Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Svohljóðandi bréf hefur borist: „Reykjavík, 18. mars 1985. 5. þm. Reykv., Jón Baldvin Hannibalsson, hefur ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda og get ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga un kosningar til Alþingis að óska þess, að vegna fjarveru 1. varamanns taki 2. varamaður Alþfl. í Reykjavík, Maríanna Friðjónsdóttir dagskrárgerðarmaður, sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður hér með tilkynnt, herra forseti, með ósk um að fram fari í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Ingvar Gíslason, forseti Nd.“ Þessu bréfi fylgir símskeyti frá Bjarna Guðnasyni svo og kjörbréf Maríönnu Friðjónsdóttur. Þá er hér annað bréf svohljóðandi: „Reykjavík, 19. mars 1985. 8. þm. Reykv., Stefán Benediktsson, hefur ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna veikinda get ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Bandalags jafnaðarmanna í Reykjavík, Jónína Leósdóttir, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni." Þetta er yður hér með tilkynnt, herra forseti, með ósk um, að fram fari í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Salome Þorkelsdóttir, forseti Ed.“ Þessu bréfi fylgir kjörbréf Jónínu Leósdóttur. Með því að það þarf að athuga þau kjörbréf, sem hér liggja frammi og gerð hefur verið grein fyrir, vil ég leyfa mér að biðja hv. kjörbréfanefnd að taka kjörbréf þessi til meðferðar. Á meðan verður fundinum frestað í 5 mínútur. - Fundarhlé.



Virðulegi forseti. Kjörbréfanefnd hefur komið saman og athugað kjörbréf Maríönnu Friðjónsdóttur, sem er 2. varamaður Alþfl. í Reykjavíkurkjördæmi. Fyrir fundi nefndarinnar lá jafnframt svohljóðandi skeyti frá 1. varamanni Alþfl. í Reykjavíkurkjördæmi, Bjarna Guðnasyni, sem er erlendis: „Eftersom jag er utanlands, kan jag inte tage Jon Baldvin Hannibalssons plats på Altinget", sem útleggst, með leyfi forseta: „Þar sem ég er erlendis get ég ekki tekið sæti Jóns Baldvins Hannibalssonar á Alþingi,“ svo að öllu réttlæti sé nú hér til hins ýtrasta fullnægt. Kjörbréfanefnd leggur einróma til, þar sem öll rétt gögn liggja fyrir í málinu, að kjörbréf Maríönnu Friðjónsdóttur verði samþykkt. Á fundi sínum athugaði kjörbréfanefnd einnig og fjallaði um kjörbréf Jónínu Leósdóttur, Neshaga 15, Reykjavík, sem varamanns Bandalags jafnaðarmanna í Reykjavíkurkjördæmi. Kjörbréfanefnd leggur sömuleiðis einróma til að kjörbréf hennar verði samþykki.



Með því að Maríanna Friðjónsdóttir og Jónína Leósdóttir hafa ekki áður tekið sæti á Alþingi munu þær nú vinna drengskaparheit að stjórnarskránni. Maríanna Friðjónsdóttir, 5. þm. Reykv., og Jónína Leósdóttir, 8. þm. Reykv., undirrituðu drengskaparheit um að halda stjórnarskrána.



Maríanna Friðjónsdóttir hefur unnið drengskaparheit að stjórnarskránni og er hún boðin velkomin til starfa á Alþingi. Jónína Leósdóttir hefur unnið drengskaparheit að stjórnarskránni og er hún boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Fyrirspyrjandi (Árni Johnsen) Hæstv. forseti. Ég hef borið fram fsp. til hæstv. menntmrh. varðandi fyrirkomulag tannsmíðanáms. Það hefur verið í deiglunni í mörg ár að koma því námi haganlega fyrir í okkar skólakerfi og hefur ekki gengið upp enn þá. Það hefur verið margt óljóst í þeim efnum og skiptar skoðanir hafa valdið truflun á námi í þessari grein. Því spyr ég hæstv. menntmrh. um stöðu þessa máls.



Herra forseti. Hér er um mál að ræða, eins og fyrirspyrjandi sagði, sem fyrir löngu hafa komið fram hugmyndir um að breyta þyrfti. Árið 1972 var tannsmíði felld undir lög um iðnfræðslu og starfið gert að löggiltri iðngrein og hefur því lotið núgildandi iðnaðarlögum sem eru frá 1978. Í framhaldi af þeirri ákvörðun að löggilda tannsmíðina sem iðngrein voru gefin úf iðnbréf, sveinsbréf og meistarabréf, til manna sem rétt áttu á þeim. Þá voru teknar upp viðræður við Háskóla Íslands um að tannlæknadeild tæki að sér kennslu tannsmíðanema. Viðræður þessar hafa leitt til þess að nú eru tilbúin drög að samningi milli menntmrn. og Háskólans um að hann taki að sér að reka tannsmíðaskóla, þ. e. að hann sjái um að kenna tannsmíðanemum bóklegar og verklegar greinar sem falla undir skólanámið. Á s. l. ári var sótt um fjárveitingu til Alþingis til þess að kennsla gæti hafist á þessu ári, en synjað var um þá fjárveitingu og harmar rn. það. Háskólinn hefur því ekki talið sig geta tekið nemana til kennslu núna. Hins vegar eru tæki til kennslunnar komin og liggja ónotuð í tannlæknadeild. Núna eru ellefu nemar á námssamningi og átta þeirra eru svo langt komnir með námssamningstíma sinn að þeir verða að fá kennslu á þessu ári. Einn þeirra er raunar kominn með verknámstímann. Rn. hefur farið fram á það við Iðnskólann í Reykjavík að hann taki að sér að leysa vanda þessara átta nema í samstarfi við tannlæknadeild Háskóla Íslands og væntir rn. þess að það verði unnt. Rn. er þeirrar skoðunar að kennsla verði best komin í tengslum við tannlæknadeild Háskólans. Þar er, eins og menn vita, komið allgott húsnæði og rúmgott og ætti því að vera rými til þess að veita þessa kennslu og tækjabúnaðurinn er kominn. Það er þó eins og oftar að það vantar kannske dálítið meira af afli þeirra hluta sem gera skal. Við vinnum að því að það verði leyst á hausti komanda eða fyrr á árinu, a. m. k. svo að unnt verði að leysa mál þessara átta nema, sem ég nefndi áðan, að sinni og síðan verði haldið áfram á þeirri braut. Ég held að með því að málin fari í þennan farveg ætti að vera mögulegt að veita tannsmiðum góða menntun og þar með að fullnægja því skilyrði sem tannlækningarnar hljóta að gera nú á dögum um að sem allra best þjónusta verði veitt.

