Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Á síðasta Alþ. fluttu nokkrir hv. alþm. eitt lítið frv. til laga um breytingar á almannatryggingalögunum. Þetta frv. fékk ekki afgreiðslu þá, en það gengur í þá átt að gera því fólki, sem liggur á sjúkrahúsum, nokkra úrlausn um það, að ekki fari allt það fé, sem almannatryggingarnar greiða með þessu fólki, upp í dvalarkostnað þess á sjúkrahúsunum, verði greitt viðkomandi sjúkrahúsum, heldur skuli viðkomandi sjúklingar eða viðkomandi vistmenn á elliheimilum fá í eigin hendur 10% af því, sem ellilífeyrir þeirra eða örorkulífeyrir nemur. Þeir hv. alþm., sem þetta fluttu í fyrra, voru Kristín Sigurðardóttir, Gylfi Þ. Gíslason, Helgi Jónasson og Kjartan J. Jóhannsson. Ég átti nú sannast að segja von á því, að þegar þetta mál, þ.e.a.s. breytingar á lögum um almannatryggingar, kæmi hér fyrir í deildinni, þá mundu a.m.k. einhverjir af þessum hv. flm. þessa frv. frá í fyrra freista þess að koma þessu litla, en mjög svo nauðsynlega ákvæði inn í lögin. Frsm. þeirrar hv. n., sem fjallað hefur um þetta frv., hv. þm. A-Sk., hefur hér gert grein fyrir því, að heilbr: og félmn. geri ekki ráð fyrir breytingum á þessu frv., vegna þess að lögin um almannatryggingar séu í endurskoðun og einnig sökum þess, að ekki sé reiknað með því að svo stöddu, að hækka megi útgjöld trygginganna. Þetta eru að vísu rök, sem mega sín nokkurs innan sinna takmarka. Hér er hins vegar um að ræða breytingu, sem er þess eðlis, að hún ætti ekki að þurfa að trufla í einu eða neinu störf þeirrar n., sem vinnur að endurskoðun laganna um almannatryggingar. Ekki heldur leggur þessi litla till., þótt samþ. yrði, nokkrar byrðar á hendur Tryggingastofnun ríkisins. Hennar útgjöld mundu ekki raskast um einn eyri til eða frá, þótt till. yrði samþ. En fyrst enginn af hv. fim. þessa frv. frá í fyrra hefur séð ástæðu til þess að freista þess að koma þessari breytingu nú inn í lögin, þá leyfi ég mér að taka þeirra tillögugrein upp sem mína skrifi. brtt. við frv. hér við 3. umr. þess. Brtt. sú, sem ég legg þá hér fram, er á þessa leið: „Inn í frv. komi ný grein, er verði 22. gr., svo hljóðandi: Ef bótaþegi dvelst í sjúkrahúsi, elliheimili eða annarri hliðstæðri stofnun, þar sem Tryggingastofnunin eða hið opinbera greiðir fyrir hann að nokkru eða öllu leyti, skal bótaþegi njóta hið minnsta 10% af bótum, sem ætlaðar hafa verið til framfærslu hans sjálfs. Heimilt er að hækka þennan bótahluta, ef sérstaklega stendur á.“ Ég vil einnig, með leyfi hæstv. forseta, lesa hér yfir greinargerð þá, sem þeir flm., er ég hef til nefnt að frv. frá í fyrra, hafa gert fyrir þessari tillgr. sinni, en greinargerðin er á þessa leið: „Þegar svo stendur á, að bótaþegi dvelst í sjúkrahúsi eða elliheimili, þar sem Tryggingastofnunin eða aðrir opinberir aðilar greiða fyrir hann, hafa bætur til hans sjálfs verið með öllu felldar niður samkvæmt heimild í 63. gr. laga um almannatryggingar. Þessir bótaþegar hafa því ekki haft neitt af bótafénu til eigin umráða, og hefur það valdið þeim miklum örðugleikum. Erfitt er að vera algerlega peningalaus, jafnvel þótt um rúmfasta sjúklinga sé að ræða. Margt af þessu fólki er líka rólfært, en hefur ekki einu sinni möguleika til að eignast nauðsynlegustu flík eða skó á fót. - Til þess að ráða einhverja bót á þessu, er frv. þetta flutt, en með því er lagt til, að aldrei megi taka meira en 90% af bótunum upp í sjúkrakostnaðinn, en hótaþegar hafi sjálfir 10% til eigin umráða.