Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Snemma vetrar hófust viðræður milli sjútvrn. og Landssambands smábátaeigenda um lagfæringar eða breytingar á lögum um stjórn fiskveiða að því er varðar smábáta. Ég hef orðið var við að mikil óvissa hefur gripið um sig meðal smábátaútgerðarmanna um lyktir þessa máls. Því spyr ég hæstv. sjútvrh.: Hver er staða málsins og má vænta niðurstöðu á þessu þingi?

Herra forseti. Það er rétt hjá hv. fyrirspyrjanda að viðræður hafa farið fram á milli ráðuneytisins og stjórnar Landssambands smábátaeigenda um breytingar á gildandi lögum um veiðistjórn smábáta. Við höfðum vænst þess að geta lokið þeim viðræðum fljótlega eftir áramót. Stjórn Landssambands smábátaeigenda taldi nauðsynlegt að fá frekari tíma til umfjöllunar um málið en viðræður eru í gangi og stefnt er að því að ljúka þeim svo fljótt sem verða má þannig að unnt verði að leggja fyrir það þing sem nú situr breytingar á gildandi lögum.

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. sjútvrh. fyrir svarið. Ég legg áherslu á að lyktir verði í málinu hið allra fyrsta. Eins og ég sagði áðan hefur gripið um sig mikil óvissa meðal smábátaútgerðarmanna í þessum efnum og hefur svo verið ítrekað síðustu ár og er það ekki gott. Ég legg áherslu á að málinu verði hraðað svo sem kostur er.

Herra forseti. Ég vil beina spurningu til hæstv. utanrrh. varðandi viðræður sem nú hafa hafist á vettvangi Sameinuðu þjóðanna um endurskoðun viðskiptabanns á Írak. Það munu standa yfir viðræður um að opna að einhverju leyti fyrir olíusölu Íraka, skilyrt þó og bundið við að tekjum af slíkum viðskiptum verði ráðstafað til matarkaupa og lyfjakaupa vegna þeirrar neyðar sem almenningur í Írak býr við. Enginn deilir um að þeim fjármunum verði ekki betur varið. Ástand mála er eins og kunnugt er skelfilegt. Það hefur verið upplýst af ábyrgum aðilum eins og Alþjóða Rauða krossinum og fleirum að svo er komið að yfir hálf milljón barna er fallin úr hungri í Írak. Fyrir Alþingi, nánar tiltekið í utanrmn., liggur tillaga frá ræðumanni og fleirum um að Íslendingar beiti sér fyrir því á alþjóðavettvangi að viðskiptabannið verði endurskoðað. Því miður hefur lítið frést af tillögunni síðan hún fór til hv. utanrmn. í haust. En í ljósi þess að viðræður eru í gangi á vettvangi Sameinuðu þjóðanna --- og okkur hv. þm. finnst væntanlega skipta máli hver afstaða Íslands verður, hvar Ísland leggur sitt lóð á vogarskálar --- þá leyfi ég mér að spyrja hæstv. utanrrn. hver sé afstaða hæstv. ráðherra og ríkisstjórnar í þessum málum og hvort ekki megi treysta því að hæstv. ráðherra sjái til þess að Ísland styðji það að opnað verði fyrir viðskipti á nýjan leik þannig að a.m.k. að einhverju leyti verði aflétt þeirri ánauð sem almenningur í Írak býr við.

