Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef engu við það að bæta, sem ég sagði um brtt. á þskj. 814, en ég sé, að í d-lið l. brtt. kemur fram misskilningur, vegna þess að meiningin var, að skipt væri til helminga hluta lestrarfélaga og kennslukvikmynda, eins og það var samþ. í hv. Nd. Ég vil þess vegna leyfa mér að bera fram brtt. um það, að í stað þess, að 2/3 hluti skuli renna til lestrarfélaga og 2/3 hlutar til kennslukvikmynda, þá komi 1/2 hluti í hvorn stað.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt svohljóðandi skrifleg brtt. frá menntmrh., við brtt. á þskj. 814: „d-liður 1. tölul. breytist þannig, að í stað „1/3“ komi: 1/2 - og í stað „2/3“ komi: 1/2.“ Brtt. er skrifleg og of seint fram komin og þarf því tvöföld afbrigði.



Herra forseti. Ég er andvígur 1. gr. þessa frv., um hækkun á skemmtanaskattinum, og mun því greiða atkv. gegn henni. Ég tel, að það sé að bera í bakkafullan lækinn að auka enn á þennan skatt, auk þess sem þess er að gæta, að langmestur hluti hans fellur til frá stærstu kaupstöðunum, en samkv. gildandi l. og eftir þessu frv. er ætlazt til, að honum sé dreift til annarra hluta landsins umfram það, sem eðlilegt getur talizt. Hins vegar tel ég nauðsyn að viðurkenna þá staðreynd, að afla verði meira fjár, en gert hefur verið, til að greiða óreiðuskuldir þjóðleikhússins, og ég tel, að ekki verði hjá því komizt. Ég get því fallizt á 1. brtt. á þskj. 814 heldur en ekki neitt, en vil láta þess getið jafnframt, að ég tel, að meira af skattinum hefði átt að renna til greiðslu á lausaskuldum þjóðleikhússins, en hér er gert ráð fyrir. - Ég heyrði ekki, að hæstv. ráðh. gæfi neinar upplýsingar um 2. brtt. á þskj. 814 né hverra tekna af þessu mætti vænta eða hver rök væru fyrir því, að leitað er á þennan stað eftir tekjum fyrir þjóðleikhúsið. Ef ég man rétt, þá var einkasala á viðtækjum stofnsett til þess að tryggja mönnum fyrst og fremst góð og hentug tæki, sem menn mættu reiða sig á, að væru örugg og ekki seld dýrara verði, en nauðsyn krefði. Nú mun hafa farið svo í framkvæmdinni, að hagnaður mun hafa orðið af einkasölunni, og mun hann hafa runnið til útvarpsins. Mig vantar upplýsingar um það, hvað langt þessar tekjur hrökkva til greiðslu á skuldum þjóðleikhússins, og enn fremur viðkomandi því, sem lögð var áherzla á, þegar viðtækjaverzlunin var stofnsett, að hún skyldi útvega góð og hentug tæki, en ekki vera rekin til fjáröflunar eða til að græða á henni.



Ég skal viðurkenna, að það er hálfgert neyðarúrræði að hækka skemmtanaskattinn til þess að ná þessum tekjum. En ég vil í því sambandi uppIýsa, að álagið á kvikmyndasýningar hér í Reykjavík, ef þessi skattur verður að l., er 5–15 aurar á sæti, 5 aurar á almenn sæti og 15 aurar á dýrustu sæti, og það má kannske segja, að álagið sé ekki mjög tilfinnanlegt. Hvað snertir viðtækjaverzlunina, þá kann vel að vera, að það sé langt sótt að fara þangað til þess að taka upp tekjur fyrir leikhúsið. Hins vegar er rekstur útvarpsins ekki háður tekjum viðtækjaverzlunarinnar, þannig að hér er ekki verið að veikja rekstur útvarpsins með þessu. Þetta eru tekjur, sem renna í einn sjóð, sem að vísu er gert ráð fyrir, að gangi til þess að safna í byggingarsjóð útvarpsins, sem nú er kominn upp í 5 millj. kr., en er, eftir því sem ég bezt veit, allur í útlánum. Ég skal lýsa yfir, að gefnu tilefni, að það er ekki meining mín eða ríkisstj. að hækka verð á viðtækjum til þess að ná hærri tekjum en ella í því augnamiði, sem hér er að stefnt. Um tekjur, sem af þessu geta runnið, er ekki gott að segja. Á fjárl. er áætlað, að tekjuafgangur af rekstri viðtækjaverzlunarinnar verði 156.000 kr. Þetta fer að sjálfsögðu mjög mikið eftir því, hvernig aðstaðan verður fyrir viðtækjaverzlunina að fá innflutning á viðtækjum; það hefur gengið stirðlega á þessu ári, hversu sem úr kann að rætast seinni hluta ársins. Tekjur viðtækjaverzlunarinnar hafa þess vegna verið misjafnar frá ári til árs, eftir því hve mikill innflutningur er á tækjum. En ég hygg að þegar á allt er litið, þá þurfi ekki að gera ráð fyrir því, að þær tekjur, sem af þessu fást, verði minni, en áætlað er í fjárl.



Ég vildi aðeins beina þeirri fyrirspurn til hæstv. forseta, hvort hann telji þessa brtt., 814,2, frambærilega. Ég fæ ekki betur séð, en að með henni sé verið að breyta þeim fjárl., sem þetta þing hefur nýlega afgr. Á fjárl. er gert ráð fyrir, að rekstrarafgangur viðtækjaverzlunarinnar sé færður þar til tekna á 2. gr. fjárl., eins og er um rekstrarafgang ríkisstofnana. Ef nú er tekin hér ákvörðun um það, að þetta skuli renna í þjóðleikhússjóð og ráðstafað á ákveðinn hátt öðruvísi, en í fjárl., þá skilst mér, að það breyti niðurstöðu fjárl. Ég lít hins vegar þannig á, að með einföldum l. sé ekki hægt að breyta fjárl., og óska eftir úrskurði hæstv. forseta um það, hvort þessi till. sé frambærileg.

Forseti (BSt): Ég lít svo á, að till. sé frambærileg. Að vísu breytir það l., sem eru í gildi, en Alþ. er heimilt að breyta l., og ég sé ekki, að fjárl. séu þar nein undantekning frá öðrum l. Hitt er svo matsatriði fyrir hv. þm., hvort þeir telja rétt að samþ. svona till. En ég sé mér ekki fært að vísa neinni till. frá á þessum grundvelli. Till. yrði að koma í bága við stjskr. sjálfa, ef ætti að vera hægt að vísa henni frá, því það er heimilt að breyta l. með nýrri lögum. Brtt. 814,2 (ný gr., verður 3. gr.) samþ. með 9:4 atkv. 2. gr. (verður 4. gr.) samþ. með 9 shlj. atkv. Brtt. 814,3 (ný 3. gr., verður 5. gr.) samþ. með 9 shlj. atkv. - 814,4 samþ. án atkvgr. Fyrirsögn, svo breytt, samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 9:5 atkv.