Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Brtt. við 6. gr. þessa frv., er landbn. leggur hér fram, er einungis til samræmis við lagabálk um efnahagsmál, sem afgreiddur var hér á Alþingi, eftir að þetta frv. var flutt og afgr. hingað til Ed. Að þessu er vikið í nál., og tel ég því þarflaust að fara um brtt. mörgum orðum, enda er þar ekki um efnisbreytingu að ræða. Brtt. þessi liggur hér fyrir á þskj. 159. En um frv. sjálft tel ég hlýða að segja nokkur orð. Með afgreiðslu þess, ef að lögum verður, ætti að vera lokið umræðuþætti alllöngum og nokkuð háværum, er hófst s.l. haust um landbúnaðarverðlag og verðlagningu. Margt orð hefur farið og fokið um bekki út af þessu máli og ekki öll svo næsta þarfleg. En allt er gott, þá endirinn allra beztur verður. Ber nú að fagna því, að lausn er fengin á löngu þófi og umfangsmiklu ofhitamáli. Að lausn þess hafa margir menn unnið vel og drengilega og algerlega málefnalega. Ég nefni ekki nöfn í því sambandi, en þeir eru bæði úr hópi fulltrúa neytenda, sem svo eru nefndir, þeir eru einnig úr hópi fulltrúa framleiðenda, að ógleymdum afskiptum hæstv. landbrh. af þessu máli og hæstv. ríkisstj. Ég tel, að hér hafi verið unnið að málefnalegri lausn á réttan hátt, og vil telja, að allir þessir menn eigi fyrir það traust skilið og virðingu. Nokkrar breytingar hafa verið gerðar á gömlu framleiðsluráðslögunum frá 1947, er þá voru sett til að tryggja bændum með lögum verð fyrir vöru sína, er færði þeim tekjur, er sambærilegar teldust við tekjur annarra vinnandi stétta, eins og það er orðað. Á þessari lagasetningu þá var mjög mikil nauðsyn. Nú eru gerðar nokkrar breytingar á þessum lögum frá 1947. Ég nefni aðeins þær helztu. Fulltrúar neytenda hafa nú meiri íhlutunarrétt en áður um það, hvernig dreifingarkostnaður búvöru er fundinn og reiknaður, en það hefur áhrif með mörgu öðru á verðlagsgrundvöll landbúnaðarafurða. Breyt. er nú gerð í þá átt, að breyta má verði landbúnaðarvöru oftar en áður var, eða ársfjórðungslega. En áður var hún verðlögð aðallega í eitt skipti fyrir árið, frá 1. sept. til 31. ágúst. Fram er nú tekið, að halli, sem kann að verða af því fyrir framleiðendur, að úr landi verði að flytja eitthvað af vörum þeirra og selja þar fyrir verð, sem er undir framleiðslukostnaði, skuli ekki lagður ofan á innanlandsverðið, en þetta var talið heimilt að gera eftir eldri lögum og olli að vonum óánægju í hópi neytenda, sem berlegast kom fram á s.l. ári, eftir að dómar höfðu fjallað um þetta atriði, og mun þetta hafa valdið mjög miklu um, að allt samkomulag í sex manna nefnd fór út um þúfur í fyrra og fulltrúar neytenda voru kvaddir heim. Sem afleiðing af þessari breytingu koma nú inn skýr ákvæði um það, að bændur fái að vissu marki greiddan halla, ef hann verður á útfluttum landbúnaðarvörum, úr ríkissjóði. Sumir eru smeykir við þetta ákvæði og telja, að það geti orðið nokkuð dýrt fyrir ríkið. Að sjálfsögðu væri æskilegast fyrirkomulag allra þessara verðlagsmála, að bændur verðlegðu vöru sína sjálfir á innlendum markaði og bæru þá halla af því, sem út væri flutt, ef það gefur minna verð. En þá yrði varan of dýr í landinu, eins og sakir standa hjá okkur þessi árin. En við lægra verð en bændur fá nú fyrir sína vöru geta þeir ekki búið og framleitt. Hin frjálsa verðlagning er því ekki tímabær, og við Íslendingar erum síður en svo einir um þann vanda að þurfa að greiða niður landbúnaðarvörur. Allir menn munu viðurkenna, að vörur þessar megi með engu móti vanta í þjóðarbúið. Nú hin síðustu ár sýnist mér næstum augljóst, að fremur verði skortur á flestum eða öllum landbúnaðarvörum hér hjá okkur en að um offramleiðslu verði að ræða. Þegar bezt hefur gert nú hin síðustu ár, hefur landbúnaðarframleiðslan í heild verið aðeins örfáum prósentum fram yfir neyzluna í landinu. Í lakari árum hefur orðið skortur, t.d. nú í vetur á smjöri, svo að flytja varð inn allmikið magn af dönsku smjöri. Árlega vantar mikið magn af kartöflum. Hins vegar hefur verið flutt út dálítið af kindakjöti, en nú eru horfur á, að sá útflutningur verði það sæmilegur, að erlendi markaðurinn gefi viðlíka verð og innanlandssalan fyrir kjötið. Um þetta mál má að sjálfsögðu margt segja, en helzt af öllu ekki allt of mikið af fúkyrðum, sem einungis spilla samkomulagi milli stétta. En verðlagslögin eða sexmannanefndarlögin frá 1947, sem nú hafa verið endurskoðuð og umbætt, eru merkileg að því leyti, að þau eiga að byggjast á samkomulagi, skilningi og þekkingu til beggja hliða, og hefur þetta gefizt býsna vel hér til. Aðalatriði þessa máls eru: Þjóðin verður að framleiða landbúnaðarvörur, sem nægja henni sjálfri til fæðu, a.m.k. það. Það er það allra minnsta. Og þessa fæðu má hún ekki spara um of. Nú fækkar þeim einstaklingum hér, sem í flestum öðrum löndum, látlaust, sem fást til að stunda landbúnað. Þetta getur komið til með að verða alvarlegt áhyggjuefni, sem þá verður að ráða bót á, þegar þar að kemur. Og til þess er aðelns ein leið, sú að skapa betri skilyrði fyrir það fólk, sem stundar þau störf, sem of margir vilja nú sniðganga. Samfara þessari fækkun á grasrótinni fjölgar hinum í stórum stíl. Eftirspurn og þörf fyrir landbúnaðarvörur vex hröðum skrefum og mun vaxa. Það er útilokað, að nægilegt magn af þeim verði unnið úr skauti jarðar, nema sú stétt manna, er að því vinnur, hafi hliðstæð kjör og aðrar stéttir. Mín skoðun er sú, að ákvæði 9. gr. þessa frv. muni ekki leiða til mikilla útgjalda fyrir ríkið, og ég óttast miklu meira, að landbúnaðarframleiðsla í þessu landi verði of lítil en of mikil. Þrátt fyrir stórkostlegar umbætur og mjög bætt kjör sveitafólks nú hina síðustu áratugi er það sannleikur, að víða eru þau þó allt of tæp. Ofmati á einni framleiðslugrein og vanmati á annarri er um of á lofti haldið hér á landi, og veldur það einnig fráhvarfi margra manna, sem uppaldir eru við sveitastörf og vilja máske gjarnan gera þau að ævistarfi, ef viðunandi skilyrði væru fyrir hendi. Einn merkur bóndi hefur sagt réttilega: Ef hér væri ekki mold og landbúnaðarframleiðsla, þá væri hér engin þjóð. Ég legg til, að frv. þetta verði samþ. með þeirri einu breyt. við 6. gr., er landbn. flytur á þskj. 159.



