Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fyrirspyrjandi (Jóhann Einvarðsson) Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér á þskj. 212 að leggja svohljóðandi fsp. fyrir hæstv. menntmrh.: ,,Hvað líður framkvæmd ályktunar Alþingis frá 11. maí 1988 um íþróttir, æskulýðs- og tómstundastarfsemi?`` Þessi ályktun var upphaflega flutt af hv. varaþm. Finni Ingólfssyni og fleiri þm. með honum og niðurstaða Sþ. 11. maí 1988 var að samþykkja svohljóðandi till.: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta kanna áhrif og mikilvægi íþrótta, æskulýðs- og tómstundastarfsemi. Leitað verði samstarfs við íþróttahreyfinguna um mótun íþróttastefnu til ársins 2000.`` Ég get svo sem haft um þessa fsp. og þál. langt mál en ætla ekki að gera það. Fsp. skýrir sig sjálf og ég vænti þess að fá svar frá hæstv. menntmrh.: Hvað líður framkvæmd á þessari ágætu þál.?

Menntamálaráðherra (Svavar Gestsson) Virðulegi forseti. Hinn 16. des. 1988 skipaði ég nefnd til að kanna áhrif og mikilvægi íþrótta og æskulýðs- og tómstundastarfsemi fyrir landsmenn og gera tillögu að stefnumótun í þessum málaflokkum til ársins 2000. Í nefndinni eiga sæti Árni Guðmundsson æskulýðsfulltrúi, Hafnarfirði, formaður, Hermann Sigtryggsson íþrótta- og æskulýðsfulltrúi, tilnefndur af ÍSÍ, Hólmfríður Garðarsdóttir framkvæmdastjóri, Elís Þór Sigurðsson íþrótta- og æskulýðsfulltrúi, Unnur Stefánsdóttir verkefnastjóri, Lovísa Einarsdóttir íþróttakennari, Alfreð Gíslason sagnfræðingur, Jóhanna Leópoldsdóttir skrifstofustjóri, sem er ritari nefndarinnar, og Janus Guðlaugsson námsstjóri. Í tilefni af fsp. hv. þm. fór ég þess á leit við formann nefndarinnar að hann gerði í stuttu máli grein fyrir stöðu mála og mér barst svar frá formanni nefndarinnar sem er dagsett 4. des. sl. og er á þessa leið, með leyfi forseta: ,,Nú er verið að leggja síðustu hönd á drög að frv. að lögum um æskulýðsmál. Drög þessi voru til umsagnar hjá æskulýðssamtökum innan Æskulýðssambands Íslands og innan Æskulýðsráðs ríkisins frá miðjum september. Upphaflegur frestur var þrjár vikur en vegna eindreginna óska frá ýmsum samtökum, einkum íþróttahreyfingunni, var fresturinn lengdur um fjórar vikur, til 31. okt. Um þessar mundir er verið að vinna úr umsögnum. Samhliða vinnu við drög þessi hefur nefndin verið að vinna álit hvað varðar almenna stefnumörkun á sviði æskulýðs-, íþrótta- og tómstundamála til ársins 2000. Áætlað er að nefndin skili af sér á næstu vikum.`` Aðalbreytingarnar í þeim drögum að breyttum æskulýðslögum sem liggja fyrir eru þær að í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að Æskulýðsráð ríkisins verði lagt niður og að yfirstjórn æskulýðsmála verði færð til félaganna sjálfra. Í drögum að frv. er gert ráð fyrir að starf æskulýðsfulltrúa ríkisins verði ekki lagt niður en ég tel fyrir mitt leyti að það komi einnig til greina að fella það starf niður og flytja þá starfsemi alfarið til æskulýðshreyfingarinnar í heild. Varðandi íþróttaþáttinn er svo því við að bæta, virðulegi forseti, að ég hef lagt á það áherslu að unnið verði í nánu samstarfi við stefnumótunarnefnd Íþróttasambands Íslands, sem vinnur einmitt að tillögugerð um aðaláherslur í íþróttamálum til ársins 2000. Ég vænti þess að hv. fyrirspyrjanda og þingheimi sé ljóst af þessu svari að unnið er að málinu í samræmi við þá þál. sem Alþingi samþykkti og hv. þm. Jóhann Einvarðsson, 8. þm. Reykn., vitnaði til í ræðu sinni hér áðan.

Fyrirspyrjandi (Jóhann Einvarðsson) Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. menntmrh. fyrir svör hans. Ég sé að hann hefur brugðið við og skipað nefnd til að vinna að þessum málum og ég vænti þess að hún standi við það að skila af sér núna á næstu vikum. Ég held að hér sé um eitt af mikilvægari málum æskulýðs í þjóðfélaginu að ræða, bæði að því er varðar æskulýðsstarfsemi og íþróttamál og mikið forvarnarstarf og félagsmálastarf er unnið á þessum vettvangi. Ég ætla ekkert að fara að tjá mig um þær hugmyndir sem þegar hafa komið fram um lagabreytingar, við fáum tilefni til þess þegar það kemur inn á þing, en ég vænti þess að ráðherrann fylgi því eftir, strax og nefndin hefur skilað áliti, að taka afstöðu til þeirra tillagna sem frá nefndinni koma og leggja þá nauðsynlegar upplýsingar og gögn fyrir Alþingi.

Ingi Björn Albertsson Hæstv. forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir að taka upp þetta mál sem er vissulega mjög brýnt. Æskulýðs- og íþróttamál eru einn af stórum póstum þjóðfélagsins og framtíðarinnar. Og ég fagna því sem fram kom í svari hæstv. ráðherra en vildi gjarnan inna hann eftir því hvort við megum þá eiga von á því frv. sem hann gerði hér að umtalsefni áðan, eða frumvarpsdrögum, inn á þetta þingár sem nú er að líða.

Menntamálaráðherra (Svavar Gestsson) Virðulegi forseti. Svarið er já. Ég mun að sjálfsögðu reyna að stuðla að því og ég tel að hér sé um að ræða mál af því tagi að ég mun gera ráðstafanir til þess að þingmenn geti einnig kynnt sér tillögur nefndarinnar varðandi stefnumótun í íþróttamálum til aldamóta, ekki aðeins frv. Ég hafði gert ráð fyrir því að strax og ég hefði fengið það í hendur mundi ég leggja það fyrir stjórnarflokkana, svo sem venja er, og vænti þess að Alþingi fái málið svo til meðferðar á þessu þingi. Það er ekki eftir neinu að bíða með það núna.

