Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „Reykjavík, 21. nóv. 1977. Axel Jónsson, 10. landsk. þm., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður landsk. þm. Sjálfstfl., Halldór Blöndal kennari, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um að þér látið fram fara í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Forseti Ed. Þorv. Garðar Kristjánsson.“ Það liggur hér fyrir kjörbréf Halldórs Blöndals. Ég leyfi mér að biðja kjörbréfanefnd að taka til starfa strax og ég fresta þingfundi í 5 mínútur. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Halldórs Blöndals ritstjóra sem gefið er út af landskjörstjórn 10, júlí 1974. Axel Jónsson, 10. landsk. þm., víkur nú af þingi, fer til útlanda í opinberum erindum, og tekur þá 1. varamaður uppbótarþm. Sjálfstfl. sæti hans. Þar sem séra Ingiberg J. Hannesson hefur nú tekið sæti á Alþingi sem 4. þm. Vesturl., ber samkv. þeirri venju, sem fylgt hefur verið, að lita svo á að Halldór Blöndal færist upp og taki fyrsta varauppbótarþingsætt Sjálfstfl., eins og hér er gert ráð fyrir. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf Halldórs Blöndals og leggur til að kosningin verði tekin gild og kjörbréfið samþykkt.



Herra forseti. Ég bar fram þessar fsp. fyrir býsna löngu, en svo bar til að á liðnum vikum hefur hæstv. fjmrh. verið allmjög önnum kafinn og það er ekki fyrr en í dag að hann fann til þess tóm að svara þessum fsp. mínum, sem eru svo hljóðandi: „Hver eru laun eftirtalinna forstjóra: a) Íslenska járnblendifélagsins? b) Kísiliðjunnar? c) Sementsverksmiðjunnar? d) Áburðarverksmiðjunnar?“ Og síðan í framhaldi: „Njóta forstjórar þessara fyrirtækja nokkurs konar launabóta í tengslum við afkomu fyrirtækjanna, framleiðslumagn eða afurðasölu? Hver eru hlunnindi forstjóranna ofan á launagreiðslur?“ Þessar fsp. bar ég raunar fram í beinum tengslum við fsp. varðandi ákveðin fríðindi ráðh. og bankastjóra og um það er lauk einnig fríðindi svonefndra kommissara eða forstjóra Framkvæmdastofnunar ríkisins umfram aðra landsmenn í formi tollfrelsis. Síðan er, eins og ég sagði, liðinn býsna langur tími, en ég ætlaðist til þess að milli þeirra fsp. og þessara fsp. og milli svaranna við þessum fsp, gæti orðið nokkurt samhengi. Í svörum ráðh. við hinum fyrri fsp. kom fram að ráðh. fá ofan á hæstu laun tollfrjálsa bíla á þriggja ára fresti og auka tekjur sínar allmjög með þeim hætti, en undirstrikað skal rækilega nú þegar að þetta er vissulega lögum samkv. Þetta er gert í samræmi við gildandi lög, og kemur þá sem sagt til álita að breyta þeim lögum á einhvern hátt, ef hv. alþm. eru þeirrar skoðunar að slíkt sé við hæfi að athuguðu máli. Í svörunum kom einnig fram að bankastjórar og þingkjörnir forstjórar Framkvæmdastofnunar ríkisins hafa tekið sér sömu fríðindi með samþykki aðila sem alls ekki hafa vald til þess að breyta lögum. Athugun sýnir að þessa tekjuaukningu telja þeir ekki