Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þegar gengið var frá frv. til l. um útflutningssjóð o.fl. í vetur, voru teknar ákvarðanir um nokkrar fleiri ráðstafanir, þ. á m. þá, að ríkisstj. beitti sér fyrir að lækka skatt á lágtekjum. Nú liggur hér fyrir frv., sem er till. frá ríkisstj. um að lækka skatt á lágtekjum, þannig að lækkaður sé um þriðjung skattur á 47500.00 kr. hreinar tekjur hjá hjónum og allur skattur jafnhár og lægri með sömu hundraðstölu. Ég sé ekki ástæðu til þess að skýra þetta mál nánar en þetta og vísa til grg. Málið er afar einfalt. Ég leyfi mér að leggja til, að því verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Það er alveg rétt, sem hæstv. fjmrh. sagði hér áðan, að þetta mál væri ofur einfalt og þyrfti ekki mikilla skýringa við. Eigi að síður væri fróðlegt að vita, hvað þetta frv. kostar ríkissjóðinn mikið í tekjumissi frá því, sem áður var reiknað með. Mér skilst, að eftir þessu frv. sé það ekki nema lítið, sem gefið er eftir. Ef hjón með eitt barn, sem hafa í hreinar tekjur 47500 kr., borga eftir núverandi skattstiga, eins og mér skilst, 1120 kr. á ári í tekjuskatt, þá eru þetta ca. 350 kr., eftirgjöfin, það er um 30 kr. á mánuði. Þetta frv. kemur til þess að mæta hinum miklu útgjöldum, sem lögð voru á fólk með lögum um stofnun útflutningssjóðs fyrir áramót, en samkvæmt þeim lögum eru lagðar byrðar á landsfólkið, sem nemur 1500 kr. á hvert mannsbarn í landinu, börn og gamalmenni. Hjón með eitt barn greiða þá 4500 kr., en fá aftur á móti endurgreiddar hjá ríkisstjórninni 350 eða 360 kr. Það má segja, að hæstv. ríkisstj. geri þarna góð viðskipti við borgarana, og það getur vel verið, að borgararnir telji það mikils vert að fá þessa eftirgjöf á tekjuskatti og verði hæstv. ríkisstjórn þakklátir fyrir þessi viðskipti. Ég ætla svo ekki að segja meira um þetta frv. Ég mun að sjálfsögðu fylgja því, það er spor í áttina. Það má segja, að það sé endurgreiðsla, en hún er of lítil, miðað við það, sem hæstv. ríkisstj. tekur af fólkinu, miðað við þá skatta, sem á voru lagðir núna fyrir jólin.



Herra forseti. Ég get að verulegu leyti sparað mér raunar að standa hér upp, því að efni míns máls var aðallega að beina fsp. til hæstv. fjmrh. svipað því, sem hv. 1. þm. Rang. (IngJ) hefur hér gert. Hæstv. ráðh. svaraði því til hér í umr. í gær um annað frv., sem þá lá fyrir, varðandi skattfríðindi sjómanna, að hann gæti ekki gert grein fyrir því, hvað háa upphæð væri þar um að ræða og hver tekjumissir ríkissjóðs yrði. Það kann vel að vera, að í því tilfelli sé nokkru erfiðara um vik heldur en hér er um að ræða, þó að ég búist nú raunar við og þekki þá illa hæstv. fjmrh., ef hann hefur farið að bera fram till. um skattalækkanir án þess að hafa nokkurn veginn hugmynd um það, hver tekjumissir það yrði fyrir ríkissjóð. Það eru a.m.k. alveg nýstárleg vinnubrögð hjá honum, jafngætnum manni, ef svo er. En ég vil ekki vefengja þær upplýsingar, sem hann gaf í gær um það, að hann gæti engu svarað til um það atriði. Ég hygg, að það sé miklu nær lagi, að hann hljóti að geta svarað því, hvað hér er um að ræða. Hv. 1. þm. Rang. hefur upplýst, að það muni vera 1120 kr., sem hjón með eitt barn muni eiga að greiða í skatt. Ég veit satt að segja ekki einu sinni, hvort þetta er svo há upphæð. Ég vildi gjarnan fá það upplýst hjá hæstv. ráðh., þannig að það lægi ljóst fyrir, og jafnframt, hvort hann geti gefið nokkrar upplýsingar um, hvað það muni verða margir gjaldendur, sem kynnu að koma til með að njóta þeirra hlunninda, sem hér er um að ræða, og þá, hver heildarupphæð þessara hlunninda verður. Þá langaði mig jafnframt til þess að grennslast eftir því, hvað það séu háar tekjur hjá einstaklingi, sem koma til með að falla undir þessi hlunnindi. Það er vitanlega alveg rétt, að það er full þörf á því og nauðsynlegt að reyna að hlynna að lágtekjufólki eftir þær geysilegu álögur, sem lagðar hafa verið á borgarana. Ég held sannast sagna um hjón, sem ekki hafa hærri tekjur en 47500 kr., að það sé mjög hæpið, að hægt sé að skattleggja slíkar tekjur hjá hjónum með einu barni, og ef ríkisstjórnin hefði nú viljað sýna rausn í þessu efni og meira en aðeins að sýnast, þá hefði átt að fella tekjuskatt þessara gjaldenda niður. Ég efast um, að það geti munað verulegum fjárhæðum fyrir ríkissjóðinn, þótt það væri gert, enda álít ég, að það eigi að vera meginstefnan, að það eigi ekki að leggja skatta á þurftartekjur fólks, sem það þarf til brýnasta lífsframfæris. Það náttúrlega kemur fram, eftir að upplýsing er fengin um, hvað þessi hlunnindi nema, hvað það mundi kosta ríkissjóðinn, ef sú leið væri farin að fella alveg niður skatt þessara aðila, sem hér eiga hlut að máli. En sé það hugsunin hjá hæstv. ríkisstj. að gera hér einhverja bragarbót, miðað við þær miklu álögur, sem lagðar voru á borgarana nú fyrir jólin, þá mun sannarlega ekki af veita, ef það á að vera nokkur raunveruleg aðstoð við jafntekjulágt fólk og þetta frumvarp á við, að það hefði þá verið stigið það spor til fulls að gefa eftir þessar 1000 kr. eða hvað það er nú, sem þessum skattþegnum er ætlað að greiða til ríkisins. Það hefði varla getað talizt mikil rausn, en þó verið hægt að segja, að með því væri gerð ráðstöfun, sem væri nokkru meira en til þess eins að sýnast og geta flaggað með því, að verið sé að gera ráðstafanir til að létta af fólki í stað þeirra feikiþungu álaga, sem hæstv. ríkisstj. hefur lagt á borgarana.