Fyrirspyrjandi (Kristín Einarsdóttir) Virðulegur forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fsp. til heilbrrh. um mengunarvarnir í álverinu við Straumsvík á þskj. 151. Fsp. hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Hvernig er nú háttað framkvæmd og eftirliti mengunarvarna í álverinu við Straumsvík samkvæmt samkomulagi milli iðnrn. og heilbrrn. sem greint var frá í fréttatilkynningu 20. júlí 1989?`` Það stendur 1989 en á raunar að standa 1988. Það er prentvilla í skjalinu og ég vona að það hafi ekki valdið neinum misskilningi í ráðuneytinu. Þeir hljóta að hafa áttað sig á því að þarna var um prentvillu að ræða. Ég tók sjálf ekki eftir henni fyrr en núna þannig að ég hafði ekki komið því á framfæri. Í þessari fréttatilkynningu frá 20. júlí 1988, sem ég vitna til, er talað um að ráðuneytin, þ.e. iðnrn. og heilbrrn., hafi ákveðið að setja til hliðar ágreining um gildi aðalsamnings milli ríkisstjórnar Íslands og Swiss Aluminium Limited dags. 28. mars 1966. En það er ekkert launungarmál að lengi hefur verið ágreiningur á milli heilbrigðisyfirvalda og stjórnenda Íslenska álfélagsins um túlkun á aðalsamningnum og hins vegar um gildi íslenskra mengungarvarnalaga gagnvart álverinu. Það kom greinilega fram í svari heilbr.- og trmrh. þann 27. okt. 1988 þegar ég spurði m.a. hvers vegna fyrirtækinu hefði ekki verið gert að sækja um starfsleyfi eins og öðrum fyrirtækjum og þar talaði hann um m.a., sem allir hafa vitað, að ágreiningurinn hafi í raun staðið allt frá 1972 um það hvaða reglur eiga að gilda um mengunarvarnir frá álverinu. En í þessari fréttatilkynningu var talað um að ráðuneytin hafi ákveðið að setja til hliðar ágreininginn og að heilbrrn. muni í samráði við Hollustuvernd ríkisins gera tillögu til iðnrn. um framkvæmd og fyrirkomulag mengunarvarna. Það skiptir mjög miklu máli að öllum aðilum sé ljóst hvernig þessum málum er háttað og hver hefur eftirlit og hver ber ábyrgð. Auðvitað er það sem skiptir máli fyrst og fremst að minnka mengun frá svona verksmiðjum. Það kom fram í fréttatilkynningu frá iðnrn. nýverið að flúormengun frá álverinu var mjög mikil á síðasta ári, árið 1988, og auðvitað hefur maður áhyggjur af því og vonar að hún muni minnka. Það skiptir miklu máli hvernig eftirliti og framkvæmd mengunarvarna er nú háttað og þess vegna spyr ég um framkvæmd þessa samkomulags sem ég hef nú gert að umtalsefni frá 20. júlí 1988.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Virðulegi forseti. Hv. 12. þm. Reykv. hefur beint til mín fsp. á þskj. 151 sem hann hefur nú gert grein fyrir og hljóðar fsp. svo: ,,Hvernig er nú háttað framkvæmd og eftirliti mengunarvarna í álverinu við Straumsvík samkvæmt samkomulagi milli iðnrn. og heilbrrn. sem greint var frá í fréttatilkynningu 20. júlí 1988?`` Samkomulag iðnrn. og heilbrrn. á sl. ári fól í sér að ráðuneytin settu til hliðar ágreining um gildi aðalsamnings milli ríkisstjórnar Íslands og Swiss Aluminium Limited. Enn fremur fól samkomulagið í sér eftirfarandi: 1. Mál er varða mengunarvarnir álversins verði leyst innan 12. gr. aðalsamningsins. 2. Heilbrrn. mun að höfðu samráði við Hollustuvernd ríkisins gera tillögur til iðnrn. um framkvæmd og fyrirkomulag mengunarvarna. 3. Ráðuneytin eru sammála um að Ísal geri allar eðlilegar ráðstafanir til að draga úr skaðlegum áhrifum af rekstri bræðslunnar í samræmi við góðar venjur í iðnaði. 4. Heilbrrn. tilkynni Hollustuvernd ríkisins og Íslenska álfélaginu þessa skipan mála. Frá því að þetta samkomulag var gert hefur verið unnið í anda þess. Hollustuvernd ríkisins hefur skilað til heilbrrn. tillögum að starfsleyfi fyrir álverið í Straumsvík, sbr. tölul. 2 sem áður var getið. Heilbrrn. hefur yfirfarið tillögurnar og sent áfram til iðnrn. Sú útgáfa er nú til umræðu í starfshóp skipuðum fulltrúum Íslenska álfélagsins, iðnrn., heilbrrn. og Hollustuverndar ríkisins. Þar sem málin eru, enn sem komið er, á umræðustigi hefur lítil breyting átt sér stað á eftirliti með mengun frá álverinu í Straumsvík. Ekki hefur verið endanlega ákveðið hvaða útblástursmörk eða aðrar mengunarvarnakröfur fyrirtækinu verða settar, né hvaða eftirlitsáætlun verður fylgt, en vonast er til að ekki þurfi að líða langur tími þar til ákvarðanir verða teknar. Óhætt er að fullyrða að þrátt fyrir að ekki hafi verið tekin endanleg ákvörðun sé nú unnið markvisst að endurbótum á mengunarvörnum hjá álverinu við Straumsvík í góðri samvinnu við Hollustuvernd ríkisins, Náttúruverndarráð og heilbrigðiseftirlit Hafnarfjarðar. Að frumkvæði álversins hefur verið komið á ársfjórðungslegum fundum þessara aðila og Íslenska álfélagsins þar sem sjónarmið eru skýrð, staða mála rædd og framtíðarverkefni undirbúin. Eftirfarandi er dæmi um verkefni sem í gangi eru: 1. Verið er að skipta um kerþekjur. Nýju þekjurnar opnast og lokast sjálfvirkt. Þessi sjálfvirkni gerir það að verkum að unnt á að vera að halda kerunum meira lokuðum en áður var, auk þess sem þekjurnar eru mun þéttari. Þetta skiptir verulegu máli fyrir þá loftmengun sem frá álverinu berst. Á fyrstu fjörutíu kerunum hafa nú verið teknar í notkun nýjar þekjur, en gert er ráð fyrir að lokið verði að búa öll ker nýjum þekjum á árinu 1992. 2. Verið er að gera tilraunir með nýtingu orku sem fólgin er í kerbrotum með því að brenna þau í ofni Sementsverksmiðjunnar á Akranesi. 3. Útskipti á tækjabúnaði sem inniheldur PCB hefur verið í gangi. Öllum slíkum búnaði hefur verið eytt erlendis í viðurkenndum eyðingarstöðvum. Gert er ráð fyrir að þessu verkefni ljúki á næsta ári. Auk þessa hefur verið safnað saman öðrum búnaði sem inniheldur hættuleg efni til þess að farga honum síðar á viðeigandi hátt í stað þess að farga honum á almennum sorphaugum eins og því miður hefur verið of algengt hér á landi. 4. Verið er að kanna endurbætur á hreinsibúnaði álversins í því skyni að auka rekstraröryggið. Könnunin nær m.a. til eftirfarandi: Koma fyrir fleytiboxum til að jafna súrálsstrauminn í hreinsitækjum, jafna loftstraum milli síuhúsa, finna það afsog sem leiðir til bestrar hreinsunar, breyta tækjabúnaði þannig að hvarf milli súráls og útblásturslofts verði fullkomnara, taka í notkun betri mælibúnað til að flýta bilanaleit. 5. Verið er að kanna hvar og hvernig best sé að mæla útblástur frá þaki kerskála til að fá sem öruggastar niðurstöður, m.a. með tilliti til úttektar á virkni hinna nýju kerþekja. Virðulegur forseti. Ég hef nú reynt að gera grein fyrir því hver staða málsins er. Eins og fram kom í upphafi máls míns er ekki endanlega eða enn þá fullfrágengið samkomulag milli ráðuneytanna en að því unnið og einnig unnið að ýmsum þáttum mengunarvarna sem ég tel alla mjög mikilvæga og vænti þess að við getum fyrr en síðar náð endanlegu samkomulagi um það hvernig að þessu eftirliti verði staðið.

Hjörleifur Guttormsson Virðulegur forseti. Hér er hreyft mikilvægu máli sem oft hefur borið á góma hér í sölum Alþingis. Iðnaðarnefndir þingsins voru í heimsókn hjá álverinu í Straumsvík í síðustu viku og fengu þar upplýsingar á staðnum um stöðu mengunarmála. Ég hef undir höndum erindi frá Hollustuvernd ríkisins til Skipulagsstjórnar ríkisins frá 6. okt. 1989 þar sem vakin er athygli á því að jafnvel þótt miðað sé við erlend mörk fyrir heilsufar og strangari kröfur íslenskar hafi verið settar á blað, bendi útreikningar til að brennisteinsdíoxíð, SO2, verði óviðunandi á Hvaleyrarholti. Það er í grennd Hafnarfjarðar þar sem byggingarframkvæmdir eru fyrirhugaðar. Í lok þessa erindis segir, með leyfi forseta: ,,Þar til frekari upplýsingar um loftmengunarálag á Hvaleyrarholti liggja fyrir telja Mengunarvarnir að afgreiðslu á breytingum á aðalskipulagi Hafnarfjarðar í þá veru að hefja þar byggingarframkvæmdir fyrir íbúðarbyggð fyrr en áður hafði verið áætlað beri að fresta og að taka beri afstöðu til íbúðarbyggðar að fengnum niðurstöðum nákvæmari könnunar á svæðinu.`` Nú er þetta í næsta nágrenni álversins í Straumsvík og ljóst er að meginmengunin af brennisteinsdíoxíði verður rakin þangað. Hér er stórt og alvarlegt mál á ferðinni og við hljótum að spyrja: Gera heilbrigðisyfirvöld og Hollustuvernd kröfur um að tekin verði upp hreinsun á brennisteinsdíoxíði frá álverinu í Straumsvík?

Fyrirspyrjandi (Kristín Einarsdóttir) Virðulegur forseti. Ég þakka ráðherra svör hans en ég varð fyrir vonbrigðum með að ekki skuli enn þá vera komið endanlegt samkomulag þarna á milli. Nú er liðið eitt og hálft ár frá því að þetta samkomulag var gert, þannig að þetta verður að teljast mikill hægagangur. Vona ég að nú verði reynt að flýta þessu. Auðvitað á að fagna öllum þeim bótum á mengunarvörnum sem gerðar eru, og það hefur vissulega verið reynt að gera ýmislegt í álverinu í Straumsvík núna sl. ár til þess að reyna að bæta mengunarvarnir, enda veitti ekki af því auðvitað var til háborinnar skammar hvernig þar var á málum haldið. Mér finnst merkilegt að heyra að ekki hafi enn þá verið ákveðið hver útblástursmörk eigi að vera. Ég hélt að til væru gildandi reglur, ákveðnar reglur og að ekkert ætti að breyta út frá þeim. Ég hefði haldið að í tillögum Hollustuverndar væru settar sömu reglur og giltu um starfsleyfi. Að farið væri með þetta eins og álverið væri að sækja um starfsleyfi. Ég veit ekki betur en að mengunarreglugerð taki gildi núna um áramótin. Og í henni er gert ráð fyrir ákveðnum útblástursmörkum, bæði að því er varðar flúoríð og eins brennisteinsdíoxíð. Og mig langaði að spyrja, þó það sé ekki innifalið í fsp., hvort ekki sé farið eftir þeim reglum sem er miðað við að taki gildi núna strax á næsta ári, ef ráðherra gætur svarað því hér og nú. En ég verð að endurtaka það að ég varð fyrir vonbrigðum með að það skuli ekki enn vera búið að ganga frá þessu máli. Ekki síst með tilliti til allrar þeirrar starfsemi sem Hafnarfjarðarbær ætlast til að verði þarna í nágrenni álversins, þar sem talað er um verulega íbúðarbyggð á Hvaleyrarholti sem fólk hlýtur að hafa áhyggjur af. Og enn frekar er ástæða til að hafa áhyggjur ef á að fara að setja niður fleiri álver þarna á þessu svæði, sem ég vona nú að ekki verði neitt úr.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Virðulegur forseti. Hv. 2. þm. Austurl. kom aðeins inn á þá umræðu sem verið hefur um skipulagsmál á því svæði Hafnarfjarðarkaupstaðar sem næst liggur álverksmiðjunni í Straumsvík. Ég ætla ekki að fara út í þá umræðu sérstaklega en reyna að svara honum og hv. 12. þm. Reykv. varðandi frekari kröfur, t.d. um brennisteinsdíoxíð svo og útblástursmörk. Ég verð að svara því að ég vænti þess að um þetta sé fjallað í því samkomulagi sem nú er til umræðu milli ráðuneytanna og Hollustuverndar ríkisins annars vegar og álversins hins vegar en hef því miður ekki tiltækar upplýsingar hér fyrir hv. þm. og fyrirspyrjendur til þess að geta svarað þeim spurningum hér og nú af neinni nákvæmni. Ég get tekið undir það sem fram kemur hjá hv. 12. þm. Reykv. að þetta hefur tekið langan tíma og auðvitað lengri tíma en æskilegt hefði verið. Það er rétt að ný mengunarvarnareglugerð tekur gildi núna um áramótin og verður auðvitað að skoða málin í því ljósi. En ég vísa þó aftur til þess samkomulags sem gert var í fyrra milli ráðuneyta um að ágreiningsefni skyldu lögð til hliðar og tekið á þeim sérstaklega svo sem áður hefur verið frá greint og hefur komið fram hér í þinginu áður. Varðandi hugmyndir um fleiri álver vil ég segja það við hv. þm. að ég tel að þá verði að standa öðruvísi að mengunarvörnum en gert var þegar það álver var reist sem við erum nú að fjalla um hér í þessari fsp. Verður þá auðvitað tekið tillit til allra þeirra viðmiðunarmarka sem við hljótum að telja nauðsynleg og eðlileg til þess að tryggja að mengunarvarnir séu fullnægjandi og mengun frá slíku iðjuveri ekki meiri en það sem við getum sætt okkur við skv. gildandi lögum og reglum.

