Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Klukkan 17.00 fer fram umræða utan dagskrár um Vestia-málið. Málshefjandi er hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson og fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, verður til andsvara. Umræðan fer fram skv. 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Frú forseti. Ég kveð mér hljóðs í tilefni af alvarlegum fregnum sem berast frá byggðarlaginu Flateyri við Önundarfjörð þar sem stærsti atvinnurekandi staðarins hefur verið úrskurðaður gjaldþrota og tugir einstaklinga hafa þar með misst atvinnu sína. Þetta er enn eitt reiðarslagið fyrir atvinnulífið á staðnum, enn eitt áfallið fyrir fyrrum blómlegt sjávarpláss. Fiskvinnslufyrirtækið Eyraroddi var sett á stofn til að bjarga byggðarlaginu þegar útgerðarmaðurinn á staðnum seldi allan sinn kvóta og flutti suður fyrir þremur árum. Þar með runnu 90% af aflaheimildum byggðarlagsins út af svæðinu og síðan hafa menn reynt að halda uppi fiskvinnslu á staðnum með því að kaupa fisk og leigja kvóta en sú viðleitni er nú orðin gjaldþrota. Hér sjáum við afleiðingar kvótakerfisins í hnotskurn, aflaheimildir hafa safnast á fárra hendur, sem láta ekkert laust. Kerfið er lokað fyrir nýliðum, það býður ekki upp á atvinnufrelsi og kvótalaus fyrirtæki eins og Eyraroddi visna upp. Flateyri liggur nálægt gjöfulum fiskimiðum sem gætu orðið fólkinu þar til lífsbjargar en þann fisk má ekki veiða. Hér hefðu frjálsar handfæraveiðar hjálpað upp á sakirnar og þá meina ég alfrjálsar handfæraveiðar smábáta. Frú forseti. Það má ekki dragast lengur að koma á gagngerum breytingum á fiskveiðistjórnun okkar. Kerfið er að kyrkja byggðirnar. Það meinar þeim sem búa á staðnum að bjarga sér sjálfir og Flateyri er ekki eina dæmið um byggðarlag í hættu Ofan á annað bætist að boðaðar hafa verið fleiri uppsagnir með fyrirhugaðri lokun Elliheimilisins Sólborgar, stofnunar sem veitir nauðsynlega nærþjónustu. Af því tilefni vil ég minna á markmið stjórnvalda, sem áður var í hávegum haft, 

Virðulegi forseti. Það er ágætt tilefni eftir ræðu hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur að taka í stuttu máli stöðuna í samfélaginu við upphaf þessa vorþings. Atvinnuleysi er viðvarandi og viðbrögð ríkisstjórnar voru þátttaka í Eurojob-kynningu á atvinnutækifærum í Evrópu. Skýr skilaboð komu þaðan: Komið ykkur úr landi, þið sem getið fengið vinnu annars staðar. Þetta hafa verið skilaboð ríkisstjórnarinnar. Um er að ræða minnstu fjárfestingu í atvinnulífi sem verið hefur í áratugi, það er staðreynd. Það er bein afleiðing andstöðu ákveðinna þingmanna stjórnarliðsins við beina erlenda fjárfestingu sem allir eru síðan sammála um að sé nauðsynleg íslensku samfélagi til að það geti endurheimt vopn okkar. Hér hefur pólitísk áhætta aukist verulega. Við sjáum það bara á skýrslum sem birtar hafa verið á vefmiðlum í dag. Það þarf ekki annað en líta til þess hvernig ríkisstjórnin hefur meðhöndlað málefni Magma, gagnavera, hvaða óvissu hún hefur skapað í sjávarútvegi, hvaða afleiðingar það hefur haft, og þá óvissu sem hún skapar með stefnu eða stefnuleysi sínu í orkufrekum iðnaði. Á sama tíma og hagvaxtarspár fjárlagafrumvarpsins eru byggðar á aukinni neyslu innan lands eru skatta- og gjaldahækkanir að hrynja yfir heimilin. Vantraust aðila á vinnumarkaði gagnvart ríkisstjórninni er algjört sem setur komandi kjarasamninga í uppnám. Það er ekkert traust og forustumenn þar hafa sagt að þeir semji ekki um neitt fyrr en lagabókstafur verður á borðinu. Þessum blekkingarleik ríkisstjórnarinnar verður að ljúka, virðulegur forseti. Þetta getur ekki gengið lengur. Fagurgali um réttláta, gagnsæja og opna stjórnsýslu hefur reynst innihaldslaus stefna. Verkstjórnin er í molum og stjórnarheimilið logar í illdeilum. Hver ber ábyrgð á því? Eru það forustumenn ríkisstjórnarinnar sem reyna að lengja pólitískt líf sitt eftir um það bil 30 ára þingsetu? Eða eru það hv. þingmenn stjórnarliðsins sem margir taka annars hugar þátt í þessari vitleysu? Hafa allt aðra skoðun og vilja fara allt aðra leið en hæstv. ríkisstjórn er að leiða þá út í. Hér verður að koma á starfhæfri ríkisstjórn, virðulegi forseti, eða boða til kosninga. 

Forseti hvetur þingmenn til að virða tímamörk. Ræðutími er 2 mínútur.

Virðulegi forseti. Eins og öðrum þingmönnum sem hafa talað á undan mér eru atvinnumálin mér hugleikin. Fyrir helgi var haldinn fundur í Reykjanesbæ í samráðshópi sem settur var á laggirnar eftir víkingaskipafundinn mikla í nóvember. Þar voru sett á laggirnar 10 atriði sem átti að nota til að hrista upp í atvinnumálum á Suðurnesjum. Þar var eitt atriðið, og það sem Suðurnesjamenn kannski bundu mestar vonir við, að athuga ætti hagkvæmni þess að flytja Landhelgisgæsluna til Suðurnesja. Þeirri athugun átti að vera lokið 1. febrúar. Ég gagnrýndi það á sínum tíma að eyða ætti tveimur mánuðum í að athuga hagkvæmni þess, allar staðreyndir þess máls liggja nefnilega fyrir, þetta er spurningin um ákvörðun. Nú kemur það á daginn á þessum fundi á föstudaginn að ekki er búið gera þessa athugun, vinna við hana er ekki hafin. Búið er að sóa tveimur mánuðum, það er verið að veifa gulrót framan í heilt landsvæði og ekki staðið til að gera eitt eða neitt í þessu. Ég vil spyrja hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson, 1. þm. Suðurk., sem ég veit að er mjög áfram um að bæta þessa stöðu, hvort hann viti til þess að standa eigi við þessa dagsetningu, 1. febrúar, og hvort við, þingheimur, getum ekki í sameiningu ákveðið - þingheimur hefur tekið fram fyrir hendurnar á hæstv. ríkisstjórn áður þegar kemur að málefnum Suðurnesja með atkvæðagreiðslu um gagnaver fyrir jól. Getum við ekki tekið þetta mál í okkar hendur? Ég spyr líka: Er einhvers að vænta varðandi yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um menntamál á Suðurnesjum? Þar var talað um að tryggja ætti rekstrargrundvöll menntastofnananna Fjölbrautaskóla Suðurnesja og Keilis 

Frú forseti. Ég tek undir það með hv. fyrirspyrjanda að mikil þörf er á margs konar átaki í atvinnumálum á Suðurnesjum. Sem betur fer er margt gott í ferlum og flest af því sem ríkisstjórnin lýsti yfir á nóvemberfundi sínum suður frá er ýmist komið til framkvæmda eða er í vinnsluferli. Í vinnsluferli er til að mynda samkomulag við Keili sem er burðarstoðin í háskólalífi og menntauppbygging á Ásbrú. Samkvæmt upplýsingum frá menntamálaráðherra ganga þær viðræður vel og hafa verið haldnir fundir á milli aðila. Nú er verið að ganga frá fjárfestingarsamningi út af stóru orkuverkefni í Helguvík sem mun skipta miklu máli. Þá afgreiddi þingið rétt fyrir jól lög um gagnaver sem gerir það að verkum að gagnaversuppbyggingin á Ásbrú heldur áfram af fullum krafti. Eitt af því sem skiptir mjög miklu máli er að komin er niðurstaða milli samninganefnda Norðuráls og Orkuveitu Reykjavíkur. Samninganefnd Orkuveitunnar hefur skilað af sér niðurstöðum til stjórnar fyrirtækisins. Landsvirkjun hefur viljað koma með 60 megavött inn í Helguvíkurverkefnið og það eina sem stendur eftir er samningur á milli Norðuráls og HS Orku. Þar ber enn á milli en samningsvilji er til staðar og menn enn þá bjartsýnir á að það takist. Hv. þingmaður spurði um Landhelgisgæsluna og flutning hennar suður eftir og mikill og þverpólitískur vilji er á bak við það að það gangi eftir. Gefin hafa verið út ákveðin fyrirheit og væntingar hafa kviknað um að sá tilflutningur gangi eftir. Kjördæmisráð Samfylkingarinnar í Suðurkjördæmi skoraði á laugardaginn á stjórnvöld að ljúka þeirri skoðun sem allra fyrst: Suðurnesjayfirlýsing ríkisstjórnarinnar vekur væntingar um að málið nái fram að ganga og hvetur kjördæmisráð stjórnvöld til að ljúka flutningi sem allra fyrst. Við skulum nota þetta tækifæri í umræðunni í dag til að skora á hæstv. innanríkisráðherra að beita sér fyrir því að það verkefni sem honum var falið, að ljúka þessari athugun fyrir 1. febrúar, gangi eftir, 

Forseti hvetur þingmenn enn til að virða tímamörk.

Frú forseti. Hinn 16. júlí 2009 sóttu hæstv. forsætisráðherra og hæstv. utanríkisráðherra fyrirvaralaust um aðild að Evrópusambandinu fyrir hönd lýðveldisins Íslands. Þetta gerðu þeir í skjóli hv. þingmanna Vinstri grænna sem velflestir stóðu að þeirri samþykkt. Þeir vísuðu til þess að fara ætti fram þjóðaratkvæðagreiðsla en gleymdu að geta þess að hún hefur ekkert gildi því að það er Alþingi sem tekur ákvörðun og hver þingmaður er háður sannfæringu sinni og engu öðru. Í Fréttablaðinu 31. desember segir, með leyfi forseta: „Í bígerð er að samninganefnd Íslands í aðildarviðræðum um Evrópusambandið ESB og ráðherranefnd um Evrópumál sæki um styrki vegna umsóknarferils að bandalaginu og til að búa landið undir aðild að Evrópusambandinu.“ Af þessu tilefni langar mig til að spyrja hv. þm. Ásmund Einar Daðason, sem er ekkert voðalega hrifinn af því að Ísland gangi í Evrópusambandið, hvort honum sé kunnugt um þessa hjáleið þar sem hægt er að sækja um styrki án þess að sækja um styrki, fá styrki án þess að fá styrki - Ögmundur Jónasson nefndi þann 8. ágúst að það sama gæti hent íslensku þjóðina og henti indíána í Norður-Ameríku sem töpuðu landi sínu öllu fyrir glerperlur og eldvatn, hvort þetta séu í rauninni mútur sem Evrópusambandið er að dæla yfir Ísland til að fá Íslendinga til að samþykkja aðildina, og þetta eru miklir peningar. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann viti af þessari hjáleið sem hæstv. ráðherrar eru að undirbúa þannig að þeir geti tekið við þessum miklu peningum án þess að hafa tekið við þeim.

Frú forseti. Það er alveg rétt að ég las um það í fjölmiðlum, rétt eins og hv. þingmaður, að fyrir lægi að sækja um styrki til aðlögunar vegna ESB-umsóknarinnar. Þetta hefur verið tekið til umfjöllunar í þingflokki Vinstri grænna. Þar hefur mér verið tjáð að ekki sé búið að sækja um þessa styrki. Ég hef hins vegar heyrt af því að búið sé að sækja um þá eða að samninganefnd sé að undirbúa slíkt. Flokksráð Vinstri grænna hefur ályktað mjög skýrt í þá veruna að ekki eigi að fara fram nein aðlögun og ekki eigi að sækja um nokkra styrki til slíkrar aðlögunar. Það er fróðlegt að vita það og auðvitað ætti Alþingi að fara í það núna strax að fá það algerlega á hreint hvort verið sé að sækja um slíka styrki. Er verið að sækja um styrki til aðlögunar að Evrópusambandinu á sama tíma og menn tala um að aðlögun eigi ekki að vera í gangi heldur samningaviðræður? Evrópusambandið sjálft talar um að þetta sé aðlögunarferli, þeir embættismenn sem koma hingað tala um það. Króatía er í sambærilegu ferli. Gerðar eru kröfur um að við breytum stjórnsýslu okkar. Spurningar sem berast, og voru til umfjöllunar í Morgunblaðinu í morgun, á visir.is og víðar, sýna það svo ekki verður um villst að um aðlögun er að ræða. Hér er ekki spurt að því hvort við ætlum að innleiða breytta stjórnsýslu á ýmsum sviðum heldur hvenær og slíkt skuli fara fram meðan á samningaferlinu stendur. Maður hlýtur að spyrja sig að því á hvaða vegferð við erum í þessu máli. Þetta mál er komið í algerar ógöngur, það eru allir í aðlögunarferli nema utanríkisráðherra sjálfur og það verður einfaldlega að taka þetta mál til gagngerrar endurskoðunar.

Virðulegi forseti. Það virðast ekki vera nein takmörk fyrir því hversu langt menn telja sig geta gengið í þeirri viðleitni að reyna að vera sniðugir á kostnað annarra en jafnframt hrokafullir í garð Alþingis og alþingismanna allra. Það gerðist í gær þegar hv. þm. Þráinn Bertelsson lýsti því yfir á fésbókarsíðu sinni að þennan dagskrárlið í þingstörfunum ætti að nefna upp á nýtt. Ég ætla ekki að hafa það nafn eftir en það var ekki hægt að skilja skrif hv. þingmanns öðruvísi en þannig að hann vildi leggja niður liðinn um störf þingsins. Ég er hv. þingmanni fullkomlega ósammála. Störf þingsins eru mikilvægur vettvangur pólitískrar og lýðræðislegrar umræðu á Alþingi sem árum eða áratugum saman hefur verið á dagskrá þingsins samkvæmt þingsköpum sem um liðinn gilda. Þetta er líka mikilvægur vettvangur fyrir stjórnarandstöðu til að veita framkvæmdarvaldinu aðhald og spyrja ríkisstjórnina spurninga. Það væri eflaust notalegt fyrir ríkisstjórnina að þurfa ekki að svara neinum spurningum frá stjórnarandstöðunni og vera í færum til að múlbinda hana og skerða tjáningarfrelsi hennar en þannig viljum við ekki hafa lýðræðislega umræðu á þingi. Þessi tiltekni þingmaður hefur svo sem áður talið sig þess umkominn að gefa almenningi sem er honum ekki sammála, t.d. um greiðslur heiðurslauna til listamanna, einkunnir en ég hlýt að ætlast til þess að forseti þingsins taki þau ummæli sem þingmaðurinn lét frá sér fara í gær til alvarlegrar athugunar. Ef ég ætti að gefa hv. þingmanni og þingmönnum Vinstri grænna góð ráð ráðlegg ég þeim 

Frú forseti. Ég er komin hingað til að eiga orðastað við hv. formann heilbrigðisnefndar vegna málefna St. Jósefsspítala. Nú er um mánuður síðan við samþykktum fjárlög. Þá var heilbrigðisstofnunin St. Jósefsspítali ein skilin eftir með tæplega 40% niðurskurð og það var gert m.a. á þeirri forsendu að við ætluðum að sameina Landspítala – háskólasjúkrahús og St. Jósefsspítala. Ég gerði grein fyrir atkvæði mínu og mælti ekki á móti þeirri sameiningu að þremur skilyrðum uppfylltum, þ.e. að gætt yrði að öryggi starfsfólks, það yrði í öðru lagi kannað hvernig hægt væri að varðveita þá miklu þekkingu og rannsóknir sem hafa átt sér stað á umliðnum árum og áratugum undir hatti St. Jósefsspítala. Þar skírskota ég til rannsókna á meltingarsjúkdómum, augnsjúkdómum og til að mynda grindarbotnsteymis sem hefur staðið sig aldeilis frábærlega innan veggja spítalans. Síðasta en ekki sísta skilyrðið var að sýnt yrði fram á aukna hagkvæmni í rekstri með því að sameina þessar stofnanir. Gegn þessu er ekki hægt að mæla. Nú berast mér þær fregnir af þeim hópi sem er að störfum og á að ljúka 1. febrúar að það stefni í að allar skurðlækningar verði færðar strax frá St. Jósefsspítala. Það má kannski spyrja af hverju ég taki þetta upp núna fyrir 1. febrúar, hvort við ættum ekki að bíða og sjá. Ég segi nei, því að ég tel mikilvægt að frá þinginu, þar á meðal frá hv. þingmanni og formanni heilbrigðisnefndar, komi skýr skilaboð í vinnu nefndarinnar, þau að þessir þættir verði sérstaklega kannaðir og passað upp á. Mér skilst að skurðaðgerðirnar muni færast strax, almenn lyflækningadeild verði ekki svipur hjá sjón, með ekkert í kringum sig, rannsóknir og röntgen muni færast frá spítalanum og það verði algjör lágmarksþjónusta í lyflækningadeild. Ef fram heldur sem horfir, að það verði engin starfsemi eftir á spítalanum á þessu ári eða 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þetta mál upp þó að ég geti í sjálfu sér litlu svarað. Ég hef fylgst með þessu eins og fleiri, ekki innan úr samninganefndinni heldur umræðunni. Það er verkefnastjórn yfir þessu samningaferli um hvernig eigi að sameina þessar tvær stofnanir og fjórir vinnuhópar yfir mismunandi sviðum. Ég hef ekki heyrt neitt annað en að vinnan gangi vel. Með það í huga að við erum að tala um sameiningu og það séu jafnmargir frá báðum stofnunum í verkefnastjórn og vinnuhópum tel ég og vona að það sé ákveðið vægi í allri umræðu og niðurstöðu hópanna. Meðan maður heyrir ekki neitt annað vona ég að það halli á hvorugan. Ég tek undir með hv. þingmanni, það er mikilvægt að standa vörð, í fyrsta lagi náttúrlega um öryggi starfsfólksins en ekki síður um þá þekkingu og rannsóknir sem hafa verið unnar á St. Jósefsspítala. Það hefur ekki komið fram rekstrarleg úttekt á hagkvæmni þessarar sameiningar en ég tel að við þurfum í sjálfu sér ekki að fara í einhverja úttekt á hagkvæmni varðandi þjónustuna því að heilbrigðisþjónustan á St. Jósefsspítala hefur verið góð og hún hefur verið framsýn að mörgu leyti. Ég tel að þar sé í raun og veru um jafningja að ræða en það er rekstrarlegt umhverfi sem verið er að skipuleggja og ég tel að það sé mikilvægt bæði fyrir fjárlaganefnd og heilbrigðisnefnd að fá að fylgjast með framvindunni. Því þakka ég hv. þingmanni fyrir að taka málið upp.

Forseti. Nú stendur yfir málsmeðferð fyrir héraðsdómi vegna máls níumenninganna sem komu inn á þingið 8. desember 2008. Ég ætla ekki að ræða um það mál sérstaklega, enda held ég að skoðanir mínar á þeim málatilbúnaði séu öllum ljósar. Það er hægt að lesa ritun á vitnisburði vitna á netinu. Þar hefur mér fundist ýmislegt athyglisvert koma fram og mig langar að biðja forseta þingsins sem er æðsti yfirmaður þessarar stofnunar að upplýsa um tvö atriði. Fram hefur komið að starfsmaður þingsins hafi afritað og bjargað fjórum mínútum af myndatöku úr öryggismyndavél sem annars hefði glatast en fram hefur komið að á tíu daga fresti ritist yfir öll gögn. Ég spyr forseta þingsins hvaða reglur gildi um afritun gagna úr öryggismyndavélum þingsins. Getur hvaða starfsmaður sem er valið að afrita og geyma einhver ákveðin gögn? Eða hvernig liggur í þessu? Eins langar mig að spyrja út í svokölluð árásarboð sem voru send til lögreglu. Hvaða reglur gilda um þau? Hvenær eru þau send út og undir hvaða kringumstæðum?

Virðulegur forseti. Við komum upp í röðum, áhugafólk um níumenningana. Ég vil samt hefja mál mitt á að þakka hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur fyrir skelegga greiningu á þeim vanda sem steðjar að Flateyri. Það er alveg rétt að það er kvótakerfinu að kenna hvernig komið er. Mig langar að ræða um réttarhöldin yfir níumenningunum. Það er alveg skelfilegt að fylgjast með þessum réttarhöldum og öllum málatilbúnaði þar. Það er tilviljunarkennt úrtak fólks sem er réttað yfir undir ákæru um hugsanlegt lífstíðarfangelsi fyrir atvik sem samkvæmt vitnisburði hæstv. utanríkisráðherra í réttarhöldunum í morgun var minna eftirtektarvert en oft hefur komið fram úr ræðustól Alþingis. Hann sagði orðrétt að það hefðu oft heyrst meiri læti úr púlti þingsins en á þingpöllum þennan dag. Það eru ótrúlegar ákærur sem hafa verið settar fram gagnvart þessu fólki samkvæmt 100. gr. almennra hegningarlaga, hugsanlega krafa um lífstíðarfangelsi. Þessar ákærur eru settar fram að frumkvæði Alþingis. Í fjölmiðlum erlendis kemur fram að hér sé um að ræða eitthvað í ætt við pólitískar ofsóknir Alþingis gegn mótmælendum. Mér sem þingmanni finnst óþolandi að Alþingi skuli vera í þessari stöðu og ég legg fram þá kröfu að formenn þingflokka og hæstv. forseti þingsins reyni að koma sér saman um að útskýra stöðu Alþingis í þessu máli. Hvað gerðist, með hvaða hætti urðu þessar ákærur til? Forseti ætti að senda frá sér yfirlýsingu þar sem vanþóknun þingsins er lýst á þessum réttarhöldum því að þau eiga sér enga stoð í neinum raunveruleika, þau eiga sér enga stoð í neinu sem mundi kallast eðlilegt réttarríki, þar sem eðlilegt tjáningarfrelsi á að vera við lýði. Þetta eru réttarhöld gagngert til að reyna að kveða niður 

Frú forseti. Enn virðist vera farin af stað umræða um stofnun svokallaðs atvinnuvegaráðuneytis sem felur það m.a. í sér að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Jón Bjarnason verður lagður niður í núverandi mynd. Ég velti fyrir mér ástæðunni fyrir því að þessi umræða fer af stað aftur núna. Það hefur komið skýrt fram úr öllum þessum greinum, landbúnaði, sjávarútvegi og iðnaðinum, að menn sjái sér ekki hag í því að setja þetta allt saman í eitt nýtt ráðuneyti. Þvert á móti eru á þessu ýmsir gallar. Það er líka mjög hæpið að sparnaðurinn af þessu yrði mikill, hugsanlega og líklega töluverður kostnaður til að byrja með og lítil sparnaður til lengri tíma litið. Ég hef þess vegna áhuga á að heyra hv. þm. Ásmund Einar Daðason gera okkur grein fyrir afstöðu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, og þingmannsins sjálfs að sjálfsögðu, til þessara hugmynda. Á hvaða stig eru þær komnar? Er aftur verið að ræða þetta í fullri alvöru? Hvers vegna þá? Og hvernig mundi hv. þingmaður bregðast við því ef af þessu ætti að verða?