Herra forseti. Ég fullvissa hv. þm. um að Íslendingar munu leggja sitt af mörkum til að aflétta þeirri ánauð sem almenningur í Írak býr við. Það er hins vegar svo að við fáum þar ekki öllu ráðið því þar er við völd mikil ógnarstjórn sem er að sjálfsögðu aðalvandamálið og óljóst hvernig megi koma henni frá. Það hefur verið ákveðið að beita alþjóðlegum viðskiptaþvingunum í þeim tilgangi að reyna að koma því til leiðar að þessu stjórnarfari þar verði aflétt. Það hefur hins vegar ekki tekist. Þar af leiðandi er það rétt hjá hv. þm. að það er leitað samninga á vegum Sameinuðu þjóðanna til að reyna að koma hjálp til bágstaddra á þessu svæði og létta viðskiptabannið til að þjóðin geti keypt lyf og aðrar nauðsynjar til að hjálpa þessu fólki. Íslendingar hafa stutt þessa viðleitni á vettvangi Sameinuðu þjóðanna og munu gera það áfram. En þessu máli er alfarið stjórnað af Sameinuðu þjóðunum. Aðilar frá Sameinuðu þjóðunum eru í Írak til að leita samninga um þessi mál. Ýmsir eftirlitsaðilar hafa farið þangað til viðræðna og athugana. En eins og hv. þm. sagði þá munu íslensk stjórnvöld leggja sitt að mörkum til að styðja þá viðleitni til að létta hörmungum af almenningi í Írak.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og fagna þeim svo langt sem þau ná. Ég skil það svo að Íslendingar muni tvímælalaust verða í hópi þjóða sem styðja það að opnað verði fyrir viðskipti á nýjan leik þó það verði skilyrt eins og rætt er um. Vegna orða hæstv. ráðherra um harðstjórn Saddams Husseins í Írak, er einmitt ekki síður ástæða að mínu mati til að endurskoða meðferð þessara mála í ljósi þess að viðskiptabann sem var ætlað að knýja hann til afsagnar eða að koma á betra stjórnarfari í Írak hefur nú staðið um langt árabil og engu breytt í því efnum. Fúlmennið Saddam Hussein ríkir sem aldrei fyrr í Írak en neyðin er á kostnað almennings og ekki síst barna sem falla þarna umvörpum. Þess vegna verða menn að horfast í augu við það að þetta tæki hefur a.m.k. við þessar aðstæður og í þessu tilviki ekki náð tilgangi sínum. Það bitnar á þeim sem síst skyldi en virðist ekki hafa áhrif á stöðu þess aðila sem það átti að beinast gegn. Ég hvet því til þess að Ísland framfylgi afstöðu sinni en jafnframt að menn taki þessi mál til endurskoðunar í víðara samhengi, þ.e. beitingu þess tækis sem viðskiptaþvinganir eru og enginn deilir um að getur skilað góðum árangri. En dæmin sýna að þær gera það ekki endilega.

Herra forseti. Ég vil í þessu sambandi minna á, af því að hér er rætt um viðskiptabannið, að það hefur þó orðið til þess að ríkisstjórnin í Írak hefur gengið að samningaborðinu um það að ákveðnum fjármunum verði varið til að hjálpa bágstöddum í Írak. Ég er ekkert viss um að það hefði orðið ef viðskiptabanninu hefi aldrei verið beitt. Ég held að það sé alveg ljóst að það er ekki efst á óskalista þeirrar harðstjórnar sem þar ríkir að veita þessu fólki aðstoð. Lífið hefur ekki verið mikils virt í því landi. Það er líka rétt að minna á að viðskiptabann gagnvart Serbum á sínum tíma hafði þrátt fyrir allt úrslitaáhrif varðandi þá lausn sem fékkst í deilunni í fyrrum Júgóslavíu. Ég vil því á engan hátt útiloka að hið alþjóðlega samfélag beiti slíkum úrræðum þegar um svo alvarleg mál er að ræða.

Herra forseti. Ég vil undirstrika tvennt. Að sjálfsögðu er minn málflutningur og annarra sem hvatt hafa til endurskoðunar á viðskiptabanninu ekki tilkominn vegna samúðar með Saddam Hussein og stjórn hans. Það er alveg á hreinu. En menn verða að hafa í huga að til eru margar mismunandi útfærslur á því að beita þjóðir viðskiptaþvingunum. Sú leið sem var valin gagnvart Írak var leið algers viðskiptabanns. Það var altækt. En í öðrum tilvikum hafa menn oft og tíðum reynt að halda opnum farvegi fyrir t.d. matvælakaup, lyfjakaup og slíkan almennan neysluvarning, þótt sett væri á viðskiptabann, vopnasölubann og jafnvel bann á tækniiðnað og annað því um líkt. Það verður því að skilgreina hvernig á að beita þessu tæki. Herra forseti. Ég hvet til þess að í framtíðinni verði það haft í huga, hverjir sem í hlut eiga, Írakar, Serbar eða aðrir slíkir, að menn skoði aðstæður almennings í viðkomandi löndum og reyni að beita þessu tæki þannig að það hafi ekki í för með sér jafnólýsanlegar hörmungar samfara þeim siðferðilegu álitamálum sem þeim tengjast eins og raunin hefur orðið á í Írak.

