Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EmJ): Frá forsela Ed. hefur mér borizt svo hljóðandi bréf: „Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Finnboga R. Valdimarssyni, 4. landsk. þingmanni: „Með því að ég hef í dag verið skipaður af forseta Íslands til að vera í sendinefnd Íslands á 11. allsherjarþingi Hinna sameinuðu þjóða, sem gert er ráð fyrir að standi enn um 2–3 vikna skeið, leyfi ég mér hér með að tilkynna yður, herra forseti, forföll mín frá þingstörfum um tíma og jafnframt að óska þess, að varamaður taki sæti mitt á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns.“ Ég vil leyfa mér að fara þess á leit við hv. kjörbréfanefnd, að hún taki þetta kjörbréf til athugunar, og enn fremur vil ég geta þess, að henni hefur óformlega verið afhent tilsvarandi bréf, sem borizt hafði vegna fjarveru Haralds Guðmundssonar, og vildi ég leyfa mér að óska eftir því, að n. tæki hvort tveggja þessi kjörgögn til athugunar fyrir næsta fund í sameinuðu Alþingi.



Herra forseti. Vegna þess að hæstv. forseti vitnaði til venju, þá held ég, að það sé alveg óhikað venja, að kjörbréf er tekið til meðferðar á sama fundi og það berst og fundi frestað, til þess að n. gefist kostur á að skoða það. Nú segir hæstv. forseti, að ekkert muni við þetta kjörbréf að athuga, og þá spyr ég: Hví í ósköpunum eru menn ekki beðnir að ganga hér fram fyrir og líta á þetta kjörbréf og leyfa þessum heiðursmanni að sitja hér með löglegum hætti, en ekki sem óvirkum áhorfanda, á þingbekk þó? Ég hygg, að það sé algert einsdæmi að fara ekki svo að.

Forseti (EmJ): Ég held, að það skipti í sjálfu sér ekki miklu máli, hvort þetta kjörbréf verður afgreitt á þessum fundi eða hvort það verður afgreitt á hinum næsta, sem væntanlega verður þá haldinn á morgun, eins og ég óskaði eftir við hv. nefnd.



Herra forseti. Eins og prentað álit nefndarinnar ber með sér, hefur orðið samkomulag í n. um að mæla með samþykkt þessarar till. með þeirri brtt., sem gerð er á þskj. Breytingin er á þá leið, að inn í till. bætist, að það, sem hún fjallar um, verði gert í samráði við hlutaðeigandi skólanefnd og sýslunefndir. Ástæðan til þessarar breytingar er sú, að báðir þessir aðilar geta haft nokkuð með málefni þessa staðar að gera, og n. telur því eðlilegt, að til þeirra sé leitað um málið. Væntir n. þess, að hæstv. Alþ. sjái sér fært að samþykkja tillöguna, og þarf ekki að hafa fleiri orð um hana.



Herra forseti. Till. sú til þál., sem hér liggur fyrir á þskj. 31, er efnislega á þá lund, að Alþingi feli ríkisstj. að láta fram fara endurskoðun á lögum nr. 27 frá 19. júní 1933, svonefndum hjúkrunarkvennalögum, og einnig á lögum nr. 76 frá 20. des. 1944, um Hjúkrunarkvennaskóla Íslands, með sérstöku tilliti til þess að fá bætt úr tilfinnanlegum skorti á starfandi hjúkrunarkonum í landinu, og að niðurstöður umræddrar rannsóknar og till. til úrbóta verði lagðar fyrir næsta reglulegt Alþingi. Með till. er því á engan hátt slegið föstu, á hvern hátt lögunum verði breytt í þeim tilgangi að ráða bót á þeim stórfelldu vandræðum, sem flest eða öll sjúkrahús og hæli í landinu eiga við að etja vegna skorts á vel menntuðu starfsliði, heldur einungis gert ráð fyrir, að ríkisstj. feli hinum færustu og kunnugustu mönnum að bera saman ráð sín og gera till. um breytingar á lögunum að athugun lokinni. Í greinargóðri og ýtarlegri framsöguræðu um þáltill. þessa gerði flm., hv. 1. landsk., svo skilmerkilega og rækilega grein fyrir því vandamáli, sem hér ræðir um, að ég tel litla þörf á að bæta þar við. Hann sýndi þar fram á, að þau stórvirki, sem unnin hafa verið og verið er að vinna í heilbrigðismálum þjóðarinnar, m.a. með byggingu fullkominna sjúkrahúsa og hæla, eru raunverulega sett í hættu og geta ekki svarað tilgangi sínum, ef okkur tekst ekki jafnframt að leysa það verkefni að skipa allar stofnanir heilbrigðisþjónustunnar starfshæfu hjúkrunarliði. Hann benti á, að legið hefði við borð, að loka yrði hælum vegna skorts á starfs]iði, en annars staðar væri ástandið slíkt, að starfseminni væri haldið gangandi með hreinum vandræðaúrræðum, svo sem þeim að ráða jafnvel að meiri hluta erlendar hjúkrunarkonur og að verulegu leyti ófaglærðar konur til starfa. Mega víst allir sjá, að slíkt ástand skapar ótrúlega erfiðleika, og það sem verst er: kemur harðast niður á þeim, sem sízt skyldi, þ.e.a.s. hinum sjúku og hjálparvana, sem eiga líf sitt og heilsu undir þekkingu, hæfni og alúð hjúkrunarliðsins. Þetta leiðir einnig af sér, að gildandi lög frá 19. júní 1933, hjúkrunarkvennalög, eru í reyndinni aðeins pappírslög orðin, en þar er svo fyrir mælt, að ekki megi ráða til sjálfstæðra hjúkrunarstarfa við sjúkrahús, elliheimili, barnahæli og skóla aðrar en fullnuma hjúkrunarkonur, sem stundað hafa nám í Hjúkrunarkvennaskóla Íslands í þrjú ár auk 8 –12 vikna forskóla. Að sjálfsögðu verður það að teljast vafasamt, hvort unnt sé að fullu og öllu að ráða bót á hjúkrunarkvennaskortinum í landinu að þeirri leið einni að breyta gildandi lögum, sem,. hér skipta máli, enda þótt athygilsverðar ábendingar