Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er eins með þetta frv. og 177. mál, sem samþ. var næst á undan að vísa til 2. umr., að það er flutt af fjhn. eftir tilmælum ríkisstj. Hér er einungis að ræða um framlenging gildandi ákvæða, sem ég hygg menn sammála um, að framlengja þurfi.



Ég gat ekki algerlega fylgzt með samnm. mínum, sem bera fram brtt. um að fella niður 5. gr., sem sett var inn í frv. í Ed. Ef frv. hefði komið án þessa liðs úr Ed., hefði ég fallizt á það í þeirri mynd. En með því að meðferð Ed. á málinu hefur frá fyrstu tíð verið ótrygg, vil ég ekki vera með í því að senda það þangað aftur. Frv. er stórgallað, en þó er hægara að bæta um það síðar, þegar búið er að koma þessu á. Ég tel eftir atvikum hyggilegast að samþ. frv. óbreytt eins og það kom frá Ed.

Frsm. meiri hl. (Bjarni Ásgeirsson) : Herra forseti. Ég skal ekki þreyta hv. þm. með löngu máli um þessa rökst. dagskrá, sem meiri hl. landbn. ber fram á þskj. 394, en vegna þess að þetta mál eða ákvæði 17. gr. jarðræktarl. og önnur svipuð ákvæði í öðrum l., sem eru l. um byggingarstyrk ríkisins, eru nú til meðferðar í mþn., sem kosin var á síðasta búnaðarþ., m. a. til þess að fara með þessi mál, þá teljum við í meiri hl. enga ástæðu til þess að taka eitt þessara ákvæða út af fyrir sig til meðferðar og afgreiðslu á Alþ., en skilja svo önnur eftir órannsökuð eða óröskuð, sem eru miklu harðari gagnvart bændum en þetta ákvæði 17. gr. jarðræktarl. Við teljum sjálfsagt, að öll þessi sömu ákvæði fylgist að, en það er einmitt það, sem þessi mþn. hefur fengið til meðferðar. Ég skal geta þess til skýringar, að fylgifé samkv. 17. gr. er viss hluti af því verðmati, sem ríkisstyrk hefur verið varið til, til viðkomandi jarðabóta, og er það metið fasteignamati og bændum því reiknað út frá fasteignamati. Sams konar styrkur er í nýbýlal., en ákvæðin í þeim l. eru miklu strangari en 17. gr., svo að mér virðist sízt ástæða til þess að byrja á ákvæðum, sem eru vægari, en sleppa þeim, sem strangari eru, og þess vegna leggjum við til, að málinu verði vísað frá með svo hljóðandi rökst. dagskrá: Þar sem ákvæði 17. gr. jarðræktarlaganna og önnur hliðstæð lagaákvæði eru nú til athugunar og endurskoðunar í mþn., er skipuð var á síðasta búnaðarþingi, telur deildin ástæðulaust að taka eitt þessara ákvæða til meðferðar, áður en tillögur milliþn. liggja fyrir, og tekur því fyrir næsta mál á dagskrá.

