Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. á þskj. 266, um skipan innflutnings- og gjaldeyrismála, fjárfestingarmála o.fl., hefur fengið afgreiðslu í Nd. Er það hér til 1. umr. Ég veit nú ekki, hvort það er beinlínis þinglegt að óska eftir því, að 1. umr. verði ekki lengd úr hófi fram, þannig að það mætti takast að koma málinu í n. á þessum fundi, en ég hætti nú eigi að síður á að bera það upp. Ég vil samt sem áður fara nokkrum orðum um frv. eins og það liggur hér fyrir. Ég geri ráð fyrir því, að hv. dm. hér í Ed. hafi fylgzt nokkuð með umræðunum í Nd., enda hefur einnig verið skrifað töluvert um málið og það sem sagt verið á hvers manns vörum undanfarna daga. Það er í sjálfu sér heldur ekkert undarlegt, því að frv. þetta markar nokkur tímamót og gefur mönnum ýmsar góðar vonir um aukið frelsi í viðskipta- og athafnamálum. Hafa þess vegna margir fagnað flutningi þessa frv. og gera sér þess fulla grein, að það er verið að innleiða aukið frelsi í landinu með því að lögfesta það. Eins og 1. gr. frv. ber með sér, er ljóst, að möguleiki er á því að gera innflutninginn frjálsan að öllu leyti með reglugerð, sem ríkisstj. gefur út, ef hún treystir sér til að orða hana svo af gjaldeyrislegum ástæðum. Því miður er gjaldeyrisástand þjóðarinnar ekki það gott í dag, að ríkisstj. treysti sér til að ákveða, að innflutningurinn skuli vera að öllu leyti frjáls. En stefna ríkisstj. er að gera verzlunina eins frjálsa og unnt er hverju sinni. En ríkisstj. gerir sér grein fyrir því, að til þess að svo geti orðið, þarf gjaldeyrisforði að vera í landinu og gjaldeyrir það mikill fyrir hendi, að unnt sé að greiða þennan frjálsa innflutning hverju sinni. Ríkisstj. gerir sér grein fyrir því, að það er óhollt og það má ekki eiga sér stað, að innflutningur til landsins verði meiri en svo, að unnt sé að greiða hann af þeim gjaldeyristekjum, sem þjóðin kann að fá eða eignast. En með því að ákveða með 1. gr. frv., að ríkisstj. geti með reglugerð ákveðið hverju sinni, hverjar vörur skuli vera frjálst að flytja inn til landsins, hefur ríkisstj. þetta atriði í hendi sér. Og þeir, sem vilja frjálsan innflutning og telja það æskilegasta formið, geta, um leið og þeir vita um stefnu ríkisstj. í þessum málum, verið ánægðir með, að þetta skuli ákveðast með reglugerð, sem ríkisstj. getur út. 2. gr. frv. er ekki nema eðlileg og sjálfsögð, enda í samræmi við það, sem hefur gilt í lögum og hlýtur ávallt að vera í íslenzkum lögum, sem sé að banna að tollafgreiða vörur, sem ekki eru fluttar til landsins samkvæmt leyfum, eða á óleyfilegan hátt. 3. gr. frv. er um, að Landsbanki Íslands og Útvegsbanki íslands h/f hafi einkarétt til þess að verzla með erlendan gjaldeyri, og er það einnig í samræmi við það, sem hefur gilt. 4. gr. er um það, sem einnig hefur áður gilt, að útflytjendum og öðrum hérlendum aðilum sé skylt að selja Landsbanka Íslands eða Útvegsbanka Íslands þann gjaldeyri, sem þeir kunna að eignast. Þá er það 5. gr., sem gerir ráð fyrir því, að stofnuð verði innflutningsskrifstofa og að innflutningsskrifstofunni veiti forstöðu 2 menn, sem ráða starfsfólk til skrifstofunnar og gera kostnaðaráætlun í sambandi við hana og leiti að því leyti samþykkis ríkisstj. Innflutningsskrifstofan má segja að komi í staðinn fyrir fjárhagsráð. Og þar sem fimm menn hafa áður stjórnað fjárhagsráði, er ætlazt til, að nú verði aðeins 2 menn, sem stjórna starfsemi innflutningsskrifstofunnar, og er það í samræmi við minnkandi verkefni frá því, sem verið hefur, að ætlazt er til, að 2 menn leysi nú