Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. þessarar hv. deildar hefur haft til athugunar frv. til l. um breyt, á l. nr. 47 frá 28. apríl 1967, um Samábyrgð Íslands á fiskiskipum, en þetta er 95. mál hv. Ed. Nm. hafa allir orðið sammála um að mæla með samþykkt frv. eins og það kom frá hv. Ed.

Frsm. (Jón Skaftason) : Virðulegi forseti. Heilbr.- og trn. þessarar hv. deildar hefur haft til athugunar frv. til l. um breyt. á l. nr. 41 frá 28. apríl 1967, um bátaábyrgðarfélög, en mál þetta er 94. mál Ed. Nefndin hefur orðið sammála um afgreiðslu frv. eins og það liggur fyrir og mælir með samþykkt þess óbreytts.



Herra forseti. Samkv. þeirri lánsfjáráætlun, sem lögð var fram á Alþingi í dag, er gert ráð fyrir erlendum lántökum til fjárfestingarlánasjóða upp á 2 milljarða 45 millj. kr. Það er þess vegna flutt brtt. á þskj. 235 um hækkun á þeirri tölu sem nú er í frv. eftir brtt. sem flutt var við frv. við 2. umr., þannig að í heild verði leitað heimildar fyrir erlendum lántökum að upphæð 6 milljarðar 655 millj. kr. í stað 4 milljarða 610 millj. kr., en þannig er lántökuheimildin nú. Jafnframt því er í brtt. till. um að fjmrh. sé heimilt að endurlána Framkvæmdasjóði allt að 2 milljörðum 45 millj. kr. á árinu af lánsfé samkv. 1. gr., en það er í samræmi við þá lánsfjárskýrslu sem lögð hefur verið fram. Það hefur jafnan verið litið svo á að um leið og ríkissjóður hefur heimild til þessarar lántöku, þá geti hann beitt þeirri lántöku sem ríkisábyrgð ef réttara þykir að þær stofnanir, sem lánin fá, taki sjálf þau lán. Ég leyfi mér, hæstv. forseti, að leggja fram brtt. Hún er skriflega flutt og þarf því afbrigða við og vil ég biðja forseta um að leita afbrigða.

Frsm. meiri hl. (Ingólfur Jónsson) Hæstv. forseti. Iðnn. þessarar hv. deildar hefur athugað þetta frv. sem er um að framlengja verðjöfnunargjald raforku í eitt ár. Í rauninni var nefndin sammála um frv., að samþykkja það, en hv. 3. þm. Reykv. skilar samt sem áður séráliti. Má vera að það hafi verið til þess að koma því að, að vinstri stjórnin hæstv., fyrrv., hafi gert nokkuð til þess að verðjafna raforkuverð í landinu. Hv. 3. þm. Reykv. segir í nál., með leyfi hæstv. forseta : „Forsenda fyrir varanlegri verðjöfnun á raforku er hins vegar sú, að hrundið verði í framkvæmd fyrirhugaðri samtengingu raforkukerfanna, svo sem drög voru lögð að í tíð vinstri stjórnarinnar.“ Það er ákaflega fróðlegt fyrir hv. alþm. að fá að vita eitthvað um þessi drög sem voru lögð að verðjöfnun raforku í tíð fyrrv. hæstv. vinstri stjórnar. Hv. 3. þm. Reykv. mun greina frá því hér þegar hann talar fyrir þessu nál. sem klykkir út með því að eins og komið sé muni hann eigi að síður mæla með samþykkt þessa frv. Ég minnist þess að í tíð fyrrv. ríkisstj. var lögð lína milli Eyjafjarðar og Skagafjarðar, lína á milli tveggja raforkustöðva sem ekki höfðu rafmagn til þess að miðla frá sér. Sú lína hefur ekki enn leitt til verðjöfnunar. En það er langt síðan byrjað var að vinna að því að tengja saman raforkustöðvar víðs vegar um landið. Og það er langt síðan talað var um að verðjafna raforkuverð í landinu. Þetta hefur ekki enn tekist nema að nokkru leyti. En að þessu ber að stefna í ríkara mæli en orðið er, og það er gott til þess að vita að allir hv. þm., sem sæti eiga í iðnn. Nd., eru sammála um þessa stefnu. Og það er líklegt að allir hv. þm. þessarar deildar og e. t. v. alls Alþ. tileinki sér þessa stefnu. Það má því ætla að niðurstaðan verði jákvæð áður en langt um líður.



