Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í 6. gr. l. um ættleiðingu frá árinu 1953 segir, að samþykki foreldra þurfi til ættleiðingar barns þeirra yngra en 21 árs. Með þessu frv., sem hér liggur fyrir, er ætlunin að breyta þessu lagaákvæði þannig að færa þessi aldursmörk úr 21 ári niður í 20 ár. Þetta er til samræmis við lækkandi aldursmörk, sem samþ. voru á síðasta þingi, varðandi kosningarrétt,og kjörgengi, hjúskaparrétt og fjárræði o.fl., og felst ekki annað í þessu frv. en þetta eitt. Þessu máli var vísað til allshn., og leggur nefndin til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Í 3. gr. l. um stofnun og slit hjúskapar frá 1921.segir: „Nú verður festarkona þunguð af völdum festarmanns síns, og festar slitna síðan af ástæðum, sem hann á aðallega sök á, og skal hann þá gjalda henni hæfilegar bætur fyrir ráðspjöllin.“ Í 2. mgr. 4. gr. er enn fremur vikið að þessu og þar segir: „Karlmanni verður eigi gert að greiða skaðabætur samkv. 3. gr.“ - þeirri, sem ég áðan las-„nema hann hafi verið 21 árs, er konan varð þunguð.“ Það, sem felst í þessu frv., sem hér er til umr., er að breyta þessu aldursmarki í 2. mgr. 4. gr. úr 21 ári í 20 ár og felast engar aðrar breytingar í frv. Þetta er gert til samræmis við aðrar aldursmarkabreytingar, sem áður hafa verið nefndar, og sé ég ekki ástæðu til þess að rekja það frekar. Þessu frv. var vísað til allshn., og var hún sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Nú er alllangt síðan fram fór 2. umr. hér í hv. þingdeild um þetta frv., en að þeirri umr. lokinni bárust um það tilmæli frá Háskólanum, að frv. yrði ekki tekið til 3. umr., fyrr en Háskólanum hefði gefizt tími til þess að láta í té umsögn um það. Á því varð að vísu allmikill dráttur, að sú umsögn bærist, en hún var lögð fram í menntmn. nokkru fyrir páskaleyfi þm. og var rædd þar síðan á 2 nefndarfundum, og jafnframt var kannað viðhorf landsbókavarðar til þeirra brtt., sem háskólaráð lagði til að gerðar yrðu á frv. Niðurstaða af athugunum n. var svo sú, að n. flytur á þskj. 433 brtt. við frv. í samræmi við óskir háskólaráðs. Í umsögn háskólaráðs er bent á nauðsyn þess, að við ákvörðun á starfssviði Landsbókasafnsins með nýjum l. sé jafnframt tekin til gaumgæfilegrar athugunar skipan á vísindalegum bókasöfnum á landi hér og sér í lagi tengsl Landsbókasafns og Háskólabókasafns. Í umsögninni er vikið að þáltill. frá 1957 um sameiningu Landsbókasafns og Háskólabókasafns og að þeim breytingum, sem síðan hafa orðið á málefnum Háskólans, en þar hefur stúdentafjöldi og kennaralið meira en tvöfaldazt og jafnframt hefur aukizt mjög þörfin fyrir lestrarsalsrými og þjónustu fyrir kennara Háskólans og annað vísindalega menntað starfslið. Einnig er vikið að þeirri sérstöðu, sem Háskólabókasafn hefur vegna þjónustu við Háskólann sem kennslustofnun og vísinda- og rannsóknarstofnun. Í umsögninni segir síðar svo orðrétt, með leyfi hæstv. forseta: „Að því er varðar tengslin milli bókasafnanna, mætti hugsa sér þau á ýmsa vegu, allt frá samvinnu um bókakaup og tækja og fleira til algerrar sameiningar. Í till. þeim, sem sendar eru hjálagt um nýja gr., 8. gr. í frv. (það er fyrsta brtt. menntmn.), er gert ráð fyrir, að bókasöfnin verði í sameiginlegri byggingu og að því margvíslegur sparnaður og hagræði. Verði Háskólabókasafn þá varðveitt í byggingu, sem reist sé fyrir bæði söfnin. Hins vegar er gert ráð fyrir að Háskólabókasafn lifi áfram sem stofnum.