Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þessu var vísað til fjhn., og var rætt þar um málið á tveim fundum. N. hefur gefið út álit á þskj. 90. Þar eru birtar athugasemdir um frv. frá einstökum nm., og kemur þar fram, að skoðanir þeirra eru dálítið mismunandi um málið. Þó má segja, að allt falli í einn farveg að lokum, því að nm. eru allir sammála um að leggja til við hv. þd., að hún samþ. frv. eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Ég ætla ekki neitt að fara að andmæla þessu frv., því að ég viðurkenni, að það er spor í rétta átt, sem hefði þurft að taka fyrir löngu. Það má segja um það: Betra er seint en aldrei. En það er eitt atriði, sem ég vildi hér gjarnan spyrja um og fá upplýst. Því miður er enginn hæstv. ráðh. hér við, en form. og frsm. hv. fjhn. kann að geta upplýst um það. Fyrir okkur, sem erum meðmæltir þessu frv. og ætlum að samþ. það, finnst mér dálítið erfitt að samþ. 1. gr. frv. óbreytta eins og hún er, því að samkvæmt henni eiga þessi lög að falla úr gildi að mánuði liðnum. Ég vildi þess vegna gjarnan vita um það, hvort hv. n. sæi ekki ástæðu til þess, áður en þetta frv. fer hér út úr d., að afnema þessa tímatakmörkun og gera þessi lög þannig úr garði, að þau giltu áfram. Að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða um málið. En það veit ég, að allir hv. þm. sjá og skilja, að þessi lög koma að tiltölulega litlu haldi, ef þau eiga að ganga úr gildi að mánuði liðnum.



Herra forseti. Eins og fram kom hjá frsm. n., hv. þm. V-Húnv., hefur fjhn. þrátt fyrir nokkurn skoðanamun orðið sammála um þá niðurstöðu, að rétt sé eftir atvikum að mæla með þessu frv. óbreyttu. Þetta mál var ýtarlega rætt við 1. umr. málsins, og því er að mínu áliti ekki ástæða til þess að eyða öllu meiri tíma hv. þd. í umræður um það, ekki sízt með tilliti til þess, að fram hefur komið, að allir virðast vera sammála um þá niðurstöðu, að þetta frv. beri að samþ. En ástæðan til þess, að ég stóð hér upp, er sú, að ég vildi aðeins á það benda í sambandi við athugasemd frá meiri hl. fjhn., að ég get ekki á það sjónarmið fallizt, sem þar kemur fram, að ákvæði 4. gr. laga nr. 35 frá 1950, um verðlag, verðlagseftirlit o. s. frv., hafi gert það óhjákvæmilegt að setja lög um verðfestingu. Í 4. gr. áðurnefndra laga eru að vísu ákvæði um það, svo sem vitnað er til hér í nál., að allar verðlagsákvarðanir, eins og það er orðað, skuli miða við þörf þeirra fyrirtækja, er hafa vel skipulagðan og hagkvæman rekstur. Að áliti meiri hl. fjhn. gerðu þessi ákvæði nauðsynlegt, að sett væru sérstök lög um verðfestinguna. Nú er það þannig, að þörf fyrirtækja er svo teygjanlegt hugtak, að ég fæ ekki séð, að ákvæði um það, að verðlagsákvæðin skuli miðast við hana, hindri í rauninni hvaða aðgerðir sem er af hálfu stjórnarvaldanna. Enn fremur má á það benda, að það eru stjórnarvöldin, sem meta þörf fyrirtækjanna hverju sinni, og þess vegna ekkert hægara en að segja sem svo: Þið hafið ekki þörf fyrir meiri álagningu en þetta. - Í rauninni er ekkert því til fyrirstöðu, að þrátt fyrir þetta ákvæði væru fyrirtæki, a. m. k. um skemmri tíma, skylduð til þess að dreifa vörum, jafnvel þó að slíkt hefði töp í för með sér, þannig að ákvæðin um verðfestingu eru að mínu áliti að því leyti óþörf, að slíkt hefði mátt framkvæma í skjóli heimildar í gildandi lögum. Að öðru leyti lítum við sjálfstæðismenn yfirleitt þannig á, að enda þótt við teljum meðferð málsins að ýmsu leyti gallaða, þá er þó hér um viðleitni að ræða til þess að hamla um sinn gegn verðbólgunni, og teljum því rétt að styðja staðfestingu brbl. frá því í ágúst í sumar.

Frsm. (Skúli Guðmundsson) Hv. 9. landsk. þm., meðnm. minn, gerði hér að umtalsefni það, sem hann hefur reyndar haldið fram áður, að það hefði verið óþarft af hæstv. ríkisstj. að gefa út brbl. um bann við verðhækkunum, vegna þess að það hefði verið mögulegt að banna verðhækkanir samkvæmt eldri lögum. En nm. í fjhn., sumir aðrir, hafa ekki sömu skoðun á þessu, og ég lít svo á, að þetta muni vera á misskilningi byggt hjá hv. 9. landsk. Í verðlagslögunum frá 1950 er ákvæði um það í einni grein þeirra, að allar verðlagsákvarðanir skuli miða við þörf þeirra fyrirtækja, er hafa vel skipulagðan og hagkvæman rekstur. Þetta getur naumast þýtt annað en það, að slík fyrirtæki eigi rétt á því að fá greiddan kostnað sinn í vöruverðinu. Við lítum svo á, að vegna þessa lagaákvæðis m. a. sé ekki hægt að skylda fyrirtæki til þess að selja vörur með tapi, ef það eru fyrirtæki, sem hafa ekki óeðlilegan kostnað við sinn rekstur, og þess vegna teljum við, að það hafi ekki verið hægt að banna allar verðhækkanir um nokkurra mánaða skeið án þess að setja um það ný lagafyrirmæli. En það er kunnugt, að það hefur komið fyrir á þessum tíma, sem liðinn er, síðan brbl. voru gefin út, að einstök fyrirtæki hafa vegna verðhækkunarbannsins orðið að selja vissar vörutegundir með tapi. Um þetta eru athugasemdir frá báðum nefndarhlutum í nál., og sé ég ekki ástæðu til að hafa um það fleiri orð. Út af því, sem hv. þm. A-Húnv. sagði, vil ég aðeins geta þess, að engin till. kom um það í fjhn., þegar málið var þar, að breyta því tímatakmarki, sem þar er sett í 1. gr. frv., enda dreg ég mjög í efa, að um það hefði orðið samkomulag í nefndinni, þó að slíku hefði verið hreyft.