Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og nál. allshn. ber með sér, þá leggur n. einróma til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um málið. Ég get látið f.h. nefndarinnar nægja að vísa til þeirrar grg., sem frv. fylgir. Það er kunnugt, að þannig er orðið ástatt um útgáfu ýmissa rita, og það miður þarfra, að það er ekki getið um útgefanda eða ábyrgðarmann að þeim, og jafnvei munu vera til dæmi um það, að ekki bera þau með sér heldur, hver prentsmiðja hefur annazt prentverkið. Þetta eru þau rit, sem eru af því tagi, að hætt er við að valdið geti spillingu í þjóðlífinu, ekki sízt meðal ungmenna, og sakir þess, hvernig háttað er um útgáfu þeirra, getur verið torvelt að fá vitneskju um það, hver ber ábyrgð á þessum útgáfum. Stjórnarskrá okkar ákveður, að prentfrelsi skuli ríkja, en þeir, sem að útgáfum standa, beri ábyrgð á þeim verkum fyrir dómi. En þá leiðir af sjálfu sér, að ritin verða að hera með sér, hver ábyrgðarmaður er eða hver annast útgáfuna, og eru í þessu frv. allýtarleg ákvæði um það, hvernig hægt er að sækja til saka, ef um slíkt er að ræða, þann sem að útgáfu þessara rita stendur. Þess er getið í grg. fyrir þessu frv., að verið sé að endurskoða þau lagaákvæði, sem að þessu lúta og öðru fleiru, skilst mér, og er það vel farið. Þess er að vænta, að sá undirbúningur verði ýtarlegur og ráðin verði bót á þeim eldri ákvæðum, sem er í mörgu áfátt, eins og við er að búast. Lagasmíð og tilskipanir um þetta efni eru orðnar gamlar, svo að það er við því að búast, að þeim sé í ýmsu áfátt. Mér dettur í hug í sambandi við einmitt slíkar útgáfur, að bólað hefur á því nú í seinni tíð, að myndir og myndablöð, sem ég ætla að séu nú að miklu leyti eða kannske nærri öllu ekki prentuð hér á landi, eru í umferð hér meðal almennings, og gerð þeirra og útlit er allt annað en það sé menntandi eða göfgandi fyrir ungmenni að skoða þau og leggja sig eftir þeim. En einmitt ungmenni eru fíkin í að skoða þetta og aðgæta, og má gera ráð fyrir einmitt fyrir þær sakir, hvað ungmenni hafa mikinn áhuga fyrir þessu, að þá geti þetta haft allt annað en holl áhrif á þroska þeirra og hugsunarhátt. Það ber því vissulega í sambandi við slíka endurskoðun sem þessa að taka þetta einnig til meðferðar, og vil ég vona, að það verði gert. Mér virðist, og þar tala ég nú aðeins af minni hálfu persónulega, að eftir því sem bólað hefur á eitt til tvö síðustu árin, - ég ætla, að það eigi sér tæpast lengri aldur, að nokkuð verulega hafi að því kveðið, - að það ætti gersamlega að banna sölu og dreifingu þessara mynda og rita. Af þeim getur enginn þrifnaður stafað, en margt illt, og er sjálfsagt að koma í veg fyrir það. Ég vil svo, eins og ég áður gat um, mæla hið bezta með samþykkt þessa frumvarps.



Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að athuga lítils háttar þetta mál, sem hér liggur fyrir, en vegna þess að ég er nýkominn til þings, hef ég haft lítinn tíma til slíkrar athugunar. Ég tel, að tilgangurinn með þessum lögum sé mjög lofsverður, en ég efast um, að þau nái þeim tilgangi, sem að er stefnt. Ég hygg, að lögin, eins og þau liggja hér fyrir, gangi of skammt til þess að koma í veg fyrir útgáfu þeirra rita, sem um er að ræða, því að mér sýnist, að það sé lítil hindrun fyrir þá, sem gefa út þau sorprit, sem hér er um að ræða, þótt þeir þurfi að setja á þau sitt nafn eða einhvers lepps, sem þeir kynnu að fá fyrir sig sem útgefanda að þessum ritum. Það er öllum ljóst, að þessi útgáfa er stórskaðleg fyrir æsku landsins, og mér þótti vænt um, að hv. 1. þm. Árn. gat um þau erlendu myndablöð, sem hér eru flutt inn og ég tel miklu skaðlegri en þær útgáfur, sem hér er um að ræða. Og á það má benda í þessu sambandi, að Bandaríkjamenn, sem aðallega gefa nú út þessi myndablöð, eru að ræða um það af fullri alvöru, hvernig þeir geti komið í veg fyrir útgáfu þessara blaða, og bandaríska stjórnin og jafnvel þingið kemur vafalaust til með að taka þetta mál til meðferðar, því að svo skaðlegt er það talið Bandaríkjunum sjálfum. Sem betur fer, er nú ekki lestur þessara rita tiltölulega jafnútbreiddur hér eins og Bandaríkjunum. Í bandarískum blöðum hafa verið til tekin dæmi um það, hvaða efni þessi blöð flytji, og mörg þeirra eru hreinlega ekkert annað en kennslubækur í glæpastarfsemi fyrir æskulýðinn. Sömuleiðis hefur verið rætt um þetta í Englandi, og líklega verður það rætt í brezka þinginu, hvaða ráðstafanir sé hægt að gera þar í landi til þess að stöðva útgáfu þessara rita. Svo skaðleg eru þau talin. Ég vildi óska fyrir mitt leyti, að hægt væri að finna eða gera einhverjar ráðstafanir til þess að stöðva þetta. Við talsverða erfiðleika er að etja, því að margir munu segja, að verið sé að ráðast á prentfrelsið í landinu. En það er eins með prentfrelsið og annað frelsi: Ef það er misnotað þjóðinni til skaðræðis, þá verður að taka í taumana á einhvern hátt.



Herra forseti. Ég vildi með örfáum orðum mjög taka undir það, sem hv. 3. þm. Reykv. sagði um þetta mál í stuttri ræðu. Þetta frv., svo langt sem það nær, er í sjálfu sér mjög góðra gjalda vert, tilgangurinn að baki þess mjög svo lofsverður, en ég er hv. 3. þm. Reykv. sammála um, að vafasamt er, að frv. gangi nógu langt til þess að binda enda á þann ófögnuð, sem hér er um að ræða, þar sem er útgáfa sakamála- eða glæpatímaritanna, sem hér hefur fjölgað uggvænlega mikið á undanförnum árum. Ég hefði talið mjög æskilegt, að tryggilega hefði verið frá því gengið í frv., að reist yrði rönd við útgáfu þessara rita. Ég hef sjálfur ekki gert mér skýra grein fyrir því, með hverjum hætti það væri hægt, en haldi málið áfram til 3. umr., mun ég fyrir mitt leyti athuga nánar, hvort tiltækilegt sé að herða að einhverju leyti á ákvæðum frumvarpsins. Annað minntist hv. 3. þm. Reykv. einnig á, sem er mjög svo rétt og athyglisvert, þótt vafasamt sé nú raunar, að ákvæði þar að lútandi eigi heima í lögum um prentfrelsi, en það er innflutningur „hasarblaðanna“ svonefndu, sem allir munu kannast við hvað eru, þó að orðið sé ekki íslenzkt frekar en þau rit, sem um er að ræða. Í þessu sambandi vil ég geta þess, að ég hafði hugsað mér fyrir nokkru að flytja þáltill. þess efnis, að reist yrði rönd við innflutningi þessara rita, sem ég er hv. þm. algerlega sammála um að eru íslenzkum æskulýð stórskaðleg. En ég komst að raun um, var tjáð af þar til bærum mönnum, sem fást við innflutningsmál, að mjög erfitt væri að orða ákvæði um þetta þannig, að alveg tvímælalaust væri, að þau tækju eingöngu til þeirra rita, sem við hv. 3. þm. Reykv., og vafalaust fleiri, erum alveg sammála um að nauðsyn bæri til að hefta innflutning á. Hér virðist sem sagt vera við framkvæmdarörðugleika að etja, sem erfitt er að yfirvinna, en ef hv. n. kynni að ræða þetta mál frekar, þá vil ég hér með skjóta því að henni, hvort hún vildi ekki einnig taka það til athugunar, hvort ekki væri með einhverjum hætti unnt, þannig að framkvæmanlegt væri, að reisa rönd við þeim ófögnuði, sem innflutningur „hasarblaðanna“ svonefndu er.



