Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með þáltill. þeirri, sem hér liggur fyrir, er lagt til, að Alþ. skori á ríkisstj. að undirbúa og leggja fyrir næsta þing frv. til laga um ráðstafanir til framleiðsluaukningar og jafnvægi í byggð landsins, m.a. með ákvæðum um fjárframlög í því skyni og úthlutun þess fjár. Skal tilgangur þessarar löggjafar fyrst og fremst vera sá að stuðla að hagnýtingu góðra framleiðsluskilyrða í öllum landshlutum. Á árunum 1951–1961, þ.e.a.s. síðasti. 10 ár, hafa eftirfarandi fjárhæðir verið veittar úr ríkissjóði til atvinnu- og framleiðsluaukningar í landinu: Árið 1951 ......................... 2 millj. kr. - 1952 ......................... 4.5 - - 1953 ......................... 3.9 - - 1954 ......................... 3.8 - - 1955 ......................... 6.9 - - 1956 ......................... 7.9 - - 1957 ......................... 15.2 - - 1958 ......................... 13.5 - - 1959 ......................... 14.2 - - 1960 ......................... 14.5 - - Á fjárlögum yfirstandandi árs eru veittar 10 milljónir króna í þessu skyni. Samtals nema þessar fjárveitingar, sem veittar hafa verið til atvinnuaukningar og, framleiðslubóta í landinu á s.l. áratug, rúmlega 101 millj. kr. Hér er því um allmikið fjármagn að ræða. Leyfi ég mér að fullyrða, að það hafi víða komið að góðum notum og orðið atvinnulífi einstakra byggðarlaga til mikils stuðnings og átt þátt í því að auka framleiðslu þjóðarinnar í heild. En engar fastar reglur hafa verið um úthlutun þessa fjár. Því hefur ýmist verið skipt af ríkisstjórnum á hverjum tíma eða af þingkjörnum úthlutunarnefndum. Enda þótt þessir aðilar hafi vafalaust reynt að framkvæma skiptingu fjárins af réttsýni og þannig, að það kæmi atvinnulífi þjóðarinnar að sem mestu gagni, er þó auðsætt, að slíkt fyrirkomulag á úthlutun atvinnuaukningarfjár hlýtur að vera nokkuð handahófskennt. Það er skoðun okkar flm. þessarar þáltill., að nauðsyn beri til þess að koma þessum málum á traustari grundvöll. setja löggjöf, sem bæði kveði á um fjáröflun og fjárframlög í fyrrgreindu skyni og jafnframt setji reglur um úthlutun þess fjár, sem á hverjum tíma er fyrir hendi til atvinnu- og framleiðsluaukningar í landinu. Tilgangur slíkrar löggjafar skal, eins og bent er á í grg. till., fyrst og fremst vera sá að stuðla að hagnýtingu góðra framleiðsluskilyrða um land allt, auknu atvinnuöryggi og vaxandi framleiðslu. Enn fremur þarf að tryggja, að það fjármagn, sem lánað hefur verið á undanförnum árum til atvinnu- og framleiðslubóta, verði framvegis notað í sama skyni, eftir því sem einstök lán endurgreiðast. Verður að vænta þess, að allstór hluti þeirra rúmlegs 100 millj. kr., sem veittar hafa verið í þessu skyni, muni endurgreiðast með batnandi afkomu bjargræðisvega þjóðarinnar. Allmikið fjármagn ætti því að vera fyrir hendi til þess að stuðla að atvinnulífsuppbyggingu á einstökum stöðum á næstu árum, þar sem um þörf fyrir slíkan stuðning er að ræða. Það er skoðun okkar flm., að það sé mjög áríðandi einmitt nú, að lögð verði áherzla á að auka framleiðsluna og hagnýta starfskrafta landsmanna eins vel og frekast er kostur. Hagnýta verður góð framleiðsluskilyrði, hvar sem þau eru á landinu. Það væri að okkar áliti hin mesta ógæfa, ef stórfelldir fólksflutningar hæfust nú frá stöðum, þar sem framleiðsluskilyrði eru góð, hingað til höfuðborgarinnar, sem hefur ekki skilyrði til þess að taka við nema eðlilegri fjölgun sinna eigin íbúa. Það er hins vegar skoðun margra, að æskilegt sé, að athafnamiðstöðvar og þéttbýli skapist í sem flestum landshlutum. Er líklegt, að það mundi stuðla að bættri aðstöðu strjálbýlisins á ýmsa lund. Landbúnaðurinn fengi t.d. betri og öruggari markaði, og væri það ekki sízt mikilvægt fyrir mjólkurframleiðendur. - Einnig veita bæir og þéttbýli ýmiss konar þjónustu, sem mikilvæg er fyrir þá, sem landbúnað stunda. Á undanförnum áratugum hafa stórfelldir fólksflutningar átt sér stað úr strjálbýli í þéttbýil hér á landi. Þessi þróun hefur þ6 ekki aðeins gerzt á Íslandi. Í flestum löndum heims hefur hún gengið í sömu átt. Það, sem gerir ástandið sérstakt hér, er það, að segja má, að aðeins ein borg hafi myndazt í landinu. En af því leiðir margvísleg vandamál, sem munu fara vaxandi, ef sama þróun heldur áfram. Það er þess vegna nauðsynlegt að stuðla að því, að þéttbýli myndist sem víðast um landið. Með kerfisbundnum og markvissum ráðstöfunum til atvinnu- og framleiðsluaukningar er óhætt að fullyrða, að mögulegt sé að stuðla að slíkri þéttbýlismyndun og þar með að raunverulegu jafnvægi í byggð landsins. Að öllu þessu athuguðu vænti ég þess, að þessi tillaga fái góðar undirtektir, hljóti samþykkt hv. Alþ. nú og að hæstv. ríkisstj. muni leggja fyrir næsta þing frv. til laga um það efni, sem till. gerir ráð fyrir. Ég leyfi mér, herra forseti, að óska þess, að umr. um till. verði frestað og henni vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Efnislega er þessi till., sem hér er til umr., um það að skora á hæstv. ríkisstj. að undirbúa löggjöf um framleiðsluaukningu og jafnvægi í byggð landsins. Það, sem hlýtur að vekja athygli manns við umr, þessa, er það, að mér sýnist till. ekki í nægilegu samræmi við þá stefnu, sem ríkjandi er í efnahags- og atvinnumálum nú og hv. flm. hennar fylgja. Það þarf ekki að nefna mörg dæmi í þessu efni. Ég held, að það sé nóg að minna á þær umr., sem nú fara fram um skuldaskil sjávarútvegsins, hvernig ástandið er þar. Það má minna á skýrslu búnaðarmálastjóra um samdrátt í framkvæmdum í landbúnaði. Það má minna á ástandið í byggingariðnaðinum og margt fleira. Og hæstv. ríkisstj. hefur ekkert farið dult með það, að þessi stefna, sem hún fylgir og hún sjálf kallar viðreisn, er sannarlega ekki til þess að auka atvinnu eða framleiðslu í landinu. Hvort hún á einhvern tíma að verða til þess, það er óljóst, en það eru engar horfur á því, að það verði á næstunni, ef svo heldur fram sem nú horfir. Þvert á móti er stefnan byggð á því að draga saman, minnka framkvæmdir, minnka fjárfestinguna o.s.frv., og allt Þetta leiðir auðvitað til minnkandi framkvæmda, en ekki framleiðsluaukningar. Ég á því dálítið erfitt með að átta mig á því, hvernig hægt er að framkvæma þessa ályktun, sem hér er borin fram, en fylgja þó hinni svokölluðu viðreisnarstefnu. Mér sýnist þetta ósamrýmanlegt með öllu. Mér sýnist þvert á móti, að ef á að taka þessa tillögu í alvöru, þá verði að þýða hana á nútímamál, það mál, sem allir skilja, sem fylgzt hafa með áhrifum viðreisnarstefnunnar á atvinnulífið og framkvæmdirnar í landinu, það mál, að ef á að auka framleiðslu og atvinnu og jafnvægi í byggð landsins, þá verði að hætta við þessa stefnu. Ef á að skapa jarðveg, fyrir framleiðsluaukningu, þá er ekki hægt að halda þessari stefnu áfram. Mér er því nokkur forvitni á að vita, hvernig hv. flutningsmenn hugsa sér þetta tvennt, að gera átak til framleiðsluaukningar og jafnvægis í byggð landsins annars vegar og halda áfram um ófyrirsjáanlega tíð þessari viðreisnarstefnu. Á síðasta þingi fluttu framsóknarmenn í Ed. Alþingis frv. um framleiðslu- og atvinnuaukningarsjóð. Því frv. var vísað til n., en stjórnarflokkarnir í n. svæfðu frv. þar, og það kom aldrei framar til umr. Á þessu þingi hafa framsóknarmenn í Ed. aftur flutt sams konar frv. um framleiðslu- og atvinnuaukningarsjóð. Því var vísað til n., og fyrir atbeina stjórnarflokkanna í þeirri n. hefur það frv. líka verið svæft fram á þennan dag. Hvort tveggja þetta er í fullu samræmi við viðreisnarstefnuna, það skal ég játa, en það er í æpandi ósamræmi við þessa tillögu. Ég skal nefna þriðja dæmið. Við afgreiðslu fjárl. var í frv. hæstv. ríkisstj. lagt til, að einar 10 millj. skyldu fara til atvinnuaukningar í landinu. Þessi upphæð var fyrir nokkrum árum, á tímum vinstri stjórnarinnar, hæst 15 millj. kr. Til þess að nú væri sambærileg upphæð veitt í þessu skyni, þyrfti hún a.m.k. að vera 20–22 millj., miðað við verðgildi peninganna, en stjórnarflokkunum fannst nóg að hafa það helmingi minna eða þessar 10 millj. Þar á meðal voru flm. þessarar till., sem greiddu allir með tölu atkvæði gegn því, að það yrði nema 10 millj., eins og það líka varð. Allt þetta er í samræmi við viðreisnarstefnuna. Það er rétt. En það er í ósamræmi við þessa till. og þá hugsun, sem hún er byggð á. Nú biðja hv. flm. þessarar till. hæstv. ríkisstj. að undirbúa frv. um þetta mál. En það vill svo til, að sjálfstæðismenn hafa fyrir rúmum þremur árum flutt sjálfir frv. um þetta efni og þar á meðal sumir af flm. þessarar till. Ef þeim er alvara að hraða þessu máli og undirbúa það svo, að það geti borið einhvern árangur, af hverju flytja þeir ekki sitt frv. aftur í staðinn fyrir að flytja svona till.? Ég vil mælast til þess, að hv. frsm. þessarar till. skýri það nokkru nánar, hvernig á að samræma þetta, annars vegar viðreisnarstefnuna, sem auðsjáanlega verður ríkjandi, ef þeir ráða, núv. stjórnarflokkar, hins vegar þá hugmynd að gera átak til framleiðsluaukningar og jafnvægis í byggð landsins, sem sannarlega er þörf á.



