Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Áður en mál þetta verður afgr. frá þessari hv. d. vil ég gera þá fyrirspurn til ráðh. varðandi c-lið, um 36 kr. skatt á 100 kg, hvort hann hugsi sér, að jeppabifreiðar falli undir þennan lið. Eftir grg. virðist mér sem jeppabifreiðar eigi að falla undir þennan lið og sömuleiðis, að sami tollur verði af jeppabifreiðum og öðrum bílum, en ég vildi þó gjarnan fá umsögn ráðh. um þessi atriði.



Það er rétt hjá hv. þm. Barð., að jeppabifreiðarnar eru í grg. taldar með þeim bifreiðum, sem eru ætlaðar til fólksflutninga, og mér virðist, að reynslan sýni það og sanni, að jepparnir séu ekki sízt notaðir til þeirra hluta. Hitt kann að vera, að sérstaklega í sveitum séu jepparnir að einhverju leyti notaðir til annars. Að hvað miklu leyti er mér ekki unnt að dæma um, en ég skal lýsa yfir því, að þegar þetta frv. var samið og undirbúið til þess að leggja það hér fram fyrir hæstv. Alþ., var gengið út frá því, að þessir jeppar væru skoðaðir sem fólksbifreiðar.



Ég hef aflað mér þeirra upplýsinga hjá bifreiðaeftirlitinu, að það muni láta nærri, að annar hver jeppi muni vera skráður sem fólksflutningabifreið, en hinir sem vörubifreiðar, og eftir því sem ég hef litið á þá skrá, sé ég, að það er hending, hverjir eru skráðir sem fólksbifreiðar og hverjir sem vörubifreiðar. Það fer alls ekki eftir notkuninni, því að ég sé, að hjá eigendum sumra bifreiðanna, sem nota þær ekkert til fólksflutninga, eru þær skráðar sem fólksbifreiðar, en aftur eru aðrir menn í bænum, sem nota þær sem fólksbifreiðar, en þar eru þær skráðar sem vörubifreiðar. Þess vegna held ég, að ef farið verður eftir skránni, sem liggur beinast við, þ.e. eftir því, til hvers konar nota bifreiðarnar eru skráðar, þá verði það mikið tilviljun og komi ekki rétt niður, hverjir borga gjaldið og hverjir ekki. og þurfi því að athuga, hvort ekki þurfi að taka fram í frv., að allir jeppar heyri þarna undir, hvernig sem þeir eru skráðir, eða koma þurfi til sérstakt vottorð, þegar borgað er af þeim, um, hvernig þeir séu notaðir, því að þeir eru notaðir sitt á hvað. Vil ég benda á, að ef innheimta á gjaldið af jeppunum eftir því, hvernig þeir eru skráðir, þá kemur það ekki rétt niður.



Þetta atriði, sem hér hefur borizt í tal, um jeppana, er athyglisvert, en ég fæ ekki betur séð en þeir geti ekki heyrt undir c-lið 1. gr. Þar stendur „bifreiðum, sem aðallega eru gerðar til fólksflutninga“, en ekki talað um, hvort þær eru notaðar til fólksflutninga. Nú er það vitanlegt, að jepparnir eru ekki geróir til fólksflutninga nema að nokkru leyti. Það er á þeim útbúnaður til dráttar, og pláss fyrir farþega er lítið, aðeins fyrir einn farþega, og ég held, að ómögulegt sé að halda því fram, að jepparnir séu gerðir til fólksflutninga aðallega. Vildi ég leyfa mér að spyrjast fyrir um það hjá hæstv. ráðh., hvort hann hafi athugað þennan lið málsins og hvernig hann hyggst að framkvæma þetta. Ég held, að það hlyti að vera löglegt, þó að jepparnir væru þarna undanþegnir, nema þeir, sem sannanlega eingöngu eru notaðir til fólksflutninga.



Það gæti kannske verið um það að ræða, að hér ætti að standa í staðinn fyrir „gerðar“: notaðar til fólksflutninga. Mér virðist, að öllum, sem til þekkja, hljóti að vera ljóst, að þessar bifreiðar eru aðallega notaðar til fólksflutninga, til þess að skjótast á þeim. Rúmast í þeim, að ég held, fjórir menn. Ég hygg, að þegar maður lítur annars vegar á þessa litlu bíla, sem eru fluttir til landsins og kannske geta heyrt undir svo kallaða lúxusbíla, og svo aftur á jeppabifreiðarnar eins og þær eru notaðar, þá sé það broslegt að ætla að láta aðra tegundina falla undir bifreiðaskattinn, en hafa hina undanþegna. Þm. minntist á, að jepparnir væru skráðir sem vörubifreiðar í sumum tilfellum, en þeir eru ekki vörubifreiðar. Þeir eru þannig útbúnir, að tengja má við þá bæði dráttarkerru og viss landbúnaðaráhöld, en aðallega virðist mér, að þeir muni vera notaðir á sama hátt og menn nota yfirleitt bifreiðar og eigi þess vegna, hvort sem þeir eru skráðir sem vörubifreiðar eða ekki, að vera háðir sams konar skatti og bifreiðar, sem eru notaðar eins og þeir, aðallega til fólksflutninga. Nú vita menn, að menn geta átt bifreiðar, sem eru öðruvísi gerðar en jeppabifreiðar og þó ekki beinlínis vörubifreiðar, sem líka má nota til þess að flytja varning. En þessar bifreiðar eru aftur í eðli sínu aðallega fyrir fólk, og sama er að segja um jeppana. Það hefði ef til vill verið rétt að setja hér „notaðar til fólksflutninga“. Þó efast ég um það, því að jeppavagnarnir eru upphaflega búnir til til flutninga, eins og menn vita, hafa fæðzt í þennan heim sem litlir vagnar fyrir hermenn, og reynslan af þeim þar hefur sýnt, að þeir koma einnig í góðar þarfir í þágu friðarins, ekki síður en stríðsins. Sem sagt, ég hef litið svo á, að þessir bílar ættu að flokkast í sama flokk og aðrir bílar, sem aðallega eru notaðir til fólksflutninga. Ef Alþ. lítur öðruvísi á þetta, er náttúrlega ekkert við því að segja, en mér virðist, að framkvæmdin á innheimtu skattsins af þessum bifreiðum geti orðið æði erfið, ef á sumar þeirra er litið sem vörubifreiðar, en á aðrar sem fólksbifreiðar, eftir því hvaða nafn þeim er gefið við skráninguna. En á hitt verður að líta, sem reynslan sýnir og allir vita, að þessir vagnar eru notaðir aðallega til fólksflutninga í skemmri og lengri ferðir og þykja mjög þægilegir til þeirra hluta, ekki sízt fyrir það, að þeir komast oft hæglega eftir lítt færum vegum, þar sem öðrum bifreiðum er ófært, og hafa þeir reynzt vel í okkar landi, þar sem vegirnir eru sums staðar þannig, að venjulegar bifreiðar eiga þar erfitt yfirferðar.



Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir þær upplýsingar, sem hann hefur gefið í sambandi við þetta mál og eru mér nægilegar, að þessar bifreiðar komi undir sama lið tollskrár og aðrar bifreiðar. Enda mætti segja, að annað væri einkennilegt, þegar tekinn er skattur af bifhjólum, sem geta ekki verið nein farþegaflutningatæki, og tel ég því, að það liggi fyrir í þskj., að einnig megi reikna toll af þessum bifreiðum eins og öðrum fólksbifreiðum.



Herra forseti. Það, sem mér finnst leiðast við þetta frv., er það, að hér er ráðgert að leggja þennan háa skatt jafnt á lúxusbifreiðar og þær fólksbifreiðar, sem eru í góðri og gildri atvinnunotkun. Einhver hefur flutt hér á Alþ. frv. um lúxusbílaskatt, og hlýtur því að mega draga mörk milli lúxusbifreiða og hinna, sem eru notaðar í þágu atvinnulífsins. Ég er því óánægður með það, að hér skuli ekki vera gert upp á milli bifreiða atvinnulífsins og hinna, sem sannanlega eru lúxusbifreiðar. Ég hefði talið betra, að hér hefðu verið mörk á milli í þessu skattafrv., en það er ekki. Viðvíkjandi c-lið, sem hér hefur verið gerður að umræðuefni, að því er snertir jeppana, er upplýst, að ætlunin er að skattleggja þá eins og fólksflutningabifreiðar almennt, hvernig sem notkun þeirra er háttað. Því er þó ekki að neita, að þessar bifreiðar voru fyrst og fremst fluttar hingað til lands sem vinnutæki í sambandi við landbúnaðinn, og þær eru víða notaðar til þess að flytja afurðir frá framleiðslustað til sölustaðar, notaðar í sambandi við plóg og herfi, og mælir engin sanngirni með því, að þær séu skattlagðar á sama hátt og lúxusflakkið í landinu. Hvað sem því líður, að jeppabifreiðarnar séu upphaflega gerðar sem fólksflutningavagnar, sem er vafasamt, því að þær voru ekki síður notaðar til þess að flytja vörur í stríðinu, þá er það staðreynd, að þessir vagnar eru víða notaðir til alls konar landbúnaðarstarfa, og mér finnst, að þegar þeir eru notaðir á þennan hátt, eigi ekki að skattleggja þá eins og fólksbifreiðarnar, heldur eigi þeir að vera utan við þetta frv. og gera eigi mun á því, hvort þeir eru fólksflutningsvagnar í kaupstöðum eða slík vinnutæki í sveitum. Það er t.d. hægt að fá þetta alveg fram með breyt. á c-lið á þann hátt að skjóta inn í, að af þeim bifreiðum, sem aðallega eru gerðar og notaðar til fólksflutninga, skuli greiða þennan skatt, en af hinum, sem notaðar eru í þágu landbúnaðarins, skuli gjaldið ekki innheimt. Annars held ég, að skemmtilegra hefði verið en þetta skattafrv. viðvíkjandi bifreiðunum, að ríkisstj. hefði tekið í sínar hendur einkasölu á bifreiðum og fylgt slíkri löggjöf að vísu með meiri myndarskap en dæmi eru til, að slíkri löggjöf hafi verið fylgt hér áður, og stórfelldara tekjuöflunarfrv. hefði það sennilega orðið en það frv., sem hér liggur fyrir og áætlað er, að muni skila ríkissjóði um 2 millj. kr. tekjum. - Það er ástæða til að taka fram, að það er full þörf á að koma í veg fyrir það prang með bifreiðar, sem á sér stað í þjóðfélaginu og er svo viðurstyggilegt, að þeir, sem njóta þeirrar náðar að fá innflutningsleyfi fyrir bifreiðum, geta tekið 15–20 þús. kr. gróða af slíkum tækjum, og virðist öllum lögreglustjórum landsins um megn að sjá svo um, að slíkt eigi sér ekki stað. Með þessu einfalda móti er hægt fyrir mann t.d. hér í Reykjavík að afla sér á einu bretti. með því að fá innflutningsleyfi fyrir bifreið og selja hana, margfaldrar fjárfúlgu á við það, sem hægt er að vinna sér inn í sveita síns andlitis með eins árs striti. Vafalaust mætti koma í veg fyrir slíkt, og ég hygg, að það væri auðveldara, ef ríkið hefði allt innflutningsvald bifreiða með höndum heldur, en ef þetta væri í höndum fjölda margra innflytjenda, eins og nú er. Þetta er vissulega hlutur, sem þyrfti að laga og er blettur á þjóðfélaginu eins og nú er, en eins og ég drap á áðan, er það meginagnúinn á þessu máli, að ekki er gert upp á milli þeirra fólksflutningabifreiða, sem eru í þjónustu atvinnulífsins, og hinna, sem eingöngu eru notaðar sem lúxustæki, þar sem kannske 4–5 bifreiðar eru í eigu einnar og sömu fjölskyldu, eingöngu notaðar í lúxusflakk. Þarna teldi ég líka ástæðu til þess að gera upp á milli fyrir löggjafann, en það vottar ekki fyrir því í þessu frv. Ég býst við, að þar sem ekki er hægt að komast hjá því að viðurkenna hina miklu þörf ríkissjóðs fyrir auknar tekjur og ekkert tóm gefst til þess að bera fram brtt., sem væru gagnhugsaðar, þar sem málið ber svona fljótt að, sé ég ekki, að um annað sé að gera en gefa ríkisstj. þess kost að afla tekna í ríkissjóð með þeim leiðum, sem hún leggur til. Annars væri henni meinað að leggja forsvaranlegan, fjárhagslegan grundvöll að rekstri ríkisins nú síðar á þessu ári. - Vil ég svo leyfa mér að afhenda hæstv. forseta hina skriflegu brtt., sem ég hef gert við c-lið 1. gr. frv.

Forseti (ÞÞ): Mér hefur borizt brtt. við frv., frá hv. 3. landsk. þm. (HV), svo hljóðandi: „Við c-lið 1. gr. Á eftir orðinu „fólksflutninga“ komi: enda skráðar sem fólksflutningabifreiðar - og síðan liðurinn óbreyttur til loka. - Brtt. er skrifleg og of seint fram komin, og verður því að leita afbrigða fyrir henni.



