Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. okkar, sem í minni hl. erum, á þskj. 156, þá boðuðum við það, að við mundum við 3. umr. málsins flytja hér brtt., ef ekki fengist fram sú megintill. okkar, að 2. gr. frv. yrði felld niður. Við flytjum því hér tvær brtt. við frv. Sú fyrri er við 2. gr. frv., og er lagt til, að hún verði umorðuð á þessa leið: „Í kaupstöðum með yfir 3 þús. íbúa skal virðing á fasteignum til eignarskatts skv. 22. gr. A-lið laganna miðuð við gildandi fasteignamat nífaldað. Í öðrum kaupstöðum og kauptúnum skal miðað við fasteignamatið sexfaldað. Virðing á bújörðum með tilheyrandi íbúðar- og peningshúsum og öðrum mannvirkjum skal þó fara eftir fasteignamatinu margfölduðu með þremur. Ákvæði þessarar greinar skulu gilda, þar til nýtt fasteignamat hefur tekið gildi.“ Þetta var brtt., sem við flytjum við 2. gr. Síðari brtt. okkar er við 3. gr. frv. og hún er þannig, að í stað 200 þús. kr. komi 400 þús. kr. Við teljum, eins og þegar hefur komið fram í umr. um þetta mál, að eðlilegt sé, ef á að leggja þennan skatt á, eins og gert er ráð fyrir skv. þessu frv., að gera hér nokkurn mun á útreikningi fasteignamatsins í hinum stærstu kaupstöðum landsins og minni kaupstöðunum og þorpunum. Sérstaklega teljum við, að það sé verulegur munur á því að leggja fasteignamatið til grundvallar við svona skattlagningu í þorpum landsins og aftur í stærri kaupstöðunum. Ég vil taka það fram, að áður þegar slík margföldun hefur verið viðhöfð, hefur þetta einmitt verið gert, að hafa þetta nokkuð mismunandi, einnig á milli þorpa og kaupstaða. Við teljum alveg sjálfsagt, að fram sé tekið hér í gr., að þessi skattlagning eigi ekki skv. þessum reglum að standa lengur en þar til nýtt fasteignamat tekur gildi. Ég hygg líka, að ætlunin sé að hafa það svo, en þá þykir okkur einsýnt, að það sé réttast að taka það skýrt fram í lögunum. Um seinni brtt. okkar er það að segja, að við vildum hækka hinn skattskylda frádrátt úr 200 þús. í 400 þús. kr. til þess að hlífa þeim nokkuð við þessari skattlagningu, sem lítið eiga fram yfir allra nauðsynlegustu íbúð yfir höfuðið á sér og sínum. Við teljum rangt að leggja hér á skatt, sem að verulegu leyti er íbúðarskattur, en ef heimildin til frádráttar væri hækkuð úr 200 þús. upp í 400 þús., mundi þetta þó lagast allverulega frá því, sem ráðgert er í þessu frv. Þessar brtt. okkar í minni hl. eru lagðar fram skriflega og of seint, og ég vil afhenda hæstv. forseta þær og óska eftir, að þær geti komið hér til afgreiðslu.



Herra forseti. Ég ætla mér ekki að ræða þá brtt., sem hér hefur komið fram við 3. umr., heldur vildi ég nota tækifærið, áður en mál þetta fer út úr d., til þess að þakka hæstv. ríkisstj. fyrir að hafa flutt a.m.k. 1. gr. þessa frv. hér inn á Alþingi og ekki síður bæði forustumönnum stjórnarandstöðunnar og öðrum hv. þm. fyrir þær undirtektir, sem þetta mál hefur fengið. Forustumenn farmanna, bæði yfir- og undirmenn, áttu tal við mig síðast í morgun og báðu mig flytja Alþingi Íslendinga og sérstaklega Nd. Alþ. þakkir sínar fyrir þann skilning, sem þm. hefðu sýnt á þessu sjálfsagða hagsmunamáli þeirra, og ég leyfi mér að gera það hér með.



