arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að málinu verði, að þessari umr. lokinni, vísað til allsherjarnefndar.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að máli þessu verði, að umræðunni lokinni, vísað til allsherjarnefndar.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Þetta frv. fer fram á breyting á tilskipun frá 30. apríl 1824, 3. gr. 10. Í þessari grein tilskipunarinnar er ákvæði um það, að ekki sje leyfilegt að gefa saman hjón, sem standa í skuld fyrir þeginn sveitarstyrk, nema sveitarstjórnin, þar sem maðurinn er sveitlægur, lýsi yfir því, að hún hafi ekkert við hjónabandið að athuga. Samskonar ákvæði eru í fátækralögum frá 10. nóv. 1905. Þessi bannlög hafa þráfaldlega verið brotin, eins og önnur bannlög, og prestar hafa gefið saman hjón þar sem þetta skilyrði var fyrir hendi. En það eru engin ákvæði til um sektir fyrir brot á þessu, og hafa úrslitin því orðið mjög misjöfn, þegar málið hefir komið til úrslita dómstólanna, eftir því hvað viðkomandi hjón hafa orðið sveit sinni mikið eða lítið til byrðar. Prestar, sem hafa gert sig seka í þessari yfirsjón, hafa því orðið mjög misjafnlega hart úti. Sumir hafa orðið að greiða mikið fje og sjá um framfærslu fjölda barna, en aðrir hafa alveg sloppið við útgjöld og vitalaust. En sama brotið hefir þó verið í báðum tilfellunum. Ef þetta frv. nær fram að ganga, er ráðin bót á þessum misfellum á mjög sanngjarnan hátt. Jeg vil því mælast til þess, fyrir hönd nefndarinnar, að háttv. deild taki frv. vel og samþykki það. Jeg vil að lokum geta þess, að í ástæðunum fyrir frv. er rangt ártal, 1884, í stað 1904.

Frsm. (Eggert Pálsson) Það er ástæðulaust fyrir mig að tala langt að þessu sinni. Jeg býst við, að það yrði þá líka lítið annað, sem jeg hefði að segja, en endurtekning á því, sem jeg sagði við 1. umr. málsins, og því, sem í nál. stendur. Nefndin hefir ekki gert neina brtt. við frv., en ástæðan til þess, að málinu var vísað til nefndar, var sú, að hæstv. forsætisráðherra gerði nokkrar athugasemdir við frv. og óskaði, að því yrði vísað til nefndar. Hins vegar hygg jeg þó, samkvæmt samtali, sem jeg hefi átt við hann, að hann leggi ekki sjerlega mikla áherslu á athugasemdir þær, er hann hafði fram að færa, heldur hafi hann óskað þess eins, að málið væri íhugað í nefnd. Það hefir nú nefndin gert, og ekkert sjeð við það athugavert. Og vænti jeg því þess, að deildin ljái frv. fylgi sitt og lofi því að ganga áfram sína leið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. kjörbrjefanefndar (Jóhannes Jóhannesson) Kjörbrjefanefndin hefir athugað kjörbrjef hins nýkosna þm.N.-Ísf. (S. St.), og hefir ekkert við það að athuga. Útskrift úr kjörbókinni er, af eðlilegum ástæðum, ekki komin enn þá, en nefndin leit svo á, að þar sem engar fregnir höfðu borist um misfellur á kosningunni og atkvæðamunur var stórmikill, ætti það ekki að vera því til fyrirstöðu, að kosningin yrði tekin gild. Nefndarmenn þeir 4, sem mættu á nefndarfundinum, leggja því einhuga til, að kosningin sje samþykt. Var kosningin því næst undir atkvæði borin og samþykt með 30 shlj.atkv.

Varaforseti (Sigurður Eggerz) Með því að hinn lögboðni þingtími, 8 vikur, er nú nær á enda, þá vil jeg beina því til hæstv. forsætisráðherra, hvort hann vilji eigi framlengja starfstíma Alþingis til og með 10. september næstk.

Forsætisráðherra (J. M.) Samkvæmt umboði því, er hans hátign konungurinn hefir veitt mjer, framlengi jeg hjer með starfstíma Alþingis. til 10. september næstk., að þeim degi meðtöldum.

