Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fors.- og atvmrh. (Tryggvi Þórhallssson): Jeg hafði gert ráð fyrir að fylgja þessu máli úr hlaði með ítarlegri ræðu, eins og það hefði verðskuldað, en þar sem jeg hefi haft allmikið annríki nú undanfarið, og hinsvegar hafa gerst þeir atburðir við hlið okkar nú á síðustu stundum, sem verða til þess að draga athygli manns frá öðru, verð jeg að þessu sinni að láta það nægja, að fylgja því úr hlaði aðeins með fáum orðum. Það, sem þá fyrst kemur til athugunar, er sú spurning, hvort það í raun og veru sje nauðsynlegt og eðlilegt að hafa sjerstaka lánsstofnun fyrir landbúnaðinn. Má þá fyrst minna á það, sem reynslan hefir sýnt, að landbúnaðurinn hefir allmjög orðið útundan hvað snertir rekstrarfje frá bönkunum, samanborið við sjávarútveginn. Þetta hefi jeg haft sjerstaka aðstöðu til þess að kynna mjer, fyrst sem endurskoðandi Landsbankans í mörg ár, og kynti jeg mjer þetta þá sjerstaklega, og síðar vegna stöðu þeirrar, sem jeg hefi nú sem formaður bankaráðs Íslandsbanka, og hefi jeg látið athuga þetta þar fyrir mig. Það hefir og sýnt sig, að vöxtur sá, sem orðið hefir í þjóðlífi okkar síðustu mannsaldrana, hefir nær eingöngu orðið við sjávarsíðuna. Það stafar af því, að þangað hefir fjármagninu verið beint nálega alveg einhliða. Þá er önnur ástæðan, sem rjettlætir það, að landbúnaðurinn fái sjerstaka lánsstofnun sú, að þessir tveir atvinnuvegir, landbúnaður og sjávarútvegur, eru svo mjög ólíkir í eðli sínu, að þeir þeirra hluta vegna hafa mjög ólíkan rjett til lánskjara. Kunnugt er um hið gífurlega tap bankanna á útlánum, og má nefna 20 milj. kr. til þess að tilfæra ekki of háa tölu. Jeg hefi sem endurskoðandi Landsbankans um nokkur undanfarin ár átt kost á að kynna mjer, á hvaða sviðum fje þetta hefir tapast. Og trúnaðarmaður minn hefir athugað þetta sama í Íslandsbanka. Er niðurstaða þeirrar athugunar sú, að innan við 2% af þessari upphæð hafi tapast á lánum til landbúnaðarins. Það er því rjettlætiskrafa, að landbúnaðinum sjeu veitt betri vaxtakjör með því að koma á fót sjálfstæðri lánsstofnun, sem miðuð sje við eðli hans og þarfir. Í þriðja lagi má geta þess, að sporið er nú þegar stigið að nokkru leyti. Við höfum þegar tvær stofnanir, sem verða liðir í þessu kerfi, Ræktunarsjóðinn, sem starfað hefir síðustu ár og lög voru sett um 1925, og Byggingar- og landnámssjóðinn, sem lögfestur var á síðasta þingi og tekur væntanlega til starfa á þessu ári. Sporið er því orðið styttra að fullnægja rjettmætum kröfum sveitanna um lánsstofnanir, er sjeu í samræmi við þarfir þeirra og fullnægi þeim sem best. Að síðustu örfáar athugasemdir. Auk þess, sem nú hefir verið nefnt, að um rjettmæta og alveg sjálfsagða lánsstofnun sje að ræða fyrir landbúnaðinn, þá er rjett að geta þess, að á bak við frv. þetta liggur sterk trú á því, að landbúnaðurinn íslenski eigi góða framtíð fyrir höndum, og því sje það fyllilega rjettmætt