Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JörB): Allshn. mælir einróma með samþykkt þessa frv., og ætla ég, að ekki þurfi frekari framsögu fyrir því.



Herra forseti. Ég vildi aðeins láta þess getið í sambandi við þetta mál, að sú breyt. mun hafa verið gerð á frv. í Ed., að upphæð þeirra bóta, sem ríkissjóður þarf að bera ábyrgð á, skuli ákveðin hæst 50 þús. kr. Ég held, að með þessu geti farið svo, að sumir þeir, sem eiga rétt á slíkum bótum, eigi kröfu til þess að fá meiri bætur en þetta hámark ákveður. Ég tel því, að ástæða væri til þess að athuga þetta á ný. En ef nú á að fara að breyta málinu á nýjan leik, getur það tafið málið nokkuð. Ég segi ekki, að það stöðvi það, en það dregur úr mér með að koma nú fram með brtt. við þetta atriði, þótt ég telji, að þessu þurfi að breyta. En það má gera á næsta þingi, og mun ég því ekki halda málinu til streitu nú en vildi láta þetta álit mitt koma fram.



Herra forseti. Ég vil aðeins benda á það, að þessi takmörkun var sett inn í Nd. við 2. umr., og það var gert til þess, að þetta væri í samræmi við annað frv. sem er um ábyrgð ríkisins á tjóni af völdum starfsmanna sinna og nú liggur einnig fyrir Alþ. Ég skal játa það, að tjón það, sem einstakir menn kunna að verða fyrir, getur farið fram úr þessu 50 þús. kr. hámarki, t. d. ef hús eru tekin og rifin, en það mun ekki hafa orðið ágreiningur um bætur fyrir slíkt tjón. Um tjón á skipum er það að segja, að þá eiga eigendur kröfu á hendur viðkomandi vátryggingafélagi um fullar bætur á tjóninu. Annars er ég sammála hv. þm. Vestm. um það, að vera kunni, að þetta hámark sé of lágt. En eins og ég tók fram áðan, þá var þetta ákveðið þannig til að samræma það við annað frv., sem nú liggur fyrir og er um ábyrgð ríkisins á tjóni, sem starfsmenn þess kynnu að verða valdir að.



Herra forseti. Ég biðst afsökunar á því, að ég hélt, að þetta atriði um hámarkið hefði komið inn í frv. í Ed. Það hefur á einhvern hátt farið fram hjá mér, að það var sett hér inn við 2. umr., eins og hv. frsm. upplýsti. Hv. frsm. sagði, að ágreiningur mundi ekki hafa orðið, þegar um bætur fyrir heil hús væri að ræða. En ég veit dæmi þess, t. d. með húsið í Skerjafirðinum, sem flugvélin hrapaði ofan á, svo að ekki einungis húsið eyðilagðist með öllu, heldur einnig allt innbú þess. Bæturnar fyrir þetta hefðu áreiðanlega átt að nema meira en 50 þús. kr., og eigandinn lenti í mestu vandræðum með að fá bætur fyrir tjónið og fékk aldrei eins mikið og hann þurfti til þess að vinna upp skaðann. Það er því engum vafa bundið, að hámarksupphæðin er of lág, en ég skal þó ekki fara að taka upp deilur um þetta atriði nú, og hv. frsm. var mér einnig sammála um, að upphæðin kynni að vera of lág. En eins og ég sagði áðan, mun ég ekki reyna að fá þessu breytt nú, því að það er mjög nauðsynlegt, að málið nái fram að ganga, og það er alltaf hægt að koma með brtt. við þetta síðar. Og ég geri ráð fyrir, að þess verði ekki langt að bíða, að reynslan sýni fulla þörf á því.

Forseti (JörB) : N. mælir einróma með samþykkt þessa frv., og geri ég ráð fyrir, að ekki þurfi frekari framsögu.



Herra forseti. Það er nú svo um þetta mál, að það er svo sjálfsagt, að það þarf í rauninni enga framsögn að hafa fyrir því. Það er flutt af fjórum þm. Reykjavíkurbæjar og þar á meðal borgarstjóranum, svo að það hefur sjálfsagt verið athugað rækilega af hálfu bæjarins, og nauðsyn þess er svo augljós, að ekki þarf að rökstyðja hana. Það, sem helzt kynni að verða ágreiningur um, er það, hve há leigan skuli vera. Nú er gert ráð fyrir því í frv., að ársleigan eftir lóðir, sem leigðar eru til íbúðarhúsabygginga, skuli vera 5% af fasteignaverði lóðarinnar, og sýnist það vera mjög sanngjarnt. - Annað, sem ágreiningur kynni að verða um, er leiga eftir lóðir, sem eru leigðar undir annað en íbúðarhús, en viðvíkjandi þeim er það tekið fram, að leigjandi skuli geta krafizt yfirmats á leigunni, og er því ekki hægt að segja annað en vel sé séð fyrir rétti hans. Frv. þetta hefur verið borið undir bæjarráð Reykjavíkur, og það hefur samþ. það. Allshn. hefur einróma lagt til, að frv. verði samþ. - Að öðru leyti læt ég nægja að vísa til grg.



