Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 1. umr. gat ég þess, að ég áliti óviturlegt að vera að tefja umferð með því að taka þessar krónur af mönnum, þegar þeir fara um hraðbrautirnar. Menn komast í illt skap út af því. Og ég álít, að þessi óánægja með veggjaldið sé meira af því en að menn sjái eftir krónunum. Ég lagði þá til, að benzínið yrði selt hærra verði á svæðunum, þar sem þessar hraðbrautir eru, og hærri þungaskatt af bílum, sem nota aðallega þessar hraðbrautir. Það mundi spara tíma og gera innheimtuna einfaldari og vinsælli hjá vegfarendum. Þess vegna segi ég já við dagskránni.



Herra forseti. Ég lít svo á, að í þessari rökstuddu dagskrá felist, ef hún verður samþ., að taka beri málið upp við endurskoðun á vegáætlun á næsta ári. En þar sem ég tel hins vegar nauðsyn til að ná í tekjurnar strax vegna aukinna verkefna, segi ég nei við till.



Herra forseti. Till. til þál. um heimild fyrir ríkisstj. til að gerast aðili að samningi um að koma í veg fyrir ólöglega töku loftfara og samningi um að koma í veg fyrir ólögmætar aðgerðir gegn öryggi flugsamgangna hljóðar þannig: „Alþingi ályktar að heimila ríkisstj. að gerast fyrir hönd Íslands aðili að samningi um að koma í veg fyrir ólöglega töku loftfara, sem gerður var í Haag hinn 16. des. 1970, og samningi um að koma í veg fyrir ólögmætar aðgerðir gegn öryggi flugsamgangna, sem gerður var í Montreal hinn 23. sept. 1971“. Ofbeldi og hótanir um ofbeldi, sem beint er gegn stjórnendum loftfara, hefur á síðustu árum ógnað öryggi flugsamgangna. Alþjóðleg samvinna um ráðstafanir til að hamla gegn þessu vandamáli hefur borið þann árangur, að gerðir hafa verið 3 alþjóðasamningar um þetta efni. Hinn 14. sept. 1963 var gerður í Tokyó samningur um refsiverða hegðun og tilgreinda aðra hegðun í loftförum, hinn 16. des. 1970 var gerður í Haag samningur um að koma í veg fyrir ólöglega töku loftfara, og hinn 23. sept. 1971 var gerður samningur í Montreal um að koma í veg fyrir ólögmætar aðgerðir gegn öryggi flugsamgangna. Ísland gerðist aðili að Tokyósamningnum árið 1970, og tók hann gildi hér á landi hinn 14. júní 1970, sbr. auglýsingu nr. 11 1970 í C-deild Stjórnartíðinda. Til að Ísland geti orðið aðili að hinum tveimur samningunum, sem gerðir voru í Haag og Montreal, er nauðsynlegt að breyta ákvæðum íslenzkra hegningarlaga. Fyrir Alþ. hefur legið frv. til l. um breyt. á almennum hegningarl., n. 19 12. febr. 1940, og hygg ég, að það sé nú orðið að lögum. Í aths. við lagafrv., sem hegningarlaganefnd hefur samið, er gerð ítarleg grein fyrir samningum þessum, og eru þeir báðir birtir sem fskj. með frv. Telja verður æskilegt, að Ísland gerist aðili að umræddum samningi, og er því hér með leitað heimildar Alþ. Ég legg til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði till. vísað til hv. utanrmn. og síðari umr.