að beina til hans meira fje með rjettlátum kjörum. Hitt er mjer og ljóst, að nokkur hætta getur fylgt auknu fjármagni. Það, sem í sjálfu sjer er gott, getur snúist til ills, ef illa er með farið. En framhjá þeirri hættu yrði stýrt, ef hepnast mætti að fá þá forstöðumenn fyrir stofnunina, sem með forsjá og gætni stýrðu framhjá þeim skerjum, sem hættulegust hafa reynst. Þá er og í öðru lagi þess ekki að dyljast, að þetta frv. er fram borið í fullu trausti þess, að sú festa, sem hefir verið á genginu nú um hríð, haldist óbreytt framvegis. Það leikur ekki á tveim tungum með það, að Ræktunarsjóðurinn og Byggingar- og landnámssjóður byggjast og á hinu sama. Og það er naumast annað hægt að segja en að það sjeu bein svik við þá, sem í góðri trú hafa tekið í útrjetta hönd Alþingis, ef á þá verður lagður hár skattur gengishækkunar. Það er því í raun og veru eitt af undirstöðuatriðum þessa frv., að genginu verði haldið föstu og að síðustu fest þar, sem það er nú, eða því sem næst. Þróun þjóðfjelagsins hefir verið sú á síðustu áratugum, að aðalframfarirnar hafa orðið við sjóinn. Fje bankanna hefir að mestu lent þar og fólksfjölgun þjóðarinnar, og meira þó. Það er ekki ætlun mín að fara að ræða það mál alment nú. En að sú stefna er óheppileg, að öll fólksfjölgunin lendi við sjóinn, erum við rækilega mintir á með þeim tíðindum, sem gerst hafa hjer síðustu dagana. Þegar ekki er farið á sjó á þeim allra fullkomnustu tækjum, sem til eru, í því góðviðri, sem verið hefir og útliti, þá er auðsætt, að ekki er einhlítt fyrir þjóðfjelagið að eiga alt sitt undir samkomulagi slíkra aðilja. - Þegar svo er ástatt um aðalatvinnuveg landsmanna, þá er það naumast rangt að beina viðreisnarstarfinu frekar en gert hefir verið að þeim atvinnuveginum, sem enn hefir ekki haldið að sjer höndum þegar vinna bar. Þeir atburðir, sem gerðust í gær, er enn var hafnað sáttatillögu, eru í raun og veru hávær rödd um það að koma á fót myndarlegri lánsstofnun fyrir landbúnaðinn. Undirbúningur þessa máls hefir verið vandaður svo sem frekast var hægt. Er síðasta þingi sleit, fjekk stjórnin þann mann, er hún vissi færastan til að undirbúa frv. þetta, - Böðvar Bjarkan, lögmann á Akureyri, sem sjerstaklega hafði kynt sjer þetta mál, er hann sigldi til undirbúnings á ríkisveðbankalögunum. Hann hefir samið þetta frv. og einnig hið næsta. Svo heppilega vildi til, að frv. kom það tímanlega, að hægt var að vjelrita það og senda út til athugunar. Hafa borist rækilegar athuganir á því frá allmörgum. Þá hefir frv. og verið rætt og athugað á Búnaðarþinginu, og verða álit öll og till. um það lögð fyrir þá þingnefnd, sem fær frv. til. athugunar. Þetta frv. er fram borið í öruggu trausti þess, að gott megi af því leiða. Vona jeg, að það komist gegnum hv. þingdeild án þess að af því hljótist miklar deilur. Legg jeg svo til, að því verði að lokinni umr. vísað til landbn. og hljóti þar góða og skjóta afgreiðslu. 

