Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Svo sem kunnugt er voru ný lög um tekjuskatt og eignarskatt samþ. vorið 1978. Lög þessi eru nr. 40 frá 1978 og gengu í gildi 1. jan. 1979. Þau koma til framkvæmda við álagningu á árinu 1980 á tekjur ársins 1979 og eignir í árslok 1979. Með þessum lögum voru eldri tekjuskattslög afnumin. Í IV. kafla gildandi laga um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 8 frá 1972, er vísað um fjölmörg atriði til ákvæða í þágildandi lögum um tekju- og eignarskatt, nr. 68 frá 1971, og skal það ekki tíundað nánar hér. Tilgangur þess frv., sem nú er til umr., er að aðlaga ákvæði laga um tekjustofna sveitarfélaga hinum nýju tekjuskattslögum, bæði að því er varðar hverjir séu útsvarsskyldir aðilar og hvaða tekjur mynda stofn til útsvars. Þá voru gerðar nokkrar efnis- og orðalagsbreytingar á gildandi ákvæðum um aðstöðugjald. Efnisbreytingar í frv. eru m.a. gerðar til að tryggja það, að aðstöðugjald verði lagt á sömu aðila og á sama stofn og verið hefur, þrátt fyrir þær breytingar sem leiða kann af gildistöku laga nr. 40 frá 1978. Sú breyting verður þó, að endurgjald samkv. 1. mgr. 1 tölul. 31. gr. þeirra laga verður nýr þáttur í aðstöðugjaldsstofni. Jafnframt eru í frv. þessu gerðar breytingar á nokkrum framkvæmdareglum gildandi laga. M.a. verður sú breyting, að hvort hjóna um sig verður sjálfstæður útsvarsskyldur aðili. Sama regla gildir um sambýlisfólk, sem fullnægir sömu skilyrðum og fullnægja þarf til að sambýlisfólk teljist sjálfstæðir tekjuskattsaðilar sem hjón. Börn innan 16 ára verða sjálfstæðir útsvarsskyldir aðilar af launatekjum sínum á sama hátt og til tekjuskatts. Sú breyting verður frá fyrri lögum, að framtalsskyldar til útsvars verða allar tekjur samkv. II. kafla laga nr. 40 frá 1978. Eru þar með taldar ýmsar tekjur sem ekki teljast til útsvarsskyldra tekna samkv. gildandi lögum, en þær tekjur, sem þannig er ástatt um, eru leyfðar til frádráttar við ákvörðun útsvarsstofns, þannig að útsvarsskyldan þyngist ekki við þessa breytingu. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta frv. og leyfi mér því að leggja til, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til félmn. þessarar hv. d. og 2. umr. Ég legg mikla áherslu á að þetta frv. verði að lögum nú fyrir þinghlé, því að ella geta orðið erfiðleikar í sambandi við álagningu útsvars.



Herra forseti. Sjútvn. hefur fjallað um þetta mál á fundi sínum. Að vísu urðu þar ekki mjög ítarlegar umr. um málið, en um það hefur verið talað mikið áður og allir gera sér ljóst að þar sem þessu ári er alveg að ljúka er erfitt fyrir n. að breyta þessum brbl. og ekki annað að gera en að samþykkja frv., jafnvel þó að,menn hafi misjafnar skoðanir á ýmsum atriðum málsins. Ég held að menn séu sammála um að nauðsynlegt sé að þetta frv. fái afgreiðslu, þó að ýmsir nm. hafi sitthvað við ýmis efnisatriði frv. að athuga. Í stuttu máli sagt náðist ekki samkomulag í n. Meiri hl. skilar nál. á þskj. 48, en að því standa Garðar Sigurðsson, Karvel Pálmason, Steingrímur Hermannsson og Páll Pétursson, og nál. hljóðar einfaldlega svona: „Nefndin hefur rætt frv. á fundi sínum 19. des., og mælir meiri hl. n. með samþykkt frv. óbreytts.“

