Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft til meðferðar frv. þetta til l. um hækkun á bótum almannatrygginga. N. varð ekki sammála. Meiri hl. n. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt. Við meðferð fjárl. fyrir árið 1970 á Alþ. voru framlög til lífeyristrygginga almannatrygginga hækkuð um 97 millj. kr. frá því, sem fjárlagafrv. gerði upphaflega ráð fyrir. Af þessari hækkun ber ríkissjóður 58.6 millj., en afgangurinn er borinn uppi af sveitarsjóðum, vinnuveitendum og tryggingaþegum. Með frv. þessu er verið að deila út og ákveða nánar þær hækkanir á bótum, sem fjárl. gerðu ráð fyrir. Tryggingabætur hækka almennt um 5.2%, en fjölskyldubætur og fæðingarstyrkir hækka þó heldur meira. Þrátt fyrir þessa lagfæringu verður kaupmáttur elli- og örorkulífeyris nú nokkru lægri en þegar hann var mestur, en það var árið 1967. Ástæðurnar fyrir því eru augljósar. Hin miklu efnahagslegu áföll, sem þjóðin varð að þola síðustu árin, hafa óhjákvæmilega skert kjör allra landsmanna á einn eða annan hátt, hvort heldur það eru launþegar, vinnuveitendur eða bótaþegar almannatrygginganna. Það, sem mestu máli skiptir fyrir bótaþega almannatrygginganna, eins og aðra landsmenn, er, að þær víðtæku og markvissu ráðstafanir, sem ríkisstj. hefur gert til þess að vinna bug á hinum efnahagslegu áföllum, beri góðan árangur, enda horfir nú allvel í þeim efnum. Og ef svo heldur fram sem horfir, verður þess ekki langt að bíða, að unnt verði að veita fjármagn til að hækka bætur almannatrygginganna að raungildi. Að hinu leytinu er svo augljós þörf á því af margvíslegum ástæðum að taka almannatryggingalöggjöfina í heild til endurskoðunar, og það verk verður að hefja án undandráttar.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. klofnaði um afgreiðslu þessa máls, og það er ekkert einsdæmi í þeirri hv. n., að við séum þar ekki á eitt sáttir, eins og fram hefur komið á þingfundum hér í hv. d. Meiri hl. mælir með samþykkt frv. óbreytts, en við í minni hl., ásamt mér skipa hann hv. 1. þm. Vesturl. og hv. 4. þm. Norðurl. e., leggjum til, að ellilífeyrir, örorkubætur og aðrar bætur, sbr. 2. mgr. 1. gr. frv., hækki um 15%, en í frv. er gert ráð fyrir því, að þessar bætur hækki ekki um nema 5.2%. Við í minni hl. álítum, að kaupmáttur þessara lífeyrisgreiðslna sé þegar orðinn svo rýr, að ekki sé í rauninni um hækkun að ræða, heldur miklu fremur lækkun. Við álítum, að gamla fólkið og öryrkjarnir eigi sannarlega annað skilið af hálfu hins opinbera. Við teljum, að jafnan eigi að gæta þess og gæta þess vandlega, að lífeyrisgreiðslur til þessara þjóðfélagsþegna eigi a.m.k. að vega upp á móti aukinni dýrtíð hverju sinni. En þessi svonefnda hækkun, 5.2%, gerir það ekki. Velferðarríki, eins og okkar þjóðfélag er talið vera, sýnist okkur vart geta sóma síns vegna gengið á rétt gamla fólksins, sem unnið hefur vel og lengi að nytsömum störfum í þjóðfélaginu, og því síður teljum við, að hægt sé að ganga á hagsmuni þess fólks, sem eigi er þess megnugt að vinna að nýtu starfi innan þjóðfélagsins, starfi, sem því væri þó sannarlega kært og eðlilegt að vinna að öðrum kosti. Þegar við lítum til þessa, þá hefur okkur í minni hl. þótt rétt að bera fram brtt., er varðar þetta ákvæði frv. og fylgir hún niðurlagi nál. okkar. Ég vil geta þess, að kunnugur maður hefur sagt mér, að daggjald t.d. á elliheimilinu Grund sé um 300 kr. Það mun gera u.þ.b. 110 þús. kr. yfir árið. Áður mun hafa verið talið eðlilegt, að tvöfaldur einstaklingsellilífeyrir ætti nokkurn veginn að geta dugað til þess að standa undir kostnaði við dvöl á elliheimili. Einstaklingsellilífeyririnn er 45 þús. kr. og tvöfaldur einstaklingsellilífeyrir þá 90 þús., og eftir þessum útreikningum mun vanta um 20 þús. kr. á að þessari gömlu reglu sé fylgt. Ég hygg, að með 15% hækkun á ellilífeyri væri hægt að komast mjög nærri hinni gömlu reglu, að tvöfaldur einstaklingsellilífeyrir dygði til að greiða kostnað á elliheimili eins og sakir standa. Ég vildi aðeins taka þetta fram til að sýna, að hér hefur mjög verið rýrður kaupmáttur ellilífeyris. Ég ætla mér ekki að orðlengja mál mitt öllu frekar og í raun og veru get ég látið hér staðar numið. Brtt., sem við í minni hl. höfum lagt fram, er á þá leið, að í stað tölunnar 5.2% í 2. mgr. 1. gr. frv. komi 15%, og skal reyna á það, hvort þessi till. okkar nær samþykki hv. d. Okkur er það ljóst, að hér þarf að greiða skjótt úr, og það þarf að koma þessu frv. áleiðis og það í dag, en samt sem áður vildum við í minni hl. ekki láta undir höfuð leggjast, að þessi skoðun kæmi fram í hv. d., áður en til endanlegra úrslita drægi.