Fyrirspyrjandi (Danfríður Skarphéðinsdóttir) Virðulegi forseti. Á degi Sameinuðu þjóðanna nú í ár urðu ýmsir til að efna til umræðna um mannréttindi barna. Hér á landi voru stofnuð sérstök samtök í haust til að stuðla að vernd og bættum aðbúnaði barna. Þá hafa samtökin Amnesty International einnig á þessu ári vakið sérstaka athygli á slæmri meðferð stjórnvalda á börnum víða um heim. Og á vegum Sameinuðu þjóðanna er unnið að sérstökum barnasáttmála. Núgildandi íslensk lög um vernd barna og ungmenna eru frá árinu 1966 en að stofni til frá 1947. Frá þeim tíma sem núgildandi lög tóku gildi hafa orðið miklar breytingar á högum og aðstæðum barna og unglinga. Lögin skilgreina t.d. ekki mannréttindi barna og unglinga og gera ekki ráð fyrir sjálfstæðum rétti þeirra í samfélaginu. Á þeim tíma sem liðinn er frá því að lögin tóku gildi hafa sömuleiðis orðið miklar breytingar á vinnu barnaverndarnefnda og með aukinni tíðni hjónaskilnaða hefur álag á fulltrúa í þeim aukist til muna. Það er mjög mikilvægt að vel verði vandað til lagasetningar um barnavernd því að hér er fyrst og fremst um að tefla hagsmuni sem tryggja eiga öryggi, velferð og mannréttindi barnanna sjáfra. Á fundi í Sþ. 8. des. í fyrra bar hv. þingkona Guðrún Agnarsdóttir fram fsp. um bann við ofbeldiskvikmyndum og einnig um heildarendurskoðun laga um vernd barna og ungmenna. Í svari hæstv. ráðherra kom fram að tvær nefndir unnu á þeim tíma að endurskoðun beggja lagabálkanna og voru nefndirnar á þeim tíma langt komnar í vinnu sinni. Nú er mér kunnugt um að þegar hafa verið samin drög að nýju frv. til barnaverndarlaga og hef ég því leyft mér að beina fyrirspurn á þskj. 248 til hæstv. menntmrh. um það hvort frv. verði lagt fram á þessu þingi og ef svo sé hvenær megi vænta þess.

Menntamálaráðherra (Svavar Gestsson) Virðulegur forseti. Ég hef ekki fengið frv. í hendur frá endurskoðunarnefndinni, mun leggja það fyrir ríkisstjórnina strax og það er tilbúið. Svona er nú svarið í mjög stuttu máli en ég get vikið að fsp. með formlegum hætti og sagt: Það er spurt hvort ég muni leggja þetta frv. fram. Og ég legg það fram strax og ég fæ það í hendur. Í öðru lagi er spurt hvort ég muni leggja allt kapp á að leggja nýtt frv. til laga fyrir á yfirstandandi þingi? Svarið er auðvitað já. Ég fékk í hendur í apríl drög að frv. frá þessari nefnd, frumdrög sem nefndin lagði fyrir mig eftir að ég hafði gengið eftir því með talsverðum áýtingi. Nefndin taldið að frumvarpsdrögin eins og þau lágu fyrir þá væru ekki fullbúin af sinni hálfu. Ég óskaði engu að síður eftir því að frumvarpsdrögin yrðu á því stigi send til viðkomandi ráðuneyta til meðferðar, þ.e. félmrn. og dóms- og kirkjumálaráðuneytis. Nefndin féllst á það fyrir sitt leyti og ég lagði það fyrir ríkisstjórnina 20.--25. maí, eitthvað um það leyti, sl. vor. Ríkisstjórnin féllst á það og málið var sent til félmrn. annars vegar og dóms- og kirkjumálaráðuneytis hins vegar. Mér barst svar frá dóms- og kirkjumálaráðuneyti seint í júlí og ráðuneytið gerði margvíslegar athugasemdir við frv.

Nú er kominn annar ráðherra, hefur hann fengið það til umsagnar?

Ég reikna nú fastlega með því, því eins og hv. 2. þm. Norðurl. e. veit er stjórnkerfið fjarska skilvirkt á flestum sviðum, ekki síst téð ráðuneyti. Síðan gerist það að formaður nefndarinnar kemur að máli við mig sennilega í septembermánuði og óskar eftir því að nefndin fái að halda áfram. Það var reyndar starfsmaður nefndarinnar, Sigríður Ingvarsdóttir, sem kom að máli við mig, en formaður nefndarinnar er Ingibjörg Rafnar, og þá er óskað eftir því að ráðherrann og ráðuneytið samþykki að nefndin fái að ráða sér starfsmann til að ljúka við þetta sérstaka verk. Þeir starfsmenn sem boðið var að tækju verkið að sér voru nú ekki beint á Dagsbrúnarkaupi, þannig að það vafðist fyrir mér í nokkra daga að afgreiða málið, en ég gerði það samt. Og hef sem sagt lagt á það áherslu aftur og aftur að nefndin fari að skila af sér. Ég hef ekki viljað skipta um nefnd vegna þess að þetta fólk hefur náttúrlega verið að sinna verkinu og nefndarmennirnir hafa kynnt sér málin vel og víða og þess vegna hef ég talið eðlilegt að þrýsta á að hún skilaði til mín sínum endanlegu tillögum og það er enn. Það svar sem ég fæ frá nefndinni núna er að hún muni skila fullbúnum tillögum að frv. til laga um vernd barna og ungmenna í lok janúar. Ég skal svo gjarnan, ef málið verður þá ekki komið fram, svara fsp. enn á ný frá Kvennalistanum um málið í febrúar en ég vona að ekki verði þörf á því. Ég vænti þess, virðulegur forseti, að ég hafi svarað fsp. eins og kostur er á miðað við aðstæður. Ég tel að hér sé um stórmál að ræða. Það sé mjög brýnt að lausn fáist á þessu máli. Lögin um vernd barna og ungmenna eru úrelt að flestu leyti miðað við þær þjóðfélagsbreytingar sem hafa átt sér stað. Þau eru frá 1966 og að stofni til frá 1947. Barnaverndarnefndir og það kerfi er í raun og veru afar gallað, afar ófullkomið og ræður ekkert við sín verkefni í mörgum tilfellum. Við fáum fjöldamörg dæmi inn til okkar þar sem barnaverndarnefndir í litlum byggðarlögum ráða ekki við málin af margvíslegum ástæðum, bæði fjárhagslegum ástæðum af því að barnaverndarnefndirnar hafa ekki fjárhagsleg úrræði og líka félagslegum ástæðum vegna þess að barnaverndarnefndirnar eru í návígi við það vandamál sem snertir viðkomandi barn eða fjölskyldu. Þetta er með öðrum orðum algjörlega úrelt kerfi og ég er reyndar sannfærður um það fyrir mitt leyti að það er í rauninni verra en að það sé úrelt og þar með sé þetta ónýtt pappírsgagn eins og lögin eru að talsverðu leyti. Málin eru svo alvarleg að margoft kemur það fyrir að ekki er hægt að veita viðkomandi börnum og unglingum viðhlítandi úrræði af því að ekki hefur verið tekið á málunum heildstætt með hliðsjón af öðrum lögum og reglum sem til eru í landinu m.a. um stofnanir sem eru til og hafa verið starfandi um nokkurt árabil. Löggjöfin hér á landi að því er varðar þjónustu við unglinga er afar götótt og ósamfelld. Að mínu mati ætti það að vera þannig að ráðuneyti eins og menntmrn., sveitarfélögin, dóms- og kirkjumálaráðuneyti, heilbrrn., þessir aðilar allir tækju höndum saman varðandi þjónustu við unglinga sem eiga við margvísleg og flókin vandamál að stríða, ekki síst í þéttbýlissamfélaginu. Ég held satt að segja að þetta sé einn versti þátturinn í okkar stjórnkerfi hvað mönnum gengur illa að láta ráðuneyti og stofnanir vinna saman að lausnum sem snerta stóra þjóðfélagshópa. Það sannast vel í þessum málaflokki sem við erum hér að ræða.

