Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Bernharð Stefánsson) : Fjhn. hefur athugað þetta frv., og m. a. hefur hún rætt það við hæstv. viðskmrh. og hv. þm. Vestm., og var það samkv. beiðni, sem hv. þm. Vestm. bar hér fram við 1. umr. þessa máls. Ég sé ekki ástæðu til þess að skýra frá því, sem þar fór fram, vegna þess að ég býst við, að það komi hér fram frá öðrum. Þetta frv. hefur gengið í gegnum Nd. og var lagt fyrir þingið til staðfestingar á bráðabirgðal., sem gefin voru út 26. jan. síðastl. Þau eru eins og kunnugt er um það, að erlendur gjaldeyrir, sem menn eignast í útlöndum, megi liggja þar inni á biðreikning á ábyrgð eigandans. - Ástæðan fyrir því, að þessi bráðabirgðal. voru gefin út, var auðvitað sú, eins og öllum er kunnugt fyrir löngu, að vegna „þess sérstaka ástands“, eins og það er orðað, sem verið hefur í viðskiptamálum okkar að undanförnu, þá var framboðið á erlendum gjaldeyri miklu meira en eftirspurnin. Framan af keyptu bankarnir allan þennan erlenda gjaldeyri og greiddu andvirði hans í íslenzkum kr., en þeir töldu sér hættulegt að halda þessu áfram í það endalausa, og þess vegna var þessi takmörkun sett með bráðabirgðal. Frv. tók í Nd. lítils háttar breytingum frá því, sem bráðabirgðal. hafa hljóðað, þannig að 3. gr. bráðabirgðal. var gerð þar nokkuð nákvæmari en hún hefur verið upprunalega. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að hafa fleiri orð um þetta, en .það er till. fjhn. til hv. deildar, að hún samþykki frv . óbreytt eins og það liggur fyrir.

Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson) : Í tilefni af þeim viðræðum, sem áttu sér stað í hv. fjhn. þessarar deildar samkv. ósk hv. þm. Vestm., þá vil ég láta þess getið, að svo hefur um samizt, að ákvæði munu verða sett um það, að eigendur bundinna punda megi nota þau til að kaupa skip handa sjálfum sér og vélar í skip sín.



Eins og kom fram í ræðum hæstv. viðskmrh. og hv. frsm., þá mæltist ég til þess við 1. umr. þessa máls að mega tala við n. og ráðh. áður en málið færi gegnum deildina að öllu leyti. Ég þakka hv. n. fyrir að hafa veitt mér þetta tækifæri og hæstv. ráðh. fyrir að hafa hafið máls á því; sem ég fór sérstaklega fram á, sem var það, sem hæstv. ráðh. minntist á, að sett yrði inn í bréf þeirrar n., sem hefur yfirumsjón á þessum gjaldeyri, að eigendur frosinna pundainnistæðna mættu nota af þessum innistæðum til þess að kaupa skip og vélar í skip, ef svo bæri til, að þeir ættu kost á því, skip, sem þeir ætluðu sjálfir til eigin afnota. Mér þykir talsvert betra, að þessu hefur nú verir lýst yfir af hæstv. viðskmrh., en að öðru leyti vil ég segja það um málið, að þrátt fyrir það, að ekki séu gefin jafnskilyrðislaus loforð um aðrar nauðsynjavörur eins og hér var gert að því leyti, er skip og vélar snertir, þá vil ég vænta þess, að þegar fram liða stundir, verði af hálfu ráðh. og gjaldeyriskaupan. gert allt, sem unnt er, til að greiða fyrir því, að landsmenn, hverjir sem eru, geti notað innistæður í Bretlandi, beint eða óbeint, til þess að landið eða þjóðin fái sem mest af fötum eða hagnýtum efnum. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar, en ég þykist viss um, að hv. dm. séu á þeirri skoðun, að þetta sé þjóðarnauðsyn, að hinar miklu pundaeignir, sem nú hafa safnazt fyrir eða kunna að safnast fyrir á ókomnum tímum í Englandi, verði þjóðinni á þennan hátt til gagns: Náttúrlega vonar maður einnig, að það, sem kann að standa á biðreikning, verði ekki með öllu ónýtt, þó að margir beri mikinn ugg í brjósti um það, að upphæðir af þessu tagi, sem safnast saman á tímum eins og nú standa yfir, þær séu ótraust eign. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um þetta mál, hef drepið á það áður í sambandi við annað mál og vil því ekki leng ja hér umr. Það má segja, að hér sé um óviðráðanlegar ástæður að ræða, sem allir landsmenn; með ríkisstj. að forystu, verða að reyna að gera eins bærilegar fyrir þjóðina og unnt er og menn hafa bezt vit á.