Frsm. minni hl. (Jón Pálmason) : Herra forseti. Svo sem kunnugt er, hefur þetta mál verið deilumál nú um sjö ára skeið, deilumál milli flokka og manna og það með eðlilegum hætti. Svo sem menn muna, beitti Framsfl. sér fyrir því hér á Alþ. árið 1936 að koma þessu ákvæði inn í jarðræktarl. og náði þetta þá fram að ganga. Að heita má alla tíð síðan hefur þetta verið töluvert deilumál, og höfum við Sjálfstflm. löngum staðið einir að því að reyna að fella þetta rangláta ákvæði niður, sem þessi 17. gr. felur í sér, en eftir því sem lengra hefur liðið, því betur hefur komið í ljós, hversu óvinsælt þetta ákvæði er meðal bændastéttar landsins. Á sínum tíma voru það töluvert margir bændur meðal Framsfl., sem trúðu á þetta ákvæði, en eftir því sem lengra hefur liðið, hafa fleiri og fleiri snúizt gegn því og þótt nauðsyn að fella það niður. Við síðustu alþingiskosningar, bæði þær, sem fóru fram 15. júlí og 18. okt., lýstu ýmsir af frambjóðendum Framsfl. yfir því, að þeir mundu beita sér fyrir því, ef þeir næðu kosningu, að fá þetta ákvæði afnumið, og var þetta t. d. þannig þar, sem ég var frambjóðandi, svo að mér er um þetta kunnugt, og ég hygg, að svo hafi verið í fleiri héruðum. En á það var bent, að ekki væri víst, að þeir gætu fengið þessu áorkað, þótt þeir fengju aðstöðu til að beita sér fyrir því, vegna þess að meiri hluti Framsfl. ræður úrslitum með að fá vilja sínum framgengt. Ég get ekki fallizt á það, sem meiri hl. landbn. heldur fram, að ekki sé hægt að taka ákvarðanir í þessu máli nú, vegna þess að nú sé starfandi mþn., sem hafi þetta og önnur mál til meðferðar, því að áður hefur starfað önnur mþn. frá búnaðarþinginu um þetta mál, sem á sínum tíma var sammála, en starf hennar var eyðilagt hér á Alþ. með alls konar brtt., svo að málið varð að engu á því þingi og náði engri afgreiðslu. Ég hygg þess vegna, að það sé rétt fyrir þá þm., sem hafa einhverja skoðun á þessu máli, að láta hana koma fram, en ekki að skjóta sér bak við neinar aðrar vafasamar ráðstafanir, sem eru ekki líklegar til að leiða til neinnar niðurstöðu. Hvað því atriði viðvíkur, sem frsm. meiri hl. var að tala um, að það væru önnur fleiri ákvæði, sem kæmu til greina og væru þessu máli skyld, eins og 48. gr. nýbýlasjóðsl., þá er það að vísu rétt, að þetta eru mjög skyld ákvæði, þó að þau séu annars eðlis, og mun ekki standa á okkur, sem minni hl. skipum, eða Sjálfstfl. að fella þá gr. niður, ef það fæst fram að fella 17. gr. jarðræktarl. Að öðru leyti eru þessi ákvæði efnisleg, og er það vel kunnugt af öllum þeim deilum, sem fram hafa farið, síðan þau voru sett. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum að svo stöddu, en vænti þess, að menn geti tekið ákvarðanir um það, hvort menn vilja halda áfram, að jarðræktarstyrkurinn til bænda sé þannig, að hann leiði af sér ríkisítök í jörðum þeirra, eða hann verði veittur sem verðlaun fyrir þær framkvæmdir, sem dugandi bændur hafa innt af hendi á jörðum sínum.



Herra forseti. Ég skal ekki fjölyrða um þetta, en ætla bara að lýsa undrun minni yfir því, að frsm. meiri hl. landbn. skyldi ekki sjá sér fært að láta uppi skoðun sína á þessu máli og að hann skuli ekki ljá því fylgi að nema þetta ákvæði í burtu. Ég hef álitið þennan þm. nokkurs konar landbúnaðarfrömuð, og tekur það mig því sárar, að hann skuli vera því fylgjandi að viðhalda þessu rangláta ákvæði, sem svo illa er liðið meðal bændastéttarinnar. Hann ber hér fram rökst. dagskrá ásamt hv. þm. Hafnf. og hv. 1. landsk. Annars átti ég ekki von á því, að þessi hv. þm. þyrfti að bindast samtökum við þessa menn til þess að votta bændum vináttu og tryggð. Hann afsakar afstöðu sína með því, að það starfi mþn., sem hafi með þetta mál að gera og sé því ekki ástæða til þess að taka þetta eina ákvæði til meðferðar nú, en láta önnur haldast í gildi, sem eru enn verri fyrir bændastétt landsins. Þessi hv. þm. var að minnast á fylgiféð, og vil ég þá beina þeirri spurningu til hans, hvaða ákvæði verði um fylgifé, þegar 17. gr. er afnumin. Þá er ekki um neitt fylgifé að ræða, þá verður ekki veittur styrkur sem lán, heldur verður styrkurinn veittur sem verðlaun fyrir framkvæmdir, sem bændur inna af hendi á jörðum sínum, og þeir, sem eru svo duglegir að framkvæma jarðabætur, fá þetta fé og þurfa ekki að skila því aftur beinlínis. Þar sem þessi þm. var að tala um, að þótt 17. gr. yrði afnumin, væru önnur ákvæði til verri í jarðræktarl., þá leyfi ég mér að biðja hann að koma með skýringar á því, hvaða ákvæði það eru. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um þetta, en vil taka það fram, að mér eru það mikil vonbrigði, ef þeir menn, sem bændur hafa falið umboð fyrir sig hér á Alþ., ætla að viðhalda því ranglæti, sem 17. gr. jarðræktarl. hefur að innihalda, eftir að komið hefur skýrt í ljós, að þessi gr. hefur á engan hátt náð þeim tilgangi, sem henni var ætlað í fyrstu. Ég tók það fram í framsöguræðu minni fyrir þessi máli, að ég ætlaði ekki að fara hörðum orðum um þá menn sem á sínum tíma leyfðu þetta ákvæði af því það gaf að vissu leyti vonir, sem við í sjálfstfl. að vísu lögðum aldrei neitt upp úr, en þar sem það hefur komið í ljós, að þessar vonir manna hafa með öllu brugðizt og bændur heimta að þessu oki verði af þeim létt, ætti öllum að vera ljós nauðsyn þess að afnema þetta ákvæði í burtu. Það má vel vera, að mþn. komi með till. um að afnema 17. gr., en það er hins vegar engin vissa fyrir því, og tel ég því enga ástæðu til að bíða eftir því, að þessi n. komi með álit. Ef við höfum gert okkur það ljóst, að þessi 17. gr. sé ranglát gagnvart bændastétt landsins og hún sé versta ákvæðið í jarðræktarl., þá er alls ekki nein ástæða til þess að bíða eftir áliti frá mþn., heldur á hreint og beint að fella þessa gr. burtu, og hafði ég vænzt þess af hv. þm. Mýr., að hann teldi sér skylt að fá þetta afnumið, eftir að komið var í ljós, að þessi gr. er aðeins til skaða, því að hún dregur úr jarðræktarframkvæmdum landsins.



