Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur athugað frv. til laga um veitingu ríkisborgararéttar, og leggur n. einróma til, að frv. verði samþ. með þeim brtt., sem n. flytur á þskj. 354. Að þessu sinni hefur sami háttur verið á hafður við afgreiðslu frv. um veitingu ríkisborgararéttar og um margra ára skeið, þ.e.a.s. að 4 þm., 2 tilnefndir af allshn. hvorrar þd., hafa ásamt skrifstofustjóra Alþ. farið yfir frv. og þær umsóknir, sem því fylgdu, svo og allmargar umsóknir um ríkisborgararétt, sem síðar hafa borizt. Þeir umsækjendur, sem greindir eru í töluliðum 1–17 í brtt. n., fullnægja að dómi hennar þeim skilyrðum, sem gilt hafa fyrir veitingu ríkisborgararéttar um margra ára skeið, svo og þeir umsækjendur, sem taldir eru í frv. sjálfu, en aðrir umsækjendur ekki. Eins og ég áður tók fram, leggur allshn. einróma til, að frv. verði samþ. með þeim brtt., sem um getur á sérstöku þskj.



Herra forseti. Þetta frv. er komið frá hv. Ed. og flutt þar af hv. 8. landsk, þm. og hv. 9. þm. Reykv. Landbn. þessarar deildar hefur haft frv. til meðferðar og skilar um það sameiginlegu nál. á þskj. 357, þar sem mælt er með samþykkt frv. Ágreiningur varð þó í n. um tímatakmarkið í 3. gr., og vildi meiri hl., að eitrunarbannið gilti til 3 ára í stað 5, eins og í frvgr. stendur og samþ. var í hv. Ed., og hafa 3 nefndarmenn flutt brtt. á þskj. 358, þar sem lagt er til, að í stað orðanna „5 ár“ komi: 3 ár. Ég og hv. 5. þm. Vesturl. leggjum hins vegar til, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og það kom hingað til deildarinnar. Eins og hv. þm. er kunnugt um, er þetta frv. flutt í þeim tilgangi, að reynt verði að koma í veg fyrir, að íslenzki arnarstofninn verði aldauða, en svo lítur út fyrir, að verða muni, ef ekkert er að gert. Það mun hafa verið um 1890, sem fyrst var farið að eitra fyrir refi að einhverju ráði hér á landi, og hefur það verið gert að síðan. Og árið 1957 var með lögum héðan frá Alþ. oddvitum og bæjarstjórum gert skylt að eitra fyrir refi á hverju ári. Þegar refaeitrunin hófst hér á landi fyrir aldamótin, eða á síðasta áratug s.l. aldar, var allmikið um örn hér á landi, og verpti hann þá víða um land og í öllum landsfjórðungum. En á þeim árum, sem liðið hafa síðan, hefur erninum fækkað mjög, og árið 1959, þegar gerð var skipuleg talning á erninum, þá fundust 10–12 arnarhreiður, öll á vestanverðu landinu, við Breiðafjörð eða á Vestfjörðum. Úr öðrum landshlutum er örninn horfinn fyrir löngu. Og síðan þessi talning fór fram, eða 1959, er alveg víst, að erninum hefur fækkað enn, og við athugun, sem gerð var á s.l. sumri, virtist koma í ljós, að ekki mundu vera eftir lifandi ernir hér á landi nema 10–15 fuglar. Það eru til þeir menn, sem telja enga eftirsjá í erninum. En ég er á öðru máli. Að vísu er hann enginn nytjafugl og gerir jafnvel nokkurn skaða, einkum í varplöndum. En sama er um. Dýraríki lands okkar er ekki fjölskrúðugt, og ég tel það vansa fyrir okkur, ef við gerum ekkert til þess að sporna gegn því, að örninn verði aldauða. Og mér finnst það nokkurt ásökunarefni, að við skulum ekki fyrr hafa hafizt handa erninum til bjargar, því að vera má, að það sé rétt, sem sumir telja, að nú sé það um seinan, þegar eftir eru í landinu ekki nema þessir fáu fuglar, 14–15 að tölu. En mér finnst sjálfsagt að gera tilraunina, þótt seint sé. Það er lagt til í frv., að eitrun fyrir refi og minka verði bönnuð í 5 ár hið fyrsta. Þeir eru til, sem telja þetta bráð og álíta, að dýrbítur muni mjög magnast, ef eitrun verði hætt. Um þetta eru þó skiptar skoðanir. Og ég vil t.d. benda á, að sýslunefnd Vestur-Húnavatnssýslu samþ. á síðasta fundi sínum ályktun, sem send hefur verið Alþ. og er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Sýslunefndin lítur svo á, að það sé mjög hæpin aðferð að reyna að útrýma refum með eitri, og þar sem árangur sé mjög vafasamur, en hætta á, að fuglar og hundar drepist af eitrinu, skorar sýslunefndin á hið háa Alþ. að afnema ákvæði