna. Nú hefur maður fengið upplýsingar um það og fólk sagt manni frá því á fundum að þegar fólk sem býr kannski uppi í sveitunum og sækir vinnu niður í Borgarnes eða á Sauðárkrók eða annað, reiknar út endanlegar ráðstöfunartekjur og tekur tillit til þess að þurfa að keyra í vinnuna, er jafnvel betra fyrir það að vera á atvinnuleysisbótum. Eldsneytishækkanirnar sem hafa orðið eru því ekki beint hvetjandi. Því vil ég spyrja hv. þingmann hvort ekki sé mjög mikilvægt líka að skoða þessa hluti út frá þeim staðreyndum sem blasa við okkur.

Virðulegi forseti. Ég get ekki annað en tekið undir það sem hv. þingmaður segir, að það þarf að fara í úttekt á þessu og komast til botns í því hvernig þessir hlutir eru og hvað þetta þýðir. Það stefnir allt í, haldi áfram sem horfir, að það að fljúga innan lands eða jafnvel að aka bíl verði einhvers konar forréttindi á Íslandi. Sjáum við bensínlítrann fara í 300 kr. innan skamms? Er það virkilega þannig? Að einhverju leyti ráðum við ekki við þetta, en að sumu leyti og að langmestu leyti getur ríkið komið inn í og tekið til baka eitthvað af álögum sínum sem eiga ekki að hækka sjálfkrafa þó að heimsmarkaðsverðið hækki að einhverju leyti. Síðan er það spurning af hverju það gengur svo illa að lækka bensín þegar heimsmarkaðsverð lækkar. Ég hef aldrei skilið hvernig það gengur fyrir sig og mun sjálfsagt aldrei skilja það. Varðandi flugið er vitanlega óásættanlegt að flugmiðinn skuli þurfa að hækka svo og svo mikið, það gerir að verkum að það verður á færi færra fólks að nýta sér flug. Vegna þess að flugið er atvinnumál, það hefur áhrif á ferðaþjónustu, og það er öryggismál, því að fólk þarf að komast til læknis. Nú er búið að skera svo mikið niður í heilbrigðisþjónustunni víða að nýta þarf flugið til að komast til sérfræðinga og til læknis, þannig að þetta hangir allt saman. Þess vegna held ég að mikilvægt sé að það verði skoðað heildstætt hvernig við viljum hafa þessa hluti. Það er að sjálfsögðu ekki ásættanlegt að þegar dæmið er reiknað til enda að það borgi sig fyrir fólk að vera á atvinnuleysisbótum og spara þannig leikskólapláss og akstur. Það getur ekki borgað sig. Nú ber ríkisstjórnin sér á brjóst yfir að hafa aukið framlög svo og svo mikið til velferðarmála, þegar það er atvinnuleysið sem hefur aukist lang-, langmest og er í rauninni kannski það eina sem hefur aukist, og þá sér maður alltaf betur og betur á hvers konar ferðalagi ríkisstjórnin er, í algjörlega öfuga átt við það sem eðlilegt væri, þ.e. að auka atvinnu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Við erum algjörlega sammála um að stefna ríkisstjórnarinnar er náttúrlega kolvitlaus. Hv. þingmaður nefndi leikskólapláss í sambandi við það sem sparaðist við það að vera á atvinnuleysisbótum í stað þess að keyra til vinnu, jafnvel þótt það væru ekki nema 30 eða 40 kílómetrar. En þá vil ég segja að í þessu dæmi sem kom fram á fundinum í Borgarnesi, að konan sem sótti vinnu niður í Borgarnes ofan úr sveit; hún var ekki með nein börn á leikskóla, þetta voru bara ráðstöfunartekjurnar miðað við að þurfa að keyra í vinnuna eftir að álögurnar hækkuðu svona mikið, það var betra fyrir hana að vera á atvinnuleysisbótum heima og þurfa ekki að keyra í vinnuna á hverjum degi. Hv. þingmaður kom líka inn á viðhald vegakerfisins. Það er búið að svelta Vegagerðina allverulega í því. Það gefur augaleið að það er alveg eins með vegi og hús eða annað, menn geta trassað viðhald í ákveðinn tíma en síðan fer þetta náttúrlega allt saman í vitleysu og verður mjög dýrt að byggja það upp. Því vil ég spyrja hv. þingmann um tengivegina. Það er samdóma álit, miðað við umræðuna sem var hér þegar samgönguáætlun var samþykkt 2010 og niðurstöðu samgönguráðs eins og kom fram í máli hæstv. ráðherra fyrir nokkrum dögum þegar við ræddum þessa áætlun, að hækka til muna vegafé í tengivegi. Það var reyndar hækkað úr 380 millj. kr. í 500 millj. kr. Það mundi gera kleift að menn gætu farið í svona framkvæmdir vítt og breitt um landið, litlar framkvæmdir sem skipta mjög miklu, hvort sem er vegna umferðaröryggis eða mikilvægi þess að koma lélegum vegum í gott stand. Þess vegna vil ég spyrja hv. þingmann hver sé skoðun hans á því. Getur hv. þingmaður tekið undir með mér að það þurfi í raun og veru að bæta inn í þennan flokk sem kallaður er tengivegir?

