Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar menn fréttu, að eldur væri uppi á Heimaey við bæjardyr Vestmanneyinga, eyjarnar nálega yfirgefnar og byggðin í hættu, fundu menn strax, að það, sem var að gerast, snerti alla landsmenn, og viðbrögð manna til hjálpar og stuðnings hafa verið í samræmi við það. Í jarðeldalandi verða menn að bera sameiginlega ábyrgð á jarðeldatjóni. Enginn veit, hverjir fyrir kunna að verða, og þannig hefur það alltaf verið og þjóðin ekki sett þá áhættu fyrir sig. Það mun hún ekki heldur gera framvegis og allra sízt ef drengilega og myndarlega tekst að mæta því þjóðaráfalli, sem orðið hefur í Vestmannaeyjum. Þetta áfall er mikið, ekki aðeins fyrir það fólk, sem orðið hefur að hrekjast frá öllu sínu - að við enn trúum fastlega - um stundarsakir, heldur einnig fyrir alla íslenzku þjóðina. Vestmannaeyjar hafa um langa hríð verið ein styrkasta stoð íslenzks þjóðarbúskapar og þeirra lífskjara, sem við höfum búið við og búum við, - ekki aðeins Vestmanneyingar, heldur við öll. Vestmannaeyjar hafa ekki aðeins verið framleiðslustöð Vestmanneyinga sjálfra, heldur einnig þjónustustöð fyrir drjúgan hluta íslenzka fiskiskipaflotans vetur, sumar, vor og haust, eins og mál hafa þróazt undanfarið. Þessi þáttur kemur víðar inn í þjóðartekjurnar en menn átta sig á í fljótu bragði. Vestmannaeyjar hafa orðið smátt og smátt eins konar móðurskip fyrir æðimikinn hluta íslenzka flotans og það miðja vegu á fengsælustu fiskimiðum landsmanna. Þessi stórkostlegu fiskimið, sem eru ein aðalundirstaða íslenzks þjóðarbúskapar og ég segi enn: þeirra lífskjara, sem við njótum öll, verða ekki hagnýtt í þeim mæli, sem þjóðin þarfnast, ef það volduga móðurskip hverfur af miðunum. Það er brýn þjóðarnauðsyn og í okkar eigin þágu allra að standa fast með því kjarkmikla og dugmikla fólki, sem byggt hefur Vestmannaeyjar, bera með því byrðarnar, bjarga því, sem bjargað verður, og bæta það, sem brestur í hamförunum. Vestmannaeyjakaupstað verður að reisa við, svo að Vestmannaeyjar geti á ný orðið sú máttarstoð, sem þær hafa verið í okkar þjóðarbúi. Kjarni málsins er að búa svo um hnútana, að Vestmanneyingar geti gert þetta sjálfir með kröftugri aðstoð okkar allra hinna. Aðrir gera það ekki. Það verður að styðja Vestmanneyinga til þessa með sameiginlegu átaki allra landamanna. Það, sem gert er, þarf helzt að vera í sæmilegu samræmi við manndóm þann, sem Vestmanneyingar hafa sjálfir sýnt, og fórnfýsi og dug þeirra, sem undanfarið hafa unnið frábært björgunarstarf í Vestmannaeyjum við mikla áhættu, og má enn minna á þá einstöku mildi, að ekki hefur orðið manntjón eða stórslys í eldregni því, sem margir hafa brotizt um í við björgunarstörfin undanfarið. Meginþungann af því áfalli, sem þjóðin verður fyrir vegna náttúruhamfaranna, hljótum við að bera sjálf, en taka með þökkum framlögum erlendis frá, sem þegar hafa borizt víða að og munu sjálfsagt berast. Verður þess lengi minnzt, hvernig frændþjóðir á Norðurlöndum hafa brugðið við og lagt fram stórhöfðinglegan stuðning. Veitir það stóraukinn styrk og öryggi í þessum vanda að vita það, að við Íslendingar stöndum ekki einir. Við getum ekki fyrr en í fulla hnefana og í ýtrustu neyð skotið því yfir á næstu kynslóð að mæta þessu tjóni. Annað mál er að athuga um hagfelld lán til þess að mæta verðmætisaukningu, sem endurreisn kann að fylgja. Segja má, að það frv., sem hér liggur fyrir nú, sé annar áfangi þessa mikla vandamáls hér á Alþ., og mun ég nú rekja aðdraganda þess og efni. Hinn 29. jan. samþykkti Alþ. með shlj. atkv. Till. til þál. um neyðarráðstafanir vegna jarðelda í Vestmannaeyjum. Í till. er svofellt ákvæði, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að kjósa nefnd 7 þm. til þess að gera till. um neyðarráðstafanir vegna eldgossins í Heimaey og um fjáröflun þeirra vegna. Skal hún þegar hefja starf og skila till. sínum í frv.