Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Í dag eru tíu ár síðan Davíð Oddsson varð forsætisráðherra. Enginn hefur áður gegnt því embætti samfellt svo lengi. Ég vil nú í upphafi fundar óska honum til hamingju af því tilefni.

Hæstv. forseti. Hv. Alþingi þyrfti að taka það til umræðu og skoðunar hvers vegna hópur lögreglumanna gekk að húsinu áðan. Þetta var ekki herferð dómsmrh. gegn glæpum, þetta voru ekki pappalöggur, þetta voru lögreglumenn af holdi og blóði. Þeir voru ekki að koma til þess að fagna tíu ára afmæli forsrh. í starfi. Þeir voru að koma hingað til þess að kvarta undan því að ekki hefur verið hægt að ná samningum um kjör þeirra. Í átta mánuði hefur staðið yfir samningaþjark um kjör lögreglumanna. Ekki er hægt að hrópa húrra fyrir þeim launum sem þeir hafa. Þeir eru of fáir og það fást ekki menn til starfa. Sífellt er verið að ráða afleysingamenn sem hafa ekki haft tækifæri til þjálfunar. Þessi mál eru í ólestri og er eðlilegt að lögreglumenn hafi komið hingað til að kvarta. Ofbeldi er að aukast í þjóðfélaginu og viðvarandi skortur hefur verið á löggæslu. Kröfur um t.d. úrbætur í vegamálum eru jafnvel tengdar því að ekki hefur verið hægt að halda uppi eðlilegri löggæslu. Hvers vegna þarf að tvöfalda Reykjanesbraut? Ef menn héldu þar uppi almennilegri löggæslu og þar væri eðlilegur umferðarhraði, þá þyrfti kannski ekki að gera það. Svo er um fleiri mannvirki svo maður nefni dæmi. Fíkniefnin hafa aldrei verið meira á ferðinni. Yfirlýsingar eru um það frá þeim til þekkja að þau séu bókstaflega orðinn faraldur. Á sama tíma tekst mönnum ekki að koma á eðlilegum samningum við lögreglumenn. Þeir hafa ekki verkfallsrétt og þess vegna er enn þá brýnna að yfirvöld nái við þá samningum á eðlilegan hátt. Ég hvet til þess að gengið verði í þessi mál sem allra fyrst. Samfylkingin hefur óskað eftir því að fram fari umræða um þetta mál á miðvikudaginn. Vonandi fæst þá tími með bæði ráðherra dómsmála og fjármála til að fara yfir þessi mál og gefa skýringar á því hvernig á því stendur að ekki tekst að ná þessum samningum saman.

Herra forseti. Þetta er umhugsunarefni, ekki aðeins fyrir hæstv. fjmrh. og ráðuneyti hans, viðsemjanda lögreglumanna heldur einnig Alþingi sem á að veita framkvæmdarvaldinu aðhald. Það á að vera okkur öllum til umhugsunar að slík er orðin óánægja á meðal löggæslustétta með kjörin að Landssamband lögreglumanna sér ástæðu til að efna til skipulagðra mótmæla, sér ástæðu til að efna til auglýsingaherferðar í dagblöðum landsins þar sem spurt er hve lengi lögreglumenn haldi út á þeim kjörum sem þeim eru búin. Enda kemur fram í öðrum auglýsingum að byrjunarlaun lögreglumanna eru rúm 100 þús. kr. En ástæða þess að rétt er að taka þessi mál til umræðu um störf Alþingis er m.a. sú að hér hafa verið sett lög um hvert skuli vera vinnuferlið við gerð kjarasamninga. Við höfum lögfest á Alþingi lög þess efnis sem lúta m.a. að viðræðuáætlunum. En hvaða lög ná yfir þá ósvífni sem framkvæmdarvaldið sýnir þeim stéttum sem hafa verið án kjarasamninga frá því 1. nóvember sl.? Þetta á við um lögreglumenn og þetta er ein ástæða þess að þeir efna til þeirra mótmæla sem við verðum nú vitni að. Þetta á að verða okkur öllum til umhugsunar, einnig á Alþingi og ekki síst hér.

Virðulegi forseti. Ég tek undir þau orð sem komu fram hjá hv. þm. Jóhanni Ársælssyni og nú síðast hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni að full ástæða er til að þingið taki þessi mál til umfjöllunar núna á allra næstu dögum. Ekki bara vegna þess að ekki hafi verið staðið við viðræðuáætlun og í raun hafi engin viðræðuáætlun gilt frá síðustu áramótum heldur ekki síður vegna þess að viðbótartryggingar lögreglumanna renna út á miðnætti í kvöld. Þá verður þessi stétt opinberra starfsmanna einna verst tryggð í störfum ef við miðum við aðrar stéttir opinberra starfsmanna. Lögreglan hefur þess vegna m.a. hvatt félaga sína eða félaga innan lögreglusambandsins til að fara varlega og stofna ekki lífi sínu í tvísýnu í störfum sínum. Við verðum að hafa hér öfluga löggæslu. Við höfum oft hlýtt á hæstv. dómsmrh. lýsa markmiðum sem hún hefur sett varðandi löggæsluna í landinu en öllum þeim markmiðum hefur nú verið stefnt í tvísýnu með því að hunsa algjörlega lögreglumenn og þær kröfur sem þeir hafa sett fram og sýna störfum þeirra vanvirðingu.

Herra forseti. Það er erfitt að fjalla beint um störf þingsins í tengslum við þetta mál. Hitt er annað mál að enn er ósamið við ýmsa hópa opinberra starfsmanna, reyndar því miður allt of marga hópa. Þó er það þannig að það er búið að semja við til að mynda stærsta félag opinberra starfsmanna, Starfsmannafélag ríkisstofnana, sem samþykkti samning sinn með yfir 70% atkvæða en þar er nú að finna helsta láglaunafólkið innan BSRB. Í morgun var samið við Félag háskólakennara og búið er að semja við nokkur félög Bandalags háskólamanna en því miður er ekki búið að ljúka þessum samningum. Það er rétt og það er miður. En það er nú þannig að það þarf tvo til að ná samkomulagi, ekki bara einn, og í mörgum þessara samninga eru flókin atriði til umfjöllunar, eins og að því er varðar lögregluna. Þar er t.d. verið að fitja upp á nýjungum að því er varðar starfslok. Þar eru önnur eldri vandamál sem tengjast t.d. því viðmiðunarsamkomulagi sem lögreglumenn hafa og reyndar tollverðir einnig sem hefur reynst þeim erfitt í framkvæmd hin síðari ár. Auðvitað má segja að félög opinberra starfsmanna hefðu e.t.v. getað flýtt fyrir þessu ferli með því að fela einum aðila samningsumboð fyrir það sem gæti verið miðlægt í svona samningum en fjalla sjálf um sérmálin. Það hefði t.d. mátt fela hv. þm. Ögmundi Jónassyni, sem er jafnframt formaður BSRB, að semja miðlægt fyrir BSRB-félögin. Eins og hann talar hér þá má gera ráð fyrir að það hefði getað flýtt fyrir. Ég geri ráð fyrir því. En því er því miður ekki að heilsa en við munum að sjálfsögðu halda þessu verki ótrauð áfram hvað sem líður umræðum hér á Alþingi. Vonandi tekst innan tíðar að ljúka samningum, ekki bara við lögreglumenn heldur öll önnur félög opinberra starfsmanna því að sérstaða þeirra að þessu leyti til er ekki mikil. Það eru því miður miklu fleiri sem eiga eftir að ljúka samningum. Þó má gera sér vonir um að þetta gangi hraðar núna á næstunni.

Herra forseti. Hér hefur verið vakið máls á kröfum lögreglumanna og þeim kjarasamningum sem fara nú fram milli þeirra og ríkisins. Mikilvægt er að samningar náist sem fyrst. Staða lögreglumanna er auðvitað sérstök að því leyti að þeir hafa lögum samkvæmt ekki verkfallsrétt. Hins vegar er vitaskuld ljóst að sterk rök eru fyrir þeirri sérstöðu. Ég hef áður lýst því yfir að markmiðið til framtíðar eigi að vera að lækka starfslokaaldur lögreglumanna sem búa við óvenjulegt álag í störfum sínum. Hins vegar er ekki víst hversu mikið svigrúm sé til að ganga til slíkra breytinga að þessu sinni. Við megum heldur ekki gleyma því að almennur eftirlaunaaldur á Ísland er með því hæsta sem þekkist, svo og langlífi, og skekkir það e.t.v. samanburð við önnur lönd hvað lögregluna varðar. Þó er ljóst að ríkisvaldið hefur í þeim samningaviðræðum sem nú hafa farið fram stigið fyrstu skrefin í þessa átt og hreyft umræðu um lækkun starfslokaaldurs. Ég tel það fagnaðarefni. Í tilefni af þeim sjónarmiðum sem fram hafa komið og í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar tel ég rétt að undirstrika að lögreglan í landinu hefur verið styrkt verulega á síðustu árum með auknum fjárveitingum, bættum fjarskipta- og tækjabúnaði og fjölgun lögreglumanna um allt að 10% á síðustu fimm árum. Má jafnframt nefna að Lögregluskóli ríkisins hefur verið efldur verulega og hafa að undanförnu brautskráðst mun fleiri úr skólanum en áður. Lögreglan hefur náð góðum árangri í störfum sínum. Það hefur væntanlega ekki farið fram hjá neinum hv. þm. Herra forseti. Ég ítreka að ég tel afar mikilvægt að samningar náist hið fyrsta og sátt náist um raunhæfar og sanngjarnar kjarabætur fyrir lögreglumenn. Ég trúi að unnið sé að því nú.

