Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta frv. er fylgifiskur hins (frv. um Landsbókasafn). Um leið og verkefni safnanna voru tekin til athugunar, var afhending skyldueintaka einnig athuguð, og þetta frv. gerir ráð fyrir nýrri skipan í þessum efnum. Aðalatriðið er, að landsbókasafnið verði viðtökumiðstöð fyrir skyldueintökin. Þá er gert ráð fyrir því, að safnið afli sér erlendra bóka með bókaskiptum. Frv. felur ekki í sér auknar kvaðir frá því, sem áður var, þó að í einu atriði sé gert ráð fyrir einu eintaki fleira. Það er fyrst og fremst um það að ræða að koma betri skipan á þessi mál. Ég leyfi mér að vísa til grg. og legg til, að málinu verði vísað til menntmn.



Frá eldri tíma lá fyrir loforð um það, að frú Rasmus væri seldur lóðarskiki sá, sem hér um ræðir. Þar sem ráðuneytinu skildist, að ekki mætti selja hann nema með samþykki Alþ., hefur það látið gera þetta frv., og vil ég mæla með því, að það verði samþ.



Frv. þetta var lagt fyrir síðasta þing, en varð þá eigi afgreitt. - Frv. er undirbúið af nefnd, sem falið var að íhuga rekstur Landsbókasafnsins og annarra opinberra bókasafna. Það var farið fram á, að þetta væri íhugað, vegna þess, að nokkuð þótti skorta á eðlilegt samstarf og verkaskiptingu milli safnanna. Nefndin skilaði áliti, og frv. er byggt á því nær óbreyttu. Aðalatriðið er að festa í l. nokkrar reglur varðandi Landsbókasafnið og tryggja samvinnu milli þess og Háskólabókasafnsins og fleiri sérfræðibókasafna. Gert er ráð fyrir sérstakri skráningarmiðstöð, og má fela háskólabókasafninu forstöðu hennar að fengnu samþykki háskólaráðs. - Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um málið, en legg til, að því verði vísað til menntmn.



Herra forseti. Í þessu frv. er farið fram á það, að l. verði breytt í þá átt, að einnig verði bannað að flytja inn þurrmjólk. Það má að vísu segja, að þurrmjólk sé niðursoðin mjólk, en l. hafa ekki verið túlkuð þannig, og því hefur þurrmjólk verið flutt inn undanfarin ár. Í grg. er gerð grein fyrir ástæðunni til þess, að frv. er flutt, en hún er sú, að síðan þurrmjólkurstöðin á Blönduósi var reist, hefur hún vafalaust fullnægt eftirspurninni eftir þessari vöru og meira. Fyrir nokkru átti stöðin 40–50 tonn af vörunni - um 400 þús. kr. virði -, en þrátt fyrir það er upplýst, að flutt hefur verið inn jafnmikið og segir í grg. Það er því sjálfsagt, að þetta verði lögfest. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar, en legg til, að frv. verði vísað til landbn.



Ég vil aðeins beina því til landbn., hvort ekki sé unnt að finna aðra leið til þess að ná því marki, sem frv. stefnir að, en að lögbanna innflutninginn, og jafnframt, að n. athugi, hvort ekki sé hægt að rýmka bannið á niðursoðinni mjólk. Það er svo, að það geta komið fyrir tímabil, þegar innlenda varan er ekki fáanleg, og þá sitja menn uppi tómhentir, ef innflutningur er bannaður með l. Það hefur komið fyrir, að verksmiðja sú, sem framleiðir niðursoðna mjólk, hefur ekki getað fullnægt eftirspurninni. Eitt sinn var það vegna rekstrarstöðvunar, sem þó átti sínar eðlilegu orsakir. Hv. flm. vísaði til þess, að síðan stöðin á Blönduósi tók til starfa, hafi verið fært að mæta eftirspurninni. Það er rétt, hvað magnið snertir, en ekki þær tegundir, sem þörf hefur verið fyrir. Undanrennuduft hefur verið til, en ekki mjólkurduft. Það hefur því ekki annað verið hægt en að flytja það inn. Ég er því samþ., að allt sé gert til þess að greiða fyrir sölu innlendu vörunnar, en það má ekki setja svo strangar skorður, að neytendur verði tómhentir, ef eitthvað kemur fyrir. Ég vil í því sambandi benda á, hve erfitt það er fyrir sjómenn, ef þessari eftirspurn er ekki fullnægt. Það getur verið, að togararnir, sem sigla til Englands, geti birgt sig upp erlendis, en það hjálpar ekki öðrum sjómönnum, sem ekki hafa tækifæri til þess. Ég tel frv. flausturslega samið og einhliða og vil, að það verði athugað vel.



