Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Fyrir 5 vikum bárum við hv. 5. landsk. (JJ) fram tillögu til þál. á þskj. 77, sem fór fram á, að skipuð yrði 5 manna nefnd, sem ætlað var að rannsaka nú þegar á þessu þingi og koma með till um, hvort ekki mætti spara á starfsmannahaldi ríkisins, og þá sjerstaklega hjer í Reykjavík, og jafnframt átti hún að athuga, hvort ekki væri tiltækilegt að skipa eina eða fleiri þingnefndir, er störfuðu kauplaust milli þinga og undirbyggju tillögur um þetta mál alt fyrir næsta þing. Tillögu þessari var vísað til fjvn., og hefir hún haft hana til meðferðar og komið nú fram með þál. á þskj. 231. þessi till. nefndarinnar er svipuð síðari hluta till. okkar, því að hún fer fram á að fela stjórninni að taka til rækilegrar yfirvegunar, hvort ekki megi spara útgjöld ríkisins við starfrækslu í hinum ýmsu greinum ríkisrekstrarins, og í sambandi við það er talið æskilegt, að stjórnin leiti sjer aðstoðar einnar eða fleiri nefnda í þessu. Vill fjvn., að slíkar nefndir starfi launalaust, því að hún vill ekki, eins og nú er ástatt með fjárhag ríkissjóðs, eyða fje, svo nokkru nemi, til þessa starfs. Sumir nefndarmenn litu svo á, að stjórnin gæti leitað aðeins til yfirmannanna í hverri stjett og fengið upplýsingar hjá þeim. En aftur fanst öðrum nefndarmönnum það ekki nægilegt, en vildu láta stjórnina leita álits annara manna, sem skyn bæru á slíka hluti, þó að þeir væru ekki í embættum; bjóst við, að þetta mikla vandamál yrði betur rannsakað á þann hátt. Eins og að líkindum lætur hefir till. þessi verið athuguð vel af nefndinni, og legg jeg því til, fyrir hennar hönd, að hún verði samþykt.

Forsætisráðherra (JM): Um þessa till. er það að segja, að jeg get ímyndað mjer, að stjórninni verði mögulegt að fá hæfa menn til þess að athuga þetta efni, án þess þó að kosta miklu til. Get jeg þó ekki sagt þetta með fullri vissu, því að jeg hefi ekki talað við slíka menn nú, en jeg hefi ástæðu til að halda, að svo kynni að geta orðið. Annars tel jeg, að mögulegt myndi verða að hafa eina nefnd, því ef fleiri væru, mætti frekar búast við, að skoðanamunur þeirra gæti staðið tillögunum fyrir þrifum. Eins og jeg hefi áður tekið fram, tel jeg heimild eftir þál. ekki nægilega til þess að eyða fje úr ríkissjóði í þessu skyni, svo að teljandi sje. En jeg get lýst því yfir, að jeg muni taka þetta mál til athugunar.

Jónas Jónsson Jeg skal geta þess, að jeg er mjög undrandi yfir því, að á slíkum tímum, sem nú eru, skuli hafa verið dregið að skipa sparnaðarnefnd. Jeg er líka mjög undrandi yfir þeim drætti, sem hefir orðið á því, að hv.fjvn. afgreiddi málið, því allir vita, að fjvn. hefir mjög lítið að gera, og mjer er sjerstaklega kunnugt um það, því jeg var í fjvn. í fyrra. Og jeg vil beina þeirri spurningu til formanns nefndarinnar, hv.þm. Seyðf., hvað valdi slíkum drætti. Jeg álít heppilegt, að allir stjórnarflokksmennirnir í fjvn. vildu skýra afstöðu sína til þessa máls, því að þeim mun drátturinn að kenna. Jeg get raunar vel getið mjer þess til, af hvaða ástæðum meirihl. nefndarinnar hefir dregið málið svo óhæfilega á langinn, en jeg vil ekki fara frekar út í það að sinni. En það orkar ekki tvímælis, hve mikil þörf er á því, að eitthvað sje gert í þessu máli, nú á þessum tímum, þegar allir vita, að fjárhagur ríkissjóðs er svo bágborinn, að tekjumar verða allar að ganga upp í laun embættismanna og til þess að borga af skuldum. Jeg skil því alls ekki í meðferð hv.fjvn. á þessu máli, nema ef vera skyldi, að hún dragi málið á langinn til þess að ekkert verði gert í því á þessu þingi. Og nú vil jeg beina þeirri spurningu til hæstv.forsrh., hvort hann vill ekki reyna að fá þingflokkana