Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég gerði grein fyrir brtt. mínum og hv. 7. landsk. við 2. umr. málsins og hef í raun og veru litlu við það að bæta, sem ég sagði þá þeim til stuðnings, öðru en því, sem ummæli einstakra hv. þm. hafa gefið mér tilefni til. Höfuðröksemd mín fyrir brtt. var sú, að ég tel, að ef skattgjaldið er miðað við veltu ársins 1944, þá megi telja fulltryggt, að skatturinn lendi raunverulega á þeim, sem greiða hann, en geti ekki komið fram í verði eða lent á neytendum og þeir eiginlegu gjaldendur komi honum þannig af sér. Verði frv. hins vegar samþ. óbreytt og skattgjaldið miðað við árið 1945, þá tel ég engan veginn tryggt, að skatturinn geti ekki komið fram í verði og lent á neytendum og þeir, sem greiða hann, komið honum þannig af sér. Ég verð að segja, að þau mótmæli, sem fram hafa komið við umr. gegn þessari brtt., hafa engan veginn orðið til þess að draga úr efasemdum mínum í þessu efni, heldur þvert á móti. Hv. frsm. meiri hl. hins vegar heldur því fram, að í raun og veru muni vera nokkuð litiil munur á því, hvað þetta snertir, hvort skatturinn er miðaður við 1944 eða 1945, því að verðlagseftirlitið hafi bæði töglin og hagldirnar í verðlagsmálunum og geti séð um, að þótt miðað verði við veituna á þessu ári, þá hafi það engin áhrif á, verðlagið. Ég hygg, að það sé ekki hægt að fullyrða þetta, þó að ég vilji ekki fullyrða, að verðlagseftirlitinu geti ekki orðið eitthvað ágengt í þessu efni. En það er augljóst mál, að ef skattgjaldið er miðað við árið 1944, þá er hættan að mínum dómi engin. Verðlagningu þess árs er lokið og sú velta upp gerð. Það eru því engar minnstu líkur til, að skatturinn hafi áhrif á verðlagningu, ef hann er miðaður við veltuna 1944. Hins vegar virðist mér liggja í augum uppi, að ef hann er miðaður við 1945 og verðlagseftirlitið beitir sínu valdi þannig, að aðeins verður leyfð nauðsynlegasta álagning til að reka verzlunina, þá getur orðið í sumum tilfellum um tvennt að ræða, annaðhvort að fjárhagslegur halli geti orðið á rekstrinum eða þá að leyfa meiri álagningu en annars væri gert. Ég vil ekki leyna því, að mér er ljóst, að þrátt fyrir góðan vilja, þá er hætta ríkjandi í þessu efni, en engin, ef miðað er við veltu ársins 1944. Auk þess vil ég leyfa mér að minna á, að í stefnuyfirlýsingu ríkisstj. er það beinlínis tekið fram, að hún muni gera allt, sem í hennar valdi stendur, til þess að halda niðri verðlagi í landinu og beita heimildum löggjafarinnar um verðlagseftirlit eins og fært sé í þessu skyni. Ég sé því ekki annað en hæstv. stjórn mætti vera það frekar kærkomið, að skattgjaldið væri miðað við árið 1944, svo að engin hætta væri á, að tekið yrði tillit til þess við verðlagningu á vörum 1945. Auk þess er þess að gæta, að það mun almennt viðurkennt, að árið 1944 hafi verið mjög hagstætt verzluninni, svo að hún hafi skilað góðum hagnaði. Hins vegar er því haldið fram af mörgum, og er það ekki ólíklegt eftir yfirlýsingum hæstv. stj. um, að verðlagi verði haldið niðri, svo sem kostur er, að ekki muni vera eins mikils ágóða að vænta af verzluninni á þessu ári. Er þar einnig á það að minnast, að á síðasta ári voru ekki allar vörur undir verðlagseftirliti, en nú fyrir áramótin var hvert einasta tangur og tetur sett undir verðlagseftirlit, og flestar innlendar vörur eru undir verðlagsákvörðunum. Þá er ekki heldur hægt að ganga fram hjá því með öllu, þó að það sé óskylt mál, að sterkar líkur benda til, að talsvert margir heildsalar hafi lagt meira á vörurnar á s.l. ári en heimilt var samkvæmt l. og fengið þar með verulegan arð. Ég segi þetta ekki af því, að ég ætlist til, að þær sakir séu gerðar upp með þessum skatti, en ég bendi á það, til þess að menn geri sér ljóst, að þetta bendir til, að jafnvel hafi verið meiri gróði á árinu en fram kemur í opinberum skýrslum. Loks get ég ekki komizt hjá því að óttast, ef skattgjaldið er miðað við árið 1945, að svo geti farið, að vonir hæstv. fjmrh. um tekjur af skattinum geti nokkuð brugðizt. Hv. þm. Barð. tók glögglega fram í ræðu sinni við 2. umr., að eitt af því, sem sterkast mælir með að miða við árið 1945, en ekki 1944, væri það, að þá gætu þeir einstaklingar, sem það vildu, hagað sínu rekstrarfyrirkomulagi til samræmis við það, sem hentugast væri undir þessari skattalöggjöf, og dregið úr eða breytt í annað horf þeim rekstri, sem útlit væri fyrir, að ekki borgaði sig. Er ekki hæstv. fjmrh. hræddur um, að slíkt gæti haft einhver áhrif á skattinn? Ég fæ ekki skilið ummæli hv. þm. Barð. á annan veg en að ætla mætti, að svo yrði. Ég sé ekki neitt auðveldara fyrir ýmis fyrirtæki en að breyta á þann veg til í eitt ár, að í staðinn fyrir að nefna verzlun sína heildverzlun, gætu þeir nefnt hana umboðsverzlun fyrir lágar prósentur í umboðslaun, og þá væri skatturinn ekki nema 25% af þeim umboðslaunum. Mér þykir ákaflega sennilegt, að ýmis fyrirtæki mundu reyna þetta. En hvaða áhrif það hefur á skattinn, er augljóst. Ég er því ekki einasta jafnsannfærður, heldur enn sannfærðari um það nú en við 2. umr., að ef skatturinn á að koma þann veg niður, sem til er ætlazt, þ.e.a.s. að lenda óyfirfæranlega á þeim, sem greiða hann í fyrstu, og að þeir geti ekki velt honum yfir á aðra, þá sé sjálfsagt að miða við veltu ársins 1944, en ekki 1945, hvort sem litið er til þess, hverjar líkur eru til, að skatturinn gefi þær tekjur, sem gert er ráð fyrir, eða hins, sem er ekki þýðingarminna, að hann lendi raunverulega á þeim, sem er ætlað að bera hann. Hv. þm. Barð. lét ýmis orð falla í sambandi við ummæli mín um skattinn. Ég læt þeim ósvarað að öðru leyti en því að minna á það, sem ég áður hef sagt. En vegna þeirra ummæla þykir mér rétt að bera fram skrifl. brtt. við 9. gr. frv., ekki af því að mér þyki út af fyrir sig þörf á því, heldur vegna þeirra ummæla, sem hér hafa fallið, til að taka af öll tvímæli.  Hv. 1. þm. Eyf., frsm. minni hl., kvaðst vera algerlega andvígur þessu frv. Ég skal ekki fara mörgum orðum um það, sem hann sagði. Ég get þar verið honum sammála í sumum atriðum, en sumt af ummælum hans kom mér einkennilega fyrir eyru. Hv. 1. þm. Eyf. mótmælti því eindregið og lagði fast við, að hann hefði nokkurn tíma verið með því að samþ. sambærilegan skatt og þennan, sem hefði einnig verið lagður á eftir á. Ég hefði ekki haldið, að jafnminnugur maður og þessi hv. þm. myndi jafnskammt í þessu efni. Það eru aðeins örfáir dagar, síðan þessi hv. d. afgr. frv. um skatt á fiski, sem seldur hefur verið á erlendum markaði, og þessi skattur er nákvæmlega hliðstæður því gjaldi, sem lagt er til með þessu frv., að lagt verði á, að öðru leyti en því, að sá skattur á að leggjast á veltu ársins 1944, en ekki 1945. Og með þessum skatti á dögunum greiddi hv. 1. þm. Eyf. atkv., bæði í fjhn. og einnig hér í þessari hv. deild. Hv. 1. þm. Eyf. sagði enn fremur, að með brtt. nr. 4, ætla ég, á þskj. 1113 væru samvinnufélög svipt öllu sjálfsforræði um sín eigin málefni. Ég skal ekki togast á um orð við þennan hv. þm. En efni gr. er einfaldlega það, að ekki sé hægt að láta hin einstöku kaupfélög greiða bæði heildsöluskattinn og smásöluskattinn, heldur verði heildsöluveltuskatturinn að greiðast af sameiginlegum sjóði Sambandsins, en eigi ekki að koma sem útgjöld hjá hverju einstöku kaupfélagi eða samvinnufélagi, en það mundi verða að óbreyttum ákvæðum frv. - Að vissu leyti er það rétt, að skatturinn lendi á samvinnufélögum og þess vegna á neytendum, hvort árið sem tekið er, að því leyti til, að eignir kaupfélaganna og Sambandsins eru sameignir allra samvinnumanna í landinu. Að því leyti getur það talizt rétt, en ekki að neinu öðru leyti. En annars get ég sagt það um þetta atriði, að yfirleitt virðist mér reynslan hafa verið sú undanfarin ár, að Sambandið og kaupfélög flest hafi notað sér verðálagningarheimildir verðlagseftirlitsins nokkurn veginn til jafns við kaupmenn, þó með nokkrum undantekningum, og þar með að minni hyggju vanrækt mikils verðan þátt í starfi sínu og ætlunarverki, sem sé að reyna að hafa hemil á verðlaginu, segjandi sem svo: Það er ekki hægt að ætlast til þess af okkur, eftir að löggjafinn skipar þessum málum með sérstakri lagasetningu. Og ég skal játa, að það er nokkuð til í þessu. Ég þekki þó nokkur kaupfélög, sem eru undantekning frá þessari reglu, sem ekki nota til fulls þær álagningarheimildir, sem verðlagseftirlitið hefur gefið. En einmitt vegna þess, að það má segja, að það sé sú almenna regla, að þau noti þessar heimildir, þá finnst mér eðlilegt, að þetta skattgjald komi niður á kaupfélögum og samvinnufélögum og samböndum þeirra eins og öðrum verzlunum á landinu. Ýmislegt, sem hv. 1. þm. Eyf. sagði um agnúa á frv., get ég að vísu tekið undir. En mér fannst hann þó ekki sanna fullkomlega það, sem hann hélt fram í ræðu sinni, að ekki einasta væri þetta ranglátur eignarskattur, heldur líka, að áreiðanlega yrði hann neytendaskattur og því eins og hver annar tollur. Þetta getur ekki farið saman, að skatturinn geti verið eignarskattur og ranglega á lagður og hins vegar, að hann verði yfirfærður af greiðendum á neytendur og verki sem tollur. Sannleikurinn er sá, að ef skattgjöldin eftir þessum skatti eru miðuð við árið 1944, er það tvímælalaust, að skattinum í eðli sínu svipar til eignarskatts, því að hann hefur sömu verkanir og verður óyfirfærður af greiðendum á neytendur. En sé miðað við árið 1945, óttast ég, að helmingur af röksemdum hv. 1. þm. Eyf. standist, þannig að skatturinn verði yfirfærður á neytendur og kannske nái ekki tilgangi sínum. Ég vil ekki segja, að svo verði, en ég álít ekki hægt að tryggja, að svo verði ekki. Og af þessu mótast afstaða mín til málsins.