Herra forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að gera efnahagsmál okkar þjóðar almennt að umræðuefni í sambandi við flutning, þessarar till. En hv. 4. þm. Vestf. hefur beint til okkar flm. till. fyrirspurn um það, hvernig við viljum samræma hana efnahagsmálastefnu núv. ríkisstj. Um það get ég verið mjög fáorður. Ég veit, að allir fylgismenn hæstv. núv. ríkisstj. og hún sjálf gera sér það ljóst, að því aðeins er hægt að framkvæma atvinnulífsuppbyggingu úti um land, eins og gert er ráð fyrir í þessari till., að yfirleitt sé mögulegt að reka framleiðslutæki þjóðarinnar á heilbrigðum grundvelli, og það er að því markmiði. sem sú viðreisnarstefna miðar, sem núv. ríkisstj. fylgir. Þessi till. okkar væri ekki framkvæmanleg án þeirrar viðreisnarstefnu. sem ríkisstj. hefur markað. Það er þýðingarlaust að ætla sér að byggja upp atvinnulíf úti á landi eða yfirleitt nokkurs staðar á Íslandi, bæta aðstöðu fólksins til þess að njóta öryggis um afkomu sína, án þess að höfuðbjargræðisvegir þjóðarinnar séu reknir á heilbrigðum grundvelli, hallalaust. Það er vegna þessarar einföldu staðreyndar, sem ég þarf ekki að hafa öllu fleiri orð til andsvara hv. 4. þm. Vestf. Ég vil þó aðeins bæta því við í sambandi við þau ummæli hans, að Framsfl. hefði flutt till. um það, að varið yrði hærri upphæð til atvinnuaukningar og framleiðslubóta en samþykkt hafi verið á síðasta þingi. að á árinu 1960 var varið samtals 14.5 millj. kr. í þessu skyni, eða svo til sömu upphæð og hv. framsóknarmenn lögðu til að varið, yrði í þessu skyni. Ég vil einnig benda á það, að til viðbótar þessum 14.5 millj. kr., sem varið var á s.l. ári til atvinnuaukningar og framleiðslubóta, var tekin upp í fjárlög 4 millj. kr. viðbótarfjárveiting til vegagerða í landinu, sem sömu nefnd var falið að úthluta og úthlutaði atvinnuaukningarfénu. Tilgangurinn með þessari viðbótarfjárveitingu til vegagerða var sá að nota það fé sérstaklega til þess að vinna fyrir í þeim vegum, sem mikla þýðingu hafa fyrir atvinnu og framleiðslustörf úti um landið. Hygg ég, að það hafi verið gert og haft um það samráð við flesta hv. þm., ekki aðeins úr hópi stjórnarsinna, heldur einnig úr hópi stjórnarandstæðinga. Loks vil ég minna á það, að þegar Sjálfstfl. og Framsfl. voru í samstjórn fyrir nokkrum árum, hafði náðst samkomulag um það, að frv. svipað því og lá fyrir Alþ. 1958, flutt af okkur sjálfstæðismönnum, um stofnun jafnvægissjóðs yrði lögfest. Ég veit ekki betur en það hafi náðst nokkurn veginn samkomulag um það innan ríkisstj. sjálfstæðismanna og framsóknarmanna. En niðurstaðan var sú, er til kom, að framsóknarmenn brugðust þessu samkomulagi, og málið strandaði og hefur ekki enn náð fram að ganga. Nú skal ég ekki draga góðan hug hv. 4. þm. Vestf. í þessu máli í efa. því fer fjarri. Ég vil ekki ætla honum neinar illar hvatir í þessu sambandi. En ég segi bara: Spor framsóknarmanna í þessu máli hræða. Þegar þeir voru sjálfir í ríkisstj. með okkur, brugðust þeir samstarfsflokki sínum um þetta mál og stöðvuðu framgang þess. Þegar þeir áttu sæti í vinstri stjórninni, - hvað gerðu þeir þá? Settu þeir ekki þá löggjöf um þetta? Það hlýtur að vera, ef það er Sjálfstfl., sem hefur stöðvað það á sínum tíma. Framsóknarmenn hljóta að hafa notað tækifærið til þess að lögfesta þetta áhugamál sitt, þegar þeir voru í ríkisstj. með öðrum flokkum og, við sjálfstæðismenn vorum utan ríkisstj. Nei, sannleikurinn var sá, að hv. framsóknarmenn fengu ekki neitt slíkt frv. lögfest. Ég vil að lokum aðeins láta þá von í ljós, að núv. hæstv. ríkisstj. beri gæfu til þess að koma nýju og bættu skipulagi á þessi mál. Það er auðsætt, og við þurfum ekki að deila um það, að allir flokkar á þingi hafa verið sammála um það að veita allmikið fé til atvinnu- og framleiðslubóta úti um land. Það er óþarfi að vera að vekja upp ágreining, þar sem hann er ekki fyrir hendi. Hafa allir flokkar staðið að því í ríkisstjórn og utan ríkisstjórna að veita fé í þessu skyni. Ég vænti þess vegna, að hv. framsóknarmenn muni nú geta átt samstarf við núv. stjórnarflokka um það að koma þessu máli á traustan grundvöll. Það er nauðsynlegt að fá löggjöf um þetta, hvernig fjár skuli aflað til þessara nauðsynlegu framkvæmda og hvernig því skuli úthlutað, hvernig það fé skuli hagnýtt, sem þegar hefur verið veitt í þessu skyni. Hingað til hefur ekkert verið endurgreitt af þessum 101 millj. kr., að því er ég veit bezt, og ég tel ástæðulaust - og við erum vafalaust sammála um það hér hv. þm. - að gera ekki tilraun til þess einu sinni að endurkrefja eitthvað af þessu fé. Það hefur aðeins örlítill hluti af því verið veittur sem óafturkræfur styrkur. Meginhlutinn hefur verið veittur sem lán, og sem betur fer eru mörg þeirra atvinnufyrirtækja, sem hlotið hafa þann stuðning, sem í þessum lánum felst, fær um það að endurgreiða hann, og ég álít, að hv. 4. þm. Vestf. ynni miklu betra verk og mannlegra með því að taka í höndina á okkur, sem sýnum áhuga í þessu máli nú og höfum sýnt hann áður, heldur en vera enn að reyna að magna upp drauga og deilur, sem ástæðulausar eru. Við höfum fengið nóg af slíkum pólitískum draugagangi í þjóðfélagi okkar.



Herra forseti. Hv. frsm. talaði um það, að nauðsyn bæri til að koma á reglum um úthlutun atvinnuaukningarfjár og um þær framkvæmdir, sem gerðar eru fyrir það fé. Ég er honum sammála um þetta. Það er nauðsynlegt, það er satt. En þær koma ekki með neinni þáltill. Og Þar sem fram hefur komið frv. frá sumum þeirra, sem flutt hafa þessa till., fæ ég ekki skilið, hvers vegna það frv. er ekki jafnframbærilegt nú og það var þá, ef áhugi er á því að setja þessar reglur. Það er kannske til of mikils mælzt, að hv. stjórnarflokkar vilji fallast á það frv., sem liggur fyrir þinginu frá okkur framsóknarmönnum um þetta efni. Þeir geta sannarlega komið sínum brtt. við það, en þeir hafa ekki viljað það. Hitt þykir mér merkilegra, að þeir skuli ekki vilja flytja sitt eigið frv. um þetta efni, og það get ég ekki samræmt því að flytja nú þáltill. Hv. frsm. taldi, að það væri útilokað að auka framleiðslu og jafnvægi í byggð landsins nema með viðreisnarstefnunni, þ.e.a.s. þegar hún er búin að njóta sín, eins og þeir kalla, það, eða heppnast. Þeir tala oft um það, hafa þann fyrirvara: ef hún heppnast. Hefur hún ekki heppnazt? Hver hefur spillt fyrir viðreisnarstefnunni það ár, sem er að líða? Hafa ekki bæði guð og menn látið ríkisstjórnina a.m.k. í friði fram á þennan dag? Ég held það. Er þá ekki atvinnuaukning orðin mikil í landinu, síðan hún kom til? Eða hvað þarf langur tími að líða enn, til þess að þjóðin fái einhverja hugmynd um, hvort viðreisnin heppnast eða heppnast ekki, - eða getur hún nokkurn tíma heppnazt öðruvísi en hún er orðin nú? Er nokkurn tíma nokkurs árangurs af henni að vænta, annars en þess, sem nú er augljós allri þjóðinni? Er hún ekki komin að fullu til framkvæmda? Og ef svo er, hvar er þá atvinnuaukningin, hvar er framleiðsluaukningin, hvar er jafnvægið í byggð landsins, sem skapazt hefur þetta ár sem liðið er? Þetta er það, sem ég fæ ekki skilið. Og því get ég ekki tekið undir orð hv. frsm. um það, að viðreisnarstefnan sé nokkur grundvöllur fyrir framleiðsluaukningu í landinu. Þvert á móti, það er einmitt hún, sem hefur drepið hana alla niður og fært hlutina til baka. Hv. frsm. talaði um. að það væru víst ekki nema 10 millj., atvinnuaukningarfé á fjárlögum núna. Jú, það er rétt. Það var drepin till. frá framsóknarmönnum um að hafa það 20 millj. En hann nefndi 4 millj. til vegagerða. Hingað til hafa stjórnarsinnar talið framlögin til vegagerða, bæði þær 4 millj. og hinar tæpar 16, sem eru á fjárlögunum. Ef hægt er að telja, fé, sem lagt er til vega, kannske til brúa og hafna, sem atvinnuaukningarfé, þegar því er að skipta, þá er hægt að fá þó nokkuð háar upphæðir. En það eru bara ekki nema 10 millj. á fjárlögum eða helmingi minna en ætti að vera, ef það væri jafnt því, sem var á árum vinstri stjórnarinnar. Hv. frsm. sagði, að það væri fyrsta skilyrðið, að atvinnuvegirnir væru á öruggum grundvelli, - það er alveg rétt hjá honum, - að framleiðslutæki séu rekin hallalaust og atvinnuvegirnir reknir á heilbrigðum grundvelli. Þetta er rétt. Eru þeir það núna, eftir eins árs viðreisn? Eru þeir nær því að vera það núna en þeir voru fyrir ári? Og hvað þarf að líða langur tími, þangað til séð er fyrir endann á því? Hv. frsm. vitnar í, að framsóknarmenn hafi brugðizt einhverju 1954. Já, það var vissara að vitna í 1954, því að þá átti ég ekki sæti á þingi, svo að ég get ekki borið um það. En það er kannske einhver hér, sem hefur hugmynd um það, hvað hefur gerzt 1954 eða síðar, að það stöðvaðist frv., sem var að mörgu leyti merkt frv. og vel undirbúið hjá Þeim hv. þm. Gísla Jónssyni og Gísla Guðmundssyni. Það er rétt, að það stöðvaðist. En ég hef ekki heyrt það fyrr, að það hafi verið framsóknarmenn, sem hafi stöðvað það. Mig minnir, að ég hafi heyrt, að hæstv. þáv. forsrh. hafi ekki verið ánægður með frv. og að það hafi af þeim ástæðum stöðvazt og það hafi á einhvern hátt verið í sambandi við togaraútgerð. Mig minnir það.  Nei, það Eru engin spor framsóknarmanna, sem hræða í þessu máli, og ég er alveg viss um það, að hv. frsm. þessa máls veit það, að ég hef einmitt áhuga á þessu máli. og ég er ekki að tortryggja. að hann hafi það. En hann er bara háður viðreisninni, en ég ekki. Það eru engin spor, sem hræða. Atvinnuaukningarféð var helmingi meira hjá vinstri stjórninni en Það er núna. Þar að auki veitti vinstri stjórnin stórkostleg, lán til alls konar kaupa á framleiðslutækjum, bæði á landi og sjó, svo að milljónatugum nam, og greiddi fyrir framleiðslunni á margan annan hátt. Það er því allt aðra sögu að segja af þeim málum en nú. Svo þurfa þeir hv. flm. þessarar till. engin spor að láta hræða sig, því að þeir eiga þriggja ára gamalt frv. um framleiðsluaukningarsjóð, sem þeir gætu flutt, ef þeir vildu nú koma skrið á þetta mál. og þarf enga þáltill. til.



Herra forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að ræða efnislega þessa till., sem liggur hér fyrir á þskj. 257, einkum og sér í lagi vegna þess, að það hefur verið lagt til, að henni verði vísað til allshn., hvar ég á sæti. En út af ummælum frá hv. 4. þm. Vestf. um, hverjir hafi brugðizt þessu máli á sínum tíma. þykir mér rétt að gefa réttar og sannar upplýsingar um það atriði. Ég átti þá ekki einasta sæti hér á Alþingi, heldur og, í þeirri nefnd í hv. Ed., sem frv. var í, sem var fjhn. Ed. Þetta frv. var til umr. á þinginu 1955 og afgr. um vorið 1956, rétt fyrir -kosningarnar. Það fékk þá engar undirtektir hjá stjórnarandstöðuflokkunum. M.a. barðist hv. 4. landsk. þm. (HV) mjög gegn frv. og hélt, að hann gæti drepið það með því að kalla það litlu gulu hænuna, þetta væri lítið annað en litla gula hænan fyrir þjóðfélagið. En sannleikurinn í málinu er sá, að eftir að málið hafði verið afgr. í hv. Ed. og sent hv. Nd., og, þegar það var þar við síðustu umr., þá sveik Framsfl. þetta mál. Hann sveik það fyrst þannig, að hann hleypti í gegn hér í þessari hv. deild till. frá kommúnistafl., sem gereyðilagði frv., og það var ekki af því, að hann væri andvígur málinu út af fyrir sig, heldur var það af því, að þá gekk form. Framsfl. hér á biðilsbuxum um þingsalina til þess að mynda nýja ríkisstj. eftir þær kosningar, sem fram fóru vorið 1956, og voru honum sett þau skilyrði. m.a. af hv. 4. Landsk. þm., að þetta mál yrði stöðvað, ef tala ætti yfirleitt um samstarf eftir kosningarnar til að mynda ríkisstj. Þetta er sannleikurinn í málinu. Eysteinn Jónsson, hv. 1. þm. Austf., tjáði hins vegar okkur stjórnarsinnum þá, að hann gæti ekki undir neinum kringumstæðum fellt sig við að samþykkja þá eðlilegu skipun á stjórn sjóðsins, að fimm manna nefnd yrði kosin á Alþingi, af því að þá fengi hv. samþingismaður hans, sem nú er orðinn hálfbróðir hans að skoðun, Lúðvík Jósefsson, sjálfsagt þar aðstöðu, og það gæti hann ekki fellt sig við, sízt af öllu fyrir kosningar þær, sem fram undan væru. Hann mundi hafa þar of mikið vald. sem hann mundi geta beitt í kosningunum, tryggt með því kosningu sína á Austurlandi. En það var andstætt því, er hv. 1. þm. Austf. vildi, sem þá vildi halda áfram samstarfi við sjálfstæðismenn um stjórnarmyndun í landinu. Hv. 1. þm. Austf., Eysteinn Jónsson, lýsti því alveg ákveðið yfir á fundi r Bjarkalundi vorið 1956, að þetta frv. yrði aftur flutt af framsóknarmönnum og þeir mundu beita sér fyrir því, að það yrði gert að lögum, ef þeir yrðu í stjórn eftir kosningar. En allt þetta var svikið. Og þetta veit hv. 4. þm. Vestf. vel. Það hefur svo oft verið rætt um það á fundum í Barðastrandarsýslu með þessum hv. þm., þar sem hann hefur reynt að bera af sér og flokknum þennan blett. Hann skýrir því ekki rétt frá, er hann segir, að hann viti ekkert um þessi mál. Hann er bara ekki maður til þess að viðurkenna sannleikann í málinu. Það er allt og sumt. En þetta eru staðreyndirnar um afdrif þessa máls. Þegar á svo að fara að semja um þetta við vinstri stjórnina, rís Alþb. upp gegnmálinu, kannske einnig að einhverju leyti Alþfl., og þess vegna kemur það aldrei á dagskrá, meðan vinstri stjórnin er við völd. En undireins og hún er farin frá, þýtur Framsfl. til og ber fram frv., gerir það að sínu máli á öllum framboðsfundum, m.a. í útvarpsumræðunum á Ísafirði, sem hv. 4. þm. Vestf. tók þátt í, og þar var hann allur af vilja gerður og harmaði það mjög, að málið hefði ekki náð fram að ganga, og gleymdi, að flokkur hans átti alla sökina á því, að málið náði ekki fram að ganga, þegar það var hér til meðferðar vorið 1956. Þetta þótti mér rétt að láta koma fram í málinu, úr því að farið var að tala um, hver ætti sök á því, að málið hefði ekki náð fram að ganga. Um efni málsins sjálfs mun ég geyma mér að ræða. þar til það kemur aftur úr allshn., sem ég vænti að verði mjög bráðlega.