Herra forseti. Allshn. Sþ. hefur athugað þessa þáltill. Það kom strax í ljós á nefnarfundi, að menn voru nokkurn veginn einhuga um höfuðatriði þessarar till. Það fer að sjálfsögðu ekki á milli mála, að byggðamálin eru í flokki hinna brýnustu og þýðingarmestu verkefna á sviði þjóðmála okkar. Er því meira en tímabært, að sem fyrst verði tekin skýr og almenn byggðastefna og henni síðan fylgt eftir af fullri alvöru og festu. Um það, hvernig byggðamálunum hefur verið sinnt fram að þessu, skal ég ekki vera margorður. Það hefur oft verið rætt áður. Eins og nú háttar tíma og störfum Alþingis, sýnist varla neinum tilgangi þjóna, að ég hafi um þetta mörg orð. Síðast í gærkvöld fengum við svolitla undirvísun í þessu efni, og ég læt það a.m.k. duga að sinni. Meðan n. hafði þessa till. til meðferðar var lögð fram á þinginu ályktunartill. um skipulag byggðamála. Er sú till. á þskj. 383 og flutt af 9 þm. Sjálfstfl. Þó að þessari till. hafi ekki enn verið vísað til allshn., þegar hún var að starfi um þá till., sem hér er til umr., var hún eigi að síður tekin einnig til íhugunar, enda er þar um svipað efni að ræða. Í þessari till. sjálfstæðismanna er drepið á mörg atriði, sem skylt er að veita athygli. Allshn. telur, að höfuðáherzlu beri að leggja á, að efld verði sem allra viðtækust samstaða um skipulögð vinnubrögð í því starfi, sem framundan er, þegar marka skal ákveðna byggðastefnu, og síðan að koma henni til framkvæmda, eftir því sem við á á hverjum tíma. Allt, sem leiða kann til einingar í þessu stórmáli þjóðarinnar, er af hinu góða. Allshn. hefur með hliðsjón af nefndri till. á þskj. 383, þ.e.a.s. till. sjálfstæðismanna, þótt rétt að víkja við í fáum atriðum þáltill. þeirri, sem hér er til umr. Leggur allshn. einróma til, að þáltill., eins og n. hefur gengið frá henni og flutt á þskj. 560, verði samþ. af hinu háa Alþ.



Herra forseti. Fjvn. hefur haft þessa till. til athugunar og rætt hana, og fékk hún á sinn fund vita- og hafnamálastjóra og ræddi málið við hann. Veitti hann n. ýmsar upplýsingar um aðstæður á Suðurlandi til hugsanlegrar hafnargerðar. Með hliðsjón af þeim atburðum, sem gerzt hafa í Vestmannaeyjum, voru allir nm. sammála um, að sú athugun, sem þáltill. gerir ráð fyrir, fari fram sem fyrst og enginn staður, þar sem líklegt er að byggja megi höfn, verði eftir skilinn við þá athugun, hvorki þar sem telst höfn nú né þar sem engin höfn er, en talið væri að mætti gera slíkt mannvirki, er komið gæti að fullum notum. Þáltill. gerir ráð fyrir, að skipaðir verði 6 menn, tilnefndir af þar tilgreindum aðilum, til þess að framkvæma athugunina, en fjvn. vill fjölga þeim um einn, þannig að nm. verði 7. Þykir n. eðlilegast að samtök sveitarfélaga á Suðurlandi tilnefni sjöunda nm. Gerir n. um þetta brtt. í nál. sínu, sem er prentað á þskj. 655, og væntir þess, að hv. alþm. geti fallizt á þáltill. með þessari breytingu. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta mál nú, því að hvort tveggja er, að í grg. með þáltill. og í framsöguræðu hv. 1. flm., þegar hann mælti fyrir þessu nauðsynlega þingmáll, komu fram þau rök og upplýsingar, sem ég tel að hafi verið fullnægjandi. Ég læt þess vegna máli mínu lokið og vona, að till. með þeirri breytingu, sem fjvn. leggar til, fái jákvæða og fljóta afgreiðslu.



