Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm, meiri hl. (Birgir Kjaran) Hæstv. forseti. Fyrir hönd fjhn. d. leyfi ég mér að bera hér fram eina skriflega brtt. Við yfirför frv. í nefnd hafði okkur yfirsézt eitt atriði, sem við teljum ástæðu til að koma á framfæri við þessa síðustu umr. frv. Brtt. hljóðar þannig, með leyfi forseta: „Breytingartillaga við frv. til l. um tekju- og eignarskatt. Frá fjhn. Við 6. gr. Á eftir orðunum „umsjón ríkisstjórnarinnar“ í 1. mgr. komi „sýslufélög“. 6. gr. fjallar um þá aðila, sem undanþegnir eru tekjuskatti. Þar er getið um sveitarfélög o.s.frv., en okkur þótti nákvæmara, að sýslufélög yrðu einnig tekin þarna fram, eins og raunar var komið fram við 2. umr. og brtt., sem við fluttum þá við 9. gr.

Fram. 1. minni hl. (Skúli Guðmundsson) : Hæstv. forseti. Ég skal ekki hafa mörg orð um þetta frv. í síðustu umr. þess hér. ég vildi aðeins kasta á það kveðju, um leið og það fer til baka til hv. Ed. Þó að nokkrar breyt. hafi verið gerðar á frv. hér í d., eru þær yfirleitt um minni háttar atriði og sumt lagfæringar á orðalagi, og liggur nú fyrir ein skrifleg brtt. frá fjhn. um smálagfæringu, sem enginn ágreiningur er um í n. En í meginatriðum er frv. óbreytt eins og það var lagt fyrir þingið. Samkv. enn gildandi lögum greiða hlutafélög 25% af skattskyldum tekjum í tekjuskatt til ríkisins og útgerðarfélög þó raunverulega minna, þar sem þau hafa nokkru meiri varasjóðsfrádrátt. En þegar tekið er tillit til varasjóðsfrádráttarins, þá er tekjuskattur félaganna raunverulega 20% af hreinum tekjum nú, en 162/3% hjá útgerðarfélögum og samvinnufélögum. Þetta verða að teljast hóflegir skattar að mínu áliti. Í því sambandi má einnig benda á ákvæði í þessu frv. um endurmat eigna og afskriftir af nýju matsverði þeirra, en þetta hefur verulega þýðingu fyrir atvinnufyrirtækin. Það, sem hefur þjakað atvinnureksturinn undanfarið, eru hin ranglátu veltuútsvör til bæjar- og sveitarfélaga. Nú var verið að samþ. hér í hv, d. fyrir fáum mínútum frv. um tekjustofna sveitarfélaga, og samkv. því eru veltuútsvörin afnumin, en í staðinn kemur aðstöðugjald svonefnt. Þetta aðstöðugjald er mjög frábrugðið veltuútsvörunum að því leyti, að það má teljast með öðrum kostnaði við atvinnureksturinn, og þessi breyt. er mjög til hagsbóta fyrir atvinnufyrirtækin, og því er enn síður ástæða til að lækka um leið skatta á þeim til ríkissjóðs. En með þessu frv. er tekjuskattur félaga ákveðinn 20% af skattskyldum tekjum, en áður en skattur er á lagður, má draga frá tekjunum 1/4 til varasjóðs, svo að raunverulega er skatturinn 15% af hreinum tekjum félaganna. Raunverulega er hann 15% af hreinum tekjum þeirra. Þetta er lægra skattgjald til ríkisins en félög í nágrannalöndum okkar þurfa að borga. Það má segja, að það hefði ekki gefið ástæðu til aths., þó að tekjuskattur félaga væri lækkaður úr 20 í 15% af hreinum tekjum, ef búið væri að óðrum skattgreiðendum á svipaðan hátt. En þar er allt annað upp á teningnum. Tekjuskattur einstaklinga kemst upp í 30%. Tekjuskatturinn er þó léttbær hjá einstaklingum í samanburði við tollana og söluskattana, sem á þeim hvíla og alltaf er verið að auka við. Í fyrradag var samþ. hér á þingi frv., sem leggur aukasöluskatt á kjöt og mjólk og aðrar landbúnaðarvörur, brýnustu nauðsynjar almennings, og um leið var lagður sérstakur skattur á bændur, en sá skattur hefur sömu einkennin og hið illræmda veltuútsvar, sem nú var verið að afnema. Hann má ekki teljast með gjöldum við atvinnurekstur. Þegar hæstv. fjmrh. lagði þetta frv. fyrir þingið í Ed. í vetur, þá flutti hann að sjálfsögðu framsöguræðu, er málið var tekið til 1. umr., og þar vitnaði hann m. a. í sáttmála, sem stjórnarflokkarnir gerðu, þegar stjórnin var mynduð fyrir rúmum tveimur árum. Þá sagði hæstv. fjmrh. m.a. á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Í stjórnarsamningnum er komizt svo að orði, að til þess að tryggja, að þær heildarráðstafanir, sem gera þarf, verði sem réttlátastar gagnvart öllum almenningi, hefur ríkisstj. ákveðið m.a. að endurskoða skattakerfið.“ Þetta mun hafa staðið í stjórnarsamningnum, samkv. því sem hæstv. ráðh. sagði í Ed. í vetur. Ég hygg, að þeir verði æðimargir, sem telja, að í þessu efni hafi fyrirheitin brugðizt hjá hæstv. stjórn, eins og í mörgu fleira, því að það munu margir líta svo á að stjórnin hafi ekki hagað framkvæmdum skattamála þannig, að byrðarnar verði sem réttlátastar gagnvart öllum almenningi. Það er langt frá því. Sagan hermir allt annað um þetta. Í nál. mínu um þetta mál lét ég þess getið, að afstaða mín til frv. í heild mundi fara eftir því, hvernig færi um brtt. þær, sem ég lagði fram. Þær hafa nú verið felldar, og ég mun því greiða atkv. gegn frv. Með því vil ég mótmæla skattamálastefnu hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Þegar þetta frv. til laga um kjarasamninga opinberra starfsmanna var lagt fyrir Ed. fyrir nokkrum dögum, gerði ég ýtarlega grein fyrir því. Þegar þess er einnig gætt, að ýtarleg grg. fylgir þessu frv. ásamt ýmsum fylgiskjölum, sem skýra málið mjög rækilega, sé ég ekki ástæðu til að rekja það hér að svo stöddu, en aðeins taka það fram, að eins og ríkisstj. gekk frá frv. og flytur það, var fullt samráð haft og samkomulag við stjórn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, og stjórn þess bandalags samþykkti með atkv. allra 9 stjórnarmanna að mæla með samþykkt frv., eins og það liggur hér fyrir. Ég vil leggja til, að frv. sé vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Samkvæmt því, sem fram hefur komið í sambandi við þetta frv., þá er ljóst, að frv. er í raun og veru samningur, sem gerður hefur verið á milli Bandalags starfsmanna ríkis og bæja annars vegar og hæstv. ríkisstj. hins vegar. Ég tel, að með þessum samningi hafi Bandalag starfsmanna ríkis og bæja í samningum sínum við ríkisstj. náð mikilsverðum árangri, sem sé í eðlilegu framhaldi af því, sem áður hafði verið gert í samskiptum ríkisstj. og bandalagsins, þar sem afskipti opinberra starfsmanna af þessum málum hafa smátt og smátt nálgazt það að vera samningar um þessi efni. Ég tel eðlilegt að styðja þetta mál óbreytt, eins og það liggur fyrir, þar sem það er á þessa lund til komið, og mæli fyrir mitt leyti eindregið með því. Þetta frv. gæti gefið tilefni til þess að ræða nokkuð almennt um launamál og jafnvel stjórnarstefnuna, en vegna þess að nýlega hafa farið fram ýtarlegar umr, um þau efni og ég vænti, að allir séu sammála um, að æskilegt sé að ljúka þinginu