Herra forseti. Ég hef að vísu ekki fylgzt með öllum umræðunum, sem hér hafa farið fram, en heyri þó, að þm. hafa talið, að þetta frv. væri ekki allsendis fullnægjandi, þar sem frekari ráðstafanir þyrfti að gera í þessum efnum. Ég vil taka það fram, að ég er þessu fyllilega sammála, og lét hið sama uppi, þegar ég lagði þetta frv. fyrir hv. Ed. En dómsmrn. fór þess á leit við einn af fremstu lögfræðingum landsins nokkuð snemma á þessu ári, að hann undirbyggi frv. um þetta efni, og ætluðumst við þá til, að það yrði rækilegri endurskoðun á þessum gömlu prentlögum og öðru þetta varðandi heldur en hann svo að athuguðu máli treysti sér til að leysa af hendi á þeim tíma, sem honum var ætlaður, og varð því úr, að við létum nægja að leggja fyrir þetta þing einungis þetta atriði, sem hér liggur fyrir, vegna þess að önnur atriði málsins þyrftu gaumgæfilegri rannsóknar, áður en hægt væri að færa þau í frumvarpsform, svo að viðhlítandi væri, vegna þess að erfiðleikinn hér er auðvitað einkum sá, að menn banni ekki of mikið, að menn í réttmætri viðleitni til að stöðva ósómann komi ekki of nærri sjálfum prentfrelsisákvæðunum, sem þrátt fyrir allt eru ein lífæðin í okkar stjórnskipun, og þar er áreiðanlega vandsiglt á milli skers og báru. En segja má, að fram haldi tvöföld athugun þess, hvernig lagafyrirmælum um þetta verði bezt fyrir komið í framtíðinni. Annars vegar er áframhaldandi endurskoðun prenttilskipunarinnar, sem ég vonast til að verði lokið fyrir næsta reglulegt Alþingi, þannig að þá verði hægt að leggja fram heillegt lagafrv. um þau efni, og er þá líklegt, þótt ekki sé víst, að nokkru nánar verði komið inn á það atriði, sem nú er til umræðu. Enn fremur eru til endurskoðunar sjálf hegningarlögin, og eðlilegast virðist, að í sambandi við þá endurskoðun verði lögð sýnu strangari viðurlög en nú eru við slíkum ósóma sem hér er um að ræða, bæði strangari viðurlög og kveðið verði nánar á um, hvað af þessu skuli refsivert, en nú er. En eins og ég segi, þá er þetta ekki allsendis einfalt vegna hættunnar við, að í slík bönn verði sett strangari ákvæði en menn í raun og veru hafa ætlað sér, og þess vegna er það ekki á færi annarra en hinna lærðustu og þaulvönustu manna að átta sig til hlítar á því, hvernig fyrirmælum um þetta skuli komið fyrir. Til leiðbeiningar fyrir okkur í því er það, að nokkrir þættir málsins, - það má nú segja, að það væri ekki sérstaklega varðandi þetta, en varðandi endurskoðun prentskipunarinnar, - voru til umræðu á lögfræðingaþinginu í Osló í sumar, sérstaklega varðandi það, hvort menn ættu að hafa rétt til þess að skjóta sér á bak við