Varaforseti (Sigurður Eggerz); Vegna fráfalls Skúla heit. Thoroddsens, þm. N.-Ísf., þarf að kjósa einn mann í kjörbrjefanefnd, og það er nauðsynlegt, að það sje gert nú þegar, því að hinn nýkosni þingmaður kjördæmisins, Sigurður prestur Stefánsson, er mættur til þingsetu. Nefndin þarf því strax að athuga kjörbrjef hans. Jeg skal geta þess, að Sjálfstæðisflokkurinn, er tilnefndi Skúla heit. Thoroddsen í nefndina, hefir komið sjer saman um að tilnefna í hans stað hv.þm. Dala. (B. J.), og ef enginn hefir neitt að athuga, tel jeg hann rjett kjörinn í nefndina. Engin andmæli komu fram, og lýsti því forseti kosinn í kjörbrjefanefnd Bjarna Jónsson.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsm. (Magnús Torfason) Aðalbrtt. nefndarinnar við frv. er sú að leggja til, að upptaka mála falli niður. Nefndinni þótti ekki þörf á að hafa sjerstakt ákvæði um það, sökum þess, að leita má rjettar síns fyrir æðra dómstóli, en hins vegar þótti ísjárvert, að þrætugjarnir menn geta með þessu fengið átyllur til að tefja mál fyrir mönnum. Þá hefir nefndin einnig lagt til, að stefnuvottar þurfi ekki að setja innsigli undir nöfn sín. Þótti henni lítil trygging vera í því, með því að blýinnsigli eru nú orðin algeng. Hins vegar vildi hún leggja áherslu á, að stefnuvottar rituðu sjálfir nöfn sín, því að nú má vafalaust gera ráð fyrir, að allir stefnuvottar sjeu skrifandi. Nefndin hefir enn fremur lagt til, að birta megi stefnur á skrifstofum eða vinnustofum manna. Vildi hún með því koma í veg fyrir óþarfa flæking á heimili manna, sem oft getur komið sjer illa, og auk þess er títt, að menn búi annarsstaðar en þeir stunda atvinnu sína, þar er þeir eiga til að svara. Þá hefir nefndin bætt við einu ákvæði til skýringar á því, hvernig birta skuli stefnu bæjarstjórnum, sýslunefndum og hreppsnefndum. Telur nefndin nægja, að oddvitum eða bæjarstjórum sje birt stefnan. Loks vildi nefndin, að ákveðið væri, að ávalt skuli eftir skilið eftirrit af stefnunni. Í frv. er ákveðið, að eftirrit skuli skilið eftir, þegar stefnan er ekki birt stefndum sjálfum, en nefndinni fanst rjettara að stíga sporið fult. Aðrar breytingar eru að eins orðabreytingar, er þóttu vera til bóta.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg geri það tillögu minni, að málinu verði vísað til bjargráðanefndar.

Atvinnnmálaráðherra (S. J.) Jeg geri það að tillögu minni, að málinu verði vísað til bjargráðanefndar.

Eggert Pálsson Jeg leyfi mjer að gera það að tillögu minni, að málinu verði vísað til fjárhagsnefndar.

Kristinn Daníelsson Þetta mál er komið aftur frá háttv.Nd. Það var upphaflega flutt af mjer og gekk í gegnum þessa háttv. deild nefndarlaust. Engar efnisbreytingar hafa verið gerðar á frv., en að eins kveðið skýrara á um eitt ákvæði, sem í raun og veru fáist í frv. áður. Það hefir verið bætt inn í það orðunum »á kostnað bæjarsjóðs«. Jeg vona því, að háttv. deild samþykki frv., eins og hún hefir áður gert.

