Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsögumaður (Karl Einarsson) : Nefndin hefir athugað þetta stjórnarfrumv. og getur að flestu leyti mælt fram með því að efninu til. En hins vegar verður hún að leggja til, að orðfæri þess sje breytt mikilla muna. Efnisbreytingarnar, sem nefndin leggur til að gjörðar verði, eru aðallega þær, að ákvæði frumv. verði eigi látin ná til minni báta en 6 lesta, og að eigi verði gjörðar jafn strangar kröfur um sjón þeirra manna, sem stjórna skipum frá 6–12 lesta, og um sjón annara skipstjóra. Þá vil jeg minnast á hinar einstöku brtt. 1. brtt. er við 2. gr., og fer í þá átt, að greinin orðist öll upp, og vona jeg að háttv. deild fallist á, að orðalag nefndarinnar sje betra en orðalag frumv. Í b- og c-lið þeirrar brtt., eru þær efnisbreytingar, sem jeg þegar hefi getið um. - 2., 3., 4., 5. og 6. brtt. eru við 3., 4.. 5., 6. og 7. gr., og fara allar í þá átt, að breyta orðalagi þeirra greina, sem þær eiga við. - 7. brtt. er við 9. gr., og fer aðallega fram á orðabreytingar, en þar að auki er þar lagt til, að aftan við greinina sje hnýtt einni málsgrein um að sá, sem staðist hefir próf, geti fengið skipstjórsskírteini á smáskipum hjá yfirvaldi. - Aðrar brtt. þykist jeg ekki þurfa að tala sjerstaklega um, og vona jeg að háttv. deild taki þær allar til greina.

Steingrímur Jónsson : Það er að eins ein af brtt. nefndarinnar, sem mjer finst athugaverð. Er það tillaga um, að nægilegt sje að skipstjórar á smáskipum hafi læknisvottorð um, að „sjón þeirra sje ekki sjerstaklega áfátt“. Getur það ekki verið nokkur áhætta að slaka svo til á kröfunum? Jeg hefi ekki þekkingu til þess að dæma um þetta sjálfur, en jeg vil leyfa mjer að benda á, að fiskiþingið, sem þó hafði töluvert við stjórnarfrumv. að athuga, fann ekkert að þessu atriði frumv. Jeg er því hræddur um, að þessi brtt. fari of langt.



Nefndin hefir vandlega athugað þetta atriði og hefir komist að þeirri niðurstöðu, að brtt. væri til bóta. Það vakti aðallega fyrir henni, að óþarft væri að gjöra mönnum það ómak, að skylda þá til að leita til augnlæknig um það efni, sem hver hjeraðslæknir er fullfær til að dæma um. Jeg held að ástæðulaust sje, að bera neinn kvíðboga fyrir því, að brtt. sje of væg í kröfum, því að hjer er að eins um smáskip að ræða; sem sjaldan fara út fyrir fiskimið.  (Guðmundur Björnson: Hvað er meint með því, að sjón manna sje „ekki sjerstaklega áfátt“?)  Að þeir sjeu, ekki litblindir, að þeir geti greint sundur grænt og rautt t. d., eða hafi ekki aðra. slíka sjóngalla, sem gjöri þá óhæfa til allrar skipstjórnar.



Jeg skal að eins taka það fram fyrir hönd nefndarinnar, að hún mun taka málið til athugunar fyrir 3. umr., og koma fram með breytingartillögu, ef henni þykir ástæða til.

Guðmundur Björnson : Jeg vil að eins vekja athygli á, að orðalagið á brtt. nefndarinnar við 1. gr., um að formenn á bátum skuli fá vottorð læknis um að „sjón þeirra sje ekki sjerstaklega áfátt“ er afar óhentug, og vil jeg því ráða háttv. nefnd til að athuga þetta nánar. Jeg vil ekki blanda mjer inn í deilurnar um það, hvort þessir formenn þurfi að hafa eins góða sjón og skipstjórar á stærri skipum. En þetta orðalag, sem jeg mintist á, getur valdið miklum erfiðleikum fyrir lækna, þannig að þeir geta orðið í vafa um, hvort sjón manns er „sjerstaklega“ áfátt eða ekki. Þetta er svo óákveðið, að þeir geta ekki vitað hvað með því er meint, og því hætt við, að einn myndi telja það sjerstaklega ábótavant, sem annar teldi ekki. Jeg vil skjóta því til nefndarinnar, hvort ekki mundi hægt, að stjórnarráðið í samráði við augnlækni semdi reglur um, hvað minst ætti að heimta af manni, til þess að geta orðið formaður á þeim skipum, sem hjer er um að. ræða, til þess að læknar viti við hvað þeir eiga að halda sig. Jeg vil taka til dæmis litblindu. Það getur verið, að allir læknar mundu telja sjón þess manns, sem litblindur er, „sjerstaklega“ áfátt, en litblinda getur verið á mjög mismunandi stigi. Þá vil jeg nefna annan galla, sem er afar algengur, nærsýni. Jeg veit ekki hvað nærsýnir menn þurfa að vera, til þess, að sjón þeirra sje „sjerstaklega“ áfátt. Jeg vona að háttv. nefnd sjái af því, sem jeg nú hefi bent á, að læknar verða að hafa einhverjar fastar reglur til þess að halda sjer við í þessu efni.

Flutningsmaður (Guðmundur Ólafsson : Jeg býst ekki við að þurfa að fara mörgum orðum um þetta frv. Eins og hv. deild mun kunnugt, er svo fyrir mælt í lögum, að kosningar til Alþingis, bæjarstjórna og prests, skuli vera leynilegar. Býst jeg við að sama mætti gilda um kosningar til sýslunefnda og hreppsnefnda. Mjer þykir það einkennilegt að Alþingi, sem ákvað það 1903, að kosningar til bæjarstjórna skyldu fara leynilega fram, skyldi árið 1905 ákveða, að kosningar til sýslunefnda og hreppsnefnda skyldu ekki vera leynilegar, þar sem þessar nefndir hafa sama starfa fyrir sýslur og hreppa sem bæjarstjórnir fyrir kaupstaði. Það er skoðun mín, og jeg býst ekki við að því verði mótmælt, að vilji kjósenda kemur betur fram við leynilegar kosningar og að síður er hætta á, að þeir verði fyrir áhrifum frá öðrum; hlýtur það að vera heppilegra, að allar kosningar, sem nokkru varða, fari fram á þenna hátt. Sú kosningaraðferð, sem gjört er ráð fyrir í þessu frumvarpi, er mjög óbrotin. Jeg efast ekki um, að deildin muni taka frv. með velvild. En þótt það sje stutt og óbrotið, hygg jeg að rjettara sje; að skipuð sje í það þriggja manna nefnd, og vil jeg gjöra það að tillögu minni, að það verði gjört að lokinni þessari umræðu. Sje jeg svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um málið að svo stöddu.



Jeg vil leyfa mjer að gjöra það að tillögu minni, að máli þessu verði, að umræðunni lokinni, vísað til nefndar þeirrar, er skipuð var til að íhuga breytingu á fátækralögunum.

Björn Þorláksson : Mjer finst eiga betur við, að skipa sjerstaka nefnd í málið, því að þetta mál á ekki neitt skylt við fátækramálið.