“ Þetta var greinargerð þeirra hv. alþm., sem þetta fluttu á s.l. ári, og vil ég í einu og öllu taka undir það, sem þar er sagt, og vænti þess, að hv. alþm. sjái fullkomna ástæðu til þess að láta ekki lengur dragast að tryggja rúmliggjandi gamalmennum og öðrum öryrkjum það, að þeir fái í sínar hendur til umráða 10% af því gjaldi, sem almannatryggingarnar annars greiða út þeirra vegna. Þetta mun í flestum tilfellum nema eitthvað milli 50 og 60 kr. á mánuði, og má þá segja, að þeir gætu e.t.v. sent kunningjum sínum jólakort og keypt á það frímerki eða eitthvað því um líkt. Hér er ekki um að ræða neinar verulegar fjárhæðir, en hins vegar er hér um að ræða réttindamál, sem ég vil ekki ætla að hv. alþm. vilji láta hjá líða að samþykkja á högum þeirra, sem svo illa eru settir í lífinu sem þeir menn, er um ræðir í þessari till. Ég vil svo biðja hæstv. forseta um að leita afbrigða fyrir þessari till. minni, sem er skrifleg og of seint fram komin.



Herra forseti. Ég flutti hér í dag 2 litlar brtt., og var önnur þeirra þess efnis, að framan við 5. gr. frv. komi ný grein, þess efnis, að síðari málsgr. 13. gr. laganna um almannatryggingar skyldi falla niður. En í þessari síðari málsgr. 13. gr. er svo ákveðið, að vísu með nokkuð óljósu orðalagi, að þeir skuli ekki njóta lífeyris, ellilífeyris eða örorkubóta, sem njóti lífeyris eða eftirlauna af opinberu fé, úr opinberum sjóðum, og hefur þetta verið túlkað þannig, að þeir, sem fá viðurkenningu, hversu lág sem hún er, á 18. gr. fjárlaga, skuli ekki fá þá upphæð öðruvísi en með því móti, að hún dragist frá þeim bótagreiðslum, sem viðkomendur eigi að fá hjá Tryggingastofnun ríkisins, m.ö.o., að karl eða kona, sem á 18. gr. hefur fengið 4 þús. kr. viðurkenningu fyrir langa þjónustu, á samkvæmt þessu ákvæði tryggingalaganna að fá þessa upphæð greidda að vísu, en í stað þess að fá 4896 kr. hjá Tryggingastofnuninni að auki, á Tryggingastofnunin að borga 896 kr., en sleppa við að borga 4 þús. kr., af því að viðkomandi hafi fengið 4 þús. kr. viðurkenningu á 18. gr. Nú er þessi gr. almenns efnis, þannig að sérhver sá, sem fær slíka viðurkenningu úr einhverjum sjóði, í fjárlögum eða annars staðar, verður fyrir skerðingu á sínum réttindum hjá Tryggingastofnuninni. En nú vil ég flytja þessa brtt. frá í dag í því takmarkaða formi, að skerðingin nái ekki til bótagreiðslna á 18. gr. fjárlaga, ef sú viðurkenningarupphæð er lægri en 8 þús. kr. Þannig er áreiðanlegt, að hún er takmarkaðri en till. eins og hún var borin fram í dag. Með leyfi hæstv. forseta, yrði þá till. mín nú í heild á þann veg, að við 13. gr. laganna bætist: Ákvæði 2. málsgr. þessarar gr. taka þó ekki til viðurkenningar, sem veitt er á 18. gr. fjárlaga, ef hún er lægri en 8 þús. kr. Ég vil biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir þessari till., því að hún er skrifleg og þannig of seint fram komin.