Herra forseti. Það frv., sem hér um ræðir, er ný brbl., sem gefin voru út, eftir að þau brbl., sem gefin voru út 18. sept., höfðu fallið úr gildi í desembermánuði síðastliðnum. Ég ætla mér ekki að fara að ræða upphaflegu brbl., þótt að vísu ástæða væri til, vegna þess að þau voru þó nokkuð rædd hér í vetur og því ekki eins ástæða til að ræða þau nú. En þetta frv., sem hér um ræðir, er ávöxtur af því starfi, sem Stéttarsamband bænda háði á s.l. hausti og í vetur til baráttu fyrir hönd bændanna í landinu. Og þótt Stéttarsamband bænda hafi að vísu ekki enn þá fullkomlega slitið barnsskónum, hefur það sýnt sig nú, að það er fullkomlega starfi sínu vaxið. Það hefur vaxið með hverjum vanda, sem að bændastéttinni hefur steðjað í landinu. Og það þarf enginn að halda það eða halda því fram, að þessi verðlagsmál, sem svo mjög voru um deild á s.l. hausti og allt fram í þennan mánuð, hefðu ráðizt á þennan hátt án samtaka bændanna. Það er einsdæmi á því 13 ára tímabili, sem Stéttarsambandið hefur starfað, að samningar um verðlag landbúnaðarafurða skuli ekki hafa tekizt fyrr en sex mánuðum eftir að þeir áttu að öðlast gildi. Það er alveg nýtt í sögunni. Það hefur aldrei komið fyrir fyrr en nú. En þrátt fyrir ýmsa örðugleika og ljón á veginum tókst Stéttarsambandinu og þeim, sem þar störfuðu, að leiða þessi mál til lykta á farsælan hátt. Þetta frv. felur í sér ýmsar breytingar frá eldri lögum, og standa vonir til, að þær breytingar muni verða til bóta og ná tilgangi sínum í framtíðinni. Ástæðan fyrir því, sem hv. 5. þm. Austf. flytur hér brtt. ásamt mér, er sú, að okkur finnst, eins og raunar fjöldamörgum bændum þessa lands og öðrum, sem um þetta mál hafa fjallað, vanta nokkurt öryggi inn í löggjöfina, þegar skapast aðstæður eins og sköpuðust á s.l. hausti, því að þá kom í ljós, að sá yfirdómur, sem á að starfa samkv. lögunum, varð óstarfhæfur. Og ég er sannfærður um það, að þegar þessi lög voru sett upphaflega, hafi ekki verið með því reiknað, og því finnst mér, að nú beri að setja það öryggi inn í lögin, sem vantar, til þess að sá yfirdómur, sem við tekur, þegar sex manna nefndin nær ekki samkomulagi, verði undir öllum kringumstæðum starfhæfur. Brtt. okkar er á þskj. 157, og vænti ég þess, að hv. alþm. samþykki þá till. til þess að tryggja það, að yfirdómurinn, sem við tekur af sex manna nefndinni, verði starfhæfur, þegar á þarf að halda, en bezt væri, að jafnan næðist samkomulag. Ég sé ekki á þessu stigi ástæðu til að fjölyrða meira um þetta atriði, því að mér finnst það svo sjálfsagt, og ég hygg, að þetta hafi mjög komið til umræðu í vetur, meðan samningar um þessi mál stóðu yfir, þótt ekki hafi af samningsaðilum verið frá því gengið, en kannske á bak við verið til þess ætlazt, að Alþingi, sem að sjálfsögðu fengi þetta mál, hefði sína möguleika á að færa það í það rétta horf, sem því fyndist.