Halldór Stefánsson Jeg vil lýsa mikilli ánægju minni yfir því, að frv. þetta er fram komið, og þeirri stefnu, sem í því felst, að aðskilja landbúnaðarlánin frá hinni almennu útlánsstarfsemi. Er það af sömu ástæðum og hæstv. fors.- og atvmrh. hefir nú lýst. Eins og kunnugt er, þá hefir landbúnaðurinn orðið mjög útundan með aðgang að lánsfje, sem hann þó hefir vanhagað um. Fjármagninu hefir að mestu verið beitt til framfara á öðrum sviðum, sem hafa svo dregið til sín vinnukraftinn frá sveitunum og því verið beitt óbeint á móti landbúnaðinum. Ennfremur er jeg ánægður með það, hve frv. þetta er víðsýnt, þar sem það felur í sjer allar þær tegundir lána, sem um getur verið að ræða. Þrátt fyrir ánægju mína með frv. vildi jeg þó gera við það nokkrar almennar aths. áður en því verður vísað til nefndar. Að vísu hefir komið fram till. um að vísa því til nefndar, sem jeg á sæti í, og hefði jeg þá getað sparað mjer aths. nú, en þar sem óvíst er um það, þykir mjer rjett að fara nokkrum almennum orðum um frv. Jeg vil þá fyrst minnast á nafn bankans á erlendum tungum. Mjer virðist það nokkuð langt og óþægilegt. Jeg býst nú við, að nafnið sje þannig valið með það fyrir augum að afla bankanum trausts erlendis með því í sambandi við lántöku eða sölu bankavaxtabrjefa. En slíkt ætti að vera óþarfi. Þeir útlendingar, sem hygðust að eiga viðskifti við bankann, myndu vafalaust kynna sjer lög hans, og þá fá þeir í 3. og 4. gr. þeirra fulla vitneskju um það, sem fyrirsögnin á að gefa til kynna. Bankanum er ætlað að starfa í 5 deildum, og er hin fyrstnefnda sparisjóðs- og rekstrarlánadeild. Eitt af hlutverkum þeirrar deildar er svo það, að lána sparisjóðum og fleiri stofnunum fje, sem þær stofnanir eru svo aftur skyldar að lána rekstrarlánafjelögum eingöngu. Mjer er það ekki ljóst, hvers vegna nauðsynlegt sje að hafa þarna nokkra milliliði. Sparisjóðir og aðrar stofnanir, sem það hefðu með höndum, mundu eflaust þurfa að fá eitthvað fyrir sína milligöngu, svo það mundi vafalaust gera lánin dýrari. Álit mitt er það, að þær umboðsskrifstofur, sem um er getið í 65. gr. frv., mundu duga í þessu efni. Þá er það að mínu áliti athugunarvert, hvort ekki er fullstutt gengið í því, að áskilja, að aðeins 10% af sparisjóðsfjenu skuli vera í tryggum og auðseldum verðbrjefum. Jeg held, að þá hlutfallstölu mætti að skaðlausu fyrir bankann ákveða hærri, því eflaust mundi jafnan meira en 10% af sparifjenu standa óhreyfanlegt sem fast starfsfje bankans. En tryggingin fyrir sparifjáreigendur þeim mun meiri, sem þessi hlutfallstala væri ákveðin hærri. Þá vil jeg loks minnast á það, að með 11. gr. frv. er stjórninni heimilað að ábyrgjast fyrir ríkisins hönd, ef þörf krefur, 3 milj. kr. lán fyrir bankann, vegna. rekstrarlánanna. Það má nú vera, að þörf geti orðið á þessu, en hitt álít jeg ekki jafnnauðsynlegt, að veita þessa heimild fyrirfram. Jeg hygg, að slík þörf verði aldrei svo aðkallandi, þar sem þing er haldið árlega, áð ekki sje nógur tími til að leita þingsins um ábyrgð þessa, þegar þörfin kallar að. Mjer finst óþarft að veita slíkt umboð fyrirfram. Þessar aths., sem jeg hefi gert vegna væntanl. nefndar, læt jeg svo nægja.

