Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.og viðskn. Ed. hefur athugað þetta frv. 1. flm. þess, hv. þm. Stefán Jónsson, gerði grein fyrir efni þess hér fyrir nokkrum dögum og skal ég ekki rekja það. Það er í meginatriðum á þann veg að létta nokkuð undir með refsiföngum meðan þeir eru í haldi á ríkisins vegum, getur maður sagt, og þá þannig að þeir geta ekki unnið fyrir sér og eru teknalausir. Við nm. teljum að þarna sé um réttlætismál að ræða, en höfum engu að síður breytt 1. gr. þannig að kannske yrði þessi ívilnun ekki alveg eins mikil og tillögumaður hugsaði sér. En hann hefur samþykkt hið nýja orðalag og við flytjum brtt. á sérstöku þskj. og leggjum til að frv. verði samþ. með þeirri breytingu sem þar er gerð.



Herra forseti. Ég þakka hv. fjh.- og viðskn. fyrir rösklega meðhöndlun á frv. þessu. Ég fellst á það, að eins og frv. kemur frá n. kunni það að vera meir við hæfi. Vildi ég svo aðeins í lokin láta í ljós þá skoðun mína að betur væri allar deildir jafnvel menntar og hv. Ed. Þar gefast æ því betur gáfaðra manna ráð sem fleiri koma saman.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. Ed. hefur tekið til meðferðar frv. til l. um breyt. á lögum um fjáröflun til vegagerðar. Nefndin hefur fjallað um þetta mál að undanförnu á allmörgum fundum og klofnaði í afstöðu sinni til málsins. Leggur meiri hl. n. til að frv. verði samþykkt með breytingum sem fram koma á þskj. 544 og ég mun nú gera grein fyrir. Í grg. með frv. þessu kemur fram að það veggjald, sem hér er lagt til að tekið verði upp og fari eftir þyngd bifreiða, er að nokkru leyti byggt á tillögum starfshóps sem fjallaði um fjáröflun til vegaframkvæmda og lagði til í sínu áliti að innflutningsgjald af bifreiðum yrði lækkað, en þess í stað tekið upp það gjald sem hér er um rætt. Í umfjöllun n. komu fram aths. frá ýmsum aðilum m.a. frá Samtökum atvinnubifreiðastjóra, sem gerðu grein fyrir því að það innflutningsgjald sem lækkað var á bifreiðum samkv. till. fjmrh. á s.l. ári hafi ekki náð til þyngri bifreiða og þess vegna hafi þau einskis notið í því. Það gjald, sem hér er lagt til að sé á lagt, sé því algerlega viðbótargjald á slíkar bifreiðar eða slíkan atvinnurekstur. Nefndin tók að nokkru tillit til þeirra sjónarmiða, sem þarna komu fram, og leggur í brtt. sínum til að gjaldið verði lækkað á þessum þyngri bifreiðum á þann hátt að tekinn sé upp nokkurs konar stigi á gjaldið, það fari lækkandi eftir því sem eigin þyngd hverrar bifreiðar er meiri eða eftir því sem hver bifreið er þyngri. Það kom einnig fram í grg. með þessu frv. að fellt skyldi niður svokallað gúmmígjald. Gúmmígjald er mjög lág upphæð og þess vegna hefur það lítil áhrif á rekstur þessara bifreiða. Því varð það einnig að samkomulagi hjá meiri hl. n. að taka nokkurt tillit til þess og er hér einnig lagt til að tollur af hjólbörðum fyrir vörubifreiðar og langferðabifreiðar sé lækkaður um helming. Þessar breytingar hafa haft þau áhrif á upphæð gjaldsins, sem áætlað var í frv. að mundi nema eins og frv. var lagt fram samtals um það bil 123–125 millj., að gjald þetta lækkar í um það bil 109 millj. Það kemur einkum fram á þyngri bifreiðunum, þannig að gert var ráð fyrir að fólksbifreiðar og minni bílar allt að tveggja tonna eigin þyngd mundu greiða sem næmi 90 millj. af þessu gjaldi. Það er svipuð upphæð ennþá. Af bílum af millistærð, sem eru að eigin þyngd 2–5 tonn, ættu að innheimtast um það bil 6 millj. kr. samkv. upphaflegri till., en eftir