Virðulegi forseti. Ég held að við séum bara almennt sammála um að það þurfi að bæta inn í þessa áætlun, og tengivegirnir þar ekkert undanskildir. Ég var að reyna að rifja það upp á leiðinni í stólinn hvað tengivegirnir væru langir, en verð að viðurkenna að ég man það ekki, til dæmis í okkar kjördæmi einu saman, svo ég tali nú ekki um önnur kjördæmi.  Ég viðurkenni að ég hef ekkert verkfræðilegt vit á vegagerð, en mér finnst mjög spennandi að við fáum að sjá upplýsingar og tölur um hvernig hægt er að leggja slitlag á vegi sem eru ákveðið lítið notaðir en samt mikilvægir, án þess að fara í miklar uppbyggingar eða breytingar á vegunum eða eitthvað þess háttar. Ég held að þar sé hægt að spara töluvert mikla fjármuni. Þá getur hins vegar komið upp spurning um hraða og öryggi, en það gæti verið að merkingar eða annað mundu hjálpað til . Við verðum að sameinast um að reyna að finna leið til að nýta þá fjármuni sem við höfum sem allra, allra best, en vitanlega þarf að auka fjármuni til vegaframkvæmda, viðhalds og þjónustu, því að það snertir ekki bara þjónustu heldur er það líka öryggisatriði og tengist atvinnumálum, því það skilar sér svo aftur til ríkisins.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa góðu, gagnlegu og mjög svo málefnalegu umræðu. Ég ætla ekki að svara öllu því sem hér hefur verið bryddað upp á vegna þess einfaldlega að ég mun ekki hafa tíma til þess, ég hef aðeins tíu mínútur til ráðstöfunar. Ég þakka það sem fram kom í máli hv. þm. Ragnheiðar Ríkharðsdóttur um það sem jákvætt er að finna í þessari áætlun. Hún vék t.d. að almenningssamgöngum. Hún lagði áherslu á öryggismál og taldi að þau ættu að vera í öndvegi. Ég er sammála henni um það. Við höfum rætt það hér - aðrir þingmenn hafa sérstaklega vakið máls á því. Ég gat um það að í sérstakri öryggisáætlun í samgönguplagginu væri að finna 340 milljónir árlega næstu þrjú ár í fjögurra ára áætlun okkar, það voru 350 milljónir í fyrra. Þetta segir í reynd aðeins hálfa söguna vegna þess að öryggismálum er einnig sinnt undir öðrum liðum. Um 150 milljónum er varið til öryggismála í Reykjavíkurborg einni svo að dæmi sé tekið. Til öryggismála á næstu árum í jarðgöngum er ætlað að verja um 680 millj. kr. á nokkurra ára tímabili. Síðan má nefna aðra þætti. Í sjálfu sér má segja að Vegagerðin öll verji við allar nýframkvæmdir umtalsverðu fjármagni til öryggismála. Þá horfum við t.d. til vegriðanna og af því að hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir vék sérstaklega að Reykjanesbraut og öryggisþáttum þar þá er núna komið útboð í gerð undirganga á Reykjanesbrautinni gegnt álverinu sem er mjög mikilvægur öryggisþáttur. Svo að við höldum okkur við Reykjanesbrautina er varið, sérstaklega í þessu árferði, gríðarlegum fjármunum í saltmokstur til að tryggja aftur öryggið. Öryggið kemur því víða við sögu. Hv. þingmaður vék að skiptingu fjármuna á milli landshluta og taldi misvel í lagt í einstökum landshlutum. Það er alveg rétt. Nú reynum við að horfa til landshluta með tilliti til samgangna sem íbúarnir búa við. Þá finnst mér skipta miklu að hlutfallslega mest fari til þeirra landshluta sem búa við lakastan kost í þeim efnum og það eru óneitanlega Vestfirðir. Þess vegna hafa Vestfirðingar spurt: Ætlið þið ekki að vera sjálfum ykkur samkvæm og fylgja því eftir í jarðgangagerð líka? Það er nokkuð sem hefur verið uppi í umræðunni þótt forgangsröðunin í plagginu sé önnur. Norðfjarðargöng eru þar sett ofar en hin eru einnig á blaði, Dýrafjarðargöng og hugsanleg göng undir Hjallaháls, þótt ekki sé komin niðurstaða í það hvaða leið verður farin á láglendi því að við erum horfin ofan af hálsunum sællar minningar eftir fundarhöld sumarsins. Hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir vék einnig að breytingum sem orðið hafa á áætlunum á Álftanesi sérstaklega þar sem horfið hefði verið frá svokölluðum A22-staðli yfir í C10-staðal. Ég spurðist fyrir um hvað þetta merkjamál þýddi nákvæmlega og var upplýstur um að verið væri að hverfa frá tvíbreiðum vegi, í reynd fjögurra akreina, yfir í helmingi minni framkvæmd og umhverfisvænni. Þessi vegur á Álftanesi hefur verið umdeildur, sérstaklega yfir Garðahraun frá Arnarnesvogi yfir í Garðaholt. Þar var gert ráð fyrir stórri braut sem var mjög umdeild. Fallið hefur verið frá því að ráðast í þá framkvæmd. Vegurinn hefur verið minnkaður og þannig komið til móts við sjónarmið þeirra sem fannst of mikil röskun á umhverfinu. Þingmaðurinn vék að ýmsum öðrum þáttum, meðal annars Kjósarskarðsvegi, og aðrir þingmenn vöktu máls á mikilvægi þess að horfa til ferðamannaiðnaðar. Það gerðu t.d. hv. þm. Ásbjörn Óttarsson og hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson, nefndu mikilvægi þess að horfa til ferðamannaþáttarins, Uxahryggir og Kjósarskarðsvegur skipta þar máli. Hv. þm. Róbert Marshall vék að fjármögnun vegakerfisins. Ég held að þegar við tölum um vegtolla þurfum við að vera mjög nákvæm í því sem við segjum. Ég er ekki að gera að því skóna að hv. þingmaður hafi verið ónákvæmur, en annars vegar erum við að tala um að hverfa frá því að fjármagna samgöngukerfið í gegnum skatta og gjöld á eldsneyti yfir í það að skattleggja notkun veganna, það er ein leið, og hins vegar er spurningin hvort við eigum ofan á núverandi gjaldtöku að innheimta skatta eða gjöld til viðbótar. Í því samhengi segi ég: Spyrjum notendur. Hver er greiðslugeta þeirra og hver er greiðsluvilji þeirra? Spyrjum ekki bara stjórnmálamenn og verktaka, heldur líka notendur og hlustum á hvað þeir segja þegar kaupmáttur hefur farið dvínandi og skattlagning vaxandi. Ég held að okkur stjórnmálamönnum veiti ekki af að horfa til þess líka, ekki síst þegar Samtök atvinnulífsins eða samtök verktaka hafa mjög hátt þá eigum við að hlusta á hvað notendur segja. Félag íslenskra bifreiðaeigenda hefur verið með ágætan málflutning hvað þetta snertir. Hv. þm. Ásbjörn Óttarsson vék að ýmsum þáttum. Hann lagði, eina og hv. þm. Einar K. Guðfinnsson hefur gert, mikla áherslu á viðhald og snjómokstur þar með. Ég get upplýst þingið um það að í árferðinu núna ver Vegagerðin um 600–700 millj. kr. umfram það sem gerist í venjulegu árferði. Það er verið að taka þessar tölur saman núna en árferðið skiptir verulegu máli. Í mikilli snjókomu, miklu fannfergi eru þessar upphæðir mjög stórar. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson vék að öryggismálum og um þau hef ég áður átt við hann orðastað í andsvörum. Aðrir þingmenn komu inn á ýmsa þætti. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson hefur margsinnis vakið máls á fluginu og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson einnig og fleiri. Ég vil vekja athygli á því að þegar við erum að tala um stuðning við innanlandsflug kemur um 70% þess úr ríkiskassanum. Keflavíkurflugvelli er ætlað að vera sjálfbær, rísa undir rekstri sínum með gjöldum, en annað kemur úr ríkiskassanum eða 70%. Það eru umtalsverðir fjármunir, við erum að tala um tæpa 2 milljarða sem koma úr ríkiskassanum. Það er rétt sem menn hafa sagt að auknar álögur á flugið, sem eru núna settar á Reykjavíkurflugvöll sérstaklega, valda að sönnu erfiðleikum hjá flugrekstraraðilum. En þá vil ég minna á að Isavia, sem sér um rekstur flugvallanna, hafði óskað eftir því að fá 1 milljarð árlega til að viðhalda flugvöllunum og bæta þá. Við höfum komið til móts við þessa aðila með því að hækka gjöldin um 200 milljónir þegar það er að fullu komið til framkvæmda, ekki á þessu ári heldur á tveimur árum.  Hæstv. forseti. Aðrir þingmenn véku að ýmsum þáttum sem væru þess virði að ræða hér. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson vék að fluginu, viðhaldi og mikilvægi þess að leggja áherslu á viðhald og gleyma okkur ekki í nýframkvæmdum. 