Herra forseti. Með frv. því til laga um framleiðsluráð landbúnaðarins, verðskráningu o.fl., sem hér liggur fyrir, er verið að endurbæta lögin um framleiðsluráð frá 1947. Hér er sannarlega um þýðingarmiklar endurbætur að ræða. En undirstaðan að því, að þessar endurbætur fást nú fram, er brottför neytendafulltrúanna úr sex manna n. á s.l. haust og brbl. þau, sem minnihlutaríkisstjórn Alþfl. setti á svipuðum tíma. Í raun réttri eiga bændur þakkir skilið fyrir þá víðsýni og þann skilning, sem þeir hafa sýnt á sanngjörnum kröfum neytendanna, sem komu fram í því, að samkomulag náðist um þessi mál í desembermánuði s.l. milli framleiðenda og neytenda, og þessar þakkir eiga bændur því fremur skilið, þar sem búið var að þyrla upp pólitísku moldviðri um þetta mál. Þó að þetta frv., sem hér liggur fyrir, sé byggt á samkomulagi milli framleiðenda og neytenda, þá eru það vitanlega fyrst og fremst höfuðatriðin, sem samið var um. Ég hef ekki litið svo á og ekki heldur aðrir meðlimir landbn., að þarna mætti ekki hrófla neinu. En þessi höfuðatriði, sem endurbæturnar eru fyrst og fremst fólgnar í, eru, að nú er ekki lengur heimilt að leggja gjald ofan á söluverð landbúnaðarvara á innlendum markaði vegna halla, sem verður á sölu þeirra á erlendum markaði, eins og gert var haustið 1958, en það var í raun og veru upphafið að þeim deilum, sem spruttu á s.l. ári. Nú er tekið fyrir það. Og í öðru lagi hafa nú neytendurnir fengið fullan íhlutunarrétt og jafnrétti við bændur um ákvörðun á dreifingar- og vinnslukostnaðinum, en um það voru þeir réttlausir áður. Þó að ég sé í heild fylgjandi þessu frv. og telji vissulega ástæðu til þess að fagna því, tel ég samt, að á því séu nokkrir annmarkar, sem eðlilegt sé að sniðnir séu af í meðförum þingsins, og hef ég því leyft mér að bera fram brtt. við frv. þetta. Þær brtt. eru á þskj. 153, og vil ég leyfa mér að gera lítils háttar grein fyrir þeim. Fyrsta brtt. er við 2. gr. frv., að í stað Sjómannafélags Reykjavíkur komi Sjómannasamband Íslands. Þessa breytingu tel ég eðlilega. Þegar lögin voru sett 1947, var Sjómannasamband Íslands ekki til. Það er mjög ungt, sennilega tveggja ára gamalt. Uppistaðan í þessu sjómannasambandi er nú Sjómannafélag Reykjavíkur. Í því eru svo að auki nokkur sjómannafélög og sjómannadeildir úti um landið, og ég tel það á allan hátt eðlilegra, að það sé landssamband, sem skipar þarna neytendafulltrúann, því að hinir aðilarnir, sem skipa neytendafulltrúa, eru líka landssambönd. Ég tel því, að með tilkomu Sjómannasambandsins sé eðlilegt, að það fái þarna rétt til að skipa fulltrúa í stað Sjómannafélags Reykjavíkur. Næsta brtt. er við 6. gr. frv., en við þá grein og um þetta sama atriði hefur reyndar landbn. líka gert brtt., og er ég að vísu sammála þeirri brtt. n., svo langt sem hún nær. Hún nær bara of skammt, þ.e.a.s. það er verið að afnema kaupgreiðsluvísitöluhækkun, sem er auðvitað sjálfsagt og eðlilegt, þegar kaupgreiðsluvísitala er nú naumast lengur til í sjálfu sér og þegar verkalýðsfélögin hafa ekki lengur heimild til að hækka kaup meðlima sinna eftir vísitölu. En munurinn á minni till. og till. hv. landbn. er fólginn í tvennu, og það er fyrst og fremst í sambandi við hinar ársfjórðungslegu breytingar. Að vísu má skjóta því hér inn í, að það væri e.t.v. eðlilegt, að þessir möguleikar til breytinga á búvöruverði ársfjórðungslega væru felldir niður, eftir að efnahagslögin voru samþykkt, því að þetta hefur vitanlega verið grundvallað á því, að verkamenn hafa fengið undanfarið ársfjórðungslegar breytingar eða hækkanir á kaupi sínu vegna vísitölubreytinga. En út í það skal nú ekki farið, það er ekki gerð till. um, að þessi heimild til ársfjórðungslegrar hækkunar verði felld niður. En munurinn á minni till. varðandi 6. gr. og till. landbn. er tvenns konar. Hann er sá í fyrsta lagi, að landbn. heldur hér því ákvæði frv., að breytingin sé miðuð við breytingu eða hækkun, sem hefur orðið á kaupi í almennri verkamannavinnu í Reykjavik. Nú er það svo, að þegar verðlagsgrundvöllur er fundinn á haustin, aðalgrundvöllurinn, er ekki miðað við verkamannakaup í Reykjavík. Það segir í 1.gr., eins og öllum er kunnugt, að söluverð landbúnaðarvara á innlendum markaði eigi að miðast við, að heildartekjur þeirra, sem landbúnað stunda, verði í sem nánustu samræmi við tekjur annarra vinnandi stétta. Það er ekki talað um verkamenn, heldur aðrar vinnandi stéttir, og það er náttúrlega um fjöldamarga aðra aðila að ræða en verkamenn. Mér finnst það því ósamræmi, að á haustin, þegar aðalgrundvöllurinn er fundinn, sé miðað við aðrar vinnandi stéttir, þ.e.a.s. launaúrtak, sem hagstofan lætur gera, en þegar breytingar eiga sér stað ársfjórðungslega, sé eingöngu miðað við verkamannakaup í Reykjavík, enda finnst mér nú, eftir að vísitöluuppbótin er fallin niður, að þá sé nú út af fyrir sig mjög ólíklegt, að verkamannakaup í Reykjavík breytist ársfjórðungslega. Þess vegna tel ég, að það sé á allan hátt eðlilegra, að það sé sama regla, sem gildir bæði á haustin og á öðrum árstíma um það, hvernig breytingar á kaupi hafi áhrif á verð landbúnaðarvara. Þess vegna hef ég lagt til í minni till., að þessi hækkun eða breyting ársfjórðungslega verði miðuð við laun annarra vinnandi stétta að því leyti, sem þau hafa breytzt á siðasta ársfjórðungi, en ekki eingöngu við kaup verkamanna í Reykjavík. Þá er það líka að öðru leyti, sem skilur á milli minnar till. og till, landbn., og það er, að í till. landbn. segir, að