íslenzkra laga um eitrun fyrir refi“. Mér finnst það athyglisvert, að þessi áskorun skuli berast úr héraði, þar sem sauðfjárbúskapur er svo mikill sem hann er í Vestur-Húnavatnssýslu. En reynsla þeirra Vestur-Húnvetninga virðist vera sú, að takmarkað gagn sé að eitruninni til útrýmingar refnum. Og fæ ég ekki betur séð en þessi skoðun sýslunefndar Vestur-Húnavatnssýslu sé í samræmi við upplýsingar, sem veiðistjóri, Sveinn Einarsson. hefur gefið í skýrslu um refaveiðar. Í þeirri skýrslu segir, að árið 1961 voru felldir 2408 refir, þar af er talið að farizt hafi 81 dýr af eitri eða rúmlega 3%. Árið 1962 voru felldir alls 2065 refir og þar af fundust dauðir af eitri 45 refir eða rúml. 2%. Sjálfsagt eru þessar tölur þó eitthvað of lágar, því að ekki hafa öll dýr fundizt, sem drápust af eftri, svo er aldrei. En þetta bendir þó til þess, að eitrunin sé ekki eins mikilvægur þáttur í útrýmingu refsins og margir telja. Og mér er nær að halda, að sú hækkun á verðlaunum fyrir unnin dýr, sem frv. gerir ráð fyrir, verði fullt eins árangursrík til þess að halda refnum í skefjum eins og eitrun, auk þess sem strykníneitrunin er frámunalega leiðinleg veiðiaðferð og hlýtur ávallt að verða til þess að deyða önnur dýr en þau, sem henni er atlað að tortíma. Allt frá því að eitrun hófst, hafa nær árlega fundizt ernir dauðir af eitri, og ýmsir óttast, að eitrunin sé að fara sömu leiðina með íslenzka fálkann, því að augljóst er, að honum fækkar nú mjög. Okkur í landbn. ber ekki annað á milli um efni og tilgang frv. en hvort banna eigi eitrun í 3 eða 5 ár. Veiðistjóri og Búnaðarfélag Íslands, eða stjórn Búnaðarfélagsins, leggja til, að tímatakmarkið verði 3 ár. Náttúrufræðingar mæla hins vegar með 5 ára markinu. Það má segja, að það skipti ekki neinu höfuðmáli, við hvort tímamarkið er miðað, en ég er sammála hv. flm. frv. og náttúrufræðingunum um það, að þessi reynslutími megi vart verða skemmri en 5 ár, til þess að úr því fáist skorið, hvort aðaltilgangi frv. verði náð, þ.e. að koma í veg fyrir það, að eitrunin gjöreyði erninum. Því verð ég að leggja til, að brtt. hv. meiri hl. landbn. verði felld og frv, samþ. óbreytt eins og það barst okkur frá hv. Ed.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hv. frsm., þá er ekki ágreiningur í landbn. um meginefni þessa frv., sem er að gera tilraun til að bjarga arnarstofninum, sem enn er til í landinu. Hins vegar er, eins og brtt. okkar 3 nm. ber vott um, ágreiningur um, hversu langt tímatakmark á að hafa, sem eitrun verður bönnuð. Það má segja, að þetta sé eða geti verið mikið álitamál og kannske jafnlétt að rökstyðja bæði tímatakmörkin. Það verður þess vegna að nokkru leyti mat manna á því, hvort þeir telja líklegt, að unnt sé að ná þessu aðalmarki á 3 árum eða það þurfi til þess 5 ár. Við erum þeirrar skoðunar, að það muni a.m.k. nokkuð verða komið í ljós að 3 árum liðnum um árangur af þessari tilraun. Það eru nokkur rök líka í mínum huga, að veiðistjóri, sem er áreiðanlega orðinn allra manna kunnugastur íslenzka refnum og öllu, sem að eyðingu hans lýtur, hann hefur lagt með því, að þessi tími yrði aðeins 3 ár. Það er ekki því að leyna, að á nokkrum stöðum á landinu er refurinn talsvert mikill skaðvaldur. Hitt er aftur á móti rétt, að hv. frsm. benti á, að það eru allmjög skiptar skoðanir um það, að hve miklu liði eitrunin kemur við eyðingu refsins. En margir telja þó, að hún geri nokkurt gagn. Ég ætla ekki að fjölyrða neitt um þetta. Ég get a.m.k. sagt fyrir mig, að ég fylgi frv., jafnvel þó að 5 ára takmarkið verði ofan á. En ég teldi betur farið, að það yrði miðað við aðeins 3 ár, og það er mín skoðun, að þetta 3 ára bil muni geta gefið allmikil svör við því, sem hér er verið að leita eftir. Hitt er að vísu sennilegt, að málið komi til kasta Alþ. eftir 3 ár, jafnvel hvort tímatakmarkið sem verður ofan á. En ég vil sem sagt mæla með því og við þessir þrír, sem að till. stöndum, að hv. Alþ. vildi fallast á, að þessi tími yrði aðeins 3 ár.



