Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er að sjálfsögðu gert ráð fyrir, eins og boðað hefur og verið, að fram kæmu brtt. við þetta frv. En nú stendur svo á, að 2. umr. hefur verið ákvörðuð, en brtt. ekki borizt n. til athugunar. Nú vildi ég koma með þá till., enda er hún að öllu leyti formleg, að þeir, sem ætluðu sér að bera fram brtt., biðu með það og sættu sig við að geyma það til 3. umr. málsins. Það hefur ekki unnizt tími til þess að tala við ýmsa viðkomandi menn varðandi það, hvort ýmis nöfn og staðanöfn væru rétt skráð. Það hafa ekki komið fram neinar aths. við frv., og verður beðið eftir því, hvort hv. þm. hafa nokkuð við þetta að athuga. Ég vænti þess sem sagt, að þeir, sem hafa komið fram með brtt., sætti sig við að bíða með að ræða þær, þangað til við 3. umr.



Eins og ég gat um við 1. umr., þá ætlaði ég að bera fram brtt. við frv., en ég get vel fallizt á að bíða með að ræða þær, þangað til 3. umr. fer fram, og get því fallizt á till. hv. form. samgmn. Ég vildi leyfa mér að fara fram á það við hann, að hann athugi brtt. mínar, og það væri mjög æskilegt, ef n. féllist á ýmsar af þeim breyt., sem ég vildi gera láta við frv.



Herra forseti. Ég hafði hugsað að bera fram brtt. við þetta frv., en vildi fyrst eiga viðtal við hv. samgmn. Ég get því fallizt á að geyma að ræða brtt., þangað til 3. umr. fer fram.



Herra forseti. Ég vildi segja eitthvað á sömu leið og hv. 1. þm. Rang. Mér kom að vísu dálítið einkennilega fyrir sjónir, að þetta skyldi koma þannig fram á þskj., en ég get hins vegar fallizt á að ræða þetta við 3. umr.

Frsm. (Sigurður Kristjánsson) : Herra forseti: Það er ástæða til að segja nokkur orð um þetta frv. og ástæðuna fyrir því. Það skal tekið fram, að sjútvn. Nd. flytur frv. að beiðni hæstv. atvmrh., og hefur hann tekið það að sér eftir beiðni stjórnar samábyrgðarinnar, sem samdi frv. Frv. er breyt. á gildandi l. frá 1909, og eru höfuðbreytingar tvær, í fyrsta lagi skal hækka stofnfé stofnunarinnar, og í öðru lagi skal hluttaka breytt og aukin á sama hátt og stofnféð. Samábyrgðin starfaði án stofnfjár, en tók lág iðgjöld og átti varla fyrir skuldum eftir 30 ár, og sjóðir söfnuðust ekki. Í stríðsbyrjun var stofnféð ½ millj. kr. og er það nú of lítið. Áhætta er lítil á þessum tímum, og engin hætta er á, að samábyrgðin tapi miklu, og ekki heldur, að hún græði mikið. En þessi aukning á stofnfénu svarar aðeins til hækkunar á dýrtíð, og bætist þar við, að samábyrgðin mun nú tryggja 100–200% meiri verðmæti en verið hefur sökum aukningar á skipastólnum. Um hitt atriðið, að breyta áhættunni, þá er ég því meðmæltur. Hefur verið reiknað út, hve mikil áhættan var, og var henni svo breytt í hundraðshluta í stað þess, að áður var hún fjárhæð. En hagkvæmara er fyrir samábyrgðina að miða við hundraðshluta, því að þá verður hún þeim mun minni sem skipin eru lélegri og öfugt. Ég vona, að hv. þm. greini ekki mikið á um þetta. Ef til vill þykir þetta baggi fyrir ríkið, en þetta er nauðsynlegt. Það er ekki þörf fyrir mig að hafa fleiri orð um þetta að sinni, en ég vildi mælast til, að málinu verði vísað til 2. umr. að þessari umr. lokinni. - Enn fremur vildi ég víkja því til hæstv. forseta, að hann hraði þessu máli og eins 5. dagskrármálinu, sem er frv. til l. um vátryggingarfélög fyrir fiskiskip, sökum nauðsynjar, að bæði þessi mál komist sem fyrst í gegnum þessa hv. d., því að beðið er með margar ráðstafanir. Er nauðsyn, að þessi tvö frv. fylgist að.



