Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðjón Guðlaugsson) Bjargráðanefnd hefir ekki haldið fund með sjer að þessu sinni til þess að athuga frv., og ætlar sjer enga ályktun að gera í málinu. Því er það vítalaust af henni, þó að málið væri nú tekið á dagskrá. Þetta er þó ekki svo að skilja, að allir nefndarmenn sjeu sammála; því mun víst ekki að fagna, og hafa þeir óbundin atkvæði sín. Háttv. Nd. hefir gert breytingu á 6. gr. Var sú breyting gerð eftir ósk og flutningi hæstv. fjármálaráðherra. Var það sama tillagan og hann bar fram hjer í deildinni. Við flutningsmenn frv. álítum þessa breytingu þýðingarlausa og ekki rjettmæta, en fyrst nú svona er komið, viljum við ekki gera ágreining út úr svona aukaatriðum. Við viljum þvert á móti gera andstæðingum okkar í þessu máli sáttatilboð, en tilboðið er í því fólgið, að þeir haldi ekki fram neinum brtt. fyrst við gerum það ekki. Við viljum helst að frv. verði samþykt óbreytt eins og það nú er, svo að það lendi ekki í hrakningi milli deildanna. Við vildum því óska, að hv. flutningsmenn brtt. á þgskj. 504 tækju hana aftur. Málinu getur verið hætta búin af því, ef gerð væri einhver breyting. Það er þess vegna sem jeg legg áherslu á, að brtt. þessi nái ekki samþykki, en ekki af því, að till. sje svo efnismikil. Það skiftir í sjálfu sjer litlu máli, efnisins vegna, hvort hún verður samþykt eða ekki. Jeg hjelt, satt að segja, að guð almáttugur hafi haft meira í huga en svo, er hann skóp þá háttv. 1. þm. Bang. (E. P.) og háttv.þm. Snæf. (H. St.), og jafnvel 5. landsk.þm. (H. Sn.), að þeir gætu verið þektir fyrir að koma með svona smávægilegar brtt. Vona jeg að háttv. deild líti eins á þetta mál og jeg, og geri engar óþarfabreytingar á frv.

Halldór Steinsson Jeg hefi ásamt fleirum gert lítilfjörlega breytingu við frv., og þarf því ekki að vera langorður. Málið horfir nú alt öðru vísi við en þegar það var afgreitt til Nd. Þá var engin vissa fengin um sölu á síld til Svíþjóðar. Jeg greiddi því atkvæði á móti frv. þá. En nú er vís sala á 50 þús. tunnum með góðu verði. Er því áhættan ekki meiri en svo nú, að vel er gerlegt að samþykkja frv. En nokkur áhætta er enn ekki útilokuð; þess vegna á ekki heldur að útiloka nokkurn hag af kaupunum. Þess vegna höfum við komið með brtt. á þgskj. 504. Hefði jeg að sönnu heldur kosið, að hálfur hagnaðurinn lenti hjá landssjóði, en til samkomulags var sett á till. 71 hluti. Mun það líklegra til þess að ganga fram. Annars gerum við flutningsmenn brtt. þessa ekki að verulegu kappsmáli.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg vildi vekja athygli á því, að varasamt kynni að vera að afgreiða þetta mál fyr en alt er óhagganlega víst um þær 50 þús. tunnur, sem áætlað er að selja til Svíþjóðar. Það er að vísu búið að gera samninga við Svía um kaup á síldinni, en innflutningsleyfi er enn ekki fengið frá sænsku stjórninni. Þó má telja mjög líklegt, að það fáist. Jeg vildi skjóta þessari athugasemd til hv. deildar, án þess að jeg þó óski, að málið verði tekið út af dagskrá.

Fjármálaráðherra (S. E.) Eins og háttv.þm. er kunnugt, þá hefi jeg lagt mikla áherslu á, að allir borgunarfrestir á síldinni væru hafðir nógu langir, og jeg lagði svo mikla áherslu á þetta, að jeg greiddi atkv. á móti frv. hjer í háttv. deild, vegna þess að brtt. frá mjer um þetta var feld. Nú hefir háttv.Nd. gert þá breytingu á frv., sem jeg óskaði um þetta, og nefndin í þessari háttv. deild eða flm. frv. hafa ekki borið fram neina brtt. um þetta atriði, svo að við því verður ekki haggað. Jeg get því af þessu, og með skírskotun til upplýsinga þeirra, er jeg gaf á einkafundi hjer í deildinni fyrir nokkrum dögum, greitt atkv. með frv.

