Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Umræðurnar skiptast í þrjár umferðir og hefur hver þingflokkur tíu mínútur í fyrstu umferð, sex mínútur í annarri og sex mínútur í síðustu umferð. Röð flokkanna verður þessi í öllum umferðum: Samfylkingin, Sjálfstæðisflokkur, Vinstri hreyfingin – grænt framboð, Framsóknarflokkur, Björt framtíð og Píratar. Ræðumenn flokkanna verða: Fyrir Samfylkinguna tala Árni Páll Árnason, 4. þm. Suðvest., í fyrstu umferð, í annarri Valgerður Bjarnadóttir, 11. þm. Reykv. n., og í þeirri þriðju Guðbjartur Hannesson, 5. þm. Norðvest. Ræðumenn Sjálfstæðisflokksins eru Hanna Birna Kristjánsdóttir innanríkisráðherra í fyrstu umferð, Guðlaugur Þór Þórðarson, 7. þm. Reykv. s., í annarri umferð, en í þriðju umferð Unnur Brá Konráðsdóttir, 4. þm. Suðurk. Fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð tala Katrín Jakobsdóttir, 3. þm. Reykv. n., í fyrstu umferð, Svandís Svavarsdóttir, 5. þm. Reykv. s., í annarri en í þriðju umferð Bjarkey Gunnarsdóttir, 9. þm. Norðaust. Ræðumenn Framsóknarflokksins eru í fyrstu umferð Sigurður Ingi Jóhannsson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra, Sigrún Magnúsdóttir, 7. þm. Reykv. n., í annarri og Frosti Sigurjónsson, 2. þm. Reykv. n., í þriðju umferð. Fyrir Bjarta framtíð tala í fyrstu umferð Guðmundur Steingrímsson, 7. þm. Suðvest., í annarri Brynhildur Pétursdóttir, 10. þm. Norðaust., en í þriðju umferð Óttarr Proppé, 11. þm. Reykv. s. Ræðumenn Pírata eru Birgitta Jónsdóttir, 12. þm. Suðvest., í fyrstu umferð, Helgi Hrafn Gunnarsson, 10. þm. Reykv. n., í annarri en í þriðju umferð Jón Þór Ólafsson, 10. þm. Reykv. s.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Á þessu fagra vori er auðvelt að fyllast bjartsýni. Ísland getur verið vettvangur kraftmikils atvinnulífs og gróandi þjóðlífs. Ef við grípum tækifærin getum við búið við rismeira samfélag og betri lífskjör hér en annars staðar. Til þess þarf ríkisstjórn sem markar rétta stefnu. Á það hefur nokkuð skort í vetur. En íslenskt samfélag hefur breyst. Ríkisstjórn með vonda stefnu ræður ekki öllu lengur. Við sáum dæmi um það í vetur. Ríkisstjórnin lagði fram tillögu um að draga til baka aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Sú tillaga var óskynsamleg og óþörf, hún lokaði leiðum fyrir þjóðina að ástæðulausu og gekk gegn skýrum loforðum um að þjóðin fengi að ákveða hvernig samskiptum okkar við Evrópusambandið yrði háttað. Við sögðum saman: Nei. Verkalýðshreyfingin og fyrirtækin voru einhuga í andstöðu sinni. Mótmæli tugþúsunda, undirskriftir tæplega 54 þús. kjósenda, skýr niðurstaða í hverri könnuninni á fætur annarri sendi stjórnmálamönnunum skýr skilaboð um vilja þjóðarinnar, að hún vildi sjálf ráða ferðinni í samskiptum við Evrópusambandið. Skyndilega varð ljóst að þrátt fyrir að gamlir stjórnmálaflokkar með úreltar hugmyndir væru við völd hefði veruleikinn breyst. Traustur þingmeirihluti dugði ríkisstjórninni ekki til að koma tillögunni í gegnum Alþingi, afl þjóðarinnar leystist úr læðingi með alveg nýjum hætti. Fyrir nokkrum árum hefði þessi atburðarás verið óhugsandi. Þetta uppbyggilega afl þarf að virða og nýta. Ég tala fyrir stjórnmálaflokk sem lifað hefur mikil veltiár. Við höfum hlotið mest fylgi allra flokka og tapað meira fylgi en nokkur annar flokkur. Stjórnmálaflokkar verða á endanum metnir af því hvernig þeir takast á við slík umbrot, hvort þeir mæta nýjum viðhorfum og nýjum þörfum. Sagan af borgarstjórnarkosningunum í Reykjavík 2010 er góð lexía. Samfylkingin tapaði miklu fylgi. Nýtt framboð Besta flokksins fékk yfirburðafylgi í borginni. Það voru margir sem efuðust um það sem tæki við. Borgarstjórnarflokkur Samfylkingarinnar, undir forustu Dags B. Eggertssonar, leit svo á að okkur bæri að taka höndum saman við breytingaöflin og vinna af heilindum að stjórn borgarinnar. Í félagi við þau gætum við komið áherslum okkar til skila, staðið vörð um velferðarþjónustuna, unnið bug á miklu atvinnuleysi og lagt grunn að sókn í húsnæðismálum. Það var rétt ákvörðun. Samfylkingin var stofnuð til að vera afl og farvegur fyrir jákvæðar breytingar. Í hönd fór farsælt tímabil pólitísks stöðugleika og agaðrar fjármálastjórnar, byggt á góðu samstarfi Dags og Jóns Gnarrs sem hefur skilað Reykjavík miklum árangri. Fyrir fjórum árum var almannarómur að framboð Besta flokksins væri til marks um pólitíska upplausn og skaðlegt alvöruleysi. Þegar Jón Gnarr býr sig nú undir að kveðja hið pólitíska svið er öllum ljóst að aðrir hefðbundnari stjórnmálamenn hafa frekar orðið til þess að skapa pólitíska upplausn undanfarin ár en hann og hið yfirlýsta grínframboð. Það ætti að verða okkur öllum umhugsunarefni, ekki síst í þessum sal. Jón Gnarr á mikið hrós skilið. Hann áttaði sig á því að stjórnmál eru lifandi samtal við fólk um hagsmuni þess, aðstæður og hugsjónir. Því hefur hann sinnt með prýði. Ég þakka Jóni fyrir framlag hans og afar ánægjulegt samstarf. Við í Samfylkingunni höfum lært mikið af því samstarfi og hér á þingi geta sjálfsagt margir enn lært að losa svolítið um bindishnútinn og láta formið víkja fyrir efninu. Við í Samfylkingunni höfum í þessum anda lagt höfuðáherslu á það síðustu missiri sem mestu skiptir um afkomu fólks. Við settum bráðaaðgerðir í húsnæðismálum á dagskrá í haust og höfum unnið að úrbótum í húsnæðismálum í öllum sveitarfélögum vítt og breitt um landið. Við viljum byggja upp leigumarkað svo fólk eigi raunverulegt val um að eiga eða leigja. Til þess þarf meiri uppbyggingu og betri húsaleigubætur svo venjulegt fólk ráði við að borga leigu. Úrbótatillögur okkar munu vonandi fá afgreiðslu í þinginu á næstu dögum og þær hafa þegar haft áhrif á stefnumörkun stjórnvalda. Forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar þennan veturinn hafa verið önnur. Mörgum finnst ríkisstjórnin aðgerðalítil, en ég vil nú koma henni til varnar. Hún er samt búin að ná að lækka veiðigjald á stórútgerðina tvisvar á tæpu ári. Það hlýtur að teljast einhvers konar dugnaður. Skattbreytingar hennar hafa létt sköttum af þeim allra best settu og aukið byrðar á meðaltekjufólk og lágtekjufólk. Og skuldaniðurfellingarnar eru svo ómarkvissar að þær munu flytja peninga frá venjulegu fólki til þeirra ríkustu og eignamestu, frá landsbyggð til höfuðborgar og frá ungu fólki, lágtekjufólki og lífeyrisþegum til vel stæðs fólks á besta aldri. Þeir ríkustu fá gjafir frá þessari ríkisstjórn kvölds, morgna og um miðjan dag. Mest selda bókin á Amazon þessa dagana er ekki bók um hvernig megi missa tíu kíló á tíu dögum, heldur hagfræðibók eftir Thomas Piketty sem fjallar um skaðsemi ójafnaðar, um að auður safnist óhjákvæmilega á sífellt færri hendur ef ekkert verður að gert, um mikilvægi þess að leggja háa skatta á mikinn auð til að skapa almenn tækifæri og félagslegt réttlæti. Á sama tíma tilkynnir formaður Sjálfstæðisflokksins að stefna ríkisstjórnarinnar sé að hafa eitt skattþrep á alla, hækka eigi skatt á mat og nauðsynjar og lækka hæstu skatta á há laun og mikinn auð. Ekkert sýnir betur hversu úrelt viðhorf ríkisstjórnarinnar eru. Það er einfaldlega eins og deigla nýrra hugmynda sem eru á kreiki um allan heim hafi algerlega farið fram hjá þessari ríkisstjórn og þeim flokkum sem nú fara með landsstjórnina. Þeir stjórna í þágu fárra og reyna ekki einu sinni að fela það. Þess vegna þarf ný stjórnmál gegn gömlu pólitíkinni. Til að grípa tækifærin þarf samfélag almennra leikreglna. Við verðum að geta ráðið okkur sjálf. Við þurfum ekki fleiri séríslenskar lausnir, ekki fleiri heimsmet sem flytja fé til þeirra ríkustu, valda verðbólgu og rýra lífskjör okkar til frambúðar. Engar töfralausnir, takk, ekki stærri bólur, ekki áframhald hafta og gengisvandræða. Það þarf bara þær lausnir sem best hafa dugað í nágrannalöndum okkar þegar kreppt hefur að. Við í Samfylkingunni bjóðum upp á sígildan leiðarvísi sem reynst hefur vel, samfélagssýn norrænnar jafnaðarstefnu sem boðar ábyrgt, opið markaðshagkerfi, einstaklingsfrelsi, efnahagslegan stöðugleika og félagslegt réttlæti. Markmið jafnaðarstefnunnar er að beita ríkisvaldinu í almannaþágu, gefa öllum tækifæri, auka vald fólks yfir eigin lífi, styðja þá sem minna hafa til sjálfstæðis og tryggja frelsi fólks undan kúgun feðraveldis, auðs eða ríkisvalds. Það er ekki nóg að meina vel ef leiðarvísinn skortir. Jafnaðarstefnan er sú rót sem Samfylkingin sækir til næringu og styrk. Jafnaðarstefnan ógnar kyrrstöðu og hún ógnar sérhagsmunum því að hún krefst og kallar á almennar leikreglur. Hún ógnar möguleikum ráðandi afla til að skammta sér aðstöðu, hygla vildarvinum og deila með sér völdum. Það er vegna jafnaðarstefnunnar sem Samfylkingin er höfuðógn ríkisstjórnarinnar. Þess vegna er öll gagnrýni kölluð samfylkingarspuni og þess vegna eru aðrir flokkar uppnefndir sem útibú Samfylkingarinnar. Við lítum á slík ummæli sem hrós úr ranni afturhaldsaflanna. Og við þökkum hrósið. Fram undan eru kosningar til sveitarstjórnar. Samfylkingin býður fram skýra stefnu. Við ógnum óhrædd kyrrstöðunni með jafnaðarstefnuna að leiðarljósi. Við viljum fylkja breytinga- og framfaraöflum í skapandi samstarfi. Við höfum tillögur til lausna á alvarlegum húsnæðisvanda. Við höfum í ríkisstjórn og sveitarstjórn tekist á við gríðarlegan vanda, dregið úr útgjöldum, forðast álögur á venjulegt fólk og varið velferðarþjónustu. Og við höfum lagt áherslu á rétt fólks til að ráða sjálft málum er miklu varða og verið í fararbroddi í þróun íbúalýðræðis. Við hlökkum til stefnumóts við ykkur öll í komandi sveitarstjórnarkosningum. - Takk fyrir veturinn. Gleðilegt sumar.

