Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. mun vera samið af landlækni og stjórn hjúkrunarkvennaskólans í samráði við stjórn Hjúkrunarfélags Íslands. Aðalbreytingin, sem í þessu frv. felst, frá því, sem nú gildir, er, að gert er ráð fyrir, að námstíminn sé styttur um 3 mánuði eða því sem næst, en það er ætlunin, að námið verði a.m.k. ekki lakara, heldur er ætlunin, að það verði heldur betra, og það er ætlunin að ná því með því að skipuleggja Það betur en gert hefur verið og hafa meiri kennslu í skólanum, áður en nemendurnir fara út í verklega námið, og er búizt við, að Þeim notist þannig betur að verklega náminu. Nefndin ræddi þetta frv. og var sammála um að mæla með að samþykkja Það óbreytt, eins og það liggur fyrir. En það var nokkuð rætt um það í n., hvort ástæða væri til að setja inn í frv. ákvæði um það, að halda mætti námskeið í skólanum fyrir aðstoðarfólk á sjúkrahúsum og ljósmæður. Það hefur verið svo mikill skortur á hjúkrunarkonum að undanförnu, að það hefur stundum orðið að notast við ljósmæður og aðstoðarfólk, sem hefur ekki hjúkrunarmenntun, til þess að vinna nokkuð af Þeim störfum, sem hjúkrunarkonur annars vinna, og hefur verið reynt að kenna þeim á námskeiðum það, sem nauðsynlegt er til þess að geta annazt þau störf. Það kom til tals í n., að nú á næstunni mundi verða svo mikil þörf á fleiri hjúkrunarkonum en til eru, að nauðsynlegt væri að gera einhverjar ráðstafanir í þessu skyni. En það varð ofan á í n. að geta þessa, að ætlazt væri til, að þörfin yrði leyst með námskeiðum, eins og heimild mun til í lögunum. Við leggjum sem sagt til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt.

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Það verða aðeins örfá orð. - Eins og hv. frsm. heilbr.- og félmn. tók fram, var eining í n. að mæla með samþykkt þessa frv., eins og það liggur fyrir. Þegar málið kom hér á dagskrá í hv. d., hafði ég orð á því, að möguleiki væri á að gera hér á nokkrar breytingar, sem miðuðu í þá átt að auka möguleika á fjölgun hjúkrunarfólks í landinu. Ég athugaði þetta síðar nánar, og það voru einkum þrjú atriði, sem ég athugaði í Þessu sambandi, en féll síðan frá að flytja brtt. um. Það kom í ljós, að það er ekki skortur á umsóknum til þessa skóla. Honum berast fleiri umsóknir árlega en hægt er að verða við. Það, sem er tilfinnanlegast af öllu í sambandi við hjúkrunarskótann, er sumpart skortur á kennurum og sumpart skortur á kennslustofum. Þetta eru atriði, sem ekki verður úr bætt með breytingu á þessu frv., eins og það er. Það var meginástæðan fyrir því, að ég flutti ekki neinar sérstakar till. í n. um breytingu. En eins og hv. frsm. tók fram, er mikill skortur hér í landinu á hjúkrunarfólki, og má búast við, að sá skortur verði enn tilfinnanlegri á næstu árum, einkum þegar þeir nýju stórspítalar, sem nú eru í byggingu í Reykjavík, verða teknir í notkun. Þessi skortur á hjúkrunarfólki er ekki einstæður fyrir Ísland, hann er víðar, því miður. Og sums staðar, a.m.k. í Bretlandi og í Svíþjóð, hefur nokkuð verið farið inn á þá leið að veita ólærðu fólki nokkra tilsögn í hjúkrun, þannig að betur mætti nota þann ólærða starfskraft til hjálpar á heilbrigðisstofnunum, þar sem ónógur kraftur er fullnuma starfsfólks. Í þessu frv., 6. kafla, er heimild snertandi námskeið. Mér hafði dottið í hug, að Þörf hefði verið á að gera ákvæðið í 12. gr. nokkru ákveðnara en það er um þessi námskeið, þannig að tekið væri fram, að námskeið skyldu haldin á vegum skólans handa ljósmæðrum og aðstoðarfólki í sjúkrahúsum. En það varð, eins og hv. frsm. n. tók fram, að samkomulagi í n. að breyta ekki þessu heimildarákvæði, en það kæmi skýrt fram frá n. í framsögu, að það væri ósk hennar, að þessi heimild yrði notuð eftir þörfum: að fólki, sem starfar að hjúkrun, en ekki er útlært, verði veitt tækifæri til að sækja námskeið í hjúkrun á vegum Hjúkrunarskóla Íslands.



Herra forseti. Nefndin hefur rætt þetta frv. og orðið sammála um að mæla með samþykkt þess eins og það liggur fyrir núna, en hv. 9. þm. Reykv. og hv. 1. þm. Norðurl. e. leggja þó fram brtt. um staðaruppbót. Eins og hv. þm. vita, eru í þessu frv. tillögur landlæknis og nokkurra annarra manna, sem um þessi mál hafa hugsað, um læknaskortinn, sem verið hefur í dreifbýlinu undanfarið till. til úrbóta í því efni. En till. landlæknis voru, eins og hæstv. heilbrmrh. tók fram, þegar þetta mál var fyrst lagt fyrir, fyllri en þetta. M.a. var í þeim lagt til, að staðaruppbót væri sett á í sumum héruðum, sem fámennust eru og erfiðast hefur reynzt undanfarið að fá lækna í. Það varð þó að ráði að svo stöddu, að það væri ekki sett inn í frv. Í stað þess hefur verið, eins og hæstv. heilbrmrh. gat um hér við 1. umr., sett inn ákvæði til bráðabirgða, þar sem ríkisstj. er heimiluð veruleg aukagreiðsla úr ríkissjóði til þess að greiða fyrir því, að hægt sé að skipa Þessi héruð, 300 þús. kr. greiðsla á ári, og auk þess, eins og segir í 2. gr., heimild til þess að greiða hluta í lækningatækjum fyrir þessi héruð. En það kom fram í áliti landlæknis, að það torveldaði að nokkru skipun í þessi héruð, að þeir menn, sem helzt væru fáanlegir til þess að fara þangað, væru nýútskrifaðir læknar, sem ættu ekki lækningatæki og væri það um megn að afla sér þeirra, eins dýr og þau nú eru orðin, og það gæti og hefði orðið til þess að torvelda að fá þessi héruð skipuð. Meiri hl. n. telur, að með þessum breyt., sem þarna hafa verið gerðar á frv., muni það nægja til þess að bæta í svipinn úr læknaskortinum, að svo miklu leyti sem unnt er með opinberum aðgerðum, en telur, að staðaruppbót sé ekki rétt að taka upp að svo stöddu, það muni þurfa frekari athugunar við. Ég vil að vísu geta þess, að það er mín skoðun, að staðaruppbót hafi um mörg undanfarin ár verið til, þótt það hafi ekki verið kallað það. Það hefur komið fram í því, að fámenn héruð hafa verið í hæsta launaflokki, en fjölmennustu héruðin í lægsta launaflokki. Og ef maður hefur í huga venju við skipun embætta, þá er það þannig, að menn fara venjulega fyrst í þau héruð, sem eru fámennust, og með vaxandi embættisframa fara þeir svo í fjölmennari héruðin, og þá er það alveg óvenjuleg framkvæmd, að menn fari þá til lægri launa frá hærri launum. En þetta hefur nú verið svo með lækna og byggist blátt áfram á því, að það hefur verið þarna eins konar staðaruppbót í gildi um mörg undanfarin ár, þótt það hafi ekki verið kallað það. N. leggur sem sagt til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt, en meiri hl. n. er að svo stöddu á móti samþykkt brtt., sem er flutt af hv. 9. þm. Reykv. og 1. þm. Norðurl. e.