Ég vil út af því, sem hæstv. viðskmrh. sagði um, að slakað yrði á aðflutningsbanninu á niðursoðinni mjólk, sem verið hefur í gildi alllengi, segja það, að það kann að hafa átt sér stað, að skortur hafi verið á niðursoðinni mjólk örstuttan tíma. Hitt er þó vitað, að búið hefur nú mjög bætt aðstöðu sína til þess að birgja landið fullkomlega. Eins og nú er komið, held ég, að ekki þurfi að verða skortur á þessari vöru. Það ætti ekki heldur að verða skortur á mjólkuraðflutningum til búsins, því að það svæði, sem flytur mjólk til búsins, hefur verið flutt út. Það leiðir af sjálfu sér, að ef l. eru sett um aðflutningsbann, verður að tryggja það, að innlenda framleiðslan nægi. Ég vil taka undir það með hæstv. ráðh. En ég vildi benda á það, að þó að það hafi áður hent, að skortur hafi verið á niðursoðinni mjólk, er ekki ástæða til að ætla, að það verði nú, eins og búið er að búa í haginn um þetta. Ég vil gefa þessar upplýsingar um leið og ég legg áherzlu á það, að l. varðandi þetta verði ekki breytt.



Ég býst við, að þetta frv. geti gefið tilefni til athugunar á því, hvernig stjórn gjaldeyrismálanna hefur verið undanfarið. Íslenzkur iðnaður er nú búinn svo góðum tækjum, að ég held, að þau séu sambærileg við þau tæki, sem iðnaðurinn hefur í nágrannalöndunum. En það er enginn efi á því, að því aðeins getur íslenzki iðnaðurinn staðið sig í samkeppninni, að honum séu tryggð hráefni, annars verður hann kæfður. Ég er hræddur um, að það, sem kemur fram í grg., sé ekkert einsdæmi. Í tíð nýsköpunarstjórnarinnar svokölluðu var svo og svo miklu af gjaldeyri landsins varið til að reyna að útbúa landið sem allra bezt með framleiðslutæki. Framsfl. hefur nú gert það að umtalsefni og það er gott, að annar ráðh. hans er hér inni -, að eytt hafi verið ákaflega miklu á þeim tíma. Nú er sú breyt. orðin á stjórninni m.a., að hann á tvo ráðh. í stj. og hefði því getað sýnt í reyndinni áhrif sín til að spara útlendan gjaldeyri á þessu sviði, sem hér um ræðir. Íslendingar hafa lagt fé í mörg framleiðslufyrirtæki og eru að ýmsu leyti vel útbúnir með þau. Nú kemur það sérstaklega í hlut ríkisstj. að sjá um, að þau séu skynsamlega og skipulega hagnýtt, að tryggja hráefni til þeirra og tryggja, að þau hráefni, sem framleidd eru innanlands og notuð í innlendum verksmiðjum, geti komið að fullum notum. Í þessu frv. er um að ræða eitt af framleiðslutækjum bænda. Ég man ekki lengur, hve hárri upphæð var varið á sínum tíma, til þess að hægt væri að framleiða þurrmjólk á Blönduósi og breyta þar með að miklu leyti grundvellinum fyrir landbúnað þess héraðs, sem að liggur. En það er upplýst hér, að þetta fyrirtæki getur framleitt það, sem þarf. Og ég býst við að, að svo miklu leyti sem spursmálið er um að hafa ýmsar tegundir mjólkur á hverjum tíma, þá sé aðeins fyrirkomulagsatriði að reikna það út og láta þurrmjólkurstöðina vita, og mundi hún þá geta fullnægt eftirspurn. Hins vegar er annað komið upp á teninginn. Nokkrir menn, og sérstaklega einn heildsali hér í Reykjavík, sem virðast eiga upp á pallborðið hjá hæstv. ríkisstjórn, hafa fengið mjög mikil innflutningsleyfi fyrir þessari vöru. Og það væri æskilegt, ekki sízt með tilliti til þess, að lofað var hér í fyrra, að ekki ætti að hvíla sérstök leynd yfir leyfisveitingum, að það væri upplýst, hvernig þessum 128 þús. kr. innflutningi hefur verið skipt á einstaka innflytjendur í Reykjavík og eftir hvaða reglum úthlutað var. Maður skyldi hafa ætlað, að bændur eða samtök þeirra hefðu flutt þetta inn eða verksmiðjan, sem notar vöruna, hefði fengið hana beint. En mér er nær að halda, að það muni hafa verið eitt stórt heildsölufyrirtæki, sem hlaut megnið af þessum innflutningi. Þetta er ekki eina dæmið um meðferðina á innlendum iðnaði. Nýlega var það, að málningarverksmiðjur hér í bænum birtu frétt um það, hvernig þeirra framleiðslu vegnaði. Mig minnir, að þær hafi haldið hátíð og boðið fjárhagsráði, ríkisstj. og fleirum, til þess að sýna þeim fram á, hvernig væri nú háttað um þennan innlenda iðnað. Mér er nær að halda, að veitt hafi verið gjaldeyrisleyfi fyrir hráefni til þessa iðnaðar, sem námu um 600 þúsund kr. En á sama tíma