Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og mönnum er kunnugt, hefur verðlag mjög breytzt frá því, sem var fyrir ófriðinn, en í öllum þorra l. er upphæð sekta miðuð við fyrri tíma verðlag. Það eru ekki nema sum l., þar sem sektarákvæðum hefur verið breytt til samræmis við það verðlag, sem orðið hefur. Í fiskveiðilöggjöfina hafa verið sett hækkuð sektarákvæði, og enn róttækari sektarákvæði hafa verið sett í frv., sem borið hefur verið fram um að ákveða sektir við brotum á gildandi verðlagslöggjöf. Það er svo um mörg alvarleg afbrot eins og smygl og brot á tollalöggjöfinni, að þar eru hlægilega lág sektarákvæði miðað við núverandi verðlag. Þannig mætti lengi telja. Það væri hægt að telja upp öll þessi fyrirmæli og hækka sektirnar í hverjum einstökum þeirra, en það hefur ekki þótt ástæða til þess, heldur þótti skynsamlegra að setja almennt lagaboð um heimild fyrir dómstólana til að ákveða lág- og hámarkssektir eftir þeirri vísitölu, sem kaupgjald er reiknað eftir. Þetta litla frv., sem hér liggur fyrir, fer í þá átt að lögfesta þetta. Frv. fékk góðan framgang í Ed., og vona ég, að eins verði hér. Vil ég mælast til þess, að d. afgr. það nú til 2. umr. og allshn.



Herra forseti. Landbn. hefur orðið ásátt um, eins og nál á þskj. 345 ber með sér, að frv. þetta, sem komið er frá hv. Ed., verði samþ. með nokkrum breytingum, sem greinir á því þskj. Þau lög, sem gilt hafa um innflutning búfjár, eru frá 1931, með nokkrum viðaukum. Sú meginbreyt., sem gerð er nú, er sú, að nú er ekki heimilt að flytja inn búfé, nema það verði í ævilangri einangrun í eyju, þannig að það verði aldrei saman við innlent búfé, og er hugmyndin að viðhafa sæðisflutning til frjóvgunar. Hér er um að ræða stóraukna tryggingu gegn því, að sjúkdómar breiðist út frá hinu erlenda fé, og er ekki vafi á því, að hér er stefnt að mun öruggari einangrun en að undanförnu. En þótt frv. sé þannig öruggara en gildandi lög, þótti landbn. rétt að herða enn á öryggisákvæðunum. N. leitaði álits yfirdýralæknis og innti hann eftir, hvað til frekara öryggis mætti gera, og hygg ég, að frv. sé nú mjög í samræmi við skoðanir hans. Ég skal svo með örfáum orðum skýra brtt. n. á þskj. 345, en þær stefna allar í þá átt að gera ákvæði frv. öruggari um hindrun gegn útbreiðslu búfjársjúkdóma, og leggur því n. til, að fram komi skýrt í 1. gr., að bannað sé að flytja inn öll dýr nema með undanþágu, er landbrh. veitir. 2. brtt. n. er við 3. gr., og er þar lagt til, að aftan við gr. bætist, að framlög ríkissjóðs séu ákveðin í fjárl. hverju sinni. Þá er brtt. við 5. gr. um það, hversu lengi gripir, sem flytja á til landsins, skuli vera einangraðir í heimalandi sínu. Í frv. er gert ráð fyrir, að sá tími verði 4 vikur, en n. taldi tryggara að hafa heldur 6 vikur, og vildu sumir nm. ganga enn lengra, en þetta varð að samkomulagi. Þá er hér brtt. við 7. gr., að gr. orðist um, en það er ekki efnisbreyt. Hún er aðeins til að taka skýrar fram, hvernig reglugerð skuli sett að fengnum till. yfirdýralæknis. Hún er ákveðnar orðuð hér en í frv., án þess að þar sé um verulega efnisbreyt. að ræða. Loks er gerð smávægileg brtt. við 11. gr., sem ræðir um sektir við brotum gegn l. Í frv. er gert ráð fyrir sektum allt að 20 þús. kr. N. leggur til, að því ákvæði verði breytt í 1000–20000 kr. N. virtist, að svo gæti farið, að mönnum virtist, að það gæti borgað sig að brjóta l., ef þeir ættu aðeins von á smávægilegri sekt fyrir það, og leggur því til, að sekt verði aldrei minni en 1000 kr. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um frv. Ég vænti þess, að hv. þdm. hafi áttað sig á þessum brtt. Þær stefna að því einu að auka það öryggi, sem er í frv., svo að mjög litlar líkur geti verið fyrir því, að tjón geti hlotizt af. Það mun einnig vera álit sumra í n., að heimildirnar, sem ráðuneytinu eru gefnar, skuli notaðar með mestu varasemi, og ég hýst við, að menn vilji ekki, að þær séu notaðar, nema brýn nauðsyn sé til þess. Hins vegar eru skoðanir nm. skiptar um, hversu langt skuli ganga í að nota slíkar heimildir.



