Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. fjh.- og viðskn. um frv. til l. um tekjuskatt og eignarskatt. Nefndin hefur athugað frv. og mælir með samþykkt þess með breytingu sem flutt eru á sérstöku þskj. Einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Halldór Blöndal var fjarstaddur afgreiðslu málsins. Undir nál. rita Páll Pétursson, Guðmundur Einarsson, Kjartan Jóhannsson, Þorsteinn Pálsson, Friðrik Sophusson og Svavar Gestsson. Breyting sú sem við leggjum til að gerð verði á málinu er á þskj. 386 og hljóðar þannig: „1. gr. hljóði svo: 9. tölul. A-liðs 1. málsgr. 30. gr. laganna (sbr. 1. gr. laga nr. 21/1983) orðist svo: Tekjur skv. 1. tölul. A-liðs 7. gr., þegar frá þeim hafa verið dregnar þær fjárhæðir sem um ræðir í 1.–6. tölul. þessa stafliðar, sem maður hefur aflað á síðustu 12 starfsmánuðum sínum áður en hann lætur af störfum vegna aldurs. Frádráttur þessi skal þó aldrei vera hærri en 800 þús. kr. enda hafi viðkomandi náð 55 ára aldri eða öðlast rétt til eftirlauna eða ellilífeyris úr lífeyrissjóði. Réttur til frádráttar skv. 1. málsgr. kemur ekki til greina nema einu sinni fyrir hvern mann. Frádrátt skv. 1. málsgr. skal einnig veita vegna framteljanda sem fellur frá og hafði fyrir heimili að sjá og ekki nýtti þessa frádráttarheimild áður.“ Þetta er sem sagt brtt. við frv. eins og Ed. gekk frá því. Í staðinn fyrir að hámark tekna, sem frádráttarbærar voru, var að till. hv. Ed. 1 millj. þá leggjum við til að þetta mark verði lækkað í 800 þús. kr. Enn fremur orðum við öðruvísi niðurlag greinarinnar og teljum að þetta sé skýrara eins og við leggjum til að það sé. Jafnframt leggjum við til að frádráttur þessi skuli einnig veittur vegna framteljanda sem fellur frá og hafði fyrir heimili að sjá, enda hefði hann ekki nýtt þessa frádráttarheimild áður.



Herra forseti. Þetta mál er nú á þskj. 394 og eins og kom fram þá er það vegna breytinga sem hafa orðið á frv. í Ed. Það er þó ekki nema ein efnisbreyting og er hún við 6. gr., þ.e. að við þennan hluta 6. gr.: Nám í verklegri sjómennsku, nýrri verktækni og notkun öryggis- og björgunarbúnaðar á námskeiðum eða í farskóla, sem Slysavarnafélag Íslands eða samtök sjómanna og útgerðarmanna beita sér fyrir, má meta sem þrefaldan siglingartíma“ kemur viðbótin: Þó aldrei meira en einn mánuð. Að öðru leyti er um orðalagsbreytingar að ræða. Þessi breyting var gerð í fullu samráði við formann öryggismálanefndar, hv. þm. Pétur Sigurðsson og við a.m.k. formann samgn. þessarar deildar. Það eru enn fremur breytingar í sambandi við atvinnumál vélfræðinga, vélstjóra og vélavarða á íslenskum skipum. Þessar breytingar eru eingöngu orðalagsbreytingar og samgn. Nd. er sammála þeim.



Herra forsefi. Við höfum verið að fjalla hér um atvinnuréttindi manna sem starfa til sjós, manna sem bera mikla ábyrgð, og það vekur athygli að ef við berum þessi atvinnuréttindi saman við atvinnuréttindi starfandi fólks í heilbrigðisstétt, þá er sá stóri munur á að hér getur ráðh. með undanþágum hleypt mönnum til starfa. Því vek ég athygli á þessu að fyrir stuttu síðan birti sjónvarpið myndir af sjúkrarúmum hér í höfuðborg landsins þar sem fram kom að þau stæðu auð vegna þess að ekki fengjust nægilega margir hjúkrunarfræðingar til starfa. Það var viðtal í sjónvarpinu í tengslum við þessa frétt þar sem það var skýrt fram tekið að eina lausnin væri sú að mennta fleiri og hækka launin. Þegar aftur á móti kemur að íslenskum sjómönnum, þá hvarflar hvorki að mönnum að það þurfi að fjölga þeim sem taka próf né hækka launin. Þetta er út af fyrir sig stefna, sem ég get ekki stutt. Það er vitað að sjóslys eru tíðari við strendur Íslands en t.d. við Noregsstrendur svo að miklu munar. Ég tel það gáleysi að hafa svo rúm ákvæði eins og eru í þessum lögum um undanþágur.



