Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vildi aðeins, þar sem ég hef verið lasinn meðan á umr. um málið stóð, láta þó liggja fyrir, svo að það sé enginn tvískinningur um það, að ég er algerlega á móti 2. gr. þessa frv., þ. e. a. s. eignaraðildinni, að lögfesta það að íslenska ríkið skuli eiga meiri hl. Ég tel að slíkt verði að fara eftir atvikum hverju sinni og eigi alls ekki við nú, í jafnmiklum skuldum eins og íslenska ríkið er. Ég sit hjá við atkvgr. um frv. í heild.



Virðulegi forseti. Ég ræddi þetta mál allítarlega á kvöldfundi síðasta vetrardag og skal ekki lengja umr. mjög nú. Ég átti þess ekki kost að sitja allan þann fund frekar en 28 aðrir hv. þdm. á því kvöldi, en mikið virtist liggja við að koma málum fram og fyrir því var það að menn vörðu þessum tíma til þess arna. Ég hef þó haft tækifæri til að kynna mér þær umr. sem fram fóru eftir að ég hafði rætt þetta mál, en sé ekki ástæðu til að gera sérstakar aths. við þær nema hjá hv. þm. Friðjóni Þórðarsyni, hv. 4. þm. Vesturl., þar sem hann ræðir hina miklu nauðsyn þess að friða stóraukið svæði á Breiðafirði og suður fyrir Kolluál. Ég get verið honum sammála í þessu efni, en þetta kemur breytingu á fiskveiðilögsögunni ekkert við, vegna þess að það veit hv. þm. og fyrrv. lögreglustjóri og dómari í landhelgismálum, að í þessu efni getur hæstv. sjútvrh. sett þær reglugerðir sem honum sýnist til þess að friða þetta svæði fyrir ágangi stórvirkra skuttogara. Þess vegna er það, að þetta er algert aukaatriði hvað varðar þær breytingar sem hér um ræðir. Ég lagði áherslu á það í minni ræðu, að með þessum hætti teldi ég mjög óráðlegt að breytingar á fiskveiðilögsögunni færu fram. Það er ljóst og það kom skýrt fram hjá formanni L.Í.Ú. á fundi með sjútvn. Nd., að um þetta hafði verið samið og niður njörvað á aðalfundi L.Í.Ú. Hann tók það fram, að hér væri um einn pakka að tefla. Menn skyldu athuga það í n., að við þessu mætti ekki hrófla því að þá gengi hann allur úr böndunum. Það var sem sé samið um það milli landsfjórðunga, að norðlendingar skyldu fá að veiða á vissum kafla innan svæðisins milli 9 og 12 mílna allmiklu fyrir vestan Grímsey og austur fyrir Grímsey. Það var samið til handa austfirðingum og vestmanneyingum um að fá að veiða upp að landssteinum eða svo kalla ég það, í Mýrabug eða frá Stokksnesi og vestur um. Það var samið um það, til að leiða togarana stóru af, að þeir skyldu fá að toga á svæði vestast í Háfadýpinu sem fiskifræðingar töldu, þegar við vorum að rannsaka þessi mál, að væri hrygningarsvæði. Og það var samið um það til handa reyknesingum og vestlendingum á Faxaflóa- og Breiðafjarðarsvæðinu að friða allstórt svæði fyrir línu og net fyrir Reykjanesi, á Breiðafirði og suður fyrir Kolluál, sem hægt er að gera eins og ég sagði, án þess að nokkrar lagabreytingar komi til. Þetta var sent hingað 11 mánuðum eftir að mjög víðtækt samkomulag náðist um breytingu á fiskveiðilögsögunni, og það er ætlast til að þessi stofnun sé afgreiðslustofnun fyrir þessa verslun þeirra í L.