Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frá því að fjhn. þessarar hv. d. lauk umr. um frv. til l. um tollskrá og gaf út nál. til 2. umr., þá bárust n. nokkur erindi og voru þau m.a. skoðuð á fundi fjhn. í morgun. Niðurstöður af þeim athugunum eru m.a., að ég leyfi mér að flytja hér við þessa umr. skriflegar brtt. við frv., eins og það nú er orðið. Ég mun leitast við að skýra þær till. Þær eru ekki ýkja margar, en ég mun skýra þær og þá er miðað við það frv., sem lagt var fram, ásamt þeim breytingum eða með tilliti til þeirra breytinga, sem hv. Nd. samþykkti á frv. við 2. umr. í dag. Enn fremur flytur fjhn. þessar brtt., sem ég gat um nú. N. varð ásátt um, að sama fyrirkomulag yrði á flutningi þeirra og brtt. þeirra, sem fluttar voru við 2. umr., að ég flyt þær persónulega. Meiri hl. n. stendur að þeim öllum, en minni hl. stendur að þeim allflestum, en hefur sinn fyrirvara. Till. sú, sem útbýtt hefur verið og er á þskj. 269, er hins vegar flutt af fjhn. allri og er um það, eins og þar stendur, að veita undanþágu frá greiðslu aðflutningsgjalda af bifreiðum ráðh. og sendiráðsstarfsmanna í samræmi við reglur um bílamál ríkisins. Till. þessi er flutt af fjhn. samkvæmt beiðni hæstv. fjmrh. og er í samræmi við þær reglur um greiðslur til starfsmanna ríkisins fyrir notkun bifreiða þeirra, sem fjmrn. hefur nú sett í samráði við fjvn. Alþ. Er hér ætlað að lögfesta venju, sem framkvæmd hefur verið um langan tíma. Þær brtt. aðrar, sem fluttar eru við þessa umr. af mér, eru fyrst við 22. kafla frv. Þar er lagt til, að tollur á 22. flokki, 01.01, 02.00, 03.00 og 04.00, sem nú er 100%, lækki alls staðar niður í 70%. Hér er um að ræða ölkelduvatn, eins og þar stendur og annað vatn með kolsýru og svipaða drykki, sem eru sama eðlis. Hér er um að ræða samræmingu vegna inngöngu okkar í EFTA. Á þskj. 236 voru m.a. samþ. brtt. nr. 21, 23, 25 og 27. Auk þeirra er nú gerð till. til breytingar á nr. 39.02.85 í tollskránni. Hér er um að ræða plast og gert ráð fyrir því, að þykkt þess, sem ætlað er, að verði í 15% tollflokki og einnig svipuðum vörum í 25% tollflokki, sé miðuð við 0.3 mm og þynnra. Það er nú gerð till. um, að markið verði 0.4 mm og þynnra, vegna iðnreksturs, sem er hér í landinu. Þetta eru nýjar brtt., sem fjalla um þetta atriði. Þá gerir n. till. um, að á 3 númerum, sem öll fjalla um björgunaráhöld og björgunartæki, verði gerð breyting. Það eru númerin 39.07.35, 40.14.02 og 45.03.02. Í öllum þessum tilfellum fari tollurinn úr 25% í 0%. Hér er um björgunar– og slysavarnatæki að ræða, eftir nánari skýrgreiningu á ákvæðum fjmrn., svo og um björgunaráhöld úr korki, eftir ákvörðun rn. og lagt er til, að tollurinn verði alls staðar 0% í staðinn fyrir 20%. Sýnist mönnum hér um sanngirnisráðstöfun að ræða. Þá er 10., 12. og 15. brtt., sem flutt er nú. Þær eiga við númerin 39.07.71, 44.03.52 og við 73.40.43. Hér er um að ræða girðingarstaura og gerð till. um, að tollurinn verði 10% í staðinn fyrir 20%. Þá er 