Hæstv. forseti. Það hefur nú staðið yfir mikil hrina í vaxtamálum til þess að ná niður vöxtum. Það er mjög mikilvægt. Þetta hefur eins og oft áður snúið fyrst og fremst að nafnvöxtum og óverðtryggðum reikningum. Hitt er annað mál að til þess að atvinnulífið og unga fólkið ráði við sín mál er fátt mikilvægara en að ná niður vöxtum á Íslandi. Ef við skoðum línurit sem ég er með í höndunum, þá sjáum við tekin tilboð í þriggja mánaða ríkisvíxla og að þar hefur verið mikill stígandi í vöxtunum frá því í haust. Þeir voru lægstir í október, um 7% og hæstir í janúarlok, þá komnir í 7,60%. Síðan virðast þeir vera heldur á niðurleið aftur  Ég ætla að spyrja hæstv. fjmrh. spurningar. Eitt sinn fékk hann sex stjörnur hjá mér. Það var haustið 1993 þegar hann breytti rekstrarumhverfi fyrirtækja og skuldugra á Íslandi með einni setningu. Þá sagði hæstv. fjmrh. eitthvað á þá leið við íslenska fjárfesta: Ef þið kaupið ekki ríkispappírana núna í þessu útboði á 5%, þá er ég farinn með þá á erlendan markað. Það sem gerðist í framhaldi af þessu var að fjárfestarnir keyptu pappírana. Þá lækkuðu raunvextir í kjölfarið um 2--3% og hér hófst í rauninni nýtt tímabil og sókn í atvinnulífinu sem gerbreytti stöðunni hjá fyrrv. hæstv. ríkisstjórn undir forsæti hæstv. forsrh., Davíðs Oddssonar. Nú spyr ég hæstv. fjmrh.: Kemur til greina nú að segja það sama við fjárfestana og gert var þá og ná á nýjan leik umskiptum í efnahagsmálum á Íslandi?

Virðulegi forseti. Ég er ekki alveg viss um að fyrirspurninni sé beint til rétts aðila, en skal  Eins og réttilega kom fram hjá hv. þm. hækkuðu óverðtryggðir vextir á skammtímamarkaði hér á landi og gildir þá einu hvort það var í bankakerfinu eða hjá hinu opinbera. Nú hafa þessir vextir verið að lækka aftur og allt bendir til þess að óverðtryggðir vextir á skammtímamarkaði geti lækkað á næstunni. Það sem veldur því, ekki eingöngu en meðal annars, er að sjálfsögðu það að lánsfjárþörf ríkisins er mun minni nú en hún hefur verið oftast áður og hefur farið verulega minnkandi. Það mun í fyrsta skipti gerast á þessu ári um langan aldur að skuldir ríkisins mældar sem hlutfall af vergri landsframleiðslu munu lækka á yfirstandandi ári. Það sem getur skipt máli í þessu sambandi, eins og réttilega kom fram hjá hv. fyrirspyrjanda, er hvar ríkið aflar lánsfjár. Á síðustu árum hefur það ekki verið gefið upp í lánsfjárlögum heldur hefur verið byggt á áætlunum ráðuneytisins. Ástæðan fyrir því að þetta hefur ekki verið gefið upp er einmitt sú að ríkið vill vera óbundið af því hvar það tekur lán, allt eftir því hvar heppilegast er eftir markaðsaðstæðum. Þeirri stefnu verður fylgt á yfirstandandi ári. Ég get fullvissað hv. þm. um að ríkið mun að sjálfsögðu gera sitt til þess að ná vöxtunum frekar niður enda er það svo að öll efnahagsleg rök benda til þess á þessari stundu að vextir geti lækkað á næstunni eins og skýrt og skilmerkilega kom fram í skýrslu sem Þjóðhagsstofnun gaf út fyrir skömmu.

Hæstv. forseti. Ræða hæstv. fjmrh. var þannig að hann vék sér undan því að vinna sams konar afrek og hann gerði 

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvort hv. fyrirspyrjanda er það ljóst að á sl. ári var ríkissjóður mjög lítið á innlendum fjármagnsmarkaði. Hann uppfyllti þarfirnar á erlendum lánavettvangi. Það var gert vegna þess að Íslendingar voru þá í óða önn að draga úr skuldum sínum, greiða niður erlendar skuldir sínar þannig að það var mjög eðlilegt við þær aðstæður. Á hverjum tíma verður ríkið að haga sér þannig að það hafi sem heppilegust áhrif á jafnvægi á þessum markaði. Ég get fullvissað hv. þm. um að efnahagsleg rök eru fyrir því að skammtímavextir lækki. Í því sambandi ber að minna á að Íslandsbanki hefur þegar lækkað vexti. Landsbankinn hefur auglýst vaxtalækkun með nokkuð góðum fyrirvara og ég á von á því --- það veit hins vegar hv. fyrirspyrjandi betur en ég --- að Búnaðarbankinn muni fylgja í kjölfarið.