voru aftur á móti fluttar inn fullunnar vörur af sama tagi fyrir 700–800 þús. kr., þó að fyrir lægju upplýsingar um það, að hráefnin næmu ekki nema 1/3 af verðmæti hinnar fullunnu iðnaðarvöru. Hefðu verksmiðjurnar fengið hráefni fyrir þessa síðarnefndu upphæð líka, hefðu þær fyrir hana getað framleitt þrisvar sinnum meira af málningarvörum og náð langt að fullnægja eftirspurn. Hvernig stendur á þessum hlutum? Og það nú, þegar átti að fara að skipuleggja sérstaklega innflutninginn og eitt ráð hefur valdið. Það er hægt að vita nákvæmlega nægilega fyrir fram, hvað mikið framleiðslufyrirtæki nota hér á landi. Það er til lítils að vera að verja stórfé til að koma upp fullkomnum iðnaðartækjum á Íslandi, ef svo á að neita þessum iðnaðarfyrirtækjum um nauðsynlegan innflutning, en leyfa að flytja inn fullunnar vörur erlendis frá. Maður veit útkomuna. Fyrirtækin geta starfað 1/3 hluta ársins; sem þýðir það, að þau framleiða dýra vöru og tapa á henni. En ef verksmiðjurnar geta unnið hráefni allt árið, geta þær unnið ódýrar og samt haft ágóða. Ég vil fá skýringu á þessu frá stjórnarvöldunum, vegna þess að ég veit, að nefndin, sem hefur með þessi mál að gera, er undir handarjaðri ríkisstj., enda lýsti hún yfir, þegar hún lagði fram frv. um fjárhagsráð, að hún mundi skipa í n. sjálf, því að hún vildi geta breytt í n. eftir þóknun. N. þessi starfar því að öllu leyti á ábyrgð ríkisstj. Að öðru leyti var allt vald yfir innflutningnum sameinað í höndum ríkisstj. og hennar nefnda, en ekki á öðrum stöðum, eins og áður var. Ég álít fulla ástæðu fyrir hv. d. að fá upplýsingar um þetta í sambandi við þetta mál, þegar það verður athugað í n. Býst ég við, að fleira sé það, sem ekki veiti af að rannsaka í íslenzkum iðnaði. Um málningarverksmiðjurnar er það yfirvofandi, að þeim verði lokað og starfsfólk þeirra verði atvinnulaust af þeim ástæðum, sem þegar hafa verið nefndar. Og svo er verið að flytja inn útlendar málningarvörur. Þessar aðfarir geta ekki gengið. Þetta er engin stjórn á framleiðslu einnar þjóðar, engin hagnýting á þeim ágætu tækjum, sem búið er að skapa innanlands. Það má spyrja, hverjum þetta sé til góðs. Það er nokkurn veginn vitað, að það eru sérstakir aðilar, sem hafa áhuga á því að fá innfluttar fullunnar vörur í landið, þótt hægt sé að framleiða innanlands. Í fyrsta lagi eru það þeir heildsalar, sem hafa annazt slíkan innflutning og haft sína álagningu af. Þeir eru oft umboðsmenn fyrir erlendar verksmiðjur, sem keppa við þær innlendu. Í öðru lagi er þar um hagsmunaatriði að ræða fyrir erlendar verksmiðjur, sem máske hafa áður haft markað á Íslandi og líta hornauga til íslenzks iðnaðar. Ekki veit ég, hvaðan sú þurrmjólk, sem hér ræðir um, er innflutt, - ef til vill frá Ameríku og borguð í dollurum. Hitt veit ég, að það er ákaflega mikill áhugi hjá þurrmjólkurframleiðendum í Ameríku fyrir því að geta selt sína þurrmjólk út um allan heim. Og því er vitanlega fylgt mjög fast fram af þeirra hálfu í viðskiptasamningum við hin ýmsu lönd að koma þurrmjólk til viðkomandi landa, jafnvel þó að slíkt gangi út yfir þeirra landbúnað. Þetta stendur máske í sambandi við það, að Bandaríkin gera sérstakar ráðstafanir til þess að hindra útflutning á landbúnaðarverkfærum og einnig áburði, til þess að viðkomandi lönd komist ekki á það hátt stig sem þau þurfa með. Bandaríkjamenn eru sjálfir hræddir um offramleiðslu í sínum landbúnaði og þar með kreppu, og því leitast þeir við að hindra vöxt landbúnaðarins í sínum skattlöndum. Ég skal ekki segja, hvort Bandaríkin hugsi svo langt, hvað þurrmjólkina á Íslandi snertir, enda getur þurrmjólkurmarkaður á Íslandi ekki skipt miklu. Hitt veit maður, að í því volduga landi með þeirri miklu framleiðslugetu er byrjað aftur sama leiða fyrirbrigðið og 1930 og þar í kring, að mjólk sé hent. Og áhugi fyrir því að geta flutt mjólk út er mjög vaxandi þar. Ég held þess vegna, að við Íslendingar þurfum að vera þarna vel á verði. Okkar iðnaður er ungur, og það verður af hálfu innlendra og erlendra afla reynt að vinna á móti því, að hann geti gengið af fullum krafti. Sú viðleitni er nú þegar orðin mjög rík. Þetta er náttúrlega ekkert