Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Gengið er til dagskrár og tekið fyrir eina dagskrármálið, stefnuræða forsætisráðherra og umræður um hana sem verður útvarpað og sjónvarpað héðan úr Alþingishúsinu. Umræðurnar skiptast í þrjár umferðir. Forsætisráðherra hefur 20 mínútur til framsögu en aðrir þingflokkar en þingflokkur forsætisráðherra hafa 12 mínútur í fyrstu umferð, í annarri umferð hafa þingflokkarnir 6 mínútur en í þeirri þriðju 5 mínútur hver þingflokkur. Röð flokkanna er í öllum umferðum þessi: Framsóknarflokkur, Samfylkingin, Sjálfstæðisflokkur, Vinstri hreyfingin – grænt framboð og Frjálslyndi flokkurinn. Fyrir Framsóknarflokk tala Halldór Ásgrímsson forsætisráðherra í fyrstu umferð, í annarri Valgerður Sverrisdóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, og í þriðju umferð Hjálmar Árnason, 6. þm. Suðurkjördæmis. Ræðumenn Samfylkingarinnar verða í fyrstu umferð Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, 9. þm. Reykjavíkurkjördæmis norður, Anna Kristín Gunnarsdóttir, 6. þm. Norðvesturkjördæmis, í annarri og Ágúst Ólafur Ágústsson, 10. þm. Reykjavíkurkjördæmis suður, í þriðju umferð. Ræðumenn fyrir Sjálfstæðisflokk verða Geir H. Haarde utanríkisráðherra í fyrstu umferð, Ásta Möller, 10. þm. Reykjavíkurkjördæmis norður, í annarri umferð og Halldór Blöndal, 2. þm. Norðausturkjördæmis, í þriðju umferð. Ræðumenn fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð verða Steingrímur J. Sigfússon, 5. þm. Norðausturkjördæmis, í fyrstu umferð, í annarri Kolbrún Halldórsdóttir, 8. þm. Reykjavíkurkjördæmis norður, og í þriðju umferð Hlynur Hallsson, 10. þm. Norðausturkjördæmis. Fyrir Frjálslynda flokkinn tala í fyrstu umferð Guðjón A. Kristjánsson, 5. þm. Norðvesturkjördæmis, Sigurjón Þórðarson, 10. þm. Norðvesturkjördæmis, í annarri umferð, en í þriðju umferð Magnús Þór Hafsteinsson, 9. þm. Suðurkjördæmis.

Frú forseti. Góðir Íslendingar. Ef brýnir þú plóg og strengir stög og stendur í vinnuher þá verði þar jafnan lífs þíns lög, sem land þitt og tunga er. Þá finnur þú Íslands æðaslög hið innra með sjálfum þér. Þannig kvað alþýðuskáldið Guðmundur Ingi Kristjánsson frá Kirkjubóli og lýsti þar íslenskri þjóðarsál betur en flestir hafa gert; þjóðarsál sem frá örófi alda hefur staðið saman - oft í snörpum stormum sinnar tíðar; þjóðarsál sem neitar að láta fámennið stöðva sig en leggur þess í stað áherslu á stöðu okkar meðal þjóða og einblínir á styrkleika okkar fremur en veikleika. Við Íslendingar erum gæfusöm þjóð. Samkvæmt nýrri lífskjarakönnun Sameinuðu þjóðanna er Ísland næstbesta landið í heiminum að búa í. Fyrir réttum áratug var staðan önnur og Ísland mun neðar á þeim lista. Þetta er ekki aðeins skoðun ríkisstjórnarinnar heldur virtra alþjóðaefnahagsstofnana og fyrirtækja. Hagvöxtur hefur verið meiri en í nálægum löndum. Atvinnuleysi er hvergi minna. Kaupmáttur heimilanna hefur einnig aukist meira hér en í nokkru nálægu landi. Það endurspeglar þær skattalækkanir sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir, auk launahækkana. Þegar Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur hófu ríkisstjórnarsamstarf sitt að loknum alþingiskosningum árið 1995 var staðan allt önnur. Fyrirtæki börðust í bökkum og gjaldþrot voru nær daglegt brauð. Atvinnuleysi var viðvarandi og kaupmáttur heimilanna rýrnaði ár frá ári. Ríkissjóður var rekinn með halla og innlendar og erlendar skuldir hans fóru vaxandi. Með gjörbreyttri efnahagsstefnu og markvissum aðgerðum hefur tekist að snúa blaðinu við. Ríkissjóður hefur árum saman verið rekinn með umtalsverðum afgangi og skuldir ríkisins nánast greiddar upp þegar tillit er tekið til gjaldeyriseignar hjá Seðlabanka Íslands. Íslensk fyrirtæki hafa margeflst að burðum og eru nú mörg hver umsvifamikil á erlendum vettvangi. Með hliðsjón af þessari hagstæðu, og ég vil leyfa mér að segja einstæðu, þróun er oft furðulegt að fylgjast með umræðum um efnahagsmál hér á landi. Stundum mætti halda að hér væri allt í kaldakoli og að varla stæði steinn yfir steini. Það þarf ekki nema að líta rétt út fyrir landsteinana til að sjá hvað við stöndum vel að vígi. Flest lönd Evrópu hafa um langt árabil háð oft og tíðum vonlausa baráttu við gífurlegt atvinnuleysi sem hefur jafnvel farið yfir 10%, til dæmis í Frakklandi og Þýskalandi. Ekki þarf að fjölyrða um afleiðingar slíks langtímaatvinnuleysis, bæði efnahagslegar og ekki síður félagslegar. Kaupmátturinn hefur ýmist staðið í stað eða minnkað. Hvað mundu menn segja ef við værum í þeim sporum! Af hálfu ríkisstjórnarinnar er lögð megináhersla á að viðhalda stöðugleika efnahagslífsins með áframhaldandi aðhaldi í ríkisfjármálum árið 2006, þriðja árið í röð. Það hefur skilað sparnaði í almennum rekstri. Jafnframt hefur verið dregið úr framkvæmdum og mun sú stefna ríkja á næsta ári þegar stóriðjuframkvæmdir verða enn miklar. Fyrir dyrum stendur tugmilljarða uppgreiðsla erlendra skulda ríkissjóðs sem er möguleg vegna sölu Símans. Afgangurinn verður að mestu notaður eða ávaxtaður í Seðlabanka Íslands þar til honum verður ráðstafað frá og með árinu 2007. Þetta skilar ríkissjóði umtalsverðum vaxtatekjum og kemur í veg fyrir þensluáhrif á sama tíma og stóriðjuframkvæmdirnar eru í hámarki. Í þessu ljósi sætir nokkurri furðu gagnrýni um að aðhald ríkisfjármála hafi ekki verið nægilega mikið. Það liggur fyrir að frá árinu 2003 hefur aðhaldsstig ríkisfjármála aukist meira hér en í nokkru öðru ríki OECD. Jafnframt liggur fyrir að stjórnvöld hafa tekið réttan pól í hæðina með því að fylgja skýrri langtímastefnu í ríkisfjármálum og efnahagsmálum almennt. Þótt verðbólga hafi aukist meira að undanförnu en spár gerðu ráð fyrir má alfarið rekja það til hækkunar fasteigna- og olíuverðs. Ég tel þó að menn eigi að fara varlega í að fjármagna neysluútgjöld sín með lántökum eins og borið hefur á upp á síðkastið. Það er alltaf hollt að kunna sér hóf. Frú forseti. Menntun og þekking skiptir sköpum í framtíðinni í hinni hörðu samkeppni þjóða á alþjóðavettvangi. Í nýrri skýrslu frá OECD kemur fram að árið 2002 voru Íslendingar sú þjóð sem varði stærstum hluta þjóðarframleiðslu sinnar, eða 7,4%, til menntamála. Við eigum að líta á útgjöld til menntamála sem fjárfestingu í framtíðinni og rétt eins og aðrir fjárfestar viljum við tryggja að fjárfestingin skili sem mestum árangri. Á þessu þingi hyggst ríkisstjórnin leggja fram frumvörp er taka til grunnskóla-, framhaldsskóla- og háskólastigsins. Áratugur er liðinn frá því að rekstur grunnskóla var færður frá ríki til sveitarfélaga. Í ljósi reynslu síðustu tíu ára hafa sveitarfélögin og samtök þeirra gert margvíslegar athugasemdir við það sem betur má fara og er markmiðið að sníða slíka annmarka af. Íslenskir háskólanemar hafa aldrei verið fleiri, framlög til háskólamála hafa aldrei verið hærri og námsframboðið aldrei fjölbreyttara. Áformuð eru ný rammalög um háskóla. Markmið þeirra er að tryggja að gæði háskólamenntunar hér séu á heimsmælikvarða og prófgráður njóti fullrar viðurkenningar. Jafnframt er ætlunin að jafna stöðu ríkisrekinna háskóla og þeirra sem reknir eru af öðrum. Í heilbrigðismálum stendur þjóðin á tímamótum. Ríkisstjórnin tók ákvörðun um að leggja fjórðung þess sem fékkst fyrir Símann í nýtt hátæknisjúkrahús. Þannig er enn á ný skilað til þjóðarinnar verðmætum sem þjóðin skóp. Í tengslum við byggingu nýs spítala er brýnt að endurskilgreina alla sjúkrahúsþjónustuna. Það verkefni er ekki síður mikilvægt en ákvörðun um húsbyggingar og staðsetningu. Undanfarið hefur markvisst verið unnið að sameiningu heilbrigðisstofnana undir eina stjórn víðs vegar á landinu og enn fremur sér fyrir endann á uppbyggingu heilsugæslunnar á höfuðborgarsvæðinu. Hugað hefur verið að réttindum foreldra langveikra barna og er ætlunin að tryggja foreldrum fjárhagsaðstoð þurfi þeir að leggja niður launuð störf eða gera hlé á námi þegar börn þeirra greinast langveik eða alvarlega fötluð. Ríkisstjórnin hefur einnig ákveðið að einum milljarði króna af söluandvirði Símans verði varið til þess að leysa úr húsnæðisþörf og bæta þjónustu við geðfatlaða. Markmiðið er að eyða biðlistum og tryggja að geðfatlaðir búi við viðunandi aðstæður. Ég lýsti því yfir um síðustu áramót að kanna bæri stöðu íslensku fjölskyldunnar. Að því verki er nú unnið í fjölskyldunefndinni sem ég skipaði á sínum tíma. Margvíslegar hugmyndir eru þar til skoðunar sem margar taka til samvinnu ríkis og sveitarfélaga í þjónustu við fólkið í landinu. Meðal þess er hvernig koma megi til móts við foreldra barna á aldrinum níu til átján mánaða, eða frá því að fæðingarorlofi lýkur og þar til börn komast almennt inn í leikskólann sem skilgreindur hefur verið sem fyrsta skólastigið. Margir foreldrar verða að brúa þetta bil í dag með ýmsum ráðum. Hefur fjölskyldunefndin rætt tillögur í því sambandi enda er hér um brýnt réttindamál að ræða og ég vænti mikils af störfum nefndarinnar. Á Íslandi á ekki að viðgangast mismunun, hvorki á grundvelli litarháttar, trúarskoðana né kynhneigðar. Þess vegna verður á næstunni lagt fram frumvarp um aukin réttindi samkynhneigðra. Ég er þess fullviss að þingheimur sameinist um að greiða fyrir því máli og hrinda þessari mikilvægu réttarbót í framkvæmd sem fyrst. Frú forseti. Stefnt er að því að treysta búsetuskilyrði á landsbyggðinni og efla samkeppnishæfni landsins með tillögu til þingsályktunar um stefnumótandi byggðaáætlun fyrir árin 2006–2009. Þrjú meginmarkmið hafa verið skilgreind. Þau eru í fyrsta lagi að landshlutakjarnar verði efldir jafnframt því að treysta þær byggðir sem búa við fólksfækkun, í öðru lagi að byggðarlög nái að laga sig að örri samfélagsþróun og hröðum breytingum í atvinnuháttum og í þriðja lagi að atvinnulíf, menntun, menning og félagslegt jafnræði verði styrkt á landsbyggðinni. Hagsæld hverrar þjóðar liggur í því hvernig tekst að nýta og virkja þá hæfileika sem í henni búa. Samgöngur og upplýsingatækni skipa þar stóran þátt. Verið er að hrinda í framkvæmd þeirri fjarskiptaáætlun sem Alþingi samþykkti síðastliðið vor. Þar var mörkuð stefna stjórnvalda í háhraða- og farsímavæðingu landsins auk fjölmargra annarra þátta sem skipta okkur máli og horfa til framtíðar. Með því að stofna fjarskiptasjóð og láta renna til hans hálfan þriðja milljarð króna af söluandvirði Símans er staðfestur sá vilji ríkisstjórnarinnar að skapa hér hin bestu skilyrði til að nýta þá auðlind sem í upplýsingatækninni felst í þágu einstaklinga og atvinnulífsins. Á árunum 2007–2010 verður 15 milljörðum króna varið til framkvæmda í vegamálum, m.a. til byggingar Sundabrautar, og til framkvæmda við helstu þjóðvegi landsins. Með þessu er framkvæmdafé til vegagerðar meira en tvöfaldað á tímabilinu og ljóst að mikil breyting verður til batnaðar á samgöngum landshorna á milli og möguleikar Íslands sem ferðamannalands munu stóraukast. Lengi hefur staðið til að endurnýja tækjakost Landhelgisgæslunnar og þótt hann hafi þjónað öryggi landsmanna vel og starfsmenn unnið frækileg björgunarafrek er kominn tími til að fá nýtt skip og nýja flugvél. Það hefur nú verið ákveðið og mun það hafa mikla þýðingu fyrir alla landsmenn. Hinn 8. október nk. ganga íbúar 61 sveitarfélags að kjörborðinu og greiða atkvæði um sameiningartillögur. Ríkisstjórnin mun ekki láta sitt eftir liggja til að liðka fyrir sameiningu. Í því skyni verða allt að 2,4 milljarðar króna veittir úr ríkissjóði, meðal annars til að gera nýsameinuðum sveitarfélögum kleift að byggja upp nýja þjónustu, svo sem leikskóla og grunnskóla. Höfuðborgin okkar er miðstöð menningar, vísinda og þjónustu. Í lok síðasta mánaðar var kynnt niðurstaða í samkeppni um