Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ari Jónsson Eg tel óþarft að fara mörgum orðum um frumv. þetta; nefndin hefir athugað það vandlega, og auk þess er það vel og vendilega undirbúið af hendi stjórnarinnar. Vér nefndarmennirnir teljum aðal-tilgang frumvarpsins æskilegan, að maður sem enga trú játar, hafi rétt til þess að staðfesta framburð sinn með drengskaparyfirlýsingu í stað eiðvinningar. Breytingartillaga sú, er fram er komin er auðskilin, og er því óþarfi að skýra hana sérstaklega. Eg skal svo ekki fara fleirum orðum um frumvarpið; vér nefndarmenn teljum það til töluverðra bóta, og leyfum oss að leggja til við hina háttvirtu deild, að hún samþykki það.

Lárus H. Bjarnason Eg vaknaði með þeim góða ásetningi í morgun, að halda ekki neinar ræður í dag, en þegar hv. framsögum. fór að hæla fráfarandi stjórn fyrir góðan undirbúning þessa máls, gat eg ekki á mér setið, enda er frumvarpið engan veginn gallalaust, hvorki úr höndum stjórnarinnar né hv. nefndar. Fyrst og fremst er nú málið á frumv. hvergi nærri gott, t. d. er orðalagið „opinber staða“ hvergi nærri heppilegt; það hugtak mætti færa í miklu fallegri búning. En þó vakti sérstaklega 5. greinin eftirtekt mína. Samkv. henni á maður að „færa sönnur á, að hann hafi eigi verið í neinu trúarfélagi hér á landi“ vilji hann komast undan svokölluðum „pasteiði“, en það er æði erfitt, ef ekki beint ómögulegt að sanna það, sem er neikvætt. Til þess í hérumræddu falli að geta notað drengskaparorð í stað eiða, þyrfti maðurinn að smala saman vottorðum frá öllum prestum og trúarflokkaforstöðumönnum hér á landi, lútherskum, kaþólskum, Mormónum og Methodistum m. fl. Annars stendur frv. þetta í svo nánu sambandi við frv., sem nýlega var lógað hér í deildinni, frv. um utanþjóðkirkjumenn, að ástæða hefði verið til að athuga þá afstöðu nánar en nefndin virðist hafa gert.

Framsögum. Ari Jónsson: Það getur vel verið að íslenzkan sé ekki sem allra bezt á frv. þessu; en að hún sé ekki viðunandi, get eg ómögulega fallist á. Um 5. greinina er það að segja, að nefndin athugaði hana sérstaklega í tilliti til frumvarpsins, sem hv. 5. kgk. gat um, en var felt, sem átti að greina skýrt í sundur hverjir væru í þjóðkirkjunni og hverjir ekki; en nefndin áleit samt tiltækilegt að haga þessu svona, en til 3. umr. er auðvelt að koma með br.till. ef vill.

Ráðherra (Kr. J.) Það er alveg rétt, sem hv. 5. kgk. þm. sagði, að það er ekki að eins ervitt heldur má kalla það ómögulegt, að sanna þetta negativa, að maður sé ekki í neinum trúarbragðaflokki. Það er blátt áfram frágangssök, að heimta það. Eg hefi annars ekki mikið að athuga við frumvarpið; tel það heldur til bóta; en þó hefði eg kosið að gamla áminningarræðan frá 1847 hefði verið feld niður og tekin úr lögum; eg hefi oft sem dómari, staðið svitnandi með hana í höndunum; eg kann hana ennþá held eg utanbókar, gæti lesið úr henni kafla, ef eg vildi, því til sönnunar, að hún er orðin alveg úrelt, óhafandi og ósamrýmanleg við löggjöf vorra tíma. Hún var samin í stranglega „pietistiskum“ anda, og hefir talsvert af formælingum, sem mig hefir jafnan ógað við. Hún ætti vissulega að hverfa úr sögunni.

Lárus H. Barnason Út af síðustu orðum hv. ráðherra, held eg, eg verði að mæla með því, að áminningarræðan gamla fái að lifa áfram, ekki af því að hún sé svo falleg eða uppbyggileg, heldur af hinu, að hún getur haft góð og mikil áhrif sé hún lesin vel og tilhlýðilega; þess þekki eg nokkur dæmi.