sérstakt fyrirbrigði, heldur ber mikið á því í mörgum þjóðfélögum. Það eru átökin milli verzlunarauðmagns annars vegar og iðnaðarauðmagns hins vegar. Þeir, sem verzlunarauðmagninu ráða, hafa hagnað af því að hindra vöxt iðnaðarins, því að með iðnaðinum missa þeir af verzluninni. Þetta geri ég að umtalsefni vegna þess, að það er orðin ljós og áberandi sú viðleitni voldugustu stóriðjuríkjanna í heiminum að reyna að kæfa niður iðnað smáþjóðanna. Og hér hefur það sýnt sig, að einstakir heildsalar hafa haft mjög rík áhrif í því efni að tryggja áfram innflutning á framleiðslu erlendrar stóriðju, meðan íslenzk framleiðsla hefur ekki getað fengið nægilegan gjaldeyri fyrir hráefni sin, þó að hún sé búin eins góðum tækjum og hver önnur þjóð. Þetta er beinlínis að láta hagsmuni Íslendinga víkja fyrir hagsmunum erlendra framleiðenda. Um það stendur baráttan, hvort eigi að stöðva þann íslenzka iðnað, sem hefur verið að þróast. En svo hlýtur að fara, ef hann á ár eftir ár að búa við það að vita ekkert, hvort hann fær nokkurn innflutning á efnum. Svo þegar hann situr uppi vörulaus, eru fluttar inn fullunnar vörur til að bæta úr skortinum. Þegar rætt var um fjárhagsráð á síðasta Alþingi, vakti ég eftirtekt á því, að nauðsynlegt væri, ef vit ætti að vera í okkar áætlunum fyrir þjóðarbúskapinn, að leyfi fyrir hráefnum yrðu látin í té alllöngu áður, en ætti að vinna úr þeim vörum, það tæki frá sex mánuðum og upp í ár, frá því að hráefni væri pantað og þangað til það væri hingað komið og búið að vinna úr því. Nú þegar í október þyrfti íslenzkur iðnaður að vera búinn að fá leyfi fyrir því, sem hann þarf á að halda á árinu 1949. Þetta var bent á í fyrra. En þetta hefur ekki verið gert. Það er látið dragast langt fram á árið, sem nota á hráefnið á. Með þessu lendir allt áætlunarkerfið í vitleysu, enda er hér enginn áætlunarbúskapur rekinn. Það er hrein tilviljun, hvernig fer um þær vörur, sem við þurfum á að halda. Ég þykist að vísu vita, að ríkisstj. muni síður en svo vilja viðurkenna, að hún sé að vinna á móti íslenzkum iðnaði, og það má líka vel vera, að ýmsir af ráðh. hafi þvert á móti mikinn áhuga fyrir innlendum iðnaði. En þá taka bara þeir ekki eftir, að með þessum aðförum er raunverulega verið að stöðva og jafnvel drepa iðnaðinn. Það verður að dæma afstöðuna til iðnaðarins eftir framkvæmdum, en ekki eftir yfirlýsingum. Ég býst við, að fram komi yfirlýsingar um það, að tryggja skuli, að þjóðin geti hagnýtt þessi mjög myndarlegu iðnaðartæki hjá sér. Hins vegar er verið með aðferð viðskiptanefndar og þar með ríkisstj. að vinna þveröfugt við slíka yfirlýsingu. Ef til vill er meiningin að vinna þetta verk á laun, að stöðva þessa þróun. Þetta á ef til vill smátt og smátt að koma þannig fram, að leyfi séu ekki veitt í tíma og verksmiðjur gangi ekki nema part af framleiðslugetu sinni og svo sé borið við gjaldeyrisskorti, en hins vegar veitt leyfi til að flytja inn fullunnar vörur fyrir meira en sem svarar hráefnunum. En afleiðingin verður sú sama, iðnaðurinn verður lamaður. Það er þess vegna gott, að þetta frv. kom fram. Ég álít, að ekki ætti að vera sérlega erfitt að koma í veg fyrir það, sem hæstv. viðskmrh. var að tala um. Það ætti að vera hægt með samkomulagi við viðkomandi þurrmjólkurstöð að tryggja, að þeir, sem þurfa á þessari framleiðslu að halda innanlands, geti fengið nægilegt af henni á hverjum tíma. Og það er auðséð, að það eina, sem dugar í þessu efni á Íslandi, er að banna innflutning á svo og svo miklu af vörutegundum, sem eru annars fluttar til landsins, því að áhrif þeirra, sem eiga hagsmuni á móti hagsmunum iðnaðarins og Íslendinga yfirleitt, eru svo rík, að þessir menn komast gegnum allar þessar nefndir, sem hlut eiga að máli. Aðeins svo framarlega sem bannað er með lögum, er ekki hægt að gera undanþágur. Ég vonast til þess, að n., sem fær þetta frv. til meðferðar, geti síðar upplýst hv. d. um það, hvernig þessum innflutningi hefur verið skipt, hverjir það eru, sem hann hafi fengið, og þá megi einnig upplýsa frá viðkomandi mjólkurstöð, hvort hún hafi ekki treyst sér til þess að fullnægja þeirri eftirspurn, sem verið hefur eftir þurrmjólk.