Frú forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur varðandi vanda Flateyrar sem í sjálfu sér speglar vanda sjávarbyggða vítt og breitt um landið, ekki aðeins nú heldur líka á undanförnum missirum. Íbúar þessara svæða eru berskjaldaðir fyrir því að lífsbjörgin eða atvinnumöguleikar þeirra, atvinnuréttindin, geti farið frá þeim á einni nóttu án þess að þeir fái nokkuð um það sagt. Þetta speglast okkur þarna virkilega og sýnir fram á hversu lítið öryggi byggðanna er í þessum meginhagsmunum sínum. Varðandi hins vegar Flateyri sérstaklega og það sem verið er að gera hafa verið teknar og fullnýttar að mestu þær heimildir sem eru til úthlutunar byggðakvóta. Þær reglur hafa einmitt opnað á það að Flateyri fengi hámark af því sem eitt byggðarlag getur fengið í byggðakvóta sem hefur komið fram í umræðunni áður og fyrr á þessum vetri að eru 300 tonn. Þau voru ekkert bundin við Eyrarodda sem slíkan þannig að þó að Eyraroddi, sem er búinn að vera í vandræðum síðustu tvö, þrjú missirin, fái ekki byggðakvótann eru aðrar útgerðir á staðnum þannig að aðrir bátar og aðrar útgerðir sem hafa möguleika á að nýta sér þessa úthlutun eiga að sjálfsögðu að gera það. Og ég skora á sveitarfélagið sem setur þær reglur sem vinna ber eftir að flýta þeim reglum því að boltinn er hjá því. Þetta er í boði núna 

Virðulegi forseti. Ég vil hér í lokin taka undir orð þeirra sem hafa lýst áhyggjum sínum af atvinnuástandinu á Flateyri. Ég held að ástandið þar sé birtingarmynd þess sem getur gerst þegar við búum við það gallaða kvótakerfi sem við höfum búið við í fjölda ára. Við verðum bara að horfast í augu við það. Þetta er smækkuð mynd þess sem hefur verið að gerast í gegnum árin og á eftir að gerast ef við gerum ekki neitt.  
            

Virðulegi forseti. Hér hefur komið ábending og ósk frá einum hv. þingmanni um að forseti Alþingis skipti sér af málflutningi gagnvart þeim sem réðust inn í Alþingi á sínum tíma. 

Fundarstjórn forseta.

… og ég vil spyrja forseta um þetta.

Virðulegur forseti. Ég hef á tilfinningunni að það kraumi svolítið í salnum hér og að menn vilji taka til máls vegna þeirra mála sem eru núna í dómsölum. Ég skora á þingmenn að virða þrískiptingu valdsins. Við erum löggjafinn. Við eigum ekki að hafa áhrif á dómstóla. Þingið er ekki ákærandi í þessu máli, það er ríkissaksóknarinn sem tók málið til dómstóla, ekki þingið og ekki þingmenn. Auðvitað eigum við ekki að sitja undir því þegar þetta er sagt. Því miður hafa einstakir hv. þingmenn, sem ég ætla ekki að nafngreina hér, látið þau orð falla að þingið beri ábyrgð á þessari kæru. Það er ekki rétt. Við eigum ekki að falla í þá freistni að reyna að hafa áhrif á dómstólana. Við erum löggjafinn. Ég skora á þingmenn að láta þetta mál kyrrt liggja 

Virðulegi forseti. Með þessari lagasetningu erum við að gefa Samkeppniseftirlitinu heimild til að skipta upp markaðsráðandi fyrirtækjum. Hagsmunir neytenda liggja þar til grundvallar. Ef það er hagkvæmara að skipta ekki upp fyrirtækjunum vegna þess að fyrirtækin geti látið stærðarhagkvæmni nýtast neytendum hefur eftirlitið ekki heimild til þess. Hins vegar getur eftirlitið núna gripið inn í og skipt upp fyrirtækjum ef þau misnota hina markaðsráðandi stöðu. Þannig liggja hagsmunir neytenda ætíð til grundvallar. Það hefur hins vegar verið ljóst á vettvangi viðskiptanefndar hvaða stjórnmálaflokkar standa með neytendum og hvaða stjórnmálaflokkar standa með stóru fyrirtækjunum í þessu landi. 
            

Virðulegi forseti. Þeir stjórnmálaflokkar sem ekki vildu samþykkja Icesave-samninginn og ekki hafa viljað hækka skatta á neytendur í landinu hafa staðið með neytendum. Sjálfstæðisflokkurinn er einn af þeim stjórnmálaflokkum en ekki flokkur hv. þm. Magnúsar Orra Schrams. 
             Í því frumvarpi sem við greiðum hér atkvæði um er verið að gefa Samkeppniseftirlitinu heimildir til að brjóta upp fyrirtæki án þess að þau hafi gerst brotleg við nokkrar lagareglur. Við sjálfstæðismenn höfum gert alvarlegar athugasemdir við þetta atriði frumvarpsins. Við teljum það lágmarkskröfu að þessi valdheimild sé skýrð nákvæmlega í lagatextanum áður en tekin er afstaða til þess hvort hana beri að veita. Hv. þm. Lilja Mósesdóttir hefur vinsamlegast orðið við þeirri beiðni okkar 

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um mál 123 sem lýtur að breytingum á og viðauka við stofnskrá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Hér er um að ræða breytingar á stofnskrá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og viðauka sem samkomulag varð um í yfirstjórn sjóðsins á fundum hennar 28. apríl og 5. maí 2008 og miða að því annars vegar að auka sérstök dráttarréttindi þeirra þjóða sem hafa eflst hvað mest efnahagslega á umliðnum árum og hins vegar að auka þátttöku efnaminni þjóða í starfsemi sjóðsins. Nefndin fékk á sinn fund fulltrúa úr efnahags- og viðskiptaráðuneyti, Tómas Brynjólfsson, til að reifa málið og leitaði umsagnar Seðlabanka Íslands. Tillaga nefndarinnar er að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita auk mín hv. þm. Álfheiður Ingadóttir, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Magnús Orri Schram, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Tryggvi Þór Herbertsson, Pétur H. Blöndal, Birkir Jón Jónsson og Þór Saari.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um orkuskipti í samgöngum. Hún byggir m.a. á stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar þar sem segir að móta eigi heildstæða orkustefnu sem miði að því að endurnýjanlegir orkugjafar leysi innflutta orku af hólmi. Þingsályktunartillagan tengist einnig metnaðarfullum markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda en minnkun á losun frá samgöngum er mjög veigamikill þáttur í þeim samdrætti. Þar liggja tækifæri okkar Íslendinga. Orkuþörf í samgöngum er nú mætt með innfluttu jarðefnaeldsneyti. Sóknarfærin liggja því í að skipta innfluttum kolefnaorkugjöfum út fyrir endurnýjanlega visthæfa orku ásamt því að draga úr heildarorkunotkun. Þau markmið sem fram koma í þessari þingsályktunartillögu eru að auki í samræmi við þær áherslur sem fram koma í drögum að heildstæðri orkustefnu sem kynnt var fyrir helgi og er nú í opnu kynningar- og umsagnaferli og síðan aftur líka þær áherslur sem lagðar eru í sóknaráætlun 20/20. Í drögum að heildstæðri orkustefnu er lögð áhersla á ýmsar leiðir til að draga úr innfluttu kolefnaeldsneyti og tengist hún ekki aðeins umhverfismálum heldur einnig orkuöryggi. Í sóknaráætluninni Ísland 20/20 eru svo sett mælanleg markmið hvað varðar aukna notkun vistvæns eldsneytis í samgöngum og sjávarútvegi. Þingsályktunartillagan sem ég mæli hér fyrir er afrakstur starfshóps sem ég skipaði í maí á síðasta ári til að vinna að stefnumótun um gerð áætlunar um orkuskipti í samgöngum með áherslu á umhverfisvernd, gjaldeyrissparnað, hagkvæmni og nýsköpun. Þá má ekki gleyma aðgengi að hinum nýju orkugjöfum. Í verkefnisstjórninni eru fulltrúar fjögurra ráðuneyta, samtaka sveitarfélaga, stofnana og fyrirtækja. Virðulegi forseti. Það er líka mikilvægt að segja frá því að stýrihópurinn um orkuskipta áætlun hefur enn fremur starfað í miklu samráði við aðila sem koma að þessum málum frá ýmsum sviðum og hafa verið haldnir tveir opnir fundir um málið. Tillögurnar koma víða að og hafa síðan verið dregnar saman inn í þessa þingsályktunartillögu. Í tillögunni er lagt til að Alþingi feli iðnaðarráðherra að vinna að því að minnka hlut jarðefnaeldsneytis í samgöngum með notkun endurnýjanlegra orkugjafa og líka með orkusparnaði. Lokatakmark þeirrar vinnu er að hér á landi fari fram orkuskipti þar sem jarðefnaeldsneyti verði leyst af hólmi með innlendum endurnýjanlegum orkugjöfum. Verði tillagan samþykkt verður í framhaldinu unnið að markmiðssetningu og aðgerðaáætlun fyrir orkuskipti í samgöngum fram til ársins 2020 og er að því stefnt að sú stefnumótun liggi fyrir í maí nk. Sérstök áhersla verður lögð á að vinna markvisst að níu tilteknum stefnumiðum. 1. Ísland verði í forustu fyrir notkun á endurnýjanlegri orku í samgöngum enda þekkt að Ísland er gríðarlega ákjósanlegt land fyrir aðila til að prófa nýja tækni og annað slíkt vegna þess að hér er lítið samfélag en jafnframt erum við jafnflókið samfélag og milljónaþjóðirnar sem eru nágrannar okkar. 2. Skapaðir verði hagrænir hvatar fyrir ökutæki sem nota endurnýjanlega orkugjafa. 3. Skattkerfinu verði beitt til að liðka fyrir orkuskiptum og orkusparnaði. 4. Markvisst verði hvatt til orkusparnaðar, m.a. með upplýsingamiðlun. 5. Komið verði á samstarfi og samráði allra helstu hagsmunaaðila. 6. Menntun, rannsóknir og þróun á sviði endurnýjanlegra orkugjafa verði efld. 7. Ísland verði vettvangur fyrir alþjóðlegt þróunarsamstarf. 8. Fé til rannsókna og þróunaverkefna sem tengjast orkuskiptum verði aukið. 9. Ísland uppfylli alþjóðasamþykktir um losun gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum, orkusparnað og hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa í samgöngum. Virðulegi forseti. Með orkuskiptum í samgöngum er stuðlað að uppbyggingu græna hagkerfisins með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Þau munu leiða til minni losunar gróðurhúsalofttegunda, gjaldeyrissparnaðar, sköpunar nýrrar þekkingar og nýrrar atvinnustarfsemi hér á landi. Við sjáum mjög áhugaverðan vísi að slíkri atvinnustarfsemi víða um land nú þegar. Við þurfum að styðja við þróun þessarar atvinnustarfsemi með stefnumörkun og markmiðum af hálfu hins opinbera. Tillagan er sett fram til að afla stuðnings Alþingis við þá stefnumótun sem fram kemur í tillögunni. Slíkur stuðningur er mikilvæg forsenda þess að hægt verði að innleiða hagræna hvata og ívilnanir sem hraða hagnýtingu nýrrar tækni og endurnýjanlegra orkugjafa í samgöngum. Orkuskipti í samgöngum verða að byggjast á því að þróa og taka í notkun lausnir sem henta mismunandi þörfum. Mikilvægt er að styðja við og efla nýsköpun tengda orkuskiptum og ekki síst sköpun nýrra starfa. Við framleiðslu á endurnýjanlegum orkugjöfum eru margvíslegir kostir vel þekktir. Einstakar tæknilausnir eru þó enn í þróun auk þess sem eldsneytisnýtni hefðbundinna ökutækja eykst og fer stöðugt batnandi. Markmiðið með þessari þingsályktunartillögu er ekki að afla stuðnings við tilteknar tæknilausnir, heldur að skapa umhverfi svo mismunandi lausnir nái að dafna. Virðulegi forseti. Það er gríðarlega margt að gerast á þessu sviði, bæði austan við okkur og vestan. Svo ég taki sem dæmi hefur Evrópusambandið sett sér gríðarlega metnaðarfull markmið um minnkun á losun gróðurhúsalofttegunda. Þó að Bandaríkin í heild hafi ekki náð slíkum árangri hafa engu að síður stór ríki í Bandaríkjunum sjálf tekið ákvarðanir og sett sér metnaðarfull markmið á þessu sviði. Þess vegna er gríðarlega margt að gerast núna á þessu sviði og þess vegna má ákvörðun um tæknina ekki verða miðstýrð ákvörðun af hálfu einhvers stjórnvalds heldur munu stórir markaðir erlendis ráða því að lokum hvaða lausnir verða hagkvæmastar. Þess vegna er hér lagt til að stutt verði við þessa almennu þróun á breiðum grunni enda er það líka skoðun margra að fjölbreyttar lausnir verði ofan á, ekki ein allsherjarlausn á sviði grænnar orku eða grænna lausna í samgöngum. Virðulegi forseti. Þess vegna leggjum við hér áherslu á að hugað verði að uppbyggingu innviða þannig að heimilin í landinu eigi greiðan aðgang að þessum orkugjöfum og í öðru lagi að horft verði til hagrænna hvata, þ.e. hvernig við getum notað skattkerfið til að hvetja til þessara skipta á orkugjöfum. Það verður líka horft til nýsköpunar sem síðan skapar störf og til starfafjölgunar og þannig þurfum við líka að horfa til stoðkerfis atvinnulífsins, hvernig við getum nýtt það til að styðja við þessa þróun. Eins og gert hefur verið hér í þessari þingsályktunartillögu skiptir mjög miklu máli að samræma aðgerðir ríkisins, hafa eina heildarstefnu. Þess vegna koma fjögur ráðuneyti að gerð hennar þannig að þeir sem starfa á þessu sviði hafi eina gátt inn í áætlunina en ekki sé unnið að þessu á mörgum stöðum. Þess vegna, virðulegi forseti, hlakka ég til að fylgjast með umræðunni um þessi mál í þinginu. Hér tel ég gríðarlega áhugavert mál á ferðinni og ég held að þetta sé líka afar tímabært vegna þess að margir frumkvöðlar og mörg fyrirtæki bíða eftir því að svona heildstæð stefna um það hvernig eigi að styðja við þessa þróun líti dagsins ljós. Að máli mínu loknu, virðulegi forseti, legg ég til að tillögunni verði vísað til iðnaðarnefndar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. iðnaðarráðherra fyrir að bera fram þetta mál sem er að mörgu leyti ágætt. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra um nokkur atriði. Undanfarið höfum við liðkað til í skattalöggjöfinni með undanþágum frá virðisaukaskatti, vörugjaldi og hinu og þessu. Mörg tæki eru komin í boxið í sambandi við skattkerfið til að hvetja til þess að fara út í aðra orkugjafa. Mengunin af bifreiðaflotanum á Íslandi er u.þ.b. 800 þús. tonn á ári og aðrar uppsprettur CO 2 -útblásturs á Íslandi sem við ráðum með góðu móti við eru skipaflotinn, fiskiskipaflotinn sérstaklega, og stóriðjan. Það er ljóst að bifreiðahluti þessa útblásturs er tiltölulega lítill miðað við hina tvo. Það sem mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra um er: Af hverju virðist engin viðleitni vera til þess að reyna að hefta CO 2 -útblástur hjá fiskiskipaflotanum á Íslandi? Eru einhverjar sérstakar ástæður fyrir því? Af hverju fókuserum við svona mikið á minnstu uppsprettu CO 2 á Íslandi?

Virðulegi forseti. Þetta heitir tillaga til þingsályktunar um orkuskipti í samgöngum, það þurfti að halda fókus og hefja þessa vinnu á einum stað. Þegar við tölum hér um stuðning við fyrirtæki í nýsköpun við þróun nýrra eldsneytisgjafa eru það svo sannarlega fyrirtæki sem líka horfa á skipaflotann. Við höfum þegar í dag styrkt fyrirtæki sem hafa náð gríðarlega góðum árangri í orkusparnaði í skipaflota okkar Íslendinga og það er ætlun okkar að af þessari vinnu leiði framför og framþróun á því sviði. Þetta er mikilvægt skref og í þeirri vinnu sem fram undan er mun það sem hér er að gerast líka hafa áhrif á aðra samgöngumáta, svo sem þann sem er á sjónum. Þetta er ekki einskorðað við bílaflotann, heldur er horft á samgöngurnar í heild sinni vegna þess að það leiðir af sjálfu sér að eldsneyti sem þróað er fyrir bílaflotann á að geta nýst líka skipaflotanum, virðulegi forseti. Hér er ekki verið að loka á neitt. Þó að skattatillögur í þessari þingsályktunartillögu taki eingöngu til ökutækja í þröngri merkingu er það af öðrum ástæðum. Aðrir þættir eiga jafnt við um aðra samgöngumáta.

Virðulegi forseti. Það var raunverulega ekki þetta sem ég spurði um. Ég var að spyrja af hverju ekki væri meiri fókus á þessar tvær aðaluppsprettur CO 2 . Af hverju er fókusinn svona mikið á ökutækin? Við erum búin að samþykkja hérna fjöldann allan af lögum sem beinast að ökutækjum en ég man ekki í svipinn eftir neinu sem fókuserar beint á fiskiskipaflotann eða aðrar uppsprettur CO 2 . Eins og ég sagði áðan er áætlað að CO 2 -mengun vegna ökutækja á Íslandi sé í kringum 800 þús. tonn á ári. Álverin gætu verið með 1,5 milljónir tonna eða eitthvað svoleiðis. Þar sem CO 2 er ekki sérstakt nærumhverfisvandamál, gætum við sagt, heldur er vandamálið á alþjóðlega vísu er augljóst að mesta framlag okkar Íslendinga til að minnka CO 2 -útblástur væri að stuðla að enn frekari uppbyggingu álvera á Íslandi þannig að ekki þyrfti að knýja álverin með raforku sem framleidd er með jarðefnaeldsneyti eins og til að mynda er gert á mörgum stöðum í Evrópu, Bandaríkjunum og víðar, sérstaklega náttúrlega í Asíu. Í þágu þess að minnka CO 2 -útblástur, væri hæstv. iðnaðarráðherra tilbúin til þess að beita sér fyrir því að byggja upp enn fleiri álver á Íslandi?

Virðulegi forseti. Mér þykir afar leitt ef þessi þingsályktunartillaga skilst þannig hjá hv. þingmanni að hér sé sjónum eingöngu beint að bifreiðum. Það er alls ekki svo og ég ætla bara að renna yfir markmiðin, þau snúast öll um að Ísland verði í forustu fyrir notkun á endurnýjanlegri orku í samgöngum í heiminum. Í 2. lið er talað um að draga úr innflutningi á jarðefnaeldsneyti með því að hvetja til orkusparnaðar. Hefja skal framleiðslu og notkun á endurnýjanlegum orkugjöfum. Í 3. lið er fjallað um að skattkerfið verði þróað áfram til að hvetja bæði neytendur og fyrirtæki til orkuskipta í samgöngum og til framleiðslu á endurnýjanlegum orkugjöfum til samgangna. Í 4. lið er fjallað um að markvisst verði hvatt til orkusparnaðar í samgöngum og í 6. lið segir: Stuðla skal að rannsóknum, tækniþróun, nýsköpun og atvinnuþróun tengdri endurnýjanlegum orkugjöfum. Svona gæti ég haldið áfram, virðulegi forseti, þannig að það er ekki rétt mat hjá hv. þingmanni að hér sé skipaflotinn ekki undir heldur eingöngu ökutæki, enda hef ég ávallt skilið það sem svo að fiskiskipaflotinn sé undir þegar við tölum um samgöngur. Mér þykir það leitt ef hv. þingmaður skilur þessa orkuskiptaáætlun með þeim hætti að hér sé einblínt á ökutæki þegar það er alls ekki svo, enda er alls staðar talað um orkuskipti í samgöngum. Á einstaka stað er talað um ökutæki en það er þá í ákveðnum tilgangi, t.d. vegna skattumhverfisins. Ég vona að í umfjöllun í nefndinni skýrist þetta allt saman. Hv. þingmaður getur þá lagt til breytingartillögur sem skerpa enn frekar á því að þarna er ekki eingöngu verið að fjalla um ökutæki.

Álverin. Álverin.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að óska hæstv. iðnaðarráðherra til hamingju með þessa tillögu til þingsályktunar. Hún snertir á máli sem mikilvægt er að við mörkum stefnu í til langs tíma hér á landi. Þetta er því gott fyrsta skref fyrir okkur. Á Alþingi í vetur höfum við að einhverju leyti fjallað um skyld málefni. Felld voru niður vörugjöld af þeim bifreiðum sem menga minnst þannig að við náðum að tengja vörugjöld og bifreiðagjöld við kolefnisútblástur frekar en þyngd eða stærð véla sem var enn eitt skrefið í rétta átt. Mig langar að vera praktískur í spurningum mínum til ráðherra. Hvenær telur hún, þar sem hún situr við ríkisstjórnarborðið, að svona umfangsmiklar, næstum því niðurgreiðslur til að stuðla að orkuskiptum, verði að veruleika? Við erum að tala um umfangsmiklar skattaívilnanir, að efla orkusjóð og t.d. fulla endurgreiðslu á virðisaukaskatti af ákveðnum tegundum bifreiða. Þetta styð ég í hjarta mínu en óttast um stöðu ríkissjóðs. Ég spyr því ráðherra: Hvenær telur hún að við munum sjá þetta gerast?

