Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (EOl): Það hefur verið gert ráð fyrir því, að þinghlé muni nú hefjast, og mun hæstv. forseti Sþ. á morgun tilkynna nánar um það. En svo fremi að eigi verði gerðar breytingar á því frv. um útflutningssjóð, sem nú liggur fyrir hv. Ed., verður þetta síðasti fundur þessarar hv. deildar fyrir jólaleyfi þm. Verði hins vegar gerð breyting á því frv., munum við verða að kalla saman fund að nýju í þessari deild, og vil ég hafa þann fyrirvara á. En verði þetta okkar síðasti fundur fyrir jólaleyfið, vil ég leyfa mér að óska öllum hv. þdm. og hæstv. ríkisstj. gleðilegra jóla, góðs nýárs og þakka þeim fyrir samstarfið við mig á þessu liðna ári og það umburðarlyndi, sem þeir hafa sýnt mér. Ég vil um leið óska starfsfólki þingsins gleðilegra jóla. Ég vil sérstaklega óska þeim hv. þdm., sem fara nú langa vegu heim til sín, góðrar heimkomu og að við megum allir sjást hér aftur heilir á hinu nýja ári.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. forseta fyrir árnaðaróskir hans til okkar þingmanna. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að nokkrar greinar hafa orðið með mönnum á þessu þingi, eins og oftast er, og að mínir félagar hafa ekki ætið verið alveg ánægðir með fundarstjórn hæstv. forseta. En nú er sá tími árs kominn, þegar við kjósum að gleyma öllum deilum og hugsa það eitt, sem sameinar okkur, og það er þrátt fyrir allt meira en sundur skilur. Ég vil þess vegna af heilum hug óska hæstv. forseta árs og friðar, gleðilegra jóla, honum og hans fjölskyldu allra heilla, um leið og ég þakka honum fyrir að langsamlega mestu leyti ánægjulegt samstarf á þeim hluta þingsins, sem nú þegar er liðinn. Ég bið hv. þingmenn um að standa upp og staðfesta með því heillaóskir okkar til hæstv. forseta. - Þm. risu úr sætum.

Forseti (EOl): Ég vil þakka hv. 1. þm. Reykv. hlýleg orð í minn garð og árnaðaróskír og hv. þingmönnum fyrir að taka undir þær. - Ég segi svo þessum fundi slitið.



Herra forseti. Þetta frv., sem er stjfrv. og hingað komið frá hv. Ed., felur í sér, að framlengd skuli árið 1957 öll þau ákvæði, sem nú gilda um innheimtu á vörumagnstolli og verðtolli, en þau ákvæði hafa verið tímabundin og eru það raunar enn með þessu frv., því að lagt er til, að það verði aðeins framlengt til ársloka 1957. Vörumagnstollur verður því innheimtur með 340% álagi og verðtollur með 80% álagi, eins og áður hefur verið gert, og undanþegnar tollhækkunum eru nokkrar vörur, sem tilgreindar eru í 2. gr., og enn fremur er í 3. gr. ákveðið, að heimilt sé að fella niður aðflutningsgjöld af sérstökum vökum. Þetta er allt óbreytt eins og áður hefur verið, en það er aðeins eitt smáatriði í þessu frv. nýtt, í niðurlagi 1. gr. Í lögum nr. 68 frá 1956 er svo ákveðið, að 1% af aðflutningsgjöldum skuli lagt í sérstakan sjóð og notað í því skyni að byggja upp og bæta aðstöðu tollgæzlunnar í landinu. Í þessu frv. er lagt til, að þessum ákvæðum verði breytt á þann hátt, að aðflutningsgjaldið verði ekki skert una þetta 1%, heldur verði lagt á aukalega 1% í þessu skyni, 1% af innheimtum aðflutningsgjöldum til þess að tekjur ríkissjóðs skerðist ekki um þennan 1 hundraðshluta. Nefndin, fjhn., er sammála um að mæla með frv. í öllum aðalatriðum, en tveir nm., þeir hv. 5. þm. Reykv. (JóhH) og hv. 9. landsk, þm. (ÓB), eru andvígir þeirri breyt., því nýmæli, sem ég var nú að lýsa, um það, að framlagið til byggingar tollstöðva verði tekið með sérstöku gjaldi, heldur leggja þeir til, að það verði tekið eins og fyrr af sjálfum aðflutningsgjöldunum.