Forseti (StgrA): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. 3. landsk. þm. við 9. gr. frv., um að aftan við gr. bætist: „og er óheimilt að taka nokkurt tillit til hans við verðákvarðanir.“ Það þarf tvenn afbrigði fyrir þessari brtt. Hún er skrifl. og of seint fram komin.



Herra forseti. - Áður en 2. umr. var lokið, hafði ég kvatt mér hljóðs og ætlaði að víkja nokkuð að aths. hv. 1. þm. Eyf. Hann er ekki mættur hér í hv. þd. nú, svo að ég ætla að láta hjá líða að svara þessum aths., því að ég kann ekki við að rökræða við hann fjarverandi, enda verður væntanlega tilefni til þess að minnast á þau atriði síðar. Ég ætla því nú aðeins að víkja nokkrum orðum að brtt. hv. 3. landsk. og þeim röksemdum, sem hann hefur fært fyrir brtt. sínum. Hann leggur til, að veltuskatturinn verði miðaður við veltu ársins 1944, í staðinn fyrir, að í frv. er gert ráð fyrir, að hann verði miðaður við veltu ársins 1945. Aðalröksemdin, sem hann færir fyrir þessu, er sú, að sé skatturinn miðaður við veltu ársins 1944, þá muni hann lenda einvörðungu á kaupsýslumönnum og iðnaðarmönnum, sem gert er ráð fyrir, að skatturinn verði lagður á. En verði skatturinn miðaður við veltu ársins 1945, sé hætta á, að hann lendi á neytendum og komi fram sem hækkað vöruverð. Ég held, að hér kenni nokkurs misskilnings hjá hv. þm. í þessu efni. Hann veit það nú, að í frv. sjálfu er berum orðum fram tekið, að það sé óheimilt að telja skattinn með í kostnaðarverði vöru eða að taka á annan hátt tillit til hans við verðákvörðun. Skýrar verður þetta varla sagt en gert er í frv. En þessi ótti hv. þm. við, að ekki verði farið eftir þessum ákvæðum frv., stafar, að ég ætla, af því að hann hafi einhvern veginn ekki áttað sig á því, að þessi skattur er algerlega persónulegur skattur. Það er í honum aðeins viðmiðun við umsetningu hlutaðeigandi gjaldanda, sem ræður því, hve hár skatturinn verður. Ef hv. þm. á annað borð óttast, að verðlagsyfirvöldin, sennilega á móti vilja sínum, fari ekki eftir þessum ákvæðum frv., þau sem sagt geti gleymt því, þegar þau eiga. að ákveða verðið, að þessar greiðslur eru útgjöld, sem ekki eiga að koma fram á kostnaðarverði vörunnar, - ef hv. þm. er hræddur um það, þá er ég jafnsannfærður um það, að það er jafnerfitt fyrir þá. sem verðlagið eiga að ákveða, eins og að gleyma því, að skatturinn, sem á að greiðast á árinu 1945, hefur verið lagður á þannig, að miðað hefur verið við veltu ársins 1944, ef hans brtt. væri samþ. Það kemur þess vegna að því leyti algerlega í sama stað niður, hvort miðað er við veltu ársins 1944 eða 1945, að skatturinn í báðum tilfellunum á að greiðast á árinu 1945, annaðhvort af tekjum þess árs, ef þær leyfa það, eða í versta tilfelli, ef tekjurnar leyfa það ekki, verður það í framkvæmdinni að takast af eign hlutaðeigandi greiðanda. Og ég á ákaflega erfitt með að setja mig inn í röksemdafærslu hv. 3. landsk. þm. Ég veit ekki, hvers konar sálrænt fyrirbrigði það ætti að vera hjá verðlagsyfirvöldunum, ef þau gætu gleymt þessu, sem hv. þm. virðist gera ráð fyrir. Ég sé sem sagt ekki, að fyrir fram sé nokkur ástæða til að gera ráð fyrir, að verðlagsyfirvöldin fari ekki eftir þessum skýru og alveg ótvíræðu lagafyrirmælum. Mér finnst því, að þessi ástæða, sem hv. 3. landsk. þm. ber fram fyrir 1. brtt. sinni, sé á engan hátt á rökum reist. Hin aðalástæðan, sem hv. 3. landsk. þm. færir fram, er sú, að hætta geti verið á því, að skatturinn gefi minni tekjur, ef miðað er við árið 1945 en ef miðað er við fyrra árið. Það má vera, að þessi röksemd hans sé á meiri rökum reist en mér finnst hin röksemdin vera. Hann bendir sérstaklega á það, að hætta geti verið á, að fleiri eða færri af þeim, sem verzlun reka, mundu breyta verzlun sinni úr heildsölu yfir í umboðsverzlun. Það er ekki óhugsanlegt kannske, að í einstökum tilfellum gæti þetta komið fyrir. En þó verð ég að segja, að einkennilega er sá kaupmaður hugsandi, sem sleppir heimild um að leggja 10% á vörurnar, til þess að komast hjá að greiða 11/2% söluverðs í skatt til ríkissjóðs. Til þess að kaupmaður geri þetta, þarf honum að vera meir annt um að gera ríkissjóði óleik með því að hindra, að fé fáist í ríkissjóð, heldur en að afla fjár í sinn eigin vasa. Það er kannske nokkuð til í því, að mörgum sé ekki annt um hag ríkissjóðs, en hins vegar er flestum annt um sina eigin buddu. Og ég held, að af öllum þorra manna sé hugsað meira um hana heldur en þó um hitt að svipta ríkissjóð tekjum. Hins vegar skal ég játa, að aðstaðan getur verið þannig undir einstökum örfáum kringumstæðum, í undantekningartilfellum, að menn kunni að taka þann síðari kostinn. Og þó að svo færi, að ríkissjóður missti segjum 200–400 þús. kr. á þennan hátt, þá er það ekkert aðalatriði í sambandi við þessa skattálagningu. Því að óhugsandi er, að þetta yrði gert í svo stórum stíl, að verulegu máli skipti. En sá möguleiki er til, að verzlunarvelta yrði til muna minni árið 1945 en árið 1944. Hún getur orðið minni 1945, en hugsanlegt er, að hún yrði meiri þá en 1944. Og það getur hvorugur okkar, hv. 3. landsk. þm. eða ég, sagt um það á þessum tíma, hvort þær breyt., sem á veltunni kynnu að verða, yrðu til hagnaðar eða taps fyrir ríkissjóð. Ég hef nú áður gert grein fyrir því hér í hv. d., á hverju ég hef byggt þá ákvörðun að miða skattinn við árið 1945 í staðinn fyrir árið áður, enda þótt ég verði að játa, að að vissu leyti væri hið síðarnefnda einfaldara í framkvæmd. Ég skal ekki fara að endurtaka þetta, heldur aðeins rifja upp í örfáum orðum þær höfuðröksemdir, sem ég tel mig hafa fyrir því að haga þessu á þann hátt. sem