Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir till. til þál. um sölu rafmagns, afgangsorku, til skipa í höfnum landsins. Tillagan, sem er á þskj. 153, var áður flutt á síðasta þingi en fékkst ekki afgreidd og er endurflutt óbreytt. Flm. ásamt mér eru hv. þm. Sturla Böðvarsson og Árni Johnsen. Tillagan hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Alþingi ályktar að fela iðnaðarráðherra að skipa nefnd er hafi það verkefni að gera tillögu um hvernig best verði staðið að sölu rafmagns (afgangsorku eða ótryggrar orku) til skipa í höfnum landsins. Í nefndinni sitji m.a. fulltrúar Sambands íslenskra rafveitna, Landssambands íslenskra útvegsmanna og Hafnasambands sveitarfélaga.`` Eins og fram kemur í greinargerð með þessari þáltill. er helsti tilgangur hennar sá að fá hagsmunaaðila til að gera markaðsátak í þeim tilgangi að minnka verulega keyrslu dísilrafstöðva um borð í skipum í höfnum landsins en nýta í staðinn innlenda orku, framleidda í vatnsorkuverum landsins. Það er margt sem vinnst með slíku markaðsátaki, t.d. betri nýting innlendra raforkuvera en afkastageta þeirra er stórlega vannýtt eins og er. Gjaldeyrir sparast með aukinni notkun innlendrar orku í stað innfluttrar olíu. Mengun minnkar, bæði mengun andrúmslofts og hávaðamengun og væntanlega má með þessu spara útgerðinni verulegan kostnað. Þessi markaður liggur sérlega vel við umframorku Landsvirkjunar vegna þess hve auðvelt er að grípa til varaafls ef þessa umframorku þrýtur og á ég þá við ljósavélar sem eru að sjálfsögðu til staðar í skipum. Til að ná þessum markaði verður útgerðin að sjá sér hag í þessum viðskiptum. Þess vegna verður orkan að seljast á lægra verði en sem nemur kostnaði við að framleiða orkuna í dísilvél. Á það má einnig benda að þegar komið er öflugt dreifikerfi á hafnarsvæði má líka nota það til að flytja rafmagn frá skipum í land. Það getur komið sér vel og verið öryggismál, sérstaklega í minni byggðarlögum þegar langvarandi bilanir verða í dreifikerfum rafveitna af völdum veðurs eða vegna annarra orsaka. Slík notkun ljósavéla yrði að sjálfsögðu að fara fram á vegum viðkomandi rafveitu. Til að lækka verð og auðvelda sölu á landrafmagni til skipa eru ýmsar leiðir. Það þarf að bæta aðstöðu til sölu á landrafmagni í mörgum höfnum landsins og samræma búnað í höfnum svo skip geti notað sama landtengingarbúnað í hvaða höfn sem er. Það þarf að ná samningum við Landsvirkjun um að hún lækki verulega verð á rafmagni sem notað er í þessum tilgangi og mætti semja um að þetta væri svokölluð ótrygg orka, þ.e. afgangsorka. Eins og ég nefndi fyrr er trúlega enginn markaður betur fallinn fyrir þessa orku en einmitt sala til skipa í höfnum vegna þess hve auðvelt er að stöðva þessa raforkusölu tímabundið og skipta yfir á ljósavélar skipanna. Sá afsláttur sem Landsvirkjun mundi veita í þessum tilgangi yrði greiddur beint til söluaðila að því tilskildu að verðlag til skipa væri innan ákveðinna marka. Það þarf að samræma búnað í höfnum svo skip geti notað sama landtengingarbúnað í hvaða höfn sem er. Til að afgreiða landrafmagn til skipa þurfa að vera sérstakir spennar um borð í hverju skipi. Þann kostnað sem af því leiðir mætti lækka með sameiginlegum innkaupum margra aðila. Áhugi útgerðarmanna á að kaupa rafmagn úr landi til skipa í höfnum er ótvíræður ef þessu er sinnt vel af söluaðilum. Sem dæmi um það má nefna þá miklu söluaukningu sem varð á rafmagni til skipa á Akranesi eftir að Rafveita Akraness gerði markaðsátak og stórbætti þjónustuna við höfnina, m.a. með byggingu nýrrar spennistöðvar og lagningu nýrra leiðslna fram allar bryggjur. Þetta nýja kerfi var að fullu tekið í notkun í mars 1991 jafnframt því sem verð orkunnar var lækkað nokkuð og fjórfaldaðist þá salan á rafmagni til skipa. Enn er þó verð orkunnar of hátt og því nota ekki öll stærstu skipin landtengingar en mundu gera það ef hægt væri að lækka verðið enn frekar. Þessar tölur um söluaukningu sýna þó glöggt þann mikla áhuga sem útgerðarmenn hafa á þessu máli og hve auðveldlega er hægt að gera átak til notkunar á innlendri mengunarlausri orku. Það er nokkuð óljóst hversu stór þessi markaður er. Óneitanlega þarf talsverða orku til ljósa og upphitunar skipa í höfnum. Ég hef þær upplýsingar frá útgerðarmanni loðnuveiðiskips að skipið noti að jafnaði 25--30 kw afl þegar það liggur í höfn yfir veturinn, að stærstum hluta til upphitunar. Eitt af hlutverkum þeirrar nefndar sem hér er gerð tillaga um að skipa yrði að kanna hve stór þessi markaður er. Iðnrn. gekkst fyrir fundi með fulltrúum raforkufyrirtækja og umhvrn. 23. jan. sl. þar sem ræddar voru leiðir til að auka nýtingu raforkukerfisins. Í minnisblaði iðnrn. frá þessum fundi kemur fram að rætt hefur verið um húshitun, sundlaugar, garðyrkju, fiskimjölsverksmiðjur, rafmagn til skipa, m.a. til viðgerða, samgöngur, fiskeldi og fleira. Um rafmagn til skipa í höfnum landsins segir þar, með leyfi forseta: ,,Í Reykjavík og víðast á landinu eiga skip kost á að fá rafmagn frá viðkomandi dreifiveitum. Nokkuð mismunandi útfærsla er á því hvernig salan fer fram, ýmist hafnasjóðir eða rafveitur selja til skipanna. Almennt landrafmagn er lítið notað og kjósa flestir útgerðarmenn að keyra ljósavélar. Í því sambandi má einnig nefna að millilandaskip geta keypt mjög ódýra olíu sem gerir það að verkum að landrafmagn er ekki samkeppnishæft. Bent er á að í sumum skipum væru tæknilegir erfiðleikar við að tengjast landrafmagni. Nefnt var að hugsanlega mætti sporna við notkun ljósavéla í landlegu með því að takmarka heimildir til notkunar þeirra vegna mengunar.`` Það er ekki hægt að segja að þarna komi fram mikil bjartsýni á að hægt sé að ná árangri á þessum vettvangi. En skyldi ekki fleirum en mér finnast undarlegt að það sé hagstæðara að kynda skip í höfnum landsins með innfluttri olíu en rafmagni, framleiddu í vatnsorkuverum landsins, á sama tíma og menn trúa því að hægt sé að selja rafmagn frá þessum sömu vatnsorkuverum um sæstreng til sömu landa og selja okkur olíuna? Það er öllum ljóst að talsvert umframafl er til í vatnsorkuverum Landsvirkjunar og hefur fyrirtækið að sjálfsögðu leitað að nýjum markaði fyrir raforku. Í greinargerð tæknideildar Landsvirkjunar frá 20. jan. sl. segir m.a., með leyfi forseta: ,,Þegar gjaldskrá Landsvirkjunar var breytt um áramótin 1990--1991 var m.a. með nýjum skilmálum um ótrygga orku reynt að höfða til þess hluta af orkumarkaðinum innan lands sem enn notar innflutta orkugjafa. Segja má að forgangsorkumarkaðurinn sé mettaður hjá núverandi einstökum notendum en aukning í þeim hluta markaðarins er nær eingöngu vegna nýrra notenda sem tengjast kerfinu. Með því að lækka það aflmark, sem ótrygga orkan miðast við, úr 1 mw í 100 kw. eða 500 mwst., var leitast við að vinna hluta af þeim markaði sem nú er fullnægt með olíu. Einkum var beint sjónum að húshitun, ýmiss konar iðnaði og stærri opinberum byggingum, skólum, sundlaugum og slíku.`` Af þessu má sjá að áhugi Landsvirkjunar á aukinni sölu er mikill eins og eðlilegt er og þó að rafmagnssala til skipa í höfnum landsins sé ekki nefnd í þessari greinargerð Landsvirkjunar tel ég víst að öllum tillögum um aukin raforkuviðskipti verði vel tekið á þeim bæ. Hæstv. forseti. Eins og ég gat um í upphafi máls míns var þessi tillaga flutt á síðasta þingi en komst ekki á dagskrá vegna þess mikla annríkis sem var í þinginu eftir að tillagan kom fram. Áður en ég endurflutti tillöguna lét ég athuga, m.a. hjá Sambandi ísl. rafveitna, í byrjun þessa mánaðar hvort eitthvað hefði gerst í þessu máli síðan í vor og fékk þau svör að svo væri ekki. Síðan frétti ég það í gær að iðnrn. hefði fyrir nokkrum dögum sett á fót starfshóp með Hafnasambandinu til að kanna þetta mál. Ég tel að tillagan sem hér er flutt eigi eftir sem áður fullan rétt á sér, bæði sé það tvímælalaust til bóta að fleiri aðilar eigi fulltrúa í nefndinni og eins leggi ályktun Alþingis aukna áherslu á jákvæða niðurstöðu af starfi nefndarinnar. Hæstv. forseti. Ég legg til að tillögunni verði vísað til síðari umr. og hv. iðnn.