Fyrirspyrjandi (Árni Johnsen) Hæstv. forseti. Ég þakka menntmrh. svör við þessari fsp. Það er ljóst af ummælum ráðh. að þessi mál hafa dregist úr hömlu, skapað óvissu og erfiðleika í þessari námsgrein og atvinnugrein. Ég vil leggja áherslu á hve brýnt er að ljúka þessu máli og koma því í farsæla höfn. Það virðist mögulegt með því sem unnið hefur verið á vegum rn. og tryggja ber, að unnt verði að hefja þetta nám á eðlilegan hátt með nýtingu húsa, véla og mannafla á komandi hausti. Auðvitað þarf jafnframt að tryggja að þeir sem svo langt eru komnir sem ráðh. gat um geti lokið sínum verkefnum á þessu ári eins og eðlilegt er.



Herra forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir að bera upp þessa fsp. á hv. Alþingi vegna þess að þessi mál hafa verið í miklum ólestri. Árið 1980 voru samþykkt lög á Alþingi sem áttu að færa nám og réttarstöðu tannsmiða í það horf að þeir öðluðust menntun sína í samræmi við lög um iðnfræðslu, en þá hafði lengi staðið deila milli menntmrn. og heilbrrn. um þessi mál. En þó að höggvið hafi verið á þennan hnút á Alþingi árið 1980 er ljóst, og reynsla undanfarinna ára staðfestir það, að ekki hefur verið komið á þeirri skipulagningu í námi tannsmiða sem nauðsynlegt var. Strax haustið 1981 kom fram að skipulagningu var mjög ábótavant í bóklegri og verklegri kennslu og þeir átta nemendur sem lokið höfðu almennum námsgreinum í Iðnskólanum þurftu sjálfir að beita sér fyrir því að eitthvað yrði gert þannig að þeir fengju verklega kennslu í tannsmíði. Málinu var þá bjargað til bráðabirgða. Sama staða virðist vera komin upp núna varðandi verklega þáttinn í tannsmíðanámi, að nokkrir nemendur hafa hvergi fengið inni með verklega kennslu. Ég fagna því sem fram kom í svörum hæstv. ráðh., en mér er kunnugt um að deilur hafa staðið um hver skuli greiða fyrir þá aðstöðu sem er fyrir hendi til verklegrar kennslu í húsi tannlækningadeildar Háskóla Íslands, hvort það eigi að greiðast af Iðnskólanum eða Háskólanum. Mér fannst ekki koma kannske nægilega ljóst fram í svörum hæstv. ráðh. hvort það mál sé leyst núna og það liggi þá ljóst fyrir hver muni greiða þann kostnað. Það er ljóst að ekki er nægjanlegt að leysa þetta mál til bráðabirgða frá ári til árs. Það er orðið brýnt að komið verði á festu og skipulagi í námi tannsmiða þannig að það þurfi ekki að vera árlegt verkefni tannsmíðanema sjálfra að ganga á milli rn. og stofnana til þess að fá úrlausn á þessum þætti í námi sínu. Hæstv. ráðh. upplýsti að það lægju fyrir drög að samkomulagi varðandi verklega þáttinn þannig að til frambúðar yrði þá komið á föstu skipulagi varðandi verklega þáttinn í húsi tannlæknanna, en mig langar að spyrja hæstv.. ráðh. að því hvort þá liggi ljóst fyrir að þessi mál séu þá leyst núna og hver það er sem muni bera kostnaðinn af þessu.



Ég kann nú betur við, herra forseti, að svara þessu. Svarið liggur í því að ég ítreka það, sem ég sagði áðan, að ég tel að þetta mál sé leyst núna. Sú lausn sem núna liggur fyrir er ekki frambúðarlausn, en ég ítreka það að það mun verða unnið að henni í haust. Það fékkst ekki fjárveiting fyrir því, sem við ætluðum að gera á vegum Háskólans, að sinni og þess vegna er leitað samstarfs við Iðnskólann. Það samkomulag er í sjónmáli. Þetta mál verður leyst á þessu ári og það er aðalatriðið. Hvort það er á reikning Iðnskólans eða Háskólans skiptir ekki öllu máli, heldur hver er frambúðarlausn og að þeir sem bíða lausnar sinna mála fái hana.



Herra forseti. Það kann næstum að sýnast kaldhæðni að tala fyrir þeirri fsp. sem hér liggur fyrir á þskj. 519 og er 325. mál þingsins, en fsp. sú sem ég hef lagt fyrir menntmrh. fjallar um samfelldan skólatíma. En því kallaði ég það kaldhæðni að eftir því sem ég best veit liggja nú grunnskólar landsins niðri vegna samúðarverkfalls kennara í hatrammri kjaradeilu. En ég held að ég fylgi samt dagskrá þó að svo sorglegar kringumstæður séu fyrir hendi. Spurning sú sem ég hef lagt fyrir hæstv. ráðh. hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Hvað líður framkvæmd þál., sem samþykkt var 10. apríl 1984, um könnun á kostnaði við einsetningu skóla, samfelldan skólatíma og skólamáltíðir?“ Þáltill. sú, sem lögð var fram á síðasta þingi, var borin fram af mér ásamt hv. þm. Svavari Gestssyni, Kolbrúnu Jónsdóttur, Karli Steinari Guðnasyni, Jóhönnu Sigurðardóttur og Sigríði Dúnu Kristmundsdóttur. Samþykkt hljóðaði hún svo er hún varð að þál., með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta meta kostnaðarauka ríkissjóðs og sveitarfélaga sem hlytist af því að komið yrði á samfelldum skóladegi grunnskólanema. Sú kostnaðarkönnun miðist við: 1) Einsetinn skóla. 2) Samfelldan skóladag. 3) Skólamáltíðir handa nemendum og starfsliði. Jafnframt verði kannað hvort þörf fyrir skóladagheimili og skólaathvarf minnkar með samfelldum skóladegi og hverju sá sparnaður kann að nema. Niðurstöður þessarar könnunar verði lagðar fyrir næsta löggjafarþing. Kostnaður greiðist af ríkissjóði.“ Nú er liðið langt á þetta þing og enn höfum við ekki séð það sem samþykkt hefur verið hér að leggja fyrir þetta löggjafarþing, sem sagt niðurstöður þessarar könnunar. Hér hefur verið dreift að ég held, a. m. k. hefur mér borist hún í hendur, áfangaskýrslu hóps sem þá þegar hafði verið við störf, en sá hópur átti raunar að fjalla um nokkuð annað en það sem hér er verið að tala um. Vinnuhópur sá var skipaður ári áður, og honum var ætlað að athuga sérstaklega tengsl fjölskyldu og skóla og athuga einkum hvernig má samræma betur vinnutíma foreldra og skólabarna o. s. frv. Þetta er hið ágætasta rit, sem hér liggur fyrir, en ég fæ ekki séð að það svari á nokkurn hátt því sem um var beðið með þál. sem hér var samþykkt í fyrra. Því hef ég leyft mér að bera spurninguna fram.