Virðulegi forseti. Við lok fyrri umræðu um samgönguáætlun vil ég þakka fyrir hana eins og hún hefur verið, en eins og gengur og gerist skiptast menn á skoðunum um hvað eigi að gera og hvað ekki og hve miklum fjármunum eigi að verja í áætlunina. Sitt sýnist hverjum um það. Í þessu stutta andsvari vil ég taka undir með hæstv. innanríkisráðherra. Mér finnst mjög gott þegar ég get gert það og kannski loksins. Í framhaldi af umræðu á þingflokksfundi í dag, þ.e. þegar innanríkisráðherra var gestur okkar á fundi Samfylkingar, ræddi hann um stofnun hlutafélags um nýja Vestmannaeyjaferju. Þessu fagna ég alveg sérstaklega þar sem hann tiltók að ríkið, Vestmannaeyjabær og hugsanlega lífeyrissjóðir mundu koma þar að um stofnun hlutafélags sem mundi fara í að byggja og væntanlega reka nýja Vestmannaeyjaferju með tilliti til þess að hún komi eigi síðar en árið 2015. Þessu fagna ég alveg sérstaklega. Ég er þess fullviss að þetta er fljótvirkasta og kannski eina leiðin til að fá nýja ferju til að sigla þessa stuttu siglingaleið frá Vestmannaeyjabæ til Landeyjahafnar þannig að það mikla mannvirki fari að nýtast til fulls, en eins og hefur komið fram var gamla ferjan, þessi stóra ferja, alls ekki hugsuð í þetta verkefni. Hins vegar voru aðilar frá Íslandi á haustdögum 2008, um svipað leyti og hér var allt að hrynja, að semja við þýska skipasmíðastöð um smíði ferju sem var sérhönnuð fyrir höfnina en frá því varð að hverfa. Ég vil nota tækifærið, virðulegi forseti, til að fagna þessu alveg sérstaklega eins og ég hef gert, en mig langar að spyrja hæstv. innanríkisráðherra út í fjármögnunina, hvernig við eigum að fjármagna smíði á 4 milljarða kr. ferju eins og ég ímynda mér að hún muni kosta í dag. Hvernig munum við fjármagna það? Leiðin er hárrétt - við þurfum að smíða ferjuna sem fyrst og fá hana í notkun 2015 og borga hana upp á komandi árum þar á eftir - en hvernig munum við fjármagna þetta og á hve löngum tíma munum við borga þetta niður?

Hæstv. forseti. Ég vil sérstaklega fagna samstöðu okkar hv. þm. Kristjáns Möllers um Vestmannaeyjaferjuna og yfirleitt því að við höfum fundið okkur sameiginlega torfu til að standa á, sem okkur tókst bærilega að gera hér á árum áður og eigum samleið tel ég vera í mjög mörgum og veigamestu málum. Hann veltir vöngum yfir því hvernig við munum standa að fjármögnuninni. Nú vil ég leggja áherslu á að þetta eru fyrst og fremst könnunarviðræður sem við erum að hefja núna, ríkið, lífeyrissjóðir og Vestmannaeyjabær. Lífeyrissjóðirnir hafa ekki gefið neinar skuldbindingar að svo stöddu og reyndar enginn þessara aðila, ekki heldur Vestmanneyjabær, en ríkið á Herjólf sem er nokkurs virði og færi upp í framlag ríkisins gæti maður hugsað sér. Síðan kæmu Vestmannaeyjabær og lífeyrissjóðir. Við sjáum þetta þannig fyrir okkur, ef af þessu yrði, að þegar við erum komin með skip í hendur, nýtt skip sem hentar betur til siglinga á milli lands og Eyja en núverandi skipakostur, muni reksturinn á skipinu verða boðinn út. Það er hugsunin. Fram að þeim tíma eða þar til ferjan kemur á árinu 2015, sem við stefnum að í síðasta lagi samkvæmt okkar áætlunum og óskum, verður siglingin til Eyja boðin út að nýju. Hún er nú í höndum Eimskipafélagsins og mun hugsanlega verða það áfram ef skipafélagið kemur með gott tilboð, enda staðið sig á margan hátt mjög vel í þessu verkefni. 

Hæstv. forseti. Þegar maður hefur bara eina mínútu þá skal fara fljótt yfir. Já, ég fagna þessu vegna þess að ég tel þá líka að ég og hæstv. innanríkisráðherra eigum samstöðu og sameiginlega torfu til að standa á um það verkefni sem búið er að stofna, þ.e. Vaðlaheiðargöng, vegna þess að það félag er stofnað á nákvæmlega sama hátt og hæstv. innanríkisráðherra er að tala um vegna Vestmannaeyjaferju. Ég held að það megi nota það gamla frumvarp sem er orðið að lögum til að semja nýtt frumvarp um einkahlutafélag um Herjólf. Nú vil ég þakka kærlega fyrir þetta vegna þess að nú eigum við sameiginlegan vettvang til að vinna á, þ.e. hlutafélag um nýjan Herjólf, hlutafélag um Vaðlaheiðargöng og koma því verki í gang. Allt á þetta að vera sjálfbært og standa undir sér. Spurningin er hvort tíminn muni ekki leiða það í ljós að sameiginleg torfa geti líka skapast um stóru verkefnin á suðvestursvæðinu. Þó svo að 42 þúsund notendur hafi mótmælt við ráðherrann  
            