Herra forseti. Það er nú jafnan svo með frv., sem miða til skattalækkunar, að þau sæta sjaldnast mikilli andspyrnu af hálfu stjórnarandstöðunnar, og býst ég við, að eins verði með þetta frv. og önnur slík. En ástæðan til þess, að ég stóð hér upp, er sú, að það er eitt atriði tæknilegs eðlis í samhandi við frv. þetta, sem mig langaði til að spyrja hæstv. ríkisstj. um, hvernig beri að skilja eða hvernig hugsað hafi verið. Það er hér gert ráð fyrir því, að tekjuskattur hjóna með 47500 kr. hreinar árstekjur og eitt barn á framfæri skuli lækka um þriðjung, sömuleiðis allra annarra, sem greiða sama skatt eða lægri. En ég fæ ekki annað séð, eins og þetta er orðað, en að þetta mundi þýða það, að hjón með eitt barn, sem hefðu 47550 kr. í tekjur, mundu af þessum 50 kr., sem eru fram yfir þetta lágmark, greiða 400 kr. í skatt. Það má vitanlega um það deila, hversu stighækkandi skattur skuli vera, og þetta frv., eins og það liggur fyrir, miðar að því að gera skattinn í rauninni meira stighækkandi en áður var. Við því er ekkert að segja. Hitt verður að teljast algerlega óeðlilegt, að á vissu tekjubili verði stighækkunin mörg hundruð prósent af skattinum og síðan komi stighækkunin til að lækka aftur. Á nokkru tekjubili, þ.e.a.s. því, sem væri næst yfir 47b00 kr., mundi stighækkunin þannig verða svo mikil, að af umframtekjum yrðu menn að greiða meira en 100% í skatt. Það mætti e.t.v. segja, að þetta hafi ekki svo mikla praktíska þýðingu, ef hér er um að ræða aðila, sem hafa þá aðstöðu í þjóðfélaginu, að þeim er nokkurn veginn í sjálfsvald sett, hvort þeir telja fram tekjur sínar eða ekki, því að þá losa þeir sig auðvitað við þessa skattgreiðslu með því að telja ekki þær tekjur fram, sem eru fram yfir 47500 kr. Samt sem áður mun þetta hafa nokkra praktíska þýðingu, því að mikill fjöldi fólks er á því launabili, sem hér er um að ræða, og þar sem það er yfirleitt launafólk, er fær tekjur sínar þannig gefnar upp til skattayfirvaldanna af öðrum, þá gætu það orðið mörg tilfelli, þar sem menn kæmu í rauninni til þess að greiða margfalda þá upphæð í skatt, sem er fram yfir 47500 kr. Nú þætti mér gaman að vita, og það var ástæðan til þess, að ég stóð hér upp, hvort um þetta atriði hefur verið hugsað í sambandi við undirbúning laganna, þannig að það sé meiningin, að á þessu litla millibili eigi stighækkunin að verða mörg hundruð prósent. Sé svo, er ekkert við því að segja, þá er það skoðun ríkisstj., að þannig eigi að vera. Sé hins vegar um vangá að ræða, - og er engin ástæða til þess að býsnast yfir því, þó að svo væri, það er hlutur, sem alltaf getur komið fyrir, - þá sýnist mér, að auðvelt mundi vera að lagfæra þetta, án þess þó að það orsakaði tekjumissi, sem neinu næmi fyrir ríkissjóð. En þá hlið málsins ætla ég ekki að ræða í þessu sambandi, þar sem það mundi þá verða rætt í nefnd.



Ég sagði það hér í gær í sambandi við umr. um frv. til laga um sérstakan skattfrádrátt fiskimanna, að það væri ekki mögulegt að gizka á, hvað það lækkaði ríkistekjurnar mikið. Það byggist á því, að þar er gert ráð fyrir, að fiskimenn fái til frádráttar ákveðna krónutölu, og snertir það fiskimenn með mjög mismunandi tekjur. Sumir af þeim hafa tiltölulega lágar tekjur, aðrir hafa mjög háar tekjur. Þetta gerir það að verkum, að óhugsandi er að reikna út, hvað lækkunin munar miklu í heildinni, nema þá að taka framtöl svo að segja allra fiskimanna á landinu eða taka stórar og miklar dreifiprófanir, sem við höfum ekki lagt í að gera í því sambandi. Þess vegna gat ég ekki upplýst þetta. Aftur á móti var það bara af vangá hjá mér áðan, að ég gat þess ekki, hvað lækkun sú, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, muni verða mikil, miðað við siðasta ár, því að það er tiltölulega auðveit að sjá það. Það þarf bara að taka út úr skattskránum þann skatt, sem lækkar samkvæmt frv., því að frv. er miðað við, að tiltekin skattfjárhæð og allar lægri skattfjárhæðir lækki um 331/3%. Má gera sér nokkuð ákveðna hugmynd um þetta, og er það mat skattstofunnar hér, að miðað við s.l. ár mundi þetta frv. lækka tekjuskattinn í heild um 5 millj. kr. Það atriði, sem hv. 9. landsk. þm. minntist á, er sjálfsagt að skoða í n. En þegar þessi aðferð er viðhöfð, sem hér er gert ráð fyrir, þá er sennilega ómögulegt að koma alveg í veg fyrir, að það verði nokkur stallur á skattstiganum í reyndinni. Það eru fordæmi fyrir lagaákvæðum eins og þessum, sem hér er gert ráð fyrir, en það er sjálfsagt að skoða í n. þetta atriði, sem hann minntist á. Þá kom það fram hjá hv. 1. þm. Rang. aðallega, að honum fyndist smátt skömmtuð lækkunin. Ég hugsa, að það sé rétt hjá honum, að skattur hjóna með þær nettótekjur, sem tilgreindar eru í frv., muni vera 1120 kr. Það er náttúrlega ekki hægt að segja, að það sé hár tekjuskattur, og a.m.k. er hann hér í Reykjavík lágur samanborið við þau útsvör, sem slíku fólki er ætlað að greiða til bæjarins, því að þau eru drjúgum hærri en þetta. Samt sem áður er nú stungið upp á því að lækka þennan lága skatt til ríkisins um þriðjung og svo þeirra, sem hafa lægri tekjur. Ég skal taka það fram, að það eru allmargir, sem koma þarna undir, vegna þess að 47500 kr. hreinar tekjur svara til nokkru hærri launa en 47500 kr., því að búið er að draga frá nokkurn skyldufrádrátt, áður en sú fjárhæð er fundin, þannig að þetta kemur þó æðimörgum til góða, sem ekki er þó hægt að segja að greiði háa skatta. Á hinn bóginn eru útsvörin hér í Reykjavík miklu, miklu hærri á þessu fólki en skatturinn, og hefur þó ekkert bólað á því, að gera ætti ráðstafanir til þess að lækka þau. Þvert á móti mun talað um að hækka þau verulega. Þar ráða búskapnum menn, sem mundu kannske vilja hlusta á ráðleggingar 1. þm. Rang. og 2. þm. Eyf. um, að nú sé stórkostleg nauðsyn að lækka einmitt gjöldin á þessu fólki. Vildi ég því ráðleggja þeim, m.a. vegna þess, hve þeim virðist nú lítið tillit tekið til þeirra hjá ráðandi þingmeirihluta, að Leggja nú til við flokksbræður sína, t.d. hér í Reykjavík, að lækka útsvörin, þar sem gera verður ráð fyrir, að orð þeirra verði meira metin þar á bæ. Það er ánægjulegt að heyra þennan áhuga, sem hv. 1. þm. Rang. og sjálfstæðismenn yfirleitt hafa nú fyrir lágum álögum og lækkun á sköttum. Það skýtur dálítið skökku við það, sem áður var, því að meðan þeir voru í stjórnaraðstöðu, sáu þeir aldrei nein önnur úrræði en þau að hækka álögurnar.