Pétur Ottesen Hv. þm. A-Sk. (PÞ), frsm. þessa máls, gat þess, þegar hann reifaði þetta mál hér í dag af hálfu heilbr.- og félmn., sem hafði haft málið til meðferðar, að þetta frv., sem hér liggur fyrir til breytinga á lögunum, innihéldi í aðalatriðum það eitt að framlengjatímabundin ákvæði í lögunum enn um skeið, því að svo hagar til, að nú mun vera nefnd starfandi, sem að því vinnur að endurskoða lögin í heild, og ef til vill verður þess ekki mjög langt að biða, að þessi nefnd ljúki störfum. Ekki veit ég þó, hvenær vænta má, að álit liggi fyrir frá þessari nefnd, en þetta mál er mjög umfangsmikið og þarf vitanlega vel að huga að um gerð þess í sambandi við margbrotna framkvæmd, sem er á þessari löggjöf. Þess vegna er engan veginn æskilegt, að nefndin skili áliti um málið fyrr en hún hefur lesið það vel og rækilega niður í kjölinn. Það getur þess vegna orðið enn nokkur dráttur á því, að þetta álit komi, og þess vegna er að sjálfsögðu óhjákvæmilegt að framlengja bráðabirgðaákvæði ýmis í frv. og auk þess fullkomlega athyglisvert, að ef þar væri um einhver ákvæði að ræða, sem reynslan hefur sýnt að eru mjög erfið í framkvæmd, þá væri líka sett undir þann leka einmitt nú í sambandi við meðferð þessa frv. Sú brtt., sem ég ætla að hreyfa hér, er einmitt þess eðlis, að það hefur komið í ljós í framkvæmdinni, að þar eru mjög miklir erfiðleikar á og í sumum tilfellum svo miklir erfiðleikar, að mikilsverð ákvæði laganna geta algerlega misst marks að því er snertir þá, sem eiga að njóta góðs af þessari löggjöf. En áður en ég vík að þessari brtt. minni, sem ég verð hér vegna naumleika tímans að bera fram skriflega og biðja hæstv. forseta að koma á framfæri við d. á þann hátt, ætla ég aðeins að drepa á tvö atriði, sem ég vildi mjög óska að sú nefnd, sem hefur málið til meðferðar, tæki til rækilegrar íhugunar. Eins og kunnugt er, þá var fyrir nokkru gerð sú breyting á l. um almannatryggingar, að nú eiga menn að fá greitt framlag úr tryggingunum með öðru barni. Þessar greiðslur eru ekkert háðar tekjum eða efnahag þess manns, sem bæturnar á að fá. Þær ganga jafnt til ríkra og fátækra, jafnt til þeirra, sem geta séð sér og sínum vel farborða, án þess að nokkur opinber stuðningur komi til, og hinna, sem berjast í bökkum með það t.d. að fleyta fram þungri fjölskyldu og kraftar þeirra hrökkva máske ekki til til þess að gera það eins og þörfin krefur og þjóðfélagshættir okkar nú gera kröfu til að uppfyllt sé. Ég er ekki að gagnrýna þetta út af fyrir sig, þó að ég vilji segja það sem mína skoðun, að hér sé í ákaflega mörgum tilfellum um fullkomna ofrausn að ræða af hálfu þess opinbera. En þegar maður svo ber þetta saman við önnur ákvæði laganna, eins og t.d. um gamalmenni, sem komið er yfir 67 ára aldur, er það þannig, að ef menn hafa tekjur með einhverjum hætti, sem nema 3–4 þús., ef miðað er við annað verðlagssvæði og eitthvað meira á fyrsta verðlagssvæði, þá eru þeir gersamlega sviptir stuðningi í þessu efni frá tryggingunum, þó að þeir hafi um langa ævi lagt fram þann skerf til trygginganna, sem þeir hafa átt að gera samkv. tilgangi löggjafarinnar, til þess að tryggja sér lífeyri eins og hann er nú ákveðinn, eftir að þeir hafa náð 67 ára aldri.  