Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eyjólfur Konráð Jónsson): Hæstv. forseti. Hér þekkja allir það mál sem til umræðu er. Það hefur verið á döfinni nokkuð lengi að stofna þróunarsjóð fyrir Færeyjar, Grænland og Ísland og margrætt á fundum Norðurlandaráðs t.d. Síðan var þessi fyrirætlun undirrituð í samkomulagi á Höfn 19. ágúst 1986. Fyrir Sþ. liggur till. til þál. um staðfestingu samnings um starfrækslu norræns þróunarsjóðs fyrir Færeyjar, Grænland og Ísland, en frv. það sem hér er til umræðu og afgreiðslu er um nokkrar lagabreytingar sem nauðsynlegar eru í tengslum við fullgildingu þáltill. sem væntanlega verður á dagskrá Sþ. á morgun. Nefndin hefur rætt málið og mælir með samþykkt frv.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um flugmálaáætlun og fjáröflun til framkvæmda í flugmálum. Frv. þetta er í öllum meginatriðum samhljóða tillögum flugmálanefndar sem skilaði samgrn. skýrslu um framkvæmdir í flugmálum í október 1985. Skýrsla nefndarinnar er birt í heild sinni sem fskj . með frv. og skal hér að mestu vísað til hennar um framkvæmdaáætlun nefndarinnar, meginforsendur og rökstuðning. Hinn 6. febr. 1984 skipaði ég nefnd til að vinna að tillögugerð um framkvæmdir í flugmálum og skyldi nefndin semja áætlun um almenna flugvelli sem tæki til framkvæmda við flugbrautir, öryggistæki, tækjageymslur, flugskýli og flugstöðvar. Þá er nefndinni falið að gera tillögur um tekjustofna og fjárframlög til framkvæmdanna, svo og til rekstrar flugmálanna almennt. Þrjú sérverkefni voru sett nefndinni, þ.e. athugun á uppbyggingu Egilsstaðaflugvallar, flugstöð á Reykjavíkurflugvelli og gerð varaflugvallar. Í nefndinni áttu sæti Birgir Ísl. Gunnarsson alþm., formaður, Andri Hrólfsson stöðvarstjóri, Garðar Sigurðsson alþm., Kristján Egilsson flugstjóri, Ragnhildur Hjaltadóttir deildarstjóri og Þorgeir Pálsson prófessor. Pétri Einarssyni flugmálastjóra var falið að starfa með nefndinni og vera henni til ráðuneytis. Margir starfsmenn flugmálastjórnar lögðu sitt af mörkum í starfi nefndarinnar. Skýrsla nefndarinnar, sem afhent var í október á s.l. hausti eins og áður gat, var síðan rækilega kynnt á sérstakri ráðstefnu hinn 12. des. 1986. Þangað var boðið alþingismönnum, sveitarstjórnarmönnum, flugrekendum og áhugamönnum um framgang íslenskra flugmála. Nefndarmenn og flugmálastjóri gerðu þar ítarlega grein fyrir efni skýrslunnar og tillögum þeim sem þar eru settar fram. Framsögumenn fluttu erindi og lífleg almenn umræða fór fram. Ráðuneytinu var mikill akkur í þeim sjónarmiðum sem þar komu fram og verður tillit tekið til þeirra við framkvæmd tillagna flugmálanefndar. Í ljósi þeirrar kynningar sem nú var lýst og þess að skýrslan er birt í heild sinni með frv. tel ég ástæðulitið að fara mörgum orðum um innihald hennar, en vil þó við þetta tækifæri stuttlega minna á meginþætti hennar. Þess skal getið að viðaukar við skýrsluna, sem hafa að geyma sérstaklega sundurliðaða kostnaðaráætlun, könnun meðal innanlandsfarþega og álitsgerð um framtíðarþróun flugumferðar og afhentar voru samhliða skýrslunni, eru ekki birtar í þskj. Nefndin hóf verk sitt með því að draga saman ýmsar gagnlegar upplýsingar um þróun og eðli íslenskrar flugumferðar. Þar eru í rituðu máli og með tölum settar fram niðurstöður um fjölda farþega, tíðni ferðalaga, flughreyfingar á hinum ýmsu völlum auk þess sem fjallað er um skipulag og umfang áætlunarflugsins. Þá reynir nefndin að gera sér grein fyrir áhrifavöldum og framtíðarþróun flugstarfseminnar. Hér yrði litið til fjölmargra atriða, svo sem fargjaldastefnu, ástands annarrar flutningastarfsemi, t.d. áhrif bættra vega á landflutninga o.s.frv. Í ljósi þessara tölulegu upplýsinga reynir síðan nefndin að spá fyrir um þróun mála tímabilið 19851995. Hún kemst m.a. að þeirri niðurstöðu að farþegum um flugvelli innanlands fjölgi um rúm 100 þús. á tímabilinu, í um 730 þús. eða um 17% og þá er hver farþegi tvíreiknaður. Vegna framkvæmda á flugvöllum hefur nefndin tillögu um flokkun vallanna og íslenskan staðal við gerð brauta innan hinna ýmsu flokka. Staðallinn er í samræmi við reglur Alþjóðaflugmálastofnunarinnar, en ekki er hægt að fylgja ýtrustu tilmælum hennar vegna erfiðra landfræðilegra aðstæðna á mörgum flugvöllum hérlendis. Þar sem um frávik er að ræða verður framkvæmdum hagað þannig að síðar megi endurbæta hinn íslenska staðal skapist til þess aðstæður. Hvað varðar búnað flugvallanna, hindranir á og í grennd við þá auk annarra atriða er gert ráð fyrir að farið verði eftir stöðlum Alþjóðaflugmálastofnunarinnar. Eftir að hafa sett fram og skilgreint það markmið sem nefndin vill að keppt skuli að við hérlenda flugvallagerð tekur hún saman yfirlit yfir núverandi ástand áætlunarflugvallanna og nefndir til brýnustu verkefnin á hverjum fyrir sig. Með samanburði á niðurstöðu þessarar lýsingar og áðurnefndum staðli reynir síðan nefndin að gera sér grein fyrir hvaða verk þarf að vinna svo að takmarkinu verði náð. Framkvæmdum á áætlunarflugvöllum er síðan raðað í forgangsröð, kostnaðaráætlun miðuð við byggingarvísitölu og gengi erlendra gjaldmiðla í janúar 1986 sett fram og verkinu síðan deilt niður á tíu ára tímabil í samræmi við þær forsendur sem nefndin hafði þróað í starfi sínu. Nefndin tekur fram að einstakar framkvæmdir geti verið svo stórar í sniðum eða mikilvægar af hagkvæmnis- eða öryggisástæðum að þær falli ekki inn í framkvæmdaröðun hennar. Nefnir hún í þessu tilefni flugstöð í Reykjavík, flugbraut á Egilsstöðum og endurnýjun malbiks á flugbrautum á Reykjavíkurflugvelli. Þessar framkvæmdir eru teknar út úr sem sérverkefni í áætluninni. Gerð varaflugvallar fyrir millilandaflug og stækkun og endurbót á flugstjórnarmiðstöð er ekki tekið í kostnaðarútreikninga nefndarinnar. Heildarkostnaður við framkvæmd tillagna nefndarinnar er áætlaður á verðlagi 1986 2030 millj. og gerði nefndin sérstaka könnun á því hvernig fé fengist til flugmálastarfseminnar, hvernig það skiptist og hvernig heppilegast mundi að standa að útvegun viðbótarfjár. Komst nefndin að þeirri niðurstöðu að rekstrarkostnaður flugmálastjórnar jafnaðist að mestu út með tekjum ríkissjóðs af starfsemi tengdri flugi, en framkvæmdaféð væri beint framlag ríkisins. Taldi nefndin varhugavert að leggja ný eða aukin gjöld á flugstarfsemina, en kvað þó koma til álita að hækka flugvallagjald í innanlandsflugi og binda gjaldið tiltekinni framkvæmd, t.d. byggingu flugstöðvar í Reykjavík. Þá var lagt til að eldsneytisgjald yrði framvegis innheimt af öllu flugi en ekki bundið við flug innanlands. Þó var gerð tillaga um gjaldfrelsi flugs milli Íslands og Norður-Ameríku. Nefndin bendir á að framlög úr ríkissjóði til flugmála séu í litlu samræmi við mikilvægi þessarar starfsemi fyrir búsetu í landinu og í heild sinni og leggur því til að framkvæmdatillögur hennar verði að langmestu leyti fjármagnaðar úr ríkissjóði. Bendir nefndin á í þessu sambandi að heildartillögur hennar fyrir tíu ára tímabil kosti sem samsvari tveggja ára framlagi ríkisins til nýframkvæmda í vegamálum. Nefndin varð í starfi sínu sammála um að brýnasta atriði í skipulegri uppbyggingu íslenskra flugvalla væri lögfesting áætlunargerðar og mörkun tekna til flugmálaframkvæmda. Hafði hún þá einkum í huga örlög annars ágætrar framkvæmdaáætlunar sem unnin var af flugmálanefnd og afgreidd í formi þál. frá hinu háa Alþingi vorið 1978. Miðað við reynslu fyrri ára leit nefndin eðlilega til vegáætlunar og framkvæmda á sviði vegamála. Því fylgdi tillögum nefndarinnar frv. til l. um skipan framkvæmda á þessu sviði samgangna. Það er þetta frv. með minni háttar breytingum sem hér liggur fyrir. Frv. skiptist í tvo meginkafla. Fjallar sá fyrri um flugmálaáætlun, en hinn síðari um fjáröflun til framkvæmda í flugmálum. Meginmarkmiðið með lögfestingu ákvæða um flugmálaáætlun er að Alþingi ákvarði reglubundið um skipulega uppbyggingu þessa samgönguþáttar og að vilji Alþingis sé bindandi fyrir framkvæmdarvaldið. Alþingi fái reglulega yfirlit um störf flugmálastjórnar og með þessum tvennum hætti verði stuðlað að betri nýtingu fjármagns og skipulegri vinnubrögðum. 1., 2. og 4. gr. frv. draga í öllum meginatriðum dám af sambærilegum ákvæðum vegalaga, en í 3. gr. eru taldir flokkar flugmálaverkefna sem skilgreindir eru í skýrslu nefndarinnar. Í síðari kafla laganna er lagt til að fjármögnun framkvæmda í flugmálum verði með tvennum hætti: með tekjum af eldsneytis- og flugvallagjaldi og með framlagi úr ríkissjóði. Hér eru færð á einn stað ákvæði úr gjaldskrá fyrir afnot flugvalla og meginmál laga nr. 8 frá 1976 um flugvallagjald með áorðnum breytingum og ákveðið að fjár sem þannig aflaðist mætti einungis verja til flugmálaframkvæmda. Ekki er á þessu stigi gert ráð fyrir hækkun eldsneytisgjaldsins eða flugvallagjaldsins í millilandaflugi, en það leiðir af frv. að flugvallagjaldið í innanlandsflugi og öðru því flugi sem greinir í 9. gr. frv. hækkar úr 18 kr. í 100 kr. Eins og getið var hér að framan gerði nefndin það að tillögu sinni að innanlandsflugvallaskattinum yrði einungis varið til sérstaks verkefnis, flugstöðvar í Reykjavík. Að athuguðu máli og með hliðsjón af sérstöðu slíks verkefnis var ekki talin ástæða til slíkrar sérmörkunar og er því í frv. gert ráð fyrir að gjaldið renni til almennra framkvæmda. Önnur meginbreyting sem felst í II. kafla leiðir af ákvæðum 5. gr., en þar er gert ráð fyrir að eldsneytisgjaldið verði innheimt á öllum flugvöllum landsins. Eins og nú er innheimtist það ekki á Keflavíkurflugvelli. Áætlunarflug milli Íslands og Norður-Ameríku verður þó undanþegið gjaldinu. Ég tel að ekki þurfi að orðlengja frekar um mál þetta. Frv. er skýrt og skorinort. Tilgangur framlagningar þess er auðsær og að baki því liggur mikil vinna eljusamra manna, vinna sem glöggt má virða og meta með lestri skýrslu þeirrar sem frv. fylgir. Málefni þetta hefur einnig verið kynnt sérstaklega öllum þeim sem hagsmuni og áhuga hafa á framgangi íslenskra flugmála, þar á meðal alþm., og er því nokkur von til skjótrar afgreiðslu þess hér á hv. Alþingi. Samhliða framlagningu þessa frv. hefur verið lögð fram till. til þál. um byggingu nýrrar flugbrautar á Egilsstöðum, en þar er um að ræða 2000 metra nýja braut og heimild til að taka lán á þessu ári, allt að 60 millj. kr. Það er ekki að ástæðulausu að slík tillaga kemur fram. Hún getur ekki rúmast innan þessa ramma nema ganga á svig við aðrar nauðsynlegar þarfir og því er það mál tekið upp sérstaklega og flutt í því formi af ríkisstjórninni. Virðulegi forseti. Ég vil að lokum leggja til að frv. verði vísað að lokinni þessari umræðu til 2. umr. og hv. samgn.



Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni merkt mál. Það hefur legið í loftinu í nokkurn tíma að í gangi væri undirbúningsstarf að því að leggja fram frv. um flugmálaáætlun og um skipulagningu framkvæmda að því er varðar flugmál. Það eru um þrjú ár, það var 7. febr. 1984, síðan hæstv. samgrh. skipaði nefnd til að undirbúa frv. sem hér liggur fyrir ásamt því að vinna að öðrum verkefnum. Nefndinni var falið að hraða störfum svo sem kostur væri. M.a. var ætlast til þess að það væri hægt að hefja framkvæmdir við væntanlega flugstöð í Reykjavík eigi síðar en árið 1986 út frá þeirri áætlun sem hugsanlega væri undirbyggð af þessari nefnd. Það hefði sem sagt verið mikið æskilegra að þessi mál hefðu komið inn á hv. Alþingi fyrr, ekki síst vegna þess að það hefði verið æskilegt að núv. hæstv. samgrh. hefði getað fylgt þessu málefni eftir í ráðherrastól, þó að það geti svo sem þannig farið að hann setjist í ráðherrastól aftur eftir komandi kosningar. En eins og stendur er þetta frv. sem verið er að leggja fram á síðustu dögum þings fyrst og fremst fyrirheit um það sem næsta ríkisstjórn kemur til með að gera í þessum málum. Það eru að mínu mati ekki reglulega góð vinnubrögð að hefja nú umræðu um þetta mál í hv. deild án þess að þingflokkum hafi gefist tækifæri til að fjalla um málið sérstaklega eftir að það var lagt hér fram. Æskilegra hefði verið að tími hefði unnist til að fjalla um það í þingflokkunum þó að ég geri ekki ráð fyrir að hér sé í eðli sínu um mikil deilumál að ræða. Ég fyrir mitt leyti tel að tillagan um flugmálaáætlun muni njóta stuðnings a.m.k. míns flokks að meginhluta til. Um hinn þáttinn, fjáröflun til framkvæmda í flugmálum, mætti segja að væru einhver vafaatriði. Ríkisstjórn sem hefur á undanförnum árum boðað minnkandi skattaálögur leggur nú fram á síðustu dögum þingsins tillögur um sérstakt skattafrv. Ég sé ekki alveg hvernig það fellur heim og saman við að hafa skorið niður framlög til flugmála á undanförnum árum, svo sem fram kemur í nál. þessarar hv. nefndar sem ég hef nefnt áður og kemur greinilega fram í línuriti sem nefndin birtir á bls. 100 í fylgiriti frv. Þar sést greinilega hvert stefnt hefur í sambandi við veitingu fjármagns til þessa þáttar samgöngumála í landinu. Ekki síður á hinn veginn að nú skuli vera gripið til þess ráðs að ætlast til að það fjármagn sem í framtíðinni á að verða til framkvæmda í flugmálum verði að stórum hluta tekið beint af þeim aðilum sem þarna eru notendur. Það er sem sagt ákveðin sérsköttun á farþega og á flugrekstraraðila, þ.e. eldsneytisgjald, til þess að standa undir þessum sérstaka samgönguþætti. Nú er þessi sérstaki samgönguþáttur mjög mikilvægur, eins og hæstv. ráðh. nefndi, einkum fyrir ákveðnar byggðir í landinu. En það er ekki eðlilegt að til uppbyggingar þessa samgönguþáttar sé verið að skattleggja þá aðila sem fyrst og fremst þurfa að nota flugið. Ég tel ekki eðlilegt að Austfirðingar, sem þurfa að nota flugið meira en aðrir, eigi að borga meira til uppbyggingar þessa samgönguþáttar en aðrir íbúar landsins, en það hlýtur að gerast með því að greinin sé sérsköttuð til þessara þarfa. Það er líka annað sem athuga þarf í sambandi við þessa sérsköttun. Oft fer það svo þegar verið er að byggja upp afmarkaða tekjustofna að þegar búið er að nota skattinn í einhvern ákveðinn tíma er sett klausa í fjárlagafrv. um að þrátt fyrir þetta og þetta skuli það fjármagn notað til annarra þarfa þetta tímabil og fari ekki beint inn á þessa afmörkuðu grein. En í þessu frv. hefur reyndar verið tekinn upp nýr háttur í skattinnheimtu. Hann er sá að nú er fjmrn. ekki ætlað að innheimta skatta heldur er það fært undir flugmálastjórn. Mætti kannske gera sér vonir um að með þessu ákvæði sé frekar komið í veg fyrir að þessi sérsköttun lendi í annarra manna kassa en til framkvæmda í flugmálum. Í 3. gr. í flugmálaáætlun er sett upp verkefnaröðun og flugvellir flokkaðir í flokka. Síðar í grg. með frv. kemur skýrgreining á því hvernig þessi flokkun á sér stað. Þó að þessi flokkun sé sett inn er kannske ekki víst að hún verði notuð í framtíðinni í framkvæmdaröðun, en mér finnst nokkuð vafasöm sú uppbygging eða sú flokkun sem nefndin hefur valið sér að gera. Ég tel að t.d. þátturinn sem byggður er á einangrun staða sé allt of lágt metinn og að þáttur umferðar eða verkefnisþátturinn sé of mikið metinn. Þáttur einangrunar er svo mikilsverður þáttur í sambandi við uppbyggingu flugmála að ég held að hann eigi að vega mjög þungt. Ef við tökum sem dæmi staði eins og Grímsey og Gjögur, sérstaklega einangraða staði, lít ég svo á að þessir staðir eigi að vera í algjörum forgangi í uppbyggingu, að þeir eigi ekki að lenda í neinni uppbyggingarröð og þeirra einangrun sé á þann veg að við hljótum að viðurkenna þetta sem algjöra forgangsstaði. Það skipti varla máli þarna hvort farþegarnir séu þetta margir eða annað eða verkefni séu þetta stór. Ef við ætlum að halda uppi samgöngum við þessa staði verður það að gerast með flugi. Þar er ekki um neinar aðrar leiðir að ræða nema í undantekningartilfellum á sjó. Ég tel að til þessara þátta hafi ekki verið litið nógu mikið í uppröðun í töflu 5.2 á bls. 80 hjá nefndinni. Það mætti reyndar nefna aðra hluti í sambandi við forgang. Ég tel t.d. að staður eins og Rif á Snæfellsnesi sé að vissu leyti einangraður og eigi að taka mjög tillit til þess að sá flugvöllur sem þar er staðsettur þjónar ekki aðeins sem farþegaflugvöllur fyrir það svæði heldur þjónar hann sem sjúkraflugvöllur fyrir utanvert Snæfellsnes en á utanverðu Snæfellsnesi er ekkert sjúkrahús. Ég tel þess vegna ekki réttmætt að þessi flugvöllur sé metinn á sama hátt og t.d. staðir eins og Blönduós og Stykkishólmur sem hafa sjúkrahús. Ég tel að þarna þurfi að líta á og athuga frekar þessa uppsettu framkvæmdaröðun flugvallanefndarinnar. Eins og ég sagði þá geri ég ráð fyrir að þetta sé frv. sem margir hafa beðið eftir og margir munu fagna og sjálfsagt mun vera að meginhluta til stuðningur við efni þess. Á næstu dögum mun verða fjallað um það í þeirri nefnd sem ég á sæti í og sé ég því ekki ástæðu til þess að ræða það mikið frekar. Ég veit að sú hv. nefnd mun leggja sig fram um að vinna þetta mál fljótt og ætti það því ekki að tefjast hér í deildinni og frv. gæti orðið að lögum áður en starfi þessa þings verður slitið. Eins og ég sagði áðan hefði verið æskilegra að frv. hefði verið samþykkt a.m.k. árinu fyrr þannig að við hefðum fengið að fylgjast með starfi hæstv. ráðh. og því hvernig hann hefði framfylgt því frv. sem hann er að leggja fram.