Herra forseti. Eitt af því, sem gerir fólki í strjálbýli sums staðar dvölina óviðunanlega, er vöntun læknisþjónustu. Læknar fást ekki í fámenn héruð og erfið umferðar, og ekkert getur úr þessu bætt, nema ef helzt væri betri launakjör og svo vitanlega bættar samgöngur og betri húsakostur fyrir læknana og aðstaða til sjúkraskýlis. Um þetta er svo mikið búið að ræða hér á hinu háa Alþingi, að ég ætla, að það sé óþarft að fara um það miklu fleiri orðum. Frv. þetta, sem hér liggur fyrir, til læknaskipunarlaga, er, eins og það nú er orðið, tvímælalaust til bóta fyrir læknastéttina. En það er samt ekki nóg að gert, til þess að læknar fáist út í erfiðustu og ófýsilegustu héruðin og vilji hafa þar viðdvöl. Bráðabirgðaákvæðið um, að ríkisstj. sé heimilt að greiða allt að 300 þús. kr. til þess að bæta læknisþjónustu í þeim héruðum, þar sem mestra úrbóta er þörf að dámi landlæknis, er vissulega þar spor í rétta átt. En hvers vegna að stíga svona stutt skref og óákveðið í átt, sem þarf þó að fara? Hvers vegna að stikla þannig í málum? Því ekki að fara að till. þess manns, sem hefur mesta yfirsýn í þessum efnum, landlæknisins, og ákveða staðaruppbót, svo að fólkið í héruðunum viti, að tillit er til þess tekið, og læknarnir viti, að hverju er að ganga í hverju héraði sem kjarabót til nokkurrar frambúðar? Eftir hverju er verið að bíða með athafnir í þessum efnum? Eiga fleiri en orðið er að flýja héruð vegna áhættunnar af læknisleysi? Við hv. 9. þm. Reykv. erum fylgjandi þessu frv., það sem það nær, en við viljum, að betur sé gert og ákveðnara strax. Við höfum því gert till. landlæknis um staðaruppbót að till. okkar á þskj. 657. Till. þessa, sem landlæknir hefur samið sem brtt. við lög um laun starfsmanna ríkisins, má alveg eins fella inn í læknaskipunarlögin, eins og við leggjum til. Af tillitssemi við fjárl. þessa árs, sem sjálfsagt er að hafa, leggjum við til, að ákvæði till. komi ekki til framkvæmda fyrr en með næsta ári. Ég leyfi mér að vænta, að hv. þm. geti fallizt á till. Þetta er afar mikilsvert mál. Þetta er stórt atriði, að því er snertir að geta viðhaldið jafnvægi í byggð landsins.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af ummælum hv. 1. þm. Norðurl. e. Hann talaði um, að það væri illt að stíga skrefið ekki nema til hálfs með því að setja þetta bráðabirgðaákvæði í staðinn fyrir staðaruppbót. En í Því sambandi vil ég upplýsa það, að þessum málum er nokkuð öðruvísi háttað en var, þegar landlæknir samdi sínar till. Það hefur breytzt þó nokkuð aðstaðan til þess að fá þessi héruð skipuð frá því, sem þá var um að ræða. Það hefur tekizt nú, að ég hygg, að fá skipuð, a.m.k. um sinn, öll læknishéruð á landinu nema þrjú, og eru líkur til þess, að svo verði á næstunni. En um bráðabirgðaákvæðið og staðaruppbótina vil ég segja það, að staðaruppbótin var eingöngu hugsuð sem launauppbót til þeirra lækna, sem færu í þessi héruð, bæði Þau allra fámennustu og raunar í miðlungshéruðin líka, sem hafði reynzt örðugt að fá skipuð nú undanfarið. En það hefur rætzt nokkuð úr því nú í svip vegna fjölgunar lækna. En ég er ekki alveg sammála hv. 1. Þm. Norðurl. e. að því leyti, að ég tel, aðþÞessi bráðabirgðaheimild, sem felst í frv. núna, sé rýmri en staðaruppbótin. Það getur verið svo háttað og er svo háttað í sumum þessum héruðum, sem nú hafa ekki fengizt skipuð, að það er fleira en bara launin ein, sem gerir það að verkum, að ekki er hægt að fá þangað lækna. Það er ófullnægjandi húsnæði og ýmislegt annað, sem getur verið þörf á að greiða fyrir í svip, og þessi heimild að veita sérstaka upphæð til þess að greiða úr í þessum efnum er að því leyti rýmri, að það er hægt að nota hana til hvers þess, sem má verða til þess að fá skipuð þessi héruð, sem ekki hafa fengizt læknar í undanfarið.