Virðulegi forseti. Ég tek til máls til að lýsa yfir stuðningi og fagna sérstaklega þeirri tillögu sem hér liggur fyrir til þál. um sölu rafmagns, afgangsorku, til skipa í höfnum landsins. Þessi tillaga hefði að skaðlausu mátt komast til umræðu og afgreiðslu á síðasta þingi vegna þess að hér er hreyft mjög miklu þjóðþrifamáli sem fyrir löngu ætti að vera komið í höfn og án þess að sérstakan atbeina þingsins þyrfti til. Sannleikurinn er sá að hér er um að ræða svo yfirgnæfandi hagsmunamál allrar íslensku þjóðarinnar og mál sem tengist um leið hagsmunum undirstöðuatvinnugreinar Íslendinga að maður furðar sig á því að ekki skuli hafa verið fyrir löngu búið að koma svo sjálfsögðu réttlætismáli í heila höfn. Ég tel hins vegar að með þessari þáltill. sé verið að ýta undir það að hægt sé að leysa þetta mál og ljúka því. Það er rétt sem hv. 1. flm. tillögunnar sagði að hæstv. iðnrh. hefur greint frá því að hann sé að láta skoða með hvaða hætti sé hægt að auka raforkusölu til innanlandsnotkunar. Það þarf engan að undra að eitt af því sem menn skoða í þessu sambandi er þessi sjálfsagði, öruggi og góði markaður, landrafmagn til skipa. Það sem hins vegar vekur eftirtekt er að menn skuli yfir höfuð þurfa að skoða það mál fram og til baka og að það skuli þurfa að taka þetta langan tíma. Ég vænti þess að með þessari þáltill. sé alvara málsins undirstrikuð og að við þurfum ekki að bíða eftir því mánuðum, missirum og árum saman að svo sjálfsögðu máli sé lokið. Til viðbótar við það sem hv. 1. flm. nefndi í sinni ítarlegu ræðu áðan vil ég nefna að það fylgir því líka gríðarlegt hagræði við allt eftirlit á skipum að geta tengt þau við landrafmagn. Það gefur auga leið að þegar verið er að keyra dísilvélar, ljósavélar, þarf aukið eftirlit um borð í skipunum daga og nætur. Það leiðir til kostnaðar. Með því að hafa landrafmagn á eðlilegu, sanngjörnu og lágu verði er hægt að draga úr þessum tilkostnaði. Ef það er eitthvað sem við þurfum á að halda í okkar atvinnulífi núna, sérstaklega í sjávarútveginum, sem býr við svo harða kosti sem raun ber vitni og erfiða gengisskráningu, þá er það auðvitað lækkun tilkostnaðar. Ég vil svo bæta því við að í ljósi síminnkandi aflaheimilda hefur hafnarlegudögum skipanna auðvitað fjölgað mjög. Kostnaður við að keyra ljósavélar í landi verður því þeim mun stærri hluti af heildarútgjöldum skipanna. Þess vegna má segja sem svo að það sé stór og því miður vaxandi markaður fyrir sölu á hafnarrafmagni til skipa. Því sætir það mjög mikilli undrun hversu hægt gengur og hversu hægt miðar í þessu máli. Ég lýsi því fullum stuðningi mínum við þessa tillögu og vona að hún fái fljóta og skjóta afgreiðslu og hafi þó sérstaklega það hlutverk að ýta við þeim sem þessum málum ráða og tryggja að þessu sjálfsagða hagsmunamáli sé hrundið í framkvæmd.

Hæstv. forseti. Ég ætla að segja nokkur orð aðeins til að undirstrika stuðning við þessa tillögu. Ég tel að hún sé hin merkasta og henni beri að framfylgja sem allra fyrst, ekki einungis að því er varðar rafmagn til skipa og annars rekstrar í sambandi við sjávarútveg, heldur á auðvitað að nýta alla þá orku, sem við þegar höfum virkjaða og ekki nýtum, á sem allra hagkvæmastan hátt. Jafnvel á að herða á virkjunarframkvæmdum frekar en hið gagnstæða, að draga úr. Við vitum það að málið sem var til umræðu áðan í sambandi við mengun og mengunarvarnir tengist þessu mikilvæga máli. Við megum ekki láta deigan síga þó að menn séu svartsýnir, óþarflega svartsýnir á stundum. Við eigum einmitt að snúa vörn í sókn. Það eru okkar dýrmætustu verðmæti sem við erum nú að ræða um, annars vegar auðlindir sjávarins og hins vegar orkan. Ég endurtek stuðning við þetta mál og ítreka þá beiðni til þingmanna að þeir hraði framgangi málsins.

Virðulegi forseti. Hér er vissulega hreyft athyglisverðu máli og vil ég lýsa eindregnum stuðningi við tillöguna. En ég legg jafnframt áherslu á, eins og fram hefur komið, að athugun málsins er að hluta til í gangi nú þegar á vegum iðnrn. og fleiri aðila. Það breytir ekki því að ég tel rétt að samþykkja þessa tillögu, hún er góð og gagnleg. Ég nefni hér sérstaklega að ef vel tekst til um framkvæmd þessa máls getur það orðið til að draga verulega úr útblæstri koltvísýrings. Við þurfum eins og aðrar þjóðir að gera markvissar ráðstafanir til að draga úr slíkum útblæstri. Við höfum þar að ýmsu leyti þrengra svigrúm en aðrar þjóðir vegna þess að við höfum þegar gert þær ráðstafanir, t.d. að því er varðar upphitun húsa að olíuhitun húsnæðis er nánast úr sögunni. Sá útblástur koltvísýrings sem hér er um að ræða kemur því að mestu frá samgöngutækjum og fiskiskipa- og kaupskipaflotanum. Þar er áreiðanlega svigrúm til að draga verulega úr útblæstri með því að nota rafmagn, sem framleitt er í vatnsorkuverum, í auknum mæli. Þess vegna eiga flutningsmenn þakkir skildar fyrir að hafa tekið þetta mál upp og vonandi verður þessi tillöguflutningur ásamt öðru því sem verið er að gera til þess að unnt verði að draga verulega úr því að ljósavélar skipa séu látnar ganga þegar þau liggja langtímum saman í höfn.