Herra forseti. Hópur lögreglumanna bankaði á dyr þinghússins fyrir nokkrum mínútum og að því leytinu til hefur það áhrif á störf þingsins og á heima undir þessari umræðu. Herra forseti. Það mátti ætla af viðbrögðum hæstv. ráðherra að þeir hefðu ekki orðið varir við þennan hóp manna enda þótt þeir hefðu tekið við bænarskjali úr höndum þeirra. Þannig töluðu þeir og virtust ekki skynja eða skilja eðlilega kröfugerð þeirra eða stöðu lögreglumanna í landinu yfirleitt. Það er öllum ljóst sem vilja vita að laun lögreglumanna í innanlandssamanburði, svo ekki sé talað um samanburði við kollega þeirra erlendis, eru smánarlaun og erfiðlega gengur að ná hæfu fólki í raðir lögreglunnar. Á hátíðarstundum og í umræðum um mikilvæg mál, glæpi og refsingu, ég tala ekki um fíkniefnamál í því samhengi, leggja menn mikið á lögregluna og tala um mikilvægi hennar. En staðreyndirnar tala sínu máli. Í heila átta mánuði hafa ekki náðst samningar við lögreglumenn, sem eru án verkfallsréttar. Hér koma hæstv. ráðherrar og tala almennt og algjörlega án þess að hafa nokkuð efnislegt til málanna að leggja. Ég hvet til þess, herra forseti, að Alþingi láti sig þetta mál varða. Ljóst er að framkvæmdarvaldið hefur ekki náð að halda utan um það með viðunandi hætti eins og fátækleg svör hæstv. ráðherra bera með sér. Það er mál að linni og mál til komið að staða lögreglumanna fái það vægi sem henni ber. Ef framkvæmdarvaldið dugir ekki til í því sambandi þá trúi ég að hið háa Alþingi sé tilbúið að rétta þar hjálparhönd.

Á Alþingi að semja?

Hæstv. forseti. Hæstv. dómsmrh. sagði áðan í umræðum um störf þingsins að lögreglumenn væru svo langlífir, ég skildi það þannig, að þess vegna væri engin ástæða til að stytta starfsaldurinn hjá þeim, þeir gætu orðið svo gamlir. Mér finnst þetta eiginlega svolítið sérkennilegt og ekki mjög beysin rök í málinu. En ég tel að það hafi ekkert komið fram hjá hæstv. ráðherrum sem bendir til að neitt sé að gerast í þessari deilu, því miður. Lögreglumenn hafa a.m.k. sjálfir haldið því fram á þessum síðustu dögum að ekkert væri að gerast. Ég tel að það sé full ástæða til þess frá hendi ríkisins að leggja meiri áherslu á að halda friðinn við þessa stétt en hefur verið gert. Mér finnst að eftir allar ræðurnar hjá hæstv. dómsmrh. um að það sé allt í lagi í þessari grein þá ætti það að vera metnaðarmál hjá hæstv. ráðherra að sjá til þess að það væri friður við lögregluna. Það er ekki friður við lögregluna núna. Það þarf að ná þeim friði og það þarf að gerast sem allra fyrst en til þess þurfa menn að leggja sig fram í samningum. Það hefur ekki verið gert. Ég hvet til þess að hæstv. ráðherrar taki á þessu máli á næstu dögum og gangi frá samningum við lögreglumenn sem allra fyrst.

Um þinghald í dag skal þetta tekið fram: Fyrst fara fram atkvæðagreiðslur um 1.--11. dagskrármál. Að því loknu verða tekin fyrir 14.--16. dagskrármál, það er 1. umr. um þrjú stjórnarfrumvörp frá iðn.- og viðskrh. Að öðru leyti er fylgt hinni prentuðu dagskrá. Gert er ráð fyrir að þessum fundi ljúki klukkan hálfsjö.

Virðulegi forseti. Mál þetta hefur verið vandlega skoðað og metið og í ljósi þess tel ég fullkomlega eðlilegt að þetta lagaákvæði almennra hegningarlaga frá árinu 1974 sé endurskoðað. Að víkka út refsirammann í fíkniefnabrotum er einn þáttur af mörgum í baráttunni gegn fíkniefnabrotum. Það er ljóst að þegar um jafnalvarlega og skipulagða brotastarfsemi er að ræða, þar sem menn með afar einbeittan brotavilja nýta sér markvisst veikleika fólks, einkum ungmenna, þá er mikilvægt að senda skýr skilaboð. Því segi ég já, herra forseti.

Herra forseti. Við í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs leggjumst ekki gegn þessu frv. en sitjum hjá við afgreiðslu þess og ástæðan er þessi: Fyrir þremur árum var samþykkt hér á Alþingi þáltill. sem á rót að rekja til tillögu sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir flutti í þinginu um að fram fari ítarleg könnun á refsiramma í íslenskri hegningarlöggjöf, á hvern hátt hann væri nýttur, ekki aðeins með tilliti til fíkniefnabrota heldur til kynferðisbrota, ofbeldis gegn börnum og annarra glæpa. Við hefðum talið eðlilegt að þessi skýrsla lægi fyrir áður en frv. af þessu tagi yrði samþykkt. Ég endurtek: Við erum ekki andvíg þessari lagabreytingu í sjálfu sér en teljum að hana hefði átt að skoða með tilliti til þeirrar rannsóknar sem ég hef vísað til.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Ögmundur Jónasson sagði áðan og bæta því við að í þeirri löngu umræðu sem fram fór kom á daginn að málið var algerlega vanbúið. Engar rannsóknir lágu að baki því frv. sem hér er verið að samþykkja og markmiðin voru mjög óljós. Niðurstaðan er einfaldlega sú að hér er aðeins verið að reyna að slá pólitískar keilur en ekki verið að leggja neitt fram sem er innlegg í baráttuna gegn þeim brotum sem hér um ræðir.

Virðulegi forseti. Glæpaheimur í tenglsum við fíkniefni er stöðugt að harðna og eiturlyfjaglæpirnir verða æ ógeðslegri enda vart hægt að hugsa sér verri glæp en þann sem felur í sér að leggja snörur fyrir ungt fólk með það beinlínis að markmiði að eyðileggja líf þess og framtíð. Í samræmi við það er eðlilegt að refsimörk séu aukin frá því sem nú er enda voru gildandi heimildir ákveðnar við allt aðrar aðstæður en þær sem nú ríkja. Því segi ég já.

Herra forseti. Hér er gert ráð fyrir því að Rannsóknastofnun landbúnaðarins geti átt aðild að öðrum fyrirtækjum af svipaðri tegund. Út af fyrir sig er ekkert við það að athuga. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að þessi heimild, eins og aðrar ámóta, sé of víðtæk og of rúm og valdaframsal Alþingis til framkvæmdarvaldsins í þessum efnum sé of altækt. Samkvæmt orðanna hljóðan getur ráðherra og stjórn fyrirtækisins í raun lagt niður Rannsóknastofnun landbúnaðarins og sameinast öðrum fyrirtækjum án þess að Alþingi hefði nokkuð um það að segja. Það er sú nálgun að þessu viðfangsefni og þessu markmiði sem ég er ekki sáttur við og get því ekki greitt þessu atkvæði og sit hjá.

Virðulegi forseti. Þetta mál fékk nokkuð mikla umræðu á hinu háa Alþingi og í þeirri umræðu lögðum við til og tókum undir það að heimilt væri að taka mál upp af þessum toga. Hins vegar teljum við algerlega fráleitt að hæstv. dómsmrh. sé fært ákæruvald með þeim hætti sem hér er ætlunin að gera. Það hefur verið dálítið fróðlegt að hlýða á það að rökin fyrir því séu þau að ráðherrar beri svo mikla ábyrgð að þeir segi af sér ef þeir misfara með það vald. Sagan greinir allt annað, virðulegi forseti. Við treystum ekki hæstv. dómsmrh. til að fara með þetta vald og því sitjum við hjá.

Virðulegi forseti. Það er ekki verið að ógna sjálfstæði ákæruvaldsins hér á landi. Miklu frekar er verið að efla réttarríkið enda er ekki um eiginlegar sakamálarannsóknir að ræða. Þetta mál stuðlar að því að sannleikurinn og réttlætið nái fram að ganga og því segi ég já, herra forseti.

Herra forseti. Ég tel eðlilegt að slík kæruhugmynd sé fyrir hendi í svo sérstöku máli enda meginregla í stjórnarfari okkar hvort sem er í dómskerfinu eða hjá stjórnsýslunni að sérhver ákvörðun lúti endurskoðun æðra stjórnvalds eða æðri dómstóls sem tryggir auðvitað réttaröryggi borgaranna. Venjulega tekur ríkissaksóknari mál til meðferðar sem æðra stjórnvald eftir að rannsókn lögreglu er lokið. Í málum af þessum toga er hins vegar ákvörðun tekin af ríkissaksóknara á fyrsta stigi og er sú ákvörðun lokaákvörðun samkvæmt gildandi lögum. Því er þetta frv. lagt fram. Athuga verður að mál af þessum toga eru afar sérstæð og heyra til algerra undantekninga. Ég fagna því að þessu frv. er vel tekið á hinu háa Alþingi og segi já.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum um fjárfestingu erlendra aðila í atvinnurekstri, nr. 34/1991, sbr. lög nr. 46/1996. Frv. er á þskj. 1026 og er 648. mál þingsins. Frumvarp þetta er lagt fram samhliða frumvarpi hæstv. félmrh. um atvinnuréttindi útlendinga. Í gildandi lögum um atvinnuréttindi útlendinga, nr. 133/1994, og í gildandi lögum um fjárfestingar erlendra aðila í atvinnurekstri er að finna ákvæði um atvinnurekstrarleyfi. Bæði frumvörpin gera ráð fyrir að sérstök atvinnurekstrarleyfi verði afnumin. Ákvæði um atvinnurekstrarleyfi hafa verið í lögum um erlenda fjárfestingu frá setningu laganna árið 1991. Í frumvarpi þessu er lagt til að ákvæði um atvinnurekstrarleyfi verði fellt brott. Ástæður eru fyrst og fremst notkunarleysi en lítið hefur reynt á ákvæði þetta og hefur það jafnframt valdið nokkrum vanda í framkvæmd þar sem lítið er um viðmiðunarreglur sem er hins vegar að finna þegar kemur að útgáfu atvinnuleyfa. Þannig veita atvinnurekstrarleyfi í þeirri mynd sem þau eru í dag enga frekari möguleika á eftirliti umfram það sem útgáfa atvinnu- og dvalarleyfa gerir. Telja má víst að það sé til einföldunar á stjórnsýslu að fella niður sérstakt ákvæði um atvinnurekstrarleyfi þannig að ákvæði um atvinnuleyfi, auk reglna um dvalarleyfi, gildi með sama hætti um sjálfstæða atvinnurekendur og almenna launþega. Enn fremur er rétt að hafa í huga að í lögum um hlutafélög og einkahlutafélög er að finna reglur um rétt erlendra aðila til stofnunar hlutafélaga hér á landi en með þeim kröfum má segja að felist ákveðið eftirlit með stofnun slíks atvinnurekstrar. Niðurfelling atvinnurekstrarleyfa á auk þess ekki að hafa áhrif á eftirlit Útlendingaeftirlitsins þar sem erlendur aðili sem hyggst stofna til sjálfstæðs rekstrar verður eftir sem áður að uppfylla skilyrði laga um dvalarleyfi ásamt skilyrðum laga um atvinnuleyfi. Með örfáum undantekningum gera innlend lög á sviði fjárfestinga- og atvinnurekstrar ráð fyrir því að erlendur aðili sem hefur fasta búsetu hér á landi skuli njóta sömu réttinda og innlendur aðili með fasta búsetu. Einnig er rétt að benda á að þróun tvíhliða og fjölþjóðlegra samninga á þessu sviði gengur í sömu átt. Hafa Íslendingar m.a. verið talsmenn þessa á alþjóðavettvangi. Það er í samræmi við þessar áherslur að erlendum aðilum verði veitt landskjararéttindi eins og afnám sérstaks atvinnurekstrarleyfis væri. Herra forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að málinu verði vísað til hv. efh.- og viðskn. og 2. umr.