greiðlega úr þessu fyrir páskana og þar á meðal þessu máli, þá mun ég ekki ræða launamálin almennt. En ég kvaddi mér hljóðs til að lýsa fullum stuðningi mínum við þetta mál óbreytt, eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Það er vafalaust rétt, sem hv. 1. þm. Austf. sagði hér áðan, að í raun og veru væri þetta frv. til laga samningur á milli ríkisstj. og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, og ástæðan til þess, hversu seint það er fram komið, nú alveg í þinglok, er vafalaust sú, að fæðingin hefur gengið eitthvað erfiðlega, opinberum starfsmönnum vafalaust gengið þunglega að fá málinu komið í það form, að þeir gætu sætt sig við, að það yrði flutt, fyrir þeirra hönd, og raunar vita menn, að svo er. Það er og vitað, að margt af því, sem opinberir starfsmenn töldu æskilegt og nánast nauðsynlegt að fá með í þetta samkomulag við ríkisstj., hafa þeir ekki fengið, en þó komizt að þeirri niðurstöðu, að þeir vildu heldur ná þeim áfanga, sem í þessu frv. felst, en sitja undir ákvæðum launalaga eitt ár í viðbót og fá engu um þokað í þeirri baráttu, sem þeir um langan tíma hafa háð. Barátta opinberra starfsmanna hefur verið í fyrsta lagi háð fyrir því, að þeir fengju samningsrétt um sitt kaup og sín kjör, og í annan stað, að þegar samningar um kjaramál þeirra væru þrautreyndir, þá hefðu þeir rétt sem aðrar launastéttir til þess að lýsa yfir vinnustöðvun í samræmi við vinnulöggjöfina. Þeirra barátta hefur þannig verið tvíþætt fyrir samningsréttinum og fyrir verkfallsréttinum. Með þessu frv. er komið til móts við þá um samningsréttinn, en svo kveðið á, að þegar ekki takist samningar milli ríkisvaldsins og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, þá skuli gerðardómur koma til og skera úr ágreiningsatriðum. Þetta er vitanlega atriði, sem erfitt er fyrir launastéttir að sætta sig við, og það er áreiðanlega ekki gert af fúsum og frjálsum vilja Bandalags starfsmanna ríkis og bæja eða forráðamanna þess að sætta sig við slíkt, og það gera þeir áreiðanlega einungis til bráðabirgða og með það fyrir augum að halda áfram baráttunni fyrir þeim réttindum að mega leggja niður vinnu, þegar þeir hafa ekki náð sínum kröfum fram við samningaborðið. Það er í öllum lýðræðisþjóðfélögum litið svo á, að verkfallsrétturinn heyri til almennra mannréttinda og að samningsrétturinn sé frekar lítils virði án þess að geta fylgt honum eftir, þegar samningar ekki takast, með vinnustöðvun, með því að segja: Fyrir þau launakjör, sem ég vil ekki sætta mig við og vil ekki binda mig samningum um, legg ég ekki mitt vinnuafl fram og læt vera að vinna. Gerðardómur sá, sem hér á að skera úr ágreiningsefnum, er dálítið sérkennilegur. Hann er skipaður aðeins einum manni af fimm frá Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, aftur á móti einnig einum manni frá ríkisvaldinu beint, en þó er nú sú fylking öllu fjölmennari, sem frá ríkisvaldinu kemur, því að hæstv. fjmrh. á skv. frv. að tilnefna annan mann í gerðardóminn, og auk þess eiga svo að vera þrír menn frá hæstarétti, þannig að hæstiréttur og fulltrúi ríkisstj. verða þarna í algerum meiri hl. í dómnum. Þetta sjá nú allir, að er ekki viðunandi fyrir launþegastéttina í opinberri þjónustu, enda mun það liggja augljóslega fyrir með fyrirvara, sem stjórn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja hefur undirritað, að þeir líta á þetta frv. einungis sem spor í áttina og hafa lýst yfir ákveðinni andstöðu við ýmis atriði frv. og lýst því enn fremur yfir, að þeir muni halda áfram baráttunni fyrir þeim réttindum, sem þeir hafa barizt fyrir, en ekki felast í þessu frv. Dálítið er það nú sérkennilegt, að það eigi að ákveða launakjör þeirra starfsmanna ríkisins, sem venjulega koma fram f.h. ríkisstj. í samningum, eins og t.d. ráðuneytisstjóranna í rn., að þeir eigi að taka þátt í að semja um sín eigin kjör við stjórn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja og bandalagsstjórnin aftur að semja við þessa menn um þeirra launakjör, sem eru umboðsmenn ríkisvaldsins, gagnaðilans í samningunum. Það hefði vitanlega verið eðlilegast, að launakjör þessara manna væru ekki ákveðin þarna við samningaborðið. Þá er það og sérkennilegt, að fram er tekið í frv., að kjaradómur, sem skipaður er meiri hl., sterkum meiri hl., af hæstaréttardómurum og fulltrúa fjmrh., skuli ákveða laun tveggja hópa manna, þ.e.a.s. ráðherranna og hæstaréttardómaranna. Þeir skipa meiri hl., fulltrúar ríkisstjórnar og hæstaréttar, þeir skipa hreinan meiri hl. í þessum dómi, kjaradómi, og þeir eiga eiginlega að ákveða laun ráðh. og hæstaréttardómara. Miklu eðlilegra hefði verið, að það hefði staðið í frv.: Ráðherrar og hæstaréttardómarar hafa sjálfdæmi um sín launakjör, - því að það er það, sem í þessu felst, og ekkert annað. Ég álít, að það sé rétt á takmörkum þess, sem hægt er að bera fram, að haga þessari ákvörðun um launakjör ráðh. og hæstaréttardómara á þennan hátt, að þeir skuli í raun og veru hafa það alveg í eigin hendi. Að öðru leyti skal ég taka það fram, að ég tel, að Bandalag starfsmanna ríkis og bæja fái þarna fram kröfu um samningsréttinn, og það er önnur þeirra meginkrafna, sem þeir hafa barizt fyrir um langa hríð. Og þess vegna verður að líta á þetta frv. sem allþýðingarmikinn áfanga að því marki, sem þeir hafa stefnt að í sinni réttinda- og launabaráttu. Um þetta hafa þeir og gert samkomulag, að þeir sætti sig við í bili sem áfanga, og því mun Alþb. ekki beita sér gegn samþykkt þessa frv., heldur sætta sig við, að opinberir starfsmenn fái þau takmörkuðu réttindi, sem í frv. felast. En ljóst er okkur Alþýðubandalagsmönnum, að þetta er ekki fullnaðarlausn, og samtök opinberra starfsmanna hafa lýst því yfir, að þau muni halda áfram baráttu sinni fyrir algerum samningsrétti og einnig fullri viðurkenningu verkfallsréttar. Þetta frv. fer sennilega til heilbr.- og félmn., og fæ ég þar aðstöðu til að athuga það nánar, hvort tiltækilegt sé að flytja við það brtt. í þá átt, sem samrýmist óskum og vilja opinberra starfsmanna, eða hvort, vegna þess að svo er komið, að fast er liðið að þinglokum, frv. verður látið fara án breytinga, - fer það til fjhn., þá komum við ekki til með að fjalla um það í heilbr.- og félmn., og kemur það þá í hlut þeirrar hv. n. að leggja málið á ný fyrir þd. til framhaldsmeðferðar. Ég hef sem sé lýst því yfir f.h. Alþb., að það muni ekki leggja stein í götu þess, að þetta frv. með þá takmörkuðu lausn, sem það felur í sér, gangi í gegnum þingið nú fyrir þinglok.