Magnús Torfason Jeg geri ekki ráð fyrir, að jeg þurfi að fara mörgum orðum um þetta mál á þessu stigi. Það hefir verið skýrt frá tildrögum frv. og rjettmæti þess, í sambandi við annað mál, skifting bæjarfógetaembættisins í Reykjavík. Hv. Nd. hefir með því að samþykkja það frv. viðurkent, að laun yfirdómaranna sjeu oflág. Og jeg lít svo á, sem þingið hafi skuldbundið sig til þess að hækka laun þessara manna, með því að samþykkja stjórnarskrárbreytinguna frá 1915. Vitanlega er ákvæði um stundarsakir í stjórnarskránni um, að þeir menn, sem nú gegna yfirdómarastörfum, skuli einkis í missa af borgaralegum rjettindum sínum, en jeg hygg, að því verði naumast neitað, að þeir sjeu pólitískt dauðir með þessu ákvæði. Jeg get ekki neitað því, að mjer finst þetta í alla staði æskilegt, en hins vegar er sjálfsagt að bæta mönnum það upp með laununum, að þeim er lögð sú skylda á herðar að fást ekki við stjórnmál. Nefndin í stjórnarskrármálinu 1913 gat þess einnig í nefndaráliti sínu, að sjálfsagt væri að launa þessi embætti svo ríflega, að þau væru virðulegri og eftirsóknarverðari en önnur ámóta embætti. Jeg vil að endingu geta þess, að launaviðbót þessi, er ekki eins mikil og í fljótu bragði mætti virðast, sökum þess, að gera má ráð fyrir, að yfirdómurunum verði að öðrum kosti ætluð dýrtíðaruppbót.

Forseti: Áður en gengið verður til fundarstarfa vil jeg leyfa mjer að tilkynna, að hæstv. forsætisráðherra hefir beðið mig að lýsa yfir því, að h. h. konungurinn hafi 28. þ. m. veitt fjármálaráðherra Birni Kristjánssyni, 1. þm. G.-K., lausn í náð frá embætti, og skipað í hans stað s. d. Sigurð sýslumann Eggerz, 2. landsk.þm., fjármálaráðherra Íslands.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti: Mjer hefir borist eftirfarandi símskeyti, sem hv.þm. Ak. (M. K.) hefir verið sent. Hæstv. forsætisráðherra gat um þetta skeyti í ræðu sinni í dag, og vil jeg því, áður en það verður lagt fram á lestrarsal þingsins, lesa það upp. Það er svo hljóðandi: Hingað hefir borist símfregn, að Alþingi hefði meðferðis lagafrumvarp, er bannaði til 15. febr. í vetur alt skólahald, sem opinbers styrks nyti. Skólanefnd Akureyrar hefir löngu fastráðið að láta kenna alt skólaárið í öllum bekkjum barnaskólans, en nota til kenslunnar að eins 2 stofur, fækka kenslustofunum, námsgreinum og kennurunum. Hefti þingið þessar eða líkar ráðstafanir skólanefnda, er þær telja sjer fjárhagslega færar, lítum vjer svo á, að þingið geti það naumast, án þess að misbeita valdi sínu, og hafi slíkt gjörræði í frammi, að vjer teljum oss skylt að mótmæla því kröftuglega. í skólanefnd Akureyrarkaupstaðar, 10/9 1917. Geir Sæmundsson, Otto Tulinius, P. Pjetursson, Sigríður Jónsdóttir, Stefán Stefánsson. Til Alþingis.

Magnús Kristjánsson Jeg hefi áður lýst afstöðu minni gagnvart símskeyti því, er hæstv. forseti las upp við fundarsetningu; það hefir ekki breytt skoðun minni á málinu. Að öðru leyti finn jeg ekki ástæðu til að eyða fleirum orðum að málinu; það væri hið sama og að eyða skotfærum á sigraða mótstöðumenn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Magnús Torfason Jeg óska ekki, að brtt. mínar verði bornar upp fyr en við 3. umr.

Halldór Steinsson Brtt. mín má og bíða 3. umr.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Þetta frv. er í raun og veru nýtt frv., bæði að nafni og efni, og hefir það verið soðið saman í háttv.Nd. upp úr frv. því, er hjer var samþ., um ábyrgð fyrir að gefa saman hjón, og mentamálanefnd hafði til meðferðar. Með því að frv. er svo mjög breytt, vil jeg leggja til, að því verði vísað til þeirrar nefndar og umr. frestað.