þessar breytingar, sem við leggjum til, mundi það nema um 4.5 millj. Af stærstu bílunum, sem eru 5 tonn að eigin þyngd og þyngri, ætti gjald þetta samkv. upphaflegu till. að nema um 27 millj. kr., en samkv. brtt. okkar hefur það lækkað verulega eða niður í 14–15 millj. Þá er gert ráð fyrir að sú tollalækkun á hjólbörðum sem er hér lögð til muni nema um það bil 7 millj. kr. í tekjutapi hjá ríkissjóði, sem kæmi þá fram sem lækkun reksturskostnaðar hjá þessum aðilum. Þá er það um það bil 7 millj. kr. sem þetta mundi þýða í nýjum álögum á stærri bifreiðar í staðinn fyrir 27 millj. í frv. eins og það er í upphafi. Teljum við að þarna hafi verið komið verulega til móts við þessa aðila þannig að þeirra útgjaldaliðir, sem samkv. upphaflegu frv. hefðu átt að vera 27 millj., eru nú aðeins 7 millj. eða um það bil 20 millj. kr. lægri. Það er rétt að vekja sérstaka athygli á því, að gjald þetta er árgjald. Það hefur komið fram í umr. í n. að menn hafa ekki áttað sig nægjanlega á því að gjald þetta er árgjald, en greiðist í hlutfalli við það tímabil sem viðkomandi bifreið er á skrá og er það sama meðhöndlun og á tryggingariðgjöldum bifreiða. Ef bifreið er ekki á skrá nema hálft ár er því aðeins greiddur helmingur af þessu eða hálft gjald fyrir þá bifreið, þannig að gjaldið fer eftir því hversu bifreiðin er lengi á skrá á hverju ári og greiðist í hlutfalli við það. Ef ég fer þá aðeins í gegnum brtt. nánar, þá eru þær á þskj. 544 og er 1. brtt. sem meiri hl. n. gerir um breyt. á 1. gr. frv. Þar segir: „1. mgr. 2. gr. laganna orðist svo: Af öllum bifreiðum og bifhjólum skal frá og með árinu 1983 greiða árgjald, veggjald, sem skal renna óskipt til vegagerðar. Skal gjaldið nema kr. 1.00 af hverju kg eigin þyngdar bifreiðar upp að 2000 kg, kr. 0.70 fyrir hvert kg frá 2001 kg til og með 5000 kg eigin þyngdar hverrar bifreiðar og kr. 0.50 fyrir hvert kg þar umfram. Þó skal hámark veggjalds vera 7600 kr. fyrir hverja bifreið.“ Svo hljóðar þessi 1. brtt. okkar. Það má geta þess, að þetta þýðir fyrir einstakar bifreiðar að t.d. 10 tonna bifreið greiðir samkv. þessari till. 6600 kr. í veggjald á ári í staðinn fyrir 10 þús. kr., eins og hún hefði gert eins og frv. gerir ráð fyrir upphaflega, og 7600 kr. hámarksgjaldið samsvarar því að vera gjald af bifreið sem er 12 tonn að þyngd. Yrði þar sett þak á þannig að það er ekki greitt hærra gjald af þyngri bifreiðum en 7600 kr. og miðast það þá við 12 tonna markið. 2. brtt, okkar er við 5. gr. frv., á þann veg að 5. gr. frv. verði 6. gr., en við bætist ný grein er verði 5. gr. og orðist svo: „Tollur á vörum í tollskrárnúmeri 40.11.20 í 1. gr. laga nr. 120 31. des. 1976, um tollskrá o. fl., lækki úr 40% í 20%.“ Hér er sem sagt gert ráð fyrir að tollur af þeim vörum, sem eru í tollskrárnúmeri nr. 40.11.20 og eru stórir hjólbarðar fyrir vörubifreiðar og langferðabifreiðar, lækki úr 40% í 20% eða um helming. Þetta, eins og ég gerði grein fyrir áðan, er álitið að muni þýða lækkun tekna ríkissjóðs um um það bil 7 millj. kr., því að auk þess sem tollar lækka lækka auðvitað vörugjaldið og söluskatturinn í hlutfalli. 3. brtt. er við heiti frv. Þar sem hér er lagt til að inn í þetta frv. verði tekin viðbótargrein um breyting á tollskrá leggjum við til að heiti frv. verði breytt og það verði svohljóðandi: „Frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 79 6. sept. 1974, um fjáröflun til vegagerðar, sbr. lög nr. 7811977, um breyting á þeim lögum, og um breyting á lögum nr. 120 31. des. 1976, um tollskrá o.fl., með áorðnum breytingum.