hönnun á nýju og glæsilegu tónlistar- og ráðstefnuhúsi sem reist verður við Reykjavíkurhöfn. Með byggingu þessa húss verður bylting í tónlistarmálum auk þess sem tónlistarhúsið verður eitt af fegurstu kennileitum höfuðborgarinnar og Íslands. Frú forseti. Velferð hvers þjóðfélags er ekki hvað síst reist á getu til nýsköpunar og endurnýjunar í atvinnulífinu. Á grundvelli stefnumörkunar Vísinda- og tækniráðs hefur ríkisstjórnin beitt sér fyrir að ríflega tvöfalda úthlutunarfé opinberra samkeppnissjóða á kjörtímabilinu. En betur má ef duga skal. Ég tel framtíð íslensku þjóðarinnar felast í stóreflingu menntunar og vísindarannsókna og að í slíku átaki felist tækifæri til framfara á flestum sviðum. Ég hef lýst þeirri skoðun minni að skynsamlegt væri að stofna sérstaka sameignarsjóði Nýsköpunarsjóðs, fjármálafyrirtækja og lífeyrissjóðanna í landinu sem gætu fjárfest í sprotafyrirtækjum og eflt nýsköpun og vísindarannsóknir. Ríkisstjórnin hefur nú ákveðið að verja 2,5 milljörðum króna af söluandvirði Símans til þess að auka eigið fé Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins. Stjórn Nýsköpunarsjóðs verður heimilt að verja allt að 1,5 milljörðum til að stofna sjóð til að fjárfesta í sprotafyrirtækjum með lífeyrissjóðum og fjármálafyrirtækjum sem lýst hafa miklum áhuga á málinu. Stefnt er að því að slíkur sjóður hafi til ráðstöfunar 3–4 milljarða króna. Fyrirtækjum í sjávarútvegi verður gert kleift að auka enn frekar verðmæti þess sjávarfangs sem að landi berst í gegnum verkefnið um aukið virði sjávarfangs. Íslenskt sjávarfang verður að standast allar hugsanlegar kröfur og staðla sem nú eru í gildi og kunna að verða settir um gæði þess og innihald. Frekari rannsóknir, sem ætlað er að tryggja öryggi útflutningstekna, verða unnar hjá Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins. Fyrir þremur árum samþykkti ríkisstjórnin stefnu um sjálfbæra þróun undir heitinu Velferð til framtíðar. Í haust verður boðað til umhverfisþings þar sem árangur þessarar stefnumörkunar verður til umfjöllunar og áherslur næstu ára kynntar. Fyrir okkur Íslendinga skiptir miklu máli að við nýtum náttúruauðlindir okkar á skynsamlegan og sjálfbæran hátt hvort sem það eru hinar lifandi auðlindir sjávar, endurnýjanlegar orkulindir eða sérstæð náttúrufyrirbæri sem laða að ferðamenn. Mikilvægir áfangar hafa náðst á undanförnum árum í að efla hag jafnt bænda sem og neytenda. Má þar nefna samning um starfsskilyrði garðyrkjubænda sem skilaði sér í lægra vöruverði. Mjólkurafurðastöðvar og sláturhús hafa sameinast og orðið stærri og sérhæfðari. Það hefur aftur leitt til þess að heildsöluverð á mjólk og mjólkurafurðum hefur haldist óbreytt í þrjú ár. Mikil nýsköpun hefur einnig átt sér stað í sveitum landsins. Mest áberandi er hvers konar ferðaþjónusta og skógræktarverkefni sem um 800 bændur taka þátt í. Frú forseti. Einn mikilvægasti leiðtogafundur í sögu Sameinuðu þjóðanna fór fram nýverið. Þar samþykktu þjóðir heims víðtækar umbætur á starfsemi og skipulagi samtakanna þótt vonir hefðu staðið til að enn lengra mætti ganga í framfaraátt, eins og í mannréttindamálum og skipan öryggisráðsins. Í ávarpi mínu minnti ég á framboð Íslands til sætis í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna sem ákveðið var árið 1998 og naut almenns stuðnings á Alþingi. Full samstaða er í ríkisstjórn um að ekki verði vikið frá þeirri stefnu að sækjast eftir sæti í ráðinu árin 2009 og 2010. Leiðtogafundurinn áréttaði einnig þann vilja þjóða heims að draga verulega úr fátækt í heiminum með því að stórauka framlög til þróunarmála. Ríkisstjórn Íslands ákvað að minni tillögu árið 2004 að opinber þróunaraðstoð sem hlutfall af þjóðartekjum skyldi hækka úr 0,19% árið 2004 í 0,35% árið 2009. Þegar því markmiði verður náð hafa framlög Íslands til þróunarsamvinnu fjórfaldast á réttum áratug og er sá gríðarlegi vöxtur í fullu samræmi við aukinn áhuga Íslendinga á þróunarmálum og vilja til að láta gott af sér leiða. Frú forseti. Eitt veigamesta verkefni Alþingis og þjóðarinnar allrar er endurskoðun stjórnarskrárinnar. Nefnd sem ég skipaði í upphafi árs til að stýra endurskoðunarstarfinu hefur þegar getið sér gott orð fyrir vönduð og lýðræðisleg vinnubrögð. Rík samstaða þarf að vera um stjórnarskrárbreytingar, meiri samstaða en um lagabreytingar yfirleitt. Það er rík krafa meðal almennings að handhafar ríkisvalds sinni starfi sínu af ábyrgð með almannaheill að leiðarljósi og vandað sé til verka í stjórnsýslu, við lagasetningu og hjá dómstólum landsins. Enn fremur eru uppi óskir um að fulltrúalýðræðið verði endurnýjað þannig að almenningur fái færi á að taka virkan þátt í ákvörðunartöku um sameiginleg málefni, ekki einungis í þingkosningum á fjögurra ára fresti heldur einnig þess á milli, t.d. í þjóðaratkvæðagreiðslum. Í þessu sambandi verðum við að skoða vel reynslu annarra þjóða. Of tíðar þjóðaratkvæðagreiðslur geta haft þveröfug áhrif og dregið úr almennum áhuga á stjórnmálum. Von mín er sú að þegar upp verði staðið getum við sagt með stolti að með gagnsæjum og vönduðum vinnuaðferðum við endurskoðun stjórnarskrárinnar hafi verið rennt nýjum stoðum undir lýðræði á Íslandi. Á dögunum var frá því greint að íslensk stjórnsýsla væri sú þriðja skilvirkasta í heimi. Samt sem áður má margt betur fara og hef ég látið hefja vinnu sem miðar að því að einfalda stjórnsýsluna og gera hana markvissari og meira í takt við tímann. Það þýðir meðal annars endurskoðun á lögum og reglum um Stjórnarráð Íslands. Ég tel einnig mikilsvert að þing og ráðuneyti hugi að leiðum til að bæta löggjafarstarfið þannig að löggjöf sé eins skýr og einföld og kostur er. Við verðum að hugsa um almenning og fyrirtækin í landinu sem þurfa að haga störfum sínum og háttsemi í samræmi við lögin sem hið háa Alþingi samþykkir. Ríkisstjórnin hefur af þessu tilefni ákveðið að hrinda af stað sérstöku átaki um „Einfaldara Ísland“. Gert er ráð fyrir að hvert ráðuneyti fari yfir lög og reglur, sem undir það heyra, með það fyrir augum að einfalda regluverkið, minnka skriffinnsku og auka skilvirkni enn frekar. Frú forseti. Stefna ríkisstjórnarflokkanna hefur alla tíð miðað að því að skapa hér skilyrði til efnahagslegs stöðugleika og aukins hagvaxtar en hvort tveggja er forsenda öflugs atvinnulífs og bættra lífskjara almennings. Undanfarin ár hefur mikil uppbygging stóriðju öðru fremur leitt efnahagsuppsveifluna og horfur eru á að sama verði uppi á teningnum á næsta ári. Að öðru óbreyttu er hins vegar útlit fyrir að eftir það hægi verulega á umsvifum í efnahagslífinu. Til þess að bregðast við þessum horfum hefur ríkisstjórnin m.a. lagt fram ítarlegar tillögur um það hvernig ráðstöfun söluandvirðis Símans verði best hagað. Jafnframt hefur ríkisstjórnin lagt mikla áherslu á að treysta undirstöður atvinnulífsins með stórauknum fjárframlögum til rannsóknar- og frumkvöðlastarfsemi. Samhliða er mikilvægt að huga að frekari nýtingu okkar miklu orkulinda þar sem jafnframt verði tekið fullt tillit til umhverfisþátta. Ég er sannfærður um að allir þessir þættir auka fjölbreytni í íslensku atvinnulífi og renna traustari stoðum undir þjóðfélagið. Það skapar skilyrði til frekari skattalækkana, jafnt hjá fyrirtækjum sem einstaklingum, og gefur um leið möguleika á áframhaldandi uppbyggingu velferðar- og menntakerfisins. Virðulegi forseti. Þau eru sterk æðaslög þjóðarinnar. Það er hlutverk okkar stjórnmálamanna að hlusta á og túlka æðaslög þjóðarinnar, greiða götu hennar og virkja þennan kraft í þágu okkar allra. Þetta tel ég vera mitt meginverkefni og að því mun ég vinna. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Fyrir tæpum hálfum mánuði voru kynntar niðurstöður í samkeppni um tónlistar- og ráðstefnuhús sem mun rísa í Reykjavík á komandi árum. Í mínum huga markar þetta hús mikil tímamót. Það er tákn nýrra tíma, nýrrar aldar, þar sem menntun, menning og fjölbreytni mun ráða ríkjum, þar sem samkeppnisstaða þjóða mun styrkjast ef fagmennska og framsækni fær að njóta sín en veikjast ef stundarhagsmunir og smásálarháttur fær að ríkja. Samstarf okkar besta fólks á sviði lista, hönnunar og viðskipta og góður stuðningur stjórnmálamanna úr öllum flokkum var til fyrirmyndar. Tónlistar- og ráðstefnuhúsið er til marks um hverju hægt er að áorka þegar stjórnmálamenn hafa skýr markmið. Ný öld mun gera allt aðrar kröfur til okkar en sú sem liðin er. Hún mun færa okkur ný tækifæri en líka nýjar ógnanir. Þá mun skipta okkur máli að þekkja styrk okkar og veikleika sem þjóðar. Ég er ekki í nokkrum vafa um að smæð samfélagsins er þar í lykilhlutverki. Smæðin hefur alið af sér einstaklinga með sterka sjálfsmynd og gott frumkvæði. Hún hefur aukið samheldnina og tilfinninguna fyrir því að við eigum að deila kjörum hvert með öðru, að við höfum öll hlutverki að gegna. En smæðin og návígið er líka höfuðorsökin fyrir þeirri þröngsýni og þeim sundurlyndisfjanda sem stundum geisar í íslensku samfélagi þegar sært stolt, persónuleg óvild, pólitísk samtrygging eða andúð, nær að slíta sundur friðinn. Við höfum orðið vitni að slíkum ófriði oftar en góðu hófi gegnir á síðastliðnum þremur árum. Oft hafa menn ekki skeytt um heiður eða sóma, grundvallarlög eða leikreglur, orðstír þings eða þjóðar. Íraksstríðið, eftirlaunamálið, skipan hæstaréttardómara, fréttastjóramálið, málskotsréttur forseta, fjölmiðlamálið, olíusamráðið og Baugsmálin. Þessi mál eru of mörg á of stuttum tíma. Þau hafa alið á óvild og tortryggni sem gegnsýrir og veikir allar helstu stofnanir samfélagsins, og miklu veldur sá sem upphafinu veldur. Íslenskt samfélag þarf ekki á þessu að halda. Góðir landsmenn. Nú eru rúm fimmtán ár liðin frá því að verkalýðshreyfing, atvinnurekendur og stjórnvöld náðu tökum á verðbólgunni með þjóðarsáttarsamningunum. Þá fyrst fór hugtakið „stöðugleiki“ að heyrast í íslenskum stjórnmálum og var réttnefni um það afrek sem þjóðarsáttin var. Ég hygg, góðir landsmenn, að núna eigið þið mörg hver erfitt með að átta ykkur á klisjukenndu tali landsfeðranna sem segjast verja stöðugleikann. Hvaða stöðugleika? Forsætisráðherra var á þessum nótum í ræðu sinni og dró upp mynd af sýndarveruleika. Raunveruleikinn er allt öðruvísi, blikurnar hrannast upp. Viðskiptahallinn hefur aldrei verið meiri síðan mælingar hófust. Útflutningsgreinar eru í bráðum vanda. Greiningardeildir banka spá allt að 8% verðbólgu. Öll met hafa verið slegin í skuldasöfnun sem leggst þyngst á heimilin og ungt fólk. Forsendur kjarasamninga eru að bresta. Þessar staðreyndir gefa hvorki mynd af aðhaldssamri né ábyrgri fjármálastjórn. Í raunveruleikanum er stöðugleikinn í uppnámi. Hún var ekki ánægð með stöðugleikann, gamla konan sem hringdi í mig í dag. Hún sagði að þrátt fyrir allt sem hún hefði lagt af mörkum í íslensku samfélagi liði sér eins og niðursetningi. Er það stöðugleiki þegar um 16 þúsund lífeyrisþegar hafa minna en 110 þús. kr. á mánuði sér til lífsviðurværis og borga af því 14% í skatt? Er það til marks um stöðugleika að sú kynslóð sem nú er að hefja búskap sinn byrjar með þyngri skuldabagga en nokkur önnur kynslóð á undan henni? Er það stöðugleiki að kynslóðin sem átti að njóta góðs af 90% lánum og lægri húsnæðisvöxtum þurfi að greiða 35% hærra verð í dag fyrir sína fyrstu íbúð en hún þurfti að gera fyrir ári? Er það til marks um stöðugleika að fjórðungur ungmenna fái ekki menntun við sitt hæfi og 40% fólks á vinnumarkaði skuli án viðurkenndrar framhaldsmenntunar? Það er kannski eins konar stöðugleiki. Frú forseti. Forsætisráðherra var fáorður um þetta í ræðu sinni. Hann minntist ekki einu orði á hvernig hann ætlaði að takast á við vaxandi ójöfnuð í íslensku