Hæstv. forseti. Ég þakka þeim hv. þm. sem hafa tekið til máls og lýst stuðningi við þessa tillögu. Ég vil taka undir það með hv. 3. þm. Vestf. að þessu máli hefði mátt hrinda í framkvæmd fyrir löngu en vonandi fær það nú farsælan framgang sem fyrst. Ég vil líka taka undir það með hv. 4. þm. Reykv. og hæstv. umhvrh. að nái þetta fram að ganga leiðir það að sjálfsögðu til stórminnkaðrar mengunar og það er mjög mikilvægt. Ég vona svo að á næstunni verði unnið að þessu máli af krafti og að niðurstaðan verði sú að íslensk skip fái notið afgangsorku Landsvirkjunar á viðráðanlegu verði sem fyrst. Ég ítreka þakkir mínar fyrir góðar undirtektir við tillöguna.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir till. til þál. um safn þjóðminja að Hólum í Hjaltadal. Tillagan er 116. mál þingsins á þskj. 136. Meðflutningsmaður minn að þáltill. er hv. 2. þm. Norðurl. v., Pálmi Jónsson. Tillagan er svohljóðandi: ,, Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að undirbúa stofnun safns þjóðminja að Hólum í Hjaltadal er verði einkum helgað kirkjusögu Íslands.`` Í grg. segir m.a.: ,,Tillaga þessi var áður flutt á 115. löggjafarþingi en hlaut ekki afgreiðslu og er nú flutt að nýju. Þingsályktunartillagan miðar að því að efla það merka uppbyggingarstarf sem unnið hefur verið að Hólum í kirkju-, skóla- og menningarmálum. Enn fremur miðar tillagan að því að styrkja uppbyggingu ferðaþjónustu á landsbyggðinni, virkja í hennar þágu þann mikla menningaráhuga sem fram kemur í starfsemi minjasafna víða um landið og stuðla jafnframt að markvissari uppbyggingu þessarar starfsemi með því að sérhæfa hana í samræmi við hlutverk og vægi sögustaða.`` Þjóðminjar eru meðal verðmætustu menningargilda hverrar þjóðar. Þær veita innsýn í sögu þjóðarinnar, styrkja ímynd hennar jafnt inn á við sem út á við og styrkja samkennd þjóðarinnar. Gripir, sem hafa varðveislugildi fyrir Íslendinga sem þjóð, tengjast mjög gjarnan ákveðnum héruðum eða söguslóðum. Menningargildi þeirra og áhrifamáttur sem sýningargripa styrkist til mikilla muna þegar hægt er að koma því við með góðum móti að sýna þá á þeim stöðum sem tengjast þeim með beinum eða óbeinum hætti, ekki síst ef slíkir staðir eru samofnir meginköflum í sögu þjóðarinnar og eru því í reynd minnismerki um líf og starf hennar. Er í þessu tilliti fulltímabært að leita eftir leiðum til að efla söfn þjóðlegra minja á sögustöðum og styrkja þannig menningarlega áfangastaði þar sem aðstæður leyfa. Það einkennir mjög íslenskar minjar um liðna tíð hve lítið er þar um byggingar. Ræður þar mestu að varanlegt byggingarefni var illfinnanlegt innan lands og byggingar því forgengilegri hér á landi en víða annars staðar í Evrópu. Byggingar þær sem enn standa og hafa þjóðsögulegt gildi eru því allar fremur ungar á alþjóðlegan mælikvarða. Hóladómkirkja er þannig á alþjóðlegan mælikvarða frekar ung bygging en á íslenskan mælikverða er hún ein merkasta bygging sem er minnisvarði um sögu þjóðarinnar. Á undangengnum árum og áratugum hefur verið unnið mikið endurreisnarstarf að Hólum á sviði skóla-, kirkju- og menningarmála. Starf Bændaskólans að Hólum hefur eflst og mikil uppbygging orðið á staðnum sem tengist skólanum. Prestar Hólastiftis hafa mjög látið sig varða endurreisn biskupsstóls á Hólum og Skagfirðingar jafnan haft mikinn metnað fyrir hönd Hóla. Hefur vígslubiskupsembættið nú verið bundið Hólastað með lögum. Hólanefnd sú, sem skipuð var 1987, hefur á undanförnum árum haft umsjón með gagngerum endurbótum á Hóladómkirkju og umhverfi hennar. Hefur það starf tekist hið besta að mínu mati. Kirkjan er frá sögu-, menningar- og byggingarfræðilegu sjónarhorni séð merkasta kirkjubygging sem þjóðin á. Prýða hana nú þegar allmargir mjög merkir safngripir. Á staðnum er einnig gamall bær frá 19. öld og vinnur Þjóðminjasafn Íslands nú að endurbyggingu hans. Á Íslandi er fornminjum víða mikill sómi sýndur og hafa sveitarstjórnir lagt þessum málaflokki lofsvert lið. Allmikið ber þó á því, að minni hyggju, að þessi söfn séu innbyrðis lík að uppbyggingu og ekki hefur verið hugað nægilega að því þar sem þess er kostur að þau gengdu hlutverki sem hefði þjóðlegt gildi fremur en vera bundið við hérað. Leita þarf því leiða til sundurgreiningar og sérhæfingar á þessum söfnum annars vegar og hugsanlega hlutverks einstakra landshluta í vörslu þjóðminja á hinn bóginn. Meðal þeirra rúmlega 50 minjasafna eða safnígilda, sem starfrækt eru hér á landi, hafa nokkur söfn farið út á braut sérhæfingar. Ég vil í þessu tilliti nefna sérstaklega Nesstofu, sem er raunar deild í Þjóðminjasafninu, en þar er nú hýst lækningaminjasafn. Þá ber að geta þess að Sjóminjasafn Íslands í Hafnarfirði er nýlega orðið deild í Þjóðminjasafninu og má því segja að innan safnsins séu þessi mál í deiglunni nú og því réttur tími til að impra á hugmyndum er varða þróun vörslu þjóðminja á Íslandi. Þess ber einnig að geta að á meðal þessara rúmlega 50 safna hafa nokkur söfn haft forgöngu um að marka sér sérstakt hlutverk. Ég nefni hér sem dæmi um athyglisvert frumkvæði í þessum efnum minjasafn Egils Ólafssonar að Hnjóti. Ég vil einnig geta þess að á svipuðum grundvelli og þessi þáltill. er flutt má nefna safn Jóns Sigurðssonar á Hrafnseyri við Arnarfjörð. Það er sérhæft safn sem tengist mjög verulega sögu þjóðarinnar og þeim söguslóðum. Ég vil einnig nefna sem athyglisverða nýjung í safnamálum á Íslandi síldarminjasafnið á Siglufirði sem laðar að sér marga ferðamenn og er orðinn merkur áfangastaður í ferðaþjónustu. Sem dæmi um sérhæft safn á Norðurlandi má einnig nefna Nonnahús sem kallar til sín fjölmarga innlenda og ekki síður erlenda ferðamenn. Þannig er þessi þróun hafin og ástæða til að ýta undir hana. Það sem ég vil sérstaklega taka fram er að ástæða er til þess að söfn á landsbyggðinni fái sérstöku hlutverki að gegna í sambandi við vörslu þjóðlegra minja. Þáltill. sú sem hér er mælt fyrir tengist þróun ferðamála með mjög beinum hætti. Tillagan miðar að því að efla Hóla sem áningarstað fyrir Íslendinga, jafnt þá sem ferðast um landið sér til hvíldar og afþreyingar frá amstri hversdagsins sem og hinna sem láta forvitni og fróðleiksfýsn um hagi landsins og sögu vísa sér veg. Er ekki síst gert ráð fyrir því að safn þjóðminja að Hólum dragi þannig að skólafólk á ýmsum aldri í skipulögðum námsferðum. Það er samdóma álit þeirra sem reynslu hafa af ferðamálum og þekkingu á því sviði að beinasta leiðin til eflingar ferðaþjónustu almennt sé að leita fyrir sér á heimamarkaði. Erlendir ferðamenn leita síðan í þann farveg sem þjónusta við ferðamenn hefur markað. Hólar sem safn þjóðlegra minja, er vörpuðu sérstöku ljósi á íslenska kirkjusögu, yrðu varða á braut ferðamanna, innlendra sem erlendra, um landið. Slíkum höfuðáfangastöðum á að koma upp víðar og styrkja þannig uppbyggingu ferðaþjónustu um land allt. Í tillögunni er gert ráð fyrir að ríkisstjórninni sé falið að undirbúa stofnun þjóðminjasafns að Hólum er verði helgað íslenskri kirkjusögu. Er það gert með tvennt í huga. Annars vegar hefur ríkisstjórn Íslands tekið sameiginlega ákvarðanir sem hafa skipt sköpum um endurreisn Hóla og Hóladómkirkju. Í öðru lagi ber að taka tillit til þess að það mál sem hér er flutt tengist þremur ráðuneytum: kirkjumrn. að því er varðar málefni Hóladómkirkju, landbrn. að því er varðar staðarhald og bændaskóla en menntmrn. að því er þjóðminjar varðar. Ég ætla ekki að hafa þessi orð mín fleiri en vísa að öðru leyti til þeirrar greinargerðar sem fylgir þessari tillögu til þál. Ég geri það að tillögu minni að að lokinni fyrri umræðu verði tillögunni vísað til seinni umræðu og hv. menntmn. Alþingis.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir till. til þál. um endurskoðun umferðarlaga á þskj. 148. Þessi tillaga var flutt á 115. löggjafarþingi en fékkst ekki afgreidd þá. Flm. ásamt mér er Finnur Ingólfsson. Þessi þáltill. beinist fyrst og fremst að því að draga úr þeim fjölda umferðarslysa sem verða hér á landi á ökumönnum bifhjóla. Þau slys eru margföld miðað við tíðni bifreiðaslysa eða fimmföld sé miðað við fjölda farartækja auk þess sem slys á bifhjólum eru tíðust á mjög ungu fólki og slysin oftar en ekki alvarleg og draga til ævilangrar örorku. Margir foreldrar þekkja þá miklu pressu sem því fylgir þegar unglingur er kominn á þann aldur að mega stjórna bifhjóli og foreldrar finna að sjálfsögðu fyrir því hve litlar kröfur eru raunverulega gerðar til hæfni og þroska hins unga ökumanns sem stýrir fari sínu oftar en ekki meira af kappi en forsjá. Varnaðarorð foreldra koma oft að litlu gagni. Því þarf að auka þær kröfur sem gerðar eru til ökumanna almennt með aukinni þjálfun fyrir ökupróf. Því ber ég fram eftirfarandi tillögu, með leyfi forseta: ,, Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að hraða endurskoðun umferðarlaga, nr. 50/1987, með síðari breytingum, m.a. með eftirfarandi að markmiði: 1. Auka fræðslu og forvarnastarf í skólum.`` Þessi þáttur er mikilvægur en sú kennsla sem bæði Umferðaráð og lögregla hefur beitt sér fyrir, bæði í leikskólum og grunnskólum, hefur skilað miklum árangri og verkað jákvætt. En umferðarfræðslu þarf að styrkja enn frekar og e.t.v. verður það best gert með því að svæðisfulltrúar verði skipaðir í hverju fræðsluumdæmi sem skipuleggur umferðarkennslu markvisst. Það er aldrei nógsamlega unnið að því að efla jákvæð viðhorf, t.d. með notkun hvers konar öryggisútbúnaðar í umferðinni. Einnig þarf að skipuleggja fornám fyrir ökupróf sem hafist gæti strax í tíunda bekk grunnskóla. Það mundi tengjast grunnþætti fyrir próf ýmissa ökutækja. Tilraunir hafa verið gerðar með skipun svokallaðs svæðisfulltrúa á Vesturlandi og einnig á Austurlandi. Á þessum svæðum hefur tekist að efla samband milli skóla og annarra aðila til stuðnings umferðarfræðslu með átaki um bætta umferðaraðstæður skólabarna, m.a. með auknu samstarfi við foreldra og forráðamenn í sveitarfélögum. ,,2. Auka og bæta ökukennslu á bifhjól og létt bifhjól til samræmis við þær kröfur sem gerðar eru til undirbúnings ökuprófs á bifreiðum.`` Það er langt frá að þarna sé kennsla fullnægjandi og það er mjög algengt að ungt fólk fari út í umferðina á bifhjólum án þess að hafa fullkomin tök á því, bæði á hjólinu sjálfu og almennum umferðarreglum. ,,3. Lögfesta skyldu ökumanna og farþega á bifhjólum til að nota hlífðarfatnað.`` Þeir sem bifhjóli stjórna eru algjörlega berskjaldaðir ef óhapp hendir og það er nauðsynlegt að gera meiri kröfur til hlífðarfatnaðar en nú er gert. Það getur dregið verulega úr vondum slysum að vera rétt búinn. ,,4. Kanna, m.a. í samráði við slysaskráningardeild Borgarspítalans, hvort nauðsynlegt sé að hækka aldursmörk fyrir ökupróf á bifhjól og létt bifhjól með tilliti til mikillar slysatíðni ökumanna og farþega þessara ökutækja.`` Á Borgarspítalanum eru nákvæmar slysaskráningar sem segja meira um ástand mála en mörg orð. Þær upplýsingar ættu að nýtast vel við endurskoðun laganna. ,,5. Kanna hvort nauðsynlegt sé að skipta bifhjólum í flokka eftir stærð og vélarafli þeirra og áskilja t.d. reynslu eða hærri aldur til að fá ökuleyfi á aflmeiri bifhjól, m.a. með hliðsjón af reglum innan Evrópubandalagsins og í öðrum nágrannalöndum okkar.`` Það er ekki óalgengt að sjá 17--18 ára unglinga á mjög aflmiklum bifhjólum og draga má í efa að svo ungt fólk hafi reynslu og burði til að stýra svo aflmiklum farartækjum. Í grg. með frv. segir m.a.: ,,Markmið endurskoðunar umferðarlaga hlýtur m.a. að beinast að því að leitast við að draga úr þeim mikla fjölda umferðarslysa sem ungmenni verða fyrir hér á landi á bifhjólum. Samkvæmt slysaskráningum er tíðni bifhjólaslysa hlutfallslega hærri en tíðni bifreiðaslysa og bifhjólaslys hafa þá sérstöðu að þar slasast oftast mjög ungt fólk. Samkvæmt könnun á slysadeild Borgarspítalans slösuðust 454 í bifhjólaslysum á þremur árum (1987--1989), eða um 7% slasaðra í umferðarslysum. 77% slasaðra voru á aldrinum 15--24 ára og 20% slasaðra voru 15 ára. Þá voru 58% slasaðra á aldrinum 15--19 ára sem sýnir glöggt að úrbóta er þörf til að draga úr slysatíðni í þessum aldurshóp. Á árunum 1981 og 1990 létust 15 ungmenni í bifhjólaslysum. Tíðni bifhjólaslysa er margföld miðað við tíðni bifreiðaslysa eða um fimmföld sé miðað við fjölda farartækja, eða 92 slys á hver 1.000 bifhjól á móti 19 slysum á hverjar 1.000 bifreiðar. Tíðni bifhjólaslysanna er því 9,2% af fjölda hjólanna og er það uggvænleg tala. Vitað er með vissu að aðeins 13% slysa á bifhjólum á árunum 1987--1989 urðu í vinnutíma og bendir það til að bifhjól, bæði létt og þung, séu notuð sem leiktæki. Því virðist sem kapp, lífsorka og hraðafíkn unglinga á aldrinum 15--20 ára fari illa saman við þau öflugu farartæki sem þeim standa til boða. Einnig má ráða af þessum tölum að ökukennslu á bifhjól, bæði létt og þung, sé verulega ábótavant og er mjög brýnt að bæta þar úr. Flestir geta verið sammála um að aukin og lengd ökukennsla sé grunnurinn að bættri umferðarmenningu og fækkun slysa. Því er vert að fagna sérstaklega þeim tillögum sem fram hafa komið um bætta og aukna ökukennslu og skora á Umferðarráð, sem væntanlega tekur innan tíðar við skipulagningu umferðarkennslu, að auka og lengja ökunám til að nemendur fái í námi að takast á við sem fjölbreyttastar aðstæður við akstur.`` Virðulegi forseti. Ég tel að þessum málum sé aldrei nægur gaumur gefinn og ég vona að þessi tillaga verði tekin til greina við endurskoðun umferðarlaga. Að svo mæltu og að lokinni þessari umræðu legg ég til að málinu verði vísað til hv. allshn.

