Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herta forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað um frv. á tveimur fundum. Á fyrri fundinum komu Jón Ingimarsson formaður stjórnar Atvinnuleysistryggingasjóðs, og Eyjólfur Jónsson framkvæmdastjóri sjóðsins. Þeir lýstu sig báðir samþykka lagabreytingunni, sem frv. gerir ráð fyrir, og töldu hana ekki valda hækkun iðgjalda til sjóðsins. Ekki þótti þurfa að leita umsagnar verkalýðssamtakanna þar sem lagabreyting þessi er eitt af baráttumálum þeirra í komandi kjarasamningum. Ágreiningur varð í n. um frv. Nokkrir nm. töldu að miða ætti við eitthvert hámark tekna maka, en töldu ekki eðlilegt að sérhver launþegi ætti rétt til atvinnuleysisbóta án tillits til þeirra. Stangast þar á skoðanir nm. á því, hvort hér sé um að ræða framfærslumál eða tryggingamál, eins og fram kemur í grg. með frv. Með tilliti til þess, að ekki er gert ráð fyrir í frv. að lagabreytingin taki gildi fyrr en 1. jan. 1981, og jafnframt þess, að mál þetta verður meðal baráttumála verkalýðssamtakanna í komandi kjarasamningum, leggur n. til að frv. verði vísað til ríkisstj. Fjarverandi afgreiðslu málsins voru Pétur Sigurðsson og Guðmundur G. Þórarinsson, en Sigurlaug Bjarnadóttir sat fundinn fyrir Matthías Bjarnason.



Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. heilbr.- og trn. um frv. til l. um breyt. á lögum um almannatryggingar, sem fjallar um fæðingarorlof, og vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa nál. það sem fram kemur á þskj. 520: „Frv. um breyt. á lögum um almannatryggingar, sem fjallar um fæðingarorlof, kom til n. 28. mars og var þá þegar sent til umsagnar eftirtalinna aðila: ASÍ, BSRB, Tryggingastofnunar ríkisins, Vinnuveitendasambandsins og Vinnumálasambands samvinnufélaganna. En frá Jafnréttisráði og Kvenréttindafélagi Íslands höfðu þá borist umsagnir. Mjög margar aths. hafa komið fram við frv. og tillögur um breytingar. Sú veigamesta er mikil gagnrýni á greiðslutilhögun, sem nokkrir umsagnaraðila telja að muni skerða atvinnumöguleika foreldra, ef framkvæmd verður á þann hátt sem frv. gerir ráð fyrir, þar sem verulegur hluti greiðslna í fæðingarorlofi er greiddur af atvinnurekendum samkv. frv. ASÍ hefur sett fram mjög umfangsmiklar brtt., sem byggjast á því að foreldri skuli eftir 10 mánuði í starfi halda fullum launum í fæðingarorlofi og skuli þau reiknuð út frá meðaltalstekjum síðustu sex mánaða að teknu tilliti til kaupbreytinga á tímabilinu. Auk þess sem Tryggingastofnuninni ber samkv. tillögum ASÍ að endurgreiða þennan launakostnað, þá endurgreiði hún atvinnurekendum 6% lífeyrissjóðsiðgjalda og 81/3% af beinum launakostnaði vegna orlofs. Erfitt er að sjá, hvað útgjöld lífeyristrygginga mundu aukast mikið ef farið yrði að tillögum ASÍ, þar sem ekki er um staðlaðar greiðslur að ræða, heldur fæðingarorlof látið ráðast af meðaltalstekjum síðustu sex mánuði hjá hverjum bótaþega. Ljóst er einnig, að ef farið yrði inn á þessa braut mundi það kalla á verulega aukningu starfsfólks hjá Tryggingastofnunni, en sá kostnaðarþáttur liggur ekki heldur fyrir enn. Í tillögum ASÍ koma ekki fram neinar tillögur um kostnaðarskiptingu að öðru leyti en því er að framan greinir, en útgjöld lífeyristrygginganna eru nú fjármögnuð á þann hátt, að ríkissjóður greiðir 86% og atvinnurekendur 14%. - Nefndin hefur ekki fengið neinar tillögur um kostnaðarskiptingu frá ríkisstj. í því efni, ef fallist yrði á tillögur ASÍ, og því er óljóst hve stóran hluta þessara greiðslna er ætlað að Tryggingastofnunin greiði. Einnig hefur n. borist ósk félmrh. um að n. haldi að sér höndum meðan verið sé að kanna útreikninga og ræða þessi mál við aðila vinnumarkaðarins. N. telur að margar skynsamlegar ábendingar, sem horfi til bóta, hafi komið fram hjá umsagnaraðilum og gagnrýnin á greiðslutilhögun hafi við viss rök að styðjast. N. telur þó varhugavert að fara inn á þá braut, að greiðslur í fæðingarorlofi verði að verulegum hluta greiddar af Tryggingastofnun og framkvæmdin hvíli að mestu eða öllu leyti á henni, án þess að sett verði ákveðið hámark eða að einhverju leyti staðlaðar greiðslur í fæðingarorlofi. Benda má einnig á, að í tillögum ASÍ hefur komið fram sú ósk, að inn í frv. um fæðingarorlof verði tekið leyfi foreldra frá störfum í allt að 15 daga vegna veikinda barna yngri en 10 ára og annarra þeirra tilvika sem fram koma