Virðulegi forseti. Eins og margoft hefur komið fram gefst hér litill tími til undirbúnings mála. Þess vegna ætla ég ekki að fylgja þessu nál. úr hlaði með neinni mikilli útskýringu. Það verður væntanlega tækifæri til þess síðar, næst þegar málið verður rætt, en eins og fram kemur í nál. er Alþb. fylgjandi því að raforka verði seld á sama verði um land allt og telur það vera réttlætismál. Þess vegna mæli ég með samþykkt frv. Ég ætla að leyfa mér að lesa upp nál.: „Alþb. er fylgjandi því að raforka verði seld á sama verði um land allt og telur slíkt vera réttlætismál. Forsenda fyrir varanlegri verðjöfnun á raforku er hins vegar sú að hrundið verði í framkvæmd fyrirhugaðri samtengingu raforkukerfanna, svo sem drög voru lögð að í tíð vinstri stjórnarinnar. Þm. Alþb. greiddu atkv. með verðjöfnunargjaldi því, sem hér um ræðir, í fyrra, en á þeirri forsendu að hér væri um bráðabirgðaráðstöfun að ræða. Af hálfu Alþb. kemur ekki til greina að ætla ákveðna hlutfallstölu til frambúðar í þessu skyni. Vítavert er að árið, sem nú er að líða, skuli ekki hafa verið notað til að leita annarra úrræða til að styrkja fjárhag Rafmagnsveitna ríkisins né heldur að gerð hafi verið athugun á rekstri stofnunarinnar, en ýmislegt bendir til að rekstrarkostnaður hennar sé óhæfilega hár. Eins og komið er mun ég eigi að síður mæla með samþykkt frv.“



Forseti. Ég veitti því athygli að hv. 1. þm. Suðurl., sem á þó að teljast allvanur þingstörfum eða ætti að vera búinn að læra þau eftir mjög langa þingsetu, tók að sér að ræða hér um nál. annars þm. áður en hann fékk tækifæri til að gera grein fyrir sínu nál. Þetta flokkast undir ókurteisi, en hv. 1. þm. Suðurl. telur sig víst hafa aðstöðu til þess að siða þá sem ekki hafa setið eins lengi á þingi og hann. Hann fór einnig fram á, að það yrði gerð hér grein fyrir því hver hefði verið stefna m. a. vinstri stjórnarinnar í sambandi við samtengingu raforkukerfanna í landinu og þóttist þar ekkert vita um. Það mætti kannske benda honum á að það var í tíð vinstri stjórnarinnar sem samþ. var að leggja byggðalínuna margumtöluðu eða tengja saman Suður- og Norðurlandið. Það var auðvitað hafist handa um lagningu þessarar línu þó að það hafi staðið allverulega í núv. hæstv. ríkisstj. að koma henni í samband. Það hafði verið byrjað á þessari línu býsna myndarlega frá báðum endum, bæði frá Akureyri og vestur á bóginn og síðan aftur að sunnan og norður. En um þetta veit auðvitað hv. 1. þm. Suðurl. ekki nokkurn skapaðan hlut. Hv. 1. þm. Suðurl. hefur auðvitað ekki heldur heyrt um það getið að það hafi verið samþ. hér yfirlýsing á Alþ. um að það var fyrst veitt heimild til þess að tengja saman Norðurland og Austurland með línu frá Kröflu og austur. En hann hefur auðvitað ekki heyrt neitt um þetta heldur. Ég geri ráð fyrir að hv. 1. þm. Suðurl. hafi með því, sem hann sagði hér um þessi mál, óskað eftir því að hér gætu upphafist allmyndarlegar umr., m. a. af því að það er nægur tími til nú, um raforkumál og hvað gert hafi verið í þeim á undanförnum árum. Ég vil segja honum það, að ég hef nógan tíma til þess að ræða við hann um þessi mál og