Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur eftirfarandi tilkynning um breytingu á skipan embættismanna fastanefnda: Guðfríður Lilja Grétarsdóttir var kjörin varaformaður umhverfisnefndar á fundi nefndarinnar 14. október sl. Þá var Guðfríður Lilja Grétarsdóttir kjörin varaformaður Íslandsdeildar Norðurlandaráðs á fundi deildarinnar í gær, 19. október, og kjörin formaður félags- og tryggingamálanefndar á fundi nefndarinnar í morgun, 20. október. Lilja Mósesdóttir var kjörin formaður viðskiptanefndar á fundi 14. október sl.

Um klukkan 2 í dag, að loknum dagskrárliðnum Störf þingsins, fer fram umræða utan dagskrár um fjárhagsstöðu Landsvirkjunar og framtíðarhorfur. Málshefjandi er hv. þm. Vigdís Hauksdóttir. Fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Frú forseti. Fyrir þinginu liggur nú frumvarp sem er mikilvægt og krefst þess jafnframt að við þingmenn vöndum okkur mjög við þá umræðu sem fram undan er. Svo háttar til, eins og virðulegur forseti hefur skýrt frá, að ekki hefur liðið nægilegur tími frá því að frumvarpið var lagt fram á þingi og þar til til umræðu gæti komið. Ég tel nauðsynlegt að við vöndum okkur í þessari umræðu, förum vel yfir frumvarpið, við hv. þingmenn nýtum tímann í dag til að fara yfir efnisatriði þess til að 1. umr. um þetta mikilvæga frumvarps verði sem vönduðust. Eins hefur það komið fram hjá forustumönnum ríkisstjórnarinnar að það muni ekki seinka afgreiðslu mála hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum hvenær Alþingi afgreiðir þetta mál. Þess vegna skiptir máli fyrir okkur núna að við sýnum Alþingi þá virðingu, og þjóðinni allri, að við vöndum okkur, hlaupum ekki til þessara verka, undirbúum okkur vel fyrir 1. umr. þannig að við getum síðan tekið upplýsta og skynsamlega ákvörðun um það hvernig skuli haldið áfram með þetta mál. 
            

Virðulegi forseti. Eins og fram kom hjá hv. þm. Illuga Gunnarssyni er komið fram frumvarp varðandi svokallað Icesave-mál. Við í þingflokki Framsóknarflokksins teljum eðlilegt að málið fari hefðbundna leið í gegnum þingið og sjáum því ekki ástæðu til að það fari inn með einhverjum gassagangi, ekki síst í ljósi þess að forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar hafa lýst því yfir að ekkert liggi á. Þar að auki er ljóst að mjög mikilvæg mál bíða þess að verða tekin til afgreiðslu og fjallað um í þinginu sem annars þyrftu að víkja og bíða. Er þar m.a. mál sem framsóknarmenn leggja fram um skuldir heimilanna og annað. Því leggjum við eindregið til að frumvarpið fari í venjubundinn farveg og verði ekki tekið á dagskrá með afbrigðum, við sjáum ekki ástæðu til þess.

Frú forseti. Ég er alveg sammála hv. þingmönnum að það er mikilvægt að hér fari fram vönduð og upplýst umræða um málið. Nú er það svo að það er hv. þingmönnum í fersku minni og alveg óvenjulega þaulkunnugt að uppistöðu til og efnisatriðum vegna þess að það var hér til umfjöllunar í allt sumar. Það er sömuleiðis þannig að menn fengu á þessu kynningu í fjárlaganefnd, og forustumönnum stjórnarandstöðunnar var kynnt þetta auk þingflokka stjórnarflokkanna á sunnudaginn. Vissulega er þó rétt að málinu var ekki dreift fyrr en í gær. Ég met málið þannig að það væri ákaflega æskilegt að fjárlaganefnd sem hefur ærinn starfa með höndum kæmist sem fyrst til að vinna í þessu máli. Þess vegna væri æskilegt að það kæmist til nefndar að undangenginni vandaðri og góðri umræðu sem hér ætti að geta farið fram, en að sjálfsögðu er það í höndum þingsins sjálfs að ákveða hvort það muni svo miklu um þennan sólarhring sem vantar upp á að málið hafi legið nógu lengi á borðum þingmanna. Það ræðst þá bara í atkvæðagreiðslu þar um.

Afbrigðin eru felld með 29:23 atkvæðum. 

Virðulegi forseti. Nú mun reyna mjög á þingmenn þar sem við munum ræða það mál sem þingmenn ákváðu af skynsemi að hleypa ekki inn með einhverjum gríðarlegum hraða. Vegna þess að ég sé hvers konar leikrit er að fara í gang og hvers konar umræða er farin af stað hjá ýmsum stjórnarliðum vil ég, virðulegi forseti, nota tækifærið og lesa aðeins upp úr yfirlýsingum hæstv. forsætisráðherra. Hæstv. forsætisráðherra lagði ásamt hæstv. fjármálaráðherra sérstaklega áherslu á það fyrir nokkrum vikum að við værum að samþykkja mál sem væri þess eðlis að fyrirvararnir við það rúmuðust fyllilega innan Icesave-samningsins. Hæstv. forsætisráðherra sagði, með leyfi forseta, við fjölmiðla: „Ég tel að hvert einasta þjóðþing í Evrópu hefði talið sig alveg í fullum rétti til þess að setja slík öryggisákvæði eins og þarna er gert.“ Þetta sagði hæstv. forsætisráðherra. Hæstv. forsætisráðherra sagði fyrir nokkrum dögum í þingræðu, með leyfi forseta: „Það er ekki réttlátt að Íslendingar séu látnir gjalda fyrir gallaða löggjöf Evrópusambandsins. Það er ekki réttlátt að Bretar og Hollendingar hreinsi hendur sínar af því að þeirra eigin fjármálaeftirlit hafi brugðist, ekki síður en okkar, í Icesave-málinu og það er afar ósanngjarnt að þeir skuli torvelda samstarf Íslands og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Við urðum fórnarlömb þess að allar þjóðir sem við eigum helst samskipti við, bæði austan hafs og vestan, töldu nauðsynlegt að verja gallaðar fjármálareglur til þess að forða áhlaupi á banka víða um heim.“ Þetta þekkir hæstv. forsætisráðherra mjög vel. Samfylkingin var með bankamálaráðuneytið þegar þessar skuldbindingar hlóðust upp, 

Virðulegi forseti. Nú þegar við þingmenn munum nota daginn í dag og jafnvel morgundaginn til að búa okkur undir 1. umr. um það mikilvæga mál sem hér hefur verið lagt fram er ástæða til að kalla eftir og reyna að glöggva sig á þeim skoðunum sem þingmenn hafa, og stjórnmálaflokkar, á þeim fyrirvörum sem gerðir voru og samþykktir í þinginu í ágústmánuði og hvort það frumvarp og sú leið sem ríkisstjórnin er að fara rammist innan þeirra fyrirvara sem menn voru sammála um að gera í ágústmánuði. Það slær menn þegar þeir horfa á þá stöðu sem virðist vera komin upp að gert er ráð fyrir því að vaxtagreiðslur muni alltaf koma til greiðslu af hálfu Íslands, sama hvort það er hagvöxtur eða ekki. Þegar við settum þessi skilyrði, fyrirvarana, var það til að tryggja að ef illa gengi á Íslandi, ef það væri lítill sem enginn hagvöxtur, mundum við ekki borga til Breta og Hollendinga. Í því tilviki sem væri 0% hagvöxtur væri ekki greitt. Nú virðist það vera þannig, miðað við það sem fram hefur komið, að þessi fyrirvari sé ekki lengur gerður. Með öðrum orðum er sama hvort það er hagvöxtur á Íslandi eða ekki, sama þótt gangi illa á Íslandi, jafnvel þótt hagkerfið dragist saman, þótt við lendum í samdrætti, eigum við samkvæmt því frumvarpi sem hér liggur fyrir að greiða alla áföllnu vextina. Og hvað þýðir það? Upphæðin sem um er að ræða, hinar stóru tölur sem falla á ríkið, er akkúrat vaxtagreiðslurnar. Við getum þannig staðið frammi fyrir því, verði það frumvarp samþykkt á Alþingi sem nú hefur verið lagt fram, að við göngumst undir það að borga þessa vexti sama hvernig árar. Það var akkúrat um þetta sem fyrirvararnir giltu. Ég tel að það sé heppilegt og áhugavert að heyra frá formanni þingflokks Vinstri grænna, hv. þm. Guðfríði Lilju Grétarsdóttur, hver afstaða Vinstri grænna er til þessa, 

Virðulegi forseti. Það er sannarlega athyglisvert að sjá hversu mikinn Sjálfstæðisflokkurinn fer í þessu máli, svo djúp og rík sem hans sögulega ábyrgð er á hruninu sem hér varð,  
             Það sem okkur tókst að gera í sumar eins og þingheimur veit var að tryggja öryggisventla fyrir Ísland með greiðsluþaki á þær borganir sem hér færu til Icesave. Þetta greiðsluþak heldur með þessum nýju samningum og það eru engar líkur á því að þeir vextir sem Ísland þarf að greiða fari yfir þetta hámark og það greiðsluþak sem Alþingi er búið að samþykkja.  
            

Frú forseti. Ég vil gjarnan ræða við hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur um fyrningu aflaheimilda. Það kom fram í máli Dags B. Eggertssonar, varaformanns Samfylkingarinnar, að það á að hefja innköllun aflaheimilda 1. september 2010. Hann tilkynnti þetta á fundi í Grafarholtinu og menn þar tóku kannski þessari tilkynningu með ró, en hins vegar má svo sem segja að í sjávarbyggðunum hringinn í kringum landið ríki mikil taugaveiklun. Ég hef mikinn áhuga á að heyra frá hv. þingmanni hvort það sé rétt sem varaformaðurinn segir, að það eigi að hefja innköllun aflaheimilda 1. september. Honum til málsbóta má nefna að í stjórnarsáttmálanum segir að endurskoða eigi lög um fiskveiðar og, með leyfi forseta, „miðað við að áætlun um innköllun og endurráðstöfun taki gildi í upphafi fiskveiðiárs 1. september 2010“. Þetta finnst mér einkar athyglisvert þar sem núverandi hæstv. sjávarútvegsráðherra virðist vera á harðahlaupum undan einmitt þessari grein í stjórnarsáttmálanum eins og frægt viðtal í Kastljósi sýndi mjög greinilega. Ég hef sem sagt áhuga á að heyra hvort þetta sé enn þá stefnan og hvort menn geri sér grein fyrir alvarleika þessarar ákvörðunar. Hérna hefur mikið verið talað um Icesave og þær góðu fréttir að það muni fást svo mikið upp í kröfurnar, en nú er það þannig að Landsbankinn sem ríkið á 80% í er með 50% af öllum sjávarútveginum undir þannig að ríkið leggur núna 122 milljarða inn í bankann og ef farið verður í fyrningu aflaheimilda eins og boðað er í stjórnarsáttmálanum erum við hugsanlega að horfa fram á gjaldþrot bankans. Þá erum við ekki að tala um nein 90%.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Eygló Harðardóttur fyrir að vekja máls á þessu brýna máli sem við eigum náttúrlega að vera í stöðugri umhugsun um og umræðu. Vissulega er skuldastaða sjávarútvegsins alvarlegt áhyggjuefni og ekki skal ég draga úr því. Þingmaðurinn spurði sérstaklega um þau áform sem lúta að innköllun aflaheimilda og allir sem hér eru vita að það er ákvæði í stjórnarsáttmálanum um að lagður verði grunnur að innköllun og endurráðstöfun aflaheimilda á 20 ára tímabili í samræmi við stefnu beggja flokka. Sú endurskoðun verði unnin í samráði við hagsmunaaðila í sjávarútvegi og miðað við að áætlun um innköllun og endurráðstöfun taki gildi í upphafi fiskveiðiársins 1. september 2010. En þarna er líka kveðið á um að skipaður sé starfshópur sem vinni að endurskoðuninni og kalli til samráðs hagsmunaaðila og sérfræðinga. Sú nefnd hefur verið sett á laggirnar og hún er að störfum. Störfum hennar seinkaði lítillega vegna þess að þingheimur var upptekinn við annað í sumar, þ.e. að leysa Icesave-málið, og verkstjórn nefndarinnar er í höndum formanns fjárlaganefndar. Það er því skiljanlegt að svolítill dráttur yrði á því að nefndin hæfi störf en hún er að störfum núna og hún hefur nokkra mánuði til að færa sjávarútvegsráðherra tillögur að því hvernig staðið verði að þeim breytingum á kvótakerfinu sem fyrirheit eru um í stjórnarsáttmála. Stjórnarsáttmálinn stendur, það er bara þannig. Við gerum fastlega ráð fyrir því, báðir stjórnarflokkar, að unnið verði vel og dyggilega eftir þessum sáttmála. Ég skil það vel að sjávarútvegsráðherra skuli vera varfærinn í yfirlýsingum og ummælum um þetta mál á meðan starfshópurinn sem hann hefur skipað er enn að störfum.

Virðulegi forseti. Mig langar að vekja athygli þingheims á grein í Morgunblaðinu í dag þar sem enn og aftur kemur í ljós að sú ríkisstjórn sem hér situr hefur að engu þær ályktanir eða það sem Alþingi sendir frá sér og samþykkir. Það er mjög athyglisvert að það skuli koma í raun blygðunarlítið eða -laust fram í þessari grein að svo virðist sem ríkisstjórninni finnist allt í lagi að það sem Alþingi samþykkir gildi ekki. Hér er verið að tala um að nú þegar er búið að senda fyrstu svörin við spurningalista Evrópusambandsins til Brussel áður en búið er að skipa í og áður en tekið hafa til starfa þeir málefnahópar eða vinnuhópar sem eiga að fara yfir þessar spurningar og svör. Með leyfi forseta ætla ég að lesa upp úr greinargerð sem fylgdi með og samþykkt var á Alþingi en þar stendur: „Þessir hópar halda utan um samningaviðræður, hver á sínu sviði, allt frá upphafi ferlisins til enda. Það felst m.a. í því að undirbúa svör við spurningum sambandsins, taka þátt í yfirferð yfir regluverk Íslands og ESB og undirbúa samningsafstöðu Íslands, auk þess að taka þátt í samningaviðræðum.“ Að undirbúa svör við spurningum. Hvernig í ósköpunum geta vinnuhópar eða hópar sem að þessu koma undirbúið svör þegar farið er að senda þau nú þegar, þegar búið er að senda svörin? Mér vitanlega er hreinlega allur bunkinn kominn í póst eða að fara. Þetta er enn eitt dæmið um þá vanvirðingu sem ríkisstjórnin og meiri hlutinn hér sýnir Alþingi. Þetta er algerlega óþolandi og það hlýtur að vera þannig að þeir sem láta sig þetta mál einhverju skipta geri athugasemdir við þetta, þó að síðar verði.

Frú forseti. Það er alveg rétt sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson sagði áðan að svöruninni við spurningum Evrópusambandsins er að mestu leyti lokið í góðri samvinnu fagráðuneyta og sömuleiðis starfsmanna utanríkisráðuneytisins. Ég hef svarað þessu og gert skýra grein fyrir því í Morgunblaðinu í dag. Eins og hv. þingmaður sagði hefur hann fyllsta rétt til að koma hér síðar og ræða þetta við mig. Ég kem hingað aðallega til að svara spurningu hv. Illuga Gunnarssonar. Hann telur að það sé rétt að þingheimur reyni að glöggva sig á afstöðu þingmanna og ráðherra stjórnarliðsins til Icesave-frumvarpsins sem verður rætt á morgun og hann spyr hvort við teljum að það frumvarp rúmist innan þeirra fyrirvara og þeirra laga sem samþykkt voru fyrr á þessu ári. Ég tel að svo sé. Ég tel að í öllum megindráttum séu fyrirvararnir sem þá voru settir inni í frumvarpinu og að sumu leyti styrktir. Frávikið er þó eitt og það er alveg rétt að segja það undanbragðalaust. Samkvæmt frumvarpinu, sem verður rætt á morgun, verður það þannig að ríkið mun ábyrgjast þær eftirstöðvar sem kunna að verða eftir árið 2024. Það er munurinn. Ég tel hins vegar að eins og málum er hagað núna miðað við þær upplýsingar sem hafa komið fram um virði eigna Landsbankans séu hverfandi líkur á því að það verði nokkuð eftir. Og þegar hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins koma hérna og spá hálfgerðum hagfræðilegum heimsendi á Íslandi og tala um að hér verði enginn hagvöxtur á næstu árum, þá vek ég eftirtekt á því að ef sú staða kemur upp er það varið af endurskoðunarákvæðinu. Áfram gildir það líka alveg klárt og kvitt að það sem hv. þm. Pétur Blöndal kallaði tæra snilld, þ.e. hinir efnahagslegu fyrirvarar, þeir gilda áfram og þeir tryggja að aldrei verða lagðar efnahagslegar klyfjar á Íslendinga sem þeir geta ekki staðið undir.

Virðulegi forseti. Það hefur verið mjög fróðlegt að hlusta á stjórnarliða, nú síðast hæstv. utanríkisráðherra sem fullyrðir það - hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir sagði að greiðsluþakið mundi halda. Við samþykktum frumvarp með ákveðið greiðsluþak. Það er alveg augljóst að hv. þingmaður þarf að kynna sér málið betur því sá stuðningur sem lagt er upp með, út frá þessum forsendum, hlýtur að vera í uppnámi því það liggur alveg hreint og klárt fyrir að við þurfum að greiða vextina hvort heldur sem er. Það er ekki inni í þakinu. Hvaða upphæð erum við að tala um, virðulegi forseti? 200 milljarða að lágmarki. Alveg sama hvernig gengur. Hvað eru 200 milljarðar? Það eru fjórir nýir háskólaspítalar og við erum að tala um það núna að þessi ríkisstjórn getur ekki skorið niður það sem snýr að þessu ári. Þeir komu með fjárlagafrumvarp sem er ekki tilbúið og þeir segja að það sé lýðræðislegt að þingið finni einhvern flöt á þessu. En þeir ætlast til þess að það verði ekki farið eftir því sem var samþykkt í vor og þeir sögðu að væri endapunktur, þeir sögðu að það þyrfti ekki að taka upp samningana, þetta mundi rúmast innan samninganna, en nú ætlast þeir til þess að við tökum þetta allt upp aftur og bætum við 200 milljörðum. 
             Virðulegi forseti. Við hljótum að kalla eftir afstöðu þeirra þingmanna Vinstri grænna sem hafa talað því augljóslega byggðu þeir skoðun sína á misskilningi og það er öllum ljóst sem þetta skoða. Þeir feiluðu á 200 milljörðum.

Hæstv. forseti. Ég tel ástæðu til að blanda mér í þessa umræðu um Icesave eftir kostulega ræðu þingflokksformanns Vinstri grænna, hv. þm. Guðfríðar Lilju Grétarsdóttur. Hún fór yfir ákveðna sögulega skýringu sem hv. þingmaður telur grundvöllinn að þeirri afstöðubreytingu sem varð hjá henni. En nú er það svo að í febrúar tók við ný ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingar og í vor fóru fram kosningar. Markmið ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingar var það, miðað við greinar hæstv. fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar, afstaða hans kom þar fram áður en hann varð ráðherra, að það skyldi út með AGS og það skyldi aldrei talað um að semja um Icesave. Hins vegar þegar hæstv. fjármálaráðherra er kominn til valda þá tekur hann sig til, lofar glæsilegri niðurstöðu varðandi Icesave og kynnir það varla fyrir þingflokkum stjórnarflokkanna sem samþykkja málið óséð, svo sögulegum staðreyndum sé haldið til haga. Síðan leyfir hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir sér að kalla þetta góðar fréttir, hæstv. forseti. Alþingi Íslendinga tók þetta mál til afgreiðslu í sumar eftir tveggja mánaða umfjöllun. Hvernig er svo farið með þá niðurstöðu sem þingmenn, hvort sem þeir eru í stjórn eða stjórnarandstæðingar, lofuðu í hástert, þessa meðferð, þessa samstöðu þingsins? Hvernig er svo farið með þetta í þingsölum? Það er blásið á þetta, þing og þjóð eru gerð að engu, og ekki síst er ríkisstjórnin gerð að athlægi. Það er eitt að semja og vilja semja en það er allt annað að semja af sér.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hætta mér langt í efnislega umræðu um Icesave-málið að þessu sinni enda stóð ég að því áðan að greiða atkvæði gegn afbrigðum sem varð til þess að málið fer ekki á dagskrá í dag. Ég tel að það sé málinu til mikilla bóta ef þingmenn nýta þann tíma sem þá gefst hugsanlega til morguns, til að fara vandlega yfir málið, fara yfir frumvarpið sem hér liggur fyrir og þau fylgiskjöl sem með því fylgja sem sum hver komu reyndar ekki á borð þingmanna fyrr en seint í gærkvöldi. Og að menn beri saman, þingmenn úr öllum flokkum, hvað stóð í lögunum sem samþykkt voru 28. ágúst og hvað stendur í hinum nýju textum, frumvarpi og samningsdrögum. Ég held að ef þingmenn fara í gegnum þann lestur eins og ég er byrjaður á en ekki búinn, þá held ég að menn rekist á afskaplega marga þætti, afskaplega mörg atriði sem eru í veigamiklum atriðum frábrugðin. Ég held að þingmenn, sérstaklega þeir sem stóðu að gerð þeirra fyrirvara sem samþykktir voru 28. ágúst ættu að skoða þetta gaumgæfilega. Ég hygg einnig að ef þeir skoða þessi mál af sanngirni muni þeir komast að því, eins og t.d. Ragnar H. Hall hæstaréttarlögmaður sagði í gær, að fyrirvararnir frá 28. ágúst hafa verið tættir niður, þeir hafa verið þynntir út. Ragnar H. Hall tjáði sig á Vísi í gær með þessum hætti, að fyrirvararnir hefðu verið tættir niður. Og til að allrar sanngirni sé gætt þá sagði hann líka að málið liti skár út en það hefði gert í júní, það væri snöggtum skárra en það var í júní. En ég held að ef menn fara yfir málið frá einu efnisatriði til annars þá sjái þeir hvaða útþynning þarna er á ferðinni og þeir sem lögðu á það áherslu í sumar 

Frú forseti. Þann 22. apríl gengu í gildi lög frá Alþingi sem gerðu það að verkum að kröfur innstæðutryggingarsjóðs á Landsbankann gamla frusu í krónutölu, voru reiknaðir yfir í krónur og eru síðan í krónutölu og vextir og gengishækkun á þeirri skuldbindingu er ekki forgangskrafa. Hins vegar bera eignir Landsbankans bæði vexti og gengisáhættu eða fá gengishækkun. Það þýðir að hann mun sífellt geta borgað meira og meira af þeirri skuldbindingu sem er föst í krónum. 90% er því engin furða. En barbabrellan felst í því að lán innstæðutryggingarsjóðs til að borga þetta bera bæði vexti og gengistryggingu frá síðustu áramótum og hækkar og hækkar. Það er það sem við erum að veita ábyrgð á þannig að gatið sem myndast á milli krónutölunnar hjá Landsbankanum og lánsins fellur á ríkissjóð. Ekki segja oftar í mín eyru að Landsbankinn geti staðið við 90% og að þetta verði allt saman gott mál. Í öðru lagi: Þeir sem lesa lögin vita að vextir verða greiddir þó að það verði enginn hagvöxtur. Við getum lent í því að það verði enginn hagvöxtur og við þurfum að greiða vexti á hverju einasta ári, 15–50 milljarða. Háskólinn kostar 10 milljarða á ári. Þetta munum við borga, alveg sama þótt það verði enginn hagvöxtur og að við getum ekki borgað neitt. Þá er hætt við því að margir muni telja nauðsynlegt að virkja eins og mögulegt er og ganga á auðlindir landsins eins og mögulegt er af því að þá getum við ekki borgað og þá erum við vanskilafólk. Þetta er það sem börnin okkar, þau sem eru eins árs og tveggja ára munu borga því að þetta lán verður ævarandi ef það verður enginn hagvöxtur.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem fram hefur komið hjá hv. þm. Birgi Ármannssyni, það er nauðsynlegt að við nýtum nú vel tímann til að glöggva okkur vel á þessu áður en til 1. umr. kemur. Ég þykist skynja að það sé ákveðinn misskilningur í gangi hvað varðar eðli þess máls sem er til umræðu. Það er alveg augljóst  Það sem breytist núna, og það virðist hafa farið fram hjá hæstv. utanríkisráðherra, er að við eigum að greiða vextina sama hvernig árar.  „Talið er líklegt að vaxtagreiðslur haldist innan greiðsluhámarksins.“ 
             Það er talið líklegt. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur fyrir svör hennar um fyrningu aflaheimilda. Eins og ég skildi þau er hún að segja að stjórnarsáttmálinn standi, það standi sem sagt til að hefja fyrningu aflaheimilda frá og með þá 1. september 2010. Hún talaði líka um nefnd sem var skipuð ýmsum hagsmunaaðilum og stjórnmálamönnum úr nánast öllum flokkum. Í skipunarbréfi nefndarinnar er ekki vikið einu orði að fyrningu aflaheimilda. Það er talað um að skilgreina helstu álitaefni sem eru fyrir hendi í löggjöfinni og lýsa þeim, vinna nauðsynlegar greiningar og setja að lokum fram valkosti um leiðir til úrbóta þannig að í greininni verði sköpuð góð rekstrarskilyrði til langs tíma, fiskveiðar verði stundaðar með sjálfbærum hætti og sem víðtækust sátt náist um fiskveiðistjórnina meðal þjóðarinnar. Ég sé ekki að með einu orði sé nefnt það sem er talað um í stjórnarsáttmálanum, áætlun um innköllun og endurráðstöfun aflaheimildanna. Ég gat því miður ekki heldur heyrt á svari hv. þingmanns hvort menn hafi gert sér grein fyrir því þegar þeir keyptu lánasafn Landsbankans fyrir um 325 milljarða að til stæði að fyrna aflaheimildir. Var gert ráð fyrir því þegar við keyptum þetta lánasafn núna á 325 milljarða? Áttum við ekki að fá 90% í framhaldi af þeim samningi upp í Icesave? Á sama tíma koma fram tillögur á vegum ríkisstjórnarinnar sem munu gera það að verkum að Landsbankinn getur hugsanlega farið á hliðina, þ.e. Nýi Landsbankinn. Eins og hv. þingmaður ætti að kannast vel við er talað um að heildarskuldir sjávarútvegsins séu einhvers staðar í kringum 400 milljarða og ef Landsbankinn er með helminginn af þeim skuldum 

Frú forseti. Ég á svolítið bágt með að skilja hvers vegna það mál sem menn greiddu atkvæði um áðan að ræða ekki í dag er nú til umræðu, en látum það liggja milli hluta. Ég kem hér upp vegna orða hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar um svörin til framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. Hæstv. utanríkisráðherra hefur svarað því fyrir sitt leyti, en eins og hv. þingmaður veit fórum við vandlega yfir öll þessi svör í starfshópi utanríkismálanefndar um Evrópumál og ekkert var sent rafrænt til framkvæmdastjórnar fyrr en það hafði verið lesið yfir af starfshópnum. Auk þess, bara til að ítreka það vinnulag, er að sjálfsögðu hægt að bæta við og gera athugasemdir fram í tímann í þessu efni, bara svo þingheimur standi ekki í þeirri trú að öllu hafi verið lokað og engu verði breytt. Það er ekki þannig, frú forseti.

Frú forseti. Það hefur verið áhugavert að fylgjast með þessari umræðu í dag. Sérstaklega verð ég þó að segja að mér hefur fundist hálfsorglegt að fylgjast með hv. þm. Guðfríði Lilju Grétarsdóttur og umpóleringu hennar svo ég sletti aðeins. Ég hef vissa samúð með þingmanninum vegna þess að kynni mín af henni eru þau að hún er heiðarleg og trú hugsjónum sínum. Þess vegna þykir mér hálfvandræðalegt fyrir hana að koma hér og vera fullkomlega rökþrota. Og hvað gerir rökþrota fólk? Það grípur til þess að skella sér með dynk og stæl ofan í pólitísku skotgrafirnar. Hvað gera vinstri grænir þegar þeir eru algerlega rökþrota? Þeir benda á Sjálfstæðisflokkinn, minnisblaðið frá því í október/nóvember. Það er ástæðan fyrir því að við erum hér. Hv. þingmanni til upplýsingar var aldrei skrifað undir þetta sem samning eins og þann samning sem hæstv. fjármálaráðherra ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingarinnar skrifaði undir í júní. Skuldbindingin og sá Icesave-samningur sem við erum að ræða hér og ræddum í allt sumar og fáum inn í þingið á morgun er samningur sem hæstv. fjármálaráðherra og ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingarinnar bera ábyrgð á. Við reyndum í allt sumar að koma okkur upp úr þessum skotgröfum til að bæta þetta mál og náðum um það góðri samstöðu og núna þegar ekki bara við á þinginu heldur óháðir sérfræðingar eins og hér hefur verið bent á, Ragnar H. Hall og fleiri, benda á að þeir fyrirvarar sem við í sameiningu unnum að eru tættir niður og útvatnaðir, svo notuð séu þeirra orð, 

Virðulegi forseti. Flestum má vera kunnugt um að Landsvirkjun leggur grunn að miklum lífsgæðum okkar Íslendinga. Það hefur ætíð verið stefna Framsóknarflokksins, og er það enn, að standa vörð um fyrirtækið og hafa framsóknarmenn ætíð hafnað allri einkavæðingu þess. Landsvirkjun er sameignarfélag í eigu íslenska ríkisins en allt þar til í nóvember 2006 áttu Akureyrarbær og Reykjavíkurborg einnig hlut í Landsvirkjun. Þau seldu þá hlutinn. Lög um Landsvirkjun eru nr. 42/1983 og í þeim er ákvæði um þessa skiptingu á milli sveitarfélaganna og ríkisins, en eftir 2006 á ríkið eitt Landsvirkjun. Það var einkennilegur samningur sem þá var gerður, það var ekki nóg með að þessi bæjarfélög seldu hlutinn í fyrirtækinu, heldur tryggir Landsvirkjun þeim skaðleysi til 1. janúar 2012. Einhverjar skuldbindingar hvíla enn á þessum sveitarfélögum sem Landsvirkjun fékk greiðslufrest á og verði greiðslufall skal Landsvirkjun vera skaðabótaskyld fyrir þessa aðila. Eins og flestir vita hefur lánshæfismat Landsvirkjunar því miður fallið í ruslflokk, Landsvirkjun skuldar geysilegar fjárhæðir og hefur talan 400 milljarðar verið nefnd. Það stendur í fjárlagafrumvarpinu sem lagt er fram fyrir árið 2010 að ríkið ætli að koma með 25 milljarða inn í fyrirtækið árið 2010 þrátt fyrir að Landsvirkjun telji sig hafa greiðsluþol út árið 2011. Ég hef miklar áhyggjur af þessu því að Landsvirkjun stendur að grunnstoð okkar í samfélaginu, en síðustu daga og síðustu vikur hef ég spurt sjálfa mig hver raunverulegur eigandi Landsvirkjunar sé. Er það íslenska ríkið og íslenska þjóðin þar með eða eru það erlendir kröfuhafar? Landsvirkjun fetar þá sömu braut og íslensku bankarnir gerðu, að taka upp reikningsskilastaðla, að sprengja upp veðmat sitt með því að eignfæra bæði vatns- og jarðréttindi, jarðgæði, að því er virðist til þess eins að geta því miður tekið meiri erlend lán. Það sem mig undrar samt mest í því hvað staða Landsvirkjunar er slæm er það að megnið af tekjum Landsvirkjunar er í erlendri mynt, eins og lánin eru líka að mestu leyti. Það er þá ekki þessi gengismunur sem er að fella Landsvirkjun, það er eitthvað allt annað, enda vil ég meina að árið 2003 hafi farið að halla verulega undan fæti hjá Landsvirkjun þegar sú ákvörðun var tekin að heimila Landsvirkjun með lögum að stunda líka fjármálastarfsemi. Landsvirkjun er grunnstoð okkar Íslendinga. Þetta er fyrirtæki sem fer með almenna hagsmuni okkar. Hvers vegna var opnað á það í lögum 2003 að Landsvirkjun, veitufyrirtæki okkar, fyrirtæki sem er búið að fá leyfi til að virkja og nota landið okkar og fallvötnin, fengi heimild til að leika sér með fé? Ég lít þetta mjög alvarlegum augum, sérstaklega í ljósi þess hvað fyrirtækið skuldar mikið og ríkið hefur gengið í ábyrgðir fyrir allar skuldbindingar fyrirtækisins. Við ætlum að ræða Icesave-samningana á morgun, himinháar skuldir, en svo kemur upp úr kafinu að skuldir Landsvirkjunar eru síst minni og ríkið hefur ábyrgst þær. Annað sem angrar mig í þessari umræðu er að Eftirlitsstofnun EFTA skuli hafa gert athugasemd við þá litlu ríkisábyrgð sem veitt er fyrir heimild í fjárlögunum 2010 upp á þessa 25 milljarða og hefur Eftirlitsstofnunin gefið það út að greitt skuli hæfilegt ábyrgðargjald fyrir þá ríkisábyrgð. Þess vegna spyr ég fjármálaráðherra: Hvað er það há upphæð sem þarf að inna af hendi fyrst ríkið ábyrgist Landsvirkjun að fullu upp í 400 milljarða? Brjótum við ekki þar með í bága við þær reglur sem Eftirlitsstofnun EFTA hefur þegar bent okkur á? Mig langar til að spyrja hæstv. fjármálaráðherra hver raunveruleg staða Landsvirkjunar sé. Hver telur hæstv. fjármálaráðherra að sé raunverulegur eigandi Landsvirkjunar? Er það íslenska ríkið eða eru það erlendu lánardrottnarnir? Er Landsvirkjun tæknilega gjaldþrota eins og margt annað hér á landi? Að lokum langar mig að spyrja hæstv. fjármálaráðherra: Hver er framtíðarsýn hans á stöðu Landsvirkjunar?

Frú forseti. Ég held að segja megi að fjárhagsleg staða Landsvirkjunar sé góð í samanburði við velflest íslensk fyrirtæki, í raun og veru mjög góð í því ljósi séð að fyrirtækið hefur lokið fjárfestingarverkefnum sem það hefur staðið í meira og minna samfellt síðan 1995 eða þar um bil, í rúman einn og hálfan áratug. Það hefur ekki skuldbundið sig til að ráðast í nein ný verkefni sem með öðrum orðum þýðir að áhvílandi skuldir og tekjustraumar fyrirtækisins eru þá til staðar og hægt að skoða afkomuhorfur í því ljósi. Starfrækslumynt Landsvirkjunar er bandaríkjadollar og fyrirtækið hefur uppistöðu tekna sinna í þeirri mynt. Þetta byggir á og er í samræmi við alþjóðlega reikningsskilastaðla frá árinu 2008. Þetta leiðir það af sér að fyrirtækið hefur ekki orðið fyrir neinum teljandi skakkaföllum vegna gengisbreytinga á íslensku krónunni. Fyrirtækið skilaði 47 milljónum dollara í hagnað á fyrri helmingi þessa árs og í lok júní var eiginfjárhlutfallið 31%, ívið hærra en það var í lok júní ári áður. Fyrirtækið á í sjóði um 90 milljónir bandaríkjadala og hefur aðgang að samningsbundnu veltiláni upp á 358 milljónir dala, sem reyndar hefur verið nýtt að hluta. Áætlanir Landsvirkjunar gera þar af leiðandi ráð fyrir að fyrirtækið geti mætt öllum skuldbindingum til ársloka 2011, jafnvel þótt erlendir lánsfjármarkaðir væru alveg lokaðir íslenskum aðilum á þessu tímabili, sem vonandi verður ekki. Endurfjármögnunaráhætta Landsvirkjunar er fremur lítil. Félagið hefur kappkostað að dreifa afborgunum langtímalána yfir langt tímabil, upp undir 20 ár. Hvergi er um að ræða sérstaklega mikla endurfjármögnunarþörf á einstöku ári á þessu tímabili, þótt vissulega séu allháar greiðslur sem til falla á árinu 2011, en það telur fyrirtækið sig þegar ráða við og hafa tryggt sér að geta staðið við eins og áður sagði. Það er rétt að hafa í huga að í lánasamningum Landsvirkjunar eru engin ákvæði um gjaldfellingar þó að lánshæfismatið sé breytt. Núverandi lán Landsvirkjunar eru ekki í neinni hættu og standa þrátt fyrir að lánsmat fyrirtækisins hafi verið lækkað. Augljóslega mundi það hins vegar hafa áhrif ef fyrirtækið leitaði eftir nýju fjármagni. Fé frá rekstri nam rétt um 104 milljónum dollara á fyrri hluta ársins, en sem dæmi má taka nemur það nálægt hálfum áætluðum kostnaði við Búðarhálsvirkjun. Tekjustreymi félagsins er auðvitað gott. Fé frá rekstri, þetta fé, er það sem fyrirtækið hefur til að greiða afborganir eldri lána eða ráðast í nýjar fjárfestingar. Engu að síður er rétt að taka það fram, og engin ástæða til að draga dul á það, að fjárhagsstaða Landsvirkjunar er fremur veik í erlendum samanburði miðað við það sem gjarnan eru gerðar kröfur um til fyrirtækja af þessu tagi. Þar ræður mestu um að fyrirtækið hefur staðið nánast í óslitnum fjárfestingum síðan um miðjan síðasta áratug. Það hefur á þeim tíma u.þ.b. þrefaldað afkastagetu sína í raforkuframleiðslu, án þess að eigendur þess hafi lagt því til neitt eigið fé. Reyndar hafa arðgreiðslur verið hóflegar og í sumum tilvikum engar, en allar þessar miklu fjárfestingar hefur verið ráðist í án þess að fyrirtækið væri styrkt með auknu eigin fé. Engu að síður fylgjast erlendir bankar og matsfyrirtæki grannt með fyrirtækinu. Það gerir fjármálaráðuneytið einnig. Ætla þessir aðilar, þ.e. fjármálaráðuneytið og Landsvirkjun, að eiga með sér þétt samstarf um m.a. skuldamál og skuldastýringarmál sem verða mikilvæg viðfangsefni okkar á komandi árum þar sem ríki, sveitarfélög og stórir aðilar eins og orkufyrirtækin þurfa að samræma sig og vinna vel saman. Það er stefna fyrirtækisins að ráðast ekki í frekari stórverkefni eða stórfjárfestingar öðruvísi en að langtímafjármögnun þeirra á viðunandi kjörum miðað við arðsemi fjárfestinganna sem í hlut eiga sé fyrir fram tryggð. Það verður ekki tekin frekari áhætta hvað varðar eiginfjárstöðu fyrirtækisins að þessu leyti. Því má svo loks við bæta að í vor gerðu ríki og fyrirtæki með sér sérstakan viðbúnaðarsamning þannig að til viðbótar því lausafé og því aðgengi að  Svo er það að sjálfsögðu 

Virðulegi forseti. Við ræðum fjárhagsstöðu og framtíðarhorfur Landsvirkjunar og ég tek undir með hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur að við þurfum að passa vel og huga að fjárhagsstöðu Landsvirkjunar. Ég tek einnig undir með hæstv. fjármálaráðherra þar sem hann fór mjög vel yfir stöðu Landsvirkjunar. Það eru sömu upplýsingar og ég hef um eiginfjárhlutfall, eignir og annað. Eins er það þannig með Landsvirkjun, frú forseti, að allar þær framkvæmdir sem hún fer í eru gerðar með það að markmiði að fá eðlilega ávöxtun. Þá langar mig hins vegar, af því það er búið að fara mjög vel yfir fjárhagsþáttinn, að koma að því sem heitir kannski framtíðarhorfur. Ég held að framtíðarhorfur Landsvirkjunar byggist á því trausti sem við stjórnvöld búum Landsvirkjun. Ég tel að aðgerðir ríkisstjórnarinnar núna, bæði hvað varðar úrskurð á Suðvesturlínu og þessum orkusköttum, grafi undan trausti Landsvirkjunar, framkvæmdin sem þar er hent bara inn í umræðuna án þess að ræða við nokkurn einasta mann og þær afleiðingar sem þær valda okkur núna og við höfum orðið vör við. Það er hægt að fara mörgum orðum um það og síðast í blöðunum í gær var talað við Einar Þorsteinsson hjá Elkem þar sem hann lýsti því yfir að það verkefni sem þar væri fyrir höndum, sem gæti skapað þúsund störf, kannski 350 varanleg störf inn á það svæði, væri sennilega í hættu. Það er þetta sem ég held að við þurfum að einblína á, framtíðarhorfur fyrirtækisins. Það spilar nefnilega alveg með framtíðarhorfum þjóðarinnar. Ég verð að segja, frú forseti, að eftir að hafa fylgst með umræðunni um þennan orkuskatt verð ég sífellt meira og meira hissa. Það var haft eftir hæstv. iðnaðarráðherra í blöðunum í morgun að hún er að sjálfsögðu uggandi yfir þessu, en þá kom fram í máli hennar í viðtali í blöðunum að í þessum orkuskatti væri auðlindagjald á sjávarútveginn og annað. En, frú forseti, það er ekkert inni í þessum skatti þannig að ég held að það væri gott fyrir a.m.k. hæstv. ríkisstjórn að fara að lesa fjárlagafrumvarpið, 

Frú forseti. Það er við hæfi að ræða stöðu Landsvirkjunar eins og reyndar annarra orkufyrirtækja hér á landi nú um stundir. Þau eru mjög skuldsett eins og það heitir. Öll íslensk orkufyrirtæki hafa framkvæmt á síðustu árum, og ekki síst á síðasta áratug, fyrir lánsfé. Annars staðar, eins og kom fram í máli hæstv. fjármálaráðherra, hafa eigendur lagt opinberum fyrirtækjum til eigið fé. Það hefur aldrei verið gert á Íslandi og í raun hefur fyrirtækjunum verið búinn umbúnaður einkamarkaðarins um leið og þau eru í ríkiseigu. Þau eiga að vera bakhjarlar og gullhænur og um þau þarf að standa vörð, eins og hv. þm. Vigdís Hauksdóttir orðaði það, en um leið hafa þau verið send út á lánsfjármarkaðinn, ekki síst til þess að verða við kröfum stjórnvalda og stjórnarstefnu um tilteknar framkvæmdir. Stærsta framkvæmd Íslandssögunnar, Kárahnjúkavirkjun eins og allir vita, er algjörlega framkvæmd fyrir lánsfé. Nú þarf að greiða af þeim lánum. Auðvitað tekur það í. Eins og hæstv. fjármálaráðherra sagði mun fyrirtækið geta staðið í skilum a.m.k. til ársloka 2011, og það er vel, en af þessari staðreynd má kannski álykta sem svo að þessar risaframkvæmdir eru allar fyrir lánsfé og - ég ætla að leyfa mér að segja það - „óskabarn Framsóknarflokksins“, flokks hv. málshefjanda. Það er ekki að ástæðulausu að Landsvirkjun skuldar þetta stórfé. Það er ekki að ástæðulausu að önnur orkufyrirtæki eru jafnskuldsett. Það verður auðvitað að setja það í samhengi hvenær þessar ákvarðanir voru teknar og hvaða rekstrarumhverfi 

Virðulegi forseti. Ég fagna þessari umræðu um Landsvirkjun. Hún hefur gengið fram eins og ríki í ríkinu undanfarna áratugi. Ég þekki það sjálfur þegar ég starfaði sem deildarstjóri ríkisábyrgða um árabil hjá Lánasýslu ríkisins.  Við komumst líka að því sem var mjög áhugavert, þegar menn ræða hér arðsemi virkjana og arðsemi Landsvirkjunar, að á þeim þremur árum sem voru að upphafi Kárahnjúkavirkjunar hækkaði Landsvirkjun raforkuverð til almenningsrafveitna það mikið að það skipti fyrirtækið engu máli þó að arðsemi Kárahnjúkavirkjunar yrði 0, fyrirtækið gæti staðið undir greiðslum af virkjuninni vegna raforkuskatta á almenning í landinu. Þetta er náttúrlega alvarlegt mál því að það hefur komið í ljós að það fæst aldrei uppgefið hvert raforkuverðið er til stóriðju. Hér er komið atriði, hæstv. fjármálaráðherra, sem þarf að skoða. Landsvirkjun tók líka lán á þessum tíma á vöxtum hjá Landsbankanum sem voru hærri en gekk og gerðist á fjármálamörkuðum. Tilraunir til þess að hafa áhrif á þá lántöku voru numdar úr gildi af þáverandi ráðuneytisstjóra fjármálaráðuneytisins, sem nú liggur undir rannsókn vegna hugsanlegra innherjaviðskipta. 