Gunnar Sigurðsson Jeg get látið í ljós ánægju mína yfir því, að frv. þetta er fram komið. Þegar lög um ríkisveðbanka Íslands voru sett 1921, var jeg einn af ákveðnustu stuðningsmönnum þeirra. Jeg taldi, að þau lög hefðu átt að komast til framkvæmda löngu fyr, og legg það til ámælis báðum flokkum, að svo varð ekki. Jeg hefi jafnan talið það hina mestu nauðsyn, að lánum til landbúnaðarins væri komið í tískuhorf, þannig að vextir yrðu hæfilegir og lánin nógu löng. Í fyrra hafði jeg ásett mjer að bera fram þál. í þessa átt, en hvarf frá því, þar sem hæstv.forsrh. hjet frv. um þetta efni. Jeg vil hjer við þessa umr. benda á það, hvort ekki sje hægt að koma öllum veðdeildum fyrir í sama banka, þannig að veðdeildir Landsbankans yrðu lagðar til þessa banka. Jeg tel, að hægra yrði að selja veðdeildarbrjefin á þann hátt. Með skiftingu á veðdeildunum er um svo lítið fjármagn að ræða á hverjum stað, að erlendir fjármálamenn líta naumast við því. Þá tel jeg lánstímann tæpast nógu langan. Þessar framkvæmdir eru vitanlega lengi að borga sig. Lánstíminn til húsagerðar mætti naumast vera styttri en 50 ár, eða lengri. Þá tel jeg lán gegn tryggingu í búfje sjálfsögð og tel ekki að nein sjerstök áhætta fylgi því. En heppilegra hefði jeg talið, að búfjeð fylgdi jörðinni, eins og annarsstaðar er, t. d. í Danmörku. - Jeg geri að vísu ráð fyrir því, að fyrir Böðvari Bjarkan hafi vakað, að leiguliðar hefðu sömu aðstöðu og sjálfseignarbændur, en vegna þeirra hefði þá mátt gera undanþágu. Jeg tel lánstímann, 10 ár, of stuttan, einkum með tilliti til þess, að ekki er lánað nema út á helming bústofns eftir verðlagsskrárverði, en það mun jafnan vera eigi alllítið lægra en söluverð. Hjer er úr brýnni þörf að bæta, og vona jeg, að lög þessi verði sem best úr garði gerð, svo þau megi koma bændum að tilætluðum notum.

Haraldur Guðmundson Jeg sje enga sjerstaka ástæðu til að þakka stjórninni framkomu frv. þessa. Mjer finst það eðlilegt og sjálfsagt í alla staði, að stjórnin beri fram frv. um lánsstofnun bændum til hagsbóta. En jeg verð að átelja það, að í frv. vantar nauðsynleg og sjálfsögð ákvæði, en það eru ákvæði um lánveitingar til ræktunar kringum kaupstaði og sjávarþorp, t. d. smábýlaræktunar og nýbýla. Mig furðar á þessu, þar sem kunnugir telja, að sú grein landbúnaðarins sje engu síður áríðandi og arðvænleg en aðrar. Jeg vildi benda á þetta strax, svo að hægt verði að athuga það til 2. umr., og vona jeg, að það verði gert af nefndinni.