ég hef lagt til. Eru þær fyrst og fremst það, að ég álít, að skattlagning tekna eftir á eigi ekki að fara fram að óþörfu undir neinum kringumstæðum. Ástæðurnar hafa reynzt þannig, að ekki hefur verið hægt að komast hjá eftirsköttun tekna, en slíkt er neyðarúrræði. Og slíkt er því óafsakanlegra, sem það er framkvæmt í stærri stíl. Það er búið að leggja á tekjuskattsauka. Og ef nú væri lagður á jafnhár skattur og hér er um að ræða, þá er orðið um svo gífurlega eftirsköttun að ræða, að ég a.m.k. treysti mér ekki til að verja hana. Enn fremur hef ég á það bent, að menn eigi rétt á því að fá að vita fyrir fram, að hverju þeir ganga, þegar um háar skattaálagningar er að ræða, því að það eru til þeir möguleikar, að menn vilji fremur hætta við atvinnurekstur sinn en borga af honum mjög háa skatta. Ég segi ekki, að mikil brögð yrðu að því. En það er hugsanlegt, að menn vilji heldur þannig breyta til en gjalda þá skatta, sem hér er um að ræða. Og það er ekki meiningin, hvorki með þessum skatti né neinum skattaálögum, að ganga svo nærri mönnum, að þeir geti ekki staðið við skuldbindingar sínar. Og þess verður að gæta við allar skattaálagningar. Og ef menn vita fyrir fram, að hverju þeir eiga að ganga í þessum efnum, þá er erfitt fyrir þá að koma á eftir og segja: Mér hefur verið gert ókleift að standa við skuldbindingar mínar, vegna skattaálagningar, sem ómögulegt var fyrir mig að vita um á þeim tíma, sem atvinnureksturinn fór fram. - Þetta er í raun og veru aðalatriðið, sem gerir það að verkum, að ég vil miða við árið 1945, en ekki 1944, þessa skattaálagningu. Svo skal ég benda á það til viðbótar, sem ég mun ekki hafa gert áður og ég veit ekki, hvort hv. 3. landsk. þm. hefur veitt athygli, að vafalaust yrðu ýmsir teknískir erfiðleikar á því að miða skatt þennan við tekjur ársins 1944, sem stafa af því, að sumir af þeim mönnum, sem rekið hafa fyrirtæki það ár, sem yrðu skattskyldir, ef við það ár væri miðað, hafa dáið á árinu 1944 og búum þeirra er e.t.v. búið að skipta, og yrði þá að fara að eltast við að ná skattinum hjá erfingjunum. Sumir, sem hafa rekið fyrirtæki á árinu 1944, hafa enn fremur farið yfir í aðra atvinnu og eru kannske farnir af landi burt. Og yfirleitt geta ýmsir erfiðleikar komið fram við skattheimtuna, ef miða á skattinn við árið 1944. Loks er svo það, að einstöku vörutegundir hafa, á árinu 1944 verið seldar í heildsölu með þess konar álagningu, að engum manni gæti dottið í hug að leggja þennan skatt á þá álagningu. Ég benti á það hér við 1. umr. málsins viðkomandi heildsölu á kolum (og enda sementi), að álagningin á kolum a.m.k. er ekki nema 1/2 partur af þessum skatti. Það yrði því, ef leggja ætti þennan skatt á veltu ársins 1944, óhjákvæmilegt að hafa allvíðtækar undanþáguheimildir í l. um þennan skatt. Og ég hygg, að engin ríkisstj. yrði öfundsverð af framkvæmd slíkra l., þar sem um mjög víðtækar undanþáguheimildir væri að ræða. Að þessu öllu athuguðu verð ég að halda fast við ákvæði frv. eins og þau eru og leggja á móti því, að brtt. hv. 3. landsk. þm. verði samþ. Og mér er, satt að segja, alveg óskiljanlegt, ef hv. 3. landsk. að vel yfirveguðu máli leggur svo mikið kapp á þessa breyt., að hann geri samþykkt hennar að skilyrði fyrir fylgi sínu við frv. 2. og 3. brtt. hv. 3. landsk. þm. eru afleiðing af 1. brtt., og þær hljóta að fylgja henni, og þess vegna er ekki ástæða að gera þær að umtalsefni. En um 4. brtt. vil ég aðeins segja það, að ég get ekki betur séð en það væri að ganga allt of nærri sjálfsákvörðunarrétti samvinnufélaganna, ef ætti með lagaákvæðum að bjóða þeim að úthluta arði á vissan hátt. Mér sýnist, að ákvarðanir um arðsúthlutun séu eitt af því, sem erfiðast er að taka úr höndum atvinnurekandans. Og ég hygg. að engin fordæmi séu í l. fyrir því, að það hafi verið gert. Það hefur að vísu með l. í einstökum tilfellum verið gert að skilyrði fyrir öðrum réttindum, að arðsúthlutun fari ekki fram úr vissu hámarki. En að nokkru fyrirtæki hafi verið fyrirskipað nokkuð um úthlutun arðs, sem sé undir vissu lágmarki, hefur ekki þekkzt. Ég get þess vegna ekki annað en greitt atkv. á móti brtt. hv. 3. landsk. þm. Mér hefur ekki getað skilizt það, þótt því hafi verið haldið fram af hv. 1. þm. Eyf., og hv. 3. landsk. þm. komst a. n. l. inn á sömu hugsun, að enda þótt svo færi, sem vel má vera, að arðsúthlutun yrði minni vegna veltuskattsins, - það verður hún sjálfsagt -, að þá sé þar í raun og veru um verðhækkun að ræða. Ég benti á það við 1. umr., að það er ákaflega eðlilegt, að þeir menn, sem verzla í samvinnufélögum. taki á sig, að svo miklu leyti sem þeir fást við verzlun, sömu byrðar og kaupmenn verða að gera. Ég get ekki fundið neitt ranglátt í því. Hagnaður kaupmannsins minnkar um það, sem skattinum nemur. Og það er ekki nema eðlilegt, að hagnaður þeirra, sem verzla í samvinnufélögum, minnki í sömu hlutföllum. Um annað er vitanlega ekki að ræða. Vöruverðið á að haldast óbreytt. þó að skatturinn sé lagður á, þ.e.a.s. skatturinn á ekki að hafa nein áhrif á vöruverðið. Og þeir, sem verzla við kaupmenn, eiga að fá vörur nákvæmlega á sama verði og þeir ella hefðu gert, þótt skatturinn hefði ekki verið á lagður. Það eina, sem breytist, er, að arðsúthlutun minnkar. Og ég get ekki fundið, að það sé ranglæti í því, að það sama gangi yfir alla í því efni, sem hagnað hafa af verzlun. Ég skal svo ekki, án frekara tilefnis, tefja umr. um þetta mál meira. Það væri mjög æskilegt, að hægt væri að koma því út úr hv. d. nú, áður en fundur byrjar í Sþ. Og till. mín er, að það verði samþ. óbreytt út úr þessari hv. d.



