Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

„Handhafar valds forseta Íslands samkvæmt 8. gr. stjórnarskrárinnar, forsætisráðherra, forseti Alþingis og forseti Hæstaréttar, gjöra kunnugt: Vér höfum ákveðið, samkvæmt tillögu forsætisráðherra, að Alþingi skuli koma saman til framhaldsfunda mánudaginn 14. janúar 2013 kl. 10.30. Gjört í Reykjavík, 11. janúar 2013. Jóhanna Sigurðardóttir. Ásta R. Jóhannesdóttir. Markús Sigurbjörnsson. Jóhanna Sigurðardóttir. Bréf handhafa valds forseta Íslands um að Alþingi skuli koma saman til framhaldsfunda.“ Ég býð hæstv. forseta, hv. alþingismenn svo og starfsmenn Alþingis velkomna til starfa á nýju ári.

Ég þakka hæstv. forsætisráðherra góðar óskir og kveðjur til okkar alþingismanna og starfsmanna Alþingis. Ég óska alþingismönnum gleðilegs árs og einnig starfsmönnum Alþingis og landsmönnum öllum. Það er einlæg von mín að hið nýja ár færi okkur farsæld og frið og að störf Alþingis verði landi og lýð til blessunar. Þó að nú ljúki formlegri frestun þingfunda hefur Alþingi verið að störfum undanfarið. Alþingismenn hafa verið á fundum í þingnefndum og þingflokkum auk þess sem þingmenn hafa sinnt öðrum þeim störfum sem á þeim hvíla og fylgja því að vera kjörnir á Alþingi. Þingfrestun er í raun gömul arfleifð eins og svo margt annað í starfi Alþingis og passar ekki vel við þá þróun sem þessi stofnun er og hefur verið í undanfarna áratugi. Það er í raun og veru orðið brýnt að færa til nútímahorfs mörg ákvæði sem er að finna um Alþingi, bæði í stjórnarskrá og lögum. Þannig nyti þingið sín betur sem lýðræðislega kjörin fulltrúasamkoma þjóðarinnar í breyttu umhverfi á nýrri öld. Jafnframt þarf að kynna störf Alþingis og alþingismanna betur og eyða alls konar gömlum og röngum hugmyndum sem eru á kreiki og jafnvel er alið á. Þær eru sumar til þess fallnar að rýra álit þingsins og þingmanna í augum þjóðarinnar. Hv. alþingismenn. Þegar þingfundum lauk fyrir jól á fjórða tímanum aðfaranótt laugardags fyrir Þorláksmessu var hvorki staður né stund til að líta yfir farinn veg á þessu löggjafarþingi en það er fullt tilefni til þess. Þingið hófst þrem vikum fyrr en venjulega en samt tókst ekki að ljúka afgreiðslu mála fyrir jól á tilsettum tíma. Það dróst um nokkra daga. Hinn nýi samkomudagur þingsins í fyrri hluta september var þó hugsaður til að létta á þeirri tímapressu sem oft vill verða þegar nær dregur jólum og til að gefa þinginu rýmri tíma til að afgreiða fjárlög. Mér virðist að þetta áform hafi brugðist og aðeins hafi sannast gamalt lögmál að hlutirnir taki þann tíma sem þeim eru skammtaðir. Það er dapurleg niðurstaða fyrir okkur. Það vakti hjá mér góðar vonir að allmörg stjórnarfrumvörp komu fram á fyrstu dögum þingsins í september en síðan fór í gamalt far og mikilvæg stjórnarfrumvörp sem voru tengd fjárlagaafgreiðslu og vitað var að afgreiða þyrfti fyrir árslok komu ekki fram fyrr en í lok nóvember. Þetta eru vinnubrögð sem verður að laga. Síðan gerðist það sem orðinn er nær fastur liður hér að stjórnarandstaðan hefji langar umræður þegar líður á haustþingið og spyrja má nú hverju það hafi skilað. Alþingi er í senn æðsta og mikilvægasta stofnun samfélagsins. Við sem erum kjörin á þing til að fara með vald þess verðum að taka alvarlega þær aðfinnslur og mælingar sem vinnubrögð á Alþingi fá. Í þeim efnum felst skýr áskorun um að láta langtímahugsun, ábyrgð og hófsemi ráða meiru í störfum þingsins en ekki skammvinna pólitíska sigra í þessum sal. Það er skylda okkar að gæta fjöreggsins. Fram undan eru tveir mánuðir þar til þingfundum lýkur á þessu kjörtímabili og kosningabaráttan hefst að fullu. Það er ekki langur tími. Starfsáætlun sem samþykkt var síðastliðið haust segir að þingstörfum ljúki um miðjan mars. Ég hvet þess vegna þingmenn til að hafa Alþingi og stöðu þess í stjórnskipuninni í huga á næstu vikum og mánuðum. Jafnframt heiti ég á þingmenn að ljúka endurskoðun þingskapa sem staðið hefur yfir á þessu kjörtímabili. Þannig mætti afhenda nýju þingi og nýjum þingmönnum betra regluverk með þeim fyrirheitum að bæta eigi vinnubrögð þingsins í þágu lýðræðishugsjóna okkar og í þágu þjóðarhags.

Á gamlársdag 2012 barst mér svofellt bréf frá Guðfríði Lilju Grétarsdóttur, 3. þm. Suðvesturkjördæmis: „Reykjavík, 31. desember 2012. Ég undirrituð, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, segi af mér þingmennsku frá og með 1. janúar 2013. Ég óska forseta og þingheimi öllum farsældar á nýju ári með þakklæti fyrir allt gott á liðnum árum. Með vinsemd og virðingu. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir.“ Samkvæmt þessu bréfi tók Ólafur Þór Gunnarsson, læknir, fast sæti á Alþingi frá og með 1. janúar 2013. Býð ég hann velkominn til starfa á Alþingi. Hann hefur alloft áður tekið sæti á Alþingi sem varamaður og er hagvanur í þessum sal. Ég vil við þetta tækifæri færa Guðfríði Lilju Grétarsdóttur bestu þakkir fyrir störf hennar á Alþingi. Sem forseti þakka ég henni sérstaklega gott samstarf meðan hún var formaður þingflokks og jafnframt þakka ég henni fyrir störf hennar sem formaður í nefndum þingsins. Hún lagði sig fram af einlægni við þingstörfin og þingið naut reynslu hennar og menntunar og þekkingar bæði í þingsalnum og á erlendum vettvangi þar sem hún var oft fulltrúi Alþingis. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir var kjörin á þing vorið 2009 en hafði nokkrum sinnum áður tekið sæti sem varamaður. Þess utan var hún vel metin starfsmaður Alþingis um nokkurra ára skeið. Ég veit að ég mæli fyrir munn allra alþingismanna þegar ég endurtek þakkir til Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur fyrir störf hennar á vettvangi Alþingis og óska henni og fjölskyldu hennar farsældar í þeim störfum sem hún mun taka sér fyrir hendur í framtíðinni.

Borist hefur bréf frá þingflokksformanni Samfylkingarinnar, Oddnýju Harðardóttur, um að Kristján L. Möller, 3. þm. Norðausturkjördæmis, geti ekki gegnt þingmennsku á næstunni. Í dag tekur því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Samfylkingar í kjördæminu, Logi Már Einarsson, og er hann boðinn velkominn til starfa.

Borist hefur tilkynning um breytingu á stjórn þingflokks Hreyfingarinnar um að Birgitta Jónsdóttir hafi tekið við sem formaður þingflokks Hreyfingarinnar af Margréti Tryggvadóttur.

Forseti vill tilkynna að með bréfi, dags 7. janúar sl., hefur forseti óskað eftir því við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, samanber ákvæði 8. töluliðar 1. mgr. 13. gr. þingskapa, að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um atvinnutengda starfsendurhæfingu.

Virðulegi forseti. Við göngum nú til atkvæða um vernd og orkunýtingu landsvæða. Þar með er lokið löngu ferli við 2. áfanga rammaáætlunar, ferli sem Alþingi mótaði með lagasetningu árið 2011 og var samþykkt án mótatkvæða. Ákvörðun var tekin um að setja nokkur svæði í biðflokk að undangengnum umsögnum á þeim grunni að afla þyrfti ítarlegri gagna áður en endanleg ákvörðun yrði tekin um flokkun. Þar þurfum við bestu mögulegu upplýsingar um náttúrufar og náttúran verður látin njóta vafans í anda varúðarreglunnar. Næsta verkefnisstjórn mun afla nauðsynlegra upplýsinga um þá kosti sem eru í biðflokki auk þess sem svæðum í verndarflokki verður komið í friðlýsingarferli. Ég vil þakka formanni nefndarinnar Guðfríði Lilju Grétarsdóttur fyrir afar gott samstarf, talsmanni málsins Merði Árnasyni, og nefndinni allri. Virðulegi forseti. Ég legg til að við styðjum tillögu meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar óbreytta og það jafnvægi sem hún felur í sér milli ólíkra sjónarmiða.

Hæstv. forseti. Það er rétt sem hæstv. umhverfisráðherra sagði, þessi tillaga byggir á langri vinnu. Við sjálfstæðismenn höfum staðið að þeirri vinnu og þegar tillögur lágu fyrir og niðurstöður frá verkefnisstjórn, formannahópi og þeim fagaðilum sem höfðu unnið að undirbúningi málsins töldum við rétt að halda okkur við það, jafnvel þó að við kynnum að hafa aðrar skoðanir á einstökum virkjunarkostum sem fóru á annan veg. Við töldum rétt að halda okkur við þá niðurstöðu sem byggt var á í undirbúningsferlinu. Ráðherrar ríkisstjórnarinnar tóku ákvörðun um að víkja frá því ferli og það hefur litað mjög málið í þinginu og leitt til þess að mál sem átti að vinna í samstöðu er orðið að átakamáli.