Herra forseti. Þegar mál þetta var til umr. í Ed., hélt málsvari Alþb. því fram, að með þessu frv. fengju opinberir starfsmenn ekki full mannréttindi, og skýrði það með því, að þar sem þeim væri ekki leyfilegt að gera verkfall, þá væri það skerðing á mannréttindum. Þessar furðulegu yfirlýsingar voru ekki teknar alvarlega þá, en nú eru þær endurteknar hér af málsvara Alþb., og tel ég ekki fært að láta málið ganga áfram án Þess að minnast á þennan furðulega misskilning. Fyrst er þess að geta, að í nágrannalöndum okkar, þar sem enginn dregur í efa, að hið bezta lýðræði ríki, hafa opinberir starfsmenn yfirleitt ekki rétt til þess að gera verkfall. Í Danmörku eru laun starfsmanna ákveðin með launalögum, og þeir ríkisstarfsmenn hafa ekki verkfallsrétt. Í Svíþjóð eru launin ákveðin endanlega af ríkisvaldinu. Hinir opinberu starfsmenn hafa ekki rétt til að gera verkfall. Í Finnlandi er sama skipan, launin ákveðin endanlega af ríkisvaldinu og starfsmönnum ekki heimilt að gera verkfall. Hér á landi hefur nú í nærri hálfa öld verið í gildi löggjöf, sem lýsir verkföll opinberra starfsmanna ólögleg og refsiverð. Það er því næsta furðulegt að heyra þær staðhæfingar bornar hér fram, að opinberir starfsmenn njóti alls ekki mannréttinda þeirra, sem viðurkennd séu í öllum lýðræðisþjóðfélögum, sem sagt að þeir megi gera verkfall, og nægir í því sambandi að benda á þessi ágætu lýðræðislönd, sem ég hér hef getið. En fyrst þessi ummæli koma úr þessari átt, frá samherjum og málsvara hinna kommúnistísku ríkja, þá er rétt að minna á það, að í ríkjum kommúnismans eru verkföll óheimil, ólögleg og refsiverð. Eftir kenningum þessara hv. fulltrúa og málsvara alþjóðakommúnismans hér á Alþingi er því þar með slegið föstu, að í hinum kommúnistísku ríkjum njóti menn ekki almennra og sjálfsagðra mannréttinda.



Herra forseti. Þetta frv. er komið til hv. d. frá Ed. og hefur lengi verið þar til athugunar. Skv. frv. verður lífeyrissjóður togarasjómanna, sem stofnaður var með lögum nr. 49/1959, framvegis sameiginlegur fyrir togarasjómenn og fyrir undirmenn á kaupskipum og varðskipum. Nafn sjóðsins breytist til samræmis við þetta stækkaða verksvið hans. Frv. er samhljóða lögum nr. 49 frá 1959, um lífeyrissjóð togarasjómanna, í flestum atriðum. Með því eru ekki gerðar aðrar breytingar á lögunum en þær, sem nauðsynlegar eru vegna aðildar farmanna og varóskipsmanna að sjóðnum. Ég tel ekki þörf á að rekja efni frv. Það hefur inni að halda svipaðar reglur og þær, sem venjulegar eru um lífeyrissjóði. Ed. fékk jákvæðar umsagnir um frv. frá þessum aðilum: Sjómannasambandi Íslands, Sjómannafélagi Reykjavíkur, Skipaútgerð ríkisins, landhelgisgæzlunni og frá Vinnuveitendasambandi Íslands. Farmanna- og fiskmannasambandið vill láta fresta afgreiðslu málsins, og Skipadeild Sambands ísl. samvinnufélaga er frv. andvíg. Telur Skipadeildin hentugra, að sérhver starfsmaður sé sjóðfélagi í lífeyrissjóði hjá því fyrirtæki, sem hann vinnur fyrir. Mótmæli gegn frv. munu hafa borizt frá 16 togurum. Það er ekki auðvelt að sjá, hvort allar áhafnirnar standa að baki mótmælunum eða aðeins yfirmennirnir. Mótmælin eru öll byggð á því, að ekki megi hleypa farmönnum inn í hinn fjársterka lífeyrissjóð togaramanna, þeir fái þar réttindi, en leggi sjóðnum ekkert til. Þetta er hreinn misskilningur þeirra, sem að þessum mótmælum standa, og verður það ljóst, ef menn lesa 1. tölul. í ákv. til brb. í frv., en hann hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Skylt er sjóðnum að veita viðtöku iðgjöldum, sem haldið hefur verið eftir vegna skipverja á farskipum frá 1. jan. 1959, svo og hluta útgerðarmanns, og veita þeim réttindi sjóðfélaga í samræmi við það: Lífeyrissjóður togarasjómanna var stofnaður á miðju ári 1958, en lífeyrissjóður farmanna hefur, skv. kjarasamningum, verið til frá 1. jan. 1959, og er aldursmunur sjóðanna því aðeins sex mánuðir. Farmannasjóðurinn er alls ekki eignalaus, eins og þeir aðilar, sem mótmælin sömdu, munu hafa haldið. Sjóðfélagar í honum fá réttindi í samræmi við það, hvenær sá sjóður var stofnaður, nema að því er varðar eldri menn. Þeir fá sams konar réttindi í sjóðnum og eldri menn á togurum, eins og kveðið er á um í brbákv., en þann kostnað, sem af því hlýzt, endurgreiðir ríkissjóður árlega, og verða þau ákvæði alls ekki sjóði togaramanna til neinnar byrði. Að því hefur verið fundið, að ekki skuli vera komið með frv. um lífeyrissjóð fyrir alla sjómenn. En það mætti alveg eins spyrja, hvers vegna ekki séu sett lög um lífeyrissjóð fyrir alla landsmenn. Mér skilst, að flestir eða allir lífeyrissjóðir, sem til eru í landinu, séu þannig til komnir, að einstakir hópar launþega hafi tryggt sér lífeyrisréttindi í kjarasamningum. Oftast mun reglan vera sú, að launþeginn sjálfur greiðir í sjóðinn 4% af kaupi sínu, en vinnuveitandinn greiðir 6% á móti. Þau 6%, sem koma frá vinnuveitandanum, eru þannig hluti af því kaupi, sem hann þarf að greiða og reikna með í útgjöldum sínum, og liggur í hlutarins eðli, að þessi liður hefur áhrif á, hvað vinnuveitandinn telur sér að öðru leyti fært að greiða í kaup. Því er það, að meðan ekki hafa verið sett lög um lífeyrissjóð fyrir landsmenn alla, þá hljóta nýir lífeyrissjóðir að verða til með sama hætti og áður, þ.e.a.s. við samningaborðið milli launþega og kaupgreiðenda, og á þetta þá jafnt við um bátasjómenn og aðra, sem ekki hafa enn þá myndað lífeyrissjóði. Ég er þeirrar skoðunar, að þótt ekki hafi enn þá tekizt að semja um lífeyrissjóð fyrir alla sjómenn, sé ekki rétt að fresta afgreiðslu þessa máls, en það var lagt til af minni hl. heilbr.- og félmn. hv. Ed. og er einnig lagt til af minni hl. heilbr.