hafi komið fram um það efni, m.a. frá hv. flm. þessarar þáltill., svo sem að löggilt verði tvenns konar nám, annað skemmra fyrir aðstoðarhjúkrunarkonur, en hitt lengra fyrir þær, sem meiri ábyrgð og yfirstjórn ættu að hafa, og fleira, sem á hefur verið minnzt. En sjálfsagt virðist, að ýtarleg rannsókn og athugun hinna hæfustu manna verði látin fram fara í því efni, svo sem þáltill. ákveður, ef samþykkt verður. Eðlilegt virðist og, að athugað sé, hvort ekki væri æskilegt eða nauðsynlegt að stofnsetja annan hjúkrunarkvennaskóla við eitthvert hinna fullkomnu sjúkrahúsa úti á landsbyggðinni, ef verða mætti til þess að örva aðsókn að þessum starfa eða til að fullnægja eftirspurn eftir skólavist, ef hún er meiri en unnt er að fullnægja, en svo mun nú hafa verið um nokkurt skeið. Eitt höfuðvandamál í þessu sambandi virðist nú vera það, með hvaða hætti unnt sé að sporna við því, að mikill hluti hjúkrunarkvenna hverfi frá starfi þegar að námi loknu. Vafalaust kemur þar margt til, þótt trúað gæti ég, að léleg launakjör ættu þar sinn stóra þátt. Gefur það auga leið, að starfi hjúkrunarkvenna muni ekki sérlega eftirsóknarverður frá efnahagslegu sjónarmiði séð, a.m.k. ef þær verða að loknu meira en þriggja ára námi að lúta lélegri launakjörum en tíðkanleg eru við störf, sem krefjast engrar sérmenntunar. Þetta hlýtur og að leiða til þess, að lærðar hjúkrunarkonur, sem giftast og stofna heimili, en þær eru að sjálfsögðu margar, sjái sér engan hag í eða möguleika á að stunda hjúkrunarstörf jafnhliða heimilisforsjá. Til þessa alls og margs annars ber að taka tillit við endurskoðun hjúkrunarkvennalaga og laga um Hjúkrunarkvennaskóla Íslands, en sú endurskoðun krefst víðtækari þekkingar á öllum aðstæðum en unnt er að ætla, að þingmenn hafi til að bera. Því er rétt að hefja undirbúninginn að lausn vandans með þeim hætti, sem þáltill. gerir ráð fyrir. Allshn. hefur rætt till. á tveim fundum. Hún hefur leitað um hana umsagnar landlæknis, og hefur hann upplýst, að skólanefnd Hjúkrunarkvennaskóla Íslands vinni nú að endurskoðun löggjafarinnar um þann skóla, og kynni það að flýta lausn málsins. Að athugun sinni lokinni leggur n. til, að till. verði samþ. óbreytt, eins og nál. á þskj. 210 ber með sér.



Herra forseti. Ég geri ráð fyrir, að það sé ekki þörf á því að hafa mörg orð um þessa till. Greinargerðin skýrir nákvæmlega það, sem ég hef leyft mér að leggja til. Það er hér um það að ræða, hvort hægt sé að skipuleggja eitthvað ofur lítið betur innflutning á bátavélum. Útgerðarmenn og sjómenn hafa á undanförnum árum orðið fyrir alvarlegum skakkaföllum oft og tíðum vegna óheppilegra innkaupa og ekki nógu góðrar þjónustu með varahluti fyrir bátavélar. Mér þykir eðlilegast, að þessi athugun væri gerð í samráði við skipaskoðunarstjóra, Fiskifélag Íslands og Landssamband íslenzkra útvegsmanna, þá aðila, sem áreiðanlega þekkja öll þessi mál langbezt og sumir hafa verið að athuga á undanförnum árum, hvort eitthvað væri hægt að gera til að lagfæra það ástand, sem nú er. Fjöldi vélategunda í íslenzka bátaflotanum er alveg með ólíkindum. Það eru keyptar vélar frá Ameríku, Englandi, Vestur-Þýzkalandi, Danmörku, Svíþjóð og víðar, og frá mörgum þessara landa eru keyptar nokkrar tegundir af vélum frá hverju landi. Það eru þess vegna trúlega 30–40 tegundir véla í fiskibátaflotanum eða kannske fleiri. Og það vita auðvitað allir, að innflytjendur eru misjafnlega gætnir með að hafa þjónustu sína við þær vélar, sem þeir selja í bátaflotann, nægjanlega góða, og á ég þar sérstaklega við um varahluti fyrir vélarnar. Það mun oft hafa komið fyrir, að verulegt tjón hefur hlotizt af skeytingarleysi eða athugunarleysi sumra innflytjenda, en auðvitað eru þeir misjafnir, þegar það hefur allt í einu bilað stykki í vél, og svo hefur báturinn stundum orðið að bíða dögum eða vikum saman, öllum til tjóns, útgerðarmönnum og ekki síður sjómönnum. Ef eitthvert skipulag væri hægt að finna, sem gæti orðið til þess, að t.d. væru ekki fluttar inn nema vélar frá þeim aðilum, sem vitað er að gefa þá þjónustu, sem þarf að gefa, þá mundi það áreiðanlega verða til mikils gagns. Eins og öllum er kunnugt, er mjög mikið kapphlaup um að selja nýjar vélar í báta, og auk þess tíðkast það nú mjög, að oft sé skipt um vélar í bátum. Það er því eðlilegt, að einhverjir ábyrgir aðilar séu til ráðuneytis um það, þegar kaupa þarf nýjar vélar, auk þess sem stundum hefur viljað brenna við, að seljendur vélanna hafa lofað meiru en þeir hafa getað staðið við, þegar til hefur komið. Mér virðast þessi mál sem sagt öll þannig vaxin, að það sé ekki óeðlilegt, að eitthvað ofur lítið sé gert til þess að rannsaka betur, hvort yfirleitt er hægt að koma á þetta einhverju því skipulagi, sem að gagni mætti koma fyrir báða aðila, útgerðarmenn og sjómenn, í því mikla öngþveiti, sem sums staðar á sér stað um þessi mál. Ég vil leyfa mér að leggja til, að umr. verði frestað og að till. verði vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Það er alveg rétt, sem frsm. sagði hér áðan, að það skapast oft vandamál