nafnleysi í skrifum sínum og að hve miklu leyti, og önnur atriði í sambandi við það, og taldi sá lögfræðingur, sem um þetta fjallaði af okkar hálfu, að betra væri að bíða eftir þeim umræðum og athugasemdum, sem þar kæmu fram, áður en hann lyki við sitt frv. En það er viðtækara mál. - Hitt er þrengra, sem einnig er til meðferðar í fjölmörgum löndum, t.d. nú þessa dagana í Bretlandi, baráttan gegn þessum glæparitum og „hasarblöðum“, sem hér hafa verið nefnd, og ég tel, að það sé rétt fyrir íslenzk stjórnvöld að fylgjast mjög gaumgæfilega með þeim ráðstöfunum, sem aðrar þjóðir gera í þessu. Í Bandaríkjunum, þar sem þessi ófögnuður geisar mjög, hygg ég að eigi sér stað mjög viðtæk samtök bókaútgefenda og bóksala til þess að hindra bæði útgáfu og útbreiðslu þessara rita, og eitthvað svipað hefur komið til greina í Bretlandi, um leið og það hefur verið vakin athygli á erfiðleikunum á að setja um þessi efni strangar reglur. Þó sá ég einmitt í brezku blaði í gær lauslega drepið á þær till., sem fram höfðu komið, að gjaldeyrir yrði ekki veittur til þess að flytja slík rit inn, og mér finnst það mjög koma til athugunar hér, að íslenzk stjórnvöld reyndu að fylgjast með því, að gjaldeyri væri ekki varið til þessara kaupa, en hvort framkvæmanlegt er að skilja þarna á millí eins og vera þarf, án þess að skaði sé gerður, það er erfiðleikinn, sem við alltaf rekum okkur á. Og okkur tjáir auðvitað ekki að neita því, að eitt sterkasta vopnið í baráttunni gegn slíkum ritum er sú hugmynd, sem kemur fram í þessu frv., þótt það sé annars lítið frv., - ég vil ekki gera of mikið úr gildi þess, - en þó þetta: að þeir, sem þessa atvinnu stunda, ef svo má segja, verða að gera það fyrir opnum tjöldum, að menn viti, hvaða menn það eru, sem þarna eru á ferðum, og einhverjir verða að leggja nafn sitt við atvinnureksturinn og þá að lúta þeim almenningsdómi, sem réttilega verður að kveðast yfir slíkri starfrækslu. Og ég tel, að það sé ein af skyldum kennara og menningarfrömuða landsins að vara æskulýð mjög við slíkum skrifum og reyna að hafa áhrif á foreldra um að liða þvílíkt ekki á sínum heimilum. Hættan af því aftur er sú, eins og við vitum, að það, sem er reynt að banna, getur orðið enn þá fýsilegra í augum óþroskaðra unglinga ekki sízt, og þess vegna er erfiðara við þetta að fást en í fljótu bragði virtist, eins og mér skildist líka koma fram í ræðu þess hv. þm., sem talaði hér næst á undan mér. En ég vildi láta það koma fram, að dómsmrn. hefur hugleitt þetta mál og að það litla frv., sem hér er flutt, er aðeins upphaf að frekari aðgerðum, sem þar eru hafðar í huga í þessum málum.