Herra forseti. Ég verð að játa að mér hafa orðið á nokkur mistök í möppuflóðinu í menntmrn. Sannleikurinn er sá að ég hafði ekki áttað mig á því að einmitt þessi fsp. væri á dagskrá. Hún er oft búin að vera hér á dagskrá og ég hef oft komið með hálfa tösku af upplýsingum til að fræða Alþingi einmitt um þetta mál, en ég sé, því miður, að mér hefur orðið á að skilja þau gögn eftir á borðinu hjá mér í menntmrn. að þessu sinni. Ég vil þess vegna biðja hæstv. forseta að fresta umr. þannig að mér gefist kostur á að láta koma þessum gögnum til mín. Ég er fús til þess að svara fsp. þó það verði síðar á fundinum eða þegar hæstv. forseta þóknast, en hér er hreyft mjög mikilvægu máli sem unnið hefur verið að. Ég vil þá, með leyfi hæstv. forseta, fá að nota þetta tækifæri, sem gefst í tilefni af þessari fsp., til að gera grein fyrir því sem þegar liggur fyrir um þetta mál.



Herra forseti. Eins og hv. þm. er kunnugt eru gjaldfallnar verðbætur frádráttarbærar til skatts svo og vextir í sambandi við skattaframtöl skv. nánari ákvæðum í skattalögum. Hins vegar er það svo, að af þeim kvittunum, sem menn fá vegna greiðslu afborgana vaxta og verðbóta af þeim lánum sem þeir taka, þó að reitirnir séu margir og sundurliðunin margvísleg, þá er yfirleitt ekki nokkur vegur að ráða það beint hver sú upphæð sé sem í rauninni sé frádráttarbær til skatts. Þetta veldur áreiðanlega mörgum í þjóðfélaginu miklum baga og verður að teljast eðlilegt og sanngjarnt að almenningur í landinu eigi aðgang að upplýsingum sem þessum, að greiðslukvittanir frá lánastofnunum séu þannig úr garði gerðar að menn geti séð það í hendi sér hver sé sú upphæð sem er frádráttarbær til skatts í raun og sannleika að því er varðar verðbætur og vexti af lánum. Af þessum sökum og vegna þess að menn verða þess oft varir að menn eiga í erfiðleikum af þessum sökum er þessi fsp. fram borin af okkur Sighvati Björgvinssyni, en hún er þannig: „Er viðskrh. reiðubúinn til þess að setja reglur um gerð greiðslukvittana frá bönkum, lífeyrissjóðum og öðrum lánastofnunum sem tryggi að ávallt séu gefnar við greiðslu sundurliðaðar upplýsingar um afborgun láns annars vegar og upphæð vaxta, verðbóta og kostnaðar hins vegar svo að greiðendur fái fullnægjandi upplýsingar um þær fjárhæðir sem þeim er heimilt að færa til frádráttar á skattaframtali skv. gildandi lögum um tekjuskatt og eignarskatt?“ Eins og af þessum orðum má ráða er það síðari hluti upptalningarinnar, þ. e. vextir, verðbætur og kostnaður, sem er frádráttarbær á skattframtali skv. gildandi lögum. Spurningin varðar hvort viðskrh. vilji beita sér fyrir þeim úrbótum sem greinilega eru nauðsynlegar í þessu efni til þess að almenningur á Íslandi geti áttað sig á rétti sínum í þessum efnum.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Reykn. hefur mælt fyrir fsp. sem hann hefur flutt ásamt hv. varaþm. Sighvati Björgvinssyni. Ég hef látið athuga þessi mál og skv. þeim upplýsingum sem viðskrn. hefur aflað hjá Sambandi viðskiptabanka hefur verið unnið að því að koma greiðslukvittunum hjá viðskiptabönkum og sparisjóðum í það horf sem lýst er í fsp. og munu greiðslukvittanir víðast með þeim hætti nú, þó að ég vilji ekki fortakslaust segja að það sé alls staðar svo komið. Þær upplýsingar fengust hjá Húsnæðisstofnun ríkisins varðandi húsnæðisstjórnarlánin að þannig sé þetta komið þar. Þar var þó tekið fram að innan tíðar yrði greiðslukvittunum vegna afborgana af húsnæðisstjórnarlánunum breytt í sama horf og nú er eða verður hjá viðskiptabönkum og sparisjóðum. Hjá Sambandi almennra lífeyrissjóða fengust þær upplýsingar að greiðslukvittanir væru útbúnar á þann hátt sem lýst er í fsp. Sama á við um greiðslukvittanir hjá Söfnunarsjóði lífeyrisréttinda. Að öðru leyti liggja ekki fyrir upplýsingar um fyrirkomulag og gerð greiðslukvittana hjá lífeyrissjóðum. Hins vegar var haft samband við fjmrn. vegna fsp., en fjmrn. fer með málefni lífeyrissjóða, og því greint frá þeim óskum um sundurliðun á upplýsingum sem fyrirspyrjendur óska eftir að fram komi á greiðslukvittununum. Með hliðsjón af því sem ég hér hef sagt sýnist mér að þetta mál sé að komast í það horf sem fyrirspyrjendur víkja að, en ég lýsi mig reiðubúinn til þess að undirstrika við samtök þessara stofnana og standa að því að sundurliðaðar kvittanir liggi fyrir við greiðslu í hvert sinn. Það sýnist vera eðlilegt og ekki aðeins það, heldur að greiðandinn eigi á því kröfu. Ég mun beita mér fyrir því að það geti gerst alls staðar.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. svörin, en ég verð að segja að það er okkur sem þjóð til nokkurs vansa að þetta skuli ekki hafa verið gert fyrir löngu. Það er forkastanlegt hversu lengi hefur dregist að greiðslukvittanir væru settar upp með skýrum og skilmerkilegum hætti þannig að fólk gæti af þeim lesið þann rétt sem það á í sambandi við skattframtölin. Ég óttast það og er sannfærður um að svo er, að mjög margir hafi einmitt verið hlunnfarnir á undanförnum árum af þessum ástæðum, þeir hafi ekki fundið sinn rétt á þeim kvittunum sem þeir hafa haft í höndunum, og þá einmitt þeir sem síst skyldi. Þeir sem eru klókir í fjármálum, þeir sem hafa komið sér vel fyrir, eru líklegri til að geta ratað um þessa refilstigu, hvernig svo sem kvittanirnar eru úr garði gerðar. En venjulegt fólk, sem stendur ekki í neinu fjármálavafstri, hefur áreiðanlega margt misskilið þessar kvittanir og farið varhluta af frádráttarliðum, sem það átti rétt á, vegna þess að hér hafði ekki verið nægilega vel um hnútana búið. Ég skildi svar hæstv. viðskrh. þannig, að hann teldi að þetta mál væri komið allvel áleiðis og að þess vegna væri að líkindum ekki ástæða til að setja almennar reglur, en um frumkvæði hans í því að setja slíkar almennar reglur fjallaði þessi fsp. Ég held að þó væri a. m. k. ástæða til þess að hæstv. ráðh. beitti sér fyrir því með sérstöku bréflegu erindi til allra þeirra sem stunda útlánastarfsemi að þeir taki upp það form sem hér er gert að umtalsefni en er á leiðinni hjá hinum ýmsu aðilum eftir því sem hæstv. ráðh. upplýsir. Ég vil því spyrja hæstv. ráðh. hvort hann sé a. m. k. ekki reiðubúinn að beita sér í þessum efnum gagnvart öllum þeim sem stunda lánastarfsemi og ítreka þá ósk að frá greiðslukvittunum verði gengið með þeim hætti að þessar upplýsingar komi fram ef hann sér ekki ástæðu til þess að setja almennar reglur.