Hæstv. forseti. Ég fagna því að hæstv. fjmrh. lýsir því yfir að það séu aðstæður til að lækka vexti en ég held að ríkið verði þar að vera leiðandi aðili eins og oft áður. Hins vegar sé ég að hæstv. ráðherra blekkir sig með því að lesa upplýsingar Morgunblaðsins því að þær eru því miður ekki alltaf réttar. Þær upplýsingar sem hann vitnar til snúa að nafnvöxtum. Ég held nefnilega að ekkert sé mikilvægara nú en að fara yfir hverjir eru raunverulegir vextir og ráðast að vandanum, ráðast að raunvaxtastiginu. Ég er sannfærður um að það yrði mikil breyting ef ríkisvaldið og stærstu fjárfestingaraðilarnir, þ.e. lífeyrissjóðirnir sem atvinnulífið og fólkið í landinu ræður, næðu saman um þetta mál með samstilltu átaki. Þá gætu raunvextir e.t.v orðið, ég vil segja, um 7% í staðinn fyrir 9--10%. Ég vænti nú þess að hæstv. fjmrh. fari vel yfir þetta og ríkið verði skynsamt á þessum markaði á árinu. Það er lykillinn að því að það takist.

Hvað um viðskrh.? Er hann ekki til?

Ég treysti honum fullkomlega.

Virðulegi forseti. Evrópusambandið helgar árið 1996 símenntun. Hér á landi hefur verið skipaður samráðshópur um ár símenntunar. Sl. laugardag, þann 24. febrúar, var haldinn dagur símenntunar hér á landi með þátttöku fjölmargra stofnana. Eitt af markmiðum þessa átaks er að auka vitund almennings og stjórnenda fyrirtækja og skóla um að menntun sé lífsstarf sem tilheyrir ekki einungis fyrsta hluta ævinnar. Vafalaust eru flestir sammála um mikilvægi þessa markmiðs nú á tímum örra breytinga á vinnumarkaði og að því er virðist viðvarandi atvinnuleysis. Því er mikilvægt að sí- og endurmenntun standi öllum til boða óháð grunnmenntun eða því hvort viðkomandi hefur eða hefur ekki lokið skyldunámi, framhaldsskólanámi eða háskólanámi. Í frv. til laga um framhaldsskóla sem nú er til meðferðar í hv. menntmn. þingsins er fjallað um fullorðinsfræðslu og endurmenntun í 33.--35. gr. Samkvæmt þeim er framhaldsskólum heimilt að starfrækja öldungadeildir og starfrækja endurmenntunarnámskeið í samvinnu við faggreinafélög, stéttarfélög, sveitarfélög eða aðra hagsmunahópa. Kostnaður við slík námskeið á að greiðast með þátttökugjöldum eða af þeim aðilum sem standa að námskeiðum með skólanum. Þá er framhaldsskóla heimilt að stofna fullorðinsfræðslumiðstöð í samvinnu við áðurnefnda aðila sem geri með sér samning um starfsemina. Það vekur sérstaklega athygli mína að gert er ráð fyrir því við gildistöku nýrra laga um framhaldsskólann að núverandi lög um almenna fullorðinsfræðslu, nr. 47/1992, falli úr gildi. Samkvæmt 2. gr. þeirra laga á nám til fullorðinsfræðslu að ná til grunn-, framhalds- og háskólastigs og það er ljóst að ríkið tekur beinan þátt í kostnaði við fullorðinsfræðslu. Því vil ég spyrja hæstv. menntmrh. eftirfarandi spurninga: Á að tengja framhaldsskólann við alla fullorðinsfræðslu í landinu sem ekki heyrir undir önnur lög, líka þá sem ekki getur talist á framhaldsskólastigi? Er það ætlunin að ríkið hætti fjármögnun á fullorðinsfræðslu og sí- og endurmenntun fyrir utan tvo þriðju af kostnaði við öldungadeildir? Og hvað með stofnanir sem fyrir eru eins og MFA og Námsflokka Reykjavíkur? Samkvæmt hvaða lögum eiga þær að starfa? Geta þær starfað sjálfstætt áfram eða verða þær að tengjast framhaldsskólum? Að síðustu: Fyrirhugar menntmrh. e.t.v. að setja ný lög um fullorðinsfræðslu og endurmenntun?

