Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls hér í þessari d. gerði hæstv. landbrh. grein fyrir frv. og tildrögum þess, að það er fram borið, og ætlazt er til, að það verði afgreitt á þessu þingi, fer ég því ekki út í það. Í þessu frv. felast ekki veruleg nýmæli frá eldri l. um búfjárrækt, sem eru að stofni til frá 1943 aðallega og svo með breytingum frá 1957. Aðalbreytingar frá eldri l. eru í kaflanum um ásetningu og skoðun á fóðurbirgðum, og er þar leitazt við að finna leiðir til þess, að þau mál fari betur úr hendi en verið hefur með því að fela héraðsráðunautum í hverri sýslu yfirumsjón með ásetningi og athugun á fóðurbirgðum og fóðrun á búfé. Ég tel, að þetta horfi til talsverðra bóta og sé því nokkurs virði, þetta ákv æði í lögunum. Þá eru ákvæði í frv. um vísitöluhækkun á framlögum samkv. búfjárræktarl., sem miða skal við framkvæmdakostnað, á svipaðan hátt og gert er ráð fyrir í frv. til jarðræktarlaga, sem nú liggur fyrir Alþ., og er þetta nýmæli frá því, sem áður hefur verið, því að fram að 1960 voru ákvæði um verðlagsuppbót, sem fóru þá eftir framfærsluvísitölu, en síðan 1960 hafa framlög í þessu skyni staðið í stað. Þá hefur landbn. gert nokkrar breytingar við frv. og orðið sammála um þær breytingar, sem prentaðar eru á þskj. 275, og tel ég rétt, að ég fari örfáum orðum um þær brtt. hverja eina. Í 10. gr. eru þau ákvæði, að styrkur til nautgriparæktarfélaga vegna fitumagns á mjólk sé breytilegur eftir því, hversu mjólkin er oft mæld. Sú regla hefur gilt, að þessi aðstoð sé mismunandi há eftir því, hvort mjólkin er mæld og rannsökuð sjaldnar en sex sinnum á árl, annan hvorn mánuð eða mánaðarlega. N. hefur orðið ásátt um að leggja til, að þetta breytist þannig, að mismunurinn sé aðeins eftir því, hvort mjólkin er mæld sjaldnar en sex sinnum á ári eða annan hvorn mánuð minnst. Þetta er gert í samráði við nautgriparæktarráðunauta, sem telja, að í framkvæmd hafi það færzt í það horf á seinni árum, að mjólkin sé yfirleitt mæld samkv. 1. og 3. tölul. gr. Ég hef leitazt við að komast eftir því, hvort þetta valdi verulegum breytingum á kostnaði ríkissjóðs til styrktar þessari starfsemi, og virðist svo, að það muni ekki hafa nein teljandi áhrif, svo að ekki mun vera hægt að gera neitt verulegt úr því, að þessi breyting valdi kostnaðarauka. Breyting við 12. gr. er aðeins nánari útfærsla á því, sem fram eigi að taka í samþykktum um nautgriparæktarfélög. Við 17. gr. er smávægileg breyting til lagfæringar á orðalagi. Við 18. gr. er sú ein breyting, að 2. tölul. gr. er styttur, með því að það, sem niður er fellt, er óþarft með öllu og óeðlilegt, þar sem slík ákvæði eiga að sjálfsögðu að vera í samþykktum þeim, sem greinin fjallar um. Við 64. gr. er smávægileg breyting, einungis nánari útfærsla á störfum forðagæzlumanna. Við 65. gr. er veruleg breyting frá því, sem verið hefur í l. og framkvæmd um það efni, sem gr. fjallar um, en það er skýrsluhald fóðurbirgðafélaga. Breytingin er gerð í samráði við stjórn Búnaðarfélags Íslands og þann mann í Búnaðarfélaginu, sem hefur eftirlit með skýrsluhaldi, svo og hagstofustjóra, sem telur þessa breytingu verulega til bóta, að því er snertir öflun á þeim upplýsingum, sem hagstofan fær í gegnum þessar skýrslur. Við 66. gr. er lítils háttar orðalagsbreyting um tilgang fóðurbirgðafélaga og við hann bætt ákvæðum, sem stuðla eiga að bættri hirðingu búfjár og meðferð þess. Við 72. gr. er leiðrétting á prentvillu. Við 73. gr. er sú breyting ein, sem er afleiðing af breytingu á 65. gr., ef samþ. verður. Þá skal þess enn getið. að á fundi landbn. í morgun kom n. sér saman um að flytja enn eina brtt. víð frv., þ. e. við 48. gr., sem fjallar nm hrossarækt. Brtt. þessi hefur ekki verið prentuð á þskj., og flyt ég hana því hér skrifl. og hún er þannig: „Heimilt er að veita hrossaræktarfélögum fjárframlag til stofnræktar hrossa, ef ráðunautar Búnaðarfélags Íslands og stjórnir hrossaræktarsambanda og búnaðarsambanda þeirra, sem sett hafa sér búfjárræktarsamþykkt, mæla með. Árlegt framlag í þessu skyni má vera 300 kr. á hverja skýrslufærða hryssu, enda hlíti sá, er framlags nýtur, ráðum og umsjá hrossaræktarráðunautar Búnaðarfélags Íslands.