Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þessu frv. til l. um Ljósmæðraskóla Íslands var vísað til athugunar í heilbr.- og félmn. Hún sendi frv. til umsagnar Ljósmæðrafélags Íslands og fékk svar, þar sem Ljósmæðrafélagið leggur áherzlu á, að frv. fái að ná fram að ganga. N. hefur að öðru leyti athugað frv. og er nál. hennar prentað d þskj. 511, og leggur hún einróma til, að það nái fram að ganga, verði samþ.



Herra forseti. Í sambandi við brtt. heilbr: og félmn., sem samþ. var við 2. umr., við 2. gr. frv., að heimilt sé ráðh. að greiða 3/5 hluta kostnaðar við að reisa yfirlæknisbústaði við sjúkrahús í fámennari byggðarlögum, ef það er óhjákvæmilegt til þess að tryggja nauðsynlega læknisþjónustu, þá þykir mér rétt vegna þessarar breyt., sem gerð var á 2. gr., að breyta þess vegna í 3. gr. frv. orðinu „héraðslæknisbústaða“ í „læknisbústaða", þannig að bæði héraðslæknisbústaðir og væntanlegar byggingar á yfirlæknisbústöðum sjúkrahúsa falli hér undir sama ramma í 3. gr. En það er í fyrsta lagi. að ríkisframlög til byggingar almennra sjúkrahúsa, sem rekin eru af sveitarfélögum, og héraðslæknisbústaða yrðu bundin þeim skilyrðum, að allur undirbúningur slíkra bygginga færi fram í samráði við ráðh., það nái einnig til væntanlegra bygginga yfirlæknisbústaða. Og sömuleiðis í sambandi við greiðslu á ríkisframlagi síðar í þessari sömu gr., 3. gr., er orðið „héraðslæknisbústaða, sem verði þá einnig „læknisbústaða“, þannig að það nái til bæði héraðslæknisbústaða og væntanlegra bygginga yfirlæknisbústaða. Mér fannst rétt, að það kæmi fram, til þess að það væru skýr ákvæði í sambandi við byggingu yfirlæknisbústaða, alveg á sama hátt og er með héraðslæknisbústaði.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft til athugunar frv, til l. um breyt. á l. um húsnæðismálastofnun o.fl. á þskj. 393. Frv. er eingöngu um breytingar á l. að því er snertir skyldusparnað unglinga, eða fólks á aldrinum frá 16–25 ára. Meginbreytingarnar, sem frv. hefur í för með sér, eru einkum þrjár. Í fyrsta lagi hækkar skyldusparnaðurinn úr 6% í 15%. Í öðru lagi eru nú tekin af tvímæli um það, að fólk, sem hefur sparað saman á þennan hátt, nýtur nú forgangsréttar til lána hjá húsnæðismálastjórn, en áður naut þetta fólk forgangsréttar að öðru jöfnu. Nú eru orðin „að öðru jöfnu" felld niður, þannig að ákvæðið er skýrara en áður var, en jafnframt er hækkaður sá sparnaður, sem við skyldi miðað, til þess að fólk nyti þessa forgangsréttar, úr 25 þús. kr. í 50 þús. kr. Það er talið, að á fyrsta ári eigi þessi ráðstöfun eða þær breytingar, sem felast í þessu frv., að geta þýtt 30 millj. kr. fé, sem kæmi til húsnæðismálanna, eins og upplýst var hér á þingi í dag í umr. um fsp. í sameinuðu þingi. Við 1. umr. þessa máls hygg ég, að ekki hafi verið neinn ágreiningur um það, að málið ætti að ná fram að ganga, þótt sumir ræðumenn teldu, að fleira þyrfti til að koma í húsnæðismálunum en þetta eitt. En þetta er að sjálfsögðu aðeins liður í þeim ráðstöfunum, sem ríkisstj. og stuðningsflokkar hennar ætla sér að gera, til þess að reyna að leysa vanda þess fólks, sem þarf á lánum til íbúðabygginga að halda. Í heilbr.- og félmn. var ekki heldur ágreiningur um, að frv. ætti að ná fram að ganga, og n. mælti einróma með því, að það yrði samþykkt.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að mótmæla þessu frv. eða tefja umr. í sambandi við afgreiðslu þess, en mig langar til að drepa á tvö atriði, sem varða framkvæmd málsins. Því miður er hæstv. félmrh. ekki viðstaddur, en ég vildi gjarnan mælast til þess, að hv. frsm. kæmi því þá áleiðis, sem ég kann um frv. að segja. Ég vil fyrst taka það fram, að þegar skyldusparnaði var á komið hér 1958, var ég fylgismaður þess, að sú stefna yrði upp tekin, og ég hef sem sveitarstjóri kynnzt því nokkuð, að einmitt var þar farsælli stefnu fram komið á skyldusparnaði. Margt ungt fólk hefur komið til mín síðar, þegar það hefur verið að stofna heimili, og lofað guð hátt og í hljóði fyrir það að eiga þó þennan pening, sem þannig