Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Tilkynning hefur borist um að Pétur Sigurðsson hafi tekið sæti Ellerts B. Schram í iðnn. deildarinnar.



Herra forseti. Almennar kröfur um breytingar á stjórnskipun lýðveldisins hafa aldrei verið meiri en um þessar mundir, ef litið er a.m.k. allt aftur til 1959. Kröfur þessar hafa komið fram í almennum skrifum, fundahöldum og síðast en ekki síst í ýmsum málum sem flutt hafa verið hér á Alþingi. Langflestar þessar óskir um stjórnskipunarbreytingar lúta að Alþ. og löggjafarstarfi þess, ýmist varðandi kosningar til þingsins eða starfshætti þingsins sjálfs. Ekki verður sagt að ráðamenn þjóðarinnar hafi sýnt þessari hreyfingu, svo öflug sem hún virðist vera, mikla athygli. Þeir hafa að vísu tekið undir eitt eða tvö atriði, en annars daufheyrst við þessum málum og ekki lagt fram teljandi störf til að komið verði á fyrir næstu kosningar neinum verulegum breytingum á stjórnskipun. Að vísu er starfandi sérstök n. til að endurskoða stjórnarskrána, en rétt er að hafa í huga þá reynslu, að Alþ. hefur ávallt orðið að taka kosningar, kosningamál, kosningalöggjöf og annað, er víkur að þinginu sjálfu, út úr heildarmynd stjórnarskrármálanna til afgreiðslu, og ég hygg að svo muni reynast enn, Alþ. verði að taka þessi mál út úr og þá fyrst muni komast skriður á þá heildarendurskoðun sem unnið er að. Ef ráðherrar hafa látið efnahagsmál og önnur þungbær dægurmál taka svo huga sinn og tíma, að þeim hefur ekki fundist ástæða til að sinna hugmyndum um breytingar varðandi skipan og störf Alþ., tel ég að það byggist á miklum misskilningi. Það er samhengi á milli þessara atriða eins og saga okkar sýnir. Þegar þjóðinni finnst skórinn kreppa um rétt manna varðandi kosningu á löggjafarþing eða hún hefur uppi háværa gagnrýni á þingið, þá er vissulega mikils virði að leiðrétta slíka hluti áður en farið er fram á við þjóðina að hún sætti sig við víðtækar efnahagsráðstafanir sem oft geta verið þungbærar fyrir almenning, eins og reynslan sýnir okkur. Þetta samhengi á milli réttlætismála á stjórnskipunarsviðinu, varðandi Alþ. öðrum stofnunum fremur, og ástands í efnahagsmálum sjáum við með því að rifja upp veigamestu breytingar sem gerðar hafa verið á stjórnarskránni undanfarna áratugi. Árið 1933–1934 var gerð mikil hreyting, einmitt þegar heimskreppan stóð sem hæst. Árið 1942 tóku Íslendingar sér fyrir hendur að gera stórbreytingu á stjórnarskránni, meðan heimsstyrjöld var allt í kringum okkur og holskefla reið yfir okkur í efnahagsmálum. Árið 1959 var enn gerð stórbreyting á stjórnskipunarmálum varðandi kosningarrétt, en þá var orðinn ærin þörf veigamikilla efnahagsbreytinga, eins og næsta ár og viðburðir þess sýndu. Enn vil ég geta þess, að einmitt þegar kreppan þunga 1967– 1968 stóð yfir, ákvað þáv. ríkisstj. Sjálfstfl. og Alþfl. undir forsæti Bjarna Benediktssonar að takast fyrir hendur að afnema deildaskiptingu Alþ. og koma á þingi í einni málstofu. Yfirlýsing var gefin um þetta í fyrstu stefnuyfirlýsingu ríkisstj. eftir kosningarnar það ár, og ég tel að það hafi einungis verið vegna persónulegs harmleiks að ekki var staðið við það fyrirheit. Ef þau ósköp hefðu ekki dunið yfir og menn hefðu haldið lífi og heilsu er ég sannfærður um að deildaskiptingin hefði verið afnumin á þinginu 1971– 1972, samþykkt í fyrra skipti af þingmeirihluta Sjálfst.- og Alþfl., og var þá raunar ekki vitað til þess, að andstaða væri hjá hinum flokkunum, þó að einstaka þm. væru ekki hlynntir málinu. Ég er persónulega sannfærður um að þrátt fyrir breytingu á meiri hl. Alþ. í kosningunum hefði seinni samþykkt á breytingu þessari orðið að veruleika á þinginu 1971–1972. Mér finnst því brýn ástæða til að spyrja Sjálfstfl., hvers vegna hann hafi gleymt þessu máli sem forsrh. hans, sem sjálfur var allra Íslendinga mestur fræðimaður hvað snertir einmitt deildaskiptingu Alþ., hafði boðað þegar á árinu 1967. Mér finnst að það sé bókstaflega skylda sjálfstæðismanna, sem hafa nú aftur forustu fyrir ríkisstj., að halda áfram þar sem frá var horfið og hrinda þessari breytingu í framkvæmd. Ef litið er á deildaskiptinguna í sögulegu samhengi, er hún