Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér hafa þegar farið fram talsvert miklar umr. um þetta frv. Það hefur komið fram í þeim, að ýmsir hv. þm. óska mjög eindregið eftir því, að þessu máli verði frestað að þessu sinni, svo að nokkru meiri tími gefist til að athuga einstök ákvæði í frv. varðandi heimildir um fiskveiðiréttindi í fiskveiðilandhelginni. Auk þess, sem hér hefur komið fram í umr. um málið, hafa komið til mín mjög margir þm., sem talið hafa rétt að fresta málinu. Þetta mál hefur verið rætt sérstaklega í fiskveiðilaganefnd, og eftir þær umr. hef ég sannfærzt um, að það væri eftir atvikum rétt að fallast á þá skoðun að fresta málinu nú. Meginvinnubrögð í þessu máli hafa verið þau hjá fiskveiðilaganefnd að reyna að ná samstöðu um málið á sem breiðustum grundvelli. Haft hefur verið samráð við fjölmarga aðila í landinu, eins og komið hefur fram í umr., einnig reynt að hafa samráð við alla alþm. En þrátt fyrir þá vinnu, sem þannig hefur verið unnin, hefur komið í ljós, að margir þm. telja sig þurfa að hafa lengri tíma til þess að ræða við sína umbjóðendur varðandi ýmsar mikilvægar breytingar, sem felast í frv. Verði nú horfið að því ráði að fresta afgreiðslu þessa máls af þessum ástæðum hér á þessu þingi, er augljóst, að það verður að framlengja um nokkurn tíma þau lagaákvæði, sem um þetta fjalla og renna út 1. júlí n. k. Ég hef hugsað mér, að ef horfið verður að þessu ráði, að fresta málinu, þá yrði leitað eftir þeim heimildum, sem þarf til þess að framlengja núgildandi fiskveiðiréttindi í fiskveiðilandhelginni til ársloka eða um 6 mánaða tímabil. Þetta yrði þá gert með þeirri ákvörðun, að frv. verði lagt fyrir næsta Alþ. strax í upphafi þings eða í októbermánuði, þannig að tryggt megi heita, að hægt verði að koma því frv. fram og gera það að lögum fyrir áramót. Ég mun fara fram á það við fiskveiðilaganefnd, að áður en frv. verður lagt fram að nýju á næsta hausti, taki hún til sérstakrar athugunar þær till., sem fram koma frá einstökum þm. eða öðrum aðilum, og reyni að samræma tili., sem fram koma, eins og tök eru á, þannig að þær geti legið fyrir strax í byrjun næsta þings. Mér er ljóst, að það hefði verið miklu betra, ef fyrri áætlun um að gera nú að lögum þau nýju ákvæði, sem í frv. felast, og láta þau taka gildi 1. júlí n. k. hefði getað staðizt. En það er ekki hægt að segja, að það skipti öllu máli, þó að eldri ákvæði varðandi fiskveiðiréttindin séu látin standa 6 mánuðum lengur en ráð var fyrir gert, þ.e.a.s. frá 1. júlí til áramóta, þannig að mönnum gefist þá frekari tími til þess að athuga þær till., sem hér liggja fyrir, eins og óskað er af mörgum þm. Ég vil því lýsa yfir, að ég get fyrir mitt leyti fallizt á að hafa þennan hátt á. Ég tel ekki rétt að reyna að knýja þetta mál í gegnum þingið með mjög takmörkuðu samkomulagi við marga þm., sem óska eftir því að hafa þennan hátt á að fresta málinu. Ég get því fallizt á það, að þetta mál verði tekið út af dagskrá að þessu sinni og þessi háttur verði hafður á um framhald málsins.



Herra forseti. Ég hafði kvatt mér hljóðs um þetta mál þegar í upphafi 2. umr. fyrir tveimur dögum. Nú sem málið hefur tekið nýja stefnu eftir þá yfirlýsingu, sem hæstv. sjútvrh. gaf, sem ég tek eindregið undir og fylgi alfarið, þá geymi ég mér alla frekari málsútlistun í trausti þess, að málið komi aftur fyrir til frekari meðferðar á haustdögum.



Herra forseti. Það eru tvær mjög alvarlegar ástæður fyrir því, að Alþ. Íslendinga ber að afgreiða þetta frv. sem lög. Fyrri ástæðan er sú, að það líður varla sú vika, að fiskifræðingar okkar og aðrir, sem til þekkja, gefi ekki þjóðinni og ráðamönnum hennar alvarlegar aðvaranir um ástand fiskistofnana í kringum landið. Hin ástæðan er sú, að við eigum í vök að verjast í landhelgismálinu og málstaður okkar er hvað veikastur, þegar kemur að friðun. Það er breitt út um allan heim, það heyrist hvar sem farið er, að Íslendingum sé ekki treystandi til þess að vernda fiskstofna, þeir séu gráðugir fiskimenn, sem hafi ekki manndóm í sér til neinnar verndunar. Það er því nauðsynlegt og hefur raunar verið, síðan við færðum út landhelgina, að við setjum okkur fiskistefnu, bæði til þess að auka vernd okkar eigin fiskstofna og til þess að sýna umheiminum, að okkur er alvara í sambandi við útvíkkun landhelginnar að reyna að friða fiskstofnana og tryggja þá innan þessarar landhelgi. Ég tel, að ríkisstj. og alveg sérstaklega hæstv. sjútvrh. hafi gersamlega brugðizt hlutverki sínu í þessum meginþætti landhelgismálsins. Það var skylda ríkisstj. að undirbúa nýja fiskveiðilöggjöf að þessu leyti og hafa hana til, um leið og landhelgin var færð út. :Mér þykir það vera meira en lítið, sem gerist hér, eftir að þmnefnd hefur létt byrðinni af hæstv. ráðh., tekið af honum hlutverk hans og samið tiltölulega gott frv., sem þó gengur eins skammt og hægt er að ganga í verndunarátt, - frv., sem hæstv. ráðh. fékkst ekki til að flytja, - að hann skuli svo gangast fyrir því, að málinu verði vísað frá. Við höfum margir fallizt á að afgreiða svona mál á einni viku eða svo, þó að það sé óforsvaranlegt um stórmál á Alþ., vegna þess að þetta mál er eitt af grundvallarmálefnum íslenzku þjóðarinnar, - mál, sem við erum alltaf að hugsa um allt árið um kring, og ef þm. vita nokkuð í sinn haus, þá hljóta þeir að bera eitthvert skyn á það sem þetta frv. fjallar um. Ef smávegis deilur eða hreppapólitík á að hræða okkur frá því að afgreiða þetta mál, þá er það ósigur í landhelgismálinu, þá erum við að gefa andstæðingum okkar höggstað á okkur, og það er óskemmtilegt, að sjálfur hæstv. sjútvrh. skuli hafa forustu um þetta. Ég vil því lýsa algerri andstöðu við þá stefnu, sem hann lýsti í ræðu sinni áðan, og heita á alþm. að sameinast um þetta frv. Ég veit, að það er erfitt fyrir svo að segja öll kjördæmin, en frv. gengur í rétta átt, það gengur í friðunarátt, að minni hyggju helzt til skammt, en ekki of langt. Við verðum einhvern tíma að reyna að hefja okkur upp yfir hreppapólitíkina og sýna, að við séum menn til að stjórna þessu landi og getum mótað stefnu, sem hjálpar okkur til þess að vinna landhelgismálið, en ekki að hafa uppi stefnu undanhalds í þessum efnum.