Herra forseti. Það, sem hæstv. fjmrh. sagði hér áðan, var það, að á meðan við sjálfstæðismenn vorum í stjórn, hefðum við aldrei séð aðra leið en að hækka álögurnar. Hann er búinn að gleyma því, að það var fyrir tilstilli og forgöngu okkar sjálfstæðismanna, að tekjuskatturinn var lækkaður hér um árið, þegar sjálfstæðismenn voru í stj., ásamt honum. Það muna allir landsmenn og vita, að þessi hæstv. fjmrh. er frægastur fyrir það að hafa lagt á nýja skatta, og honum hefur verið hrósað í Tímanum sérstaklega fyrir góða fjármálastjórn vegna þess, hvað hann hefur verið duglegur innheimtumaður, að fara djúpt ofan í vasa skattborgaranna, með þeim árangri að hækka fjárlög ríkisins árlega um 100 millj. kr. Það er þetta, sem hefur sett þennan stimpil á hæstv. fjmrh., að fara vel með fjármál ríkisins, hvað hann hefur verlð duglegur að leggja á skatta og innheimta þessa skatta. Og það út af fyrir sig er nokkurs virði. En þegar þessi hæstv. ráðh. er að bera saman útsvörin í Reykjavík og tala um, að þau muni jafnvei hækka, bera það saman við það, sem núverandi hæstv. ríkisstj. gerir, þá er þar náttúrlega ólíku saman að jafna. Bæjarstjórn Reykjavíkur hefur ekki haft tækifæri til þess að gera sams konar viðskipti við bæjarbúa og hæstv. ríkisstj. hefur nú gert við alla landsmenn. Það, sem hæstv. ríkisstj. hefur gert, er að leggja á landsmenn 240 millj. kr. í nýjum sköttum í útflutningssjóð og til handa ríkissjóði, en hún ætlar, þessi sama hæstv. ríkisstj., af miklu örlæti að skila aftur 5 millj. kr., eftir því sem hæstv. fjmrh. talaði hér áðan. Ef bæjarstjórn Reykjavíkur hefði nú sömu aðstöðu og ríkisstj., gæti hún áreiðanlega komið með till. um lækkun á útsvörum og miklu ríflegri en hér er um að ræða. Annars er það dálítið einkennilegt, þegar hæstv. fjmrh. og framsóknarmenn eru að tala um, að útsvörin í Reykjavík muni ef til vill eitthvað hækka. Það vill nú svo til, að framsóknarmenn stjórna ýmsum bæjarfélögum, og það er upplýst og sannað, að hvergi hafa útsvörin hækkað meira en þar, sem þeir eru við stjórn. En skyldi ekki líka koma niður á Reykjavíkurbæ eitthvað svipað og á öðrum bæjar- og sveitarfélögum þessa lands sú mikla dýrtíð, sem nú er færð yfir þjóðina í sambandi við þær álögur, sem lagðar voru á núna fyrir nýárið? Skyldi það ekki leiða til þess, að tekjur bæjanna þurfa að verða nokkru meiri nú en áður? Ég verð að taka undir það með hv. 2. Eyf., að það er vitanlega óeðlilegt að vera að innheimta tekjuskatt af þurftarlaunum, og það er vitanlega óeðlilegt að vera að flagga með það með nokkurs konar auglýsingaskrumi, að það sé verið að lækka skatta af lágtekjum með frv. eins og þessu, sem hér er um rætt, þegar það kemur rétt á eftir að búið er að íþyngja landsfólkinu, eins og ég áðan lýsti, með því að leggja 1500 kr. skatt á hvert nef. Þá er í staðinn fyrir þessar 4500 kr., sem eru lagðar á þriggja manna fjölskyldu, skilað aftur rúmum 100 kr. á nef, m.ö.o., það er skilað aftur rúmum 300 kr. af 4500 kr., sem hæstv. fjmrh. ætlar sér nú að innheimta af borgurunum.



Ég leyfi mér að mótmæla því algerlega, sem hv. 1. þm. Rang. sagði hér, að það hefði verið verk sjálfstæðismanna fyrst og fremst, að lækkaður var tekjuskatturinn nú síðast. Það var ég, sem beitti mér fyrir þeirri löggjöf og stóð fyrir því, að hún var samþ. hér á Alþingi. Þetta er ekkert annað en tilhæfulaust skrum hjá hv. 1. þm. Rang. Það vita allir, hver það var, sem fór með fjármálin, þegar þessi löggjöf var sett, og menn eru ekki svo skyni skroppnir, að þeir viti ekki, hver það er, sem verður að hafa forgöngu um skattamálin. Það eru þeir, sem hafa þau mál með höndum. En ég skal minna hv. 1. þm. Rang. á annað. Ég skal minna hann á, að það voru sjálfstæðismenn, fjmrh. Sjálfstfl., sem beittu sér fyrir þeirri skattalöggjöf, sem langlengst hefur gengið á Íslandi í sambandi við álögur með beinum sköttum, og það voru þeir, sem beittu sér fyrir þeirri löggjöf, sem ég beitti mér fyrir að breyta til lækkunar, að vísu í samvinnu við sjálfstæðismenn. Hv. 1. þm. Rang er að tala hér um, að það sé óeðlilegt að taka skatt af þurftarlaunum. Það þarf hreysti til þess að koma hér úr hópi sjálfstæðismanna og halda fram svona skoðunum. Eins og nokkrum lifandi manni detti í hug að taka þetta alvarlega. Eins og allir viti það ekki, að Sjálfstfl. er allra flokka purkunarlausastur í því að leggja álögur einmitt á þarfavörur og yfirleitt á neyzlu manna og allra flokka lengst frá því marki að hlífa þurftartekjum við álögum. Eða þá t.d. útsvörin hérna í Rvík. Hann ætti að kenna borgarstjóranum hér í Rvík og sjálfstæðismeirihlutanum þetta, áður en hann fer að gera sig að athlægi með því að halda þessu fram við okkur hér á Álþingi. Hann ætti að kenna þeim þá reglu að leggja ekkert útsvar á þurftartekjur. Hann tók því hér áðan heldur illa að ræða við borgarstjórann um útsvörin í Reykjavík, þ.e.a.s., hann fór allur hjá sér og fór utan um það mál. En ég ráðlegg honum að gera það. Ég ráðlegg honum að beita áhrifum sínum. Ég ráðlegg honum að beita áhrifum sínum í Sjálfstfl., ef þau eru einhver, til þess að sú stefna verði m.a. upp tekin hér í Rvík að leggja ekki útsvör á þurftartekjur. Þá hættum við að hlæja að honum, þegar hann kemur hér fram til þess að tala um þetta, en fyrr ekki.