Hákon Kristófersson Jeg ætla ekki að ganga langt inn á efni þessa frv. Jeg vil, eins og aðrir hafa gert, þakka hæstv.forsrh. fyrir frv., sem jeg tel lýsa huga hans til landbúnaðarins. Jeg er samþykkur því, er hann sagði um framför sjávarútvegsins og kyrstöðu landbúnaðarins, að hvorttveggja þarf að þróast jafnt. Það er vitanlegt með landbúnaðinn, að hann ber ekki jafndýr lán nje þolir eins stuttan lánstíma og sjávarútvegurinn. Arðurinn samkv. eðli sínu er miklu seinteknari. Með þessu er jeg þó ekki að kasta neinum hnútum að sjávarútveginum; síður en svo. Báðir atvinnuvegirnir þurfa að þrífast. Jeg vil því lýsa ánægju minni yfir frv. í heild, eða stefnu þess. En það eru nokkur orð í greinargerðinni, sem komu mjer til að standa upp. Að vísu er greinargerðin ekki samin af hæstv.forsrh., en hann ber eigi að síður ábyrgð á henni. - Eins og kunnugt er, þá bar íhaldsfl. fram á síðasta þingi frumvarp um rekstrarlán. Því þarf ekki að lýsa nú. Það náði ekki fram að ganga, og máske hefir það heldur ekki verið gallalaust. En þá bar stjórnarflokknum vitanlega að laga frv. En í þessari greinargerð kemur það fram, sem - og það fer betur - ótítt er að sjá í þess háttar álitum, að tekið er dómsvald yfir heilum flokki manna og honum með algerlega órökstuddum ummælum bornar á brýn hvatir, sem honum eru til ámælis. Í greinargerðinni er sagt, að sá flokkur þingsins, sem sjerstaklega ber hagsmuni sveitanna fyrir brjósti, hafi ekki getað fallist á frv. þetta. Þetta er ókunnuglega og ómaklega mælt hjá Böðvari Bjarkan. Þótt jeg beri hlýjan hug til frv., þá er jeg mjög óánægður með þessa yfirlýsingu í greinargerðinni og tel hana algerlega ómaklega, og jeg vil algerlega mótmæla slíkum ósönnum ummælum - svo jeg ekki viðhafi sterkari orð - hvenær sem þau koma fram. Jeg verð að líta svo á, að jeg og sá flokkur, sem jeg fylgi, sje enginn stjettarflokkur og að við viljum unna öllum stjettum rjettlætis. Og þótt landbúnaðurinn hafi orðið á eftir í framförum, þá hefir enginn flokkur getað lagað það til fulls. Jeg verð helst að álíta, að tilgreind ummæli hafi farið framhjá hæstv.forsrh., sem flytur frv. og ber því ábyrgð á því. Annars hefði hann hlotið að strika þau út. Það hefir komið frá till. um, að máli þessu verði vísað til fjhn. Má vera, að það sje rjett, ef það er kallað bankamál. En þar sem fjhn. á áskilinn rjett á að láta álit sitt í ljós um það, þá tel jeg rjett, að málinu verði vísað til landbn. Að því er kemur til ummæla hv.þm. Ísaf. um lán til ræktunar í nágrenni kaupstaða, þá býst jeg við, að hæstv.forsrh. sje enn ljósari þörfin á ræktuninni til sveita, enda hefir ræktunin í kringum kaupstaðina tekið stórfeldum framförum á síðustu árum. Að svo komnu mun jeg ekki fara fleiri orðum um þetta mál. Þrátt fyrir aðstöðu hæstv.forsrh. og Framsóknarflokksins til frumvarps okkar íhaldsmanna um atvinnurekstrarlán er jeg hæstv. stjórn þakklátur fyrir það frv., sem nú liggur fyrir, og mun styðja það. Vel má vera, að á því verði gerðar einhverjar breytingar, en vafalaust nær það fram að ganga í öllum aðalatriðum.

Fors.- og atvmrh. (Tryggvi Þórhallsson): Um þetta frv. get jeg verið fáorður. Það er flutt samkv. 23. gr.stjskr. og á að skera úr um efni, sem hefir verið vafaatriði. Þetta mun vera síðasta frv., sem Magnús heitinn Kristjánsson fjmrh. fór höndum um. Jeg leyfi mjer að leggja til, að því verði vísað til hv.fjhn.