“ Herra forseti. Ég vonast til að ég hafi gert þannig grein fyrir þessum brtt. og málinu eins og það kemur frá meiri hl. fjh.- og viðskn. að það sé nokkuð ljóst mönnum hvað hér er um að ræða. Það kemur fram í nál. að við teljum að þessi lækkun á tollum á hjólbörðum sé aðeins áfangi í því að ganga lengra í þá átt að lækka tolla af hjólbörðum almennt. Er það í samræmi við þál. sem samþykkt var hér í Sþ. í gær og fjallar einmitt um að Alþingi álykti að fela ríkisstj. að láta setja gæða- og öryggisreglur um innflutning og notkun hjólbarða með hliðsjón af því sem tíðkast í grannlöndum okkar og kanna jafnframt hvort unnt sé að lækka verulega innflutningsgjöld af hjólbörðum. Hér er sem sagt stigið nokkurt skref í þá átt. Meiri hl. n. leggur sem sagt til að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem fram koma á þskj. 544 og ég hef gert grein fyrir.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hv. frsm. meiri hl., hv. þm. Guðmundar Bjarnasonar, varð n. ekki sammála um afgreiðslu þessa máls. Við hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson skilum sérnefndaráliti og erum andvígir þessu máli, þar sem við teljum það óaðskiljanlegan hluta af skattastefnu núv. hæstv. ríkisstj. Þó gert sé ráð fyrir að sá skattur á bifreiðaeigendur, sem frv. felur í sér, eigi að renna til vegamála er svo ekki í raun þar sem framlög ríkissjóðs til vegamála hafa verið skorin niður a.m.k. um svipaða fjárhæð frá yfirstandandi ári. Þetta sést einnig á því að samkv. vegáætlun er framlag ríkissjóðs í ár aðeins 20 millj. kr., en á næsta ári 140 millj: Það á því að sjöfalda framlag ríkissjóðs á næsta ári til vegamála. Sést á þessu hvað í raun er hér verið að gera. Sá skattur, sem hér um ræðir, felur í sér 109 millj. kr. álögur og má því segja að hann komi í stað niðurskurðar á beinum framlögum ríkisins í ár. Í grg. þessa frv. er látið í veðri vaka að þessi skattur eigi að koma í stað lækkunar á aðflutningsgjöldum undanfarið á bifreiðar. Aðflutningsgjöld hafa að vísu lækkað á hverja bifreið, en heildartekjur ríkissjóðs af þeim hafa lækkað mun minna vegna aukins innflutnings. Þessi skattheimta hefur verið sem ég skal nú greina síðan 1978, miðað við ríkisreikning og fjárlög: Árið 1978 voru innflutningsgjöld 39.4 millj., 1979 49.2, þá voru fluttir inn 7500 bílar, 1980 71.2, þá voru fluttir inn 8900 bílar, 1981 var þessi skattheimta komin í 132,8 millj., þá voru fluttir inn 10400 bílar, og í fyrra nam skattheimtan 106 millj. kr., en þá voru fluttir inn 11 800 bílar. Í ár er gert ráð fyrir í fjárlögum að innflutningsgjöld af bifreiðum verði 110 millj. kr. og að 8000 bifreiðar verði fluttar inn. Á hinn bóginn hafa skattar á bensín hækkað gífurlega á þessu tímabili. Þeir hafa hækkað milli ára 1978 og 1983, ársins í ár, um hvorki meira né minna en 438 millj. kr. á föstu verðlagi ársins í ár eða því verðlagi sem vegáætlun er miðuð við. Þessi skattahækkun hefur nánast einvörðungu farið í ríkissjóð og sáralítið í vegi. Það má kannske geta þess, til að sýna hversu gífurleg hækkun hefur þarna orðið á sköttum á rekstur bifreiða, að ef við hefðum þetta fé til ráðstöfunar til vegagerðar í ár hefðum við tvöfalt hærri upphæð til að fjármagna nýframkvæmdir vega og brúa í landinu, miðað við það sem gert er ráð fyrir í vegáætlun sem nú liggur frammi eins og menn vita. Ef þessir fjármunir hefðu allir gengið til vegamála, raungildishækkun skatta