Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breyt. á lögum nr. 87 frá 1971, um orlof, en það er 242. mál 104. löggjafarþings. Flm. ásamt mér eru hv. 7. landsk. þm., Halldór Blöndal, og hv. 12. þm. Reykv., Guðmundur G. Þórarinsson. Hér er um að ræða tiltölulega mjög litla breytingu á hinum rúmlega áratugsgömlu lögum um orlof. Þessi breyting felur það eitt í sér að viðbót komi við 5. gr. orlofslaganna. Sú viðbót gengur út á það, að á tímabilinu annars vegar frá 2. maí og til 31. maí á ári hverju og hins vegar á tímabilinu 1. sept. til 15. sept., þ.e. bæði í upphafi og í enda orlofstímans, geti atvinnurekandi ekki ákveðið orlof launþega nema sérstakt samþykki hans komi til. Svo sem kunnugt er voru núgildandi orlofslög sett árið 1971. Má vera að ýmsa þætti þar sé nú orðið tímabært að endurskoða. Það er alveg ljóst, að á mörgum vinnustöðum og einkum á vinnustöðum af stærri gerðinni háttar svo að sumarleyfi starfsfólks eru skipulögð yfirleitt með löngum fyrirvara. Það segir sig auðvitað sjálft að það veldur launafólki oft miklum óþægindum ef það er nauðbeygt til að taka sumarleyfi - það skal tekið fram að það á einkum við um fyrri hluta þessa tímabils - í maímánuði, þ.e. áður en hinn eiginlegi sumarleyfatími er hafinn. Ég vil taka það fram, að við samantekt þessa frv. til laga hef ég haft samband við allmarga forustumenn í launþegasamtökum eða menn sem þar þekkja mjög gjörla til. Menn eru sammála um að í miðlungs- og þaðan af smærri fyrirtækjum sé þetta alls ekkert vandamál, þ.e. að orlof sé ákveðið í góðum samvinnuanda atvinnurekandans og launamannsins, í slíkum fyrirtækjum sé slíkt ekki vandamál og í raun og veru til fyrirmyndar. En það er hins vegar verra í hinum stærri fyrirtækjum. Þar gerist það, að menn eru skikkaðir til að taka sumarleyfi á tíma sem þeir í raun og veru hvorki vilja né raunverulega geta notað sumarleyfið eins og sumarsleyfi eru hugsuð. Þetta frv. til laga er flutt til að freista þess að ná fram leiðréttingu á þessu. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. félmn„ og ég vænti þess, að gott samkomulag geti orðið um þetta litla mál.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyt. á lögum um útflutningsgjald. 1. gr. þessa frv. felur í sér leiðréttingu á álögðu útflutningsgjaldi og gjaldi af lagmetisiðnaði í þróunarsjóð lagmetis sem lögfest var með lögum nr. 58/1981. Með þeim lögum var ákveðið að greiða 3% af fob-verði saltaðra matarhrogna og frystra þorskhrogna í þróunarsjóð lagmetis. Ætlunin mun jafnframt hafa verið að lækka útflutningsgjaldið sem þessu næmi, úr 5.5% í 2.5%, þannig að gjaldið yrði samtals óbreytt 5.5%. Þetta láðist að gera og hefur því verið innheimt gjald af söltuðum matarhrognum og frystum þorskhrognum sem nemur 8.5%. Nauðsynlegt er að leiðrétta þetta og í því skyni er frv. flutt. Í 2. gr. frv. er sú heimild, sem sjútvrh. hefur nú samkv. lögum til að undanþiggja umbúðir fyrir saltsíld í útreikningi á útflutningsgjaldi, útvíkkuð til að ná jafnframt til saltaðra matarhrogna. Þarna er um mjög líka framleiðslu að ræða og um að ræða mjög mikinn kostnaðarþátt þar sem tunnurnar eru undir slík hrogn. Lagt er til að þessi undanþáguheimild verði látin ná til hvors tveggja. Herra forseti. Ég hygg að þetta litla mál skýri sig vel eins og það er og þurfi ekki að hafa um það fleiri orð. Læt ég því þessa stuttu framsögu nægja, en leyfi mér að mæla með því, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Þingmenn Alþfl. hafa á yfirstandandi og undanförnum þingum flutt bæði till. og frv. um að dregið yrði úr álagningu tekjuskatta. Við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 1982 flutti fulltrúi Alþfl. í fjvn., hv. þm. Karvel Pálmason, m.a. tillögur um lækkun tekjuskatts og tilsvarandi niðurskurð á ríkisútgjöldum. Margvíslegt óréttlæti birtist í núverandi tekjuskattaálögum. Með lækkuðum tekjuskatti má treysta kaupmátt heimilanna án verðbólguáhrifa. Auk þess er jaðarskattur á venjulegum meðallaunatekjum allt of hár. Þrátt fyrir þau augljósu rök, sem þannig hafa verið færð fram fyrir lækkun tekjuskatta, hafa tillögur um þetta efni ekki fengist samþykktar. Alþfl. vill nú enn freista þess að fá stuðning ríkisstjórnarflokkanna við hugmyndir sínar um lækkun tekjuskattsins. Komi slíkar stuðningur fram getur Alþfl. mælt með samþykkt fyrirliggjandi frv. Að óbreyttum ákvörðunum ríkisstj. um tekjuskattsálagningu telur Alþfl. hins vegar ekki fært að samþykkja fyrirliggjandi frv. þar eð heildarskattbyrði mikils fjölda launafólks er allt of há. Það hefur engin tillaga komið fram frá hæstv. ríkisstj. eða þeim aðilum hér í þinginu, sem styðja ríkisstj., um stuðning við tillögur okkar Alþfl.-manna um tekjuskattslækkun, og hefur ekki heldur komið fram í meðferð þessa máls. Eins og skýrt er frá í nál. viljum við Alþfl.-menn taka sama kost og við tókum í hv. Ed., láta þetta mál afskiptalaust og greiða ekki atkv.



