Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Sigurður Einarsson) Ég mun ekki að þessu sinni halda langa ræðu. Í grg., sem fylgir frv., hefi ég gert grein fyrir ástæðum þeim, sem eru þess valdandi, að frv. er flutt. Því er ætlað að bæta úr vandræðum, sem af því stafa, að fjöldi unglinga í bæjum hefir engan starfa eða heppileg viðfangsefni, sem dregið geta þá frá athöfnum, sem eru miður hollar. Annars er frv. svo einfalt, að það skýrir sig sjálft. Ég hefi leitazt við að stilla svo í hóf kröfunum á hendur því opinbera, að menn geti ekki af þeim ástæðum verið á móti frv. Ég skal geta þess, að þessar 8 kr., sem ætlazt er til, að greiddar séu úr ríkissjóði fyrir mánaðarkennslu hvers nemanda, eru nægilegar til að greiða kennslulaunin, og betur þó. Að öðru leyti er ætlazt til þess, að kostnaðurinn greiðist af bæjar- eða hreppsfélögum. Ég vil svo mælast til þess, að frv. verði, án þess að ég fari um það frekari orðum, vísað til menntmn. og að það fái að ganga hindrunarlítið í gegnum þessa hv. d.

Flm. (Sigurður Einarsson) Þetta frv., sem hér liggur fyrir, miðar að því að gera dálitla breyt. á yfirstjórn sandgræðslumálanna. Sú milliganga, sem Búnaðarfél. Íslands hefir haft, hverfur, ef þetta frv. verður að lögum. Ég er þeirrar skoðunar og margir aðrir, að hennar sé ekki þörf og að betra sé, að sandgræðslustjóri standi beint undir landsstjórninni. Ennfremur má benda á það, að eðlilegt virðist í framtíðinni að sameina embætti sandgræðslustjóra og skógræktarstjóra, þar sem báðir þurfa oft að vera á ferðalögum, og má oft haga því svo, að bæði skógrækt og sandgræðslu komi sama för að fullum notum án aukins tilkostnaðar. Hér er því möguleiki til þess að spara fé og koma á hagkvæmari skipun þessara mála. Að öðru leyti get ég farið sömu orðum um þetta og málið næst á undan (frv. um námskeið fyrir atvinnulausa unglinga), að ég vænti þess, að hv. d. lofi því að ganga til 2. umr. og landbn., svo að það geti fengið frekari athugun þar.

Jón Sigurðsson Ég vil aðeins geta þess út af því, sem stendur í grg. frv., að mér er ekki kunnugt um, að Búnaðarfél. hafi fengið þessar 700 kr. frá sandgræðslunni, og hefi ég þó haft aðstöðu til þess að fara yfir reikninga félagsins. Ég veit, að þær eru að minnsta kosti ekki færðar sem tekjur hjá Búnaðarfél. Ég hygg, að málið liggi þannig fyrir, að sandgræðslan hafi borgað þeim manni, sem hefir haft yfirstjórn sandgræðslunnar, ferðakostnað, þegar hann hefir verið á ferð í þarfir sandgræðslunnar. Ég held ekki, að þetta sé sérstaklega bundið við nafn Sigurðar Sigurðssonar fyrrv. búnaðarmálastjóra. Ég veit ekki betur en þetta hafi alltaf heyrt undir Búnaðarfél., án tillits til þess, hver sé búnaðarmálastjóri.

Forsrh. (Hermann Jónasson) Um þetta frv., sem hér liggur fyrir, vil ég segja það, að ég vænti þess, að því verði vísað til n. og að það verið tekið til athugunar þar. Það er ýmislegt, sem bendir til þess, að það sé hægt að koma því svo fyrir, að sandgræðslustjóri og skógræktarstjóri séu einn og sami maður. Báðir hafa þeir umboðsm. á sömu stöðum, sem ekki hafa nægilegt verkefni, og virðist það vera heppilegra að hafa sömu umboðsmenn fyrir hvoratveggja. Það er ýmislegt fleira, sem þarf að athuga viðvíkjandi verkaskiptingunni milli Búnaðarfél. Ísl. og ríkisstj. En það er undir athugun hjá mönnum, sem búnaðarþingið hefir fengið til þess, og ég hefi fengið til þess. Það eru alls 4 menn, sem hefir verið falið að athuga þetta. Þó að þetta frv. sé spor í rétta átt, en það er borið fram með vilja þess manns, sem hefir haft sandgræðsluna með höndum, því hann hefir óskað eftir því, að sandgræðslustjórastarfið heyrði beint undir landbúnaðarráðh., þá býst ég samt við, að þetta mál verði leyst í sambandi við hina almennu athugun, sem fram á að fara. Hinsvegar er, eins og ég gat um áður, vel til fallið, að málið fari til landbn. til athugunar.