á bensín, væri tvöföld upphæð til ráðstöfunar í nýja vegi og brýr á landinu, hvorki meira né minna. Þungaskattur samkv. mæli hefur auk þessa hækkað svo mjög að hann er nú 2,97 kr. á km, en var í des. 1978 15,60 kr. gamlar. Hækkunin nemur því 1804%, ef hægt er að tala um það, en vísitala byggingarkostnaðar hefur hækkað á sama tíma um 518%. Þessi skattur hefur því þrefaldast að raungildi á þessum tíma. Það er því meira en lítil blekking þegar látið er í veðri vaka að þessi nýi skattur, sem miðast við þunga allra bifreiða í landinu, komi í stað einhverra skattalækkana á bifreiðaeigendur undanfarin ár. Í fjh.- og viðskn. komu fram ýmsir agnúar á þessum skatti og mun bréf frá atvinnubílstjórum fylgja nál. minni hl., þegar það verður prentað. Sést þar hvaða sjónarmið þeir aðilar hafa. Það var nokkuð rætt í n., hvort ekki væri ástæða til að undanþiggja öryrkjabifreiðir slíkri skattlagningu, en niðurstaðan varð sú, að ekki voru fluttar um það brtt. Undanfarin ár hefur skattheimta í heild aukist mjög hröðum skrefum, eins og kunnugt er, ýmist vegna álagningar nýrra skatta, eins og þetta frv. hefur í för með sér, eða hækkunar á söluskatti, vörugjaldi, tekju- og eignarskatti o.s.frv. Alþb., Framsfl. og Alþfl. bera ábyrgð á þessari skattahækkunarstefnu, sem verið hefur síðan 1978. Vinstri stjórnin hóf feril sinn með því að leggja á afturvirka skatta og eignarskatta haustið 1978. Þessar hækkanir hafa haldist síðan og aukist. Vinstri stjórnin lagði á fjölda nýrra skatta: gjald á ferðalög til útlanda, skatt á verslunar- og skrifstofuhúsnæði, aðlögunargjald, auk þess sem hún hækkaði söluskattinn um 2%, úr 20% í 22%, haustið 1979 og vörugjaldið um 6% á sama tíma. Þá hófst sú skattahækkun á bensín umfram verðlagshækkanir sem haldist hefur og aukist síðan, án þess að nokkuð sem nemi af þeirri skattahækkun hafi gengið til vegamála. Núv. hæstv. ríkisstj. hefur viðhaldíð öllum vínsútistjórnarsköttunum nema nýbyggingagjaldi, sem var hverfandi lítið, auk þess sem aðlögunargjald er ekki innheimt lengur, en það var fyrst og fremst markaður tekjustofn til iðnþróunar. Hún lagði á orkujöfnunargjald, sem er í raun 1.5% söluskattur. Þá hefur hún lagt á tollafgreiðslugjald og skatt á innlánsstofnanir, svo að nokkuð sé nefnt. Ef dreginn er saman skattahækkunarreikningur þessara tveggja hæstv. ríkisstjórna, sem er á ábyrgð flokkanna sem ég nefndi áðan, Alþb., Framsfl. og Alþfl. í vinstri stjórninni...  Ef athugað er hve þessar skattahækkanir eru miklar á hverja fimm manna fjölskyldu jafngilda þær því að hver fimm manna fjölskylda þurfi að greiða í ár rúmar 50 þús. kr. í skattahækkanir af þessum sökum. Um þetta eru birtir útreikningar í nál. okkar hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar. Það er athyglisvert, af því að við erum að tala hér um vegamál, að á þessum tíma hafa bein framlög úr ríkissjóði verið stórlega lækkuð til vegamála. Ef reiknað er með sama verðlagi og í ár voru framlög úr ríkissjóði 1978 118.5 millj. kr., en í ár eru þau aðeins 20 millj. Ég held að það þurfi ekki að hafa um þetta fleiri orð. Það er augljóst mál að þessi nýi skattur, sem hér er á lagður og sagður renna til vegamála, er fyrst og fremst lagður á til að brúa það bil sem er í vegáætlun vegna niðurskurðar á framlögum ríkisins. Þessi skattur er því aðeins einn hluti af þeim hækkuðu sköttum til eyðslu ríkissjóðs sem gengið hafa yfir að undanförnu. Við erum andvígir þessari stefnu og leggjum til að þetta frv. verði fellt.