Hæstv. forseti. Það litla frv. sem hæstv. ráðherra var að mæla fyrir hefur valdið mér pínulitlum heilabrotum. Verið er að leggja þetta til vegna notkunarleysis á því ákvæði sem þarna er verið að fella úr gildi og virðist vera aðalröksemdin fyrir frv. Nú vil ég taka fram strax í upphafi að ég er ekki að setja mig á móti málinu en ég hvet hins vegar hv. nefndarmenn efh.- og viðskn. að velta málinu vandlega fyrir sér og reyna að átta sig á því hvaða áhrif þetta muni geta haft. Ég á von á því að það verði ekki endilega niðurstaðan að hætt verði við að flytja þetta frv. Hins vegar vil ég benda á að hægt er að láta sér detta í hug að þeir sem vilja að erlendir verkamenn fari að stunda atvinnu á Íslandi í gegnum einkahlutafélög sem eru stofnuð til að vinna eingöngu beint fyrir atvinnurekendur og létta þeirri kvöð og skyldu sem atvinnurekandi hefur gagnvart starfsmönnum sínum af þeim. Við gætum farið að sjá slík hlutafélög í miklum mæli. Það er hugsanlegt. Ég held að ástæða sé til að velta því fyrir sér hvaða stöðu slík einkahlutafélög hefðu sem stofnuð væru eingöngu til þessa. Verkalýðsfélögin hér hafa verið að berjast gegn því að einstaklingar séu að vinna í verktöku fyrir atvinnurekendur á grunni sem þessum. Ég tel að með þessu sé verið að auðvelda þessa leið og það geti orðið til þess að atvinnurekendur á Íslandi fái verkafólk frá öðrum löndum til að stofna til svona fyrirtækja og vinna fyrir þá án þess að þeir hafi neinar aðrar skyldur gagnvart þessu verkafólki en þeir hafa í viðskiptum við einkahlutafélög á Íslandi. Ég velti því t.d. fyrir mér hvaða stöðu slíkur einkarekstur hefur þegar harðnar á vinnumarkaðnum. Hefur slíkur einkarekstur kannski alveg jafna stöðu á við þá sem fyrir eru? Getur það verið að t.d. fjölskylduhlutafélag, sem er stofnað til þess að koma fjölskyldunni í vinnu á Íslandi, geti farið að stunda undirboð á þjónustu og vinnu á Íslandi undir merkjum slíkra hlutafélaga? Mér finnst nefnilega skýringin á því að þetta frv. er flutt, þ.e. vegna notkunarleysis á ákvæðinu sem hér er verið að leggja til að verði fellt brott, ekki nægileg. Hins vegar finnst mér hlutirnir smella saman ef það er haft í huga og ef áhrifin sem ég er að tala um yrðu eins og ég hef verið að nefna. Ég vil endurtaka að menn þekkja að verkalýðsfélögin hafa verið að leggja áherslu á að reyna að vinna gegn verktöku verkafólks í atvinnulífinu með þeim hætti sem hefur ágerst á undanförnum árum og þetta hefur skapað vanda, bæði réttleysi þess fólks sem vinnur með þessum hætti og líka auðvitað að kjaravanda því að niðurboð á slíkri þjónustu eru auðvitað auðveld. En hin vandamálin gætu fylgt þessu, þ.e. að verkafólk á Íslandi sem á að hafa réttindi sín tryggð á íslenskum vinnumarkaði --- og ég spyr hæstv. ráðherra að því hvort hún telji að einkahlutafélög, sem eru stofnuð af útlendingum sem koma til landsins til að vinna hérna og bjóða þjónustu sína, með þessum hætti, hafi algjörlega sambærilega stöðu og muni standa jafnfætis verkafólki sem er að vinna á íslenskum vinnumarkaði, hvort þannig muni þetta verða í framtíðinni og hvort ástæða sé til að fara vandlega yfir það hvernig eigi þá að bregðast við því ef slík einkahlutafélög yrðu notuð með þeim hætti sem ég var að lýsa áðan, þ.e. að þau færu að bjóða þjónustu á miklu lægri gjöldum en tilefni eru til vegna gildandi kjarasamninga. Þetta eru áhyggjur mínar, herra forseti, og ég beini því til hv. nefndarmanna að þeir velti þessu fyrir sér og skoði hvaða áhrif muni verða af þessari breytingu, hvaða þróun hún muni hafa í för með sér.

Herra forseti. Ég þakka hv. 3. þm. Vesturl. fyrir að koma með þessar athyglisverðu ábendingar inn í umræðu um þetta mál sem virðist ekki mikið að vöxtum en athugasemdir hans og ábendingar eru vissulega réttmætar. Ég ætlaði ekki að blanda mér í umræðuna vegna þess að ég á von á því að hæstv. ráðherra muni svara því sem hér kom fram hjá hv. þm. en ekki bara sitja undir umræðunni og svara því ekki. Ég á sæti í þeirri nefnd sem fær þetta mál til meðferðar og þess vegna beið ég með athygli eftir því hverju ráðherra mundu svara og hver viðbrögð hennar yrðu. Ef lýsing hv. þm. Jóhanns Ársælssonar á áhrifunum af þessu og afleiðingum sem þetta gæti haft í för með sér er rétt, þá er það vissulega alvarleg staða sem menn hljóta að velta fyrir sér. Nú er það svo eins og við þekkjum og um það hafa komið fram svör hjá hæstv. viðskrh. við fyrirspurn þar að lútandi að einkahlutafélögum hefur fjölgað mjög á umliðnum árum. Því hefur verið haldið fram --- og það er kannski til viðbótar því sem hv. þm. Jóhann Ársælsson var með --- að það fælist í því að stofna einkahlutafélög ákveðin skattaívilnun þannig að þeir sem það gerðu hefðu ákveðna möguleika til að flytja ákveðinn hluta af hagnaði sem þar myndast og greiða sér laun sem eru þá með lægra skatthlutfalli en almenn laun. Það hefur vissulega verið ákveðið áhyggjuefni hjá verkalýðshreyfingunni eins og hv. þm. nefndi að sífellt færist í vöxt þessi svokallaði verktakaiðnaður, þar sem einstaklingar, sem í raun eru bara venjulegir launþegar, eru settir í þá stöðu að vera undir verktakafyrirkomulagi þannig að atvinnurekendur sleppi við að greiða ýmis gjöld sem þeir ella þyrftu að greiða ef viðkomandi starfsmaður væri launþegi. Þessi hætta virðist vera þarna fyrir hendi, að hægt sé að fara þessa leið og undirbjóða þá bæði í þjónustu og í launakjörum. Þess vegna óska ég eftir því, herra forseti, að hæstv. ráðherra blandi sér eilítið í umræðuna og að við fáum að heyra hvort hún hafi einhverjar áhyggjur af því sem hv. þm. Jóhann Ársælsson setti fram. Ef ég skil þetta frv. rétt þá er þetta líka lagt fram samhliða frv. félmrh. um atvinnuréttindi útlendinga og það hlýtur þá að tengjast því með ákveðnum hætti. Mér sýnist því að nauðsynlegt sé við umfjöllun málsins í nefnd að nefndirnar þurfi að einhverju leyti að vinna saman að málinu og málið þurfi þá a.m.k. að fara til umsagnar í félmn. Herra forseti. Ég ætlaði ekki að blanda mér í umræðuna en taldi ástæðu til þess af þeim orsökum sem ég hef nú greint frá.

Herra forseti. Þetta frv. lætur ekki mikið yfir sér en hér er verið að fella niður litla grein sem fjallar um það hvernig eigi að taka til umfjöllunar þau leyfi eða þær umsóknir sem koma hingað um að stofna hér félög eða atvinnurekstur. Þegar þessi mál voru til umfjöllunar fyrir nokkrum árum og hvort heimila ætti útlendum aðilum að fjárfesta í íslensku efnahagslífi, þá var það mjög til umræðu hvort til stæði að heimila og hvernig ætti að heimila fjárfestingar útlendinga í íslenskum sjávarútvegi. Þá var talið mjög hættulegt að leyfa slíkt þannig að það var gert einungis með mjög ströngum skilyrðum og þá með mjög miklu eftirliti þannig að það væri öruggt að enginn útlendingur gæti keypt hlut í sjávarútvegsfyrirtækjum Íslendinga að neinu leyti. Nú sé ég, herra forseti, að verið er að fella niður þetta svokallaða eftirlit og ég velti því fyrir mér og langar til að heyra það frá hæstv. ráðherra, ef ráðherrann getur svarað því svona óundirbúið, hversu mikil ásókn útlendinga er í að fjárfesta í íslenskum sjávarútvegi. Er einhver skoðun á því í gangi af hálfu ráðuneytisins að rýmka heimildir, þannig að útlendingar geti fjárfest í íslenskum sjávarútvegi í meira mæli og með hærri hlutföllum en eru í dag? Ég ætla ekki að hafa langt mál um þetta, herra forseti. Ég vil reyndar taka undir það sem kom fram í máli hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur um verktaka á íslenskum vinnumarkaði sem eru að færast á allt annað stig en menn hafa þekkt. Það er ekki einungis svo að hingað til lands komi útlendir verktakar sem taka að sér ýmis verkefni, t.d. verktöku í flugrekstri, eins og flugþjónar og flugfreyjur eru allt verktakar, heldur er einnig farið að tala um að ráða sjómenn í verktöku. Þetta er svo sem ekki beinlínis tengt þessu máli en þetta er eitt af því sem við sjáum að er að þróast smám saman út í leiðir sem menn höfðu ekki gert ráð fyrir en þyrfti væntanlega að hugsa eitthvað um hvernig haft yrði eftirlit með því að þessi verktaka hefur leitt það af sér að stór hluti af þeim hópi sem á að heita verktakar hefur ekki efni á að kaupa sér þær tryggingar sem þeir þurfa í rauninni að hafa til að geta verið verktakar. Þeir geta ekki tryggt lífeyri eða örorku eða eitt né neitt af því sem þykir alveg sjálfsagður hlutur á vinnumarkaðnum í dag.