Herra forseti. Ég er reiðubúinn til þess að gera einmitt það sem hv. þm. spurði að, ef ekki sýnist ástæða til þess að setja sérstök reglugerðarákvæði varðandi greiðslukvittanir.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram á þskj. 562 fsp. til hæstv. félmrh. Fsp. er í tveim liðum og er á þessa leið, með leyfi forseta: „1. Hvað liður framkvæmd úttektar á opinberu húsnæði til að auðvelda hreyfihömluðum aðgang, skv. þál. frá 22. maí 1980, um málefni hreyfihamlaðra? 2. Hvað líður frv. því, sem ríkisstj. var falið að semja og leggja fyrir Alþingi, skv. sömu þál., um fastan tekjustofn í því skyni að tryggja nægilegt fjármagn til breytinga á húsnæði vegna hreyfihamlaðra?“ Hinn 22. maí 1980 samþykkti Alþingi þál. um málefni hreyfihamlaðra. Ályktunin var í tveimur liðum. Hún fjallaði í fyrsta lagi um gerð úttektar á nauðsynlegum endurbótum á opinberu húsnæði til að auðvelda hreyfihömluðum aðgang og gerð kostnaðaráætlunar þar að lútandi. Í öðru lagi fól Alþingi ríkisstj. að leggja fyrir næsta þing frv. til laga um fastan tekjustofn í því skyni að tryggja nægilegt fjármagn til slíkra framkvæmda. Ári seinna, 29. maí 1981, voru gefin út lög um breytingu á lögum vegna umbóta á opinberum byggingum í þágu fatlaðra. Þessar lagabreytingar voru sem hér segir: Viðbótargreinar við 1. Lög nr. 57 1978, um kostnað við breytingar á heilbrigðisstofnunum. 2. Lög nr. 63 1974, um kostnað við endurbætur á húsnæði grunnskóla. 3. Lög nr. 112 1976, um kostnað við breytingar á dagvistunarheimilum. 4. Lög nr. 107 1970, um kostnað við breytingu á félagsheimilum. 5. Lög nr. 49 1956, íþróttalög, um heimild til að veita styrk úr Íþróttasjóði til breytinga á íþróttahúsnæði. Fagna má þessari lagasetningu svo langt sem hún nær. En á hinn bóginn verður að harma hve margar tegundir bygginga eru undanskildar. Ekki virðist ráð fyrir því gert að fatlaðir sæki framhaldsskóla, reki erindi á opinberum skrifstofum né sæki leikhús eða söfn svo nokkru nemi. Og sé litið á þennan stað, þingstað íslensku þjóðarinnar, er augljóst hve erfið aðkoman er fyrir hreyfihamlaða, illt að komast inn í þingsali og næsta ógerlegt að klifra upp á þingpalla. Á fjárlögum fyrir árin 1982, 1983 og 1984 voru sérstakar fjárveitingar til breytinga á eldra húsnæði fyrir fatlaða. En á fjárlögum yfirstandandi árs er enginn slíkur póstur. Þar miðar því fremur aftur á bak en áleiðis. Fatlað fólk á rétt á því að nauðsynjamál þess gleymist ekki þó að harðni á dalnum hjá þjóðinni. Fötlun er ekki alltaf sýnileg og nægir að nefna hjartasjúkdóma og astma í því sambandi. Ótalmargt þarf að gera til að létta fötluðu fólki umferð innanhúss og utan. Margar minni háttar breytingar kosta sáralítið og ætti hið opinbera að ganga á undan og gefa gott fordæmi um breytingar en hvetja og jafnvel skylda einkafyrirtæki og einkastofnanir til að gera smærri breytingar hið fyrsta. Ekki er nauðsynlegt að taka fé úr ríkiskassanum til slíkra minni aðgerða, en eigi að ráðast í meiri háttar breytingar þarf til sameiginlegan sjóð okkar allra. Og minnugir mega allir þess vera að flestir verða hreyfihamlaðir að meira eða minna leyti þegar aldurinn færist yfir og því er hér verið að minna á nauðsynjamál okkar allra.