fram til skatts og sleppa með það, en þetta samsvarar því að þeir hafi undanþegið sjálfa sig lögákveðnum tollgreiðslum af bílum. Ég vil ekki gefa þessu uppátæki þeirra nein nöfn, en hygg þó að slík gætu fundist í orðabókum. Þau eru a.m.k. tiltæk þegar sjómenn eru staðnir að því að koma inn í landið varningi sér til hagsbótar, en þeir hafa náttúrlega ekki aðstöðu til þess eða klókindi að undirbúa verknaðinn félagslega á sama hátt. En sleppum því. Ég vek aðeins athygli á því, að fsp. sú, sem hér liggur nú fyrir á dagskrá um launakjör og önnur fríðindi nokkurra forstjóra, sem eru á launaskrá hjá ríkinu beint eða óbeint, var borin fram í tengslum við fsp. sem þegar hefur verið svarað varðandi bifreiðafríðindi ráðh., bankastjóra o.fl. Þær voru bornar fram, meðan enn stóð verkfall opinherra starfsmanna, í því skyni að varpa ljósi á ýmis dálítið myrkvuð atriði varðandi launamismun í kerfi hins opinbera. Og nú vil ég, svo sem fyrr segir, ekki gefa afbrigðilegum bílainnflutningi bankastjóra eða forstjóra Framkvæmdastofnunarinnar nein nöfn, heldur láta nægja í sambandi við fsp. um kjör forstjóranna, sem hér um ræðir, að vilna í sömu ljóðlinu og ráðuneytisstjóri fjmrn. nú í haust, sá sem nú er tekinn við forstjórastarfi málmblendifélagsins: „Margur ágirnist meira en þarf," sagði ráðuneytisstjórinn. Ég vil vænta þess, að svör hæstv. fjmrh. við fsp, þessum leiði í ljós að þurftarmælikvarðinn úr fjmrn. á réttlæti í launagreiðslum gildi jafnt um alla starfsmenn hins opinbera og helst af öllu jafnt um alla þegna lýðveldisins.



Herra forseti Af upphafi ræðu hv. 5. þm. Norðurl. e. mátti skilja að batnandi manni er best að lifa. Ég vil, um leið og ég segi þetta, afsaka að svör við þessari fsp. hafa dregist lengur en ég hefði óskað, en hv. fyrirspyrjandi gat sér rétt til í því sem hann sagði hér áðan. Áður en ég svara þessari fsp. langar mig aðeins til að leiðrétta það sem hann sagði áðan varðandi fsp. sem áður hefur verið rædd hér og henni svarað, varðandi bifreiðar þær sem ráð. hafa. Í lögum frá 1970 var gert ráð fyrir að sett yrði reglugerð um ríkisbifreiðar. Í þeirri reglugerð, sem sett var, er tekið fram að ráðh. getur hvort heldur er fengið bifreið í eign ríkisins til afota fyrir sig í sínu embætti eða sjálfur greitt verð bifreiðarinnar að undanskildum aðflutningsgjöldum og sölugjaldi og þá í leiðinni notað bifreiðina sem sina einkabifreið. Í fyrra tilfellinu yrði þá aðeins um að ræða notkun í sambandi við embættisrekstur viðkomandi. Í þeirri fsp., sem hér er á dagskrá, er spurt um laun fjögurra forstjóra. Fjmrn. á aðild að samningum um föst laun tveggja þeirra forstjóra sem um er spurt: Sementsverksmiðju og Áburðarverksmiðju. Forstjórar þessara verksmiðja taka báðir laun samkv. launaflokki A 30, nóvemberlaun þeirra samkv. þeim launaflokki eru 299 713 kr. sem föst laun, Auk þess hafa þeir greiðslur fyrir yfirvinnu og fyrir vaktir, sem menn kannast kannske við