Í.Ú. Við þessu vil ég ekki taka, og ég legg áherslu á það, að í sjútvn. var meiri hl. andstæður því að samþykkja þessar till. 4 af 7. Ég verð þá leiðréttur af þeim sömu mönnum ef ég hef ekki rétt fyrir mér í þessu. Hins vegar var það fullyrt og á það fallist, að það væri alfarið siður að flytja mál inn í þing sem einstakir ráðh. færu fram á, hvernig svo sem liði afstöðu einstakra nm. Á þetta var fallist, enda er auðvitað viðkomandi ráðh. og einstökum þm. í lófa lagið að flytja mál sín þannig að ástæðulaust er annað en greiða fyrir því að mál komi til álita á þingi. En ég vona, að það hafi ekkert farið á milli mála í umr. um málið að meiri hl. sjútvn. var andstæður þessum breytingum.  Ég vil benda á það til handa hverjum er verið að semja hér um auknar veiðiheimildir innan fiskveiðilögsögunnar. Til handa stóru skipunum sem rökuðu saman fé á loðnuvertíðinni sem nýliðin er. Hafrannsóknastofnunin mælti eindregið gegn þessum auknu veiðiheimildum fyrir Norðurlandi, enda var vitað mál að um það var alger samstaða að vera andvígur því. Ég minni á það, þó að hún tæki ekki afstöðu til veiðanna upp að 4 mílum frá fjöruborði í Mýrabug og vestur um, þá var það álit þó uppi, þegar við þæfðum málið á tugum funda í fyrra, að undirstöðuatriðið væri að velja nýja viðmiðunarpunkta og draga línur fyrir flóa og firði með þessum hætti sem gert var. Og ég er hræddur um að við þurfum að taka til hendinni og gá að okkur um frekari friðun ef á að fara að skarka svona á þessum stórvirku og öflugu tækjum svo nærri landi sem þarna er lagt til. Þá er ég hræddur um að við verðum að taka til hendi um það að koma frímerkinu eða friðunarsvæðinu á Selvogsbanka í réttar skorður eða a. m. k. það nái yfir það svæði sem fiskifræðingarnir hafa lagt til að það næði yfir. Ef á að fara að skarka á stóru togurunum í vestanverðu Háfadýpi þar sem eru hrygningarstöðvar, og við vorum upplýstir um að svo væri, þá þurfum við að fara að gá vel að okkur um frekari verndun á Selvogsbankanum og fara alfarið að tillögum fiskifræðinganna í því efni. En svo var ekki gert - og af hverju ekki? Vegna þess að menn þæfðu málið og þótti nauðsyn til bera að ná samkomulagi um það. Og ég kalla það brigð næstum því að segja af hálfu hv. þm. Garðars Sigurðssonar, þegar hann nú 11 mánuðum síðar, eftir að þetta samkomulag var gert, flytur nú till. um að banna flotvörpuna, því að það mál var rækilega rætt þá. Og hverjir eru það sem gera um þetta kaup sín í milli á aðalfundi L.Í.