Ráðherra (Kr. J.) Út af síðustu orðum hv. 5. kgk. skal eg geta þess, að mér er sjálfum persónulega kunnugt um það af eigin reynslu, að þessi gamla áminningarræða getur stundum haft áhrif; því að hún, lesin af mér, bjargaði einu sinni einum manni frá meinsæri; nokkru síðar gat hún reyndar ekki bjargað öðrum frá þeim glæp, þótt eg þá læsi hana alla upp með sömu alvörunni. Eg álít að þar sem góðir eru dómarar, sé líklegt að hún kunni í höndum þeirra, að hafa einhver, og ef til vill góð og veruleg áhrif; en oft og tíðum hygg eg að hún verði einungis að stóryrðagaspri, er hún er lesin upp, og eg hygg, að allir menn, sem með hana hafa farið, geti viðurkent, að hún eigi ekki við löggjöf vorra tíma.

Lárus H. Bjarnason Eg leyfi mér að stinga upp á því, að málinu verði vísað til þriggja manna nefndar að umræðum loknum.

Sigurður Stefánsson Mér virðist skylt að leita upplýsinga hjá hæstvirtum ráðherra, hvernig landsjóður geti látið af mörkum þetta fé. Eg heyrði að ráðherra tók það fram í neðri deild, að fjárhagurinn væri ekki glæsilegur, og væri æskilegt að heyra, væntanlegri nefnd til leiðbeiningar, hvernig stjórnin ætlar sér að fá þetta fé, sem landsjóður á að leggja til sem beina fjárveiting, ef frumvarpið verður samþykt. Eg álít að slíkar upplýsingar í byrjun málsins sé nauðsynlegar fyrir nefnd þá sem um það á að fjalla. Mér þykir þetta mál of stórfelt til þess, að ekkert sé um það talað við fyrstu umræðu.

Ráðherra: Það er rétt, að mál þetta er stórfelt, en sú mun vera ástæða til þess, að við Reykvíkingar tölum ekki mikið í því hér í deildinni, að það hefir verið rætt svo mjög hér, bæði í bæjarstjórn og á almennum fundum. Eg mun svo svara sem eg get fyrirspurn þeirri, sem til mín hefir verið beint í sambandi við þetta. Ef frumvarpið verður samþykt í því formi, sem það liggur fyrir, verður landið að taka lán. Þetta lán mun ekki ervitt að fá, þar sem lánveitandi athugar gjarnan til hvers lánið er ætlað, og vissulega er það ætlað til arðberandi þjóðþrifafyrirtækis. Hér er um eitt hið mesta velferðarmál þess bæjarfélags og landsins í heild sinni að ræða, og á það verður litið af erlendum lánveitendum. Þessvegna verður, að minni ætlun, ekki erfitt að fá lán til þessa fyrirtækis, þótt erfitt geti orðið að fá lán til annara fyrirtækja, er síður eru arðvænleg. Eg lít svo á, að þessi lög muni ekki verða til verulegra erfiðleika fyrir landsjóð. Auðvitað getur það á daginn komið, að torvelt verði að fá lán, og verða það þá vonbrigði fyrir Reykjavíkurbæ. -

Lárus H. Bjarnason Mér leizt stundum illa á, er eg var á ferð yfir Ísafjarðardjúp, er „hann hengdi strák í Núpinn“, sem kallað var, en sem betur fór varð oft ekki mikið úr því. Eins þótti mér leiðinlegt að finna þann kalda gust, sem lagði af háttvirtum þingmanni Ísfirðinga, en eg vona, að það verði ekki neinn fellibylur úr þeim gusti. Honum ægir fjárframlagið, en hann gætir þess naumast nægilega, að munur er á því til hvers fé er ætlað. Væri hér um eyðslufé að ræða, þá væri slíkri fjárveitingu ekki bót mælandi, en hér er um sannarlegt framfara fyrirtæki að ræða, er kastar af sér arði beint og óbeint bæði bænum og landinu til handa, og því má ekki horfa í framlagið. Að því er ábyrgðina fyrir landsfénu snertir, þá er þess að gæta, að sveitarfélög hafa ekki síður en landsfélög, expensions hæfileika, eða mátt til þess að þenja sig út eptir hæfilegum þörfum, og er því hættulausara að ábyrgjast fyrir þau en einstaklinga og venjuleg félög. Reykjavík er að vísu skuldug, það skal eg játa, en hún er ekki svo skuldug, að nein hætta sé að ábyrgjast fyrir hana.