Herra forseti. - Þetta er nokkuð stórt mál og hefur ekki enn verið rætt frá öllum hliðum. Ég vil víkja nokkrum orðum að ræðu hv. þm. Barð., þar sem hann út frá þeim skattaálögum, sem hér er um að ræða, fór orðum um það, að samvinnufélögin hefðu haft óþarfa hlunnindi í skattaálögum áður og gætu þess vegna ekki kvartað út af þeim skatti, sem hér kemur. Ég vil aðeins benda á það, að ástæðan til þess, að hér á landi eins og í öðrum frjálsum löndum er gerður munur á skatti á samvinnufélögum og hlutafélögum, er eftir eðli málsins ekki af greiðasemi, heldur af því, að ekki verður hjá því komizt. Ég ætla að taka dæmi. Segjum t.d. að hv. þm. væri stór og ríkur atvinnurekandi á einhverjum stað og þar væri kaupfélag með þúsund félagsmenn og þessar verzlanir gætu haft á einhverju ári eða mörgum árum svipaða veltu, þá finnst mörgum, að þær ættu að borga sama ú;svar, tekjuskatt og veltuskatt. Margir kaupmenn hafa haldið því fram, að svona hlyti þetta að vera. En þegar hv. þm. athugar það, að munurinn er þessi, að ef hann hefur fengið af sinni forretningu við skulum segja 200 þús. kr. í gróða og kaupfélagið með þúsund meðlimi hefur fengið 200 þús. kr. tekjuafgang, þá eru eftir skipulaginu þessar 200 þús. kr. eign þúsund meðlima, eins og þeir hefðu lagt það í sparisjóð. Þetta er ekki eign, sem kaupfélagið á, heldur er það lagt til hliðar. Aftur á móti hinn atvinnurekandinn á þessar 200 þús. kr., - hefur grætt þær. Það eru tiltölulega miklar tekjur, og því er líka réttmætt, að hann beri nokkuð mikinn skatt, móts við það, að hinar 200 þús. kr. eru lánsfé, ef til vill manna, sem eru búsettir utan héraðsins, og af því leiðir, að þessar smáeignir þúsund manna koma í ranglátan skala, eins og það væri talin eign eins manns, sem það ekki er, heldur skiptist það í þúsund parta. Ég þykist vita, að hv. þm. Barð. muni vita þetta. Og þetta dæmi er táknrænt yfir baráttu þá, er snertir skattamál kaupfélaganna um það, hvort eigi að nota sér það, að t.d. þús. menn geyma part úr ári innstæður, sem þeir eiga, og leggja á það eins og það væri eins manns eign. Það er meira að segja, að þessir þúsund menn eiga ekki eftir eðlilegum skattareglum að borga af þessu tekjuskatt tvisvar. Kaupfélagsmaður, sem hefur 5 þús. kr. í tekjur og verzlar í sínu kaupfélagi fyrir 3 þús. kr., fær borgaðar aftur um áramótin 300 kr. Það er ekki rétt hugsun í því að telja þær sem hækkun á grundvellinum til skatts. Hann er búinn að telja þær fram áður, hann hefur lánað eða geymt þessar 300 kr. part úr ári í ákveðinni stofnun, og þess vegna er rangt að skatta þær bæði í kaupfélaginu og heima hjá honum. Það er aðeins rétt í fyrsta sinn, þegar það er talið fram sem hreinar tekjur. Ef menn átta sig á þessum einföldu sannindum, mun ekki vera hægt að deila um, að þetta sé rétt, og ætti þá að detta niður allur órói af því, að réttmætt sé að leggja á tekjuafgang samvinnufélaganna eins og einstaklingsgróða. Nú vil ég enn fremur spyrja hv. þm. Barð., hvort hann standi í þeirri trú, að kaupfélögin borgi engan skatt. Það er öðru nær. T.d. borgaði S.Í.S. 400 þús. kr. skatt árið, sem leið, og eitt kaupfélag á Akureyri borgaði 270 þús. kr. skatt til ríkis og bæjar. Nú vil ég enn fremur skýra fyrir hv. þm., að fyrir nokkrum árum urðu tveir mjög merkir flokksbræður okkar beggja til þess að koma á stríðsgróðaskatti, annar fyrir hönd kaupfélaganna og hinn fyrir hönd auðmannanna. Þeir komu sér saman um, að rétt væri að leggja þennan skatt á, en ég held, að þeir hafi báðir farið rangt að í þessu efni. Ég ætla, að hv. þm. Barð. hafi passað hlut auðmannanna, en ég ætla ekki að fara út í það, en svo mikið er víst, að þessi skattur hefur raunverulega orðið til eyðileggingar fyrir samvinnufélögin og hefur valdið því, að með þeim takmörkunum á verðálagningu, sem samvinnufélögin temja sér alltaf, og vegna verðlagseftirlitsins, sem er í landinu. hafa ekki verið rúmir möguleikar fyrir samvinnufélögin að græða á þessum árum. Allar tekjur, sem samvinnufélögin hafa fengið, eru að langmestu leyti fra félagsmönnum, þannig að þegar verðfallið kemur, eru kaupfélögin og samböndin ákaflega illa undir það búin að mæta því, þar sem ekki er leyft að leggja til hliðar af eignum félagsmanna til þess að mæta þeim erfiðleikum, sem eru fram undan. Það er ákaflega lítið talað um þetta. Þegar ofan á þetta bætist það, sem mér skildist, að hv. 3. landsk. vildi leggja höfuðáherzlu á, að leggja þennan eignarskatt eða eignaraukaskatt þannig á, að hann verkaði aftur fyrir sig, þá er nú skörin farin að færast upp í bekkinn. Í venjulegum evrópiskum löggjöfum í frjálsum löndum er það ekki siður að skatta tekjuafgang, sem félagsmenn eiga í félagi sínu. En þegar við það bætist, að þetta er skattlagt stórkostlega, að strangt eftirlit er um verð á nauðsynjavörum og þessi fyrirtæki verzla með þær vörur fyrst og fremst, hafa þau litla möguleika til þess að safna fé á þann hátt. Þessi veltuskattur kemur tilfinnanlegast niður á verzlunum, sem hafa mikla umsetningu. Svo kemur að þessu, sem er svo undarlegt, að manni, sem þekkir ákaflega vel afstöðu kaupfélaganna, hefur verið kaupfélagsstjóri, skuli detta í hug að gera þennan skatt enn erfiðari og kannske ranglátari með því að vilja láta hann verka aftur fyrir sig, þannig að telja þetta harðan skatt eins og eign. Ég tel, að ég hafi fært rök fyrir því, að að því er kaupfélögin snertir er þessi skattur út af fyrir sig ranglátur og hálfu ranglátari, þegar lagt er á eftir á. Ég vil þá næst snúa mér að hv. 3. landsk., sem er stuðningsmaður þessarar ríkisstj. Þó að ég sé á móti stj., get ég sem þm. litið óhlutdrægt á það, hvernig búið er að ráða fram úr þessu vandamáli. Fyrst kem ég að því, sem hefur verið mikið umdeilt, - tilefni þessa skatts. Það hafa margir verið í þeirri meiningu, að það hafi þurft að leggja þennan skatt á til þess að borga bændum landsins tekjur, sem þeir kannske ekki fá. Ef ég skil hæstv. fjmrh. rétt, þá hafði hann orð um það, að þennan skatt eigi ekki að leggja á aftur, og sér enginn eftir því. Og yfirleitt væri það ekki meiningin að fylgja þeirri stefnu að borga niður dýrtíðina. Hv. 3. landsk. er einn af fulltrúum verkamannaflokksins, og sá flokkur hefur haldið því fram, að hann væri óánægður með, að dýrtíðin væri borguð niður, og þeir og nokkur hluti Sjálfstfl. hafa haldið því fram, að það væri gjöf til sveitafólksins. Ég get ekki komizt hjá því, þegar rætt er um þennan skatt, sem enginn vill borga og fáir leggja á, að benda á, að ástæðan til þess, að talað var um að leggja þennan skatt á, er sú. að sumarið 1942 beittu bæði Alþfl. og Sósfl. sér fyrir því að hækka verkamannskaupið. og er sú saga svo