Ég tók eftir því í ræðu hv. 3. landsk., að hann sagðist telja það eðlilegt, að ríkisstj. yrði að bera fram frv. til tekjuöflunar til þess að freista þess að fá sæmilegan fjárhagsgrundvöll fyrir yfirstandandi ár, og met ég mikils þá viðurkenningu. Hitt er svo í hans augum aukaatriði. þó að einhverju kunni að hans dómi að vera áfátt um till. eins og þá, sem hér liggur fyrir, og er eðlilegt, að meiningamunur geti orðið þar, menn líta svo misjöfnum augum á þessa hluti. Hv. þm. hóf ræðu sína á því að láta í ljós þá skoðun sína, að kastað hafi verið höndunum til undirbúnings þessa frv. og gæti tæpast kallað á því vera íslenzkt mál. Vitnaði hann þar í upphaf 1. gr. frv. Ég ætla mér ekki þá dul að bera brigður á þá fræðimennsku, sem hv. þm. kann að vilja láta d. í té í þessum efnum, til þess skortir mig lærdóm til að fella um úrskurð, hvort rétt íslenzkt mál sé á þessari 1. gr. frv. eða ekki. en svo mikið sem ég met það - og geri enda ráð fyrir, að hið sama megi segja um fleiri hv. dm. - að fá tilsögn í málinu, þá verð ég samt sem áður að benda hv. þm. á það, að aðfinnslur hans í þessu efni koma helzt til seint og hann sjálfur heldur of seint á Alþ., því að hér er notað sama orðalag og er í þeim l., þ.e. l. nr. 84 frá 1932 um bifreiðaskatt o.fl., sem breyt. sú, sem frv. fer fram á, er miðuð við. Í l. frá 1932 hefst 1. gr. með nákvæmlega sama orðalaginu og er í þessu frv., sem hv. þm. telur nú vera á svo slæmri íslenzku, að hann lét á sér skilja, að frv. þyrfti að prenta upp til þess að lagfæra á því málið. Ég bendi aðeins á þetta til þess að sýna, að þótt núverandi ríkisstj. eða þeir, sem hafa undirbúið þetta frv., kunni að vera illa að sér í málinu, þá er þetta engin ný bóla og virðist hér vera um að ræða áhrif frá fyrri tímum. Viðvíkjandi skilgreiningu hv. þm. á c-lið vil ég segja þetta: Mönnum verður oft tíðrætt um lúxusflakk og lúxusbifreiðar, og ég held stundum, að menn líti á það sem lúxusflakk hjá öðrum, sem þeir gjarnan vildu taka þátt í sjálfir, en kalla þá ferðalög. Það er og miklum vafa undirorpið, hvort rétt sé að kalla það óhóf eða „lúxus“ að eiga bifreið, því að einkabifreiðar eru oftast notaðar til nauðsynlegra hluta, einmitt hér í höfuðstaðnum, þar sem vegalengdirnar innan bæjar eru orðnar svo miklar milli vinnustaðar og heimilanna o.s.frv. það eru því ekki annað en sleggjudómar að kalla allar einkabifreiðar lúxusbifreiðar og ferðalög manna í einkabifreiðum sínum lúxusflakk. Hv. þm. talaði svo hins vegar um atvinnubifreiðar, sem menn stunda löglega atvinnu á, og áleit, að greina ætti þær frá einkabifreiðum. Það er líka að mínum dómi nokkrum vafa undirorpið, hvort þetta sé að öllu leyti rétt skoðun. Það hefur tíðkazt mjög nú í seinni tíð, að menn hafa eignazt bifreiðar, oft litlar bifreiðar, og eigendur þeirra alls engir ríkismenn, sem kljúfa þrítugan hamarinn til þess að geta skroppið út úr bænum og verið sinn enginn herra og til þess að þurfa ekki að vera háðir „rútum“ og rándýrum leigubílstjórum, ef þá langar til að njóta sveitaloftsins. Ég held, að í mörgum tilfellum sé langt frá því, að þessir menn séu færari um að inna af hendi hækkaða skatta af bifreiðum en stöðvarbílstjórar, sem eru í stöðugri atvinnu, sem nú um langt skeið er í almæli, að sé gróðavænleg atvinna. Þeirra atvinna er að sjálfsögðu nauðsynleg og leigubifreiðarnar eru nauðsynlegar fyrir fólk, sem þarf að nota þær, en hinu verður ekki neitað, að þær eru ákaflega dýrar, ef þær eru teknar á leigu í lengri ferðalög. Ég hygg því, að telja megi það ofvaxið flestum heimilum að taka á leigu bifreiðar. t.d. til sunnudagaferðalaga, sem menn langar til að takast á hendur til þess að lyfta sér upp á frídögum sínum. Stöðvarbílstjórarnir standa sig áreiðanlega eins vel við það að greiða þennan skatt eins og mikill fjöldi þeirra manna, sem eiga einkabifreiðar og nota þær sér til gagns og skemmtunar. Um jeppabifreiðarnar er það að segja, að það er rétt hjá hv. þm., að þær voru upphaflega fluttar til landsins aðallega með það fyrir augum að hafa gagn af þeim við landbúnaðarstörf, en þróun þessara hluta varð sú, að ýmsir, þ. á m. margir í bæjunum, hafa séð, að hér var um mjög hentugar bifreiðar að ræða til fólksflutninga og ferðalaga, en það verður mjög erfitt að draga línuna milli þess, hverjir eigi að greiða bifreiðaskatt af jeppum og hverjir ekki. Skrásetningu í þessum efnum, álit ég, að verði mjög lítið að marka, og þess vegna held ég, að brtt. hv. 3. landsk. þm. muni ekki koma að gagni, þegar ætti að fara að starfa eftir slíkri löggjöf. Við höfum oft rekið okkur á það hér, að jeppabifreiðar, sem seldar hafa verið út í sveitirnar, hafa eftir skamma stund verið komnar til Reykjavíkur með alls konar bókstöfum, sem sýna, að þær eiga alls ekki heima hér, heldur skráðar annars staðar, en eru svo hér sífellt í gangi, eftir því sem þeir. sem með þær fara, þurfa á þeim að halda, og þær þannig notaðar til annarra hluta, en landbúnaðarstarfa. Þess vegna býst ég við, að það verði ákaflega erfitt að gera upp á milli þess, hvaða jeppabifreiðar séu skattkræfar og hverjar ekki. Ég skal samt sem áður við það kannast. að í mörgum tilfellum eru þessar jeppabifreiðar notaðar til mikils gagns á sveitaheimilum - að sjálfsögðu í og með til fólksflutninga. Ég hef talað við fjölda marga bændur um þessar jeppabifreiðar, og hefur mér skilizt, að það, sem þeim þykir mestur kosturinn við að eignast þær, sé að verða óháðir því að þurfa að biða eftir rútubifreiðunum - oft á vegum úti - og oft er allt í óvissu um, hvenær þær koma, heldur eiga eigið farartæki, sem þeir geta notað, þegar þeir þurfa að skreppa frá bænum. Það er því mjög ánægjulegt, að þessar jeppabifreiðar, sem fluttar hafa verið til landsins í allstórum stíl, virðast reynast mjög vel og verða til gagns fyrir þá. sem hafa keypt þær. Ég ímynda mér líka, að eftir þeirri aðsókn. sem hefur verið og er enn hjá bændum í að eignast þessa jeppabíla, muni þeir ekki telja eftir sér að greiða af þeim léttivagnaskatt, því að skatturinn af þeim yrði aldrei mjög hár, þótt þær væru flokkaðar með öðrum bifreiðum undir c-lið. Ég held því, að hv. þm. ætti að athuga vel afstöðu sína, að því er snertir það, hvort rétt sé að skattleggja hærra bifreiðar í einkaeign en stöðvarbifreiðar, því að mér er nær að halda, að stöðvarbifreiðar séu í mörgum tilfellum engu síður notaðar í óþarfakeyrslu en einkabifreiðar. Þótt brtt. hv. þm. yrði samþ., mundi það tæplega bæta úr skák, því að slíkt gæfi tilefni til þess, að menn færu að skrá jeppabifreiðar almennt sem eitthvað annað, en fólksbifreiðar til þess að losna við skattinn, en þær yrðu notaðar eftir sem áður á sama hátt og venjulegar fólksbifreiðar, en slyppu við þann skatt, sem af fólksbifreiðum er tekinn. Af slíku mundi skapast misrétti milli eigenda litilla fólksbifreiða, t.d. litlu Fordbílanna, og eigenda jeppabifreiða, þannig að maður, sem á lítinn fólksbíl, getur ekki skráð hann annað en fólksbíl, en hinum yrði það í sjálfsvald sett að skrá sína jeppabifreið þannig, að hann slyppi við skattinn. Hins vegar geri ég þetta ekki að neinu sérstöku kappsmáli, en vil benda hv. d. á, að það er mikið vafamál, hvort það hefði nokkra þýðingu eða mundi vekja annað en öfund, ef farið verður að breyta þessu.