til þess að leggja til einn mann í hverja af þessum nefndum, menn sem vildu vinna að því endurgjaldslaust að athuga, hvernig mætti helst spara við starfrækslu ríkisrekstrarins. Jeg veit, að það vildi engin nefnd vinna að því endurgjaldslaust að endurskoða alt launakerfi ríkisins. Það væri svo mikið starf, að það væri fjarstæða að hugsa sjer slíkt. Hinsvegar er mjög líklegt, að flokkarnir vildu, af áhuga fyrir málinu, leggja til einn mann í hverja nefnd hver þeirra. Svo gætu þessar nefndir skift með sjer verkum, þannig, að þær tækju hver sína grein embættakerfisins til athugunar. Ein gæti t. d. tekið dómsmálin, önnur skólamálin, þriðja póstmál og símamál, fjórða heilbrigðismálin, fimta kirkjumálin o. s. frv. Jeg vil minna hæstv.forsrh. á það, að hann skipaði einu sinni 2 menn í nefnd til þess aðeins að athuga skólamálin, og sú nefnd kostaði landið mörg þúsund krónur, og jeg vil því spyrja hæstv.forsrh., hvernig hann hugsar sjer, að hægt væri að fá eina nefnd til þess að athuga alt embættakerfið, ríkinu að kostnaðarlausu. Það er auðsætt, að annaðhvort verður að skifta þessu starfi, sem hjer er um að ræða, milli fleiri nefnda, eða það verður tómt „humbug“, þar eð stjórninni verður ekki veitt nein heimild til þess að leggja fram fje í þessu skyni. Ef hæstv.forsrh. heldur við sinn upphaflega skilning á þessu máli, þá hlýtur það því að verða til þess að eyða málinu. Það er líka ómögulegt að fá 3–5 menn í eina nefnd, sem hefðu verulega vit á öllum þeim málum, sem hjer koma til greina. Lögfræðingar bera t. d. lítið skyn á kenslumál, og prestar hafa lítið vit á dómsmálum, til að taka einhver dæmi. Mjer virðist hæstv.forsrh. hugsa sjer þá leið að leitað væri álits yfirmanna stofnana og starfsmanna ríkisins um það, hvern sparnað þeir teldu mögulegt að framkvæma, hver á sínu sviði, þannig, að biskup væri spurður um prestana, landlæknir um læknana, yfirpóstmeistari um póstmálin, o. s. frv. þetta tel jeg vera rjett, en það verður þó að gæta þess að láta þessa menn ekki hafa neitt úrslitavald um það, hvað væri reynt að spara. Við, sem nú eigum sæti í allshn., leituðum t. d. álits hæstarjettar viðvíkjandi fækkun dómenda í rjettinum, en við sáum okkur hins vegar ekki fært að taka það til greina, þótt þeir mótmæltu fækkuninni. Hins sama yrðu þær nefndir að gæta, sem tækju embættakerfið yfirleitt til athugunar, því að það er oftast ekki til neins að spyrja formenn stjettanna að því, hvað af sínu fólki þeir megi missa, því þeir þykjast oftast nær ekki mega missa neitt, en þó er rjett að leita álits þeirra, því vera má, að sumir vilji með góðri samvinnu hjálpa til að spara, hver á sínu sviði. Hinsvegar hefir ekkert að þýða að spyrja slíka menn um það, hvort þeir telji að lækka megi laun starfsmanna þeirra, því að það kemur þeim ekkert við, og þeir verða yfirleitt að beygja sig fyrir vilja nefndarinnar og síðan þingsins. Til þess að menn skilji betur, hvílík þörf er á slíkri endurskoðun, vil jeg geta þess, hversu ástatt er með póstflutningana. Sá póstur, sem fluttur er á landi, er altaf fluttur í koffortum, og þau eru svo þung, að þau eru póstflutningsins, og 1/3 kostnaðarins liggur því í flutningi þeirra. Og þetta lætur póstmeistari viðgangast, þrátt fyrir það, þótt vitanlegt sje, að póstinn má hæglega flytja í töskum eða pokum. Enginn „privat“-maður mundi láta slíkt viðgangast. En stjett, sem er orðin gömul og stirðnuð, hefir ekki gáfur til að skilja þetta, nje heldur framtakssemi til þess að koma nokkru í framkvæmd, þótt hún sjái, að eitthvað fari aflaga. Svo hefir yfirpóstmeistari 4000 kr. aukabitling, tilefnislaust og án lagaheimildar. Mjer þætti gaman að vita, hvort hæstv.forsrh. (JM) vildi leggja