Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar hefur fjallað um þetta mál allítarlega og samhliða fjallað um mál 160 sem er fylgifrv. með því frv. sem hér er nú til umr., þ.e. frv. til l. um frádrátt frá skattskyldum tekjum manna vegna fjárfestingar í atvinnurekstri. Hv. alþm. hafa haft þessi frv. undir höndum um tveggja mánaða skeið. Allmikil umr. varð um efni þeirra hér við 1. umr. málsins og þau hafa líka verið rædd mikið opinberlega. Ég sé ekki ástæðu til að ég fari efnislega að ræða þetta mál hér við 2. umr., einkum og sér í lagi með hliðsjón af því að engar brtt. koma fram við frv. að öðru leyti en því að flutt er brtt. vegna orðalags eða mistaka í prentun og er það á þskj. 343 sem allir eru sammála um að þurfi leiðréttingar við. En n. hafa borist ýmsar umsagnir um frv., þ. á m. frá samtökum atvinnurekenda, þ.e. Félagi ísl. iðnrekenda, Félagi ísl. prentiðnaðarins, Félagi ísi. stórkaupmanna, Kaupmannasamtökum Íslands, Landssambandi iðnaðarmanna, Landssambandi ísl. rafverktaka, Landssambandi ísl. útvegsmanna, Sambandi fiskvinnslustöðvanna, Sambandi málm- og skipasmiðja, Sambandi veitinga- og gistihúsaeigenda, Verktakasambandi Íslands, Vinnuveitendasambandi Íslands og Verslunarráði Íslands. Enn fremur bárust umsagnir frá Alþýðusambandi Ístands og Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja. Má segja að þau samtök leggist gegn samþykkt þessara frv. eins og nú er ástatt. Skal ég ekki fara lengra út í að rekja efni þeirra skjala enda eru þau prentuð með nál. hv. minni hl. n. Hins vegar gerðu þessi samtök atvinnurekenda tillögur um ýmiss konar breytingar sem eru í 8 liðum. Niðurstaðan varð sú að við í meiri hl. töldum ekki efni standa til þess að flytja þessar brtt., enga þeirra, og hygg ég að enn minna efni hafi minnihlutamenn talið standa til að verða við þessum óskum. Hér er auðvitað um samkomulagsmál að ræða á milli stjórnarflokkanna og við töldum eðlilegast og heppilegast eftir að hafa grandskoðað þessi frv. bæði að leggja til að þau yrðu samþykkt óbreytt. Ég mun sem sagt ekki, hæstv. forseti, stofna hér til efnislegra umr. en auðvitað er ég reiðubúinn til að taka þátt í þeim ef aðrir telja það eðlilegt. Mér sýnist ekki vera ástæða til þess við þessa 2. umr. af þeim ástæðum sem ég þegar hef frá greint og læt því máli mínu lokið.