Herra forseti. Ég hef frá upphafi talið, að 17. gr. væri miður heppileg, og fylgi því hiklaust minni hl. landbn. að málum. Þar með mun ég stuðla að því, að frv. á þskj. 197 verði samþ. Hins vegar verð ég að geta þess, að ég hef ekki getað fallizt á, að þessi gr. sé eins hættuleg og andstæðingar vilja vera láta, en mun nota atkv. mitt til þess að fá gr. afnumda úr l.



Ég ætlaði ekki að taka til máls aftur í þetta skipti, en ég sé mig tilneyddan til þess vegna ummæla hv. 2. þm. Rang., sem að ýmsu leyti voru byggð á fullkomnum misskilningi. Ég vil benda á það, að það er út af fyrir sig einkennilegt, að grg. sé þýðingarlaus og gagnslaus, og um leið, að hún sé stórhættuleg, því að mér skilst, að það geti tæplega farið saman. Annaðhvort er gr. gagnslaus eða þá stórhættuleg, af því að hún hefur einhver áhrif. Hins vegar er það misskilningur hjá hv. þm. Rang., að ég hafi verið að tala um verstu og beztu ákvæði jarðræktarl. Þannig talaði ég aldrei. Ég sagði, að til væru önnur sams konar ákvæði í öðrum l., sem ekkert væri hreyft við, en væri þó meiri ástæða til að hreyfa við, og skal ég nú benda hv. þm. á, hvernig á þessu stendur. Í 17. gr. jarðræktarl. er gert ráð fyrir því, að það verðmæti, sem ríkisstyrkur skapar í framkvæmdinni, sé metið fasteignamatsverði, og sú upphæð skapar fylgifé. Nú mun það láta nærri, að þúsund króna styrkur, sem veittur er til jarðabóta, sé metinn fasteignamatsverði á kr. 500.00, og skapar hann fylgifé, en í l. um nýbýlasjóð eru ákvæðin þannig, að allur styrkur skuli vera fylgifé, þannig að þúsund kr. styrkur samkv. þeim l. skapar þúsund kr. fylgifé, og er því fylgiféð þar í nafnverði. Þessi ákvæði eru því helmingi harðari, og finnst mér því ósamræmi af flm. þessarar till. að taka fyrir það ákvæði, sem vægara er í garð bænda, en sleppa þeim, sem harðari eru. En þennan leik hafa þeir oft leikið áður, því að þeir stóðu sjálfir að nýbýlasjóðsl. eða harðari ákvæðunum viðvíkjandi fylgifénu, en Alþflmenn og framsóknarmenn stóðu að vægari ákvæðunum, og þess vegna hefur það ekkert áróðursgildi fyrir þá að ræða um fylgifé samkvæmt nýbýlal. Ég sé því ekki ástæðu til að taka þetta eina ákvæði varðandi 17. gr. til meðferðar, meðan verið er að reyna að koma á samræmi um öll þessi ákvæði og búið er að skipa sérstaka n. til þess, og finnst mér því, að hægt sé að bíða eftir niðurstöðum þessarar mþn.