Hæstv. forseti. Ég tel ekki að það þurfi að hafa áhyggjur af því máli sem var reifað af hv. þm. Jóhanni Ársælssyni. En að sjálfsögðu er mikilvægt að farið sé yfir það í nefnd eins og alltaf er. Eins og kom fram í máli mínu er hér um að ræða frv. sem er flutt í samhengi við annað frv. og hæstv. félmrh. flytur og varðar atvinnuréttindi útlendinga. Ég tel að við séum að verulegu leyti bundin í sambandi við EES-samninginn hvað þetta varðar og þar séu þær línur lagðar sem við vinnum í sjálfu sér fyrst og fremst eftir. En eins og allir vita, og hv. síðasti ræðumaður nefndi, eru hins vegar ákveðnar undantekningar sem varða fjárfestingu í sjávarútvegi og að sjálfsögðu halda þær áfram og eru lögbundnar. Það er stefna ráðuneytisins að færa þau lög í betra form að því leyti til að nálgast efnið á jákvæðari hátt en er í núgildandi lögum. Hins vegar eru ekki uppi áform um að breyta því ákvæði sem varðar fjárfestingu erlendra aðila í sjávarútvegi. Vegna spurningar hv. þm. um það hvort mikill þrýstingur sé á erlendra aðila þá er það nú þannig með þessi fyrirtæki að þau eru skráð á Verðbréfaþingi. Ákveðið ferli fer í gang ef þar er farið yfir þau mörk sem lög kveða á um að erlendur aðili megi eiga. Mér er ekki kunnugt um að þarna sé um gífurlegan þrýsting að ræða en ég býst nú við að hv. þm. sé ekki að tala fyrir því að þessu lagaákvæði verði breytt. Það kæmi mér mjög á óvart ef svo væri.

Herra forseti. Mér fannst hæstv. ráðherra ekki svara því nægilega skýrt sem ég var í raun og veru að velta fyrir mér. Ég tók fram í upphafi að ég væri ekki að setja mig á móti þessu frv. sem slíku heldur að ég óskaði eftir því að menn skoðuðu þetta vandlega og óskaði eftir svörum ráðherra um það hvort hann teldi að þessi áhrif gætu orðið eins og ég var að lýsa. Ég er ekkert viss um þetta en mér finnst samt að ástæða sé til að hafa áhyggjur af því að íslenskir atvinnurekendur mundu sjá sér færi á því, úr því verið er að létta þessum hömlum af, að fá erlenda verkamenn til starfa á Íslandi undir verktakaforminu. Ég sé í fljótu bragði ekki neitt sem kemur þá í veg fyrir að þannig verði. Mér finnst satt að segja mjög áhugavert að velta því fyrir mér hvaða stöðu íslenskt verkafólk hefur í samkeppninni við slík fyrirtæki sem væru stofnuð af erlendum verkamönnum sem kæmu hingað. Við skulum segja að fjölskyldur erlends verkafólks sem kæmi hingað stofnuðu einkafyrirtæki og seldu þjónustu sína út á verði sem væri langt undir öllum töxtum sem gilda í slíkri vinnu á Íslandi. Hvaða stöðu hefðu menn gagnvart þessu fyrirtæki? Ég er ekki viss um að það væri svo þægilegt að gera mikið í málinu. Það er þetta sem ég hef áhyggjur af og bið menn að velta vandlega fyrir sér þegar þeir skoða þetta, ekki endilega út frá því sjónarmiði að hætta við frv., heldur hvort það eigi að leita eftir einhverjum leiðum til að sjá til þess að samningar sem gilda hér almennt á vinnumarkaðnum haldi.

Hæstv. forseti. Auðvitað þurfa samningar að halda. Auðvitað þarf að fara yfir þetta mál í hv. nefnd sem hv. þm. kom inn á. En ég hef ekki skýr svör við þeim spurningum sem hann lagði fram því að ég tel að frv. kveði nánast ekki á um þær hættur sem hann sér fyrir sér. En það er best að fullyrða ekkert og best að biðja hv. nefnd að fara yfir þetta og ég þakka fyrir ábendinguna.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir svörin. Það er eflaust rétt hjá ráðherranum að erfitt er að átta sig á því hvort útlendingar hafa áhuga á fjárfestingum í íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum þar sem þetta er mikið á markaði. En ef útlendingar hefðu verulegan áhuga og vildu eignast stærri hluti þá mundi það strax koma í ljós. Ég hygg að það mundi strax koma til ráðuneytisins til skoðunar eða fyrirspurnar og þannig mundi vitneskjan hugsanlega koma. Ég skil þetta svo, herra forseti, að það sé enginn áhugi erlendra aðila á þessum fjárfestingum undir þeim kringumstæðum sem eru nú. Varðandi það atriði að ég sé ekki að leggja til að breyta núgildandi ákvæðum í lögum um fjárfestingar útlendinga í sjávarútvegi þá ætla ég að minna hæstv. ráðherra á að ég var flutningsmaður að tillögu fyrir nokkrum árum um að heimila fjárfestingu erlendra aðila í íslenskum sjávarútvegi þannig að þeir gætu átt 49%. Sú tillaga fékk ekki framgang eins og ýmsir muna hér inni. Út af fyrir sig hefur sú skoðun mín ekkert breyst að ástæða sé til að rýmka heimildir svo útlendingar hafi möguleika á því að eignast hlut í íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjunum. Ég er ekki að boða það að ég ætli að leggja fram einhverja tillögu um það enda mundi ég væntanlega reyna að gera það í samráði við hæstv. iðnrh. sem fer með þau mál í þeirri ríkisstjórn sem ég styð. En mér fyndist og fannst þá og það var upplýst þegar við vorum að ræða þetta á sínum tíma að iðnrn. mundi skoða það hvernig mætti rýmka þessar heimildir. Þess vegna kom það mér nokkuð spánskt fyrir sjónir að það væri ekkert verið að skoða það að rýmka þessar heimildir fyrir útlendinga.

Hæstv. forseti. Á ég að skilja hv. þm. svo að hann sé að tala fyrir þingflokk sjálfstæðismanna þegar hann heldur þessu fram? Þetta er a.m.k. stefna hans og ég hefði gjarnan viljað heyra það hvort hv. þm. er að tala fyrir þingflokkinn.

Ég held að hæstv. ráðherra hafi væntanlega skilið það sem ég var að segja. Ég sagði að ég hefði lagt það fram í þinginu fyrir nokkrum árum að fjárfestingar útlendinga í íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum mættu vera 49%. Ég lagði það frv. fram í eigin nafni og það voru fleiri sjálfstæðismenn á því frv. á sínum tíma. Við lögðum það ekki fram í nafni Sjálfstfl. enda hafa þingmenn Sjálfstfl. heimildir til að leggja fram frv. í eigin nafni. Hér er ég einungis að spyrja fyrir mig persónulega og hef ekki rætt þetta sérstaklega innan þingflokks Sjálfstfl. En miðað við þann áhuga sem var á þessu máli tel ég enga ástæðu til að ætla annað en að einhver áhugi sé á því að rýmka þetta og það kemur þá væntanlega í ljós. Eins og ég sagði, hæstv. ráðherra, ef til þess kæmi að við legðum fram eitthvert frv., einhverjir þingmenn innan Sjálfstfl. eða ég persónulega, þá mundi ég láta hæstv. ráðherra vita af því þegar þar að kæmi.

