Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Af því að ég hef verið svo litið hér í d. í dag, óska ég eftir að fá að heyra, hverjum breyt. málið hefur tekið í Ed.



Herra forseti. Sú breyt. hefur verið gerð, að 3. gr. frv. hefur verið felld niður. Ýmsir í Ed. vildu gera hluta rekstrarsjóðs meiri, en gert er í frv., en hættu við það, þar sem þeir vissu, hvaða skoðun Nd. hafði á því, og þess vegna var aðeins 3. gr. felld niður, en þessi breyt. þýðir það, að von er til, að þessir peningar komi í rekstrarsjóð síðar meir. Ég vil svo mælast til, að frv. verði afgr. óbreytt.



Herra forseti. Ég vil vekja athygli á því, að hér er alls ekki um neina veigalitla breyt. að ræða, og er því hér um annað mál að ræða en þegar frv. var rætt hér síðast. Nú var þannig frá þessu gengið, að byggingarsjóður þjóðleikhússins fengi tekjur þær, sem rekstrarsjóður átti að fá árið 1948, eða 800 þús. kr. Eðlilega er það fé tiltækilegt, þar sem enginn rekstur hefur farið fram á því ári. Þá var og gengið út frá, að ef einhver rekstrarafgangur yrði árið 1949, þá rynni hann í byggingarsjóð og yrði svo næstu ár. Ég skil hins vegar hæstv. menntmrh. svo, að nú eigi að nota peningana til þess að fullgera húsið, en halda því opnu, að rekstrarsjóður eigi kröfurétt á byggingarsjóð og geti þannig endurheimt féð með vöxtum. Þetta þýðir það, að þessi lög, sem hér á að samþ., verða lengur í gildi og skerðing félagsheimilasjóðs því meiri, þar sem hún nær til lengri tíma en ætlað hafði verið. Ég vil, að hv. þm. geri sér grein fyrir þessu, og það mun vera óhætt að áætla, að vegna þessa ákvæðis fái félagsheimilasjóður sín 50% skemmtanaskattsins 1–2 árum síðar en annars hefði orðið.



Herra forseti. Ég vil benda á það, að mitt sjónarmið í þessu máli var það, að rekstrarsjóður þyrfti ekki á þessum peningum að halda nú, heldur síðar, og þess vegna var ég þessu samþykkur í Ed., og ég treysti því, að hv. þm. uni þessari miðlunartill. Ég vil enn fremur benda á það, að síðan skemmtanaskatturinn var hækkaður, nema 40% nú næstum því sömu upphæð og 50% námu fyrir hækkunina. Að síðustu vil ég svo mælast til þess, að hv. þdm. þrengi ekki meira að þjóðleikhússtofnuninni en þegar hefur verið gert.



Herra forseti. Ég finn ekki hér í þskj., hvaða breytingum málið hefur tekið í Ed., og ég sé hér hvergi, hvernig málið hefur litið út eftir 3. umr. Ég vildi óska, að þeir, sem eru mér fróðari, gefi mér upplýsingar um þetta, og ef ekki er hægt að fá þær upplýsingar, þá óska ég, að málinu sé skotið til nefndar, svo að hægt sé að athuga það nánar.



Herra forseti. Þær breyt., sem gerðar voru í Ed., eru eingöngu orðalags- og formsbreytingar, og brtt. voru fluttar í samráði við mig. 1. og 2. gr. voru felldar niður úr frv., en inn í 3. gr. sett ákvæði í stað sjálfstæðrar 1. gr. - Ég legg svo til, að frv. verði samþ. óbreytt.

Forseti (BG): Ég vil beina þeirri fsp. til hv. 6. þm. Reykv., hvort hann lætur sér nægja þessar upplýsingar.



Herra forseti. Mér virðast þetta skaðlausar breytingar, sem gerðar hafa verið á frv., en ég verð að segja það, að mér finnst óviðfelldið, að þm. viti ekki, hvernig frv. lítur út, sem þeir greiða atkv. um. Ég tek algerlega trúanleg þau orð hv. þm. Snæf., að hér sé aðeins um breyt. á formsatriðum að ræða, en engar efnisbreytingar, en ég get ekki skilið, hvað það hefur átt að þýða hjá háæruverðugri Ed. að vera að fikta með breyt., sem eru einskis virði, og þvæla þannig málið.



