Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fyrirspyrjandi (Stefán Jónsson) : Herra forseti. Hér er um að ræða fsp. sem borin var fram á fyrstu vikum þings í haust, það er b-liður fsp. á þskj. 58. Fyrri liðnum, a-liðnum, varðandi það hvaða ráðstafanir hefðu verið gerðar af hálfu ríkisstj. til að tryggja hagsmuni graskögglaverksmiðja, var svarað fyrir nokkru, en b-liðnum, svo hljóðandi: „Hvað liður birtingu skýrslu um niðurstöður rannsókna á fóðurgildi innlendra grasköggla?“ - verður fyrst svarað nú í dag. Mér er ljóst, að hér er ekki um að sakast við hæstv. landbrh., hversu mjög það hefur dregist að svara þessari fsp. Ástæðan mun vera sú, að niðurstöður raunsóknanna hafi beinlínis ekki legið fyrir, það hafi ekki verið búið að vinna svör við þessari spurningu. Birtingin hefur sem sagt dregist óhóflega á langinn. Þegar rætt var um stöðu graskögglaverksmiðjanna og fóðurbætisverksmiðjanna hér á landi í vetur, þá var mjög uppi samanburður við verð á innfluttum fóðurbæti til landsins, og eins og að líkum lætur er ákaflega þýðingarmikið að vita um fóðurgildið. Verðsamanburðinn höfðum við, en fóðurgildi þessarar innlendu vöru í samanburði við fóðurgildi hinnar erlendu vöru, sem flutt var inn á niðurgreiddu verði frá Efnahagsbandalagslöndunum, lá ekki fyrir. Nú vænti ég að hæstv. ráðh. veiti okkur svör við þessari spurningu.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Það er rétt sem hv. fyrirspyrjandi sagði, þetta svar hefur dregist mjög á langinn. Ástæðan var m. a. sú, að þegar það kom til mín upphaflega taldi ég það ófullnægjandi og óskaði eftir því að fá gleggra svar og betri grg. en þá kom fram. Þetta liggur nú fyrir. Ég mun nú lesa grg. sjálfa, en auk þess eru hér fskj. yfir tilraunir þær, sem gerðar hafa verið, sem verið er að útbýta nú meðal hv. þm. En grg. er svohljóðandi : „Síðan grasmjöls- og graskögglaframleiðsla hófst hér á landi fyrir 12–15 árum hefur áhugi manna á þessari framleiðsluvöru verið töluverður. Þetta á bæði við um bændur og raunsóknamenn. Margar rannsóknir hafa verið gerðar á efnasamsetningu grasköggla og auk þess þó nokkuð margar fóðrunartilraunir með búfé. Hjálagt fylgir yfirlit yfir þær tilraunir, sem gerðar hafa verið með grasköggla í fóðrun búfjár. Hér á eftir verður gerð örstutt grein fyrir helstu niðurstöðum rannsókna og tilranna eins og þær liggja fyrir nú: 1. Á vegum fóðureftirlitsins hafa mörg hundruð sýni grasköggla verið efnagreind og meltanleiki þeirra ákvarðaður. Samkvæmt þeim rannsóknum er meðalfóðurgildi 11/2 kg köggla í fóðureiningu. En skylt er að geta þess, að mjög mikill breytileiki er í kögglunum og er engan veginn unnt að tala um staðlaða vöru. Samkv. þessum rannsóknum getur fóðurgildi sveiflast frá 1.2 kg í fóðureiningu upp í 1.9–2 kg í fóðureiningu. 2. Meltanleiki graskögglanna hefur verið ákvarðaður í glervömb. Yfirgripsmiklar samanburðarrannsóknir á meltanleika í glervömb og í dýrum hafa gefið sömu niðurstöður. 3. Rannsakað hefur verið, hvort meltanleiki grasköggla og heys breytist ef það væri gefið saman. Rannsóknin leiddi í ljós, að mismunandi hlutföll virðast ekki hafa áhrif á meltanleika fóðurefnanna hvors um sig. 4. Graskögglar í fengieldistilraunum með sauðfé hafa gefið sambærilega frjósemi og sama magn af kjarnfóðri, bæði með þurrhey og vothey sem grunnfóður. 