undir nafninu bakvaktir eða helgarvaktir. Forstjóri Sementsverksmiðjunnar hefur yfirvinnu 45 1/3 úr klst. á mánuði og það er samkv. ákvörðun stjórnar. Hjá forstjóra Áburðarverksmiðjunnar eru það 28 klst., en hins vegar fær hann 81 708 kr. fyrir þær vaktir sem ég gat um áðan. Forstjóri Sementsverksmiðjunnar fær greiddan bifreiðakostnað samkv. þeirri gjaldskrá, sem véla- og bifreiðanefnd ríkisins ákvarðar, og fær greitt fyrir 12 þús. km akstur, forstjóri Áburðarverksmiðjunnar fyrir 10 þús, km akstur. Hlunnindi forstjóra þessara fyrirtækja eru engin að undanskildu því, að forstjóri Áburðarverksmiðju fær greitt fastagjald af síma. Spurt er hvort þeir njóti launauppbóta í tengslum við afkomu fyrirtækjanna, framleiðslumagn og afurðasölu. Svarið við því er nei. Og aðrar greiðslur eru ekki til þeirra tveggja for stjóra sem ég hef hér vikið að. Varðandi forstjóra Járnblendifélagsins og Kísiliðjunnar var gerð fsp. til iðnrn., en eins og hv. þm. er kunnugt heyra þessar stofnanir, þ.e.a.s. eignaraðild ríkisins að þeim, undir iðnrn. Þess vegna var spurst fyrir um það mál af hálfu fjmrn. til iðnrn. Svar við því barst og það hljóðar svo: „Um laun forstjóra Íslenska járnblendifélagsins og Kísiliðjunnar: Rn. er ókunnugt um laun þessara forstjóra. Þeir eru ráðnir af stjórnum viðkomandi félaga, en hér er um hlutafélög að ræða þar sem verulegur eignarhluti er í eigu annarra en ríkisins, þótt það sé meirihlutaaðili. Stjórnir hlutafélaganna geta því einar upp lýst um laun forstjóra sinna.“ Ég vonast til þess að ég hafi með þessu veitt þau svör, sem hv. þm. hefur óskað eftir, eða gefið skýringu á því í annan stað.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans, og fór þó illa, því að ég hafði vænst þess að ráðh. gæti svarað þessum spurningum mínum ítarlegar en hann gerði. Samt er það mála sannast, að hann svaraði eins og efni stóðu til. Ég ætlaðist að vísu ekki til þess, að ráðh. útskýrði nákvæmlega að þessu sinni hví forstjórar ríkisstofnana þurfa samkvæmt spakmælinu úr húsganginum gamla í fjmrn. margfalt hærri laun en undirmenn þeirra. Ég hafði gert mér vonir um að hann yrði þess umkominn að greina okkur frá því, eins og í spurningunni stendur, hver launakjör þessara forstjóra allra fjögurra væru. Nú hefðu að vísu átt að vera hæg heimatökin varðandi forstjóra Járnblendifélagsins, sem var a.m.k. er fsp. mín var borin fram í senn ráðuneytisstjóri fjmrn. og forstjóri Járnblendifélagsins, og hefði e.t.v. legið beint við að spyrja hann að þessu, því að vissulega varðar það nokkuð fjármál ríkisins hver laun forstjórans eru. Ég tel með tilliti til þeirra umr. sem fóru fram um laun opinberra starfsmanna s.l. haust, og raunar landsmanna allra, og það í nafni hæstv. fjmrh., því það var sem starfsmaður hæstv. fjmrh. sem nefndur ráðuneytisstjóri í fjmrn. skrifaði margfræga grein í Morgunblaðið þar sem upphaf og uppistaða og ívaf var þessi gamla ljóðlina úr húsganginum við Breiðafjörð: „Margur ágirnist meira en þarf“ - þess vegna hefði ég talið að það lægi beint við, vegna þess að þessi mál varða hag ríkisins og kjaramálin í landinu yfirleitt, að hæstv. ráðh. hefði nú spurt þennan starfsmann sinn að því: „Hvað fáið þér í laun hæstv. ráðuneytisstjóri í nýja djobbinu?