Herra forseti. Einmitt þessi mál voru til umræðu á ráðstefnu sl. laugardag þar sem fjallað var um símenntun og það átak sem nú er gert hér á landi til að efla hana með öllum tiltækum ráðum. Þetta mál var einnig til umræðu þegar framhaldsskólafrv. var lagt fram í haust. Þá var sérstaklega spurt um sama atriði og hv. þm. gerði og snertir MFA og starfsmenntunarnám sem er á vegum félmrn. Þær hugmyndir sem koma fram í 35. gr. framhaldsskólafrv. ef ég man númerið rétt, lúta ekki að því sem lýtur að starfsmenntun og snerta ekki MFA. Hins vegar er það staðreynd að ýmsir framhaldsskólar eru núna í samstarfi við MFA. Framhaldsskólinn á Norðurl. v. er t.d. í samstarfi við MFA og aðra um fullorðinsfræðslu eða farskóla sem lofar mjög góðu um það hvernig framhaldsskólar geta unnið með ólíkum aðilum. Fullorðinsfræðslulögin frá 1992 komust aldrei til framkvæmda eins og kemur fram í greinargerð með framhaldsskólafrv. Það var ekki hægt að hrinda þeim í framkvæmd. Niðurstaðan varð sú, þegar kom að því að fara yfir málið í menntmrn. á sl. sumri, að fara þá leið sem mörkuð er í þessu frv., fella þessi lög úr gildi og fela framhaldsskólunum aukið hlutverk á þessu sviði. Ég tel að allir þeir sem að þessu máli koma, a.m.k. þeir sem komu að þessu máli á ráðstefnu á laugardaginn var, hafi verið þessu hlynntir. Að vísu hafði fulltrúi MFA efasemdir, m.a. af því að hann vill árétta stöðu sinna samtaka. En ég tel að ekki sé vegið að þeim með nokkru móti. Þau starfa á sínum forsendum en framhaldsskólarnir fá þarna nýtt hlutverk og verða virkari aðilar í samfélaginu. Ég tel að þetta sé skynsamlegt skref og til þess fallið að efla fullorðinsfræðsluna.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. menntmrh. fyrir svörin. Það er mjög erfitt að vinna áfram með framhaldsskólafrv. í menntmn. nema þetta sé alveg skýrt. Þetta er eitt af þeim mörgu atriðum sem eru ekki skýr að mínu mati. Ég fagna því vissulega að framhaldsskólanum er ætlað aukið hlutverk á sviði fullorðinsfræðslu. Mér fannst hins vegar ekki nógu skýrt af svörum hæstv. ráðherra á hvaða grunni aðrar stofnanir eiga að starfa ef lögin um fullorðinsfræðslu eru felld úr gildi. Eiga þær þá að starfa á grundvelli eldri laga eða eiga engin lög að gilda um þá starfsemi? Þá vil ég gjarnan spyrja ráðherra nánar um kostnaðinn. Er það ætlunin að ríkið dragi sig alfarið út úr kostnaði við símenntun og endurmenntun?

Herra forseti. Það er ekki ætlunin að ríkið dragi sig alfarið út úr. Þvert á móti er ríkið að fela framhaldsskólunum, sem það stendur að, nýtt og aukið hlutverk sem þarf að sjálfsögðu að taka afstöðu til þegar kostnaður við skólastarfið er metinn. Menn verða að átta sig á því að með þessu kunna framhaldsskólarnir að taka að sér nýtt hlutverk sem kann að kalla á aukin útgjöld og þá verða menn að meta það í hverju einstöku tilviki. En ég tel að það hafi ekki komið fram að með þessari breytingu sé verið að vega að neinni þeirri starfsemi sem er. Staðreynd er að lögin frá 1992 komust ekki til framkvæmda. Þau hafa verið orðin tóm ef þannig má að orði komast. Þarna er verið að fara inn á nýjar brautir sem ég tel að séu mun skynsamlegri og ég vona að skili betri árangri en þau gagnslausu lög sem hafa verið í gildi frá 1992.

