Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Erlendur Þorsteinsson) : Fjhn. hefir tekið þetta mál til athugunar á fundi sínum og hefir ekki annað fundið athugavert en formsatriði, sem hún leggur til að breyta. Hér er um það að ræða, að kjósa skuli 5 varamenn í bankaráð með hlutfallskosningum, og er það sjálfsagt mál af þeim orsökum, sem grg. frv. telur. En fjhn. hefir orðið sammála um að leggja til, eins og stendur á þskj. 274, að í 1. gr. komi á eftir orðunum „marz 1930“: um Útvegsbanka Íslands h/f og um Íslandsbanka, - og að við fyrirsögnina bætist: um Útvegsbanka Íslands h/f og um Íslandsbanka. - Þetta er skýrara en frv. var. Um þetta þarf svo ekki að fjölyrða.

*Brynjólfur Bjarnason: Herra forseti! Það er nú orðið of seint að ræða þá till., sem ég flutti um að vísa málinu til n., þar sem búið er að fella hana, en gagnrýni hv. 1. þm. Reykv. (MJ) á till. mínum vil ég svara að því er snertir málið sjálft. Hann sagði, að ef þær gengju fram og ýmsir liðir tollskrárinnar væru þannig lækkaðir, mundi það valda ósamræmi í skránni, því að brtt. mínar væru ekki tæmandi. Í sömu ræðu sagði hann, að þótt við sætum allt þingið yfir því að finna lagfæringar, sem gera mætti á tollskránni, yrðu þær aldrei tæmandi. Sannleikurinn er sá, að á einu þingi, er ekki hægt að gera allar þær breytingar, sem gera verður, en fyrir þær sakir látum við ekki niður falla allar endurbætur á tollskránni. Ég hélt, að brtt. mínar væru þar undir sama lögmáli og brtt. hv. fjhn., sem einnig skilja eftir sig nokkurt ósamræmi, - þótt þær verði samþ. af því, að þær eru spor í rétta átt. Og þannig verður að halda áfram með umbæturnar. Þá kem ég að því atriði, hvort gera eigi þá breyt., að miða tollinn við cif-verð, en ekki fobverð, eins og hingað til hefir verið. Hv. 1. þm. Reykv. sagði, að ríkið þyrfti á þeim tekjum að halda, sem af því leiðir, ef innheimtur er tollur af farmgjöldunum auk kaupverðs vörunnar. En hér er ekki aðallega um það að ræða, hvort heildarupphæð tolla er hækkuð með þessu eða ekki, heldur það, að nauðsynjar almennings og önnur þungavara, svo sem sement, timbur og járn o. þ. h., hlýtur að hækka í verði við það, að tollur er tekinn af farmgjöldunum, en léttari og dýrari vörur, sem siður eru í alþýðu þarfir, sleppa með lítið farmgjald og verða því ekki fyrir tollhækkun. Nú eru farmgjöld margfölduð vegna styrjaldarinnar, og þetta er spurning um það, hvort nota eigi það ástand til að hrifsa af almenningi margfaldan toll. Þetta hlýtur að vera öllum ljóst, enda vék hv. þm. Reykv. að hinn breytta ástandi í ræðu sinni, og svo mörg rök hníga að því að taka ekki upp, meðan það ástand helzt, þá nýjung að reikna tollinn með cif-verði, að mig furðar á því, að till. mín skyldi vera felld, um að vísa málinu til nefndar til athugunar á þessu atriði. En úr því að svo er komið, verður að taka næstbezta úrræðið, - að fresta þessu máli öllu til næsta þings, síðar í vetur. Því ber ég fram rökst. dagskrá um þetta efni og afhendi forseta.