Hæstv. forseti. Einhvern tímann var talað um að fiskur lægi undir steini. Ég veit ekki hvað leynist undir torfunni en hitt dugar okkur nú ekki til, mér og hv. þm. Kristjáni Möller, að leiða til lykta vangaveltur okkar og skoðanir á Vestmannaeyjaferju annars vegar og Vaðlaheiðargöngum hins vegar. Ég tel ... 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir yfirferðina sem hann lauk hér með ræðu sinni í þeirri umræðu sem farið hefur fram um samgönguáætlun og fór yfir spurningar sem fram höfðu komið og vangaveltur. Það er tvennt sem mig langar að spyrja hæstv. ráðherra um í lok fyrri umr. Í fyrsta lagi: Hvers vegna var ekki tekið tillit til ályktunar og samþykktar Alþingis á sínum tíma, árið 2010, að það væri mjög sanngjarnt og eðlilegt að þær tvær framkvæmdir sem eftir voru af mótvægisaðgerðum sem ráðist var í 2007, annars vegar vegurinn um Fróðárheiði og hins vegar vegurinn um Öxi, yrðu með þeim hætti sem gert er ráð fyrir í áætluninni? Annar rétt svo skríður í lok áætlunarinnar og varla er hægt að segja að byrjað sé á hinum. Hvers vegna er það? Ég vil kannski hafa spurninguna nákvæmari: Lagði samgönguráð þetta til og datt þetta út í ráðuneytinu? Mig langar líka að forvitnast hjá hæstv. ráðherra, af því að hann kom inn á láglendisveg til Vestfjarða sem reynt er að vinna að. Það er búið að slá svokallaða Hálsaleið af og við erum svo sem ekki sammála um, ég og hæstv. ráðherra, um hvaða leið beri að fara, ég hef sterka skoðun á því að fara eigi í gegnum hríslur í Teigsskógi en ekki eru allir sammála mér um það, þó sumir. En mig langar að spyrja hæstv. ráðherra og inna hann eftir því, af því að ég þykist vita að það á sér samráð við sveitarstjórnarmenn á sunnanverðum Vestfjörðum: Hvar er málið statt núna, hver er staðan? Eru menn að leita að láglendisvegi sem alltaf er truflaður af einhverju öðru? Hvernig er staðan? Það er inni á áætluninni 2015–2018 að fara í áframhaldandi vegaframkvæmdir á þessu svæði og eins og við vitum getur það tekið mjög langan tíma að koma framkvæmdum í gang og hann er alltaf að lengjast. Þess vegna óska ég eftir að hæstv. ráðherra greini frá því hver staða mála er núna í augnablikinu.

Hæstv. forseti. Hvers vegna voru tvær tilteknar framkvæmdir, Fróðárheiði og Öxi, teknar út eða öllu heldur settar miklu aftar í forgangsröðun en áður hafði verið? Þetta skýrist einfaldlega af hruninu, miklu minni peningar eru til ráðstöfunar og þá riðlast allt, þá er byrjað að raða upp á nýtt. Það er mjög erfitt í rauninni að svara til um það hver gerir hvað, hver setur þessa framkvæmd hér eða þar. Það sem ég hef gert er að reyna að hlusta á sérfræðinga hjá Vegagerðinni og hlusta á sveitarstjórnarfólk. Það var reyndar ástæðan fyrir því að Öxi sem var komin nánast út úr öllum áætlunum fór inn aftur. Það var vegna harðfylgis sveitarstjórnarmanna fyrir austan að fá það inn. Það voru deilur um hvor kosturinn ætti að vera ofar, Norðfjarðargöng eða Öxi, og menn ekki alveg á eitt sáttir um hvað ætti að gera, en það var mikill þrýstingur á þetta frá heimamönnum að fá Öxi inn og þess vegna var það gert. Það er aftar á forgangslistanum en áður var en þetta er skýringin á því að allt riðlast þegar minni fjármunir eru til ráðstöfunar. Varðandi sunnanverða Vestfirði og hvar það mál sé statt. Það er í rauninni statt í höndum Vegagerðarinnar sem er að kanna láglendiskosti, gera rannsóknir á fýsileika þess að fara undir Hjallana, gera göng þar, og síðan er verið að skoða þverun fjarða.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Þar sem hæstv. ráðherra segir að verið sé að skoða þessa möguleika hjá Vegagerðinni að gera láglendisvegi, þvera firði og fara undir Hjallahálsinn þá verð ég að benda á í þessari umræðu að ef menn ætla að halda þá áætlun að koma þessu vegsambandi á á sunnanverðum Vestfjörðum, þó að það sé reyndar 2018–2019, þá vantar reyndar töluverða peninga inn í þessa áætlun ef líka á að leggja göng undir Hjallaháls. Ég minni á samkeppnisstöðu fyrirtækjanna á þessu svæði sem er náttúrlega alveg vonlaus. Það segir sig sjálft þegar fyrirtæki sem verkar fisk á Patreksfirði kemur fiskinum heim til vinnslu eða tekur hann annars staðar frá degi seinna en til að mynda fyrirtæki á norðanverðum Vestfjörðum sem eru þá búin að koma sínum fiski til útlanda og á markaði erlendis. Þetta sjá allir. Og ef fara á þá leið að hækka auðlindagjaldið mjög mikið, eins og stefnt er að, þá hef ég miklar áhyggjur af því að fyrirtækjum á þessu svæði blæði hreinlega út ef þetta dregst lengur.

Hæstv. forseti. Ég ætla að reyna að venja mig af því að tala um Hjallaháls og að það hafi verið tillaga til að flýta framkvæmdum einmitt vegna þeirra raka sem hv. þingmaður nefndi hér, til að hraða framkvæmdum. Ég reyni að venja mig af þessu á sama hátt og ég vonast til að aðrir geti vanið sig af því að tala um Teigsskóg. Við erum að reyna að finna lausnir sem mest sátt getur skapast um. Þetta er alveg rétt sjónarmið sem hv. þingmaður ber fram um mikilvægi þess að hraða framkvæmdum, en ég nefni einn þáttinn sem skiptir líka máli þarna og það eru strandsiglingar sem gætu gagnast þessum svæðum. Nú er það náttúrlega svo að þótt reglulegar strandsiglingar hafi verið lagðar af eru þær enn við lýði, það koma skip og flytja varning og þungavöru, en að koma strandsiglingum í reglulegra horf skiptir máli fyrir íbúa og fyrir fyrirtæki á þessu svæði.

Virðulegi forseti. Við urðum vitni að stórpólitískum tíðindum. Hæstv. innanríkisráðherra og hv. þm. Kristján L. Möller urðu sammála í fjórar mínútur. Síðan tók við gamalkunnugt ástand. Hæstv. ráðherra fór yfir það áðan að í því tíðarfari sem við höfum upplifað núna hefði snjómoksturinn farið 600–700 millj. kr. fram úr því sem áætlað hafði verið. Ég held að ég hafi tekið rétt eftir þessum tölum. Því vil ég spyrja hæstv. innanríkisráðherra: Er ekki alveg öruggt að sú framúrkeyrsla, sem er óhjákvæmileg vegna tíðarfarsins, muni ekki leiða til þess að framkvæmdafé Vegagerðarinnar verði skert á þessu ári eða á næstu árum? Er ekki alveg ljóst að brugðist verði við þessari auknu fjárþörf Vegagerðarinnar, a.m.k. ef hún er umfram áætlanir, þannig að ekki verði skorið niður í framkvæmdum í vegagerð í landinu? Í annan stað langar mig líka að spyrja hæstv. ráðherra um tengivegina sem hér hafa verið mjög umræddir. Fram kom hjá hæstv. ráðherra í umræðunni á fyrri stigum að það hefði verið hugmynd samgönguráðs að fjármunir til tengivega á þessu ári yrðu milljarður á ári. Ég geri mér grein fyrir að úr vöndu er að ráða. Allir kalla eftir nýjum framkvæmdum í stofnvegum o.s.frv. en telur hæstv. ráðherra að til greina kæmi að auka vægi tengiveganna með einhverjum hætti, t.d. með auknum fjármunum, til að hægt sé að bregðast við öllum óskum sem uppi eru í þessum efnum? Ég rakti áðan að vegirnir eru meira nýttir en áður, þarna eru mjög mikilvægir vegir vegna ferðaþjónustu o.s.frv. Er hæstv. ráðherra sammála mér og mörgum öðrum um að við ættum að auka enn vægi tengiveganna, þó að ég 