5. Allmargar fóðrunartilraunir með grasköggla hafa verið framkvæmdar á nautgripum. Í mörgum þessum tilraunum hefur fóðurgildi kögglanna reynst betra en reiknað fóðurgildi eftir glermagaákvörðun. Í sumum tilraunum með mjólkurkýr hafa fitubættir kögglar gefið sömu nyt og sama magn af kjarnfóðri. Í tilraunum með holdakálfa hafa fitublandaðir graskögglar gefið sama þyngdarauka og sama magn af kjarnfóðri. Samandregið mætti segja, að graskögglar geti verið jafngildir kjarnfóðri handa sauðfé og nautgripum ef þeir eru gerðir úr úrvalshráefni. Aftur á móti verður að undirstrika, að þeir geta verið mjög breytilegir að gæðum.“ Þetta svar tel ég vera tæmandi, og fylgir hér svo skýrsla um tilraunir þær sem gerðar hafa verið. Verður henni útbýtt til hv. þm.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans og einnig fyrir það erfiði sem hann lagði á sig við að knýja þessi svör fram, sem alldjúpt virtist ætla að verða á um tíma. Ég vil leggja áherslu á nauðsyn þess, að birtar séu niðurstöður af rannsóknum, sem framkvæmdar eru á vegum landbúnaðarins, og umfram alla muni, að bændur eigi aðgang að ljósum svörum um þessar niðurstöður. Því fer víðs fjarri, að svo sé um niðurstöður af öllum þeim rannsóknum sem framkvæmdar eru á vegum landbúnaðarins. Ég vil minna á það, að mjög lengi hafa verið gerðar tilraunir á vegum landbúnaðarins með búvélar, notagildi þeirra og ágæti fyrir landbúnaðinn. Niðurstöður af þessum umfangsmiklu tilraunum eru aldrei birtar, og bændur, sem leita eftir upplýsingum um niðurstöður af slíkum rannsóknum, fá ekki svör, beinlínis vegna þess að það verður að taka þarna tillit til hagsmuna innflytjenda. Þegar á er gengið virkilega um svörin, þá verða þau eingöngu þau, að niðurstöðurnar, ef birtar yrðu af þessum rannsóknum, kynnu að hafa áhrif á vélaval bænda. En ég ítreka það, að ég tel alveg bráðnauðsynlegt að niðurstöðurnar af rannsóknum af þessu tagi, á fóðurgildi graskögglanna og á notagildi véla, sem fram eru boðnar til landbúnaðarins hér, myndi ekki bara einhvers konar einangrað viskusafn í höfðum sérfræðinganna sem að þessum rannsóknum vinna, heldur megi verða til nota fyrir bændastéttina.



Herra forseti. Á þskj. 132 hafði ég þegar í nóvemberlok s. l. lagt fram til hæstv. landbrh. fsp. um málefni veðdeildar Búnaðarbankans, um það, hvernig ríkisstj. hygðist leysa hinn mikla vanda veðdeildar Búnaðarbankans á því ári, hinu síðasta ári. En í nóvemberlok var mikil óvissa um afgreiðslu veðdeildar Búnaðarbankans á jarðakaupalánum til bænda sem sótt höfðu um lán á síðari helmingi liðins árs. Lífeyrissjóður bænda hafði látið veðdeildinni í té 100 millj. að láni, sem fóru í afgreiðslu lána sem fullgild voru fyrri hluta ársins. Skilyrði lífeyrissjóðsins fyrir þessari lánveitingu voru þau, að ákveðin fjárupphæð kæmi á móti annars staðar frá til að unnt yrði að sinna öllum umsóknum ársins. Um uppfyllingu þessa skilyrðis var ekki vitað er ég bar fram þá fsp. sem hér er til umr. Í umr. í Ed. Alþ. um till. okkar Alþb.