Herra forseti. Mér finnst full ástæða til þess að vekja athygli á því, og þá rifja það upp fyrir þeim sem hafa gleymt eða ekki vita, að í vetur hefur farið fram umræða um fjárfestingar erlendra aðila í sjávarútvegi og tók hæstv. utanrrh. m.a. þátt í þeirri umræðu. Hann gerði það eftir að hafa verið sérstaklega til þess kvaddur vegna þess að hann hafði gefið yfirlýsingar sem draga mátti þær ályktanir af að hann væri þess sérstaklega fýsandi að þau mál væru tekin upp. Það kom í ljós í umræðunni að a.m.k. á þeim tíma, þetta var fyrri hluta vetrar, var ekkert markvisst starf í gangi á vegum ríkisstjórnarinnar um endurskoðun þeirra reglna sem við búum við. Hins vegar kom skýrt fram að menn horfa auðvitað til þess að bæði er verðbréfaheimurinn að breytast með þeim hætti að íslensk sjávarútvegsfyrirtæki eru komin á mun opnari markað með bréf sín en þau voru vegna NOREX-samstarfsins og einnig hitt að ýmislegt fleira getur kallað á þá og kallar auðvitað á það á hverjum tíma að þessir hlutir séu endurskoðaðir og séu í raun í sífelldri endurskoðun. Umræðan í vetur spratt af því að við þingmenn jafnaðarmanna í Samfylkingunni erum og höfum verið með frv. þess efnis að sömu reglur giltu um allan fiskiðnað og það frv. er væntanlega til vinnslu í hv. efh.- og viðskn. En eins og menn þekkja gilda mismunandi reglur um möguleika útlendinga á þátttöku eftir því hvers lags vinnsla er. Ekki gildir það sama um reykingu og herslu og gildir um frystingu o.s.frv. Það sem fyrir okkur vakti var að ein og sama regla gilti um allan fiskiðnað og að fiskiðnaður væri settur á sama bekk og annar iðnaður og ætti þess kost að sækja sér erlent áhættufé, ekki bara sem lánsfé, heldur líka sem hlutafé. Mér fannst, herra forseti, fyrst að umræðan var komin út í þessa umfjöllun um fjárfestingar erlendra aðila, að rétt væri að rifja þetta upp.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um líftækniiðnað sem er 649. mál þingsins á þskj. 1027. Með frv. þessu er lagt til lögfestar verði reglur um stjórnsýslu og eftirlit með líftækniiðnaði hér á landi. Frumvarpið er lagt fram í samræmi við þau fyrirmæli laga nr. 57/1998, um rannsóknir og nýtingu á auðlindum jörðu, að endurskoða skuli ákvæði 34. gr. laganna fyrir 1. jan. 2001 en samkvæmt tilvitnuðu ákvæði eru rannsóknir og nýting örvera á jarðhitasvæðum óheimil án leyfis iðnrh. Hins vegar er gengið lengra með þessu frv. Lagt er til að leyfi iðnrh. þurfi til hvers kyns rannsókna og nýtingar sem byggist á líffræðilegum erfðaauðlindum og felur í sér hagnýtar rannsóknir og hagnýta framleiðslu eða úrvinnslu á líftækniafurðum unnum úr örverum, plöntum og dýrum. Rétt er að taka fram að frumvarpið tekur ekki til lífsýna úr vefjum manna. Ákvæði 34. gr. laga nr. 57/1998, um rannsóknir og nýtingu á auðlindum í jörðu, kom inn í frumvarp til þeirra laga við meðferð þess á Alþingi á 122. löggjafarþingi 1997--1998. Ákvæðið var m.a. rökstutt með því að brýna nauðsyn bæri til að setja á næstu árum heildarlöggjöf um hagnýtingu lífrænna verðmæta. Mótun slíkrar löggjafar tæki þó nokkurn tíma. Því væri lagt til að bætt yrði inn í frumvarpið ákvæði um rannsóknir og nýtingu örvera á jarðhitasvæðum en sú aðferðafræði sem frumvarpið byggði á við rannsóknir og nýtingu félli vel að verndun þeirrar auðlindar sem í örverum fælist. Þó að rannsóknir og nýting örvera á hverasvæðum falli ágætlega að lögum nr. 57/1998, um rannsóknir og nýtingu á auðlindum í jörðu, verður ekki sagt að rannsóknir og hagnýting á ýmsum öðrum líffræðilegum erfðaauðlindum falli með sama hætti vel að ákvæðum laganna. Ákvæði laganna eru sniðin að þeim auðlindum sem finna má í jörðu. Þær líffræðilegu erfðaauðlindir sem unnið er með í líftækniiðnaði eru miklu fjölbreyttari og eiga m.a. uppruna sinna að rekja til dýra. Þess vegna er eðlilegt að frumvarp það sem hér er lagt fram taki til líftækniiðnaðarins í heild án tillits til þess hvar hinar líffræðilegu erfðaauðlindir eiga uppruna sinn. Sú leið sem farin er í 34. gr. laga nr. 57/1998, um rannsóknir og nýtingu á auðlindum í jörðu, að miða leyfisskyldu eingöngu við rannsóknir og nýtingu á örverum sem vinna má á jarðhitasvæðum, átti rætur að rekja til þess að rannsóknir á hveraörverum höfðu verið stundaðar á Iðntæknistofnun allt frá árinu 1985. Þær rannsóknir voru komnar nokkuð lengra en sams konar rannsóknir í líftækni með annað erfðaefni. Aðgangur vísindamanna hvaðanæva úr heiminum að jarðhitasvæðunum hafði verið óheftur með öllu og lítil vitneskja var til um hvar sýni hefðu verið tekin. Þó var vitað að afurðir örvera sem teknar höfðu verið á íslenskum jarðhitasvæðum voru verðmætar í alþjóðaviðskiptum án þess að nokkur arður af viðskiptunum félli Íslendingum í skaut. Þróun líftækninnar hefur verið mjög ör hin síðari ár. Nýr hátækniiðnaður sem byggist á samtvinnun líftækni og upplýsingatækni er í miklum vexti um allan heim, m.a. hér á landi. Líftækniiðnaðurinn er orðinn þverfaglegur í þeim skilningi að ekki skiptir sérstöku máli hvaðan erfðaefnið er upprunnið. Af þessu leiðir að ekki er ástæða til að flokka líftækniiðnaðinn eftir hefðbundinni atvinnugreinaskiptingu, t.d. að binda hann við sjávarútveg eða landbúnað. Í frv. þessu er lagt til að lögfestar verði reglur um stjórnsýslu og eftirlit með líftækniiðnaði. Leggja verður áherslu á nauðsyn þess að virkt eftirlit sé með líftækniiðnaðinum. Er frv. ætlað að bæta úr þeirri þörf. Það skal þó áréttað að frv. er ekki ætlað að vera heildstæð löggjöf á sviði líftækni, heldur er fyrst og fremst verið að mæla fyrir um stjórnsýsluþáttinn, þ.e. yfirstjórn og eftirlit iðnrh. Í frv. er miðað við að iðnrn. fari með þann þátt sem snýr að nýtingu erfðaauðlinda en að umhvrn. hafi með höndum þá hlið sem snýr að verndun lífveranna eins og verið hefur. Þannig er ekki hróflað við gildandi fyrirkomulagi. Verður því um ákveðna verkaskiptingu milli stjórnvalda að ræða. Þá skal bent á að í frv. er skilið á milli grunnrannsókna og hagnýtra rannsókna. Tekur frv. fyrst og fremst til hagnýtingarþáttarins, enda er stefnt að því að takmarka eins og unnt er frelsi vísindamanna til að stunda grunnrannsóknir. Hafa verður í huga í sambandi við líftækniiðnað að auðlindin sem slík felst fyrst og fremst í þeirri framleiðslu sem verður til vegna þekkingar á viðeigandi lífrænni erfðaauðlind. Það varðar því aðila miklu að þeir hafi leyfi lögum samkvæmt, t.d. um skiptingu þess hagnaðar sem stafar af nýtingu erfðaauðlinda og einkaleyfisrannsóknir. Til að tryggja að erfðaauðlindirnar séu íslenskum þegnum til sem mestra hagsbóta er því nauðsynlegt að setja reglur um aðgang þeirra sem hyggjast rannska og nýta erfðaauðlindirnar sér til efnahagslegs ávinnings. Á þessu hefur þegar verið tekið til bráðabirgða fyrir örverur á jarðhitasvæðum en nauðsynlegt er að taka á þessu heildstætt fyrir allar erfðaauðlindir í náttúru Íslands. Hæstv. forseti. Ég vil að lokum leggja áherslu á að meginefni þessa frv. felst í því að settar eru meginreglur um stjórnsýslu líftækniiðnaðarins. Hér er því verið að bæta úr brýnni þörf á reglum á þessu sviði en hins vegar er ekki verið að leggja til að lögfestar verði heildstæðar efnisreglur um líftækni. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. iðnn.