Frsm. minni hl. (Jón Pálmason) : Frsm. meiri hl. landbn. talaði um ósamræmi í því að vilja fella niður 17. gr., án þess að taka með hliðstæð ákvæði úr nýbýlasjóðsl., en við höfum lýst yfir því, að við erum reiðubúnir til að fella einnig hin ákvæðin niður, en þessi 17. gr. er það atriði, sem mestri óánægju hefur valdið af eðlilegum ástæðum. Það er út af fyrir sig rétt hjá hv. þm. Mýr., að við, sem erum andstæðingar 17. gr., stóðum að l. varðandi nýbýlastyrk á sínum tíma, en við gerðum það aðeins til samkomulags, vegna þess að ekki voru líkur til að fá nýbýlasjóðsl. samþ., nema sett yrðu inn svipuð ákvæði. En þar er þó nokkuð öðru máli að gegna, því að þar er um stærri upphæðir að ræða til þess að byggja nýbýli, og að öðru leyti eru þessi ákvæði þannig, að þau koma að því gagni, sem til var ætlazt. Varðandi það atriði, sem hv. þm. Mýr. var að tala um, að ósamræmi væri í því, að 17. gr. væri þýðingarlaus og gagnlaus, en að hinu leyti hættuleg, þá er það nú svo einkennilegt, að þetta samræmist í þessu tilfelli. Gr. er að því leyti gagnslaus og þýðingarlaus, að hún hefur ekki náð því takmarki, sem formælendur hennar ætluðu að ná, en það var að koma í veg fyrir, að jarðir gengju kaupum og sölum, en hún hefur reynzt hættuleg að því leyti, að þetta - ákvæði hefur haft þau áhrif, að jarðrækt er ekki rekin af jafnmiklu kappi og ef þetta ákvæði væri ekki, því að það er mörgum bændum til skapraunar, að um leið og þeir gera framkvæmdir á jörðum sínum gegn einhverjum ríkisstyrk, skuli það þá vera gegn ríkisítaki. Ég minntist hér á þá aðstöðu, sem orðin er í þessu efni hjá Framsfl., því að framsóknarmenn ráða hér úrslitum um þetta atriði, þar sem sósíalistar og Alþflmenn allir hafa verið þessari gr. fylgjandi, og er það í samræmi við þá stefnu þeirra að vilja helzt láta ríkið eiga allar jarðir í landinu. Það eru því framsóknarmenn, sem hér ráða úrslitum um, og við þá er því helzt að eiga í þessum deilum. Ég hef fengið fréttir af því, að á fundi framsóknarmanna á Vesturlandi hafi risið upp einn flokksmaður þeirra úr bændastétt og gert fyrirspurn um það, hvort ekki mundi fást að afnema 17. gr. þessara l. Því var þá svarað, að það mundi ekki fást, en hitt gæti komið til mála, að þessu ákvæði yrði breytt. En fyrirspyrjandi sagðist þá ekki kunna við þetta, því að það væri venja í sinni sveit, ef menn finndu aðframkomna mæðiveikirollu, að skera hana til þess að stytta henni eymdarstundirnar. Fundarmenn voru nú ekki vissir um það sumir, hvort þessi líking ætti betur við 17. gr. jarðræktarl. eða Framsóknarfl., en menn héldu heldur, að það ætti við 17. gr. jarðræktarl. - En sannleikurinn er sá, að þessi gr. er í mörgum greinum skoðuð sem eins konar flokksmerki framsóknarmanna. Og það er auðséð, að svo er, þegar svo langt er gengið sem hv. þm. Mýr. hefur gert, sem er formaður Búnaðarfélags Íslands og á sérstaklega að hafa það verkefni með höndum að annast málefni bænda, skuli vera svo staður ár eftir ár, að hann geti aldrei á það fallizt að fella þessa óvinsælu gr. burt úr l.