-manna þar um verðlagsmál landbúnaðarins svaraði hæstv. landbrh. í raun þessari fsp. Rétt fyrir jólin afgreiddi svo veðdeildin þau jarðakaupalán sem þá lágu fyrir fullgildar umsóknir um. Niðurstaða liðins árs varð því sú, að alls voru veitt 116 jarðakaupalán að upphæð 175 millj. kr. úr veðdeild Búnaðarbankans. En hér var um bráðabirgðaráðstöfun að ræða, sem ber að þakka forgöngu hæstv. ráðh. Fyrst málefni veðdeildar eru komin hér upp sem slík, þá verður ekki hjá því komist að minna á stöðu hennar nú á þessu ári, þar sem ekkert fjármagn liggur í raun fyrir til ráðstöfunar og deildin sem slík er í raun gjaldþrota. Ég hef undanfarið starfað í nefnd sem fjallað hefur um hvort tveggja, vanda stofnlánadeildar og veðdeildar. Fyrir nær ári skilaði nefndin frv. til hæstv. ráðh. um stofnlánadeildina með till. um jöfnunargjald á búsafurðir og mótframlag ríkisins, um húsnæðismálalán yfir á Byggingarsjóð ríkisins, en jarðakaupalán aftur frá veðdeild yfir á stofnlánadeild, eins og kom fram í fyrirspurnatíma á Alþ. s. l. vor. Hæstv. ráðh. gekk þá mjög eftir því við nefndina, að hún skilaði frumvarpsdrögum, og virtist þá hafa von um árangur og framlagningu frv. En síðan mun honum hafa orðið róðurinn þungur innan ríkisstj., því enn bólar ekki á neinu. Nefndin hefur nýlega skilað öðrum frumvarpsdrögum, í þetta sinn um veðdeildina, en forsenda þess liggur þó í samþykkt fyrra frv. okkar í nefndinni eða frv. um stofnlánadeildina, það væri eitthvað svipað. Því væri gott nú að fá um það einhver svör frá hæstv. ráðh., hverjar horfur eru á framgangi þessa máls í heild, því eftir því fer um framtíð þessa lánaflokks sem veðdeildin veitir mikilvægastan og hér var um spurt, þ. e. a. s. jarðakaupalánin.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Það er rétt að fsp. sú, sem hér liggur fyrir um veðdeild Búnaðarbanka Íslands, var fram komin í haust. Þá þótti fyrirspyrjanda og fleirum nokkuð tvísýnt um afgreiðslu á jarðkaupalánum á s. l. ári. Hins vegar tókst svo til um afgreiðslu á jarðakaupalánum á s. l. ári, að þau voru öll afgreidd, voru fleiri en nokkru sinni fyrr og hærri upphæð en áður hefur verið. Þar sem þessi fsp. sneri að veðdeildinni, þá óskaði ég eftir því, að nefnd sú, sem unnið hefur að endurskoðun á lögunum um stofnlánadeild og veðdeild skilaði hvoru tveggja. Fyrir nokkrum dögum fékk ég till. nefndarinnar um veðdeild Búnaðarbanka Íslands. Út af því vil ég segja, að ljóst er að ég mun ekki leggja það frv. fyrir Alþ. Það er ekki af þeirri gerð, að ég hafi á því neinu sérstakan áhuga eða telji þörf á því. Hitt er mér aftur áhugamál, að koma fram frv. um stofnlánadeildina, m. a. að því leyti sem snertir jarðakaupalánin. Ég hef áður sagt frá því á hv. Alþ., að innan ríkisstj. væri ekki alger samstaða um málið. Það mál er nú til meðferðar og afgreiðslu er að vænta núna næstu daga, hvort það verður lagt fyrir og á hvern hátt það verður gert. Verður þá alveg ljóst, hvernig með verður farið. En eins og er get ég ekki svarað því endanlega. Frv. um veðdeildina sem slíka, eins og það liggur hér fyrir, tei ég ekki vera áhugavert mál eða þess eðlis, að það snerti landbúnaðinn að því leyti sem ég hafði búist við. En frv. um stofnlánadeildina verður ekki lagt fram nema hluti af því verði um jarðakaupalán, það er ljóst. Að þessu leyti svara ég þessari fsp., en vona að það dragist ekki langan tíma - enda ber nauðsyn til að ég geti endanlega sagt til um afstöðuna til frv. um breyt. á lögunum um stofnlánadeildina.