í sambandi við vélainnflutning, sem æskilegt væri að hægt væri að koma í veg fyrir. En það er annað atriði, sem þar er áberandi og hann kom ekki inn á, að ég held, í sínu máli, enda snertir till. ekki beinlínis þá hlið málsins, og það er í sambandi við það geysilega kapphlaup, sem er með að auka sem mest hraðgengni bátanna. Þetta hefur valdið því, að það hefur oft og tíðum orðið að skipta um vélar í fiskibátum á kannske 2–3 ára fresti og kasta í land vélum, sem hafa verið fullnothæfar, aðeins vegna þess, að þær hafa ekki verið orðnar nógu hraðgengar, miðað við vélar annarra báta, og þar af leiðandi hefur útgerðarmaðurinn neyðzt til að taka vélina úr bátnum og setja hana í land og setja aðra sterkari vél í staðinn, vegna þess að ella hefur ekki verið hægt að manna bátinn. Það er engum efa bundið, að þetta geysilega kapp, sem er um að auka hraða fiskibátanna, leiðir af sér mjög mikið tjón og geysilega aukin útgjöld, bæði fyrir útgerðina og þjóðarbúið. En það er auðvitað ekki auðvelt um vik fyrir einstaka útgerðarmenn að ætla að dragast þar aftur úr í þeirri samkeppni, því að þá verður það til þess, að þeir bæði komast mun seinna á miðin og eiga erfiðara með að manna sína báta. Það væri því vissulega í sambandi við athugun á vélamálum bátaflotans mjög mikilvægt, ef hægt væri einnig að gera einhverjar ráðstafanir til þess að koma i veg fyrir það geysilega kapphlaup, sem hér á sér stað. Ég veit, að þetta er mörgum útvegsmönnum áhyggjuefni, og það liggur í augum uppi, hversu geysilegur útgjaldaauki það er fyrir útgerðina, ef þarf á nokkurra ára fresti að skipta um vélar, sem kosta hundruð þúsunda króna, og það eykur ekki lítið útgerðarkostnaðinn. Það eru vafalaust þó allmiklir erfiðleikar á því, og kann að vera, að það sé illgerlegt að setja reglur, sem bæti úr þessum vanda. En það væri vissulega mikið þjóðfélagslegt gagn að því, ef auðið væri að finna hér einhverjar skynsamlegar reglur, sem allir aðilar gætu sætt sig við. Í flestum tilfellum skiptir ekki meginmáli, hvort bátur er örlítið lengur á leiðinni til veiða, ef það gildir almennt um bátana; það er fyrst og fremst samkeppnin, sem gildir. Og ef því væri hægt að finna skynsamlegan mælíkvarða um stærð véla í fiskiskip, þá væri víssulega mikið gagn unnið, bæði í þá átt að koma í veg fyrir mikil gjaldeyrisútgjöld og óþarfa gjaldeyrisútgjöld þjóðarbúsins og einnig í þá átt að létta og bæta hag útvegsins. Ég vildi aðeins vekja athygli á þessari hlið málsins, þar sem hún að sjálfsögðu er tengd þessu verkefni, sem tillögumaður ætlar að unnið sé að í samræmi við tillögu hans. Væri vert, að það væri tekið til íhugunar af þeirri nefnd, sem þetta mál fer til, hvort ekki væri auðið að taka einnig til athugunar og jafnvel koma því inn í þessa till., hvort ekki mætti finna viðunandi reglur, sem gætu leyst þennan mikla vanda, sem við er að stríða á þessu sviði, sem ég minntist á.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs í þessu máli til þess að minnast á nákvæmlega hið sama sem hv. 2. þm. Eyf. hefur nú gert glögga grein fyrir. Get ég látið mér nægja að undirstrika mál hans. Hann lýsti því gífurlega kapphlaupi, sem orðið er um að setja stærri og stærri og sterkari og sterkari vélar í bátana. Hann minntist á, að það væri sennilega sóað miklum verðmætum, því að oft og tíðum væru mjög nothæfar vélar í bátum fyrir, þó að þær næðu ekki þeim hraða, sem útgerðarmenn vilja fá. Hann minntist á það, að margir útvegsmenn hefðu af þessu áhyggjur, og ég get bætt því við, að ég hef heyrt það hjá allmörgum bátasjómönnum, að þeir hafa einnig af þessu miklar áhyggjur. Þeir hafa sumir hverjir sagt við mig, að ef þessu haldi fram, sjái þeir ekki betur en það hljóti að fara svo, að sumir fiskibátarnir verði bókstaflega liðaðir og keyrðir sundur. Áhyggjur þeirra eru sýnilega komnar á það stig, að þeir eru farnir að hugsa um öryggi skipanna. Ég hef rætt þetta mál lauslega við skipaskoðunarstjóra, og hann lét í ljós, að hann gerði sér þetta vandamál ljóst, hefði um það hugsað, en það væru geysilegir erfiðleikar á því að setja nokkrar reglur, sem gætu fyrirbyggt þetta. Hann benti á það, sem hver maður hlýtur að sjá, að fiskibátar okkar eru af svo mörgum og ólíkum gerðum, að það er nálega ómögulegt að setja neinar almennar reglur um, hversu sterk vél má vera í hverjum bát. Það yrði sennilega að fara fram sérfræðileg rannsókn á hverjum einasta bát og byggja ákvörðun á því. Sú hlið málsins virðist því vera illframkvæmanleg. Hann benti líka á það, að erfitt væri að setja takmörk um það, hvað áhafnir bátanna mættu keyra þá, þegar þær kepptust um að komast á miðin. Hann tók samanburð í sambandi við bíla. Hann sagði: Okkur hefur ekki dottið í hug að setja takmörk fyrir því, hvað megi vera sterkir hreyfiar í bílunum. Hins vegar höfum við sett hraðatakmörk. En við sjáum það jafnvel á landi, hversu erfiðlega gengur að fá þeim reglum framfylgt. Ég vil því ítreka það, sem síðasti ræðumaður sagði, að það er fyllilega ástæða til þess í sambandi við þessa till. að kanna, hvort það er nokkuð, sem Alþ. getur gert til þess að reyna að bæta úr þessu máli, til þess að fyrirbyggja óþarfa sóun í vélakaupum, til þess að fyrirbyggja, að öryggi skipanna sé stefnt í óþarflega hættu, ef það er rétt, sem heyrist á ýmsum mönnum, að svo kunni að vera, og að þessu máli verði skipað einhvern fastari og betri veg en verið hefur.