Virðulegi forseti. Ég vil auðvitað sjá flest af þessu gerast sem fyrst en það sem skiptir máli núna er, eins og ég sagði í framsöguræðu minni, að fá umfjöllun Alþingis um málið, fá samþykki Alþingis fyrir því að fara þær leiðir sem lagðar eru til í þessari orkuskiptaáætlun sem unnin er í samráði við stóran hóp fólks. Þegar því er lokið munum við gera aðgerðaáætlun um hvernig gengið verður til þessara verka. Það verður fyrsta verkið eftir að Alþingi hefur samþykkt þetta. Ég óttast ekki að ríkið verði af svo miklum tekjum. Ég tel að þær eigi eftir að skila sér með öðrum hætti inn í ríkissjóð vegna þess að ég tel að orkuskiptaáætlunin sé gríðarlega atvinnuskapandi verkfæri. Tekjurnar munu því koma inn annars staðar frá á því tímabili sem umskiptin munu eiga sér stað. Þarna er alltaf talað um að nota skattkerfið tímabundið til að ná orkuskiptunum fram. Nú þurfum við, í samráði við Alþingi, að tímasetja verkefnið og fara yfir það og hvernig við ætlum að vinna það í framhaldinu. Ég hlakka til þess samstarfs. Langmestu máli skiptir þó að ríkisstjórnin á ekki að taka þessa ákvörðun ein heldur verður hún tekin, með þessari þingsályktunartillögu, í samráði við Alþingi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svar hennar. Ég get tekið undir hvert orð. Ég er sammála nálgun hennar en spyr í kjölfarið: Sér hún fyrir sér að þingnefndin muni tímasetja aðgerðaráætlunina, að frá þinginu komi mælanleg markmið sem hægt er þá að hanka þingið á, eða sér hún fyrir sér að ráðuneytið muni útfæra þessa tímasettu áætlun í kjölfar umfjöllunar Alþingis? Ég er í hjarta mínu líka sammála þeirri nálgun sem mér finnst birtast í orðum hennar um að hinir hagrænu hvatar skipti hvað mestu máli. Ég tel að ef við ætlum að reyna að ná árangri í umhverfismálum, breyta þjóðfélaginu í rétta átt, þurfum við að beita hinum hagrænu hvötum. Ég held að það sé mjög mikilvægt í nálgun okkar.

Virðulegi forseti. Verkefnið hefur verið unnið í samráði við hagsmunaaðila. Ég held að skynsamlegast sé að leggja aðgerðaráætlunina upp í samráði við hagsmunaaðila. Það er spurning hvort Alþingi geti lagt fram leiðbeiningar eða í vinnu nefndarinnar geti komið ákveðnar leiðbeiningar um hvernig slíkt gæti verið. Ég er algerlega opin fyrir því. Eina sem ég vil er að við náum farsælli lendingu, menn nái að vera samstiga, þing, framkvæmdarvald og síðan geirinn sjálfur, ef maður má orða það svoleiðis, vegna þess að einungis samstiga náum við árangri í þessum málaflokki. Ég er alveg sammála því að hagrænu hvatarnir skipta mjög miklu máli en það skiptir einnig miklu hvernig nýsköpunarumhverfið styður við fyrirtæki sem starfa á þessu sviði. Það skiptir líka miklu að við gætum að aðgenginu. Samhliða því að beita hagrænum hvötum þurfum við að tryggja aðgengið með einhverjum hætti. Það gerum við t.d. í samráði við sveitarfélög og aðra svo tryggt sé í skipulagi að gert sé ráð fyrir þess háttar orkugjöfum. Ég held að við náum ekki árangri fyrr en fjölskylda eins og mín er búin að keyra fram hjá svona stöðum, í hverfinu sínu eða nálægt hverfinu sínu vegna þess að aðgengið verður að vera býsna greitt til að þetta verði raunhæfur möguleiki fyrir fjölskyldu sem er önnum hlaðin í daglegu lífi. Mér þykir það því ekki síður mikilvægt, þ.e. uppbygging innviðanna samhliða þessu.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir að lögð sé fram tillaga til þingsályktunar um orkuskipti í samgöngum. Það er að mínu mati löngu tímabært að við beitum okkur af krafti fyrir því að skipta yfir í innlenda, endurnýjanlega orkugjafa. Meginástæðan fyrir því að ég ákvað að koma hér upp í ræðu frekar en andsvar við ráðherrann tengist að vissu leyti andsvari hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar og vangaveltum hans um að þingsályktunartillagan sé fyrst og fremst afmörkuð við orkuskipti í samgöngum. Þó þær tillögur sem fram koma í ályktuninni sé hægt að yfirfæra á flestar atvinnugreinar, held ég, og á flestum sviðum væri hægt að nota endurnýjanlega orkugjafa, er mjög greinilegt þegar maður les hina vönduðu greinargerð með ályktuninni að þar er fyrst og fremst horft til almennra farartækja og bíla sem almenningur og íslensk heimili nota. Ég hef væntanlega verið einn af þeim örfáu þingmönnum sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson kannaðist ekki við sem hefur spurst fyrir um hvað sé gert annars staðar til að bæta stöðu okkar varðandi losun gróðurhúsalofttegunda. Ég hef haft sérstaklega mikinn áhuga á þeim atvinnugreinum sem eru hvað öflugastar í kjördæmi mínu, landbúnaði og sjávarútvegi. Ég fékk nýlega svar við skriflegri fyrirspurn sem ég sendi til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um útblástur gróðurhúsalofttegunda í sjávarútvegi og landbúnaði og til hvaða aðgerða ráðuneytið hefði gripið til að draga úr útblæstri og notkun jarðefnaeldsneytis í sjávarútvegi og landbúnaði. Ég er líka með fyrirliggjandi munnlega fyrirspurn til sama ráðherra um hver sé umhverfisstefna ráðuneytisins og hvernig henni hefur verið framfylgt frá því ráðherrann tók sæti í ráðuneytinu. Mér þótti einkar athyglisvert þegar ég fékk símtal frá ráðuneytinu þar sem ég var spurð að því hvað ég ætti eiginlega við með umhverfisstefnu. Mér fannst það vera ágætissvar um að umhverfisstefna hefði ekki verið sérstaklega ofarlega í huga ráðuneytisins og ekki ofarlega í umræðunni í þessum tveimur atvinnugreinum fyrst spyrja þurfti um hvað maður ætti við. Því ef eitthvað er þverpólitískt og ætti að ganga þvert á stjórnsýsluna eru það umhverfismál. Maður sér það í þeim skriflegu svörum sem ég hef nú fengið að starfshóparnir sem hafa verið starfandi um möguleika til að draga úr nettóútstreymi gróðurhúsalofttegunda eru skipaðir sérfræðingum úr mörgum ráðuneytum. Þingsályktunartillagan endurspeglar að miklu leyti hversu þverpólitískt þetta er, þetta gengur þvert á ráðuneytin og stjórnsýsluna. Þótt verið sé að breyta ráðuneytum mjög ört held ég að það sé alveg á hreinu, ef mig misminnir ekki, að iðnaðarráðuneytið hefur ekki samgöngumálin undir sínum hatti. Þarna kemur því fram mjög merk þingsályktunartillaga frá hæstv. iðnaðarráðherra sem fjallar samt sem áður fyrst og fremst um almenn samgöngumál og hvernig eigi að færa eldsneytisnotkun bíla sem við notum yfir í endurnýjanlega orkugjafa. Ég skal að vísu nefna það, sem ég geri ráð fyrir að hæstv. iðnaðarráðherra mundi segja, að iðnaðarráðherra fer náttúrlega með orkugjafa og orkusparnað, þ.e. orkumálin. En með mjög litlum lagfæringum á þingsályktunartillögunni væri að miklu leyti hægt að yfirfæra þessi markmið á sjávarútveginn og landbúnaðinn svo þar yrði líka horft á orkugjafana og orkusparnaðinn. Það kom fram í máli hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar að það eru fyrst og fremst stóriðjan og sjávarútvegurinn sem gefa frá sér CO 2 . Í skýrslu sem umhverfisráðuneytið skilaði af sér árið 2010 er talað um að meðal mikilvirkustu verkþátta sem þjóðin getur beitt til að ná þeim markmiðum sem ríkisstjórnin hefur sett sér um að standa við svonefnt Kaupmannahafnarsamkomulag, er að efla skógrækt og landgræðslu frá því sem nú er og auka bindingu kolefnis í lífmassa og jarðvegi. Bent er á að skógræktin fari fyrst og fremst fram á vegum landshlutabundinna skógræktarverkefna. Hvað sjávarútveginn varðar kemur losun þar fyrst og fremst úr brennslu á eldsneyti. Tvær af tíu lykilaðgerðum í aðgerðaáætlun sem lýtur að sjávarútvegi varða aukna notkun lífeldsneytis hjá fiskiskipaflotanum, og það mundi ég halda að varðaði virkilega ráðuneyti ráðherrans, og aukna rafvæðingu hjá fiskimjölsverksmiðjum sem margar brenna enn þá olíu við hitun þó hægt væri að nota rafmagn. Ég mundi vilja, ef vilji ráðherrans er að samþykkja þessa þingsályktunartillögu og fókusera fyrst og fremst á almennar samgöngur, að settur verði á fót verkefnahópur á vegum tveggja ráðuneyta þar sem farið væri mjög markvisst í að innleiða innlenda endurnýjanlega orkugjafa í landbúnaði og sjávarútvegi. Verkefni þar hafa verið mjög lítil. Það voru mér t.d. mjög mikil vonbrigði þegar ég las um það að Marorka, sem hefur þróað orkusparnaðarhugbúnað, hafi komið hugbúnaði sínum fyrir aðeins í einu skipi í íslenska fiskiskipaflotanum. Áhuginn var ekki meiri en svo. Þetta tengist líka að mínu mati þeirri endurskoðun sem er núna í gangi á sjávarútveginum eða fiskveiðistjórnarkerfinu, hvernig fiskveiðistjórnarkerfið er sett upp, hvar má veiða og hver mörkin eru og hvers konar veiðarfæri eru notuð. Þetta tengist einnig því hversu mikla olíu, hversu mikla orku, skipin nota og einnig hvernig skipin eru hönnuð. Að vísu er talað um að eldsneytisnotkun í sjávarútvegi hafi dregist saman en það tengist fyrst og fremst endurnýjun skipaflotans sem hefur verið nokkur. En það hefur hentað betur fyrir útgerðirnar að hanna mjög stutt og raunar kassaleg skip sem hafa mikla dráttarhæfni en krefjast meiri orku en t.d. línuveiðar, eins og menn hafa t.d. bent á. Mjög mörg jákvæð teikn eru á lofti um að við getum náð þeim markmiðum sem sett eru fram í þingsályktunartillögunni. Nýlega kom fram í fréttum að um 300–400 bifreiðaeigendur hefðu skráð sig á verkstæði sem hefur séð um að breyta bílum sem nota olíu eða bensín þannig að þeir geti notað vetni, væntanlega vegna hás eldsneytisverðs. Í viðtali við innflytjanda rafbíla sagði hann að þar sem við höfum verið mjög fljót til mætti gera ráð fyrir því að árið 2012 yrði hægt að kaupa almenna hefðbundna bíla, allt frá litlum borgarbílum yfir í mjög fullkomna jeppa, sem mundu keyra á rafmagni. Mér finnst rafmagnið vera mjög áhugavert, þótt hæstv. ráðherra talaði um að við ættum ekki að velja okkur orkugjafa eða fókusera fyrst og fremst á einn ákveðinn orkugjafa, því kosturinn við rafmagnið er að þar höfum við dreifikerfið, sem ráðuneytið hefur af miklum krafti komið að í gegnum áratugina við að byggja upp. Við höfum framleiðsluna innan lands og tæknin virðist vera á mikilli fleygiferð. Þetta var það sem ég vildi sérstaklega nefna. Þar sem hæstv. ráðherra situr nú í ríkisstjórn með sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra vil ég endilega hvetja ráðherrann til að taka málið sérstaklega upp við ráðherrann og vekja athygli hans á mikilvægi þess að skipta um orku í sjávarútvegi og landbúnaði.

Virðulegi forseti. Ég er svolítið hugsi yfir orðum hv. þingmanns og líka hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar áðan um það hvernig menn skilja hugtakið samgöngur. Ég skil það svo að skipaflotinn sé þar inni. Þegar við tölum um samgöngur erum við líka að tala um skipin vegna þess að þau eru farartæki, bæði skipin og bílarnir og flugvélarnar, virðulegi forseti, við skulum ekki gleyma þeim heldur. Ég lít svo á að þegar við tölum um orkuskipti í samgöngum sé allt undir í því efni. Hér er vissulega talað sérstaklega um ökutæki á einstaka stað þar sem einblínt er á þau og sérstaklega þegar kemur að skattakaflanum, en í öllum markmiðunum í þingsályktunartillögunni sjálfri er talað um endurnýjanlega orkugjafa í samgöngum. Út á það gengur tillagan. Ég segi því við hv. þingmann eins og ég sagði við hv. þm. Tryggva Þór Herbertsson: Ef hv. þingmenn telja að ekki komi nægjanlega skýrt fram - og kannski ættum við að vera með skilgreiningu á því hvað samgöngur þýða einhvers staðar í kaflanum - hvað hér er verið að fjalla um er rétt að nefndin taki það til skoðunar hvernig megi skerpa á því. Ég mundi fagna því að svona misskilningur færi ekki víðar. Virðulegi forseti. Ég ætla líka að nefna það, af því að hér var talað um landbúnaðinn, að í gangi er orkusparnaðarátak á vegum Orkusetursins og Nýsköpunarmiðstöð hefur komið að því líka og því er beint m.a. að landbúnaðinum og ég vona að það eigi eftir að skila okkur miklum árangri. Við megum heldur ekki gleyma því að markmiðið með frumvarpinu er gjaldeyrissparnaður en það er líka sköpun starfa. Fjölmörg markmið munu því nást með samþykkt þessa máls.

Virðulegi forseti. Ég fagna orðum hæstv. iðnaðarráðherra um að hún líti jákvætt á það að skerpt verði á því í þingsályktunartillögunni að þegar talað er um samgöngur sé líka verið að tala um traktora, fiskiskip og flugvélar þannig að það liggi fyrir. Þarna eru gífurleg tækifæri. Ég held að við hæstv. ráðherra séum mjög sammála um það, og ég held, í ljósi þess að við erum ekki mjög fjölmenn í þingsalnum, að það sé mikil samstaða um þetta mál í þinginu. Við viljum mjög gjarnan taka upp innlenda orkugjafa sem víðast. Við höfum náttúrlega fyrirmyndina, sem er sá árangur sem við náðum í að nýta jarðhitann og vatnsaflið til að framleiða rafmagn og hita íbúðarhúsnæði og við vitum því hvers konar árangri við getum náð. Þegar við tölum um þætti eins og ég benti á, landbúnað og sjávarútveg, þá koma um 23% af heildarlosun okkar í gróðurhúsalofttegundum frá þessum tveimur atvinnugreinum. Við vitum að við getum náð árangri þarna. Mesta losun gróðurhúsalofttegunda í heiminum - þó að félagi minn hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hafi lýst því yfir að hann hefði áhyggjur af því að stóriðjan erlendis væri að spýja of miklu frá sér - kemur samt sem áður frá landbúnaði á heimsvísu sem menn hafa miklar áhyggjur af, og þar getum við svo sannarlega verið til fyrirmyndar. Annað sem ég vildi líka mælast til, og það er eitt af því sem ég nefndi líka þegar við ræddum þingsályktunartillögu um samgöngur almennt, samgönguáætlunina, er að setja töluleg markmið inn í ályktunina sjálfa, 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um Framkvæmdasjóð ferðamannastaða. Tilefni þess að ráðist er í stofnun þessa sjóðs er brýn nauðsyn á úrbótum á fjölsóttum ferðamannastöðum hér á landi. Ferðamönnum hefur fjölgað allverulega á liðnum árum en á árinu 2010 voru erlendir ferðamenn tæplega 500 þúsund auk 74 þúsund farþega sem komu til landsins með skemmtiferðaskipum og ekki má gleyma mjög svo auknum fjölda innlendra ferðamanna sem ferðast um landið. Virðulegi forseti. Áður en ég held áfram ræðu minni verð ég líka að segja að það hlýtur að vera fagnaðarefni að okkur hafi tekist að halda í horfinu og sjáum meira að segja merkjanlega örlitla fjölgun ferðamanna á síðasta ári þrátt fyrir að við hefðum orðið fyrir áfalli í apríl og maí - í apríl þegar fækkun ferðamanna á milli ára varð 22% og í maí 15% - og það hlýtur að teljast gríðarlega góður árangur. Að stórum hluta má kannski þakka það hröðum viðbrögðum okkar í því að ráðast í markaðssókn þegar við stóðum hvað höllustum fæti hvað varðaði komu ferðamanna hingað til lands. Slíkum markaðssóknum fylgir líka ábyrgð. Því fylgir sú ábyrgð að við þurfum að gæta að náttúrunni sem er auðvitað helsta aðdráttarafl ferðamanna sem hingað koma. Vegna hins aukna álags sem af fjölgun ferðamanna hlýst er nú svo komið að margir af vinsælustu ferðamannastöðum landsins eru farnir að láta verulega á sjá. Við viljum ekki að slíkt gangi á upplifun ferðamanna sem hingað koma vegna þess að okkar besta auglýsing fyrir ferðamenn framtíðarinnar eru þeir sem hingað hafa komið. Við viljum því gæta þess að upplifun þeirra sé sem best og standi undir væntingum um hreina, fagra og ósnortna íslenska náttúru. Í frumvarpinu er lagt til að fjármagni úr sjóðnum verði varið til uppbyggingar, viðhalds og verndunar mannvirkja og náttúru á ferðamannastöðum í eigu opinberra aðila og á náttúruverndarsvæðum. Einnig verði fjármagni úr sjóðnum varið til framkvæmda er varða öryggi ferðamanna og verndun náttúru á ferðamannastöðum í eigu einkaaðila. Meðal þeirra staða sem talið er mjög brýnt að ráðast í umbætur á eru t.d. Gullfoss, Geysir, Landmannalaugar, friðland að Fjallabaki, Hveravellir, hverir við Námafjall, Grábrókargígar, Látrabjarg, Helgustaðanáma, Stórurð og Dettifoss. Virðulegi forseti. Ég sagði áðan að markaðssókn fylgdi ábyrgð og það skiptir máli að við horfum til þess núna, og þá má kannski vísa í nýja ferðamálaáætlun sem lögð verður fram á þinginu innan skamms þar sem horft verður til þess í allri stefnumörkun og allri sókn í íslenskri ferðaþjónustu að dreifa ferðamönnum betur yfir árið hér á landi. Við þurfum að fara í öfluga vöruþróun á sviði vetrarferðamennsku og markaðssetja þá ferðamennsku sérstaklega. Þegar ég tala um vöruþróun erum við jafnframt að tala um að horfa t.d. til heilsutengdrar ferðaþjónustu og klasastarfsemi sem er að verða til þar, styðja við hana. Við undirrituðum samning um helgina um sögutengda ferðaþjónustu, um uppbyggingu á því sviði og klasastarfsemi. Sömuleiðis erum við aðilar að menningarsamningum þannig að menningarstarfsemi verði efld um landið og það hefur gengið gríðarlega vel. Við leggjum áherslu á þetta til að hafa öfluga vöru sem hefur aðdráttarafl fyrir ferðamenn utan háannatíma. Einnig þarf að dreifa ferðamönnum betur yfir landið, þ.e. að bæta aðgengi að nýjum perlum, og jafnframt þurfum við að byggja upp við fjölsóttar náttúruperlur mannvirki til að stýra umgengni og vernda náttúruna. Við vinnslu frumvarpsins var einnig horft til þess að brýnt er að tryggja betur öryggi ferðamanna á ýmsum vinsælum ferðamannastöðum. Bæta þarf varúðarmerkingar af ýmsum toga og jafnframt setja upp og viðhalda ýmsum varúðarmannvirkjum, svo sem handriðum, pöllum, stígum og öryggisgirðingum. Framkvæmdasjóður ferðamannastaða verður lykilfjármögnunaraðili framkvæmda á ferðamannastöðum og með sjóðnum aukast líka möguleikar á að byggja upp nýja áfangastaði og dreifa þannig ferðamönnum betur um landið í samræmi við áðurnefnda stefnumörkun í ferðamálum. Aukin dreifing ferðamanna er mikilvægur liður í því að minnka álag á vinsælustu ferðamannastaðina en fjölgar á sama tíma atvinnutækifærum í greininni með því að fjölga þeim stöðum sem ferðamenn sækjast eftir að skoða. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að sjóðurinn hafi heimild til að fjármagna undirbúning og hönnun vegna framkvæmda sem falla undir verksvið sjóðsins en hins vegar verði sjóðnum ekki heimilt að bera rekstrarkostnað mannvirkjanna, náttúruverndarsvæða eða annarra ferðamannastaða. Þá eru framlög til einkaaðila alltaf háð því að um sé að ræða ferðamannastaði sem ávallt séu opnir almenningi án endurgjalds. Vaxandi skilningur hefur verið á mikilvægi þess að hönnun taki mið af og sé í sátt við náttúrulegt umhverfi svo og á því að í skipulagsvinnu sé tekið tillit til sjónarmiða ferðaþjónustu og umhverfisvitundar. Góð hönnun á aðstöðu og mannvirkjum getur haft mikið aðdráttarafl bæði vegna þeirrar þjónustu sem í boði er og líka fegurðargildis. Með góðri hönnun er átt við marga þætti en í henni felst m.a. sjálfbærni, vinnusparnaður og minni þörf fyrir viðhald en einnig það að með góðri hönnun er hægt að gera mannvirki á ferðamannastöðum þannig úr garði að upplifun af náttúrufegurð verði meiri og jákvæðari. Í frumvarpinu er jafnframt gert ráð fyrir að sjóðurinn fjármagni framkvæmdir svo tryggja megi öryggi ferðamanna, eins og ég nefndi áðan, en öryggisráðstafanir í þágu ferðamanna geta m.a. verið ýmsar merkingar sem eru til þess fallnar að tryggja öryggi sem og kostnaður við uppsetningu öryggisbúnaðar, t.d. eins og handriða og annars slíks. Undir þennan lið getur einnig fallið stígagerð og uppsetning palla þegar skýrt er að um sé að ræða öryggisráðstafanir. Framkvæmdir sem stuðla að verndun náttúru geta t.d. falist í því að girða af viðkvæm svæði, setja upp útsýnispalla sem draga úr ágangi á náttúruna og beina umferð gangandi vegfarenda þannig að náttúra raskist ekki með stígagerð svo dæmi séu tekin. Framlög til ferðamannastaða í einkaeigu eru eingöngu bundin við verkefni er varða öryggi ferðamanna og/eða náttúru. Þannig eru þau ekki hugsuð sem atvinnurekstrarstyrkir sem teljast landeiganda til tekna og ekki er gert ráð fyrir að í frumvarpinu felist ríkisstyrkir sem eru alltaf tilkynningarskyldir til ESA á grundvelli 61. gr. laga um EES-samninginn. Þar sem frumvarpið felur að hluta til í sér framlög til einkaaðila er engu að síður skylt að tilkynna ESA að málið sé fram komið. Lagt er til að í stjórn sjóðsins sitji fjórir fulltrúar, tveir tilnefndir af Samtökum ferðaþjónustunnar, einn tilnefndur af Sambandi íslenskra sveitarfélaga og einn skipaður án tilnefningar og skal hann jafnframt vera formaður. Verkefni stjórnar er að gera tillögur til iðnaðarráðherra um úthlutanir úr sjóðnum. Tillögur stjórnar skulu bæði byggðar á umsóknum og upplýsingum frá hagsmunaaðilum um brýna þörf á úrbótum. Ekki er um eiginlegan samkeppnissjóð að ræða þar sem reiknað er með að stærstur hluti fjármagnsins renni til svæða í opinberri eigu eins og áður segir. Engu að síður verður lagt faglegt mat á þær umsóknir sem inn koma og þeim raðað eftir því. Frumvarpið gerir ráð fyrir að varsla sjóðsins og framkvæmd úthlutunar verði verkefni Ferðamálastofu en umhverfismál eru meðal lögbundinna verkefna stofnunarinnar og vinnur hún að samræmingu umhverfis- og fræðslumála og umsjón með uppbyggingu og þróun ferðamannastaða. Þá sinnir Ferðamálastofa styrkveitingum til úrbóta í umhverfismálum á ferðamannastöðum. Frumvarp um Framkvæmdasjóð ferðamannastaða var samið samhliða frumvarpi um farþegagjald og gistináttagjald sem fjármálaráðherra mun mæla fyrir á Alþingi innan skamms. Árlegar tekjur Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða eru ákvarðaðar í fjárlögum en miðað skal við að framlagið endurspegli 60% þeirra 400 milljóna sem ríkissjóður mun hafa af farþegagjaldi og gistináttagjaldi og verður það því eigi minna en 240 millj. kr. sem sjóðurinn hefur árlega til ráðstöfunar þegar þetta er að fullu komið í gildi. Þeim hluta gjaldsins sem ekki rennur í Framkvæmdasjóð ferðamannastaða mun verða ráðstafað af fjárlögum til þjóðgarða og friðlýstra svæða. Virðulegi forseti. Hér er um gríðarlega mikilvægt og óumdeilt mál meðal ferðaþjónustunnar að ræða. Ég held að við séum öll sammála um að við þurfum að ráðast í öfluga uppbyggingu á ferðamannastöðum til að ná þeim markmiðum að dreifa ferðamönnum betur yfir árið og betur yfir landið, að gera bragarbót í öryggismálum og vernda líka þær náttúruperlur sem eru hvað fjölsóttastar. Með samþykkt þessa frumvarps fylgja líka, eins og mörgum öðrum góðum málum, jákvæð hliðaráhrif sem eru þau að það verður heilmikil innspýting inn í geira sem eiga undir högg að sækja þar sem verkefnastaðan er bág, t.d. hjá hönnuðum, arkitektum og öðrum sem starfa í byggingargeiranum. Að þessu sögðu, virðulegi forseti, legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og umfjöllunar í iðnaðarnefnd.