Herra forseti. Hæstv. menntmrh. hefur nú vikið nokkuð að þessum atriðum, sem fram komu í ræðum þeirra tveggja hv. þm., sem töluðu eftir að ég mælti þessi fáu orð, sem ég sagði af hálfu nefndarinnar. Hv. 1. landsk. beindi því til n., hvort hún mundi e.t.v. sinna þessu máli eitthvað meira nú að þessu sinni, en ég hygg, að mér sé óhætt að segja það ákveðið fyrir hönd n., að n. mun ekki sjá sér fært að gera það. Þetta bar á góma innan n., þegar málið var til meðferðar, og leizt okkur sem hyggilegra mundi vera að bíða eftir endurskoðuninni, sem nú er verið að vinna að og boðuð er í grg. fyrir þessu frv. Eins og hæstv. menntmrh. réttilega vék að, þá er þetta mál allvandasamt, þessi lagasmíð er alls ekki svo einföld. Stjórnarskráin ákveður, að prentfrelsi skuli ríkja hjá þjóðinni, en þeir, sem að útgáfu standa, hver sem hún er, beri ábyrgð á verkum sínum fyrir dómi. Og hv. 1. landsk. varð þess var, þegar hann fór að hugleiða að gera frekari ráðstafanir nú, að þar mundu e.t.v. vera nokkur vandkvæði á, og mér skildist, að sakir þess hefði hann ekki flutt málið inn í þingið. Þetta er einmitt það, sem ég hygg að blasi við hjá hverjum þeim manni, sem fer að kynna sér þetta og hugleiða, að það er nokkuð vandgert um það, hve langt skuli ganga í þessu efni, í hindrunum með prentun, en líka að nokkur vandkvæði eru á því að hitta á þær beztu ákvarðanir, sem gera ríkisvaldinu auðvelt fyrir, að menn beri ábyrgð á því, sem talið er saknæmt og miður fer. Ég hygg þess vegna, að í bili verði að láta þetta nægja. Þess er getið í grg. fyrir þessu frv., að endurskoðun á þessum ákvæðum muni taka nokkurn tíma, og þetta frv. er borið fram til bráðabirgða til að ráða nokkra bót á því, hvernig lagaákvæðum nú er fyrir komið, og gera auðveldara um eftirlit. Ég gat þess í þeim fáu orðum, sem ég sagði áðan, að ég teldi, að það bæri að gera ráðstafanir einnig um þessi myndablöð, hvort sem þau eru prentuð hér á landi eða ekki, og reynt væri að koma í veg fyrir útbreiðslu þeirra hér eftir ýtrustu getu, og mér þykir vænt um, að hæstv. menntmrh. lítur þannig á, að það beri að gera gangskör að því. Þess vegna hygg ég, að eins og málið er vaxið, þá verði hv. Alþ. í þetta sinn að láta sér þetta lynda. Þess er að vænta, að það líði ekki á löngu, þar til endurskoðun þessarar löggjafar verði lokið og þinginu gefist þá kostur á að setja nýjan lagastaf um þetta efni, sem vonandi getur þá orðið til að greiða fyrir því að koma í veg fyrir útbreiðslu þessara svokölluðu „hasarblaða“ og þessara glæparita. Eftir því sem mér er tjáð, mun útbreiðsla þessara rita ekki í neitt litlum stíl. Mér er sagt, að sum af þessum ritum muni seljast í 9–10 þús. eintökum hvert rit. Og nú eru þau nokkuð mörg, svo að það er ekki neitt óríkulega á borð borið fyrir þjóðina í þessum efnum, og mætti gjarnan verða þar sem skjótast mikil breyting á til hins betra.