Virðulegi forseti. Af hálfu þingflokks Alþfl. lýsi ég ánægju með það að þetta frv. til laga um flugmálaáætlun og fjáröflun til framkvæmda í flugmálum skuli komið fram og minni á það að á ýmsum fyrri þingum, allar götur svo langt sem ég hef traust þingminni, hafa þm. Alþfl. einmitt flutt tillögur í mjög svipaða átt, að gerð yrði framkvæmdaáætlun, flugmálaáætlun, en þær hlutu ekki náð fyrir augum þeirra sem þá réðu og náðu ekki fram að ganga hér á hinu háa Alþingi. Mig langar hins vegar til að segja nokkur orð við hæstv. ráðh. um vinnubrögðin við þetta. Ekki efast ég um að sú ágæta nefnd sem hér hefur að unnið hefur unnið mjög vel og samviskusamlega. Hún hefur skilað skýrslu sem raunar hefur komið út í tveimur þykkum heftum. Ég minnist þess ekki að þingflokkum hafi verið send þessi skýrsla. Ég varð mér hins vegar úti um hana eftir krókaleiðum vegna þess að mér lék hugur á að vita hvað væri í hana skrifað. Í öðru lagi áttu ekki allir stjórnmálaflokkar aðild að þeirri nefnd sem þetta verk vann. Ég held að um þetta hefði mátt ná breiðari samstöðu ef svo hefði verið gert. Það hefðu verið æskilegri vinnubrögð. Það er auðvitað líka vel til fundið, eins og gert var í þessu tilviki, að efna til ráðstefnu eins og hæstv. samgrh. gat um. Ég minnist þess ekki að þingflokkum hafi verið boðið að senda fulltrúa á þá ráðstefnu. Hins vegar mun sjálfsagt samgöngunefndarmönnum, einhverjum a.m.k., hafa verið boðið til þessarar ráðstefnu, en sá var þó gallinn á gjöf Njarðar að hún var haldin á þingfundatíma. Það er illt að gera, þegar menn liggja öðrum þræði undir ámæli fyrir að sinna ekki þingskyldu og sækja þingfundi, að svo mikilvægar ráðstefnur, þar sem þm. vilja gjarnan láta til sín taka, heyra og skýra sín sjónarmið, eru haldnar á þingfundatíma og þetta er látið rekast á. En ég endurtek að eftir því sem ég hef haft föng á að kynna mér þessa skýrslu, sem hér hefur reyndar að hluta til verið lögð fram sem fskj. með frv. og það er vissulega af hinu góða, en ég aflaði mér skýrslunnar eftir krókaleiðum, sýnist mér að þarna hafi verið mjög vel að verki staðið og það ber að þakka. Ég held að öllum sé ljóst að flugmálin hafi verið hornreka í samgöngukerfinu og þau hafa verið það mjög lengi. Það hefur skort hér af hálfu stjórnvalda samræmda stefnu að því er varðar málefni samgöngukerfisins og áhersluþætti þar, þ.e. vegi, flugvelli og hafnir. Þarna hefur verið unnið mjög handahófskennt og með happa- og glappaaðferð oft og tíðum og án samræmingar og skort mjög á að vegið hafi verið og metið hvaða samgönguleiðir væru hentugastar og hagkvæmastar hverju sinni. Þetta stendur vonandi til bóta, en slíka flutningastefnu hefur mjög skort. Það er auðvitað góðra gjalda vert þegar lagt er til að stórauka framkvæmdir í flugmálum og ég lýsi heils hugar stuðningi við það. Ég hef þó þann fyrirvara á að þar sem skammur tími er síðan þetta frv. til laga var lagt fram hér á Alþingi og skýrsla þeirrar nefndar sem hér um ræðir var alls ekki send þingflokkunum hefur þingflokkur Alþfl. ekki fjallað um þetta mál svo ítarlega að ég geti hér og nú skýrt frá afstöðu okkar að því er varðar fjáröflun til framkvæmda. Það er einfaldlega vegna þess að það mál er ekki fullrætt innan þingflokksins en verður að sjálfsögðu áður en þetta mál kemur til afgreiðslu úr hv. samgn. þessarar deildar. Guð láti gott á vita, eins og þar stendur. Við höfum langtímaáætlun í vegagerð þar sem við höfum séð hvernig þau markmið sem sett voru, þ.e. um ákveðinn hluta af þjóðartekjum til vegamála, hafa skroppið saman og rýrnað ár frá ari og þar sem við höfum færst fjær og fjær því marki sem upphaflega var sett. Hér hafa menn valið þá leið að setja ekki slíkt mark inn í þetta frv. en bent er á í athugasemdum að með þál. mætti festa þessa upphæð sem ákveðið hlutfall af vergum þjóðartekjum eins og nú er gert í vegamálum. Ég hef vissar efasemdir um ágæti þess að vinna með þessum hætti vegna þess að það hefur sýnt sig að Alþingi gengur ákaflega illa að standa við þetta og hefur reynst nauðsynlegt í hvert einasta skipti sem hér eru samþykkt lánsfjárlög að hafa þar heilan kafla þar sem hver einasta grein, kannske 10-11 talsins, byrjar á orðunum "þrátt fyrir ákvæði laga" nr. þetta og þetta skulu framlög samkvæmt þeim ekki nema nema þessu og þessu. Þetta eru vond vinnubrögð, þetta er vond lögfræði, þetta er vond lagasmíð, vegna þess að okkur hér á hinu háa Alþingi og þeim sem ráða ferðinni í ríkisstjórnarflokkunum hefur ekki tekist að standa við þetta, og það gildir þá nokkuð einu hverjir þeir hafa verið, svo að fullrar sanngirni sé nú gætt. Án þess, virðulegi forseti, að ég hafi þessi orð fleiri að þessu sinni þykir mér sem standa hefði mátt svolítið öðruvísi að vinnubrögðum, undirbúningi og kynningu þessa máls. Það hefði greitt fyrir framgangi þess í þinginu. Ég fagna því samt og lýsi stuðningi við þá meginstefnu sem í því felst en hef nokkurn fyrirvara, a.m.k. þangað til þingflokkur Alþfl. hefur um það fjallað, um fjáröflunarleiðir þær sem gerð er grein fyrir í II. kafla laganna.



Virðulegi forseti. Hér er um afar gott mál að ræða og ég fagna því að þessi áætlun er komin fram. Þetta mál er það gott að ég get ekki stillt mig um að segja örfá orð við 1. umr. málsins þó að ég eigi sæti í samgn. og fái tækifæri til þess að fjalla um málið í nefndinni. Það er ljóst að þessi áætlun, ef hún verður samþykkt sem vonandi verður gert, er góður grundvöllur fyrir sókn í flugmálum hér á landi. Það þarf ekki að eyða mörgum orðum að því hvað þörfin er brýn í þessum málum. Þessi málaflokkur hefur legið eftir í uppbyggingunni á undanförnum árum og ástand flugvalla og flugmannvirkja um landið hefur engan veginn haldist í hendur við þá tækniþróun sem orðið hefur í flugflota landsmanna og er í mörgum tilfellum orðinn hemill á þá þróun. Það hefur engin áætlun verið til að vinna eftir og þessi málaflokkur hefur verið í algjörri óvissu um fjárframlög ár hvert gagnstætt því sem hefur verið um vegáætlun þó að réttilega hafi verið á það bent að menn hafi ekki getað staðið við þau markmið sem menn hafa sett sér í þeim efnum. Ég má þó fullyrða að vegáætlun sem slík hefur gjörbreytt andrúmsloftinu í kringum vegaframkvæmdir í landinu. Það er nú svo með vegáætlun að hún byggist að mjög miklu leyti á mörkuðum tekjustofnum þar sem tekjur eru innheimtar af umferðinni í landinu. Það hefur að vísu verið deilt um það og deilt mjög á það að allar tekjur af umferðinni gangi ekki til vegamála en við höfum orðið að taka hluta af þeim tekjum í ríkissjóð til annarra verkefna. Hins vegar er það mál sem ég ætla ekki að orðlengja um enda ekki ástæða til undir þessari umræðu. Ég var á þeirri ráðstefnu sem hefur verið gerð að umræðuefni um þessa áætlun og þar voru nokkrar deilur um þá mörkuðu tekjustofna sem gert er ráð fyrir til flugsins. Því er ekki að neita að ýmsir flugrekstraraðilar voru með fyrirvara þar á og deildu á áætlun nefndarinnar að þessu leyti. Ég er þeirrar skoðunar að þessi flugmálaáætlun verði að byggjast upp að einhverju leyti á mörkuðum tekjustofnum til þess að hún verði eitthvað meira en orðin tóm. Ég geri þá fyrirvara á því að þeir mörkuðu tekjustofnar renni til flugsins. Ég held að a.m.k. í innanlandsfluginu muni menn greiða þá skatta sem hér hafa verið lagðir til af farmiðum sínum með glöðu geði ef þeir vita að þeir peningar renni til flugsins. Ég veit reyndar af viðtölum við fjölmarga að menn munu sætta sig við það. Það er að sjálfsögðu ekki vinsælt að hafa í frammi skattheimtutal og allra síst á viðsjárverðum tímum svona rétt fyrir kosningar en ég lýsi því yfir að ég er reiðubúinn að standa að slíkri skattheimtu. Ég get ekki látið þessa umræðu hjá líða án þess að minnast aðeins á flugsamgöngur í mínum landshluta þar sem Austurland er sá landshluti sem ásamt Vestfjörðum er hvað háðastur þessum samgöngumáta, fluginu, til annarra landshluta sökum vegalengda og landshátta. Það er brýnt verkefni fyrir okkur Austfirðinga að fá framkvæmdir í flugmálum og það ber sérstaklega að fagna því að það forgangsverkefni sem nefndinni var gert að athuga, framkvæmdir á Egilsstaðaflugvelli, hefur verið tekið út úr og er ætlunin að ráðast þar í framkvæmdir. Verkefnið þar er brýnt eins og hefur komið fram hvað eftir annað og er óþarft að endurtaka það í þessari umræðu. Það hefur mikið verið rætt um ástandið á þessum aðalflugvelli okkar Austfirðinga undanfarið í fjölmiðlum og þarf ekki að bæta neinu við um það. Það er ánægjuefni að lagt hefur verið til að ráðast í framkvæmdir og í tekjuöflun eða lántöku í því skyni. Það er flogið reglulega til sjö flugvalla á Austurlandi annarra en Egilsstaðaflugvallar. Öll aðstaða við þessa flugvelli auk flugbrautanna sjálfra þarfnast nú endurbóta og uppbyggingar. Samkvæmt áætluninni mundi kosta um 250 millj. kr. að koma þessu í nokkuð gott horf ef frá er talin flugbrautin á Egilsstöðum sem kostar um 200 millj. kr. Þess vegna er málið brýnt fyrir okkur Austfirðinga, ég undirstrika það við þessa umræðu. Flugsamgöngur innan fjórðungsins eru okkur afar mikilvægar, ekki síður en milli landshluta, vegna þess hvernig Austurland er landfræðilega séð. Vegalengdir eru þar miklar og fjallvegir margir og einangrun ýmissa byggðarlaga mikil. Hv. 4. þm. Vesturl. nefndi áðan ýmis byggðarlög sem svo háttar til um. Ég get t.d. nefnt byggðarlag eins og Borgarfjörð eystri sem er afar háður flugi. Þó að flutningarnir séu kannske ekki mjög miklir um þann flugvöll er hann afar mikilvægur. Reyndar verð ég að segja það að flugmálastjórn og flugmálayfirvöld hafa sýnt t.d. þessum stað skilning og farið þar í framkvæmdir. Ég hlýt að vona að skilningur á mikilvægi flugsamgangnanna vaxi í kjölfar þeirrar umræðu sem nú hefur verið um flugmál. Ég vænti þess að það þing sem nú situr beri gæfu til að samþykkja þessa löggjöf um flugmálaáætlun og marka henni þá tekjustofna sem duga til þess að vinna eftir henni. Ég mun a.m.k. ekki liggja á liði mínu í samgn. til þess að svo megi verða og nefndin megi skila sínu verkefni fljótt og vel og ég veit að aðrir nefndarmenn eru sama sinnis. Ég held að hugarfarsbreyting þurfi að verða í landinu varðandi framkvæmdir í flugmálum. Það er nú þannig einhvern veginn í vegagerðinni að það hefur verið mjög mikill þrýstingur frá almenningi að bæta vegina. Það er kannske vegna þess að menn reyna ástand vegamannvirkja á sjálfum sér en í fluginu er hinn almenni farþegi kannske ekki í eins nánum tengslum við ástand flugmannvirkja op flugleiðsögutækja nema aðeins þegar flugvellir fara á kaf í drullu. Þá rísa menn upp. Ég held að í þessu efni þurfi að verða hugarfarsbreyting því að flugið hér á Íslandi, þar sem veðurfar er margbreytilegt og allra veðra von og náttúrufarið sömuleiðis margbreytilegt, flugið hér er flókið fyrirbrigði og það þarf að búa vel í haginn á allan hátt fyrir öryggi í flugi hér á landi. Flugið er líka ómissandi öryggisþáttur í okkar samgöngukerfi og það er ómissandi öryggisþáttur í heilbrigðiskerfinu einnig. Það hníga þess vegna öll rök að því að vinda þurfi bráðan bug að úrbótum. Ég vona að sú áætlun sem við erum að ræða í dag marki tímamót í þessum málaflokki.