Herra forseti. Við í 2. minni hl. fjh.- og viðskn. höfum skilað séráliti á þskj. 485. Við teljum, að það hefði komið til greina að styðja að framgangi þessa frv., og höfum í sjálfu sér ekki á meiri því, að gjald sem þetta sé lagt á, ef ríkisstj. hefði gætt meiri hófsemdar í öðrum skattaálögum. Við afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 1982 var skattvísitalan ákveðin 150 miðað við 100 árið áður. Hins vegar er talið að tekjubreyting á milli áranna 1980 og 1981 verði a.m.k. 52–53% samkv. mati Þjóðhagsstofnunar. Við afgreiðslu fjárlaga var reiknað með 50% tekjuhækkun milli ára og skattvísitalan var ákveðin í samræmi við það og áætlun sjúkratryggingagjaldsins við þá sömu áætlun miðuð. Það er því ljóst að tekjur af tekju- og eignarskatti og sjúkratryggingagjaldi fara langt fram úr þeirri áætlun sem fjárlög gera ráð fyrir. Þær efnahagsaðgerðir, sem ríkisstj. hefur staðið að það sem liðið er af þessu ári. lækka skatta. að þeir telja um 72 millj. kr. á árinu 1982, en nýir skattar og vanáætlaðar tekjur af tekju- og eignarskatti og sjúkratryggingagjaldi nema 176 millj. kr. Þetta teljum við ærið miklar nýjar skattaálögur og því teljum við ekki ástæðu til að lögfesta til viðbótar þetta frv. Því erum við á móti frv. og leggjum til að það verði fellt.



Herra forseti. Hér er um að ræða tiltölulega einfalt mál, þ.e. að framlengja þau ákvæði um innheimtu sjúkratryggingagjalds sem ákveðin voru á síðasta Alþingi, en þá var sjúkratryggingagjald lækkað mjög verulega. Gert er ráð fyrir að skattstofnar samkv. sjúkratryggingagjaldi hreytist í samræmi við skattvísitölu sem var ákveðin í fjárlögum, þannig að frv. þetta styðst í einu og öllu við afgreiðslu fjárlaga. Það má út af fyrir sig lengi deila um hvort skattar eru of háir eða of lágir. Núverandi stjórnarandstaða hefur haldið margar ræður um það á Alþingi að skattheimta sé allt of mikil í landinu. Ég man nú ekki nákvæmlega hvenær þetta sjúkratryggingagjald var tekið upp, en það var einhvern tíma á árunum 1974–1978, þegar sýnt var að mikil kostnaðaraukning hafði átt sér stað í heilbrigðiskerfinu og með einhverjum hætti þyrfti að standa undir þeirri þjónustu sem þar færi fram. Það er vissulega mikið áhyggjumál hvað kostnaður vex hratt í heilbrigðiskerfinu og með hvaða hætti verði staðið undir þeirri kostnaðaraukningu í framtíðinni. t.d. hvort það muni koma almennt til greina að hækka þetta gjald. Ég er þess fullviss, að við hér á Alþingi munum standa frammi fyrir því á næstu árum að ráða fram úr því, með hvaða hætti verður hægt að halda uppi þeirri þjónustu sem hefur verið komið á í heilbrigðiskerfinu. EH sé því ekki, að það séu nemar forsendur fyrir að lækka þetta gjald nú, og legg því fyrir hönd 3. minni hl. fjh.- og viðskn., sem í eru hv. þm. Ingólfur Guðnason. Guðrún Hallgrímsdóttir og Halldór Ásgrímsson, eindregið til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um frv. til breyt. á lögum nr. 10 frá 22. mars 1960, um söluskatt, með síðari breytingum. Fjh.- og viðskn. hefur haft þetta mál til umfjöllunar og mælir nefndin eindregið með því að það verði samþykkt eins og það barst frá Ed. Hafa allir nm. skrifað undir nál.