heimilt sé að breyta afurðaverði til framleiðenda vegna hækkunar á kaupi. Þetta finnst mér of þröngt, þarna ætti vitanlega að standa: vegna breytinga á kaupi. Þ.e.a.s., bændur eiga samkvæmt þessu rétt til að fá hækkun, ef kaup hækkar, en það á ekki að lækka búvöruna, ef kaupið skyldi lækka. Þó að menn hafi yfirleitt ekki veitt því athygli, er þarna ekki um jafnrétti að ræða. Það er ósköp eðlilegt, að þetta sé gagnkvæmt, og ég vil líka vísa til þess, að í 3. mgr. 6. gr. frv. er talað um breyt. á söluverði landbúnaðarvara til samræmis við breytingu, sem orðið hefur á vinnslu- og dreifingarkostnaði, og þar er bara talað um breytingu, en ekki talað um hækkun. Það er þess vegna sanngjarnast, að verðið á landbúnaðarvörunum ekki eingöngu hækki, ef kaup hækkar, heldur líka lækki, ef kaup lækkar. - Í þessu tvennu er fólginn munurinn á minni till. og till. hv. landbn. Þá kem ég að brtt., sem ég hef gert við 9. gr. frv. Í 9. gr., 2. mgr., segir, að tryggja skuli greiðslu á þeim halla, sem bændur kunna að verða fyrir af útflutningi landbúnaðarvara, en þó skuli greiðslan vegna þessarar tryggingar ekki vera hærri en sem svarar 10% af heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar viðkomandi verðlagsár, miðað við það verð, sem framleiðendur fá greitt fyrir afurðir sínar. Til þess að skýra þetta nokkuð með dæmi, þá er áætlað, að heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar til framleiðenda sé yfir árið um 730 millj. kr., og þá þýðir þetta það, að bótagreiðslan vegna halla á útflutningi má nema samkvæmt þessu allt að 73 millj. kr. yfir árið. Þetta þýðir í raun og veru það, að þótt útflutningur landbúnaðarvara ykist stórkostlega frá því, sem nú er, fengju bændur hallann að fullu bættan upp. Það væri í raun og veru að mínum dómi hreinlegra að hafa engin mörk en að vera að setja mörk, sem eru raunverulega ekki nema blekking, vegna þess að það eru engar horfur á, að þeim verði nokkru sinni náð. Þegar bændur eru studdir til þess að framleiða nóg fyrir innanlandsmarkað og það er verið að ábyrgjast þeim við þá framleiðslu sömu kjör og öðrum vinnandi stéttum, finnst manni, að það væri eðlilegt, ef þeir gerast útflytjendur, að þá sætu þeir við sama borð og aðrir útflytjendur. Hins vegar viðurkenni ég, að það er sanngjarnt, ef menn krefjast þess og vilja stuðla að því, að bændur framleiði alltaf nóg fyrir innanlandsmarkað, þá er ekki hægt fyrir fram að framleiða nákvæmlega það, sem innanlandsmarkaðurinn þarf. Það má segja, að það sé eðlilegt, að þarna geti í góðu árferði orðið nokkur umframframleiðsla, sem verði að flytja út og bændur eigi þá að fá sama verð fyrir og á innanlandsmarkaði. En þá teldi ég alveg nægjanlegt, að útflutningur, sem fer ekki fram úr 10% af heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar, miðað við innanlandsverðið, sem bændur eiga að fá, verði bættur. Ég vil halda mér við dæmið um 730 milljónirnar til samanburðar. Ef bændur flytja út vöru, sem eftir innanlandsverði ætti að fást 73 millj. kr. fyrir, en það fæst ekki svo mikið, þá skal sá munur einn bættur, og að því miðar mín tillaga, sem sagt miðar að því að setja þarna hófleg mörk, en ekki mörk einhvers staðar út í loftið, sem eru óraunhæf og væri alveg eins gott að fella niður. Þá hef ég líka leyft mér að gera aðra brtt. í sambandi við 9. gr., skjóta þar inn nýrri málsgr., sem segir, að ef bændur hagnist á útflutningi landbúnaðarvara, skuli sá hagnaður koma til frádráttar í verðlagsgrundvellinum á næsta verðlagsári. Að vísu má segja, að það sé ef til vill ekki mikill möguleiki á því, að þeir hagnist á útflutningnum, en það gæti þó alltaf komið fyrir, og mér finnst sjálfsagt, að bændur verði þá að skila því aftur, þannig að neytendurnir hafi þá hag af því, að bændur gætu selt, eins og mjög væri æskilegt, vöru sína í útlöndum fyrir það verð, að þeir fengju þar meira borgað fyrir hana en á innanlandsmarkaðinum. Úr því að verið er að tryggja þeim verðlagsgrundvallarverð fyrir alla framleiðslu, eiga þeir einnig að standa skil á hagnaðinum. Ég skal, til að skýra þetta frekar, taka fram, að þegar landbúnaðarvörur eru fluttar út, getur náttúrlega orðið halli, miðað við innanlandsverðið, á sumum afurðategundum og á öðrum tegundum hagnaður, og kæmi þá sá hagnaður fyrst og fremst í staðinn fyrir bótagreiðsluna og létti þannig á ríkissjóði. Það, sem ég á fyrst og fremst við með brtt. minni, er, að ef heildarútflutningurinn yfir verðlagsárið gefur hærra verð en fæst á innlendum markaði, þá verði sá hagur, sem bændur hafa þar af, látinn koma til frádráttar í verðlagsgrundvellinum á næsta verðlagsári. Ég vona svo að lokum, að hv. dm. séu mér sammála um það, að hér sé eingöngu um eðlilegar og sanngjarnar leiðréttingar á lögunum að ræða.