Ú.? Þeir hafa haldið því mjög að stjórnvöldum að þeir væru að drepa síðasta þorskinn, þeir í Landssambandi ísl. útvegsmanna. En hvað gera þeir nú í þessu dæmi? Og hvað gera þeir t. d. eftir að þeim hefur verið veitt aðild að stjórn Fiskveiðasjóðs Íslands, þar sem þeir eiga nú fulltrúa, bæði sjómenn og útvegsmenn? Hvernig fylgja þeir fram stefnu sinni um það að minnka sóknina í þorskinn? Með því að afgreiða eftir hendinni allar skuttogaraumsóknir sem þangað berast. Og hvernig birtist stefna þeirra, þessi heilaga stefna þeirra um að þurfa að minnka sóknina í þorskinn, þegar þeir leggja nú til að þessum stórvirku tækjum, þessum öflugu skipum, eins og stóru loðnuveiðiskipin eru eða skip undir 39 m eru mörg hver, –- hvernig samrýmist það stefnu þeirra um að þurfa að minnka sóknina í þorskinn að leggja nú til af kaupmennsku sinni þessar breytingar sem hér liggja fyrir? Auðvitað er holhljómur í þessu. Og auðvitað er stefna þeirra um það, hvernig eigi að haga sókninni í þorskinn, þessi stefna að leggja fiskiskipaflota landsmanna svo og svo langan tíma á árinu, auðvitað er þetta gert til þess síðar að geta sagt, ef illa tekst til: Við vorum þeir sem vöruðum við, og ekki veldur sá er varar. - Auðvitað er þetta til þess, enda stefna þeirra í þessu óframkvæmanleg. En við sjáum hver alvaran er síðan þegar kemur að því að fylgja þessari stefnu eftir, eins og við t. d. sjáum í Fiskveiðasjóðnum og stjórn hans, eftir að þessir aðilar fengu þar aðild að, og eins í þeim till. sem þeir versla með hér. Í allra handa máta er þetta óeðlileg aðferð. Hér eru teknar fram fimm till. sem þeir hafa brætt með sér og soðið í L.Í.Ú., en ég veit að einstakir þm. eru margir hverjir upp á vasann með tugi tillagna og ábendinga um það, hvernig þyrfti að breyta fiskveiðilögsögunni. Þetta kannast þeir við sem unnu að þessu máli hér í fyrra. Hafrannsóknastofnunin tekur t. d. ekki afstöðu til þessarar opnunar í Mýrabugnum og segir að það sé mest ýsusvæði og hún muni að mestu smjúga hinn nýja stóra moskva, 155 mm. Ef þetta er rétt kenning og ef skip með botnvörpu, stór skip og öflug með botnvörpu, hafa ekki meiri áhrif í togi sínu en það, að t. d. engu máli öðru skipti en hvort fiskur smýgur eða ekki, þá getum við tekið upp brtt. um að leyfa togveiðar hér í Faxaflóa, því að varla er ýsan í Faxaflóa öðruvísi í laginu heldur en sú í Mýrabug, þannig að hún smýgur þá. Og þeir, sem hafa af því mestar áhyggjur að ekki náist upp ýsustofninn í Faxaflóa, geta horfið frá skoðun sinni í þessum efnum. Auðvitað hafa þau gífurleg áhrif, þessi öflugu skip sem toga á grunnu vatni eins og á að leyfa þeim þarna. Ég minni á það, að í fiskveiðilaganefndinni og einnig hér á þingi var lögð höfuðáhersla á hina nýju viðmiðunarpunkta og að línur yrðu dregnar með öðrum hætti en áður var. Frá þessu eru auðvitað undantekningar. Það var vegna þess að menn þurftu að ná víðtæku samkomulagi og tókst það. Ég þarf ekki að hafa mörg fleiri orð um þetta. Ég sá í vélritaðri ræðu, sem hæstv. sjútvrh. flutti hér við umr. um kvöldið, að hann hafði farið með ýmislegt orðasull í minn garð. Um það hirði ég ekkert, hann er einkavinur minn og lóðs, og það má heita að ég sé þessu