Herra forseti. Það er nú auðheyrt, að hæstv. fjmrh. líður dálítið illa, og það er að vonum. Það væri freistandi að fara út í ýmis atriði, sem eru raunar það nátengd þessu málí, að það væri vel verjandi að gera það, án þess að það væri talið að fara of langt frá málinu, en það eru umr. þær, sem farið hafa fram á undanförnum mánuðum allmörgum um fjármál þjóðarinnar og hvernig þau hafa úr hendifarið. Ég skal ekki gera það að þessu sinni, það yrði of langt mál, og gefst vafalaust kostur á því seinna. En það er dálítið gaman að heyra það, þegar hæstv. fjmrh. stendur hér upp með mikilli vanþóknun og hvessir sig og segir, að það líklega viti nú allir, hver hafi farið með fjármálin undanfarin ár. Það er satt, að það ættu allir þetta að vita. En það lítur nú oft þannig út, að a.m.k. flokksbræður þessa hæstv. ráðh. viti ákaflega lítið um það, hver hafi farið með fjármálin, þegar þeir eru að finna að einhverju, sem aflaga hefur farið í fjármálapólitík þjóðarinnar, en allir vita, eins og hæstv. ráðh. einnig sagði, að fjmrh. hefur vitanlega á það mest áhrif. Þá hefur því verið haldið fram, að hans flokkur hafi þar hvergi nærri komið og eigi því engan hlut að máli um það, hvað gerzt hafi hér síðustu árin. Þetta er sá söngur, sem hljómað hefur nú undanfarna mánuði í blaði þessa hæstv. ráðh. Allir, sem vita, hver hefur farið með fjármál landsins undanfarin ár eða allt frá 1950, hljóta að fyllast nokkurri undrun, að slíkum árásum skuli vera haldið uppi eins og er í hlaði þessa hæstv. ráðh. um fjármálastjórn ríkisins og það öngþveiti, sem þar væri ríkjandi á öllum sviðum, þegar þess er gætt, að það er hæstv. núverandi fjmrh., sem hefur, eins og hann sagði, haft mesta og bezta aðstöðu til þess að hafa áhrif á og móta þá fjármálastefnu, sem fylgt hefur verið, og vitanlega er rétt, því að það er fyrst og fremst fjmrh., sem á hverjum tíma hlýtur að móta fjármálastefnuna. Það er ósköp skiljanlegt, að þegar farið er að víkja að þessum málum, verði hann næsta önugur og bregðist illa við því. Ég get vel hugsað mér, að honum hafi ekki að undanförnu alltaf verið rótt, þó að hann hafi kosið að þegja og jafnvel að taka undir fordæminguna á fjármálastefnu undanfarinna ára, þegar því hefur verið á lofti haldið í hans málgögnum og af talsmönnum hans flokks, - þá hygg ég samt, að honum muni æði oft hafa sárnað, þó að hann hafi af pólitískum ástæðum talið nauðsynlegt að taka heldur á sig óþægindin en að rísa upp til andmæla. Hæstv. ráðh. segir, að það sé alveg ný stefna hjá Sjálfstfl. að vilja beita sér fyrir skattalækkunum og Sjálfstfl. hafi staðið að hinum ósvífnustu skattaálögum, sem á þjóðina hafi verið lagðar. Ég held nú sannast sagna, að þetta sé nokkuð málum blandað hjá hæstv. ráðh. Sjálfstfl. hefur ætíð haldið frá þeirri skoðun, að skattar ættu að vera hóflegir. Hins vegar hefur hann ekki nema að nokkru leyti haft aðstöðu til þess að marka þá stefnu, því að hann hefur verið í samvinnu við flokka, sem hafa haft allt önnur sjónarmið, og þá fyrst og fremst flokk hæstv. núverandi fjmrh., sem ætíð hefur viljað ganga á yztu nöf með skattlagningu. Hins vegar varð sú breyting á nú á síðustu árum, að það var horfið frá þessari stefnu. Hæstv. fjmrh. mun þá vissulega hafa séð, að of langt var gengið, og ég skal ekki á nokkurn hátt draga úr hans hlut að þessu máli. En þegar hann heldur því fram, að það hafi verið fyrst og fremst hann, sem beitti sér fyrir því, að skattar voru lækkaðir, þá náttúrlega þarf hann ekki að búast við öðru en að því verði svarað af alþjóð, eins og hér kom fram í þingsölum, að menn brosa að slíku og jafnvel hlæja að því, vegna þess að allir vita, hvaða flokkur það hefur verið, sem fyrst og fremst hefur beitt sér fyrir slíku, með allri virðingu fyrir hæstv. ráðh. Og við, sem í þeim málum höfum starfað hér á undanförnum árum, vitum allt of vel, hvaða erfiðleikar hafa verið að fást við flokk hæstv. ráðh., - ég skal ekki segja um hans persónulegu afstöðu í því, - varðandi skattamálin, til þess að geta tekið það sem góða og gilda vöru, að það eigi aðallega að þakka þeim fyrir að hafa framkvæmt nokkrar skattalækkanir á síðustu árum, sem var auðið að framkvæma vegna skynsamlegrar stefnu, sem tekin var upp og fylgt í fjármálum þjóðarinnar þá. Hæstv. ráðh. virðist telja, að hér sé um algera nýjung að ræða, að nú skuli vera komið til skattalækkana, og það eigi að vera sérstakur sigurpálmi í höndum þessarar ríkisstjórnar að koma fram með það frv., sem hér er um að ræða, - það sannast sagna heldur lítilmótlega frv. En það veit hæstv. ráðh. vel og hefur enda oft talað fyrir því nú á síðustu þingum, hversu hafa verið gerðar miklu víðtækari breytingar og lagfæringar á skattalöggjöfinni á síðustu árum en er hér um að ræða, skattalækkanir, sem hafa veitt borgurunum mjög mikilvæg hlunnindi. Þegar þessar staðreyndir eru íhugaðar, - og það er allt of skammt liðið síðan hæstv. fjmrh. hefur flutt hólræður um þær aðgerðir, sem gerðar hafa verið á síðustu árum, meðan hann var í fyrrv. ríkisstj., til þess að menn séu búnir að gleyma því, hversu hann taldi þar vera um mjög merkilegar lagfæringar að ræða, og eins og ég sagði, lagfæringar, sem eru stórum mun meiri og betri fyrir þjóðfélagsborgarana en þessi lítilmótlega 300 kr. eftirgjöf, sem hér er um að ræða, fyrir allar þær stórkostlegu álögur, sem nú hafa verið lagðar á, - þá sem sagt verður mönnum