Herra forseti. Ég ætla ekki að eyða löngu máli í að ræða þetta frv., en það er eitt atriði í því, sem ég er ekki sammála. Það er gert ráð fyrir því í 2. gr. frv., að fresta skuli ákvæði 11. gr. laganna um að eitra fyrir refi og minka á næstu 5 árum. Það er vitað mál, að á stórum heiðarlöndum hefur eitrunin gefizt langbezt til þess að eyða þessum meindýrum, og það mundi verða af því verulegt tjón, ef eitrun yrði lögð niður á þessum svæðum. Samkv. 11. gr. núgildandi laga er heimild fyrir veiðistjóra að banna viss svæði til þess að eitra á og fyrirskipa aftur eitrun á öðrum svæðum, og þess vegna hefur hann það nokkuð á valdi sínu, hvort eitrað verður eða ekki. En með þessu frv., ef að lögum verður, er hins vegar útilokað að eitra fyrir refi og minka á þeim svæðum eða alls staðar á landinu, og tel ég, að af þessu geti orðið mikið tjón. Ég hef sannar sagnir af því frá þeim mönnum, sem bezt eru kunnugir á stórum heiðarlöndum, eins og Arnarvatnsheiði, að það er óhugsandi að koma í veg fyrir það, að refir valdi þar stórtjóni, ef eitrun verði algerlega hætt. Þess vegna tel ég, að það sé tjón að því, ef þetta frv. verður samþ. eins og það liggur fyrir hér. Till. hv. þm. Jónasar Péturssonar er til bóta, að hér sé aðeins um 3 ár að ræða, en bezt af öllu væri að fella þetta niður.



Herra forseti. Í því frv., sem hér er til umræðu, voru samkv. því, sem fram kemur í grg., þegar það var lagt fyrir hv. Ed., tvö meginatriði. Annað atriðið var að hækka greiðslur fyrir að vinna refi og minka til samræmis við verðlagsbreytingar og hitt atriðið að nema úr lögum eitrunarskylduna og banna eitrun næstu 5 ár. Það orkar varla tvímælis, að það er nauðsynlegt að breyta tölum í lögunum vegna breytinga, sem orðið hafa á verðlagi, og hækka greiðslur til þeirra, sem vinna refi og minka, til samræmis við þær breytingar. í meðferð Ed. hefur greiðslan fyrir að vinna refi verið hækkuð nokkuð, og virðist mér það réttmætt. Jafnframt hefur í hv. Ed. verið bætt við ákvæði um verðlaun fyrir að vinna grendýr. Þau eiga samkv. frv., eins og það er nú, að vera 350 kr. fyrir fullorðið dýr og 200 kr. fyrir yrðling. Í nál. frá Ed. segir, að hér sé um hámarksákvæði að ræða, og væri það fróðlegt, ef hv. landbn, þessarar d. gæti gefið nánari upplýsingar um það atriði. Ég hef ekki í höndum upplýsingar um það, hvað nú tíðkast að greiða á þessu sviði, og skal því ekki dæma um það, hvort þetta hámark, sem hér er talað um, er eðlilegt. Hér hefur borizt í tal í umræðunum lítils háttar það ákvæði frv., sem helst virðist valda ágreiningi, og það eru eitrunarákvæðin. Þetta hefur verið allmjög umdeilt mál. Sumir telja, að eitrun sé nauðsynleg, til þess að hægt sé að halda tófunni í skefjum, en á því eru líka aðrar skoðanir. Vil ég nefna bæði þá skoðun, sem fram hefur komið hér í umræðunum og mun ráða nokkru um bað, að þessi breyting er nú fram borin, að eitrun sé hættuleg fyrir aðrar dýrategundir, sérstaklega fuglategundir, sem fer fækkandi hér á landi, og af þeim ástæðum beri að banna hana. Hin skoðunin, sem ég vildi nefna, er sú, að eitrunin hafi alls ekki þau áhrif, sem ætlazt er til. Hv. frsm. landbn. nefndi hér tölur, sem ég hef ekki heyrt fyrr, frá veiðistjóra, en virðast sýna það, að árangurinn af eitruninni, þ.e.a.s. sýnilegur árangur af eitruninni