Hæstv. forseti. Ég fagna þessu frv. sem hér er lagt fram. Ég tel það ákaflega mikilvægt mál og brýnt að hrinda í framkvæmd mjög snöggum og skipulögðum umbótum og endurbótum á flugmálum a Íslandi. Það hefur þegar komið fram hjá þeim hv. ræðumönnum sem hafa talað á undan mér að flugið er nauðsynlegur ferðamáti og einn mikilvægasti ferðamáti hér á landi. Hins vegar er ástand flugvalla víða úti um land með þeim hætti að það nýtist ekki sem skyldi. Ég held að það hljóti að vera stórt skref í rétta átt að gera langtímaáætlun eins og hér er lagt til. Ég vil einungis undirstrika að þeir mörkuðu tekjustofnar sem lagt er til að verði teknir upp renni raunverulega til flugs og flugmála. Það hefur verið allt of mikið að því gert að marka tekjustofna og síðan að taka þá af með ákvæðum um undanþágur. Ég tek undir með hv. 4. þm. Austurl. að ég held að hver og einn muni með gleði greiða flugvallagjald ef hann veit að það rennur til þess að bæta flugvelli út um land og flugöryggi í landinu. En það er eitt sem ég vil minnast á í þessu sambandi og það er nú eiginlega ástæðan fyrir því að ég stend upp. Það er Reykjavíkurflugvöllur. Ég held að það verði að taka Reykjavíkurflugvöll til algjörrar endurskoðunar. Það er ekki lengur fært að hafa þennan stóra flugvöll í miðborg ekki bara Reykjavíkur heldur raunverulega einnig í miðbæ Kópavogs. Það hlýtur að vera framtíðarverkefni að flytja innanlandsflugið suður í Keflavík og taka þá upp hraðar samgöngur þangað, t.d. með einspora braut eins og framsóknarmenn hafa lagt til og barist fyrir fyrir borgarstjórnarkosningarnar síðustu. Það er raunverulega nú þegar allt of mikil hætta sem stafar af þessum flugvelli. Við höfum reynt það sem búum í grennd við hann að komast ekki heim til okkar vegna flugvéla sem hafa runnið út á Suðurgötuna t.d. Og þó er það ekki verst heldur flugið yfir miðbæinn og yfir miðbæ Kópavogs. Það eru því eindregin tilmæli mín að hæstv. samgrh., sem hefur lagt svo mikla vinnu í flugmálaáætlunina, taki þetta mál til rækilegrar athugunar og ekkert verði gert sem endanlega staðsetji þetta stóran flugvöll hér í miðborg Reykjavíkur. Það er í sjálfu sér hægt að tína fram fjölmörg rök fyrir því að flytja skuli allt eða mestallt flug af höfuðborgarsvæðinu til Keflavíkur. Þar er stór flugvöllur, mjög vel búinn að öllu leyti. Þar eru stór og mikil flugskýli. Þegar herinn fer losnar þar geysimikið rými. Ég sé að hæstv. samgrh. brosir, en það kemur nú dagur eftir dag okkar, hæstv. ráðh. Enn fremur má geta þess að vegalengdin er í sjálfu sér ekkert gríðarleg. Þetta eru um 50 km og með samgöngubótum þar suður eftir, hvort heldur sem verður með fjórum akreinum eða þá með braut, sporbraut, er hægt að fara þessa leið á um það bil hálftíma. Vegalengdin er því í sjálfu sér ekki neitt vandamál. Ég vara eindregið við því að fara að byggja flugstöð á Reykjavíkurflugvelli upp á hundruð milljóna. Í stað þess hefði þegar átt að hanna nýju flugstöðvarbygginguna í Keflavík með það fyrir augum að hún rúmaði einnig innanlandsflugið. Ég veit að það mun með litlum tilkostnaði vera hægt að nýta þá byggingu til þeirra hluta.



Virðulegi forseti. Það er mjög þarft að áætlun sé gerð í flugmálum. Reyndar hefur Alþfl. hvað eftir annað komið með tillögur um að svo yrði gert. Á það hefur ekki verið hlustað en nú er það samt að verða að veruleika. Ég er þeirrar skoðunar og reyndar margir að það sé mjög eðlilegt að flytja allt innanlandsflug til Keflavíkurflugvallar. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi nú þegar að hefja undirbúning að því að gera það, ekki aðeins vegna öryggisins sem hlýtur að vera mjög mikið - bæði er það að Reykjavíkurflugvöllur tekur upp dýrmætt land og öryggið er ekki eins og það ætti að vera, hvorki gagnvart íbúunum hér í borginni né flugfarþegum, aðstaða á vellinum er bágborin - heldur líka vegna þess að ég tel tímabært að huga að því að byggja nýja akbraut til Keflavíkur, einstefnuakbraut, sem gerði það að verkum að öryggi þeirra sem aka Reykjanesbrautina yrði margfalt meira en það er. Menn hafa tekið eftir því í fréttum hve slys eru tíð þar og hvað þau eru alvarleg. Það er fjöldi dauðaslysa sem þar hefur átt sér stað vegna þess að vegurinn er hvergi nærri nógu öruggur einkum vegna þess að umferðin er svo mikil. Sú braut sem nú er til staðar var byggð fyrir 20 árum og hefur umferð aukist mjög frá því það var. Framsóknarmenn munu hafa í borgarstjórn Reykjavíkur verið með hugmyndir um að byggja einhvers konar einsporung eða hvað það heitir. Ég vænti þess að þeir hafi gert sér grein fyrir því hvað slíkt kostar þó það sé varla von á því, en þetta var ein af mörgum vitlausum tillögum sem þeir fluttu fyrir borgarstjórnarkosningarnar þannig að það er ekki ástæða til þess að gera mikið úr því. Hitt er annað að það er mjög nauðsynlegt að byggja aðra akbraut til Keflavíkurflugvallar og Suðurnesjabyggða til að forða því að sú örtröð verði á þeirri einu akbraut sem fyrir er sem raun ber vitni. Það kemur fram í flugmálaáætlun að brýnustu framkvæmdaverkefni á Reykjavíkurflugvelli séu: bygging nýrrar flugstöðvar, flughlaðs og akbrauta, endurnýjun malbiks á flugreinum og hlaði, bygging tækjageymslna, endurnýjun flugskýla og endurnýjun aðflugsbúnaðar. Þessar framkvæmdir kosta auðvitað stórfé og sjálfsagt er ekki allt upp talið. Ég hygg að það mætti spara þetta fé allt saman með því að flytja innanlandsflugið til Keflavíkurflugvallar og jafnframt að leggja fé fram til þess að byggja nýja akbraut. Ég bendi á að ekki tekur langan tíma að aka frá Keflavíkurflugvelli til Reykjavíkur eftir að einstefna er komin suður. Varla verður það meira en hálftími. Hef ég nokkra reynslu af því að aka þennan veg. Ég reikna líka með því...

Á hvaða hraða?

Ég kýs að svara ekki þessari spurningu, hæstv. samgrh. En ég tel að samfara þessu þurfi að færa Umferðarmiðstöðina, sem nú er á óhentugum stað, og setja umferðarmiðstöð þar sem betri samgöngur eru við strætisvagna þannig að aðkoma verði betri. Ég hef verið að hugsa um að leggja fram þáltill. um þessa hluti og ég vænti þess að ef svo verður og þegar svo verður fái ég góðan stuðning til samþykktar henni. En ég tel að það sé tómt mál að ætla að halda áfram að nota Reykjavíkurflugvöll. Ég bendi á að erlendis þykir sú fjarlægð sem við erum að tala um til Keflavíkurflugvallar ekki mikil, reyndar lítil. Ég tel að öryggis vegna og allra þátta vegna sé eðlilegt að við framkvæmum þessa hluti og það sem allra fyrst.



Virðulegi forseti. Ég held að það sé ekki rétt að blanda samgöngumálum Reykjaneskjördæmis inn í þá umræðu sem hér er um frv. um flugmálaáætlun. Þar eru vitaskuld mörg vandamál og mikil slysahætta á þeim vegi og sjálfsagt þarf í náinni framtíð að byggja þar annaðhvort einsporung eða aðra braut þannig að um einstefnu sé að ræða. En það tengist í engu held ég þeirri flugmálaáætlun sem við erum að ræða hér. Að koma með tillögu um að leggja niður Reykjavíkurflugvöll er að mínu mati ákveðin áskorun um að þó nokkur fjöldi þeirra flugvalla sem nú eru í notkun verði lagður niður sem eðlilegir áætlunarflugvellir. Það eru ekki líkur fyrir því að þeir sem nota nú með góðum árangri flugþjónustu við höfuðborgarsvæðið, t.d. eins og vestan af Snæfellsnesi, af Norðvesturlandi og jafnvel frá stöðum eins og Höfn í Hornafirði, fari að setjast upp í flugvél til þess að komast til Reykjavíkur og eiga fyrir hendi ferðalag frá Keflavíkurflugvelli eftir flugfar.  Ég held að við verðum að búa við það enn um tíma og byggja þessa flugvallaáætlun, sem hér er verið að ræða um, fyrst og fremst á því að hér verði áfram aðalflugvöllur innanlandsflugs þar sem hann er nú. Ég tel að þær áætlanir sem uppi eru í flugmálaáætluninni um að byggja hér upp flugstöð og fullkomnari og betri aðstöðu en hér er nú séu nauðsynlegar til að sinna þessum samgönguþætti. Í langri framtíð er e.t.v. hægt að hugsa sér að sameina utanlandsflugið og innanlandsflugið á Keflavíkurflugvelli, en ég tel ekki tímabært að ræða um það á þessum tíma.