Forseti. Með samþykkt þessa máls í dag eru mörkuð tímamót. Með því hefur skapast samstaða um leikreglur í þeirri erfiðu deilu sem hér hefur staðið samfellt í fjóra áratugi um náttúrusvæði og virkjunaráform þar sem tekist hafa á fylkingar sem ekki hafa skilið grundvallarsjónarmið hvor annarrar. Rétt er að minna á að allir fjórir helstu stjórnmálaflokkar sem hér eru á þinginu hafa átt hlut að máli í verkinu, sem hófst raunar á níunda áratugnum. Samstaða um leikreglur getur skapast hér en áfram verður tekist á um einstakar virkjanir á landsvæði utan þings og innan eins og má sjá hér á eftir. Við þingmenn Samfylkingarinnar berum þetta mál fyrir brjósti og teljum það eitt allra merkilegasta málið á kjörtímabilinu. Í dag tölum við einum rómi, stöndum gegn öllum breytingartillögum sem hér eru komnar fram og greiðum að lokum atkvæði með fyrstu þingsályktunartillögunni um verndarnýtingu og orkunýtingu landsvæða á Íslandi.

Virðulegi forseti. Það er rétt að hér er að ljúka öðrum áfanga rammaáætlunar, ferli sem tekið hefur mjög langan tíma og allir flokkar hafa komið að. Það kom í hlut okkar framsóknarmanna að hafa frumkvæði að því að setja ferlið í gang. Við höfum því talið ákaflega mikilvægt að því mundi ljúka með sama hætti og það var sett af stað, þ.e. að hér væri gerð merkileg tilraun til að ná fram sátt og nokkru samlyndi um mjög ólíka hagsmuni. Í meðförum hæstv. ríkisstjórnar hefur sá friður verið í sundur slitinn. Hér liggur fyrir pólitískt plagg sem eru því miður gríðarleg átök um. Ég óttast að afleiðingin verði sú að það sem samþykkt verður í dag muni ekki lifa lengi. Við framsóknarmenn munum greiða atkvæði að meginstefnu samkvæmt því að sú rammaáætlun sem vísindamenn skiluðu af sér muni standa en ekki það pólitíska plagg sem hér er 

Frú forseti. Við greiðum atkvæði í dag um stórt og mikilvægt mál. Ég hefði kosið að sjá málið öðruvísi. Persónulegar skoðanir mínar á virkjunarkostum eru aðrar en þær sem eru í rammaáætlun. Engu að síður er hér stigið mjög mikilvægt skref og þó að við í Hreyfingunni styðjum ef til vill eitthvað af þeim breytingartillögum sem fram eru komnar munum við styðja rammaáætlun í heild þegar upp verður staðið vegna þess að rammaáætlun sem slík er gríðarlega mikilvægt skref inn í framtíðina. Við þurfum í framhaldinu að spyrja okkur þessarar grundvallarspurningar: Hvað viljum við skilja eftir af náttúruverðmætum fyrir komandi kynslóðir? Hversu mikið leyfi höfum við til þ að eyðileggja náttúruperlur framtíðarinnar? Við þurfum líka að spyrja okkur: Til hvers á að virkja yfir höfuð?

Virðulegur forseti. Í fyrirvara sem fylgir nefndaráliti með málinu geri ég grein fyrir skoðunum mínum á einstökum virkjunarhugmyndum, þá sérstaklega er varða virkjunarkosti á Reykjanesinu sem ég tel ofaukið í nýtingarflokki. Ég vil taka það fram að hér er verið að stíga mikilvægt skref í þá átt að forða samfélagslegum átökum, deilum um mikil tilfinningamál sem því miður hafa leitt til ákvarðana í gegnum tíðina um virkjanir sem ekki hafa skilað þjóðfélaginu og samfélaginu öllu miklum hagnaði eða arði. Við eigum að reyna að hverfa af þeirri braut. Hér er verið að færa svo mikilsverð landsvæði í verndarflokk að allir þeir sem láta sig náttúruvernd varða eiga að fagna þessu máli. Ég geri það og við eigum að vera stolt af því að samþykkja þessa áætlun í dag.

Virðulegi forseti. Þverpólitísk sátt hefur verið í langan tíma um aðferðir og ferla vinnunnar við rammaáætlun sem m.a. hefur birst í samþykktum þingsályktunartillagna og laga þó að tekist hafi verið á um niðurstöðu málsins á lokasprettinum. Tímamót verða við samþykkt rammaáætlunar, stórum áfanga er lokið en aðrir taka við. Þeir lúta að vinnu vegna þeirra virkjunarkosta sem nýta má að uppfylltum skilyrðum, vegna friðlýsingar þeirra sem flokkaðir eru í vernd, og ekki síst bíður vinna við að svara þeim fjölmörgu spurningum sem urðu til þess að svæði voru sett í biðflokk. Ég er þakklát öllum þeim sem gert hafa afgreiðslu rammaáætlunar mögulega og óska þess að þessi vandaða langtímaáætlun verði til þess að Íslendingar verndi landsvæði og nýti þau af skynsemi og taki ávallt almannahag til lengri tíma fram yfir skammtímahagsmuni.

Frú forseti. Í skýrslu verkefnisstjórnar um rammaáætlun sem skilað var í júní 2011 raðaði verkefnisstjórnin virkjunarkostum í samræmi við niðurstöður og niðurröðun faghópa, en hún flokkaði virkjunarkostina ekki enda hafði henni ekki verið falið að gera það. Eftir skil nefndarinnar fór í gang ógagnsætt ferli þar sem ekki var að öllu leyti byggt á niðurstöðum faghópanna og svo virðist sem ráðherra hafi látið pólitísk sjónarmið ráða för. Þarna urðu skil í því faglega ferli sem fram að því hafði einkennt alla vinnu við gerð rammaáætlunar. Þegar menn tala um að þverpólitísk sátt hafi verið um leikreglurnar mega menn ekki gleyma því hvað gerðist þegar faghóparnir höfðu skilað af sér og síðan verkefnisstjórnin. Við höfum gert athugasemdir við það ferli, við höfum lagt fram breytingartillögur 

Hæstv. forseti. Hér greiðum við atkvæði um mjög mikilvægt mál. Það hefur verið lengi í vinnslu, í 13 ár, og þingmenn allra flokka hafa tjáð sig um að hér skuli og eigi að ríkja sátt um niðurstöður verkefnisstjórnar um rammaáætlun. Hins vegar er vikið frá niðurstöðum verkefnisstjórnar í veigamiklum atriðum í þeirri tillögu sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa lagt fram og greidd eru atkvæði um. Það þykir mér afskaplega leitt að sjá vegna þess að í þessu máli höfðu íslenskir stjórnmálamenn tækifæri til að sýna að þeir geta borið virðingu fyrir faglegum vinnubrögðum og haldið sig við faglegar niðurstöður. Það mun hins vegar sjást í atkvæðagreiðslunni á eftir að ríkisstjórnarflokkarnir og stjórnmálamenn sem starfa á vinstri vængnum ráða ekki við þá aðferðafræði. Ég er afskaplega döpur vegna þess því að ég hef þá trú að pólitíkin verði að breytast, við verðum að sýna það að við getum hafið okkur upp yfir pólitíska flokkadrætti og sett fagleg vinnubrögð í forgang í staðinn fyrir að koma fram með tillögu sem er það breytt 

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um mikið þjóðþrifamál sem byggir m.a. á því að hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar um að flétta saman efnahagsleg, umhverfisleg og samfélagsleg sjónarmið verði ein meginforsenda allrar ákvörðunartöku um orkunýtingu eða vernd tiltekinna landsvæða í framtíðinni. Kjarni rammaáætlunar er einmitt viljinn til að skapa meira jafnvægi á milli sjónarmiða um orkunýtingu og náttúruvernd en gert var á árum áður og með samþykkt hennar í dag verður í fyrsta sinn kominn traustur, heildstæður grundvöllur fyrir ákvörðunartöku um landnýtingu í málaflokki sem skapað hefur meiri deilur í samfélagi okkar undanfarna áratugi en nokkur annar málaflokkur. Afgreiðsla rammaáætlunar í dag er því sögulegur áfangi fyrir íslenska þjóð og er ástæða til að þakka hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra, hv. umhverfis- og samgöngunefnd og öllum þeim sem lagt hafa hönd á plóginn undanfarna tvo áratugi og rúmlega það fyrir framlag sitt til þessa merkilega verks, en í þeim hópi eru fulltrúar allra 

Virðulegi forseti. Rammaáætlun er sáttmáli um vernd og nýtingu náttúruauðlinda landsins. Sáttmálinn á sér langan aðdraganda með aðkomu almennings og faglegrar vinnu sérfræðingahóps verkefnisstjórnar. Fjölda viðkvæmra landsvæða hefur verið komið í varanlegt skjól í verndarflokki og aðrar náttúruperlur hafa verið settar úr nýtingarflokki í biðflokk þar sem varúðarsjónarmið eru höfð uppi og ítarlegar rannsóknir munu fara fram áður en tillögur verða lagðar fram um vernd eða nýtingu. Hér er á ferðinni sáttmáli sem kominn er úr faglegu vinnuferli sem ég tel vera mjög brýnt að við sameinumst um í stað þess að hvert og eitt okkar fari fram með sínar ýtrustu óskir, sem mundi eyðileggja það jafnvægi milli verndar og nýtingar sem lagt er til. Þetta er stór áfangasigur fyrir þá sem vilja njóta og nýta íslenska náttúru af skynsemi og því ber að fagna.