Herra forseti. Við allir þm. Suðurl. höfum leyft okkur að flytja hér till. til þál., um varnargarð vegna Kötluhlaupa, og er till. prentuð á þskj. 574 og hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að láta gera á þessu ári áætlun um gerð og kostnað við byggingu varnargarðs til að verja þorpið Vík í Mýrdal fyrir Kötluhlaupum. Þegar er slíkar áætlanir liggja fyrir, skal ríkisstj. heimilt, í samráði við fjvn., að láta hefja framkvæmdir, sem kostaðar verði að 7/8 hlutum af ríkissjóði“. Eins og segir í grg. með þáltill., er hún flutt að beiðni hreppsnefndarinnar í Hvammshreppi, og ritaði oddviti hreppsnefndarinnar þm. Suðurl. bréf, þar sem hann óskaði eftir því, að þessi þáltill. yrði flutt í því formi, sem við höfum gert. Það er öllum kunnugt, að þegar gos verða í Mýrdalsjökli, í gígnum Kötlu, koma mikil hlaup úr jöklinum og steypast niður yfir Mýrdalssand, breiða þar úr sér, flytja til mikinn jarðveg og ryðja öllu á brott, sem fyrir verður. Um leið og þessi hlaup lenda í hafinu, myndast mikil flóðbylgja, sem gengur á land vestur með ströndinni og er mest og hæst næst hlaupinu. Þessir atburðir hafa oft gerzt, og eru til um þá heimildir, sem skýra ljóslega frá því, hvað skeður í þessum tilfellum. Á ströndinni austan undir Reynisfjalli stendur þorpið Vík í Mýrdal. Það er lítið þorp, íbúar eru þar um 380 að tölu, og er fjárhagslega veikt. Það er að vísu í sveitarfélagi með hinum forna Hvammshreppi, en það sveitarfélag verður að teljast mjög veikt fjárhagslega. Á árinu 1964, ætla ég að það hafi verið, sem fyrst var hafizt handa um varnaraðgerðir af því tagi, sem ég hef hér verið að lýsa. Ragnar Jónsson hafði flutt hér á Alþ. þáltill. um, að byggður yrði varnargarður frá Víkurklettum að Höfðabrekkujökli. Höfðabrekkujökull er mikill framburður af jökulhlaupum, sem myndazt hefur þarna á sandinum, og er þar allveruleg hæð, sem er örugg vörn, en skarð á milli. Alþ. samþ. þessa þáltill., og varnargarður var síðan gerður þarna á árinu 1964. Það hefur ekki reynt neitt á þennan garð, en talin er mikil þörf á því, að hann verði styrktur enn frekar og að síðan yrði byggður annar miklu meiri garður og traustari vestar á sandinum, austan við þorpið Vík, til sjávar og jafnvel með sjávarströndinni. Það hafa verið fengnir til rannsókna og ráðuneytis um þetta mál ýmsir sérfræðingar, þ. á m. þeir Sigurður Þórarinsson jarðfræðingur, Jón Jónsson jarðfræðingur og þar að auki verkfræðingur, Þorbjörn Karlsson að nafni, til þess að gera áætlanir um þetta mannvirki. Umsagnir og skýrslur þessara sérfræðinga eru prentaðar með þáltill. á þskj. 574, til þess að hv. alþm. geti kynnt sér þær. Af þeim má verða ljóst, hversu þýðingarmikið mannvirki er um að ræða fyrir þetta byggðarlag því til varnar, ef svo illa færi, að jökulhlaup bærist frá Kötlugosi og flóðalda kæmi á sama tíma af sjó, sem gera má ráð fyrir. Nú veit að vísu enginn um það, hvort Katla gýs, en hún hefur haft samkv. heimildum eins konar fastan meðgöngutíma á liðnum öldum. Hún hefur gosið, að ég hygg, oftast nær með 30-50 ára millibili, og nú eru liðin 54 ár, því að það var 1918 sem stórgos varð í Kötlu. Að vísu varð árið 1955, að mig minnir, nokkurt hlaup úr jöklinum, en það olli ekki neinu tjóni í Vik þá og var það lítið, að ekki varð vart við eldsumbrot, en sennilega hafa þau þá átt sér stað í jöklinum eða undir honum. Íbúar á þessu svæði, sérstaklega íbúarnir í Vík, þessir 380 íbúar, óttast mjög um byggðarlag sitt, ef slíkir atburðir kæmu fyrir sem ég hef hér verið að lýsa. Það er búið að byggja alImikið af húsum niðri á sléttlendinu undir brekkunum þar, og í ráði er að reisa þar iðnaðarhúsnæði og hótelbyggingu, sem gert er ráð fyrir að byrjað verði á þegar í sumar. Hins vegar hefur verið stöðvað að byggja íbúðarhús á svæðinu, fyrr en slíkar varnaraðgerðir eru komnar til framkvæmda, sem ég hef hér verið að lýsa. Ég má nú ekki, og vil ekki vera að eyða lengri tíma frá hinu háa Alþ. til þess að gera frekari grein fyrir þessu máli en ég hef þegar gert. Ég vona, að mönnum hafi orðið ljóst af þessum orðum mínum, hvað þarna er í húfi, og vil þá ljúka máli mínu með því að óska eftir, að það verði samþ., að fjvn. fái þessa till. til athugunar og henni vísað til síðari umr. Ég held, að það hafi verið ákveðnar tvær umr., og fjvn. fái þá till. til athugunar milli umr.