í umsögn ASÍ. Í ljósi alls þessa og einkum að útreikningar um kostnað vegna tillagna ASÍ liggja ekki fyrir - og kostnaðarskipting vegna fæðingarorlofs er ekki ráðin, auk þess sem nauðsyn ber til að kanna ítarlega framkvæmdahlið tillagnanna sem að Tryggingastofnun ríkisins snýr, þá telur n., með tilliti til þess, hve stuttur tími sé til þingslita, að rétt sé að endurskoðunarnefnd almannatryggingalaga, sem samdi frv., verði fengið málið aftur og henni falið að samræma þær tillögur og umsagnir sem fram hafa komið í þessu máli. Leggur n. áherslu á, að endurskoðunarnefndinni verði falið að hraða afgreiðslu þessa máls eins og kostur er og fullt samráð verði haft við aðila vinnumarkaðarins um lausn málsins, - einnig að lögin taki gildi eigi síðar en 1. jan. 1981, eins og ráðgert er í frv. Í trausti þessa leggur n. til að málinu verði vísað til ríkisstj.“ Ég tel ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta nál., nema tilefni gefist til, og tel að nál. skýri vel afstöðu hv. heilbr.- og trn. til þessa máls.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. sem ég flyt ásamt hv, þm. Árna Gunnarssyni á þskj. 524, en brtt. þessi er við frv. til l. um breyt. á lögum um aðstoð við þroskahefta, 194. mál þingsins. Sú lagabreyting, sem að er stefnt með frv. á þskj. 482, get ég fallist á að eigi rétt á sér vegna þess að annars stæðu sjálfseignarstofnanir og vistheimili þroskaheftra uppi þetta árið án nokkurs fjármagns. En hvers vegna standa þessi heimili uppi án fjármagns nema til komi þessi lagabreyting? Það er vegna þess að við afgreiðslu fjárlaga stóðu stjórnarsinnar að því að fella niður Styrktarsjóð vangefinna, sem veitt hefur fé til þessara heimila, en brtt., sem ég, hv. þm. Salome Þorkelsdóttir og Karvel Pálmason fluttum í þá veru að þessir sjóðir fengju áfram fjármagn á fjárlögum, var felld af ríkisstj. og stjórnarsinnum við afgreiðslu fjárlaga. Nú kemur fram frv. sem bætir verkefnum Styrktarsjóðs vangefinna á Framkvæmdasjóð öryrkja án þess að gert sé ráð fyrir auknu fjármagni til sjóðsins til þess að hann geti staðið undir auknum verkefnum. Þessu mótmæli ég harðlega og því er fram komin þessi brtt. til að tryggja að á næsta ári renni örugglega viðbótarfjármagn til sjóðsins. Að öðrum kosti er borin von að hann geti bætt á sig þessum verkefnum, miðað við það fjármagn sem honum er nú ætlað. Brtt. á þskj. 524 hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Á eftir 1. gr. frv. komi ný grein er verði 2. gr. og orðist svo: Við a-lið 25. gr. laganna bætist: Til viðbótar framlagi samkv. 1. málslið skal ríkissjóður leggja sjóðnum til a. m. k. 225 millj. kr., í fyrsta sinn á árinu 1981. Skal sú fjárhæð hækka í samræmi við vísitölu framfærslukostnaðar miðað við árið 1980 að grunni.“ Fyrir þessari brtt. er mælt nú til þess að félmn. gefist tækifæri til að skoða brtt. samhliða frv. Ég rökstuddi ítarlega við fjárlagaafgreiðslu þá nauðsyn sem á því er að Styrktarsjóður vangefinna starfi áfram eða Framkvæmdasjóðurinn fái aukið fjármagn ef hann á að yfirtaka verkefni Styrktarsjóðsins og tel ég því ekki þurfa að endurtaka það nú. Talað er um í grg. að þau verkefni, sem Styrktarsjóður hafði, séu meðal forgangsverkefna sem veita þarf fjármagn til. Í þessu sambandi vil ég benda á að nú þegar hafa borist beiðnir um úthlutun úr Framkvæmdasjóði að upphæð 2.3 milljarðar, en sjóðurinn hefur úr að spila 1060 millj. Allt eru þetta forgangsverkefni vegna þess hve lengi málefni vangefinna hafa verið í fjársvelti. Auk þessa hefur Framkvæmdasjóður öryrkja verið skertur um tæpar 400 millj. frá því Alþ. samþykkti lög um hann s. l. vor og sú tilhneiging ansi ofarlega í hugum fjárveitingavaldsins og fjárlaga- og hagsýslustofnunar að ýta öllum verkefnum, sem að öryrkjum og þroskaheftum snúa, yfir á sjóðinn á sama tíma og fjármagn hans er skert. Ég skora á hv. þm. að fylgja þessari brtt., sem tryggir að Framkvæmdasjóður öryrkja geti staðið undir þeim verkefnum sem honum eru ætluð með því frv. á þskj. 482 sem hér er til umr.



Herra forseti. Heilbr.- og trn. hefur haft til athugunar frv. til l. um breyt. á lögum um ávana- og fíkniefni, nr. 65 frá 1974, en frv, þetta gerir ráð fyrir að hækka sektarrammann í 5. gr. laganna úr 1 millj. kr. í 6 millj. kr. til samræmis við verðlagsbreytingar í landinu frá því að lögin voru sett. N. er sammála um að mæla með því að frv. verði samþ. óbreytt.