Frsm. meiri hl. (Bjarni Ásgeirsson) : Herra forseti. Ég verð að halda því fram enn, eins og ég hef alltaf gert, að landbúnaðurinn á Íslandi hafi getað tekið öllum þeim framförum, sem hann annars gat, þrátt fyrir ákvæði þessarar gr., og mun halda því áfram, þó að hún standi í l. Og ég endurtek það, að mér finnst það í einkennilegu ósamræmi hvað við annað að tala um það, eins og hv. þm. A.-Húnv. gerir, að 17. gr. jarðræktarl. skapi ríkinu ítak í jörðum, en halda því svo fram að hinu leytinu, að hún haldi ekkert niðri jarðaverðinu, því að ef söluverð jarða er óbreytt þrátt fyrir þessa 17. gr., eins eftir sem áður, hvar er þá þetta ítak? Það er aðeins í huga hv. þm. A.-Húnv. og sálufélaga hans. Og ef greinin er áhrifalaus og gagnslaus, þá er hún líka meinlaus, eftir því sem þeir skoða það, sem á móti henni mæla, því að það, sem er alveg áhrifalaust, hlýtur þá líka að vera meinlaust. Og svo að ég taki dæmið af mæðiveikirollunni, þá hygg ég, að hálfdauð mæðiveikirolla þyki nú fremur skaðlaus og hættulaus vera, og ef hv. þm. vill líkja 17. gr. við slíka skepnu, þá er það ekki til annars en að sanna mitt mál. En að hann og flokkur hans hafi fylgt sams konar ákvæðum sem eru í 17. gr. jarðræktarl. í sambandi við löggjöf um nýbýlamál aðeins til samkomulags, til þess að það mál næði fram að ganga, því vil ég svara þannig, að þegar þau síðast greindu l. voru samþ., - og það veit hv. þm. A.-Húnv. vel, - þá gátu framsóknarmenn og Alþflmenn ráðið því, sem þeir vildu á Alþ., og gerðu það, og þeir hefðu komið þessu ákvæði í nýbýlal. fram jafnt fyrir því, hvort sjálfstæðismenn hefðu verið með því eða ekki. Það var svo langt frá því, að þetta væri gert til samkomulags, að það stóðu allir flokkar að því án ágreinings. Og ég man ekki betur en að hér í þingskjölum um það mál, sem hv. 2. þm. Skagf. hefur flutt, hafi frá upphafi vega verið þetta fylgifjárákvæði. Sést því á þessu, hvílíkt ósamræmi er hér á milli hjá þessum mönnum, sem halda því fram, að afnema beri 17. gr. jarðræktarl. Það sýnir ekki annað en tvöfeldni og tvískinnung í málflutningi að standa í hörðum deilum um að halda því fram, að fella beri niður ákvæði úr l., sem þeir sömu menn, er gera það, vilja hafa alveg sams konar í öðrum l. Þeir tala aldrei um það, þessir menn, en rífast í sífellu út af þessu ákvæði í jarðræktarl., þó að það sé miklu meinlausara en sams konar ákvæði í nýbýlal.