“ Síðan eru tíunduð ýmis rök Háskólans fyrir því, að svo verði. Þá er einnig lagt til, að landsbókavörður fari með yfirstjórn Háskólabókasafns ásamt Landsbókasafni, en eins og segir í umsögninni: „Sérstakt starfslið verði þá talið tilheyra Háskólabókasafni, og verði það ráðið með þeim hætti, sem nú tíðkast, þ.e.a.s. með lögmæltum eða venjuhelguðum afskiptarétti háskólaráðs.“ Þá tekur háskólaráð það fram í umsögn sinni, að þess sé vænzt, að sérstakar fjárveitingar verði áfram til Háskólabókasafns og komi fjárveitingartilmæli frá Háskólanum eins og nú er, og í samráði við landsbókavörð. Síðan er vikið að því, að margvísleg sameiginleg þjónusta eigi að geta leitt til aukins sparnaðar og betri hagnýtingar, og loks bendir háskólaráð mjög eindregið á þörf Háskólans fyrir aukið lestrarsalsrými, og skýrir frá athugunum, sem hafi farið fram í því sambandi, sem ég skal þó ekki fara nánar út í. Eins og áður sagði, þá var kannað viðhorf landsbókavarðar til þessara brtt., og hann kvaðst fyrir sitt leyti ekkert hafa við það að athuga, að þessar breytingar yrðu á frv. gerðar. Hins vegar væri það ljóst, sem öllum má ljóst vera, að fjölmörgum atriðum varðandi tengsl safnanna yrði að skipa með reglugerðarákvæðum, þegar ytri skilyrði verða fyrir hendi, þ.e.a.s. þegar þjóðarbókhlaða hefur verið reist, en þangað til mun hins vegar margt skýrast í þeim efnum og erfitt nú að segja fyrir um allt það, sem þá kynni að sýna sig, að þyrfti að skipa með reglugerð, eða taka afstöðu til einstakra atriða. Ég skal þá að lokum lesa samandregin aðalatriðin í afstöðu háskólaráðs til frv., sem hljóða þannig í umsögn háskólaráðs: „1. Háskólaráð telur, að náið samstarf milli Landsbókasafns og Háskólabókasafns sé höfuðnauðsyn. 2) Þörf Háskólans á lestrarsalsrými er gífurlega mikil, og er óhjákvæmilegt, að úrlausn þess máls sitji í fyrirrúmi við byggingu nýs bókasafnshúss. 3) Háskólaráð telur, að Háskólabókasafn, sem stofnun, eigi að starfa áfram, en söfnin eigi að vera til húsa í sömu byggingu, og stjórnarfarslega lúti safnið yfirstjórn landsbókavarðar, þótt Háskólabókasafn hafi eigið starfslið, sem skipað sé eða ráðið með lögmæltum eða venjuhelguðum afskiptum háskólaráðs. 4) Fjárveitingar til Háskólabókasafns verði sérstæðar og fjárveitingartill. ákveðnar af rektor og háskólaráði í samstarfi við landsbókavörð og háskólabókavörð. Bókasafnsnefnd starfi áfram og ráði bókakaupunum í samstarfi við háskóladeildir og rannsóknarstofnanir.“ Ég hef þá með fáum orðum rakið efni umsagnar háskólaráðs um þetta frv., og brtt., sem menntmn. flytur á þskj. 433, ætla ég að skýri sig sjálfar. Ég skal aðeins skjóta því hér inn, að í niðurlagi 3. brtt. er vitnað í 2. og 36. gr. l. um Háskólann frá 1957. 