Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. form. og frsm. fjhn. (BSt) er veikur, og hef ég lofað að taka þessa framsögu til að tefja ekki málið. Nefndin hefur, eins og venja er til, athugað frv. og borið það tölulega saman við ríkisreikninginn fyrir árið 1947, og ekkert fundið við það að athuga. En nefndin hefur einnig athugað athugasemdir yfirskoðunarmanna, svör ráðuneytanna við þeim og tillögur yfirskoðunarmanna að fengnum svörum ráðuneytanna, og í sambandi við það vill nefndin gjarnan fá upplýst hjá hæstv. fjmrh., hvort nokkuð hefur verið gert í þessu máli síðan. Það hefur verið venja frá ári til árs, að sú aðferð hefur verið höfð hjá yfirskoðunarmönnum landsreikninganna, að þeir senda sínar aths. til ríkisstj., ráðuneytið sendir sín svör við aths., síðan gera endurskoðendurnir aths. við þau svör og senda þær aths. annaðhvort til Alþingis - en því er reyndar löngu hætt, vegna þess að það hefur upplýstst, að það er þýðingarlaust, þetta mál er aldrei tekið til meðferðar þar, - eða þeir gera aths. um, að þetta sé til „athugunar“ eða „eftirbreytni framvegis“. Nú vil ég fyrir hönd fjhn. Ed. bera fram nokkrar fyrirspurnir til hæstv. ráðh. út af þessu máli. Hér er fyrst aths. um eftirstöðvar hjá hinum ýmsu innheimtumönnum. Svör ráðh. eru m.a. að torveldara sé orðið um innheimtu á tekjum ríkissjóðs. Yfirskoðunarmenn gera svo sína till.: „Nauðsyn ber til, að verið sé vel á verði um innheimtuna, og er málið því til athugunar framvegis.“ Út af þessu vil ég spyrja hæstv. ráðh.: Hafa nokkrar sérstakar ráðstafanir verið gerðar til að fyrirbyggja, að slíkar aths. komi á hverjum landsreikningi? Þetta er aths., sem orðið er föst venja að setja á hvern landsreikning, án þess að nokkur breyt. verði á því. Önnur aths. hljóðar svo: „Yfirskoðunarmenn álíta, að unnt verði að komast af með minni kostnað við póstþjónustuna og telja, að athuga beri um starfsemi hennar. Er aths. því til athugunar framvegis.“ Svar ríkisstj. er þannig, að þar er birt svar póststjórnarinnar einnar, en ekkert kemur fram um, hvert er álit ríkisstj. sjálfrar á málinu, og það segir aðeins í svari póststjórnarinnar, að hún álíti, að svona þurfi þetta að vera. Það hafa komið aths. frá fjvn. um, að áætlunin hafi ekki staðizt fyrir þessa stofnun. Þegar nú ekki koma önnur svör frá ráðuneytinu en þau, sem stofnunin sjálf gefur, langar mig til að spyrja hæstv. ráðh.: Hafa ráðstafanir verið gerðar til þess að yfirskoðunarmenn landsreikninganna þurfi ekki að gera þessa sömu aths. ár eftir ár? 3. og 4. aths. er eitt af því, sem yfirskoðunarmennirnir telja „til athugunar framvegis“. Í 3. aths. segir, „að samkvæmt reikningi raforkumálastjóra skulda jarðboranir í árslok 1947 kr. 400.670,68. Árið 1946 námu skuldirnar kr. 277.869,18 og árið 1945 voru þær kr. 84.011,68. Í árslok 1947 nema þessar skuldir samtals kr. 762.551,54. Þar sem hér er bundið allmikið fé raforkumálasjóðs, ber nauðsyn til þess, að alvarleg gangskör verði gerð að innheimtu þessa fjár.“  Í sambandi við þetta atriði vil ég benda á, að í reikningi raforkusjóðs er innstæða hjá skrifstofu raforkumálastjóra talin kr. 13.846.150,22, og það, sem mér þykir enn einkennilegra, er, að á landsreikningnum árið 1948 er þessi upphæð orðin kr. 15.944.515,66. Ég hef ekki getað fengið þetta upplýst, og mér finnst einkennilegt, að þetta skuli vera fært þannig á landsreikninginn, að hjá skrifstofu raforkumálastjóra séu nærri 16 millj. kr. Ef við lítum t.d. á reikning fiskimálasjóðs, sést, að þar eru peningar í sjóði, og þetta er eini sjóðurinn, sem færður er þannig upp, að innstæða sé hjá skrifstofunni. Það ætti að sundurliða, hvar fé þetta er. Um 5. aths. er ágreiningur milli yfirskoðunarmanna og ráðuneytisins. Hjá yfirskoðunarmönnum segir: „Á RR er raforkumálasjóðurinn talinn kr. 14.670.350,02, en á reikningi raforkumálastjóra er sjóðurinn talinn kr. 16.170.350,02, eða 1.500.000 kr. hærri. Þessi mismunur mun stafa af því, að raforkumálastjóri telur, að sjóðurinn eigi hjá ríkissjóði 1,5 millj. kr. frá árinu 1946. Það ár var veitt á fjárlögum kr. 500 þús. Raforkulögin, er öðluðust gildi 2. apríl 1946, ákveða árlegt framlag til sjóðsins 2 millj. kr., og mun raforkumálastjóri telja, að ríkinu beri að greiða sjóðnum þessa upphæð ....