13. brtt. Hún er við kafla 44, um að númerið 44.18.00 verði klofið upp. Hér er um að ræða gervitrjávið úr spónum, sem notaður er með tvenns konar hætti, annars vegar til innréttinga í húsum og hins vegar til iðnaðar, þ.e.a.s. í húsgagnaiðnað og innréttingar, þannig að viðurinn er þá meira unninn. Sá, sem notaður er óunninn, er undir öllum kringumstæðum þynnri en 16 mm og þess vegna gert ráð fyrir því, að mynda tollflokk um spónaplötur yfir 15 mm að þykkt og að sá tollur verði 20% í stað þess, að tollurinn, eins og lagt var til í brtt., sem samþ. var við 2. umr., er 30%, en gert ráð fyrir því, að plötur þynnri en 15 mm verði með 30% toll. Í 16. brtt. er aðeins farið fram á breytingu á orðalagi, að í staðinn fyrir „alúmín“ í þeim 76. tollflokki standi hvarvetna „ál“, sem tekið hefur verið upp í málið. 17. brtt. er til samræmis við „Vír“ og lagt til að þær breytingar verði gerðar á frv., að nýtt tollskrárnúmer, 76.02.02, komi inn og orðist svo, að suðuvír verði í 7%. 18. brtt. er varðandi þjöppur fyrir frystikerfi og í staðinn fyrir, að lagt er til í frv., að þær verði í 11% tolli þá fari þær hér í 7%. Þá er gert ráð fyrir því, að ýmis tæki til veitingahúsareksturs, sem eru í tollnr. 84.17.14, lækki úr 35% í 25% toll. Þá voru í n. umr. um, að gera þyrfti athuganir á 90. flokki tollskrárinnar, og hér eru fluttar brtt. við tvö nr. í 90. flokki tollskrárinnar, þ.e.a.s. nr. 90.16.00, sem eru tiltekin tæki, eins og þar stendur, til teiknunar, afmörkunar og útreiknings o.fl. og gert ráð fyrir því, að tollurinn á þessu tollflokksnr. lækki úr 35% í 7%. Enn fremur er tollnr. 90.22.00, tæki til mekanískrar prófunar, verði í stað 35%, sem það er nú, í 7% tolli. Þetta voru brtt. við 1. gr. frv. Þá eru brtt. við 3. gr. frv. Það er þá fyrst við 12. tölulið. Það er, að 12. tölul. orðist eins og hann raunverulega er, að undanskildum síðustu orðunum, „og verðmæti efnivörunnar er verulegur þáttur í kostnaðarverði innlendu iðnaðarvörunnar“. Þetta falli niður. Og 12. tölul. orðist þá þannig: „Að lækka eða fella niður gjöld af efnivöru í innlenda iðnaðarvöru, ef gjöldin af sams konar iðnaðarvöru, framleiddri erlendis, eru jafnhá eða lægri, en af efnivörunni.“ Þá er brtt. við 50. lið sömu gr. Það er á bls. 92, þar sem stendur: „Á sama hátt er heimilt að endurgreiða gjaldamismun af þeim hráefnum til iðnaðarframleiðslu, sem lækka í tolli með lagabreytingu þessari, enda hafi tollafgreiðsla átt sér stað eftir 1. desember 1969,“ og svo falli niður: „og iðnrekendur sanni með staðfestum vottorðum löggiltra endurskoðenda“, en í stað þess komi: „og sé ljóst,“ framh. er svo óbreytt: „að vörurnar séu fyrir hendi í birgðum hráefna eða óseldra iðnaðarvara“. Hér er um að ræða atriði, sem talið er réttara að orða svo, til þess að betur sé hægt að framkvæma þetta ákvæði eftir þeirri hugsun, sem á bak við það felst. Þá er við 52. tölul., sem er á þskj. 236, þ.e.a.s. brtt. samþ. við 2. umr., þar sem stendur: „að endurgreiða, með nánar ákveðnum