Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mál það, sem hér er til umr., hefur þegar nokkuð verið rætt í sambandi við það mál, sem var hér á dagskrá næst á undan (frv. um fjárhagsráð, innflutningsverzlun og verðlagseftirlit, 107. mál). Fjhn. hefur klofnað um málið. Ég legg einn til, að frv. verði látið halda áfram með nokkrum breyt., en meiri hl. leggur til, að nýtt frv. verði samþ., en þetta látið daga uppi. Brtt. þær, sem ég legg til, að gerðar verði við frv., eru samdar af tollstjóra og eru í höfuðatriðum eftirfarandi: Við 2. gr. er gerð sú brtt., að í staðinn fyrir 50 kr. komi 150 kr. Það þótti of lítið að mega aðeins hafa 50 kr. með sér, eins og leyft er í brbl., vegna þess að menn þyrftu meira fé, ef þeir færu með skipum, til að greiða fæði og annað slíkt. Enn fremur eru brtt. við 3. gr., sem ganga út á að gera einfaldara fyrir menn en verið hefur, þegar þeir koma frá útlöndum, að fá seðlum skipt og taka upp aðferðir, sem tíðkast í útlöndum og virðist, að komi þar að sæmilegu haldi. Það hefur verið skylt að menn leggi gjaldeyrinn inn í Landsbankann og geymi hann þar, meðan þeir dvelja hér, en þetta hefur þótt óþægilegt, og þótti því rétt að breyta því. Þarf ég ekki að fara nánar út í það. Þá er brtt. við 4. gr., að hver sá, er fer af landi burt, skuli geta tollyfirvöldunum skriflega sundurliðaða skýrslu um það, hve mikinn gjaldeyri hann hafi meðferðis. Í brbl. er svo ákveðið, aá5 einstaklingar, sem búsettir eru erlendis, skuli við komu sína til landsins undirrita drengskaparyfirlýsingu um, að þeir muni aðeins eiga gjaldeyrisviðskipti við þá banka, sem hafa einkarétt til að verzla með erlendan gjaldeyri, og jafnframt skuli þeir skuldbinda sig til að semja ekki við hér búsetta aðila um það að fá íslenzkan gjaldeyri eða uppihald hér gegn greiðslu í erlendum gjaldeyri eða gegn nokkurs konar öðru endurgjaldi. Það er vitanlegt, að svona ákvæði er erfitt að framkvæma. Mundi það aðeins gera mönnum óþægilegra fyrir en til er ætlazt af stj. og veita mönnum leið til að brjóta l. Ég held þess vegna, að með þeim breyt., sem tollstjóri hefur samið og ég hef borið fram, fáist jafngóð trygging fyrir því, að gjaldeyri sé ekki smyglað úr landinn og eftirlit með gjaldeyri útlendinga jafntryggt og gerist erlendis. Ég álít því heppilegast að samþykkja stjfrv. með þeim breyt., sem hér liggja fyrir og samdar eru af þeim embættismanni, sem mesta kunnleika hefur á þessum málum.



Ég vil mælast til þess við hæstv. forseta, að hann láti ekki þetta mál ganga til atkvæða nú í dag, af þeirri ástæðu, að ef þetta frv. verður fellt, áður en hitt frv. verður orðið að l., sem var næst á undan á dagskránni, þá eru engin lög til um útflutning og innflutning á íslenzkum gjaldeyri, því að hér er um að ræða staðfestingu á brbl. Því er annaðhvort, að taka verður ákvörðun um hina till. fyrst, áður en þetta frv. er látið ganga lengra, eða við 3. umr. þessa máls að bera frv. fram í annarri mynd sem brtt. við 1. gr. þessa frv., og hygg ég þá kannske, að n. færi eins hina leiðina. En af þessum ástæðum er ekki hægt að láta atkvgr. fara fram, fyrr en n. hefur athugað málið.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þetta frv., þegar það lá fyrir á sínum tíma fyrir jólin. Liggur hún hér fyrir á þskj. 173 og fer fram á, að námsmönnum og öðrum, sem eru erlendis um stundarsakir, sé heimilt að flytja inn verkfæri og áhöld, sem þeir hafa keypt fyrir sín laun eða annað fé, sem þeir hafa hlotið erlendis. - Ég skal taka fram, að ástæðan til þess, að ég flyt þessa brtt., er sú, að stúlka nokkur úr mínu héraði, sem búin er að vera 4 ár erlendis og fékk dálítið arfafé, kvartaði við mig undan því, að hún hefði keypt sér smábil, áður en hún fór heim, en henni hefði verið neitað um innflutningsleyfi fyrir þessum bil, þegar hún kemur. Og fleiri dæmi munu vera svipaðrar tegundar, en slíkt álit ég, að eigi ekki að eiga sér stað, þar sem líkt stendur á, því að kunnugt er, að það hafa það rúm leyfi verið veitt fyrir útflutningi á arfafé og öðrum líkum upphæðum, að engin sanngirni getur talizt að láta það ske, að ekki sé leyfður innflutningur á hlutum, sem færa má sönnur á, að engan íslenzkan gjaldeyri þarf fyrir. - Ég vildi aðeins vekja athygli á þessu.