Mér þykir vænt um þau ummæli hæstv. dómsmrh., að ekki sé lokið endurskoðun prentfrelsislaganna með þessu frv., sem hér er um að ræða, og þetta sé aðeins byrjunin. Menn geta því frekar gert sig ánægða með þessa byrjun, þó að hún veiti ekki stóru hlassi. Þessum glæparitum eða hasarblöðum, sem svo eru kölluð og hér eru seld, má skipta í tvo flokka. Annars vegar eru glæpasögublöð, sem hér eru gefin út í stóru upplagi. Eftirspurnin eftir þessum blöðum er alveg ótrúleg. Þau eru lesin af unglingum, um og yfir tvítugsaldur. Hin blöðin, sem eru innflutt, eru af margs kyns tagi og ég vil segja flestöll skaðleg. Þau eru lesin af börnum í barnaskólunum. Þessi blöð eru kannske enn þá skaðlegri fyrir æskuna heldur en þau blöð, sem hér eru gefin út, þó að þau séu engin fyrirmynd, því að rosalegar glæpasögur og aðrar ófagrar lýsingar birtast í þeim. Hér er barnavernd starfandi, sem lætur sig skipta málefni barna á flestum sviðum. Hér er eftirlit með kvikmyndum, hvaða kvikmyndir megi sýna börnum innan 16 ára aldurs. Það er í sjálfu sér engu óþarflegra að forða börnum frá lestri þessara rita heldur en að forða þeim frá því að horfa á siðspillandi kvikmyndir. Kvikmyndir, sem hingað eru fluttar, eru þó á miklu hærra stigi en þær kvikmyndir, sem sýndar eru yfirleitt almenningi í Bandaríkjunum og Bretlandi. Bretar hafa hafið aðgerðir í þessu máli með því, að það hefur verið tekið til athugunar af yfirstjórn skólanna í landinu. Kennarar hafa haldið fundi víðs vegar með foreldrum barnanna, og kennarar hafa verið hvattir til þess að vara börnin við þessum ófögnuði. Það er öllum ljóst, og Bretum ekki sízt, að það er erfiðleikum háð, ef setja þarf lög í sambandi við takmörkun prentfrelsis, eins og hæstv. dómsmrh. tók fram. Þess vegna hefur ekki komið fram enn þá, - enda er það á frumstigi hjá þeim með þessar aðgerðir, - hvernig þeir hugsa sér að snúast í því frá ríkisvaldsins hálfu. En þeir telja þetta þó svo mikils varðandi, að ríkisstj. hefur haft málið til athugunar. En bæði kirkjufélög og skólafélög hafa hafið aðgerðir til þess að vara börnin við þessum ritum. Þetta mætti einnig gera hér. Og það mundi hafa sín áhrif, ef skólar landsins væru látnir taka þetta efni upp og vara börnin við þessu. Ég veit, að ekki þarf að benda hæstv. menntmrh. á þetta. Ég heyri það, að hann er málinu mjög hlynntur, og ég efast ekki um, að honum sé ljúft að gera hvað sem kynni að verða til gagns í þessum efnum. Einnig má benda á það, að blöðin í landinu geta haft mjög mikil áhrif í því efni að skapa heilbrigt almenningsálit gegn þessum útgáfum. Það er afar lítið gert af því, miklu minna en skyldi. En ég treysti því, er þjóðin fer að vakna til meðvitundar um þann skaða, sem af þessu hlýzt, að þá muni blöðin taka þetta má] upp og berjast gegn ófagnaðinum.



Herra forseti. Landbn. hefur athugað þetta frv., og var n. einróma á því máli, að það bæri að hækka þau verðlaun, sem veita skal fyrir að vinna hlaupadýr og minka. Hins vegar hefur n. ekki getað fallizt á að hækka þessi verðlaun jafnmikið og hv. flm. frv. vilja vera láta. Í frv. leggja þeir til, að verðlaunin séu allt að því fimmföld frá því, sem nú gildir í lögum. En athugi maður hækkun á kaupgjaldi á þessu fimm ára tímabili, frá því að lögin gengu í gildi, þá hefur það samkv. Dagsbrúnartaxta í Reykjavík ekki einu sinni tvöfaldazt, þó að það sé nálægt því. En landbn. leggur til, að verðlaunin séu þrefölduð fyrir að vinna hlaupadýr, eða hækkuð úr 60 kr. í 180 kr., en hækkuð úr 60 kr. upp í 90 kr. fyrir að vinna minka. Mismunurinn á þessum verðlaunum liggur í því, að þegar minkar eru unnir, er yfirleitt um gren að ræða og fleiri