Virðulegi forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um þetta tekjuskattsfrv. en eins og kunnugt er er það aðalefni frv. að lækka tekjuskatt í þágu þeirra sem eiga og reka fyrirtæki eða fjárfesta í atvinnurekstri. Að ósk okkar í stjórnarandstöðu var frv. þetta sent fjölmennustu launþegasamtökum landsins meðal annarra, þ.e. til Alþýðusambands Íslands og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Frá báðum þessum samtökum bárust umsagnir. Ég tel að umsagnir þessara aðila séu einkar athyglisverðar. Af þeirri ástæðu höfum við sem skipum minni hl. n. látið prenta álit þessi sem fskj. Í umsögn Alþýðusambands Íslands segir, með leyfi forseta: „Alþýðusamband Íslands þakkar það tækifæri sem því er gefið til að segja álit sitt á framlögðum frv. um tekju- og eignarskatt og frádrátt vegna fjárfestingar í atvinnurekstri. Ríkisstj. hefur með markvissum aðgerðum tekist að fjarlægja fjórða hluta kaupgetu almenns launafólks. Í framhaldi af þeim drjúga árangri hefur verið ákveðið að auka skattbyrði tekjuskatts og útsvars um nálega 1.5% tekna á þessu ári. Atvinnureksturinn nýtur hinna lágu launa enda hefur afkoma í flestum greinum, utan sjávarútvegs, sjaldan verið betri. Til að styrkja fyrirtækin enn frekar eru nú til umræðu till. um hækkun afskriftahlutfalla, skattfrelsi fjárfestingar í atvinnurekstri, arðs af hlutabréfum og fjár sem notað er til hlutafjárkaupa. Starfsmönnum skal einnig heimilt með skattfrelsi að kaupa hlutabréf í því fyrirtæki sem þeir starfa hjá, í þeim fáu tilfellum þar sem slík bréf kunna að vera til sölu. Til að tryggja að slík starfsmannafjárfesting fari ekki í rangan farveg er stjórn viðkomandi hlutafélaga tryggður fulltrúi í stjórn þess starfsmannasjóðs sem hlutabréfin kaupir. Greinilegt er að umrædd frv. eru skýrt og markvisst framhald af fyrri ákvörðun stjórnvalda um tilflutning fjár í þjóðfélaginu. Stefnan hvílir öll á þeirri forsendu að fátækur maður, sem fær fé í hendur, sé líklegur til að nýta það í mat, klæði eða annað það sem þjóðfélaginu verður að litlu gagni. Sá ríki, sem lifir í vellystingum praktuglega, sé líklegri til að veita því í þjóðfélagslega nytsama framkvæmd. Umsögnin er einföld: Tillögurnar eru eðlilegur þáttur í þeirri samfelldu stefnu ríkisstj. að gera þá fátæku fátækari og þá ríku ríkari. Alþýðusambandið getur ekki gert þá stefnu að sinni.“ Virðulegi forseti. Ég hef lesið hér allt bréf Alþýðusambands Íslands vegna þess að ég tel að þar komi kjarni þessa máls einkar skýrt fram. Ég held að þessi umsögn sé ekki síður athyglisverð fyrir þá sök að hún var samþykkt einróma á fundi miðstjórnar Alþýðusambands Íslands 2. febr. s.l. en í miðstjórninni eiga sæti menn úr öllum stjórnmálaflokkum. Menn skulu sem sagt ekki halda að afstaða manna til þessa frv. fari endilega eftir því í hvaða stjórnmálaflokki þeir eru eða hvaða stjórnmálaflokki þeir fylgja að málum. Í miðstjórn Alþýðusambandsins voru allir sammála um að fordæma þetta frv., hvaða skoðanir að öðru leyti sem þeir hafa á þjóðmálum. Þetta segir kannske meiri sögu en flest annað sem hægt er að segja um þetta frv. Einnig er niðurstaða stjórnar Bandalags starfsmanna ríkis og bæja mjög athyglisverð en sú stjórn er líka skipuð mönnum úr öllum stjórnmálaflokkum. Þessi niðurstaða kemur fram í nál. okkar sem skipum minni hl. n. Vegna þess að hér er um niðurstöðu jafnmikilvægra samtaka að ræða og þessarar stjórnar og þar sem þar koma fram ýmsar ábendingar vil ég vekja sérstaka athygli deildarinnar á þeim sjónarmiðum sem þar koma fram með því að lesa þá umsögn í heild sinni, með leyfi virðulegs forseta: „Stjórn BSRB hefur verið sent til umsagnar frv. til l. um breyting á lögum nr. 75 14 sept. 1981, um tekjuskatt og eignarskatt, sbr. lög nr. 21 23. mars 1983 um breyting á þeim lögum, og frv. til l. um frádrátt frá skattskyldum tekjum manna vegna fjárfestingar í atvinnurekstri. Í því sambandi ályktar stjórn BSRB eftirfarandi: Í þeim kjarasamningaviðræðum sem nú standa yfir hefur BSRB lagt sérstaka áherslu á kjör hinna lægst launuðu, sbr. 1. lið kröfugerðar BSRB dags. 10. jan. 1984 sem hljóðar svo: „Þegar í stað verði bættur hlutur þeirra sem við lökust kjör búa og við það miðað að enginn hafi dagvinnulaun undir 15 þús. kr. á mánuði. Hluti kjarabóta að þessu marki mætti felast í breytingum án beinnar hækkunar launastigans, t.d. hröðun uppfærslu sérstaklega milli lægstu launaflokka BSRB, hækkun barnabóta og tekjutryggingar lífeyrisþega, neikvæðum tekjuskatti og hækkun skattleysismarka við álagningu tekjuskatts og útsvars.“ Eins og hér kemur fram telur BSRB að eins megi bæta kjör hinna lægst launuðu í gegnum breytingar á skattbyrði, þ.m.t. aukning neikvæðra skatta eins og með beinum kauphækkunum. Til að ígildi kröfunnar um 15 þús. kr. lágmarkslaun rúmist innan skattleysismarka miðað við árið 1983 og kaupmátt 15 þús. í sept. s.l. þyrftu skattfrelsismörk að hækka verulega. Leggur BSRB áherslu á að hlutur láglaunafólks verði stórlega bættur með frv. þessum,en frv. stefna í gagnstæða átt. Frv. eru augljóslega sniðin með það í huga að létta skattbyrði atvinnurekenda og því telja stjórnvöld greinilega svigrúm fyrir hendi hjá ríkissjóði sem ætti fremur að verja til að gera stórátak í málefnum láglaunafólks. Þá eru í frv. til l. um frádrátt frá skattskyldum tekjum manna vegna fjárfestingar í atvinnurekstri nýmæli um starfsmannasjóði. Í 13. gr. frv. kemur fram að opinberir starfsmenn eru þarna undanskildir. Stjórn BSRB vill taka fram að hún tetur starfsmannasjóði almennt mjög athyglisverða sem hluta úrlausna í atvinnu- og efnahagsmálum. Á hinn bóginn er það form þeirra sem fram er sett í frv. of þröngt og alls ófullnægjandi. Bandalagið er því andvígt frv. eins og það liggur fyrir.“ Ég hef sem sagt kynnt hér tvö einróma álit stjórna fjölmennustu launþegasamtaka þjóðarinnar ekki síst vegna þess að í þessum álitum báðum er komið að kjarna málsins og þessar álitsgerðir, þessar umsagnir, tala því máli sem við sem skipum minni hl. n. viljum flytja við þessa umr. Við nm. í minni hl. teljum sem sagt miklu brýnna að bæta kjör lágtekjufólks með breytingu á skattalögum en að veita atvinnurekendum enn frekari skattfríðindi. Við minnum líka á þá gífurlegu kjaraskerðingu sem öllum er ljós og m.a. er nefnd í umsögnum þessara launþegasamtaka. Við minnum á að kjaraskerðingin bitnar því harðar á fólki sem tekjurnar eru lægri en ljóst er að þeir verst settu munu í engu geta notið þeirra fríðinda sem felast í því frv. sem hér er til umr., bæði vegna þess að þeir verst settu eiga ekkert til að leggja til hliðar og skattfríðindin eru bundin við þá eina sem greiða tekjuskatt. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta frv. en vísa til þess sem ég sagði við 1. umr. málsins og til annarra atriða sem fram koma í nál. okkar sem skipum minni hl. en það er fulltrúi Kvennalistans, Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, Eiður Guðnason 5. landsk. þm., fulltrúi Alþfl., og svo ég fyrir hönd Alþb. Ég vil láta þess getið að hér eru tvö mál á ferð og annað málið, það sem síðar er á dagskránni, er í beinum órjúfanlegum tengslum við málið sem nú er verið að ræða. Það liggur því í hlutarins eðli að vegna þess að við erum andvíg þessu frv. og leggjum til að það sé fellt erum við einnig andvíg frv. sem er meðfylgjandi og verður til umr. hér á eftir en höfum ekki séð ástæðu til að gefa út sérstakt nál. um það mál þar sem nánast er um sama málið að ræða.