Hæstv. forseti. Ég nefni þessa tölu með fyrirvara, 600 millj. kr. til snjómoksturs umfram það sem gerist í venjulegu árferði ef við lítum til undangenginna ára. Þetta er að sjálfsögðu byggt á áætlunum enda ekki liðið langt á árið. Ég óskaði eftir upplýsingum frá Vegagerðinni um þetta efni og mun gera grein fyrir því í ríkisstjórn fljótlega vegna þess að þetta snertir að sjálfsögðu fjárhag Vegagerðarinnar og er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að getur bitnað á framkvæmdum ef ekkert annað breytist. Hv. þingmaður vill ekki að svo gerist en það mun gerast ef ekki koma til viðbótarpeningar. Þetta er upphæð sem er notuð, sem Vegagerðin hefur til ráðstöfunar til framkvæmda, til viðhalds og til snjómoksturs sem verður ekki vikist undan að viðhafa. Reyndar vildu margir hafa hann miklu meiri en við þegar getum sinnt. Um þetta mun ég fá nánari upplýsingar á komandi dögum. Ég legg áherslu á að þetta er að sjálfsögðu byggt á áætlunum, þetta er byggt á spádómum miðað við það veðurfar sem við höfum kynnst núna síðustu vikur og mánuði. Varðandi tengivegina er rétt að uppi voru hugmyndir sem komu frá Vegagerðinni sjálfri um miklu meira fjármagn en ætlað er í samgönguáætlun til tengivega. Við erum með 500 millj. á ári í tengivegi en tillaga Vegagerðarinnar var milljarður. Ég er sammála hv. þingmanni um að ef við fáum meira fjármagn til ráðstöfunar þá er ég því mjög fylgjandi að láta 

Virðulegi forseti. Ég verð að játa að svar hæstv. innanríkisráðherra varðandi snjómoksturinn og áhrifin á framkvæmdirnar vekja með mér talsverðan ugg. Um er að ræða býsna háar upphæðir. Ef við erum að ræða að 600 millj. kr. sé varið til snjómoksturs, mjög mikilvægs og nauðsynlegs snjómoksturs, þá er hér um ræða tölu sem er t.d. hærri en heildarfjárveitingin til tengiveganna sem er 500 millj. kr. Það er því gríðarlega brýnt að ríkisstjórnin bregðist við þessu ástandi með því að leggja til að meiru fé verði varið til snjómoksturs þannig að komið verði í veg fyrir að hann bitni á framkvæmdagetunni, nógu bág er hún fyrir. Ef við þurfum síðan að taka á okkur skerðingu sem nemur meiru en heildarfjárveitingu til allra tengivega í landinu sjá allir að það hefur „drastísk“ og mjög alvarleg áhrif. Ég hvet hæstv. innanríkisráðherra til að beita sér harkalega fyrir því innan ríkisstjórnarinnar. 

