Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt 7 öðrum hv. þm. að bera fram till. til þál., þá sem er á þskj. 139. Þessi till. er um sjónvarp á sveitabæi með aðstoð Byggðasjóðs. Þar er gert ráð fyrir að Alþ. feli ríkisstj. að hlutast til um að Ríkisútvarpið komi upp endurvarpsstöðvum fyrir þá sveitabæi sem nú njóta ónothæfra eða engra sjónvarpsskilyrða. Í þessu skyni skuli leita til Byggðasjóðs um óafturkræft framlag. Þessi till. er gamall kunningi hér fl. hv. Alþ. Þegar hún var fyrst flutt, efnislega sama till., á löggjafarþinginu 1972–73, náði hún ekki að fá afgreiðslu. Hún var flutt á næsta þingi á eftir og enn fór á sömu leið. Og hún var flutt í hið þriðja sinn, það var á síðasta þingi, og enn fór á sömu leið. Nú var þess freistað að bera þessa till., sem er efnislega sama till., fram í bið fjórða sinn: þeirri von að nú takist betur en áður. Er ástæða til að ætla að svo geti orðið þegar haft er í huga að í öll þau skipti, sem þessi till. hefur komið til umr. hér í hv. Sþ., hefur henni verið tekið ákaflega vel. Ég ætla að enginn hafi mælt gegn henni. Þvert á móti hafi till. hlotið eindreginn stuðning í umr. En sá stuðningur hefur ekki nægt til þess að fá afgreiðslu málsins hér á þingi. Það er engin furða þó að till. fái góðar undirtektir því að hér er um mál að ræða sem er óvenju augljóst að því leyti, hvað um mikið réttlætismál er að ræða. Það er um það að r:eða að gera þeim þegnum þjóðfélagsins kleift að njóta sjónvarps sem ekki eiga þess kost nú. Hér er um að ræða fólk á sveitabæjum víðs vegar um landið, fólk sem er einmitt búsett flest í mesta strjálbýli og þyrfti því frekast af öllum að njóta sjónvarpsins og þess sem það hefur að bjóða. Það þarf ekki að fjölyrða hér um mikilvægi sjónvarpsins. Það er öllum ljóst. Það er kannske ekki öllum eins vel ljóst, en ætti að vera það, að einmitt þeim, sem búa í mesta strjálbýlinu, er ef eitthvað er, enn þá meiri þörf á en öðrum að njóta þeirrar þjónustu sem sjónvarpið hefur að bjóða. Það er svo augljóst mál að ég ætla ekki að fara að fjölyrða um það. Ég hafði hugsað mér reyndar að halda ekki langa ræðu fyrir þessari till. í þetta sinn. Ég hef reifað málið að mínu viti allítarlega í þrjú skipti áður, og ég tel að það sé ekki ástæða til að ræða það svo ítarlega sem ég hef áður gert nú í þetta sinn. Ég vil aðeins vekja athygli á því, hvert er umfang þess verkefnis sem hér er um að ræða, hvað það eru margir sveitabæir sem hér koma við sögu og þurfa að fá sjónvarpsskilyrði sem menn njóta ekki nú. Fyrir nokkrum árum gerði Landssíminn áætlun um þetta, og þá var gert ráð fyrir að sveitabæirnir væru um 470 og þyrfti um 150 endurvarpsstöðvar til þess að koma þeim í sjónvarpssamband og það mundi kosta að meðaltali um 1 millj. á hverja sendistöð. Þessi áætlun er nokkurra ára gömul, ekki margra ára. Það er ekki jafnnákvæm áætlun nú eins og var þá gerð og þó var hún ekki sérlega nákvæm. En ástæðan til þess er sú að það hefur svo til ekkert skeð í þessum málum á undanförnum árum, að það hefur ekki þótt ómaksins vert að gera nákvæma áætlun um þetta eins og ástandið er í dag. En það er óhætt að fullyrða að ástandið í dag er svo svipað, að sú mynd sem dregin var upp í hinni fyrri áætlun, breytist ekki verulega. Að vísu hafa sjónvarpsskilyrði komið á nokkra bæi sem þá var reiknað með að þyrftu að fá aðstöðu til sjónvarps, en það hafa komið bæir á móti, svo sem nýbýli eða bæir sem hafa komið aftur í byggð, þannig að það skeikar ekki miklu frá því sem áður var talið vera í þessu efni, þ.e.a.s. hvað það væru margir bæir sem þyrftu á sjónvarpsskilyrðum að halda en hefðu ekki. Að sjálfsögðu hefur kostnaður á síðustu árum aukist frá því sem áætlað var fyrir nokkrum árum. Það var reiknað þá með að kostnaðurinn væri um 1 millj. að meðaltali. Nú er álitið að sá kostnaður sé jafnvel hátt á aðra millj. á hverja sendistöð. En á móti kemur að reynsla er fengin fyrir því, að það er hægt að koma þessu í framkvæmd á kostnaðarminni hátt en áður, þannig að hér er nú kannske ekki um eins mikla hækkun á kostnaði að ræða og virðist vera við fyrstu sýn. En ég sé ekki ástæðu til þess að vera að fara hér út í slík tæknileg atriði. Ég sagði áðan að þessi till. væri að efni til eins og fyrri till. sem fluttar hefðu verið um þetta efni. Það eru þó tvær breytingar á gerðar. Í fyrsta lagi það, að nú er ekki gert ráð fyrir í þessari till., eins og gert var áður, að þessu verki verði lokið á tveim árum. Og í öðru lagi er nú bent á að leita til Byggðasjóðs til þess að fá fjármagn í þessa framkvæmd. Hvor tveggja þessi breyting frá því, sem áður var, er gerð í því trausti að þetta stuðli nokkuð að því að till. fái jákvæða afgreiðslu á þessu þingi, þ.e.a.s. menn sjái ekki eins mikil vandkvæði á málinu ef það er ekki bundið í till. að þessari framkvæmd skuli lokið á tveim árum. Og svo er í till. núna bent á Byggðasjóð til bjargar í þessu efni, en áður var ekki bent á neinn sérstakan aðila, heldur gert ráð fyrir að ríkisstj. sæi fyrir að útvega fjármagn. Nú er ekki gert ráð fyrir því hér eða talað um ákveðna upphæð sem yrði varið til þessara framkvæmda á þessu ári. Það er gert með ráðnum hug. Ég geri ekki ráð fyrir að eins og málum er nú háttað sé hægt að ljúka þessu í skyndi, þó að ekki sé um risavaxið verkefni að ræða, og það yrði að fara eftir atvikum, m.a. hvað Byggðasjóður treystir sér að gera í þessum efnum. En ég legg áherslu á það, að það er ekki tilviljun að hér er vísað til Byggðasjóðs. Hér er raunverulega um byggðamál að ræða. Það er ekki hægt að gera ráð fyrir því, að Ríkisútvarpið - sjónvarpið standi undir þessum framkvæmdum af sínum venjulegu tekjustofnum. Í fyrsta lagi er fjárhag Ríkisútvarpsins þannig varið að það eru ekki tök á því, þetta hefur reynsla undanfarinna ára sýnt það. En í öðru lagi verður að viðurkenna það, að í sambandi við að koma á sjónvarpi til þessara sveitabæja, sem hér um ræðir, er ekki hægt að leggja því til grundvallar nein arðsemissjónarmið af hálfu Ríkisútvarpsins. Það styrkir ekki stöðu Ríkisútvarpsins. Þetta eru svo fáir sveitabæir sem um er að ræða og fjárfestingarkostnaðurinn tiltölulega mikill. Hins vegar er hér að mínu viti um byggðamál að ræða og einmitt þess eðlis sem er eðlilegt að Byggðasjóðurinn láti til sín taka. Því er í till. gert ráð fyrir þeirri leið að leitað verði til Byggðasjóðs um fyrirgreiðslu í þessu efni. Ég sagði áðan að ég ætlaði ekki að vera langorður í framsögu fyrir þessari till. í þetta sinn og ég ætla að standa við það, en leyfi mér að óska þess að till. verði vísað til hv. fjvn. þegar umr. hefur verið frestað.