Virðulegur forseti. Kæru landsmenn. Ég vil líkt og fyrri ræðumaður byrja á því að óska öllum gleðilegs sumars og vil árétta það að þrátt fyrir að það hljómi stundum eins og stjórnmálamenn séu að túlka gjörólíkan veruleika, líkt og kom fram í ræðu fyrri ræðumanns og ég mundi sjálfsagt tala allt öðruvísi um síðustu fjögur ár en gert var, þá breytir það engu um þá staðreynd sem við stöndum frammi fyrir og við hér á þinginu erum meðvituð um að fyrir rétt rúmu ári sendi þjóðin þinginu skýr skilaboð. Þau skilaboð birtust í kosningum og fólu í sér kröfu um breytingar, þau fólu í sér von um betri tíma, þau fólu í sér von um bjartari framtíð og forgangsröðun í þágu fólksins í landinu. Að þessu hefur að mínu mati verð unnið mjög ötullega undanfarið ár. Það hefur ekki einungis verið unnið ötullega að því verkefni af hálfu ríkisstjórnarinnar, heldur af hálfu allra sem sitja í þessum sal. Fyrir það ber að þakka. Þess vegna er árangurinn að birtast. Hagvöxtur hefur aukist, verðbólga hefur lækkað og kaupmáttur hefur vaxið samhliða lækkun skatta og lækkun opinberra gjalda. Á sama tíma hefur fjölbreytnin í atvinnulífinu aukist. Við sjáum sprotana allt í kringum okkur, stórkostlega mikilvæga sprota sem við verðum að nýta. Ný fyrirtæki hafa orðið til og heil fjögur þúsund ný störf hafa orðið til, eitthvað sem hlýtur að gleðja alla sem sitja í þessum sal og alla sem bera hag íslenskrar þjóðar fyrir brjósti. Þá samþykkti Alþingi sín fyrstu hallalausu fjárlög í sex ár um síðastliðin áramót, samhliða því sem markvisst hefur verið unnið að því að draga úr útgjaldaaukningu og skuldasöfnun hins opinbera. Stór og mikilvæg mál sem snúa beint að fólkinu í landinu hafa verið sett í forgang. Fyrir þeim málum hafa allir þingmenn greitt götu hér á þingi. Brugðist var við bráðum skuldavanda heimilanna með almennri og ábyrgri lánaleiðréttingu sem kemur til framkvæmda á næstu vikum, leiðréttingu sem ekki aðeins mun nýtast einstaka fjölskyldum í þessu landi og gera þeim auðveldara að takast á við hlutina um hver mánaðamót, heldur samfélaginu öllu sem þurfti svo bráðnauðsynlega á slíkri sátt að halda um það risastóra mál. Slíkar aðgerðir í þágu fólksins í landinu, kæru áheyrendur, eru ein af meginforsendum þess, kannski ein aðalforsenda þess, að Ísland geti hafið þá sókn sem fólkið í landinu á svo skilið að hefja og þá sókn sem svo nauðsynleg er. Þær forsendur eru nú til staðar og þær forsendur eru að verða til, forsendur til viðspyrnu og forsendur til aukinnar bjartsýni og væntinga um betri tíma. En verkefnin eru, kæru landsmenn, mörg. Og þið megið vita að ríkisstjórnin sem nú situr og allt Alþingi sem nú starfar vinnur að því á hverjum degi hörðum höndum að bæta hag almennings í landinu og tryggja það að tækifærin verði nýtt. Við höfum brugðist við eðlilegu ákalli um úrbætur í heilbrigðis-, velferðar- og menntamálum. Við höfum bætt eldri borgurum og öryrkjum skerðingar umliðinna ára og við höfum unnið að því að efla atvinnulífið í landinu svo að fyrirtæki og einstaklingar geti nýtt sín tækifæri og notið þess sem landið okkar hefur upp á að bjóða. Við erum líka að auka öryggi almennings í víðum skilningi. Við höfum undirbúið samgöngubætur með það að leiðarljósi að tryggja aukið umferðaröryggi og viðhald, en einnig með því að skoða nýjar leiðir og nýjar framkvæmdir í samstarfi hins opinbera og einkaaðila. Veruleg efling löggæslu er einnig staðreynd vegna þess hvernig menn tóku hér höndum saman í því verkefni að gera betur þar. Víðtæk sátt hefur náðst á þingi núna síðast í morgun um fækkun en um leið eflingu embætta hins opinbera samhliða því sem markvisst er unnið að því að varðveita grunnþjónustuna en hagræða í yfirbyggingu, hagræða í kerfinu sjálfu hvar sem því verður við komið. Áherslur nýs þings og nýrrar ríkisstjórnar eru þannig að skila sér. Fyrir utan það sem ég hef nefnt höfum við þegar stigið fyrstu skrefin en afar mikilvæg fyrstu skref af mörgum í þá átt að lækka skatta, tolla og vörugjöld. Við erum einnig að vinna að því að einfalda skattkerfið allt með það að markmiði að kaupmáttur almennings, kaupmáttur hins venjulega fólks í landinu aukist og geta fólks og fyrirtækja til að skapa störf og verðmæti verði meiri. Kæru landsmenn. Sá árangur sem við höfum náð á liðnu ári er, eins og ég hef sagt áður og hvet okkur eindregið til þess að nálgast hlutina með þeim hætti og hef gert oft úr þessum ræðustóli, ekki einungis núverandi ríkisstjórn eða sitjandi þingi að þakka. Sú ríkisstjórn og sá þingmeirihluti sem sat á síðasta kjörtímabili lagði einnig mikið á sig líkt og fyrri ríkisstjórnir og líkt og fyrri þingmeirihlutar. En árangurinn sem við merkjum og mælum er samt sem áður fyrst og fremst, fyrst og síðast, fólkinu í landinu að þakka, fólkinu sem byggir þetta land. Þann árangur ber okkur að vernda, enda er hann viðkvæmur, auk þess sem mikið verk er enn óunnið. Einmitt þess vegna, kæru landsmenn, og er nokkuð ofarlega í huga þeirrar sem hér stendur, eru kjaradeilur á vinnumarkaði sérstakt áhyggjuefni þessa stundina. Við erum flest sammála um þau markmið að auka kaupmátt, halda verðbólgu lágri, bæta launakjör eftir því sem hægt er og tryggja það að atvinnulífið geti haldið áfram að skapa verðmæti og skapa störf. Við vitum einnig flest að í kjaradeilum getur verið vandasamt, erfitt og hugsanlega oft næstum því ómögulegt að mætasta á miðri leið. En ég vil vegna þeirrar stöðu sem nú er uppi minna okkur öll á það að ábyrgðin á því að árangurinn sem við höfum náð nýtist öllum er okkar allra. Það gefur augaleið að enginn einn hópur launamanna í samfélaginu getur farið fram á svo mikla hækkun að aðrir hópar verði ýmist skildir eftir eða að samfélagið allt beri af því slíkan skaða að úr honum verði varla unnið í bráð. Aðkoma ríkisvaldsins og löggjafans alls að slíkum deilum er og getur aldrei orðið annað en neyðarúrræði. Ég vil minna á það að þessu sinni og tryggja og árétta að fulltrúar launþega og fulltrúar atvinnulífs verða að líta þannig á slíka löggjöf. Kæru landsmenn. Á síðustu árum hefur því miður mátt heyra of mikla svartsýni og vantrú á framtíðina í íslensku samfélagi. Við sem störfum í stjórnmálum, við sem sitjum í þessum sal, þurfum að sjálfsögðu að skynja þetta sterkt. Kannski má með nokkurri sanngirni segja að fólk hafi á ákveðnum tíma gefist upp á stjórnmálunum, enda upplifun margra sjálfsagt sú að stjórnmálin hafi einfaldlega gefist upp á þeim verkefnum sem skiptu mestu fyrir almenning í landinu. Þess vegna birtist krafan um breytingar um nýja von svo skýrt í síðustu kosningum. Þessi staða hefur þó, svo allrar sanngirni sé gætt, breyst nokkuð á undanförnum missirum og mánuðum. Það er auðvitað ánægjulegt að sjá að traust almennings til Alþingis hefur aukist aðeins, nokkuð, á undanförnu ári. En við getum samt gert betur, svo miklu, miklu betur, vandað okkur meira og unnið sameiginlega að þeim verkefnum sem fyrir okkur liggja. Því að þó svo að stjórnmálin séu og eigi sjálfsagt að vera staður fyrir átök um hugmyndir og hugsjónir vona ég að við sem hér sitjum gleymum því ekki og gleymum því aldrei að það var eitt loforð sem við öll gáfum síðastliðið vor. Við gáfum öll sameiginlega þjóðinni eitt loforð: Það var fyrirheitið um ný, breytt og betri stjórnmál. Ég hvet okkur til að muna þetta og vera jafn upptekin af þessu pólitíska loforði og við erum af öðrum. Pólitískir sigrar koma nefnilega ekki með því að berja sem fastast á pólitískum andstæðingum eða gera lítið úr góðum vilja stjórnar eða stjórnarandstöðu. Eini alvöru pólitíski sigurinn, eini pólitíski sigurinn sem skiptir máli felst í því að líf almennings verði betra á morgun en það er í dag. Það er það sem stjórnmálin eiga að snúast um. Skuldaleiðrétting, skattalækkanir, atvinnuuppbygging, aukið öryggi, betri menntun og meiri velferð eru allt verkefni á lista ríkisstjórnar og verkefni á lista þingsins. Ekkert þessara mála er eitt og sér þó mikilvægara en það að við sem þjóð séum sammála um að stefna lengra, gera betur og horfa björtum augum til framtíðar. Það er nefnilega sigur sem felst í slíkri samstöðu. Í því felst pólitískur sigur fyrir alla hvar í flokki sem þeir standa. Kæru landsmenn. Að gera það besta fyrir landið okkar, það besta fyrir börnin okkar, það besta fyrir náungann og það besta fyrir samfélagið er verkefnið sem við okkur blasir og bíður Alþingis og okkar allra næstu árin. Ég er sannfærð um að sú ríkisstjórn sem nú situr og það Alþingi sem nú starfar mun sinna því verkefni vel, en ég er enn sannfærðari um að þjóðin sjálf, fólkið í landinu, mun sinna því verkefni vel og tryggja að á þeim tímamótum sem íslensk þjóð stendur nákvæmlega nú verði valin rétt og farsæl leið, leið þar sem ákvarðanir verða teknar með hliðsjón af hugsanlegum sigrum framtíðarinnar frekar en ósigrum fortíðar. Ísland hefur alla burði, kæru landsmenn, til að vera land tækifæranna. Við skulum leyfa landinu og fólkinu sem býr í landinu að njóta þeirra tækifæra. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. „Réttlæti er höfuðkostur á stofnunum samfélags, eins og sannleikurinn er á kenningum. Það er sama hversu fögur og nýtileg kenning er: ef hún er ósönn verður að breyta henni eða hafna. Eins er um stjórnarskrár og stofnanir. Það er sama hversu haganlega þeim er fyrir komið, og hversu gagnlegar þær eru: ef þær eru ranglátar verður að breyta þeim eða bylta.“ Þetta sagði hinn áhrifamikli stjórnmálaheimspekingur John Rawls í kenningu sinni um réttlæti. Og þó að við þingmenn veltum kannski ekki réttlæti og ranglæti fyrir okkur í öllum málum á þinginu í daglegu tali efast ég ekki um að þeir sem halda út á veg stjórnmálanna geri það einmitt af því að þeir vilja veg réttlætisins sem mestan. En er það alltaf réttlæti sem ræður för á Alþingi? Er það ævinlega réttlæti sem ræður för þegar stofnanir samfélagsins eru að störfum? Er réttlæti ávallt haft að leiðarljósi þegar lög eru sett, fjármunum úthlutað og ákvarðanir teknar? Að þessu hljótum við að spyrja okkur þegar við tökum ákvarðanir ríkisstjórnarinnar þennan fyrsta vetur til skoðunar á eldhúsdegi og setjum í samhengi við þær pólitísku áskoranir sem við stöndum frammi fyrir á nýrri öld. Var það réttlætið sem réð för þegar ákveðið var að lækka veiðigjöld á útgerðina um 8,5 milljarða á ársgrundvelli? Var það réttlæti sem réð för þegar ákveðið var að lækka gjöld á áfengi og tóbak en hækka komugjöld á heilsugæslu? Var það réttlæti sem réð för þegar ákveðið var að hækka álögur á námsmenn í háskólum sem runnu beint til að niðurgreiða niðurskurð á háskólana? Er það réttlæti sem ræður för þegar ríkisstjórnin ákveður að framlengja ekki auðlegðarskatt sem lagður var á stóreignafólk þessa lands þegar reisa þurfti samfélagið við eftir efnahagshrun? Er það réttlæti sem ræður för þegar við tökum á móti hælisleitendum og innflytjendum, sendum suma til baka og stíum þar jafnvel í sundur fjölskyldum? Eru þetta réttlátar aðgerðir sem skila réttlátara samfélagi? Hefur ríkisstjórnin staðist réttlætisprófið? Mér sýnast svörin nokkuð augljós. Nú kynni einhver að svara því til að réttlæti sé aðeins ein breyta. Þegar komi til dæmis að því hvernig eigi að fjármagna samfélagið, og um það hvað það samfélag eigi að snúast, séu margir aðrir þættir sem þurfi að taka tillit til, tæknileg úrlausnarefni sem lúti ekki endilega réttlætisrökum heldur skynsemis- eða hagkvæmnisrökum. En er það svo? Nei. Það er svar mitt, aftur nei. Það er ekki tæknileg spurning hvernig við ákveðum að fjármagna samfélagið, það er siðferðileg og pólitísk spurning hvernig leitað er til ólíkra hópa samfélagsins þegar kemur að fjármögnun þess. Þá þarf að velta því upp hvort rétt sé að leita aftur til tekjulægri hópanna - sem ekki fengu neina skattalækkun hjá þessari ríkisstjórn - eða leggja fremur byrðar á breiðu bökin, stórútgerðirnar sem fá þann rétt að nýta sameiginlegar auðlindir okkar og greiddu sér út tugmilljarða í arð til að halda upp á það þegar ríkisstjórnin lækkaði veiðigjöldin hið fyrra sinni, eða þau heimili í landinu sem eiga mestar eignirnar. Er það ekki fremur réttlátt, góðir landsmenn, að deila byrðunum þannig að við sem deilum kjörum á þessari eyju gerum það í raun, byggjum saman upp samfélag? Dæmin eru því miður fleiri en svo að ég geti rætt þau öll hér. Eða er það réttlát hugmyndafræði sem býr að baki skuldaniðurfærslu ríkisstjórnarinnar - leifunum af því heimsmetsloforði sem Framsóknarflokkurinn var kjörinn út á fyrir rúmu ári? Er það réttlátt að í svokallaðri almennri aðgerð fyrir heimilin í landinu sé þriðjungur heimila undanskilinn, þ.e. fjölskyldur á leigumarkaði, fólkið sem aldrei hefur verið haft með þegar talað er um „heimilin“? Er það réttlátt að sama stóreignafólk og horfir fram á að fá létt af sér auðlegðarskatti fái líka niðurfelld verðtryggð íbúðalán sem eykur auð þess enn frekar? Fram hefur komið að 230 íslenskar fjölskyldur sem eiga rétt á lækkun húsnæðislána eiga að meðaltali 177 milljónir í hreinni eign. Heildareignir þeirra umfram skuldir eru rúmir 44 milljarðar kr. Er réttlátt að styrkja það fólk sérstaklega til að greiða fyrir húsnæði sitt á sama tíma og ungt fólk sér ekki nokkurn tímann fram á að geta komið sér þaki yfir höfuðið? Nei, góðir landsmenn, ég fæ ekki séð hvernig það eigi að vera réttlátt. Réttlæti er mikilvægt í sjálfu sér. Það er líka mikilvægt samfélagslegt markmið til að búa öllum sem best samfélag. Það er ranglátt ef aðgangur fólks að heilbrigðisþjónustu eða menntun ræðst af efnahag svo dæmi sé tekið. Þar af leiðir að jöfnuður, efnahagslegur og samfélagslegur, hlýtur að vera eitt einkenni réttláts samfélags. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum lagt á það áherslu að forgangsraða fjármunum til að styrkja innviðina. Þar teljum við val ríkisstjórnarinnar - að dreifa umtalsverðum fjármunum í að fella niður skuldir óháð tekjum og eignastöðu fólks, hækka á sama tíma komugjöld á heilsugæslustöðvar og gjöld á stúdenta - ekki vera þann kost sem skilar mestum jöfnuði eða réttlátastri niðurstöðu. Við teljum skynsamlegra að styrkja innviðina, reisa nýjan landspítala, styrkja menntakerfið, bæta kjör og hefja niðurgreiðslu skulda til framtíðar. Við teljum líka eðlilegt að styrkja þá sem fóru verst út úr hruninu hvað varðar verðtryggð íbúðalán, en það hefur verið sýnt fram á að það er sá hópur sem tók íbúðalán á árunum 2005–2008, einkum þeir sem keyptu fyrstu eign á þessum tíma, og það væri eðlilegt að skoða slíkar aðgerðir með réttlætissjónarmið að leiðarljósi. Á sama tíma þarf að styðja betur við leigumarkaðinn og þar glittir nú í hugmyndir af hálfu ríkisstjórnarinnar sem mér finnast jákvætt skref. Ég fagna því að þar er að einhverju leyti tekið undir þær hugmyndir sem við vinstri græn höfum lengi talað fyrir. Réttlátt samfélag er fyrir alla. Ef við viljum slíkt samfélag hlýtur það að vera kappsmál okkar allra að tryggja jöfnuð sem er ekki aðeins réttlætismál heldur líka einkenni skynsamlegs samfélags. Þetta er ríkisstjórn hverrar margir forustumenn hafa talað sérstaklega fyrir rökhyggju og skynsemi. Þeir ættu því að leggja eyrun við því að um allan heim hafa menn áhyggjur af vaxandi ójöfnuði, hann er nú talinn helsta ógnunin við frið og stöðugleika í heiminum. Rannsóknir sýna líka að ójöfnuður er ógn við samfélagslega samheldni og þau lönd þar sem mestur jöfnuður hefur ríkt í sögulegu samhengi eru þau sem hefur vegnað best á öðrum sviðum líka, efnahagslega og félagslega, þ.e. Norðurlöndin. Til að tryggja þennan jöfnuð er hægt að beita ýmsum úrræðum. Þar er skattlagning á fjármagn mjög mikilvæg. Til þess að hún beri árangur þarf að tryggja aukið gagnsæi. Þar verður æ ríkari krafa um aukna alþjóðlega samvinnu til að tryggja að stjórnvöld hafi nauðsynlegt aðgengi að réttum upplýsingum þannig að unnt sé að skattleggja fjármagnið af réttlæti. Þess vegna vakna hjá mér spurningar þegar kemur fram í fréttum að íslenskum stjórnvöldum standi til boða að kaupa í samstarfi við önnur ríki upplýsingar um fjármagn sem Íslendingar komu fyrir í skattaskjólum fyrir hrun. Hví hafa íslensk stjórnvöld ekki gripið það tækifæri eins og gert hefur til að mynda verið í Þýskalandi og fleiri ríkjum? Er ekki þörf á slíkum upplýsingum ef við ætlum að tryggja réttláta skattbyrði en ekki láta auðmönnunum sjálfum það eftir að ákvarða sína eigin skattprósentu? Önnur mikilvæg tæki til að tryggja jöfnuð eru til, til að mynda menntun, og það er brýnt viðfangsefni að tryggja aðgengi allra að framhalds- og háskólamenntun til að jafna tækifærin. Réttlátt samfélag snýst ekki aðeins um jöfnuð þeirra sem hér búa nú um stundir. Það snýst líka um jöfnuð kynslóðanna, að við búum þannig í haginn fyrir komandi kynslóðir að þær njóti sömu tækifæra og við sem erum hér nú. Því miður sést ekki enn á verkum þessarar ríkisstjórnar að hún taki umhverfismál alvarlega sem eitt stærsta viðfangsefni samtímans. Þar skiptir máli að Ísland taki ábyrga afstöðu, setji sér raunhæf markmið um hvernig eigi að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga, en líka hvernig við ætlum að bregðast við slíkum breytingum. Miðað við hversu gríðarlega ríkir hagsmunir eru hér á ferð vonast ég til þess að allir flokkar geti náð saman um það að við breytum stjórnarskrá okkar á þann veg að þar verði settar inn meginreglur umhverfisréttar, að við tryggjum í stjórnarskrá fjölbreytni lífs og lands og skilgreinum auðlindanýtingu þannig að hún miðist við hagsmuni komandi kynslóða. Nú í vor ganga landsmenn enn og aftur til kosninga, að þessu sinni í sveitarstjórnum. Stundum finnst fólki þær kosningar aðeins öðruvísi en þær sem eru haldnar til Alþingis, en þar eru viðfangsefnin þó í raun þau sömu og í þinginu. Þegar við lítum til nærsamfélagsins skiptir líka máli að auka jöfnuð og það er hægt að gera með því að létta gjöldum af fólki, til að mynda af grunnþjónustu við barnafjölskyldur, í leikskólum, frístundaheimilum, skólamáltíðum, sem eru eitt af höfuðatriðum í málflutningi okkar vinstri grænna fyrir þessar kosningar, en þannig stuðlum við í senn að jöfnum rétti allra barna auk þess sem við bætum verulega hag barnafjölskyldna. Þar þurfa sveitarfélögin líka að taka hraustlega á umhverfismálum og setja sér í senn markmið til að draga úr loftslagsbreytingum og gera sér áætlanir um hvernig við ætlum að bregðast við þeim breytingum sem munu verða, þó að vonandi verði þær í minna mæli en við óttumst. Góðir landsmenn Í allri stjórnmálaumræðu er mikilvægt að réttlætissjónarmið séu höfð að leiðarljósi, að kjörnir fulltrúar geti tekið sem bestar og réttlátastar ákvarðanir í þágu allra landsmanna. Margir telja að nýir tímar kalli á ný pólitísk hugtök, orðin hægri og vinstri séu orðin merkingarlaus í hugum almennings sem sé orðinn þreyttur á svokölluðum hefðbundnum stjórnmálum. Miðað við áskoranir nýrrar aldar held ég að markmið um réttlæti, jöfnuð og sjálfbærni hafi aldrei verið mikilvægari, einmitt til að tryggja samfélag fyrir alla. Þetta er hlutverk og skylda okkar vinstri manna í samtímanum því að í mínum huga er réttlæti ekki pólitísk klisja sem dó út á síðustu öld. Kæru landsmenn. Réttlæti er eina leiðin til að lifa af á nýrri öld. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Kæru landsmenn. Það er tekið að vora á ný. Með vorinu eykst okkur bjartsýni og þor og brúnin léttist þegar birtan tekur völdin. En það er ekki aðeins veðrið og hækkandi sól sem gefa fyrirheit um bjartari tíma. Á því ári sem nú er liðið frá alþingiskosningunum hafa orðið miklar breytingar til batnaðar í efnahagslífinu og kannanir sýna að bjartsýni fólks hefur aukist. Stjórnendur fyrirtækja eru nú einnig bjartsýnni og jákvæðari gagnvart framtíðinni en þeir hafa verið frá árinu 2007. Flestir þeirra telja að aðstæður muni batna á næstu mánuðum og tæplega fjórðungur þeirra sér fram á auknar fjárfestingar á árinu. Vart þarf að taka fram hversu mikilvæg þessi viðhorfsbreyting er fyrir atvinnulífið og samfélagið allt, enda er aukin fjárfesting eitt af því sem efnahagslífið þarfnast hvað mest um þessar mundir. Þessi mikilvæga viðhorfsbreyting sprettur ekki af engu. Mjög jákvæð þróun hefur orðið í atvinnumálum. Starfandi fólki fjölgaði umtalsvert árið 2013, og voru að jafnaði 6 þúsund fleiri á vinnumarkaði en árið áður. Byggingariðnaðurinn er að taka verulega við sér og horfur á umtalsverðum fjárfestingum þar og mörg fjárfestingarverkefni eru á leiðinni sem virðast af viðráðanlegri stærð. Fjárfesting er einnig almennt að aukast meðal smærri fyrirtækja sem er mjög jákvætt. Markvissar aðgerðir í ríkisfjármálum og efnahagsstjórn hafa skilað árangri sem nú er tekið eftir á alþjóðlegum vettvangi. Í nýrri hagvaxtarspá OECD fyrir Ísland sem birt var fyrir viku er gert ráð fyrir 2,7% hagvexti í ár og 3,2% á því næsta. Enn meira máli skiptir þó að hagvöxtur er nú drifinn áfram af fjárfestingu og útflutningi. Því til stuðnings má benda á að í fyrsta sinn frá árinu 2002 var viðskiptajöfnuður jákvæður um 82 milljarða í fyrra en var neikvæður um 80 milljarða árið áður. Það hefur orðið raunverulegur viðsnúningur í efnahagslífinu. Samstarf ríkisstjórnarinnar og aðila vinnumarkaðarins hefur einnig skilað jákvæðum árangri eins og sjá mátti í kjarasamningum sem gerðir voru á almennum vinnumarkaði þar sem áhersla er lögð á aukinn kaupmátt með stöðugleika að leiðarljósi. Með sameiginlegu átaki hefur tekist að auka kaupmátt og koma verðbólgu niður fyrir markmið Seðlabankans. Ársverðbólga mælist nú 2,3% og horfur eru á hóflegri verðbólgu út þetta ár. Einhverjum kann hugsanlega að þykja það lítt merkilegar fréttir að verðbólga mælist nú loks undir því markmiði, en þegar litið er til þess að þetta er aðeins í annað sinn frá árinu 2004 sem verðbólga á Íslandi fer undir 2,5% og í fyrsta sinn á þessum tíu árum sem hún helst undir því markmiði í þrjá mánuði samfellt sést hversu gríðarlega mikilvægur þessi árangur er. Ef fram fer sem horfir sjáum við fram á einhverja mestu kaupmáttaraukningu frá 2007. Góðir landsmenn. Fyrsta mál ríkisstjórnarinnar eftir að hún tók við völdum var að leggja fram þingsályktunartillögu í tíu liðum um aðgerðir í þágu skuldugra heimila. Nú, þegar ár er liðið, er öllum tíu þáttum aðgerðaáætlunarinnar lokið eða þeir komnir í farveg. Í þessari viku mun Alþingi ljúka við setningu laga um almenna skuldaleiðréttingu, beina höfuðstólsleiðréttingu og lækkun höfuðstóls með séreignarsparnaði. Með þessum frumvörpum næst loks árangur í baráttunni fyrir almennum skuldaleiðréttingum sem hófst í febrúar 2009, fyrir fimm árum. Með leiðréttingunni er komið til móts við heimili með verðtryggð húsnæðislán með aðgerðum sem fyrri ríkisstjórn hélt fram að væru óframkvæmanlegar. Beinar niðurfærslur á höfuðstól verðtryggðra lána og möguleiki á að nýta séreignarsparnað til að greiða niður lán mun hjálpa heimilum með verðtryggð lán á beinan hátt með því að lækka mánaðarlega greiðslubyrði og hækka ráðstöfunartekjur fjölskyldunnar. Heildaráhrif leiðréttingarinnar eru metin um 150 milljarðar fyrir 100 þús. heimili þessa lands. Þegar núverandi ríkisstjórn nær slíkum árangri á níu mánuðum er svo sem við því að búast að talsmenn fyrri ríkisstjórnar reyni að malda í móinn, sömu talsmenn og höfðu rúm fjögur ár til að svara kallinu um leiðréttingu á verðtryggðum húsnæðislánum en fullyrtu þess í stað í desember 2012 að ekki yrði meira gert fyrir íslensk heimili. Nú er hins vegar komið í ljós, eins og Einar Benediktsson skrifaði í herhvöt sinni til Íslendinga fyrir tæpum 120 árum, að vilji er allt sem þarf. Nefna má fjölmörg dæmi um verkefni og skref sem ríkisstjórnin hefur stigið sem stuðla að framgangi þjóðarinnar og efnahagslegum stöðugleika til lengri og skemmri tíma litið. Ég leyfi mér að nefna aðeins nokkur atriði hér, hæstv. forseti. Stórt og mikilvægt skref var stigið með afgreiðslu hallalausra fjárlaga í fyrsta sinn frá árinu 2007 eftir að halli ríkissjóðs stefndi í tugi milljarða króna eftir afar ófullkomna fjárlagagerð fyrrverandi ríkisstjórnar. Okkur hefur tekist að stöðva 30 milljarða kr. árlega greiðslu í vexti vegna rekstrarhalla undanfarinna ára á sama tíma og fjárveitingar til grundvallarþátta velferðarkerfisins hafa verið auknar um milljarða króna. Einnig hefur ráðstöfunarfé fjölskyldna og fyrirtækja í landinu aukist með skattalækkunum. Ég nefni 4 milljarða króna innspýtingu í heilbrigðiskerfið. Ég nefni 5 milljarða króna í skattalækkanir í þágu fjölskyldna. Ég nefni 5–6 milljarða í þágu eldri borgara og öryrkja, m.a. með því að draga til baka ósanngjarna skerðingu vegna víxlverkunar lífeyrisgreiðslna. Ég nefni eflingu almennrar löggæslu um land allt. Ég nefni eina heildstæðustu endurskoðun á húsnæðiskerfinu sem ráðist hefur verið í. Virðulegi forseti. Við höfum undirritað fjárfestingarsamninga vegna uppbyggingar á Bakka við Húsavík þar sem stefnt er að því að framleiðsla kísilmálms hefjist árið 2016. Gert er ráð fyrir að í fyrsta áfanga verði til 120 bein störf við verksmiðjuna en með stækkun bætast við 40. Þá hefur Byggðastofnun metið afleidd störf við fyrsta áfanga um 160 og eftir stækkun um 210. Jafnframt hefur verið undirritaður fjárfestingarsamningur vegna fyrirhugaðs kísilvers í Helguvík á Reykjanesi og einnig örþörungaverksmiðjunnar Algalífs. Um er að ræða alls ný fjárfestingarverkefni sem munu skapa fjölmörg ný störf og viðhalda öflugum hagvexti. 4 þús. ný störf hafa skapast á síðustu 12 mánuðum, meira en tíu á dag. En þótt við getum bæði litið stolt um öxl og horft bjartsýn til framtíðar bíða fjölmargar áskoranir lausnar. Þar er ekki síst horft til afléttingar fjármagnshafta. Það er hlutverk ríkisstjórnarinnar, fyrst og fremst, að standa vörð um hagsmuni almennings og íslenskra fyrirtækja þegar tekist verður á um þá niðurstöðu. Nýleg greining á greiðslujöfnuði þjóðarbúsins sýnir svo ekki verður um villst að framtíðarheill íslensks almennings veltur á því að þetta verkefni verði leyst af kostgæfni og í sem bestri og mestri pólitískri sátt. Það er alveg skýrt, eins og bæði forsætisráðherra og fjármálaráðherra hafa sagt, að ríkisstjórnin mun ekki veita kröfuhöfum bankanna undanþágu frá gjaldeyrishöftum á kostnað almennings í landinu. Það er ekki í boði af hálfu ríkisstjórnarinnar að almenningur taki á sig meiri skerðingu á lífskjörum, t.d. í formi stórfelldrar raungengislækkunar, til að erlendir kröfuhafar geti sloppið með háar gjaldeyrisfjárhæðir úr höftum. Ríkisstjórnin mun aldrei standa fyrir slíkri friðþægingu á kostnað almennings. Því getið þið treyst. Virðulegur forseti, kæru landsmenn. Í sumar fögnum við 70 ára ártíð þess hugarfars sem skóp lýðveldið Ísland, hugarfars sem á 20. öld sá til þess að íslenskt samfélag reis úr viðjum fátæks bændasamfélags til þess að verða eitt ríkasta og öruggasta samfélag í heimi. Sama hugarfar uppbyggingar og framkvæmda þurfum við nú að halda í heiðri. Við erum ein þjóð í einu landi og verðum að standa saman sem einn maður. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Kæru landsmenn. Hvað erum við að vilja hér upp á dekk, nýr flokkur með sex þingmenn, hvað á þetta að þýða, hvað erum við að gera hérna, Björt framtíð? Af hverju erum við ekki bara í gömlu flokkunum sem voru hérna fyrir, stofnaðir 1916 og upp úr af miklu sómafólki? Af hverju getum við ekki bara starfað innan þeirra? Ég les stundum svona stöður á fésbókinni. Mér finnst alltaf jafn sprenghlægilegt og gaman að lesa eitthvað þessu líkt. Það er gaman að upplifa einhvern veginn pirringinn í sumum yfir því að Björt framtíð sé til, Björt framtíð sé að festast í sessi. Mig langar svolítið að segja ykkur núna, kæru landsmenn, um hvað Björt framtíð snýst. Við erum mótvægi við gömlu flokkana. Við erum vettvangur fólks sem kom saman vegna þess að við gátum ekki hugsað okkur, og höfðum sum prófað það, að starfa í gömlu flokkunum. Í gömlu flokkunum er fullt af mjög góðu fólki, allt að leggja sitt af mörkum, en menningin er gömul, hún er uppfull af ósiðum og það þarf að berjast gegn þeim. Við verðum oft vör við það á þingi hvað ósiðirnir, hvað gamla menningin flækist fyrir okkur. Við vildum stofna flokk og höfum stofnað flokk sem tekur ekki þátt í gömlum deilum - af því bara. Við viljum berjast gegn gömlum hefðum. Við erum óbundin af gömlum rótgrónum hagsmunum. Við byrjuðum með autt blað. Við stofnuðum flokk eins og við viljum hafa hann, byggðan á gildum sem við settum á A4-blað, sem sameina okkur. Þetta er flokkur fyrir 21. öldina. Við trúum því að það sé til eitthvað í öllum málum sem heitir skynsamleg niðurstaða. Við trúum því að besta leiðin til að ná skynsamlegri niðurstöðu sé samtal, samtal milli ólíks fólks þar sem fólk leggur ólíkar skoðanir í púkkið. Við viljum meina að í gömlu flokkamenningunni, alveg sama þótt allir leggi sitt af mörkum innan þeirrar menningar, hafi mistekist að leggja rækt við þetta samtal. Við sjáum hvernig Besti flokkurinn hefur starfað í borginni. Það er lýsandi fyrir það hvernig við viljum nálgast pólitík. Þar sáum við dæmi um hina úreltu pólitísku menningu sem hafði m.a. lagt Orkuveitu Reykjavíkur í rúst. Það þurfti að koma inn með ferska nálgun, nýtt samtal. Besti flokkurinn fór inn í Orkuveitu Reykjavíkur ásamt Samfylkingunni og umturnaði því fyrirtæki algjörlega. Það blasir ekki lengur við gjaldþrot. Það þurfti að taka erfiðar ákvarðanir. Nýtt aðalskipulag í Reykjavík er ótrúlega fallegur og tær vitnisburður um þetta samtal og hvað getur sprottið af því þegar það tekst. Við viljum leggja áherslu á þetta líka hér á þingi og höfum gert það þann fyrsta þingvetur sem Björt framtíð hefur starfað. Þetta er eitt meginerindi okkar í pólitík, að búa til samtalið og leggja rækt við það. En til þess að taka þátt í samtalinu verður að hafa skoðanir. Það eru engin skoðanaskipti án skoðana. Við höfum þær í ríkum mæli. Við förum fram undir merkjum frjálslyndis. Við teljum að það sé ærin þörf á flokki sem leggur áherslu á það hugtak, frjálslyndi. Einangrunartilhneigingin, einangrunarstefnan er það rík í þessu samfélagi, á þessu eyríki. Tilhneigingar til hafta eru ríkar. Tilhneigingar til forræðishyggju. Tilhneigingar til neyslustýringar. Tilhneigingar til einokunar og samkeppnisleysis. Þessu öllu þarf að berjast gegn. Það er erindi Bjartrar framtíðar. Við setjum mannréttindi á oddinn. Það er ekki bara innihaldslaust. Við teljum að mannréttindi séu málaflokkur sem þarf að standa vaktina í. Þess vegna leggjum við áherslu á að fatlað fólk njóti sjálfstæðs lífs. Það nýtur þess ekki núna. Við leggjum áherslu á að börn fái notið beggja foreldra sinna eftir sambúðarslit. Við vorum að samþykkja slíkt mál í þinginu sem við lögðum fram. Við teljum að það þurfi að standa vaktina um umhverfismál. Við teljum að það sé rík þörf á flokki sem er grænn en er ekki vinstri flokkur. Við erum frjálslyndur grænn mannréttindaflokkur. Svo heitum við Björt framtíð. Hvað á það að þýða? Þetta er mjög óhefðbundið nafn. Er það ekki allt of krúttlegt einhvern veginn? Okkur hefur tekist að lauma okkur inn í a.m.k. annað hvert heillaóskaskeyti í landinu með þessu nafni. Að sjálfsögðu er það með ráðum gert, svona langtímaáróður. Ég held við séum í öllum fermingarskeytum þar sem við óskum hvert öðru bjartrar framtíðar. En þetta nafn er engin tilviljun. Við völdum það eftir að tvö þúsund manns höfðu tekið þátt í nafnasamkeppni þar sem við auglýstum eftir tillögum að nafni á hinn nýja flokk. Þátttakan lýsti áhuga fólks á því að taka þátt í nýjum stjórnmálum. Björt framtíð var tillaga sex karlmanna víðs vegar að af landinu. Við völdum það vegna þess að það lýsir tilgangi okkar. Það lýsir markmiðum okkar. Það lýsir því hvað við viljum gera í pólitík og hvað við teljum pólitík snúast um. Við segjum sem sagt: Allar ákvarðanir sem við tökum í þessum sal eiga að stuðla að bjartri framtíð. Þær eiga að gera framtíðina bjarta. Þær eiga að gera samfélagið betra. Þær eiga að auka tiltrú fólks á því að það sé gott að búa hérna. Í sömu andrá og við vorum að ákveða þetta nafn var gerð könnun meðal ungs fólks á Íslandi sem sýndi að um 60%, að ég held, höfðu íhugað að flytja varanlega úr landi. Erindi Bjartrar framtíðar er að ná þessari prósentutölu niður. Ísland á að vera land þar sem ungt fólk vill búa. Þess vegna höfum við á þessum þingvetri lagt svona gríðarlega mikla áherslu á það að við aukum fjárfestingu í nýsköpun, menntun, rannsóknum, þróun og skapandi greinum. Þess vegna var það okkur svo rosalega mikil vonbrigði þegar ríkisstjórnin ákvað að blása af fjárfestingaráætlun sem snerist um markvissa fjárfestingu í öllum þessum sprotum. Við töldum að fjárfestingaráætlunin, byggð á ótal greiningum og skýrslum, væri sigurstranglegasta leiðin til að búa til bjarta framtíð hvað þetta varðar, að búa til fjölbreytt atvinnulíf, að búa til atvinnulíf sem getur borgað há laun, skilað meiri útflutningi og skapað störf fyrir ungt fólk með fjölbreytta menntun. Þetta var blásið af. Í tveimur stórum deilumálum á þingi leggjum við þennan mælikvarða um bjarta framtíð á málin. Það var talað um að slíta viðræðum við ESB. Hvort felur það í sér bjarta framtíð að slíta viðræðunum eða halda þeim áfram og athuga hvort góður samningur feli í sér aukna möguleika fyrir Íslendinga, betri kjör, meiri stöðugleika? Er það ekki betri leið til þess að gera framtíðina bjartari að halda þó þessum möguleika opnum á nýjum gjaldmiðli? Hvaða framtíðarsýn er í hinni leiðinni, að slíta viðræðunum? Og hvað blasir við þá? Að minnsta kosti erum við einum möguleika færri. Það er vont fyrir framtíðina. Hitt málið sem varðar líka bjarta framtíð eru skuldaleiðréttingaráform ríkisstjórnarinnar. Þar eru 80 milljarðar í húfi sem við í þessum sal munum væntanlega í þessari viku ákveða með meiri hluta atkvæða að verja til ómarkvissrar og óréttlátrar niðurgreiðslu höfuðstólsskulda sumra heimila. Þessa 80 milljarða væri hægt að nota til að greiða niður opinberar skuldir. Hvað mundi það gera? Það mundi auka svigrúm komandi kynslóða í fjárlögum til að gera alls konar hluti. Í staðinn ætlum við ekki að borga niður opinberar skuldir og við ætlum ekki að fara í nauðsynlegt viðhald og uppbyggingu á innviðum samfélagsins sem frestast þá bara og við veltum því á komandi kynslóðir. Við ætlum að eyða öllum þessum peningum núna, fyrir okkur. Þetta er ekki björt framtíð. Það er nefnilega hægt að leggja mælikvarða Bjartrar framtíðar á öll mál. Hér nefni ég tvö stór mál sem fá falleinkunn út frá þessum mælikvarða, þ.e. tillagan um að slíta ESB-viðræðunum og tillagan um skuldaniðurfærslu heimilanna. Góðir landsmenn. Við erum stolt af því sem við höfum lagt af mörkum á okkar fyrsta þingvetri. Við erum komin til að vera. Við erum sterkt afl. Við erum byggð á djúpri sannfæringu, sterkum gildum. Við bjóðum núna fram í níu sveitarfélögum um land allt. Ég þakka alþingismönnum kærlega fyrir samstarfið í vetur. Ég vona að við höfum haft góð áhrif í þessum sal. Ég óska landsmönnum að sjálfsögðu bjartrar framtíðar.

