Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það hefur orðið ágreiningur í menntmn. deildanna um eitt atriði varðandi Íþróttakennaraskóla Íslands, og mér þykir því hlýða að greina frá því í nokkrum orðum, í hverju þessi skoðanamunur liggur. Þessi skoðanamunur kemur fram í 2. gr., þar sem segir svo: „Einnig geta nemendur að loknu prófi, ef þeir æskja þess“, þ. e. nemendur í Íþróttakennaraskólanum, „bætt við sig námi í Kennaraháskóla Íslands, sbr. 1. tl. 1. gr. laga nr. 38 16. apríl 1971, um Kennaraháskóla Íslands, og lokið þaðan kennaraprófi með íþróttakennslu að sérgrein.“ Síðan hefur bætzt við í Ed.: „enda fullnægi þeir inntökuskilyrðum Kennaraháskólans að öðru leyti.“ Eins og þm. munu e. t. v. vita, þá mun þorri nemenda í Íþróttakennaraskóla Íslands vera án stúdentsprófs. Þess vegna kom menntmn. Nd. það til hugar, þar sem átti að reyna að tengja þessa skóla saman, að hafa ekki þetta ákvæði með, að þessir nemendur fullnægðu inntökuskilyrðum Kennaraháskólans. Það merkir í sjálfu sér stúdentspróf, þannig að einungis þeir nemendur, sem hafa stúdentspróf í Íþróttakennaraskólanum eða sambærilegt próf, geta vænzt þess að halda áfram í Kennaraháskólanum. M. ö. o., þetta ákvæði, sem kemur inn frá Ed., felur í sér, að líklega allur þorri nemenda í Íþróttakennaraskólanum eru útilokaðir frá því að halda áfram í Kennaraháskólanum. Ég vil ekki fella dóm á þetta atriði. Þetta eru bara ákveðin viðhorf, sem birtast í þessu. Hér kemur fram viðhorf menntmn. Ed., að þeir einir nemendur, sem hafa stúdentspróf eða sambærilegt próf, eigi erindi í Kennaraháskólann. Hins vegar er sú stefna að vinna á að meta stúdentsprófið ekki jafnmikils, þegar um inntöku í skóla er að ræða, og má ég minna þar á háskólalögin. Þar er verið að opna háskólann fyrir nemendum, sem ekki hafa stúdentspróf. Ég skal ekki hafa fleiri orð um þetta. Ég tel, að hver og einn þm. geri þetta upp við sig, og menntmn. Nd. hefur ekki séð ástæðu til þess að fara að gefa út sérstakt álit varðandi þessa viðbót, sem kemur frá menntmn. Ed.



Herra forseti. Lög um breytingu á skipulagsskrá Stofnunar Árna Magnússonar voru samþ. í annað skipti á þjóðþingi Danmerkur 19. maí 1965. Síðan var sáttmáli milli Íslands og Danmerkur undirritaður í Kaupmannahöfn 1. júlí 1965. Fullgilding þessa sáttmála beið þó fram til 1. apríl 1971. Þá var lokið endanlega málaferlum fyrir dönskum dómstólum, sem risu út af lögum danska þjóðþingsins um skiptingu Stofnunar Árna Magnússonar milli Íslands og Danmerkur. Sáttmáli ríkjanna fjallar um framkvæmd hinna dönsku lagaákvæða um skiptingu handrita og skjalagagna í Árna Magnússonar stofnuninni í Kaupmannahöfn, þannig að skilað verði til Íslands þeim hluta safnsins, sem telst íslenzk menningareign og úr Konungsbókhlöðu enn fremur handritum og skjalagögnum, sem hið sama gildir um, sem telja verður íslenzka menningareign. Einnig er með lögunum breytt skipulagsskránni, sem Friðrik V. setti 18. jan. 1760 um Stofnun Árna Magnússonar, þannig að hún skiptist í tvær deildir samkv. ákvæðunum í hinum dönsku lögum og það af gögnum og handritum stofnunarinnar, sem íslenzk menningareign telst, verði falið Háskóla Íslands til varðveizlu. Sömuleiðis fái Íslandsdeild Stofnunar Árna Magnússonar til varðveizlu handritin, sem skilað verði úr Konungsbókhlöðu. Með sáttmálanum milli ríkisstjórnanna tekur ríkisstj. Íslands að sér að varðveita með atbeina Háskóla Íslands þau handrit og skjalagögn, sem til Íslands fara. Varðveizla og umsjón skal vera í samræmi við reglurnar, sem settar eru í skipulagsskrá