Herra forseti. Ég vil taka undir það með hv. 1. flm. þessarar till., að það er satt að segja til skammar að ekki skuli hafa náðst samstaða um að gera það tiltölulega litla átak sem nauðsynlegt er til þess að koma sjónvarpi á hvern sveitabæ í okkar landi. Ég get ekki að því geri;, að mér hefur stundum þótt að þeir, sem fengið hafa sjónvarp, hafi glatað skilningi á því hvað það er sjálfsögð og eðlileg jafnréttiskrafa fyrir alla landsmenn, að hafa aðgang að þessu menningartæki, þessu tæki sem tengir áreiðanlega þjóðina á ýmsan máta betur saman en fjölmargt annað, ekki síst þar sem ófærð er mikinn hluta ársins. Um þetta hafa verið fluttar margar till. hér á hv. Alþ. og þær hafa ekki fengið afgreiðslu. Við höfum báðir, hv. 1. flm. þessarar till. og ég, verið fyrstu flm. að slíkum till. árum saman. Okkur er l.jóst, eins og koma fram hjá honum, að þetta hefur, m.a. strandað á því, að menn hafa ekki af einhverjum ástæðum séð sér fært að leggja fram annaðhvort á fjárlögum eða með öðrum tekjum Ríkisútvarpsins það fjármagn sem nauðsynlegt hefur verið til þess að ljúka þessu tiltölulega litla átaki, þ.e. að koma sjónvarpi á um 150 sveitabæi. Það var með þetta í huga sem við þrír þm. í Ed. lögðum þar fram frv. til l. um breyt. á útvarpslögum og er það frv. komið þar til n. Við bendum þar á þá leið að leggja 10% viðaukagjald á afnotagjald af hljóðvarpstækjum og sömuleiðis af sjónvarpstækjum til þess að afla tekna í þessu skyni. Við gerum jafnframt ráð fyrir að eitthvert mótframlag geti komið þar á móti, þannig að þessu átaki megi ljúka á tiltölulega skömmum tíma. Í grg. með þessari þáltill. kemur fram að áætlun var gerð fyrir nokkrum árum og talið að það mundi kosta um 150 millj. kr. að ljúka þessu verki. Nýrri áætlun liggur að vísu fyrir. Hún kom fram í skýrslu sem hæstv. menntmrh. lagði fram á síðasta þingi. Samkv. þeirri áætlun var talið að kostnaður við nýjar stöðvar fyrir færri en 8 notendur yrði um 220 millj. kr., en aftur á móti við nokkrar stöðvar, sem gætu þjónað fleiri en 8 notendum, tæpar 50 millj. Auk þess var talið nauðsynlegt að gera vissar endurbætur á bráðabirgðastöðvum og öðru sem ekki hefur verið fyllilega gengið frá, þannig að heildarkostnaður við það, sem má telja nauðsynlegast og óhjákvæmilegt vegna þess verkefnis, að koma sjónvarpi til þessara sveitabæja, yrði að því er mér sýnist um 330 millj. kr. Sú áætlun er hins vegar ársgömul og hefur að sjálfsögðu hækkað nokkuð. Hér er því um nokkur fjárútlát að ræða, af stærðargráðunni nokkur hundruð millj. Þó er vitanlega ljóst að þetta má vinna í áföngum, og t.d. væri það mikill áfangi að koma þeim stöðvum upp sem þjóna fleiri en 8 notendum og talið er samkv. þessari áætlun að mundu kosta um 50 millj., en samkv. áætlun frá s.l. hausti í kringum 80 millj. Allt er þetta góðra gjalda vert, og ég get raunar tekið undir það, sem hv. flm. sagði áðan, allt nema þá hugmynd flm. að leita til Byggðasjóðs um framlag í þessu skyni. Ég tek undir það, að þetta er byggðamál, eins og ég hef hvað eftir annað lagt áherslu á. Ég gerði það í upphafi minna orða. En ég efast í fyrsta lagi um að Byggðasjóði sé þetta heimilt nema með breytingum á lögum. Þó má vera að finna megi þar einhvern möguleika til slíks, ég efast þó um það. Byggðasjóði hefur fyrst og fremst verið varið til þess að efla atvinnulíf um landið og það hefur stjórn Framkvæmdastofnunar talið hans meginhlutverk. Í öðru lagi er allt of mikið um það, að vísað sé á Byggðasjóð án þess að því er mér virðist skoðað sé hve margt liggur þar fyrir. Stjórn Framkvæmdastofnunar er nú, ef ég má orða það svo, að reyna að burðast við að skipta því fjármagni, sem þar er fyrir, á allt of margar hendur. Ég hafði orð á því í morgun, að það eru ekki efni þar til þess að leggja fjármagn í svo stórkostlega mikilvægar framkvæmdir eins og dreifingu heits vatns til hinna ýmsu staða þar sem borað hefur verið og sjálfsagt - um það getum við eflaust öll verið sammála - að hraða dreifingu vatns sem þegar er fengið. En þar er ekki fjármagn til slíks jafnvel. Þar er fjármagn af mjög skornum skammti til uppbyggingar iðnaðar um landsbyggðina sem hlýtur að vera eitt meginverkefni í atvinnumálum þessarar þjóðar, ekki síst ef leggja þarf, svo sem allt bendir til, vaxandi áherslu á iðnvæðingu á næstu árum. Ég ætla ekki að telja upp þau mörgu verkefni sem fá þarna allt of lítið fjármagn, því miður. Þau eru mjög mörg og umsóknirnar skipta hundruðum sem liggja fyrir Byggðasjóði. Því verð ég að segja, að því miður er það að fara úr öskunni í eldinn að ætla Byggðasjóði að kosta þessa framkvæmd án þess þó að útvega honum meira fjármagn. Ef við sameinuðumst um að auka framlag til Byggðasjóðs úr 2% af útgjaldahlið fjárlagafrv, í 3%, þá gæti ég tekið undir atriði eins og þetta. En það er alveg ljóst að það yrði að gera. Ég vil einnig benda á, að það hafa verið hér hugmyndir um það - og meira að segja komist til ríkisstj. í frv.-formi - að fela Byggðasjóði að sinna öðru ekki síður mikilvægu verkefni, að hraða íbúðarbyggingum og veita viðbótarlán til íbúðarbygginga um landið. Þetta er verkefni sem þá, fyrir tveim árum, var talið nema nokkur hundruð millj. Þannig getum við talið upp fjölmörg verkefni sem sannarlega væri verðugt fyrir Byggðasjóð að sinna. En það verður ekki gert án þess að auka fjármagn þangað, a.m.k. ekki ef Byggðasjóður á að sinna því sem hefur verið talið hans frumverkefni, að stuðla að eflingu atvinnuuppbyggingar um landið . Ég komst því að þeirri niðurstöðu, að eina leiðin til að ná þessu fram væri að finna sérstakt gjald í þessu skyni, sérstakan gjaldstofn, og því lögðum við fram það frv. sem ég hef áður nefnt og ég vona að geti orðið til þess að koma þessum málum a.m.k. af stað. Ég geri mér grein fyrir því, að það þarf meira fjármagn en þar er gert ráð fyrir. En mér sýnist ekki óeðlilegt að ætla að fjárveiting fáist á fjárlögum á móti slíku viðaukagjaldi á afnotagjald ei það fæst samþ. Ég vil svo að lokum segja það, að ég vona að sameiginlegt átak okkar 1. flm. þessarar till. geti orðið til að hraða framkvæmd þessa máls.



Herra forseti. Mér þykir gott að heyra að hv. 2. þm. Vestf. segist hafa áhuga á þessu máli. Ég hef hins vegar gengið út frá því. Það er rétt sem hann sagði, hann hefur verið fyrsti flm. till. til þál. á undanförnum þingum sem hefur gengið í sömu átt og þær till. sem ég og mínir félagar hafa verið flm. að. En því miður verð ég aðeins að gera athugasemdir við málflutning hans í þessu máli. Ég sagði áðan, að þetta mál hefði fengið einstaklega góðar undirtektir af skiljanlegum ástæðum á undanförnum árum, samt hefði ekkert skeð. Hvers vegna hefur ekkert skeð? Af því að menn hafa alltaf haft tilhneigingu til þess að blanda inn í þetta mál öðrum málum ekki óskyldum, en þó annars eðlis. Menn hafa sagt að það þyrfti að gera þetta fyrir þessa sveitabæi sem ekki hafa sjónvarpsskilyrði, en það væri svo margt annað sem þyrfti að gera, það þyrfti að bæta sjónvarpsskilyrði líka þar sem þau væru fyrir, en væru ekki nægilega góð, það þyrfti að bæta hlustunarskilyrði hljóðvarps o.s.frv. og nú kom einmitt hv. 2. þm. Vestf. inn á þetta og lagði áherslu einmitt á þetta sjónarmið, að breiða sig út yfir allt og ætla að laga allar meinsemdir í sambandi við þetta mál þegar hann var að rekja hve verkefni Byggðasjóðs væru mikil. Ég held ef mönnum er alvara með að vilja leysa þetta mál með sveitabæina, sem ekki hafa sjónvarpsskilyrði, þá verði menn að taka það sérstaklega fyrir og leyfa sér ekki þann munað í leiðinni að ætla að leiðrétta og gera margt annað gott í sama mund. Það er góðra gjalda vert og ég hef lýst í Ed. ánægju minni yfir frv. því sem hv. 2. þm. Vestf. er fyrsti flm. að og hann vék að í ræðu sinni áðan, bar sem gert er ráð fyrir, eins og hann orðaði það, sérstökum tekjustofni til þess að sinna dreifikerfi Ríkisútvarpsins. En ég ætla ekki að fara að ræða það frv. núna. Það gengur að vissu leyti alveg í sömu átt og gert var ráð fyrir í till. minni og minna meðflm. á síðasta þingi, þar sem gert er ráð fyrir að varið yrði ákveðnum hundraðshluta af afnotagjöldum Ríkisútvarpsins til þess að bæta dreifingu þessara fjölmiðla. En ég hef alltaf lagt áherslu á að það væri annað mál og að vissu leyti miklu meira mál en að koma sjónvarpinu á sveitabæina, því að það eru geysileg verkefni sem bíða Ríkisútvarpsins í sambandi við dreifinguna, og þau vandamál verða ekki leyst í einni svipan. Þess vegna þurfum við að halda því undanskildu frá hugmyndinni um að leysa þarfir þessara fáu sveitabæja fyrir sjónvarpsskilyrði. Við megum ekki leyfa okkur bann munað að vinna að málum Ríkisútvarpsins almennt burt séð frá þessu. Og það, sem ég finn athugavert við frv. hv. 2. þm. Vestf. og hans félaga í hv. Ed., er að þeir halda þessum viðfangsefnum ekki aðskildum, eins og var hugmynd mín og minna meðflm. Ég óttast að ef við finnum nýjan tekjustofn eða skiptum tekjum Ríkisútvarpsins þannig, að þar sé ákveðinn hluti sem varið sé til að styrkja dreifikerfið, þá verði því fjármagni, sem kemur inn með þessu móti, varið til þess að styrkja dreifikerfið fyrst og fremst þar sem fjölmennið er mest, sjónvarp á þá sveitabæi, sem till. okkar fjallar um, verði útundan eins og hefur verið hingað til. Ég vona nú að hv. 2. þm. Vestf. og aðrir góðir menn, sem ég efast ekki um að vilja hið besta í þessu efni, leggi sig fram um að leysa mál þessara fáu sveitabæja sérstaklega. Við skulum svo sameinast um að leysa hið stóra vandamál fyrir Ríkisútvarpið varðandi dreifikerfið almennt. Við skulum gera það, en ekki láta þá viðleitni verða til þess að drepa þetta, eins og hlýtur að verða að mínu mati ef við stöndum ekki á verði gegn þessari hættu. Ég ætla ekki að fara að ræða um hlutverk Byggðasjóðs og verkefni hans. Ég skil lögin um Byggðasjóð þannig, að það sé enginn vafi á því að Byggðasjóður hafi heimild til þess að láta þetta. sérstaka mál til sín taka. Í lögunum um Byggðasjóð eða Framkvæmdastofnun ríkisins segir, að mig minnir í 30. gr., eitthvað á þá leið, að það sé heimilt að veita óafturkræf framlög ef sérstaklega stendur á. Mér finnst það hafið yfir allan vafa að hér standi sérstaklega á, og ég ber það mikið traust bæði til þeirra, sem eru á stjórn Byggðasjóðs, og framkvæmdastjóra Byggðasjóðs, að við athugun á þessu máli finni þessir mætu menn einhvern flöt á þessu máli þannig, að till. sem þessi, sem hér er borin fram, verði raunhæf.



