Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur haft þáltill. um fullgildingu á alþjóðasamþykkt um jöfn laun kvenna og karla fyrir jafnverðmæt störf til athugunar, og leggur meiri hl. n. til, að ályktunin verði samþ. eins og hún liggur fyrir, en einn nefndarmanna, hv. 2. þm. Reykv., áskilur sér rétt til sérstöðu í málinu og skrifar undir nál. með fyrirvara. Annar hv. nefndarmaður, 2. þm. Skagf., var fjarstaddur, er málið var afgreitt f nefndinni. Nefndin hefur leitað álits Alþýðusambands Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands um till., og mælir Alþýðusambandið eindregið með samþykkt hennar, en Vinnuveitendasambandið telur ekki tímabært, að Ísland fullgildi samþykkt þessa, eins og það er orðað í álitsgerð þess. Ég tel eftir atvikum rétt að kynna hv. þingmönnum umsögn Vinnuveitendasambandsins, þar sem hún er ekki prentuð sem fskj. með nál. og einnig vegna þess, að ætla má, að þar séu settar fram þær mótbárur, sem helzt kynnu að verða hafðar gegn framgangi málsins. En umsögn Vinnuveitendasambandsins er á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Eins og kunnugt er, eru laun almennt ákveðin hér á landi með kjarasamningum stéttarfélaga við vinnuveitendur, ef undan eru tekin launalög ríkisins og launasamþykktir bæjarfélaga. Um kjarasamninga þessa og samningsgerðina eru lög um stéttarfélög og vinnudeilur. Samningsréttur þessi er af beggja hálfu, bæði stéttarfélaganna og vinnuveitenda, talinn mjög þýðingarmikill, og mundi það fara í bág við hefðbundnar venjur hérlendis, ef ríkisvaldið blandaði sér í þau mál, nema ef þjóðarnauðsyn krefði. Þess skal getið, að hér á landi hefur mjög miðað í þá átt, að konum sé greitt sama kaup og körlum fyrir jafnverðmæt störf, og eru um það ákvæði í mörgum kjarasamningum, að konum skuli við ákveðin störf greitt karlakaup. Rétt er að benda á það, að ekkert hinna Norðurlandanna hefur fullgilt samþykkt þessa, enda er nú starfandi samnorræn nefnd, sem vinnur að athugun á þessu máli, og virðist því rétt að bíða þess, að hún skili áliti, enda eru Norðurlöndin á svipuðu stigi í félagsmálum. Ýmis ákvæði í samþykktinni og þar með skuldbindingar aðildarríkjanna eru ekki fullljós, og eru þau atriði nú í rannsókn á Norðurlöndum. Með hliðsjón meðal annars af framanrituðu telur samband vort ekki tímabært, að Ísland fullgildi samþykkt þessa og slíti þar með þeirri norrænu samvinnu, sem um þetta mál er.“ Eins og heyra má af þessum lestri, ber fyrsta mótbára Vinnuveitendasambandsins vott um, að það óttast það, að fullgilding jafnlaunasamþykktarinnar þýði eða muni leiða af sér afskipti ríkisvaldsins um gerð kjarasamninga og að hefðbundnar venjur verði brotnar með þeim afskiptum. En slíkt má ekki gerast að dómi sambandsins, nema þjóðarnauðsyn krefji. Nú er það svo, að ríkisvaldið hefur haft margvísleg afskipti af launakjörum og launasamningum og raunar í sífellt stærra mæli á síðari tímum. Stundum hafa þessi afskipti beinzt að því að rýra kjör launþega og takmarka rétt þeirra jafnvel til samningsbundinna kjara og launa. Á hinn bóginn hefur löggjafarvaldinu stundum verið beitt til að koma á eða staðfesta ýmis réttindi, sem ákvarðandi eru um kjör og afkomu launamanna. Glögg dæmi um þetta eru t.d. lög um hvíldartíma