Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Jón Jónsson Fjvn. hefir athugað þetta frv., en ekki séð beina ástæðu til að gefa út sérstakt nál. um það, en leggur til, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir. hér er að vísu farið fram á allháar aukafjárveitingar, 348 þús. kr., en n. virðist ekki nema um sjálfsagða og nauðsynlega hluti að ræða, sem ekki verður komizt hjá að samþ. En n. hefir vitanlega ekki haft aðstöðu til að kynna sér reikninga viðvíkjandi því, en telur sjálfsagt, að það sé á sviði endurskoðunarmanna landsreikninganna, ef eitthvað er reikningslega við það að athuga. Sem sagt, n. leggur til, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.

Frsm. meiri hl. (Einar Árnason) Ég hefi ekki annað að segja um þetta mál fyrir hönd meiri hl. fjhn. en að við leggjum til, að það verði samþ.

Jón Þorláksson [óyfirl.]: Frv. þetta fer fram á bráðabirgðabreyt. á nokkrum lögum, sem fjalla ýmist um fjárgreiðslur úr ríkissjóði eða tekjur handa sérstökum stofnunum. Að formi til eru þessir liðir allir taldir í einni gr., en við atkvgr. í Nd. var hver liður borinn upp sérstaklega, með því að svo var lítið á með réttu, að liðir þessir væru að efnishlið óskildir, þótt heildartilgangur frv. sé að auka tekjur ríkissjóðs. hér eru einkum tveir liðir, sem ég hefði óskað breyt. a. Það er 3. liður, um að tekjur af tóbakseinkasölunni renni í ríkissjóðs næstu tvö ár. Þessar tekjur eru nú ánafnaðar verkamannabústöðunum og byggingar- og landnámssjóði. Þessar stofnanir njóta að vísu annara framlaga, en þó hefði ég viljað fá samkomulag um, að eitthvað af þessum tekjum gæti gengið til verkamannabústaðanna framvegis. Hvað byggingar- og landnámssjóð snertir tel ég ákvæði frv. ekki athugavert, þar sem hann fær 200 þús. kr. eftir öðrum lögum og engar till. hafa komið fram um, að því verði breytt. Ég hefði því viljað óska fundarhlés nú, svo að tími ynnist til að bera sig saman um að breyta þessum lið í hóflegra horf gagnvart verkamannabústöðunum, eða þá að liðurinn verði felldur út, svo að hægt væri að ná samkomulagi um breyt. við 3. umr. Sama er að segja um 8. liðinn, sem er um það, að helmingur af tekjum Menningarsjóðs renni í ríkissjóð í tvo ár. Ég er ekki ánægður með það, hvernig þetta ákvæði er orðað, þótt ég viðurkenni, að ekki sé ástæða til, að Menningarsjóður fái fé fram yfir brýnar þarfir á þessum erfiðu tímum. En ég tel þó ekki rétt að höggva tekjur þessar í tvennt, þar sem þær eru svo óvissar. Ætti að vera hægt að afla sér upplýsinga um það, hve miklu Menningarsjóður þarf nauðsynlega á að halda, en ríkissjóður fái það, sem fram yfir er. Hitt myndi gera þeim, sem hafa úthlutun fjárins á hendi, mjög erfitt fyrir. Hinu er ég ekki að amast við, að upphæðir þessar verði takmarkaðar. ég vildi því fá fundarhlé, eða þá að þessir liðir verði nú teknir út, og skal þá ekki standa á mér að stuðla að því, að liðirnir komi inn aftur í því formi, sem full sanngirni krefst. Og að endingu verð ég að mælast til þess við hæstv. forseta, að hann beri liðina upp hvern í sínu lagi, eins og gert var í Nd.

Fjmrh. (Ásgeir Ásgeirsson) [óyfirl.]: Ég mun ekki amast við, að fundarhlé verði veitt, en get hinsvegar ekki fallizt á neinar verulegar breyt. á frv., þar sem tekjuhallinn í fjárl. svarar til þessa sparnaðar.

2691Jón Jónsson [óyfirl.]: Ég verð að afsaka f. h. fjvn., að hún kom ekki með nál. En n. leggur til, að frv. verði samþ. Þó áskilur hún sér rétt til að koma með brtt. við 3. umr. Frv. hefir í för með sér 500–600 þús. kr. tekjuauka fyrir ríkissjóð. Tekjuhallinn á fjárl. er nú 590 þús. kr., svo að nærri lætur, að hann jafnist, ef frv. verður samþ. Því er full þörf á, að málið nái óbreytt fram að ganga. Ég býst því ekki við, að ég geti fylgt brtt.hv. 1. landsk. Ég hefi ekkert á móti því, að fundarhlé sé veitt, en álít þó, að brtt. mættu eins bíða til 3. umr., réttast væri að samþ. frv. nú eins og það er. Ég get ekki séð, að hv. 1. landsk. gæti verið neinn óleikur gerður með því.

Forseti (GÓ): Ég mun þá taka málið af dagskrá, en taka það aftur fyrir kl. 5 í dag. Hinsvegar álít ég að ekki sé hægt að fara eins að við atkvgr. og gert var í Nd. Það er jafnan síður, að ein grein sé borin upp í heild. En ef menn vilja koma breyt. að, má auðvitað gera það, þótt gr. sé borin upp í einu.