Herra forseti. Það er nú upplýst í þessum umr., að ætlazt er til þess, að lögreglustjórar, sem eiga að innheimta þennan skatt, fari ekkert eftir því, hvernig bifreiðarnar eru skráðar, hvort heldur þær eru skráðar sem vörubifreiðar eða fólksbifreiðar, heldur eigi þeir aðeins að lita á bifreiðarnar til þess að ganga úr skugga um, hvort eigi að borga af þeim skatt, og ef um jeppabifreiðar er að ræða, eru þær skoðaðar sem fólksbifreiðar. hvað skattálagningu snertir. þótt þær hafi aldrei verið notaðar til annars, en til landbúnaðarstarfa. Hér eru inni tveir sýslumenn, sem eiga að innheimta þennan skatt, og vildi ég spyrja þá, hvort þeir taki ekkert tillit til þess, hvernig bílarnir eru skráðir. Ég er ekki einu sinni viss um, að þeir hafi séð þá bíla, sem þeir innheimta skatt af. Er mér nær að halda, að þeir fái skýrslu frá bifreiðaeftirlitinu um, að bifreiðin hafi verið skoðuð, og síðan eigi þeir að innheimta skattinn af henni. og þar stendur, að bifreiðin sé kannske skráð sem fólksbifreið og kannske vörubifreið. Langar mig til þess að fá að vita það, hvernig hæstv. fjmrh. ætlast til, að þetta sé framkvæmt, hvað jeppabifreiðarnar snertir. Það eru margir hálfkassabílar úti um landbyggðina, sem taka 8–12 menn, en hafa vörupall aftan á. Hafa þeir upphaflega verið gerðir sem vörubílar, og eru sumir þeirra notaðir á ákveðnum áætlunarferðum til fólksflutninga, en hafa rúm fyrir farangur aftan á. Svo eru aðrir bílar í sams konar áætlunarferðum, sem aka aðeins með farþega, taka oft 14 farþega. en hafa engan vörupall aftan á. Eru þetta vörubílar eða fólksbifreiðar, hvað skattinnheimtuna snertir? Á bíll, sem tekur allt að 12 farþega og með vörupalli aftan á, að losna við þennan skatt. en annar bíll á sams konar áætlunarleið, sem tekur 14 farþega, en er palllaus, að greiða skattinn? Mig langar til að fá upplýsingar um þetta frá hæstv. fjmrh., hvernig hann hugsar sér að skilgreina þessa bíla. Ég geri svo ráð fyrir, að sýslumennirnir upplýsi, hvernig þeir fara að sundurliða það, hvaða jeppabifreiðar flytja fólk og hverjar eru notaðar til landbúnaðarstarfa. Þá kem ég að þriðju bílategundinni, sem ég vildi fá útskýringu á í þessu sambandi. Hvernig á að fara með sendiferðabílana, sem notaðir eru alla virka daga til að flytja í vörur, en um allar helgar í skemmtiferðir? Geta sumir þessara yfirbyggðu bíla, sem notaðir eru mikið hér í bænum til þess að flytja út vörur í verzlanir, tekið yfir 10 manns. Á að skattleggja þá sem vörubíla eða fólksbíla? Það eru m.ö.o. þrjár bílategundir, sem vafi leikur á, hvort eigi að koma undir c-lið 1. gr. frv. eða ekki og hvort eigi að leggja þennan skatt á eða ekki. Sá skattur, sem þetta frv. fjallar um, er sá af þessum sköttum hæstv. ríkisstj., sem ég get verið með, því að þessi skattur er réttlátur, en vil aðeins, að frá þessu sé betur gengið og skýrari línur dregnar, og af þeirri ástæðu eru þessar aths. mínar fram bornar. Hæstv. fjmrh. var að tala um það, að það hefðu orðið straumhvörf í notkun jeppabifreiðanna. Þau eru sem sé fólgin í því, að þeir menn, sem fyrst fengu þessar bifreiðar og notuðu þær til þess að draga plóga, kerrur og herfi með þeim, þeir hættu að fá þær, og það fóru aðrir menn að fá þær til þess að aka í þeim með sig og sína. Nýbyggingarráð hætti nefnilega að láta úthlutun jeppabifreiðanna fara fram eftir tillögum Búnaðarfélags Íslands og tók sjálft að sér úthlutunina. Það var ekki þjóðin, sem orsakaði straumhvörfin, heldur nýbyggingarráð. Og ég held þau hafi ekki verið hyggileg, og bændurnir blessa þau ekki.