- og félmn. þessarar hv. deildar. Ég legg þess vegna til f.h. meiri hl. heilbr.- og félmn., að frv. verði samþ. óbreytt, eins og það er komið frá Ed. Þar voru gerðar þær breytingar á upphaflega frv., sem fram koma í nál. á þskj. 730. Miðar sú fyrsta þeirra, sem er við 3. gr., að því að taka af tvímæli um aðild varðskipsmanna að sjóðnum. Önnur breytingin, sem er við 5. gr., 1. málsl., kveður á um fjölgun í sjóðsstjórninni úr fimm mönnum í sjö. Og sú þriðja er við 13. gr., 2. málsgr., þar sem sagt er: „Upphæð lífeyrisins er hundraðshluti af meðallaunum hlutaðeigandi sjóðfélaga síðustu 10 starfsár hans.“ Við þetta var bætt orðunum: „eða síðustu 20 starfsár, ef það er sjóðfélaga hagfelldara.“ Ég vil svo að lokum endurtaka það, að farmenn eiga rúmlega þriggja ára gamlan lífeyrissjóð og ganga þess vegna ekki eignalausir inn í lífeyrissjóð togaramanna samkv. þessu frv. Sú mótbára gegn frv. er á misskilningi byggð. Á það má enn fremur benda, að slysahætta á kaupskipum er minni en slysahætta á togurum, og að því leyti verður hagkvæmt fyrir togaramenn að vera í lífeyrissjóði með farmönnum.

Frsm. minni hl. (Hannibal Valdimarsson) Hæstv. forseti. Þetta frv. um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum hefur legið fyrir hv. Ed. í allan vetur. Það var sýnt í öndverðu, að málið var allmikið deilumál, og kom það berlega fram í hinum mörgu umsögnum, sem hv. Ed. bárust um málið. Loks afgreiddi þó hv. Ed. málið til þessarar hv. þd. núna fyrir örfáum dögum, og var þá boðaður skyndifundur í heilbr.- og félmn., sem þá taldi sig raunar hafa lokið störfum, og var sá fundur haldinn, meðan mikið annríki var í þd. og nm. höfðu í raun og veru vegna atkvgr., sem fram fóru um meiri háttar mál hér í d., engan vinnufrið til þess að athuga málið. En hv. form. heilbr- og félmn. sagði, að fast væri rekið eftir því, af ríkisstj., skildist mér, að málið yrði afgreitt nú fyrir þinglok, og þess vegna væri hann sér þess meðvitandi, að vinnuskilyrði n. væru ekki ákjósanleg til þess að afgreiða málið, en hann yrði samt að leggja svona mikla áherzlu á að fá það afgreitt úr nefnd. Það er alllangt mál, þetta frv. um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum, en svo naumur var starfstími n., að ekki þótti nægur tími til þess að lesa frv. Á það varð að treysta, að menn hefðu, meðan það dvaldi í Ed., lesið það og kynnt sér það, því að n. hafði ekki tóm til þess að lesa frv. yfir, og er það þó fyrsta skylda n. vitanlega, ekki bara í annarri d., heldur í báðum d., að kynna sér rækilega efni þeirra frv., sem þeim eru fengin til rannsóknar og afgreiðslu. Hins vegar var lesið í fljótheitum nál. nefndarhlutanna úr Ed., því að n. hafði þar klofnað um málið, og fengu nm. þar vitneskju um það, um hvað hefði verið deilt þar og um hvað nefndarhlutar Ed. höfðu klofnað um málið. Þá var rætt um það að fresta afgreiðslu í n., svo að menn gætu þó fengið tóm til að lesa frv. yfir, ef þeir hefðu ekki gert það áður, og kynna sér þann bunka fskj., sem með málinu voru, en það er þessi bunki, sem ég hér held á. Það eru umsagnir fjölda samtaka, sem þetta mál varðar, og frá einum 16 eða 17 skipshöfnum, sem mæla eindregið undantekningalaust gegn samþykkt frv., svo að það er ekki nóg með það, að meðferð málsins sé öll hin óþinglegasta og málið keyrt í gegn af meira offorsi en nokkurt annað mál, og hafa þó mörg mál hér að undanförnu orðið að sæta lítt þinglegri meðferð, heldur er hér greinilega um mikið deilu- og ágreiningsmál að ræða og málið virðist yfirleitt nokkurn veginn einróma sæta andspyrnu sjómannanna, og þó er lögð áherzla á að samþykkja það, að fengnum mótmælum sjómannanna. Ég minnist þess ekki, að í öllum þessum bunka séu nokkur meðmæli frá nokkurri skipshöfn með samþykkt frv. Ég held, að það sé ábyggilegt. Efni málsins er það, að lífeyrissjóður togarasjómanna, sem starfað hefur skv. lögum nr. 49 frá 1958, á ekki að verða lengur til sem sjálfstæður sjóður - lífeyrissjóður togarasjómanna, heldur á hann að verða sameiginlegur sjóður framvegis fyrir togarasjómennina og undirmenn á farskipum. Þetta er í raun og veru aðalefni frv., og á nafn sjóðsins að breytast samkvæmt því, úr því að heita lífeyrissjóður togarasjómanna í það nú að heita lífeyrissjóður togarasjómanna og undirmanna á farskipum. En þá verður þessum málum skipað þannig, að yfirmenn farskipa verða í öðrum lífeyrissjóði en undirmennirnir. Þeir verða áfram tryggðir í lífeyrissjóðum hvers útgerðarfélags um sig. Yfirmenn á strandferðaskipum ríkisins og varðskipunum verða í lífeyrissjóði ríkisstarfsmanna, og þannig er þetta margskipt. Hins vegar hafa mörg undanfarin ár verið frammi kröfur frá hendi sjómanna um það, að lífeyrissjóður togarasjómanna næði a.m.k. einnig til bátasjómannanna, þannig að það væri sameiginlegur lífeyrissjóður fyrir bátasjómenn og togarasjómenn, og finnst mér, að það sé ákaflega eðlileg lausn málsins og að þegar verið sé að taka þetta mál fyrir á annað borð, þá megi ekki ganga fram hjá þeim meginóskum sjómannanna sjálfra um, að lífeyrissjóðurinn verði engu síður fyrir bátasjómenn heldur en togarasjómenn, og fæ ég ekki skilið, að nokkurrar andspyrnu sé við það að vænta frá hæstv. ríkisstj. eða t.d. hæstv. félmrh., sem kæmi til með að fjalla um þetta mál og undirbúa það til næsta þings, ef horfið væri frá því nú að knýja málið í gegnum þingið. Þó að því væri í raun og veru synjað eða frá því horfið, að n. héldi aftur fund um málið, og gengið frá því að kljúfa n. strax á þessum eina fundi, sem fram fór, samtímis því sem deildarfundur var haldinn, þá er það þannig, eins og gerð var hér grein fyrir af frsm. meiri hl. n., að þeir hv. fulltrúar stjórnarflokkanna, formaður heilbr.