Forseti (EÁrna): Mér hefir borizt svo hljóðandi dagskrá: „Þar sem mjög mikil hækkun hefir orðið á farmgjöldum og ófyrirsjáanlegt, hversu mjög farmgjöld kunna að hækka vegna styrjaldarinnar, telur deildin ekki rétt að gera nú þá breyt. á gildandi tollalöggjöf, að hverfa að því ráði að miða verðtollinn við cif-verð vörunnar, enda hefir að öðru leyti orðið stórfelld röskun á öllu verðlagi og viðskiptum, sem gefur tilefni til að taka frv. það um tollskrá, sem fyrir liggur, til nýrrar meðferðar. Í trausti þess, að ríkisstjórnin leggi nýtt frv. um tollskrá fyrir næsta Alþingi, þar sem tekið er tillit til þessara breyttu aðstæðna, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Liggur nú dagskrá þessi einnig fyrir til umræðu.

*Erlendur Þorsteinsson: Herra forseti! Þessi tollskrá, sem hér er til umr., hefir verið að nokkru leyti mjög svo rækilega undirbúin, og liggur í því mikið starf, a. m. k. í því að samræma ýmsa tolla, sem áður voru dreifð og ósamkvæm ákvæði um. Það kemur fram í áliti milliþn., hve mikið af starfi hennar hefir verið falið í því að samræma núgildandi tollákvæði og að það var einmitt hlutverk hennar. En hún hefir farið út fyrir þetta verksvið og gert tillögur um stórkostlegar hækkanir. Á hinn bóginn hefir hún ekki athugað nema nokkurn hluta þess, sem henni var falið. Hún hefir ekki enn lagt fram nein frv. um gjöld af innlendum framleiðsluvörum, sem nauðsynlegt var, að kæmu fram um leið og skrá um toll af erlendum vörum. Og hún hefir ekki skilað neinu um skattalög að öðru leyti. En ef þau yrðu í sama anda og tollskráin, mundu tekjur ríkissjóðs aukast allverulega. Eins og kunnugt er, var talsverður ágreiningur innan n. Meiri hl. virðist hafa álitið, að tekjuþörf ríkisins yrði mun meiri eftirleiðis en nú. Nefndin gerði áætlun um þetta efni fyrir árið 1940, á fundi sínum 24. jan. síðastl., og gerði ráð fyrir 15% hækkun umfram yfirstandandi ár. Í samræmi við það áætlar hún síðan, hvað tollarnir þurfi að vera háir, og leggur toll á vörur, sem þyrftu helzt að vera tollfrjálsar. Það er náttúrlega kostur, hvað létt er að innheimta tolla. En þeir koma mjög óréttlátt niður, og því hærri sem þeir eru á nauðsynjum almennings, því óhæfari eru þeir á þeim vörum. Nefndin hefir lagt fram rækilegt álit, sem ég geri ráð fyrir, að þm. séu búnir að kynna sér. Við hækkanir hennar á tollum er margt að athuga. Vörumagnstollurinn er alstaðar hækkaður. Þar sem hann var 6 au. á kg. - eða 6.72 au. með bráðabirgðaálagi - verður hann alstaðar 7 au. á kg., og þessar hækkanir nema yfirleitt miklu á nauðsynlegum vörum. Þá er það tollurinn á farmgjöldunum, sem hækkuð eru um mörg hundruð %, eins og nú er komið. Ég skal ekkert fullyrða um það, hvort reikningar n. eru réttir, það sem þeir ná í þessu efni, en þar er ekki gert ráð fyrir meir en 50–100% hækkun á farmgjöldum. En ég veit, að t. d. til Vesturheims hafa farmgjöldin hækkað um 300–400% og ekki ólíklegt, að sama verði lagt til grundvallar um farmgjöld þaðan hingað. Ég veit, að síðastl. ár var t. d. hægt að senda síldartunnuna vestur fyrir 1.25 dollara, en nú ekki fyrir mínna en 3.75 dollara eða 4 dollara hjá Eimskipafélaginu. Þá býst ég við, að farmgjaldið vestan verði 180–190 kr. t. d. á hvert sykurtonn, og geta menn þá reiknað út, hver tollurinn af því farmgjaldi muni verða; mér virðist hann verða nær 2 aurum á kg. af sykri. Þá er fólgin hækkun á breytingum eða umreiknun á tolli, þar sem meiri hl. n. reiknar út þungatollinn eftir verzlunarskýrslum, en í skýrslunum er, eins og fram er tekið í grg. minni hl., Jóns Blöndals, reiknað með nettóþunga, en ekki brúttó. Nú eru margar nauðsynjavörur í þungum umbúðum, sem vörumagnstollur verður reiknaður af samkv. tollskránni.