“ Þessu svarar svo hæstv. ráðuneyti: „Í fjárlögum fyrir árið 1946 voru raforkumálasjóði ákveðnar 500 þús. kr. Ráðuneytið taldi sér ekki heimilt að greiða sjóðnum hærri upphæð en Alþingi veitti.“ Yfirskoðunarmenn álita, að raforkumálasjóði beri eigi að síður þessar 1.500.000 kr., og er því aths. „til eftirbreytni“. Nú vildi ég spyrja, hvernig hefur verið farið með þetta atriði, hvort raforkumálasjóður á þetta fé, eins og yfirskoðunarmenn álíta, eða ríkissjóður, eins og ráðuneytið virðist álíta. 7. aths. hljóðar svo: „Samkvæmt rekstrarreikningi útvarpsins nema laun starfsmanna samtals kr. 1.438.455,57. Fyrir útvarpsefni er greitt kr. 564.368,04, skrifstofukostnaður kr. 304.953,06, eða samtals kr. 2.307.776,67 ...“ Svo spyrja endurskoðunarmenn: „Er ekki hægt að draga verulega úr þessum gífurlega kostnaði?“ Svar ráðuneytisins byrjar þannig: „Útvarpsstjóri svarar þessari aths. á þessa leið:“ - og síðan kemur ekkert svar annað en svar útvarpsstjóra. Hér virðist forráðamaður stofnunarinnar sem sé einráður um, hve miklu fé hann sóar fram yfir það, sem ákveðið er í fjárlögum. Tillögur yfirskoðunarmanna eru svo: „Yfirskoðunarmenn telja, að það beri að gera sérstakar ráðstafanir til að draga úr kostnaði við rekstur útvarpsins. Athugasemdin er því til athugunar framvegis.“ - Nú vil ég spyrja hæstv. ráðh.: Hefur þetta verið gert? Hafa verið gerðar sérstakar ráðstafanir til að draga úr þessum kostnaði? Er útvarpsstjóri sjálfráður um, hve miklu fé hann sóar eftirlitslaust? Það hefur verið gagnrýnt og margítrekað í sambandi við fjárlögin, að ekki þætti ástæða til, að sú stofnun sói fé ríkissjóðs eftirlitslaust, og það kemur í ljós, að yfirskoðunarmenn landsreikninganna eru á sama máli. Svo koma aths. 8–11. Þar segja yfirskoðunarmenn í till. sínum: „Með svarinu eru gefnar ýmsar upplýsingar um rekstur fyrirtækisins, og er að sjá, að viðleitni hafi verið sýnd til umbóta. Er þess að vænta, að þeirri viðleitni verði haldið áfram, og er athugasemdin til athugunar framvegis.“ Þetta á við stofnanir landssmiðjunnar. Það mun hafa verið eftir að þessi aths. kom fram, sem skipt var um forstjóra fyrirtækisins, svo að aths. hefur sennilega verið tekin til greina af ríkisstj., en þetta er ein af þeim aths., sem ég taldi mér skylt að benda á. Í sambandi við 12. aths. segja yfirskoðunarmenn: „Yfirskoðunarmenn telja þessa ráðstöfun ekki rétta, en eftir atvikum verður við svo búið að standa.“ Mér þykir dálítið einkennilegt, að þeir segja, að við svo búið verði að standa. Hafi ekki verið rétt að afhenda Svifflugfélagi Íslands bifreiðina R 480, þá á sannarlega ekki við svo búið að standa. Í sambandi við nr. 18 segir: „Upplýst með svarinu. En gera verður ráðstöfun til þess, að fiskimálasjóður telji ekki á efnahagsreikningi sínum, að hann eigi þetta fé hjá ríkissjóði. Er athugasemdin til athugunar framvegis.“ En aths. nr. 18 er á þessa leið: „Samkvæmt efnahagsreikningi fiskimálasjóðs telur sjóðurinn sig eiga hjá ríkissjóði kr. 279.741,96 vegna leiguskipa 1945. Á RR er upphæðin ekki talin. Rétt virðist, að þessi viðskipti milli ríkissjóðs og fiskimálasjóðs verði gerð endanlega upp.“ Ríkisstj. hefur svarað þessu þannig: „Ráðuneytið telur, að viðskipti þessi séu að fullu uppgerð, og beri fiskimálasjóði ekki að telja fjárhæðina sér til eignar í efnahagsreikningi. Sjútvmrn. er á sömu skoðun og fjmrh. í þessu efni.