Virðulegi forseti. Ég þarf svo sem ekki að hafa um þau frv. sem hér fylgjast að svo afskaplega mörg orð. Hv. 3. þm. Norðurl. v., Ragnar Arnalds, hefur gert hér ágætlega grein fyrir afstöðu minni hl. fjh.- og viðskn. til þessa máls. En örfáum orðum vildi ég þó bæta inn í þessa umr. Kjarni þessa máls er auðvitað sá að í þessum tveimur frv. kristallast með býsna skýrum hætti skattastefna og stefna ríkisstj. í efnahagsmálum. Í sem stystu máli eins og kemur raunar fram í neikvæðum umsögnum tveggja stærstu launþegasamtaka landsins sem prentaðar eru með þessu frv. er það stefna þessarar ríkisstj. sem hún fylgir fram ljóst og leynt að gera þá ríku ríkari og hina fátæku fátækari. Þetta er ríkisstj. fyrirtækjanna, þetta er ekki ríkisstj. fólksins. Það er kjarni málsins hér. Þessi frv. sem hér eru til umr. eru ekki miðuð við að efla hag eða bæta stöðu láglaunafólksins. Þau eru miðuð við að bæta stöðu eignamannanna í íslensku þjóðfélagi, þeirra sem hafa fé aflögu til að leggja í fyrirtæki. Nú er það ekki svo að það séu skattfríðindi út á það að leggja í hvaða fyrirtæki sem er, eingöngu örfá stórfyrirtæki sem fullnægja ákveðnum skilyrðum koma þar til greina. Þó að menn út um hinar dreifðu byggðir landsins vildu leggja fé í fyrirtæki á sínum heimaslóðum, t.d. í fiskirækt eða einhverri nýrri búgrein, geta menn það ekki og notið þessara skattfríðinda. Fyrst og fremst er sem sagt verið að hygla og hlúa að þeim sem eiga eignirnar, eignafólkinu í þjóðfélaginu. Það er stefna sem við í minni hlutanum eru andvíg. Enginn veit hver áhrif þetta hefur á tekjur ríkisins, það kom mjög glöggt fram þegar þessi mál voru gaumgæfilega skoðuð í samráði við hina bestu sérfræðinga í fjh.- og viðskn. Enginn maður getur um það sagt hvaða áhrif þetta kann að hafa á tekjur ríkisins þannig að hér er enn einu sinni verið að renna blint í sjóinn. Ég held að menn ættu að hafa það í huga og hugsa til þess að þessi hæstv. ríkisstj. sem nú situr er að breyta þjóðfélaginu með öðrum og áhrifaríkari hætti frá sínum sjónarhóli séð en nokkur önnur ríkisstj. hefur gert hér í langan tíma. Ég ætla að afsósíalisera þjóðfélagið, segir hæstv. fjmrh. og viðhafði þau orð síðast í gær í Sþ. Þessi ríkisstj. er að gera miklu meira, hún er að breyta þjóðfélagsgerðinni, hún er að afnema það kerfi velferðar og samhjálpar sem flokkarnir hafa verið sammála um að hér ætti að vera. Sjúkraskatturinn alræmdi eða sjúklingaskatturinn hvort sem menn vilja kalla hann er eitt dæmið um þetta. Frv. sem hér eru nú til umr. eru annað dæmi um að ekki er verið að aðstoða þá sem minnst mega sín í þjóðfélaginu. Þvert á móti er verið að koma í hvívetna og með margvíslegum hætti til móts við þá sem síst þurfa hjálpar með, þá sem ráða fjármagninu og þá sem eiga eignirnar. Í nái. okkar segir undir lokin, með leyfi forseta: „Hér er komið að kjarna málsins. Við undirritaðir nm. fjh.- og viðskn. Ed. teljum að miklu brýnna væri að bæta kjör lágtekjufólks með breytingum á skattalögum en að veita atvinnurekendum enn frekari skattfríðindi. Við leggjum því til að þetta frv. verði fellt.“ Þetta er kjarni málsins. Mér barst í morgun, kannske meira fyrir tilviljun en annað, launaseðill konu sem hefur starfað um nokkurra ára skeið í iðnfyrirtæki hér í Reykjavík. Hún er einstæð móðir með eitt barn á framfæri sem er í framhaldsskóla. Nú ætla ég að segja hæstv. fjmrh. og hv. þdm. hvað þessi kona hefur í laun vegna þess að það er þjóðfélaginu til skammar. Auðvitað bera allir flokkar þar einhverja ábyrgð, mesta þó þeir sem stjórna landinu núna og hafa neitað að koma til móts við sanngjarnar kröfur um að bæta hag láglaunafólksins. Þessi kona hefur fyrir viku vinnu 2536 kr. laun alls útborguð 10. febrúar 1984. Frádráttur sem er lífeyrissjóður, félagsgjald, starfsmannafélag og gjaldheimta er 381,45 kr. Heim fær þessi kona 2154 krónur. Nú spyr ég hæstv. fjmrh. og hv. stuðningsmenn þessarar ríkisstj.: Hvernig á einstaklingur að lifa á þessu kaupi, hvernig á einstaklingur að framfleyta sér og sínum á þessum launum? Ég segi: Það er ekki hægt. Þessi smánarlaun eru hneyksli og smánarblettur á íslensku þjóðfélagi, þau eru okkur öllum til skammar. Fram kemur í þessu nái. að við teljum brýnna að bæta kjör þessa hóps, þessa fólks í þjóðfélaginu sem er viðlíka ástatt fyrir og þessum einstaklingi sem ég hef nú sagt frá, en að bæta kjör atvinnurekenda. Um það snýst þjóðmálabaráttan nú á stundum að bæta kjör þessa fólks, ekki að bæta hag atvinnurekenda, ekki að bæta hag fyrirtækjanna sem þegar virðast blómstra ef marka má frásagnir af afkomu hinna stærstu fyrirtækja sem nú halda senn aðalfundi og hafa verið að gera upp sína ársreikninga fyrir árið 1983. Þar er ekkert kvartað, þar er hagurinn góður, það fer ekkert á milli mála. En það er þarna sem þarf að breyta. Þetta er smánarblettur á íslensku þjóðfélagi.



Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. fjh.- og viðskn. vel unnin störf í sambandi við það frv. sem hér er til umr., þ.e. frv. til l. um breyt. á lögum nr. 75 frá 14. sept. 1981, um tekjuskatt og eignarskatt o.s.frv. Ég átta mig nú ekki almennilega á þeim málflutningi sem uppi hefur verið hafður. Hæstv. 3. þm. Norðurl. v. gerir að sínum orðum umsagnir verkalýðshreyfingarinnar eða samtaka þeirra sem leitað var til og er ég út af fyrir sig ekkert óánægður með það, en hann segir að þetta frv. og næsta frv. á dagskrá séu einvörðungu til að lækka skatt þeirra sem eiga eða reka fyrirtæki. Það er ekki rétt. Það veit hann ef hann les frv. Það er líka skattafrádráttur fyrir einstaklinga og hjón sem leggja fé í fyrirtæki og eins af arði sem slík hlutabréf gefa. Ég hefði heldur viljað að jafnglöggur maður í fjármálum og hv. 3. þm. Norðurl. v. er...  En ég get ekki með nokkru móti breytt og mun ekki taka að mér að breyta fastmótaðri hugsjón, sem er pólitískt andstætt minni, frekar en virðulegum 3. þm. Norðurl. v. tækist að breyta minni skoðun á þjóðfélaginu. En hvað bendir meira til og undirstrikar þörfina fyrir að breyta þjóðfélaginu en einmitt það dæmi sem hv. 5. landsk. þm. kom með áðan? Það er þetta þjóðfélag sem við erum að taka við. Við erum búnir að vera 8 til 9 mánuði við stjórn og það ætlast enginn til þess að við gjörbyltum þjóðfélaginu á ekki lengri tíma, en ég tek svo sannarlega undir með hv. 5. landsk. þm. að þessu þjóðfélagi þarf að breyta og ég bið hann um að hjálpa okkur til þess. Við erum að reyna það. Það sem hér er lagt til og ég undirstrika er að gefa fólkinu í landinu tækifæri til að ávaxta sitt fé á annan og kannske betri máta en hingað til hefur verið gert. Fólk sem á peninga afgangs leggur þá nú í banka - reynir að ávaxta sitt fé þannig - og hefur þar viss skattfríðindi, en við erum að opna fleiri möguleika sem jafnframt treysta atvinnureksturinn í landinu. Ég vil því taka undir það með hv. 5. landsk. þm. að í frv. kristallast sú stefna ríkisstj., og hún er ljós, að þessi ríkisstj. er ríkisstj. atvinnuveganna, þar með fyrirtækjanna, það er alveg rétt. Hún er ríkisstj. stöðugleika. Og þetta er ríkisstj. kosin af fólkinu og fyrir fólkið. Hún er kosin af fólkinu og hún er kosin fyrir fólkið. Það er einmitt vegna þess að fólkið í landinu vildi breyta stjórnarháttum.  Ég vil taka undir að það er til skammar þegar fólk þarf að búa við svo lág laun að það nær ekki 11 þús. kr. á mánuði. Konan sem 5. landsk. þm. nefndi hefur rúm 10 þús. kr. á mánuði. Það eru lág laun, við vitum það og getum vel skammast okkar fyrir það. Það er einmitt þess vegna sem við viljum breyta þjóðfélaginu. Við erum á góðri leið með að gera það. En ég vil ítreka þakkir mínar til virðulegrar fjh.- og viðskn. fyrir vel unnin störf og þá sérstaklega formanns hennar.