Þá er sú brtt., sem ég vildi flytja hér. Hún er við 6. gr. þessa frv. Hv. 9. landsk. flutti brtt. hér fyrr í dag við 6. gr., sem m.a. greip inn á það atriði, sem ég nú ætla að hreyfa hér, en þessi brtt. var felld. Ég tek þess vegna aðeins upp hluta af þessari brtt., og ætla ég, að það samrýmist fullkomlega þingsköpum, að það sé gert, því að sú afstaða, sem var til till. í heild, segir vitanlega ekkert um það, hver afstaða deildarinnar yrði til þessa hluta till., sem ég nú vil hér flytja brtt. um, af því að það er alveg sjálfstætt atriði. Eins og menn muna, þá var nú fyrir skömmu takmarkaður sá réttur, sem fráskildar konur eða konur, sem áttu óskilgetin börn, höfðu til stuðnings við innheimtu meðlaga. Tryggingarnar önnuðust um innheimtu þessara meðlaga. Þessu var breytt þannig, að því er snertir þær konur, sem fyrr getur, að ef þær svo giftust aftur, þá misstu þær réttinn til innheimtu hjá tryggingunum. Nú þekki ég dæmi til þess, þar sem svona stendur á um slíkar mæður, sem átt hafa óskilgetin börn, en hafa gifzt síðar, að eftir að þær áttu svo sjálfar að fara að innheimta meðlagið, hefur það gengið ákaflega illa. Og ég þekki dæmi þess, að þær hafa algerlega misst af meðlaginu af þessum sökum, af því að altitt er, að slíkir feður berast viða um og hafa ekki alltaf „blívanlegan“ samastað, ef maður mætti nota það orð, og ákaflega erfitt að rekja feril þeirra. Og fyrir slíkar mæður eða þá menn þeirra er þetta í ýmsum tilfellum næstum ógerningur. Aðstaða trygginganna í þessu efni er alveg gerólík. Þær hafa sambönd um allar jarðir og aðstöðu til þess yfirleitt að beita fyrir sig þeim valdsmönnum og eftirgrennslunarmönnum um þessa hluti, sem frekast eru tök á. Þess vegna getur verið mjög léttur leikur fyrir tryggingarnar að hafa upp á þessum mönnum og láta ganga í að innheimta hjá þeim meðlögin, þó að það sé gersamlega útilokað, að mæður eða þá menn þeirra, eftir að þær hafa gengið í hjónaband að nýju, hafi tök á því. Greinin mundi, ef brtt. mín yrði samþ., hljóða svo: „Takmarkanir þær, sem ákveðnar eru í 2. og 3. málsgr. 23. gr. laganna, á greiðslum barnalífeyris til ekkna, skulu einnig gilda um greiðslur barnalífeyris til fráskilinna kvenna samkvæmt 28. gr.“ - Þetta er þá eins og það er nú, en svo kemur breytingin: „Mæður óskilgetinna barna, er taka lífeyri með börnum sínum samkvæmt úrskurði yfirvalds, eiga rétt á að fá lífeyrinn greiddan hjá Tryggingastofnuninni til 16 ára aldurs barnsins án tillits til þess, hvort þær ganga í hjónaband eða ekki.“ Þá er búið, að því er þessar mæður snertir, að færa þetta inn á sama grundvöll og áður var í löggjöfinni, því að þá voru ekki settar takmarkanir í sambandi við það, ef þær gengju í hjónaband að nýju. Og það er einmitt með tilliti til þess, hve reynslan hefur sýnt það berlega, að þetta verður til þess, að löggjöfin í sumum tilfellum missir marks, að ég vil nú fara fram á það við hv. d., að hún, þrátt fyrir það að ekki sé tekið inn í þetta frv. í aðalatriðum nema þær breytingar, sem þarf til að framlengja ýmis ákvæði frv., vildi með tilliti til þeirra aðstæðna, sem ég hef hér lýst, og að fenginni reynslu á það fallast, að slík breyting yrði látin fljóta með.