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. svör hans. Ég legg þunga áherslu á það, að sem fyrst verði fyrir því séð, hvernig um framgang þessa frv. fer, og hæstv. ráðh. lofar að það verði nú alveg á næstunni. Ég geri mér alveg ljóst, eins og fram kom í máli mínu áðan, að það, sem skiptir höfuðmáli, er frv. um stofnlánadeildina og það sem við gerðum ráð fyrir varðandi jarðakaupalánin, að þau færist þar yfir. Það er auðvitað meginatriðið, að það frv. nái fram að ganga, því þar með er sá aðallánaflokkur sem veðdeildin hefur haft með að gera, kominn yfir í stofnlánadeildina, eins og nefndin lagði til. Það er þess vegna auðvitað aðaláhugamál okkar í nefndinni, að það frv. nái fram að ganga. Við höfum lagt á það megináherslu. Það sama er að segja um stjórn Stofnlánadeildar landbúnaðarins, sem hefur gert um þetta mjög ákveðna samþykkt, og hið sama hygg ég að sé að segja um Búnaðarþing, sem einnig hefur lagt á það áherslu, að einmitt það frv. - frv. um stofnlánadeildina og nýskipan bæði lánamála þar og eins fjármögnunar deildarinnar - næði sem fyrst fram að ganga. Á það má benda, að reikna má með því, að Stofnlánadeild landbúnaðarins verði núna í vikunni að taka ákvörðun um vaxta- og verðtryggingarkjör á lánum til bænda. Því er það mjög bagalegt, að ekki skuli sjá fyrir endann á framlagningu þessa frv. enn, hvort það nær fram að ganga innan ríkisstj. eða ekki, því þó að það komi stofnlánadeildinni ekki til fulls að notum á þessu ári, þá vísar það engu að síður mjög veginn um það, hvað koma skal, og stjórn stofnlánadeildarinnar gæti þá tekið tillit til þess við ákvörðun núna í vikunni á vöxtum og verðtryggingu lánanna. Það er ljóst, úr því að frv. hefur ekki náð fram að ganga og ég tala nú ekki um ef það nær ekki fram að ganga á þessu ári að hér verður um mjög verulega hækkun að ræða á hvoru tveggja, vöxtum og þó alveg sérstaklega á verðtryggingu lána í landbúnaði yfirleitt.



Herra forseti. Ég vil aðeins leggja á það þunga áherslu frá mínu sjónarmiði og annarra í þeirri nefnd, sem undirbúið hefur þessi frv. sem hér eru til umr., að þau verði fram lögð og tekin til afgreiðslu á þessu Alþingi. Ég tel, að þrátt fyrir það sem hér hefur komið fram, að frv. um Stofnlánadeild landbúnaðarins sé aðalmálið og það sem mestu máli skiptir þá sé einnig nokkuð þýðingarmikið frv. um veðdeild Búnaðarbanka Íslands. Það er minn skilningur, að það frv. leysi fjárhagsvanda þeirrar deildar miðað við það hlutverk sem í þessu frv. báðum er ætlast til að deildin hafi. Ef um veigameira hlutverk verður að ræða af hálfu veðdeildarinnar en þar er gert ráð fyrir, þarf vissulega aukið fjármagn, svo sem til sérstakrar útgáfu lausaskuldalána eða eitthvað slíkt en gert var ráð fyrir því í þessari nefnd, að til þess yrði þá að útvega sérstakt fé. Ég vil því ítreka, að ég tel að þessi mál séu ákaflega brýn, og ég vænti þess, að hæstv. ríkisstj. leggi þessi frv. fram og sjái til þess, að þau verði afgreidd á þessu Alþingi.



Herra forseti. Ég vil aðeins taka undir orð síðasta hv. ræðumanns. Nefnd undir forustu Stefáns Pálssonar, forstöðumanns Stofnlánadeildar landbúnaðarins, hefur unnið að þessum málum eins og til var ætlast. Það er fyrir löngu búið að skila frv. til l. um stofnlánadeildina en nú fyrir nokkru lauk nefndin störfum að fullu með því að skila af sér frv. til l. um veðdeild Búnaðarbanka Íslands. Það er deginum ljósara, að það er ákaflega brýnt, að þessi frv. nái fram að ganga svo fljótt sem auðið er. Um það hafa verið settar fram óskir og gefnar yfirlýsingar og öllum má það ljóst vera, að þetta er eitt hið allra brýnasta mál að því er varðar lánamál landbúnaðarins. Vænti ég fastlega, að hæstv. ríkisstj. hlutist til um að mál þessi nái fram að ganga hið allra fyrsta.