óeðlilegt, ónáttúrlegt fyrirbrigði, sem útlendingar tróðu upp á okkur og Íslendingar hefðu átt að afnema fyrir löngu. Alþ. Jóns Sigurðssonar var ekki deildaskipt, það var í einni málstofu. Það var mikið rætt um þetta mál áður en þing var endurreist 1845, en þá töldu menn að hér á Íslandi væri ekki fyrir hendi sú stéttaskipting sem í öðrum löndum réttlætti tvöfalt þing í tveimur ólíkum deildum. Það var ekki fyrr en 1874 að danska stjórnin þvingaði þessu upp á Íslendinga til að tryggja það, að konungkjörnir þm. í Ed. hefðu neitunarvald á löggjöf og hafa þannig taumhald á Íslendingum eftir að löggjafarvaldið var að nokkru flutt hingað heim. Þessi ráðstöfun varð okkur fjötur um fót í sjálfstæðisbaráttunni og tók marga áratugi að komast yfir verstu annmarka hennar. Verður að segjast enn á ný, að það er furðulegt að Íslendingar skuli enn ekki hafa leiðrétt þessa skekkju og skipað Alþ. aftur í eina málstofu eins og það auðvitað á að vera, ekki stærra þing en það er. Þm. Alþfl. hafa nú á nokkrum þingum flutt þetta mál, ekki af því að við teljum það neitt flokksmál eða viljum hæla okkur af því umfram aðra, enda er málið sjálft a.m.k. jafngamalt hinu endurreista Alþ. Skipan þingsins í eina málstofu hefur átt sér marga merka talsmenn allt frá þeim tíma. Ég hygg að það sé eingöngu vegna þess, hve mikla tilhneigingu ráðandi menn hér á landi hafa til þess að láta efnahagsörðugleika og önnur dægurmál kaffæra sig, að það hefur ekki komist í verk að leiðrétta þetta, frekar en að endurskoða stjórnarskrána í heild, þó að lýðveldið sé yfir 30 ára gamalt. Nú kunna menn að spyrja, af hverju ástæða sé til að leggja niður deildaskiptingu Alþ. og láta það starfa í einni málstofu. Fyrsta ástæðan er að deildaskiptingin hefur valdið vandræðum í íslensku stjórnarfari og hvað eftir annað beinlínis staðið í vegi fyrir því að föst og eðlileg stjórn væri í landinu. Þessu til sönnunar má t.d. nefna þingið 1931, þegar Framsfl. hafði meiri hl., hvernig sem hann nú var fenginn. Þá varð deildaskiptingin til þess, að þeir fengu ekki að stjórna landinu, og var gripið til einhvers sögulegasta þingrofs sem hér hefur orðið. Aftur gerðist það upp úr 1934, þegar samstjórn Framsfl. og Alþfl. sat að völdum, að deildaskiptingin olli miklum erfiðleikum sem utanflokksþm. þá björguðu að nokkru leyti. Þegar stjórn Emils Jónssonar sat 1958– 1959 var enn bið sama uppi á teningnum. Hún hafði beinan og óbeinan stuðning hreins meiri hl. þingsins sem ekki nýttist nema með miklum erfiðleikum vegna deildaskiptingar. Og gleggsta dæmið tel ég vera endalok ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar, sem síðustu mánuði hafði hreinan meiri hl. á Alþ., en gat ekki stjórnað landinu vegna deildaskiptingarinnar, fyrst og fremst vegna duttlunga eins þm. Þær afleiðingar, sem urðu af þeirri stjórnarkreppu, kunna að reynast ærið miklar. Þetta held ég að menn verði að viðurkenna, hvaða skoðanir sem menn hafa á störfum þeirrar ríkisstj. Ég tel að það sé ekki eðlilegt, að skipta þinginu í deildir svo að það þurfi 53–54% þingsins til þess að stjórn geti verið við völd. Ef við lítum á reynslu annarra þjóða, þar sem naumur meiri hl. er nú mjög algengur í lýðræðisríkjum Vestur-Evrópu, er augljóst að það er óskynsamlegt, eins og reynslan hefur sýnt okkur, að gera þessa auknu kröfu, að það þurfi meira en helming atkv. á Alþ. til að ríkisstj. geti stjórnað landinu og setið við völd. Í öðru lagi tel ég að afnám deildaskiptingar sé undirstaða að margvíslega bættum starfsháttum sem Alþ. verður að gera og það fyrr en síðar. Það er áberandi hversu Alþ. hefur verið áhugalítið um að breyta starfsháttum sínum eftir breyttum verkefnum á síðustu árum, ef t.d. er borið saman við flest þing í nágrannalöndum okkar, sem hafa svipaða stjórnskipan, þingræði. Þar má heita að stöðug endurskoðun hafi farið fram á starfsháttum þjóðþinganna án þess að raskað væri á nokkurn hátt hinni sögulegu heildarmynd og hefð þeirra stofnana. Ég get nefnt sem dæmi að nefndaskipun Alþ. í dag er fáránleg, að 60 manna þing skuli hafa 24 fastanefndir, en um flesta málaflokka er um að ræða a.m.k. tvær og stundum þrjár nefndir. Hygg ég að með því að