togarasjómanna, orlofslögin og lögin um atvinnuleysistryggingar. Öll þessi lög eru um atriði, sem eru hvort tveggja í senn kjaramál og mannréttindamál, sem barátta verkalýðshreyfingarinnar hefur borið fram til sigurs, en atvinnurekendur hafa af skammsýni og vegna stundarhagsmuna staðið gegn, meðan stætt var, og m.a. nær ævinlega beitt þeirri röksemd, sem nú lætur enn á sér kræla í umsögn Vinnuveitendasambandsins, að slík mál væru löggjafarvaldinu óviðkomandi og um þetta ættu vinnuveitendur og verkalýðsfélög ein að semja. Ég held, að afskipti löggjafarvaldsins af launamálum verði ævinlega dæmd út frá því einu, hvaða áhrif þau hafa á réttindi og afkomu almennings. Ef þau afskipti beinast að því að bæta hag þeirra, sem bera skarðan hlut frá borði, og tryggja almenn mannréttindi þeirra, er þeim að sjálfsögðu fagnað af öllum almenningi, hvað sem þeir segja, sem vilja halda aðstöðu sinni til að hagnast á ranglæti. Önnur mótbára Vinnuveitendasambandsins gegn þáltill. um jafnlaunasamþykktina er sú, að nú þegar hafi miðað verulega í átt til launajafnréttis í ýmsum kjarasamningum. Þetta er að sjálfsögðu rétt, en verður auðvitað frekar að skoða sem röksemd með fullgildingunni heldur en gegn henni. Sá árangur, sem verkalýðshreyfingin hefur náð í þessu efni, skapar skiljanlega betri grundvöll fyrir því, að við getum borið aðild okkar að þessari samþykkt með sóma. Og þá er það að lokum hið meinta brot gegn norrænni samvinnu, sem rætt er um. Ég held, að norrænni samvinnu, eins og hún er almennt skilin, geti aldrei verið neinn stuðningur að því, að Ísland eða nokkurt annað Norðurlanda haldi að sér höndum um framgang mannréttindamála, þótt þau af einhverjum ástæðum geti ekki öll orðið þar samferða. Er það sómi Íslendinga, en ekki vansæmd, ef þeir verða fyrstir Norðurlanda til að fullgilda þessa samþykkt. Í þeim fyrrihlutaumræðum, sem fram fóru um þetta mál, virtist koma fram mjög almennur áhugi hv. þm. fyrir framgangi þess. Hv. stjórnarandstæðingar, þingmenn Sjálfstfl., létu m.a. helzt í ljós ótta við það, að ekki yrði hafður nægur hraði á um að koma á fullu launajafnrétti karla og kvenna, og flutti hv. 8. þm. Reykv. viðbótartill., sem hann taldi að mundi herða á framkvæmdum. Eftir þeim áhuga, sem fram kom í þessum umræðum, hefði mátt ætla, að hann næði langt út fyrir sali Alþingis og að hans sæi m.a. stað í afstöðu Vinnuveitendasambandsins, sem eins og alkunnugt er lýtur forsjá Sjálfstfl. Ef svo hefði reynzt, hefði eftirleikurinn verið auðveldur og allsherjarsamningar milli Vinnuveitendasambandsins og Alþýðusambandsins um fullt launajafnrétti orðið rökrétt og sjálfsagt framhald, sem tryggt hefði á allra næstu tímum fulla framkvæmd jafnlaunasamþykktarinnar. Andstaða Vinnuveitendasambandsins gegn þessu mannréttindamáli er því að sjálfsögðu nokkur vonbrigði, en breytir væntanlega engu um afstöðu hv. þingmanna. Enda þótt ætla megi, að heildarsamningar um launajafnrétti standi nú ekki opnir af hálfu atvinnurekenda, eins og vænta hefði mátt, koma ýmsar aðferðir til greina af hálfu ríkisvaldsins til þess að stuðla að því, að reglunni um jöfn laun karla og kvenna fyrir jafnverðmæt störf verði komið á og að þannig verði uppfylltar þær skuldbindingar, sem fullgilding samþykktarinnar leggur því á herðar. Á