“ Og það hefði verið hægt að ætlast til þess að ráðuneytisstjórinn hefði svarað spurningunni. Ætla ég að við höfum ástæðu til þess að geta okkur til um það, að ef það reyndist nú svo að þessi ágæti embættismaður hefði meiri laun en hann þyrfti, þá væri honum það þvert um geð. Það væri raunar verðugt verkefni fyrir sérstaka áhugamenn um íslenska tungu og skáldskap hér í þinginu, þó forsprakki þeirra sé að vísu fjarverandi, að grafast fyrir um uppruna þessarar vísu, þó ekki finnist nú fyrir í henni z. Ég lærði hana sem húsgang sem barn fyrir austan.  Ég lærði sem sagt þennan forna húsgang, ortan við Breiðafjörð, þegar ég var barn austur á landi, en hafði gleymt honum þegar ég heyrði Jón Sigurðsson hagsýslustjóra fara með hann í sjónvarp í fyrra. Síðan var hann rifjaður aftur upp fyrir mér af Jóni Sigurðssyni ráðuneytisstjóra í fjmrn, nú í haust og virðist hann vera orðinn mottó fjmrn. Eftir kveðandinni að dæma gæti maður ímyndað sér að þessi húsgangur væri ortur á dögum Hallgríms Péturssonar, og líklega hafa það verið þessi líkindi með kveðskap Hallgríms sem gerðu það að verkum að annar húsgangur eftir Hallgrím Pétursson rifjaðist upp fyrir mér í sambandi við þessa fsp. mína. Húsgangur þessi eftir Hallgrím, sem ég lærði sem barn, er í tengslum við eina af þjóðsögunum um hann þegar hann var við járnsmíðanám í Kaupmannahöfn og kom þar að sem þjófur var hýddur.

Ég vil leyfa mér að minna hv, þm. á að þetta málefni tilheyrir ekki fsp. og hann hefur þegar lokið sínum ræðutíma

. Þetta málefni tilheyrir fsp. vissulega, og herra forseti mun komast að niðurstöðu um það áður en lýkur, eftir andartak. Þjófurinn barst illa af við refsinguna, tólf vandarhögg, og grét eftir að hann hafði meðtekið þrjú. Og þá orti Hallgrímur: „Örlæti heims má eigi skilja, þó yrki ég um svo látandi, ýmsir fá miklu meira en þeir vilja og meðtaka laun sín grátandi.“ Sem sagt, ég þakka hæstv. ráðh. fyrir að gefa í skyn að e.t.v. fáum við síðar svör um laun þessara forstjóra sem hann greindi ekki frá hér, ef takast mætti að knýja stjórnir þessara fyrirtækja, þar sem íslenska ríkið á meiri hluta, til svara um þessi mál. En ég mun sennilega ásamt fleiri þm. bera fram þáltill. á þá lund, að fríðindi háttsettra embættismanna í því formi, sem nú tíðkast, verði afnumin og launakjörum þeirra komið á hreint, og þá ekkert síður þeirra manna sem Alþ. kýs til þess að sýsla um opinbera sjóði. Og sér í lagi mun ég svo bera fram að nýju till., sem áður hefur verið lögð hér fram í Sþ„ um að ekki skuli goldin hærri laun hér á landi en sem samsvarar tvöföldum verkamannalaunum miðað við 8 stunda vinnudag.