Legats Árna Magnússonar. Frv., sem hér er lagt fyrir hv. d., fjallar um það, að Ísland efni af sinni hálfu fyrirheitin, sem gefin voru í sáttmálanum við Danmörku. Það er gert með því að setja lög um Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem taki við þeim handritum og skjalagögnum, sem skilað verður frá Danmörku, en taki jafnframt við hlutverki, eignum og skuldbindingum Handritastofnunar Íslands. Ég mun ekki rekja hér einstök efnisatriði þessa frv., en vil aðeins segja það að lokum, að málalokin í handritamálinu eru svo einstæð og öllum Íslendingum slíkt fagnaðarefni, að ég veit, að hv. Alþ. mun af sinni hálfu kappkosta, að tekið verði þannig við hinum fornu ritum, þau verði varðveitt og rannsökuð á þann hátt, sem bezt uppfyllir ákvæði stofnskrár Legats Árna Magnússonar og samboðið er þeim þjóðarfjársjóði okkar Íslendinga, sem um er að ræða. Ég vil, herra forseti, leyfa mér að leggja til, að að þessari umr. lokinni verði frv. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Frv. þetta um Tækniskóla Íslands er komið frá Ed., og menntmn. Nd. hefur fjallað um það og orðið ásátt um að mæla með samþykkt þess, þó með breytingum. Menntmn. kom fljótlega auga á, að í þetta frv. vantar það, sem við nefnum skólalýðræði, sem nú tíðkast að setja inn í skólalög. Í 10. gr. frv. er talað um skólanefnd, en skólanefndin lýtur einkum að því að tengja skólann við atvinnuvegina og þá aðila, sem helzt láta sig mestu varða Tækniskólann. Hér vantar m. ö. o. ákvæði eða stjórnarfyrirkomulag um hinn daglega rekstur. Einnig kom í ljós í 12. gr., þar sem talað er um, að menntmrn. setji skólanum reglugerð, og er þar kveðið á m. a. um skipan skólastjórnar, að nm. gátu ekki gert sér fulla grein fyrir því, hvað skólastjórn merkti. Við nánari könnun kom í ljós, að það er starfandi þegar við Tækniskólann sú stofnun, sem nefnist skólastjórn og lýtur einmitt að skólalýðræði. Okkur þótti einsætt í n. að lögbinda þetta stjórnarfyrirkomulag, skólastjórnina, eins og nú tíðkast almennt í öðrum lögum um skóla, þannig að við leggjum til, að við 10. gr. bætist ný mgr., svo hljóðandi: „Við skólann starfar skólastjórn. Í henni eiga sæti rektor, sem er formaður, fastráðnir kennarar og einn fulltrúi nemenda fyrir hverja þrjá aðra skólastjórnarmenn.“ Samkv. þessu breytist einnig 12. gr. á þá lund, að 1. tölul. fellur niður, skipan skólastjórnar. Okkur þótti ekki ástæða til þess að fara nánar út í starfsemi eða starfssvið skólastjórnarinnar, þar sem gert er ráð fyrir því í lögunum, að þau atriði séu ákveðin með reglugerð. Þrír nm. hafa skrifað undir nál. með fyrirvara, og þessir fyrirvarar lúta að staðarvali Tækniskólans, hvort skólinn eigi að vera á Akureyri einnig eða aðeins á Akureyri. Þessir þrír nm. skrifa undir á ólíkum forsendum. Um mína persónulegu afstöðu vil ég segja það, að það er dálítil skammsýni að gera ráð fyrir því, að nú þegar eða fljótlega verði starfandi tveir tækniskólar á Íslandi, á meðan aðbúnaður núv. Tækniskóla Íslands er ekki viðhlítandi. Ég hygg, að það sé meginatriðið að fá fyrst einn öflugan skóla og hlúa að honum eftir mætti, áður en farið er að dreifa fé og kröftum víðar. En það er á það að líta, að í frv., eins og það liggur nú fyrir frá Ed., segir: „Stefnt skal að því, að á Akureyri verði sjálfstæður tækniskóli, og getur ráðh. ákveðið það með reglugerð.“ Þetta er því stefnumarkandi ákvæði. Og ég vildi ekki fyrir mitt leyti fara að taka upp málþóf í sambandi við þetta, því að ella hefði það getað leitt til þess, að málið hefði stöðvazt, og þá væri illa farið.