“ Það hefur verið mjög eftir því leitað af hálfu Landssambands hrossaræktarfélaga að fá inn í l. ákvæði, sem heimiluðu hrossaræktarfélögum að hefjast handa um stofnræktun góðhesta. Ég hef rætt þetta mál við hrossaræktarráðunaut Búnaðarfélagsins, og hann er því mjög fylgjandi., að grein áþekk þessari komi inn í lögin. Svo og hafa ýmsir áhugamenn um góðhrossarækt hreyft þessu máli við n., og hún hefur talið rétt að verða við þessum óskum. Það skal fram tekið, að það liggur ekki ljóst fyrir, hvað þetta mundi kosta, en eftir þeim upplýsingum, sem fyrir liggja, eru það mjög óverulegar upphæðir, því að ekki eru líkur til, að nema 1-2 hrossaræktarfélög verði stofnuð á næstunni með það fyrir augum að njóta þessa styrks og þá með aðeins fá hross til þess að gera. Ég vil leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessa skrifl. brtt. með ósk um það, að hún verði afgreidd hér. Þess skal svo að lokum getið, að framlag vegna búfjárræktarl., eins og þau hafa verið frá því 1957, var áætlað fyrir árið 1964 3 millj. kr. úr ríkissjóði. Þá höfðu þessi framlög staðið í stað síðan ákvæði um framfærsluvísitölu voru numin úr gildi 1960. Búnaðarfélag Íslands hefur tekið að sér að reikna út, hversu mikil gjaldaaukning mundi verða samfara því að samþykkja þetta frv., eins og það liggur nú fyrir, og telur, að hækkunin mundi verða 1 millj. og tæpar 500 þús. kr. eða um 47.3% aukning. Tvær af þeim breytingum, sem landbn. leggur hér til að verði samþ., geta komið til með að valda einhverri mjög smávægilegri hækkun á þessari áætlun, en ekki það mikill, að talið verði, að það nemi nema mjög óverulegum upphæðum. Það er breytingin á 10. gr. og breytingin á 43. gr., sem ég lýsti hér áðan. Þá skal þess enn getið, að í sambandi við þá skrifl. brtt., sem ég flutti hér áðan, hafa komið fram nokkrar fleiri brtt. frá einstökum nm. í landbn., en ein þeirra, liður 6, fjallar um sama efni og sú brtt., sem ég flutti hér áðan fyrir hönd n. og gengur að vísu aðeins styttra en till. hv. 1. þm. Vesturl. og hv. 4. þm. Austf., en á nefndarfundi hefur orðið samkomulag um það, að þeir sætta sig við að draga þá till. til baka. Að öðru leyti tel ég ekki ástæðu til að fara út í þær aðrar brtt., sem fyrir liggja á þskj. 283, en get þess aðeins, að þær hafa verið til umr. í n. og n. ekki séð sér fært að styðja þar sem heild. Þær fjalla aðallega um hækkanir á tölum, og má að sjálfsögðu lengi deila um það, hvað hæfilegt sé að ákveða, þegar um fjárframlög er að ræða, en ég tel, að miðað við samkomulag, sem gert var í haust um þetta frv., sé því samkomulagi fullnægt með þeim fjárveitingum, sem frv. gerir ráð fyrir yfirleitt, að því er tölur snertir, og hef ekkí treyst mér til að mæla með þessum hækkunum. Ég tel að vísu, að sumar tölur væri kannske æskilegt að hækka, en mjög vafasamt um aðrar, og hef ég tekið þá afstöðu, að eðlilegast væri að láta þær allar vera óbreyttar frá því, sem er í því frv., sem hér liggur fyrir, og sem fjárframlög til bændastéttar tel ég að þær skipti ekki verulegu máli. Að svo mæltu, herra forseti, legg ég til, að þær breytingar, sem landbn. í heild hefur orðið sammála um að flytja, verði samþykktar.