Herra forseti. Ég veitti því athygli að hæstv. fjmrh, svaraði þér greiðlega þeim upplýsingum, sem beðið hafði verið um varðandi launakjör tveggja forstjóra, þ.e.a.s. Sementsverksmiðju og Áburðarverksmiðju. Hins vegar kom ekkert svar varðandi aðrar tvær verksmiðjur sem ríkið á meirihlutaaðild að, þ.e.a.s. járnblendiverksmiðjuna og kísilgúrverksmiðjuna. Ég tel að það sé ekki hægt að una við það, þegar fsp. eins og þessi er borin fram á Alþ., að þá skuli ekki fást svar um svo einfaldan hlut eins og launakjör forstjóra í ríkisfyrirtækjum eða fyrirtækjum, sem ríkið á meirihluta aðild að. Það kann vel að vera að það hefði verið rétt að beina þessari fsp. til hæstv. iðnrh. En hitt sýnist mér alveg fráleitt, að iðnrn. geti svarað því, að því sé ókunnugt um þetta og það geti ekki svarað neinu. Auðvitað ber þessum ráðuneytum að afla upplýsinga um þetta atriði varðandi þessa fsp. eins og aðrar og gefa Alþ. þær upplýsingar sem um er beðið. Alþm. hafa hér aðeins að hæstv. ráðh. að snúa sér, en ekki að stjórnum þessara fyrirtækja sem auðveldlega gætu neitað um allar upplýsingar. Þetta veit ég að báðir þeir hæstv. ráðh., sem hér eiga hlut að máli, gera sér grein fyrir. Því fer ég fram á að hæstv. iðnrh., þá í félagi við hæstv. fjmrh., afli upplýsinga um þessi atriði, þ.e.a.s. launakjör forstjóra Járnblendifélagsins og kísilgúrverksmiðjunnar, og komi þeim til alþm., þó eitthvað verði síðar, því það verður ekki unað við það að halda upplýsingum fyrir Alþ. varðandi atriði eins og þetta.



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs til þess, eins og síðustu tveir ræðumenn, að láta í ljós furðu mína yfir þeim svörum sem hæstv. fjmrh, veitir við fsp. sem hér eru til umræðu. Þegar maður kemur að Grundartanga núna, þá er orðin mikil breyting á frá því sem var fyrir tveim árum, m.a. rammger girðing komin um svæðið og á skilti stendur þar: „Óviðkomandi bannaður aðgangur:` Og þarna standa verðir og gæta svæðisins nótt og dag. Þegar spurt er hér í Alþingi um aðeins eitt atriði varðandi rekstur þessarar verksmiðju, þ.e.a.s. laun forstjóra Járnblendifélagsins, þá er sett upp skiltið: „Óviðkomandi bannaður aðgangur.“ Og ástæðan til þess, að ekki er hægt að veita svör við þessari spurningu, er sú, að þarna er um hlutafélag að ræða, sem ríkið á að vísu meiri hl. í, en sá meiri hl. dugar ekki! Ljóst er að ekkert er til sparað á þessu svæði. Það vantar sannarlega ekki neitt þarna. Má segja að Grundartanginn hafi algeran forgang hjá þessari ríkisstj. Það var sagt einhvern tíma um daginn, að vegamál ættu að hafa algjöran forgang. Þau hafa að því leyti algjöran forgang, að það stendur ekkert á að leggja vegi fyrir járnblendiverksmiðjuna. Og nú spyr ég: Ef maður hefur rökstuddan grun um að þarna sé um að ræða sukk, þarna sé um að ræða óstjórn og sóun á fjármunum, getur þá nokkur ráðh. svarað ef maður legði fram fsp. um það? Gilda ekki sömu rök varðandi slíkt, að alþm. geti engin svör fengið varðandi framkvæmdir á Grundartanga, fjárhagshliðar eða annað? Ef þessi rök gilda um laun forstjórans, gilda þau þá ekki um framkvæmdina alla, m.ö.o.: „Óviðkomandi bannaður aðgangur.“