skal hreint ekki spara tímann ef hann vill vera með í þessum umr. En ég vil hins vegar undirstrika það að framkoma af því tagi, sem kom fram hjá hv. 1. þm. Suðurl. í þessum efnum í sambandi við þá afstöðu sem fulltrúi Alþb. í iðnn. hafði tekið í þessu máli, er býsna fágæt. Það er rétt að við í Alþb. stóðum að því að verðjöfnunargjald var lagt á raforkusölu í landinu, m. a. til þess að tryggja að ekki þyrfti að verða meiri munur en verið hefur á raforkuverði á hinum ýmsu stöðum í landinu. En það kom skýrt fram hjá okkur að við töldum þetta vera bráðabirgðalausn og ætti að vinna að því að leysa þessi mál með öðrum hætti. Það var því fyllilega tímabært af fulltrúa Alþb. nú að minna á þessa yfirlýsingu okkar og benda á að tíminn hefur ekki verið notaður eins og ætlað var til þess að hyggja að því hvernig þessi mál yrðu leyst á bestan hátt. Það er auðvitað enginn vafi á því að eina leiðin til þess að tryggja jafnt raforkuverð með eðlilegum hætti hvar sem er á landinu er að tengja saman hin mörgu og dreifðu raforkukerfi sem nú vinna yfirleitt hvert fyrir sig mjög sjálfstætt. Það er engin leið að leysa þessi mál svo að vel sé nema unnið sé að þessari stefnu. En það skipulag, sem m. a. hv. 1. þm. Suðurl. á kannske mestan þátt í að tekið var upp með setningu laga um Landsvirkjun, hefur beinlínis unnið gegn því að litið væri á landið sem heild í raforkumálum. Við vitum að skipulag Landsvirkjunar er með þeim hætti að þar er ákveðinn hluti landsins tekinn út úr, sá hluti landsins sem stóð best að vígi í raforkumálum, og gerður að sérstöku raforkusvæði, viðskila við önnur raforkusvæði í landinu, og m. a. af því að þetta skipulag var tekið upp stöndum við frammi fyrir þeim margvíslegu vandamálum sem við stöndum frammi fyrir nú þegar rætt er um framkvæmdir í raforkumálum og þegar rætt er um það hvernig á að tryggja öllum landshlutum sömu aðstöðu til raforku og sams konar verð. Það hefur verið minnt á það að undanförnu að nú eru margir aðilar sem standa að undirbúningi í sambandi við ný raforkuver og verður ekki séð að þeir hafi nema mjög takmarkað samband sín á milli. Það er enginn vafi á því að það skipulag, sem tekið var upp með landsvirkjunarlögunum, er mjög óheppilegt þegar lítið er á þessi mál í heild. Og það er ótrúlegt að það skipulag fái staðist lengi eftir að samtenging hefur átt sér stað á milli helstu raforkuframleiðslusvæðanna í landinu. En það væri ákaflega fróðlegt að heyra það hér hjá hv. 1. þm. Suðurl., sem á löngu tímabili var ráðh. raforkumála, hvaða hugmyndir hann hefur í þessum efnum, að hverju hann vill stefna varðandi uppbyggingu raforkumálanna í landinu, m. a. til þess að tryggja jafnt raforkuverð. Vill hann hafa sölusvæðin mörg og framleiðslusvæðin mörg, rekin af mörgum aðilum og mismunandi aðilum, og fara svo þá leið að leggja á sérstakt verðjöfnunargjald til þess að reyna að ná því marki að landsmenn geti búið við svipað raforkuverð, eða vill hann hverfa frá slíku verðjöfnunargjaldi með því að breyta skipulagi Landsvirkjunar þannig að Landsvirkjun standi undir nafni, hún verði virkjunarsvæði fyrir allt landið, það verði hennar