af hendi það, sem 5 menn hafa áður verið önnum kafnir að starfa við, sem sagt fjárhagsráðsmennirnir. Það er enginn vafi á því, að með þessu breytta fyrirkomulagi sparast starfsfólk og húsnæði og öll framkvæmd þessara mála verður mun einfaldari en hún hefur áður verið vegna minnkandi skriffinnsku, og má þess vegna reikna með því, að þessi framkvæmd verði mun vinsælli en áður hefur verið, ekki sízt vegna þess, að með auknu frelsi verður mun fámennari hópur, sem þarf að leita til þessara manna, heldur en áður var, meðan fjárhagsráð var og hét og ekkert mátti gera í þessu landi nema að fengnu leyfi fjárhagsráðs. Það er enginn vafi á því, að þessi breyting hefur í för með sér það að gera alla þessa framkvæmd mun vinsælli og einfaldari, og almenningur í landinu mun finna það, að losað hefur verið á hafta- og skrifstofubákninu, sem hefur gert mörgum áður erfitt fyrir. Samkvæmt 6. gr. taka forstöðumenn innflutningsskrifstofunnar sameiginlegar ákvarðanir samkvæmt þessum lögum, og hefur hvor þeirra rétt til þess að vísa ágreiningi um meiri háttar mál til ríkisstj. Þetta er eðlilegt ákvæði. Ef þessir 2 menn koma sér ekki saman um meiri háttar mál, þá er það vitanlega eðlilegt, að slíkur ágreiningur komi til ríkisstj. til úrskurðar. Samkvæmt 7. gr. fara forstöðumenn innflutningsskrifstofunnar, að fengnum till. verðgæzlustjóra, með verðlagsákvarðanir samkvæmt l. nr. 35 26. maí 1950, um verðlag, verðlagseftirlit og verðlagsdóm. Verðgæzlustjóri skal annast birtingu verðlagsákvarðana og aðra afgreiðslu verðlagsmála. Undanfarið hafa verðlagsákvarðanir verið í fjárhagsráði, þannig að 3 menn hafa haft fast starf í fjárhagsráði við verðlagsákvarðanir, en verðgæzlan hefur svo verið annars staðar, og hefur því verðlagsákvörðun og verðgæzla verið í tvennu lagi. Með því að sameina þetta mun sparast töluverður kostnaður og fást betra samræmi í þetta en áður hefur verið með því að láta tvær stofnanir fjalla um þessi mál. 8. gr. frv. kveður svo á, að frjálst skuli vera að byggja ábúðarhús,þar sem hver íbúð ásamt tilheyrandi geymslu, þvottahúsi og þess háttar er allt að 520 m3, svo og peningshús, heyhlöður, verbúðir og veiðarfærageymslur. Enn fremur eru undanþegnar fjárfestingarleyfum framkvæmdir, sem kosta samtals allt að 40 þús. kr. M.ö.o.: Þessi grein léttir fjárfestingunni af öllum einstaklingum. Allt, sem snertir almenning í landinu, er raunverulega getið frjálst hvað byggingarmálin snertir, því að 520 m3 íbúð er ekki nein smáibúð, og þótt finnast megi menn, sem vilja byggja stærra, þá má fullyrða, að þeir eru tiltölulega fáir, sem kæra sig um stærri íbúð en hér er um að ræða, því að það er hvorki meira né minna en 7 herbergja íbúð með tilheyrandi þvottahúsi og geymslu, sem rúmast innan þessarar stærðar. Og það er alveg óþarft að tala um húsnæðisvandræði, ef almenningur í landinu telur heppilegt að byggja stærri íbúðir eða búa yfirleitt í stærri íbúðum. Það er mikil breyting, sem á verður samkv. þessari grein, miðað við það, sem áður hefur gilt, þegar ekkert hefur sem sagt mátt gera eða framkvæma án leyfis. Ég býst nú við, að einhver segi sem svo: Ja, það hefur nú verið sama sem frjálst undanfarið að byggja bæði smáíbúðir og peningshús í sveitum. - Og rétt er það hvað snertir peningshús í sveitum, að þá hafa menn undantekningarlítið fengið leyfin, en þeir hafa eigi að síður orðið að sækja um leyfin, og þeir hafa orðið að sækja um skömmtunarseðil fyrir byggingarefni, og allt hefur þetta kostað snúninga, skriffinnsku og ýmiss konar vafstur, sem menn munu fagna að losna