Herra forseti. Fram hefur verið lagt á þingi frv. til laga um stofnun hlutafélags um rekstur Póst- og símamálastofnunar, frv. sem á að ræða á þingi á morgun. Þegar frv. var kynnt í málgagni annars stjórnarflokksins á laugardaginn var undir fyrirsögninni: ,,Einkavæðing Pósts og síma á borðum þingmanna. Frumvarp um einkavæðingu Póst- og símamálastofnunarinnar er nú komið á borð þingmanna`` o.s.frv. Ég tel mjög mikilvægt að það komi fram hjá samgrh. hvort það standi til í framhaldi af breytingu á rekstrarformi Pósts og síma að Póst- og símamálastofnunin verði einkavædd. Það er mjög mikilvægt vegna þess að það mun hafa afgerandi áhrif á afstöðu margra til frumvarpsins hvort hér verður um einkavæðingu að ræða eða ekki.

Herra forseti. Það er nú svo að Tíminn hefur ekki enn löggjafarvald þannig að ég held að ekki sé einhlítt að trúa því sem þar stendur um að hvað séu lög frá Alþingi. Hitt er alveg ljóst eins og frv. liggur fyrir á Alþingi að gert er ráð fyrir að breyta Pósti og síma í hlutafélag. Það verði eitt hlutafélag sem verði í eigu ríkisins og óheimilt að selja það nema með samþykki Alþingis þannig að hér er um formbreytingu að ræða. Það er verið að breyta opinberri stofnun í hlutafélag sem verði í eigu ríkisins að öllu leyti.

Herra forseti. Það þarf ekki hæstv. samgrh. til að segja mér að Tíminn hafi ekki löggjafarvald en það er greinilega skilningur framsóknarmanna sem kynna málið þannig í málgagni sínu að hér sé um einkavæðingu að ræða. Ég tel líka mikilvægt að það komi fram hjá hæstv. samgrh. hvort það er í farvatninu í framhaldi af samþykkt frv., verði það samþykkt, að farið verði út í einkavæðingu. Enda þótt það standi í frv. að sala sé óheimil nema með samþykki Alþingis hefur ríkisstjórnin það stóran meiri hluta á þingi að henni ætti ekki að vera skotaskuld úr því að fá samþykki Alþingis á því ef það er ætlunin. Ég vil gjarnan fá skýr svör um það hvort ætlunin er að einkavæða Póst og síma á næstu árum.

Herra forseti. Eins og fram kemur í því frv. sem lagt hefur verið fram og jafnvel stendur til að ræða á morgun stendur minn hugur til þess að breyta stofnun Pósts og síma í Póst og síma hf. Þar verði eitt hlutabréf í eigu ríkisins. Það er vilji minn og ég horfi á Póst og síma þannig til framtíðar. Ég þori á hinn bóginn ekki að lofa neinu um það að einhver annar en ég kunni ekki að leggja fram brtt. eða frv. um hið gagnstæða, t.d. sá þingmaður sem hér stóð upp áðan. Ég hef ekki hugmynd um hvaða hugmyndir berjast um í höfði hennar með fullri virðingu fyrir henni og má vera að hún hafi einkavæðingu Pósts og síma í huga.

Herra forseti. Það er komið skýrt fram að sá hæstv. samgrh., sem situr nú í embætti, mun ekki beita sér fyrir því að selja hlutabréf Pósts og síma meðan hann er við völd ef ég hef skilið hann rétt. 

Herra forseti. Ég beini orðum til hæstv. sjútvrh. varðandi stöðu mála í úreldingarreglum fyrir fiskiskip. Við ræddum þetta mál á þingi í haust og þá tók hæstv. sjútvrh. þannig til orða að nauðsynlegt væri að eyða allri óvissu hvað þetta snertir innan ekki langs tíma. Síðan eru liðnir nokkrir mánuðir og óvissan ríkir enn hvað það snertir að uppi eru alls konar getgátur um hver verði framtíðarstefnan að þessu leyti, að hve miklu leyti verði haldið við óbreyttar kröfur um úreldingu á móti endurnýjun í fiskiskipaflotanum, tonn á móti tonni eða hvað það nú er. Það liggur jafnframt fyrir að það er mikil umræða um nauðsyn þess að endurnýja nótaskipaflotann og hugmyndir hafa verið uppi um að koma til móts við útgerðina í því því sambandi með því að lækka eitthvað úreldingarkröfuna, a.m.k. hvað þann hluta flotans snertir, til þess að auðvelda mönnum að taka þar upp nýjustu tækni í sambandi við meðferð hráefnis og því um líkt en ljóst er að því fylgir nokkur afkastaminnkun eða minnkun í burðargetu. Herra forseti. Í ljósi þess að nokkrir mánuðir eru liðnir síðan hæstv. sjútvrh. hafði um það góð orð að það þyrfti að eyða óvissu að þessu leyti, það væri bagalegt fyrir útgerðina vegna þeirra stóru fjárfestingarákvarðana sem eru í húfi að hafa ekki fast land undir fótum í þessum efnum, óska ég eftir því að hæstv. sjútvrh. upplýsi okkur um það hvar þau mál eru þá á vegi stödd af hálfu hæstv. ráðherra og ráðuneytis og hvenær þess sé að vænta að ríkisstjórnin gangi frá stefnu sinni í þessum efnum þannig að hún liggi fyrir.

