Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Sjútvn. Ed. hefur verið að störfum frá því að fundi lauk í þessari hv. deild í gær eftir því sem hún hefur getað við komið og er búin að fara ítarlega í gegnum frv. eins og hægt hefur verið að koma við á þessum tíma og hefur fengið til viðræðna við sig hæstv. sjútvrh. og fiskimálastjóra sem hafa þar svarað ýmsum spurningum sem nm. lögðu fyrir þá. Leitast var við eins og hægt var að ná samkomulagi í n. svo að hægt væri að skila sameiginlegu áliti en því miður tókst það ekki. Frá nefndinni berast því tvö álit. Lítið er um þetta að segja frekar en sagt var við þá umr. sem hér var höfð í morgun. Nál. les ég ekki hér upp, það er á borðum hv. dm. og er ekki langt. En eins og ég sagði var leitast við eftir því sem mögulegt var að finna samstöðu í þessu máli og ber þar ekki mikið á milli. Allir eru sammála um að eitthvað þurfi að gera. Menn greinir aðeins á um aðferðir og hvað vald ráðh. skuli ná langt í þessum efnum. Eins og fram hefur komið í ræðum um þetta frv. fer ekki á milli mála að hér erum við að ræða eitt stærsta mál sem komið hefur fyrir þetta þing um langan tíma. Það gera sér allir ljóst. Við erum að leggja til hvernig fara skuli með þá fiskistofna sem hafa verið okkar lifibrauð um aldaraðir. Í umr. manna á meðal kemur fram að flestir ef ekki allir eru mjög óánægðir með að þurfa að setja á svokallað kvótakerfi eða taka upp frekari leyfisveitingar til veiða en verið hafa. En ekki hefur verið bent á aðra heppilegri leið til að takast á við vandann. Einnig hefur komið fram hér í umr. að sjávarútvegsnefndir beggja deilda hafa átt allmarga sameiginlega fundi með hagsmunaaðilum um þessi efni. Þar kom ljóslega fram að aðilar sáu ekki aðra leið en þessa til að takast á við stjórnunina þó engum væri það ljúft. Það var sem sagt samdóma álit þeirra allra nema fulltrúa frá einum aðilanum, Félagi ísl. botnvörpuskipaeigenda sem eru á móti slíkri skipan, að þetta væri helsta leiðin. Síðan þekkjum við málin, að nefnd var skipuð 15. nóv. af sjútvrh. til að útfæra hugsanlegar reglur betur. Við höfum þegar séð fyrsta árangur af starfi hennar með tillögum um hvað menn skuli veiða mikið úr þessum fiskistofnum okkar á næsta ári. Þar eru staðfestar þær tölur sem því miður komu út úr mælingum fiskifræðinganna, að þar er um að ræða öllu dekkri mynd en við vorum að vona. Nú er aðeins að vona það besta, að þessum ágætu nefndum takist að undirbúa þetta á sem bestan veg. Ég mæli eindregið með, ásamt þeim meiri hl. sem undir þetta nál. ritar, að ráðh. verði heimiluð þau völd sem þar um ræðir til að geta undirbúið og skipulagt þau mál eins og þau geta best orðið til tilrauna í eitt ár, 1984, með þessari fiskveiðistefnu. Að sinni ætta ég ekki að hafa fleiri orð hér um.