Virðulegi forseti. Það er alger misskilningur hjá hæstv. fjmrh. að ríkisstj. hafi verið kjörin af fólkinu, af þjóðinni. Það er alger misskilningur á okkar stjórnkerfi og þarf ekki að fara um það mörgum orðum. Þó að þessir tveir flokkar hafi núna slysast saman í ríkisstj. held ég að þjóðin hafi miður góða reynslu af helmingaskiptastjórnum íhalds og framsóknar í gegnum tíðina. Ég veit að það er engin allsherjar hrifning yfir því t.d. í Sjálfstfl. að starfa með Framsfl. undir þeim formerkjum sem nú er starfað eftir. En það voru nú aðrir og alvarlegri hlutir sem ég ætlaði að minnast á hér. Hvað heldur hæstv. fjmrh. að konan sem ég sagði frá áðan, sem hefur 2154 kr. heim með sér á föstudögum, hafi mikið afgangs til að leggja í fyrirtæki í þjóðfélaginu? Ég skal segja honum það. Hún hefur ekki einn eyri og langt í frá, hún er áreiðanlega í mínus. Ég skil ekki hvernig hægt er að draga fram lífið á þessum launum.

Ég tók undir þetta með þér.

Hæstv. fjmrh. segir: Við skulum breyta þjóðfélaginu. Jú, við erum sammála um að breyta þjóðfélaginu, en hann vill breyta því á annan veg en við. Hann er að breyta því til hagsbóta fyrir fyrirtækin í hvívetna, en tekur ekki undir það, sem er í nál. okkar í minni hl., að það þurfi að bæta kjör láglaunafólksins. Hvers vegna gerir ríkisstj. ekkert í því máli? Vegna þess að það er ekki pólitískur vilji. Sá pólitíski vilji var ekki fyrir hendi þegar var verið að mynda þessa ríkisstj. í sumar. Við Alþfl.-menn létum þá á það reyna. Sá vilji var ekki fyrir hendi. Ég óttast satt að segja að hæstv. ráðh. séu það langt fjarri, óravegu fjarri, venjulegu launafólki að þeir viti ekkert um hvernig kjör hinir lægst launuðu verða að búa við í þjóðfélaginu. Mér finnst allt þetta tal, allt þeirra hátterni, allur þeirra tillöguflutningur benda eindregið til þess að þeir viti ekki um þann napra veruleika sem snýr að hinum lægst launuðu í þjóðfélaginu. Ég held að þeir ættu að gera sér grein fyrir ástandinu eins og það raunverulega er hjá þeim sem eru tekjulægstir. Það er kannske ekkert mjög stór hópur, en sá hópur á við erfiðleika að etja og efnahagsráðstafanir þessarar ríkisstj. hafa komið feiknalega hart niður á því fólki. Það virðist bara ekki vera neinn vilji til að bæta þarna úr. Ég held að ráðh. átti sig hreint ekki á því hvernig ástandið í þjóðfélaginu er. Þeir búa einhvers staðar óralangt í burtu. Og ég spyr hæstv. fjmrh. aftur: Hvað heldur hann að fólk sem hefur 2500 kr. á viku hafi afgangs? Fátækt fólk á líka afgang, sagði hæstv. ráðh. áðan. Þetta er misskilningur. Fátækt fólk á engan afgang í dag og þeir sem hafa lægstu launin í þjóðfélaginu eiga engan afgang. Þessu verða menn að átta sig á og þess vegna eiga menn ekki að tala eins og hæstv. fjmrh. gerði hér áðan. Hvað sagði hæstv. ráðh.?

Hefur þm. aldrei verið fátækur?

Ég ætla ekkert að fara að rekja mín persónuleg mál úr þessum ræðustól eða lýsa mínum einkahögum, hvorki á unga aldri né nú. Þm. hafa ágæt laun. 

Hér og nú.

Það er alveg sjálfsagt. Ég tel ekki ástæðu til að gera persónuleg málefni einstakra þm. að umtalsefni úr ræðustól.

Talaðu af reynslunni.

Við skulum ekki hafa hátt um það. Kannske hef ég ýmsa reynslu í þeim efnum sem hæstv. fjmrh. ekki grunar, en það getum við rætt seinna.



Virðulegi forseti. Ég á áheyrnaraðild að hv. fjh.- og viðskn. Ed. og hef því getað fylgst með gangi þessa máls. Ég hef lýst því yfir þar í viðræðum að ég er ekki andvígur þessu frv. eða tilgangi þess. Ég átta mig aftur á móti illa á orðum hæstv. fjmrh. þegar hann kemur hér í ræðustól og skilur ekki þann málflutning sem fram kemur í gagnrýni manna á frv. Það liggur alveg ljóst fyrir að vinnuskipulagning með þeim hætti sem ríkisstj. hefur stundað bendir mjög eindregið til þess að gagnrýni sú sem hér er höfð uppi eigi þó nokkurn rétt á sér. Það fer ekkert á milli mála að þau atriði sem ríkisstj. er að lagfæra eru öll mjög á aðra hliðina og það skortir enn þá mjög alvarlega á að ríkisstj. sýni á einhvern hátt hug sinn í garð launafólks. Það fer ekkert milli mála, hvernig sem menn klóra í bakkann, að frv. af þessu tagi kemur láglaunafólki ekki á nokkurn hátt til góða, nema þá hugsanlega ef það yrði á einhvern hátt til að tryggja atvinnuöryggið. Ég get alls ekki tekið undir þann skilning hæstv. fjmrh., þó að hann hafi þar einhverja reynslu sjálfur sem hann státar af, að fátækir safni auði. Það er mjög undarlegur skilningur á fátæktinni. Hæstv. fjmrh. segir að frv. sé ætlað að tryggja atvinnuöryggi í þessu landi, tryggja stöðu atvinnuveganna. Ég hef spurt að því áður í umr. um málið og spyr að því enn: Hafa menn á einhvern hátt gert sér grein fyrir því hvert fólk ætlar að beina þeim fjármunum sem gert er ráð fyrir að fyrir hendi séu? Þegar hjón eiga 10 þús. kr. afgangs og ætla að fjárfesta, hvar eiga þau að fjárfesta? Hvar er skynsamlegast að fjárfesta í þessu landi? Það vantar dálítið á að búið sé að ryðja brautina á einhvern hátt þannig að menn bæði átti sig á því hvar sé skynsamlegt að fjárfesta og hins vegar að það komi þjóðinni sem heild að gagni, ekki bara þeim einstaklingum sem eiga í hlut hverju sinni. Við erum að breyta þjóðfélaginu, segir hæstv. fjmrh., og það má satt vera, en þá er aftur komið að þeirri gagnrýni, sem höfð er uppi af þeim sem á móti þessu frv. eru, að þær breytingar sem séð hafa dagsins ljós hingað til hafa greinilega verið mjög á annan veginn. Þetta er ríkisstj. atvinnufyrirtækjanna, segir hæstv. ráðh., þetta er ríkisstj. stöðugleikans. sá stöðugleiki er ekki fyrir hendi á heimili þeirrar konu sem hv. 5. landsk. þm. var að tala um áðan. Það heimili og allmörg fleiri eru núna bundin skilyrðum mikils óstöðugleika, þar sem fólkið veit varla hvort það á til hnífs eða skeiðar frá degi til dags. Og því vil ég spyrja hæstv. fjmrh., vegna þess að ég tel að ríkisstj. gæti á þessu augnabliki lagt fram frv. og till. að margs konar úrbótum fyrir það fólk sem svo illa er statt í dag: Standa aðgerðir eins og frv. sem við erum að tala um núna raunverulega í vegi fyrir úrbótum til handa láglaunafólki? Þá á ég við úrbætur sem virkilega gera nokkurn veginn það sama fyrir að fólk og hér er verið að gera fyrir atvinnuvegina. Ég á við úrbætur eins og t.d. tvöföldun tekjuskattsmarka ellilífeyrisþega, hækkun tekjuskattsmarka almennt til þess að launafólk verði undanþegið tekjuskatti upp að vissum tekjum, breytingu á lögum um tekjur sveitarfélaga þannig að það fólk þurfi ekki heldur að greiða útsvar sem nánast engar tekjur hefur, eins og unga konan sem var til umræðu áðan. Þau opinberu gjöld sem er verið að taka af henni renna helst til sveitarfélags. Og það má nefna hluti eins og leigustyrk og þar fram eftir götunum. Þetta eru allt saman hlutir sem hægt væri að ganga frá tiltölulega fljótlega og kynna í frv.-formi. En ríkisstj. hefur ekki sýnt þess nein merki enn þá að það sé ákveðinn vilji fyrir hendi til að taka á þessari hlið vandamálsins. Þess vegna vil ég spyrja aftur: Standa frv. eins og það sem við erum hérna að ræða um í vegi fyrir því að núv. ríkisstj. takist á við vanda launafólksins af svipaðri málafylgju og hér er á ferðinni?