við í sambandi við þetta. - Hvað smáíbúðirnar snertir, þá er það nú svo, að þær hafa verið bundnar við 340 m3 stærð, og það eru náttúrlega ekki stórbyggingar, og við munum það rifrildi og óþægindi, sem ýmsir áttu í að stríða við fjárhagsráð, þegar þeir vildu hafa port á loftinu, til þess að einhver not mættu verða af því, en þessum mönnum var neitað um það og jafnvel talað um að refsa ýmsum fyrir að hafa port, sem höfðu nú ráðizt í það án leyfis fjárhagsráðs. Þegar allt þetta er athugað og að áður mátti ekki gera við þak á húsi, sem lak, nema með leyfi fjárhagsráðs, og það er borið saman við 8. gr. þessa frv., þá munu menn sjá, að hér er mikil breyting á orðin frá því, sem verið hefur. Nú mun einhver spyrja: Hvers vegna er verið með þessi takmörk, 520 m3? Hvers vegna var ekki ákveðið, að fárfestingin skyldi vera að öllu leyti frjáls? Það er auðvelt að svara því. ríkisstj. þykir eðlilegt að þreifa sig áfram í þessum efnum og losa á höftunum smátt og smátt og taka sporið ekki stærra hverju sinni heldur en svo, að það megi örugglega ganga áfram og það þurfi ekki til þess að koma, að það þurfi að fara að stiga spor aftur á bak í áttina til hafta og þess háttar, sem við viljum losa þjóðina að öllu leyti við. Það er gert ráð fyrir því, að skömmtun á byggingarefni verði afnumin að öllu leyti, og sparast við það skriffinnska, snúningar og fyrirhöfn, sem einstaklingar hafa átt við að stríða undanfarið, að ógleymdum þeim mikla tíma, sem farið hefur í það að sækja skömmtunarseðla fyrir byggingarefni og bið á biðstofum, enda þótt þeir, sem við afgreiðsluna hafa fengizt, hafi verið allir af vilja gerðir og framkvæmt það eins vel og sanngjarnt var af þeim að heimta undir því fyrirkomulagi, sem þeir bjuggu við. Það felst ekki í þessu nein ásökun á þá menn, sem hafa fengizt við framkvæmdina. Ég geri ráð fyrir því, að þeir hafi unnið það vel og sómasamlega, en sá stakkur, sem þeim var sniðinn til þess að vinna í, var það þröngur, að það hlaut alltaf að verða óvinsælt og tiltölulega erfitt að standa í þeirra sporum. 9. gr. frv. gerir ráð fyrir því, að Framkvæmdabanki Íslands fylgist með fjárfestingu í landinn, og skal bankinn vera ríkisstj. til ráðuneytis um fjárfestingarmál. Skal Framkvæmdabankinn semja áætlun um þjóðartekjurnar, myndun þeirra, skiptingu og notkun. Hlutaðeigandi aðilum skal skylt að veita Framkvæmdabanka Íslands allar upplýsingar, sem hann þarfnast vegna þessa hlutverks. Í öllum menningarlöndum þykir sjálfsagt að semja þjóðhagsreikninga, og þjóðhagsreikningar byggjast m.a. á því, að unnt sé að fylgjast með fjárfestingunni og reikna út, hversu mikið fjármagn þjóðin lætur árlega í fjárfestingu. Þykir eðlilegt, að Framkvæmdabankinn annist þessa starfsemi, svo sem lagt er til í 9. gr. frv. 10. gr. frv. kveður svo á, að starfsmönnum innflutningsskrifstofunnar og öðrum, sem annast framkvæmd þessara l., sé bannað að gefa upp það, sem þeir kanna að frétta, og annað þess konar, nema því aðeins að það sé leyfilegt, og er það eins og áður hefur verið í lögum hér á landi. - Sama máli gegnir um 11. gr. Það er alveg í samræmi við það, sem áður hefur gilt, og þarfnast ekki skýringa. Þá er það 12. gr. Þar er kveðið svo á, að innflutningsgjald skuli vera 1% af leyfisupphæð, og er það eins og það hefur verið núna undanfarið í framkvæmd. Nú mun einhver vilja spyrja, hvers vegna þetta leyfisgjald sé ekki lækkað, þegar vitað sé, að leyfin muni verða mun færri, sem gefin verði út, og starfsemin dragast mjög mikið saman, fólkinu fækkað og húsnæði minnkað og sem sagt