Frú forseti. Umhverfisverndarsinnar kunna að syrgja þennan dag því að hér er verið að rjúfa faglega sátt um virkjanir á Íslandi. Það gefur virkjunarsinnum hins vegar tækifæri seinna til að virkja meira en fagleg sátt náðist um. Þeir munu væntanlega njóta öflugs stuðnings erlendra náttúruverndarsamtaka sem munu krefjast þess eftir ekki mörg ár að við Íslendingar nýtum hreina orku okkar til hins ýtrasta til að hindra frekari hitnun jarðar. Þá væri gott að hafa faglega sátt í rammaáætlun og styð ég þá hugmynd hv. þingmanna Sjálfstæðisflokksins að aftur verði gerð tilraun til að ná faglegri sátt eftir kosningar, ef ekki fyrr. Það eru hrópandi dæmi í heiminum, skógareldar í Ástralíu, fellibyljir í Bandaríkjunum, bráðnun heimskautsins sem segja okkur að jörðin er að hitna og við Íslendingar verðum að líta upp úr eigin nafla og sjá það í alheimssamhengi og nýta orku okkar eins og skynsamlegt 

Virðulegi forseti. Verkefnisstjórn um rammaáætlun skilaði góðri vinnu eftir 13 ára starf. Hún skilaði tillögum sem voru vel ígrundaðar og skynsamlegar. Síðan fóru þær tillögur í naglasúpu ríkisstjórnarinnar og nú er ausið úr pottinum og ræður því tilviljun ein hvað er í hverri ausu. Það eru ekki góð vinnubrögð. Ef menn þurfa að fara í hjartaaðgerð vilja þeir hjartasérfræðinginn en ekki ritara hans þó að hann kunni að vera snjall að mörgu leyti. Það er því miður þannig með þessa tillögu að henni er tjaldað til einnar nætur. Það verður að gera bragarbót á henni við fyrsta tækifæri og gera hana af viti þannig að þar ráði ekki ferðinni geðþóttaákvarðanir ákveðinna þröngra klúbba innan Alþingis og í tengslum við ákveðna stjórnmálaflokka ríkisstjórnarinnar. Um þjóðarhagsmuni er að ræða og mikilvægt er að 

Virðulegi forseti. Það er ekki ofsögum sagt að rammaáætlun og samþykkt hennar frá Alþingi marki þáttaskil er varðar faglega ákvörðunartöku um vernd og nýtingu landsvæða til langrar framtíðar. Það er mikilvægt út frá mörgum sjónarmiðum að rammaáætlun verði afgreidd frá þinginu þrátt fyrir álitaefni um einstök atriði og skiptir miklu máli að hún fuðri ekki upp í átökum um tiltekna virkjunarkosti. Ferlið er vissulega ófullkomið og er minni samstaða um niðurstöðuna en vonir stóðu til, en slík áætlun verður aldrei og á aldrei að verða pólitískur óskalisti einstakra þingmanna. Fagleg sjónarmið eiga að ráða för. Ég mundi sjálfur vilja sjá tiltekna flokkun öðruvísi en efni standa til í tillögunni. Brýnir almannahagsmunir liggja hins vegar í því að ljúka afgreiðslu áætlunarinnar frekar en að standa í vegi fyrir því vegna prívatskoðana einstakra þingmanna. Mun ég þess vegna greiða atkvæði á móti einstökum breytingartillögum við tillögu meiri hlutans og með tillögunni í lokin í trausti þess að aukin sátt og faglegt ferli verði viðhaft 

Virðulegi forseti. Mikil ábyrgð hvílir á þingmeirihlutanum fyrir að rjúfa það faglega ferli sem lagt var af stað með við vinnu rammaáætlunar. Því fylgir mikil ábyrgð að koma málinu í pólitískt uppnám eins og verið er að gera með þeirri tillögu sem liggur fyrir þinginu. Við sjálfstæðismenn lögðum fram tillögu í þessu ferli þar sem lagt var til að farið yrði aftur með málið til verkefnisstjórnarinnar, það falið aftur þeim sem unnu hina faglegu vinnu. Þessu var hafnað, meiri hlutinn á þingi hafnaði þessari sáttatillögu, þessu faglega ferli. Sáttin hefur verið rofin og það er mikill tvískinnungur sem felst í yfirlýsingum hæstv. ríkisstjórnar, t.d. þeirri sem hún gaf út í tengslum við kjarasamninga 11. maí 2011 þar sem hún lofaði ákveðinni fjárfestingu í landinu. Sú fjárfesting verður fyrst og fremst til í kringum þessa rammaáætlun.  Ég skora á þingmenn og höfða til ábyrgðar þeirra í því að styðja 

Virðulegur forseti. Sú rammaáætlun sem við ætlum að samþykkja í dag frá hinu háa Alþingi er fyrst og fremst eitt merkilegasta verndarplagg í sögu þjóðar. Hér er verið að vernda margar glæsilegustu náttúruperlur jarðarinnar og óviðjafnanlega staði. Sá sem hér stendur hefði kosið margt öðruvísi í þessari rammaáætlun en hún er ekki óskalisti stöku þingmanna. Hér hefði mátt fara út í frekari vatnsaflsvirkjanir en hér hefði líka mátt vernda meira og nefni ég þar sérstaklega Eldvörpin, einhverja mestu og glæsilegustu náttúruperlu Reykjaness. En þetta er ekki óskalisti stöku þingmanns hér inni, hér er miklu fremur verið að samþykkja einhverja glæsilegustu rammaáætlun um vernd og nýtingu náttúruauðlinda sem nokkur þjóð hefur gert á síðustu árum.

Virðulegi forseti. Rammaáætlun er merkileg tilraun þjóðar til þess að koma á sátt um hvernig eigi að nýta og friða landsvæði. Ég er þeirrar skoðunar að með því pólitíska togi sem þetta hefur lent í milli ríkisstjórnarflokkanna hafi sögulegu tækifæri til sáttar verið glutrað niður. Það er algjörlega ljóst að þetta er orðið að pólitísku plaggi, og pólitísku plaggi sem ekki mun standa lengur en sú ríkisstjórn sem nú er við völd. Það er líklegt að hér fari allt upp í loft aftur út af þessari rammaáætlun og engin sátt náist, því miður. Það hefði betur verið farið að tillögum sérfræðinganna og þeir látnir klára þá vinnu sem hafin var.

Virðulegur forseti. Á þessu sundraða Alþingi er full ástæða til þess að fagna því þegar jafnvíðtæk sátt tekst og er að gerast í dag. Hér er víðtæk sátt um alla þá 20 kosti sem vernda á. Hér er víðtæk sátt um alla þá 16 kosti sem samþykkt er að nýta. Sá pínulitli ágreiningur sem hér er reynt að gera mikið úr snýst um nokkra kosti sem eiga að bíða um sinn. Eðli málsins samkvæmt eru margir kostir í biðflokki sem ýmist standa sterk rök til að nýta síðar eða til að vernda. Ég hvet stjórnarandstöðuna til að láta ekki stutta bið í þeim fáu álitaefnum skemma fyrir sér góða skapið á þessum fallega degi, heldur gleðjast yfir þeim mikilvæga áfanga í náttúruvernd og orkunýtingu sem hér næst í dag.

Frú forseti. Þegar lagt var af stað með þetta að mínu mati mjög merkilega mál fyrir um 13 árum var uppleggið þverpólitísk og ekki síður fagleg sátt í þágu náttúru Íslands og auðlindanýtingar. Nú við lok málsins er svo grátlegt að horfa upp á að sáttin snýst fyrst og fremst um að ná sátt við ríkisstjórnarborðið og það er að mínu mati mikil skammtímahugsun. Einu tímamótin í dag eru þau að við erum að missa að mínu mati af einstæðu tækifæri til að ná pólitískri og samfélagslegri sátt um náttúruvernd og auðlindanýtingu til lengri tíma og það er á ábyrgð ríkisstjórnarinnar og varadekkja hennar.

Virðulegi forseti. Það er dapurlegt að hér sé eina niðurstaðan eftir allt þetta ferli ríkisstjórnarinnar að það sé orðin sátt innan ríkisstjórnarinnar. Það hefði vissulega verið gott ef sú sátt hefði náðst fyrir einu og hálfu ári en þetta mál hefur dvalist í bakherbergjum ríkisstjórnarinnar í meira en ár og tafist fyrir þær sakir og þær fjárfestingar sem áttu að vera byggðar á rammaáætluninni tafist fyrir vikið. Það er ójafnvægi í þessari tillögu gagnvart vatnsaflsvirkjunum og jarðvarmavirkjunum. Það er vissulega jákvætt að hér eru margar náttúruperlur settar í verndarflokk. Í þingsályktunartillögunni stendur, með leyfi forseta: „Í verndar- og orkunýtingaráætluninni skal í samræmi við markmið laga nr. 48/2011 lagt mat á verndar- og orkunýtingargildi landsvæða og efnahagsleg, umhverfisleg og samfélagsleg áhrif nýtingar, þar með talið verndunar.“ Það er ekki gert og við framsóknarmenn leggjum því til að ríkisstjórnin gefi sér hálfan mánuð eða nokkrar vikur til viðbótar og komi 

Frú forseti. Við þingmenn Sjálfstæðisflokksins lögðum fram sérstakt frumvarp sem hnígur mjög í svipaða átt og sú tillaga sem hér er mælt fyrir og við greiðum atkvæði um og þess vegna er full ástæða fyrir okkur til að styðja hana. Hún miðar að því að ná fram sama markmiði sem er að halda áfram þessari vinnu á faglegum forsendum og í því felst að sjálfsögðu að það fá ekki allir á endanum allt sem þeir biðja um. Það er í sjálfu sér rétt sem fram kom hér hjá hv. þm. Björgvin G. Sigurðssyni, þetta mál getur aldrei endað þannig, en með því að skuldbinda sig til að hlíta faglegri niðurstöðu sem tíu ára þverfagleg rannsóknarvinna býr að baki eru menn að minnsta kosti komnir með áfanga sem hægt er að byggja á til lengri tíma á þinginu. Það virðist ætla að verða vonlaust þegar taka á hina endanlegu niðurstöðu á hinum pólitíska vettvangi hér á þinginu að ná þessu máli upp úr pólitísku förunum. Hér er gerð seinni tilraunin til að koma málinu aftur í faglegan farveg og hana 

Hæstv. forseti. Ég styð þessa tillögu hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar, ekki vegna þess að ég beri sérstakt traust til ríkisstjórnarinnar í þessu máli heldur vegna þess að í því felst ákveðin von um að málið fari aftur í þann farveg að fagleg sjónarmið á vettvangi verkefnisstjórnar ráði á endanum niðurstöðu en ekki geðþóttaákvarðanir ráðherra eins og sú tillaga byggir á sem hér liggur fyrir frá umhverfis- og samgöngunefnd og ríkisstjórninni. Eins og formaður Sjálfstæðisflokksins gerði grein fyrir gerðum við sjálfstæðismenn ákveðna tilraun til að færa málið úr átakafarveginum yfir í sáttafarveginn með flutningi frumvarps í haust. Það frumvarp fékkst ekki afgreitt. Þessi tillaga framsóknarmanna er í sömu átt og þess vegna styð ég hana.