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessar umr., en ég vildi benda á það til athugunar fyrir n., sem fær þetta mál til meðferðar, að nákvæmlega eins og það er með vélarnar í fiskibátunum, er það með bílana og fjöldamargar aðrar vélar. Það hafa staðið hér óhreyfð sumarlangt stór tæki vélknúin, sem hafa verið keypt fyrir fleiri tugi þúsunda, af því að það hefur vantað einn lítinn varahluta i þær og enginn haft varahlutann til, og menn hafa pantað hann erlendis frá, og vélarnar standa á meðan. Það lítur út fyrir, að þeir, sem yfirleitt taka að sér að selja vélar og bíla, telji sig ekki hafa neinar skyldur margir hverjir til þess að sjá um, að varahlutar séu alltaf til. Það eru margar tegundir af bílum notaðar í landinu, sem ekki er til eitt einasta „snitti“ af varahlut í, þegar þeir bíla. Þetta mál er þess vegna miklu fjölþættara vandræðamál og á fleiri sviðum en þessi till. ein gefur tilefni til. Og þegar það fer í nefndina og nefndin fer að athuga málið, þá vildi ég óska þess, að hún tæki málið víðtækara en þessi till. gerir ráð fyrir, víðtækara en bara um bátavélarnar. Og það eru náttúrlega margar leiðir til. Sumar eru þannig í eðli sínu, að þær teljast sjálfsagt ganga þó nokkuð mikið á rétt manna, ef bannað yrði að flytja inn aðrar vélar en einhverjar lögákveðnar til að fækka tegundunum. En það ætti ekki að vera neitt því til fyrirstöðu, að til þess að einhver maður fengi leyfi til þess hjá íslenzkum yfirvöldum að fara með umboð fyrir einhverja vél, væri hann skyldugur til að hafa ávallt til í þær varahluta. Það kreppir ekki að frelsi neins manns að setja það skilyrði, og því skilyrði ætti að vera auðgert að koma i kring. Á það vil ég benda n. líka. Þarna hafa allir valfrelsi og geta keypt einhverja nýja tegund, sem einhvers staðar kemur upp og menn halda að sé öllu betri, en maðurinn, sem selur hana, verður þá líka að hafa til í hana varahluti og vera skuldbundinn til þess að hafa þá alltaf. Á þetta vildi ég benda n. og biðja hana beinlínis að taka til athugunar fleira en bara bátavélarnar, þegar hún fer að athuga þetta mál.



Herra forseti. Enda þótt það sé athyglisvert, sem fram kom í ræðu hv. 1. þm. N-M., vil ég samt sem áður vara við því að spilla framgangi þessa máls með því að gera það of víðtækt í meðferð þingsins. Það mætti þá halda áfram nánari athugun á málinu í heild og á víðtækara grundvelli, eins og hv. síðasti ræðumaður vék að. Ég er hins vegar sammála þeim öðrum hv. þm., sem tekið hafa til máls um þessa till., að í meðferð þeirrar n., sem hún fer til, þurfi að athuga nokkuð að gera till. víðtækari en hún er orðuð, og þá fyrst og fremst á þeim grundvelli, sem talað hefur verið um, að athugun sé látin fara fram á gæðum og nýtingu véla og samræmdum reglum um vélastærð og ganghraða fiskibáta. Það er og takmarkað að miða hér aðeins við athugun á innflutningi vélanna, því að ef svo heldur áfram sem verið hefur, má alltaf búast við miklum eða allverulegum skipakaupum erlendis frá, og kæmi það að sjálfsögðu einnig til athugunar í þessu sambandi. Ég held, að það muni láta nærri, að ætla megi, að lánveitingar fiskveiðasjóðs hafi verið eitthvað liðugar 8 millj. kr. á s.l. ári til endurnýjunar á vélum í bátaflotann, og við ýmiss konar verðhækkanir, sem fram undan eru, bæði á heimsmarkaðinum og af öðrum sökum, hefur verið ráðgert, að þessa upphæð mætti ætla um 10 millj. kr. á árinu 1957. Hins vegar er það svo, að fiskveiðasjóður er aðallánastofnunin til endurnýjunar á vélum í bátaflotann, og hafa menn þar fram að þessu, - og verður að vonast til þess, að svo verði áfram, - haft aðgang að því að fá lánaða um 2/3 hluta af verðmæti hinna nýju véla. Þetta er gífurlega há upphæð, að slíkt þurfi að fara til endurnýjunar á hverju ári á vélakost bátanna, og veit ég, að það hefur verið mörgum og eiginlega öllum aðilum, sem hlut eiga að máli, sívaxandi áhyggjuefni að undanförnu. Ég teldi vel koma til mála einnig, að nánari athugun þessa máls, sem till. gerir ráð fyrir að sé gerð í samráði við skipaskoðunarstjóra ríkisins, Fiskifélagið og Landssamband íslenzkra útvegsmanna, sé einnig í samráði við fiskveiðasjóð eða stjórn fiskveiðasjóðs, sem eins og ég sagði er aðallánastofnunin í þessu sambandi hér á landi, og mun núverandi forstjóri fiskveiðasjóðs vera einn af þeim mönnum, sem þessu máli eru kannske hvað gagnkunnugastir, og sérstakt eftirlit hefur verið fyrst reynt að hafa með þessum málum í sambandi við lánveitingar úr þessari lánastofnun. En það er þó sýnilegt að mínum dómi, að það þurfa að koma til einhverjar frekari aðgerðir en verið hafa fram að þessu. Þessi sjónarmið, sem ég nú hef nefnt, mundi ég vilja leggja til viðbótar því, sem aðrir þm. hafa nú gert, að hv. n. taki til athugunar í meðferð málsins.