Frsm. minni hl.(Matthías Bjarnason): Herra forseti. Eins og fram kom í orðum frsm. meiri hl. n. varð n. ekki sammála um afgreiðslu þessa máls. Annars vegar standa fulltrúar meiri hl. í sjútvn., sem eru allir nánir aðstandendur ríkisstj. sálugu sem setti þessi brbl., og þeir standa nú yfir moldum hennar og mæla með samþykkt þessara brbl. óbreyttra, eins og hv. formaður n. sagði, en við fulltrúar Sjálfstfl. í n. höfum sitthvað við þessi brbl. að athuga. Í fyrsta lagi skal ég koma að því, sem ég tel að við séum sammála um. Við urðum sammála um að leggja á fiskkaupanda að greiða útgerðarfyrirtækjum olíugjald sem nemur allt að 9% miðað við fiskverð eins og það er ákveðið af Verðlagsráði sjávarútvegsins á hverjum tíma. Hins vegar höfum við ekki getað kynnt okkur framkvæmd þessara mála sem skyldi, enda liggur auðvitað svo mikið á að afgreiða þessi brbl. að til þess gafst ekki tími og n. var ekki nema örfáar mínútur með málið, en þessi lög eiga að renna út 31. des. 1979. Það væri í leiðinni fróðlegt - sjútvrh. er hérna - að heyra hvað ríkisstj. hugsar sér í sambandi við framhald olíugjaldsins, hvort ríkisstj. hugsar sér að halda áfram þeim óbreyttu 9% ofan á fiskverð, eins og Verðlagsráð ákveður á hverjum tíma, og hvort ríkisstj. hugsar sér að framkvæmd þessa máls verði með sama hætti og hún er nú. Það má segja að ágreiningur sé í sjálfu sér ekki um 1. gr. frv., um sjálft olíugjaldið. Hins vegar er ágreiningur á milli okkar og fyrrv. ríkisstj.-flokka um að verja 550 millj. kr. af tekjum Tryggingasjóðs fiskiskipa og 850 millj. kr. af tekjum Aflatryggingasjóðs af útflutningsgjaldi til þess að bæta upp verð á tveimur fisktegundum, karfa og ufsa, á tímabilinu frá 15. maí til 31. des. Í fyrsta lagi viljum við sjálfstæðismenn ekki að þessara tekna sé aflað með þessum hætti, vegna þess að við álítum að í öðru tilfellinu hefði átt að verja þeim tekjum í annað, - sem ég skal koma síðar að - og í hinu tilfellinu, sem er Aflatryggingasjóður, þá á sá sjóður að safna fjármunum þegar vel aflast og vel árar, eins og nú hefur gerst, og eiga fjármuni til þess að verja þegar áföll koma. Hlutverk Aflatryggingasjóðs og tilgangur hans upprunalega og allt fram til síðasta árs hefur verið þessi. En þá er gripið til þess ráðs að taka af honum fé til þess að standa undir verðbótum á tilteknum fisktegundum. Þetta álítum við sjálfstæðismenn vera ranga stefnu, því að við viljum að Aflatryggingasjóður sé byggður upp þegar vel árar, eins og ég sagði áðan, þannig að hann geti sinnt því mikilvæga hlutverki sínu að bæta úr þegar í nauðir rekur, eins og oft á sér stað í okkar sveiflukennda atvinnurekstri sem sjávarútvegur er. Um Tryggingasjóð fiskiskipa er það að segja, að hann var stofnaður á árinu 1961 og tók þá gildi 1. ágúst fjáröflun til hans. Hins vegar var honum lagt á herðar að taka við skuldbindingum frá 1. jan. 1961, sem þýddi það í upphafi að sjóðurinn var alltaf á eftir með sínar skuldbindingar, þannig að biðtími eftir greiðslum var frá 9 og upp í 12 mánuði oftast nær á þessum árum og allt fram til áranna 1974–1975. En við endurskoðun sjóðakerfisins var Tryggingasjóðurinn gerður upp, og ég beitti mér þá fyrir því, að tekjur til Tryggingasjóðsins væru það ríflegar að hann gæti umsvifalaust staðið undir skuldbindingum sínum og ekki þyrfti að bíða með að greiða iðgjöldin, eins og gerst hafði öll þessi ár. Í reynd var það svo, að sjóðurinn stóð við allar sínar skuldbindingar frá því að nýja útflutningsgjaldið var sett á árinu 1976, í ársbyrjun, og séð var jafnframt að það mundi verða nokkur afgangur af tekjum sjóðsins. Þá var ráð fyrir því gert og haft um það mjög náið samráð við útgerðina í landinu eða samtök hennar, að þeim afgangi yrði varið til Aldurslagasjóðs