Virðulegi forseti. Við ræðum hér eitt mikilvægasta fyrirtæki landsins, Landsvirkjun. Það fyrirtæki hefur vitanlega eins og önnur gengið í gegnum ýmislegt á síðustu mánuðum og árum. Engu að síður bendir allt til þess að Landsvirkjun sé nokkuð gott fyrirtæki og mikilvægt að það verði að sjálfsögðu áfram í eigu ríkisins. Landsvirkjun þarf að geta tekið þátt í því starfi sem fram undan er við uppbyggingu landsins og endurreisn efnahagslífsins. Til þess þarf vitanlega að skapa fyrirtækinu, sem og öðrum fyrirtækjum, svigrúm og andrými til að svo megi verða. Framkvæmdir á næstu árum, á næstu mánuðum helst og jafnvel næstu vikum, og við þurfum að byrja strax, mundu skipta miklu máli fyrir þjóðarbúið. Á fundi iðnaðarnefndar ekki alls fyrir löngu komu fulltrúar Landsvirkjunar og sögðu meðal annars frá stöðu fyrirtækisins og lögðu fram orðsendingu sem var send til iðnaðarráðuneytisins. Þar kemur m.a. fram, með leyfi forseta: „Matsfyrirtækin“ - þ.e. Moody's og þau fyrirtæki - „efast sum um að eigandi Landsvirkjunar hafi vilja og einhverja getu til að standa að baki fyrirtækinu.“ Ef það er efast um vilja ríkisins til að styðja við fyrirtækið og skapa því umhverfi er mjög mikilvægt að eyða þeirri óvissu, ef hún er til staðar. Ég segi: Ef hún er til staðar. Það er mjög mikilvægt að ríkisvaldið beiti sér núna fyrir því að Landsvirkjun og öðrum orkufyrirtækjum verði veitt svigrúm til að halda áfram með uppbyggingu á þeirra sviði. Því er mjög mikilvægt að horft verði m.a. til svokallaðrar verkefnavinnu eða verkefnaframkvæmda sem hefur verið töluvert rætt um að fara þurfi í. Ég skora því á hæstv. fjármálaráðherra að halda áfram, sem ég held að hann geri, að standa vörð um Landsvirkjun 

Virðulegi forseti. Það liggur fyrir í reikningum Landsvirkjunar fyrir síðasta ár að fyrirtækið tapaði 40 milljörðum á því ári sem var algjör viðsnúningur frá árinu þar á undan þegar það skilaði 460 millj. kr. hagnaði. Fjármagnsgjöld á árinu 2008 hjá Landsvirkjun námu 75 milljörðum kr., aðallega vegna orkusölusamninga sem tengdir eru álverði. Langstærsti hluti orkusölu Landsvirkjunar, upp undir 80%, fer til stórnotenda, þ.e. til stóriðjunotkunar. Það liggur því einhvern veginn ljóst fyrir, miðað við ummæli fjármálaráðherra hér áðan um gengistap, sem virðist ekki vera stór hluti af því tapi sem var í fyrra, að orkusala til stóriðju skili fyrirtækinu ekki miklu. Ásamt öðru undirstrikar þessi staðreynd hve áhættusamt það getur verið að binda svo stóran hluta orkusölunnar til svo fárra notenda í svo einhæfum rekstri sem hér um ræðir, frekar en reyna að skjóta fleiri og tryggari og fjölbreyttari stoðum undir rekstur stofnunarinnar og orkusölunnar. Ég held að við ættum öll að hafa það í huga, í þeirri umræðu sem við erum í núna um sífellt meira af svo góðu - þ.e. að auka frekar sölu til stórnotenda heldur en skjóta frekari stoðum undir fyrirtækin. Ég velti sömuleiðis fyrir mér hvort rétt væri að kanna kosti þess að aðskilja algjörlega orkusölu til stóriðju annars vegar og til almennrar notkunar hins vegar til að draga úr áhættunni sem greinilega er uppi varðandi sölu til stóriðju og skapa þannig ekki hættu og setja í óvissu raforkusölu til almennrar notkunar og minnka áhættuna í því. Ég velti því svona upp hvort hægt sé að kanna þá kosti. Full ástæða er til að hafa áhyggjur af stöðu Landsvirkjunar og þeirri umræðu sem virðist vera hér í þingsölum um að framtíðarhorfur fyrirtækisins felist nánast eingöngu í því að selja raforku til stóriðju, sem fyrirtækið 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka málshefjanda, hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur, fyrir að vekja máls á þessu þarfa málefni og jafnframt hæstv. fjármálaráðherra fyrir skýr og greinargóð svör. Eins og alþjóð veit er Landsvirkjun mjög mikilvægt fyrirtæki fyrir Ísland og hefur alltaf verið einn af hornsteinum atvinnulífs okkar. Við þurfum að gæta þess, við sem sitjum á Alþingi, að tala samfélagið okkar, fyrirtækin okkar, upp en ekki niður, eins og örlaði á í málflutningi sumra hv. þingmanna sem talað hafa hér í dag. Það liggur fyrir okkur Íslendingum að auka gjaldeyristekjur okkar. Það gerum við með því að hlúa að fyrirtækjum okkar og þar á meðal Landsvirkjun. Það er gríðarlega mikilvægt að við höldum vel á málum og löðum að erlenda fjárfesta sem hafa gríðarlegan áhuga á að fjárfesta í orkufrekum iðnaði. Landsvirkjun er fyrirtæki sem getur staðið við allar skuldbindingar sínar út árið 2010 án þess að taka ný lán. Það er öfundsvert í dag. Það eru því miður ekki mörg fyrirtæki sem geta státað af því í dag. Við skulum átta okkur á þeirri staðreynd og tala af virðingu um hlutina og á réttan hátt. Við skulum hafa í huga að gullna reglan í því að byggja samfélagið upp er að tala upp en ekki niður. Við eigum mikil tækifæri hér á Íslandi ef við grípum þau og höldum vel á spilunum. Ég hef hins vegar áhyggjur af því að við séum á rangri leið varðandi það hvernig við tökum á málefnum erlendra fjárfesta. Er það rétt af ríkisstjórninni að henda hugmyndum um orkuskatta inn í fjárlögin án þess að hún sé þar útfærð nema á einhvern hátt sem enginn vill kannast við að sé réttur? Hvers vegna er þetta gert? Þetta er ekki ábyrgt. Ég óska eftir því að hæstv. fjármálaráðherra upplýsi okkur um það hvers vegna þessi vinnubrögð eru viðhöfð. Jafnframt tel ég það ekki okkur til hagsbóta að umhverfisráðherra sé sífellt að snúa við úrskurðum sínum, úrskurðum ráðuneytisins, án þess að vera í neinu samráði við hagsmunaaðila. 

Frú forseti. Harla mikilvæg umræða sem hér fer fram um Landsvirkjun, þetta mikilvæga fyrirtæki í þjóðarbúskap okkar Íslendinga. En það er jafnframt mjög mikilvægt að tala fyrirtæki ekki niður, hvort heldur er ríkisfyrirtæki eða einkafyrirtæki í þessu landi, nóg er nú samt. Ég held við eigum að taka undir orð hv. þingmanns sem kom hér á undan mér og tala fyrirtæki frekar upp en niður. Staðreyndirnar blasa líka við okkur. Eiginfjárhlutfall Landsvirkjunar er mjög gott, 31%, og stefnir í 40% árið 2012. Til samanburðar get ég nefnt, frú forseti, Orkuveitu Reykjavíkur sem býr við 15% eiginfjárhlutfall. Það var 50% fyrir nokkrum árum. Miðað við það er eiginfjárhlutfall Landsvirkjunar mjög gott, í versta falli viðunandi. Fyrirtækið þarf engin ný lán til ársins 2011, að því gefnu að ekki verði ráðist í nýjar framkvæmdir. Væntanlega verða ný verkefni tengd ákveðnum verkum eins og komið hefur fram í þessari umræðu, þannig að þegar á allt er litið er staða Landsvirkjunar með ágætum ef svo má segja, miðað við það sem gengur og gerist hér á landi. Ég tel hins vegar eðlilegt, talandi um frekari framkvæmdir Landsvirkjunar, að þau fyrirtæki sem þar er skipt við taki eðlilegan þátt í skattbyrðinni hér á landi. Vandamál þeirra fyrirtækja sem hugsanlega koma hér að og skipta við Landsvirkjun á komandi árum eru ekki eðlilegur partur af skattbyrðinni heldur lánalínur til útlanda. Það er jú helsta vandamál orkufyrirtækja og annarra fyrirtækja hér á Íslandi í bráð, vonandi ekki í lengd, að lán fást ekki til orkufyrirtækja. Því verður að kippa í liðinn og að því er stefnt af hálfu stjórnvalda.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra kærlega fyrir svör hans og þeim þingmönnum sem tóku þátt í umræðunni innlegg þeirra. Ég geri þá kröfu á ráðherra þegar boðað er til utandagskrárumræðna hér á Alþingi að þeir þingmenn sem byrja þá umræðu séu vel upplýstir en allt sem kom fram í máli ráðherrans má finna í samstæðuárshlutareikningi Landsvirkjunar frá 30. júní 2009. Ég var kannski ekki að tala um að það þyrfti að fara ofan í ársreikningana, ég var fyrst og fremst að lýsa þeim áhyggjum mínum hve Landsvirkjun væri skuldsett og hvernig Landsvirkjun hefði getað komið sér í þessar ógöngur með því að skulda svona mikið fjármagn úr því að tekjur og gjöld eru í sömu mynt. Ég hef verulegar áhyggjur af þessu. Auðvitað megum við ekki tala fyrirtækið niður en við verðum að horfast í augu við vandamálið. Við megum ekki reka þá pólitík árið 2009, eins og var rekin 2007, að hér sé ekkert að. Hér er heilmikið að. Ég hef miklar áhyggjur af því hvernig Landsvirkjun fer út úr þessu, sérstaklega eftir að matsfyrirtæki mátu Landsvirkjun niður fyrir það mark sem hæfilegt er. Þegar fyrirtæki fer í ruslflokk þá hefur það eðli máls samkvæmt ekki lánstraust. Það gleður mig að fjármálaráðherra upplýsti hér áðan að engin gjaldfellingarákvæði séu í lánum Landsvirkjunar varðandi það að matið sé komið niður í ruslflokk, það eru sem betur fer jákvæðir punktar í þeirri umræðu. Til þess er leikurinn líka gerður að fá nýjar upplýsingar. Það er einmitt eins og ég sagði með þessa staðla sem Landsvirkjun fór að gera upp með, þessa Evrópustaðla, og breyta yfir í starfrækslumynt, þetta hefur verið gagnrýnt út um heim. En ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir skýr svör þó að ég hefði kannski viljað fá skýrari framtíðarsýn 

Frú forseti. Fyrst eitt atriði sem bar á góma í máli fyrirspyrjanda og ég hafði ekki tíma til að svara, varðar ábyrgðargjaldið og athugasemdir ESA þar um. Það er einfaldlega verið að undirbúa lagabreytingar sem fela það í sér að meðferð þess verði algerlega í samræmi við evrópskar reglur þannig að það sé hlutlaust endurgjald fyrir ígildi þeirra hlunninda eða þess stuðnings sem falinn er í ríkisábyrgðinni eins og eðlilegt er við fyrirtæki á samkeppnissviði. Það er auðvitað þannig að ríkið og Landsvirkjun eru nú u.þ.b. eins nátengd og tveir aðilar geta verið. Fyrirtækið er í 100% eigu ríkisins, auk þess sem ríkisábyrgð er á stærstum hluta skuldbindinga þess. Þess vegna verð ég að segja að ég var undrandi eins og sjálfsagt fleiri á því hvernig matsfyrirtækin meðhöndluðu Landsvirkjun, tel í sjálfu sér enga ástæðu til þess að hafa hvorki þær áhyggjur af stöðu fyrirtækisins og þaðan af síður að eigandinn muni ekki standa við bakið á því eða sé ekki fær um það ef á þyrfti að halda. Til marks um það er m.a. sá viðauka- eða viðbúnaðarsamningur sem ég nefndi frá sl. vori, þar sem Landsvirkjun getur sótt sér allt að 300 milljónir dollara ef ég man rétt, hvenær sem er ef fyrirtækið þyrfti á slíku að halda. Þannig að til viðbótar því lausafé og þeim aðgangi að lánalínum sem fyrirtækið hefur þá er slíkur viðbúnaðarsamningur til staðar. Ef matshæfi ríkisins styrkist ætti það að koma Landsvirkjun til góða ef fyrirtækin eru sjálfum sér samkvæm og kannski kemst Landsvirkjun þá upp úr þeim flokki sem hún er í núna. Ýmis fjárfestingarverkefni hefur borið hér á góma og stjórnarandstæðingar talið að áform um orku-, auðlinda- og umhverfisgjöld hafi þar sett strik í reikninginn, en alla vega ekki í því tilviki sem nefnt var hvað varðar fyrirtækið Elkem því að fyrir stuttu hitti ég forsvarsmenn þess fyrirtækis og þeir upplýstu einmitt að þeir væru ekki í aðstöðu til að taka neinar bindandi ákvarðanir um sín fjárfestingaráform fyrr en á árinu 2011. Afkoma Landsvirkjunar er auðvitað mjög háð eftirspurn og verði eftir álveri. Ég get tekið undir það sem hér kom fram að það er kannski stærsti einstaki 

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir tillögu til þingsályktunar um afskriftir af höfuðstól íslenskra lána heimila og rekstrarfyrirtækja sem hljómar svo: „Alþingi ályktar að fela fjármálaráðherra að framkvæma nauðsynlegar afskriftir á lánum til íslenskra heimila og rekstrarfyrirtækja og nemi afskriftirnar að minnsta kosti 20% af höfuðstól láns. Skal þessum afskriftum vera lokið í síðasta lagi 1. desember 2009.“ Fyrir um átta mánuðum lögðu framsóknarmenn fram ítarlegar efnahagstillögur, þar á meðal annars var útlistað hvernig bregðast ætti hratt og örugglega við gríðarlegum skuldavanda íslenskra heimila og fyrirtækja í kjölfar bankahrunsins. Meðal þeirra aðgerða sem Framsóknarflokkurinn lagði til voru afskriftir á höfuðstól lána. Nánast öll lán íslenskra fyrirtækja og heimila voru annaðhvort tengd verðlagsvísitölu eða gengi erlendra gjaldmiðla. Með hruni íslenska bankakerfisins og í aðdraganda þess varð forsendubrestur á lánamarkaði. Fall á gengi íslensku krónunnar og mikil verðbólga í kjölfarið varð til þess að höfuðstóll umræddra lána hækkaði úr takti við allt sem áður hefur þekkst. Atburðir voru ófyrirsjáanlegir og færa má rök fyrir því að þeir hafi leitt til algjörs forsendubrests. Á það skal og bent að lánastofnanir voru í aðstöðu til að hafa áhrif á verðlagsþróun í landinu með útlánastarfsemi sinni og aðgerðum sem höfðu áhrif á gengi krónunnar. Þær athafnir fjármálastofnana höfðu áhrif á höfuðstól lána til hækkunar og sköpuðu ójafnvægi í getu lánveitenda og lántaka til að verja hagsmuni sína. Hinir ófyrirséðu atburðir sem og aðgerðir lánveitenda urðu þannig til að hækka höfuðstól lána óeðlilega mikið. Það liggur nú fyrir að langstærstur hluti af því fjármagni sem kom erlendis frá er tapað. Skuldabréf bankanna hafa gengið kaupum og sölum á undanförnum vikum og mánuðum, oft fyrir aðeins brot af upprunalegu virði. Gera má ráð fyrir að útlán bankanna hafi þegar verið afskrifuð að verulegu leyti við uppgjör á milli nýju og gömlu bankanna. Þetta hefur m.a. komið fram í orðum hæstv. félagsmálaráðherra. Því ættu að liggja fyrir upplýsingar um verðmat á lánasöfnum Nýja Kaupþings og Íslandsbanka, og tel ég núna Nýja Landsbankans, enda voru þær upplýsingar kynntar nýlega fyrir okkur í viðskiptanefnd. Fullyrða má að afskriftirnar á lánasöfnunum eru hlutfallslega einhverjar hinar mestu frá því í heimskreppunni á fjórða áratug 20. aldar. Umfang afskrifta er slíkt að það gefur til kynna að búist sé við kerfishruni hjá íslenskum fyrirtækjum og heimilum, sem muni leiða til algjörs hruns í íslensku efnahagslífi. Ef ekkert verður að gert erum við hugsanlega að horfa fram á hrinu gjaldþrota hjá íslenskum fyrirtækjum og heimilum sem leiðir síðan til áframhaldandi hruns á eignaverði, sem síðan leiðir til enn frekari afskrifta. Þannig værum við komin inn í svona spíral, eins og Bandaríkin upplifðu einmitt í áðurnefndri kreppu. Við þessar aðstæður eru það hagsmunir lánveitenda að afskrifa kröfur sínar að hluta til til að koma í veg fyrir að lántakendur fari í þrot og þeim gert fært að standa undir afborgunum og greiða sem mest til baka. Slíkt er sérstaklega mikilvægt við aðstæður þar sem eignir eru illseljanlegar og hætta á algjöru eignaverðshruni er veruleg. Rannsóknir sem hafa verið gerðar í Bandaríkjunum á annars vegar því að frysta afborganir eða lengja í lánum, versus síðan að fara í höfuðstólslækkanir, hafa sýnt að höfuðstólslækkanir hafa skilað mun betri og raunverulegum árangri en að fara í almenna lækkun á greiðslubyrði. Við framsóknarmenn teljum að ljóst sé að íslenska hagkerfið stendur ekki undir þeim lánum sem til þess voru veitt, auk þess er staðreynd að höfuðstóll lánanna hækkaði óeðlilega mikið. Talsmaður neytenda hefur fært fram mjög góð lagaleg rök fyrir því að þetta voru óeðlilegar hækkanir og algjör forsendubrestur. Því liggur fyrir að eðlilegast er að bregðast við með því að afskrifa hluta lána til lántakenda og framkvæma afskriftirnar með hlutfallslegri jafnri niðurfærslu á höfuðstól lánanna. Rétt er að leggja áherslu á að þessi leið leysir ekki vanda allra heimila og fyrirtækja þar sem fyrst og fremst er um að ræða leiðréttingu á forsendubresti og aðgerð til að styðja við efnahagslífið almennt. Gera verður ráð fyrir því að samhliða sé gripið til sértækra aðgerða fyrir þá sem verst eru staddir. Ríkisstjórnin kynnti nýlega tillögur um almenna lækkun greiðslubyrði fasteignalána heimilanna. Flutningsmenn þessarar tillögu virða svo sannarlega vilja ríkisstjórnarinnar til að stuðla að tímabundinni almennri lækkun greiðslubyrði áðurnefndra lána, þá sérstaklega fasteignalána, en telja alls óvíst hvernig staðið verður við fyrirheit um mögulegar afskriftir í lok lánstímans. Tenging greiðslubyrði við greiðslujöfnunarvísitölu, eins og hugmynd ríkisstjórnarinnar gengur út frá, er einnig mjög varhugaverð þar sem byggt er á launaþróun og hagtölur sýna að launavísitala hefur hækkað langt umfram verðlagsvísitölu á undanförnum áratug. Markmið ríkisstjórnarinnar ætti að vera að losna við verðtryggingu en ekki að skipta einu gölluðu mælitæki út fyrir annað. Vandamálið er enn til staðar, það er allt of hár höfuðstóll lána og yfirveðsettar eignir. Einnig er enn óskýrt hvað gera skal fyrir fyrirtækin í landinu. Í tillögunni er enn lagt til að byrjað verði að leiðrétta lánin með því að færa þau nokkuð aftur að þeirri upphæð þar sem vísitölubundnu lánin stæðu í ef ekki hefðu komið til hinir ófyrirséðu atburðir sem leiddu til forsendubrests. Sams konar tillaga hefur áður verið lögð fram af sömu flutningsmönnum á 137. löggjafarþingi. Rökin fyrir þessari tillögu eru eftirfarandi: Sanngirni. Með því að fara í svona almenna aðgerð er sanngirni gætt gagnvart lántakendum og höfuðstóll lána þeirra færður aftur að þeirri upphæð sem lántakandi miðaði við þegar hann gerði áætlanir sínar. Þetta á sérstaklega við hvað varðar verðtryggðu lánin. Slík aðferð er bæði sanngjarnari og framkvæmanlegri en sértækar aðgerðir, enda umfang vandans slíkt að ekki eru aðstæður til að leggja mat á hvert tilfelli fyrir sig og úthluta afskriftum með þeim hætti. Að auki mun þessi leið koma í veg fyrir siðferðileg álitamál og mismunun. Ég get ekki skilið betur en ríkisstjórnin sé að vissu leyti að taka undir þetta, eins og þeir leggja upp með almennar aðgerðir, því samkvæmt upplýsingum sem ég hef fengið er verið að tala um t.d. að skipta úr verðlagsvísitölu yfir í greiðslujöfnunarvísitölu varðandi verðtryggðu lánin, það verður ekki valkostur, maður þarf ekki að biðja um það, heldur verður það gert sjálfkrafa, þannig að þú þarft að biðja um að svo verði ekki gert í t.d. tillögum ríkisstjórnarinnar. Vandinn verður viðráðanlegri. Jöfn leiðrétting lána mun þó ekki nægja öllum en áhrifin verða þó til að gera vandann viðráðanlegri og sértækar aðgerðir framkvæmanlegri. Þá ber að hafa í huga að skuldaleiðrétting er vel til þess fallin að endurvekja virkni hagkerfisins, m.a. með því að halda uppi neyslu. Þetta kallar líka fram ákveðna hagkvæmni fyrir lánveitendur. Þar sem vandinn er svo risavaxinn og hagkerfið í heild er verulega óstöðugt getur jöfn afskrift falið í sér hagkvæmni fyrir lánveitandann, rétt eins og verið væri að færa niður lán til eins fyrirtækis. Jöfn leiðrétting er vænlegasta leiðin til að halda hagkerfinu gangandi og hámarka heimtur lánveitenda. Fleiri geta staðið í skilum. Eitt af því sem við sem sitjum hér á Alþingi höfum haft miklar áhyggjur af er hvað hefur dregið mikið úr greiðsluviljanum í samfélaginu, að fólk sem eins og við segjum „gjörsamlega getur borgað“ er svo reitt gagnvart þeirri ósanngirni sem það upplifir að hafa verið beitt, að það vill ekki borga. Með þessari tillögu teljum við að við séum að auka greiðsluviljann hjá öllum í samfélaginu. Hún verðlaunar ekki þá sem fóru óvarlega. Með hlutfallslegri jafnri afskrift er ekki verið að verðlauna þá sem fóru óvarlega í góðærinu. Í raun er því öfugt farið þar sem umrædd lausn gerir ekki annað en að færa ástandið í það horf sem hefði verið ef hinir ófyrirséðu atburðir hefðu ekki átt sér stað. Sértækar lausnir verðlauna hins vegar frekar þá óvarkáru og veita þeim meiri skuldaniðurfellingu ef lántakendum tekst að sýna fram á lægri tekjur. Ef litið er til framtíðar geta sértækar aðgerðir einnig skapað mjög hættulegan öfugan hvata í hagkerfinu. Það jafnar líka hlut skuldara gagnvart kerfinu. Að lokum skal á það bent að við hrun fjármálakerfisins veittu íslensk stjórnvöld tryggingu fyrir öllum innstæðum í íslenskum bönkum. Umræddar innstæður voru notaðar til að standa undir stórum hluta þeirra útlána til að standa að einhverju leyti undir þeim hluta útlána sem nú eru töpuð og með því að verja stöðu innstæðueigenda án þess að koma til móts við skuldarana er ríkið í raun að mismuna þegnum sínum eftir því hvort viðkomandi lagði peningana sína inn í banka eða notaði þá til fasteignakaupa. Ég skal hins vegar viðurkenna að við framsóknarmenn óttumst að langvarandi aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar í málefnum heimila og fyrirtækja hafi hugsanlega valdið óbætanlegu tjóni. Við erum mjög hrædd um að hugsanlega hafi stjórnin þegar glatað gullnu tækifæri til að fara í almennar aðgerðir eins og við höfum talað fyrir hér á þremur þingum í tengslum við uppgjör milli gömlu og nýju bankanna. Það hefur hins vegar reynst mjög erfitt fyrir okkur í stjórnarandstöðu að fá nákvæmar upplýsingar um hvort svo sé eða ekki. Eftir að afskriftatillögur framsóknarmanna komu upphaflega fram hélt ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna því fram að í þeim fælist einhver mesta eignatilfærsla sögunnar frá hinum efnaminni til þeirra efnameiri. Ekkert er fjær sanni. Með rökum má halda því fram að það hafi í raun verið aðgerðir ríkisstjórnarinnar í sumar og haust sem munu valda mestu eignatilfærslu sögunnar þar sem afskriftir erlendra kröfuhafa verða notaðar til að fella niður skuldir auðhringja og stórfyrirtækja en heimilin, einyrkjar og lítil og meðalstór fyrirtæki verði látin borga brúsann. Þá má benda á að nýkynntar aðgerðir félagsmálaráðherra munu einmitt gagnast þeim sem skuldsettu sig mest, ekki þeim sem varlega fóru. Hins vegar teljum við og vonum svo sannarlega að ekki sé öll nótt úti og það séu leiðir til að fara í almenna niðurfærslu á höfuðstól lána. Ein af þeim sem ég mundi vilja ræða aðeins hér grundvallast að vissu leyti á þeirri útfærslu sem við lögðum fram í upphafi um að Íbúðalánasjóður mundi kaupa fasteignalánasöfn bankanna. Þessi lánasöfn eru nú metin - og þá erum við fyrst og fremst að horfa á fasteignalánasöfnin - á u.þ.b. 700 milljarða kr. og ef gert er ráð fyrir að lánasöfnin séu að verðmæti u.þ.b. 50–70% af uppreiknuðu virði, gæti Íbúðalánasjóður keypt þau á um 350 milljarða kr. Við yfirtökuna mundi myndast hagnaður hjá Íbúðalánasjóði sem er mismunur á yfirtökuverði og matsverði, eða um 30–50% á uppreiknuðu virði. Við þá aðgerð mundi myndast eigið fé sem veitti svigrúm til að leiðrétta allt lánasafnið um 200–250 milljarða kr. Þannig mundi sá afsláttur sem kröfuhafar gefa færast að einhverju leyti til lántakenda. Kostnaður ríkissjóðs vegna framkvæmdarinnar yrði hverfandi miðað við umfang málsins. Þetta yrði síðan gert þannig að gefinn yrði út nýr víkjandi lánaflokkur þar sem greiðsluflæði í íbúðalánum mundi speglast afborgun lánaflokksins. Kröfuhafar yrðu líklega ánægðir með pappíra með óbeinni ríkisábyrgð þar sem er meira öryggi og teldi minna í eiginfjárgrunni bankanna. Áhætta Íbúðalánasjóðs yrði lítil þar sem áhættunni yrði velt yfir í greiðsluflæði íbúðalánanna og þetta hefði væntanlega ekki teljandi áhrif á lánshæfismat ríkisins þar sem um er að ræða óbeina ríkisábyrgð. Með slíkri útfærslu verði lögð áhersla á samræmingu og sanngirni. Það væri hægt að bakka með vísitöluna til 1. janúar 2008, eða um rúmlega 20%. Allir mundu fá sömu meðhöndlun og félagsleg úrræði Íbúðalánasjóðs yrðu virk fyrir alla. Um samræmdar aðgerðir væri að ræða. Hægt væri að setja hámark á afsláttinn eins og við framsóknarmenn töluðum strax um í upphafi um 5–10 milljónir, og það er eitthvað sem t.d. hagfræðingur BSRB hefur tekið undir. Þannig yrði félagslegt jafnræði óháð efnahag og skuldsetningu. Það væri von til þess að þarna værum við að tala um ákveðna samfélagslega sátt um málið. Lánasöfnin ættu að vera betri eftir þessa höfuðstólslækkun og samhliða því gæti verið hægt að bjóða upp á aðra greiðsluaðlögun. Eins og ég er búin að færa fyrir rök áður ætti svona almenn aðgerð varðandi höfuðstólslækkun að hafa jákvæð áhrif fyrir hagkerfið í heild. Þetta yrði hins vegar aðeins ein leið sem nota mætti til að gjörbreyta skuldastöðu íslenskra heimila til hins betra án teljandi kostnaðar fyrir ríkið. Sambærilegar aðgerðir fyrir fyrirtæki þyrftu svo að fylgja í kjölfarið þar sem megináherslan yrði á jafnræði og gagnsæi, sem því miður hefur tilfinnanlega skort á í aðgerðum ríkis og banka síðustu missiri, því enginn veit raunverulega hvað er að gerast núna varðandi bankana og yfirtöku þeirra á fyrirtækjum víðs vegar í atvinnulífinu. Kjarninn í málflutningi okkar framsóknarmanna síðasta ár hefur verið að fara þurfi í almennar aðgerðir sem byggja á samvinnu, sanngirni, jafnræði og gagnsæi. Við höfum jafnframt lagt fram ítarlegar tillögur um slíkar aðgerðir og höfum sýnt fram á hvernig hægt er fara í þær án verulegs kostnaðar fyrir ríkissjóð. Slíkar aðgerðir auðvelda einstaklingum og fyrirtækjum að leggja raunhæft mat á stöðu sína og taka í framhaldinu ákvarðanir með aðstoð banka og ráðgafarstofnana um næstu skref. Heimilin þurfa ekki að velta vandanum á undan sér, líkt og með þeim úrræðum sem ríkisstjórnin hefur kynnt, en slíkt getur haft lamandi áhrif á starfsorku, greiðslugetu og greiðsluvilja til langs tíma. Með almennum aðgerðum sem ekki er of seint að grípa til getum við blásið von í brjósti íslensks almennings um að hann geti af sjálfsdáðum unnið sig úr þeim vanda sem við blasir og lagt sitt af mörkum til að byggja upp nýtt Ísland.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að hrósa þingmönnum Framsóknarflokksins fyrir að leggja fram þetta plagg í dag vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt að við sem hér sitjum leitumst öll við að finna leiðir til að leysa skuldavanda bæði heimila og fyrirtækja. Þessi vinnubrögð eru því til fyrirmyndar sem hér fara fram. Eigi að síður langar mig að beina nokkrum spurningum til hv. þm. Eyglóar Harðardóttur, aðallega varðandi það hvað þessi aðgerð mundi kosta. Nú fór hv. þingmaður yfir það að þetta yrði allt tekið af afskriftareikningum bankanna. En er það rétt skilið hjá mér að þingmaðurinn telji að enginn kostnaður komi til með að falla á ríkið við slíka aðgerð? Ef einhverjar tölur liggja fyrir væri ágætt að fá þær fram. Jafnframt væri ágætt að fá fram hlutfall þeirra heimila sem þessi aðgerð mundi ná að fullnægja þörfum þeirra fyrir aðgerðir, þ.e. þessar almennu aðgerðir - hversu mörgum heimilum mun það koma til bjargar sem þurfa ekki að fá frekari aðstoð? Það sem í máli þingmannsins kom fram að jafnframt þyrfti að fara í sértækar aðgerðir, þá er náttúrlega augljóst að það þarf þá að leggja fram einhverjar aðgerðir sem taka á þeirra vanda og mjög þarft að mat þingflokks Framsóknarflokksins komi fram á því hvert það hlutfall er. Síðan væri ágætt að fá fram hjá þingmanninum, ef það liggur fyrir, í hverju slíkar sértækar aðgerðir mundu felast. Af því ég er þess fullviss að þingflokkur Framsóknarflokksins hefur velt því fyrir sér í þessari vinnu, þar sem þetta tengist óneitanlega.

Frú forseti. Ég tek undir - réttara sagt, ég þakka góð orð hv. þm. Unnar Brár Konráðsdóttur. Ég fór einmitt í umræðuna um bráðatillögur sjálfstæðismanna um bráðaaðgerðir og tók þar einmitt undir tillöguna um að skipa þverpólitíska nefnd og að við mundum setjast yfir allar þær hugmyndir sem hafa komið fram að undanförnu. Þó ég vilji svo sem virða þá viðleitni hjá hæstv. félagsmálaráðherra að upplýsa stjórnarandstöðuna um þær tillögur sem hann lagði til, þá get ég samt ekki tekið undir að það hafi verið þverpólitísk vinna heldur meira svona upplýsingafundir fyrir okkur um hvað ríkisstjórnin ætlaði að gera. Varðandi tölurnar þar sem spurt var um kostnað fyrir ríkissjóð að fara í þessar aðgerðir og þá sérstaklega hvað varðar fasteignalánin, þá skal ég viðurkenna að ég tel að hugsanlega falli einhver kostnaður á ríkissjóð, ég get ekki neitað því. Hins vegar er þarna um ákveðna leið að ræða sem ég benti á sem ætti að gera það að verkum að sá kostnaður ætti að vera í algjöru lágmarki og er þá væntanlega líka verið að horfa til þess hvað eigum við að gera við skuldir lífeyrissjóðanna. Síðan hvað varðar þá sem þurfa hugsanlega á sértækum aðgerðum að halda. Talað er um hóp 9.000–10.000 einstaklinga, sem geti hugsanlega farið í um 20.000 með þann samdrátt í huga sem verið er að spá t.d. á næsta ári. Þetta er væntanlega sá hópur sem er hugsanlega þegar orðinn gjaldþrota og þarf að vinna í til að koma út úr þeim vítahring sem gjaldþrotalöggjöfin er í á Íslandi í dag.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir svörin, sem voru ágæt. Ég veit af eigin raun hvernig er að vera í vinnu sem þessari án þess að hafa allar upplýsingar á hreinu frá ráðuneytum varðandi tölur o.s.frv. Það er náttúrlega ekki hægt að fara alla leið varðandi útreikninga en gott að gera sér einhverja hugmynd um þá. Ég vil nota tímann í seinna andsvari mínu til að varpa þeirri spurningu fram hvort það sé rétt skilið hjá mér að þessi þingsályktunartillaga taki til allra skulda? Er þarna átt við húsnæðislán, bílalán, neyslulán o.s.frv. eða hefur það verið afmarkað sérstaklega? Hæstv. forseti. Það er gríðarlega mikilvægt að flokkarnir sem sitja á þingi og þeir alþingismenn sem hér sitja séu búnir að átta sig á því að það sé þörf á að grípa til aðgerða vegna þess að sú var einfaldlega ekki staðan á sumarþinginu. Ég man eftir því að hafa setið og horft á umræður um skuldastöðu heimilanna þar sem fram kom í máli hæstv. forsætisráðherra að ekki væri þörf á að fara í aðgerðir sem þessar. Þannig að það sú vinna sem bæði Framsóknarflokkurinn og Hagsmunasamtök heimilanna hafa lagt til er gríðarlega mikilvæg, sem og þingsályktunartillaga sjálfstæðismanna frá því í sumar varðandi m.a. skuldastöðu heimilanna. Þessi vinna hefur skilað þeim árangri að félagsmálaráðherra er þó búinn að leggja fram þetta frumvarp sitt sem var flutt í gær, einfaldlega vegna þess að það var þrýstingur og samstaða víðast hvar í samfélaginu um að þetta þyrfti. Tillaga okkar sjálfstæðismanna, eins og hv. þingmaður kom inn á, gengur út á að við setjumst saman að borðinu til þess að útfæra lausn. Ég hrósa þó framsóknarmönnum enn og aftur fyrir að koma með eina tillögu vegna þess að hún hrinti af stað ákveðinni umræðu. Þetta var einfaldlega spurningin og ég vonast til þess að hv. þingmaður geti svarað henni.

Frú forseti. Eitt af því sem við ræddum þegar við vorum að fara yfir þessa tillögu aftur núna til þess að leggja hana fram var hvort líka væri verið að tala um neyslulán eða bílalán og við tókum þá ákvörðun að leggja áherslu á fasteignalán og lán til rekstrarfyrirtækja. Sumir sem maður hefur rætt við segja að ástæðan fyrir þessari forgangsröðun okkar sé að við teljum að það skipti mestu máli að fólk hafi þak yfir höfuðið. Það skipti máli að fólk hafi vinnu. Hins vegar teljum við að við getum ekki forgangsraðað almennum neyslulánum og bílalánum á sama hátt og þessum grundvallarlánum. Það var ástæðan fyrir því að við tókum þá ákvörðun um að leggja áherslu á það. Ég náði ekki alveg að svara áðan varðandi sértækar aðgerðir. Ég tel að við þurfum að ganga töluvert lengra en þegar er búið að ganga. Ég er ekki viss um að leið eins og t.d. hæstv. dómsmálaráðherra lagði til, að fresta enn frekar uppboðum á húsnæði fólks til 1. febrúar, sé endilega það sem við þurfum að gera. Við þurfum að vinna úr þessum málum. Hagsmunasamtök heimilanna hafa t.d. lagt mikla áherslu á að lagfæra lögin um fyrningu kröfuréttinda þannig að ef einhver yrði gjaldþrota væri ekki hægt að halda við kröfunni út í hið óendanlega. Annað sem mér skilst að ríkisstjórnin sé að skoða líka varðar greiðsluaðlögunina, hvernig við getum útvíkkað hana gagnvart þeim sem hafa staðið í atvinnurekstri. Sérstaklega hjá þeim sem hafa rekið fyrirtæki á eigin kennitölu, t.d. bændum og þeim sem reka lítil fyrirtæki, er það mjög oft þannig að þeirra veð er fasteignin. Heimili þeirra er undir í fyrirtækjarekstrinum 

Virðulegi forseti. Ég þakka framsögumanni þá tölu sem hún flutti og Framsóknarflokknum fyrir að vekja athygli á þessu hagsmunamáli að skoða til hlítar skuldastöðu heimilanna. Ég er hins vegar ekki alveg sammála þeirri nálgun sem lagt er upp með í þessu frumvarpi því ég tel varhugavert að nálgast atriðið með þessum hætti. Afskrift er í sjálfu sér takmörkuð auðlind. Því var velt upp fyrr á þessu ári að afskrifa húsnæðislán landsmanna um 20% sem mun kosta á bilinu 300–400 milljarða kr. Einhver þarf að borga fyrir þær afskriftir. Eins og lagt er upp með í þessu frumvarpi verða það að einhverju leyti erlendir kröfuhafar sem taka á sig þessar afskriftir en ég get engu að síður ekki séð annað en að við séum að nýta peningana í ranga hluti. Ímyndum okkur flott hús upp á 100 millj. og einstaklingur skuldar af því 40 millj. Hann fær 8 milljónir afskrifaðar með þessum hætti. Ef við lítum svo á að afskriftin sé takmörkuð auðlind erum við þessu ekki að nýta þessar 8 milljónir á neitt sérstaklega góðan máta. Að því leytinu til tel ég skynsamlegra að við förum að dæmi félagsmálaráðherra eins og hann kynnti í gær og reynum að forgangsraða þeirri takmörkuðu auðlind sem við eigum til þeirra sem þurfa mest á því að halda. Hér eigum við eftir að fara í gegnum það að afskrifa hjá þeim sem þurfa mest á því að halda eins og framsögumaður kom inn á. Mín fyrstu viðbrögð eru slæm nýting á takmarkaðri auðlind. Hér er slæm nýting á takmörkuðu fjármagni því ekki getur ríkið tekið á sig frekari skuldbindingar eins og við höfum þegar farið í gegnum. Ef við ætlum að láta bankana gera það þurfum við væntanlega að endurfjármagna bankana, sem þá kemur úr sameiginlegum sjóðum ríkisins. Að lokum vil ég segja þetta: Ég tel engu að síður að við þurfum að taka þetta mál til efnislegrar meðferðar á vettvangi efnahags- og skattanefndar og ég hlakka til að taka þátt í þeirri umræðu. Þar getum við haldið áfram að skiptast á skoðunum.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Magnúsi Orra Schram fyrir andsvarið. Ég held að það hafi svo sem alltaf legið fyrir frá því við framsóknarmenn lögðum fram okkar tillögu að hv. þingmaður er ekki sammála þessari aðferðafræði. Það kemur svo sem ekkert á óvart þar. Ég hefði hins vegar mikinn áhuga á því að innan efnahags- og skattanefndar yrði skoðuð t.d. þessi hugmynd að útfærslu sem ég nefndi í lok ræðu minnar varðandi Íbúðalánasjóð og útgáfu skuldabréfs. Ég hef gífurlegar áhyggjur af greiðsluviljanum, og það mér finnst ekki vera leyst í tillögum hæstv. félagsmálaráðherra, vilja venjulegs íslensks borgara til þess að taka þátt í endurreisn Íslands. Það upplifir maður í samtölum við fólk, bæði fólk sem er í vandræðum og fólk sem getur vel staðið undir sínum greiðslum, að það er reitt. Það upplifir að mjög illa hafi verið farið með það. Það að greiðslubyrði þeirra verði lækkuð, farið verði sem sagt í almennar aðgerðir varðandi það, breytir því ekki að fólkið stendur núna frammi fyrir því að spyrja: Bíddu, hvað ef maki minn deyr? Hvað ef ég vil selja? Það er ekki búið að leysa þau vandamál. Ég held að við séum algjörlega sammála um þetta, ég og hv. þingmaður, við erum ekki sérstaklega hrifin af verðtryggingunni og því að nota gölluð mælitæki til þess að reikna upp uppbætur á lánin hjá okkur. Það að skipta út einu gölluðu mælitæki fyrir annað, mælitæki sem hefur síðan verið bent á að geti myndað mjög neikvæða hvata í efnahagslífinu, ég á mjög erfitt með að skilja það. 

Frú forseti. Ég þakka sömuleiðis. Ég tel reyndar að með nýlegu frumvarpi félags- og tryggingamálaráðherra sé að einhverju leyti viðurkennt að um forsendubrest hafi verið að ræða, þ.e. ef ekki verði leiðrétting á núverandi ástandi komi til afskrifta og það verulegra afskrifta. Varðandi greiðsluvilja held ég að stemmningin í þjóðfélaginu skipti líka máli. Ég held að við ættum að líta okkur nær sem störfum á þessum vettvangi, því ef við tölum jákvætt og förum að tala aftur stemmningu í þjóðina getum við haft áhrif á hvernig henni líður. Ég held að við ættum öll að íhuga að nálgast hlutina með jákvæðum hætti. Frumvarp félags- og tryggingamálaráðherra verður tekið til efnislegrar meðferðar og ég á von á því að félags- og tryggingamálanefnd komi fram með ákveðnar hugmyndir um betrumbætur eða endurskoðun á ákveðnum þáttum og það er vel. Vonandi verður það gert með málefnalegum hætti eins og við munum vonandi nálgast þetta mál í efnahags- og skattanefnd.

Virðulegur forseti. Við ræðum hér eitt brýnasta málið sem brennur á almenningi á Íslandi í dag, það er vandi íbúðareigenda og væntanlegt greiðsluþrot þúsunda ef ekki tugþúsunda fjölskyldna af þeim sökum. Þess vegna fagna ég mjög þessu frumvarpi framsóknarmanna um niðurfærslu á höfuðstóli lána íslenskra heimila og rekstrarfyrirtækja. Það er mjög brýnt að eitthvað verði úr þessu. Þær aðgerðir sem hæstv. félagsmálaráðherra boðaði í sínu frumvarpi og hv. þm. Magnús Orri Schram mærði svo mjög áðan eru góðra gjalda verðar svo langt sem þær ná. Þær ná mjög skammt. Þær ná aðeins að bæta afborganir og afborgunarskyldu heimila í skamman tíma og mjög lítið. Brýnasti vandinn er yfirveðsetning og þessi skuldaaukning sem hefur orðið vegna verðtryggingarinnar undanfarið tæpt ár, þar sem skuldir heimilanna hafa vaxið þeim algjörlega yfir höfuð vegna mælitækis sem heitir „vísitala neysluverðs“ og byggir m.a. á því að skuldir heimilanna vaxa vegna þess að verð á tómatsósu hækkar. Skuldir heimilanna vaxa vegna þess að verð á naglaklippum og bensíni hækkar. Þetta er eins brenglað mælitæki og hægt er að hugsa sér að nota í efnahagslegum tilgangi. Það var sett á sem skammtímaráðstöfun fyrir tæplega 30 árum. Í kjölfarið keyrði það í greiðsluþrot tugþúsundir fjölskyldna sem voru við það að koma sér þaki yfir höfuðið á árunum 1985–1990. Það er ekki lengra síðan að við upplifðum stórkostleg mistök vegna þessarar verðtryggingar. Núna erum við aftur að gera það sama og fjöldi fólks sem missti allt sitt á þeim tíma lendir aftur í sömu stöðu í dag. Sumt af því flytur aftur úr landi og ætlar aldrei að koma aftur. Sumt er að flytja úr landi í fyrsta skipti. Það er allt annað mál að missa heimili sitt þar sem foreldrar og börn búa og fara í skóla, að þurfa að taka myndirnar niður af veggjunum, pakka saman dótinu sem er í kössunum, rústa í raun fjölskyldunni og flytja eitthvað með hana, í annað hverfi, aðra íbúð, annað land – það er miklu meira mál að vega svoleiðis að lífi fólks en þegar verið er að tala um t.d. hrun fyrirtækja. Það er grundvallaratriði í lífinu sjálfu að fólk fái að hafa sín heimili í friði. Það á ekki, og ég endurtek, það á alls ekki að líða að einhverjir fjármagnseigendur sem vilja hafa bæði belti og axlabönd á sínum eigum komist upp með að fara svona með fjölskyldur í landinu, bara vegna þess að þeir vilja halda í verðtrygginguna. Að draga hvern lífeyrissjóðsforstöðumanninn á fætur öðrum upp á dekk til þess að hlusta á hann mæra verðtrygginguna og hvað hún sé nauðsynleg, það er illa gert. Með þessu er verið að koma illa fram við fólkið í landinu. Verðtrygging með þessum hætti þekkist ekki í neinu nágrannalandanna og í mjög litlum mæli í örfáum öðrum löndum, að vísu í tveimur eða þremur löndum með svipuðu sniði og hér. Verðtrygging erlendis er nánast alfarið með þeim hætti að verðtrygging á lengstu skuldabréfaútgáfu ríkissjóða, þ.e. 30–40 ára bréfum, er einfaldlega gefin út með þeim hætti til þess að lífeyrissjóðir geti fjárfest til langs tíma í þeim. Það eru mjög lágir vextir á þessum bréfum. Hér er verðtrygging almenn regla og hefur farið eins og fram hefur komið mjög illa með heimilin í landinu. Það er algjört frumskilyrði fyrir endurreisn íslensks samfélags og þjóðarbúsins að heimilin nái að rétta úr kútnum. Þau ná ekki að rétta úr kútnum með aðgerðum félagsmálaráðherra. Það að skipta út vísitölu neysluverðs fyrir vísitölu greiðslujöfnunar er bara plat. Það er verið að ginna fólk inn í enn eina vísitöluna sem er nákvæmlega jafnfáránlega samsett og vísitala neysluverðs. Ef ég samþykki þessa breytingu hæstv. félagsmálaráðherra munu afborganir af mínum húsnæðislánum hækka af því Jói í næsta húsi fær launahækkun. Hvað kemur það mínum skuldum við? Þá munu afborganir á mínum húsnæðislánum hækka vegna þess að Siggi í þarnæsta húsi sem var atvinnulaus fær vinnu. Hvað kemur það mínum skuldum við? Þetta er innantómur og endalaus blekkingarleikur. Ég krefst þess einfaldlega að samfylkingarfólk taki hausinn upp úr sandinum, horfi á það sem er raunverulega á bak við þessa vísitölu og velti því fyrir sér til hvers í andskotanum við höfum hana. Það er til þess að halda uppi fjármagnseigendum á Íslandi. Þessi 20% niðurfelling er allra góðra gjalda verð og í samræmi við það sem við í Hreyfingunni höfum lagt til að verði gert, að vísitala neysluverðs, höfuðstóll lána verði færður aftur til janúar 2008. Hann verði ekki látinn falla á ríkið heldur látinn ganga alla leið til þeirra sem hafa keypt skuldabréf Íbúðalánasjóðs, þ.e. að þeir fjármagnseigendur sem eiga þessar skuldir taki þátt í endurreisninni með öðrum á Íslandi. Það er ekkert annað en sjálfsagt og sanngjarnt mál.  Hvað varðar niðurfellingu á höfuðstól er hugsandi að setja ákveðið þak á hana. Ef menn hafa miklar áhyggjur af 100 millj. kr. húsum má hugsa sér að setja hámarksþak á þá niðurfellingu. Fyrst og fremst þarf þó að lækka höfuðstól þessara lána og það þarf að afnema verðtrygginguna. Það er dapurlegt sem maður hefur heyrt endurtekið í Ríkisútvarpinu í allan dag að það að afnema verðtryggingu sé hættulegur málflutningur. Verðtryggingin hefur valdið þessum skaða hér og þetta endalausa dekur við fjármagnseigendur verður að hætta. Það verður að fara að sinna almenningi og fjölskyldum í landinu. Hvað varðar niðurfellingu skulda fyrirtækja er hún sennilega of seint komin fram. Ríkisstjórnin hefur séð til þess að það hefur ekki nægilega mikið verið gert í málefnum fyrirtækja. Fyrirtæki eru þó lögaðilar og í raun ekki annað en kennitala með einhverjum fjármunum inni. Það er ekki að mínu viti hægt að leggja þau að jöfnu við heimilin í landinu. Vissulega þarf að skoða skuldir fyrirtækja og það þarf að gera gangskör að því að búa til umhverfi fyrir fyrirtækjarekstur sem er fyrirtækjunum í hag en ég tel ekki rétt að spyrða saman aðgerðir til bjargar heimilunum annars vegar og fyrirtækjum hins vegar. Ég styð þessa tillögu framsóknarmanna heils hugar að því að gefnu að fyrirtækin og aðgerðir til að bjarga þeim verði teknar út fyrir sviga og ræddar á öðrum vettvangi. Þetta framtak þeirra að koma fram með þessa þingsályktunartillögu er mjög gott. Ég fagna því og vona að fleiri þingmenn taki undir þetta mál. Þetta er brýnasta málið sem liggur fyrir vegna hugsanlegrar endurreisnar hagkerfisins og þjóðarbúsins. Hér verða ekkert annað en áframhaldandi vandræði, rifrildi og pex ef ríkisstjórnin sér ekki að sér og grípur til afgerandi aðgerða til bjargar heimilunum. Ég skora á ríkisstjórnina og þá samfylkingarmenn sem hér eru - sem eru tveir, það er alla vega betra en einn og annar þeirra er hæstv. ráðherra - að þeir velti því af alvöru fyrir sér að skoða þetta, hvers vegna Ísland þarf endilega að vera afbrigðilegt miðað við önnur lönd og búa við verðtryggingu. Við þurfum þess ekki. Þetta er vilji og hagsmunamál einstakra hópa sem koma þessu þannig fyrir og þessu þarf að breyta.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þór Saari fyrir orð hans. Hann var jafnskörungslegur og skýr í sínu máli og hans er venja. Það sem ég talaði um í ræðu minni og lagði megináherslu á var að við sæjum þetta sem almenna efnahagsaðgerð og það var ástæðan fyrir því að við töldum okkur ekki geta skilið undan fyrirtækin. Hins vegar tek ég undir að þetta heyrir maður utan frá, því miður hefur reynst mjög erfitt að fá nákvæmar upplýsingar um það hér innan þings og mér skilst að meira að segja ráðherrar eigi í erfiðleikum með að fá upplýsingar um hvernig eigi að standa að afskriftum til fyrirtækja í bönkunum. Þetta var hluti af því að reyna að fá frekari upplýsingar og meiri umræðu á þinginu um hvernig staðið er að aðgerðum og afskriftum gagnvart fyrirtækjunum. Eitt af því sem ég tel skipta mjög miklu máli er að við skoðum hvernig tekið er á fyrirtækjum hjá bönkunum núna og hvernig við getum aukið gagnsæið á þeim afskriftum sem eru í gangi. Ég hef miklar áhyggjur af því að í einhverjum tilvikum geti jafnvel verið um að ræða að fyrirtæki fái miklar afskriftir sem eru ekki endilega þau fyrirtæki sem ættu að fá afskriftirnar og jafnvel sé verið að meðhöndla fyrirtækjaeigendur á mismunandi máta eftir því hverja þeir þekkja og hverja þeir þekkja ekki. Þetta er eitt af því sem kom fram á fundi hjá viðskiptanefnd. Það var viðurkennt að bönkunum hefur reynst mjög erfitt að setja sér skýrar verklagsreglur um hvernig eigi að meðhöndla fyrirtækin. Ef svo er tel ég mjög eðlilegt að við fáum skýringar á því af hverju svo sé. Einnig ættum við að velta fyrir okkur þegar kemur að því að bankarnir þurfa að fara að losa um fyrirtæki sem þeir hafa tekið yfir, hvernig við ætlum að meðhöndla það þannig að það sé gagnsætt, skýrt og réttlátt.

