Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur skilað áliti um þetta mál á þingskjali 68. Eins og þar kemur fram, mælir n. með því, að frv. verði samþ. En hins vegar vil ég geta í sambandi við þetta mál, að því var hreyft í fjhn., að ákvæði laganna um áburðarverksmiðju væru nokkuð óljós um það, hvernig væri fyrir komið í raun og veru umráðum þess fyrirtækis. Það var umtal um það í n. að taka til nánari athugunar lögin um áburðarverksmiðju. Ég vil geta um þetta. Ég geri ráð fyrir, að n. athugi það nánar. En það snertir út af fyrir sig ekki þetta lántökufrv., sem hér liggur fyrir.



Ég hef skrifað fyrirvaralaust undir nál. og fylgi frv. án nokkurrar till. um breytingu. Það er skýrt í þessu frv., að það lán, sem ríkissjóður tekur, er endurlánað verksmiðjunni og er skuld verksmiðjunnar. Hitt er annað, sem hv. frsm. gat um, að í sjálfum l. um áburðarverksmiðju er kannske ógreinilegt, hvernig rekstri og eignarrétti verksmiðjunnar skuli háttað. Þetta var allt greinilegt í frv. um verksmiðjuna, sem vera skyldi sjálfseignarstofnun á vegum ríkisins. En þegar svo kom á síðustu stundu brtt. um hlutafélagsrekstur og hún samþ., þá ruglaðist frv. Þarna getur verið um vafa að ræða, sem dómstólar þyrftu að skera úr á sínum tíma. Nú er óheppilegt, að Alþingi setji lög eða láti lög standa, sem fela í sér slíkt vafaatriði sem geti orðið dómstólamál, og tel ég því eins og hv. frsm., að þetta beri að athuga nánar í n. eða af hæstv. ríkisstjórn, eða hvorum tveggja. En eins og ég sagði, er þetta annað mál en það, sem fyrir liggur, þó svo skylt, að ég taldi rétt að taka þetta fram í sambandi við málið.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir þetta nál. með fyrirvara, og það var vegna þess, að ég vildi, að það kæmi skýrt fram, sem ég held reyndar að sé skoðun allra meðnm. minna í fjhn., að með síðari hluta 1. gr. þessa frv. sé engu slegið föstu um skilning Alþingis á þeim lögum, sem um áburðarverksmiðjuna fjalla. Ég hefði nú að vísu heldur kosið um þessa 1. gr., að síðari hlutinn hefði verið þannig orðaður: „og endurlána Áburðarverksmiðjunni h/f með sömu kjörum og lánið er tekið til byggingar áburðarverksmiðjunnar.“ Ég áliti það í meira samræmi. Minn skilningur er, að ríkið sjálft byggi verksmiðjuna og eigi hana, en hlutafélag sjái aðelns um reksturinn. Hins vegar þótti mér vænt um yfirlýsinguna frá hv. form. n. um, að samkomulag hefði verið í n. um það, að nauðsynlegt væri að taka sjálf lögin um áburðarverksmiðju til athugunar, því að það er auðvitað bezt að gera það sem fyrst, til þess að þeir menn, sem lagt hafa fram fé í þetta fyrirtæki og gert það í þeirri meiningu, að þeir eignuðust hlut í verksmiðjunni, geri það ekki með þeim forsendum, sem seinna mundu ekki standast, þannig að Alþingi væri hálfpartinn að blekkja þá með svona óljósri löggjöf um þessi mál. Þess vegna undirstrika ég, að það þarf að taka lögin fyrir til athugunar. Ég vil, um leið og þetta mál heldur áfram, minna á það tæknilega atriði í sambandi við þetta mál, að þessi áburðarverksmiðja, sem fær ekki nægilegt rafmagn með Sogsvirkjuninni nú, er undirbúin á þeirri forsendu, að þriðju virkjun Sogsins, sem fyrirhuguð er, verði búið að framkvæma rétt eftir að áburðarverksmiðjan verður tilbúin. Verður það að vera, ef ekki eiga að hljótast vandræði um rekstur verksmiðjunnar. Ég álít, að það ætti að vera meiri samvinna og betri undirbúningur tæknilega undir verksmiðjurekstur og meira samstarf um þetta opinbera fyrirtæki milli þeirra aðila, sem sjá um stofnun verksmiðjunnar og virkjun Sogsins.



Ég vil aðeins þakka hv. fjhn. fyrir skjóta og góða afgreiðslu á þessu máli. Það hefur verið bent á það, að til athugunar sé að breyta áburðarverksmiðjulögunum, en það mál er sér í lagi. Ég vil svo fara fram á við hæstv. forseta að hraða þessu máli eins og föng eru á.