sé í rauninni mjög lítill, það séu ekki nema 2 eða 3% af þeim dýrum, sem unnin eru, sem farast af eitri. En eins og hann sagði, verður auðvitað ekki fyllilega um þetta dæmt. vegna þess að það finnast ekki öll dauð dýr, hvergi nærri. Sjálfsagt drepst eitthvað af dýrum inni í grenjum og holum, sem ekki finnast, eða á öðrum stöðum, þar sem leið manns liggur ekki um. En samt sem áður virðast þessar tölur benda til þess, að árangurinn af eitruninni sé í raun og veru ekki eins mikill og menn hafa álitið, sumir hverjir. En svo er einnig þess að geta í því sambandi, að sumir hafa haldið því fram og þ. á m. sá maður, sem ég ætla einna fróðastan í þessu máli hér á landi, a.m.k. af ólærðum mönnum, sem er Theodór Gunnlaugsson bóndi á Austurlandi í Öxarfirði, en hann hefur ritað bók um þessi mál, að það sé mjög sjaldgæft, að bitvargar drepist af eitri, því að bitvargarnir varist eitrunina, það verði því aðallega hin meinlausu dýr, þ.e.a.s. þau, sem eru ekki bitvargar, sem falla fyrir eitruninni. En eins og kunnugt er, þá eru það ekki nema sumar tófur, sem leggjast á fé. Theódór Gunnlaugsson færir fyrir þessu í bók sinni merkileg rök, sem byggjast á reynslu hans og athugun. Ég vildi láta þetta koma fram. Sjálfur er ég þeirrar skoðunar, að eitrunarákvæði laganna, eins og þau hafa verið, sé rétt að nema úr lögum.



Herra forseti. Ég kem í ræðustólinn aðeins til þess að gera grein fyrir fylgi mínu við þá till., sem hér hefur verið lögð fram af meiri hl. landbn. og gerð hefur verið grein fyrir hér. Í sambandi við orð hv. frsm. n. þarf ég líka að segja fáein orð. Það mál, sem hér liggur fyrir, er tvíþætt. Annars vegar er um tilraun að ræða, og ég vil leggja áherzlu á það, að hér er um tilraun að ræða. Það er ekki alls kostar rétt, sem frsm. n. hélt fram, að hér væri um ráðstafanir að ræða til þess að fyrirbyggja eyðingu arnarins. Hér er um tilraun að ræða til þess að reyna að fá úr því skorið, hvort eitrun fyrir ref og mink er völd að því að útrýma erninum og hvort stöðvun hennar eða bann á eitrun mundi verða til þess að fyrirbyggja frekari eyðingu hans. Á þetta vil ég leggja áherzlu, að þetta er tilraun. Það er tilraun, sem menn vilja gera til þess að vernda íslenzka örninn enn frekar en nú er gert, en svo sem alkunna er, þá er hann alfriðaður og hefur verið það lengi. Og þessi tilraun er í því fólgin að banna um tiltekinn tíma alla eitrun fyrir ref og mink, sem er nú lögskipuð. Og það hafa verið mörg rök færð að því, að örninn hafi drepizt af eitruðum hræjum. Ég get fallizt á, að það væri áfall fyrir náttúrulíf landsins, ef örninn hyrfi með öllu. Hins vegar hafa engin haldbær rök verið færð fram fyrir því, að það sé á valdi okkar að stöðva þá þróun, sem birtist í fækkun íslenzku arnanna, og því síður að snúa þeirri þróun við. Ég hef heldur enga trú á því, að slíkt mætti takast, nema tækist að hemja fuglinn í einhvers konar dýragarði eða fuglagarði, en það mun sennilega vera ógerningur. En ég get tekið undir það, að það væri leitt og jafnvel hneisa fyrir þjóðina að reyna ekki að gera eitthvað frekar en nú hefur verið gert til þess að vernda örninn, t.d. með þeirri tilraun, sem hér er gert ráð fyrir í þessu frv., og fá með því úr því skorið, hvort eitrunarbann getur eitthvað hjálpað í þessu efni. En þá ber hins að gæta, að