Sigurður Stefánsson Það var óþarfi fyrir háttv. 5. konungkjörinn að tala um að hengdi strákinn í Núpinn eða að andaði köldum gusti frá mér um þetta mál. Mér dettur ekki í hug að neita, að þetta er þarflegt fyrirtæki og eflaust til framfara fyrir Reykjavíkurbæ, en fyrir landið er nytsemi þess óvissari, þó sú hersveit Reykvíkinga, (L. H. B: ekki nema 5/13 til hér í deildinni.) sem hér er á þingi, vilji telja mönnum trú um það. Þingið verður að sníða sér stakk eftir vexti svo sem einstaklingurinn. Og ekki gerir bóndinn allar bætur á jörð sinni á einu ári. Efni hljóta að ráða. Öðru máli væri að gegna, ef hin háttv. hersveit Reykvíkinga gæti sýnt og sannað, að landsjóður græddi á þessu fyrirtæki. Nú er fjárhagurinn svo bágur, að eg verð að kalla það glannalega fjármálapólitík að demba nú á landsjóð 1,600,000 kr. í beinum útgjöldum og ábyrgðum.

Ráðherra (Kr. J.) : Fyrstu orð ræðumannsins voru góð og blíð og var ekki nema eðlilegt, að fyrirspurn kæmi um hvernig þessu yrði komið í framkvæmd, en hin síðari orð hans voru kaldari og gustmeiri. Þingmanninum hlýtur að vera kunnugt, hvernig á þetta mál hefir verið litið um fjölda ára, því málið er æfa gamalt. Höfn hér er ekki eingöngu fyrir Reykjavíkurbæ og Seltjarnarnesið, heldur allt landið, sérstaklega fyrir alt Suðurland. Það má heita, að hér sé einasta ísfrí höfn á öllu landinu, það er að segja höfn, sem jafnan er laus við ís allan árshringinn. - Hvervetna annarstaðar er litið svo á, að eitt hið allra þýðingarmesta mál sé að hafa góðar hafnir svo að verzlunin sé gerð trygg. Hvervetna hlaupa ríkin undir bagga með bæjunum, er þeir koma upp dýrum höfnum hjá sér. Í Danmörku hefir ríkið lagt mikið til hafnargerða og svo er einnig í Svíþjóð. Í fyrra lagði ríkissjóður þar 1600 þús. krónur til tiltölulega lítillar hafnar. (Sig. Stef.: En hvað eru ríkissjóðstekjurnar ?) Ríkissjóðstekjurnar eru miklar þar, en skuldir eru líka miklar á ríkinu. Hér er ekki farið inn á neina óvenjulega braut, enn annað mál er það, hvort þingið treystir sér til að sinna málinu og líta á þörf Reykjavíkurbæjar og landsins; en eg vona samt, að svo verði, þar sem svo mikið er í húfi. Það er ekki nema hálft annað ár síðan eg gekk ofan að höfninni hér einn sólskinsdag. Það var eftir austanstorm mikinn, og hafði skip rekið vestur á höfnina. Þar láu þá öll fiskiskipin líklega milli 40 og 50 í þvögu, og eg gekk heim með þeirri sannfæringu, að ekkert þeirra yrði heilt næsta dag, ef hann hvessti aftur á landsunnan. Það hefði orðið tap uppá nær miljón króna. Skaparinn sneri þessu þó á aðra leið, því að um kveldið kom dúna logn, en 3-4 daga var verið að greiða úr skipaflækjunni; svo voru akkeri og festar þvælt saman. Þessu má annars búast við á hverju vori hér, meðan svona stendur og eru mörg hundruð þúsund króna í vetur á höfninni nær því hvern dag, eftir að vertíð byrjar á vetrin, og þetta er þó eina ísfría höfnin á landinu að heita má. Það mun ekki líða á löngu, ef þetta verk kemst í framkvæmd, að í ljós komi hve stórfelda þýðingu það hefir fyrir alt landið. Verzlunin hlýtur að komast í betra lag en nú er. Hér koma upp stórsöluverzlanir og er það til hinna mestu bóta, þar sem það mun gjöra kaupmönnum út um landið svo hægt fyrir að nálgast vörurnar héðan, í staðinn fyrir að sækja þær til útlanda. Eg ætlast ekki til, að deildin skuli líta svo á, að eg mæli fram úr öllu hófi með þessu máli eða á þann veg, að eg ætlist til, að deildin gleipi við frumvarpinu athugunarlaust. Eg segi mitt álit um málið, og eg gjöri hvorki að ráða deildinni til að samþykkja frv. eða hafna því, en vona að hún athugi málið vel, og vil þá vona, að hún taki nokkuð tillit til þess, sem eg hefi sagt um það.