Eggert Pálsson Jeg hefi orðið var við það, að frv. eitt, sem afgreitt var fyrir nokkru frá hv.Nd., hefir ekki verið tekið á dagskrá enn í þessari hv. deild. Er því þó ekki um að kenna, að eigi hafi verið nægur tími til þess. Jeg á hjer við frv. á þgskj. 490, um heimild fyrir landsstjórnina til þess að skipa nefnd til að ákveða verðlag á vörum. Jeg er þessu frv. mjög hlyntur og vildi óska, að það næði fram að ganga. Nú sje jeg, að það er ekki á dagskrá á morgun. Ekki veit jeg, hvað drætti þessum veldur. Frv. var afgreitt frá hv.Nd. 17. ágúst, og nefndaráliti um það útbýtt hjer í háttv. deild. 29. s. m. Mun ekki ósennilega liggja næst að ætla, að það stafi af vangá forseta eða gleymsku, sakir annríkisins, að frv. hefir eigi verið tekið á dagskrá, því að varla má gera ráð fyrir, að annað hafi undirbúið. Jeg vil því skjóta því til hæstv. forseta, hvort hann vilji ekki taka það á dagskrá á morgun, þar sem mjer, og meiri hl. hv.Nd., er mjög hugleikið að þessi hv. deild fái einnig að láta í ljós álit mitt á málinu, og annað virðist lítt sæmandi.

Forseti: Fleiri mál hafa beðið þess að vera tekin á dagskrá en þetta frv. Nú um hríð hefir verið svo mikið að gera í hv. deild, að hlífst hefir verið við að hafa mörg mál á dagskrá, en þegar annríki þessu er lokið, er sjálfsagt og skylt að taka mál þetta fyrir, og þau önnur mál, er beðið hafa. Jeg vil og minna menn á, að ýms mál hafa ekki enn komið frá nefndum, svo að hægt hafi verið að taka þau á dagskrá. Eru það mál, sem miklu meiru varða en þetta, er hv. 1. þm. Rang. (E. P.) mintist á. Á jeg við ýms mál, sem bjargráðanefnd hefir haft með höndum, svo sem frv. til laga um dýrtíðarupphót handa embættis- og sýslunarmönnum landssjóðs.  (Jóh. Jóh.: Þessi mál voru afhent skrifstofunni í morgun)  . Það gleður mig mjög.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Hún er lítil, þingsályktunartillagan sú, sem hjer liggur fyrir. Hún er komin frá háttv.Nd. og gekk þar fram umræðulítið; ástæðan til þess, að hún hefir komið fram, er að erfitt hefir verið að fá ýms efni til bygginga, t. d. sement, og því er nauðsynlegt að veita þennan frest. Jeg vil því mæla með, að tillagan nái fram að ganga.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti: Þá liggur eigi annað fyrir en að skýra frá störfum deildarinnar. Alls hafa verið haldnir 62 fundir. Til meðferðar hafa verið tekin 167 mál: Frumvörp 133. Þingályktunartillögur 30. Fyrirspurnir 4. I. Frumvörp: a. Stjórnarfrumvörp lögð fyrir Nd. 14 b. Þingmannafrv. borin fram í Nd. 87 c. Frumvörp komin frá Ed. 32 Alls 133 Þar af lög afgr. til landstjórnarinnar frá Nd. 32 frv. afgr. til Ed. og Sþ. 35 - feld 22 - vísað til stjórnarinnar 5 - vikið frá (með dagskrá) 12 - tekin aftur 8 - óútrædd 19 Alls 133 II. Þingsályktunartillögur: a. Bornar fram í Nd. 28 b. Komnar frá Ed. 2 Alls 30 Þar af þingsályktanir afgr. frá Nd 9 till. afgr. til. Ed. og Sþ. 10 - feldar 2 - vikið frá 3 - tekin aftur 1 - ekki útræddar 5 Alls 30 III. Fyrirspurnum 4 hefir öllum verið svarað. Eins og menn sjá á þessu yfirliti þá hafa störf þingins yerið mikil og margbreytileg. Hvernig sem dómur þjóðarinnar annars verður um þau, þá er ekki annað hægt: að segja en að starfað hafi verið af alúð og árvekni. Jeg finn mjer skylt að þakka bæði háttv. þingmönnum og sömuleiðis öllum starfsmönnum þingsins fyrir góða samvinnu, og óska þeim allra heilla.

Pjetur Jónsson Jeg finn mjer skylt að þakka hæstv. forseta fyrir ágæta framkomu hans á þinginu. Jeg þakka honum, í nafni deildarinnar, fyrir umburðarlyndi hans við okkur þingmennina og sömuleiðis skýrleik hans í úrskurðum sínum. Það á ekki við að hafa um þetta mörg orð, en jeg vil biðja hv. deildarmenn að votta hæstv. forseta virðingu með því að standa upp. (Allir stóðu upp).

