Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft þetta frv. til athugunar. N. sendi það lagadeild Háskóla Íslands til umsagnar, og skal ég lesa þá umsögn lagadeildarinnar, sem er mjög stutt, en hún er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Háttvirt heilbrigðis- og félagsmálanefnd Efri deildar Alþingis hefir með bréfum 17. og 23. nóv. s. l. sent lagadeild til umsagnar frumvörp þau, er að ofan greinir.“ Þ. e. a. s. frv. um breyt. á lögum um afstöðu foreldra til óskilgetinna barna og til skilgetinna barna. „Fer umsögn deildarinnar hér á eftir: 1. Með almannatryggingalögunum nr. 67/1971, 14. sbr. 72. gr. var aldursmark varðandi barnalífeyri hækkað úr 16 í 17 ár. Hins vegar var lagaákvæðum í barnalögum, sem varða ákvörðun meðlags eða annars framfærslueyris með börnum, ekki breytt. Er það efni ofangreindra frumvarpa að mæla fyrir um breytingu á þeim ákvæðum barnalaga, er hér skipta máli, og telur deildin að réttmætt sé að breyta þessum ákvæðum til samræmis við lög um almannatryggingar. Í báðum frumvörpunum eru ákvæði um, að lögin hafi afturvirk áhrif, og eru skynsamleg rök, sem mæla með því. 2. Lagadeild bendir á, að meðlags- eða framfærsluskylda er á Norðurlöndum allt til 18 ára aldurs barns, en þó allt til 24 ára aldurs, ef þörf er á framlögum til menntunar, sbr. t. d. dönsku barnalöggjöfina frá 1960. Við heildarendurskoðun laganna, sem nú fer fram, ætti m. a. að athuga hækkun á aldursmörkum í þessu efni.“ Lagadeild háskólans mælir sem sé með samþykkt frv., en efni þess er í stuttu máli það, að meðlag með óskilgetnum börnum megi ekki ákveða lægra né heldur ákveða aldursmark barns lægra en gildir á hverjum tíma í lögum um almannatryggingar, hvað barnalífeyri snertir. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 217, hefur heilbr.- og félmn. einróma mælt með samþykkt frv. Einn nm., Ásgeir Bjarnason, var fjarverandi, þegar málið var afgreitt í n. Ég vil sem flm. þessa frv. þakka meðnm. mínum fyrir þeirra góðu undirtektir undir þetta mál og vænti þess, að svo verði einnig hér í þd.



Herra forseti. Ég get verið stuttorð um þetta frv. Efni þess er í rauninni alveg shlj. efni þess frv., sem síðast var til umr., en munurinn aðeins sá, að frv. fjallar um ákvæði um meðlög með óskilgetnum börnum, en þetta um ákvæði um meðlög með skilgetnum börnum. Mér láðist við umr. um síðasta frv. að geta um brtt., og shlj. brtt. er einnig við þetta frv. um, að í stað þess, að í frv. stendur, að lögin skuli öðlast gildi 1. jan. 1972, er lagt til að greinin orðist þannig, að lögin öðlist þegar gildi. Þetta er, eins og ég býst við, að hv. þdm. hafi þegar séð, gert vegna þess, hve nærri er komið jólahléi á þingstörfum og þess vegna engin vissa fyrir því, að frv. hljóti fullnaðarafgreiðslu fyrir jól, þó að maður vonist til þess. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 216, hefur heilbr.- og félmn. einróma mælt með samþykkt frv. með þessari breytingu, sem ég áðan gat um, og einn nm., Ásgeir Bjarnason, var fjarverandi, þegar málið var afgr. í n. Ég vil eins og í síðasta máli, sem hér var til umr., þakka meðnm. mínum fyrir góðar undirtektir og stuðning við frv., og ég vona, að ég megi einnig vænta hans af hálfu annarra þdm.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft til athugunar þetta frv. um breyt. á lögum um Húsnæðismálastofnun ríkisins. Eins og fram kemur í grg. með frv., er það flutt til þess að auðvelda fámennum sveitarfélögum að notfæra sér ákvæði núgildandi laga um Húsnæðismálastofnun í sambandi við byggingu verkamannabústaða, þ. e. þá hagkvæmni, sem fylgir byggingu staðlaðra íbúða í fjölbýlishúsum. Heilbr.- og félmn. hefur lagt til einróma, að frv. verði samþ. Einn nm., Ásgeir Bjarnason, var fjarverandi, þegar málið var afgreitt í nefndinni.