- formi svo fljótt sem nokkur kostur er. Till. n. skulu við það miðaðar, að húsifjar af völdum náttúruhamfaranna séu bornar af þjóðinni allri sameiginlega.“ Flm. þessa frv. voru kosnir í n. Hefur n. unnið að þessu verkefni síðan, og er þetta frv. ávöxturinn af starfi hennar og byggt á samkomulagi, er í henni varð. N. hefur að sjálfsögðu fylgt þeirri stefnu í starfi sínu, sem mótuð er í ályktun Alþ., er ég áðan las úr. Var reynt að gera sér grein fyrir stærð þess vandamáls, sem við er að etja. Reyndist raunar ókleift að komast að niðurstöðu um það, hver stærðin væri, jafnvel ekki tóm til að meta það tjón, sem þegar er orðið, og afleiðingar þess, hvað þá heldur að geta sér til um, hversu stórfellt áfall þetta getur orðið, ef hamfarirnar halda áfram. N. sér þó eftir eins vandlega skoðun og unnt er við að koma nú, að tjónið nemur nú þegar milljörðum, og telur hún því þjóðarnauðsyn bera til að stofna án tafar myndarlegan sjóð, sem þjóðin öll leggi fé til, og telur, að hann verði að nema í upphafi tveimur milljörðum kr., að viðbættu því, sem komið getur til í gjöfum innanlands og utan. Lán koma einnig til greina tengd þeirri miklu uppbyggingu og endurreisn byggðar í Vestmannaeyjum, sem kemur til framkvæmda svo fljótt sem nokkur kostur er. N. telur, að þessara tveggja milljarða verði að afla á næstu 12 mánuðum, og eru till. um fjáröflun til sjóðsins byggðar á þeirri skoðun. Eru fjáröflunarleiðir miðaðar við það sjónarmið að dreifa byrðinni. Ég endurtek, að enginn veit, hversu tjónið verður mikið né hvað þarf til þess að bæta það. En með því að stofna þennan sjóð strax er þó stigið myndarlegt spor í þá átt og lagður grundvöllur að þeirri sókn, sem þjóðin verður að taka upp til þess að endurreisa hina voldugu framleiðslustöð í Vestmannaeyjum. Samkv. frv. á að stofna Viðlagasjóð vegna náttúruhamfaranna, og er hlutverk hans rakið í frv. Er þar um víðtækar heimildir að ræða, enda verður ekki hjá slíku komizt vegna þess, hve margt er á þessu stigi óljóst um framkvæmd málsins. Verður valdið hjá stjórn sjóðsins, sem lagt er til, að verði skipuð 7 mönnum þingkjörnum. Þá er í frv. ákvæði um gjafafé og annað fé, sem renna skal til sjóðsins, ef því er ekki beint til annarra aðila. Ákvæði er í frv. um, að stjórn sjóðsins skuli í öllu starfi sínu hafa náið samráð við bæjarstjórn Vestmannaeyja og aðra opinbera aðila, sem um málefni Vestmanneyinga fjalla. Margir þættir og málaflokkar koma til greina, þegar meta á, hvað gera skal í þessum mikla vanda, og þá m.a. þessir, er ég skal nú aðeins nefna: Flutningar frá Vestmannaeyjum: fólksflutningar, búslóðarflutningar, birgðaflutningar, véla- og tækjaflutningar. Starfsemi almannaráðs. Björgunarstarfsemi annarra aðila. Starfsemi Vestmannaeyjakaupstaðar og stofnana hans heima fyrir og í Reykjavík. Húsnæðiskostnaður og geymslukostnaður í landi. Félagsmálaútgjöld ýmiss konar, skólahald og margir fleiri málaflokkar. Kostnaður í Vestmannaeyjum við vernd mannvirkja. Hreinsunarkostnaður, gosefnisflutningur úr bænum og fleira því líkt. Lagfæringar á eignum og mannvirkjum, sem orðið hafa fyrir