fiskiskipa, sem hefur það hlutverk að bæta útgerðarmönnum upp gömul úrelt skip, sem er þjóðhagslega rangt að halda áfram útgerð á. Þessi sjóður er ekki nógu öflugur - enda ungur að árum - þó að hann hafi fengið allt stofnfé bráðafúadeildar Samábyrgðar Íslands og nokkrar árlegar tekjur með samþykki útvegsins, og því teljum við sjálfstæðismenn að þessa fjármuni hafi ekki átt að skerða eins og gert er ráð fyrir með þessum brbl. Þar með er alveg snúið við blaðinu, og fyrrv. ríkisstj. fleytti sér á s.l. ári áfram með þeim hætti, að eyða öllum tekjum Aflatryggingasjóðs að fullu og öllu og hirða ófrjálsri hendi afgang af Tryggingasjóði fiskiskipa, sem nota átti í þessum tilgangi, til þess að klóra sig fram úr því að verðbæta ákveðnar tegundir af fiski. Nú spyr sennilega hæstv. sjútvrh. mig að því, hvernig ég vilji mæta þessum útgjöldum. Og þá vil ég svara honum því til, að ég tel að þegar svona er komið, að ákveðnir fiskstofnar eru ýmist fullnýttir eða ofveiddir og við þurfum að beina sókn í aðra stofna, svo sem hefur verið gert á undanförnum árum, þá séu það ekki einhverjir ákveðnir tveir sjóðir sjávarútvegsins sem á að hirða í því augnamiði. Það er sameiginleg skylda þjóðfélagsins í heild að leggja á gjöld til þess að standa undir slíku, ef þetta er talið réttlátt, sem ég tel, en ekki gripa til þeirra hundakúnsta að eyðileggja afkomu eins sjóðs, þannig að hann stendur eftir máttlaus ef útgerðin verður fyrir einhverju alvarlegu áfalli, og taka á þennan hátt tekjur frá þeim sjóði, sem ætlað var það mikilvæga hlutverk að reyna að taka úr umferð gömul og úrelt skip sem er ekki þjóðhagslega rétt að halda áfram útgerð á. Þá kem ég að einu atriðinu enn sem við erum ósammála um, að í 2. gr. þessa frv. er talað um uppbætur á aðeins tvær tegundir. Það er aðeins talað um uppbót á ufsa og karfa á þessu tímabili. Ég minntist lítillega á það í ræðu minni við 1. umr. þessa máls, að stefnt væri að því að auka sóknina í fleiri tegundir afla en ufsa og karfa, t.d. grálúðu. Og ég spyr hæstv. sjútvrh. að því og hæstv. fyrrv. ríkisstj. þá í leiðinni - ekki hann eingöngu því að ríkisstj. ber öll ábyrgð á því: Hvernig stendur á því, að lögákveðið er með þessum brbl. að verðbæta aðeins ufsa og karfa, en sleppa grálúðu? Hvaða réttlæti er í því? Hvers vegna eiga þeir útgerðaraðilar og sjómenn, sem grálúðuveiðar stunda, enga verðuppbót að fá en aðeins þeir sem veiða ufsa og karfa.? Nú er ég algerlega sammála hæstv. ríkisstj. um það atriði, að uppbót sé veitt, bæði á ufsa og karfa, en um hitt er ég alveg ósammála henni, að sleppa grálúðunni, sem er þriðji stærsti fiskastofninn sem er verið að auka sókn í. Og ég vil endurtaka það, sem raunar kemur fram í nál., að 1. flokks ufsi hefur hækkað frá 1. júní 1977 til 1. júlí 1979 úr 56 kr. í 98 kr. eða um 76%, en uppbót á hann samkv. þessum brbl. er 25 kr., þannig að skiptaverð á honum fer upp í 123 kr., og þá er hækkunin á honum á þessu tímabili 120%. Karfi var í upphafi þess tímabils, sem ég nefndi, 46 kr. og hækkar í 70 kr. eða um 52%, en uppbót á hann er 21 kr. á kg, þannig að skiptaverð á karfa verður 91 kr. og hækkun á tímabilinu 98%. En þegar við lítum á grálúðuna, þá hefur hún hækkað á þessu tímabili úr 90 kr. í 117 kr. eða í rúm tvö ár um 30%. Ég hugsa að það sé hreinlega verið að stefna að því, að allir gefist upp að stunda þessar veiðar. Og það getur hver spurt sjálfan sig að því, hvort hann væri ánægður með að hafa fengið 30% hækkun í 25 mánuði. - Ég