Herra forseti. Hv. 8. landsk. þm. hefur í aðalatriðum gert grein fyrir þessu frv., sem hér er til umr., og mun ég ekki ræða það á annan hátt en þann, sem snýr að þeim brtt., sem ég ber hér fram ásamt hv. 4, þm. Austf. (PÞ); en þetta mál hefur verið til athugunar í landbn. nú um skeið, og hefur nefndin reynt að færa það til hins betra horfs, eftir því sem henni hefur sýnzt að betur mætti fara. Hv. frsm. gat þess, að þetta frv. hefði verið lagt fram í haust, eftir að samkomulag hefði náðst um þá heildarhækkun, sem mætti verða á búfjárræktarlögunum, og það hygg ég, að muni rétt vera. En tildragandi þessa máls er sá, að upphaflega er flutt á búnaðarþingi till. þess efnis að athuga forðagæzlu landsins, vegna þess að þar þótti ýmislegt ábótavant, og út frá því var hafizt handa um að endurskoða búfjárræktarlögin í heild, og var skipuð m,þn. af búnaðarþingi til að endurskoða búfjárræktarlögin, og svo endurskoðuð lágu lögin fyrir búnaðarþingi, sem starfaði árið 1964, og gerði það þing nokkrar breytingar á frv. mþn. Málið var endanlega afgreitt frá búnaðarþingi til Búnaðarfélags Íslands, en svo skeður það í landbrn., að flestallar till. búnaðarþings eru felldar þar niður, og í aðalatriðum er frv. eins og það kom frá mþn., en það eitt inn tekið af till. búnaðarþings, sem fjallar um hækkun á sektum, ef lögin eru brotin, en allt annað var fellt niður, enda kostaði sú till. ríkissjóð ekki neitt. Það má segja, að í þessu frv. sé framlagi ríkisins varið á fernan hátt. Það er í fyrsta lagi til að greiða laun sérfræðinga, sem eiga að starfa eftir þessari löggjöf, og hluta af launum héraðsráðunauta í búfjárrækt. Í öðru lagi greiðir ríkið framlag til þess að veita verðlaun á búfjársýningum. Í þriðja lagi er greiddur hluti af rekstrarkostnaði við sæðingarstöðvar og ýmsa félagsstarfsemi varðandi landbúnaðinn. Og í fjórða lagi er greiddur hluti af stofnkostnaði við byggingu sæðingarstöðva. Nú má um það deila, hvað er þýðingarmest og þýðingarminnst af þeim atriðum, sem framlag er veitt til samkv. þessu frv., en mér þykir þó sýnt, að það sé tvennt, sem mestu veldur, að vel sé hlúð að í þessum efnum, og það er í fyrsta lagi, að eigi sé sparað um of við þá sérfræðinga, sem eiga að veita aðstoð skv. þessari löggjöf, og sömuleiðis varðandi ráðunautalaunin, og enn fremur sé hlutinn, sem snýr að rekstri bæði sæðingarstöðva og starfsemi búfjárræktarfélaga og búnaðarsambanda almennt í landinu. Og allar tillögur okkar miða að því að létta undir í þessum atriðum, sem ég hef þegar drepið á. Við byggjum árlega fyrir marga milljónatugi yfir búféð og heyfenginn í landinu. En til þess að þessar framkvæmdir komi að tilætluðum notum, verður búféð að vera arðberandi og gott, því að það er arðurinn af því, sem á að rísa undir þeim byggingarkostnaði, sem bændur verða allajafna að inna af hendi, og þetta vona ég, að hv. alþm. skilji, að það er ekki þýðingarlítið, að hlúð sé að ræktun búfjárins, til þess að þar séu arðbærir og góðir gripir, sem eiga létt með að skapa bóndanum tekjur. Ein meginbreyting skv. þessu frv., sem hér liggur fyrir á búfjárræktarlögunum, er að færa alla starfsemi búfjárræktar inn á víðara svið en verið hefur, breikka þann grundvöll, sem starfsemin nær til, enda hægara við að eiga nú en áður, þar sem við búum við betri samgöngur á landi og fullkomnari flugsamgöngur en verið hefur áður og betri tækni við sæðingu búfjár. Nú eru möguleikar á því fyrir bændur, hvar sem þeir eru búsettir á landinu, að notfæra