Elsku þjóðin mín. Stundum velti ég fyrir mér hverjir hlusta á eldhúsdagsumræður. Ætli fólkið sem þarf að lifa með afleiðingum gjörða okkar hér á Alþingi hlusti? Mér finnst það mjög ólíklegt. Tilgangur umræðnanna hér í kvöld er að við sem erum á Alþingi í samfélagsþjónustu fyrir ykkur förum yfir þingveturinn, störfin okkar, hverju við komum í verk fyrir ykkur og hverju okkur tókst ekki almennilega að koma í verk eins og stóð til samkvæmt loforðaflaumi sem verður oftast of ákafur í samkeppninni um hver kann að lofa best fyrir kosningar. Nú erum við í miðjum slíkum loforðaflaumi í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga og tilefni til að hvetja fólk til að muna að orð eru ekki án ábyrgðar. Það er að sjálfsögðu mjög margt sem ég gæti gagnrýnt þessa ríkisstjórn fyrir, en aðrir hafa varið tíma sínum í slíka gagnrýni og óþarfi að láta ykkur sem heima sitjið hlusta á endurtekið efni. Mig langar að tala um Alþingi, störfin okkar hér og Íslandsmetið sem mun verða sett á næstu dögum. Ég hef verið talsmaður þess síðan ég kom hingað á þing, og samþingmenn mínir margir hverjir, að Alþingi sé besti vettvangurinn til efnislegrar vinnu þvert á flokka til stefnumótunar og ýmissa þjóðþrifaverka. Þá hef ég verið talsmaður þess að þingmannamál fái endanlega afgreiðslu áður en þingi lýkur. Það kann að vera ruglingslegt fyrir þá sem eru ekki vel inni í störfum okkar að það sé talað um þinglok þó að kjörtímabilinu sé ekki lokið. Hvert kjörtímabil samanstendur af fjórum þingum. Þegar hverju þingi lýkur er skorið á svokallaðan þingmálahala. Þess vegna afgreiðum við svona mörg mál í belg og biðu við lok hvers þings. Þingmálahalinn sem skorið er á samanstendur af öllum þingmálum og lögunum sem við náum ekki að ljúka á næstu dögum. Mér finnst það rosalega furðulegt verklag og hef nöldrað yfir því í fimm ár án árangurs. Það þýðir nefnilega að þau mál sem við erum næstum því búin að afgreiða þarf að endurflytja, við þurfum að fá aftur sömu umsagnirnar frá almenningi og hagsmunaaðilum og aftur sömu gestina til að ræða aftur um sama óbreytta frumvarpið eða ályktunina. Sum mál hafa farið í gegnum þetta ferli í fjögur til fimm skipti, mál sem samstaða er um og hvorki málefnalegur né pólitískur ágreiningur um. Kæru hlustendur. Ástæða þess að ég er svona ánægð með Íslandsmetið er að fjöldamörg mál sem hafa verið flutt aftur og aftur, jafnvel af þingmönnum annarra flokka þing eftir þing, fá loksins afgreiðslu og verða annaðhvort að verklagsreglum fyrir ríkisstjórnina eða að lögum. Hvorki fyrr né síðar hafa jafn mörg þingmannamál verið sett á dagskrá til fullnaðarafgreiðslu og við verðum vitni að á næstu tveimur dögum. Mig langar að hrósa þingheimi fyrir það. Mig langar til að við munum og séum stolt af því sem við gerum vel. Mig langar til að fara yfir hvað við höfum samþykkt og hvað við eigum eftir að samþykkja. Við höfum samþykkt þingsályktanir um eftirfarandi málefni: Átak til atvinnuuppbyggingar í Austur-Húnavatnssýslu, forvarnastarf vegna krabbameins í blöðruhálskirtli, jafnt búsetuform barna sem búa á tveimur heimilum, leikskóla að loknu fæðingarorlofi, mótun geðheilbrigðisstefnu og aðgerðaáætlunar, myglusvepp og tjón af völdum hans, skipun nefndar um málefni hinsegin fólks, skráningu upplýsinga um umgengnisforeldra og stuðning við sjálfsákvörðunarrétt íbúa Vestur-Sahara. Við munum á næstu tveimur dögum samþykkja þingsályktanir um: Aðgerðir í þágu lækningar við mænuskaða, eflingu skógræktar sem atvinnuvegar, hert viðurlög við ölvunar- og vímuefnaakstri, landsnet ferðaleiða, mótmæli gegn ofsóknum gegn samkynhneigðum í Úganda, rannsóknir á umfangi og nýtingarmöguleikum sjávarorku, ráðstafanir gegn málverkafölsunum, samningu stefnumarkandi frumvarpa og þingsályktunartillagna, skrásetningu kjörsóknar eftir fæðingarári í kosningum á Íslandi frá vori 2014, varðveislu menningararfleifðar á stafrænu formi, mótun stefnu til að draga úr skaðlegum afleiðingum vímuefnaneyslu, bráðaaðgerðir til að efla leigumarkað á Íslandi, stefnu varðandi byggingu nýs Landspítala og gerð sáttmála um verndun friðhelgi einkalífs í stafrænum miðlum. Mér finnst þessi mál endurspegla vilja og getu þingsins til samstarfs um málefni sem munu hafa áhrif á fjölmarga einstaklinga í samfélagi okkar. Ég vona að þessi jákvæða þróun í lýðræðisátt haldi áfram að eiga sér stað á þinginu. Jafnframt hefur það verið rætt á vettvangi formanna flokkanna, sem og meðal þingflokksformanna, að láta mál lifa á milli þinga og mun það svo sannarlega gera störf okkar skilvirkari. Enginn meiri þingmálahali. Ég man þegar ég kom fyrst á þing og heyrði þetta orð, þingmálahali, og fannst það skrýtið. Vonandi mun þingmálahalaskurðurinn heyra sögunni til á næsta þingi. Næsta stóra baráttumál okkar þingmanna til að tryggja að þingstörfin verði gagnsærri og aðgengilegri almenningi er að nefndafundir verði sendir út beint. Það kostar ekki neitt nema vilja. Við þingmenn Pírata höfum boðist til að aðstoða ókeypis við að koma slíku í framkvæmd. Það er mjög mikilvægt að nefndafundir séu opnir því að þar fáum við aðgengi að fagupplýsingum sem eru notaðar til grundvallar ákvarðanatöku og lagasetningu. Við píratar viljum að þú fylgist með hvað við erum að gera. Við höfum lagt fram fjölmargar skriflegar fyrirspurnir til ráðherra sem okkur hafa borist frá almenningi. Við lítum á okkur sem lifandi upplýsingalög og þó að við séum bara þrjú í þinghópnum okkar höfum við haft mikilvæg áhrif á þingstörfin með annars konar sýn og þekkingu en aðrir þingmenn sérhæfa sig í. Mér finnst það sönnun þess að mikilvægt sé að hafa sem fjölhæfasta flóru af einstaklingum sem fulltrúa almennings til að geta miðlað þekkingu, reynslu og sérhæfingu þvert á milli flokka í vinnu okkar hér. Alþingi er nefnilega ekki endilega það átakasvæði sem fjölmiðlar draga upp og við sjálf látum í skína í þingsal. Alþingi yrði ekki neitt úr verki og lögin yrðu margfalt verri ef við bærum ekki gæfu til að vinna saman. Þó að þingið haldi ekki fundi á næstu mánuðum liggja fyrir mörg verkefni fyrir lítinn þingflokk. Við ætlum að nota sumarið til að skrifa frumvörp til að leggja fram í haust. Við munum vinna að endurskoðun höfundarréttarlaga í samstarfi við sérfræðinga og hugsjónafólk, höfundarréttarhafa og lögfræðinga víðs vegar um heim. Við erum svo heppin að tilheyra sívaxandi flokki pírata á heimsvísu sem miðlar sérþekkingu og reynslu sín á milli. Við ætlum að skrifa frumvörp um vernd milliliða og afnám gagnageymdar en stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd hyggst halda áfram með vinnu við slíkt afnám í kjölfar dóms Evrópudómstólsins í apríl þar sem slík geymd telst ólögmæt. Þá erum við að vinna að lögum til verndar afhjúpendum og áframhaldandi umgjörð til að auka aðgengi að lýðræðisþátttöku. Kæru þið, sem eruð að hlusta á þessar umræður, ef þið þekkið ungt fólk sem er tregt á kjörstað í sveitarstjórnarkosningum er það á ykkar ábyrgð að drífa það með ykkur á kjörstað. Ef við tökum ekki þátt í lýðræðinu erum við dæmd til að sitja uppi með misvitra fulltrúa og mistæk stefnumál. Við eigum frábær verkfæri til þátttöku, stefnumál pírata á sveitarstjórnarstigi fyrirfinnast til dæmis á vefnum Betri Reykjavík. Þar geta menn sagt hug sinn um stefnumálin og jafnvel sett inn þau mál sem þeim finnst mikilvægast að verði á oddinum í þessum kosningum. Mig langar að ljúka þessu á að minna okkur á svolítið sem ég hef haft á heilanum og urðu mér mikil vonbrigði á síðustu stundum síðasta þings og það er að þann 17. júní í ár er dagurinn sem við áttum að fá nýja stjórnarskrá. Ég hlýt að spyrja forustumenn stjórnarflokkanna og fyrrverandi slíka: Hvar er nýja stjórnarskráin sem þjóðin kaus að leggja sem grunn að nýja Íslandi? Hvar er hún? Ef við hefðum borið gæfu til að hlíta vilja þjóðarinnar um nýja stjórnarskrá þyrfti almenningur ekki að standa enn og aftur í mótmælum út af til dæmis aðildarviðræðunum og hugsanlegum slitum á þeim. Nei, þá hefðuð þið haft lýðræðisleg verkfæri til að veita okkur í þingheimi nauðsynlegt aðhald. Ég óska öllum þingmönnum og hlustendum góðra stunda og vonast til þess að við getum haldið áfram að auka aðgengi almennings að þessum vinnustað. Ég óska þess, þó að það sé ekkert endilega rosalega gaman að hlusta á eldhúsdagsumræðurnar, að þið fylgist betur með okkur. Það er á ykkar ábyrgð.