Fyrirspyrjandi (Danfríður Skarphéðinsdóttir) Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. menntmrh. kærlega fyrir greinargóð svör við þessari fsp. minni. Ég vissi reyndar og heyrði nú á máli hans að hann ber þennan málflokk fyrir brjósti. Öll vitum við að það starf sem þessi nefnd vinnur er mjög vandasamt og mikilvægt að til þess sé vandað. Tel ég reyndar að verjandi sé að borga góðum og hæfum starfsmanni laun fyrir að starfa fyrir þessa nefnd þó að hann sé á einhverju rúmlegu Dagsbrúnarkaupi. Ég vona að þetta mál, sem snertir okkur öll og er auðvitað fyrst og fremst mikið velferðarmál fyrir börn, komi hér inn í þingið í vetur. Auðvitað hefði verið allra best ef það hefði verið komið það langt að það hefði verið á forgangslista hæstv. ríkisstjórnar nú fyrir þessi áramót í staðinn fyrir eitthvað af þeim skattafrv. sem við sitjum uppi með.

Fyrirspyrjandi (Halldór Blöndal) Hæstv. forseti. Fyrsta opinbera ályktunin um nauðsyn þess að álver rísi við Eyjafjörð var gerð á fundi ungra sjálfstæðismanna á Akureyri árið 1965 á mjög vandaðri ráðstefnu sem þá var efnt til um stóriðjumál. Síðan hefur hugmyndinni verið haldið vakandi og ég get t.d. rifjað upp að í tíð ríkisstjórnar Ólafs Jóhannessonar, þegar hv. þm. Hjörleifur Guttormsson fór með málefni iðnaðarmála, var ekki minnst einu einasta orði á þennan möguleika svo að ég tók málið á þeim tíma upp á Alþingi og benti á að þá væri uppi tillaga um kísiljárnverksmiðju við Reyðarfjörð, um pappírsverksmiðju á Húsavík og fleira en Akureyrar var að engu getið á þeim tíma. Var þá fallist á þá hugmynd, ekki vissi ég betur en að víðtækt samkomulag yrði um að ef hugmyndir kæmu á nýjan leik upp um að nýtt álver yrði reist hér á landi yrði kostað kapps um að slíkt álver risi við Eyjafjörð. Að undanförnu hafa verið uppi hugmyndir um að álverið í Straumsvík yrði stækkað og hef ég ekki gert athugasemdir við það. Nú er á hinn bóginn komin upp sú staða að líkur benda til að góðir möguleikar séu á því að hér rísi nýtt álver, um 200 þús. tonn, sem mundi falla vel inn í þá byggð sem nú er við Eyjafjörð. Við Eyjafjörð býr um tíundi hluti þjóðarinnar, frá Ólafsfirði til Húsavíkur. Þar er margvísleg þjónusta fyrir hendi þannig að margföldunaráhrif þeirra verka sem unnin yrðu við álverið mundu njóta sín til fulls. Slíkt álver mundi af þeim sökum hafa mjög jákvæð áhrif á byggðaþróun á þessu svæði auk þess sem álver við Eyjafjörð mundi staðfesta þá ákvörðun að reynt yrði að efna til þess byggðakjarna við Eyjafjörð að hann gæti boðið Reykjavíkursvæðinu birginn. Það gladdi mig mjög mikið þegar ég las það í Degi hinn 30. nóv. sl. að einn þeirra manna sem sæti eiga í ráðgjafarnefnd um orkufrekan iðnað, Guðmundur G. Þórarinsson alþm., lýsti því yfir að Eyjafjörður væri besti kosturinn fyrir 185 þús. tonna álbræðslu og gaf mér tilefni til að bera fram þessa fsp. til þess að fá það staðfest að hugur þeirra sem að stóriðjumálum vinna nú, standi til þess að næsta álver rísi við Eyjafjörð. Spurt er: ,,Hefur verið unnið að því að nýtt álver rísi við Eyjafjörð?``

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) Virðulegi forseti. Stutt svar við spurningu hv. 2. þm. Norðurl. e. er já. Það hefur verið að því unnið að nýtt álver rísi við Eyjafjörð. Ég ætla að fjalla nokkuð um það sem að því máli hefur verið unnið sl. áratug. Á árunum 1980--1986 gerði svokölluð staðarvalsnefnd athuganir á vegum iðnrn. á þeim stöðum þar sem helst þótti koma til greina að reisa álver. Ítarlegar athuganir fóru fram á aðstæðum til áliðju í Eyjafirði, m.a. í samstarfi við norska álfyrirtækið ASV. Á árunum 1984 og 1985 var rætt við nokkur erlend álfyrirtæki, m.a. ALCAN og beindust þær viðræður að álveri við Eyjafjörð. Þá kom m.a. fram nokkur andstaða við byggingu slíkrar verksmiðju þar en nú hafa að mínu áliti viðhorf heimamanna breyst í málinu. Næsti áfangi í þessu máli er að í ársbyrjun 1988 var frumhagkvæmniáætlun unnin af íslenskum stjórnvöldum um nýtt 185 þús. tonna álver við Straumsvík lögð fyrir nokkur álfyrirtæki. Eftir viðræður við allmörg álfyrirtæki undirritaði Friðrik Sophusson þáverandi iðnrh. samkomulag hinn 4. júlí 1988 við fjögur álfyrirtæki um athugun á þessu máli, þ.e. nýju 185 þús. tonna álveri við Straumsvík. Frumhagkvæmniathugunin og samkomulagið var takmarkað við aukna álframleiðslu við Straumsvík. Þetta samkomulag rennur út í lok þessa árs. Í samtölum við forstjóra álfélaganna Granges og Hoogovens, sem enn standa að þessum athugunum ásamt íslenskum stjórnvöldum, hef ég kynnt þeim önnur svæði sem til greina koma og hef þá sérstaklega nefnt Eyjafjörð og Reyðarfjörð. Á fundi sem ég mun eiga með forstjórum þessara fyrirtækja í næstu viku, þar sem framhald álmálsins verður rætt, verður m.a. staðsetning álversins á dagskrá. Ég geri ráð fyrir að nýtt samkomulag um framhald athugana á aukinni álframleiðslu verði undirritað í byrjun árs 1990. Það samkomulag verður ekki formlega bundið við Straumsvík. En ég tel rétt að ítreka að allar athuganir sem fram hafa farið frá miðju ári 1988 og nú eru komnar á lokastig miðast við aukna framleiðslu á áli í Straumsvík eða þar í grennd. Það er ljóst að önnur staðsetning mundi kalla á viðbótarathuganir og tefði að öllum líkindum málið. Mér er til efs að það sé þessu brýna hagsmunamáli allrar þjóðarinnar til framdráttar að við setjum nú fram nýjar og afdráttarlausar kröfur á þessu stigi máls um aðra staðsetningu en til þessa hefur verið miðað við á grundvelli samkomulagsins sem þáv. hæstv. iðnrh. Friðrik Sophusson gerði um mitt ár 1988. Ég vil ítreka það sem ég hef sagt opinberlega áður að bygging nýs álvers er landsmál, ekki landshlutamál. Um Eyjafjörð sérstaklega vil ég taka fram að í byrjun júní sl. komu bæjarstjórar við Eyjafjörð og forustumenn héraðsnefndar Eyjafjarðar til fundar við mig til að ræða áhuga sinn á uppbyggingu orkufreks iðnaðar við Eyjafjörð. Í bréfi til þessara aðila 29. júní sl. vísaði ég til athugana á nýjum hugmyndum um Fljótsdalsvirkjun og lýsti þeirri skoðun að kanna ætti rækilega möguleika á öðrum áfanga í uppbyggingu orkufreks iðnaðar í tengslum við þá virkjun. Í bréfinu tók ég fram að eðlilegt væri að mínu áliti að næsta stóriðjuframkvæmd, eftir aukinni álframleiðslu í Straumsvík, verði utan suðvesturhorns landsins. Þessi sjónarmið ítrekaði ég á fundi á Akureyri 13. sept. sl. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum að hugsa stórt í þessu máli. Það sé leiðin til að sætta byggðasjónarmiðin. Ég taldi því rétt að hefjast handa sl. sumar um undirbúning að nýju álveri utan höfuðborgarsvæðisins. Ég lét því í haust hefja endurskoðun á hluta af þeim umhverfisathugunum sem staðarvalsnefnd lét gera á áhrifum álvers í Eyjafirði. Norska rannsóknastofnunin NILU í samvinnu við íslensk ráðgjafarfyrirtæki mun ljúka sinni athugun á því máli í febrúar nk. Formlegar viðræður við álframleiðendur, aðra en ATLANTAL-hópinn, sem hugsanlega væru tilbúnir til viðræðna um að reisa hér nýtt álver, eru nú að hefjast, og fulltrúar stórs bandarísks álfyrirtækis koma til viðræðna við mig í byrjun janúar. Í þeim viðræðum mun ég m.a. ræða um staðsetningu í Eyjafirði. Ég tek það fram að þrátt fyrir ákvæði samkomulagsins frá miðju ári 1988 um að unnið væri fyrst og fremst að því að byggja nýtt álver í Straumsvík, hef ég haft óformlega samband við nokkur álfyrirtæki um aðra staðsetningarmöguleika.