sér þau beztu naut og þá beztu hrúta, sem til eru, með því að flytja sæði þeirra á milli landshluta og ala upp búfé, sem byggist á úrvalsgóðum stofnum, en þessi starfsemi tekur sinn tíma, og hún kostar mikið fjármagn, og þess vegna er það, að það er ekki lítil þýðing þess, að búfjárræktarlögin styrki þessa starfsemi eins vel og dyggilega og maður telur að framast sé unnt af þjóðfélaginu að gera hverju sinni, og brtt. okkar hv. 4. þm. Austf. og mín þær miða að því, að svo verði gert. 1. till. er um það, að ríkið greiði skrifstofu og ferðakostnað héraðsráðunauta að hálfu á móti búnaðarsamböndunum. Þetta er ekki meira en það, sem ríkið gerir í fjöldamörgum tilfellum. Það borgar t.d. allan ferðakostnað ráðunauta hjá Búnaðarfélagi Íslands, og það borgar líka allan ferðakostnað hjá fjölmörgum starfsmönnum sínum. Það er því ekki óeðlilegt, að ríkið taki þátt í hluta af ferðakostnaði héraðsráðunauta, eins og það greiðir hluta af launum sömu ráðunauta, og því höfum við lagt til með fyrstu till., að ríkið taki að sér helming kostnaðar á móti búnaðarsamböndunum við skrifstofuhald og ferðakostnað héraðsráðunauta. 2. till. okkar fjallar um hækkun á framlagi til búnaðarsambanda eða nautgriparæktarsambanda vegna starfsemi við skýrsluhald og eftirlit með félagsstarfseminni almennt. Hér er um hækkun að ræða úr 16 kr. í 20 kr., miðað við hverja kú, sem skýrsla er send um til Búnaðarfélags Íslands. - Þá er í sömu grein breyting um hækkun á framlagi úr 330 kr. í 1500 kr. á hvern uppalinn nautkálf hjá hlutaðeigandi samböndum, en sem kunnugt er, þá er eldi þessara kálfa mjög kostnaðarsamt, og venjulega þarf að ala þá algerlega inni allt árið. Þetta kostar því sitt og því nauðsynlegt að greiða nokkurt framlag frá ríkinu til þess að koma til móts við félögin, sem eiga að sjá um þessa starfsemi. 3. till. okkar er við 19. gr. Hún er um það, að sæðingarstöðvar skv. VI, kafla þessa frv. fái jafnt framlag á þá hrúta, sem þar eru notaðir, og sauðfjárræktarfélög, en þau eiga að fá skv. þessu frv. 1330 kr. á l. verðlauna hrúta, en eins óg hv. þm. sjá skv. frv., á framlagið að vera 300 kr., en við leggjum til, að það verði hækkað upp í 1330 kr. Það er vitað mál, að sæðingarstöðvar nota ekki nema úrvalshrúta, og því mjög vafasamt, svo að ekki sé meira sagt, að hafa miklu lægra framlag til þeirra hrúta, sem eru á sæðingarstöðvunum, en annarra, sem almennt eru notaðir heima fyrir í sauðfjárræktarfélögunum. Framlög þessi renna öll til félagslegrar starfsemi, en þau falla ekki í hendur einstakra manna, og því finnst mér, að að því beri sérstaklega að hlúa, að þarna sé gert jafnt undir höfði vegna jafngóðra gripa, sem eru í sauðfjárræktarfélögum og hins vegar á sæðingarstöðvum. 4. till. okkar er við 20. gr. og er um hækkun á framlagi til stofnræktunar sauðfjár. Hér verður um mjög takmarkaða fjártölu að ræða, þar sem aðeins má hafa eitt slíkt bú í hverri sýslu og fjárfjöldi auk þess á hverju búi mjög takmarkaður. En á þennan hátt verður smám saman hægt að velja úr það sauðfé innan íslenzka fjárstofnsins, sem sameinar þá beztu eiginleika fjárins til afurðagetu, og því mikilvægt, að hér sé vel á málum haldið og reynt að styðja í hvívetna þá starfsemi, sem að þessu lýtur. 5. till. okkar er um hækkun á framlagi vegna afkvæmarannsókna. Samfara þessum rannsóknum er mikil vinna, sem er þess virði, að hún sé samvizkusamlega af hendi leyst og að menn þeir, sem við það starfa, geti ætlað sér svo nægan tíma, að þar skorti ekki neitt á, að vel takist til í þessu starfi og það komi að tilætluðum notum. 