skemmdum, og bætur vegna eignatjóns. Kostnaður útgerðarmanna við að koma fiskiflota Vestmannaeyja og búnaði hans í aðstöðu í öðrum verstöðvum. Kostnaður vegna sérstakra aðgerða í fiskvinnslustöðvum í Vestmannaeyjum. Aukning viðlegurýmis og hafnarbætur í landi vegna Vestmannaeyjabáta (skyndiráðstafanir ýmiss konar). Kostnaður við fiskflutninga. Bætur fyrir tekjumissi á árinu 1973 til einstaklinga og fyrirtækja. Vextir og afborganir af eignum, sem verða óarðgæfar um sinn. Heimflutningar til Vestmannaeyja. Uppbygging í Vestmannaeyjum. Ekki má telja, að hér sé tæmandi upp talið það, sem til greina getur komið. T.d. eru skattgreiðslur Vestmanneyinga vandamál, sem verður að athuga alveg sérstaklega. Mun ég þá gera grein fyrir ákveðnum frv. um tekjuöflun til Viðlagasjóðs, og koma þar til þessir liðir: Sérstakt viðlagagjald, 2% á söluskattsstofn, sem gildi frá 1. marz n.k. til 28. febrúar 1974. Fylgir það ákvæði, að verðhækkunaráhrif þessa gjalds komi ekki inn í kaupgreiðsluvísitölu. Verður svo að vera, því að annars yrði þessi fjáröflun til að kosta neyðarráðstafanir vegna jarðeldanna tilefni til almennra kanphækkana. Viðlagagjald verði 30% á álagðan eignarskatt á gjaldárinu 1973. Viðlagagjald verði á árinu 1973 innheimt á gjaldstofn aðstöðugjalds, sem nemi 35% þess hundraðshluta, sem á var lagður sem aðstöðugjald á árinu 1971. Þá verði 1% gjald lagt á tekjur á árinu 1972, eins og þær verða ákvarðaðar til grundvallar útsvarsálagninga á þessu ári, og er gert ráð fyrir, að þetta viðlagagjald sé lagt á og innheimt um leið og útsvörin. Þetta er framlag einstaklinganna, en innheimt af sveitarstjórnum með útsvörum. Viðlagagjald þeirra, sem greiða landsútsvör, er 10% af fjárhæð þeirra á þessu ári. Ákveðið er í frv., að ríkissjóður leggi Viðlagasjóði 160 millj. kr., og ríkisstj. heimilað að lækka ríkisútgjöldin sem því svarar til viðbótar öðrum lækkunum á ríkisútgjöldum, sem áður hafa verið heimilaðar og ákveðið er, að framkvæmdar verði. Stjórn Atvinnuleysistryggingasjóðs er heimilað að leggja til Viðlagasjóðs 160 millj. kr. óafturkræft framlag, og er þetta ákvæði sett í trausti þess, að sú heimild verði notuð. Tekjur Viðlagasjóðs eru áætlaðar þessar samkv. þessu: Viðlagagjald á söluskattsstofn, 900 millj. kr., viðlagagjald á aðstöðugjaldsstofn 300 millj. kr., viðlagagjald lagt á eignarskatt 80 millj. kr., viðlagagj. miðað við tekjur við útsvarsálagningu og álag á landsútsvar 400 millj. kr., frá ríkissjóði 160 millj., frá Atvinnuleysistryggingasjóði 160 millj., samtals 2 000 millj. Þetta eru æðimiklar álögur, sem frv. gerir ráð fyrir, en því miður sízt of í lagt. Deila má að sjálfsögðu um, hvernig til hefur tekizt að jafna þessu niður, og mun þar sitt sýnast hverjum, enda úr vöndu að ráða. En ég er sannfærður um, að enginn mun sjá eftir sínum hluta. Að lokum vil ég enn leggja áherzlu á, að margt er óljóst í málum þessum. Það verður því að þreifa sig áfram við framkvæmd þeirra skref fyrir skref. Mjög miklu skiptir, að þjóðin öll byrji strax að búa sig í stakk fjárhagslega til þess að mæta í sameiningu áfallinu og stuðla að endurreisn byggðarinnar í Vestmannaeyjum, og að því miðar þetta frv. Frv. er undirbúið og samið af þn. í samráði við allan þingheim stig af stigi, og á þann hátt má í raun og veru segja, að allir þm. hafi unnið sem ein nefnd í þessu máli. Legg ég því ekki til, að frv. verði vísað til n. í hv. d., en það er sameiginleg ósk allra flm. frv., að málinu verði hraðað gegnum báðar þingdeildir.