Herra forseti. Það er nú fátt og lítið sem maður kemur fyrir á tveimur mínútum. Ég vil í því örstutta máli, sem ég hef hér möguleika á, lýsa vissum stuðningi mínum við þessar fyrirspurnir. Það er gott að fá upplýsingar um þessi mál. Mér fannst eins og fyrirspyrjanda og fleirum verra að fá ekki upp gefið kaup forstjóra Íslenska járnblendifélagsins, það hafa ýmsar upphæðir heyrst nefndar, 700 þús. kr. eða þaðan af meira. Það er ekki um það að ræða hér, hvort íslenska ríkið, sem er eignaraðili að félaginu, í þessu tilfelli í samvinnu við Norðmenn, hefur efni á að borga einum manni þetta há laun, heldur er það miklu frekar vitundin um að þessir örfáu toppar, launatoppar í þjóðfélaginu, verka út í launakerfið. Það þarf enginn að ímynda sér að jafnvel verkamaðurinn á eyrinni leggi ekki eyrun við þegar hann heyrir um laun þeirra sem ég kalla toppmenn. Ég er ekki að gefa í skyn að við eigum að jafna launin fullkomlega, en ég vil fyrst og fremst að laun séu borguð eftir gildi starfsins og menn beri úr býtum fyrir vinnu sína fyrst og fremst í samræmi við dugnað sinn, samvískusemi og atorku. En þetta hefur nokkuð skekkst í okkar launakerfi, og ég hygg að það sé út í hött þegar við erum minnt á að launamismunur í öðrum löndum sé margfalt meiri en hér. Ég hygg líka að nú á þessum hættulegu verðbólgutímum væri ein leið okkar til þess að ná jafnvægi og ná friði um laun á vinnumarkaðinum að setja bann við hækkun á ákveðin laun þegar þau hafa náð ákveðnu hámarki. Þess vegna lýsti ég á sinum tíma samúð minni með till. hv, þm. Stefáns Jónssonar, þó að mér fyndist hún e.t.v. ekki mótuð á réttan hátt. En eitthvað í þessa átt ættum við að gera, og við hljótum að taka til athugunar hvort einmitt þetta gæti ekki hjálpað okkur út úr þeim ógöngum sem við erum stödd í nú í launamálum. Mér er líka ráðgáta hvers vegna sú skipan þarf að viðgangast að bankaráð, lögum samkv., ákveði laun bankastjóra. Og ég hef ekki enn komið auga á hvers vegna bankastjórar þurfa að vera sambærilegir ráðh. að þessu leyti og hafa sína einkabíla og hlunnindi sem æðstu mönnum þjóðarinnar einum eru látin í té. Að því er ráðherrabílana varðar er ég ekkert að finna að því, þessir menn þurfa á bílum að halda. Ég hefði talið samt sem áður að miklu eðlilegra væri að ráðh. væri betur borgað, en bílana borguðu þeir sjálfir eins og annað fólk. Yfirleitt er einn mesti ágallinn á okkar launakerfi í dag, bæði í lægstu launastigunum og þeim efstu, að það er orðinn slíkur myrkviður að hinir svokölluðu kauntaxtar eru markleysa. Það er smurt á þá úr öllum áttum og eftir óskiljanlegum leiðum alls konar aukagreiðslum sem fela hið raunverulega kaup sem greitt er. Svo að ég víki aftur að þessu með samanburð við aðrar þjóðir, þá er það rétt, ég veit að launamismunur er hér margfalt minni en annars staðar. En hér sem annars staðar ættum við að fara með varfærni í að bera okkur saman við aðrar bjóðir, milljónaþjóðir með slík risafyrirtæki sem aldrei munu verða til hér á landi. Fjárhagsgeta og fjárhagsaðstaða í þessum löndum er gerólík hví sem gerist hjá okkur. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram hér. Ég held að launamismunurinn, þó að hann sé minni þér en annars staðar, sé orðinn of mikill hér hjá okkur og það mundi gera okkur ómetanlega mikið gott ef við gætum komið inn skilningi hjá heim mönnum. sem taka efstu launin, að Þeir kæmust ákaflega vel af þó að eitthvað væri minnkað bilið á milli þeirra og hinna lægst launuðu í okkar þjóðfélagi.