6. till. okkar er um það að taka upp heimild í þessa löggjöf um, að hrossaræktarfélög og einstakir bændur njóti framlags frá því opinbera til þess að rækta hestastofna. En frá því að við lögðum fram þessa 6. brtt. okkar, viðbót við 48. gr. frv., hefur það skeð, að fundur var haldinn í landbn. Ed. rétt fyrir hádegið í dag, og hv. formaður n. fór fram á það, að n. í heild tæki upp þessa till. með lítils háttar breytingu, og á það höfum við fallizt að taka till. okkar til baka, en sú skrifl. till., sem hér liggur fyrir, verði samþ. Eini munurinn á þessum tveim tillögum er sá, að úr okkar till. er það fellt, að einstakir bændur geti notið framlags, en það nái einungis til þeirra, sem hafa félagsstofnanir. Mér skilst, að þótt einstaka bændum kunni að finnast, að það sé ekki komið nægjanlega til móts við þá á þennan hátt, þá sé þeim innan handar að afla sér þess félagsskapar, sem veiti þeim tilskilin framlög frá því opinbera, eins og í okkar till. felst, og með það sjónarmið fyrir augum hef ég fallizt á það og sömuleiðis annar flm. till., að þessi till. sé tekin til baka, en að við sameinum okkur um þá till., sem áður hefur verið lýst af hv. frsm. nefndarinnar. Þá er það 7. till. okkar. Hún er um það, að sérfræðingar á sæðingarstöðvum fái laun frá ríki að jafnmiklum hluta og héraðsráðunautar, en í frv. er gert ráð fyrir, að þeir fái aðeins helming launanna frá því opinbera, en héraðsráðunautar 65%. Við leggjum til, að þarna sé ekki gert upp á milli, því að það er sýnilegt, að við sæðingarstöðvarnar verða að starfa eigi minna menntaðir menn á sínu sviði en héraðsráðunautarnir almennt í landinu, og því ekki ástæða til að gera þarna upp á milli. Þá leggjum við einnig til, að framlög vegna sæðingar verði hækkuð. Reynslan hefur sýnt það, að rekstur sæðingarstöðvanna er erfiður. Þar kemur það til, að ferðalög geta orðið mjög kostnaðarsöm hér á vetrum, og auk þess er ekki komin enn þá sú skipulagning á þessi mál, að hér sé hægt að búast við þeim fullkomnasta og bezta árangri, sem miðað er við hjá öðrum þjóðum, sem lengi hafa haft slíka starfsemi undir höndum. Því er það, að við höfum farið fram á það með þeirri brtt., sem er við 54. gr., b-liðinn, í 7. till. okkar, að þar verði gerð helmingshækkun frá því, sem frv. gerir ráð fyrir. Ég tel mig hafa gert grein fyrir brtt. okkar, sem allar miða að einu og sama marki, og það er að efla í hvívetna þá starfsemi, sem við þegar höfum viðurkennt á undanförnum árum og viðurkennum enn þá betur með því frv., sem hér liggur fyrir, og að við veitum þann tilstyrk í þessum málefnum, sem koma mun bændastéttinni að fullkomnum notum, svo að búfjárræktarstarfið á komandi tímum verði miklu auðveldara og þægilegra viðfangs en það hefur reynzt á liðnum áratug. Þegar við ferðumst um önnur lönd, sjáum við hvarvetna blasa við okkur gripi af einum og sama stofni, sem segja okkur það, án þess að nokkur útlisti þau mál, að þar eigi að baki sér áratuga- og aldagömul starfsemi, og til þess að við getum gert aldir að áratugum í þessum efnum,. þá verðum við nú að stíga skrefið eins stórt og unnt er, þegar við endurskoðum búfjárræktarlögin með þetta fyrir augum. Ég vænti svo þess, að hv. þdm, samþykki till. okkar, sem eigi munu kosta ríkissjóð neinu sem nemur og því ekki stórvægilegar breytingar að því leyti, en þýða á hinn bóginn verulega mikið fyrir þá starfsemi, sem mörkuð er með því frv., sem hér liggur fyrir.