Herra forseti. Við höfum nú í nokkuð langan tíma búið við nokkurs konar bannlög um innflutning dýra, en haft heimild til að veita undanþágur. Reynslan er sú, að heimildin hefur oft verið notuð til að flytja inn dýr, svo sem ketti, og hefur það ekki beinlínis komið að sök. Þá hefur markvisst verið unnið að því að flytja inn alidýr til kynbóta, og mætti margt um það segja. Það er prinsipmál, sem er ofarlega á baugi. En allir þm. eru sammála um, að þar beri að gæta fyllstu varúðar, og með þessu frv. virðist vera á ferðinni öflug hreyfing í þá átt. Í þessu frv. er eitt nýmæli, sem ég vil gera að umræðuefni, en það er sóttvarnarstöðin, sem á að koma upp í sambandi við innflutning á búpeningi. Það hefur verið svo hingað til, þegar undanþágur hafa verið veittar, að menn hafa orðið að trúa þeim, sem leyfin hafa fengið, til að hafa hunda, ketti og fugla í einangrun tilskilinn tíma, og eftirlitið með því hefur verið upp og ofan. Svona ástand er ekki til fyrirmyndar. Við getum sagt, að það sé óhæfilegt að búa við slíkt. Nú er hér sett það merkilega ákvæði, að hér skuli sett á stofn sóttvarnarstöð í nánd við Reykjavík, sennilega í eyju, þar sem væri örugg vörn frá náttúrunnar hendi, t.d. í Engey eða Viðey. Það er þetta ákvæði, sem er sérstaklega mikilsvert, þó að ég viti, að það leggur mikla ábyrgð á herðar mér, meðan ég gegni því starfi, sem ég hef með höndum nú. Þess vegna áleit ég nauðsynlegt, að mér væri tryggð góð aðstaða til að leysa þetta ábyrgðarmikla starf af hendi, en 7. gr., eins og hún er, er svo væg, að ég mundi tæplega treysta mér til að sjá um þetta starf, ef ekki væri veitt sterkari aðstaða. Þó að dýr séu einangruð í eyju, þá hlýtur samgangur fólks milli lands og eyjar alltaf að vera nokkur. Við skulum hugsa okkur, að bústjórinn þar eigi konu og börn, sem séu á skólaskyldualdri, og enn fremur þarf daglega að flytja þangað lífsnauðsynjar o.s.frv., og að sjálfsögðu koma kunningjar heimafólks út í eyjuna. Hvaða tryggingu hef þá ég sem yfirdýralæknir fyrir því, þegar ég á að hafa ábyrgð á sóttvörnunum, að alls nauðsynlegs öryggis sé gætt? Nú hefur n. athugað þetta og kallað mig til viðtals og sérstaklega tekið til athugunar 7. gr. Tel ég, að brtt. á þskj. 345 við hana séu mjög í þá átt að lagfæra það, sem mér fannst áfátt við 7. gr., og hygg ég, að varla sé hægt að orða hana skýrar, og styrkir hún alla aðstöðu til öruggari sóttvarna. Sama er að segja um brtt., sem n. hefur gert við 5. gr., sem lengir sóttvarnartímann í útflutningslandinu. Álitið var nægilegt, að það væru 4 vikur, en hefur þó verið breytt í 6 vikur. Álít ég það mjög heppilegt. Til orða kom að hafa tímann 6 mánuði, en það hefði orðið nokkuð vafstursmikið, og ég ætla líka, að það sé nægilega tryggt að hafa tímann 6 vikur. Í gamla daga voru 3 vikur taldar nægja. Fyrir öryggis sakir þótti réttara, að dýrin væru einangruð 6 vikur í heimalandinu, því að í flestum tilfellum ættu sjúkdómar að vera komnir í ljós eftir þann tíma, auk þess sem við tekur hér heima langvarandi einangrun undir eftirliti dýralæknis. Það, sem verður að leggja aðaláherzluna á, er aðstaða og eftirlit við sóttvarnirnar hér heima, og þá er ég hræddur við samgöngurnar, því að fólk, sem þarf að hafa þessa umsjón með höndum, verður að fá aðflutninga til sín, og alltaf verða meiri og minni samgöngur við heimilið, þó að það þyrfti ekki að koma að sök, ef samvizkusemi er mikil. Gestir þyrftu ekki að fara að sjá gripina, en maður þekkir mannlegan veikleika, forvitnin vill verða sterk að sjá þessa nýju gripi. Ég hef reynslu fyrir því með hrútana úti í Gróttu í fyrra. Ég sem sé get fellt mig við frv., þar sem ég fæ að hafa hönd í bagga um þessa reglugerð, sem talað er um í 7. gr., og með þeirri áréttingu, sem gerð er með brtt. landbn. við þá gr. Um sektarákvæðin er ekki mikið að segja. Sú brtt. er aðeins til að herða á viðurlögunum við brotum gegn l. Í 11. gr. er svo fyrir mælt, að það varði stöðumissi, ef sjúkdómur berst til lands vegna vanrækslu ábyrgra aðila. Það er álitamál, hvort nokkur maður með heilbrigðri skynsemi vill taka á sig svona ábyrgð, nema hann fái að hafa hönd í bagga með öllu, sem við kemur örygginu og eftirlitinu. Ég mæli því með frv. með þeim breyt., sem n. hefur lagt fram.