Hannes Jónsson Mér finnst, að það sé ekki fjarri lagi, að þar sem búnaðarþingið stendur yfir, þá fái það tækifæri til þess að athuga þetta mál. Það er óviðeigandi, að slíkum málum sé ráðið til lykta án þess að Búnaðarfél. Ísl. fái að láta uppi álit sitt um þau. Það er næstum því ósvífni gagnvart Búnaðarfél. Ísl., þar sem búnaðarþingið stendur nú yfir, að flytja þetta mái hér. Flm. hefði áreiðanlega getað komið skoðun sinni fram á búnaðarþinginu. Ég veit ekki, hvað fyrir honum eða stjórnarflokkunum vakir um Búnaðarfél. Ísl. Ég get búizt við því, að það eigi að fara fram aflimun á Búnaðarfél. og að það eigi að „krukka“ í það smám saman og rifa það alveg niður að lokum. En mér finnst, að það sé meiri ástæða til þess að sameina þau verkefni, sem Búnaðarfél. Ísl. hefir með höndum, en ekki slíta þau út úr samhengi, nema ef sú stefna á að vera uppi, sem reynir að eyðileggja Búnaðarfél. Það hefir svo lítið verið athugað, hvort hægt er að sameina skógræktina og sandgræðsluna, að það er ekki viðeigandi að koma með frv., sem stefnir í þá átt. Það er sagt, að þetta eigi að draga úr kostnaðinum, en það er fjarstæða. Forstjórastöðum fylgja oftast há laun, og ætti stj. að vita það. Og þó að það sé gefið í skyn, að þetta muni ekki verða til kostnaðarauka, þá liggur það í hlutarins eðli, að það mun frekar leiða til aukins kostnaðar. Þannig er þetta til orðið, enda komið frá þeim mönnum, sem minnstan skilning hafa sýnt á málum landbúnaðarins, og er því tæplega ástæða til þess að taka það alvarlega.

Forsrh. (Hermann Jónasson) Ég hefi nú raunverulega ekki miklu að svara hv.þm. V.-Húnv. Þó vil ég ekki alveg leiða hjá mér orð, sem hann lét falla í sambandi við Búnaðarfél. Ísl., sem voru að vísu lítið annað en endurtekning á ræðum hv.þm. frá síðasta þingi. Hv. þm. sagði, að það væri auðsjáanlega stefna stjfl. að eyðileggja Búnaðarfél. Ísl. með því að slíta smátt og smátt sundur þau bönd, sem tengir það við bændastétt landsins. En ég get nú bætt því við þau rök, sem ég færði fram gegn þeim rógburði á síðasta þingi, að það eru engar líkur til, að þær ákvarðanir, sem þá voru teknar, verði til þess að auka ófrið í Búnaðarfél. Þvert á móti eru góðar vonir um, að það verði til þess að koma á þeim starfsháttum, sem búnaðarþing hefir óskað eftir um mörg ár, en ekki tekizt að koma í framkvæmd. Ég vildi taka þetta fram nú, að ég býst ákveðið við því, að þær umr., sem fram hafa farið milli stj. og fulltrúa Búnaðarfél., verði til þess að koma málum félagsins á heilbrigðan grundvöll og kveða niður aðdróttanir og hrakspár hv.þm. V.-Húnv. og annara, er tekið hafa í sama streng.

Hannes Jónsson Það er gott, að hæstv. ráðh. getur friðað samvizku sína með því, að hann hafi verið að vinna gott verk með samþykkt þeirri, sem hann lét gera gagnvart Búnaðarfél. í vetur. En hann má vita, að hann hefir ekki enn talið þjóðinni trú um, að svo hafi verið. En þó að hæstv. ráðh. verði að hopa af þeim grundvelli, sem hann stóð á gagnvart Búnaðarfél., og málefni þess fái sæmilega lausn, getur hann ekki talið neinum trú um, að það sé honum að þakka; hjá honum lá allt annað til grundvallar. Mér skildist hæstv. ráðh. telja óþarft að vera að ræða þessi mál hér, og er ég honum þar sammála um, að ástæðulaust sé og óviðeigandi, að þetta frv. nái fram að ganga, og því óþarft, að það fari lengra.