Virðulegi forseti. Ég ætla að vonast til þess að umr. endi ekki með ófriði einum saman, þær byrjuðu svo friðlega. En ég get ekki látið hjá líða að mæla nokkur orð, ekki síst vegna þess að ég átti svolitla aðild að því að koma þessu frv. á blað. Lágar tekjur í landinu er nokkuð einkennandi fyrir þá umr. sem hér hefur orðið og þá ádeilni sem þessi frv. hafa orðið fyrir. Nú vil ég minna á það, eins og raunar öllum er ljóst, að það er enginn einn sem ber ábyrgð á of lágum launum of stórs hluta þjóðarinnar, hvorki núverandi né heldur fyrrverandi forusta Alþýðusambands Íslands né heldur núverandi eða fyrrverandi ríkisstj. Við berum auðvitað öll ábyrgð á því ástandi sem er. En þá er ekki óeðlilegt að menn spyrji sjálfa sig af hverju það stafar. Það væri kannske nærtækast að halda því fram að framleiðsluvörur þjóðarbúsins væru ekki nægilega verðmætar, það væri e.t.v. ekki nógu mikið til heildarskiptanna. Nú skal ég viðurkenna að launamunur er of mikill í þessu landi og á því berum við jafnframt ábyrgð öll saman. Það fer auðvitað ekki fram hjá neinum að hart hefur verið deilt á núv. ríkisstj. fyrir þann gífurlega launamun og fyrir of lágar tekjur, en ég vil þó minna á að hefði verðlag skrúfast áfram, svo sem líkur voru á á miðju síðasta ári, vita flestir í hvert gífurlegt óefni væri komið og að launamunurinn væri enn þá meiri en hann þó nú er. Þetta vitum við öll. En mig langaði til að fara örfáum orðum, enda þótt það sé e.t.v. endurtekning frá 1. umr. um þetta mál, yfir þau stefnumið sem menn horfðu á þegar þessi frv. voru sett saman. Hávær umr. fjölmörg undanfarin ár um eyðslu fjár í nánast óþarfa hluti var e.t.v. það fyrsta sem gengið var út frá og menn höfðu í huga. Ég skal viðurkenna að menn eiga erfitt með að greina á milli og ákveða nákvæmlega hvað er þörf fjárfesting, hvað eru þörf kaup og hvað er óþarfi. En í mörgum tilvikum eru menn það hughraustir að geta ákvarðað það. Ég segi alveg hreint eins og er, að m.a. það sem ég hafði í huga við samningu þessa frv. var það, og ég hafði gert mér grein fyrir því, að stór hópur fólks hefur haft og á, þessi ríkisstj. hefur ekkert með það að gera, allnokkra fjármuni með höndum, endurnýjað bílana sína árlega a.m.k. og stækkað við sig sínar íbúðir. Mér þótti heldur viturlegt að stofna til einhverra þeirra ráðstafana sem hugsanlega mundu veita því fjármagni sem það fólk hefur með höndum með beinum hætti út í atvinnulífið og m.a. með þeim hætti að mynda bein áhugatengsl almennings og atvinnulífsins í landinu. E.t.v. var tilgangurinn með samningu þessara frv., a.m.k. í mínum huga, einmitt sá að leitast við að mynda bein áhugatengsl almennings og atvinnulífsins í landinu. Ég fór aðeins út í þetta við 1. umr. málsins, en ætla ekki að gera það frekar. Ég vil leyfa mér að vona það, að þegar og ef fjárstreymi eykst með þessum hætti til atvinnulífsins, atvinnufyrirtækjanna verði þau betur í stakk búin, og ég vil gera þá kröfu, til að greiða hærri laun. Það hagræði sem ég vonast til að atvinnulífið hafi af þessum ráðstöfunum beint og óbeint vil ég að leiði af sér hærri laun. Og því ekki það? Auðvitað þurfum við að stefna að því að auka umfang innlendrar framleiðslu í þjóðarbúskapnum. Ég skal viðurkenna að það hefur ævinlega verið matsatriði hversu langt á að ganga að því er varðar frádráttarheimildir og því miður, eins og margoft hefur komið fram, þá er mjög örðugt að gera sér grein fyrir þeim tekjubreytingum sem leiðir hugsanlega af samþykkt þessa frv. Hv. 8. þm. Reykv. vék að vísu orðum sínum að hæstv. fjmrh., en hann vék að því núna í umr., eins og hv. þm. gerði við 1. umr. málsins, hvar yrði fjárfest, hvaða hlutabréf menn keyptu, í hvaða fyrirtækjum yrði fjárfest. Þessu er aldeilis ómögulegt að svara. En ég vil minna á að vegna starfsmannasjóðanna eru heimildir nokkuð rúmar. Þar er um að ræða alls ekki eins ströng skilyrði, þ.e. gerð eru skilyrði um 3 millj. í hlutafé. Þar eru tækifæri til að fjárfesta í miklu minni fyrirtækjum. Hinar almennu frádráttarheimildir og hin almennu kaup, bein kaup, á hlutabréfum varða stærri fyrirtæki, þar sem hluthafar eru í það minnsta 100 og hlutafé 10 millj. Það liggur því í hlutarins eðli að fjölmargar tegundir atvinnurekstrar koma þarna til. Mig langaði í örfáum orðum að víkja að þeim umsögnum sem bárust fjh.- og viðskn., annars vegar frá Alþýðusambandi Íslands og hins vegar frá Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja. sannleikurinn er sá, að þar er afskaplega lítið fjallað efnislega um þessi frv. Það kann að vera í fórum fjh.- og viðskn. Umsagnirnar eru nokkuð almenns eðlis og nokkuð afdráttarlausar, ég skal viðurkenna það, en mér finnst veikburða tilraun vera gerð til að ræða málið efnislega. Það er a.m.k. mitt viðhorf til umsagnanna. Í umsögn Alþýðusambands Íslands segir svo á einum stað, með leyfi forseta: „Starfsmönnum skal einnig heimilt með skattfrelsi að kaupa hlutabréf í því fyrirtæki sem þeir starfa hjá í þeim fáu tilfellum þar sem slík bréf kunna að vera til sölu“. Enn fremur segir: „Til að tryggja að slík starfsmanna fjárfesting fari ekki í rangan farveg er stjórn viðkomandi hlutafélaga tryggður fulltrúi í stjórn þess starfsmannasjóðs sem hlutabréfin kaupir“. Til að tryggja að slík starfsmannafjárfesting fari ekki í rangan farveg. - Þetta er nokkuð neikvætt framsett hér. Ég held að það séu allir sammála um það, og ég skal vera viss um það, að allir starfsmenn sem kaupa hlutabréf eru því fylgjandi að fjárfesting fari ekki í rangan farveg vegna reksturs fyrirtækisins. Ég held að það liggi aldeilis í augum uppi. Og það atriði að í starfsmannastjórn sitji einn fulltrúi úr aðalstjórn félagsins er fyrst og fremst af þeim toga að mynda virkari tengsl þessa sjóðs við aðalstjórn fyrirtækisins, markmið og tilgang aðalfélagsins. Það er aðalatriðið í mínum huga varðandi fulltrúa aðalstjórnarinnar í starfsmannasjóðnum - a.m.k. var það í mínum huga þegar við settum þetta saman. Enda þótt hv. 3. þm. Norðurl. v. hafi farið yfir báðar þessar umsagnir og lesið þær samviskusamlega yfir og er það þakkarvert vil ég minna á síðustu málsgr. umsagnar Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, þar sem sérstaklega er vikið að starfsmannasjóðunum og einmitt tekið fram að það sé mjög athyglisverð till. til úrlausnar á atvinnu- og efnahagsmálum. En það er engin tilraun - nú veit ég ekki um hvort fyrir liggja brtt., a.m.k. engin í umsögninni - gerð til þess að færa þetta þá til þess vegar sem menn geta sætt sig við. Menn segja að þetta sé mjög athyglisvert, en eru að því er virðist alls ekki tilbúnir að ræða það frekar efnislega og finnst mér það miður. Virðulegi forseti. Ég ætlaði ekki að hafa langt mál um þetta, en vegna sérstakra aðstæðna taldi ég rétt að segja hér örfá orð.