Herra forseti. Ég leyfi mér hér með að flytja brtt. við þetta frv. ásamt hv. 7. landsk. þm., Karvel Pálmasyni, en það er við 7. gr. frv. Aftan við 2. mgr. komi nýr málsl., svo hljóðandi: „Enn fremur er heimilt að starfrækja raungreinadeild á Ísafirði.“ Þessi brtt. er flutt vegna eindreginna óska forráðamanna Iðnskólans á Ísafirði, nánar sagt skólanefndarinnar þar, en eins og kunnugt er, hefur verið starfrækt undirbúningsdeild við Iðnskólann á Ísafirði á undanförnum árum. Það hefur verið mjög vel séð fyrir húsnæði fyrir skólann, og það er mikill áhugi fyrir því, að í framhaldi af því verði einnig starfrækt raungreinadeild á næsta ári. Þess vegna leyfum við okkur að flytja þessa brtt. við 7. gr. og væntum þess, að þm. veiti stuðning sinn við þessa till.



Herra forseti. Ég átti sæti í menntmn. og skrifaði undir það nál. með fyrirvara, sem hér hefur verið lýst. Eftir að hafa athugað málið nánar og kynnt mér betur lög um Tækniskóla Íslands og eftir að mér hefur verið kunnugt um það, að nýlega hefur verið skipuð nefnd til þess að athuga um staðarval fyrir nýjar stofnanir, þá hef ég komizt að þeirri niðurstöðu, að ég vil flytja hér svo hljóðandi till. sem frávísunartillögu: „Þar sem nýlega hefur verið skipuð nefnd til þess að gera tillögur um staðarval nýrra stofnana, en mál það, sem hér um ræðir, er umdeilt að því er varðar aðsetur skólans, tel ég eðlilegt, að sú nefnd fjalli um málið, og legg því til, að frv. verði vísað til ríkisstj. til frekari athugunar.“



Herra forseti. Mér virðist nú, að vitleysan ætli ekki að ríða við einteyming í þessum staðarmálum Tækniskólans. Hvernig væri t. d. að leggja til að reisa nú einn tækniskóla á Hellu? Það væri mjög æskilegt. Ég tel þetta alveg fráleitt. Ég held, að menn verði dálítið að átta sig á þessum hlutum. Tækniskóli er ekki stofnun, sem hægt er að flytja til eða setja niður með litlum undirbúningi, heldur ærnum kostnaði, og ég vil einmitt taka undir þá till., sem Gylfi Þ. Gíslason vakti máls á: væri ekki ráð að flytja Búnaðarfélagið til Akureyrar og eitthvað af slíkum stofnunum landbúnaðarins? Ég held, að það væri dálítið viturlegra. Ég legg eindregið til að þetta frv. verði afgr. og frávísunartill. felld, og sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta lengur.