Virðulegi forseti. Ég held að menn séu hér að blanda saman og ræða undir einum hatti hluti sem í rauninni eru aðskildir. Það er í fyrsta lagi talað um að flytja Reykjavíkurflugvöll, eins og sumir tala um. Leggja Reykjavíkurflugvöll niður, eins og sumir orða það. Ég held að það sé óráðshjal og óraunhæft. Ég held að það verði alltaf að vera flugvöllur í eða alveg við höfuðborgina. Ef menn hafa svo mikla peninga að þeir geta lagt niður samgöngumannvirki eins og Reykjavíkurflugvöll og væntanlega þá gert annan nýjan flugvöll einhvers staðar í nágrenni borgarinnar eða alveg rétt hjá, kannske úti í Skerjafirðinum eins og einhverjir höfðu hugmyndir um á sínum tíma, ef menn hafa peninga til þess þá það. Ég held að menn hafi það ekki. Menn horfa girndaraugum á þetta svæði undir húsbyggingar. Það er auðvitað alveg rétt að það væri að ýmsu leyti kannske ákjósanlegt. Þetta er jú inni í miðri borginni. En ég held að menn séu að rugla þarna saman óskyldum hlutum. Það mætti t.d. ræða um það og hugsa sér og flytja rök fyrir því að farþegaflug innanlands með stærri vélum, með vélum á borð við Fokkervélar Flugleiða, væri flutt til Keflavíkur. Að vísu hefur það verulegan kostnað í för með sér fyrir flugfarþega vegna þess að allar flugleiðir verða lengri. Það er alveg sama hvert menn fljúga hér nema kannske vestur á Rif, þá kann að vera örlítið styttra frá Keflavík, en allar aðrar flugleiðir innanlands munu lengjast við það að flytja flugið til Keflavíkur. Engu að síður hygg ég að að því muni koma að innanlandsflug með stærri vélum verður flutt til Keflavíkur kannske á næstu tíu árum eða svo, en það verður alltaf flugvöllur hér í höfuðborginni og það verður að vera flugvöllur hér í höfuðborginni þar sem er stundað ýmiss konar flug með minni vélum. Það má taka dæmi t.d. frá Svíþjóð, frá Stokkhólmi, þar sem voru tveir flugvellir, Bromma og Arlanda. Bromma-flugvöllur er nú umkringdur byggð inni í miðju borgarsvæðinu. Þaðan hefur áætlunarflug með stórum flugvélum verið flutt, en þaðan er enn þá rekið ýmiss konar flug með minni flugvélum. Ég hygg að mjög svipað megi segja hér um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Við leggjum ekki niður svona samgöngumannvirki vegna þess að við höfum ekki ráð á því og það væri mjög óskynsamlegt að ég hygg. Við höfum veg til Keflavíkur, steinsteyptan veg, og það er verulega kostnaðarsamt á okkar mælikvarða að tvöfalda hann þannig að þar geti orðið tvær akgreinar í hvora átt og einstefnuakstur. En það er auðvitað eins og hvert annað rugl að vera að tala um gerð einhvers konar einteinungs suður til Keflavíkur. Ef menn leggja slíkt fram í alvöru í pólitík, slíkar hugmyndir, hljóta þeir að segja hvað þær muni kosta. Það verða þá væntanlega að vera tvær slíkar lestir samhliða þannig að það sé hægt að hafa tíðar samgöngur þarna. Það sé ekki bundið við að fara bara í aðra áttina. Ég man nú ekki betur en það hafi verið lögð hér fram einhvern tímann af framsóknarmönnum tillaga um járnbraut á Suðurlandi sem hlaut ekki mjög miklar undirtektir. Það er hægt að flytja svona till., en það hefur held ég ákaflega lítið að segja. En þegar menn þykjast ætla að vera hagsýnir með því að flytja burtu Reykjavíkurflugvöll verða menn að gera sér grein fyrir því hvað það kostar að leggja niður slíkt samgöngumannvirki, hvað það kostar að gera annan flugvöll í eða við höfuðborgina og að vera þá reiðubúnir til að útvega fjármagn til þeirra hluta. Í samgöngukerfi þar sem við eigum mjög margt ógert og mörg brýn verkefni á það að leggja niður Reykjavíkurflugvöll og byggja á því svæði hreint ekki að vera forgangsverkefni. Við getum hugsað til þess kannske einhvern tímann töluvert eftir aldamótin.



Virðulegi forseti. Það eru aðeins örfá orð vegna þeirrar umræðu sem hér hefur skapast um Reykjavíkurflugvöll. Hún er reyndar ekkert ný af nálinni því þessi mál hafa verið nokkuð rædd og þar á meðal í borgarstjórnarkosningum. Ég er þeirrar skoðunar að Reykjavíkurflugvöllur verði ekki lagður niður í náinni framtíð þó að ég viðurkenni vel þau vandkvæði sem eru vegna legu hans og aukinnar byggðar á þessu svæði. Það er nú einu sinni svo að frá Reykjavíkurflugvelli er stundað margs konar flug, m.a. einkaflug, flugkennsla og annað flug á litlum vélum, auk þess áætlunarflugs sem er stundað þar utan frá landsbyggðinni, frá hinum ýmsu stöðum. Ég held að það sé ekki raunhæft að ætla að þetta flug færist allt saman til Keflavíkur en flugvöllurinn verði hér um næstu framtíð þangað til menn hafa efni á því, sem ég sé ekki fyrir á næstu árum, að byggja flugvöll annars staðar í nágrenni bæjarins. Ég held að eins og er væri það verulegt óhagræði fyrir innanlandsflugið að færast til Keflavíkur. A.m.k. meðan innanlandsflugið er ekki öruggara en það er núna og fellur oft niður af ýmsum ástæðum held ég að það væri ansi oft óhagræði að því fyrir þá sem þurfa að ferðast mikið a.m.k. að þurfa að fara til Keflavíkur í hvert skipti sem þeir fara út á land því enn þá tekur sú ferð 45 mínútur nema kannske fyrir Karl Steinar. Ég skal ekki segja að hann nái því ekki niður í hálftíma stundum þegar hann er að flýta sér.

Ég sagði í einstefnu.

Sú ferð tekur um 45 mínútur enn þá. Ég held að ef þetta flug fer í náinni framtíð til Keflavíkurflugvallar, sem ég er ekkert að girða fyrir, auðvitað getur sú þróun orðið að það fari þangað á þann stóra völl, byggist það á því að það sé hæ t að stytta þennan tíma verulega. Ég held að það sé ómaksins vert að líta á þennan einteinung eða hvað það nú heitir sem ég ætla ekkert að leggja dóm á.

Nei, þetta er orðið flokksmál.

Það væri ekki útilokað að líta á hvað þetta kostaði. Ég kannast ekki við að þetta sé neitt flokksmál Framsfl., en ef nýjar hugmyndir eru flokksmal hans er allt gott um það. En það sem ég ætlaði að segja um þetta mál er að það er grundvallaratriði sem þessi flutningur verður að byggjast á að menn komist suður eftir á sem stystum tíma. Ég held að það sé óraunhæft að tala um flutning flugvallarins við núverandi aðstæður og að því sé verulegt óhagræði fyrir þessar samgöngur yfirleitt, en ég útiloka ekkert hvað skeður í því efni í framtíðinni.



Hæstvirtur forseti. Það er sérkennilegt að það er eins og komið sé við kvikuna í vissum hv. þm. ef minnst er á að flytja eitthvað af umferðarþunganum af Reykjavíkurflugvelli til Keflavíkur. Þó að það sé kannske rugl hjá framsóknarmönnum að benda á leiðir til að gera fólki auðveldara og fljótara að komast til Keflavíkur en nú er vil ég aðeins minna á að upphafsmaður þess rugls hér á Alþingi var Valtýr Guðmundsson á sinni tíð. Jón Þorláksson velti mjög fyrir sér og skrifaði ítarlegar og vandaðar greinar álitsgjörðir um járnbrautarlagningu austur yfir fjall. Ég er ekki í nokkrum vafa um að ef þær hugmyndir og áætlanir hefðu orðið að veruleika hefði það gjörbreytt samgöngumálum á Íslandi. Það hefði eflt Suðurland og tengslin við Faxaflóasvæðið að miklum mun og orðið margfalt ódýrara en síðari framkvæmdir í þeim efnum. En þó ég leyfði mér aðeins að fara nokkur ár og jafnvel áratugi fram í tímann var megininntak þess sem ég sagði einmitt ekki að fara að spreða út peningum heldur þvert á móti að vara við því að hafist væri handa um flugstöð upp á hundruð milljóna króna á Reykjavíkurflugvelli áður en kannaðir hefðu verið til hlítar og gerðar áætlanir um aðra kosti í þeim efnum. Ég vildi miklu heldur á næstu tíu árum sjá því fé varið til að bæta flugvelli og flugöryggi úti um land því það er þó það sem mestu máli skiptir í sambandi við þessa flugáætlun. Og útúrsnúninga vil ég frábiðja mér í því efni. Ég vil að þetta fé renni til þess að bæta flugsamgöngur á Íslandi og fyrst og fremst við dreifbýlið. Það er það sem er meginatriðið. En ég vil ekki að Reykjavíkurflugvöllur sé njörvaður niður með rándýrum framkvæmdum og flugstöðvarbyggingum áður en búið er að ganga frá flugöryggi úti um land.