Hæstv. forseti. Ég heyri hvatningarorð hv. þingmanns.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um tólf ára fjarskiptaáætlun fyrir árin 2011–2022 og tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára fjarskiptaáætlun fyrir árin 2011–2014. Sú áætlun sem hér er lögð fram er önnur fjarskiptaáætlun Íslands. Sú fyrri sem var sú fyrsta sinnar tegundar hér á landi gilti fyrir árin 2005–2010. Fjarskiptasjóður var settur á laggirnar til að fylgja eftir framkvæmd þeirrar áætlunar og var stofnaður með lögum um fjarskiptasjóð, nr. 132/2005. Hlutverk hans er að úthluta fjármagni til verkefna sem miða að uppbyggingu stofnkerfafjarskipta, verkefna sem stuðla að öryggi og samkeppnishæfni þjóðfélagsins á sviði fjarskipta og annarra verkefna enda sé kveðið á um þau í fjarskiptaáætlun og ætla má að ekki verði í þau ráðist á markaðsforsendum. Framkvæmdir vegna verkefna fjarskiptasjóðs eru boðnar út og er það hlutverk stjórnar að ákveða tilhögun og stærð útboða. Með lögum um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands hf., nr. 133/2005, var samþykkt að leggja sjóðnum til fjármagn að fjárhæð 2.500 millj. kr. Þeir fjármunir sem samþykkt hefur verið að leggja í fjarskiptasjóð eiga fyrst og fremst að standa straum af þremur markmiðum fjarskiptaáætlunar. 1. Að allir landsmenn sem þess óska hafi aðgang að háhraðatengingum árið 2007. 2. GSM-farsímaþjónusta verði aðgengileg á þjóðvegi 1, öðrum helstu stofnvegum og á helstu ferðamannastöðum. 3. Dreifing sjónvarpsdagskrár Ríkisútvarpsins, auk hljóðvarps Rásar 1 og Rásar 2, til sjómanna á miðum við landið og til strjálbýlli svæða verði stafræn um gervihnött.. Til að hrinda í framkvæmd markmiðum og áætlunum fjarskiptaáætlunar 2005–2010 hefur fjarskiptasjóður staðið í umfangsmiklum framkvæmdum í samvinnu við fjarskiptafyrirtækin og hafa fjármunir fyrst og fremst nýst í að GSM-væða hringveginn sem og að bjóða upp á háhraðatengingar á svæðum með skilgreindan markaðsbrest. Þessum tveimur verkefnum er nú nánast lokið og ljóst að í kjölfar bankahruns og efnahagskreppu verður bein aðkoma stjórnvalda og fjárhagsleg útgjöld ríkisins ekkert í líkingu við það sem var þegar fjármunum af söluandvirði Símans var varið til uppbyggingar fjarskipta á landinu. Ný sóknarfæri blasa við á nýjum tímum sem kalla á samstarf og samvinnu við hagsmunaaðila og fjarskiptafyrirtæki um áframhaldandi þróun og uppbyggingu fjarskipta á Íslandi. Óhætt er að fullyrða að staða okkar Íslendinga í fjarskiptamálum er góð á alþjóðlegan mælikvarða. Við búum við gott aðgengi, hagkvæmt verð og rekstraröryggi er gott. Þessi staða breytir því þó ekki að víða má gera betur og við verðum sífellt að vera reiðubúin að leita bestu hugsanlegra lausna. Fjarskiptaáætlun sem ég mæli nú fyrir var unnin í nánu samráði við hagsmunaaðila og hefur undirbúningur staðið yfir í töluverðan tíma. Vinnuhópar ráðuneyta hafa komið að verkefninu og hafa fjarskiptafyrirtæki og markaðsaðilar einnig komið sínum athugasemdum að. Innanríkisráðuneytið stóð fyrir opnum fundi með Skýrslutæknifélaginu auk þess að kynna drög að áætluninni á vef sínum. Tekið var tillit til athugasemda eins og rétt þótti. Með fjarskiptaáætlun til tólf ára, 2011–2022, og framkvæmdaáætlun um fjögurra ára fjarskiptaáætlun fyrir árin 2011–2014 er sett fram heildstæð stefna í fjarskiptamálum stjórnvalda. Horft er til fjarskipta, póstmála, rafrænna samskipta og stafrænnar miðlunar. Áætlanagerðin á að vera í samræmi við aðra áætlanagerð innanríkisráðuneytisins, ekki síst samgönguáætlun sem ég mælti fyrir fyrr í dag og því eru þessar áætlanir lagðar samtímis fram til Alþingis til umræðu og umfjöllunar. Að auki eru ákveðin atriði í fjarskiptaáætlun sem falla vel að stefnumörkun stjórnvalda í byggðaáætluninni Ísland 2020. Ég mun á eftir fara yfir áætlunina og málaflokkinn út frá fjórum markmiðum og áhersluatriðum sem eru meðal annars í góðu samræmi við áherslu samgönguáætlunar sem rædd var hér á undan og er rökrétt umfjöllunarefni varðandi uppbyggingu og rekstur innviða samfélagsins. Þessi fjögur markmið eru eftirfarandi: Aðgengileg og greið fjarskipti, hagkvæm og skilvirk fjarskipti, örugg fjarskipti og umhverfisvæn fjarskipti. 1. Aðgengileg og greið. Markmið stjórnvalda varðandi aðgengileg og greið fjarskipti eru fjölþætt. Meðal annars má nefna eftirfarandi atriði: Stefnt er að því að 90% lögheimila og vinnustaða eigi kost á 30 megabitum árið 2014 og markmiðið verði komið upp í 100% árið 2022. Að 50% lögheimila og vinnustaða eigi kost á 100 megabitum árið 2014 og nánast allir eða 99,9% landsmanna verði komnir með 100 megabit árið 2022. Undir þetta markmið fellur einnig sú fyrirætlan að byggðakjarnar á landi með yfir 50 íbúa verði tengdir með ljósleiðara á tímabilinu sem og að ljósleiðarahringtenging nái að lágmarki til landsvæða/byggðakjarna með yfir 5 þús. íbúa. Undir þetta markmið um aðgengileg og greið fjarskipti falla ýmis verkefni sem lúta beint að innanríkisráðuneytinu, stofnunum þess og öðrum ráðuneytum. Má þar nefna samræmingu útgáfu rafrænna skilríkja, ríkisnetfanga og annarra skírteina gefnum út af innanríkisráðuneyti. Þá má einnig nefna sameiningu Þjóðskrár, Skipaskrár, Ökutækjaskrár og fleiri skráa í nýja upplýsingatæknimiðstöð. Einnig er stefnt að því að innleiða rafræn viðskipti hjá innanríkisráðuneytinu og stofnunum þess þar sem það er hagkvæmt og tæknilega mögulegt. 2. Hvað varðar hagkvæmni og skilvirkni. Undir markmiðum hagkvæm og skilvirk fjarskipti falla ýmis verkefni. Þar er afar mikilvægt að endurskoða lagaumhverfi með tilliti til aukins hvata til fjárfestinga í fjarskiptainnviðum auk samstarfs og samvinnu við fjarskiptafyrirtæki. Endurskoða þarf gjaldskrá tíðna með tilliti til aukinnar útbreiðslu fjarskipta í dreifbýli sem og að útfæra og innleiða auðlindagjald fyrir tíðnir. Undir þetta markmið fellur einnig það verkefni að setja lög um íslenska landslénið .is í því skyni að tryggja örugga og skilvirka stjórnarhætti landslénsins. Þá er gert ráð fyrir að verkefnahópur geri tillögur að útfærslu að alþjónustukvöð í fjarskiptum sem verður að endurskoða á fjögurra ára fresti, fyrst árið 2014. Þá vil ég nefna póstmálin sem eru mikilvægur hluti af markmiðssetningu um hagkvæm og örugg samskipti. Stefnt er að því að opna íslenska póstmarkaðinn enn frekar en nú er. Íslenskur póstmarkaður hefur ákveðna sérstöðu gagnvart erlendum mörkuðum að því leyti hversu strjálbýlt landið er - strjálbýlast allra landa í Evrópu með um þrjá íbúa á hvern ferkílómetra. Það felur í sér að mikill munur er á dreifingarkostnaði eftir því hvort um er að ræða þéttbýli eða dreifbýli. Til að tryggja hag neytenda í dreifbýli gildir sama verð fyrir bréfapóst um allt land. Af því leiðir að við innleiðingu pósttilskipunar Evrópusambandsins og opnun póstmarkaða felst ákveðin krafa að tryggja alþjónustu fyrir neytendur á markaðslega óhagkvæmum svæðum, eins og það er kallað. Ljóst er að kröfur um alþjónustu og gæðakröfur sem settar hafa verið, svo sem krafa um fimm daga þjónustu og krafa um 85% af pósti skuli borin út daginn eftir póstlagningu, geta í sumum tilfellum verið afar kostnaðarsamar og falið í sér langtum meiri kostnað en þær tekjur sem rekstraraðili hefur af því að veita þjónustuna. Helgast það af þeirri staðreynd að sama gjaldskrá er fyrir sendingu bréfa um allt land óháð því hvaðan og hvert það er sent innan lands. Í gjaldskrá Íslandspósts er þannig jöfnun eða millifærsla þar sem einkarétturinn greiðir niður þjónustu við hinar dreifðu byggðir. Póstsendingar á svæðum þar sem ódýrt er að þjóna svo sem á höfuðborgarsvæðinu eru verðlagðar yfir kostnaði við að veita þjónustuna en sendingar út á land eru aftur á móti verðlagðar undir kostnaði. Við opnun markaða með afnámi einkaréttar er líklegt að nýir aðilar munu fyrst og fremst einbeita sér að þeim svæðum á landinu þar sem verðlagning Íslandspósts fyrir þjónustuna er yfir kostnaði eins og á höfuðborgarsvæðinu. Við það gæti fyrirtækið orðið fyrir umtalsverðum tekjumissi. Óbreyttar kröfur um alþjónustu, færri bréf og væntanleg samkeppni á þeim svæðum þar sem hagstæðast er að reka póstþjónustu vekja upp spurningar um hvernig eigi að fjármagna sömu þjónustu og nú er við lýði. Þá er jafnframt nauðsynlegt að fram fari umræða um alþjónustu og útfærslu hennar í ýmsum tilvikum. Við innleiðingu tilskipunar ESB um opnun markaðar fyrir samkeppni, sem stefnt er að því að innleiða eftir þörfum, er mikilvægt að tryggja að allir hafi aðgang að ákveðinni grunnþjónustu, alþjónustu, óháð því hvar á landinu þeir búa. Nauðsynlegt er að umræða fari fram um alþjónustu þar sem leitað verði til sjónarmiða íbúa í dreifbýli og þéttbýli og afstöðu Íslandspósts, Póstmannafélags Íslands, Neytendasamtakanna, Samtaka atvinnulífsins og ef til vill fleiri aðila um það hvort og þá með hvaða hætti eigi að opna markaðinn fyrir samkeppni. Við munum ekki fara hraðar en þörf er á og við knúin til að gera samkvæmt þeim skilmálum sem við höfum undirgengist. 3. Örugg fjarskipti. Þegar við ræðum um örugg fjarskipti verður að hafa í huga að mikið liggur við að hægt sé að tryggja öryggi fjarskipta nægilega en á þeim eru margar hliðar. Gæta þarf að öryggi fjarskiptavirkjanna sjálfra gagnvart ýmiss konar vá og vernda þau fyrir ólögmætum aðgerðum. Fjarskipti ættu ekki að rofna þó svo að einstakar einingar eða hlutar kerfisins bili sem er meðal annars horft til við skipulagningu fjarskiptakerfisins að hluta eða í heild. Mikið hefur verið gert á undanförnum árum til að tryggja öryggi en eftir því sem fjarskipti verða yfirgripsmeiri og mikilvægari þáttur í samskiptum innan lands og utan þarf að auka öryggi og bregðast við nýjum hættum. Ýmsar kröfur má leggja á fjarskiptafyrirtæki sem skilyrði almennrar heimildar, þar með talið skilyrði varðandi rekstraröryggi neta, tryggingu um samstæð net og samhæfni. Póst- og fjarskiptastofnun hefur sett reglur um virkni almennra fjarskiptaneta og kveða þær meðal annars á um að hlíta skuli tilteknum stöðlum, vernd almennra fjarskiptaneta, afkastagetu og flæði umferðar um almenn fjarskiptanet, stjórn almennra fjarskiptaneta, virkni tölvupóstkerfa o.fl. Í fjarskiptaáætlun til fjögurra ára eru tillögur sem lúta að stefnumótun stjórnvalda um netöryggi og vernd innviða upplýsingasamfélagsins er varðar þjóðaröryggi sem og fleiri tillögur er lúta að kortlagningu mikilvægra fjarskiptainnviða sem og að skilgreina kröfur til neyðarfjarskipta. Evrópusambandið hefur birt tilskipun um greiningu á mikilvægum innviðum og vernd þeirra. Tilskipunin er liður í að framkvæma stefnu um vernd innviða aðildarríkja að því er sagt er. Hún fellur undir ábyrgð almannavarna en snertir málaflokka nokkurra ráðuneyta. Það er innanríkisráðuneytisins og stofnana þess að koma að málum um vernd innviða á þessu málefnasviði. 4. Umhverfisvæn fjarskipti. Margir snertifletir eru á milli fjarskiptamála og umhverfismála. Undanfarin ár hefur samspil þessara þátta fengið aukið vægi í stefnumörkun fjarskiptamála á alþjóðlegum vettvangi. Ríki heims, meðal annars Svíar, Danir og Bretar, hafa lagt mikla áherslu á víxlverkan og samþættingu umhverfissjónarmiða við langtímastefnumörkun og framþróun fjarskipta- og upplýsingatækni. Vaxandi áhersla er lögð á góða orkunýtingu fjarskiptatækninnar auk þess sem beita má henni við að draga úr neikvæðum umhverfisáhrifum svo sem að nýta hana við stjórn samgangna og einnig í stað samgangna. Flest bendir til að vægi umhverfismála aukist áfram á komandi árum og fjarskiptatækni verði í auknum mæli nýtt í þágu þeirra. Meðal annars byggist sjálfbær nýting auðlinda, svo sem fiskstofna, á öflugri vöktun á lífríkinu og náttúrunni í heild sinni og gegna fjarskipti þar lykilhlutverki. Vöktun á náttúru Íslands, svo sem með tilliti til mengunar í lofti eða vatni, vöktun á eldvirkni, hreyfingum jarðskorpunnar eða flóðum, hefur farið vaxandi. Er það ekki síst vegna framþróunar í tækni sem efla þessa vöktun og opna fyrir sífellt fleiri möguleika. Við vöktun eykst þekking á orsakasamhengi í náttúrunni og opnar möguleika til nýtingar, til dæmis til að spá fyrir um eldgos. Búnaður til vöktunar nýtir fjarskipti til að koma mikilvægum upplýsingum til skila á rauntíma þar sem þær eru greindar. Oft er þessi búnaður fjarri mannabyggðum. Aðgangur að lögnum er grundvallarforsenda fyrir því að auðvelda og hvetja til frekari framþróunar háhraðanets. Allt að 80% kostnaður við að leggja ljósleiðara felst í því að grafa skurð fyrir lögnum. Með því að nýta aðrar framkvæmdir má því spara umtalsverðar upphæðir. Stuðla má að aukinni hagkvæmni við lagningu ljósleiðara og uppbyggingu fjarskiptaneta með því til dæmis að nýta opinberar framkvæmdir, svo sem við lagningu og endurnýjun veitulagna og jafnvel vega. Þegar nýir vegir eru lagðir eða skurðir grafnir ætti því að íhuga lagningu ljósleiðara eða í öllu falli lagna. Aðgangur að lögnum ætti að vera aðgengilegur öllum markaðsaðilum á sanngjörnum skilmálum og með hliðsjón af jafnræðisreglu. Finnar og Svíar hafa gripið til aðgerða í þessu sambandi. Finnar hafa sett lög um að framkvæmdir við skurði skuli nýttar og ljósleiðarar skulu ávallt vera lagðir ofan í skurði. Svíar hafa bæði gert breytingar í þágu fjarskipta í skipulagslöggjöf og lagt ákveðnar skyldur á sveitarfélög til að stuðla að uppbyggingu. Umhverfissjónarmið skipta miklu máli varðandi ráðstöfun á landi fyrir fjarskiptalagnir í jörðu eða aðstöðu fyrir þráðlausa sendistaði. Aðrir þættir sem lúta að umhverfisvernd skipta einnig máli og mætti hafa mörg orð um þá. Með breyttu umhverfi, nýrri fjarskiptalöggjöf og því samkeppnisumhverfi sem við búum við eru stjórnvöldum settar ákveðnar skorður varðandi afskipti af fjarskiptamarkaði. Hlutverk stjórnvalda í nýrri fjarskiptalöggjöf er að setja reglur á markaði og tryggja eftirlit með þeim reglum. Mikilvægt markmið þessarar áætlunar er að tryggja áframhaldandi uppbyggingu og góða netþjónustu á svæðum þar sem markaðsbrestur ríkir. Nokkrum verkefnum fjarskiptaáætlunar er ætlað að stuðla að þessu og ætla ég að minnast sérstaklega á tvö þeirra í lokin. Annað er, sem segir í fjarskiptaáætlun, að gert er ráð fyrir að leggja fram frumvarp til breytinga á fjarskiptalögum sem heimili að skilgreina mun hærri kröfur til gagnaflutninga undir alþjónustukvöðum og stofnkostnaður verði fjármagnaður úr alþjónustusjóði. Hitt verkefnið er í samræmi við lög um fjarskiptasjóð sem var breytt hér á landi á Alþingi í desember 2011. Þar var kveðið á um áframhaldandi starfsemi sjóðsins sem við munum nýta til áframhaldandi uppbyggingar á þessum kerfum. Við erum að aðlaga okkur að nýjum háttum og ætlum að tryggja áframhaldandi samfélagslega uppbyggingu á þessum kerfum. Ég hef nú mælt fyrir þingsályktunartillögum um tólf ára fjarskiptaáætlun fyrir árin 2011–2022 og fjögurra ára fjarskiptaáætlun fyrir árin 2011–2014. Ég legg til að tillögunum verði að lokinni þessari umræðu vísað til síðari umræðu og hv. umhverfis- og samgöngunefndar.