Jóhannes Geir Sigurgeirsson Virðulegi forseti. Ég ætla að koma hér á framfæri örfáum sjónarmiðum í þessu máli sem að vísu er miklu stærra en svo að hægt sé að fjalla um það í fyrirspurnatíma. Ég ætla fyrst að vitna til orða hæstv. iðnrh. á fundi sem hann vitnaði til norður á Akureyri í haust þar sem hann lagði málið upp þannig að fyrsta stig yrði stækkun álversins í Straumsvík. Þegar kæmi að sjálfstæðu nýju álveri yrði rætt um aðra staðsetningu og hann nefndi þar sérstaklega Eyjafjörðinn. Ég treysti því að iðnrh. standi við þessi orð sín, að þetta sé sá möguleiki sem verði skoðaður nú þegar forsendur hafa breyst þannig að ekki er lengur verið að ræða um stækkun á álverinu í Straumsvík. Hæstv. iðnrh. segir að þetta sé fyrst og fremst landsmál. Vissulega er það rétt, við verðum að leita nýrra leiða til að auka okkar landsframleiðslu. Hitt er það að á því viðkvæma byggðaþróunarstigi sem okkar þjóðfélag er núna þá gæti staðsetning nýs 200 þús. tonna álvers í Straumsvík haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar í byggðamálum. Ég ætla að leyfa mér að vitna hér til ummæla eins virtasta sveitarstjórnarmanns á höfuðborgarsvæðinu, Sigurgeirs Sigurðssonar, bæjarstjóra á Seltjarnarnesi, þar sem hann segir að það sé mesta hagsmunamál, ekki bara landsins heldur höfuðborgarsvæðisins, að það takist á næstunni að efla Akureyri og Norðausturland sem verðugt mótvægi gegn höfuðborgarsvæðinu. Ég ætla, hæstv. forseti, að leyfa mér að syndga örlítið upp á náðina og minna hér líka á hugmynd sem Guðmundur G. Þórarinsson hefur hreyft í álviðræðunum núna, að við breyttar aðstæður komi Íslendingar inn sem eignaraðili á móti sænsku og hollensku fyrirtækjunum meðan leitað sé nýrra aðila. Það þýðir að mínu mati það að við hefðum meira vald á staðsetningu slíks orkuvers. Að lokum, virðulegi forseti, þá legg ég á það mikla áherslu að athugunum á umhverfismálum í Eyjafirði, varðandi mengunarvarnir, verði hraðað sem mögulegt er því það er lykillinn að því að við getum rætt um staðsetningu þar.

Hjörleifur Guttormsson Virðulegur forseti. Það hefur ekkert þjóðhagslegt mat farið fram á áliðju á Íslandi og tilheyrandi virkjunum, a.m.k. hefur slíkt mat ekki verið kynnt Alþingi. Spurningin í þessu máli nú, eftir að iðnrh. stendur slyppur uppi eftir allar athuganirnar, er sú hvort stjórnvöld, ríkisstjórn Íslands, ætlar að ákvarða nýjar forsendur í þessu máli þar sem leitt verði í ljós hvaða skynsemi væri í því að reisa hér nýtt stórt álver og hvar slíkt álver eigi að reisa. Spurningin um staðsetningu er að sjálfsögðu eitt af þessum stóru atriðum sem eiga að koma inn í þjóðhagslegt mat þessa máls. Það er glórulaus vitleysa, eins og ég hef orðað það áður, að ætla að fara að reisa stóriðjuver hér á Reykjavíkursvæðinu, miðað við aðstæður í byggðamálum í þessu landi. En fyrst þarf að svara hinni almennu spurningu um þjóðhagslegt gildi slíkra framkvæmda og síðan að fullnægja þeim forsendum sem pólitískt samkomulag getur tekist um. Menn þekkja mínar skoðanir í því máli, ég fjölyrði ekki frekar um það hér.

Stefán Valgeirsson Virðulegi forseti. Það er nú í raun og veru broslegt að hlusta á þær umræður sem hér fara fram. Þeir sem fylgjast eitthvað með á annað borð vita að ef næsta álver verður byggt þá verður það byggt í Straumsvík. Allar áætlanir sem hafa verið gerðar og athuganir eru miðaðar við það. Það er náttúrlega hægt að ræða um að byggja álver austur á landi eða norður í Eyjafirði. En þeir sem hafa kynnt sér mengunarvald þessara fyrirtækja ættu a.m.k. að gera sér grein fyrir því að síst ætti að setja slíka verksmiðju niður norður í Eyjafirði. Þær upplýsingar sem hæstv. iðnrh. hefur fengið þar eru áreiðanlega ekki tæmandi. Mér finnst það athyglisvert að bóndi norðan úr Eyjafirði er að mæla með því að það sé farið út í slíkar framkvæmdir. Hæstv. fjmrh. talaði um mengunarskatt á bíla. Ég hefði viljað spyrja hann um hver mengunarskatturinn ætti þá að verða á þessum álverum.

Kristín Einarsdóttir Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með hv. fyrirspyrjanda. Ég tel mjög mikilvægt að efla atvinnulíf við Eyjafjörð og vil gjarnan sjá þar miklu blómlegri byggð en þar er, þó að ég telji hana að sjálfsögðu mjög blómlega og mikilvægt það atvinnulíf sem þar er en það hefði mátt efla það mikið meira. En ég get ekki hugsað mér Eyfirðingum svo illt að þar muni rísa álver eða annað stóriðjuver. Það væri mjög miður ef ímynd Eyjafjarðar yrði sú að þar mundi rísa stóriðjuver, kannski fleiri en eitt og fleiri en tvö. Það eru margar ástæður fyrir því að vera á móti stóriðju, að sjálfsögðu mengunarmálin eins og hv. síðasti ræðumaður talaði hér um, auk sjónmengunar og ýmislegs fleira. Mér finnst það mjög einkennilegt mat þegar hæstv. iðnrh. kemur hér fram og telur stóriðjumál vera eitt af brýnustu hagsmunamálum þjóðarinnar.

Þóra Hjaltadóttir Virðulegi forseti. Ég vil nota þetta tækifæri og minna á samþykktir stjórna verkalýðsfélaganna við Eyjafjörð frá því í júnílok þar sem mælst var til þess að þessu yrði sérstakur gaumur gefinn og einnig vil ég minna á samþykktir Alþýðusambands Norðurlands í gegnum árin og nú síðast í september sl. þar sem lögð er áhersla á staðsetningu stóriðju í Eyjafirði. Hæstv. iðnrh. sagði hér í svari sínu að uppbygging stóriðju væri landsmál en við leggjum ríka áherslu á að atvinnuuppbygging hjá okkur er byggðamál.

Fyrirspyrjandi (Halldór Blöndal) Hæstv. forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra hans svör. Ég leyfi mér að skilja þau svo að hann muni leggja höfuðáherslu á að næsta álver rísi við Eyjafjörð. Ég skildi hann svo að hann ætlaði að taka það mál upp við þá aðila sem nú er verið að ræða við. Ég er líka þakklátur fyrir það að nú skuli önnur athugun fara fram á því hvort mengunarhætta stafi af slíku álveri. Sú fyrri leiddi í ljós að svo sé ekki og ég er ekki í vafa um að hin síðari muni gera það líka. Til viðbótar því sem síðasti ræðumaður sagði, hv. 1. þm. Norðurl. e., má minna á að bæjarstjórn Akureyrar hefur gert mjög ákveðnar ályktanir um þessi efni og ég fullyrði að vonir Eyfirðinga og Norðlendinga standi nú til þess að næsta álver rísi við Eyjafjörð, ef maður sleppir hv. 6. þm. Norðurl. e., Stefáni Valgeirssyni, sem er orðinn einfari upp á síðkastið. En um leið og þýðingarmikið er fyrir okkur að álver rísi við Eyjafjörð --- og ég vil ítreka það sem ég sagði áðan, við stóðum með Reyðfirðingum um það að minni gerð stóriðju, kísilmálmverksmiðja, kæmi við Reyðarfjörð, en töldum á móti að það væri sjálfgert að Austfirðingar stæðu með okkur um svo stórt álver sem nú er verið að tala um, þá tel ég ástæðulaust að vera eitthvað að rugla málið þannig. Um þetta hafði tekist samstaða milli fjórðunganna, óformleg að vísu, þannig að ég hygg að Reyðarfjörður sé ekki í myndinni að þessu sinni. Ég lít svo á. Þá vil ég minna á að annað mikið hagsmunamál Norðlendinga bíður nú afgreiðslu í ríkisstjórninni. Hæstv. utanrrh. lýsti því yfir fyrr á þessu ári að ákvörðun yrði tekin um það nú fyrir áramót að hagkvæmniathugun yrði leyfð á varaflugvelli hér á landi á kostnað Mannvirkjasjóðs Atlantshafsbandalagsins. Ég geng út frá því að staðgengill hæstv. utanrrh. geti staðfest það hér og nú að þetta leyfi verði veitt nú í desembermánuði. Þessi mál bæði eru mikil hagsmunamál fyrir okkur Norðlendinga og ég lýsi ánægju minni yfir að ég skildi hæstv. iðnrh. svo að full samstaða væri um það innan ríkisstjórnarinnar að álver gæti risið í Eyjafirði ef samningar tækjust um það. Alþb. hefði fallist á það. Ég væri á hinn bóginn mjög þakklátur ef iðnrh. gæti gefið samsvarandi yfirlýsingu varðandi Mannvirkjasjóðinn.