Herra forseti. Það væri nú kannske ástæða til að leiðrétta það, sem hv. 8. landsk. þm. sagði, þar sem hann endurtekur hér á Alþ. hvað eftir annað atriði, sem hann hlýtur að vita, að er vísvitandi ósanningi. Hann heldur því hér fram, að ég hafi neitað að flytja það frv., sem hér var flutt af fiskveiðilaganefnd. Hv. þm. veit vel, að þetta eru alveg rakalaus ósannindi. Ég sagði hins vegar við fiskveiðilaganefnd, sem hafði samið þetta frv., að hún mætti hafa þann hátt á, hvort heldur hún vildi, þar sem hún hefði samið frv., að hún legði frv. fram og þeir menn væru flm. að frv., sem sömdu það, eða ég legði það fram, og n. kaus að hafa þennan hátt á. Þessi hv. þm. leyfir sér að skrökva að allri þjóðinni í útvarpsumr. og endurtaka svo hér, að ég hafi neitað að flytja frv. En hann ætti að vera maður að meiri og játa, að hann. hafi skrökvað þessu upp. Þessi hv. þm. hefur líka nokkrum sinnum talað um það hér, að ég hafi brugðizt hlutverki mínu í því að hafa ekki verið búinn að marka fiskveiðistefnu Íslendinga og leggja fram till. um hana, áður en við færðum landhelgismörkin út í 50 mílur. Svona geta auðvitað þeir einir talað að mínum dómi, sem vantar í rauninni allt vit í kollinn, varðandi a.m.k. þetta mál. Af hverju var ekki sjútvrh. Alþfl., sem var í starfinu á undan mér, búinn að móta þessa stefnu? Það var þó áður en landhelgismörkin voru færð út. Alþ. gerði hér beinlínis samþykkt um, að hafa þann hátt á, sem hafður hefur verið varðandi þetta mál. Alþ. ákvað sjálft, að sérstök þm-nefnd skyldi semja till. um þessi mál í beinu framhaldi af því, sem áður hafði verið, og það var haft fullt samráð við alla flokka um þessi vinnubrögð. Hitt er vitanlega alveg út í bláinn að tala um, að það hafi verið sér stök skylda mín að leggja hér fram till. um nýja fiskveiðistefnu, áður en við færðum út okkar landhelgismörk. Hv. 8. landsk. þm. talar um það, að hann heiti á alþm. að samþ. þetta frv., og það var helzt á hans orðum að skilja, að hann væri að heita á alþm. að láta nú ekki ráðh. beygja sig í þessu máli. Enginn mundi fagna því meira en ég, ef það tækist samstaða um það á Alþ. að afgreiða málið. Ég stend með þessu frv., það veit hv. þm. En það er auðvitað ekkert annað en að neita staðreyndum, þegar það kemur hér fram við afgreiðslu málsins, að hver þm. á fætur öðrum lýsir því yfir, að þeir óski eftir því, að málinu verði frestað, og mér bar auðvitað skylda til að taka afstöðu til þess, þegar mjög margir þm. fara fram á nokkurn frest í málinu. Ég tel það ekki hyggilegt að reyna að keyra í gegnum þingið mál af þessu tagi, og tel miklu farsælla, að menn fái að athuga tiltölulega nýframlagt frv., sem þeir hafa ekki haft aðstöðu til þess að kynna sér fyrr en nú síðustu dagana, ef þannig mætti skapast sterkari samstaða um að setja lög varðandi þetta efni. Hitt liggur mér svo í léttu rúmi, þó að þessi hv. þm. reyni að slá sig til riddara á því, að hann sé einhver forustumaður í landhelgismálinu og gangi hér fram fyrir aðra, þótt hann tali á þann hátt, sem hann gerði hér áðan. En það ætla ég að segja, að lítið lið hefur verið að þessum hv. þm. í því að flytja okkar málstað í landhelgismálinu á erlendri grund, ef hann hefur túlkað það á þá lund, sem hann gerir hér, að við Íslendingar séum gráðugir fiskimenn, sem séum að eyða fiskstofnunum hér við landið. Hann hefði hins vegar mátt segja útlendingum, hvað við gerum miklu meira en allar aðrar þjóðir til þess að friða fiskstofna okkar, þannig að útlendingar eiga erfitt með að trúa því, hvað við höfum þegar í gangi strangar reglur varðandi okkar veiðar. Ég hef bent á það áður í umr., að við höfum bannað með öllu ýmis veiðarfæri, sem eru heimiluð annars staðar. Við höfum sett mjög strangar hömlur á önnur veiðarfæri, sem almennt eru notuð annars staðar. Við veitum ekki heimildir til þess að veiða nema mjög stuttan tíma á árinu ýmsar fisktegundir, sem veiddar eru allt árið í nálægum löndum. Og við höfum sett mjög miklar hömlur á togveiðar hér við land. Ég skal ekki fara að eyða tíma þingsins í að rekja þetta og fræða hv. þm. um þessi atriði. En það er algerlega rangt að halda því fram, að við Íslendingar stöndum eitthvað höllum fæti í landhelgismálinu, vegna þess að við stundum hér sérstaka rányrkju á okkar miðum. Það er auðvitað alltaf svo við fiskveiðar, að það er hægt að nefna einstök dæmi um, að það hafi verið stundaðar veiðar, sem ekki hefði átt að stunda. En ef við berum okkur í þessum efnum saman við það, sem er í nágrannalöndum okkar, þá er þar mikill munur á. En aðalatriðið í þessu efni er að halda þannig á afgreiðslu þessa máls, að það geti tekizt víðtæk samstaða um það. Hér er um mjög viðkvæmt mál að ræða. Það hefur farið þannig áður hjá okkur Íslendingum, að þegar reglur hafa verið settar um veiðiheimildir, þá hafa þær ekki staðizt í framkvæmd og við höfum orðið að játa það hér á Alþ., að þær hafi verið brotnar af öllum og menn ekkert farið eftir þeim, og brotin hafa satt að segja hrannast upp. Það var fyrst þegar við fórum þá leið að reyna að vinna að því í ró að ná viðtæku samkomulagi hér á Alþ. um fastar reglur varðandi veiðiréttindi innan fiskveiðilandhelginnar, að við náðum verulegum árangri í þessum efnum. Ég fyrir mitt leyti met það því mjög mikils, ef hægt er að ná sterkri samstöðu hér á Alþ. um framkvæmd í málinu. Hitt má vera alveg ljóst, að ef tök eru á því að fá málið afgr. á þessu þingi með sæmilegri samstöðu þm., þá stendur ekki á mér að samþ. það. En ég hef tekið undir það að geta fallizt á að fresta málinu um 6 mánaða tímabil, vegna þess að ég hef sannfærzt um, að mikill meiri hl. alþm. óskar eftir því, að sá háttur verði hafður á, og þar fer ég auðvitað eftir því, hverjir hafa komið til mín og rætt við mig um að hafa þennan hátt á framkvæmd málsins. Það er auðvitað mesti misskilningur, að það sé verið að létta einhverri byrði af mér, eins og hv. 8. landsk. þm. sagði, - að það væri verið að létta einhverri byrði af mér í sambandi við þetta mál. Það er enginn vafi á því, að það að fresta þessu máli mun stórkostlega auka byrðarnar á mér, á meðan ég gegni því starfi, sem ég gegni, vegna mjög mismunandi skoðana um það, hvernig eigi raunverulega að ganga frá þessum málum. En ég vil gjarnan taka á mig aukinn vanda, ef lausnin, sem fæst, verður haldbetri í staðinn. Það er það, sem skiptir öllu máll.



Herra forseti. Ég vil aðeins með örfáum orðum nota þetta tækifæri til þess að lýsa andstöðu við þá skoðun eða beiðni, sem mér virðist hafa komið fram hjá hæstv. sjútvrh., að við frestum afgreiðslu þessa frv. á þessu þingi. Um frv. almennt má segja, að það inniheldur ákvæði, sem ganga mjög í friðunarátt á fiskimiðunum umhverfis landið frá gildandi reglum, og ég lít á það sem mjög verulegt framlag af okkar hálfu í landhelgisbaráttu okkar Íslendinga á erlendum vettvangi, ekki sízt í þeim samningum, sem reynt er að ná við Breta og Vestur-Þjóðverja nú á næstu mánuðum. Til viðbótar þessu vil ég taka það fram, að ég er afar vantrúaður á, að frestur á frv. um 6 mánuði þýði það endilega, að meiri samstaða fáist um það hér á hv. Alþ. eða meðal þeirra landsmanna, sem sérstakra hagsmuna hafa að gæta í sambandi við fiskveiði við landið. Ég þykist um þetta geta talað af nokkurri reynslu, því að ég átti sæti í fiskveiðilaganefnd, þeirri hinni fyrri, sem undirbjó mjög svipaðar till. um togveiðar í fiskveiðilandhelgi Íslendinga fyrir nokkrum árum, ég fór með öðrum nm. á fundi um allt landið og ég sannfærðist af því þá, að svo mjög eru hagsmunir fiskimanna og annarra, sem starfa að fiskveiðum og fiskvinnslu mismunandi og ósættanlegir, að þetta er eitt af þeim málum, sem er útilokað að mínu viti að ná algeru samkomulagi um hjá þeim, sem mest eiga undir því. Ég get ekki heldur fallizt á það, að hv. alþm. hafi ekki í allan vetur haft nægileg tækifæri til þess að fylgjast með þeirri tillögugerð, sem hér liggur fyrir í frv.-formi og er flutt af fiskveiðilaganefnd. Ég veit ekki betur en að fiskveiðilaganefnd hafi haft fundi með þm. allra kjördæma, hvers út af fyrir sig, til þess að kynna þær hugmyndir, sem uppi væru um þær reglur, sem mætti setja um þessi efni fyrir þau hafsvæði, sem liggja úti fyrir viðkomandi kjördæmum. Mér er ljóst, að það er mannlegt, að hv. þm., sem fá nú send í skeytum og bréfum á síðustu stundu mótmæli frá ýmsum aðilum í þeirra kjördæmum gegn þeim reglum, sem frv. hefur að geyma, - það er mannlegt að óska eftir því, að frv. verði frestað. En ég lít þannig á, og hef raunar áður sagt, að þeir séu að skapa sér stundarfrest með þessu. Þeir munu standa frammi fyrir sama vandamáli, þurfa að taka ákvarðanir í þessum efnum eftir 6 mánuði eða hvað nú það er, og kannske verður þá vandamálið ekki minna fyrir þá en það er í dag. Ég fæ ekki séð af þeirri þekkingu, sem ég hef fengið í sambandi við þessi mál, að við getum leyst með samkomulagi nein af þeim vandamálum, sem upp hafa risið vegna ákvæða frv., án þess að skapa önnur í staðinn. Ef við gefum togveiðunum meiri og rýmri heimildir en þær eiga að hafa samkv. ákvæðum frv., þá fáum við andstöðu frá öðrum fiskimönum, sem nota annars konar veiðarfæri og hafa aðra hagsmuni, þannig að ég fæ ekki á nokkurn hátt séð, að frestur í þessu máli leysi neina hnúta. Ég er afar vantrúaður á, að það sé svo, og ég lít á það sem skyldu Alþingis Íslendinga að greiða atkv. um þau ágreiningsatriði, sem eru uppi um þetta mál, og sjá, hvaða meiri hl. er hér fyrir frv. nú á þessu þingi.