Herra forseti. Ég hreyfði því aðeins í umr. í dag, að í fljótu bragði áliti ég, að jepparnir ættu ekki að falla undir þetta. Ég útskýrði það ekkert nánar, og um það urðu nokkrar umræður. En ég verð að segja það. að ég áleit vafasamt, hvort jepparnir heyrðu undir þennan lið þrátt fyrir skýringu hæstv. ráðh., því að það er svo, að vafasamt er, hvort þeir eru aðallega gerðir til fólksflutninga. en hér er talað um, til hvers bifreiðin sé gerð. Á hinn bóginn fannst mér þetta ekki svo mikils vert atriði, að ég hugsaði mér að bera fram brtt. út af því. Ég gæti hugsað mér, að það yrði úrskurðarmál eða dómsmál á sínum tíma og dómarinn skæri þá úr, hvort jepparnir heyrðu undir þetta eða ekki, og sé ekki annað en óhætt sé að láta orðalag frv. skera úr um þetta að áliti dómara. Ég verð að vera ráðh. sammála um það, að erfitt mun að flokka bifreiðarnar eftir því, hvernig þær eru skráðar. Mér skilst, að þær séu skráðar eftir því, hvernig eigandi óskar sjálfur, að þær séu skráðar, og það er vafasamt, hvort þægilegra væri að framkvæma lögin með brtt. hv. 3. landsk. Ef brtt. þessi ætti að undanskilja jeppana, þá væri betra að hafa orðalagið eins og hv. 3. landsk. lagði til í fyrstu, að á eftir orðinu „gerðar“ komi: og notaðar til fólksflutninga. Það yrði að vísu matsatriði, sem sýslumenn yrðu að ákveða um hverja jeppabifreið, en það er þó frambærilegra en láta skráninguna ráða, því að bifreið, sem skráð er til fólksflutninga í ár, er kannske seld öðrum, sem notar hana til alls annar. Ég býst því ekki við að geta greitt atkv. með brtt. hv. 3. landsk., eins og hún liggur nú fyrir, en væri hún hins vegar svo sem í fyrstu, þá væri nær, að ég væri með henni, því að það er einfaldara í framkvæmd. Hins vegar er þetta ekki stórmál. En það er nú svo, að ýmsar jeppabifreiðir eru litið notaðar til annars en sem landbúnaðarverkfæri. Ég þekki ýmsa bændur, sem hafa fengið jeppa sér til hægðarauka við alls konar landbúnaðarstörf, en nota þá lítið til fólksflutninga, þó að þeir bregði sér á þeim bæjarleið og lofi þá kunningjum sínum að sitja í með sér. Ég vil nú beina því til hv. 3. landsk. hvort hann vildi ekki breyta till. sinni, eins og hún var fyrst, og býst ég þá við að greiða till. hans atkv. Hér hefur verið rætt um það, að rangt sé að skattleggja ekki lúxusbifreiðar meir, en aðrar. Ég er því sammála, ef einhver gæti skilgreint fyrir mér, hvað væru lúxusbifreiðar og hvað ekki, þá mundi ég samþykkja slíka till. Fyrir nokkrum árum hafði Sósfl. á stefnuskrá sinni slíkan skatt, en ég skildi aldrei, við hvað væri átt með því. Mér finnst það ætti þá að ráða, hvort bifreiðin væri fínt útbúin, en um það hygg ég sé enginn munur á einkabifreið eða leigubifreið. Ég fæ heldur ekki séð, að það sé meiri „lúxus“ að eiga bíl en leigja hann. Ég sé ekki, hvort er meiri „lúxus“ að fara í ferðalag í einkabíl eða leigubíl. Ég hef nú aldrei getað eignazt bíl, en ég hef farið í lúxusferðalag í leigubíl, og lúxusferðalag kalla ég það að fara í skemmtiferðalag, og ég sé nú ekki, að það sé meiri „lúxus“ að eiga bifreiðina sjálfur, og spursmál, hvort er dýrara, og það er nú talinn mesti „lúxusinn“, sem dýrast er. En ef hægt væri að gefa mér fullnaðarskýringu á því, hvað lúxusbifreið er, mundi ég greiða atkv. með því að skattleggja þær meira, en þær skýringar hef ég ekki fengið enn þá. Mér datt nú í hug að flytja brtt. við brtt. hv. 3. landsk. og kvaddi mér hljóðs, meðan ég var að hugsa um það. En við nánari athugun fannst mér það ekki þess vert að tefja frv. með því, en mundi taka undir við hann, ef hann breytti sinni brtt.