Sigurvin Einarsson; Herra forseti. Hv. 1. þm. Vestf. hefur kvatt sér hér hljóðs til þess að leitast við að sanna einhver svik á Framsfl., og þ. á m. komst hann að þeirri niðurstöðu, að ég hefði svikið á vorþinginu 1956, en ég var fyrst kosinn á þing sumarið 1956. Þetta kalla ég vel að verið í málflutningi af manni, sem kominn er á áttræðisaldur.



Herra forseti. Ég gat því miður ekki verið viðstaddur, þegar umr. þessa máls hófst, af því að ég þurfti að vera á öðrum fundi hér í þinghúsinu. En ég heyri það af því, sem hér hefur verið sagt, síðan ég kom á fundinn, að umr. hafa snúizt eitthvað um meðferð frv. á Alþingi árið 1956, sem var frv. um, - ég man nú ekki gerla, hvernig heiti málsins var, en það var frv. um ráðstafanir til þess að stuðla að jafnvægi í byggð landsins, sem samið var af svokallaðri jafnvægisnefnd, sem við hv. 1. þm. Vestf. vorum í. Við sömdum þetta frv., og það var síðan lagt fyrir þingið af þáv. hæstv. ríkisstj. Ég held nú reyndar, að það snerti ekki mikið þetta mál. sem hér liggur fyrir, að vera að deila um meðferð þess máls á Alþingi árið 1956, en ef ég man rétt, þá bar það mál þannig að, að frv. var til meðferðar hér í hv. Nd. og þá voru bornar fram við frv. brtt., sem m.a. fólu í sér heimild til ríkisstj. til skipakaupa til atvinnuaukningar. Þessar tillögur voru samþ. og frv. þannig nokkuð breytt í meðferð d. Þá ætla ég. að það hafi gerzt í málinu, að hæstv. forsrh. þáv., sem stóð að frv. fyrir hönd ríkisstj. og hafði upphaflega mælt fyrir því, hætti að fylgja málinu fram, taldi, að frv. hefði breytzt svo mikið, að hann væri ekki reiðubúinn til þess á þeirri stundu. Þá var komið undir þinglok, og þannig dagaði málið uppi. Þetta held ég að sé það rétta um málið, eins og það liggur fyrir hér í skjölum þingsins og í Alþingistíðindum. Ekki meira um það. Ég skal ekki leggja neitt út af þessu. Þetta hygg ég að hafi verið meðferð málsins, og á þessu stigi málsins ætla ég ekki að deila á einn eða neinn fyrir það, að frv. dagaði uppi, þegar meðferð þess var orðin á þá leið, sem nú hefur verið sagt. Ég ætla, að þáv. hæstv. forsrh., sem einnig nú er forsrh., minnist þessa eða a.m.k. geti sannfært sig um, að hér er rétt frá skýrt. En í sambandi við þessa till., sem hér liggur fyrir um ráðstafanir til framleiðsluaukningar og jafnvægis í byggð landsins, vil ég segja það, að ég veit ekki. hvað fyrir hv. flm. vakir. sem að þessari till. standa. Mér sýnist hún koma fram hér sem eins konar dagskrá við frv., sem nú liggur fyrir í Ed. um framleiðslu- og atvinnuaukningarsjóð og ráðstafanir til að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Hins vegar er það dálítið óvenjulegt, að dagskrá sé flutt í Sþ. við frv., sem hefur verið flutt í deild. En mér sýnist, að samþykkt þessarar till. í Sþ. gæti, ef hún yrði samþ., verið túlkuð sem dagskrá við þetta frv.. og þá væri með því að samþykkja þessa till. verið að víkja því frv. frá frekari meðferð þingsins. Það teldi ég mjög illa farið. Hitt finnst mér að væri viðkunnanlegra. að hv. Ed. gengi að því að afgreiða það frv., sem nú liggur fyrir um framleiðslu- og atvinnuaukningarsjóð og ráðstafanir til að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Það frv. er nú flutt í annað sinn. Það var flutt í hv. Ed. í fyrra og aftur nú, og frv., sem fór nokkuð í sömu átt, var áður flutt á þingi af nokkrum hv. þm. úr Sjálfstfl. Þetta mál sýnist því í raun og veru orðið það mikið undirbúið og það mikið hugsað meðal þm., að ekkert ætti að vera því til fyrirstöðu, að hv. Ed. gæti afgreitt frv. nú á þessu þingi á einhvern hátt. Á þetta vildi ég leyfa mér að benda, sérstaklega þeim hv. þm. úr Ed., sem nú sitja hér fund Sþ., að það er í raun og veru þeirra að afgreiða þetta jafnvægismál og stofnun framleiðslu- og atvinnuaukningarsjóðs á jákvæðan hátt, ef menn vilja ekki fara að draga það von úr viti að gera það. Þessari till. verður nú sjálfsagt vísað til n. Ég heyrði ekki, hvað flm. lagði til um það, til hvaða n. henni yrði vísað. 



Herra forseti. Mér þykir nú gott að eiga orðastað við hv. 3. þm. Norðurl. e. bæði um þessi mál og önnur, því að í okkar viðskiptum hér á Alþ. hef ég aldrei mætt neinni ósanngirni. og mér þótti enn fremur vænt um, að hann einmitt viðurkenndi, að ég hefði farið hér með rétt mál. Hann sagði, að frv. hefði verið breytt hér í Nd. og síðan hefði ekki hæstv. þáv. forsrh. viljað taka við málinu með þeim breyt., og með því að komið hefði verið að þinglokum, hefði frv. dagað uppi. Þetta er hárrétt. En hverjir stóðu að breyt., sem gerð var í Nd. til þess að láta málið daga uppi? Vill hv. þm. fletta upp í þskj. og sjá, hverjir það voru, sem studdu þær tillögur, sem þá voru settar fram, til þess að málið næði ekki fram að ganga í þinglokin? Það voru framsóknarmenn og engir aðrir en framsóknarmenn. Og það var þannig, sem þeir brugðust í málinu. Ef þeir hefðu haldið fast við samningana um, að málið ætti að ná fram að ganga óbreytt, eins og búið var að semja um, þá hefðu þeir aldrei stutt tillögu skemmdarvarganna, sem fluttu hana beinlínis í þágu formanns Framsfl., til þess að ná möguleikum á vinstri samvinnu eftir kosningarnar, eins og einnig varð. Þetta er sannleikurinn í málinu. Hins vegar hefur ekki Framsfl. haft neitt afl til þess síðan að rétta hlut sveitanna í þessu máli. Hann gat ekki rétt hlut sveitanna í þessu máli, á meðan hann var í vinstri stjórninni. því að það var sett að skilyrði frá þeim mönnum, sem kölluðu frv. „litlu gulu hænuna“, að þessi réttur væri aldrei gefinn bændunum í landinu eða þeim öðrum, sem byggju í dreifbýlinu. Það var beinlínis sett að skilyrði, og þess vegna höfðu þeir aldrei vald til þess að geta komið málinu fram. Hitt atriðið, að það sé eðlilegri háttur að samþykkja frv. eins og Það liggur fyrir í Ed., er að sumu leyti alveg rétt, ef hægt er að ná samkomulagi um málið, eins og það liggur fyrir nú. En það hefur ekki tekizt í Ed. enn. Ég skal ekkert segja um, hvernig það yrði hér. En í sambandi við það vildi ég gjarnan spyrja hv. 3. þm. Norðurl. e.: Hvers vegna báru ekki hv. flm., sem standa að frv. í Ed., það fram eins og Framsfl. gekk frá því í Nd. 1956? Er það ekki sönnun fyrir því, að það sé rétt, sem ég er að segja? Það var ekki gert að ástæðulausu hjá þeim framsóknarmönnum að skemma þetta mál. Þeir áttu um það að velja að svæfa málið eða að glata því tækifæri að mynda vinstri stjórn, og það varð þyngra á metaskálunum, að Framsfl. skyldi mynda þá stjórn, sem bakaði þjóðinni það böl og þá erfiðleika, sem núverandi stjórn er að glíma við til þess að geta rétt við fjárhag þjóðarinnar. Þeim framsóknarmönnum, sem stóðu að því máli, þótti það heppilegra en láta dreifbýlið ná sínum rétti í sambandi við jafnvægi í byggð landsins.