kunn, að ekki þarf um það að ræða. Og þetta gerðu þeir, þó að þeir hafi vitað það fyrir víst, að það mundi hækka dýrtíðina. Dýrtíðin hækkaði svo mikið þetta sumar, að ef haldið yrði áfram sömu stefnu, var ekki annað sýnilegt en þjóðfélagið mundi stranda fjárhagslega innan skamms, ef ekki yrði gripið í taumana. Þá var það, að millibilsstjórnin, utanþingsstjórnin, tók upp það ráð, sem margir hafa fordæmt og hæstv. fjmrh. hefur líka fordæmt, að reyna að halda dýrtíðinni í skefjum með því að færa til frá þeim, sem voru meiri máttar, til þeirra, sem voru minni máttar. Því hefur aldrei verið svarað, og ég vona, að hæstv. ráðh. segi nokkur orð um það, hvernig hann og stjórnin ætla að ráða við dýrtíðina, ef þessi skattur verður ekki framlengdur. Nú vil ég segja við hv. 3. landsk. og óska skýringar hans á því, af því að sérstaklega af þeim flokki, sem hann er í, hefur verið um það talað, að þessi tilfærsla hafi verið gerð fyrir bændur. Það var ekki gert fyrir bændur 1942 að hækka kaupið. Bændur voru óánægðir yfir því, að það var gert, en þeir réðu ekki við það. Þess vegna er það, að þessi dýrtíð og það, sem hefur verið gert til þess að bæta úr þeim ágöllum, sem voru gerðir 1942, er sérstaklega verk verkamannaflokksins og nokkurs hluta Sjálfstfl., sem var allánægður með þetta. Það ráð, sem tekið var upp haustið 1942, um að færa til milli stétta til að halda niðri dýrtíðinni, hafa þær. þjóðir, sem við eigum mest skipti við, Bretar og Bandaríkin, gert í stórum stíl, til þess að atvinnulíf þeirra hrynji ekki í rúst, þegar stríðið er búið. Þess vegna er það, að allir, sem fordæma það að borga niður dýrtíðina, eiga eftir að sýna, hvaða spaklegu úrræði þeir hafa fram yfir Breta og Bandaríkin, sem borga niður dýrtíðina. Það er nokkuð undarlegt, að fulltrúi verkamannaflokksins hér, hv. 3. landsk., og einn af flokki sósíalista hafa borið fram till. um það, að höfuðáherzla skuli lögð á það, að þessi skattur skuli lagður á fyrir árið 1944, en ekki 1945. Að þessu atriði ætla ég að víkja nokkrum orðum. Ég skal ekki segja, hvað þessir hv. þm. hafa haft mikinn hug á að mynda þá stj., sem nú situr. Það er eins og þegar menn ganga í hjónaband, að þeir menn, sem það gera. verða að taka afleiðingunum af því. Eitt af því, sem þeir urðu að koma sér saman um, um leið og stjórnin var mynduð, var að borga niður dýrtíðina og afla til þess fjár. Og nú kemur að því, sem mér finnst vera ádeiluefni fulltrúa verkamannaflokksins. Ég ætla þá að snúa mér að hv. 3. landsk. Það, sem þeim þá mátti vera ljóst, var það, að stj. var nauðsynlegt að geta fengið þessa peninga. Það er vitað, að ef ekki hefði tekizt að komast að samkomulagi í sambandi við hækkun landbúnaðarvörunnar, þá hefði ekki tekizt að mynda þessa stjórn, sem nú situr. Nú hefur hæstv. forsrh. gefið verkamannaflokknum undir fótinn um það, að hægt sé að vera þeim að skapi, sem sé með því að láta breiðu bökin fá að bera skattinn. Og hæstv. ráðh. hefur mjög skáldlega lýst því, að til væru rottuholur, sem hægt væri að seilast inn í, og hann gerði ráð fyrir því, að það væri eitthvað annað, sem finna mætti til bjargar í þessu efni. Þetta var alveg rétt hjá hæstv. ráðh., eins og við var að búast hjá svo mætum manni. Hér á landi er verulega mikið fjármagn, sem ekki er gefið upp til skatts. Það er í fárra manna höndum, og raunverulega er það ekki nema mannsverk fyrir þá, sem styðja þá fátæku, eins og fulltrúa verkalýðsflokksins, að reyna að hjálpa höfuðmönnum stj. við að ná í eitthvað. sem um munaði, af þessum stórgróðamönnum. Það er öllum kunnugt, að það er verulega mikið af verðbréfum, sem ganga nafnlaus manna á milli, og þó að það sé ekki beinlínis hægt að sanna það um hvert einasta bréf, þá er vitað, að þetta fé er að mestu leyti ekki talið fram. Megnið af þessu fé er eign tiltölulega ríkra, manna, og þar sem það er ekki talið fram fyrir þessa vöntun á góðu formi. þá er þetta einhver sá eðlilegasti gjaldstofn. Þessar rottuholur hefði hv. 3. landsk. og félagar hans átt að stinga hendinni í. Og veit ég, að ekki þarf að skýra fyrir manni eins og hv. 3. landsk., hvernig það má gerast að knýja þessi nafnlausu bréf fram, að ekki þurfi að greiða af þeim vexti, nema þau komi fram, og leggja á þau nokkurn skatt. Og það vil ég segja við hæstv. fjmrh., að ef þarna er beitt réttmætum skatti, er sennilegt, að fá mætti menn til þess að telja fram sparisjóðsfé. Það er ekki hægt að gera það nema leggja á það vaxtaskatt og undanþiggja það öðrum skatti. Þessi vaxtaskattur getur verið í hlutfalli við það, sem menn mundu borga, ef þeir teldu það fram, ef hægt væri að fá það undan skattal. Það var eitthvað annað en farið væri inn í þessar holur, heldur er niðurstaðan sú, að það er komið að mjóu bökunum og þeim breiðu sleppt. Þegar óskað er eftir að leggja á kaupfélögin, þá er ekkert annað sýnna en það, að þau verði að taka af stofnsjóðum félagsmanna, og þá er sannarlega komið að öðru en til var ætlazt af forsvarsmönnum ríkisstj. Þá er það leitt, sem ég álít ekki óviðeigandi að beina til fulltrúa verkamannaflokksins, sem hér er eins konar staðgengill hæstv. forsrh., og það er, að mér finnst það ótrúlegt í framferði verkamannaflokksins gagnvart ríkisstj., að þeir hafa tiltölulega fleiri ráðh. en stærsti flokkurinn. Það er eins og í vinnufólksleysinu, að það gengur út yfir húsbændurna, sem verða að fara á fætur kl. 5 og sofna ekki fyrr en kl. 12, en fólkið, sem hefur minni ábyrgð, fær fullan svefn, og eins finnst mér það vera í ríkisstj. Það, sem fulltrúum verkamannaflokksins átti að vera ljóst, var það, að þennan skatt urðu þeir að borga vegna dýrtíðarinnar, sem þeir hafa skapað. Þá er það sýnt, að þessum flakksleiðtogum hlaut að þykja eðlilegt, að þeir tækju á sig einhverja ábyrgð. Sá skattur, sem illu heilli á að leggja á, var til sameiginlegra þarfa ríkisstj. til að inna af hendi skyldur hennar við mannfélagið. Ég get aðeins bætt við. að þegar nú hæstv. fjmrh. kemur hér fram og segir: „Ég verð að leggja á þennan skatt, annað er ekki betra. Skatturinn er svo vondur, að ég vil ekki leggja hann á nema einstaka menn,“ þá átti að vera sýnilegt fyrir stuðningsflokkana, að nógu mikið er lagt á bak ríkisstj. að fá svona skatt. Nú er mála sannast, að skattur í þessari mynd, sem verkalýðsflokkarnir vilja leggja á, eykur stórkostlega óvinsældar stj., og þó að okkur stjórnarandstæðingum út af fyrir sig sé það ekki á móti skapi, þá finnst mér samt rétt, úr því að rætt er um þetta, að benda fulltrúum verkalýðsflokkanna á, að með þessu frv. sínu eru þeir að grafa undan þeirri stj., sem þeir hafa sett á laggirnar. Stj. á nógu erfitt samt, þó að það sé ekki gert.