Herra forseti. Ég mun ekki fara að ræða þessi brbl. efnislega, það hefur verið gert rækilega, bæði hér í þessari hv. d. og í Nd. og ekki þá síður utan þingsins. En mér þykir ástæða til að taka það fram, sem ég reyndar hélt að allir hv, þm. vissu, að þessi brbl. eru byggð á samkomulagi og eru samningur á milli deiluaðilanna, bændanna annars vegar og neytendafulltrúanna hins vegar, og ég lít þannig á, að þessum samningi væri ekki hægt að breyta nema með samkomulagi við þessa aðila. Ég hefði viljað halda þannig á þessu máli, að ekki verði hægt að halda því fram, að það væri brotinn samningur á nokkurn hátt Og enda þótt á það megi benda, að þessi lög gætu staðið til bóta og að flytja mætti till. til breytinga á þeim, sem eru til bóta, mundi ég samt sem áður standa algerlega á móti þeirri breyt., vegna þess að það var ekki samið um það. Ég vil t.d. nefna hér till. á þskj. 157, sem tveir hv. framsóknarmenn hafa flutt. Ég tel, að það sé til bóta að hafa í lögunum ákvæði eitthvað í þessa átt, sem þar um ræðir. Ég tel þó, að það væri eðlilegra, að maðurinn eða mennirnir, sem skipaðir yrðu í yfirdóminn, væru úr hópi sexmannanefndarmanna, og þá eingöngu vegna þess, að þeir hafa kunnugleika á þessum málum fram yfir aðra. Nú er það sýnilegt, að þessi till. er ekki flutt í samráði eða í samkomulagi við þá, sem standa að brbl. Þess vegna vil ég gera það að tillögu minni, að hv. flm. taki till. aftur til 3. umr. og sannprófi það í nefnd ásamt því að leita til fleiri aðila, sem þetta mál er skylt, t.d. hv. þm. Eðvarðs Sigurðssonar, sem stóð að samningunum, hvort þeir aðilar, sem að lögunum standa og samningunum í heild, geta sætt sig við að bæta inn í lögin ákvæði, sem nær þeim tilgangi, sem þessari till. er ætlað að ná. Ef ekki næst samkomulag um þetta, finnst mér ekki koma til mála annað en að fella till., því að annars væri verið að brjóta þann samning, sem búið er að gera. Og þyki nauðsynlegt samt sem áður að fá þetta ákvæði inn í lögin, legg ég til, að flutt verði sérstakt frv. í því skyni. Ég vil sem samt leggja það til, að hv. flm. till. á þskj. 157 taki hana aftur til 3. umr. og sannprófi það, hvort samkomulag getur fengizt um flutning á till., sem nær því marki, sem þessari till. er ætlað að ná, en væri samt sem áður öðruvísi orðuð, og ég tel heppilegra, að gengið væri út frá því, að þeir, sem skipa yfirdóminn, séu teknir úr hópi sexmannanefndarmanna. Um till. á þskj. 159 er ekkert að segja. Það virðist vera samkomulagstill., sem allir geta fellt sig við, og er að sjálfsögðu þá ekkert við það að athuga, þótt sú brtt. verði samþykkt. Um till. á þskj. 153 er öðru máli að gegna. Hún virðist ekki vera samkomulagstillaga. Ég tel ekki þörf á því að fara að ræða hana ýtarlega eða efnislega. Það eru ekki neinar stórvægilegar breytingar, sem í henni felast. Ég tel, að það, sem hv. flm. leggur mest upp úr og talaði mest um, séu útflutningsuppbæturnar. Ég tel, að hann geri óþarflega mikið úr því atriði. Það, sem felst í lögunum, er það, að bændur fái útflutningstryggingu fyrir allt að 10% af heildarmagni landbúnaðarafurða framleiddra á árinu áður, og þá er það rétt, sem hv. þm. sagði, að þessi upphæð gæti numið allt að 73 millj. kr., ef útflutningsmagnið yrði svona mikið. Nú hefur verið á það bent áður, að þegar útflutningurinn var mestur, nam hann aðeins 5.45%. Og nú er öllum sú staðreynd ljós, að landbúnaðarframleiðslan vex ekkert í hlutfalli við aukna notkun innanlands, ekkert í samræmi við það, sem fólkinu fjölgar í landinu, og þess vegna er það rétt, sem hv. frsm. n. sagði hér áðan, að það eru litlar líkur til þess, að útflutningsbæturnar verði þungur baggi á ríkissjóði, einvörðungu vegna þess að notkun landbúnaðarvara í landinu vex stöðugt með fólksfjölguninni. En eins og hv. flm. till. sagði hér áðan, er það eðlilegt, að úr því að bændur hafa þá mórölsku skyldu að framleiða nægilegar landbúnaðarvörur fyrir innlenda markaðinn, sé þeim tryggt fullt verð fyrir umframframleiðslu til dreifingar og sölu á erlendum mörkuðum. Það má deila um það, hvað hátt á að fara í þessu. Það mundi kannske einhver segja, að það væri alveg nóg að miða við 5%. En ég hygg, að jafnvel þótt útflutningurinn að undanförnu hafi aldrei verið meiri en 5.4%, sé óþarfi að vera að takmarka þessa upphæð svo mikið, að það gæti verið, að bændur hefðu halla af því að uppfylla þessa mórölsku skyldu sína við þjóðfélagið að hafa ávallt nóg á markaðinum af innlendum vörum. Ég tel ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um þetta. Ég vænti þess, að hv. deild viti það, að þetta er á samkomulagi byggt, og það er vitanlega öllum frjálst að leita eftir því að fá breytingar á þessu með samkomulagi. En sé það ekki gert á samkomulagsgrundvelli, lít ég svo á, að það sé verið að brjóta það samkomulag, sem gert var, og það tei ég bæði hættulegt og alls ekki rétt af neinum ástæðum. Ég tel, að einmitt það samkomulag, sem náðist í desembermánuði s.l., eigi að standa. Ég skal ekkert fara út í það hér, hverjum það er að þakka. Hv. 1. þm. Vesturl. sagði, að það væri fyrir harða baráttu Stéttarsambandsins. Við skulum lofa Stéttarsambandi bænda að eiga þann heiður, sem því ber, - og hvers vegna skyldi Stéttarsamband bænda láta það afskiptalaust, hvernig fer um verðlagsmál landbúnaðarins? Vitanlega vildi Stéttarsamband bænda skipta sér af þessu máli og leysa það sem bezt, og við skulum ekkert draga af því, að það eigi þakkir skilið fyrir að hafa staðið þar að. En þá eiga einnig aðrir þakkir skilið, sem stuðluðu að þessu samkomulagi, þ.e. fulltrúar neytendanna. Við skulum þakka öllum þeim, sem stóðu að því og gerðu það mögulegt. En við skulum, um leið og við gerum það, forðast að gera nokkuð, sem getur spillt þessu samkomulagi og getur orðið steinn í götu þess, að það sé hægt að halda áfram að vinna á samkomulagsgrundvelli. Það er það, sem við þurfum að tryggja, og þessi löggjöf er eitt stærsta sporið í áttina til þess að tryggja samkomulag, ekki aðeins nú, heldur og eftirleiðis, ef það næst með þessum aðgerðum, skapa aukið traust á milli bændanna og bændafulltrúanna og neytendanna. En traust verður aldrei hægt að skapa, nema staðið sé við gerða samninga.