Herra forseti. Það frv. sem hér liggur frammi lætur e.t.v. ekki svo mikið yfir sér í forminu en þegar grannt er skoðað er þetta eigi að síður frv. sem nær til mjög víðtæks sviðs. Eins og segir í frumvarpinu tekur það til atvinnustarfsemi sem byggist á líffræðilegum erfðaauðlindum og þegar maður skoðar hvernig það er skilgreint í 2. gr. frv. þá eru líffræðilegar erfðaauðlindir erfðaefni (DNA- og RNA-kjarnsýrur) sem finna má í hvers konar lífverum og veirum, öðrum en mönnum. Hér virðist því vera um að ræða frv. sem nær til mjög til víðtæks sviðs líftækninnar. Herra forseti. Hægt er að spyrja mjög margra spurninga hvað þetta frv. varðar og einkum og sér í lagi lúta athugasemdir mínar að því að iðnrh. skuli í þessu frv. falið að fara með svo víðtækt vald og raunin er. Þegar maður skoðar frumvarpið og athugasemdirnar með því, þá virðist a.m.k. að mínu mati við fyrstu skoðun sem ýmislegt í þessu frv. eigi frekar heima undir hv. umhvrn. en það má vel vera að skýringar komi fram í hv. iðnn. við því, herra forseti. Strax í 1. gr. frv. kemur strax í ljós að um er að ræða skörun við ýmis svið sem eru á vettvangi umhvrh., því í 2. mgr. 1. gr. segir: ,,Um rannsóknir og nýtingu samkvæmt lögum þessum gilda einnig lög um erfðabreyttar lífverur, náttúruverndarlög og önnur lög og reglugerðir sem varða rannsóknir og nýtingu á líffræðilegum erfðaauðlindum.`` Það kemur líka fram í athugasemdum með frv., herra forseti, að því frumvarpi sem hér er lagt fram sé ekki ætlað að vera heildstæð löggjöf á sviði líftækni heldur sé í frumvarpinu fyrst og fremst mælt fyrir um stjórnsýslu á sviði líftækniiðnaðar. Brýnt þykir að mæla fyrir um að líftækniiðnaðurinn lúti eftirliti iðnaðarráðherra og sækja þurfi um viðeigandi leyfi til ráðherra. Í samræmi við þá skipan sem verið hefur er í frumvarpinu mælt fyrir um að iðnaðarráðherra fari með yfirstjórn málaflokksins. Herra forseti. Ég velti þeirri spurningu upp og óska eftir því að hæstv. iðnrh. svari því hvers vegna ekki hefur verið farin sú leið að setja heildstæða löggjöf um líftækni, löggjöf sem byggði þá á samningnum um líffræðilegan fjölbreytileika, frekar en að týna út úr því sem heyrir undir svið þess samnings hin ýmsu atriði og setja þau undir fleiri en eitt ráðuneyti. Herra forseti. Ég óttast að með þessu verklagi sé verið að bjóða upp á óæskilega skörun á milli ráðuneytanna sem gæti komið illa niður. En samkvæmt þessu frv., herra forseti, er það þannig að iðnrh. fer með yfirstjórn mála samkvæmt lögum þessum á meðan hæstv. umhvrh. fer með yfirumsjón samningsins um líffræðilegan fjölbreytileika. Þetta hlýtur að geta komið óþægilega niður, herra forseti. Ég vil spyrja hæstv. iðnrh. að því líka hvort henni sé kunnugt um það hvort önnur ríki, sem hafa sett löggjöf á grundvelli samningsins um líffræðilegan fjölbreytileika, hafi farið ámóta leiðir eða hvort það hafi ekki verið svo að sett hafi verið heildstæð löggjöf sem nær til allra þátta. Í 4. gr. frv. segir að iðnaðarráðherra veiti samkvæmt lögum þessum rannsóknarleyfi og nýtingarleyfi en leitað skuli umsagnar umhverfisráðherra. Þarna er því greinilega verið að reyna að taka á þessari skörun. Í 4. gr. segir enn fremur að einnig skuli leita umsagnar umhverfisráðherra áður en nýtingarleyfi er veitt og að iðnaðarráðherra setji nánari reglur um veitingu leyfa til rannsókna og nýtingar á örverum sem finna má á jarðhitasvæðum í samráði við umhverfisráðherra. Það er því greinilegt að þessi skörun hefur verið höfð í huga. Herra forseti. Maður veltir því líka fyrir sér hvort iðnrn. hafi yfir þeim tækjum að ráða, hvort það búi yfir þeirri þekkingu sem þessi málaflokkur krefst þ.e. ef málaflokkurinn er tekinn undir iðnrn. á þennan hátt. Í 5. gr. frumvarpsins segir t.d. að ekki þurfi sérstakt leyfi samkvæmt lögum þessum til grunnrannsókna, annarra en á örverum á jarðhitasvæðum. En þeim sem stunda grunnrannsóknir sé þó ávallt skylt að tilkynna iðnaðarráðherra skriflega um rannsóknirnar. Ef ég skil þetta rétt þá snýr þessi grein að öllum rannsóknum á sviðinu í Háskóla Íslands og í öllum rannsóknastofum um allt land, þ.e. að iðnrh. þurfi í raun að halda utan um allar tilkynningar um grunnrannsóknir á þessu sviði sem eru í gangi. Iðnrh. er ekki aðeins falin yfirumsjón með þessum málaflokki heldur fer hann samkvæmt 11. gr. frumvarpsins með eftirlit samkvæmt lögum þessum. Og ef maður skoðar greinargerðina og það hvernig 34. gr. laga nr. 57/1998, um rannsóknir og nýtingu á auðlindum í jörðu, sem er í raun forveri þessa frumvarps, þ.e. núgildandi lög, þá fer Náttúrufræðistofnun Íslands með eftirlit með rannsókn og nýtingu samkvæmt þessari grein. Einhvern veginn finnst manni nú fljótt á litið a.m.k., herra forseti, að innan þeirrar stofnunar eða annarra stofnana sem kunna að starfa á vettvangi umhvrh. sé sú þekking til staðar sem er nauðsynleg til þess að unnt sé að fara með eftirlit samkvæmt lögunum. Reyndar segir líka í 11. gr. að iðnaðarráðherra geti með reglugerð falið öðrum aðilum að fara með eftirlitið í heild eða að hluta undir yfirumsjón hans. En þegar greinargerðin er skoðuð eða athugasemdirnar við 11. gr. þá er þetta þrengt verulega frá orðalagi greinarinnar því að þar segir: ,,Í þessari frumvarpsgrein kemur fram að iðnaðarráðherra fer með eftirlit samkvæmt ákvæðum frumvarpsins. Þó er ljóst að hér er um að ræða starfsemi þar sem ýmis önnur stjórnvöld fara með afmarkaða þætti starfseminnar, t.d. á sviði umhverfismála, en þessi grein raskar ekki því fyrirkomulagi. Í greininni er jafnframt ráð fyrir því gert að ráðherra geti falið öðrum stjórnvöldum sem heyra undir iðnaðarráðuneytið að fara með hluta eftirlitsins undir yfirumsjón hans.`` Þetta er ekki eins og textinn hljóðar í frv., herra forseti, heldur er þessi þrenging að þær stofnanir sem hæstv. iðnrh. getur falið að fara með þetta eftirlit eigi að heyra undir iðnrn. Maður veltir því þess vegna fyrir sér, herra forseti, hvaða stofnanir hæstv. iðnrh. hafi helst í huga eða sjái fyrir sér að gætu farið með þetta eftirlit sem heyra undir iðnrn. Gott væri að fá svar við því líka hvers vegna horfið sé frá því að taka þetta eftirlit úr höndum Náttúrufræðistofnunar og færa það undir einhverja aðra stofnun sem mundi heyra undir hæstv. iðnrh. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þetta frv. nú við 1. umr. Ég geri ráð fyrir því að við fáum skýringar við ýmsu af því sem ég hef spurt um í meðferð hv. iðnn. En ég ítreka hér í lokin þær spurningar sem ég hef lagt fyrir hæstv. iðnrh.: Af hverju er ekki farin sú leið að setja heildstæða löggjöf um líftækni sem mundi þá heyra undir umhvrh.? Þekkir hæstv. iðnrh. það hvernig aðrar þjóðir hafa farið með þennan þátt málsins? Hverjum hefur hæstv. iðnrh. hugsað að fela eftirlit með þessum lögum? Hefur hún í huga einhverja ákveðna aðila hvað það varðar? Eins og ég sagði áðan sé ég ekki fyrir mér í fljótu bragði að sú þekking sem til þarf að vera til þess að unnt sé að hafa eftirlit með allri þeirri starfsemi sem hér er kveðið á um, og hún er nokkuð viðamikil, sé til staðar í stofnunum sem heyra undir hæstv. iðnrh. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta á þessu stigi málsins að öðru leyti en því að fróðlegt væri að fá að heyra svör við þeim spurningum sem ég hef hér borið fram.

Herra forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um líftækniiðnað. Vissulega er frv. ætlað að taka til nýrrar tækni og nýrra auðlinda og nýrra möguleika sem lúta að líffræðilegum auðlindum, líffræðilegum erfðaauðlindum og tækni, líftækni, og rannsóknum á þessum sviðum og jafnframt líka hagnýtum rannsóknum og rannóknarleyfum og nýtingarleyfum. Eins og hv. þm. Bryndís Hlöðversdóttir kom inn á ræðu sinni get ég tekið undir það að hér er ætlunin að spanna býsna stórt svið án þess að það sé í rauninni gert með viðunandi hætti. Ætlunin er að spanna sviðið en síðan virðist mér því ekki vera fylgt eftir í sjálfum frumvarpstextanum. Ef við lítum aðeins á hvernig þetta er núna, þá koma fleiri en eitt ráðuneyti að þessum málum. Þau ráðuneyti sem hafa kannski mest afskipti haft af þessum líftæknimálum eru að ég hygg jafnvel landbrn. og sjútvrn. vegna þess að megináherslan í líftækniiðnaði okkar eða atvinnustarfsemi sem byggir á líftækni hefur verið unnin á vegum þessara tveggja ráðuneyta. Þarna er m.a. minnst á erfðaauðlindirnar sem má skilgreina nokkuð vítt. Þær eru einmitt undirstaða þessara atvinnugreina. Þó svo að í frv. sé gert ráð fyrir því að beint hefðbundið kynbótastarf í landbúnaði sé undanþegið þá er ekkert til sem heitir hefðbundið kynbótastarf. Þar er í rauninni bara margbreytilegt líftækniferli á ferðinni og afar mikil einfeldni að ætla að afgreiða það í sjálfu sér með svo einföldum orðum. Ég vona að hæstv. ráðherra, sem þekkir til þessara mála, geri sér fyllilega grein fyrir því. Ég vil því benda á það að mér finnst þarna vera stokkið að vissu leyti út í poll, en ekki endilega vitað hvar landið er eða hvert skal svamla. Ég vil t.d. velta því hér upp áður en farið er í vinnu á grundvelli þessa frv. að það verði hreinlega athugað formlega hvar verkefnin á vegum sjútvrn. og verkefnin á vegum landbrn. og stofnana þessara ráðuneyta skarast og hvar þau tengjast því að á þessi ráðuneyti og stofnanir þessa ráðuneyta er ekki minnst. A.m.k. hef ég ekki séð það, herra forseti, í þessu frv. Þó hafa þessi ráðuneyti og stofnanir hingað til borið meginhitann og þungann af því rannsóknar-, þróunar- og nýtingarstarfi sem hefur einmitt byggst á líftækniiðnaðinum. Ég tel alveg fráleitt að ekki sé minnst á það þannig að það verði þá skilgreindur hluti af heild í frv. til laga um líftækniiðnaðinn ef ætlunin er, sem væntanlega er, að þetta sé marktækt frv. Ég vil líka velta því upp, herra forseti, að hér er lögð áhersla á forsjá iðnrn. í þessu máli og stofnana þess. Það er eiginlega rauði þráðurinn í gegnum þetta. Síðar er hér á dagskránni frv. til nýrra laga um Iðntæknistofnun. Er kannski hugmyndin, herra forseti, sem liggur á bak við þetta, að Iðntæknistofnun á vegum iðnrn. verði eins konar yfirrannsóknastofnun atvinnuveganna og taki yfir verkefni, bæði á vegum sjútvrn. og landbrn. og annarra rannsóknastofnana, sem tengjast þessu? Það liggur reyndar beint í orðanna hljóðan, þar sem þessi mál eiga öll að fara undir iðnrn. með þessum hætti og stofnanir þess, bæði þróun, rannsóknir og líka eftirlit. Vel má vera að þetta sé framtíðarsýn sem megi skoða. En það er mikil bjartsýni að ætla að leggja málið fram með svona einföldum hætti ef þetta er þá sú framtíðarsýn sem frv. ber augsýnilega með sér. Ég vildi minnast hér á þetta, herra forseti, því mér sýnist þetta vera augljóst. Herra forseti. Ég tel líka að það eigi að setja heildstæða löggjöf um líftækniiðnaðinn sem taki á þessu og síðan megi þá deila ábyrgð á verkefnum út á ráðuneyti, eftir því hvernig því verður best fyrir komið, bæði með tilliti til þess hvar ábyrgðin er eðlilegust, hvar þekkingin er eðlilegust og er fyrir hendi o.s.frv. Ég vil sérstaklega taka það fram, herra forseti, að mér sýnist að þetta séu hrá frumvarpsdrög sem lúta að þessum málaflokki, en nái ekki yfir hann á þann hátt sem ætlunin er í yfirskriftinni. Ég bendi t.d. á af því ég þekki svo vel landbúnaðinn, landbúnaðarrannsóknir og landbúnaðarstarf, að það er að stórum hluta atvinnustarfsemi sem byggir á líftækni. Því þarf að fara ítarlega í gegnum það hvernig þessi verkefni eiga að skarast, þ.e. ábyrgð þeirra, rannsóknir og þróunarferill. Með frv. einu og sér getum við ekki tekið það á okkur í fyrsta lagi að gjörbylta ríkjandi skipulagi og í öðru lagi fara út á mjög óskilgreindan veg um ábyrgð og eftirlit, þ.e. að þetta færist allt til iðnrn. eins og hér er lagt til. Herra forseti. Þetta mál er í sjálfu sér afar mikið og merkilegt, en að mínu viti þarf það miklu ítarlegri umfjöllun og ítarlegri vinnu þannig að menn átti sig á því hvað hér er verið að vinna með og það nái að þroskast og verða tilbúið til þess að verða að lögum.