Herra forseti. Ég vil aðeins endurtaka það, sem ég sagði hér við 1. umr. þessa máls hér í þessari hv. deild, að þetta frv. er samkomulag, sem gert var í mþn. þeirri, sem ríkisstj. skipaði s.l. vor, og er að meginstofni framlengingarákvæði tryggingalaganna, þannig að þau falli ekki úr gildi eða verði alger vanskapnaður nú um þessi áramót. Ég ætla ekki að öðru leyti að fara að endurtaka það, sem ég þar sagði. Við 2. umr. fyrr í dag komu að vísu fram brtt., en ekki voru þær stórvægilegar eða röskuðu í neinu meginatriðum frv., og ekki var þeim heldur fylgt eftir með neinu málþófi eða slíku, og reiknaði ég þá með, að það væri nokkurs konar samkomulag um það í þinginu að láta frv. ganga fram í því formi, sem það hefur nú, eftir þær breytingar, sem gerðar voru á því í hv. Ed. og eru, eins og ég hef áður tekið fram, í fullu samræmi við þær breytingar, sem nú hafa þegar verið gerðar á l. um laun embættismanna með þeim ákvæðum, sem sett voru inn í fjárl., og þá m.a. með vilja og vitund formanns fjvn., sem hér talaði síðast. En nú hefur það komið fram, að hv. þm. Borgf. (PO), formaður fjvn., hefur borið hér fram allmikilvæga brtt. við frv., og þegar svo er komið, þá leyfi ég mér að lýsa því yfir, án þess að fara að ræða það nokkuð frekar, að ég óska eftir því við hæstv. forseta, að þessu máli ljúki ekki í kvöld, og ég óska eftir, að ríkisstj. fái að fjalla um þetta mál. Ég er félmrh. og hef alltaf haldið þessu máli þannig, að það væri samkomulag innan ríkisstj. um meðferð málsins. Nú hefur jafnmikill maður og hv. þm. Borgf., formaður fjvn., borið fram brtt., og ég sé mér alls ekki fært að taka afstöðu til hennar öðruvísi en að það verði ríkisstjórnarfundur um það. Mér þykir sennilegt, að þetta hafi það í för með sér, að þingi verði ekki slitið fyrr en eftir helgina. Ég ætla ekki að fara að ræða málið að öðru leyti nú, en vildi aðeins lýsa þessu yfir.



Ég get ekki séð annað en að þessi brtt. mín, þó að samþ. yrði, geti mjög vel fallið saman við þær breytingar, sem í frv. þessu felast. Ég held þess vegna, að hæstv. félmrh. hafi lagt allt of mikið upp úr efni hennar. Þessi till. hefur ekki í sér fólgin nein útgjöld fyrir tryggingarnar, fjarri fer því, því að meðan tryggingarnar höfðu þessa innheimtu, þá innheimtist þetta fé. Og það er líka tilgangur l., að þau eiga að tryggja þeim mæðrum, sem eiga að njóta þessara bóta, að þær fáí þetta fé. Þess vegna get ég ekki séð, að það þurfi að valda neinum straumhvörfum í þessu máli, þó að þessi lagfæring yrði sett í þær bráðabirgðasamþykktir, sem hér liggja nú fyrir. Hins vegar mundi þessi brtt. mín, ef samþ. væri, koma í veg fyrir, að einstöku mæður óskilgetinna barna misstu algerlega af þeim fríðindum, sem löggjöfin á að tryggja þeim. Það er síður en svo, að ég vilji leggja neinn stein í götu fyrir eðlilegan framgang þessa máls nú og skjóta afgreiðslu þess á þingi, og ég held við gaumgæfilega athugun á þessari till. minni, að þá verði alls ekki sú raunin á. Ég fyrir mitt leyti mundi ekki greiða atkvæði með neinni till., sem fæli í sér aukin útgjöld hjá tryggingunum fram yfir það, sem gert var við afgreiðslu fjárl. hér í dag, því að þeim upphótum, sem þar var um að ræða, fylgja að sjálfsögðu allveruleg útgjöld fyrir þá aðila, sem standa undir tryggingunum, en það eru ríkissjóður, sveitarfélögin, einstaklingarnir og svo atvinnurekendur í landinu. Ég held þess vegna, að þessi tillaga mín sé algerlega meinlaus að því er þetta snertir og falli mjög vel saman við það bráðabirgðafyrirkomulag, sem verið er að framlengja með því frv., sem hér liggur fyrir. En hins vegar er mikil nauðsyn á þessari bragarbót; það sýnir fengin reynsla.