Frú forseti. Við hv. þm. Lilja Mósesdóttir gerum breytingartillögur um að átta gufuaflsvirkjanir í orkunýtingarflokki fari í biðflokk til frekari rannsókna, einkum út frá umhverfislegum vandamálum sem þeim tengjast vegna meginreglunnar um að náttúran og mannfólkið njóti vafans. Þessar tillögur eru eingöngu settar fram á faglegum sjónarmiðum. Það hafa vaknað verulega áleitnar spurningar og efasemdir um sjálfbærni orkuvinnslunnar á háhitasvæðunum, um mengun grunnvatns af völdum skiljuvökva eða affallsvatns, um mjög alvarlega mengun á Stór-Reykjavíkursvæðinu, Hveragerði og Ölfusi af völdum brennisteinsvetnis og um jarðskjálftavirkni vegna niðurdælingar. Það er gnægð af kostum til orkunýtingar þó að þessir kostir fari í biðflokk til frekari rannsóknar. Ég nefni þar röskuð svæði á Reykjanesi.

Forseti. Ég minni á ítarlega umfjöllun í áliti meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar um vandann við jarðvarmavirkjanir almennt. Þar er hvatt til þess sérstaklega, með leyfi forseta, „að ríki, sveitarfélög, orkufyrirtæki og náttúruverndarsamtök taki saman höndum um sérstaka rannsókn á Reykjanesskaga þar sem kannaðir verði möguleikar á orkunýtingu, áætlaðar þarfir útivistar og ferðamennsku, gerð grein fyrir verðmæti jarðminja og lagt mat á hugmyndir um náttúrusvæðin á skaganum sem eldfjallagarð sem tæki einnig til virkjunarsvæðanna, enda séu gerðar til þeirra sérstakar umhverfiskröfur. Eðlilegt væri að aðilar leituðu samstöðu um ákveðna vernd meðan fullnaðarrannsóknir fara fram á möguleikum svæðisins.“ Með tilvísun til þessara orða segjum við samfylkingarmenn nei við breytingartillögunni.

Virðulegi forseti. Það felst í því ákveðin þversögn að leggja til að umræddir virkjunarkostir fari í biðflokk til frekari rannsókna. Við erum enn að læra og það er margt sem á eftir að rannsaka með tilliti til jarðhitanýtingar en til þess að hægt sé að framkvæma þessar rannsóknir verður að heimila tilraunaboranir og það er ekki gert ef virkjunarkostirnir eru í biðflokki. Það að heimila rannsóknarboranir er lykilatriði til að við getum aflað okkur þekkingar. Ég fullyrði að þeir sem hafa hug á að nýta jarðhitann á Reykjanesinu eru þeir sem er mest umhugað um að vel sé gengið um svæðið. Margir af þeim stöðum sem hér eru tilgreindir hafa orðið okkur almenningi aðgengilegir með þeim virkjunarframkvæmdum sem orðið hafa nú þegar á svæðinu. Þess vegna mun ég greiða atkvæði 

Frú forseti. Afspyrnuslæm reynsla af Hellisheiðarvirkjun fyrir höfuðborgarbúa verður að vera leiðarljós í þessu máli. 25 þús. tonn af brennisteinsvetni sem fara hér út í loftið á hverju ári skapa heilsufarshættu fyrir íbúa og hér er verið að tala um að bæta við átta virkjunum á þetta sama svæði. Það er ekki ásættanlegt að mínu mati og það ber að stöðva. Hér er líka um að ræða Mývatn. Mývatn er eitthvert merkilegasta stöðuvatn í heimi og við Íslendingar berum ábyrgð á því. Það er vitað að virkjun við Bjarnarflag mun að líkindum eyðileggja Mývatn. Að því get ég ekki staðið. Það er líka rangt sem hefur komið fram um að virkjunaraðilar á Reykjanesi hafi gengið vel um svæðið. Hver sá sem hefur ferðast um virkjunarsvæðin á Reykjanesi veit að þau eru eins og ruslahaugur á að líta með risastórum borplönum annars vegar og leifum af byggingum og boráætlunum hins vegar. Þessir aðilar munu ekki ganga vel um svæðið.

Frú forseti. Ég mun greiða atkvæði gegn þessari tillögu sem og öðrum þeim breytingartillögum sem verða fluttar á eftir við rammaáætlun. Það geri ég af virðingu við það ferli sem ákveðið var í þingsályktun Alþingis um rammaáætlun vegna þess að með afgreiðslu þessa máls er ekki verið að leggja fram óskalista einstakra þingmanna. Það á ekki að þjóna í þessu máli pólitískri skammtímahugsun heldur er hér um að ræða heildstæðan sáttmála. Ég vek athygli á því að þær breytingartillögur sem fluttar verða hér á eftir koma margar hverjar frá þeim sem hafa talað hvað hæst um að málið skuli hafa verið tekið út úr faglegum farvegi, sem auðvitað er ekki rétt. Þessir einstaklingar hafa mest talað um mikilvægi faglegra vinnubragða og að pólitíkusar eigi ekki að setja fingur sína í þetta mál en eru svo hér að setja fram sína persónulegu óskalista um einstaka virkjunarkosti. Ég tek ekki þátt í slíku 

Forseti. Ég hef verulegar áhyggjur af því verkefni sem ég kalla stundum dr. Frankenstein-verkefnið uppi á Hellisheiði. Þar er verið að gera tilraunir með að dæla köldu vatni ofan í jörðina og þar hafa framkallast miklir jarðskjálftar. Mér finnst það jaðra við brjálæði að ætla að gera sambærilegar dr. Frankenstein-tilraunir á svæði sem er komið á tíma varðandi eldvirkni. Það að framkalla manngerða jarðskjálfta á þessu svæði er brjálæði og þess vegna mun ég greiða atkvæði með þessari tillögu og jafnframt af áhrifum á bæði umhverfi og mannfólk varðandi mengun. Ég óska eftir að ekki verði gerðar frekari tilraunir á okkur hérna.  
            

Hæstv. forseti. Ég greiði atkvæði gegn þessari tillögu. Ef maður leitast við að fylgja niðurstöðu sem kemur út úr röðun verkefnisstjórnar er ljóst að fyrsti kosturinn sem er í lið A, Stóra-Sandvík, raðast nr. 6 af sjónarhóli nýtingar en aðeins nr. 57 af sjónarhóli verndar. Ég gæti talið upp alla kostina og menn geta skoðað þá í niðurstöðu verkefnisstjórnar. Ef menn halda því fram að þessir kostir eigi að færast niður í biðflokk þurfa menn að endurskoða skjalið allt saman í heild. Þá eru menn ekki sammála aðferðafræðinni sem að baki liggur. En það er nokkuð ljóst að það er ekki hægt að gagnrýna þingmenn fyrir að leggja fram breytingartillögur. Ég skil þingmenn vel að gera það vegna þess að það er ríkisstjórnin sjálf sem velur að víkja frá hinu faglega ferli og niðurstöðum verkefnisstjórnar. Þess vegna skil ég bara mjög vel að einstaka þingmenn leggi fram breytingartillögur við þessa áætlun ríkisstjórnarflokkanna sem augljóslega er lituð af pólitískum hagsmunum ríkisstjórnarflokkanna.

Segir þingmaðurinn …

Má ég ekki tala?  
            

Virðulegi forseti. Ég hef óskað eftir því að greitt verði sérstaklega atkvæði um liði a, b, c og d í þessari tillögu. Ég vil grípa niður í fyrirvara fyrrverandi hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur um þá óvissu sem lýtur að jarðvarmavirkjunum og þá sérstaklega þær hugmyndir sem uppi eru á Reykjanesskaganum. Sú óvissa varðar sjálfbærni orkuvinnslunnar, mengun grunnvatns af völdum affallsvatns, mengun lofts af völdum brennisteinsvetnis, neikvæð áhrif á heilsu fólks og jarðskjálftavirkni vegna niðurdælingar. Umtalsverðar upplýsingar vantar varðandi þessa þætti. Þess vegna er full ástæða til að setja að minnsta kosti fjórar virkjunarhugmyndir í biðflokk. Þá er ég að tala um Sveifluháls, Stóru-Sandvík, Sandfell og Eldvörp. Þess vegna ætla ég að styðja þá liði breytingartillögunnar.