Ingi Björn Albertsson Hæstv. forseti. Þetta skal vera stutt. Ég tel að staðarval nýs álvers verði að ráðast af arðsemismati og þjóðhagslegu mati og í mínum huga koma þá aðeins tveir staðir til greina, það er annars vegar staðsetning við Straumsvík eða hins vegar við Grundartanga í Hvalfirði. Þar er öll aðstaða fyrir hendi til að taka við slíku álveri og ég tel að ef menn í raun og veru ætla að láta þjóðhagslegt mat og arðsemismat ráða ferðinni þá hljóti þessir tveir staðir fyrst og fremst að koma til greina. Ég get vel skilið í sjálfu sér áhuga kjördæmisþingmanna sem vilja fá álverið upp við Eyjafjörð en það er ekki hlutur sem á að ráða ferðinni í slíku máli sem þessu.

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) Virðulegi forseti. Hv. 2. þm. Norðurl. e. lagði mér hér orð í munn. Ég ætla að stytta það svolítið sem hann vitnaði til mín. Það sem ég lagði höfuðáherslu á er að nýtt álver rísi. Það er málið. Staðsetningin, svo mikilvæg sem hún er, kemur í annarri röð. Ég get tekið undir það sjónarmið sem hér hefur komið fram að það sé einnig ákaflega mikilvægt byggðamál hvar slíkt álver verður staðsett. En ég ítreka þá skoðun sem ég lýsti fyrr að í þessu máli þurfi að hugsa stærra, taka meira fyrir til þess að sætta byggðasjónarmiðin í málinu og til þess að ná þeirri breikkun á framleiðslugrundvelli þjóðarbúsins sem við þurfum svo sárlega nú. Ég hlýddi með athygli á þau sjónarmið sem hér komu fram, m.a. hjá hv. 5. þm. Norðurl. e. og 1. þm. Norðurl. e., einkum hversu mikilvægt byggðasjónarmiðið er í málinu. Þá eru áskoranir frá verkalýðsfélögum og samtökum við Eyjafjörð vissulega ekki óheyrðar. Á þær er grannt hlustað. En þetta er mál sem við þurfum að nálgast fyrst og fremst með þjóðarhagsmuni fyrir augum. Staðarvalið er þar mjög mikilvægt mál en ekki málið allt. Ég vildi vegna þess sem fram kom hér hjá hv. 2. þm. Austurl. um þjóðhagslega hagkvæmni þessarar fyrirhugaðrar framkvæmdar geta þess að síkt mat hefur farið fram, verður senn gert heyrinkunnugt. Þetta mat er reyndar vel þekkt í sínum meginstærðum. Ég ætla ekki að fjölyrða um það hér. Og eins vil ég segja vegna þess sem fram kom í athugasemd hv. 6. þm. Norðurl. e., þar sem hann sagði að það væru ekki tæmandi upplýsingar til um áhrif á umhverfi Eyjafjarðar frá álveri sem þar yrði staðsett, þá er það rétt hjá hv. þm. En það er unnið kappsamlaga að slíkri könnun og ég tók sérstaklega eftir því að hv. 5. þm. Norðurl. e., bóndinn frá Eyjafirði sem réttilega var hér nefndur, lagði á það áherslu í sínu máli.

Fyrirspyrjandi (Halldór Blöndal) Hæstv. forseti. Þegar lántökugjald var samþykkt á síðasta Alþingi var svo ákveðið að það skyldi ná til viðhaldsverkefna í íslenskum skipasmíðastöðvum og þeirra endurbóta sem unnar yrðu í íslenskum skipasmíðastöðvum. Ég beitti mér þá mjög fyrir því að þetta gjald yrði fellt niður.

Ég verð að biðja hv. fyrirspyrjanda, 2. þm. Norðurl. e., aðeins að gera hlé á máli sínu þar sem forseta var ekki kunnugt um að hæstv. fjmrh. væri ekki tilbúinn til að svara þessari fsp. í dag og þess vegna verður hún ekki tekin fyrir.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Hæstv. forseti. Þessar fsp. sem ég hef borið fram með þinglegum hætti voru bornar fram í umræðum í Ed. í nóvembermánuði, eftir miðjan nóvember. Þá voru inni í deildinni bæði hæstv. fjmrh. og hæstv. viðskrh. Þá óskaði ég eftir að fá svar við þeim spurningum sem ég hef nú borið fram með þinglegum hætti. Samtímis óskaði ég eftir því við einn af starfsmönnum Alþingis að hann kynnti sér og gæfi mér upplýsingar um hvernig fyrirheit ríkisstjórnarinnar frá því í vor hefðu verið efnd. Og eftir þeim upplýsingum sem ég hef fengið í fjmrn. hefur verið lagt lántökugjald á þau lán sem tekin voru vegna skipasmíðaverkefna á þessu ári. Með öðrum orðum var ekki staðið við yfirlýsingu viðskrh. frá því í maímánuði. Ég get ekki sætt mig við það, hæstv. forseti, ef þingmaður við meðferð máls ber fram fyrirspurn til einstakra ráðherra og þeir svara ekki, þá get ég ekki sætt mig við það eftir að ég ber fyrirspurnina fram með þinglegum hætti að henni sé heldur ekki svarað, þá sé hún áfram látin danka. Til hvers eru þá þessar fyrirspurnir? Og af hverju er verið að tala um það í þingsköpum að fyrirspurnir eigi að setja á dagskrá eftir viku ef aldrei á svo að svara þeim? Ég hef beðið það lengi, hæstv. forseti, að ég get vel fallist á það að hæstv. fjmrh. verði gefið tóm til morguns eða til mánudags að afla upplýsinga um fyrirspurnina, reyna að finna svörin í trausti þess að hann muni nota tímann þangað til til að endurgreiða þeim mönnum sem hafa tekið lán vegna viðhalds og endurbóta á skipum, lán vegna framkvæmda af þessu tagi sem unnin hafa verið hér á landi. Ég yrði auðvitað mjög ánægður yfir því ef hann gæti sagt okkur frá því eftir helgina að það hefði verið staðið við samþykkt ríkisstjórnarinnar um að ekki yrði greitt lántökugjald af þessum lánum. En ég get ekki sætt mig við það að þingi ljúki svo fyrir jól að ekki fáist svar við fyrirspurninni, af þessum ástæðum sem ég segi: Ef ráðherrar ekki svara spurningum einstakra þingmanna þegar þær eru bornar fram við umræður, þá verður forseti að sjá til þess ef þingmenn flytja fyrirspurnirnar með þinglegum hætti að þeim fáist svarað.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Forseti vill taka fram að það er að jafnaði reynt að ýta á eftir að svör berist við fyrirspurnum á tilsettum tíma. Í þessu tilviki hefur, eins og hv. þingheimur veit, verið annasamt í fjmrn. vegna fjárlagagerðar og vinnu í kringum það þannig að hér hefur nokkuð dregist. En forseti skal sjá til þess að þessari fsp. verði svarað fyrir jól ef mögulegt er.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) (um þingsköp) : Virðulegi forseti. Ég vænti þess að hv. alþm. geti ekki kvartað undan því að ekki hafi verið reynt af hálfu fjmrn. að greiða fyrir því að svör verði veitt við þeim fsp. sem til fjmrh. hafa borist. Mig minnir t.d. að síðasta fimmtudag hafi fjmrh. svarað tæplega helmingnum af öllum þeim fsp. sem voru teknar á dagskrá þann dag. Það vildi svo til að á þessum degi var ég bundinn á fyrirspurnatíma við önnur verk og ég tel að í gær hafi skrifstofu Alþingis verið tilkynnt að fjmrh. gæti ekki verið hér í dag til þess að svara fyrirspurnum. Hins vegar var hringt til mín fyrir rúmri klukkustund síðan og mér tjáð að þessi fyrirspurn væri á dagskrá. Það kom mér á óvart vegna þess að ég taldi að þinginu hefði verið gerð grein fyrir því að það væri ógerlegt fyrir mig að vera hér á þessum tíma. Ég kaus þó að rjúfa þau verk sem ég var staddur í vegna þessa misskilnings sem upp var kominn og koma hingað. Að sjálfsögðu mun ég reyna að greiða fyrir því að þessari fsp. verði svarað við fyrsta tækifæri, en ég vildi koma þessum skýringum á framfæri hér. Þær stafa ekki af því að ég sé að reyna að skjóta mér undan að svara þeirri fsp. sem hv. þm. Halldór Blöndal hefur borið hér fram. Hvað snertir þá fsp. frá öðrum þingmanni sem hér er líka á dagskránni í dag, þá skal ég reyna að svara henni núna strax hér á eftir vegna þess að það er einfaldara og þarf ekki að hafa við hendina þau gögn sem ég þyrfti að hafa til þess að svara fsp. hv. þm. Halldórs Blöndals. En ég vildi að þessar skýringar kæmu fram.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Forseti vill upplýsa vegna orða hæstv. ráðherra að það varð ekki ljóst fyrr en eftir að dagskrá hafði verið prentuð að hann ætti í erfiðleikum með að vera hér á þessum tíma. En til þess að enda þessa þingskapaumræðu, þá skal forseti upplýsa að það verður reynt að sjá til þess að þessari fsp. verði svarað.