Herra forseti. Þegar það frv., sem hér er til umr., var í undirbúningi fékk þingflokkur Alþb. þær upplýsingar frá hæstv. samgrh. að fulltrúar allra flokka hér á Alþingi hefðu lýst yfir stuðningi sínum við þetta frv. Í þingflokki Alþb. komu fram ýmsar efasemdir um að rétt væri að leggja á nýjan skatt af þessu tagi. En þegar hæstv. samgrh. tjáði okkur að fulltrúar annarra flokka, stjórnarandstöðuflokkanna beggja, hefðu lýst yfir samþykki sínu við þennan nýja skatt vegna þess að tekjur af honum ættu að renna til vegamála samþykkti þingflokkur Alþb. fyrir sitt leyti að standa að þessu frv. Það kom síðan í ljós við meðferð málsins, eins og hér hefur birst í framsögum meiri hl. og minni hl. n., að þetta reyndist ekki rétt og fulltrúar Sjálfstfl. í fjh.- og viðskn. standa ekki að samþykkt þessa frv. Það er ljóst að margvísleg gagnrýni kom fram utan þings á þennan nýja skatt. Það hefði verið æskilegra að málið hefði verið betur undirbúið af hálfu hæstv. ráðh. en raun bar vitni. Það kom því í hlut nefndarinnar að bregðast við þeirri víðtæku gagnrýni, sem fram kom utan þings á það form skattlagningar sem hér er lagt til, og leggja til brtt. við frv., sem breyta allnokkuð eðli skattlagningarinnar, leggja til breytingar á tollum á hjólbörðum og hræra við afgreiðslu þessa máls í tollskránni. Það er ekki ákjósanleg aðferð við breytingar á tollskrá að hengja þær breytingar aftan í frv. um fjáröflun til vegagerðar með þeim hætti sem hér er gert. Það var hins vegar talið nauðsynlegt til þess að sætta aðila við efni frv. Þess vegna er ljóst að þetta mál er nokkurt vandræðamál hér á þinginu. Undirbúningur þess hefur gert það að verkum að hv. fjh.- og viðskn. varð að vega það og meta á fáeinum dögum hvort hún ætti að standa að afgreiðslu málsins þótt ljóst væri að undirbúningur frv. hefði hvergi nærri verið eins og skýrt hafði verið frá að ætlunin hefði verið. Sömu dagana og hv. fjh.- og viðskn. var að glíma við þá þraut að breyta þessu frv. í viðráðanlegri búning voru fulltrúar hinna ýmsu landshluta hér á Alþingi að fjalla um vegáætlun þar sem tilgreind eru fjárframlög til vegamála í hinum einstöku landshlutum. Hv. fjh.- og viðskn. var þess vegna í reynd stillt upp við vegg á þann hátt að ef nefndin afgreiddi ekki þennan skatt á síðustu dögum þingsins gæti vegáætlun ekki gengið fram á þeim grundvelli sem fulltrúar hinna ýmsu kjördæma teldu óhjákvæmilegan. Því varð það niðurstaða mín að standa að því að frv. yrði samþykkt, en þó með tveimur skilyrðum: Í fyrsta lagi að skatturinn væri lækkaður allmikið á ákveðnum tegundum bifreiða og í öðru lagi að tryggt yrði með hliðarráðstöfunum af hálfu fjmrn. að öryrkjar og aðrir þeir sem hafa notið hér sérstakrar fyrirgreiðslu vegna fötlunar og annarra hindrana sem sjúkleiki og annað hefur skapað þeim yrðu ekkí látnir bera auknar fjárhagsbyrðar vegna þessarar skattlagningar. Í nál. kemur fram yfirlýsing um að við teljum eðlilegt að mæta auknum rekstrarkostnaði vegna veggjaldsins með því að hækka eftirgjöf af innflutningsgjöldum bifreiða til