skipa þinginu í eina deild væri hægt að endurbyggja nefndakerfið á nýjum grundvelli með svo sem helmingi færri nefndum en þær eru nú, en helmingi öflugri nefndum, sem þm. gætu gefið sér tíma til að sinna betur en nú er, þegar fjöldi þeirra þarf að eltast við 4,5 og upp í 6 nefndir. Það er glöggt dæmi um, hve vegur nefnda er lítill á Alþ. í dag, og má sjá á prentaðri skýrslu yfir alþm. og nefndir þær sem þeir sitja í, að áhrifamestu menn þingflokkanna forðast að láta kjósa sig í nefndir og láta sér flestir duga eina eða tvær, á sama tíma og aðrir þm. verða að vera í 5–6 nefndum. Í þriðja lagi vil ég nefna þá þróun síðustu áratuga, að Sþ., sem varla hafði nokkurt verkefni nema formsatriði framan af þessari öld og allt frá 1874, hefur á síðustu árum tekið í sínar hendur meira og meira starf, með þeim afleiðingum, að það er ekki lengur rétt að tala um að Alþ. starfi í tveim deildum, það starfar í þrem deildum, því Sþ. er orðið þriðja deildin. Það tók til sín sjálf fjárlögin 1934, og er það eitt út af fyrir sig stór breyting. Fjölgun á þáltill. hefur verið gífurleg, og fyrirspurnir, sem varla þekktust fyrir 30–40 árum, eru nú orðnar eitt megintæki Alþ. og þm. til að veita ríkisstj. aðhald og vekja athygli á málum sem ástæða er til að þjóðin taki ettir. Ef deila má um, hvort skynsamlegt sé að skipta 60 manna þingi í tvær deildir, er þá ekki fráleitt með öllu að það skuli í raun og veru starfa í þrem deildum? Svo hefur farið nú síðustu árin, að Sþ. tekur tvo af fjórum föstum fundadögum þingsins í viku hverri, og gefur það góða vísbendingu um þá þróun sem hefur átt sér stað og er í fullum gangi. Í fjórða lagi vil ég nefna að skipan þingsins í eina málstofu mundi létta miklum störfum af ráðh. Við verðum vegna smæðar þjóðarinnar að halda stærð rn. niðri og gera það m.a. með því, að flestir ráðh. hafa a.m.k. tvö umfangsmikil rn. undir sinni stjórn. Nú verða þeir að fylgja frv. sínum gegnum tvær d., þrjár umr. í hvorri d., og stendur oft ekki á þm. að heimta að þeir séu við, ef þeir eru fjarstaddir. Ég tel að þetta sé sóun á tíma ráðh. og þeir hljóti að hafa betra við tímann að gera heldur en sitja eins og fóstrur yfir frv. sínum í gegnum sex umr. í tveimur d. og þurfa svo e.t.v. að horfa upp á það, ef illa tekst til, að sex menn í Ed. geti fellt frv, ef ellefu eru á fundi og allir greiða atkv. 1/10 hluti þingsins hefur þetta vald. Það vald getur verið töluvert meira en Bernharð Stefánsson lýsti með Ed.manns stolti í eina tíð, að óneitanlega væri hver þm. í Ed. tvígildur á við hvern í Nd., því þeir hafa sama vald, en eru þó aðeins helmingur af tölu Nd.-manna. Í fimmta lagi tel ég að það muni tvímælalaust reynast ódýrara að þingið starfi í einni d. Ég tel að heildarmagn umræðna mundi minnka og tími þar með nýtast betur. Ég tel að það mundi verða stórum þægilegra að koma því, sem gerist í þinginu, fyrir almenningssjónir, þegar fréttamiðlar þurfa ekki að fylgjast samtímis með tveimur d. og atburðir gerast aðeins á einum stað, að ekki sé minnst á allt er lýtur að beinum starfsskilyrðum og húsakynnum. Herra forseti. Ég þykist hafa fært nokkur rök fyrir því, hvers vegna það er rík ástæða til að taka mál sem þetta alvarlega. Ég tel að þingið verði nú að taka fyrir bæði starfshætti sína og kosningalögin og gera á þeim breyt. og biða ekki eftir stjórnarskrárnefnd, án þess að henni sé nokkur vanvirða sýnd með því vegna þess, hve fordæmi fyrir slíkum vinnubrögðum eru mörg. Ég tel að það væri vel til fallið ef deildaskiptingin yrði afnumin með samþykkt laga á þessu þingi og Alþ. skipað í eina málstofu, og ég treysti því, að þá mundi næsta þing eftir kosningar, sem verður 100. löggjafarþingið, afgreiða þetta mál og deildaskiptingin hverfa úr sögunni árin 1979–1980. Ég tel, að þetta mundi verða mikið og heilladrjúgt spor, og heiti á þingheim að sinna þessum málum, en láta það ekki duga lengur að tala ár eftir ár um kosningarrétt fólks, um kosningalög, um þinghætti sem þarf að bæta, og um gömul söguleg slys, sem við eigum eftir að leiðrétta, eins og þegar Alþ. var skipt í tvær deildir. Herra forseti. Ég legg til að málinu verði að lokinni umr. vísað til allshn.