Herra forseti. Brtt. hv. 1. þm. Vesturl. (ÁB) og hv. 5. þm. Austf. (PÞ) við 8. gr. þessa frv. mun vera fram komin vegna atburða í haust, er sex manna nefnd varð óstarfhæf og yfirnefnd var ekki heldur skipuð. Að sjálfsögðu hafa allir, er um þessi mál haga hugsað og fjallað, hugleitt þetta atriði og velt því fyrir sér á ýmsa lund og rætt það á því umræðu- og samningastigi, sem þetta mál var á langan tíma í haust og vetur. Nú hafa framleiðsluráðslögin verið við lýði í 12 ár eða þar um bil, en þetta öryggisleysi sem talið er að liggi í því, að ekki séu ákvæði um það, hvernig yfirnefnd verði skipuð, ef fulltrúar neytenda neita að taka þátt í henni, hefur ekki komið að sök fyrr en á s.l. hausti, að þessar nefndir yrðu ekki starfhæfar. Að þessu leyti er fengin þó nokkur reynsla fyrir því, að ekki eru líkur til, að oft muni þurfa að taka til þess að skipa yfirnefnd, eins og lagt er til í þessari brtt. Þó tel ég, að í sjálfu sér væri fremur gott, að ákvæði væri um þetta í frv. En eins og hæstv. landbrh. vék hér að áðan, er þetta frv. algerlega byggt á samkomulagi á milli fulltrúa framleiðenda og neytenda. Ég leit því svo á, þegar þetta atriði var til umræðu í landbn., að landbn. sem slík eða Alþingi ætti ekki að fara að brjóta niður þetta samkomulag fulltrúa neytenda og framleiðenda með neinum breytingum á þessu frv., sem mættu teljast verulegar efnisbreytingar. Þess vegna varð aðeins samkomulag um eina breyt. í landbn., þá sem lögð er hér fram og ekki hefur verið ágreiningur um, hvorki í nefnd né hér í hv. deild. Það má náttúrlega margt um það segja, hvort þetta mundi verða til mikilla bóta, að gefa landbrh. vald til þess að skipa slíka yfirnefnd eða slíkan yfirdóm, til þess að valdið sé hjá honum. Enda þótt hæstiréttur tilnefndi máske mann í hana, yrði valdið hjá honum, því að ekki er við því að búast, að í hæstarétti séu menn, sem hafa nokkra sérþekkingu á þessum málum, verðlagningu landbúnaðarafurða. En ég geri ráð fyrir því samt, að fulltrúar bænda og bændur yfirleitt gætu sætt sig við það, að þetta vald væri í höndum landbrh, með það fyrir augum, að þeir byggjust við því, að landbrh. væri frekar þeim megin í deilu um þetta en að hann styddi neytendur. En það liggur aftur á móti alls ekkert fyrir um það, að neytendur sætti sig við þetta, enda liggur þetta algerlega utan við það samkomulag, sem margsinnis er búið að lýsa að hafi orðið í þessu máll. Þess vegna tel ég, að Alþingi eigi ekki að samþ. þetta, nema þá ef menn vilja skjóta málinu enn á frest, eins og hæstv. landbrh. stakk upp á, og leita eftir samkomulagi við neytendur um þetta, ef mönnum þykir það verulegu máli skipta. Ég fyrir mitt leyti álít, að þetta skipti ekki verulegu máli, vegna þess að eins og þetta lagafrv. er nú orðið, eru numdir í burt þeir helztu agnúar, sem áður voru á þessum lögum og ollu því s.l. haust, að sex manna nefndin varð ekki starfhæf, og það hygg ég að hafi aðallega legið til grundvallar þar í gömlu lögunum, að heimilt var talið að leggja ofan á innanlandsverðið þann halla, sem framleiðendur biðu af því að flytja út landbúnaðarvörur, og um þetta gengu dómar, sem studdu þetta. Út af þessu álit ég, að sex manna nefndin hafi aðallega sprungið. Og með því góða samkomulagi, sem nú hefur tekizt milli fulltrúa þessara hópa, framleiðenda og neytenda, er ég ekki mikið hræddur um, að til þess komi, að það þurfi að vera tiltæk slík yfirnefnd sem lagt er til í þessum brtt. Viðvíkjandi öðrum brtt., sem hér hafa komið fram frá hv. 9. landsk. (JÞ), vil ég líka segja það, að þótt hitt og annað sé í þeim athyglisvert máske, ganga þær einnig út á það að breyta því samkomulagi, sem orðið var um þetta mál, og ég held þær séu ekki svo mikilsverðar, að það sé ástæða til að fara að taka málið upp að nýju sem samkomulagsmál af hálfu ríkisstj. eða að neytendur og framleiðendur fari enn að semja um þessi mál. En það tel ég óhjákvæmilegt, ef Alþingi gerir verulegar efnisbreytingar á frv.



Herra forseti. Það var út af brtt. hv. 9. landsk., sem ég vildi segja fyrst nokkur orð. Það er sérstaklega ein brtt. á hans þskj., sem ég vildi ræða, og það eru þessar 10% uppbætur, sem til greina getur komið að ríkið þurfi að inna af hendi, ef bændur fá ekki fyrir útfluttar landbúnaðarafurðir eins og þeim ber samkvæmt verðlagsgrundvelli fyrir hlutaðeigandi ár. Hv. þm. leggur til, að ríkinu verði heimilað að greiða þessar uppbætur. En á hinn bóginn leggur hann einnig til og reiknar með því, að það geti fyrir komið, að bændur hagnist um of á þessum hlutum, ef útflutningsframleiðsla landbúnaðarafurða verður í það miklu hærra verði en bændunum ber samkvæmt verðlagsgrundvellinum, og þá kemur hv. þm. með till. um það, að bændurnir skili aftur, eins og þegar talað er um, að þjófur eigi að skila þýfi sínu. Ég hygg, að það muni tæplega til þess koma, að bændur þurfi að skila neinu aftur í þessu tilfelli, því að þegar verðlagsmál landbúnaðarins eru athuguð til grunna, sjáum við, hversu mikla möguleika ríkið hefur, sem í þessu tilfelli á að inna af hendi það, sem á vantar, að náist verðlagsgrundvallarverð, - það hefur svo marga þræði af þessu verðlagi í hendi sér, að það getur hæglega kippt að sér hendinni með niðurgreiðslur, sem það á að inna af hendi til landbúnaðarins á sama tíma, því að það er nú svo komið, að ríkið greiðir niður meira af landbúnaðarverðinu en sem nemur milliliðakostnaðinum. Ég hygg, að hver sú ríkisstj., sem situr að völdum, færi að hugsa sig um, ef hún frétti það, að bændur fengju miklu meira fyrir útflutninginn en þeim ber, að þá léti hún endurskoða þann hluta verðlagsins, sem að ríkinu sjálfu snýr, og þar af leiðandi kemur það varla til, að bændur fái nokkurn tíma meira en þeim ber samkv. verðlagsgrundvellinum. Og það ber að líta á hitt, að það hefur aldrei komið fyrir enn þá, að bændur hafi borið úr býtum það, sem þeim ber samkv. verðlagsgrundvellinum, og ég held, að það komi tæplega til heldur á næstunni, að bændur fái það verðlagsgrundvallarverð, sem þeim ber, og þar af leiðandi fái þeir ekki það kaup, sem þeim ber, þegar miðað er við aðrar vinnandi stéttir í þjóðfélaginu. Þar hefur vantað svo mikið, að það er tæplega hægt að gera ráð fyrir því, svo að maður fari nú ekki að ræða um þá nýjustu hluti í þessum málum, þær gífurlegu álögur, sem verið er að leggja á þjóðina og ekki sízt bændurna í