Virðulegur forseti. Hv. þm. Eygló Harðardóttir tæpti einmitt á máli sem er mjög flókið og erfitt í meðförum, þ.e. hvernig á að afskrifa skuldir fyrirtækja. Það er ekki einhlítt hvernig á að fara að því og í raun er sennilega mjög erfitt að setja þar um almennar reglur. Þó er hægt að setja eina grunnreglu, af því að hér tæptu einhverjir á gullinni reglu í morgun, þ.e. að það sé uppi á borðinu hvað er verið að gera. Ef verið er að afskrifa milljarða hjá einhverjum fyrirtækjum á almenningur heimtingu á því að vita hvaða fyrirtæki það eru. Þetta kemur bankaleynd ekki nokkurn skapaðan hlut við. Hér er verið að fara með almannafé og fé í fyrirtækjum sem hafa í tilfelli sjávarútvegsfyrirtækja fengið auðlindina gefins árum og áratugum saman, veðsett hana út og suður til þess að kaupa sér hlutabréf og standa í fjármálabraski en eru svo komin á hausinn. Ef þessi fyrirtæki fá afskrifaðar stórar fjárhæðir er það einfaldlega sjálfgefið að um það sé upplýst, hverja einustu afskrift, hvernig svo sem hún er tilkomin. Fleira hangir á spýtunni í þessu, þ.e. hvernig á að afskrifa heimilin. Það þarf að vera almenn jöfn aðgerð. Það er kannski rétt að jafnaðarmennirnir átti sig á því að jafnaðarmennska þýðir að það gengur jafnt yfir alla en ekki er verið að plokka út einstaka vildarvini Samfylkingarinnar eða annarra.

Frú forseti. Ég tek undir hvert einasta orð hv. þm. Þórs Saaris í þessu andsvari hans. Þetta fer að verða meðsvar, eins og einhvern tímann var rætt hérna, þegar maður er svona sammála. Ég held einmitt að gagnsæið sé gullna reglan númer eitt, tvö og þrjú. Spurningin þegar kemur að sölu þessara eigna er hvort hægt væri að setja upp einhvers konar sameiginlegan - eða svona markað þar sem lægi fyrir hvaða eignir er búið að taka yfir og hvaða eignir eru til sölu. Dæmi um þetta er t.d. Byggðastofnun. Byggðastofnun hefur allar sínar eignir á vefsíðunni þannig að hver sem er getur alltaf farið inn á vefsíðu Byggðastofnunar og séð hvaða eignir hún er tilbúin að selja. Ég tel þetta skipta geysilega miklu máli. Við sjáum bara þegar við ræðum þessa þingsályktunartillögu hvað það er margt undir. Ég held einmitt að mjög áhugaverðar umræður og vinna geti farið fram núna innan efnahags- og skattanefndar þegar málinu verður vísað þangað í lok umræðunnar.

Virðulegi forseti. Hér erum við enn og aftur að ræða málefni heimilanna og ekki að ástæðulausu. Við höfum talað fyrir því máli sem hér er flutt allt frá því í febrúar á þessu ári og bent á mikilvægi þess að farið yrði í almennar aðgerðir til þess að koma heimilum landsins á réttan kjöl. Því miður höfum við talað fyrir daufum eyrum stjórnvalda á hverjum tíma. Reyndar var fyrst reynt að fá minnihlutastjórn Samfylkingar og Vinstri grænna til þess að skoða þessa hluti og síðan núverandi ríkisstjórn sömu flokka. Lítið hefur gengið. Þrátt fyrir að fleiri og fleiri hafi tekið undir þennan málflutning og mikilvægi þess að farið verði í almenna leiðréttingu - nota bene, afsakið slettuna, með almennri leiðréttingu. Það kom m.a. fram í ágætri ræðu hv. þm. Magnúsar Orra Schrams að í raun er komin viðurkenning á því að það hafi orðið forsendubrestur í samfélaginu. Þegar forsendubrestur verður kemur hann hlutfallslega jafnt við alla sem hann snertir á annað borð. Því eru sterk rök fyrir því að fara í almenna leiðréttingu hjá þeim sem lentu í því að lán þeirra tóku stökkbreytingum, eins og gjarnan hefur verið sagt. Fram hafa komið jákvæð merki eða jákvæðar vísbendingar frá hæstv. félagsmálaráðherra á síðustu vikum um að það þurfi að fara í almennar aðgerðir. Hér er lögð fram og er til umfjöllunar í þinginu ákveðin tillaga sem felur í raun í sér frestun á vandanum, frestun á greiðslum. Það er vissulega gert ráð fyrir - ég vil leggja áherslu á það, gert ráð fyrir - að greiðslubyrði lækki við þetta en eins og komið hefur fram í ræðum þingmanna, m.a. ágætri ræðu hv. þm. Þórs Saaris, er margt í þessu sem er hægt að setja spurningarmerki við, t.d. hvernig skipt er á einni vísitölu fyrir aðra. Þetta er skref í rétta átt en ég tel að það þurfi að ganga mun lengra því í þessum tillögum er í raun gert ráð fyrir að þeir sem skulda borgi sínar skuldir í topp. Einhvern tímann hefði nú verið talið ósköp eðlilegt að menn borguðu sínar skuldir í topp og eðlilegt að halda því fram í venjulegu árferði. Þetta er þó ekkert venjulegt ástand, þeir atburðir gerðust sem einstaklingar og fyrirtæki réðu ekki við og því er það sanngirnismál að okkar mati og margra annarra að farið sé í þessa almennu leiðréttingu. Við verðum líka að átta okkur á því að þegar ríkisstjórnin sem þá sat ákvað að tryggja sparifé þeirra og setja fjármuni inn í peningamarkaðssjóði eða hvað menn gerðu - þegar sú ákvörðun var tekin var það viðurkenning á því að það þurfti að verja eignir fólks. Mjög margir, og ég leyfi mér að segja flestar fjölskyldur á Íslandi, eru með sitt sparifé bundið í húsnæði sem búið er að veðsetja, taka lán fyrir og annað slíkt. Nú hefur það gerst í kjölfar þessa efnahagshruns að eignir hafa lækkað í verði. Þar af leiðandi hefur spariféð minnkað þegar eignin lækkar í verði. Lánin hins vegar hafa ekki lækkað að verðgildi, þau eru enn þá há og hafa hækkað mjög hratt, bæði vegna gengishruns og verðbólgu. Enn og aftur koma fleiri rök sem hníga í þá átt að mikilvægt sé að fara í leiðréttingu á þessum skuldum. Við getum ekki sagt að mínu viti við einn hóp sparifjáreigenda sem getur talið sitt sparifé í krónum og aurum að það eigi að hjálpa þeim, bjarga þeim, en við annan hóp sparifjáreigenda sem hefur fest sitt sparifé í húsum eða eignum að sá hópur eigi ekki að fá neina vörn í þessum ósköpum. Ég er ekkert hissa á því að fjármálafyrirtækin hafi tekið nokkuð vel í þá tillögu sem ráðherrann hefur lagt hér fram og er til umfjöllunar vegna þess að í greinargerð með frumvarpinu í skýringu á 5. gr. kemur fram, með leyfi forseta: „Það er mat fjármálafyrirtækja að ólíklegt sé að eitthvað standi eftir af lánum í lok lánstímans þrátt fyrir greiðslujöfnun.“ Þetta þýðir að lánsfyrirtækin, bankarnir, telja að þeir sem skulda verði hvort sem er búnir að borga þetta allt í topp, að það sé engin áhætta fyrir þá að segjast ætla mögulega, hugsanlega að afskrifa. Það er heldur ekkert í hendi með hvaða hætti það verður gert. Okkar tillaga, eins og margsinnis hefur komið fram, gerir ráð fyrir leiðréttingu á skuldum. Við höfum líka ítrekað sagt að við séum opin fyrir því að ræða allar útfærslur á þeirri leið, hvort sem það er þak eða önnur prósentutala. Við viljum að þetta verði skoðað ofan í kjölinn og rætt. Ég treysti því að hv. efnahags- og skattanefnd taki þetta til alvarlegrar skoðunar og ég vil líka skora á nefndina að sjá til þess að til hennar komi þeir aðilar sem hafa útfært tillögur í þessa veru. Menn hafa spurt og velt fyrir sér hvaða kostnaður gæti fallið á ríkissjóð út af þessu. Það má alveg velta því fyrir sér hvort það geti ekki verið sanngjarnt að ríkissjóður taki á sig hluta af mögulegu tapi sem kann að verða af þessu. Það má líka spyrja sig hvort það sé ekki sanngjarnt að lífeyrissjóðirnir taki líka ákveðinn hluta á sig af mögulegu tapi því allir þessir aðilar bera einhverja ábyrgð eins og aðrir á því ástandi sem hér er. Það er ekki nóg að verja þá sem eiga krónur og aura í fjármálastofnunum og bönkum eða standa vörð um verðtryggingu eins og grimmir varðhundar, líkt og sumir virðast gera. Menn verða líka að axla ábyrgð á hinni hliðinni. Það hefur komið í ljós og var upplýst hér áðan og í viðskiptanefnd ef ég man og veit rétt, að eignasöfn eða hvað á að kalla þetta, úr gamla Landsbankanum voru flutt yfir í þann nýja með 50% afföllum. Það má því spyrja sig hvers vegna hluti af þessum afskriftum sé ekki látinn ganga til þeirra sem skulda í íbúðum annars staðar. Við vitum að í þessum pakka er verið að afskrifa skuldir fyrirtækja. Það er ekkert leyndarmál. Það hefur komið fram í ræðum og riti. Lykilatriðið í þessu öllu saman er síðan að með því að skapa svigrúm til að fleiri geti greitt sínar skuldir eru meiri líkur á því að hagkerfið komist fyrr af stað, að hér verði velta í samfélaginu og fólk geti aftur framkvæmt og skapað þá veltu sem nauðsynleg er. Ég legg því þunga áherslu á að þetta mál, þessi tillaga, fái efnislega og vandaða meðferð í efnahags- og skattanefnd. Við fluttum þessa tillögu eins og áður hefur komið fram í vor. Það spurðist lítið til hennar í sumar. Á því kunna að vera skýringar en ég held að engin afsökun sé fyrir því að nú verði þetta ekki tekið föstum tökum. Ég vona að þetta verði skoðað á allra næstu dögum á fundum nefndarinnar því við verðum líka að átta okkur á því að fyrir marga er tíminn í rauninni búinn. Fyrir marga er orðið of seint að fara í almennar aðgerðir, meira að segja aðgerðir eða tillögur hæstv. félagsmálaráðherra eru of seint fram komnar fyrir mjög marga. Þess vegna legg ég áherslu á að þetta verði unnið hratt því enn þá held ég að sé hægt að koma í veg fyrir að hér verði algjört kerfishrun.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að þakka framsóknarmönnum fyrir að hafa lagt fram þetta gagnmerka mál. Ég hef verið einn af baráttumönnum þess að gerð verði einhvers konar höfuðstólsleiðrétting á húsnæðislánum á Íslandi í kjölfar forsendubrestsins sem varð sl. haust. Núna hafa komið fram aðgerðir sem félagsmálaráðherra hefur kynnt og það er mjög gott fyrsta skref. Þær miða að því að lækka greiðslubyrði húsnæðislána en eftir stendur skuldavandinn vegna þess að það á ekki að færa niður höfuðstólinn heldur fer raunverulega sú upphæð sem eftir stendur þegar greiðslubyrðin er lækkuð inn á biðreikning og verður síðan greidd til baka með hefðbundnum hætti, verðtryggt, með vísitölu sem endurspeglar kaupmáttarþróun í landinu. Þá mun sitja eftir, eins og ég segi, þessi stóri höfuðstóll sem mun draga greiðsluvilja úr heimilum og magna upp það vonleysi sem fólk stendur frammi fyrir ef ekkert verður að gert. Mig langar til að spyrja hv. þingmann: Liggja fyrir tölur um hversu mikið skuldir heimilanna hækkuðu vegna verðbólguskotsins, vegna gengissigsins og hruns bankanna sl. haust?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans orð. Við þekkjum að hann hefur mælt í þessa veru sem við tölum hér um. Ég skal hins vegar viðurkenna að ég man ekki þær tölur sem hv. þingmaður spurði um en þetta hefur komið fram. Ég man ekki nýjustu tölur í þessu máli en Seðlabankinn hefur reynt að slá á þetta. Ég man að það var mjög gagnrýnt hvaða dagsetning eða hvaða viðmið var notað á sínum tíma, síðast þegar Seðlabankinn kom með þessar tölur. Þá var horft, ef ég man rétt, á tölur frá því í vor. Við búum því miður við það, þingmenn, oft og tíðum að upplýsingar koma mjög seint og illa til okkar. Ég get þess vegna því miður ekki svarað þessari spurningu einmitt núna því ég hef bara ekki þessar nýjustu tölur.

Virðulegi forseti. Framsóknarflokkurinn setti fram leið til þess að leiðrétta höfuðstól sem var kölluð 20% leiðréttingin núna fyrir kosningarnar og ég tók heils hugar undir það. Við þremenningarnir höfum lagst í miklar stúdíur og erum eiginlega á því að þarna sé ekki nægilega að gert. Í raun sé komið fram yfir þann tíma, það sé of seint að grípa til þeirrar aðgerðar. Mér þætti vænt um að heyra álit hv. þingmanns á þessari skoðun okkar þremenninganna og hvort jafnvel komi til greina að auka afskriftirnar frá 20% eða hvort þeir hafi aðrar leiðir í huga í sambandi við skuldaleiðréttingar.

Virðulegi forseti. Afsakið, ég var að hugsa á leiðinni upp í ræðustól hvaða þremenningar þetta væru, síðan heyrði ég skýringuna þannig að ég veit það núna. Líklega, ef ég heyrði þetta rétt, þá eru það þeir félagar Tryggvi, Þór og Herbert sem mynda þetta teymi sem hefur mjög yfirgripsmikla þekkingu á efnahagsmálum þjóðarinnar og ekki síst heimilanna. Ég fagna því að þeir félagar skuli leggja okkur lið. Hins vegar vil ég taka skýrt fram að þessi 20% eru ekki heilög tala fyrir okkur. Við sögðum það á sínum tíma og í raun segi ég enn í dag að það þurfi að lágmarki að fara þá leið. Það kann að vera hærra, það kann að vera eitthvað undir þessu, það kann að þurfa að setja þak. Við viljum einfaldlega að þetta verði skoðað gaumgæfilega ofan í kjölinn og við vitum að hér á landi eru sérfræðingar eins og hv. þingmaður sem hafa skoðað þetta ofan í kjölinn og komist að því að þetta er hægt. Það þarf að gera það.

Frú forseti. Hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson og hv. þm. Þór Saari ræddu nokkuð um verðtrygginguna og áhuga þeirra á að afnema hana eða koma henni frá. Þar sem ég er nú eini samfylkingarmaðurinn í húsinu þótti mér rétt að kveðja mér hljóðs og taka til máls því ég er sammála þeim, ég vil verðtrygginguna frá. En hvað er verðtrygging? Hún er ekkert annað en áhættuálag fyrir að eiga litla mynt í litlu samfélagi sem er opið. Þess vegna þótti mér athyglisvert að þeir hinir sömu sem vilja verðtrygginguna burt skuli ekki koma með okkur samfylkingarmönnum í þá vegferð að íhuga alvarlega að taka upp nýja mynt hér í þessu landi. Ég tel að eina leiðin til þess að losna við verðtrygginguna sé að skipta um mynt. 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé ekki ástæða til þess að hlaupa til og ræða um myntskiptingu í þessu tilviki. Við höfum bent á leiðir til þess að afnema verðtrygginguna í áföngum, m.a. með því að hætta að gefa út þá fjármálapappíra sem eru tengdir með verðtryggingu. Ég deili því ekki þessum hugsunum með hv. þingmanni að við þurfum að líta austur um haf og ganga til liðs við aðra mynt vegna þess að okkar sé svo slæm. Ég held að á næstu árum verði mjög mikil þörf fyrir okkur að halda íslensku krónunni, það sýnir sig t.d. í dag varðandi útflutningsvægi og annað að hún hefur hjálpað okkur mjög mikið. Ég man ekki hvort hv. þingmaður spurði mig að einhverju sérstöku, ég held að hann hafi aðallega verið að deila skoðun sinni á verðtryggingu með okkur, en ég held að það sé mikilvægt að fara þá vegferð að afnema hana smám saman.

Hæstv. forseti. Ég vil enn og aftur þakka framsóknarmönnum og þingflokki Framsóknarflokksins fyrir að leggja í þessa vinnu og leggja fram þessa tillögu til þingsályktunar, sem er þörf. Eins og alþjóð veit hefur mikið verið rætt og ritað um skuldavanda heimilanna á undanförnum missirum. Því er algjörlega ljóst að það er að nást þverpólitísk samstaða um að grípa þurfi til aðgerða. Það hefur hins vegar ekki alltaf verið þannig. Við sátum hér á löngu sumarþingi þar sem talsmenn stjórnarflokkanna töldu sumir hverjir að ekki væri þörf á að skoða þessi mál. Það er því ljóst að baráttan hefur skilað árangri, barátta framsóknarmanna sem settu fram þessa 20%-leið sína fyrir síðustu kosningar, barátta samtaka eins og Hagsmunasamtaka heimilanna og eins tillögur okkar sjálfstæðismanna sem við lögðum fram, bæði fyrir síðustu kosningar, á sumarþinginu varðandi efnahagsmálin og þar á meðal varðandi skuldavanda heimilanna og svo sú tillaga sem við lögðum fram í síðustu viku. Það er mjög mikilvægt að við náum einhverri sátt um það hvernig þetta viðfangsefni verður nálgast. Þess vegna höfum við sjálfstæðismenn lagt áherslu á að allir flokkar sem hér á þingi sitja komi saman að því borði að leita lausna til að við náum að fara í gegnum þetta stóra verkefni án þess að hér verði rof á milli flokka, rof á milli þings og þjóðar o.s.frv. eins og við upplifðum í sumar varðandi Icesave og virðist vera í uppsiglingu varðandi það málefni að nýju. Engu að síður er það áfangi að Framsóknarflokkurinn hefur lagt fram þessa þingsályktunartillögu og vil ég fagna því mjög. Ég vek hins vegar athygli á því sem kom fram í andsvari mínu við hv. þm. Eygló Harðardóttur að mjög áhugavert væri að fá kostnaðartölurnar fram. Það væri hægt að nálgast þær tölur með því einmitt að setjast saman að borðinu í sameiginlega þverpólitíska nefnd líkt og við sjálfstæðismenn höfum lagt til, og fara yfir þessa hluti frá A til Ö. Ég er ekkert endilega sannfærð um það að þessi leið sé rétta leiðin, að fara í 20% afskriftir. Ég hef ákveðnar efasemdir um það en þetta er hins vegar hugmynd sem ég er tilbúin til að skoða. Ég tel að það sé farsælast fyrir okkur öll að við gerum það í sameiningu. Skuldastaða heimilanna á Íslandi er alvarleg og við henni verður að bregðast tafarlaust. Við höfum horft upp á ríkisstjórn sem hefur verið aðgerðalaus í þessum málaflokki undanfarin missiri og ég tel alvarlegt að þannig hafi verið staðið að hlutunum. Við hefðum átt að nota tímann í sumar til þess einmitt að setjast yfir þetta saman, líkt og við sjálfstæðismenn lögðum til. En tíminn er einfaldlega naumur og það þarf að einhenda sér í þetta verkefni og við erum klár í slaginn. Ég sé að framsóknarmenn eru það líka. Það er alveg ljóst að ef ekki verður gripið til aðgerða fljótlega til að taka á vanda skuldsettra heimila, þá verður niðurstaðan einfaldlega gjaldþrot, enn frekari greiðsluerfiðleikar, atvinnuleysi og jafnframt viðvarandi vonleysi. Það er eitthvað sem við ætlum ekki að láta gerast. Til þess erum við kosin hér á þinginu að koma fram með lausnir og mér sýnist að allir flokkar séu að gera það þessa dagana, þannig að það er vel. Spurningin er: Hvaða aðferðafræði á að nota til þess að nálgast þetta verkefni? Við sjálfstæðismenn höfum haldið því á lofti að mjög mikilvægt sé að við áttum okkur á því hvaða grunngildi það eru sem við ætlum okkur að ná fram og verja með þeim aðgerðum sem nauðsynlegt er að fara í. Þar er eitt mikilvægt atriði sem einkennir íslenskt samfélag, það er að Íslendingar hafa hingað til viljað búa í eigin húsnæði. Íslendingar eru sjálfstæð þjóð sem vill standa á eigin fótum og sú hefð ríkir hér að fólk búi í eigin húsnæði en ekki leiguhúsnæði. Þetta er gildi sem ég tel vert að verja. Það ber okkur að hafa í huga í þessari vinnu, og að sjálfsögðu eins og hér hefur komið fram er mikilvægt að aðgerðirnar séu almennar og það er einfaldlega vegna þess að ástandið er þannig að það þarf að grípa til slíkra aðgerða. Aðgerðirnar mega hins vegar ekki leiða til þess að það þurfi að hækka hér skatta umtalsvert og þær mega heldur ekki leiða til þess að fólk flýi úr landi eða aðgerðirnar séu vinnuletjandi, vegna þess að það er það versta sem út úr þessu getur komið. Síðan þurfa aðgerðir að vera bæði auðskiljanlegar og gagnsæjar þannig að fólk viti hvar það standi og við hverju það megi búast. Jafnframt er alveg kristaltært að slíkar aðgerðir koma aldrei til með að bjarga öllu. Ástandið er bara einfaldlega þannig. Við þurfum að horfa framan í þá staðreynd og tala hreint út um hlutina. Það er gríðarlega harður vetur fram undan, við vitum það öll. Allir þurfa að taka ýmislegt á sig en ef við vitum hvert við erum að fara og vörðum leiðina þannig að fólk átti sig á því að niðurstaðan verði sú að þau grunngildi sem ég fór hér yfir verði í hávegum höfð held ég að okkur komi til með að sækjast ferðin á þennan áfangastað betur. Þannig að það er gríðarlega mikilvægt. Forsenda þess að aðgerðir sem þessar skili einhverjum árangri er að sjálfsögðu að ríkisstjórnin nái einhverjum tökum á efnahagslífi þjóðarinnar. Það gengur ekki að við stöndum hér og samþykkjum tillögur ríkisstjórnarinnar að skattahækkunum fram eftir vetrinum. Það er ekki fullnægjandi. Það verður að sjálfsögðu, eins og maður hefur margtönnlast á hér í þessum ræðustól, að ná að klára að endurreisa bankakerfið og hagræða í rekstri hins opinbera. Það er gríðarlega mikilvægt. Eins og ég kom inn á áðan höfum við sjálfstæðismenn lagt fram viðamikla þingsályktunartillögu varðandi bráðaaðgerðir vegna stöðu efnahagsmála hér á landi. Það er gríðarlega mikilvægt að haldið verði vel utan um hlutina á næstu missirum svo aðgerðir eins og þær sem hér er verið að ræða, almennar aðgerðir til að leysa skuldavanda heimilanna, skili árangri. Ég er bjartsýn á að það sé hægt en menn þurfa þá að horfa fram á veginn en ekki vera fastir í gamaldags lausnum sem felast allar í því að hækka skatta. Það er einfaldlega grundvallaratriði. Þar af leiðandi verðum við að horfa á allar leiðir sem hægt er að fara til þess að auka gjaldeyristekjur og þar með að stuðla að því að fyrirtækin hér á landi komi til með að leiða okkur út úr þeim vanda sem við erum komin í. Það er einfaldlega bláköld staðreynd og á hana verður að horfa. Það gengur þess vegna ekki að maður upplifi það eins og maður hefur verið að gera á undanförnum vikum að manni líði eins og ríkisstjórnin sé í því að reyna að bregða fæti fyrir þá erlendu fjárfestingarkosti sem hér hafa áhuga á að festa sig í sessi. Það gengur einfaldlega ekki upp. Menn verða að horfa til framtíðar og menn verða að gera umhverfið hér þannig að það sé aðlaðandi fyrir erlenda fjárfesta, vegna þess að við verðum að fá inn erlent fjármagn. Það er staðreynd og þetta helst allt í hendur við að byggja upp efnahaginn og þar á meðal að treysta hag íslenskra heimila. Það er grundvallaratriðið. Atvinnulífið og heimilin og þeirra örlög eru þannig samofin. Hæstv. forseti. Tillaga framsóknarmanna er engu að síður mikilvæg. Hún leggur áherslu á að það eru til leiðir til að skoða og það er kominn fram, miðað við þær umræður sem hafa verið hér í dag, m.a. frá fulltrúum ríkisstjórnarflokkanna, kominn fram vilji til þess að grípa til aðgerða og það er vel. Það var ekki þannig í sumar. Ég vil sérstaklega minnast á baráttu Hagsmunasamtaka heimilanna sem hafa lagt sig í líma, lagt nótt við dag að starfa að því að koma þessu sjónarmiði á framfæri og þess ber að minnast, vegna þess að þar eru á ferðinni samtök sem eru rekin af sjálfboðaliðum og þeir sem þar starfa eyða miklum tíma á eigin kostnað í að leysa þessi brýnu verkefni. Ástæðan fyrir því að menn fara í það er einfaldlega sú að aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar virðist vera algjört og var það framan af sumri. Þannig að það er ástæðan. Við hér, Íslendingar, eigum þessu fólki miklar þakkir að gjalda. Sum þeirra sjónarmiða hafa ratað hérna inn í ýmsar þingsályktunartillögur og lagabreytingar og er það vel. Hæstv. forseti. Það er gríðarlega mikilvægt að við sem sitjum á Alþingi horfum björtum augum til framtíðarinnar. Til að svo megi verða verðum við að eygja von. Ég tel að við Íslendingar höfum alla burði til þess að komast hratt og vel út úr þessari efnahagslægð. Það höfum við vegna þess að við höfum hér sterkar grunnstoðir. Við eigum gott, vel menntað fólk, þjóðin er tiltölulega ung og það kemur til með að hjálpa okkur í framtíðinni. En til þess að það megi verða að við komumst hratt upp úr þessu er gríðarlega mikilvægt að við reynum að ná saman, flokkarnir sem hér sitja, um lausnir og að við tölum af ábyrgð og festu um þær aðgerðir sem þarf að fara í og við viðurkennum vandann. Nú er svo komið að vandinn hefur verið viðurkenndur, ekki bara af stjórnarandstöðunni, ekki bara af samtökum sem starfa hér úti í bæ, heldur einnig af ríkisstjórnarflokkunum og er það vel. Ég vil enn og aftur óska framsóknarmönnum til hamingju með framkomna þingsályktunartillögu.

Virðulegi forseti. Það er með mikilli ánægju að ég stend hér upp í dag og mæli með þessari tillögu, tillögu til þingsályktunar, sem kosningastefnuskrá okkar framsóknarmanna gekk út á, að koma heimilum til hjálpar varðandi skuldsetningu þeirra. Það var svolítið sláandi í dag þegar lagt var til að gera breytingar á dagskrá þings og taka Icesave fram yfir allt annað, enda var það kolfellt og sýnir best á hvaða leið þessi ríkisstjórn er. Þeir keyra einstefnu og það átti að taka Icesave-samninginn fram yfir áður auglýsta dagskrá þingsins, áður auglýsta umræðu um þessa þingsályktunartillögu. Þetta segir meira en nokkur orð. Heimilin og fjölskyldurnar í landinu eru ekki í forgangi hjá ríkisstjórninni en það eru hins vegar sparifjáreigendur í Hollandi og Bretlandi. Þetta var fellt og við erum komin hingað til að ræða þessa góðu þingsályktunartillögu. Eins og ég sagði áðan komum við framsóknarmenn fram með mjög öflugar og sterkar efnahagstillögur í febrúar og þær voru m.a. grunnurinn að því að við tókum þá ákvörðun að verja þáverandi ríkisstjórn falli, þá vinstri stjórn sem nú stjórnar landinu. Það má vel vera að það hafi verið mikil mistök á sínum tíma að gera þetta, því við trúðum því að þegar svo mikilvægt mál lægi fyrir eins og það að bjarga íslenskum heimilum og fyrirtækjum og koma hér atvinnulífi á stað aftur, þá yrði orðið við þeirri sjálfsögðu ósk okkar og þeirri sjálfsögðu kröfu. En það var ekki þá, það er ekki enn þá núna, því það er allt annað í forgangi hjá þessari ríkisstjórn en heimilin og fjölskyldurnar og hvað þá atvinnulífið. Það er mjög sorglegt á hvaða vegferð þessi ríkisstjórn er. Það hafa komið nokkrar viðurkenningar á leið okkar sem einn hv. þingmaður sagði nú á sínum tíma þegar við mæltum fyrir þessu hér í sumar að sjónarmið okkar hefðu orðið undir og við ættum að sætta okkur við það, en eins og alþjóð veit eru framsóknarmenn þrautseigir og hér er þessi tillaga komin fram aftur. Það fór nú svo með tillöguna að hún fékkst ekki rædd í nefnd í sumar, því svo mikið lá á að afgreiða bæði ESB-umsókn og Icesave-reikningana, en við skulum vonast til þess að tillagan fái þinglega meðferð núna og verði tekin fyrir, því þetta er alvörutillaga sem við leggjum til. Það verður að leiðrétta höfuðstól á lánum. Fyrirtækin og fjölskyldurnar í landinu geta ekki setið uppi með þennan klafa sem verið er að leggja á okkur. Það verður að hlífa fjölskyldunum. Það verður að hlífa heimilunum. Við verðum að koma þeim til aðstoðar. Það kom fram athugasemd áðan um að 20% væri jafnvel ekki nóg. Við framsóknarmenn tökum undir það. Þessar tillögur voru lagðar fram í febrúar. Það eru nokkuð margir mánuðir síðan, enda stendur í tillögunni skýrum stöfum að við leggjum til að leiðréttingin verði a.m.k. 20% af höfuðstóli láns. Við erum opin með það ef í ljós kemur eftir útreikninga að hlutfallið þurfi að vera hærra, þá höfum við það að sjálfsögðu hærra. Ég vil minna á málin eins og þau standa núna, eins og verið er að skuldsetja þjóðina, það er verið að ríkisvæða einkaskuldir einkaaðila sem fóru glæfralega í rekstri og íslenska þjóðin á að sitja uppi með reikninginn. Ég vil minna á að hagkerfið drífur rúmlega 70 þús. manns. Það eru 140 þús. Íslendingar á vinnumarkaði og af því er helmingurinn ríkisstarfsmenn og starfsmenn sveitarfélaga. Hvernig eiga 70 þús. einstaklingar á vinnumarkaði, sem er lítið stærra en meðalstórt fyrirtæki í Bandaríkjunum, að standa undir þessum skuldum öllum? En eins og allir vita eru það skattar aðila á almenna vinnumarkaðnum sem fara í að halda úti ríkisapparatinu og greiða opinberum starfsmönnum laun. Það verður alltaf að skoða þetta í samhengi. Það þykir mér svo slæmt með þessa ríkisstjórn að það er ekki verið að skoða málin í samhengi. Hægri höndin vinnur á móti þeirri vinstri. Það er alltaf verið að koma með einhverja plástra handa okkur hingað í þingið. Það vantar alveg heildarsýn, enda hvernig má annað vera þegar meðalaldur þeirra sem stjórna þessari ríkisstjórn, meðalþingaldur þeirra er 60 ár? Það vantar hér alveg nýjar tillögur. Það vantar hér mikla hugmyndafræði. Hvar eru ráðgjafarnir, segi ég bara? Hvar er allt þetta unga, öfluga íslenska fólk sem við eigum? Þeir eru greinilega ekki að hjálpa þessari ríkisstjórn, það kemur alla vega ekki fram í máli ríkisstjórnarinnar að það sé verið að þiggja einhverja aðstoð, að það sé verið að koma með einhverjar nýjar leiðir til að koma okkur upp úr þeim stöðnuðu hjólförum sem við erum stödd í. Það vantar alla nýsköpun í allar þessar hugmyndir. Komi fram nýjar tillögur, nýjar hugmyndir, þá fer af stað her manns að tala þær niður og finna rök á móti þeim. Síðast í gær kom hæstv. fjármálaráðherra með þau rök að það væri ófært að leita til annarra ríkja eftir lánalínu því það væri svo rosalega dýrt að hafa lánalínu virka. Af hverju tekur fjármálaráðherra ekki betur í tillögur okkar og skoðar það sem gott er í þeim fremur en að slá þær svona með afgerandi hætti út af borðinu? Hæstv. fjármálaráðherra þykir líklega betra að taka lán frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, dæla hingað inn fullt af lánum, til að gera hvað? Jú, styrkja gjaldeyrisforðann, til að krónubréfaeigendur geti losað sitt fjármagn hér á landi. Það er hreint með ólíkindum að það skuli ekki vera rætt meira á þessum nótum hvers vegna Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er hér á landi og hverra hagsmuna hann gætir. Þetta er allt saman samtvinnað og það er einstefna hér í gangi og ekki hægt að horfa á tillögur annarra flokka. Eins fór fyrir sjálfstæðismönnum. Þeir komu með meiri háttar tillögu að því að innskatta lífeyrissjóðsgreiðslur. Sú tillaga fékk sömu örlög hjá ríkisstjórninni: Bull og þvættingur, þið hafið ekki vit á þessu. Hvernig er hægt að vinna með svona fólki? Við erum sífellt að bjóðast til þess að vinna með ríkisstjórninni, öll stjórnarandstaðan, en hvernig má það vera að ríkisstjórnin slær á alla putta sem og framréttar hendur? Þau ætla að gera þetta ein hvernig sem þau fara að því. Jú, þau ætla að gera það með aðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og alþjóðasamfélagsins sem hefur nú fengið nýnefni, því eftir mínum skilningi þá er eingöngu verið að tala um Evrópusambandið, því það má ekki styggja. Hæstv. félagsmálaráðherra hefur lagt fram tillögur sem hann telur afar góðar. Bent hefur verið á hvað er að þeim tillögum. Það á að tengja þær við launavísitölu og afskriftirnar koma ekki fyrr en í lok lánstímans og þá ekki fyrr en eftir að þrjú ár eru liðin frá því að lánstíminn er búinn. Ég ætla að benda á það að verði þessi leið farin, þá tapar heil kynslóð sparnaði sínum. Þá er það heil kynslóð sem situr föst í því húsnæði sem hún er í núna. Þessar tillögur frysta fasteignamarkaðinn endanlega. Þarna er verið að festa fólk í því húsnæði sem það er í. Ef frumvarpið verður að lögum eins og hæstv. félagsmálaráðherra boðar, þá getur fólk ekki hreyft sig. Það getur hvorki stækkað né minnkað við sig íbúðarhúsnæði. Það situr fast. Það gengst undir afarsamninga. Það er ekki verið að lengja í lánum eins og var gert í Japan en þetta hefur sömu áhrif, því um leið og allt fer af stað aftur - við framsóknarmenn ætlum að koma öllu af stað aftur. Það veit þjóðin. Við erum atvinnumálaflokkur. Við ætlum að koma hjólum atvinnulífsins af stað á ný án hjálpar ríkisstjórnarinnar, út af því að þeir vilja ekki aðstoð. En þegar launin fara að hækka á ný og ef þessi lán verða bundin við launavísitölu, þá hækka lánin jafnframt um leið og enginn kaupmáttur verður, allur sparnaðurinn og allur ágóðinn og öll kaupmáttaraukningin sem á að verða þegar laun hækka, rennur beint inn í húsnæðislánin. Þannig að allir verða jafnsettir eftir 20 ár þegar þessi kynslóð ætlar að fara að spara. Það er verið að taka sparnaðinn af heilli kynslóð, fólk skal átta sig á því. Ég er afar stolt af því að þingsályktunartillaga okkar um afskriftir af höfuðstólum lána, a.m.k. 20% af höfuðstóli, skuli vera komin hér 

Frú forseti. Við ræðum hér tillögu til þingsályktunar um afskriftir af höfuðstól lána íslenskra heimila og rekstrarfyrirtækja, sem hv. þingmenn Framsóknarflokksins flytja. Við höfum rætt þetta áður og ég er eiginlega að halda sömu ræðuna. Ég legg áherslu á að þingmenn vinni saman að lausn þess vanda sem íslensk heimili og fyrirtæki standa frammi fyrir. Ég sagði það líka þegar við ræddum tillögu hæstv. félagsmálaráðherra sem er nú búið að vísa til nefndar og hún var rædd í morgun og verður rædd í kvöld í þeirri nefnd, þannig að þessi vinna er í fullum gangi. Eins og ég sagði þegar þetta var rætt áður, þá finnst mér ótrúleg umræðan um afskriftasjóðinn. Hún er ótrúleg. Ég næ því bara ekki hvernig menn geta ímyndað sér það sem þeir segja um afskriftasjóðinn. Hv. þm. Magnús Orri Schram sagði að afskriftasjóðurinn væri takmörkuð auðlind. Afskriftasjóðurinn er ekki einu sinni eign. Afskriftasjóðurinn er hvorki takmörkuð auðlind né eign. Afskriftasjóður er til að mæta töpuðum útlánum. Þegar menn segja að verið sé að afskrifa hjá fyrirtækjum í stórum stíl, þá er eins og sé verið að gefa þeim eitthvað. Það er yfirleitt ekki afskrifað hjá fyrirtækjunum nema þau séu gjaldþrota. Þá eru hluthafarnir, eigendurnir, búnir að tala öllu sínu. Það gerist ekki sisvona að þeim sé bara sagt: Nú fellum við niður skuldirnar ykkar, þið eruð skuldlausir frá og með deginum í dag, og bara líði ykkur vel. Nei. Fyrirtækið er tekið af þeim. Það er hirt af þeim. Ég nefni bara nokkur fræg gjaldþrot eins og FL Group og þar sem fóru sko bara ekki einhverjar milljónir, heldur tugir milljarða. Eigendur þess fyrirtækis, þeir eiga ekki krónu í dag, ekki í því fyrirtæki, þeir eru búnir að tapa öllu sínu. Þannig að menn tala um þetta eins og sé verið að gefa einhverjum eitthvað. Það hefur komið fram að fjármálastofnanir voru búnar að lána hingað til Íslands 12 þúsund milljarða - það eru 12 milljón milljónir - alveg ótrúleg tala, þetta eru 40 milljónir á hvern einasta Íslending. Mér finnst vera mikil ábyrgð hjá þeim sem lánuðu þessa peninga í vafasamar fjárfestingar. Þessir peningar stoppuðu ekkert á Íslandi, fóru beint aftur til útlanda og í fjárfestingar þar. Það eru þessir peningar sem við erum búin að afskrifa um helming og það er helmingur afskriftasjóður. Er það eign? Nei, þetta er til að mæta tapi á FL Group og öllum þessum fyrirtækjum sem menn voru að lána í stórum stíl um allan heim og við lesum um nánast á hverjum einasta degi, einhverjar risatölur sem er verið að afskrifa og hluthafarnir tapa öllu sínu o.s.frv. Það er ekki eins og sé verið að gefa eitt eða neitt. Þetta er ekki eign. Þetta er bara tapað, mun aldrei innheimtast og það getur ekki nokkur einasti maður innheimt þetta, vegna þess að eignin er ekki til. Þannig að ég bara skil ekki þessa umræðu um að þetta sé einhver takmörkuð auðlind eða einhver eign eða eitthvað svoleiðis, ég bara skil það ekki. Þetta þingmál byggir eiginlega á þessari hugmynd, að menn geti bara tekið þessa eign og dreift henni til almennings eins og jólasveinninn og bara gefið öllum 20%. Segjum svo, sem hefur reyndar ekki komið fram og ég spurði einmitt menn frá Seðlabanka, í félagsmálanefnd í morgun, hvort þeir geti aflað upplýsinga um það hvað afskriftir af íbúðarhúsnæði væru miklar í bönkunum. Það liggur ekki einu sinni fyrir. Reyndar skiptir það ekki máli hjá Kaupþingi og Glitni vegna þess að eigendurnir eiga Kaupþing, þá skiptir ekki eins miklu máli hvernig afskriftirnar eru nákvæmlega. En ég get fullvissað hv. þingmenn um það að kröfuhafarnir eru ekkert að gefa Íslendingum peninga, þeir ætla ekkert að fara að gefa Íslendingum eftir lán sem þeir skulda, því það eru þeir sem áttu víst að gefa þessa peninga, það er jólasveinninn. Þetta er ekki eign, þetta er bara tapað fé. Fyrirtækin sem tóku lán eins og FL Group sem keypti flugfélag í Bandaríkjunum og varð einn stærsti hluthafinn þar, tók til þess lán. Og svo féllu hlutabréfin í verði og lánin hækkuðu. Þetta varð bara dúndurtap. Það eru engir peningar sem hægt er að ná þarna í. Þeir peningar sem fóru í þessi lán eru bara tapaðir. Þeir sem lánuðu þeim, þeir eru búnir að tapa, bara afskrifa. Og það heitir afskriftasjóður. Þetta er ekki eign. Bara til að taka enn einu sinni fram - þetta er ekki eign - og hvað þá auðlind. Það er mjög dapurlegt að menn skuli hafa lánað í svona áhættusamar fjárfestingar. Það er dapurlegt fyrir þá sem lánuðu það, þ.e. þýska banka og alls konar fólk, vogunarsjóði og annað slíkt sem keyptu skuldabréf. Svo hafa menn talað um vondu fjármagnseigendurna. Það var nú aðallega hv. þm. Þór Saari sem talaði um vondu fjármagnseigendurna. Nú er það þannig að það getur enginn tekið lán nema einhver annar hafi lagt fyrir. Það er mjög einfalt. Það getur enginn tekið lán nema einhver annar hafi lagt fyrir. Það verður einhver að spara. Íslendingar hafa farið þá leið í áratugi að taka lán í útlöndum hjá erlendum sparifjáreigendum, láta útlendinga spara og njóta lífsins hér á Íslandi, eyða um efni fram og borga vexti til útlanda. Þetta erum við búin að gera í áratugi og gerðum það sérstaklega glæsilega árið 2007. Þannig að Íslendingar hafa alltaf lagt áherslu á skuldara. Hér er verið að tala um skuldara. Það er ekki talað um sparifjáreigendur, það er ekki talað um sparifjáreigendur sem töpuðu núna í verðbólgunni. Ég hef ekki heyrt einn einasta mann tala um þá sem borguðu skatta, sem fengu 10% vexti í 18% verðbólgu, voru að tapa, en borguðu 1% skatt í fjármagnstekjuskatt af tapinu. Ég hef ekki heyrt einn einasta nefna þessa stöðu og vorkenna sparifjáreigendunum, sem þó standa undir þessu. Reyndar er það svo að stærsti sparifjáreigandinn í landinu eru lífeyrissjóðir, þar sem er þvingaður skyldusparnaður allra landsmanna. Þar eru menn jafnvel að tala um að skerða verðtryggingu og annað slíkt og átta sig ekki á því að það fer beint í gegn. Til hverra skyldi það nú fara beint í gegn? Til lífeyrisþega. Það eru breiðu bökin sem eiga að standa undir þessu. Þeir mundu strax finna fyrir því ef verðtryggingin yrði afnumin. Þeir mundu strax finna fyrir því ef ætti að afskrifa eitthvað hjá lífeyrissjóðunum, vegna þess að þeir eru gerðir upp á hverju einasta ári. Og það þarf bara að skerða lífeyrinn hjá gömlu fólki, öryrkjum og öðrum slíkum. Það getur vel verið að það séu breiðu bökin sem menn eru búnir að finna til þess að bæta skuldastöðu heimilanna og fyrirtækjanna. Þannig að mér finnst þessi umræða öll vera ótrúleg. Þessi umræða gæti átt rétt á sér ef hér væri allsherjarhrun. Það er ekki allsherjarhrun, sem betur fer. Kannanir sýna að það eru 20% heimila sem eru í vanda, 10% eru í miklum vanda. Það eru 20% fyrirtækja sem eru í vanda, en það segir okkur líka það að 80% af heimilum eru ekki í vanda, sem betur fer, því þau munu þá standa undir því að hjálpa hinum, þessum sem eru í vanda. Það eru 80% fyrirtækja sem ekki eru í vanda. Þau munu hjálpa okkur til að hjálpa hinum, sem betur fer. Þannig að það er ekkert neitt allsherjarhrun í vændum, sem betur fer. Þetta er nú eiginlega sama ræðan og ég hélt þegar þetta var síðast rætt og mér finnst leiðinlegt ef ég er farinn að endurtaka mig og ég er þreyttur á því, en mér finnst þetta nauðsynlegt, vegna þess að fólk talar eins og afskriftasjóðurinn sé einhver eign og sumir tala jafnvel um að hann sé auðlind. Maður er bara alveg gáttaður.