Ég tel það liggja alveg ljóst fyrir, að sá skilningur, sem hafður er á orðalagi þessarar greinar, geti orkað tvímælis, hvort bifreið er aðallega notuð til fólksflutninga eða ekki, fer eftir skilningi og sanngirni þeirra, sem með fara. Ég tel samt sem áður. að brtt. hv. 3. landsk.. sem gerð er í góðu skyni, komi ekki að tilætluðum notum, því að ég held, að það atriði, hvort bifreiðin er skrásett sem fólksflutningabifreið eða ekki. sé hið mesta hálmstrá til að binda sig við. Mér voru mest í hug jepparnir, þegar um þetta var rætt, og það orkar tvímælis, hvort á að skoða þá sem fólksflutningabifreiðar eða ekki. Fjöldi þeirra er í sveitum og þá notaðir til hvors tveggja. Ég veit um marga bændur, sem sótzt hafa eftir þeim, að þeir nota þá bæði til starfa á heimilinu, til að draga herfi og vagna, og til að skjótast á þeim í smáferðir í kaupstað, fara þá á þeim sjálfir og taka svo kannske með sér einn og einn mann. Þegar þessi gögn koma öll saman, er það mjög af handahófi, hvort þeir eru skráðir til fólksflutninga eða ekki, svo að óvíst er, að það létti neitt skattaálögurnar, en ekki er það nema mannlegt að vilja hafa sem léttastar byrðar að bera. Annars liggur næst að ganga á það lagið, sem frv. gefur, að þær séu aðallega notaðar til fólksflutninga. Mætti þá þannig að fara, að í sveitum, þar sem jeppar eru, væri skráð, til hvers þeir eru notaðir, t.d. af búnaðarfélagi sveitarinnar, og það sýni með rökum, að þeir séu aðallega notaðir til þarfa bóndans, og það leggi þau gögn í hendur ráðherrans og lögskýringin á þessu ákvæði verði mildileg. Þannig siðferðilegt vottorð að heiman álit ég langtum tryggara, en lögskráninguna á jeppunum, og með því að tekið sé á þessu lempilega og sem næst sanni um not þessara hluta, þá sé tekið mjúklega á því, sem sönnunargögnin segja til vegar. Það hefur verið minnzt á þann farveg, sem þetta hefur runnið í, og að þeir hafi farið til fleiri en bænda. Er og ekki því að neita, að þeir hafa farið í brask, en ekki fæ ég séð, að nein ástæða sé til að kasta steini að ákveðinni stofnun fyrir það. Er það líka vitað, að sumir bændur hafa braskað með þá. Verður að haga skráningu á þann veg. að yfirfærslan verði sönnuð, svo að komið verði í veg fyrir brask. og þarf að fylgja því vel eftir. svo að ekki séu svik í tafli. En það. sem fyrir mér vakti með því að taka til máls, var að taka það fram, að þó að brtt. hv. 3. landsk. sé flutt í góðum tilgangi, þá mun þó betra að hafa hina frjálsu skýringu, en taka á þessu mjúklega og eftir kunnugleika. Og bæði hvað snertir jeppana og hina stærri bíla, hálfkassabíla, sem eru rútubílar og eru líka notaðir til vöruflutninga, bílar, sem hafa stóran vörupall og svo 6 sæti og eru aðdráttartæki heilla sveita, þá dettur mér ekki í hug annað en tekið verði mjúklega á þessu. að þessu athuguðu og með þetta fyrir augum mun ég greiða atkv.



Af því að hæstv. fjmrh. er bundinn við umr. í Nd., skal ég leitast við að svara ýmsum fyrirspurnum, sem til hans hefur verið beint, einkum frá hv. 1. þm. N-M. Ég vil samt fyrst láta þess getið, að það virðist hafa ruglað ýmsa hv. þm., að upplýsingar hafa komið um það, að jepparnir séu skráðir ýmist sem vöru- eða fólksflutningabifreiðar, og svo hafa þeir fengið það í höfuðið, að skatturinn færi eftir því. En það er með öllu óhugsandi. að skatturinn fari eftir því, hvernig bifreiðin er skrásett, því að sannleikurinn er sá, að ef þetta er rétt, þá yrðu skrásetningarstjórar að leiðrétta skrásetninguna og samræma hana, því að það nær vitanlega engri átt, að sama bifreið sé t.d. skráð vörubifreið í Rangárvallasýslu, en fólksbifreið í Árnessýslu. Það er því ekki hægt að láta skattinn fara eftir skrásetningu. Og þá verða efasemdirnar um skilning á orðalagi frv. ekki miklar. Það er lögð áherzla á gerð bifreiðarinnar, en ekki notkun. Það breytir t.d. ekki gerð fólksflutningabifreiðar, þótt aftursætið sé tekið úr og pallur settur í staðinn, eins og sést á blómaflutningabifreiðum, því að engum dettur í hug að kalla þær vörubifreiðar, þegar ekki þarf nema að setja aftursætið í aftur. Sama er að segja um vörubíla, sem notaðir eru til fólksflutninga við og við, einkum um helgar, en vitanlega kæmi engum til hugar að skattleggja þá sem fólksflutningabifreiðar. Hins vegar benti hv. 1. þm. N–M. á bifreiðar, sem orka tvímælis, þ.e. hálfkassabílana. Það getur vel hugsazt, að vörubifreiðum sé breytt þannig og eftir breytinguna sé aðalnotkunin fólksflutningar. En ég hygg, að hér sé ekki um svo margar bifreiðar að ræða, að valdi erfiðleikum í framkvæmd, en þetta er spursmál, sem ráðuneytið yrði að skera úr í hvert skipti. Um sendisveinabifreiðar gildir vitanlega það sama og vörubifreiðar. Um þær er það sama að segja og „boddíbílana“, að gerð þeirra er til vöruflutninga, og orkar það ekki tvímælis. Og þó að settir séu í þá bekkir við og við til mannflutninga, breytir það engu um hið upprunalega sjónarmið með gerð bifreiðarinnar. Ég skal nú ekki blanda mér inn í þær deilur, sem orðið hafa um það, hvort rétt sé að greiða skatt af jeppabifreiðum sem fólksflutningabifreiðum eða ekki. Það má færa ýmis rök fyrir hvorri tveggja skoðuninni. Gerð þessara bifreiða mun þó vera miðuð við fólksflutninga. Hin mikla framleiðsla þeirra hófst í styrjöldinni, og munu þær þá aðallega hafa verið notaðar til mannflutninga, en ekki til vöruflutninga eða dráttar.

Maður hefur nú séð á kvikmyndum, að þeir eru notaðir til að draga fallbyssur. - HV: Aðallega til dráttar.