Það er nú engin breyting.

Að vísu ekki, en tollaukningin er meiri, þegar hún er reiknuð eftir nettóþunga og lögð á brúttóþungann, og það er beint tölufals hjá nefndinni, að láta sem það geri ekki teljandi mun á heildinni. Eða var henni ofætlun að gera sér sjálf grein fyrir mismuninum á því? Í brtt. mínum á þskj. 154 og 155 fylgi ég áliti minni hl., Jóns Blöndals. Hann hefir rökstutt skoðanir sínar vel og rækilega. Með því að bera saman fylgiskjölin, þar sem reiknaður er út tollur af hverri vörutegund um sig, sést, að brtt. mín myndi hafa í för með sér, að tollurinn myndi lækka sem svarar þeirri umframgreiðslu, sem meiri hl. n. bætti við, og ekki meira. Hinsvegar væri tilgangi hinnar rökst. dagskrár náð, ef mín brtt. yrði samþ. Brtt. á þskj. 155 fer í þá átt, að tollur á kaffi og sykri lækkar niður í það, sem hann er nú. Einnig, að kornvörur allar yrðu tollfrjálsar, eins og verið hefir, að undanteknu því, að fyrir 2–3 árum var lagt viðskiptagjald á nokkrar kornvörur. Þá er gert ráð fyrir því, að öll lyf séu tollfrjáls, og ættu allir að vera sammála um það. Hv. fjhn. hefir tekið hér eina till. til greina, og er það till. nr. 3 við VI. kafla, og fellur þá þessi till. mín burtu. En ég varð undrandi yfir því, að hv. mþn. og fjhn. skyldu ekki geta tekið til greina 4. og 5. lið, sem eru eins. Þá geri ég ráð fyrir, að 10. gr. breytist nokkuð. Þar er ætlazt til þess, að ef greidd eru flutningsgjöld eða farmgjöld, sem eru undir venjulegum flutningsgjöldum eða farmgjöldum, þá sé greiddur tollur eins og um væri að ræða venjulegan flutnings- eða sendingarkostnað. Nú er ekki getið, hvort ætlazt er til, að lögð séu til grundvallar flutningsgjöld með flutningaskipum almennt. Hinsvegar er þetta óréttlátt, þegar um er að ræða flutninga, sem hægt er að fá með venjulegu tækifærisverði, að greiddur sé tollur í ríkissjóð af verði, sem ekki var greitt í raun og veru fyrir flutningana. Það kann að vera, að það sé eðlilegra að innheimta tolla af cif-gjaldi en fob-gjaldi, en ég held þó, að það ætti að fresta því að innheimta tolla af cif-gjaldi, meðan farmgjöld eru jafnóeðlileg og nú. Þetta gæti verið til athugunar í Nd., sem fær frv. til athugunar, og svo aftur hér í d., því að Nd. mun vitanlega gera einhverjar breytingar á því. Þá er það líka athugavert, að tollar af öllum útgerðarvörum hafa hækkað mikið. Við síðustu umr. hér var samþ., að skylt skyldi að endurgreiða toll af sykri, kryddi og öðru því, sem notað er í vörur til útflutnings. Ég hefi nú hugsað mér að leggja til í samræmi við það, að síldarkrydd sé algerlega tollfrjálst, en legg ekki þá till. fram að þessu sinni, vegna tilmæla hæstv. forseta, - geri það líklega síðar. Till. þessi er byggð á því, að síldarkrydd er flutt inn í sérstökum umbúðum, og væri skrítið að innheimta toll af þeim og endurgreiða hann síðan. Hin brtt., sem ég legg fram á þskj. 151, er um það, að allir taxtar lækki um 20%, en ný gr. komi inn, þar sem heimilað er að hækka taxtana til eins árs í senn. Allar tollabreytingar, sem