Herra forseti. Hér er til umfjöllunar mál sem ég get tekið undir að þarfnist mikillar skoðunar en um leið og ég segi það vil ég þó fagna fram komnu frv. þar sem er sannarlega tímabært að taka á þessum málum því að líftækniiðnaðurinn er á fleygiferð. Þetta er kannski einn af þessum sterku vaxtarsprotum hinna nýju vísinda og ég vona að við séum ekki höndum seinni að koma lögum yfir líftækniiðnaðinn og minni á það að í þessum iðnaði geta verið fólgin gífurleg verðmæti fyrir íslenskt samfélag, ég vil segja svo mikil verðmæti að við höfum kannski ekki forsendur til að sjá þau fyrir hér og nú. Mér þykir þess vegna afar mikilvægt að þeim spurningum sem hér hefur verið varpað fram til hæstv. iðnrh. verði svarað og þær eru í grunninn þessar: Hvers vegna er ekki lögð hér fram heildstæð löggjöf um líftækniiðnaðinn? Hver er ástæðan fyrir því að löggjöfin eða frv. er lagt fram með þessum hætti? Ég tel okkur þurfa að heyra nánari skýringar á þessu því sannarlega er tímabært að fá að vita t.d. að hvaða leyti við erum að fjalla um atriði sem getið er um í samningnum um líffræðilegan fjölbreytileika en eitt af verkefnum íslensku ríkisstjórnarinnar er að lögbinda hluti sem koma fram í þeim samningi. Sannarlega er þörf fyrir það að þingmenn verði upplýstir um það að hvaða leyti við erum hér að fjalla um mál sem sá samningur kveður á um og þá að hvaða leyti við erum að koma til móts við þann samning og að hvaða leyti ekki og hvað er það sem upp á vantar að skrefið sé stigið til fulls. Af því að einkaleyfi hefur borið á góma þá erum við nú þegar, ef ég man rétt, búin að gefa út einhver einkaleyfi til rannsókna á hveraörverum. Ég vil meina, herra forseti, að þar hafi mögulega verið hálfgerð fljótfærni í gangi hjá okkur. Við þurfum að fá að skoða í þessu sambandi hvort við höfum samið frá okkur einhver réttindi og þá líka að skoða spurningar um það hvaða réttindi það eru þá sem við eigum enn og höfum enn yfir að ráða. Þeir sem ásælast kannski þau réttindi eru mögulega farnir að standa í röðum og banka upp á í iðnrn. og það kann, herra forseti, að vera einn af hvötunum fyrir því að þetta frv. er þó komið fram í dag. En eins og ég segi, herra forseti, þá geri ég athugasemdir við að frv. skuli nánast einungis mæla fyrir um stjórnsýsluþátt málsins og hvet til þess að við fáum það yfirgripsmikla umfjöllun í nefnd um málið að það skili mögulega af sér heildstæðari löggjöf. Ég vil einnig taka heils hugar undir þær ábendingar sem komu fram í máli hv. þm. Jóns Bjarnasonar og Bryndísar Hlöðversdóttur um forræði málsins því það er algerlega einboðið að umhvrn. hlýtur að eiga mjög sterka aðild að þessu máli. Að sjálfsögðu hlýtur að verða að bera þetta frv. mjög ítarlega saman við lög um náttúruvernd. Málefnin sem eru á forræði umhvrn., t.d. málefni samningsins um líffræðilegan fjölbreytileika, koma það sterkt inn hér að ég set strax mjög stórt spurningarmerki við það að umhvrn. skuli ekki hafa meira vægi í því frv. sem hér liggur fyrir. Ég vil einnig minna á það að þingmannasamtökin GLOBE, sem talsvert margir þingmenn í þessum sal eiga aðild að, en þetta eru samtök þingmanna sem starfa að umhverfismálum í þjóðþingunum um allan heim, hafa gefið út leiðbeinandi reglur fyrir þingmenn um það hvernig nálgast skuli lagasetningu um líftækniiðnaðinn. Mér þykir afar mikilvægt að nefndin fái tækifæri til þess að fara gaumgæfilega yfir það sem önnur þjóðþing í okkar nágrannalöndum hafa verið að gera í þessum málaflokki því að mjög margt hefur verið unnið víða og eru menn jafnvel nú þegar farnir að reka sig á ákveðin mistök sem hafa verið gerð í lagasetningu annarra landa. Því ítreka ég það að hér verði farið það vel yfir málin að við reynum að draga lærdóm af því sem önnur lönd hafa gert. Þingmannasamtökin GLOBE hafa látið út gefa mjög yfirgripsmiklar og leiðbeinandi reglur um þau mál sem hér er verið að fjalla um og mér þykir mjög mikilvægt að öll slík mál komi upp á borðið við skoðun nefndar á þessu frv. Þá er ég komin að lokaatriðinu í málflutningi mínum, herra forseti. Mér þykir ekki einboðið að þetta frv. verði einungis sent iðnn. til umfjöllunar. Mér þykir alveg sjálfsagt mál að það verði sent til umfjöllunar í umhvn. sömuleiðis og legg það til hér með að hv. iðnn. óski þó eftir í það minnsta yfirgripsmikilli umsögn frá umhvn. því það er nauðsynlegt að umhvn. fái að koma að málinu og fái að skoða það með sínum gleraugum.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka fyrir þá umræðu sem hér hefur farið fram. Ég geri mér fulla grein fyrir því að þetta frv. svarar ekki öllum spurningum, svo sannarlega ekki. Ég vil hins vegar halda því fram að með því sé stigið ákveðið skref og með setningu laga í þeim dúr sem hér er gerð tillaga um séum við að stíga mjög mikilvægt skref í sambandi við líftækniiðnaðinn og séum að skipa honum sess í því þjóðfélagi sem hefur ekki verið gert fram að þessu og taka á stjórnsýsluþætti málsins. Ég tek undir það að við eigum að draga lærdóm af því sem aðrar þjóðir hafa gert á þessu sviði. Mér ekki nákvæmlega kunnugt um hvaða leiðir þar hafa verið farnar fyrst og fremst en tel sjálfsagt og eðlilegt að nefndin kynni sér það mál allt saman. Eins finnst mér ekki óeðlilegt að umhvn. fái þetta mál til umsagnar því að sjálfsögðu varðar þetta líka umhvrn. En framlagning á þessu frv. er í samvinnu við umhvrn. og ég veit ekki betur en að full sátt sé á milli ráðuneyta hvað varðar aðkomu að málinu. Eins geri ég mér fulla grein fyrir því að aðrar atvinnugreinar koma þarna að líka og þá nefni ég sérstaklega landbúnað og sjávarútveg. Hins vegar er það nú þannig í stjórnsýslu okkar að einhvers staðar verða mál að vera vistuð númer eitt þó að önnur ráðuneyti komi að og ég held að það sé alveg hægt að færa rök fyrir því að málið eigi best heima í iðnrn. þegar á heildina er litið og tel þar vera heilmikla fagþekkingu sem nýtist. En ég ítreka að það eru fleiri ráðuneyti sem þurfa í raun að koma þarna að. Ég tel að við þurfum í sjálfu sér ekki að hafa fleiri orð um þetta frv. nú á þessu stigi, heldur sé þetta dæmigert mál sem þarf að vinna vel í nefnd og efast ég ekki um að hv. iðnn. muni vinna það verk vel.

Hæstv. ráðherra. Ég mæli fyrir frv. til laga um Iðntæknistofnun Íslands, sem er 650. mál þingsins, á þskj. 1028. Með frv. þessu er lagt til að lögfestar verði nokkrar breytingar á núgildandi lögum um Iðntæknistofnun Íslands, nr. 41/1978. Vegna þeirrar þróunar sem orðið hefur á ytra umhverfi iðnaðarins á þeim 23 árum sem liðin eru frá gildistöku laganna er orðið tímabært að endurskoða þau og aðlaga að nýjum aðstæðum. Aðallega er um að ræða breytingar sem auðvelda stofnuninni að taka með virkari hætti þátt í frumstigum nýsköpunar atvinnulífsins og veita frumkvöðlum og sprotafyrirtækjum þá nauðsynlegu þjónustu sem krafist er í tæknisamfélagi nútímans. Stofnunin hefur þróast frá því að vera rannsóknastofnun fyrir hefðbundinn iðnað í stofnun með mun víðtækara hlutverk er lýtur að nýsköpun og þverfaglegri atvinnuþróun almennt. Hagnýtar rannsóknir fyrir atvinnulífið hafa ætíð verið grundvöllur starfseminnar og mun hin vísinda- og tæknilega þekking sem þar er að finna áfram verða sú trausta þekkingarstoð sem ný starfsemi byggir á. Stofnunin vinnur að markmiðum sínum í samstarfi við fyrirtæki, félög og einstaklinga, vísinda- og rannsóknastofnanir og stjórnvöld. Íslenskt atvinnulíf hefur breyst mikið á undanförnum árum og hefur Iðntæknistofnun Íslands leitast við að laga starfsemi sína að breyttu umhverfi til að þjónusta sem best þörfum þess. Mikilvægar breytingar urðu fyrir tveimur árum með tilkomu nýrrar þjónustu fyrir frumkvöðla og fyrirtæki undir heitinu ,,Impra`` og rekstur frumkvöðlaseturs þar sem frumkvöðlum og sprotafyrirtækjum er veitt aðstaða og aðstoð við að fullþróa viðskiptahugmyndir sínar og koma þeim í markaðshæft form. Þessu frv. er einkum ætlað að festa þetta nýja hlutverk Iðntæknistofnunar Íslands í sessi og gera það að einu af meginhlutverkum stofnunarinnar. Jafnframt er kveðið á um að þjónusta stofnunarinnar, leiðsögn hennar og þekkingarmiðlun, sé til hagsbóta fyrir allar atvinnugreinar enda fara mörkin á milli atvinnugreinanna hratt hverfandi með tilkomu nýrra þekkingarsviða. Hæstv. forseti. Ég mælist til þess að frv. verði að lokinni 1. umr. vísað til 2. umr. og hv. iðnn.