Forseti: Jeg þakka, og segi síðan þessum síðasta fundi deildarinnar á þessu þingi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti: Þetta er hinn síðasti fundur, sem hið háa Alþingi á með sjer að þessu sinni. Jeg vil því eftir venju leyfa mjer að skýra frá störfum þeim, sem það hefir haft með höndum í sumar. Þeim hefir verið svoháttað. Fundir: Í neðri deild . . 62 - efri deild ... 59 - samein. þingi 9 Alls . . . 130 Mál: I. Frumvörp: Stjórnarfrv. lögð fyrir Nd.. . 14 - - - Ed.. . 10 Þingm.frv. borin fram í Nd.. 87 - - - Ed.. 26 Alls . . . 137 Þar af: Lög frá Alþingi 67 Feld 35 Vísað til stjórnarinnar . . 9 Tekin aftur 8 Ekki útrædd 18 Alls . 137 II. Þingsályktunartillögur: Bornar fram 35 Þar af: Ályktanir afgr. til stjórnarinnar 20 - um skipun nefnda . 3 Till. feldar 6 - tekin aftur ..... 1 - ekki útræddar . . . . 5 Alls . . .35 III. Fyrirspurnir: Komnar fram 5 Öllum svarað. Mál til meðferðar alls í þinginu: Frumvörp 137 Þingsályktunartillögur .... 35 Fyrirspurnir 5 Alls . . . 177 Rökstuddar dagskrár, sem bornar hafa verið fram og skrásettar: 23. Þar af 19 samþyktar og 4 feldar. Störfum Alþingis er þá lokið að þessu sinni. Þau hafa nú enn að svo stórmiklu leyti staðið í sambandi við erfiðleika yfirstandandi tíma, að varla má óeðlilegt virðast, þótt þau, fyrir þá erfiðleika alla, hafi minna hrundið áfram til mikilvægra framkvæmda og framfara en ella mundi. Eitt er þó, sem sjerstaklega verður að minnast á. Með öllum atkv. hefir Alþingi nú gert þá kröfu, að Íslandi verði ákveðinn fullkominn siglingafáni. Fyrir þann eindregna samhug Alþingis og einnig af öðrum rökum höfum vjer ástæðu til að treysta, og treystum því fastlega, að sú ráðstöfun beri tilætlaðan árangur, þjóðinni til heilla, og mun það þing verða minnisstætt, er því hefir komið til vegar. Að svo mæltu vil jeg nú að eins árna öllum háttv.þm. heillar heimkomu. Jeg bið, að drottinn blessi fósturjörðu vora og leiði farsællega gegn erfiðleikunum. Lifi Ísland! Tóku þm. undir með ferföldu húrra.

Forsætisráðherra (J. M.) Þar sem hinn lögmælti þingsetutími er nú liðinn og ekki þykir ástæða til að framlengja hann frekar en gert hefir verið, leyfi jeg mjer, í nafni hans hátignar konungsins, að segja þessu 28. löggjafarþingi Íslendinga slitið.

Jóhannes Jóhannesson Lengi lifi hans hátign konungur vor, Kristján hinn Tíundi! Tóku þingmenn undir það með ferföldu húrra. Var síðan af þingi gengið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fastanefndir fyltar. Hinn 1. maí gekk Bjarni Jónsson úr mentamálanefnd og ljet í sinn stað koma, með jákvæði Sjálfstæðisflokksins, Hákon Kristófersson.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Á 2. fundi deildarinnar, þriðjudaginn 16. apríl, skýrði forseti frá, að atvinnumálaráðherra legði fyrir deildina af hálfu stjórnarinnar þessi lagafrumvörp: 1. Frv. til laga um viðauka við lög 1. febr. 1917, um heimild fyrir landsstjórnina til ýmsra ráðstafana út af Norðurálfuófriðnum (1). 2. Frv. til laga um viðauka við lög 1. febr. 1917, um heimild fyrir landsstjórnina til ýmsra ráðstafana út af Norðurálfuófriðnum (2). 1. Frv. til laga um heimild handa landsstjórninni til að fyrirskipa fráfærur ásauðar (3).
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti: Út af erindi frá stjórn blaðamannafjelagsins, dags. 9. þ. m., um að blaðamenn fengju til sinna nota, meðan þingfundir stæðu yfir, herbergið inn af fundarsal neðri deildar, eða helst borð inn í sjálfum fundarsalnum, hafa forsetar samþykt að leyfa blaðamönnum að nota herbergi þetta með skilyrðum, er nánar yrðu tiltekin í brjefi til blaðamannafjelagsins, og enn fremur skyldi blaðamönnum heimil vist í herberginu norður af efri deild, meðan þingfundir stæðu í þeirri deild, en hins synjuðu forsetar, að leyfa blaðamönnum að hafast við í þingsölunum.