Herra forseti. Á fyrsta degi náttúruhamfaranna á Heimaey kvaddi hæstv. forsrh. formann Alþfl. og mig á sinn fund til þess að ræða þessa alvarlegu atburði, er vörðuðu okkur Íslendinga alla. Í frásögnum af þessum viðræðum var að mínu ráði talað um okkur Gylfa Þ. Gíslason sem formenn þeirra flokka, sem ekki ættu fulltrúa í ríkisstj. Ég kýs því enn að ræða þetta mál - ekki frá sjónarmiði stjórnar eða stjórnarandstöðu, í þessu máli er enginn þingflokkur í andstöðu. Þegar kosin var sú 7 manna n. allra þingflokka mánudaginn 29. jan. s.l., sem nú stendur að flutningi þessa frv. um neyðarráðstafanir vegna jarðelda á Heimaey, gerði ég grein fyrir afstöðu okkar sjálfstæðismanna í meginatriðum. Aðalatriðin voru: Í fyrsta lagi, að þingflokkur sjálfstæðismanna var einhuga um, að veita bæri Vestmanneyingum allan nauðsynlegan stuðning vegna eldgossins þar. Í öðru lagi var skoðun okkar, að till. um neyðarráðstafanir ætti ekki að leggja fram í þinginu fyrr en fullreynt væri um samkomulag milli allra þingflokkanna. Í þriðja lagi: Við töldum eðlilegast, að frv. um neyðarráðstafanir yrði flutt sem þmfrv. allra þingflokka. Í fjórða lagi: Við töldum, að einangra bæri aðgerðir við aðstoð til Vestmanneyinga og úrbætur í tengslum við náttúruhamfarirnar og með engu móti blanda saman við annan efnahagsvanda. Þegar við komum til þingfundar 29. jan., höfðum við sjálfstæðismenn undirbúið uppkast að till. til þál. og frv. að neyðarráðstöfunum vegna eldgossins. Við höfum gert ráð fyrir að hafa samráð um hvort tveggja við þingflokka. Í 7 manna n. varð í upphafi samstaða um að einangra tillögugerð við Vestmannaeyjavandann. Í öndverðu varð einnig samstaða um að stofna vegna náttúruhamfaranna í Vestmannaeyjum Viðlagasjóð, er væri um 2000 millj. kr. Um fjáröflun til sjóðsins hafa verið skiptar skoðanir, en við höfum viljað samræma sjónarmiðin. N. hefur haldið fundi daglega og þingflokkafundir verði jafnan haldnir þess í milli. Frv., sem við nm. nú leggjum fram, grundvallast á samkomulagi okkar allra. Við biðjum nú þess, að forsjónin hlífi Vestmanneyingum við meiri voða en þegar er orðinn, bæði á efnahagssviði, en ekki síður í sálrænu tilliti. Við reynum að skynja hina skelfilegu óvissu, en vitum, að við mennirnir fáum ekki við ráðið. Við þökkum guði björgun fólksins. Við biðjum þess, að við megum næra í brjóstum okkar vonina um það, að nú sem fyrr stytti élin upp um síðir, að í fyllingu tímans megi byggðin aftur risa á Heimaey, að eyjan fagra byggist aftur sjósóknurum og áræðismönnum með vonglaðar eiginkonur og mæður við heimilisarin.