landinu, og það er þeim mun ríkari ástæða til að ætla, að bændurnir fái alls ekki það, sem þeim ber fyrir útflutninginn, heldur en að það fari á hinn gagnstæða veg. Ég er þessari till. eins og öðrum till., sem hv. 9. landsk. þm. ber fram, algerlega ósamþykkur. Hæstv. landbrh. minntist á það, að hann teldi að sjálfsögðu hyggilegt að taka slíkt ákvæði inn í framleiðsluráðslögin eins og ég og hv. 5. þm. Austf. (PÞ) höfum lagt hér til, þótt ráðh. að vísu nefndi það, að hann teldi bezt við eiga, að slíkir menn, sem skipaðir yrðu eftir tilnefningu hæstaréttar, væru úr sex manna nefndinni. Ég er honum sammála um það. Ég hef ekki á móti því, að þeir séu úr sex manna nefndinni, það er mjög hyggilegt, en ég tel, að till. sé þannig orðuð, að það sé ekki nokkur hlutur í henni, sem bannar það. Og ég hygg, að það liggi í augum uppi og það verði hverjum og einum næst, sem á að skipa fulltrúa í þessa nefnd, að taka þá menn, sem kunnugleika hafa á þessum málum, og þar af leiðandi mundu þeir, sem hafa starfað í sex manna nefndinni, verða fyrstir til kvaddir, þegar um slíka dómnefnd væri að ræða, ef þeir gefa kost á sér. Þá talaði hæstv. ráðh. um það, að ef slík till. sem þessi væri samþykkt nú, væri það algert brot á öllu samkomulagi, sem hefði náðst í haust. Ég verð nú að játa það, að ég er ekki kunnugur því samkomulagi og veit ekki, hversu mörg mál og margar hliðar á þessu máli hafa komið þar til greina og hversu stíft þeir aðilar, sem að því samkomulagi stóðu, kunna að halda sér bókstaflega við það, sem þeir sjálfir settu inn í frv., og annað ekki, því að að sjálfsögðu vita allir, að þótt þetta ákvæði verði samþykkt nú, breytir það engu um það samkomulag, sem náðist á s.l. hausti. Það vita allir, því að sá verðlagsgrundvöllur, sem nú er fundinn fyrir verðlagsárið 1959 og 1960, stendur óhaggaður þar til á næsta hausti, og við honum verður engu hróflað, þó að þetta ákvæði komi inn í lögin. Þetta ákvæði nær eingöngu til þess, að slíkt ástand skapist ekki í þessum verðlags- og samningamálum eins og hefur verið nú um hálfs árs skeið, og það mun því aldrei koma til framkvæmda, fyrr en farið væri að ræða um verðlagsgrundvöllinn fyrir árið 1960 og 1961, og maður verður að vona, að til slíks þurfi ekki að koma. En það, sem skeð hefur, getur alltaf komið fyrir aftur, svo að ég fæ ekki séð, að það breyti miklu um þá samninga, sem nú gilda. En hins vegar get ég fallizt á það fyrir hæstv. ráðh. að taka till. aftur til 3. umr., ef landbn. eða formaður hennar hyggst beita sér fyrir því að kynna sér þessi málefni eitthvað frekar. Það er vel hægt að gera það. En ég get hvorki fallizt á það, að þetta ákvæði breyti neinu um þá samninga, sem staðið hafa yfir nú, og í öðru lagi það, að hvað sem öllum samningum líður, hvar sem er á landinu, þá þurfi Alþingi sem slíkt að beygja sig og afsala sér slíku valdi fyrir samninga. Og ég held, að það hafi verið hæstv. landbrh. og ýmsir úr hans flokki, sem deildu mjög mikið á vinstri stjórnina forðum fyrir það að vera að binda sig við stéttarsamtök og það, sem þau legðu til, en Alþingi hefur sitt vald og það ætti það að nota. Og ég vil minna hann á það nú, að ég held, að það væri hyggilegra fyrir hann að fylgja þeirri reglu, þegar honum finnst réttlátt mál vera á ferð inni, eins og hann viðurkenndi áðan að hér væri um að ræða. Hv. 10. landsk. þm. (BGuðm) minntist á það og lagði mjög út af því, að það væru fengnar svo miklar réttarbætur, að mér skilst bæði fyrir framleiðendur og neytendur, samkv. þeim brtt., sem hér liggja fyrir á framleiðsluráðslögunumm, að ekki væri ástæða til að breyta þeim frekar og það væri ekki hyggilegt, að mér skildist á honum, að taka inn ákvæði, þannig að það yrði fullskipaður gerðardómurinn, vegna þess að hann teldi aldrei æskilegt, að hann starfaði, og mér skildist á honum, að hann mundi aldrei hafa starfað. En það er ekki rétt, því að gerðardómur í verðlagsmálum hefur starfað nokkrum sinnum á þessum 13 árum, síðan framleiðsluráðslögin öðluðust gildi. Og að sjálfsögðu - 



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Hv. 1. þm. Vesturl. (ÁB) var að tala hér um brtt., sem hann ásamt öðrum hv. þm. hefur flutt, og hann vill nú taka hana aftur til 3. umr., ef athugað verður á milli umr., hvort samkomulagsgrundvöllur er fyrir því, að þessi till. verði sett inn í lögin, samkomulag á milli þeirra, sem standa að brbl. Það, sem ég lagði áherzlu á áðan, var, að það væri kannað, því að ég tel, að ef till. eins og þessi væri í lögunum, geti hún alls ekki verið til annars en bóta. Hún getur ekki skaðað, hún spillir ekki l. á neinn hátt, en hún væri a.m.k. frá sjónarmiði sumra nokkurs konar öryggi fyrir því, að ekki gæti endurtekið sig það, sem gerðist á s.l. sumri, þegar ekki var hægt að skipa yfirdóminn. En ég vil þó vekja athygli á því, að hér stendur dálítið öðruvísi á nú en áður, vegna þess að þessi brbl., eru gerð með samkomulagi allra aðila, undirskrifað samkomulag um það að verðleggja landbúnaðarvörurnar eins og ákveðið er með þessum l., ekki aðeins núna, heldur á meðan þessi lög eru í gildi. Það gæti þess vegna verið, að einhverjir af þeim, sem að samkomulaginu standa, segðu sem svo: Þetta er óþarfa tortryggni í okkar garð. Það er verið að gera því skóna, að við ætlum að svíkja gerða samninga. - Og þess vegna segi ég: Þessa till. á ekki að samþykkja, nema það fáist samkomulag við þá, sem standa að brbl. En líti menn hins vegar svo á, að það sé nauðsynlegt að fá þetta ákvæði inn í l., á að flytja sérstakt frv. um það, ef samkomulag næst ekki. Ég talaði um, að till. væri betri, ef það væri beinlínis ákveðið, að skipa skyldi menn úr hópi sexmannanefndarmanna. Það er ekki ákveðið með þessari till. En það er ekki heldur bannað, það er rétt, eins og hv. 1. þm. Vesturl. sagði áðan. En það er ekki kveðið svo á, að það skuli vera menn úr sex manna nefndinni. Ég tel, að það væri til stórbóta, að það væri. Þá væri öruggt, að í þetta væru valdir þeir menn, sem beztan kunnugleika hafa á þessum málum. Ég tel ekki ástæðu til þess að segja meira um þetta. Ég ætla t.d. ekkert að fara að eyða orðum að því, þótt hv. 1. þm. Vesturl. gerði tilraun til þess að vekja hér upp draug áðan og fara með ósannindi, þegar hann sagði það á svo smekklegan hátt, að Sjálfstfl. hefði samþykkt það að gefa út brbl. í haust. Ég tel þetta ekki svaravert.