Herra forseti. Hæstv. viðskmrh. gat þess, að hann teldi það nokkuð varhugavert að hafa innflutningsbann á þurrmjólk, eins og farið er fram á í þessu frv., og vék jafnvel að því, að ástæða væri til að breyta til, að því er snertir innflutningsbann á niðursoðinni mjólk, vegna þess að hún væri alltaf nægilega mikil fyrir hendi. Um það hef ég ekki þekkingu, hvað mikill hefur verið skortur þeirrar vöru. En mér finnst það liggja í augum uppi, að gilda verður sama í þessu efni um niðursoðna mjólk og þurrmjólk. Hvort tveggja varan er framleidd í fyrirtækjum, sem kosta mikið. Og hvað þurrmjólk snertir er hægt að fullnægja eftirspurninni, eins og hún hefur verið að undanförnu. Því var lofað, fyrst af búnaðarráði og síðan af framleiðsluráði landbúnaðarins til handa þurrmjólkurstöðinni á Blönduósi, að reynt skyldi að sjá um, þegar þessi framleiðsla yrði hafin, að ekki yrði flutt inn þessi vara til að keppa við mjólkurstöðina, að því tilskildu, að hún gæti fullnægt eftirspurn. Nú hef ég fengið upplýsingar um það frá forstjóra mjólkurbúsins á Blönduósi, að aldrei hafi verið spurt um þurrmjólk af þeirra hálfu, sem höfðu innflutning þennan á hendi. Sá innflutningur hefur þá farið fram án vitundar framleiðsluráðs landbúnaðarins og einnig án vitundar landbrh. Um það, að hér sé um aðrar tegundir að ræða, þá eru ekki til af þurrmjólk nema tvær tegundir. Annars vegar þurrmjólk úr undanrennu, og hins vegar úr nýmjólk. Báðar þessar tegundir eru framleiddar á Blönduósi. Og sá innflutningur, sem hér mun hafa átt sér stað, mun vera allur frá Danmörku, og er ekki því til að dreifa, að það sé betri vara, því að hún er framleidd í sams konar vélum og þeim í mjólkurbúinu á Blönduósi. Hér er því aðeins um það að ræða, að viðskiptanefnd hefur leyft innflutning til að keppa við það bú, sem nýlega hefur verið stofnað, og vinna gegn því, að það geti komið út sinni framleiðslu. Enda sýnir það sig, eins og ég gat um áðan, að um leið og flutt hefur verið inn á 18. tonn af þurrmjólk á þessu ári, hefur safnazt upp milli 40 og 50 tonn hjá því mjólkurbúi, sem hefur framleitt þessa vöru og fullnægt þeirri þörf, sem er fyrir hendi. Ég tel þess vegna, að þarna sé um mjög slæma frammistöðu að tala frá hálfu þeirra nefnda, sem hlut eiga að máli. Varðandi það, sem hv. 2. þm. Reykv. talaði um, að hér mundi vera um innflutning frá Ameríku að ræða, þá held ég, að svo sé ekki, heldur allt frá Danmörku. En ég vænti, að það sé nægilega ljóst, hvað hefur hér skeð, til þess að hv. d. taki þessu litla frv. vel og láti það ganga greiðlega gegnum Alþingi.



Ég þarf ekki að hafa um þetta frv. mörg fleiri orð. En ég óskaði eftir því, að n., sem fær þetta mál til meðferðar, athugaði alveg sérstaklega, hvort ekki væri nokkuð fast að orði kveðið í ákvæðum frv. og hvort ekki væri rétt að hafa aðra skipun á til þess að ná þeim tilgangi, sem flm. ætlast til. Mér hefur verið flutt þetta mál á þann hátt, að það muni hafa verið skortur á mjólkurdufti því, sem iðngreinar nota hér að staðaldri. Það eru súkkulaði- og kexverksmiðjur og ýmsar aðrar svipaðar verksmiðjur, sem þurfa á þessari vöru að halda. Mér er sagt, að þær þurfi að nota nýmjólkurduft, en ekki undanrennuduft, og það, sem leyfður hefur verið innflutningur á, hefur einmitt verið nýmjólkurduft, sem ekki hefur verið hægt að fá keypt hér. Það er svo fjarri því, að ég hafi verið að vinna á móti þeirri stefnu að styðja innlendan iðnað, eins og fram kom í ræðu hv. 2. þm. Reykv., að það var einmitt verið að tryggja það, að til væri hráefni handa viðkomandi verksmiðjum til að vinna úr. Það var ekki um heildsalainnflutning að ræða eða að einhverjir hafi verið að verzla með þessi hráefni. Fyrir mér var það eina atriðið og aðalatriðið, að hér var um að ræða innflutning á vöru, sem ekki var til í landinu, til þess að hægt væri að halda áfram verksmiðjurekstri, sem annars hefði stöðvazt. Mér er líka kunnugt um það, að það kom fyrir í fyrra sumar rekstrarstöðvun hjá mjólkurbúi Borgfirðinga - þetta getur alltaf komið fyrir -, en þá varð mikil neyð ríkjandi meðal sjómanna, af því að niðursoðin mjólk fékkst ekki og ekki mátti flytja hana inn. Ég veit ekki, hvað hv. þm. segja um þetta, en mér finnst löggjöf þessi, sem bannar innflutning, hvernig sem á stendur, á vöru, sem ekki fæst í landinu um lengri tíma, ekki fullkomlega einhlít. Ég tel því, að hér sé ekki með samþ. þessa frv. tryggð nema önnur hlið málsins, þ.e.a.s. sú, sem snýr að framleiðslu