Herra forseti. Eins og fram kemur í grg. frv. þess, sem hér liggur fyrir, er efni þess það að gera hliðstæðar breytingar á l. um lífeyrissjóð hjúkrunarkvenna og þegar hafa verið samþ. hér á hv. Alþ. að því er snertir lífeyrissjóð opinberra starfsmanna og lífeyrissjóð barnakennara. Jafnhliða þessu er sú breyting gerð á, að nafni sjóðsins er breytt, vegna þess að nú er það farið að tíðkast í nokkrum mæli, að karlar stundi hjúkrunarstörf. Eru þeir meðlimir í Hjúkrunarfélagi Íslands, og þykir því auðvitað eðlilegt, að þeir séu teknir með í þetta. Fjhn. hefur haft þetta frv. til athugunar, og eins og nál. á þskj. 279 ber með sér, er n. sammála um að leggja til, að frv. verði samþykkt með einni orðalagsbreytingu, sem flutt er á þskj. 280. Eins og kemur fram í nál., var að vísu einn hv. nm. fjarstaddur, þegar það var afgreitt, en aðrir nm. mæla með samþykkt þess með áðurgreindri breytingu.

Frsm.(Magnús Jónason): Herra forseti. Allshn. hefur athugað þetta frv., og svo sem nál. ber með sér á þskj. 271, leggur n. til, að það verði samþ. Síðan frv. þetta var flutt, hafa hv. þdm. vafalaust orðið þess varir, að rekin hefur verið allvíðtæk auglýsingaherferð hér í blöðum fyrir tóbaki og notkun þess, sem er óþekkt fyrirbrigði hér á landi, sem betur fer, fyrr en nú um þessar mundir, þannig að ljóst er, að það er full ástæða til þess að lögfesta það bann, sem hér um ræðir og er hliðstætt því banni, sem nú gildir um áfengisauglýsingar. Án þess að ég fari að ræða nákvæmlega um skaðsemi tóbaks, held ég, að það liggi samt nokkurn veginn nægilega ljóst fyrir okkur öllum, að þær upplýsingar, sem um það hafa verið gefnar af hinum sérfróðustu aðilum nú upp á síðkastið, a.m.k. réttlæta síður en svo, að það sé verið andvaralaust í þessu efni og a.m.k. ekki farið að taka upp útbreiðsluaðferðir til aukningar tóbaksnotkun, sem hafa ekki verið tíðkaðar áður. Ég vil upplýsa það hér, að ég hef fengið persónulega bréf frá borgarlækninum í Reykjavik, eftir að þetta frv. var flutt, þar sem hann lætur í ljós mikla ánægju yfir því, að frv. sé flutt og væntir þess, að það verði lögfest, tekur jafnframt undir það, sem segir í grg. frv., að hér sé ekki nema um einn þátt þessa vandamáls að ræða og e.t.v. sé veigamesti þátturinn í þessum vanda öllum hinar auknu reykingar unglinga. Nú skal ég ekki út í þá sálma fara hér, því að það snertir ekki þetta frv. En það verður að teljast æskilegt og nauðsynlegt, að það mál sé tekið til athugunar í sambandi við frv. það um barnavernd, sem væntanlega kemur hér senn til hv. d. Þær niðurstöður rannsókna, sem borgarlæknir sendi mér afrit af í sambandi við tóbaksreykingar unglinga og barna hér í barnaskólum, eru vissulega svo uggvænlegar, að það er fullkomin ástæða til þess að gera allt, sem verða má, til þess að sporna þar við fótum, því að þær tölur eru sannast sagna miklu alvarlegri, en manni hafði til hugar komið. En þetta frv., sem hér liggur fyrir, varðar ekki þann þátt málsins. Það verður að gerast með sölubanni á tóbaki til hinna yngstu aldursflokka, að reyna að stuðla á móti tóbaksnotkun þeirra. Enn fremur skal ég geta þess við þessa umr., að borgarlæknir skýrði mér jafnframt frá því, að hann hefði óskað eftir því við heilbrmrn., að bönnuð yrði tóbaksnotkun, þ.e.a.s. reykingar, í langferðabifreiðum, sem hann telur hina mestu óhæfu að skuli tíðkast, þar sem fólk oft og tíðum sé veikt í slíkum bílum og valdi því tóbaksreykingar hinum mestu óþægindum á allan hátt fyrir þetta fólk. En hvorugt það atriði snertir beinlínis þetta vandamál. Ég vildi aðeins skýra frá því hér, af því að það er í grg. þessa frv. vikið að því, að það þurfi að fylgja þessu máli eftir einnig á öðrum vettvangi og kemur þá til álíta fyrir hv. þdm. að taka afstöðu til þess á sínum tíma, hvort hér þurfi frekari aðgerða við. En herra forseti, ég sé ekki ástæðu til þess að orðlengja frekar um þetta frv. Það er mjög einfalt í sniðum, og n. leggur sem sagt til, að frv. verði samþ., svo sem það liggur fyrir á þskj. 93.