Virðulegi forseti. Það má með sanni segja að flugmálin hafi verið nokkuð afskipt á okkar torfæra landi og það er gott að til stendur nú að taka þau föstum tökum, eins og frv. sem hér liggur fyrir ber með sér. Ég mun athuga þetta frv. gaumgæfilega og ræða það frekar við 2. umr. málsins. Hér hafa menn nokkuð rætt um Reykjavíkurflugvöll og ég vil að það komi fram að í borgarstjórn Reykjavíkur hefur Kvennalistinn og áður en hann kom þar til Kvennaframboðið ávallt verið eindregið fylgjandi því að Reykjavíkurflugvöllur verði fluttur héðan úr bænum. Við höfum ekki gert sérstakar tillögur um hvert skuli flytja hann, enda er það væntanlega í verkahring þeirra sem vit, þekkingu og kunnáttu hafa á hvar er heppilegt að hafa flugvöll og hvar ekki. En ástæður þess að við teljum óæskilegt að Reykjavíkurflugvöllur sé áfram suður í mýri eru fyrst og fremst þær að flugvallarstarfsemi og bæjarlíf fara illa saman. Af flugvellinum er mikil hávaðamengun og við þekkjum það öll hvílík streita fylgir þeim aukna hávaða sem nútímamenn búa við. Því er til mikils unnið að reyna að draga úr þeirri hávaðamengun ef nokkur kostur er og þess er kostur með því að flytja flugvöllinn. Önnur tegund mengunar sem fylgir þessum flugvelli er loftmengun. Það er ekki lengra síðan en í september á s.l. ári að fimm þm. héðan af hæstvirtu Alþingi sátu ráðstefnu í Stokkhólmi, alþjóðlega ráðstefnu á vegum Norðurlandaráðs, um hvernig mætti koma í veg fyrir loftmengun yfir landamæri. Þar sat m.a. hv. 5. landsk. þm. sem hér talaði ákaft gegn því að flytja Reykjavíkurflugvöll áðan, en þar samþykkti hann ásamt öðrum hv. þm. sem þessa ráðstefnu sóttu, þar var einn frá hverjum þingflokki, að beina því til ríkisstjórnar sinnar að gera allt sem í hennar valdi stæði til að draga úr loftmengun. Það skýtur því nokkuð skökku við að sá hinn sami þm. skuli síðan mæla með því að loftmengandi flugvöllur sé áfram í mesta þéttbýli landsins. Við vitum það af mælingum sem hafa verið framkvæmdar á Reykjavíkursvæðinu núna nýlega að loftmengun í Reykjavík er ótrúlega mikil, ekki síst miðað við það að hér er yfirleitt rok og maður skyldi ætla að mengunin fyki á haf út eða upp til fjalla. Það gerir hún greinilega ekki. Hún er töluverð yfir borgarsvæðinu og ég held að það sé ástæða til fyrir okkur að íhuga hvernig þessi mál kunna að þróast í framtíðinni. Ef flugsamgöngur aukast enn frá því sem nú er kann hér að verða um verulegt vandamál að ræða. Menn hafa bent á það sem rök gegn því að færa Reykjavíkurflugvöll að af því kynni að stafa nokkurt óhagræði fyrir þá sem hyggjast nýta sér þjónustu flugvallarins. Það kann að vera, en ég vil þó benda á að fyrir þá farþega utan af landi sem hyggjast fara lengra og fara erlendis er tvímælalaust hagræði að því að sameina þá flugstarfsemi sem núna er á Reykjavíkurflugvelli við þá flugstarfsemi sem er á Keflavíkurflugvelli. Ég er ekki með þessu að segja að endilega sé heppilegast að færa flugvallarstarfsemina sem er á Reykjavíkurflugvelli til Keflavíkur. Það kann að vera að svo sé ekki og þarf það einfaldlega að athugast af þeim sem eru sérfróðir um flugvallarmál og skipulag á þessu sviði. Fjármagn er af skornum skammti, það er svo sannarlega rétt, og það er því ekki forgangsverkefni að huga sérstaklega að Reykjavíkurflugvelli nú á meðan flugmálum dreifbýlisins er háttað eins og er. Ég er sammála síðasta ræðumanni um það að megináherslu þurfi að leggja á uppbyggingu flugvalla og aðstöðu fyrir flug í dreifbýlinu. En ég held að það sé tímabært að fara að hyggja að því hvað við ætlum að gera varðandi flugstarfsemi í Reykjavík og í því efni ættum við að hyggja að því að flytja flugvöllinn. Það þarf langan undirbúningstíma og þar sem fjármagn er af skornum skammti má grípa til þess gamla húsráðs sem flestir þekkja nú e.t.v. frá fornu fari. Það er einfaldlega að byrja að safna fyrir því að leggja í þá dýru framkvæmd sem nýr flugvöllur yrði. Það er ekki ráð nema í tíma sé tekið. Ég er alfarið andvíg því að lagt sé í fjárfrekar framkvæmdir á Reykjavíkurflugvelli á meðan ekki er búið að athuga nákvæmlega og hyggja vel að því hvort ekki sé réttast að flytja flugvöllinn burtu héðan. Það tel ég að sé réttast og það vil ég að athugað sé betur en gert hefur verið.



Virðulegi forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að taka þátt í þessum umræðum því ég hélt að það væri kappsmál hv. deildarmanna að koma þessu máli sem fyrst til nefndar miðað við þann áhuga sem menn hafa lýst á því að þetta mál næði sem fyrst fram að ganga. Ég tek undir það. En umræður hafa farið hér býsna mikið í annan farveg en ég hugði í upphafi og reyndar farið nokkuð út um víðan völl eða kannske víða velli ef svo mætti segja og þá víða flugvelli að sjálfsögðu, hæstv. ráðh., og er ekkert út af fyrir sig við það að athuga. En auðvitað verður ekki komist hjá endurtekningu vegna þess að hér er um tiltölulega einfalt mál að ræða þar sem er annars vegar ákvörðun um að gera ákveðna flugmálaáætlun og hins vegar það að taka ákvörðun um ákveðna fjáröflun til að standa undir þeim framkvæmdum sem þessi flugmálaáætlun gerir ráð fyrir. Ég ætla ekki að fara að ræða um Reykjavíkurflugvöll eða hvort á að flytja allt flug til Keflavíkur. Ég veit að það koma áreiðanlega miklar óánægjuraddir utan af landsbyggðinni ef við flug hingað á suðvesturhornið þarf að bætast ferð frá Keflavík og hingað. Þó hygg ég að það mundi verða miklu meiri óánægja með það úti á landi almennt ef menn færu að verja stórkostlegu fé til flugstöðvarbyggingar á Reykjavíkurflugvelli á meðan svo mikið er ógert í flugvallarmálum og flugöryggismálum úti á landi. Það hygg ég að yrði samt sem áður það atriði sem menn þar mundu gera hvað mesta athugasemd við þrátt fyrir að þetta fólk verði að una við þá þröngu aðstöðu sem það fyllilega sættir sig við á Reykjavíkurflugvelli eins og nú er og ég kannast mætavel við. Menn hafa nefnilega unað því að undanförnu að það hefur verið ein forgangsframkvæmd í flugmálum á Íslandi, flugstöðvarbyggingin á Keflavíkurflugvelli og lántökur til hennar, og með því verið að nokkru leyti afsakað hvað illa hefur verið staðið að flugvallarframkvæmdum almennt. Ég skal ekki lengja þetta mál mjög því hv. 4. þm. Vesturl. hefur gert grein fyrir skoðunum okkar í Alþb. varðandi þetta og ágætur fulltrúi okkar sat í þeirri nefnd sem hefur lagt fram þetta álit. Það var að vísu ekki fulltrúi okkar flokks í þessari nefnd, það er rétt að það komi skýrt fram út af orðum hv. 5. landsk. þm., heldur var það hæstv. samgrh. sem skipaði hann í þessa nefnd. Og þó ég efist ekki um að hann hafi haft ágætar stjórnmálaskoðanir hans í huga hygg ég að þekking þessa hv. alþm. á flugmálum í gegnum starf hans í flugráði hafi öllu fremur ráðið um þá skipan hjá hæstv. samgrh. Varðandi fjáröflunina vil ég aðeins segja að öfugt við flokk hæstv. samgrh., sem var réttilega komið hér inn á að hljóðar ævinlega undan öllu sem heitir skattheimta, það gerir hæstv. ráðh. ekki, en flokkur hans eða flokksmenn hans hljóða undan henni í tíma og ótíma, þá segi ég að ég er alltaf til í eðlilega skattheimtu og sanngjarna ef hún rennur í rétta farvegi, ef það er tryggt. Auðvitað vakna spurningar, eins og hér hafa komið fram í umræðunum, um það hvert gildi hefur flugmálaáætlun annars vegar og hvert gildi hefur það að ákveða fjáröflun til framkvæmda eins og með hefur verið farið bæði áætlanir í þessum efnum og ekki síður ýmsa merkta tekjustofna sem hafa átt að fara til ákveðinna þátta. Ég ætla ekki að fara að gera því skóna hér að þetta verði svikið. Óneitanlega dettur manni í hug að það sé lögð áhersla á að koma þessu fram núna rétt rúmum mánuði áður en þingi verður slitið vegna þess að það eru kosningar í vor. Ég ætla ekki hæstv. ráðh. að það sé fyrst og fremst ástæðan því að ég veit að hann hefur áhuga fyrir þessum málaflokki, en óneitanlega setur það mark sitt á það. Og ég sá það um daginn varðandi þann margumrædda flugvöll, Egilsstaðaflugvöll, að hæstv. menntmrh. var ekki í neinum vafa um hverjum hann ætti að gefa alla dýrð af þeirri ákvörðun sem nýlega hefur verið tekin í ríkisstjórninni og við höfum séð í tillöguformi í Alþingi. Hann var ekki í neinum vafa um það, hæstv. ráðh., enda er hann yfirleitt ekki í vafa um neina hluti eins og hæstv. samgrh. veit, og sagði þar að í samráði við þá hv. 11. landsk. þm. og sig hefði hæstv. samgrh. ákveðið að verja 60 millj. kr. til Egilsstaðaflugvallar, enda væri það mála sannast að enginn gerði neitt í samgöngumálum Austfirðinga nema sjálfstæðismenn. Þetta rifja ég upp án þess að ég reikni með því að hæstv. samgrh. fari að sverja af sér eða játast undir að hafa eingöngu haft samráð við hv. 11. landsk. þm. og hæstv. menntmrh. þegar hann tók þessa ákvörðun þó hann taki örugglega mikið tillit til beggja þessara hv. þm. Austurlands. En ég fagna því sem tillögumaður að ákveðnu fjárframlagi til Egilsstaðaflugvallar fyrir jólin að sú tillaga er fram komin, hverjum sem hún er að þakka. Ég ætta að vona það að hún sé fyrst og fremst því að þakka að menn hafa náð vopnum sínum í þessum efnum, eins og hæstv. menntmrh. segir svo gjarnan, náð áttum, áttað sig á því hvert ástand þessa vallar er orðið, hvert "lífsspursmál" það er fyrir heilan fjórðung að þessi völlur komist í lag, og hafi hreinlega látið skynsemina ráða, enda gæluverkefni þeirra á Miðnesheiði það langt komið að þeim fer að verða óhætt að taka erlent lán líklega til smáverkefnis eins og Egilsstaðaflugvallar úr því að búið er að taka öll erlendu lánin til flugstöðvarbyggingarinnar suður þar.



Virðulegi forseti. Það er rétt að umræðan hefur farið út um víðan völl. Meginmálið er að samþykkt verði flugmálaáætlun sem skipuleggi hvar eigi að bera niður við framkvæmdir og líka að gert verði átak í þessum efnum. Það er ekki ástæðulaust þrátt fyrir það að ræða ýmsa þætti eins og byggingu Reykjavíkurflugvallar. Það segir í fskj. frv. að uppbygging í Reykjavík muni kosta um 400 millj. Mér fannst ástæða til þess að nefna það og tel rétt að a.m.k. áætlunarflug verði flutt til Keflavíkurflugvallar og bendi á það í framhaldi af því sem ég sagði áðan að öryggið er hvergi meira en á Keflavíkurflugvelli og það er mjög sjaldgæft ef flogið er ekki þaðan einn dag, þ.e. ef flug fellur niður einn dag á ári. Það er mjög sjaldgæft ef svo verður. En því er öðruvísi farið með Reykjavíkurflugvöll. Það er vegna þess að öryggistæki og aðbúnaður er allur mikið betri á Keflavíkurflugvelli og snjóruðningur betri en á nokkrum sambærilegum flugvelli í heiminum hvar snjóar mikið. Ég tel ástæðu til þess að því fjármagni sem ætlað er til þessara verulegu framkvæmda verði beint í þann farveg að byggð yrði ný akrein við Reykjanesbraut og þá er fleira sem kemur til. Það er öryggi allra farþega sem fara um Keflavíkurflugvöll, þeirra sem þurfa að fara til utanlandsflugs m.a. Það má ekki skilja orð mín svo að ég ætlist til að þetta verði að veruleika í fyrramálið, en menn hafa talað þannig. Og mér þykir undrum sæta hvað menn eru óhressir þegar nefndar eru róttækar breytingar. Ég tel tilefnið ærið, tilefnið til þess að horfa fram á veg, og þrátt fyrir að ákveðið verði strax í dag að fara þessa leið mundi taka nokkur ár að koma því í framkvæmd. Mig langar að spyrja hæstv. samgrh. að því hvort í 3. gr. frv. sé ætlað að áætlunarflugvellir verði teknir fyrst sem forgangsverkefni, þ.e. flugvellir með 1800 m flugrein og lengri, eða hvað er hugsað í þeim efnum. Reyndar er sagt að Alþingi skuli ákveða árlega hvernig með skuli fara, en áætlunarflugvellir af þessari stærð eru nefndir fyrst í frv. Annað í frv. er að mestu leyti fjáröflun til framkvæmda í flugmálum og verða sjálfsagt deilur um hvernig með það skuli fara. En ég fagna þessu frv. og endurtek að ég tel að menn eigi að horfa fram á við, enn framar en hér er gert, og þá á þann veg að forða þeim hættum sem fylgja því að hafa innanlandsflug í Reykjavík og það þurfi að treysta öryggið mun meir en verið hefur.