til, að hann væri feldur niður, svo að hann fengi aðeins almenn embættislaun. Annars þætti mjer gott, ef hæstv.forsrh. (JM) vildi upplýsa, hvernig stendur á þessum aukabitling. Jeg vil svo að endingu beina þeirri spurningu til hæstv.forsrh. (JM), hvort hann vill ekki gera tilraun til þess, í samráði við þingflokkana, að fá nokkrar nefndir til þess að vinna að endurskoðun alls launakerfisins, endurgjaldslaust. Og ennfremur vil jeg spyrja hæstv.forsrh. (JM), hvort hann sje okkur ekki sammála um það, nú, þegar fjárhagur ríkisins er svo bágborinn, að allar framkvæmdir ríkisins hafa verið stöðvaðar, að eitthvað þurfi að gera fjárhagnum til viðreisnar, og hvort honum finst ekki ástæða til að gera eitthvað meira í þessu máli en hv.fjvn. hefir gert. Og ennfremur vil jeg beina þeirri spurningu til formanns fjvn., hv.þm. Seyðf. (JóhJóh), hversvegna hafi dregist svona lengi hjá nefndinni að gera nokkuð í þessu máli.

Jóhannes Jóhannesson Ef jeg man rjett, þá voru liðnar 4 vikur af þingtímanum, þegar þessu máli var vísað til fjvn. Síðan hún fjekk málið til meðferðar er því alls ekki liðinn langur tími, og nefndin hefir haft ýmsu að sinna og ekki von, að hún hafi afgreitt í flaustri mál eins og þetta. Jeg mótmæli því algerlega, að um nokkum drátt hafi verið að ræða af nefndarinnar hálfu. Tíminn hefir farið í það hjá nefndinni að ræða um málið og koma sjer saman um einstök atriði þess, því samkomulagið var yfirleitt ekki gott. Annars þarf jeg enga afsökun að færa fram fyrir nefndarinnar hönd. Hv. þm. (JJ) sagði, að ekki væri mikið að gera í fjvn., og að sjer væri kunnugt um það, því hann hefði verið í henni í fyrra. En það var víst aðallega hv. þm (JJ) sjálfur, sem lítið gerði í nefndinni, því að hann kom ekki á nærri alla fundi nefndarinnar, og á þeim fundum, sem hann var, var vera hans þar mjög stopul. Jeg neita því þess vegna algerlega, að um nokkurn óþarfan drátt sje að ræða hjá nefndinni, og hv. 5. landsk. (JJ) hefir enga ástæðu til að ásaka nefndina fyrir slíkt.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg vildi aðeins geta þess, að mjer fanst hæstv.forsrh. (JM) taka vel í tillögu nefndarinnar, og mjer finst það koma honum mest við, hvort nefndirnar eru ein eða fleiri. En jeg tel líklegt, að það sje rjett, sem hv. 5. landsk. (JJ) hjelt fram, að það sje betra, að nefndirnar sjeu fleiri en ein, svo að minna starf komi á hverja, ef þeim er ætlað að starfa kauplaust. Annars býst jeg við, þar eð hæstv.forsrh. (JM) tekur svo vel í þessa tillögu, að einhver árangur geti orðið að þessu, ef fást duglegir, ósjerplægnir menn, sem vilja vinna að þessu endurgjaldslaust, og hafa þekkingu til þess. Hv. formaður fjvn. (JóhJóh) lýsti því, hvernig þetta mál gekk í nefndinni. Og jeg vil geta þess, að það er ekki til neins að vera að leyna því, að samkomulag var ekki gott í nefndinni, þó að samvinnan hafi máske verið heldur betri en hún er oft hjá hv. deild. En mjer finst eðlilegt, þó að flm. tillögunnar sje orðinn órólegur vegna þess, hve lengi hann hefir orðið að bíða eftir því, að nefndin afgreiddi málið, þó að jeg fyrir mitt leyti sje frekar rólegur, af því, að jeg bjóst ekki við miklum árangri í þessu máli nú á þinginu. Jeg veit því ekki, hvort það er svo mikil eftirsjón í því, þó að þetta mál sje ekki afgreitt öðru vísi en til stjórnarinnar nú. Það vantar síst, að nógar sparnaðartillögur komi fram. Hitt er aftur á móti verra, hve fáar þeirra ná fram að ganga. Annars býst jeg við, eftir undirtektum hæstv.forsrh. (JM) að dæma, að hann muni hafa einhverjar góðar till. í þessu máli til að leggja fyrir næsta þing, og á hans ábyrgð er það hjeðan af, hvort nokkuð verður í því gert, sem að gagni kemur.