Herra forseti. Eins og álít allshn. ber með sér, hafði ég skrifað undir það með fyrirvara og tel ég rétt að gera grein fyrir honum með örfáum orðum. Þó að ég sé auðvitað ekki sérfræðingur í heilbrigðismálum, tel ég það varla fara á milli mála með tilliti til þess, hve almenn skoðun lækna það er nú, að tóbaksnautn sé skaðleg mannslíkamanum, að hún sé heilsuspillandi og þar sem ágreiningur er varla um það, að heilsuvernd og heilsugæzla er verkefni hins opinbera, leiðir af því, að eðlilegt sé, að hið opinbera vinni gegn tóbaksnautn. Um þetta hygg ég að varla geti veríð ágreiningur. Annað mál er það, að mér finnst, að sú leið, sem hér er lagt til að farin sé, sé að ýmsu leyti óhugnæm. Það er margt fleira en tóbak, sem fólk notar, bæði fæðutegundir og annað, sem ekki er vafi á að er óhollt frá heilsufræðilegu sjónarmiði. En annað mál er það, hvort réttasta leiðin til að vinna gegn slíku séu bönn af því tagi, sem hér er um að ræða. En þrátt fyrir þetta sé ég þó ekki ástæðu til þess að leggjast gegn þessu frv. og kemur þar tvennt til: Í fyrsta lagi það, að þær vörur, sem hér er um að ræða, hafa sérstöðu í því efni, að ríkið er, eins og kunnugt er, eini aðilinn, sem annast dreifingu þeirra. Þess vegna er ekki hægt að tala um það, að neitt frelsi sé skert, hvað snertir það að auglýsa slíka vöru og vinna að dreifingu hennar, vegna þess að slíkt frelsi er ekki til. Í öðru lagi kemur það til, sem fram kom í ræðu hv. frsm., að tilsvarandi bann er nú þegar í gildi um áfengissöluna og með tilliti til þess, að mikið álítamál muni vera, hvort sé óheilnæmara, áfengisnautn eða tóbaksnautn, virðist í sjálfu sér ekki ástæða til þess, að munur sé þar á gerður í þessu efni. Þess vegna hef ég ekki séð ástæðu til þess að leggjast gegn samþykkt þessa frv., en vildi þó, að þær aths., sem ég hef gert, kæmu fram.