öryrkja og leggjum til að fjmrn. athugi það mál nánar. Það er alveg rétt, sem hv. þm. Lárus Jónsson sagði í ræðu sinni, að á undanförnum árum hafa þm. allra flokka hér á Alþingi með einum eða öðrum hætti tekið þátt í að auka skatta og álögur af ýmsu tagi. Ýmsir okkar hafa verið þeirrar skoðunar, að hin svokallaða niðurtalningaraðferð, sem oft hefur verið höfð á orði hér á undanförnum árum, ætti ekki eingöngu að ná til launafólks í landinu, eins og virðist oftast nær þegar um hana er fjallað af hálfu þeirra sem eru höfundar þeirrar stefnu, heldur ætti hún einnig að ná til þeirra skatta og gjalda sem lögð eru á almenning í þessu landi. Við teljum það þess vegna ekki góðan kost að á lokadögum þingsins sé verið að telja skattana upp með þeim hætti sem hér er gert. Þeir sem hæst hafa talað um niðurtalningu á öðrum sviðum efnahagslífsins, hafa talið óhjákvæmilegt að leggja til upptalningu á álögum undir lok þingsins. Komið hefur fram í mínum orðum hér að engin ánægja ríkir hjá okkur mörgum með hvernig þetta mál reyndist undirbúið. Það reyndist ekkí rétt, sem sagt þar var, að frv. nyti stuðnings fulltrúa allra flokka í þinginu. Það reyndist einnig óhjákvæmilegt í n. að breyta álagningunni aliverulega við þau skilyrði að þm. allra kjördæma voru að ganga frá vegáætlunum í sínum kjördæmum. Þess vegna er skoðun mín að þessi skattálagning sé illur kostur. Það verði óhjákvæmilegt að skoða hana nánar þegar reynsla hefur af henni fengist. Betra hefði verið ef tími og tóm hefði gefist til að fara aðrar leiðir í því að tryggja vegaframkvæmdir í landinu en leggja enn á ný álögur á almenning í þessu landi. Ljóst er að það er almenningur í þessu landi sem mun útvega meginhlutann af því fjármagni sem hér er lagt til að fari í vegagerð. Meginhlutinn af þeim tekjum, sem eiga að koma af þessu veggjaldi, er fenginn frá venjulegum bifreiðaeigendum, launafólki í þessu landi, sem notar bifreiðar vegna vinnu sinnar eða heimilislífs. Ég er þeirrar skoðunar að þær byrðar sem atmennt launafólk ber í þessu landi séu með þeim hætti nú að það sé illgerlegt að auka þær, hvort heldur með þessum hætti eða öðrum. En við höfðum gefið það fyrirheit í Alþb., þegar málið var í undirbúningi, að standa að frv. Þótt gallar hafi komið í ljós í meðferð málsins taldi ég rétt að standa við þau orð. Ég tel að það sé langt í frá að þetta sé viðunandi lausn á þeim vandamálum sem fólgin eru í því hvernig eigi að stuðla að auknum framkvæmdum í vegagerð í landinu. Ég er þeirrar skoðunar um þær aðgerðir, sem fulltrúar allra flokka hafa staðið að hér á undanförnum árum og ekkert síður á ríkisstjórnartímabili 1974–1978 en síðan 1978, að auka jafnt og þétt margvíslega skatta á almennt launafólk að kominn sé tími til að standa gegn frekari skrefum á þeirri braut. Það er allt of auðvelt fyrir stjórnmálamenn, sem vilja slá sig til riddara á framkvæmdum á ýmsum sviðum, að koma síðan til launafólksins í landinu og segja: Þið eigið einfaldlega að borga brúsann. Það var gripið fram í áðan og spurt hvar hæstv. fjmrh. væri. Ég vil vekja