Herra forseti. Sem svar við þessari fsp. er mér ljúft að gefa svör sem ég hef aflað upplýsinga um, enda var ég höfundur að þessari þál. á sínum tíma og hef áhuga fyrir þessum málum. Í framhaldi af ályktun Alþingis frá 22. maí 1980 um úttekt á opinberu húsnæði til að auðvelda hreyfihömluðum aðgang fól félmrh. Alfanefnd að kanna möguleika á framkvæmd hennar. Á vegum Alfanefndarinnar var stofnaður sérstakur starfshópur, Starfshópur um ferlimál. Hópurinn tók til starfa í ársbyrjun 1981. Á vegum hans var hannaður sérstakur greiningarlykill eða matskerfi til að meta hæfni húsa með tilliti til fatlaðra. Matskerfi þetta var síðan sent til 40 sveitarfélaga og óskað eftir því að byggingarfulltrúum yrði falið að beita því á helstu opinberar byggingar í sveitarfélaginu. Í byrjun nóvember 1981 höfðu 12 aðilar skilað niðurstöðum sem tóku til yfir 100 bygginga. Edgar Guðmundsson verkfræðingur vann síðan skýrslu úr þessum niðurstöðum sem var gefin úf á vegum rn. og kynnt sérstaklega á ráðstefnu um ferlimál fatlaðra dagana 11.–12. nóvember 1981. Þessa ráðstefnu sóttu um 150 manns hvarvetna af landinu, þar á meðal tryggingafulltrúar, sveitarstjórnarmenn, arkitektar, verkfræðingar, alþingismenn og embættismenn auk fulltrúa fatlaðra. Hvað varðar niðurstöður úr áðurnefndri könnun læt ég mér nægja að nefna nokkur dæmi. Heildarmat á opinberu húsnæði í þeim tólf sveitarfélögum sem skýrslan tók til var 43.8 stig af 100 mögulegum. Ráðhús, þ. e. skrifstofur sveitarfélaganna, fengu að meðaltali 29.1 stig af 100, sundlaugar fengu að meðaltali 29.6 stig af 100 mögulegum, kirkjur fengu 52.6 stig af 100 mögulegum, heilsugæslustöðvar 71 stig af 100, skólar fengu 42.5 stig af 100 mögulegum. Ég tel líklegt að þessar niðurstöður gefi nokkuð áreiðanlega vísbendingu um ástand mála á landinu öllu þótt örugglega megi finna bæði einstök sveitarfélög og byggingar þar sem ástandið er skárra. Ég vil að lokum benda sérstaklega á að þessar niðurstöður hafa legið fyrir síðan í nóvember 1981 og þeim hefur verið komið á framfæri við hundruð manna. Hér er því ekkert það á ferðinni sem ætti að koma á óvart. Í desember 1982 skipaði félmrh. samstarfsnefnd félmrn. um ferlimál. Nefnd þessi tók til starfa 1983. Meðal verkefna hennar var að standa fyrir úttekt á húsnæði ríkisstofnana hér í Reykjavík. Úttekt þessi var síðan unnin á árunum 1983 og 1984 af embætti húsameistara ríkisins. Niðurstöður þessarar könnunar liggja nú fyrir og verður þeim komið á framfæri við hv. alþm. á næstunni. Könnun þessi tekur, eins og áður segir, aðeins til húsnæðis stofnana ríkisins hér í Reykjavík. Niðurstöðurnar staðfesta raunar það sem vitað var áður, að ástand þessara mála er mjög slæmt. Meðaltal þeirra bygginga sem hér um ræðir er um 30 stig af 100 mögulegum. Svo að einstök dæmi séu nefnd má benda á að Arnarhvoll fékk 18 stig af 100, Alþingishúsið okkar hér 16 af 100, Stjórnarráðshúsið 8 af 100, Þjóðleikhúsið 35 af 100, Landsbókasafnið 18 af 100, Laugavegur 114, þ. e. Tryggingastofnun ríkisins, 66 af 100, sem er það besta sem mælst hefur. Í því húsi hefur reyndar verið unnið markvisst að endurbótum og var þeim ekki lokið að fullu þegar úttektin fór fram. Í marsmánuði 1984 skrifaði ég 67 þéttbýlissveitarfélögum landsins bréf og fór þess á leit að settar yrðu á stofn ferlinefndir með fulltrúum tilnefndum af sveitarfélögum og fulltrúum fatlaðra. Hlutverk þessara nefnda er m. a. að gera úttekt á opinberum byggingum í viðkomandi sveitarfélagi, bæði byggingum sveitarfélagsins og ríkisins á staðnum. Tilgangur minn með þessum nefndum og þeirri úttekt sem þeim er ætlað að standa að er fyrst og fremst sá, að með starfi þeirra fáist samræmt mat á öllu opinberu húsnæði í landinu, bæði sveitarfélaga og ríkisins. Síðan tel ég að næsta skrefið yrði að ákveða í hvaða röð, forgangsröð og þá hvaða byggingum yrði ráðist í að breyta. Við hefðum þá skilgreint vandann rækilega og næstu skref yrðu framkvæmdir eftir fyrir fram gerðri áætlun. Í þessu sambandi þykir mér rétt að fram komi að sá vandi sem við ræðum hér nú er tvíþættur. Annars vegar er sá vandi að breyta eldra húsnæði með þeim kostnaði sem því fylgir og hins vegar sá að koma í veg fyrir að nýr vandi verði til. Ég vil leyfa mér að fullyrða að þrátt fyrir ítarleg ákvæði í byggingarreglugerð frá 1979 gerist það því miður álit of oft að nýbyggingar, bæði opinberar og í eigu einkaaðila, eru reistar án þess að tillit sé tekið til ákvæða reglugerðarinnar eða að nægur gaumur sé gefinn þessum vandamálum. Ég vil einnig minna á að ferlimálin tengjast á mjög afgerandi hátt atvinnumálum fatlaðra. Vandinn þar er nægur þótt ekki bætist á útilokun þeirra til vinnu vegna aðgengisvanda. Sömuleiðis þykir mér rétt að minna hér á að ferlimál eru ekki bundin byggingum eingöngu. Þau snerta alla þætti skipulagsmála og þess ytra umhverfis sem búið er þegnum þessa lands. Skipulag gatna og umferðar, gerð gangstétta, aðgengi að almenningsfarartækjum, strætisvögnum, flugvélum og jafnvel skipum, skipta máli í þessu sambandi svo eitthvað sé nefnt. Við verðum einnig að gera okkur ljóst að sá hópur sem hér um ræðir, fatlaðir, er samsettur og að vandamálin eru margvísleg á sama hátt og fötlun er af ýmsu tagi. Þess ber að gæta í þessu sambandi að flestar þær aðgerðir sem unnar eru vegna ferlimála fatlaðra sérstaklega, nýtast mun stærri hópum í þjóðfélaginu, t. d. öldruðum. Almennt má segja að þessar aðgerðir stuðli að betra og manneskjulegra umhverfi. Varðandi 2. lið fsp. - Eins og ég gat um áður er vandinn, sem við stöndum frammi fyrir í þessum málum, tvíþættur. Annars vegar eldri byggingar og síðan nýframkvæmdir. Mér er ekki kunnugt um að gerð hafi verið tilraun til að meta kostnað sem hlytist af því að breyta eldri byggingum. Hann er trúlega verulegur. Þess ber þó að geta í þessu sambandi að furðu margt er hægt að gera í gömlum húsum án mikils tilkostnaðar, lagfæringar sem geta skipt sköpum. Í öðrum tilfellum þarf meiri háttar framkvæmdir. Á vorþinginu 1981 voru samþykkt lög um breytingar á lögum vegna umbóta á opinberum byggingum í þágu fatlaðra, lög nr. 47 1981 sem hæstv. fyrirspyrjandi taldi hér upp áðan. Þessi lög kveða á um það að kostnaður við að breyta heilbrigðisstofnunum, grunnskólum, dagvistunarheimilum fyrir börn, félagsheimilum og íþróttahúsnæði greiðist á sama hátt og um stofnkostnað væri að ræða. Þetta er mikilvægt atriði. Því miður hafa þessi lög ekki haft í för með sér umtalsverðar framkvæmdir en þarna er þó möguleiki til að takast á við vandann ef áhugi og vilji eru fyrir hendi. Á fjárlögum 1982, 1983 og 1984 var fjárveiting hjá fjmrn. sem ætluð var til úrbóta í ferlimálum. Þessi fjárhæð var fyrst og fremst ætluð vegna breytingar á Þjóðleikhúsinu. Af ýmsum ástæðum var þessi fjárhæð ekki nýtt til þeirra þarfa. Ég vil geta þess hér að á s. l. ári hafði bæði félmrn. og ferlimálanefnd þess samband við forráðamenn leikhússins og vakin var athygli á þessari fjárlagaheimild og brýnni þörf aðgerða, ekki síst þar sem yfir stóðu framkvæmdir við aðalinngang leikhússins. Þær upplýsingar fengust að ferlimál í húsinu yrðu leyst sem hluti af stærra viðhalds- og endurbótaverkefni sem stæði yfir og yrði það verk unnið í samræmi við þær tillögur sem unnar voru og samþykktar á árinu 1981. Nú hefur fyrirspyrjandi lagt fram þáltill. um þetta mál sérstaklega. Ég vil því nota tækifærið til að gera stuttlega grein fyrir afskiptum félmrn. af því. Ég fagna þeim áhuga sem hér hefur komið fram frá hv. þm. og minnist þeirrar baráttu sem ég átti hér í nokkur þing til að koma lyftu í Þjóðminjasafnið sem er nú komin þangað. En enn, tveimur árum eftir að lyftan var sett í húsið, er aðgengið ekki eins og til var ætlast. Svona draga menn lappirnar. Ríkisvaldið hefur því skv. þessu annars vegar sett þau lög sem ég áður nefndi og ætlað fjárhæð til sérstaks verkefnis á þessu sviði á fjárlögum í þrjú ár. Í umræðum árið 1981 um fjármögnun vegna breytinga á eldra húsnæði komu fram mjög skiptar skoðanir hvernig best væri að útvegun þess fjármagns staðið. T. d. voru hugmyndir uppi um sérstakan nefskatt, að hluti fasteignaskatts færi til þess og að ákveðið framlag kæmi árlega á fjárlögum til ákveðinna verkefna. Mín skoðun er sú að eðlilegast sé að fara síðastnefndu leiðina. Ég tel að í kjölfar þeirrar úttektar sem ég hef þegar gert grein fyrir eigi að koma framkvæmdaáætlun fyrir hverja ríkisstofnun fyrir sig og síðan eigi að ráðast í framkvæmdir eftir heildaráætlun og verja til þess fé sem hverri stofnun er úthlutað fyrir sig á fjárlögum. Slíkt gæti hæglega tengst viðhaldi og stofnkostnaði. Svipaðri aðferð gætu sveitarfélögin beitt. Og um sameignir ríkis og sveitarfélaga gilda áðurnefnd lög nr. 47 1981. Að lokum vil ég síðan ítreka að vandinn vegna nýbyggingarframkvæmda er mér áhyggjuefni. Það er hörmulegt til þess að hugsa að í nýjum og glæsilegum byggingum skuli enn gerast þau slys að ekki er gætt hagsmuna allra Íslendinga, fatlaðra jafnt sem ófattaðra. Þar verða allir sem hlut eiga að máli að taka höndum saman og koma í veg fyrir að við búum við aðstæður sem útiloka fólk frá vinnu, þjónustu og þátttöku í daglegu lífi þjóðarinnar.