refurinn, sem eitrunarskyldunni er beint gegn fyrst og fremst, er mikill vágestur í sauðfé bænda og veldur árlega stórtjóni. í sumum héruðum telja bændur eitrun óhjákvæmilega sem vörn gegn þessum vágesti, í öðrum héruðum telja bændur ekki svo vera, og kann að fara hér eitthvað eftir staðháttum og háttalagi dýrsins. Þetta er staðreynd, sem við verðum að hafa í huga, ekki síður en staðreyndina um fækkun arnarins. Umsögn um frv. hefur m.a. borizt frá veiðistjóra, eins og hér hefur verið getið. Ábendingar hans hafa verið teknar til greina í Ed. að mestu leyti. Eina till. hans, sem ég tel ekki veigaminni en aðrar, hefur landbn. Ed. ekki tekið til greina, en það er till. hans um, að eitrunarfrestun verði ekki höfð lengri en 3 ár. Í umsögn veiðistjóra kemur fram, að 3 ára eitrunarhlé eigi ekki að koma að sök við eyðingu refsins, slíkt hlé gæti jafnvel orðið til hóta, því að refurinn mundi verða auðveldari bráð eitrunar eftir slíkt hlé. Þrjú ár ættu einnig að nægja til að gefa vísbendingu um áhrif eitrunarbannsins á viðgang arnarins. Þar sem hér er um tímabundna tilraun að ræða, en ekki endanlega tilhögun, er eðlilegt, að hún sé höfð það löng, að hún nægi til að gefa þá niðurstöðu, sem er verið að leita að, en hins vegar ekki lengri. Er því í alla staði eðlilegt að fara að till. veiðistjóra, og í þeirri von, að deildin geti fallizt á þessa málamiðlun, er ég meðflm. þessarar till.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Norðurl. e. beindi til nefndarinnar fsp. Hann talaði að vísu svo lágt, að ég greindi varla orð hans, en mér skildist, að hann væri að spyrja um hámarksgreiðslur verðlauna, sem eru greidd fyrir unnin grendýr, en það stendur í l. gr. frv., eins og það er komið frá Ed.: „Hámark verðlauna fyrir að vinna grendýr skal vera 350 kr. fyrir fullorðið dýr og 100 kr. fyrir hvern yrðling.“ Ég held, að mér sé óhætt að fullyrða það, og hef fyrir mér orð veiðistjóra, að yfirleitt mun það vera orðin föst og viðtekin regla, að hámarkið er greitt. Eins og ég sagði áðan í framsöguræðu minni, er tilgangur þessa frv. fyrst og fremst sá að gera tilraun, - getum við sagt, ég get tekið undir það með hv. síðasta ræðumanni, þó að það skipti ekki miklu máli, hvort við köllum þetta tilraun eða eitthvað annað, - þá er tilgangur þessa frv. fyrst og fremst sá að reyna að koma í veg fyrir, að íslenzki örninn verði aldauða, en allt útlit er á því, að svo verði, og ég er þeirrar skoðunar eins og ýmsir aðrir, að það sé fyrst og fremst eitrunin, sem á sök á því, að svo er að fara. Þess vegna get ég alls ekki fallizt á þá skoðun hv. 3. þm. Vesturl., að það geti komið til mála að leyfa eitrun á einstökum svæðum, meðan á þessari tilraun stendur, því að þá mundi að mínu viti þetta frv. ekki hafa neinn tilgang. Eitrun hefur verið að vísu bönnuð fyrir refi og minka á Vestfjarðakjálkanum á undanförnum árum með það í huga, ef það gæti að einhverju leyti bjargað erninum, og efalaust hefur það komið að nokkru gagni og þó minna en ella, þegar hefur verið leyft að eitra fyrir svartbak. En ég vil taka það fram, að ég álít, að það eigi að banna svartsbakseitrunina, enda þótt það þurfi ekki að vera neitt ákvæði um það í þessu frv., því að það er hægt að ákveða með reglugerð. Ég sagði áðan, að ernir hefðu fundizt dauðir af eitri svo