Nei, mikil ósköp. Það sér hver maður, sem lítur inn í jeppabifreið, að hún er fyrst og fremst gerð til fólksflutninga. Þar eru sæti fyrir 3–4 og jafnvel 5 manns, og hef ég vissulega farið í jeppa við 5. mann þó nokkra leið  En mér sýnist, að eins og frv. er nú, mundu þær áreiðanlega lenda undir sköttun. Þá vildi ég að endingu minnast á það, sem fram hefur komið hér og þá sérstaklega frá einum hv. þm., að sama gjald væri lagt á bifreiðar, sem notaðar eru til nauðsynlegra ferðalaga, og hinar, sem almennt eru kallaðar lúxusbifreiðar. En þegar menn tala um lúxusbifreiðar, þá er átt nær eingöngu við einkabifreiðar. En það er alveg misskilningur að álita einkabifreiðar fremur lúxusbifreiðar, en leiguvagna. Og ég vil segja, að leiguvagnarnir séu engu að síður notaðir sem lúxusvagnar. Nú á síðustu árum tíðkast það mjög, að flestir menn í bæjum fari í eitthvert sumarferðalag um landið í 10–14 daga. Ef maður á lítinn Austinbíl (4 manna), sem kostar 10 þús. kr. í innkaupi, og í það minnsta fyrstu árin þarf ekki að greiða mikinn rekstrarkostnað, þá getur hann notað þennan vagn til þess að fara með fjölskyldu sína, ef hún er ekki því stærri, í 10–14 daga sumarferðalag, og kostar hann þá ekki meira en nokkur hundruð kr., náttúrlega mismunandi eftir því, hve langt yrði farið. Ef þessi maður á að taka leiguvagn í 10–14 daga, mundi hann, eftir því, sem ég bezt veit, kosta hann nú um 10 þús. kr., en hinn, sem ætti bílinn, líklega 400–600 kr. Hvor vagninn er í þessu tilfeili lúxusvagn. einkabifreiðin eða leiguvagninn? Það er eitt víst, að það geta ekki aðrir leyft sér að taka leiguvagn með þeim taxta, sem nú er, en þeir einir, sem ekki þurfa að horfa í peninga við að skemmta sér. Og þegar þess er gætt, þá held ég, að það væri ákaflega varhugavert að torvelda mönnum mjög að geta átt sinn bíl, því að sannleikurinn er sá, að bifreiðar eru að verða nauðsynleg tæki hér á landi. Við höfum til síðustu tíma notað hestinn til feróalaga og fyrir 20–25 árum var ekki sá maður talinn með mönnum, sem ekki gat eignazt hest. Og nú er bifreiðin að verða nákvæmlega sams konar samgöngutæki sem hesturinn var í okkar ungdæmi.



Herra forseti. - Ég vil fyrst spyrja um það, af því að það hefur sýnt sig, að það gæti orðið vafaatriði, eins og frv. nú er, hvaða bifreiðar það eru, sem falla undir skattinn. Eru það bílar, sem fluttir eru inn til þess að byggja yfir og gera þá með þeirri yfirbyggingu að langferðabílum fyrir 18–20 manns? Eru þær samkvæmt frv. óbreyttu skattskyldar eða ekki? Frv. er orðað þannig, að þær bifreiðar, sem aðallega eru gerðar sem fólksbifreiðar, skulu skattskyldar, hinar ekki. Langflestar 18 manna bifreiðarnar, sem hér eru á langferðaleiðum, eru byggðar hvað vél og undirbyggingu snertir sem vöruflutningabifreiðar. Ég held, að það sé aðalgerð þeirra. Og ef á að miða við gerðina. þá mundi sá bílakostur, sem að vísu hefur verið byggt þannig yfir, fara langt með að sanna, að þetta væru vagnar, sem gerðir væru til vöruflutninga. En það væri undir mati hlutaðeigandi skráningarstjóra, hvort ætti að telja þá bifreið sem slíka eða ekki. Hv. 1. þm. Eyf. lýsti yfir, að hann mundi vilja vinna að því, að settur væri á lúxusbílaskattur, ef hægt væri að skilgreina hugtakið lúxusbílar frá bílum, sem notaðir eru í þjónustu atvinnulífsins. Ég held, að þetta sé áreiðanlega hægt. Ég geri þar mikinn mun á, að t.d. bifreið, sem notuð er sem aðalatvinnutæki fyrir bifreiðastjóra, hvernig sem gerðin er, er engin lúxusbifreið, heldur atvinnutæki til bjargræðis, og græði hann mikið á sinni bifreið, er hann skattlagður samkv. l. sem gilda þar um, í sambandi við sína atvinnu. En ef maður kaupir sér bíl og fær innflutnings- og gjaldeyrisleyfi fyrir bíl til sinna persónulegu nota, en ekki sem sitt aðalatvinnutæki, það er vitanlega lúxusbifreið. Þar með er ekki sagt, að bifreiðin sé óþörf, en það er mikill „lúxus“, sem sá maður getur veitt sér, sem kaupir slíkar bifreiðar sér til þæginda, en ekki til þess að afla sér lífsviðurværis með.

En læknarnir?