Herra forseti. Mér er ljúft að taka undir það, sem hv. 1. þm. Vestf. sagði um samstarf okkar. Það var mjög gott í þeirri n., sem fjallaði um jafnvægismálin á sínum tíma, og ég minnist þess með ánægju. En ég heild, að hv. þm. hafi nú kannske látið helzt til mikið um mælt í þessum umr., sem hér hafa farið fram, og kannske skilið meðferð þessa máls nokkuð á annan hátt en eðlilegast væri, a.m.k. frá mínu sjónarmiði. ég vil taka það fram og benda á, að í sambandi við frv. okkar frá 1956 er varla ástæða til að tala um, að þar sé sérstaklega verið að rétta hlut sveitanna. Ég mundi fremur orða það á þann hátt, að þar væri verið að rétta hlut dreifbýlisins í sveit og við sjó og þeirrar framleiðslu, sem er sérstaklega mikil í dreifbýlinu, og engu síður framleiðslunnar við sjávarsíðuna en framleiðslunnar í sveitunum og væri jafnt á komið þar. Um það frv., sem við stóðum að 1956, er það að segja, að það miðaði í þessa átt. En auðvitað verðum við að viðurkenna, að það frv., sem nú liggur fyrir í hv. Ed. og lá fyrir í fyrra, gengur töluvert miklu lengra í þessum stuðningi en okkar frv. gerði á sínum tíma. Við gerðum ráð fyrir, að varið yrði til atvinnuaukningarsjóðsins 5 millj. kr., en hér er gert ráð fyrir allmiklu hærri upphæð. Að vísu hefur verðlag hækkað síðan, en samt er hér raunverulega um allmiklu meira framlag að ræða. Síðan eru liðin nokkur ár, og á þeim tíma gerðist það, að atvinnuaukningarféð var aukið mjög verulega, og sú skoðun vann fylgi hér á Alþingi, að það væri réttmætt að auka þessi atvinnuaukningarframlög. Það veldur því að sjálfsögðu, að nú hafa menn verið við því búnir að fara fram á hærri upphæðir í þessu sambandi en við gerðum. Ég held, að hv. 1. þm. Vestf., þó að hann að sjálfsögðu vilji líta rétt á þetta mál, - það þykist ég vita, - að þá hljóti hann að hafa misskilið það, sem gerðist á þinginu 1956, og það kom reyndar fram í síðari ræðu hans. Mér heyrðist hann segja það áðan, að framsóknarmenn hefðu lagzt á móti frv., - sem þeir nú ekki gerðu, því að þeir greiddu aldrei atkv. á móti þessu frv. 1956, - til þess að klekkja á Alþb.-mönnum. En það, sem gerðist í þinginu, var það, að þar var samþ. tillaga frá Alþb.-mönnum, að vísu með atkv. framsóknarmanna, og það fer ekki vel saman við það, að þar hafi verið unnið að því að klekkja á Alþb.-mönnum. Hér var sem sagt að mínu áliti ekki um nein svik að ræða, heldur var bara um það að ræða, að mál breyttist í meðferð. Stjórnarfrv. breyttist í meðferð Alþingis undir þinglok, og þegar að því kom, þá mat hæstv. forsrh. þáv. breytingarnar á þá leið, að hann kærði sig ekki um að fylgja frv. fram, og þar af leiðandi dagaði það uppi. Ég fyrir mitt leyti tel, að þessar breyt., sem samþykktar voru á frv., hafi verið til bóta og það hafi ekki verið beint ástæða til þess að láta það stranda af þessum sökum. En eins og ég sagði, þá var þarna liðið að þinglokum, og hæstv. forsrh, hefur e.t.v. ekki unnizt tími til þess að átta sig á þeim breyt., sem þarna var um að ræða. En á þennan hátt dagaði málið uppi. Ég held, að það liggi ekkert fyrir í gerðum þingsins eða þingtíðindum um það, að þar hafi verið um nein svik að ræða af neins hálfu, og mér dettur ekki í hug að halda því fram um hæstv. forsrh., að hann hafi framið þar nein svik, þó að hann hafi hætt við að fylgja málinu fram þarna undir þinglokin og það þar af leiðandi dagað uppi.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Vestf. dró nafn mitt inn í þessar umr. hér áðan, og ég vil vænta þess, að mér leyfist að segja örfá orð um þessa litlu og frekar lítilsverðu till. um hið stóra mál. sem oft ber á góma, jafnvægi í byggð landsins. Ég get ekki annað en látið það í ljós, að ég er sammála hv. 4. þm. Vestf. (SE), sem ræddi um þetta mál hér áðan og sagði. að hann kæmi því illa heim og saman, þegar þeir menn, sem stæðu að núv. stjórnarstefnu, viðreisninni, sem m.a. miðar mjög að því að draga fjármagn úr byggðum landsins, safna því í frystihús Seðlabankans í Reykjavík og draga það utan af landsbyggðinni, koma svo með þáltill. um, að það skuli gera gagnráðstafanir til þess að flytja fjármagn út í landsbyggðina aftur. Að vísu má segja, að þetta geti verið afleiðing af því, að þeir sjái, að til ógæfu stefnir með þessa fjárdráttarstefnu utan af landsbyggðinni til Reykjavíkur og að það þurfi að borga skaðabætur, - veiti ekkert af því, - og ég tek þetta Þannig, það þurfi að bæta fólkinu það, að t.d. fé er dregið úr sparisjóðum og innlánsdeildum kaupfélaga úti um landið og fryst hér í Seðlabankanum. Ég kalla það þess vegna frystihús Seðlabankans. Og ef þetta er réttur skilningur minn, þá er ég sammála því, að það þurfi að gera gagnráðstafanir gegn þessari stefnu, og þykir gott að fá þar til liðs nokkra menn úr stjórnarliðinu. Hins vegar er það svo, að það er líka erfitt að draga af því jákvæða ályktun, þegar maður sér, að alþm., sem áður hafa borið fram frv. til laga um jafnvægi í byggð landsins, standa nú tveim fótum í jötu stjórnarliðsins, hafa þannig hina ákjósanlegustu aðstöðu til að koma sínum fyrri áhugamálum fram, þeim sem þeir hefðu heilastan og mestan áhuga á að koma fram, en láta það vera. Þegar þeir hafa aðstöðu til þess og koma með ómerkilega þáltill. í staðinn, en láta frumvörpin um sín gömlu áhugamál og hugsjónir liggja, hvarflar að mönnum að þeim hafi ekki verið mikil alvara, ellegar þá, að eitthvað hefur breytzt, og það gæti verið, að áhuginn hefði breytzt og væri nú Þeim mun minni, sem þáltill. er minni háttar þingplagg en frv. til laga og tryggir mínna. Ég, skal ekki drótta neinu að þeim um það, þessum ágætu þm., að áhugi þeirra hafi breytzt í málinu. Svo mikið er víst, að áður fluttu þeir um þetta frv., nú láta þeir sér nægja að flytja um það þáltill. Þegar þetta hafði gerzt, að um þetta hafði verið rætt hér um stund, reis upp hv. 1. þm. Vestf. og greip nú til þess, hvað hann er stálminnugur, og mundi þá eftir því, að hann hafði flutt frv. um jafnvægi í byggð landsins og það frv. var, að sögn höfundarins sjálfs, mjög vel undirbúið, enda hafði það verið unnið í milliþinganefnd, og hann mundi það enn eftir mörg ár, að þingmenn höfðu ekki tekið það frv. meira en svo alvarlega. Það er alveg rétt hjá honum. Þá var atvinnuleysi í landinu, og það var stórt vandamál, atvinnuleysið. Þá kom fram frv. um að verja, - það hafa líklega verið um 5 millj. kr., til þess að bæta úr þessu. Það hefði þó þurft 50 millj., ef það hefði verið nokkur alvara í því, þá var atvinnuleysið svo geigvænlegt. Þegar þetta frv. kom fram, stjórnarfrv. held ég, undirbúið af milliþn., átti að verja 5 millj. til þess að skapa jafnvægi í byggð landsins, þá brostu þingmenn í kampinn, og þeir höfðu um það ýmis spaugileg ummæli. m.a. þessi, sem voru höfð eftir mér, að ég kallaði þetta frv. litlu gulu hænuna, bara til þess að draga dár að því. Það átti ekki annað skilið. Þarna var stóru vandamáli mætt með svo smárri fjárupphæð, að það var sýnilega ekki gert í alvöru. Ég geri ekki ráð fyrir því, að þetta köpuryrði hafi dugað til þess að drepa frv. Þá hefur a.m.k. verið veikur lífsneisti þessa frv. upphaflega, ef þetta, að það var kallað litla gula hænan, hefur drepið það. En mér liggur við að halda, að hv. höfundur og flm., 1. þm. Vestf., liti svo á, að þetta hafi orðið banabiti frv., úr því að hann minnist þessara orða núna eftir mörg, mörg ár. En ef frv. hefði ekki fengið dánarvottorð, þegar það fór upp fyrir þarna, þá væri ekki til neins að leiða getum að því nú, hvort það dó af þessu eða einhverju öðru. En réttilega hefur það verið upplýst, að frv. varð ekki að lögum í þetta sinn, og það var af því, að Alþingi vildi stækka frv., það kom fram þingvilji fyrir því að stækka frv., svo að það væri í meira samræmi við það stóra mál, sem það átti að leysa. Það var samþ. á Alþ. till. um, að það skyldi dreift nokkrum atvinnutækjum út um landið, og það var það, sem þurfti. Það var það, sem þurfti, ef það vakti fyrir mönnum að tryggja jafnvægi í byggð landsins. Það var samþykkt, eins og hér var sagt áðan, tillaga um, að það skyldu fest kaup á nokkrum togskipum og þeim dreift út um landið til þess að styrkja atvinnugrundvöllinn þar. Þá var frv. orðið alvörumál. Þá var það ekki nein lítil gul hæna lengur. En hvað gerðist þá? Þetta, sem hv. 3. þm. Norðurl. e. sagði hér áðan. Þá missti hæstv. forsrh. allan móð, allt fylgi brast í stjórnarherbúðunum við frv., og það var látið lognast út af, deyja. Það er rangt, að þessi brtt. hafi verið frá kommúnistum, úr Alþb. Alþb. var þá ekki til. Það var stofnað síðar á árinu 1956. Þessi till, var frá Alþfl.-mönnum, og ef einhverjir eru svikarar í þessu máli, þá eru það þeir. Ef þeir hafa með því að gefa því þetta innihald, að bera fram till. um atvinnutæki úti um landið og fá hana samþykkta, ef Það er að svíkja mikið að gera það, þá eru það Alþýðuflokksmenn. Ég var þá Alþýðuflokksmaður og einn af þeim mönnum, sem höfðu í mörg ár borið fram till. um togara til atvinnujöfnunar í landinu, og það var í raun og veru meginefni þess ákvæðis. sem var samþ. inn í frv. um litlu gulu hænuna og varð hennar banabiti, eftir því sem menn nú segja. Þá var orðið of mikið innihald í frv., svo að stjórnarliðinu þáv. ofbauð og lét ekki frv. fara lengra. En úr því að við erum með þessi gamanmál, langar mig til þess að segja, að það var fleira skemmtilegt sagt um litlu gulu hænuna. Það var t.d. sagt alveg réttilega, að frv. væri samið af tveimur mönnum, annar væri gáfaður, en hinn væri duglegur. Og þannig leizt mönnum á frv., að það gæti ekki verið, að það væri samið af þeim gáfaða, það væri áreiðanlegt, að þetta frv. hefði verið samið af þeim duglega, og það heyrði ég núna í þessum umr. í dag.