vanur frá blautu barnsbeini, og á við hann sem segir í þeim gömlu, að enginn maður kýs orð á sig, og mætti bæta við því: og allra síst frá hæstv. sjútvrh. Matthíasi Bjarnasyni. En það skiptir engu máli í sambandi við afkomuna og útfærslu eða nýtingu fiskveiðilögsögunnar hvernig ég er innréttaður. Ég legg á það höfuðáherslu að þær brtt., sem hafa verið sendar hér inn frá þeim landssambandsmönnum, verði felldar. Ég hef lagt áherslu á það, að í brbl. fólust engar breytingar við fiskveiðilögin, eins og segir í skýringum við brbl. Þau voru leiðréttingar. Það bar nauðsyn til að leiðrétta ýmis atriði. Engar efnisbreytingar áttu sér þar stað. Ástæðurnar voru eingöngu þær, að hér seint um nótt gáðu menn ekki að sér vegna skyndibreytinga sem urðu fyrir Bakkaflóanum t. d. og vegna breytingar á viðmiðunarstað hér á Snæfellsnesi, Gelti, Malarrifi og Skálasnaga. Síðan er hrúgað hér inn, eins og ég hef orðað það, og mönnum gest ekki að því orðalagi, ýmsum grundvallarbrtt. Við þurfum að standa að þessu með allt öðrum hætti. Þetta eru brtt. á þskj. 392 frá sjútvn., 5 þær fyrstu. Annað er að sjálfsögðu sjálfsagt að samþykkja, eins og leiðréttingarnar í brbl. og eins og till. sem komu frá sjútvrn. um stjórnun veiðanna. Það er byggt á þeirri reynslu sem fengist hefur við stjórn veiðanna og er eitt meginatriðið í því að lengja frest lokunar upp í 7 daga, enda var fiskveiðilaganefndin að sínu leyti mjög þeirrar skoðunar í fyrra, en fékk því ekki ráðið fyrir eindregnum beiðnum frá sjútvrn. um að þetta yrðu aðeins þrír sólarhringar. Ég hef síðan lagt til að kosin yrði sérstök n. sem tæki við öllum þeim fjölmörgu till., sem hafa streymt um breytingar á fiskveiðilögsögunni, og hefði vakandi auga með nýtingu landhelginnar, það yrði komið á fót fastanefnd í Alþ., eins og 9 manna, þó þannig að allir þingflokkar ættu þar aðild að, og í n. yrðu enn fremur skipaðir fulltrúar frá sjútvrn., Hafrannsóknastofnun og Fiskifélagi. Það eru ekki dæmi um það núna síðustu missirin að breytingar á fiskveiðilögsögunni hafi farið fram með þeim hætti sem hér er verið að gildra til. Það hefur verið unnið árum saman að söfnun upplýsinga víðs vegar um landið tvisvar í röð af fjölmennum n., sem alþm. áttu sæti í. Eitt höfuðatriðið í þessu sambandi er það, að hið háa Alþ. í þessu efni, svo viðkvæm sem þessi mál eru, getur ekki orðið sjálfsafgreiðslustofnun og tekið við því, keypt þá álnavöru óséða sem þeir vefa á aðalfundum, þrýstihóparnir í L. Í. Ú.



Herra forseti. Ég ætla ekki að orðlengja þessar umr. Ég skírskota aðeins til þess, sem ég hef áður sagt um þetta mál, og þeirra raka, sem getið hefur verið, og þeirrar víðtæku samstöðu sem náðst hefur um þær brtt. sem fyrirhugaðar eru. En í tilefni orða hv. 3. þm. Austurl., sem hann viðhafði og beindi sérstaklega til mín, vil ég aðeins taka það fram, að ég ætlast til þess af honum að hann þekki mun á reglugerð og lögum.