Ég vil vekja athygli hv. alþingismanna á því að forseti danska Þjóðþingsins, Ivar Hansen, er staddur á þingpöllum ásamt fylgdarliði. Forsetinn er staddur hér á landi í boði Alþingis. Ég vil fyrir hönd Alþingis bjóða forseta danska Þjóðþingsins og fylgdarlið velkomið í Alþingishúsið og vænti þess að för þeirra til Íslands verði til þess að styrkja enn frekar þau góðu tengsl sem eru á milli Alþingis og Þjóðþingsins. Ég vil biðja hv. þm. að votta hinum dönsku gestum og dönsku þjóðinni vináttu og virðingu með því að rísa úr sætum. --- 

Herra forseti. Til þess að eyða öllum misskilningi þá er ég komin til þess að ræða um lagafrv. sem hæstv. iðnrh. var að mæla fyrir um Iðntæknistofnun Íslands. Sú löggjöf sem hæstv. ráðherra var að mæla fyrir er í sjálfu sér ekki byltingarkennd, líti menn til þeirra laga sem í gildi eru, heldur er í rauninni verið að þróa gildandi löggjöf með tilliti til þess hvernig atvinnulífið hefur verið að breytast og verið að mæta þeirri þörf sem menn vita að er til staðar varðandi þátttöku í frumstigum nýsköpunar atvinnulífsins og einnig að sýna þann pólitíska vilja sem er fyrir hendi til að veita frumkvöðlum og sprotafyrirtækjum þá nauðsynlegu þjónustu sem krafa er gerð um í nútímasamfélagi, í því tæknisamfélagi sem við búum í. Frv. gengur í sjálfu sér ekki lengra. Þetta er meginviðfangsefni þess. Í sjálfu sér má taka undir það sem hér kemur fram og nauðsyn þess að á þessu sviði sé brugðist við hvað varðar þróun atvinnulífsins eins og öðrum. Rakið er í greinargerð frumvarpsins hvernig þessi löggjöf hefur þróast og hvernig starfsemi Iðntæknistofnunar greinist. Vegna þeirrar umræðu sem hér fór fram áðan um líftækniiðnaðinn er eðlilegt að rifja upp að auðvitað hafa líftæknirannsóknir og þar með það sem kallað hefur verið líftækniiðnaður --- orðið iðnaður teygir sig nú orðið býsna víða --- átt ákveðna vöggu hjá Iðntæknistofnun. Þar vil ég nefna fyrirtæki sem heitir Prokaria sem byrjaði eða þróaðist allt frá árinu 1985 í tengslum við Iðntæknistofnun og þróaði líftækniiðnað á sviði hitakærra örvera eða vann með hveraörverur. Auðvitað er það því þannig að þó svo að löggjöfin hafi kannski mátt lesast þannig að fyrst og fremst ætti Iðntæknistofnun að fást við hefðbundnar iðngreinar hefur stofnunin að sjálfsögðu teygt sig víðar eins og reynslan sýnir. Jafnframt kemur fram í greinargerðinni að Iðntæknistofnun er með einum eða öðrum hætti að teygja anga sína víðar en bara á höfuðborgarsvæðinu eða í því húsi sem hér er henni merkt. Verið er að vinna að og það hafa verið stofnuð frumkvöðlasetur sem Iðntæknistofnun styður víðar um landið. Hér kemur fram að unnið sé að stofnsetningu frumkvöðlagarðs fyrir fyrirtæki á sviði efna- og líftækni. Mér finnst þegar ég les þetta, herra forseti, að ég hafi heyrt hæstv. ráðherra segja, eða jafnvel að það komi fram í stefnumótun ráðherrans fyrir ráðuneytið á næstu árum, að slíkur garður á sviði efna- og líftækniiðnaðar ætti að vera á Akureyri. Það væri ágætt ef hæstv. ráðherra vildi þá greina örlítið frekar frá hugmyndum sínum um það hér. Ég minnist þess ekki að það hafi verið rætt hér í þinginu, en ég held að þetta komi fram í stefnumótun fyrir ráðuneytið eða í þeim áherslum sem ráðherrann hefur birt. Það kemur hér fram um efni frumvarpsins að nýsköpun sé sérstakt áhersluatriði vegna þess að nýsköpun atvinnulífsins sé undirstaða efnahagslegra og félagslegra framfara í þjóðfélaginu. Við viljum gjarnan að það sé gert kleift eftir ýmsum leiðum að taka nýja tækni inn í okkar atvinnulíf, að hér verði til fyrirtæki sem takast á við og nýta þá tækni sem nýjust er og geta tekist á við breytingar í atvinnulífi okkar og þróað. Því viljum við að sjálfsögðu sjá þá hluti sem nefndir eru í þessu frv. hvað varðar hlut Iðntæknistofnunar varðandi þróun nýrrar tækni og hugmynda. En ég vil líka, herra forseti, vekja athygli á till. til þál. sem þingmenn Samfylkingarinnar hafa flutt um bætta samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs. Þar viljum við að skoðað sé hvort ekki sé rétt að á Íslandi verði teknir upp stofnstyrkir sambærilegir þeim sem Evrópusambandið, Noregur og fleiri ríki, hafa tekið upp til þess að kalla til sín fyrirtæki sem búa yfir nýrri tækni til þess að aðstoða við breytingar í sínu atvinnulífi. Það er alveg ljóst að við þurfum með ýmsum hætti að þróa okkar atvinnulíf og styrkja þá þróun sem við viljum sjá. Sannarlega væri eitt af því að við tækjum upp þá breytni að nýta stofnstyrki með sambærilegum hætti og aðrar þjóðir gera, þær þjóðir sem við að öðru leyti erum í samkeppni við. Vitað er að fyrirtæki sem vilji var til að yrðu stofnsett á Íslandi enduðu annars staðar vegna þess að þar buðust þeim slíkir styrkir. Það er skoðun okkar og þeirra sem hafa farið yfir þessi mál að þarna sé um mun virkari aðgerð að ræða ef menn vilja hafa áhrif á þróun atvinnulífsins og ef menn vilja koma með skapandi hætti að þeim atvinnuháttabreytingum sem eru að eiga sér stað heldur en þær hugmyndir um skattaívilnanir eða slíkar breytingar sem jafnan er rætt um. Herra forseti. Ég vildi vekja athygli á þessu í þessu samhengi vegna þess því að við þurfum að huga að því á ýmsum sviðum hvernig við komum að atvinnulífi okkar, hvernig við leggjum grunninn að þeirri efnahagslegu hagsæld sem við viljum sjá á Íslandi og hvernig við þá búum í haginn fyrir komandi kynslóðir. Ég lít svo á, herra forseti, að þetta frv. til laga um Iðntæknistofnun Íslands sé skref í þá átt. Auðvitað þarf að skoða betur það sem til nýbreytni horfir og það verður gert í hv. nefnd þar sem ég á sæti. Ég vildi einnig bæta því við að það er sjálfsagt og eðlilegt og það er einnig á forræði hv. iðnn. að skoða hvort við eigum ekki á breiðari grundvelli eða með enn fleiri leiðum að takast á við breytingar í atvinnulífinu og koma með skapandi hætti að því hvernig atvinnulíf okkar er að þróast og reyna þá að hafa þar áhrif á að hér verði til fyrirtæki sem vísa fram á veginn og við sjáum að eru að fást við eða takast á við atvinnugreinar nýrrar aldar.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á ábúðarlögum, nr. 64/1976, með síðari breytingum. Hv. landbn. flytur þetta mál og er aðeins um að ræða leiðréttingu eða lagfæringu á lögunum vegna þess að tvenns konar viðmið eru í gangi um mat á eignum við ábúðarskipti, annars vegar að miða við raunvirði, hins vegar nývirði. Meiningin var að fella að sjálfsögðu út fyrra viðmiðið, þ.e. raunvirði fyrir nývirði, en fyrir einhvers konar mistök eða gáleysi fór þetta ekki út. Því er tekinn af allur vafi með því að landbn. flytur þetta frv. um að fella brott 2. málsl. 1. mgr. 41. gr. laganna, sem fjallar um raunvirði. Því mundi greinist orðast svo: ,,Við mat á eignum skulu úttektarmenn leggja til grundvallar efnisleg verðmæti eigna. Mat skal vera nývirði eigna að frádregnum eðlilegum afskriftum reiknað til staðgreiðslu. Nývirði er kostnaður sem því mundi fylgja á matsdegi að smíða nýja eign sem komið gæti að öllu leyti í stað hinnar metnu. Afskriftir eru verðrýrnun eigna sem rekja má til aldurs, hrörnunar, slits, úreldingar og minnkaðs notagildis. Við mat á þeim endurbótum skal leggja til grundvallar ástand og viðhald eigna að teknu tilliti til aldurs þeirra og eðlilegs slits af notkun. Úttektarmenn skulu leggja mat á afleiðingar þess að viðhaldi eigna hafi ekki verið sinnt með fullnægjandi hætti eða að gallar eða slit hafi orðið vegna óeðlilegrar notkunar eigna. Aðrir þættir skulu ekki hafa áhrif á mat á endurbótum á eignum fráfarandi ábúanda.`` Þannig mundi þetta þá orðast. Það er tillaga hv. landbn. að fyrra viðmiðið verði fellt brott. Og vegna þess að landbn. flytur þetta mál er ekki gerð tillaga um að vísa því til nefndar.