Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tel algjörlega óeðlilegt að setja ákvæði af þessu tagi inn í lög um tekju- og eignarskatt og miklu nær sé að koma til móts við þá, sem þurfa að leita tannlækninga, með öðrum hætti, þ. e. í gegnum almannatryggingakerfið. Spurningin í þessu efni hefur jafnan snúist um það, hvort Alþingi væri reiðubúið að stofna til þeirra útgjalda sem ákvæði af þessum toga hefðu í för með sér. Samkv. því nál. sem fyrir liggur frá heilbr.- og trn. hv. deildar, þá virðist hv. deild reiðubúin til slíks og með tilliti til þess held ég og hef ég talið að það væri eðlilegra að nota fjármunina öðruvísi. Af þeim ástæðum var þetta mál tekið fyrir í ríkisstj. í morgun. Þar var ákveðið að heimila mér að breyta reglugerð um greiðslu sjúkrasamlaga í tannlækniskostnaði á þann veg að endurgreiða hinum tryggðu 20% kostnað við tannlæknaþjónustu, sem er þá viðbót við það sem almannatryggingar þegar greiða í þessu efni. Af þessari ástæðu og fleirum, herra forseti, segi ég nei við frv.



Herra forseti. Með tilvísan í það, sem hæstv. heilbrrh. hefur hér sagt og upplýst, og með sömu rökum og þeim, sem hann hefur flutt, segi ég nei.



Herra forseti. Þetta frv. var flutt til að reyna að létta kostnaði af þeim einstaklingum sem verða fyrir mjög umtalsverðum útgjöldum vegna tannlæknakostnaðar. Það sýnir sig þegar, að það hefur þó haft þau áhrif að knýja ríkisstj. til að grípa til ráðstafana í þessu máli. Ég segi já.



Herra forseti. Að mínum dómi er þetta mál vitlaust í flestöllum atriðum sem hægt er að gera vitleysur í. Að mínum dómi er röng aðferð að veita skattafslátt, því hann nýtist ekki fátæku fólki, sem þarf að borga dýrar tannviðgerðir, ef þetta fólk borgar ekki tekjuskatt hvort sem er. Það eru þeir sem fyrst og fremst þurfa á aðstoð að halda. Fyrir utan það er málið auðvitað sett í vitlausa nefnd og allt þar fram eftir götunum. Ég segi nei.



Herra forseti. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem einstakir ráðh. fara á bak við Alþingi í sambandi við útgjöld úr ríkissjóði til að reyna að eigna sér tillöguflutning einstakra þm. á hinu háa Alþingi. Ég minnist þess, að í fjárlögum fyrir árið 1983 er aflað heimildar vegna tollaeftirgjafar sem hæstv. fjmrh. veitti á s. l. ári af því að honum var um megn að segja já við frv., sem ég flutti hér í deildinni, og vildi heldur fara aftan að hlutunum. Það liggur nú fyrir að heilbr.- og trn. hefur verið sammála um að fara þessa leið til að mæta kostnaði við tannlækningar. Mér hefði þótt eðlilegt að hæstv. trmrh. hefði sett sín sjónarmið fram þegar málið var til umr. hér í deildinni, sem hann gerði ekki, heldur hleypur aftan að þm. Með hliðsjón af þessu og eins og málið er vaxið segi ég já.



Herra forseti. Á síðasta Alþingi lagði ég fram frv. sem fól í sér 20% þátttöku almannatrygginga í tannlækningum. Þá var ekki fyrir því fylgi að samþykkja slíkt. Nú virðist það vera breytt og það sé fylgi fyrir að samþykkja slíkt. Það er ekki sama hvort þm. flytja mál eða ríkisstj., virðist vera. Ég mun þegar í dag leggja fram þetta frv., fyrst það virðist fá stuðning hér á hv. Alþingi. Þegar ég ræddi um það mál í fyrra ráðlagði hæstv. heilbrrh. mér og taldi að það væri eðlilegra að fara skattaleiðina en greiða úr almannatryggingum. Þessu er hægt að fletta upp í Alþingistíðindum. Ég fór eftir því sem hæstv. heilbrrh. sagði þá og lagði fram þetta frv., og ég segi já við þessu frv., en ítreka að ég mun leggja fram frv, um almannatryggingar strax í dag.



Herra forseti. Í þessu máli hefur sannast að það er illt að eiga vonda ráðgjafa. Ráðgjöf hæstv. félmrh. frá í fyrra hefur ekki reynst ýkjavel. Hins vegar er það sérstaki fagnaðarefni að hann hefur ekki reynst kvensterkur í þessu máli, og er það ekki í fyrsta sinn sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir knýr ríkisstj. til undanhalds. Ég segi já.