- og félmn., 1. þm. Vestf. (GíslJ), hv. 5, þm. Vestf. (BF) og hv. 5. þm. Sunnl. (JKs), leggja til, að frv. verði samþ. nú á þessu þingi, en við í minni hl., hv. 4. Þm. Reykn. (JSk) og ég, leggjum til, að málið verði afgreitt með rökstuddri dagskrá á þá lund, að í trausti þess, að félmrh. undirbúi fyrir næsta þing frv. til laga um sameiginlegan lífeyrissjóð allra bátasjómanna og togarasjómanna, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá. Þá fyrst, ef þannig væri á málinu tekið, væri mætt óskum sjómannanna sjálfra og horfið frá því að afgreiða málið nú gegn eindregnum mótmælum sjómanna. Og ég hef ekki heyrt nein rök færð fyrir því, hvers vegna það sé knýjandi nauðsyn að afgreiða lífeyrissjóðsmál sjómannanna gegn þeirra vilja nú í þinglok á þann hátt, að ekki fáist vinnuaðstaða til að kynna sér málið. Það væri mjög æskilegt, að fram kæmu rökin fyrir því. Ég mun nú gefa hv. þm. tækifæri til þess að heyra meginniðurstöður þeirra félagasamtaka, sem hv. Ed. sendi málið til umsagnar. Þar er þá fyrst Sjómannasambandið. Það mælir með samþykkt frv., þó með breytingu, og leggur til, að eftir 30 ára starf verði ellilífeyrir sjómanna 60% í staðinn fyrir 50%, eins og nú er gert ráð fyrir í frv., og þetta án þess að iðgjöld hækki úr þeim 10% af tekjum, sem frv. gerir ráð fyrir. Ég verð að segja, að þarna leggur Sjómannasamband Íslands til, að málið nái ekki fram að ganga óbreytt, og það er allþýðingarmikil brtt., sem Sjómannasambandið gerir við frv., sem hv. meiri hl. n. hefur ekki fallizt á og ekki tekið tillit til. Málið fengi því ekki afgreiðslu í samræmi við óskir Sjómannasambandsins, ef farið væri að ráðum meiri hl. í þessu efni, ekki að því er þetta atriði snertir. Þá er það Sjómannafélag Reykjavíkur, sem er eitt af þeim félögum, sem eru í Sjómannasambandinu. Það sendi einnig örstutta umsögn, og er hún á þá lund, að aðalfundur Sjómannafélags Reykjavíkur, haldinn 21. jan. 1961, fagni því, að fram er komið stjórnarfrv. á Alþingi um það, að lögum um lífeyrissjóð togarasjómanna verði breytt þannig, að sjóðurinn yrði einnig fyrir undirmenn á farskipum, og skorað er á Alþingi að samþykkja það. Þetta er algerlega jákvæð umsögn frá Sjómannafélagi Reykjavíkur, og þar eru ekki lagðar til neinar brtt. við frv., heldur mælt með samþykkt þess. En það er, held ég, einustu fortakslausu meðmælin, sem með frv. hafa borizt. Hitt eru allt saman frekar neikvæðar umsagnir. Farmanna- og fiskimannasamband Íslands sendi mjög langa og ýtarlega umsögn um málið, viðurkennir í upphafi síns máls einn kost við það, þar sem segir: „Megintilgangur frumvarpsins er að sameina alla undirmenn á farskipum í einum lífeyrissjóði, í staðinn fyrir, að þeir eru nú ásamt yfirmönnum á viðkomandi skipum í lífeyrissjóði hvers skipafélags um sig. Þetta hefur þann kost í för með sér, að undirmenn geta flutzt milli skipafélaga, án þess að þörf sé að flytja lífeyrisréttindi þeirra eða þau glatist jafnvel að einhverju leyti.“ Þetta segja þeir að sé það jákvæða við frv. En hér er hins vegar um miklu stærri vanda að ræða, og getur þessi lausn á engan hátt talizt fullnægjandi, enda getur hún í mörgum tilfellum skaðað þá, sem eiga að njóta góðs af henni. Með sífelldri fjölgun lífeyrissjóða ber æ brýnni nauðsyn til, að sett verði löggjöf um réttindi þeirra, sem skipta um starf og flytjast milli sjóða. Það er engu minni nauðsyn að tryggja sjómanni, sem tekur upp störf í landi, að hann glati ekki þeim lífeyrisréttindum, sem hann hefur áunnið sér, en hinum, sem fer frá einu skipafélagi til annars. Sé um að ræða starf í landi hjá skipafélagi því, sem sjómaðurinn starfaði hjá, yrði réttarstaða hans augljóslega lakari, ef frv. yrði samþykkt. Og enn halda þeir áfram í Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands í sinni umsögn, með leyfi hæstv. forseta: „Í öðru lagi er gert ráð fyrir því í frv., að yfirmenn á farskipum skuli vera í sjóðum skipafélaganna. Þar eð algengt er, að menn séu árum saman ýmist undirmenn eða yfirmenn, mundi með samþykkt frv. skapast glundroði og skriffinnska, sem nú á sér þó ekki stað.“ Þetta lítur út fyrir að vera alveg ómótmælanlegt, augljós staðreynd. Í þriðja lagi segir svo í umsögninni, með leyfi forseta: „Í þriðja lagi viljum vér benda á þann annmarka, sem frá sjónarhóli yfirmanna á togurum er á ákvæðum frv. um lífeyrisgreiðslur og óbreytt er frá núgildandi lögum um lífeyrissjóð togarasjómanna. Það er, að lífeyrir miðist við laun síðustu 10 starfsárin, en iðgjöld yfirmanna til sjóðsins miðast oft við miklum mun hærri laun mikinn hluta starfsævinnar. Þannig eru mörg dæmi þess, að skipstjóri, sem greiðir allt að því þrefalt iðgjald á við háseta, verður síðar á ævinni bræðslumaður eða háseti, og ætti samkv. framangreindum ákvæðum að taka lífeyri í samræmi við laun í síðast nefnda starfinu. Dæmi: Maður hefur verið skipstjóri á togara í 19 ár, en verður þá háseti og er það í 10 ár. Meðalárslaun hans síðustu 10 árin eru 100 þús. kr. Útkoman verður þannig: Honum reiknast 29 ára starfsaldur, sem gefur 48% af 100 þús. kr. eða 48 þús. kr. Hefði hann hins vegar hætt störfum eftir 19 ára skipstjórn og meðalárslaun hans verið 250 þús. kr., verður útkoman þannig: 28% eða 70 þús. kr. Enda þótt þetta dæmi sé aðeins tekið af togaraskipstjóra, á það einnig við um aðra yfirmenn á togurunum. Vér teljum nauðsynlegt, að ákvæði þessi verði endurskoðuð vandlega og það verði gert, áður en stór hópur nýrra félaga verði tekinn í sjóðinn. Með tilliti til þess, sem hér hefur verið rakið, viljum vér leggja til, að hv. Alþingi fresti afgreiðslu þessa máls, meðan unnið sé að allsherjarlausn á vandamálum í sambandi við vernd lífeyrisréttinda, þegar skipt er um starf, og flutning þeirra milli sjóða, svo og að endurskoðun á framangreindum ákvæðum í lögum um lífeyrissjóð togarasjómannanna. Verði umrætt frv. hins vegar afgreitt sem lög, teljum vér óhjákvæmilegt, að gerðar verði á því allvíðtækar breytingar og skulu hér talin nokkur þau atriði, sem vér teljum nauðsynlegt, að verði breytt.