gerðar hafa verið á undanförnum árum, hafa verið samþ. með það fyrir augum, að þeim yrði létt af svo fljótt sem auðið væri; þær hafa verið samþ. sem bráðabirgðal. Væri því undarlegt, ef festa ætti þessa tolla til frambúðar og með mikilli hækkun á helztu nauðsynjum. Ég geri því ráð fyrir, að þessi till. muni ná samþykki og geri ráð fyrir stuðningi frá hv. 1. þm. Reykv., sem alltaf hefir samþ. þesskonar hækkanir með því fororði, að um bráðabirgðahækkanir væri að ræða. Hinsvegar geri ég ráð fyrir, að hækka mætti gjaldskrána upp í 25%. Á það má einnig benda, að meiri hl. milliþn. miðar alla tolltaxta við árin, þegar innflutningshöftunum hefir verið harðast beitt og minnst verið flutt inn af þeim vörum, sem gefa tolla í ríkissjóð. Ef til þess kemur, að fjárhagsástand ríkisins batnar, sem gera verður ráð fyrir, að einhverntíma verði, þá hljóta tolltekjurnar að aukast alveg gífurlega með rýmkun innflutningsins, og býst ég ekki við, að hv. n. hafi gert sér grein fyrir þessu. Um aðrar brtt. get ég verið fáorður. Ég fylgi brtt., er hv. fjhn. hefir samþ., enda er þar um að ræða lagfæringu á frv. Þá vil ég samþ. brtt. á þskj. 156, frá hv. þm. Vestm., þar sem gert er ráð fyrir, að lýsisframleiðendum sé endurgreiddur tollur af lýsissóda. Að vísu hefir milliþn. lækkað tollinn, en mér finnst ekki nema sjálfsagt, að tollur af þessari vöru sé endurgreiddur eins og af öðrum vörum, sem hafðar eru til framleiðslu á útflutningsafurðum.

* Frsm. (Magnús Jónsson) : Við ræddum hér í gær að nokkru brtt. hv. 1. landsk., svo að ég þarf nú fáu að svara. Ég vil leiðrétta það, sem hv. þm. hafði eftir mér, að þó að við störfuðum mörg ár að tollskránni, þá myndi hún samt standa til bóta. Ég sagði, að við mættum bíða í mörg ár eftir því, að enginn gæti komið með brtt. við tollskrána, því að fulltrúar einstakra stétta eða hópa manna munu alltaf koma með brtt., enda mun skráin löngum standa til bóta. En munurinn á till. okkar fjhn.-manna og till. hv. þm. er sá, að okkar till. miða allar til aukins samræmis, en till. hans miða burt frá samræmingu, kippa hinu og þessu út úr og setja í lága hráefnataxta. Hv. þm. ræddi aftur um cif-verðið og þá gífurlegu tollahækkun á matvælum, sem af því leiddi. Hér hefir nú verið útbýtt til hv. þm. útreikningi, þar sem miðað er við 100% álagningu, og það sýnir sig, að þar er um svo litla hækkun að ræða, að hæpið er, að hún komi fram í vöruverðinu. Náttúrlega gætu farmgjöldin hækkað um mörg hundruð prósent, og yrði þá að taka þetta aftur til athugunar. En með 100% hækkun er það nú ekki stórkostlegra en þetta, svo að farmgjöld verða að hækka mjög mikið, ef það á að hafa áhrif á útsöluverð vörunnar. Það er náttúrlega leitt, að hækkunin skuli þurfa að lenda á þessum nauðsynjum. En ef svo herðir að, að ekki verður flutt til landsins annað en nauðsynjar, hvar á þá að taka tollana, ef ekki af nauðsynjunum? Verðhækkunin nemur hér meira. Hún hækkar verðtollinn án tillits til þess, hvort reiknað er cif eða fob. - Ég þarf ekki að ræða um rökstuddu