Herra forseti. Í þessari till. er lagt til, að ríkisstj. fái heimild til þess f.h. Íslands að fullgilda samþykkt nr. 29 um nauðungarvinnu eða skylduvinnu. Þessi samþykkt var gerð á 14. þingi Alþjóðavinnumálastofnunarinnar í Genf þann 28. júní 1930, en Ísland er aðili að Alþjóðavinnumálastofnuninni. Nálega allt efni þessarar alþjóðasamþykktar er á þann veg, að það snertir að litlu eða engu leyti Ísland, og svo mikið er víst, að það fer á engan veg í bága við íslenzk lög, að Ísland gerist aðili að henni. Efni hennar er hins vegar að ýmsu leyti svo framandi okkur og okkar þjóðfélagsháttum, að sums staðar er erfitt að orða þýðingu textans svo, að við hnjótum ekki um það sem fjarstæðu. Í tilefni af þessu m.a. vil ég geta þess, að þýðing 7. gr., eins og hún er hér í hinum prentaða ísl. texta, hefur valdið því, að menn hafa hnotið um þá þýðingu, og hefur það gefið tilefni til þess, að ísl. þýðingin hefur verið borin saman við norska og sænska þýðingu af þessari sömu alþjóðasamþykkt og eftir nána yfirvegun og samráð skjalaþýðenda gerð smábreyting á þýðingunni. Hefur sú breyting á þýðingunni verið send skrifstofustjóra Alþingis með tilmælum um það, að sú breyting verði gerð á skjalapartinum, þegar samþykktin verður birt þar. Það þótti ástæðulaust vegna þessarar einu breytingar að fara að láta prenta allt fskj. upp aftur. Þetta er um það, að i staðinn fyrir orðin „ekki hafa aðgang að“ í 7. gr. skuli koma: skal ekki heimilt að færa sér í nyt - og síðar í sömu grein einnig sömu orð enska textans og i þessum fyrsta lið. Í öðrum lið er einnig í þessari breytingu orðatiltækið „að færa sér í nyt“ í ísl. þýðingunni. Ég skal geta þess, að þessi alþjóðasamþykkt hefur nú verið fullgilt af 31 þjóð, og meðal þeirra þjóða, sem hafa nú þegar fullgilt hana, eru allar Norðurlandaþjóðirnar, en upphaflega gekk hún í gildi á alþjóðavettvangi 1932, eða fyrir á milli 20 og 30 árum. Þau ríki, sem fullgilda þessa alþjóðasamþykkt, skuldbinda sig í fáum orðum sagt til þess að útrýma nauðungarvinnu, en með því er átt við vinnu eða þjónustu, sem látin sé í té vegna hótana um refsingu og einstaklingurinn vinnur ekki af fúsum vilja. Um slíka nauðungarvinnu er ekki að ræða í íslenzku þjóðfélagi, en ýmsar þær þjóðir, sem eru aðilar að Alþjóðavinnumálastofnuninni, hafa því miður ekki þá sögu að segja að hafa útrýmt því ástandi, hafa nauðungarvinnu í allstórum stíl margar hverjar. Mikið af orðalagi þessarar samþykktar miðast við þær þjóðir, sem horfast nú í augu við það viðfangsefni að útrýma slíkri vinnu hjá sér. Þar af leiðir, að í samþykktinni eru einnig ákvæði um það, með hvaða aðferðum skuli útrýmt nauðungarvinnu. Það, sem einna helzt nálgast það í íslenzkum lögum að geta komizt í snertingu við þessa samþykkt, er vinna, sem föngum er gert að skyldu að inna af hendi. Þá má geta þess, að það er heimild í framfærslulögunum frá 1947 fyrir sveitarstjórnir hér á landi til að afla sér úrskurðar valdsmanns um, að styrkþega, sem er vinnufær og ekki aflar sér sjálfur atvinnu, sé skylt að gegna þeirri vinnu, sem sveitarstjórn vísar honum á, að því tilskildu, að vinnan sé honum tilhlýðileg og honum sjálfum ekki um megn. Slíkri ákvörðun valdsmanns má skjóta til ráðherra. Þá er og í framfærslulögunum heimild til handa sveitarstjórn til þess að fá úrskurð valdsmanns um, að styrkþega, sem hefur ekki fyrir heimili að sjá, skuli vera skylt að vinna af sér á vinnuhæli meðlag eða barnalífeyri, sem sveitarstjórn hefur orðið að greiða með barni hans, enda þótt hann hafi verið fær til þess að inna slíka greiðslu af hendi. Hlutaðeigandi valdsmaður á að ákveða, hve lengi slík vinna skuli standa. Vinnutíminn á að vera miðaður við það, að styrkþeginn hafi kaup, sem ekki sé lægra en greitt er fyrir almenna verkamannavinnu í landinu í heimilissveit hans. Það virðist vera auðsætt, að þessi þvingun, sem hér er heimiluð í íslenzkum lögum, er fyllilega innan allra þeirra ákvæða, sem eru fram tekin í alþjóðasamþykktinni sem undantekningarákvæði. Það virðist því ekki vera neitt því til fyrirstöðu, að Ísland geti fullgilt þessa samþykkt og skuldbundið sig þar með til þess að sjá um, að nauðungarvinna eða skylduvinna, sem samþykktin leggur bann við, verði ekki framkvæmd hér á landi og ekki komið á hér á landi. Ég legg því til, að þessi alþjóðasamþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar hljóti fullgildingu íslenzka ríkisins. Það er kannske rétt, að hún fari til nefndar, og legg ég þá til, að hún fari til hv. allshn.