Herra forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hreyfa hér þörfu og brýnu máli. Það er ljóst af svörum hæstv. ráðh. að hægt miðar í þessum efnum. Okkur ætti í raun og veru að vera það ljóst, m. a. okkur sem vinnum hér í þessu húsi, eins og hv. fyrirspyrjandi kom réttilega inn á. Erfiðleikar hreyfihamlaðra við að njóta menntunar, tómstundaiðkunar, daglegra starfa og eðlilegs lífs felast ekki hvað síst í aðgengi þeirra að opinberum byggingum, svo og öðrum þeim byggingum sem hreyfihamlaðir sækja í auknum mæli, m. a. til tómstundaiðkunar og skemmtana. Blessunarlega hafa þar sem í öðru orðið á breytingar til hins betra. Þátttaka hreyfihamlaðra í hverju einu hefur orðið æ meiri og til þess þarf að taka tillit og auðvelda þeim aðgengi enn frekar en orðið er. Íþróttaiðkun þeirra nefni ég alveg sérstaklega sem dæmi um það hvað best og gleðilegast hefur verið að gerast í málefnum þessa hóps. Ég legg áherslu á það með hv. fyrirspyrjanda í síðari lið fsp. að fyllsta ástæða er til að tryggja fjármagn í þessu skyni svo ekki þurfi sífellt að bera því við að fjár sé vant til nauðsynlegustu úrbóta og það fjármagn sé þá, eins og lög kveða á um, skýrt afmarkaður tekjustofn sem eingöngu er varið í þessu skyni. En spurningin er ekki síður í mínum huga um vilja og áhuga viðkomandi aðila til að auðvelda og tryggja hreyfihömluðum aðgengi að stofnunum sínum og byggingum. Ég óttast það sem sé að þeir fjármunir sem viðkomandi stofnanir fá til ráðstöfunar til ýmissa framkvæmda hjá sér séu máske í flest annað frekar notaðir en að sinna þessu þarfa verkefni fyrir þennan tiltekna hóp sem hér á vissulega sinn ríkulega rétt. Ég skal reyna að víkja síðar að þessu ef till. hv. fyrirspyrjanda um tiltekið málefni kemur hér til umr. Ég vil aðeins ítreka það að þó að eflaust skorti oft fjármagn þá mun hér oft - og oftar en ekki - gilda hið alkunna, að vilji er allt sem þarf.