Forseti. Ágætu landsmenn. Fyrsta þingvetri á nýju kjörtímabili er að ljúka. Í kosningunum á síðasta ári hlutu ríkisstjórnarflokkarnir um 51% atkvæða sem færði þeim mikinn þingstyrk, 38 sæti, þ.e. 60% þingsæta. Það heyrist oft, bæði í þingsal og utan hans, að nú sé ný stjórn við völd og ætli að fara sínu fram. Á þessu var sérstaklega klifað í fjárlagaumræðunni. Og það er rétt, skilin í stjórnmálunum eru skörp, jafnvel skarpari en oftast áður. Við völd er ríkisstjórn sem gengur erindi þeirra sem meira mega sín en ekki hinna sem minna mega sín. Þetta á við um framkomu við fólkið í landinu og þetta á við um framkomu við fyrirtækin í landinu. Ríkisstjórnin gekk rösklega til verka. Hún lækkaði veiðigjöld á útgerðina og afsalaði þar með sameiginlegum sjóðum okkar allra mörgum milljörðum, sjóðum sem standa undir velferðinni, heilbrigðisþjónustunni, menntakerfinu og öllu hinu sem við borgum öll í sameiningu. Bara á þessu ári eru milljarðarnir að minnsta kosti 6,5. Ríkisstjórnin skar niður fjárveitingar sem ætlað var til að efla nýsköpun, kvikmyndagerð og alls konar hluti sem alls konar fólk fæst við og gæti orðið undirstaða öflugra fyrirtækja. Ágætu landsmenn. Enn frekari lækkun veiðigjalda er nú á dagskrá og nú skulu 2 milljarðar til viðbótar bætast við. Við þurfum öll að átta okkur á því að ef atvinnuvegir sem ganga vel taka ekki þátt í að greiða til samfélagsins erum það við, fólkið, sem stöndum undir samfélagsþjónustunni með skattgreiðslunum okkar. Veiðigjöld eru ekki skattur og eiga ekki að vera það. Veiðigjöld eru greiðsla fyrir að fá að nýta sameiginlega auðlind okkar allra. Virðulegi forseti. Á þeim stutta tíma sem ég hef er ekki tími til að víkja að afnámi eða lækkun virðisaukaskatts á gistiþjónustu og ruglinu um náttúrupassa í kjölfarið á því. Helstu stefnumál ríkisstjórnarflokkanna hafa ekki verið afgreidd úr þinginu, þ.e. skuldaafskriftirnar sem hæstv. forsætisráðherra lýsti sem heimsmeti. Það er þó ekki vegna þess að stjórnarandstaðan hafi þvælst fyrir, heldur hafa mál komið allt of seint fram, enda flóknari og erfiðari en ríkisstjórnarflokkarnir létu í veðri vaka í kosningabaráttunni. Það er oft erfiðara í að komast en um að tala, það er ekki nýr sannleikur. Efndirnar eru auðvitað allt aðrar og minni en loforðin, og efnahagslegar afleiðingar þeirra eru óljósar. Sannarlega bendir flest til þess að skynsamlegra væri að nota til annarra hluta þá tæpu 80 milljarða sem eiga að fara til að greiða niður húsnæðisskuldir, líka þeirra sem geta sjálfir staðið undir skuldbindingum sínum. En stjórnarmeirihlutinn ræður för og stjórnarandstaðan getur einungis bent á gallana sem blasa við. En það eru ekki bara loforð um skuldaafskriftir sem hafa verið svikin. Framganga ríkisstjórnarinnar í Evrópumálum hefur vakið furðu. Allri umræðu um Evrópumál var ýtt út af borðinu í kosningabaráttunni vorið 2013 þegar frambjóðendur sem nú eru ráðherrar lýstu því yfir hver í kapp við annan að framhald aðildarviðræðna yrði í höndum þjóðarinnar, hún fengi að greiða um það atkvæði. Vegna þessara svika reis fjöldi fólks upp og mótmælti þegar ríkisstjórnin lagði í febrúar skyndilega fram tillögu þess efnis að slíta ætti viðræðunum. Samfélagshrunið hefur nefnilega haft þær jákvæðu afleiðingar að fólkið í landinu gerir meiri kröfur til stjórnmálamanna en áður var, m.a. um að við stöndum við orð okkar. Bramboltið varðandi þetta mikilvæga mál hefur verið með endemum. Fyrst setti ríkisstjórnin samningaviðræður á ís en vildi gjarnan fá styrki sem Evrópusambandið veitir ríkjum sem eru í aðildarviðræðum. Næst sagðist ríkisstjórnin ætla að láta gera skýrslu um framgang viðræðnanna og ákveða næstu skref í kjölfarið. Umræða um skýrsluna var varla hafin á Alþingi þegar hæstv. utanríkisráðherra lagði fram sína alræmdu tillögu um að slíta viðræðunum. Þá var ekki bara stjórnarandstöðu hér á Alþingi misboðið, heldur fjölda fólks, kjósendum, sem hafði heyrt stjórnmálamenn segja annað fyrir kosningar. Á Austurvelli mótmælti fólk dag eftir dag og síðan viku eftir viku. Fólk mótmælti því að stjórnmálamenn gengju á bak orða sinna. Tillagan alræmda verður ekki afgreidd. Þrýstingur frá mótmælendum á Austurvelli og þeim 53.555 einstaklingum sem skrifuðu undir kröfu um að hún yrði lögð til hliðar og boðað til þjóðaratkvæðagreiðslu réð örlögum hennar. Virðulegi forseti. Allt tal ráðamanna um ómöguleika og ráðgefandi eða bindandi þjóðaratkvæðagreiðslur er einfaldlega til þess að drepa málinu á dreif. Ríkisstjórnin getur efnt til þjóðaratkvæðagreiðslu og farið eftir henni. Hið eina sem gerir það að verkum að ekki sé farið eftir ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu er að þeir sem ráða þverskallist við því. Það gerði þingið því miður fyrir rétt rúmu ári. Vonandi verða þinginu aldrei aftur á slík mistök.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Ábyrgð í opinberum fjármálum er forsenda framfara á Íslandi. Það er reynsla allra þeirra þjóða sem við viljum bera okkur saman við. Hér er ekki um nein geimvísindi að ræða. Við þurfum aga í opinber fjármál, við verðum að greiða niður skuldir og langtímasjónarmið verða að vera ríkjandi í fjármálum ríkis og sveitarfélaga. Það eru ekki til neinar töfralausnir. Agi, ráðdeild og langtímahugsun er nauðsynleg ef árangur á að nást í hagstjórn á Íslandi og er til dæmis algjör forsenda fyrir upptöku á öðrum gjaldmiðli. Við höfum stigið skref í átt að þessum markmiðum. Fjárlög á yfirstandandi ári voru afgreidd með afgangi í fyrsta skipti í mörg ár. Fjárlaganefnd hefur haft virkt eftirlit með framkvæmd þeirra. Hagræðingarhópur ríkisstjórnarinnar lagði fram á annað hundrað tillögur um betri nýtingu opinbers fjár. Fjármálaráðherra hefur lagt fram nýtt frumvarp um opinber fjármál sem felur í sér bætt vinnubrögð og aukið gagnsæi. Fjárlaganefnd hefur lagt fram frumvarp um markaðar tekjur sem hefur það að markmiði auðvelda fjárlagavinnu, áætlanagerð og aga í ríkisfjármálum. Í sumar mun fjárlaganefnd vinna að framgangi frumvarpanna í samráði við hagsmunaaðila og markmiðið er að fyrir árslok muni þingið klára vinnuna. Ríkisvaldið verður að fara á undan með góðu fordæmi og þar verða allir að leggjast á eitt. Það er ekki nóg að ríkisstjórnarflokkarnir ákveði að fara í þessa vegferð. Við verðum að fara að fordæmi frænda okkar á Norðurlöndunum en þeir ákváðu í kjölfar bankakreppu í upphafi tíunda áratugarins að sameinast um að láta söguna ekki endurtaka sig. Í Svíþjóð er þess vegna samstaða allra stjórnmálaflokka og embættismanna um að ná árangri á þessu sviði. Við verðum að gera það sama hér. Samstaða stjórnmálaaflanna í landinu er forsenda þess að árangur náist. Ríkisfjármál hlíta sömu lögmálum og fjármál heimila og fyrirtækja. Við verðum að afla meiru en við eyðum. Við verðum að forgangsraða í þágu þess sem er mikilvægast og við verðum að muna að skuldir hafa einn stóran galla. Það þarf að greiða þær. Ef við höfum þetta hugfast mun okkur farnast vel. En það er fleira en opinber fjármál sem skiptir máli. Fyrir þinginu liggja frumvörp sem hafa það að markmiði að aðstoða heimili landsins við að lækka skuldir sínar. Hér er um að ræða mikla stefnubreytingu í húsnæðismálum. Í áratugi hafa stjórnvöld ýtt undir skuldsetningu heimila með aðgerðum sínum. Hefur það verið gert með niðurgreiðslu vaxta, umsvifamiklum rekstri húsnæðisbanka þar sem öll lán hafa verið með ríkisábyrgð og háu lánshlutfalli. Kostnaðurinn við þessa stefnu hefur verið mikill. Beinn og óbeinn kostnaður skattgreiðenda af Íbúðalánasjóði samkvæmt skýrslu verkefnisstjórnar húsnæðismálaráðherra er í það minnsta 100 milljarðar kr. Helsti vandi sjóðsins, og þar af leiðandi skattgreiðenda, er að viðskiptavinir hans vilja ekki vera í viðskiptum við bankann. Því fleiri viðskiptavinir sem yfirgefa bankann, því stærri reikningur fellur á fólkið í landinu. Kostnaður skattgreiðenda vegna vaxtabóta frá árinu 2005 er um 100 milljarðar kr. Ef teknir eru saman fjármunir sem ráðstafað hefur verið í vaxtabætur og Íbúðalánasjóð nemur upphæðin um 200 milljörðum. Fyrir þá fjárhæð væri til dæmis hægt að byggja tvo nýja landspítala eða 13–14 Héðinsfjarðargöng. Árangur aðgerða núverandi ríkisstjórnar veltur alfarið á því hvort íslenskar fjölskyldur nýti tækifærið, greiði niður skuldir sínar og sýni ráðdeild og sparsemi. Ef það verður gert skapast hér án nokkurs vafa viðspyrna fyrir millistéttina í landinu og forsendur fyrir aukinni hagsæld. Mikilvægt er að húsnæðisstefna muni til framtíðar ýta undir ráðdeild og sparnað, hjálpa fólki til að eignast húsnæði en ekki ýta því út í skuldsetningu. Það að nýta viðbótarséreignarfyrirkomulagið til þessa er góð byrjun og hún á að vera varanleg fyrir þá sem kaupa sína fyrstu íbúð. Það mun líka styrkja viðbótarlífeyrissparnaðarkerfið til frambúðar. Umbuna á fyrir ábyrga fjármálastjórn heimila. Góðir Íslendingar. Gjaldeyrishöftin eru mesta ógn íslenskra heimila og fyrirtækja. Þau skekkja umhverfi íslensks atvinnulífs, kostnaður vegna þeirra er mikill og eykst með hverjum degi sem líður. Unnið er skipulega að undirbúningi afnáms þeirra á vegum ríkisstjórnarinnar. Lykillinn að afnámi hafta er traust fjárfestingarumhverfi, það er forsendan fyrir því að einstaklingar og fyrirtæki, innlend sem erlend, fjárfesti hér á landi. Breytt skattumhverfi, minnkun fjárfestingarhindrana og pólitískur stöðugleiki eru forsendur fjárfestinga. Við höfum stigið skref í þá átt en eigum að gera betur. Við eigum að vinna skipulega að því að gera Ísland að vænlegum fjárfestingarkosti. Ef við gerum það ekki munum við missa fólk og fyrirtæki úr landinu, jafnt lítil sem stór. Höfum það hugfast að lítil og meðalstór fyrirtæki eru drifkraftur hagvaxtar. Ísland er land tækifæranna en við verðum að nýta þau. Við gerum það með því að gefa fólkinu í landinu tækifæri til að njóta sín. Það á við á öllum sviðum, ekki síst á sviði mennta- og heilbrigðismála. Góðir landsmenn Ef Íslendingar fá tækifæri til að nýta sína hæfileika mun það skila sér fyrir okkur öll. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Í lok þessa fyrsta heila þingvetrar ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks liggur fyrir að þjóðin er farin að átta sig á hvers konar vandræðaástand er að teiknast upp. Framsóknarflokkurinn hefur misst annan hvorn kjósanda frá sér frá kosningum, slíkur er trúverðugleikinn, og Sjálfstæðisflokkurinn er að festast í sessi sem flokkur með innan við fjórðungsfylgi, en einhverjum hefði nú brugðið við slíkar tölur á síðustu öld. Lítið hefur gengið upp, en eitt þó: Að hygla útgerðinni. Að rétta útgerðinni í landinu hátt í 20 milljarða á þremur árum á sama tíma og peningar eru ekki til fyrir grunnþjónustuna, heilbrigðiskerfið og menntakerfið, og skapandi greinar og rannsóknir og nýsköpun mega bíða. Á sama tíma og náttúran verður illa varin í sumar fyrir ágangi ferðamanna og menningarsamningar eru enn í uppnámi eru til peningar fyrir þessa aðila sem standa svo ógnarnærri stjórnarflokkunum. Listinn yfir vandræðaganginn er langur, með allt niður um sig er jafnvel orðalag sem á vel við. Heimsmetið sem verið er að vinna að þessa dagana í gegnum þingið felur í sér fáheyrt ábyrgðarleysi, fordæmalausar útgreiðslur úr ríkissjóði og líka til þeirra sem ekkert þurfa á því að halda, en heilu hóparnir sitja eftir. Hola íslenskra fræða gapir og minnir á forgangsröðun og áherslur ríkisstjórnar sem enn lætur sig dreyma um álver og virkjanir, ágengar totur virkjanafyrirtækja og stórkarlalausnir gamalla tíma. Sóknaráætlanir úti um land liggja óbættar hjá garði, fjárfestingaráætlanir fyrri ríkisstjórnar blásnar af og SMS-styrkveitingar forsætisráðherra taka við. Aftur til fortíðar, þeirrar fortíðar þar sem handahóf, frændhygli og klíkustjórnun réðu ríkjum. Kjóstu mig og ég launa þér síðar. Kunnugleg stef sem voru gagnrýnd í rannsóknarskýrslu Alþingis en ungir stjórnmálamenn taka nú upp og hreiðra um sig í anda úreltra hugmynda um völd og áhrif. Vinnudeilur geisa um allt samfélag, verkföll og vinnustöðvanir. Ljóst er að ríkisstjórnin ræður engan veginn við að halda ró í samfélaginu og ber fulla ábyrgð á þeim óróleika. Greinilegt er að ríkisstjórninni og ríkisstjórnarflokkunum er ekki treyst, það sést í skoðanakönnunum sem birtast þessa dagana, en rétt um þriðjungur þjóðarinnar styður nú ríkisstjórnina. Það sést líka í vaxandi átökum á vinnumarkaði, sem nú er líkt við þann óróleika sem ríkti áður en tókst að koma á þjóðarsátt fyrir hartnær fjórðungi aldar. Allt samfélagið logar í átökum. Ríkisstjórnin kemur nú ítrekað með frumvarp inn í þingið um að stöðva vinnudeilur. Virðulegur forseti. Góðir landsmenn. Það eru líka blikur á lofti í heilbrigðismálum. Einkavæðing heilbrigðisþjónustunnar er handan við hornið, ráðherrann slær úr og í, gefur þinginu engin svör um áformin en talar skýrt á fundum úti í bæ um kunnuglega drauma hægri manna um einkavæðingu heilbrigðisþjónustunnar þar sem borgað er fyrir þjónustuna sífellt meira og mest þeir sem mest hafa og þá væntanlega fyrir betri þjónustu eða hvað? Einhver hagnast svo á öllu saman og mest af fjármagninu kemur áfram úr ríkissjóði. Sveltur Landspítali sem enn hefur ekki öðlast þá framtíðarsýn sem honum ber er nýttur sem verkfæri til að þrýsta á einkavæðingu og slíkar lausnir. Allt kunnugleg stef úr pólitík hægri aflanna á Íslandi, pólitík sem verður að hafna og forða landinu frá. Utanríkismálin eru kapítuli út af fyrir sig þar sem Framsóknarflokkurinn er í raun niðurlægður. Kosningasvikin reyndust ráðherrum Sjálfstæðisflokksins of stór biti að kyngja, enda voru þeir afhjúpaðir hver á fætur öðrum með eftirminnilegum hætti nú í vetur. Loforð þeirra fyrir kosningar voru dregin fram og borin saman við bráðatillögu utanríkisráðherra um slit á viðræðum við ESB. Fáránleg staða málsins bæði innan lands og utan er eftirtektarverð og engan veginn búið að bíta úr nálinni með áhrifin á Sjálfstæðisflokkinn. Formaður Heimssýnar og jafnframt einn af hv. leiðtogum Framsóknar hlýtur að láta til sín taka í næstu skrefum, annað kæmi á óvart. Samskipti forsætisráðherra við þingið hafa verið með ólíkindum. Í stærstu málum ríkisstjórnarinnar hefur hann varla látið sjá sig, ekki í ESB-umræðunni, ekki í skuldamálunum, sem eru þó hans stærstu mál og heimsmet í kosningaloforðum ef marka má hans eigin orð. En nei, hann þarf ekki að tjá sína afstöðu eða skiptast á skoðunum eða vera í samtali við þingið heldur lokar sig af, aðrir mega sjá um umræðuna. Formaður rökhyggjuflokksins forðast umræðuna, leggur ekki í umræðuna þegar á reynir. Virðulegur forseti. Það hefur verið stefna þingflokks VG á þessu þingi að stuðla að samstöðu stjórnarandstöðuflokkanna bæði í málefnum og baráttuaðferðum. Það hefur ekki alltaf tekist og við höfum ekki alltaf verið ánægð með allt sem aðrir flokkar í stjórnarandstöðu hafa gert eða látið frá sér fara. En samstaða hefur verið grunnlínan. Þessi leið hefur skilað raunverulegum árangri í samvinnu við þjóðina og jafnvel einstaka þingmenn í stjórnarflokkunum. Þessi lína hefur skilað þeim árangri t.d. að komið var í veg fyrir að náttúruverndarlögin væru afnumin í heild, desemberuppbót fyrir atvinnulausa var komið á, sjúklingaskattur var afnuminn og fleira og fleira. Þetta eru aðeins nokkur dæmi um raunverulegan árangur samstöðu stjórnarandstöðunnar. Virðulegur forseti. Góðir landsmenn. Sögulegt fylgistap ríkisstjórnarinnar frá kosningum gefur skýr skilaboð um afstöðu þjóðarinnar. Þjóðin telur komið nóg og nú er lag. Nú er tækifæri í kosningum til sveitarstjórna að veita ríkisstjórninni verðuga ráðningu. Skýrasta krafan um aðra stefnu er stuðningurinn við Vinstri hreyfinguna – grænt framboð. Það er mikilvægt að kjósendur nýti það tækifæri vel og af einurð og láti ríkisstjórnina heyra það. Notum tækifærið. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Kæru landsmenn. Það er gaman að lifa á fallegum vordögum þegar náttúran er að klæðast sínu dýrasta skarti og fram undan er birta, hlýja og gróandinn á fullu. Að sama skapi er ánægjulegt að líta yfir liðið ár og sjá fræin sem við dreifðum og sáðum í fyrravor í formi fyrirheita vera að blómstra um land allt. Ríkisstjórn Framsóknar og Sjálfstæðisflokks, sem senn hefur starfað í eitt ár, getur sannarlega litið með stolti og ánægju yfir farinn veg. Strax á sumarþingi var hafist handa við að bæta lífsgæði eldra fólks m.a. með hækkun á frítekjumarki og draga úr áhrifum lífeyrissjóðsgreiðslna á grunnlífeyri. Síðan við gerð fjárlaga var 6 milljörðum - 6 þús. millj. kr. framlagi bætt við almannatryggingar og efnd þau fyrirheit úr kosningabaráttunni að draga til baka skerðinguna frá árinu 2009 og rétta þannig hlut aldraðra og öryrkja. Reyndar var öryggisnet almannatrygginga treyst enn frekar í fjárlagagerðinni því að milli ára hækkuðu framlög til almannatrygginga um 9 milljarða kr. Eitt aðalmarkmið okkar í þeirri fjárlagavinnu var eigi að síður agi og festa og að fjárlögum yrði lokað hallalausum. Hún var mergjuð stundin þegar við samþykktum hallalaus fjárlög, en gátum samt einnig aukið framlög til heilbrigðismála um 4 þús. millj. kr. Með því var bætt úr brýnum vanda Landspítalans og jafnframt leyst úr vanda heilbrigðisstofnana víða um land, enda sjást batamerki hvarvetna í þjóðfélaginu, ekki síst hjá sveitarfélögunum, og atvinnuleysismeinið er að hjaðna, sem er sérstaklega ánægjulegt og dýrmætt. Undanfarna daga höfum við fjallað um stærstu mál þessarar ríkisstjórnar um að koma til móts við um 80% fjölskyldna landsins til lækkunar fasteignaskulda. Það er tvímælalaust mikilvægt að geta einnig notað séreignarsparnaðinn til lækkunar á skuldum, en um leið er sú leið hvati til sparnaðar. Hvað varðar leiðréttingu á forsendubrestinum sem varð á húsnæðislánum í hruninu er hér um að ræða almenna aðgerð til aðstoðar þeim sem skulda húsnæðislán. Sumir fjargviðrast yfir því að einhver heimili með verulegar skuldir en einnig eignir geti átt rétt á leiðréttingu, en ég bendi á að hér voru afskrifaðar skuldir upp á milljónatugi hjá stórlöxum á síðasta kjörtímabili, hjá einstaklingum sem og fyrirtækjum. Nýlega samþykktum við hér á Alþingi vandaða og framsýna byggðaáætlun. Það var gleðiefni að hún var afgreidd ágreiningslaust með 60 atkvæðum. Ég vek athygli á því að þar er m.a. slegið föstu að flugvöllurinn verði áfram í Reykjavík - 60 atkvæði á Alþingi. Þó að mér þyki mjög ánægjulegt að hafa fengið tækifæri til setu hér og taka þátt í því að bæta þjóðfélagið og lífsaðstæður fjölskyldna í landinu, hefur vinnulag hér á Alþingi komið mér nokkuð á óvart. Ég bind því vonir við endurskoðun þingskapa þar sem óhjákvæmilegt er að lagfæra þingsköpin þannig að afgreiðsla mála eða þinghaldið verði virkara. Stjórnarandstaða á hverjum tíma hefur miklu hlutverki að gegna, en stundum skil ég ekki hægaganginn eða tafirnar hér eins og þegar mörgum dögum var eytt í fremur efnislítið þras um fundarstjórn forseta. Virðulegi forseti. Þótt ríkisstjórnin hafi náð ágætum árangri á mörgum sviðum er enn þá margt ógert og brýn verkefni blasa við og bíða næstu þinga. Fyrir liggur að finna framtíðarfyrirkomulag varðandi leiguhúsnæði og aðstoð við þá sem ekki búa í eigin húsnæði. Þá verður að ljúka mótun fiskveiðistefnu til framtíðar og orkustefnu sem tekur tillit til náttúruverndar og siðlegrar umgengni um landið. Stórvaxandi fjöldi ferðamanna gerir það óhjákvæmilegt að grípa til umfangsmikilla aðgerða til þess að forðast náttúruspjöll. Helgistaður þjóðarinnar, Þingvellir, þarfnast stóraukinnar uppbyggingar og verðum við þegar að fara að hugleiða hvernig við stöndum að 1100 ára afmæli Alþingis á Þingvöllum árið 2030. Virðulegi forseti. Forn málsmáttur segir: Hugurinn ræður hálfum sigri. Trú á árangur, sigur og jákvæðni skipta miklu máli í öllum störfum og viðfangsefnum sem við tökum okkur fyrir hendur. Ég þakka þingheimi fyrir veturinn. Við skulum hafa sumarið gott.

Virðulegi forseti. Kæru landsmenn, Mig langar að tala um kosningaloforð því við erum þessa dagana að ræða mjög stórt mál hér á þinginu sem byrjaði sem kosningaloforð og snýr að niðurfellingu á fasteignalánum sumra heimila. Mér finnst kosningaloforð almennt vera frekar furðulegt fyrirbæri því þau ganga út á að lofa kjósendum einhverjum aðgerðum sem þeir greiða síðan sjálfir. Árið 2013 hélt ég að tími kosningaloforða væri liðinn en svo var ekki. Fyrir kosningarnar skaut upp kollinum brjálæðislegu kosningaloforði sem gekk út á að setja 300 milljarða í að greiða niður lán heimilanna í boði hrægamma. Eftir útfærslur stjórnvalda varð umfangið minna og lítið hefur heyrst af hrægömmunum og aðgerðirnar eru í boði skattgreiðenda eins og alltaf er. Við í Bjartri framtíð teljum þessar niðurfellingar mjög vanhugsaðar og teljum að þær séu að mörgu leyti óréttlátar og óábyrgar. Ég ætla að fara betur yfir það í ræðu á morgun þegar við á þinginu ræðum það frumvarp. Ég vil undirstrika núna að aðgerðirnar eru gríðarlega kostnaðarsamar fyrir ríkissjóð og dreifast svo þunnt til heimila að fæstir munu finna nokkurn mun. Það fara 20 þúsund milljónir í þessa aðgerð í ár. Það fara aðrar 20 þúsund milljónir í þessa aðgerð á næsta ári. Það fara síðan aftur 20 þúsund milljónir í aðgerðina á þarþarnæsta ári og enn og aftur 20 þúsund milljónir á fjárlögum 2017. Og til að setja þetta í eitthvert samhengi þá duga 20 milljarðar eða 20 þúsund milljónir til að reka alla háskóla landsins á einu ári og vel það. Fyrir 80 milljarða er hægt að reisa nýjan Landspítala og vel það. Ég upplifði það í haust í fjárlagavinnunni að ekki var átakalaust að setja saman hallalaust fjárlagafrumvarp fyrir stjórnvöld. Þráttað var um milljónir og jafnvel hundraðþúsundkalla. Víða var skorið niður og sum verkefni hreinlega slegin af borðinu án fyrirvara. Það er aldrei talað um niðurskurðaraðgerðir fyrir kosningar. Engin loforð í þá veruna. Var því til dæmis lofað að fjárfestingaráætlunin yrði slegin af? Ég man ekki eftir því að á framboðsfundum í mínu kjördæmi að því hafi verið lofað að sóknaráætlun landshluta yrði skorin niður eins og raunin varð, eða að menningarsamningar við landshlutasamtök sveitarfélaga myndu lækka um 10% og reyndar settir í algert uppnám. Fór það kosningaloforð fram hjá mér? Það er líka eitthvað bogið við það að flokkar fari fram fyrir kosningar og reyni að selja kjósendum dýrar hugmyndir sem eru ekki einu sinni útfærðar. Í kosningabaráttu er enginn tími, ekkert pláss til að ræða ítarlega neikvæðar afleiðingar kosningaloforða eins og skuldaniðurfellingar. Ég man eftir framboðsþætti snemma í kosningabaráttunni þar sem ég stóð skjálfandi á beinunum með titrandi rödd, ekki ólíkt því sem er hér í dag, hafði örfáar mínútur til að segja eitthvað mjög gáfulegt, meðvituð um það að fullt af fólki væri að horfa á mig og ég þurfti að svara fyrir það af hverju Björt framtíð vildi ekki fara sömu leið og Framsóknarflokkurinn. Vildum við þá ekki gera neitt fyrir heimilin? Mér fannst það merkilegt að þurfa að eyða tíma mínum í að svara fyrir kosningaloforð annarra flokka. Auðvitað vill Björt framtíð gera margt fyrir heimilin annars værum við ekki í pólitík, það segir sig sjálft. Það eru heimilin sem nota menntakerfið, heilbrigðiskerfið og alla innviði samfélagsins og það gera öll heimili, allir þeir sem skulda, þeir sem leigja, þeir sem búa í skuldlausu húsnæði, þeir sem kaupa sér búseturétt og þeir sem eiga enn eftir að fara inn á húsnæðismarkaðinn, unga fólkið. Það að greiða niður skuldir ríkissjóðs væri að okkar mati mjög gott skref fyrir heimilin. Það að tryggja stöðugleika er mjög mikilvægt fyrir heimilin. Góð grunnþjónusta er mikilvæg fyrir heimilin en við erum aldeilis ekki sannfærð um að 80 milljarða króna niðurgreiðsla á fasteignalánum sumra heimila sé besta aðgerðin fyrir heimilin. Mér finnst þessi aðgerð ekki lýsa aga í opinberum fjármálum. En ef þetta er það sem þjóðin vill og þingið er að fara að samþykkja á næstu dögum getum við ekki kvartað yfir því að það vanti peninga í menntakerfið, í heilbrigðiskerfið, í löggæsluna, í samgöngur, í menningu, í listir, í byggðamál. 80 milljörðum sem fara í niðurgreiðslur verður ekki eytt í annað. Mér finnst heldur ekki ábyrgt að velta reikningnum af hruninu inn í framtíðina í meira mæli en þegar hefur verið gert. Við höfum búið til hagkerfi þar sem forsendubrestur eða gengisfelling verður á nokkurra ára fresti. Við viljum nota gjaldmiðil sem ýtir undir óstöðugleika, gjaldmiðil sem má spyrja hvort sé yfir höfuð nothæfur í dag. Við virðumst ekki einu sinni geta klárað það verkefni að skoða hvort hagsmunum okkar til framtíðar sé betur borgið í náinni samvinnu við okkar helstu vinaþjóðir, með aðild að Evrópusambandinu. Það er ekkert sérstaklega flókið verkefni. Fjölmargar þjóðir hafa klárað það án vandkvæða. En ekki við. Við skulum endilega flækja málin aðeins ef við getum það. Að lokum vil ég segja að við eigum ekki að vera þjóð sem flækir málið að óþörfu. Við eigum ekki að vera þjóð sem elur á sundrung og ósætti. Og við eigum ekki að vera þjóð sem klúðrar efnahagsmálum og sendir reikninginn inn í framtíðina til næstu kynslóða, það er ekki skynsamlegt. Það eru til aðrar leiðir og fyrir þær leiðir stendur Björt framtíð.

Virðulegi forseti. Kæru landsmenn. Nú hafa Píratar setið á Alþingi í rétt rúmlega eitt ár. Á þeim tíma höfum við háð varnarbaráttu í ýmsum málum í þeirri ætlan okkar að standa vörð um borgararéttindi og lýðræði upp að því marki sem okkur er unnt. Við höfum lagt fram mál til að endurskoða refsistefnuna í vímuefnamálum. Við höfum reynt að efla tjáningarfrelsi. Sömuleiðis höfum við reynt að sporna við í þau skipti sem við höfum séð aðgerðir stjórnvalda brjóta í bága við réttindi borgaranna í landinu. Eftir þetta ár á Alþingi er mér ljósara en nokkru sinni fyrr hvað sé málið, hvað er að, hvað þarf að laga, bæta og styrkja hér á landi frekar en nokkuð annað, hvað það er sem við eigum að ræða fyrst og fremst. Lýðræðið sjálft, kæru landsmenn, virðulegi forseti. Nú vil ég ekki gera lítið úr þeirri lýðræðishefð sem Íslendingar njóta. Við erum heppin svo ekki sé meira sagt miðað við þjóðir sem búa við einræði eða eitthvað slíkt. Við erum vissulega vestrænt lýðræðisríki og það er gott. En það eru samt sem áður mjög veigamiklir og alvarlegir gallar á fyrirkomulagi okkar. Einn veigamesti gallinn er sá að á milli alþingiskosninga hefur þjóðin enga leið til þess að koma sínum vilja á framfæri í ákvarðanaferlinu sjálfu. Þó hafa verið tækifæri og tilefni til þess að halda bæði bindandi og ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslur. Lýðræðið er ekki eina grundvallaratriðið í menningu okkar og er ekki endilega svarið við öllum spurningum og öllum deilum, en gleymum því ekki hvað við búum við. Hver borgari í landinu hefur einn bókstaf - einn bókstaf - á fjögurra ára fresti til að segja allt sem hann vill um öll mál sem við fjöllum um. Ef hann er svo heppinn að hafa hátt í hálft stafróf að velja úr þá eru í þokkabót allnokkrar líkur á því að atkvæðið fari til spillis. Ég minni á að 11,8% þeirra sem kusu flokk í seinustu kosningum eiga sér engan málsvara á Alþingi. Helmingur þeirra þingflokka sem sitja á Alþingi sitja í umboði lægra hlutfalls. Virðulegi forseti. Ég lít svo á að það sé vandamál. Við píratar lítum alls ekki á okkur sem málsvara þeirra kjósenda vegna þess að við erum ósammála ýmsum stefnumálum þeirra flokka sem ekki náðu inn manni en, virðulegi forseti, punkturinn er sá að þessir kjósendur hafa rétt á að taka þátt í ákvarðanaferlinu. Meira en 22 þús. manns, sem kusu þó flokk, hafa enga rödd hér inni vegna þess kerfis sem við búum við, vegna kerfis sem er hægt að bæta. Við höfum valdið til að gefa þeim rödd. Ekki er langt að minnast mestu mótmæla frá búsáhaldabyltingu gegn þeirri ákvörðun yfirvalda að slíta viðræðum við Evrópusambandið án þjóðaratkvæðagreiðslu. Þá sýndi þjóðin í orði og verki að þótt við séum vissulega heppin miðað við þjóðir sem búa við harðstjórn þá er það sem við höfum í dag einfaldlega ekki nóg. Við þurfum meira lýðræði, virðulegi forseti. Þá stendur einhver upp og bendir á að ekki geti þjóðin tekið ákvarðanir um allt. En, virðulegi