Herra forseti. Hv. 1. flm. þeirrar þáltill., sem hér liggur fyrir, gat þess í upphafi framsögu sinnar að hér væri ekki nýr gestur á ferð í þingsölum. Þetta mun vera í fjórða skiptið sem þessi þáltill. svo að segja óbreytt er lögð fyrir, og vel get ég tekið undir það, að undarlegt má telja að þetta mikla og þarfa réttlætismál skuli ekki hafa fengið meiri og betri byr á gegnum Alþ. en raun hefur borið vitni. Alla vega hefur harla lítið og ekki neitt orðið úr þeim framkvæmdum sem stefnt er að með tillöguflutningnum. Ég tek fyllilega undir þau orð hv. 3. þm. Vestf. að hér er um byggðamál að ræða. Byggðamál eru fleiri mál en bein atvinnumál. Þau mál, sem snerta félagslega og menningarlega aðstöðu fólks, hvar á landinu sem það er búsett, eru engu síður mikilvæg, og ég hygg að einmilt þessi þáttur, hinn félagslegi, sé ekki síður ráðandi um það, hvort fólk tollir til lengdar í þessum afskekktu byggðum, heldur en hitt, hvort þær fá byggt upp sitt atvinnulíf, hvort sem það eru skuttogarar eða landbúnaðarvinnslustöðvar eða eitthvað annað í þeim dúr. Ég get hins vegar líka tekið undir þau orð hv. 2. þm. Vestf., að ég hef áhyggjur af að þetta stóra verkefni mundi ekki ná nægilega fljótt fram að ganga með því að treysta algjörlega á Byggðasjóð, hversu velviljuð málefninu sem stjórn Byggðasjóðs væri í sjálfu sér. Hér er vafalaust, að því er ég ímynda mér, um mörg hundruð millj. kr. verkefni að ræða. Það var talað um 150 millj. kr. kostnað fyrir 2–3 árum við að koma í sjónvarpssamband þessum 400–500 sveitabæjum, sem ekki hafa enn sjónvarp. Ég hygg að sú upphæð muni hafa tvö- eða þrefaldast nú. Þess vegna finnst mér að bæði séu málin góð, þessi þáltill., sem ég er meðal annarra meðflm. að, og frv. til l. flutt af hv. 2. þm. Vestf. sem fyrsta flm., og þau eigi bæði að geta náð fram að ganga og þjóna sama tilgangi. Þá á ég við beinlínis að það, sem lagafrv. gerir ráð fyrir, sérstakt gjald samkv. útvarpslögum á viðtækjanotendur og sjónvarpstækjanotendur, kæmi þessu verkefni til góða, enda þótt það hrökkvi alls ekki nógu langt, því að það er að mínu mati mjög hógværlega farið í sakirnar í þessu lagafrv. Því tel ég einsýnt mál að þarna geti þetta tvennt hjálpast að, það verði lagt á þetta sérstaka gjald, sem hv. þm. Steingrímur Hermannson gerir ráð fyrir í sínu frv., og Byggðasjóður komi á móti, þannig að ég get ákaflega vel stutt bæði þessi mál. Þau eru það mikilvæg í sjálfu sér, að við hljótum að beita okkur að því að þau nái bæði fram að ganga. Þess vegna vil ég engan veginn fallast á að þessi mál vinni hvort á móti öðru. Þau eiga að vinna saman að sama markmiði. Ég tek undir það með hv. 3. þm. Vestf. að í lagafrv. er of óljóst markað til hvers þessi aukni tekjustofn Ríkisútvarpsins eigi að fara. Ef það gengur, eins og hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson telur, í það almennt að endurbæta dreifikerfið, þá er ég eins og hann hrædd um að þeir sveitabæir, sem við erum fyrst og fremst að hugsa um, sitji á hakanum. En það er ekkert álitamál, það eru einmitt þessi sveitabýli, mörg þeirra í afskekktustu afkimum íslenskra byggða, sem við fyrst og fremst viljum leggja áherslu á að fái þessa þjónustu og það sem allra fyrst úr þessu. Ég tel þess vegna eðlilegt að það kæmi til greina að þessu lagafrv. yrði breytt í þá átt, að þessar tekjur af nýju gjaldi til viðbótar útvarpsgjaldi rynnu tryggt og ákveðið til þessa verkefnis, að koma sveitabæjunum fyrst í samband. Dreifikerfið almennt þarf endurbóta við og það þarf að koma, en það liggur ekki eins mikið á því að fá fullkomið dreifikerfi almennt eins og að leiða til lykta þetta nauðsynja- og réttlætismál. Þess vegna vil ég vænta þess, að við flm. þessarar till. getum fallist á að bæði þessi mál, sem hér liggja fyrir Alþ. nú, þjóni sama tilgangi og að okkur beri að vinna að framgangi þeirra beggja. Ég vil, úr því að ég er komin hér upp til umr. í þessu máli, láta þess getið að mér segir illa hugur um það, sem í rauninni hefur þó verið hemlað á miðri leið, að kasta nú hundruðum millj. í innflutning litsjónvarpstækja á meðan við höfum ekki haft efni á því að veita glætu af sjónvarpi til allra landsmanna. Þetta hef ég áður bent á sem forkastanlega mismunun. Það er enginn vafi á því, að við höfum ekki efni á að kosta miklum fjármunum til þeirrar aukaánægju sem sjónvarpsnotendur á tiltölulega afmörkuðu svæði á landinu hefðu af lít á sjónvarpsskerminum sínum, á meðan afskekktasta fólkið á Íslandi hefur enga mynd, hvorki svarthvíta né litaða. Þetta ætti að liggja í augum uppi og ég vænti þess, að ekki verði farið frekar út í innflutning litsjónvarpstækja á meðan þessu máli eru ekki gerð þolanleg skil, þ.e.a.s. stefnt sé að því að sjónvarpið nái til allra landsmanna.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Mér finnst rétt að komi hér fram ein rödd utan Vestfjarðakjördæmis. Hér hafa vestfirðingar látið ljós sitt skina og ber ekki að lasta það. Þeir eru miklir málafylgjumenn, og ég get gjarnan gelið þess í leiðinni að þeir hafa jafnan reynst mér góðir grannar svo ég ann þeim alls góðs. Þykir mér því rétt að taka örlítið undir þeirra mál og minna á það, að ég er einn af flm. þessarar þáltill., að vísu sá síðast taldi af átta, en eigi að síður flm. Hér er þessari till., sem borin er fram í fjórða sinn, hreyft í nokkuð breyttu formi, og ég hygg að það sé vel við hæfi að minna á Byggðasjóð í þessu efni. Okkur er öllum kunnugt um hvaða hlutverki Byggðasjóður á að sinna og þekkjum þá löggjöf sem um hann hefur verið sett. Þess vegna tel ég fulla ástæðu til þess að nefna hann í þessu sambandi. Við vitum auðvitað að Byggðasjóður hefur í mörg horn að líta. Hann hleypur undir bagga víða og léttir mönnum byrði hér og þar um landið. En hér er um mál að ræða sem minnir mjög á sig og slíkt mál að það skírskotar til þess að þar er ójöfn aðstaða manna. Málið er hæði skýrt vei í grg. og hefur auk þess skýrst í ræðuflutningi manna, sem hér hafa tekið til máls, svo að ég þarf ekki að fara langt út í þá sálma. En ég ítreka það, að ég mun styðja þetta mál og vænti þess að það nái sem fyrst fram að ganga, þannig að þessi lífsþægindi, sem nú eru talin nokkuð sjálfsögð, nái jafnt til allra landsmanna.



Herra forseti. Mér var legið á hálsi fyrir að dreifa kröftunum um of og mér skilst í því sambandi, af því að Byggðasjóður var sérstaklega nefndur, að Byggðasjóður ætti eiginlega að snúa sér alhliða að þessu verkefni og ætti ekkert að vera að hugsa um annað. Ég vil mótmæla því. Ég hef hvergi látið það koma fram, sem skilja mátti á hv. fyrsta flm. þessarar till., að í frv. því, sem ég flutti ásamt nokkrum öðrum félögum mínum í Ed., sé gert ráð fyrir alhliða endurnýjun á dreifikerfi sjónvarps. Segir í 1. gr. frv. um það verkefni, sem bar er um að ræða, að Ríkisútvarpinu skuli skylt að leggja áherslu á að koma fullnægjandi hljóðvarps- og sjónvarpssendingum til allra landsmanna og til sjómanna á fiskimiðunum í kringum landið. Þarna eru sjómennirnir teknir með, enda er ég þeirrar skoðunar að þörf þeirra sé ákaflega mikil og vafasamt að skilja þá frá í þessu verkefni, því að sums staðar má jafnframt með tiltölulega litlum aukakostnaði fullnægja hvoru tveggja, eins og kemur fram í þeirri skýrslu sem hæstv. menntmrh. lagði fram á s.l. ári. Sums staðar má með því að hækka aðeins sjónvarpsmastur og beina því rétt bæði ná til sveitabæja, sem þess njóta ekki nú, og til sjómanna alllangt út á miðin. Og einnig til frekari áréttingar eru í grg. með þessu frv., þar sem rætt er um kostnaðinn í áætlun sjónvarpsins, taldir ýmsir liðir sem varla geta talist til þess verkefnis sem hér um ræðir, að koma sjónvarpssendingum til þeirra landsmanna sem ekki njóta sjónvarps nú. Ég get að vísu vel skilið að hv. 9. landsk. þm. hafi ekki fylgst með þessu, hún situr í Nd. En mér kemur undarlega fyrir sjónir að hæstv. forseti vor í Ed. skuli ekki hafa tekið eftir þessu, Þar segir jafnframt: „eð koma örbylgjusambandi og varasendum upp hlýtur að teljast til eðlilegrar þróunar sjónvarpskerfisins og því ekki innan þessa verkefnis sem hér um ræðir.“ Ég vil fyrst og fremst leiðrétta þann misskilning að hér sé ekki verið að leggja áherslu á sama viðfangsefnið, en að vísu sjónvarp til sjómanna tekið þarna inn í og það viðurkenni ég að er töluverð aukning á verkefnum. En ég tel eðlilegt að hafa það hvort tveggja saman. Það er líka víðs fjarri að ég sé að leggjast gegn þessari þáltill. Ég hef hvað eftir annað, eins og ég hef getað fundið orð til, lagt áherslu á að hér er um mikið byggðamál og mannréttindamál og nauðsynjamál og fleira að ræða. En ég er aðeins að gera athugasemd við það, að ég tel að fjáröflunin í till. sé ekki raunhæf. Hver sem leggur þetta til verður að mínu mati annaðhvort að benda á viðbótartekjur fyrir Byggðasjóð eða benda á það sem Byggðasjóður á þá að láta ógert. Ég verð að viðurkenna það, að ég er í mjög miklum vandræðum með að benda á það sem Byggðasjóður ætti að láta ógert. Ég held ég geti mælt fyrir hönd allra, sem þar sitja í stjórn, að við erum allir í mjög miklum vandræðum með það. Viðfangsefnin eru svo gífurlega mörg. Mér finnst að við séum að taka frá einum mikilvægum þætti byggðamála í annan með þessari tilfærslu sem hér er gert ráð fyrir. Við erum að skaða einn þótt við bætum annan, og það finnst mér ekki rétta leiðin. Mér sýnist engin goðgá að ætla þetta þjóðinni sem slíkri í heild, því að fyrir því er gert ráð með þessu gjaldi. Það leggst á alla sjónvarpsnotendur, hvar sem þeir eru á landinu, og þeir eru sem betur fer á fleiri stöðum en í Reykjavík, svo að það þarf ekki að segja að sé eingöngu verið að leggja þetta á reykvíkinga, það er verið að leggja á landsmenn alla. Mér sýnist að þessir menn og svo Alþ. með fjárveitingu í þessu skyni ættu að lyfta þessu litla átaki sem hér er eftir. Þetta er ekki verið að taka frá neinum þætti byggðamála í þennan þó mikilvæga þátt byggðamála. Þetta er mín athugasemd og vildi ég gjarnan að það lægi ljóst fyrir.