Herra forseti. Við höfum nokkrir þm. leyft okkur að flytja á þskj. 112 till. um eflingu iðnrekstrar. Atvinnuvegir okkar Íslendinga eru allt of einhæfir. Við erum að allt of litlu leyti sjálfum okkur nógir um það, sem við þörfnumst. Við þurfum fleira að sækja til annarra landa en flestar aðrar þjóðir. Þetta gerir okkur háðari verzlun og viðskiptum við aðrar þjóðir en æskilegt er. Fyrir bragðið eru okkur m.a. gengismál gjaldmiðilsins erfiðari miklu en annars væri. Við erum hlutfallslega afar mikið upp á erlendan gjaldeyri komnir. Undirstaða allrar efnalegrar velmegunar er framleiðsla, nytsöm og seljanleg. Fyrir okkur Íslendinga er aukin framleiðsla lífsnauðsyn til bættra lífskjara og til þess að við getum staðið öruggir á eigin fótum. Og við þörfnumst ekki aðeins aukinnar framleiðslu að magni, heldur líka að fjölbreytni, verðmæti og söluhæfni erlendis. Hinir fornu íslenzku atvinnuvegir, landbúnaður og sjávarútvegur, verða að vísu aldrei úreltir, af því að það, sem þeir leggja til, er aðallega matvæli, og matvælaskorturinn er það sem veldur hinu ört fjölgandi mannkyni þungum áhyggjum, þegar það hugsar um afkomu sína langt inn í ókominn tíma. Ísland er land með mikla möguleika til matfanga. Matfangasældin tryggir því sess meðal nytjalanda svo langt inn í framtíð sem augað eygir. En að öðru leyti er landið fremur hráefnasnautt. Að vísu er það lítt rannsakað að því leyti enn sem komið er. Við rannsóknir getur vitanlega allt í einu ýmislegt komið upp úr dúrnum. Leirleðjan í botni Mývatns var ekki mikils metin fyrir einum áratug. Nú virðist annað upp á teningnum. Við skulum vona, að margt fleira komi til sögunnar af náttúruauðæfum í skauti landsins. Eins og nú standa sakir, er það sjávarútvegurinn, sem leggur til aðalútflutningsvörur þjóðarinnar. Skýrslur herma, að hann leggi til meira en 9/10 af útflutningnum. Landbúnaðurinn hefur síðustu ár lítið framleitt til útflutnings, en hann hefur gegnt því hlutverki, sem er ekki síður þýðingarmikið fyrir þjóðina, lagt til kjöt, mjólk og grænmeti á borð landsmanna. Báða þessa atvinnuvegi þarf að efla. Auka þarf líka verðmæti hráefna þeirra með því að fullvinna þau með iðnaði. Útflutningsverðmæti sjávaraflans verður að stórauka með því að vinna úr honum innanlands þau matvæli, sem unnin eru úr honum erlendis handa neytendum. Í fyrra samþ. hv. Alþ. till. frá mér og fleirum um hagnýtingu síldaraflans, þar sem skorað var á hæstv. ríkisstj. að koma á umbótum að því er snertir verkun og vinnslu síldarinnar, sem landsmenn veiða. Leyfi ég mér að vænta þess, að sú áskorun hafi ekki verið látin sem vindur um eyru þjóta, svo mikilsvert er það mál En þar var aðeins um eina tegund framleiðslunnar að ræða. Sama gildir meira og minna um aðrar tegundir framleiðslunnar. Fyrir þessu þingi liggja ýmsar tillögur, sem ganga í þessa átt. Landbúnaður og sjávarútvegur eru of einhæfir atvinnuvegir til þess að fullnægja þjóðarþörfum, þó að góðir séu. Við hlið þeirra hefur líka risið á legg iðnaður og gerzt þriðji aðalatvinnuvegurinn. Hann tekur við hráefnum hinna aðalatvinnuveganna og gerir úr þeim tilbreytilegar markaðsvörur. Landbúnaður og sjávarútvegur hafa frá fyrstu tíð verið mjög háðir árferði. Hin hvikula veðrátta á Íslandi hefur haft mikil áhrif á afkomu þeirra og framleiðslugetu frá ári til árs. Tækni nútímans dregur að vísu úr því, að þessir atvinnuvegir séu jafnmikið á valdi veðurfarsins og áður, en samt hljóta þeir alltaf að verða veðráttunni háðir og breytileik hennar. Svo er til viðbótar, að því er sjávarútveginn snertir, að hann er rányrkja, og enginn veit, hvað hin stórkostlega veiðitækni hans má ganga nærri fiskstofnum, svo að náttúran hafi við að fylla í skörð þeirra vanhalda, sem veiðitæknin veldur í höfunum. Sé það rétt, sem sagt er, að skýrslur fiskifræðinga bendi til að þorskafli síðustu ára hér við land hafi aðallega verið borinn uppi af tveimur aldursárgöngum, þ.e. frá árunum 1945 og 1955, þá virðist ekki miklu mega muna, til þess að út af geti borið um fiskinn á miðunum við og við og máske til langframa. Margs konar iðnaður á að geta risið óháðari hvikulu tíðarfari landsins en bæði landbúnaður og sjávarútvegur. Það liggur í augum uppi, að því fjölbreyttari sem framleiðsla þjóðarinnar er, því öruggari og árvissari verður efnanagsafkoma þjóðarinnar. Engum blöðum er um það að fletta, að þjóðfélagið hefur fyllstu ástæðu til að athuga möguleikana til aukins iðnaðar í landinu. Ekki má einskorða sig við stóriðnað, heldur hvers konar iðju, allt frá handverki til þess, er stóriðnaður er nefnt. En um verkefnaval má ekkert handahóf gilda. Það verður að telja skyldu ríkisins, eins og skipun mála er orðin í þjóðfélaginu, að rannsaka, hvaða iðnaður er líklegur til að geta borið sig erlendis og orðið þeim, er reka hann, og þjóðinni til ávinnings og þrifa. Gott er, að framtakssamir einstaklingar og frjáls áhugasamtök taki upp iðnrekstur, en ríkið á að leggja til og kosta þá fræðilegu alhliða athugun, sem þarf að gera á þessu og einstaklingarnir byggja á. Fyrsti liður þáltill. þeirrar, sem ég er að fylgja úr hlaði, er um að fela hæstv. ríkisstj. að gera ráðstafanir til þess, að á vegum ríkisins fari fram þvílík athugun. Upphaf till. og 1. liður hljóða þannig, með leyfi hæstv, forseta: .,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni: 1. Að leggja fyrir rannsóknaráð ríkisins að taka til rækilegrar athugunar og rannsóknar í samráði við Iðnaðarmálastofnun Íslands, hvaða iðngreinar geta hérlendis haft jafngóðan eða betri starfsgrundvöll en hliðstæðar iðngreinar hafa í nágrannalöndum Íslands. Áliti verði skilað sem allra fyrst og það birt almenningi, svo að orðið geti til leiðbeiningar þeim, sem vilja hefja nýjan iðnrekstur.“ Hér er um það að ræða, að athugað verði, hvaða iðngreinar geti þrifizt hér eins vel eða betur en í nágrannalöndum okkar, þ.e. verið samkeppnisfærar á erlendum markaði. Kemur þá ekki eingöngu til greina sá iðnaður, sem getur fengið innlend hráefni heldur líka iðnaður byggður á innfluttu hráefni. Nágrannaþjóðir okkar flytja út iðnaðarvörur, sem unnar eru hjá þeim úr innfluttu hráefni. Líklegt er, að þau hráefni mætti. a.m.k. sum, fá með svipuðu verði hingað til lands. Í Þessu sambandi koma ekki sízt til athugunar svonefnd heimsmarkaðshráefni, svo sem: málmar, plast, spunaefni o.s.frv. Nauðsynlegt er, að við þessa athugun sé haft í huga, hve Íslendingum er mikilsvert að bæta við núverandi verkefni sín því, sem gefur árvissar tekjur. Áríðandi teljum við flm. till., að niðurstöður rannsóknarinnar fáist sem fyrst og verði birtar almenningi á opinberan og aðgengilegan hátt, svo að orðíð geti til leiðbeiningar fyrir þá, sem vilja setja á stofn nýjan iðnrekstur. Við teljum einboðið, að rannsóknaráð ríkisins hafi rannsókn þessa með höndum, en sjálfsagt teljum við einnig, að rannsóknaráðið hafi samráð um verkefnið við Iðnaðarmálastofnun Íslands. Stjórn Iðnaðarmáfastofnunarinnar er þannig skipuð, að samtök iðnrekenda í landinu verða þá í eðlilegu sambandi við rannsóknarstarfíð og geta komið sjónarmiðum sínum og tillögum á framfæri . Annar liður till. er áskorun um, að ríkisstj. hlutist til um, eð stofnlán til iðnfyrirtækja verði aukin, einkum þó til þeirra fyrirtækja, sem vilja hefja eða auka iðnrekstur til framleiðslu á útflutningsvörum, því að þar liggur mest á. Allir vita, að iðnaðurinn á við stofnfjárskort að búa. Á því verður að ráða bót, ef hann á að geta innt af hendi þau hlutverk í atvinnu- og efnahagslífi þjóðarinnar, sem til er ætlazt og nauðsynlegt er að hann taki að sér. Telja verður mest um vert, eins og sakir standa, að koma upp iðnrekstri, sem framleiðir arðgæfa útflutningsvöru, eins og ég hef áður tekið fram. Þörfin fyrir meiri gjaldeyri er svo aðkallandi og brýn. Þess vegna leggur till. fyrst og fremst áherzlu á aukin stofnlán til þeirra fyrirtækja, sem framleiða útflutningsvöru. Þriðji liður till. er áskorun til ríkisstj. um að stuðla að því, að iðnfyrirtæki, sem komin eru á það stig að geta hafið útflutning á samkeppnisfærum vörum, fái þegar sérstaka fyrirgreiðslu um rekstrarlán til þeirra tilrauna. Vitað er, að gæruskinn, úlpur, gólfteppi og áklæði er eftirsótt af erlendum ferðamönnum, og sumir segja húsgögn líka, og sjálfsagt er margt fleira af alíslenzkum framleiðsluvörum, sem hefur gengið í augu útlendinga. Æskilegt er, að slíkar vörur komi strax á boðstóla erlendis. Til þess þarf rekstrarfé, sem ástæða er til að láta hlutaðeigendur fá, ef þeir vilja leita markaðar fyrir vörurnar erlendis. Það er fullkomlega tímabært að hefja skipulega sókn fyrir framvindu iðnaðar og leysa úr læðingi áhuga og hæfileika, sem Íslendingar búa yfir til athafna á þeim sviðum. Þáltill. þessi er flutt í þeim tilgangi að koma af stað hreyfingu í þá átt á breiðu sviði, skapa áhugamönnum þekkingarskilyrði til þess að velja sér arðgæfan iðnrekstur að verkefnum og búa þeim mönnum, er með fjármál ríkisins fara og lagasetningu, grundvöll til að gera sér grein fyrir, að hvaða iðnrekstri er ástæða til að hið opinbera hlúi eða beiti sér fyrir að komið sé á fót. Ég leyfi mér að leggja til, að umr, um þessa till. verði frestað og henni vísað til hv. fjvn.



Herra forseti. Fátt er það í íslenzku efnahagskerfi, sem eins miklum deilum hefur valdið og eins viðkvæmt má telja og ákvörðun fiskverðs. Hv. alþm. munu allir kannast við það, að bæði fyrr og síðar og einmitt einnig nú í þessum töluðum orðum er uppi í landinu mikil deila um fiskverðið. Það veldur ekki hvað minnstu um mismunandi sjónarmið manna í þessum efnum, að vitað er, að fiskverð á íslenzkum fiski er í miklu ósamræmi við það fiskverð, sem greitt er í okkar nágrannalöndum, sumum hverjum a.m.k. Hér hefur einkum verið lítið til Noregs, sem virðist að ýmsu leyti vera eðlileg fiskveiðiþjóð til samanburðar við okkur um fiskverð, og þar er raunin sú, að fiskverð það, sem greitt er fiskimönnum eða útgerðarmönnum, er miklum mun hærra en íslenzka fiskverðið. Lengi var það á mjög miklu deilustigi, hvað fiskverðið í Noregi raunverulega væri. Það má segja, að óþarft sé að deila um það beinlinís nú, eins og komið er, því að hér hafa verið birtar óvefengdar skýrslur um norska fiskverðið í fjölanörgum atriðum, hvað það er í krónutölu, en á hinn bóginn er það svo flókið mál að ekki er auðvelt að gera sér grein fyrir því, hvað meðaltal fiskverðsins er þar í landi. Þar er fiskur keyptur á breytilegu verði. t.d. eftir fiskstærð, eftir þeim landshlutum þar sem fiskinum er landað, eftir því, í hvers konar vinnslu hann á að fara, og fleira kemur þar til greina, sem gerir fiskverðstöfluna norsku ærið flókna, og liggur stundum ekki alveg í augum uppi, hvað eðlilegast er að bera saman. Engu að síður höfum við flm. þess máls, sem hér er nú til umr., leyft okkur að gera örlítinn samanburð á þskj., sem fyrir liggur, og tekið þar samanburðinn með þeim hætti, að við höfum borið saman hæsta fiskverð d Noregi á s.1. vetrarvertíð og hæsta fiskverðíð á Íslandi með sambærilegum hætti, þannig að í báðum tilfellunum er miðað við fisk, sem er bæði slægður ag hausaður. og norskum krónum breytt í íslenzkar krónur samkv. gengisskráningu. En í þeim samanburði kemur fram. að frystihúsin í Noregi virðast hafa greitt fiskverð, sem á þorski var um 45% hærra en hér, á ýsu virðist verðmunurinn nema um 35%, og á löngu virðist verðmismunurinn hafa numið 55%. Ætla má því, að meðalverðmunur á fiski í Noregi og hér á s.l. vetri hafi numið um 45%, sem hann var greiddur hærra verði þar en hér. Það má því segja, að það sé kannske ekki hin mesta þörf að rannsaka sjálft fiskverðið. Ég tel, að í því hafi verði unnið nokkurt verk. Rannsókn sú, sem tillagan, sem hér er til umræðu, gerir ráð fyrir, ætíð því að beinast fyrst og fremst að því, á hvaða stoðum fiskverðið hvílir í Noregi. Hafa þeir komið einhverju því skipulagi á sín fiskverkunar- og fisksölumál eða hafa þeir náð betri mörkuðum, sem gefa þeim betra endanlegt fiskverð en við fáum, eða hvað er það, sem réttlætir það, að íslenzka fiskverðið þurfi að vera þessu lægra? Það er ekki vitað, að slíkur munur sé á vörugæðum, að hann geti réttlætt þennan verðmismun. Til þess að gera sér örlitla grein fyrir því, hvernig þessi mismunur verkar á rekstur frystihúsa og útgerð vélbáta, höfum við flm. þessarar till. bent á það, að frystihús, sem kalla mætti af meðalstærð, frystihús, sem vinnur úr um það bil 3 þús. lestum af hráefni, slægðum fiski með haus, eins og almennt er miðað við í fiskkaupum hér á landi, mundi greiða í Noregi 31/2 millj. kr. meira fyrir það hráefni, sem það kaupir inn, heldur en jafnstórt frystihús hér gerði á s.l. vetri. Fiskibátur, sem aflaði 600 lestir af slægðum fiski með haus, mundi hljóta fyrir sitt aflaverðmæti í Noregi 700 þús. kr. meira en sams konar bátur hlaut hér á s.l. vetri. Af þessu má ráða, að hér er um gífurlegar upphæðir að ræða, og segja má raunar, að ef við hefðum þær á milli handa, ef frystihúsin hér gætu greitt út upphæðir, sem næmu svona miklum mun hærri upphæð en þau raunverulega gerðu á s.l. vetri og ef fiskibátarnir fengju fyrir afla sinn svona geysilega miklum mun meira verð en á s.l. vetri var, þá væri efnahagsvandi útgerðarinnar á Íslandi, eins og hún stendur í dag, leystur. En það þarf ég ekki að rifja upp fyrir hv. alþm., sem undanfarna daga hafa þreytt kappræður eða hlustað á kappræður um þá staðreynd, að íslenzk útgerð var í miklum kröggum að afloknu s.l. ári. og stjórnarvöldin hafa viðurkennt þessa staðreynd með því að efna til sérstakrar lánastarfsemi, sem raunar er skuldaskilastarfsemi að eðli til, vegna þess arna. Mönnum hefur dottið ýmislegt í hug sem skýring á þessu verðmisræmi. Lengi vel hefur því verið haldið fram, að þessi verðmunur á fiski mundi geta stafað af því, að kaupgjald hér á landi væri of hátt og hærra en í okkar nágrannalöndum. Hafi það einhverju sinni verið, þá er það ekki lengur fyrir hendi. Þvert á móti liggja fyrir tölulegar upplýsingar um það, að vinnulaunagreiðslur í Noregi, þar sem þetta hærra fiskverð er borgað, eru allmiklum mun hærri en hér á landi. Um samanburð á kaupgjaldi þar og hér gegnir í rauninni nokkuð svipuðu máli og um fiskverðið sjálft, að það er nokkur vandi að finna út, hverjar tölur þar eru sambærilegastar. Það mun vera útbreiddara þar við fiskverkun en hér, að unnin sé ákvæðisvinna, en að svo miklu leyti sem þar er unnið í tímavinnu, sambærilegri því, sem hér tíðkast, þá virðist heildarniðurstaða samkv. upplýsingum starfsmanns Fiskifélags Íslands, Más Elíssonar, sem skrifað hefur greinargott yfirlit um þessi mál í tímaritið Ægi, - þá virðist tímavinnukaupstölurnar benda til þess, að kaup karla þar sé um 12.3%n hærra en hér, en kvennakaupið þar um 15.3% hærra en hér, svo að ekki getur fiskverðsmismunurinn í Noregi og á Íslandi legið í því, að vinnulaun séu lægri þar en hér, því að því er öfugt farið. En um hitt er uppi mikill grunur, að það, sem gerir frystihúsunum hér erfitt fyrir um að greiða hátt fiskverð, liggi m.a. í því, að vextir af lánum, sem slíkur rekstur þarf mjög á að halda af eðlilegum ástæðum, séu miklum mun hærri hér en þar, og þar gufi upp nokkur partur af fiskverðinu. Þá hefur einnig því verið haldið fram, og ég hygg, að þær hugmyndir séu réttar, að sölukostnaður á fiskafurðum hér á landi sé miklum mun hærri en þar, Enn fremur hygg ég, að íslenzkur fiskiðnaður og íslenzk fiskframleiðsla búi við miklum mun óhagstæðari iðgjaldakjör á sínum tryggingum en þar í landi tíðkast, og ýmislegt fleira er það, sem líklegt er að valdi þessum verðmismun. En með því að fiskverð skiptir svo miklu máli sem ég hef hér lýst fyrir okkur Íslendinga í öllu okkar efnahagskerfi, þá tel ég það óverjandi af stjórnarvaldanna hálfu að gera ekki ráðstafanir til þess að rannsaka þetta mál til hlítar, ekki einasta verðlagið sjálft, heldur og máske fyrst og fremst stoðir þær, sem hið erlenda verðlag hvílir á, og freista þess, hvort við getum ekki eitthvað lært af þeirri rannsókn til þess að ná samræmi í fiskverðið hér og þar. Ég vil að sjálfsögðu ekkert um það fullyrða, hvort þetta er möguleiki eða ekki. En ég tel það óverjandi með öllu að láta ekki fram fara á þessu rannsókn sem allra ýtarlegasta til þess að freista þess, að við getum samræmt okkar fiskframleiðslu því hagkvæmasta, sem þekkist í okkar nágrannalöndum, og fengið árangur, sem vænta má að yrði til þess að yfirstiga ýmsa þá efnahagsörðugleika, sem okkur hafa verið mjög þungir í skauti á undanförnum árum. Þess vegna hef ég ásamt hv. d. þm. Austf. flutt hér tillögu um það, að Alþingi kjósi fimm manna nefnd til þess að rannsaka þann mismun, sem er á fiskverði í Noregi og á Íslandi, eins og segir í okkar tillögu á þskj. 115. Það skal tekið fram, að þessi till. er flutt á s.l. ári og þær tölur, sem hér eru til nefndar, eru að sjálfsögðu miðaðar við s.l. vertíð. Nú standa hins vegar yfir samningar um fiskverð, sem eru til nokkurrar breytingar frá því, sem þá var, og mundi sú nefnd, sem framkvæmdi þessa rannsókn, að tillögu þessari samþykktri að sjálfsögðu verða að samræma sínar athuganir því ástandi, sem nú ríkir í hvoru landinu um sig í þessum efnum. Að lokum vil ég geta þess, að í sambandi við annað mál sem afgreitt var á Alþingi í fyrravetur, var af hálfu Alþb. flutt brtt., sem var svipaðs efnis og sú tillága, sem hér er flutt. Ég þykist muna það rétt, að hæstv. sjútvmrh. hafi við atkvgr. um það mál tekið það fram, að rannsókn á vegum ríkisstj., að því er mér skildist, stæði fyrir dyrum eða jafnvel væri hafin, en niðurstöður þeirrar rannsóknar hafa ekki verið lagðar fyrir enn þá, og ég vænti þess. að hæstv. sjútvmnh. geti gefið einhverjar upplýsingar um málið. Máske er einhver slík rannsókn yfirstandandi enn þá, og vænti ég þess þá, að Alþingi fái nú að heyra, hvenær álits eða niðurstöðu af þeim rannsóknum sé að vænta. Ég legg annars til, að á einhverju stigi umr. verði umr. um þetta mál frestað og málinu vísað til allshn. til athugunar.