Virðulegi forseti. Ég kem hér aðeins til að taka undir þá tillögu sem hv. þm. Ingibjörg Pálmadóttir flytur í annað sinn. Þegar þau umferðarlög sem nú eru í gildi voru samþykkt 1987 kom fram eindregin ósk ýmissa nefndarmanna í hv. allshn. um það að þessi breyting væri tekin inn í lögin. Það fékkst ekki en hins vegar undirrituðu ýmsir nefndarmenn nál. með þeim fyrirvara að þessi endurskoðun færi fram og þessi þáttur yrði sérstaklega tekinn til skoðunar. Þar á meðal var hv. þm. Guðrún Helgadóttir. Þetta ætti því að verða auðfengið því flestir þeir þingmenn sem stóðu að því nál. eru að ég held enn á þingi í dag.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir þáltill. á þskj. 149 um fréttastofu Ríkisútvarpsins á Vesturlandi. Flm. með mér eru Jóhann Ársælsson, Guðjón Guðmundsson og Sturla Böðvarsson. Með leyfi forseta er tillagan svohljóðandi: ,,Alþingi ályktar að skora á menntmrh. að hlutast til um að Ríkisútvarpið ráði til starfa fréttamann til öflunar frétta fyrir fréttastofu Ríkisútvarpsins og úrvinnslu á fréttatengdu efni frá Vesturlandi fyrir báðar rásir hljóðvarps og sjónvarp. Fréttamaðurinn starfi með fréttariturum útvarps og sjónvarps á Vesturlandi þegar því verður við komið.`` Í grg. segir: ,,Tillaga þessi var flutt á 115. löggjafarþingi en fékkst ekki afgreidd. Er hún því endurflutt nú nánast óbreytt. Í útvarpi allra landsmanna gera menn kröfu til að njóta svipaðrar þjónustu og hlustunarskilyrða hvar sem þeir búa á landinu. Í ár eru liðin 11 ár frá því að svæðisútvarp á Akureyri tók til starfa og síðan hefur bæst við svæðisútvarp á Austfjörðum og Vestfjörðum. Enginn vafi leikur á að með tilkomu svæðisútvarps í þessum landshlutum tengjast byggðir betur innbyrðis auk þess sem dagskrárgerðin verður fjölbreyttari og höfðar betur til hlustenda víðs vegar um landið með landshlutatengdu efni. Enn fremur eykur það skilning landsmanna á því hvað er að gerast á landinu öllu. Svæðisútvarp á vegum Ríkisútvarpsins, sem er nú starfrækt á Vestfjörðum, Austfjörðum og Akureyri, hefur fyrir löngu sannað ágæti sitt. Það fyllir út í aðaldagskrá Ríkisútvarpsins, bæði með almennu útvarpsefni, fréttum eða fréttatengdum þáttum. Á því er enginn vafi að landshlutatengt efni frá svæðisútvarpsstöðvunum bætir mjög dagskrá útvarpsins. Í þeim landshlutum, sem ekki hafa enn notið þessarar þjónustu eða aðstöðu til að bæta dagskrána, finnst notendum Ríkisútvarpsins þeir vera nokkuð afskiptir. Á þessu þyrfti að verða breyting. Menntmrh. hefur lýst því yfir á Alþingi að ekki sé fyrirhugað að fjölga svæðisútvarpsstöðvum í bráð vegna fjárskorts þótt það sé á stefnuskrá Ríkisútvarpsins. Í staðinn þyrfti að ná því marki í minni áföngum. Fyrir Vesturland, sem hefur verið afskipt á þessu sviði, væri það nokkur áfangi ef Ríkisútvarpið réði til starfa fréttamann með búsetu og starfsaðstöðu í landshlutanum sem annaðist öflun frétta og úrvinnslu á fréttatengdu efni frá Vesturlandi fyrir báðar rásir hljóðvarps. Fréttaritarar útvarps og sjónvarps á svæðinu hafa misjafna aðstöðu til að leggja vinnu í fréttaöflun, fréttamaður útvarpsins þar gæti aðstoðað þá og því ekki aðeins bætt tengsl útvarpsins við Vesturland með beinni fréttamennsku heldur einnig styrkt þá starfsemi útvarpsins sem þegar er fyrir hendi. Íbúar á Vesturlandi telja sig eiga rétt á því að fá svipaða þjónustu frá Ríkisútvarpinu og íbúar annarra landshluta. Á meðan vinnsla frétta og dagskrárefnis er ekki svipuð í öllum landshlutum skortir nokkuð á að aðstaða landsmanna í þessu efni sé jöfn.`` Virðulegi forseti. Þessi tillaga um fréttamann Ríkisútvarpsins á Vesturlandi er ekki fjárfrek tillaga. Vonast ég því til að hún verði litin jákvæðum augum og fái hraða meðferð í hv. menntmn. en það er tillaga mín að vísa henni þangað að lokinni umræðu um hana.

Virðulegi forseti. Sem einn af þingmönnum Vestlendinga lýsi ég fullum stuðningi við tillöguna. Enda þótt ég sé ekki af eðlilegum ástæðum einn flm. lýsi ég fullum stuðningi við efni tillögunnar. Ég held að sú þróun sem átt hefur sér stað á undanförnum árum að starfsemi Ríkisútvarpsins hefur með ýmsum hætti verið færð meira út á landsbyggðina og henni dreift meira sé af hinu góða. Það er svo sem eðlilegt og skiljanlegt að ekki sé hægt að koma upp föstu svæðisútvarpi á eins mörgum svæðum og æskilegt væri jafnfljótt og menn telja brýnt. Hefði ég þó talið að það væri athugunarefni hvort Ríkisútvarpið gæti ekki hagrætt í sínum rekstri og raðað verkefnum með þeim hætti að það mætti koma við svæðisútvarpi á Vesturlandi. Mér fyndist það hefði mátt gera ráð fyrir því í tillögunni að leitast væri við að koma málum í þann farveg vegna þess að það væri auðvitað það æskilega því reynslan af starfsemi svæðisútvarps hygg ég að sé hvarvetna góð. En auðvitað gerist þetta ekki allt í einu og menn þurfa kannski að hafa svolitla biðlund. Ríkisútvarpið er sá fjölmiðill sem tengir alla þjóðina saman og þó að útbreiðsla annarra ljósvakamiðla hafi aukist nokkuð skortir samt verulega á að þeir nái jafnvíða og Ríkisútvarpið og munu væntanlega ekki gera það alveg á næstunni vegna þess að því fylgir meiri kostnaður en líklegt er að þeir vilji leggja í á þessu stigi. Ég lýsi fullum stuðningi við þessa tillögu og vona að efnslega fái hún góða og jákvæða afgreiðslu.