Forseti vill geta þess að orðið hafði samkomulag um lengri ræðutíma og var tekið tillit til þess þegar hæstv. ráðherra var kominn langt fram í ræðu sína þannig að það hefur hugsanlega truflað ræðu hæstv. ráðherra og biðst forseti velvirðingar á því.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir framsögu sína um fjarskiptaáætlun. Öllum er ljóst mikilvægi þess að við höldum áfram að byggja upp gott fjarskiptakerfi allt í kringum landið. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra út í einn lið í styttri áætluninni, eða reyndar í báðum áætlunum, það er c-liður í 1. markmiðsgrein, um markmið um aðgengileg og greið fjarskipti, sem er á þessa leið, með leyfi forseta: „Skilgreindur verði markaðsbrestur í fjarskiptum og leiðir stjórnvalda til úrbóta.“ Mig langar að minnast á eitt dæmi sem er úr Reykjaskóla í V-Húnavatnssýslu. Þar er rekin ferðaþjónusta og skólabúðir og þar er nettenging frá ákveðnu þjónustufyrirtæki. En mikil brotalöm á þeirri nettengingu, kerfið er mjög seinvirkt, mikið er um bilanir, mjög dýrt er að láta laga nettenginguna og það tekur oft langan tíma. Á svæðinu er einnig ADSL-tenging. Mig langar að vita, vegna umræðu um markaðsbrest, hvort hæstv. ráðherra geti farið aðeins betur yfir hvað hann á við þegar hann talar um að markaðsbrestur verði skilgreindur, hvort þá verði tekið á vandamálum eins og þessum, hvort fyrirtæki og einstaklingar á fjölmörgum svæðum þar sem málum er svona háttað, megi búast við því að tekið verði á vanda þeirra á næstu árum.