Steingrímur Jónsson Menn hafa fundið ástæðu til að láta í ljósi, nú við 1. umræðu, skoðun sína á þessu máli og vil eg þá gera slíkt hið sama, þar sem um svo stórvaxið mál er að ræða. Eg get verið háttvirtum 5. konungkjörna þingmanni sammála um, að hér sé um mikið nauðsynja mál að ræða ekki einungis fyrir þennan bæ, heldur og fyrir Suðurland alt og jafn vel einnig fyrir Vesturland. En eg er hræddur um, að þeir háttvirtu herrar geri sér of háar hugmyndir um, hvaða þýðingu það hefir fyrir landið í heild sinni. Hingað til hefir sambandið fyrir Norður- og Austurland verið léttara við Kaupmannahöfn en Reykjavík og mundi það ekki breytast verulega. Eg vil þó taka máli þessu vel, þar sem það hefir mikla þýðingu fyrst og fremst fyrir þennan bæ og eg efast ekki um, að stjórnin finni ráð til að útvega það fé, sem með þarf.

Sigurður Hjörleifsson Eg tek undir með hv.þm. Ísafj. um það, að fullkomin ástæða sé til að ræða þetta mál rækilega við 1. umr. Eg veit yfirleitt ekki, hvaða mál er ástæða til að tala um við 1. umr. ef ekki einmitt þetta mál, svo stórt og mikilsvert sem það er. Sömuleiðis verð eg að segja það, að mér finst framsaga þessa máls hefði getað verið betri og meiri en enn er orðið, þó að ekki séu nema 5/13 hlutar deildarinnar Reykvíkingar, eins og tekið hefir verið fram! Það sem fyrst er á að líta er að mínu áliti, hvort hér sé um arðvænlegt fyrirtæki fyrir kaupstaðinn að ræða, eða ekki og þá hversu arðvænlegt. Hér hefir ekkert komið fram af hálfu þeirra manna, er mælt hafa með þessu máli, er hægt sé að byggja á í þessu efni. Það eitt hefir komið fram, að upphaflega var farið fram á að lagðar væru fram af landssjóði 800 þús. kr. til hafnargerðarinnar. Af því lítur svo út sem Reykvíkingar treystist ekki til að leggja meir en helming kostnaðarins til fyrirtækisins. Ef svo er, virðist fyrirtækið ekki vera sem álitlegast; að minsta kosti hlýtur þetta að vekja grun um, að Reykvíkingar séu ekki eins trúaðir á fyrirtækið sem æskilegt væri. Þessi fjárupphæð er nú reyndar orðin helmingi minni í frv.; en á hverju er þörf? Um það vantar allar ábyggilegar skýrslur, og er það tilfinnanlegur galli á framsögu málsins. Slíkar skýrslur eru nauðsynlegar til þess, að þm. hafi eitthvað að byggja á, og eiga þær auðvitað að koma fram við 1. umr. málsins. Í upphafi var farið fram á, að landssjóður legði til 50% af kostnaðinum, síðan var sú upphæð færð niður í 25%. Til samskonar fyrirtækis á Akureyri lagði landssjóður aðeins 10% af kostnaðinum. Þegar þessar tölur eru bornar saman við fólksfjölda í Reykjavík og á Akureyri, þá var fyrirtækið, sem Akureyrarkaupstaður réðist í, ekki mikið minna en þetta er fyrir Reykjavík, og það lítur út fyrir, að það borgi sig þar. Eg tek það enn fram, að aðalatriði málsins er það, hve mikið Reykjavíkurbær er fær um að leggja fram til fyrirtækisins. Ef hann er ekki fær um að standa straum af því að öllu leyti. Um þetta atriði eiga þingm. heimting á að fá ábyggilegar skýrslur, því að undir því hlýtur það að miklu leyti að verða komið, hve stórt framlag landssjóðs á að vera Eg skal taka það fram, að eg mæli þetta ekki af neinum kala til frv. Verði sú reynd á, að hér sé um fjárhagslega skynsamlegt mál að ræða, þá á eg erfitt með að vera á móti því. Mér er vel við fyrirtækið, og er það einmitt af umhyggju fyrir því, að eg heimta ábyggilegar skýrslur því viðvíkjandi. Það getur alls ekki talist vottur um mótspyrnu móti neinu máli, að krefjast þess, að glögg grein sé gerð fyrir því.