. Já, t.d. læknarnir, þeir hafa ekki sín embættislaun eftir því, hvort þeir hafa bíl eða ekki. Þeir hafa laun hjá ríkinu og geta þess vegna öllum mönnum fremur verið bifreiðaeigendur. Læknarnir eru betur fjárhagslega settir en borgararnir yfirleitt, og eru þeir ekkert of góðir til þess að borga þennan skatt. Hv. 1. þm. Reykv. kom einmitt með sönnun fyrir því, að það er réttlátara, að hver maður, sem er svo efnum búinn og hefur slíka aðstöðu, að hann getur keypt sér einkabifreið og hefur fengið slíkan gjaldeyri til umráða, er ekki of góður að greiða slíkan skatt. Hv. 1. þm. Reykv. sagði. að sá maður, sem þyrfti að taka leiguvagn, yrði að borga fyrir hann til þess að geta farið með fjölskyldu sína í sumarferðalag um 10 þús. kr. og það hefðu færri efni á slíkum „lúxus“. En ef hann á sinn Austinbíl, þarf hann ekki að kosta til þessa ferðalags nema nokkrum hundruðum. En er sá maður, sem hefur efni á því að kaupa bíl, of góður til þess að borga af honum skatt? Ég held ekki. Það eru engin rök hjá hv. 1. þm. Reykv. að halda því fram, að þeir, sem ekki hafa efni né tækifæri til þess að kaupa sér bifreið, eigi að sæta verri kjörum en hinir eða sitja heima, en það verða þeir vissulega að gera. Nú, þegar dæmin eru orðin þannig, að ein og sama fjölskyldan á kannske 4–5 Austinbifreiðar, strákarnir hafa eina til þess að fara á í skólann og til þess að fara í ferðalög um helgar allan ársins hring o.fl. o.fl., - er sú fjölskylda of góð til þess að borga skatt af slíkum bifreiðum? Ég held ekki. Í raun og veru ætti ekki að leyfa 6–7 manna bifreiðar inn í landið nema fyrir atvinnubílstjóra. Einstaklingar, sem vilja eiga bifreiðar, mega vel láta sér nægja minni bíla, sem minni gjaldeyrir er bundinn í, og jafnvel þó að þeir þyrftu að borga af þeim hærri skatt en atvinnubílstjórar, þá tel ég það ekki ósanngjarnt. Og það er vel hægt að greina þarna á milli, og ég held, að það sé sjálfsagt og réttlátt, en það er ekki gert með þessu frv. Þá skal ég aðeins víkja að því, sem ég gerði að umræðuefni áðan, en það er 1. gr. frv. Hæstv. fjmrh. hefur nú ekki tíma til að vera hér. Það er nú svo, að ríkið hefur efni á því að eiga 5 ráðherrastóla hér í hv. Ed., en hæstv. ráðh. eiga svo annríkt, að þeir hafa ekki stundir til þess að setjast í þessa stóla, jafnvel þó að verið sé að ræða stórkostleg tekjuöflunarfrv., sem ríkisstj. stendur að. Þetta frv., sem ríkisstj. stendur að, er svo úr garði gert, að það verður varla hægt að telja það á góðri íslenzku. Á upphafsgr. þessa frv. getur málið varla talizt góð íslenzka, en hæstv. fjmrh. sagði það sér til afsökunar, að nákvæmlega sama orðalag væri á gildandi l. um þetta efni. það er þó engin afsökun, því að vitanlega varð ambagan ekki að íslenzku máli, þó að hún væri prentuð þarna upp aftur. Einn fyrrverandi þm. sagði: „Lygi er lygi, þó að hún sé ljósmynduð.“ Og ambaga er ambaga, þó að hún hafi staðið í eldri l. og ekkert réttlætir það, að hún sé látin standa. Ég vænti þess, að hæstv. ríkisstj. lagaði málið á frv., svo að það væri á íslenzku máli. en ekki ambögumáli, en það bólar ekki á því. Þess vegna hef ég leyft mér að umorða þessa 1. gr. frv., svo að hún sé á íslenzku máli. Og getur þá hv. d. gert það upp við sig við atkvgr., hvort hún vill hafa gr. á íslenzku máli eða ekki. Inn í gr. svo umorðaða, að hún lítur sæmilega út á íslenzku máli, hef ég fært þá efnisbreytingu, sem ég gerði grein fyrir í minni fyrri ræðu, og þá í þeim búningi, sem ég flutti hana fyrst. Eftir umorðun minni hljóðar 1. gr. frv. svo, með leyfi hæstv. forseta: „Til viðhalds og umbóta akvegum skal greiða sérstakt innflutningsgjald: a. af benzíni 4 aura innflutningsgjald af hverjum lítra; b. af hjólbörðum og gúmmislöngum á bifreiðar 3 - þrjár - krónur í innflutningsgjald af hverju kg. Einnig skal til viðhalds og umbóta akvegum greiða skatt af bifreiðum sem hér segir: 1. af bifreiðum, sem aðallega eru geróar og notaðar til fólksflutninga, 36 - þrjátíu og sex - krónur á ári af hverjum 100 kg af þunga þeirra; 2. af bifreiðum, sem nota annað eldsneyti en benzín, 90 - níutíu - krónur í þungaskatt árlega af hverjum fullum 100 kg af þunga þeirra; 3. af bifhjólum 60 - sextíu - krónur árlega af hverju hjóli. Verði ágreiningur um gerð bifreiðar, sker fjmrh. úr.“ Þetta síðasta atriði er í frv. inni á milli skattlagaákvæðanna, en á auðvitað að vera lokaatriðið. Þá á auðvitað að taka sér það, sem er innflutningsgjald, og sér það, sem á að greiða í skatt. Nú má náttúrlega segja, að það sé aukaatriði, á hvernig máli frv. og lög séu, sem Alþ. lætur frá sér fara, en algert aukaatriði er það ekki. en hæstv. ríkisstj. ætti að gera sér far um, að þau frv., sem hún býr út, séu á íslenzku máli.

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur tekið til athugunar brtt. á þskj. 593 frá hv. 6. landsk. og hefur ekki getað fallizt á að leggja til, að brtt. verði samþ. En í tilefni af þessari fram komnu brtt. vil ég leyfa mér að benda á, að í 2. gr. frv., eins og það nú liggur fyrir á þskj. 577, stendur: „Nú vill sveitarfélag koma upp vatnsveitu og fá til þess fjárhagslega aðstoð úr ríkissjóði“ : Og það er að minnsta kosti meining n., að þegar hér er talað um að koma upp vatnsveitu, þá sé einnig átt við, að sveitarfélagið geti komið upp hluta af vatnsveitu, sem sveitarfélagið þarf, þó að það þurfi ekki að koma upp vatnsveitu fyrir allt sveitarfélagið. Í 7. gr. frv. stendur: „Nú óskar sveitarfélagið að kaupa vatnsveitu einstaklinga eða félaga“. Með þessu er átt alveg eins við hluta úr sveitarfélagi, sem þarf vatnsveitu, þannig að það verður veittur alveg eins styrkur til þeirra framkvæmda, þó að það sé ekki allt sveitarfélagið. En hvort sem um hluta úr sveitarfélagi er að ræða eða allt, þá þarf sveitarstj. að senda ráðh. um þetta beiðni samkv. 7. gr. frv. Nefndin sér ekki annað en að þetta sé nægilega tryggt á þennan hátt, t. d. fyrir Glerárþorp, en það mun hv. 6. landsk. bera þarna sérstaklega fyrir brjósti, að ef hluti sveitarfélagsins vill kaupa vatnsveitu, og það sjálfsagt sveitarfélaginu að skaðlausu, þá getur sá hluti fengið sveitarstj. til þess að mæla með því að gera slík kaup fyrir hönd sveitarfélagsins eða hluta úr sveitarfélaginu. Og vegna þess að n. vill ekki stuðla að því, að einstaklingar eða félög séu eigendur að slíkum fyrirtækjum innan sveitarfélaga, þá getur hún ekki mælt með, að till. hv. 6. landsk. verði samþ., eins og hún liggur fyrir. N. álítur, að það geti haft óheppilegar afleiðingar að stuðla að því, að einstaklingum eða félögum sé veittur styrkur til slíkra fyrirtækja. Það getur staðið í vegi fyrir því, að fullkomin vatnsveita komi í þorp eða sveitarfélag, ef t. d. einstaklingur eða félag væri búið að leggja slíka vatnsveitu, og svo stækkað þorpið, þá er ekki víst, að slíkir aðilar teldu sér nokkurn hag í því að leiða vatnið í þau úthverfi, því að slík félög mundu ef til vill ekki telja sér skylt að leggja í kostnað vegna borgaranna í þeim hluta þorpsins, sem þeir sæju sér ekki hag í að gera. Aftur á móti mundi sveitarfélag vilja leggja í slíkt til hagsbóta fyrir borgarana. N. getur ekki skilið, að það sé neinum erfiðleikum bundið fyrir þetta þorp eða önnur að komast að samkomulagi við sveitarstj. um að gera þetta vatnsveitufyrirtæki. Einstakir nm. eru frjálsir um sín atkv. í málinu. En n. sem heild leggur á móti því, að brtt. á þskj. 593 verði samþ., með þeim rökum, sem ég þegar hef lýst.