Frú forseti. Almennt vil ég vísa í ítarlegan fyrirvara minn með áliti meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar um þessa liði. Sveifluháls er eitt dýrmætasta óraskaða svæðið á Reykjanesi. Það eru nægir kostir fyrir hendi á Reykjanestá sem nýta má á meðan rannsókn fer fram á Sveifluhálssvæðinu. Að mínu mati er samþykkt þessarar tillögu ávísun á alvarlegt umhverfisslys og bendi ég á það í fyrirvara mínum að ósamkvæmni gætir í áliti meiri hlutans um að í sumum tilvikum er náttúran látin njóta vafans en ekki varðandi gufuaflsvirkjanir. Ég hygg, hvað sem hver segir, að hér hafi orðið pólitískar málamiðlanir, bæði innan verkefnisstjórnarinnar og síðan innan ríkisstjórnarinnar eftir að verkefnisstjórnin skilaði af sér. Það byrjar ekki innan ríkisstjórnarinnar.

Frú forseti. Sveifluháls er stórkostleg náttúruperla alveg við höfuðborgarsvæðið og við alþjóðaflugvöllinn okkar í Keflavík. Hver sá sem farið hefur um það svæði, hvort sem menn aka Krýsuvíkurleiðina, Vigdísarvelli eða ganga um það svæði, sem fjölmargir hafa gert, er augljóst að þetta svæði mun eyðileggjast sem heild með einni einustu virkjun eða borholu. Þar sem tillagan verður felld skora ég á þau sveitarfélög sem eiga þetta landsvæði og virkjunarrétt á þessu svæði að sameinast um það í framhaldi af rammaáætlun að svæðið verði friðað. Það er ómetanleg náttúruperla og það er algert brjálæði ef Íslendingar ætla að stimpla sig inn á heimskortið sem þvílíkir náttúrusóðar að eyðileggja svæðið. Ég styð því breytingartillöguna heils hugar.

Frú forseti. Það liggur fyrir að Orkuveitan hefur haft áform um gengi Hverahlíðarvirkjunar en framkvæmdir eru ekki hafnar fyrir utan boranir á árunum 2006 og 2007. Upplýst er að tafir á verkefnum skýrast af þremur þáttum: Fjárhagsstaða Orkuveitunnar leyfir ekki slíka fjárfestingu, ekki liggur fyrir fyrirvaralaus samningur um orkusölu og ekki hafa verið gerðar breytingar á aðalskipulagi Ölfuss. Þar fyrir utan eru þau vandamál uppi sem komið hafa fram um manngerða jarðskjálfta, brennisteinsmengun, mengun grunnvatns o.s.frv. Orkuveita Reykjavíkur hefur í raun tekið þá ákvörðun að setja Hverahlíðarvirkjun í biðflokk þar til lausn er komin á þeim vandamálum sem ég hef nefnt. Ég spyr hv. þingmenn: Hvað er því til fyrirstöðu að Alþingi setji Hverahlíðarvirkjun í biðflokk, ekki verndarflokk, heldur í biðflokk í samræmi við afstöðu Orkuveitu Reykjavíkur?

Frú forseti. Komið hefur fram fyrir umhverfis- og samgöngunefnd að affallsvatn sem fellur til við boranir í Bjarnarflagi við Mývatn séu nú þegar farnar að ógna lífríki svæðisins. Þarna er óásættanlegur vafi sem túlka verður náttúrunni í hag. Það er ekki hægt að taka áhættu varðandi þá dýrmætu perlu sem Mývatn er, það er ekki hægt. Beðið er um að það sé sett í biðflokk en ekki nýtingarflokk, með tilliti til gríðarlegra náttúruverndarhagsmuna.

Frú forseti. Mývatn er einstök náttúruperla sem og Laxá í Þingeyjarsýslu sem rennur til sjávar úr því vatni. Mývatn er einstakt á heimsvísu og það er á ábyrgð Íslendinga að vernda vatnið. Eins og komið hefur fram eru líkur á því að afrennsli frá virkjun við Bjarnarflag muni eyðileggja þessa náttúruperlu. Þar sem tillagan verður felld skora ég á hæstv. umhverfisráðherra og alla þá sem hafa möguleika á að beita sér fyrir því að Bjarnarflagsvirkjunin fari aftur í mjög ítarlegt umhverfismat. Það getur ekki gengið að Íslendingar eða Landsvirkjun, komist upp með að eyðileggja Mývatn. Við horfum upp á svipað gerast varðandi okkar ástkæra Þingvallavatn sem er líka að skemmast að öllum líkindum vegna meiri bílaumferðar í gegnum þjóðgarðinn sem og vegna afrennslis frá Nesjavallavirkjun. Á það að verða orðspor Íslands á alþjóðavettvangi að eyðileggja tvö af einum mikilvægustu stöðuvötnum í öllum heiminum? Ég vona svo sannarlega ekki.

Frú forseti. Næst á dagskrá eru tillögur frá mér um að jökulárnar í Skagafirði og Skjálfandafljót fari í verndarflokk. Eins og þingmenn vita hef ég barist fyrir verndun jökulánna í Skagafirði og Skjálfandafljóts og tel reyndar að jökulár séu svo snar þáttur í endurnýjun lífríkis við strendur Íslands og einnig til landsins að þær eigi að vernda. Í þeirri tillögu sem hér liggur fyrir í rammaáætlun er gert ráð fyrir að þessi vatnsföll fari í biðflokk. Sumum finnst það varnarsigur fyrir okkur sem viljum berjast fyrir friðun og verndun jökulánna, en þeirri baráttu ekki lokið þótt samþykkt verði hér að setja þessi svæði í biðflokk. Frú forseti. Ég kalla aftur tillögur mínar frá atkvæðagreiðslu en heiti því að berjast áfram fyrir friðun og verndun jökulánna í Skagafirði og Skjálfandafljóts, allra jökuláa á Íslandi.

Í heiminum.

Virðulegi forseti. Virkjunarkostir í neðri hluta Þjórsár, Urriðafoss-, Holta- og Hvammsvirkjanir, eru taldir einhverjir hagkvæmustu virkjunarkostir sem hafa verið skoðaðir í vatnsafli. Í tillögum verkefnisstjórnarinnar skora þessir virkjunarkostir mjög hátt í nýtingu en lágt í vernd. Þetta eru virkjunarkostir sem munu hafa mjög lítil áhrif á umhverfi sitt og rökin fyrir því að færa þetta úr nýtingarflokki í biðflokk eru upplýsingar sem hafa komið fram um laxastofninn í Þjórsá. Þeim upplýsingum er aftur hafnað af okkar færustu sérfræðingum á þessu sviði, eins og hjá Veiðimálastofnun og Landsvirkjun, og lagt til að þessir virkjunarkostir verði áfram í nýtingarflokki. Engir virkjunarkostir í landinu hafa verið rannsakaðir jafnmikið og þessir. Þeir eru nánast tilbúnir til framkvæmda. Urriðafoss mun reyndar ekki fara í virkjun strax vegna þess að umhverfismat vegna þess virkjunarkosts rennur út á þessu ári 

Forseti. Hér koma í beit tillögur frá hv. þm. Jóni Gunnarssyni og fleiri þingmönnum um virkjunarkosti í Þjórsá. Það liggja gildar ástæður fyrir því að þessir kostir fara í biðflokk og um Urriðafoss náðist reyndar að mínu viti sú niðurstaða í umræðunum í þingsal að allflestir þingmenn sáu ljósið, vildu setja Urriðafoss í bið, ef ekki hreinlega í vernd. Hv. þm. Jón Gunnarsson hefur ekki numið þann vilja þingsins og sjálfsagt að hann komi fram í atkvæðagreiðslu. Við megum ekki eyðileggja laxastofninn í ánni og við eigum að varðveita öflugasta foss landsins. Ég segi nei.

Hæstv. forseti. Ég sagði í upphafi máls míns að við framsóknarmenn mundum að meginstefnu til fylgja niðurstöðu rammaáætlunar. Í umræðunni og umsagnarferlinu sem við samþykktum hefur komið fram að það væru einhver álitaefni, sérstaklega er varðaði Urriðafoss, og að við hefðum verið tilbúin til að skoða það, ekki síst í ljósi þess að, eins og kom fram hjá hv. þm. Jóni Gunnarssyni, það er mjög ólíklegt að Urriðafoss fari af stað. Við getum notað þann tíma til þess að fara betur yfir þau gögn. Þess vegna sitjum við hjá við tillöguna um Urriðafoss en um hinar tvær breytingartillögurnar sem snerta tvær efri af þessum þremur virkjunum í neðri hluta Þjórsár eru engin rök sem hníga að því að færa þá kosti úr nýtingarflokki í bið. Sá misskilningur virðist enn uppi þrátt fyrir ítarlega umræðu hér í desember að það sé verið að setja af stað virkjun um leið og viðkomandi kostur er settur í nýtingarflokk. Það er hins vegar verið að fara með þá kosti í rannsóknarferli 

Virðulegi forseti. Orkustofnun hefur bent á að þær virkjanir sem við erum að ræða um í neðri hluta Þjórsár séu best rannsökuðu og hagkvæmustu virkjunarkostirnir sem við eigum völ á. Þær upplýsingar sem við þurfum til þess að taka ákvörðun um það með hvaða hætti við nýtum þessa virkjunarkosti liggja með öðrum orðum allir fyrir. Það er yfirvarp frá hæstv. ríkisstjórn að þeir kostir þurfi frekari rannsókna við. Þær rannsóknir hafa farið fram. Okkur ber þess vegna skylda til þess að taka efnislega afstöðu til þess hvort þessir virkjunarkostir eigi að fara í nýtingarflokk. Það er augljóst þegar þessi gögn eru skoðuð að það eru yfirgnæfandi rök fyrir því að þessir virkjunarkostir eigi að vera í nýtingarflokki. Þess vegna hvet ég til þess að við samþykkjum þessa breytingartillögu sem er þá líka í samræmi við það faglega ferli og þá faglegu vinnu sem unnin hefur verið en ekki það sem gerðist á síðustu metrum þessarar vinnu þegar hæstv. ríkisstjórn 