Virðulegi forseti. Ég kem hér aftur til að lýsa yfir stuðningi við tillögu sem hv. þm. Ingibjörg Pálmadóttir er 1. flm. að. Það ætti að vera sjálfsagt mál að allir landsmenn njóti svipaðrar þjónustu Ríkisútvarpsins hvar sem er á landinu. Eins og fram kom hjá hv. 1. flm. er svæðisútvarp með föstu starfsfólki starfandi á Vestfjörðum, Austfjörðum og Norðurlandi. Vesturland, Reykjanes og Suðurland njóta hins vegar ekki þessarar þjónustu. Ég hef lagt fram svipaða tillögu um fastráðningu fréttamanns og svæðisútvarp á Suðurlandi sem nú þegar hefur verið afgreidd til hv. menntmn. þar sem ég reikna með að þessar tillögur verða ræddar saman. Allir landsmenn greiða sömu afnotagjöld fyrir þjónustu Ríkisútvarps og sjónvarps og eiga því rétt á sömu þjónustunni og því ætti maður að geta átt von á að hv. þm. styðji framgang þessara tillagna.

Virðulegi forseti. Ég er einn flm. tillögunnar og vil bæta við örfáum orðum. Ég tel að það þurfi einmitt að gerast að Ríkisútvarpið verði útvarp allra landsmanna með sem líkustum hætti hvar sem er á landinu. Þess vegna er mjög nauðsynlegt að svipuð fréttaþjónusta verði frá öllum landsvæðunum. Það er kannski fleira sem þarf að skoða hjá Ríkisútvarpinu. Mér dettur í hug kostnaðurinn af því taka þátt í starfsemi Ríkisútvarpsins. Það er t.d. þessi nýja sveitalína sem búið er að opna og hefur verið mjög í tísku undanfarið, Þjóðarsálin. Það er búið að endurvekja sveitasímann og landsmenn hringja langtímum saman í útvarpið og tala yfir þjóðinni. Þetta kostar miklu meira fyrir þá sem búa úti á landi en þá sem búa á Reykjavíkursvæðinu. Ríkisútvarpið hefur ekki séð sér fært að kaupa númer með 99 formerki en það er orðið nokkuð um að opinberar stofnanir hafi græn númer. Auðvitað væri langeðlilegast að það væri grænt númer fyrir þá sem þurfa að hringja í þessa ríkisstofnun. Hún á að veita öllum sömu þjónustu og það er viðurkennt með því að hafa sama afnotagjald um allt land. Þó það kosti auðvitað mismunandi mikið fyrir útvarpið í stofnkostnaði og öðru að koma boðunum til skila er samt viðurkennt að menn eigi að borga sama afnotagjald. Þess vegna tel ég að Ríkisútvarpið ætti að taka á sig þann kostnað sem því fylgir að vera með grænt númer fyrir þá sem þurfa af einhverjum ástæðum eða vilja taka þátt í starfsemi Ríkisútvarpsins. Það var ekki fleira sem ég ætlaði að segja um þetta en ég vona að þetta mál fái góða og skjóta afgreiðslu og að Ríkisútvarpið reyni að jafna á milli landsmanna þessu hlutverki sínu eins og eðlilegt er.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir jákvæða svörun við tillögunni sem ég lagði fram. Hæstv. umhvrh. saknaði þess í tillögu minni að þar væri ekki neitt um að Ríkisútvarpið gæti kannski hagrætt svo í sínum rekstri að það gæti innibyrt svæðisútvarp. Ég bar einmitt fram fsp. þess efnis til hæstv. menntmh. á síðasta þingi og fékk við henni neikvæð svör og þess vegna er það ekki í minni tillögu. Ef það væri hægt væri það það besta en hér er aðeins verið að tala um einn fastan fréttamann á Vesturland sem skref í rétta átt. Það fékkst ekki á síðasta þingi þannig að ég er hrædd um að það hefði lítið þýtt fyrir mig að fara fram á heilt svæðisútvarp í þessari tillögu en mun að sjálfsögðu gera það ef ég finn að það er stuðningur fyrir því.