Herra forseti. Ég vildi aðeins leyfa mér að þakka hv. heilbr.- og félmn. fyrir skjóta og jákvæða afgreiðslu á þessu máli og vænti þess, að því verði fylgt eftir hér í sama anda í hv. deild.



Herra forseti. Á þskj. 191 hef ég leyft mér að flytja frv. til l. um breyt. á l. nr. 7 31. marz 1967, um námslán og námsstyrki. Samkv. 1. gr. þessa frv. er um það að ræða, að nemendur, sem stunda nám við íslenzka sjómannaskóla, svo sem stýrimannaskóla og vélskóla á Íslandi, fái aðild að hinum almenna Lánasjóði íslenzkra námsmanna. Með hliðsjón af því er svo lagt til, að 3. gr. laganna breytist eins og þar segir um stjórn sjóðsins og að ráðh. tilnefni fulltrúa fyrir þá hópa námsmanna, sem ekki eiga sérstaka fulltrúa í stjórninni, og skal kveðja þá til funda og starfa með stjórninni, þegar fjallað er sérstaklega um málefni þessara hópa. Njóta þeir þá sömu réttinda og stjórnarmenn. Öllum ætti að vera það ljóst, hversu þýðingarmikil störf sjómanna eru fyrir lífsafkomu íslenzku þjóðarinnar. Það er því augljóst mál, að miklu skiptir, að þeir, sem menntunar leita í stofnunum þjóðarinnar á sviði skipstjórnar og vélfræði, eigi þess kost að njóta lánsaðstoðar til náms, a. m. k. til jafns við það, sem aðrar starfsgreinar eiga við að búa. Þeir, sem til þekkja um ástandið á fiskiskipaflotanum, vita, að þar er um mikinn hörgul að ræða á lærðum mönnum. Þar vantar oftast meira eða minna af mönnum, sem hafa full réttindi. Útvegsmenn verða því í mörgum tilfellum að sækja um undanþágur til stjórnvalda, að þeir megi lögskrá réttindalausa menn á skip sín. Um menntun þeirra, sem sjómennsku leggja fyrir sig, er það að segja, að í flestum tilfellum hafa viðkomandi lokið gagnfræðaprófi, en til viðbótar verða þeir síðan að hafa stundað sjó eða verið lögskráðir á skip um tveggja ára skeið. Segja má, að það sé eins konar framhaldsnám eða reynslutími. Það er því oft þannig, að þegar að því kemur, að viðkomandi hyggst hefja nám við stýrimannaskóla, hefur sjómannsefnið stofnað heimili, og þegar þannig er ástatt, getur það í sumum tilfellum ráðið úrslitum um það, hvort viðkomandi sér sér fært að hefja námið, að hann eigi þess kost að fá hagstæð lán, á meðan á námstímanum stendur. Ég hygg, að ef þetta frv. verður samþ., muni það verulega örva aðsókn að sjómannaskólunum, og á því er vissulega full þörf. Sérstaklega þyrfti að kanna í þessu sambandi, hvað þetta kostar mikið og hvað þarf að afla mikilla fjármuna til þess að standa straum af þessum viðbótarlánum, sem þarna yrði um að ræða. Það liggur ekki fyrir, en hitt liggur fyrir, að hér er ekki um fjölmenna skóla að ræða, því miður. Hér er um skólastofnanir að ræða, sem eru frekar fámennar, enda þótt þjóðin eigi, sem raun ber vitni, mikið undir því, að sjór sé stundaður hér á Íslandi. Ég vil því vænta þess, að hv. þdm. muni leggja máli þessu lið og samþykkja það, þegar að því kemur, að það kemur aftur frá n., en ég legg til, að að lokinni þessari umr. verði máli þessu vísað til 2. umr. og hv. fjhn.