Herra forseli. Ég hef í raun og veru engu að bæta við það, sem ég sagði hér fyrr, öðru en því, að þessi síðari ræða hv. þm. Borgf. hefur ekki skýrt málið að neinu leyti. Hv. þm. hefur hér komið fram með till., en grg. hans er svo flókin og óviss, að það er ómögulegt að átta sig á því, hvað er meint í raun og veru. Ja, hv. þm. hristir hausinn, en þetta er nú sannleikurinn. Og ég endurtek það, sem ég sagði áðan, að ég mun ekki taka afstöðu til þessa máls, fyrr en það hefur verið rætt á ríkisstjórnarfundi. Ég hef reynt að halda þessu máli þannig, að mþn. hefði til meðferðar allar þær breyt., sem fram hafa komið í þessu máli, og þannig hefur það verið til þessa. Ég endurtek það því enn, sem ég sagði áðan við hæstv. forseta, að ég óska eftir, að þessu máli verði frestað og það verði hægt að taka ákvörðun um, hvað ríkisstj. telji rétt að gera í þessu máli.



Af því að hæstv. ráðh. leggur svo mikla áherzlu á, að þessi að mínum dómi mjög svo skýra brtt. muni valda einhverjum straumhvörfum í gangi málsins, þá get ég lýst því hér yfir, að ég mun að þessu sinni taka till. aftur, svo að afgreiðsla málsins þurfi ekki að stranda á því.



Herra forseti. Málið hefur nú breytzt nokkuð, síðan ég kvaddi mér hljóðs, því að það gerði ég áður en hv. þm. Borgf. bað um orðið nú í síðara skiptið, en þrátt fyrir það vil ég nú segja nokkur orð. Það er rétt, sem hæstv. félmrh. tók fram, að hér komu engar þær till fram í dag í sambandi við frv., sem röskuðu grundvellí þess á nokkurn hátt. Þetta voru hóflegar till., sem fóru fram á sjálfsagðar smábreytingar í réttlætisátt, sem í raun og veru er vansi fyrir Alþingi að verða ekki við, þegar þær eru bornar fram. Og það er líka rétt, sem hann sagði, að það var ekki leitazt við að beita málþófi í sambandi við þessar till., heldur að ósk hæstv. forseta deildarinnar haldnar örstuttar ræður til þess að skýra aðeins efni þeirra með örfáum orðum. Þetta hélt ég að hefði frekar átt að verða til þess, að þingheimur vildi á síðustu stundum þingsins verða við sanngjörnum till., bornum fram af stillingu og hógværð og aðeins gerð grein fyrir efni þeirra, og ætti því síður en svo að verða til þess að verða þessum till. að falli núna á fundinum í kvöld. Þessar till., sem hér liggja fyrir, voru þrjár, - ein þeirra er nú tekin til baka. Sú till., sem hv. þm. Borgf. bar fram, virtist mér auðsæilega eiga að rétta hlut fólks, nokkurra einstaklinga í landinu, sem ættu erfitt með að ná rétti sínum, en hins vegar væri betra að fela Tryggingastofnun ríkisins að gæta réttar þeirra, af því að hún hefði sterkari aðstöðu til þess, án þess að það kostaði tryggingarnar útgjöld. En þetta virtist hæstv. félmrh. taka þannig, að það gæti raskað þeim samkomulagsgrundvelli, sem fengizt hefði um málið, og yrði því að fara varlega um afgreiðslu og fresta fundi og fresta þingi fram yfir helgi. Ég fæ ekki skilið, að gild rök hafi verið til þessa, og ég held, að hæstv. ríkisstj., svo sterk sem hún er, mætti vera svolítið sveigjanlegri um afgreiðslu mála, þegar þm. fara eins hóflega í sakirnar og þeir hafa gert í þessu máli. Önnur till. var um það, að bætur, sem tryggingunum ber að greiða, skuli ekki 100% fara til sjúkrahúsa og heilbrigðisstofnana í landinu, heldur skyldu 10% af þessum sjálfsögðu greiðslum renna til sjúklinganna sjálfra, til þess að þeir hefðu einhvern eyri milli handa. Þetta taldi ég líka að væri sjálfsagt að samþ. og að tryggingarnar þyrftu ekki að fara neitt flatt á samþykkt slíkrar tillögu. Og 3. till., sem hér liggur fyrir, er um það að reyna að