sé að formaður Verkamannasambands Íslands brosir. Ég held að hann geti verið mér sammála. Og hvers vegna eiga þá þeir, sem grálúðuveiðar stunda og gera út á grálúðu, að sætta sig við þetta? Og á minni grálúðunni, sem er 1–3 kg, hækkar verðið aðeins úr 60 kr. í 77 kr. eða um 28%. Þetta er ekki mál Verðlagsráðs sjávarútvegsins, því að í 2. gr. brbl. eru því bara gefin fyrirmæli um að verja þessum fjármunum til uppbótar á tvær tegundir, karfa og ufsa, sem um er að ræða, svo að fyrrv. ríkisstj. hefur annaðhvort ekki vitað að grálúðuveiðar væru stundaðar eða hún hefur talið sjálfsagt að níðast algerlega á þeim sem þessar veiðar hafa stundað. Þetta eru þær aths. sem ég vil gera við þessi brbl. Mér er alveg ljóst og okkur sjálfstæðismönnum, að þegar komið er að lokum þess tímabils sem þessi lög eiga að gilda, þá er auðvitað ekki um annað að ræða en staðfesta þau. Það er mér fyllilega ljóst. En hvort sem núv. hæstv. ríkisstj. verður langra lífdaga auðið eða ekki, þá væri fróðlegt að fá um það upplýsingar, hvað hún eða hæstv. sjútvrh. hugsar sér í þessum efnum þegar 1. jan. rennur upp. Ætlar hann að leggja til að þetta verði óbreytt og með hvaða hætti á þá að leita tekna til þess að verðbæta bæði karfa og ufsa? Eða ætlar hann að beita sér fyrir því, að leiðrétting verði gerð á þessu og grálúðan tekin með, því að ég tel það fullkomna skyldu að svo verði gert? Ég er því hlynntur, að uppbætur verði áfram greiddar á þessa fiskstofna og grálúðuna einnig til þess að hvetja menn til að veiða þessar fisktegundir og þá um leið að minnka sóknina í þorskstofninn. Þessar athugasemdir vildi ég fyrir hönd okkar sjálfstæðismanna færa fram. Og með tilliti til þess, að við erum andvígir þeim aðferðum og þeirri fjáröflun sem 2. gr. fjallar um, sjáum við okkur ekki fært að greiða atkv. með þessu frv. í heild, þó að við séum sammála því að olíugjaldið sé lagt á og innheimt þó að við kunnum e.t.v. síðar að hafa einhverjar athugasemdir fram að færa í sambandi við framkvæmd þess, sem ég hef þó ekki gert að umræðuefni og ætla ekki að gera á þessu stigi.



Herra forseti. Ég veitti því athygli, sem ég reyndar átti von á, að menn eru sammála um meginatriði þessa máls, annars vegar nauðsyn þess að hafa olíugjald eins og verið hefur að undanförnu og hins vegar að greiða uppbætur á þær fisktegundir sem vannýttar geta talist, þannig að jöfnuð sé sókn í þá nytjafiskstofna sem við byggjum afkomu okkar á. Engu að síður komu fram fáeinar athugasemdir hjá hv. 1. þm. Vestf. varðandi þetta mál. Að því er varðar þá sjóði, sem tekjur hafa verið skertar hjá til að standa undir verðuppbótunum, er það mitt mat að ekki hafi verið gengið hættulega nærri þeim á þessu tímabili. Hitt er ljóst, að framhaldi málsins þarf að hyggja vel að, og ég trúi að menn komist að þeirri niðurstöðu að betra sé að hafa sjálfstæðan tekjustofn, sem standi undir þessum verðuppbótum, en að hnýta það við ákveðna sjóði sem fyrir eru í kerfinu. Og ég get tekið fyllilega undir þau sjónarmið, sem hv. 1. þm. Vestf, rakti hér um nauðsyn þess að halda áfram að gera útgerðaraðilum kleift að taka úr rekstri óhagkvæm og úrelt fiskiskip. Um verðuppbætur á grálúðuna er það að segja, að kaupin gerðust með þeim hætti á eyrinni í yfirnefnd Verðlagsráðs sjávarútvegsins, að fyrir þetta tímabil voru ákveðnar uppbætur á karfa og ufsa, en ekki á grálúðu. Hlutverk ríkisstj. í þessum efnum var að sjá til þess, að fyrir hendi væri fé til að standa undir verðuppbótum af