2. gr. fjallar um stjórn Háskólans, um verksvið rektors og háskólaráðs, en 36. gr. um stofnanir Háskólans og eigur hans. Það held ég að megi fullyrða, að það sé nú þegar orðið tímabært að taka ákvörðun um tengsl Háskólabókasafns við Landsbókasafnið. Þetta er mál, sem oft og lengi hefur verið rætt. Nú vil ég einnig vekja athygli á því, sem fram kemur í nál. frá menntmn. hv. Nd., þar sem vitnað er í þau ummæli menntmrh. í framsögu fyrir frv., að rík nauðsyn sé að taka sem fyrst ákvörðun um framtíð Landsbókasafns og Háskólabókasafns. Það líður nú að því, að gera þurfi áætlun og vinna að undirbúningi að byggingu bókasafnshúss, sem rúmi hin vísindalegu bókasöfn Íslendinga, og það má ætla, að stefnt verði að því, að hún verði reist í sambandi við ellefu hundruð ára afmæli Íslandsbyggðar. Það er vitað mál, að það hafa kannske innan Háskólans ekki allir verið á einu máli um, hvernig fara skyldi um þetta mál, en umsögn og till. háskólaráðs, sem nú hafa borizt menntmn., eru einróma álit háskólaráðsins, og það sýnist ekki eftir neinu að bíða með að taka ákvörðun um framtíð Háskólabókasafnsins, eins og nú er komið. Ég held, að það sé ekki ástæða til að fara fleiri orðum um málið að svo komnu. Ég vil aðeins segja það, að ýmsar þær ábendingar, sem koma fram í umsögn háskólaráðs, eru um atriði, sem skipað yrði síðar með reglugerð og við samningu slíkrar reglugerðar yrði að sjálfsögðu tekið fullt tillit til beggja aðila, annars vegar Landsbókasafnsins og hins vegar Háskólabókasafnsins.



Herra forseti. Skömmu eftir að þing kom saman fyrst, var þetta frv. flutt, sem hér er til umr., um veitingu ríkisborgararéttar til 13 tilgreindra einstaklinga, og var þessu frv. þá að lokinni 1. umr. í hv. d. vísað til allshn. N. hefur að vanda í svona málum, um veitingu ríkisborgararéttar, farið hægt í sakirnar, því að venjan er sú, að meðan þing situr, eru sífellt að berast fleiri umsóknir, sem koma til dómsmrn. og síðan berast til skrifstofu Alþ., enda varð sú raunin á að þessu sinni. Sá háttur var líka hafður á, eins og áður, að allshn. beggja d. störfuðu saman að því að fara yfir þessar umsóknir, þ.e.a.s. það voru kosnar undirnefndir, sem unnu saman að því að fara yfir umsóknir bæði frá þeim 13 einstaklingum, sem frv. greinir, svo og aðrar umsóknir, sem hafa borizt í vetur. Fyrir utan þessa 13, sem frv. greinir um, bárust umsóknir frá alls 34 einstaklingum, og við athugun á þeim voru 30 teknar til greina, en 4 var hafnað og að ég hygg einvörðungu af þeim ástæðum, að það skorti á dvalartíma, og líklegt er, að þeir einstaklingar, sem þar eiga hlut að máli, geti öðlazt ríkisborgararétt á næsta ári. Það var því niðurstaðan í allshn. að leggja til þá brtt. við frv., sem kemur hér fram á þskj. 411, en þar eru nöfnin orðin 43 í staðinn fyrir 13, þ.e.a.s. það hefur 30 nöfnum verið bætt við þessi upphaflegu 13 nöfn. Ég get að lokum getið þess, að n. hefur að sjálfsögðu farið eftir sömu reglum um veitingu ríkisborgararéttar, eins og undanfarin ár. Hv. þm. þekkja þær reglur. Þær hafa iðulega verið prentaðar með nál., og ég geri ráð fyrir, að hv. þm. séu þær flestar kunnar, þannig að ég þarf ekki að rekja efni þeirra, en frá þeim hefur ekkert verið vikið að þessu sinni. En ég endurtek svo, að það er till. allshn., samdóma till. hennar, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem um getur á þskj. 411.