forseti, getur hún ekki tekið ákvarðanir um neitt? Sú bylting sem mannlegt samfélag gengur nú í gegnum og er jafnan kölluð upplýsingabyltingin býður bæði upp á ógnir og tækifæri. Í dag ætlum við píratar að nýta tækifærið. Við höfum opnað vefsíðu sem ber heitið Öryggisventill með tilvísun í málskotsrétt forseta lýðveldisins. Í þeim rétti felst eina leiðin til að knýja fram bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu á Íslandi. Slóðin að þessum vef er ventill.is. Ég vil ljúka ræðu minni á því að útskýra þessa tilraun. Öryggisventill gerir fólki kleift að nota svokallaðan íslykil til þess að skrifa undir mótmæli gegn þingmálum sem eru lögð fram á Alþingi. Þess má geta að íslykillinn er nú þegar notaður af yfirvöldum til þess að auðkenna borgara þegar þeir þurfa að gera ýmislegt, svo sem að skipta um trúfélag, en einnig hyggjast stjórnvöld nota hann við skuldaleiðréttingar í nánustu framtíð, sem þýðir að upptaka hans mun vafalaust aukast talsvert. Það er rétt að geta þess að Öryggisventill verður áfram þróunarverkefni þar til í haust. Þingmál 143. þings verða þar inni til prófunar í sumar og á þeim tíma vonast píratar til þess að rekast á og laga þá galla sem gætu enn leynst í kerfinu og enn fremur til þess að taka við gagnrýni og hugmyndum frá almenningi sem við getum síðan nýtt til þess að bæta hugbúnaðinn. Þegar Alþingi kemur síðan aftur saman í haust verður vefurinn stilltur til þess að taka við nýjum þingmálum á 144. þingi og mun standa sem áreiðanleg og varanleg undirskriftasöfnun gegn hverju einasta þingmáli sem lagt er hér fram. - Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Ágætu landsmenn. Það er vor í lofti. Alþingismenn eru að ljúka hér vetrar- og vorverkum og öll ölum við þá von í brjósti að fram undan sé fallegt gjöfult sumar með betri tíð og blóm í haga. Fyrir ári voru alþingiskosningar. Þá var tekist á um stefnumál og þá sló Framsóknarflokkurinn eigið heimsmet í kosningaloforðum. Það hefur verið spaugilegt á þessu fyrsta ári nýrrar ríkisstjórnar að fylgjast með þegar stjórnarþingmenn, einstaka ráðherrar og aðstoðarmenn eru að viðurkenna smátt og smátt að ástandið í samfélaginu var betra fyrir ári en þeir héldu eða sögðu, að meira hafi verið gert á síðasta kjörtímabili en þeir gerðu sér grein fyrir, hvort sem var í endurreisn samfélagsins, lækkun atvinnuleysis, lækkun verðbólgu eða varðandi aðgerðir í þágu heimilanna. Það hefur líka verið viðurkennt að hlutirnir voru ekki eins auðveldir úrlausnar og ríkisstjórnin hafði lofað eða gert ráð fyrir. Ég ætla því að fara hér yfir nokkur atriði sem ég vona að ríkisstjórnin hafi lært á síðasta ári og hverju barátta stjórnarandstöðu og umræðan hefur skilað. Um leið tjái ég mig um hvað við hefðum átt að gera öðruvísi. Í fyrsta lagi veit ríkisstjórnin vonandi núna að góður þingstyrkur gefur ríkisstjórn ekki heimild til að keyra mál í gegn í óþökk stjórnarandstöðu eða gegn þjóðarvilja. Hún fær ekki leyfi til þess og við höfum náð árangri til að stoppa hana varðandi ESB-málið. Í öðru lagi er óskynsamlegt og í reynd siðferðilega rangt að gefa kosningaloforð sem hvorki er mögulegt né skynsamlegt að standa við. Í þriðja lagi þýðir lítið að tala um umhverfismál sem forgangsmál á sama tíma og maður pakkar umhverfisráðuneyti niður í skúffu, reynir að kasta náttúruverndarlögum og rjúfa sátt í rammaáætlun og jafnvel að beita því að lækka skatta á bensín og olíur til þess að ná fram betra umhverfi. Það tókst að hrinda þeim ákvörðunum. Í fjórða lagi lofar maður ekki þjóðaratkvæðagreiðslu eða ítarlegri umræðu á Alþingi og hendir síðan inn tillögu um að hætta við aðildarumsókn og hætta umræðu. Það tókst að stöðva það líka. Í fimmta lagi fer það ekki saman í fjárlagagerð að lýsa neyðarástandi í ríkisfjármálum um leið og menn stæra sig af því að skera niður skattheimtu upp á 25 milljarða. Þar er um að ræða auðlegðarskatt, veiðigjöld, lækkun á virðisaukaskatti á ferðaþjónustu eða gistingu og lækkun tekjuskatts til allra nema þeirra 10%, 20% sem lægstar tekjur hafa. Í sjötta lagi er ekki hægt að efla heilsugæslu með niðurskurði eða bæta aðstöðu á þjóðarsjúkrahúsinu án nýrrar byggingar fyrir Landspítalann. Nýbyggingin er að komast í farveg, þökk sé öflugri stjórnarandstöðu og styrk úti í samfélaginu. Í sjöunda lagi er ekki hægt að auka fjölbreytni í atvinnulífi og fjölga atvinnutækifærum með niðurskurði á rannsóknum og niðurskurði á styrkjum til nýsköpunar og horfa fram hjá skapandi greinum sem atvinnugrein. Við höfum séð að eitt brýnasta verkefnið sem við ætlum að leysa núna á næstu mánuðum er að útvega húsnæði, að tryggja að fólk hafi þak yfir höfuðið og hafi jöfn tækifæri hvort sem það vill leigja eða kaupa og eignast húsnæði. Þar hefur Samfylkingin haft ítarlegar tillögur. Þar hefur Reykjavíkurborg riðið á vaðið og komið með ítarlegar tillögur. Sem betur fer er samhljómur við hæstv. ráðherra í flestum af þessum tillögum. Það er mín von inn í sumarið að lærdómur ríkisstjórnarinnar á fyrsta ári verði sá að það þarf samstöðu í þessu þingi til að ná árangri. Það verður ekki sú sátt sem ríkisstjórnin hefur hingað til skilgreint sem sátt, þ.e. að styðja það sem ríkisstjórnin ber á borð. Það er sátt um að leita bestu lausnanna, ræða málin, finna nýjar lausnir og koma sem heilsteyptur hópur í þágu samfélagsins  Ég vil í lokin fá leyfi til að þakka þingmönnum kærlega fyrir veturinn, samvinnu og mikla og góða samvinnu í nefndum við að leysa fjölmörg mál. Allir sem vinna hér á þingi vilja vinna samfélaginu vel og ég óska þingmönnum öllum gleðilegs sumars og ég óska þjóðinni allri hins sama.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Ég þekki litla sex ára stelpu sem ætlar að verða alþingismaður. Hún veit ekkert meira spennandi en að fá að kíkja inn í salinn og fylgjast með þingstörfum. Ég efast ekki um að draumur hennar rætist ef það er það sem hún vill þegar hún stækkar. En hvert verður hennar helsta viðfangsefni á Alþingi? Við hvernig búi mun hún taka þegar hún sest í stólinn? Það ræðst af því með hvaða hætti við sem nú sitjum á Alþingi högum verkum okkar. Helsta markmið alþingismanna er að tryggja aukin lífsgæði Íslendinga til framtíðar. Til að ná því marki þarf að ná tökum á rekstri ríkissjóðs og þá þurfa tveir þættir að koma til, auknar tekjur og minni útgjöld ríkissjóðs. Auknar tekjur fást með meiri verðmætasköpun í samfélaginu og sterkara atvinnulífi. Hlutverk stjórnmálamanna í þeirri hlið þessarar jöfnu er að gæta að því að leikreglur séu skýrar, einfaldar og hamli ekki möguleikum einstaklinga og fyrirtækja til að vaxa og dafna án þess þó að ganga á frelsi annarra. Hinn þátturinn snýst um að draga úr útgjöldum ríkissjóðs með því að endurskipuleggja ríkisreksturinn, draga úr skuldsetningu og auka skilvirkni. Ef okkur tekst hvort tveggja munum við tryggja bætt lífskjör almennings til framtíðar og að komandi kynslóðir alþingismanna geti rætt fjölbreyttari málefni í þingsalnum en þau hvernig eigi að greiða gamlar skuldir. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks er á réttri leið og hefur þegar náð árangri. Við lögðum fram hallalaus fjárlög í fyrsta sinn frá hruni og stöðvuðum þar með skuldasöfnun ríkisins. Við framlengdum ekki auðlegðarskattinn en þar var á ferðinni ósanngjarn skattur sem lagðist að stórum hluta á eldra fólk og þá sem búa tekjulitlir í dýrum eignum. Við lækkuðum veiðigjöld, sem er eðlileg aðgerð þegar sjávarútvegurinn býr við erfið rekstrarskilyrði. Við erum nú í annað sinn að lækka álögð veiðigjöld vegna lækkunar á afurðaverði. Við tókum við af stjórnvöldum sem ætluðu sér að taka 17 milljarða í veiðigjöld í dag en hefðu þau áform ekki verið stöðvuð hefði það haft gríðarlega alvarlegar afleiðingar á stöðu grundvallaratvinnugreinar þjóðarinnar og leitt til hruns byggða hringinn í kringum landið. En betur má ef duga skal og til þess að álagning veiðigjalda fari fram með vönduðum hætti til framtíðar þurfum við að endurskoða það fyrirkomulag frá grunni. Við brugðumst við ákalli um aukna fjárþörf til heilbrigðismála strax á fyrstu mánuðum nýrrar ríkisstjórnar. Við bættum nokkrum milljörðum króna í Landspítalann í rekstur og í tækjakaup á heilbrigðisstofnunum. Á höfuðborgarsvæðinu var öldrunarrýmum fjölgað um 40 og með ráðstöfunum fjárlaganefndar og þingsins var 200 millj. kr. bætt við til að fjölga hjúkrunarrýmum á landsbyggðinni með því að nýta betur þær fjárfestingar sem til staðar eru. Það munar um minna. Ein skattahækkun hefur átt sér stað, á stóru fjármálafyrirtækin og banka í slitameðferð. Við vinnum að því að breyta skólakerfinu til hins betra og stytta námstíma til stúdentsprófs. Fyrir þinginu liggur einnig frumvarp um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði. Við eigum mikinn mannafla á sviði heilbrigðisvísinda sem býr yfir yfirburðaþekkingu á ýmsum sviðum sem hægt er að nýta til framþróunar. Til framtíðar eigum við að búa okkur undir mikla sókn á þessu sviði. Þekking er undirstaða framfara, við skulum sækja fram. Góðir Íslendingar. Ég vona að litla stelpan haldi áfram að hafa ánægju af því að fylgjast með þingstörfunum. Ég trúi að hún geti í framtíðinni bent á það sem við gerðum á þessu kjörtímabili og sagt: Þau breyttu hlutunum, þau sneru vörn í sókn og lögðu grunn að þeim auknu lífsgæðum sem við búum við í dag. Það eru bjartir tímar fram undan á Íslandi. Við höfum allt sem þarf til að byggja upp enn sterkara samfélag. Nýtum tækifærin, göngum glöð og óhrædd til verka. - Góðar stundir og gleðilegt sumar.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Eitt meginmarkmið síðustu ríkisstjórnar var að minnka skuldsetningu þjóðarinnar og gera ríkisfjármálin sjálfbær. Ekki er um það deilt að töluverður árangur náðist hvað þetta varðar og er hann vissulega markverður með tilliti til þeirra aðstæðna sem þá ríktu. En eftir að sitjandi ríkisstjórn tók við hefur ekki gengið á öðru en ráðstöfunum sem rýra hag ríkissjóðs í bráð og lengd og margt af því sem tekið hefur verið til bragðs vekur furðu. Fyrsta verkið var að fjölga ráðherrum og aðstoðarmönnum og skipta stjórnsýslunni upp aftur sem kostar um 46 milljónir á ári. Valdastólarnir freistuðu þarna meira en sparnaður í þágu almennings. Það hefur líka legið fyrir frá upphafi að við erum að fást við ríkisstjórn hinna efnameiri í samfélaginu og birtist það skýrt og greinilega í þeim aðgerðum sem hún stendur fyrir. Á sumarþingi síðasta ár var línan lögð þegar veiðigjöldin voru lækkuð og bætir ríkisstjórnin í þá aðgerð nú á vordögum með enn frekari lækkun þessara gjalda. Við vinnslu fjárlagafrumvarpsins í vetur var áherslan lögð á að lækka tekjuskatt á hærri tekjur, fallið frá hærri virðisaukaskatti á ferðamenn, ákveðið að framlengja ekki auðlegðarskatt en hækka gjöld á sjúklinga með margvíslegum hætti. Allt var þetta á sömu bókina lært. Hinum efnameiri er hlíft en byrðar þeirra sem minna hafa eru þyngdar. Sóknaráætlanir landshluta, menningarsamningar, brothættar byggðir, allt eru þetta verkefni sem fyrri ríkisstjórn lagði mikla áherslu á en hægri stjórnin skar hraustlega niður. Þessar athafnir lýsa áherslum ríkisstjórnarinnar í byggðamálum í verki. Í sömu andrá og niðurskurðarhnífnum er beitt á mikilvæg samfélagsverkefni talar þessi sama ríkisstjórn um að standa vörð um heimilin. Fjarvera forustumanna ríkisstjórnarinnar undanfarna daga er æpandi á sama tíma og fjallað hefur verið um lagafrumvörpin sem leiddu af kosningaloforðum þeirra og forsætisráðherra sagði vera á heimsmælikvarða þegar hann sló sem mest um sig með orðavaðlinum og allt í boði hrægamma. En hver er hin raunverulega staða? Í hverju var heimsmetið sett? Útgreiðslu úr ríkissjóði? Ráðstafanir ríkisstjórnarinnar færa okkur heim sanninn um það hvað liggur að baki heimsmetinu. Niðurgreiðslu skulda til handa efnamiklu fólki sem er ekki í neinum greiðsluvanda er það sem ber hæst. Stórir hópar verða út undan og fá ekkert nema bláþráðóttan spuna. Þeirra hlutskipti á að vera að bíða og þrauka í veikri von um að kannski komi einhvern tímann að þeim. Fjármálastofnanir fá sitt að fullu þar sem greiðslujöfnunarreikningar verða það fyrsta sem ríkisstjórnin greiðir, sem þýðir að fyrsta 20 milljarða útgreiðslan leysir engan greiðsluvanda hjá fólki og heimsmetið góða reynist vera í spunalist en ekki stjórnlist. Kæru landsmenn Það kemur ekki á óvart að áhersla hægri stjórnarinnar skuli vera að gera vel við þá sem vel eru aflögufærir, efnameira fólkið í samfélaginu. Við höfum séð ráðherrana kikna í hnjánum gagnvart útgerðinni sem streitist á móti því að greiða sanngjarnt gjald fyrir sameiginlega sjávarauðlind okkar. Þeir kunna að hlusta þegar útgerðarmenn hvísla. Og mörgum litlu byggðunum blæðir. Það kemur ekki á óvart þetta eru nú einu sinni sömu flokkarnir og streittust gegn því á síðasta kjörtímabili að setja auðlindaákvæði í stjórnarskrá og þeir eru enn við sama heygarðshornið í þeim efnum þrátt fyrir eindregna niðurstöðu um annað úr þjóðaratkvæðagreiðslu. Þegar almenningur hrópar heyra þeir ekki. Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn hafa opinberað það mjög vel á þessu fyrsta starfsári ríkisstjórnarinnar fyrir hvað þeir standa. Kæru landsmenn. Við stöndum frammi fyrir því að hér starfar ríkisstjórn sem stjórnast af mætti peninganna og stjórnar með hagsmuni peningaaflanna í fyrirrúmi. Það er því ástæða til að hafa áhyggjur af því að þjóðarskútan stefni í sömu átt og haldið var þegar hún steytti að endingu á skerjum hrunsins. En við vinstri græn munum halda áfram að brjóta niður múra sérhagsmunagæslunnar. Við fórum ekki fram með óábyrg yfirboð og gylliboð í kosningabaráttu okkar eins og ríkisstjórnarflokkarnir gerðu. Við þurfum ekki að éta neitt ofan í okkur, ekki snúa okkur út úr neinum klemmum með undanbrögðum og ólíkindalátum. Leiðarljós okkar vinstri grænna, hér eftir sem hingað til, er að leggja áherslu á og beita okkur fyrir jöfnuði í hinu stóra samhengi því að í samfélagi þar sem jöfnuður ríkir og tækifæri bjóðast líður fólki vel. Góðar stundir og gleðilegt vinstra vor.