Herra forseti. Vegna athugasemda hv. 5. þm. Vestf. vil ég taka fram atriði sem ég tel skipta máli í þessu sambandi. Það er gert ráð fyrir því að sú menntun vélstjórnarmanna, sem vísað er til í frv., verði í samræmi við frv. sem fyrir liggur í hv. Ed. Þannig er mál með vexti að þeir menn sem það frv. sömdu voru einnig höfundar atvinnuréttindafrv., en hv. menntmn. Ed. hefur ekki afgreitt þetta frv. Ég tók það fram þegar ég mælti fyrir því máli að á það væri lögð áhersla af hálfu míns ráðuneytis að það gengi í gegn fyrir jól og væri samferða atvinnuréttindafrv. út úr þinginu. Vissulega kom þetta frv. fram allmiklu síðar, það var ekki tilbúið fyrr eða það kom ekki fyrr í mínar hendur. Ég hafði ekki orðið annars vör en menn væru á einu máli um þetta, þeir sem það höfðu athugað, en lögð var á það áhersla af hálfu höfunda þess frv. að sú menntun, sem skírskotað væri til í frv. sem hér er fjallað um, væri sú sem í þessu frv. væri. Frá þessu vil ég skýra þar eð ég hef litla von um það að Alþingi afgreiði þetta mál líka og taki tillit til þessa atriðis sem vissulega er öryggisatriði. Í því frv. er gert ráð fyrir réttindanámskeiðum fyrir undanþágumenn og enn fremur að auka nám 4. stigs vélstjóra, gera örlítið minna nám þeirra sem eru með 1. stig. Þetta er allt nauðsynlegt að mati þeirra manna sem þarna teljast best til þekkja og að þá verði samhengi á milli þessara mála. Ég vildi skýra frá þessu og þar eð ég býst varla við að hv. menntmn. Ed. muni afgreiða þetta mál, þ.e. frv. til l. um vélstjórnarnám, sem þar liggur, nú fyrir jól vil ég taka það fram að ég greiði atkv. með þessu máli vissulega í trausti þess að hv. Alþingi sjái sér fært að afgreiða frv. um vélstjórnarnám og gera það að lögum alveg á fyrstu dögum eftir að þing kemur saman að nýju. Önnur ástæðan fyrir því að því máli þarf að hraða er sú að það þarf tíma til að undirbúa námskeiðin sem halda þarf.



Herra forseti. Ég held að hæstv. menntmrh. hafi eitthvað misskilið orð hv. 5. þm. Vestf. Mér heyrðist að hann minntist á skipstjórnarmenn en ekki vélstjóra. En í tilefni af þessari ræðu hæstv. menntmrh. leyfi ég mér að spyrja hvað hafi verið gert í sambandi við námsskrá og námsefni þeirra sem nám stunda við stýrimannaskólana, sem er undanfari þess að viðkomandi aðilar nái skipstjórnarréttindum. Ég hef margoft bent á það hér að allar fagstéttir sem á skipum starfa geta nýtt sín fagréttindi þegar þær koma í land nema skipstjórnarmenn. Ég held að það hefði verið öllu nær að draga fram þetta áhersluatriði frekar í sambandi við endurskoðun á námi og frekari kennslu manna sem á skipunum starfa. Undir þetta hefur líka verið tekið af fulltrúum allra flokka á Alþingi sem störfuðu í þeirri nefnd sem hér var vitnað til áðan, öryggismálanefnd, sem hæstv. samgrh. skipaði á s.l. vetri. Nefndin hefur skilað áfangaskýrslu sem hefur verið kynnt í ríkisstj. og hefur m.a. verið vitnað til af hæstv. ráðh., en hefur ekki enn þá verið sýnd þm. þrátt fyrir áskorun til hæstv. ráðh. þar um. M.a. er undirstrikað ítarlega og bent á þann ljóð sem er á menntun skipstjórnarmánna, hve mjög skortir á að menntun þeirra fengist annarri menntun þjóðarinnar og öðrum skólum. Það hefur aldrei neinn menntmrh. eða neinn ráðh. haft hug á því að bæta úr þessu. Það var reynt nokkuð, í tíð Gylfa Þ. Gíslasonar, þegar hann var menntmrh., og síðan ekki söguna meir. Þetta er brýn nauðsyn. Þetta er brýn nauðsyn til þess að fá mennina til að fara í þessa skóla. Það þarf að styrkja þá til þess. samtök útgerðarmanna hafa þegar boðist til þess og lagt fram stórfé á okkar mælikvarða í því augnamiði, en enn þá hefur ekki heyrst neitt um það að hæstv. ríkisstj. ætti að leggja nokkuð til þessara mála, nema það sem hefur komið fram almennt til öryggismála sjómanna nú í brtt. fjvn. sem við væntanlega fáum þá að heyra betur um í umr. á morgun, við 3. umr. fjárlaga. Ég vildi aðeins benda á þetta og benda hæstv. menntmrh. á að það er ekki síður þörf á því að taka þetta mál, nám þessara manna, föstum tökum. Ég vænti þess að hæstv. ráðh. beiti sér fyrir því nú í byrjun næsta árs og leitist við að láta þetta nám stefna í þann farveg að það stöðvist ekki þegar skólanámi lýkur, eða þessir menn geti átt von á því að geta nýtt menntun sína ef þeir þurfa að fara í land, en það gerist því miður oft með sjómenn, sérstaklega okkar fiskimenn, bæði vegna slysa og af öðrum orsökum sem allir eiga að geta gert sér í hugarlund.