samfélagi. Ég fullyrði að þessi ójöfnuður er stærsta ógnin við stöðugleikann. Hann vegur að styrk íslensks samfélags. Samfylkingin mun því í vetur leggja áherslu á fjölmörg mál sem munu stuðla að nýrri tegund stöðugleika, stöðugleika sem byggir á jafnræði þegnanna og jöfnun tækifæra. Við höfnum skattastefnu ríkisstjórnarinnar sem gerir best við þá sem mest hafa, sem færir milljónkrónamanninum 90 þús. kr. á mánuði í skattalækkun en einstæðu foreldri 10 þús. kr. Þessi skattastefna stríðir gegn hugmyndum þjóðarinnar um samkennd. Samfylkingin telur réttlátara að bæta fremur hag láglaunafólks og barnafólks með lækkun matarskatts, óbreyttum vaxtabótum og hækkun barnabóta. Við viljum að bætur lífeyrisþega verði hækkaðar um 12 þús. kr. á mánuði til að leiðrétta þá kjaraskerðingu sem þeir hafa orðið fyrir í tíð þessarar ríkisstjórnar. Við leggjum fram viðamiklar tillögur í menntamálum sem munu auðvelda einstaklingum og fyrirtækjum að búa sig undir framtíðina og takast á við nauðsynlegar breytingar á atvinnuháttum. Við gerum tillögur um breytingar á stjórnkerfinu sem stuðla að gegnsæjum og heiðarlegum stjórnarháttum þar sem fólki, atvinnugreinum eða fyrirtækjum er ekki mismunað. Ríkisstjórnin virðist ekki skilja nýja hagkerfið eða nýja atvinnulífið. Klisjan um að viðhalda stöðugleika, án þess að henni sé fylgt eftir með aðgerðum, er orðinn helsti fjötur fagmennsku og framsækni í íslensku atvinnulífi. Hún er skálkaskjól agaleysis í ríkisfjármálum og andvaraleysis um afleiðingar eigin gerða, hvort sem þær lúta að stórum innspýtingum inn í hagkerfið eða hvatningu til ungs fólks um að skuldsetja sig. Lúnir landsfeður vilja halda jól allt árið og gefa gjafir. Fimmtán árum eftir þjóðarsáttarsamninga þarf nýja hugsun og raunverulegan skilning á því hvernig samkeppnisstaða landsins muni styrkjast. Hæstv. ríkisstjórn verður að vakna ef ekki á illa að fara. Tónlistar- og ráðstefnuhúsið, sem ég talaði um í upphafi máls míns, er táknmynd um samvinnu ólíkra afla þar sem framsýni og fagmennska ræður för. Ríkisstjórnin hefur á valdi sínu að fjölga slíkum táknum. Við lifum í opnu, alþjóðlegu samfélagi. Okkur mun vel farnast ef við ræktum samheldni og jöfnuð í stað þess að ala á sundurlyndi og ójöfnuði. Þjóðin er löngu orðin þreytt á því ástandi og andrúmslofti sem hér hefur ríkt á undanförnum árum. Rætur þess liggja hingað. Ríkisstjórnin á næsta leik. - Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir landsmenn. Það er mikill kraftur með þjóðinni um þessar mundir. Íslenskt samfélag einkennist af sköpunarkrafti og þeirri gleði sem jafnan fylgir því að sjá hluti komast í verk, mannvirki rísa og drauma breytast í veruleika. Þessi kraftur finnur sér farveg jafnt í viðskiptum og atvinnulífi sem menningu, vísindum, skólastarfi og listum. Alls staðar er verið að fást við nýjungar og unga fólkið aflar sér þekkingar um heim allan til uppbyggingar hér heima fyrir. Við lifum á sannkölluðu framfaraskeiði við hraðbraut mikilla umsvifa og breytinga sem engan hefði dreymt um fyrir tiltölulega fáum árum. Það er við þessar aðstæður sem þau tímamót verða að Davíð Oddsson, formaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra, ákveður að hverfa af vettvangi stjórnmálanna til annarra starfa. Davíð Oddsson hefur ótvírætt verið fremsti stjórnmálaforingi Íslendinga á glæsilegasta framfaratímabili í sögu þjóðarinnar. Undir hans forustu hefur ríkt festa og öryggi í landsmálum á tímum ótrúlegra breytinga. Þjóðin á honum mikið að þakka. Frelsi hefur verið leiðarljós þeirra breytinga sem ríkisstjórnir Davíðs Oddssonar hafa beitt sér fyrir frá 1991. Miklir kraftar hafa verið leystir úr læðingi með einkavæðingu og auknu frelsi og farið sem vorleysing um þjóðfélagið allt. Birtingarmyndir meira frelsis eru hvarvetna sjáanlegar. En áþreifanlegasti mælikvarðinn er áreiðanlega sú mikla tekjuaukning sem orðið hefur í landinu. Kaupmáttur hins almenna launamanns eftir skatta hefur aukist svo mikið að fólk hefur í dag um 50% meira að raungildi úr að spila en fyrir tíu árum. Opinber þjónusta hefur aukist og batnað til muna á þessum tíma einmitt vegna þess að efnahagsstefnan hefur bætt afkomu ríkissjóðs sem þar með hefur verið betur aflögufær um fjármagn til þjóðþrifamála. Þótt ósamkomulag og hatrammar pólitískar deilur hafi verið um einstök atriði á þessari vegferð hygg ég að enginn vildi nú vera í þeim sporum sem þjóðin stóð í vorið 1991 þegar síðasta vinstri stjórn hrökklaðist frá völdum. Efnahagslegur stöðugleiki gerir öllum kleift að hugsa til framtíðar. Ísland er öflugra og betra nú en nokkru sinni fyrr og við erum sem þjóð betur búin undir átök sem geta því miður alltaf dunið yfir. Staða ríkissjóðs er geysisterk. Skuldir hafa lækkað verulega og þar með vaxtakostnaðurinn sem þeim fylgir. Einkavæðing Símans gekk eins og að var stefnt og mun verða til þess að ýmis framfaramál sem ríkið þarf að sinna komast fyrr á dagskrá en ella hefði verið. Síminn mun áreiðanlega eflast og dafna í höndum nýrra eigenda en almenningur, sem áður átti fyrirtækið, hefur fengið til ráðstöfunar allt það fjármagn sem þar var bundið, um 67 milljarða kr., sem ríkisstjórnin hefur nú lagt til í sérstöku frumvarpi að verði ráðstafað til nýs þjóðarsjúkrahúss, brýnna samgönguframkvæmda og annarra þjóðfélagsumbóta allt fram til ársins 2012, auk stórfelldrar niðurgreiðslu skulda. Er nokkur í þessum sal búinn að gleyma því hvernig stjórnarandstöðuflokkarnir ýmist lögðust alfarið gegn þessu máli eða gerðu hvað þeir gátu til að gera það tortryggilegt og leggja steina í götu þess? Háttvirtur síðasti ræðumaður, formaður Samfylkingarinnar, lá þar ekki á liði sínu, jafnvel ekki eftir að niðurstaða í málinu lá fyrir nú í sumar. Við Íslendingar erum í harðri samkeppni við aðrar þjóðir heims um að skapa sem best lífskjör en það er einmitt markmið okkar í stjórnmálum. Atorkan sem einkennir íslenska þjóð er nú orðin að útflutningsvöru og áræði íslenskra athafnamanna vekur athygli langt út fyrir landsteinana. Með aukinni alþjóðavæðingu, bættum samgöngum og nútímatækni er fyrirhafnarlítið að flytja á milli landa og við þurfum því að leggja okkur enn betur fram um að halda í fyrirtækin okkar og starfsfólk þeirra. Samfélagið er opið, alþjóðlegt, sveigjanlegt og umfram allt samkeppnishæft. Útrásin nýja hefur skapað fjölda einstaklinga áður óþekkt tækifæri. Heimurinn er kvikur og síbreytilegur og snerpa og sveigjanleiki skipta sköpum til að ná árangri. En flestum finnst samt sem áður best að eiga vísan samastað á Íslandi vegna þess að hér eru kjöraðstæður til að ala upp börn og hér er skattaumhverfi sem er betra fyrir fólk og fyrirtæki en víðast hvar annars staðar. Öllu þessu er búið að koma í kring á fáum árum. Þegar ég lét af embætti fjármálaráðherra fyrir viku síðan hafði ég gegnt því embætti í sjö og hálft ár. Af mörgu markverðu, stóru og smáu, sem tókst að koma í verk á þessu tímabili standa eftirfarandi atriði upp úr í mínum huga: Gríðarlega góð afkoma ríkissjóðs yfir tímabilið í heild, umtalsverðar skattalækkanir, nýtt fæðingarorlofskerfi, einkavæðing ríkisfyrirtækja og niðurgreiðsla skulda og lífeyrisskuldbindinga framtíðarinnar. En allt stefnir þetta að því sama þegar öllu er á botninn hvolft, sem sé því að tryggja betri og öruggari umgerð utan um fólkið í landinu, utan um einstaklingana og fjölskyldurnar. Nýr fjármálaráðherra lagði fjárlagafrumvarp fyrir næsta ár fram á Alþingi í gær. Aðhaldsstigið í frumvarpinu er hátt enda umsvif mikil í hagkerfinu. Efnahagsstjórn við þessar aðstæður er úrlausnarefni sem gengið verður til af ábyrgð og festu. Þá skiptir miklu hve búið er að létta miklum byrðum af ríkissjóði á undanförnum árum og þar með skattgreiðendum framtíðarinnar. Undanfarin sex ár hefur verið greitt markvisst inn á skuldbindingar ríkissjóðs við Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Áætlað er að þær greiðslur muni við lok næsta árs nema um 100 milljörðum kr. að meðtöldum vöxtum. Ef ekkert hefði verið að gert er líklegt að LSR hefði komist í þrot innan fárra ára og hefði þá blasað við svipaður vandi og í mörgum nálægum löndum. Í okkar fámenna þjóðfélagi skiptir velferð sérhvers einstaklings máli fyrir okkur öll. Það er stefna okkar sjálfstæðismanna að ríkisvaldið eigi að vera nógu sterkt til að verja þá veikari en nógu veikt til þess að hinir sterkari fái notið krafta sinna. Þess vegna er stjórnmálabaráttan tvíþætt af okkar hálfu. Annars vegar snýst hún um að huga að hinni efnahagslegu undirstöðu þjóðfélagsins, að sem mest verðmæti verði til og með sem hagkvæmustum hætti en hins vegar að því að tryggja að enginn verði út undan þegar kemur að því að skipta gæðunum. Frjálst markaðskerfi með skýrum leikreglum sem allir verða að hlíta tryggir best hagvöxt og fjárhagslega velgengni þjóðarbúsins en hinum lakast settu verður að búa viðunandi kjör með trygginga- og velferðarkerfinu. Frú forseti. Margt hefur áunnist á síðustu árum. Margt er þó vissulega enn ógert. Verkefni morgundagsins fela í sér margháttuð tækifæri og áskoranir, bæði á innlendum vettvangi sem utan lands. Frelsi í viðskiptum og öðrum samskiptum þjóða í milli er best til þess fallið að efla okkar eigin hag og bæta jafnframt stöðu þeirra þjóða sem við krappari kjör búa. Ísland hefur margvíslegum skyldum að gegna í alþjóðlegu samstarfi fyrir utan beina hagsmunavörslu gagnvart öðrum ríkjum. Við förum nú með formennsku í Eystrasaltsráðinu og nýlokið er formennskutímabili okkar í Norðurskautsráðinu. Við erum einnig í fyrirsvari fyrir önnur Norðurlönd og baltnesku löndin innan Alþjóðabankans með sama hætti og innan Alþjóðagjaldeyrissjóðsins fyrir fáum árum. Sú reynsla mun koma að góðum notum komi til þess að Ísland fái sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna eins og að er stefnt. Tveir fundir hafa í sumar verið haldnir milli samninganefnda Íslands og Bandaríkjanna um varnarmálin og þriðji fundurinn er áætlaður síðar í október. Þótt viðræðurnar séu efnislega enn á fyrstu stigum má segja að þær séu í jákvæðum farvegi. Íslensk stjórnvöld ganga eins og kunnugt er til þessara viðræðna út frá þeirri forsendu að eðlilegt sé að Ísland taki meiri þátt í kostnaði við rekstur Keflavíkurflugvallar en áður í ljósi þess að borgaraleg umferð um völlinn hefur aukist en hernaðarleg umferð minnkað. Hæstv. forseti. Við þingsetningu síðastliðinn laugardag minnti séra Valgeir Ástráðsson okkur á hversu mikilvægt það er að verða ekki þjónn fégræðginnar og láta ekki stjórnast af löngun í peningaleg verðmæti ein saman. Hinn kristni boðskapur sem sjálfstæðismenn leggja stefnu sinni til grundvallar byggir ekki síður á þeim auði sem mölur og ryð fá ekki grandað. Þess vegna megum við ekki missa sjónar á því að þótt fjárhagsleg auðlegð þjóðarinnar sé mikilvæg þá á það einnig við um þau verðmæti sem felast í þeim menningararfi og þeim lífsgildum sem gera okkur að Íslendingum og frjálsum einstaklingum. Stjórnmálin snúast um grundvallarviðhorf og um mismunandi afstöðu einstaklinga til þeirra. Ég trúi því að allir alþingismenn hafi á endanum sama markmiðið að leiðarljósi - að gera okkar góða samfélag enn betra. Okkur greinir hins vegar á um hugmyndafræðina að því efni og um leiðirnar að markinu. Það framfaraskeið sem við upplifum nú er sönnun þess að sú hugmyndafræði sem byggir á frelsi einstaklingsins og minni ríkisafskiptum er margfalt líklegri til að bæta hag almennings en aðrar leiðir sem hafa verið reyndar og boðaðar. Sá góði ásetningur sem býr hjá okkur þingmönnum er því ekki nægilegur. Við verðum að velja réttu leiðina að markinu. Það mun ráða úrslitum um hvort markmiðið næst, hér eftir sem hingað til. - Góðar stundir.