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram að virkjunaráformin í neðri hluta Þjórsár eru með þeim hagkvæmustu sem eru í áætlunum um virkjanir. Ég nefndi áðan að rammaáætlun verður aldrei pólitískur óskalisti einstakra og hér komu fram í umræðunni sterk varúðarsjónarmið sem benda til þess að þar sem til dæmis Urriðafossvirkjun hefði áhrif á stærstu laxveiðistofna landsins þyrfti að rannsaka það betur, fá nýtt heildarmat á umhverfisáhrifum og hugsanlegum áhrifum framkvæmdanna á laxfiska í ánni. Þetta eru varúðarsjónarmið sem okkur ber skylda til að hlusta á og fara eftir. Það eru líka mörg rök sem standa til þess að Urriðafossvirkjun fari í verndarflokk. Margir benda á rök á móti um að hinar tvær fari í nýtingu en við erum stödd þar núna að við sammælumst um að rannsaka þetta betur og setja þessa þrjá kosti í bið. Síðan ráða úrslit þar hvort það gangi eftir að til dæmis Urriðafoss fari í verndarflokk, sem mörg rök hníga að eins og ég sagði, og hinar í nýtingu en það er verkefni næstu 

Frú forseti. Holtavirkjun og Hvammsvirkjun eru staðsettar við þjóðveginn á leiðinni upp í Þjórsárdal. Það er einhver fallegasta leið sem hægt er að aka á Suðurlandi og virkjanirnar munu eyðileggja umhverfið með lónum, stíflum og raflínum. Við höfum ekki spurt okkur enn þá, ekki í dag og ekki undanfarnar vikur og mánuði: Til hvers á að virkja? Það á að virkja bara til þess að virkja þó að það séu 100 megavött á lausu í raforkukerfinu sem enginn vill kaupa. Það er ekkert athugavert við að þessar virkjanir fari í bið á meðan þær eru rannsakaðar betur. Það er einfaldlega skynsamlegt að þær fari í bið og verði þar. Ég hafna því alfarið að þó að búið sé að rannsaka virkjunarkosti vel sé það passi á að fara að virkja. Það þýðir heldur ekki að vísa í að það eigi eftir að fara fram umhverfismat. Það var eyðilagt sem hemill á virkjanir á sínum tíma. Það var sá hemill sem átti að nota gegn náttúruspjöllum og stjórnmálaflokkar og sérstaklega einn ráðherra á Alþingi eyðilögðu það verkfæri. 

Hæstv. forseti. Ég styð þessa breytingartillögu. Ef maður skoðar umfjöllun og niðurstöður sem verkefnisstjórn í rammaáætlun kemst að á grundvelli allra þeirra gagna sem máli skipta í þessu máli sér maður að það liggur beint við að þessar virkjanir, bæði Holtavirkjun og Hvammsvirkjun, fari í nýtingu. Það hefur margoft komið fram í umræðunni. Öll gögn málsins og allar umsagnir leiða okkur að þeirri niðurstöðu að hér sé um hagkvæma kosti að ræða. Þeir raðast þannig af sjónarhóli nýtingar og af sjónarhóli verndar í niðurstöðum verkefnisstjórnar um rammaáætlun að þessir kostir eigi að fara í nýtingu. Ég skil ekki málflutninginn hér um að nægileg gögn hafi ekki komið fram um þessa virkjunarkosti. Af hálfu ríkisstjórnarflokkanna er um biðleik að ræða til að halda ríkisstjórninni saman, enda hafa einstakir þingmenn úr röðum stjórnarliða lýst því yfir að þeir mundu ekki styðja ríkisstjórnina áfram ef þessir kostir röðuðust í nýtingarflokk. 
            

Forseti. Um þessa breytingartillögu hv. þm. Jóns Gunnarssonar og fleiri er það að segja að virkjunarkostirnir sem kenndir eru við Hvamm og Holt eru í biðflokki samkvæmt tillögunni sem hér liggur fyrir. Þar koma laxarökin við sögu fyrst og fremst og ef þau eiga við um Urriðafoss er líklegt að þau eigi líka að einhverju leyti við um efri virkjunarstaðina. Það sem við erum að gera hér er að fylgja fram varúðarreglunni sem svo heitir í umhverfisréttinum og hefur það inntak að ef ekki liggja fyrir vísindalegar upplýsingar um að framkvæmdir eða starfsemi séu skaðlausar fyrir náttúruna eigi náttúran að njóta vafans. Á þessum forsendum segi ég nei við þessum tillögum.

Virðulegi forseti. Það var niðurstaða könnunar sem fram fór innan verkefnisstjórnar rammaáætlunar á sínum tíma að níu þeirra sem þar sátu lögðu til að þessi virkjun færi í nýtingarflokk, þrír lögðu til að hún færi í verndarflokk en enginn í biðflokk. Niðurstaða ríkisstjórnarinnar er hins vegar sú að þessi virkjunarkostur eigi að fara í biðflokk. Þarna er greinilega verið að skauta fram hjá hinu faglega ferli, hinni faglegu niðurstöðu. Það vita allir hver ástæðan er, sú að það voru uppi svardagar af hálfu einstakra þingmanna á sínum tíma um stuðning við ríkisstjórnina nema það væri tryggt að engar virkjanir yrðu í neðri hluta Þjórsár. Það er ástæðan fyrir því að ríkisstjórnin leggur síðan fram sitt plagg. Þessir virkjunarkostir hafa allir verið rannsakaðir út í hörgul. Nú er því teflt fram að þetta séu einhver rök varðandi laxastofninn í Þjórsá.  
            

Virðulegi forseti. Þau rök sem tínd eru til gagnvart virkjunarkostum í neðri hluta Þjórsár um að þetta geti haft mjög neikvæð áhrif á laxastofninn í ánni standast ekki. Eins og fram hefur komið hafa þessar rannsóknir þegar farið fram. Það hefur enginn laxastofn á Ísland og sennilega ekki í víðri veröld verið rannsakaður meira  Það eina sem er í rauninni eftir er að sannreyna þær úrlausnir sem Landsvirkjun ætlar að nota í neðri hluta Þjórsár til að viðhalda eflingu laxastofnsins í þeirri á og það verður gert nákvæmlega með byggingu virkjananna við Holt og Hvamm. Það eru engir virkjunarkostir komnir eins langt í undirbúningi. 

Virðulegi forseti. Ég sagði áðan að við mundum að meginstefnu til greiða atkvæði í samræmi við niðurstöður rammaáætlunar. Í þessu tilviki týndust gögn en fundust aftur. Hæstv. ráðherrar og hv. nefnd þverskölluðust við að kanna þær niðurstöður sem þar komu fram. Það gerði aftur á móti orkuskrifstofa iðnaðarráðuneytisins og segir í umsögn hennar að í umsagnarferlinu hafi komið fram upplýsingar sem sýni fram á að ekki sé ástæða til að ætla að óvissa sé með áhrif framkvæmdarinnar á skóglendi eða hvar línulögn muni liggja vegna virkjunarinnar. Með vísan til röðunar og könnunar verkefnisstjórnar eru því rök til þess að færa Hólmsárvirkjun neðri við Atley úr biðflokki í orkunýtingarflokk þar sem fullnægjandi upplýsingar séu til staðar. Ég vitna jafnframt til bréfs sem sveitarstjórnarmaðurinn Jóhannes frá Herjólfsstöðum sendi öllum þingmönnum þar sem hann hvetur til þess að menn skoði samfélagsleg og efnahagsleg rök ekki síður en umhverfisleg. Virðulegi forseti. Hér er skynsamlegur kostur sem er búið að rannsaka til hlítar og ég hvet þingmenn til þess að koma einhverjum skynsamlegum framkvæmdum af stað, 

Forseti. Ef af yrði yrði þessi virkjun sú eina á sínu vatnasviði. Þess vegna þarf að fara þarna að með alveg sérstakri gát eins og formannahópurinn lagði til og síðan er lagt til í þessari þingsályktunartillögu. Kosturinn er núna í biðflokki og það bíður næstu faghópa og verkefnisstjórnar að meta þau gögn sem hv. þingmaður ræddi hér um. Þau verða ekki metin neins staðar annars staðar ef við ætlum að halda trúnað við það ferli sem hér er í gangi. Þau verða ekki metin á skrifstofu hv. þm. Sigurðar Inga Jóhannssonar og ekki hjá þeim einstaklingi sem skrifaði það innanráðuneytisbréf sem hér var vitnað til. Þau verða einungis metin á réttan hátt í faghópunum og í verkefnisstjórninni og það mat á síðan að berast lengra í ferlið. Þetta verður gert, það er ekki verið að slá þessa virkjun af heldur setja hana í biðflokk. Það er verið að fresta þeim ákvörðunum sem þarf að taka í þessu efni.