Hæstv. forseti. Um það mál sem hv. þingmaður víkur að hafa borist kvartanir til innanríkisráðuneytisins og fjarskiptasjóðs. Hafa þessi mál verið skoðuð vandlega af þessum aðilum. fjarskiptasjóði er ekki heimilt að fara inn á þessi svæði, en í n-lið 3. liðs þingsályktunartillögunnar, sem er til fjögurra ára, segir um markmið um örugg fjarskipti, með leyfi forseta: „Staðlar og gæðaviðmið fjarskiptaþjónustu verði endurskoðuð og eftir atvikum gefnar út reglur þar að lútandi. Kannanir verði gerðar reglulega hjá þjónustuveitum, niðurstöður birtar opinberlega og úrbótaþörf fylgt eftir.“ Þarna eru settar ákveðnar kvaðir sem við þurfum að skoða að fylgt sé eftir. Það þýðir að ef í ljós kemur að fyrirtæki sem eru markaðsráðandi á einhverjum tilteknum stöðum á landinu, eins og hv. þingmaður vísar til, og þau veita ekki fullnægjandi þjónustu þarf að skoða möguleika á því að Póst- og fjarskiptastofnun geti gripið til ráðstafana. Þá þarf að vera búið að setja reglur um lágmarkshraða tenginga.

Frú forseti. Ég tek undir að það er mjög mikilvægt að taka á þessu því að það er algjörlega ótæk staða sem uppi er hjá fjölmörgum heimilum og fyrirtækjum þar sem málum er svona háttað. Það er annað mál sem mig langaði að koma inn á. Það kemur bæði fram í j-lið 1. liðs þingsályktunartillögunnar og síðan í a-lið 2. liðs, með leyfi frú forseta: „Innleidd verði eftir þörfum tilskipun ESB varðandi opnun póstmarkaða.“ Og: „Evrópuregluverk verði innleitt eftir þörfum árið 2012.“ Varðandi póstmarkaðina í j-lið veit ég til þess að í Noregi hafa verið uppi efasemdir um það mál, þ.e. innleiðingu á pósttilskipun Evrópusambandsins. Hafa ríkisstjórnarflokkarnir í Noregi lagst gegn innleiðingu á III. hluta þeirrar áætlunar. Mig langar að spyrja hvort hæstv. ráðherra hafi eitthvað kynnt sér þessi mál, hvernig málin standa þar, og hvort við mundum fylgja Noregi ef Norðmenn gerðu athugasemdir við innleiðingu á þessum pósttilskipunum. Ég tel mjög mikilvægt að við fylgjum þeim vegna þeirra efasemda sem uppi hafa verið um málið því að Ísland og Noregur eru um margt lík lönd, bæði dreifbýl. Mig langar að spyrja ráðherrann hvort hann hafi eitthvað kynnt sér þessi mál.

Hæstv. forseti. Ég hef kynnt mér póstmálin mjög vel, allar götur frá því að við undirgengumst EES-skilmálana. Það var reyndar sá þáttur sem ég gagnrýndi mjög harkalega og taldi að mundi bitna á okkur þegar fram liðu stundir. Ég minnist þess að tilkostnaðurinn við að senda út BSRB-tíðindi fór úr 300 þús. kr. í 1.300 þúsund ef markaðsforsendur voru látnar ráða. Ég hef því alla tíð haft miklar efasemdir um að feta út á þessa braut og meðal annars af þeirri ástæðu fór innanríkisráðuneytið fram á að innleiðingu þessarar tilskipunar yrði frestað og sú frestun gildir út þetta ár. Við erum með öðrum orðum með þessi mál til skoðunar. Ég deili efasemdum hv. þingmanns og áhyggjum yfir þessari breytingu á póstmarkaðnum. Hins vegar þurfum við að horfa til þess að póstur er tæki til að koma upplýsingum eða bréfi eða pakka á milli staða. Nú er tæknin sífellt að breytast og við þurfum að vera opin gagnvart því að við getum komið upplýsingum frá okkur í gegnum fjarskiptin sem við gátum ekki gert fyrir örfáum árum síðan. Við þurfum því að skoða þetta allt saman heildstætt, þróun fjarskipta og breytingar á póstmarkaði.