Herra forseti. Ég get tekið undir með síðasta ræðumanni. að bað er náttúrulega nauðsynlegt að svona upplýsingar liggi fyrir. Þjóðfélagið þarf að borga brúsann - borga þennan brúsa sem stofnað var til með Járnblendifélaginu. Það er að vísu rétt, að þetta er rekið í formi hlutafélags, en ríkið á a.m.k. 55% í því félagi, og það væri þá ekki óeðlilegt að við fengjum a.m.k. að vita hver 55% af launum þessa framkvæmdastjóra væru, þá mundum við vera sjálfbjarga með afganginn. En það væri kannske eftir annarri ráðdeild, sem tengd er þeirri hugmynd að reisa þarna járnblendiverksmiðju, að borga framkvæmdastjóranum hærri laun en hann þyrfti. En þetta er nú ekki það sem kom mér til að standa upp, heldur hitt, að fyrirspyrjandi, hv. þm. Stefán Jónsson, var að spyrja um höfund þessarar vísu hjá áhugamönnum um réttritun og skáldskap. Ég hef að vísu ekki blandað mér í umr. um réttritun hér og reyndar ekki um skáldskap heldur, en ég hef það fyrir satt og ber fyrir mig ljóðafróðan vin minn norður á Blönduósi, sem heitir Jónas Tryggvason, að þessi vísa sé eftir Jón Þorláksson á Bægisá. Og það er hreint ekki ómerkilegt að leggja það á minnið, vegna þess að þessi kviðlingur er kannske sá sem hefur haft einna mest áhrif á þjóðfélagsmál nú á síðustu tímum.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að blanda mér í þau skáldskaparmál sem hér hafa verið flutt. En ég vil hins vegar taka mjög alvarlega undir þau ummæli, sem komið hafa fram hjá nokkrum þm. hér á undan, að það er með öllu óviðunandi og ekki þolandi, að hér á Alþ. sé ekki hægt að fá um það upplýsingar, hvaða laun forstjóri fær greidd í fyrirtæki þar sem íslenska ríkið er eigandi að meiri hl. fyrirtækisins. Hér er ekki síst verið að ræða um laun forstjóra járnblendiverksmiðjunnar, og ég vil minna á að það má vissulega búast við í sambandi við einmitt þetta fyrirtæki, að það þurfi áður en langt um líður að fá upplýsingar um ýmsa fleiri þætti í rekstri þess. Ef á að neita að gefa upplýsingar um þennan þátt, þá má trúlega eiga von á að því verði einnig neitað þegar að öðrum þáttum kemur. Hér er um að ræða fyrirtæki sem talið er, miðað við verð á kísiljárni eins og það er nú, að á verði árlegur halli ekki langt undir 1000 millj. ísl. kr., sem getur orðið ærinn baggi á okkar ríkisbúskap. Og það er reiknað með þessum halla þrátt fyrir að það orkuverð, sem samið hefur verið um, miðað við framleitt tonn af kísiljárni, sé ekki nema rétt um 20% af því verði sem þarf að greiða fyrir orkuna til þess að framleiða eitt tonn af þessari sömu vöru austur í Japan. Hér á að borga fyrir orkuna rétt um 20% af því verði sem borgað er austur í Japan, samkvæmt upplýsingum sem fram komu í tímaritinu Metal Bulletin nú fyrir stuttu. Ég vil vekja athygli á þessu vegna þess að það sýnir að hér mun þurfa að spyrja um ærið margt áður en lýkur. Og ég vil alveg sérstaklega beina því til fjmrh., hvort hann geti ekki bent þm. á einhverja þinglega leið til að fá þessar upplýsingar um laun forstjóranna fram. Ef ekki dugar að bera hér fram venjulega fyrirspurn, þá hlýtur einhver önnur leið að vera fær. Ég vil biðja hæstv. ráðh. að skýra okkur frá því, hvaða leið hann telur að eigi að fara, því ég trúi ekki að ráðh. ætli að láta það liggja frammi fyrir þjóðinni að þessar upplýsingar sé hvergi að fá. Ég vil ráðleggja honum að hugsa málið vandlega áður en hann lætur það verða niðurstöðuna af þessum fundi.