Frú forseti. Góðir landsmenn. Það var ósköp lágt risið á þjóðarleiðtogum heimsins þegar þeir tíndust í ræðustól hjá Sameinuðu þjóðunum á dögunum í tilefni af því að fimm ár voru liðin frá því að þúsaldaryfirlýsingin var samþykkt á allsherjarþinginu hinu 55. í september árið 2000. Lítið bólar á efndum hinna háleitu markmiða um að útrýma hungri, helminga fátækt, tryggja öllum börnum skólagöngu o.s.frv., enda ræddu leiðtogarnir lítið um hvernig menn hefðu notað tímann þessi fimm ár þegar þeir endurtóku að markmiðin væru háleit. Tólf hundruð milljónir manna á þessari jörð búa við það sem er skilgreint sem örbirgð. Átta hundruð milljónir manna eru vannærð, svelta. Þrjátíu þúsund börn deyja á degi hverjum, fjöldi sem nemur einum tíunda af fjölda íslensku þjóðarinnar deyr vegna vannæringar eða skorts á lyfjum við læknanlegum sjúkdómum. Með því að til væri matur, bóluefni og lyf á þeim svæðum heimsins þar sem mest er þörfin mætti á hverjum tíu dögum bjarga lífi jafnmargra barna og við Íslendingar erum að fólksfjölda. Fyrir brot af fjáraustrinum sem fer í stríðsreksturinn í Írak einan mætti gerbreyta ástandi þessara mála. Fyrir brotabrot af því sem fer í vígbúnað, heræfingar og hvers kyns stríðsleiki mætti standa við þúsaldarmarkmiðin og gera gott betur. Og talandi um Íraksstríðið. Það er athyglisvert að nú upp á síðkastið hafa jafnólíkir aðilar og Colin Powell og enska biskupakirkjan beðist afsökunar á Íraksstríðinu. Colin Powell er nógu stór maður til þess að segja að það muni verða blettur á sínum ferli um ókomin ár að hafa orðið fyrir því að leggja röng gögn fyrir öryggisráð Sameinuðu þjóðanna til þess að afla innrásinni stuðnings. Kofi Annan hefur sagt að Íraksstríðið hafi verið tvímælalaust brot á stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna, ólöglegt árásarstríð. Þýskur stjórnsýsludómstóll sýknaði í næstliðinni viku þýskan hermann sem hafði neitað að taka þátt í aðgerðum sem tengdust Íraksstríðinu af því að það væri brot á alþjóðalögum. Það eru engir að verða eftir nema Bush, Blair, Halldór Ásgrímsson og Davíð Oddsson sem enn reyna að halda því fram að Íraksstríðið hafi verið lögmæt og réttlætanleg aðgerð. Nú er þess tæplega að vænta að Davíð Oddsson muni úr þessu biðja þing og þjóð afsökunar á því hvernig nafn Íslands var misnotað með því að setja það á lista yfir hinar vígfúsu þjóðir. En Halldór Ásgrímsson er hér enn og nú er spurningin: Er hann nógu stór til að viðurkenna mistök og biðjast afsökunar? Colin Powell var það en sennilega hvorki Halldór né Davíð. Og hingað heim að stefnuræðu forsætisráðherra. Ég marglas þessa ræðu, þrisvar sinnum a.m.k. Ekki af því í sjálfu sér að hún sé svo rífandi skemmtileg eða mikið bókmenntaverk. Það er ekki um það að deila hvað þar er best, það sem haft er eftir skáldinu góða frá Kirkjubóli. Nei, ég las þessa ræðu aftur og aftur til að leita af mér allan grun - hvort það væri virkilega þannig að forsætisráðherra, og yfirmaður efnahagsmála að ég hélt, viki ekki einu einasta orði að því jafnvægisleysi í efnahagsmálum sem mjög er til umræðu alls staðar annars staðar í þjóðfélaginu, enn þá á ríkisstjórnarheimilinu, eða að þeim verkefnum sem fram undan eru í hagstjórn á næstu dögum. En það er staðreyndin. Forsætisráðherra víkur í ræðu sinni ekki einu orði að uppsögnum í sjávarútvegi, að erfiðleikum ferðaþjónustunnar, að gjaldþroti Slippstöðvarinnar á Akureyri og erfiðleikum skipaiðnaðarins eða almennt að skilyrðum útflutnings- og samkeppnisgreina. Staðreyndin er sú, góðir landsmenn, að við erum núna að upplifa af fullum þunga ruðningsáhrif stóriðjustefnunnar sem eru að ýta öðru atvinnulífi úr vegi. Við upplifum það í gegnum uppsagnir og starfsemi sem er að loka. Við upplifum það í gegnum störf sem flytjast úr landi. Útflutnings- og samkeppnisiðnaðurinn greiðir atkvæði um þetta ástand með fótunum og fer úr landi og þetta eru aðeins sýnilegu áhrifin, þau sem koma í fréttum. Þar við bætast öll glötuðu tækifærin, öll störfin og verðmætasköpunin sem aldrei verður til vegna þess að auðvitað eru skilyrði til nýsköpunar í útflutnings- og samkeppnisrekstri úti í hafsauga við þessar aðstæður. Það er ótrúlegt en satt, góðir landsmenn, að hvergi vottar fyrir því, ekki í stefnuræðu forsætisráðherra, ekki í þjóðhagsspá fjármálaráðuneytisins og ekki í fjárlagafrumvarpinu, að ríkisstjórnin ætli að axla ábyrgð á efnahagsmálunum. Óbreyttri stefnu er haldið áfram með skattalækkanir sem gagnast þeim tekjuhæstu mest og verka sem olía á eld aukinnar einkaneyslu og þenslu. Það er áframhaldandi stóriðjutrúboð. Það er sagt í þjóðhagsspá fjármálaráðuneytisins að góðar líkur séu á frekari stóriðjuframkvæmdum á næstunni en þegar hafa verið ákveðnar. Og hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra veður um, gengur laus ef svo má að orði komast í þessu samhengi, og boðar álver hér og álver þar, álver í Helguvík, álver á Norðurlandi, stækkun álvers í Straumsvík, rafskautafabrikku í Hvalfirði og hvað það nú er. Auðvitað er þetta algerlega með ólíkindum. Ef troða á þessum framkvæmdum öllum inn í íslenska hagkerfið í viðbót við þá framkvæmdahrinu sem nú stendur yfir eða í beinu framhaldi af henni, er ekkert ljós við endann á göngunum sem menn hafa verið að vona að væri fyrir hönd annars atvinnulífs. Þá verður núverandi ástand með ofurgengi á krónunni, viðskiptahalla og þenslu viðvarandi. Þá óttast ég að einhverjir fari að missa móðinn ef ástandið sem greiningardeild eins bankans kallar ógnarjafnvægi, og Seðlabankinn kallar stóraukið jafnvægisleysi, á að verða viðvarandi. Hvernig stendur á því að forsætisráðherra minnist ekki einu orði í ræðu sinni á þá harkalegu ákvörðun Seðlabankans að hækka stýrivexti um 0,75% svo seint sem 29. síðasta mánaðar eða víkur að því með hversu alvarlegum hætti Seðlabankinn fjallar þar um málin? Hver eru viðbrögð ríkisstjórnarinnar við hjálparbeiðni Seðlabankans, við ákalli Seðlabankans sem aftur og aftur hefur sagt að peningamálaaðgerðir hans einar og sér muni ekki nægja? Þær muni ekki duga til að ná tökum á ástandinu. Hvernig stendur á því að forsætisráðherra víkur ekkert að þessu? Í reynd er það verra en svo. Stundum hefur mátt skilja forsætisráðherra þannig að Seðlabankinn væri vandamálið. En það heitir að skjóta sendiboðann, boðbera hinna válegu tíðinda. Kannski væri það betri samlíking hér að segja að ríkissjórnin vilji kenna slökkviliðinu um eldsvoðann. Ríkisstjórnin fer fyrst um og kveikir í hagkerfinu með stóriðjustefnu sinni, með skattalækkunum, með þeim mistökum sem gerð hafa verið á fasteignamarkaði, með því að ýta undir þenslu, dansar svo í kringum eldana og þegar Seðlabankinn kemur og reynir að slökkva í er honum kennt um brunann. Þannig er þetta. Og það er ekki von á góðu ef ríkisstjórnin ætlar hér eftir sem hingað til að láta sem henni komi þetta ekki við eða láta sem allt sé í himnalagi. Er þá búið að leggja niður ráðuneyti efnahagsmála í ríkisstjórninni? Er það orðið úrelt starfsheiti? Er Halldór Ásgrímsson búinn að segja af sér sem yfirmaður efnahagsmála og hver tók þá við? Guðni Ágústsson kannski? Fróðlegt væri að vita það. Hvernig er það með Sjálfstæðisflokkinn? Ætlar Sjálfstæðisflokkurinn að elta þennan nýja andlega leiðtoga sinn, Halldór Ásgrímsson, í bandi í gegnum brunarústir íslenskra atvinnuvega allt til enda til þess eins að Framsóknarflokkurinn geti þjónað stóriðjutrúboði sínu? Vandinn er auðvitað sá að báðir stjórnarflokkarnir, og reyndar fleiri, eru draghaltir í þessari umræðu. Framsóknarflokkurinn mun aldrei viðurkenna að neitt sé að stóriðjustefnunni. Sjálfstæðisflokkurinn mun aldrei viðurkenna að ekki sé alltaf rétt að lækka skatta hversu heimskulegt sem það er í hagstjórnarlegu tilliti. Og Samfylkingin er líka draghölt því hún studdi meira og minna, bæði í borgarstjórn og á þingi, þessa stóriðjustefnu og gerðist líka meðvirk í kosningabaráttunni og lofaði milljarðatuga skattalækkunum. Vinstri hreyfingin – grænt framboð er eini flokkurinn sem hefur lagt fram tillögur um raunhæfar aðgerðir til þess að reyna að ná tökum á ástandinu. Við leggjum til að horfið verði frá hugmyndum um frekari stóriðjuframkvæmdir næstu sjö árin. Við leggjum til að hætt verði við skattalækkanirnar. Við leggjum til að farið verði í nýtt áhættumat í fjármálakerfinu. Við leggjum til að Seðlabankinn og stjórnvöld vinni saman en ekki hvor gegn öðrum til þess að ná tökum á ástandinu. Við leggjum til að menn leiti eftir víðtæku samstarfi aðila vinnumarkaðar, stjórnvalda og fleiri hagsmunasamtaka í anda nýrrar þjóðarsáttar því það eru alvarlegir tímar. Vandinn núna, og það sem gerir ástandið miklu hættulegra en nokkru sinni fyrr, er hin gríðarlega skuldsetning heimila, atvinnulífs, sveitarfélaga og þjóðarbúsins í heild út á við. Við erum að slá fleiri Íslandsmet og heimsmet þessa dagana, hæstvirtur forsætisráðherra, en þau sem þar var talið upp. Viðskiptahalli upp á 14% er meiri en nokkru sinni í 60 ára sögu þjóðhagsreikninga. Skuldir heimilanna nálgast nú eitt þúsund milljarða, ígildi einnar landsframleiðslu. Innan tíðar verða íslensk heimili hin skuldsettustu í öllu OECD. Fyrir var íslenskt atvinnulíf skuldsettara en nokkurs staðar annars staðar þekkist við sambærilegar aðstæður. Sveitarfélögin hafa safnað skuldum stanslaust í einn og hálfan áratug, erlendar skuldir þjóðarbúsins voru um mitt sumar 2.500 milljarðar kr. Hreinar erlendar skuldir að frádregnum eignum erlendis, sem menn guma af á móti, eru hærra hlutfall en nokkru sinni fyrr í sögunni eða 135% af hreinni landsframleiðslu. Þar er einnig Íslandsmet að falla. Því miður er það svo, frú forseti og góðir landsmenn, að góðærið sem menn guma svo mikið af er miklu frekar veisla, eyðsluhátíð þar sem að verulegu leyti er slegið lán fyrir veisluföngunum. Því er líka skelfilega misskipt - eða hvað? Ef raunverulegt góðæri er eins mikið á Íslandi og kraftaverkamennirnir, samkvæmt eigin lýsingum, forsætisráðherra og utanríkisráðherra, vilja vera láta, af hverju er þá ekki hægt að gera betur við t.d. þann hluta aldraðra sem ekkert hefur nema tryggingabæturnar? Ekki er sá hópur vandamálið í sambandi við viðskiptahalla og skuldasöfnun. Það eru ekki aldraðir Íslendingar á strípuðum tryggingabótunum sem stífla allar hafnir með innflutningi á amerískum pallbílum. Það eru einhverjir aðrir. Nei, frú forseti, góðir landsmenn, það þarf að koma þessari ríkisstjórn frá og þó fyrr hefði verið. Við erum lánsöm að eiga gott land með mikla möguleika og þó að það komi rysjótt veður og kuldatíð í efnahagsmálunum gengur það yfir. Við munum vinna okkur út úr þessum erfiðleikum en til þess þarf að breyta um stefnu. Þess vegna viljum við mynda velferðarstjórn, vinstri græna velferðarstjórn, sem hefur umhverfisvernd og velferð hins almenna manns að leiðarljósi. Það mun vora fyrr en varir, bæði úti í náttúrunni og líka í stjórnmálunum. Við munum losna við þessa þreyttu menn og taka við og þá fer virkilega að grænka aftur á Íslandi. - Góðar stundir.

Góðir Íslendingar. Svokölluð Baugsmál hafa vakið athygli á þeirri staðreynd að hér virðast vera sérstakar innvígðar klíkur sem með sérstökum sendingum og samráði er ætlað að leggja línur um málsmeðferð og á það lagt mat hvort t.d. fjármálaráðherra vilji gefa samþykki sitt fyrir því að til þess bærar stofnanir fái mál til meðferðar. Sagt er að það sé svo gott að eiga alla þessa samráðsbræður í málum sem ganga til rannsóknar og dómstóla. Menn verða innmúraðir í trúnaði sínum við sinn flokk eftir að hafa undirbúið „rétta leið“ í málsmeðferðinni og fengið vitneskju um að aðförin væri með fullum vilja forustumanna. Þjóðin fær varla trúað að svona neðanjarðarspilling sé til staðar. Þannig er því einnig farið með þingmenn og miðstjórn Frjálslynda flokksins sem ræddi þessi mál og önnur á fundi í síðastliðinni viku. Við eigum sem betur fer ekki neina aðkomu í klíkuskapinn, tölvupóstinn né matarboðin, sem virðast vera aðdragandinn að því hvort fólk telji mögulegt að leita réttar síns. Við í Frjálslynda flokknum ætlum að hafa þá trú að treysta megi því að þeir víki úr máli sem því tengjast svo að almenningur missi ekki trú á íslenskt réttarfar. Aðkoma forsætisráðherra að einkavæðingu Búnaðarbankans á sínum tíma var í meira lagi vafasöm og hreinn klaufaskapur af hans hálfu að huga ekki að vanhæfi sínu í því máli. Trúverðugleiki er ávallt meira virði en milljónatugir. Það er vandasamt að gæta hlutleysis í litlu fjölskyldu- og vinaþjóðfélagi og ekki fæ ég séð að æðstu menn ríkisstjórnar, Sjálfstæðis og Framsóknar, hafi svo mikið sem reynt að feta slóð jafnræðis. Í öllum verkum og stöðuveitingum njóta flokksmenn þess að vera í forgangsröð. Nægir að minna á skipun dómara, sendiherra, sýslumanna og nú síðast ritstjóra. Ég vil óska nýjum sjávarútvegsráðherra velfarnaðar. Um leið vil ég leyfa mér að bera þá von í brjósti að hann hafi, þrátt fyrir yfirlýsingar sínar um að fylgja vel eftir einbeittum kvótavilja forvera síns, þá skynsemi og frumkvæði til að bera að opna fyrir innkomu nýliða í útgerð og fækka kvótabundnum fisktegundum. Sjávarbyggðirnar mega alls ekki við því að dugnaðarsjómenn eigi ekki leið til þess að komast að í grunnatvinnuvegi þeirra. Hvernig væri komið fyrir Bolungarvík ef þeir sem þar gera út hefðu ekki átt opna leið inn í útgerð smærri báta á sínum tíma? Sama má segja um Samherjamenn. Ef þeim hefði ekki verið opnuð leið á sínum tíma inn í kvótakerfið væri staða Eyfirðinga ekki sú sem hún er í dag í útgerð og fiskvinnslu. Við í Frjálslynda flokknum munum óhræddir leggja fram þingmál og stefnu um hvernig megi koma nýjum mönnum að í útgerðinni án þess að þeir hafi fæðst með gullskeið kvótans í munni eða fundið sér mægðaleið inn í útgerðarfyrirtæki. Sú mikla skuldsetning sem fylgir núverandi kvótabraskskerfi er stórhættuleg fyrir þjóðfélagið. Það er ömurlegt hlutverk dugnaðarsjómanna að vera leiguliðar á óveiddum fiski annarra manna. Slíkt leigu- og sölukerfi drepur niður frumkvæði einstaklinga til atvinnu í sjávarbyggðunum. Það er því miður margt líkt með leiguliðunum að fiskikvótunum nú og því vistarbandi sem fólk bjó við á Íslandi fyrir hundrað árum síðan. Það má beina því til sjónvarpsins að endursýna þættina um það tímabil niðurlægingar þjóðarinnar þegar fáir áttu allt sem vistarmennirnir unnu sér inn annað en lélegt fæði og klæði. Nú er mönnum á nýjan leik þröngvað til að verða leiguliðar að lífskjörum sínum, því miður. Þannig er eignarréttur kvótans í verki. Framkvæmdum, uppgangi og þenslunni er mjög misskipt á landinu í dag. Segja má að mikið sé um að vera austan lands í verklegum framkvæmdum og húsbyggingum. Það fylgir álverstengdum framkvæmdum. Sama má segja um svæðið norðan Hvalfjarðar og á suðurhluta Vesturlandsins. Þenslan á Stór-Reykjavíkursvæðinu nær einnig til Borgarfjarðar og allt austur á Suðurland. Sama verður ekki sagt um stóran hluta Norðvesturkjördæmis, né um stóran hluta Norðurlands eða Norðausturlands, þar sem undirstaðan er byggð á sjávarútvegi, á landbúnaði ásamt aukinni ferðamannaþjónustu. Ofurgengi íslensku krónunnar er að knésetja atvinnu margra þessara byggða. Samt á enn að skera niður verklegar framkvæmdir eins og vegagerð á næsta ári einmitt á þessum svæðum sem eftir hafa setið við svikin loforð stjórnarherranna. Á þessu er ein ánægjuleg undantekning. Samþykkt hefur verið að gera jarðgöng á stórhættulegum vegarkafla á Óshlíð sem fyrst. Því ber auðvitað að fagna. Ég hef oft spurt að því hvað 40–50 menn í vegagerð valda mikilli þenslu á skala verðbólgunnar. Við því fást ekki svör hvorki hjá ráðherrum né talnafræðingum þeirra, enda eru þau vart mælanleg og ekki lækkar verðbólgan þó að Almannaskarðsgöngum og Fáskrúðsfjarðargöngum sé lokið, svo dæmi sé tekið. Niðurstaðan er auðvitað sú að 40–50 manna hópur manna við vinnu í jarðgangagerð eða vegagerð mælist ekki í þenslunni. Hvað þá ef unnið er á svæði þar sem enginn hefur orðið þenslunnar var. Heildarumsvif byggingarframkvæmda suðvestan lands eru margföld umfram framkvæmdir í vegagerð og þar á að byggja nýjan háskóla, tónlistarhús og þar rís hvert háhýsið á fætur öðru, en það er svo merkilegt að öllum þessum byggingum sem bankarnir lána til fylgir engin þensla að þeirra mati. Svo tala menn um að rífa niður eitt stykki flugvöll sem nýbúið er að endurbyggja af því að það þurfi nauðsynlega að byggja fljótt á dýru lóðunum þar sem flugvöllur allra landsmanna er. Ég fagna því að F-listinn í Reykjavíkurborg hefur látið skynsemina ráða í afstöðu sinni til þess að flugvöllurinn verði áfram í Reykjavík. Höfuðborg er miðstöð menningar og þjónustu og samgangna og hún þarf á flugvelli að halda. Okkur landsbyggðarfólki kemur það við hvaða aðgang við höfum að þessari höfuðborg. Okkur kemur það við hvar innanlandsflugið er staðsett. Okkur kemur það líka við þegar bara þarf að fresta framkvæmdum úti á landi. Þá er því logið að fólki að tveggja milljarða niðurskurður í vegagerð ráði niðurlögum verðbólgunnar. En allt má vaða áfram í framkvæmdum á suðvesturhorninu. Hvar er nú jafnræðið og jöfnuður í stefnu þeirra sem ráða ríki og borg? Hvergi. Við í Frjálslynda flokknum höfum síðastliðin fimm ár flutt tillögu að bættum kjörum eldri borgara sem við kölluðum „leið að tryggum lágmarkslífeyri ellilífeyrisþega“. Við fögnum því að nú skuli fleiri flokkar á Alþingi vera með málatilbúnað í svipaða veru varðandi bætt kjör eldri borgara sem er í sama anda og við höfum barist fyrir undanfarin fimm ár. Í ráðstöfun á söluverði Símans vantaði tilfinnanlega á að einhverjum fjármunum væri varið til að bæta kjör eldri borgara og öryrkja. Ég ól samt þá von í brjósti að í fjárlögunum yrðu kjör eldri borgara og jafnvel öryrkja bætt. Það er nú öðru nær. Svokallaður bensínstyrkur er af þeim tekinn. Hafa eldri borgarar og öryrkjar eitthvað til saka unnið? Þolir ríkisstjórnin ekki málflutning þeirra? Fundu menn nú breiðu bökin sem bæta eiga tekjumissinn af niðurfellingu hátekjuskattsins á næsta ári? Hefði ekki verið nær að hækka persónuafsláttinn um 2.800 kr. á mánuði fyrir milljarðana fjóra sem 1% tekjuskattslækkun kostar á næsta ári? Því miður horfir ríkisstjórnin ekki til bættra kjara eldri borgara og öryrkja né annarra með lágar tekjur í skattastefnu sinni. Við í Frjálslynda flokknum höfum lagst gegn því að sækjast eftir sæti í öryggisráðinu og teljum að þeim fjármunum sem til þess á að kasta sé miklu betur varið í þróunaraðstoð við ríki og þjóðarbrot sem þurfa leiðsögn og hjálp til betra lífs og menntunar. Við fáum ekki séð að réttlætanlegt sé að ganga svo undir eigin metnaði og þjóðarleiðtogadraumum að til þess sé fórnað mörg hundruð milljónum. Það fé er betur komið til annarra verka og mannúðarmála að okkar mati. Stjórnarskrá Íslands er nú til endurskoðunar í nefnd stjórnmálamanna og sérfræðinga. Við í Frjálslynda flokknum höfum talið að betra væri að gera landið að einu kjördæmi en að búa lengi við þessa skipan mála með þrjú geysistór landsbyggðarkjördæmi og götuskipta höfuðborg í tvö kjördæmi. Auk þess teljum við af fenginni reynslu að margt megi betur fara við framkvæmd kosninga. Lítið er farið að reyna á hvað gæti orðið samstaða um í nefndinni. Eitt virðist þó stefna í en það er að fólkið í landinu fái beina aðkomu að umdeildum málum með þjóðaratkvæðagreiðslu. Eins og jafnan áður munu þingmenn Frjálslynda flokksins styðja þau mál, bæði frá stjórn og stjórnarandstöðu, sem við metum að til heilla horfi fyrir okkar þjóð. - Góðar stundir.

