Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Sú gífurlega hækkun á vöxtum, sem varð í byrjun þessa árs, hefur orðið til þess að lama verulega athafnalífið í landinu. Þessi vaxtahækkun hefur bitnað hart og áberandi á sjávarútveginum og öðrum framleiðsluatvinnuvegum. En vaxtahækkunin hefur líka komið annars staðar hart við, og skal ég þar aðeins minna á byggingastarfsemina í landinu. Stjórnarandstæðingar hafa nú þessa dagana, þegar þetta frv. hefur verið til umr. í hv. Nd. og hér í þessari hv. d., leitazt við að koma fram brtt., sem fólu í sér nokkra lækkun á útlánsvöxtum. Þessar till. hafa verið dálítið mismunandi. En það er alveg sama, hvort farið hefur verið fram á meiri eða minni lækkun vaxtanna, þá hafa hv. stjórnarsinnar fellt þær allar. Ég hygg þó, að það séu ekki aðeins við stjórnarandstæðingar hér á þingi, sem teljum vextina, eins og þeir eru nú, til tjóns fyrir atvinnulífið í landinu, heldur muni allur almenningur í landinu álita það og flestir atvinnurekendur einnig. Og mér er nær að halda, að jafnvel hæstv. ríkisstj. sé þeirrar skoðunar, að þessir háu vextir geti ekki gengið öllu lengur. Nú er þetta mál til síðustu umr. hér á hinu háa Alþingi, það er til síðustu umr. í síðari deild. Ég vildi þess vegna enn einu sinni minna á þetta, gera þetta að umtalsefni og leggja fram eina tillöguna enn, og sú till. gengur skemmst af öllum þeim till., sem hér hafa verið lagðar fram. Mínar brtt. eru tvær, við 31. og 32. gr. laganna um efnahagsmál. Fyrri till. felur það í sér, að almennir útlánsvextir skuli lækka um 2%. Ég bið hv. þdm. að taka eftir því, að hér er aðeins farið fram á 2% lækkun, ef það gæti orðið til þess, að hv. þdm. allir gætu sameinazt um afgreiðslu á þessari till. Hin till. er þess efnis, að frá 1. jan. 1961 skuli vextir af afurðavíxlum framleiðsluatvinnuveganna eigi vera hærri en 4% fyrstu 6 mánuði, en 1/2% hærri, ef framlengdir eru; enn fremur um, að Seðlabankinn skuli skyldur að endurkaupa víxla vegna afurða og lána, sem nemur 67% af áætluðu útflutningsverðmæti framleiðslunnar. Vextir Seðlabankans af slíkum lánum skulu eigi vera hærri en 2%. Ég vildi nú mega leggja þessar till. fram og vænti þess, að hæstv. forseti leiti afbrigða fyrir þeim. Ég hefði að lokum viljað fara fram á það, ef hæstv. sjútvmrh. heyrir mál mitt, hvort það sé til of mikils mælzt, að hann láti heyra sitt álit á þessum tveim tillögum og þeim lækkunum á vöxtum, sem í þeim felast, áður en gengið verður til atkvæða. Herra forseti. Ég beindi tilmælum til hæstv. sjútvmrh. í lok máls míns áðan. Hann mun ekki hafa heyrt það mál, sem ég flutti hér, en það er fljótsagt, að ég vil nú gera lokatilraun, þrautatilraun til þess, að Alþ. geti sameinazt um lækkun á þeim gífurlegu útlánsvöxtum, sem nú hafa tíðkazt um nokkurra mánaða skeið. Í þessum till., sem ég legg hér fram og eru tvær, legg ég til, að almennir útlánsvextir skuli lækka um 2% frá því, sem þeir eru nú. Í öðru lagi legg ég til, að vextir af afurðavíxlum framleiðsluatvinnuveganna skuli ekki vera hærri en 4% fyrstu 6 mánuði, en 41/2 %, ef framlengdir eru. Þetta er um afurðavíxlana. Enn fremur er svo tekið fram, að vextir Seðlabankans af lánum í þessu sambandi skuli eigi vera hærri en 2%. Mér finnst hér farið svo vægt í sakir og varlega, að ég get varla hugsað mér, að hæstv. ríkisstj. ætli sér að hafa vexti hærri á næsta ári en hér er farið fram á, og ég vildi mælast til þess við hæstv. sjútvmrh., hvað hann hefði um þessar till. að segja, áður en til atkvæða er gengið.