Herra forseti. Hæstv. sjútvrh. greip til þess örþrifaráðs í ræðu sinni að bera mér á brýn, að ég héldi því fram á alþjóðlegum vettvangi, að Íslendingum væri ekki treystandi til friðunar. Ég sagði í fyrri ræðu minni, að þessu væri haldið fram af andstæðingum okkar, og get fært nógar sannanir fram til að styðja þá skoðun, það hlýtur hver maður að vita, sem nokkuð hefur fylgzt með landhelgismálinu. Og ég vil taka það fram, að þótt ég sé stjórnarandstæðingur hér á Alþ. og heima, þá er ekki til harðari stjórnarsinni en ég, strax og ég er kominn út fyrir 50 mílurnar, og við hvert tækifæri, sem ég hef haft til að segja eitthvað um landhelgismálið í eyru annarra en Íslendinga, hefur það verið fullkomlega í samræmi við ríkjandi stefnu og algerlega án tillits til umræðna, sem hér kunna að fara fram. Ég vil því frábiðja mér það með öllu að þurfa að hlusta á dylgjur um það, að ég sé ekki tryggur íslenzkum málstað í þeim efnum, ef það hefur verið ætlun ráðh. að halda slíku fram, svo sem mér heyrðist. Það var að heyra á hæstv. ráðh., að hann væri hneykslaður á því, að menn skuli ætlazt til þess, að sjútvrh. Íslendinga hafi forustu í sjávarútvegsmálum þjóðarinnar. Hann virðist vera undrandi á því, að ég skuli telja það sjálfsagðan hlut, að sjútvrh. eigi að hafa forustu um sjávarútvegsmál, og þá í þessu máli öllum öðrum málum framar. Ég lít svo á, að það sé hans hlutverk og það þýði ekki að fleygja verkefninu í hendurnar á n. alþm. og koma síðan ekki nálægt því, nema til þess að rísa hér upp á Alþ. síðdegis á laugardegi til að biðja menn að fresta málinu. Til hvers? Ég tek algerlega undir það, sem síðasti ræðumaður sagði, að það eru engar líkur á því, að frestun verði til þess að gera þetta mál auðleystara. Allar líkur benda til þess, að þetta mál muni verða erfiðara úrlausnar, ef við frestum því. Ég vil því skora á hæstv. ráðh. að hætta þessu undanhaldi, hætta þessu forustuleysi og gera það, sem hann sjálfur sagði, að væri skoðun hans, vinna að því, að þetta frv. verði afgreitt. Það verður vafalaust farsælast fyrir okkur, bæði á innlendum vettvangi og ekki síður á erlendum vettvangi, í baráttu okkar fyrir því að vinna orustuna um 50 mílna mörkin.



Herra forseti. Ég skal vera stuttorður um þetta mál að þessu sinni. Ég gerði grein fyrir afstöðu minni til frv. í ræðu í gær, og þar kom fram, að ég tók undir það meginsjónarmið, sem fiskveiðilaganefnd hefur starfað eftir, sem mér virðist vera friðunarsjónarmiðið. Ég tel það ákaflega mikilvægt og tel, að n. hafi unnið eftir því, og undir það vil ég taka. Hins vegar gat ég þess, að þrátt fyrir það frv., sem hún hefði lagt fram, væri eitt og annað, sem mætti athuga betur í frv. og í þessu máli. Þess vegna gerði ég það að till. minni hér eða benti á, að það væri heppilegri málsmeðferð, eins og nú væri komið, að málið yrði skoðað frekar, það yrði skoðað í sumar, það yrði sent til umsagnar þeim aðilum, sem ekki hefur gefizt kostur á að segja álit sitt á frv., eins og það liggur fyrir fullbúið frá hendi n. Ég er andstæður þeirri skoðun, sem hér hefur fram komið hjá þeim hv. þm. tveimur, sem talað hafa á undan mér, að það muni ekkert gerast á þessum tíma. Ég tel þvert á móti, að það muni verða til þess að auðvelda mjög farmgang þessa máls og sameina kraftana um þetta frv., ef við höfum þennan háttinn á. Þess vegna fagna ég þeirri yfirlýsingu, sem kemur frá hæstv. sjútvrh. að hann sé því hlynntur, að málinu verði frestað með það fyrir augum, að það verði skoðað betur í sumar og því verði vísað til umsagnar þeirra aðila utan þingsalanna, sem hafa á þessu áhuga. Þess vegna endurtek ég þá ábendingu, sem ég kom fram með í gær, að málinu verði frestað til haustsins.



Herra forseti. Það hefur verið rætt hér að undanförnu um það, að hér kæmu til afgreiðslu mörg stór mál, sem þyrftu að ná fram að ganga á örskömmum tíma, þar sem ákveðið hefur verið, að þinglausnir fari fram fyrir páskahelgi. Það hefur verið gagnrýnt og með réttu, að þetta eru ekki sæmileg vinnubrögð hjá Alþ. Eitt af þeim málum, sem manni hefur fram til þessa skilist að stæði til að afgreiða, er þetta stórmál, sem að mínum dómi er stærst af öllum þeim málum, sem hér hafa komið til umr. Það er alls ekki rétt, sem hv. 2. þm. Reykn. segir, að þm. hafi átt kost á því í allan vetur að kynna sér, hvað fram færi í þessu máli. Það er frá mér að segja, að ég sat einn fund með fiskveiðilaganefnd, þar sem einvörðungu var rætt um þær till., sem hún hugðist leggja fram varðandi landhelgina úti fyrir því kjördæmi, sem ég er fulltrúi fyrir, og alls ekkert annað, en till. þar um voru ekki einu sinni mótaðar til fullnustu. Það er fyrst þegar málið er lagt hér fram, að ég fæ nokkra heildarsýn yfir það. Og svo er til þess ætlazt, að á örfáum dögum í þessum miklu önnum, móti menn afstöðu sína til þessa máls, langstærsta málsins. Sá málflutningur að halda því fram, að með því að leggja til frestun og að málið verði íhugað og reynt verði að ná um það samstöðu, þá séu menn að sýna einhverja linku í sókninni fyrir 50 mílunum, það er tvímælalaust að slá fyrir neðan beltisstað, nauðaómerkilegur málflutningur, að ekki sé meira sagt. Ég þykist eiga á því kröfu að fá tíma til þess að rannsaka málið allt, til þess að mér gefist kostur á því að móta afstöðu mína til þess, ella bannar samvizkan mér algerlega að taka þátt í afgreiðslu þess. 



