Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Guðmundsson) Það er ekki þörf á langri framsögu, því að n. er sammála um að samþ. frv. með örlitlum breyt., sem ég sé ekki ástæðu til að fara í gegnum, því að þær eru svo litlar og auðsæjar að undantekinni brtt. við fyrirsögn frv. Frv. er nú nefnt frv. til I. um varnir gegn vörusvikum, en n. leggur til, að frv. sé nefnt „frv. til l. um eftirlit með vörum“. N. fannst það ná betur innihaldi frv., því að frv. nær til svo margra tegunda á vörum og þannig lagaðra galla, að ekki væri alltaf hægt að tala um svik í því sambandi. T. d. ef seld eru leikföng, sem sjáanleg hætta er fyrir börn að leika sér að, þá er ekki hægt að kalla það svik að hafa slíka vöru á boðstólum, þegar allir geta séð, hvernig hún er. Það varð annars nokkur ágreiningur í n. um það, hversu langt ætti að ganga í þessu eftirliti. Það varð þó ofan á að samþ. það, sem stungið er upp á í frv., sem sé að allar þær vörur geti verið háðar þessu eftirliti, sem falla undir ákvæði 1. gr., og 2. og 3. gr. skilgreina svo nánar. hvað hún inniheldur. Ég geri ráð fyrir, að þetta frv. sæti ekki neinum andmælum hér, og sé ég því ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðum, en ég vil þó taka það fram, að ég hygg, að það hafi verið samhljóða álit allra nm., að frv. ætti að framkvæmast með varkárni og ekki að demba á ríkissjóð mjög miklu eftirlitsbákni, a. m. k. ekki fyrst um sinn. Ég fyrir mitt leyti er ekki heldur hræddur um, að það verði gert, og get þess vegna gengið inn n að samþ. frv. eins og það liggur fyrir með þessum litlu breyt., sem n. hefir borið hér fram.

Flm. (Sigurður Einarsson) Þetta mál er gamalt áhugamál Alþfl., sem við nokkrir þm. flokksins í Nd. berum fram á þskj. 419. Við lítum svo á, að mikið vanti á, að nægilega mikið sé framleitt af garðávöxtum til þess að fullnægja neyzluþörf landsmanna, og spara með því erlendan gjaldeyri. En til þess að aukin ræktun með góðum árangri geti átt sér stað, þó án mikils tilkostnaðar, þá útheimtist nokkur þekking á þessum hlutum. Við Alþfl.menn viljum því með frv. þessu koma á stað almennri fræðslu í garðyrkju, svo að vegna vanþekkingar í þeim efnum þurfi þessi nauðsynlegu ræktunarmál ekki að verða í handvömm. Á Reykjum í Ölfusi, sem er eign ríkisins, er landrými nóg og sæmilegt húsnæði fyrir slíkan skóla, sem hér er gert ráð fyrir að setja á stofn. Ætti kostnaðurinn við hann því ekki að þurfa að vera mikill í framlögðum peningum. Eftir að frv. þetta kom fram hefir það vakið allmikla athygli, og ég hefi heyrt það utan að mér, að síðan hafi ýmsir hv.þm. fengið mikinn áhuga fyrir málinu, sem ég vona, að megi haldast. Að lokinni umr. óska ég málinn vísað til landbn.

Forsrh. (Hermann Jónasson) [óyfirl.]: Ég vil láta þess getið nú þegar við þessa umr., að þetta mál hefir verið í undirbúningi hjá stj. frá því seinnipartinn í sumar. Það hefir meira að segja verið rætt á ráðherrafundi, og hefir þar náðst samkomulag um, að því skyldi flýtt. Til þess að undirbúa málið voru fengnir þeir menn, sem einna bezta þekkingu hafa á þessum hlutum hjá okkur, þeir Steingr. Steinþórsson búnaðarmálastjóri og Bjarni Ásgeirsson alþm., og hafa þeir m. a. athugað, hvar myndi heppilegastur staður fyrir slíkan skóla sem þennan, og var fyrst talað um Laugarvatn sem ákjósanlegan stað, en frá því var svo horfið, og Reykir í Ölfusi urðu fyrir valinn. Þá hefir og verið rannsökuð kostnaðarhlið málsins, bæði að því er snertir stofnkostnað og rekstrarkostnað. Reykjum er nú hús, sem er eign sérstaks félags og notað hefir verið fyrir börn að undanförnu nokkurn tíma ársins. Það var og athugað, hvort ekki myndi tækilegt að nota hús þetta fyrir skólahús í þessu tilfelli, en eftir að smiðir höfðu skoðað húsið, var frá því horfið, ekki talið mundu borga sig. Í gær var svo lokið við áætlun um það, hvað myndi kosta að koma upp slíkum skóla sem þessum og reka hann. Meðan á þessum athugunum hefir staðið virðist svo sem nokkrir hv.þm. hafi fyllzt áhuga um þetta mál, og því borið fram frv. það, sem hér liggur fyrir til umr. nú. Mun það stafa af því, að þeir hafi ekki fylgzt með, hvað var að gerast í málinu. Frv. það, sem stj. mun bera fram og samið er af hinum sérfróðu mönnum, búnaðarmálastjóranum og Bjarna Ásgeirssyni, er að sjálfsögðu töluvert mikið fullkomnara en þetta frv. Í þessu frv. er t. d. gert ráð fyrir, að garðyrkjuskólinn eigi að heyra undir kennslumálaráðuneytið, en ég tel, að hann eigi að heyra undir landbúnaðarráðuneytið eins og búnaðarskólarnir. Úr því að svo hefir nú viljað til, að frv. þetta er fram komið, þá held ég, að bezt yrði, að landbn. legði það til hliðar. a. m. k. þar til frv. stj. kemur fram; það er vel undirbúið, en þetta er auðsjáanlega samið í flýti.