Herra forseti. Þessum hv. þm., varaþm., ætti að vera ljóst að málefni járnblendiverksmiðjunnar heyra undir hæstv, iðnrh. A.m.k. ætti hann að kunna sögu málsins svo vel, að honum ætti að vera kunnugt um áhuga hæstv. fyrrverandi iðnrh. á þessu máli. Þegar ég fékk fyrirspurn um fyrirtæki sem heyrir ekki undir fjmrn., þá ritaði ég iðnrn. bréf, og það bréf las ég upp áðan. Ég held að fyrirspyrjandi og hv. 2. þm. Austurl. hafi gert sér grein fyrir að svar mitt var eins og við var að búast, það yrði bréf frá iðnrn. sem ég læsi hér upp, hvað svo sem í því bréfi stæði. Ég las bréfið upp, og þar er bent á að stjórnir hlutafélaganna geti einar upplýst um laun forstjóra sinna. Ef þm., sem hér hafa tekið til máls, vilja með einum eða öðrum hætti ræða frekar launamál þessara forstjóra, sem hér um ræðir, þá hljóta þeir að víkja þeim atriðum að iðnrn., eins og ég gerði með því að leita eftir svari og koma með það svar sem ég fékk.



Herra forseti. Fsp., sem hér eru á dagskrá, var beint til hæstv. fjmrh, sem hefur svarað þeim. Laun forstjóra Íslenska járnblendifélagsins hafa hins vegar verið rædd hér alveg sérstaklega. Eins og hæstv. fjmrh. gat um, beindi ráðuneyti hans spurningunni til iðnrn. Ráðuneytisstjóri iðnrn. svaraði alveg réttilega, að ráðuneytinu væri ókunnugt um laun þessara forstjóra, þeir væru ráðnir af stjórnum viðkomandi félaga, en í samþykktum Járnblendifélagsins er skýrum stöfum tekið fram, að stjórn félagsins ræður framkvæmdastjóra og ákveður launakjör hans, þannig að launakjörin hafa alls ekki verið undir iðnrn. borin né iðnrn, frá þeim skýrt. Þess vegna er svar ráðuneytisstjórans, sem hæstv. fjmrh. las hér upp, alveg rétt. Hitt er annað mál, að mér finnst sjálfsagt að verða við óskum hv. þm. um að reyna að afla þessara upplýsinga. Ég mun að sjálfsögðu óska eftir því við stjórn Járnblendifélagsins, að hún gefi þessar upplýsingar.



Herra forseti. Ég get í rauninni fallið frá því að taka hér til máls, vegna þess að hæstv. iðnrh. hefur að mínum dómi brugðist hér rétt við. Ég vildi bara að það lægi hér alveg skýrt fyrir, að auðvitað hvílir eftir reglum, sem hafa gilt á Alþ., ákveðin skylda á hverju ráðuneyti fyrir sig að upplýsa Alþ. um það sem hægt er að upplýsa varðandi þýðingarmikil mál sem flokkast undir viðkomandi rn. Þar er spurningin ekki sú, hvort viðkomandi rn. hefur í öllum greinum með málið að gera. Þegar t.d. fyrir nokkrum dögum var svarað fsp. frá mér hér á Alþ. um það, hvað liði starfsmannafjölda í sparisjóðum landsins, þá er mér vel kunnugt um að viðskrh. hafði ekki ráðið þá starfsmenn. En hann svaraði. Og þannig hefur þetta verið í öllum mögulegum greinum. Mér er vel kunnugt um að samkvæmt lögum er það bankaráð Seðlabankans sem ákveður launakjör starfsmanna bankans. En eigi síður fáum við hér svör við slíkum fyrirspurnum og varðandi Landsvirkjun o.s.frv. En járnblendiverksmiðjan og kísilgúrverksmiðjan flokkast undir iðnrn., og nú hefur hæstv. ráðh. lofað að veita hér upplýsingar um þessi atriði eða afla þeirra, og ég uni við það. Hitt fannst mér mjög alvarlegt, ef ekki ætti að veita Alþ. upplýsingar um þetta atriði, því að það gæti greinilega dregið dilk á eftir sér.