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Erfiðleikar í fámennustu læknishéruðum landsins voru mjög til umr, í SÞ. í fyrra, og þá var samþykkt ályktun eða áskorun til ríkisstj. um að gera úrbætur. Þetta frv., sem hér liggur fyrir og er stjfrv., á að vera spor í þá átt að bæta úr læknaskortinum í fámennustu og verst settu héruðum landsins. Landlæknir hefur upplýst, að í marzmánuði 1961 voru 10 læknishéruð, sem enginn umsækjandi fekkst um. í sept. 1961 var bessi tala komin upp í 14. Ég veit ekki, hver hún er í dag. Landlæknir hefur gert mjög ýtarlegar till. um úrbætur í þessu efni og lagt till. sínar fyrir hæstv. ríkisstj. Ríkisstj. tekur síðan eina af till. landlæknis upp og flytur hér á Alþingi sem frv. Allar aðrar till. landlæknis lét hún liggja. Ég skal viðurkenna, að ég er mjög fylgjandi stjfrv., eins og það var lagt fyrir í Nd. Það felur í sér mjög miklar kjarabætur til handa allri héraðslæknastétt landsins. En ég skal taka það fram um leið, að í því felast ekki neinar sérstakar kjarabætur handa þeim héraðslæknum, sem sitja í lökustu héruðunum. Og þetta er stór galli, Þegar um það er að ræða að bæta úr ástandinu í fámennustu héruðum landsins. Að þessu leyti var þetta vindhögg hjá hæstv. ríkisstj. Þótt hennar frv. hefði orðið að lögum óbreytt, hefði það ekki bætt hætishót úr skortinum, þar sem hann er sárastur, í fámennustu og afskekktustu héruðunum. Hæstv. ríkisstj. vildi ekki flytja að svo stöddu aðrar af till. landlæknis en þessa einu, en hæstv. ríkisstj. segir, að það séu önnur atriði í skýrslu landlæknis, sem hún hafi enn ekki tekið afstöðu til. Í hv. Nd. voru gerðar breyt. á frv., breyt., sem eru mjög til bóta. En ég tel, að enn sé ekki nóg að gert, eigi frv. að ná þeim tilgangi að bæta úr læknaskortinum í fámennustu héruðunum. Og það er undarlegt, að hæstv. ríkisstj. hefur ekki tekið það upp í sitt frv., sem langmestu máli skipti í þessu efni, og það var staðaruppbótin. Jafnvel þótt hæstv. ríkisstj. hefði ekkert tekið annað upp en staðaruppbót í sitt frv. og lagt það Þannig fyrir Alþingi, var ekki hægt að neita því, að hér var verið að hugsa um fámennustu héruðin fyrst og fremst eða eingöngu. En hæstv. ríkisstj. bar ekki gæfu til þess að þessu sinni, og þetta tel ég aðalágallann á frv., eins og það er jafnvel enn í dag, að Það er ekki gert nóg fyrir Þau héruð, sem í vandræðum eru. Hins vegar er gert nokkuð fyrir þau, en einkum fyrir þau læknishéruð, sem ekki eru í vandræðum. Að sjálfsögðu fylgi ég frv., eftir sem áður, því að mér er annt um allar kjarabætur til handa læknastétt landsins. Það er auðséð á grg. landlæknis, að hann leggur megináherzlu á staðaruppbótina. Hann segir orðrétt svo, með leyfi hæstv. forseta: „Hina svonefndu staðaruppbót tel ég óhjákvæmilegt að taka upp,“ - undirstrikað - „á meðan ekki verður fallizt á tillögur um að steypa saman minni læknishéruðum og gera embættin á þann hátt lífvænlegri.“ Á þetta atriði leggur landlæknir megináherzlu sem úrbót og hjálp handa fámennustu héruðunum, og ég er honum algerlega sammála í þessu atriði. Hæstv. ríkisstj. lagði frv. fram, en lýsti því yfir, að hún hefði ekki tekið afstöðu til ýmissa annarra tillagna landlæknis. Hv. Nd. gerði endurbætur á frv., og nú er mér spurn: Er ekki mögulegt fyrir hv. Ed. að bæta hér enn um? Og ég tel mikið fengið og nálega allt fengið, sem hægt er að gera í bili, ef staðaruppbótin kæmi, uppbót á laun héraðslækna, sem skipa fámennustu og lökustu héruðin. Ég tel það ekki úr vegi, að hæstv. ríkisstj. mundi vilja fallast á Það að verða við óskum hv. Ed. í þessu efni, eins og hún varð við óskum hv. Nd. Ég vil a.m.k. mælast til Þess, sérstaklega við hv. formann heilbr.- og félmn., að hann athugi það við sína hæstv. ríkisstj., hvort ekki væri mögulegt að koma þessu á enn. Ég ætla að hlusta á, hvort hv. formaður heilbr.- og félmn. vill nú ekki verða við þessu, því að ef hann lýsir því yfir hér, að hann vilji gjarnan athuga málið betur hvað staðaruppbótina snertir, þá hygg ég, að við flm. tillögunnar um staðaruppbót værum fúsir til að draga hana til baka til 3. umr. í þeirri von, að þessi viðbót fengist samþykkt hér í hv. Ed. Ef hann hins vegar treystir sér ekki til að verða við þessum tilmælum að athuga málið betur við sína hæstv. ríkisstj., þá tel ég ekki ástæðu til annars en bera till. upp nú við þessa umræðu.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð út af ummælum hv. 9. þm. Reykv. Hann lýsti því nú hér mjög, hvað illa hefði verið ástatt um skipun læknishéraða á árinu 1961. Eins og ég skýrði frá áðan og eins og hæstv. heilbrmrh. skýrði frá við 1. umr. málsins, er miklu betur ástatt um þetta nú. Það er þannig, að nú eru aðeins þrjú héruð óskipuð og þar af eitt hérað, sem ekki eru líkur til að fáist skipað, vegna þess að það er orðið svo fámennt, það eru ekki nema rúmlega 100 manns í því, og það eru ekki líkur til þess, að það fáist neinn til þess að vera þar, blátt áfram af því, að það er svo lítið að gera þar. Það er Flateyjarhérað. Hv. 9. þm. Reykv. talaði mikið um frv. eins og hæstv. ríkisstj. lagði það fyrir. Hann drap að vísu í lokin aðeins á, að það hefðu orðið nokkrar bætur á því í Nd., og það er alveg rétt. Ég tel frv. miklu betra, eins og það kemur frá Nd., heldur en eins og það var lagt fyrir og að sumu leyti betra og svara betur þeim kröfum, sem þarf að gera til þess núna, heldur en þó að staðaruppbótin hefði verið samþykkt, eins og ég skýrði frá hér áðan. Miðlungshéruðin, sem áttu að vísu að fá nokkra staðaruppbót, eru núna skipuð, og það er ekki vandamál eins og er. En fámennustu héruðin fá með þessari fjárveitingu, sem er heimilt að veita til þeirra, meira en þau hefðu fengið með staðaruppbót. Það er hærri upphæð, sem heimilt er að veita til þessara fámennustu héraða núna, sem eru óskipuð, heldur en staðaruppbótin hefði numið til þessara sömu héraða. Það ætti að vera hægt, og hæstv. ráðh. skýrði frá því hér við 1. umr., að ætlunin væri, ef ekki fengist með öðru móti læknir til þess að sinna þessum héruðum, m.a. að veita þeim aukatekjur eða meiri tekjur, eins og næmi staðaruppbót. Og auk þess ætti að vera nokkur afgangur, sem ætti að vera hægt að nota til þess að greiða fyrir því með öðrum hætti, að þessi héruð fáist skipuð. 