verkefni að leysa raforkumál í öllum landshlutum og tryggja mönnum þar bæði næga raforku og raforku með hliðstæðu verði? Þetta er vissulega ágætt efni til þess að ræða hér um þegar nægur tími er til að halda hér uppi umr. Ég hef lengi verið á þeirri skoðun að eðlilegasta skipulagið í raforkumálum okkar væri að við lítum á landið sem eitt raforkuframleiðslusvæði og ynnum skipulega að því að tengja svæðin saman, miðuðum svo okkar virkjunarframkvæmdir við það, sem hagstæðast er á hverjum tíma, og tryggðum öllum landsmönnum raforku við sama verði. En til þess að ná þessu marki þarf tvímælalaust að breyta lögum um Landsvirkjun og það þarf að breyta þeirri stefnu sem hér hefur verið tekin upp. Og þá á auðvitað að breyta því hlálega fyrirkomulagi sem gildir í sambandi við Landsvirkjun að þar séu íslenska ríkið og Reykjavíkurborg lögð algerlega að jöfnu sem jafnréttháir aðilar að því mannvirki og að þeirri stofnun. En eins og kunnugt er, þá er það skipulag ríkjandi í sambandi við Landsvirkjun að íslenska ríkið annars vegar og Reykjavíkurborg hins vegar eru nákvæmlega jafnréttháir aðilar og hefur þar hvor fyrir sig neitunarvald ef því er að skipta, bæði varðandi stækkun starfssvæðisins og annað sem varðar rekstur raforkumála á vegum Landsvirkjunar. Jafnræðið er svo mikið samkv. lögunum að þegar velja átti oddamann í stjórn Landsvirkjunar, þá átti auðvitað hvorugur þessara aðila að hafa rétt til þess að tilnefna oddamanninn, hvorki íslenska ríkið né Reykjavíkurborg, heldur var ákveðið í lögunum að það skyldi vera Hæstiréttur sem tilnefndi oddamann. Þetta var það skipulag sem hv. 1. þm. Suðurl. stóð hér sérstaklega fyrir að koma á með svo þeirri reynslu sem við höfum fengið af þessu skipulagi. Það er svo auðvitað í samræmi við þetta, að þegar við nú í dag erum að fá upplýsingar frá ríkisstj. um fyrirhugaðar lántökur á næsta ári erlendar lántökur, þá er gerð glögg grein fyrir því til hvers íslenska ríkið ætlar að taka lán og í hvað það fjármagn á að fara, í hverja einstaka framkvæmd, en svo er sagt í einu lagi og með smáu letri neðanmáls: Þar að auki er svo Landsvirkjun - hitt ríkið - og hún ætlar auðvitað að taka lán upp á talsvert mikið á fjórða milljarð og þarf ekki að gera neinum reikningsskap fyrir því. Ég held að þessu skipulagi þurfi að breyta og það sé í rauninni eina leiðin til þess að hægt sé að komast út úr verðjöfnunargjaldsfyrirkomulaginu og að raunveruleg Landsvirkjun taki svo að sér það verkefni að tengja saman hin ýmsu raforkusvæði í landinu og líti á það sem verkefni sitt í heild að tryggja landinu öllu næga raforku og raforku með jöfnu verðlagi. Af því að ég hef mikla löngun að heyra í hv. 1. þm. Suðurl. um þessi mál, þá skal ég ekki ræða þetta mál meira í bili. En eins og ég hef sagt honum og mér fannst hann gefa tilefni til með þeirri einkennilegu ræðu, sem hann flutti í sambandi við þetta mál sem við héldum að væri samkomulag um, þá er ég sem sagt mjög viljugur til þess að taka hér upp langar viðræður við hann um skipulag rafmagnsmála og allt sem þessum málum tilheyrir. Og nú bíð ég aðeins eftir því að fá að heyra ræðu hans næst.