þessu tagi, en yfirnefndin tók ákvörðun um skiptingu á tegundir og það var gert samhljóða af öllum aðilum í yfirnefnd Verðlagsráðsins. En það er skoðun mín, að þegar þessi mál koma næst til umfjöllunar, sem er 1. jan. n.k., hljóti einmitt ábending hv. 1. þm. Vestf. áðan varðandi verðuppbætur á grálúðuna að koma til athugunar og ákvörðunar. Hv. 1. þm. Vestf. spurðist fyrir um það, hvað væri framundan varðandi olíugjald og verðuppbætur af þessu tagi. Ég leyfi mér að vísa til þess sem ég sagði í framsögu minni fyrir þessu frv. fyrir nokkrum dögum í þessari hv. d., að þessi atriði bæði hljóta að koma til athugunar við næstu fiskverðsákvörðun. Það gildir um uppbótina, að það mál er svo nátengt fiskverðsákvörðuninni að það reynist líklega nauðsynlegt að gera sérstakar ráðstafanir á því sviði þegar línur fara að skýrast í þessum efnum. Og það sama gildir um olíugjaldið eða hliðstæðu þess. En það er hvorki staður né stund til að ganga frá neinu ákveðnu í þeim efnum núna. Það hlýtur að koma til umfjöllunar á hv. Alþingi þegar fiskverðsákvörðunin liggur fyrir og línur hafa skýrst í þeim efnum. Ég vil að lokum láta í ljós ánægju mína með það, að hér skuli menn hafa tjáð sig sammála því meginefni sem um er að ræða, þeirri meginstefnu sem í þessu frv. felst, þó að menn geri að sjálfsögðu ýmsar athugasemdir við framkvæmdina og vilji gjarnan ganga betur frá hlutum næst.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans, en ég vil þó leyfa mér að gera þá athugasemd við skoðun hans á þeirri tekjuöflun, sem þessi brbl. gera ráð fyrir til þess að standa undir verðbótum á karfa- og ufsaafla, að þar er annars vegar teflt á tæpt vað hvað snertir Aflatryggingasjóðinn, og segja má að það, sem skiptir máli í því sambandi, er að hann er ekki eins fær um að mæta stóráföllum. Hitt atriðið, að taka tekjuafgang Tryggingasjóðs með þessum hætti, kemur auðvitað í veg fyrir að Aldurslagasjóður fiskiskipa geti notað þetta fjármagn til að taka fleiri úrelt skip úr umferð. Það hlýtur að liggja alveg ljóst fyrir, og mér heyrðist á hæstv. ráðh. að hann væri í meginatriðum sammála mér að þetta væri óæskileg tekjuöflun, og ég fagna því að við skulum ná saman í þeim efnum. Varðandi það, að yfirnefnd Verðlagsráðs sjávarútvegsins hefði verið sammála um að bæta upp verð á aðeins tveimur fisktegundum, þá er það nú oft svo með þessar nefndir og ráð - þó að oftast séu valinkunnir sómamenn í þeim - að það þarf líka að athuga til hlítar hvort tillögur þeirra eru eðlilegar og sanngjarnar. Ég heyri það á hæstv. ráðh., að hann er mér algerlega sammála um að það hafi verið ósanngjarnt hvernig farið var á þessu ári með þá sem grálúðuveiðar hafa stundað. Ég skil mætavel, eins og allt er í pottinn búið í þessu þjóðfélagi, að mikil óvissa sé ríkjandi nú upp úr áramótunum varðandi fiskverð, og þá helst þar í hendur væntanlegt olíugjald og sömuleiðis verðbætur á aðrar fisktegundir. Ég skal ekki á þessu stigi fjölyrða frekar um það. Það eru mál sem skýrast nú um eða eftir hátíðarnar.