Halldór Blöndal (um þingsköp) : Hæstv. forseti. Ég vil í fyrsta lagi taka fram að starfsmaður þingsins hafði við mig samband í gær um það hvort ég sætti mig við að þessari fsp. yrði ekki svarað í dag og ég sagðist ekki sætta mig við það. Ég vil í annan stað taka fram að svarið við fsp. á að liggja fyrir í fjmrn. Ég bað starfsmann Alþingis um að afla tiltekinna upplýsinga í fjmrn. Starfsmaðurinn gaf mér þessar upplýsingar. Ég fer fram á það með þinglegum hætti að hæstv. ráðherra staðfesti að upplýsingarnar séu réttar þannig að það er ekki tímaskortur sem veldur þessu. Þessar upplýsingar liggja fyrir í ráðuneytinu. Ég get því miður ekki kallað vitnaleiðslu hér í þingsalinn. Starfsmenn þingsins hafa ekki málfrelsi hér og eru ekki skyldugir til að koma hér í beina yfirheyrslu, en ég hef svarið undir höndum. En vegna þess að þetta mál varðar tvo ráðherra, hæstv. fjmrh. og hæstv. viðskrh., og af því að ég hef knúið fram yfirlýsingu í Ed. um að þessar greiðslur eigi að endurgreiða samkvæmt samþykkt ríkisstjórnarinnar og af því að ég hef fengið loforð um það í Ed. að þær verði endurgreiddar, það var hlutur í samkomulagi sem gert var á sl. vori um vinnubrögð í þinginu, þá fer ég fram á það að þessu verði svarað nú fyrir jólin. Ég get ekki séð annað en ef t.d. væri gefið bara 10 mínútna fundarhlé til þess að ráðherrann gæti sent sendisvein upp í ráðuneyti eftir upplýsingunum, þá liggja þær fyrir. Þetta er ekki flóknara mál heldur en það. Ég ítreka því það sem ég sagði: Þá er fokið í flest skjól ef þingmenn geta ekki einu sinni fengið svar við einföldum spurningum með þinglegum hætti.

Fyrirspyrjandi (Danfríður Skarphéðinsdóttir) Virðulegi forseti. Sú fyrirspurn sem ég ber hér fram var lögð fram í sameinuðu þingi 28. nóv. og hafði ég reyndar vænst þess samkvæmt reglum í þingsköpum að hún yrði tekin á dagskrá sl. fimmtudag hér í Sþ., þ.e. 7. des. Eins og fram hefur komið í umræðu um fjárlagafrv. eru óvenjumargir og stórir óvissuþættir í því enn þá. Eitt það mikilvægasta er hvernig staðið verður að uppgjörsþættinum í verkaskiptalögunum við sveitarfélögin. Uppgjörið er ófrávíkjanlegur hluti af heildarsamkomulagi ríkis og sveitarfélaga. Sveitarfélögin hafa nú lengi verið í óvissu um þessi mál og flugufregnir hafa borist af því að verið sé að hugleiða lengingu uppgjörstímabilsins og jafnvel að láta það niður falla á komandi ári. Hvorki við 1. eða 2. umr. fjárlaga komu fram neinar tölur um þá fjárhæð sem ætluð er til uppgjörsins og var það ástæða fsp. minnar til hæstv. fjmrh. sem er að finna á þskj. 215. Nú hefur hv. formaður fjvn. lýst því yfir við 2. umr. um fjárlög að ekkert verði tekið á þessum uppgjörsmálum fyrr en við 3. umr. Ég vil samt spyrja hæstv. fjmrh. hvers vegna tölur varðandi uppgjörið voru ekki birtar á fyrri stigum í umfjöllun fjvn. og þingsins um fjárlagafrv.

Fjármálaráðherra (Ólafur Ragnar Grímsson) Virðulegi forseti. Svarið við þeirri fsp. sem hér er borin fram er birt á bls. 242 í frv. til fjárlaga fyrir árið 1990. Á þeirri bls. er að finna ítarlega greinargerð um það hvernig verði farið með fjárhagslegan þátt verkaskiptamálsins. Þar er því lýst yfir að fjmrn. hafi átt í viðræðum við forsvarsmenn Sambands ísl. sveitarfélaga um þessa þætti og skýrt tekið fram að hvað varðar Jöfnunarsjóðinn er í fjárlagafrv. staðið við þau fyrirheit sem gefin voru. Í öðru lagi varðandi rekstrarkostnaðinn er staðið við þau áform sem lágu ljós fyrir. Hins vegar hafi komið í ljós að vegna mistaka í áætlanagerð og annarra ástæðna hafi það reynst vera mun meiri kostnaður sem lenti á ríkinu en ætlað var og í þriðja lagi hefði verið ákveðið að bíða með að ganga frá tölunni varðandi uppgjör á skuldum við sveitarfélögin þar til í meðferð og lokaafgreiðslu fjárlaganna. Hv. þm. hefði þess vegna getað sparað sér fsp. með því að lesa þennan þátt í grg. með fjárlagafrv. þar sem svarið kemur alveg skýrt fram. Það hefur einnig verið hv. fulltrúa Kvennalistans í fjvn. kunnugt að milli 2. og 3. umr. yrði gengið endanlega frá þeirri tölu sem yrði notuð við uppgjörið í fjárlagafrv. fyrir næsta ár og sú tala hefur reyndar þegar verið ákveðin af hálfu ríkisstjórnarinnar og ríkisstjórnarmeirihlutans í nefndinni og mun birtast hér við 3. umr.

Fyrirspyrjandi (Danfríður Skarphéðinsdóttir) Virðulegi forseti. Ég þakka þessa skýringu hæstv. fjmrh. sem var að sjálfsögðu óþörf. Vona ég að allir hv. fulltrúar í fjvn., bæði minni og meiri hl., fái þessa tölu hið fyrsta og auðvitað sveitarstjórnarmenn sem hafa beðið í mikilli óvissu. Þeir verða að fá að vita sem fyrst hvernig málum reiðir af. Það er brýnt að það takist að stíga fyrstu skrefin í þessu uppgjöri og ágreiningur um einstaka verksamninga tefji ekki málið.

Fyrirspyrjandi (Guðrún Helgadóttir) Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fsp. á þskj. 93 til utanrrh. um verðlaunalistaverk við Flugstöð Leifs Eiríkssonar, sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Hvenær er fyrirhugað að setja upp verðlaunalistaverk við Flugstöð Leifs Eiríkssonar?`` Mönnum kann e.t.v. að finnast þetta mál meðal þeirra sem minnst eru brýn í þeim umræðum sem nú fara fram um efnahagsmál landsmanna. En miklar umræður urðu á sínum tíma um framkvæmd við byggingu þessarar miklu flugstöðvar og hvað eftir annað hefur orðið að leggja fram miklar fjárupphæðir til þess að ljúka því verki og vantar þó töluvert á að því sé lokið. En einn er sá þáttur sem hefur orðið út undan eins og ævinlega þegar komið er að listum og menningu. Það eru þau listaverk sem átti að setja upp við stöðina. Veturinn 1986 var haldin samkeppni um gerð listaverka fyrir utan flugstöðina og í samkeppnisgögnum var sérstaklega tekið fram að þarna skyldu vera stór og mikil listaverk. Vorið 1986 hlutu svo verk eftir Magnús Tómasson og Rúrí fyrstu verðlaun. Voru það verkin Þotuhreiður eftir Magnús og Regnbogi Rúríar. Hvor listamaður um sig fékk 200 þús. kr. fyrir hugmyndina. Í fyrstu var áætlun um að listaverkin skyldu vera fullgerð við vígslu stöðvarinnar en eins og menn rekur minni til lá mikið á að vígja flugstöðina fyrir kosningar sem þá voru fram undan svo að listin gleymdist eins og oft áður. Síðan hefur þetta gengið þannig fyrir sig að svo til ekkert hefur gerst. Þó liggur fyrir samningur við listakonuna Rúrí og er hann án fyrirvara um framlög Alþingis, en í þeim samningi sem loksins var gerður við Magnús Tómasson er fyrirvari um að framkvæmdir séu háðar framlögum Alþingis. Nú er það vitaskuld ekkert óeðlilegt og listamaðurinn er alveg sáttur við það. Hitt er annað mál að það er auðvitað ekki sæmandi að stjórnvöld efni til samkeppni um svo stór verk sem þarna er um að ræða og haldi síðan listamönnunum sem til verðlauna unnu í algjörri óvissu ár eftir ár um hvenær þessi verk eiga að koma upp. Og í öllum þeim hundruðum milljóna sem hefur verið ausið út til að hreinsa upp ósómann við byggingu þessa húss, þá getur það ekki verið óleysanlegt vandamál að standa við það sem þessum listamönnum var lofað og afla þess fjár sem þarf til að koma þessum listaverkum upp.