hefði sparazt, og látið í ljós áhuga á því, að gjarnan mætti það hafa verið meira, sem hefði verið lagt til hliðar einmitt á unglingsárunum og geymt væri til heimilisstofnunar. Þess vegna er ég einnig fylgismaður þess að hækka prósentuna, sem skyldusparnaðurinn nær til, og ég er sannfærður um, að það munu einnig verða margir, sem eiga eftir að lofa það að hafa safnað sér þannig fé. Og ég vil líka undirstrika það, að þetta hefur ekki einungis það gildi, að þetta unga fólk safnar þarna fé, heldur hefur það uppeldisleg áhrif, því að það kennir unga fólkinu að virða fjármuni meira og nota ekki alla þá fjármuni, sem það aflar, strax, sem sumt af því gerir á miður heppilegan hátt. Hitt vil ég svo segja, að mér virðist, að framkvæmdin á orlofslögunum hafi orðið mjög dýr, og ég er ekki heldur viss um, að það fyrirkomulag að greiða út skyldusparnaðinn með orlofsmerkjum sé alls kostar heppilegt og hef orðið var við, að á þeirri leið hafa komið fram gallar, og m.a. hafa þeir verið fólgnir í því, að sparnaðarmerkin hafa getað gengið kaupum og sölum og þannig hefur viðkomandi glatað þessum fjárhæðum. Ég hefði því mjög viljað beina þeim tilmælum til stjórnvalda landsins, sem um framkvæmd þessara laga eiga að sjá, að þessi aðferð um skyldusparnaðinn væri athuguð og fengnir til þess þeir menn, sem þar kunna bezt skil á, hvort ekki fyndist til önnur leið heppilegri en sparimerkin, sem nú eru afgreidd, og þá ber fyrst og fremst að stefna að þessu tvennu, að gera kostnaðinn við framkvæmdina sem minnstan og tryggja það, að hlutaðeigandi geti ekki glatað þessum fjárhæðum. Í öðru lagi er það, að við það að taka svo háa prósentu eins og nú á að gera, leiðir það til þess, að unglingar þeir, sem legðu fyrir fjármuni sína heima fyrir í peningastofnun héraðanna, gera það að minna leyti og kannske litlu leyti, eftir að svona hár hlutur tekna þeirra er af þeim tekinn. Þess vegna getur það komið til með að draga fjárhæðir út úr slíkum peningastofnunum hingað til Reykjavíkur, og sjáum við, sem úti á landsbyggðinni búum og alltaf erum í fjárþröng, eins og aðrir, eftir því, að þetta skuli leiða til þeirrar þróunar. Þess vegna hefði ég viljað mælast til þess þrátt fyrir ákvæði 1., hvort ekki væri hægt að finna leið til þess, að þessa fjármuni mætti geyma í peningastofnunum héraðanna heima fyrir þann tíma, sem þeir væru ekki í notkun. Auðvitað hlýtur alltaf að safnast upp nokkurt fé þannig, og væri því heppilegt, ef hægt væri að finna leiðir til þess, að héruðin þyrftu ekki af þessum fjármunum að missa. Þessum tveim atriðum vildi ég mega koma á framfæri við þessa umr. og endurtek það, að ég er stuðningsmaður frv.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. ásamt hv. 5. þm. Norðurl. v. á þskj. 526. Þessi brtt. fjallar um endurgreiðslu á sköttum til þeirra jeppabifreiða, sem notaðar eru til landbúnaðarstarfa. Eins og mönnum er kunnugt, hafa verið endurgreiddir þungaskattar af landbúnaðarjeppum um langa hríð, enda nóta þessar bifreiðar þjóðvegina miklu minna en ýmsar aðrar bifreiðar í landinu. Því hefur lengi þótt rétt að láta þær ekki greiða sömu skatta og almennt er um bifreiðar. Með vegal, frá því í vetur var lagður þungur skattur á allar bifreiðar í landinu. Þessi skattur rennur, eins og kunnugt er, til vegakerfisins. Hann var aðallega í tvenns konar formi. Það var skattur af benzíni annars vegar og þungaskattur á bifreiðar hins vegar, auk þess sem skattur var lagður á bifreiðagúmmi o.fl. En þessi þungaskattur, sem var allhár á allar dísilbifreiðar í landinu, var á lagður til samræmis við þann skatt, sem lagður er á aðrar bifreiðar og kemur fram sem benzínskattur. Aftur á móti er þessi þungaskattur á dísilbíla bændanna ekki lagður á þá, heldur hafður sami háttur á og áður, að þeir skyldu vera án þungaskatts. Skattlagning á bifreiðar til vegagerðar ríkisins með I. frá í vetur nær því ekki til dísilbíla, þ.e.a.s. þeirra dísilbifreiða, sem bændur nota fyrst og fremst við landbúnaðarstörf. Er þetta í fullu samræmi við það, sem áður hefur verið gert um