Herra forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda að taka þetta mál upp sem vissulega er brýnt. Það kom fram í máli ráðh. að þessu máli þokar sorglega seint áfram og fatlaðir eiga mjög erfitt með aðgengi víðast hvar, þrátt fyrir hástemmd loforð, yfirlýsingar og samþykktir, jafnvel lög. Ég veit til þess að ekki er nóg að því gætt hjá byggingarnefndum sveitarfélaga að aðstaða fyrir fatlaða sé eins og hún þarf að vera. Ég tel að það sé yfirleitt látið afskiptalaust af þeim byggingarnefndum sem um teikningar fjalla. Ég veit um dæmi hjá stofnun sem ég þekki til sem var að láta endurskipuleggja sitt húsnæði. Sú stofnun fékk hæfan arkitekt til að teikna fyrir sig bygginguna en þegar því var lokið kom í ljós að ekki var gert ráð fyrir aðgengi fatlaðra og byggingarnefnd stofnunarinnar þurfti sérstaklega að biðja um það. Þetta segir sína sögu um það hvernig þessum málum er háttað. Ég tel að ekki sé nóg að skipa ferlinefndir ef þær starfa ekki. Ég tel að þar sem ferlinefndir hafa verið stofnaðar hafi vissulega áunnist nokkuð. En síðan eftir nokkurt átak hafi þessi mál verið látin afskiptalaus. Hjá byggingarnefndum er það svo að það þarf að hafa fulltrúa brunamála á fundum til að athuga þær teikningar sem fyrir byggingarnefnd liggja. Spurningin er sú hvort ekki er ástæða til þess að láta ferlinefnd fjalla um þessar teikningar líka til þess að tryggja það að farið sé að lögum. Ég held að það væri ráðlegt og það þurfi ekki að seinka afgreiðslu mála heldur aðeins að tryggja að löglega sé að farið og að viti bornir aðilar geti bent á hvað megi betur fara. Ég tel að það væri rétt af félmrh. að taka upp þetta mál, skrifa bæjarstjórnum eða byggingarnefndum og fara fram á að þetta verði gert og reka á eftir því að ferlinefndirnar verði virkari í starfi en verið hefur. En ég tek það fram að þær hafa vissulega margar hverjar unnið vel en aðrar miður. Og þessar nefndir þurfa víðar að vera til. Ég endurtek þakkir mínar til fyrirspyrjanda og vona að þessi umr. verði til að ýta við mönnum í þessum efnum.



Herra forseti. Ég vil eins og aðrir sem hér hafa talað þakka hv. 7. landsk. þm. fyrir að bera fram þessa fsp., þó að það sé vissulega ekki í fyrsta skipti sem þetta mál ber á góma hér. Ég held að ástæðulaust sé að lesa mikið yfir okkur um það sem gerst hefur síðan verulegur skriður komst á þessi mál í kringum 1980 og 1981. Það hefur sáralítið gerst. Það er auðvitað gjörsamlega óþolandi að það skuli líðast að hér sé byggð hver byggingin á fætur annarri án þess að nokkuð sé hirt um aðgengi fatlaðra. Ég get ekki tekið undir það með hv. síðasta ræðumanni að það eigi virkilega að vera nauðsynlegt að ferlinefnd hafi afskipti af húsateikningum. Það er verkefni byggingarnefnda að sjá til þess að þessi mál séu í lagi. Við vitum öll að það er svo til ógerlegt fyrir fatlað fólk, hvernig sem þeirri fötlun er varið, að hreyfa sig í þessu landi. Og ég vil leggja á það áherslu að það er ákaflega mikill misskilningur að ræða það sem afmarkað mál hinna fötluðu. Sannleikurinn er sá að betra og manneskjulegra umhverfi fyrir fatlaða er betra og manneskjulegra umhverfi fyrir okkur öll. Ég vil að þessu gefna tilefni minna hæstv. ráðh. á að starfsmaður hans, Gunnar Rafn Sigurbjörnsson fulltrúi í félmrn., sagði einmitt í sjónvarpsviðtali nýlega að þessi mál væru í sorglegum ólestri. Ég held að það verði að ganga eftir því að úr þessu verði bætt. Einn liður í því er t. d. sá að ég hef lagt fram á þingi í vetur till., sem er eitt af fyrstu þingmálum yfirstandandi þings, um að opinberum stofnunum, atvinnufyrirtækjum og öðrum slíkum, hvort sem er í einkaeign eða opinberri eign, sé gert að ganga frá lóðum sínum áður en gerð er úttekt á húsinu, þ. e. að ekki fáist úftekt gerð á húsinu fyrr en gengið hefur verið frá lóð. Mér er kunnugt um að félmn. undir forustu hv. þm. Friðriks Sophussonar hefur sofið á þessu í allan vetur. Nú hafa borist umsagnir þeirra örfáu aðila sem fengu þetta til umsagnar. Þær eru að sjálfsögðu neikvæðar. Að sjálfsögðu tíma atvinnurekendur og kannske ekki hið íslenska ríki heldur að eyða ofurlitlum peningum, sem getur margborgað sig þegar til lengri tíma er litið, í það að ganga sómasamlega frá lóðum sínum. En þess vegna er ég að tala um þetta hér að þetta er einn liður í aðgengi fatlaðra. Því betur sem gengið er frá umhverfi hússins því aðgengilegra er það auðvitað okkur öllum og þá ekki síst fötluðum. Ég vildi aðeins leggja þetta inn í umræðuna og mælast til þess að hv. formaður nefndarinnar og aðrir nm. sinni þessu máli sem er ekki lítill liður í því sem hér er verið að tala um.



Herra forseti. Af gefnu tilefni vegna orða síðasta ræðumanns, hv. þm. Guðrúnar Helgadóttur, er ástæða til þess að það komi hér fram að félmn. hefur starfað með mjög eðlilegum hætti í vetur og tekið mál fyrir í þeirri röð sem þau hafa borist nefndinni. Þetta mál verður að sjálfsögðu tekið fyrir í nefndinni þegar að því kemur. Félmn. hefur haldið að ég held 9 fundi. Það hefur reyndar komið fyrir nokkrum sinnum að ekki hefur verið hægt að halda fundi vegna fámennis. En ég býst við að hún hafi starfað ekkert síður en aðrar nefndir í þinginu. Það skal tekið fram að þær umsagnir sem hafa komið um það mál sem hv. þm. ber fyrir brjósti eru yfirleitt neikvæðar og þarf ég ekki að rekja þetta frekar í umr. um þetta mál sem hér er til umr. En það er rétt að það komi fram. Og ég vísa því algjörlega á bug að einstakir hv. þm. komi hér upp og beri nefndum á brýn tóma vitleysu, sem þeir gátu og geta spurt sína flokksmenn um, sem sæti eiga í viðkomandi nefndum. Slíkt er ekki til fyrirmyndar á hinu háa Alþingi.