Herra forseti. Hv. fjhn. fól mér að lýsa afstöðu sinni til þessa frv., sem hér liggur fyrir um Samvinnubanka Íslands h/f. Þetta er mjög létt verk, því að nefndin mælir einróma með því, að frv. verði samþykkt, eins og það liggur fyrir, svo sem nál. ber með sér. Hæstv. menntmrh. gerði grein fyrir því við 1. umr. málsins, hvers vegna hæstv. ríkisstj. flytur frv. Enn fremur drap hann þá á helztu efnisatriði þess og gat þess, að ákvæði þess væru að flestu leyti hliðstæð þeim lagaboðum, sem gilda um Verzlunarbanka Íslands h/f. Og af því að þetta mál virðist alls ekki neitt ágreiningsmál. sýnist mér ónauðsynlegt að rekja efni þess og einstakar greinar meira en hæstv. viðskmrh. gerði, og leyfi ég mér að skírskota til ræðu hans. Ég minnist þess, frá því að ég var ungur að árum, að ég heyrði frumherja samvinnuhreyfingarinnar í mínu héraði tala um stofnun Samvinnubanka sem fjarlægt takmark. Nú er þetta takmark að nást og raunar fyrr en varði. Auðvitað er þetta þó aðeins í samræmi við þróun bankamála í landi okkar. Mér finnst sögulega vel til hagað, að löggjöf um bankann verði sett á því ári, sem elzta samvinnufélagið er 80 ára og samband samvinnufélaganna 60 ára. Ég vil sem samvinnumaður leyfa mér að þakka hæstv. ríkisstj., að hún tók þetta mál til flutnings og greiðir vel götu þess í gegnum annasamt þing. Að svo mæltu endurtek ég, að fjhn. mælir shlj. með samþykkt þessa frv.



Herra forseti. N. hefur rætt þetta mál og samþ. shlj. að mæla með samþykkt þess. Tveir nm., hv. 9. þm. Reykv. og hv. 1. þm. Norðurl. e., leggja fram brtt. Önnur brtt. þeirra er um nafn á sjóðnum, og var hún nokkuð rædd í n. Mér finnst þetta nafn ágætt. Það skal að vísu játað, eins og fram kom við umr. í n., að um eitt skeið fékk orðið atvinnubót á sig nokkuð leiðinlega merkingu. Það var á atvinnuleysisárunum. Þá voru veitt nokkur fjárframlög til atvinnubóta. En því miður vorum við óvanir slíku, Íslendingar, og sums staðar kunnu menn lítt til að velja verkefni til slíks, svo að úr því varð snjómokstur og klakahögg. Þetta fékk því á sig nokkurt óorð um sinn, en ég held, að það sé engin hætta á því, að svo verði nú, og treysti því, að þegar þessi sjóður eflist, þá muni nafnið fá sína upphaflegu og góðu merkingu og sé þess vegna alveg óhætt að hafa þetta nafn á sjóðnum. Önnur breyting, sem þeir leggja til, er að nokkru hærri framlög komi úr ríkissjóði til sjóðsins. Ég hygg, að þessi framlög, sem ákveðið er að leggja í sjóðinn, 10 millj. kr. á ári næstu tíu ár, muni verða viðhlítandi, eða vona það a.m.k., að þau verði það, sérstaklega með tilliti til þess, að það er betur ástatt nú en var, þegar byrjað var að veita fé í þessu skyni til atvinnuaukningar. Bæði hafa atvinnutæki og tækifæri úti um landið batnað á þessum tíma. Það hefur sem betur fer orðið mikið gagn víða að þessu fé, sem veitt hefur verið til atvinnuaukningar úti um landið. Þó er því ekki að leyna, að það mun hafa komið fyrir, að lítið meira gagn hafi orðið að þessu fé en varð á sínum tíma að snjómokstri og klakahöggi. Það hefur að vísu nokkurt fé farið inn í þau héruð, sem féð fengu, til einhverra aðila, sem vafalaust hafa haft þörf fyrir það, en ekki orðið eins mikið gagn að því alls staðar og efni stóðu til og vonazt var eftir. En á öðrum stöðum er mér kunnugt um, að þetta hefur orðið að mjög miklu gagni og hjálpað til þess að byggja upp atvinnulíf, þar sem efnahagur fólksins var ekki þannig, að það gæti af eigin rammleik gert það. Það hefur sérstaklega verið gagnlegt í þessu skyni, að þeirri reglu hefur verið fylgt um þessi framlög, að ekki hefur verið krafizt eins mikilla ábyrgða eða veðs fyrir þessum lánum eins og öðrum sjóðum hættir við að taka. Þess vegna má gera ráð fyrir því og enda vitum við það, að nokkuð af þessum framlögum, sem veitt hafa verið í þessu skyni, munu ekki vera innheimtanleg aftur, og þess vegna hefur sjóðurinn ekki vaxið eins ört og annars hefði mátt vænta. En þrátt fyrir það hefur hann gert ákaflega mikið gagn, og ég hygg, að það muni verða veitt úr honum með svipuðum hætti og verið hefur, enda er skýrt tekið fram í lögunum, að það er ætlunin að veita fyrst og fremst til þeirra staða, sem verst eru staddir í atvinnumálum. Þó að heimild til þess að veita fé til annarra staða sé nokkuð rýmkuð, þá er það skýrt tekið fram, að staðirnir, sem verst er ástatt fyrir í atvinnumálum, skuli ganga fyrir. Og þá verður væntanlega ekki gengið mjög hart eftir með ábyrgðir eða aðrar kröfur, til þess að menn geti fengið þessi lán, en litið fyrst og fremst á atvinnuástandið. En það, sem ég á við um það sérstaklega, að þetta muni verða viðhlítandi, þessi upphæð, er það, að nú er veitt árlega fé frá öðrum sjóði, atvinnuleysistryggingasjóði, í svipuðu skyni víðs vegar um landið, til atvinnutækja, sem þangað eru fengin. Það er sérstaklega tekið fram um þann sjóð, að leitast skuli við að ávaxta féð, eftir því sem við verður komið, þar sem það fellur til víðs vegar um landið. Og það er enginn vafi á því, að sá sjóður verður þess árlega megnugri að veita fé til atvinnutækja víðs vegar um land heldur en verið hefur, en nú þegar hefur hann veitt milli tvo og þrjá milljónatugi árlega. Ég held, að ég láti þetta nægja að sinni til þess að gera grein fyrir málinu og afstöðu meiri hl. til till. minni hl., sem koma fram á þskj.