Virðulegi forseti. Ég flyt á þskj. 160 till. til þál. um íbúðaverð á landsbyggðinni. Flm. ásamt mér eru Halldór Ásgrímsson, Jóna Valgerður Kristjánsdóttir og Margrét Frímannsdóttir. Tillagan er á þessa leið: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að skipa nefnd er leiti leiða til þess að efla almennan íbúðamarkað á landsbyggðinni. Nefndinni verði sérstaklega gert að skoða hver áhrif lög og reglur um félagslegt íbúðarhúsnæði hafi á stöðu íbúðamarkaðarins.`` Þessi tillaga er flutt að mjög gefnu tilefni. Þróun íbúðaverðs á landsbyggðinni er víðast hvar mikið áhyggjuefni. Fyrir margt löngu er orðið ljóst að markaðsverð íbúðarhúsnæðis er langt undir framreiknuðum stofnkostnaði þess. Verðmæti þessa húsnæðis hefur þannig brunnið upp og skert eignir fólks á landsbyggðinni svo að nemur gríðarlegum fjárhæðum. Það þarf í sjálfu sér ekki að fara mörgum orðum um íbúðaþróunina í landinu undanfarin allmörg ár. Hún hefur í sem grófustum dráttum verið sú að á meðan fólki hefur fjölgað á höfuðborgarsvæðinu hefur því fækkað í það minnsta tiltölulega úti á landi. Um ástæður þessa mætti hafa mörg orð og misjafnlega spakleg en það er ekki ætlunin hér. Nauðsynlegt er hins vegar að draga fram þessa alþekktu staðreynd sem grunn að máli mínu á eftir. Sú var tíðin að fólk keypti og byggði sér húsnæði allsendis óhrætt á landsbyggðinni. Þá var þar uppgangur, tekjur kappnógar og bjartsýni ríkjandi. Skuttogaravæðingin var í algleymingi og mikil atvinna víða um land. Ungt fólk kaus að búa úti á landi. Það fjölgaði í sjávarplássunum, fólk skorti húsnæði. Ungt fólk með bærilegar tekjur lagði óhrætt út í fjárfestingar, byggði, eignaðist húsnæði, lagði hart að sér og mig grunar að margt þessa fólks sé nú í þeirri stöðu að versta húsnæðisbaslið sé að baki og hjá sumum kannski vel það. Nú er hins vegar öldin önnur. Þó að ég ætli síst að berja lóminn, þá er það samt sem áður staðreynd að fólki fjölgar ekki að tiltölu úti á landi. Sums staðar hefur orðið fækkun, jafnt töluleg sem tiltöluleg fækkun. Eftirspurn eftir nýju húsnæði á almennum íbúðamarkaði er þess vegna ekki mikil. Fólk hikar við að fjárfesta á eigin ábyrgð í húsnæði þótt það hugsi sér að búa á viðkomandi stað. Það óttast óvissuna, hræðist að sú staða komi upp að ekki reynist unnt að losna við húskofann ef þörf krefur. Fólk leitar þess vegna í öryggið, í vissuna, hið félagslega íbúðarhúsnæði sem sífellt verður stærri kostur í húsakosti þeim sem í landinu er, ekki síst úti á landi. Fyrir löngu er orðin bærileg pólitísk sátt um það þjóðfélagslega markmið sem er lagalegur og hugmyndalegur grundvöllur Byggingarsjóðs verkamanna, ,,að annast lánveitingar til félagslegra íbúða með það að markmiði að bæta úr húsnæðisþörf þess fólks sem þarfnast til þess sérstakrar fyrirgreiðslu``, eins og segir í 63. gr. laga nr. 86/1988, um Húsnæðisstofnun ríkisins. Ég fullyrði að engin marktækur pólitískur ágreiningur ríkir um þessi mál lengur. Menn eru hins vegar ekki alveg sammála um framkvæmdina. Á þetta vil ég leyfa mér að leggja mjög mikla áherslu. Ég tel að það sé sjálfsagt verkefni hins opinbera að greiða fyrir húsnæðisþörf þess fólks sem þarfnast sérstakrar fyrirgreiðslu til þess. Það er bjargföst skoðun mín að slíkt eigum við að gera með myndarlegum hætti og að því hnígi siðferðileg, pólitísk og efnahagsleg rök. Sú gagnrýni sem ég mun hér á eftir vissulega setja fram um afleiðingar núverandi félagslegs íbúðakerfis ber þess vegna að skoða í því ljósi. Þegar við höfum í huga þær aðstæður á landsbyggðinni sem ég lýsti hér að framan þarf engan að undra þótt hlutfall nýrra, félagslegra íbúða á landsbyggðinni hafi verið 10--20% hærra þar en sem nam hlutdeild landsbyggðarinnar í öllum nýbyggingum. Ég hygg að segja megi að það endurspegli að einhverju leyti það ástand sem einkennist af ótta fólks við nýjar fjárfestingar á landsbyggðinni. Byggingarframkvæmdir eru á landsbyggðinni, ekki síður en í Reykjavík, nauðsynlegur þáttur í mikilvægri atvinnustarfsemi og nauðsynlegt er að þær séu öflugar og stöðugar. Ég held hins vegar að hér séum við stödd í skelfilegri sjálfheldu sem nauðsynlegt er að við losnum úr eigi ekki illa að fara og að þeirri fágætu tegund mannskepnunnar, sem kaupir sér hús úti á landi, verði hreinlega ekki útrýmt. Í fyrra lagði ég fyrir félmrh. fyrirspurn á Alþingi í þeim tilgangi að varpa nokkru tölulegu ljósi á þetta mál allt saman. Fsp. var í tvennu lagi: Annars vegar laut hún að því að fá það upplýst hvert væri meðalverðið á fermetra á notuðu húsnæði á almennum íbúðamarkaði. Hins vegar að fá fram sömu upplýsingar um félagslegt íbúðarhúsnæði. Sá talnafróðleikur, sem birtist í svari ráðherrans, er að mínu mati afar merkilegur þótt vissulega séu á honum miklir og slæmir annmarkar. Að sumu leyti eru þessar tölur mér nokkur ráðgáta. T.d. sýnist mér ljóst að lítil samsvörun er á milli fermetraverðs og stærð íbúða innan hins félagslega íbúðakerfis. Þá er afskaplega mikill munur á fermetraverði í hinu félagslega íbúðakerfi á milli einstakra landsbyggðarkjördæma og örðugt að sjá vitrænar eða rökréttar skýringar á því máli. En aðalatriðið og það sem vakti vitaskuld mesta forvitni mína var að skoða í samhengi íbúðaverð annars vegar í félagslegu íbúðarhúsnæði og hins vegar húsnæðis á almennum íbúðamarkaði í kjördæmum landsins. Hver er niðurstaðan þar? Fyrir það fyrsta annmarkarnir. Við vitum að fermetraverð húsnæðis er breytilegt eftir stærð þess. Í svarinu er ýmist miðað við herbergjafjölda eða fermetrafjölda. Samanburður af því tagi getur því verið dálítið flókinn. Þá er ekki endilega víst að svipaðar stærðir húsnæðis hafi verið í boði á þessum tveimur sviðum íbúðamarkaðarins á sama tíma, hinu félagslega og því almenna. Allur samanburður er þess vegna margslunginn og stundum viðsjárverður. Nokkrum þáttum get ég þó örugglega slegið föstum. 1. Félagslegt íbúðarhúsnæði er í það minnsta ekki ódýrara en húsnæði á almennum íbúðamarkaði. Fyrirgreiðsla hins félagslega íbúðakerfis byggist því á öðrum þáttum. 2. Víða er fermetraverð hins félagslega íbúðakerfis verulega hærra en á almennum íbúðamarkaði. Af skiljanlegum ástæðum hef ég rýnt hvað mest í þær tölur sem eiga við um Vestfirði. Þar er samanburðurinn líka tiltölulega þægilegur. Ef við skoðum árið 1990 á Vestfjörðum, þá var fermetraverð notaðra félagslegra íbúða af stærðinni 110--130 fermetrar 63.100 kr. Á sama tíma var meðalverð á fermetra á almennum markaði 37.010 kr. Hæst á fjögurra herbergja íbúð á almennum markaði, 42.621 kr., en lægst á stærri íbúðum, 26.795 kr. Ef við gefum okkur að við hyggjumst kaupa okkur 130 fermetra íbúð á Vestfjörðum og verðið sé 63.100 kr. á fermetra í félagslegu íbúðakerfi en 37.010 kr. á almennum markaði þá gefur það vitaskuld auga leið að hvað verðið áhrærir er miklu vænlegri kostur að kaupa sér hús á almennum markaði. Verð á 130 fermetra húsnæði á almennum markaði, miðað við þessar forsendur, er 4,8 millj. kr. en í hinu félagslega íbúðakerfi 8,2 millj. kr. Mismunurinn er litlar 3,4 millj. Ég bað Húsnæðisstofnun að reikna út fyrir mig greiðslubyrði þessara ímynduðu fasteignakaupa, annars vegar á hinum almenna markaði og hins vegar í félagslega íbúðakerfiu miðað við nokkrar gefnar forsendur. Það verður að segjast eins og er að samanburðurinn er afskaplega fróðlegur. Ef við tökum hið almenna íbúðakerfi, þá blasir það við að miðað við að viðkomandi hafi 150 þús. kr. í tekjur á mánuði, þurfi að leggja fram eigið fé upp á 820 þús. kr. og verðið sé 4,8 millj., þá er greiðslubyrðin fyrstu fjögur árin í almenna húsnæðiskerfinu að vísu talsvert meiri og hærri en í hinu félagslega. Hlutfall launa viðkomandi manns sem fer í að borga af þessu láni er 44% fyrsta árið, 27,2% annað árið, 27,4% þriðja árið og 27,8% fjórða árið. Eftir það, og það er mjög athyglisvert, eftir það hrapar þetta hlutfall niður í 10%. Í félagslega íbúðakerfinu, þar sem eru nákvæmlega sömu forsendur en verð íbúðarinnar 8,2 millj., er launahlutfallið jafnt öll árin að sjálfsögðu, 11,8%. Þ.e. hlutfall launanna sam fara í það að greiða fyrir félagslega íbúð er þá 11,8%. Með öðrum orðum, eftir fjórða árið, eftir að menn hafa borgað skammtímalánin, bankalánin, er hlutfallið orðið lægra á hinum almenna markaði. Ég held þess vegna að sú sjálfhelda sem almennir íbúðaeigendur á landsbyggðinni eru í núna í húsnæðismálunum lúti ekki endilega því að auðveldara sé að eignast þak yfir höfuðið með því að komast inn í hið félagslega íbúðakerfi. Það tel ég mig hafa sýnt fram á með þessum tölulegu upplýsingum. Vandinn er hins vegar sá að fólk leitar inn í félagslega íbúðakerfið af því að þar er öryggið. Lögin um Húsnæðisstofnun kveða á um kaupskyldu sveitarfélaganna á öllum félagslegum eignaríbúðum og félagslegum kaupleiguíbúðum fyrstu tíu árin frá útgáfu afsals en í fimm ár á almennum kaupleiguíbúðum. Við endursöluna er upphaflegt kostnaðarverð framreiknað að frádrengum afskriftum. Sá sem er í félagslegu íbúðarhúsnæði hefur því allt sitt á þurru. Hann þarf ekki að óttast að geta ekki selt þegar honum býður svo við að horfa. Honum eru tryggð þau félagslegu réttindi að sveitarfélag hans verður að kaupa af honum húsnæði bjóði honum svo við að horfa. Það er því ekki einasta að sveitarfélagið hafi rétt þessum einstaklingi hjálparhönd við að eignast húsnæði, svo sjálfsagt og eðlilegt sem það nú var, heldur kemur það einnig til bjargar ef hann ætlar að selja. Það er hins vegar ekki nóg með að við höfum byggt upp félagslegt kerfi við að aðstoða fólk við að kaupa húsnæði heldur höfum við líka komið á fót félagslegu kerfi til þess að selja hús. Það blasir auðvitað við að þegar sífellt þrengir að á hinum almenna íbúðamarkaði á landsbyggðinni lækkar verð húsnæðis. Svigrúmið þrengist og möguleikar á eðlilegum fasteignaviðskiptum hverfa smám saman. Þetta er ekkert sérstakt fyrir þennan markað. Svipuð lögmál gilda einfaldlega í viðskiptum manna á milli og því þarf það ekki að koma mönnum á óvart. Þetta er hins vegar mjög alvarlegt mál fyrir íbúa landsbyggðarinnar vegna þess að hjá venjulegu fólki er öflun eigin húsnæðis helsta fjárfestingin sem það tekst á hendur. Þó að sparnaðarkostir fólks séu orðnir margvíslegir, þá hefur það ekki breytt því að enn er öflun íbúðarhúsnæðis aðalsparnaður fólks, ef svo má að orði komast, á lífsleiðinni og trygging þess fyrir framtíðina. Hin dapurlega verðþróun á íbúðarhúsnæði er þess vegna býsna alvarleg fyrir íbúa landsbyggðarinnar. Til viðbótar við þann efnahagslega skaða sem fólk verður fyrir bætist hitt að óvissa fólks verður nær óbærileg og veldur kvíða og vanlíðan. Ég veit vel að ástæður þessa ástands eru að sjálfsögðu fjölmargar og margslungnar og fjarri mér er að halda að þær megi allar rekja til hins félagslega íbúðakerfis. En þegar það kemur til viðbótar með þeim hætti, sem ég hef lýst, er ekki að undra þótt ég orði það svo að við séum stödd í sjálfheldu að þessu leyti. Virðulegi forseti. Þessi till. til þál. var flutt á 115. löggjafarþinginu en var ekki tekin fyrir og er þess vegna endurflutt nú. Frá því að hún var flutt í fyrra og hennar getið að nokkru í fjölmiðlum hefur ótölulegur fjöldi fólks haft samband við mig og lýst áhuga sínum á þessu máli og fullum stuðningi við það. Sveitarstjórnir hafa sent frá sér ályktanir, jafnvel þó að þetta mál hafi ekki verið tekið til umræðu á Alþingi, til þess að lýsa yfir stuðningi sínum við þetta mál. Það vakti athygli mína í ferð fjárln. um Vesturland að í fyrsta sveitarfélaginu sem við heimsóttum, Borgarnesi, kom þetta mál sérstaklega til umræðu. Mál af þessu taginu, sem ég hef hér verið að lýsa, voru vandamál sem sveitarstjórnarmenn þar höfðu miklar áhyggjur af og lýstu miklum áhyggjum sínum yfir. Þess vegna veit ég að það búa miklar væntingar hjá mörgu fólki að baki þessu máli og fólk ætlast til þess að hið háa Alþingi sinni þeim vanda sem nú er kominn upp og er vissulega til staðar úti á landi. Það stoðar ekki að reyna að afgreiða málið með þeim hætti að því felist einhver óvild í garð félagslegs íbúðakerfis þó að menn séu að velta upp neikvæðum afleiðingum þess sem auðvitað geta alltaf komið upp. Ég ítreka að það er mín skoðun og ég hygg líka annarra flm. þessarar tillögu að við viljum að til staðar sé öflug félagsleg aðstoð við það fólk sem þarf á henni að halda við að afla sér húsnæðis. En það gengur ekki að um leið séu aðrir skaðaðir sem síst skyldi. Fjórðungsþing Vestfirðinga ræddi þetta mál og ályktaði um það og ég vísa enn í þau fjölmörgu viðbrögð sem ég hef fengið. Ég tel þess vegna nauðsynlegt að málið fái hraða og vandaða afgreiðslu hér á þinginu og að þingmenn sýni í verki vilja sinn til að taka á því sem er raunverulegt vandamál þúsunda fjölskyldna úti um allt land. Að lokinni þessari umræðu geri ég það að tillögu minni að málinu sé vísað til síðari umr. og hv. félmn.