Herra forseti: Ég skal ekki lengja þessar umr., en ég hef haft dálítið gaman af því, síðan þetta ákvæði var sett í jarðræktarl., að veita því athygli, hvernig sú hugsun, sem í ákvæði 17. gr. felst, að ekki megi leggja vaxtabyrði á framtíðina vegna þeirra umbóta, sem það opinbera veitir styrk til, hefur seitlað inn í önnur l. hér á landi hjá þeim mönnum, sem telja sig andvíga þessu ákvæði í 17. gr. jarðræktarl. Sömu mennirnir, sem stangast eins og naut í flagi gegn ákvæðum 17. gr. jarðræktarl., þeir taka alveg þegjandi og hljóðalaust ákvæði með nákvæmlega sömu hugsun inn í heilan hóp af öðrum l. Og það er ekki lengra síðan en svo, að það var í gær, að ákvæði var tekið inn í hafnarl. Siglufjarðar, sem byggt er á nákvæmlega sömu hugsun og þetta ákvæði 17. gr. jarðræktarl. Þar er ákveðið, að kaupi bærinn landið, sem skapast við uppfyllinguna, þá megi ekki selja þá verðhækkun þess, sem verður fyrir styrk úr ríkis- eða bæjarsjóði. En enn þá er 17. gr. jarðræktarl. þyrnir í þeirra augum. Þetta sýnir manni, hvernig menn smám saman verða fyrir áhrifum án þess að gera sér það sjálfir ljóst. Þessir menn eru búnir í mörgum tilfellum að fallast á þessa hugsun, en þeir mega bara ekki heyra hana nefnda í jarðræktarl. Þetta er einmitt leiðin, sem margar nýjungar og mörg framfaramál fara, bæði hér á landi og annars staðar, að staðið er á móti þeim í þeirri mynd, sem þau fyrst koma fram, en menn sannfærast svo um gildi þessara nýjunga og framkvæma þær í allteinum hliðarálmum í öðrum málum, en bara viðurkenna hana ekki í sambandi við málið, sem hún kom fyrst fram í. Og þetta er það, sem hér hefur gerzt. Og ég vil vænta þess, að einhverjir af þessum mönnum, sem stangast við 17. gr. jarðræktarl., renni augunum svolítið til hliðar og sjái, að þeir eru á ýmsum hliðargötum á sömu stefnu, sem í 17. gr. jarðræktarl. er, og komnir þar langt fram fyrir ákvæði 17. gr. á þeirri sömu leið, eins og t. d. í nýbýlal., ákvæðunum um endurbyggingarstyrki o. fl.



Það hefði kannske verið ástæða til að taka til máls út af því, sem hv. þm. Mýr. sagði, en ég hefði líklega hliðrað mér hjá því, ef hv. þm. N.-M. hefði ekki staðið hér upp. Hann talaði um, að þeir, sem vildu ryðja burt 17. gr. jarðræktarl., væru komnir inn á sömu hugsun og í þessari 17. gr. felst með því að samþ. önnur l., sem fælu eitthvað svipað í sér, svo sem eins og hafnarlög Siglufjarðarkaupstaðar. En ég held, að hér sé mjög ólíku saman að jafna. Og ég held, að ég hafi gert grein fyrir því hér, hvers vegna ég og aðrir, sem að þessu frv. stöndum, viljum fá þessa gr. burt numda úr l., og það er vegna þess, - og það er aðalatriðið fyrir okkur, - að þessi gr. hefur verið dragbítur á jarðræktarframkvæmdir í landinu. Og hv. 2. þm. N.-M., sem er kosinn af bændum á þing, er ráðunautur Búnaðarfélags Íslands og hefur oft komið þannig fram, að það er ástæða til að halda, að hann sé vinveittur bændum, það skal viðurkennt, - hann ætti að hafa gert sér það ljóst, hvað hér er að gerast. Er það ekki hugsunin hjá honum, að það sé nauðsynlegt að rækta sem mest af landinu? Og hefur hann ekki oft sagt hér í hv. þd., að nauðsynlegt sé, að fólkinu fjölgi í sveitinni? En hvernig má það ske? Verður það með því að drepa niður áhuga bænda á að rækta landið? Eða er það hægt með því að setja löggjöfina þannig, að það verði ýtt undir það, að landið verði ræktað? Ég hef haldið það. En 17. gr. jarðræktarl. hefur dregið úr áhuga margra manna á að rækta landið. Það er staðreynd. Og ég get nefnt nöfn nokkuð margra núverandi bænda, sem hafa beinlínis hætt að rækta landið á þann hátt að stækka túnin eða hætt að láta taka út jarðabætur vegna þessarar gr. jarðræktarl. Ég verð að telja, að þetta sé háski fyrir ræktunarframkvæmdir í landinu, og mér þykir leitt, að hv. 2. þm. N.-M., eins og margir aðrir hv. framsóknarþm., skuli stangast svo við staðreyndir sem hann gerir í þessu máli, því að hv. 2. þm. N.-M. vill á margan hátt vinna að heill landsins og framkvæmdum á þessum sviðum. Hvers vegna vilja framsóknarmenn nú ekki, þegar þessi staðreynd liggur fyrir, að 17. gr. dregur úr áhuga manna á jarðræktarframkvæmdum, taka þá afstöðu eins og hv. 2. þm. Skagf. að fylgja þessu máli, sem hér liggur fyrir, og sparka þessu ákvæði 17. gr. jarðræktarl. út, þegar sýnt er, að það er ekki til neins gagns, heldur aðeins tjóns. Ég ætla ekki að svara hv. þm. Mýr., þó hann hafi snúið nokkuð út úr því, sem ég sagði áðan, þegar hann sagði, að ég teldi, að 17. greinin væri áhrifalaus og gagnslaus, en þó skaðleg. Hún er reyndar gagnslaus, af því að hún hefur ekki náð tilgangi þeim, sem hún átti að ná og talsmenn þessarar gr. héldu fram í upphafi, að hún mundi ná. En hún er ekki áhrifalaus, og ég sagði það heldur aldrei, og þess vegna stend ég að flutningi þessa frv. Og ég vil ekki, að það sé dregið, að þetta ákvæði verði burtu fellt.