Frú forseti. Eins og hv. þm. Pétur Blöndal sagði þá er þetta í þriðja skipti sem við ræðum þetta þingmál og þetta er í þriðja skipti sem ég heyri ræðu hv. þingmanns. Ég verð að segja að það sem hefur einkennt allar þessar ræður er skilningsleysi hans á því hvað þessi tillaga fjallar um - algjört skilningsleysi. Ég ætla svo sem ekkert að fara að reyna að berja höfðinu við steininn, því ég held að það liggi algjörlega ljóst fyrir að Pétur Blöndal ætlar sér ekki að skilja þessa tillögu og mun væntanlega aldrei skilja hana. Hins vegar, bara svo í framhaldi af því að talað var um um „aumingja fjármagnseigendurna“ og þá sem áttu allt stofnféð, þá geri ég ráð fyrir að hv. þingmaður hafi verið einn af þeim sem samþykktu neyðarlögin, þar sem var einmitt verið að hugsa mjög mikið um þessa aumingja fjármagnseigendur og þar sem forgangsröðuninni var breytt varðandi innstæðueigendur. Ég veit ekki betur en hv. þingmaður hafi líka verið stuðningsmaður þeirrar ríkisstjórnar sem stóð að því að dæla 200 milljörðum inn í peningamarkaðssjóðina, enn á ný af því menn höfðu svo miklar áhyggjur af aumingja fjármagnseigendunum. Ég tel því að það hljóti að vera kominn sá tími, sem betur fer sér maður að það er orðinn aukinn skilningur hjá alla vega öðrum þeim ríkisstjórnarflokki sem var í þáverandi ríkisstjórn og hinum stjórnarflokknum á því að það er núna kominn tími til þess að gera eitthvað fyrir skuldara. Við framsóknarmenn höfum fagnað því að kominn sé þessi aukni skilningur, en við teljum að tillögur ríkisstjórnarinnar gangi alls ekki nógu langt. Þess vegna leggjum við enn á ný fram tillögu okkar í þriðja skiptið.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir einkunnina að ég bara skilji þetta ekki. Það má vel vera að ég sé svo takmarkaður að ég nái þessu ekki. Mér heyrist fólk tala um að það eigi að taka einhverja peninga úr þessum afskriftarsjóði og dreifa þeim á allan almenning og þar með leysist vandinn. Það eru 10% heimila sem eru í verulega miklum vanda og það er mjög brýnt, frú forseti, að við tökum á þeim vanda. Ég hef aldrei nokkurn tímann sagt neitt annað. Það er mjög brýnt að við sjáum ekki gjaldþrot 10% heimila. Það má ekki. Mér sýnist að hæstv. ríkisstjórn sé nú að vinna að því. En að fara að lækka skuldir hjá fólki sem ræður vel við skuldirnar, þessi 80%. Meira að segja 45% af heimilum í landinu leggja fyrir sem stendur. Könnun hjá Hagsmunasamtökum heimilanna leiddi í ljós að 45% heimilanna eru að leggja fyrir. Þannig að vandinn er ekki meiri en sá og eigi að fara að lækka skuldirnar hjá þeim öllum að óþörfu, þá kostar það. Og ef menn halda að peningarnir detti af himnum ofan, þá er það misskilningur. Það er alltaf einhver sem greiðir. Þeir sem áttu að greiða eru erlendu kröfuhafarnir. Ég fullyrði það að þeim dettur það ekki í hug. Þeir eru búnir að tapa 6.000 milljörðum á Íslandi og þá langar ekki til að tapa meira og síst af öllu vilja þeir sjá að Íslendingar fái lækkun á sínum skuldum á meðan almenningur í Þýskalandi fær ekki lækkaðar skuldir.

Frú forseti. Það hefði verið ánægjulegt ef hv. þm. Pétur Blöndal hefði kannski verið hérna þegar ég flutti framsöguræðu mína þar sem ég lagði fram tillögu um það hvernig væri hægt að fara í þessa útfærslu. Ef hv. þingmaður tók ekki nákvæmlega eftir því sem ég talaði þá um er hægt að fara inn á Alþingisvefinn og hlusta á hana aftur, þar sem við lögðum til ákveðna leið til að fara í þessa aðgerð. Ég vil bara ítreka að ég hef hlustað núna þrisvar sinnum á þessa ræðu hjá hv. þm. Pétri Blöndal um þetta mál og það hefur alltaf ítrekað komið fram að það er enginn skilningur á því hvað við erum hér að tala um og það virðist heldur ekki vera neinn skilningur á þeim forsendubresti sem hefur orðið í íslensku samfélagi. Það er heldur ekki neinn skilningur á því að sú ástæða fyrir t.d. að verðtryggðu lánin hafa hækkað svona gífurlega tengist þessum forsendubresti og tengist því að við erum að nota stórlega gallað mælitæki til þess að mæla einhverja neyslu sem er ekki til staðar. Hv. þingmaður benti á að í könnun Hagsmunasamtaka heimilanna hefði komið fram að fólk væri að leggja fyrir. Ég þekki það að margir eru núna að leggja fyrir með því jafnvel að borga ekki skuldir sínar, vegna þess að menn ætla sér ekki að taka þátt í þessu. Fólk er búið að tapa milljónum á því að taka þátt í samfélaginu. Það er það sem ég hef miklar áhyggjur af sem verður líka vandamálið með þær tillögur sem eru komnar fram frá ríkisstjórninni um það að skipta út vísitölu, að við erum að búa til svo neikvæðan hvata, við erum einmitt að hvetja fólk til þess að segja bara: Við erum ósátt og okkur finnst að við höfum verið beitt óréttlæti og þó við gætum borgað, þá erum við bara ekki tilbúin til þess vegna þess að það er búið að fara svo illa með okkur.

Frú forseti. Það er rétt hjá hv. þm. að það varð ákveðinn forsendubrestur hjá mjög mörgum. Margir misstu vinnuna, aðrir töpuðu hlutafé í stórum stíl, miklum upphæðum, einstaklingar, aldraðir. Og sumir töpuðu sparifé, sumir töpuðu í séreignarsjóðum o.s.frv. Það varð forsendubrestur. Lán hjá sumum ruku upp, þannig að sumir sem eru með gengistryggð lán sérstaklega, standa frammi fyrir óleysanlegum vanda. Það er forsendubrestur, ég er ekki að hafna því. En það að 80% heimilanna eru ekki í vanda þrátt fyrir þennan forsendubrest og það eru 45% sem eru að leggja fyrir, þeir eru sko örugglega ekki að gera það með því að ...  Vandinn er sá að við erum með sem betur fer tiltölulega lítinn hóp sem er í verulega miklum vanda, sem hefur lent illa í þessum forsendubresti, það eru kannski 10% og við eigum að einbeita okkur að því en ekki lækka skuldir hjá öllum, líka hjá þeim sem geta vel borgað. Það er það sem við stöndum frammi fyrir og þetta má ekki kosta of mikið. Ég hlustaði á ræðu hv. þingmanns, ég er búinn að hlusta á hana áður. Erlendar rannsóknir hafa sýnt eins og kemur fram hérna í greinargerðinni að niðurfærsla skulda undirmálalána sýni að lækkun á höfuðstól að lágmarki 20% leiði til þess að fleiri skuldarar standa í skilum. Auðvitað. En þetta eru ekki undirmálslán á Íslandi. Það eru 80% sem eru ekki í vanda. Það eru 10% sem eru virkilega í vanda. Við erum að bera saman allt, allt aðra stöðu. Og þó við mundum lækka skuldir um 20%, þá eru eftir sem áður einhverjir sem ekki standa í skilum, sérstaklega sem skulda hundruð milljóna.

Virðulegur forseti. Við ræðum þingsályktunartillögu sem allur þingflokkur framsóknarmanna leggur fram og það í þriðja sinn. Þetta er tillaga um að afskrifa af höfuðstól lána íslenskra heimila og rekstrarfyrirtækja. Tillagan var lögð fram eftir bankahrunið, fyrir ári síðan. Þá leituðu allir stjórnarflokkar eftir þeim leiðum varðandi það hvernig væri hægt að koma til móts við skuldafjötra heimilanna. Framsóknarflokkurinn fékk talsverðan fjölda efnahagssérfræðinga til þess að ráðleggja sér um hvernig væri hægt að halda á því máli og útbjó nokkuð umfangsmikið skjal sem voru efnahagstillögur okkar. Þær voru unnar fyrst af efnahagssérfræðingum og síðan voru þær teknar til umræðu í flokknum og skoðaðar betur og útbúnar í skjali. Ein þessara tillagna var sú er hér um ræðir, þ.e. þessi svokallaða 20%-leið, hún er ein af mörgum. Þessi tillaga fékk mjög mikla umfjöllun, enda er hún að okkar mati mjög mikilvæg. Í kosningabaráttunni var nokkuð flókið í upphafi að útskýra þessa leið. Það er nú þannig að þegar maður kemur fram með eitthvað nýtt þarf stundum að verja talsverðum tíma í að koma því á framfæri hvað er um að ræða. Ef það tekst ekki á 30 sekúndum þá vandast nú málið. Í upphafi var því nokkuð erfitt að útskýra út á hvað þessi leið gengi og talsverður misskilningur í gangi. En þá var brugðið á það ráð að nýta nýjustu tækni og útbúa myndband og það fór t.d. á Youtube og fjöldi manns skoðaði það. Og smátt og smátt skeði hið skrýtna að mínu mati, maður er nú búinn að vera lengi í pólitík og veit hvað er erfitt að koma nýjum hugmyndum á framfæri og útskýra þær til hlítar þannig að fólk skilji, en það skeði. Fólk fór að skilja þessa tillögu. Það var mjög gaman í kosningabaráttunni að fara um og átta sig á því að fólk var farið að tala um þessa leið og það skaut hana ekki niður eins og sérstaklega vil ég segja Samfylkingin gerði, hún skaut þessa tillögu niður alveg strax og talaði mjög hart gegn henni, en við gáfumst ekki upp og reyndum að útskýra hana og fólk var farið að meðtaka út á hvað hún gekk. Við getum kannski skipt þjóðinni í þrjá hópa og þetta hafa nú þingmenn heyrt. Það er hópurinn sem skuldar svo mikið að það skiptir kannski engu máli hvað hann fær mikla leiðréttingu skulda, hann mun ekkert rísa undir þeim hvort eð er. Síðan er það stóri hópurinn sem með aðstoð getur komist í gegnum sínar skuldir með t.d. þessari aðferð, að við leiðréttum 20% höfuðstól lána. Loks er það hópurinn sem faktískt þarf ekki beint á þessu að halda, sem ég heyri að hv. þm. Pétur Blöndal gerir hér að umtalsefni. Í tillögum okkar fékk sá hópur líka 20% leiðréttingu, enda hafði hann alveg lent í sama áfallinu og aðrir, það er alveg sami forsendubresturinn hjá þeim hópi og hjá öðrum. En af hverju á hann þá að fá þessa leiðréttingu? Það kann að hljóma óréttlátt í fyrstu en hugmyndafræðin var sú að þessi hópur, ásamt þá öðrum sem fá leiðréttingu, mundi halda uppi neyslunni þannig að ekki yrði svo gífurlega mikill samdráttur í einu stökki eins og var. Með þessu átti að reyna að halda í störfin og tryggja áfram eðlilegt efnahagsástand. Þetta var reynt að útskýra og fólk fór að átta sig á þessu. Undir lokin, að minnsta kosti í mínu kjördæmi og ég sé að hér eru fleiri þingmenn úr því kjördæmi, þá talaði fólk langmest um þessa leið við mann, þetta mál, en svo var líka talsvert rætt um ESB-málið. Önnur mál komu þar á eftir að mínu mati þegar maður var að ganga á milli fyrirtækja og hitta fólk fyrir kosningarnar. Það voru líka önnur öfl sem tóku mjög vel í þessar hugmyndir framsóknarmanna. Ég vil nefna hv. þm. Tryggva Þór Herbertsson sem hefur komið hér upp í andsvörum fyrr í dag. Hv. þingmaður tók mjög vel í þessar hugmyndir og gerði þær að vissu leyti að sínum og fór í Kastljósið og ræddi mjög jákvætt um þær. Ég vil líka nefna hv. þm. Lilju Mósesdóttur, sem tók vel í þessar tillögur og var reyndar með aðeins öðruvísi hugmyndir um hvernig ætti að útfæra svona skuldaleiðréttingu, en látum það nú vera. Þetta var mjög áþekk hugmyndafræði. Svo vil ég nefna líka einn mann sem hefur nú alltaf verið talinn mikill samfylkingarmaður, það er Eiríkur Bergmann. Hann tók líka undir þetta í opinberri orðræðu. Síðan voru nokkrir háttvirtir sjálfstæðismenn sem tóku vel í þessar hugmyndir framsóknarmanna. Þannig að það má segja að það hafi verið tekið undir þessa hugmyndafræði úr mörgum áttum. Við viljum gjarnan þakka fyrir það að þessu var vel tekið. Ríkisstjórnarflokkarnir skutu niður þessa hugmyndafræði og hafa margoft sagt að þetta sé of langt gengið og þetta kosti nokkuð mikið o.s.frv. og ég ætla ekkert að fara að útskýra það neitt nánar hér, menn þekkja þá orðræðu. Með harðfylgi, bæði framsóknarmanna og að mínu mati annarra, þá eru menn farnir að átta sig betur á raunveruleikanum. Nú hafa ríkisstjórnarflokkarnir lagt fram mál sem er nú til meðferðar í hv. félags- og tryggingamálanefnd, þar sem verið er að gefa svolítið eftir og er það vel. Það er alla vega skref í áttina. Það er hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra Árni Páll Árnason sem hefur lagt það mál fram, eftir talsverð samráð við aðra flokka. Ég vil undirstrika að það er mjög jákvætt að haft sé samráð við aðra flokka. Ég veit að talsvert samráð var haft við hv. þm. Guðmund Steingrímsson úr Framsóknarflokknum, þannig að ég held að það sé talsvert í áttina hvernig þetta er unnið, þó við teljum að ekki sé nógu langt gengið í þeim tillögum. Það er verið að létta greiðslubyrðina jú, það er vissulega rétt, en skuldavandinn stendur eftir, hann svona hlunkast aftur fyrir, það lengist í honum, fer á biðreikning svokallaðan. Þannig að segja má að greiðsluviljinn minnki að einhverju leyti. Ég vona samt að fólk gefist ekki upp með að greiða í mótmælaskyni, ég vona að svo fari ekki. Ég tel að allir eigi nú að greiða sínar skuldir eins og þeir geta, þó að mönnum finnist afar óréttlát það ástand sem er hérna uppi í samfélaginu í dag. Hagsmunasamtök heimilanna hafa líka komið talsvert að þessum málum. Ég vil nýta tækifærið hér og þakka þeim fyrir þeirra málflutning. Ég vil nota aðeins af mínum tíma í þá umræðu að það var rætt um að við þyrftum að skipta um mynt. Hv. þm. Magnús Orri Schram kom hér í pontu áðan og auglýsti það sérstaklega að hann væri eini samfylkingarmaðurinn á svæðinu en ég sé að annar samfylkingarmaður, hæstv. ráðherra, er mættur á svæðið líka. Það er mín skoðun að það þurfi að skipta um mynt hér á Íslandi. Ég tel að við getum ekki búið við krónuna til lengdar og það sé eðlilegast að horfa til evrunnar af því við erum í miklum viðskiptum við Evrópu. Ég tel að það sé einungis tímaspursmál hvenær það mál fari í meiri vinnslu og framsóknarmenn hafa rætt það talsvert innan síns stjórnmálaflokks. Við ályktuðum á sínum tíma um að sækja um aðild að ESB með ákveðnum skilyrðum. Nú er búið að gera það, þannig að það er komið í ferli og það má vel vera að hér verði komin evra áður en við vitum af. Ég held að við getum ekki byggt á krónu til langs tíma. En aðalatriðið er núna að koma þessu máli okkar framsóknarmanna, 20% leiðréttingu lána, til nefndar, þannig að hægt sé að skoða okkar mál samhliða máli ríkisstjórnarinnar varðandi skuldir heimilanna, af því ég held að ef þessi mál eru unnin þar saman, þá geti kannski eitthvað gott komið úr því, virðulegur forseti.

Virðulegi forseti. Ég er ánægður með það þolgæði sem Framsóknarflokkurinn sýnir með því að leggja þessa tillögu fram á nýjan leik. Mín liðveisla við þessa tillögu, þótt í litlu væri, hefur nú farið fram hjá hv. þm. Siv Friðleifsdóttur, en ég gerði tilraun til þess í netmiðli að taka undir þessar hugmyndir. Að vísu var hugmynd mín sú að niðurfellingin, þessi 20% niðurfelling skulda, gilti aðeins upp að vissri hámarksupphæð, sem ég man ekki hver var tiltekin á bilinu 12–16 milljónir minnir mig, að skuldaniðurfelling yrði ekki meiri en nemur þeirri upphæð. Ég er ánægður með að þessi tillaga skuli vera komin fram á nýjan leik og mér finnst hún koma fram á réttum tíma, því nú hefur félagsmálaráðherra fyrir hönd ríkisstjórnarinnar lagt fram sínar tillögur til að taka á þeim mikla vanda sem fjölskyldur standa andspænis nú um stundir. Ég sé ekkert því til fyrirstöðu að reyna að samræma þessar tillögur á einhvern hátt, því það er góð hugsun á bak við þær báðar. Ég vil hvetja nefndarmenn sem taka við þessum tillögum og fara yfir þær með jákvæðum huga og reyna að nýta úr þeim báðum það sem nýtilegast er.

Virðulegur forseti. Ég vil nú biðja hv. þm. Þráin Bertelsson afsökunar á því að hafa ekki nefnt hann hér, en það er rétt að hann hefur tekið vel í þessar tillögur og það er ánægjulegt að listinn sem maður getur talið upp þegar maður ræðir um þessa tillögu lengist. Fyrir mér er alls ekki útilokað að hafa eitthvert þak á leiðréttingunum. Hugmyndin var sú að þeir sem þyrftu ekki beinlínis á afskriftum að halda mundu halda uppi neyslunni áfram, en auðvitað er alveg hægt að segja að það gildir líka þó það sé þak á upphæðinni. Ég vil líka þakka hv. þm. Þráni Bertelssyni fyrir að hafa sýnt það hér í verki að koma upp í andsvar og lýsa því yfir að hann vilji leggja þessu lið í nefndastarfinu. Þegar þetta mál var flutt hér síðast þá fór það til efnahags- og skattanefndar en mál hæstv. félagsmálaráðherra, Árna Páls Árnasonar, er í félags- og tryggingamálanefnd, ef ég veit rétt. Það er því svolítið spurning hvort þetta eigi að fara þangað líka en ef það gerir það ekki, þá bara fer það til efnahags- og skattanefndar, en þá þyrfti að vera eitthvert samráð á milli nefnda, af því ég held að það sé mikilvægt að skoða þessi mál samhliða. Ég tel að þessum degi hafi verið vel varið í að fara yfir þetta mál, af því það er nýbúið að mæla fyrir máli hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra, þannig að þau geta þá fylgst að í vinnslu hér inni í þinginu.

Virðulegi forseti. Mér finnst nú eiginlega alveg einboðið að þessi mál, bæði tvö, eigi að lenda hjá sömu nefnd. Vissulega er möguleiki á því að tvær nefndir geti haft samráð en ég tel að þessi mál eigi bæði að lenda hjá sömu nefnd, ekki síst vegna þess að helsti gallinn sem ég sé á tillögum félagsmálaráðherra er sá að í mörgum tilvikum kemur niðurfelling á höfuðstól skuldarinnar löngu eftir að sá sem stofnaði til skuldarinnar er dauður og skipt hefur verið um skuldara. Niðurfelling hér og nú mundi líka gjörbreyta ástandinu á fasteignamarkaði en ástandið þar er eins og allir vita botnfrosið. Ég ítreka að ég hvet til þess að þessi tvö mál verði unnin samhliða, eða þannig að þeir sem um þau fjalla í nefndum viti mjög vel hver af öðrum.

Virðulegur forseti. Þetta er kannski tæknileg umræða um í hvaða nefnd þetta mál fer. Það er mikilvægt, óháð því í hvaða nefnd málið fer, að það verði þá samráð á milli nefnda, sérstaklega ef það fer í efnahags- og skattanefnd eins og það gerði síðast. Það er auðvitað ekkert mál og við þekkjum mörg dæmi þess að nefndir gefa álit á málum hver hjá annarri. En það er eðlilegt að 1. flutningsmaður eða framsögumaður hér í málinu, sem er hv. þm. Eygló Harðardóttir sem mælti fyrir málinu í fjarveru formanns Framsóknarflokksins, beri fram óskir um í hvaða nefnd þetta mál eigi að fara. Það fór alla vega síðast í efnahags- og skattanefnd, en báðar þessar nefndir eru fullfærar um að vinna það. En það er mjög gott að þessi mál komi á svipuðum tíma inn í þingið, af því þá verður umsagnarferlið væntanlega búið á svipuðum tíma.

Frú forseti. Ég vil byrja á því að segja að ég tel að þessi þingsályktunartillaga sé ágætt merki um þá ábyrgu stjórnarandstöðu sem stjórnarandstöðuflokkarnir hafa sýnt hér á Alþingi. Það er ekki sjálfgefið að stjórnarandstöðuflokkar setji fram útfærðar hugmyndir um það hvernig eigi að leysa vandamál. Það er þekkt og þarf ekki að fara langt aftur í þingsöguna til að finna stjórnarflokka sem hafa náð sérfræðigetu í því að vera bara á móti og gagnrýna og hafa lítið lagt uppbyggilegt til mála. Ég tel að það sé heilmikil gæfa fólgin í því að stjórnarandstaðan geri hluti eins og Framsóknarflokkurinn hefur verið að gera hér í dag. Þetta er mikilvægt framlag. Menn þurfa ekki endilega að vera sammála öllu sem hér er sagt, en þetta dýpkar og bætir umræðuna um þann stóra vanda sem um er að ræða og að mínu mati koma fram í þessu plaggi sjónarmið sem er mjög vert að taka tillit til. Við sjálfstæðismenn lögðum það til í efnahagstillögum okkar að settur yrði af stað þverpólitískur hópur til þess einmitt að skoða hugmyndir varðandi niðurfærslu lána á höfuðstól. Við höfum aftur á móti ekki viljað ganga svo langt að segja að það eigi að keyra niður eða færa niður öll lán, en við höfum talið greinilegt að það þyrfti að skoða þessa hluti með mjög opnum hug og að það þyrfti að gera vegna þess hversu viðkvæmt málið væri, þannig að allir stjórnmálaflokkarnir kæmu saman að því máli. Þetta er þannig mál að ef úr því verða gríðarlegar og miklar pólitískar deilur, þá getur það verið mjög hættulegt og eldfimt inn í samfélagið. Það er þekkt í veraldarsögunni, ekki bara úr okkar sögu, heldur geta menn farið langt aftur, þar sem akkúrat deilur um niðurfellingu skulda hafa verið mjög hatrammar og nærri sett heilu samfélögin á hliðina. Það eru mörg dæmi sem óþarfi er að rekja hér í þessari ræðu. Sá vandi sem við erum að fást við er þess eðlis að við erum ekki fyrsta þjóðin sem stendur frammi fyrir slíku. Þótt stór sé, þá eru margar þjóðir sem hafa þurft að fást við svona vandamál og það er hægt að finna vísbendingar og leiðbeiningar víða frá um það hvernig best er að höndla þessi mál. Það sem ég held að væri kannski áhugaverðast að velta aðeins fyrir sér út af umræðunni um verðtryggingu er að þar sem ekki er um að ræða verðtryggingu, þar sem verður hrun svipað því sem hér hefur orðið, þá gerist það auðvitað að rentuberandi eignir eyðast upp. Eftir að hrun hefur orðið á hlutabréfamarkaði og skuldabréfamarkaði og verðbólga fylgir í kjölfarið, þá étur verðbólgan upp töluvert af þeim skuldum sem höfðu safnast upp, léttir þar með á skuldurunum, en þeir sem voru lánveitendur tapa peningunum. Með öðrum orðum, rentuberandi eignir eyðast. Það eru sterk rök fyrir því að ekki sé sanngjarnt né heldur skynsamlegt að t.d. þeir sem tekið hafa lán beri allan hallann af því þegar atburðir verða eins og hér hafa orðið, að menn verði að dreifa þeim byrðum á einhvern réttlátan og skynsamlegan hátt. Það er nefnilega alveg þekkt að verðbólga hafi étið upp skuldir og menn hafi gert það í raun og veru viljandi. Þegar Bretton Woods-kerfið brást eða gaf upp öndina, þá var það m.a. vegna þess að Bandaríkjamenn fóru af gullfæti, hófu að prenta peninga umfram það sem þeir höfðu gull fyrir, m.a. til þess að borga stríðsrekstur sinn í Víetnam og mikinn hallarekstur á ríkissjóði. Þar með veiktist dollarinn og þar með lækkuðu skuldir Bandaríkjamanna. Þetta var vísvitandi aðgerð, með öðrum orðum að láta skuldirnar fara niður með slíkri aðgerð. Ég er reyndar sannfærður um að þegar menn horfa á hallann á ríkissjóði Bandaríkjanna núna og sjá þá miklu skuldasöfnun sem þar er, að það muni gerast á næstu missirum að dollarinn muni gefa eftir, það sama muni gerast og gerðist á sínum tíma þegar Bretton Woods-kerfið gaf eftir, að kölluð verði fram verðbólga í hagkerfi heimsins og hún muni éta upp skuldir. Þannig að það er ekkert óeðlilegt að við ræðum þessa hluti hérna, vegna þess hversu víðfeðm og algeng og almenn verðtryggingin er. Sama á við auðvitað um gengistryggð lán til húsnæðiskaupa. Það hlýtur að vera eðlilegt að við veltum því fyrir okkur hvernig eigi á að halda, þegar jafngríðarlegur forsendubrestur hefur orðið eins og varð þegar gengi íslensku krónunnar hreint og beint hrundi. Hér er ekki um að ræða einhverja gengislækkun eða gengisaðlögun, hér er um að ræða gengishrun. Staða íslensku krónunnar er fyrir neðan það sem menn geta talið að sé eðlilegt jafnvægisgengi miðað við framleiðslugetu og framleiðsluþætti þjóðarinnar. Þetta er allt saman eðlilegt að hafa í huga. En um leið verðum við líka að skilja að það er takmarkað hvað ríkissjóður getur gert í sínum málum. Það eru takmörk fyrir því úr hversu miklum fjármunum við höfum að spila. Þess vegna hefur það verið stefna okkar sjálfstæðismanna að við höfum talið nauðsynlegt að horfa á þetta kannski meira takmarkað en ekki jafnalmennt og hér er lagt til. Um það geta menn síðan deilt hvað sé skynsamlegt í því og hvað ekki. Þess vegna höfum við lagt það til, sem ég held að geti samrýmst mjög vel þeim hugmyndum sem hér eru, að skipuð verði nefnd frá öllum flokkunum til að skoða þetta mál vel ofan í kjölinn, þannig að við getum hnikað því eitthvað áfram. Það er mjög mikilvægt að pólitísk samstaða sé um að fá lausn í þessu viðkvæma deilumáli. Við eigum að læra af þeim þjóðfélögum sem hafa farið eins og ég segi allt að því á hliðina vegna deilna um niðurfærslu skulda. Þetta er það sem mér finnst skipta máli. Enn og aftur vil ég þakka Framsóknarflokknum fyrir þessar tillögur. Ég vil meina að þær séu gagnlegar fyrir okkur og ég á von á því, bæði frá Framsóknarflokknum og Sjálfstæðisflokknum og stjórnarandstöðunni, að við munum halda áfram á næstu vikum og missirum að leggja fram tillögur sem geta bætt og lagað þann vanda sem er uppi núna. Ég verð að segja að það hefur valdið mér vonbrigðum í umræðum eins og um þessa tillögu að ég hefði viljað fá ítarlegri og lengri umræðu um þetta mál, hefði viljað gjarnan að fleiri þingmenn hefðu komið í þessa umræðu. Ég tel að þetta mál sé meira pressandi á okkur núna en t.d. það sem við fluttum aðeins fram fyrir okkur í tíma, Icesave-málið. Þetta er það sem brennur á fjölskyldum í landinu. Þetta er það sem við verðum að leysa. Og þetta er það sem við getum leyst, hvort sem við erum búin að ganga frá Icesave-samkomulaginu eða ekki. Þetta er það sem við þurfum að klára. Það eru þúsundir og aftur þúsundir Íslendinga sem bíða eftir því að Alþingi komi með lausn í þessu máli. Það er það sem stendur upp á okkur og við verðum að gera.

Frú forseti. Þakka kærlega öllum þátttakendum í þessari umræðu, hún er búin að vera mjög góð og áhugaverð. Ég tek hins vegar undir orð hv. þm. Illuga Gunnarssonar um að ég sakna þess að ekki skyldu enn þá fleiri taka þátt í henni, sérstaklega frá stjórnarflokkunum. Þótt hv. þm. Magnús Orri Schram hafi staðið vaktina hérna og gert sitt þá hefði verið mjög áhugavert að heyra frá hinum stjórnarflokknum og fulltrúum hans og jafnvel fleiri frá Samfylkingunni. Ég þakka jafnframt hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra fyrir að hafa setið hérna í gegnum alla umræðuna. Ég vona að það sé ýmislegt sem kom fram sem muni nýtast í störfum hans í þessu mikilvæga ráðuneyti. Það kom fram í umræðunni til hvaða nefndar ætti að vísa málinu. Það er skoðun mín og ég hef tjáð hana í greinum á fleiri stöðum að ég tel eðlilegra að tillögur frá ríkisstjórninni um aðgerðir fyrir heimilin hefðu frekar verið unnar einmitt af áðurnefndu ráðuneyti en endilega félagsmálaráðuneytinu, því eins og ég sagði í framsöguræðunni þá lít ég ekki á tillögu okkar sem félagslegt úrræði, heldur er þetta efnahagsleg aðgerð. Þess vegna tel ég best að vísa málinu til efnahags- og skattanefndar, þar sem hún hefur verið tvö fyrri þing. Ég veit að mikið er lagt upp úr því að þeir fulltrúar sem sitja í efnahags- og skattanefnd hafi sérþekkingu á efnahagsmálum og þetta er tillaga sem varðar það. Ég veit ekki betur en tillögu sjálfstæðismanna um bráðaaðgerðir fyrir efnahagslífið hafi líka verið vísað þangað og vil svo sannarlega taka undir orð m.a. hv. þm. Unnar Brár Konráðsdóttur og hv. þm. Illuga Gunnarssonar þegar þau lögðu til að stofna þverpólitíska nefnd sem mundi fara yfir allar þær hugmyndir og tillögur sem hafa komið fram og legði fram ákveðna niðurstöðu. Ég tel raunar að tillaga félagsmálaráðherra ætti þar heima líka. Ég legg sem sagt til að vísa þessari tillögu til efnahags- og skattanefndar til umfjöllunar og ég vona svo sannarlega að við fáum að sjá hana koma aftur hérna inn í þingsal, en ekki eins og hefur gerst á undanförnum síðustu tveimur þingum, að við höfum ekki fengið hana rædda eða umsagnir eða nefndarálit frá efnahags- og skattanefnd, en það vona ég að verði breyting á núna á þessu þingi.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um vörumerki, með síðari breytingum, mál nr. 46, á þingskjali 46. Rétt er að halda því til haga að það sýna fleiri þrautseigju en hv. þm. Eygló Harðardóttir sem mælti hér í þriðja sinn fyrir frumvarpi, því þetta mun vera í annað sinn sem ég mæli fyrir þessu og reyndar mun ég mæla fyrir ýmsum öðrum frumvörpum á næstu dögum og vikum í annað eða þriðja sinn. Með frumvarpi þessu, sem lagt er á ný fram, er lögð til sú breyting á lögum nr. 45/1997, um vörumerki, að svokölluð tæming réttinda eða réttindaþurrð skv. 2. mgr. 6. gr. laganna verði bundin við Evrópska efnahagssvæðið í stað alþjóðlegrar tæmingar. Í núgildandi ákvæði er ekki tekið fram með skýrum hætti að um alþjóðlega tæmingu sé að ræða. Í athugasemdum sem fylgdu frumvarpi til laganna er hins vegar áréttað að tæming réttinda í íslenskum vörumerkjarétti hafi verið talin ná til heimsins alls. Ákvæði vörumerkjalaga um tæmingu réttinda hefur því verið túlkað á þann veg að hér á landi gildi alþjóðleg tæming. Samkvæmt dómi EFTA-dómstólsins 8. júlí 2008, í málum nr. E-9/07 og E-10/07, L'Oréal Norge AS og L'Oréal SA gegn Per Aarskog AS, Nille AS og Smart Club AS, samræmist sú túlkun hins vegar ekki ákvæði vörumerkjatilskipunar 89/109/EBE, eins og dómstóllinn túlkar það, en tilskipunin er hluti EES-samningsins. Er því þörf breytinga á lagaákvæðinu. Tæming vörumerkjaréttar byggir á þeim rétti sem vörumerkjarétthafi fær með skráningu vörumerkis skv. 4. gr. laganna, þ.e. að banna öðrum notkun á vörumerki sínu í atvinnustarfsemi. Afnám alþjóðlegrar tæmingar hefur einkum einkaréttarleg áhrif. Hlutverk vörumerkja er að vera tæki í markaðssetningu og með innleiðingu svæðisbundinnar tæmingar fá rétthafar vörumerkja auknar heimildir til þess að stjórna markaðssetningu og koma í veg fyrir notkun sem fer í bága við vörumerkjarétt þeirra, t.d. samhliða innflutning. Alþjóðleg tæming réttinda hefur á hinn bóginn verið talin stuðla meira að frjálsri samkeppni og viðskiptafrelsi. Getur því svæðisbundin tæming haft í för með sér neikvæð áhrif fyrir neytendur, t.d. mismunandi verð og aðgengi að vöru á mörkuðum. Hvað snertir tæmingu vörumerkjaréttar má að öðru leyti vísa til athugasemda með frumvarpi þessu. Í athugasemdunum er jafnframt vísað til ákvæða í 1. mgr. 2. gr. bókunar nr. 28 með EES-samningnum, þess efnis að samningsaðilar skuli sjá til þess að tæming hugverkaréttar sé í samræmi við lög Evrópusambandsins að svo miklu leyti sem ráðstafanir þess eða réttarkerfi taki til tæmingar. Um túlkun ákvæðisins fari samkvæmt viðurkenndum skilningi í viðkomandi úrskurðum Evrópudómstólsins, sem kveðnir hafa verið upp fyrir undirritun samningsins 1992, þó með fyrirvara um þróun dómsúrlausna í framtíðinni. Jafnframt er þar vikið að dómaframkvæmd hjá Evrópudómstólnum og EFTA-dómstólnum. Vegna dómaframkvæmdarinnar er nauðsynlegt að setja lög sem snerta innleiðingu á 1. mgr. 7. gr. framangreindrar tilskipunar ráðsins, 89/104/EB frá 21. desember 1988, um samræmingu á lögum um aðildarríkja um vöru, samanber nú samfellda tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2008/95/EB frá 22. október 2008, um samræmingu á lögum aðildarríkja um vöru. Fjárlagaskrifstofa fjármálaráðuneytisins telur að frumvarpið muni ekki hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkissjóð verði það óbreytt að lögum. Virðulegi forseti. Ég vænti þess að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til viðskiptanefndar.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra kærlega fyrir framsögu hans. Ég tel að þetta mál ættum við í viðskiptanefnd að geta unnið mjög hratt og vel. Við vorum búin að fá gesti og umsagnir um fyrra frumvarpið og það ætti að vera hægt að afgreiða mjög hratt aftur inn í þingið. Ég hef hins vegar mikinn áhuga á að spyrja ráðherrann meira almennt út í það hvernig ráðuneytið fylgist með vinnu varðandi nýjar tilskipanir og gerðir hjá Evrópusambandinu, hvort það séu markviss samskipti við skrifstofur okkar í Brussel og hvort starfsmenn í ráðuneytinu fari reglulega eða fylgist með því efni sem er á vefnum. Bæði af því að mér sýnist að nú fari mjög mikil vinna bæði hjá framkvæmdastjórninni og innan Evrópuþingsins sem er breyting sem hefur verið að gerast á síðustu mánuðum og árum, þar sem Evrópuþingið hefur komið mun meira inn í vinnu varðandi lög hjá Evrópusambandinu. Ég verð að segja að ég hef svolitlar áhyggjur af því að við vinnum ekki nógu markvisst í því að fylgjast með því hvað er að gerast innan Evrópusambandsins. Því hef ég mikinn áhuga á að heyra frá ráðherranum hvernig þessu er háttað núna og ef það er eitthvað sem hann sér fyrir sér að væri hægt að bæta.

Virðulegi forseti. Ég fagna ummælum hv. þm. Eyglóar Harðardóttur um að viðskiptanefnd geti afgreitt þetta mál vonandi fljótt og vel. Varðandi það hvernig efnahags- og viðskiptaráðuneytið fylgist með þróun og tilurð tilskipana Evrópusambandsins á sviði ráðuneytisins, þá er því til að svara að það er talsvert stór þáttur í starfi ráðuneytisins og af skiljanlegum ástæðum, vegna þess að það hvílir á þessu ráðuneyti líklega í ríkari mæli en flestum öðrum, að kannski utanríkisráðuneytinu undanskildu, að innleiða ýmsar tilskipanir, enda er megnið af okkar viðskiptalöggjöf beint eða óbeint upprunnið, að minnsta kosti, hjá Evrópusambandinu. Vegna þessa höfum við m.a. sérstakan starfsmann í Brussel, Hrein Hrafnkelsson, sem er í hálfu starfi fyrir þetta ráðuneyti og hálfu fyrir annað ráðuneyti, og einnig sinna þeir starfsmenn sem vinna á Íslandi þessum málaflokki. Það er talsvert stór hluti þeirrar vinnu sem fram fer í ráðuneytinu. Það er með þetta eins og margt annað að ef menn hefðu meira fé og meiri mannafla væri hægt að gera betur, en ég tel því miður í ljósi þess hvernig ástandið er í ríkisfjármálum að ekki verði hægt að fjölga starfsfólki og leggja með þeim hætti aukinn kraft í þessa vinnu. Hins vegar mun ráðuneytið gera hvað það getur með þeim starfskröftum sem það hefur. Það er auðvitað rétt að hafa í huga í þessu samhengi að það mun talsvert breyta stöðu Íslands og aðkomu að þessum tilskipunum ef við verðum fullgildir meðlimir í Evrópusambandinu, en það skýrist nú ekki alveg strax.

Frú forseti. Ég þakka ráðherranum fyrir svörin. Það er ánægjulegt að heyra að það sé starfsmaður í hálfu starfi í Brussel sem fylgist með þessum málum. Hins vegar eins og ráðherrann benti á þá ætti þetta í raun að vera mjög stór málaflokkur. Við fáum mjög mikið af þeirri löggjöf sem fellur undir efnahags- og viðskiptaráðuneytið frá Brussel. Ég hefði talið að það ætti að skipta okkur Íslendinga mjög miklu máli að við komum ekki bara að því þegar Evrópuþingið og framkvæmdastjórnin og ráðherraráðið eru búin að samþykkja tilskipanir eða gerðir sem við þurfum síðan að innleiða í okkar lög. Að ráðuneytið kæmi ekki að með því að taka viðkomandi lög að manni finnst stundum nánast hrá inn í íslenska löggjöf, heldur kæmi í mun meira mæli að gerð laganna sjálfra og undirbúningsvinnunni. Sú vinna er mjög fagleg og opin hjá Evrópusambandinu og þeir leggja mjög mikið upp úr því að sem flestir komi að umsagnarferlinu og komi sínum ábendingum á framfæri. Tilfinningin hefur stundum verið sú að hagsmunasamtök hér á Íslandi virðast jafnvel hafa meiri áhrif á löggjöf Evrópusambandsins en íslensk stjórnsýsla, vegna þess að þau beita sér í þessu umsagnarferli. Ég vil hvetja ráðherrann eindregið til þess að t.d. skoða tillögur Björns Bjarnasonar í skýrslu Evrópunefndarinnar, um það hvernig væri hægt að fylgjast betur með og styrkja þennan þátt, því ég held að við séum öll sammála um það að Íslendingar hafa brennt sig á því að koma ekki fyrr að þessu ferli og koma ábendingum okkur og hugmyndum 

Virðulegi forseti. Ég held að ég geti nú tekið undir flest ef ekki allt í því sem fram kom í ræðu hv. þingmanns, þannig að það verður nú kannski ekki mikið um andsvör í þröngum skilningi þess orðs. Það er alveg rétt að fyrir lítið land með litla stjórnsýslu eins og Ísland óhjákvæmilega er, þá er erfitt að fylgjast með öllu því sem gerist í hinu stóra Evrópusambandi. Við höfum ákveðna aðkomu að þróun þessara tilskipana. Það er ákveðið samráðsferli sem er umsamið fyrir fram og við höfum þar tækifæri til að hafa áhrif þótt það sé ekki með sama hætti nákvæmlega og værum við fullgildir meðlimir í Evrópusambandinu. Eins og hv. þingmaður benti á, geta íslenskir hagsmunaaðilar, hagsmunasamtök og aðrir slíkir aðilar, komið að athugasemdum. Það má vel vera að í sumum tilfellum geti þeir sett meiri orku í það ef málið er þeim mjög brýnt, heldur en íslensk stjórnsýsla getur gert við öll mál. Ég tel hins vegar að það sé vandséð hvernig við gætum án þess að kosta til mjög miklu fé gerbreytt þessu fyrirkomulagi. Það er auðvitað allt hægt ef menn vilja forgangsraða þannig að mjög margir starfsmenn í íslenskri stjórnsýslu fylgist með, þá gætum við fylgst betur með og væntanlega komið í veg fyrir einhver slys, en það verður bara að velja og hafna og forgangsraða. Niðurstaðan hefur orðið sú sem við blasir og ég held að reynslan sé nú ekki svo slæm að við teljum réttlætanlegt að stórauka fjárframlög til þess að fylgjast með þessari vinnu. En vissulega er rétt að vera á vaktinni.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka, nr. 64/2006, á þingskjali 56, mál nr. 56. Núgildandi lög tóku gildi um mitt ár 2006, en með þeim voru innleidd ákvæði tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 60/2005/EB. Samhliða féllu úr gildi eldri lög um aðgerðir gegn peningaþvætti, nr. 80/1993. Núgildandi lögum nr. 64/2006 var breytt á vorþingi 2008, samanber lög nr. 77/2008. Breytingarnar sem þá voru gerðar á lögunum tóku mið af athugasemdum sem hinn alþjóðlegi starfshópur FATF, en það er skammstöfun fyrir Financial Action Task Force on Measures against Money Laundering and Terrorist Financing, sem lauslega mætti þýða sem starfshópur um aðgerðir í fjármálakerfinu gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka, gerði við íslenskt regluverk á þessu sviði í úttekt sinni árið 2006. Ísland hefur verið aðili að FATF frá árinu 1991, en starfshópurinn vinnur að aðgerðum gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka og hafa ríki sem tekið hafa þátt í starfi FATF verið í fararbroddi þjóða á þessu sviði. Á alþjóðavettvangi hefur í ríkum mæli verið litið til starfsemi FATF og hún verið leiðandi, t.d. hafa tilskipanir Evrópusambandsins um peningaþvætti verið til samræmis við tilmæli FATF. Skömmu eftir að frumvarpið, sem varð að lögum nr. 77/2008, hafði verið samþykkt sem lög af Alþingi vorið 2008, bárust íslenskum stjórnvöldum athugasemdir frá Eftirlitsstofnun EFTA, ESA, vegna atriða er varða innleiðingu tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 60/2005/EB, sem líkt og fyrr segir var innleidd með lögum nr. 64/2006. Frumvarpi þessu er ætlað að koma til móts við athugasemdir ESA. Frumvarpið hefur verið unnið með aðkomu ráðgjafarnefndar skipaðri af viðskiptaráðherra, en nefndin hefur það hlutverk að fylgjast með framkvæmd aðgerða gegn peningaþvætti hér á landi, samræma verklagsreglur og vera stjórnvöldum til ráðuneytis um málefni tengd peningaþvætti. Í nefndinni eiga sæti fulltrúar úr dómsmála- og mannréttindaráðuneyti, efnahags- og viðskiptaráðuneyti, fjármálaráðuneyti, utanríkisráðuneyti, ásamt fulltrúum frá embætti ríkislögreglustjóra, Félagi fasteignasala, Félagi löggiltra endurskoðenda, Fjármálaeftirlitinu, Lögmannafélagi Íslands, Seðlabanka Íslands og Samtökum fjármálafyrirtækja. Ekki er um að ræða verulegar efnislegar breytingar á gildandi lögum heldur er fyrst og fremst leitast við að samræma lögin enn frekar áðurnefndri tilskipun Evrópusambandsins og koma þannig til móts við athugasemdir ESA, sem voru m.a. eftirfarandi: 1. Þrátt fyrir ákvæði III. kafla laganna um auknar kröfur til könnunar á áreiðanleika um upplýsingamann þegar um er að ræða fjarsölu, millibankaviðskipti, einstaklinga í áhættuhópi, eða millibankaviðskipti við lánastofnun án raunverulegrar starfsemi, þá skorti í lögin almennt ákvæði þess efnis að tilkynningarskyldir aðilar skuli gera auknar kröfur til könnunar á áreiðanleika upplýsinga um viðskiptamann þegar aðstæður eru í eðli sínu þannig að aukin hætta sé samkvæmt áhættumati á peningaþvætti eða fjármögnun hryðjuverka. 2. Tilskipunin heimili ekki tilkynningarskyldum aðila að undanþiggja lífeyrissjóði könnun á áreiðanleika upplýsinga um viðskiptamenn, enda séu þeir, þ.e. lífeyrissjóðirnir, hvorki skilgreindir sem lánastofnanir né fjármálafyrirtæki. 3. Að ekki hafi verið innleitt með fullnægjandi hætti ákvæði tilskipunarinnar sem banni tilkynningarskyldum aðila að miðla upplýsingum til einstaklinga eða lögaðila sem hafa tengsl við ríki eða ríkjasvæði, sem ekki hafa sambærilegar reglur um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka og lögin mæla fyrir um, hafi framkvæmdastjórnin tekið ákvörðun um slíkt bann. Í frumvarpinu er gerð tillaga um heimild ráðherra til að innleiða slíkar ákvarðanir með setningu reglugerðar. Virðulegi forseti. Ég tel ekki þörf á að lýsa frumvarpinu frekar efnislega, en að lokinni þessari umræðu mælist ég til þess að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra kærlega fyrir framsögu og þetta mál. Ég held ég verði að segja fyrir mína parta að ég hlakka raunverulega til þess að takast á við það í viðskiptanefnd. Ólíkt fyrra máli sem ráðherrann flutti hérna þá er þetta svolítið meira áhugavert, sérstaklega í ljósi þess sem við höfum verið að skoða í tengslum við hrunið og mikilvægi þess að bankastofnanir geri kröfur til viðskiptamanna sinna og þeir kanni einmitt, eins og hér segir, áreiðanleika upplýsinga um viðkomandi viðskiptamann. Þetta er eitthvað sem ég tel að hafi ekki verið nægilega gott hjá íslenskum bankastofnunum. Mér skilst að það hafi nú verið eitt af því sem hafi kannski komið íslenskum fyrirtækjum á óvart í hruninu þegar þeir leituðu til norskra bankastofnana hvað kröfur voru einmitt miklar þar um að aflað væri upplýsinga um viðkomandi viðskiptamann. Þegar við vorum að skoða starfsumhverfi bankastofnana þá var eitt sem við í viðskiptanefnd rákumst á að hjá DnB í NOR var ein af spurningunum sem þeir t.d. spyrja þegar þeir afla sér upplýsinga um viðskiptamann hvort viðkomandi óski eftir því að peningar séu millifærðir inn á aflandseyjar. Ég held að ef íslenskar bankastofnanir hefðu velt fyrir sér hvort það væri eðlilegt að eiga viðskipti við einhverja sem vildu að peningarnir sínir færu inn á aflandseyjar, þá værum við kannski ekki akkúrat í jafnslæmum málum og við erum í dag. Þannig að ég 

Virðulegi forseti. Aftur verður nú kannski ekki mikið um eiginleg andsvör, því ég get tekið undir það sem kom fram í máli hv. þingmanns. Það er nokkuð ljóst að eitt af mörgu sem brást í aðdraganda hruns íslenska fjármálakerfisins var einmitt það sem hv. þingmaður benti á, þ.e. að bankar gættu ekki nægilega vel að því að hafa tiltækar upplýsingar um viðskiptavini og þá hefði sérstaklega átt að fylgjast með þeim sem voru með annan fótinn eða jafnvel báða í aflandseyjum og skattaparadísum. Ég get því miður ekki fullyrt það að þetta frumvarp muni breyta mjög miklu um þann veruleika, en ég lofa því að ég mun gera hvað ég get með þá tillögum væntanlega til breytinga á öðrum lögum til þess að leyndarhulunni verði svipt af þeim sem þurftu einhverra hluta vegna að fela sín viðskipti á bak við leyndarhjúp skattaparadísa, hvort sem þær voru Tortóla eða aðrar.