athygli hv. Ed. á því að á síðustu tveimur árum hefur hæstv. fjmrh. Ragnar Arnalds haft margvíslega forgöngu um að leitast við að lækka byrðar á almennu launafólki hér í landinu með lækkun sjúkratryggingagjalds og með ráðstöfun tekjubóta af því tagi sem gerð hefur verið tilraun með á undanförnum mánuðum. En reyndin er hins vegar sú, að ráðherrar hinna ýmsu málaflokka, sem bera ábyrgð á framkvæmdum og umsvifum á hinum ýmsu sviðum, hafa verið kröfuharðastir um ný útgjöld og nýjar tekjuöflunarleiðir til að geta varið þeim til framkvæmda á hinum ýmsu sviðum. Eins og kom fram hjá hæstv. fjmrh. fyrir nokkrum mánuðum lagði hann til við undirbúning fjárlagagerðar s.l. haust innan ríkisstj. að nokkur fjöldi ríkisstofnana og ríkisfyrirtækja yrði ýmist lagður niður eða starfsemi þeirra endurskipulögð frá grunni. Hann lagði fram í þessu skyni sérstaka skrá í vinnu ríkisstj. að undirbúningi fjárlagafrv. Það kunna að þykja nokkur tíðindi að fjmrh. Ragnar Arnalds skuli hafa verið reiðubúinn og hans flokkur að taka til skoðunar ýmsar þær stofnanir og fyrirtæki sem sett hafa verið upp í ríkisgeiranum á undanförnum áratugum og jafnvel leggja til að menn íhuguðu í alvöru að starfsemi þessari yrði hætt eða henni fenginn annar farvegur. En hverjir voru það sem neituðu þessum tillögum? Það voru fyrst og fremst ráðherrar hinna ýmsu fagráðuneyta sem neituðu því að það yrði hróflað við þessu og hinu sem undir þá heyrði. Við höfum allt of lengi gengið þá götu að einstakir ráðherrar telji að það sé vænlegasta leiðin til fylgisöflunar í þessu landi að reisa minnisvarða með auknum útgjöldum með einum eða öðrum hætti. Þegar við blasir í þjóðarbúskap okkar veruleg tekjuminnkun vegna markaðsbrests á fjölmörgum sviðum, vegna minnkandi afla, vegna þess að fjárfesting, sem farið hefur verið í á fjölmörgum sviðum, hefur ekki skilað arði, þá er óhjákvæmilegt að menn geri ákveðnar skipulagsbreytingar á þeim sviðum sem fjármagni hefur verið varið í til þessa, ef þessi minnkun þjóðartekna, ef þessi þrenging umsvifa vegna markaðsbrests erlendis og minnkandi afla hér innanlands og fjárfestingar, sem ekki hefur skilað arði, á ekki að koma niður á almenningi í landinu í formi slíkrar kjararýrnunar að heimilin í landinu muni í raun og veru brotna fjárhagslega undan þeirri byrði. Þess vegna hefði verið æskilegra að menn hefðu sest niður og fundið aðra lausn á þeim tekjuöflunarvanda sem hér er en einfaldlega að segja við launafólkið í landinu: Þið eigið að borga meira. Fjárfestingarvandamál, hvort sem þau eru á sviði vegagerðar eða á sviði annarra þátta í okkar þjóðfélagi, verða ekki leyst á þeim tímum sem við nú lifum eða sem fram undan eru einfaldlega með því að segja við launafólkið í landinu: Þið eigið að borga meira. Það er merkilegt að sömu aðilar og fyrr á þessu þingi, fyrir nokkrum vikum, lögðu til að kjör launafólks yrðu skert allverulega með því að taka af launafólki vísitölubætur skuli einnig telja sjálfsagt að fara þessa leið hér. Það skal tekið fram, herra forseti, að ég segi þetta ekki vegna þessa