Herra forseti. Það er eitt atriði í þessu frv., sem ég tel, að þurfi breyt. við. Það er ákvæði 2. gr., að leiga eftir lóðir undir íbúðarhúsnæði skuli ákveðin í hundraðshlutum af fasteignamatsverði lóðarinnar. Ég hef ekkert við upphæð hundraðshlutanna að athuga, en ég tel vafasamt, að rétt sé að miða leiguna við fasteignamatsverð. Í matsverði lóðanna felast þau mannvirki, sem hafa verið gerð í sambandi við þær, eins og t. d. ræktun á þeim, garðar í kringum þær o. fl., þannig að byggjendur koma til með að greiða eftir því hærra gjald fyrir lóðina sem þeir gera meira til þess að bæta þær, því að lóðin verður eftir því dýrari sem hún er gerð betri. Þetta ákvæði gæti því dregið úr mönnum við að gera umbætur á lóðum þeim, sem þeir hafa á leigu. Hér þætti eðlilegra, að þetta væri miðað við grunnverð lóðanna, þótt ég hafi ekki enn borið fram brtt. um það, en ég álít, að n. ætti að athuga þetta fyrir 3. umr.



Herra forseti. Hv. þm. Mýr. hefur þegar bent á annað atriðið, sem ég ætlaði að minnast á, og þarf ég því ekki að ræða frekar um það. Hitt atriðið er það, að ég hygg, að nú sé starfandi sérstök n., sem eigi að athuga, hvaða skipan verði á um þessi mál í landinu, þannig að bæirnir geti með sem beztu móti fengið lóðir til sinna nota. Mér skilst einnig, að þessi n. muni vera komin langt áleiðis með þessi störf sín. Ég hefði viljað mælast til þess við þá n., sem hefur þetta mál til athugunar, að hún kynnti sér hvað liði niðurstöðum þeirrar mþn., er fjallar nú um þessi mál utan þings, hvort ástæða er til að taka Reykjavíkurbæ einan út úr, ef von er á frv. um þetta efni fyrir landið í heild á næsta þingi.



Ég held, að þær athugasemdir, sem fram hafa komið við þetta frv., séu ekki svo mikilvægar, að ástæða sé til að láta þær stöðva eða tefja málið. Hv. þm. Mýr. benti á, að garðar í kringum lóðir og umbætur á lóðunum hlytu að hækka fasteignamat lóðanna, svo að það mundi verða til þess, að menn yrðu ófúsari til umbóta á lóðum sínum, þar eð leigan eftir þær reiknast viss hundraðstala af fasteignamati þeirra. En garðar í kringum lóðir eru ekki taldir í lóðaverðinu. En hvað viðkemur umbótum og ræktun á lóðum, þá held ég, að hvergi sé síður að taka tillit til þess í átt til hækkunar á mati, þegar merkt er til fasteignamats. Ég held því að þetta sé ástæðulítið þóf. Hitt gæti svo verið til athugunar, hvort leigugjaldið er ákveðið of hátt í frv., en það er 5%. En það er tekið í öllum kaupstöðum, og að svo komnu máli er ég á þeirri skoðun, að það sé sanngjarnt.



Ég skal upplýsa, að eins og fasteignamat er framkvæmt hér á landi, eru lóðir metnar með görðum í kring, og allt, sem gert er á þeim til umbóta og prýði, hækkar fasteignamatsverð þeirra af þeirri einföldu ástæðu, að það gerir þær meira virði til sölu. Því er það svo, að allar þess háttar framkvæmdir koma inn í lóðaverðið. Því meira sem menn gera fyrir lóðir sínar, því hærri leigu verða þeir að greiða til bæjarsjóðs, og það sjá allir, að ekkert réttlæti er í þessu. Hitt atriðið um að hafa gjaldið 5% er aukaatriði. En ég vil aftur taka fram, að það er ekki rétt að skattleggja menn fyrir að hirða vel um lóðir sínar og rækta þær.



Það er ekkert nýmæli í þessu frv., að leigugjaldið sé ákveðið 5%. Hitt er mér ókunnugt um, hvort fasteignamatsnefnd kann að hafa breytt mati á lóðum. Það er ekkert nýmæli heldur, að menn séu látnir greiða skatta af eigin framkvæmdum. Þegar lóðin hækkar í fasteignamati vegna umbóta, sem á henni hafa verið gerðar, þá hækkar leigan af henni. Þeirra er venjan. Annars hef ég ekkert á móti því, að tekið sé til athugunar að leggja þennan hátt niður.



Mér er vel kunnugt um, að þetta er ekkert nýmæli, og það hefur einnig verið farið eins að á stöku stað úti um land, jafnvel sums staðar á einum ríkisins. En allt um það lít ég á þetta sem fráleitt ranglæti að leiga skuli stórhækka á mönnum eingöngu fyrir þeirra eigin framkvæmdir. Þetta er ekki rétt, þótt það hafi viðgengizt. Og úr því að farið er að hrófla við þessum l., þá finnst mér rétt að lagfæra það, sem aflaga fer. Það er rétt hjá síðasta ræðumanni, að menn greiða skatt af því, sem þeir skapa sér. En það er annað að greiða leigu til annars manns eða aðila fyrir það, sem menn skapa sér sjálfir.