allur kostnaður við þessa starfsemi minnkar. En það er eðlileg skýring á því, að með því að dregið verður úr leyfisveitingum vegna aukins frelsis, þá munu tekjur skrifstofunnar minnka að sama skapi, enda þó2t prósentgjald af leyfunum sé látið vera jafnhátt og það hefur verið áður. Í 13. gr. er tekið fram, að þar sem talað er um ríkisstj., sé átt við ríkisstj. í heild, en ekki aðeins einn ráðherra. Er það eins og verið hefur áður, að fjárhagsráð hefur heyrt undir ríkisstj. alla, en ekki viðskmrh. Innflutningsskrifstofan mun einnig heyra undir ríkisstj. alla, en ekki aðeins undir viðskmrh. Þá segir í 14. gr., að ríkisstj. setji reglugerð um nánari ákvæði og framkvæmd l. þessara, og er það í samræmi við það, sem ég minntist á áðan um 1. gr. 15. gr. þarf ekki skýringa við. Þá eru hér ákvæði til bráðabirgða, og er það í sambandi við niðurgreiðslu á smjörlíki og smjöri. Eru það nú einu vörurnar, sem eru skammtaðar í þessu landi, og er það eingöngu vegna takmörkunar á niðurgreiðslunni. Ég ætla svo ekki að hafa fleiri orð um þetta frv. hér við 1. umr. Ég sagði áðan, að það væri ósk mín, að þetta frv. mætti ganga til n. í dag, þar sem ætlazt er til, að það verði að l. núna fyrir jólin. Ég er hins vegar ekki að mælast undan því, að umr. verði um frv., en ef hv. dm. teldu, að þeir gætu með góðri samvizku geymt aðalumr. til 2. umr., þá væri mér þægð í því, aðeins vegna þess, að frv. kæmist þá til n. og athugunar þar, og mundi það flýta fyrir afgreiðslu málsins. Ég vil svo leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til fjhn.



Herra forseti. Ég tel ekki fært að láta þetta frv. ganga svo til frekari meðferðar í þinginu, að ég geri ekki grein fyrir afstöðu minni og Alþfl. til þess. Hæstv. ráðh. sagði í ræðu sinni áðan, að með þessu frv. væru mörkuð tímamót í sögu okkar Íslendinga, það gæfi vonir, miklar vonir, því að þeir ætluðu að innleiða verzlunarfrelsi, það gæfi vonir um að gera innflutninginn frjálsan, - svo kom hæfileg ræðumannsþögn, og svo viðbótin: ef ríkisstj. treystir sér til af gjaldeyrisástæðum, - og svo kom enn þögn: en gjaldeyrisástæður eru því miður ekki góðar. - Það er vissulega ekki óeðlilegt, að hæstv. ráðh. þyrfti að lækka nokkuð tóninn, ef svo mætti segja, frá því að hann hóf mál sitt og þangað til hann var kominn svo langt sem ég rakti nú í ræðu hans. Sannleikurinn er sá, að þetta mál er hreint hégómamál, sem hefur verið reynt að telja fólki trú um að hefði verulega þýðingu fyrir fólkið í landinu og afkomu þess. Þetta hefur verið málefni, sem hefur verið samið um í sambandi við stjórnarmyndunina, að auka verzlunarfrelsið í landinu, og blöðin hafa skrifað um þetta feitletraðar greinar. Og til þess að sýna viðleitni til efnda á þessum stóru loforðum er þetta hégómamál fram borið. Það, sem um er að ræða hér, er ekkert annað en að breyta um nafn á fjárhagsráði, sem nú er, og setja í staðinn innflutningsskrifstofu. Og í staðinn fyrir fimm menn, sem nú ráða þessum málum, þar sem mismunandi sjónarmið geta komið fram og eiga rétt á sér og eiga sína málsvara, þá eiga nú tveir með rígbundin flokkssjónarmið stjórnarflokkanna að skipa þessum málum án annarra manna íhlutunar. Þetta er meginefni frv. Það er því ekki einbert hégómamál, vegna þess að það er verið að herða á viðjunum þarna, það er verið að loka önnur ráð úti frá skipun þessara mála heldur en þau, sem mótast af hreinum flokkssjónarmiðum stjórnarflokkanna. Fjöllin tóku jóðsótt, og fæddist lítil mús. Þetta er einhver sú auvirðilegasta mús, sem ég hef vitað fæðast eftir jafnstrangar