Herra forseti. Á þskj. 34 flytjum við hv. þm. Ellert B. Schram, 11. þm. Reykv., frv. til I. um breyt. á umferðarlögum. Þetta er í þriðja skipti sem þetta frv. kemur til umr, á Alþ. Undanfarin tvö ár hafði það að geyma fleiri greinar en það hefur nú. Ber þá fyrst að nefna ákvæði um lögleiðingu öryggisbelta í bifreiðum og í öðru lagi ákvæði um breytta tilhögun á ökukennslu og stofnun sérstaks ökuskóla. Þessum ákvæðum hefur verið kippt burt nú í þessari mynd frv., einfaldlega vegna þess að þau ollu nokkrum ágreiningi tvö undanfarin ár. Illu heilli hafa önnur ákvæði frv. vegna tregðu til að samþ. þessi tvö, sem ég gat um, ekki náð fram að ganga. En við flm. teljum að frv. í þeirri mynd, sem það er lagt fram nú, hafi að geyma ákvæði er hafi tvímælalaust áhrif til bættrar umferðar á Íslandi. Við Íslendingar eru stundum ásakaðir fyrir að vera í senn kærulausir og ónákvæmir. Líklega er nokkuð til í þessu. Og víst er að þessir eiginleikar koma mjög oft fyrir í almennri umferð á þjóðvegum úti og einnig í þéttbýli. Hin hörmulega tíðu umferðaróhöpp og umferðarslys bera þessu glöggt vitni, og nú í haust hefur einmitt riðið yfir enn ein slysaalda sem mönnum stendur óhugur af. Nú í dag hafa látist í umferðarslysum helmingi fleiri en á sama tíma í fyrra, þ.e.a.s. 30 manns hafa látist af völdum umferðarslysa nú en 15 á sama tíma í fyrra. Á árinu 1975 urðu 33 dauðaslys í umferðinni. Á s.l. ári féll þessi tala mjög verulega niður, í 19 dauðaslys, en nú sem sagt, þegar einn og hálfur mánuður rúmlega er eftir af árinu, hafa dauðaslysin orðið 30. Þau þrjú ákvæði, sem felast í þessu frv, nú, hníga öll að því að auka aðhald og eftirlit með hegðan manna í umferðinni. Þau horfa til bættrar umferðarmenningar. Ég þarf ekki að hafa langa framsögu með þessu. Ég hef reifað það áður. Ég vil aðeins í fáeinum orðum gera grein fyrir hverri grein fyrir sig. 1. gr. frv, nú hljóðar upp á að gildistími bráðabirgðaökuskírteina sé lengdur úr 1 í 2 ár. Það er staðreynd að ungum ökumönnum er hættara í umferðinni heldur en þeim sem reyndari eru, og þykir eðlilegt að reynslutíminn sé lengdur úr 1 ári í 2. Það hefur einnig komið til tals hjá þeim mönnum, sem fást við umferðarmál, að það ætti að hækka aldur ökumanna úr 17 í 18 ár, en það er sá aldur sem tíðkast í nágrannalöndum okkar. Þetta þótti þó of harkaleg aðgerð. Í stað þess er lagt til að hafa aukið eftirlit með handhafa ökuskírteinis í fyrsta skipti og lengja úr 1 í 2 ár. Annað ákvæðið felur í sér, að þegar ökuskírteini er endurnýjað skuli ökuleyfishafi ganga undir skriflegt próf. Það er ekki skriflegt próf áþekkt því sem gerist við fyrsta prófið, heldur er þetta meira upprifjun á umferðarreglum og tekur í mesta lagi 10–15 mínútur að ganga í gegnum það. Þetta ætti að tryggja að ökumönnum, sem komnir eru við aldur, sé baldið upplýstum um umferðarreglur allar. Það er vitað mál að þær kunna að breytast frá ári til árs, og veitir því ekki af að ganga eftir því, að nýmæli í umferðarreglum séu haldin, og að sjálfsögðu ekki síður hinu, að gömlu reglurnar séu örugglega á hreinu. 