Flm. (Sigurlaug Bjarnadóttir) : Hæstv. forseti. Ég mun líklega þykja koma eins og skollinn úr sauðaleggnum hér með umferðarmál mitt inn í hinar háalvarlegu fjárlagaumr. Það er ekki þar fyrir að hér sé á ferðinni neitt hressandi gamanmál, og sannleikurinn er sá að þetta frv. er til komið að vissu leyti vegna óvenjulegrar og óhugnanlegrar aukningar á umferðarslysum hér á landi að undanförnu. Þetta frv. kemur í beinu framhaldi af þáltill. á þskj. 67 sem flutt var af Ellert B. Schram og mér þar sem farið var fram á allsherjarendurskoðun og breytingar á gildandi umferðarlögum. Í framsögu Ellerts B. Schram fyrir þessari þáltill. kom fram í upphafi að á undanförnum 52 dögum höfðu 14 íslendingar látið lífið í umferðarslysum, þ. e. a. s. einn íslendingur þriðja til fjórða hvern dag. Það er einmitt sláandi staðreynd að þegar þessi framsöguræða fyrir þessari þáltill. var flutt, þá höfðu 27 manns látið lífið á þessu ári í umferðarslysum, þegar þetta frv. var prentað fyrir þremur dögum höfðu 29 látist og nú þremur dögum síðar hafa 32 látist. Þetta eru hryggilegar staðreyndir, og það er gefið mál að lagasetning ein fær ekki kippt öllu í lag hér. En þó hygg ég að við munum öll sammála um að það sé skylda löggjafans að reyna fyrir sitt leyti að stöðva þessa þróun og stuðla að nauðsynlegum úrbótum. Í 1. gr. þessa frv. er fjallað um öryggisbelti og öryggishjálma. Það hefur verið skylda frá árinu 1969 að hafa öryggisbelti í bílum, en það hefur ekki verið skylda hingað til að nota þau. Það hefur farið fram mjög veruleg og jákvæð upplýsinga- og fræðslustarfsemi um öryggisbelti, en hún hefur því miður ekki borið tilætlaðan árangur. Það er staðreynd samkv. skýrslum um þessi efni, að langflest umferðarslysa verða í þéttbýli eða um 85%, en notkun öryggisbelta í bílum er innan við 5%, þannig að hér er þörf á átaki til úrbóta að því er þetta atriði varðar. Það er vegna þess að reynslan sýnir að enda þótt öryggisbelti séu ekki einhlít, þá sanna skýrslur að í 7 af 10 tilfellum bjargar öryggisbeltisnotkun frá alvarlegu slysi og dauða. Enn ein tala, sem varðar slysatíðnina sem um er getið í grg., er að á árunum 1971–1973 létust 65 manns af völdum umferðarslysa á Íslandi, en núna á tæpu ári eru þeir orðnir 32. Ég ætla ekki að fjalla í löngu máli hér um öryggisbeltin þó að hér sé um mjög mikilvæg slysavarnamál að ræða eftir því sem allar skýrslur um reynslu af þeim sanna. Á öllum Norðurlöndunum nema Danmörku er þetta nú lögfest orðið. Í Svíþjóð var notkun bílbelta lögfest 1. jan. 1975. Síðan hefur umferðarslysum eða alvarlegum meiðslum af völdum umferðarslysa fækkað þar um 33%. Í Finnlandi voru þessi öryggisbelti lögfest 1. júní 1975, í Noregi 1. sept. 1975 og í Danmörku munu þau verða lögfest 1. jan. 1976. Fjölmörg önnur lönd, þ. á m. Ástralía, Nýja-Sjáland, Ísrael, Frakkland, Lúxembúrg, Holland og Belgía hafa tekið upp þessa öryggisráðstöfun. Alls staðar þar sem þessi ráðstöfun kemur til er hún umdeild. Á Norðurlöndunum öllum urðu harðar og miklar deilur um þetta á þjóðþingum þar sem lögin voru