Herra forseti. Eins og þegar hefur fram komið í þessum umr., hefur orðið samkomulag í þeirri n., sem Alþ. kaus til þess að gera till. um sérstakan fjárstuðning vegna eldgosanna á Heimaey. Það var strax vitað, að nokkur ágreiningur var um það, hvernig afla skyldi þess fjár, sem þurfti að leggja fram. Ríkisstj. hafði undirbúið sínar till. í málinu, látið semja drög að frv. og gert þar ráð fyrir sérstakri tekjuöflunarleið. Sú tekjuöflun, sem þar var byggt á, miðaðist við, að allir landsmenn legðu fram, hver eftir sinni getu, fé til að mæta þeim vanda, sem við var að glíma. En þegar í ljós kom, að það gat ekki orðið samstaða á Alþ. um að velja þá leið, sem ríkisstj. hafði gert ráð fyrir í till. sínum, var horfið að því ráði að skipa þá n., sem samið hefur frv. það, sem hér liggur nú fyrir. Aðalatriðið, sem hér er um að ræða, er það, að stofnaður verði sjóður, eins og þetta frv. gerir ráð fyrir, - sjóður af þeirri stærð, að hann sé fær um að takast á við það verkefni, sem hér hefur borið að. Það má að sjálfsögðu afla tekna í slíkan sjóð með ýmsum hætti. Það var skoðun okkar Alþb: manna, að þegar um væri að ræða svo mikið tjón fyrir þjóðarbúskapinn allan, væri eðlilegt, að kauphækkanir yrðu stöðvaðar um stundarsakir, um leið og allir legðu fram fé til þess að leysa vandamálið. Það hefði sýnt fullkominn vilja allra í landinu til að takast á við stórt verkefni og fulla ábyrgð. Ég efast ekki um það fyrir mitt leyti, að þjóðin hefði verið viljug til að sýna þetta í verki. Nú hefur hins vegar orðið að ráði að fara þá leið að afla fjár í sjóðinn með sérstakri skattlagningu. Það er að sjálfsögðu einnig hægt. En við vitum, að skattlagningarleið fylgir verðhækkunarvandamál af ýmsum tegundum, og eigum við þá eftir að glíma við önnur mikil efnahagsleg vandamál, sem að þjóðinni hljóta að steðja, þegar hún hefur orðið fyrir áfalli eins og því, sem hér er nú rætt um. Við Alþb.- menn stöndum að því samkomulagi, sem náðst hefur í þeirri n., sem Alþ. kaus. Við fögnum því, að samkomulag hefur tekizt í n. um að leysa það, sem mestu máli skiptir í þessum efnum, þ.e. að afla þess fjár, sem nauðsynlega þarf. Við teljum, að sú skattlagning, sem frv. byggir á, geri ráð fyrir því, að flestir leggi hér fram nokkurn hlut, og enginn muni í rauninni kvarta undan því, þó að á hann séu lögð nokkur gjöld vegna þess, sem gerzt hefur. Það er von mín, að stofnun þessa sjóðs nái því höfuðmarkmiði að draga úr vanda Vestmanneyinga og jafnframt takist að leggja grunn að því, að hægt verði að hefja uppbyggingu í Vestmannaeyjum á nýjan leik, þannig að sú þýðingarmikla framleiðslustöð, sem Vestmannaeyjar hafa verið í íslenzkum þjóðarbúskap, - sú stöð komi okkur aftur að gagni í sambandi við aðalundirstöðuatvinnuveg þjóðarinnar. Það er með þeim huga, sem við stöndum að þessu frv. og vorum fúsir til að falla frá þeim till., sem við töldum þó vera betri til fjáröflunar, því að meginatriðið er að takast á við vandamálið, afla þess fjár, sem til þess þarf, og vinna síðan í samhug að því að leysa þann mikla vanda, sem hér er um að ræða.



Herra forseti. Reynsla hefur sýnt, að þegar þjóðarsómi býður, þá á Ísland eina sál. Þegar jörð sundraðist á Heimaey og eldur úr iðrum jarðar stofnaði lífi og eignum í einhverju athafnasamasta samfélagi á Íslandi í hættu, þá sameinaðist þjóðin öll í bæn um það, að mannslíf mættu bjargast og tjón verða sem minnst, og í stuðningi við það starf, sem unnið var, til þess að slíkt mætti takast. Það gengur kraftaverki næst, að enginn mannskaði skuli hafa orðið vegna hinna ægilegu hamfara, sem átt hafa sér stað, og hversu miklum verðmætum hefur tekizt að bjarga. Fyrst og fremst er hér Vestmanneyingum fyrir að þakka. En þjóðin öll hefur staðið að baki þeirra og með þeim og mun gera. Nú í dag er það einhuga Alþingi, sem stofna mun sjóð til þess að gera kleift að stíga fyrstu stóru sporin til þess að vinna gegn afleiðingum þeirra óskapa, sem yfir dynja. Af einlægni og alhug hefur verið leitazt við að leggja til, að fjár í þennan sjóð verði aflað á þann hátt, að allir leggi eitthvað af mörkum og að byrðinni sé dreift sem jafnast, ekki vegna metings um það, hvort framlag eins kunni að vera eitthvað meira eða minna en annars, heldur vegna hins, að það er siðferðisskylda, það er samvizkuatriði, að allir, bæði einstaklingar, fyrirtæki og opinberir aðila, taki þátt í því að bæta orðið tjón og greiða fyrir nýrri uppbyggingu í kjölfar þess. Við vitum, að tímaendir og erlendir aðilar, hæði einstaklingar, stofnanir og ríkisstj., hafa lagt og ætla að leggja fram mikið fé vegna ógæfu okkar. Allir Íslendingar þakka þann vinarhug, sem að baki býr. En þá getum við með beztri samvizku þegið og þakkað, ef við höfum sýnt í verki, að sjálfir tökum við strax á herðar okkar nauðsynlegustu byrðar og erum sammála um það. Ágreiningur um þjóðmál er eðlilegur í lýðræðisríki. En þær stundir geta komið, þeir atburðir geta orðið, að enginn ágreiningur á við. Nú er slíkt að gerast í íslenzkri þjóðarsögu. Megi guð gefa, að Íslendingum takist að standa áfram saman um allt það, er lýtur að vandamálum í kjölfar eldsumbrotanna í Vestmannaeyjum.