Virðulegi forseti. Þar sem ég er einn af flm. þessa máls ætla ég að bæta nokkru við það sem hv. 1. flm., Einar K. Guðfinnsson, sagði áðan. Það kemur þá fyrst og fremst inn á það hvað hægt er að gera í framhaldinu. Það hafa verið hugmyndir uppi meðal ýmissa úti á landsbyggðinni hvort mögulegt væri að koma á fót eins konar húsakaupasjóði sveitarfélaga eða ríkisins sem fólk hefði aðgang að til að eiga tryggt að það gæti selt og aðrir sem vildu flytja út á landsbyggðina gætu keypt. Einhverja leið verðum við að finna til að gera þessum íbúðareigendum og hugsanlegum kaupendum álíka hátt undir höfði. Það er líka nokkuð fróðlegt að skoða Fréttabréf Fasteignamats ríkisins frá því í mars á þessu ári þar sem rætt er um álagningu fasteignaskatta og við hvað þeir eru miðaðir. Með leyfi forseta ætla ég að lesa smákafla úr þessu fréttabréfi þar sem segir: ,,Fyrir þá sem stjórna matsmálum og hafa þannig áhrif á heildarstöðu fasteigna í hagkerfinu er fróðlegt að fræðast um þau mál frá hendi Svía`` --- það er mjög í umræðunni nú að ræða um hvernig Svíar fara að --- ,,sem án efa eru nú meðal þróaðri þjóða á þessu sviði, bæði hvað varðar mat fasteigna og skattameðferð. Svíar hafa nú ekki verið þekktir fyrir varfærni í skattlagningu og á það við um fasteignir ekki síður en tekjur. Það vakti því athygli á þeirri námsstefnu, sem hér er vitnað í, að þar kom fram að við álagningu fasteignaskatta nota þeir sem álagningargrunn aðeins 75% af matsverði fasteigna með tilliti til þeirra óvissu sem þeir telja að fjöldamat sé ævinlega háð. Þetta telja þeir nauðsynlegt til að koma í veg fyrir að fasteignaeigendur séu skattlagðir á eignagrunni sem ekki sé til í reynd eða með öðrum orðum sagt að skattstofn hverrar eignar sé ekki hærri en líklegt markaðsverð hennar.`` Það segir hér líka að það sé vissulega kærkomið fyrir Fasteignamat ríkisins að heyra þetta sjónarmið vegna þess að þeir hafi haldið því fram í þau 15 ár sem Fasteignamatið hefur starfað að Alþingi Íslendinga virðist ekki gefa mikinn gaum að því og alls ekki ef miðað er við þá breytingu sem gerð hafi verið á tekjustofnum sveitarfélaga með lögum nr. 91/1989. Í þeim var nefnilega ákvæði um sérstakan gjaldstofn fyrir álagningu fasteignaskatts sem í mörgum tilfellum er án þess að það sé raunverulegt verðmæti á bak við eða ekki nema að hluta. Þarna er einn misbresturinn, ef við getum orðað það svo, í meðferð á fasteignum landsmanna að ekki er farið eftir því hvert líklegt markaðsverð eignarinnar er þegar verið er að leggja á fasteignagjöld. Í þeim löndum sem Fasteignamatið hefur upplýsingar frá er þessi álagning aðeins með tvennu móti. Það er annars vegar miðað við líklegt markaðsverð og hins vegar er miðað við tekjur sem af eigninni mætti hafa. Sú matsaðferð sem hér á landi er byggt á er algerlega óraunhæf. Þetta vildi ég að kæmi fram því að menn hafa látið það yfir sig ganga í mörg undanfarin ár að búnir séu til óraunhæfir loftkastalar úr verðlitlum eignum og notaðir sem tekjustofn. Eins og kom fram í máli hv. 1. flm. áðan hafa mjög margir úti um landsbyggðina, og það er ekki eingöngu bundið við Vestfirði þó að við séum þaðan tvö sem höfum talað í þessu máli núna, áhyggjur og ég get sagt eins og hv. 1. flm. að ég hef fengið mikil viðbrögð við þessu máli. Margir hafa skrifað eða hringt og rætt málið. Við teljum það að sjálfsögðu mjög þarft mál að koma þessu inn í umræðuna og taka inn í það fleiri þætti, ekki síst þann álagningarstofn til fasteignagjalda sem notaður er úti á landsbyggðinni.

Virðulegur forseti. Ég skil vel þann góða anda sem er í þessari tillögu en ég verð að viðurkenna að ég sé ekki fyrir mér í fljótu bragði hvernig þetta má takast. Það er mín skoðun að það eina sem raunverulega getur orðið til að koma þessum málum í betra horf sé að stjórnvöld móti stefnu sem byggi á því að réttur fólks til grunnframfærslu sé sem jafnastur. Þ.e. það verði álíka dýrt að hita húsin upp og að það verði álíka dýrt að kaupa rafmagn til almennra nota fyrir íbúana og að vöruverð sé svipað eða a.m.k. að möguleikar fólks til að kaupa ódýrari vörur verði auknir á landsbyggðinni. Það sem ég tel að sé kannski úrslitaatriði í sambandi við þessi mál öll er að það verði mótuð sjávarútvegs- og atvinnustefna sem viðurkennir að þessar byggðir allt í kringum landið eigi rétt á því að fá að lifa og að þær eigi þann rétt sem á að fylgja þeim vegna þess að þær eru til vegna fiskimiðanna í nágrenninu. Það kerfi sem við búum við núna er að grafa undan byggðum allt í kringum landið. Það þarf að snúa af þeirri braut. Ég er sannfærður um það að óvissan í ýmsum byggðum landsins er að miklu leyti vegna þess sem þarna er að gerast. Ég vona sannarlega að menn beri gæfu til þess að finna þær leiðir. Það er ýmislegt sem má ræða í sambandi við þessa tillögu, m.a. um Fasteignamat ríkisins og gjöldin til sveitarfélaganna en ég hef því miður ekki tíma til þess að gera það. Ég sé að tíminn er búinn.

Virðulegi forseti. Ég stend hér aðeins upp til þess að þakka 1. flm. þessa máls fyrir að hreyfa því. Þetta er mál sem brennur á öllum landsbyggðarmönnum, alveg sama hvort þeir búa nálægt sjávarbyggð eða inni í miðju landi. Þetta brennur á dreifbýlinu öllu saman. Það er alveg rétt, sem er andinn í þessari tillögu, að það þarf að endurskoða félagslega íbúðakerfið í heild sinni og kannski húsnæðiskerfið allt saman. Það er því mjög mikilvægt að fá slíka tillögu fram hvort sem það sem lagt er til nær fram að ganga eður ei verður að finna einhvern flöt á þessu máli. Það er alveg útilokað að fólk sem er búið að byggja sér dýr hús úti á landi sé algerlega eignalaust ef það ætlar að fara burt. Það er þannig t.d. með fullorðið fólk sem á eign sem er 20 millj. kr. virði í Reykjavík fær kannski 3 eða 4 millj. fyrir hana og er svo að kaupa sér húsnæði í vernduðu umhverfi ellilífeyrisþega, kannski nýja tveggja herbergja íbúð eða raðhús upp á 12 millj. Þetta er stórmál og ég ætla bara að endurtaka þakkir mínar til flm. fyrir að hreyfa þessu máli. Þetta brennur alls staðar jafnt á, bæði í Borgarnesi og Ólafsvík, af því að síðasti ræðumaður talaði sérstaklega um að þetta væri sérstakt vandamál í sjávarbyggðum en þetta er vandamál alls staðar í dreifðum byggðum.

Forseti vill biðja hv. 3. þm. Vesturl. forláts á því að rautt ljós mun hafa kviknað í ræðu hans að ástæðulausu en nú hefur hann beðið um að taka til máls.