Herra forseti. Út af þeim umr., sem hér hafa farið fram, og undirtektum þm. við málið og með því að það hefur komið fram í svari hæstv. landbrh., að eining er ekki innan ríkisstj. um að flytja þetta mál óbreytt, þá heiti ég á þá sjálfstæðismenn hv. þm. Friðjón Þórðarson og hv. þm. Pálma Jónsson, að beita sér af alefli í sínum þingflokki og við sína ráðh. til að tryggja framgang þessa mikla nauðsynjamáls.

Fyrirspyrjandi (Jón Árm. Héðinsson) : Herra forseti. Það var fyrir nokkrum vikum, að sjónvarpið birti frétt um lagmetisstofnunina. Ég var ekki ánægður með frásögnina og hringdi þegar í stað í fréttamenn sjónvarpsins. Ég gerði þá athugasemd, að það vantaði í fréttina, hún væri út af fyrir sig ekki röng eins og hún væri sögð, en hún væri hálfsögð. Ég benti á að það fjármagn, sem lagmetisstofnunin hefði fengið, væri að mínu mati að meiri hluta komið frá þeim mönnum er verkuðu grásleppuhrogn í landinu. Óskaði ég eftir að þetta yrði athugað og birt leiðrétting. Leiðréttingin kom ekki, svo ég hringdi í forstjóra lagmetisstofnunarinnar og óskaði eftir að hann leiðrétti málið og gerði grein fyrir því, að framlag grásleppuveiðimanna væri meira en framlag ríkissjóðs. Leiðréttingin kom ekki, svo ég bar fram þessa fsp. í trausti þess að þar kæmi fram, hvað þessir menn hringinn í kringum landið hafa lagt til lagmetisiðnaðarins hér á Íslandi undanfarin ár. Spurningarnar, sem ég ber upp við hæstv. iðnrh. um Þróunarsjóð lagmetisiðnaðarins, eru á þessa leið: „1) Hverjar voru tekjur Þróunarsjóðs lagmetisiðnaðarins árin 1972, 1973, 1974, 1975, 1976 og 1977, sundurliðað?“ - Það skiptist þarna í 5 ár raunverulega vegna nýrrar löggjafar um lagmetisiðnaðinn, svo ég tek þarna 6 ár inn, vegna þess að mér var ekki kunnugt um hvernig tekjuskipting hafði farið nákvæmlega fram. „2) Hvernig hefur þessum tekjum verið varið, sbr. 16.–19. gr. reglugerðar um sjóðinn? 3) Hafa áætlanir verið gerðar um tekjuþörf Þróunarsjóðsins árið 1978, 1979 og 1980 - og hvað sýna þær þá?“ Löngum hefur verið mál manna hér á hv. Alþ. og utan dyra þess, að nauðsynlegt væri að gera átak til eflingar niðursuðuiðnaðinum í landinu. Það mun mála sannast, að það er nauðsynlegt að efla þann iðnað, en það er líka vissulega hlutverk allrar þjóðarinnar, en ekki eingöngu ákveðins hóps manna, sem hefur orðið að búa við það á sama tíma að fá eiginlega hvergi lán út á hinar smáu fleytur sínar. Þeir hafa eiginlega verið utangarðs í þjóðfélaginu varðandi lánafyrirgreiðslu, en þeir hafa samt nógu breiðar herðar þegar á þarf að halda til hjálpar þessari stofnun, þá er tekið af þeim. Eftir því sem ég best veit nú, munu frá þeim hafa komið meiri peningar á þessum 5 árum en Alþ. treysti sér til að láta af hendi rakna úr ríkissjóði.