Herra forseti. 2. maí s.l. voru samþ. lög um heimild fyrir ríkisstj. til þess að kaupa upp hlutabréf í Áburðarverksmiðju ríkisins, sem eru í einkaeign, á allt að fimmföldu verði. Ríkisstj. hefur ákveðið að nota þessa heimild, og í tilefni af því var hluthöfum skrifað á s.l. sumri og spurzt fyrir um það, hvort þeir vildu selja með þessum kjörum, á fimmföldu verði og að hlutabréfin yrðu greidd með jöfnun afborgunum á fimm árum. Flestir hluthafarnir hafa svarað játandi, en örfáir hafa ekki svarað. Þeir sem ekki hafa svarað, eiga hlutafé að upphæð kr. 30 þúsund, þeir sem hafa neitað, eru með hlutaféð 5 þúsund, en þeir, sem hafa svarað játandi með fyrirvara, eru með hlutafjáreign 6 þúsund kr., en hlutabréfaeign einkaaðila í Áburðarverksmiðjunni er eins og flestir alþm. vita 4 millj. kr., en ríkið á aftur á móti 6 millj. kr., óg þannig hefur það verið frá byrjun, að ríkið hefur átt 3/5 hlutafjárins, en einkaaðilar 2/5. Það má því segja, að flestir, sem hlutabréf eiga í verksmiðjunni, séu samþykkir því að selja með þessum kjörum, á fimmföldu verði, og með þeim greiðsluskilmálum, sem ákveðnir hafa verið. Gert er ráð fyrir með því frv., sem hér er flutt, að sá hluti, sem ekki fæst með samkomulagi, verði tekinn með eignarnámi. Ástæðan til þess, að þetta frv. er flutt og rétt þykir að breyta hlutafélaginu Áburðarverksmiðjan h.f. í Áburðarverksmiðju ríkisins, er sú, að nú stendur fyrir dyrum stækkun Áburðarverksmiðjunnar, sem kostar mjög mikið, og er gert ráð fyrir, að sá áfangi, sem stefnt er að að byrja á á þessu ári, kosti nokkuð á 3. hundrað millj. kr. Hlutaféð er hins vegar ekki nema 10 millj., og það er ekki reiknað með því, að hluthafar hafi áhuga á því að auka hlutafjáreign sína í verksmiðjunni og reyndar alveg víst, að einkaaðilar kæra sig ekki um það. Þeir hafa ekki fengið vexti af hlutafjáreigninni nema annað hvert ár að meðaltali síðan verksmiðjan tók til starfa og aldrei meira heldur en 6%, eins og lögin ákveða. Þetta út af fyrir sig er vitanlega ekki hvetjandi fyrir aðila að festa fjármagn í þannig fyrirtæki, og geta flestir farið í eigin barm með það, því að þegar menn leggja fram fé, hvort sem það er í hlutafélag eða annað, þá mun það nú oftast vera, að samfara því, að menn trúa því, að þeir séu að gera gagn með því að mynda gott fyrirtæki, að leggja fé í það, þá ræður hagnaðarvonin alltaf talsverðu. Þess vegna er það, þegar ráðast á í þessar miklu framkvæmdir við stækkun verksmiðjunnar, að það þykir rétt að leysa þetta hlutafélag upp og að Áburðarverksmiðjan verði eftirleiðis algerlega í eigu ríkisins, og því er það, að með þessu frv. er gert ráð fyrir. að ef það verður að lögum, þá verði Áburðarverksmiðja ríkisins ríkisstofnun, sem hefur það markmið að framleiða og selja áburðarefni og önnur þau efni, sem tengd eru áburðarvinnslunni. Verksmiðjan lýtur sérstakri stjórn samkvæmt lögum þessum undir yfirstjórn landbrh. Rekstri verksmiðjunnar skal jafnan hagað þannig, að hún sé þess tæknilega og fjárhagslega umkomin að gefa áburðarnotendum kost á eins góðum og ódýrum áburðarefnum sem frekast er völ á. Gerðar hafa verið ráðstafanir til þess, um leið og stækkun verksmiðjunnar er undirbúin, að tryggja það, að með stækkuninni verði gert mögulegt að framleiða þann áburð, sem íslenzkum landbúnaði bezt hentar. Þess vegna var það, að Stéttarsamband bænda, Búnaðarfélag Íslands og