Dómsmrh. (Jónas Jónsson) Hæstv. forsrh. er bundinn við önnur frv., og vil jeg því í hans stað fylgja þessu frv. úr hlaði með nokkrum orðum. Það var öllum ljóst í fyrra, þá er samþ. var breyt. á l. um einkasölu á síld, að bæta þurfti við nokkrum úrræðum í sambandi við síldarbræðsluna. Rannsóknum á því, hvernig síldarbræðsluverksmiðju yrði best fyrir komið, hefir svo verið haldið áfram og samkomulag náðst við Siglufjarðarkaupstað, þannig að hann leggi fram verulegan hluta af kostnaðinum. - Reynsla einkasölunnar bendir til þess, að dómi þeirra manna, sem besta þekking hafa í þessum efnum, að nauðsynlegt sje að stofna verksmiðju til bræðslu síldarinnar. Í frv. því, sem. nú liggur fyrir hv.Ed., er lagt til um það, hversu þessu skuli hagað, en frv. er svo ljóst og skilmerkilegt, að jeg sje ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðin. Jeg legg til, að frv. verði vísað til sjútvn., að lokinni þessari umr.

Fors.- og atvmrh. (Tryggvi Þórhallsson): Þetta frumvarp stendur í beinu sambandi við það frv., sem hjer var til umræðu næst á undan. (Frv. til 1. um landbúnaðarbanka Íslands). Sami maður hefir unnið að báðum frv. Jeg sje ekki ástæðu til að ræða frv. nánar, en vísa til greinarg. þess, og leyfi mjer að leggja til, að því verði, að þessari umræðu lokinni, vísað til hv. landbn.

Halldór Stefánsson Þegar frv. um rekstrarlán var hjer til umræðu á síðasta þingi, gat jeg þess, að jeg hefði minni trú en margir aðrir á nauðsyn og gagnsemi þeirra ráðstafana, sem farið var fram á í því. Nauðsyn slíkra rekstrarlána handa bændum virðist mjer mjög vafasöm. Mjer er ekki kunnugt um, að bændur hafi á undanförnum tíma átt örðugt með að fá rekstrarlán, a. m. k. ekki þeir, sem hafa staðið í skilum, og jafnvel þótt skilunum hafi verið að meira eða minna leyti ábótavant. Mjer er þess vegna ekki fullljóst, hvers vegna þessi leið er farin. Í umræðunum um rekstrarlánafrv. í fyrra kom það fram, að aðaltilgangur þess ætti að vera sá, að vinna á móti verslunarskuldunum. Og jeg hefi orðið var við, að margt manna hefir fest trú á því, að svo myndi verða. Mjer þykir þessi trú satt að segja nokkuð barnaleg. Jeg sje ekki, hvernig það eitt má verða til að vinna á móti skuldasöfnun, að veita nýtt og aukið lánstraust. Það er að hengja skóarann fyrir skraddarann. Það er ekki lánstraustsleysið, sem er ástæða til skuldanna, heldur hitt, að ekki hefir verið nógu varlega farið með það lánstraust, sem menn hafa haft. Það er ekki trúlegt, að hægt sje að draga úr skuldunum með því einu, að auka lánstraustið. Og ef menn halda, að það hafi höfuðþýðingu í þessu sambandi, hvort lánstraustið er hjá peningastofnun eða viðskiftaverslun, þá er reynsla um það ekki óþekt hjer á landi. Stórútgerðin hefir fengið bankalán til atvinnurekstrar síns. Og hvernig hefir farið? Hafa engar skuldir orðið þar? Hvað segir reynslan? Stórskuldir og stórtöp. Nei, ástæðan til skuldanna er eigi sú, að menn hafi ekki getað fengið rekstrarlán. Hún er sú, að lánstraustið hefir verið misnotað, bæði af lánveitendum og þeim, sem lánin hafa tekið. Sú misnotkun þarf ekki að stafa eingöngu af óskilsemi. Örðugleikar lífsins valda blátt áfram mestu um hana. Jeg get ekkert höfuðmein fundið í því, að bændur fái lán hjá þeim verslunum, sem þeir skifta við, milli