Virðulegi forseti. Á lokametrum vinnu verkefnisstjórnarinnar kom fram að upplýsingar sem unnið var með varðandi þennan virkjunarkost voru úreltar. Það hefði þurft að meta þennan kost upp á nýtt. Samkvæmt lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun sem samþykkt var árið 2011 var gert ráð fyrir því að hæstv. ráðherrar fengju þetta mál í hendurnar eftir að verkefnisstjórn hefði unnið sína vinnu. Það er síðan verkefni þeirra að koma þessu til umsagnar og draga fram upplýsingar, ef nýjar berast, til að taka nýja ákvörðun. Þessar upplýsingar voru til staðar og þess vegna hefði hæstv. ráðherrum borið að taka efnislega afstöðu til hinna nýju upplýsinga og leggja þær fyrir þingið. Þær hefðu þá augljóslega leitt til þess, eins og við sjáum af gögnunum, að þessi virkjunarflokkur hefði farið í nýtingarflokk. Það sem verið er að gera með þessari breytingartillögu er að það er verið að fylgja þessu ferli. Það er verið að vinna í anda þess ferlis sem var mótað með lagasetningunni frá árinu 2011. Hæstv. ríkisstjórn kaus hins vegar að fara aðrar leiðir. Hæstv. ríkisstjórn var að fylgja 

Frú forseti. Ef grannt er skoðað sést skýrt að efnahagsleg og samfélagsleg áhrif af virkjunum í Skaftárhreppi eru engin, í mesta falli 15 milljónir á ári í fasteignagjöld til sveitarfélagsins sem á ekki í miklum vandræðum ef hægt er að rétta það af með 15 milljónum. Það eru rétt rúmlega árslaun eins þingmanns. Það hefur ekkert valdið eins miklum deilum 

Forseti. Hér er lagt til að þessi virkjunarkostur verði áfram í biðflokki og fyrir því færð þau rök meðal annars að gögn hafi misfarist og því hefði ekki verið hægt að taka faglega afstöðu til þessa kosts, hvort ætti að nýta hann eða vernda. Mín persónulega skoðun er sú að margt bendi til þess að það sé réttlætanlegt að þessi kostur fari úr bið í nýtingu. Við verðum þó að vera trú hinu faglega ferli, verkefnisstjórn leggur til að þetta sé í biðflokki þar til unnið hefur verið úr þeim gögnum sem hér er vísað til og það munum við að sjálfsögðu gera. Næsta verkefnisstjórn mun meta þau gögn og úrskurða eftir að þau eru komin fram að fullu og hafa verið metin hvort þessi kostur fari úr bið í nýtingu eða vernd.

Forseti. Hér hefst atkvæðagreiðsla um tillögur hv. þm. Jóns Gunnarssonar og fleiri um Skrokköldu og Hágöngur. Þær eru í biðflokki í tillögunni vegna nálægðarinnar við Vatnajökulsþjóðgarð sem er sennilega eitthvert merkilegasta frumkvæði sem tekið hefur verið hér á landi um að sameina atvinnusköpun og náttúruvernd. Það er algjörlega eðlileg ráðstöfun að þau tengsl séu athuguð betur áður en ákvörðun verður tekin um virkjun á þessum stað á hálendi Íslands. Ég segi nei við tillögum hv. þm. Jóns Gunnarssonar og fleiri um þessa kosti.

Virðulegi forseti. Það er talað um að fylgja hinu faglega ferli. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson kom inn á það áðan að við ættum að fylgja hinu faglega ferli. Það er nákvæmlega það sem er verið að gera með þessum breytingartillögum. Það er verið að víkja frá hinu pólitíska ferli sem hæstv. ríkisstjórn ákvað að setja þetta mál í og hinu faglega ferli er fylgt. Það hefur verið meginmarkmið okkar sjálfstæðismanna í þessu máli. Við höfum lagt fram tillögur um að það yrði sent aftur til verkefnisstjórnarinnar, hún mundi raða virkjunarkostunum niður í flokka. Við erum tilbúin að sætta okkur við niðurstöðu úr því faglega ferli, en það eru ríkisstjórnarflokkarnir ekki tilbúnir að gera. Við flytjum hér því breytingartillögur í þágu þess að færa þetta aftur í hið faglega ferli vegna þess að þeir virkjunarkostir sem hér er verið að fjalla um eiga klárlega að vera í nýtingarflokki samkvæmt niðurstöðu verkefnisstjórnarinnar. 

Virðulegi forseti. Hér tala menn mikið um að fylgja hinu faglega ferli, þar á meðal umsagnarferlinu sem allir þingmenn samþykktu. Á minnisblaði orkuskrifstofu iðnaðarráðuneytisins er farið yfir þá kosti sem ekki voru í orkunýtingarflokki og segir þar, með leyfi forseta: „Af framangreindum virkjunarkostum má telja að mest rök séu fyrir því að færa Hagavatnsvirkjun úr biðflokk í orkunýtingarflokk.“ Seinna í sömu umsögn segir, eftir að umsagnir sem bárust voru allar jákvæðar: „Í umsagnarferli þingsályktunartillögunnar komu fram upplýsingar sem sýna fram á að ekki sé ástæða til að ætla að Hagavatnsvirkjun rýri gildi svæðisins fyrir ferðamenn og jafnframt að virkjunin sé líkleg til að draga úr uppblæstri og sandfoki og auka möguleika á landgræðslu. … Með vísan til þessa, og að með framkvæmdinni er verið að endurheimta fyrra horf Hagavatns, þykir rétt að færa Hagavatnsvirkjun úr biðflokk í orkunýtingarflokk.“ Það er merkilegt að í þessari umræðu voru menn sammála um að það skyldi farið í alla þessa framkvæmd. Allt jarðraskið var skynsamlegt, en þingmenn stjórnarinnar ætla að vera á móti því að nýta það til þess að skapa arð 

Forseti. Þessi virkjunarkostur er óbreyttur frá tillögu formannahópsins um drög að þingsályktunartillögunni. Hér er um það að ræða að vísindamenn hafa lagt fram upplýsingar og matsgerðir sem skapa alvarlegar efasemdir um það sem áður var haldið fram, að þessi virkjunarkostur sem er einn á sínu vatnasviði gæti gert gagn í baráttu gegn gróðureyðingu á Suðurlandi og Suðvesturlandi. Þetta verður auðvitað að athuga vel áður en menn fara í umhverfisspjöll á þessum mikilfenglega stað við rætur Vatnajökuls. Ég segi nei við þessari undarlegu tillögu.

Frú forseti. Eins og fram kom í máli hv. þm. Sigurðar Inga Jóhannssonar, og ég ætla ekki að endurtaka, eru engin fagleg rök fyrir því að hafa þennan virkjunarkost í biðflokki. Gögn liggja fyrir sem staðfesta það mat, jákvæðar umsagnir og það sem áður vantaði upp á er komið fram og staðfestir að það er ekki bara rétt heldur hefur það líka jákvæð áhrif vegna landgræðslusjónarmiða og hagsmuna ferðaþjónustunnar. Ég styð því þessa tillögu heils hugar og tel algjörlega furðulegt að við getum ekki náð um þetta samstöðu. Ef mönnum er alvara með að láta faglegu sjónarmiðin gilda styðja þeir þessa breytingartillögu.

Virðulegur forseti. Á fundi hv. umhverfis- og samgöngunefndar komu sérfræðingar í jarðvegi, t.d. Ólafur Arnalds, prófessor við Landbúnaðarháskólann, sem greindi nefndinni frá því að það vantaði að minnsta kosti sex ólíkar rannsóknir til að hægt væri að setja Hagavatnsvirkjun í nýtingarflokk. Ýmislegt bendir til þess að virkjunarframkvæmdir á svæðinu mundu auka gríðarlega svifryksmengun og sandfok á þessu svæði þvert á það sem hv. flutningsmaður þessarar tillögu heldur fram. Það er full ástæða til að fella breytingartillöguna og mótmæla harðlega því sem fram kom í máli hv. þingmanns, það stenst ekki skoðun. 
            

Virðulegi forseti. Vilji menn horfa faglega á virkjunarkostina á þessi kostur klárlega að fara í nýtingarflokk. Það fór fram ítarlegt umsagnarferli og umsagnir bárust frá fjölmörgum aðilum á Suðurlandi. Þær voru allar mjög jákvæðar. Virkjunin hefur verið útfærð á umhverfisvænni hátt en upprunalega var gert ráð fyrir, m.a. með stöðugu vatnsborði án árstíðabundinna sveiflna til að mæta þessu foki. Sveitarstjórn Bláskógabyggðar ályktaði um málið og mikilvægi þess að færa yfirborð Hagavatns til fyrra horfs til að hefta sandfok og tryggja árangur uppgræðslustarfs sem hún hefur tekið þátt í, m.a. með Landgræðslu ríkisins. Hérna er á ferðinni mikilvægt náttúruverndarmál og alveg með ólíkindum að ekki sé hægt að greiða þessum virkjunarkosti leið, að ríkisstjórnin skuli vera svo bundin af þessari niðurstöðu ráðherranna að ekki megi hreyfa til einn einasta virkjunarkost þrátt fyrir 

Virðulegi forseti. Með Hagavatnsvirkjun er ætlunin að endurheimta fyrra horf Hagavatns. Þessi virkjun hefur þá sérstöðu að hún varð á sínum tíma til sem eins konar viðbragð við sandfoki og uppblæstri. Ætlunin er að reyna að auka möguleika á landgræðslu. Eins og við vitum byggir tillaga hæstvirtra ráðherra um vernd og orkunýtingu á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun og þar er bókstaflega gert ráð fyrir því, eins og frægt er orðið, að hæstv. ráðherrar leiti eftir umsögnum, leiti eftir skoðunum sem flestra á þeim drögum að þingsályktunartillögu sem lágu fyrir. Þær upplýsingar og umsagnir sem komu í kjölfarið benda allar til þess að það sé eðlilegt að fara í þessa virkjun. Það eru sjónarmið heimamanna, landeigenda og ferðamálafólksins, það eru í raun þau yfirgnæfandi sjónarmið sem ættu að liggja til grundvallar því að gera tillögu um þessa virkjun í nýtingarflokk. Þess vegna er 

Virðulegi forseti. Ég er hér með vinnu verkefnisstjórnarinnar og faghópanna, niðurstöðu 2. áfanga rammaáætlunar, tæpar 200 síður þar sem ítarlega er farið yfir allar forsendur, öll vinnubrögð, alla þá gríðarlegu, faglegu vinnu sem átti sér stað og allir keppast við að róma. Sú breytingartillaga sem við greiðum atkvæði um er enn ein tilraun okkar sjálfstæðismanna til að taka tillit til þeirra faglegu sjónarmiða sem hér koma fram og þeirrar faglegu vinnu sem allir róma svo mikið. Það er tilraun að reyna að afmá þau augljósu pólitísku fingraför sem ríkisstjórnarflokkarnir setja á málið og afleiðingar þess.