“ Síðan leggja þeir til, að fimm mjög þýðingarmiklum atriðum í frv. verði breytt, ef ekki verði orðið við aðalkröfu þeirra, sem er um það, að málinu verði frestað nú og þannig gefist lengra tóm til þess að athuga allt lífeyrissjóðsmál sjómannanna til næsta þings, en það er þeirra aðalósk. Verði það ekki ofan á, segja þeir, þá vilja þeir í fyrsta lagi, með leyfi hæstv. forseta, að þessi breyting verði gerð: „Það verður að teljast óviðunandi réttindaskerðing að skylda alla undirmenn á farskipum til að ganga í hinn nýja sjóð, sbr. 3. gr. frv. Á þetta að sjálfsögðu fyrst og fremst við um þá, sem um fjölda ára hafa notið lífeyrisréttinda, en eiga samkv. bráðabirgðaákvæðum frv. aðeins að fá rétt í nýja sjóðnum frá 1. jan. 1959 að telja. Sem dæmi má nefna starfsmenn Olíufélagsins Skeljungs h/f og Olíuverzlunar Íslands h/f, sem sumir munu hafa öðlazt áratuga lífeyrisréttindi, en þar að auki munu bæði iðgjöld og hundraðshluti lífeyris þessara manna vera mun hærri en verða mundi í hinum nýja sjóði. Um alla þá sjóði, sem undirmenn á farskipum eru nú í, gildir það, að hundraðshluti lífeyris er hærri en í lífeyrissjóði togarasjómanna, og mun ábyrgð skipafélaga í sumum tilfellum vera nokkur trygging fyrir því að þær bætur verði greiddar, jafnvel þótt sjóðirnir reynist ekki hafa fullt bolmagn til þess að standa undir þeim.“ Þá er það önnur breyting: ,.Þótt svo virðist sem varðskip skuli teljast til farskipa samkv. 3. gr. frv., er rétt að taka af öll tvímæli og telja varðskip með í upphafi greinarinnar, enda eru það einungis undirmenn á strandferðaskipum ríkisins og varðskipum sem hingað til hefur ekki verið hirt um að tryggja og fyrst og fremst gæti talizt ástæða til að taka með í hinn nýja sjóð, eða þá í annan stað leggja það fyrir Skipaútgerð ríkisins og stjórn varðskipanna, landhelgisgæzluna, að standa við gefin loforð um að tryggja þessa menn, sem sýnist nú líka vera fær leið.“ Þriðja breytingin, sem Farmannasambandið leggur áherzlu á, er svo hljóðandi: „Vegna hins mikla fjölda yfirmanna, sem nú er í lífeyrissjóði togarasjómanna, svo og hins, að allir þeir, sem síðar verða yfirmenn á farskipum, verða samkv. frv. um skemmri eða lengri tíma félagar í hinum nýja sjóði, teljum vér óhjákvæmilegt, að Farmanna- og fiskimannasamband Íslands eigi einnig fulltrúa í stjórn sjóðsins, sbr. 5. gr. frv.“ Það er þeim ekki tryggt í frv. Í fjórða lagi: „Í 18. gr. frv. er gert ráð fyrir endurgreiðslu á iðgjaldahluta sjóðfélaga við úrgöngu, en án vakta. Í mörgum lífeyrissjóðum, m.a. sumum þeim sjóðum, sem sjómenn eiga samkv. frv. að flytjast úr, eru hins vegar greiddir vextir, og ýtir það vafalaust undir, að menn geymi áunnin réttindi og láti fé sitt standa inni, Þótt þeir taki upp annað starf um einhvern óákveðinn tíma. Teljum vér því ástæðu til að breyta þessu ákvæði.“ Þá er það fimmta brtt. þeirra: „Í 19. gr. er gerður greinarmunur á flutningi eftir því, hvort flutt er í sjóð, sem stofnaður er með lögum, eða sjóð, sem viðurkenndur er af fjmrn. Tengsl sjómanna við lögboðna sjóði, svo sem lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og barnakennara, hjúkrunarkvenna, ljósmæðra og alþingismanna, eru yfirleitt sízt meiri en við ýmsa aðra sjóði, og verður þessi greinarmunur því að teljast mjög vafasamur. Virðingarfyllst, f.h. Farmanna- og fiskimannasambands Íslands, Guðmundur Jensson. Til heilbr.- og félmn. Ed. Alþingis.“ Allar þessar umsagnir voru sendar Ed., og enginn tími vannst til þess í heilbr.- og félmn. Nd. að leita umsagna, hvorki sjómanna né neinna samtaka, varðandi þetta mál. Ég fæ ekki annað séð en aðalkrafa Farmanna og fiskimannasambandsins, sú, að málinu verði nú frestað, af því að margir meinbugir séu við þetta mál í þeim búningi, sem það er nú, hún sé eðlileg og sjálfsögð. Og hún er í samræmi við till. okkar, sem minni hl. skipum í hv. n. En ef knýja á málið fram, þá er sýnilegt, að ýmsar þær ábendingar, sem Farmanna- og fiskimannasambandið gerir í sínum fimm brtt., eru athyglisverðar og væru til lagfæringa og bóta og ættu því að takast til greina, og ég veit, að þær yrðu teknar til greina að meira eða minna leyti, ef málið gæti fengið þinglega meðferð, ef tóm ynnist til að athuga frv. og þessar tillögur. En það hefur ekki gefizt tími til þess, og þess vegna hefur hv. meiri hl. aðeins haft þann flaustursbrag á að leggja til, að málið sé bara samþykkt óbreytt nú. Það verður að viðurkennast, að það er ekki tími til neins annars, annaðhvort að víkja því frá eða fella það ellegar þá samþykkja það óbreytt, því að það er ekki tími til að vinna neitt að málinu. Skipaútgerð ríkisins sendir hér einnig umsögn, og er sú umsögn aðallega um málfræðilegt atriði, um það, að þeir telji fara betur á því að nota orðið kaupskip eða kaupfar í staðinn fyrir farskip, sem sé ambögulegt nýyrði í málinu, og verður ekki sagt annað en það er mátfræðileg ábending til bóta, en snertir ekki efni málsins. Jú, þeir eru heldur á því, að það beri að samþykkja þetta frv., einkanlega ef yrði breytt heitinu á farskipi í kaupfar eða kaupskip, það er aðalatriðið. Það er þó brtt. við það, meira að segja ekki hrein meðmæli, nema því verði svolítið breytt. Stundum eru brtt. okkar á Alþingi smávægilegs eðlis, og þær eru stundum um það að bæta málfar á frv. og þykir ekkert hégómaatriði. Það er satt, það er ekki um sjálft efni tryggingarmálsins, en það er til bóta á frv. sjálfu og búningi þess. Umsögn íslenzku landhelgisgæzlunnar er örstutt og er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: ,.Með bréfi, dags. 6. þ. m., sendi hv. heilbr.