fæðingarhríðir og á undan hafa gengið. Það er lítil mús í þessu, - ég skal játa það, - lítil og léleg, en þó er viðleitni í rétta átt á einum stað, þar sem segir í 8. gr. frv., að það skuli þó vera frjálst að byggja íbúðarhús, þar sem hver íbúð ásamt tilheyrandi geymslu, þvottahúsi og þess háttar nemur allt að 520 m3 að stærð. Þetta er spor í rétta átt. Þetta er nokkur rýmkun frá því, sem nú er, þ.e.a.s., ef ekki koma aðrar hömlur í staðinn, sem draga úr möguleikum til þessara framkvæmda, því að þess er rétt að minnast í þessu sambandi og má aldrei gleymast, að þó að staðið hafi á fjárfestingarleyfum oft og einatt til íbúðabygginga, þá er fleira, sem á hefur staðið. Hér í Rvík t.d. hefur verið hörmung og erfiði að fá aðeins lóðir undir þær hyggingar, sem fjárhagsráð hefur veitt leyfi til að byggja, fyrir utan það, sem allir vita, hversu ástatt er um peningamálin og möguleika til að fá lán til íbúðabygginga fyrir þá, sem ekki hafa nægilegt fé til að gera það af eigin rammleik. Þó skal játað, að í þessu er nokkur rýmkun frá því, sem nú er, en það er líka það eina, sem miðar í rétta átt í þessu frv. Ég get ekki að því gert, að þessar sífelldu nafnabreytingar á þeim stofnunum, sem hafa innflutningshömlurnar með höndum, eru farnar að verða næstum spaugilegar, ef ekki væri um svo alvarlegt mál að ræða sem hér er um að ræða. Fyrst var þetta gjaldeyrisnefnd, svo innflutnings- og gjaldeyrisnefnd, síðan var það fjárhagsráð, og loksins núna á þetta að heita innflutningsskrifstofa. Það minnir á nafnabreytingar Sjálfstfl., sem fyrst, held ég, hét Sparnaðarbandalag, síðan Borgaraflokkur, svo Íhaldsflokkur og loksins Sjálfstæðisflokkur, en innihaldið var það sama allan tímann. Það voru bara nöfnin, sem breyttust. Þegar eitt nafnið var orðið óvinsælt, þá varð að fá annað nýtt, þangað til það var útslitið líka. Alveg á sama hátt er þessi nafnabreyting á þessum stofnunum, sem hafa höftin með höndum. Ég verð að segja það, að 1. málsgr. í 1. gr. frv. sýnir í raun og veru ákaflega greinilega, hversu aumlegt fálm hér er um að ræða hjá hæstv. ríkisstj. Með leyfi hæstv. forseta, hljóðar málsgr. svo: „Frjáls skal vera innflutningur til landsins á þeim vörum, sem ríkisstj. ákveður hverju sinni með reglugerð.“ Það skal vera frjálst, sem ríkisstj. segir að eigi að vera frjálst. Þetta er einhver sú kyndugasta lagasetning, sem ég hef þekkt. Það eðlilega í þessu máli væri að segja: Það skal vera frjáls innflutningur á vörum til landsins, en telji ríkisstj. óhjákvæmilegt að takmarka það á einhvern hátt, þá skal hún gefa út reglugerð, sem bannar, að einhverjar ákveðnar vörur séu fluttar inn, og segja til um það, hvað er bannað á hverjum tíma, hitt, sem ekki er bannað, það á að vera frjálst. En hér segir í þessari grein: Það skal vera frjáls innflutningur á þeim vörum, sem ríkisstj. leyfir frjálsan innflutning á. Ég verð að segja það, að aumari kattaþvott hef ég nú sjaldan komizt í kynni við í lagasetningu heldur en það, sem hér er fram borið. Hæstv. ráðh. sagði réttilega í inngangi síns máls, að það væru vonir um að gefa innflutninginn frjálsan, ef ríkisstj. treysti sér til þess af gjaldeyrisástæðum, sem því miður væru nú ekki góðar. Það er vissulega rétt hjá hæstv. ráðh. Gjaldeyrisástæðurnar eru ekki góðar. Ég veit ekki betur en skuldir bankanna við útlönd séu hinar sömu nú - ef ekki heldur hærri - og þær voru fyrir ári, þ.e.a.s. milli 70 og 80 millj. kr. lausar gjaldeyrisskuldir. Ég veit ekki betur en verzlunarjöfnuðurinn sé okkur í óhag hátt á þriðja hundrað millj. kr., það