Virðulegi forseti. Þessar umr. hafa á köflum verið nokkuð almennar, sem kannske er von, og lotið að ríkisstj. og stjórnarstefnunni og ýmsu fleiru. M.a. hefur verið spurt um það hvort ríkisstj. hafi verið kosin af meiri hluta þjóðarinnar. Það þarf í sjálfu sér ekkert að deila um þetta mál. Þetta mál er þannig, að að þessari ríkisstj. standa tveir flokkar sem kosnir voru af meiri hluta þjóðarinnar.  Ríkisstj. hafði það höfuðverkefni efst á sinni stefnuskrá, eins og raunar fyrrv. ríkisstj., að stuðla að því að koma verðbólgunni niður á stig, sem væri svipað því sem er í nágrannalöndunum, nákvæmlega sama stefnuskrá. En þessi ríkisstj. hefur tekið allt öðruvísi á málum en sú fyrri eins og kunnugt er. Það er ástæða til að velta því aðeins fyrir sér við umræður sem þessar hvað hefði skeð ef ekkert samkomulag hefði náðst í þinginu um að koma saman ríkisstj. sem markaði stefnu í því efni að hefta verðbólguna og koma henni niður. Hvað hefði skeð ef áfram hefði verið ósamkomulag um þessi mál? Ég held að það sem hefði skeð væri einfaldlega það í fyrsta lagi, að smátt og smátt hefði hallað á hina verri hlið hvað snertir þjóðarframleiðslu, rekstur fyrirtækja, þjóðartekjurnar, atvinnuöryggi o.s.frv., o.s.frv. Ég held að ef ekki hefði tekist í sumar að koma saman sterkum þingmeirihluta og sterkri ríkisstj. til að takast á við þetta, þessi mál og þetta ástand, þá hefði horft illa. Ég er ekki að segja að ekki hefði verið hægt að gera það með öðrum hætti en gert hefur verið, en ég álít að það hafi verið mjög þýðingarmikið að þetta tókst, mjög þýðingarmikið. Ég hef trúað þeirri kenningu, sem ég held að Haraldur Guðmundsson hafi sett fram fyrstur, að verðbólgan gerði fátæka fólkið fátækara og þá ríku ríkari. Ég held að það sé rétt kenning í flestum tilvikum. Ég held nefnilega að fátæka fólkið hafi enga möguleika til þess að nýta sér verðbólgu. Hins vegar hafa þeir sem hafa betri efni möguleika til þess. Og það er það sem hefur verið að gerast í okkar þjóðfélagi um langan tíma. Þess vegna held ég ef gagnálykta má út frá þessu, að það að ná niður verðbólgu muni, þegar til lengri tíma er litið, valda meira jafnrétti í þjóðfélaginu heldur en hitt. Ég held að það hefði aukið á misréttið ef ekki hefði tekist að hemja verðbólguna. Alþb. sagði fyrir kosningar að það þyrfti að setja á neyðaráætlun verðbólgu. Og mér dettur ekki í hug að halda því fram, að hægt hefði verið að ná verðbólgunni niður án þess að til kaupmáttarskerðingar kæmi hjá öllum. En hvað hefði gerst ef þetta hefði ekki verið gert? Auðvitað hefði orðið kaupmáttarskerðing, auðvitað hefði orðið upplausn í landinu. Og það lá í raun og veru ekkert annað fyrir eftir kosningar í vor um þingmeirihluta en þann sem varð eftir langa samningafundi. Hvað varðar skilgreiningu á þessari stefnu, þá er ég þeirrar skoðunar að þessi meginstefna hafa verið eins konar málamiðlun milli þess sem hefur verið kallað niðurtalning, sem við í Framsfl. vildum beita, og leiftursóknar sem Sjálfstfl. markaði á sínum tíma. Um það hvor stefnan hefur verið meira ráðandi í þessu efni má að sjálfsögðu deila. Árangurinn er sá, að í dag búum við við svipaða verðtagsþróun og verðbólgu og nágrannaþjóðir okkar og viðskiptaþjóðir okkar yfirleitt og það er gífurlega mikill árangur. Kaupmáttur launa hefur minnkað. En hann hefur ekki minnkað um þriðjung eins og hv. þm. Ragnar Arnalds var að tala um áðan, hafði það að vísu eftir öðrum. Það er ekki rétt. Það er ósatt. Hann hefur minnkað um 11–12% segir Þjóðhagsstofnun. Það er hið rétta og sanna. Hitt er ósatt. Hann hefur minnkað misjafnlega mikið hjá fólki e.t.v., en þegar á heildina er litið hafa ráðstöfunartekjur eða raunveruleg laun manna lækkað um 10–11%, eða 11–12%, ég man nú ekki hvort var. 

13.3%.