Herra forseti. Ég fagna framlagningu þessa frumvarps. Það hefur lengi verið skoðun mín að greiða þurfi fyrir það tjón sem er að verða á fallegustu náttúruperlum landsins vegna ágengni ferðamanna. Ég fagna þeirri aðferðafræði að það séu þó fyrirtækin sem nýta náttúru landsins í hagnaðarskyni sem greiða þær viðgerðir en ekki landsmenn sem koma til að njóta náttúru síns eigin lands, þeir eiga að sjálfsögðu ekki að þurfa að greiða fyrir það. Að borga aðgangseyri að Þingvöllum er svo fráleit hugmynd að ég er hissa á að hún skuli nokkurn tíma hafa komið upp. Ég er með tvær spurningar um þetta mál. Þetta vakti miklar vonir hjá mér en svo rak ég augun í þetta sem kemur fram, sem mér finnst vera mikill galli við málið - hér er frumvarp til laga um framkvæmdastjórn ferðamannastaða og í ljós kemur að um 40% af þessu gjaldi munu renna beint í ríkissjóð. Þetta er mikill ágalli á skattheimtu og skattastefnu ríkisstjórnarinnar. Nefskattur RÚV, sem var mikið talað um á sínum tíma, og átti aldeilis að bæta stöðu Ríkisútvarpsins, rennur í ríkissjóð en ekki til RÚV. Ferðamálagjaldið sem hér um ræðir rennur að stórum hluta, og nærri því helmingshluta, í ríkissjóð en ekki til uppbyggingar ferðamannastaða á Íslandi. Mig langar að spyrja: Þegar verið er að innheimta sérstakan skatt á fyrirtæki í ferðaþjónustu, og kallað Framkvæmdasjóður ferðamannastaða, hvernig stendur þá á því að hann rennur í ríkissjóð í stað þess að fara allur beint í þetta brýna verkefni?

Virðulegi forseti. Það var sótt mjög fast að þessi 40% færu beint í uppbyggingu á þjóðgörðum og friðlýstum svæðum sem eru svo sannarlega ferðamannastaðir. Það er ekki svo að þessi 40% fari bara inn í ríkissjóð, inn í hítina, heldur er ætlunin að 60% fari í þennan sjóð, 40% fari síðan beint í uppbyggingu þjóðgarða og friðlýstra svæða. Við getum síðan deilt um það hvort þetta eigi allt að vera í einum sjóði og friðlýstu svæðin og þjóðgarðarnir eru í þannig stöðu að án efa mundu umsóknir þeirra komast mjög einfaldlega í gegn. Þess vegna settum við inn til bráðabirgða endurskoðunarákvæði á þessum lögum þannig að við getum eftir tvö ár metið árangurinn og metið það hvernig best sé að halda áfram. En það var ákveðið að fara svona af stað og ég held að það geti orðið farsælt en við verðum að leggja á það ískalt mat þegar þessu ferli er lokið. En það er alveg klárt að þeir fjármunir sem þarna er verið að innheimta eiga allir að renna til uppbyggingar á ferðamannastöðum þó í tvennu lagi sé.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svarið. Það var gott að heyra að ætlunin er að 40% renni til uppbyggingar þjóðgarða, ég hefði viljað sjá það í frumvarpinu. Ég legg áherslu á að það komi skýrt fram að þessir peningar renni til þjóðgarða og friðlýstra svæða. Ég hefði líka kosið að sjá að allir þessir fjármunir rynnu beint í þannig staði en að Ferðamálastofa, sem í rauninni er einhvers konar regnhlíf fyrir ferðamálafyrirtækin, sæi ekki um að úthluta þeim samkvæmt sínum hugmyndum. Það eru mörg friðlýst svæði hér sem verða aldrei mjög aðgengileg fyrir ferðamenn en þurfa samt að fá fjármagn til að hægt sé að vernda þau. Það er varhugaverð leið að fara ef fjármunum til náttúruverndar er varið á þann veg að hægt sé að selja fleiri ferðamönnum aðgengi að þeim frekar en að verndunarsjónarmið ráði í prinsippinu ferðinni. Ef verndunarsjónarmið ráða ferðinni koma ferðamenn síðar meir. Það er það sem þeir eru að koma til að horfa á og ég legg áherslu á það við meðferð þessa máls að mjög vel sé passað upp á það. Ég hef oft talað um það sem ferðamannamengun að koma inn í Öskju þessi dægrin og sjá þar 10 eða 15 rútur á bílastæðinu. Það er vegferð sem við verðum að passa okkur á. Það er ekkert gaman að koma að Geysi í dag, hvorki vegna ástands svæðisins né þeirra þúsund manna sem kannski eru þar hverju sinni.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að það skiptir máli að við gætum að þessum náttúruperlum og til þess er farið í þessa vegferð. Ferðamálastofa er ekki nein samtök þessara fyrirtækja. Ferðamálastofa er leyfisveitandi og eftirlitsaðili með ferðaþjónustunni. Síðan eru fyrirtækin sjálf með sín samtök þannig að Ferðamálastofa er mjög vel til þess bær að hýsa þennan sjóð og fara með framkvæmd hans. Ég vil líka benda á að síðustu ár hafa umhverfisráðuneytið og stofnanir þess og iðnaðarráðuneytið og stofnanir þess í auknum mæli verið að vinna mjög þétt saman hvað varðar ferðamálin. Við munum halda því áfram og það verður gert í þessu efni líka og í öllum forsendum sem tekið verður tillit til þegar verið er að sækja um verður umhverfissjónarmiða gætt. Eitt af meginmarkmiðum frumvarpsins er verndun náttúru og náttúrugæða. Við sem komum að ferðamálum vitum að það er gríðarleg fjárfesting í því fyrir okkur Íslendinga, sú auðlind er ómetanleg. Það tjón sem verður ef við hleypum of mörgum inn á viðkvæmustu svæðin verður ekki bætt, við gerum okkur vel grein fyrir því. Þess vegna er það megináhersla okkar í þessu máli að tryggja að við dreifum ferðamönnum betur yfir landið, dreifum þeim betur yfir árið og förum betur með þá staði sem ferðamenn sækja mest á háannatíma í dag. Það er markmiðið með frumvarpinu, virðulegi forseti, og ég vona að okkur eigi eftir að lánast að samþykkja það sem fyrst þannig að umræddur sjóður geti tekið til starfa sem allra fyrst og uppbyggingin hafist.

Herra forseti. Ég fagna þessu frumvarpi sérstaklega og tek undir síðustu orð hæstv. iðnaðarráðherra um að það verði samþykkt sem allra fyrst. Við höfum horft upp á það á undanförnum tveimur árum að ákveðin vakning hefur orðið meðal Íslendinga í kjölfar kreppunnar. Menn hafa ferðast meira um landið sitt og reynt að kynnast því og náttúru þess betur. Einnig hefur verið vaxandi ferðamannastraumur til landsins þrátt fyrir þau áföll sem urðu á síðasta vori eins og hæstv. ráðherra nefndi. Það er kannski ekki síst að þakka hvatningarátaki í kjölfar eldgossins sem þótti heppnast nokkuð vel. Þessi mikli og vaxandi ferðamannastraumur hefur bæði jákvæðar og neikvæðar hliðar. Auðvitað skapar þetta okkur mikinn gjaldeyri. Þetta er atvinnuskapandi og eflir þá miklu atvinnugrein sem ferðamannaþjónustan er orðin og það sparar líka gjaldeyri ef landinn er meira á ferð innan lands en utan. En neikvæðu hliðarnar eru, eins og hér hefur verið bent á, átroðningur og jafnvel niðurníðsla á fjölsóttustu stöðunum. Það skapast ekki síst af því að mikill skortur hefur verið á fjármagni til uppbyggingar á nauðsynlegri þjónustu, til uppbyggingar og aðgerða, til verndar viðkvæmri náttúru og jafnvel skortur á fjármunum til að tryggja öryggi ferðamanna eins og dæmin sanna. Þessa alls má sjá stað í markmiðsgrein þessa frumvarps um framkvæmdasjóð ferðamannastaða og er það vel að þarna skuli eiga, með sérstakri skattlagningu, að afla fjár til að stuðla að uppbyggingu, viðhaldi og verndun ferðamannastaða, tryggja öryggi ferðamanna og vernda náttúru landsins og kannski ekki síst til að fjölga viðkomustöðum á landinu til að létta álagið. Ég tel þetta mikilvægt skref. Ég ætla ekki á þessu stigi að fjalla um fjáröflunina til sjóðsins. Ég reikna með að það mál muni fara til efnahags- og skattanefndar þegar að því kemur en eins og fjáröflunin er lögð upp er hún ekki alveg í samræmi við tillögu nefndarinnar sem lagði tillögur fyrir stjórnvöld síðasta haust. En skýringar á því og umfjöllun mun væntanlega fara fram í þingsal og fyrir efnahags- og skattanefnd. Þetta er mikilvægt skref og ég leyfi mér að fullyrða að það geti valdið straumhvörfum í uppbyggingu ferðamannaþjónustu og verndun viðkvæmrar náttúru á ferðamannastöðum að fá jafngildi 400 millj. kr. árlega, hvort heldur er af gistináttagjaldi eða farþegagjaldi, sem verður ráðstafað eins og hér er rakið. Sem formaður Þingvallanefndar verð ég að segja að nefndin væntir mjög góðs af þessari stefnumörkun. Það er talað um að hingað komi 500–600 þúsund ferðamenn á ári og helmingur þeirra leggur leið sína á Þingvelli, 250–300 þúsund manns á ári hverju. Mikilvægi Þingvalla sem ferðamannastaðar mátti sjá á margfrægu myndbandi hvatningarátaksins frá því í fyrra. Það hófst á myndum frá Þingvöllum, því lauk á myndum frá Þingvöllum og í miðjunni voru líka myndir frá Þingvöllum. Verkefnin á Þingvöllum blasa alls staðar við nákvæmlega eins og hér er rakið og fjármunir hafa verið af skornum skammti. Ekki er það þó vegna óvilja eða nísku fjárveitingavaldsins heldur vegna þess hvernig komið er fyrir ríkissjóði. Ég vil taka undir með hv. þm. Þór Saari sem sagði áðan að það væri eðlilegt að þeir sem hingað koma og hagnast á þjónustu við ferðamenn leggi sitt af mörkum til að vernda náttúruna sem er undirstaða þessarar sömu ferðamannaþjónustu. Ég vænti sem sagt mikils árangurs af þessu. Það er mikilvægt að þessar fjárveitingar renni, eins og hæstv. ráðherra nefndi, til beggja verkefnanna, almennrar uppbyggingar á ferðamannastöðum, þrír fimmtu hlutar, um 240 milljónir á ári, og tveir fimmtu hlutar þá, eða 160 millj. kr. árlega, til friðlýstra svæða, sem eru fjölmörg en samt allt of fá á landinu, og til þjóðgarða sem við eigum. Ég vil óska hæstv. ráðherra og jafnframt ráðherra umhverfismála til hamingju með þetta frumvarp.

Virðulegi forseti. Ég vil í sjálfu sér eins og aðrir fagna þessu frumvarpi. Ég held að meginmarkmið þess séu okkur mikilvæg til uppbyggingar á ferðaþjónustu, til aukins öryggis á ferðamannastöðum og bættrar umgengni og frekari verndar náttúru landsins á viðkvæmum stöðum. Við höfum öll orðið vitni að því á undanförnum árum hve öryggismálum er ábótavant þegar kemur að þekktum stöðum, jafnvel okkar fjölmennustu ferðamannastöðum eins og Geysi í Haukadal þar sem á hverju ári verða nokkur misalvarleg slys. Við höfum orðið vitni að því hvernig umgengni er orðin víða, sérstaklega á hálendinu þar sem hún er ekki mönnum bjóðandi. Það kemur auðvitað til af því að aðstaða er mjög bágborin og engan veginn fullnægjandi þeim aukna ferðamannastraum sem fer þar um. Áframhald núverandi aðstæðna mun hreinlega hefta alla uppbyggingu í ferðaþjónustu, skaða náttúru okkar til lengri tíma litið og vinna gegn þessari mikilvægu atvinnugrein. Það er því mjög mikilvægt að við förum að huga að þessum málum og leita fjármagns til að fara í uppbyggingu, viðhald mannvirkja og verndun náttúru á ferðamannastöðum eins og segir í 1. gr. frumvarpsins. Ekki er með þessu frumvarpi hugsað að rekstrarkostnaður við aðstöðu á þessum stöðum verði greiddur úr sjóðnum sem þarna myndast. Það hlýtur að vera eitthvað sem við þurfum að horfa sérstaklega til. Kem ég þá kannski að því sem er jú viðkvæmi hlutinn í frumvarpinu en það er sú gjaldtaka sem fyrirhuguð er og hvernig henni verður hagað. Ég hef miklar efasemdir um að við séum að fara rétta leið þegar við förum í þá almennu skattlagningu sem fyrirhuguð er í frumvarpinu. Reynsla okkar af eyrnamerktum sköttum til ákveðinna framkvæmda, sköttum sem renna í ríkissjóð og eiga síðan að fara til ákveðinna framkvæmda eða verkefna, er ekki góð, virðulegi forseti. Ég get nefnt nærtækasta dæmið sem er bensíngjaldið eða eldsneytisgjaldið sem hefur náttúrlega, eins og við öll vitum, engan veginn skilað sér til þeirra verkefna sem það er eyrnamerkt. Það má vel finna fleiri skatta á þessum vettvangi þar sem málum er þannig varið. Ég hefði haldið að best væri að gera þetta fyrir utan ríkissjóð. Þegar hv. þm. Þór Saari sagði áðan að hann væri ánægður með að við ætluðum ekki að leggja þetta gjald á innlenda ferðamenn, Íslendinga sem í auknum mæli ferðast um landið, skoða fallega náttúru þess og staði, þá er það auðvitað alrangt. Við ætlum einmitt að leggja gjald á alla ferðamenn. Samkvæmt þessu frumvarpi ætlum við að leggja á gjald sem verður innheimt af seldum gistinóttum á öllum stöðum þar sem því verður við komið og við ætlum að leggja það á alla farþega sem fara með flugvélum og farþegaskipum. Það er auðvitað fullt af Íslendingum sem ferðast með flugvélum hvort sem er innan lands eða á milli landa og Íslendingar gista úti um allt land. Þetta hefur auðvitað mikinn kostnað í för með sér fyrir samfélagið í heild sinni, fólkið sem ferðast á landsbyggðinni, fólkið úti á landi sem þarf að ferðast innan lands með flugi, þá sem starfa sinna vegna þurfa að ferðast erlendis og eins alla þá innlendu starfsmenn, Íslendinga, sem eru á ferð og flugi um landið vegna starfa sinna og þurfa að gista á hinum ýmsu stöðum. Auðvitað leggst gjaldið á alla og það er það sem ég hræðist. Ferðaþjónusta er ekki bara heimsóknir á ferðamannastaði. Við horfum til þess í framtíðinni að auka fjölbreytni í ferðaþjónustu okkar eins og hæstv. iðnaðarráðherra kom inn á. Ég held að það sé gríðarlega mikilvægt að horft sé til vaxtarbrodda í íslenskri ferðaþjónustu og lengingar helsta ferðamannatímabilsins sem við þurfum að fara í til að nýta allar þær fjárfestingar sem eru til staðar. Það bætist ekki lítil fjárfesting við á þeim vettvangi, virðulegi forseti, þegar ráðstefnuhúsið í Reykjavík tekur til starfa á þessu ári. Jákvæði hlutinn við þá framkvæmd er að það mun breyta allri aðstöðu til ráðstefnu- og tónleikahalds. Við gerum okkur vonir um að það verði til að efla íslenska ferðaþjónustu, innlenda ferðaþjónustu, og gefi tækifæri og sóknarfæri sem hafa ekki boðist áður. Ég hræðist að sú gjaldtaka sem er fyrirhuguð samkvæmt þessu frumvarpi geti verið samkeppnisletjandi eða dregið úr samkeppnisstöðu okkar gagnvart öðrum löndum þegar kemur að því hvar erlendir aðilar ákveða að halda ráðstefnur og annað sem því tengist. Við getum nefnt heilsutengda ferðaþjónustu í þessum efnum og í raun fjöldann allan af öðrum möguleikum. Hætta er á að flöt hækkun sem ríkisvaldið hefur síðan tilhneigingu til að seilast í til annarra hluta, sérstaklega þegar erfiðlega gengur, fari í að borga eitthvað annað. Það er auðvelt að hækka með einu pennastriki en ég óttast að það sé röng leið. Ég mun beita mér fyrir því í hv. iðnaðarnefnd að við skoðum möguleikana í stöðunni. En markmiðið er það sama og því er ég sammála. Ég er sammála hæstv. ráðherra og þeim sem hér hafa talað að það er tímabært að við horfum til þessara hluta. Ég held að gjaldtakan væri betur vörðuð í þeirri leið að á helstu ferðamannastöðum, þar sem því verður við komið, yrði annast um innheimtu þessara gjalda og hluti af gjaldinu rynni til uppbyggingar og þjónustu á þeim stað sem um ræðir en restin rynni í sameiginlegan sjóð sem ferðaþjónustan með aðkomu ríkisvaldsins hefði til umráða á þeim stöðum sem þurfa þykir. Í því væri ákveðinn hvati, það mundi hvetja staði og sveitarfélög í samvinnu við ríkisvaldið til að koma upp gjaldtöku á þekktum ferðamannastöðum og skapa þar með betri aðstöðu til að taka á móti ferðamönnum, skemmtilegra umhverfi og aukin atvinnutækifæri. Ég vil taka Dimmuborgir sem dæmi. Mér er minnisstætt þegar ég var á ferð um landið með einni af nefndum þingsins, sennilega 2007 eða 2008, þegar við heimsóttum m.a. ferðamannastaði og komum í Dimmuborgir. Okkur var sagt að þeir tækju á móti hátt í 200 þúsund ferðamönnum á ári. Mikið af skemmtiferðaskipum kæmu til Akureyrar og Húsavíkur og færu þar um. Aðstaðan var þannig að rútur gátu ekki snúið við á bílastæðunum og hreinlætisaðstaðan sem var í gámaskúrum á hlaðinu var engan veginn boðleg. Óskað var eftir því að við þingmenn mundum beita okkur fyrir því að fá 15 millj. kr. framlag til að hægt væri að byggja upp mannsæmandi aðstöðu, bæði bílastæði og snyrtingu. Ef þessi staður með 200 þúsund ferðamenn tæki gjald sem nemur 1 evru að jafnaði á hvern ferðamann sem þangað kemur þá gerir það um 30 millj. kr., tvær evrur gera 60 millj. kr. Það er alveg ljóst að á þessum stað yrði með slíkri gjaldtöku, sem gæti ekki annað en talist mjög hófleg, byggð upp mjög blómleg starfsemi og aðstaðan til að taka á móti ferðamönnum yrði allt önnur í framtíðinni. Staðurinn væri líka aflögufær til að leggja til þeirra staða þar sem gjaldtakan væri erfiðari en þar væru verkefnin sem þyrfti að sinna svo sannarlega til staðar. Það er ekki óþekkt að fólk borgi fyrir þjónustu á þeim stöðum sem það fer á. Þannig er það í Bláa lóninu sem er nú með fjölsóttustu ferðamannastöðum landsins. Ég veit ekki hve margir koma í Bláa lónið, ætli þeir séu ekki komnir yfir 300 þúsund á ári? Allir borga þar gjald, ég mundi ekki einu sinni segja hóflegt vegna þess að það er dýrt að fara í Bláa lónið. Ég er ekki að segja að það sé of dýrt en það er dýrt í því samhengi sem við erum að tala um. Eins á þetta við um allar almenningssundlaugarnar sem reknar eru af sveitarfélögum úti um land allt og eru mjög vinsælir ferðamannastaðir, ef við getum orðað það svo. Þar er gjaldtakan fyrir hendi og fjármagnið rennur til reksturs og uppbyggingar á þeim stöðum. Ég held að þetta sé í raun miklu skynsamlegri leið til að ná því markmiði sem við ræðum um. Það er alveg ljóst að í framtíðinni þurfum við að takmarka fjölda ferðamanna á ákveðnum stöðum ef þær spár ganga eftir sem við höfum um aukningu á ferðamannafjölda til landsins. Ég vil þó setja þann fyrirvara við þær spár að ef ríkið hagar sér ekki skynsamlega í gjaldtöku þá kemur að því að við þurfum að hefta þann vöxt. Það er vandmeðfarið mál hvernig við ætlum að haga skattlagningu á þessa atvinnugrein umfram aðrar. En ef spárnar ganga eftir, sem við gerum okkur vonir um, þá er alveg ljóst að við þurfum að takmarka aðgang að ferðamannastöðum og opna aðgang að fleirum til að dreifa álaginu. Ég sé ekki betri leið en þessa til þess. Ég veit af því sem komið hefur fram í málflutningi hv. þingmanna að í meðferð þessa máls hefur leiðarljósið m.a. verið sjónarmið umhverfisverndar, umhverfissjónarmið. Ég tek hjartanlega undir það og held að ég geti fullvissað hv. þingmenn um að undir forustu hæstv. forseta, Kristjáns L. Möllers, sem formanns iðnaðarnefndar munum við nefndarmenn sem erum almennt séð miklir umhverfissinnar og vinir náttúrunnar, þótt við viljum þar skynsamlega nýtingu, hafa það að leiðarljósi og alveg örugglega reyna að ganga þannig frá málinu að það mæti ekki síst þessum sjónarmiðum en á sama tíma verði þannig um hnútana búið að efla megi ferðaþjónustuna í stað þess að letja eða hefta vöxt hennar. Ég held að ég láti þetta nægja, virðulegi forseti. Ég er sammála markmiði frumvarpsins. Það er aðallega af þeirri leið sem nefnd skipuð af hæstv. fjármálaráðherra skilaði tillögum sínum um í fyrra eða af niðurstöðunni sem ég hef áhyggjur. Ég mun beita mér fyrir því í vinnu nefndarinnar að við leitum allra sjónarmiða. Við þurfum m.a. að fara yfir gögn úr nefndarvinnu til að finna rökstuðninginn. En ég tel almennt séð heppilegra að þessari gjaldtöku verði frekar komið út til þeirra sem eru starfandi í ferðaþjónustunni, til þeirra staða sem mest þurfa á henni að halda og hægt er að framkvæma hana á. Einhvers konar hvatakerfi verður að vera svo að hluti innheimtunnar fari til uppbyggingar á viðkomandi stað en annað renni í sameiginlegan sjóð sem sinni þeim svæðum sem þurfa á fjárframlagi að halda en eiga erfiðara með gjaldtöku.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir framsögu hans. Ég er ósammála um margt sem kom fram í máli hans en mig langar að leiðrétta það sem ég tel vera misskilning. Ég fagnaði því ekki sérstaklega að Íslendingar væru undanskildir gistináttagjaldinu heldur fagnaði ég því að ekki yrði rukkað fyrir aðgang að náttúrunni með einhvers konar notendagjöldum. Varðandi ferðamálagjaldið tel ég mikilvægt að t.d. barnmargar fjölskyldur lendi ekki í þeirri klemmu að þurfa að sleppa því að gista á gististöðum vegna þessa gjalds. Mín skoðun hefur ætíð verið sú að börn og unglingar undir 16 ára aldri í fylgd með foreldrum eigi að fá undanþágu frá þessu gjaldi. Ég hef rekið mig á það á ferðum mínum um landið að sums staðar eru barnmargar fjölskyldur einfaldlega rukkaðar minna fyrir gistiþjónustu vegna þess að mönnum er kunnugt um hvað þetta getur verið dýrt fyrir fjölskylduna. Það áhersluatriði sem ég held að við þurfum að hafa í huga er að börn og unglingar verði undanþegin þessum skatti. Það eru praktískir agnúar á því sem hv. þm. Jón Gunnarsson talaði um í sambandi við notendagjöld. Það er ekki hægt að vera með járnhlið og vakt allan sólarhringinn árið um kring á ferðamannastöðum. Það er ekki hægt að bjóða þjóðinni upp á að girða Dimmuborgir, Þingvelli eða Skaftafell af þannig að menn komist ekki inn á staðina fótgangandi nema í gegnum vöktuð hlið. Það er ekki boðlegt að loka þessum stöðum á nóttinni því að við búum við bjartar sumarnætur um fjóra mánuði á ári þegar fólk er líka á ferðinni. Það eru þeir praktísku agnúar á notendagjöldunum sem mörgum eru svo hugstæð og ég fagna innilega að eru ekki í þessu frumvarpi.