dagskrána. Hún gengur út á það sama og till. hv. þm., sem felld var hér í gær. Þá talaði hv. þm. um, að vont væri að innleiða svona breytingar eins og nú stæði á. Það er rétt, að auðvitað væri betra að geta miðað löggjöfina við venjulegt ástand. En ég tel, að n. hafi verið svo íhaldssöm sem hægt var í þessu efni, þó að ég viti ekki, hvort það eru meðmæli í augum þessa hv. þm. Hv. 10. landsk. taldi hækkunina mjög mikla á tollum yfirleitt. En hér er í rauninni bæði um hækkun og lækkun að ræða. Menn eru yfirleitt næmari á hækkanirnar. Í grg. n. má sjá, að víða hafa verið gerðar lækkanir. Að vísu er gert ráð fyrir allmikilli hækkun á vefnaðarvöru og skófatnaði, en þar eru líka lækkanir á stórum vöruflokkum. Sumstaðar stafar þetta af því, að n. reyndi að fá tolltaxtana færri en áður, og tel ég það kost. Hv. þm. sagði, að ekki hefði komið frá milliþn. annað en þessi tollskrá. Það er rétt, en n. er að starfa. að öðrum verkefnum sínum. Og ég held, að það verði að teljast ærið verk að skila þessu frv. til tollskrár á einu ári, því að samning tollskrár hefir alstaðar reynzt geysimikið verk. Mér kemur það á óvart, ef hv. þm. er á móti því að reikna tolla af cif-verði, því að í fjhn. hefir hann einmitt mælt með þessu. Hygg ég því, að hann sé ekki á móti þessu nú fremur en áður, en blandi saman þeirri grundvallarreglu að reikna tolla af cif-verði og þeim örðugleikum, sem stafa af því, að nú er stríðsástand. Þetta ástand ruglar auðvitað margt, en því má ekki blanda saman við þá meginreglu, sem lögð er til grundvallar við tollaútreikning. Um einstakar till. hv. 10. landsk. á þskj. 155 þarf ég ekki að ræða. Það er um það að ræða að lækka kaffi- og sykurtoll og taka tollinn algerlega af kornvöru. Hv. þingd. verður að taka afstöðu til þess, hvort hún treystir sér til að gera þetta, hvort hún sér það fært fjárhagsins vegna. Þá er gert ráð fyrir því, að niður sé felldur lyfjatollur. Þetta hljómar að vísu vel, og hefir milliþn. fengið bréf frá stj. sjúkrasamlaganna, þar sem farið er fram á þetta. Hér er raunar ekki að ræða um vörutegundir, sem séu meiri nauðsynjavörur en allar aðrar. Það er einn ókostur við sjúkrasamlögin, sá, að menn eta og drekka ósköp af meðulum, án þess að ég sé að mæla á móti sjúkrasamlögum að öðru leyti. En það eru til mörg hundruð vörutegunda, sem eru nauðsynlegri en lyfin, og ég held, að þjóðin væri litlu lakar sett hvað heilsufar snertir, þó að 90% væru tekin burt af meðulunum. Hv. þm. ætti að lesa ritgerð eftir flokksbróður sinn, landlækninn, um nauðsyn meðala. Auk þess eru fremur vægir tollar á meðulum. Fyrir sjúkrasamlögin geta þeir raunar numið allmiklu, en fyrir einstaklinga breyta þeir ekki miklu. Hv. þm. efast um, að milliþn. hafi gert sér grein fyrir þeirri hækkun, sem breytingin í cifverð orsakaði. Hún gerði sér nú þá grein fyrir þessu, að hún lét reikna alla liði tollskrárinnar eftir því, og er þetta prentað í fylgiskjölunum, sem tollskránni fylgja. Er ekki hægt að gera sér betur grein fyrir þessu en á þann hátt. Þá