- og félmn. Ed. mér til umsagnar frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Í því sambandi vil ég leyfa mér að benda á, að samkv. lögum um varðskip landsins er ætlazt til, að kaup og kjör skipverja á þeim séu í samræmi við slíkar greiðslur á strandferðaskipum ríkisins, og mun landhelgisgæzlan því fylgja þeim reglum, sem ákveðnar verða við þá stofnun, Skipaútgerðina. Hef ég nú þegar rætt við fulltrúa Skipaútgerðar ríkisins, herra hæstaréttarlögmann Ingólf Jónsson, um þessi mál og er m.a. samþykkur þeim skoðunum hans, að æskilegt væri, að allir starfsmenn stofnananna væru hjá sama lífeyrissjóði, t.d. lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, þar sem meiri hl. þeirra er nú þegar.“ Þeir leggja til, að þessum tryggingamálum á varðskipunum og hjá Skipaútgerð ríkisins sé hagað á annan hátt en lagt er til í frv., nefnilega þann, að starfsmenn þessara fyrirtækja beggja væru tryggðir í sama lífeyrissjóði, þ.e.a.s. lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Og tel ég nú, að það mæli ýmis rök með því, að starfsmennirnir hjá Skipaútgerðinni og landhelgisgæzlunni væru tryggðir í lífeyrissjóði opinberra starfsmanna. Þá kemur að Vinnuveitendasambandi Íslands. Ég skal ekki þreyta hv. þm. með því að lesa það allt, en niðurstöðu Vinnuveitendasambandsins hlýt ég að kynna, og hún er þessi: „Í frv. felast ekki ný réttindi til handa undirmönnum á farskipum, þar sem þeir hafa frá 1. jan. 1959 notið lífeyrissjóðsréttar í samræmi við á,kvæði kaup- og kjarasamninga þar um. Í öðru lagi : Vér teljum rétt, að um mál sem þessi sé fjallað af aðilunum sjálfum með samningum, en að löggjafarvaldinu sé ekki beitt fyrir vagninn. Þeir mæla því gegn afskiptum Alþingis af málinu. Þá segja þeir að lokum, með leyfi hæstv. forseta: „Með hliðsjón af framansögðu teljum vér lagasetningu sem þessa óþarfa, þótt vér á hinn bóginn getum eftir atvikum sætt oss við þá skiptingu milli lífeyrissjóða, sem þar er ráðgerð. Að öðru leyti vísum vér um afstöðu vora til tillagna meiri hl. n., skipaðrar af félmrn. fyrri hluta árs 1959. til þess að undirbúa löggjöf um lífeyrissjóð bátasjómanna og farmanna í samræmi við yfirlýsingu ríkisstj. til samninganefndar sjómannasamtakanna innan Alþýðusambands Íslands, dags. 5. jan. 1959, þar var þó um málamiðlun að ræða, svo og til bréfs vors til félmrn., dags. 6. nóv. 1961. Virðingarfyllst, Vinnuveitendasamband Íslands, Einar Árnason.“ Hér er gerð grein fyrir því, að miðlunarleiðin, sem fundin var við lok samninga í ársbyrjun 1959, var á annan veg en hér er fjallað um í þessu frv. Og með bréfi Vinnuveitendasambandsins var einnig ráðgert, að þessum málum yrði hagað á annan veg en gert er í þessu frv., og þeir telja sem sé, að þessi lagasetning sé óþörf. Þá kemur að Sambandi ísl, samvinnufélaga. Þar er alllöng, ýtarleg umsögn líka. Ég skal aðeins lesa það, sem mér finnst vera niðurstaða hennar, en þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Það er því skoðun vor, að frv. það, sem hér um ræðir, sé óþarft og ekki til bóta, þar sem lífeyrisréttur þeirra manna, sem hér um ræðir, hefur þegar verið tryggður og aðeins mun vera eitt fyrirtæki, þ.e. Skipaútgerð ríkisins, sem vanrækt hefur að standa við þá samninga eða loforð, sem á sínum tíma voru gefin til undirmanna á farskipum. Vér höfum leitað til allra undirmanna á skipum vorum og kannað, hvort þeir mundu heldur kjósa að vera áfram í lífeyrissjóði SÍS eða í slíkum lífeyrissjóði, sem frv. gerir ráð fyrir. Í ljós kom, að yfirgnæfandi meiri hluti skipverja óskaði þess að vera áfram í lífeyrissjóði Sambandsins. Meðan á undirbúningi máls þessa stóð, var leitað umsagnar vorrar og álits af herra ráðuneytisstjóra, Hjálmari Vilhjálmssyni. Vér greindum honum frá framanrituðu og lögðum fram ýmis rök máli voru til stuðnings. Þar sem vér gerum ráð fyrir því, að hv. heilbr.- og félmn. hafi frá ráðuneytinu borizt umsagnir þeirra aðila, sem sérstaklega var leitað til í sambandi við frumvarpsgerðina, teljum vér ekki ástæðu til að fara hér fleiri orðum um þetta mál. Virðingarfyllst, f.h. Sambands íslenzkra samvinnufélaga, Skipadeildina. Hjörtur Hjartar.“ Hér er minnzt á umsagnir, sem hafa verið sendar, á meðan frv. var í smiðum. og gert ráð fyrir því, að hv. nefnd Alþingis fái þau rök og gögn í hendur. En hv. heilbr.- og félmn. hefur ekki séð þessi gögn, og veit ég ekki, hvað í þeim felst, en þar virðist heldur hafa verið lagzt á móti frv. í þessum búningi. Og það er gert í þessari umsögn, eins og menn heyra. Menn telja, að vitji sjómannanna á farskipum Sambandsins sé sá að vera áfram í þeim lífeyrissjóði, sem þeir eru nú tryggðir í á vegum þess útgerðarfélags. Nú hafa menn heyrt, hvernig hin ýmsu félagasamtök hafa snúizt við þessu frv. Og þegar frá er tekið Sjómannafélag Reykjavíkur og Sjómannasambandið, þá er yfirleitt um miklar brtt. að ræða, og Sjómannasambandið leggur líka til verulega, veigamikla breytingu, ellegar beint er lagzt gegn málinu eða talið algerlega óþarft að lögfesta það og lögð áherzla á, að það þurfi að athuga málið betur og fresta því til næsta þings. Og nú kemur að skipshöfnunum. Það verð ég að segja, að svo eindregin mótmæli frá sjómönnum minnist ég ekki að Alþingi hafi borizt, nema út af árásinni á vökulögin. Þá kom fjöldi umsagna, mótmæla frá skipshöfnum á togurunum, í einu vetfangi og voru send Alþingi, og sýndi það, hversu vakandi togarasjómenn voru á verðinum, þegar átti að skerða mannréttindi þeirra hvað snerti hvíldartíma á togurunum. En þær umsagnir voru þó a.m.k. ekki fleiri en þær, sem drifið hefur að nú