Herra forseti. Hér er gott mál á ferð, sem sjálfsagt er að styðja. Allir hljóta að vera fylgjandi þessu frv., það sem það nær, og svo var það um alla, sem eiga sæti í heilbr.- og félmn. Samt finnst okkur hv. 9. þm. Reykv. rétt að leggja til, að frv. verði breytt, því að lengi má um bæta. Og þess vegna flytjum við sameiginlega tillögur á þskj. 651 um breytingar. Þær eru fimm, en efnislega þó aðeins tvær. Þegar um það er að ræða að velja máli nafn, frv. fyrirsögn og heiti, þá skiptir vitanlega miklu máli, eins og um allar slíkar nafngjafir, að nafnið lýsi upp efni, að menn geti í nafninu fundið það, sem í frv. býr. Við teljum, flm. brtt., að það sé ekki heppilegt eða táknrænt, ekki upplýsandi um efni frv., að kalla sjóð þann, sem hér er um að ræða, atvinnubótasjóð. Orðið atvinnubætur er búið að fá á sig slitblæ. Það var mikið notað í sambandi við bætur, sem erfitt var að taka á móti fyrir þá fátæku og voru líka látnar af hendi með tregðu oft og einatt. En það, sem sérstaklega var athugavert við þetta, var það, að það, sem var goldið fyrir þessar bætur, var vinna, sem ekki var frjó. í sambandi við atvinnubætur loðir nú orðið klakahögg og þess háttar, sem gerir óbragð af orðinu. Það er sagt, að smekkur, sem kemst í ker, beri lengi keiminn, og það er svo, að það er óbragð, ókeimur af þessu orði. Og upp á síðkastið hefur verið tekið upp nýtt mál í sambandi við stuðning, sem veittur hefur verið. Það hafa verið teknar upp aðrar nafngjafir, svo sem: framleiðsluaukningarstyrkir og lán. Svo er það komið til, að það, sem áður voru atvinnubætur, voru bætur veittar einstaklingum, og hafði þá venjulega sveitarfélag forgöngu um það. En nú er um að ræða framlög frá hinu opinbera til heilla byggðarlaga og landshluta til þess, eins og kallað hefur verið, að viðhalda jafnvægi í byggð landsins. Þegar maður les frv., þá sér maður, að tilgangur þess er einmitt að vinna fyrir jafnvægið. Tilgangur sjóðsins á að vera sá að efla jafnvægið. Og sérstaklega á hlutverk hans að vera það um leið að styðja þau byggðarlög, sem ekki hafa við til jafns við önnur að búa fólki sínu aðstöðu til atvinnu, efla þau til framleiðslu. Og þess vegna ætti, að ég tel og við flm., að vera í nafngift sjóðsins hvort tveggja, það, sem minnir á þörfina á því að vinna að jafnvægi og enn fremur framleiðsluaukningarstefnuna, en fjarlægja sem mest hugtakið klakahögg. Framleiðslan er hin rétta undirstaða allra atvinnubóta. Hv. frsm. meiri hl. talaði um, að vel mætti nota þetta orð, atvinnubótasjóður, þó að hann viðurkenndi, að það hefði haft merkingu, sem ekki var geðfelld fyrrum. Það mætti vinna orðið upp aftur, skildist mér. En hvaða ástæða er til þess að vera að taka slík orð upp aftur. sem hafa úldnað í munni þjóðarinnar? Hvers vegna ekki að neyta þess, hvað íslenzkan er frjó orða móðir? Ég held, að okkur sé skylt að gera það, þetta er svo sjálfsagður hlutur. Og þess vegna leggjum við tillögumennirnir til, að í staðinn fyrir „atvinnubótasjóð“ komi: jafnvægis- og framleiðsluaukningarsjóður, og falli inn í frv. á þeim stöðum, sem skipta þarf um þessi orð, til að samræmi sé í. Þessi tillaga kom fram í hv. Nd., en náði þar ekki fylgi, en það ættum við, finnst mér, ekki að setja fyrir okkur, heldur telja okkur skylt að gera betur en hv. Nd. í meðferð máls, þegar við höfum tækifæri til þess. Ég legg fyrir mitt leyti þess vegna mikla áherzlu á það, að þessar brtt. verði samþ., að því er snertir heiti sjóðsins, og ég er viss um, að það hefur sína þýðingu til þess að gera sjóðinn geðfelldan landsmönnum. Hin efnisbreytingartill. er um, að framlag úr ríkissjóði verði ekki aðeins 10 millj. á ári hverju, eins og gert er ráð fyrir í frv., heldur eftir þetta ár 15 millj. á ári. Við lítum svo á, að ekki muni af veita. Við teljum sjálfsagt að sýna þá tillitssemi vegna fjárl. í ár að gera ekki till. um hækkun á framlaginu í ár, en hækka það svo 1963 og áfram um 9 ára bil, þannig að 15 millj. verði árstillag ríkissjóðsins. 15 millj. voru lagðar fram í þessu skyni skv. fjárl. 1957 og einnig fjárl. 1958, og vafalaust þótti þó ekki rausnin of mikil. En nú hefur peningagildið breytzt, svo að 15 millj. eru minna en þá var. En þá kemur til stuðnings það, sem hv. frsm. meiri hl. minntist á að nú hefur verið myndaður í landinu sjóður, atvinnuleysistryggingasjóður, sem vegna árferðisins safnar fé og getur lánað. En hann hefur annað verkefni en þessi sjóður. Hann hefur meira atvinnubótaverkefni, þegar vinnu skortir. Þá á hann að greiða mönnum bætur, og þess vegna er það, að á hann er ekki að treysta fullkomlega til þess að geta staðið straum af því verkefni, sem þessi sjóður á að standa straum af, enda er verkefnið svo stórt fyrir þennan sjóð, sem við höfum hér til umr., að ekki mun af veita, að hitt geti komið til hjálpar. Hef ég þá líka í huga, að atvinnubótasjóðnum, eins og hann er kallaður í frv., er ætlað að fá það fé, sem út hefur verið lánað og inn kemur. Það mun ekki heldur veita af því, af því að okkur liggur lífið á því að halda við byggð í landi okkar og þá hvort tveggja, að vinna á móti því, að byggðir fari í eyði, sem geta verið lífvænlegar, og enn fremur hinu, að fólkið safnist um of á litla bletti, svo sem eins og Reykjavíkursvæðið, því að það kemur víst öllum saman um, að það sé ekki æskilegt fyrir það svæði heldur. Ég vona nú, að hv. Ed: menn geti fallizt á þessar till. Hækkunartill. er mjög þýðingarmikil og að mér virðist ekki nein ofrausn. Nd. felldi till. um 25 millj. framlag á ári. Hér er miklu skemmra gengið, - ég veit, að menn veita því athygli, - og svo eru hinar leiðréttingarnar á heiti sjóðsins. Þær kosta ekki neitt annað en smekk á máli.