til á hverju ári, og meira að segja nú í haust fannst dauður örn af eitri á afréttum Árnesinga, - það var í haust fremur en í fyrra. Þetta sýnir það, sem náttúrlega allir vita, að fuglinn fer yfir, og ef hann finnur eitruð hræ á leiðum sínum, þá verður það útkoman, að hann ferst, og það, sem verst er við þetta, er þó það, að það er einkum ungfuglinn, sem verður fyrir þessu. Það er hann, sem fer í þessi ferðalög, þegar hann er orðinn fleygur á haustin, og flýgur yfir landið, ekki aðeins yfir Vestfjarðakjálkann og næstu sveitir þar í grennd, heldur viða um land. Mér finnst líka, að það, sem kom fram í ræðu hv. 3. þm. Vesturl., stangist á við álit sýslunefndar Vestur-Húnavatnssýslu, sem ég las hér upp áðan, en þeir leggja til, að eitrun verði bönnuð. Eg veit ekki, hvort þeir eiga afrétt á Arnarvatnsheiði, Vestur-Húnvetningar, en a.m.k. eiga þeir afrétt og heiðarlönd, sem eru viðlend á borð við Arnarvatnsheiði, svo sem Tvídægra, Aðalbólsheiði o.fl. En þeir telja þó, að þeir þurfi ekki á eitruninni að halda til þess að halda refnum nokkurn veginn í skefjum, eða a.m.k. telja, að eitrunin hjálpi sáralítið til, eins og líka glögglega kom fram í þeim tölum, sem ég las upp áðan. Ég get því ekki fallist á, að það verði leyft að eitra á vissum svæðum, meðan á þessari tilraun stendur. Eitrunina verður gersamlega að banna. Og væntanlega verður, áður en langt liður, fundin einhver skemmtilegri aðferð til þess að útrýma refnum heldur en þessi viðurstyggilega aðferð, sem strykníneitrunin er.



Herra forseti. Út af þeim umræðum, sem hér hafa farið fram um þetta frv., og því, sem ég sagði hér áðan, vil ég baeta þar við nokkrum orðum. Það, sem eru höfuðrökin fyrir þessu frv., er það, að með eitruninni getum við útrýmt erninum, og það er þá frá sjónarmiði flm. og stuðningsmanna frv, meira virði að viðhalda erninum heldur en það, þó að nokkur skaði verði af völdum refa og minka í fjárhópum bænda. Eins og ég kom að hér áðan og skal undirstrika betur nú, því að ég hafði þá ekki við höndina núgildandi lög, þá hljóðar 11. gr. l. svo, með leyfi hæstv, forseta: „Skylt er oddvitum og bæjarstjórum að sjá um eitrun fyrir refi og minka samkv. fyrirmælum stjórnar Búnaðarfélags Íslands og á þeim svæðum, er veiðistjóri telur líklegust til árangurs hverju sinni. Skal veiðistjóri hafa eftirlit með því, að eitrun sé framkvæmd eins og til er ætlazt. Skal við eitrun fylgja leiðbeiningum og fyrirmælum veiðistjóra. Héraðslæknar og lyfjaverzlanir láta oddvitum í té eitur samkv. fyrirmælum landbn.- og heilbrmrn.“ Með þessari grein laganna og með því, sem fram kemur í grg, fyrir þessu frv., sýnist mér að ná megi þeim árangri, sem flm. stefna að, með núgildandi lögum. Á bls. 2 í þessu þskj. segir svo, með leyfi hæstv. forseta: Það skal höfundum eitrunarákvæða til hróss sagt, að viðleitni var sýnd af stjórnarvaldanna hálfu að draga úr þeirri hættu, sem lögin leiddu yfir örninn.