frá skipshöfnum í þessu máll. Ég mun ekki lesa öll þessi mótmæli, en læt mér nægja að lesa þann tekta, sem skrifstofa Alþingis hefur til skýringar á málunum ritað á umslög mótmælanna. Hér er fyrst um að ræða mótmæli frá 6 skipverjum á m/s Drangajökli, sem eru félagar í lífeyrissjóðnum Skildi, lífeyrissjóði þess skipafélags, og óska þeir eftir því að vera áfram félagar í téðum lífeyrissjóði. Næst eru hér mótmæli frá áhöfn b/v Hvalfells. Um það segir skrifstofa Alþingis: „Skipstjóri og áhöfn b/v Hvalfells tilkynna, að þeir séu allir andvígir aðild farmanna að lífeyrissjóði togarasjómanna. Þetta er birt í símskeyti frá 7. febr. Áhöfn b/v Geirs skoraði á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Tilkynnt í símskeyti 6. febr. Áhöfn b/v Hafliða skorar á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Símskeytið sent 7. febr.  Svo segir skrifstofa Alþingis: Áhöfn b/v Hallveigar Fróðadóttur skorar á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Símskeyti 8. febr. Áhöfn b/v Skúla Magnússonar skorar á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskinum. Símskeyti 6. febr. 23 skipverjar á b/v Marz skora á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Bréf 13. febr. Áhöfn b/v Péturs Halldórssonar skorar á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Símskeytið sent 13. febr. Skipverjar á b/v Fylki skora á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Símskeyti 6. febr. Skipverjar á b/v Elliða skora á Alþingi að fella fram komið frv. til l. um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Símskeyti 6. febr. Skipstjóri á b/v Jóni Þorlákssyni sendir ályktun áhafnar togarans, samþykkta með 28:2 atkv., þar sem skorað er á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Tilkynnt í símskeyti. Áhöfn b/v Surprise skorar á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Símskeyti 6. febr. Skipverjar b/v Norðlendings skora á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Símskeyti 6. febr. Skipshöfn b/v Maí skorar á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Símskeyti 19. febr. Áhöfn b/v Víkings skorar á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Tilkynnt með bréfi. Áhöfn b/v Kaldbaks skorar á Alþingi að fella fram komið frv. til laga um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum. Þetta er tilkynnt með símskeyti 27. febr. Að fenginni þessari vitneskju um afstöðu sjómanna og ýmist óskir um, að frv. sé fellt ellegar að því sé nú frestað og vísað til félmrn. í trausti þess, að rn. undirbúi málið betur, og sérstaklega með tilliti til þess, að myndaður verði sameiginlegur lífeyrissjóður bátasjómanna og togarasjómanna, leggjum við í minni hl. heilbr.- og félmn., hv. 4. þm. Reykn. og ég, til, að málið verði afgreitt með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá: „Í trausti þess, að hæstv. félmrh. undirbúi fyrir næsta þing frv. til laga um sameiginlegan lífeyrissjóð allra togarasjómanna og bátasjómanna, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég hef lokið máli mínu, hæstv. forseti.



Herra forseti. Ég vil við þessa umr. aðeins gera grein fyrir því, að eins og ráðgert var við 2. umr. málsins, þá hafði fjhn. fund um þetta mál í morgun, og lágu þá fyrir nánari upplýsingar um ábyrgðarheimildir, sem veittar hafa verið Framkvæmdabankanum og með hverjum hætti. En ég vil gera aðeins grein fyrir því, að þegar lögin um Framkvæmdabankann voru sett 1953, þá var upphaflega ábyrgðarheimildin 80 millj. kr. Síðan var lögunum breytt 1954 og hækkuð ábyrgðarheimildin þá um 145 millj. kr., þannig að hámarkið var þá 225 millj. Síðan voru ábyrgðarheimildirnar enn hækkaðar með lagabreytingu 1957, þá um 150 millj. kr. og hámarkið þá 375. Og loks var hækkuð ábyrgðarheimildin með lögum 1961 um 225 millj., og var þá hámarkið 600 millj. kr. Af ábyrgðarheimildunum, þessum 600 millj., sem hámarkið var orðið 1961, hefur alls verið notað 586 961970 kr. Það er svo rétt, að menn athugi það, að við notkun ábyrgðarheimildanna er miðað við það gengi, sem er í gildi eða í gildi var, þegar lánin voru tekin, og miðað við núgildandi gengi nema notaðar ábyrgðarheimildir um 1137 millj. kr. Það, sem hér er farið fram á, hækkun ábyrgðarheimilda um 400 millj. kr., er, eins og áður hefur komið fram, til þess að hafa opna möguleika fyrir bankann til ríkisábyrgðarheimildar, án þess að sérstakar lántökur séu hafðar í huga, eins og fram kom strax í grg. frv. Það má þó benda á það, að Framkvæmdabankinn hefur að jafnaði tekið hin svokölluðu PL-480 lán frá Bandaríkjunum, sem ríkisstj. Bandaríkjanna hefur veitt hér í sambandi við innflutning á landbúnaðarafurðum frá Bandaríkjunum, og svo að menn átti sig nokkuð á því, þá hafa t, d. frá júnímánuði 1961 verið tekin þar þrjú lán, sem enn er ófrágengið, svokölluð PL-lán, upp á 49.7 millj., 32 millj. og 57.3 millj. Hér er um stórar upphæðir að ræða og hafa náttúrlega fyllt ört þá hækkunarheimild um 225 millj, kr., sem veitt var á sama ári, 1961. Og það má gera ráð fyrir, að framhald verði á þessu og þessi ábyrgðarheimild verði notuð í sambandi við þau lán með sama hætti og verið hefur. En að öðru leyti er ekki, eins og ég segi, um sérstaka lánveitingu að ræða. Hins vegar var nm. látin í té skrá yfir öll þau erlendu lán Framkvæmdabankans, sem tekin hafa verið með ríkisábyrgð, og eins og kunnugt er, hafa þessi lán mestöll farið í stærri framkvæmdir hér á landi, raforkuframkvæmdir, ræktunarframkvæmdir, fiskveiðasjóð, sementsverksmiðju, hitaveitu, iðnlánasjóð og frystihúsaframkvæmdir o.s.frv., sem mönnum er nú í stórum atriðum ljóst. Í n. mæla 4 nm. með því, að frv. verði samþ., en 4. þm. Austf. lætur fyrir sitt leyti afgreiðslu málsins afskiptalausa.