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessa umr. mikið, en mig langaði aðeins til að segja nokkur orð um þetta mál, einkum með hliðsjón af því, að það hefur viljað svo til. að ég hef haft af því nokkur afskipti undanfarin ár: í fyrsta lagi með því að flytja allmörg þing frv. um það, að lögfest verði sem fastur sjóður það fé, sem hefur verið veitt í fjárl. um allmörg undanfarin ár, og svo í öðru lagi, þar eð það hefur lent í minn hlut að veita forstöðu n. síðustu árin, sem úthlutað hefur þessu fé. Ég vil þá fyrst og fremst láta í ljós ánægju yfir því, að svo langt er þó komið þessu máli eftir alllangt þref um margra ára bil, að sjá má nú fyrir endalok þess á þann veg, sem telja má við una, að lögfest verði stofnun sérstaks sjóðs, er hafi með þessi atvinnuaukningarmál að gera. Þetta hefur alveg sérstaka þýðingu af tveimur ástæðum: Í fyrsta lagi það, að með því er þó fengið lögfest um alllangt árabil, að fé skuli veitt til þessara þarfa, og í öðru lagi og eigi síður sökum þess, að með því að stofnsetja fastan sjóð eða fasta stofnun, sem hafi með þessi atvinnuaukningarmál að gera, þá er hægt að vinna að þessum málum á allt annan veg en verið hefur. Þó að þetta fé hafi vissulega komið viða að mjög miklum notum á undanförnum árum, þá er því ekki að leyna, að notin hafa ekki orðið eins og þau hefðu getað orðið, ef hefði verið fært að vinna kerfisbundið að uppbyggingu atvinnufyrirtækja á ýmsum stöðum. Það hefur ekki verið auðið t.d. að vinna með nokkurra ára prógram í huga, þ.e.a.s. þannig, að hægt hafi verið að leggja grundvöll að uppbyggingu atvinnulífs eftir áætlun á þann veg, að það hafi verið hægt að veita fé um nokkurra ára bil til þess að byggja upp atvinnulíf á tilteknum stöðum. Þetta hefur mjög háð starfsemi sjóðsins. og þar sem þetta hefur verið svo laust í reipum og ekki vitað frá ári til árs, hvort eða þá hvað mikið fé yrði til ráðstöfunar, þá hefur það eðlilega orðið þess valdandi, að ekki hefur verið unnið jafnkerfisbundið og ella hefði verið gert. Af þessum sökum tel ég, að það hafi mjög veigamikla þýðingu fyrir alla framtíð þessarar mikilvægu aðstoðar, að málinu sé komið í það kerfi, sem hér er um að ræða. Og það er mjög gleðilegt, að um það hefur orðið samkomulag milli allra flokka á Alþ. að styðja þetta mál og koma því heilu í höfn. Þetta tel ég að sé það, sem meginmáli skiptir, og ég tel, að frv. sé þannig úr garði gert, að eftir því sé hægt að vinna með eðlilegum hætti og að það uppfylli þær kröfur, sem nauðsynlegt var að gera, til þess að unnt væri á skipulegan hátt að sinna þessum málum í framtíðinni. Það eru tvö atriði, sem valdið hafa ágreiningi í sambandi við þetta mál. Annað atriðið var auðvitað eðlilegt að mundi valda ágreiningi, og það er upphæð þess fjár, sem lagt er fram af hálfu ríkisins til sjóðsins. Það hlaut að fara svo, að um það yrðu skiptar skoðanir, og a.m.k. ekki óeðlilegt, að hv. stjórnarandstæðingar mundu leggja til, að þetta fé yrði hærra. Það vill nú einu sinni verða svo, að það þykir oftast af hálfu stjórnarandstöðunnar - ekki fremur í þessu máli en öðrum - hægt að hafa fjárveitingar hærri en í frv. ríkisstj. er lagt til á hverjum tíma, og er það ekkert sérstakt um þetta mál. Vissulega væri ánægjulegt að geta haft þessa fjárveitingu hærri, en það hefur ekki tekizt að fá þá fjárveitingu hærri sem stofnfé þessa sjóðs, og ég held, að enda þótt sú breyt. yrði gerð á frv., sem lögð er til af þeim tveim hv. þm., sem hér hafa flutt brtt., þá muni það ekki ráða öllu um framtíð þessarar starfsemi. Ég er nokkurn veginn sannfærður um, að þegar þessi sjóður er á legg kominn og ef það sýnir sig, að hann geti ekki leyst sitt verkefni með því fé, sem til hans er varið skv. Þessu frv., þá verði æðimiklu auðveldara um vik að afla viðbótarfjár til sjóðsins, eftir að þessi stofnun er þó á komin, heldur en ella hefði verið. Ég tel því ekki ástæðu til þess að bera kviðboga fyrir því. Það er jafnframt alveg rétt, sem sagt hefur verið, að atvinnuástand í landinu er auðvitað mjög á annan veg í langflestum strjálbýlishéruðum landsins heldur en hefur verið til skamms tíma eða þegar hafið var að veita þetta fé og raunar lengi fram eftir árum. Það er öllum hv. þdm. kunnugt, að þegar þessi starfsemi var hafin, þá var við að stríða alvarlegt atvinnuleysi viða um land í sjávarplássum, og það var mörg ár, eftir að þessari starfsemi var ýtt úr vör. Það hefur hins vegar komið í ljós síðustu árin, sem betur fer, og vonandi horfir svo áfram, að við úthlutun þessa fjár hefur ekki þurft að mæta þeim vanda nema að mjög litlu leyti að koma á laggirnar einhvers konar starfsemi til þess að bæta úr atvinnuleysi á viðkomandi stöðum, heldur hefur fénu verið varið til þess að létta undir með ýmsar framkvæmdir víðs vegar um landið, sem að sjálfsögðu hafa sína miklu þýðingu til að tryggja það, að ekki þurfi til atvinnuleysis aftur að koma. En hvað sem þeim málum öllum líður, þá er það alveg rétt, við þarfirnar fyrir þetta fé sem beint atvinnubótafé í gamalli merkingu þess orðs eða til þess beinlínis að skapa atvinnulausu fólki atvinnu, það viðfangsefni er ekki, sem betur fer, mjög knýjandi nú í dag. Ég held því, að enda þótt ekki sé um hærri fjárhæð að ræða en hér er, sem er þó tryggð um tíu ára bil, 10 millj. á ári, þá muni það teljast mjög viðhlítandi, ef ekki koma til einhverjir sérstakir erfiðleikar. Og því er ekki heldur að leyna, að það hefur auðvitað haft stórmikil áhrif í sambandi við þessi mál, að atvinnuleysistryggingasjóðurinn hefur komið til og lán úr honum hafa farið vaxandi ár frá ári, og sá sjóður hefur að sjálfsögðu mjög svipuðu hlutverki að gegna og þessi sjóður hér, því að það er að sjálfsögðu hlutverk þess sjóðs fyrst og fremst að koma í veg fyrir það, að atvinnuleysi verði, og vonandi þarf ekki að nota sjóðinn nema að hverfandi litlu leyti í framtíðinni til þess að borga út atvinnuleysisstyrki. Með samhjálp þessara tveggja sjóða ætti að vera hægt að stuðla að því að hagnýta góð framleiðsluskilyrði í landinu og koma í veg fyrir