Herra forseti. Ég misskildi ekki orð hv. 5. þm. Vestf. Hann talaði bæði um vélstjórnarmenn og stýrimenn. En út af ábendingu hv. 12. þm. Reykv., sem var vissulega tímabær, vil ég taka fram að frv. um menntun skipstjórnarmanna og stýrimanna verður lagt fram. Það er í vinnslu í menntmrn. Það var því miður ekki tilbúið um leið og vélstjórnarnámsfrv. Ég gekk einmitt eftir því, en mér var tjáð að það gæti því miður ekki orðið tilbúið nú í desember vegna anna höfunda þess. En mér var lofað því strax mjög snemma á árinu þannig að það verður örugglega lagt fram strax þegar þing kemur saman að nýju. Ég er fyllilega sammála hv. 12. þm. Reykv. um þær ábendingar sem fram komu í hans máli. Og mér þótti vænt um að fá tækifæri til þess að skýra frá því að frv. um þetta efni væri í smíðum og á lokastigi og verður lagt fram mjög fljótlega eftir að þing kemur saman á ný.



Herra forseti. Ég held að það sé ástæða til þess að vekja athygli á því, vegna þeirra orða sem hér hafa fallið, að með þeim frv. sem hér eru flutt hafa þau ánægjulegu tíðindi gerst að náðst hefur samstaða meðal þeirra manna sem um þessi undanþágumál hafa fjallað á undanförnum árum. Það hefur náðst samstaða um ákveðnar aðgerðir til að vinna sig út úr þeim vanda sem er staðreynd í dag. Að vinna sig frá þeirri staðreynd að fjöldi manna gegnir ábyrgðarmiklum störfum á flotanum á undanþágum. Þetta eru góð tíðindi og á þeim grundvelli einum saman treysti ég mér til að styðja þetta frv. eins og það liggur hér fyrir. Ég lít svo á að þar með séu þm. ekki, þó að þeir styðji þessi frv. bæði á þessum forsendum, að lýsa blessun sinni né ánægju með það ástand sem ríkjandi er í skólakerfinu og í menntunarmálum skipstjórnarmanna og vélstjóra, öðru nær. Ég vil benda hv. 5. þm. Vestf. á, vegna þeirra orða sem hann lét hér falla, að með þessum frv. ganga til baka viss ákvæði til rýmkunar sem samþykkt voru sem lög frá Alþingi hér í fyrravor. Ég endurtek það að ég treysti mér til, vegna þeirrar samstöðu sem náðst hefur, að styðja þetta sem jákvætt skref í þessum málum.



Herra forseti. Ég vil vekja athygli hv. 4. þm. Norðurl. e. á því að ég studdi ekki þau rýmkunaratriði sem komu hér fram s.l. vetur. Og ég er sama sinnis enn. Mér finnst það óeðlilegt að þannig sé staðið að atvinnuréttindum á milli stétta að ef það séu heilbrigðisstéttir þá skuli engin undanþága höfð en ef það séu sjómenn þá sé sjálfsagt að útdeila réttindunum að ráðherra vild.