Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og búið er nú að ganga frá breytingum á þessu frv. er í rauninni aðeins verið að taka ákvörðun um áframhaldandi undirbúning að verksmiðjunni, en ekki verið að taka endanlega ákvörðun um að hefja verksmiðjurekstur með þeim hætti sem upphaflega var fyrirhugaður af hæstv. ríkisstj. Ég tel að fyrirsögn frv. eigi að vera í réttu samræmi við innihald þess, en um það fjallar þessi brtt., og segi því já.



Herra forseti. Hér er verið að taka ákvörðun um kísilmálmverksmiðju á Reyðarfirði og ég segi því nei við tillögu þessari.



Herra forseti. Ég vil í sambandi við þessa atkvgr. gera svofellda grein fyrir afstöðu minni og þeirra hv. þm. úr stjórnarandstöðuhópi Sjálfstfl. sem styðja þetta frv.: Fulltrúar Sjálfstfl. í iðnn. Nd. hafa flutt brtt. þess efnis, að það skilyrði falli brott, að ríkissjóður skuli jafnan eiga minnst 51% af hlutafé félagsins. Það er skoðun okkar, að leita eigi eftir sem mestu áhættufé í slík fyrirtæki í formi hlutafjárframlaga frá einstaklingum, sveitarfélögum og fyrirtækjum og jafnframt dreifa áhættunni með samvinnu við erlenda aðila, enda verði íslenskt forræði tryggt með samningum. Till. okkar hefur verið felld. Brtt. meiri hl. iðnn. miða hins vegar að því, að hlutafélagið verði undirbúningsfélag þar til Alþingi hefur fjallað um málið að nýju, og varla er við því að búast að einkaaðilar leggi fram fjármagn til slíks félags. Jafnframt er gert ráð fyrir því í brtt., að frekari undirbúningur málsins verði tekinn úr höndum iðnrh. og falinn þingkjörinni stjórn. Við styðjum því frv., en munum meta fyrirkomulag eignaraðildar þegar málið kemur fyrir Alþingi að nýju. Ég segi því já.



Herra forseti. Í 2. gr. þessa frv., sem var samþykkt áðan, er mörkuð sú stefna þess, að væntanleg verksmiðja verði að meiri hluta til í ríkiseign. Sama sjónarmið kom fram í orðum hæstv. félmrh. rétt áðan. Ég tel í grundvallaratriðum rangt að ríkið noti skattpeninga borgaranna sem áhættufé í atvinnurekstri með því að eiga meiri hl. í fyrirtækjum sem þessu og t. d. Grundartangaverksmiðjunni sem lög voru samþykkt um á sínum tíma. Afstaða mín nú er í samræmi við afstöðu mína þá. Hins vegar lít ég svo á að ríkinu beri vitanlega að vinna að fjölbreyttara atvinnulífi með skynsamlegum orkuvirkjunum og stóriðju, efla frumkvæði einstaklinga í þessum efnum sem öðrum atvinnurekstri, stuðla að hagkvæmum og hagstæðum samningum við erlenda aðila og innlenda um orkusölu, aðstöðu, vinnuafl og fleira þar sem hagsmuna Íslendinga sé gætt í hvívetna. Hv. Nd. hefur að mínum dómi þegar tekið afstöðu til eignaraðildar væntanlegrar verksmiðju. Ég er andvíg þeirri afstöðu og þess vegna get ég ekki greitt atkv. með frv. eins og það er nú. Raunar er þessu máli ábótavant í fleiru. Af þessum ástæðum, sem ég hef greint, tek ég ekki þátt í því að styðja þetta frv. og sit hjá við atkvgr.



Herra forseti. Eins og glögglega kom fram í nál. hv. þm. Magnúsar H. Magnússonar viljum við Alþfl.-menn mjög styðja að því, að haldið verði áfram án nokkurra tafa undirbúningi að starfrækslu kísilmálmverksmiðju á Reyðarfirði. Það kom hins vegar fram í umr. hér á Alþingi í gær hjá fulltrúum allra stjórnmálaflokka í iðnn. að einum undanteknum, að mikið vantaði enn á að fullnægjandi grein hefði verið gerð fyrir ýmsum þáttum í væntanlegri starfrækslu verksmiðjunnar til þess að unnt væri að taka endanlega ákvörðun um hvernig verksmiðjurekstrinum skyldi hagað. Sú afgreiðsla, sem hér fer fram, er því í rauninni aðeins um að halda áfram undirbúningnum, enda öll mikilvæg atriði í frv., þ. á m. um eignaraðild, með ýmsum hætti skilyrt í frv. og taka ekki gildi fyrr en Alþingi hefur fjallað um málið síðar. Brtt. okkar Alþfl.-manna um að efni afgreiðslunnar sýni ljóslega fram á hvers eðlis hún er hafa ekki verið samþykktar. Engu að síður er ljóst að frv. eins og það er úr garði gert fjallar um áframhaldandi undirbúning að kísilmálmverksmiðju á Reyðarfirði, en endanlegar ákvarðanir verða teknar síðar. Þrátt fyrir þennan galla á framsetningu málsins er efnisatriðið ljóst og ég vil eins og aðrir þm. Alþfl. styðja að áframhaldandi undirbúningi að þessum verksmiðjurekstri og segi því já.