Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er flutt til staðfestingar á brbl., sem sett voru í sept. s.l. Efni frv. er það eitt, að í stað þess að samkv. áður gildandi l. var yfirskattanefnd og ríkisskattanefnd aðeins heimilt að leiðrétta útsvör, sem kært var yfir, ef álagningarskekkja hafði reynzt a.m.k. 10%, er þessum nefndum nú heimilt að leiðrétta útsvörin, þótt ekki skakki meiru en 3% á annan hvorn veginn. Þetta og ekkert annað er efni þessa frv., og þarfnast það ekki skýringar, svo einfalt sem það er. Fjhn. hefur haft frv. til meðferðar, og var n. sammála um að mæla með samþykkt þess, en tveir nm. kváðu þó það skilyrði vera fyrir fylgi sínu við frv., að brtt. sú, sem hv. þm. V-Sk. (JK) hefur flutt, verði samþykkt. En efni þeirrar brtt. er það, að allar hömlur, sem þessi gr., 26. gr. útsvarslaganna, fjallar um, verði afnumdar og nefndunum sé heimilt að leiðrétta hvað litlar skekkjur sem þær kynnu að finna. Meiri hl. n, taldi þetta hins vegar það mikið álitamál, að hann tók ekki afstöðu til þess á þeim fundi, sem fjallaði um þetta, og hefur meiri hl. þannig algerlega óbundnar hendur um atkvæði gagnvart þessari till. En ég get lýst yfir því, að mín skoðun er sú, að það sé mjög mikið álitamál, hvort ekki sé ástæða til að hafa þarna einhverjar hömlur til þess að koma í veg fyrir það, að mikill fjöldi af algerlega tilefnislausum eða tilefnislitlum kærum berist til yfirskattanefndar og ríkisskattanefndar, sem kynni að leiða til þess, að þær yrðu mjög að færa út starfsemi sína, en útsvör hins vegar þess eðlis, a.m.k. þar sem þau eru ekki lögð á á algerlega vélrænan hátt, heldur eftir svokölluðum efnum og ástæðum, að álitamál sé, hvort kæra vegna svo lítillar skekkju sé réttmæt.



Herra forseti. Eins og kemur fram í nál., lýstum við hv. þm. Vestm. (JJós) því yfir í n., að við fylgdum brtt. hv. þm. V-Sk, (JK) um að fella hámarkið alveg niður og því aðeins að sú brtt. yrði samþ., mundum við styðja frv. Má að sjálfsögðu deila um það, hvort það eigi að hafa slíka takmörkun eins og nú er í lögum eða hefur verið í lögum, þessi 10%, eða ekki. Ef ætti að lækka það eitthvað, sýndist eðlilegra að færa það þá niður í t.d. 5% eða þá að fella það alveg niður. Sú tala, sem í frv. er nefnd, virðist vera nokkuð út í hött, og í rauninni má segja, að eðlilegast sé að hafa ekki takmörkun á þessu, heldur leyfa þeim mönnum, sem eru ekki ánægðir með sítt útsvar og vilja kæra það áfram, að gera það án tillits til þess, hvort þar muni skakka 10% eða 3%, eins og í frv. segir, Það eru önnur ákvæði í útsvarslögunum, sem ég hefði talið miklu meiri þörf á að endurskoða og breyta heldur en þetta, en meiri hl. n. vildi ekki fallast á að taka önnur atriði til meðferðar eða afgreiðslu í sambandi við útsvarslögin nú, svo að það var sýnilegt, að það mundi ekki tjóa á þessu stigi að flytja aðrar brtt., þó að þar sé um nauðsynjamál ýmis að ræða, sem þyrfti að breyta og endurskoða. Eins og málin því liggja fyrir, teljum við hv. þm. Vestm. rétt að fallast á frv., ef brtt. hv. þm, V-Sk. er samþ., en ella ekki, og teljum sem sagt þessa breytingu miðað við 3% nokkuð út í hött. Ég skal ekki ræða efnislega það mál, sem ég hreyfði í n., þær breytingar, sem ég teldi æskilegar, en gefst þá væntanlega tækifæri til að flytja um það sérstakt frv.

Flm. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Efni þessa frv. er það, að meðan söluskattur er á lagður að lögum, skuli fjórðungur hans renna í jöfnunarsjóð sveitarfélaga, þaðan skuli þeirri upphæð skipt milli allra sveitarfélaga á landinu eftir íbúatölu. Það er kunnara en frá þurfi að segja, hversu mjög skortir á, að sveitarfélögin á Íslandi hafi næga tekjustofna til að standa undir margháttuðum útgjöldum. Eini tekjustofn þeirra, sem nokkru nemur, er útsvörin. En þó að ríkisvaldið hafi lagt sífellt aukin útgjöld á sveitarfélögin, hefur hin hliðin verið vanrækt, að afla þeim nýrra tekjustofna, því að takmörk eru fyrir því, hversu hátt er hægt að fara með útsvörin og langt þar að ganga. Samtök sveitarfélaganna og fundir þeirra hafa hvað eftir annað á undanförnum árum bent á nauðsyn þess að fá að lögum heimild til nýrra tekjustofna. Vil ég nefna þar bæði fulltrúafundi og landsþing Sambands ísl. sveitarfélaga, bæjarstjórafundi, sem haldnir hafa verið, og nú síðast fundi bæjarstjóranna af Vestur-, Norður og Austurlandi. Allar þessar samþykktir og áskoranir ganga í þá átt að skora á Alþ. og ríkisstj., að afla nýrra tekjustofna. Í þessum ályktunum hefur oft verið minnzt á þá leið, sem hér er nefnd í frv., að sveitarfélögin fái hluta af söluskattinum. Held ég, að óhætt sé að fullyrða, að Samband ísl. sveitarfélaga og yfirleitt allar sveitarstjórnir standi einhuga að baki því máli, sem hér er flutt. Ég vil vísa til grg., sem fylgir frv., og umr., sem urðu um þetta sama mál á síðasta þingi, tel ekki ástæðu til að orðlengja það frekar að sinni, en vænti þess, að málið fái góðar undirtektir á Alþingi. Ég legg til, að frv. sé vísað til 2. umr. og hv. fjhn.