kauptíða. Meinið er, að slíkum lánum hefir eigi verið haldið innan hæfilegra takmarka. Jeg er þeirrar skoðunar, að skuldasöfnun þurfi meira aðhald frá hálfu löggjafarvaldsins en hún hefir nú. Það, sem þurfi að gera, sje að setja hömlur við því, að lánstraustið sje misnotað. Þess vegna flutti jeg á þingi í fyrra tillögu um að stytta fyrningarfrestinn. Hún fann þá eigi náð fyrir augum hv. þingmanna. Raunar var hún aldrei endanlega afgreidd, en af undirtektum nefndar þeirrar, sem hana hafði til meðferðar, ræð jeg það, að hún hafi átt litlu fylgi að fagna. Nú vil jeg beina þeirri fyrirspurn til hæstv. stjórnar, hvort hún beri þetta frv. fram í þeim tilgangi fyrst og fremst, að draga úr skuldaversluninni og hvort hún álíti, að það muni koma að haldi til þess. En eins og jeg hefi áður sagt, sje jeg ekki, að verslunarlán sjeu sjerlega hættuleg, ef aðeins er staðið í skilum með þau á rjettum gjalddögum. Þá skal jeg geta þess, að mjer þykir rekstrarlánin verða nokkuð bundin, eftir frv. Skilyrðið fyrir láni á að vera það, að lántakendur gangi í fjelag með sameiginlegri ábyrgð. Einstökum mönnum er fyrirmunað að fá þessi lán. Jeg mundi æskja þess, að þetta ákvæði yrði rýmkað, svo að einstökum mönnum yrði ekki ókleift að fá þessi lán. Sömuleiðis mundi jeg kjósa, að starfsemi þessara sveitabanka yrði nokkru víðtækari, ef þeir verða stofnaðir á annað borð. Teldi jeg heppilegt, að þeir önnuðust öll stutt lán, og einnig bústofnslán, og hefðu að öðru leyti milligöngu um sem flestar tegundir viðskifta fyrir landbúnaðarbankann.

Fors.- og atvmrh. (Tryggvi Þórhallsson): Háttv. þm.N.-M. spurði, hvort þetta frv. væri flutt til þess að koma í veg fyrir skuldaverslunina. Jeg get svarað því svo, að talið er, að sú leið, sem bent er á í því, sje heppileg leið til að beina lánsfje til sveitanna. Það fyrirkomulag, sem í frv. felst, hefir verið reynt í öðrum löndum og gefist vel.

Fors.- og atvmrh. (Tryggvi Þórhallsson): Eins og grg.till. ber með sjer, er hún fram komin aðallega vegna þess, að nú er verið að reisa mjólkurbú austur við Ölfusá, og þykir eigi örvænt um, að þar kunni að nást heitt vatn úr jörðu. Alt í kringum staðinn, þar sem búið á að standa, og í lítilli fjarlægð eru heitar laugar. Næðist þarna heitt vatn, yrði rekstur búsins mun ódýrari en ella. Borun eftir heitu vatni hefir verið reynd hjer við Rvík og gefist vel, og því er það, að stj. telur æskilegt að fá þessa heimild. Fallist þingið á að veita hana, væri best, að till. yrði afgr. innan skamms, svo að hægt væri að taka tækin til notkunar á vori komanda. Er einn þeirra manna, sem um þetta efni hafa fjallað, nú staddur erlendis, og mætti fela honum að annast útvegun tækjanna. Jeg tel af ýmsum ástæðum heppilegt, að ríkið eigi slík tæki. Eru líkur til, að þau yrðu talsvert notuð. Beiðni hefir stj. borist frá Akureyrarbæ um, að ríkið veiti aðstoð til að bora eftir vatni hjá heitum lindum, sem þar eru undir fjalli fyrir ofan bæinn. Mundu sennilega fleiri á eftir fara og æskja samskonar tilrauna. Þessi tæki kæmu þá að hliðstæðum notum og skurðgrafan, sem ríkið keypti fyrir nokkrum árum og unnið hefir verið með í Skagafirði, en kemur væntanlega að notum í fleiri hjeruðum síðar meir. Að svo mæltu legg jeg til, að till. verði vísað til hv.fjvn.