Herra forseti. Till. þessi er í tveimur liðum: í fyrsta lagi, að undirbúnar verði till. um breytingu á innheimtu skatta og annarra þinggjalda, og í öðru lagi, að athugaður verði sá möguleiki að sameina skattainnheimtu ríkis og bæja. Í löndum, þar sem gott skipulag er á innheimtu skatta, hefur fyrir löngu verið farið inn á þá braut að innheimta skattana jafnóðum og teknanna er aflað. Þetta hefur sýnt sig að hafa mjög marga kosti fram yfir þá aðferð, sem hér er notuð, að innheimta skattana ári eftir að teknanna er aflað. Innheimtufyrirkomulagið hér hefur því lengi verið óþægilegt og næsta óviðunandi fyrir skattþegnana. Á þingi 1943 bar ég fram frv. um innheimtustofnun ríkisins. Frv. þetta gekk út á það, að stofnsett yrði ein innheimtustofnun fyrir skatta ríkisins og útsvör bæjanna og önnur þinggjöld og að öll þessi gjöld yrðu greidd af skattþegnunum með jöfnum mánaðarlegum afborgunum yfir árið. Þetta frv. náði ekki fram að ganga, og var aðalorsökin sú, að ekki var hægt að ná samkomulagi um það, hver átti að annast rekstur þessarar innheimtustofnunar, ríkið eða bæjarfélögin. Hins vegar held ég, að menn hafi verið nokkuð á einu máli um það, að nauðsynlegt væri, að slíkt fyrirkomulag yrði tekið upp. Síðan hefur, þó að skattheimtan sé hér í tvennu lagi, verið farið inn á þá braut að innheimta skattana með nokkurn veginn jöfnum afborgunum yfir árið. Innheimta skattanna er nú, eins og kunnugt er, á fleirum en einum stað og með mjög mismunandi gjalddögum. Innheimtan á ríkissköttunum fer fram aðallega síðari hluta ársins, og er það til mikilla óþæginda fyrir flesta, að allir skattarnir séu innheimtir á fjórum eða fimm síðustu mánuðum ársins. Þessi aðferð, að innheimta skattana ári eftir að teknanna er aflað, er þó sérstaklega til mikilla óþæginda fyrir þá menn, sem hafa mismunandi tekjur frá ári til árs. Þessi aðferð er þar að auki mjög óþægileg fyrir flesta skattgreiðendur af þeirri einföldu ástæðu, að fáir hafa þá reglusemi á fjárreiðum sínum að leggja fé fyrir mánaðarlega til þess að mæta skattgreiðslunum. Í löndum, þar sem gott skipulag er í þessum efnum, eru skattar þeirra, sem vinna fyrir föstu kaupi, innheimtir hjá fyrirtækjum og stofnunum, sem þeir vinna hjá. Þeim er greitt á hverjum mánuði kaup að frádregnum sköttum, svo að í raun og veru geta þessir skattgreiðendur litið svo á, að það kaup, sem þeir fá greitt, sé skattfrjálst, og þeir þurfa þess vegna ekki frekar um skattana að hugsa. Það er einmitt slíkt fyrirkomulag, sem er nauðsynlegt að koma á. Ég veit, að núv. hæstv. fjmrh. mun nokkuð hafa athugað þetta mál og hvernig þessu fyrirkomulagi verði komið á. Það, sem hefur fælt menn frá því að fara inn á þessa braut, er sú vinna, sem leiðir af því að þurfa að gera upp tekjur hvers manns eftir árið, vegna þess að ekki er hægt að áætla svo nákvæman skattstiga á mismunandi tekjur manna, að ekki muni einhverju, meira eða minna en þeim ber að greiða í skatta yfir árið. En þetta er þó sú aðferð, sem alls staðar er notuð, að gert er upp eftir árið. Hafi skattgreiðandi greitt hærri skatta en honum ber, er það endurgreitt. Ef hann hefur greitt minna en honum ber, verður hann að greiða það í lok ársins. Takmarkið hjá okkur á að vera það, að innheimtunni sé komið í það horf, að skattarnir séu greiddir jafnóðum og teknanna er aflað. Það er áreiðanlega hin rétta leið með greiðslu skatta og allra opinberra gjalda. Ég vil svo leggja til, að umr. um þetta mál verði frestað og því verði vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Það getur ekki verið álitamál, að kjör þau, sem búin eru erlendum ferðamönnum og útlendingum, sem hér dvelja, með því að skylda þá til að selja bönkunum gjaldeyri sinn á skráðu gengi, eru mjög bágborin. Það má fullyrða, að með því rýrni gjaldeyririnn í kaupmætti um allt að því helming, ef miðað er við gjaldeyri þeirra landa, sem aðilar eru að greiðslubandalagi Evrópu. Þessu til áréttingar leyfi ég mér að bera lítils háttar saman verðlag í Danmörku og hér á landi, af því að svo vill til, að ég er nokkuð kunnugur verðlagsmálum í Danmörku. Hygg ég, að það láti nærri, að verðlag á almennum nauðsynjum sé um það bil fimmfalt hærra reiknað í íslenzkum krónum hér á landi en reiknað í dönskum krónum í Danmörku, en á mörgum öðrum vörum mun verðlag allt að því tífalt á Íslandi við það, sem er í Danmörku, en dönsk króna er nú skráð á kr. 2.36. Sem annað dæmi um þetta mætti nefna það, að ýmsir munu hafa veitt því eftirtekt í sambandi við launadeilu þá, sem nú stendur yfir á milli flugstjóra og flugfélaganna, að flugmennirnir hafa borið sig saman við norska flugmenn, en norskir flugmenn fá í kaup 55 þús. norskar krónur. Ef þetta er umreiknað eftir skráðu gengi, þá mun það nema um 130–140 þúsund íslenzkum krónum, eða svipuðu og flugmennirnir hér fá nú. En til þess að samræma kjör sín og norskra flugmanna telja þeir sig ekki þurfa 140 þús. kr., heldur 280 þús. kr. eða jafnvel meira. Nú skal ég ekkert segja um það, hvort slíkur samanburður við Noreg er fullkomlega réttur. Þess má geta, að Noregur er með dýrustu löndum í greiðslubandalagi Evrópu, þannig að gagnvart norskri krónu ætti íslenzka krónan ekki að vera svo ofmetin sem gagnvart öðrum Evrópugjaldeyri. En á þetta má þó benda sem nokkra frekari sönnun þess, hversu mjög er fjarri lagi, að hið skráða gengi á íslenzku krónunni sé í samræmi við kaupmátt hennar innanlands, enda kom það m.a. fram í ræðum ýmissa hæstv. ráðherra í umræðunum um efnahagsmál fyrir jólin, að þeir drógu enga fjöður yfir það, að íslenzka krónan væri ofmetin miðað við gengisskráningu, og ætti það í rauninni