Frú forseti. Ég vildi bara örstutt þakka efnahags- og viðskiptaráðherra fyrir þessi tvö mál sem hann hefur hér flutt fram. Sem varaformaður viðskiptanefndar vonast ég til þess að þau fái bæði málefnalega og góða umfjöllun í nefndinni.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um skipan ferðamála, nr. 73/2005. Frumvarpið var samið í iðnaðarráðuneytinu að höfðu samráði við fulltrúa Ferðamálastofu og Samtaka ferðaþjónustunnar. Tilgangur breytinganna er að auka skilvirkni innan stjórnsýslunnar, einfalda málsmeðferð og lækka kostnað fyrir leyfishafa. Að auki eru hér breytingar sem lúta að innleiðingu tilskipunar um þjónustuviðskipti frá EB. Virðulegi forseti. Hér er um að ræða tvíþættar breytingar. Frumvarpið er tvær greinar utan gildistökugreinar. Í fyrsta lagi eru breytingar sem lúta að innleiðingu tilskipunar frá 2006 nr. 123, um þjónustuviðskipti á þeim kröfum sem hún gerir m.a. til leyfisbreytinga. Hins vegar lúta breytingarnar að málsmeðferð Ferðamálastofu um mat á fjárhæð tryggingar og framlagningu gagna. Svo ég komi að hinu fyrra og áhrifum þess, þá er lagt til í frumvarpinu að búsetuskilyrði laganna verði felld brott og er það í samræmi við efni frumvarps til laga um þjónustuviðskipti sem byggir á áðurnefndri tilskipun. Þar er gert ráð fyrir að allar hindranir á frjálsum þjónustuviðskiptum verði afnumdar fyrir 28. desember á þessu ári. Þá er lagt til að búsetuskilyrði takmarkist ekki einungis við Ísland heldur að umsækjandi um leyfi hafi búsetu innan EES-svæðisins. Þá er jafnframt lagt til, virðulegi forseti, að ferðaskrifstofur eða ferðaskipuleggjendur, sem þegar hafa leyfi á EES-svæðinu, þurfi ekki að sækja um slíkt leyfi aftur til Ferðamálastofu hér á landi. Hins vegar er lögð sú skylda á þessa aðila að þeir tilkynni starfsemi sína til Ferðamálastofu og sýni fram á að þeir uppfylli skilyrði laganna um veitingu leyfa eins og verið væri að sækja um það. Síðari greinin, virðulegi forseti, fjallar um þá breytingu að áritun samkvæmt ákvæðum laga um ársreikninga dugi í stað endurskoðaðs ársreiknings. Sú breyting stuðlar bæði að einfaldari og ódýrari framkvæmd, sem með þessu er ætlað að létta undir með smærri rekstraraðilum, enda gera núgildandi lög um ársreikninga, nr. 3/2006, ekki kröfu um að minni rekstraraðilar leggi fram endurskoðaða reikninga. Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að hafa lengri framsögu um þetta mál. Það skýrir sig sjálft. Hér er um einfalt mál að ræða. Ég legg til að frumvarpið fari til iðnaðarnefndar að lokinni þessari umræðu og fái þar frekari umfjöllun.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breytingu á lögum um skipan ferðamála. Eins og iðnaðarráðherra er búin að fara í gegnum er hér um að ræða frumvarp sem hefur þann tilgang að auka skilvirkni innan stjórnsýslunnar, einfalda málsmeðferð og lækka kostnað fyrir leyfishafa. Það er alltaf ánægjulegt þegar maður fær mál sem hefur það að markmiði að auka skilvirkni innan stjórnsýslunnar, hún hefur nú oft verið kannski hæg. Svo er þessi seinni liður, um að einfalda málsmeðferð og lækka kostnað fyrir leyfishafa. Ég verð að segja fyrir mína parta að ég hefði gjarnan viljað sjá þessi markmið í meira mæli því þau hafa ekki verið í hávegum höfð innan stjórnsýslunnar almennt. Mér sýnist mun frekar einmitt í þeim frumvörpum sem lögð hafa verið fram að þar sé verið að flækja hlutina fyrir þá sem standa í rekstri eða þurfa að hafa einhver samskipti við hið opinbera og sérstaklega þessi liður um að lækka kostnað, því það hefur ekki verið mikið um það hingað til í því sem kemur frá ríkisstjórninni. Þá er ég sérstaklega að hugsa um það sem varðar fjárlagafrumvarpið, þar sem mun meira hefur verið í því að auka útgjöld hjá fyrirtækjum og einstaklingum, meðan markmiðið er kannski frekar að lækka kostnað fyrir ríkið. Síðan er verið að vinna að innleiðingu tilskipunar um þjónustuviðskipti. Það er annað mál sem við gerum ráð fyrir því að fá einmitt inn í viðskiptanefnd fljótlega. Þannig að ég geri svo sem ráð fyrir að einhverju leyti muni þetta mál koma inn á okkar borð til samræmingar. Einnig lúta breytingarnar að málsmeðferð Ferðamálastofu um mat á fjárhæð tryggingar og framlagningu gagna. Eftir sem áður er tryggt að fyrir liggi nauðsynlegar upplýsingar fyrir yfirvöld til þess að hafa eftirlit með að tryggingar ferðaskrifstofu vegna sölu alferða séu í samræmi við lög og tilskipun 90/314/EB um ferðapakka, orlofspakka og skoðunarferðapakka. Þetta er sérstaklega mikilvægt fyrir þær ferðaskrifstofur sem starfa hér fyrir vegna ferða utan lands. Ég held að það sé geiri sem á í miklum erfiðleikum. Þá skiptir einmitt máli að við skoðum hvernig við getum vegið og metið það að gæði þjónustunnar séu tryggð og að kaupandi fái örugglega það sem hann er að kaupa, en síðan líka að við reynum að einfalda stjórnsýsluna og viðmótið gagnvart fyrirtækjunum. Talað er um að þetta mál sé lagt fram samhliða þjónustutilskipuninni. Mig misminnir kannski en ég held að ekki sé búið að mæla fyrir henni, en hún kemur þá væntanlega fljótlega. Tilgangur þjónustutilskipunar er, eins og ráðherra sagði, að koma á raunverulegum innri markaði á sviði þjónustuviðskipta með því að fjarlægja lagalegar og stjórnsýslulegar hindranir svo þjónustuveitendur og þjónustuviðtakendur eigi auðveldara með að veita og nýta sér þjónustu yfir landamæri. Tilskipunin á að tryggja þjónustuveitendum þau grundvallarréttindi sem kveðið er á um í 32. og 36. gr. EES-samningsins og innri markaður byggist á, þ.e. staðfestufrelsi og frelsi til að veita þjónustu. Þetta er hins vegar mál sem ég er sannfærð um að á eftir að verða rætt mjög mikið í þinginu, vegna þess að eins og við upplifðum í tengslum við stórframkvæmdir hér fyrir nokkrum missirum síðan, þá höfðu ýmsir athugasemdir við þá þjónustu sem var verið að veita í formi vinnuafls, þannig að fastlega má gera ráð fyrir að hér verði mjög heit og mikil umræða einmitt um það. Hérna einmitt er talað um að með afnámi hindrana verði auðveldara fyrir þjónustuveitendur að veita þjónustu án staðfestu, sem jafnframt eykur samkeppni og leiðir því til hagræðis fyrir viðtakendur þjónustu í formi lægra verðs og betri gæða. Þetta held ég verði einmitt stóra hitamálið, hvort hér sé um að ræða kannski lægra verð en spurning hvort gæðin séu sambærileg. Það var eitt af því sem menn gerðu miklar athugasemdir við að þarna væri verið að veita þjónustu, sem sagt starfsmenn og á lægra verði, og þar með væri í raun og veru verið að kippa fótunum undan því samkomulagi og þeirri sátt sem hefði t.d. verið á vinnumarkaðnum innan lands. Og síðan er spurning hvort við séum virkilega að tala t.d. um meiri gæði, því við hér á Íslandi höfum t.d. lagt mjög mikið upp úr því að vera með mjög góða menntun í iðnnámi, hjá smiðum og pípulagningarmönnum og ég gæti nefnt fleiri dæmi. Ég held að það sé almennt álitið að íslenskir iðnaðarmenn séu mjög fjölhæfir í sínu starfi. Það virtist ekki alltaf vera svo að við fengjum sömu gæði sem við keyptum á lægra verði. Ákvæði tilskipunarinnar gera kröfu um að aðildarríkin yfirfari öll leyfisferli og einfaldi eins og kostur er en einföldun ferla kemur sér ekki einungis vel fyrir þjónustuveitendur, heldur er til þess fallin að minnka álag og útgjöld stjórnvalda. Ég vil benda á að það væri kannski eitthvað sem hæstv. ráðherra gæti kynnt sér að stjórnvöld í Svíþjóð, sem eru að vísu ekki leidd núna af systurflokki Samfylkingarinnar, settu á stofn nefnd sem skyldi sérstaklega fara yfir allt kerfið og skoða hvernig væri hægt að lækka kostnað fyrir fyrirtæki. Þar sem ráðherrann er einmitt með þjónustu við nýsköpun og sprotafyrirtæki á sínu verksviði, þá er það náttúrlega eitthvað sem skiptir virkilega miklu máli fyrir ráðuneytið að kostnaður t.d. við nýsköpun sé sem allra minnstur. Það væri hægt að útvíkka þetta þannig að við séum ekki bara að tala hérna um þjónustuvitund, heldur væri þetta eitthvað sem ráðuneytið gæti horft á fyrir alla þá sem ætla sér að stofna fyrirtæki og eru að reka fyrirtæki. Síðan segir hérna að í 44. gr. tilskipunar sé lögð sú skylda á aðildarríki að hafa samræmt öll lög og reglugerðir er lúta að þjónustuviðskiptum við ákvæði tilskipunarinnar fyrir 28. desember 2009. Er því gert ráð fyrir í frumvarpinu að ákvæði 1. gr. taki einnig gildi sama dag. Ég nefndi í andsvari mínu við hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra að þetta er eitthvað sem ég hef töluverðar áhyggjur af, ég verð að viðurkenna það, að við komum oft svo seint að málunum innan Evrópusambandsins. Í raun er búið að stilla okkur upp við vegg, þannig að við þurfum að innleiða tilskipanir sem við í mörgum tilvikum höfum jafnvel ekkert komið nálægt að þróa og móta. Ýmsir hafa svo sem sagt að við leysum það allt með því að ganga í Evrópusambandið. Ég get að vísu ekki tekið undir það vegna þess að þar er náttúrlega sami vandinn, við þurfum að bæta við fólki hvort sem við erum utan Evrópusambandsins eða innan þess, til að fylgjast með því hvað er að gerast þarna. Ef við viljum fylgjast með og hafa áhrif á þau lög og þær gerðir sem koma frá Evrópusambandinu þá þurfum við náttúrlega að hafa fólk á staðnum og þá er ekki nóg, eins og í tilviki efnahags- og viðskiptaráðuneytisins, að vera með starfsmann í 50% starfi í Brussel sem á að fylgjast með öllu því fargani sem ESB virðist geta framleitt. Í frumvarpinu er svo lagt til að kröfu um búsetuskilyrði sem er í lögum um skipan ferðamála verði breytt á þann veg að þeir sem óska eftir ferðaskipuleggjenda- eða ferðaskrifstofuleyfi geti einnig haft búsetu annars staðar á EES-svæðinu. Nauðsynlegt er að áfram verði gert að skilyrði fyrir rekstri ferðaskrifstofu eða ferðaskipuleggjanda innan lands að viðkomandi þurfi að afla sér leyfis Ferðamálastofu. Slíkt er samkvæmt textanum til þess fallið að tryggja gæði þjónustunnar ásamt því að veita neytendum nægjanlegt öryggi. Í því felst jafnframt að viðkomandi ferðaskipuleggjandi eða ferðaskrifstofa þarf að leggja fram tryggingar hérlendis, nema hann sýni fram á með fullnægjandi hætti að þær tryggingar sem hann hefur lagt fram í öðru EES-ríki fullnægi skilyrðum íslensku laganna. Út frá þeim fyrirvörum sem ég hef nefnt tel ég að við þurfum að vanda okkur virkilega vel við innleiðingu þessarar þjónustutilskipunar í ljósi reynslunnar. Þetta er mál sem að mestu leyti ætti bara að vera til þess að bæta núverandi lög. Lykilatriðið er náttúrlega að Ferðamálastofa geti áfram fylgst með því að viðkomandi hafi tryggingar sem við teljum ásættanlegar, þó viðkomandi hafi ekki búsetu hér á landi. Að öðru leyti þakka ég kærlega fyrir að þetta mál skuli hafa verið lagt fram. Ég vonast til þess og vænti þess að iðnaðarráðherra, í framhaldinu, komi jafnvel með einmitt fleiri mál sem hafi þann tilgang að auka skilvirkni innan stjórnsýslunnar, einfalda málsmeðferð og lækka kostnað fyrir leyfishafa. Þannig að það verði sem flest mál sem hafi einmitt þennan tilgang.

Virðulegi forseti. Ég vildi bara þakka fyrir þessa umræðu þó styttri hafi verið en ég vonaðist til, ég sá að menn höfðu komið sér vel fyrir á mælendaskrá og var að vonast til hressilegrar umræðu um ferðamál. Ástæðan er auðvitað sú að mér finnst að ferðamál eigi að fá sífellt meira rými í okkar atvinnulífi. Þau eru að verða einn af okkar stærstu og glæsilegustu atvinnuvegum. Sem dæmi má nefna að í ágústmánuði t.d. fjölgaði ferðamönnum hér á landi um 12% frá því í ágústmánuði á síðasta ári. Á fjáraukalögum leggjum við til að Alþingi veiti fjármagn til að ráðast í markaðsátak svo fá megi fleiri ferðamenn til landsins. Þetta þýðir auðvitað það, virðulegi forseti, að það dugar ekki fyrir stjórnvöld að horfa bara til þess hvernig við fáum fleiri ferðamenn til landsins og reyna að fá fleiri ferðamenn til landsins, heldur verðum við að hugsa um innviðina, þ.e. að styrkja ferðaþjónustu hér innan lands. Er það gert með ýmsum hætti og ein af þeim leiðum er líka að gera eins og komið var hér inn á, að gera allt ferlið í kringum hana skilvirkara, einfaldara og ódýrara. Mjög oft er um einyrkja að ræða og nýsköpunin í ferðamennsku á sér ekki síst stað meðal einyrkja. Það skiptir miklu máli að þeim sé ekki íþyngt um of af stjórnsýslunni. Þess vegna er þetta mál lagt fram. Virðulegi forseti. Án efa verður umræðan um ferðaþjónustuna fyrirferðarmeiri hér í þinginu í vetur. Núna á eftir verður tekið fyrir mál hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur um gerð landnýtingaráætlunar fyrir ferðaþjónustu á miðhálendinu. Ég tel þá umfjöllun mjög mikilvæga og við munum líka eiga frekara samtal um það, ég og hv. þingmaður á morgun, og um skipan ferðamála innan lands. Ástæðan fyrir því að ég nefni þetta hér er sú að þessi landnýtingaráætlun er eitt af því sem við í ráðuneytinu viljum finna flöt á að ráðast í. Ég fagna því mjög máli hv. þm. sem er að leggja það fram í annað sinn og tel að við eigum eftir að geta í sameiningu farið vandlega yfir þessi mál. Ég hef þegar óskað eftir því að Ferðamálastofa kalli saman hlutaðeigandi aðila þannig að menn geti stigið fyrstu skrefin í þessa átt.

Frú forseti. Ég mæli hér sem 1. flutningsmaður fyrir tillögu til þingsályktunar um afturköllun á ákvörðun umhverfisráðherra um Suðvesturlínu. Meðflutningsmenn eru fjölmargir. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins stendur að þessu máli allur og nánast allur þingflokkur Framsóknarflokksins, fyrir utan held ég einn þingmann. Ég trúi því, frú forseti, þegar stuðningsmenn úr öllum flokkum eru lagðir saman, að við séum með meiri hluta fyrir þessu ágæta máli á þingi. Ég vil því skora á þingmenn úr öllum flokkum að fylgja okkur að máli. Tillagan orðast svo: „Alþingi ályktar að skora á umhverfisráðherra að afturkalla þá ákvörðun að fela Skipulagsstofnun að úrskurða að nýju um hvort fram skuli fara sameiginlegt mat á Suðvesturlínu, tengdum virkjunum og öðrum framkvæmdum.“ Það þarf ekki að rekja forsögu þessa máls. Hún er öllum kunn hér í þessum sal og er rakin ítarlega í greinargerðinni. Mig langar að ræða svolítið í þeim stutta tíma sem ég hef í rauninni um pólitíkina að baki þessari ákvörðun, vegna þess að mér þykir hún allnokkur. Hæstv. ráðherra hefur sagst hafa tekið þessa ákvörðun í nafni góðrar stjórnsýslu. En á það hefur verið bent hér í þessum sal og af fjölmörgum í samfélaginu, þar á meðal Samtökum atvinnulífsins, Samtökum iðnaðarins og fleiri aðilum, að þvert á móti gengur þetta gegn góðri stjórnsýslu. Góð stjórnsýsla á að vera þannig að menn geti treyst því að réttir frestir séu virtir, að reglum sé ekki breytt eftir á, að menn geti gengið að því þegar - ég vil leyfa mér að segja þrír mánuðir eru liðnir að úrskurður á að fara fram að það verði þá ekki gengið gegn þeim úrskurði. Þannig að þetta hefur ekkert með stjórnsýslu að gera. Ég held að við ættum í þessari umræðu bara að fella tjöldin og ræða þetta eins og á að ræða þetta. Þetta hefur með það að gera að Vinstri hreyfingin – grænt framboð er á móti stóriðju. Það er skoðun og það er sjónarmið sem ég er ósammála, en ég ber mikla virðingu fyrir því sjónarmiði Vinstri grænna. Vinstri grænir eru á móti stóriðju. Þeir eru á móti fleiri álverum hingað til lands. Og þeir hafa barist mjög hatrammlega fyrir þeim málstað og barist fyrir því að „eitthvað annað“ verði sett á dagskrá en stóriðja. Við höfum bent á það mörg hér sem höfum verið kölluð stóriðjusinnar, sem ég veit nú ekki alveg hvort er réttnefni, að það er fjölmargt „eitthvað annað“ í deiglunni. Ég vil líka geta þess að það er nefnilega svo margt „eitthvað annað“ sem skapast af þessum ágæta iðnaði, áliðnaði, og mig langar til að nefna hérna í framhjáhlaupi af því það er mikið talað um nýsköpun. Það eru a.m.k. þrjú nýsköpunarfyrirtæki sem koma upp í huga mér sem hafa orðið til beinlínis út frá álverinu í Straumsvík. Þar get ég nefnt fyrirtæki sem heitir Stímir, sem er hluti af VHE í Hafnarfirði og það er stofnað af starfsmönnum Ísals. Það hannar og þróar og framleiðir margvíslega hátæknilegan vélbúnað sem notaður er í álvinnslu. Annað fyrirtæki, Alur, rekur endurvinnsluverksmiðju fyrir álgjall og það er staðsett í Helguvík, sama stað og þessi umrædda framkvæmd sem við erum að ræða hér. Það tekur við gjalli frá Grundartanga og Straumsvík og sendir endurunnið ál til baka í álverin. Þriðja fyrirtækið sem ég vil nefna er Blendi, sem er endurvinnslufyrirtæki fyrir álver, staðsett í Hafnarfirði. Þetta eru þrjú nýsköpunarfyrirtæki sem hafa sprottið upp úr þessum iðnaði. Þetta var framhjáhlaup. Það sem ég er að halda hér fram er það að þetta er pólitík Vinstri grænna og þá er bara að segja það hreint út. Nei, hæstv. ráðherra hefur kosið að kenna stjórnsýslunni um. Og fyrir mér er það pólitískur heigulsháttur. Mér finnst mjög leiðinlegt að nota svo stórt orð, því ég virði hæstv. umhverfisráðherra og tel ekki að hún meini mikið illt með þessu, en það er ekki stórmannlegt að kenna stjórnsýslunni um það að vera frústreraður yfir því að stefna manns nær ekki fram að ganga í ríkisstjórn. Stöðugleikasáttmálinn var undirritaður 25. júní 2009 af þessari ríkisstjórn sem hæstv. umhverfisráðherra á aðild að og þar segir beinum orðum, með leyfi forseta: „Ríkisstjórnin mun greiða götu þegar ákveðinna stórframkvæmda samanber þjóðhagsáætlun, svo sem framkvæmda vegna álvera í Helguvík og Straumsvík.“ Síðan segir annars staðar, með leyfi forseta: „Kappkostað verður að engar hindranir verði af hálfu stjórnvalda í vegi slíkra framkvæmda eftir 1. nóvember 2009.“ Þetta er 25. júní. Ef mig misminnir ekki, þá rann frestur hæstv. umhverfisráðherra út 24. júní. Af hverju úrskurðaði hæstv. ráðherra ekki þá? Af hverju var stöðugleikasáttmálinn undirritaður með þessum framkvæmdum sérstaklega tilteknum? Af hverju voru hlutirnir ekki bara sagðir eins og þeir eru? Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson, 1. þm. Suðurkjördæmis, hefur verið dyggur stuðningsmaður þessara framkvæmda og ég dreg enga dul á stuðning hans til þessara framkvæmda. Hann sagði á borgarafundi í Reykjanesbæ á dögunum að ákvörðun umhverfisráðherra væri afar óheppileg. Á aðalfundi Samtaka sveitarfélaga á Suðurnesjum núna í síðustu viku eða um liðna helgi sagði hann að það væri ljóst að það væri einn stjórnmálaflokkur á móti svona framkvæmdum, en við ættum hins vegar að taka höndum saman og láta það ekki tefja málið. Ég skal taka höndum saman með hv. þingmanni og passa upp á það að ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra tefji ekki málið, ef hann tekur höndum saman með mér og samþykkir þessa þingsályktunartillögu, þar sem þessi ákvörðun er dregin til baka, vegna þess að við höfum ekki tíma til að bíða eftir að þetta mál mjatli í stjórnkerfinu. Og af hverju segi ég það? Jú, vegna þess að það eru þúsundir einstaklinga sem ganga hér um atvinnulausir. Við erum með samfélag sem kallar eftir fjárfestingu. Kallar eftir nýju fjármagni, sem verður ekki tekið að láni, sem við þurfum ekki að borga vexti af. Þetta er nákvæmlega þannig framkvæmd sem við þurfum á að halda, hvað svo sem mönnum finnst um álver og stóriðju yfir höfuð. Ríkisstjórnin er búin að skuldbinda sig í þetta og við höfum ekki tíma til að bíða eftir því að þetta gangi sinn veg í stjórnkerfinu, vegna þess að hver veit hversu langan tíma það tekur? Skipulagsstjóri kom á fund okkar þingmanna Suðurkjördæmis og sagði að þetta gæti verið frá tveimur til þremur mánuðum upp í tvö ár, allt eftir því hvort þetta yrði staðfest eða ekki. Og tveir til þrír mánuðir er of langt. Orkuveita Reykjavíkur þarf í þriðju viku í nóvember að láta vita hvort hún ætli að taka túrbínurnar sem þarf að nota vegna þessara framkvæmda. Í þriðju viku af nóvember, það er eftir fjórar til fimm vikur. Hún þarf að láta vita, annars þarf hún að borga eitthvert skammargjald og fara aftast í röðina. Og hvað gerist þá? Þá tefst þessi framkvæmd miklu meira en sem nemur þessum eina mánuði sem talað er um að hún gæti tafist út af ef skipulagsstjóri fer að klára þetta núna. Ég held að skipulagsstjóri muni vanda sig, vegna þess að í úrskurði hæstv. umhverfisráðherra er slegið á puttana á skipulagsstjóra með mjög ósmekklegum hætti finnst mér. Ég held að skipulagsstjóri muni taka allan þann tíma sem hann þarf til þess að ganga úr skugga um það að hans fyrri ákvörðun sé rétt. Ef hann tekur sömu ákvörðun, þá mun hann passa sig og gæta þess í hvívetna að hún verði algjörlega rökstudd og það tekur tíma. Þannig að við höfum ekki tíma til að bíða eftir þessu. Við snúum þessu bara við hér í þinginu og sýnum nú þann samtakamátt sem fólk á Suðurnesjum er að kalla eftir. Ég get nefnt hérna dæmi. Við vorum að tala um Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, tölum um hann hér á hverjum degi. Lánið frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum er um tveir milljarðar dollara. Framkvæmdin bara við verksmiðjuna í Helguvík kemur með 1,8 milljarða dollara inn í landið í beinni fjárfestingu. Af þessari upphæð þurfum við ekki að greiða vexti. Af þessari upphæð fáum við tekjur, vegna þess að ríkissjóður fær skatttekjur af þessu öllu saman. Og vegna þessarar upphæðar þurfum við ekkert að undirgangast einhver skilyrði frá einum eða neinum um það hvernig við eigum að hegða okkur og hvað við eigum að gera annars staðar í ríkisbúskapnum. Það er vert að hafa í huga. Þetta verkefni það skapar í kringum 2.500 störf á uppbyggingartímanum. Það eru 7 milljarðar í tekjur fyrir ríkissjóð, skatttekjur, plús það að ef þessir 2.500 einstaklingar mundu þiggja atvinnuleysisbætur, þá væru það aðrir 5 milljarðar. Þannig að þarna eru þá komnir, með þessum aftanáumslagsreikningi, 12 milljarðar, milljarður á mánuði í auknar tekjur eða lækkuð útgjöld fyrir ríkissjóð. Okkur munar um þessa peninga, virðulegi forseti. Og töf er skaðleg. Fyrir utan nú það hvaða skilaboð þetta er að senda til umheimsins. Ég hef það fyrir satt að þeir aðilar sem eru að leita sér að fjármögnun til framkvæmda á Íslandi, í bönkum í útlöndum, fái nú þær fréttir að þeir þurfi að borga pólitískt aukaálag ofan á allt hitt. Ofan á þann óstöðugleika í efnahagsmálum sem við höfum orðið að glíma við, þá sé komið álag, gjald, fyrir fjárfesta sem ætla sér að koma með fjármuni til Íslands, vegna pólitísks óstöðugleika. Við erum að verða eins og Suður-Ameríkuríki í kringum 1960–1970. Þetta er ótækt. Og við eigum að passa upp á það að við glutrum ekki frá okkur þeim tækifærum sem við höfum hér allt í kring til að byggja upp þetta samfélag og koma okkur af slíkum skammarskrám í útlöndum, virðulegur forseti. Ég sagði í upphafi að þetta væri ekki stjórnsýsluákvörðun og hélt því fram að þetta snerist bara um pólitík. Ég stend við það. Mér finnst þessi ríkisstjórn sýna einbeittan brotavilja í svo mörgu. Orkuskattarnir eru eitt. Ég ætla nú ekki að fara að kenna hæstv. umhverfisráðherra um þá, en það tengist þessari umræðu, vegna þess að þar er líka verið að brjóta á þessum sömu fyrirtækjum, fjárfestum sem eru að koma hingað til lands, sem eru búnir að skrifa undir fjárfestingarsamninga og það er einbeittur brotavilji ríkisstjórnarinnar að snúa þeim samningum við. Við sáum hér minnisblað sem þáverandi ráðuneytisstjóri fjármálaráðuneytisins, núverandi pólitískur aðstoðarmaður, kynnti fyrir efnahags- og skattanefnd í mars. Þá áttu auknar skatttekjur sem af því hlytust að brjóta samninga við þessi stóriðjufyrirtæki, að vera minni en tjónið sem hlytist af því að láta þá standa. Þetta er náttúrlega ekki hægt. Ef maður fer að spá í þessa orkuskatta alla saman, iðnaðarráðherrann segir að stóriðjan eigi ekki bara að borga þetta, hæstv. landbúnaðarráðherrann segir að garðyrkjan eigi ekki að borga þetta. Forsætisráðherra segir að þetta eigi að vera 20 aurar. Fjármálaráðherra segir þetta eigi að vera króna. Iðnaðarráðherrann segir að þetta bara gangi ekkert upp. Hver eru skilaboðin, virðulegur forseti? Hver á að borga þetta? Verða það þá heimilin á endanum sem borga þetta? Ég held að það geti ekki verið akkúrat það sem við þurfum helst. Virðulegur forseti. Ég vil að lokum benda hæstv. umhverfisráðherra á það að hvort sem henni líkar það betur eða verr þá munum við nota ál í framtíðinni. Ég held að formaður loftslagsnefndar Sameinuðu þjóðanna hafi haft rétt fyrir sér þegar hann sagði ekkert því til fyrirstöðu að nota endurnýjanlega orku Íslendinga til að knýja álver, en hæstv. umhverfisráðherra sagði reyndar að hann hefði sagt allt annað og hann gengi út frá því að við þyrftum að nota ál í framtíðinni. En, vitið hvað, ég held að við þurfum að nota ál í framtíðinni. Ég held að þegar við fáum okkur skyr og tökum állokið af skyrdósinni þá þurfum við að hugsa þetta. Þegar við förum út að hjóla, því við notum ekki bíl, þá verðum við að gæta þess að hjólin, alla vega þau flottustu, eru yfirleitt úr áli. Ef við lítum í spegilinn á morgnana, hann er yfirleitt búinn til úr áli. Ef við hlustum á geisladisk í staðinn fyrir að hlusta á leiðinlegar fréttir á morgnana þegar við stöndum fyrir framan spegilinn, þá verðum við að gæta þess að geisladiskur er líka úr áli. Þannig að það er náttúrlega barnaleg fjarstæða að halda því fram að þetta sé eitthvað sem við höfum áhrif á, hvort ál verði framleitt eða ekki. Auðvitað verður það framleitt og þá eigum við að taka því fagnandi ef traust fyrirtæki vilja koma hingað til lands, ekki síst í því árferði sem við erum í núna, þá eigum við að taka því fagnandi og greiða götu þeirra eins og ríkisstjórnin skuldbatt sig til þess að gera í stöðugleikasáttmálanum, þá eigum við að greiða götu og ryðja úr vegi hindrunum, vegna þess að það mun koma okkur öllum til góða. Það mun koma þeim 1.625 Suðurnesjamönnum sem ganga um atvinnulausir til góða. Ég bið hæstv. umhverfisráðherra, sem ég þakka kærlega fyrir að bregðast snöfurmannlega við og koma og vera við þessa umræðu, ég kann að meta það. Ég bið hana um að láta það ósagt sem hún lauk grein sinni á 

Forseti vill minna hv. þingmenn á hefðbundna orðræðu í þingsal, beina orðum sínum til forseta en ekki til ráðherra eða þingmanna í sal. Og sömuleiðis að virða ræðutíma.

Frú forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu og þessa tillögu. Mig langar til að beina tveimur spurningum til hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur. Í ljósi þess sem kemur fram í greinargerðinni, að fyrrverandi umhverfisráðherra tók afstöðu til þess hvort framkvæmdirnar í Helguvík skyldu sæta sameiginlegu mati, þá benti þáverandi ráðherra á að hann teldi að þar með yrði farið gegn meðalhófsreglu stjórnsýslulaga og sjónarmiði um að réttmætar væntingar framkvæmdaraðila stæðu í vegi fyrir að hægt væri að beita 2. mgr. 5. gr. laga um mat á umhverfisáhrifum og fara fram á sameiginlegt mat. Telur hv. þingmaður að hér sé um að ræða góða stjórnsýslu? Ef svo er ekki, hver eru rökin fyrir því? Síðan vil ég gjarnan heyra líka frá hv. þingmanni af því ég veit að hún þekkir mjög vel til á Suðurnesjum: Er það þannig að þingmaðurinn telur að hæstv. umhverfisráðherra sé fyrst og fremst að stoppa af virkjana- og álversframkvæmdir á Suðurnesjum? Eða telur hv. þingmaður að hæstv. ráðherra geri sér grein fyrir því að þetta geti hugsanlega brugðið fæti fyrir fjölda annarra verkefna sem Suðurnesjamenn hafa verið að vinna að af miklum krafti frá því þeir urðu fyrir mjög miklu áfalli fyrir þremur árum síðan þegar herstöðin lokaði og svo hefur bæst við núna áfallið í tengslum við efnahagshrunið? Ég hef mikinn áhuga á að heyra svör þingmannsins við þessum spurningum.

Virðulegur forseti. Fyrst varðandi góðu stjórnsýsluna. Nei, ég tel þetta ekki dæmi um góða stjórnsýslu eins og ég rakti í máli mínu og ég er ekki ein þeirrar skoðunar, vegna þess að eins og ég nefndi þá hafa bæði Samtök iðnaðarins, Samtök atvinnulífsins og fleiri rakið þau meintu lögbrot sem hæstv. umhverfisráðherra á að hafa framið með þessum úrskurði. Ég tek undir orð þeirra fyrir því. Þetta mál er pólitískt eins og ég talaði um. Hv. þingmaður spyr hvort ráðherra sé gagngert að gera þetta til að stoppa af framkvæmdir á Suðurnesjum. Ég held að ráðherra gangi ekkert endilega illt til, að hún sé ekkert endilega með skotmarkið á Suðurnesjamönnum. Ég held að ráðherra átti sig ekki á því hvaða afleiðingar þessi ákvörðun hefur, vegna þess að afleiðingarnar eru mjög djúpstæðar og eins og hv. þingmaður benti á þá er fjöldi annarra verkefna sem bíða og treysta líka á þessar línur. Gagnaverið, það er eitthvað annað. Gagnaverið þarf orku. Gagnaverið þarf ekki nema 20–30 megavött, en þeir þurfa línurnar, þeir þurfa orkuna frá línunum, sem Helguvíkurálverið tryggir að komi á svæðið. Þetta hangir allt saman. Við erum að tala um kísilver. Við erum að tala um lítinn smáiðnað á Suðurnesjum sem þarf tryggt afhendingaröryggi. Við erum með flugstöðina á þessu svæði. Við þurfum að tryggja afhendingaröryggi orku á Suðurnesjum og þetta er liður í því og þetta er miklu stærra mál fyrir þetta svæði 

Frú forseti. Ég held að það liggi alveg fyrir þar sem ég er nú einn af flutningsmönnum þessarar tillögu að ég sé fylgjandi henni, enda er ég ekki vön að setja nafn mitt við eitthvað sem ég er ekki sammála, þannig að það mátti kannski greina það í spurningum mínum til hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur. Ég verð hins vegar að viðurkenna að þegar ég heyrði fyrst af þessari ákvörðun hjá hæstv. umhverfisráðherra var ég alveg tilbúin til að trúa því sem ráðherrann sagði, að hún teldi að þetta væri spurning um góða stjórnsýslu. Síðan sat ég fund með hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur og fleiri þingmönnum Suðurkjördæmis, þar sem skipulagsstjóri fór í gegnum að hann sæi ekki alveg fyrir sér hvernig í ósköpunum hann ætti að geta farið í svona sameiginlegt mat. Gott og vel. Ég var samt tilbúin til að trúa því að ráðherrann væri að reyna að vinna vinnuna sína vel. Það var ekki fyrr en ég heyrði hana sjálfa tala í viðtali hjá Agli Helgasyni, þar sem var verið að ræða þetta, þar sem allt virtist fyrst og fremst ganga út á það að tala um hvað álver og virkjanir væru slæm fyrir Ísland og þetta væri svo vont allt saman. Ég mundi því gjarnan vilja heyra enn frekar frá 1. flutningsmanni þessarar tillögu: Er það ekki rétt að Suðurnesjamenn hafa einmitt verið að leggja mjög mikla vinnu á sig, alveg frá því herstöðin lokaði? Og ég ítreka það, hvað nákvæmlega annað er það sem er undir varðandi Suðvesturlínuna? Erum við ekki að tala um allt byggðarlagið á Suðurnesjum? Hæstv. iðnaðarráðherra var áðan að tala um mikla aukningu ferðamanna. Er ferðaþjónusta ekki lykilatvinnugrein líka á Suðurnesjum? Þarf ferðaþjónustan ekki líka rafmagn? Þannig að það væri 

Virðulegi forseti. Það er nefnilega þannig að það er svo mikið af þessu „eitthvað annað“ á Suðurnesjum. Og umrætt viðtal sem þingmaðurinn nefnir, ég deili skoðun hennar á því. Ég varð ævareið þegar ég heyrði að hæstv. umhverfisráðherra talaði í þessu viðtali um ósmekklega pólitík bæjarstjórans í Reykjanesbæ og deildi ekki þeim aðferðum sem hann beitir í þeim málstað að ganga erinda þessa ágæta iðnaðar, áliðnaðar, sem henni er svo illa við. Ég fann mig knúna til að svara hæstv. umhverfisráðherra í blaðagrein þar sem ég nefni einmitt að á Suðurnesjum hefur farið fram margvísleg atvinnuuppbygging, ekki síst í ferðaþjónustu. Ég get nefnt Víkingaheima. Ég get nefnt menningarhúsin í Duus, sem er búið að byggja upp. Ég get nefnt Bláa demantinn, sem er verið að nota til þess að trekkja þarna. Það er önnur ferðaþjónusta, heilsutengd ferðaþjónusta, sem verið er að reyna að byggja upp, en reyndar hafa flokkssystkin hæstv. umhverfisráðherra sett hornin fyrir það, þar sem ekki mátti nota tómar skurðstofur, en það er önnur saga. Það er verið að reyna að byggja upp atvinnustarfsemi á Suðurnesjum út um allt, í öllum atvinnugreinum. Tilfinning Suðurnesjamanna er þessi: Ríkisstjórnin er alls staðar að bregða fyrir okkur fæti. Og þeir segja bara: Látið okkur vera, við erum með fullt af tækifærum hérna, alveg morandi allt í tækifærum, ef við bara fengjum frið til þess að byggja upp og til þess að nota þær auðlindir sem við höfum, hvort sem það er orkuauðlindin eða önnur auðlind á svæðinu. Það eru skilaboð Suðurnesjamanna 

Forseti vill mælast til þess við hv. þingmenn að þeir nýti andsvörin til andsvara, en ekki til efnislegrar umræðu við samherja sína.