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Það er nú svo, að þegar allir tala um að þurfi að vernda þorskinn, þá hlýtur sókn fiskiflotans að beinast í aðrar tegundir. En þegar verð á þessum tegundum, sem talað er um að megi sækja í frekar en þorskinn, er svo lágt að bersýnilega er tap á slíkri útgerð, þá eru varla margar aðrar leiðir færar en að standa að því á svipaðan hátt og gert var, að verðbæta eitthvað þessar höfuðtegundir, fyrst og fremst karfann og svo ufsann. Spurningin var auðvitað sú, hvar átti að fá peninga í þetta. Það er eilífðarspurning hér að útvega fjármagn í það sem talið er nauðsynlegt. Og mér finnst það satt að segja dálítið „billegt“ af hv. þm. Vestf. að segja í nál. að þeir minnihlutamenn í n. telji að það hefði átt að útvega þessa peninga með öðrum hætti, og þar er punktur á eftir. Það er ekkert sagt hvar. Svona er auðvelt að tala..Við viljum ekki láta taka peningana svona, heldur hinsegin og það er ekkert sagt hvernig hinsegin. Þetta er að mínum dómi heldur ábyrgðarlítið tal. Um hitt er ég aftur á móti sammála hv. 1. þm. Vestf., Matthíasi Bjarnasyni, nú sem oft áður, að það hefði mátt taka til athugunar hvort ekki væri ástæða til að greiða fyrir veiðum á öðrum fisktegundum. Hann nefndi grálúðuna og kannske af eðlilegum ástæðum. En það mætti einnig nefna aðrar fisktegundir sem lítið hefur verið sótt í og mætti sækja miklu meira í en gert hefur verið. En til þess að gera það þyrfti sérstakar ráðstafanir og jafnvel lagabreytingu, einkum ef menn hefðu í huga að nýta betur skarkola og þykkvalúru, svo að dæmi séu nefnd. Það þyrfti jafnvel að leyfa veiðar á þykkvalúrunni með veiðarfærum sem hefðu miklu smærri möskva en leyfilegt er, vegna þess hvernig sá fiskur hagar sér og hvernig hann smýgur þá möskva sem nú eru leyfðir. Og eins þyrfti að vera hægt að ná í kolann með því þá að breyta að einhverju leyti lögum um fiskveiðar í landhelgi. Á síðasta Fiskiþingi komu fram áskoranir um að verðbæta þessar tegundir, karfa og ufsa, og þá var það sem menn voru helst sammála um að verðbæta karfa allt árið og að verðbæta ufsann nema þegar hann er verðminnstur og tekur ekki lit í vinnslu, þ.e. alla mánuði nema mars og apríl, og síðan að reyna að fá verðuppbætur á grálúðu síðari hluta ársins, frá 1. júní og út árið. Þetta var það sem menn voru sammála um. Það eru nú þegar fengnir tekjustofnar í þessu skyni, nema náttúrlega fyrir grálúðuna sem kemur nýlega inn í dæmið, og það þarf að afla tekna til að hægt sé að verðbæta hana. Ef hv. þm. Matthías Bjarnson þekkir einhverjar patentlausnir til að finna peninga til þess, lausnir sem koma engum illa og kannske liggja á glámbekk, þá væri æskilegt að hann gæti bent á þær. Það eru auðvitað ýmsar leiðir til að ná í þessa aura og ég tel sjálfsagt að gera það. Það er mín skoðun. Ég sé nú ekki ástæðu til að fjalla meira um það sem hv. 1. þm. Vestf. sagði í þessu efni, en vil aðeins drepa á annað, sem mörgum okkar þótti þannig vaxið að kannske mætti finna einhverja betri leið til að reyna að bæta útgerðinni þessa geysilegu olíuhækkun, þessa hreinu sprengingu á olíuverði. Þessi hugmynd, að koma upp þessu kerfi með 12% olíugjaldi í stað rúml. 9, er auðvitað leið - og sú leið sem hefur verið notuð og hefur komið í góðar þarfir, það er rétt. Ég álít að við verðum að samþykkja þetta frv. ósköp einfaldlega vegna þess, að ef við gerum það ekki, þá veit ég ekki hvernig fer, því að það er verið að samþykkja að greiða þetta fyrir þann tíma sem liðinn er. Hins vegar er ég alls ekki viss um að þessi olíugjaldsleið eigi að vera til frambúðar. Það mætti hugsa það mál betur og kanna hvort einhverjar aðrar leiðir séu ekki færar, því að sannleikurinn er sá, að þessi aðferð, ein olíugjaldsprósenta á aflaverðmæti yfir allt landið fyrir öll veiðiskip, hvaða veiðar sem þau stunda og við hvaða skilyrði menn stunda sína útgerð, kemur ójafnt niður. Það er augljóst hverjum þeim sem eitthvað hefur