Herra forseti. Friðunar- og verndaraðgerðir á fiskimiðum okkar Íslendinga eru eitt af okkar allra stærstu málum. Það er bæði vegna þess, að það er nauðsyn vegna fiskstofnanna og fiskveiðanna, en í annan stað, eins og hv. 8. landsk. þm. Benedikt Gröndal, benti á, hefur það ákaflega mikla þýðingu varðandi kynningu málsins og allan áróður fyrir okkar málstað út á við, að við sýnum í verki, að við viljum verndun og friðun fiskstofnanna. Ég er einn þeirra manna, sem hafa talið, að of skammt hafi verið gengið í þeim efnum, bæði hjá núv. og fyrrv. ríkisstj., og hefði þurft að gera miklu meiri átök í þeim efnum. Hins vegar er vissulega ástæða til að fagna því, að nú er komið þetta ítarlega og að mörgu leyti vel undirbúna frv. frá fiskveiðilaganefnd. Ég skal að sjálfsögðu taka það fram, að í sumum efnum finnst mér það frv. ganga of skammt og í öðrum efnum er kannske gengið full harkalega fram í friðunaraðgerðum. Allt þetta þarf skoðunar við. En í heild fagna ég frv. Ég tel, að það væri ákaflega mikilvægt, að við gætum sem fyrst afgreitt þetta mál, og ég tel það miður, ef það verður að bíða haustsins. Hitt er auðvitað fjarstæða ein, að ætla sér á örfáum dögum að afgreiða slíkt mál sem þetta. Frv. var útbýtt í þessari viku, mánudaginn 9. apríl, og tveimur dögum síðar afgreiðir meiri hl. sjútvn. þessarar hv. d. málið og segir í nál.: „ N. ræddi frv. á fundi sínum í dag“, þ.e.a.s. á einum fundi. Frv. var ekki sent til umsagnar neinna aðila. Þetta ber nokkurn vott um það, hvernig vinnubrögðin hafa verið og tímahrakið í þeirri n. Þegar það er athugað, að í þessari sömu viku, sem ætlazt er til, að þetta stóra mál sé athugað og afgreitt, hefur ríkisstj dembt yfir Alþ. ofan á öll önnur mál 11 nýjum stjórnarfrv. eða stjórnarmálefnum í þessari einu viku. Þessi vinnubrögð eru með þeim endemum, að ég veit ekki til þess, a.m.k. ekki þau ár, sem ég hef verið á þingi, að neitt svipað hafi átt sér stað. Og svo á að slíta þingi eftir örfáa daga. Ég held, að í rauninni væri vel hægt að ná samstöðu á Alþ. um þetta mikilvæga mál, en til þess þarf auðvitað tíma. Það er ekki hægt að ætlast til þess, að slíkt stórmál sé afgreitt á örfáum dögum, það þarf til þess nokkrar vikur, og þá er ég þess fullviss, að takist á Alþ. að ná samstöðu í málinu. Ástæðan til þess vanda, sem hér hefur skapazt og nú hafa orðið harðar deilur um á þessum fundi, er eingöngu sú þráhyggja hæstv. ríkisstj. að ætla að slíta þinginu nú eftir nokkra daga og gefa ekki Alþ. eðlilegt tóm til að íhuga og afgreiða hin stærstu mál. Ef ríkisstj. félli frá þessari þráhyggju og þingið starfaði um nokkra hríð eftir páska, væri vafalaust hægt að leysa þetta mál á viðunandi og góðan hátt, eins og mörg önnur. En ef ríkisstj. heldur fast við þessa mjög svo óskynsamlegu ákvörðun sína, þá sé ég ekki. hvernig er möguleiki á því að afgreiða þetta mál. Meginatriðið í þessu máli í dag er því þetta: Ætlar ríkisstj. að halda fast við þessa ákvörðun sína um að hraða málum hér í þinginu, þannig að þau fái ekki eðlilega meðferð í n. eða á þingfundum, eða þá láta mál daga uppi, eða ætlar hún að gefa Alþ. eðlilegan tíma til þess að viðhafa þau vinnubrögð, sem því sæma?