“ - Því vil ég spyrja: Er þetta mál gert upp milli þessara tveggja aðila? Það er ekki svo að sjá, enda segir svo í aths.: „til eftirbreytni framvegis“. Ég hef drepið hér á nokkur atriði í sambandi við ríkisreikninginn og flutt þessar fyrirspurnir í nafni hv. frsm. fjhn., sem væntir þess, að tekið verði fullt tillit til aths. yfirskoðenda ríkisreikninganna, að öðrum kosti væri sú endurskoðun óþörf og væri þá bezt að leggja hana niður og spara ríkinu þann kostnað, sem endurskoðunin hefur í för með sér. Það er ófært að sjá þessar aths. ganga aftur á hverju einasta ári án þess að fá nokkrar upplýsingar í sambandi við þær eða Alþ. sjái nokkra ástæðu til að taka þessi mál upp og fá þeim komið í rétt horf. Að öðru leyti leggur nefndin til, að ríkisreikningarnir séu samþ. tölulega, eins og nál. ber með sér, en hún vildi koma þessum aths. á framfæri.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Hv. frsm. sagði fyrir hönd n., að hann vildi fá að vita, hvað væri gert út af þeim atriðum, sem yfirskoðunarmenn hefðu sent til athugunar í sambandi við landsreikninginn 1947. Það má segja, að það sé vanræksla af mér að búa mig ekki undir að svara þessu, vegna þess að þetta stendur í nál. og nokkur tími er liðinn síðan það kom fram, en ég hef ekki búið mig undir að svara þessu lið fyrir lið. Mér finnst ekkert athugavert, þó um þetta sé spurt, en mér finnst sú skylda hvíla fyrst og fremst á yfirskoðunarmönnum að gera sér grein fyrir því næsta ár á eftir, hvað gert hafi verið út af aths. næsta ár á undan; mér finnst það þeirra skylda árið eftir, þegar þeir fara í gegnum reikninga fyrir það ár, að líta á aths. frá árinu áður og sjá, hvað hefur verið gert með þær. Svo ættu þeir að láta koma fram aths. árið eftir, ef þeim þætti eitthvað athugavert. Hv. frsm. gat um ýmsar ráðstafanir, sem gerðar hafa verið almennt, þó ekki í sambandi við þessar aths. Ég skal fúslega játa, að ég hef ekki rannsakað nákvæmlega reikninginn fyrir árið 1947, ég hafði gert ráð fyrir, að fyrirrennari minn í þessu starfi mundi hafa gert það, því aths. hafa væntanlega verið komnar á þeim tíma, sem hann hafði þetta með höndum, því að hlutaðeigandi ráðherrar eiga að gæta þess, að íhugað sé um þessar aths. og hvað hægt sé að gera til þess að koma á móti þeim. Ég ætla samt að gefa nokkrar upplýsingar, og verður þá að bíða til 3. umr. að minnast á hitt, sem ekki er hægt eftir eðli málsins að svara án þess að kíkja í einhver plögg. Fyrst er það þá um eftirstöðvarnar. Á hverju ári er aths. um eftirstöðvarnar, og það er ekkert einkennilegt, því að það er ómögulegt annað en það verði eftirstöðvar. Það er aldrei hægt að vera búið að innheimta allan tekjuskattinn og eignarskattinn 1. janúar, og söluskattinn, og síðan hann bættist við, hafa þessar eftirstöðvar verið mjög háar um hver áramót, og endurskoðendurnir telja það skyldu sína að skora á ríkisstj. að reyna að lækka þær. Það, sem hefur verið gert í þessu máli síðan ég kom í ráðuneytið, er fyrst og fremst að láta hafa samband við alla innheimtumenn út af söluskattinum á miðju sumri í sumar, um það, hvernig innheimta hans stæði. Þetta stóð þá þannig, að erfitt var um innheimtu skattsins, og lét ég þá hafa samband við hvern sýslumann og bæjarfógeta, þar sem sérstök ástæða virtist til, og eggja lögeggjan um innheimtu skattsins. Af þessu varð verulegur árangur, þannig að innheimtan síðari hluta ársins varð betri en áður. Það sýndi sig í sambandi við þetta, að ekki var hægt að innheimta skattinn með óbreyttu fyrirkomulagi. Þess vegna beitti ráðuneytið sér fyrir lagabreyt., til þess að reyna að tryggja innheimtuna, sem kemur til framkvæmda á þessu ári, og er von til þess, að innheimtan gangi mun betur eftir það. Þetta verður fært í