skilyrðum, gjöld af efni til framleiðslu rafagnatækja“, við þetta bætist: „einnig gjöld af efni til rafbúnaðar til húshitunar og rafmagns vatnshitunartækja (sbr. nr. 85.12.02 og 85.12.06)“, en í frv. er gert ráð fyrir því, að þessi tvö nr., sem eru innflutt tæki til húsahitunar, að tollurinn á þeim lækki úr 80% í 35% og þess vegna talið óumflýjanlegt að gefa fjmrn. heimild til þess að endurgreiða toll af því efni, sem notað er hér innanlands við framleiðslu á sams konar tækjum. Fleiri eru ekki þær brtt., sem ég hef leyft mér að flytja og legg til fyrir hönd meiri hl. n., að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem ég hef nú gert grein fyrir og legg fram sem skriflega fluttar brtt.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls gat ég þess, að ég hefði til athugunar að flytja hér brtt. við frv., sem miðaði að því, að reyna að tryggja það, að sú tollalækkun, sem gerð verður með þessu frv., nái því að koma fram í verðlaginu. Nú hef ég leyft mér að flytja hér till. um þetta efni, sem er skrifleg brtt. og óska ég eftir því, að hæstv. forseti leiti afbrigða um þá till., sem á hér að koma undir atkv., en till. er svo hljóðandi: „Aftan við frv. bætist svo hljóðandi: Ákvæði til bráðabirgða: Verðlag á öllum þeim vörum, sem tollur er lækkaður á samkv. lögum þessum, skal háð ákvörðun verðlagsnefndar samkv. l. nr. 54. 1960, um verðlagsmál og skal það vera meginstefna nefndarinnar að sjá um, að tollalækkun, sem gerð er með lögum þessum, komi fram í lækkandi útsöluverði.“ Ég tel, að þegar gert er ráð fyrir því að lækka tolla sem nemur í kringum 500 millj. kr., miðað við áætlaðan innflutning til landsins á heilu ári, – og þessi tollalækkun nær til ærið margra vörutegunda, – þá sé alveg nauðsynlegt að gera sérstakar ráðstafanir til þess að sjá um að þessi tollalækkun komi þeim raunverulega til góða, sem í veðri hefur verið látið vaka a.m.k., að ættu að njóta þessarar tollalækkunar. En á því leikur auðvitað enginn vafi, að það er talsvert mikil hætta á því, að ýmsir viðskiptaaðilar og milliliðir kunni að reyna að ná til sín þessari tollalækkun og gera sinn hag þeim mun betri. Það má að vísu segja, að þetta atriði hefði fremur átt heima í löggjöf, sem fjallaði beinlínis um verðlagsmál, en ég tel, að þetta atriði sé svo nátengt þeirri tollalækkun, sem hér er um að ræða, að það sé eðlilegast að setja þetta ákvæði inn sem bráðabirgðaákvæði í tollskrána, inn í þá tollskrá, sem nú verður samþ. og gerir ráð fyrir þessari tollalækkun, sem hér er um að ræða. Sem sagt, till. mín miðar aðeins að því, að skipa svo fyrir, að verðlag á öllum varningi, sem nú kemur til með að njóta tollalækkunar, skuli ákveðið af verðlagsnefnd þeirri, sem starfar samkv. lögum og skal það brýnt fyrir n., að hún skuli hafa það sem meginstefnu sína, að sjá um það, að þessi tollalækkun komi fram í útsöluverði. Um þetta fjallar mín till. og vænti ég, að hæstv. forseti leiti eftir afbrigðum um hana, svo að hún geti komið hér til atkvgr.