sem af er árinu, nokkuð innan við 1 millj. kr. á hverjum einasta degi. Það er rétt, að verzlunarjöfnuðurinn sýnir ekki, hvernig gjaldeyrisviðskiptin hafa verið á árinu. Það hafa komið ýmsar tekjur inn aðrar en fyrir útflutningsvörur, t.d. Marshallfé, sem nú er hætt að koma inn og ekki hægt að reikna með sem tekjum lengur og hæstv. fyrirrennari núverandi viðskmrh. lýsti yfir, að við hefðum ekki þörf fyrir lengur, heldur skyldum þakka fyrir það. Það var mjög fallegur máti að þakka fyrir það, sem veitt hefur verið, en tungur segja nú, að hvort sem við eigum að þakka eða ekki þakka, þá muni nú greiðslunni vera ráðstafað hvort sem er um mitt þetta ár. En það kemur nú ekki þessu máli við. Það er víst, að slíkra framlaga er ekki að vænta fyrst um sinn a.m.k. Þá eru aðrar tekjur, sem ekki koma inn í verzlunarjöfnuðinn. Það eru tekjur af starfsemi varnarliðsins á Keflavíkurflugvelli og utan um það. Það eru tekjur, sem nema geysifjárhæðum, að mér er sagt, ekki minna en yfir 1/2 millj, kr. á dag, en ég mundi telja hið mesta glæfraspil og ábyrgðarleysi að reikna með þeim sem varanlegum tekjum í þjóðarbúið. Þetta veldur því, að gjaldeyrisjöfnuðurinn er ekki verri þó en hann er nú, og hæstv. ráðh. segir, að hann sé ekki góður. Það er vissulega mjög varlega sagt af honum. En náttúrlega er óvit að reikna með líkum gjaldeyristekjum áfram. Þegar þetta er athugað, er bersýnilegt, að engar líkur eru til þess, ef hæstv. ráðh. meinar nokkuð með því, sem hann segir, að gjaldeyrisástandið verði á hverjum tíma að segja til um það, hvað hægt sé að leyfa, þá er ekki hægt að gera sér nokkrar vonir um neina rýmkun, sem máli skiptir, í sambandi við setningu þessara laga, og löggjöfin sjálf hefur vitaskuld ekki nokkur áhrif í þessu efni, því að það, sem ræður því, hvort verzlunin getur verið frjáls í þeim skilningi, að þeir, sem vilja og hafa fjárráð til þess að kaupa vörur frá útlöndum, geti gert það og fáí það, er það, hvernig gjaldeyrisástand landsins á hverjum tíma er gagnvart útlöndum. Það eru þau máttarvöld, sem hæstv. ríkisstj. verður að beygja sig fyrir. Sú leið, sem ein getur orðið til að skapa varanlegt frelsi í verzlunarmálum í þessum skilningi, sem ég hér hef talað um, er að auka og tryggja gjaldeyrisöflun þjóðarinnar. Það er augljóst mál. Og í því efni er þetta frv. á engan hátt til styrktar, þvert á móti, og mun lakara á allan hátt heldur en fjárhagsráðslögin, sem á að nema úr gildi, því að samkv. þeim er skylda stjórnarvaldanna í landinu og þeirra, sem með þessi mál fara, að beina fjármagninn í þá átt, sem eykur gjaldeyristekjur landsins, en öll slík ákvæði eru tekin út og felld úr gildi með því að setja þessi lög í staðinn fyrir fjárhagsráðslögin frá 1947, eins og hæstv. ráðh. sjálfur veit. Ég hygg, að það muni láta nærri, að innkominn gjaldeyrir á þessu ári nemi nærfellt 80 millj. kr. minna en sá erlendi gjaldeyrir, sem látinn hefur verið af hendi, og hafa þó komið þessar sérstöku tekjur, sem ég áðan drap á, bæði Marshallféð og tekjur af Keflavíkurflugvellinum, og eiga ríkastan þátt í þessu. Ég skal verða við tilmælum hæstv. ráðh. um að geyma mest af mínu máli til síðari umr. um þetta mál. Það fer væntanlega til fjhn., eins og áður hefur verið lagt til, og get ég þá komið að mínum skoðunum í sambandi við afgreiðslu málsins þar. Ég vildi aðeins benda á þetta hér við 1. umr. strax, að ég tel þetta frv., með þeirri litlu undantekningu, sem ég nefndi í 8. gr., á engan hátt til bóta og að verulegu leyti til hins verra frá því. sem nú er samkvæmt gildandi lögum.