Lárus H. Bjarnason Það er engin ástæða til að halda framsöguræðu á þessu stigi málsins, þó að hv.þm. Ak. reyndi að sjóða upp eftir hv.þm. Ísafj. það sem hann var búinn að segja miklu betur á undan honum. Hv. þm. eiga að sjá það að hér er ekki um neitt eyðslufyrirtæki að ræða, heldur þarflegt gróðafyrirtæki, ekki aðeins fyrir Reykjavík, heldur alt landið. Höfn hér hlýtur að verða til þess að auka verzlun landsbúa, efla fiskiveiðarnar, og gera nærsveitum Reykjavíkur auðveldara að koma af sér afurðum sínum o. fl., en þá aukast um leið tekjur lands og bæjar og tekjur af auknum tollum, siglingargjöldum o. fl. Að heimta ábyrgðarskýrslur um fyrirtæki, sem er algerlega nýtt og óþekt hér á landi, nær ekki nokkurri átt. Raunar hefir bæjarstjórnin reynt að gera sér grein fyrir, hvernig fyrirtækinu mundi reiða af, og hefir hún komist að þeirri niðurstöðu, að bærinn mundi geta staðið straum af því, með því framlagi úr landssjóði, sem farið var fram á í byrjun. Sú greinargjörð bæjarstjórnarinnar er prentuð og hv. deildarmönnum mun verða gefinn kostur á að kynnast henni. En þó að það framlag fáist ekki úr landssjóði, sem upphaflega var farið fram á, er engan veginn sagt, að bærinn geti ekki komist af með minna. Hafnargjörðin var meðal annars ráðgjörð þannig, að skifta mátti henni í 2 parta á þann hátt, að annar parturinn einn gæti komið að miklu haldi. Annars situr það ekki á þeim nöfnunum, sem sitja báðir við sjálfgerðar hafnir, að anda kalt í móti þessu máli. Reykjavík stendur miklu ver að vígi en þeirra kaupstaðir og því hefir bærinn nýlega lagt nálægt miljón í gas og vatn, auk þess sem hann hefir nú höfnina á prjónunum. Annars get eg búist við, að hægt verði að seðja forvitni hv.þm. Ak., að svo miklu leyti sem hún er ekki óseðjanleg, þegar málið kemur úr nefnd og verður til 2. umr. Eg bjó mig ekki undir að tala langt mál við þessa umr. Eg bjóst við, að málið kæmist hljóðalaust í nefnd, og eg veit, að það kemst í nefnd, hvað sem þeir nafnarnir segja.