Virðulegi forseti. Það er ekkert vandamál að hafa börn og unglinga undanþegin því gjaldi sem yrði innheimt á viðkomandi ferðamannastöðum. Það er ekkert vandamál að ekki verði um neina gjaldtöku að ræða fyrir þá sem fara t.d. í skólaferðalagi á þekkta ferðamannastaði. Þetta er fyrst og fremst spurning um þær reglur sem verða settar um þessa innheimtu. Eins og þetta er sett upp í frumvarpinu horfum við upp á að allir þeir hópar sem ferðast innan lands, íþróttafélög, ungt fólk í íþróttum, þurfa að greiða þessi gjöld. Fjölskyldurnar sem ferðast og ætla að gista á einhverjum stöðum þurfa að greiða þessi gjöld. Það verður erfitt að undanskilja einhverja eða hafa eðlilegt eftirlit með því. Það er miklu einfaldara að hafa eftirlit á viðkomandi stöðum. Það er enginn að tala um að loka ferðamannastöðum um bjartar sumarnætur. Ef ferðamannastraumur er á björtum sumarnóttum verður einfaldlega fólk á vakt. Ég held að það sé full ástæða til þess út frá þeim öryggishagsmunum sem við fjölluðum um að fólk ferðist ekki án þess að eitthvert eftirlit sé með því og það viti af fólki á þessum stöðum og að það sé í lagi með fólkið sem fer þar um á þessum tíma ársins. Það er enginn að tala um járnhlið og vakt allan sólarhringinn og að hefta aðgang eitthvað. Það er hægt að snúa út úr hlutunum og hv. þm. Þór Saari er tamt þegar kemur að sumum málum að fara í slíka útúrsnúninga. Það er ekkert verið að tala um þetta. Auðvitað verða staðirnir opnir allt árið. Það er starfsemi í kringum þekktustu og helstu ferðamannastaðina allt árið. Ég held að það sé bara jákvætt fyrir atvinnuuppbyggingu í ferðaþjónustu. Sjáum við ekki alveg örugglega fyrir okkur á stöðum úti um allt land, eins og í Dimmuborgum, þar sem engin aðstaða er til að veita neina þjónustu að stóran hluta ársins komi þangað 

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um umhverfisábyrgð. Frumvarpið felur í sér innleiðingu á tilskipun 2004/35/EB, um umhverfisábyrgð í tengslum við varnir gegn umhverfistjóni og úrbætur vegna þess, og er samið í þeim tilgangi að uppfylla skyldur íslenska ríkisins vegna EES-samningsins. Byggir tilskipunin á meginreglu umhverfisréttar um að mengunarvaldur skuli greiða og heitir á enskri tungu: Polluter pays principle. Tilskipunin var tekin inn í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar, nr. 17/2009, þann 5. febrúar 2009. Frumvarpið var sent helstu hagsmunaaðilum til umsagnar 16. nóvember 2009 og var að auki auglýst á heimasíðu umhverfisráðuneytisins og var almenningi gefinn kostur á að gera athugasemdir við efni þess. Voru allar fram komnar umsagnir yfirfarnar af hálfu ráðuneytisins og ýmsar breytingar gerðar vegna þeirra. Markmiðið með frumvarpi til laga um umhverfisábyrgð er að tryggja að sá sem ber ábyrgð á umhverfistjóni eða yfirvofandi hættu á umhverfistjóni komi í veg fyrir tjón eða bæti úr tjóni ef tjón hefur orðið og beri kostnað af þeim ráðstöfunum sem af því leiðir. Frumvarpið gildir um umhverfistjón sem valdið er við atvinnustarfsemi sem fellur undir II. viðauka frumvarpsins eða yfirvofandi hættu á umhverfistjóni af völdum slíkrar starfsemi. Gildir ábyrgð rekstraraðila í slíkri atvinnustarfsemi óháð því hvort um gáleysi eða ásetning er að ræða og er því um að ræða hlutlæga ábyrgð hans, þ.e. ábyrgð án sakar. Gildir frumvarpið auk þess um umhverfistjón á vernduðum tegundum og náttúruverndarsvæðum og yfirvofandi hættu á slíku tjóni sem rekja má til annarrar atvinnustarfsemi en þeirrar sem fellur undir II. viðauka og er valdið af ásetningi eða gáleysi. Frumvarpið gildir um rannsóknir og úrbætur vegna umhverfistjóns og rannsóknir og ráðstafanir til að koma í veg fyrir yfirvofandi hættu á umhverfistjóni sem er valdið í atvinnustarfsemi og kostnað sem af því leiðir. Frumvarpið gildir þó ekki um umhverfistjón eða yfirvofandi hættu á umhverfistjóni þegar liðin eru meira en 30 ár frá því að atburður sem orsakaði tjónið eða hættuna á tjóni varð. Það umhverfistjón sem fellur undir frumvarpið er tjón af vernduðum tegundum og náttúruverndarsvæðum, vatni og landi. Um undantekningar á gildissviðinu er fjallað í 4. gr. frumvarpsins. Gildir frumvarpið því ekki í tilteknum tilvikum ef tjón eða hætta á því er af völdum dreifðrar mengunar, vopnaðra átaka, hernaðarátaka, borgarastyrjaldar eða uppreisnar, náttúruhamfara, starfsemi til að þjóna landvörnum eða alþjóðaöryggi eða þar sem markmiðið er að vernda gegn náttúruhamförum eða af völdum atburðar þar sem ábyrgð eða bætur falla undir gildissvið samnings frá 27. nóvember 1992, um einkaréttarlega ábyrgð vegna tjóns af völdum olíumengunar, eða samnings frá 27. nóvember 1992, um stofnun alþjóðasjóðs til að bæta tjón af völdum olíumengunar. Í samræmi við tilskipun um umhverfisábyrgð nær frumvarp þetta ekki til einkaréttarlegra skaðabótakrafna vegna líkamstjóns, munatjóns eða almenns fjártjóns. Frumvarp til laga um umhverfisábyrgð er í 13 köflum ásamt tveimur viðaukum. Í I. viðauka eru rammaákvæði sem fylgja ber þegar valdar eru heppilegustu ráðstafanirnar til að tryggja úrbætur vegna umhverfistjóns. Í II. viðauka er síðan talin upp sú atvinnustarfsemi sem ber hlutlæga ábyrgð samkvæmt frumvarpinu. Í tilskipun um umhverfisábyrgð er um skilgreiningar á vernduðum tegundum og vistgerðum vísað til tilskipunar 79/409/EBE um verndun villtra fugla og tilskipunar 92/43/EBE um vernd vistgerða og villtra plantna og dýra en þessar tvær tilskipanir falla ekki undir EES-samninginn. Samkvæmt tilskipun um umhverfisábyrgð er gert ráð fyrir að aðrar tegundir eða svæði sem aðildarríki ákveður að sömu markmið gildi um falli undir skilgreininguna. Með hliðsjón af því er í skilgreiningu frumvarpsins á vernduðum tegundum og náttúruverndarsvæðum vísað til íslenskrar löggjafar á sviði náttúruverndar. Í þeirri löggjöf er m.a. tekið tillit til alþjóðasamninga sem Ísland er aðili að svo sem samnings um verndun villtra dýra og plantna og lífsvæða í Evrópu og samnings um líffræðilega fjölbreytni. Samkvæmt frumvarpinu er umhverfistjón á vernduðum tegundum og náttúruverndarsvæðum tjón sem hefur veruleg skaðleg áhrif á varðveislu verndaðra tegunda og náttúruverndarsvæða. Sem dæmi um slíkt tjón má nefna svo mikla röskun að tegund er fæld burt af svæði t.d. vegna mannvirkjagerðar og losun mengandi efna sem eyðileggja búsvæði tegundar. Samkvæmt frumvarpinu er umhverfistjón á vatni tjón sem hefur veruleg skaðleg áhrif á umhverfi og gæði vatns hvað varðar vistfræðilegt og gott efnafræðilegt ástand þess og/eða magnstöðu grunnvatns. Í frumvarpinu er um viðmið vísað til skilgreininga í frumvarpi til laga um stjórn vatnamála sem samið var til innleiðingar hér á landi úr ákvæðum tilskipunar 260/EB um aðgerðarramma EB um stefnu á sviði vatnamála og lagt hefur verið fram á Alþingi sem og reglugerðum sem settar verða samkvæmt væntanlegum lögum um stjórn vatnamála. Getur umhverfistjón á vatni verið bein afleiðing af skaðlegum áhrifum á sjálft vatnshlotið eða afleiðing af skaðlegum áhrifum á aðrar náttúruauðlindir. Mengun á landi getur t.d. haft í för með sér umhverfistjón á vatni vegna niðurrennslis mengandi efna gegnum jarðveg og í grunnvatn. Umhverfistjón á landi er samkvæmt frumvarpinu hvers kyns mengun á landi sem veldur umtalsverðri hættu á skaðlegum áhrifum á heilsufar manna vegna efna eða lífvera sem með beinum eða óbeinum hætti berast á yfirborð lands eða í jarðveg eða berggrunn. Gera má ráð fyrir að um umhverfistjón á landi sé að ræða ef sýnt er fram á að staðfest mengunarstig geti haft skaðleg áhrif á heilsufar manna og má sem dæmi nefna hættu sem bundin er við snertingu svo sem við leik, garðvinnu og fleira og hættu sem leiðir af myndun skaðlegra lofttegunda í jörð. Sú atvinnustarfsemi sem frumvarpið nær til er annars vegar sú starfsemi sem ber hlutlæga ábyrgð og sem getið er um í II. viðauka frumvarpsins, er þar m.a. um að ræða leyfisskylda starfsemi samkvæmt 5. gr. laga um hollustuhætti og mengunarvarnir og flutning úrgangs milli landa samkvæmt lögum um meðhöndlun úrgangs. Frumvarpið nær þó til allrar annarrar atvinnustarfsemi, eins og hún er skilgreind í frumvarpinu, þegar um gáleysi eða ásetning rekstraraðila er að ræða en eingöngu þegar um er að ræða umhverfistjón á vernduðum tegundum og náttúruverndarsvæðum eða yfirvofandi hættu á slíku tjóni. Með frumvarpi þessu er í fyrsta skipti verið að setja fram reglur um athafnaskyldu rekstraraðila sem ábyrgð ber á umhverfistjóni eða yfirvofandi hættu á slíku tjóni. Jafnframt er kveðið á um heimildir stjórnvalds til að gefa rekstraraðila fyrirmæli um rannsóknir og ráðstafanir til að koma í veg fyrir yfirvofandi umhverfistjón eða til að bæta úr slíku tjóni. Þá er í samræmi við greiðslureglu umhverfisréttarins kveðið á um að rekstraraðili sem ber ábyrgð samkvæmt lögum skuli greiða kostnað af ráðstöfunum til að koma í veg fyrir umhverfistjón eða bæta úr slíku tjóni og greiða auk þess gjald vegna málsmeðferðar stjórnvalds sem samkvæmt frumvarpinu er Umhverfisstofnun. Umhverfisstofnun er sú stofnun sem hefur umsjón og eftirlit með framkvæmd laganna samkvæmt 22. gr. frumvarpsins. Er það því m.a. hlutverk stofnunarinnar að meta hvort tjón sem er orðið eða er yfirvofandi flokkist sem umhverfistjón og einnig hver beri ábyrgð í slíkum tilvikum. Er það þá hlutverk Umhverfisstofnunar að gefa rekstraraðila sem ábyrgð ber fyrirmæli í samræmi við III. kafla frumvarpsins. Eins og áður er getið er í I. viðauka frumvarpsins fjallað um úrbætur vegna þess umhverfistjóns sem frumvarpið nær til. Í tilskipun um umhverfisábyrgð kemur fram að í henni felist lágmarkskröfur. Aðildarríkjum er því heimilt að viðhalda eða kveða á um strangari reglur. Almennt eru gerðar sömu kröfur til rekstraraðila samkvæmt ákvæðum frumvarpsins og mælt er fyrir um í tilskipuninni. Lagt er þó til í frumvarpinu hvað varðar umhverfistjón á landi að gerð sé krafa um ráðstafanir til að eyða mengun og endurheimta fyrra ástand lands eða gera jafngildar ráðstafanir samkvæmt I. viðauka frumvarpsins sem byggir á II. viðauka tilskipunar um umhverfisábyrgð. Þykir það vera í samræmi við meginreglur umhverfisréttar og æskilega framkvæmd hér á landi. Sama krafa var gerð um innleiðingu tilskipunarinnar í danskan rétt enda í samræmi við það sem áður hafði gilt samkvæmt dönskum lögum. Samkvæmt II. viðauka tilskipunarinnar skulu úrbætur vegna mengunar á landi að lágmarki leiða til þess að mengunin valdi ekki lengur hættu á skaðlegum áhrifum á heilsufar manna. Hvað varðar úrbætur vegna umhverfistjóns sem varða vatn, verndaðar tegundir eða náttúruverndarsvæði felast þær samkvæmt I. viðauka frumvarpsins í því að koma umhverfinu aftur í fyrra ástand með því að gera á því svokallaðar frumúrbætur, fyllingarúrbætur eða jöfnunarúrbætur eins og nánar er getið um í viðaukanum. Um ábyrgð á greiðslu kostnaðar rekstraraðila er fjallað í IV. kafla frumvarpsins. Samkvæmt 20. gr. skal rekstraraðili bera kostnað við rannsóknir, varnarráðstafanir og úrbætur sem framkvæma ber samkvæmt frumvarpinu. Einnig skal hann bera kostnað stjórnvalda vegna aðgerða sem þeim er samkvæmt lögum falið að grípa til og falla undir lögin m.a. vegna bráðamengunar eða mengunaróhappa. Nái frumvarp þetta fram að ganga er fyrir séð að það muni marka tímamót í íslenskri löggjöf í ljósi þeirrar mikilvægu umhverfisverndar og þar með nýmæla sem í því felast. Virðulegur forseti. Ég hef rakið meginefni frumvarpsins og legg til að því verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. umhverfisnefndar.