Herra forseti. Ég verð að vissu leyti fyrir meiri vonbrigðum með minn ágæta félaga, hv. 2. þm. Vestf. eftir því, sem hann talar oftar í þessu máli, þannig að ég vona nú að þessum umr. fari senn að ljúka. Hann vildi gefa í skyn að ég hefði misskilið frv. það sem hann ásamt fleiri flutti í Ed. En hann var auðvitað svo mikill „kavaler“ að taka það fram, að hv. 9. landsk. þm. hefði ekki misskilið. Auðvitað misskildi hann þetta ekki. Ég held að ég hafi ekki heldur misskilið þetta. - Ég fór miklu nánar inn á þetta atriði hv. Ed. og var þá ómótmælt því sem ég sagði þar. Ég hygg raunar að það sé naumast hægt að mótmæla því sem kemur fram í þessu frv., að að er ekki gert ráð fyrir að taka frá sérstakt fjármagn til þess að leysa hinar sérstöku þarfir sveitabæjanna sem hér um ræðir. Þetta er mergurinn málsins. Ég hygg að ég hafi tekið rétt eftir þegar hv. 2. þm. Vestf. vitnaði í grg. fyrir hans frv. á þá leið sem hér segir: „Flm þykir ljóst að úr þessu verði ekki bætt nema með því að tryggja sérstakt fjármagn til slíkra framkvæmdra.“ Ég hygg að hann hafi lesið þetta upp.  Þá kom hv. 2. þm. Vestf, aftur inn á Byggðasjóðinn. Það var þá kannske sem ég varð fyrir mestum vonbrigðum, því að ég held að hitt atriðið, sem ég var að fara í, hafi kannske verið mælt af óaðgæslu hjá hv. 2. þm. Vestf. Hv. 2. þm. Vestf. slær hér fram kröfu um það til mín, að ef ég leggi til að Byggðasjóður leggi eitthvað af mörkum til að leysa þetta sérstaka verkefni sem hér um ræðir, þá þurfi ég að gera hér till. um hverju sjóðurinn ætti að sleppa af öðrum verkefnum. Þetta er ef svo má segja of „billegur“ málflutningur til þess að það sé ástæða til að fara frekar út í það. Slíkt er ekki hægt. Ef hv. þm. hefur áhuga á að leysa þetta mál, þá vil ég láta verða mín síðustu orð, að ég treysti hv. 2. þm. Vestf. og vonast til þess að hann athugi nú gaumgæfilega hvort það sé ekki fær leið sem hér er lögð til. Og ég vil að það komi fram, að ég hef orðið var við skilning bæði hjá öðrum stjórnarmönnum í Byggðasjóði og framkvæmdastjórum í þessu máli.



Herra forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að blanda mér inn í þessar einkaumr. þeirra þm. Vestf., en með leyfi forseta, ég leyfi mér að lesa upp þessa till. eins og hún hljóðar: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að hlutast til um að Ríkisútvarpið komi upp endurvarpsstöðvum fyrir þá sveitabæi sem nú njóta ónothæfra eða engra sjónvarpsskilyrða. Í þessu skyni skal leita til Byggðasjóðs um óafturkræft framlag.“ Ég tel þessa þáltill. alveg óþarfa. Ég tel sjálfsagt að ríkisstj. eða þeir, sem vinna að útbreiðslu sjónvarps á Íslandi, hafi það sem sjálfsagt hlutverk að breiða út sjónvarp og útvarp við sem best skilyrði, eins og fjárhagsleg geta leyfir hverju sinni. Ég vil taka það strax fram, að ég tel alveg sjálfsagt að koma öllum þeim þægindum sem hægt er, og við skulum þá bæta við: öllum þeim þægindum sem reykvíkingar búa við, á hvern einasta sveitabæ sem allra fyrst. En það verður að ráðast svolítið eftir fjárhagslegri getu þjóðarinnar. Og ég vil segja það, að ég er furðu lostinn yfir öllum þeim till. og þeirri heimtufrekju sem kemur í tillöguflutningi hér á Alþ. hvað eftir annað. Ég lít á þennan tillöguflutning sem hreinan áróður fyrir þingsæti hvers og eins, flutning á till. sem þeir vita fyrir fram að þjóðin ræður ekki við, en hver einasti þm. og hver einasti landsmaður vildi gjarnan hafa efni á að samþykkja. Þetta er því bara hrein sýndarmennska og langt frá því að það sé samboðið Alþ. að flytja svona till. á þeim tíma - sérstaklega á þeim tíma sem við lifum í dag. Ég vil fá upplýst hjá flm. hvernig á að fjárfesta í þessum útbreiddu sjónvarpsendurvarpsstöðvum, eins og ástandið er núna. Á maður virkilega að þurfa að taka því hvað eftir annað, að engin önnur hugmynd komi fram en að bæta við þau gjöld, sem fyrir eru, á þá sem hafa víðkomandi þægindi? Nú er ég ekki sérstaklega að tala um reykvíkinga. Ég held að afnotagjöld yfirleitt séu orðin alveg nógu þung, bæði fyrir útvarp og sjónvarp. I.andið er í þrengingum, fjárhagsþrengingum, ég held að okkur sé það vel ljóst. Við höfum undanfarið gefið út skuldabréf, við höfum gefið út spariskírteini sem við getum svo ekki endurgreitt þegar þau falla á gjalddögum. Við höfum þurft að fá ný erlend lán til að standa undir framkvæmdum, nauðsynlegustu framkvæmdum. Við höfum þurft að taka ný erlend lán til að standa undir afborgunum af öðrum erlendum lánum sem falla í gjalddaga. Samt sem áður koma þeir fram á Alþ. í auknum mæli með till. um kostnaðarsamar - mjög kostnaðarsamar framkvæmdir sem gætu beðið. Ég álít, því miður fyrir fólkið sem bíður eftir þessum þægindum, að það eigi að bíða með fjárfestingu í þessum endurvarpsstöðvum þangað til við getum á eðlilegan hátt í gegnum fjárlög tekið þetta sem forgangsframkvæmd - ef það er þá talið að þetta skuli vera forgangsframkvæmd - þegar við stöndum í fjárlagagerð. Ég vil hreinlega vara við áframhaldi á þessum tillöguflutningi. Ég skal ekki segja hvort það er hægt að finna einhverjar nýjar tekjulindir fyrir Byggðasjóð, þannig að Byggðasjóður geti staðið undir þessu. Ég lít á fjárlögin sem einn heildarbyggðasjóð og svona eins og desert á eftir Byggðasjóðinn eins og hann er. Ég veit ekki betur en að þm. raði sér á fjárlögin, á framkvæmdaliði fjárlaganna a.m.k., þau tvö þing sem ég hef tekið þátt í gerð fjárlaga. Svo kemur Byggðasjóður á eftir. Það er opin leið sem sagt inn í hluta af fjárlögunum eftir að þeim hefur verið lokað. Og þar er sérstök stjórn sem ég vildi glaður taka þátt í að leggja niður. En ef það eru einhverjar aðrar tekjulindir fyrir Byggðasjóð, sem hægt er að finna, án þess þó að um frekari álögur á fólkið almennt sé að ræða, þá skal ég glaður samþykkja þær. Það er þó eitthvað nýtt sem kæmi hér fram á Alþ. Ég vil taka undir það, sem kom hér fram, ég held hjá 2. þm, Vestf., að það verður að passa að skaða ekki einn til að hygla öðrum. Það er mergurinn málsins í mínum málflutningi og ég vil undirstrika það. Það var talað um, ég held af hv. landsk. þm., að þetta hefði aðeins kostað - ég vona að ég fari með rétt mál - aðeins kostað um 150 millj. kr. fyrir fjórum árum,  Ég vil vara við þeim síauknu álögum sem felast í till. sem fluttar eru þessa dagana á þinginu. Og ef hv. 3. þm. Vestf. verður fyrir vonbrigðum og meiri vonbrigðum eftir hverja ræðu 2. þm. Vestf., þá verð ég að segja að ég verð fyrir síauknum vonbrigðum með málflutning þeirra þm. Vestf. sem hér hafa talað fyrir þessu máli. Þeir eru allir í sama bát hvað mig snertir. En sem sagt, ég held að við ættum að reyna að ljúka einhverju af fjárfrekum framkvæmdum, sem þegar eru á fjárlögum, og taka þá þessa framkvæmd sem næstu framkvæmd sem fjárlög þola, en alls ekki bæta henni á ástandið eins og það er í dag.