koma til leiðar, að smáupphæðir, sem veittar eru einstaklingum til viðurkenningar á 18. gr. fjárl., fari í hendur viðkomandi einstaklinga, en ekki til stofnunar, sem er enginn fátæklingur, þar sem er Tryggingastofnun ríkisins. Uppgjafakennari vestur á Ísafirði, sem átti að fá 4000 kr., fær ekki þessar 4000 kr., bara léttir því af Tryggingastofnun ríkisins að borga sama einstaklingi 4000 kr. Slíkt er ekkert annað en hringavitleysa, um leið og framið er hróplegt ranglæti á því fólki, sem búið er að þjóna þjóðfélaginu áratugum saman. Svo á að heita, að það fái viðurkenningu, en um leið og þessi viðurkenning er veitt, er hún tekin og sett í vasa sterkríkrar stofnunar í þjóðfélaginu. Ég held, að ekkert af þessum till. sé þess eðlis, að það sé ástæða fyrir einn einasta þm. að kippast við, vegna þess að hann beri hagsmuni Tryggingastofnunar ríkisins svo fyrir brjósti, að það megi ekki ganga á hennar rétt. Þessi seinasta till. var hér nokkuð rædd utan fundar í gærkvöld að viðstöddum hæstv. fjmrh., viðstöddum hæstv. forseta Ed. og fjölda þm. hér í þessari deild, og virtust allir vera á einu máli um, að það bæri að koma því til vegar, að heiðursviðurkenningarupphæðir á 18. gr. kæmust í hendur þess fólks, sem þær væru ákveðnar til. En þegar till. er borin fram um það hér í dag að breyta l. svo, að þetta náist, þá láta þm. sér sæma að rétta upp putana á móti því, þrátt fyrir það að það sé engum frjálsbornum manni sæmandi.



Herra forseti. Það er nokkur lífsreynsla fyrir mig og væntanlega aðra þá, sem ekki eiga langa sögu hér í þinginu að baki, að heyra þær umr., sem fram hafa farið hér á fundinum í kvöld. Það, sem skeð hefur, er það, að hér hafa verið bornar fram till. um það, að gamalmenni á sjúkrahúsum skuli fá 10% af þeim lífeyri, sem með þeim er greiddur, í eigin hendur. Það er upphæð, sem nemur 50–60 kr. á mánuði. Og það hefur verið borin fram till. um það að fela einni stofnun ríkisins að innheimta lífeyri þeirra barna, þar sem úrskurður yfirvalds liggur fyrir um meðlagsskyldu. Þessar till. og raunar þær aðrar, sem fram hafa komið hér í kvöld, hafa verið bornar fram af mikilli hógværð og kurteisi og rökstuddar. En hæstv. ríkisstj. Íslands virðist ekki hafa til að bera þann þegnskap, hvorki gagnvart hlutaðeigandi gamalmennum né mæðrum óskilgetinna barna, sem um ræðir í till., hvað þá gagnvart Alþ., að hún vilji sætta sig við það, að Alþ fái að ráða þessum hlut. Ég vil spyrja hæstv. ríkisstj.: Til hvers heldur ríkisstj., að Alþ. sé, ef Alþ. á ekki að hafa rétt til þessa, ef Alþ. á ekki að fá óhindrað að hafa úrslitavald um jafnsmávægileg atriði og hér eru á döfinni? Mér þætti fróðlegt, að hæstv. félmrh. vildi útskýra það hér fyrir okkur alþm., til hvers hann yfirleitt álítur að þessi stofnun, sem við nú erum staddir i, sé, ef hún má ekki hafa úrslitavald um þetta. Ef ákvarðanir í jafnlitlum málum, en um leið jafnsjálfsögðum réttindamálum fyrir þá, sem illa eru settir í lífsbaráttunni, eiga endilega að vera teknar einhvers staðar fyrir utan þessa samkomu, þá verð ég að segja það, að það væri ákaflega fróðlegt fyrir mig að fá að vita það, til hvers ríkisstj. hugsar sér, að Alþ. eigi að vera. Ég leyfi mér að svo mæltu að taka upp aftur till. þá, sem hæstv. félmrh. neyddi hv. þm. Borgf. til þess að taka hér aftur, enda er þessi till. öðrum þræði endurflutningur á till., sem ég flutti hér við 2. umr. málsins í dag. Lýsi ég fylgi mínu við till. og leyfi mér að taka hana upp sem mína till. og ætla að biðja forseta um, að hún geti fengið meðferð sem skrifleg till.