svipað horf eins og er í nágrannalöndunum, og vona ég því, að þær endurbætur á innheimtu söluskattsins gefi góða raun. Varðandi tekjuskattinn er það að segja, að þar hefur engin breyt. orðið önnur en sú, að setja aftur í l. dráttarvextina, sem hafa fallið niður um tíma, en sú ráðstöfun fann hins vegar ekki náð fyrir augum hv. þm. Barð., því að hann var óánægður með þessa dráttarvexti. Svo hafa innheimtumenn verið hvattir til þess að gera gangskör að innheimtunni. Um 2. aths., sem er kostnaður við póstþjónustuna, er það að segja, að núverandi ráðh. póst- og símamála hefur það verk með höndum, síðan hann tók við þeim málum, að athuga með sínum mönnum, hvort hægt er að gera ráðstafanir til þess að draga úr kostnaði við þessa starfrækslu, og hv. þm., sem er form. fjvn., er það jafnkunnugt og mér, hvað gert hefur verið í þeim málum. Það hafa ekki ennþá verið gerðar verulegar breyt. á póstþjónustunni til sparnaðar eða lækkunar á kostnaði, og ég efast ekki um, að það er fyrir það, að þessi hæstv. ráðh. hefur ekki séð, að það væri mögulegt, a.m.k. ekki nema með meiri undirbúningi, að koma slíku við. Um jarðboranir ríkisins er það að segja, að málefni jarðborananna hafa verið tekin til gagngerðrar endurskoðunar, og ríkja þar aðrir starfshættir en var, þegar þessar miklu útistandandi skuldir söfnuðust, eftir því sem fjmrn. hefur fengið upplýsingar um hjá þeim, sem þau mál hafa með höndum. Þeir segja, að gerðar hafi verið ráðstafanir til þess, að þetta sé tryggt miklu betur en áður hefur verið, og teija ekki verulega hættu á því, að ekki fáist inn greiðslur fyrir borana, þannig að á því verða gerðar verulegar endurbætur. Þá er 5. liðurinn, að ekki sé svarað ágreiningsatriði milli endurskoðenda og ráðuneytisins um það, hvort raforkumálasjóður fái 11/2 millj. Ég get látið athuga það mál fyrir 3. umr. Um útvarpið, sem er 7. liður, er alveg það sama að segja og um póstþjónustuna, að ráðh. þeirra mála hefur þann rekstur til íhugunar og hvort hægt er að gera eitthvað til sparnaðar, og það er engum kunnara en form. fjvn., hvernig unnið er að þeim málum og leitazt við að finna möguleika til þess að draga saman og spara, en ég þori ekki að fullyrða, að ennþá séu neinar verulegar ráðstafanir gerðar til þess í þessari stofnun. En mér er kunnugt um, að hæstv. menntmrh. hefur þau mál til meðferðar, hvort hægt sé að koma við sparnaði, og mér er óhætt að segja, að því er gaumur gefinn af hans hendi. 8.–11. liðurinn eru aths. um landssmiðjuna. Þar hafa verið gerðar gagngerðar breyt., eins og hv. þm. minntist á, og af því er kominn sá árangur, að landssmiðjan er nú rekin með hagnaði og allur hennar efnahagur er betri en var. Varðandi 12. lið þá finnst hv. frsm., að það megi lesa úr þeirri aths., að rangt hafi verið að gefa Svifflugfélaginu þessa gömlu bifreið. Mig minnir, að þetta hafi verið gert af þeirri ríkisstj. í heild sem sat 1947, að sýna Svifflugfélaginu þessa viðurkenningu. Þetta er félag áhugamanna, sem leggja mikið að sér til þess að stunda þessa íþrótt, og hefur sára lítinn stuðning af því opinbera. Því ákvað ríkisstj. á sínum tíma að sýna þeim viðurkenningu með því að gefa þeim gamlan bílskrjóð, sem Áfengisverzlun ríkisins átti. En hv. þm. virtist álíta, af því að endurskoðendunum finnst þetta ekki beinlínis heimilað, að það ætti að taka bílinn af Svifflugfélaginu. Það getur varla verið, að hann meini þetta alvarlega, því að þetta er ekki stórvægileg ráðstöfun innan um allt annað, sem gert er af hendi ríkisstj., þó að þessu félagi væri sýnd þessi viðurkenning, að gefa því þennan bílskrjóð. 18. liðurinn hygg ég, að sé einhver bókfærsluatriði milli fiskimálasjóðs og ríkisstj., og skal ég athuga það fyrir 3. umr., ef hv. þm. leggur áherzlu á þann lið, og einnig greiðsluna til raforkumálasjóðs.