dýr, sem vinnast þá í einu, þannig að hlutaðeigandi maður ber meira úr býtum en ef hann vinnur t.d. ref, því að þessi verðlaun, sem veitt eru fyrir refi, eru eingöngu fyrir að vinna hlaupadýr, en ekki þegar um svokallaða grenjavinnslu er að ræða, sem greidd er eftir öðrum þar að lútandi reglum. Það mundi kannske einhvern fýsa að spyrja sem svo, hvað þessi útgjöld mundu nema miklu hjá hlutaðeigandi aðilum við þessa hækkun. Ég reyndi að fá það upp hjá landbrn., hver sundurliðunin væri á refa- og minkavinnslu í landinu, en það liggur ekki ljóslega fyrir, hvað hækkunin kann að verða mikil. Á ríkisreikningi, sem nýlega var útbýtt hér í hv. Alþ. fyrir árið 1952, voru útgjöld við að eyða refum og minkum í landinu um 240 þús. En eins og hv. þm. hafa veitt athygli, þá eru á fjárl. fyrir næstkomandi ár, eða 1955, áætlaðar 320 þús. kr. til refa- og minkavinnslu í landinu. Ég hygg, að útgjöldin fyrir ríkissjóð hækki sáralítið, þó að þetta frv. verði gert að lögum. Það hefur örlað mjög á því á undanförnum árum, hversu erfitt hefur verið að fá menn til þess að reyna að vinna hlaupadýr á þennan hátt, og eina úrbótin, til þess að þessi verðlaun beri nokkurn tilætlaðan árangur, er, að þau séu það há, að menn vilji leggja stund á þessar veiðar sem nokkurs konar „sport“. Atvinnulíf er mikið hér í landinu nú, og menn leggja þess vegna ekki á sig að fara í það, sem þeir bera ekki neitt verulegt úr býtum við, nema því aðeins að þeir eigi ekki annars kost. En ég tel, að hækkunin, sem landbn. leggur til að gerð verði á þessum verðlaunum, muni bæta verulega úr á þessu sviði, og vil mælast til þess við hv. þd., að þetta frv. verði samþ. eins og landbn. hefur lagt til að verði.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér fyrir hönd okkar flm. þessa frv. að þakka hv. landbn. fyrir skjóta afgreiðslu á þessu máli. Eins og hv. frsm. n. tók fram, leggur n. til, að frv. verði samþ. með þeim breyt. á 1. gr., að upphæðir þær, sem þar eru tilgreindar, lækki nokkuð, þ.e.a.s. verðlaun fyrir hlaupadýr niður í 180 kr. og fyrir minka niður í 90 kr. Við flm. frv. fórum eftir tillögum frá búnaðarþingi í þessu efni, en ég held, að mér sé óhætt að segja það fyrir okkar hönd, að við munum geta fallizt á þær breytingar, sem hv. n. hefur lagt til að gerðar verði á frv.



Herra forseti. Allshn. hefur athugað frv. til l. um breyt. á l. nr. 80 1942, um kosningar til Alþ., á þskj. 53, og er n. sammála um að leggja til, að það verði afgr. með rökstuddri dagskrá, sem prentuð er á þskj. 224. Eins og kunnugt er, kaus sameinað Alþingi á síðasta þingi sjö manna n. til að endurskoða lög um kosningar til Alþ. og sveitarstjórnarkosningar. Þessi n. er nú setzt á rökstóla og vinnur nú m. a. að því að safna gögnum um það efni, sem henni var falið að rannsaka. Ég er einn þeirra sjö manna, sem eiga sæti í þessari n., og ég fyrir mitt leyti tel það eðlilegast, að n. taki til sérstakrar athugunar það, sem í þessum brtt. felst, sem hér eru til umr. Um hitt verður vitanlega engu spáð á þessu stigi málsins, hvaða afstöðu n. kann að taka til þeirra uppástungna, sem í þessum brtt. felast. - Það er sem sagt álit n. og hún er sammála um að leggja til, að frv. þetta verði afgr. með rökstuddri dagskrá, sem prentuð er á þskj. 224.