ekki að vera umdeilt atriði. Í því efni hafa þeir fullkomlega farið með rétt mál. Samkvæmt þessu ætti það að láta nærri, að ferðamönnum sé raunverulega gert að greiða í skatt um helming þeirra fjármuna, er þeir skipta í íslenzkan gjaldeyri. Ég hef hér miðað við Danmörku, en það má taka fram, að Danmörk er engan veginn talin til hinna ódýrustu meðal Evrópulanda, þannig að slíkur skattur yrði enn meiri, ef miðað væri t.d. við brezkan eða þýzkan gjaldeyri. Nú má nefna það, að því fer auðvitað fjarri, að þeir, sem heimsækja Ísland, séu allir auðkýfingar. Mér dettur í hug í þessu sambandi að nefna örlítið dæmi, sem kannske gæti brugðið nokkru frekara ljósi yfir það ástand, sem í þessum efnum er. Á s.l. sumri hitti ég, þegar ég var á ferðalagi í Danmörku, danskan stúdent, sem svo stóð á um, að hann hafði fengið danska styrki til þess að stunda nám í norrænum fræðum við Háskóla Íslands, en þau fræði stundaði hann við Kaupmannahafnarháskóla, og hafði fengið 2000 kr. danskan styrk í þessu skyni. Með því verðlagi, sem er í Danmörku, þá má ætla, að með því að lifa spart geti stúdent lifað af 2000 dönskum krónum í heilan vetur. En hvernig mundi þetta vera hér, eftir að búið er að breyta þessum 2000 dönsku krónum í íslenzkan gjaldeyri? Fyrir skömmu las ég í Alþýðublaðinu viðtal við stúdent, sem dvelur hér við háskólann, þar sem hann gerði nokkra áætlun um útgjöld stúdenta, sem hér dvelja við háskólann, til brýnustu nauðsynja. Hann áætlaði, - og ég tel enga ástæðu til þess að rengja þá áætlun sérstaklega, - að uppihald stúdenta mundi kosta 2000 ísl. krónur á mánuði. Það, sem mundi þannig svara til vetraruppihalds í Danmörku, miðað við danskt verðlag, mundi svara til um það bil tveggja mánaða uppihalds hér á landi, þegar búið væri að breyta danska gjaldeyrinum í íslenzkan gjaldeyri. Í sjálfu sér virðist það fráleitt að framkvæma svo gífurlega skattaálagningu á erlenda ferðamenn, er hingað kunna að koma, og útlendinga, er hér kynnu að dvelja í námserindum eða öðrum erindum, sem þeir þurfa að kosta sig sjálfir til, enda kemur slík skattlagning auðvitað mjög í bága við þær ráðstafanir, sem gerðar hafa verið undanfarin ár til þess að auglýsa landið sem ferðamannaland. Og sama má í rauninni segja um ráðstafanir, sem miða að því að vinna að því, að Háskóli Íslands verði miðstöð norrænna fræða í Evrópu, og fjárframlög til þess að lokka erlenda stúdenta til náms i þeim fræðum við Háskóla Íslands. En hvað sem því líður, jafnvel þó að einhver kynni nú að líta þannig á, - og hygg ég þó, að þeir séu fáir, - að slík skattlagning á ferðamenn, sem hingað koma, væri réttmæt, þá er sá galli á, að ljóst er, að þessa skattlagningu er ekki hægt að framkvæma. Ferðamönnum, sem hingað koma, er opin leið til þess að selja gjaldeyri sinn á svörtum markaði, og það er opinbert leyndarmál, að að því eru stórkostleg brögð, enda ókleift með öllu að hafa eftirlit með því, að slíkt eigi sér ekki stað. Það má auðvitað fordæma slíkt, en það skyldu menn þó gera varlega, þar sem með tilliti til þess þegnskapar, sem ríkjandi er, bæði hér og annars staðar gagnvart skattayfirvöldum eigin lands, er ekki hægt að krefjast allt of mikils þegnskapar gagnvart skattayfirvöldum annarra landa. Slík verzlun með ferðamannagjaldeyri á svörtum markaði er landinu til mikils vansa og álitshnekkis, en auk þess má nefna, að ástandið, eins og það er í þessum málum, skapar líka jarðveg fyrir ólöglega gjaldeyrisverzlun með íslenzka peninga á erlendum vettvangi, sem einnig getur orðið til þess að baka landinu mikið tjón og álitshnekki. Ég vil leyfa mér að benda á það, því að þær raddir kunna að koma fram frá einhverjum, sem ef til vill hafa ekki hugsað þessi mál til hlítar, að hér yrði um að ræða spor í áttina til gengislækkunar. En slík skoðun er á algerum misskilningi byggð. Í fyrsta lagi má á það benda, að tiltölulega lítið af gjaldeyrisverzluninni er á skráðu gengi. Á nær allan þann gjaldeyri, sem keyptur er og notaður hér innanlands, kemur annaðhvort yfirfærslugjald eða hærra eða lægra innflutningsgjald, þannig að auðvelt væri að framkvæma þetta, án þess að það þýddi, að verið væri að taka upp neitt nýtt gengi, og koma þar margar leiðir til greina. Ég vil nefna það, en annars er það atriði, sem auðvitað þarf sérstaklega að athuga, eins og gert er ráð fyrir í till., að sá möguleiki er fyrir hendi, að bankarnir kaupi ferðamannagjaldeyri á svipuðu gengi og slíkur gjaldeyrir er nú seldur íslenzkum ferðamönnum, og með tilliti til þeirrar miklu eftirspurnar, sem er eftir erlendum gjaldeyri af hálfu íslenzkra ferðamanna og gera má ráð fyrir að haldist að verulegu leyti þrátt fyrir þá hækkun, sem orðið hefur á skattinum á slíkum gjaldeyri, þá ætti að vera auðvelt að selja þeim þennan gjaldeyri. En þó að hækkunin á ferðamannagjaldeyrinum til erlendra ferðamanna yrði ekki meiri en þessi, þá yrði það þó veruleg bót frá því, sem nú er. Einnig má á það benda, að i rauninni væri sú skoðun líka alveg fráleit, ef því væri haldið fram, að það væri spor í áttina til þess að lækka gengið, ef ráðstafanir væru gerðar til þess, að gjaldeyrisverzlunin, sem vitað er að nú fer að mestu fram á svörtum markaði, væri fengin í hendur bönkunum og gæti orðið með löglegu móti. Þó að ég álíti að vísu, að ráðstafanir í þessu efni mundu verða frekar til aukins jafnvægis en hitt í gjaldeyrisverzluninni, þar sem gera má ráð fyrir því, að með því að búa erlendum ferðamönnum betri kjör mundu slíkar gjaldeyristekjur af ferðamönnum nokkuð vaxa, þá má á það benda, að hið fjárhagslega atriði í þessu sambandi er lítilvægt, því að samkv. skýrslum