Jón Baldvinsson Ég sýndi fram á það við l.umr., hve gersamlega óforsvaranlegt væri að ætla nú að kippa tekjunum af tóbakseinkasölunni af verkamannabústöðunum og byggingar- og landnámssjóði og ýmsum fleiri þörfum stofnunum. Það er mjög hætt við, að ef lög þessi verða samþ. en, verði þau framlengd síðar, því að ríkissjóður er vanalega fastheldinn á þá tekjustofna, sem hann hefir einu sinni klófest. - 3. liður er mjög varhugavert ákvæði, sem myndi draga úr bættum húsakynnum bæði í bæjum og sveitum. Þetta ákvæði var sett inn í lögin um tóbakseinkasöluna með samkomulagi Framsóknar- og Alþýðufl., einmitt til að verjast því, að Sjálfstæðisfl. legði niður tóbakseinkasöluna síðar. Með því að verja tekjunum af henni til þarflegra fyrirtækja atti að tryggja það, að andstöðuflokkurinn myndi hika við að leggja tóbakseinkasöluna niður og svipta þar með vinsæl og gagnleg fyrirtæki lögbundnum fjárframlögum. Alþýðufl. telur það því fullkomna brigðmælgi við sig, að Framsókn skuli nú ætla að kippa þessu framlagi burt aftur. Ég fæ ekki annað séð en að réttmætt sé og sjálfsagt að bera liðina upp hvern í sínu lagi, enda er algengt, að forsetar skipti greinum, og þá er ekki sízt ástæða til þess, þegar um er að ræða breyt. á 8 lögum í einni frvgr. Ég álít skakkt að geyma breyt. til 3. umr., því að það breytir alveg aðstöðu þm., þar sem eigi þarf nema 7 atkv. til að fella niður lið, en 8 atkv. til að setja inn breyt. Þess vegna verð ég fastlega að styðja tilmæli hv. 1. landsk. um, að hæstv. forseti beri upp tölulið 1. gr. hvern í sínu lagi.

Það er ekki heimilt eftir þingsköpum

. Hæstv. forseta er heimilt að gera það eftir þingsköpum. Hæstv. forseti Nd. gerði það, og ég býst við, að hv. 3. landsk. vilji ekki bera á sinn elskulega flokksbróður, að hann hafi brotið þingsköpin, enda verð ég að álíta, að hæstv. forseti Nd. hafi þarna farið að lögum og þingvenju. Ég mun svo bíða þar til að loknu fundarhléi eða frestun málsins til að sjá, hvaða brtt. koma fram við frv. til að draga úr niðurfellingu framlagsins til verkamannabústaðanna, sem hv. 1. landsk. minntist a. Það voru nokkuð óákveðin ummæli, sem hann hafði í því sambandi; hann talaði um, að hann vildi láta eitthvert framlag haldast til þeirra, en hefir ekki nefnt neinar tölur. En ég fæ væntanlega tækifæri til að vita þau í fundarhléinu, hvað um er að ræða, og get ég þá séð, áður en brtt. kemur fram, hvort ég tel hana fullnægjandi eða ekki.

Jón Jónsson [óyfirl.]: Ég skal geta þess út af þessu máli, að fjvn. hefir komi' saman síðan í dag og hefir orðið ásatt um að halda við sína till. að þessu sinni, að frv. gangi óbreytt til 3. umr., og hefir þá hugsað sér, af því að í ráði er að komi ný stj., að bera sig saman við hana milli 2. og 3. umr., hvernig skuli snúast í þessu máli. Eins og ég benti á í dag, eru fjárl. með allmiklum tekjuhalla, og mun því ekki veita af þeim sparnaði, sem þetta frv. veitir. Að sjálfsögðu mun þetta tekið til nýrrar athugunar milli 2. og 3. umr., bæði 2. liður, sem hv. 1. landsk. minntist á í dag, og sömuleiðis annað, sem athugavert er.

Jón Baldvinsson Ég vil byrja með því að spyrja hæstv. forseta, hvort hann ætli að fara eftir tilmælum dm. og bera 1. gr. upp á sama hátt og forseti Nd., að bera upp lið fyrir lið, en gr. er í 8 liðum. þetta hefir þá þýðingu fyrir mig, að ég mundi þá snúast öðruvísi við þessu máli og bera fram till., ef ég vissi um úrskurð forseta og hann felli þannig, að þess þyrfti með. Ég vil því biðja um yfirlýsingu hæstv. forseta.

Forseti (GÓ) : Ég hefi áður sagt, að ekki væri fært að bera gr. upp nema í einu lagi. Ég held, að það megi laga þetta á annan hátt og ná sama árangri.

Haraldur Guðmundsson Mér er næst að halda, að hæstv. forseti hafi gert það að gamni sínu að taka þetta frv. á dagskrá, því að það er þegar búið að samþ. og gera að 1. aðalefni þessa frv. með samþykkt á brtt. við annað frv., sem fór í svipaða átt og þegar hefir öðlazt samþykki þingsins. Flm. þessa frv. er hinsvegar ekki viðstaddur, og með því að ég er ekki svo þingfróður, að ég viti dæmi um slíka afgreiðslu mála hér á þingi, vildi ég leyfa mér að beina því til hæstv. forseta, að hann taki málið af dagskrá nú.

Forseti (JörB): Þetta er eitt þeirra þingmála, sem óafgreidd eru, og vildi ég með því að taka málið hér fyrir nú gefa flm. þess tækifæri til að láta í ljós álit sitt um það, hverja afgreiðslu hann óskaði að málið fengi. En þar sem flm. er ekki viðstaddur, get ég orðið við tilmælum hv.þm. Seyðf. um að taka málið af dagskrá. Forseti tók málið af dagskrá, og var það ekki á dagskrá tekið framar.