Herra forseti. Það er út af fyrir sig mjög eðlilegt, að reynt sé að gera sér grein fyrir því, í hverju liggur sá talsvert mikli mismunur, sem á yfirborðinu virðist vera á fiskverði hér á Íslandi og í Noregi. Það kom fram í framsöguræðu hv. flm., að í Noregi væri fiskverðið miklum mun hærra en á Íslandi. og í grg. þáltill. segir, að verðmunurinn sé svo mikill, að á ekki mjög stóru frystihúsi muni hann nema upp undir 31/2 millj. kr., og fyrir vertíðarbát, sem vefði 600 lestir, miðað við slægðan fisk með haus, nemi þessi verðmunur rétt um 700 þús. kr. að verðmæti. Þessi niðurstaða, sem fundin er við mjög yfirborðskennda athugun, leyfi ég mér að segja, fær ekki staðizt. Hv. þm. sagði, að það væri óverjandi að rannsaka ekki þetta mál og ég er honum alveg sammála um það. Enn fremur sagði hann, að málið væri flókið, og ég er líka sammála honum um það, því að það, sem verið er að bera saman hér á Íslandi og í Noregi, er ekki svo sambærilegt, að það sé hægt að lesa út úr því þessar tölur, sem hv. flm. þáltill. vilja vera láta. Hins vegar er það rétt, að það er nokkur aðstöðumunur hjá Norðmönnum og hjá okkur hvað viðkemur vinnslu aflans. Við fiskum á svipuðum miðum og þeir, og við seljum á svipaðan markað og þeir, en þó ekki nema svipaðan, hann er ekki fullkomlega sambærilegur, og skal ég koma að því síðar, svo að ef um mismun er að ræða á þeirra aðstöðu og okkar, þá hlýtur hann að liggja að einhverju leyti í vinnsluaðstöðunni og flutningamöguleikum, og hann gerir það að nokkru leyti. Hann gerir það í fyrsta lagi að því leyti, að Norðmenn standa betur að vígi en við að selja fiskinn ferskan eða ómeðhöndlaðan, ísaðan fisk, eins og kallað er. Það er ekkert leyndarmál og það vita alveg eins þessir hv. flm. þáltill. og aðrir að ísaður fiskur selst yfirleitt til beinnar neyzlu og hann selst yfirleitt á hærra verði en unninn fiskur. Og það er áreiðanlegt, að þessi aðstaða Norðmanna, betri aðstaða þeirra til þess að koma fiskinum nýjum, ísuðum, á markað, bæði heima hjá sér og í útlöndum, á sinn þátt í því að gera þeim aðstöðuna hægari. Það er tiltölulega miklu meira af aflafeng Norðmanna neytt í landinu sjálfu en hér hjá okkur, og það eru miklu betri sambönd, bæði á landi og á sjó, við ýmsar Evrópuþjóðir, bæði England, Þýzkaland og raunar fleiri, meiri möguleikar til þess að koma aflanum ísuðum á markað og njóta þess vegna á þann hátt þess hærra verðs, sem mögulegt er að fá fyrir fiskinn ísaðan en unninn. Hv. þm. sagði líka, að vinnulaunin væru ekki til hagsbóta Norðmönnum. Ég leyfi mér að efast um þessa fullyrðingu. Það er rétt, að tímakaupið hjá þeim, þ.e. lægsta tímakaupið, er eitthvað hærra en hjá okkur og þó lítillega, en það veit þessi hv. þm., að vinna í frystihúsum er ákaflega mikið unnin í eftirvinnu og næturvinnu, og næturvinnu og eftirvinnuálagið er miklu hærra hjá okkur en hjá þeim. Þess vegna er ekki allt sagt með því, þó að fullyrt sé, að lægsti tímakaupstaxti sé lítið eitt hærri hjá Norðmönnum en hjá okkur. Ég held, að kaupgjaldið sé a.m.k. ekki okkur í hag eða fiskvinnslustöðvunum hér. Þá er mér sagt, - ég þekki það nú ekki sjálfur, en mér hefur verið sagt það, að staðsetning vinnslustöðvanna í Noregi sé yfirleitt hagkvæmari en hjá okkur og flutningskostnaður minni, skipulagning ag afköst séu líklega meiri vegna meiri ákvæðisvinnu hjá þeim en hjá okkur. Allt þetta gerir það að verkum, að það ætti að vera mögulegt að greiða fyrir norska fiskinn ívið hærra verð en hægt er á Íslandi, þegar þetta er tekið með í reikninginn. En það, sem mestu veldur um þann verðmismun, sem hér hefur verið undirstrikaður og réttilega bent á að er fyrir hendi, það er það, að ekki er verið að bera saman sambærilega hluti. þegar hámarksverðið á norska fiskinum er borið saman við meðalverð á íslenzka fiskinum. Þetta verð, sem í frv. er talið, sýnist mér vera það verð, sen norska Ráfisklaget, eins og það heitir, hefur ákveðið, og það er raunar sagt í grg. þáltill., ef ég man rétt, frá 19. sept. s.l. Þar við er að athuga, að verðlagið á vertíðinni sem leið eða vertíðinni næst á undan var ekki ákveðið eftir þessum lista, en mér er sagt, að þetta verð frá 19. sept. sé grundvöllur undir samninga um fiskverðið n.k. vertíð en ekki samþykkt fiskverð. Þar við er líka að athuga, að þetta verð, sem hér er nefnt, er verð á hæsta verðflokki, en hjá okkur hefur verðlagið á fiskinum á árinu 1960 verið miklu minna „graderað, eins og það er kallað, eða mismunur gerður á lélegum fiski og góðum, en á því er ákaflega mikill munur hjá Norðmönnum. Mér er t.d. sagt, að verðmismunurinn frá hæsta flokknum og til næsta flokks sé um 25% og þaðan af miklu meiri á hinum lélegrí tegundum. Þess vegna má ekki, þegar verið er að bera saman verðið hér, eins og gert er í þessari þáltill., við norska verðið, miða við okkar meðalverð og bera það saman við verðíð á bezta norska fiskinum. Það gefur algerlega skakka mynd af því, sem verið er að bera saman. Enn má geta þess, að í Noregi eru greiddar uppbætur til fiskimanna og það mjög verulegar, og þetta verð, sem á norska fiskinum er skráð opinberlega, helgast af því, að kaupendurnir fá greitt úr ríkissjóði svo og svo mikið af þessa fiskverði, sem þeir borga fiskimönnunum. Í skýrslu, sem ég hef fengið um þetta, - því að ég hef látið rannsaka málið, og það hefur verið meira að segja mjög ýtarlega rennsakað, - í skýrslu, sem ég hef fengið í nóvembermánuði s.l.. - ég skal taka það fram, að það er ekki sú alveg nýjasta, - er sagt, að fyrir þorsk séu greiddir 5–17 aurar eftir verðlagssvæðum í uppbótagreiðslur úr ríkissjóði, fyrir ýsu til frystingar 13–25 aurar norskir á kg, og það er ekkert lítill peningur, það er á aðra krónu íslenzka, fyrir ufsa 5–9 norskir aurar á kg fyrir löngu og keilu 5–10 norskir aurar á kg og fyrir steinbít 10 norskir aurar á kg. Ef við athugum þorskinn fyrst, - og það er kannske ekki möguleiki til þess að fara miklu lengra nú, - þá er meðalverðið, sem greitt hefur verið í Noregi fyrir beztu tegund af þorski, fyrsta flokks fisk, á s.l. ári, á árinu 1960, 82 aurar norskir, - meðalverðið, - það fer að vísu hærra upp sums staðar og lægra niður annars staðar. en meðalverðið er talið 82 norskir aurar. 82 norskir aurar verða með rengi kr. 5.30 á norska krónu kr. 4.35 íslenzkar. En þessi fiskur, sem skráður er, er hausaður, og það gerir allmikinn mismun, eins og kunnugt er, því að hausinn er talinn um fimmti partur af þunga fisksins. Við skulum fyrst draga frá það, sem verðið er niðurgreitt, en það er á þorsk 17 aurar, eða að meðaltali 11 norskir aurar. Það þýðir, að þessir 82 aurar eru pá ekki nema 71 eyrir, sem fiskkaupendurnir raunverulega greiða fyrir hann. Ef við tökum verðið 82 aura, sem er meðalverð, og tökum það með gengi kr. 5.30, þá er það kr. 4.35 íslenzkar á kg. Þessir 11 aurar norsku, sem borgaðir eru niður. gera í íslenzkum peningum 58 aura, þannig að verðið, sem útgerðarmennirnir borga, er kr. 3.77 fyrir fiskinn hausaðan. Ef hausinn er tekinn frá nemur það 75 íslenzkum aurum, og þá er verðið á kg kr. 3.02 íslenzkar. Nú er þess að geta, að hér hefur verið tekinn upp sami reikningsmáti og í Noregi, þannig, að fiskimennirnir fá mismunandi greiðslu eftir því, hver vara það er, sem þeir selja, meira fyrir góðan fisk og minna fyrir lélegan fisk, en greiðslan fyrir bezta fiskinn núna er ákveðin kr. 3.11, þ.e.a.s. hún er ákveðin hér :hjá okkur á Íslandi, þrátt fyrir þann aðstöðumun, sem við höfum að ýmsu leyti með tilliti til sölu og vinnslu, 9 aurum hagstæðari fyrir íslenzka fiskimanninn heldur en þann norska, svo að allt tal um það að leysa allan vanda íslenzkra útvegsmála eins og hv. þm. taldi sig sennilega mundu geta, ef þetta væri fært til samræmis, það fær náttúrlega svo lítið staðizt eins og hægt er að hugsa sér, þar sem verðið á íslenzka fiskinum raunar, eins og það er ákveðið í dag, er orðið hærra en verðið á tilsvarandi norskum fiski. Það, sem hefur verið gert í þessu máli, er það, að það hafa verið bornir saman hlutir, sem alls ekki er hægt að bera saman, af því að þeir hafa ekki verið sambærilegir. Það hefur verið borið saman íslenzkt meðalverð við norskt hámarksverð, og það hefur verið borinn saman hausaður fiskur og slægður, eins og hann er í Noregi metinn, og óhausaður fiskur og slægður á Íslandi. Ef þetta hvort tveggja er dregið frá og nýja íslenzka hámarksverðið borið saman við, þá sýnir það sig, að munurinn er tiltölulega ekki mikill en sá munur, sem er, hann er íslenzka fiskinum eða íslenzku fiskimönnunum í vil. Ég hef svo í dag fengið síðustu skýrslu um þetta mál Þar sem gert er upp árið 1960. Ég skal ekki fara út í að lesa mikið úr henni, en ég vil aðeins geta þess, að þar kemur í ljós, að svarandi til 89 aura norsks verðs á Lófótþorski ætti íslenzka verðið á árinu sem leið, að vera kr. 2.97. Svarandi til Finnmerkurþorsks, þar sem verðið er talsvert lægra, þá ætti verðið að vera kr. 2.49 og meðalverðið að vera kr. 2.81. Þetta er samkvæmt nýjustu tölum, sem ég hef um þetta fengið. Ég hef nú ekki, að vísu, kannað þessa skýrslu nákvæmlega, því að hún var að berast í mínar hendur alveg nýlega, en hún styður þetta, sem hefur orðið niðurstaðan af mínum athugunum á málinu, að fiskverðið sé raunar á Íslandi nú, með því breytta mati eða breyttu aðferð í verðlagningu fisksins, orðið hærra a.m.k. hvað hámarkið snertir en hliðstætt verð er í Noregi. Ég skal raunar taka það fram, að samkvæmt upplýsingum, sem ég fékk í sumar beint frá norska fiskmatinu eftir viðtal við einn af framkvæmdastjórum þess, sem seinna hefur verið staðfest, þá er meiningin hjá þeim að stofna enn nýjan gæðaflokk, sem er hærra metinn en sá flokkur, sem nú er í hámarki, og gera til hans enn strangari kröfur. Hvað úr því verður og hvað mikið í hann kemst, skal ég ekki segja um, því að mér er ekki kunnugt um, hvaða aukakröfur verða til hans gerðar. En það er ekki ómögulegt, að hann komist enn eitthvað hærra en þessi fyrsti flokkur Norðmannanna hefur verið á árinu 1960 og á árinu 1959, sem þær skýrslur fjalla um, sem ég hef fengið. Ég sé, að fundartíminn er liðinn. Það mætti um þetta mál segja talsvert miklu meira, en ég skal stilla mig um það. Ég vil aðeins taka undir það, sem hv. þm. sagði. að málið er flókið, og það er ekki hægt að ganga eins beint að því og gert hefur verið, því að það gefur áreiðanlega misvísandi niðurstöðu, eins og ég tel að bæði komi fram í grg. þáltill. og í ræðu hv. flm. og eins í umtali, sem um þetta mál hefur átt sér stað, síðan þessar upplýsingar komu hér fyrst fram.