Frú forseti. Góðir áheyrendur. Á nýjum lista Sameinuðu þjóðanna, þar sem ríkjum heims er raðað eftir lífskjörum, er Ísland í öðru sæti. Í könnun Viðskiptaháskólans í Sviss er Ísland í fjórða sæti á lista yfir samkeppnishæfustu þjóðir heims í samanburði 60 landa og í efsta sæti í Evrópu. Alþjóðaefnahagsstofnunin mælir samkeppnisstöðu 117 hagkerfa og er Ísland í sjöunda sæti og hefur hækkað um 18 sæti síðan árið 1995 þegar samstarf Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hófst. Samt talar stjórnarandstaðan hér á Alþingi eins og allt sé að fara norður og niður og Steingrímur J. Sigfússon sér nú bara svart. Í könnun Alþjóðabankans sem tók til þess hvar viðskiptaumhverfi væri einfaldast eða vænlegast lenti Ísland í ellefta sæti. Atvinnuleysi mælist lægst hér á landi innan allra Evrópuríkja og þótt víðar væri leitað. Í nýrri skýrslu Norrænu ráðherranefndarinnar um rannsóknir og þróun kemur í ljós að íslensk stjórnvöld leggja hlutfallslega mest til þessara mála af Norðurlöndunum. Samt talar stjórnarandstaðan um að stjórnvöld sjái ekkert nema stóriðju. Nýleg samanburðarrannsókn bendir til þess að stjórnarfarslegur stöðugleiki - hvaða stöðugleiki? sagði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir hérna áðan - að stjórnarfarslegur stöðugleiki sé hér sá mesti sem þekkist. Samkvæmt nýrri skýrslu frá Alþjóðaefnahagsstofnuninni erum við Íslendingar í þriðja sæti á eftir Svíþjóð og Noregi þegar skoðuð er staða þjóða í jafnréttismálum. Í enn einni könnuninni kom í ljós að Ísland er ásamt Danmörku í fjórða sæti yfir þau lönd þar sem spilling er talin minnst. Samt talar stjórnarandstaðan sífellt um að spilling tröllríði hér öllu. Já, það er oft skrýtið að hlusta á stjórnarandstöðuna hér á Alþingi en glöggt er gestsaugað. Allar þessar kannanir sýna að Ísland er á heimsmælikvarða í samanburði þjóðanna. Heldur einhver að það sé tilviljun? Samkeppnisstaða Íslands byggir á réttum ákvörðunum sem m.a. hafa verið teknar af stjórnvöldum. En eins og kom fram í máli forsætisráðherra áðan má gera enn betur og því er ánægjulegt að geta greint frá auknum fjármunum til ýmissa framfaramála, m.a. í framhaldi af sölu Símans, og mun ég einkum ræða um þá þætti sem snúa að atvinnumálum, þ.e. framlag til nýsköpunar og sprotastarfsemi. Er það ekki skemmtileg staðreynd að aðalfundur iðnrekenda hjá gömlu herraþjóðinni, Dönum, sem haldinn var í síðustu viku, hafi snúist um það m.a. hvernig við Íslendingar förum að því að ná þeim árangri sem raun ber vitni? Það sem Dönum þykir til fyrirmyndar á Íslandi er m.a. hagstætt skattaumhverfi, ríkur frumkvöðlakraftur og langur starfsaldur. Danskir iðnrekendur hafa reiknað út að ef Danir ynnu jafnmikið og Íslendingar og væru jafnlengi á vinnumarkaði gætu tekjur danska þjóðarbúsins aukist um allt að 85 milljarða danskra kr. Dönum þykir lofsvert að á Íslandi er atvinnuþátttaka eldra fólks um 40% meiri en í Danmörku, eldra fólk hafi hér vinnu og atvinnuleysi sé lítið. Innan OECD er atvinnuþátttaka fólks á aldrinum 60–69 ára hærri hér en alls staðar annars staðar. Ef litið er nánar til nýsköpunar og frumkvöðlakrafts má segja að með lögum um vísinda- og tækniráð hafi umhverfi rannsókna og tækni verið breytt á þann veg að nú móta ráðherrar vísindasamfélagið og atvinnulífið, stefnuna, sameiginlega í málaflokknum. Ég fullyrði að þetta var mikilvæg breyting sem á eftir að skila sér í gríðarlegum framförum á sviði nýsköpunar. Í tengslum við þessa breytingu var stofnað til Tækniþróunarsjóðs en hlutverk sjóðsins er að styðja þróunarstarf og rannsóknir á sviði tækniþróunar. Segja má að með tilkomu hans hafi náðst samfella í opinberum stuðningi frá því að hugmynd að vísindarannsóknum verður til og þar til ný söluhæf afurð er tilbúin til markaðssetningar. Framlög úr sjóðnum eru stigvaxandi og stefnt er að því að 500 millj. kr. verði ráðstafað úr sjóðnum árið 2007. Þá er rétt að minnast frekar á þá mikilvægu ákvörðun stjórnarflokkanna að auka framlag til Nýsköpunarsjóðs um milljarða króna. Gangi samstarf við lífeyrissjóði og fjárfesta eftir mun eigið fé sjóðsins aukast um allt að fjórum milljörðum kr., sem mun hafa gríðarleg áhrif á atvinnusköpun í landinu. Lögð hefur verið áhersla á að nýsköpun nái til landsins alls og má m.a. nefna að í tengslum við byggðaáætlun var sett á laggirnar nýsköpunarmiðstöð á Akureyri sem hefur skilað miklum árangri og lagt er til að því starfi verði haldið áfram. Góðir áheyrendur. Þegar á heildina er litið má segja að Ísland og Íslendingar séu stöðugt að auka þátttöku í alþjóðavæðingu á grundvelli bættra starfsskilyrða og aukinnar samkeppnishæfni. Þetta hefur skilað sér í meiri verðmætasköpun og bættum lífskjörum. Svo mun áfram verða ef við höldum vel á málum og nýtum kraft, þekkingu, hugvit og áræðni til að byggja upp fjölbreytta flóru atvinnutækifæra. Þá munu lífskjör hér á landi áfram verða með því besta sem þekkist í heiminum. - Ég þakka áheyrnina.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Sem þingmanni Samfylkingarinnar í Norðvesturkjördæmi, sem nær frá Siglufirði um Norðurland vestra, Vestfirði, og Vesturland að Hvalfirði, finnst mér nauðsynlegt að rifja upp að þetta landsvæði er til. Þar er ekki að finna þá alsælu sem hæstv. forsætisráðherra var að lýsa áðan. Ég verð líka að færa hæstv. ráðherra þær fréttir, af því að það virðist vanta svolítið upp á jarðsambandið hjá honum, að fyrirtæki eru að fara á hausinn eða illa stödd í Norðvesturkjördæmi, í Norðausturkjördæmi, í Suðurkjördæmi og líka á höfuðborgarsvæðinu. Er það dæmi um stöðugleikann sem ríkisstjórnin gumar af? Ég spyr: Hvar er eiginlega þessi stöðugleiki? Birtist hann í verðbólgu sem spáð er að fari í 8%? Birtist hann í síhækkandi vöxtum Seðlabankans? Birtist hann í viðskiptahalla sem er í sögulegu hámarki? Birtist hann í stöðugri skuldaaukningu fyrirtækja og heimila eða stöðugt versnandi afkomu útflutningsgreina? Nei, góðir Íslendingar. Forsætisráðherrann lifir í sýndarveruleika. Frú forseti. Á landsbyggðinni gilda nákvæmlega sömu lögmál og hér á suðvesturhorni landsins. Samsetning atvinnulífsins verður að vera fjölbreytt. Landbúnaður, fiskveiðar og vinnsla eru þar of stór hluti. Þær eru sem fyrr mjög mikilvægar atvinnugreinar en til þeirra þarf sífellt færra fólk. Ein lausnin á vandanum er að koma upp fjölbreyttum störfum sem krefjast menntunar og staðið geta undir eðlilegri fjölgun. Íbúar landsbyggðarinnar eru duglegir að mennta sig. Konur eru sérstaklega duglegar að nýta sér fjarnám. En unga fólkið fer burt og kemur ekki til baka ef það fær ekki starf við hæfi menntunar sinnar. Þannig myndast óeðlileg og hættuleg skekkja í aldurssamsetningu. Fólk menntar sig í takt við þarfir nútímans og þarf störf við hæfi. En ríkisstjórnin heldur að nútíminn eigi bara við á nokkrum stöðum á landinu og lætur sem önnur svæði séu ekki til. Samfylkingin vill fjölga störfum á landsbyggðinni sem krefjast menntunar. Þar með lögum við aldursskiptingu, hækkum meðaltekjur, sköpum fleiri störf fyrir konur og komum á eðlilegu jafnvægi í byggð landsins. Hæstv. forsætisráðherra stærði sig af því hér áðan að af OECD-ríkjunum legðu Íslendingar stærstan hluta þjóðartekna sinna til menntunar. Staðreynd málsins er sú að það eru sveitarfélögin sem hala þessa ríku þjóð upp í meðaltalinu, aðeins á grunnskólastiginu erum við fyrir ofan meðaltal í samantekt OECD. Annars staðar erum við alls staðar undir meðaltalinu, t.d. í 14. sæti í framlögum til framhaldsskóla og í 17. sæti þegar kemur að háskólastiginu. Þess vegna munum við samfylkingarmenn leggja til á þessu þingi að stigið verði skref í átt að því að framhaldsskólinn verði færður til sveitarfélaganna, enda verði þau bæði stækkuð og nægilegt fjármagn tryggt til þess. Það mun stórbæta framhaldsskólana alveg eins og þjónusta grunnskólans batnaði verulega þegar hann var fluttur til sveitarfélaganna. Samfylkingin gerir sér grein fyrir því að menntun er undirstaða framtíðarinnar og leiðin til jafnaðar er menntun. Því ber að leggja sérstaka áherslu á að greiða götu þeirra sem hafa stutta skólagöngu að baki svo að þeir standi jafnfætis öðrum þegnum landsins í lífsbaráttunni. Samfylkingin vill gefa þeim nýtt tækifæri til náms og flytur tillögur þar um. Sá hópur er hlutfallslega mun stærri á landsbyggðinni og uppbygging skólastarfs þeim mun mikilvægari þar. Skólar hafa mikla þýðingu fyrir einstaklinginn en þeir hafa einnig mikla þýðingu fyrir nærumhverfi sitt. Við sjáum hin jákvæðu áhrif sem háskólarnir á Hólum í Hjaltadal, á Hvanneyri, Bifröst og Akureyri hafa haft. Við vitum að þar er unnið verðmætt uppbyggingarstarf. Framhaldsskólarnir ollu byltingu á landsbyggðinni á sínum tíma en þá var stigið stórt skref til jafnræðis. Nú þarf að stíga annað skref í menntun þjóðarinnar. Það er því eitt af forgangsverkefnum Samfylkingarinnar í menntamálum að stórefla háskólanám á landsbyggðinni. Frú forseti. Það er öllum landsmönnum í hag að jafnvægi komist á í byggð landsins, einnig þeim sem búa á svæðinu þar sem allt er að springa vegna offjölgunar. En ríkisstjórnin er orðin svo máttlaus og þreytt að hún mun örugglega engu breyta. Í mínu kjördæmi eru meðaltekjur lægstar á landinu, skólaganga íbúanna er styst og brottflutningur íbúanna mestur. Alla þessa þætti getum við lagfært með bættu aðgengi að menntun og störfum við hæfi. Til þess þarf vilja en þann vilja skortir bersýnilega hjá núverandi ríkisstjórn. Góðir Íslendingar. Ég fullvissa ykkur um að þann vilja skortir ekki hjá Samfylkingunni. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Mannlíf, velsæld og almennur hagur landsmanna hefur aldrei verið betri í sögu þjóðarinnar. Það staðfesta alþjóðlegir mælikvarðar, umsagnir erlendra álitsgjafa og það er almenn skoðun landsmanna. Þetta er arfleifð Davíðs Oddssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins, þegar hann hverfur af vettvangi stjórnmála eftir áratuga forustustörf í þágu þjóðarinnar. Því er stundum haldið fram að þeir sem gegna valdastöðum í samfélaginu reyni með ýmsum ráðum að auka völd sín og áhrif. Tíð ríkisstjórna Davíðs Oddssonar hefur hins vegar einkennst af hinu gagnstæða. Markvisst hefur verið dregið úr valdi stjórnmálaflokka og stjórnmálamanna í þeim tilgangi að auka valddreifingu og lýðræði í landinu. Bankar og önnur ríkisfyrirtæki hafa verið einkavædd og færð í hendur atvinnulífsins og losað um viðskiptahömlur. Við það hafa nýir kraftar leyst úr læðingi, sköpunargleði og framtak einstaklinga verið virkjað til hagsbóta fyrir samfélagið allt. Réttarstaða borgaranna gagnvart stjórnvöldum hefur verið efld, m.a. með setningu stjórnsýslulaga og upplýsingalaga. Almannahagur hefur verið hafður að leiðarljósi. Við Íslendingar lifum í réttarríki og frjálsu samfélagi. Við búum við lýðræðisskipulag sem er okkur dýrmætt. Við virðum tjáningarrétt einstaklinga og viljum standa vörð um rétt þeirra til einkalífs. Umræða um hlutverk fjölmiðla í lýðræðisþjóðfélagi hefur verið áberandi á síðustu missirum og þessa dagana sem aldrei fyrr. Fjölmiðlar eru oft kallaðir fjórða valdið með vísan til áhrifamáttar þeirra. Það má vera að Morgunblaðið, Tíminn, Þjóðviljinn og Alþýðublaðið hafi á sínum tíma verið „í föstum skorðum flokkakerfis,“ eins og forseti Íslands orðaði það í þingsetningarræðu sinni, með leyfi forseta. Það má þó segja að útgáfa þessara ólíku dagblaða hafi tryggt ákveðna fjölbreytni í fréttamiðlun og ritstjórnarstefna þeirra var öllum ljós. Hún byggðist fyrst og fremst á mismunandi afstöðu til hugmynda og stjórnmálastefna og áhrifa þeirra á líf fólks og þróun samfélagsins. Það var hægt að vega og meta fréttaflutning með það í huga. Í dag er raunveruleikinn annar. Eignarhald á stórum hluta fjölmiðlamarkaðarins er á einni hendi og önnur sjónarmið ríkja, eins og við höfum orðið vitni að síðustu daga. Almannahagsmunir og virðing fyrir réttindum fólks hafa vikið fyrir einkahagsmunum. Hugmyndir og stefnur hafa vikið fyrir rógburði, dylgjum, rætni og grimmd gagnvart þeim sem eigendur fréttamiðlanna telja sig eiga í útistöðum við. Mörgum er misboðið. Ég tel að flestum sé ljóst að fjölmiðlalögin sem numin voru úr gildi á síðasta ári hafi átt rétt á sér. Jafnvel þeir sem börðust hvað harðast gegn frumvarpinu hafa tjáð sig í þá veru. Nú er kallað á slíka lagasetningu vegna almannahagsmuna. Markmiðið er dreift eignarhald á fjölmiðlum til að tryggja frelsi fjölmiðla og lýðræðislega umræðu og skapa okkar annars ágæta fjölmiðlafólki starfsumhverfi sem það á skilið. Virðulegi forseti. Ný skoðanakönnun Gallups bendir til þess að Sjálfstæðisflokkurinn njóti almenns trausts í samfélaginu. Fólk veit að Sjálfstæðisflokkurinn stendur fyrir stefnufestu en lætur ekki stjórnast af hentisemi. Fólk gerir sér grein fyrir því að Sjálfstæðisflokkurinn stendur fyrir stöðugleika sem tryggir hag fjölskyldunnar og hann stendur fyrir samábyrgð og velferð. Þess vegna treystir fólk Sjálfstæðisflokknum. Nú liggur fyrir hinu háa Alþingi að taka ákvörðun um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands. Hluta þess fjármagns verður ráðstafað til að byggja nýtt hátæknisjúkrahús, sem er ánægjuefni. Sérstaklega vil ég þó fagna því að átak verður gert til að bæta hag og lífsskilyrði geðfatlaðra með nýjum búsetuúrræðum utan stofnana. Ég legg áherslu á að átakið taki einnig á vanda geðfatlaðra barna og þörf fyrir búsetuúrræði þeim til handa, en umönnun þeirra er nú fyrst og fremst í höndum fjölskyldna þeirra sem bera oft þunga bagga og óhóflegt álag vegna þess. Alvarlegur skortur á starfsfólki á fyrstu skólastigum og í öldrunarþjónustu er áhyggjuefni. Fjölskyldur eru í vanda vegna gæslu barna sinna og vegna ættingja sem eru á biðlista eftir vistun á hjúkrunarheimili. Aukið álag er á sérhæfð sjúkrahús sem taka við öldruðum af biðlista til umönnunar. Það sem vekur hins vegar sérstaka athygli er að sjálfstæðir aðilar sem reka sambærilega starfsemi hafa geta fullmannað stöður hjá sér. Að mati Margrétar Pálu Ólafsdóttur, formanns Samtaka sjálfstæðra skóla, er ástæðan fyrst og fremst sú, með leyfi forseta: „... að við búum við ákveðið rekstrarlegt sjálfstæði sem gerir okkur kleift að hafa ákveðið frumkvæði í starfsmannahaldinu.“ Ég hef verið talsmaður þess að auka samstarf stjórnvalda og einkaaðila um rekstur velferðarþjónustunnar en fjármagn komi eftir sem áður úr sameiginlegum sjóðum landsmanna. Ég tel fulla ástæðu til að ríkisstjórnin geri átak í þessa veru til hagsbóta fyrir þjónustuna, til betri nýtingar fjármuna og fyrir samfélagið allt. Ég tel mig vita að a.m.k. þingmenn Samfylkingarinnar í stjórnarandstöðu muni styðja slík áform eins og við munum sjálfsagt heyra talsmenn Samfylkingarinnar segja síðar í kvöld. Virðulegi forseti. Í upphafi ræðu minnar ræddi ég um gæði íslensks samfélags. Góðæri vekur bjartsýni og bjartsýni virkar eyðsluhvetjandi á almenning og fyrirtæki. Viðskiptahallann og hátt gengi krónunnar má m.a. rekja til þessa en staða krónunnar er farin að vega allharkalega að útflutningsatvinnugreinunum og ferðaþjónustunni. Ég tek því undir áhyggjur Seðlabankans og áskorun hans til almennings og fyrirtækja um að auka sparnað og draga úr neyslu. Vaxtahækkun Seðlabankans er ætluð til að stuðla að þessari þróun þótt vissulega megi draga í efa hvort það dugi. Til þess þarf samtaka átak margra og það er verkefnið fram undan. - Góðar stundir.

Frú forseti. Góðir landsmenn. Það sem mér datt í hug meðan forsætisráðherra var að flytja ræðu sína áðan var gömul bíómynd með Mel Brooks þar sem hann lék sólkonunginn í gríðarlegum blúnduskyrtum og sokkabuxum og hælaháum skóm og sagði stöðugt: „Það er gott að vera kóngur.“ Það var nú tilkomumeiri búningurinn á Mel Brooks en hæstv. forsætisráðherra en óneitanlega var tónninn í ræðunni svipaður tóninum í ræðu Mel Brooks í þessari bíómynd. Það er gott að vera kóngur. Hvað notaði hæstv. forsætisráðherra oft efsta stigs lýsingarorð? Og sjálfshólið, það fór út yfir öll mörk. Ég held að það hljóti fleirum en mér að hafa blöskrað og sumir hafa kannski bara beðið eftir því að hann segði að við værum hamingjusamasta þjóð í heimi. En þegar forsætisráðherrann lítur í baksýnisspegilinn, hvað sér hann þá? Einhver örfá ár sem Framsóknarflokkurinn var ekki í ríkisstjórn, einhvern tíma fyrir 1995. Þá sér hann ríkissjóð sem rekinn var með halla, þá sér hann gjaldþrot sem voru daglegt brauð. Mér þykir leiðinlegt að þurfa að kippa forsætisráðherra niður á jörðina og spyrja hann hvort hann hafi ekki heyrt um Slippstöðina á Akureyri, hvort hann hafi ekki heyrt um rækjuvinnsluna og hvort hann viti ekki að síðast var halli á ríkissjóði árið 2003. Hlustaði forsætisráðherra ekki á skilaboðin frá stjórn Eflingar í morgun um stöðu kjarasamninganna? Forsendur kjarasamninga eru brostnar. Verðbólgan er nú tvöfalt meiri en forsendur kjarasamninganna gerðu ráð fyrir og kaupmáttur stórs hóps launafólks hefur hrapað. Og hverju kennir stjórn Eflingar um? Rangri stjórnarstefnu. En það má vel vera að það sé gott að vera kóngur. Verðbólgan vex frá mánuði til mánaðar og launafólk skelfist eðlilega. Hagfræðingar og greiningardeildir bankanna kenna þenslunni um, þenslunni sem allir vita að er heimatilbúin uppskrift, fengin hjá Framsóknarflokknum í eldhúsi þeirra og heitir stóriðjustefna. Þetta virðast allir sjá nema forsætisráðherrann. Hann segir að hækkandi verðbólga sé alfarið - og hann notaði orðið „alfarið“ - hækkunum fasteigna og olíuverðs að kenna. Tóku menn eftir þessu? En það er gott að vera kóngur. Hvernig á fólk að hafa trú á ríkisstjórn sem leggur fram fjárlagafrumvarp sem greinilega hefur enga trú á að Seðlabankanum takist að hemja verðbólguna á næstu árum? Hagfræðingur greiningardeildar Landsbanka Íslands hvatti í morgun til þess að ríkisstjórnin og Seðlabankinn færu nú að tala saman, reyndu að finna sameiginlegar lausnir á málunum. Sömu tillögu er raunar að finna í fyrsta þingmáli Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, að menn fari að tala saman á þessum bæjum. Ég spyr: Hvenær tala þeir ráðherrar sem hér sitja yfir höfuð við nokkurn mann? Hvenær talar ráðherra Framsóknarflokksins við nokkurn mann eða hefur samræður og skapandi hugarflug um sameiginlegar lausnir mála? Nei, þessum háu herrum dettur auðvitað allt of sjaldan í hug að leita eftir sjónarmiðum t.d. minni hlutans á Alþingi. Í mínum huga er það þannig að lýðræðið einkennist af því að meiri hlutinn taki tillit til sjónarmiða minni hlutans, en slíkt er ekki viðhaft af þessari ríkisstjórn. Hér þumbast menn áfram og fá sitt fram með hausinn ofan í bringu. Nei, þetta er ekki traustvekjandi ríkisstjórn. Það getur vel verið að það sé gott að vera kóngur í þessari ríkisstjórn, sérstaklega þegar maður getur sáldrað um sig silfrinu sem fékkst fyrir söluna á almannafyrirtækinu Símanum en því silfri verður auðvitað ekki útdeilt nema einu sinni, góðir landsmenn, bara einu sinni. Nú auglýsir félagsmálaráðuneytið daglega: „Takið þátt í umræðunni“, en láist að bæta við: Áttið ykkur á því að við munum ekki taka mark á því sem þið ætlið að segja. Slíka pólitík hefur þessi ríkisstjórn viðhaft. Eða er verið að hlusta á Svarfdælinga sem vilja afturkalla sameiningu sína við Dalvíkurbæ eftir að skólanum þeirra var lokað? Er verið að hlusta á Félag eldri borgara, lífeyrisþega eða öryrkja? Það kemur í ljós í fjárlagafrumvarpinu að draga á úr möguleikum öryrkja til sjálfshjálpar með því að ríkisstjórnin ætlar að spara 300 milljónir á kostnað þeirra einna. Unga fólkið fer ekki varhluta af þessari arfavitlausu hagstjórn. Það fer að verða spurning hvort unga kynslóðin þurfi ekki að fara að gæta hagsmuna sinna og verja þá fyrir ágangi ríkisstjórnarinnar. Kynslóðirnar sem keyptu húsin sín fyrir svona 40, 50 árum náðu að greiða þau að fullu á 10, 20 árum og það var ekki lífsnauðsyn þá að eiga bíl. Þær kynslóðir þurftu heldur ekki að taka dýr námslán. Nú eiga bankarnir unga fólkið og það er að hluta til að kenna arfavitlausri hagstjórn þessarar ríkisstjórnar. Og forsætisráðherra keyrir þensluvaldandi stóriðjustefnu sína áfram með harðri hendi, áformar að bræða hér innan fárra ára 1.400 þús. áltonn ofan í útlenda auðhringa en skellir skollaeyrum við aðvörunum sem koma úr öllum áttum. Það er alltaf hollt að kunna sér hóf, var það ekki það sem forsætisráðherrann sagði? Já, það er alltaf hollt að kunna sér hóf og ég trúi því ekki að það sé gott að vera kóngur í þessari ríkisstjórn. - Góðir landsmenn, góðar stundir.