Virðulegi forseti. Orðið er áliðið og sjútvn. hefur verið að störfum svo til samfleytt frá því kl. 6 í gærkvöldi. Eins og fram kom hjá meiri hl. sjútvn. náðist ekki samkomulag. Minni hl. sjútvn. skilar svofelldu áliti: „Nefndin hefur fjallað um frv. en þó haft til þess takmarkaðan tíma. Áður en frv. var vísað til nefndar í Nd., en þar hefur frv. verið samþykkt óbreytt, voru haldnir sameiginlegir fundir sjávarútvegsnefnda beggja deilda og rætt við nokkra aðila. Í þeim viðtölum kom m.a. fram að erfiðleikar í sjávarútvegi voru af ýmsum orsökum, þ. á m. vegna skorts á skipulagningu veiða og vinnslu og aflabrests. Við umfjöllun um frv. á hinum sameiginlegu fundum sjávarútvegsnefndanna voru nm. sammála um að nauðsynlegt væri að grípa til ákveðnari aðgerða við stjórn fiskveiða heldur en gert hefur verið. Nokkrir nm., bæði úr flokkum stjórnar og stjórnarandstöðu, lýstu yfir andstöðu sinni við þau ákvæði þessa frv. sem hafa að geyma miklu ótvíræðari og víðtækari heimildir til handa sjútvrh. um stjórn og takmörkun fiskveiða en áður hafa þekkst eða finna má í gildandi lögum. Við teljum það rangt að fela ráðh. að marka aðalatriði fiskveiðistefnu. Sú stefnumörkun á að vera Alþingis. Ef sérstakar ástæður og tímaleysi gera það nauðsynlegt að veita ráðh. slíkt vald á að binda ákvarðanatöku ráðh. skyldu til samráðs við nánustu hagsmuna- og sérfræðiaðila. Við sem stöndum að þessu nál. teljum að þau vinnubrögð sem viðhöfð hafa verið við undirbúning og framlagningu þessa frv. séu mjög ámælisverð. Í fyrsta lagi er frv. það seint lagt fram að ekki hefur gefist tími til að senda það til umsagnar, svo að efni þess og tilgangur fengi eðlilega og nauðsynlega umræðu meðal hagsmunaaðila og almennings - og á Alþingi. Í öðru lagi bendir flest til þess að jafnvel þótt fattist sé á skoðanir sjútvrh., að Alþingi beri að afhenda honum allt það vald sem hann óskar eftir skv. þessu frv., sé ástæðulaust að gera það fyrr en síðustu daga janúar n.k. Undirbúningur þeirra stjórnunaraðgerða sem fyrirhugaðar eru er það skammt á veg kominn að Ijóst er að tillögum um þær verður ekki lokið fyrr en 1. febr. n.k. Minni hl. sjútvn. lagði í nefndarstörfum höfuðáherslu á að ná samkomulagi um afgreiðslu málsins og óskaði eftir því við sjútvrh. að hann gæfi yfirlýsingu um að hann legði að loknu þinghléi fyrir Alþingi þáttill. um mótun og framkvæmd fiskveiðistefnu fyrir árið 1984. Eftir langt samningaþóf var þessari ósk, og þar með samkomulagi hafnað. Undirritaðir nefndarmenn munu leggja fram brtt. til staðfestingar áðurgreindu samningstilboði. Sigríður Dúna Kristmundsdóttir sat nefndarfundi sem áheyrnarfulltrúi og er aðili að þessu áliti.“ Undir nál. rita Karl Steinar Guðnason, Skúli Alexandersson og Kolbrún Jónsdóttir.