Forseti. Það er rétt að láta falla nokkur orð í tilefni af þessari framsögu og því að á þing skuli frumvarp til laga um umhverfisábyrgð vera komið í umræðu og þá til umhverfisnefndar að henni lokinni. Þetta er áfangi í því að byggja upp umhverfisrétt sem hefur gengið hægt en nokkuð örugglega hin síðustu missiri og vonandi þannig að allir séu sáttir við og tileinki sér þær meginreglur og þá hegðun sem rétturinn býður. Hér er verið að innleiða með markvissum hætti mengunarbótaregluna í réttinn og gera töluverðan lagabálk um ýmis atriði sem nú eru fremur óljós og menn hafa ekki sinnt mjög, talið sig hingað til hafa rétt til hvers konar framkvæmda og athafna án verulegs tillits til umhverfisins í þeim krafti að maðurinn lifi fyrir sjálfan sig og á eigin forsendum og þurfi ekki að taka tillit til skepnunnar eða hvers annars sem skapað er í heiminum meira en honum sýnist og gleymir hann því þá um leið að þær kynslóðir sem á undan voru hafa einmitt byggt í hag fyrir þá sem nú lifa með tilliti til þess sama umhverfis og náttúru og honum er skylt að gera það sama gagnvart þeim kynslóðum sem eftir hann koma. Ég ætla ekki að fara í málið að öðru leyti en að þakka fyrir framsöguna og þá vinnu sem hefur verið í þetta lögð. Ég vil þó spyrja vegna síðasta kaflans í ræðu hæstv. ráðherra hvað í frumvarpinu fari fram úr lágmarkskröfum tilskipunarinnar sem frumvarpið byggist á. Er það það eitt að krafa sé gerð um ráðstafanir til að eyða mengun og endurheimta fyrra ástand lands, sem manni finnst einhvern veginn alveg sjálfsagt, eða er það eitthvað fleira? Það er önnur spurningin. Hin er þá kannski sú sem ráðherra kom ekki inn á en er rakin í greinargerðinni eða athugasemdunum, að fyrirvari hafi verið gerður af Íslands hálfu um ákveðna þætti tilskipunarinnar sem varðar skilgreiningu á vernduðum tegundum og vistgerðum sem falla ekki undir EES-samninginn heldur mundu falla undir þær reglur sem við þyrftum að undirgangast við aðild að hinu blessaða Evrópusambandi, sem mundi reyndar marka mikil framfaraspor í umhverfismálum á Íslandi. Ég veit ekki hvort ráðherra getur svarað þessu. Það stendur ekki til að taka hana í próf og spyrja hana út úr en ef það er hægt þá væri gott að það kæmi fram við 1. umr. hvaða mengunartjón það er á lífríkinu sem ekki fellur fyrir fram undir þessi lög vegna þess að íslensk stjórnvöld hafa gert fyrirvara við tilskipunina í því efni. Að öðru leyti fagna ég frumvarpinu og hlakka til að eiga við það með félögum mínum í hinni háu umhverfisnefnd.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurningarnar. Fyrirvararnir eru gerðir eðli málsins samkvæmt þegar vísað er í hluta sem er ekki hluti af EES-samningnum eins og þarna gildir um bæði Birds- og Habitats-tilskipanirnar og vísað er eins og ég gat um í framsögu minni til náttúruverndarlöggjafarinnar sem er í gildi á Íslandi. Ég hef miklar væntingar til þeirrar endurskoðunar sem yfir stendur á þeirri löggjöf og er partur af þeirri heildaryfirferð, í raun og veru heildarendurskoðun á íslenskri umhverfislöggjöf, og þar með kannski einna brýnast í því samhengi öllu saman að innleiða meginreglur umhverfisréttarins í stóru og smáu. Varðandi það sem er umfram grunninn í tilskipuninni eins og lagt er til hér er svo sem ekkert annað um það að segja en það sem kom fram í framsögu minni og vænti ég þess að umhverfisnefnd taki til skoðunar þá þætti rétt eins og aðra í yfirferð sinni.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um efni og efnablöndur og lög um eiturefni og hættuleg efni, en frumvarpið tengist aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu. Evrópusambandið samþykkti í desember 2008 reglugerð nr. 1272/2008, um flokkun, merkingu og umbúðir efna og efnablandna, sem mun verða hluti af EES-samningnum. Gerðin er ekki orðin hluti af þeim samningi, en til þess að tryggja að íslenskt atvinnulíf standi jafnfætis samkeppnisaðilum á Evrópska efnahagssvæðinu er lögð áhersla á að reglurnar taki gildi hér á sama tíma og annars staðar í Evrópu. Til kynningar á efni frumvarpsins hafa verið haldnir opnir kynningarfundir með samtökum í atvinnulífinu. Með frumvarpinu er verið að taka upp samræmda flokkun og merkingu hættulegra efna á heimsvísu, innleiða ný varnaðarmerki, auk nýrra hættuflokka og hættu- og varnaðarsetninga. Með EB-gerðinni er núgildandi flokkunar- og merkingarkerfi Evrópusambandsins fyrir efni og efnablöndur aðlagað hinu svonefnda GHS-kerfi Sameinuðu þjóðanna (Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals) sem leggja á grunn að hnattrænni samræmingu á flokkun og merkingu efna og efnavara. Þá styður reglugerðin jafnframt við svonefnda REACH-reglugerð sem innleidd var með lögum nr. 45/2008, um efni og efnablöndur, og fjallar um skráningu, mat og leyfisveitingu efna. Frumvarpið felur í sér breytingar á flokkun, merkingu og umbúðum efna og efnablandna með það að markmiði að vernda heilsu fólks og umhverfi. Ábyrgð á flokkun efna og efnablandna er að mestu leyti færð yfir á framleiðendur. Ný varnaðarmerki munu einnig taka við af þeim varnaðarmerkjum sem verið hafa í notkun. Þá felur nýja flokkunin í sér nýja hættuflokka sem verða töluvert frábrugðnir því sem nú þekkist. Í samræmi við ákvæði frumvarpsins þarf að endurmerkja alla merkingarskylda efnavöru á íslenskum markaði fyrir 1. júní 2015. Kjarni frumvarpsins kemur fram í 1. og 2. gr. þess. Í 1. gr. frumvarpsins er kveðið á um ýmsar skyldur framleiðenda, innflytjenda og eftirnotenda efna. Meðal þeirra veigamestu er skylda til þess að flokka efni og efnablöndur með tilliti til hættu sem stafar af þeim áður en efni og efnablöndur eru sett á markað. Þá er jafnframt kveðið á um að framleiðandi eða innflytjandi skuli tilkynna hættuflokkun efnis eða innihaldsefna í efnablöndu til Efnastofnunar Evrópu innan 30 daga frá markaðssetningu þess svo birta megi flokkun efnisins í sérstakri flokkunar- og merkingarskrá. Í 2. gr. frumvarpsins er kveðið á um merkingar og umbúðir efna og efnablandna en samkvæmt greininni skulu birgjar tryggja að efni og efnablöndur séu merkt í samræmi við hættuflokkun þeirra. Einnig er í greininni kveðið á um hvernig umbúðir skuli úr garði gerðar. Þá fjalla önnur ákvæði í frumvarpinu um breytingar á öðrum greinum til að gæta samræmis innan löggjafarinnar. Þannig er m.a. lagt til að felld verði niður nokkur ákvæði í lögum um eiturefni og hættuleg efni þar sem fjallað verður um þau ákvæði í lögum um efni og efnablöndur verði frumvarp þetta að lögum. Virðulegur forseti. Ég hef rakið hér meginefni frumvarpsins og legg til að því verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. umhverfisnefndar.

Virðulegi forseti. Ég er komin hingað til að mæla fyrir frumvarpi til laga um breytingu á skipulagslögum, nr. 123/2010. Þetta er nýr lagabálkur sem fór í gegnum mikla vinnu í þinginu fyrir áramót en því miður fékk ég ekki tækifæri til að mæla fyrir þessari breytingu á annars vegar 32. gr. laganna og hins vegar 36. gr. Ég vonast hins vegar til þess að hv. umhverfisnefnd geti tekið málið aftur upp og skoðað hvort það yrði ekki málinu eða lögunum mjög til bóta að bæta við þessum ákvæðum. Þau eru, með leyfi forseta, svohljóðandi: „Eftirfarandi breytingar verða á 32. gr. laganna: a. Við 3. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Hafi Skipulagsstofnun ekki afgreitt aðalskipulagstillögu með staðfestingu, synjun eða frestun staðfestingar þess að öllu leyti eða hluta að liðnum fjögurra vikna fresti er sveitarstjórn heimilt að ákveða að aðalskipulagið skuli taka gildi uns ákvörðun Skipulagsstofnunar liggur fyrir og skal sveitarstjórn þá auglýsa það í B-deild Stjórnartíðinda. b. Við 4. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Ráðherra skal synja, fresta eða staðfesta aðalskipulag innan fjögurra vikna frá því að tillaga frá Skipulagsstofnun barst ráðuneytinu. c. Við 5. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Hafi ráðherra ekki afgreitt aðalskipulagstillögu með synjun, frestun eða staðfestingu aðalskipulags skv. 4. mgr. er sveitarstjórn heimilt að ákveða að aðalskipulagið skuli taka gildi uns ákvörðun ráðherra liggur fyrir og skal sveitarstjórn þá auglýsa það í B-deild Stjórnartíðinda.“ Svo er raunar viðbót þarna við 36. gr. sem er nokkuð samhljóða: „Hafi Skipulagsstofnun ekki afgreitt tillögu sveitarstjórnar innan fjögurra vikna frests er sveitarstjórn heimilt að ákveða að tillagan skuli taka gildi uns ákvörðun Skipulagsstofnunar liggur fyrir og skal sveitarstjórn þá auglýsa hana í B-deild Stjórnartíðinda.“ Það hefur verið töluverð umræða í samfélaginu um það hversu slæm staðan er í íslensku atvinnulífi og mikilvægi þess að bæði einstaklingar og fyrirtæki taki ákvörðun um að fjárfesta upp á nýtt. Þær tölur sem við höfum séð í efnahagsútreikningum sýna að samdráttur í íslensku atvinnulífi er einstakur, hvort sem við lítum austur eða vestur um haf. Það er að mínu mati alveg á hreinu að fjárfestingar í atvinnulífinu eru forsenda hagvaxtar í landinu og forsenda endurreisnar Íslands. Til þess að fyrirtæki og einstaklingar séu tilbúin til að taka ákvörðun um fjárfestingu þarf að huga að ákveðnum atriðum og skapa hagstætt umhverfi fyrir fjárfesta. Maður hefur heyrt ítrekað t.d. hv. þingmenn Samfylkingarinnar hér í þinginu benda á að það sé ekki stjórnvalda eða Alþingis að skapa störf heldur að búa til hagstætt starfsumhverfi. Undir það hafa þingmenn hins stjórnarflokksins, Vinstri grænna, tekið og hafa þá bent á að fyrri ákvarðanir þar sem stjórnvöld höfðu frumkvæði að því að ákveðin fjárfestingarverkefni færu af stað væru andstæð því sem þessi stjórn stæði fyrir. Ef við horfum hins vegar til þeirra ákvarðana sem stjórnvöld hafa tekið tel ég umhverfi til fjárfestinga ekki hafa verið sérstaklega aðlaðandi. Það umhverfi sem stjórnvöld hafa búið fyrirtækjum er alls ekki fyrirsjáanlegt, alls ekki samkvæmt sjálfu sér, sérstaklega hvað varðar skattaleyfisveitingar og ýmsar lagalegar reglur. Það er ástæðan fyrir því að ég legg fram þetta frumvarp. Á fundum sem ég hef átt með Fjárfestingarstofu Íslands kom fram að þegar fyrirtæki væru að velta fyrir sér hvort þau hefðu áhuga á að fjárfesta á Íslandi eða ekki spyrðu þau mjög oft hversu langan tíma afgreiðsla á t.d. skipulagsmálum tæki í íslenskri stjórnsýslu. Það hversu erfitt hefur verið að fá svör um þessi skýru tímamörk hefur reynst mjög bagalegt og dregið úr áhuga þessara aðila á að fjárfesta. Dæmi um þetta er það sem við höfum lesið um og séð, að tafir á afgreiðslu tillagna af aðalskipulagi fyrir ýmis sveitarfélög hjá Skipulagsstofnun og umhverfisráðherra hafa verið mjög miklar. Því miður hefur þetta verið sérstaklega áberandi hjá mörgum litlum sveitarfélögum í Suðurkjördæmi, mínu kjördæmi, og má þar nefna Flóahrepp, Skeiða- og Gnúpverjahrepp, Sveitarfélagið Ölfus og Mýrdalshrepp. Umhverfisráðherra hefur fært rök fyrir því af hverju tafir hafa orðið á afgreiðslunni og lagt áherslu á að unnið hafi verið að öllum málum eins hratt og kostur er. Hins vegar er alveg ljóst að þau hafa tafist mjög mikið. Skilvirknin í stjórnsýslunni í þeim stofnunum sem tilheyra umhverfisráðuneytinu hefur alls ekki verið næg, það hefur jafnvel dregist langt umfram gefna kærufresti eða afgreiðsla ráðuneytisins hefur hafnað fyrir dómstólum líkt og í tilfelli Flóahrepps. Ég tel að með því að innleiða þessa breytingu á skipulagslögum mundum við búa til skilvirkara ferli. Það væru þá komnir alveg skýrir frestir sem bæði Skipulagsstofnun og umhverfisráðherra hefðu til að synja, fresta eða staðfesta aðalskipulag. Það væri líka komið ákveðið úrræði fyrir sveitarfélögin, í staðinn fyrir að standa í endalausum bréfaskriftum og símtölum til að reyna að fá einhverjar skýringar á því af hverju málin tefjast svona mikið geta þau tekið ákvörðun, en þetta er samt valkvætt, um að sú aðalskipulagstillaga sem þau hafa lagt fram skuli taka gildi uns ákvörðun ráðherra eða Skipulagsstofnunar liggur fyrir. Ef sveitarfélagið gerir ekki neitt, tekur ekki ákvörðun um að auglýsa það í B-deild Stjórnartíðinda, bíður málið bara í viðkomandi stofnun en ef þau hins vegar fá engar útskýringar, engin samskipti eru á milli Skipulagsstofnunar eða umhverfisráðuneytisins um ástæðuna fyrir því að málin hafa tafist svona, geta þau gripið til þessara aðgerða. Þegar ég var að undirbúa þetta mál var mér bent á að menn væru að velta fyrir sér málum sem gætu komið upp og vörðuðu ábyrgð sveitarfélagsins. Ef teknar væru einhverjar ákvarðanir á því tímabili um skipulagið, samþykkt af sveitarfélaginu, yrði Skipulagsstofnun eða umhverfisráðherra síðar að taka ákvörðun ef það gæti ekki gengið. Það er alveg ljóst að samkvæmt þessum lögum er það aðalskipulag í gildi þar til ákvörðunin um að synja eða fresta staðfestingu þess formlega er tekin og þar með þær ákvarðanir sem sveitarstjórn tekur á grundvelli þess skipulags. Ég held að það sé nokkuð sem við þyrftum almennt að skoða mun betur. Eitt af því sem ég tel að hafi komið mjög skýrt fram í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og þingmannanefndin lagði mjög mikla áherslu á er mikilvægi þess að skerpa á regluverki stjórnsýslunnar og tryggja hvarvetna vandaðri vinnubrögð. Þetta er viðleitni til þess að hjálpa viðkomandi stofnunum og ráðherrum við það að vanda vinnubrögð sín. Ég mælist til þess að þetta frumvarp fari til umhverfisnefndar til meðferðar. Þá þyrfti að endurskoða það upp á það hvenær lögin tækju gildi, þau gætu tekið gildi um leið og Alþingi samþykkir frumvarpið og yrðu þá færð inn í hin nýju skipulagslög.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að flytja langt mál um þessa þingsályktunartillögu. Ég vil eingöngu halda því til haga að við fögnum að sjálfsögðu tillögum sem settar eru fram til að bæta hag heimila og verja velferð og þess háttar, sem er eitt brýnasta verkefnið í dag. Ég vona svo sannarlega að farið verði vel yfir þær tillögur sem eru til umræðu. Það þýðir þó ekki endilega að sá er hér stendur sé sammála öllu því sem fram kemur í þessari ályktun, en engu að síður skiptir viðleitnin máli. Við hljótum að þurfa að ræða áfram stöðu heimila og velferð þeirra, velferð fólksins og eflingu á atvinnulífi, á næstu dögum og vikum í þinginu því að það er það mál sem er hvað brýnast að við leysum úr. Inn í þá umræðu tvinnast að sjálfsögðu spurningin um jafnræði milli fólksins. Er verið að leysa vanda þeirra sem á því þurfa að halda? Reynt er að koma með tillögur fyrir ákveðna hópa en enn sem komið er get ég ekki séð að tekið sé heildstætt á vanda skuldugra heimila og enn síður að búið sé til umhverfi þannig að hér skapist forsendur fyrir fjárfesta, helst innlenda en að sjálfsögðu erlenda líka, til þess að fjárfesta í atvinnulífi. Það er nú líklega eitt af því sem mestu máli skiptir fyrir heimilin, að næg sé atvinna þannig að fyrirvinnur heimilisins geti aflað tekna. Ég hef þetta ekki lengra að sinni og óska að sjálfsögðu eftir því að þessi ágæta tillaga fái góða meðferð í þinginu og að við fáum fleiri tækifæri til að ræða stöðu heimila og fyrirtækja.

Frú forseti. Ég verð að segja að ég varð fyrir miklum vonbrigðum með ræðu hv. þingmanns. Mér finnst það skjóta skökku við ef þetta er viðhorf annars stjórnarandstöðuflokksins til hins mikla tillagnabálks sem hinn stjórnarandstöðuflokkurinn lagði fram. Ég sem utanríkisráðherra, sem hef látið í ljósi viðhorf mín gagnvart þessari tillögu, er miklu jákvæðari á tillögur Sjálfstæðisflokksins en hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson. Ég ætla ekki að leiða neinum getum að því að það bendi til þess að það séu erjur eða misklíð innan stjórnarandstöðunnar en ég tek miklu jákvæðar á þessum tillögum en sá hv. þingmaður. Hv. þingmaður notaði síðan tækifærið til að hnýta svolítið í ríkisstjórnina og hélt því m.a. fram að ekkert hefði verið gert varðandi eflingu atvinnulífs og stöðu heimilanna. Frá því að þessi tillaga var lögð fram hefur staðan gjörbreyst að því leyti. Tók þingmaður eftir því boðað var til mikilla mótmæla í gær eða fyrradag fyrir utan þinghúsið? Þegar það var gert í haust var tilefnið nákvæmlega það sama. Þá komu 8.000 manns. Í gær komu 200. Af hverju? Vegna þess að ríkisstjórnin hefur gripið til ráðstafana sem leysa vissulega ekki úr öllum vanda en fara langt með að leysa bráðasta vanda millistéttarfólksins. Mér hnykkti þó við að heyra hv. þingmann halda því fram að hér væri ekkert að gerast í atvinnulífinu. Fylgist hv. þingmaður ekki með? Hefur hann ekki séð fréttir t.d. um að Actavis var að byggja nýja verksmiðju og tvöfalda framleiðslu sína? Hefur það farið fram hjá hv. þingmanni að byrjað er að virkja við Búðarháls? Hefur hv. þingmaður misst af því að fjárfesting Ísals og Landsvirkjunar í Búðarhálsi er samtals 89 milljarðar? Hefur hv. þingmaður misst af frásögnum fjölmiðla um hagnað nafna míns Össurar? Svona gæti ég lengi talið. Gleymdi þingmaðurinn því að hér var 

Virðulegi forseti. Andsvar hæstv. utanríkisráðherra kom mér þægilega á óvart því að ég er ekki viss um að við séum að hugsa um sömu ræðuna. Ég veit ekki annað en að ég hafi lýst mikilli ánægju með þær tillögur sem lagðar voru fram, en ég sagði að ég væri ekki endilega samþykkur öllu sem kemur þar fram. Hins vegar er alveg rétt hjá hæstv. ráðherra að ég gagnrýndi ríkisstjórnina fyrir of litlar aðgerðir, ekki að hún hefði ekki gert neitt, en þessi ágæta ríkisstjórn hefur nú ekki afrekað miklu. Það er rétt hjá hæstv. ráðherra að það er hægt að telja upp ákveðna hluti sem hafa gerst, en ætli það sé ekki meira fyrir þrautseigju þeirra sem reka álverið í Straumsvík en ríkisstjórnarinnar sem farið er að stækka það og auka við framleiðslu. Og það er að sjálfsögðu mjög ánægjulegt að farið sé að virkja í Búðarhálsi. Ég hlýt því að spyrja ráðherrann: Hvaða fleiri virkjanir eru alveg að koma? Okkur vantar svo sannarlega orku fyrir þá aðila sem vilja nýta hana. Fyrst við erum farin að tala um atvinnumál og slíkt velti ég fyrir mér hvaða aðgerðir eru á döfinni fyrir atvinnulausa og til þess að sporna við því að fólk flytjist úr landi. Mér finnst algerlega vanta atvinnustefnu sem boðar hvað við munum sjá í framtíðinni. Víða um land sjáum við að verið er að segja upp fólki vegna niðurskurðar ríkisstjórnarinnar. Það tengist líka atvinnumálum, hæstv. ráðherra. Ég spái því að ráðherra muni koma hér upp og kenna kvótakerfinu um að einhverju leyti. Þá bendi ég hæstv. ráðherra á að víða um land eru rekin afar öflug sjávarútvegsfyrirtæki sem skila miklum tekjum í 

Frú forseti. Ég hef engar skýringar á því af hverju hv. þingmaður telur að ég muni kenna kvótakerfinu um að störf tapast úti á landsbyggðinni. Ég ætla ekki að gera það. Okkur eru öllum kunnar skuggahliðar kvótakerfisins. Við sjáum þær birtast á Flateyri, við þekkjum þá stöðu. Ég hefði gjarnan viljað að einhvers konar varnarviðbúnaður væri til að taka á slíku þegar það gerist, hefði verið partur af arfleifð Framsóknarflokksins sem kom því kerfi á, en látum það nú vera. Hins vegar ætla ég að segja hv. þingmanni eitt. Það hefur verið aðall Framsóknarflokksins sem stendur í hinni helgu bók: Ræða þín skal vera já, já og nei, nei. Menn eiga að tala skýrt og afdráttarlaust. Hv. þingmaður kemur hér upp og gagnrýnir tillögu Sjálfstæðisflokksins öðrum þræði. Hann segir: Ég er ekki sammála öllu. Gott og vel. Hvað er það sem hv. þingmaður telur gagnrýnisvert? Hvað er það í þeirri tillögu sem hv. þingmaður segir að hann sé ekki sammála? Hvað er það sem Framsóknarflokkurinn vill út af borðinu í tillögu Sjálfstæðisflokksins? Hv. þingmaður hlýtur að geta upplýst mig um það því að hann hefur sagt sem talsmaður Framsóknarflokksins að hann sé ekki sammála öllu. Varðandi flutning af landinu er það rétt að fólk hefur leitað erlendis að atvinnu um stundarsakir vegna efnahagserfiðleika. Sumir ílendast því miður ytra. Hitt er samt sem áður staðreynd: Frá desember síðastliðnum, miðað við desember árið áður, hafði störfum fjölgað verulega á Íslandi vegna þess að atvinnulausum hafði fækkað um 1.357. Það sem skiptir þó mestu er að Íslendingum fjölgaði á síðasta ári. Þeim sem búa á Íslandi fjölgaði.