Sjútvn. hafa borizt gögn, sem sýna, að Páll Ragnarsson og Jóhann Rist hafa hvor í sínu lagi þá þekkingu og vel það, sem krafizt er af íslenzkum skipstjórnarmönnum til þess að stunda atvinnu á íslenzkum skipum. Báðir hafa sannað, að þeir eru fullkomlega færir um að annast þau störf, sem hér er farið fram á að veita þeim. Báðir eru þeir íslenzkir ríkisborgarar. Sjútvn. kaus að hafa þann hátt á í staðinn fyrir að flytja tvö frv. að bera fram brtt. um, að báðir þessir menn skuli öðlast réttindi þau, sem ég gat um. Um Jóhann Rist er það tilskilið, að hann ljúki rafmagnsprófi við vélskólann í Reykjavík.



Meiri hl. fjhn. hefur fallizt á till. frá tollstjóra um að gefa stj. heimild til að setja reglugerð um það efni, sem um ræðir í þessu frv., heldur en að samþ. frv. stj., sem borið hefur verið fram samkvæmt þeim brbl., sem út voru gefin í haust um útflutning og innflutning á íslenzkum og erlendum gjaldeyri. Ég skal fúslega játa, að það er enginn stór munur á þessum tveimur leiðum, en meiri hl. n. þótti þetta samt eiga betur heima í reglugerð og bar frv. sitt fram í samræmi við það.



Herra forseti. Ástæðan til þess, að þetta frv. kom fram, var eins og hv. frsm. skýrði frá, að við í fjhn. þessarar d. urðum ekki sammála um, hvernig ætti að afgr. málið. Þó að einkennilegt megi virðast, vil ég halda áfram með stjfrv., en hv. meiri hl. vill gerbreyta því. Mitt álit er, að stjfrv. geti vel gengið með smávægilegum breyt., og koma þær til umr. í sambandi við næsta mál á dagskránni, sem er þetta stjfrv. Ástæðan til þess, að ég er andvígur þessu frv., er sú að ég álít ekki heppilega aðferð að fara inn á að veita stj. jafnvíðtæka heimild með reglugerð og hér er gert. Það þýðir ekki sama öryggi fyrir borgarana, hvort þeir hafa l., sem Alþ. setur, til að halda sér að og þar með sinn rétt ákveðinn eða reglugerð, sem stj. setur og getur breytt hvenær sem henni þóknast. Af því að ríkisstjórnarkerfið er orðið svo umfangsmikið á öllum sviðum, þá virðist manni beinlínis nauðsyn að setja skorður við því frekar en verið hefur, að viðkomandi stj., hver sem hún er, hafi svona víðtækt vald til að setja reglugerðir, sem hún getur numið úr gildi eða breytt á næsta missiri. Það hefur líka komið fyrir, að hæstv. núv. stj. hefur í reglugerðum, sem hún hefur sett, farið lengra en góðu hófi gegnir. Það er alltaf hætta á því, að þegar stj. er gefið víðtækt vald til að setja reglugerðir, þá sé það misnotað vísvitandi eða óafvítandi. Ég álít því miklu öruggara fyrir borgarana að fá lagasetningu en reglugerð. Þetta er prinsipielt atriði án alls tillits til, hvaða álit menn hafa á þeirri ríkisstj., sem situr hverju sinni. Með þessu frv. er viðskmrh. gefin heimild m. a. til að láta tollmenn leita á mönnum, í vörum, farangri og póstflutningi hvers konar, í skipum og öðrum farartækjum til þess að fyrirbyggja og sannreyna brot á reglugerðinni. Það virðist, að ef menn vilja nota þessa heimild, þá megi láta tollverði leita í póstflutningi hvers konar. Tollmenn hafa haft heimild til að leita í farangri og flutningi í sambandi við tolllög, en það hefur hingað til ekki verið gengið út frá því, að þeir leituðu í póstflutningi. Ég tel ekki rétt að setja svona ákvæði. Við höfum sameiginlega í fjhn. beðið tollstjóra að búa til breyt. fyrir okkur við þetta stjfrv. Hann skilaði tvenns konar till. Aðrar liggja hér fyrir sem frv. Hinar liggja fyrir í brtt. mínum við stjfrv., þar sem gengið er út frá að halda sér við það form, sem hæstv. stj. myndaði með brbl., og ég sé enga ástæðu til að auka valdstj. fram yfir það, sem hún sjálf taldi nauðsynlegt og tileinkaði sér með brbl. Till. mínar styðjast því líka við skoðun þessa embættismanns, sem mest hefur með framkvæmd þessara mála að gera og hefur þá ábyrgð, að hægt sé að framfylgja l. Ég vil aðeins við þessa 1. umr. málsins lýsa, hvers vegna ég er á móti frv., en mun þó fylgja því til 2. umr.

Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson) : Eins og heyra má af ræðu hv. 2. þm. Reykv., þá ber hér ekki ýkja mikið á milli, það er að mestu leyti form. Eitt atriði minntist hv. 2. þm. Reykv. á. Hann sagði, að í frv. okkar væri gengið lengra en í varatill. tollstjóra og stjfrv., að við viljum leyfa eftirlit með póstflutningi hvers konar. Nú er það svo, að tollstjóri hefur heimild til slíks í tolllögunum sjálfum. Hún er þó aðallega í sambandi við innflutning. Ég er sammála minni hl. um, að slíkum ákvæðum beri að beita afar gætilega og eftir ströngum reglum. Mér er ekki kunnugt um annað en að þessum ákvæðum tolllaganna hafi alltaf verið beitt með ákaflega mikilli gætni og mjög linlega. Ef engin heimild væri til að rannsaka póst, þá gætu menn alltaf hiklaust sent þar seðla og verðbréf. Þessi heimild verður því að vera til, svo að ekki sé allt of greið leið til að fara kringum tilgang laganna.



Herra forseti. Ef ég man rétt, þá barst það í tal hjá okkur í fjhn., hvað snerti hættu á, að smyglað kynni að verða gjaldeyri og öðru slíku í sambandi við póstflutning, þá mundu þegar að öllum líkum hafa verið gerðar ráðstafanir til að hafa eftirlit með slíku smygli, jafnvel að tæki væru til í pósthúsinu til að gegnlýsa bréf, án þess að hvert lítilræði væri lesið, og sjá þannig, hvort þar væru ávísanir, verðbréf eða seðlar. Ef slík rannsókn á sér nú stað með slíkum tækjum, þá á það við samkvæmt gildandi l., og ætti þá ekki að þurfa að bæta því ofan á, að póstmenn megi leita í hvers konar póstflutningi. Ég fæ því ekki séð, að þótt þetta ákvæði sé nú ekki sett í l., þá verði opin leið til að smygla gjaldeyri, ávísunum og verðbréfum í hvers konar póstflutningi. Ég held líka, að þetta hafi ekki verið ástæðan hjá hæstv. stj., þegar hún setti brbl., að það ætti að vera hægt að smygla úr landinu gjaldeyri í pósti og hafi haft hug á að hindra slíkt. Ég held því, að þessi ákvæði séu ekki nauðsynleg frá því sjónarmiði, svo að ég svari þessu atriði í ræðu hv. þm. V-Ísf.