mjólkurduftsins. Það er ágætt að tryggja hana, og er ég sízt á móti því. Hvorki ég, viðskiptan. né fjárhagsráð hafa neinn áhuga fyrir því að flytja inn mjólkurduft, þegar það er til í landinu. En almenningur krefst þess, bæði til neyzlu handa sjálfum sér og til þess að tryggja það, að framleiðslan geti haldið áfram í verksmiðjunum, að það sé hægt að gera einhverjar ráðstafanir, ef innlenda varan er á einhverjum tíma ekki fáanleg. Það er þetta, sem ég óska, að n. taki til athugunar, þegar hún fær málið til meðferðar. Út af fyrir sig álít ég frv. óþarft, þar sem ekki er leyfður innflutningur á þessari vöru, þegar hún er til innanlands, hins vegar gerir ekkert til, þó að lögin séu til, ef þau koma ekki í veg fyrir, að hægt sé að fyrirbyggja neyðarástand, sem orsakast af því, að vöruna vantar. Hv. 2. þm. Reykv. fór út í almennar hugleiðingar um innflutningsmál og íslenzkan iðnað. Ég ætla ekki að deila við hann um það. Ég er að sumu leyti sammála honum og sumu leyti ekki. Hann minntist á innflutning á málningu, og er sýnilegt, að hann hefur ekki fengið alveg réttar upplýsingar, en ég geri ráð fyrir, að um þessi mál verði frekar rætt einhvern tíma síðar, og þá er ég tilbúinn til þess að ræða þau nánar við hann. Það hefur verið veittur innflutningur þeirri einu verksmiðju, sem hér er starfrækt, fyrir 11/2 millj. Það hæsta, sem hún óskaði að fá, eru tæpar 2 millj. Árið er nú ekki liðið enn þá og möguleiki á því að bæta við þetta, svo að ekki verði um mjög tilfinnanlegan skort að ræða, enda hafa þeir gefið mér upp, að 300–400 þús. muni nægja. Það, sem flutt er inn af tilbúinni vöru, er ekki tilbúin málning, heldur fernisolía, krít og kítti, sem fellur undir málningarvöruflokkinn, en verður að flytja erlendis frá og er ekki hægt að vinna hér, og hefur verið veitt samtökum málara í landinu til innflutnings. Þeir hafa fengið að flytja inn talsvert undir þessum málningarvöruflokki. Áður höfðu málningarverksmiðjurnar fengið þennan innflutning til þess að selja, en það, sem skeð hefur, er það, að innflutningur þessarar vöru, sem kom til landsins fullunnin, hefur verið færður frá verksmiðjunum og yfir á samtök málara. Fleira mætti sjálfsagt um þetta segja, en út í hina hærri pólitík og tilhneigingu Ameríkana til eins eða neins í þessu sambandi skal ekki farið í þetta sinn. Það verður sjálfsagt hægt að gera það síðar. Ég vænti þess, að þessi orð mín verði ekki misskilin á þann hátt, að ég vilji setja fótinn fyrir framleiðslustarfsemi þessa í landinu. Ég vil stuðla að því, að hún verði styrkt og studd eftir því, sem frekast er kostur á, en ég vil ekki binda þetta í svo fastar skorður, að ekki sé hægt, í því tilfelli, að ekkert annað sé fyrir hendi, að fá vöruna annars staðar að til að bæta úr neyðarástandi, sem enginn æskir eftir, að ríki í landinu. Ég vona, að n., sem fær málíð til fyrirgreiðslu, taki upp þessa hlið málsins, því að hún er vissulega þess verð, að hún sé athuguð líka.



Herra forseti. Þau lög, sem hér er farið fram á að breyta, lögin um innflutning á niðursoðinni mjólk, eru búin að gilda í 15 ár, og það er fyrst nú, sem ég heyri það hjá hæstv. viðskmrh., að það sé hættulegt að láta þau gilda áfram. Varðandi þurrmjólkina er, eins og áður er tekið fram, ekki nokkur ástæða til, að um hana gildi önnur ákvæði, en um niðursoðna mjólk. Það eina, sem hér um ræðir af því, sem hæstv. viðskmrh. benti á, er það, að vélar bili hjá fyrirtæki, er framleiðir þessa vöru. Það getur komið fyrir undir þeim kringumstæðum, að landbrh. eða viðskmrh. veiti undanþágu, að vélar bili og sú bilun orsaki langa stöðvun. Þar sem hæstv. viðskmrh. var að reyna að verja þær ráðstafanir, sem hér hafa verið framkvæmdar með innflutningi á þessari þurrmjólk, þá þykir mér leitt, að svo merkur maður skyldi vilja taka að sér að verja þetta, því að það er óverjandi. Frammistaðan er óverjandi. Hvers vegna var ekki leitað álits þeirra aðila, sem hlut eiga að máli? Hvers vegna var ekki beðið um vöruna hjá því fyrirtæki, sem framleiddi hana? Það hefur verið tekið fram, að það er gengið fram hjá framleiðsluráði landbúnaðarins og landbrh. og varan er flutt inn til þess að spilla fyrir markaði hjá hinu nýja fyrirtæki, sem sett er upp til þess að fullnægja þeirri þörf, sem skapazt hefur í landinu hjá efnagerðum, fyrir þessa vöru. Ég vænti þess vegna, að þær mótbárur, sem fram hafa komið gegn þessu frv., verði ekki til þess, að það fái ekki greiðan gang gegnum hæstv. Alþingi.