13.3% hjá þeim en 3% hjá þeim sem hærri laun hafa eða 3.5%. Það er því ekki rétt að það hafi ekki verið viðleitni í þessa átt. Það hefur í raun og veru ekkert verið dregið úr velferð í þjóðfélaginu. Það hefur ekki verið gert. Það er svipuð stefna sem ríkir í ýmsum velferðarmálum, t.d. fræðslumálum, tryggingamálum og heilbrigðismálum. Ég er þeirrar skoðunar að það ætti að breyta nokkuð um stefnu í tryggingamálum í þá veru, að þeir sem virkilega þurfa þess með fái meiri tryggingar en nú er. Menn kalla þetta tryggingar og þetta eiga auðvitað að vera tryggingar til handa þeim sem þurfa á því að halda af einhverjum ástæðum. Það hefur verið erfitt að fá tryggingafræðinga til að telja að mögulegt væri að breyta tryggingakerfinu í þessa veru. Ég held að það hljóti að vera hægt, og ég held að það ætti að gera það, vegna þess að við Íslendingar verjum miklum fjárhæðum í þessu skyni eins og kunnugt er. Frv. sem hér er til umr. er hluti af þeirri stefnu sem ríkisstj. markaði í sínum stjórnarsamningi. Tilgangurinn með frv. er auðvitað sá fyrst og seinast, að reyna að stuðla að því með löggjöf að fólk beini meira af fjármagni sínu inn í atvinnulífið, til þess að efla atvinnulífið, til þess að styrkja atvinnulífið, til þess að skapa meiri verðmæti sem gætu síðar orðið grundvöllur að hærri launum í landinu. Þetta er náttúrlega tilgangurinn fyrst og seinast. Og það er kannske sérstök ástæða til þess nú að gera ráðstafanir af þessu tagi vegna þess að þjóðartekjurnar hafa minnkað hjá okkur einmitt núna á síðustu tveimur árum verulega, eða um 11–12% að því er mig minnir, sem er náttúrlega gífurleg minnkun þjóðartekna og þjóðarframleiðslu. Það sem er kannske helsta viðfangsefnið í framtíðinni, auk þess auðvitað að reka áfram okkar undirstöðuatvinnuvegi, sjávarútveg og landbúnað o.s.frv., það er að efla iðnaðinn í landinu. Þar er vaxtarbroddurinn sem menn koma helst auga á, ekki síst í sambandi við orkuna. En það er kannske vandasamara að efla iðnaðinn en að efla sjávarútveginn og landbúnaðinn, vegna þess að þær atvinnugreinar höfum við lagt stund á um aldir og áratugi, þekkjum þær og kunnum betur til verka en í ýmsum nýjum iðngreinum. Ég er ekki í nokkrum vafa um það, að alltaf verða einhver mistök í sambandi við uppbyggingu nýs iðnaðar eins og hefur verið hjá okkur og mætti auðvitað nefna mörg dæmi þess, en það á ekki að hræða menn frá því að reyna að stuðla að því að beina fjármagni í iðnaðaruppbyggingu. Það er fyrst og seinast tilgangurinn með þessu frv. að beina fjármagni til framleiðslunnar, skapa meiri verðmæti sem geta síðar orðið grundvöllur fyrir bættum kjörum.



Virðulegi forseti. Það frv. sem hér liggur fyrir hefur leitt af sér umr. um stjórnarstefnu almennt og fyrirætlanir ríkisstj. í efnahagsmálum. Kjarni þessa frv. er eins og oft hefur hér verið tíundað sá að gera þá ríku ríkari og þá fátæku fátækari. Ég held að það sé ekki vafi. Er óskiljanlegt að stuðningsmenn þessa frv. skuli ekki viðurkenna blátt áfram að það er tilgangurinn með þessu frv. Það liggur alveg fyrir að í því ástandi sem er á alþýðuheimilunum í dag nýtur ekki fátæka fólkið góðs af þessu heldur þeir sem eiga eitthvað afgangs. Þeir sem fátækir eru setja sitt fé í að kaupa mat og klæði og hafa ekkert afgangs í dag. Ég held að menn þurfi ekki að rífast um það. Ég tel að ef menn vilja breyta til í þessum efnum, að gera atvinnulífinu auðveldara að blómgast, hefði verið ástæða til að leita annarra leiða en þessarar. Ég sé ekki annað en atvinnufyrirtæki gangi mjög vel í dag, miklu betur en nokkru sinni áður þannig að ónauðsynlegt er að ríkið fari að gefa þeim sem fé hafa skattívilnanir til að leggja til fyrirtækjareksturs. Komið var inn á það áðan að þetta frv. væri liður í því að hverfa frá því velferðarkerfi sem við höfum búið við í þjóðfélaginu. Ég er fullviss um að svo er. Það tók langa og harða baráttu að koma þessu kerfi á. Velferðarþjóðfélagið hefur verið á margan hátt stolt okkar Íslendinga þrátt fyrir útúrboruhátt einstaklinga sem hafa leitað sér festu eða stuðnings í úreltum hagfræðikenningum erlendis frá sem duga þar sem ófrelsi og ánauð ríkir og þar sem þrælahald ríkir beinlínis, en slíkt á ekki við í okkar íslenska þjóðfélagi. Við gerum okkur vissulega ljóst að velferðarkerfi sem mótast af öflugum tryggingum, heilbrigðisþjónustu og menntunarkerfi kostar mikla fjármuni. Nú þegar það hefur verið um nokkra stund hafa komið upp raddir um að of langt væri gengið. Þessar raddir hafa mátt sín of mikils núna, ekki vegna þess að kjósendur hafi kosið slíka stefnu yfir sig, það er rangt. Þegar kosningabaráttan fór fram vissu menn ekki t.d. annað en Framsfl. væri félagshyggjuflokkur, flokkur sem hefði trú á því að byggja upp þjóðfélag sem væri nær fólkinu en sú íhaldsstefna sem hér er verið að marka. En nú þegar búið er að mynda ríkisstj. umhverfast þessir piltar, selja sína sannfæringu þessum útúrborumönnum sem ekkert sjá annað en að gera þá ríku ríkari og fátæku fátækari. Það er mjög alvarlegt sem hér er að gerast. Þegar sá þvættingur kemur hér fram að almenningur í landinu hafi kosið þessa ríkisstj. er langt gengið. Svo er ekki.

Hvað sagði Haraldur?

Haraldur Guðmundsson ræddi ekki um þessa ríkisstj. sem betur fer. Ég vona að hann geri það ekki, ég hef ekki heyrt um það. En þegar kosningabaráttan átti sér stað var fólkið að kjósa allt annað en hér birtist. Ég get verið sammála mönnum um að allur almenningur í landinu vildi komast frá þeirri verðbólgu sem fyrrv. ríkisstj. og fyrrv. ríkisstjórnir höfðu skapað. Það er alveg ljóst. Menn vildu færa fórn fyrir betri framtíð. Í því var t.d. fólgið að ráða niðurlögum verðbólgu. En að beita þeim aðferðum sem beitt hefur verið, að koma fólki niður á sultarstig, það var ekki hugmynd kjósenda að gera slíkt. Gaman væri að vita hvort þetta frv. hafi verið sent til umsagnar Sambands ísl. samvinnufélaga og hvort það er í takt við hugsjónir samvinnustefnunnar að fara svona að. Ég hélt að það væri nú eitthvað annað. En kannske framsóknarmenn séu svo heillum horfnir að þeim komi það ekkert við lengur. Aðalatriðið í þessu máli er að þeir sem grimmast vilja ganga gegn lífskjörum fólksins í landinu hafa hér haft yfirtökin og eru nú að ná fram sínu ætlunarverki. Auðvitað verður framkvæmdin þannig að allur almenningur er skattlagður fyrir þá auðugu einstaklinga sem hafa tækifæri til að leggja fé í þessi fyrirtæki og njóta skattívilnunar af. Eins og fram kemur er þetta þáttur í að breyta þjóðfélaginu á þann veg að koma því afturábak um nokkra áratugi. Það getur verið skoðun þessara manna að gera svo en ég er mjög andvígur þeim leiðum. Fjmrh. tíundaði áðan að hann hefði þurft að þola fátækt í æsku. Margur hefur þurft þess. Hitt er annað mál að svo virðist sem þessi reynsla hafi framkallað þá biturð gagnvart þeim fátæku sem birtist í því að vilja gera enn fleiri fátækari en þeir væru annars. Kannske hefur það átt sér stað. Ég minnist þess að einhvern tíma las ég það að maður bað mönnum fyrirgefningar vegna þess að þeir vissu ekki hvað þeir væru að gjöra. 