Gott kvöld, góðir landsmenn. Nú höfum við hlýtt á boðskap forsætisráðherra Íslands, forsætisráðherra Framsóknarflokksins sem hefur auðgast á eigin stjórnarathöfnum og svo auðvitað vinir hans og vandamenn. Þekktur er hann af því að hafa makað krókinn þegar hann beitti sér fyrir að koma á kvótabraskskerfi í sjávarútvegi sem hefur leikið bæði sjávarútveginn og landsbyggðina grátt og svo auðvitað af dæmalausri sölu Búnaðarbanka Íslands, en hann var eins og alþjóð veit seldur fyrir lítið til S-hópi Framsóknarflokksins. Almenningi misbýður þessi framganga Framsóknarflokksins. Ég var staddur í Kaupfélagi Skagfirðinga á dögunum og hitti þar gamlan framsóknarmann sem spurði mig út í stefnu hins nýja Framsóknarflokks og þá sérstaklega byggðamálin, Íraksstríðið, kvóta og bankabraskmálin. Hann spurði mig ítrekað: Hvað hefur orðið um samvinnuhugsjónina, hvað hefur orðið um minn gamla, góða Framsóknarflokk? Hann undraðist það mjög að forsætisráðherra hefði haldið því fram að hann hefði aldrei efast um óhlutdrægni sína við söluna á Búnaðarbankanum, ekki einu sinni þegar hann stóð í að selja fjölskyldufyrirtæki sínu bankann. Ég svaraði gamla manninum eitthvað á þá leið að ég væri ef til vill ekki rétti maðurinn til að svara til um misgjörðir hins nýja Framsóknarflokks en honum væri velkomið að vinna þjóðinni gagn og ganga í Frjálslynda flokkinn. Í stuttu máli var stefnuræðan sem forsætisráðherra flutti áðan mjög óábyrgt blekkingartal um stöðugleika og aðhald í rekstri ríkisins, skreytt með símagulli. Það er einfaldlega rangt hjá forsætisráðherra að halda því fram að það gæti mikils stöðugleika í þjóðarbúskapnum. Það þarf ekki frekari vitnanna við en að lesa rit Seðlabankans sem kom út í síðustu viku, en ritið hefst á því að greina frá því að ójafnvægi í þjóðarbúskapnum hafi aukist og það sé meira nú en um langt skeið. Í riti Seðlabankans segir enn fremur að viðskiptahalli sé meiri en áður, skuldsetning heimila og fyrirtækja meiri og gífurlegar hækkanir á íbúðarhúsnæði. Það er einnig rangt hjá oddvita ríkisstjórnarinnar að gætt hafi einhvers aðhalds í útþenslu ríkisútgjalda og sérstaklega á það við um utanríkisráðuneytið sem oddvitar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hafa skipst á að stýra síðustu 10 árin, en það líður varla sá mánuður að ekki berist fréttir af skipan nýs sendiherra og oftar en ekki er um innvígðan og innmúraðan mann í stjórnarflokkunum að ræða. Í síðasta mánuði kom út ríkisreikningur fyrir árið 2004 og við lestur hans sést svart á hvítu að ríkissjóður hefur ekki verið rekinn með miklu aðhaldi á síðasta ári en útgjöldin í fyrra urðu 27.000 milljónum hærri en upprunalega var reiknað með. Er þetta dæmi um mikið aðhald? Ekki finnst mér það. Ríkisstjórnin boðar nú í haust að hún ætli ekki að breyta í neinu útgjaldagleði sinni nema þá helst að klípa af elli- og örorkulífeyrisþegum bensínstyrkinn og er það í samræmi við stefnu Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks að færa skattbyrðar og álögur í auknum mæli af þeim sem hafa háu launin á þá sem hafa lágu launin og bág kjör. Þetta stríðir algerlega gegn stefnu Frjálslynda flokksins enda hefur flokkurinn boðað hækkun skattleysismarka, en á meðan hafa stjórnvöld einbeitt sér að þveröfugum aðgerðum Við Íslendingar verðum að spyrja okkur þeirrar spurningar hvað við viljum hafa ójöfnuðinn mikinn í landinu en opinber gögn bera með sér að ójöfnuðurinn hafi aukist gríðarlega í valdatíð Framsóknarflokksins sem gefur sig út fyrir að vera félagshyggjuflokkur. Sömuleiðis hefur hlutur hins opinbera af þjóðarkökunni aukist gríðarlega í valdatíð Sjálfstæðisflokks sem kallar sig stundum flokk einkaframtaksins. Aukinn ójöfnuður getur valdið ýmsum félagslegum vanda og það getur orðið dýrkeypt í framtíðinni. Við í Frjálslynda flokknum viljum gæta aðhalds í opinberum rekstri og auka frelsi atvinnuveganna, sérstaklega til sjávar og sveita og koma á öruggri og sanngjarnri afkomu fyrir öryrkja og eldri borgara. Af því væri einnig ávinningur að leita leiða til þess að öryrkjar kæmust í meira mæli út á vinnumarkaðinn á ný. Það er rangt hjá oddvita ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks að ríkissjóður hafi verið rekinn með umtalsverðum afgangi á umliðnum árum. Staðreyndirnar eru því miður þær að ríkissjóður var rekinn með 6,1 milljarðs króna halla árið 2003 og 8,1 milljarðs króna halla árið þar á undan. Auðvitað er það alvarlegt að forsætisráðherra skuli flytja hér bæði villandi og rangar upplýsingar en alvarlegast af öllu er þó að í stefnuræðunni eru ekki boðaðar neinar aðgerðir í efnahagsmálum eða hvatning til þjóðarinnar. Óveðurský í efnahagsmálum hrannast upp og flestir eru farnir að viðurkenna að svo sé, nema stjórnarmeirihlutinn sem hefur hér nýjan þingvetur með bundið fyrir augun. Seðlabankinn er einn skilinn eftir með það verkefni að halda aftur af þenslunni í þjóðfélaginu og beitir fyrir sig vaxtahækkunum. Þessar gríðarlegu vaxtahækkanir ýta síðan undir spákaupmennsku og hækkandi gengi íslensku krónunnar sem engin innstæða er fyrir. Hér er kominn vítahringur sem ábyrg stjórnvöld ættu að ræða sem vanda í stað þess að loka augunum. Útflutningsgreinunum er ætlað að ráða fram úr óviðunandi rekstrarskilyrðum sem stjórnvöld hafa skapað. Afleiðingarnar eru skelfilegar og birtast m.a. í að boðaðar hafa verið lokanir á rækjuvinnslum víða um land. Það er orðið löngu tímabært að leita annarra leiða en að hækka vextina og skoða m.a. að auka bindiskyldu bankanna eða hvetja til sparnaðar. Frjálslyndi flokkurinn vill boða sparnað meðal almennings. Sú glansmynd sem dregin er upp í stefnuræðu forsætisráðherra er ekki sannleikanum samkvæm. Þessi gífurlegi viðskiptahalli sem er afleiðing þess að við flytjum miklu meira inn í landið en út úr því er ávísun á verðbólgu og gengisfall krónunnar ef ekkert er aðhafst. Skilaboð Frjálslynda flokksins til almennings í landinu eru: Aukið sparnað, ríkisstjórnin gerir það ekki. Það er besta leiðin til þess að verjast mögulegu verðbólguskoti og besta leiðin til sparnaðar er að borga skuldir. - Ég þakka þeim sem hlýddu.

Frú forseti. Góðir Íslendingar. Sannarlega ríkir mikil gleði og kraftur í íslensku samfélagi. En með sama hætti hlýtur mörgum að renna til rifja að horfa upp á og hlusta á virðulega stjórnarandstöðu steypa sér ofan í þann dýpsta táradal sem málaður hefur verið í sölum Alþingis. Niðri í því myrkviði virðast stunduð það sem ýmist er kallað samræðustjórnmál eða dylgjustjórnmál en birtingarformið er bölmóður, vonleysi og almenn depurð. Þeir sem trúa á tækifærin, bjartsýnina og gleðina hafa auðvitað þá siðferðilegu skyldu að hjálpa þessum félögum okkar upp úr hinum mikla táradal og til allrar hamingju eru meðulin næg. Komið hefur fram að ríkissjóður hefur aldrei staðið sterkar að vígi en nú. Þrátt fyrir það eru veittir meiri fjármunir til velferðarkerfisins en nokkru sinni, til heilbrigðismála, til félagsmála og til menntamála. Við leggjum í metnaðarfyllri samgöngubætur en nokkru sinni hafa sést. Fjarskiptasjóður er kominn á laggirnar og mun tengja alla landsmenn inn á öldur ljósvakans á 21. öldinni. Nefna má hátæknisjúkrahús svo að ekki sé minnst á milljarða til nýsköpunar sem koma til móts við frumkvöðla og hið unga menntaða fólk sem kemur inn á atvinnumarkaðinn. Þau eru sannarlega næg, meðulin, og ég trúi því að félagar okkar úr stjórnarandstöðunni muni koma upp úr táradalnum, sjá ljósið, sjá tækifærin og öðlast gleði sína að nýju. En nóg um það, frú forseti. Fyrir rúmum tveimur árum komu forsvarsmenn Sambands íslenskra sveitarfélaga til fundar við hæstv. félagsmálaráðherra. Og hvert var erindið? Að hvetja ráðherra og ríkisstjórn til að ganga til liðs við forsvarsmenn sveitarfélaga um að fækka sveitarfélögum og stækka þau með lýðræðislegri sameiningu. Hvað skyldi nú reka forsvarsmenn sveitarfélaga til sameiningarátaks? Það er í raun sú staðreynd að núverandi skipan sveitarfélaga á rætur sínar að rekja til Jónsbókar. Hafi það farið fram hjá einhverjum, sem á stundum mætti halda miðað við orðræðuna, þá hafa orðið miklar breytingar í þjóðfélaginu frá því að Jónsbók var rituð skömmu eftir Sturlungaöldina. Breytingarnar hafa ekki orðið á einu sviði heldur á öllum sviðum, gildismat, þjónusta, búskaparhættir og þar fram eftir götunum. Eitt hefur þó ekki breyst og það er sá grunnur að sveitarfélagaskipan sem Jónsbók mælti fyrir um. Forsvarsmenn sveitarfélaga kalla eftir slíkum breytingum. Þeir vilja breytingar vegna þess að núverandi skipan er orðin akkillesarhæll fyrir mörg sveitarfélög. Hver er þá ávinningur með hugsanlegri sameiningu? Rekstur sveitarfélaga snýst ekki einungis um skolp eða skóla. Rekstur sveitarfélaga snýst um fjölbreytileika þar sem fjölbreytileiki mun ráða í framtíðinni. Þar sem er fjölbreytileiki í atvinnuháttum, fjölbreytileiki í menningu og fjölbreytileiki á öllum sviðum, mun sumum sveitarfélögum vel farnast en önnur munu eiga mjög erfitt uppdráttar. Eftir því kalla forsvarsmenn sveitarfélaga með því að stækka sveitarfélögin. Þá hljóta menn að spyrja: Af hverju er sá fjölbreytileiki ekki til staðar hjá hinum minni sveitarfélögum? Og aftur kemur svarið: Smæð þeirra. Þau hafa ekki burði til að taka að sér verkefni sem þess í stað hafa lent í höndum ríkisins og er miðstýrt af ríkisvaldinu, fjarri heimahögum þannig að fólkið sem á að njóta þjónustunnar fær litlu eða engu ráðið um með hvaða hætti þjónustustigið er heima í héraði. Um það munu þessar sameiningarkosningar næsta laugardag snúast. Forsvarsmenn sveitarfélaga hafa kallað eftir því að fá verkefni frá ríki, fá fjármuni frá ríki og fá störf frá ríkinu til að geta haldið uppi þeim fjölbreytileika sem er svo nauðsynlegur fyrir sveitarfélög 21. aldarinnar. Ég vil að lokum, frú forseti, lýsa ánægju með að sjá hér konu sitja í forsæti. Það er mjög við hæfi því að þann 24. október næstkomandi verður þess minnst að konur hófu hina miklu jafnréttisbaráttu fyrir 30 árum. Mikið hefur áunnist en engan veginn nóg og ég trúi að í tilefni þeirra tímamóta muni það koma fram í orðum okkar og athöfnum á því þingi sem nú er að hefjast.

Frú forseti. Góðir Íslendingar. Stjórnmál snúast ekki einungis um hugsjónir heldur einnig um meðferð valds. Hvernig hefur sú meðferð komið okkur fyrir sjónir undanfarin ár hjá þessari ríkisstjórn? Nægir þar að nefna nokkur mál. Við sáum fordæmalausan stuðning sem tveir menn ákváðu í okkar nafni við innrásina í Írak. Við sáum áður óþekktan hamagang í fjölmiðlamálinu, sem lauk með því að ráðherrar ætluðu að beygja sjálfa stjórnarskrána eftir eigin höfði. Við sáum skrúfað fyrir fjárframlög til Mannréttindaskrifstofu vegna gagnrýni hennar á stjórnvöld. Við sáum öryrkja sí og æ svikna um gefin loforð. Við höfum þurft að horfa upp á óeðlilegar skipanir á félögum þeirra í sjálfan Hæstarétt. Menn veigra sér ekki einu sinni við að hringja í umboðsmann Alþingis og skamma hann fyrir álit hans. Rauði þráðurinn er að þessi ríkisstjórn hefur verið of lengi við völd. Frú forseti. Síðustu daga höfum við orðið vitni að ótrúlegri atburðarás sem leiddi til lögreglurannsóknar á Baugi. Í þeirri atburðarás tók innsti kjarni Sjálfstæðisflokksins virkan þátt, þar á meðal framkvæmdastjóri flokksins. Þessi flokkskjarni hittist og ræddi hvernig koma mætti til lögreglunnar máli yfirlýsts andstæðings þeirra, andstæðings sem ítrekað hefur orðið fyrir árásum formanns Sjálfstæðisflokksins. Nú síðast sagði meira að segja ráðherra í þessari ríkisstjórn, sjálfur viðskiptaráðherra, í Kastljósi, að áhrifamenn í Sjálfstæðisflokknum tengdust aðdraganda þessa máls, eins og hún orðaði það sjálf. Hún sagði að sér fyndist margt sérkennilegt hafa komið í ljós sem hún vissi ekki áður. Hún vakti sjálf athygli á ummælum eins þessara kappa um að það þyrfti e.t.v. að bíða eftir komu fjármálaráðherra til landsins upp á að senda málið til skattalögreglunnar. Þetta sagði sjálfur viðskiptaráðherra í vikunni. En í kvöld talar hún hins vegar á allt öðrum nótum og eins og allt sé í himnalagi. Við mörgu í þessu máli þarf að fá skýr svör. Þetta snýst um meðferð valds. Samfylkingin mun leggja fram frumvarp um óháðar rannsóknir og rannsóknarnefndir eins og tíðkast víða í nágrannalöndum okkar. Þessar nefndir eiga að skoða mikilvæg mál eða stjórnvaldsathafnir sem varða almannahag og stuðla þannig að stjórnfestu og gegnsæi. Frú forseti. Stjórnmál snúast einnig um stöðugleika. Það eru ekki síst stjórnarflokkarnir sem viðhalda mýtunni um stöðugleikann og þeir halda því áfram í kvöld. En það er ekki til marks um stöðugleika að búa við allt að 40% sveiflu á gengi íslensku krónunnar eða um 5% verðbólgu sem stefnir í ofanálag upp á við á næstu missirum samkvæmt spám. Það er hvorki stöðugleiki þegar skuldir heimilanna og fyrirtækjanna tvöfaldast á 5–7 árum eða þegar húsnæðisverð rýkur upp úr öllu valdi. Erlendar skuldir þjóðarbúsins eru á við þrefalda landsframleiðslu og heimilin skulda tíu sinnum meira en það sem kostar að reka allt heilbrigðiskerfið. Það er ekki stöðugleiki þegar forsendur kjarasamninga bresta eða þegar árangurslaus fjárnám einstaklinga eru 17 þús. talsins á fjórum árum. Stöðugleiki felur ekki í sér að boða árlega fjárlagafrumvörp sem aldrei nokkurn tíma standast þegar reikningurinn er gerður upp. Það er ekki stöðugleiki þegar bilið á milli stétta og hópa í landinu margfaldast á örfáum árum. Það þýðir ekkert fyrir framsóknarmenn að hágrenja yfir þessum staðreyndum eins og síðasti ræðumaður þeirra gerði í kvöld. Frú forseti. Samfylkingin vill bjóða upp á raunverulegan stöðugleika hagkerfis og fjölskyldna í landinu. Við viljum að allir fái tækifæri til menntunar en í fyrsta skipti í sögunni hafa Háskóli Íslands og fjölmargir framhaldsskólar hins vegar neyðst til að vísa nemendum frá vegna fjárskorts. Þetta nefndi forsætisráðherrann ekki í ræðu sinni í kvöld. Og nú berast fréttir af ályktunum ungra sjálfstæðismanna um að menntamál eigi ekki að fá neitt opinbert fjármagn. Er þetta stefnan sem Íslendingar vilja? Samfylkingin vill stórauka fjárfestingu í menntamálum og gera leikskólann gjaldfrjálsan, sem yrði gríðarleg kjarabót fyrir íslensk heimili. Samfylkingin vill hlúa að litlum og meðalstórum fyrirtækjum og ýta undir nýsköpun og frumkvöðlastarf. Samfylkingin mun hverfa frá vondri þróun á ýmsum sviðum samfélagsins. Af hverju þurfum við að búa við eitt hæsta matvælaverð í heimi? Af hverju þarf stöðugt að þrengja að hag eldri borgara þessa lands? Af hverju hefur fátækt meðal barna í okkar ríka samfélagi aukist? Frú forseti. Íslendingar eiga skilið ríkisstjórn sem tryggir raunverulegan stöðugleika í samfélaginu, ríkisstjórn sem skilur ekki sumt fólk eftir, hvort sem það eru aldraðir, öryrkjar, stúdentar, hreyfihamlaðir eða börn. Við í Samfylkingunni boðum stefnu sem felur í sér að starfa fyrir opnum tjöldum þar sem stjórnfesta, frelsi og jafnræði ríkir í öllum ákvörðunum. - Góðar stundir.