Herra forseti. Hv. 12. þm Reykv. hefur orðið fyrir sárum vonbrigðum með þá hv. þm. Vestf. sem hér hafa talað og þeir svo fyrir vonbrigðum hver með annan. Ég hef ekki orðið fyrir neinum vonbrigðum og það liggur sæmilega vel á mér enn þá. Auðvitað eru vestfirðingar að ræða hér sjónvarpsmál af því að þeim eru kunnir þeir vankantar sem eru á framkvæmd þessara mála, og þeir eru e.t.v, að berjast fyrir því sem þeir telja vera hagsmunamál þeirra byggðarlaga sem hafa sent þá til starfa í þessari stofnun, og það er náttúrlega hv. 12. þm. Reykv. líka að gera. Hann er með sínum málflutningi að gæta hagsmuna þeirra sem hann telur sína umbjóðendur. Hver eru þessi sjónvarpsmál, sem vestfirðingar hafa verið hér að ræða? Það eru hér í þinginu tvö mál um útbreiðslu sjónvarps á ferðinni, till. til þál. hér í Sþ. og enn fremur frv. til l. um breyt. á útvarpslögum í Ed. Þetta eru tvær leiðir að sama marki og mér finnst að báðar geti vel komið til greina og kannske væri eðlilegt að reyna að samræma þær, samræma kraftana þannig að það sé ekki endilega um tvær leiðir að velja, heldur megi fara þær báðar að nokkru leyti. Meginatriðið er náttúrlega það að framkvæmdum verði hraðað. Það er alveg áreiðanlegt að það er vel fær sú leið að taka 10% af afnotagjöldunum og verja til þessarar uppbyggingar. Byggðasjóður hefur auðvitað fjármagn til ráðstöfunar, þó að ég hins vegar vilji undirstrika að þörfin fyrir það fjármagn sé mjög viða og sé mjög brýn. En hann hefur fjármagn til ráðstöfunar og gæti hugsanlega hlaupið undir bagga til bráðabirgða. Ég er ekki svo áræðinn að nefna óafturkræft framlag, eins og stendur í þáltill., en ég tel vel geta komið til greina að hann lánaði fé til verksins og síðan yrði það smám saman endurgreitt eftir því sem félli til ef farin væri þessi prósentuleið. Þegar íslenskur sjónvarpsrekstur hófst, þá var hafist handa um myndarlega - ótrúlega myndarlega uppbyggingu dreifikerfisins um landið. Framkvæmdir þessar voru fjármagnaðar, eins og menn vita, með því að til þeirra var varið innflutningsgjöldum af sjónvarpstækjum. Þetta gaf góða raun og framkvæmdahraðinn var mjög góður. En þegar sjónvarpstækin voru komin á allan þorra heimila í landinu hvarf að mestu leyti sá tekjustofn sem staðið hafði undir uppbyggingunni, og þegar uppbygging dreifikerfisins stöðvaðist höfðu þó ekki verið sköpuð skilyrði til viðtöku sjónvarpsefnis í nokkrum byggðarlögum. Skv. áætlun, sem póst- og símamálastjórnin lét gera haustið 1974 og er dags. 15. nóv., vantaði 14 nýjar endurvarpsstöðvar sem þjóna ættu 50 eða fleiri notendum hver og var þá áætlaður kostnaður við byggingu þeirra tæplega 50 millj. kr. Þá þurfti skv. áætluninni nauðsynlega að endurbæta 16 bráðabirgðastöðvar og áætlaður kostnaður við það var þá 35 millj. Auk þess var gerð áætlun um endurbætur nokkurra endurvarpsstöðva á 23 millj. Enn fremur var gerð áætlun um endurvarpsstöðvar vegna nokkurra fiskimiða. Það er að sjálfsögðu geysimikið og kostnaðarsamt verkefni og gerði áætlunin ráð fyrir 600 millj. kr. kostnaði. Það þarf ekki að fjölyrða um það hvílíkt réttlætismál það er að skapa öllum landsmönnum sem jafnasta möguleika til nota þessa fjölmiðils sem er í ýmsum tilfellum veigamikið menningartæki. Það er skylda ríkisins og ríkisfyrirtækja að skapa þegnunum öllum sem jafnasta lífsaðstöðu í hvívetna, og þetta er vitaskuld einn þáttur þess máls. Að sjálfsögðu er þetta kostnaðarsamt verkefni og það er nauðsynlegt að tryggja til verksins traustan tekjustofn. Ef við athugum hvað afnotagjöld sjónvarpsins eru, þá kemur í ljós að innheimt afnotagjöld sjónvarps árið 1974 voru 259.6 millj. kr. Árið 1975 er áætlað að innheimtist ca. 390 millj., þannig að 10% af afnotagjöldunum gæti reynst eðlilegt að verja til uppbyggingar dreifikerfisins. Það er ekkert fráleit tala að hugsa sér þessi 10%. Flm. frv. í Ed., frv. á þskj. 105, leggja til að viðaukagjald verði lagt á sjónvarpsgjöldin til þess að mæta þessu. En það er skoðun mín að sjónvarpsgjöldin þyrftu ekki endilega að hækka um 10%, þyrftu ekki endilega að hækka verulega þó að tekinn væri póstur út til þessa sérstaka verkefnis, heldur mætti að skaðlausu spara nokkuð á sumum líðum í sjónvarpsrekstrinum. Og þar er ég sammála hv. 12. þm. Reykv., að auðvitað mega menn ekki eyða í tóma ráðleysu. Þeir verða auðvitað að afla teknanna eða spara á öðrum liðum til þess að geta framkvæmt málin. Og hún var alveg laukrétt hjá honum, hugvekjan sem hann flutti um erlendar lántökur, mikilvægt umhugsunarefni fyrir okkur hér á hv. Alþingi.



Herra forseti. Mér þykir rétt að leggja hér orð í belg úr því að svo miklar umr. hafa orðið um þá þáltill. sem hér liggur fyrir um sjónvarp á sveitabæi, vegna þess að hér er um mjög merkt mál að ræða og mál sem við hljótum að taka alvarlega. Ég vil leyfa mér að þakka flm. þessarar þáltill, það framtak að hafa lagt hana hér fram enn þá einu sinni. Ég efast satt að segja um að allir þm. geri sér ljóst hversu stórt mál þetta í rauninni er fyrir þá sveitabæi sem um er að ræða. Og ég held að það sé alveg fráleitt að menn, sem aldrei hafa átt heima í sveit, geri sér nokkra grein fyrir því, hvað hér er um að ræða. Við skulum athuga eitt, að byggðaþróun hefur orðið þannig í sveitum, að fyrir svo sem tveimur áratugum og ekki lengra síðan, þá voru heimili yfirleitt fjölmenn. Bæði var þá margt um vinnufólk og kynslóðirnar bjuggu saman á heimilinu, þannig að heimilin voru með allt öðrum svip þá en nú er og þess vegna ekki eins mikil þörf á tilbreytingu og á heimilum í dag, þar sem kannske er um að ræða bara hjónin og börnin. Þess vegna eru heimilin með allt öðrum svip og því miklu meiri nauðsyn á tæki eins og sjónvarpinu sem raunverulega færir nýtt líf inn á sveitaheimilin og sérstaklega hin afskekktu, því að það eru einmitt þau sem hér er um að ræða í mörgum tilfellum, heimili sem ekki ná sjónvarpssendingum. Ég vil þess vegna taka undir þetta mál. Ég vil taka það fram, að ég legg engan dóm á þá deilu sem hér hefur verið um það hvernig beri að fjármagna þetta. Það er fyrst og fremst vegna þess að ég er málinu ekki nógu kunnugur til þess að geta gert mér grein fyrir því í fljótu bragði og leiði því þá leið hjá mér. Það, sem auðvitað er stóra spurningin í þessu öllu saman, hvernig hægt er að fjármagna fyrirtækið. En ég hef alltaf skilið það svo, að Byggðasjóður væri á einn og annan hátt til þess stofnaður að stuðla að eðlilegri þróun í byggð landsins og að létta undir með þeim byggðarlögum sem erfiðast eiga á ýmsan hátt. Það hefur komið fram og kemur auðvitað alltaf fram þegar um fjármagn er að ræða, að þá er svarað ýmsum þarfamálum á þann veg að fjárhagsleg geta leyfi ekki að þetta sé gert. Þetta heyrum við víða og það er eðlilegur hlutur. Og manni dettur stundum í hug að þegar um er að ræða að framkvæma eitthvað, þá séu það stóru svæðin sem eigi að njóta fjármagnsins, en hinir geti svo verið út undan sem búa í hinum dreifðu byggðum landsins. Ég er ekki að segja að þetta sé ásetningur nokkurs manns, heldur verður þetta einhvern veginn svona í framkvæmd. Og það er kannske ekki óeðlilegt að þeir, sem ekki heyrist mikið í, úti um landsbyggðina gleymist meðan hinir, sem eru nær, láta til sín heyra og heimta kannske stærsta bitann af kökunni. Að öðru leyti ætla ég ekki að fara að blanda mér í deilur hv. þm. sem kalla sig dreifbýlisþm. og svo aftur þéttbýlisþm. Ég er of nýr í þessu hlutverki til þess að geta það með nokkrum rétti. En ég kom hér upp aðeins til þess að flytja stuðning minn við þetta mál sem ég tel mjög merkt og mjög þýðingarmikið að því verði ráðið til lykta á sem farsælastan hátt fyrir þá sveitabæi sem hér er um að ræða.



Herra forseti. Ég er mjög ánægður með það, hvað þetta mál, sem ég og meðflm. mínir hafa borið fram, hefur hlotið ítarlegar umr. hér. Ég er ánægður með ræðumenn yfirleitt. Þó að ég segði að ég væri ekki of ánægður með hv. 2. þm. Vestf., þá er það nú kannske vegna þess að ég geri mestar kröfur til hans. En orðaskipti, sem við höfðum, voru málefnaleg, en það verður hins vegar ekki sagt um hv. 12. þm. Reykv. og þess vegna stend ég upp. Hann kemur hér inn í umræðurnar á síðustu stundu og það er allt firrur sem kemur frá þessum hv. þm. Aðalatriðið í því, sem hann sagði, var í fyrsta lagi að till. væri óþörf, í öðru lagi að hún væri óábyrg vegna þess að það væri ekki séð fyrir sérstöku fjármagni í þessar þarfir. Hvort tveggja er rangt. Till. er ekki óþörf. Það sýnir það ástand, að það hefur ekkert verið gert í þessum málum á undanförnum árum. Þess vegna er hún þörf og brýn. Það er ekki heldur rétt að það sé verið að leggja á sérstök gjöld í þessu sambandi. Það er lagt til í till. að tekið sé af fjármagni því sem Byggðasjóður hefur til umráða, og hv. 12. þm. Reykv. hefur sjálfur samþ. með fleirum hér í þinginu að það sé varið 2% af fjárlagaupphæð til Byggðasjóðs. Hér er því aðeins verið að ræða um hvernig eigi að ráðstafa þessu fé sem hann og aðrir hafa ákveðið að færi til byggðamála. Ég ætla svo ekki hér að ræða um það, hvort sá dómur hv. 12. þm. Reykv. að ég sýndi sýndarmennsku í þessu máli sé réttur. Ég læt hann um að dæma sem honum sýnist. Ég ætla ekki að dæma í þessu máli. Ég læt þingheim dæma um það sjálfan.