Kristinn Daníelsson Úr því að umræður hafa orðið um þetta mál við þessa 1. umr., þá langar mig til að leggja líka orð í belg. Þetta er stórmerkilegt mál, og get eg ekki annað en viðurkent, að réttmætt sé að tala um það frá almennu sjónarmiði við 1. umr., svo sem venja er um stór mál. Óþarfi er þó að hleypa gusti eða rembingi í umræðurnar. Þær ættu að vera hóglegar og fara ekki út fyrir málefnið. Eg get ekki annað en litið svo á, að hér sé um stórmikið og merkilegt mál að ræða, ekki einungis fyrir Reykjavík, heldur fyrir alt landið. Það hefir verið sagt og er í rauninni rétt, að hér hefir engin framsöguræða verið haldin. Að vísu kemur málið frá Nd., og þarf því síður framsögumann, en þó er það venja, að mál, sem þaðan koma, eigi sér vísan mann, sem flytji þau í þessari deild. En þetta mál er svo mikilsvert, að það þarf í sjálfu sér engan framsögumann. Það á það skilið, að öll deildin taki það að sér, þó ekki hafi verið útvegaður sérstakur maður til að „agítera“ fyrir því. - Mér væri það hugkvæmast, að það yrði ekki Reykjavíkurbær heldur landið, sem annaðist fyrirtækið að öllu leyti og hefði allan arð af því. Því að þetta mál er fyrst og fremst landsmál; gagn og sómi landsins er grundvöllurinn undir því. Að svo miklu leyti sem eg hefi vit á, byggi eg mínar sterkustu vonir um framfarir í verzlun landsins og fiskiveiðum, á því, að hér í Reykjavík komi viðunanleg höfn. Eg hefi aðeins upp það, sem sagt hefir verið áður, þegar eg minni á þjóðmenningarhlið málsins, hversu mikla þjóðmenningarlega þýðingu það hefir, að einhver höfn sé til á landinu, þar sem lífi manna og varningi er óhætt. Það væri mikið gefandi fyrir, að ekki þyrfti að koma fyrir aftur álíka saga og þegar Reykvíkingar fyrir nokkrum árum stóðu, án þess að fá nokkuð við gert og horfðu á 22 menn detta hvern eftir annan úr reiðanum á skipi, sem komið var inn á höfn, (Kr. J.: Skipið var ekki á höfninni)  . Það var í sundinu milli Engeyjar og Viðeyjar; hvort það var utan eða innan við eyjartaglið skiftir ekki miklu. Hefði hér verið höfn þá, þá hefði saga þessa lands ekki haft frá þeirri sorg og smán að segja. En þrátt fvrir þetta alt, þá játa eg, að mál þetta hefir stór-athugaverða fjárhagshlið, og auðvitað er engin meining í að ráðast í þetta, ef það er fjárglæfrafyrirtæki. Hinsvegar hefir landið áður ráðist í stór fyrirtæki, og varla lagt fé til mála, sem líklegri voru til framfara. En samt sem áður þarf þessi hlið málsins nákvæma yfirvegun, og er því sjálfsagt að kjósa nefnd í það hér í deildinni, til þess að útvega þær skýrslur, sem hægt er að grafa upp til að upplýsa það. Eg tel víst að fá megi skýrslur um það, sem nokkuð megi byggja á, þó að ekki verði hægt að leggja allar tölur á borðið. Enda er minni þörf á nákvæmlega sundurliðuðum skýrslum í slíku máli, sem er í hverju landi viðurkent eitt sjálfsagðasta málið. En þrátt fyrir alt þetta, sem eg hefi sagt málinu til stuðnings, tek eg það fram, að komist væntanleg nefnd að þeirri niðurstöðu, að þetta sé glæfra-fyrirtæki, þá held eg mínu atkvæði frjálsu.