nokkrar þessara aðferða er minnzt í grg. með tillögunni. En rétt er og að hafa í huga, að ríkisvaldið hefur, einkum hin síðari ár, haft margvísleg óbein afskipti af gerð allra meiri háttar kjarasamninga og um lausn á vinnudeilum. Virðist rökrétt, að við öll slík hugsanleg afskipti framvegis verði framkvæmd launajafnréttis höfð ofarlega í huga. Fari hins vegar svo, að seint sækist að þessum leiðum, er alltaf opin sú leiðin að lögfesta algert launajafnrétti kvenna og karla, svo sem nokkrar menningarþjóðir hafa þegar gert. En sjálfsagt virðist, að samningsleiðir séu fyrst reyndar. Krafan um sömu laun fyrir sömu vinnu er nálega jafngömul verkalýðshreyfingunni, og henni hefur stöðugt aukizt fylgi, og hefur margt áunnizt henni til framgangs. Með fullgildingu jafnlaunasamþykktarinnar frá 1951 er að vísu ekki stigið neitt lokaskref til þess að gera kröfu verkalýðshreyfingarinnar og íslenzkra kvennasamtaka að veruleika. En með henni hefur þessum samtökum bætzt liðveizla ríkisvaldsins til að tryggja framgang þessara sjálfsögðu mannréttinda, og ættu því ríkar vonir að standa til þess, að fullur sigur vinnist innan tíðar. Þess vegna er þessari till. fagnað af verkalýðshreyfingunni og af öllum almenningi. Hæstv. félmrh. hefur í frumræðu sinni hér á Alþ. skýrt svo nákvæmlega efni jafnlaunasamþykktarinnar og þær skyldur, sem hún leggur Íslendingum á herðar, að ég tel enga þörf á að rekja efni hennar aftur. Ég endurtek aðeins, að það er till. meiri hl. allshn., að till. verði samþykkt eins og hún liggur fyrir.



Herra forseti. Þessi samþykkt hefur legið fyrir fyrrv. félmrh. Framsóknarflokksins, en hann hefur af einhverjum ástæðum ekki talið rétt að svo komnu máli að leggja til, að þessi samþykkt nái fullgildingu Alþingis. Það verður heldur ekki sagt, að þeir aðilar hafi verið mjög sammála í þessu máli, sem um það fjölluðu í Genf 1951. Þar var lögð fram till., eins og segir í grg., í þá átt að fresta lokaafgreiðslu málsins, en sú till. var felld með 103 atkv. gegn 68. Og við lokaatkvæðagreiðslu var samþykktin samþykkt af 105 fulltrúum, en á móti henni voru 33 og 40 sátu hjá. Þetta sýnir m.a., að mikill hluti þeirra, sem sæti eiga í þessum samtökum, telur rétt að rasa ekki að því að fullgilda till. Og eins og hv. frsm. tók fram, hefur ekkert Norðurlandanna enn þá fullgilt till., og till. er til athugunar í samnorrænni nefnd. Ástæðan til þess, að ég skrifaði undir nál. með fyrirvara, var ekki út af fyrir sig sú, að ég væri á móti því, að konur fengju sama kaup fyrir jafnverðmæt störf. Það færist meira og meira í þá átt hér á landi. Það eru fjölmargar konur, sem fá sömu laun og karlar fyrir svipuð störf. En ég taldi, að það væri ekki rétt, meðan þetta mál er til athugunar í samnorrænni nefnd, sem öll Norðurlöndin eiga aðild að, að það sé tekið til fullgildingar á Alþingi fyrr en álit þeirrar nefndar liggur fyrir.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs hér vegna þess, að við fyrri hluta umr. þessa máls flutti ég brtt. við þessa þáltill., svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Við tillögugreinina bætist ný mgr., svo hljóðandi: Jafnframt ályktar Alþingi að fela ríkisstj. að gera hið fyrsta ráðstafanir til, að samþykktin komist í framkvæmd hér á landi.