Forseti (StgrA): Hæstv. ríkisstj. óskar eftir að afgreiða þetta mál ekki síðar en fyrir hádegi á morgun. Nú kynni að vera, að sá fundur, sem boðaður hefur verið í Sþ., yrði ekki mjög langur, þannig að hægt væri að halda þessum fundi áfram að honum loknum í kvöld, til þess að sleppa við fund í fyrramálið. Ég mun því sjá, hverju fram vindur um það, og fresta nú þessum fundi að sinni, þangað til að loknum fundi í Sþ. - Fundarhlé.



Herra forseti. - Hv. þm. S.-Þ. notaði mikið af sínum ræðutíma til að reyna að sanna, að það, sem ég hef haldið fram um skattfrelsi samvinnufélaganna. væri ekki á rökum reist. En ef hann hefði hlustað á þau rök, sem ég færði fram, þegar ég flutti ræðu mína, hefði hann getað sparað sér þessa ræðu. Öll rök mín standa enn óhögguð. og þetta vita líka allir, sem þekkja skattal., að það er enginn aðili á Íslandi, sem hefur jafnmikið skattfrelsi og þessi félagsskapur. En þegar samvinnufélögin eru farin að verzla alveg á sama hátt og kaupmenn og úthluta arði, þá er fallinn burt allur grundvöllur fyrir að veita þeim nokkur fríðindi fram yfir aðra, sem verzla á alveg sama hátt. Nú er verið að safna í stórkostlegan sjóð og verðlagið sett þannig. að þessi tvö félög. sem hann tiltók áðan, Sambandið og KEA, hafa þrátt fyrir þessi skattfríðindi grætt á síðasta ári annað 200, en hitt 400 þús. kr. Og þegar hv. þm. er að benda á breiðu bökin, þá eru hér breiðustu bökin, þær stofnanir, sem hafa brugðizt þeim skyldum að lækka vöruverð til , neytenda og þar með að lækka dýrtíðina. Það eru þau, sem eiga að taka á sig sinn hluta af því, sem það kostar að greiða niður dýrtíðina, ekki sízt eftir að þessar upplýsingar liggja fyrir. Um hina nýju till. viðvíkjandi sparifjáreigendum skal ég ekki mikið segja, en vil þó aðeins benda, á það, að ég er hræddur um, að þeir hafi ekki borið mikið frá borði af stríðsgróðanum, a.m.k. ekki þeir, sem hafa þurft að lifa af þessum eignum. Ég skal svo ekki tefja meira þessar umr. Ég vil aðeins segja hv. 3. landsk. það, að ef hægt er að koma þessum skatti yfir á vöruverðið, ef lagt er á veltuna 1945, þá er það alveg eins hægt, þó að miðað sé við 1944. Álagningin frá verðlagseftirlitinu getur aldrei orðið þannig, að fyrirtækin verði í tapi, heldur verður að miða við það, að þau fái ekki óhæfilega mikinn gróða, og ef hægt er nokkurs staðar að leggja á meira en verðlagseftirlitið leyfir, þá fer það ekki eftir því, hvert féð á að renna. Það getur þá alveg eins runnið í vasa þess, sem rekur fyrirtækið, eins og til ríkissjóðs. Þetta er því engin ástæða fyrir hv. 3. landsk. að halda svo fast sem hann gerir við þá kröfu, að skatturinn sé miðaður við 1944, en ekki 1945. Það hljóta að vera einhverjar ástæður, sem hann hefur aldrei getað komið með í öllum þessum umr.