Það er engum blöðum um það að fletta, að það nefur orðið stórfelld uppbygging og miklar framfarir hér í landinu á síðustu áratugum, og þeirri uppbyggingu verður að halda áfram. Á þeim fáu mínútum, sem ég hef til að tala fyrir þessari fsp., verður ekki gerð mikil grein fyrir ýmsum möguleikum, sem eru á því að byggja upp íslenzkt atvinnulíf, en höfuðáherzlu ber auðvitað að leggja á, að það verði sem fjölbreyttast. Alls staðar blasa möguleikarnir við, og má nefna í því sambandi t.d. framleiðslu fjölbreytilegra sjávarafurða, sem fluttar verði út tilbúnar til neyzlu, aukinn landbúnað og margvíslega vinnslu úr framleiðsluvörum landbúnaðarins, bæði til neyzlu innanlands og útflutnings. Þá má nefna fóðurbætisframleiðslu, fiskrækt, hagnýtingu jarðhita, etnaiðnað, vinnslu byggingarefna, skipa- og bátabyggingar og margvíslegan iðnað annan, sem jöfnum höndum byggist á góðri verkmenningu og nægilegri orku, en undirstaðan er að sjálfsögðu hagnýting sjálfra orkulindanna. Í þessum greinum eru verkefnin nánast áþrjótandi, sem eiga að geta orðið undirstaða að áframhaldandi framförum og nægilegri atvinnu allra, sem búa hér á landinu, um ófyrirsjáanlega framtíð. Standa Íslendingar alveg óvenjulega vel að vígi í þessu tilliti, þegar litið er til hinna mörgu ónotuðu möguleika. Til þess að vel fari í þessum stórmálum og allir möguleikar nýtist svo sem hægt er, veltur á miklu, hvaða verkefni eru látin sitja fyrir stuðningi ríkisvaldsins og sitja fyrir því fé, sem til umráða er, hvort sem það er eigið fé eða fengið erlendis frá. Það er sérstaklega þýðingarmikið, að það fé, sem fæst erlendis frá, verði ekki að eyðslueyri, heldur gangi til framkvæmda, sem verði undirstaða velmegunar í framtíðinni. Mótvirðisfé vegna gjafa frá Bandaríkjunum, á meðan Marshallaðstoðin stóð var að mestu lagt til Framkvæmdabankans og er lánað þaðan til fjárfestingarlána í margar aðkallandi framkvæmdir, og er þetta fjármagn þegar orðið undirstaða mikilla framfara í landinu og verður framvegis aftur og aftur, jafnóðum og féð innheimtist og er lánað út aftur. Þannig þarf þetta að verða um sem allra mest af því fé, sem þjóðinni áskotnast, að það geti orðið undirstaða framkvæmda og framfara, en verði ekki að eyðslueyri. Nú hefur komið tilkynning um, að Bandaríkjamenn hafi lagt fram 6 milljón dollara gjafafé, sem mundi samsvara sem allra næst 230 millj. ísl. kr., og hefur þá vaknað sú spurning hjá mörgum, eins og eðlilegt er, hvað hyggilegt muni vera að gera við mótvirðisfé þessarar fjárhæðar, sem kemur til með að safnast hér fyrir. Ég vil mega vona, að þetta fé geti orðið hér til ráðstöfunar á hliðstæðan hátt og annað mótvirðisfé hefur verið. Þessi fsp. lýtur að meðferðinni á þessu mótvirðisfé, þessum um það bil 230 millj. íslenzku kr. með núverandi gengi, sem ættu að verða til ráðstöfunar á næstunni, jafnóðum og þetta fé kemur inn í landið. Fsp. er því þannig: „Til hvers er ætlunin að verja mótvirði þeirra 6 millj. dollara, sem Bandaríkjastjórn lætur Íslandi í té samkv. tilkynningu ríkisstj., dags. 30. des. 1960?“



Herra forseti. Eins og skýrt var frá í fréttatilkynningu ríkisstj. þann 30. des. s.l., hefur Bandaríkjastjórn veitt Íslandi 6 milljón dollara óafturkræft framlag til að styrkja gjaldeyrisstöðu landsins og stuðla að því, að jafnnægi geti náðst í efnahagsmálum þess. Til þess að þessi árangur geti náðst, má ekki að svo stöddu greiða út mótvirði fjárins í íslenzkum krónum. Það verður þess vegna geymt á sérstökum reikningi í Seðlabankanum. Frá þessu var einnig skýrt í tilkynningu ríkisstj. frá 30. des. s.l. Þegar öruggu jafnnægi hefur verið náð í efnahagsmálunum og gjaldeyrisaðstaðan er orðin nægilega trygg, má að sjálfsögðu losa hið geymda fé hægt og hægt, þannig að jafnvæginu verði ekki raskað né gjaldeyrisstöðunni stefnt í hættu. Enn hafa auðvitað engar ákvarðanir verið teknar um, hvernig þessu fé verði varið, þegar þar að kemur.



Ég þakka hæstv. forsrh. fyrir upplýsingarnar. En ekki er hægt að vera mjög bjartsýnn um samkv. því, sem hann sagði, að því er mér virtist, að þetta fé komi fljótlega í umferð til framkvæmda. En ég vil leggja áherzlu á það fyrir mitt leyti, að það verði sem fyrst teknar ákvarðanir um að ráðstafa þessu mótvirðisfé innanlands til nauðsynlegra framkvæmda. Og það er mín skoðun, að það megi byrja á þeim ráðstöfunum mjög fljótlega, án þess að nokkur hætta sé á því, að það raski því, sem kallað er jafnnægi í fjármálum landsins. Í því sambandi vísa ég til þess, hvernig framkvæmdin hefur verið varðandi mótvirðisfé vegna Marshallaðstoðarinnar. Því hefur verið ráðstafað til útlána, að vísu talsverðum hluta af því smátt og smátt á talsvert löngu árabili. Ég fyrir mitt leyti legg áherzlu á, að það verði sem allra fyrst settar reglur um að nota þetta fé í því skyni að greiða fyrir framkvæmdum, til útlána, og þó að það verði ekki allt tekið í einu til þess, þá verði sem allra fyrst sett um það löggjöf til þess að tryggja að þetta verði ekki að eyðslueyri.



Út af þessum seinustu ummælum hv. 1. þm. Austf. vil ég aðeins endurtaka það, sem ég áðan sagði, að þessu fé verður varið þannig, að það megi koma þjóðinni að sem beztum notum. og við skulum þá gjarnan segja: sem fyrst, án þess - og það er aðalatriðið - að með því verði teflt í tvísýnu um, að af því skapist ný verðbólga í landinu. Þetta verður auðvitað á hverjum tíma eftir því, hvert mat valdhafanna er, sem þá taka ákvarðanir. Og við vitum það þá, að ef hv. 1. þm. Austf. sezt aftur í sinn gamla stól þá hefur hann þar að sjálfsögðu enn þá meiri áhrif en nú um það, hver hraðinn verður, og hann sýnist óska eftir, að hann verði sem mestur. Við óskum auðvitað í núv. stjórn eftir því, að þetta megi sem fyrst koma að því gagni, en leggjum megináherzlu á að forðast, að af þessu skapist nýr jafnnægisskortur í efnahagsmálum þjóðarinnar.