“ Hv. frsm. gat þess í ræðu sinni, að hann undraðist þann ótta, sem komið hefði fram hjá sjálfstæðismönnum við, að töf yrði á framkvæmd þessa máls. En ég vil vekja athygli á því, að sá ótti er síður en svo ástæðulaus, þar eð hinn 13. apríl 1954 samþykkti Alþingi þáltill., sem sjö sjálfstæðismenn báru fram um, að ríkisstj. yrði falið að undirbúa ráðstafanir til þess, að hægt yrði að fullgilda jafnlaunasamþykktina frá Genf. Þess vegna álitu margir, þegar nú í vetur hæstv. félmrh. afhenti Kvenréttindafélagi Íslands afmælisgjöf, - það var á 50 ára afmæli félagsins, þá fékk form. Kvenréttindafélags Íslands í hendur tilkynningu frá félmrh. þess efnis, að nú hefði hann fengið ríkisstj. til að leggja fram á Alþingi þáltill. um, að alþjóðasamþykktin um jöfn laun fyrir jafnverðmæt störf karla og kvenna yrði nú fullgilt fyrir Íslands hönd, - þá álitu kvenréttindakonur, að hæstv. félmrh. hefði nú einnig gert þær ráðstafanir, sem ríkisstj. voru faldar með þáltill. sjálfstæðismannanna frá 1954, og skilyrði samþykktarinnar væru nú þegar fyrir hendi á Íslandi. En þegar í ljós kom, að hann hafði í sinni ráðherratíð og sem forseti Alþýðusambands Íslands ekki aðhafzt neitt því máli til framdráttar, en lagði þessa þáltill. fram engu að síður, þá þótti okkur sjálfstæðismönnum ástæða til, að fram kæmi till., sem gæti orðið til þess að ýta undir framkvæmd málsins. Og ég held, að það sé ekki hætt við öðru en að þeir, sem eru raunverulega efnislega fylgjandi þessu máli, ljái þessari brtt. fylgi sitt.



Herra forseti. Það hefur af frsm. n. verið gerð allýtarleg grein fyrir þeim höfuðsjónarmiðum, sem fram hafa komið í sambandi við það mál, sem hér er til umræðu, jafnlaunasamþykktina, og virðist mér nú þrátt fyrir ummæli síðasta ræðumanns hér, hv. 8. þm. Reykv., að nokkurs mismunar gæti í skoðunum hv. sjálfstæðismanna, og ég vænti þess þó, að hv. 8. þm. Reykv. muni reynast hafa þar meiri hluta flokksins að baki um skjóta framkvæmd þessarar tillögu, í stað þess álits, sem hv. 2. þm. Reykv. flutti hér áðan um, að hann aðhylltist helzt þá skoðun, að fresta bæri afgreiðslu málsins, vegna þess að það. væri til athugunar hjá samnorrænni nefnd, eins og hann minntist á. Ég skal ekki hrekja frekar en framsögumaður gerði þau rök, sem Vinnuveitendasambandið hefur lagt fram í sinni umsögn um málið. Þess gerist ekki þörf. En hitt má öllum vera ljóst eftir lestur þessa bréfs, að þar er ekki frekar en í þeim ræðum, sem fluttar hafa verið um þetta mál til þessa, á nokkurn hátt hrakið það höfuðatriði, hvort Alþingi Íslendinga vilji samþykkja það, að konur fái sömu laun og karlar fyrir jafnverðmæta vinnu, enda vart finnanleg rök gegn því. Ég undirstrika aðeins það, sem framsögumaður sagði í sinni ræðu hér áðan, að ég vænti þess, að Alþingi Íslendinga láti það ekki verða sér fjötur um fót, þó að aðrar þjóðir hafi ekki þegar samþykkt tillögu í þessa átt. Það ætti að vera sómi Alþingis að ríða hér á vaðið, þó að aðrar Norðurlandaþjóðir hafi ekki enn þá séð sér fært að verða við þessari samþykkt eða framkvæma hana hjá sér að svo komnu máll. Ég undirstrika að nýju þá ósk mína, að hv. 8. þm. Reykv. hafi meiri hluta Sjálfstæðisflokksins að baki sér, svo að meiri hlutinn megi verða sem allra glæsilegastur með tillögunni.



