Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm) : Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf frá hæstv. landbrh.: „Hér með tilkynnist yður, herra forseti, að alþingismaður Bjarni Ásgeirsson hefur sagt af sér störfum í stjórn áburðarverksmiðju ríkisins, og ber Alþingi því að kjósa mann í verksmiðjustjórnina í hans stað. Þar sem nú er ákveðið að stofna hlutafélag um byggingu og rekstur áburðarverksmiðjunnar, telur ráðuneytið eðlilegast í samræmi við 13. gr. laga nr. 40 1949, að Alþingi kjósi nú þrjá aðalmenn og þrjá varamenn í stjórn hlutafélagsins til fjögurra ára. Hermann Jónasson. Gunnlaugur E. Briem.“ Ég skal taka það fram, að ég hef gengið úr skugga um, að samkvæmt l. um áburðarverksmiðju er ekki heimilt að kjósa varamenn, svo að aðeins liggur fyrir kosning þessara þriggja manna.



Herra forseti. Ég vildi aðeins út af þessu bréfi leyfa mér að spyrja, hvort það væri rétt skilið af mér, að ríkisstj. sé búin að taka þá ákvörðun að áburðarverksmiðjan skuli verða rekin sem hlutafélag, þannig að það fé, sem á að leggja fram, sé þegar fengið og á þessu geti engin breyting orðið, enda þótt lögunum um áburðarverksmiðju væri breytt. En staðreynd er, að fyrri hluti þeirra l. er alls ekki miðaður við það, að hér sé um hlutafélag að ræða; hann gerir ráð fyrir því, að verksmiðjan sé eign ríkisins. 13. greinin, sem bætt var inn í l., var flausturslega samin og er í mótsögn við fyrri hluta laganna.

Landbrh. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Út af fyrirspurn hv. 2. þm. Reykv. vil ég taka fram, að það er ráðið að gera áburðarverksmiðjuna að hlutafélagi, svo sem gert er ráð fyrir í l., og það lá ekki annað fyrir en að bjóða út hlutafjársöfnun, og er féð að mestu leyti fengið. Um eign og stjórn verksmiðjunnar fer eftir lögum. Ríkið hefur meiri hl. í stjórn verksmiðjunnar, og samkvæmt reglum um hlutafélög ræður ríkið rekstrinum. Hlutaféð er þannig lagt fram af einstaklingum til að létta undir stofnun fyrirtækisins og sýna áhuga fyrir rekstri þess. En þeim rekstri ræður ríkið samkvæmt áður sögðu.



Herra forseti. Mér virtist ekki koma greinilega fram skilningur hæstv. ráðh. á l. Mér virtist hann vilja byggja eignarheimild ríkisins á því, að það ætti meiri hluta stofnfjárins. En ég vil taka fram, að eftir l. er verksmiðjan eign ríkisins, þó að tekið sé fram í 13. gr., að hún skuli rekin sem hlutafélag. Það skoða ég aðeins sem fyrirmæli um rekstrarskipulag, en verksmiðjuna sem eign ríkisins og einskis annars. Það er rétt, sem hæstv. landbrh. tók fram, að ríkið hefur meiri hl. í stjórn verksmiðjunnar; en eigi að síður þarf að koma skýrt fram, hver sé hinn raunverulegi eigandi.

Landbrh. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Ég held þetta gefi nú ekki tilefni að löngum umræðum. Verksmiðjan er vitanlega eign hinna almennu hluthafa að 2/5 hlutum og ríkisins að 3/5 hlutum. Eignin fer ekki eftir því, hver ábyrgist skuldirnar; það breytir engu um eign á þessu fyrirtæki. Um þetta ætti ekki að þurfa að ræða lengur við jafnglöggan mann og hv. 2. þm. Reykv. Fram kom einn listi, sem á voru jafnmörg nöfn og menn skyldi kjósa. Samkv. því lýsti forseti yfir, að án atkvgr. væru kjörnir: Pétur Gunnarsson tilraunastjóri, Vilhjálmur Þór forstjóri, Jón Jónsson frá Flateyri, húsasmíðameistari.