Forsrh. (ólafur Jóhannesson): Herra forseti. Það er rétt, sem hér hefur verið sagt, að hér er um stórmál að ræða. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er samið af nefnd, sem í áttu sæti fulltrúar allra þingflokka. Í þeirri n. varð fullt samkomulag. Þó að frv. væri lagt fram seint, var miðað við þær forsendur og ástæða talin til að ætla, að samkomulag gæti orðið um þetta stóra mál á þingi og að það yrði afgr., þó að skammur tími væri til stefnu. Það hefur hins vegar sýnt sig alveg greinilega í þeim umr., sem hér hafa farið fram, bæði í þingsalnum og eins manna á milli, að því fer fjarri, að það sé fullt samkomulag um afgreiðslu þessa máls. Þess vegna hef ég fyrir mitt leyti fallizt á þá málsmeðferð, að það væri óskynsamlegt af stjórnarinnar hálfu að knýja þetta mál fram á svo stuttum tíma sem til stefnu er. Það má segja, að þó að fiskveiðilaganefnd hafi unnið hið ágætasta starf, farið víða um landið og haldið fundi, hlustað á menn, þá hafði hún ekki á þeim fundum upp á vasann það frv., sem hún hefur lagt fram, hafði jafnvel ekki upp á vasann þær hugmyndir, sem hún hafði í huga og mótað hafa þetta frv. Þess vegna hafa einmitt þessir hagsmunaaðilar, sem talað var við á sínum tíma úti um landið, ekki séð eða getað athugað frv. í endanlegri mynd. Það er ekki óeðlilegt, þó að þeim gefist kostur á því að fá að sjá og athuga það, áður en það er afgreitt. Auðvitað er það einnig rétt, sem hér kom fram hjá þm. áðan, að þótt fiskveiðilaganefnd hefði samband við þm. úr hverju kjördæmi, þá var það svo, að þær viðræður, sem hún átti þá við þm., snerust aðeins um það sérstaka kjördæmi, sem þeir voru fulltrúar fyrir. Þeir höfðu því ekki aðstöðu til þess að fá að sjá þá heildarmynd, sem nú blasir við, eftir að frv. liggur fyrir. Og það sýnir sig, þegar sú heildarmynd liggur fyrir, að þrátt fyrir það, að menn séu yfirleitt á því máli, að stefnt sé í rétta átt, er þó margvíslegur skoðanamunur fyrir hendi. Við þessar aðstæður tel ég mjög óeðlilegt, ef t. d. stjórnin færi að reyna að beita þingmeiri hl. sínum til þess að knýja þetta mál fram á þessum örstutta tíma. Ég fellst þess vegna algerlega á þá málsmeðferð, að málinu sé frestað og það verði skoðað í sumar. Það er hægt að framlengja þau lög, sem nú eru í gildi. Þau lög geyma víðtækar heimildir, að ég hygg, til handa sjútvrh. til ýmiss konar friðunaraðgerða. Og það er að athuguðu máli eftir nánari skoðun hægt að beita þeim, ef mönnum sýnist það rétt vera. Svo vil ég taka það fram, að ég held, að það geti ekki haft nokkur minnstu áhrif á úrslit landhelgismálsins og lausn þeirrar deilu, sem við eigum í við Breta og Vestur-Þjóðverja, hvort þetta frv. verður að lögum á þessu þingi eða hinu næsta. Svo vil ég taka það fram út af því, sem hv. þm. Gunnar Thoroddsen sagði hér um þau vinnubrögð, sem við væru höfð hér á Alþ. síðustu daga og menn hafa nokkuð borið sér í munn öðru hvoru, að það er í sjálfu sér ástæða til að taka það nánar til athugunar, hvort þau vinnubrögð, sem hafa verið viðhöfð á þessu þingi, hafa verið frábrugðin þeim vinnubrögðum, sem viðgengizt hafa á öðrum þingum. Ég hef setið á allmörgum þingum og ég minnist ekki eins einasta þings, þar sem ekki hafa einmitt verið miklar annir síðustu þingdagana, alveg nákvæmlega sama hvort þinginu var slitið í apríl eða maí eða jafnvel þó að það hafi dregizt fram í júníbyrjun. Það má segja, að það sé visst ólag á starfsháttum Alþ. að þessu leyti. En þetta eru nú þeir starfshættir, sem hafa viðgengizt hér um áratugabil, að einhvern veginn hefur það orðið svo, að málin hafa viljað safnast saman og ekki hlotið fullnaðarafgreiðslu fyrr en á síðustu dögum þingsins. Það er enginn vandi að telja upp mál, sem við höfum verið að afgreiða hér undanfarna daga og jafnvel í dag og voru lögð fram af stjórnarinnar hálfu í þingbyrjun og hafa legið fyrir Alþ. í allan vetur. Það er ósköp auðveldur reikningur, eins og hv. þm. var að fara með, að síðustu viku hefðu verið lögð fram hér 11 stjfrv., en hann veit mætavel eins og hver og einn einasti alþm., að a.m.k. helmingur þeirra frv. er lagður fram í kynningarskyni, en ekki til þess að fá þau afgreidd á þessu þingi. Það hafa hingað til ekki verið taldir sérstaklega bágbornir starfshættir þingsins að gefa hv. alþm. tækifæri til þess, áður en þeir fara heim af þingi; að fá í hendur mál, sem ætlunin er að leggja fyrir næsta þing og afgreiða þar, til þess að þeir geti kynnt sér þau. Þetta eru ekki ný vinnubrögð, þau hafa tíðkazt, og það eru réttmæt vinnubrögð, Það eru ekki mörg mál, sem stjórnin hefur lagt fram á síðustu 2–3 vikunum, sem hún hefur lagt og leggur áherzlu á að fá afgreidd. Það eru frv. um fiskveiðasjóð, iðnlánasjóð og stofnlánadeild landbúnaðarins, frv. um kjarasamninga opinberra starfsmanna og eitt eða tvö í viðbót. Það eru ekki nema 5–6 mál. Þetta er sannleikurinn alveg umbúðalaus. Svo geta menn óskapazt yfir því, að það séu svo voðalegir annadagar hér á Alþ., að þm. hafi ekki tíma til þess að kynna sér mál og lesa málin, sem lögð hafa verið fram. Þeir geta geymt að kynna sér þau mál, sem bara eru lögð fram til kynningar, og geta lesið þau, þegar heim kemur. Það er ekki einu sinni ætlunin að hafa framsögu og hefur ekki verið gert og verður ekki gert fyrir þeim málum, sem aðeins eru lögð fram til kynningar. Hvað hafa annirnar svo verið óskaplegar á þessu þingi? Tvær eða þrjár síðustu vikurnar hafa verið haldnir fundir á Alþ. alla virka daga vikunnar. Það eru nú öll ósköpin, en í allan vetur, að segja má, hafa ekki verið haldnir fundir á föstudögum og laugardögum. En það er vitaskuld ekki ætlazt til þess, að þm. hafi frí þá daga. Þeir eru á fullu kaupi. Þá er ætlazt til þess, að þeir vinni í n. Ég vil segja, - það má telja saman og reikna út, - að það séu tiltölulega fáar undantekningar, að það hafi verið haldnir kvöldfundir hér á Alþ. í vetur, líka síðustu daga. Og það mun vart vera dæmi þess, að það hafi verið haldnir næturfundir á þessu þingi, ekki heldur síðustu daga. Ég man hins vegar, að í tíð fyrrv. stjórnar, þegar hv. þm. Gunnar Thoroddsen var fjmrh., voru næturfundir haldnir hér á Alþ. og kvöldfundir æ ofan í æ. Sannleikurinn er sá, að þó að menn séu að tala um það núna, stjórnarandstæðingar, að það sé verið að gera Alþ. að afgreiðslustofnun fyrir ríkisstj. og það sé óforsvaranlegt að ljúka Alþ. á þessum tíma og láta það fara heim frá mörgum óafgreiddum málum, þá er, ef við viljum vera hreinskilnir, þetta tal í stjórnarandstæðingum núna alveg nákvæmlega sama og það, sem við, sem nú sitjum í stjórn og erum í meiri hl., sögðum, á meðan núv. stjórnarandstæðingar fóru með stjórnartaumana, - ekkert annað, það er alveg nákvæmlega það sama. Þá var oft sagt, að Alþ. væri ekkert annað en afgreiðslustofnun fyrir ríkisstj. En þetta tal hér á Alþ. og í hlöðum er eitt af því, sem er sagt og ekki má taka allt of hátíðlega. Mér hefur þótt ástæða til þess að minnast á þetta, af því að mér finnst, að mönnum hafi upp á síðkastið orðið heldur tíðrætt um annirnar á Alþ., þó að menn þurfi að vinna til kl. 7 hvern dag í tvær eða þrjár vikur, þá finnat mér það ekki til að óskapast yfir. En þetta var útúrdúr. Aðalatriðið var, að ég vildi lýsa samþykki mínu við þá málsmeðferð. sem fyrirhuguð er í þessu máli, og tel hana eftir atvikum skynsamlega, að fresta afgreiðslu málsins, en vera ekki að knýja það fram, þegar vitað er, að mikið ósamþykki er á milli þm. Auðvitað er mér ljóst eins og öðrum, að þetta er viðkvæmt hagsmunamál og verður seint á því haldið þannig, að um það náist alger samstaða allra. Hins vegar er sjálfsagt að halda þannig á málinu, að það sé reynt hið ítrasta til að ná sem víðtækastri samstöðu um það. Það má með réttu segja, að fiskveiðilaganefnd hafi verið helzt til sein að leggja þetta frv. fyrir Alþ., og þegar það móti von manna reyndist svo, að það er ekki sú samstaða á Alþ. um málið, sem ætla hefði mátt, eftir að fulltrúar flokkanna í n. höfðu allir orðið sammála, þá tel ég ekki rétt að knýja á um það. Auk þess vil ég taka það fram, að ég tel, að við í stjórninni höfum sýnt fullan samstarfsvilja um þau mál, sem við höfum verið, - ég skal játa það, - helzt til seinir að leggja fram - þessi mál, sem ég nefndi áðan. Og við höfum gengið til móts við vissar óskir um breytingar. sem þar hafa komið fram frá stjórnarandstöðunni. Viðvíkjandi því, hvenær þingi eigi að ljúka, þá þarf að setja markið einhvers staðar, og mín reynsla er sú, að það fari ekki að koma sá skriður, sem þarf, á þingstörfin, fyrr en búið er að setja það markmið, hvort sem það er sett hálfum mánuði fyrr eða þremur vikum fyrr, það má segja, að það sé aukaatriði. Það verða hvort sem er eftir og er eðlilegt að séu eftir og eiga að vera eftir ýmis mál, sem lögð eru fyrir Alþ., af því að þau hafa ekki verið lögð þar fram til þess að hljóta þar afgreiðslu, heldur til þess að kynna málin þar. Um sum önnur mál, sem nokkrar umr. hafa orðið um hér síðustu dagana og vafizt hafa fyrir mönnum, þá vil ég enn endurtaka það, að það er ekki af því, að þau mál hafi verið lögð fram af stjórnarinnar hálfu seint á þingtíma, þótt hv. alþm. hafi ekki gefizt tóm til að íhuga þau, heldur hafa þau mörg hver, eins og ég sagði áðan, legið fyrir Alþingi frá því snemma á þessu þingi og sum jafnvel frá hinu fyrra þingi. Skraf um, að það sé ófært óðagot að setja það mark, að Alþ. eigi að ljúka fyrir páska eða á miðvikudag, er því alveg ástæðulaust. Vitaskuld er það svo, að hvaða ríkisstj. sem er og ákveður það mark, gerir það ekki án þess að tala við forustumenn stjórnarandstöðunnar. Ég hef rætt það mál við formenn stjórnarandstöðunnar, og ég veit ekki annan en það sé í fullu samráði við þá, að sú ákvörðun var tekin að láta þinglausnir fara fram n. k. miðvikudag.