Herra forseti. Ég get nú ekki annað en látið í ljós nokkra undrun yfir því, að þegar þessi margumtalaða afmælisgjöf hæstv. félmrh. er hér til lokaafgreiðslu í þinginu, þá skuli hann ekki sjást hér. Hvaða ástæða er til þess, veit ég ekki, en það hlýtur að vekja nokkra athygli, því að vel gat verið, að það risu í sambandi við þetta mál einhverjar fyrirspurnir, sem æskilegt væri að hann væri viðbúinn að svara.  Ástæðan til þess, að ég stóð hér upp, er fyrst og fremst sú að taka undir orð hv. 8. þm. Reykv. um það, að vegna þess mikla áhuga, sem komið hefur í ljós hjá hv. allsherjarnefndarmönnum, sem hér hafa talað um framgang launajafnréttisins, þá vekur það út af fyrir sig einnig nokkra athygli, að þeir skuli ekki mæla beinlínis með samþykkt þeirrar viðbótartill., sem hv. 8. þm. Reykv. hér flutti um, að það yrðu sem skjótast gerðar ráðstafanir til þess, að þessi samþykkt geti orðið annað en pappírsgagn. Við fyrri hluta umr. um þetta mál lýsti ég þeirri skoðun minni hér og vitnaði þar til þeirra umræðna, sem fram fóru hér í Alþingi, þegar till. okkar sjö sjálfstæðismanna um ráðstafanir til þess að fullgilda þessa samþykkt var hér til meðferðar 1954, að þá var sérstaklega vakin athygli á því og það markaði vilja meiri hluta Alþingis i þessu máli, að það væri ekki talið fært að leggja til að fullgilda þessa samþykkt, nema fyrir fram væri búið að gera ráðstafanir, sem nauðsynlegar væru til þess, að hún yrði ekki aðeins pappírsgagn, og hv. þm. þótti þá, að það væri naumast viðeigandi að gerast aðili að alþjóðlegum samþykktum eins og þessari nema geta þá útfært hana í veruleika. Nú skal ég út af fyrir sig ekkert hafa á móti því, eins og við höfum hér tekið fram fleiri, að þessi samþykkt verði nú fullgilt, enda þótt engar sérstakar ráðstafanir hafi verið gerðar til þess, að hún yrði að veruleika í þeim atriðum, þar sem enn skortir á um það efni. En það er vægast sagt mjög undarleg afstaða, ef jafnhliða því að samþykkja yfirlýsinguna á svo ekki að samþykkja þá viðbótartillögu, sem hér hefur verið lögð fram um það, að þessi yfirlýsing verði sem skjótast gerð að veruleika. Þetta fæ ég ekki skilið, með allri virðingu fyrir þeim ágætu hv. þm., sem hér hafa talað fyrir munn þeirra, sem að nál. allshn. standa. Varðandi svo hitt atriði málsins, sem hefur verið notað hér af hv. frsm. sérstaklega til þess að undirbyggja hér allmikla ræðu til svars andmælum Vinnuveitendasambands Íslands gegn þessu máli, þar sem er mjög látið í það skina, að afstaða þess sýni illan hug til málsins, þá get ég ekki séð, að umsögn þess um málið beinlínis bendi í þá átt. Þar er bent á ákveðnar staðreyndir, sem má vissulega færa rök fyrir, þó að það sé svo aftur önnur saga, hvort menn vilja telja þau rök fullgild til að fallast á þá afstöðu að fresta málinu. Ég fyrir mitt leyti tel, að það sé ástæðulaust að samþykkja ekki þessa till., enda hefur Alþingi áður lýst yfir vilja sínum um það atriði, þannig að till. sjálf, eins og hún liggur hér fyrir, er raunverulega