Til að fyrirbyggja misskilning skal ég taka það fram, að þær aths., sem ég flutti fyrir hönd fjhn., eru ekki gerðar sem nein ásökun, hvorki á núv. né fyrrv. fjmrh., heldur er það aðeins gert vegna þess, sem fram hefur komið í reikningnum. Í sambandi við það, sem hæstv. ráðh. sagði, að rétt væri, að endurskoðendur spyrji um þetta næsta ár, þá tel ég betra fyrirkomulag, að endurskoðendur og ríkisstj. komi sér saman um endanleg svör, áður en ríkisreikningurinn er lagður fram, en ekki sé verið að skjóta þessu til næsta árs, eins og hæstv. ráðh. talar um. Auk þess vil ég benda á í sambandi við 1. lið, eftirstöðvar, að á reikningnum 1948 hafa eftirstöðvarnar hækkað stórkostlega á þessu árí, og hafa þó endurskoðendur fylgt þeirri reglu, sem hæstv. ráðh. talaði um, að finna að því næsta ár á eftir; það mun hafa verið fundið að þessu frá ári til árs. Hér á reikningnum fyrir árið 1948 hafa eftirstöðvarnar hins vegar aukizt um milljónir. Nú má ekki skilja þessi orð mín þannig, að ég telji nokkuð óeðlilegt, að eftirstöðvar aukist frá ári til árs, en hitt er annað atriði, að ég tel sjálfsagt, að endurskoðendur geti um þær aths. í reikningnum 1948, því að þá eru stórkostlega auknar útistandandi skuldir um áramót. Hæstv. ráðh. talaði um, að það hefðu verið settir á dráttarvextir, sem ég hefði ekki verið glaður við. Ég vil biðja hæstv. ráðh. að blanda því ekki saman, hvort verið er að setja dráttarvexti til þess að innheimta eða eins og hér, þar sem eru hærri vextir en hjá verstu okurkörlum, og Alþ. hefur búið til l., þar sem þessu er misbeitt. Rök mín fyrir því að hafa ekki dráttarvexti eins og þeir eru settir í frv. eru þau, að ríkissjóður tekur 121/2%, en þegnarnir fá ekkert, þegar þeir hafa ofgreitt, og það er áreiðanlegt, að ef ekki er til nein önnur leið en þessi rangláta leið til þess að ná inn tekjum í ríkissjóð, þá er betra að fá aðra betri leið en dráttarvextina. Í sambandi við svar hæstv. ráðh. út úr póstsjóði vil ég einnig benda á, að þessi sama aths. gengur aftur í gegn 1948, virðist því ekki hafa tekizt að bæta neitt um í þeirri stofnun í rekstri. - Hið sama gildir um útvarpið, það er þessi sama aths. um útvarpið 1948, og hafði þá þessi ráðh. einmitt með þau mál að gera á þeim tíma, sem aths. er gerð, og það virðast ekki enn hafa verið gerðar ráðstafanir til þess af þeim, sem standa fyrir þessari stofnun, að fara sjálfir í þau mál til þess að athuga, hvernig hægt er að láta þennan rekstur bera sig betur en verið hefur. Það er nokkur misskilningur hjá hæstv. ráðh. í sambandi við bílskrjóðinn, sem hann talaði um. Ég lét engin orð liggja að því, að það hefði átt að taka þennan gamla bilskrjóð af Svifflugfélaginu. Ég benti aðeins á þær aths., sem koma fram við reikninginn hjá yfirskoðunarmönnum. Þeir telja þessa ráðstöfun ekki rétta, og kemur það ekkert málinu við, hvort um er að ræða minni eða stærri upphæð. Hvort rétt var að gera þetta eða ekki, er ekki minn dómur, heldur endurskoðenda. Ef ríkisstj. hefur á sínum tíma ekki fengið endurskoðendur til þess að fallast á þetta, þá er það ekki sök frsm. fjhn.; það var mál milli þessara 2 aðila, og var eðlilegt, að það væri gert upp áður en reikningurinn var gefinn út og prentaður, svo að ekki þyrfti að koma til deilna um þetta smáatriði hér í þinginu. En ég taldi mér skylt að benda á þau atriði, sem aths. eru gerðar við, hvort sem upphæðirnar eru stórar eða smáar. Ef hér vantaði heimild til þess að ráðstafa ríkisins fé, þá átti að afla þeirrar heimildar. Annars viðurkenni ég, að það eru smámunir hjá ríkisstj., þó slíkt sé látið af hendi, því að ég sé ekki betur en að hún hafi látið af hendi á annað hundrað milljónir án þess að spyrja um heimildir og engra heimilda var leitað fyrir, fyrr en ef verið er að gera það nú. Ég læt þetta svo nægja, en ég vil vænta þess, að þessi mál verði betur upplýst milli ráðuneytanna annars vegar og endurskoðenda hins vegar, svo að Alþ. þurfi ekki að vera að taka þessi mál til umr.