Frsm. minni hl. (Jón Pálmason) : Það var aðallega eitt atriði í ræðu hv. frsm. meiri hl. n., sem gerði það að verkum, að ég sá ástæðu til að taka til máls aftur. Hann tók fram, hv. þm. Mýr., að það væri alveg rangfærsla frá hálfu minni hl. n., að það hefði verið gert til samkomulags hér á árunum, þegar nýbýlasjóðsl. voru samþ., að hafa ákvæði í 48. gr. þeirra, sem er hliðstætt ákvæði 17. gr. jarðræktarl., vegna þess að framsóknarmenn og Alþflmenn hefðu haft aðstöðu til þess að koma því frv. í gegn, þó að við sjálfstæðismenn hefðum snúizt á móti því. Það er rétt. En það var um þessi l. eins og svo mörg önnur, að þetta var ekki alveg bundið við flokka þá, og menn vilja gjarnan, ef þess er kostur, hafa samkomulag um að koma einhverju af málum sínum fram, þó að það kosti hitt, að samþ. eitthvað, sem kannske er ekki nákvæmlega eftir skoðunum manns. Og svo var um þetta. Það varð samkomulag í landbn. þessarar hv. d., þar sem við þm. Mýr. áttum báðir sæti, um það að afgreiða þessi mikilsverðu l. með samkomulagi. Og það reyndist þannig, að við sjálfstæðismenn féllumst á að láta þetta ákvæði standa í nýbýlasjóðsl., eins og það er, gegn því, að við fengjum að hafa önnur áhrif á þessa löggjöf. Að öðru leyti þarf ég ekki að svara hv. frsm. meiri hl. n. út af þessari síðustu ræðu hans. Mér kom ekki á óvart, þó að snúizt væri á móti þessu frv., sem hér liggur fyrir, af hv. 2. þm. N.-M., því að ég hef ástæðu til að halda, að eftir þeirri þekkingu, sem ég hef á þessu máli, að hann sé höfundur þessarar 17. gr. jarðræktarl., enda ber hún að ýmsu leyti hans handbragð. Það, sem hv. 2. þm. N.-M. var að tala um, að við hefðum upp á síðkastið samþ. í l. ýmis ákvæði þessu skyld, sem eru í þessari 17. gr., og tók þar sérstaklega til dæmis hafnarl., þá er þar algerlega ólíku saman að jafna. Það er af ríkisins hálfu eru lagðar fram stórar fjárhæðir, sem styrkir og sem lán til að framkvæma hafnarbætur, sem eru ekki einstaklingseign, heldur eignir hreppsfélaga og bæjarfélaga. Þess vegna er mjög eðlilegt, að í hafnarl. séu sett takmarkanaákvæði um það, að þær framkvæmdir, sem þar eru gerðar, megi ekki valda ótakmarkaðri verðhækkun á fasteignum vegna hafnarmannvirkjanna. Það út af fyrir sig er eitt rétt í þessum samanburði hv. 2. þm. N.-M., að það mun hafa verið sama hugsun og þessi, sem ég nú síðast nefndi, að koma í veg fyrir óhæfilega verðhækkun vegna framlaga þess opinbera, sem upphaflega vakti fyrir frá hans hálfu sem höfundi þessa ákvæðis, sem með 17. gr. var fellt inn í jarðræktarl. En sú hugsun hefur bara alveg ruglazt í heila þeirra, sem vilja halda þessu ákvæði, vegna þess að þetta ákvæði er þannig út búið, að það hefur ekki verkað á þann hátt, sem til var ætlazt, heldur til ógagns að öllu leyti. - Fleira ætla ég svo ekki að svara hv. 2. þm. N.-M. Ég vil að gefnu tilefni þakka hv. 1. þm. Skagf. fyrir hans afstöðu til þessa máls. Það hefur komið í ljós, að eftir því sem lengra hefur liðið, hafa fleiri og fleiri bændur í landinu orðið andvígir þessu ákvæði - og það jafnvel án tillits til flokksafstöðu. Þess vegna er það, eins og vænta má af greindum mönnum, er vilja ekki renna sér á vegginn, eins og sumir gera, að þeir hafi þá afstöðu, sem þessi hv. þm. hefur, þegar hann er búinn að kynnast því, hvað þetta ákvæði er gagnslaust í reyndinni, en er aðeins haldið í l. til þess að skaprauna íslenzkum bændum.