kynnt sér sjávarútveg á Íslandi, að slík ein allsherjarregla kemur misjafnlega vel niður fyrir hinar ýmsu útgerðaraðferðir. Það er ekki sama hvort menn eru að veiða á netum og eyða lítilli olíu eða hvort þeir eru á togveiðum á bátum sem geta ekki nýtt svartolíu og fá náttúrlega miklu minna aflaverðmæti en togarar, sem þýðir það að olíukostnaður verður langtum hærri prósenta en nemur þessum 9%, jafnvel þreföld, og hefur heyrst um enn hærri prósentu af afla. Ég veit að hér á Suðurlandi, hjá togbátunum sem þar stunda veiðar, er algengt að menn eru með olíukostnað upp á yfir 20% og jafnvel yfir 30%, þannig að þar vantar auðvitað mikið upp á að olíugjaldið dugi, enda er kannske ekki ástæða til þess að það nái yfir alla þessa kostnaðaraukningu. Annars staðar á landinu hagar þannig til, að ef menn gera t.d. út svartolíutogara á Vestfjörðum, sem þarf stutt að sækja og fiskar mikið, þá þýðir það einfaldlega að menn fá olíuna frítt og stinga svo afgangsaurum í vasann. Og heyrst hefur að menn hafi gert út skipin sín kannske heilan mánuð á frírri olíu, á afganginum á olíugjaldinu. Svona er aðstaðan misjöfn. Svo gildir eitthvað enn annað um loðnuflotann o.s.frv. Ein regla yfir svona margbreytilegt og misjafnt svið er aldrei góð, og í sjávarútvegi getur hún eiginlega aldrei gengið. Þess vegna væri auðvitað æskilegast að finna einhverja þá leið sem kæmi svolítið jafnar niður, þannig að allir fengju greiddan álíka mikinn hluta af þeim umframkostnaði sem verður vegna olíuverðshækkana. Það er kannske vandasamt og jafnvel ekki hægt að finna slíkar reglur, en ég segi þetta til umhugsunar, vegna þess að þetta er mjög óréttlátt eins og það hefur verið. Ég lít svo á að þetta þurfi að taka til vandlegrar meðferðar og kanna hvort ekki sé hægt að greiða betur úr þessu en gert hefur verið, þannig að það fyrirkomulag, sem gilt hefur í þessu efni, þurfi ekki að standa til eilífðar. Og ég lýsi því yfir fyrir mína hönd, að með því að samþykkja þetta frv. með þessu lagi er ég ekki þar með að samþykkja að þessa aðferð eigi að nota í framtíðinni.



Herra forseti. Það er varla að ég þori hér í stól eftir ræður allra þeirra sérfræðinga sem hér hafa talað um sjávarútvegsmál, hver öðrum færari sjálfsagt eftir röðinni sem þeir komu, og auk þess hef ég sjálfsagt ekki miklu við það að bæta sem hér hefur komið fram. Ég vil þó í tilefni þessara umr. fara örfáum orðum um þetta mál. Ég get út af fyrir sig tekið undir margt af því sem hv. þm. Matthías Bjarnason sagði áðan. Ég lít t.d. svo á, að í sambandi við grálúðumálið hljóti að hafa átt sér stað hrein mistök. Það hefur verið vísað til þess, að Verðlagsráð hafi jafnað þessu á fisktegundir. Ég hygg að þeim athugasemdum hafi verið komið til Verðlagsráðs, þannig að því sé ljóst hvað hér er um að ræða, og ég vænti þess, að það verði tekið til greina nú á næstunni þegar um þessi mál verður fjallað innan tíðar. Það er auðvitað út af fyrir sig líka rétt í sambandi við karfamálið, að þar er kominn æðimikill munur. En aðeins örfá orð út af olíugjaldinu. Ég hef verið þeirrar skoðunar, frá því að það var á sett, að þar væri ekki farin sú rétta leið sem fara ætti til að mæta þeim skakkaföllum sem við urðum fyrir vegna olíuverðshækkunarinnar á sínum tíma. Hvort það hefur leitt til þess, eins og hv. síðasti ræðumaður sagði, að menn á Vestfjörðum geti gert út frítt og meira en það, hafi hagnað, skal ég ekki um dæma, en ég vil benda hv. þm. á það, að öllum er frjálst að gera út fyrir