hvarflaði hv. þm. aftur að stríðsástandinu og spurði, hvort ekki sé hægt að leggja til grundvallar venjulegar „fragtir“, sem gilda á eðlilegum tímum. Þetta mætti auðvitað gera, - en hví þá ekki líka að leggja til grundvallar normalt vöruverð, þar sem líka flutningskostnaður er hverfandi lítill hlutfallslega. Annars sé ég ekki, hvernig ætti að framkvæma slíkt. Það yrði þá að nema allt úr gildi viðvíkjandi faktúrum og svo framvegis. Þá taldi hv. þm. það líka lakara, að n. hefði lagt til grundvallar þau árin, sem innflutningshöftin voru sem mest og innflutningur þess vegna lítill. Það er rétt, að n. hefir miðað við þessi ár. Hún tók ástandið eins og það er og sá ekki að hægt væri að leggja til grundvallar aðra tíma en voru, er hún var að starfa, og verða myndu auðsjáanlega enn um nokkurt skeið. Ég er sjálfur andvígur innflutningshöftum, en álít þó, að innflutningur myndi ekki aukast verulega, þó að höftin væru afnumin nú þegar. Það dugar ekki að gera sér hillingar um eðlilegt ástand og miða áætlanir um tolltekjur ríkisins við það. Ég veit líka, að hv. þm. myndi aldrei fara þannig að, ef hann ætti að bera ábyrgð á fjárhag ríkissjóðs. Honum myndi ekki detta í hug að byggja ráðstafanir sínar á normalástandi. Hv. þm. spurði, af hverju ætti ekki að lækka eins toll á öllu leðri. Það er vegna þess, að sólaleður er ekki hægt að framleiða hér, en aftur á móti fullyrða menn, að ýmsar aðrar leðurtegundir, svo sem vatnsleður o. fl., megi framleiða hér. Þá er síðasta brtt. hv. þm., er hann vill breyta orðunum „skal allt að einu“ í: er allt að einu heimilt, o. s. frv. Hann spurði í þessu sambandi, hvort ætti að reikna eftir farmgjaldataxta gufuskipafélaganna, sem sigla hér í föstum ferðum, eða eftir þeim farmgjöldum, sem gerast þegar um er að ræða, að heilir farmar eru fluttir af einhverri einstakri vörutegund. Sem stendur á að reikna eftir almennum sendingarkostnaði. Séu það vörur eins og t. d. síldartunnur eða sement, sem hvorttveggja kemur oft í heilum förmum, þá ber að reikna hið venjulega flutningsgjald á slíkum flutningum. Það væri ekkert vit að reikna eftir meira eða minna tilbúnum töxtum. Þá vil ég benda hv. þm. á, að breyting sú, sem hann hyggst gera með brtt. sinni, er alls engin; það yrði í háðum tilfellum ekki annað en heimild til að reikna eftir öðrum taxta. Og hvaða vald er það, sem úrskurðar, hvort reikna skuli eftir öðru gjaldi en tilgreint er? Það er alveg sama vald, sem ákveður, hvort um óeðlilegan flutningskostnað sé að ræða, og ákveður því, hvort nota skuli heimildina til að leggja annað verð til grundvallar við úfreikning tollsins. Þetta breytir sem sé engu; tollyfirvaldið hefir í báðum tilfellum heimild til að meta kostnaðinn og hvort hér sé verið að skjóta undan tolli. Þá vil ég minnast á till. á þskj. 154. Ég minntist að vísu lítilsháttar á hana í gær, þótt hv. flm. væri þá ekki viðstaddur. Vegna þess að þetta er tillaga, sem kunn er úr áliti minni hl. milliþn., er þetta, eins og ég minntist á áður, atriði, sem aðeins