Á 3. fundi í Ed., sama dag, tilkynti forseti alt hið sama og ljet síðan svo um mælt: Jeg vil leyfa mjer að geta þess, að frá nýstofnuðu blaðamannafjelagi íslenskra blaðamanna hefir forsetum borist erindi, þar sem blaðamenn kvarta yfir kjörum sínum hjer á þingi. Það er kunnugt, að blaðamenn hafa orðið að hýrast uppi á hápöllum, þótt öðrum utanþingsmönnum hafi verið leyft að sitja í stofunum niðri, við dyrnar inn í þingsalina. Það er því harla eðlilegt, að blaðamenn uni illa hag sínum hjer á þingi. Alstaðar í öðrum löndum er blaðamönnum gert miklu hærra undir höfði en öðrum áhorfendum og áheyrendum. Og það á svo að vera. Blaðamenska er nú á dögum veglegt, vandasamt og ábyrgðarmikið starf; blaðamenn eru - eiga að vera - sannnefndir þjóðarfulltrúar á öllum mikilsverðum mannfundum. Hjer á Alþingi hefir blaðamönnum aldrei verið fagnað svo vel sem skyldi, ekki neitt því líkt, sem tíðkast í öðrum löndum á löggjafarþingum. Þar er blaðamönnum sjeð fyrir sjerstökum, ágætum áheyrnarstofum. Hjer er því miður ekki svo húsum háttað, að þess hafi verið kostur. En það er kunnugt, að deildarforsetum var í upphafi ætlað hvorum sitt herbergi, hjer í efri deild litla stofan að norðanverðu, í neðri deild litla stofan að austanverðu. Og nú höfum vjer forsetar orðið ásáttir um það að ljá blaðamönnum þessar stofur okkar deildarforsetanna meðan á þingum stendur. Við getum ekki betur boðið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Um þetta frv. er hið sama að segja og hitt, að það er öryggisráðstöfun út af Norðurálfuófriðnum. Eins og kunnugt er, hafa skip landsins bæði strandað og verið skotin niður, og þótt landsstjórninni hafi hingað til tekist að draga nauðsynjavörur að landinu, með aðstoð Eimskipafjelagsins, þótti henni þó vissara að gera þessar öryggisráðstafanir, sem hún gæti þá gripið til, ef á lægi. Vil jeg svo leggja til, að farið verði eins með þetta frv. og hitt, að því verði vísað til 2. umr., en henni frestað uns bjargráðanefndin hefir verið kosin.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Eins og háttv.þm. er kunnugt, er gerð allítarleg grein fyrir frv. þessu í athugasemdunum, sem því fylgja. Það, sem sjerstaklega vakti fyrir stjórninni, var hið sama og það, sem framkvæmt er nú í öðrum löndum, í miklu stærri stíl en hjer, sem sje það að bjargast sem mest við innlendar afnytjar, svo að ekki verði veruleg hungursneyð, þótt siglingateppa yrði. Jeg skal svo ekki fara frekar út í frv. þetta að sinni, vil að eins óska, að það fái að ganga til 2. umr. og henni verði frestað þangað til bjargráðanefndin hefir sest á laggirnar.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Frv. þetta er stutt og sömuleiðis greinargerðin. Í henni er þó tekið fram, hvað fyrir stjórninni vakti með bráðabirgðalögum þeim, sem prentuð eru með frv. Eins og kunnugt er, var útlitið alt ískyggilegt í haust og vetur með fóðurbirgðir landbænda. Hey voru lítil og slæm, en ýmiskonar fóðurbætir, síldarmjöl og fleira, hafði verið notað áður til skepnufóðurs og reynst vel. Þótti því stjórninni vissara að leggja bann við sölu slíkra fóðurtegunda út úr landinu, sjerstaklega þegar jafnframt stóð svo á, að komið hafði kauptilboð frá Danmörku í síldarmjölið á Siglufirði. Stjórnin keypti því allmikið af fóðurmjöli, til þess að geta haft vald yfir því og miðlað því til þeirra staða, þar sem þörfin reyndist mest, og standa nú yfir flutningar í því skyni. Jeg vil svo leyfa mjer að óska þess, að málið fái að ganga til 2. umr., en vil um leið mælast til þess, að þeirri umr. verði frestað uns kosin hefir verið bjargráðanefnd sú, sem kjósa á samkvæmt till. þeirri, sem fram er komin.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Karl Einarson) Jeg skal að eins leyfa mjer að mælast til þess, að hæstv. forseti taki mál þetta út af dagskrá, af alveg sjerstökum ástæðum.