Herra forseti. Landssamband ísl. útvegsmanna samþykkti ályktun um að breyta svokölluðum endurnýjunarreglum sem hafa verið í gildi og fela í sér að við endurnýjun fiskiskipa verða menn að taka úr notkun jafnmargar rúmlestir og ætlunin er að kaupa inn. Ráðuneytið tók þetta til skoðunar. Málið var þar til athugunar. Niðurstaða mín varð sú að ekki sé tímabært að gera breytingar á gildandi reglum. Ég tel að í þessu efni verði að gilda almennar reglur og það sé ekki unnt að flokka fiskiskipaflotann upp í ólíka hópa og hafa mismunandi reglur eftir því hvaða nöfn við gefum einstökum fiskiskipum. Um þetta verða að gilda almennar reglur en niðurstaða mín er sú að að svo stöddu er ekki tímabært að gera breytingar á gildandi reglum.

Herra forseti. Ég þakka fyrir að hafa fengið svar frá hæstv. ráðherra. Það er betra en ekki neitt að svar liggi fyrir og óvissunni hafi verið eytt. Hins vegar er ég afar ósáttur við svarið. Ég held að það sé afspyrnuvond niðurstaða að halda við þessar reglur óbreyttar og sérstaklega í ljósi þess að mikil þörf er á endurnýjun í loðnuflotanum eða nótaskipaflotanum. Það er alveg ljóst að að verður um 20% minnkun á burðargetu skipanna við það að taka upp RSV-kælitækni og einangraðar lestir. Það er hins vegar forsenda þess að við komumst í almennilegt horf hvað varðar meðferð á hráefni. Verðlagið á úreldingunni nú er orðið óhóflegt. Hver rúmmetri í fiskiskipi í dag kostar 100 þús. kr. Með öðrum orðum, það kostar 200 millj. að kaupa pláss ef stórt loðnuskip með 1.000 tonna burðargetu er endurnýjað. Þetta eru algerar ógöngur, herra forseti. Ég er þess vegna óánægður með svarið og mun með einum eða öðrum hætti reyna að fylgja því eftir að þessari stefnu verði breytt.