Herra forseti. Hv. frsm. segir, að Samábyrgðin láni ekki út fé. Ég veit, að hún borgar ekki út lánsfé, en það er staðreynd, að hún á mikið útistandandi í gjaldföllnum kröfum og er þar af leiðandi orðin lánsstofnun. Hv. frsm. segir, að skipaeigendur fái gjaldfrest hjá félögunum og að þau standi ekki í skilum við Samábyrgðina, en hún hefur aðgang að þeim. Mér skilst, að til þess að ráða bót á þessu þurfi að herða ákvæði laga um innheimtu, og er ástæða til að taka það til athugunar í sambandi við frv. það, sem var til umr. næst á undan þessu og fór til 2. umr. áðan. Hv. frsm. er vantrúaður á, að hægt sé að ráða bót á þessu ástandi. En það ætti að vera hægt með því að setja strangari ákvæði um innheimtu iðgjalda. Ég veit ekki betur en að skylt sé að vátryggja bifreiðar og þarf þá að greiða iðgjöld fyrir fram fyrir vissan tíma í senn. Ekki verður annað séð en að auðvelt sé að láta hið sama gilda um skip og láta greiða fyrir fram. Fá félögin þá vátryggingarfé á, réttum tíma, og ríkið kemst hjá að hækka stofnféð, til þess að hægt sé að halda við óeðlilegri lánastarfsemi. Ekki svo að skilja, að Samábyrgðin ætti að hafa iðgjöldin hærri. Ég legg áherzlu á, að vátrygging skipa sé rekin þannig, að ríkið þurfi ekki að halda henni uppi með fjárframlögum.

Frsm. (Sigurður Kristjánsson) : Herra forseti. Það er ekki nema eðlilegt, að menn reki augun í, að Samábyrgðin á allmikið fé útistandandi, en það er misskilningur, að hún reki lánastarfsemi. Það er oft, að tryggingarstofnanir lána og það mikið, en stofnanirnar hafa hagað iðgjöldum þannig, að þær hafa grætt mikið fé. Má geta þess, að Tryggingastofnun ríkisins rekur lánastarfsemi. Samábyrgðin hefur ekki ætlað sér að safna fé, heldur hefur tilgangur hennar verið sá, að eigendum skipa væru sköffuð iðgjöld samsvarandi áhættu. Það er vitað mál, að bátatryggingafélög eiga flest sama og ekki neitt, enda iðgjöld öll hófleg. En Samábyrgðin hefur ekki lánastarfsemi, og hún hefur ekki aðgang að skipaeigendum, heldur aðeins að félögunum sjálfum, og það mun verða örðugt að ná því fé, sem Samábyrgðin á hjá bátaútveginum, enda sú regla að gefa félögunum ársfjórðungs frest, og henni er kunnugt, að félögin eiga ekki neitt nema útistandandi fé. Nú er augljóst, að félögin gætu betur borgað með því að hafa innheimtu sína í betra lagi. Ekki hefur tekizt að safna sjóðum, og er því ekkert reiðufé, sem hægt er að grípa til. Hér er staðreynd, að meðan Samábyrgðin endurtryggir, en tryggir ekki beint, hefur hún ekki fé. Allt, sem hv. þm. V-Húnv. sagði, að væru lán, eru ekki venjuleg útlán, heldur aðeins kröfur á félögin, sem þau geta ekki staðið í skilum með. Þetta sýnir reynslan, og er ekki hægt að komast hjá því, að Samábyrgðin eigi mikið fé. Samábyrgðin þarf að standa í skilum við endurtrygginguna, og það hefur hún lagt áherzlu á, og ég vil taka það fram, að síðan ég tók við, hefur engin kvörtun komið. Iðgjöld hennar þóttu lág, og þar sem ríkið ber ábyrgð, þá er starfsemi þessi ekki áhættusöm. Annarra skýringa er ekki þörf. Það leiðir af sjálfu sér; að Samábyrgðin eigi útistandandi skuldir, en hún hefur lagt áherzlu á að ná því fé, og er það ekki hægt nema með lögsókn.



Herra forseti. Ég hef lesið þetta frv. og þá grg., er því fylgir. Í grg. segir, að Samábyrgðin sé aðallega endurtryggingarstofnun fyrir fiskiskip landsmanna og mun það rétt vera, en eftir því sem fram hefur komið síðar, skilst mér, að hún sé einnig orðin lánsstofnun, þó að henni hafi ekki verið ætlað það hlutverk. Frá því er skýrt, að um það leyti, sem frv. var flutt, hafi Samábyrgðin átt útistandandi 3½ millj. kr., og þetta, sem farið er fram á í frv., að ríkið leggi fram 2½ millj. kr., er rökstutt með því, að Samábyrgðin þurfi aukið starfsfé vegna lána. Starfsfé Samábyrgðarinnar er aðeins 1¼ millj., og ef á að veita félögunum greiðslufrest, þá þarf að fá féð aukið eða taka lán. Ég held, að bezta lausnin sé, að Samábyrgðin starfi áfram sem tryggingarstofnun, en ekki sem lánsstofnun. Það er eðlilegt, að sjávarútvegurinn fái lán hjá bönkunum og fiskveiðasjóði, en ekki hjá Samábyrgðinni. Hitt dæmi ég ekki, hvort þörf sé á starfsfjáraukningu, en líklegt er, að hægt sé að komast hjá henni. Ég vildi mælast til, að sjútvn. tæki þetta betur til athugunar, því að ríkissjóður hefur ekki svo mikið fé laust, að ekki er ástæða til að verja fénu þannig, ef það er ekki nauðsynlegt.