Rannsóknastofnun landbúnaðarins rannsökuðu í sameiningu, hvaða áburð hentugast væri að framleiða og kæmi sér bezt fyrir íslenzkan landbúnað. Verksmiðjustjórnin hefur fengið álit þessara aðila, sem var sameiginlegt, og er undirbúningi stækkunarinnar hagað þannig, að það megi fullnægja þessum óskum. Þá er gert ráð fyrir að Áburðarverksmiðja ríkisins taki við öllum eignum og skuldum, réttindum og skyldum Áburðarverksmiðjunnar h.f. 1. maí 1969, og kemur þá að öllu leyti í hennar stað. Það má vera. að það þurfi að breyta þessum mánaðardegi í meðferð Alþ., það verður að ráðast, hversu hratt það getur gengið í gegnum þingið, eða hvort Alþ. fellst á að hafa þetta takmark. Hlutafélagið Áburðarverksmiðjan h.f. verður jafnframt leyst upp miðað við sama tíma, og hlutabréf. sem þá verða í annarra eign en ríkisins, verða tekin eignarnámi samkvæmt ákvæðum 13. og 14. gr. þessara laga. Ríkissjóður leggi Áburðarverksmiðju ríkisins til sem stofnfé hlutafé Áburðarverksmiðjunnar h.f., sem er 6 millj. kr. Ríkissjóður leggi Áburðarverksmiðjunni enn fremur til stofnfjárframlög, eins og ákveðið kann að verða í fjárlögum. Að því leyti sem stofnfé ríkissjóðs hrekkur ekki til greiðslu stofnkostnaðar, er verksmiðjunni heimilt að taka fé að láni innan lands og utan, enda samþykki ríkisstj. lántökuna samkvæmt sérstakri heimild í fjárlögum hverju sinni. Heimilt er Áburðarverksmiðju ríkisins að taka lán og ábyrgð á greiðslum og öðrum skuldbindingum til þarfa fyrirtækisins annarra en stofnkostnaðar. Stjórn Áburðarverksmiðju ríkisins verði skipuð 5 mönnum, sem kosnir skulu hlutfallskosningum í sameinuðu alþingi til 4 ára í senn. Landbrh. skipar einn þeirra formann verksmiðjunnar. Ráðh. setur stjórninni erindisbréf og ákveður henni laun. Til að skuldbinda Áburðarverksmiðjuna þarf undirskrift 3 stjórnarmanna. Stjórn Áburðarverksmiðjunnar ræður framkvæmdastjóra, sem veitir fyrirtækinu forstöðu og annast alla daglega stjórn og rekstur fyrirtækisins og hefur prókúruumboð fyrir það. Stjórnin ræður einnig verksmiðjustjóra með verkfræðilega menntun, er annist tæknilega stjórnun á framkvæmdum og sjálfum verksmiðjurekstrinum. Stjórn Áburðarverksmiðjunnar setur framkvæmdastjóra og verksmiðjustjóra erindisbréf, sem kveði frekar á um starfsskyldur þeirra. Endurskoðendur Áburðarverksmiðjunnar skulu vera 2. skipaðir af landbrh. Stjórn Áburðarverksmiðjunnar ákveður að höfðu samráði við landbrh. heildsöluverð á framleiddum áburði. Skal verðið við það miðað, að eðlilegur afrakstur fáist af því fjármagni, sem á hverjum tíma er bundið í rekstri fyrirtækisins, og skulu eignir þá metnar til endurkaupsverðs, að frádregnum hæfilegum afskriftum. Aldrei skal áburðarverð vera hærra en á sambærilegum innfluttum áburði, nema það sé nauðsynlegt, til þess að verksmiðjan geti staðið við skuldbindingar sínar. Áburðarverksmiðjan verði undanþegin öllum sköttum og opinberum gjöldum nema fasteignasköttum og tekjuútsvari samkvæmt 2. og 4. kafla laga um tekjustofna sveitarfélaga. Reikningsár Áburðarverksmiðjunnar er almanaksárið og skal stjórn hennar gera reikningsskil fyrir hvert starfsár svo fljótt. sem auðið er, og svo snemma, að endurskoðun geti farið fram fyrir lok aprílmánaðar ár hvert. Reikningarnir skulu sendir landbrh. þegar að lokinni endurskoðun, undirritaðir af stjórn og framkvæmdastjóra og áritaðir af endurskoðendum. Nánari ákvæði um rekstur