skattlagningu á slíkar bifreiðar. Hins vegar kemur benzínskattur með fullum þunga á landbúnaðarjeppa bændanna eins og aðra bíla í landinu. Þetta kalla ég mikið misrétti, og þetta ættu menn að geta séð bezt með því að hugsa sér tvo bændur, sem búa hlið við hlið, annar á dísiljeppa, en hinn benzínjeppa. Sá, sem á dísiljeppann, hefur engan skatt á sig fengið með hinum nýju vegalögum, en hinn bóndinn, sem á benzínjeppann, verður að borga mörg þús. kr. í skatt á ári til vegakerfisins. Þetta misrétti liggur í því, að það eru engin ákvæði í l. um það að endurgreiða benzínskatt til landbúnaðarjeppa, sem brenna benzíni. Ég tel fyllsta réttlæti að gera þessum tveimur tegundum landbúnaðartækja jafnhátt undir höfði, og því flyt ég þá brtt., sem hér hefur verið útbýtt á þskj. 526. Hún er við niðurlag 88. gr. l. frá í vetur, en niðurlag þessarar gr. hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta „Eigendur jeppabifreiða eiga rétt á endurgreiðslu skatts samkv. a- og b-liðum 87. gr. (þ.e.a.s. um þungaskatt), ef þeir sanna með vottorðum frá hlutaðeigandi skattstjóra eða umboðsmanni hans samkv. nánari ákvæðum í reglugerð, er fjmrh. setur, að bifreiðarnar hafi verið notaðar næstliðið ár að mestu eða öllu leyti við framleiðslu- og jarðyrkjustörf.“ Ég ætlast til, að svo komi viðbót, svo hljóðandi: „Sé um jeppabifreið að ræða, sem brennir benzíni, skal endurgreiða innflutningsgjald af því benzíni, er hún notar, þannig að endurgreiðslurnar verði samtals jafnhá upphæð og til jeppabifreiða, er annað eldsneyti nota.“ Þarna ætlast ég til, að báðar þessar bifreiðar fái nákvæmlega sömu upphæð endurgreidda af sköttum, og þá fyrst búa þeir við jafnrétti, þessir tveir bændur, sem ég tók til dæmis, annar, sem á jeppabifreið, sem brennir benzíni, en hinn jeppabifreið, sem brennir dísilolíu. Ég býst varla við, að það þurfi að orðlengja meira um þetta. Ég held, að þetta liggi alveg ljóst fyrir, að það er aðeins farið fram á jafnrétti milli þeirra manna, sem eiga þessa landbúnaðarjeppa, þótt annar noti benzín, en hinn dísilolíu.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að koma hér með litla brtt., skriflega, við frv., 1. gr. þess, þar sem gert er ráð fyrir gjalddaga á skattinum á árinu 1964. Í frv. segir, að gjalddagi skuli vera á árinu 1964 15. apríl. 15. apríl er liðinn, en í brtt., sem hér er lögð fram, er sagt, að í stað „15. apríl“ í 1. mgr. 1. gr. komi: 15. maí 1964. - Vil ég biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir þessari till. Í sambandi við brtt. á þskj. 526 vil ég aðeins segja það, að undanþágur samkv. nýju vegal. eru nokkru fyllri og á engan hátt minni en voru í vegal, frá 1949, og af sérstöku tilefni hef ég látið rannsaka þetta og bera saman og sannprófa það, að ákvæði um endurgreiðslu á benzíni til jeppa er sízt lakara í nýju I. heldur en í þeim gömlu, þannig að ef heimild hefur veríð til þess samkv. gömlu l. að endurgreiða benzínskatt af benzínjeppum, er það einnig samkv. nýju 1., og það hefði vissulega verið betra, ef hv. flm. till, á þskj. 526 hefðu gert aths. við þetta, þegar vegal. voru til meðferðar hér í vetur, heldur en nú. Ég vil aðeins vekja athygli á þessu, að þær undanþágur, sem voru í gömlu l., eru allar fyrir hendi í nýju 1. og þó nokkuð viðtækari. Hv. flm. finna helzt að því, að eigendum dísiljeppa sé ívilnað og það sé nokkurt ósamræmi þarna á milli, þeir, sem eiga dísiljeppa, borgi tiltölulega minna í skatt heldur en hinir. Þetta má vel vera. Þetta hef ég ekki borið saman. Ég er hins vegar algerlega á móti því, að það verði farið að auka eða lagfæra samræmið með því t.d. að afnema þá undanþágu, sem veitt er dísiljeppunum. En það er vitanlega á valdi þingsins að ákveða það, hvort nú á að fara að samþykkja brtt. við vegalögin, eins og hér er farið fram á, og auka þannig undanþáguréttinn frá því, sem var í gömlu l. Því var margyfirlýst í vetur, þegar þetta mál var til meðferðar, að það væri á engan hátt gengið skemmra í þessu efni heldur en áður var, og þá virtust allir þm. vera ásáttir um þetta.