Virðulegi forseti. Kannske er fullmikið sagt með því að taka undir með síðasta ræðumanni, hv. 6. landsk. þm., að fjmrh. viti ekki hvað hann er að gera. Fleiri standa að þessu máli en hann einn persónulega. En ég held að enn þá sé hægt að fullyrða og leggja enn og aftur áherslu á að fyrirætlunin kann að vera mjög góð en þeir sem að henni standa hafa enn þá ekki hugmynd um né geta á nokkurn hátt sýnt fram á hver árangur eða afleiðing þessara aðgerða er. Fjármagnið á að auka atvinnu, segja þeir. Þeir vita ekki hvaða upphæðir er hér verið að tala um og hafa lýst því yfir að þær upplýsingar sé í raun og veru ekki að hafa og ekki að fá. Þeir vita ekki hvert fjármagnið á að fara, ekki hvar verður fjárfest. Það er mjög alvarlegt mál að segja slíkt æ ofan í æ þegar margítrekað er í allri stjórnmálaumræðu hér, bæði á þessu þingi og undanfarandi þingum, að það sem einkum er að í þessu landi er röng fjárfestingarstjórn. Þá liggur eiginlega beinast við að áætla að þessi ríkisstj. hafi ekki áhuga á því að stjórna enda virðast mjög margar aðgerða hennar benda mjög eindregið í þá átt. Hv. 4. þm. Austurl. benti réttilega á að verðbólga hefur þau áhrif á kjör manna að þeir ríku verða ríkari og þeir fátæku fátækari. En þá er að svara því hvað gerist þegar verðbólgan er horfin. Þá kemur í ljós hverjir að því standa að gera þá ríku ríkari og þá fátæku fátækari. Þá er ekki lengur hægt að kenna verðbólgunni um. Ég sagði áðan að næstum virtist sem þessi ríkisstj. hefði ekki áhuga á að stjórna þó að hún marglýsi því yfir að hún sé hér til þess. Til þess eru fjölmörg dæmi. Í fyrsta lagi eru þau brbl. sem gefin voru út við upphaf þessa stjórnarferils. Síðar meir kom í Ijós að ríkisstj. hafði varla haft grun um hvaða áhrif þau hefðu því árangur þeirra varð miklu meiri og skjótari en þeir höfðu nokkurn tíma gert sér í hugarlund að vænta mætti. Það kemur kannske einkum og sér í lagi til af því að menn hafa ekki, bæði þá og að því er virðist alls ekki nú heldur, enn þá gert sér grein fyrir því að laun eru ekki það sama og kjör. Kjör fólks eru allt annað en þau laun sem það hefur. Maður getur boðið fólki allstórar fjárfúlgur í launum án þess að maður bæti í raun og veru mikið úr kjörum þess. Ég var á fundi á laugardaginn var. Þar stóð upp maður, einstæður faðir, með 18 þús. kr. laun. Þegar hann lagði niður fyrir okkur sitt dæmi, þ.e. þann kostnað sem hann þarf að útleggja mánaðarlega, kom í ljós að hann hafði afgangs 2 þús. kr. fyrir mat og klæðum. Maður getur nefnt fleiri dæmi um áhugaleysi þessarar ríkisstj. á því að stjórna og það á sviðum þar sem henni hefur verið margbent á að hún gæti haft mikinn ávinning af því. Svo er t.d. í stórum fjárfrekum framkvæmdum eins og flugstöðinni þar sem henni hefur verið bent á að hugsanlega megi spara allt upp í 40% í byggingarkostnaði. En hún hefur ekki áhuga á að vita af því einu sinni. Ég hef reyndar sagt að í sjálfu sér séu þau frv. sem nú eru á okkar borðum ekkert annað en það sem viðgengst víðast hvar í okkar nágrannalöndum þannig að í eðli sínu eru þau ekki óeðlileg. En menn geta þó ekki horft fram hjá því og mega ekki snúa sér undan þeirri gagnrýni með einhverjum frammíköllum og útúrsnúningi sem fram hefur komið, menn verða að viðurkenna að á þeim hvílir ákveðin sönnunarbyrði þegar málin eru gagnrýnd. Skiljanlegt er að menn vilja vita hvað í raun og veru er á ferðinni, hverjar eru afleiðingarnar og hver er árangurinn sem vænst er. Svarið er eitt, að fjármagnið auki atvinnu. Það segir í sjálfu sér ekki neitt og er enn þá ekkert annað en væntingar.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki vera langorður. Það er tvennt sem mig langar til að víkja aðeins að. Það er sjálfsagt rétt að hæstv. fjmrh. er kannske ekki alveg ljóst hvað er verið að gera með þessum frv. og hvað hann er að gera, en hinum háu herrum sem sitja með honum í ríkisstj. er það alveg fullkomlega ljóst. Hér er auðvitað stefnt að því ákveðna marki, sem ég minnist á hér áðan, að breyta þessu þjóðfélagi til hagsbóta fyrir hina efnuðu. Það eru hreinar línur. Í öðru lagi vekur það mér ævinlega furðu þegar hv. þm. Tómas Árnason, 4. þm. Austurl., kemur í þennan ræðustól og segir: Hvernig væri ástandið ef ekkert hefði verið gert? Staðreyndin er sú, að það voru allir flokkar sammála um að það þyrfti að grípa til róttækra ráðstafana. Það var enginn flokkur sem taldi að það væri í rauninni valkostur að láta reka á reiðanum. Eftir samfellda stjórnarsetu Framsfl. frá 1971 var þannig komið í íslensku þjóðfélagi - 

Frsm. (Eyjólfur Konráð Jónsson) Hæstv. forseti. Með vísan til nái. meiri hl. fjh.- og viðskn. við 159. mál, sem var hér á dagskrá áðan, og með hliðsjón af því að þetta mál hefur í rauninni verið rætt sem fylgifrv. með því máli sé ég ekki ástæðu til að fara neinum orðum um það frekar en þeim að meiri hl. leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt.



Virðulegi forseti. Ég tók það fram þegar gerð var grein fyrir nál. vegna þess máls sem var hér seinast til afgreiðslu að söm væri afstaða okkar í minni hl. n. gagnvart þessu fylgifrv. Við leggjum til að það verði fellt.