Forseti: Mjer er kunnugt um þessar sjerstöku ástæður til þess, að mál þetta sje tekið út af dagskrá, og veit, að þær eru góðar og gildar. Jeg lýsi yfir því, að jeg tek málið út af dagskrá.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sigurður Sigurðsson Jeg ætla ekki að hefja neinar umr. um þetta mál. En á það vildi jeg benda, að jeg kynni betur við, að mál þetta færi ekki svo gegnum háttv. deild, að því væri ekki vísað til nefndar. Jafnvel þótt frv. sje stutt og flutningsmenn þess margir, þá hefir þó þetta mál, að því er mjer virðist, fleiri hliðar, sem vert er að athuga. Mæli jeg þetta ekki af neinum persónulegum ástæðum gagnvart þeim manni, sem hjer er um að ræða, Birni bankastjóra Kristjánssyni, heldur frá almennu sjónarmiði. Geri jeg það því að till. minni, að 2, umr. sje frestað, og frv. vísað til allsherjarnefndar.

Flm. (Þorleifur Jónsson) Vjer flutningsmenn lítum svo á, að þetta frv. væri svo einfalt, ljóst og óbrotið, að það þyrfti ekki að fara í neina nefnd. Og mjer virðist enn, sem það sje ekki svo flókið eða margbrotið, að nefnd þurfi í það. Eiginlega er hjer ekki nema um tvent að ræða, annaðhvort að samþ. frv. eða fella. Auðvitað gæti það komið til mála að breyta upphæðinni, sem um er að ræða, en þó ímynda jeg mjer, að nefnd myndi ekki gera mikla breytingu á því, og fara mjög í sama farið og þegar fyrverandi bankastjóra Tryggva Gunnarssyni voru veittar 4.000 kr. í eftirlaun. Jeg sje ekki, að það geti skaðað málið, að það færi í nefnd, en hins vegar sje jeg enga knýjandi ástæðu til þess. Verð jeg því heldur á móti því, að málið fari til nefndar.

Forsætisráðherra (J. M.) Það varðar sjálfsagt ekki miklu, hvort þetta mál fer í nefnd eða ekki. En mjer sýnist, eins og háttv. flutnm. (Þorl. J.), að ef háttv. deild vill veita þessum bankastjóra þessa upphæð í eftirlaun, þá þurfi ekki neina nefnd. Málið er svo einfalt. Ef einhver vill breyta upphæðinni, stendur öllum opið að bera fram brtt. til 3. umr. Það hefir ekki verið vani hjer á þingi um slík mál að vísa þeim til nefnda eða ræða þau mikið. Menn hafa viljað láta þau ganga umræðulítið gegnum þingið. Og það væri einnig æskilegt um þetta mál.

Sigurður Sigurðsson Gagnvart þessum andmælum gegn því að vísa málinu til nefndar vil jeg taka það fram, að um mjög skyld frv. hefir það verið regla að vísa þeim til nefndar. Það mátti t. d. segja, er ræða var um það, að stofna prófessorsembætti í hagnýtri sálarfræði við Háskóla Íslands, að þar væri ekki að ræða um nema eitt af tvennu, annaðhvort að stofna embættið eða ekki. Þó var því vísað til nefndar í báðum deildum og mikið um það rætt. Eins er um þetta frv., þótt ekki kunni að vera að ræða þar um nema 2 leiðir. En þær geta nú ef til vill verið fleiri. - Það geta vel verið þær hliðar á þessu máli, sem vert sje að athuga, enda þótt frv. sje stutt og ljóst og flutningsmenn þess margir, eins og jeg sagði áðan. Held jeg því fast við uppástungu mína um, að málinu sje vísað til allsherjarnefndar.