sett, og á norska Stórþinginu greiddu 1/4 norskra þm. atkv. gegn henni. Ég á því von á að þetta lagaákvæði komist ekki í gegnum Alþ. íslendinga án nokkurra deilna en ég vænti þess að á því máli verði tekið af raunsæi frekar en tilfinningasemi. Þetta eru viss óþægindi, sem mönnum finnst á sig lögð, jafnvel skerðing á persónufrelsi, en við erum nauðbeygð til þess að leita allra ráða til þess að draga úr slysum. Ég vek athygli á því að í 1. gr., um öryggisbeltin, er tekið fram að þau skuli ekki taka gildi fyrr en 1. júlí 1976. Það kemur einnig fram í þessu frv. að ekki er gert ráð fyrir að refsiákvæði komi hér til greina. Þetta er fyrst og fremst ætlað sem slysavarnaráðstöfun. A. m. k. fyrst í stað verður refsingin látin sitja á hakanum. Ef hins vegar sýnt verður að þessi lagasetning, ef frv. verður að lögum, ber engan eða of lítinn árangur, þá kann að verða leitað til refsiákvæðis. Um öryggishjálma er það að segja, að alls staðar þar sem þeir hafa verið upp teknir þykja þeir mjög mikilsverð bót í þessum málum. Í grg. er tekið fram að þetta lagaákvæði, sem hér er fyrirhugað, sé byggt á samnorrænni tillögu sem útgefin er af Nordisk Trafiksikkerhedsråd, og skýrsla þessi, sem er m. a. byggð á norskum rannsóknum, leiddi í ljós að öryggishjálmurinn dró úr meiðslum hjá 82.5% þeirra, sem notuðu hann, og bjargaði lífi ökumanna í 15% af tilfellunum. Ég veit að almenningsálitið er mjög hlynnt þessari ráðstöfun. Hjólreiðar á svokölluðum bifhjólum, skellinöðrum og hvaða nafni sem þær eru nú kallaðar eru í tísku í dag. 15 ára óþroskaðir unglingar hafa dálæti mikið á þeim, og það er skylda löggjafans að tryggja eftir öllum hugsanlegum leiðum að ekki hljótist slys af, örkuml og dauði, ef hægt er að koma í veg fyrir það. Öryggishjálmar hafa reynslunni samkv. sýnt að þeir gera það raunverulega. Í 2. gr. frv. er ákvæði um að gildistími bráðabirgðaökuskírteina skuli lengdur úr einu í tvö ár. Skýrslur um umferðarslys sýna að slysatíðni er ákaflega há hjá ungum ökumönnum, sérstaklega 2–3 fyrstu árin. Eftir að ökumaður hefur haft bráðabirgðaskírteini í eitt ár og fær svo fullnaðarskírteini upp á vasann sem á að gilda í 10 ár, þá þykir honum í flestum tilvikum, því miður, að honum séu flestar leiðir færar, og lætur því ábyrgð og gætni grátlega oft lönd og leið. Því er talið að lögleiðing bráðabirgðaskírteinis hafi verið nauðsynleg, þegar hún var í lög fest og að nauðsynlegt sé að lengja þennan bráðabirgðagildistíma úr einu í tvö ár a. m. k. Það kom einnig til mála við samningu þessa frv. að við hækkuðum lágmarksaldurinn úr 17 í 18 ár. Við skulum gefa því gaum að Ísland er eina landið á Norðurlöndum og þótt víðar væri leitað þar sem lágmarksaldurinn er 17 ár, en ekki 18. Hér er því vægilega í sakirnar farið og í stað þess að hækka lágmarksaldurinn er kveðið á um lengdan bráðabirgðaökuskírteinistíma. Í 3. gr. frv. er kveðið á um að við endurnýjun fullnaðarskírteinis skuli hlutaðeigandi ganga undir skriflegt próf í umferðarlögum. Um þetta hefur verið heimild í lögum hingað til en hefur ekki verið notuð. Hér