Frú forseti. Ég var undrandi á því að heyra hinn unga varaformann Samfylkingarinnar hefja ræðu sína með hálfum sögum og dylgjum. En það má kannski segja að hann sé engum manni líkur. Ef ég man rétt þá tókst honum að fá 900 atkvæði á fundi þar sem 500 voru mættir. Það er svo, frú forseti, að mjög mikið hefur verið talað um skuldir heimilanna. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon talaði um að þær næmu 1.000 milljörðum kr. En hann gleymdi hinu að eignir heimilanna eru a.m.k. 4.000 milljarðar kr. Hann sagði að skuldir heimilanna væru 1.000 milljarðar kr. en gleymdi því að eignirnar eru 4.000 milljarðar kr., í lífeyrissjóðum, fasteignum og verðbréfum, eða sem svarar til 10 millj. kr. hreinnar eignar á hvern einstakan mann í landinu, ungan sem gamlan. Þetta er athyglisvert og í þessu samhengi sést hvernig hægt er að draga upp ranga mynd með því að segja hálfa sögu eða hluta af sögunni. Einnig vakti athygli mína hin mikla áhersla sem Vinstri grænir leggja á að berjast gegn stóriðju hér á landi. Við munum það frá þeim dögum er Alþýðuflokkurinn fór með stóriðjumál að illa gekk að byggja upp stóriðjuna. Við munum líka að á þeim tíma versnuðu lífskjör ár frá ári og við vorum í vandræðum vegna þess að gjaldeyristekjur á einstakling minnkuðu. Það var ekki fyrr en með þeirri ríkisstjórn sem nú situr, árið 1995, að það tókst að snúa þessari þróun við. Nú er svo komið að lífskjör hafa vaxið um 50%. Ef við horfum til Miðausturlands þá sjáum við, ég og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, að þar ríkir mikil bjartsýni. Það er alveg rétt, og ég tek undir það sem a.m.k. tveir þingmenn hafa sagt í kvöld, að það voru hörmuleg tíðindi að Slippstöðin skyldi hafa verið lýst gjaldþrota. Hvorki fleiri né færri en 100 manns fóru á atvinnuleysisskrá í dag eins og sagt var frá í kvöldfréttum. En við skulum líka hafa í huga að þetta er traust og gott fyrirtæki, að fjárfestar eru reiðubúnir til að taka upp þráðinn og bæði bæjaryfirvöld og hafnarstjórn hafa lýst sig reiðubúin til samstarfs. Þess mun því að vænta að Slippstöðin geti hafið starfsemi að nýju mjög bráðlega. Ég vil líka taka undir það sem ýmsir hafa sagt um hinar dreifðu byggðir. Ég heyrði að þingmaður Samfylkingarinnar á Sauðárkróki heldur enn að Siglufjörður tilheyri Norðvesturkjördæmi. Þannig er það nú ekki. En þegar við hugsum um hinar dreifðu byggðir vitum við að sjávarútvegurinn getur ekki tekið við öllu því nýja fólki sem kemur vegna vélvæðingar og af öðrum ástæðum. Þess vegna verður að byggja upp annan grundvallaratvinnuveg í þeim byggðarlögum og við munum eftir því að forustumenn sjávarútvegsins í Neskaupstað og á Eskifirði fögnuðu því að þurfa ekki einir að bera ábyrgð á þróun byggðar og afkomu heimilanna á þeim stað. Af þessum sökum voru þeir mjög áhugasamir um uppbyggingu stóriðju sem við studdum, sem vorum í þeirri ríkisstjórn, og sumir þakka sér meira en aðrir. Ég vænti þess að við getum tekið höndum saman um það, ég og aðrir þingmenn í Norðausturkjördæmi, að næsta álver rísi við Skjálfandaflóa. Við vitum að byggðirnar á norðausturhorninu eru veikar. Þær þurfa nýtt blóð og meiri kraft. Við höfum nú barist saman á þessum slóðum, við Steingrímur J. Sigfússon, síðan hann flutti sína fyrstu ræðu á sameiginlegum fundi okkar 1978 á Kópaskeri. Það kemur engum á óvart að þá var hann að lýsa andstöðu sinni við álver og hefur haldið þeim tóni síðan. Það er meiri staðfesta en margur annar hefur sýnt í pólitík en ég vil vona satt að segja að nú sé að því komið að við tökum höndum saman um atvinnumál okkar kjördæmis. Ég vil líka segja að ég skil vel þær áhyggjur sem hann og fleiri þingmenn hafa lýst vegna hins háa gengis krónunnar. En það er þannig að gengi gjaldmiðilsins er sterkt í löndum sem búa við sterkan efnahag og góðan hagvöxt. Seðlabankinn hefur enn hækkað stýrivexti til að slá á verðbólgu og við skulum muna að verðbólga hér á landi er svo sem engin ef við tökum húsnæðiskostnaðinn ekki inn í hana, eins og víðast hvar er gert erlendis. Nú ríður á að halda niðri verðbólgunni og óeðlilegum hækkunum til að tryggja lífskjör og jafnvægi. Ég vil trúa því að gengið hafi náð hámarki og þess sé skammt að bíða að krónan gefi eftir uns nýju jafnvægi er náð. Þess vegna er það brýnt að veita aðhald í ríkisfjármálum eins og gert er í fjárlagafrumvarpinu og hvetja til sparnaðar í landinu. Það viljum við sjálfstæðismenn gera. Við viljum halda þeim vana okkar og vanda að bregðast við aðsteðjandi erfiðleikum með viðeigandi hætti og tryggja viðvarandi velmegun í landinu.

Frú forseti. Góðir Íslendingar. Hæstv. forsætisráðherra hefur nú flutt frábæra stefnuræðu sína. Hún var að vísu ekki alveg eins skemmtileg og ræða hv. þm. Halldórs Blöndals og ég ætla ekki að eyða tíma í að fara ofan í saumana á þessari stefnuræðu sérstaklega enda hafa margir gert það ágætlega á undan mér. Ég ætla heldur að tala um það sem vantaði sárlega í ræðuna. Við búum í landi sem státar sig af því að lífskjör séu með þeim bestu sem gerast í heiminum, hvorki meira né minna. En í hverju felast þau lífsgæði? Felast þau í því að eiga sem flesta jeppa og bílastæði fyrir utan 400 fermetra einbýlishús? Eða eru raunveruleg lífsgæði þau að við getum andað að okkur hreinu lofti og að hér ríki jafnrétti, ekki bara í orði kveðnu? Að við berum umhyggju fyrir náunganum en séum ekki í sífelldu kapphlaupi um að hafa það „betra“ en hann. Eru lífsgæðin ekki fólgin í því að börnin okkar séu velkomin í þennan heim og að ekki taki á móti þeim auglýsingaflóð og skrum um hluti sem enginn þarf á að halda? Að gamla fólkið geti áhyggjulaust notið elliáranna. Grunnlífeyrir aldraðra á Íslandi í dag er um 20 þúsund kr. Er hægt að lifa af þeirri upphæð sem tekjulægstu ellilífeyrisþegunum og öryrkjum er skömmtuð? Er það með því móti sem við þökkum þeim sem hafa alið okkur upp? Auðvitað ekki. Það er skammarlegt hvernig við höfum látið lífeyrisþega sitja á hakanum meðan forstjórar landsins fá milljónir í mánaðarlaun. Það er kominn tími til að við jöfnum lífskjörin í landinu í stað þess að auka ójöfnuð eins og núverandi ríkisstjórn hefur gert og ætlar að halda áfram að gera með enn meira offorsi en hingað til. En það er hægt að gera hlutina á annan hátt. Vinstri hreyfingin – grænt framboð er með tillögur um að lækka og fella niður fjármagnstekjuskatt hjá þeim sem lítið sparifé eiga en láta þá í staðinn bera byrðarnar sem eiga fúlgur fjár. Þeir geta vel borgað 18% fjármagnstekjuskatt án þess að finna mikið fyrir því. Þessi ráðstöfun er raunveruleg kjarabót fyrir þá sem minnst eiga og helst þurfa á skattalækkunum að halda. Gjaldfrjáls leikskóli er annað dæmi um það sem við í Vinstri grænum leggjum áherslu á og sýnum með því móti að við höfnum skólagjöldum á öllum skólastigum. Grunnheilbrigðiskerfið á einnig að vera gjaldfrjálst en í því mikla kerfi er hægt að spara háar fjárhæðir, t.d. með því að skoða lyfjakostnaðinn og leita nýrra leiða við að bæta heilsu þjóðarinnar. Dæmi um óþarfa bruðl er framlag okkar í svokallaða „friðargæslu“. Þar ættum við í staðinn að styðja við alvöruþróunaraðstoð og hjálpa fátækasta fólkinu hvar sem er í heiminum svo að það geti hjálpað sér sjálft. Hvaða gagn komum við til með að gera í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna með eitt atkvæði sem mun kosta okkur 500–1.000 milljónir? Hingað til höfum við verið taglhnýtingar Bandaríkjastjórnar þegar kemur að utanríkisstefnu og sá stuðningur náði botninum í stuðningi Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar við ólöglegt árásarstríð gegn Írak, stríð sem virðist engan endi ætla að taka. Hér er við hæfi að vitna í þjóðskáldið Bubba Morthens: Það fossar blóð í frelsarans slóð. En faðir, það er vel meint. Við Vinstri græn erum eini flokkurinn sem kennir sig við femínisma og við erum stolt af því og það er við hæfi á þessu mikla afmælisári kvennabaráttu að svipta hulunni af launaleyndinni. Með því móti og engu öðru getum við stuðlað að jöfnum launum karla og kvenna. Góðir Íslendingar. Ég á mér draum um þjóðfélag þar sem raunveruleg lífsgæði eru í forgrunni en ekki gerviþarfir, þar sem réttlæti og jöfnuður ríkir en ekki misskipting og ójöfnuður. Þar sem borin er virðing fyrir öldruðum en þeir ekki afskrifaður þjóðfélagshópur. Þar sem börn eru boðin velkomin í heiminn. Þar sem frumkvæði og sköpunargleði fólks er virkjuð en ekki framin óafturkræf náttúruspjöll til að selja orkuna fyrir slikk til amerískra auðhringa. Það eru ef til vill einhverjir sem kalla mig draumóramann en ég er ekki sá eini. Og einn daginn munu fleiri ganga í lið með okkur og heimurinn verða sem einn. Verið þið velkomin í hópinn.

Gott kvöld, góðir landsmenn. Við þingmenn erum nú fyrir augliti ykkar í Alþingishúsinu við Austurvöll í Reykjavík. Við störfum hér í ykkar umboði. Þið fylgist með og leggið dóma á störf okkar en það gera fleiri. Á laugardag fór fram þingsetningarathöfn. Húsið var þéttsetið af fólki, m.a. erlendum sendiherrum. Ég komst ekki hjá því þá að leiða hugann að því að þetta ágæta fólk, gestir í landi okkar, hefur m.a. það verkefni með höndum að senda heim minnisblöð og skýrslur um atburði líðandi stundar hjá okkur Íslendingum, þ.e. sendiherrarnir greina frá þeim tíðindum sem þeim þykja markverð í lífi þessarar þjóðar við ysta haf og þeir leggja mat og jafnvel dóm á gang mála. Það skapar orðspor Íslands erlendis. Orðtak segir að glöggt sé gestsaugað. Hvernig skyldi þetta fólk líta á ástandið á Íslandi? Hvernig metur það stöðuna í skýrslum sem fara á milli landa sem diplómatapóstur og eru einungis ætlaðar augum háttsettra embættismanna, stjórnmálamanna og þjóðhöfðingja í heimalöndum sendiherranna? Gætu sendiherrarnir tekið undir hið skefjalausa sjálfshól sem ráðherrar og aðrir ríkisstjórnarliðar hafa flutt um eigin verk í kvöld? Gleypa þeir við blekkingunum og áróðrinum? Þeir hljóta að gera sér grein fyrir að velmegun þjóðarinnar er að stærstum hluta keyrð áfram á skuldasöfnun og gríðarlegum viðskiptahalla. Þeir skynja að hin svokallaða útrás íslenskra fyrirtækja er byggð á lánsfé sem enginn veit hvaðan er komið. Þeir hljóta að sjá að launamunur í þjóðfélaginu er alltaf að aukast, að hér lifir nýrík og fámenn yfirstétt fólks á ofurlaunum sem aðeins borgar örfáar prósentur af tekjum sínum í skatta á meðan til að mynda fátækar barnafjölskyldur búa við geysihátt húsnæðisverð. Ellilífeyrisþegar og öryrkjar lifa við bága afkomu og allir þessir þjóðfélagshópar og reyndar allir hinir sem ekki fá aðgang að peningasukkinu eru mergsognir af skattheimtu yfirvalda. Það væri athyglisvert að sjá hvernig gestir okkar lýsa til að mynda ráðstöfun á Búnaðarbankanum og öðrum vandræðagangi ríkisstjórnarinnar með hæstv. forsætisráðherra, Halldór Ásgrímsson, í fararbroddi. Hvernig horfir Baugsmálafarsinn við þeim? Hvað með eftirlaunamálið og brotthvarf Davíðs Oddssonar úr stjórnmálum og skipan hans á sjálfum sér í embætti seðlabankastjóra? Hvaða tiltrú skyldu þeir hafa á nýjum fjármálaráðherra í ljósi þess að hann sló sjálfur taktinn í fjármálasukki þjóðarinnar nokkrum dögum áður en hann tók við hinu nýja embætti með því að selja aðgang að Sparisjóði Hafnarfjarðar fyrir 50 millj. kr.? Góðir landsmenn. Ég held að þeir hljóti að hlæja dátt að þessari litlu þjóð, ráðamennirnir í London, Kaupmannahöfn, Ósló og víðar þegar þeir lesa skýrslur sendiherranna. Fyrir utanaðkomandi hlýtur þetta að líta út eins og vel skrifað spaugstofuhandrit þó mér finnist þetta reyndar ekkert fyndið. Góðir Íslendingar. Við í Frjálslynda flokknum störfum í stjórnmálum vegna þess að við viljum breyta þessu. Vinna þarf bug á spillingunni, það þarf að siðbæta íslensk stjórnmál. Allir utanaðkomandi hljóta að sjá að það er lengi mikið búið að vera að í þjóðfélaginu. Það haustar snemma í ár og fram undan er langur vetur en við vitum að aftur mun vora, að hver dagur sem líður þýðir einum degi færra í lífi þessarar ríkisstjórnar og óðum styttist nú ævi hennar. Ég vil að lokum fyrir hönd Frjálslynda flokksins óska ykkur öllum góðs og gæfuríks vetrar. - Í guðs friði.