Herra forseti. Svör hafa komið frá framkvæmdastjóra Sölustofnunar lagmetisiðnaðar við þeim fyrirspurnum sem hér eru bornar fram, og mun ég nú lesa þau. Fyrsta spurningin er: „Hverjar voru tekjur Þróunarsjóðs lagmetisiðnaðarins árin 1972, 1973, 1974, 1975, 1976 og 1977, sundurliðað?“ Tekjur Þróunarsjóðsins af útflutningsgjöldum og aðrar tekjur sjóðsins hafa skipst þannig: 1. Lagmeti fyrsta árið: 1 millj. 691 þús. kr. Annað árið: 5 millj. 804 þús. kr. Þriðja árið: 7 millj. 291 þús. kr. Fjórða árið: 5 millj. 825 þús. kr. Fimmta árið: ó millj. 246 þús. kr. Og á síðasta ári 8 millj. 326 þús. kr. Samtals eru tekjur af lagmeti 35 millj. 183 þús. kr. öll þessi 6 ár, 1972–197 7. 2. Af söltuðum grásleppuhrognum fyrsta árið: 3 millj. 727 þús. kr. Annað árið: 13 millj. 399 þús. kr. Þriðja árið: 8 millj. 350 þús. kr. Fjórða árið: 33 millj. 745 þús. kr. Fimmta árið: 51 millj. 9 þús. kr. og sjötta árið, í fyrra, 48 millj. 413 þús. kr. Samtals eru tekjur af söltuðum grásleppuhrognum árin 1972–1977 158 millj. 643 þús. kr. Þá eru í þriðja lagi vextir og annað: Fyrsta árið 47 þús. kr., annað árið 1 millj. 598 þús. kr., þriðja árið 3 millj. 14 þús. kr., fjórða árið 3 millj. 761 þús. kr., fimmta árið 7 millj. 619 þús. kr. og sjötta árið 8 millj. 143 þús. kr., eða samt. vextir og annað þessi ár 25 millj. 182 þús. kr. Samtals eru því tekjur Þróunarsjóðs lagmetisiðnaðarins af þessum tekjuliðum árin 1972–1977, að báðum meðtöldum, 218 millj. og 10 þús. kr. Þá er 2. spurning: „Hvernig hefur þessum tekjum verið varið, sbr. 16.–19. gr. reglugerðar um sjóðinn?“ Svar framkvæmdastjórans er á þessa leið: a) Tímabundin markaðsverkefni 8 millj. 609 þús. kr. og söluskrifstofa í Bandaríkjunum 27 millj. 263 kr. b) Þróun nýrra vörutegunda 22 millj. 832 þús. kr. e) Hönnun nýrra umbúða og gerð vörumerkis 8 millj. 508 þús. kr. d) Styrkir til framleiðenda 2 millj. kr. og ráðgjöf og hagræðingarverkefni 3 millj. 374 þús. kr. e) Laun sérmenntaðs starfsfólks 8 millj. 723 þús. kr., skrifstofu- og stjórnunarkostnaður 2 millj. 114 þús. kr. Samtals 83 millj. 423 þús. kr., en eigið fé sjóðsins var í árslok 1977 um 130 millj. kr. Þá er þriðja spurning: „Hafa áætlanir verið gerðar um tekjuþörf Þróunarsjóðsins árin 1978, 1979 og 1980 - og hvað sýna þær þá?“ Svar stofnunarinnar er á þessa leið: Verkefnum Þróunarsjóðs er að sjálfsögðu sniðinn sá stakkur sem tekjurnar leyfa á hverjum tíma, en hin fyrirhuguðu verkefni eru þessi: a) Tímabundin markaðsverkefni 20 millj. kr., söluskrifstofa í Bandaríkjunum 15 millj. kr., söluskrifstofur í Evrópu 40 millj. kr. Samtals undir þessum a-lið 75 millj. kr. b) Þróun nýrra vörutegunda 30 millj. kr. e) Hönnun nýrra umbúða og gerð vörumerkis 10 millj. kr. d) Styrkir til framleiðenda 20 millj. kr. og ráðgjafarstörf og hagræðingarverkefni 15 millj. kr. Samtals d-liður 25 millj. kr. e) Laun sérmenntaðs starfsfólks 25 millj. kr., skrifstofu- og stjórnunarkostnaður 9 millj. kr. Samtals undir e-lið 34 millj. kr. f) Sérstök söluverkefni: þ. e. 1. kavíar, kynning, sala og þátttaka í framleiðslukostnaði 80 millj. kr., 2. þorskhrogn og lifur, kynning, sala og þátttaka í framleiðslukostnaði 50 millj. kr. Samtals eru því áætlanir um þessi verkefni, sem sölustofnunin setur hér á blað, 304 millj. kr. Ég vænti þess, að ég hafi með þessu svarað fyrirspurnum hv. þm., og vegna þess, hversu hér eru margar tölur, vildi ég gjarnan afhenda honum þetta blað.