Flm. (Helgi Bergs) : Herra forseti. Á þskj. 270 flyt ég ásamt hv. 3. þm. Norðurl. v. frv. til l. um afnám laga nr. 47 frá 23. maí 1904, um lausn kjaradeilu verkfræðinga. Ég þarf ekki að hafa langa framsögu fyrir þessu máli. Það er hv. þm. mjög vel kunnugt, hvað í þessu felst, því að svo mikið var um þetta mál rætt hér á síðasta Alþingi, að mönnum er það sjálfsagt í fersku minni. Það liggur raunar strax í nafni þeirra laga, sem hér er lagt til að afnumin séu, að þau verða nú að teljast óþörf og eðlilegt, að þau séu ekki lengur í gildi. Þau fjalla um lausn kjaradeilu, sem átti sér stað í ágústmánuði 1963 og verður ekki gjörla séð, að nauðsynlegt sé að hafa lög í gildi í marzmánuði 1965 í þeim tilgangi. Meginatriði þessara l. eru tvö. Í fyrsta lagi gera þau ráð fyrir, að gerðardómur ákveði laun verkfræðinga, sem starfa sem launþegar hjá atvinnurekendum. Nú hefur það um skeið verið yfirlýst stefna löggjafarvalds og ríkisstj., að kjaramál skuli leysa með frjálsum samningum milli launþega og vinnuveitenda, en þessi lög eru ekki í samræmi við þá stefnu. Opinberir starfsmenn hafa nú fyrir nokkrum árum fengið samningsrétt og nú eru ekki aðrar stéttir, en verkfræðingar einir, sem verða að lúta ákvæðum af því tagi, sem hér er um að ræða. Verkfræðingar einir allra launastétta eru þannig teknir út úr og sýnd með þessum hætti rangsleitni, sem ekki er eðlilegt að una við. Nú er þetta að sjálfsögðu ekki mál verkfræðinga einna, því að ef hægt er að fara að þeim á þennan hátt, geta aðrir orðið fyrir sömu meðferð á öðrum tímum og þess vegna er þetta mál allra launastétta. Það er sérstaklega ástæða til þess að nefna það í þessu sambandi, að nú er það talið vandamál víða um lönd, að sérfróðir menn leiti þangað, sem bezt kjör eru í boði. Jafnvel stórar og fjölmennar þjóðir eins og Bretar hafa orðið fyrir því, að þeirra beztu sérfróðu menn leita vestur um haf og þeir telja sér þetta vandamál og margar fleiri þjóðir eiga við vandamál af slíku tagi að etja. Tæknileg vísindi eru alþjóðleg og þess vegna er ekki rétt af okkur Íslendingum að láta verkfræðingastéttina búa að þessu leyti við óhagræði, sem aðrar stéttir þurfa ekki að þola. Í öðru lagi fjalla þessi lög, sem hér er lagt til að afnema, um það, að gerðardómur skuli búa til gjaldskrá fyrir verkfræðilega þjónustu. Þessi ákvæði eru afar óvenjuleg og raunar algerlega einstæð, eftir því sem ég bezt veit, hér á landi og þótt miklu víðar væri leitað. Það verður í rauninni ekki skilið, hvernig löggjafinn hefur getað hugsað sér það, að gerðardómur, sem skipaður væri af hæstarétti, hefði á því nokkur tök að semja skynsamlega gjaldskrá fyrir verkfræðingastéttina. En látum það þó liggja á milli hluta. Lítum heldur á hitt, að aðrar hliðstæðar stéttir í þjóðfélaginu, svo sem tannlæknar og raunar læknar líka, lögfræðingar, endurskoðendur og aðrir hliðstæðir menntamenn, sem veita þjónustu í þjóðfélaginu og þeirra félög semja sjálf sína gjaldskrá og ekki hefur löggjafinn fram að þessu talið það óhæfilegan hátt. Það er líka mála sannast, að þessi ákvæði geta ekki eðli málsins vegna haldið í framkvæmd. Það er alkunnugt, að hér í Reykjavik starfa erlend verkfræðifirmu, sem eru hér með skrifstofur og búsetu sem útibú, sem hafa allt aðra og miklu hærri gjaldskrá, en verkfræðingum hérlendum er leyfð og það er ekki annað vitað en ríkisstj. og ríkisstofnanir sjái sér fært að skipta við slík firmu, þó að það sé ekki, að því er bezt verður séð, samræmanlegt þeim lögum, sem hér er lagt til að verði afnumin. Hvaða skoðun sem menn kunna að hafa haft á því á sínum tíma að leysa kjaradeilu verkfræðinga í ágústmánuði 1963 með þeim hætti, sem gert var, virðist mér ekki aðeins óþarft, heldur líka ósæmilegt að hafa lög af þessu tagi lengur í gildi og ég óttast, að það kunni meira að segja að vera hættulegt að hafa í gildi lög, sem taka eina launastétt og eina atvinnustétt út úr á þennan hátt og láta hana sitja við annað borð, en alla aðra. Við flm. erum þeirrar skoðunar, að það væri mjög æskilegt, að hv. Alþ. sýndi í verki vilja sinn til þess að fylgja fram þeirri stefnu, að hér skuli gilda frjálsir samningar milli vinnuveitenda og launþega, með því að afnema þessi lög í stað þess að láta þau renna sitt skeið á enda og þess vegna höfum við flutt þetta frv., sem við væntum að fái góðar undirtektir hjá hv. Alþingi. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. allshn. og til 2. umr.