Virðulegi forseti. Við hljótum að fagna því, ég og hæstv. utanríkisráðherra, að Íslendingar skuli ekki vera hættir að fjölga sér. Það hlýtur að vera áhugamál okkar beggja að það haldi áfram,  Ég vil nefna eitt dæmi um hvers vegna ég er ekki alveg sammála Sjálfstæðisflokknum um ágæta tillögu þeirra, svo ég svari hæstv. ráðherra, en það varðar lausn vandamála t.d. skuldugra heimila. Ég er enn þá á þeirri skoðun að það eigi að fara almenna leið. Ég tel að þar hafi stjórnvöld, lífeyrissjóðir, bankar, sá hluti samfélagsins sem enn hefur ekki sleppt þar klónni algjörlega eða losað hana, brugðist skuldugum heimilum með því að vilja ekki fara í almennar aðgerðir. Ríkisstjórnin hefur heldur ekki staðið sig gagnvart fólkinu að því leytinu til. Verið er að skerða fjármuni til að greiða niður og jafna húshitunarkostnað fólks á landsbyggðinni, t.d. fólks sem býr á Vestfjörðum þar sem störf hafa tapast, því miður. Verið er að auka álögur á flutningsaðila en það eykur útgjöld heimila á landsbyggðinni sem þurfa að sækja vörur og þjónustu frá höfuðborgarsvæðinu. Það eru því ýmis atriði, frú forseti, sem við getum talið upp fyrir hæstv. ráðherra. Inntakið í ræðu minni var að það er mjög mikilvægt að Alþingi haldi áfram að fjalla um málefni heimila og fyrirtækja. Gleymið því ekki að það eru enn þá þúsundir heimila og fyrirtækja sem enn hafa ekki fengið lausn vandamálum sínum og við því þarf að bregðast sem allra fyrst.

Virðulegi forseti. Hér heldur áfram fyrri umræða um þingsályktunartillögu okkar sjálfstæðismanna sem við lögðum fram snemma í haust um aðgerðir til að stuðla að sátt við heimilin, verja velferð með ábyrgum ríkisfjármálum, efla atvinnulífið og fjölga störfum, efnahagstillögur okkar sjálfstæðismanna. Hæstv. utanríkisráðherra kom og talaði mjög fjálglega um að nú væri allt á beinu brautinni. Þetta er ræða sem við höfum heyrt frá ráðherrum ríkisstjórnarinnar áður, ég veit ekki hvort þeir trúa þessu sjálfir. Mig langar að leiðrétta hæstv. utanríkisráðherra, a.m.k. eina tölu. Það er rétt sem hæstv. ráðherra sagði að einstaklingum á atvinnuleysisskrá frá því í desember 2009 þangað til í desember 2010 hefur fækkað um 1.356, ég var með rúmlega 1.300 í mínu bókhaldi. Það er rétt að einstaklingum hefur fækkað sem þessu nemur á atvinnuleysisskrá. Það getur vel verið og við skulum vona að Íslendingum sé enn þá að fjölga. Það sem hæstv. ráðherra lét vera að nefna er að á sama tíma og við berum vinnumarkaðinn, heildarstærð vinnumarkaðarins, saman í desemberlok 2009 og desemberlok 2010 hefur hann dregist saman um 8.000 manns. Það er því ekki rétt sem hæstv. ráðherra sagði áðan að störfum hafi fjölgað svo um munaði á Íslandi á þessum tíma, þvert á móti hefur störfum fjölgað um rúmlega 6.000 störf, ef við drögum 8.000 frá 1.300 þá fáum við það út, vegna þess að vinnumarkaðurinn sjálfur hefur dregist saman þannig að störfin hafa horfið, fólk hefur farið, flutt til útlanda eins og bent var á, fólk hefur ákveðið að fara í nám eða horfið af vinnumarkaði af einhverjum öðrum ástæðum. Ég held að þetta séu skilaboðin sem hæstv. ríkisstjórn verður að fara að sjá. Það er ekki rétt að hér hafi verið tekið til hendinni í atvinnumálum. Það er ekki rétt að komin sé einhver skriður á atvinnulífið þótt sem betur fer sé hægt að nefna einstaka verkefni sem hafa farið í gang. Ég verð að segja alveg eins og er að miðað við fréttir síðustu daga er ég ekki bjartsýn þegar ég veit varla hvort ég er að vakna upp í Keflavík eða í Karakas, vegna þess að eignarnámshótanir og tilburðir til þess að fæla endanlega frá erlendar fjárfestingar eru með ólíkindum. Ég held að það sé algjört íhugunarefni fyrir ríkisstjórnina að hætta þessum skeytasendingum, viðurkenna að það tækifæri sem ríkisstjórnin hafði til þess að grípa í taumana í Magma-málinu og HS orku rann þeim úr greipum. Við skulum leyfa atvinnulífinu að fá frið til þess að það geti farið að byggja sig upp vegna þess að það er algjörlega öndvert við það sem hæstv. fjármálaráðherra sagði, því það er víst mikil þörf á að fá erlenda fjárfestingu hingað til lands til þess að koma okkur upp úr þessari lægð. Ég tel að þetta gæti verið seinasta ræðan, a.m.k. frá okkur sjálfstæðismönnum, í fyrri umræðunni, en þegar tillaga okkar var lögð fram þá var hún lögð fram til mótvægis við þá stefnu sem ríkisstjórnin var að fara. Við komum með aðra leið, aðrar leiðir má segja. Við komum með tillögur að aðgerðum sem við lögðum í þetta púkk, vegna þess að það er alveg rétt sem hefur verið margrætt hér að það er engin ein lausn á því hvernig við eigum að koma okkur út úr þessari kreppu. Það eru til margar góðar leiðir og fínar lausnir og við eigum að taka höndum saman um að vinna að þessu. Það er mikið talað um samráð og nauðsyn þess að hætta að karpa og vinna saman. Þá vekur það athygli mína að það eru ekki mjög margar af þeirri 41 tillögu sem við lögðum fram sem ríkisstjórnin hefur tekið upp á sína arma og þegið góð ráð frá okkur sjálfstæðismönnum í vinnu sinni. Ég get ekki séð að þær séu harla margar. Ég geri kannski mestan ágreining við ríkisstjórnina í efnahagspólitík hennar, hvað varðar skattapólitíkina. Ég er algjörlega sannfærð um að ef okkar leið hefði verið farin, annars vegar með skattlagningu á viðbótarlífeyrissparnaðinn og hins vegar með því að draga til baka skattahækkanirnar sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir frá því hún tók við, þá værum við að sjá samfélagið taka kipp upp á við með þeirri innspýtingu sem í því fælist. Og til þess að við getum einhvern tímann verið viss um að hlutirnir fari af stað verður að taka þannig ákvarðanir. Við verðum að átta okkur á því - ríkisstjórnin verður að átta sig á því - að það er ekki hægt að skattleggja okkur út úr þessari kreppu. Eina leiðin til að vinna okkur út úr kreppunni er að við vöxum út úr henni. Virðulegur forseti. Og eitt í viðbót þessu tengt. Það er nefnilega það skrýtna við þetta að hæstv. fjármálaráðherra áttar sig á þessu í einu tilfelli. Hann fer hér um sveitir og talar fyrir hinu merka átaki Allir vinna - sem minnir mig á að ég á eftir að fara með nóturnar til hans, ég verð að drífa í því - sem byggist á þeirri hugmyndafræði að ef við lækkum skatta aukist umsvif. Ég get tekið undir með hæstv. fjármálaráðherra þegar hann predikar þessa góðu stefnu og ég hvet hann til og skora á hann að útvíkka þetta sjónarhorn. Ég vil benda honum á að þetta virkar í fleiri geirum en bara í þeim sem þetta er í núna. Best af öllu væri að hæstv. fjármálaráðherra mundi nota tímann sem fram undan er til þess að íhuga hvort ekki væri rétt að endurskoða skattapólitíkina með þessa lækkun til hliðsjónar til þess að koma atvinnulífinu af stað. Að lokinni þessari umræðu verður þessum tillögum vísað til efnahags- og skattanefndar sem ég vona að fari vel yfir þær og ef hæstv. ríkisstjórn sæi sér fært að taka, þó ekki væri nema eina, tvær, þrjár, fjórar, að ég segi ekki fleiri tillögur til meðferðar, mundi það gleðja mitt litla hjarta.

Frú forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að menn eiga ekki að vera að karpa um svona mál, það er engin ein leið rétt. Það er sjálfsagt að hafa sem mest og ríkast hlaðborð af hugmyndum. Ég vil að það komi algjörlega skýrt fram að ég hef ekki lagst gegn þeim hugmyndum sem þarna eru. Margar þeirra voru ræddar af stjórnarliðinu, m.a. af mér gagnvart frumflytjanda málsins, hv. þm. og formanni Sjálfstæðisflokksins, Bjarna Benediktssyni. Ég held reyndar að mörg þau viðhorf sem er að finna í þessum tillagnabunka hafi ratað inn í úrlausnir ríkisstjórnarinnar. Ég held t.d. að sú leið sem ríkisstjórnin fór gagnvart skuldum heimilanna hafi tekið mið bæði af því sem þarna kemur fram, en líka af þeirri kröfu Framsóknarflokksins að það yrði farið í almennar niðurfellingar. Ég held að sú leið sem farin var sé eins konar blanda af því. Að öðru leyti var ég ekki að halda því fram að það væri allt komið á beinu brautina í efnahagslífi okkar. En hlutirnir horfa miklu betur við, það er bara staðreynd. Það hafa orðið gagngerar breytingar frá því þessi tillaga var lögð fram snemma þings. Við sjáum það t.d. á verðbólgu. Verðbólgan er á niðurleið. Vextir eru á niðurleið og eiga enn eftir að lækka. Við sjáum sömuleiðis að þó að umhverfið sé erfitt hefur það ekki algjörlega fælt frá erlenda fjárfestingu. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um að við þurfum erlenda fjárfestingu inn í landið. Magma er eitt dæmi um það. Þar er erlend fjárfesting. Búðarháls - það er fjárfesting með erlendu lánsfjármagni. Fjárfestingin í Straumsvík. Samtals nema þessar tvær fjárfestingar 89 milljörðum. Þetta eru erlendir peningar. Við sjáum tvöföldun á framleiðslugetu Actavis. Þetta eru erlendar fjárfestingar. Það mætti telja upp meira. Við sjáum t.d. þær breytingar sem Sjálfstæðisflokkurinn og 

Virðulegur forseti. Já, það er alltaf svo gaman að verða vitni að því þegar mismunandi skoðanir á stjórnarheimilinu birtast með svo glöggum hætti eins og gerðist hérna rétt áðan. Hér talar hæstv. utanríkisráðherra bara mjög fjálglega um Magma-fjárfestinguna, að það sé erlend fjárfesting. Ég gat ekki betur heyrt en að hann teldi hana ekki óalandi og óferjandi. Þess vegna spyr ég, kannski nota tækifærið fyrst við eigum þess kost að vera í skoðanaskiptum: Hvað finnst hæstv. utanríkisráðherra um eignarnámshótanir, bæði hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra? Hvað finnst hæstv. utanríkisráðherra, sem á í erlendum samskiptum upp á hvern dag vænti ég í hans mikilvæga starfi, um þau skilaboð sem þetta sendir út í umheiminn um að hér sé leikreglum breytt af handahófi og af pólitískum geðþótta í miðju kafi þegar leikurinn er löngu hafinn? Hver er skoðun hæstv. ráðherra á því? Það er alveg rétt að verðbólga er hér lægri og vextir eru lægri. Ég vil segja þrátt fyrir þessa ríkisstjórn. Ég vil líka segja: Þó það nú væri. Við erum búin að vera með hæstu vexti í heiminum þrátt fyrir að við höfum orðið fyrir þessu alvarlega hruni sem hér varð. Vextir hafa verið allt of háir allt of lengi. Sem betur fer eru þeir nú á niðurleið. Verðbólgan er líka á niðurleið en það er vegna þess að það er engin eftirspurn í samfélaginu. Það er hættulegt ef það fer að verða þannig að það leiði til stöðnunar. Það viljum við koma í veg fyrir. Við viljum blása lífi í glæðurnar. Við viljum koma þessu yndislega, ágæta samfélagi sem við höfum kost á að búa í af stað af fullum krafti. Það getum við vegna þess að við eigum auðlindir. Við eigum tækifæri. Við eigum menntað og duglegt mannafl. Og við eigum ekki að standa í þessum endalausu 

Frú forseti. Hv. þingmaður getur í hjarta sínu verið algjörlega ósammála hæstv. fjármálaráðherra um þær leiðir sem hann hefur farið að markmiði ríkisstjórnarinnar. Hún getur þess vegna rifist eins lengi og hún vill gegn skattahækkunum hans. Það er alveg rétt, það eru margir sem telja að það hafi ekki verið rétt leið. Það breytir ekki hinu að sú leið hefur skilað okkur í þann áfangastað að þar hefur verið lagður grunnurinn að því sem er að gerast núna. Lækkandi vöxtum, lækkandi verðbólgu, aukinni fjárfestingu, meira að segja aukinni sókn erlends fjármagns inn í landið, í þeim þáttum sem ég var að telja hér upp. Ætli þau teygi sig ekki samanlagt hátt á annað hundrað milljarða í erlendri fjárfestingu, þessi verkefni sem nú eru nánast komin fram yfir ákvörðunarstig? Menn væru væntanlega ekki að koma með þessa peninga til Íslands ef þeir teldu að hér væri allt á niðurleið. Þvert á móti er þetta staðfesting á því að ríkisstjórnin er á leið að því marki sem við höfum sett okkur, þ.e. að endurreisa samfélagið. Þetta birtir trú alþjóðasamfélagsins á því að samfélagið hér er að lifna við. Það sem hv. þingmaður kallaði glæður mundi ég ekki skilgreina þannig. Ég mundi frekar telja að hér væri kominn vísir að snarkandi eldi og að það væri farið að hitna í atvinnulífinu. Ég er sammála hv. þingmanni að við þurfum að koma því af stað. Ég held við séum að koma því af stað en það eru margar leiðir til þess. Varðandi eignarnámið vísa ég til þess sem hv. þm. Illugi Gunnarsson sagði á öðrum degi eftir að hann tók sæti á Alþingi: Ég hef sama viðhorf til eignarnáms og hann. Það er ekkert mjög ósvipað því viðhorfi sem fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra, Þorsteinn Pálsson, hefur.

Virðulegur forseti. Það er alltaf gott að heyra þegar hæstv. utanríkisráðherra nefnir góða sjálfstæðismenn, góða og gegna sjálfstæðismenn, sem leiðtoga lífs hans. Það er merki um að það gæti verið að hann væri á réttri leið. En það er auðvitað ekki þannig, virðulegur forseti, að hér séu auknar fjárfestingar að koma inn í landið. Hvers konar fjarstæða er þetta sem hér er á borð borin? Það er komið þvert á móti pólitískt óþægindaálag sem er reiknað inn í áhættuna þegar fyrirtæki og lánastofnanir eru að veita fjármagn hingað til lands. Það er spurt: Hvenær losnið þið við þessa ríkisstjórn? Það er stóra spurningin miklu frekar en nokkuð annað. Og öll þau verkefni sem hæstv. utanríkisráðherra taldi upp. Ég fagna stækkuninni í Straumsvík. Mér finnst það frábært að Samfylkingin í Hafnarfirði hafi ekki getað eyðilagt álverið í Straumsvík eins og hún lagði upp með. Hæstv. utanríkisráðherra leggur líka mikið á sig til að fagna gagnaverssamningunum. Hvað tók það langan tíma þangað til þingið greip í taumana og sagði: Hingað og ekki lengra, þessi hæstv. ríkisstjórn ætlar ekki að klára þetta, þess vegna skulum við klára þetta. Mig minnir að það hafi tekið a.m.k. 18 mánuði, ef mig misminnir ekki. Hvar er Helguvík? Er Helguvík komin af stað? Nei, það var í iðnaðarráðuneytistíð hæstv. utanríkisráðherra sem við vorum vongóð um að það mundi fara af stað. Nei, nei - það er ekki enn þá farið af stað. Af hverju skyldi það nú vera? Ég verð líka að fá að nefna flugverkefnið, ECA, sem ég veit að hæstv. utanríkisráðherra er meðmæltur. Ég bið hann og skora á hann að taka nú frjálslyndisumræðuna og fjárfestingarhvetjandi umræðuna sem hann flutti áðan við ríkisstjórnarborðið vegna þess að það er þar sem hann þarf að sannfæra fólk. Svo hvet ég hann, af því ég veit að hann er mikill lestrarmaður og er hættur að blogga á nóttunni og les á nóttunni í staðinn, til að halda áfram að lesa skrif 

Forseti. Ég kem hér upp til að ræða utan dagskrár við hæstv. fjármálaráðherra um hið svokallaða Vestia-mál. Forsagan er einfaldlega sú að það var ljóst strax eftir bankahrun að bankarnir mundu þurfa að yfirtaka hin ýmsu fyrirtæki og að hér yrði mikið um eignatilfærslur. Við vissum það, höfum lært það af vinaþjóðum okkar sem hafa lent í sambærilegum hlutum, að það væri afskaplega mikilvægt að halda trausti á efnahagslífinu við þessar aðstæður. Það er ekki byggt nema með mjög skýrum reglum þannig að allir ættu að vita að hverju þeir gengju og að hér væri nokkuð sem er kallað gagnsætt ferli. Þess vegna stofnaði Landsbankinn Vestia-eignarhaldsfélagið sem átti að vera í fjarlægð frá bankanum og yfirtaka þau félög sem bankinn fékk. Og það gerði það. Það seldi í það minnsta tvö félög eftir samþykktum verklagsreglum sem voru birtar á heimasíðu Vestiu og höfðu m.a. fengið umfjöllun í viðskiptanefnd þar sem fleiri aðilar komu að því. Þann 19. ágúst sl. birtist frétt í Morgunblaðinu þar sem fram kom að fyrirtæki í Vestiu væru ekki til sölu. Þar var nefnt eitt fyrirtæki, Icelandic, en það var farið yfir það að það væri ekki til sölu 19. ágúst á síðasta ári frekar en önnur félög í eigu Vestiu. Þann 20. ágúst var þetta félag hins vegar selt Framtakssjóðnum og upphófst þá mikil gagnrýni, einfaldlega vegna þess að þarna var ekki farið eftir samþykktum verklagsreglum af heimasíðu félagsins. Reyndar voru verklagsreglurnar síðar teknar af heimasíðunni en það er annað mál. Til að bregðast við þessari gagnrýni sagði m.a. hæstv. fjármálaráðherra þann 8. nóvember sl. að Framtakssjóðurinn mundi að sjálfsögðu fylgja þessum verklagsreglum þegar kæmi að því að þessi fyrirtæki yrðu seld. Það sama sögðu forstjóri Bankasýslunnar og forstjóri Landsbankans. Það næsta sem við sjáum er að núna á þessu ári hefur Framtakssjóðurinn ákveðið að semja við einn aðila um kaup á Icelandic-fyrirtækinu sem hefur gengið mjög vel, svo það sé sagt af því að það skiptir máli. Uppbygging þess fyrirtækis hefur verið til fyrirmyndar og hafa orðið til mikil verðmæti úr fyrirtæki sem fyrir tveimur árum þótti vera gjaldþrota. Er það vel, en enn og aftur er ekki farið eftir verklagsreglum. Annar flötur á þessu máli er sá að þegar fyrirtækin voru einkavædd, voru seld frá Vestiu yfir í Framtakssjóðinn, var ekki upplýst um verð þeirra. Ég sendi fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra þann 18. nóvember. Hann fékk svar frá Landsbankanum 3. desember sem hann dreifði hér í þinginu 17. janúar þar sem hann upplýsti að ekki yrði sagt frá kaupverðinu. Er það mikil frétt fyrir okkur sem horfum upp á það í þessari miklu einkavæðingu, hugsanlega er þetta stærsta einkavæðing Íslandssögunnar, að ekki eigi að upplýsa um kaupverðið. Er þetta uppskrift að því að búa til tortryggni og nýjustu heimildir eru þær að nú þegar séu menn farnir að bollaleggja um verðið. Það er kaldhæðnislegt að þetta hafi komið upp sama dag og hæstv. forsætisráðherra lýsti því sérstaklega yfir hér í þinginu að það væri mikilvægt að ferlið, þ.e. salan á Vestiu yfir í Framtakssjóðinn, væri opið og gagnsætt og sama þegar salan væri frá Framtakssjóði yfir til annarra aðila. Af þessum ástæðum vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra nokkurra spurninga. Hæstv. fjármálaráðherra sagði á Alþingi þann 8. nóvember orðrétt, með leyfi forseta: „Í því sambandi er rétt að það komi fram að Bankasýslan mun í ljósi eignarhalds Landsbankans nú á Framtakssjóðnum beina þeim tilmælum til sjóðsins að hann viðhafi verklagsreglurnar eins og bankinn ætti í hlut þegar að því kemur að þessi fyrirtæki verða skráð eða einhver einstök þeirra seld. Þá kemur að þeirri sölu þar sem slíkar verklagsreglur eiga að sjálfsögðu að vera í heiðri hafðar.“ Af hverju stóðstu ekki við þessi orð? Munt þú beita þér fyrir því að verklagsreglum verði fylgt eftir við sölu á fyrirtækjum kennd við Vestiu í Framtakssjóð eins og þú hefur lýst yfir? Munt þú upplýsa um söluverð á þeim fyrirtækjum sem voru seld yfir til Framtakssjóðs frá Landsbankanum? Virðulegi forseti. 

Forseti minnir hv. þingmann á að gæta að viðteknum venjum sem varða ávörp í þinginu.