Fyrirspyrjandi (Jón Árm. Héðinsson) : Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. mjög vel fyrir svörin, þau eru athyglisverð. Eins og ég hafði grun um, kemur meginframlagið frá þessum hóp manna. Ég held að ég brjóti ekki neinn trúnað þó að ég geti þess, að þessir menn hafa litla fyrirgreiðslu fengið hjá Fiskveiðasjóði, en vegna sérstaks velvilja hæstv. sjútvrh. hefur hann gengið í það fyrir einstaka menn, sem áttu við sérstaklega erfiðar aðstæður að búa, að fá lítils háttar lán úr Fiskveiðasjóði. Nú eru uppi áform um það að koma með nýja löggjöf um lagmetisiðnaðinn í landinu og nýja tekjuöflun. Ég veit ekki hvað verður í því efni, en það er nauðsynlegt að íhuga þetta mál allt saman. Hér kom ekki fram, að á s. l. 5 árum hefur ríkissjóður lagt þessari stofnun fram liðlega 100 millj. kr. Hér kom ekki heldur fram, að þessi stofnun hefur keypt núna um 400 m2 húsnæði og innréttað. Er það metið á milli 70 og 80 millj. kr. og mun vera einhver fínasta skrifstofa á öllu Íslandi. Það getur vel verið að nauðsynlegt sé að gera slíkt, þegar næsta þriggja ára áætlun um sölustarfsemi og markaðsöflun er upp á rúmar 300 millj. eins og hæstv. ráðh. gat um, en engu að síður hlýtur þetta að vera slík ráðstöfun á fjármagni, að við hljótum að fylgjast með á Alþ. Það er útilokað annað. Og ég vil hreyfa þessu máli í tæka tíð, ef þetta frv. er á næstu grösum, til þess að menn hugleiði það í tíma, með hvaða hætti á að leysa vandamál lagmetisiðnaðarins í landinu. Það verður ekki gert með meirihlutaframlagi frá grásleppuveiðimönnum um allt land. Það þarf meira til og er algjör ósanngirni, ef ekki verður bætt úr. Það væri hægt að ræða þetta meira, en ég þakka hæstv. iðnrh. mjög vel fyrir þessar upplýsingar sem leiddu margt athyglisvert í ljós.

Fyrirspyrjandi (Þórarinn Þórarinsson) : Herra forseti. Í umr., sem urðu um Blönduvirkjun fyrr á þessu ári, upplýsti hæstv. iðnrh. að stefnt væri að því, að Hrauneyjafossvirkjun yrði tilbúin 1982 og mundi verða fullnýtt 1986 án sérstakrar stóriðju í tengslum við hana. Nú er það kunnugt, að á undanförnum missirum hafa farið fram viðræður milli ÍSALs hf. og opinberra aðila um það, að álbræðslan yrði stækkuð eða bætt við hana svonefndum þriðja áfanga. En til þess að svo gæti orðið þyrfti hún aukna orku, og var þá fjallað um það, að þessa orku fengi hún frá væntanlegri Hrauneyjafossvirkjun. Mér sýnist á þeim upplýsingum, sem hæstv. iðnrh. gaf hér við umr. um Blönduvirkjun - þ. e. að Hrauneyjafossvirkjun mundi ekki endast nema í 4 ár - að þá sé það hreint óráð að hverfa að því ráði að selja eitthvað af orkunni þaðan til stórvirkjunar. Þess vegna hef ég borið fram þessa fyrirspurn, hvort það séu nokkrar horfur á að samið verði við ÍSAL hf. um sölu á orku frá Hrauneyjafossvirkjun vegna ráðgerðrar stækkunar álbræðslunnar.



Herra forseti. Spurt er um hvort horfur séu á, að samið verði við ÍSAL hf. um sölu á orku frá Hrauneyjafossvirkjun vegna ráðgerðrar stækkunar álbræðslunnar. Með samningi, dagsettum 10. des. 1975, sem staðfestur var af Alþ. og gerður var í tengslum við Sigölduvirkjun, hefur ÍSAL heimild til þess að stækka álbræðsluna um sem svarar 20 mw, en af þeim eru 8 mw forgangsafl og 12 mw afgangsafl. Þessi stækkun miðast við að ljúka öðrum kerskála bræðslunnar og er bundin því skilyrði, að orkusala til hennar hefjist eigi siðar en í árslok 1979 og að ÍSAL taki ákvörðun um framkvæmdina fyrir árslok 1978. Sú 140 mw virkjun við Hrauneyjafoss, sem nú hefur verið heimiluð, miðast við þarfir almenningsveitna, og er áætlað að hún verði gerð í tveimur 74 mw áföngum með 1–2 ára millibili. Samningaviðræður hafa ekki farið fram milli Landsvirkjunar eða viðræðunefndar um orkufrekan iðnað annars vegar og ISALs hins vegar um sölu á orku frá Hrauneyjafossvirkjun.