Herra forseti. Ég vil ekki láta þetta mál fara þannig úr d., að ég veki ekki athygli á því, hversu gagnmerkar upplýsingar mátti fá af hinum löngu umr. um málið, en þær upplýsingar eru þannig, að niðurstaða mín kemur í bága við þetta frv., sem hér á að gera að lögum. Þeir, sem hér hafa talað gegn minkaeldi og villiminkum, hafa sannfært mig um, að þetta er sjálfsögð atvinnugrein og að hér eru ágæt skilyrði til þess, að þetta geti orðið álitlegur atvinnuvegur. Ég er sannfærður um, að allur ótti þessara manna um skaðræði þessara villidýra er algerlega ástæðulaus. Og eitt hafa þessar umr. sannfært mig um, og það er það, að starf þessara dýra er hin mesta friðun fyrir fiskiár landsins. Það vita sem sé allir, að helzti óvinur vatnafiskanna eru ýmsar andartegundir, sem ráðast á ungviðin og hrognin. Þetta hindrar minkurinn, og þó að hann drepi eitthvað, þá er það ábyggilega mjög lítið hjá því, sem hann friðar. Á einu vil ég vekja athygli, og það er 18. gr. frv., en þar segir, að bæjarstjórnir og sýslunefndir geti bannað minkaeldi í héruðum sínum. Það er þó gott, að Alþingi vill einhvers staðar hafa héraðabönn, þótt það hafi aldrei viljað leyfa einstökum héruðum að friða sig fyrir áfengi með því að setja héraðabönn, en hér á að setja bönn við arðvænlegri og sjálfsagðri atvinnugrein. En er ekki með þessu verið að gefa bæjarstjórnum og sýslunefndum of mikið vald, og er ekki Alþingi að afsala sér valdi, sem því raunverulega ber? Og þar sem hér er um að ræða svipuð héraðabönn og áfengishéraðabönnin, þá má geta þess, að þar datt engum í hug að láta sýslunefndir eða bæjarstjórnir ákveða það, heldur átti að leggja þetta í vald kjósendanna í héraðinu. Ef þannig væri farið að hér, mætti segja, að þetta væri þó lýðræðislegt. Ég held líka, að það megi fullyrða, að þeir menn, sem að málinu standa, hafi ekki gert sér ljóst, hver kostnaður verður af framkvæmd þess og hvern bagga þeir eru að binda sveitarfélögum sínum með þessu. Og það væri hugsanlegt, að hv. þm. Borgf. (PO), sem er hreppstjóri, að því er ég ætla, og hv. 1. þm. Árn. (JörB), sem tekur mikinn þátt í störfum sveitarfélags síns, eða gerði það að minnsta kosti meðan hann var í Tungunum, og ég vona, að hann geri það líka eftir að hann er kominn á láglendið við Ölfusá, - það væri hugsanlegt, að þeir kæmu siðar og bæðu vel fyrir sínum hreppum. Mér þykir ekki ástæða til að fjölyrða um þetta mál, en ugglaust fæ ég að heyra nokkrar sagnfræðilegar staðreyndir frá Breiðafjarðareyjum áður en lýkur, og hver veit nema það geti haft áhrif á afstöðu mína til málsins og breytt skoðun minni, því að hv. þm. hafa haft mikil áhrif á skoðanir mínar með þessum skýrslum, svo að ég held, að það væri þarft að fá ýtarlega skýrslu um það, hvernig þessu háttar á Breiðafjarðareyjum, og einnig ef hv. þm. Árn. gæfi skýrslu um það, hvernig þetta gengur fyrir sig við veiðiárnar fyrir austan. Kannske kemur þá fram eitthvað nýtt, sem breytti skoðun minni.



Herra forseti. Það er alveg augljóst, að þessu frv. hefur verið breytt mjög í Ed., og ég vil vekja athygli á því, að af því að nú er komið fram undir þinglok, hefur landbn. Nd. ekki haft tækifæri til þess að athuga þessar breyt. og bera saman ráð sín. Ég sé, að ýmis atriði í fyrri hlutanum eru breytt og þar sett inn að verulegu leyti önnur ákvæði. Ég held því, að það sé bezt, að þetta mál biði næsta þings, enda er ekki það langt þangað til þing kemur saman aftur.



Herra forseti. Aðeins örfá orð til þess að andmæla uppástungu hv. þm. A-Húnv. Eftir því sem landbn. Nd. hefur gengið erfiðlega að fást við þetta mál, þá er það langbezta lausnin á því að fá það afgreitt á þessu þingi, þó að það skorti ef til vill nokkuð á, svo að það geti náð verulegum árangri. Breyt. þær, sem gerðar voru í Ed., voru aðallega fólgnar í því að færa saman gr. og ákvæði frv. Að öðru leyti er frv. alveg eins og þegar það fór héðan, og finnst mér, að Nd. geti látið sér það vel lynda, og ættu menn að geta látið sér afgreiðslu þess vel lynda og einmitt sérstaklega hv. þm. A-Húnv., því að aðalatriðin eru óbreytt. Þess vegna kemur mér það einkennilega fyrir sjónir, að hann skuli koma með þessar upplýsingar. Ég vænti þess svo, að hv. þdm. geti fallizt á frv., þó að það sé ekki alveg í þeim búningi, sem við hv. þm. Borgf. álitum, að það mundi koma að mestu gagni.