Herra forseti. Það er nú svo, að þrátt fyrir frestun á afgreiðslu þessa máls fram yfir hátíðar, þá hefur sannarlega ekki gefizt of rúmur tími til þess að ræða það í n. og annars staðar. Eitt af því, sem að mínu áliti hefði verið ástæða til að ræða nánar undir meðferð málsins og m.a. í nefndum, það eru þau kjör, sem ræktunarframkvæmdunum í landinu eru búin í tollskránni, eins og nú er ráðgert, að hún verði. Það er engin breyting gerð á tolli á stórvirkustu og þýðingarmestu ræktunarvélunum, á jarðýtum og skurðgröfum. Hann er í frv. 25%, eða óbreyttur frá því, sem hann hefur verið. Aftur á móti höfum við það í bakhöndinni, að söluskattshækkun kemur á þessar vélar, þannig að verð þeirra hækkar eftir þessar aðgerðir. Nú er það svo, eins og mörgum alþm. er kunnugt, að ræktunarsamböndin, sem annast jarðvinnsluna í stærstu dráttum, standa mjög höllum fæti eftir síðustu gengisfellingar. Þau skulduðu þá bæði í erlendum gjaldeyri og eins gengistryggðum lánum í Búnaðarbankanum og gengisfellingin varð þeim mjög mikið áfall. Mér virðist, að það sé í sjálfu sér alveg óeðlilega stór hluti af verði þessara véla, eins og nú er og enn frekar eftir samþykkt mála, eins og þau liggja hér fyrir, sem rennur til ríkissjóðs, því af meðaljarðýtu, eins og ræktunarsamböndin nota, geta gjöldin til ríkissjóðs numið allt að 1 millj. kr. Þetta mál var rætt í fjhn., en tiltölulega lauslega. Sérfræðingar ríkisstj., sem voru til viðtals við nefndir, töldu ekki rétt að fara neitt inn á þetta svið, og það virtist ekki heldur vera neinn meiri hl. fyrir því í n. En mér þykir þó rétt með lítilli brtt., sem við stöndum að 2 þm., eins og ég mun síðar greina, að kanna vilja hv. þd. í þessu efni. Ef við lítum aðeins á eina tegund þessara véla, sem um leið eru þær mikilvægustu og langstærsti pósturinn í vélakaupum ræktunarsambandanna, allt svo jarðýturnar, þá er það að vísu svo, að þó að þessar vélar séu að mestum hluta notaðar við ræktunarstörf, þá eru þær einnig notaðar við önnur störf, í fyrsta lagi til vegagerðar og svo að nokkru við byggingarvinnu. En að því er varðar vegagerðina, þá er þar um beina tilfærslu að ræða, því að langmestur hluti vegagerðarinnar í landinu er kostaður af ríkissjóði. Og að öðru leyti, að því er viðkemur byggingarframkvæmdum, þá get ég nú ekki séð, að það væri hundrað í hættunni, þó að aðeins slaknaði á tollheimtu af vörum til bygginga, því að við meðferð tollskrárinnar hefur yfirleitt verið sneitt hjá því, að lækka nokkuð tolla af þeim vörum, nema þá einungis þeim, sem heyra beint undir EFTA–meðferð og fara til frekari vinnslu innanlands. Með vísun til þessa, sem ég nú hef sagt, þá viljum við hv. 5. þm. Norðurl. e. leyfa okkur að leggja fram skrifl. brtt., sem við biðjum hæstv. forseta að leita afbrigða um, en hún er við 1. gr. um að nr. 84.23.02 orðist svo: „02. Jarðýtur, tollskrártollur 7%.“



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, sem ég vildi segja hér. Í fyrsta lagi tek ég það fram, varðandi allar þær brtt., sem hv. formaður fjhn. gerði hér grein fyrir og hann flytur, annað hvort með stuðningi meiri hl. n. eða allrar n., eins og var gert við 2. umr. málsins, að um þær allar er það að segja, að þær hafa verið útbúnar í samráði við rn. og hef ég ekkert við þær að athuga. Vil ég mæla með því, að þær verði samþykktar. Sömuleiðis að sjálfsögðu sú till., sem hann gat hér um, að væri flutt sameiginlega af n. í heild. Varðandi till. þá, sem hv. 5. þm. Austf. gat hér um, þar sem lagt er til að lækka mjög verulega í