Virðulegi forseti. Fyrst aðeins um atvinnupólitíkina, af því segja má að ákvörðun umhverfisráðherra sem snýr að Suðvesturlínu hafi leitt til mikillar atvinnupólitískrar umræðu sem á sér augljósar skýringar, sem er ástandið í þjóðfélaginu, óþreyja og þorsti okkar eftir nýfjárfestingum og framkvæmdum sem koma hlutunum á hreyfingu. Í fyrsta lagi aðeins um atvinnupólitíkina. Það sem ég nefndi t.d. á þingi Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum á laugardaginn var að auðvitað hafa allir flokkar, hver með sínum hætti, atvinnupólitískar áherslur. Sumir vilja verja orkufjárfestingum og framkvæmdum til annarra hluta en áliðnaðar og það er þó heiðarleg afstaða sem liggur fyrir eins og gerir í tilfelli VG. Það er annað mál hins vegar og ég tengi það ekki þessari ákvörðun umhverfisráðherra, hún gerir hana á sínum forsendum og faglegum og útskýrir það sjálf, hæstv. ráðherrann. En hins vegar var ákvörðunin tekin á tíma sem er mjög viðkvæmur og margt undir og auðvitað vitum við að mestu skiptir og öllu í því að framkvæmdir í Helguvík gangi eftir, gagnaver Verne Holdings upp á Vallarheiði, Ásbrú, gangi eftir, fái sín 25 megavött afhent, það er að HS Orku og Orkuveitunni takist að fjármagna framkvæmdirnar nú í haust. Það skiptir öllu máli. Þegar þessi ákvörðun var tekin kölluðum við þingmenn Suðurkjördæmis skipulagsstjóra á okkar fund. Hann fór yfir það að þetta þyrfti ekki að hafa nema tveggja til þriggja mánaða tafir á línuframkvæmdunum í för með sér. Landsnet ráðgerir að sækja um framkvæmdaleyfið í upphafi næsta árs, þannig að það þarf ekki að tefja verkefnið sem slíkt. Þar skiptir fjármögnun orkuframkvæmdanna öllu máli. Núna er unnið að gerð samninga sem þessu tengjast. Samanlögð fjárfesting vegna þessara línulagna nemur um 30 milljörðum kr. og Landsnet telur að fjármögnun framkvæmdanna hafi verið tryggð að miklu leyti. Fyrirtækið undirbýr nú skuldabréfaútboð og mun síðar taka upp viðræður við erlendar fjármálastofnanir um fjármögnun á flutningsmannvirkjunum sjálfum. Í öðru lagi snýr umræðan um Suðvesturlínu að miklu fleiri hlutum en álveri í Helguvík og skýrir líka að ákvörðun ráðherra er að sjálfsögðu á miklu breiðari forsendum og snýr ekki að því verkefni einu og sér. Þó að ákvörðun umhverfisráðherra um Suðvesturlínu hafi valdið mér vonbrigðum, komið mér á óvart, og valdið uppnámi og deilum núna, þá er engin ástæða til að gera meira úr því en efni standa til. Það gæti tafið línulagnir um allt að tvo mánuði. Vissulega lengri tíma eins og skipulagsstjóri nefndi, tvö til þrjú ár, ef framkvæmdin yrði send í heildarmat, en þá liti málið allt öðruvísi út og væri vissulega orðið grafalvarlegt, af því þetta snýst ekki bara um framkvæmdirnar í Helguvík, heldur raforkunýtingu á Reykjanesinu öllu og raforkuöryggi á því, í raun og veru á öllu landsnetinu og er þess vegna miklu stærra mál að þessu leyti. Gert er ráð fyrir að framkvæmdinni verði skipt í fimm áfanga. Þetta er gífurlega mikil framkvæmd sem kostar yfir 30 milljarða kr. á verðlagi í janúar 2009 og mjög miklir almannahagsmunir undir. Þess vegna efast ég ekkert um að skipulagsstjóri vinni hratt í sínu svari og þetta valdi ekki meiri töfum en að algjöru lágmarki. Ég efast ekkert um að það gangi eftir, en hef enga dul dregið á það að ég hef stutt fyrirhugaðar framkvæmdir í Helguvík í mörg ár, því það tengist óhjákvæmilega þessari heitu hápólitísku umræðu sem er um atvinnumálin núna. Ég hef stutt þá framkvæmd lengi og m.a. síðasta vetur þegar við unnum hörðum höndum að því að ljúka gerð á fjárfestingarsamningi vegna álversins í Helguvík og samningurinn skipti sköpum upp á framgang á því verkefni. Alþingi afgreiddi hann í vor. Century Aluminium, sem er móðurfélag Norðuráls, hefur samið við þrjá erlenda banka um að fjármagna framkvæmdirnar. Því skiptir núna öllu máli að framkvæmdin gangi að fullu fram, að orkufyrirtækjunum takist að fjármagna verkefni sitt. Ég er ekki viss um að allir viti að framkvæmdir eru löngu hafnar í Helguvík. Það er verið að reisa þar kerskála o.s.frv., það vantar í raun að setja framkvæmdirnar á fullt stig og að sjálfsögðu þarf að liggja fyrir allt sem snýr að línulögnum og raforkuflutningi. En fjármögnunin skiptir öllu máli. Við skulum alveg halda ró okkar og yfirvegun í þessari umræðu og standa saman um það að orkufyrirtækjunum okkar takist að fjármagna sig og það verði til þess að þetta fari á fleygiferð. Fjölmörg önnur verkefni eru á teikniborðinu af hálfu stjórnvalda. Núna er gert ráð fyrir því að gerð fjárfestingarsamninga við Verne Holdings ljúki í þessari viku og einnig er gert ráð fyrir að hæstv. iðnaðarráðherra undirriti núna síðar í þessari viku samning og samkomulag við sveitarstjórnirnar í Þingeyjarsýslum um orkunýtinguna á Þeistareykjum, þannig að hægt sé að virkja þá orku af fullum krafti og koma henni í vinnu og verðmæti. Þá er iðnaðarráðherra að vinna að lagaramma um gerð fjárfestingarsamninga þannig að það verði gagnsærra og skýrara hvernig þeir fara fram. Til að draga það alveg skýrt fram þá er verið að vinna að fjölmörgum aðgerðum sem megi verða til þess að orkunýtingin verði sú forsenda og aflvél endurreisnarsamfélagsins sem efni standa til. Við Íslendingar vitum það betur en nokkrir aðrir að endurnýjanlegar orkulindir eru sérstaða okkar og meginsóknarfæri til að fá hingað nauðsynlega erlenda fjárfestingu, fjárfestingu sem getur breytt samdrætti í vaxtarskeið og unnið bug á atvinnuleysi og framkvæmdafalli og framkvæmdahruni í byggingariðnaði og orkugeiranum. Þar skiptir stöðugleikasáttmálinn meginmáli. Það er verið að ræða við lífeyrissjóðina núna um fjármögnun þeirra við Búðarhálsvirkjun sem liggur til grundvallar stækkun álversins í Straumsvík. Gangi þessar tvær framkvæmdir fram, bara til að varpa ljósi á stærð þessara orkuframkvæmda í búskap okkar á næstunni, undirstrika stærðirnar, þá metur fjármálaráðuneytið það þannig í þjóðhagsspá sinni sem kom núna út fyrir stuttu, að stækkun álversins í Straumsvík og bygging álversins í Helguvík muni auka landsframleiðsluna um 4,2% á ári að raungildi og kosta yfir 400 milljarða á tímabilinu 2009–2015. Ég undirstrika aftur, af því ég hef stuttan tíma og það er svo fjöldamargt sem væri gaman að geta nefnt í þeirri nokkuð breiðu umræðu um orkunýtingu sem þessi tillaga leiðir vissulega út í og er bara jákvætt í sjálfu sér, að það er ekkert nema jákvætt og ekkert nema eðlilegt að menn deili um það, í pólitík og á flokkspólitískum forsendum, hvernig við nýtum orkuna, hvort við nýtum hana til að byggja upp gagnaver, hvort við nýtum hana til að byggja upp álver, kísilverksmiðjur, leggjum áherslu á grænu stoðina undir hagkerfinu, sem m.a. felst í hátækniiðnaði á endurnýjanlegum orkulindum. Gott dæmi um það er bygging sem er hafin við verksmiðju Carbon Recycling International við Svartsengi og tekin var skóflustunga fyrir um liðna helgi. Þar verður útblæstri jarðvarmavera og álvera breytt í eldsneytið metanól. Það er því gríðarlega margt að gerast á þessu sviði og það er engin ein skoðun réttari en önnur um hvernig við nýtum orkuna. En meginmálið með Helguvík er að um þetta náðist niðurstaða fyrir nokkrum missirum. Framkvæmdir eru farnar af stað. Alþingi afgreiddi málið fyrir sína parta með fjárfestingarsamningi síðasta vor. Þess vegna skiptir svo miklu máli að greiða götu framkvæmdanna sem núna eru á nokkuð viðkvæmu stigi og þar skiptir, eins og ég sagði áðan, mestu máli að Orkuveitu Reykjavíkur og HS Orku takist að fjármagna framkvæmdir sínar. Samningarnir sem þar liggja undir eru Hellisheiðarvirkjun, Hverahlíðarvirkjun, Gráuhnjúkar, Bitruvirkjun, Reykjanesvirkjun og svo Þeistareykir fyrir norðan, sem iðnaðarráðherra er að vinna að þar. Þannig að það er mjög margt sem er verið núna að vinna að og er á teikniborðinu. Suðvesturlína er sjálfstætt mál. Hæstv. ráðherra getur örugglega varpað skýrara ljósi á hvernig það mál stendur og hversu er langt þangað til skipulagsstjóri muni mögulega koma með úrskurð sinn. Þessi úrskurður olli vissulega pólitískum deilum og kom á óvart. En við skulum ekki gera meira úr því en efni standa til og varðveita samstöðuna um þetta verkefni og ekki tala niður möguleika orkufyrirtækjanna til að fjármagna þessar framkvæmdir, með því að segja að þetta hafi hleypt hlutunum í meira uppnám en það gerði.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Ef ég reyni að taka saman innihald ræðunnar er hann mjög hlynntur því að Suðvesturlína verði reist til þess að styrkja atvinnulíf á Suðurnesjum og vill að álverið rísi í Helguvík og er ekki alveg par sáttur við hvernig framgangur mála hefur verið. Hv. þingmaður ræddi líka mikið um fjárfestingu og möguleika orkufyrirtækjanna til að fjárfesta. Mig langar því að spyrja hv. þingmann hvort hann sé tilbúinn að beita sér fyrir því innan ríkisstjórnarinnar að farin verði sú leið að fara í verkefnaframkvæmdir í orkugeiranum, þ.e. að fjárfestar muni koma með orkufyrirtækjunum í nauðsynlegar framkvæmdir því að það er nokkuð ljóst að fyrirtækin munu eiga erfitt með að gera þetta sjálf. Þess vegna er ágætt að fá aðeins sýn á þetta því að við þurfum vitanlega erlenda fjárfestingu inn í landið og við þurfum að fjárfesta í þessum mannvirkjum til þess að geta haldið uppi atvinnu. Mér þótti gott að heyra að fjárfestingarsamningar séu alveg á næsta leiti varðandi gagnaver o.fl. Mig langar að spyrja þingmanninn hvort hann hafi engar áhyggjur af því að boðuð skattbreyting í fjárlagafrumvarpinu, þ.e. orkuskattar, hafi áhrif á þessa fjárfestingarsamninga og hvort hann telji þá um leið að sú tímasetning sem hann nefndi sé raunveruleg eða gangi upp. Eftir því sem við heyrum hér, alla vega sumir þingmenn, er veruleg óvissa um þessa fjárfestingarsamninga út af boðuðum orkusköttum. 

Frú forseti. Þingmaðurinn spurði nokkurra spurninga og það var alveg rétt hvernig hann dró saman kjarnann í minni ræðu, að ég er eindreginn stuðningsmaður framkvæmdanna í Helguvík og að sjálfsögðu þess að raforkukerfið á Reykjanesinu verði styrkt með þessum hætti sem Suðvesturlína er enda er það gífurlega mikil framkvæmd í sjálfu sér eins og ég nefndi áðan. Hvaða varðar möguleikana til  Hvað varðar orkuskattana og fjárfestingarsamningana. Nei, þeir hafa ekki áhrif á gerð þeirra af því að þeim er að ljúka við Verne, að sjálfsögðu löngu lokið við Helguvík, en þeir komu þessum geira að sjálfsögðu á óvart og hann bregst harkalega við enda er málið ekki útfært til fullnustu og hefur skiljanlega valdið ákveðinni truflun á þessu öllu saman.

Virðulegi forseti. Ég fagna orðum hv. þingmanns varðandi hvaða leiðir eru mögulega færar í byggingu orkumannvirkja og þeirra sem nýta orkuna. Við skulum leggja áherslu á það því að ég held að enginn hér inni sé reiðubúinn að setja auðlindina sjálfa að veði í þessu öllu saman. Það er ánægjulegt að heyra það ef búið er að koma málum þannig fyrir að þessi títtnefndi orkuskattur muni ekki hafa áhrif á þá fjárfestingarsamninga sem verið er að gera. Ég vona svo sannarlega að svo sé, því að það væri mjög bagalegt ef það væri. Ég get ekki sleppt því að nefna að vitanlega er það mjög sérkennilegt af hálfu ríkisstjórnar að setja fram óútfærðan skatt með þessum hætti og hleypa öllu í bál og brand akkúrat þegar við þurfum á sem mestum stöðugleika að halda. Það skýrir líka það óvissuálag sem nefnt var hér á lánamöguleikum.

Frú forseti. Það er alveg rétt að ástandið sem er í þjóðfélaginu er svo fordæmalaust og viðkvæmt að allt sem er gert hefur miklu meiri áhrif en í venjulegu árferði. Þess vegna, eins og ég sagði, olli það truflun og uppnámi og deilum þegar komu fram hugmyndir um orkuskatt sem var ekki búið að útfæra, það liggur alveg ljóst fyrir hvað það einstaka verkefni varðar. Það sem mínar upplýsingar hafa sagt mér um fjárfestingarsamninginn t.d. við Verne Holdings, þá hefur hann verið á algjöru lokastigi núna í nokkra daga. Það snýr ekkert að þessum fyrirhugaða orkuskatti heldur eingöngu út af tækjabúnaði frá IBM, sem er í meira mæli en áður átti að vera, og einhverjum virðisaukaskattsmálum honum tengdum, ekki orkuskattinum. Það lítur því bara mjög vel út. Það er stórt og mikið gagnaver sem notar mikla orku. Svo fyrirhugar Greenstone að byggja orkuver á Blönduósi, er hætt við að byggja það sem þeir ætluðu út af öðrum ástæðum o.s.frv., þannig að það er mjög margt sem er í farvatninu hjá okkur.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni fyrir ræðu hans sem var um margt ágæt og ég efast ekkert um stuðning hans við verkefnið í Helguvík. En ég saknaði þess að heyra ekki þingmanninn lýsa yfir stuðningi við þessa ágætu þingsályktunartillögu sem ég gerði hreinlega ráð fyrir að hann mundi koma með okkur, að hann mundi hjálpa okkur að koma í gegnum þingið. Því vil ég spyrja hv. þingmann beint hvort hann hyggist greiða atkvæði með þessari tillögu vegna þess að ég held að Suðurnesjamenn, kjósendur í Suðurkjördæmi, treysti á 1. þingmanninn sinn í þessum efnum. Ég var ánægð með það á borgarafundinum sem var haldinn um daginn að þar kom fram skýr samtakamáttur þingmanna Suðurkjördæmis, sem þar voru staddir, og varaþingmanna, það voru tveir varaþingmenn Samfylkingarinnar staddir á fundinum sem báðir lýstu stuðningi við atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum. Ég vil því spyrja hv. þingmann hvort hann hyggist ekki greiða atkvæði með þessari tillögu.

Frú forseti. Eins og ég nefndi við hv. þingmann um daginn þykir mér greinargerðin með tillögunni býsna ofsafengin. Þar er ýmislegt sem ég mundi ekki skrifa upp á og mjög margt reyndar, hún er hápólitísk og ofsafengin og býsna yfirdrifin af því að þar er fjallað um svo margt; áhrifin á stöðugleikasáttmálann, hugsanlegt lögmæti ákvörðunar og fleira og fleira sem ég hef engar forsendur til að leggja mat á. Tillöguna sjálf og sem slíka, ég styð hana já, mundi greiða atkvæði með henni, það mundi ég gera. En ég var mjög ósáttur við margt sem var lagt upp með í greinargerðinni og þótti þar gengið mjög harkalega fram og farið um víðan völl í málinu. Það er eins og gengur enda er málið samið á nokkuð flokkspólitískum nótum. Þetta er bara svo alvarlegt mál og þetta snýr að svo mikilsverðum hagsmunum að það er engin ástæða til að fella það ofan í dýpri skotgrafir flokkastjórnmála en menn eru að gera og efni standa til. Það er gert hér í rauninni um öll mál, smámál og stórmál, og er ein helsta ógæfa íslenskra stjórnmála að þá er engin ástæða til að fara dýpra ofan í þær. Þetta er tengt við afstöðu flokka og manna til álvera og þess vegna er ágætt að það liggi alveg skýrt fyrir hvar menn standa í því. Það er heiðarleg og opinská afstaða auðvitað margra stjórnmálamanna að vera á móti áluppbyggingu sem nýtingu orkunnar, það liggur bara fyrir. Ég er ekki á móti því og hef aldrei verið það þó að það megi færa rök fyrir því að við höfum sett ansi mikið undir í þeim geira. Ef það kæmi áfall á heimsmörkuðum á áli mundum við finna mjög hressilega fyrir því og væri mjög heppilegt að vera með meiri dreifingu í þessu. En þetta er bara staða sem uppi er í dag á mjög erfiðum tímum í íslensku samfélagi og þess vegna verðum við að nýta þetta til hins ýtrasta.

Virðulegur forseti. Ég mundi ekki taka undir með hv. þingmanni um að greinargerðin með þessari ágætu tillögu væri hápólitísk og ofsafengin, en ég er alveg reiðubúin til þess að fara í einhverjar orðalagsbreytingar á greinargerðinni ef hv. þingmaður gæti þá fallist á tillöguna. Ég tel að sú nefnd sem fær þessa tillögu til umfjöllunar geti unnið að því ef orðalag tillögunnar sjálfrar breytist ekki, sem er að draga til baka ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra. Ef við deilum þeirri skoðun getum við bara að unnið að hinu í sameiningu og ég treysti á stuðning hv. þingmanns með það. Varðandi þessi hápólitísku atriði sem hann ber á okkur að vera að nefna hér veit ég ekki betur en bæði framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins og framkvæmdastjóri Alþýðusambandsins hafi notað nákvæmlega þau sömu orð, um að stöðugleikasáttmálinn sé í uppnámi, að hann hafi verið þverbrotinn, Samtök iðnaðarins og öll þau samtök sem voru á borgarafundinum 

Frú forseti. Ég var að tala um greinargerðina í heild sinni. Auðvitað er hún býsna hressileg. Þar er komið víða við og hún tekur afstöðu til margra ólíkra þátta en það er eins og gengur. Hún er á ábyrgð þeirra sem sömdu tillöguna. Nú fer málið eftir fyrri umræðu til nefndar sem vinnur málið og sendir það svo frá sér aftur o.s.frv. þannig að það er allt í höndum þingsins. Tillagan er komin fram, ég styð hana. En eins og ég sagði, ég mundi ekki skrifa upp á greinargerðina eins og hún er sett fram af því að þar er verið að blanda svo ólíkum hlutum saman eins og stöðugleikasáttmála, lögmæti, hinum og þessum hlutum sem er allt annarra að skera úr og meta heldur en okkar. Það er einfalt mál að þetta snýr að þessu tiltekna máli og ég hef talað alveg skýrt í því allan tímann. Við fengum mjög fína yfirferð yfir þetta hjá skipulagsstjóra strax daginn eftir að þessi ákvörðun var tekin. Ég er hins vegar mjög bjartsýnn á að þetta gangi hratt og vel fram og við munum verða vitni að vígslu fyrsta kerskálans í Helguvík fljótlega.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að blanda sér í umræðuna í dag. Ég er ánægð að sjá hann hér í umræðunni. Það er meira en hægt er að segja um aðra þingmenn Suðurkjördæmis úr hinum ríkisstjórnarflokknum. Hv. þingmaður talaði mikið um erlenda fjárfestingu og hversu mikilvægt það væri að stuðla að henni og að erlent fjármagn kæmi inn í landið okkar til að stuðla að endurreisn efnahagslífsins. Þess vegna langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hann telji að ákvörðun ráðherrans sendi ekki þau skilaboð til erlendra fjárfesta að íslenskum stjórnvöldum sé hreinlega ekki treystandi til að standa við fyrri ákvarðanir sínar. Eru það ekki alvarleg skilaboð? Er hann ekki sammála mér um að erlendir fjárfestar hafa engan áhuga á óvissu og skrifræði? Er hann ekki sammála mér um að þessi ákvörðun ásamt fleirum sem dunið hafa yfir okkur á undanförnum missirum hafi áhrif á þetta, hafi áhrif á möguleika okkar og hafi áhrif úti í heimi á það hverjir hafa áhuga á að koma hingað og fjárfesta og hjálpa okkur við endurreisnina? Þetta er punktur sem ég tel vera mjög alvarlegan og eiginlega það alvarlegasta við þetta allt saman vegna þess að við megum ekki við því að missa af tækifærinu. Það er sök sér ef hæstv. umhverfisráðherra hefur þá skoðun að það eigi ekki að byggja álver í Helguvík, það er bara skoðun og þá getur ráðherrann komið henni á framfæri þar sem við á en ekki með þessum hætti. Maður fer ekki á svig við stjórnsýsluna og ber fyrir sig góða stjórnsýsluhætti, sérstaklega ekki í ljósi þess að það hefur alvarlegar afleiðingar á möguleika okkar til að byggja upp. Ég veit að hv. 1. þm. Suðurkjördæmis hefur mikinn áhuga á því að fjölga störfum í kjördæminu og ég veit að hann er sammála mér um það að álver í Helguvík er mikilvægur þáttur í því að byggja upp atvinnulífið á Suðurnesjum og ég veit að hann er sammála mér um það og okkur öllum sem hér hafa talað í umræðunni að línulögnin varðar ekki bara álver í Helguvík heldur marga aðra þætti og þess vegna á hæstv. ráðherra ekki að vera að blanda þessu tvennu saman. Er það ekki rétt skilið hjá mér að við berjumst saman að því að laða erlenda fjárfestingu til Íslands?

Virðulegi forseti. Nei, ég held að þessi ákvörðun hafi ekki nokkur einustu áhrif á erlenda fjárfestingu hingað til lands. Þetta er bara ein stök ákvörðun og ég sagði áðan: Við skulum heldur ekki tala upp eða niður mikilvægi eða gildi þessarar ákvörðunar á málið eða önnur mál í heild sinni. Það er engin ástæða til að dramatísera allt úr hófi fram. Við skulum ræða þetta eins og það er. Hún hefur tiltekin áhrif fyrir þá sem eru mjög áfram um framkvæmdirnar. Okkur þykir hún óheppileg og höfum talað opinskátt um það en hún er tekin á ákveðnum forsendum o.s.frv. Þetta varðar miklu stærra mál í heild sinni sem er raforkuflutningar og raforkuöryggi á Reykjanesinu öllu og fullt af öðrum framkvæmdum og raforku til íbúanna sjálfra. Línur hafa þarna slegið út og það hafa verið ákveðin afföll á rafmagnsflutningsgetu. En ég held að þetta þurfi ekki að hafa áhrif á erlenda fjárfestingu. Það er svo fjöldamargt í kortunum, eins og ég rakti lítillega áðan, á vettvangi stjórnvalda sem hefur verið að gerast til að laða að erlenda fjárfesta. Eitt af því sem skiptir mjög miklu máli er rammalöggjöf, frumvarp sem hæstv. iðnaðarráðherra er að vinna að um fjárfestingarsamninga þannig að það sé gagnsætt og almennt ferli sem fer af stað við gerð fjárfestingarsamninga. Það er verið að vinna að heildstæðri orkunýtingarstefnu. Það er verið að ljúka við gerð á rammaáætlunum um náttúruvernd og nýtingu þannig að það er einmitt akkúrat verið að draga upp miklu skarpari og skýrari mynd af því hvernig umhverfi fjárfestar koma hérna að. Ég held að í það heila verði það sem hefur verið að gerast til að laða mjög að erlenda fjárfestingu til Íslands á næstu missirum í akkúrat þessum greinum.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Ég er algerlega ósammála því að þetta sé eitthvert minni háttar mál sem hafi engar afleiðingar á það hvernig erlendir fjárfestar líta til landsins. Þetta er ekki einstakt tilvik. Það sem hefur verið að gerast varðandi skipulagsmálin, það sem hefur verið að gerast varðandi skattamálin, þetta spilar allt inn í það hvernig erlendir fjárfestar sjá landið okkar og þetta er gríðarlega alvarlegur hlutur. Stærsta hlutverk íslenskra stjórnvalda í dag er að byggja upp traust. Hvernig byggir maður upp traust? Með því að standa við orð sín, meðal annars það sem segir í stöðugleikasáttmálanum, með því að fella ekki úr gildi gildar ákvarðanir sem teknar hafa verið á fyrri stigum, með því að fara að stjórnsýslulögum en leika ekki þann hráskinnaleik að skýla sér bak við góða stjórnsýsluhætti þegar þveröfugir stjórnsýsluhættir eru viðhafðir. Þetta er gríðarlega alvarlegt mál og kemur til með að hafa þvingandi og neikvæðar afleiðingar á það hvernig okkur tekst að byggja upp og laða að erlenda fjárfestingu. Því vil ég, hæstv. forseti, að hv. þingmaður upplýsi mig um það hvers vegna hann telji þetta ekki hafa áhrif.

Frú forseti. Það sem skiptir öllu máli í þessu samhengi er það sem er verið að vinna að og ég nefndi áðan. Ég ætla að vitna beint í ræðu hæstv. iðnaðarráðherra sem hún flutti í þinginu 8. október í utandagskrárumræðu og segir, með leyfi forseta: „Mikilvægi nýrra fjárfestinga í íslensku atvinnulífi er algjörlega óumdeilt. Þess vegna er nú unnið að gerð frumvarps um rammalöggjöf um ívilnanir vegna erlendra fjárfestinga sem leysir af hólmi þunglamalegt og ógagnsætt ferli fjárfestingarsamninga við einstök fyrirtæki. Skýr lagarammi um ívilnanir mun bæta samkeppnisstöðu okkar og auðvelda alla kynningu á Íslandi sem fjárfestingarkosti.“ Þetta vegur þó miklu, miklu þyngra. Þetta er grundvallarmál til að gera Ísland að miklu betri og skýrari fjárfestingarkosti fyrir erlenda aðila. Það sem er verið að gera á vettvangi stjórnvalda núna, fjöldamargt eins og ég nefndi áðan, verður til þess að draga hingað mjög áhugasama erlenda fjárfesta á næstu vikum og mánuðum.

Frú forseti. Tillaga sú til þingsályktunar sem hér liggur fyrir ber með sér að náðst hefur mjög rík samstaða á milli Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks í þessu máli. Allir þingmenn beggja flokka að einum frátöldum, hv. þm. Guðmundi Steingrímssyni, eru flutningsmenn að þessari tillögu. Ástæðan fyrir því að bæði Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn hafa sammælst um þessa þingsályktunartillögu er auðvitað sú að hér er á ferðinni mjög alvarlegt mál. Það er alvarlegt við þær aðstæður sem eru uppi í efnahagslífi þjóðarinnar núna að gripið sé til aðgerða af hálfu þess opinbera sem draga úr möguleikum þjóðarinnar á því að vinna sig úr þeim efnahagsvanda sem við erum í núna og fram undan er. Mér fannst mjög áhugavert, frú forseti, að hlýða á ræðu hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar, formanns þingflokks Samfylkingarinnar. Ég ætla að margir í stjórnarliðinu, þeir hv. þingmenn sem hér eru og hæstv. ráðherra, hafi lagt mjög við eyrun þegar formaður þingflokks Samfylkingarinnar talaði. Það kom alveg skýrt fram hjá hv. þingmanni að ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra er óheppileg. Við sem höfum fylgst lengi með stjórnmálum vitum alveg hvað svona orðalag þýðir, óheppileg ákvörðun. Ég er líka sammála hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni að það væri grafalvarlegt ef niðurstaða málsins yrði sú að Skipulagsstofnun kæmist að þeirri niðurstöðu að það ætti að fara í almat. Það mundi þýða frestun upp á jafnvel tvö, þrjú ár. Það er rétt að það væri grafalvarlegt fyrir okkur Íslendinga. Þetta eru athugasemdir sem ég tel hollt að hafa í huga þegar kemur að því að afgreiða þessa þingsályktunartillögu. Ég vona að það verði gert sem fyrst þannig að hún hafi tilætluð áhrif, að ráðherra snúi við ákvörðun sinni og að sú ákvörðun sem Skipulagsstofnun var búin að komast að með faglegum hætti fái að standa og þeirri óvissu sem þarna hefur verið mynduð verði eytt. Ég vil líka taka undir, svo ég klári að tjá mig um ræðu hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar, ég vil líka taka undir með honum þegar hann segir að ekki sé heppilegt að við séum að tala niður möguleika orkufyrirtækja og annarra til að fjármagna sig til að vinna í þessum framkvæmdum. Það er ástæða fyrir ýmsa hv. stjórnarþingmenn og hæstv. ráðherra að leggja eyrun gaumgæfilega við þegar formaður þingflokks Samfylkingarinnar talar með þessum hætti. Því miður hefur borið á því að hæstv. ráðherrar, sumir hverjir, hafi einmitt verið staðnir að því að tala niður einstök orkufyrirtæki og gera þeim erfiðara fyrir, enda hafa viðbrögð forsvarsmanna þeirra fyrirtækja verið mjög harkaleg. Málið er nefnilega að þetta allt saman snertir mjög hinn margumtalaða stöðugleikasáttmála sem gerður var milli ríkisstjórnarinnar, ASÍ og Samtaka atvinnulífsins. Það sem þar lá til grundvallar voru einmitt ákveðnar framkvæmdir sem yrði ráðist í vegna þess að bæði þeir sem eru í forsvari fyrir Alþýðusambandi Íslands og Samtökum atvinnulífsins vita hversu þungbært það er að ganga um atvinnulaus, hversu þungbært það er fyrir hvern og einn einstakling og hversu kostnaðarsamt það er fyrir ríkissjóð. Þess vegna skiptir svo miklu máli að við notum þær auðlindir sem við höfum, það tækifæri sem við höfum, að teknu tilliti til náttúruverndar, að teknu tilliti til alls þess sem við eigum að gera, að teknu tilliti til niðurstöðu Skipulagsstofnunar, og beitum okkur fyrir því að draga úr atvinnuleysi m.a. með framkvæmdum eins og fyrirhugaðar eru í Helguvík. Það skiptir miklu máli fyrir fólkið í landinu. Hvað varðar orkuskatta sem hér hefur verið minnst á þá hefur sú umræða komið fram og menn hafa spurt sig: Hver borgar þessa skatta? Almennt er það þannig að þegar skattar eru lagðir á fyrirtæki skiptir máli hvort um er að ræða samkeppnismarkað, þ.e. markað sem menn geta velt skattinum yfir á, eða markað sem er með fullri samkeppni þar sem menn geta illa komið skattheimtunni yfir á einhvern annan, þ.e. yfir á kaupanda vörunnar, og verða að bera skattinn sjálfir. Það er margt sem bendir til þess, frú forseti, að fyrirhugaðir orkuskattar séu þess eðlis að það verði þrautin þyngri fyrir orkufyrirtækin að koma þeim yfir á kaupendur að raforku. Menn hafa heyrt, frú forseti, ummæli ýmissa ráðamanna þjóðarinnar um þessi mál, m.a. hæstv. landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra sem komst að þeirri niðurstöðu að það gengi ekkert annað en að raforkuverð til fiskeldis yrði lækkað, það þyrfti líka að lækka raforkuverð til gróðurhúsa og til ylræktar og það þyrfti að gæta þess að hækkun á raforku næði ekki til landsbyggðarinnar. Þá er orðið býsna vandasamt að finna út úr því hvernig á að láta þennan orkuskatt ganga upp, orkuskatt sem hæstv. iðnaðarráðherra hafði ekkert heyrt um. Ætli það verði þá ekki bara við á Ránargötunni í 101 sem borgum. Þetta er þá staðan sem réttilega hefur verið lýst, að við erum í biðstöðu. Vonandi - og ég tek undir þær óskir sem hafa komið fram - vonandi verður það ekki í langan tíma sem við þurfum að bíða og vonandi verður það þannig að við getum haldið áfram með þessi verkefni. Það er nefnilega þannig að gert er ráð fyrir því af hálfu ríkisstjórnarinnar í þeim spám og í þeim fyrirætlunum sem liggja fyrir núna um það hvernig hagkerfið muni þróast hjá okkur á næstu árum. Frú forseti. Í Þjóðarbúskapnum, haustskýrslunni 2009, var sérstaklega tekið fram á bls. 10 áhrif þess einmitt þegar menn eru komnir út úr þessum framkvæmdafasa, hvaða áhrif það muni hafa á hagvöxtinn og hvaða áhrif það muni hafa á meðan á framkvæmdafasanum stendur. Það er því greinilegt að ríkisstjórnin gerir ráð fyrir því að farið verði í þessar framkvæmdir og farið verði á eðlilegum tíma í þessar framkvæmdir. Það geta menn bara séð á þeim ártölum sem um er að ræða. Sama kemur fram í fylgigagni með frumvarpi til fjárlaga á bls. 5, með leyfi forseta. Þar er sagt: „Næstu ár þar á eftir [þ.e. eftir árið 2010] er því síðan spáð að hagvöxtur aukist umtalsvert, m.a. vegna stórra og meðalstórra fjárfestinga árin 2011 og 2012.“ Með öðrum orðum, frú forseti, ríkisstjórnin hefur greinilega ætlað sér að reyna að standa við þann samning sem hún gerði við Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands. En svo virðist vera að ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra hafi sett þann samning og þær fyrirætlanir í hættu. Það er alvarlegt og þess vegna er flutt þingsályktunartillaga til að bregðast við því, til að Alþingi sýni vilja sinn í málinu, til að Alþingi komi fram með þann einlæga og þann eindregna vilja að umhverfisráðherra snúi við ákvörðun sinni, standi með ríkisstjórninni, standi með Alþingi og standi með fólkinu í landinu í því að leysa þann vanda sem fram undan er. Það er það sem þessi þingsályktunartillaga gengur út á, virðulegi forseti. Það væri auðvitað allt að því fordæmalaust ef ekki fordæmalaust ef af slíku yrði, að hæstv. ráðherra sæi að sér og sneri við úrskurði sem þessum. Nú eru einmitt tímar sem kalla á að stjórnmálamenn sýni að þeir geti tekið erfiðar ákvarðanir og ef mönnum hefur orðið á og rangar ákvarðanir hafa verið teknar, ef óheppilegar ákvarðanir hafa verið teknar, svo ég noti orðalag hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar, formanns Samfylkingarinnar, 

Frú forseti. Það veldur mér miklum áhyggjum að hlusta á orðræðu sjálfstæðismanna um virkjanir og stóriðju, ekki bara í dag heldur marga síðustu daga og margar síðustu vikur og marga síðustu mánuði  Hvað er það sem umhverfisráðherra vill gera? Hvað er það sem Vinstri græn vilja gera? Hugsa hlutina í samhengi, fara fram með sjálfbærni í huga, gæta hagsmuna almennings og umhverfisins. Það er ekki þannig að Vinstri græn vilji koma í veg fyrir erlendar fjárfestingar hér á landi en við hugsum kannski fyrst um aðra hluti og sjáum svo til hvort erlendir fjárfestar eru til í að koma á þeim forsendum. Af þeim sökum tók umhverfisráðherra þá sjálfsögðu ákvörðun að kalla eftir frekari upplýsingum. Ég velti því fyrir mér, og gleðst mjög yfir því að hér sé vinstri stjórn ríkjandi: Hvaða leiðir færu sjálfstæðismenn ef þeir væru í stjórn? Hverju væru þeir tilbúnir til að ryðja úr vegi til að liðka fyrir erlendum fjárfestingum? Ég er hræddur um að það væri ansi stór biti.

Frú forseti. Fyrst hvað varðar afstöðu Vinstri grænna. Ég lýsti því yfir í ræðu minni rétt áðan að ég geti vel skilið þá afstöðu sem flokkurinn hefur í þessum málum. Það breytir bara ekki því að í Þjóðarbúskapnum, sem hér hefur verið lagður fram, sem fjármálaráðuneytið leggur fram fyrir þing og þjóð, er sérstaklega tekið fram að gert sé ráð fyrir þessum framkvæmdum.  Hvað varðar afstöðu Sjálfstæðisflokksins, hvað þarf að gera, kemur sú afstaða mjög skýrt fram í þeim tillögum um efnahagsmál sem við lögðum fram í síðustu viku, til hvaða aðgerða þarf að grípa. Þar er ekki með nokkru gefinn neinn afsláttur, hvorki á umhverfismati né þeim reglum sem þurfa að vera í samfélaginu um fjárfestingar og atvinnustarfsemi, enda er ekki um slíkt að ræða hér í þessari umræðu. Skipulagsstofnun hafði komist að niðurstöðu með faglegum hætti. Ríkisstjórnin hafði gert samkomulag við Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands. Þúsundir manna ganga atvinnulausar. Það er það sem er undir. Sjálfstæðisflokkurinn hefur mjög skýra stefnu í þessum málum. Sjálfstæðisflokkurinn hefur þá stefnu að við ætlum að nýta þau tækifæri sem við eigum, við ætlum að nýta þær auðlindir sem við höfum aðgang að á skynsamlegan og ábyrgan hátt þar sem fara saman nýting og verndun. Það er stefna Sjálfstæðisflokksins. 

Virðulegi forseti. Hér erum við að ræða gríðarlega stórt mál sem varðar ekki eingöngu íbúa Suðurnesja, sem eru væntanlega hinn endinn á þessari ágætu rafmagnslínu sem kallast Suðvesturlína - þar munu þeir stinga í samband - heldur erum við líka að ræða um mál sem varðar allt þjóðfélagið og varðar hvernig við byggjum upp úr kreppu og hvernig við ætlum okkur að komast út úr þeim vanda sem við erum í í dag. Umræðan snýst í raun um það hvort við ætlum að nýta þau tækifæri sem við höfum hér á Íslandi til að koma okkur út úr þessu. Hver eru svo þessi tækifæri sem við höfum? Við höfum tækifæri sem felast í náttúruauðlindum, við höfum tækifæri sem felast í hugviti, fólkinu í landinu, í sjónum, þekkingu okkar á hvernig á að vinna sig út úr málum. Þess vegna er það mjög sérkennilegt þegar ríkisstjórn virðist leika þá leiki, og ég tala um ríkisstjórnina í heild því að ég veit ekki til annars en að hún standi saman að þessum málum öllum, þó vera kunni að það sé einhver skoðanamunur þar á, að ríkisstjórn sem virðist leggja sig í líma við það að - ja, annaðhvort eru samræðustjórnmálin svona svakalega snúin að það þurfi að ræða málin alveg út í hið óendanlega eða þá að það er hreinlega hræðsla við að taka ákvarðanir, eða þriðji punkturinn að það sé ekki vilji innan ríkisstjórnarinnar, á stjórnarheimilinu, til að nýta þau tækifæri sem eru vegna þess að sá pólitíski rétttrúnaður sem sumir stjórnmálamenn eða stjórnarmenn í ríkisstjórninni hafa bitið í sig er þeim svo sterkur að þeir geta ekki vikið af braut. Jafnvel þó að hér brenni heimili og fyrirtæki er ekki hægt að víkja til hliðar gömlum - ég ætla að leyfa mér að segja það - gömlum kreddum úr austantjaldsstjórnmálafræðibókum. Árið 2008 voru gjaldeyristekjur Íslands þannig að stóriðja skapaði tæplega 30% af gjaldeyristekjum og sjávarútvegur 26,3% og erlendir ferðamenn um 17%. Það skiptir máli fyrir okkur að horfa á þessar tölur því að fjárlagafrumvarpið og sú stefna sem hv. þm. Illugi Gunnarsson minntist á hér áðan byggir í rauninni á þessu líka. Það er verið að horfa á það í áætlunum ríkisvaldsins, ef eitthvað er að marka þetta yfirleitt, að byggja áfram á þeim undirstöðuatvinnugreinum sem við hér höfum, þ.e. að framleiða vörur og flytja út og flytja inn ferðamenn til þess að skapa gjaldeyri. Það er því mjög sérkennilegt hvernig ríkisstjórnin fer inn í þetta mál. Það sem er líka alvarlegt í þessu öllu er að tengja þetta við þessa einu framkvæmd, sem er vissulega stór og ég mun aðeins koma að því hérna á eftir, sem er Helguvíkurframkvæmdin, að vitanlega er margt fleira í húfi. Það er einfaldlega þannig að kerfið þarf að styrkja og bæta til þess að jafnvel þau fyrirtæki sem eru starfandi í dag geti unað eða verið sæmilega örugg um raforku og þau fyrirtæki, nýsköpunarfyrirtæki og annað sem eru að hugsa sinn gang um að fara af stað með starfsemi á Suðurnesjum eða, eins og ég orðaði það áðan, við endann á þessari línu. Það eru gagnaver og ýmislegt annað sem er í pípunum. Síðan ekki síst er svokallaður stöðugleikasáttmáli í hættu, því er margbúið að lýsa yfir. Ég hef sjálfur velt því aðeins fyrir mér hvað felst í þessum stöðugleikasáttmála því að síðan hann var undirritaður hefur lítið gerst annað en að hann hefur verið gagnrýndur af þeim sem skrifuðu undir hann, öðrum en ríkisvaldinu, fyrir að ekki stendur steinn yfir steini í þessum ágæta sáttmála. Þessi þingsályktunartillaga er lögð fram til að vekja athygli á því og til að reyna að fá Alþingi til að snúa við með því að senda skýr skilaboð til umhverfisráðherra um að það beri að nýta þau tækifæri sem hér eru til þess að koma okkur út úr þeim vanda sem við erum í. Álfyrirtækin skapa um 4.200 stöðugildi sýnist mér af öllu, samkvæmt upplýsingum sem ég hef. Það eru stöðugildi sem menn tína ekki upp af götunni og má velta fyrir sér hvaða önnur stöðugildi væru til ef þau hefðu ekki orðið. Ég hef ekki heyrt neinn koma með það og draga það hér fram hvaða mögulegu störf það gætu verið. Ég fullyrði að þetta eru glæsileg fyrirtæki þar sem er vel búið að starfsfólki og góð framleiðsla, þ.e. gott umhverfi fyrir þá sem þar vinna. Það þekki ég hreinlega af persónulegum tengslum við fólk sem hefur unnið í þessum ágætu fyrirtækjum. Í dag þurfum við erlenda fjárfestingu. Við þurfum erlenda fjárfestingu vegna þess að Íslendingar og fyrirtæki á Íslandi hafa ekki þá burði sem þarf í dag til þess að standa undir þeim fjárfestingum sem eru nauðsynlegar, hvort sem það er í orkugeiranum eða atvinnusköpun eða einhverju öðru. Því er það skylda ríkisstjórnarinnar og það er skylda umhverfisráðherra sem og annarra ráðherra að vanda sig við þá stjórnsýslu sem þeir viðhafa og láta ekki, eins og ég nefndi áðan, einhvers konar lífssýn í raun standa í vegi fyrir því að hér verði samfélaginu komið áfram. Ég veit ekki hvort menn gera sér grein fyrir því að framkvæmdin við Helguvík kostar um 1.800 milljónir bandaríkjadala, er mér tjáð, sem er mjög svipað og það lán sem við ætlum að fá frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Þetta er framkvæmd upp á nærri svipaða upphæð, bara Helguvíkurframkvæmdin, þá er ég ekki að tala um aðrar framkvæmdir sem geta hugsanlega komið í framhaldinu af því að þessi ágæta rafmagnslína rís, að af þessum 1.800 milljónum Bandaríkjadala er ekki verið að borga vexti eins og við munum þurfa að borga af þessu blessaða AGS-láni, verði það tekið, heldur fer þetta í raun beint út í samfélagið í framkvæmdir. Það eru fjölmargir aðilar sem njóta góðs af þessari framkvæmd meðan á henni stendur og í framhaldi þegar hún er komin í gagnið. Í framhaldi af þessu má benda á að á síðasta ári, samkvæmt upplýsingum sem eru ritaðar að mig minnir á vefsíðu Norðuráls kemur fram að á síðasta ári greiddi fyrirtækið um 25 milljarða kr. til þjónustufyrirtækja, orkufyrirtækja og í laun og launatengd gjöld. Með leyfi forseta stendur í grein sem starfsmaður Norðuráls skrifaði: „Þar af námu greiðslur til þjónustufyrirtækja um 10 milljörðum kr.“ Gerir fólk sér grein fyrir því að álfyrirtækin eru líklega með 60% af öllum skipaflutningum til og frá landinu? Mér finnst ekki sanngjörn öll sú umræða sem er viðhöfð varðandi þennan atvinnugeira, og þá er ég ekki að segja að það eigi ekki að vera önnur atvinnusköpun, alls ekki. En við megum heldur ekki tala ákveðnar atvinnugreinar niður í svaðið og út af borðinu þegar þúsundir manna vinna við þetta beint og óbeint og þetta skapar milljarðatugi hér inn í samfélagið. Síðan er það eitt. Ef við setjum álver í alþjóðlegt samhengi er það vitanlega mjög sérstakt að við skulum vera sífellt að tala um að álverin séu, eins og einhvers staðar var skrifað og er dregið upp jafnvel í heimildarmyndum sem eru í raun pólitískar heimildarmyndir, sýndar í bíóum og sjónvarpi, að álfyrirtækin séu eldspúandi stóriðja. Þannig er nú varðandi gróðurhúsalofttegundir að losun er að meðaltali 10–12 tonn fyrir hvert tonn framleitt hjá álverum í heiminum en það mælist 1,4–1,7 tonn hjá álverum á Íslandi. Hvað segir það okkur? Það hlýtur að vera betra fyrir umhverfismál alheimsins þegar við setjum það í þetta samhengi að álið sé framleitt hér með íslenskri, grænni, umhverfisvænni orku en kolum, gasi og olíu einhvers staðar annars staðar í heiminum. Ég bið því bara um að það sé gætt sannmælis í þessari umfjöllun. Hæstv. umhverfisráðherra. Ég hvet þig til að endurskoða þessa ákvörðun þína því að hún hefur þegar haft mikil áhrif á atvinnulíf, 

Forseti vill minna hv. þingmenn á að ávarpa forseta en ekki ráðherra eða þingmenn úti í sal.

Virðulegi forseti. Það gæti verið eftirfarandi frétt í ótiltekinni fréttastofu á Íslandi kl. 10 mínútur í 7 á þessum mæta degi, með leyfi forseta: Þau undur og stórmerki eru að gerast á Íslandi, sem átt hefur undir högg að sækja síðustu missiri, að hæstv. umhverfisráðherra Íslands hefur gert skyndiárás á samfélag landsins sem hefur barist af hetjumóð við að snúa vörn í sókn. Hæstv. umhverfisráðherra hefur með hringli sínu og valdbeitingu varðandi Suðvesturlínu á Reykjanesi sett stórkostleg og eðlileg tækifæri í uppnám. Þetta er mergurinn málsins og þarf ekkert kurteisishjal í kringum það. Umræðan hefur svolítið farið á víð og dreif þar sem menn hafa farið frá kjarna málsins. Þessi umræða snýst um valdbeitingu hæstv. umhverfisráðherra í því máli sem hér er fjallað um. Virðulegi forseti. Þegar hæstv. umhverfisráðherra skvettir úr pólitískum koppum framan í íslenska þjóð verður að bregðast við með mæltu máli. Skyndiárás á íslenskt samfélag. Er það metnaðarfull stefna og ætlan hæstv. umhverfisráðherra? Það var náttúrlega með ólíkindum, virðulegi forseti, í samtali við hæstv. umhverfisráðherra í einu blaði helgarinnar síðustu, Fréttablaðinu, þar sem hæstv. ráðherra var spurð um það hvort hún hefði ekki áhyggjur af atvinnuleysi 1.700 manna á Suðurnesjum. Nei. Nei, nei, ég er að bjarga mannkyninu. Hæstv. ráðherra er að bjarga mannkyninu. Hæstv. ráðherra er að hugsa 2.000 ár fram í tímann. Líðandi stund skiptir engu máli, sýndarmennskan veður og veður og veður. Ekki bara sýndarmennska. Hagsmunapot hæstv. umhverfisráðherra úr einhverri grilluskjóðu sem okkur varðar ekkert um í dag. Okkur varðar um að leysa mál Íslendinga, venjulegra Íslendinga sem eiga kröfu og rétt á því að sköpuð séu verðmæti úr auðlindum okkar og þeim tækifærum sem við höfum til að skapa vinnu fyrir fólkið í landinu. Fólkið í landinu á að vera númer eitt, tvö og þrjú en ekki 2.000 ára hugsjón, hæstv. umhverfisráðherra, sem maður getur út af fyrir sig verið sammála en það er bara ekki tímabært. Hrapallegur misskilningur. Nei, í staðinn veður hæstv. umhverfisráðherra á fólkið í landinu með höggum, lætur dynja á höggum og það virðist eins og hæstv. umhverfisráðherra eigi erfitt með að gera upp við sig hvort ráðherrann ætlar að vera Muhammed Ali eða Messías. 2.000 ára tímabil er gott tímabil. Hvaða vinnubrögð eru í gangi? Ef hæstv. umhverfisráðherra lítur svo á að hér sé um að ræða partí þar sem eigi að vera óvæntar uppákomur þá er rétt að það komi fram. Það eru bara ekki þær aðstæður að það sé tilefni til slíks í íslensku þjóðfélagi í dag. Það eru nákvæmlega aðstæður til að takast á við verkefnin, takast á við þá möguleika sem eru fyrir hendi. Það skipuleggur enginn fyrir fram þegar línan er sett í sjóinn og krókarnir hvaða fiskur kemur á en það þarf að reyna að bjarga sér og það þurfum við að gera í dag án þess að sitja undir hryðjuverkaárásum þessarar ríkisstjórnar hæstvirtrar, hryðjuverkaárásum. Það hefur verið í umræðunni orðað svo að þetta væri á ábyrgð ...

Forseti biður hv. þingmann um að gæta hófs í orðavali.