Ég vonast nú til þess eftir þessar umræður, sem hér hafa farið fram, að sú nefnd, sem fær þetta mál til meðferðar, komi til með að rannsaka það, sem hér hefur verið haldið fram, og væri vafalaust tilefni til að rannsaka fleira, er snertir íslenzka iðnaðinn. Það upplýsist hér strax hjá hv. þm. A-Húnv. viðvíkjandi mjólkurduftinu, að það hefur aldrei verið leitað til viðkomandi framleiðslufyrirtækis á Norðurlandi, ekki heldur til framleiðsluráðs landbúnaðarins eða landbrh. Hæstv. viðskmrh. upplýsti hins vegar, að þeir, sem hann hefði talað við, hefðu sagt, að það væri alger skortur á þessari vöru. Þeir virðast ekki hafa haft fyrir því að leita til hinnar innlendu framleiðslu né spyrja framleiðsluráð landbúnaðarins. Þeir hafa aðeins náð eyra hæstv. viðskmrh. og hæstv. ráðh. virðist ekki hafa haft fyrir því að tala við kollega sinn, landbrh., sem líklega er þó í sama húsi. Hæstv. viðskmrh. hefur látið viðgangast, að viðskiptan. gerði þetta, og álitið sjálfsagt að verða við þessu, að öllum líkindum vegna þess, að það hafa verið svo góðir menn, sem hafa farið fram á að fá þessa þurrmjólk innflutta. Ef til vill fæst það upplýst, hverjir það eru. Hv. þm. A-Húnv. sagði, að einn heildsali hefði flutt þetta inn, en hæstv. viðskmrh. sagði hins vegar, að það væri innlent iðjufyrirtæki. Það er kannske hugsanlegt, að einhver heildsali sé í stjórn innlends iðnaðarfyrirtækis. Það mun koma í ljós, þegar farið er að rannsaka málið. Þegar það er nú upplýst, að upplýsingarnar stangast innan ríkisstj. sjálfrar, þá er ekki undarlegt, þótt eitthvað ofur lítið beri á milli um fleira, er snertir þessi efni. Ég minntist á málningarvörur og hæstv. viðskmrh. kvaðst hafa aðrar upplýsingar. Ég hef fengið þessar upplýsingar í dag frá viðkomandi málningarverksmiðju, en ef til vill fer það þarna á milli mála, að hæstv. viðskmrh. reiknar með því, að svo framarlega sem innflutningsleyfi sé veitt, þá sé þar með allt fengið. Mér virðast upplýsingar frá ríkisstj. stundum þannig hugsaðar, að ef leyfi sé veitt, t.d. í þessu tilfelli á árinu 1948, að þá sé tryggt, að framleiðslan fari fram á því ári. Því fer oft fjarri. Þó að leyfi sé veitt, þá er það engin trygging fyrir því, að viðkomandi hráefni séu komin til verksmiðjunnar og að unnið sé úr þeim á sama ári. Það er oft talað um, að nefndin sé búin að veita svo og svo mikið af leyfum, á sama tíma sem framleiðslutækin kvarta yfir því að geta ekki fengið meira hráefni til að vinna úr. Ég geng út frá því að geta fengið upplýsingar um þetta mál, þegar það verður rannsakað í nefndinni, og hæstv. viðskmrh. veitir mér þá vafalaust tækifæri til að ræða ýtarlega um það, en á því mun engin vanþörf vera, með því skipulagsleysi, sem á þessum innflutningi er, og sífelldri stöðvun hjá framleiðslufyrirtækjum og sífelldum skorti á vörum, sem við gætum framleitt innanlands, og svo er reynt að bæta úr með því að flytja inn fullunna vöru. Þetta skipulagsleysi veldur stórkostlegri eyðslu á gjaldeyri. Ég mun ekki gera þetta frekar að umtalsefni nú, en æskilegt væri, að í næsta skipti, þegar rætt verður um þetta mál, þá lægju fyrir skýrslur frá viðkomandi nefndum, svo að upplýsingar þyrftu ekki að stangast eins mikið á og nú hefur verið.