verður skorið úr með atkvgr., hvort menn vilja í orði kveðnu lækka alla tolla um einhvern ákveðinn hundraðshluta, eða hvort menn vilja gefa heimild til þess að hækka þá með fjárlagaákvæði. Ég hefi tvennt við þetta að athuga. Annað er það, að þar yrði farið inn á nýstárlega braut, ef þingið færi að leggja skatta á með fjárlagaákvæði. Sú venja er á komin, að fjárlögin sæta sérstakri meðferð hér á Alþingi; þau eru aðeins rædd við þrjár umr. í Sþ., og er það gert vegna þess, að fjárl. eru sérstök að eðli til og þykja frekar versna við fleiri umr. Að taka svo jafnvandasama löggjöf og skattalöggjöfina og láta hana sæta sömu meðferð og fjárlögin, því tel ég ekkert vit i. Með því mundi hverfa einn aðalkostur tollskrárinnar, sem sé það, að hægt er þar að sjá í einu lagi, hvað á að borga af hverri vöru. Með hinni aðferðinni kæmist aftur á sami glundroðinn. Fyrst legðust 10% á hér, svo 11 og 12%, og svo yrði að fara að reikna allt út aftur. Ég er hræddur um, að gleði hv. flm. brtt. og annara, sem brtt. kunna að fylgja, yrði skammvinn þegar framkvæma ætti þetta. Ætli ekki yrðu lögð á 25% í fyrstu fjárlögum? Mér sýnist útlitið þannig, að þeim, sem ábyrgð bera á tekjum ríkissjóðs, þyki ekki vanþörf á að bæta kjör hans. Og hverju væru menn þá bættari með það, að færa þetta ákvæði þannig fram og aftur?

*Erlendur Þorsteinsson: Við hv. 1. þm. Reykv. gætum vafalaust stælt nokkuð lengi um þessa brtt. mína og ýmislegt annað í því sambandi. En ég vil leyfa mér að benda á, að það er mikill munur á því, hvort tollur hækkar ákveðið um 25%, eða hvort heimild er til þess, sem ekki yrði notuð nema sérstakar ástæður væru fyrir hendi, eins og e. t. v. má segja, að séu nú. Ég fæ ekki séð, að ekki sé betra að greiða háan toll í eitt ár en að fastbinda þá hækkun fyrir framtíðina, eins og verða mundi eftir till. milliþn. Ég hygg, að hver einasta lækkun á tollum sé til góðs. Út af því, sem hv. 1. þm. Reykv. sagði um brtt. mína, um muninn á heimild og skyldu, þá er þar á reginmunur að mínum dómi. Þar sem skylda hvílir á, er það ófrávíkjanlegt skilyrði, að svona skuli eitt eða annað vera, en sé það heimild, er hægt að láta ákvæðið gilda. Ég vil láta breyta þessu vegna þess, að ef einhverjir komast að betri kjörum með flutningskostnað en algengt er, þá fái þeir að njóta þess, en menn verði ekki neyddir til þess að greiða ákveðið gjald. Væri frv. samþ., yrði að gera það, vegna þess að það væri skylda. Hv. 1. þm. Reykv. var að bera blak af milliþn. um það, að hún hefði ekki gert sér grein fyrir muninum, sem er á því að reikna toll af cif-verði í stað fob-verðs. Ég hefi ekkert á móti því, að það sé reiknað af cif-verði, en tel hinsvegar, að nefndinni hafi borið skylda til þess að gera grein fyrir, hverju munurinn á þessu tvennu nemur, sérstaklega áður en milliþn. ber fram frv. um tollahækkun á ýmsum nauðsynjavörum, sem eru þungavörur. Á fundi hjá okkur í fjhn. mætti forstjóri grænmetisverzlunar ríkisins. Hann lagði fram útreikninga og tölur og sýndi fram á, að tollur af ýmsum