Herra forseti. Í skattalögum er heimilt að draga frá kostnað vegna sjúkrakostnaðar, ef hann er verulegur, og ég sé engan eðlismun á því, hvort það er vegna almennra veikinda eða vegna tannviðgerða. Það er sagt að þetta nýtist ekki fátæku fólki. Flestir borga eitthvert útsvar og persónuafsláttur nýtist til þess að borga það, en auðvitað þyrfti að gera ónýttan persónuafslátt útborganlegan, eins og við höfum margoft lagt til, en ekki fengið stuðning annarra þm. með. Ég læt í ljós ánægju mína með að ríkisstj. skuli þó hafa mannað sig upp í að koma þarna til móts við fólk að nokkru leyti, að hluta til í sömu átt og við lögðum til í fyrra. Ég segi já.



Herra forseti. Það undarlega skeði, að þessu frv. um breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt var vísað til heilbr.- og trn. og kom það á óvænt mönnum í þeirri nefnd. Ég er fyrir mitt leyti hlynntur því að greiða hluta af tannlækningakostnaði fólks, en hitt var leiðinlegra atriði að taka þetta inn í skattalög, og vísa ég m. a. í það sem hv. 4. þm. Suðurl. sagði. Ég tel að yfirlýsing og reglugerðarútgáfa heilbr.- og trmrh. hafi komið á móti þessu, þó að ég telji það vera réttari leið að Alþingi taki ákvörðun um slíkt, en ekki ráðh., þegar mál er komið á lokastig. En eigi að síður, hvernig sem farið er að þessu máli, er það nú tryggt, eftir upplýsingum heilbrrh. að dæma, að 20% verða greidd af tannlæknakostnaði. Því tel ég ekki ástæðu til að fara inn á þessa braut eftir það, og segi því nei.



Með skírskotun til þess, sem hv. 1. þm. Vestf. sagði hér áðan, segi ég nei.



Það virðist vera samstaða um það hér í deildinni að reynt sé að greiða niður tannlæknakostnað fólks. Fjórir hv. þm. Alþfl. leggja til að þeir einir njóti þessara hlunninda sem hafa nægilegar tekjur til þess að þeir greiða tekjuskatt. Ég tel að þetta væri harla ósanngjörn og óeðlileg niðurstaða, og raunar mikið ranglæti gagnvart láglaunafólkinu í landinu, og er því algjörlega mótfallinn þessari leið. Ég er hins vegar hlynntur þeirri aðferð, sem heilbrmrh. hefur gert að till. sinni í ríkisstj., en það hefur þar verið samþykkt, að greiða þennan kostnað eftir almannatryggingaleiðinni, og þess vegna segi ég nei.



Herra forseti. Ég hygg, eftir þeim heimildum sem ég hef aflað mér, að samþykkt þessarar till. muni ekki hafa ýkjamikinn kostnað í för með sér fyrir ríkissjóð, vegna þess að í skattalögum eru nú heimildir til að lækka tekjuskattsstofn manns, sem lætur af störfum, og mér er tjáð að skattstofur og ríkisskattstjóraembættið beiti þessum heimildum þegar við á. Hins vegar er hér gert ráð fyrir því að ákvæði af þessu tagi skuli beitt í öllum tilvikum, án tillits til tekna. Ég er ekki að öllu leyti ásáttur við orðalag þessa ákvæðis eins og það er hér borið fram og greiði því ekki atkv.



Herra forseti. Ég vil benda hv. þm. á, að verði þetta frv. að lögum er vikið í fyrsta skipti og eina frá þeirri meginreglu skattalöggjafarinnar í landinu að gjaldþol ráði skattagreiðslum manna. Þetta frv. felur í sér, að hver sá sem hættir störfum og fer að taka eftirlaun hafi sjálfkrafa helming tekna sinna frían frá skatti. Þess vegna munu þeir sem hæst laun hafa í þjóðfélaginu að loknum starfsdegi mest fríðindi fá. Í núverandi skattalögum er heimild til að lækka skatt manna sem lokið hafa störfum, ef tekjur þeirra minnka á því ári, og þess vegna tel ég þessa löggjöf með öllu óþarfa. Þess vegna segi ég, og ég vil ítreka: fyrst og fremst af þessu ástæðum, að gjaldþol manna skal ráða sköttum í landinu. Hér er frá því vikið og því hlýt ég að segja nei.



Herra forseti. Ævintýramennska er auðvitað alltaf ágæt og skemmtileg og setur „kultør på livet“, eins og sagt er á skandinavískum málum, en það nær náttúrlega ekki nokkurri átt að ævintýramennska eins og sú, sem þetta frv. fjallar um, sé kostuð af almannafé með þeim hætti sem hér er verið að leggja til. Og það sem meira er: Þetta er heldur ómerkileg leið til vinsældaöflunar, að með almannafé eigi að fara að ábyrgjast og væntanlega greiða fyrir þá starfsemi sem hér um ræðir. Ég vona og vænti þess, að frv. af þessu tagi nái ekki fram að ganga, þó að ekki væri nema vegna fordæmisins sem það hlýtur að fela í sér.

Veit þm. um fleiri gullskip?

Auðvitað er kjarni málsins sá, að það er bæði skemmtilegt og menningarlegt sem þarna er að gerast og kannske skilar þetta árangri, en þetta er verkefni fyrir einstaklinga. ekki almannasjóði.