Herra forseti. Eins og segir í nál. um mál þetta á þskj. 612, hefur n., jafnframt því sem hún hefur haft þetta frv. til meðferðar, einnig haft til meðferðar annað frv. um sama efni, sem er frv. til lyfjalaga, 71. mál. Þessi frv. eru - eins og segir í nál. - í aðalatriðum um sama efni, þau fjalla sem sé um reglur um lyfjasölu, en um hana gilda nú l. frá 1672, svo að eiginlega má segja, að þau l. séu komin til ára sinna og að ekki sé annað sæmandi en að hér verði innan tíðar sett ný l. um þessi efni. Hins vegar eru viss atriði í báðum þessum frv., sem mikill mismunur er á og mikill ágreiningur er um. Það kom fram í heilbr.- og félmn., að mikil nauðsyn væri á að fá sem fyrst l. um þessi efni, en hins vegar virtist n., úr því að ekki væru líkur til að geta lagt aðeins annað þessara frv. til grundvallar, það ekki vera á færi hennar að semja frv. til l. um þessi mál, úr því sem fyrir lá. En ég má segja, að það hafi verið samróma álit n., að hvað sem því líður, sem kalla má sérstakan ágreining um milli frv., að hina tæknilegu hlið málsins verður að leysa, með hvaða hætti sem það annars má verða. - Þess vegna leggur n. til, að þetta mál, frv. til lyfsölul., verði afgr. með rökst. dagskrá, eins og segir á þskj. 112, að „í trausti þess, að ríkisstj. láti undirbúa frv. um lyfjasölu og leggi það fyrir næsta þing, telur d. ekki ástæðu til að afgreiða málið að þessu sinni, en tekur fyrir næsta mál á dagskrá.“ Og er þetta - eins og áður er sagt - sammála álit n.



Herra forseti. Ég vil út af því, sem hv. frsm. heilbr.- og félmn. hefur sagt, og þeirri rökst. dagskrá, sem n. flytur um þetta mál, bæði um 3. og 4. málið á dagskrá, þ. e. frv. til lyfsölulaga og frv. til lyfjal. leyfa mér að taka eftirfarandi fram: Það hafa mörg undanfarin ár, ég hygg allt upp undir 10 ár, verið flutt frv. hér á Alþ. varðandi þessi mál. Það er augljóst, að þetta mál er komið í einhverja sjálfheldu, sem Alþ. hliðrar sér hjá að leysa á þeim grundvelli, sem málin hafa verið lögð fyrir. Nú eru það tvö frv., sem hér liggja fyrir um þetta sama efni. Ekki orkar það tvímælis, að núgildandi lagaákvæði um lyfjasölu og meðferð á þeim málum öllum eru úrelt orðin, því að eins og hv. frsm. n. tók fram, eru þau í meginatriðum allt frá 17. öld og aðeins smáatriði, sem hægt er að segja, að séu ekki mjög gömul lagaákvæði um. Ég vil lýsa því yfir, að heilbr.- og félmn. lítur svo á, að hin mesta nauðsyn sé á að fá löggjöf um þessi mál sem fyrst, og með tilliti til þess, sem hv. heilbr.- og félmn. leggur hér til, að málinu sé vísað til ríkisstj. með þeim fyrirvara, að ríkisstj. láti fyrir næsta Alþ. taka til athugunar þau frv. bæði, sem hér liggja fyrir, og leggja síðan álit sitt í frv.-formi fyrir Alþ., þá vil ég segja það, að það mun ríkisstj. gera. Rn. mun láta undirbúa slíkt frv. á grundvelli þeirra till., sem hér liggja fyrir. Ég vil og taka það fram, að það verður mjög tekið til athugunar í þessu sambandi, hvort ekki sé rétt að skipta þessu máli í tvennt. Á ég þar við, að það getur mjög komið til álita, hvort ekki sé heppilegast að skipta þessu þannig, að ákvæðin varðandi fyrirkomulag á lyfjaverzluninni innanlands og annað þar að lútandi verði í sérstöku frv., og þá gæti Alþ. tekið sérafstöðu til lyfjasölukaflans. Virðist mér að ýmsu leyti eðlilegt, eins og nú er komið, að kljúfa málið þannig. Ég get vel ímyndað mér að sú sjálfhelda, sem Alþ. er komið í varðandi þetta mál, stafi af mismunandi skoðunum á þessum atriðum. Nú er það svo varðandi lyfjaverzlunina innanlands, að það eru einmitt hin tæknilegu atriði, sem ekki verða undirbúin nema af sérstökum fagmönnum, og er varla við því að búast, að Alþ. geti tekið tillit til sératriða, en væntanlega mun Alþ. fá þessi mál til úrlausnar á næsta þingi.