Ég vil út af ummælum í ræðu hv. 3. landsk. um atriði, sem er sögulegt, minna hann á atriði, sem ég held, að hafi ekki verið nógu vel minnzt á áður. Hann segir, að það, sem hafi komið dýrtíðarflóðinu af stað, hafi verið verðlagning landbúnaðarafurðanna, sem ég ætla, að hafi verið um áramótin 1939–1940. Ég held, að ef hv. 3. landsk. hefði athugað, hvað gerðist fyrstu dagana í september 1939, og um það liggja fyrir glöggar skýrslur, þá gæti hann séð, hvar byrjunin var. Þá var gerð gífurleg kauphækkun, sem var byrjunin að þeirri kauphækkun, sem komst það langt, að kolamokarar komust upp í 70 þús. kr. á ári. Ég býst við, að hv. 3. landsk. hafi ekki borið ábyrgðina af því sérstaklega. því að það má segja, að þeir, sem þá voru í ríkisstj., beri ábyrgðina, en það virðist þó hafa verið í krafti forráðamanna sjómannanna, að allar þessar kröfur voru gerðar um hækkað kaup og fjölda manna á skipunum, t.d. að heimta, að þau hefðu ætíð allt þjónustufólk farþega, þó að engir farþegar væru á skipunum. Við gerum líka borið saman íslenzku skipin annars vegar og ensku og færeysku skipin hins vegar. Hvers vegna eru ensku skipin eftirsóknarverð? Og hvers vegna kom gróðinn til Eimskipafélagsins? Það var af því, að félagið fékk á leigu útlend skip, og á þeim græddi það allar þessar milljónir, um leið og tap var á íslenzku skipunum.