3. gr, þessa frv. hljóðar um svokallað punktakerfi. Þetta er kerfi sem víða erlendis hefur verið tekið upp og þykir gefa ákaflega góða raun og tryggja betri umferð. M.a. má benda á að þing Evrópuráðsins hefur gert samþykkt og beint þeirri áskorun til aðildarríkja að taka upp þetta kerfi. Hér er um að ræða aðferð til þess að auðvelda þeim, sem gefa eiga út ökuleyfi, að fylgjast með ökuferli manna og leggja mat á hverjir þurfi endurhæfingar við og hvenær. Samkvæmt mistaka- eða punktakerfinu hafa brot á umferðarlögum og reglugerðarfyrirmælum mismunandi gildi eftir því, hversu alvarleg þau eru. Þetta kerfi var fyrst tekið upp í Bandaríkjunum 1947 og hefur þaðan breiðst til ýmissa Evrópulanda, svo sem Frakklands, Þýskalands, Svíþjóðar og að nokkru leyti Englands. Í Sovétríkjunum hefur þetta kerfi einnig verið tekið upp, í nokkuð ólíku formi þó. En alls staðar hefur þessi tilhögun þótt gefast mjög vel. Þetta mistakakerfi tekur til allra atriða að því er varðar umgengni við umferðarreglur. Fyrst og fremst tekur það til læknisfræðilegra atriða, eins og skertrar sjónar eða heyrnar. Hins vegar beinir það athygli sinni fyrst og fremst að mönnum sem sýna ítrekað kæruleysi gagnvart umferðarreglum. Það á að koma í veg fyrir að í umferðinni séu óhæfir ökumenn, hættulegir vegfarendum, hvort sem eru akandi eða gangandi. Aðalaðferðin, sem í þessu ákvæði felst, er að halda skrá yfir brot manna, meta hvað þau eru alvarleg, og þegar brotakvótinn er að mati umferðarlagamanna orðinn fullur, þá er viðkomandi ökumaður tekinn fyrir og beittur í fyrsta skipti tímabundinni ökuleyfissviptingu. Ef um alvarlegri og ítrekuð brot er að ræða leiðir þetta til ökuréttindamissis ævilangt. En á öllu þessu er stigmunur eftir því, hve brotin eru tíð og alvarleg. Það er staðreynd að ökuleyfissvipting er máttugasta vörnin gegn brotnum umferðarreglum. Það er það ákvæði sem mönnum kemur verst að verða fyrir, miklu fremur en háar sektir, og vegna þessa er þetta áhrifamesta aðgerðin að því er reynslan sýnir. Í nýlegri skýrslu, sem tekin er saman af prófessor Ármanni Snævarr um brot og brotamenn, kemur í ljós að umferðarlagabrot á Íslandi eru í langsamlegum meiri hl. Þannig voru á tímabilinu 1972–1974, lengra nær skýrslan ekki, 1826 dómar kveðnir upp fyrir umferðarlagabrot, en heildarfjöldi uppkveðinna dóma á þessu tímabili var 1972, þ.e.a.s. í 1826 tilfellum af 1972 er um umferðarlagabrot að ræða. Hér er því vissulega nauðsyn að leita allra bragða til að koma í veg fyrir hin feiknalega tíðu umferðaróhöpp og umferðarslys, sem að því er virðist eru mun fleiri hér en í nágrannalöndum okkar. Við verðum sorglega oft vör við það í umferðinni hér, að ýmis sofandaháttur eða glannaháttur, ósvífni og frekja í umferðinni eru tíðari en maður ætti von á. Við þekkjum öll bílinn sem drattast áfram á vinstri akrein sem einungis á að taka við framúrakstri. Við þekkjum líka ökumennina sem ekki taka tillit til ökumannsins á eftir sem þarf að skipta um akrein og gefur árangurslaust ítrekað stefnuljós um þá fyrirætlan sína, en ökumaðurinn fyrir aftan sinnir engu og jafnvel flautar með miklu harki á ökumanninn sem nauðsynlega þarf að skipta um akrein. Það eru líka sem betur fer, til ljósir punktar í þessu máli, en þó allt of sjaldan verðum við vör við að til eru ökumenn sem taka tillit til samferðarmannsins á veginum og gæta ítrustu varúðar og tillitsemi. Ég vil skora á hv. þdm. að reyna að koma þessu máli í gegn nú. Við höfum tekið brott þau ákvæði sem greinilega ollu ágreiningi, með þeim beina ásetningi að þau umbótaákvæði, sem frv. felur í sér, fái öruggan byr hér á þingi, komist í gegnum afgreiðslu og verði að lögum. Ég vil taka það fram, að þetta frv. var frá upphafi unnið í nánu samráði við umferðarráð og starfsmenn þess, og allir þeir, sem málefnum umferðarinnar sinna, eru á einu máli um að þessi ákvæði, sem hér eru til umr., mundu verða til mikilla bóta.