vörutegundum væri 15–20% hærri skv. tollskrárfrv. milliþn. heldur en áður hefir verið, og svo mun vera um enn fleiri vörutegundir. En rétta leiðin til að fá rétta mynd af þessum mun, sem milliþn. fór þó ekki, hefði verið að láta nokkrar verzlanir reikna út, hver tollurinn er á hverri ákveðinni vörutegund, og fara svo eftir því. Þá mun og koma fram tollahækkun á fleiri vörutegundum en milliþn. vill vera láta. Ég ætla ekki að fara að stæla um nauðsyn lyfja, það er ekki sök milliþn., þótt einstöku læknar eða lyfsalar kunni að misnota innflutning þeirra, en allir munu viðurkenna, að lyf, a. m. k. sum lyf, eru ómissandi, og hár tollur á þeim kemur mest niður á þeim, sem fátækastir eru og bágast eiga, því fæstir neyta þeirra aðrir en þeir, sem sjúkir eru, og þá oftast um leið báglega staddir að öðru leyti. Ég vil benda hv. 1. þm. Reykv. á, að ekki er nema eðlilegt, að milliþn. komi með nokkur rök fyrir því, hvers vegna eðlilegt sé, að hún miði innflutninginn við það, sem hann hefir verið lægstur. Það þarf hreint ekki svo mörg ár aftur í tímum til þess að meiri innflutningur komi í ljós en sá, sem hún miðar við, og þarf ekki heldur að verða langt í land með að innflutningurinn aukist frá því, sem nú er. Ég man ekki, hvort það var nokkuð annað, sem sérstaklega þurfti að taka fram í sambandi við ræðu hv. 1. þm. Reykv., en vona, að hv. þdm. sjái nauðsyn þess að samþykkja brtt., sem ég hefi lagt fram.

*Brynjólfur Bjarnason: Herra forseti! Ég hefi því miður ekki tíma til þess að fara nákvæmlega út í það, sem hv. 1. þm. Reykv. sagði í ræðu sinni áðan. Ég vil aðeins segja það, að ég get ekki skilið, í hverju það liggur, að mín brtt. valdi meiri ruglingi og ósamræmi í tollskránni en till. fjhn. Till. mín fer aðeins fram á að lækka tolla á ýmsum nauðsynlegum þungavörum til iðnaðar. Ef samræma á alla tollskrána, þá þyrfti að gera miklu fleiri till. en hv. fjhn. hefir gert, en það er hægt að laga smátt og smátt, með því að bera fram brtt. jafnóðum og frv. um tollskrá kemur til meðferðar og tími vinnst til að athuga það. Viðvíkjandi farmgjöldunum og því, hvort eðlilegt sé að reikna toll af cif-verði, vil ég leyfa mér að segja, að eðlilegt er, enda þótt hv. 1. þm. Reykv. vilji ekki skilja það, að tollur sé ekki reiknaður af farmgjaldi eins og það er nú, né af stríðsvátryggingu, þar sem með því er verið að hækka óheyrilega dýrtíð á flestum nauðsynjavörum, en tollurinn þá ekki lengur miðaður við eðlilegt verð varanna. Er þá komið inn á allranglátan grundvöll, ef taka á toll af flutningsgjöldum nauðsynjavara til landsins. Ég tel ekki, að ástandið sé enn svo slæmt, að um slíkar ráðstafanir þurfi að ræða. En fari svo, að slíks gerist þörf, þá verður það áreiðanlega síðasta ráðstöfunin, sem gera á að mínum dómi, sem sé að gripa til þess að auka dýrtíðina í landinu til þess að auka tolltekjurnar. Ef slíkt þarf að gerast, þá verðum við að taka öll okkar fjármál til rækilegrar endurskoðunar, sem og fjárlögin, en hitt ætti að vera það síðasta, sem gert yrði.