ekki annað en ítrekun á þeim vilja, sem áður hefur verið lýst af meginhluta Alþingis. En ég tel það hins vegar ekki sanngjarnt að vera með árásir á hendur Vinnuveitendasambandinu, þó að það hér í mjög hógværu og rökstuddu áliti bendi á viss atriði, sem það telji að séu þess eðlis, að það sé ekki ástæða til að staðfesta ályktunina strax. Það var af hv. frsm. n. vikið að því, að ef Vinnuveitendasambandið hefði viljað sýna góðan hug í þessu máli, þá hefði það átt að bjóðast þegar til að gera heildarsamninga, án þess að til nokkurra átaka þyrfti að koma um að koma á þessu fullkomna launajafnrétti. Ég veit nú sannast sagt ekki, hvort það er svo glæsilegt fyrir vinnuveitendur að gera slíka samninga. Þegar maður les það nú í blöðum að undanförnu, að það er haft til sérstakrar árásar á hendur þeim, að þeir skuli hafa leyst hér kjaradeilu á þann hátt, að það þurfti ekki að koma til verkfalls og vinnustöðvunar, þá er það ekki sérstaklega fýsilegt fyrir þá, ef þeir eiga von á svipuðum kveðjum og þeir fengu hjá stjórnarliðinu í sambandi við það mál, að fara sérstaklega að bjóðast til að fyrra bragði að laga þetta launamisrétti, sem kann að eiga sér hér stað og á sér stað á vissum sviðum. Viðhorf okkar sjálfstæðismanna hefur verið það, að við höfum talið eðlilegt, að það yrði leitazt við að gera nauðsynlegar ráðstafanir til þess að fullgilda þessa samþykkt, áður en hún væri staðfest, eins og kom fram í ályktun Alþingis frá 1954 og þá var hér viðhorf mikils meiri hluta þings. Sé það hins vegar svo, að hæstv. félmrh. telji sér það einhvern stuðning í þessu máli að fá fyrst heimild til staðfestingarinnar og gera svo ráðstafanirnar á eftir, til þess að framkvæmd málsins verði að veruleika, þá er ekkert við því að segja. En það hlýtur að minni hyggju ótvírætt að benda til þess, að það sé ekki ýkja mikill áhugi á, að málið verði að raunveruleika, ef þeir ágætu þingmenn, sem standa að nál., sjá sér ekki fært að mæla beinlínis með því, að þessi viðbótartill. hv. 8. þm. Reykv. við þáltill. verði samþykkt. Ég vil leyfa mér að vekja athygli á því, að Kvenréttindafélag Íslands hefur nýlega samþykkt áskorun um það til Alþingis að samþykkja umrædda þáltill. ríkisstj. um fullgildingu alþjóðasamþykktarinnar um jöfn laun karla og kvenna, og jafnframt skorar Kvenréttindafélagið á Álþingi að samþykkja brtt. Ragnhildar Helgadóttur, hv. 8. þm. Reykv., sem flutt var við umr. málsins á Alþingi.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð út af till. hv. 8. þm. Reykv. Ég tel rétt, að það komi fram vegna þeirra ummæla, sem hafa verið höfð í sambandi við þá till., að nefndin tók enga afstöðu til hennar. Ég fyrir mitt leyti sé ekki neina ástæðu til þess að mæla gegn henni og mun greiða henni atkvæði. En hvort sem það hefur verið af gleymsku - sennilega hefur það verið - eða öðru, þá ræddi n. ekki till. og hefur þess vegna sem heild ekki tekið neina afstöðu til hennar. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að orðlengja um málið.