Mér finnst koma fram harla einkennilegt sjónarmið hjá hæstv. ráðh., þar sem hann heldur því fram, að sérstakt frv. um sama efni breyti ekki jafnmiklu og sú till., sem fram kemur um breyt. á því frv., sem hér liggur fyrir, því að að sjálfsögðu mundi sérstakt frv. alveg breyta jafnmiklu um framkvæmd, ef til kæmi í þessum efnum, eins og sú till., sem hér liggur fyrir, því að það skiptir engu máli, hvort þetta ákvæði um gerðardóminn og skipun hans er í sjálfum framleiðsluráðslögunum eða einhverjum öðrum lögum, sem ber að fylgja hjá þeirri ríkisstj., sem á annað borð framfylgir og ætlar sér að framfylgja þeim lögum, sem Alþingi samþykkir. Þetta er harla einkennilegt sjónarmið, og það sýnir, í hvern vanda og óefni hæstv. ráðh. er kominn í sínum málflutningi. Ég er þeirrar skoðunar, að ákvæði slíkt sem þetta tryggi í senn þrennt. Það tryggir það í fyrsta lagi, að ef bændur vilja ekki semja, sem er alveg eins hugsanlegt eins og að neytendur vilji ekki semja, það tryggir í öðru lagi það, að ef neytendur vilja ekki semja, þá komi maður í þeirra stað í n. Í þriðja lagi, sem er kannske langþýðingarmesta atriðið varðandi þetta allt saman og hefur ekki komið enn þá inn í þessar umræður, er það, að hlutaðeigandi ríkisstj., hver sem hún er, losnar við mikinn vanda, því að ég álit, að það hafi alls ekki verið svo vandalítil ákvörðun, sem hæstv. ríkisstj. tók, þegar hún lét gefa út brbl. á s.l. hausti, og þann vanda hefði hún að sjálfsögðu sloppið algerlega við, ef slíkt ákvæði sem þetta hefði verið í lögunum. Ég get ekki heldur fallizt á þau rök hæstv. ráðherra, að það sé ekki möguleiki á samkomulagi í framtíðinni um verðlagsmálin, jafnt þó að ákvæði um yfirdóm verði komið inn í lögin nú. Ég tel þvert á móti, ef á annað borð samningsaðilar hafa einhvern ótta af yfirdómnum, að þá verði þeir fúsari til samkomulags og teygi sig lengra til móts við hver annan en ella væri, og er því mjög þýðingarmikið, að svona ákvæði komist inn í þessa löggjöf. Ég ætla ekki að fara að rifja hér upp gömul ummæli. En hver einasti maður, sem las dagblöðin á s.l. hausti og hins vegar hlustaði á mál manna fyrir þær kosningar, sem fram fóru þá, vissi það ósköp vel, að Sjálfstfl. á öðru leitinu samþykkti brbl. Hann sagði við ríkisstj. Emils Jónssonar: Sittu áfram þrátt fyrir það, sem þú hefur gert. - En á hinu leitinu reyndi hann að telja fólkinu trú um, að hann hefði viljað hafa allt annan hátt á, að hann hefði viljað greiða niður þessi 3.18%, sem þá var deilt um. En flokkurinn hefur alla tíð verið tvísaga í þessu máli. Staðreyndin er sú, að æðsta ráð flokksins samþ. lögin þrátt fyrir það, að fyrir hafi fundizt kannske einstaka sjálfstæðismenn, sem því voru ekki fylgjandi. En þeir, sem ráða aðalmálefnum Sjálfstfl. í landinu, það voru þeir, sem innst inní í hjarta sínu voru þessum málum fylgjandi.



Herra forseti. Þetta frv. um breyt. á lögum um lífeyrissjóð togarasjómanna er flutt að beiðni félmrh., og efni þess er það, að bætt skuli einni mgr. inn í 9. gr. laganna um lífeyrissjóð togarasjómanna, um það efni, að iðgjöld sjóðfélaga og launagreiðenda skuli hvíla sem lögveð á hlutaðeigandi togara og ganga fyrir öllum öðrum veðum. Rök fyrir því, að þetta frv. er borið fram, eru þau, að í ýmsum tilfellum hafa átt sér stað erfiðleikar um innheimtu þessara iðgjalda, en hingað til hefur engin veðtrygging verið fyrir greiðslu þeirra. Af því leiðir, að hætta er á, að iðgjaldagreiðslur innheimtist ekki og tapist með öllu í ýmsum tilfellum. Frv. er ætlað að koma í veg fyrir, að þetta eigi sér stað, ef að lögum verður. Trygging togarasjómanna er lögboðin, og af því leiðir, að tryggja verður, að tekjur lífeyrissjóðsins heimtist. Frv. er flutt af nefnd. Er því ekki lagt til, að því verði vísað til n., en einungis, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.