það skiljanlegt, hvernig á því stendur, að hæstv. fjmrh. í fyrsta lagi kýs ekki svo mjög að ræða um þetta mál, nema eftir að búið er að gefa honum sérstakt tilefni til þess, og þá með þeim þjósti, sem kom fram í ræðu hans hér áðan. Það gefur auðvitað auga leið, eins og hv. 1. þm. Rang. benti hér á, að aðstaða bæjarstjórnar Reykjavíkur eða yfirleitt sveitarstjórna er gerólík aðstöðu ríkisstj. ríkisstj. hefur í sinni hendi að nota margvíslegar fjáröflunarleiðir. Nú síðast hefur hún lagt á þjóðfélagsborgarana a.m.k. 250 millj. kr. í nýjum álögum, og af þeirri upphæð skildist mér að hæstv. fjmrh. ætti að fá um 100 millj. kr. í sinn hlut, eftir því sem hann upplýsti hér fyrir jólin. - Þegar þetta er íhugað, kemur í ljós, að vandi hans getur varla verið ákaflega mikill að gefa eftir þessar 5 millj. kr., sem ég vil nú satt að segja stórkostlega efast um að séu 5 millj. kr. Miðað við það, hversu mjög smávægileg eftirgjöf þetta er á hvern skattgreiðanda, þá efast ég stórlega um, að þetta nemi þeirri upphæð, án þess að ég vilji þó vera beinlínis að rengja orð hæstv. ráðh. í því efni. En í sambandi við þessar álögur, sem hæstv. ríkisstj. hefur lagt á þjóðina, vex að sjálfsögðu mjög tilkostnaður bæði Reykjavíkur og annarra bæjar- og sveitarfélaga, og þessir aðilar hafa engar tekjur til að vega upp á móti þessum nýju álögum ríkisins og skattheimtu þess, nema með því einu að leggja útsvör á sína skattgreiðendur og bæjarbúa. Þetta hélt ég að lægi í augum uppi, og það er alveg stórmerkilegt þess vegna, að hæstv. ráðh. skuli ekki, jafnglöggur og sanngjarn maður og hann raunar er, skilja jafneinfaldan hlut og þetta, heldur koma hér og endurtaka þær árásir á bæjarstjórn Reykjavíkur og sveitarstjórnirnar fyrir það, að þær eigi að ganga enn lengra en ríkisstjórnin með því að gefa eftir af útsvörum. Ef hæstv. fjmrh. vildi ganga til móts við sveitarfélögin, eins og oft hefur verið óskað, um að veita þeim einhverja nýja tekjustofna, svipað og hann getur notað sem ráðherra, þá hygg ég að væri auðveldara um vik að lækka útsvörin. Hitt er annað mál, að ég er honum alveg sammála um það, hvort sem er um útsvör að ræða eða skatta, að það á vitanlega ekki að leggja opinber gjöld á nauðþurftartekjur fólks, sem það þarf sér til brýnasta lífsframfæris. Það hlýtur að hefna sín, vegna þess að ef fólkið getur ekki borgað sín opinberu gjöld, þá getur það ekki komið fram í öðru en það verði að safna skuldum eða þá að þrengja að sér meira en góðu hófi gegnir. En miðað við þann mikla áhuga, sem nú virðist vera hjá hæstv. ráðh. um að framfylgja skattalækkunarstefnu, sem á sennilega að vera til þess að fólk gleymi því, sem gert var nú fyrir mánuði, þá held ég, að það geti varla talizt óhófleg rausn, þó að sú leið væri farin, sem ég minntist á hér áðan, að fella niður skatt þessara skattgreiðenda, sem hér um ræðir. Þá má segja að væri um allmikil hlunnindi að ræða, en ekki aðeins til þess að sýnast, eins og það er að fara að gefa eftir rúmar 300 kr. á ári á móts við allar þær óhemju álögur, sem lagðar hafa verið á borgarana að tilhlutan þessarar sömu hæstv. ríkisstj., sem nú kemur og ætlar að rétta að þjóðfélagsborgurunum þessa dúsu.



Það var aðeins eitt atriði í ræðu hv. 2. þm. Eyf. (MJ), sem gaf mér tilefni til að standa upp, en fyrst ég er staðinn upp, þá vil ég minnast á annað í leiðinni. Hann sagði, að ég hefði hafið hér árásir á sveitarstjórnir fyrir að leggja á þurftartekjur. En ég vil minna hv. 2. þm. Eyf. á, að það var hv. 1. þm. Rang. og hann, sem leiddu þetta hér inn í umr., að það ætti ekki að leggja á þurftartekjur. Þá leyfði ég mér að benda á, hvernig hagað er útsvarsálagningunni í Reykjavík. En fyrst farið er að ræða um þetta, þá vil ég enn þá einu sinni benda á, að ef Reykjavíkurbær færi eins að og ríkisstj. með þessu frv. og legði til að lækka um 1/3 álögurnar á þær tekjur, sem hér um ræðir, þá mundi það muna menn miklu meiru en þau hlunnindi, sem veitt eru með þessu frv., vegna þess að útsvörin munu vera margföld á við tekjuskattinn, einmitt á því fólki, sem býr við þessar lágu tekjur. En það, sem kom mér til að standa upp, var það, sem hv. 2. þm. Eyf. sagði um fjármálastjórn mína og umr. þær, sem nú ættu sér stað um þróun efnahagsmála á síðustu árum. Ég sagði hér áðan, að það mundu flestir vita, hver það hefði verið, sem hefði farið með fjármál ríkisins undanfarið, og ég bygg, að flestir geri sér grein fyrir því, að ef skattar hafa verið stórlega lækkaðir, eins og þeir voru stórlega lækkaðir á tímabili á beinum tekjum, þá hlaut það að vera fyrir forustu þess manns, sem hafði fjármál ríkisins með böndum, enda var það svo. Þetta var það, sem ég sagði. Á hinn bóginn þurfa sjálfstæðismenn ekki að halda, að þeim muni takast að koma því inn hjá þjóðinni, að ég beri ábyrgð á þeirra verkum í efnahagsmálum fyrir það eitt, að ég fór með fjármálastjórn ríkisins. Það er alveg vonlaust verk fyrir þessa menn að ætla sér að telja fólki trú um, að ég beri höfuðábyrgðina á þróuninni hér í efnahagsmálum fyrir það eitt, að ég fór með fjármálastjórn ríkisins. Og þær tilraunir, sem þeir hafa gert í þá átt, munu verða þeim til verðugrar skammar, áður en lýkur. Það var ekki á mínum vegum að ráða stefnunni í fjárfestingarmálum eða mörgum öðrum þáttum efnahagslífsins, svo sem bankamálum og gjaldeyrismálum, í þeirri ríkisstj., sem síðast sat. Það var á annarra manna