Forsætisráðherra (JM): Það er rjett skilið hjá hv.frsm. (GÓ), að jeg er ekki á móti nefndarskipun í þessu skyni. En að því er snertir ræðu hv. 5. landsk.þm. (JJ), þá skal jeg taka það fram, að mjer finst, að best mundi vera að hafa eina nefnd, eða ef fleiri nefndir væru hafðar, þá tel jeg nauðsynlegt að hafa eina yfirnefnd, sem gæfi heildaryfirlit, þótt aðrar nefndir athuguðu hinar einstöku greinir embættakerfisins. Þetta væri nauðsynlegt, sökum þess, að margar nefndir, sem störfuðu hver í sínu lagi, gætu komið fram með alólíkar tillögur, sem gengju í bága hver við aðra, og slíkt væri auðvitað mjög óheppilegt. Hvað því viðvíkur, að flokkarnir skipi milliþinganefndir til þess að athuga þetta mál, þá skal jeg taka það fram, að jeg efast um, að hver flokkur fyrir sig hafi yfir nógu mörgum mönnum að ráða hjer í bæ, sem hafi tíma til þess að taka slíkt starf að sjer endurgjaldslaust og hafi auk þess nauðsynlega þekkingu á þessum málum. Annars má vel vera, að gott sje að leita til flokkanna til þess að fá menn til að starfa endurgjaldslaust. En jeg veit þó, að til eru menn, sem ekki mundu ófáanlegir að leggja á sig nokkurt erfiði í þessu skyni án verulegs endurgjalds. Annars get jeg ekki sagt neitt ákveðið um, hverja aðferðina jeg muni hafa, eða hvað gert verði, fyr en jeg hefi borið mig saman við hina ráðherrana. Það er alveg rjett hjá hv. 5. landsk.þm. (JJ), að það er ekki hægt að fara einungis eftir því, hvað formenn embættisflokkanna segja um fækkun eða launalækkun innan stjettarinnar, því að þeim finst oftast þeir ekkert mega missa af sínu fólki. En jeg efast ekki um, að þeir muni þó vilja líta á nauðsyn ríkissjóðs og aðstoða stjórnina til að spara með því að fækka starfsmönnum sínum, en um launalækkun býst jeg við, að ekki verði mikið. Hvað sem öðru líður, get jeg ekki fallist á, að hafðar sjeu margar nefndir. Að öðru leyti verður málið vandlega athugað, en jeg tel æskilegt og heppilegt fyrir stjórnina, að hún fái einhverja slíka aðstoð, er hjer um ræðir. Að því er snertir viðbótina við laun yfirpóstmeistara, skal jeg taka það fram, að jeg held að það standi í sambandi við breytingu þá, sem varð á stöðu hans, þannig, að þegar hann varð aðalpóstmeistari, fjekk hann þessar 4000 kr. í staðinn fyrir aukatekjur, sem hann hafði meðan hann var póstmeistari hjer í Reykjavík. Mjer er þó ekki fullkunnugt um það, því að atvinnumálaráðherra hafði með þetta að gera. Hvort það er löglegt, get jeg ekki heldur fyllilega sagt um. Jeg hefi ekki athugað það neitt sjerstaklega, því að það heyrir líka undir annan ráðherra.