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. forsrh. fyrir hans undirtektir í málinu. - það er rétt, að undanfarin ár hafa orðið deilur út af þessum málum, sem að nokkru leyti stafa af því, að viss hluti hv. þm. hefur viljað fara allt aðrar leiðir í sambandi við lyfjasöluna heldur en m. a. landlæknir annars vegar og lyfsalar hins vegar. Nú liggja hér fyrir tvö frv., og þegar þau eru borin saman, þá er sjáanlegt, að 1. kafli frv. á þskj. 116 er eingöngu orðaskýringar, sem ég tel að væri til bóta að yrðu teknar upp í frv., þegar það kæmi næst fram. Þessi kafli er ekki í frv. á þskj. 112, en hins vegar er 1. kafli þess um stofnun lyfjabúða og lyfsöluleyfi, sem einnig er 2. kafli á þskj. 116, og fara þeir nokkuð saman að efni til, þótt farnar séu nokkuð mismunandi leiðir. 2. kaflinn á þskj. 112 er um rekstur lyfjabúða, sem er það sama og í 3. kafla á þskj. 116 og fjallar um sama efni. Þá er 3. kaflinn á þskj. 112 um lyfjaverzlun, en 4. kaflinn á þskj. 116 er um lyfjagerð og lyfjaverzlun og fjalla þeir einnig um sama efni. Svo kemur 4. kafli í fyrra frv. um sérlyf, sem er 5. kaflinn í síðara frv. Í öllum þessum köflum eru frv. raunverulega nokkuð sammerkt, en síðan skilur á milli, því að í fyrra frv. er 5. kafli um lyfjaheildsölu og næstu kaflar um efnavöruverzlanir, eftirlaun, lyf'sölusjóð, málarekstur og refsingar og loks niðurlagsákvæði, en í síðara frv. fjallar 6. kafli um ranga meðferð og flokkun lyfja og næstu kaflar um eftirlit, skaðabótaskyldu, refsiábyrgð og sviptingu réttinda, um tryggingar og loks ákvæði til bráðabirgða. Nú er það vitanlegt, að landlæknir hefur unnið að því í samráði við milliþn. á sínum tíma að útbúa frv. á þskj. 112, en það hefur ekki tekizt að semja það þannig, að þeir aðilar, þ. e. lyfsalar, sem standa að frv. á þskj. 116, hafi getað verið sammála um þessi mál. Mér virðist því, að það beri að leggja mikla áherzlu á að ná samkomulagi um þau atriði, sem ágreiningur er um, þegar það nýja frv. verður samið, sem ríkisstj. beitir sér fyrir, og það er rétt hjá hæstv. forsrh., að það eru fáir þm., sem eru færir um að dæma um hin tæknilegu atriði, sem hér um ræðir. Hitt er svo stefnumál, hvort menn vilji hafa lyfjasöluna algerlega frjálsa, bæði smásölu og heildsölu, sem Alþ. getur gert upp við sig á sínum tíma, en æskilegt væri, þegar frv. verður samið, að hafa þetta mál í sérkafla, ef ekki í sérfrv. eins og hæstv. forsrh. benti á. Ég vil leggja áherzlu á það við hæstv. ráðh., þegar hann lætur semja þetta nýja frv., sem líklega verður gert af heilbrigðisstj. og m. a. af landlækni, að þessi atriði verði samin í samráði við þá aðila, sem standa að frv. á þskj. 116, því að það getur ekki verið deiluatriði hjá báðum þessum aðilum, hvernig eigi að ákveða um hin tæknilegu atriði í sambandi við þetta mál. Ég vildi láta þetta koma fram á þessu stigi málsins, en mun ekki ræða hinar mismunandi stefnur frv., því að til þess mun gefast tækifæri, þegar málið verður lagt fyrir að nýju.