er ekki átt við skriflegt próf sambærilegt því, sem við er haft við ökuprófið sjálft, heldur eingöngu könnun til upprifjunar á helstu umferðarreglum. Þetta er nokkurs konar krossapróf, handhægt og fljótlegt í notkun, eitthvað álíka og íslenskir skólar taka upp í vaxandi mæli í dag. Í 4. gr. er drepið á mjög mikilvægt atriði sem vakið hefur umtal og sem betur fer aðgerðir í fjölmörgum löndum heims. Það er hið svokallaða mistaka- eða punktakerfi. Hér er um að ræða aðferð til þess að auðvelda þeim, sem gefa eiga út ökuleyfi, að fylgjast með ökuferli manna og leggja mat á það hverjir þurfi endurhæfingar við og hvenær. Samkv. mistakakerfinu svokallaða hafa brot á umferðarlögum og reglugerðarfyrirmælum mismunandi gildi eftir því hversu alvarleg þau eru. Mistakakerfið var tekið upp í Bandaríkjum Norður-Ameríku 1947 og síðan hefur það verið tekið upp í fjölmörgum ríkjum Bandaríkjanna og viða í Evrópu, svo sem í Frakklandi, Þýskalandi, Svíþjóð, Sviss og að nokkru leyti í Englandi. Í Sovétríkjunum hefur einnig verið gerð tilraun í þessa átt. Þá má benda á að ráðherranefnd Evrópuráðsins hefur mælt með því að punktakerfið verði tekið upp í öllum löndum sem aðild eiga að ráðinu. Í nær öllum löndum eru reglur sem takmarka rétt manna til aksturs, og reynslan sýnir okkur ljóst og æ ljósar með hverjum deginum að það er nauðsyn á slíkum reglum og það nokkuð hörðum. Það er óhæfa að þjóðfélagið líði að maður, sem er óhæfur til að stjórna bíl, valdi slysum í umferðinni og limlestingum og dauða á samborgurum sínum. Réttindamissir kemur til í ríkum mæli samkv. þessu punktakerfi og notkun þess. Viss fjöldi mistaka eða punkta veldur ökuskírteinissviptingu í ákveðinn tíma. Ökuleyfissvipting í fyrsta skipti er yfirleitt væg, en fer harðnandi eftir því sem endurtekningum fjölgar. Forsenda þess, að unnt sé að koma á slíku kerfi hér, er að haldin sé ökuferilsskrá sem nær yfir allt landið. En hér í Reykjavík hefur við embætti lögreglustjórans verið færð ökuferilsskrá um 10 ára skeið nú. Það er ljóst af reynslunni nú þegar að þetta kerfi hefur borið góðan árangur. En fyrir tveimur árum var tekin upp sú nýbreytni að boða þá ökumenn, sem höfðu slæman feril, til könnunar á akstursþekkingu. Tillagan, sem í 4. gr. felst, miðar því að því að renna styrkari stoðum undir þetta starf og beita ökuleyfissviptingu í vaxandi mæli. Í 5. gr. er fjallað um ökuskóla. En hér á landi er talið að á annað þúsund manns hafi í dag rétt til að hafa á hendi ökukennslu. Þessir ökuskólar eiga að tryggja samræmda og nákvæmari og haldbetri fræðslu til handa ökukennurum sem eiga að veita almenn bílstjóraréttindi. Er gert ráð fyrir að ökuskólar verði reknir af einstaklingum eða samtökum þeirra og að forstöðumenn ökuskóla hljóti sérstaka löggildingu dómsmrh. eins og einstakir ökukennarar hafa orðið að fá hingað til. Það er mikil nauðsyn á því að fræðileg kennsla undir ökupróf sé haldgóð og raunhæf, og benda má á í því sambandi að í nágrannalöndum okkar er krafist margfalt lengri og meiri menntunar ökukennara en hér. Má t. d. nefna