það, að byggð þurfi að dragast saman, eins og hv. 1. þm. Norðurl. e. réttilega sagði að hefði mikla þýðingu og hefur í rauninni verið grundvallarsjónarmiðið með atvinnubótasjóðnum. Má segja, að að því leyti til sé hlutverk hans nokkuð annað en atvinnuleysistryggingasjóðsins, því að það er ekki unnið eins eftir reglum hans á þeim grundvelli að láta fyrst og fremst sitja fyrir þau svæði, þar sem hætt er við, að fólk kunni að flytja burt, ef ekki er bætt úr atvinnu- og framleiðsluskilyrðum. Þessir sjóðir hafa því mikilvægu hlutverki að sinna, og ég er ekki í vafa um, að það er öllum þeim, sem Þurfa við málefni strjálbýlisins að fást, mikið gleðiefni, að þessu máli virðist nú vera að verða komið í höfn á sæmilega viðunandi hátt. Ég tel mér því ekki fært að styðja þessa breytingu með hliðsjón af því, eins og öllum hv. þdm. er auðvitað kunnugt, að orðið hefur samkomulag við flutning þessa máls og einmitt frv. hefur fengizt fram á grundvelli þess samkomulags, að fjárhæð úr ríkissjóði yrði sem hér greinir. Og ég tel málið allt of mikilvægt til þess að tefla því á nokkurn hátt í hættu á grundvelli deilna um það atriði, og tel ég mér því ekki fært að styðja till. þeirra tveggja hv. þdm., þótt ég að öðru leyti mundi gleðjast yfir því að fá það fjármagn til ráðstöfunar og raunar miklu meira fé. Varðandi svo hitt atriðið, um breyt. á nafni sjóðsins, þá verð ég að segja það, að ég er eiginlega dálítið hissa á því, að hv. 1. þm. Norðurl. e. skuli ekki hafa haft til að bera meiri hugkvæmni um val á nafni á sjóð heldur en það nafn, sem hann leggur til hér að taka upp, því að eins og við öll vitum, þá er hann orðhagur maður, og hefði ég satt að segja búizt við, að það mundi koma heppilegra nafn frá honum, ef hann á annað borð gerði um það till. Það má vafalaust finna að nafninu á þessum sjóði, en ég tek það þó skýrt fram, að ég legg það ekki að jöfnu, að ég vil þó heldur halda því nafni, sem á honum er, heldur en taka upp heitið jafnvægis- og framleiðsluaukningarsjóður, sem er vægast sagt mjög klúðurslegt nafn. Og auðvitað mætti lengi halda áfram að bæta um nöfn sjóða, ef þau ættu endilega að bera í sér að meginhluta til tilgang sinn, eins og mér skilst að þessi nafngift eigi að tákna. Ég hefði gjarnan haft tilhneigingu til, ef fram hefði komið betra nafn en atvinnubótasjóður, að vilja styðja það. En mér sýnist, að þetta nafn verði til þess að gera heiti sjóðsins enn þá verra og engin von til þess, að nokkur maður í rauninni kunni að fara með það rétt, þegar svona langt og viðamikið nafn er um að ræða. Og það er ósköp leiðinlegt, ef fæstir, sem með mál einhvers sjóðs hafa að gera eða þurfa til hans að sækja, kunna rétt nafn á sjóðnum. Ég held yfirleitt, að allir sjóðir, sem hér eru starfandi, heiti einu nafni, fábreyttu nafni og eins einföldu og hægt er að koma við, þó að megi um þau heiti deila, eins og t.d. það heiti, sem er ósköp klúðurslegt, heitið atvinnuleysistryggingasjóður, sem virðist nánast eiga að tryggja atvinnuleysi, því að sá sjóður ætti á miklu eðlilegri hátt að heita atvinnutryggingasjóður. En sleppum því. Það eru til auðvitað, eins og þetta dæmi sýnir, óheppileg nöfn á ýmsum þessara sjóða, sem starfandi eru. En meginreglan hefur þó verið sú, og í þeim anda er nafnið á þessum sjóði, að hafa þetta einfalt nafn og þjált í munni, og auðvitað hefði komið til álita að láta sjóðinn kannske heita atvinnuaukningarsjóð. En það er heldur klúðurslegt heiti, sem ég býst við að hv. 1. þm. Norðurl. e. sé mér sammála um, og ekki sérlega skemmtilegt, þannig að ég held nú, að þegar allt kemur til alls, þá sé þó skást að halda þessu nafni á sjóðnum. Og við verðum að vonast til þess, að starf sjóðsins og framkvæmd þess verkefnis, sem honum er fengið, ef einhverjir kunna að hafa þá tilfinningu, að hér sé um leiðinlegt heiti að ræða vegna fortíðarskilnings þess nafns, þá afsanni verk sjóðsins það og gefi nafninu það eðlilega innihald, sem það hefur, þar sem vissulega er ekkert athugavert við að tala um atvinnubætur í sambandi við fyrirhuguð verkefni þessa sjóðs. Ég skal svo aðeins að lokum drepa á, að það hefur auðvitað veigamikla þýðingu fyrir fjárhag sjóðsins, að gert er ráð fyrir að afhenda honum skuldabréf fyrir öllum þeim lánum, sem veitt hafa verið af atvinnuaukningarfé til þessa. Samtals hafa verið veittar af þessu fé, af atvinnuaukningarfé, rúmar 100 millj. kr. Og þó að það muni auðvitað verða æðimikil afföll af því, enda ekki gert ráð fyrir, að innheimt verði aftur Það fé, sem veitt hefur verið sem styrkir, þá er það engum efa bundið, að þetta mun bæta mjög aðstöðu sjóðsins. Og ég tel alveg sjálfsagt og hef alltaf talið, að það ætti að innheimta þetta fé, t.d. þegar atvinnuástand hefur batnað svo í byggðarlögum eða hjá fyrirtækjum, sem þess hafa notið, og afkoma þeirra, að þeim sé auðið að greiða þetta fé, þá sé ómóralskt með öllu að haga því þannig, - og það er gamla atvinnubótasjónarmiðið, - að vera að gefa peninga, þegar hægt er að auka notin af þeim margfalt með því að innheimta þá með skaplegum hætti og nota þá síðan til að endurlána til frekari uppbyggingar. Þetta tel ég sjálfsagt að gera. Veðskuldabréf hafa yfirleitt verið tekin fyrir öllu því fé, sem veitt hefur verið sem lán. Og þó að það kunni að verða erfitt að innheimta það og megi auðvitað ekki að því ganga með neinni ósæmilegri hörku, þá verður það að teljast eðlilegt, þegar þessi sjóður er á laggirnar kominn, að þá verði hafizt handa um það, eins og gert er ráð fyrir í frv., að reyna að innheimta þetta fé, og þá að öðru leyti strika út það, sem óinnheimtanlegt reynist. En smám saman ætti þessi sjóður með jafnmiklu framlagi árlegu og hér er gert ráð fyrir og með þessum stofni til viðbótar að geta orðið allstór og allvoldug stofnun og geta í auknum mæli unnið að því merkilega verkefni, sem honum er fengið skv. þessu frv.