vegum. Ég ætla ekki að fara að ræða þetta hér, en ég vil þó sýna fram á, hvað það er lítilmótlegt af hendi sjálfstæðismanna að flytja fram þær blekkingar, sem þeir hafa gert í þessu sambandi, þar sem þeir vilja halda því fram, að fjmrh., sá sem fer með fjármál ríkisins, hljóti að bera ábyrgð á öllum þáttum efnahagslífsins. Því fer alls fjarri, og það mun á sínum tíma við viðeigandi tækifæri verða tekið fyrir hér á hv. Alþ., þó að það sé ekki tilefni til þess í sambandi við þetta mál. Það er lítill manndómur, sem lýsir sér í þessum málflutningi sjálfstæðismanna, og það bætist nú við, að þeir vilja eigna sér það, sem bezt hefur tekizt af annarra verkum. Ef það hafa verið lækkaðir skattar, þá er það þeirra verk, þó að fjmrh. sé úr öðrum flokki, en ef það hafa verið hækkaðir skattar, þá er það auðvitað ekki þeirra verk, þá er það fjmrh., sem hækkar skattana. Finnst mönnum þetta vera myndarskapur? Mér finnst ekki, mér finnst þetta fjarskalega ómyndarlegt og bera vott um lítinn manndóm, og ég held, að þessi áróður borgi sig ekki fyrir þá, sem beita honum.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. var að tala um það hér áðan, að ég og hv. 2. þm. Eyf. ættum að benda borgarstjóranum í Reykjavík á það, að það væri ekki gott að leggja á þurftartekjur manna, ef við værum með þá skoðun. En ég vil benda hæstv. fjmrh. á, að það er víðar en í Reykjavík fólk, sem hefur aðeins brýnustu þurftartekjur. Þetta er um sveitarfélögin öll á landinu og það er þannig með þau, að þau hafa orðið að leggja á þurftartekjur fólks, vegna þess að þau hafa ekki haft tekjustofna. Sveitarfélögin hafa ekki getað haft þá aðferð, sem hæstv. fjmrh. hefur notað, að fara með lögum ofan í vasa borgaranna og innheimta það, sem hann hefur talið að ríkissjóður þyrfti að fá á hverjum tíma. Og að vera að bera sveitarfélögin nú saman við það, sem ríkisstj. gerir, er náttúrlega alger fjarstæða. Sveitarfélögin hafa ekki fengið nýja tekjustofna. ríkisstjórnin hefur með lögum tekið 240 eða 250 millj. úr vasa borgaranna, en ætlar aðeins að skila 5 millj. aftur að hámarki. Ef hæstv. fjmrh. vildi nokkuð missa af þeim tekjum, sem hann hefur fengið og innheimtir, ef hæstv. fjmrh. teldi ekki nauðsynlegt að hækka fjárlögin árlega um 100 millj. kr., þá gæti hann gefið sveitarfélögunum eftir nokkurn tekjustofn, t.d. part af söluskattinum. En það hygg ég að hæstv. fjmrh. sé ófáanlegur til að gera. Ef sveitarfélögin fengju hluta af söluskattinum, gætu þau, ekki aðeins Reykjavík, heldur einnig fátækir sveitahreppar jafnvel hætt að leggja á þuftartekjur fólks, fátæks fólks. En ég býst við, að hæstv. fjmrh. muni framvegis eins og hingað til standa gegn því, að sveitarfélögin geti rekíð þá pólitík að létta álögum af fátækum almenningi. Hæstv. fjmrh. var hér áðan að tala um það, að við sjálfstæðismenn vildum þakka okkur skattalækkanir, en kenna andstæðingunum um skattahækkanir. Heldur fjmrh., að hann geti talið þingheimi eða landsfólkinu trú um það, að hann hafi ekki á sínum tíma verið neyddur til af sjálfstæðismönnum að ganga svo langt í skattalækkuninni eins og raun bar vitni um? Það muna margir eftir þeim fundum og eftir þeim átökum, sem þá ríktu. Hæstv. fjmrh. taldi, að ríkissjóður mætti ekki missa svo miklar tekjur sem skattalækkuninni nam. Við sjálfstæðismenn héldum því hins vegar fram, að innflutningurinn og tolltekjurnar væru það miklar, að ríkissjóður gæti séð af þessum tekjuskatti. Þess vegna voru lög um tekjuskattslækkunina samþykkt. Hæstv. fjmrh. sagði hér áðan: Það er tilgangslaust að ætla sér að halda því fram, að ég, fjmrh., beri ábyrgð á öllu, sem gerzt hefur í efnahagsmálunum. - Við höfum nú lesið Tímann undanfarna daga, undanfarna mánuði, og við, sem vorum í ríkisstj. með Framsfl. s.l. 3 ár, þekkjum alveg, hvað mikill drengskapur kemur fram hjá þeim flokki og í því flokksblaði, þegar rætt er um stjórnarathafnir og stjórnarsamstarf. Hæstv. ráðh. talaði hér áðan um fjárfestingarmálin. Og ég var að lesa bæði í gær og í dag leiðara í Tímanum um fjárfestingarmálin. Það var vitnað í orð, sem ég sagði á fundi 1953, þar sem ég hélt því fram, að það væri fyrir baráttu okkar sjálfstæðismanna, að fjárhagsráð var afnumið. Það er rétt. Það var fyrir baráttu okkar, að fjárhagsráð var afnumið, að bændur fengu að byggja, án leyfis, peningshús, hlöður, fjós, hesthús og fjárhús og að einstaklingar fengu, án leyfis, að byggja íbúðir af hóflegri stærð, sem voru ekki yfir 520 rúmmetra. Það var þetta, sem gerðist með afnámi fjárhagsráðslaganna. En skrauthýsin, sem framsóknarmenn eru að tala um að hafi verið byggð hér í Reykjavík, hafa verið byggð, ef um mörg skrauthýsi er að ræða, með samþykki framsóknarmanna, því að ekkert fjárfestingarleyfi var hægt að gefa, nema samþykki framsóknarmannsins í innflutningsskrifstofunni kæmi til. Ég verð að segja það, að það fer hálfilla í munni framsóknarmanna, þegar þeir eru að tala um skrauthýsi og skrauthallir. Það gæti verið, að það yrðu ekki færri skrauthallir framsóknarmannanna, sem byggðar hafa verið á síðustu árum hér í Reykjavík, heldur en t.d. sjálfstæðismanna. Hvers vegna þá að vera með þessi svigurmæli og dylgjur í garð okkar sjálfstæðismanna? Í öðru lagi gleymir hæstv. fjmrh. því, að hann hefur verið, siðan Framkvæmdabanki Íslands var stofnaður, yfirmaður þeirrar stofnunar. En í lögum um Framkvæmdabankann er sagt, að hann skuli vera ríkisstj. til ráðuneytis í fjárfestingarmálum, að Framkvæmdabankinn skuli gera rökstudda áætlun um það, hversu fjárfestingin megi vera mikil á hverjum tíma. Ætlar hæstv. fjmrh. að halda því fram, að hann hafi vanrækt að láta Framkvæmdabankann gefa þessa skýrslu til ríkisstjórnarinnar, til þess að hægt væri að haga fjárfestingunni eftir henni? Ætlar hæstv. fjmrh. að halda því fram?  