Virðulegi forseti. Mér hefur verið innrætt mikil virðing fyrir rauðum ljósum og þess vegna þagnaði ég um leið og það kviknaði en það mun hafa verið misskilningur að ræðutíma mínum væri lokið. Það sem ég ætlaði að segja var að það má auðvitað velta ýmsu fyrir sér í sambandi við fasteignaskatta til sveitarfélaganna sem kom fram í ræðu hv. 6. þm. Vestf. Ég vil bara segja það að ég tel eðlilegt að líta á fasteignagjöld til sveitarfélaganna öðrum augum en þeim að þar sé fyrst og fremst verið að endurspegla verðmæti bygginganna. Þar er um að ræða gjöld til sveitarfélaganna vegna ýmiss rekstrar og ég tel eðlilegt að þau séu fyrst og fremst miðuð við eignirnar sjálfar, stærð þeirra og þann kostnað sem sveitarfélögin hafa af því að reka sína starfsemi og þess vegna sé út af fyrir sig kannski réttara að hafa þarna jafnari viðmiðanir en þær að taka tillit til söluverðs húsa á viðkomandi svæði. Ég er ekki á þeirri skoðun að það eigi að gera. Ég er aftur á móti á þeirri skoðun að þau vandamál sem myndast vegna fasteignamatsins og viðskipta fólks t.d. við almenna húsnæðiskerfið séu það mikil að þar þurfi að taka alveg sérstaklega á. Ég veit mörg dæmi þess að fólk á í erfiðleikum vegna þess að fasteignamat húsanna er miklu lægra og þau hafa þá ekki sams konar veðhæfni og eignir annars staðar á landinu. Víða um landið er það lágt húsaverð að fólk á í vandræðum með að fá lán. Það er vandamál sem ég tel að þurfi með einhverjum hætti að vera hægt að taka á, a.m.k. meðan þetta ástand varir. Auðvitað er, eins og ég sagði áðan, aðalatriði að reyna að skapa einhvers konar jafnrétti í landinu gagnvart framfærslunni. Það mun örugglega hafa mikil áhrif ef það tækist að jafna þá grunnþætti sem eru hvað dýrastir hjá hverjum einstaklingi eða fjölskyldu í framfærslunni. Þar fyrir utan tel ég ástæðu til að velta því fyrir sér hvort t.d. bankakerfið eða Húsnæðisstofnun geti ekki með einhverjum hætti rýmkað um þær hömlur sem eru og minnkað það tillit sem tekið er til mismunandi fasteignamats á svæðum. Mér finnst að þar sé um að ræða það mikið borð fyrir báru. Þegar talað er um venjulegt íbúðarhúsnæði hafa menn verið með þá viðmiðun að ekki mætti lána meira heldur en 50% af fasteignamati hússins. Þetta hafa sumir bankar haft sem viðmiðun og þetta hefur sett fólk í alveg óskaplega erfiðleika þar sem ég þekki til. Mér finnst að það mætti vera hluti af þessari athugun sem ég fagna. Ég fagna þessu máli og því frumkvæði sem hér er og því að umræðan um þessi mál skuli vera vakin upp með þessum hætti og ætla að láta það verða mín lokaorð.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þær afar jákvæðu undirtektir sem þessi þáltill. hefur fengið. Ég tel að þær endurspegli í raun og veru þá miklu samstöðu sem er um þetta mál vítt og breitt úti í þjóðfélaginu. Ég vek athygli á því að flm. þessarar þáltill. eru úr fjórum mismunandi stjórnmálaflokkum og úr ýmsum kjördæmum. Þetta segir okkur auðvitað það, sem hefur komið fram og kristallaðist reyndar mjög vel í þessari umræðu, að þetta mál brennur mjög mikið á fólki og þess vegna er það krafa svo víða um landið að á því sé tekið með einum eða öðrum hætti. Hér er í fyrsta lagi lagt til að skipuð sé nefnd í málið. Það er vegna þess að við gerum okkur grein fyrir því eins og fram kom í máli hv. 3. þm. Vesturl. að þetta mál er býsna margslungið. Það eru á því margir fletir og vissulega er það þannig, eins og fram kom í máli mínu, að það er ekki hægt að útskýra verðhrun á íbúðum og fasteignum úti á landi með einni einstakri skýringu. Við verðum auðvitað að leita miklu lengra og skoða miklu fleira í þessu sambandi. Þess vegna er það sem við leggjum til að nefnd fari ofan í þetta mál og skoði það frá öllum hliðum. En auðvitað er það líka hitt og það er kannski hinn grunnþráðurinn í málinu að við vekjum á því athygli að það hafi orðið tiltekin þróun í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis úti á landi sem ef til vill á þátt í því, og það var það sem ég var að leiða rök að hér áðan, að breyta markaðsverði og lækka markaðsverð annarra eigna úti á landi. Með þessu er auðvitað verið að búa til nýtt vandamál um leið og annað vandamál er leyst. Þessi mál þarf að skoða mjög vel og fara mjög vel ofan í þau. Spurningin sem við þurfum þurfum fyrst og fremst að fá svarað er: Hvað veldur þessari þróun íbúðaverðsins? Er hugsanlegt að skipulag húsnæðismála í okkar landi eigi þátt í því að grafa undan eignum og eignamyndun fólks á landsbyggðinni? Ef svo er er auðvitað um að ræða mjög alvarlegt mál, alvarlegt þjóðfélagslegt misrétti sem við sem alþingismenn getum auðvitað ekki leitt hjá okkur. Þess vegna er það sem við flytjum þetta mál og þess vegna, held ég, á þetta mál svo mikinn hljómgrunn svo víða úti í þjóðfélaginu. Ég held nefnilega og það er dálítið athyglisverður punktur að þeir sem hafa verið að tala við okkur hv. flm. séu einmitt þetta venjulega íslenska fólk sem er ekkert að hafa hátt í fjölmiðlum, er ekkert á ráðstefnum, er ekkert á fundum með einhverjar ályktanir. Þetta er bara fólk sem stendur allt í einu í þessum sporum og er að velta nákvæmlega þessum hlutum fyrir sér sem við erum að velta upp í okkar umræðu og það er að spyrja nákvæmlega sömu spurninganna. Við værum að bregðast trúnaði þessa fólks ef við með sama hætti þegar við höfum sömu áhyggjur tækjum þetta mál ekki upp og reyndum að finna á því einhverjar lausnir. Það er um það sem þetta mál snýst og þess vegna þakka ég þennan góða stuðning og þennan jákvæða skilning sem mér finnst hafa komið fram í máli allra þeirra hv. þm. sem tóku til máls undir þessum dagskrárlið.

Frú forseti. Meðflm. minn á þessu frv. til laga um breytingu á lögum um aldraða er Sigríður Anna Þórðardóttir. Markmiðið með breytingunni er að gera úthlutanir úr Framkvæmdasjóði aldraðra markvissari en þær eru í dag og taka tillit til mannfjölda byggðarlaga. Skv. 1. gr. frv. orðist 2. mgr. 3. gr. laganna um Framkvæmdasjóð aldraðra svo: ,,Í nefndinni eiga sæti fjórir menn, einn tilnefndur af Öldrunarráði Íslands, tveir tilnefndir af Sambandi ísl. sveitarfélaga og einn tilnefndur af heilbrrh. og skal hann vera formaður nefndarinnar. Varamenn skulu skipaðir með sama hætti. Ef atkvæði falla jöfn í stjórninni ræður atkvæði formanns úrslitum.`` 2. gr.: ,,a. 2. mgr. 11. gr. lagana orðast svo: Sjóðstjórn úthlutar árlega fé úr sjóðnum samkvæmt ákvæðum 3. mgr. b. Við 11. gr. bætist ný málsgrein er orðast svo: Úthluta skal 9 / 10 hlutum þess fjármagns, sem kemur í sjóðinn úr hverju kjördæmi, til verkefna í kjördæminu, sbr. 12. gr. Því sem eftir stendur skal úthluta sérstaklega til verkefna utan höfuðborgarsvæðisins. 3. gr. Lög þessi öðlast þegar gildi.`` Í grg. með frv. segir: ,,Þjónusta við aldraða mun aukast í náinni framtíð þar sem meðalaldur þjóðarinnar fer hækkandi. Byggingu þjónustukjarna og hjúkrunarheimila mun fjölga. Framkvæmdir hafa að hluta verið kostaðar með styrkjum úr Framkvæmdasjóði aldraðra. Tekjur framkvæmdasjóðsins eru nefskattur á einstaklinga í landinu, 70 ára og yngri. Því er eðlilegt að framlög úr sjóðnum skiptist nokkurn veginn eftir fólksfjölda í hverju kjördæmi. Séu úthlutanir sjóðsins frá stofnun hans skoðaðar sést að Reykjaneskjördæmi hefur farið mjög halloka í úthlutunum úr sjóðnum. Einungis hefur verið úthlutað 16,11% til Reykjaness en í kjördæminu eru 25,11% landsmanna. Fjármunirnir hafa runnið til landsbyggðarinnar, t.d. til Norðurlands vestra, en þangað hafa 9,33% af fé sjóðsins farið en íbúar þar eru einungis 3,99% af landsmönnum. Frv. þetta er sett fram með það í huga að sem sanngjörnust skipting verði á fjármunum sjóðsins. Uppbygging á þjónusturýmum og hjúkrunarrýmum er vel á veg komin á landsbyggðinni en staðan í þessum málum á höfuðborgarsvæðinu, sérstaklega þó á Reykjanesi, er sú að mikið verk er óunnið í málefnum aldraðra. Uppbygging þjónusturýma eru grundvöllur þess að mögulegt sé að veita öldruðum daglega þjónustu, þó svo að þeir búi í eigin húsnæði. Samkvæmt frv. er áætlað að verja einum tíunda hluta tekna sjóðsins sérstaklega til verkefna utan höfuðborgarsvæðisins.`` Rétt til að bæta við þetta, þá hlýtur það að vera hagsmunamál heilbrigðiskerfisins og okkar allra að aldraðir geti búið sem lengst í eigin húsnæði með uppbyggingu þjónusturýma. Þar sem þjónusta er fyrir hendi t.d. föndur, böð, snyrting, hárgreiðsla og annað geta aldraðir búið lengur í heimahúsum en staðan er í dag. Að lokum legg ég til að frv. verði vísað til 2. umr og til hv. heilbr.- og trn.

Út af dagskrá þessa fundar eru tekin 7. og 8. dagskrármál. Fleira liggur þá ekki fyrir fundinum. Til næsta fundar verður boðað með dagskrá. Þessum fundi er slitið.