Noreg, þar sem ökukennaranemar verða að sitja á skólabekk í heilt ár. Með þessu er ekki ætlast til að svipta þá menn, sem stunda ökukennslu í dag, réttindum sínum, heldur aðeins að veita þeim betri aðstöðu og meira aðhald. Í 6. og síðustu gr., sem er viðbótarmálsgr. við 67. gr. núgildandi umferðarlaga um fébótaábyrgð og vátryggingu, er tekið fram að vanræksla á notkun þess öryggisbúnaðar, sem lagt er til, þ. e. a. s. notkun öryggisbelta og hjálma, muni ekki leiða til fébótamissis. Það var metið svo þegar taka átti afstöðu til hvort slík vanræksla ætti að leiða til lækkunar fébóta, þá var það samkv. niðurstöðu Nordisk Trafiksikkerhedsråd, sem áður hefur verið vitnað í hér, að svo skyldi ekki vera, hér væri fyrst og fremst um slysavarnaráðstöfun að ræða og því óeðlilegt að láta menn gjalda þess á þennan hátt, jafnvel þótt þeir væru sannir að vanrækslu í þessu efni. Það er greinilegt að í þessu lagafrv. felast ýmis ákvæði sem ég get vel ímyndað mér að verði nokkuð umdeild hér. En ég vænti þess að þetta frv. fái vandlega skoðun í þeirri nefnd sem það fær til umfjöllunar. Það er von mín einnig, eins og tekið er fram í niðurlagi grg., að þetta frv. og þau þingmál önnur, sem nú liggja fyrir Alþ. og miða í sömu átt, fái jákvæða og skjóta afgreiðslu þingsins þannig að þær umbætur í íslenskri umferðarlöggjöf, sem þau fela í sér, komist sem fyrst til framkvæmda. Ég vil að endingu geta þess að við, sem stöndum að þessu frv., höfum notið samvinnu og samráðs og leiðbeininga starfsmanna Umferðarráðs sem hafa sýnt þessu máli mikinn og lofsverðan áhuga. Ég vil að lokum, hæstv. forseti, mælast til þess að að þessari umr. lokinni verði málið sent til allshn.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) Hæstv. forseti. Með frv. þessu er leitað eftir heimild Alþ. til að framlengja frest samkv. 16. gr. l. nr. 46 1973 um einn mánuð til þess að betri tími gefist til að ná samkomulagi í yfirstandandi deilumálum milli fjmrn. og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Jafnframt er ríkissáttasemjara veitt heimild til að leita sátta milli aðila til 25. jan. 1976 ef annar hvor aðill óskar þess. Ástæðan fyrir frestunarbeiðni þessari er sú, að aðilar, þ. e. a. s. Bandalag starfsmanna ríkis og bæja og fjmrn., eru sammála um að reyna til þrautar að ná samkomulagi, en sá tími, sem nú er eftir til ráðstöfunar af gildandi fresti, er fyrirsjáanlega of skammur; Hæstv. forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði þessu máli vísað til 2. umr., en gjarnan hefur það verið svo með slík mál, þ. e. a. s. um breytingar á frestum í lögum um kjarasamninga opinberra starfsmanna sem flutt er í samkomulagi beggja aðila, að þau má1 hafa fengið mjög skjóta afgreiðslu og ekki talin ástæða til þess að láta þau ganga til nefnda. Ég hef rætt víð forustumenn allra þingflokka sem eru sammála um að veita frv. skjóta afgreiðslu og eru mér sammála um að ástæðulaust sé að vísa því til nefndar. Ég legg því til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. án þess að það gangi til nefndar.