Herra forseti. Ég vil fyrst og fremst láta í ljós fögnuð minn yfir því, að svona myndarlega skyldi til takast hjá þeirri n., sem falið var að fást við þetta mikla vandamál, þetta síbreytilega vandamál, og hún hera gæfu til að komast að sameiginlegri niðurstöðu og geta lagt sameiginlegar till. fyrir hv. Alþ. Það varð í fyrsta lagi mjög snemma í nefndarstarfinu samkomulag um að staðnæmast við sjóðmyndun að upphæð um 2000–2500 millj. kr., og í annan stað þurfti - en það vafðist meira fyrir okkur um. - að komast að niðurstöðu um, hvernig þessa mikla fjár skyldi aflað. Sú varð þó niðurstaðan að dreifa þessu á skattakerfið, þannig að allir landsmenn yrðu þátttakendur í að lyfta þeirri byrði, sem hér yrði að taka á herðar. Enginn veit raunar og við nm. ekki fremur en aðrir, hvaða fjármagn þarf til að bæta úr því tjóni, sem orðið er og verða kann. En við göngum allir út frá því, að sú upphæð, sem nefnd er í till. n., sé aðeins byrjunin, sem með þurfi, og til uppbyggingarinnar sjálfrar verði að leita möguleika á lánsfé, miklu lánsfé í viðbót við það fé, sem gert er ráð fyrir í till. n., og í viðbót við það fé, sem berst frá landsmönnum víðs vegar að og frá öðrum löndum. Viðfangsefnið breytist frá degi til dags, t.d. á því dægri, sem nú er að líða, verður gerbreyting á viðhorfum, þar sem útlit er fyrir, að höfnin í Vestmannaeyjum sé að lokast, hafnamál suðurstrandarinnar á Íslandi þannig í allt öðru ljósi í dag heldur en í gær eða í fyrradag. Þar bætast ný verkefni við, sem enginn getur undan vikizt að leysa með einhverjum hætti, því að án nýtingar á Vestmannaeyjamiðum viljum við ekki vera, án þess að bæta þar úr á hvern þann hátt, sem í mannlegum mætti stendur. Verður sjálfsagt fyrsta aðgerðin sú að reyna að opna Vestmannaeyjahöfn annars staðar, og einnig má búast við, að í hafnaraðgerðir þurfi að ráðast á suðurströndinni til þess að skapa Vestmannaeyjaflotanum aðstöðu í bili. Ég skal ekki orðlengja um málið sjálft. Ég tel þess enga þörf eftir ágæta framsögu nefndarformanns okkar. En það gefur enginn upp vonina um það, að aftur verði framtíðarbyggð í Vestmannaeyjum. Og það höfum við auðvitað öll í huga hér sem annars staðar á Íslandi, að við erum eitt í senn, Vestmanneyingar - Íslendingar, og allir Íslendingar eru Vestmanneyingar að því er þessi vandamál varðar.