Herra forseti. Ég skal verða við þeirri beiðni að vera ekki langorður að þessu sinni. Mér sýnist, að þetta mikilsverða og stóra mál ætli nú á síðustu stundu að taka nokkuð aðra stefnu en a.m.k. ráð var fyrir gert í byrjun. Ég held, að það hafi aldrei verið neitt vafamál innan þeirrar n., sem um þetta mál fjallaði og hafði með það að gera, að það var hennar ætlun, að þetta mál næði fram á þessu þingi, og ég hygg, að það hafi líka verið ætlun hæstv. sjútvrh., að svo yrði. En nú hafa sem sagt komið á síðustu stundu óskir nokkurra þm., - ég veit ekki hversu margra - um, að málinu yrði frestað. Í sjálfu sér hef ég ekkert við það að athuga, að slíkt komi fram. Ég gekk þess aldrei dulinn, að slíkt mál sem þetta yrði aldrei í hendur Alþ. búið, án þess að þingið sjálft yrði á einhverju stigi eða í einhverjum tilvikum að höggva á þá hnúta, sem ekki næðist samkomulag um. Það hefði þurft að gera í sambandi við þetta frv., eins og það liggur fyrir, og það mun vafalaust þurfa að gera, þrátt fyrir það, að þessu máli verði frestað fram á haust og jafnvel þó að nýtt frv. verði samið. Ég held, að það liggi í augum uppi, svo geysiþýðingarmikið og stórt mál sem hér er um að ræða, að þar verði ýmsir hnútar, sem alþm. verði sjálfir að höggva á með atkvgr. í þinginu, - það verður ekki samkomulag í öllum tilvikum. Hvað er það svo, hvaða óskir eru það frá þessum hv. þm., sem um er að ræða? Ég hef ekki heyrt í þingræðum þeirra hv. þm., sem ég hef hlustað á, harða gagnrýni á meginstefnu málsins, ég hef ekki heyrt till. bornar fram af hv. þm. um þau atriði, sem þeir vildu breyta, í meginatriðum. Mér er tjáð, og mér skilst, að flestar hafi þessar óskir verið hjá þm. Norðurl. e. eða þm. Norðurlands, og ég hefði gjarnan viljað fá að heyra, hvaða óskir það eru, sem þessir hv. þm. vildu koma á framfæri eða teldu rétt að teknar væru til greina við afgreiðslu málsins. Ég er nefnilega ekki trúaður á, þó að málinu verði frestað til hausts, að það náist meiri samstaða um það þá en hefur þó náðst núna. Og ég vísa því algerlega á bug, sem hér hefur verið haldið fram af nokkrum ræðumanna, að þm. almennt hafi ekki fengið tækifæri til þess að fylgjast með þróun þessa máls, eins og það hefur gengið fyrir sig. Ég vísa því jafnframt á bug, að hagsmunasamtök, bæði hópar og einstaklingar, hafi ekki fengið allt frá byrjun málsins vitneskju um það, sem var að gerast. Eitt af fyrstu verkum n., sem um þetta mál fjallaði og hefur haft það með höndum, var að senda út beiðni til hinna ýmsu hagsmunahópa, félagasamtaka og einstaklinga um óskir þeirra og till., að því er þetta mál varðaði, þannig að allir þessir aðilar hafa haft nægan tíma til þess, hefðu þeir haft sérstakan áhuga á að koma óskum sínum og till. á framfæri. Ég skal segja það hreint út, að því er mig varðar, að ég hefði talið mjög æskilegt, að þetta mál hefði fengið afgreiðslu nú á þessu þingi. Ég skal ekki gera það að neinu þrætuepli, ég er ekkert viss um, að það breyti svo æðimiklu, þó að málinu verði frestað þennan tiltekna tíma, sem um er talað, en ég hefði þó talið miklum mun æskilegra að málið hefði náð fram að ganga nú. Það eru í frv. ýmis þau ákvæði, merkileg að mínu mati, sem ég hefði talið mjög æskilegt að hefðu fengið lögfestingu, þannig að ég hefði miklu fremur kosið, að málið hefði náð í gegn á þessu þingi. Frá því að þetta frv. var lagt fram hér s.l. mánudag, er mér ekki kunnugt um, a.m.k. hefur ekki til mín borizt nema ein athugasemd, skrifleg athugasemd. Hún er að vísu frá stórum aðila, sem er Fiskifélag Íslands. En hún er þó ekki merkilegri en það, að það er óundirritað plagg, gersamlega óundirritað, og það gæti því verið frá hverjum sem er. Það er engin trygging fyrir því, að þessi athugasemd, sem þarna er verið að gera, - sem ég held, að sé í allflestum tilvikum heldur lítilvæg, - sé frá réttum aðila, þ.e.a.s. Fiskifélaginu. Þeir hafa ekki haft svo mikið við, að þeir hafi einu sinni skrifað undir þessar athugasemdir sjálfir. Ég sem sagt, eins og ég sagði áðan, hef ekki þá trú, þrátt fyrir það að málinu yrði nú slegið á frest, frv. athugað eða jafnvel kæmi nýtt frv. á haustdægrum, að það muni ekki standa eins mikill styr um það mál, þegar það kæmi fram, eins og líkur eru til að yrði nú og mun kannske alltaf standa um svo veigamikið mál í hvaða formi sem það væri. Það hygg ég, að a.m.k. þeim nm., sem voru á fundum víðs vegar um landið, sé ljóst, að um þetta mál er svo geysilega mikill ágreiningur, bæði mikill ágreiningur innan héraðanna sjálfra og um allt landið, að það er tómt mál að tala um, að þingnefnd geti samið frv., sem allir verða sammála um. Þar verða í miklum og veigamiklum atriðum, kannske mörgum, alltaf hnútar, sem þm. verða að gera sér að góðu að höggva á með afgreiðslu hér á þinginu.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessar umr., en mér finnst hlýða að láta koma hér fram, fyrst menn eru komnir í karp út af þessu máli, að ég var einn þeirra, sem komu til hæstv. sjútvrh. og óskuðu eftir því, að þetta mál yrði betur athugað og yrði beðið með fram á næsta þing að afgreiða. Hv. síðasti ræðumaður, hv. 7. landsk., sagði áðan, að fiskveiðilaganefnd hefði ætlað sér að vinna þannig, að þetta mál yrði afgreitt á þessu þingi. Ég man ekki betur en þessi hv. n. hefði ætlað sér að koma með frv. fyrir áramót. Ég man ekki betur en að ég hafi heyrt, að þessi hv. n. ætlaði að koma með málið fram um þessi og þessi mánaðamót. Það er svo staðreynd, að fyrir tæpri viku var þetta frv. lagt fram á hv. Alþ. Svo ætlast þessir menn til þess, að við, sem erum fyrst nú að sjá málið í heild, getum afgreitt það á örfáum klukkutímum. Ég tel þetta mál langtum stærra en það, að það væri forsvaranlegt að vinna þannig að því. Þegar farið er að athuga þetta frv., kemur í ljós, að það er ekki mikið samræmi í friðunaraðgerðum þess á hinum ýmsu stöðum. Ég er á því. að við þurfum að ganga nokkuð langt í friðunaraðgerðum, en ég segi fyrir mig, að ég er mjög óttasleginn, þegar ég sé, hvernig þetta er t.d. fyrir Norðurlandi. Mér er engin launung á því. að Norðlendingar eru að breyta mikið til í sambandi við sinn fiskiflota. Þeir eru um þessar mundir að fá marga togara, frekar litla togara. og sumir þessir þéttbýlisstaðir ætla að byggja fyrst og fremst á þessum togurum við öflun hráefnis fyrir sín frystihús. Ég benti n. á það á þeim eina fundi, sem ég kom á til hennar, að mér fyndist hún ætla að ganga nokkuð langt í þessu efni að setja þessa togara allt árið í kring út fyrir 12 mílur. Ég er því ekki tilbúinn að samþykkja þetta eða taka afstöðu til frv. af þessum ástæðum og fleiri á svona skömmum tíma. Þar sem tími þingsins er svo stuttur, sé ég ekki ástæðu til að taka fleira fram í þessu sambandi, en ég tel, hvað sem aðrir hv. þm. gera, að þetta mál sé mikilvægara en svo, að það sé hægt að ganga frá því á þessu þingi, hvort sem því verður lokið eftir viku eða eftir mánuð, það skiptir ekki máli í mínum huga.



Herra forseti. Hæstv. forsrh. gaf í skyn, að einhverjir þm. kvörtuðu yfir því, að annir væru miklar, og sagði, að það væri sízt ástæða til, vegna þess að þm. væru á fullu kaupi. Mér finnst þetta ekki sérlega smekklegar athugasemdir, því að ég veit ekki til þess, að nokkur einasti þm. hafi kvartað yfir annríki eða skorazt undan því að vinna hér frá því snemma að morgni, þó að næturfundir væru, því fer fjarri. Í því sambandi vil ég hins vegar taka fram, að það er einn hópur manna, sem mér finnst vera lagt á fullmikið vinnuálag þessa dagana, og það er starfsfólk þingsins, því að sú sama ríkisstj., sem hefur stært sig af því að hafa lögleitt 40 stunda vinnuviku, leggur a.m.k. tvöfaldan þann vinnutíma á starfsfólk þingsins undanfarna daga og áframhaldandi til þingloka. Þm. munu ekki kvarta og hafa ekki kvartað undan því að vinna, en það er annað, það eru vinnubrögðin, sem menn hafa borið fram kvartanir yfir og þeir hafa mótmælt og ég vil mótmæla. Ég veit. að þess eru nokkur dæmi, kannske mörg, að í þingnefndum hefur málum verið hraðað svo, að það hefur meira að segja verið neitað um frest, til þess að unnt væri að bera málin undir þingflokksfund. Eins og kunnugt er, þá eru hér fastir, reglulegir þingflokksfundir, og það hefur meira að segja verið synjað í n. um frest, til þess að hægt væri að ræða málin í þingflokkunum, áður en þau væru afgreidd úr n. Ég veit þess dæmi líka, að þótt umsagna hafi verið óskað frá opinberum stofnunum og stjórnir þeirra haft umsagnir tilbúnar og þær væru vitanlega á leiðinni til þn., þá hefur legið svo mikið á, að það hefur verið synjað um að bíða, jafnvel kannske stundarfjórðung eða hálfa stund, heldur heimtað að málið yrði afgreitt strax úr n., áður en þessar umsagnir komu. Þess eru óteljandi dæmi, að hroðvirknin hefur verið slík í meðferð mála á þingi, að ég veit þess engin dæmi fyrr, og það er gersamlega út í hött, þegar hæstv. forsrh. segir, að þessir starfshættir hafi alltaf viðgengizt, þetta sé eins og alltaf hafi verið. Að vísu hafi hann og hans samherjar verið að finna að því undanfarin 12 ár á viðreisnartímanum, en það sé ekkert mark takandi á því, sem þeir hafi þá verið að segja. Nei, sannleikurinn er sá, að þau vinnubrögð, sem nú hafa verið höfð, eru engu lík og eiga sér engin fordæmi. Á nokkrum dögum, - það er 14. apríl í dag, - á þeim dögum, sem liðnir eru af þessum mánuði, hefur ríkisstj. lagt fyrir þingið hvorki meira né minna en 20 ný stjfrv. Nú segir hæstv. ráðh.: Það er alls ekki ætlazt til, að afgr. verði nema lítið eitt af þessum málum. Það er meira að segja ekki ætlazt til þess, að þm. lesi stjfrv., segir hann. Það hefði þá kannske mátt fylgja bréf með frv., um leið og þeim var útbýtt, að þau ætti alls ekki að lesa fyrr en í páskafríinu. Ég veit ekki betur en að allir þm. telji það skyldu sína að lesa þau þskj., sem útbýtt er og fyrir þá eru lögð. Og ég held, að það hafi verið þannig undanfarna daga og jafnvel vikur, að þm. hafi veitzt ærið erfitt að finna nægan tíma til þess að komast í gegnum allan þennan aragrúa þskj. og stóru mála, sem fyrir hafa legið. Það er ekki af því, að þm. skorist undan því að vinna, fjarri því, það eru vinnubrögðin, hroðvirknin, sem átalin eru. Hæstv. forsrh. taldi, að það hefði verið ósköp lítið að gera framan af þingi, og það er alveg rétt, það var allt of lítið að gera, vegna þess að af hálfu ríkisstj. kenndi þar mikils slappleika. Sannleikurinn er sá, þegar litið er yfir þingtímann nú, að meginhluti þingsins einkennist af slappleika ríkisstj., en síðustu dagarnir af hroðvirkni hennar. Varðandi það mál, er hér liggur fyrir, hefði ég talið og vil taka undir það með ýmsum þm., að langsamlega æskilegast hefði verið að afgreiða það á þessu þingi, og til þess er vissulega möguleiki, ef stjórnin væri ekki haldin. eins og ég sagði áðan, þeirri þráhyggju að heimta, að þinginu verði slitið eftir nokkra daga. Ég held, að með því að setjast niður og vinna og hafa sæmilegan tíma til þess að kynna sér þetta mál og ræða það, sé hægt að leysa ágreiningsmálin. Þetta mikilvæga mál er hægt að leysa, og þetta frv. er hægt að afgreiða, ef Alþingi fengi vinnufrið fyrir ríkisstj.