Herra forseti. Það er rétt, sem hv. frsm. n. sagði hér, að á síðasta A1þ. var skipuð n. til þess að endurskoða kosningalögin, bæði lög um alþingiskosningar og bæjar- og sveitarstjórnarkosningar. Sú nefndarskipun var afleiðing af þáltill., sem við fluttum þá nokkrir þm., þar sem lagt var til, að sérstaklega skyldi athugað, hvernig hægt væri að takmarka fjáraustur stjórnmálaflokka í sambandi við kosningar og kosningaundirbúning. Sú þáltill. var flutt í Sþ. og vísað til allshn. sameinaðs þings. Hv. allshn. tók þessu máli vel og lagði til samhljóða, ef ég man rétt, að slík n. væri skipuð fimm mönnum og allir þingflokkar ættu þar sinn fulltrúann hver. Form. þeirrar n., hv. 1. þm. Eyf., gerði glögga grein fyrir því hér í fyrra, hvað fyrir n. vekti, m. a. með þeirri tilhögun um nefndarskipan, sem n. lagði til; það vekti fyrir n., að við undirbúning slíkra mála sem þessara væri eðlilegt og raunar sjálfsagt, að allir flokkar hefðu aðstöðu til þess að koma á framfæri sjónarmiðum sínum og skoðunum, það væri ekki aðalatriði við slíka nefndarskipun, sem á að undirbúa mál eins og þessi, að einhverjir ákveðnir aðilar hefðu meiri hl. í slíkri n., heldur ætti hitt að ráða, að sem flestar raddir mættu heyrast, sem flest sjónarmið koma fram. Það virtist svo sem hæstv. ríkisstj. þætti þetta allt of mikið frjálslyndi hjá allshn. Sþ. í fyrra. Þegar nál. hafði verið lagt fram, komu brátt fram á sjónarsviðið fjórir hv. þm. úr stjórnarflokkunum, tveir úr hvorum flokki, og fluttu nýja till. í þessu máli, sem virtist fyrst og fremst fela það í sér að útiloka Þjóðvfl. frá því að eiga fulltrúa í þessari mþn., sem ætlað var að fjalla um kosningalöggjöfina. Þar var lagt til, að sjö manna n. yrði kjörin, en með þeim hætti, að Þjóðvfl. hafði ekki tök á að koma manni í nefndina. Þetta var síðan samþ. af meiri hluta hv. Alþ. Frjálslyndið var ekki meira en svo. Þó var það nú þannig, að á síðasta þingi var Þjóðvfl. hinn eini flokkur, eða þm. hans hinir einu, sem höfðu lagt fram veigamiklar tillögur um breytingar á kosningalöggjöfinni. Ég verð því að segja, að eftir þessa afgreiðslu hv. Alþ. á þessu máli á síðasta þingi, þar sem virtist lagt töluvert kapp á að útiloka Þjóðvfl. frá því að hafa aðstöðu til að leggja sínar till. fram í þessari mþn., sé ég ekki sérstaka ástæðu til að fallast á að vísa þessu máli frá vegna þeirrar nefndarskipunar, sem hér um ræðir. Hv. frsm. skýrði frá því, að þessi mþn. væri nú eitthvað byrjuð að starfa, hún væri farin að leita gagna og upplýsinga. En af orðum hans mátti skilja, að enn ætti það langt í land, að n. lyki störfum, enda er það mjög trúlegt, því að eigi að endurskoða þessi lög öll frá grunni, þá er það að sjálfsögðu töluvert verk og þarf að leita til ýmissa umsagnaraðila og afla margvíslegra gagna. Þess er því vafalaust ekki að vænta, að neinar till. eða neitt frv. komi frá n. á þessu þingi og óvíst jafnvel, að það verði á næsta þingi, svo að enginn er kominn til með að segja um það, hvort till. hennar liggja fyrir í tæka tíð, áður en gengið verður til næstu kosninga. Þar sem ég tel, að mikil bót sé að því, ef samþykkt yrðu meginákvæði þess frv., sem hér liggur fyrir, þótt ég dragi það ekki í efa, að gera þurfi einhverjar fleiri og róttækari breytingar á kosningalöggjöfinni, ef vel á að vera, þá mun ég greiða atkv. gegn þeirri rökstuddu dagskrá, sem hv. n. hefur lagt fram. Mér þótti vænt um að heyra það, að hv. frsm. sagði, að mþn. ætti, að hans dómi, að taka þetta frv. eða þær till., sem í þessu frv. felast, fyrir og taka afstöðu til þeirra. Ég vænti þess, að það verði gert, því að það virðist augljóst, hver verða örlög þessa frv. að þessu sinni.