Hafa þeir lægra kaup í Ameríku en hér?

Hæstv. ráðh. getur, ef hann vill, athugað gróða Eimskipafélagsins, ef hann veit þetta ekki.

Ég veit það ekki.

Hæstv. ráðh. hefur aldrei vitað neitt með vissu, þó að allir aðrir viti það. Það, sem hefði átt að vera upplýst fyrir löngu og var deilt um í Nd. í gær, er það, að Eimskipafélagið hefur rekið sín skip með tapi, meðan milljónagróði var fyrir útlendu skipin, af því að þau voru rekin öðruvísi.

Hver fékk þann gróða?

Það er annað mái. Hann fengum við. En þeir, sem þykjast bera hag sjómanna fyrir brjósti, þeir voru þarna búnir að spenna bogann svo hátt, að ekki varð við neitt ráðið, jafnvel ekki með stríðsfarmgjöldum.

Heldur hv. þm., að kaupið hafi gert þetta að verkum?

Vill hæstv. forseti gera svo vel að halda þessum manni í skefjum? Ég get vel skilið, að það komi sér illa fyrir þá, sem búnir eru að halda því fram í mörg ár, að bændur hafi valdið mestu um dýrtíðarhækkunina. En þeir, sem mestu hafa valdið, voru leiðtogar sjómanna, sem fengu strax í stríðsbyrjun sprengt upp kaup, og ríkisstj., sem hélt áfram að leyfa hækkanir, svo að hásetar gátu komizt upp í 75 þús. kr. árstekjur í millilandasiglingum, og margt var eftir þessu. Nú er með nýjum launal. og öðru, sem hv. 3. landsk. styður með fleiri ágætum mönnum, lögð sú byrði á ríkissjóð, sem tvísýnt er, að hann fái lengi borið. Út af því, sem hv. þm. Barð. sagði um kaupfélögin, vildi ég nefna til dæmis KEA með full 3 þúsund félagsmanna. Setjum svo, að þessi hv. þm. væri kaupmaður á Akureyri og hefði jafnmikla veltu og kaupfélagið. Þá mundi sá virðulegi kaupmaður hafa svipaðan arð og félagið, en munur er sá. að hans arður væri hans eign, en arður kaupfélagsins væri eign 3 þús. félagsmanna. Væri jafnréttmætt að taka þungan skatt af þessum 3 þús., sem eiga brot í arði félags, eins og af kaupmanninum, sem á allan hagnaðinn einn? Ég held ekki. En þannig er veltuskatturinn. Þá segir hv. þm. Barð., að þar, sem hægt sé að leggja á 270 þús. kr. skatt, hljóti að vera af miklum hagnaði að taka og óhætt að taka hann. En þar sést aðeins árangurinn af samningi, sem gerður var 1942 af mönnum í tveim stærstu stjórnmálaflokkunum. Þess vegna þurfa kaupfélögin að borga stríðsgróðaskatt af sínum viðskiptum. Það er engin sönnun þess, að réttlátt sé, að þau borgi hann, þótt þau séu búin að því nú nokkur missiri vegna ranglátrar skattalöggjafar. Til þess að greiða slíka skatta verða kaupfélög annaðhvort að taka af varasjóðum sínum, og það væri lagabrot, eða leggja því meira á viðskipti félagsmanna, og er það beinn neyzluskattur. Svipað má segja um ýmsa matvörukaupmenn o.fl., sem haft hafa lága álagningu, að þeir verða ákaflega hart leiknir af veltuskattinum. Ég hefði viljað heyra á hæstv. fjmrh., á hverju hann byggir það, að þessi skattur verði ekki framlengdur. Ég óska þess innilega, að sú von hans rætist. En hættan á því, að annan veg fari, er ein ástæðan til þess, sem mér finnst þm. verkalýðsflokkanna eiga vel að athuga, að sé búið að leggja á tekjur ársins 1945. er ekki hægt að leggja á þær öðru sinni, en hætt við, að aftur verði á þær lagt, ef skatturinn verður nú miðaður við 1944. Þess vegna ættu þeir að vera með því að miða við 1945.



Ég sé ekki ástæðu til að biðja um nafnakall, en tek fram, að þar sem brtt. mínar eru felldar, get ég ekki fylgt frv., vil hins vegar ekki koma í veg fyrir, að umbætur verði gerðar á því í Nd., og mun því sitja hjá við atkvgr. Frv. samþ. með 9:5 atkv. og afgr. til Nd.