Frsm. minni hl. (Garðar Sigurðsson) : Herra forseti. Ég skal fara eftir óskum forseta um það að eyða ekki löngum tíma. En mér finnst rétt að segja aðeins örfá orð um þetta, sitt úr hverri áttinni reyndar, og vitna þá í orð fyrri ræðumanna um einstök atriði. Hv. þm. Karvel Pálmason talaði um, að það hefði verið leitað til hinna ýmsu hagsmunahópa í landinu. Ég veit, að það er rétt hjá honum. En það kemur hvergi fram, að hve miklu leyti og að hvaða leyti var farið eftir þeim ábendingum, sem hinir ýmsu hagsmunahópar komu áleiðis til n. Það er eitt af því, sem væri ágætt að fá upplýst, því að ekki virðist af orðum togaramanna að undanförnu, að þeir hafi fengið miklu af óskum sínum framgengt. Það hefur verið mikið talað hér um af ýmsum friðunarpostulum, að það væri mjög nauðsynlegt fyrir okkur að leggja meiri áherzlu á friðunar- og verndaraðgerðir, jafnvel enn meiri en gert er í þessu frv., það væri einnig mjög sterkt fyrir okkar málstað út á við. Ég vil taka undir það, að það er mjög nauðsynlegt að vernda og friða. En það verður líka að taka tillit til þess, að með því að við erum að færa landhelgina út í 50 mílur, erum við að tryggja okkur þann fisk, sem þar er fyrir innan, og við eigum að setja okkur reglur eins og þessar til þess að nýta landhelgina á sem skynsamlegastan hátt. Við höfum verið að panta allmarga togara af ýmsum stærðum, þó aðallega tveimur og eru minni togararnir af stærðunum 450-480 tonn. Þess vegna var eitt af því, sem mér datt í hug í sambandi við þetta mál, þegar ég talaði um það hér um daginn og mælti vissulega með því, að það yrði samþykkt, enda stóð ég að því í n. að mæla með frv., en áskildi mér jafnframt rétt til að flytja brtt., - hugmynd mín var að benda á ýmsa galla og nefndi örfáa um daginn. Mér þótti ég merkja það á ýmsum mönnum, að ég benti um of á galla frv., en sú skýring er einfaldlega á því, að menn boða ekki að þeir ætli að flytja brtt., ef þeir eru fullkomlega ánægðir með málið. - Ég minntist aðeins á nýju togarana okkar og langaði þá aðeins að bera saman þær tölur, sem við sjáum um stærðarflokka skipa í till. fiskveiðilaganefndar. Þar er miðað við 350 tonn. Með því að setja þessi stærðarskilyrði eru í rauninni allir litlu togararnir nýju útilokaðir af þessum svæðum. Það var einmitt það atriði, sem ég hafði hugsað mér að flytja um brtt. og þó alls ekki að miða við sömu svæðaskiptingu og þarna, því að það má vissulega finna ákveðin svæði, sem óhætt væri að hleypa þessum togurum inn á, án þess að það yrði þess valdandi, að þeir færu að veiða of mikið af smáfiski. Slíkir staðir eru til, mjög áríðandi staðir fyrir okkar togaraflota, t.d. út af Bakkaflóanum og í Lónsbugtinni, svo að dæmi séu aðeins nefnd. Það er líka atriði, sem ekki hefur komið fram hér í umr., að það er dálítið hastarlegt að reka alla þessa togara út fyrir, á meðan útlendingar eru að veiða fyrir utan. Einn og einn íslenzkur togari má sín lítils gagnvart þeim hópi stórra útlendra togara, sem er á veiðum á þeim fiskimiðum, því miður. Og þó að við höfum, að því er fréttir herma, ástundað klippingar meira en gert var áður í landhelginni, þá er sannleikurinn sá, að varðskipin koma aðeins við mjög stuttan tíma á hverju veiðisvæði, þannig að útlendingar geta kannske veitt í friði 25 daga af 30 í mánuði og jafnvel lengri tíma, því miður. Ég vil nota þetta tækifæri til þess að minnast aðeins á þær hugmyndir, sem hafa komið fram í þessum efnum, að það þyrfti að hafa áhafnir til þess að leysa af á varðskipunum, þannig að helzt sé eitt skip á hverju veiðisvæði, svo að þeir þyrftu ekki að skreppa þangað eins og í hálfan til einn sólarhring, heldur gætu legið þar við og gefið togurunum engan frið. Að lokum vil ég aðeins segja það, að ég mælti með því í nál., að frv. yrði samþ., og gat þess raunar í leiðinni, að það væri á þeim forsendum, að það hefur verið unnið vel og lengi af landhelgisnefnd að þessu máli, þótt á því væru ýmsir agnúar. Mjög margir þm. hafa komið með sérstakar hugmyndir og tilkynnt brtt. og lýst óánægju sinni með ýmis atriði, og þá hefði væntanlega komið inn svo mikill fjöldi brtt., að það hefði í raun verið ákaflega lítill möguleiki til þess að afgreiða málið fyrir páska.