Virðulegi forseti. Það skal vera stutt. Aðeins fáein orð vegna þess fyrst sem hv. 9. þm. Reykv. sagði um járnbrautarsamgöngur. Ég held að við megum þakka guði fyrir að þær voru aldrei teknar upp hér vegna þess að þá hefðum við áreiðanlega vont járnbrautakerfi og enn þá verra vegakerfi en við höfum nú. Ég veit ekki um eitt einasta land í veröldinni þar sem járnbrautafyrirtæki eða járnbrautasamgöngur eru reknar með hagnaði. Þvert á móti eru þetta allt orðin ríkisfyrirtæki, meira að segja í Bandaríkjunum líka, sem eru rekin með bullandi tapi og gerð út á skattgreiðendur. Við megum prísa okkur sæla. Þó að Valtýr berðist fyrir þessu og stofnaði meira að segja tímaritið Eimreiðina, sem nú er reyndar liðið undir lok, megum við þakka fyrir það. Það kemur ekkert á óvart að hinar hagsýnu húsmæður vilji loka Reykjavíkurflugvelli eða fulltrúar þeirra og flytja hann burt, en það láist eins og venjulega að tala um fjármálahliðina á dæminu. Því er sleppt. Það heyrir ekki hagsýninni til. Öðru verð ég að lýsa furðu minni yfir, að hv. þm. Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, sem hefur skemmt sér við það í fjölmiðlum að gefa samstarfsmönnum sínum einkunnir af sínu tagi, skuli leyfa sér að koma hér með málflutning af því tagi sem hún hafði um hönd áðan, þ.e. vitnaði til ágætrar ráðstefnu sem nokkrir þm. sóttu og fjallaði um mengun af ýmsu tagi, mengun frá efnaverksmiðjum og mörgu öðru, og að leyfa sér að nota það sem rök í umræðunum um Reykjavíkurflugvöll að hv. þm. sem hér stendur hafi skrifað undir samhljóða samþykkt þeirrar ráðstefnu sem hér um ræðir og jafna því við Reykjavíkurflugvöll. Að vísu fylgir nokkur mengun flugumferð alveg örugglega og áreiðanlega, en hún er hverfandi á móti ýmsu öðru. Það er hlálegt og raunar sorglegt að þm. sem er menntaður á vísindasviðum skuli leyfa sér að fara með slík rök og slíkan samanburð í ræðustól á Alþingi. Það hélt ég satt að segja að væri fyrir neðan virðingu þessa hv. þm., en nú veit ég að svo er ekki.



Virðulegi forseti. Með því að þetta mál gengur til samgn. Ed. Alþingis og þar sem ég á sæti í þeirri nefnd sé ég ekki ástæðu til að fara mikið efnislega ofan í þetta frv. Ég hlýt þó að fagna því mjög að þetta frv. sé hér lagt fram og raunar aðrar þær ákvarðanir sem þessu máli tengjast. Þar á ég sérstaklega við byggingu flugbrautar á Egilsstaðaflugvelli, en auk þess, eins og kom fram hjá hv. þm. Jóni Kristjánssyni, mun tæpast nokkurt kjördæmi geta vænst eins mikils árangurs af þeim ráðstöfunum sem hér eru í frammi hafðar af hæstv. samgrh. og einmitt Austurlandskjördæmi því að eins og menn vita nær flugmálaáætlunin til allra flugvalla og að sjálfsögðu kemur hún sér þannig mjög vel fyrir allt Austurland sem eins og við vitum öll byggir mikið á flugþjónustu. Hv. 2. þm. Austurl. hvíslaði því að mér - ég hafði brugðið mér aðeins af fundi - að þau orð hefðu verið látin falla að hæstv. samgrh. hefði gert þessar tillögur einkum vegna áherslu frá okkur Sverri Hermannssyni. Ég held að það liggi alveg ljóst fyrir að það sem segir í erindisbréfi nefndarinnar sé tilkomið m.a. vegna okkar óska því að umræðan um Egilsstaðaflugvöll var vissulega hafin um þetta leyti og m.a. höfðu þm. Austurlands verið boðaðir til fundar austur á Egilsstöðum einmitt um uppbyggingu flugvallarins á Egilsstöðum. Ég hafði samband við ráðherrann um hvaða áform væru uppi áður en ég fór á þann fund og þar staðfesti hann það, sem hér er komið fram, að það væri hans stefna og markmið að stórauka fjármagn til flugmála hér á landi og að Egilsstaðaflugvöllurinn yrði þar forgangsverkefni. Þetta er ekki nýr boðskapur fyrir Austfirðinga. En vegna þessara sárinda hjá hv. 2. þm. Austurl. má kannske minna á tillögugerð hans og félaga hans Hjörleifs Guttormssonar við 3. umr. fjárlaga þar sem var af þeirra hendi lögð fram till. um að fjárveiting gengi til Egilsstaðaflugvallar upp á 50 millj. kr. Þetta var að sjálfsögðu, eins og ég sagði áðan, við 3. umr. Það er mikil spurning hvaða meiningar hafa fylgt þessari tillögugerð. Að sjálfsögðu var beðið um nafnakall til að fá staðfest hvar þingheimur stæði í þessum mikilvæga tillöguflutningi og í blaði þeirra Alþýðubandalagsmanna á Austurlandi kom svo flennistór fyrirsögn um að þm. Austurlands aðrir en Alþýðubandalagsmennirnir og Tryggvi Gunnarsson hefðu greitt atkvæði á móti þessari till. Sárindi hv. þm. Helga Seljans eru að því leyti ákaflega auðskilin að Alþb. var farið að líma þessar fyrirsagnir upp á vinnustaði á Austurlandi. En tillöguflutninginn sem slíkan dæmdi svo hv. 2. þm. Austurl. Helgi Seljan að verðleikum því að í Morgunblaðinu þar sem hann var spurður um hvernig honum litist á áform og tillögur samgrh. um byggingu nýrrar flugbrautar á Egilsstöðum var svar hv. þm. afar skýrt. Hann hafði ekkert nema gott um það að segja og hann tók skilmerkilega fram að auðvitað væri þetta verkefni af því tagi að það þyrfti að fjalla um það sérstaklega og það þyrfti að vera sérverkefni og það væri ekki hægt að taka þetta mál til meðferðar og afgreiðslu með fjárlögum heldur þar fyrir utan. Hann hefur því svarað tillöguflutningi þeirra sjálfur. Það er út af fyrir sig ástæðulaust fyrir þennan hv. þm. að vera með einhver sárindi í þessum efnum því að auðvitað styður hann þetta mál heils hugar eins og öll önnur góð mál. En fram hjá því verður hins vegar ekki gengið hver er í forustu fyrir þessu máli hér á Alþingi. Það er auðvitað samgrh. og þetta mikla mál er náttúrlega allt saman tilkomið vegna þess að Sjálfstfl. hefur haft forystu.