Herra forseti. Þegar frv. svipaðs efnis var hér til umr. á síðasta Alþ., var eins og fram kom hjá hv. frsm., um að ræða tvö efnisatriði sem ég tjáði mig andvígan. Þau hafa nú verið tekin út, þ.e.a.s. varðandi skyldu til notkunar öryggisbelta svo og ökuskóli. Afstaða mín til að lögleiða notkun öryggisbelta stafar af því, að um þetta málefni eru alveg skiptar skoðanir, ekki síst í hópi lækna. Þeir eru síður en svo á einu máli um það, að með því að leiða í lög notkun öryggisbelta mundi umferðarslysum fækka. Um þetta er ágreiningur, og ég hef ekki sannfærst um að lögleiðing á notkun öryggisbelta mundi ótvírætt draga úr umferðarslysum. Varðandi hitt ákvæðið sem var í fyrra frv., um ökuskóla, þá var þar um að ræða að koma á fót ökuskóla sem einungis næði til Reykjavíkursvæðisins. Hann átti að vera staðsettur hér og hingað átti að flytja alla þá sem á annað borð ætluðu sér í þennan tiltekna ökuskóla, og það er að mínu viti fráleitt. Á þessu tvennu byggðist andstaða mín gegn frv. eins og það var lagt hér fram á síðasta Alþ. Nú þegar þessu tvennu hefur verið kippt út úr frv., þá vil ég strax lýsa því yfir sem minni skoðun, að ég er samþykkur því eins og það liggur nú fyrir. Ég vil þó segja nokkur orð út af því sem kom fram hjá frsm. um ökuleyfissviptinguna. Ég er hv. þm. og frsm. sammála um að ökuleyfissvipting er kannske það sem hefur mest áhrif til hins betra. Og menn tala um ökuleyfissviptingu ævilangt. Ég held að þetta tal um ævilanga ökuleyfissviptingu geti valdið nokkrum misskilningi, því að ég a.m.k. þykist vita dæmi þess, að einstaklingur, sem sviptur hefur verið ökuleyfi, eins og kallað er, ævilangt, hann getur sótt um ökuleyfi að nýju og hefur fengið það, eftir því sem ég best veit, að t.d. þrem árum liðnum. Hér er því ekki um ökuleyfissviptingu ævilangt að ræða í þeirri merkingu sem almennt er um það talað. Ég er ekki með þessu að segja að það eigi bókstaflega, í orðsins fyllstu merkingu, að svipta menn ökuleyfi ævilangt, en ég tel að það þyrfti a.m.k. að breyta orðalagi í þessum efnum, þannig að menn vissu í raun og veru um hvað væri verið að tala, en að orðanna hljóðan gæfi ekki tilefni til allt annarrar niðurstöðu en í raun og veru er til ætlast. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri. En ég taldi rétt vegna þeirrar andstöðu, sem ég sýndi frv. á síðasta Alþ., nú strax við 1. umr. að gera þessa grein fyrir viðhorfum mínum til málsins.