Herra forseti. Það er rétt, sem hæstv. forsrh. sagði, að svo lítur út fyrir sem þetta mál sé komið í sjálfheldu í þessari d. Ég get vel fallizt á, að nokkrar líkur eru til, að málið verði leyst með því að kljúfa efni frv. í tvennt. Ég vil gjarnan mega beina athygli hæstv. forsrh. að tveim greinum og fleiri atriðum í sambandi við samningu þessa frv. - Eitt af því, sem vitað er og viðurkennt af öllum, sem þekkja til lyfjaverzlunar hér á landi, er það, að það er örðugt að semja svo gjaldskrá fyrir lyf, að hún sé við hæfi allra aðila. Þær lyfjabúðir, sem hafa minnsta umsetningu, geta trauðla komizt af með sömu álagningu og hinar, sem hafa margfalda umsetningu á við þær. Þetta hefur hvarvetna verið viðfangsefni þeirra, sem um þessi mál hafa fjallað í nágrannalöndum okkar, og þar hefur sú leið verið farin að jafna þann mismun með eins konar jöfnunargjaldi, sem lagt er á lyfjabúðirnar sjálfar eða þá, sem reka þær. Ég held, að lyfjaverð, sem er við hæfi hinna smærri lyfjabúða okkar, sé allt of hátt fyrir hinar stærri, t. d. hér í Reykjavík, og það er óhjákvæmilegt að taka tillit til þessa. Annað atriði hefur mjög verið deilt um í sambandi við þessa lagasetningu, en það er, hvort halda eigi þeim gamla hætti að veita þeim einum lyfsöluleyfi, sem lokið hafa prófi sem lyfjafræðingar, eða hvort hafa skuli regluna um slíkar lyfjaveitingar rýmri, svo að aðrir en lyfjafræðingar geti fengið lyfsöluleyfi, ef þeir setja næga tryggingu fyrir því, að lyfjafræðingar og sérfræðingar sjái um allan rekstur og uppfyllt séu önnur skilyrði, sem sett yrðu. Ég ætla að taka fram, að ég tel ekkert því til fyrirstöðu, að farin sé rýmri leiðin og leyfin ekki bundin við sérfræðinga. Þriðja ágreiningsatriðið, sem drepið hefur verið á af hæstv. ráðh. og hv. þm. Barð., er, hvernig haga skuli innflutningi lyfjanna, hvort innflutningurinn skuli vera í höndum eins aðila eða í höndum allra lyfjabúðanna. Í sambandi við þetta er eitt veigamikið atriði, sem ég vil vekja athygli hæstvirts ráðherra á, en það er blöndun og tilbúningur lyfjanna. Með mörgum og smáum lyfjabúðum, sem hver um sig annast þessa blöndun, verður hún dýrari og sennilega ekki eins örugg og ef hún væri gerð við betri skilyrði og í stærri stíl en hægt er að gera hjá hverri einstakri lyfjabúð. Þess vegna finnst mér það koma til álita, hver sem skipun lyfjabúðanna verður, hvort ekki er hægt að blanda lyf ódýrar og öruggar en nú með því að láta gera það á einum stað. Þetta er bending, sem ég vildi koma til hæstv. ráðh. til athugunar.



Ég vil til viðbótar því, sem hér hefur verið sagt, þakka hæstv. ráðh. fyrir undirtektir hans við þetta mál. Það er vissulega ánægjuefni fyrir nefndina, að hann hefur tekið svo vel í þetta mál, vegna þess að í gegnum sitt starf hefur nefndinni orðið ljóst, hvílíkt nauðsynjamál er hér á ferð. Út af því, sem hv. 4. þm. Reykv. sagði um blöndun lyfja, langar mig til að geta þess, að um þetta munu vera skiptar skoðanir. Mér er einmitt kunnugt um, að þeir, sem minni lyfjabúðirnar hafa, halda fram, að þeim notist að vinnukrafti sinum við blöndun lyfjanna og þeim sé hentugt að hafa smáframleiðslu. Þetta er náttúrlega til athugunar líka, þegar málið verður tekið til endanlegrar athugunar. Það sjónarmið var í nefndinni, sem einnig hefur komið fram hjá hæstv. ráðh., að einasta lausnin á þessu máli væri sú að greina það meira í sundur en gert hefur verið í þeim frv., sem hér liggja fyrir, og fagna ég því, að ráðh. skuli vera þarna sammála.



Herra forseti. Nefndarálitið á þskj. 613, um 71. mál, er nákvæmlega samhljóða nál. því, sem síðast var rætt, á þskj. 612, að öðru leyti en því, að hér er vísað til 70. máls. Ég vísa því til þeirra umræðna, sem fram fóru um 70. mál, og læt mínu máli þar með lokið.