og tilhögun Áburðarverksmiðjunnar setur landbrh. með reglugerð að fengnum tillögum verksmiðjustjórnar. Ríkisstj. skal vera heimilt fyrir hönd ríkissjóðs að kaupa hlutabréf, sem eru í einkaeign, í Áburðarverksmiðjunni h. f. á allt að fimmföldu verði hlutabréfanna. Heimilt er ríkisstj. að taka lán í þessu skyni. Ríkisstj. tekur eignarnámi þau hlutabréf í Áburðarverksmiðjunni h.f., sem verða í einkaeign að kvöldi hins 30. apríl 1969. Kemur eignarnámið til framkvæmda hinn 1. maí 1969. og við það ber að gera þá athugasemd, sem ég minntist hér á áðan. Nú hafa þær raddir heyrzt, að það geti verið, að þessi bréf, sem verði tekin eignarnámi, verði metin miklu hærra verði heldur en þau bréf, sem eru seld af fúsum og frjálsum vilja, en heldur finnst mér það nú ólíklegt. bæði vegna þess, að flest og meiri hlutinn af hlutabréfunum hefur verið boðinn fyrir þetta verð, og annars vegar hlýtur að verða á það litið, þegar á að fara að meta bréfin til verðs, að þau geta aldrei gefið meira en 6% arð og hafa ekki á undanförnum 15 árum gefið neinn arð nema annað hvert ár. Þetta held ég, að hljóti að verða til hliðsjónar, þegar að því kemur að meta þessi bréf til verðs, og hins vegar það, að þeir, sem hafa átt þarna stórar fjárhæðir, hafa af fúsum og frjálsum vilja selt bréfin á fimmföldu verði, og getur ekki verið, að þeir hafi gert það af öðrum ástæðum en þeirri, að þeir hafa ekki talið borga sig að eiga bréfin eftir að þetta tilboð var gefið. Hinn fyrsta maí 1969 falla hlutabréf Áburðarverksmiðjunnar h.f. úr gildi sem hlutabréf. Eigendur bréfanna geta þá þegar í stað framvísað bréfum og krafizt bóta úr ríkissjóði samkvæmt mati. Skal verð bréfanna metið af 3 manna nefnd, er Hæstiréttur tilnefnir. Skipar Hæstiréttur einn þeirra formann, er skal vera lögfræðingur. Nefndin skal miða mat sitt við sannvirði hlutabréfanna við gildistöku laganna og veita eigendum bréfanna kost á að gæta hagsmuna sinna við matið. Mat nefndarinnar er endanlegt. Úrskurður matsnefndar er fullnaðarúrskurður um bætur til handa hluthöfum vegna eignarnáms hlutabréfanna, og er hluthöfunum skylt að afhenda bréf sín gegn greiðslu matsnefndar, auk 9% ársvaxta af matsverðinu frá 1. maí 1969 til greiðsludags. Þá eru ákvæði um það að matsnefnd hafi heimild til þess að stefna eigendum hlutabréfa fyrir sig með opinberri innköllun í lögbirtingarblaði, ef þurfa þykir. Áburðarverksmiðja ríkisins tekur við öllum réttindum og skyldum gagnvart starfsfólki og framkvæmdastjóra Áburðarverksmiðjunnar h.f., er hlutafélagið hættir störfum. Allar bækur og skjöl Áburðarverksmiðjunnar h.f. skulu renna til Áburðarverksmiðjunnar. Umboð stjórnar Áburðarverksmiðjunnar h.f. fellur niður um leið og hlutafélagið hættir störfum. Þetta eru aðalatriðin í þessu frv., og skýra þau sig að mestu leyti sjálf. Ég geri ráð fyrir því, að flestir hv. þdm. séu þeirrar skoðunar, að eins og Áburðarverksmiðjan h.f., hlutafélagið, hefur verið og yrði eftir stækkun Áburðarverksmiðjunnar án þess að hlutaféð væri aukið, þá væri það ekki annað heldur en gervihlutafélag. Frá upphafi hefur hlutafé þessa mikla fyrirtækis verið allt of lítið miðað við stofnkostnað og það fjármagn, sem bundið hefur verið í fyrirtækinu, aðeins 10 millj. kr., en upphaflega kostaði Áburðarverksmiðjan um 130 millj. kr. Nú er gert ráð fyrir, að næsti áfangi stækkunar, sem má segja, að sé ákveðinn, kosti á 3 