Herra forseti. Það var ekki ætlun mín að taka til máls hér, en ræða hv: 4. þm. Norðurl. e. gaf mér, að ég taldi, tilefni til þess. Fyrst ég er kominn í ræðustól, þykir mér rétt að skýra afstöðu mína til þess, hvort fresta beri afgreiðslu þessa máls eða ekki. Sem einn af flm. frv. lagði ég það auðvitað fram í þeirri trú og þeirri skoðun, að svo mikil samstaða væri um málið, að það yrði afgreitt nú fyrir þinglok. Hitt er rétt, sem ég hef bent á, að það kann vel að vera, að einstakir þm. telji sig hafa ástæðu til að fara fram á frestun málsins til frekari athugunar. Frv. er miðað við það, að Íslendingar einir hafi umráðarétt yfir veiðisvæðunum innan 50 mílna markanna og að okkar togarar verði þá ekki í neinni samkeppni við erlenda aðila. Þessi forsenda er því miður ekki fyrir hendi eins og er, og má segja, að það breyti nokkuð hjá einstaka aðilum um það, hvort frv. eigi að fara áfram nú eða ekki. Annað er það, sem bent hefur verið á, að frv. sé seint fram komið. Þetta eru nokkur rök einnig. Og af þessum ástæðum hef ég orðið við óskum flokksmanna minna, - ég starfaði í n. sem fulltrúi Sjálfstfl., - um að beita mér ekki fyrir því að reyna að knýja fram afgreiðslu á málinu, ef mikill hluti þm. teldi sig þurfa að hafa einhvern tíma til að kanna það. Hv. 4. þm. Norðurl. e. gagnrýndi hér störf n. og sagði, að við hefðum ætlað að skila áliti fyrir áramót, síðan hefði þetta verið bundið við þessi og þessi mánaðamót. Það er alveg rétt, að þegar við byrjuðum störf í haust, var að því stefnt að skila áliti fyrir áramót. En við sáum mjög fljótlega, að málið er svo viðamikið, að því mundi aldrei verða við komið, og þess vegna tókum við aðeins þau ákvæði út, sem við vildum, að þá þegar yrðu lögfest, og það var gert með þeim breyt., sem samþ. voru hér um áramótin. Þetta hefur dregizt lengur en við hefðum viljað af nákvæmlega sömu ástæðum, að málið er það stórt og við höfum lagt það mikla vinnu í það, reynt að vanda okkur mikið við undirbúninginn, að við héldum og trúðum því, að Alþ. mundi verða nokkurn veginn sammála um málið. Málið var . kynnt fyrir öllum þm., ekki hvernig aðstaða yrði í þeirra kjördæmi eða úti fyrir ströndum þeirra kjördæma, heldur var málið kynnt í heild, eftir því sem við höfðum komið okkur saman um. Svo ber það við, þegar málið kemur hér til 1. umr. og sérstaklega í gær við 2. umr., að einstakir þm, fara að verða hikandi, vegna þess að þeir hafa fengið tilmæli heiman úr héruðum um breytingar á frv. eða að menn í þeirra héruðum hefðu aðrar hugmyndir um ýmis ákvæði frv., og þess vegna biðja þeir um frest til að ræða þessi mál við umbjóðendur sína heima í héraði. En ég segi alveg hiklaust, að ég vorkenni þeim mönnum, sem vilja nú taka það á sig, eftir að n. er búin að ferðast um allt landið, kanna málin til hlítar í hverju einasta kjördæmi, veit nákvæmlega um það, að ekki í hverju kjördæmi. heldur hverju einasta sjávarþorpi um land allt eru mjög misjafnar skoðanir um það, hvernig þessum málum yrði bezt fyrir komið. Það eru hagsmunir hinna ýmsu aðila, sem gera út á mismunandi hátt, sem þar segja til sín. Við höfum reynt í fiskveiðilaganefnd að fara, að svo miklu leyti sem við höfum talið okkur mögulegt, eftir hinum ýmsu ábendingum, sem við höfum fengið fram á þeim fundum, sem við höfum haldið. Við kynntum ekki okkar hugmyndir, við vorum að sækjast eftir ábendingum og hugmyndum annarra um málið og fengum þær í mjög ríkum mæli. Úr þessu höfum við verið að vinna, og það er þetta, sem hefur tafið okkar störf, að við höfum verið að reyna eins og við mögulega gátum að samrýma, eftir því sem hægt var, í einu frv. allar þær ábendingar, sem fram komu. Hv. 4. þm. Norðurl. e. sagðist vera óttasleginn, ef málið yrði afgreitt nú. Ég vil þá spyrja hann og aðra þm., sem biðja um frest og fara þar eftir ábendingum, sem þeir hafa fengið: Hverjar eru raunverulega þeirra till. eða hugmyndir um breyt. á frv., eins og það liggur fyrir. Þetta þarf auðvitað að koma fram. Það þýðir ekkert að segjast vera óttasleginn um málið, ef engar hugmyndir eru um, hvernig menn vilji breyta því. Og ef þeir fara að spyrja sína umbjóðendur, t.d. í Norðurl. e., þá get ég sagt þeim það fyrir fram eftir þeirri reynslu, sem ég hef af málinu, - ég hef verið þar á almennum fundum meðal sjómanna og útgerðarmanna bæði veturinn 1969, þegar núgildandi lagafrv. var lögfest, og einnig nú á þessu hausti, - að það eru miklu fleiri, sem eru mjög andvígir því, að togurunum verði hleypt inn fyrir 12 mílurnar, heldur en þeir, sem mæla með því á þessu landssvæði. Þetta liggur alveg ljóst fyrir. Og ef þm. Norðurl. e. ætla að fara eftir tilmælum þeirra aðila, sem sendu hingað skeyti til þeirra í gær um að færa mörkin innar fyrir togarana, og fara að ræða málin á þeim grundvelli í sínum kjördæmum, þá er ég sannfærður um, að þeir koma til baka með þá ósk að færa út í 12 mílur, en ekki 9 mílur, ef þeir ætla að taka nokkuð mark á því, sem þeim verður sagt um málið. En ég veit, að þeir komast í þá aðstöðu, að þeir verða að meta hlutina, eins og við höfum gert, og gera það, sem þeir sjálfir telja skynsamlegast. Þeir fá ekki nokkurn stuðning í því að ætla að fara eftir hinum margbreytilegu sjónarmiðum hinna ýmsu hagsmunahópa í þessum landshluta, frekar en hægt er að fara eftir því annars staðar. Ég skal láta þetta nægja um þetta mál. En ég vil aðeins víkja örfáum orðum að því, sem hæstv. forsrh. sagði hér áðan í sinni ræðu. Hann var mjög að láta að því liggja, að störf þm. í vetur hefðu verið slök, n. hefðu starfað illa, við hefðum unnið aðeins 5 daga vikunnar allt fram undir síðustu daga, að segja má, að fundir hafi verið a11a virka daga vikunnar og að stjfrv. - meira að segja stjfrv. - hefðu legið óafgreidd í n., frá því að Alþ. tók til starfa í haust. Ég vil spyrja hæstv. forsrh.: Gerir hann sér ekki grein fyrir því, að í hverri einustu þn. eru stjórnarliðar auðvitað formenn. Þeir bera ábyrgð á því, hvernig málin eru afgreidd í n., þeir bera ábyrgð á þeim hraða, sem mál fá við afgreiðslu í n., og forsetar Alþ., aðalforsetar Alþ., eru auðvitað stjórnarstuðningsmenn. Ef eitthvað er athugavert við störf sjálfs Alþ., þá eru þar auðvitað fyrst og fremst að verki stuðningsmenn ríkisstj. Hæstv. forsetar bera ábyrgð á gangi við afgreiðslu mála hér á hinu háa Alþ,, og stjórnarstuðningsmenn bera ábyrgð á hraða á gangi mála í hinum ýmsu nefndum. Ég tel það mjög gott, að hæstv. forsrh. skuli gera sér grein fyrir því, að þetta er aðeins einn anginn af því stjórnleysi, sem öll þjóðin veit, að við búum við í dag.

Frsm. (Eðvarð Sigurðsson) : Herra forseti. N. hefur athugað þetta frv. og mælir með því, að það verði samþ. eins og það er á þskj. 668, en frv. er komið frá Ed.



Herra forseti. Þetta frv. fjallar um heimild til handa ríkisstj. að staðfesta samning Norðurlandanna um stofnun norræns tækni- og iðnþróunarsjóðs. Þessi samningur var gerður í Osló 20. febr. s.l. Fjh: og viðskn. leggur til, að frv. verði samþ.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur rætt þetta frv. á fundi sínum í morgun. Hún kvaddi þá á sinn fund forstjóra Eimskipafélags Íslands og forstjóra Skipadeildar SÍS til viðræðna um málið. Einnig ræddi formaður n. efni frv. og orðalag við tollstjóra, Björn Hermannsson. Efni þessa frv. er tvíþætt. Annars vegar er lagt til, eins og segir í aths., að heimiluð verði viðurlög við því atferli að upplýsa ekki um afdrif vara, sem samkv. staðfestum skýrslum tollyfirvalda erlendis, hafa farið um borð í viðkomandi far. Talið er, að núv. heimildir í lögum séu vafasamar, að því er tekur til þessa atriðis. Ég vek athygli á því, að hér er aðeins um að ræða það magn, sem sannanlega hefur farið um borð í farið með vitund skipstjóra eða annarra skipverja, sem undirritað hafa móttökuskilríki eða innsiglisskrá, sbr. orðalag 1. gr. frv. Hins vegar er svo efni þessa frv. breytingar, sem fólgnar eru í 2. gr., á upphæð sekta, þ.e.a.s. um hækkun sekta til samræmis við verðlagsbreytingar. Fjh.- og viðskn. leggur til, að frv. verði samþ. N. vill hins vegar áskilja sér rétt til að íhuga nánar orðalag frv., einkum að því er 1. gr. varðar, fyrir 3. umr.