Ég þarf ekki langan formála fyrir þessari fsp. Ég fór áðan nokkrum orðum um fjárfestingarmálin almennt og skal ekkert endurtaka af því. En ég vil minna á, að hæstv. ríkisstj. hefur lýst því yfir, að hún ætli að láta semja framkvæmdaáætlun fyrir næstu ár, og einkum hefur hæstv. forsrh. drepið á þetta og m.a. lýst þessu yfir í áramóbaræðunni nú síðast. Ástæðan til þess, að ég kom með þessa fsp., er nánast sú, að í þessari ræðu lét hæstv. forsrh. þess getið, að viðræður væru hafnar við erlendar fjármálastofnanir, sem lagt gætu fjármagn til slíkra framkvæmda, eins og hann sagði orðrétt. En þar sem málið er svona langt komið áleiðis að farið er að ræða við erlendar fjármálastofnanir um einstakar framkvæmdir í þessu sambandi, eða þannig hef ég skilið þessi ummæli, þá finnst mér bráðnauðsynlegt, að hæstv. ríkisstj. greini Alþingi frá því, hvaða framkvæmdir það eru, sem hún hefur valið úr og telur að eigi að sitja fyrir í þessu efni og er þá væntanlega byrjað að ræða við erlendar fjármálastofnanir um. Ég vil í því sambandi alveg sérstaklega láta í ljós, að þar sem það er eitt höfuðatriðið í þjóðarbúskapnum að velja úr, hvað eigi að gera, þá tel ég mikla nauðsyn, að hæstv. ríkisstj. hafi samráð um það við Alþingi, og það er einnig ástæðan fyrir því, að ég taldi tímabært að spyrja um þessi mál nú.



Út af þessari fsp. hv. 1. þm. Austf. vil ég aðeins taka þetta fram: Það var einn megintilgangur þeirra efnahagsráðstafana, sem ríkisstj. beitti sér fyrir á s.l. ári, að skapa nýjan grundvöll, til þess að Ísland gæti með eðlilegum hætti fengið lán til arðbærra framkvæmda frá þeim stofnunum, sem slík lán veita á alþjóðavettvangi. Ég á hér fyrst og fremst við Alþjóðabankann og systurstofnanir hans tvær og enn fremur Export Import bankann í Bandaríkjunum og hinn alþjóðlega framkvæmdasjóð Bandaríkjastjórnar. Það er augljóst, að nokkur tími varð að líða frá því, að ráðstöfununum var hrundið í framkvæmd, þar til sú reynsla væri komin á um framgang þeirra, að hægt væri að hefja viðræður við þessar stofnanir. Svo var það á ársfundi Alþjóðabankans í Washington í septembermánuði s.l., að fulltrúar Íslands áttu á þeim fundi viðræður við fulltrúa bankans. Var niðurstaða þeirra viðræðna, að tímabært þætti að bankinn sendi bráðlega sendinefnd til Íslands, en bankinn hafði enga slíka nefnd sent hingað til landsins í hér um bil fimm ár, enn fremur tæki bankinn sérstaklega til athugunar eina ákveðna framkvæmd, þ.e.a.s. aukningu hitaveitunnar í Reykjavík. Jafnframt var rætt við fulltrúa bankans um þá allsherjar framkvæmdaáætlun, sem ríkisstj. hafði þá þegar ákveðið að láta semja, og möguleika bankans til þess að veita lán til annarra framkvæmda hér á landi, svo sem til raforkuframkvæmda, vega- og hafnargerða o.fl. Sendinefnd bankans kom svo hingað til landsins nú eftir áramótin og dvaldist hér um tveggja vikna skeið. Hún kynnti sér ástand efnahagsmála almennt og fyrirætlanir um framkvæmdir, einkum á sviði raforkumála, hafnar- og vegagerða, auk þeirrar aukningar hitaveitunnar, sem ég áðan gat um. Vonir standa til þess, að bankinn geti, áður en langt um líður, veitt lán til aukningar hitaveitunnar og að í kjölfar þess láns geti síðar siglt lán til annarra framkvæmda á grundvelli þeirrar framkvæmdaáætlunar, sem samin verður. Ríkisstj. hefur einnig kynnt sér nokkuð tækifæri Íslands eða möguleika til öflunar fjármagns til arðbærra framkvæmda frá öðrum aðilum, einkum frá Evrópulöndum. Ljóst er, að viðreisvaraðgerðir ríkisstj. hafa skapað algerlega nýtt viðhorf í þessum efnum. Haldist og treystist sá árangur, sem af þeim aðgerðum hefur náðst, munu allt önnur tækifæri skapast til heilbrigðar fjáröflunar til eflingar atvinnulífsins en verið hefur á undanförnum árum. Vænti ég, að þessar upplýsingar fullnægi hv. fyrirspyrjanda.



Ég vil fyrst segja, að ég tek ekki sérlega hátíðlega þessar yfirlýsingar hæstv. forsrh. um, að hinar nýju efnahagsmálaráðstafanir ríkisstj. opni einhverja sérstaka möguleika eða muni vekja traust á Íslandi erlendis. Við getum talað um það á öðrum vettvangi. Það er nú upplýst, hvernig ástatt er með greiðsluútkomuna eða greiðsluhallann og þjóðarbúskapinn yfir höfuð eftir þetta fyrsta ár viðreisvarinnar, og það er hægt að segja ýmsum, en tæplega okkur, sem til þekkjum, að sú útkoma sé sérstaklega traustvekjandi, enda er ekkert nýtt í því, að Ísland fái lán erlendis. Það hefur verið stöðugt sannband við Export Import bankann í Washington og margar lántökur verið framkvæmdar þar svo að segja árlega og eins efnahagsmálastofnun Bandaríkjanna. Það eina nýja, sem hefur gerzt í þessu, er þá það, að hingað hefur komið þessi nefnd frá Alþjóðabankanum. En eins og kunnugt er, voru síðustu viðskiptin við hann þau, að hann neitaði Íslendingum um lán til sementsverksmiðjunnar, af því að hún væri ríkisrekin. Fram komu þær upplýsingar hjá hæstv. forsrh.. að hitaveitan væri sú eina framkvæmd, sem ríkisstj. hefði farið fram á að fá lán til, eða þannig skildi ég hann, og hann leiðréttir það þá, ef það er misskilningur, - hitaveitan væri númer eitt, og geri ég ekki ráð fyrir því, að nokkur vilji finna að því. En þá kom fram hjá honum, að þeir hefðu drepið á í þessum umr. við Allþjóðabankann, skildist mér, hafnarmál og vegamál og raforkuframkvæmdirnar. Vildi ég sérstaklega spyrja út af þessu, hvaða vegagerðir það eru, sem hæstv. ríkisstj. hefur þar sérstaklega í huga, og þá hvort Keflavíkurvegurinn nýi er þar í. Og einnig vildi ég leyfa mér, fyrst vegamálin ber hér á góma, að spyrja hæstv. forsrh. að því, hvernig ríkisstj. hefur hugsað sér að útvega fjármagn til Keflavíkurvegarins, því að það hefur ekki verið skýrt frá því hér á hv. Alþingi enn þá. Ég vil endurtaka það, sem ég sagði áðan, að ég legg áherzlu á, að hæstv. ríkisstj. hafi samráð við Alþingi um, hvaða framkvæmdir verða látnar sitja í fyrirrúmi, áður en hún fer lengra í þessum málum. Mér finnst það alveg eðlilegt og sjálfsagt.



Ég þekki nú hv. 1. þm. Austf. af langri viðkynningu, og mér datt náttúrlega ekki í hug að halda, að ég með einni setningu gæti snúið honum frá villu síns vegar í því máli, sem hér hefur verið deilt um vikum saman á þinginu. Ég hef víst að hans áliti alveg hæfilega mikið og hátt mat á sjálfum mér, en svo hátt hef ég það nú ekki, að ég geti náð úr honum allri þvermóðskunni með einni meinlausri setningu. En ég mætti kannske þó aðeins leiða athygli hans að því, að á seinni stjórnarárum hans sjálfs var Alþjóðarbankinn ekki til viðtals um lánveitingar til Íslendinga, af hverju sem það stafaði, hann veit það eins vel og ég, og að nú hins vegar er Alþjóðabankinn til viðræðna um þetta og hefur sýnt það í verki með því að senda hingað menn, eins og ég áðan gat um. Þáð er rétt, sem hv. þm. sagði, að hitaveitan er það mál sem hefur fyrst komið til umræðu. Það er rétt, svo langt sem það nær. En það stafar líka af því, að eins og hann réttilega gat um, er hitaveitan mál sem víst flestir eða allir hv. þm. geta sameinazt um, en auk þess er það eina málið, sem var fullundirbúið eða svo fullkomlega undirbúið, að það væri hægt að ræða það á grundvelli þeirra áætlana, sem fyrir liggja. Ríkisstj. hefur hins vegar fullan hug á að hrinda í framkvæmd sem víðtækustum framfaramálum alþjóð til velfarnaðar. Og okkar fyrirhyggja er sú, að erlendir og innlendir fræðimenn leggi saman þekkingu sína og vitsmuni til þess að búa sem bezt úr garði þá framkvæmdaáætlun, sem svo yrði hafizt handa um að framkvæma. Um þetta hafa farið fram ýmsar viðræður, og ég held, að ég megi segja, að við höfum góðar vonir um, að það þurfi ekki að líða allt of langur tími, þar til betur sést fram á veginn í þessum efnum. Hv. þm. spurði sérstaklega um, hvaða vegamál við hefðum í hyggju sérstaklega. Ég treysti mér ekki til að svara því á þessari stundu. Það hefur verið rætt hér á Alþingi oftar en einu sinni um, að nauðsyn bæri til að þeir vegir, sem mest er umferðin um, gætu orðið byggðir úr varanlegra efni en nú er. Ég býst ekki við, að það þurfi að valda ágreiningi. Þá spurði hv. þm. að lokum um, hvaðan yrði tekið fé til Keflavíkurvegar. Það hefur verið hugsað, að fyrstu byrjunarframkvæmdirnar allverulegar gætu fengizt af PL-peningunum, og svo eru frammi fleiri bollaleggingar um fjáröflun í því skyni, sem ég hygg að sé ekki tímabært að ræða um hér í dag. En það er unnið að því eftir leiðum, sem maður telur farsælastar verða fyrir hagsmuni þjóðarinnar.



Herra forseti. Eins og menn vita. hefur veríð framkvæmd 6 milljón dollara lántaka í Bandaríkjunum. Þetta lánsfé hefur verið að koma inn í landið smátt og smátt undanfarin missiri. Ég er ekki einu sinni viss um, að það sé alveg allt komið inn í landið. Samt sem áður mun það nú að mestu leyti komið. Í fjárl. fyrir árið 1959 er þessi lántaka heimiluð og þar er heimiluð ráðstöfun á 98 millj. ísl. kr. af þessu láni. Þáv. hæstv. fjmrh. lýsti því yfir. að það mundi verða síðar leitað samþykktar Alingis fyrir ráðstöfun þess. sem eftir væri af fjármagninu, en það hefur ekki verið gert. Á hinn bóginn er það augljóst af ýmsu, að hæstv. ríkisstj. hefur ráðstafað miklu meira af þessu lánsfé en þessum 98 millj. En það er allt óljóst enn fyrir hv. þm. og öðrum, hversu miklu hefur verið ráðstafað af þessu stóra láni umfram það, sem gert er ráð fyrir í fjárlagagr. frá 1959, og þá hvernig: Mér finnst það ekki mega seinna vera, að hv. Alþ. fái skýrslu um, hvað búið er að gera í þessu, og raunar hefði mér fundizt, og ég vil alveg sérstaklega undirstrika það, að það hefði átt að leggja fyrir Alþ. til samþykktar í framhaldi af því, sem gert var 1959, hvernig ráðstafa skyldi því, sem eftir var af láninu. Í leiðinni vildi ég svo fá að vita, ef hægt væri, og það ætti að vera hægt að segja um það núna, hversu mikið lánið muni nema samtals í íslenzkum krónum. Það hlýtur að vera hægt að sjá það núna. þar sem sér fyrir endann á því gengi, sem lánið verður yfirfært á, en það hefur verið yfirfært á mismunandi gengi. Sumt af því var flutt inn fyrir gengisbreytinguna og annað eftir gengisbreytinguna, þannig að það er ómögulegt fyrir ókunnuga að átta sig á því, hvað lánsfjárhæðin er há, og því spyr ég um það.



Herra forseti. Þetta lán mun nema samtals í íslenzkum krónum um 200 millj. Ríkisstj. hefur ákveðið ráðstöfun á jafnvirði 102 millj. kr. umfram þær 98 millj., sem ráðstafað var samkv. 22. gr. fjárlaga fyrir 1959. Þetta fé mun verða lánað eftirgreindum aðilum: 1) Raforkusjóði 52 millj 2) Fiskveiðasjóði Íslands 40 millj. 3) Sementsverksmiðju ríkisins 10 millj. kr. Samtals 102 millj. kr.



Eg þakka hæstv. ráðh. fyrir upplýsingarnar, en aðeins endurtek það, sem ég sagði áðan, að ég hefði álitið rétt, að hæstv. ríkisstj. hefði leitað samþykkis Alþingis fyrir ráðstöfun á þessum 102 millj., eins og gert var um hinar 98 milljónirnar.