Herra forseti. Á þskj. 71 hef ég ásamt hv. þm. Lúðvík Jósepssyni og Garðari Sigurðssyni flutt frv. til l. um sjónvarpssendingar á fiskimiðin við landið. 1. gr. þessa frv. gerir ráð fyrir því, að ríkisstj. láti nú þegar gera áætlun um dreifingu sjónvarps fyrir fiskimiðin, og skal miðað við að sæmileg sjónvarpsskilyrði náist á sem flestum fiskimiðum við landið á næstu 4 árum, og jafnframt er gert ráð fyrir að framkvæmdir samkv. slíkri áætlun hefjist á árinu 1978. Í 2. gr. þessa frv, er gert ráð fyrir því, að ríkisstj. verði heimilað að taka lán til þessara framkvæmda. Þó að ég hafi á undanförnum a.m.k. tveimur þingum gert nokkra grein fyrir máli sem þessu, þá vil ég þó fara nokkrum orðum um tilganginn og ástæðurnar fyrir því að þetta er flutt í þessu formi nú. Það hafa átt sér stað miklar umr. um sjónvarpsmál, bæði á þessu þingi svo og á þinginu í fyrra, og margar þáltill, hafa verið fluttar varðandi sjónvarpsskilyrði og sjónvarpsdreifingu. Þær hafa þó flestar, ef ekki allar, verið bundnar við það að bæta sjónvarpsskilyrði á landi. Vissulega er þess mikil þörf að bæta móttökuskilyrði fyrir sjónvarp víðs vegar um landið, og ekkert skal úr því dregið, jafnaugljóst sem það er, að þar þurfi úrbóta við. En þá er að mati okkar, sem að þessu frv. stöndum, jafnframt ástæða til þess að gefa því aukinn gaum, að það er ekki síður ástæða til að gera ráðstafanir í þá átt, að hinum tiltölulega mikla fjölda sjómanna, sem fiskveiðar stundar á miðunum við landið, sé gert mögulegt að njóta útsendinga sjónvarps. Á þinginu 1973 flutti ég þáltill, þar sem gert var ráð fyrir að ríkisstj. léti gera áætlun um framkvæmd þess að koma útsendingu sjónvarps út á fiskimiðin úti fyrir Vestfjörðum. Í meðförum n. á þessari þáltill. var henni breytt á þann veg, að í staðinn fyrir að þarna var um afmarkað verkefni að ræða að því er varðaði Vestfjarðamið, var till. breytt í það form að gera ráð fyrir slíkum framkvæmdum á öllum miðum í kringum landið. Gerð þessarar áætlunar átti að vera lokið haustið 1973. En það var ekki fyrr en haustið 1974, ári síðar, að fram kom vegna fyrirspurnar um framkvæmd þessarar áætlunar, að áætlun um þetta efni væri lokið. En síðan hefur ekkert gerst, að því er ég best veit. Ég flutti því frv. um sjónvarpssendingar á fiskimiðin úti fyrir Vestfjörðum á síðasta Alþ. Það frv. komst til n. og n. skilaði því af sér til d., en n. klofnaði í málinu. Í skýrslu, sem útbýtt var hér á Alþ. í des. 1976, kemur fram að sú n. gerir ráð fyrir byrjunarframkvæmdum að því er varðar dreifingu útsendinga sjónvarps á fiskimiðin fyrst á árinu 1979. Í þessari áætlun er gert ráð fyrir að kostnaður við að koma upp dreifistöðvum, sem kæmu sjónvarpssendingum út á fiskimiðin, mundi nema um 1430 millj. kr. Nú veit ég að vísu ekki hversu nákvæmt hér er í farið að því er varðar till. eða hugmyndir sérfræðinga, hvort hér er um það að ræða að koma sjónvarpssendingum bókstaflega út á öll fiskimiðum í kringum landið. Í mínum huga hefur verið um að ræða fyrst og fremst að gera ráðstafanir til þess að bæta dreifikerfið þannig að koma sjónvarpssendingum út á aðalfiskimiðin í kringum landið, þ.e.a.s. að teygja betur úr þeim sjónvarpssendingum sem nú sjást á þó nokkrum miðum við landið, þannig að sjómenn gætu séð útsendingar með tiltölulega sæmilegum hætti miðað við það sem nú er. Ég a.m.k. hef þá trú, að ef um slíkt væri að ræða, þá væri það miklu minni kostnaður en fram kemur í skýrslu n., sem gerir ráð fyrir að hér sé um að ræða kostnað upp í 1430 millj. Um þetta frv., sem flutt var í fyrra, eins og ég sagði áðan, varð ágreiningur í fjh: og viðskn. Fulltrúar Sjálfstfl. og Framsfl., þ.e.a.s. stjórnarflokkanna, svo og fulltrúi Alþfl., Gylfi Þ. Gíslason, lögðu til að frv. væri vísað til ríkisstj. vegna þess að ríkisstj. hefði til athugunar skýrslu n. nm dreifingu sjónvarps m.a. til fiskimiðanna. Minni hl. n., sem hv. þm Lúðvík Jósepsson skipaði, lagði hins vegar til að gerðar yrðu breyt. á frv., og að þeim breyt. samþ. lagði hann til að frv. yrði samþ. Málið fékk ekki afgreiðslu hér í d. Þar sem a.m.k. mér og ég veit að meðflm. mínum að þessu máli er þetta mikið áhugamál, að framkvæmdir hefjist til þess