Sigurður Eggerz Jeg skal taka það fram nú þegar, að jeg hefi enga trú á því, að mikill árangur verði af störfum þessarar nefndar, sem hjer er í ráði að skipa, þó að jeg muni greiða atkvæði með þessari tillögu. Og ástæðan til þess, að jeg hefi enga tröllatrú á því, að mikill árangur megi verða að þessu, er sú, að hjer í þinginu hefir verið reyndur sparnaður á öllum sviðum. En hver hefir árangurinn orðið? Það hefir hver togað í sinn skækil, og endirinn hefir jafnan orðið sá, að ekkert af öllum þessum sparnaðarmálum hefir náð fram að ganga, hversu sjálfsögð sem þau hafa verið. Sýslumannaembættasamsteypa sú, sem jeg bar fram á þinginu í fyrra, virtist t. d. vera alveg sjálfsögð, því að með því var sparað mikið fje, en hinsvegar var svo um búið, að nýju embættin urðu ekkert erfiðari eða jafnvel ljettari en þau, sem fyrir eru. Þó náði þetta ekki fram að ganga. Harðasti prófsteinninn á sparsemi þingsins var þó frv. það um sameiningu landsbókasafnsins og þjóðskjalasafnsins, sem jeg lagði fyrir þingið í fyrra. Nú hefir þetta mál enn verið borið fram á þessu þingi, en meirihl. nefndarinnar, sem hefir það til athugunar, hefir lagt á móti þessu og vill, að söfnin haldi áfram að vera tvö, en vill hinsvegar, að reynt sje að spara aðstoðarmann á öðru safninu. Þegar ekki er einu sinni hægt að koma svona sjálfsögðum sparnaði fram, og það þegar svo stendur á, að hinn ágæti forstöðumaður þjóðskjalasafnsins er látinn, svo að ekki þarf að taka embætti af nokkrum manni, þá getur ekki hjá því farið, að trúin fari að minka á árangur slíkra sparnaðartilrauna. Þó tel jeg vera rjett að samþykkja þessa till., og jeg mun greiða henni atkvæði mitt. Jeg vonast svo eftir, að sú sparnaðarnefnd, sem skipuð verður, eða nefndir, ef þær verða fleiri en ein, taki tillögur mínar um embættasamsteypur til rækilegrar athugunar. Því að jeg tel slíka samsteypu sjálfsagða, og þó að jeg hafi ekki borið hana fram á þessu þingi, þá er það ekki af því, að mjer hafi snúist hugur, heldur sökum þess, að jeg hefi ekki búist við að það mál mundi fá byr í þinginu, en aðeins auka mas í þinginu, sem ekki leiðir til niðurstöðu. Einasti möguleikinn til sparnaðar er að stækka verksvið embættismannanna. Og það er hægt.

Jónas Jónsson Jeg get ekki sagt, að jeg hafi sannfærst um af ræðu hv.þm. Seyðf. (JóhJóh), að nefndin, og hann sem formaður, hafi sýnt sjerstakan dugnað í þessu máli. Mjer dettur í hug það, sem Jón Ólafsson sagði eitt sinn um póstmeistarann, sem afhenti póstinn einn sunnudag út um eldhúsdyrnar, að hann hefði gert hreint fyrir sínum eldhúsdyrum en ekki pósthúsdyrum. Afsökun hv. form. fjvn. (JóhJóh) var sú, að till. hefði ekki komið fyr en 4 vikur voru liðnar af þingi, og þess vegna hefir víst verið rjett að draga í 3 vikur að koma henni á framfæri. Þetta geta þeir einir tekið sem góða og gilda vörn, sem sætta sig við lítið. Er ekki hægt annað en skilja þetta sem tilraun Íhaldsflokksins til að eyða málinu, enda höfðu ýmsir búist við því. Það á vel við að rifja upp í dag, hvernig hinum hv. meirihl. fórst í Nd., er rætt var um það, hvort takmarka skuli vöruflutning til landsins eða tolla vörurnar. Auðskilið, að kaupmenn vilji heldur tollstefnu, jafnvel þó að landið fari á hausinn. Í Íhaldsflokknum er alt að helmingur embættismenn og hinn helmingurinn kaupmenn, og ekki að búast við, að kaupmenn eða embættismenn taki það vel upp, ef komið er við stjettarhagsmuni þeirra. Verð jeg að taka þetta sem fyrirboða þess, að nefndin muni ekkert gera í þessu máli og því verði eytt. Það er ekki satt hjá