Herra forseti. Í fyrsta lagi vildi ég segja hv. 2. þm. Rang. það, - en hann er hér ekki viðstaddur, - að þegar ég bauð mig fram árið 1934 í Norður-Múlasýslu, þá sagði ég á hverjum einasta fundi, að ég vildi berjast fyrir því, að hætt væri að láta þær umbætur, er framkvæmdar væru bæði til sjós og lands með opinberu fé, vera seldar, og þar með sú umbót, sem gerð var „kapitalistisk“, og orsakaði því hærri og minni rekstrarkostnað og hærra vöruverð, meiri dýrtíð. Umbætur þær, er sú kynslóð gerði, ættu að ganga til næstu kynslóðar, án þess að hún þyrfti sérstaklega að kaupa þær þeirra, sem gerðar hefðu verið af opinberu fé. Kjósendur mínir vissu því vel, að ég mundi hugsa til einhverra ákvæða sams konar og í 17. gr. jarðræktarl. er, og þurftu ekki að renna neitt blint í sjóinn með það. Að öðru leyti þarf ég ekki að svara honum. Þá skilst mér, að hv. þm. A.-.Húnv. hafi ekki haft neina hugmynd um það, hvað það var, sem hann samþ. í gær varðandi Siglufjörð. Hann talaði nú um það, að það hefði verið annað mál og óskylt, sem ég hefði verið að tala um, þegar það snerti hafnir, sem það opinbera ætti og ríkið væri að styrkja, þó að verðhækkun væri ekki látin koma þar fram. En á Siglufirði var verið að taka lóðir, sem einstakir menn áttu, og ákvæðin, sem samþ. voru þá í líkingu við 17. gr. jarðræktarl., voru um það, að þessar lóðir mættu ekki hækka í verði vegna þeirra framkvæmda á þessum stað, sem það opinbera styddi að, ef bærinn keypti. Svo talar hann um hafnarl. yfirleitt í sambandi við þetta. Ég held, að hv. þm. hafi ekki lesið þetta. Það var ekki verið að tala um land, sem bærinn átti, heldur það, sem einstakir menn áttu, og er það hliðstætt þessu ákvæði 17. gr. jarðræktarl. Nei, það er ákaflega gleðilegt, hvernig þessir menn, án þess sjálfir að vita, eru komnir inn á sömu hugsun og er í 17. gr. jarðræktarl. og hvernig þessi hugsun er búin að gagnsýra þá, þannig að þegar það bara heitir ekki 17. gr. jarðræktarl., - „veskú“, - þá kemur hendin upp við atkvgr. Og ég er nærri viss um það líka, að ef þessi 17. gr. væri færð til í jarðræktarl. sett þar t. d., sem 27. gr. er, - þá mundu margir, kannske allir, vera með henni.

Frsm. minni hl. (Jón Pálmason) : Ég vildi aðeins gera aths. út af þessum samanburði hv. 2. þm. N.-M. varðandi Siglufjörð. Það er alveg rangt hjá honum, að þar sé almennt ákvæði um það, að verðhækkun megi ekki koma þar til greina, heldur gildir það ákvæði aðeins, ef bæjarfélagið kaupir þessar lóðir.

Tók ég það ekki fram?

Og það gildir um það, að fasteignaskattur skuli ekki á þær lagður. Hér er því ólíku saman að jafna, því máli og þessu frv., sem hér liggur fyrir. Og það þýðir ekkert fyrir hv. 2. þm. N.-M. að stangast þannig að bera þetta saman við 17. gr. jarðræktarl.