Herra forseti. Ég vil taka undir orð síðasta ræðumanns, sem féllu á þá leið, að í dag eru allir Íslendingar Vestmanneyingar, og þess vegna er sú ógæfa, sem borið hefur að höndum í Vestmannaeyjum, mál þjóðarinnar allrar. Alþ. hefur sýnt þann skilning með því, að sú n., sem kjörin var til að gera neyðarráðstafanir varðandi þennan háska, sem borið hefur að höndum, hefur náð samstöðu um lausn þessara mála. Og ég get ekki látið hjá líða að lýsa yfir ánægju minni með þá samstöðu. Vissulega skal því ekki leynt, að ég hefði viljað víkja sumum hlutum til í till. n., en það skiptir ekki máli á þessari stundu, heldur hitt, að hér ríkir full samstaða á Alþ. Ég vil þó leyfa mér að koma með brtt. varðandi þetta frv. Það varðar ekki álögur, neina breytingu efnislega um þær, heldur aðeins hitt, að mér þætti ekki óeðlilegt til þess að marka það, að Viðlagasjóðurinn sé eingöngu myndaður vegna Vestmannaeyja, að þegar við þennan sjóð verður skilizt, þá hverfi fé úr honum í Bjargráðasjóð. Ég vil því leyfa mér, herra forseti, að leggja fram hér brtt., sem hljóðar þannig: „Á eftir 9. gr. komi ný grein, 10. gr., er orðist SVO: Þegar hlutverki Viðlagasjóðs er lokið, skal fé hans leggjast í Bjargráðasjóð.“ Með þessu vil ég aðeins segja það, að land okkar er land elds og ísa og við eigum að búa þannig um hnútana, að við séum ávallt viðbúnir þeim vanda og þjóðarháska, sem upp kann að koma, og þetta mætti vera okkur hvatning til þess að leggja árlega fé í slíkan sjóð, þannig að við værum betur undir búnir en nú varð raunin á. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja þessa brtt. fram og óska eftir afbrigðum nm hana.



Herra forseti. Það er aðeins út af brtt., sem hv. þm. lagði fram. Ég vil fara fram á það við hann, að hann taki þessa brtt. til baka, því að það sjónarmið er ofarlega í mínum huga, að fjáröflun í þessu skyni sé þannig, að ekki komi til greina að gera því skóna, að um nokkurn afgang gæti hugsanlega verið að ræða. Ég hygg, að það hafi ekki hvarflað að nokkrum nm., að slíkt kæmi til mála, og þess vegna höfum við ekki talið eðlilegt eða gefa rétta mynd af því vandamáli, sem við er að fást, að taka inn ákvæði af þessu tagi. Við höfum skoðað það. Og það gæti kannske fremur valdið misskilningi. Þvert á móti teljum við nokkurn veginn augljóst, að hér sé um fyrsta áfanga að ræða í þessu máli. - Ekki fyrir það, að við nm. mundum allir álíta sjálfsagt, ef einhvern tíma kæmi að því, að við gerðum einhverja viðbótarráðstöfun, sem reyndist drýgri en þyrfti, þá yrði að sjálfsögðu að setjast fast, að féð yrði aldrei notað í öðru skyni. Ég vil fara fram á það við hv. þm., eftir að hann hefur heyrt þessar skýringar, að hann fallist á að taka brtt. til baka.



Herra forseti. Að fenginni þessari skýringu hv. þm. Eysteins Jónssonar og formanns n. og þeirri ósk, að hann fer fram á það, að ég dragi brtt. til baka, þá þykir mér það auðvitað sjálfsagt, því að meginatriðið er, að það sé full samstaða um þessi mál. Þetta átti aðeins að vera ósk frá minni hálfu, að við stæðum betur að vígi við næsta meiri háttar áfall, svo að ég dreg brtt. til baka.



Herra forseti. Ég vil aðeins leyfa mér að þakka þn. þeirri, sem samið hefur þetta frv. og flytur það, fyrir skjót og góð vinnubrögð. Ég fagna því heils hugar, að fullt samkomulag hefur orðið í n. og þar með tryggt samkomulag allra flokka þingsins. Ég lít svo á, að samstaðan sé aðalatriðið, og ég skoða það svo, að með þeirri samstöðu sé staðfest samábyrgð þjóðarinnar allrar á því tjóni, sem verða kann vegna áfallsins í Vestmannaeyjum. Það má því ganga út frá því sem gefnu, að það frv., sem hér liggur fyrir, verði samþ. shlj. af öllum þm. Það er sannfæring mín, að sú afgreiðsla verði Alþ. til mikillar sæmdar, bæði í nútíð og framtíð.