Herra forseti. Það er út af því ákvæði þessa frv., að tiltekið aukagjald á að leggjast á til þess að byggja tollstöð í Reykjavik. Ég verð að segja, að yfirleitt er það óheppilegt fyrirkomulag að vera að búta þannig sundur ríkistekjurnar og ráðstafa þeim með sérstökum lagaákvæðum. Í raun og veru er verið að fela fyrir mönnum, hvernig þeim er ráðstafað, í stað þess að láta þær allar koma fram á fjárlfrv. og síðan tæki Alþ. með samþykkt fjárlaga ákvörðun um það, hvernig þeim skuli varið. Þetta er miklu eðlilegri háttur. En úr því að fjmrh. leggur áherzlu á, að svona skuli farið að, verður sjálfsagt ekki við því gert að þessu sinni, en ég vil þó spyrja hæstv. ríkisstj.: Telur hún, að það sé ekki eins brýn þörf á ýmsum öðrum opinberum byggingum hér í bænum og nýrri tollstöð? Er ekki alveg eins nauðsynlegt og í raun og veru tollinum til mikillar styrktar, ef lögreglustöð yrði komið hér upp? Ég hygg, að svo lélegur sem aðbúnaður tollsins sé, þá sé aðstaða lögreglunnar sízt betri. Meðan ég var dómsmrh., reyndi ég - og lagði á það mikla áherzlu - að fá fé lagt til hliðar til lögreglustöðvarbyggingar, og tókst mér smám saman að fá, með meira eða minna góðfúslegu samþykki fjmrh., nokkurt fé lagt til hliðar í því skyni. Þar sem hann ætlar nú að verða svo stórtækur til tollstöðvarbyggingar og ber vott um hans örláta hug um þessar mundir, vildi ég beina því til hans, hvort hann mundi ekki fallast á það, að lagt verði annað prósent ofan á til þess að byggja lögreglustöð, þannig að þessar tvær höfuðlöggæzlustofnanir í bænum gætu nokkurn veginn fylgzt að. Mér hefur ekki gefizt tími til þess að flytja um þetta brtt., en mun fara nokkuð eftir undirtektum hæstv. fjmrh., hvort ég tel það hafa þýðingu eða ekki. En tilfellið er það, eins og ég hef komið að hér áður á Alþ. og rætt um við hæstv. fjmrh. hvað eftir annað, að ég held, að það verði ákaflega erfitt að koma á fullnægjandi tollgæzlu hér í bænum, nema með miklu nánara samstarfi lögreglu og tolls en verið hefur. Mín sannfæring er sú, að ein þarfasta umbótin í þessu væri sú að sameina tollgæzluliðið og lögregluliðið, annaðhvort að öllu eða mjög verulegu leyti. Ég hygg, að það sé á engan hallað, þó að það sé sagt, að ekki sé heppilegt, að sömu mennirnir séu áratugum saman tollgæzlumenn á sama stað og þurfi að umgangast þá, sem þeir eiga að hafa eftirlit með, með svo nánum kunningsskaparhætt.i sem hlýtur að skapast. Ég er ekki að drótta neinu óheiðarlegu að neinum manni með þessu, en það er óhjákvæmilegt, að þeir, sem við eiga að búa, fari að þekkja viðbrögð og starfshætti tollmannanna, eftir því sem þeir kynnast þeim, svo að þótt annað kæmi ekki til, er mjög óheppilegt, að sömu mennirnir þurfi ætíð að vera alveg á sama staðnum að annast þessi störf. Í okkar litla þjóðfélagi er mjög erfitt að bæta úr þessu, nema með því að sameina fleiri starfsgreinar og gera þannig mögulegt að skipta örar um en fram að þessu hefur verið gert. Ég kem ekki auga á aðra heppilegri leið til þess en þá að láta lögreglu og toll að verulegu leyti sameinast. Það átti nú að athuga þetta nánar í viðræðum milli dómsmrn. og fjmrn. Ég veit ekki, hvað þeim hefur miðað áfram, eftir að ég hvarf úr ríkisstj., en ég þori að fullyrða þá meginstaðreynd, að eitt öflugasta ráðið til þess að bæta tollgæzluna er nánara samstarf við lögregluliðið, og þess vegna er það engan veginn sagt út í bláinn, heldur er það að verulegu leyti sama málið að bæta aðstöðu lögreglunnar hér í bænum og tollgæzlunnar, og ég efast um, að úr þessu verði bætt til hlítar, nema með því að þær nýju stöðvar verði að einhverju leyti sameinaðar. Það er ekki hægt að öllu leyti, en einhverju verulegu leyti. Þessu vildi ég hér hreyfa til þess að á þessi atriði væri bent og sérstaklega óska eftir umsögn hins örláta hæstv. fjmrh. um það, hvort hann mundi nú ekki í öllu þessu skattaflóði vera mér sammála um það að bæta 1% ofan á, til þess að verulegur skriður gæti komizt á byggingu lögreglustöðvar.