Virðulegi forseti. Hv. 6. landsk. þm. spurði hvort framkvæmdir yrðu í sömu röð og áætlunarflugvöllum er stillt upp í 3. gr. frv. Það fylgir hér með uppstilling á framkvæmdum. Það fer ekki eftir í hvaða flokki viðkomandi flugvöllur er heldur er fyrst og fremst verið að byggja upp framkvæmdir og framkvæmdaröðina eftir því sem þörfin er mest og brýnust og ástand viðkomandi flugvalla. Hins vegar er ráðherra skylt samkvæmt frv. að leggja skýrslu um framkvæmd flugmálaáætlunar fyrir hvert reglulegt Alþingi. Á þennan hátt er verið að tengja þessar framkvæmdir meira Alþingi en áður hefur verið. Að vissu leyti er rétt að það hefur verið árlega í sambandi við afgreiðslu fjárlaga, en hér er vissulega brotið í blað og reynt að koma í veg fyrir að hægt sé að stýfa þessar tekjur. Því eru þessi gjöld orðin með þeim hætti. Ég vil t.d. út af orðum hv. 4. þm. Vesturl. vekja athygli á því að skv. 5. gr. frv., um fjáröflun til framkvæmda, skal greiða sérstakt eldsneytisgjald af flugbensíni og þotueldsneyti sem selt er á íslenskum flugvöllum til innanlandsflugs og millilandaflugs. Gjald þetta nemur 1,30 kr. af hverjum lítra og 65 aur. af hverjum lítra þotueldsneytis. Með þessu er auðvitað verið að leggja skatt á ýmsa aðra svo að það má ekki túlka það svo, eins og mér fannst því miður koma fram hjá honum, að það væri verið að leggja þyngstu skattana á þá sem notuðu flugið mest innanlands. Með þessu er einmitt verið að létta sköttum af þeim, en hins vegar verða þeir að borga sömu skatta og aðrir sem fljúga til þessa staðar. Það er eiginlega tvennt sem ég tek á mig að hafa breytt frá því sem var í áliti flugmálanefndarinnar. Það er í 5. gr. að heimilt er að veita undanþágu frá greiðslu þessa gjalds vegna flugs á skemmri flugleiðum innan sama landsfjórðungs. Ég taldi það ósanngjarnt þegar maður fór að athuga þetta mál nánar að leggja slíkan skatt á t.d. farþega sem fljúga milli Ólafsfjarðar og Akureyrar, Þingeyrar og Ísafjarðar eða Egilsstaða og Neskaupstaðar svo að dæmi séu nefnd. Því var rétt að mínum dómi að hafa þessa heimild inni. Það hafa orðið allmiklar umræður út af Reykjavíkurflugvelli. Samkvæmt tillögu nefndarinnar átti þetta gjald á hvern farþega að vera eyrnamerkt byggingu flugstöðvar í Reykjavík. Ég taldi rétt að breyta því líka. Þessar tekjur færu alfarið inn í þessa framkvæmdaáætlun. Hins vegar gæti ég flutt mjög langt mál um Reykjavíkurflugvöll. Vafalaust verður Reykjavíkurflugvöllur notaður á næstu árum og það er margt sem mælir með því. En við skulum ekki fullyrða að það verði ekki breytingar á gerðar innan nokkuð langs tíma. Um þetta hefur verið fjallað af öllum helstu aðilum í flugmálum. Við komumst aldrei hjá því, þó að við flytjum flugumferðina t.d. til Keflavíkur, að hafa einhvers staðar miðstöð flugafgreiðslu hér í Reykjavík. Hjá því verður aldrei komist. En ég minni á að ég er mjög flugvanur maður og ekki hef ég tölu á því í hve mörg hundruð skipti á lífsleiðinni ég hef komið á flugvöllinn í Reykjavík og þurft að keyra aftur til míns heima. Man ég eftir að sex daga í röð reyndi maður þetta og suma dagana tvisvar. Ég er hræddur um að þeir væru orðnir dálítið þreyttir sem hefðu ekið til Keflavíkur alla þessa daga. Það er auðvitað rétt sem kom fram hjá hv. 4. þm. Vesturl. að á styttri flugleiðum getur þetta skipt sköpum. Þá fara menn að hugsa sig um. Hins vegar er í vissum tilfellum ákveðin umferð innanlands á milli Keflavíkur og t. d. Akureyrar og flogið hef ég á þeirri leið og það kemur vafalaust til fyrr að með stærri vélum verði þetta notað. Hversu margar borgir eru það ekki sem við fljúgum yfir þegar við erum að fljúga til annarra landa? Við skulum taka nágrannaland okkar og það landið sem við eigum einna mest tengsl við, Danmörku. Þar eru alþjóðaflugvellir tveir. Annar er fyrir minni vélar í Roskilde. Ég hef lent líka á þeim velli. Þær hafa verið settar niður þar. Meira eða minna er nú flogið yfir þá borg þó hún sé minni en Reykjavík og vissulega er víða flogið yfir þéttbýli á þessum stöðum. En ég held að þó að umræður hafi orðið allmiklar um þetta atriði sé það ekki svo aðkallandi í þessu frv. og þessari framkvæmdaáætlun og sérstaklega ekki eftir þær breytingar sem ég gerði á frv. frá því sem flugmálanefndin lagði til. En aðeins út af því sem hv. 5. landsk. þm. sagði varðandi skipun nefndarinnar. Eins og menn sjá þegar þeir líta yfir nefndarskipanina treysti ég mér ekki að fara eftir tilnefningu þingflokkanna og taka frá fimm þingflokkum í nefndina. Þetta er sex manna nefnd. Þarna eru fulltrúar Félags ísl. atvinnuflugmanna sem ég taldi mjög nauðsynlegt að hafa í nefndinni og sömuleiðis er þarna dr. Þorgeir Pálsson sem allir töldu vera mikla nauðsyn að fá í nefndina. Ég var lengi að hugsa um það að mér fannst nokkuð langt gengið að vera eingöngu með menn af höfuðborgarsvæðinu og þá datt mér allt í einu í hug að spyrja hv. þm. Garðar Sigurðsson, af því að hann er nú frá Vestmannaeyjum og hafði verið í flugráði og áhugamaður um flugráð, hvort hann vildi ekki taka sæti í nefndinni til þess að fylgjast vel með því sem að landsbyggðinni sneri, en það var alveg laust við Alþb. eða stjórnmálaskoðun hans. Að Birgir Ísl. Gunnarsson var gerður að formanni nefndarinnar var af því að hann á sæti í flugráði og hann var og er mjög kunnugur sögu og gangi þess starfs sem hefur verið unnið á Reykjavíkurflugvelli. Ég taldi það mikinn feng að fá hann til að verða formaður nefndarinnar sem hann var ekkert áfjáður í því að þessi vinna er ekki greidd eins og ætti að greiða. Það er allt of lítið sem er greitt fyrir hana. Sömuleiðis var þarna Andri Hrólfsson stöðvarstjóri hjá Flugleiðum og auk þess deildarstjóri í samgrn., Ragnhildur Hjaltadóttir. Nefndin var því ekki saman sett eftir stjórnmálaflokkum. Með nefndinni vann Pétur Einarsson flugmálastjóri sem vann mjög gott starf og sömuleiðis allir þeir starfsmenn Flugmálastjórnar og margir fleiri sem lögðu þarna hönd á plóginn. Hins vegar fannst mér leitt hversu störf nefndarinnar drógust á langinn. Hún fór töluvert langt fram yfir þann tíma sem henni var settur, en við verðum að gæta að því að hér er um að ræða menn sem eru í öðrum störfum og sem ekki gátu alltaf farið í það þegar þeir vildu eða ég vildi og því dróst málið á þann veg. En varðandi kynninguna finnst mér hv. 5. landsk. þm. ekki vera sanngjarn, að gagnrýna kynninguna, því að við héldum í ráðuneytinu fyrst blaðamannafund með allri nefndinni og fréttamönnum þar sem málið var kynnt. Það kom mjög ítarlega í blöðum. Allir fengu fyrstu drög að flugmálaáætluninni. Síðan boðaði deildarstjóri í samgrn., Birgir Guðjónsson, til ráðstefnu. Að hún var haldin á þessum tíma dags var fyrst og fremst vegna þess hversu margir flugáhugamenn utan af landi vildu sækja ráðstefnuna og sóttu hana. Þeir vildu gjarnan komast heim að kvöldi og eyða ekki nóttinni. Því miður var ekki hægt frekar en svo oft áður að hitta svo á tíma að öllum passaði, en ráðstefnan varð að mínum dómi mjög fjölmenn og það tóku þátt í henni allmargir alþm. Þar lá flugmálaáætlunin fyrir og allir gátu fengið hana. Það voru allir boðnir á flugmálaráðstefnuna og látið boð út ganga. Það er rétt hjá hv. 5. landsk. þm. að þingflokkunum mun ekki formlega hafa verið sent þetta og það mega kannske vera mistök, en ekki þurfti að sækja nál. eftir neinum krókaleiðum því að það var bæði mér og starfsmönnum samgrn. mikið kappsmál að sem allra flestir fengju að fjalla um þetta mál. Hins vegar varð ég fyrir einum vonbrigðum af þessum kynningarfundi og þau vonbrigði mín voru að fulltrúar Flugleiða voru afskaplega óhressir yfir því að ætti að setja gjald á flugrekstrarstarfsemi. Það er eins og fyrri daginn. Þegar á að fara að borga reikninginn vill enginn borga. Það verður að hafa það. Þeir eru sennilega eins óánægðir núna og þá. En þeir verða að átta sig á því þeir ágætu menn og ágætu vinir mínir að hér er verið að vinna þarft verk sem sparar bæði þeirra félagi og öðrum í flugrekstri mjög mikið í rekstri og því verðum við að taka það á okkur. Ég vil ekki fara í kapp út af þessum málum eða pólitískt karp. Það sem gerði að ekki var hægt að afgreiða till. um Egilsstaðaflugvöll við afgreiðslu fjárlaga var það að ég lagði á það áherslu að þetta plagg hérna, flugmálaáætlun og fjáröflun, færi saman þó að eðli málsins samkvæmt skuli flytja þáltill. í Sþ. en þetta mál í deildum. Það var ástæðan fyrir því að þetta dróst því að við vorum að skoða þetta eftir þennan upplýsingafund. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, en ég þakka öllum þeim sem óafa talað hér og hafa lýst yfir stuðningi og áhuga sínum að koma þessu máli hér fram. Það þykir aldrei spennandi kosningamál að leggja til nokkrum vikum fyrir kosningar að nýir skattar séu lagðir á svo að það hlýtur þá að liggja eitthvað annað til grundvallar framlagningu þessa frv. en kapphlaup um vinsældir. En ég vona og veit að samgn. þessarar hv. deildar mun taka þetta mál til afgreiðslu eins fljótt og unnt er.



Það er liðið fram yfir fundartíma. Það er einn á mælendaskrá sem gefur fyrirheit um að vera mjög stuttorður svo að ég held að það verði að freista þess að reyna að ljúka þessu og koma málinu til nefndar.



Virðulegi forseti. Þá veit maður að það er hættulegt að hvísla að hv. 11. landsk. þm. án þess að láta fylgja ærlegar skýringar með svo að hann skilji hvað átt er við. Það lá nefnilega ágætlega á mér í ræðustólnum áðan öfugt við það sem var með hv. 11. landsk. þm. sem hafði allt á hornum sér. Svo að ég skýri þetta út fyrir hv. 11. landsk. þm., með leyfi virðulegs forseta, var ég að gera góðlátlegt grín að grobbi hæstv. menntmrh. í Morgunblaðinu. Síðan kom hv. 11. landsk. þm. upp og endurtók þetta grobb með svolítið öðrum orðum og það var út af fyrir sig allt í lagi. En sárindi hjá mér voru engin því að ég fagnaði einmitt að þetta skyldi fram komið hverjum svo sem það var að þakka. Ég veit hins vegar ekki hvað hv. 11. landsk. þm. á við með því þegar hann er að tala um að það liggi ekki meining á bak við brtt. sem menn flytja við fjárlög. Mér hefur aldrei flogið í hug að það væri ekki full alvara á bak við tillögur okkar þm. Austurlands í sambandi við fjárlagaafgreiðslu alla og að okkur væri full alvara með að vilja nýja flugbraut á Egilsstöðum. Mér hefur aldrei flogið það í hug. En nú kemur í ljós að hv. 11. landsk. þm. hefur þær grunsemdir að ég hafi aldrei meint neitt með því að vilja flugbraut á Egilsstöðum. Ég hef aldrei og mun aldrei ásaka hann um að hafa ekki haft áhuga fyrir slíkum málum. Varðandi nafnakallið vil ég leiðrétta hv. þm. Nafnakallið var ekki um aðaltillöguna. Það var um varatillögu sem þarna var nafnakall. Síðan segir hann að ég hafi afsannað þetta og þá gleymdi hann "restinni". Ég sagði vissulega að til þess að fá framkvæmdir við Egilsstaðaflugvöll þyrfti sérframlag miðað við þau framlög sem hefðu verið til flugmála á undanförnum árum. Og hver skyldi nú hafa ráðið þeim framlögum? Hæstv. samgrh. var að tala áðan og hv. 11. landsk. þm. var að minna á gæsku hans og ágæti í þessu efni. Ég dreg ekkert úr því. En ansi kemur gæskan og ágætið seint eftir þennan langa valdatíma því að hver hefur ráðið þessum framlögum annar en hæstv. samgrh. með dyggri aðstoð hv. 11. landsk. þm.? Þar af leiðandi sagði ég að til þess þyrfti sérfjármagn. Hæstv. samgrh. hefur gert það. Af því að hann talaði um málgagn Alþb. á Austurlandi, þá er það nú svo sanngjarnt að það setur upp - ekki kannske með flennifyrirsögn - í síðasta blaði: 60 millj. til Egilsstaðaflugvallar. Reiknað með að þessi tillaga verði samþykkt, segir Matthías Bjarnason samgrh. Þannig er nú farið með mál á þeim bæ ólíkt því sem hv. 11. landsk. þm. vill greinilega vera láta.



Virðulegur forseti. Blaðið sem hv. þm. Helgi Seljan sýndi áðan var alls ekki það sem ég var að vitna til. Ég var að vitna til blaðsins sem sagði frá atkvæðagreiðslunni og tillöguflutningi Alþýðubandalagsmanna við fjárlagagerðina. Það var allt annað blað en hann sýndi hér.