“ Í reglugerð þeirri, sem ég nefndi, frá 28. nóv. 1958, er bannað að eitra fyrir refi í þessum sýslum: Snæfellsnes- og Hnappadalssýslu, Dalasýslu, Barðastrandarsýslu, Ísafjarðarsýslu og Strandasýslu. En í þessum landshluta var það talið og er enn talið, að fáeinir ernir verpi og haldi sig. Mér sýnist, að með þessari lagagrein og þeirri reglugerð, sem gefin er út samkv. henni, sé því takmarki náð að vernda örninn á þeim svæðum, þar sem hann er talinn vera til enn þá, og það sé því alger óþarfi að fara að leggja það til með þessu frv. að banna að eitra á öðrum svæðum, þar sem vitað er og talið er af kunnáttumönnum og þeim, sem bezt vita, að eitrunin hafi haft verulegan árangur. Ég vitnaði til þess hér áðan um upprekstrarland Borgfirðinga og Mýramanna, að þar væri talin nauðsyn að eitra fyrir refinn á Arnarvatnsheiði, vegna þess að það er sannað, að þar sem refurinn nær ekki að sjó, gengur hann miklu betur í eitrið en þar sem hann nær til sjávarfanga. Þess vegna er lítt hugsanlegt að útrýma þessu meindýri þaðan nema með eitrun. Og ég skal í því sambandi benda á grg., sem fylgdi frv. til l. um eyðingu refa og minka, þegar það var lagt hér fram á Alþingi 1957, og það var ekki ómerkari maður en oddviti Hvítársíðuhrepps, Andrés Eyjólfsson í Síðumúla, fyrrv. alþm., sem vann þar að, og frá honum og þeim, sem bezt máttu þekkja þau heiðarlönd, kom álitsgerð, sem birt er á 12. síðu í því þskj. Og hér er ekki um neina flysjunga að ræða, og þessir menn vita alveg eins, hvaða aðferð er heppilegust til þess að eyða þessari meinvætti, eins og þeir í Vestur-Húnavatnssýslu, þó að ég ætli ekki að gera lítið úr þeirra kunnáttu. En það er sem sé staðreynd, að á stóru heiðarlöndunum verður eitrunin að eiga sér stað, ef refurinn og minkurinn eiga ekki að valda þar stórtjóni, og samkv. 11. gr. núgildandi laga er hægt að ná því takmarki, sem hv. flm. og stuðningsmenn þessa frv. stefna að, sem sé að vernda örninn. Hér er sem sé aðeins verið að fara inn á það að banna þeim að nota eitrunina, sem telja það heppilegustu leiðina til að útrýma þessum meindýrum. Það er röng stefna að gera þetta, þar sem hægt er að ná hinum árangrinum, og þess vegna eigum við að fella 2. gr. þessa frv.



Herra forseti. Ég ætla ekki að ræða um eitrunina að þessu sinni, en hv. frsm. landbn. eða meiri hl. hennar kvartaði um það, að hann hefði ekki heyrt glögglega mitt mál, þegar ég ræddi um 1. gr. frv., eins og það liggur hér fyrir, um verðlaun fyrir að vinna grendýr. Skal ég nú reyna að tala svo skýrt, að hv. frsm. megi nema mál mitt. Í 8. gr. l. um eyðingu refa og minka, sem afgreidd voru frá Alþingi hinn 28. maí 1957, segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Skotmenn og vökumenn, sem liggja á grenjum, sbr. 5. gr., skulu taka laun fyrir störf sín samkv. samningi við aðila þá, er sjá um vinnslu grenja. Heimilt er að semja um verðlaun fyrir unnin dýr og yrðlinga, þegar ráðningarkjör veiðimanna þessara eru ákveðin. Á sama hátt skal semja um kaup þeirra manna, er taka að sér að vinna mink og minkabæli, sbr. 5. gr..“ 8. gr. l. gerir sem sé ráð fyrir því, að um verðlaun fyrir að vinna grendýr, fullorðin dýr og yrðlinga, sé samið milli þeirra, sem sjá um grenjavinnsluna, og þeirra, sem að henni vinna. Nú segir í þessu frv.: „Hámark verðlauna fyrir að vinna grendýr skal vera 350 kr. fyrir fullorðið dýr og 200 kr. fyrir hvern yrðling.“ Og það, sem ég var að inna eftir í fyrri ræðu minni, var það í raun og veru, hvort hér gæti verið um það að ræða, að með þessum hámarksákvæðum, sem menn vilja nú setja, sé verið að lækka þau verðlaun, sem grenjaskytturnar fá fyrir að vinna grendýr. - Vænti ég, að þetta sé nú fullljóst.