Flm. (Sigurður Einarsson) Ég kann ekki við, að hæstv.forsrh. beini því til landbn., að hún leggi frv. þetta til hliðar, af því að stjórnin hefir ekki undirbúið það, þar sem hann telur sig málinu hlynntan og meira að segja telur nauðsynlegt að koma garðyrkjuskólanum upp. Það skiptir engu máli í þessu sambandi, þó að hann teljist hafa betra frv. í fórum sínum. Frv. okkar má vitanlega færa til betra vegar, eftir því sem n. finnst nauðsyn til bera. Úr því að farið er að tala svona mikið um þetta mál nú, þá finnst mér rétt að geta þess, að í fyrra var mál þetta rætt á sambandsþingi Alþfl. Landbn. sambandsþingins hafði það til meðferðar, og bar þá einn fulltrúanna, Jón Guðlaugsson, fram frv. um þetta efni, en það varð ekki afgr. En hinsvegar var samþ., að flokkurinn bæri það fram, strax og athugun á því væri fyllilega lokið, sem ekki varð í fyrra. En nú er henni lokið, og því töldum við okkur skylt að bera frv. fram nú. Rannsókn sú, sem stj. hefir látið fara fram snertandi þetta mál, er vitanlega á engan hátt því til fyrirstöðu, að frv. nái fram að ganga. Þó að í frv. sé svo til tekið, að skóli þessi skuli heyra undir kennslumálaráðuneytið, réttlætir það á engan hátt kröfu hæstv.forsrh. til landbn. að setjast á málið. Slíkt smávægi mætti athuga í n. og færa til annars vegar, ef það teldist heppilegra.

Forsrh. (Hermann Jónasson) Ég þarf ekki að mæla mikið með því, að frv. verði lagt til hliðar; það hlýtur að liggja svo beint við. Hitt er vitanlega reglugerðaratriði, hvernig skólinn verður starfræktur.

Flm. (Jóhann Jósefsson) Mál þetta er öllum hv.þdm. svo kunnugt, að ekki er ástæða til að hafa um það mörg orð nú. Hugmynd sú, sem liggur til grundvallar fyrir frv. þessu, er að sameina vinnu og nám hjá ungu fólki. Það er og þungamiðja frv. Úti um heim er þessi hugmynd farin að gera nokkuð vart við sig, og hefir sumstaðar verið tekin upp til framkvæmda. Ég býst nú víð, að enda þótt Íslendingar hafi verið seinir að átta sig á þessu máli, þá muni þess ekki langt að bíða, að þeir sjái, að það sé bæði heilbrigt og merkilegt mál, sem eigi líf fyrir hendi. Mál sem eigi eftir að verða til gagns fyrir þjóðfélagið. Sá maður, sem hefir undirbúið mál þetta og ber það mest fyrir brjósti, er sýslumaðurinn í Rangárvallasýslu, Björgvin Vigfússon. Hann er kunnur að því að hafa barizt mjög mikið fyrir þessu máli og gert það að sínu lífsáhugamáli síðustu árin. Ég spái því, að það eigi eftir að halda uppi nafni hans, er fram líða stundir, meira en margt annað. Sumir af þeim, sem nú flytja þetta frv., hafa gert það að skilyrði, að þeir hefðu óbundnar hendur um einstök atriði í frv., en hinsvegar eru þeir allir sammála um grundvallaratriði þess. Ég vil svo að síðustu, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp lokasetninguna í grg. höfundarins, sem fylgdi þessu frv. á Alþingi 1933: „Ef þingmenn aðeins geta komið auga á kjarna málsins, og gert rækar úr huga sínum allar grýlur, ætti það að taka lítinn tíma fyrir þinginu að afgreiða frv. sem lög, og þingmennirnir ættu þegar að geta ráðið það við sig, hvort þeir vilja vera þekktir að því að synja þjóðinni þess framtíðar verkefnis, sem í frv. felst“. Að svo mæltu vil ég mælast til þess, að frv. verði vísað til 2. umr. og menntmn.

Flm. (Pétur Ottesen) Í grg. er því lýst, hvað liggi bak við þetta frv., og mun ég því ekki fara að ræða það nú, en legg til, að því verði vísað til sjútvn. Jafnframt vil ég beina þeim tilmælum til n., að hún hraði afgreiðslu þess eftir föngum.