Virðulegi forseti. Kæru landsmenn. Í þessari stuttu ræðu langar mig að vekja athygli á ólíkum hagsmunum bankakerfisins og fólksins í landinu og mikilvægi þess að í þeim efnum verði komið á betra jafnvægi en nú er. Ég tel að stjórnmálamenn allra flokka ættu að geta sameinast um þetta markmið. Áður en ég vík að bankakerfinu vil ég nota tækifærið til að fagna þeim mikla árangri sem ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hefur náð á fyrsta ári kjörtímabilsins, ekki síst með vel útfærðum aðgerðum í þágu skuldsettra heimila. Íslensk heimili eru með þeim skuldsettustu í heimi, enda hafa skuldir heimilanna tvöfaldast á undanförnum 20 árum. Ég er vægast sagt undrandi á því hvað stjórnarandstaðan hefur barist hatrammlega gegn því að komið sé til móts við heimilin með aðgerðum sem lækka skuldir og hvetja til sparnaðar. Þessi úrræði geta nýst 100 þús. heimilum og skuldir þeirra geta lækkað um 150 milljarða á næstu þremur árum án verulegra aukaverkana fyrir hagkerfið eða ríkissjóð. Úrræðin draga úr því misrétti sem skapaðist eftir hrun, en áður höfðu 13 þús. heimili fengið 46 milljarða niðurfærslu með 110%-leiðinni og gengislánadómar hafa skilað 108 milljörðum til 9 þús. heimila. Nú líður að því að heimilin geti sótt um þátttöku í leiðréttingu og skattfrjálsri nýtingu séreignarsparnaðar og því ber að fagna. Ég vil nota þetta tækifæri til að þakka öllum þeim sem hafa lagt sitt af mörkum til að gera þessi mikilvægu úrræði að veruleika. En víkjum nú að bankakerfinu og peningamálunum. Á meðan atvinnurekendur og launafólk karpa um kaup og kjör rennur allt of stór hluti af verðmætasköpun atvinnulífsins til bankanna. Á síðasta ári var hagnaður stóru bankanna þriggja samtals 66 milljarðar. Til að setja þá tölu í samhengi er hagnaður bankanna ríflega 600 þús. kr. á hvert heimili í landinu. Bankar hafa vissulega mikilvægu hlutverki að gegna, því að miðla fé frá sparifjáreigendum til lántakenda, en því miður geta bankar einnig búið til peninga úr engu. Þar er vandinn. Aðferð banka við peningamyndun var nákvæmlega lýst í nýlegri skýrslu Englandsbanka. Í framhaldi af því birti Financial Times grein þar sem færð eru rök fyrir því að bönkum verði bannað að búa til peninga. Umræðan um peningavaldið sem lengi hefur verið á jaðrinum er nú loks komin í sviðsljósið. Peningar sem bankar búa til eru í formi innstæðna sem við landsmenn notum í staðinn fyrir seðla í viðskiptum. Jafnvel ríkissjóður tekur við bankapeningum til greiðslu á sköttum. Peningafölsun er alvarlegur glæpur. Ástæðan er sú að þegar falsaðir peningar fara í umferð minnkar kaupmáttur þeirra peninga sem fyrir eru. Sá hagnast sem fær að búa til peninga og skipta þeim fyrir raunveruleg verðmæti, allir aðrir tapa. Hvers vegna leyfum við einkabönkum að búa til peninga úr engu og það með ríkisábyrgð? Í mörgum ríkjum hafa bankahrun orðið vegna misnotkunar banka á peningavaldinu. Hér fimmfölduðu bankarnir peningamagn í umferð á fimm árum. Það endaði með ósköpum, gjaldmiðillinn hrundi og við sitjum uppi með fjármagnshöft. Enn hafa bankar heimild til að búa til peninga úr engu. Það hlýtur að vera eitt brýnasta verkefni þingsins að mynda sér skoðun á því og bæta þar úr. Vandamálið er reyndar ekki séríslenskt, en Ísland er sjálfstæð þjóð með sjálfstæða mynt og gæti því orðið eitt af fyrstu ríkjum heims til að taka upp betra fyrirkomulag í peningamálum. Hér munu að sjálfsögðu takast á hagsmunir almennings og bankanna. Spurningin er hvort ágóði af peningamyndun á að renna í sameiginlegan ríkissjóð þjóðarinnar eða enda í vösum þeirra sem eiga bankana. Hér er um að ræða tugi milljarða á ári, hundruð þúsunda króna á hvert heimili. Í vetur skipaði forsætisráðherra sérfræðihóp til að skoða hvernig peningamyndun hefur verið háttað hér á landi, meta árangur þess fyrirkomulags sem við höfum búið við og koma með tillögur að úrbótum. Hópurinn mun skila niðurstöðum í haust sem verða vafalaust áhugaverðar. Virðulegi forseti. Ég hvet alla landsmenn til að kynna sér þetta hagsmunamál og velta fyrir sér hvernig einkabankar hafa farið með peningavaldið hingað til og hvort hugsanlega sé tímabært að koma því í örugga höfn. Peningamál þjóðarinnar eru í hugum margra stórt vandamál, en í stórum vandamálum eru oft fólgin mikil tækifæri. Að mínu mati bendir allt til þess að hér sé einmitt tækifæri til að breyta veikleika okkar smáa gjaldmiðils í styrk og stöðugleika, tækifæri til að draga úr þeim mikla kostnaði og áhættu sem fylgir bankakerfinu og bæta um leið lífskjör alls almennings. Kæru landsmenn. Fram undan eru ótal tækifæri og fullt tilefni til að horfa björtum augum til framtíðar. - Góðar stundir og gleðilegt sumar.

Virðulegi forseti. Ástkæra Alþingi. Elsku landsmenn. Ég vil byrja á að nota tækifærið og þakka forseta fyrir hlýjar kveðjur sem hann sendi Pollapönkshópnum til Eurovisionlands á dögunum, það gladdi Polla. Ég færi forseta og þingheimi öllum líka bestu Pollakveðjur til baka með hvatningu um að hvika hvergi frá baráttunni gegn hvers kyns fordómum. Sá þingmaður sem hér stendur tekur þau skilaboð heils hugar til sín. Fordómar eru nefnilega ekki bara eitthvað sem býr í öðru fólki, í öðrum flokkum eða í öðrum löndum. Öll glímum við við einhverja fordóma sem við þurfum að berjast við. Fordómar leiða af sér mismunun og vond samskipti. Það er slæmt. Ef við getum nálgast mál fordómalaust með opnum huga er líklegra að sem flestir verði glaðir og það er gott. Ég vil meina að helsta verkefni okkar í stjórnmálum og reyndar almennt í lífinu sé að gera okkar besta til að auka hamingju í heiminum og koma í veg fyrir óhamingju. Það er auðveldara ef maður gengur glaður til verks og með opnum en þó gagnrýnum huga. Tónlistarmaðurinn og vitringurinn Willie Nelson orðaði þetta vel þegar hann sagði í lauslegri þýðingu, með leyfi forseta: „Haltu huganum opnum, bara ekki svo opnum að heilinn detti í gólfið.“ Ég vil minna á að hamingja og peningar eru ekki endilega það sama. Margir muna eftir sjónvarpssápuóperunni Dallas. Ég fylgdist af andakt og stundum hryllingi með ævintýrum, vandræðum og svikráðum J.R. Ewing og co. í Dallas. Sumarið 1986 var ég svo heppinn að fá að heimsækja hinn raunverulega Southfork-búgarð fyrir utan Dallas í Bandaríkjunum og gleymi því seint hvað það var undarleg upplifun að vera sjálfur staddur í því óraunverulega umhverfi sem ég þekkti bara af sjónvarpsskjánum. Á þeim tíma tókst mér ekki á nokkurn hátt að tengja mig því umhverfi. Ég kom ekki upp orði af viti við ferðafélaga mína. Þetta var vægast sagt skrýtin tilfinning og sérstök upplifun. Ég hugsaði um þessar tilfinningar eftir kosningarnar í fyrra þegar ég sté í fyrsta sinn inn í sali Alþingis. En það er ekki í boði að finna sig ekki og koma ekki upp orði á Alþingi Íslendinga og það þótt við þingmenn sitjum vissulega í óvenjulegum en um leið kunnuglegum sal með augu myndavélanna á okkur öllum stundum. Ég vil meina að við þingmenn getum dregið ákveðinn lærdóm af J.R. Ewing og samferðafólki hans í Dallas. Við getum til dæmis lært að bregðast við því sem upp kemur og láta ekki skrýtnar eða erfiðar aðstæður hefta eða draga okkur niður. Við getum líka nýtt okkur dæmisögurnar frá Dallas sem víti til varnaðar. Sviksemi, sjálfhverfa og leynimakk er engum til góðs. Einstrengingsháttur og hroki koma sjaldnast neinu í verk og leiða á endanum til hörmunga og óhamingju fyrir alla. Á þinginu í vetur höfum við upplifað dæmi um hvort tveggja, bæði gott og slæmt. Við höfum á köflum átt uppbyggilega umræðu og séð vandaða ákvarðanatöku með breiðri þátttöku. Þá var unnið af jákvæðni og af opnum hug. En við höfum líka upplifað átök og leiðindi, riðlaða dagskrá og á köflum flausturslegar ákvarðanir teknar í flýti. Þá tók reiðin og tortryggnin af okkur völdin. Á Alþingi Íslendinga er mikið undir. Miklu skiptir að vel takist til í hvívetna. Við slíkar aðstæður eru öll verkfæri og hvers konar brýning bæði gagnleg og verðmæt jafnvel þó þau kunni að kvikna út frá amerískri sápuóperu frá níunda áratugnum. Það kemur fyrir að titillag úr Dallasþáttunum hljómi í höfðinu á mér hérna í þinginu. Það er þörf áminning og mikilvægur lærdómur um störf okkar hér. Það skiptir miklu máli fyrir þingmann eins og mig, sem er jú fulltrúi kjósenda og þegar á botninn er hvolft þjónn þeirra, að fá lærdóm og brýningu sem gagnast mér í störfum. Dallas hefur komið mér að gagni. Ég deili þeirri hugsun í þeirri von að aðrir kynnu að hafa gagn af og jafnvel gaman. Af því tilefni vil ég flytja lítið ljóð sem undirritaður samdi með Sigurjóni Kjartanssyni tónlistarmanni um svipað leyti og Dallasþættirnir höfðu hvað mest áhrif á Íslendinga. Ljóðið er samið við titillag þáttanna sem margir kannast við. Það er ekki til siðs að syngja úr ræðustól Alþingis þannig að ég mun flytja ljóðið á hefðbundinn hátt, en treysti því að lagið sjálft sé ferskt í minni hv. þingmanna og tengist þannig ljóðinu í hugum þeirra. Með leyfi forseta: Dallalas, la Dallalallalas er falleg borg í Texas. Bítast fagrar konur um mikinn auð innan um mislitan sauð. Ewing-fjölskyldan samheldin er þá vandamál steðja að. J.R. glúrinn en Bobby er ber og miss Ellie æði er. Dallalas, Dallalallalas. Þetta ljóð minnir mig alltaf á hvað þarf til að gera gagn hérna á þingi, eins furðulegt og það hljómar.  Ég minni þingheim á að stjórnmálin gerast ekki eingöngu hérna inni í þessum sal. Stjórnmálin koma öllum við. Þau koma við líf allra Íslendinga. Það er mikilvægt fyrir þingmenn að muna að okkar umræða fer ekki bara fram okkar á milli. Ég hvet þingmenn áfram til að horfa út fyrir húsið, tala til þjóðarinnar og hlusta á þjóðina. Það eru raunveruleg stjórnmál, ekki eingöngu persónulegt karp okkar á milli. Með ást í hjarta og heilum hug óska ég þingheimi heilla. Megi hugir okkar vera galopnir og verulega virkir. - Takk fyrir. Góða ferð.

Kæru landsmenn. Grunnstefna Pírata er að verja og efla grunnréttindi fólks. Það færir manni vissan frið að finna við þá iðju þunga mestu tæknibyltingar mannkynssögunnar með sér. Það er nefnilega ekki tilviljun að píratar eru til. Í lok síðustu aldar spáði faðir nútímastjórnunar, Peter Drucker, að það væri nánast öruggt að upplýsingabyltingin, sem hegðar sér eins og aðrar tæknibyltingar, mundi bylta sviði stjórnmálanna innan 20 ára. Það eru 600 þúsund píratar í 60 löndum með yfir 250 fulltrúa á löggjafarsamkundum í dag. Fyrir ári voru svo Píratar, stjórnmálaarmur upplýsingabyltingarinnar, í fyrsta sinn kosnir á þjóðþing, Alþingi okkar Íslendinga. Undiralda upplýsingabyltingarinnar er að færa okkur í átt til upplýstara samfélags þar sem allir hafi í ríkara mæli rétt til að koma að ákvörðunum sem þá varðar. Þetta er framtíðarsýn Pírata. Árangur Pírata á þessu þingi sem er að ljúka sýnir að eitthvað erum við að gera rétt. Sem nýstofnaður flokkur komum við þremur mönnum á þing og fylgi Pírata hefur tvöfaldast frá kosningum. Á síðasta ári settum við fram skýra grunnstefnu sem endurspeglar nýja forgangsröðun gilda fólks í nettengdum heimi og skapar Pírötum þannig sérstöðu. Án skýrrar stefnu er hætt við að ungur stjórnmálaflokkur nái hvorki að halda samstöðu né að ná eyrum kjósenda. Kjarni grunnstefnunnar snýst um að verja og efla grunnréttindi fólks og að tryggja rétt allra til að koma að ákvörðunum sem þá varðar. Þetta er eitthvað sem enginn getur í raun verið ósammála í orði, en iðulega er það ekki þannig á borði. Sérstaða Pírata er svo fókusinn á réttindi sem eru netverjum kær eins og gegnsæi, friðhelgi einkalífsins og beinna lýðræði. Í kosningabaráttunni fyrir ári náðum við að byggja á styrkleikum þess fólks sem vildi taka þátt og nýta frumkvæði þess. Þar sem Píratar eru blessunarlega flestir mjög sjálfstæðir sættum við okkur við mistök sem fylgja ómiðstýrðu skipulagi en uppskárum þess í stað miklu fleiri sjálfboðaliða sem sýndu frumkvæði og áhuga. Það sama á sér stað núna hjá aðildarfélögum Pírata í Reykjavík, í Kópavogi, Hafnarfirði og Reykjanesbæ. Þessi framboð Pírata eru öll með einn eða tvo menn inn í könnunum. Á Alþingi höfum við nýtt tækifærin til að vernda og efla grunnréttindin, ekki aðeins þau sem netið gerir mikilvæg. Við setjum í fókus að bæta réttarstöðu lántakenda og með góðu samstarfi á þinginu fyrir jól voru nauðungarsölur stöðvaðar fram til 1. september nk., sem hefur skapað skjól þar til dómur fellur vonandi í máli Hagsmunasamtaka heimilanna um lögmæti verðtryggingar á neytendalánum. Íbúðalánasjóður tefur það mál og hafa nú tveir hv. þingmenn Framsóknarflokksins kallað eftir að því máli verði flýtt, sem er þakkarvert. En við skulum horfa á það að stjórnvöld geta haft þau áhrif að Íbúðalánasjóður hætti að tefja þetta dómsmál. Við þurfum að fá niðurstöðu. Ég minni á að þegar nauðungarsölurnar hefjast 1. september er það alfarið á ábyrgð stjórnarflokkanna, því að þeir hafa getað gripið inn í og stöðvað þetta og þingið kemur ekki saman fyrr en 10. september. Við höfum frá kosningum verið ötul við að halda á lofti mikilvægi friðhelgi einkalífsins. Hef ég heyrt innan úr stjórnsýslunni að þar á bæ séu menn farnir að vakna. Það sama hefur gerst á þinginu og nú nýlega felldum við í umhverfis- og samgöngunefnd út ákvæði sem ríkislögreglustjóri vildi fá til víðtækrar öflunar viðkvæmra persónuupplýsinga, m.a. frá mökum og um fjárhagsstöðu þeirra sem vinna á öryggissvæði flugvalla. Friðhelgi einkalífsins eru réttindi sem eru orðin mikilvæg kjósendum í nettengdum heimi og verða þeim æ mikilvægari. Stjórnmálamenn þurfa að standa sig við að verja þessi réttindi eða að tapa fylgi ella. Stóra málið sem við Píratar höfum náð samningum um að klára í þinginu núna á föstudag eða laugardag snýr að réttindavernd veikasta hópsins í samfélaginu. Í þingsályktunartillögu sem Píratar flytja ásamt þingmönnum úr öllum flokkum er kallað eftir að stjórnvöld skipi starfshóp fagaðila sem móti stefnu til að draga úr skaðlegum afleiðingum og hliðarverkunum vímuefnaneyslu, til verndar félagslegra réttinda neytendanna og aðstandenda þeirra. Misnotkun fíkniefna er heilbrigðisvandamál. Það er kominn tími til að nálgast það út frá mannréttindum og vísindum. Greinargerð ályktunarinnar hefst á orðum Kofis Annan, fyrrum aðalritara Sameinuðu þjóðanna, með leyfi forseta: „Það er trú mín að eiturlyf hafi eyðilagt líf margra, en röng stefna stjórnvalda hefur eyðilagt líf miklu fleiri. Við þurfum að horfa á stefnuna og spyrja okkur einlæglega og heiðarlega; virkar hún? Ef hún virkar ekki, höfum við hugrekki til að breyta henni?“ Við Píratar erum þakklátir fyrir móttökurnar sem við höfum fengið og við hlökkum til áframhaldandi samstarfs og nýs samstarfs við alla þá sem deila okkar framtíðarsýn, sama hvort og hvar í flokki þeir finnast. - Takk fyrir.