Virðulegi forseti. Ég skal reyna að vera ekki langorður. Ég hafði eiginlega ekki búið mig undir að taka þátt í umr. en sé þó til þess ákveðna ástæðu vegna þess nál. sem liggur fyrir frá meiri hl. sjútvn. Ég vil undirstrika til að byrja með ákveðin atriði í mínum mátflutningi við 1. umr. og þá aðallega það atriði að við erum hér ekki að tala um fiskveiðistefnu enn þá. Enn þá hefur hún í raun og veru aðeins verið rædd meira og minna utan þings en ekki innan. Við erum einfaldlega að tala hér um beint valdaafsal frá einum aðila til annars og vita þá allir við hvað er átt. Þess vegna sló mig líka dálítið 2. mgr. meirihlutaálits sjútvn. og ég veit reyndar ekki hvernig hana skyldi skoða. Ég þekki alla þessa menn og þeir eru mætir. Ég veit nokkurn veginn hvað þeim gengur til og vil ekki gera þeim upp neinar sakir í þessu máli. En vegna þess að farið hefur verið fram á að Alþingi fái að lýsa áliti sínu á framkvæmd fiskveiðistefnu þó ekki væri nema í þál., en það tel ég mjög hógværa kröfu, tel ég mjög óheppilegt hjá meiri hl. sjútvn. að taka undir mjög ákveðna eina aðferð til stjórnunar og takmörkunar fiskveiða. Enda þótt ég geri mér grein fyrir að nál. ber ekki að skilja sem lög felst þó í því ákveðinn stuðningur og yfirlýsing sem menn geta byggt réttlætingu sinna gerða á. Í raun og veru hefur ekki endanlega verið gefið neitt út um það hvort kvótakerfi verði beitt. Svo mikil umr. hefur farið fram í landinu á síðustu vikum að menn gera sér orðið ljósa grein þess að mjög margir aðrir hlutir eru mögulegir. Sjútvrh. minntist á í sinni fyrstu framsögu fyrir málinu að Háskólinn - að því er ég tel mig muna rétt - vinni að ákveðnu reiknilíkani á þessu sviði. Ef þetta reiknilíkan lægi fyrir gefur það náttúrlega möguleika á margs kyns öðrum aðferðum til stjórnunar og takmörkunar fiskveiða en endilega kvótakerfi. Ég hef á tilfinningunni og ég held að svo sé um fleiri sem hér ganga um sali að kvótakerfi eigi eftir að skapa mjög mikla úlfúð milli manna, milli byggða og milli landshluta. Ég vildi beina því til þeirra aðila sem undirrita meirihlutaálit sjútvn. hvort ekki væri réttara að fella einfaldlega út þessa 2. mgr. Álitið stendur alveg eftir sem áður sem stuðningur við frv. sem slíkt án þess að þessir einstaklingar og þeir sem síðan greiða atkv. og styðja þetta meirihlutaálit verði skuldbundnir af kvótakerfinu sem hinni einu sönnu lausn. Jafnvel þó að hér sé ekki talað um nema eitt ár skulum við vera minnugir þess sem hv. 4. þm. Vestf. sagði okkur hér í upphafi að lögspakur maður hefði sagt: Þau lög vara hvað lengst sem aðeins voru sett til bráðabirgða.



Virðulegi forseti. Niðurstaðan í þessu máli er farin að skýrast og leiðir hefur skilið við afgreiðslu þess í Ed. Það sem kannske er athyglisverðast við það er að þar ræður, að því er ég hygg, mest sá ágreiningur sem var kominn í málið áður en það kom til Ed. og hefði betur verið byrjað að vinna þetta mál hér. Það hlýtur að setja nokkurn kvíða að mönnum, eins hæpið og þetta mál allt saman er, að ekki skyldi hafa náðst um það samkomulag á Alþingi. Má þó enginn skilja orð mín svo að málaundirbúningur hæstv. sjútvrh. hafi verið þess valdandi. Það er athyglisvert í sambandi við þetta mál hvað ákaflega erfitt er að fá upplýsingar og raunar líka hvað nm. í sjútvn. Ed. og reyndar alþm. sem sæti eiga í þessari virðulegu deild virðist í rauninni varða lítið um þetta mál þegar um það er fjallað hér. Það er valdaafsalið sem menn kalla hér eftir, en við einföldum óskum, m.a. sem ég hef borið fram, er ekki hægt að fá svör og m.a.s. finnst mönnum þær jafnvel vera óeðlilegar. Þetta breytir hins vegar ekki því að þetta frv. styð ég, m.a. vegna þess að það hefur ekki lagagildi nema eitt ár. Þó hljóta raunar að búa með mönnum nokkrar efasemdir, miðað við hvernig umr. hafa fallið, um að það nái verulegum árangri í skipulagningu veiða á næsta ári. En best er að sleppa allri svartsýni í þeim efnum. Þótt maður sé að sjálfsögðu með nokkrar efasemdir er eðlilegt á þessu stigi málsins að vona það skásta.