Sjútvn. hefur athugað þetta mál og hefur orðið sammála um að mæla með framgangi þess. Tvisvar áður hafa verið veittar sams konar undanþágur til handa hvalveiðifélögum, og þykir rétt að veita þær einnig þessu félagi, sem stofnað var í janúar 1947 og komið hefur upp myndarlegri hvalveiðistöð uppi í Hvalfirði, sem mjög hefur verið vandað til. - Það varð einnig að samkomulagi að stytta sérleyfistímann úr 5 niður í 3 ár, og leggur því n. til, að frv. verði samþ. með þeim breyt., sem greinir á þskj. 342.



Frv. þetta fjallar eingöngu um þann þátt laganna um fiskveiðar í landhelgi, sem snertir sektarákvæðin. Frv. fór í gegnum þessa d. í fyrra, en í Ed. var því vísað til ríkisstj. til athugunar. Sjútvn. sendi frv. til dómsmrn. til umsagnar, og fékk n. bréf frá dómsmrh., þar sem látið er í ljós það álit, að sektarákvæðin séu allt of lág. Hins vegar getur dómsmrh. þess, að hann teldi æskilegt að afgreiða þetta mál í sambandi við landhelgismálin í heild, en telur þó ekki nauðsyn bera til að fresta afgreiðslu þessa máls þangað til. Sjútvn. var sammála um að hækka sektarákvæðin og færa þau til samræmingar við ákvæðin um bann gegn botnvörpuveiðum í landhelgi. En með tilliti til þess, að í l. eru sektirnar miðaðar við gullkrónur, taldi n. rétt að lækka sektirnar frá því, sem var í frv. upphaflega. Er þó um mikla hækkun að ræða frá því, sem er í gildandi l. Hef ég svo ekki meira um þetta að segja, en vænti þess, að frv. verði samþ. með þeirri breyt., sem ég hef þegar gert grein fyrir.



Herra forseti. Ég vildi í sambandi við afgreiðslu þessa máls geta þess, að í samningaumleitunum við erlent ríki í fyrra kom fram það álit erlends fræðimanns, að fiskveiðalöggjöf okkar væri ófullkomin, l. væru ekki nógu skýr og sektarákvæðin langt á eftir tímanum, og voru ýmis atriði, sem þessi fræðimaður taldi þurfa að breyta. Ég vildi, um leið og ég mæli með framgangi þessa frv., eins og það kemur frá sjútvn., beina því til hæstv. dómsmrh., ef þessi mál heyra undir hann, að hann láti endurskoða l. hið bráðasta.



Herra forseti. Það má deila um, hvort þessi mál heyri undir mig, þar sem landhelgisgæzlan heyrir undir hæstv. menntmrh. Engu að síður höfum við látið þetta mál til okkar taka, og það, að dregizt hefur að endurskoða l., byggist á því, að lögfræðingur, sem dómsmrn. hefur helzt kosið, að ynni að þeirri endurskoðun, hefur verið önnum kafinn við undirbúning landhelgismálalöggjafar, en ráðuneytið hefur fullan hug á að láta málið til sín taka.