Sigurður Hjörleifsson Eg get tekið undir flest þau hlýlegu orð, sem hv.þm. V.-Ísf. talaði um þetta mál. Eg ætla ekki að láta hv. 5. kgk. fæla mig frá því að vera vinveittur því, þó hann bregði mér um, að eg sé því fjandsamlegur, vegna þess, að eg hefi óskað eftir skýrslum um það. Það er ávalt talin nauðsynleg undirstaða undir hvert mál, að fengnar séu skýrslur um hina fjárhagslegu hlið þess. En það er víst ekki til neins að fara fram á slíkt að svo stöddu máli, þótt margir, sem sæti eiga hér í deildinni ættu að vera kunnugir þeirri hlið málsins. Að snúa sér til þeirra virðist vera að fara í geitarhús að leita ullar. Eg mótmæli því, að það að fara fram á slíkt, eigi skilt við rembing. eins og hv. 5. kgk. vildi kalla það. Hitt er miklu fremur rembingur að reyna að láta líta svo út sem það sé honum að þakka, að málið kemst í nefnd, þar sem allir deildarmenn eru því vitanlega meðmæltir. Það er óhrekjanlegt, að aðalatriði og undirstaða málsins er það, hversu arðvænlegt fyrirtækið muni verða fyrir Reykjavík, samanborið við kostnaðinn. Það er líka fyllilega réttmætt að benda á það, að eins og málið kom fyrir þingið, leit út fyrir, að Reykjavíkurbær treystist ekki til að standa straum af fyrirtækinu nema að hálfu leyti. Auðvitað yrði höfn hér í Reykjavík hagnaður fyrir alt landið, og það er þingsins að meta þann hagnað, en á hinn bóginn er það Reykjavíkur að áætla, hve mikið bærinn muni geta borið af kostnaðinum. Eins og eg hefi þegar tekið fram oftar en einu sinni, þá er eg málinu hlyntur, en það er nauðsynlegt, að íhuga það og rannsaka miklu betur en gert hefir verið til 1. umr.

Augúst Flygenring Eg vildi að eins leyfa mér að vekja athygli hinnar háttvirtu deildar á því, að þær brtill. við frumvarpið, sem hér liggja fyrir, eru einungis orðabreytingar, og er ætlast til, að með þeim verði orðalagið nokkuð liprara. Brtill. á þskj. 451 samþ. í einu hljóði.

Lárus H. Bjarnason Fyrst allir aðrir þegja, eins og þar stendur, þá stend eg upp, þó eg sé ekki undirbúinn undir að halda „framsöguræðu“ um málið, eins og hv.þm. Ak. virðist ætla að altaf beri að halda er mál kemur fyrst fyrir deild. Eg ætlaði að eins að stinga upp á nefnd. En til þess að friða þá nafnana og færa orðum mínum stað um að ekki sé úr leið að kjósa nefnd í málið, þá skal eg benda á 4. gr. frv. þar sem segir, að allir þeir, er ljúka prófi frá Kaupmannahafnarháskóla „5 árum eftir að háskólinn tekur til starfa“ skuli embættisgengir hér. Hér munu orðin vera alveg gagnstæð meiningunni. Hér ætti að standa „innan 5 ára frá því er háskólinn tekur til starfa“! - Þetta væri í rauninni næg ástæða til að athuga málið í nefnd, en auk þess er fleira athugavert við frumv. meðal annars orðtækið og vil eg því stinga upp á að þriggja manna nefnd verði kosin í málið. Frumv. vísað til 2. umr. í e. hl.

Lárus H. Bjarnason Eg leyfi mér að stinga upp á að þessu máli verði vísað til ábúðarlaganefndar að lokinni umræðu.

Ráðherra (Kr. J.) Það er eitt atriði í máli þessu, sem eg vildi leiða athygli hinnar háttvirtu nefndar að, sem væntanlega verður skipuð í þetta mál. Það er í 2. grein frumvarpsins ákveðið að laun skógræktarstjóra skuli vera 2400 kr. Eftir því sem mér er bezt kunnugt, er samið við þann mann, sem nú hefir starfið á hendi, um hærri laun, sem sé 3000 kr. Eg drep aðeins á þetta, svo nefndin geti athugað, hvernig fram úr þessu verður ráðið. Hún verður í þessu efni að gæta þess að eigi sé gengið á gjörða samninga. Eg hefi einnig vakið máls á þessu, og bent á það í háttvirtri neðri deild. Raunar ekki í ræðu, en í viðtali við einstaka þingmenn. Vísað til 2. umr. í einu hljóði. Tillaga um að málið sé fengið í hendur nefndinni, sem hefir til meðferðar frumvarp til viðauka við ábúðarlögin. Samþykt í einu hljóði.

Sigurður Gunnarsson Eg vil leyfa mér að stinga upp á, að máli þessu verði vísað til dómaskipunarnefndarinnar. Málið er náskylt því máli, sem hún fjallar um.