Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (BG) : Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Sakir annríkis heima fyrir verð ég að hverfa af þingi um sinn, og óska ég þess með skírskotun til 144. gr. laga nr. 80 7. sept. 1942, um kosningar til Alþingis, að næsti varamaður flokks míns, Ásmundur Sigurðsson, taki sæti á Alþingi í minn stað að liðnum deginum í dag. Alþingi, 13. nóv. 1945. Þóroddur Guðmundsson, 2. landsk. varaþm.“ Samkvæmt þeirri ósk, sem í bréfi þessu greinir, tekur næsti varamaður Sósfl., herra Ásmundur Sigurðsson, nú sæti í deildinni. Kjörbréf hans hefur áður verið samþ. af Alþingi.



Þar sem vitað er, hver úrslit þessa máls verða, sé ég ekki ástæðu til að taka þátt í þessari atkvgr. 1. gr. samþ. með 18:13 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: KTh, EmJ, FJ, GÞ, GTh, HB, JPálm, LJós, ÓTh, SigfS, SB, SG, SEH, SK, STh, StJSt, ÁS, ÁÁ, nei: BÁ, BK, EystJ, GSv, HelgJ, JS, JörB, PZ, PÞ, PO, SÞ, SkG, SvbH. BG greiddi ekki atkv. 3 þm. (JJós, ÁkJ, IngJ) fjarstaddir. 1 þm. gerði grein fyrir atkv. sínu:



Þar sem ég tel, að frv. þetta, ef að lögum verður, skerði mjög mannréttindi bændastéttarinnar og verði auk þess háskalegt öðrum félagssamtökum í landinu, segi ég nei. Brtt. 89,2–8 teknar aftur. 2.–5. gr. samþ. með 18:13 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: KTh, EmJ, FJ, GÞ, GTh, HB, JPálm, LJós, ÓTh, SigfS, SB, SG, SEH, SK, STh, StJSt, ÁS, ÁÁ. nei: BÁ, BK, EystJ, GSv, HelgJ, JS, JörB, PZ, PÞ, PO, SÞ, SkG, SvbH. IngJ, BG greiddu ekki atkv. 2 þm. (JJós, ÁkJ) fjarstaddir. Brtt. 59 tekin aftur til 3. umr. - 47 samþ. með 19 shlj. atkv. 6. gr., svo breytt, samþ. með 18:5 atkv. 7.–11. gr. samþ. með 17:12 atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 17:13 atkv.



Herra forseti. Ég á hér brtt. á þskj. 149, og skal gera grein fyrir henni. Brtt. þessi fer fram á það, að kjörgengi manna til sveitarstjórnarkosninga sé nokkuð rýmkað frá því, sem nú er samkv. l. Samkvæmt gildandi l. eru menn ekki kjörgengir í sveitarstjórnir eða bæjarstjórnir nema þeir hafi verið teknir á kjörskrá við næstu kosningar á undan, sem í kaupstöðunum er gert 11 mánuðum fyrir kjördag og í hreppunum með nokkru lengri fyrirvara. Af þessu leiðir það, að menn, sem flytjast inn í sveitirnar eða á milli sveitarfélaga, eru ekki kjörgengir, þótt þeir séu orðnir heimilisfastir fyrir nálega ári síðan. Þetta er í ósamræmi við kjörgengi manna til Alþingis, því að þar geta menn ekki aðeins orðið frambjóðendur, þótt þeir hafi verið stuttan tíma í kjördæmi, heldur geta þeir verið frambjóðendur, þótt þeir eigi heima í öðru kjördæmi. - Þessi brtt. mín er á þá leið, að menn skuli öðlast kjörgengisrétt, ef þeir hafi verið búsettir í þrjá mánuði fyrir kjördag í kaupstaðnum eða hreppnum. Ég sneið þetta með tilliti til þess, að ekki þyrfti að breyta kjörskrá út af þessari breytingu. En það má nú heita svo, að menn, sem hafa kosningarrétt í öðru sveitarfélagi, séu í raun og veru ókjörgengir, ef þeir eru annars staðar á landinu, ef þetta ákvæði helzt óbreytt, þ. e. a. s., ef menn flytja milli sveitarfélaga, því að engum dettur í hug að hafa menn á kjörskrá í bæjum eða hreppum, sem hafa búið þar áður, en eru nú fluttir búferlum frá. - Ég hygg, að hv. dm. muni fallast á þessa brtt., því að hún skerðir ekki rétt neins, en er í raun og veru ekkert annað en leiðrétting. Ég greiddi atkv. móti þeirri breyt., sem samþ. var hér við næstu umr. á undan á þessari sömu gr. í l., en lít svo á, að hv. d. hafi þar sýnt vilja sinn, er hún samþ. þá breyt., og hef þess vegna tekið hana upp, þar sem líklegt er, að hún standi áfram.

Frsm. (Stefán Jóh. Stefánsson) Brtt. á þskj. 149, sem nú hefur verið mælt fyrir, var útbýtt nú á þessum fundi, og hefur allshn. því ekki átt þess kost að athuga hana. Vildi ég því beina því til hv. flm. og forseta, hvort ekki væri rétt að málið væri athugað milli umr. af allshn., sem hefur það til athugunar. Ég get sagt það strax af minni hálfu, að mér virðast öll rök mæla með þessari brtt. Ég vil þó skjóta því til hæstv. forseta, að málinu verði frestað til morguns, svo að allshn. gæti átt þess kost að athuga brtt. áður en málið kæmi til endanlegrar atkvgr. hér í hv. deild.



Ég hef ekkert á móti því, að málinu sé frestað og hv. allshn. athugi till.