Herra forseti. Vegna þessara orða vil ég aðeins segja þetta: Ég hef að sjálfsögðu talað við nm., herra formaður nefndarinnar og hv. þm., og mér er fullljóst að í nefndinni er enginn áhugi á þessu máli. Þetta er svo sjálfsagt mál að það ætti fyrir löngu að vera komið úr nefndinni. Það er ekkert lögmál að hér sé sullað út úr nefndum á síðustu dögum þings einhverjum málum til að friða einhverja þm. Mál á að taka fyrir, eins og formaðurinn sagði, í réttri röð. Þetta mál sem ég gerði hér að umræðuefni var eitt af fyrstu framlögðum málum þingsins. Og það var ekki eftir neinu að bíða. Hvort umsagnir eru neikvæðar frá Vinnuveitendasambandinu og öðrum slíkum geri ég ekkert með. Ef þm. vilja hafa áhrif á mál eins og þetta þá eiga þeir að taka sína ákvörðun alveg burtséð frá hvað Vinnuveitendasambandinu sýnist og finnst. 



Herra forseti. Það er alveg ljóst að hv. þm. hafa mikinn áhuga fyrir þessu máli. Það færi betur að árangur í málinu væri í samræmi við það. Ég vil aðeins segja það í sambandi við það sem fram hefur komið að auðvitað er það ekki þannig að alltaf hafi staðið á fjármagni í sambandi við þessi mál, því það er hægt að gera ýmislegt í þessum efnum fyrir litla peninga. En því miður hefur áhuginn ekki verið nægjanlega mikill hjá stjórnendum og ýmsum aðilum sem um þessi mál fjalla. Það er sorgleg staðreynd, og ég hef rekið mig á það persónulega, að ýmsir arkitektar og verkfræðingar, sem hanna bæði opinberar byggingar og einkabyggingar, vilja gjarnan loka augunum fyrir þessu atriði, að hanna byggingar þannig að tekið sé tillit til þessa. Menn segja gjarnan: ja, það er enginn í hjólastól hjá okkur og verður ekki á næstunni o. s. frv. Þetta er því miður sorgleg staðreynd sem verður að vinna bug á. Ég vil aðeins undirstrika það vegna þess sem hér hefur komið fram að ferlinefnd fatlaðra í félmrn. vinnur mjög vel að þessum málum. Hún hefur reynt að tengja starf sitt við ferlinefndir víðs vegar um landið. Eins og ég sagði áðan skrifaði ég í byrjun s. l. árs yfir 70 stærstu sveitarfélögum landsins og óskaði eftir viðbrögðum um stofnun ferlinefndar. Því miður hafa ekki komið svör nema frá rúmlega 20 enda þótt ég hafi ítrekað þetta á fulltrúaráðsfundi sveitarfélaga. Ég vil aðeins geta hér að lokum um þá skýrslu sem er að koma núna út. Það er mjög viðamikil skýrsla yfir opinberar byggingar hér í Reykjavík eins og ég nefndi í svari mínu. Í skýrslunni eru mjög fróðlegar upplýsingar. Ég er að láta fjölrita þessa skýrslu eða fjölprenta hana svo að allir hv. alþm. fái hana í hendur mjög fljótlega. Jafnhliða er ákveðið að gera virkilega herferð í framhaldi af þessari skýrslu bæði til að vekja fjölmiðla í landinu til þátttöku í því að kynna þessi mál og reyna að kveikja í almenningsálitinu og þá ekki síst ýmsum ráðamönnum til að gera virkilega átak í þessum málum. Þörfin blasir alls staðar við. Ég vona að þessar umr. nú verði til að kveikja þann áhuga sem nauðsynlegur er til að ná árangri í þessu máli.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. fyrir greinargóð svör. Eins og flestum mun kunnugt er hann mikill áhugamaður um þessi mál. Einnig þakka ég hv. þm. sem tóku undir fyrirspurn mína með umr. af miklum áhuga. Fagna ber útkomu skýrslunnar sem hæstv. félmrh. gat um. Vonandi verður hún til þess að breyting verði á málum og endurbætur á eldra húsnæði verði framkvæmdar. Vera má að fastur tekjustofn sé umdeildur og það getur e. t. v. átt rétt á sér. Samt sem áður ber hinu opinbera að sjá til þess að nægilegt fjármagn verði veitt til nauðsynlegra breytinga á opinberum byggingum í þágu fattaðra. Ég vil benda á að eins og fram hefur komið var þessi samþykkt gerð 22. maí 1980. En nú er árið 1985. Verð ég að segja að mér virðist hafa tekið óþarflega langan tíma að framkvæma úttektina og skýrslugerðina. Samtök fatlaðra hafa staðið sig vel í því að krefjast réttar síns. Því ber að hvetja stjórnvöld til að styðja alla viðleitni til að skapa fötluðu fólki aðstöðu til að taka þátt í daglegu lífi og gera því mögulegt að nýta hæfileika sína og starfskrafta við hvers konar störf í þjóðfélaginu. Það væri því ekki úr vegi að hafa samráð við aðila sem hvað mest hafa unnið að og barist fyrir þessum málum, því að þeir gætu án efa bent á margar hugmyndir og nýjungar sem framkvæma mætti án þess að það kostaði stórfé. Um þessar mundir mun vera á döfinni öflug auglýsingaherferð til að vekja athygli fólks á ferlimálum fatlaðra og er það vel. Hún mun án efa örva til breytingaframkvæmda og ekki síst auka skilning almennings um land allt á þessu nauðsynjamáli. Ég vil leyfa mér að skora á hæstv. ríkisstj. að fylgjast rækilega með því að gert verði átak í málefnum hreyfihamlaðra með því að eldri opinberar byggingar verði sem fyrst færðar í viðunandi horf. Vona ég að hv. alþm. fylgi málinu eftir með því að standa þar vörð. Svo langar mig til að segja að mér virðist dálítið undarlegt sem nýjum þm. hér á Alþingi Íslendinga að þm. þurfa oft að karpa um mál sem allir þm. eru í raun og veru sammála um. Betra væri e. t. v. að eyða tímanum til að vinna að málinu.