Herra forseti. Í sambandi við þetta frv. vil ég leyfa mér enn á ný að minna á það, hæstv. forseta og aðra, að ég hef fyrir alllöngu flutt till. til þál. hér í þessari hv. d. um Tækniskóla Íslands á Akureyri. Þessi till. var þess efnis, að Nd. Alþ. lýsti yfir þeim vilja sínum, að Tækniskóli Íslands yrði fluttur frá Reykjavík til Akureyrar, en jafnframt tekið til athugunar, ef nauðsyn þætti til bera, að reka undirbúningsdeild í Reykjavík og bekkjardeildir. Þegar ég mælti fyrir þessari till., gerði ég það allítarlega og m. a. með því að lesa upp úr fræðilegum grg. um þetta mál, sem mér og öðrum þm. Norðurl. e. hafa borizt um þetta, bæði frá bæjarstjórninni á Akureyri og Fjórðungssambandi Norðlendinga, og ég ætla ekki að fara að endurtaka það, sem ég sagði þá. Þessu máli var þá eftir ekki langar umr., en samt lærdómsríkar, vísað til hv. menntmn. þessarar d., löngu áður en þetta frv. kom hingað til d. frá Ed. Eigi að síður hefur ekkert álit borizt frá n. um þetta. Og fyrir alllöngu ítrekaði ég það og ámálgaði við hæstv. forseta, og hann hét því þá að ræða við n. um að skila áliti um þessa till. Ég lýsi yfir megnri óánægju minni yfir meðferð þessa máls hér í d. og þá náttúrlega sérstaklega við hv. menntmn., en get ekki heldur varizt því að inna eftir því, hvort það geti skeð, að hæstv. forseti hafi gleymt að ámálga þetta við n., sem auðvitað gæti skeð, því að hann hefur mörgu að sinna. En nú er svo komið, að í raun og veru er lagzt á þessa till. á óþinglegan hátt. Menntmn. hefur á óþinglegan hátt lagzt á þessa till. og tekið annað mál seinna fram komið fram yfir hana. En ég mun ekki um hana ræða núna, hún er ekki á dagskrá, heldur þetta frv. Og ég vil segja, að eins og nú er komið mun ég greiða atkv. með þeirri till. um að vísa málinu til ríkisstj„ sem hv. 3. þm. Norðurl. e. (JJ) hefur borið fram, enda sýnist mér nú vera svo mikið af hugmyndum uppi í sambandi við þetta mál, að ekki sé annað vænna en að athuga það eitthvað nánar. Auk þess hefur þetta gerzt, sem hv. þm. nefndi, að nú alveg þessa dagana hefur hæstv. ríkisstj. skipað n., eftir því sem mér er tjáð, - skipað n. til þess að gera till. um staðarval ríkisstofnana. Mér hefur alltaf sýnzt það, að þessi stofnun væri ein af þeim, sem fyrst og fremst kæmi til mála að flytja hér úr höfuðborginni á annan stað, og hefur þá Akureyri einkum verið nefnd. Það getur vel verið, eins og frsm. n. sagði hér áðan, kannske bæði í gamni og alvöru, að það væri rétt að flytja stofnun eins og Búnaðarfélag Íslands. Vel er ég til viðtals um það að flytja Búnaðarfélag Íslands frá Reykjavík og til Akureyrar eða á einhvern annan stað. Það mætti kannske hugsa sér að flytja ýmsar aðrar stofnanir, hálfopinberar, eins og t. d. miðstöðvar einhvers þingflokks eða samtaka af slíku tagi, sérstaklega þeirra, sem eru enn þá léttar í vöfum, - það mætti flytja miðstöðvar þeirra til Akureyrar, og það mundi vera vel þegið og kannske verða tilheyrandi flokki til góðs að skipta um verustað. Ég er til viðtals um allt slíkt, sem ekki þarf af málefnalegum ástæðum beinlínis að vera í höfuðborginni. Ég hef meira að segja látið mér detta það í hug, að við ættum að taka það til alvarlegrar athugunar að flytja löggjafarþingið til Þingvalla, á hinn fornhelga stað við Öxará, og hef ásamt öðrum þm. hér stundum lagt fram till. um það, að þjóðaratkvgr. færi fram um það mál.  Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð, en eins og málið horfir nú, þá vil ég greiða atkv. með till. hv. 3. þm. Norðurl. e. Hitt þykist ég sjá, að frv. hafi heldur batnað við meðferð Ed. á því, en þó er ýmislegt af því, sem þar virðist vera nýmæli, í raun og veru tekið upp úr eldri lögum. eins og t. d. ákvæðið um það, að stefna skuli að því, að upp rísi fullkominn tækniskóli á Akureyri. Þetta var sett í lög fyrir 9 árum, og hæstv. fyrrv. menntmrh. var falið að stefna að þessu, og hann hafði til þess 7 ár. En hann var ekki kominn neitt áleiðis að þeim 7 árum liðnum. Það er ekki nein breyting í því, þó að þetta standi áfram í nýjum lögum, sem staðið hefur í 9 ár í hinum eldri lögum. Það væri mjög svo freistandi að tala langt mál um þetta atriði og fara þá nokkuð inn á þá stefnu, sem margir játa nú í orði, að það beri að dreifa ríkisstofnunum um landið meira en nú er gert, og eins gera sér nokkra grein fyrir því, hvernig þessu er tekið, hvernig þessari stefnu er tekið í reynd. Henni er yfirleitt vel tekið í orði, en þegar um það er að ræða að flytja einhverja stofnun eða velja einhverri stofnun annan stað en höfuðhorgina, þá kemur viðkvæðið, sem við heyrðum hér í salnum fyrir nokkrum dögum: Það er borið niður á röngum stað því miður í þetta skipti.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér litla brtt. við þetta frv., við 1. gr. frv. Sú brtt. er á þskj. 637 og er þannig, að síðasti málsl. gr. orðist þannig: „Lækka má fébætur eða láta þær niður falla, ef sá, sem fyrir slysi eða tjóni varð, hefur með framkomu sinni sýnt vítavert gáleysi, sem leitt hefur til slyssins eða tjónsins“, en niðurlagið á gr. var þannig: „Lækka má fébætur eða láta þær niður falla, ef sá, sem fyrir slysi eða tjóni varð, er meðvaldur þess eða meðábyrgur.“ Hér er um nokkurn eðlismun að ræða, eins og heyra má, en þetta frv. miðar sérstaklega að því að draga úr því, frá því sem verið hefur, að hægt sé að skipta sök eins og mjög hefur verið títt í sambandi við slys eða tjón, sem m. a. verða á skipum, þannig að verulegur hluti tjónbótanna sé lagður á herðar þess, sem fyrir tjóninu verður, aðeins vegna þess, að talið er, að hann sé að einhverju leyti meðábyrgur þess, að slysið eða tjónið varð. Sjómannasamtökin í landinu hafa barizt fyrir því nú um árabil að fá þessu breytt og lagt á það mjög mikla áherzlu, en nú er sem sagt með þessu frv. tekinn upp sá háttur, að það er ekki hægt að leggja tjónbótaskylduna á þann, sem fyrir slysinu verður eða tjóninu verður, nema sannað sé á hann vítavert gáleysi, sem hafi síðan leitt til tjónsins eða slyssins. En reglan hefur sem sagt verið sú, eins og flestir hv. alþm. kannast við, því að þetta mál hefur verið hér til umr. nokkrum sinnum áður, að það hefur verið í mjög mörgum tilvikum, að tjónbótunum hefur verið skipt á milli aðila, vegna þess að sá, sem fyrir tjóninu hefur orðið, hefur þótt þar eiga einhverja hlutdeild að. Ég vænti þess, að þessi till. verði samþykkt til þess að gera hér ákvæði frv. nokkru skýrari og ákveðnari til þess að ná því marki, sem raunverulega er stefnt að, en ég legg fyrir mitt leyti mikla áherzlu á það, að þetta frv. nái fram að ganga. Það hefur verið lögð sérstök áherzla á það af samtökum sjómanna, m. a. við gerð kjarasamninga, og þeir hafa fengið góðar undirtektir um það, að fullur skilningur væri á því að gera þessa breytingu, sem í þessu frv. felst. Ég vænti svo, að brtt. mín verði samþ. og frv. nái fram að ganga á þessu þingi.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson) : Herra forseti. Þetta frv. er einvörðungu lagt fram til kynningar, og mun ég því ekki fylgja því úr hlaði með mörgum orðum. Ég fól í fyrrahaust Velferðarnefnd aldraðra að semja frv. til l. um aðstoð ríkisins við byggingu elliheimila, og þetta er árangurinn af störfum þeirrar n. Eins og menn vita, hefur skort nauðsynlega löggjöf um þetta efni, þannig að þessi afar mikilvægu félagslegu verkefni hafa fyrst og fremst lent á sveitarfálögum og svo sérstökum samtökum áhugamanna, sem hafa unnið mjög gott starf á