Herra forseti. Ég er nú ekki sérstaklega vel inn í þessu máli, en mér þætti vænt um, ef þeir, sem sótt hafa þetta mál fastast, upplýsi það ofurlítið betur fyrir mér. Hitt verð ég að segja, að oft þegar ég hef fylgzt með þessu máli og öðrum svipuðum, um útrýmingu refa, minka og svartbaks og hvað það nú er allt saman, þá hefur mér oft dottið í hug, hve undarlegt það sé, að þessir sömu menn, sem berðust gegn þessum dýrum, skuli ekki snúast til baráttu við refina í mannlegu þjóðfélagi. Það er undarlegt, hvernig þar er löghelguð sú eyðing þeirra dýra, sem þeir vilja útrýma úr dýraríkinu. Það mætti margt um þetta ræða og filósófera, en í þessu máli held ég, að mætti upplýsa ýmis atriði betur en orðið er og ýtarlegar. En það hefur nú verið svo að undanförnu, að mörg mál hafa verið sett í gegn án þess að þau væru rædd ýtarlega. ef ríkisstj. hefur lagt áherzlu á það, jafnvel þó að um mikilsvarðandi mál hafi verið að ræða. Sumum þessum málum höfum við sósíalistar verið andvígir, en þrátt fyrir það held ég, að mér sé óhætt að segja, að við höfum ekki tafið fyrir þeim eða gert erfiðara fyrir að koma þeim í gegn, þó að vitanlegt sé, að sumt af þessum málum er þannig, að réttara hefði verið að ræða þau betur. Hins vegar skiptir það allt öðru máli með þetta mál. Þetta er þingmannamál og hefur nú verið afgr. frá Ed. með miklum breyt. Þess vegna væri ekki óeðlilegt, að það væri athugað af landbn. og hún segði okkur álit sitt á því, eftir þær breyt., sem búið er að gera, og það er vel hægt að gera það núna, það er vel hægt að skjóta á nefndarfundi, sem tæki ekki langan tíma.  (Forseti BG: Ég vil beina þeirri spurningu til hv. þm., hvort ræða hans muni taka langan tíma, og vil benda hv. þm. á, að tími er mjög naumur, þar sem fundur á að hefjast í Sþ. eftir rúmlega klukkutíma. Ég vænti þess, að hv. 2. þm. Reykv. stytti ræðu sína svo sem mögulegt er.)  Ég mun nú verða við ósk hæstv. forseta um að stytta ræðu mína og ljúka máli mínu með nokkrum orðum. Ég álít rétt, að landbn. fengi þetta frv. til athugunar, en að öðru leyti væri það ekki illa farið að fara eftir till. þm. A-Húnv. og fresta málinu, ef landbn. treystir sér ekki til þess að afgr. það á svo skömmum tíma.



Enda þótt ég álíti það mjög óviðfelldið að láta svo miklar breyt. fara fram í Ed., án þess að landbn. þessarar hv. d. athugi þær, þá sé ég tækifæri til þess að flytja brtt. síðar og segi því já.

forseti (BG): Nú við lok síðasta fundar deildarinnar að þessu sinni vil ég nota tækifærið til þess að þakka hv. þingdeildarmönnum fyrir ágætt samstarf og hið mikla umburðarlyndi þeirra gagnvart mér sem deildarforseta. Ég óska þeim hv. þingdeildarmönnum, sem eiga heima utan höfuðborgarinnar, góðrar ferðar og gleðiríkrar heimkomu og öllum þingdeildarmönnum heilla og velfarnaðar í framtíðinni.



Herra forseti. Ég leyfi mér hér með að tala fyrir hönd allra þingdeildarmanna og þakka hæstv. forseta góðar óskir hans okkur til handa, þakka honum gott samstarf og drengilega fundarstjórn, óska, að við megum hittast heilir aftur og að hæstv. forseti megi eiga gott sumar. Vil ég biðja hv. þingdeildarmenn að standa upp og votta hæstv. forseta þakklæti okkar. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (BG) : Ég þakka alla þá velvild, sem mér er nú sýnd.