Herra forseti. Ég vil fyrst svara hv. 2. þm. Vestf., síðustu orðum hans. Ég geri það með því að endurtaka það sem ég sagði áðan, að þjóðin er þannig stödd fjárhagslega að við höfum þurft að gefa út skuldabréf, spariskírteini, til þess að standa undir nauðsynlegum framkvæmdum. Spariskírteini þessi og skuldabréf hafa fallið í gjalddaga og ríkissjóður ekki verið fær um að standa í skilum. Við höfum tekið erlend lán, við höfum tekið erlend lán til þess að greiða þessi erlendu lán og við höfum tekið erlend lán til þess að standa undir nýjum framkvæmdum innanlands. Á sama tíma leyfir hv. þm. sér að koma með nýjar og kostnaðarsamar till. Þjóðin getur sjálf dæmt um hvort það er ábyrgur flutningur eða ekki. Ég ætla ekki að eyða orðum í að dæma um það. Ég talaði aldrei um að það væri óþörf till. sem hér væri flutt. Ég talaði um það í upphafi máls míns, og vitnaði í till. sjálfa, að ég teldi það sjálfsagt verkefni ríkisstj. og þeirra manna sem fara með þessi mál, þ.e.a.s. útbreiðslu á sjónvarpi og hljóðvarpi um landið allt, að vinna að þessum málum með þeim hraða sem fé leyfir hverju sinni. Þar af leiðandi er þessi till. óþörf í sjálfu sér. Ég taldi hana ótímabæra og það er dálítið annað en óþörf. Ég tel þetta rangfærslu sem er ekki samboðin hv. þm. Það upplýstist frá einum stjórnarmanni Byggðasjóðs að hann gæti ekki, þ.e.a.s. sjóðurinn, tekið á sig viðbótarverkefni, og þetta er hv. flm. vel kunnugt um. Ég tel mig alls ekki hafa verið þarna neitt annað en málefnalegan. Og ég vil ítreka það, að ég mun standa að till. til að auka þægindi og skapa þá þeim sveitabæjum og helst sem allra flestum eins mikil þægindi og reykvíkingar búa við hverju sinni. En það verður að fara eftir getu þjóðarinnar hverju sinni hvernig að fjárframkvæmdum er staðið. Hv. þm. Ingiberg J. Hannesson flutti hér hjartnæma ræðu um það, hvað þörfin fyrir litasjónvarp eða fyrir sjónvarp, fyrirgefið, sé mikil fyrir einstæðinga sem eiga heima langt upp til dala, - ekki endilega litasjónvarp, en það getur komið að því að krafan verði um það seinna meir, og ég vona að þegar að því komi, þá verði búið að fullnægja kröfunni um sjónvarp. Það er út af fyrir sig enginn ósammála um það. Það kom ekki fram í minni ræðu að ég væri ósammála um þörfina fyrir sjónvarpstæki inn á hvert einasta heimili í landinu. Spursmálið er enn þá fjármögnunin. Við viljum gera allt, en við verðum að hafa efni á því. En hv. þm. sagðist leiða fjármögnunina alveg hjá sér! Það er það sem verið er að gera þegar svona till. eru fluttar. Það er það sem ég tel alvarlegt. Það er spursmálið um hvenær við höfum efni á framkvæmdum, en ekki hvort við viljum framkvæma. Ég vil þá að lokum svara hv. 3. þm. Norðurl. v., Páll Péturssyni. Ég var ekki að gæta hagsmuna minna umbjóðenda. Ég tala hér stundum um reykvíkinga þegar er verið að leggja á þá álögur sem ég tel óréttlætanlegar. Ég er bara að tala um álögur á þjóðina alla. Við erum öll á sama báti. Við erum öll í vanda stödd fjárhagslega og ekki síst í dag, þar sem allt atvinnulíf er lamað vegna þess að atvinnuveitendur hafa ekki bolmagn til að standa undir mannsæmandi launum fyrir fólkið. Ég kalla það ekki mannsæmandi laun. Það kom fram í sjónvarpsþætti í fyrrakvöld í samtali við verkamann, sem virtist vinna í Hampiðjunni, að hann hefði 54 þús. kr. á mánuði. Ég held að við séum þannig stödd efnahagslega að við eigum ekki hér á Alþ. að vera að koma með kostnaðarsamar till. sem við vitum að eru sýndarmennska vegna þess að við höfum ekki efni á að framkvæma þær. - Hann talaði líka um að meginatriðið væri framkvæmdarhraði. Það er það sem ég er alveg sammála honum um. Þarna er komið að sama málinu allan tímann, það er fjármögnunin. En ég skildi ekki almennilega hugmynd hans um fjármögnun, að það ætti að taka prósentur af afnotagjöldunum. Ég veit ekki hvort ég átti að skilja að það ætti að bæta einhverju gjaldi ofan á afnotagjöldin eða hvort á að taka einhverja ákveðna prósentu af afnotagjöldunum eins og þau eru í dag. Ef Ríkisútvarpið - sjónvarpið - þolir þann tekjumissi, þá get ég fyrir mína parta vel samþ. það. En ég efast um að fjárhagur útvarps eða hljóðvarps, eins og það er víst kallað núna, og sjónvarps sé þannig að það sé hægt að taka frá því eitthvað af þeim afnotagjöldum sem það hefur í dag og telur sig þurfa.



Herra forseti. Út af orðum hv. 12. þm. Reykv. um till., sem væru sýndarmennska, vil ég láta það í ljós, að ég tel að við höfum efni á að framkvæma þetta verk og ég tel að okkur beri skylda til að gera það. Ég mun ekki rökstyðja það nánar á þessum vettvangi hér, því að það eru aðrir sem hafa drepið á það, að við erum ein þjóð í þessu landi okkar og við eigum að reyna að hafa aðstöðu þegnanna sem jafnasta á allan hátt. Ég hygg að svo kunni að fara að sjónvarpsgjöld þyrftu eitthvað að hækka. En ég held líka að í rekstri sjónvarpsins mætti spara þannig að einhverjum prósentum næmi og þyrfti ekki að ganga eins langt og segir í frv. þeirra í Ed. um að leggja 10% viðaukagjald á afnotagjald af hljóðvarpstækjum, eins og það er ákveðið hverju sinni vegna annarra fjárþarfa Ríkisútvarpsins, og skuli því fjármagni varið til framkvæmda á sviði hljóðvarps. Einnig skuli leggja 10% viðaukagjald á afnotagjald af sjónvarpstækjum, eins og það er ákveðið hverju sinni vegna annarra fjárþarfa Ríkisútvarpsins, og skuli því fjármagni ráðstafað til framkvæmda á sviði sjónvarps. Ég held að það þurfi ekki að hafa þessa tölu svona háa. En ég held að það þurfi að merkja til uppbyggingar dreifikerfisins ákveðna upphæð. Ég styð þessa till. til þál. um aðstoð Byggðasjóðs. En ég vil leyfa mér að bera fram við hana skriflega brtt. sem er á þessa leið: „Í stað orðanna „Í þessu skyni skal leita til Byggðasjóðs um óafturkræft framlag“ komi: Í þessu skyni skal leita til byggðasjóðs um lánsfé þar til fjár hefur verið aflað með öðrum hætti.“ Mér finnst endilega að það sé skynsamlegt að fara þessa leið, vegna þess að mér finnst útvarpið eiga að vinna verkið og greiða verkið, en hins vegar þurfi að aðstoða það við að framkvæma verkið, t.d. með því að Byggðasjóður hlaupi undir bagga. Ég held að einmitt á þennan hátt verði fljótast og best unnið að framkvæmdum.



Herra forseti. Ég er einn af þeim sem telja ekki vansalaust hve lítið hefur þokast að koma sjónvarpinu út um landið. Það eru orðin, held ég, 2–3 ár síðan t.d. átti að setja upp senda á vissum stöðum á landinu og það hefur ekki enn þá verið gert. Fólkið var búið að kaupa tæki í þeirri trú að við þetta yrði staðið, en fjármagn hefur ekki verið talið vera fyrir hendi til að vinna þetta verk. Ég held að á ýmsum stöðum sé sjónvarpið þannig, að það sé svo léleg mynd, aðstaðan sé svo slæm, að ég er ekki viss um að þeir, sem eru hér á Reykjavíkursvæðinu, mundu sætta sig við að borga t.d. full afnotagjöld af slíkri þjónustu. En þetta verður fólkið úti í strjálbýlinu víða að gera. Ég veit ekki betur en þeir, sem eru búnir að kaupa tæki, t.d. úti um land, hafi staðið að því eins og aðrir með tollum og afnotagjöldum af sínum sjónvarpstækjum að koma sjónvarpinu á þá staði sem það er sæmilegt nú og þeir eigi siðferðilega heimtingu á að fá líka sjónvarp til sin. Ég held að það verði þá bara að hækka gjöldin á öllum til að ljúka þessu verkefni, það sé réttlátasta og eðlilegasta leiðin. Ég vænti þess, að það verði farið að vinna að því og gera sér grein fyrir hvað það er mikið fjármagn sem til þess þarf að ljúka þessu verkefni. Og það þarf auðvitað að gera áætlun um það, hvað hægt er að ljúka því á löngum tíma, og afla fjár til þess. Við höfum heyrt raddir um það, gerðum það a.m.k. í gamla daga þegar var verið að koma rafmagninu út um dreifbýlið, þá heyrði maður það, að einhver sagði hér í Reykjavík að það þyrfti ekki að lýsa upp fátæktina. En ég vona að þeir tímar séu liðnir og hv. alþm. hugsi yfirleitt þannig, að í þessum málum eins og í ýmsum öðrum eigi að minnka aðstöðumuninn og sjá til þess að menn geti orðið þessara og annarra þæginda aðnjótandi hvar sem er á landinu. Það er alveg rétt að það eru erfiðleikar í þjóðfélaginu þessa stundina. En við megum ekki mikla þá svo fyrir okkur að við hættum að þora að hugsa eitthvað fram í tímann og taka ákvarðanir um að halda áfram þróuninni. Ég held að við megum ekki mikla svo hlutina fyrir okkur. Ég tel að þessi till. eigi fullan rétt á sér. Hins vegar hefði ég viljað hafa hana á annan veg. Ég held að sjónvarpið og útvarpið eða þau gjöld, sem þegnarnir borga til að reka þau, eigi líka að borga þann kostnað sem af því leiðir að koma dagskránni sómasamlega til þjóðarinnar. Það er sjálfsagt rétt hjá hv. 3. þm. Norðurl. v., að það má spara ýmislegt í rekstri bæði útvarps og sjónvarps, og þá væri athugandi að fara ofan í saumana á því, hvort það væri ekki hægt að spara einhverjar milljónir á rekstrinum, gera þetta sem sagt á þann veg og svo leggja á fyrir því sem vantar. Þannig eigum við að standa að þessu máli.