Frsm. (Ingvar Pálmason) : Í þessu frv., sem komið er frá hv. Nd. og hefur gengið gegnum þá hv. d. ágreiningslaust, er farið fram á að hækka fjárhæðir þær, sem ákveðnar eru í l. um hafnargerð á Skagaströnd, um 1/3, bæði það tillag, sem ríkissjóður leggur til hafnargerðarinnar, og einnig þá fjárhæð, sem hafnarstjórn á Skaga- strönd er heimilað að taka að láni til hafnargerðarinnar. Sjútvn. fellst á, að þau rök, sem færð eru fyrir þessu í grg. fyrir frv., séu í alla staði rétt og að það eigi að standa við það, sem með þessum 1. var upphaflega ætlað, að koma upp skipahöfn á Skagaströnd, og að þá sé óhjákvæmilegt að auka fjárhæðina a. m. k. um þetta. N. leggur því til, að frv. verði samþ.

Frsm. (Ingvar Pálmason) : Um þetta mál gildir nákvæmlega það sama og um frv. um hafnargerð á Skagaströnd, sem var hér áðan til umr. Það liggja sömu ástæður fyrir þeirri breyt., sem í þessu frv. felst, um breyt. á l. um hafnargerð á Akranesi. En ég vil aðeins geta þess, að í hv. Nd. var gerð lítils háttar breyt. á frv., þannig lagað, að tölur þær, sem í frv. standa, eru færðar til samræmis við þau hlutföll, sem hafa gilt í 1. um hafnargerðir, og er það sjálfsagður hlutur. Enda var enginn ágreiningur um það í n. að gera þessa leiðréttingu, að láta sömu hlutföllin haldast um framlag ríkissjóðs og hafnarsjóðs Akraness. Sjútvn. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.

Frsm. (Ingvar Pálmason) : Þetta frv. er um sama efni og þau tvö frv., sem hafa verið hér á dagskrá og afgr. næst á undan þessu máli, sem sé um breyt. á hafnarl. fyrir Ísafjarðarkaupstað. Þó er efni þessarar breyt. nokkuð annað heldur en í hinum frv. Í hinum frv. er farið fram á að hækka þær tölur, sem í l. eru nú, í hlutfalli við það, sem kostnaður við byggingar hafnarmannvirkja hefur aukizt. En í þessu frv. er farið fram á það að breyta þeim hlutföllum, sem standa í hafnarl. Ísafjarðarkaupstaðar, til samræmis við það, sem nú orðið gildir í öðrum hafnarl. hér á landi. Það hefur, sem sé verið þannig í hafnarl. fyrir Ísafjarðarkaupstað, að ríkissjóðsframlagið hefur ekki verið nema 14 hluti. Stafar þetta af því, að l. eru það gömul, að þegar þau voru sett, þá var sú fasta venja höfð á hæstv. Alþ. að ákveða ekki hærri hluta úr ríkissjóði heldur en 1/4 af kostnaði af mannvirkjunum. Nú var þessari. stefnu breytt, að mig minnir 1928, og tekin upp allt önnur hlutföll, þannig að ég hygg, að 2/5 hlutar séu nú greiddir úr ríkissjóði og 3/5 úr viðkomandi hafnarsjóði til byggingar slíkra mannvirkja. Nú er með þessu frv. farið fram á að færa þetta til samræmis þannig lagað, að ríkissjóður greiði 2/5 hluta kostnaðar til hafnargerðarinnar á Ísafirði. Þetta frv. var borið fram. í hv. Nd. og gekk, í gegnum þá hv. d. andstöðulaust með öllu. Og eftir að sjútvn. hefur athugað málið, leggur hún einróma til, að frv. verði einnig í þessari hv. d. samþ. eins og það liggur fyrir. Það virðist ekki vera annað en sanngirniskrafa, að þessi kaupstaður njóti sömu hlunninda um framlag úr ríkissjóði til hafnargerðar eins og aðrir staðir á landinu, þar sem um hafnarmannvirki er að ræða.