tolli jarðýtur, þá get ég því miður ekki sagt það sama, að ég geti mælt með þeirri till., ekki vegna þess, að það væri óæskilegt, að jarðýtur væru í lágum tolli og reyndar margt annað, sem telja mætti í því sambandi, en hér er um geysistóran flokk að ræða, þar sem útilokað er að aðgreina jarðýtur sérstaklega. Jarðýtur eru jú notaðar til margvislegra hluta annarra en landbúnaðar og annað væri ókleift með öllu, ef fara ætti inn á þessa braut, en að taka vinnuvélar almennt hér undir. En hér yrði þá um að ræða stórfellt tap fyrir ríkissjóð, sem hann getur ekki tekið á sig eins og sakir standa. Það er þegar búið að fallast á allverulegar breytingar hér og má segja, að teflt sé í nokkra tvísýnu með þær viðbótarniðurfellingar eða lækkanir á tollum, sem þegar hafa verið samþ. eða till. liggja nú fyrir um. Verð ég því miður að segja, að mælirinn er nú meira en fullur, þannig að ég get ekki mælt með þessari till. og verð mjög að fara fram á það, að hv. þd. felli hana. Varðandi þá till., sem hv. 4. þm. Austf. flutti hér, er það nú fyrst og fremst að segja, að hún varðar að vísu ekki þetta mál nema óbeinlínis og hefur engin áhrif á tollana sem slíka, heldur er þar um að ræða ákvæði varðandi þær reglur, sem fylgja skal við verðlagningu vara í sambandi við þessa tollabreytingu. Ég býst við, að allir hv. þdm. geti verið sammála um það, að það sé hin mesta nauðsyn, að þessar tollalækkanir skili sér, svo sem verða má, í lækkuðu vöruverði. Hitt er annað mál, sem ég tel æskilegt að komi hér fram, að þó svo sé, þá tel ég ekki rétt að gera brtt. um þetta efni í sambandi við tollskrána, enda féllst hv. þm. í rauninni á, að það gæti verið nokkurt efamál, hvort slíkt ætti að gera nú eða ekki. Við höfum mjög fullkomna löggjöf og ákveðna varðandi öll verðlagsmál og sérstaka verðlagsnefnd starfandi, sem að sjálfsögðu hlýtur að taka til endurskoðunar verðlagsákvæði í sambandi við þær tollalækkanir, sem verða. En að slá því föstu í sambandi við tollskrána sem slíka, hvaða reglum sú n. skuli fylgja, tel ég ekki eðlilegt. Ég vil hins vegar taka það fram, að þó ég geti ekki mælt með þessari till. og telji ekki eðlilegt, að hún sé samþykkt hér, þá tel ég ekki, að afstaða manna í því efni feli í sér neina yfirlýsingu um það, að ekki sé rétt og skylt að verðlagsyfirvöld taki fullkomið tillit til þess sjónarmiðs, sem ég hef hér lýst og hv. þm. einnig í sínu máli, að þetta komi eins mikið og mögulegt er hinum almenna neytanda til góða. Það er auðvitað grundvallarnauðsyn, að svo verði. En ég tel sem sagt hvorki eðlilegt né á neinn hátt formlegt, að sú brtt. verði gerð í sambandi við tollskrána, og hygg, að slíkt hafi heldur aldrei verið gert áður, þ.e. að tengja saman verðlagsmál og tollamál. Um þetta má vafalaust deila, eins og um svo margt annað, en þetta er ástæðan, sem veldur því, að ég tel ekki eðlilegt að samþykkja till., eins og hún liggur fyrir hér, þar sem við höfum þegar mjög sterka stjórn á verðlagsmálunum og hlýtur hún að koma til endurskoðunar á réttum vettvangi.



Herra forseti. Vegna þess að mér virtist mega misskilja ummæli hæstv. ráðh., þá vil ég vekja athygli hv. þdm. á því, að jarðýtur eru alveg sérstakt tollskrárnr., nr. 84.23.02. Þess vegna er því hægt að taka þær út úr hópi af öðrum slíkum vinnuvélum. Hitt er svo annað mál, og það er auðvitað matsatriði, hvernig hæstv. ráðh. og aðrir hv. þdm. líta á það, hvort það sé efnislega réttmætt að gera það. En formsins vegna, vegna þess að þær eru alveg sérstakt tollskrárnr., þá væri það hægt.