Á síðasta Alþ. var gerð ýtarleg grein fyrir því, að tollgæzlan byggi við óhæfa aðstöðu. Það er ekki hægt að annast tollgæzluna, svo að sæmilega fari, nema hún hafi svo mikil húsakynni, að hún geti tekið við heilum skipsförmum og afgreitt þá aftur frá sér og þannig gengið algerlega úr skugga um, að allt sé í lagi varðandi þá farma, sem koma til landsins. Þetta þarf að vera hægt að gera, a. m. k. alltaf af og til, en til þess að svo megi vera, þarf tollgæzlan að ráða yfir talsvert miklum húsakynnum. Það er keppt að því í öllum löndum, að þessi háttur geti orðið á hafður. Við höfum undanfarið látið menn kynna sér í nágrannalöndunum, hvernig þessu er fyrir komið, og það hefur komið í ljós, að það er kostnaðarsamt að koma þessu fyrir á þann hátt, sem þarf að vera. Það er mjög erfitt að fá nægilegar fjárveitingar í þessu skyni. Við þekkjum það af reynslunni undanfarið, og höfum við þess vegna tekið upp þá till., sem hér liggur fyrir, að menn horfist nú í augu við þá staðreynd, að það þarf að kosta til tollgæzlunnar og ætla nú framvegis 1% af sjálfum tolltekjunum til þess að bæta aðstöðuna. Þetta mun margborga sig á allan hátt, að bæta tollgæzluna frá því, sem hún er nú. Það gefur meiri tekjur og minnkar um leið það ranglæti og misrétti, sem af tollsvikum leiðir. Það er talað um, að þessi fjárhæð sé nokkuð há, en sannleikurinn er sá, að hún er þó mjög lág í hlutfalli við það verkefni, sem þarf að leysa, en á hinn bóginn ekki tilfinnanlegt skattþegnunum, ef staðið er að málinu á þennan hátt, sem hér er lagt til. Það sýnist ekki vera óeðlilegt, þegar um tollgæzlukostnað er að ræða eða nánar stofnkostnað við aukna tollgæzlu, að þessi háttur sé á hafður. Á hinn bóginn vil ég ekki mæla með því, að þessi leið verði farin í sambandi við önnur verkefni, sem sé að leggja til ákveðna prósentu af tolltekjunum. Ég álít, að það sé rétt að nota þessa aðferð eingöngu að því er varðar kostnað við að byggja upp tollgæzluna sjálfa, en ekki aðra liði ríkisrekstrarins. Þess vegna mundi ég mæla á móti því, að þessi háttur yrði á hafður um aðra liði, og segi ég þetta í tilefni af því, sem hv. 1. þm. Reykv. (BBen) tók fram um lögreglustöð í Reykjavík. Það er í athugun, að hve miklu leyti hagkvæmt geti talizt að sameina löggæzlu og tollgæzlu. Þeir menn, sem til þess voru settir af fjmrn. og dómsmrn. að skoða það mál sérstaklega, hafa ekki skilað endanlegu áliti, en það verður eftir því gengið, að þeir segi frá niðurstöðunni af athugunum sínum á því máli. Ég vil nota tækifærið til þess að taka fram, að það hefur farið fram enn á ný á vegum fjmrn. athugun á tollgæzlunni og hvernig ástatt er um þau mál, og í tilefni af því, sem sú athugun hefur leitt í ljós, verður tollgæzlan aukin verulega á næstunni, og vona ég, að hv. Alþ. taki því vel, þótt af því kunni að leiða talsvert aukinn kostnað, en nauðsyn er brýn á því að bæta úr í því efni.



Herra forseti. Ég verð að lýsa vonbrigðum mínum yfir því, að örlæti hæstv. fjmrh. skuli ekki endast til þess að vilja bæta aðstöðu löggæzlunnar í landinu, og þykir það bera vitni um, að hann hafi ekki enn þá öðlazt viðsýni. Um það er ekki að fást, en ég vil nú þó reyna það, hvort allir hans fylgismenn séu honum jafnþröngsýnir í þessum efnum, og leyfi mér því að bera hér fram litla brtt. við frv: Aftan við 1. gr. bætist: „Enn fremur skal innheimt jafnhátt gjald til byggingar lögreglustöðva.“ - Ég leyfi mér að vænta afbrigða og treysti á góðvild þingmanna rétt fyrir jólin um að samþykkja þennan litla pinkil ofan á alla hina skattana.