Frsm. (Ingvar Pálmason) : Með frv. þessu, sem hér liggur fyrir, er farið fram á, að sett verði við Háskóla Íslands deild, sem kenni tannlækningar. Er í 2. gr. frv. ákveðið að nokkru leyti framlag til deildarinnar og í 3. gr. er ákveðið um kennaralið þessarar deildar. Í grg. frv. eru færð allýtarleg rök fyrir því, að mjög erfitt er að fullnægja þörf fyrir tannlækningar hér á landi, eins og nú er, sérstaklega af þeirri ástæðu, að hingað til höfum við þurft að sækja alla tannlæknamenntun út til annarra landa. En þörfin fyrir lækna í þessari sérgrein er orðin mikil hjá okkur. Og í grg. fyrir frv. eru færð rök fyrir því, að það sé ekki hyggileg ráðstöfun að hafa hér stofnun, sem vel getur innt af hendi kennslu í þessum fræðum, og nota sér það ekki. Landlæknir hefur tilkynnt mér, að kennaraefni sé til hjá okkur í þessum fræðum, sem hefur numið erlendis, og landlæknir hefur einnig látið í ljós við mig, í viðtali, að kostnaður við þessa deild muni ekki verða stórum meiri en þeir styrkir, sem veittir eru þeim mönnum, sem þetta nám hafa sótt til annarra landa. Í grg. frv. er vikið allmjög að því, að tannsjúkdómar fari mjög hraðvaxandi hér á landi, og það eru allmiklar líkur til þess, að það muni kannske að einhverju leyti stafa af því, að tannlæknar séu hér of fáir og ónógri fræðslu til fólksins um það, hvernig eigi að girða fyrir tannskemmdir í tíma. Ég geri ráð fyrir, að hv. þdm. hafi kynnt sér grg. fyrir þessu frv. Hún er ýtarleg og fróðleg. Hún hnígur öll að því að færa fram rök fyrir því, að það sé okkur ekki aðeins metnaðarniál að hafa tannlækningakennslu í landinu sjálfu, heldur sé það galli á okkar læknakennslu að hafa ekki tannlækningakennslu í háskólanum. Allshn. hefur athugað frv. Og þar sem frv. hefur gengið í gegnum hv. Nd. andstöðulaust, sér n. ekki ástæðu til annars en að mæla með því, að frv. gangi fram. Og n. gat ekki fundið neina ástæðu til þess að gera brtt. við frv. Má vel vera, að það geti komið í ljós með reynslunni, að einhver ákvæði frv. þyrftu að vera á annan veg heldur en þau eru sett í frv. En allshn. telur sig bresta þekkingu til þess að gera þar um nokkrar brtt.

Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson) : Herra forseti! Fjhn. hefur leyft sér að flytja brtt. við þetta frv. á þskj. 426, og er það nánast leiðrétting við frv. Breytingarnar eru í fyrsta lagi, að í staðinn fyrir „fjármálaráðherra“ á 4 stöðum í frv. komi: ráðherra. - Frv. er byggt á eldri venjum, ný skv. þeim heyra þessi mál undir fjmrh. Nú heyra þau að sjálfsögðu undir viðskmrh., og þess vegna er nauðsynlegt að binda það ekki við neitt sérstakt heiti. Hin breytingin er undir b-lið, að í staðinn fyrir „2“ í 1. gr. komi : 3, - sem augsýnilega er prentvilla. Nefndin vildi leiðrétta þetta og væntir þess, að hv. deild fallist á það.