hagstofunnar frá árinu 1955, - það munu vera nýjustu skýrslur í þessu efni, - námu áætlaðar gjaldeyristekjur af ferðamönnum eitthvað um 2 millj. kr., eða um 0.2% af allri gjaldeyrisverzluninni, svo að hvað þá hlið málsins snertir, þá er hér um mjög lítilvægt atriði að ræða. Hitt skiptir miklu meira máli, að það ófremdarástand, sem ríkjandi er í þessum efnum, er til þess fallið að baka landinu mikinn álitshnekki og tjón. Ég vil að lokum taka það fram, að það, sem er. aðalatriðið fyrir mér í þessu efni, er, að einhverjar ráðstafanir verði gerðar og það sem fyrst, sem væru til þess fallnar að ráða bót á því ófremdarástandi, sem er í þessum málum. Hitt er aukaatriði í sjálfu sér, hvort sú leið yrði farin, sem á er bent í þáltill. Ég lít enn fremur svo á, að þetta mál sé ekki flokksmál og ætti að vera hafið upp yfir alla togstreitu á milli stjórnmálaflokka. Við getum deilt um það innbyrðis okkar á milli, hverjir beri sökina á því, sem aflaga fer í okkar efnahagsmálum. Hitt ættum við að geta sameinazt um, að gera þær lagfæringar á þessum málum, sem í sjálfu sér eru lítilvægar, en getur þó varðað sæmd landsins út á við að gerðar séu. Ég tel skylt að geta þess, að í einu stjórnarblaðanna, Tímanum, birtist fyrir skömmu mjög skynsamleg grein um ástandið í þessum efnum og nauðsyn þess að gera eitthvað til úrbóta, og var sú grein m. a: mér aukin hvatning til þess að bera þessa þáltill. fram, sem ég hafði í rauninni haft í huga allt frá því á s.l. hausti, þó að ég teldi ekki tímabært að leggja hana fram fyrr en séð væri, hvaða ráðstafanir yrðu gerðar í efnahagsmálum af hálfu hæstv. ríkisstjórnar. Ég vil svo að lokum leyfa mér að leggja til, að umr. um þetta mál verði frestað og till. vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Það er enginn efi á því, að það mál, sem hér er til umr., er allrar athygli vert. Erlendir ferðamenn, sem hingað koma til landsins, sæta mjög óhagstæðum kjörum, þegar þeir verða að skipta erlendum gjaldeyri fyrir hið skráða gengi. Það er enginn vafi á því, að þetta á sinn þátt í því, að erlendir ferðamenn koma minna til Íslands en vera mundi ella, og sömuleiðis kemur það í veg fyrir, að ýmsir útlendingar, námsmenn t.d., komi hingað til dvalar jafnmikið og þeir mundu gera, ef það verð, sem þeir fengju fyrir gjaldeyri síns heimalands, væri þeim hagstæðara en fram kemur í hinni opinberu gengisskráningu. En það er ekki nóg að gera sér grein fyrir því, að þetta vandamál er fyrir hendi og að æskilegt væri að geta stuðlað að auknum ferðum erlendra ferðamanna og annarra útlendinga hingað til landsins. Þetta mál er jafnhliða og fyrst og fremst fjárhagsmál. Það, sem hér er um að ræða, það, sem felst í hugmyndinni um ferðamannagjaldeyri, er að greiða ákveðnum hópi manna, sem skilar erlendum gjaldeyri til bankanna, hærra verð fyrir gjaldeyrinn en svarar til hins lögákveðna gengis, og það kostar peninga auðvitað, og má búast við, að það mundi kosta meiri peninga í framtíðinni, ef ferðir hingað og dvöl hér yrði gerð álitlegri en hún nú er. Fjárhagshliðin er því í raun og veru aðalvandinn, sem hér er við að etja. Í grg. till. og í rökstuðningi flm. saknaði ég ábendinga um það, hvernig leysa skyldi fjárhagsvandamálið. En segja má auðvitað, að það eigi að vera eitt aðalhlutverk þeirrar nefndar, sem kosin yrði, ef till. yrði samþ., að fjalla um það. Ef hv. flm. hefur hugleitt málið og hefur ákveðnar ábendingar í því efni að gera, hygg ég, að rétt væri, að þær komi fram, áður en málið fer til nefndar. Ég hygg, að um það verði ekki deilt, að skoða verður málið fyrst og fremst frá þessu sjónarmiði, sem fjárhagsmál. Ég vil taka undir, að það væri æskilegt, að hægt væri að hrinda þeirri hugmynd, sem á bak við till. felst, fram, en þó því aðeins auðvitað, að skynsamleg lausn, sem Alþingi gæti sameinazt um, fyndist á því vandamáli, hvernig afla ætti fjár til að greiða þetta viðbótargengi á þann gjaldeyri, sem erlendir ferðamenn og aðrir selja íslenzkum bönkum.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt athugasemd, sem ég vil gera, en annars vildi ég lýsa ánægju minni yfir því, hve hæstv. menntmrh. hefur í rauninni tekið þessari þáltill. vinsamlega. Varðandi þær leiðir, sem kæmu til greina til þess að afla fjár til þess, sem hér er um að ræða, án þess að út í það þyrfti að fara að leggja þetta á nauðsynjavöru, þannig að af kynni að leiða verðhækkanir í landinu, vil ég fyrir það fyrsta nefna það, að ég hafði gert ráð fyrir því, að það yrði hlutverk n. að fjalla um það mál. En í minni fyrri ræðu impraði ég á þeim möguleika, að sá gjaldeyrir, sem bankarnir keyptu þannig á hærra gengi, yrði seldur íslenzkum ferðamönnum, því að vitað er, að eins og nú er fer því mjög fjarri, að hægt sé að fullnægja eftirspurn íslenzkra ferðamanna eftir erlendum gjaldeyri. Væri sú leið t.d. valin, þá ætti að vera hægt að framkvæma þetta, án þess að það hefði neina tilhneigingu til verðhækkunar í för með sér, og ef árangur þessa yrði sá, að meiri gjaldeyristekjur kæmu inn, þá hafa bankarnir einmitt meiri gjaldeyri til þess að selja á lægra genginu, þannig að áhrifin ættu þá frekar, að því leyti sem þeirra gætir, að verða til lækkunar. En hér er auðvitað ekki um þýðingarmikinn lið í gjaldeyrisverzluninni að ræða, en að því leyti sem áhrifanna gætir, þá ættu þau, ef skynsamlega er á málunum haldið, frekar að vera til verðlækkunar. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um þetta að sinni, en auðvitað er þetta aðeins ábending. Ég hugsaði mér, að það yrði hlutverk þessarar nefndar að athuga einmitt sérstaklega það mál, hvaða leiðir þarna koma til greina.