vestan ef menn vilja koma þangað, ef það er þessum mun hagstæðara, En ég er sem sagt á því, að þarna hafi ekki verið valin rétta leiðin til að mæta þessum skakkaföllum og það þurfi gaumgæfilega að íhuga breytingu á meðferð þessa máls, ef gjaldinu verður áfram haldið, sem ég hygg að menn séu almennt sammála um að óbreyttu ástandi, að áfram verði haldið á þeirri braut að olíugjaldið í einhverju formi verði áfram. En ég tek undir það, að nauðsynlegt sé að finna raunhæfari leið til að bæta upp þau skakkaföll sem þarna hafa orðið og verða óhjákvæmilega að óbreyttum aðstæðum. Og ég vænti þess, að við frekari skoðun þessa máls verði tekið tillit til þessa. Það er rétt, sem hér hefur komið fram, að auðvitað er ekki hægt að ætlast til þess, að gerð verði breyting á þessum brbl. á þeim tíma sem þingið hefur til umráða áður en þau falla úr gildi. En mál þetta verður til skoðunar strax um eða upp úr áramótum og þá gefst væntanlega tækifæri til að lagfæra það sem miður hefur farið í framkvæmd málsins á liðnum tíma.



Herra forseti. Það mál, sem hér er til umr., er gott sýnishorn af þeim skyndiaðgerðum sem alltaf er verið að gera vegna þess skipulagsleysis sem ríkir í sjávarútvegi, og vegna skorts á heildarstefnu sem þarf að eiga sér þar stað. Hér er búið að úthugsa nýtt millifærslukerfi milli fisktegunda, og í reynd er það svo, að hinar arðsamari fisktegundir eru látnar greiða útflutningsbætur með hinum. Í sjálfu sér er það skynsamlegt innan vissra marka. En ég er alveg sammála hv. 1. þm. Vestf. um það, að verði slíkt gert í framtíðinni þarf að ætla því sérstakan tekjustofn, og einnig hitt, að þá hlýtur að verða skilyrði að þeir, sem standa að ákvörðuninni um dreifingu fjármagnsins, hafi meiri yfirsýn yfir landið en þeir sem samþykktu þær aðgerðir sem hér hafa verið lagðar til, því að satt best að segja verður maður ekki var við annað en hér sé verið að framkvæma það sem oft hefur verið gert áður, að það er verið að taka frá hinum dreifðari byggðum og færa til þessa svæðis hér við suðvesturhornið. Hitt vekur einnig undrun, þegar maður horfir á þær hækkanir sem hér hafa orðið, að hinar verðbættu fisktegundir hafa hækkað allt upp í 120% á sama tíma og þorskurinn hefur hækkað mun minna. Þetta vekur vissulega undrun. Ég minnist þess á sínum tíma varðandi olíusjóð, sem myndaður var, að með honum voru færð til hundruð milljóna. Það voru eitthvað um þrír milljarðar sem fóru þar í gegn þegar hann var á hátindi sinnar frægðar, og þetta millifærslukerfi byggðist allt á því að ýta þeim, sem stóðu upp úr, örlítið niður til að fleyta þeim sem voru komnir niður fyrir yfirborðið. Það er tómt mál að tala um að olíuverðshækkanir séu eitthvert skyndifyrirbrigði sem sennilegt sé að muni hverfa á morgun. Olíuverðshækkanir eru fyrirsjáanleg þróun og þær eru ekki komnar enn á hátind. Það er álit allra þeirra sérfræðinga sem um þessi mál hafa fjallað. Og allar aðgerðir, sem eru miðaðar við að þetta sé eins og hver önnur óáran sem muni mjög fljótlega hverfa, eru fyrst og fremst barnalegar. Þess vegna held ég að það sé tími til kominn að farið verði í það að kanna m.a., hvaða veiðiaðferðir skila mestum fiski á land með minnstri olíunotkun. Það er eitt af því sem þarf að athuga. Og það getur bókstaflega unnið gegn efnahagslegri uppbyggingu að mínu viti ef við reynum ekki að taka mið af þessari þróun, en stefnum alltaf fyrst og fremst að því einu að færa hlutina til eins og þessi þróun hafi aldrei átt sér stað.