Herra forseti. Það var aldrei meining ríkisstj., að þeir vextir, sem ákveðnir voru í sambandi við setningu l. um efnahagsráðstafanir, yrðu varanlegir, heldur voru þeir settir fyrst og fremst til þess að reyna að tryggja það, að ásókn í lánsfé til fjárfestingar yrði minni en áður hafði verið og að þessum vöxtum yrði haldið í þessu horfi, þangað til nokkurn veginn væri náð því jafnvægi, sem sótzt var eftir. Þó hefur því verið lýst yfir á opinberum vettvangi nú, að ríkisstj. hefði til athugunar tillögur um lækkun vaxtanna og þá e.t.v. í áföngum. Um þetta er ekki tekin nein ákvörðun enn þá, en vitaskuld verður þessum vöxtum ekki haldíð í því horfi, sem þeir nú eru, lengur en álitið er stranglega nauðsynlegt. Ég fyrir mitt leyti skal ekki segja um það á þessari stundu, hversu mikið verður unnt að lækka vextina, en ég teldi það afar óheppilegt, ef því yrði slegið föstu með lögum, hvað vextir eigi að vera háir. Vaxtaákvörðunin er í höndum Seðlabankans og var það a.m.k. að forminu til, og þó að hún hafi verið tekin í samráði við ríkisstj., þá var ákvörðunin Seðlabankans á sínum tíma, og ég tel ekki óeðlilegt, að hún verði það áfram, en Alþingi grípi ekki fram fyrir hendur bankans og ákveði vextina, því að það getur líka verkað í öfuga átt við það, sem ég veit að hv. þm. stefnir að, að fá vextina færða niður í það horf, sem þeir voru, áður en breytingin átti sér stað. Ég skal þess vegna í einni setningu segja sem mitt álit um till., að ég tel það vel geta komið til mála, að vextirnir verði færðir í það horf, sem till. fer fram á. En þetta mál er til athugunar hjá ríkisstj., það hefur engin ákvörðun verið tekin, og ég tel það ekki æskilegt, að vextirnir verði bundnir með lögum nú.

forseti (SÓÓ): Þetta mun verða síðasti fundur þessarar hv. d. fyrir þinghlé. Ég vil því nota þetta tækifæri til að þakka hv. þdm. fyrir ágæta samvinnu við mig sem forseta, það sem af þessu þingi er. Ég þakka varaforsetum fyrir mér veitta aðstoð, skrifurum deildarinnar fyrir sérstaka skyldurækni í sínu starfi. Þá vil ég þakka skrifstofustjóra Alþingis og fulltrúum hans fyrir ágætt samstarf og öllu starfsliði Alþingis öðru vel unnin störf. Ég óska ykkur, sem nú hverfið heim, sumir um langan veg, góðrar ferðar og ánægjulegrar heimkomu. Öllum ykkur og fjölskyldum ykkar óska ég gleðilegra jóla og farsæls nýs árs, og megum við svo heil hittast að þinghléi loknu.



Herra forseti. Ég veit, að ég mæli aðeins það, sem í hug allra hv. dm. býr, þegar ég leyfi mér nú að þakka hæstv. forseta fyrir hans hlýlegu kveðjuorð, og ég þakka honum fyrir forstöðu hans fyrir deildinni, stjórn funda, sem bæði hefur verið skipuleg, liðleg og réttlát. Ég óska honum og fjölskyldu hans gleðilegra jóla og farsæls komandi árs. Ég óska honum góðrar heimferðar og lýsi þeirri ósk, að ég vænti þess, að hann komi aftur heill til þings að hléi þessu loknu. Ég bið ykkur, hv. þingdeildarmenn, að taka undir þessar kveðjur til forsetans og fjölskyldu hans með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (SÓÓ): Ég þakka hv. 1. þm. Norðurl. e. fyrir hlý orð í minn garð og fjölskyldu minnar. Ég þakka einnig hv. þdm. fyrir að taka undir þau orð og undir þær óskir. Ég vil svo endurtaka óskir mínar til ykkar allra, jóla- og nýársóskir. Fleira liggur ekki fyrir fundinum. Fundi er slitið.