Herra forseti. Það er enn út af ræðu hv. 12. þm. Reykv. sem ég kveð mér hér aftur hljóðs. Mér heyrðist nú að það gætti greinilegs misskilnings hjá honum varðandi þessar umr. Við erum hér að tala um till. til þál., en hann blandaði greinilega inn í frv. til l. sem hefur verið til umr. í Ed. og það höfum við raunar gert fleiri í þessum umr., enda málin náskyld og sams konar. Það var rétt sem kom fram hjá síðasta ræðumanni, hv. 3, þm. Norðurl. e., að það eru auðvitað ekki bara reykvíkingar sem eiga að bera þann kostnað sem felst í lagafrv. um 10% álagningu á afnotagjald útvarps og sjónvarps. Það er auðvitað ekkert síður fólkið úti um land og þá þeir sem búnir eru að borga sína tolla og álagningu á þessi tæki, en sitja svo með þau ónýt heima í stofunni sinni af því að það eru ekki veitt skilyrði til þess að þau taka við því, sem ætlast er til, vegna hins ófullkomna dreifikerfis sem raunar er sums staðar alls ekki fyrir hendi. Það var líkt hv. 12. þm. Reykv. er hann sagði sem svo af höfðingsskap og örlæti, sem ég veit að hann á til í ríkum mæli, að það væri sjálfsagt og hann væri því manna hlynntastur að koma öllum þægindum, sem reykvíkingar hafa, inn á hvern einasta sveitabæ. Þetta var vel og drengilega mælt. En í næstu setningu snerist hann öndverður gegn málinu og sagði: Við höfum bara, enga peninga til þess, og þið verðið að bíða, góðir menn þarna úti á dandi, þangað til við höfum einhverja peninga í buddunni, Við höfum nú fjárlög upp á 60 milljarða sem við erum að enda við að afgreiða frá Alþ., og það er stór upphæð. Það er hér sem fyrr spurningin um hvernig þetta á að koma til skiptanna. Raunar er ekki farið fram á það hér að taka neitt af fjárveitingum fjárl., heldur einungis að leggja þetta aukagjald á hvern útvarps- og sjónvarpsnotanda á öllu Ísíandi, vel að merkja ekki bara hér í Reykjavík eða á Reykjavíkursvæðinu. Afnotagjald sjónvarps er í dag 8400 kr., afnotagjald hljóðvarps er 3800 kr. 10% af þessu samanlögðu gerir sem sagt 1220 kr. Það eru nú öll ósköpin. Mér kemur í hug í þessu sambandi að það var í dagblöðunum nú á dögunum talað um að ein steik á veitingahúsi í Reykjavík kostaði 3000 kr., - ein steik, eins og tekið var til orða, 3400 kr. Mér virðist að það sé spurningin um hvort við, sem höfum aðstöðu til að fá svona fína steik, viljum í eitt skipti panta okkur hálfan skammt, spara hálfan skammt eða kannske afneita fínu steikinni í eitt skipti. Þá erum við komin með tvöfalt gjald á við það sem lagt er til í umræddu lagafrv. að renni til þeirrar framkvæmdar sem hér er um að ræða. Ég ætla ekki að orðlengja þetta öllu meir. En ég man ekki betur, af því að ég er nú enn að víkja að máli hv. 12. þm. Reykv., - ég man ekki betur en hann stæði nálægt þeim hópi sem á s.l. ári lét eins og væri verið að rífa hjartað í brjóstinu á þeim þegar átti að loka fyrir Keflavíkursjónvarpið sem þeir höfðu til viðbótar við okkar litla, vesæla íslenska sjónvarp. Ég held að þeir menn, sem leggja þetta mikið upp úr sjónvarpi á annað borð, ættu að geta sett sig inn í það, að það eru fleiri íslendingar en við hér í nágrenni Miðnesheiðar sem telja það nokkurs virði að hafa þetta menningartæki í seilingarfjarlægð. Þess vegna kemur þetta því hlálegar út, þetta skilningsleysi á högum þeirra sem búa við gróflega ólíkar aðstæður að því er félagslegar og menningarlegar aðstæður snertir. Ég endurtek það enn, að ég er sammála um að við eigum ómögulega að vera að deila hart hvert á annað, eftir því hvar við erum búsett á landinu. Og það er óvinafagnaður, það get ég tekið undir, að stofna til úlfúðar og togstreitu milli þéttbýlis og strjálbýlis. En eins og ég hef áður sagt hér í ræðustól á Alþ., það er ákaflega greinilegt að fólk, sem ekki þekkir annað en Reykjavík og þéttbýlið hér með kostum þess og göllum, virðist engan veginn geta sett sig inn í málefni þess fólks sem við dreifbýlisþm. erum að reyna að bera fyrir brjóstinu. því get ég enn sagt: Þessu góða fólki væri hollt að flytja sig um set í nokkur ár og sannreyna hvað það er sem landsbyggðarfólk fer á mis við og hvað það er sem það hefur líka fram yfir Reykjavík og svæðið hér í kring.



Herra forseti. Ég held að það sé nú svolítið illa gert að vera að koma inn í þessa umr. hv. stjórnarsinna hér í Sþ. um þetta mál. Það er kannske að bera í bakkafullan lækinn einnig eftir þær umr., sem hér hafa orðið um þetta mál. Varðandi þessi mál hefur nokkurt kapphlaup verið hér í þinginu um till. varðandi sjónvarpsdreifinguna milli þeirra framsóknarmanna og sjálfstæðismanna, og skal ég síst amast við því þegar um góð mál er að ræða að þeir keppist við að flytja um það till., þó að okkur, sem erum núna í stjórnarandstöðu, finnist náttúrlega öllu nær að þeir beittu sínum miklu og ótvíræðu áhrifum, sem þeir hafa í stjórnaraðstöðunni, til að hrinda þessu máli í framkvæmd, koma því ekki bara í tillöguform hér, heldur láta ríkisstj. sína gera þetta. Það væri náttúrlega það allra æskilegasta. Ekki trúi ég því a.m.k. að hv. 12. þm. Reykv. sé svo voldugur maður innan þessa hóps að hann sé hér alger þröskuldur í vegi og komi í veg fyrir þessi góðu áform hinna, þó að ég heyri það að honum sé allilla við þetta mál. Sannleikurinn er nú sá, að fyrst eftir tilkomu sjónvarps hjá okkur fór dreifing sjónvarpsins töluvert hratt um landið. Það var tekið allmyndarlega á þessu af Ríkisútvarpinu sjálfu. Nú hin síðustu ár hefur dofnað mjög hér yfir og nær ekkert gert. Ég stórefa það t.d. að síðustu tvö árin hafi nokkurt átak, sem teljandi er, verið gert í þessum dreifingarmálum. Ég hygg að það sé rétt, að það hafi nær ekkert verið gert. Og það stafar af því, eins og margoft hefur verið bent á af hálfu Ríkisútvarpsins, að það vantar tekjur til þess að standa undir þessum kostnaði. Það kann vel að vera að Ríkisútvarpið þyrfti að búa við betri fjárhag að ýmsu leyti, En ég held að það sé líka rétt, sem kom fram í máli hv. þm. Páls Péturssonar, og það hef ég oft bent á, að það mætti einnig huga að ýmsum sparnaði. Það er auðvitað alltaf spurning varðandi tekjur stofnunar eins og Ríkisútvarpsins hvernig á að verja þeim. Á að verja þeim eingöngu í dagskrána, eins og hefur verið gert síðustu tvö árin, eða á að láta þótt ekki nema væri 10%, eins og hér hefur verið talað um, af þessum tekjum renna beint til dreifikerfisins og til þess að efla og bæta sjónvarpsskilyrði þar sem þau eru ónóg eða nær engin? Ég held sem sagt, að það ætti að skylda Ríkisútvarpið til þess að verja ákveðinni prósentuupphæð af tekjum sínum til þess að sjá um þetta verkefni. Það væri engin ofraun. Það mætti þá gjarnan huga að einhverjum sparnaði innan þessarar stofnunar um leið, og það mætti þá gjarnan innan þeirra veggja láta niður falla draumana um litsjónvarpið sem nú virðist æðsti draumurinn í þeim herbúðum og svo áberandi að e.t.v. falla svona vesæl verkefni eins og sjónvarp á sveitabæi og bætt sjónvarpsskilyrði í þeim landsfjórðungum, þar sem þau eru verst, þau falla væntanlega þar í skuggann. Mér skilst það og það er áreiðanlega rétt að þetta sé æðsti draumur þeirra í dag, og ég spái því að þegar þar að kemur verði fjárhagur Ríkisútvarpsins miklu betri talinn af forráðamönnum þess, þegar þeir fara að ráðast í þá framkvæmd, þá muni ekki vera mikið til fyrirstöðu eftir að þeir hafa fengið leyfi stjórnvalda til þess að ráðast í þá framkvæmd. Ég er samþykkur þessari till. varðandi þá meginhugsun sem í henni felst, að hér megi einskis láta ófreistað til þess að koma sjónvarpi til þeirra sem ekki njóta þess í dag. Einangrun þessa fólks er alveg nægileg þó að hún væri rofin af þessum fjölmiðli sem þó er um margt menningartæki, þótt margt mætti þar betur fara. Spurningin er auðvitað um það, hver eigi hér að greiða, og vitanlega er það Ríkisútvarpið sjálft sem þar á til að koma alveg sérstaklega. Það hefur gert þetta, það á að sinna þessu verkefni áfram, það á að verja til þess ákveðnum hluta af sínum tekjum að sjá um þetta skylduverkefni sitt, - skylduverkefni sitt sem opinberri stofnun ber að rækja. Það kann vel að vera að það þyrfti eitthvert viðbótarfjármagn og þá væri sjóður eins og Byggðasjóður ekki óeðlilegasti aðilinn. Hann hefur sinnt ýmsum verkefnum sem eru hliðstæð þessum, og það mætti vel hugsa sér hann sem viðbótaaðila. En fyrst og fremst þarf Ríkisútvarpið að annast þetta sjálft og verja til þess ákveðnum hluta af sínum tekjum. Það var að vísu, að mig minnir, till. um þetta flutt við fjárlagaafgreiðsluna hér af hv. þm. Lúðvík Jósepssyni, um það að ákveðnum hluta af tekjum Ríkisútvarpsins yrði varið í þessu skyni. Sú till. var vitanlega felld, m.a. auðvitað með atkv. flm. að þessari till. án efa, allra þeirra eða flestra, eins og þeirra stjórnarsinna í heild. Var þó ekki hér um neina viðbót á fjárl. að ræða, heldur aðeins spurning um ráðstöfun á vissum tekjupósti fjárlaga. Ég hef áður rætt í Ed. um það frv. sem þar er til meðferðar nú um viðaukagjald og ég get svarað því frv. á sama hátt og ég hef gert hér, að Ríkisútvarpið eigi að verja ákveðnum hluta af heildartekjum sínum til þessa verkefnis. Mér finnst nefnilega hlálegt að leggja hér á viðbótargjald til þess að láta þá greiða sem búa við óhæf sjónvarpsskilyrði, Ég held að þeim, sem sjá sjónvarp ekki nema svona bærilega annan hvern dag, eins og t.d. hjá akkur eystra í fyrravetur, og varla það, þeim muni þykja býsna kyndugt að eiga nú að fara að greiða viðaukagjald ofan á þetta sjónvarpsgjald sitt til þess að mega halda áfram að horfa á þokuna og snjóinn. Fyrsta skilyrðið er að Ríkisútvarpið sinni þessu sjálft af eigin tekjum, en sé ekki verið að bæta við það tekjum, sem auk þess ertu í frv. tæpast nógu skýrt afmarkaðar til þessa verkefnis, þ.e.a.s. það mun vera orðað svo. Ég er ekki með frv. hérna hjá mér, en það mun vera orðað á einhvern hátt þannig, að þetta viðaukagjald eitt skuli notað í þessu skyni, en þegar kemur að framhaldinu, þá er sagt: að viðbættu fjármagni sem veitt er til slíkra framkvæmda af öðrum teljum Ríkisútvarpsins og á fjárl. Það er sem sagt ekkert ákveðið um það, að af núverandi tekjum Ríkisútvarpsins þurfi að verja nokkru til þessa verkefnis, þar eigi þetta, viðaukagjald alveg að nægja. En það er rétt að fara ekki nánar út í það hér, því að ég sé að það er enginn flm. hér inni af þessum þrem mönnum sem fluttu þetta frv. Ég hef lýst yfir andstöðu minni við það að því leyti til, að ég vildi hafa annan hátt á sem ég hef áður lýst, en verkefnið er jafnmikilvægt fyrir því. Meginhugsunina að baki þessari till. og öðrum till., sem fram hafa komið, get ég stutt. En ég tel, eins og ég hef áður sagt, eðlilegast að Ríkisútvarpíð sjálft sjái um þetta og það væri skyldað blátt áfram til þess að verja ákveðnum hluta af tekjum sínum til þess að sinna þessu brýna verkefni, og mér heyrðist áðan að við hv. þm, Páll Pétursson værum býsna sammála um þetta atriði.