Viðskiptaráðherra (Jón Sigurðsson) Virðulegi forseti. Eins og fram kom hjá hv. fyrirspyrjanda er hér um að ræða tvö listaverk sem hlutu fyrstu verðlaun í verðlaunasamkeppni sem var efnt til um útilistaverk við flugstöðina haustið 1985. Í niðurstöðum starfshóps sem utanrrh. og fjmrh. skipuðu sumarið 1988 var lagt til að bæði verkin yrðu sett upp árið 1989. Þegar til kastanna kom varð að skera niður í lánsfjárlögum 1989 þannig að aðeins var fjármagn til þess að kosta uppsetningu annars verksins, Regnbogans eftir listamanninn Rúrí. Þetta verk er nú í smíðum og gert er ráð fyrir að það muni dragast fram á næsta vor eða næsta sumar að verkinu verði fulllokið en fé á að vera til staðar til þess að ljúka því. Nú er gert ráð fyrir að hitt listaverkið sem til verðlauna vann, Þotuhreiður eftir listamanninn Magnús Tómasson, verði smíðað og sett upp á næsta ári og er til þess ætlað fé en að því tilskildu að Alþingi samþykki lánsfjárheimild til að standa straum af kostnaðinum. Í stuttu máli er þetta svarið. Gert er ráð fyrir því að Regnboginn verði risinn fyrir næsta sumar og að Þotuhreiðrið verði fullgert á næsta ári.

Fyrirspyrjandi (Guðrún Helgadóttir) Hæstv. forseti. Ég vil færa hæstv. utanrrh. þakkir fyrir svörin. Það hlýtur alltaf að koma að því öðru hvoru að það verði skylda Alþingis að minna á að vinna listamanna er vinna eins og annarra manna. Það fer ekki á milli mála að sá dráttur sem orðið hefur á uppsetningu listaverkanna hefur valdið umræddum listamönnum verulegum ama og angri vegna þess að allan tímann hafa þau átt von á að nú yrði farið að vinna að þessum verkum. Þau hafa þar af leiðandi ekki tekið að sér önnur verk til þess að geta verið til staðar þegar vinna við þessi verk hæfist og þess vegna hefur þetta auðvitað verið þeim mjög bagalegt, bæði vegna listar þeirra og afkomu. Það gleður mig hins vegar að heyra að nú virðist stjórnvöldum alvara með að láta til skarar skríða og koma þessum verkum þangað sem þau eiga að vera og ég þakka þær yfirlýsingar hæstv. ráðherra. Og ég vona svo sannarlega að Alþingi Íslendinga standi ekki í vegi fyrir því að svo megi verða. Svo þakka ég fyrir svarið.

Ásgeir Hannes Eiríksson Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að ég bið um orðið er sú að ég sit hér við hurð sem liggur að reykherbergi þingsins. Reykherbergið er mikið notað, þar er teflt, spjallað og horft. Hurðin er iðulega opin og það leggur þykkan mökk af reyk í þingsalinn. Oft er um að ræða bæði daunillt og ódýrt tóbak og fer þetta mjög fyrir brjóstið á mér þar sem ég hef nánast ofnæmi fyrir tóbaki og mundi gjarnan vilja fá að ráða mínum dauðdaga sjálfur eins nærri því og ég get komist. Þess vegna óska ég eftir því, hæstv. forseti, að þessari hurð verði lokað að staðaldri meðan þingfundir eru þannig að við sem ekki kærum okkur um tóbaksreyk getum fengið að sitja hér í þingsölum í friði, ellegar þá að tóbaksreykingar verði leyfðar í þingsalnum þannig að við getum flúið inn í tóbaksherbergið undan reyknum. Alla vega óska ég eftir því að dyrunum verði lokað á meðan þinghald stendur yfir þannig að þingmenn þurfi ekki að sitja undir þessum reykjarmekki.

Forseti (Salome Þorkelsdóttir) Forseti hefur fulla samúð með þessu vandamáli sem hv. 16. þm. Reykv. var hér að benda á, en getur ekki tekið undir það að upp verði tekinn sá siður að leyfa reykingar hér inni í þingsalnum og vonar svo sannarlega að til þess komi ekki. Hins vegar þykir forseta það eðlileg ábending og ósk að reynt verði að halda þessum dyrum lokuðum og getur tekið undir það að þær eigi að vera lokaðar þegar þingfundir standa yfir og mun koma þessu á framfæri.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Borist hefur svohljóðandi bréf frá forseta Nd.: ,,Ragnar Arnalds, 4. þm. Norðurl. v., hefur ritað mér á þessa leið: ,,Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess að 1. varamaður Alþýðubandalagsins í Norðurlandskjördæmi vestra, Þórður Skúlason sveitarstjóri, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.`` Þetta er yður hér með tilkynnt, hæstv. forseti. Árni Gunnarsson, forseti Nd.`` Þórður Skúlason hefur áður tekið sæti á Alþingi á þessu kjörtímabili og ég býð hann velkominn til starfa.

Frsm. félmn. (Hjörleifur Guttormsson) Virðulegur forseti. Ég geri hér grein fyrir nál. félmn. Sþ. varðandi 3. mál þingsins, varnir gegn mengun frá fiskeldi. Álit félmn. er svohljóðandi: ,,Nefndin hefur fjallað um tillöguna og sendi hana til umsagnar. Svör bárust frá eftirtöldum aðilum: dýralækni fisksjúkdóma, eiturefnanefnd, fisksjúkdómanefnd, Landssambandi fiskeldis- og hafbeitarstöðva, Líffræðifélagi Íslands, Líffræðistofnun Háskólans, Lyfjaeftirliti ríkisins, lyfjanefnd, Náttúruverndarráði, Skipulagi ríkisins, Veiðimálastofnun, Vinnueftirliti ríkisins og yfirdýralækni. Einnig fylgdu með þáltill. skrifleg svör þriggja ráðherra á 112. löggjafarþingi, þ.e. heilbr.- og trmrh., samgrh. og landbrh. Flestir umsagnaraðilar, sem tjáðu sig um efni tillögunnar, telja þörf á að mótaðar verði samræmdar reglur um kröfur varðandi starfsleyfi fyrir fiskeldisstöðvar. Nokkrir telja þörf á lagasetningu í því sambandi. Landssamband fiskeldis- og hafbeitarstöðva, Líffræðifélag Íslands, Líffræðistofnun Háskólans og Náttúruverndarráð fjalla m.a. um stofnablöndun (erfðamengun) í umsögnum sínum. Nefndin telur að þetta atriði þurfi að rannsaka nánar, ekki síst þar eð skoðanir eru skiptar um umfang og áhrif slíkrar stofnablöndunar. Nefndin tekur undir meginefni tillögunnar um að móta þurfi samræmdar reglur um starfsleyfi fyrir fiskeldisstöðvar. Hins vegar telur nefndin rétt að athugað verði hvort þörf sé á sérstakri lagasetningu og þá einnig varðandi stofnablöndun (erfðamengun). Nefndin flytur á sérstöku þskj. brtt. við málið og mælir með samþykkt tillögunnar svo breyttrar.`` Undir nál. rita nefndarmenn í hv. félmn., sá sem hér stendur sem frsm., Rannveig Guðmundsdóttir, fundaskrifari, Guðni Ágústsson, Birgir Ísl. Gunnarsson, Kristinn Pétursson, Alexander Stefánsson og Anna Ólafsdóttir Björnsson. Á þskj. 299 flytur nefndin brtt. við þáltill. Þar er lagt til að tillgr. orðist svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að móta samræmdar reglur um starfsleyfi fyrir fiskeldisstöðvar og um eftirlit og rannsóknir á mengunarhættu frá þeim. Jafnframt verði athugað hvort þörf sé á lagasetningu vegna mengunar frá fiskeldi.

Frsm. félmn. (Hjörleifur Guttormsson) Virðulegur forseti. Félmn. leggur fram svofellt álit varðandi þáltill. um tæknifrjóvganir: ,,Nefndin hefur rætt tillöguna og sendi hana til umsagnar landlæknis og Tryggingastofnunar ríkisins (tryggingaráðs). Mæla báðir þessir aðilar með samþykkt tillögunnar. Þá hafði nefndin samband við Ólaf W. Stefánsson, formann nefndar sem skipuð var 28. júlí 1986 vegna ályktunar Alþingis frá 25. mars 1986 um réttaráhrif tæknifrjóvgana. Hlé hefur orðið á starfi þeirrar nefndar, en á vegum hennar hefur verið aflað gagna um stöðu mála, m.a. í nágrannalöndum, og álitaefni sem komið gætu að gagni við undirbúning að lagasetningu. Með hugtakinu ,,tæknifrjóvgun`` er átt við bæði tæknisæðingu og glasafrjóvgun. Ráðgert er að hefja á árinu 1990 glasafrjóvgun á Landspítalanum, en frá ársbyrjun 1988 hefur verið í gildi samningur til þriggja ára milli Tryggingastofnunar og Bourn Hall Clinic á Englandi um að Íslendingar geti leitað þangað um glasafrjóvganir. Með tilkomu aðstöðu hérlendis má búast við að þeim fjölgi til muna sem leita eftir tæknifrjóvgun. Af þeim sökum m.a. telur nefndin æskilegt að hraðað verði lagasetningu og undirbúningi að reglum um tæknifrjóvganir og að frv. um það efni verði lagt fyrir Alþingi eigi síðar en haustið 1990. Nefndin mælir með samþykkt till. með breytingu sem tillaga er um á sérstöku þskj.`` Undir þetta rita allir hv. nefndarmenn félmn. Á þskj. 301 er svofelld brtt. frá félmn. við þáltill. um tæknifrjóvganir: ,,Tillgr. orðist svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að leggja hið fyrsta fyrir Alþingi frv. til laga um tæknifrjóvganir, m.a. að því er varðar réttarstöðu og tryggingamál þeirra sem hlut eiga að máli.``