Þegar innflutningsskrifstofan gefur út leyfi fyrir fjárfestingu og það eru aðeins tveir menn og annar maðurinn framsóknarmaður og ekkert fjárfestingarleyfi er hægt að gefa út nema með samþykki framsóknarmannsins, er þá heiðarlegt af framsóknarmönnum að vera sí og æ að vera að klifa á því, að fjárfestingin í landinu hafi verið of mikil, vegna þess að sjálfstæðismenn hafi viljað byggja skrauthýsi í Reykjavík? Er þetta heiðarlegt? Hvað finnst ykkur, sem hlustið á? Nei, ykkur finnst það ekki heiðarlegt. Landsfólkinu finnst það ekki heiðarlegt. Þeir, sem lesa Tímann, líka framsóknarmenn, telja þessa málafærslu óviðeigandi og fyrir neðan það, sem bjóðandi er lesendum íslenzkra blaða.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Hv. 1. þm. Rang. hélt hér fyrst nokkurn fyrirlestur um útsvörin og hvað það væri ákaflega erfitt hér í Reykjavík að fást við þau mál, tekjustofnar litlir o.s.frv., og þess vegna væru menn tilneyddir að leggja á þuftartekjurnar; það væri svo sem ekki af því, að menn vildu gera þetta, menn væru tilneyddir. Síðan sagði hann, að það væri hægt að leysa þetta allt saman og mundi létta ákaflega mikið á bæjarfélögunum, ef hæstv. fjmrh. teldi ekki nauðsynlegt að hækka fjárlögin um 100 millj. árlega og hefði talið undanfarið. Þetta gefur mér tilefni til þess að upplýsa hér enn, sem ég hef reyndar upplýst áður, að fjár1ögin hafa aldrei fengizt hækkuð eins mikið og sjálfstæðismenn vildu. Þeir hafa ævinlega viljað hækka fjárl. miklu meira en þeir hafa getað komið í framkvæmd, enda hafa þeir alveg ótæpt á undanförnum árum rógborið mig fyrir það, að hin og önnur framlög til nauðsynlegra mála hafi ekki fengizt fram, af því að Eysteinn hafi staðið á mótí. Svo kemur þessi herra, hv. 1. þm. Rang., sem hefur verið í stjórn undanfarið, og talar hér fyrir munn þessara manna og segir: Ja, þetta hefði allt saman getað verið miklu betra og öðruvísi, útsvörin lægri og allt miklu betur farið úr hendi, ef hæstv. fjmrh., þ.e.a.s. Eysteinn Jónsson, hefði ekki endilega viljað hækka fjárl. árlega um 100 millj. eða meira. - Hvað segja menn um þennan málflutning? Hér við bætist, að engir menn, sem ég hef þekkt í stjórn, hafa verið eins leiknir við að auka rekstrarkostnað ríkisins og sumir ráðherrar sjálfstæðismanna hafa verið. Þeir virðast bókstaflega hafa sett metnað sinn í að stofna til kostnaðar og nýrra embætta. Þá ræddi hv. 1. þm. Rang. um fjárfestinguna. Eiginlega skilst manni helzt, að sjálfstæðismenn hafi þar ekkert komið nærrí, það hafi verið Framkvæmdabankinn, sem hafi ákveðið fjárfestinguna yfir höfuð í landinu. Þetta og annað slúður býður þessi hv. þm. þingheimi upp á; manni skilst, að stj. hafi hvergi komið þar nærri, ríkisstj. fyrrverandi, allra sízt sjálfstæðismenn, því að allt hafi það verið eftir höfði framsóknarmanna, allt saman nákvæmlega eins og þeir vildu. Þetta var það, sem menn gátu lesið út úr því, sem hv. 1. þm. Rang. sagði. En hvað er hið rétta? Eru menn búnir að gleyma því, að eftir kosningarnar 1953 gerði Sjálfstfl. að aðalkröfu sinni að afnema helzt algerlega allt fjárfestingareftirlitið, og þegar sjálfstæðismenn fengu því framgengt að afnema það í jafnríkum mæli og gert var, þá héldu þeir sérstakan gleðifund innan flokksins, þar sem þessu var lýst eins og lausn úr álögum, að búið væri að létta höftunum fyrir baráttu sjálfstæðismanna, en gegn harðsnúinni mótspyrnu framsóknarmanna? Lugu þeir þá, eða sögðu þeir satt? Nú skyldi maður halda, að þeir hefðu logið þessu öllu saman, eftir því sem hv. 1. þm. Rang. vill nú endilega láta sýnast. Ég heyri ekki betur en að hann sé að keppast við að fá menn til að trúa því, að þetta hafi allt saman verið hrein ósannindi, það hafi ekkert verið gert í þessum málum annað en það, sem Framsfl. vildi, fyrst stefnan sjálf, hvað skyldi afnumið, þar næst framkvæmdin að öllu leyti. En það rétta í þessu er nú það, sem þeir sögðu þá, að Framsfl. var mjög hikandi við að afnema fjárfestingareftirlitið í jafnríkum mæli og gert var, en taldi óhjákvæmilegt að taka tillit til þess, að Sjálfstfl. hafði unnið nokkurn kosningasigur á þessu frelsistali sínu og fengið forustuna í ríkisstj. Afleiðingin hefur svo orðið sú gífurlega fjárfestingaralda, sem risið hefur í landinu, eins og við vitum. Ofan á þetta allt saman bættu svo sjálfstæðismenn því að svíkjast aftan að sínu eigin kerfi með því að láta ýmsa gæðinga sína reisa með prettum eitthvert mesta stórhýsi landsins og látast vera að byggja íbúðir. Nú er komið á eftir og sagt: Blessaðir, verið þið ekki að tala um mikla fjárfestingu og ofþenslu, Framsókn vildi hafa þetta allt saman svana. Það er allt saman slúður og bull, sem við höfum áður sagt um, að það væri nokkur forusta hjá Sjálfstfl. fyrir auknu byggingarfrelsi, eða að sá flokkur hafi nokkurn tíma haft áhuga fyrir auknu fjárfestingarfrelsi. Það er allt áróður frá Framsókn, hún vildi hafa þetta allt svona. - Hvað á maður að segja um svona lagað? Ég veit það ekki; ég held, að það sé bezt að hætta.