Ég ætla nú ekki að segja mörg orð um þetta frv. á þessu stigi, enda ekki tími til þess. Þegar hæstv. ríkisstj. boðaði, að hún hefði ákveðið að leggja fjárhagsráð niður, vakti það mikinn fögnuð meðal landsmanna. Þegar lögin voru sett, voru þau borin fram, eins og menn muna, með miklu yfirlæti. Í þeim fólst glæsilegt fyrirheit um fullnýtingu allra atvinnutækja landsmanna og tryggingu atvinnu handa öllum landsbúum, sömuleiðis, að vörur skyldu fluttar inn með svo hagkvæmu verði sem hugsazt gæti og að þeir, sem selja vörur sínar með minnstri álagningu, skuli sitja fyrir leyfum o.s.frv. Þetta voru allt saman ákaflega fögur heit. Sem sagt, með stofnun ráðsins voru gefin fyrirheit ekki aðeins um trygga atvinnu í landinu og auknar framkvæmdir, heldur og um lækkaða dýrtíð. En reynslan hefur vissulega orðið önnur, því að aldrei fyrr hefur atvinnulíf landsmanna verið lagt í slíkar viðjar eins og á því tímabili, sem fjárhagsráð hefur verið starfandi, og aldrei fyrr hefur dýrtíðin vaxið með slíkum ódæmum. Fá lög hafa verið sett, sem hafa orðið óvinsælli með þjóðinni. Og nú kemur hæstv. ríkisstj., fulltrúi þeirra sömu flokka, sem báru fram lögin um fjárhagsráð á sínum tíma með þessu mikla steigurlæti, sem ég var að lýsa, og telur nú eitt helzta afrek sitt að afnema þessi sömu lög. Fallvölt er heimsins dýrð. Frv. þetta er borið fram til þess að láta líta út eins og það sé verið að láta undan þrýstingi fólksins um að afnema fjárhagsráð og hverfa frá þeirri stefnu, sem fjárhagsráð táknar. Ég tek undir það með hv. 4. þm. Reykv., að þetta frv. sé einbert hégómamál. Nafni fjárhagsráðs er breytt, fjárhagsráð er kallað innflutningsskrifstofa og skal heita það eftirleiðis. Þetta er þungamiðja málsins, auk þess sem ráðið er þrengt þannig, að stjórnarfl. eru þar nú ótvírætt einráðir. En nú eru öll fögru orðin úr lögunum um fjárhagsráð, sem ég gat um áðan, látin niður falla. Og vegna hvers eru þau látin niður falla? Vegna þess að þau eru orðin að athlægi og viðundri meðal almennings. Það má segja, að nokkurt undanhald felist í þessu frv. Það felst þegar undanhald í þessum sýndarráðstöfunum. Það sýnir í öllu falli, að ríkisstj. gerir sér ljóst, að öll stefna hennar í efnahagsmálum, sem er nátengd lögunum um fjárhagsráð, er fordæmd af þjóðinni. Ákvæðin í 8. gr. um frelsi til íbúðarhúsabygginga af ákveðinni stærð eru líka undanhald, enda þótt mikill vafl leiki á um það, hvort þessi ákvæði losa raunverulega um hömlur á byggingu íbúðarhúsa, því að hús verða ekki byggð, nema hægt sé að fá til þess lánsfé, en nú ríkir algert bann um lánveitingar til íbúðarhúsa, eins og kunnugt er. En þetta eru þó samt sem áður allt saman nokkrir tilburðir til undanhalds. Þá er nýmæli í 9. gr., þar sem vald Framkvæmdabanka Íslands er ákveðið með lögum, þ.e.a.s. sett einnig inn í þessi lög það vald, sem bankanum er fengið með lögunum, sem sett voru á þinginn í fyrra. Yfirstjórn efnahagsmálanna á Íslandi skal vera í höndum þess banka, einmitt vegna þess, að þessi banki ræður yfir mótvirðissjóði, og þar með eru tengslin tryggð við yfirstjórnina í Washington.