Herra forseti. Eitthvað er minni hv. þm. Sverris Hermannssonar farið að bila um það, hvað skeð hafi í sjútvn. þessarar hv. d., enda ekki ólíklegt, svo er langt síðan hann hefur getað setið fundi þar. Hann fór utan til að bjarga landi og þjóð skömmu upp úr marsmánuði og hefur náttúrulega ekkert vitað hvað hér hefur farið fram síðan. Það er rétt hjá honum, að viðbrögð manna þegar bréf L.Í.Ú. kom til n. voru nokkuð á þann veg sem hann lýsti og þá aðallega við erindinu sem slíku frá félagsskapnum. Hins vegar minni ég á það, að við í n. sendum þetta erindi til umsagnar og fengum umsagnir um það frá þeim aðilum sem við sendum það til, svo að sjútvrn. hefur bersýnilega stutt sínar málaleitanir við n. þegar rn. bað okkur um að flytja brtt. þær sem eru á þskj. 392. Ég leyfi mér að benda á það, að það var held ég ég sjálfur sem lét vafa koma í ljós um það, að reykvískir botnvörpuskipaeigendur og útgerðarmenn væru fylgjandi þeirri till. sem fram kom um friðun vestur af Snæfellsnesi. Ég gerði mér ferð, eins og ég tók fram í minni framsöguræðu, til vissra aðila til þess að spyrjast fyrir um þetta, þ. á m. til þeirra sem um útgerð þessa hv. þm. sjá, og spurði einn þeirra þar hvort þeir væru þessu sammála. Hann kvað svo vera. Og það kom svar frá Félagi Ísl. botnvörpuskipaeigenda um það, að þeir stæðu heils hugar að samþykkt Landssambandsins eða aðalfundarsamþykktinni sem svo kom til okkar. Þá kom líka svar við þessu frá Fiskifélagi Íslands, en að Fiskifélaginu standa m. a. fulltrúar rummunganna, sjómanna og útvegsmanna, en þannig nefndi hv. þm. þessa menn í ræðu sinni í fyrrakvöld. Stjórn Fiskifélagsins mælti með umræddum breytingum, og þá á ég við þær till. sem við fluttum að ósk sjútvrn. Hafrannsóknastofnunin hafði samkvæmt okkar ósk látið uppi hug sinn um það, hvaða afstöðu hún hefði til till. L.Í.Ú. Hún var eftir atvikum með öllum till. utan þeirri sem fram kom í erindi L.Í.Ú. að rýmka um togveiðar við Norðurland. Þannig lögðum við málið fyrir hér í hv. d., og þannig lauk 2. umr. 23. mars s.l., að það var samþykkt að vísa málinu til 3. umr. Við tökum till. til baka til athugunar eftir ósk hv. þm. og eins nm. í sjútvn., 4. þm. Austurl. Það var mjög erfitt að ná nefndarmönnum saman til fundar til þess að taka afstöðu til þessarar óskar. Ég náði hins vegar tali af þessum hv. þm. og reyndar höfðum við svo fullskipaðan fund síðar, og hann hafði þá ekkert nýtt fram að leggja í þessu máli. En það auðvitað stendur, það sem við skrifuðum undir þegar við afgreiddum málið í fyrstu frá n., að nm. hafa óbundnar hendur og áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. sem fram kunna að koma. Þetta er það sem liggur fyrir frá n. í heild. Við höfum hins vegar tjáð okkur hér í þinginu um efnislega afstöðu til þeirra brtt. sem við fluttum fyrir hönd rn. Þrír okkar voru með þeim breytingum. Að sjálfsögðu, eins og tekið hefur verið fram, voru allir með þeim breyt. sem fram koma vegna brbl. Auk þess eru allir nm. sammála um 6. brtt. í till. sjútvrn. Síðan hefur verið lögð fram, eins og allir nm. skildu sér rétt til, brtt. frá hv. þm. Garðari Sigurðssyni og hún var tilkynnt á nefndarfundi í sjútvn. Þar voru að vísu skiptar skoðanir um hana. Það voru menn þar innan veggja sem tjáðu sig fylgjandi þeirri till.  Þess vegna segi ég nú, og til þess kom ég í ræðustól, að ég mótmæli því að menn séu með svona augljósar aðgerðir til þess að tefja þingstörf og reyna að koma í veg fyrir, að þm. sjálfir fái að láta í ljós skoðun sína á þeim till., sem hér liggja fyrir, í atkvgr., en það hefur ekki verið gert enn þá. Ég persónulega - ég veit að aðrir í n. geta talað fyrir sig - ég kæri mig ekkert um að fá þetta einu sinni enn til n. Við höfum flutt obbann af þessum till. Við höfum fengið málið að ósk þingsins aftur til athugunar, - höfðum ekkert frekar við okkar fyrri afstöðu að bæta, sem jafnframt var afstaða þessa hv. þm. Það eina, sem um er að ræða, er þessi eina brtt. sem síðar hefur komið, og ég tel að hv. þm. sjálfir séu fullfærir um að taka afstöðu til hennar, svo ljós er hún í allri framsetningu.