Herra forseti. Ég held nú næstum, að það hefði ekki aðeins verið bezt fyrir hæstv. fjmrh. að hætta, heldur að byrja aldrei þessa síðustu ræðu sína og kannske fleiri. Það eru nú aðeins örfá orð, sem ég má hér segja, og get ég þess vegna ekki farið út í ræðu hans nema að mjög litlu leyti. Hann var að tala um, að Sjálfstfl. hefði eignað sér frelsið í byggingarmálunum. Nú vildi hann hins vegar helzt ekki við það kannast. Þetta er auðvitað fullkomin rangfærsla. Sjálfstfl. hefur eignað sér - það er rétt - frelsið í byggingarmálunum, og ráðh. upplýsti hér sjálfur og staðfesti, að það hefði verið Sjálfstfl., sem hefði lagt áherzlu á að fá fjárhagsráð afnumið og fjárfestingarhömlurnar á íbúðabyggingum og byggingum í sveitum, eins og hv. 1. þm. Rang. gerði hér grein fyrir. Svo sagði ráðh. í sambandi við þetta, þar sem hann þóttist kenna einhvers tvískinnungs í okkar málflutningi, sem er mesti misskilningur, af því að það er enginn tvískinnungur, því að við höldum því fram, sem við héldum fram þá, og blygðumst okkar ekki fyrir að hafa átt hlut að því og barizt fyrir því, að það frelsi var gefið, - en þá sagði ráðh. í því sambandi, hvort sjálfstæðismenn hefðu þá logið eða sagt satt. Nú vil ég vísa þessu aftur til hæstv. ráðh. og benda honum á, að hann ætti að lesa blað sitt, ef hann ekki gerir það. Ef hann hefur ekki gert það, þá ætti hann að gera það sér til upplýsingar í þessu máli að lesa blað sitt fyrir síðustu bæjarstjórnarkosningar hér í Rvík. Það væri hollt fyrir hann, og þá kannske kæmist hann að raun um, hvort Tíminn hefði þá verið að tala um frelsisskrum og annað þess háttar. Nei, þá var Reykvíkingum sagt, að eina leið þeirra til þess að fá frelsi í byggingarmálum væri að stórauka fylgi Framsfl. Og við skulum bíða og sjá, hvað Tíminn segir, þegar fer að nálgast næstu bæjarstjórnarkosningar, hvort það verður þá haldið mjög á lofti, að það hafi verið sjálfstæðismenn, sem beittu sér fyrir byggingarfrelsinu, eða ekki. Það verður gaman að bera það saman. Það var svo aðeins annað atriði, sem gaf mér tilefni til þess að óska hér eftir að fá að gera athugasemd, en það var í sambandi við þá yfirlýsingu hæstv. fjmrh., að sjálfstæðismenn hefðu verið honum mjög óþægur ljár í þúfu við fjármálastjórnina síðustu árin. Það vill svo til, að ég veit dálítið um þessi mál nú síðustu árin og hvernig búið hefur verið að hæstv. fjmrh. í sambandi við afgreiðslu fjárlaga, og ég verð að segja það, að mig undrar mjög, að hann skuli leyfa sér að fara með þá ósanngjörnu staðhæfingu, bera hana hér á borð, eins og hann gerði, eftir að hann veit mætavel, hvaða stuðning hann hafði frá Sjálfstfl. við skynsamlega afgreiðslu fjárlaga, sem bezt kemur fram í því, að á síðustu árum hefur fjárhagsafkoma ríkissjóðs verið slik, að það hefur verið tugmilljóna króna greiðsluafgangur hjá ríkissjóði. Og ég veit, að ef hann talaði ekki hér af einhverjum óskiljanlegum hita og ofsa um þetta mál, mundi hann játa það, sem rétt er og satt, að hann hefur notið sem fjmrh. nú þessi síðustu ár a.m.k., sem ég þekki til, alveg óvenjulegs - verð ég að segja - stuðnings frá sínum meðstarfsmönnum, bæði í fjvn. og í Sjálfstfl. yfirleitt við afgreiðslu skynsamlegra fjárlaga. Ég mótmæli því harðlega og tel algerlega ósæmandi fyrir hæstv. ráðh. að bera þær fullyrðingar á borð, sem hann hér hefur flutt. Að það sé svo borið á hann, að hann standi í vegi fyrir útgjöldum til ýmissa þarfra hluta, það getur vel verið, að einhvern tíma hafi það verið sagt, og ég hugsa, að það hafi stundum verið rétt. En mér verður nú á að spyrja, hvort hann muni ekki hafa orðið var við eitthvað svipaðar ásakanir á sig í hæstv. núv. ríkisstjórn.



Ég skal láta þessum umr. lokið og ekki deila á hv. þm., sem hafa talað og notað sína athugasemdatíma. En ég vil taka fram, að það kom nú fram hjá hv. 2. þm. Eyf., og staðfestist þá það, sem ég var að benda á áðan, að hann vill mjög fast halda sér við, að Sjálfstfl. hafi beitt sér harðsnúið fyrir auknu frelsi í fjárfestingarmálum, það hafi verið hans verk. Þetta kemur nú raunar illa heim við sumt af því, sem áður hefur verið sagt hér í dag og annars staðar. En út af þessu vil ég bara kasta fram þessari spurningu: Halda menn þá ekki, að stefnan í fjárfestingarmálum hafi haft einhver áhrif á þróunina í efnahagsmálum undanfarið? Þá sagði hv. 2. þm. Eyf., að það væri mjög ósanngjarnt af mér að halda því fram, að ég hafi orðið að standa á móti háum útgjaldakröfum sjálfstæðismanna í sambandi við fjárlögin. Það er alls ekki ósanngjarnt af mér að halda þessu fram, vegna þess að þetta er satt. Það hefur verið sótt gífurlega á að hafa fjárlögin hærri en þau hafa verið. En mundi hv. 2. þm. Eyf., - hann svarar því bara seinna, - mundi hv. 2. þm. Eyf. með þeim kunnugleika, sem hann hefur á þessum málum, treysta sér til þess að taka undir þau ummæli hv. 1. þm. Rang., að ég hafi staðið fyrir því að hækka fjárlögin um 100 millj. á ári undanfarin ár? Ég efast um það. En ég ætlast ekki til, að því sé svarað núna. Ég varpa þessu fram til íhugunar.



Herra forseti. Frv. shlj. þessu lá hér fyrir síðasta Alþingi og er nú borið fram aftur. Virðist vera aðalatriði þessa frv. að koma innheimtu á vissum gjöldum, sem í þessu tilfelli eru sýsluvegasjóðsgjöld, yfir á oddvitana og taka þá skyldu af innheimtumönnum ríkisins. Þetta er mjög undarleg ásókn hjá hæstv. ríkisstj. að fara fram á það ár eftir ár, að innheimta á fasteignagjöldum sveitanna og bæjanna sé tekin af innheimtumönnum ríkisins og færð yfir á oddvitana, því að þeir hafa nú, að ég held, nóg á sinni könnu, enda mun það vera yfirleitt illa séð um allar sveitir, ef ætti að færa það í lög að taka innheimtuna í þessu falli af innheimtumönnum ríkisins, sem eiga miklu léttara með það að ná inn þessum gjöldum, og færa það yfir á oddvitana, sem hafa sannarlega nóg á sinni könnu. Ég tel að vísu sjálfsagt, að þetta frv. gangi til nefndar, en ég vona, að það fari ekki lengra.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð, sem ég vildi láta falla hér, áður en málið færi til nefndar. Það gildir sama um þetta frv. og frv. næst á undan. Það stefnir að því að flytja störfin af ríkisskrifstofum og koma þeim yfir á sveitarstjórnirnar. Það er orðið þannig í sveitunum og fer vaxandi, eftir því sem fámennið verður meira, að alltaf verður erfiðara og erfiðara að fá menn til að gegna t.d. oddvitastörfum og yfirleitt opinberum störfum, sérstaklega oddvitastörfum, sem eru mjög fyrirhafnarsöm, og margir bændur segja, að þeir hafi ekki tíma eða aðstöðu til að sinna þeim vegna heimila sinna. Með því að taka upp þá stefnu að flytja störf af skrifstofum ríkisins, sem hafa launaða starfsmenn, svo að segja sumar hverjar á hverjum fingri, og flytja yfir til þeirra manna, sem verða að hafa þetta í hjáverkum, komast varla til þess og liggur við, að þeir verði að hætta við að sinna þessum störfum vegna heimilisstarfa, er áreiðanlega verið að taka öfugt á hlutunum. Ég vona þess vegna, að örlög þessa frv. verði sömu og samhljóða frv. á síðasta þingi. að n. láti þetta mál ekki fara lengra. Ég mun því greiða atkv. með frv, til nefndar.