Herra forseti. Sjútvn. hefur rætt frv. þetta, og eins og fram kemur í grg. þess, var sú breyting ein fólgin í frv. þessu frá því, sem áður hefur gilt í lögum, að í stað hafnarstjóra, skipaðs af ráðherra og með setu í hafnarstjórn, kjósi bæjarstjórn Keflavíkur einn mann í hafnarstjórn og hreppsnefnd Njarðvíkurhrepps annan mann. Áður hafði það gilt í lögum, að þessir aðilar skyldu koma sér saman um einn mann, og hefur ekki þrátt fyrir samkomulag á undanförnum árum verið talið æskilegt, að sú skipan gilti áfram. Þegar til þessarar stjórnar var á sínum tíma stofnað með landshöfn í Njarðvíkum, þá mun ekkert fordæmi hafa verið fyrir skipun slíkrar stjórnar og því talið eðlilegt, að þessir aðilar kæmu sér saman um einn mann í stjórnina. Þrátt fyrir þetta samkomulag, sem ég áðan minntist á, þykir nú eðlilegt, að við ósk bæði hafnarstjórnar og þessara tveggja aðila verði orðið um það, að þeir skipi sinn hvorn aðila í hafnarstjórnina. Eins og í grg. kemur fram, hefur landshafnarstjórn mælt með samþykkt frv., en það var flutt að ósk hennar. Sjútvn. hefur, eins og fram kemur á þskj. 646, mælt einróma með því, að frv. verði samþ. eins og það kom frá Nd.



Herra forseti. Nefndin hefur rætt þetta frv. og samþ. shlj. að mæla með samþykkt þess. Einstakir nefndarmenn áskildu sér þó rétt til að bera fram eða fylgja brtt. Það hafa komið fram brtt. frá hv. 9. þm. Reykv. (AGl) og hv. 1. þm. Norðurl. e. (KK). Ég vildi mælast til þess, að þeir tækju þessar brtt. aftur til 3. umr. og þá gæti n. fjallað um þær. Það hefur líka komið bréf frá landlækni um þetta frv. Hann leggur til nokkuð svipaða breytingu og þarna er farið fram á, og ég vildi leggja til, að n. fjallaði um þetta á milli umr., og sjá, hvort ekki yrði samkomulag um afgreiðslu þessara breytinga, sem þarna hefur verið rætt um. En að öðru leyti leggur n. til, að frv. sé samþ. og vísað til 3. umr.

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Heilbr.- og félmn. var sammála um að mæla með þessu frv., en við tveir nm., hv. 1. þm. Norðurl. e. (KK) og ég, berum fram tvær brtt. á þskj. 647. Önnur till., við 3. gr., er aðeins um, að greinin verði orðuð á annan veg en gert er, en efnisbreyting er engin. Okkur finnst satt að segja 3. gr. ekki vel orðuð og ekki viðkunnanlegt, eins og þar er talað um, að „meðhöndla sjúklinga“. Hin brtt. okkar snertir 4. og 5. gr. og er á þann veg að sameina 4. og 5. gr. í eitt, þannig að sama ákvæði gildi um þá aðila, sem um ræðir í 4. gr. og 5. gr. í 4. gr. er um lækna að ræða og þá fyrst og fremst sérfróða lækna, nuddlæknana. En í hinni greininni er um að ræða sjúkrahús, elliheimili, hressingarhæli og aðrar stofnanir, sem þurfa á sjúkraþjálfurum að halda til starfa. Okkur finnst eðlilegt, að nákvæmlega sömu ákvæði gildi um sjúkraþjálfara, hvort sem þeir starfa á lækningastofum hjá nuddlæknum eða á öðrum stofnunum. Í öðru er okkar brtt. ekki fólgin, en hún er meðfram flutt af því, að landlæknir hefur bent á þetta ósamræmi í bréfi til Alþingis, og sömuleiðis hefur stjórn Læknafélags Íslands eindregið óskað eftir því, að þessu yrði breytt, að ég hygg í svipað horf og við gerum tillögu um á þskj. 647. En eins og hv. frsm. heilbr.- og félmn. tók fram, þá er ósk komin fram um það, að nefndin athugi betur, hvort ekki náist samkomulag um þessi atriði, og þess vegna vil ég óska eftir því við hæstv, forseta að mega draga þessar brtt. til baka til 3. umr.



Herra forseti. Þetta frv. um Tunnuverksmiðjur ríkisins felur það í sér, að byggð verði ein tunnuverksmiðja til viðbótar við það, sem núgildandi lög um Tunnuverksmiðjur ríkisins heimila. Það er sérstaklega haft í huga, að sú tunnuverksmiðja, sem hér um ræðir, verði byggð hér á Suðvesturlandi, og er Akranes tilnefnt í því sambandi. Með hliðsjón af því er í 2. gr. frv. kveðið á um, að ábyrgðarheimild ríkissjóðs verði 8 millj. í staðinn fyrir 5 millj., eins og í núgildandi lögum er. Hins og kunnugt er, hafa um allmörg undanfarin ár verið starfræktar tvær tunnuverksmiðjur hér á landi, og eru þær báðar norðanlands, önnur á Akureyri og hin er á Siglufirði. Þessar tunnuverksmiðjur hafa framleitt að meðaltali á undanförnum 5 árum um 130 þús. tunnur. En það er langt frá því, að það fullnægi þeirri þörf, sem aðeins er fyrir hendi á Norður- og Austurlandi. Hins vegar er, eins og fram kemur í grg. með frv., á síðari árum um allmikla síldarsöltun að ræða hér suðvestanlands, og hefur heildarmagnið svo að segja ekkert árið á s.l. 10 árum komizt niður fyrir það, sem Tunnuverksmiðjur ríkisins hafa í hvorri tunnuverksmiðjunni um sig framleitt norðanlands. Auk þess sem hér hefur verið framleidd, eins og ég segi, í vaxandi mæli á Suðvesturlandi saltsíld á undanförnum árum, þá er hér um að ræða aðra framleiðslu, sem notar tómar tunnur, og það er hrognaframleiðslan. Bæði er það, að sykursöltuð hrogn eru flutt út á hverju ári og enn fremur grófsöltuð hrogn. Það munu vera um 30 þús. tunnur, sem þarf til þeirra nota á hverju ári, eða sem næst helmingur af því magni, sem hvor tunnuverksmiðjan um sig framleiðir nú árlega á Siglufirði eða Akureyri. Það er því auðsætt, að hér er um brýna þörf að ræða fyrir eina slíka verksmiðju á Suðvesturlandi. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta mál, en vísa til þess, sem ég sagði í framsögu um málið, og til nál., sem er á þskj. 645, þar sem sjútvn. deildarinnar leggur einróma til, að frv. verði samþ.