Virðulegi forseti. Ég tala hér íslenska tungu, ég tala ekki brusselsku, ég tala mælt mál, íslenska tungu, ekki brusselsku. Og það er ekkert sem ég hef sagt sem stenst ekki kröfur um eðlilega íslensku. Það er nú svo, virðulegi forseti, að það gengur auðvitað ekki upp þegar hjartaaðgerð á sér stað að læknirinn sulli salti í sárin og hræri síðan í með hnífnum. Það er hæstv. umhverfisráðherra að gera í dag með afskiptum sínum af Suðvesturlínu. Hún hefur ruglað í ríminu alla eðlilega þætti í viðskiptum, mannasiðum og framgangi mála á Íslandi. Hæstv. ráðherra ástundar vinnubrögð sem eru til skammar. Þetta verðum við að horfast í augu við og þess vegna er krafan sú að hæstv. umhverfisráðherra dragi til baka þá gjörð sem hún hefur sett fram, hæstv. ráðherra. Það er margt undir. Það er ekki bara atvinna þúsunda Íslendinga sem þurfa að fá atvinnu vegna þess að ef atvinnan er ekki til staðar ganga ekki heimilin, þá ganga ekki fjölskyldurnar. Og það þýðir ekki að hugsa 2.000 ár fram í tímann í þeim efnum. Það er bara ekki tímabært. Það er, virðulegi forseti, ástæða til að minna á að forseti Alþýðusambands Íslands, Gylfi Arnbjörnsson, hefur sagt berum orðum að ef hæstv. umhverfisráðherra dregur ekki til baka gjörð sína varðandi Suðvesturlínu þá sé stöðugleikasáttmálinn í uppnámi. Hvað þýðir það, virðulegi forseti? Það þýðir að þá fer allt, eins og sagt er á góðu íslensku máli til sjávar og sveita, til fjandans. Stöðugleikasáttmálinn er lykillinn að því að menn gangi nú til eðlilegra verka og árangurs á Íslandi í dag. Þá þýðir ekkert sú geðþóttaákvörðun hjá hæstv. umhverfisráðherra sem er úr takti við allt sem er eðlilegt. Hæstv. umhverfisráðherra getur ekki verið eyland í ríkisstjórninni. Hæstv. umhverfisráðherra er hluti af þessari áhöfn sem heitir ríkisstjórn og verður að bera ábyrgð sem slíkur. Hitt eru viðvaningsvinnubrögð, nýgræðingsvinnubrögð, vinnubrögð sem skorta verksvit, reynslu og þekkingu. Það þýða engin dúkkulísuvinnubrögð í þessum efnum, það þýðir ekkert að stilla sér upp með júffertusvip og bera sig vel í partíinu því það er ekkert partí. Okkar lyklar í orku landsins, fallvötnum og gufu eru orkuverin. Það er bankainneign okkar inn í framtíðina. Svo koma nýtingaraðilarnir hvort sem það eru gagnaver, álver eða annað sem kemur til af tækifærum hvers tíma, hverrar stundar. Álver koma og fara eins og fólk. Þau duga í 10 ár, 20 ár, 30 ár. Orkuverin eru aldainnlegg okkar inn í framtíðina. Þau eru möguleikar okkar til að standast tímans tönn, standast möguleikana, standast kröfurnar um velferðarsamfélag og þjónustu, sjálfstæði Íslendinga, atvinnu og eðlilega hamingju. Þess vegna er stórmál að umhverfisráðherra hætti þessu nuddi og dragi til baka gerræðisríka ákvörðun sína.

Frú forseti. Mig langar til að segja að sú ályktun sem liggur hérna fyrir er frekja. Mig langar til að þakka hv. þm. Árna Johnsen fyrir að gjaldfella orðið hryðjuverk ærlega og rækilega í dag. Mig langar til að tala um kreddutrú og bókstafstrú sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson kom inn á í ræðu sinni áðan og vísaði þar til vinstri grænna og hugmynda um umhverfisvernd og sjálfbærni. Ég veit ekki betur en við séum akkúrat núna að súpa seyðið af kreddutrú og óbilandi trú á eina hugmynd, virkjanir og stóriðju. Mig langar að tala aðeins um Kárahnjúkavirkjun og þá staðreynd sem fróðari menn en ég hafa komist að niðurstöðu um að olli þenslunni sem við erum núna að súpa seyðið af að töluverðu ef ekki öllu leyti. Jafnvel Morgunblaðið komst að þessari niðurstöðu. Af hverju ættum við núna að fara í aðra slíka vegferð?

Það er í þjóðhagsspánni.

Hafa talnaspekingar á borð við hv. þm. Illuga Gunnarsson og hv. þm. Gunnar Braga Sveinsson leitt hugann að því hvort íslenskt hagkerfi þoli yfir höfuð slíkar framkvæmdir? Nánast allt í ræðum hv. þm. Árna Johnsens og hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar hefði getað verið klippt út úr ræðum sem hér voru haldnar áður en Kárahnjúkavirkjun kom til framkvæmda. Mig langar til að stinga upp á því að við reynum að læra af reynslunni.

Virðulegi forseti. Ég get svarað stutt því að andsvarið var ekki varðandi ræðu mína heldur fyrri ræður í kvöld og eru nýmæli að slíkt sé tekið upp en ég er áhugalaus í þeim efnum. Hv. þingmaður kemur eins og fótatak í fjarska og tiplar á þúfunum og minnir á eitt og annað sem er ekki til umræðu í kvöld og ekki í andsvari. Það er allt gott og gilt um það að segja en það sem við leggjum áherslu á sem stöndum að þessari tillögu er að við lifum í nútímanum, núna, núna í dag og næstu missiri og vinnum til árangurs í þeim efnum. Það eru ekki margir möguleikar sem liggja fyrir. Við verðum að spila úr því sem við höfum á hendi. Við verðum að prjóna úr þeim lopa sem er tilbúinn, vinna úr þeim tækifærum sem liggja fyrir en ekki lifa í einhverjum draumaheimi.

Frú forseti. Ég hlýt að mótmæla því sem hv. þingmaður sagði að hæstv. umhverfisráðherra ætti ekki að hugsa 2.000 ár fram í tímann og hugsa um daginn í dag. Hún á að sjálfsögðu að hugsa um daginn í dag og hún hefur náttúrlega gert allt sem hún mögulega getur til að koma í veg fyrir og hræða fjárfesta frá framkvæmdum á Íslandi þegar íslenska þjóðin þarf svo mikið á því að halda að fá vinnu. En með því að virkja á Íslandi er hæstv. umhverfisráðherra einmitt að hugsa 2.000 ár fram í tímann. Það kom fram hjá forvera hennar að Kárahnjúkavirkjun hefði sparað sexfalda mengun Íslendinga af umferð, hefði sparað mannkyninu þá mengun með því að vera staðsett á Íslandi, það álver í stað þess að vera í Kína þar sem kolum er mokað í ofnana til að framleiða rafmagnið. Það kom líka fram hjá Nóbelsverðlaunahafa sem fékk Nóbelsverðlaun í umhverfisfræðum, Pachauri, sem sagði nákvæmlega það sama, að ef þarf að framleiða ál yfirleitt þá er betra að gera það með endurnýjanlegri orku heldur en nota kolabrennslu. Við búum jú öll á sama hnettinum. Ef þið hafið gert eitthvað til að minnka útblástur í heiminum hví þá ekki, jafnvel þó það sé til að framleiða ál. Þessu hef ég margoft haldið fram. Íslendingar eru með hreina orku og við eigum að bjóða mannkyninu, ef hæstv. umhverfisráðherra hugsaði 2.000 ár fram í tímann og mundi muna að Kínverjar og Íslendingar búa á sama hnetti, þá mundi hún bjóða mannkyninu að Íslendingar framleiði eins og þeir mögulega geti án þess að ganga á hlut náttúrunnar.

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt sem hv. þm. Pétur Blöndal segir, það skiptir öllu máli að hafa fókusinn á það sem er að gerast, á líðandi stund. Íslensk þjóð getur eins og einstaklingar lent í ýmsu. Aðalatriðið er hvernig menn komast út úr því, ekki í hverju þeir lenda heldur hvernig þeir komast út úr því. Það er það sem á að skipta máli í afstöðu hæstv. ríkisstjórnar sem er því miður eins og partasala á gömlum tegundum sem eru úreltar, seldar hugmyndir sem passa ekki inn í nútímann. Ég er ekki að mæla með álverum sérstaklega, síður en svo. En við verðum að nýta þá möguleika sem við höfum. Ég geri stóran mun á þeim sem leigja orkuna eða hinum sem eiga hana og íslensku orkuverin eru okkar bankainnlegg, eru okkar banki inn í framtíðina sem verður ekki verðfelldur. Það er gott dæmi um sýndarmennskuna í þessu þegar dregnar voru lappirnar til að mynda gagnvart Alcoa á Íslandi. Alcoa ætlaði að færa mikla fjármuni inn í íslenskt samfélag en nennti ekki að standa í strögglinu og þrasinu við íslenska embættiskerfið og íslensk stjórnvöld, byggði verksmiðju í Arabíu. Hefur það ekki áhrif á okkur eins og annars staðar í heiminum? Eftir að álver eða hvað sem er er komið í gang eru áhrifin komin um allan heim eftir 10 daga. Við getum ekki lokað augunum fyrir því. Það er auðvitað út af fyrir sig umhverfisvernd að nýta íslenska orku í stóriðju hvort sem það er gagnaver eða önnur vinnsla sem skapar atvinnu. Við þurfum bara á atvinnu að halda.

Frú forseti. Ég fór í andsvar við hv. þm. Árna Johnsen til að fá hann til að falla frá þeirri fullyrðingu að hæstv. umhverfisráðherra ætti ekki að líta 2.000 ár fram í tímann vegna þess að ég tel að með því að virkja á Íslandi og nota umhverfisvæna orku sem ekki er framleidd með brennslu kola og gasa séum við að leggja okkar skerf til mannkynsins hvernig svo sem sú orka er notuð, hvort sem hún er notuð til að framleiða ál - mér skilst að hæstv. umhverfisráðherra fljúgi enn þá með flugvélum úr áli á ráðstefnur úti í heimi - eða hvort það er notað til að geyma gögn á Íslandi eða hvernig sú orka er notuð, það skiptir ekki stóru máli. Reyndar tel ég að við séum kannski efnahagslega komin fulllangt með því að einblína á álið. En ég mundi gjarnan vilja virkja til að setja í gagnaver o.s.frv. Að þessu eigum við að stuðla vegna þess að hæstv. umhverfisráðherra á að hugsa 2.000 ár fram í tímann. Það er einmitt vegna þess sem hún á að virkja eins og hún mögulega getur á Íslandi. Ef hæstv. ráðherra er umhverfissinnuð, þá á að hugsa 2.000 ár fram í tímann og virkja eins og mögulegt er á Íslandi. Þannig leggur ráðherra fram sinn skerf til mannkynsins. Ég skora á hv. þm. Árna Johnsen að draga til baka þá fullyrðingu að við eigum ekki að líta 2.000 ár fram í tímann heldur hugsa um stundarhagsmuni. Það vill svo til að núna fara þessir hagsmunir saman. Þeir fara saman, hagsmunir hæstv. umhverfisráðherra að gæta að hagsmunum mannkynsins til 2.000 ára og það að efla atvinnu á Suðurnesjum og um allt land því það er ekki bara verið að hugsa um Suðurnesin, við erum líka að tala um Helguvík, við erum líka að tala um Húsavík og við erum að tala um gagnaver á Blönduósi o.s.frv. Við eigum að gefa virkilega í og virkja.

Hæstv. forseti. Við ræðum um tillögu til þingsályktunar um afturköllun ákvörðunar umhverfisráðherra um Suðvesturlínu. Ég styð þessa þingsályktunartillögu heils hugar, enda einn af flutningsmönnum hennar. Úrskurður ráðherrans felur það í sér að skoða eigi betur og rannsaka betur hvort fara eigi í sameiginlegt mat á umhverfisáhrifum framkvæmdarinnar eða þeirra framkvæmda sem tengjast Suðvesturlínu. Ákvæði í lögum um mat á umhverfisáhrifum er talsvert loðið og því ástæða til að taka það upp og skoða betur eins og felst í þingsályktunartillögu sem ég hef lagt fram hér á þingi og fjallar um að liðka fyrir erlendum fjárfestingum. Þau tilvik þegar þetta ákvæði á augljóslega við eru þegar framkvæmdir eru það tengdar að þær eru algerlega órjúfanleg heild. Dæmi eru t.d. framkvæmdir við Landeyjahöfn þar sem efni er tekið úr námu til að byggja höfn og til þess þarf að leggja vegi bæði að höfninni og eins að námunni. Þessi framkvæmd fór í sameiginlegt umhverfismat, enda nátengdar framkvæmdir. Það sama er ekki upp á teningnum varðandi Suðvesturlínu enda varðar hún ekki eingöngu álver í Helguvík. Hún getur varðað hvað sem er. Hún varðar m.a. afhendingaröryggi til að geta eldað jólasteikina á Suðurnesjum á aðfangadag. Hvernig á að meta umhverfisáhrifin af því? Ég spyr, hæstv. forseti. Þá tel ég jafnframt sem gamall sveitarstjórnarmaður að Skipulagsstofnun hafi varla átt skilið þá meðferð sem hún hlaut í þessari stjórnsýslumeðferð ráðherra, frú forseti. Allir sem starfað hafa á sveitarstjórnarstiginu þekkja það að Skipulagsstofnun vandar mjög til verka. Þar er mikið fagfólk á ferð sem síst af öllu slær af einhverjum formkröfum sem að skipulagsmálum snúa. Það er reynsla allra þeirra sem vinna í þessu kerfi og það er nákvæmlega það sem Skipulagsstofnun á að gera og það sem Skipulagsstofnun gerir. Þess vegna getur hæstv. ráðherra, frú forseti, ekki skýlt sér á bak við það að þessi úrskurður byggi á því að vandaða stjórnsýsluhætti beri að styrkja. Það stenst einfaldlega enga skoðun. Við þurfum að gæta að því að með þessum úrskurði er væntanlega brotin bæði meðalhófsreglan, jafnræðisreglan sem og málshraðareglan þannig að það er augljóst, frú forseti, að það er eitthvað annað sem liggur það að baki. Ég spyr: Hvers vegna koma þau rök ekki einfaldlega fram í málinu? Hvers vegna beitir hæstv. ráðherra sér ekki fyrir skoðunum sínum þar sem það á við? Hvers vegna er verið að skýla sér á bak við stjórnsýsluna þegar það er augljóslega ekki það sem hér er á ferðinni? Ef ég má ímynda mér hvað farið hefur um huga hæstv. ráðherra, frú forseti, nú er það svo að stjórnarflokkarnir sem mynda þá ríkisstjórn sem hér ríkir eru einfaldlega ekki alveg sammála í þessum málaflokkum um það hvernig eigi að byggja upp íslenskt atvinnulíf og hvernig eigi að fara fram með virkjunarframkvæmdir. Hins vegar hafa þessir flokkar gert með sér samkomulag sem heitir stjórnarsáttmáli. Þeir hafa skrifað undir stöðugleikasáttmálann og þjóðhagsspá sem hefur verið gefin út í tíð núverandi ríkisstjórnar, svo það sé ítrekað og það sé ekki notuð sú lenska sem vinstri grænir nota í hverju einasta tilfelli sem þeir hafa eitthvað að fela að klína því á fyrri ríkisstjórn. Núverandi ríkisstjórn ber ábyrgð á þessu. Þar er mörkuð stefnan, mundi maður halda. Þar kemur fram í orði hvað ríkisstjórnin ætlar að gera. Framkvæmdin er hins vegar allt önnur. Á borði stenst ekki neitt af þessu. Það er ástæðan. Hæstv. ráðherra ætti, frú forseti, einfaldlega að segja skoðun sína upphátt. Ég tel að það sé þannig að hæstv. ráðherra vilji ekki álver, vilji ekki byggja upp íslenskt atvinnulíf með því að nýta auðlindir okkar, þar á meðal orkuna í iðrum jarðar. Hún um það, frú forseti, að hafa þá skoðun. Þá hefur maður ákveðna aðferð til að koma henni á framfæri. Maður misnotar ekki aðstöðu sína svo jaðri við valdníðslu til að lauma skoðunum sínum einhvern veginn að í málinu. Ég skil ekki ráðherra í ríkisstjórn Íslands sem hefur fulla burði til að tala hreint út, ráðherra hefur eyru þjóðarinnar, hefur vettvang til að koma skoðunum sínum á framfæri. Hvers vegna er það ekki gert hreint út, frú forseti? Þetta er algerlega ofvaxið mínum skilningi. Atvinnustefna ríkisstjórnarinnar, sem ég ásamt fleiri þingmönnum reyndi að draga fram með töngum á sumarþinginu og ég sé fulla þörf á því að reyna að halda því áfram, liggur fyrir í orði en er allt önnur á borði. Þetta sannast í hverju málinu á fætur öðru. Umhverfisráðherra og iðnaðarráðherra hafa talað í kross framan af sumrinu en allir eru sammála um að það eigi að fjölga störfum í landinu. Hvernig á að gera það? Ég spyr, hæstv. forseti. Ef við ætlum ekki að byggja á okkar styrkleikum, ef við ætlum ekki að byggja á því sem við kunnum, því sem við erum góð í þá veit ég ekki hvernig við ætlum að gera það, frú forseti. Það er brýn nauðsyn á atvinnuuppbyggingu hér á landi. Erlendir fjárfestar hafa sýnt mikinn áhuga á að koma að verkefnum hér og þeir vilja flestir orkufrekan iðnað. Það er ekkert skrýtið vegna þess að við erum fremst í flokki í heiminum hvað varðar þekkingu á því sviði og getu til að virkja. Og ekki nóg með það, heldur erum við með umhverfisvæna orkugjafa. Það er það sem kemur til með að koma mannkyni best til langs tíma. Verkefnið sem við stöndum öll frammi fyrir er að byggja upp íslenskan efnahag. Það gerum við með því að treysta grunnstoðir okkar og byggja á þeim. Það er hlutverk stjórnvalda að skapa þau skilyrði að svo megi verða. Það þarf að fara eftir lögum og reglum. Að sjálfsögðu eiga stjórnmálamenn að hafa skoðanir, standa og falla með þeim, segja þær upphátt en ekki vera að laumast bakdyramegin í gegnum einhvern meintan áhuga á góðum stjórnsýsluháttum, frú forseti. Ég tel mjög mikilvægt að menn skilji að þessi úrskurður ráðherrans sendi þau skilaboð til erlendra fjárfesta að íslenskum stjórnvöldum sé einfaldlega ekki treystandi til að standa við fyrri ákvarðanir. Þetta afskaplega sorglegt og ég vildi að það væri ekki svona. Það sér það hver maður sem les stöðugleikasáttmálann, þjóðhagsspá versus það að skoða ákvarðanir þær sem liggja á borðinu hvað varðar Suðvesturlínu og álver á Bakka sem og orkuskattana að þetta stenst enga skoðun. Hver er stefnan? Þetta verður að fara að komast á hreint. Íslenska þjóðin á heimtingu á að vita það vegna þess að það liggur mikið við. Það er atvinnulífið sem verður að komast af stað til að við komumst sem fyrst upp úr þeirri efnahagslægð sem við nú dveljum í. Það er grundvallaratriði. Þannig endurreisum við efnahaginn. Þannig komum við skuldsettum heimilum til aðstoðar. Það þýðir ekki að fara í aðgerðir til hjálpar skuldsettum heimilum ef ekki næst að byggja upp öflugt atvinnulíf. Þetta á að vera í forgangi og menn eiga að tala hreint út um það. Jafnframt þarf að skilja að þessi ákvörðun hefur veruleg áhrif á möguleika okkar til framtíðar til að laða að erlenda fjárfesta til landsins vegna þess að það sem er eitt stærsta verkefni okkar nú er að byggja upp traust, traust á því að hér sé öflug ríkisstjórn sem standi við orð sín, traust á því að eitthvað sé að marka þær áætlanir og þá samninga sem ríkisstjórnin skrifar undir og traust á því að menn og aðilar sem koma inn með langtímafjárfestingar fái það ekki í bakið að ráðherrar skipti um skoðun, dragi ákvörðun til baka, setji á skatta sem engu lagi eru líkir og þykjast svo varla kannast við það eftir á þótt það liggi í loftinu að það eigi engu að síður að fara í slíkar framkvæmdir o.s.frv. o.s.frv. Traust er lykilatriði og traust er það sem verður að byggja á. Þeir þingmenn stjórnarflokkanna sem hafa mikinn áhuga á því að komast í nánara samstarf við erlenda aðila eins og t.d. Evrópusambandið, þar sem ég sé að hæstv. utanríkisráðherra er genginn í salinn, hljóta að átta sig á þessari staðreynd. Þeir hljóta að átta sig á því að það verður að vera einhver festa í íslenskri stjórnsýslu. Ég hef gríðarlegar áhyggjur af þessu atriði. Jafnframt hefur þessi úrskurður ráðherrans þær afleiðingar að þau skilaboð eru send út að ríkisstjórnin ætli sér ekki að standa við stöðugleikasáttmálann. Frú forseti. Alvarlegast við þetta allt saman er að þessi úrskurður veldur enn meiri óvissu í íslensku atvinnulífi en fyrir var. Menn sjá það á því hvernig umræðan hefur þróast og það er ekki eins og þeir hafi þurft að bæta á þá óvissu. Frú forseti. Ég hef fulla trú á því að hæstv. ráðherra sé málefnalegur og ég hef fulla trú á því að menn geti séð að sér og ég hef fulla trú á því að Alþingi muni samþykkja þessa þingsályktunartillögu með þeim afleiðingum að hæstv. umhverfisráðherra afturkalli þessa ákvörðun sína.

Frú forseti. Ég hef því miður verið fjarverandi mest af þessari umræðu vegna annarra funda en manni bregður óneitanlega við að heyra sömu gömlu tuggurnar úr stóriðjuflokkaáttinni hér í dag, sama hræðsluáróðurinn. Mig langar til að spyrja hv. þingmann nokkurra einfaldra spurninga. Í fyrsta lagi, hvert telur hv. þingmaður vera hlutverk umhverfisráðuneytisins og umhverfisráðherra? Er það hlutverk umhverfisráðherra að beita sér fyrir góðri og vandaðri stjórnsýslu í þágu umhverfisins eða er það hennar hlutverk að framfylgja stóriðjustefnu Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks? Það sem hún hefur verið að gera er að hún framfylgir góðri og vandaðri stjórnsýslu lögum samkvæmt sem umhverfisráðherra. Telur hv. þingmaður að ráðherra eigi ekki að krefjast þess að allar upplýsingar liggi á borðum þegar endanleg ákvörðun er tekin í svona stóru máli er varðar lög um mat á umhverfisáhrifum? Telur hv. þingmaður það nægjanlegt að sumar upplýsingar liggi á borðum en ekki allar? Það er það sem umhverfisráðherra er að fara fram á, að hún hafi allar þær upplýsingar sem til þarf til að taka efnislega og vandaða ákvörðun í þessu máli. Tími minn er senn á þrotum, tvær spurningar í viðbót: Telur hv. þingmaður það sæmandi að saka hæstv. umhverfisráðherra um að setja öll þessi áform í uppnám þegar það liggur fyrir að þetta skapar einungis töf vegna vandaðri stjórnsýslu en áður hefur verið, þegar fyrir liggur að allsendis óvíst er um orkuöflun til þessara framkvæmda, allsendis óvíst? Þá langar mig að fá upplýst hjá hv. þingmanni hvar hún ætli að fá orkuna fyrir þessar framkvæmdir og þegar í þokkabót eru allsendis í uppnámi 

Hæstv. forseti. Það skorti ekkert upp á gamlar tuggur í þessu andsvari hv. þingmanns. Ég tel það vera hlutverk umhverfisráðherra sem og allra annarra ráðherra að gæta að góðum stjórnsýsluháttum. Ég er einfaldlega algjörlega ósammála því að ráðherrann geti skýlt sér á bak við það með þessari ákvörðun sinni að þar hafi verið fylgt góðum stjórnsýsluháttum. Ég er bara algjörlega ósammála því og það er einfaldlega rangt að halda fram þessum málflutningi. Þar verður okkur að greina á, hæstv. frú forseti, mig og hv. þingmann Guðfríði Lilju Grétarsdóttur. Ég tel að allir sem starfa í stjórnsýslunni eigi að taka ákvörðun á grundvelli upplýsinga, fullra upplýsinga. Ég tel að sú ákvörðun sem lá fyrir hjá fyrri umhverfisráðherra hafi byggst á slíkum sjónarmiðum. Ég tel að það sé mikill tvískinnungur falinn í þeim málflutningi að góðir stjórnsýsluhættir feli í sér að brjóta málshraðaregluna og jafnræðisregluna eins og ég tel að hafi verið gert í þessu máli - í nafni góðra stjórnsýsluhátta. Þetta gengisfellir, svo ég noti orðalag hv. þm. Davíðs Stefánssonar, orðin „góðir stjórnsýsluhættir“. Ég tel að mönnum væri betur sæmandi að segja sína skoðun upphátt og beita henni og þeim brögðum og þeim lagalegu úrræðum sem þeir hafa til þess að koma stefnumálum sínum í framkvæmd. Ég skil ekki af hverju ráðherra í ríkisstjórn gerir það ekki frekar en að vera að fara þessa bakdyraleið. Mér er algjörlega fyrirmunað að skilja það. Hvað er vandað við það að ráðherrar ríkisstjórnarinnar, sama hver á í hlut, ætli sér ekki að standa við það sem skrifað hefur verið undir varðandi stöðugleikasáttmálann og það sem gefið hefur verið út í þjóðhagsspá? Ég skil ekki þennan málflutning. Það er ekki heil brú í að halda því fram að hér sé aðeins um að ræða töf vegna vandaðrar stjórnsýslu. Hér er um mun alvarlegri hlut að ræða en það, frú forseti.

Frú forseti. Já, við hv. þingmaður erum sannarlega ósammála. Ég þarf ekkert að úttala mig um það hvar ég stend í stóriðjumálum, það veit hv. þingmaður og þar greinir okkur svo sannarlega á. En þegar kemur að þessari ákvörðun umhverfisráðherra hlýtur hv. þingmaður að vera mér sammála um að það  
             Við erum hingað komin, við vinstri græn, til þess einmitt að standa vörð um umhverfið og standa vörð um góða stjórnsýslu í þágu umhverfisins samkvæmt íslenskum lögum sem eru í gildi. Það er hæstv. umhverfisráðherra að gera og hefur fullan rétt til að gera það sem hún er að gera.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir kallar hér fram um að það hafi þurft frekari upplýsingar. Og hvaða upplýsingar vantaði? Upplýsingar um það hvort þeim aðila sem málið varðaði fannst að það ætti að fara fram sameiginlegt umhverfismat á þessum framkvæmdum. Það var niðurstaða fundar okkar þingmanna Suðurkjördæmis með þeim aðilum sem við kölluðum á okkar fund. Ráðherra sá sér ekki fært að mæta á þann fund né nokkur úr ráðuneytinu og lítilsvirti þar með okkur þingmenn Suðurkjördæmis að mínu mati. Ég kalla einfaldlega eftir því, af því að ég veit að hæstv. ráðherra mun halda ræðu hér á eftir, hvers vegna því fundarboði var ekki sinnt án þess að láta einu sinni vita af forföllum. Í dag liggur fyrir, þar sem hv. þingmaður óskaði eftir því í fyrra andsvari sínu að ég færi yfir það hvaðan orkan ætti að koma, orkan er til.

Hvar?

Orkan er til. Hins vegar erum við hér að ræða stjórnsýsluákvörðun ráðherra. 

Frú forseti. Varðandi orð hv. þm. Unnar Brár Konráðsdóttur þar sem hún fer mikinn í því að túlka orð mín, og ég þakka nú fyrir nafnbótina „málefnalegur ráðherra“, en alla jafna er ég ekkert sérstaklega spennt fyrir því að mín orð séu túlkuð fram og til baka eins og hefur verið viðhaft hér, til að mynda að tala um „meintan áhuga“ á góðri stjórnsýslu, það finnst mér bara verða aðdróttun sem ég er ekki til í að sitja undir, og að „það sjái það hver maður“. Til viðbótar heldur þingmaðurinn því fram að ég hafi einhvers staðar haldið því fram að ég væri á móti því að nýta þessa orku. Það hef ég aldrei sagt, ég hef aldrei nokkurn tíma sagt að ég sé á móti því að nýta þessa orku. Ég sé sjálf um mína túlkun,  Hér er verið að snúa ákvörðun Skipulagsstofnunar til baka og óska eftir nánari gögnum frá Skipulagsstofnun vegna ákvörðunar um Suðvesturlínu en ekki ákvörðun fyrri umhverfisráðherra um sameiginlegt mat vegna álvers í Helguvík. Grundvallaratriði, sem hefur komið fram í allnokkrum blaðagreinum, en kannski fullmikið af gagnasöfnun fyrir þennan málflutning hér.

Útúrsnúningur.

Hæstv. forseti. Ég fagna því að hæstv. ráðherra blandi sér í umræðuna og fagna því að hæstv. ráðherra sjái sér loks fært að eiga orðastað við okkur þingmenn Suðurkjördæmis um þetta mál. Ég óska svara við þeirri spurningu minni sem ég varpaði fram áðan: Hvers vegna var því ekki sinnt að mæta á fund með okkur þingmönnum Suðurkjördæmis þegar boðið var upp á það einmitt til þess að fá nánari upplýsingar? Það hefðu verið hæg heimatökin fyrir ráðherrann að upplýsa okkur þá um þessi sjónarmið. Hvaða gögn eru það og hvaða upplýsingar eru það sem vantar? Það væri ágætt að fá það loksins fram hér í umræðunni frá ráðherranum vegna þess að það sem kom fram á fundi þingmanna Suðurkjördæmis, eins og ég sagði áðan, var einfaldlega að það sem vantaði í málið væri afstaða þeirra aðila sem þarna stæðu að, hvort framkvæmdirnar ættu að fara í sameiginlegt umhverfismat eða ekki. Það væri það eina sem stæði út af borðinu. Hvers vegna, ef svo var, var ekki einfalda niðurstaðan fengin með því að ræða við Skipulagsstofnun um það? Það sér hver maður að ekki er heil brú í því að ætla að fara með þessar framkvæmdir í sameiginlegt umhverfismat. Það liggur einfaldlega þannig fyrir. Ég biðst forláts, frú forseti, ef ég túlka orð og meintan vilja ráðherrans á rangan hátt. Það er kannski vegna þess að ráðherrann gefur ekki færi á sér til að ræða þetta. Það liggur einfaldlega þannig fyrir eins og komið hefur fram. Ég vil líka að hæstv. ráðherra upplýsi mig um þau orð sem fjalla um þetta málefni í stöðugleikasáttmálanum, hvort það sé þá meiningin að þau standi og jafnframt hvort það standi sem stendur í þjóðhagsspá að farið verði í framkvæmdir við álver og fylgt eftir framkvæmdum við álver í Helguvík. Það væri mjög þarft og gott fyrir hæstv. ráðherra að upplýsa okkur um afstöðu sína hér og hvort hún sé fylgjandi að álver í Helguvík verði að veruleika.

Frú forseti. Ég hef væntanlega ekki tíma til að svara öllu því sem hér hefur komið fram en mun taka til máls síðar í umræðunni og koma þá væntanlega að þeim spurningum sem þingmaðurinn bar upp. Ég verð að segja að mikið hefðu sumir verið ánægðir ef hinn ágæti þingmaður Unnur Brá Konráðsdóttir hefði verið umhverfisráðherra sem segir bara hér, standandi í ræðustól Alþingis: Það gefur augaleið að hér er ekki forsenda fyrir sameiginlegu mati. Þakka þér fyrir. Það lítur bara þannig út. Það þarf engin gögn, það er ekkert uppi á borðinu. Þetta liggur bara fyrir. Fljótlegt. Ég vil minna á það í þessari umræðu að stundum og sérstaklega í tíð Sjálfstæðisflokksins var talað um að umhverfisráðuneytið væri nánast eins og skúffa í iðnaðarráðuneytinu. Hefur þingmaðurinn áhuga á því að endurtaka það? Hvað lítur þingmaðurinn á að sé hlutverk umhverfisráðuneytisins og umhverfisráðherra?

Forseti vill minna hæstv. ráðherra á að beina máli sínu til forseta í þingsal Alþingis.

Hæstv. forseti. Ég man ekki til þess að ég hafi haldið því fram að engin gögn hafi legið fyrir í málinu. Er hæstv. ráðherra að halda því fram að Skipulagsstofnun hafi tekið sínar ákvarðanir á grundvelli engra gagna? Ég trúi því varla að ráðherrann taki svo stórt upp í sig. Ég hef lengi starfað viðloðandi sveitarstjórnarmál. Ég þekki skipulagslögin ágætlega, ég er lögfræðingur sem hef ágætisþekkingu á stjórnsýslulögunum og ég tel að það sé hlutverk umhverfisráðherra sem og allra annarra ráðherra að vinna innan marka laga, fara að góðum stjórnsýsluháttum og segja einfaldlega sína skoðun upphátt, vera dæmdir af verkum sínum. Ég mundi fagna því mjög ef sú sem hér stendur væri umhverfisráðherra í dag. Ég mundi væntanlega standa mig ágætlega í því starfi að mínu mati, fara vel að stjórnsýslulögum og taka upplýstar ákvarðanir á grundvelli þeirra ganga sem fyrir liggja. Hins vegar er algerlega ljóst að ákvæðið í lögunum varðandi sameiginlegt umhverfismat er loðið og það er mín skoðun á grundvelli þeirra gagna sem ég hef aflað mér í þessu máli að það sé algerlega fráleitt að þessar framkvæmdir fari í sameiginlegt umhverfismat. Ég hef rétt á þeirri skoðun.

Frú forseti. Ég tel að menn geti með fullum rétti verið á móti ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra en það er öldungis fráleitt að halda því fram eins og mér finnst liggja undir í þessari umræðu að hæstv. ráðherra hafi vitandi vits brotið lög. Það er alveg fráleitt að halda því fram. Sömuleiðis verð ég að nota þetta tækifæri til að segja það líka að sennilega hafa fáir, a.m.k. fáir í stjórnarliðinu, lagt jafnmikið undir og ég sem hér stend til að berjast fyrir tilteknum framkvæmdum sem fyrirtækið Norðurál hefur staðið fyrir. Ég verð hins vegar að segja að ég er mjög ósáttur við það hvernig það fyrirtæki hefur t.d. tekið þátt í auglýsingaherferð sem beinist gegn hæstv. umhverfisráðherra. Ef þetta fyrirtæki er þeirrar skoðunar að á sér hafi verið brotin lög þá hefur það sinn rétt til að láta á það reyna fyrir dómstólum og ætti að gera það. Aftur á móti tel ég að allt of mikið sé gert úr þessum úrskurði hæstv. umhverfisráðherra. Ég vil benda á að ef málið liggur eins og hv. ræðumaður Unnur Brá Konráðsdóttir telur að það liggi þá er náttúrlega alveg einboðið hvernig hún telur sömuleiðis að hinn endanlegi úrskurður hæstv. umhverfisráðherra verði. Ef svo fer liggur það fyrir að Landsnet mun bak jólum sækja um framkvæmdaleyfi og að framkvæmdir við Suðvesturlínu hefjast næsta sumar. Þessar framkvæmdir kosta samtals þegar allt er talið 30 milljarða kr. og það liggur fyrir að Landsnet er búið að fjármagna þær framkvæmdir sem þarf að ráðast í á næsta ári. Þetta nefni ég hér vegna þess að hv. þingmaður spurði eftir stuðningi ríkisstjórnarinnar við stöðugleikasáttmálann. Það kemur t.d. fram í því og ég er þeirrar skoðunar að ef hv. þingmaður hefur rétt fyrir sér um það hvernig forsendur málsins eru og þar með hvernig hinn endanlegi úrskurður verður þá mun þetta ekki tefja málið neitt.

Hæstv. forseti. Ég vona svo sannarlega að úrskurður umhverfisráðherra hafi ekki tefjandi áhrif á þetta mál en ég hef hins vegar miklar áhyggjur eins og ég lýsti í fyrri ræðu minni af því að svo verði. Ég fagna því að hæstv. utanríkisráðherra staðfestir að staðið verði við stöðugleikasáttmálann að þessu leyti. Það er áfangi út af fyrir sig. Það er gott að það er komið fram í þessari umræðu vegna þess að maður var kannski orðinn svolítið ringlaður á því hvort það stæði til eða ekki. Ég tel að ríkisstjórn Íslands beri þá ábyrgð og ég er þess fullviss að þeir hæstv. ráðherrar sem hér eru í dag, frú forseti, ætla sér það að byggja upp íslenskan efnahag á þann hátt að fjármögnun framkvæmda, m.a. Suðvesturlína, takist. Það liggur allt undir. Að sjálfsögðu verður fyrirgreiðsla í erlendum lánafyrirtækjum erfiðari ef það er algerlega ljóst að ekki ríkir traust til íslenskra stjórnvalda. Það liggur einfaldlega fyrir. Það er augljóst þannig að það er verkefni ráðherranna eins og ég kom inn á í ræðu minni að róa að því öllum árum bæði hér innan lands og úti í heimi hver stefnan er, hvert skal stefnt. Um það snýst þetta. Þess vegna er, frú forseti, augljóst að ríkisstjórn Íslands verður að fullvissa þjóðina um að staðið verður við stöðugleikasáttmálann að því leyti að það verði greitt fyrir þeim framkvæmdum sem koma til með að skapa þúsundir starfa á Íslandi. Að sjálfsögðu þarf allt að vera innan ramma laga, ég hef aldrei sagt neitt annað. Að sjálfsögðu þarf að fara að lögum. Það þarf að fara að góðum stjórnsýsluháttum og það þarf að vera skýrt hvert skal stefnt, hvert á að fara og skýrt að menn styðji þjóðhagsspá sem þeir sjálfir hafa tekið þátt í að gefa út.

Frú forseti. Ég barðist fyrir því að hér yrði samþykkt frumvarp sem var forsenda þess að hægt var að gera fjárfestingarsamning við Norðurál um álverið í Helguvík. Fór ég að góðum stjórnsýsluháttum? Eftir á að hyggja hygg ég að svo hafi ekki verið. Hvers vegna? Vegna þess að að því frumvarpi sem ég lagði fram og þeim samningi sem ég gerði var í ansi veigamiklum atriðum fundið af ESA og það reyndist nauðsynlegt að breyta honum. Gerði ég það vegna þess að ég væri vitandi vits að brjóta einhver lög eða einhverjar reglur? Nei, ég gerði það í góðri trú. Það liggur alveg ljóst fyrir að ríkisstjórnin mun gera það sem hún getur til að framfylgja stöðugleikasáttmálanum. Það er þess vegna sem nú er verið að ljúka við Icesave. Aðilar vinnumarkaðarins vildu það. Það er þess vegna sem hún er að ljúka endurskoðun samningsins við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Aðilar vinnumarkaðarins vildu það. Það er þess vegna sem hún er búin að tryggja að ráðist verður í virkjun Búðarhálsvirkjunar. Aðilar vinnumarkaðarins vildu það. Svona gæti ég lengi áfram talið. Hv. þingmaður þarf ekki að efast um góðan vilja ríkisstjórnarinnar til að standa við það sem hún hefur sagt.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir að fullvissa mig um að hann standi við orð sín og það sé stefna hans og flokks hans þá væntanlega í ríkisstjórninni að standa við stöðugleikasáttmálann. Ég efast ekki um góðan vilja allra þeirra sem sitja á þingi, hvort sem þeir eru í stjórn eða stjórnarandstöðu til að koma okkur upp úr þessari efnahagslægð sem við dveljum í. En ég verð, frú forseti, ég geri mér grein fyrir því að hæstv. utanríkisráðherra kemur til með að koma aftur upp í ræðustól á eftir mér í þessu andsvari, ég verð engu að síður að lýsa áhyggjum mínum yfir því enn og aftur hversu ósamstiga stjórnarflokkarnir eru varðandi atvinnumálin og orkumálin. Það veldur bæði mér, mörgum öðrum sem sitja í þessum sal og mörgum íbúum þessa lands sem sitja heima, vonbrigðum, þeim sem horfa á þessar umræður atvinnulausir og bíða eftir því að komið verði fyrirtækjunum til aðstoðar og það verði greitt fyrir því að stór atvinnutækifæri verði að veruleika. Þetta er stórt verkefni sem ég vonast til að hæstv. ráðherrar horfi á af mikilli festu.

Frú forseti. Það blandast engum hugur um það sem sótti borgarafund í Reykjanesbæ í síðustu viku að atvinnumálin hvíla þungt á íbúum sveitarfélagsins og sveitarfélaganna á Suðurnesjum enda er það eðlilegt þar sem atvinnuleysi þar er langtum meira en annars staðar á landinu. Ég held hins vegar að ákvörðun umhverfisráðherra sé ofmetin og oftúlkuð ef maður skoðar hana í víðu samhengi. Ég tek undir það að hún er óheppileg og hún ruggar bátunum, hún ruggar málinu svo sannarlega en áhrifin eru stórlega ofmetin vegna þess að ég held að Skipulagsstofnun muni jafnvel afgreiða málið fljótlega í byrjun næsta mánaðar. Síðan verðum við að vona - við getum aldrei sagt fyrir um það hvort sú verður reyndin en við verðum að vona að ákvörðun Skipulagsstofnunar verði ekki kærð. Þessi ákvörðun umhverfisráðherra er óheppileg en hún er stórlega ofmetin. Ég held að áhrifanna gæti kannski fyrst og fremst í því mikla fári sem ýmsir hafa skapað um hana. Ég hef sagt það fyrr að ég er ekki talskona stóriðju en ég styð heils hugar uppbyggingu álvers í Helguvík enda er sú framkvæmd farin af stað og hún heldur áfram hvað sem líður gaspri okkar hér inni á þingi vegna þess að þar er fólk að störfum og verkið heldur áfram. Eins og hæstv. utanríkisráðherra kom inn á áðan er Landsnet um það bil búið að fjármagna væntanlega lagningu Suðvesturlínu og hefst sú framkvæmd vonandi eftir áramót. Hins vegar er eftir að ganga frá ýmsum skipulagsmálum í kringum lagningu þessarar línu þannig að svo gæti farið að þau máli tefji meira fyrir en þessi ákvörðun umhverfisráðherra. En að hvoru tveggja er unnið af heilum hug og ég hef trú á því að þessi ákvörðun muni ekki tefja málið í heild sinni og að framkvæmdir í Helguvík tefjist ekki vegna þessa máls. Ég sagði á þessum borgarafundi í Reykjanesbæ að við eigum að taka höndum saman um að stuðla að atvinnuuppbyggingu á Suðurnesjum. Ég held að það sé það stórt vandamál að íslensk flokkapólitík eigi ekki að standa fyrir hugmyndum í þeim efnum. Við eigum að taka höndum saman um að leysa atvinnumálin á Suðurnesjum. Á þessum fyrrnefnda fundi var sagt frá ýmsum góðum verkefnum sem nú þegar eru komin af stað og þurfa orku og munu fá orkuna, svo sannarlega því orkan kemur og hún er þarna. En það voru nefnd mörg góð verkefni og fjölmörg vel unnin störf og áhugaverð sem eru í uppsiglingu á Suðurnesjum sem er vel og var þar m.a. nefnt rafrænt gagnaver, heilsuuppbygging, tónlistarsköpun, kolefnisnýting, flugþjónusta og áframhaldandi styrking menntastoða á Keili. Ég saknaði reyndar sjálf að sjá aldrei hugmyndir um að nýta jarðhitann til ýmiss konar ylræktar og það vekur furðu mína að landsvæði sem er jafngjöfult að jarðhita skuli aldrei hafa farið út í ylrækt í stórum stíl vegna þess að ef ekki forsendur þar þá veit ég ekki hvar þær eru. Þær eru að vísu á Suðurlandi. Ég held að við eigum að nýta tímann núna vegna þess að það er verið að vinna að mörgum góðum verkefnum og við skulum líka nota tímann núna til að bjóða upp á menntun sem hæfir þeim framtíðarstörfum sem við stefnum að. Við þingmenn Suðurkjördæmis eigum að taka höndum saman um að tryggja starfsemi Keilis, háskólabrúar á Keflavíkurflugvelli, og við eigum að styðja líka miðstöð símenntunar á Suðurnesjum að búa fólk undir þau framtíðarstörf sem íbúar Suðurnesja og þingmenn Suðurkjördæmis vilja sjá í framtíðinni vegna þess að það er alveg vitað mál að menntunarstig er lægra á Suðurnesjum en annars staðar á landinu og við eigum að nýta tímann núna og sýna ábyrga pólitík og styðja við menntun á Suðurnesjum. Það held ég að skipti verulega miklu máli og ég legg til að við tökum höndum saman um það. Að öðru leyti vil ég segja það að ýmsir hafa áhyggjur af fjárfestingum til góðra verkefna í framtíðinni en þá verð ég að koma því að að margt bendir til að þegar við höfum fengið stöðu aðildarviðræðuríkis hjá Evrópusambandinu, sem vonandi verður í desember, þá muni okkur opnast ýmsar fjármögnunarleiðir einmitt sérstaklega til umhverfisvænna verkefna enda er það í samræmi við áherslur Evrópusambandsins. Til dæmis er ekki loku fyrir það skotið að langþráð lán Orkuveitu Reykjavíkur m.a. til túrbínukaupa gæti farið í gegn þegar við höfum fengið stöðu aðildarviðræðuríkis hjá Evrópusambandinu vegna þess að þá er nokkuð ljóst að ýmsir möguleikar munu opnast. En mér gefst því miður ekki tími til að biðja hæstv. fjármálaráðherra að kanna þetta fyllilega þar sem ég hef aðeins skamman tíma á þingi og fyrirspurn mín þar um nær víst ekki að komast á dagskrá áður en ég yfirgef þingið. En ég segi að við hv. þingmenn verðum líka að sýna ábyrgð og festu og við megum ekki tala niður góð verkefni. Við verðum að sýna ábyrgð í okkar málflutningi og við skulum aðeins hafa í huga hvort hér hafi ekki verið gerður úlfaldi úr mýflugu með þessari ákvörðun umhverfisráðherra. Ég held að svo margt annað hangi á spýtunni í þessari framkvæmd sem muni þurfa að vinna samhliða því að þetta mál gengur sinn eðlilega farveg.

Virðulegi forseti. Ég vil taka það fram, frú forseti, að ég er innilega sammála síðasta ræðumanni hér, hv. þm. Önnu Margréti Guðjónsdóttur, að við megum ekki tala niður góð verkefni og bið hana vinsamlegast að fara með þau skilaboð inn í ríkisstjórnina sem hún er aðili að. Mig langar að spyrja hv. þingmann, af því að hún sagði hér áðan að verkefnin mundu halda áfram og af því að mér virtist hún vera mjög viss í sínum málflutningi, hvort hún hafi engar áhyggjur af þeim greinum, þeim skrifum og þeim orðum sem hafa fallið í fjölmiðlum frá t.d. Samtökum atvinnulífsins og öðrum þeim sem eru að vinna að verkefnum við að byggja hér upp atvinnu. Hvort hún hafi engar áhyggjur af því að sú stefna sem stjórnvöld hafa boðað varðandi orkuskatta geti tafið þetta verkefni, og eins að hvort óvissa um stefnuna í orkumálum geti ekki tafið þessi verkefni. Þ.e. hvort orkuskattarnir geti mögulega tafið þetta verkefni eða önnur verkefni bara yfirleitt, og eins óvissa varðandi orkuöflun. Ríkisstjórnin er ekki að senda skýr skilaboð varðandi hvernig á að afla þessarar orku, hvar má virkja eða hvar á að afla hennar og slíkt, þó að næg orka sé til - hvort þetta geti haft áhrif á þessar framkvæmdir.