Frú forseti. Það er rétt að fara fyrst yfir lagaumhverfið og það stjórnskipulag sem hér er undir. Hér voru sett lög um Bankasýsluna sem var falið að fara með eignarhlut ríkisins í bönkum og sparisjóðum og eftir atvikum öðrum fjármálafyrirtækjum sem tímabundið gætu lent í eigu ríkisins að hluta eða öllu leyti. Þannig var frá málum gengið að ekki yrði um nein pólitísk afskipti að ræða af hálfu alþingismanna eða ráðherra, stjórnmálamanna yfirleitt, heldur væri Bankasýslan sjálfstæð í störfum sínum og er í samræmi við það að finna ákvæði í eigandastefnu ríkisins sem ríma við lögin um Bankasýsluna. Þar segir, með leyfi forseta: „Bankasýsla ríkisins sér alfarið um samskipti ríkisins sem eiganda við fjármálafyrirtæki sem ríkið á hluti í og tengjast eigandahlutverki þess. Bankastjórnir, stjórnir og stjórnendur fjármálafyrirtækja munu ekki eiga bein samskipti við fjármálaráðuneytið eða ráðherra“ og vice versa. Með öðrum orðum, þannig er alveg frá þessu gengið. Keðjan er reyndar nokkuð löng, ef við hugleiðum það, frá Alþingi sem hér setur lög til fjármálaráðherra sem fer með framkvæmd þessara mála, til Bankasýslunnar sem fer með eigandahlutverkið, sem aftur skipar stjórnir í þau fjármálafyrirtæki sem ríkið á aðild að en hefur að öðru leyti ekki bein áhrif á rekstur þeirra eða ákvarðanir umfram það sem gildir um eiganda og hefðbundnar boðleiðir í samræmi við félagsform viðkomandi fyrirtækis. Það verður að sjálfsögðu að hafa í huga að stjórnir viðkomandi fjármálafyrirtækja eru ábyrgar, í þessu tilviki bankaráð Landsbankans sem er að sjálfsögðu ábyrgt fyrir starfsemi hans. Það er jafnskýrt í tilviki Bankasýslunnar að hún skipar þessa stjórnarmenn, framfylgir eigandastefnunni, en tekur hins vegar hvorki þátt í rekstri fyrirtækjanna né reynir að hafa áhrif á rekstrarlegar ákvarðanir þeirra utan hefðbundinna samskipta sem tengjast félagsformi hvers fyrirtækis. Þetta er það fyrirkomulag sem hér var dregið upp og styðst við annars vegar lög sem sett voru á Alþingi og hins vegar þær reglur sem gilda í samskiptum fyrirtækja af þessu tagi. Landsbankinn er þar af leiðandi eins og hvert annað hlutafélag í þessum efnum og um eignina er búið að þessu leyti. Varðandi eignarhaldsfélagið Vestiu höfum við rætt það hér áður og ég kannast ekki við að upplýsingar um verð í þessum viðskiptum, eða sem öllu heldur er kannski nær að kalla sameiningu eignarhaldsfélagsins Vestiu og Framtakssjóðsins, hafi ekki verið veittar. Í svari sem hv. þingmaður hefur nýverið fengið kemur skýrt fram að verðið var 15,5 milljarðar kr. með þeim fyrirvörum sem endanlegt mat getur haft þar á. Landsbankinn heldur eftir 19% hlut í Icelandic Group og öðlast í gegnum þessi viðskipti 25% eignarhlut í Framtakssjóðnum. Það kemur sömuleiðis fram að verðmæti alls hlutafjár í Icelandic Group var þarna metið 13,9 milljarðar kr. og samanlagt verðmæti hinna félaganna 4,25 milljarðar kr. Þessar upplýsingar liggja fyrir um verðið sem þarna var undir í þessum viðskiptum. Bankasýslan hefur farið yfir þetta mál. Hún komst að þeirri niðurstöðu að þessi viðskipti hefðu verið hagstæð fyrir Landsbankann. Það er mat hennar á því eftir að kanna það. Í samskiptum við Bankasýsluna höfum við ítrekað lagt á það áherslu að mikilvægt sé að eigandastefnunni sé framfylgt. Þetta höfum við gert bæði í óformlegum samskiptum og á fundum með Bankasýslunni. Enn fremur er mikilvægt að upplýsingar séu reiddar fram með eins greiðlega og kostur er. Til að ítreka þetta skrifaði ráðuneytið Bankasýslunni bréf í morgun þar sem beðið var um eins tæmandi upplýsingar og hægt væri að fá, í fyrsta lagi um forsögu þessarar ákvörðunar Landsbankans, hvaða sjónarmið hefðu legið að baki, ítarlegar upplýsingar um þá verkferla sem stuðst var við og þá eftir atvikum undanþáguheimildir sem beitt var frá því að um opið söluferli væri að ræða og loks hvernig Landsbankinn hygðist í framhaldinu í gegnum Framkvæmdasjóð beita sér fyrir því að sams konar reglur yrðu í heiðri hafðar. Ég tek að sjálfsögðu undir að það er mikilvægt að upplýsingar séu reiddar greiðlega fram í þessum efnum. Ég tel að það hafi verið staðið algerlega við það sem af hálfu fjármálaráðuneytisins hefur verið upplýst. Varðandi síðan þær viðræður sem staðið hafa um sölu á einstökum fyrirtækjum út úr fyrirtækinu Icelandic munu Framtakssjóðurinn og Vestia hafa látið opinberlega í ljós áhuga á því að fá samstarfsaðila að fyrirtækinu í haust. Í framhaldinu sneru sér allmargir aðilar til Framtakssjóðsins 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu hér. Hæstv. fjármálaráðherra veitir afar athyglisverð svör sem eða hitt þó heldur, þegar svona er um að vera í þinginu skorast hann jafnframt undan því að svara. Svo undarlegt er það nú. Ég kem yfir í lokasvar hans hér í lok míns máls en mig langar til að fara aðeins yfir það. Ég er með fréttatilkynningu undir höndum síðan 21. september á síðasta ári þegar tilkynnt var um væntanleg eigandaskipti á Vestiu þar sem Framtakssjóðurinn á að tryggja kjölfestu fyrir Icelandic Group. Orðrétt segir þar, með leyfi forseta: „Í kaupunum felast tækifæri fyrir Icelandic Group þar sem aðkoma Framtakssjóðsins tryggir Icelandic Group öflugan bakhjarl. Sérstaða Icelandic Group felst í að tengja saman framleiðslu, markaðssetningu og sölu á sjávarfangi þvert á landamæri sem tryggir félaginu sterka samkeppnisstöðu og mikilvægt forskot til frekari verðmætasköpunar. Með skýru eignarhaldi á félaginu er jafnframt tryggt að stjórnendur geti áfram einbeitt sér að daglegri starfsemi félagsins og við að styrkja undirliggjandi rekstur þess.“ Þarna kemur skýrt fram að um afar verðmætt fyrirtæki er að ræða sem var fært á milli nánast verðmiðalaust. Þarna kemur fram að einungis er verið að tala um sérstaka hluti út úr félaginu sem hæstv. fjármálaráðherra var að vísa í, Triton, og þá skal upplýst hér að bankastjóri nýja Landsbankans sagði frá því á opnum fundi hjá Framsóknarflokknum að það hefði verið óskað eftir því að þetta félag fengi Icelandic Group vegna þess að íslenskir aðilar stæðu að því. Við skulum ekki gleyma því hvar þetta félag er staðsett. Þetta er skúffufyrirtæki á Guernsey, í skattaparadísinni. Það er mjög einkennilegt að þetta skuli ekki fara í opið útboð þar sem 

Virðulegi forseti. Við stuðlum öll að því markmiði að byggja upp trúnað og traust í íslensku viðskiptalífi og tengslum þess við stjórnmálin. Þessi mál eru sérstaklega mikið í deiglunni núna þegar eignarhald er að færast úr opinberri eigu yfir í einkaeigu. Ég vildi fyrir segja fyrir mitt leyti að þá eru fréttir af atburðum síðustu daga hvað snertir Icelandic Group vonbrigði. Því svona ferli, söluferli á einu stærsta fyrirtæki okkar, á að vera hafið yfir allan vafa og er það ekki í þessu tilviki. Eftir því sem fréttir greina og fram hefur komið á fundum viðskiptanefndar Alþingis virðist vera svo að aðilar sem áhugasamir eru um fyrirtækið sitji ekki allir við sama borð. Forsendur að baki sölunni eru ekki skýrar og salan er t.d. ekki í umsjá þriðja aðila eins og væri nú hyggilegast. Með þessu verða til gróusögur í samfélagi okkar sem eru ekki til að hjálpa til við þann trúnað og það traust sem við viljum byggja upp. Verklagsreglur eru til staðar en þær virðast ekki duga í þessu tilviki. Þess vegna hljótum við þingmenn að kalla eftir miklu skýrari lagaramma um hvernig standa beri að einkavæðingu fyrirtækja og að þingnefnd, viðskiptanefnd í þessu tilviki, geti fengið upplýsingar um stöðu mála en á þeim sé trúnaður svo að bankaleynd sé tryggð. Mig langar að heyra hvað ráðherrann vill gera að svo komnu máli. Hvað vill hæstv. fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, gera? Er hann sáttur við frammistöðu fulltrúa Landsbankans í þessu tilviki, fulltrúa ríkisvaldsins í stjórn Landsbankans? Og er hann sáttur við frammistöðu fulltrúa ríkisins í Bankasýslunni? Eins og málið lýtur að mér finnst mér það ljóst að ekki hefur verið farið eftir þeim viðmiðum sem við viljum setja um söluferli og ég veit ekki betur en ráðherrann sé að stofni til sammála þeim viðmiðum að söluferli okkar mikilvægustu fyrirtækja sé opið og gagnsætt og hafið yfir allan vafa.

Frú forseti. Við ræðum hér mjög mikilvægar aðstæður sem upp hafa komið hvað varðar einkavæðingu á fyrirtækjum í ríkiseigu. Það snýst um traust á íslensku viðskiptalífi, traust á íslenskri stjórnsýslu, traust á íslenskum stjórnmálum í kjölfar hrunsins. Hér átti að gera hlutina með öðrum formerkjum en áður, en í Vestia-dæminu er farið af stað í risastóra einkavæðingu út í óvissuna í annað sinn hjá þessari ríkisstjórn. Í desember árið 2009 í lok fjárlaga, þegar tveir af þremur íslenskum viðskiptabönkum í eigu ríkisins, Íslandsbanki og Arion banki, voru seldir til óþekktra aðila sem hétu því nafni kröfuhafar, átti sér stað stærsta einkavæðing ríkisfyrirtækja í sögunni. Nú er höggvið í sama knérunn. Það er allt á huldu hverjir eru að kaupa eigur ríkisins og á hvaða verði. Á sínum tíma, þegar umræðan um Bankasýsluna og væn fyrirtæki sem mundu falla í eigu ríkisins vegna hrunsins, var alltaf talað í þá veru að hér ætti að ríkja breytt hugmyndafræði og aðrar aðferðir en verið höfðu fram að því. Það var alltaf talað um það. Það þýðir ekki að koma hér upp, hæstv. fjármálaráðherra, og segja þetta bara er svona. Sú hefur ekki verið raunin að hér hafi ríkt breytt hugmyndafræði og aðrar aðferðir. Hér hefur einfaldlega algerlega mistekist að leggja línurnar fyrir betra viðskiptaumhverfi og betra viðskiptasiðferði. Þessu verður að breyta ef einhvern tímann á að vera hægt að reka viðskiptalíf á Íslandi á eðlilegum forsendum. Enn er allt gert á bak við tjöldin, í reykfylltum bakherbergjum, eins og áður fyrr. Það er óþolandi að í þriðja sinn á örfáum árum skuli risastórar einkavæðingar vera gerðar í leynd og í ógagnsæju umhverfi. Það er einfaldlega óþolandi.

Frú forseti. Eitt sinn var hér á Íslandi eitt stærsta fyrirtæki landsins sem hét Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna. Það breytti um nafn eins og tíðkaðist í útrásinni og heitir núna Icelandic. Þetta fyrirtæki er afskaplega verðmætt og selur rjómann af öllum fiski sem Íslendingar framleiða. Nú er svo komið að flest stærri fyrirtæki landsins lentu undir ríkið, undir forsjá hæstv. fjármálaráðherra. Hann stofnaði fyrirtæki sem hét Bankasýslan og hún á svo aftur Landsbankann, Landsbankinn á Vestia og Vestia fór í samkrull við lífeyrissjóðina og framtakssjóð þeirra. Lífeyrissjóðirnir eru hins vegar skyldusparnaður landsmanna sem þeir hafa afskaplega lítil áhrif á. Þarna er sem sagt einhver sjálfvirkni komin í gang, fólk sem ekki á hagsmuni af því fé sem það fer með  Þegar Vestia seldi Parlogis í júlí var þetta upplýst og Lyfjadreifing keypti þetta og allt svoleiðis, það vissi maður. En nú er þetta allt einhvern veginn á huldu vegna þess að hagsmunirnir eru svo gífurlega miklir og Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna er mjög sterkt fyrirtæki.

Virðulegi forseti. Viðskiptanefnd bað í síðustu viku fulltrúa Landsbankans um upplýsingar um verðmat einstakra eigna Vestia þegar þær voru seldar og að hluta færðar yfir í Framtakssjóðinn. Þær upplýsingar fengust ekki. Okkur, fulltrúum skattgreiðenda, kemur svo sannarlega við á hvaða verði eignir Vestia fóru frá Landsbankanum. Á síðasta ári lögðu skattgreiðendur Landsbankanum til 122 milljarða í hlutafé og eiga því 81% hlut í honum. Skattgreiðendur tapa þegar mistök eru gerð við verðmat og sölu stórra fyrirtækja sem Landsbankinn hefur yfirtekið vegna mikillar skuldsetningar. Bankahrunið er dæmi um að eftirlitsstofnanir geta brugðist hrapallega. Nauðsynlegt er því að bæta aðhaldið með miðlun upplýsinga til skattgreiðenda og ekki síst fulltrúa þeirra hér á þingi þannig að þeir geti borið saman verðmat bankans og söluverð Framtakssjóðs þegar sjóðurinn síðan selur þessar eignir. Á grundvelli upplýsinga er hægt að meta hvort stjórnendur Landsbankans standi sig í starfi fyrir skattgreiðendur. Virðulegi forseti. Við eigum rétt á að vita hvort verið er að selja eignir Landsbankans á brunaútsölu til Framtakssjóðs eða lífeyrissjóðanna. Hlutverk Bankasýslunnar er að gæta hagsmuna skattgreiðenda og það er lítið gagn að Bankasýslunni ef fulltrúar hennar í stjórnum bankanna ætla að skýla sér á bak við þröngar skilgreiningar á hlutverki sínu. Stjórnir gömlu bankanna þóttust einmitt ekkert geta gert þegar eigendur þeirra rændu þá að innan. Tími afskiptaleysisstefnunnar er liðinn. Ég ætlast til að Bankasýslan útvegi viðskiptanefnd umræddar upplýsingar.

Virðulegi forseti. Málflutningur stjórnvalda í Vestia- og Framtakssjóðsmálinu er einfaldlega ótrúverðugur. Hæstv. fjármálaráðherra er orðinn að einhvers konar pappírs-pésa sem rígheldur sér í reglur, pappíra, lög, óháð því hvort þau nái þeim markmiðum sem við viljum ná, markmiðum um betra samfélag, samfélag þar sem er gagnsæi, jafnræði og sanngirni. Hæstv. forsætisráðherra virðist einna helst halda að fyrrverandi forsætisráðherra, sem situr nú sem ritstjóri Morgunblaðsins, sitji enn þá í ökumannssætinu. En ráðherrar verða að horfast í augu við það að þeir bera ábyrgð. Það er staðreynd að stjórnvöld hafa búið til þetta kerfi sem leyfir að mínu mati ógeðfellt pukur og leynimakk þannig að jafnvel gerendur í útrásinni fá fyrirgreiðslu umfram aðra landsmenn. Þannig að ég bið núna um að í staðinn fyrir að tala hér og vísa í einhverja pappíra að við sýnum í raun að það er eitthvað að marka yfirlýsta stefnu, yfirlýstar verklagsreglur, um að við viljum hafa hlutina öðruvísi. Setjum lög um einkavæðinguna. Gerum ekki sömu mistök og stjórnmálamenn sem hafa setið hér á undan okkur hafa gert aftur og aftur. Komum á uppboðsmarkaði eins og við framsóknarmenn leggjum til fyrir fyrirtæki og eignir sem bankar taka yfir. Við getum líka sett lög, bæði um lífeyrissjóðina og Framtakssjóðinn, sem tryggja að söluferli eigna þeirra verði gagnsætt og opið. Ég bara bið hæstv. ráðherra að hætta að slá ryki í augu almennings og horfast í augu við það að hlutirnir eru ekki eins og við viljum hafa þá.

Virðulegi forseti. Enn er efnt til umræðu um sölu Landsbankans á Vestiu, dótturfélagi hans, og því miður ekki að ástæðulausu. Það er alveg ljóst að Landsbankinn fór ekki eftir þeim verklagsreglum sem Samtök fjármálafyrirtækja höfðu unnið í samráði við viðskiptanefnd um sölu fyrirtækja sem lent höfðu í eigu bankanna. Það er svo allt annað mál að landsbankamenn útskýrðu vel fyrir viðskiptanefnd í síðustu viku ástæðu þess að þeir seldu Vestia, og má út af fyrir sig vel fallast á að það hafi verið skynsamlegt hjá þeim að selja og lagfæra þar með efnahagsreikning bankans. En það er allt annað mál. Þeir áttu að standa öðruvísi að sölunni. Nú hefur þetta mál undið upp á sig, ef svo má að orði komast, vegna þess að Framtakssjóðurinn, sem keypti Vestia, fer ekki heldur að verklagsreglum þegar hann á nú í samningaviðræðum um sölu á Icelandic Group með þeim afleiðingum að nú er vantraustið og tortryggnin allsráðandi. Það er gífurlega áríðandi fyrir okkur öll, ekki okkur hér á Alþingi heldur okkur fólkið í landinu, að ekki leiki nokkur vafi á því að hvergi sé pottur brotinn í þeim aðferðum sem notaðar eru þegar reynt er að koma fyrirtækjum aftur hvort heldur er í almennings- eða einkaeigu. Vantraustið í samfélaginu er mikið eftir efnahagsófarirnar og þess vegna verður allt að vera uppi á borðum. Það er engin þolinmæði fyrir því að menn, hversu reyndir, klárir, heiðarlegir og góðviljaðir sem þeir eru, taki ákvarðanir í þessum efnum sem ekki eru uppi á borðum og öllum aðgengilegar. Það er eins komið fyrir okkur öllum sem eigum að standa vörð um hagsmuni almennings, hvort heldur við störfum í bönkum, fyrir lífeyrissjóði, í stjórnsýslunni eða í stjórnmálum. Við hljótum að velta því alvarlega fyrir okkur hér á Alþingi hvaða verkfæri við höfum til að sjá til þess að svo verði nú þegar í ljós er komið að verklagsreglur 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir þessa umræðu. Ég held ég geti sagt að ég sé nokkurn veginn sammála öllum þeim hv. þingmönnum sem hér hafa talað í það minnsta efnislega, ef hæstv. fjármálaráðherra er undan skilinn. Spurningar mínar til hans voru mjög einfaldar: Á að fara eftir reglum í einkavæðingunni? Og hitt: Ætlarðu að segja almenningi frá söluverði 

Forseti minnir hv. þingmann á að gæta viðtekinna venja þegar hann ávarpar þingmenn í sal.

Ég þakka virðulegum forseta kærlega fyrir umhyggjuna og athugasemdina en það breytir því ekki að við sjáum hér hæstv. fjármálaráðherra í þessari ríkisstjórn sem leyfði sér að segja að það svar sem ég fékk, og hver einasti maður getur lesið, sé fullnægjandi. Hann leyfði sér að segja það. Hæstv. fjármálaráðherra, og ég vil vekja athygli þingheims á þessu því þetta er fordæmisgefandi, segir hér að ekki eigi að upplýsa um söluverð einkavæddra fyrirtækja.

Hvaða þvæla er þetta?

Þetta er ekki síðasta fyrirtækið sem verður einkavætt. Svarið sem ég fékk var algjörlega ófullnægjandi og var verið að taka saman öll fyrirtækin í eina tölu en ekki upplýst um skuldir sem sannarlega eru partur af söluverði. Það er ekki aðeins að hæstv. fjármálaráðherra beri ábyrgð á svarinu, en hann kom hér og ítrekaði að honum fyndist þetta fullkomlega eðlilegt svar sem þýðir að þannig eiga málin að vera. Ég vil hvetja stjórnarliða til að koma í veg fyrir það því ef það verður verður aldrei friður eða traust í íslensku viðskiptalífi, ef menn ætla ekki að upplýsa um jafnsjálfsagða hluti 

Frú forseti. Hv. þm. Pétur Blöndal talaði oft á árum áður um fé án hirðis og gerði það enn núna. Ég hef stundum velt fyrir mér hvort það hafi misskilist úti í samfélaginu þannig að menn ættu að hirða féð en ekki hirða um það því að það var svo sannarlega gert.

… núna?

Ég held að menn eigi að fara varlega í að dæma hluti sem nú eru í gangi og ætla allt hið versta í öllum tilvikum. Það er auðvelt að gera hlutina tortryggilega. Það er mikil tortryggni í samfélaginu. Það er mikilvægt að eyða henni, ég tek undir það, en það er heldur ekki ástæða til að ala á henni. 
             Það sem ég hef gert er að biðja um öll þau gögn, allan rökstuðning og allar upplýsingar sem hægt er að veita í þessu máli og árétta það nú með bréfi til Bankasýslunnar af því að við tökum það mjög alvarlega ef ekki er farið nákvæmlega að verklagsreglum. Það þarf þá að útskýra ef menn grípa til undanþáguheimilda sem vissulega eru til staðar og rökstyðja það eins og þær reglur gera ráð fyrir. Þann rökstuðning þurfum við að fá. Það orkar að mínu mati tvímælis að tala hér um einkavæðingu. Hér er um að ræða einkafyrirtæki sem voru í fjárhagslegum erfiðleikum og viðskiptabanki viðkomandi fyrirtækja er að reyna að endurskipuleggja.

Ríkisbanki.

Já, vissulega í þessu tilviki banki í meirihlutaeigu ríkisins.

Já.

Menn mega auðvitað kalla það þá einkavæðingu ef þeir vilja.

Að sjálfsögðu.


             Framtakssjóðurinn er í sjálfu sér ekki söluaðili í þeim viðræðum sem nú hafa staðið yfir, heldur er það fyrirtækið Icelandic sem er þá að selja út úr sínum efnahag tilteknar eignir erlendis.

Er það þá orðið Icelandic sem er að …?

Það er að sjálfsögðu í eigu Framtakssjóðsins  
             Frú forseti.  Ég vil hins vegar segja það hér alveg skýrt að þetta er ekki það opna söluferli eða tilboðsferli sem ég hefði kosið að Framtakssjóður hefði viðhaft. Það er það ekki.

Breyta því.

Það ber að leggja á það áherslu 

Hver …?