Magnús Kristjánsson Jeg bjóst við, að jeg gæti komist hjá því, að taka þátt í þessari umr., en jeg get ekki leitt hjá mjer bendingu þá, er hæstv. atvinnumálaráðherra var að gefa. Bendingu þessa verð jeg að telja alsendis óþarfa, því að ef menn gera sjer nokkurt far um að athuga málið gaumgæfilega, verður ekki annað sjeð en að síldarsölunni til Svía sje ráðið til lykta. Það liggur fyrir ákveðið tilboð um síldarkaupin frá matvælaráðuneyti Svía. Það getur verið, að það heiti eitthvað annað, en tilboðið er frá nefnd þeirri, sem stjórnin hefir sett til þess að sjá landinu fyrir nægum forða. Og þetta ákveðna tilboð þeirra hlýtur að vera skoðað sem jafnbindandi þótt það hafi ekki verið formlega samþykt af sænsku stjórninni, enda vitum við að stjórnvaldaleiðin er oft seinfær, og þeir geta litið svo á, að það hafi enga þýðingu, hvort hið formlega samþykki er afgreitt degi fyr eða síðar, og vel getur verið, að því sje fullnægt nú, þótt skeytið sje ókomið hingað. Það er því tilgangslaust að vera að tala um að fresta málinu nú; það er nægilegt tjón, er hefir þegar hlotist af því, hversu drátturinn er orðinn langur. Það er kunnugt, að mikið af skipum og bátum bíður með að fara á veiðar þar til sjeð verður um forlög frv., og eins er það með kaup á síld og ráðning verkafólks, að ekki er neitt að því verulega gert fyr en sjeð verður, hvort frv. verður samþykt eða felt. Það er því fjárhagstjón að því að draga frv. frekar, og vex tjónið með degi hverjum. Það er líka orðið svo lítið eftir af þingtímanum, að það virðist ekki vera neinn tími til frestunar, ef málið á að ná fram að ganga. Það getur því ekki náð nokkurri átt að taka frv. út af dagskrá. Mjer væri það kærast, og mjer finst það væri samboðnast háttv.Ed., að frv. væri samþykt með öllum atkvæðum, úr því að háttv.Nd. hefir átt því láni að fagna, að geta myndað sjer rjetta skoðun á málinu. Mjer væri það næst skapi, að greiða brtt. þeirri atkvæði, sem fram hefir verið borin. Frv. var og svo í öndverðu, sem brtt. gerir ráð fyrir. En þar sem mismunurinn er mjög lítill, þá getur það ekki skift neinu máli hvort brtt. nær fram að ganga eða ekki, en hins vegar tjón mikið dag hvern, sem málið dregst, þá mun jeg greiða atkv með því óbreyttu.

Atvinnumálaráðherra (S. J.) Jeg vil að eins geta þess, út af ummælum háttv.þm. Ak. (M. K.), að jeg skýrði að eins frá þessu, vegna þess að jeg taldi það skyldu mína. Jeg kom ekki fram með nokkur tilmæli um að taka málið út af dagskrá.

Eggert Pálsson Jeg hygg, að fleirum en mjer hafi komið að óvörum yfirlýsing sú, er hæstv. atvinnumálaráðherra gaf, um að ekki sje komin enn formleg samþykt frá Svíum um síldarkaup þeirra. Jeg hygg, að allir, nema ef vera kynni bjargráðanefnd, hafi talið, að alt viðvíkjandi þessari síldarsölu væri klappað og klárt, en af yfirlýsingu hæstv. atvinnumálaráðherra er það sýnt, að svo er ekki, og áhættan er því meiri en ráð hefir verið gert fyrir. Það er því meiri ástæða nú en var þegar brtt. var samin, til þess að samþykkja hana, því að þá getur landssjóður fengið ofboð lítið meira fyrir áhættu sína. Mjer skilst einnig, að samþykt á brtt. leiði til þess, að frv. verði ekki flaustrað eins af, og má ske ekki samþykt fyr en full vissa er komin um söluna. Munurinn, sem hjer er um að ræða, er svo lítill, að það er engin ástæða til þess að álíta, að háttv.Nd. fari að gera hann að ágreiningi, því að eftir brtt. eiga útgerðarmenn að fá 3/4 af ágóðanum, en eftir till.háttv.Nd. 4/5; munurinn er ekki nema 1/20. Flutningsmenn frv. segja, að þetta muni litlu fyrir landssjóð. Satt er það, en eins og það munar litlu fyrir landssjóðinn, eins munar það litlu fyrir útgerðarmenn; það sjá allir, og í þessu sambandi verður að gæta þess, að með þessu er verið að afhenda fje til útgerðarmanna, sem flestir eru meira eða minna efnaðir; þótt nokkrir geti verið fátækir í þeim hóp, þá vitum við, að þar eru og þeir menn, sem eru sterkefnaðir og orð leikur á að sjeu orðnir miljónamæringar. Það hefir ekki heldur verið gengið hart eftir framlögum til hins opinbera af þeim, sem grætt hafa síðustu árin, og minna á þá lagt en annarsstaðar, t. d. munu Danir leggja á þá um 50%. Er það allólíkt, þar sem við látum þá sigla sinn sjó í næði, tökum á okkur áhættuna fyrir þá, en látum þá hirða gróðann. Jeg sje því ekki ástæðu til annars en að brtt. verði samþykt, enda er hún í fullu samræmi við fyrstu till.háttv.flm. hjer í háttv. deild.

Frsm. (Guðjón Guðlaugsson) Bjargráðanefndin hefir athugað tillögu þessa og finnur enga ástæðu til þess að leggja til, að henni verði breytt, heldur mælir með, að hún verði samþykt eins og hún liggur fyrir, þótt hún hafi ekki komið fram með nefndarálit um till.