þessu sviði. En það er tvímælalaust alveg nauðsynlegt, að um þetta atriði verði sett löggjöf, þar sem kveðið verði á um samvinnu ríkisins og annarra aðila um stofnun slíkra dvalarheimila aldraðra. Meginefni frv. felst í 7. gr., en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Nú byggir sveitarfélag dvalarheimili eða hefur rekstur þess samkv. lögum þessum, og skal þá ríkissjóður greiða 1/3 hluta kostnaðar við bygginguna og kaup nauðsynlegra tækja og búnaðar. Ef aðrir aðilar en sveitarfélög byggja eða hefja rekstur dvalarheimilis, er ríkissjóði heimilt að greiða allt að 1/3 hluta kostnaðar við byggingu og kaup nauðsynlegra tækja og búnaðar.“ Þarna er sem sé annars vegar um að ræða skyldu og hins vegar heimild, en í báðum tilvikunum er ætlazt til, að ríkissjóður leggi fram fjármuni til þessa mikilvæga verkefnis. Þarna er einnig skilgreint, hvað átt er við með dvalarheimilum aldraðra, en það eru heimili, sem ætluð eru öldruðu fólki, sem ekki þarfnast vistunar á sjúkrahúsi. Dvalarheimili aldraðra getur jöfnum höndum verið ætlað til dagvistunar sem fullrar vistunar. Íbúðir fyrir aldraða geta verið hluti dvalarheimilis. Eins og ég sagði áðan, þá er þetta frv. einvörðungu lagt fram til kynningar, til þess að greiða fyrir því, að það geti fengið skjóta afgreiðslu á næsta þingi. Ef ætlunin er að miða næstu fjárl. við einhverjar fjárveitingar í þessu skyni, þá yrði nauðsynlegt, að þetta frv. yrði samþ. snemma á næsta þingi, og ég vil mælast til þess við hv. heilbr.- og félmn., sem væntanlega fær málið til meðferðar, að hún sendi frv. til umsagnar áður en þessu þingi lýkur, þannig að slíkar umsagnir gætu þá legið fyrir, þegar þing kemur saman í haust. Að svo mæltu legg ég til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Það hefur því miður verið nokkuð títt í þingsölum, sérstaklega þó í stjórnartíð fyrrv. hæstv. ríkisstj., að stjórnarandstaðan gagnrýndi kannske án þess að athuga til hlítar, hvað verið væri að gagnrýna. Ég tel, að það sé til heiðurs fyrir núv. stjórnarandstöðu á yfirstandandi þingi að hafa tekið upp aðra stefnu heldur en þá var í framkvæmd og hafa reynt að skoða mál málefnalega og koma fram með sína gagnrýni á þeim grundvelli. Mér þykir rétt nú þegar við 1. umr. þessa máls, sem auðvitað, eins og hæstv. ráðh. sagði, mun ekki ganga fram á þessu þingi, heldur koma til afgreiðslu haustþings eða næsta Alþ., að lýsa ánægju minni yfir því, að þetta frv. skuli vera fram komið. Ég tel, að hér sé um gagnmerkt mál að ræða, sem reyndar hefði átt að hafa sézt hér á Alþ. fyrir löngu. Ég geri ráð fyrir því, að það komi fram þó nokkrar aths. við einstakar greinar þess, þ. á m. við 7. gr. frv., sem hæstv. ráðh. vitnaði í, en hitt veit ég, að þeir aðilar, sem þarna er getið um, bæði sveitarfélög og aðrir aðilar, sem fengizt hafa við og hyggjast standa í slíkum framkvæmdum, munu af heilum hug fagna því, að þetta frv. sé fram komið.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að láta í ljós ánægju mína yfir því, að þetta frv. er hér fram komið. Á síðasta kjörtímabili fluttum við tvívegis frv. hér í d., hv. 1. þm. Austf., hæstv. núv. sjútvrh. og ég, þess efnis, að tekinn yrði upp beinn stuðningur ríkisins við byggingu og við rekstur dvalarheimilis aldraðra. Þau frv. náðu ekki fram að ganga. Nú hefur málið verið tekið upp í nýju formi og borið hér fram sem stjfrv. Ég fagna því, að þetta er þannig á rekspöl komið, því að enginn vafi er á því, að þó að tekizt hafi að leysa mikinn vanda með víðtækum samtökum eða fyrir mikinn dugnað einstaklinga á þéttbýlustu stöðunum, þá eru enn óleyst stór vandamál á þessu sviði, sem varla hefðu orðið leyst í næstu framtíð án þess að til kæmi hreinn stuðningur ríkisvaldsins.