Herra forseti. Ég vil aðeins út af því, sem sagt hefur verið í sambandi við tillöguna á þskj. 243, taka fram, að mér þykir gott að heyra það, að framsögumaður meiri hl. hefur lýst því, að hann muni fylgja þeirri till., og finnst mér, að af því megi ætla, að svipuð verði afstaða annarra nefndarmanna og þá einnig annarra þingmanna úr stjórnarliðinu. Og sannast að segja finnst mér einnig, að það mundi verða mjög vafasamur vinningur að því að samþykkja þetta mál á þann hátt að fella till. um að fela ríkisstj. að gera ráðstafanir til þess, að jafnlaunasamþykktin komist í framkvæmd hér á landi, því að í slíku skilst mér að felist ábending frá Alþingi til ríkisstj. um að sjá ekki um, að hún komist í framkvæmd fyrst um sinn, þessi jafnlaunasamþykkt, ef slík tillaga væri felld. Mér sýnist þess vegna, að það sé ekki mikil hætta á því eftir það, sem nú hefur fram komið, og fagna því, enda er það í samræmi, eins og kom fram hjá hv. 2. þm. Eyf., við fyrri afstöðu okkar sjálfstæðismanna í þessu máli. Það er svo aðeins, eins og fram hefur komið, tvennt, sem er að harma í málinu að lokum, þegar það hlýtur sína endanlegu samþykkt, að hæstv. félmrh. skuli ekki vera viðstaddur þessa hátíðlegu athöfn, og eins hitt, að mér sýnist ekki hafa verið valinn neinn sérstakur hátíðisdagur til afgreiðslu samþykktarinnar, eins og kom til umtals hér í umr. seinast. Þá var bent á sprengidaginn. Hann hefur ekki verið notaður. Síðan hafa verið ýmsir hátíðisdagar, t.d. 1. maí, og þá féllu því miður niður þingfundir. Þetta verður að hafa, og þetta er líklega það tvennt, sem heldur verður til leiðinda í sambandi við afgreiðslu málsins: fjarvera félmrh. og svo það, að við skulum bara á venjulegum, óbreyttum degi vera að afgreiða þetta mikla mál.

Frsm. (Björn Jónsson) Till. sú til þál. um fullgildingu á alþjóðasamþykkt um nauðungarvinnu eða skylduvinnu, sem hér liggur fyrir til síðari hluta umr., hefur verið til athugunar hjá allshn., og mælir n. eindregið með því, að till. verði samþykkt. Nauðungar- eða skylduvinna, eins og hún er skilgreind í þessari samþykkt, er með öllu óþekkt hér á landi og óheimil að íslenzkum lögum. Efni þessarar samþykktar fjallar fyrst og fremst um það, hversu nauðungarvinnu skuli útrýmt og eftir hvaða reglum hún skuli fara fram, þar sem henni hefur ekki verið að fullu útrýmt áður. Efni hennar snertir okkur því harla lítið og leggur engar nýjar skyldur á herðar Íslendinga. Fullgilding samþykktarinnar af okkar hálfu er því í raun réttri ekki annað en formsatriði, sem staðfestir það, að Ísland hafi hreinan skjöld hvað vernd þessara mannréttinda, sem hér ræðir um, við kemur. Það er okkur Íslendingum því útlátalaust og að sjálfsögðu ljúf skylda að verða við óskum Alþjóðavinnumálastofnunarinnar, sem hún hefur beint til aðildarríkja sinna, að fullgilda þessa samþykkt, eins og þáltill. gerir ráð fyrir, og skuldbinda sig því með því til að sjá um, að skylduvinnu eða nauðungarvinnu verði ekki komið á í landinu.