Herra forseti. Það eru miklir erfiðleikar í þessu þjóðfélagi. Það vantar víða peninga til að reka fyrirtæki sem eiga að geta skilað þjóðfélaginu arði. Ég lít svo á, að við höfum allt annað að gera við peninga en að fleygja þeim í 300 ára gamalt strand.

Og hvað segir svo þm.?

Auðvitað nei.



Herra forseti. Ég tek undir sparnaðarviðleitni og ráðdeild á erfiðum tímum. Ég geri ráð fyrir að hv. 4. þm. Suðurl. hafi áttað sig á að þessi vonarpeningur er ekki í Suðurlandskjördæmi, heldur í Austurlandskjördæmi. en þrátt fyrir það tel ég hann allvel geymdan í sandi um sinn og greiði ekki atkv.



Herra forseti. Hæstv. forseti Nd. greiddi atkv. með því við 2. umr. að hægt væri að veðsetja sokkin og týnd skip. Ég óttast mjög um gengi Framkvæmdastofnunarinnar, verði þetta almennt upp tekið, og segi nei.



Herra forseti. Hér er lagt til að ríkissjóður ábyrgist 50 millj. kr. lán til að leita að horfnu strandgóssi, margra alda gömlu. Við höfum að undanförnu verið að fjalla um undirbúning lánsfjáráætlunar og lánsfjárlaga og þurft þar mjög að skera við nögl, miklu meir en sumum þykir gott við að búa. Við þessar aðstæður sé ég ekki ástæðu til að greiða fyrir lánsfjárútvegun til þessa verkefnis og segi nei.



Forseti ætlar eins og nú standa sakir ekki að deila við skrifara sinn um skipsströnd og þaðan af síður við landtukta Reykhyltinga um skipsströnd á Vestfjörðum og segir því já.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er flutt að beiðni stjórnar sjómannadagsráðs og Happdrættis Dvalarheimilis aldraðra sjómanna og er efni þess að framlengja heimild þessara aðila til rekstrar happdrættis um 10 ár eða til ársloka 1994. Happdrætti Dvalarheimilis aldraðra sjómanna var komið á fót með lögum á árinu 1954. Gilti sú heimild í 10 ár, en hefur tvívegis verið framlengd í 10 ár í senn, síðast til ársloka 1984. Vegna framtíðaráætlana er nú sótt um framlengingu í 10 ár, þótt enn sé rúmt ár eftir af heimildinni. Ágóði af happdrættinu rennur lögum samkvæmt í Byggingarsjóð aldraðs fólks. 60% ágóðans skal varið til byggingar Dvalarheimilis aldraðra sjómanna. Heimilt er stjórn Dvalarheimilis aldraðra sjómanna þó að veita styrk eða lán til annarra dvalarheimila aldraðs fólks. Ég tel eigi þörf á að rekja hér framkvæmdir þær sem unnið hefur verið að fyrir fé Happdrættis Dvalar heimilis aldraðra sjómanna. Hv. alþm. eru þær kunnar, byggingarnar að Hrafnistu í Reykjavík og í Hafnarfirði. Á Hrafnistu í Reykjavík dvelja nú 380 manns, á vistdeild, hjúkrunardeild, sjúkradeild og hjónagörðum. Á Hrafnistu í Hafnarfirði eru 188 manns, í almennri deild og í hjúkrunardeild. Á báðum stöðum er fjöldi manns á biðlista. Enn er ólokið ýmsum framkvæmdum við Hrafnistu í Hafnarfirði, svo sem um aðstöðu til endurhæfingar, sundlaug. lóð o. fl. Þar eru og fyrirhugaðar byggingar smáhúsa með litlum íbúðum, sem byggðar verða í samvinnu við ýmsa aðila, verkalýðsfélög, góðgerðarfélög og sveitarfélög. Einnig er þar fyrirhuguð þriðja stóra byggingin, ætluð fyrir almenna vist og aldraða með geðræn vandamál. Ég tel ekki ástæðu til að rekja hér frekar fyrirætlanir sjómannadagsráðs. Allar eru þessar áætlanir byggðar á því að samtökin njóti áfram þess stuðnings sem leiðir af rekstri Happdrættis Dvalarheimilis aldraðra sjómanna. Vegna undirbúningsframkvæmda og fjárskuldbindinga er stjórn Sjómannadagsráðs brýnt að fá afgreiðslu á þessu erindi og vænti ég þess, að unnt verði að afgreiða frv. þetta nú á þinginu, þótt liðið sé mjög á þingtímann. Ég tek fram að stjórnir sjómannadagsráðs og happdrættisins hafa látið ráðuneytinu í té nokkru gleggri greinargerð en ég hef hér rakið, og er hún að sjálfsögðu til reiðu fyrir þá nefnd sem fær málið til meðferðar. Þá er sjómannadagsráð án efa reiðubúið að láta í té allar nauðsynlegar upplýsingar. Ég vil að lokum leggja til að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og til fjh.- og viðskn.