hundrað millj. kr. og væri þá óhugsanlegt, að halda hluthafaforminu án þess að auka hlutaféð, en það er upplýst, eins og ég áðan minntist á, að a.m.k. þeir einkaaðilar, sem hlutaféð eiga, hafa ekki áhuga fyrir því að auka hlutafjáreign sína. Alla vega yrði Áburðarverksmiðjan h.f. í framkvæmd ríkisfyrirtæki, þótt það héti hlutafélag áfram. M.a. þess vegna þykir sjálfsagt og rétt að breyta lögunum og gera verksmiðjuna að hreinu ríkisfyrirtæki. Herra forseti, ég legg til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Í þessu frv. til breyt. á l. um Húsnæðismálastofnun ríkisins, sem flutt var af Benóný Arnórssyni, felst sú breyting, að húsnæðismálastjórn verði heimilað að veita lán til einstakra sveitarfélaga til byggingar leiguhúsnæðis utan kaupstaða og kauptúna, þar sem svo er ástatt, að þéttbýliskjarnar hafa myndazt, ef talið er æskilegt, að þeir myndist í sambandi við atvinnufyrirtæki eða menntasetur, en óvissir endursölumöguleikar íbúða hindra eðlilega byggingarstarfsemi að mati sveitarstjórnar, eins og í frv. segir. En eins og l. eru nú, er húsnæðismálastjórn einungis heimilt að veita þessi lán til byggingar leiguhúsnæðis í kaupstöðum og kauptúnum, en ekki utan þeirra, en það er sem sagt markmið frv. að víkka þessa heimild þannig, að hún geti í ýmsum tilfellum náð til húsnæðis, sem er byggt utan kaupstaða og kauptúna. Þessu frv. var vísað til heilbr.- og félmn., og sendi n. það til umsagnar bæði til húsnæðismálastjórnar og til Sambands ísl. sveitarfélaga. Húsnæðismálastjórn sendi aldrei neina umsögn, en stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga mælti með því, að þetta frv. yrði samþ., en gaf um leið ábendingu um breyt., sem felst í því, að miða þetta fyrst og fremst við skipulagsskylda staði. Heilbr.- og félmn. tók upp þessa till. Sambands ísl. sveitarfélaga lítið breytta og gerði hana að sinni till., og hún kemur fram á þskj. 412, þar sem nál. er birt og þar sem segir, að n. hafi athugað frv. og mæli með samþykkt þess með þeirri breyt., sem þar greinir á eftir. En sú breyting felur það í sér, að húsnæðismálastjórn geti veitt sveitarfélögum lán til byggingar leiguhúsnæðis í kaupstöðum, kauptúnum og öðrum skipulagsbundnum stöðum, þannig að þetta er gert miklu einfaldara heldur en í frv. sjálfu. En með skipulagsbundnum stöðum er átt við þá staði, sem greinir í 4. gr. skipulagslaga, en í þeirri gr. segir, að skylt sé að gera skipulagsuppdrætti af öllum kaupstöðum, kauptúnum og þorpum, þar sem búa hundrað íbúar eða fleiri. Ráðh. getur að fengnu leyfi skipulagsstjóra úrskurðað, að ákvæði laga þessara nái til annarra staða heldur en um ræðir í 1. mgr. Þetta segja skipulagslögin og þar sem í okkar brtt. er talað um skipulagsbundna staði, eigum við við þá staði, þar sem skipulag hefur verið gert, annaðhvort vegna þess að það hefur verið skylt eða vegna þess, að ráðh. hafi úrskurðað svo. Að vísu má segja, að við þessa orðalagsbreytingu á frv., sem n. gerir, komi það fram, að húsnæðismálastjórn geti einnig veitt lán til Öryrkjabandalags Íslands og til byggingar elliheimila á þessum skipulagsbundnu stöðum, sem er umfram það, sem stóð í frv. En nm. töldu alveg rétt, að þetta fylgdist allt saman að eins og verið hefur í l. En niðurstaða n. var sem sagt sú að mæla með því, að þetta frv. verði samþ. með þeirri breyt., sem fram kemur á þskj. 412 og ég hef hér að framan lýst.