Herra forseti. Aðeins nokkur orð um mál þetta. - Ég vil vekja athygli á því, að við stríðslok síðustu tókst Ríkisútvarpinu á einum 4 árum að koma sér upp myndarlegum sjóði með því að marka ákveðinn hluta af afnotagjöldum - sjóði sem nægt hefði til þess að byggja og kosta að öllu smíði útvarpshúss sem nú er talið, miðað við núverandi verðlag, að mundi kosta tvo milljarða. Með svo skjótum hætti tókst Ríkisútvarpinu með heimild frá Alþ. til þess að hækka eðlilega afnotagjöld sín í 100 kr. á ári úr 60 kr. og marka 44 kr. af heildargjaldinu til sjóðsöflunar, - með svo skjótum hætti tókst Ríkisútvarpinu að koma sér upp slíkum sjóði. En svo var búið að teikna húsið. Og það var á þeim dögum þegar Landsbankinn stimplaði sem innistæðulausar ávísanir frá ríkissjóði árin 1948 og 1949, þá var náttúrlega þessi sjóður Ríkisútvarpsins tekinn til annars konar framkvæmda og honum skilað mjög seint aftur og svo illa að hann var orðinn harla verðlítill. Ég er eins og síðasti ræðumaður þeirrar skoðunar að það eigi að láta Ríkisútvarpið sjálft um að bæta dreifikerfi sitt. Ég er efalaus um að það yrði metnaðarmál þeirrar stofnunar að koma sjónvarpsdagskránni á hvert sveitabýli ef Ríkisútvarpinu væri aðeins heimilað að afla á eðlilegan hátt þeirra tekna sem til þess arna þarf. Ég starfaði við Ríkisútvarpið í tíð þriggja útvarpsstjóra sem allir höfðu þetta sem metnaðarmál: að bæta dreifikerfi Ríkisútvarpsins. Og alveg er ég efalaus um það, að hefðu þeir fengið að ráða og þau útvarpsráð, góð eða slæm eftir ástæðum, sem sátu þennan tíma, þá hefði ég ekki þurft að þola það frá sjö ára aldri til fimmtugs að ekki heyrðist útvarp sæmilega á öllu Austurlandi og nær gervöllu Norðausturlandi, eins og nú er. Ég heyrði fyrst í útvarpi árið 1930. Þá heyrðist illa í útvarpi á Austurlandi. Það heyrist ekki miklu betur í útvarpi á Austurlandi núna heldur en heyrðist þá - ekki miklu betur.  Nú vill svo til að samkv. upplýsingum sem ég hef frá tæknifróðum mönnum, m.a. á vegum Ríkisútvarpsins, lægi beint við að leysa samtímis þessi vandamál, þ.e.a.s. dreifingu hljóðvarps með últrabylgjum og sjónvarps, og færi þá saman að hægt yrði að koma lýtalausu útvarpsefni til hinna ýmsu staða og sjónvarpsefninu. Ég veit ekki, af því að ég hef verið hér skamma hríð í sölum Alþ., hversu ungir menn hafa heimild til að vera, hversu ungir menn mega vera í mati sínu á sögulegum félagslegum aðstæðum á landi hér. Ég sé nú að hv. þm. Ingiberg J. Hannesson er farinn héðan. Ég ætlaði aðeins að vekja athygli á því atriði, að fyrir 20 árum var náttúrlega líkt ástatt í sveitum landsins og nú er. Þar sátu einyrkjar, karl og kerling með börn sín, og þá var fólksfæðin svipuð og nú er á einstökum bæjum. Þá hygg ég aftur á móti að löggjafinn hafi þrátt fyrir allt verið fáanlegur til að leggja meira af mörkum fyrir þetta fólk heldur en nú er, og umfram alla muni, þá hygg ég jafnvel að á þeim tíma þegar áhrifa sósíalista gætti kannske ekki öllu meira en núna, en meðan áhrifa félagshyggjumanna í hópi framsóknarmanna gætti meira en nú á Alþ., þá hygg ég að engum hafi komið til hugar að leysa svona mál á kostnað reykvíkinga sérstaklega. Þetta er áleitinn misskilningur hjá sumu fólki, - við nefnum engin nöfn til þess að valda ekki misskilningi, -þegar minnst er á ráðstafanir til þess að bæta stöðu fólksins í dreifbýlinu, koma henni eitthvað í áttina við það sem hún er í þéttbýlinu að ýmsu leyti, þá hrökkva menn upp, slá því bara alveg föstu að þetta verði gert á kostnað reykvíkinga. Í ákaflega mörgum tilfellum er hægt að bæta félagslega stöðu fólksins úti á landi án þess að skerða félagslega stöðu fólks annars staðar, meira að segja án þess að það kosti þéttbýlisfólkið nokkurn skapaðan hlut annan en jákvæð viðhorf og góðvilja. Ég sé að hv. þm. Albert Guðmundsson hefur tekið þetta til sín. Ég meinti þetta ekki sem gagnrýni á hann. Af kynnum mínum við hann þykist ég geta gengið út frá því sem vísu að hann verði manna fyrstur til þess að ljá líð góðum málum sem stuðla að bættri aðstöðu í dreifbýlinu, að því tilskildu sem það kosti ekkert fyrir umbjóðendur hans.



Herra forseti. Ég þyrfti að fá leyfi til að hafa þetta heldur meira en stutta aths., þar sem þm. bætast hér í salinn hvað eftir annað og gera aths. án þess að hafa hlustað á málflutning sem á undan er genginn. Ég vil taka það strax fram, að það er misskilningur hjá hv. 5. þm. Norðurl. e., Stefáni Jónssyni, að ég hafi talað um að þetta verkefni, sem hér er nú til umr., ætti að vera á kostnað reykvíkinga sérstaklega. Það er rétt hjá honum, ég tók til mín þegar hann hvessti á mig augun og lét þau orð falla áðan. Ég var að vara við, - ég sé ekki að tími minn leyfi að ég endurtaki það, - ég var að vara við þeirri miklu skuldasöfnun sem hefur átt sér stað í þjóðfélaginu. Ég tók fram, hvernig hún hefur orðið til. Og þegar þm., hvort sem þeir eru reykvíkingar eða aðrir, koma með kostnaðarsamar till. á tímum sem við lífum nú fjárhagslega sem þjóð, þá eru það sýndartill. Þetta get ég útskýrt aftur ef forseti gefur mér tíma til að gera það, en ég reikna ekki með því. Ég sé ekki ástæðu til að svara hv. 9. landsk. neitt frekar en ég gerði um daginn. Ég vildi gjarnan sjá hana búsetta í sínu kjördæmi, en það er annað mál. En ég hef ekki hugsað mér að flytja út á land. Hvað Keflavíkursjónvarpið snertir, þá sé ég ekki heldur ástæðu til að draga það inn í þessa mynd sem við erum hér að mála af sjónvarpsþörf úti á landi. En ég held að ég fari með rétt mál, að í Reykjavík er ríkjandi talsvert verðeftirlit á öllum hlutum. Og ef steik kostar 3000 kr. einhvers staðar, þá held ég að ég fari að daðra við þá hugmynd að þeir, sem framleiða kjötið, geti komið sér upp sínum eigin sjónvarpsstöðvum. En hvort er rétt hjá hv. 9. landsk. þm. að draga þetta mál inn í myndina skal ég ekki segja um. En hér talaði bankaráðsmaður eins af ríkisbönkunum með mikilli athygli  En hann sagði annað, - ég verð að hlaupa yfir flest af því sem hann sagði, því að það er ekki þess virði að svara því mörgum orðum, - en hann sagði annað sem sló mig og ég held að hann hafi ekki átt að segja. Hann sagði: Við erum hættir að hugsa fram í tímann – og þess vegna værum við á móti þeirri þróun, sem hér væri til umr., að reisa sjónvarpsstöðvar og fara út í kostnaðarsamar framkvæmdir. Ég skal endurtaka þetta. Hann sagði að við værum hættir að hugsa fram í tímann. Þessi orð skrifaði ég orðrétt eftir hv. þm. En ég held að við ættum að fara að hugsa fram í tímann, því að eins og ástatt er og ég taldi upp áðan, með þeirri skuldasöfnun og hvernig við stöndum í skilum sem þjóð með síauknum erlendum lánum, þá ættum við að fara varlega í framkvæmdir eins og þær sem hér er um að ræða, þrátt fyrir það að ég viðurkenni að þær eru nauðsynlegar strax og við höfum efni á. Auðvitað á fólkið úti á landi að búa við eins góð skilyrði og hægt er og sem fyrst eins nálægt þeim skilyrðum sem eru hér í Reykjavík. En náttúrlega er samtakamáttur fjöldans alltaf meiri heldur en fámennisins. Það er aldrei hægt að jafna það alveg. Það er ekki hægt, alveg sama hvaða góðvilja við höfum til þeirra sem búa inni í innstu dölum, við getum aldrei gefið þeim alla þá þjónustu sem fæst í höfuðborgum hvers lands fyrir sig. Það þýðir ekkert að hugsa svona. En hv. 3. þm. Norðurl. e. endaði mál sitt með því að æpa inn í hljóðnemann: Bara að leggja á. - Og það er það sem ég hef verið að vara við.



Herra forseti. Það er út af þessu með steikina. Hún kostar 3000 kr., frétti ég, og hv. 12. þm. Reykv. lagði til að þeir, sem framleiddu svona steikur, byggðu sínar sjónvarpsstöðvar sjálfir, endurvarpsstöðvar sjálfir. Ég vil upplýsa hv. 12. þm. Reykv. um það, að fyrir eitt kg af 1. flokks dilkakjöti á bóndinn samkv. verðlagsgrundvelli frá 1. des. 1975, þ.e.a.s. þeim verðlagsgrundvelli sem gildir í dag, að fá kr. 402.70. Af þessari 3000 kr. steikarmáltíð fær bóndinn sem sagt kr. 402.70 fyrir hvert kg. Og svo geta menn reiknað hvað drjúgdeilt verður þessu kjötkílói. Það er sem sagt töluvert sem ber á milli, og kannske væri þá ekki óeðlilegt að ekki einasta framleiðendur, sem fá einungis 402.70 fyrir kg af þessum dýra málsverði, heldur einnig steikarkaupandi og matreiðslumenn, þjónar og allir þeir aðrir sem ábata hafa af þessum viðskiptum öllum, legðu nú saman í púkkið, þannig að hægt væri að sýna öðrum kjötframleiðendum, sem fá 402 kr. gjald fyrir hvert kg dilkakjöts, ofurlítið sjónvarp.