að koma sjónvarpssendingum út á fiskimiðin, þá flytjum við nú frv. í breyttu formi frá því sem ég flutti það á síðasta Alþ. Það hefur verið talað um meira en bara bætta dreifingu á sjónvarpssendingum um landið. Það var líka á síðasta Alþ. og hefur verið einnig núna á þessu þingi mikið rætt um litsjónvarp. Og það verður ekki betur séð á framkvæmdum í þeim efnum heldur en það hafi notið forgangs fram yfir að bæta dreifikerfið almennt, bæði að því er varðar dreifingu á landi og ég tala nú ekki um að því er varðar byrjunarframkvæmdir til þess að koma sjónvarpssendingum út á fiskimiðin. Í þessari skýrslu, sem ég vitnaði til áðan, gerði n. ráð fyrir eða lagði til að til framkvæmda varðandi útsendingar sjónvarps í lit. yrði varið um 50 millj. á árinu 1977. Mér er tjáð að framkvæmdir varðandi þennan þátt, litvæðingu, eins og menn eru nú farnir að kalla það, sé nú þegar búið að verja um 80 millj. kr., og það er allt útlit fyrir að framkvæmdir á þessu ári fari a.m.k. helming fram yfir það, sem n. og skýrslan gera ráð fyrir að gert verði. Nú skal ég ekki hafa sérstaklega á móti því að sent sé út í lit. En ég er þeirrar skoðunar, að það eigi ekki að hafa forgang fram yfir það að bæta þjónustu við þá landsmenn sem engra sjónvarpsútsendinga njóta eins og er. Það er ekkert vafamál, það hefur verið upplýst og veit raunar hvert mannsbarn í landinu, að litsjónvarp þjónar fyrst og fremst nágrenninu hér á Reykjavíkursvæðinu. Það er því fyrst og fremst verið að bæta úr fyrir þá, sem aðstöðuna hafa, á kostnað hinna, sem búnir eru að vera án þessarar aðstöðu allt frá því að sjónvarpið komst á laggirnar. Þessu er ég andvígur. Ég tel að það hefði fyrst átt að fara í framkvæmdir að því er varðaði bættan dreifingarbúnað fyrir þá landsmenn sem einskis hafa notið af þessum þó að mörgu leyti ágæta fjölmiðli. En það er greinilegt að ráðandi menn eru annarrar skoðunar. Nú er þegar búið að framkvæma, eins og áður er vitnað til, fyrir a.m.k. 80 millj. kr., og greinilegt er, að áfram á að halda að því er varðar fjármögnun varðandi litvæðinguna. Við flm. þessa frv. erum þeirrar skoðunar, að því verði ekki lengur unað að ekki verði í það ráðist að hefja framkvæmdir til þess að koma sjónvarpssendingum út á fiskimiðin, og þá erum við að tala um þau fiskimið sem sjómenn stunda hér að verulegu marki á hverju ári. Það er staðreynd, sem ekki verður á móti mælt, að á fiskimiðum bæði úti fyrir Vestfjörðum og Austfjörðum eru svo tugum skiptir skip langtímum saman, og þar er um að ræða sjómenn sem skipta hundruðum og eru að því er tekur til fjölda einstaklinga jafnfjölmennir og sum bæjarfélög hér á landi eru sem notið hafa sjónvarpssendinga um árabil. Það er á engan hátt réttlætanlegt að okkar mati að í engu sé sinnt óskum og þörfum þessara einstaklinga sem kannske ættu frekast rétt til að njóta þessa vegna þeirrar sérstöku aðstöðu sem þeir eru í, að vera langdvölum að heiman frá sér, fjarri heimilum og ættingjum, og því miklu meiri ástæða til þess að þeir njóti þessarar þjónustu heldur en kannske margur annar sem er búinn að njóta hennar í mörg ár. Þetta frv. er sem sagt flutt með það fyrir augum, að nú þegar verði hafist handa á þann hátt að gera fjögurra ára áætlun um að koma sjónvarpssendingum út á fiskimiðin og að framkvæmdir hefjist þegar á árinu 1978. Ég held að ég þurfi ekki að fara um þetta öllu fleiri orðum. Ég hygg að öllum hv. þm, sé ljós nauðsyn þessa máls og að það sé í raun og veru ekkert, sem stætt er á, í andstöðu við málið. Ef menn skoða þetta grannt og kynna sér það, þá hygg ég að þeir komist að þeirri niðurstöðu, að hér sé ekki um að ræða það fjárfrekt fyrirtæki að það sé ekki réttlætanlegt til þess verkefnis, sem því er ætlað, og til þjónustu við þá aðila, sem hér er um að ræða að veita þjónustu af þessu tagi. Ég vænti þess a. m. k., að hv. alþm. taki á þessu máli af skilningi og velvild og að þessu þingi ljúki ekki án þess að málið nái fram að ganga, því að það er vissulega stórmál í hugum sjómannastéttarinnar í heild og það er vissulega ástæða til fyrir alþm. að gefa því gaum. Ég vil svo að lokum, herra forseti, leggja til að frv, verði vísað til 2. umr. og hv. fjh: og viðskn.