hv. form. fjvn. (JóhJóh), að jeg hafi vanrækt mín störf í þeirri nefnd í fyrra. Jeg mætti reglulega á fundum og með meiri kostgæfni en hann. Svör hæstv.forsrh. (JM) eru loðin. Hann virðist álíta, að ein nefnd myndi nægja. Hann svaraði ekki neinu því, sem jeg benti honum á, að hann hefði átt sæti í afardýrri nefnd fyrir nokkrum árum, sem fjallaði um þessi mál, en lítið sást eftir. Jeg er líka sannfærður um, að lítið lið verður að einni nefnd nú, allra helst ólaunaðri. Hæstv. forsrh. (JM) hjelt því fram, að enginn flokkur hefði til 5 menn í þessar nefndir. Jeg veit, að í Framsóknarflokknum eru þeir til, og ætti þá ekki að standa á mönnum úr Íhaldsflokknum, sem þykist vera svo mannsterkur. Jeg játa, að það er ekki heppilegt að hafa 5 nefndir, ef þær störfuðu eingöngu hver fyrir sig. Gæti verið samvinna milli þeirra, þannig, að formenn nefndanna ynnu saman að einhverju leyti. Er óhjákvæmilegt, að lagður yrði sameiginlegur grundvöllur, svo að ekki yrði árekstur. Hitt get jeg ekki gengið inn á, að ein nefnd geti leyst þetta starf af hendi svo að vel sje og að gagni mætti verða. Jeg get verið þakklátur fyrir skýringuna á launum póstmeistarans, það sem hún nær. Þetta er gamalt hneykslismál. Menn eru að tala um að leggja niður embætti, spara á þessum og þessum lið, en ekki er minst á það, þó að menn með hæstu launakjörum fái stórar launabætur utan við landslögin. Sum árin hefir póstmeistari fengið alt að 10 þús. kr. í „sportslur“. Það var lagt sjerstakt gjald á póstávísanir - með lögum eða ólögum - sem póstmeistari hirti svo. Mjer er ekki kunnugt um, að líkt eigi sjer stað neinstaðar annarsstaðar í heiminum. Þetta var átalið í blöðum. Voru þá sjerstakir samningar gerðir við póstmeistara, að hann gerði sig ánægðan með 4 þús. kr. í staðinn. Má vera, að hægt sje að finna svona pytti í ýmsum greinum embættisstarfrækslu hjer á landi, þar sem forstöðumenn hafa holað sjer niður í hæga sæng. Ef til vill mundi hv.þm. Seyðf. (JóhJóh) álíta það þess vert að eyða nokkrum klukkustundum til að athuga launakjör starfsmanna, sem beint og óbeint hafa 25–40 þús. kr., eins og sumir hafa gefið upp til skatts, t. d. hv.þm. Seyðf. (JóhJóh). Jeg hefi notað þennan útúrdúr til þess að vekja athygli hæstv. stjórnar á því, að nóg eru verkefnin á þessu sviði. Jeg vil gefa hv.þm. Seyðf. (JóhJóh) tækifæri til að greiða atkvæði með eða móti sparnaðarfrv., þar sem sparnaðurinn nemur mörgum þús. kr. Jeg tók það saman á fáum mínútum í gærkvöldi; efast jeg ekki um, að hv.þm. Seyðf. (JóhJóh) myndi fá miklu ríflegri uppskeru, ef hann legði krafta sína fram, þar sem hann hefir mjög góða þekkingu á embættisrekstri ríkisins. Jeg er að mestu leyti sammála hv. 1. landsk.þm. (SE) í því, sem hann sagði um sýslumennina, aðeins vil jeg ganga lengra en hann. Er það vel, að þar hefi jeg fyrir mjer „autoritet“ þess manns, sem hæstv.forsrh. er. Það er því mjög fínn fjelagsskapur, sem jeg hefi í þessu máli, og vona jeg, að dragi til góðs. Hv. 1. landsk.þm. (SE) benti á það, hve erfitt væri að koma sparnaðarmálum í gegn. Það er bending um það, að það verður að byggja þessa fyrirhuguðu nefnd upp af öllum flokkum. Oft hefir verið valið í nefndir af hreinni tilviljun, eins og t. d. mentamálanefndina 1920. Það voru að vísu góðir menn, en höfðu ekki tiltrú allra, máske ekki neinna flokka í þinginu, til að ráða þeim málum heppilega til lykta. Það er engin leið önnur til að koma sparnaðarmálum í gegn en sú, að flokkarnir komi sjer saman. Þess vegna er það eitt frumskilyrði fyrir nokkurn ávöxt, að nefndin sje bygð úr öllum flokkum.