Fyrirspyrjandi (Þórarinn Þórarinsson) : Herra forseti. Ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir svar hans. Ég skil það á þann veg, að ekki sé stefna ríkisstj. að selja orku frá Hrauneyjafossvirkjun til orkufreks iðnaðar.

Fyrirspyrjandi (Eyjólfur K. Jónsson) : Herra forseti. Á þskj. 372 flyt ég svo hljóðandi fyrirspurn: „Hvað líður áætlunargerð um nýtt vegarstæði í Mánárskriðum á Siglufjarðarvegi?“ Fsp. er til hæstv. samgrh.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Á þskj. 372 er fsp. frá hv. 4. þm. Norðurl. v., sem hann lýsti hér áðan. Svar við henni er svo hljóðandi upplýsingar frá vegamálastjóra: Á s. l. sumri var tekin loftmynd af Mánárskriðum og gert af þeim kort í vetur. Gerð hefur verið tillaga um nýja veglinu sem liggur um 100 m lægra en núverandi vegur. Kanna þarf skriðurnar á næsta sumri með tilliti til lausra jarðlaga til þess að hægt sé að gera sér ljóst, hverra aðgerða sé þörf til þess að hindra skrið ofan vegar, þar sem hið nýja vegarstæði er í mun meiri bratta en núverandi vegur. Þetta er það svar sem ég hef við fsp. hv. þm.

Fyrirspyrjandi (Eyjólfur K. Jónsson) : Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. þetta svar, þó að það sé að vísu veigalítið. Það eru allmörg ár síðan Alþ. samþ. þáltill. um að athuga vegarstæði í Mánárskriðum nær sjó en nú er, en lítið hefur orðið úr framkvæmdum, og er þar auðvitað um að kenna fjárskorti og eins hinu, að menn hafa ekki búist við að unnt yrði að útvega fé til þess að hefja framkvæmdir, jafnvel þó að áætlunargerðir hefðu nú farið fram, þegar mikill skortur hefur verið á vegafé. En ég fagna því sem sagt, að nú er að þessu unnið og gert ráð fyrir að þessari athugun ljúki á næsta sumri, þannig að við vitum þá eða þeir, sem hér verða á næsta hausti, hvernig mál muni standa þegar vegáætlun og vegamál ber á góma. En allir vita það og heyra í fréttum oftsinnis, að Mánárskriður ern mikill tálmi á Siglufjarðarveginum. Og oft er það svo, að sú mikla og glæsilega framkvæmd sem Strákagöng eru nýtist ekki vegna þess að þetta haft er á veginum og hann því ófær þar á litlum kafla, þótt greiðfært sé annars staðar. Þess vegna er brýn þörf á þessari framkvæmd og a. m. k. alveg nauðsynlegt að ljúka nú þessari athugun og gera kostnaðaráætlun, svo að menn viti hvað þeir eru um að tala, þegar þeir berjast fyrir þessum vegarbótum.



Herra forseti. Vegalög eða vegáætlun verður til umr. nú innan skamms og gefst þá tækifæri til þess að athuga sérstaklega það mál sem hér er gerð fyrirspurn um. En ég vildi leyfa mér að taka undir með hv. fyrirspyrjanda, Eyjólfi K. Jónssyni, að hér er um mjög mikið nauðsynjamál að ræða og mönnum hefur orðið það æ ljósara, eftir því sem árin hafa liðið, að núverandi ástand á þessum vegi er algjörlega óviðunandi. Satt best að segja, þá hefur margan manninn undrað það, hversu mjög hefur dregist úr hömlu, að sú athugun, sem fsp. beinist að, færi fram, því að till. þessa efnis var samþ. fyrir þó talsvert löngu og ekki sjáanlegt að á þessu þyrfti að verða svo óhæfilegur dráttur sem orðið hefur. Og án þess að orðlengja það frekar, þá vil ég mega vænta þess að hægt verði að taka þetta mál föstum tökum nú við afgreiðslu vegáætlunar.