Ég vil aðeins geta þess, af því að það kom fram í ræðu hv. 2. þm. Reykv., að ég mundi eitthvað vera riðinn við þessar leyfisveitingar og þar hafi komið til minna kasta, að svo er þó alls ekki. Ég hafði ekki hugmynd um, að þetta hefði verið leyft, fyrr en nú fyrir 3–4 dögum, að hv. þm. A-Húnv. skýrði mér frá þessu. Þess vegna hafði ég ekki tækifæri til þess að ræða við framleiðsluráð landbúnaðarins um það. Hv. þm. veit það líka, að megnið af innflutningsleyfum er veitt, án þess að það sé borið undir ráðherra eða ráðuneytið. Þau skipta þúsundum, og þó að ég gerði ekkert annað, en að lita á þau, þá kæmist ég ekki yfir þau öll. Það er á valdi viðskiptan., og hún hefur gert það, bæði í þessu tilfelli og öðrum. Hins vegar aðspurð skýrði hún mér frá orsökunum fyrir því, að innflutningurinn var leyfður. Ef það stangast við upplýsingar frá hv. þm. A-Húnv., þá er ekki nema sjálfsagt, að nefndin athugi það og beri saman og láti það sanna koma í ljós. Hv. þm. A-Húnv. segir, að ef neyðarástand skapist, t.d. ef eitthvað gæti komið fyrir, sem orsakaði rekstrartruflun, eða að verksmiðjan fullnægði ekki eftirspurninni, þá mundu landbrh. og viðskmrh. veita undanþágu. Ég veit ekki, hvar sú heimild er. Það er brot á lögunum. Það hefur orðið að brjóta lögin til þess að firra vandræðum. Það var gert í fyrra, og mig langar ekki til þess, að það þurfi að koma fyrir aftur.



Herra forseti. Frv. það, sem ég flyt hér um breyt. á vegalögum, fer fram á, að fimm nýir vegir við Ísafjarðardjúp verði teknir í tölu þjóðvega. Í grg. frv. eru færð rök að réttmæti þess, að þessir vegir verði teknir í þjóðvegatölu. Ég sé þess vegna ekki ástæðu til að fylgja því úr hlaði með langri ræðu, en ég vil aðeins segja það, að með þeirri breyt., sem lagt er til, að gerð verði á vegalögunum, er áformað að leggja grundvöllinn að því, að lagður verði þjóðvegur meðfram allri strandlengju Ísafjarðardjúps. Það er ekki nema tiltölulega lítill hluti héraðsins, sem samkv. núgildandi vegalögum á að leggja þjóðveg um, og mjög lítill hluti þess þjóðvegar hefur þegar verið lagður. Það hefur verið unnið að því undanfarin sumur að skapa akvegasamband milli þorpanna sunnan við Djúpið og höfuðstaðarins, og það eru líkur til, að því verði lokið á næsta sumri, en þá er merkum áfanga í vegamálum þessara byggðarlaga náð. Þá er algerlega eftir að snúa sér að því að leysa nauðsyn landbúnaðarhéraðanna í sýslunni fyrir samgöngur á landi. Það er nú þannig, að varla nokkur landbúnaðarsveit við Ísafjarðardjúp hefur akvegasamband. Það er aðeins innsti hluti sveitanna við Ísafjarðardjúp, sem hefur akvegasamband við meginakvegakerfið um Þorskafjarðarheiðarveginn, en hann var opnaður 1946. Þess vegna hef ég flutt þetta frv. hér, að ég tel ekki annað geta komið til mála en að þessir vegir, sem í frv. ræðir um, verði teknir í tölu þjóðvega. Auk þess sem byggðarlögunum er að þeim mikil samgöngubót, er gert ráð fyrir því, að einum stærsta kaupstað landsins, Ísafjarðarkaupstað, komi til með að skapast akvegasamband við akvegakerfi landsins með vegi, sem kemur til með að liggja eftir strandlengjunni við Djúpið sunnanvert. Það hefur verið rætt um að skapa akvegasamband öðruvísi með því að leggja veg af Þorskafjarðarheiði um Vestfjarðahálendið niður til Dýrafjarðar eða Arnarfjarðar. Hv. Alþ. samþ. till. um að láta fara fram rannsókn á þessari leið. Sú rannsókn hefur ekki farið fram enn þá, en allir, sem ég hef rætt við um þetta, telja mjög ólíklegt, að sá vegur verði opinn nema örstuttan tíma á sumri. Munu margir telja óráðlegt að ráðast í slíka vegagerð, þegar á það er litið, að háfjallavegur um Vestfjarðahálendið kæmi ekki byggðinni að gagni í þessum landshluta. nema helzt Ísafjarðarkaupstað. Þá verður að telja ráðlegt að hafa veginn um byggð og ná í senn akvegasambandi við einn stærsta kaupstað landsins og skapa héruðunum og byggðinni mikla samgöngubót. Í frv. er svo auk þess rætt um, að lagðir verði vegir meðfram Ísafjarðardjúpi að norðanverðu og vegurinn verði framlengdur sem næst á enda Snæfjallastrandar, enn fremur að vegurinn frá Sætúnsbryggju í Grunnavík um Grunnavíkurhrepp að Furufirði á Ströndum verði tekin í þjóðvegatölu. Þar hefur enginn vegarspotti verið unninn enn, en hreppurinn er mjög víðlendur og nær um sunnanverða Jökulfirði og norður um Hornstrandir. Það er ekki hægt að halda því fram, að þetta fólk hafi minni þörf eða rétt á slíkum samgöngubótum, en aðrir. Þó að nokkrir örðugleikar séu á þessari vegagerð, þá er þó önnur aðstaða nú, þegar fengnar eru stórvirkar vélar og tæki í stað haka og skóflu. - Ég tel ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um frv., en leyfi mér að óska þess, að því verði vísað til 2. umr. og samgmn.