Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Með bréfi, dagsettu 16. apríl 2018, hefur forseti óskað eftir því, samanber. 8. tölulið 1. mgr. 13. gr. þingskapa, við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd að hún fjalli um eftirfarandi skýrslur Ríkisendurskoðunar: Rekstur og starfsemi hjúkrunarheimila 2008–2010, Atvinnutengd starfsendurhæfing og Náttúruminjasafn Íslands.

Borist hefur bréf frá félags- og jafnréttismálaráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 501, um ferðakostnað og dagpeninga ráðherra, frá Birni Leví Gunnarssyni. Borist hefur bréf frá utanríkisráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 384, um ráðherrabíla og bílstjóra, frá Birni Leví Gunnarssyni. Loks hefur borist bréf frá dómsmálaráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 648, um aðgerðaáætlun fyrir Stjórnarráðið, frá Höllu Signýju Kristjánsdóttur.

Forseti hefur kannað þetta mál. Eins og þingmönnum er kunnugt var atkvæðagreiðslu um þessa skýrslubeiðni frestað á mánudaginn eftir að bréf hafði borist frá utanríkisráðherra þar sem lýst var ákveðnum sjónarmiðum um skýrslubeiðnina og á það bent að hún beindist að hluta til að þáttum sem væru á verksviði annars ráðherra. Engu að síður er það svo að í fyrirliggjandi skýrslubeiðni er óskað eftir því að fjallað verði um atriði sem falla undir málefnasvið utanríkisráðherra samkvæmt forsetaúrskurði um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands, nr. 84/2017. Þar er í 8. gr. kveðið á um að utanríkisráðherra fari með utanríkismál, þar á meðal samninga við önnur ríki og gerð þeirra. Ábyrgð á framkvæmd alþjóðasamninga getur þó eftir atvikum verið á hendi, eða að hluta til á hendi, annarra ráðherra eins og kunnugt er. Beiðnin varðar opinbert málefni og uppfyllir að öllu leyti ákvæði þingskapa. Hún telst því tæk til þinglegrar meðferðar og atkvæðagreiðslu. Þá hefur þessi skoðun einnig leitt til þess að skýrslubeiðendur hafa gert nokkrar breytingar á beiðni sinni til að taka betur mið af þeirri verkaskiptingu sem á bak við liggur. Hefur þingskjalið verið prentað upp og kemur nú þannig til atkvæðagreiðslu.

Herra forseti. Ég kem hingað upp einfaldlega til að hrósa hæstv. forseta fyrir að hafa lagst yfir þetta og farið í ítarlega vinnu og lagt fram þennan úrskurð. Ég vil sérstaklega hrósa forseta fyrir það um leið og ég vil í öðru lagi líka aftur hrósa hæstv. forseta fyrir það frumkvæði að eiga samtal við framkvæmdarvaldið, við ríkisstjórnina, sem við lásum um fyrr í vikunni varðandi það hvernig hægt er að auka einmitt virðingu þingsins, hvernig hægt er að taka fyrir skýrslubeiðnir, fyrirspurnir o.s.frv. og setja í skýran farveg. Ég segi já við þessari skýrslubeiðni um leið og ég þakka hæstv. forseta fyrir þennan úrskurð.

Virðulegi forseti. Ég vil einfaldlega minna á hvað það er sem liggur hér að baki þessari skýrslubeiðni. Það eru hin ólýsanlegu stríðsátök í Sýrlandi og þær upplýsingar sem fram komu í fréttaskýringaþættinum Kveik sem sýndur var í ríkissjónvarpinu 27. febrúar sl. þar sem fram kom að íslenska ríkið hefur ítrekað veitt íslensku flugfyrirtæki undanþágur til flutninga á vopnum sem grunur leikur á að gætu endað á svæðum sem bannað er að flytja vopn til í samræmi við þær alþjóðaskuldbindingar sem Ísland hefur gengist undir. Við á Íslandi berum ábyrgð þegar kemur að stríðsátökunum í Sýrlandi. Við þingmenn og framkvæmdarvald herlausrar þjóðar berum líka ábyrgð á því að tala ávallt fyrir friðsamlegum lausnum. Við berum líka ábyrgð á því að virða alþjóðlega sáttmála á borði vopnasölusamninga og það sem tiltekið er í þessari skýrslubeiðni og við berum líka ábyrgð á því að bera virðingu fyrir mannréttindum á alþjóðavettvangi. 
            

Hæstv. forseti. Ég þakka forseta fyrir þá athugun sem hann hefur framkvæmt á þessu máli og tel að það hafi orðið til þess að lagfæra það. Ég er hins vegar enn þeirrar skoðunar að málið ætti fremur heima á borði hæstv. samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra eins og fram hefur komið á fyrri stigum málsins. Það hefur aldrei verið ágreiningur um að eðlilegt væri að kallað væri eftir upplýsingum af þessu tagi en það hefur hins vegar verið álitamál með hvaða hætti það væri borið fram hér. Ég tel að það sé a.m.k. gott ef lyktir fást í þetta mál, en sit hjá við atkvæðagreiðsluna í ljósi þeirrar afstöðu minnar að meginefni og kjarni fyrirspurnarinnar eða skýrslubeiðninnar lúti að málefnum sem heyra undir verksvið samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra og því hefði ég talið eðlilegt að málið færi í þann farveg.