Herra forseti. Vissulega geta menn haft á þessu ýmsar skoðanir. Auðvitað má færa fyrir því alveg gild rök að ríkið eigi ekki með sérstökum reglum að hafa áhrif í þessu efni og einstakir útgerðarmenn á grundvelli aflaheimildar eigi að bera fulla ábyrgð á því hversu mikil fjárfesting þeirra er og með hliðsjón af aflaheimildum þeirra. En af ýmsum ástæðum tel ég ekki tímabært að fella þessa reglu úr gildi og er jafnframt þeirrar skoðunar að það sé ekki unnt að mismuna fiskiskipum í þessu efni. Endurnýjun getur verið brýn hjá ýmsum og það væri óskynsamlegt að minni hyggju að mismuna aðilum með reglum af þessu tagi eftir því hvers konar veiðiskap þeir stunda aðallega.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti sjútvn. á þskj. 578 um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 38/1990, um stjórn fiskveiða. Sjútvn. hefur farið yfir frv. og fengið til sín fulltrúa sjútvrn. og Jakob Jakobsson, forstjóra Hafrannsóknastofnunar. Leggur nefndin til að frv. verði samþykkt með ákveðinni breytingu sem ég mun gera grein fyrir. Frv. felur í sér lagfæringu á 4. mgr. 10. gr. laganna sem lýtur að því að í heimildum til að veiða og geyma veiðiheimildir gagnvart kvótabundnum tegundum hefur ekki verið fullt samræmi. Við síðustu breytingu á lögunum féll út heimild sem varðaði síld og við nánari rannsókn hefur ekki fundist að neinn hafi af efnislegum ástæðum ætlað sér að leggja það til. Það verður því að líta svo á þar til annað verður sannað að um slys hafi verið að ræða, það hafi sem sagt ekki verið ásetningur að breyta efnisreglunni gagnvart þessum stofni. Því er lagt til að þetta verði fært til fyrra horfs, geymslu- og umframveiðiheimildir á síld verði með sama hætti og áður var og sambærilegar við aðrar tegundir í þessum flokki. Enn fremur hefur nefndin skoðað þessi mál hvað varðar innfjarðarrækju og hörpudisk. Þar voru heimildir ekki fyrir hendi með sama hætti og í bolfiski, úthafsrækju og uppsjávartegundum. Niðurstaða nefndarinnar er að nauðsynlegt sé að hafa nokkurt svigrúm einnig gagnvart þessum tegundum þótt menn séu sammála um að varðandi t.d. geymsluheimildirnar þurfi að gæta hófs í því að heimila geymslurétt á veiðiheimildum ef um er að ræða mjög staðbundna eða skammlífa stofna þar sem sveiflur í úthlutuðu veiðimagni geta verið mjög miklar. Þetta er talið eiga sérstaklega við um innfjarðarrækju. Af því leiðir að í tillögu sjútvn. í nál. á þskj. 578 er lagt til að geymsluheimildir verði 10% af aflamarki hörpudisks og aðeins 5% af aflamarki innfjarðarrækju. Verður almenna reglan sú að heimilt er að geyma 20% af aflamarki af bolfiski, uppsjávartegundum og úthafsrækju, 10% af aflamarki hörpudisks og 5% af aflamarki innfjarðarrækju. Umframveiðiheimildirnar eru hins vegar 5% í botnfisktegundum, síld og úthafsrækju og 3% í innfjarðarrækju og hörpudiski. Með þessu móti er vonandi búið að skapa svigrúm í öllum tilvikum sem er mönnum til hægðarauka. Menn þurfa þá ekki að vera bundnir af því eða undir þrýstingi um að ná nákvæmlega úthlutuðu aflamarki á hverju ári. Það þarf ekki að eltast við síðustu kílóin, ef svo má að orði komast. Af sama leiðir að menn þurfa ekki að hafa áhyggjur þótt þeir lendi lítillega fram yfir úthlutað aflamark, svo sem eins og nemur afrakstri úr hálfri veiðiferð. Það er sem sagt visst svigrúm í báðar áttir. Af þeim ástæðum sem ég gerði grein fyrir er talið nauðsynlegt að fara mjög vægt í sakirnar hvað varðar tegund eins og innfjarðarrækjuna og það er gert í þessum tillögum. Niðurstaða nefndarinnar var að hrófla ekki að svo stöddu við þessum ákvæðum hvað varðar aðrar tegundir þótt ljóst sé að það geti verið þörf á að endurskoða ýmislegt. Má þar nefna sérstaklega humarinn en því miður er það svo að þar brást vertíð að verulegu leyti á síðasta ári og af því leiðir einnig að menn nýta í flestum tilvikum til fulls sinn geymslurétt. Aflamarkið er síðan skorið verulega niður og þá kemur upp ósamræmi sem ástæða er til að hafa áhyggjur af þegar geymdi rétturinn nemur mörg hundruð tonnum og veiðirétturinn er hins vegar skorinn verulega niður á næsta ári. Þá getur komið til ósamræmi sem veldur verulegum vandkvæðum. Það dregur þá aftur athyglina að því hvort menn hafi í raun gengið of langt hvað þessa tegund varðar með því að hafa reglur þannig að heimilt væri að geyma allt að fimmtungi veiðiheimildanna á hverju ári. Ég held, herra forseti, að það sé ekki ástæða til að fjölyrða frekar um þetta litla frv. Sjútvn. leggur til að það verði samþykkt með þessari breytingu sem ég hef gert grein fyrir og er á þskj. 578.

Á fundi forseta með þingflokksformönnum og hæstv. menntmrh. sem var að ljúka varð samkomulag um að fresta umræðum um 3. dagskrármálið, Réttindi og skyldur kennara og skjólastjórnenda grunnskóla, og er málið þar með tekið út af dagskrá. Forseti gerir ráð fyrir að málið komi á dagskrá á fimmtudag í næstu viku.