Virðulegi forseti. Ef maður lítur á atkvæðatöfluna liggur það fyrir að ríkisstjórnarflokkarnir hafa sammælst um að fella allar breytingartillögur sem fram hafa komið. Þeir hafa talað um að það sé gert á faglegum forsendum. Ég vitna aftur í hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson, 1. þm. Suðurkjördæmis, sem flestar tillögurnar ná til, Oddnýjar Harðardóttur, 2. þm. Samfylkingarinnar á Suðurlandi. Þetta eru skilaboð þessara hv. þingmanna til heimasveita sinna, til héraða sinna, að hlusta ekki á þau sterku rök sem komið hafa fram hjá faghópunum, hjá verkefnisstjórninni, hjá heimamönnum, í niðurstöðu þeirra, þau virða það allt að vettugi. Er það verkefni okkar hér á Alþingi að virða svo skýr skilaboð að vettugi, svo fagleg vinnubrögð sem hér hefur verið talað fyrir og allir hafa rómað, 

Hæstv. forseti. Í rökstuðningi sínum fyrir því að færa til virkjunarkosti og setja þrjá kosti, Hágönguvirkjanir og Skrokköldu, í biðflokk, leggja ríkisstjórnarflokkarnir fram nýtt hugtak, svokallað „buffer zone“, sem þeir vilja nú fara eftir. Þar setja þeir fram nýtt viðmið sem verkefnisstjórn vann ekki formlega eftir. Verkefnisstjórn fjallaði hins vegar mjög mikið um ósnortin víðerni og tók fullt tillit til þeirra sjónarmiða sem mér sýnist ríkisstjórnarflokkarnir vera að reyna að koma inn í tillögu sína með einhvers konar handarbakavinnubrögðum vegna þess að þeir þurftu að setja sitt pólitíska mark á tillöguna. Ég get ekki stutt það og styð þess vegna þessa breytingartillögu.

Forseti. Afgreiðsla þessa máls mun marka tímamót og tryggja fagleg vinnubrögð við undirbúning virkjunarframkvæmda og sporna gegn því að í framtíðinni verði viðkvæmum og verðmætum náttúrusvæðum fórnað á altari skyndigróða eða sérhagsmuna einstakra stóriðjuvera. Handahófskenndar ákvarðanir í virkjunarmálum án tillits til verndarsjónarmiða ættu nú að heyra sögunni til. Það eru merk tímamót sem við í Samfylkingunni fögnum sérstaklega.

Frú forseti. Á þessu kjörtímabili hafa komið fram óvenjumörg mál þar sem miklu skiptir að horft sé til langs tíma, mál sem eru þannig efnislega séð að almennt er góð sátt um það í stjórnmálunum að menn eigi að vinna þau á faglegum grundvelli og án pólitískrar stefnumörkunar sem ræður í ríkisstjórn hverju sinni. Ég gæti nefnt landsdómsmálið, en ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn ákvað að fara í pólitísk réttarhöld. Ég gæti nefnt stjórnarskrána, en ríkisstjórnin ákveður að leggja áherslu á stefnumál sín í þeim málaflokki og er reyndar komin alveg út í skurð. Ég gæti nefnt grunnatvinnuvegina og umgjörðina um þá og ég gæti nefnt ákvarðanir um það hvar eigi að virkja, hvar eigi að vernda og hvað eigi að rannsaka betur þegar horft er til virkjunarkosta í landinu. Í því máli vill þannig til að við höfum sérstaklega sett í lög að fylgja eigi fyrir fram ákveðnu ferli og byggja niðurstöðuna á faglegum forsendum. En í því máli, eins og öllum hinum, hefur ríkisstjórnin ákveðið að fara sömu leiðina, þ.e. að láta afl atkvæða ráða úrslitum.

Frú forseti. Þegar tillaga til þingsályktunar um áætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða fær hér farsæla lokaafgreiðslu fagna ég þeim miklu tímamótum sem með því verða í umhverfismálum á Íslandi. Það er miður að hluti þingmanna hefur reynt að tala þessi merku tímamót niður með þeim einu rökum og af þeirri einu ástæðu að nokkur svæði fá um sinn að njóta vafans og verða skoðuð betur. En mestu máli skiptir þó að hér verða þau gríðarlegu tímamót að fjölmörg svæði, verðmætar náttúruperlur sem áform hafa staðið til að virkja um ár og áratugi, eru núna flutt og fest í verndarflokk og þar með er því slegið í gadda að þannig verði það framvegis. Jökulsá á Fjöllum, Markarfljót, Þjórsá við Norðlingaölduveitu, Jökulfall í Árnessýslu, Brennisteinsfjöll, Gjástykki, Kerlingarfjallasvæðið og þannig mætti lengi telja. Í biðflokk fara mörg vatnsföll og háhitasvæði sem virkjunaraðilar hafa verið að rannsaka með virkjunaráform í huga. Það er líka mikill áfangasigur 

Virðulegi forseti. Heildarsvipur þessarar atkvæðagreiðslu er dapurlegur og niðurstaðan er dapurleg. Það er rétt að það sem er jákvætt og gleðilegt í þessu er að hér eru margar náttúruperlur settar í verndarflokk og ég held að við séum öll meira og minna sammála því. Það hefði hins vegar verið hægt að halda áfram að reyna að ná víðtækri sátt í anda þeirrar hugmyndafræði sem rammaáætlunin átti að byggja á. En hér endar ferlið með rammpólitískri rammaáætlun ríkisstjórnar Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og Samfylkingarinnar en ekki faglega niðurstöðu faghópa. Önnur afleiðing er sú að hér verður áframhaldandi stöðnun atvinnulífs með tilheyrandi atvinnuleysi, ekki síst í jarðverktaka- og byggingargeiranum. Sú stöðnun er á ábyrgð ríkisstjórnarflokkanna, ríkisstjórnar hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur og hæstv. ráðherra Steingríms J. Sigfússonar og allra þeirra þingmanna þeirra flokka sem kjósa 

Frú forseti. Hér er mjög mikilvægum áfanga náð í náttúruvernd og ég óska þjóðinni til hamingju með það. Vissulega hefði verið ánægjulegt að hafa fleiri um borð í þessari atkvæðagreiðslu en skoðun mín er sú að það er sama hvernig rammaáætlun hefði verið lögð fram, það hefði aldrei verið sátt um virkjunar- og verndarkosti vegna þess að það er óhugsandi fyrir suma þingmenn og suma stjórnmálaflokka að vernda náttúru Íslands svo nokkru nemi. Ég veit ekki hvers vegna það er svo en því miður er það þannig. Sem betur fer er sú tíð er liðin að menn virki og eyðileggi náttúru Íslands bara til að skaffa vörubílum og gröfum atvinnu. Nú verður í framhaldinu virkjað af meiri varúð en áður og þau varúðarsjónarmið sem hér eru höfð að leiðarljósi munu leiða rammaáætlanir framtíðarinnar og það er gott. Ég fagna því að geta verið þátttakandi í því og ég skora á þá sem greitt hafa atkvæði gegn tillögunni í dag  
            

Forseti. Þegar komið er að leiðarlokum er rétt að hafa í huga að deilur og hörð orð sem hér hafa fallið standa um örfáa kosti, þau standa um kosti á tveimur svæðum og þar að auki tvær virkjanir sem tekin var ákvörðun um í faglegu starfi, hvar sem menn setja það, að færu í bið. Ég bið bæði þingmenn og landsmenn að athuga að hvernig sem atkvæðagreiðslan í dag hefur farið þá hefur engin tapað henni nema hann vilji það sjálfur. Það er enginn sigurvegari hér nema náttúra Íslands og þjóðin í landinu. Ég segi já við þessari þingsályktunartillögu. Með henni er stefnt að mestu friðun og verndarnýtingu náttúrusvæða á Íslandi nokkru sinni. Ég þakka fyrir að hafa fengið að taka þátt í þessum áfanga frá upphafi til enda, frá umhverfisstefnu okkar í Samfylkingunni um Fagra Ísland til tímamótanna hér í dag fyrir land, þjóð og náttúru 14. janúar 2013.

Virðulegi forseti. Það er miður að ekki hefur verið farið eftir þeirri tillögu sem við sjálfstæðismenn höfum lagt fram um að hið faglega mat sem okkur hefur verið birt verði lagt til grundvallar rammaáætlun þessari. 

Virðulegi forseti. Við erum komin að lokum þessa máls, að niðurstöðu um eitthvert merkilegasta mál á liðnu kjörtímabili. Hér hafa einstakir þingmenn lagt áherslu á að skiptar skoðanir séu um einstaka kosti af þeim 67 kostum sem við höfum greitt atkvæði um og það er eðlilegt. Það gat aldrei orðið með öðrum hætti í máli eins og þessu. Stóra myndin er hins vegar sú að samkomulag er um meira en níu af hverjum tíu kostum sem undir eru í þessari áætlun. Niðurstaðan er því sú að við höfum með þessari afgreiðslu náð meiri árangri í að samræma sjónarmið um náttúruvernd og orkunýtingu í landinu en nokkur dæmi eru um í sögu þjóðarinnar. Það er sannarlega mikill áfangi og merkilegur árangur. Ég vil nota tækifærið og þakka sérstaklega formanni umhverfis- og samgöngunefndar, Guðfríði Lilju Grétarsdóttur, og ekki síður talsmanni þessa máls, hv. þm. Merði Árnasyni, fyrir afar vasklega framgöngu í málinu, ekki einungis á kjörtímabilinu heldur á undanförnum árum. 
             Til hamingju með þetta mál, kæru þingmenn. Til hamingju með málið, kæru Íslendingar.