Herra forseti. Í tilefni af því, sem seinasti ræðumaður sagði, eða í framhaldi af því finnst mér einmitt ástæða til að beina sérstöku þakklæti til Farmanna- og fiskimannasambands Íslands fyrir þá baráttu, sem það hefur háð fyrir því að koma þessari 1. gr. fram. Eins og hér hefur verið rakið nýlega í sambandi við þessar umr., hefur þetta réttlætismál farmanna því aðeins náð fram að ganga, að þeir höfðu lagt í tvö verkföll á þessu ári til að koma málinu fram. Og ég sé alveg sérstaka ástæðu til þess að þakka farmönnum fyrir þessa skeleggu framkomu. Og af því að síðasti ræðumaður er nú nokkuð tengdur þeim, vildi ég biðja hann þess að koma þessu þakklæti mínu fram á réttum vettvangi. Annars stóð ég hér aðallega upp til þess að vita framkomu hæstv. fjmrh. í sambandi við þetta mál, sem mér finnst að hafi verið óþingleg. Hæstv. ráðh. var hér staddur við nokkurn hluta 2. umr. um þetta mál, en vék síðan af fundi og lét ósvarað ýmsum fsp., sem fram voru komnar í sambandi við málið, m.a. frá hv. 1. þm. Norðurl. e. Ég lít svo á, að það sé skylda ráðh. að vera viðstaddir í þinginu, þegar umr. fer fram um þau mál, sem þá snertir. Vitanlega getur það komið fyrir, að ráðh. séu forfallaðir af eðlilegum ástæðum, en þá eiga þeir að gera grein fyrir því og þá helzt að sjá svo um, að málið sé tekið út af dagskrá, svo að þeir hafi aðstöðu til þess að vera viðstaddir umr. Til þess er ráðh. ætlað að sitja hér á Alþ., að þeir séu viðstaddir umr. um þau mál, sem þá snerta sérstaklega, bæði til að upplýsa ýmis atriði og til að svara fsp., sem þm. bera fram. Ég álít það mjög vítavert, þegar ráðh. temja sér þá framgöngu að hlaupa burt í miðjum umr. um mál, sem undir þá heyra og embætti þeirra varðar, og láta ósvarað mjög málefnalegum fsp., sem til þeirra er beint. Þess vegna sé ég ástæðu til þess að vita framkomu hæstv. fjmrh. við 2. umr.



Herra forseti. Ég get vel skilið sérstaka ástæðu hv. 4. þm. Reykv. fyrir því að standa hér upp og þakka ákveðnum aðilum í þjóðfélaginu fyrir að gera verkföll, það er ekki annað en við er að búast frá honum. En til þess að gera það. Og eins og ég tók fram áðan, að vil ég benda honum á það, að á undanförnum mánuðum og misserum hafa aðeins þrjú félög úr farmannastétt gert verkföll af þeim tíu, sem hafa bæði lagalegan og samningslegan rétt til þess að gera það. Og eins og ég tók fram áðan, þá veit ég það, að það eru ekki aðeins þeir, sem ekki voru í verkföllum, heldur og hinir, sem vegna sinna samningsaðila neyddust til að fara í verkföll til þess að ná fram bættum kjörum, sem eru þakklátir og fegnir því, að þarna fékkst þó lausn, sem meiri hl. gat unað við og menn gátu verið tiltölulega ánægðir með, eins og mál standa í þjóðfélaginu í dag. Um það, hvernig kjör þessara manna svo eru, skulum við hins vegar ekki ræða hér. Það verður gert á öðrum vígstöðvum, og ég býst við því, að jafnvel þó að hv. 4. þm. Reykv. standi hér upp aftur og reyni að gefa hv. þd. frekari skýringar á því, þá séu jafnvel aðrir hér í þd., sem betra vit hafa á því heldur en hann.



Herra forseti. Það, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, hnekkir ekki því, sem ég var búinn að segja hér áðan, að það var eingöngu að þakka því, að farmenn fóru í verkfall, að þeir fengu fram þá réttarbót, sem felst í 1. gr. þessa frv. Ég tek alveg undir það með hv. ræðumanni, að ég held, að sjómenn séu ekki mjög gjarnir á það að fara í verkföll og geri það ekki nema tilneyddir og þess vegna eigi ekki að vera neitt að kasta steinum að þeim fyrir það, þó að þeir telji sig tilneydda til þess að gera það öðru hvoru. Þar er um að ræða hina gömlu reglu, að „þeir, sem stríði vilja verjast, verða stundum fyrst að berjast“ og það er sem sagt staðreyndin í þessu máli, að þessi réttarbót, sem felst í 1. gr. frv., hefði ekki fengizt fram, ef sjómenn hefðu ekki verið skeleggir og farið í verkfall. Og ég bygg, að þar sé um fordæmi að ræða, sem ýmsir gætu lært af, m.a. gæti það mjög komið til greina í sambandi við slíkar deilur, ef til kæmi, að launþegar fengju sinn hlut réttan með því að fá einhver skattahlunnindi, hvort sem það er í þessu formi eða öðru. Því að við vitum það nú, að stór hluti af þeim kauphækkunum, sem launastéttirnar fá, fer aftur til hins opinbera, og það gæti verið kjarabót, sem gæti dregið úr því, að menn þyrftu að knýja fram verulegar kauphækkanir, ef menn fengju leiðréttingu á sköttum sínum líkt og sjómenn hafa hér fengið. Þess vegna er hér um mjög merkilegt fordæmi að ræða, sem ég álít, að aðrar launastéttir eigi að taka til rækilegrar athugunar.