Frú forseti. Ég get tekið undir orð hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar um að misvísandi skilaboð um orkuskatta eru óheppileg. Hæstv. iðnaðarráðherra hefur reynt að leiðrétta þetta mál af veikum mætti og ég held að enginn eigi lengur að velkjast í vafa um það að þessi eina króna er ekki sú tala sem mun verða niðurstaðan, það er um einhverjar aðrar fjárhæðir um að ræða. En að sjálfsögðu eru óljós skilaboð alltaf óheppilegt, alveg sama hver á í hlut. Varðandi orkuöflunina vitum við að við eigum von á öðrum áfanga rammaáætlunar núna fljótlega, í lok þessa árs, ef ég man rétt. Þá þurfum við ekki öllu lengur að velkjast í vafa um hvar á að virkja og hvar á ekki að virkja. Því miður náðist ekki að tala fyrir þingsályktunartillögu í dag um landnýtingu og ferðaþjónustu þar sem ég hefði gjarnan viljað taka til máls og undirstrika mikilvægi þess að við förum í þess háttar landnýtingarvinnu hvort heldur sem er á orkusviðinu eða ferðaþjónustunni vegna þess að ferðaþjónustan þarf líka að fá að taka sitt rými. Talandi um Suðurnesin og atvinnuuppbyggingu á Reykjanesi held ég að þar liggi til að mynda ómæld sóknarfæri með allan þann jarðhita sem þar er í boði, sem við höfum orðið ásátt um að nýta til góðra verka.

Virðulegi forseti. Það er alveg með ólíkindum hvað sumum stjórnmálamönnum hér á hinu háa Alþingi er mikið í mun að tala niður stóriðju á Íslandi, eins mikilvæg og hún er nú fyrir þjóðarbúið, og að beita öllum sínum kröftum og aðgerðum í það að reyna að leggja stein í götu þessarar mikilvægu atvinnugreinar. Ég tala nú ekki um á þessum viðsjárverðu tímum þegar svo mikilvægt er að efla íslenskt atvinnulíf. Það var talað um það á umhverfisþingi um daginn að allir orkukostir í landinu væru að verða búnir og yrðu kláraðir í kringum þær stóriðjuframkvæmdir sem í kortunum eru. Í dag er talið að búið sé að nýta um 30% efnahagslega hagkvæmra orkukosta í vatnsafli. Ef við berum okkur saman við önnur lönd eins og Noreg, Svíþjóð og fleiri lönd, Finnland, Frakkland, Spán og Austurríki, er þessi tala á bilinu 70–90%. Hér hafa síðan um 20% orkukosta í jarðvarma verið virkjaðir og þá er ekki tekið tillit til hugsanlegrar stóraukinnar orkugetu með djúpborunum. Nú þegar hafa um 20% af flatarmáli Íslands verið friðlýst og má hækka þessa tölu hæglega í 30–40% í umræðunni ef talin eru með svæði á náttúruminjaskrá og vatnsverndarsvæði Mývatns. Á sama tíma er þessi tala um 10% í Svíþjóð og Finnlandi en stefnan í báðum löndum er að ná henni upp í 15%. Hér á landi teljast um 80% allrar frumnotkunar til endurnýjanlegrar orku. Til samanburðar má nefna að meðaltalið innan ESB er 8,5%, en markmiðið er að ná þeirri tölu upp í 20% fyrir árið 2020. Ný ríkisstjórn Bandaríkjanna hefur sett stefnuna á að þetta hlutfall verði 10% árið 2012 en þar er hlutfallið núna um 5%. Það hefur verið góð arðsemi af orkusölu til stóriðju og stóriðjan framleiðir mikil verðmæti fyrir íslenskt þjóðarbú. Um 80% raforkunnar hér á landi fara til stóriðju. Raforkuverð til heimila er mun lægra hérlendis en í flestum nágrannalöndum. Þannig kostar meðalheimilisnotkun á rafmagni í Reykjavík einungis fjórðung af því sem hún kostar í Kaupmannahöfn. Raforka er ekki geymd á lager, hana þarf að nýta samtíða framleiðslu. Fyrirtæki í stóriðju eru skuldbundin til að kaupa mikla magnið allan sólarhringinn alla daga ársins. Slíkir samningar eru afar mikils virði. Þessi fyrirtæki taka einnig beint við raforkunni úr flutningskerfinu og greiða sjálf fyrir dreifingarkostnað sem alla jafna er a.m.k. þriðjungur raforkuverðs. Bein erlend fjárfesting í íslensku atvinnulífi hefur að langmestu leyti verið í stóriðju. Þetta kemur skýrt fram m.a. í gögnum frá Seðlabankanum. Í árslok 2007 var hlutur stóriðju um 50% af erlendri fjármunaeign í íslensku atvinnulífi ef hlutur fjármálaþjónustu er ekki meðtalinn. Við fall bankanna sl. haust námu erlendar skuldir þeirra um 9.500 milljörðum eða meiru, jafnvel allt að 12.000 milljörðum. Á árunum 2001 til 2008 námu fjárfestingar í stóriðju hér á landi um 185 milljörðum kr. en fjárfestingar í orku- og veitufyrirtækjum, að vatns-, hita- og fráveitum meðtöldum, alls um 354 milljörðum. Í dag eru síðarnefndu fjárfestingarnar grundvöllur að verðmætasköpun og grunnþjónustu við borgara landsins. Á Íslandi starfa þrjú álver og samtals nam velta þeirra árið 2008 um 2.050 millj. bandaríkjadala eða rúmlega 164 milljörðum miðað við gengi dollars í 80 kr. Iðnaðarráðuneytið hefur áætlað að um þriðjungur af heildarveltunni verði eftir í íslensku hagkerfi en a.m.k. sum álfyrirtækjanna telja hlutfallið um 40%. Fyrir árið 2008 væru það þá um 683 milljónir dala eða tæpir 55 milljarðar ísl. kr. Og þegar það var reiknað út var gengi dollars í kringum 120 kr. Þótt fjallað sé um sölu á raforku til stóriðju er það í sjálfu sér ekkert markmið að selja raforku til þeirra fyrirtækja frekar en annarra. Þetta eru hins vegar langstærstu viðskiptavinir íslenskra orkufyrirtækja sem skoða auðvitað alla kosti við ákvarðanatöku um sölu á raforku hverju sinni og velja alltaf þá hagkvæmustu. Hagnaður af rekstri álvera rennur til útlanda með sama hætti og við Íslendingar fáum verulegan virðisauka af starfsemi ýmissa fyrirtækja okkar erlendis. Má þar í gegnum tíðina nefna ýmis iðnfyrirtæki og fyrirtæki í sölu sjávarafurða og fiskvinnslu erlendis. Þetta byggist á fjárfestingum okkar í útlöndum. Alls staðar í heiminum eru stjórnvöld að reyna að laða til sín erlenda fjárfestingu enda bein tengsl á milli hennar og hagvaxtar. Álfyrirtækin hafa kosið að fjárfesta á Íslandi og grundvallast þær ákvarðanir á sameiginlegum hagsmunum okkar Íslendinga og þeirra. Þessar fjárfestingar hafa gert okkur kleift að nýta áður ónýttar orkuauðlindir. Í formi áls erum við í raun að flytja út vistvæna orku, í formi áls og annarrar stóriðju sem hér er stunduð. Bygging ál- og orkuvera hefur að verulegu leyti verið fjármögnuð með erlendu lánsfé. Á bak við vaxtagreiðslur og afborganir af erlendum lánum er hins vegar eignamyndun á Íslandi. Þegar greitt hefur verið af lánunum standa eftir skuldlausar eignir sem mala gull fyrir íslenskt þjóðarbú. Samtals starfa nú um 1.450 manns hjá álfyrirtækjum á Íslandi og áætlað hefur verið að hverju slíku starfi fylgi um 2,4 afleidd störf sem gerir tæp 3.500 afleidd störf eða samtals um 5.000 störf í þeim iðnaði einum saman. Samtals kaupa álfyrirtækin á Íslandi vörur og þjónustu af á hátt á annað þúsund íslenskum fyrirtækjum. Gróflega áætlað kaupir hvert álver þjónustu af fyrirtækjum fyrir 6–10 milljarða á ári eða ríflega 20 milljarða samtals. Að stærstum hluta fer þessi upphæð í laun til starfsmanna hjá umræddum fyrirtækjum. Fyrir liggur að meðallaun hjá stóriðjufyrirtækjunum og orkufyrirtækjunum eru mun hærri en meðallaun ganga og gerast í samfélaginu. Orku- og veitufyrirtæki leggja mjög mikla áherslu á öryggismál og það er á engan hallað þó að fullyrt sér að stóriðjufyrirtækin hafa lengi verið í fararbroddi á þessu sviði. Árið 2006 voru unnin 230 ársverk háskóla- og tæknimenntaðra manna hjá íslenskum orku- og veitufyrirtækjum, þar af 500 ársverk verk- og tæknifræðinga og 500 ársverk iðnmenntaðra. Í stóriðju er svipaða sögu að segja þar sem um 40% starfsfólksins er með háskóla- og tæknimenntun. Loks starfa hundruð sérfræðinga á verkfræðistofum víða um land. Mikil fjárfesting liggur að baki þessum fyrirtækjum og þau eru skuldbundin til að kaupa raforku hér langt fram í tímann og þau eiga þá ekki svo auðvelt með að færa sig. Umhverfismálin skipa stóran sess í rekstri orku- og veitufyrirtækja hvort sem um er að ræða virkjanir vegna nýtingar endurnýjanlegrar orku. Áhersla er jafnan lögð á að umgangast landið með virðingu og að öllu raski sé haldið í lágmarki. Frágangur í verklok sé til fyrirmyndar og raunar tekið tillit til náttúru og umhverfis í allri starfseminni. Enn fremur hafa mörg orku- og veitufyrirtæki lagt áherslu á að bæta innviði í ferðamennsku og útivistar á virkjunarsvæðum. Kostnaður vegna slíkra umhverfisverkefna er ekki alltaf sundurgreinanlegur og umframkostnaður vegna almennra áherslna í umhverfismálum svo sem við vinnuflokka og svo margt fjölbreytt sem er í gangi. Hversu miklum fjármunum þeir hafa varið til umhverfismála má reikna með að orku- og veitufyrirtækin skili samtals á annan milljarð kr. á árunum 2001–2006 eða rúmum milljarði kr. til verkefna á eigin vegum á sviði umhverfismála svo sem vegna landbætingar, göngustígagerðar og hreinsunarverkefna. Á sama tíma greiddu þessi fyrirtæki 500 millj. kr. í styrki til annarra aðila. Loks má nefna það hér að miklar vonir eru bundnar við ferðaþjónustu sem vaxtargrein í íslensku atvinnulífi og orkufyrirtækin hafa lagt mjög mikið á sig í þeim efnum. Á annað hundrað þúsund manns heimsóttu Hellisheiði í sumar, sem er að verða mjög vinsæll ferðamannastaður. Vinsælir ferðamannastaðir á borð við Bláa lónið og Perluna eru beintengdir orkuiðnaði eða afsprengi hans. Það er áætlað að um 407 þúsund manns hafi komið í Svartsengi og Bláa lónið árið 2008. Perlan er byggð á hitaveituvatnstönkum Orkuveitu Reykjavíkur og 570 þúsund manns komu í Perluna árið 2008. Það má því sjá hversu mikilvæg atvinnugrein er hér í húfi og hversu mikilvægt það er fyrir okkur Íslendinga að haldið sé vel á spöðunum þegar kemur að framtíðaruppbyggingu á þessu sviði, stóriðju á Íslandi, sem nýtir þá hagkvæmu virkjunarkosti sem hér eru til staðar, sem eru langt frá því að vera fullnýttir. Það liggur einhvers staðar gullvægur þráður, gullvæg leið milli nýtingar og verndunar á þessu sviði. Ég tel að við Íslendingar höfum verið í fararbroddi þegar kemur að þeim þætti og við eigum að vera það áfram. Ég skora á hæstv. umhverfisráðherra að taka til baka ákvörðunina 

Frú forseti. Hér fer fram skemmtilegt leikrit í boði stóriðjusinna. Það fjallar ekki um Suðvesturlínu, það fjallar um víglínur á milli stóriðjustefnu og umhverfisstefnu. Það hvernig stóriðjusinnar ofmeta og oftúlka ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra bendir til þess að stóriðjusinnar hafi vígbúist. Þeir munu nota hvert tækifæri til að halda hræðsluáróðri sínum á lofti, kalla umhverfisvernd hryðjuverk og þar fram eftir götunum. Þetta er söngur sem við höfum heyrt í ansi mörg ár. Í kvöld hefur verið talað um að senda erlendum fjárfestum skilaboð. En hvaða skilaboð er umhverfisráðherra að senda með gjörðum sínum? Hún sendir kjósendum Vinstri grænna og öðrum umhverfissinnum þjóðarinnar, hún sendir þjóðinni þau skilaboð að umhverfissjónarmið séu gild í sjálfu sér en séu ekki neðanmálsgrein í bókum iðnaðarráðuneytisins.

Virðulegi forseti. Við erum ekki að draga neinar víglínur. Við erum að reyna að fjalla af bestu vitund og málefnalega um þá þætti sem eru þessari þjóð mikilvægastir við þær aðstæður sem eru í landinu í dag. Við erum ekki að draga neina víglínu milli stóriðjustefnu og verndunarstefnu. Ég sagði áðan að það væri fín lína milli nýtingar og verndunar og ég tel að við höfum farið mjög vel fram í því. Eins og ég sagði í ræðu minni áðan höfum við verndað nú þegar í formi þjóðgarða um 20% af landinu og það má telja að með öðrum stöðum sem verndaðir eru séu milli 30 og 40% af landinu sem nýtur verndunar nú þegar. Hvar liggur þessi lína? Við tölum ekki um hryðjuverk. Það eru ofstopamenn í náttúruvernd sem tala um hryðjuverk.

Árni Johnsen.

Við tölum um að umhverfisvernd geti vel rúmast innan þeirrar stefnu sem fjallar um það að stunda stóriðju á Íslandi. Það er engin þjóð, virðulegi forseti, sem hefur efni á því að nýta ekki auðlindir sínar. Ég fór yfir það í stuttu máli áðan hver samanburður okkar er við aðrar þjóðir í þeim efnum. Við stöndum þar mörgum metrum framar en þær þjóðir sem við berum okkur saman við, t.d. allflest löndin ef ekki öll innan Evrópusambandsins. Hvaða skilaboð er hæstv. umhverfisráðherra að senda? Hæstv. umhverfisráðherra og þessi ríkisstjórn er að senda þau skilaboð til alþjóðaumhverfisins, sem mögulega hefði viljað byggja upp atvinnutækifæri á Íslandi, að komi ekki nálægt okkur. Við höfum notið þess umfram aðrar þjóðir að hér hefur verið talinn ríkja stöðugleiki. Sá stöðugleiki er ekki fyrir hendi lengur þannig að við erum komin í samanburð við þjóðir í Suður-Ameríku og Afríku hvað þetta varðar.

Frú forseti. Mig langar til þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir að mörgu leyti ágæta yfirferð og mundi gjarnan vilja að við hefðum til þess ráðrúm oftar í þingsal að skiptast á skoðunum með yfirveguðum hætti. Vegna þess að hann var að bera saman stöðu okkar og annarra landa þá er það svo að nú þegar eru Íslendingar miðað við höfðatölu sú þjóð í heiminum sem eyðir mestri orku. Við notum þrisvar sinnum meiri orku á mann en Bandaríkjamenn svo dæmi séu nefnd. 80% af þessari orku er vissulega umhverfisvæn eins og kallað er og fer til stóriðju. Mig langar til að velta þeirri spurningu upp af því að ég er þeirrar trúar að þingmaðurinn sé að tala í einlægni um það að Ísland geti sent sterk skilaboð út í alþjóðasamfélagið. Gætum við verið sammála um það að Ísland geti orðið forusturíki og algerlega til fyrirmyndar á heimsvísu þannig að við mundum framleiða eldsneyti til að koma algerlega í staðinn fyrir allt jarðefnaeldsneyti á Íslandi? Að við gætum orðið fyrsta þjóðin í heimi til að verða sjálfbær þjóð um orku og óháð öllum öðrum um orku innan lands. Mér finnst þetta afar mikilvægt vegna þess að ef við værum tilbúin til að senda svona skilaboð út í alþjóðasamfélagið þverpólitískt þá værum við að taka okkur stöðu sem mundi vekja athygli og mundi gefa okkur ný sóknarfæri í okkar samskiptum við alþjóðasamfélagið.

Virðulegi forseti. Ég skal heils hugar taka undir það og styðja ráðherra í hverju því verkefni sem að spurningunni snýr og ég er henni algerlega sammála um að við eigum að reyna að móta okkur forustu á þessu sviði sem og öðrum þegar kemur að nýtingu orkuauðlinda. En ég sé ekki hvað það hefur með að gera að efla hér stóriðju samhliða því. Ég sé ekki að það hafi nokkuð með það að gera. Ég held að það sé mjög lélegt, ef ég get orðað það svo, að vera með einhvern samanburð við höfðatölu vegna þess að við getum í svo margri iðnaðarframleiðslu og nýtingu náttúruauðlinda borið okkur saman við aðrar þjóðir þar sem framlag okkar er hreinlega núll af því að við eigum ekki þær náttúruauðlindir sem margar aðrar þjóðir eiga. Við vinnum enga olíu hér enn sem komið er. Við vinnum enga málma úr jörðu o.s.frv. en eigum þessa endurnýjanlegu orkugjafa sem við þurfum að nýta og verðum að nýta til heilla fyrir land og þjóð. Það var mjög áhugavert um daginn þegar formaður loftslagsnefndar Sameinuðu þjóðanna, dr. Pachauri, lagði það inn í umræðuna að hér ætti að efla stóriðjuframleiðslu vegna þess að einmitt það væri hagkvæmt fyrir þjóðir heims, fyrir mengunarmálin í heild sinni. Þetta er auðvitað hnattrænt vandamál og við verðum að horfa til þess á þeim nótum. Þar held ég að ég geti fullyrt að við erum í forustu og tek undir með dr. Pachauri í þeim efnum og ég held að við verðum að halda áfram á þeirri braut. En varðandi spurninguna áðan þá skal ég styðja hæstv. umhverfisráðherra til allra góðra verka á þeim vettvangi og ég tel að það væri mikill ávinningur og mjög spennandi að Ísland tæki forustu á þeim vettvangi.

Virðulegi forseti. Ég þakka jákvæð viðbrögð en mig langar líka að taka upp annan þráð frá ræðu þingmannsins sem var umræðan um friðlýst svæði sem hann nefndi að væru 20% af yfirborði landsins, sem er rétt, og um leið hans eigin varnaðarorð í því að miða við höfðatölu og einhverja absalút kvarða í samanburði milli landa. Friðlýst svæði á Íslandi eru stór, fyrst og fremst vegna Vatnajökulsþjóðgarðs sem er óvenjuleg staðreynd, þ.e. við erum með stóran jökul á landinu sem hefur sem betur fer allur verið friðlýstur og sá þjóðgarður stækkar. Í því samhengi vil ég líka nefna þá auðlind sem er náttúra Íslands sem er sú auðlind sem í raun og veru nærir vaxandi ferðaþjónustu. Það er starfsgrein og atvinnugrein sem á möguleika á því að vaxa í sátt við náttúruna. Það er að vísu heilmikil áskorun að láta það gerast og gæta þess að ekki sé of mikill átroðningur á einstök svæði. En ég vænti þess að við séum jafnframt sammála um það því alla jafna er ég þeirrar skoðunar að við séum sammála um meira heldur en við erum ósammála um og þar með það hversu gríðarlega mikil sóknarfæri eru í því að deila landinu okkar með íbúum heimsins og náttúrlega fyrst og fremst með komandi kynslóðum því þar er línudansinn ekki síst, hæstv. forseti, milli þeirra sjónarmiða sem líta á núið sem aðalviðfangsefni og þeirra sjónarmiða sem krefjast þess að komandi kynslóðir eigi alltaf sæti við borðið þar sem ákvarðanir eru teknar.

Virðulegi forseti. Ferðaþjónusta er og verður ákaflega mikilvæg atvinnugrein hér á landi, þökk sé ósnortinni náttúru og þökk sé þeim gríðarlega vinsælu ferðamannastöðum sem m.a. hafa skapast vegna nýtingar náttúruauðlinda. Þá vil ég bara ítreka það sem ég sagði áðan að alvinsælustu ferðamannastaðir á Íslandi, það eru engir staðir sem komast nálægt þeim, eru þeir sem hafa orðið til vegna virkjanaframkvæmda. Það er bara svoleiðis. Ég held að slíkt geti haldið áfram. Ég talaði áðan um Bláa lónið og Svartsengi þar sem er talið að um 500 þúsund ferðamenn komi á ári. Ég talaði um Hellisheiðarvirkjanir þar sem koma á annað hundrað þúsund manns á þessu ári og við getum talað um það hvernig Kárahnjúkavirkjun hefur aukið ferðamannaþjónustu og alla vinnu í kringum ferðamannaþjónustu á Austfjörðum, alger lykill að hálendinu þar inn af. Þarna kemur fólk í miklu miklu stærri mæli en nokkru sinni áður. Ég vil enn og aftur minna á framlag orku- og stóriðjufyrirtækjanna til umhverfismála Ég veit ekki hvað rann úr ríkissjóði til umhverfismála á fimm ára tímabili frá árinu 2001–2006. En frá orku- og stóriðjufyrirtækjunum liggur það fyrir að 1,5 milljarðar fóru í bein verkefni á þeirra vegum í umhverfistengd verkefni, á annan milljarð frá þeim í bein verkefni og um 500 millj. til ýmissa samtaka og félaga sem hafa stundað náttúruvernd og umhverfisvernd að einhverju marki. Þetta eru engir smáaurar og ég er alveg viss um að við værum mun skemmra á veg komin ef ekki hefði notið þessa mikla stuðnings frá orku- og stóriðjufyrirtækjum í landinu.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu þingsályktunartillaga um afturköllun á ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra um Suðvesturlínu. Ótti og óþolinmæði Suðurnesjamanna er skiljanleg, sérstaklega í ljósi þess ógnaratvinnuleysis sem ríkir á svæðinu og eykst ef ekkert verður að gert. Í slíku atvinnuleysi hafa Suðurnesjamenn litla biðlund og vilja úrræði strax. Ég treysti því að hæstv. umhverfisráðherra leggi sitt af mörkum til að tryggja nauðsynlega uppbyggingu atvinnulífs á Suðurnesjum.

Virðulegi forseti. Ég vil nú í lok umræðunnar nota tækifærið til að þakka málshefjanda umræðuna sem hefur nánast tekið yfir allan skalann, ef svo má segja. Það má segja að það hafi nánast brostið á með töluvert málefnalegri umræðu á köflum. Það var þó kannski ekki megintónninn í umræðunni og var þarna á tímabili nánast eins og maður væri frekar kominn í fjölleikahús, slík voru boðaföllin. Þar fór, held ég, hæst hlandkopparæða hv. þm. Árna Johnsens. Ég ætla ekki að tefja lengi við hana eða umræðu hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar um austantjaldsstjórnmálafræðibækurnar þar sem svo virtist sem hann teldi að umhverfismálin ættu heima. Þá veltir maður fyrir sér hvort hv. þm. Guðmundur Steingrímsson er áskrifandi að þeim austantjaldsstjórnmálafræðibókum. Það má kannski rifja það upp fyrir þingmanninn að árið 1990 þegar umhverfisráðuneytið varð til var einn helsti baráttumaður fyrir tilurð umhverfisráðuneytisins þáverandi formaður Framsóknarflokksins, Steingrímur Hermannsson, sem beitti sér fyrir stofnun ráðuneytisins. Það væri áhugavert að heyra hvort framsóknarmenn almennt hafi snúið frá þeirri áherslu með slíkum háðsglósum um málaflokkinn sem hér hrutu af vörum hv. þingmanns. Almennt má segja að til umræðunnar sé stofnað af dálítið óvenjulegum ástæðum, þ.e. fyrst og fremst með þingsályktunartillögu um að hvetja ráðherra til að breyta fyrri ákvörðun. Ég ætla nú ekki að kvarta yfir þeirri stöðu en hún er sannarlega óvenjuleg og ég veit ekki til þess að þetta sé almennur háttur þingsins að fara í þingsályktunartillögur um einstakar ákvarðanir ráðherra. En það vekur umhugsun almennt um aðskilnað löggjafarvalds og framkvæmdarvalds og í raun og veru valdsvið ráðherra o.s.frv. en ég tel að sú umræða gæti bara orðið af hinu góða. Ég get ekki neitað því að málflutningur flutningsmanna tillögunnar fór að sumu leyti dálítið út og suður því að hér var sá megintónn sleginn að ákvörðun mín eða úrskurður hefði ekkert með stjórnsýslu að gera. Voru það orð bæði hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur og hv. þm. Unnar Brár Konráðsdóttur að þetta hefði ekkert með stjórnsýslu að gera en dvöldu þær samt töluvert við stjórnsýsluþáttinn. Ég get svo sem ítrekað það og áréttað það eina ferðina enn að það hlýtur að vera í lagi að beita heimildum til að skoða hluti betur. Það hlýtur að vera í lagi að setjast yfir umhverfismál og skoða þau aðeins betur. Það hlýtur að vera í lagi að setja umhverfis- og náttúruverndarsjónarmið ofar en oft hefur verið gert áður. Það hlýtur að vera í lagi að taka tillit til þeirra sjónarmiða og hugsa úrskurði og ákvarðanir þeim sjónarmiðum í hag og með góða stjórnsýslu að leiðarljósi. Hv. þm. Illugi Gunnarsson talaði hér um að mikilvægt væri að gæta að því að allar ákvarðanir væru teknar að teknu tilliti til náttúruverndar. Ég get ekki neitað því að ég finn fyrir raunverulegum, einlægum og alvörugrænum tónum hjá hv. þm. Illuga Gunnarssyni. Ég ráðlegg þingmönnum Sjálfstæðisflokksins að leggja við hlustir þegar þær áherslur koma fram sem eiga rætur sínar í hugmyndafræði sjálfbærrar þróunar. Sjálfbær þróun snýst um að allar ákvarðanir séu hugsaðar til langrar framtíðar. Við megum aldrei falla í þá freistni að gefa afslátt á þessum sjónarmiðum. Við megum aldrei falla í þá freistni að lifa bara í nútímanum, eins og virðulegur þm. Árni Johnsen orðaði það hér áðan. Hann gekk meira að segja svo langt í títtnefndri hlandkopparæðu að tala um að við værum hér úr takti við allt sem eðlilegt er og værum aukinheldur gamaldags, og þykir mér þá týra ef þingmaðurinn Árni Johnsen er farinn að kenna okkur nútímaleg vinnubrögð og nútímalega orðræðu. Látum það liggja á milli hluta. Festa í stjórnsýslunni er mikilvæg, sagði hv. þm. Illugi Gunnarsson. Mikið rétt, við eigum að nota tækifærin. Við eigum að nýta tækifærin í náttúruauðlindum og í þekkingunni, hárrétt, en við eigum að gefa okkur þann tíma sem þarf til að kanna málin til hlítar, líka undir pressu, líka þegar við erum undir álagi, líka þegar kröfurnar eru æpandi. Einmitt þá þurfum við að gera kröfur fyrir komandi kynslóðir og fyrir umhverfissjónarmiðin. Það var allt og sumt sem umhverfisráðherrann var að gera. Árið 1990, sem ég vitnaði í hér áður, þegar ráðuneyti umhverfismála varð til var hér í þessum sal málþóf. Það var málþóf, það var talað og talað. Af hverju skyldi það nú hafa verið, virðulegi forseti? Það var vegna þess að sjálfstæðismenn voru á móti því að stofna umhverfisráðuneyti, þeir vildu ekki umhverfisráðuneyti. Þeir töldu það óþarfa, þeir töldu það óskynsamlegt og þeir töldu að þau málefni sem hugsanlega væru á borðum nýs umhverfisráðuneytis væru betur geymd annars staðar. Þetta væri bara bruðl, þetta væri bara tóm vitleysa. Við þá umræðu hafa væntanlega tekið þátt einhverjir þeirra þingmanna sem hér hafa verið í umræðunni í dag og í kvöld, eða hugsanlega verið viðstaddir, hugsanlega virðulegur þm. Pétur Blöndal og hv. þm. Árni Johnsen, ég veit það ekki. Það er eitthvað fyrir áhugamenn hér í salnum um sagnfræði. En það er áhugavert að hugsa um að málaflokkur umhverfismála er svo nýr á Íslandi, í raunverulegi pólitískri umræðu að hann á enn þá undir högg að sækja. Hann þarf einfaldlega enn þá að verja tilveru sína. Hann þarf einfaldlega enn þá að segja: Hér eru umhverfissjónarmið og þau vega þungt. Það er mitt verkefni í umhverfisráðuneytinu að halda fram hagsmunum umhverfis, náttúru og komandi kynslóða. Það eru ekki nákvæmlega þeir hagsmunir sem eru háværastir núna í auglýsingatímum Ríkisútvarpsins, það eru aðrir hagsmunir, en ég er ekki í stjórnmálum til þess að tala máli þeirra hagsmuna heldur hagsmuna framtíðarinnar. Það kann að vera að það virki eins og ég sé haldin einhverjum stórmennskukomplexum, eins og hér var vikið að áðan, en hv. þm. Pétur Blöndal gekk enn þá lengra en ég hef gengið því að hann var kominn í árþúsundir í sinni miklu framsýni, sem er hið besta mál. Ég vil hér að lokum, hæstv. forseti, þakka fyrir góða umræðu. Og þegar við tölum um að snúa þessu bara við hér í þinginu, að það sé pólitískur óstöðugleiki sem erlendir aðilar sjá, get ég ekki neitað því að ég finn fyrir innblásnum predikurum frekar en raunverulegum umræðum. Ég vil samt halda því til haga að það eru raunverulegar áhyggjur sem þingmenn Suðurkjördæmis hafa af atvinnuástandinu á Suðurnesjum. Ég ber virðingu fyrir þeirri baráttu sem þeir þingmenn heyja í þágu íbúa á Suðurnesjum. En sú barátta þarf að vera arm í arm og hönd í hönd með málefnum og með sýn umhverfis, náttúruverndar og sjálfbærrar þróunar.

Virðulegi forseti. Það er ekki hægt annað en bregðast við ræðu hæstv. ráðherra. Það er með ólíkindum að ráðherrann skuli snúa út úr því sem ég sagði hér fyrr í kvöld varðandi umhverfismálin og gera því skóna að rætt hafi verið um umhverfismál hér í kvöld með einhverjum háðsglósum. Ætli Framsóknarflokkurinn sé ekki búinn að vera nokkrum tugum ára lengur en flokkur hæstv. ráðherra að fjalla um umhverfismál í sínum samþykktum, í sinni stefnuskrá? Framsóknarflokkurinn er mjög stoltur af því, hæstv. ráðherra, frú forseti, að hafa staðið að því að stofna umhverfisráðuneytið og Framsóknarflokkurinn mun standa vörð um það ráðuneyti eins hann hefur gert hingað til. Ég hugsa að ég geti fullyrt að hæstv. ráðherra finnur ekki í neinni samþykkt sem gerð hefur verið hjá Framsóknarflokknum texta þar sem ekki er rætt um umhverfismál. Við höfum hins vegar lagt áherslu á það alla tíð að það beri að vernda og það beri að nýta. Þar held ég að okkur greini töluvert á um hvaða áherslur eigi að viðhafa á þeim vettvangi. Ég hafna þess vegna alfarið þeim aðdróttunum frá hæstv. ráðherra varðandi Framsóknarflokkinn og umhverfismál. Við erum stolt af því sem við höfum gert í þessum málum. Við erum líka stolt af því sem við höfum gert í atvinnumálum þjóðarinnar í þá áratugi sem við höfum verið hér, Framsóknarflokkurinn, við stjórn landsmálanna og í rauninni þann tíma sem flokkurinn hefur starfað. Umhverfisráðuneytið líkt og önnur ráðuneyti hefur mikilvægu hlutverki að gegna, það er alveg rétt, en þau má ekki nota í einhverjum pólitískum tilgangi sem þóknast hugsanlega einhverri ákveðinni stefnu á hverjum tíma eða hugsanlega einstökum ráðherrum. Þá er ég ekkert að vísa endilega til hæstv. umhverfisráðherra heldur verða menn að fara mjög varlega með það vald sem þeir hafa á hverjum tíma.

Virðulegi forseti. Það er eitt og annað sem kemur upp í hugann við þetta ágæta andsvar en fyrst og fremst, í anda þess að við erum komin hérna vel fram yfir kvöldmat, fagna ég því að þingmaðurinn man eftir þeirri staðreynd að Framsóknarflokkurinn átti aðkomu að tilurð umhverfisráðuneytisins. Ég vil, vegna þess að það er fátt um framsóknarmenn hér í salnum í augnablikinu, hvetja hann til þess að halda um það sérstakt fræðsluerindi í gula herberginu hérna niðri og rifja það upp með sínum flokksfélögum, og þá væntanlega með hv. þm. Guðmundi Steingrímssyni líka, til hvers umhverfismálin eru og hver staða þeirra á að vera, sé þeim sýndur fullur sómi í Stjórnarráði Íslands.

Virðulegur forseti. Ég vil, eins og hæstv. ráðherra sem hér talaði á undan mér, þakka fyrir þessa umræðu og get í sjálfu sér tekið undir þau orð hennar að það hafi brostið á með málefnalegri umræðu á köflum. Mér finnst umræðan reyndar hafa verið að megninu til málefnaleg þó svo að ég geti tekið undir það að menn hafi dottið í hefðbundnar skotgrafir og víglínur og sérstaklega vakti það athygli að þeir sem ekki hafa verið hérna mjög lengi gerðu það. Leyfi ég mér að vísa til orða hv. þm. Davíðs Stefánssonar þegar hann kallaði það frekju sem kom fram í þessari tillögu. Hann talaði um víglínur og hann talaði um að flutningsmenn tillögunnar einblíndu aðeins á eitt sem væri álver. Ég vil í fyrsta lagi leyfa mér að segja að ég kalla það ekki frekju þegar fólk án atvinnu kallar á það að tækifæri séu nýtt til atvinnusköpunar, og ég tek það mjög alvarlega þegar kjósendur þeir sem hafa kosið okkur til starfa ákalla stjórnmálamenn um að tækifærin verði nýtt. Mér finnst einnig rangt sem fram kom hjá þeim sama hv. þingmanni að við, flutningsmenn þessarar tillögu, einblínum aðeins á eitt. Ég taldi mig hafa farið yfir það í ræðu minni að það væri mjög mikið af þessu „einhverju öðru“ að finna einmitt á þessu sama landsvæði og einmitt þessar sömu línur sem verið er að ræða um væru einnig nauðsynlegar til að koma þessu „einhverju öðru“ í framkvæmd. Ég ætla ekki að svara öllu því sem hér hefur komið fram en ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir að vera við umræðuna og ég met það við hana, eins og ég sagði í upphafi. Ég vil þó segja að í lokaorðum hennar þar sem hún lagði það eiginlega þannig upp að vinstri grænir væru með einkarétt á því að hugsa um náttúruna, þar sem hún gerði hálfpartinn gys að því eða undraðist að hún greindi raunverulegan grænan vilja hjá hv. þm. Illuga Gunnarssyni. Hvort það var ætlunin hjá hæstv. ráðherra eða ekki var alla vega verið að skopast að því undir rós. En ég get glatt hæstv. ráðherra með því að vinstri grænir hafa ekki einkarétt á grænum hugmyndum og ég tel að fram hafi komið í máli allmargra flutningsmanna þessarar tillögu að við erum velflest - og ég tala fyrir munn sjálfrar mín hér, ég er mikill unnandi íslenskrar náttúru. Ég vil fyrir alla muni tryggja það að börnin mín og barnabörn og komandi kynslóðir, hvort sem við erum að tala um 2000 ár fram í tímann eða hvað, fái notið hennar og þar deilum við hæstv. umhverfisráðherra skoðun. En ég vil líka að börnin mín og leikfélagar barnanna minna sem alast upp í Reykjanesbæ fái tækifæri núna til að njóta náttúrunnar og tækifæri til að njóta þess að hafa góða atvinnu og örugga fyrirmynd. Mér finnst það bara skipta máli. Ég er svo fullkomlega sannfærð um að við getum gert þetta saman. Varðandi stjórnsýsluþáttinn sagði hæstv. ráðherra: Það hlýtur að vera í lagi að beita heimildum til að skoða hlutina betur. Það hlýtur að vera í lagi að taka tillit til þessara grænu umhverfissjónarmiða og það hlýtur að vera í lagi að hafa góða stjórnsýslu að leiðarljósi. Já, en hæstv. ráðherra fór fram yfir alla lögbundna fresti og braut þar með á stjórnsýslunni og við gagnrýnum það ferli vegna þess að góð stjórnsýsla snýst um það öðru fremur að við getum treyst því að ákvarðanir sem teknar eru séu gildar. Ég vona svo sannarlega að ákvörðun hæstv. umhverfisráðherra dragi ekki dilk á eftir sér og að við getum sameinast um að snúa þessari ákvörðun til baka. Eftir að hafa heyrt hv. þingmenn Samfylkingarinnar, sem hér hafa talað um óheppilega ákvörðun, að þetta sé ekki ákvörðun sem þeir hefðu tekið o.s.frv., treysti ég því að innan þess þingmannaliðs séu nokkrir stuðningsmenn þessarar tillögu. Hversu langan tíma sem Skipulagsstofnun tekur sér, ítreka ég að við höfum ekki tíma og þess vegna er brýnt að við sameinumst um þessa þingsályktunartillögu. Eins og ég fór yfir í ræðu minni eru t.d. aðeins fjórar, fimm vikur þar til taka þarf túrbínuákvörðunina. Þá er ég ekki að tala um fjármögnunina, þá er ég að tala um pöntunina. Það eru alls lags ákvarðanir fjárfesta sem er verið að taka núna þannig að þó svo að skipulagsstjóri komi með úrskurð sinn eftir tvær vikur, þrjár vikur, fjórar vikur tefst þetta ekki endilega bara um þann tíma. Þá getur þetta dregist miklu lengur og við höfum ekki efni á því sem samfélag að bíða eftir því. Virðulegur forseti. Ég gæti staðið hér og rætt þessi mál langt fram eftir kvöldi en ég ætla að ljúka máli mínu hér og þakka aftur fyrir þessa umræðu. Þessi tillaga fer væntanlega til hv. umhverfisnefndar, ég geri ráð fyrir því, en ég óska eftir að hún verði einnig send iðnaðarnefnd til umsagnar. Ég vona að hún fái hraða og góða meðferð í þessum tveimur nefndum og að við getum tekið hana aftur til efnislegrar umfjöllunar í þingsal. Ég lýsi því yfir að til að fá hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson og eftir atvikum fleiri þingmenn stjórnarliðsins á þessa tillögu og gera þeim kleift að greiða atkvæði með henni er ég algerlega tilbúin til að skoða orðalagsbreytingar með greinargerðinni.

Frú forseti. Mig langar til að þakka hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur örstutt fyrir að túlka orð mín um frekju sér og sínum málstað í hag. Það hvarflar ekki að mér að kalla baráttu Suðurnesjamanna fyrir atvinnu frekju. Ég er ekki þannig maður. En sá gjörningur sem felst í þessari ályktun og gerir úlfalda úr mýflugu kalla ég leikrit. Ég gerði það fyrr í kvöld og ég mun gera það áfram og ég mun kalla þennan gerning áfram frekju. Þetta er algerlega tvennt ólíkt.

Virðulegur forseti. Það kemur kannski ekki á óvart að ég og hv. þingmaður erum ekki sammála í þessum efnum. Ég biðst velvirðingar á því að ég hafi túlkað orð hans með einhverjum þeim hætti sem hann er ósáttur við en ég segi eins og þingmaðurinn, ég ætla að gera það aftur vegna þess að í mínum huga er þetta óaðskiljanlegt. Einnig vil ég mótmæla því að hér sé verið að gera úlfalda úr mýflugu. Það eru ekki mín orð sem birtast t.d. í Morgunblaðinu hjá pistlahöfundi sem ég þekki ekki frekari deili á, Sigrúnu Ásmundar, sem skrifar 2. október, með leyfi forseta: „Svandís Svavarsdóttir fullkomnaði fáránleikann í þjóðfélaginu með óskiljanlegum úrskurði sínum um Suðvesturlínur. Sú ákvörðun er álíka blaut tuska í andlit landsmanna og úrskurður Þórunnar Sveinbjarnardóttur, þáverandi umhverfisráðherra, á sínum tíma um sameiginlegt umhverfismat vegna álvers á Bakka.“ Ja, ég er ekki viss um að hv. þingmaður sé sammála mér núna en mér finnst hún síst af öllu vera að gera úlfalda úr mýflugu.

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins að nefna eitt atriði sem kom fram í annars ágætri yfirferð hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur, það er þessi umræða um að úrskurðurinn verði ólögmætur við að fara fram yfir frest. Það er ekki svo að það ógildi úrskurð að fara fram yfir frest. Ef maður veltir vöngum yfir því, og ég bið þingmanninn að gera það, ef úrskurður umhverfisráðherra hefði fallið hennar skoðun í vil, hefði hann þá ekki verið ógildur? Það er staðreynd að þetta gerist of oft í íslenskri stjórnsýslu. Það gerist of oft að við förum fram yfir fresti. Það er vegna þess að að sumu leyti eru þeir ekki nógu rúmir. Það þarf að kalla eftir gríðarlegu magni upplýsinga og umsagna. Þetta hefur verið sérstaklega mikið vandamál í sumum úrskurðum í umhverfisráðuneytinu og það er til sérstakrar skoðunar. En ég vil bara vísa þessu á bug og ég verð að segja að mér gremst það að stjórnarþingmenn og þeir sem fara með þessa umræðu, hvort sem það eru fulltrúar Samtaka atvinnulífsins eða annarra aðila í þessari umræðu, skuli hamra á því að úrskurðurinn sé ólögmætur. Getum við ekki rætt efnisatriði máls en ekki að hamra á einhverju sem stenst enga skoðun? Ég leiðrétti það þá vonandi hér í eitt skipti fyrir öll að það að fara fram yfir frest ógildir ekki úrskurð, ekki þennan frekar en annan og því hlýtur þingmaðurinn að átta sig á.

Virðulegi forseti. Ég man ekki hvort ég hafi notað orðið „ólögmætt“. Ég talaði um í ræðu minni að vissulega hefðu þessi samtök farið yfir nokkra þætti sem þeir teldu að brotið hefðu lög. Ég talaði í síðari ræðu minni um góða stjórnsýslu og góða stjórnsýsluhætti og mér þykja það ekki góðir stjórnsýsluhættir að farið sé ítrekað fram yfir lögbundinn frest. Hann er lögbundinn þó svo að það sé eflaust rétt sem hæstv. ráðherra segir að úrskurðurinn verði ekki ólögmætur fyrir vikið. Hæstv. ráðherra sagði í ræðu sinni: Höfum við ekki tíma til að kalla eftir upplýsingum? Höfum við ekki tíma fyrir þetta? Nei. Við höfum bara þann tíma eins og segir til um í lögunum. Við eigum að miða við það. Það er góðir stjórnsýsluhættir. Það er það sem ég er að benda á. Þá spyr ég hæstv. umhverfisráðherra um annan úrskurð sem er þaulsetinn í hennar ágæta ráðuneyti og það er úrskurðurinn um skipulagið í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Hvað dvelur hann? Er verið að leita upplýsinga þar? Nei, ég leyfi mér að fullyrða að í þessu tilfelli eigi það eitthvað skylt við pólitík eins og ég held fram að sé hér um að ræða. Og að hæstv. ráðherra ætli að bæta úr þessu með því að lengja frest - ég er algerlega á móti því. Ég vil að menn spýti bara í lófann og klári þessi mál vegna þess að við eigum að hafa góðar, skýrar reglur og umfram allt reglur sem farið er eftir. Þá erum við öll sammála og ég er alls ekki að biðja hæstv. ráðherra um að veita nokkurn afslátt. Ég er bara að biðja hæstv. ráðherra um að fara að þessum leikreglum, breyta ekki leikreglunum eftir á og með því drepa von í samfélagi sem mér er mjög kært.

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að ég þakka þingmanninum sérstaklega fyrir að byrja núna alveg á glænýju umræðuefni þegar ég hef tæplega tvær mínútur til að svara. En varðandi skipulag Skeiða- og Gnúpverjahrepps og reyndar líka Flóahrepps - ástæðan fyrir því að sá úrskurður hefur ekki klárast í umhverfisráðuneytinu er sú að það þótti rétt að bíða eftir úrskurði samgönguráðuneytisins sem féll fyrir einhverjum vikum síðan og þá þótti eðlilegt að sveitarfélögin fengju andmælarétt við þeim úrskurði áður en gengið yrði til úrskurðar í umhverfisráðuneytinu. Þar óskuðu heimamenn eftir því vegna þess að það stóð illa á spori með fundartíma eða eitthvað slíkt að það yrði lengt úr 12 dögum í - hvort það voru 14 eða 15, ég man ekki hvernig það var. En það styttist verulega í að þeim úrskurði verði lokið.

Virðulegi forseti. Við tökum þessa umræðu um skipulagið í þessum ágætu hreppum síðar. En ég fagna því að von sé á úrskurði þaðan. Ef heimamenn eru farnir að tefja málið eru það ekki sömu heimamenn og eru í stöðugu sambandi við mig vegna þess að mér hefur skilist á þeim að þeir séu orðnir mjög óþreyjufullir eftir þessum úrskurði, sem eðlilegt er. Ég þakka ráðherranum enn og aftur fyrir umræðuna og ég skora á hana af öllu mínu hjarta og í anda góðrar stjórnsýslu að taka sig nú til og viðurkenna að hún hafi aðeins hlaupið á sig í þessu máli, snúa við þessum úrskurði, að það þurfi ekki að bíða eftir að þessi þingsályktun verði samþykkt þannig að við getum öll farið að vinna vinnuna okkar og koma hjólunum af stað.