Herra forseti. Út af ræðu hæstv. samgmrh. hér áðan vil ég segja það, að ég hef ekki haldið því fram, að það sé ósamræmi í endurgreiðslunum miðað við lög, sem giltu, þegar vegalögin voru sett, heldur verður ósamræmið, eftir að vegalögin eru komin í gildi og þessi skattur er lagður á benzínbílana, en ekki á dísilbílana. Þetta er að vísu eins og áður var gert, en þá var lágur skattur almennt á dísilbílunum, en nú hefur hann verið þyngdur gífurlega, svo að ósamræmi myndast við það. Hæstv. ráðh. hafði orð á því, að þetta hefðum við flm. átt að athuga í vetur. Það er því alveg rétt hjá honum, við hefðum átt að athuga þetta í vetur, en það má víst maður manni segja, að það hefði átt að athuga fleira í vegalagafrv. í vetur, því að þá hefði ekki hæstv. ríkisstj, þurft að flytja þetta frv. núna, ef allt hefði verið athugað í vetur. Hann segir, að ef heimild sé í l. til að endurgreiða benzínskatt til jeppabifreiða, þá sé sú heimild í gildi enn þá. Má ég spyrja, hæstv. ráðh., er hún í gildi? Er nokkur heimild í lögum um það að endurgreiða benzínskatt til jeppabifreiða? Það þýðir ekki að tala um „ef hún er til,“ ég spyr: Er hún til? Og ég hef spurt um þetta ráðuneytisstjórann í samgmrn. Er hún til, þessi heimild? Og hann hefur svarað mér alveg afdráttarlaust: Hún er ekki til og hefur aldrei verið til, svo að það er ekkert um það að ræða. Það verður ekki um neinar endurgreiðslur til jeppabifreiða að ræða, af því að hún er ekki til, heimildin. Ráðuneytisstjórinn kvaðst hafa rannsakað þetta í fjmrn., en fengið staðfestingu á því. Slík heimild hefur aldrei verið til, svo að þess vegna er það, sem ég flyt þessa brtt. Ef hún hefði verið til, hefði ég látið mér nægja að fá yfirlýsingu hæstv. ráðh. um, að hún yrði notuð, en af því að hún er ekki til, má ég til með að flytja þessa till. Hann vék að því, hæstv. ráðh., að hann mundi ekki vilja styðja það að afnema undanþágurnar á þungaskatti til dísiljeppa. Hver er að fara fram á það? Ekki ég. Það er fjarri mér, mér dytti ekki í hug að fara að nefna það að fara að afnema undanþágur á þungaskatti til dísiljeppa. Nei, öðru nær. Það eina, sem ég geri, er að fara fram á sama réttlæti gagnvart benzínjeppunum og hinum og ekkert annað.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Hv. þm. hefur eitthvað misheyrt eða misskilið mig áðan. Ég sagði, að ef undanþáguheimild til endurgreiðslu á benzíni til jeppa hafi verið í gömlu l., væri hún enn fyrir hendi í nýju l., vegna þess að 7. gr. l. frá 1949 er næstum samhljóða 94. gr. nýju l., og nú hefur það verið sagt, að benzín hafi verið endurgreitt til jeppabifreiða áður. Ég veit ekkert um það, hvort það er rétt eða ekki, en mér hefur verið sagt, að það hafi átt sér stað, og ég hygg, að hv. þm., sem talaði hér áðan, hafi a.m.k. haldið það allt fram að þessu, að svo hafi verið, og ég segi það enn, að ef þessi heimild hefur verið í gömlu l., þá er hún enn fyrir hendi í þeim nýju. Þegar við vorum að afgreiða vegalögin í vetur, virtust allir vera ánægðir með það, ef þær undanþágur, sem voru í vegal., yrðu látnar haldast, og það hefur verið gert og það er vitanlega lögfræðinganna að úrskurða um það, hvort heimild er samkv. l. til endurgreiðslu á benzíninu. En það hefur verið mælt manna á milli, að það hafi verið gert áður að endurgreiða benzín gegn vottorðum frá hreppstjórum um það, að jepparnir væru notaðir til landbúnaðarþarfa.