frv. sérstaklega og ekki vegna þessa málaflokks sérstaklega. Ég tek það alveg skýrt fram. Ég segi þetta eingöngu vegna þess að mér finnst að á tímum minnkandi þjóðartekna, á tímum markaðsbrests í grundvallarútflutningsgreinum okkar, á tímum minnkandi afla og þeirrar staðreyndar að fjárfesting, hvort sem það er járnblendiverksmiðja, útgerðarfjárfesting eða önnur fjárfesting, sem ákveðin hefur verið hér á undanförnum 5–10 árum, skilar ekki þeim arði sem ætlast var til í upphafi, þá verði menn að draga saman seglin í framkvæmdum. Þá sé einfaldlega ekki hægt að koma jafnt og þétt með nýjar og nýjar tillögur um að standa straum af auknum umsvifum á verksviði einstakra ráðherra með nýjum sköttum. Hv. þm. Lárus Jónsson flutti hér svipaða þulu og þm. Sjálfstfl. hafa flutt á undanförnum árum um nauðsyn þess að lækka skatta og taldi að þeir þrír ráðherrar, sem eru þm. Sjálfstfl. í núv. ríkisstj., væru ekki fulltrúar fyrir flokkinn. En í sveitarstjórnarkosningunum á s.l. ári tók Sjálfstfl. völdin í Reykjavík. Væntanlega eru þeir sem þar eru, hv. þm. Albert Guðmundsson, Davíð Oddsson og aðrir, sem skipa borgarstjórnarmeirihl. í Reykjavík, fulltrúar fyrir Sjálfstfl., gæðastimplaðir í bak og fyrir.

Það er rétt. Hvað annað?

Já, það er rétt. Það er viðurkennt hér. En hvað hefur gerst í Reykjavík? Hvað hefur gerst í Reykjavík eftir að skattalækkunarmennirnir miklu komust til valda? Eigum við ekki að skoða það smástund?

Jú, endilega.

Endilega, segir hv. þm. Salome Þorkelsdóttir. Ég skal verða við þeirri ósk. Einn skattur hefur verið lækkaður, fasteignaskattur. Hvernig er hann lækkaður? Hann er lækkaður þannig, að stóreignamenn og fyrirtæki fá meginhluta skattalækkunarinnar í sinn hlut. Venjuleg fjölskylda launamannsins, sem býr í íbúð í sambýlishúsi, fær lækkun sem nemur um það bil 500 kr., en stórkaupmaðurinn og forstjórinn, sem búa í einbýlishúsinu, fá lækkun um 2000–3000 kr. og fyrirtækin, sem eiga verslunarhallirnar og aðrar stórbyggingar, fá lækkanir í tugum og jafnvel hundruðum þús. Skattalækkunin er framkvæmd með þeim hætti að fjölskylda launamannsins fær 500 kr. minnkun, en fjölskylda stóreignamannsins fær mörg þús. kr. minnkun.

Er það þessi krónutala eða prósentan?

Það er alveg ljóst að sú krónutala sem kemur til lækkunar hjá hverjum og einum er eins og ég hef hér lýst. En sagan er ekki búin, hv. þm. Salome Þorkelsdóttir. Hún er rétt að byrja.  Nú hefur það gerst í fyrsta sinn í Reykjavíkurborg að í hvert sinn sem barn kemur á barnaleikvöll þarf það að greiða 10 kr. Komi það oftar en einu sinni á hverjum degi þarf það að borga aftur 10 kr. 

Það er ekki Sjálfstfl.

Nei, það er alveg rétt, það er ekki Sjálfstfl., en aum er afsökunin orðin þegar strax er byrjað að skýla sér bak við það að einhverjir vondir vinstri menn kunni kannske að hafa gert hið sama. Það er ekkert betra fyrir það. En safnast þegar saman kemur. Hafa hv. þm. Sjálfstfl. sest niður og reiknað hve þetta eru mikil útgjöld árlega fyrir fjölskyldu launafólksins eða ef til vill hina einhleypu verkakonu, sem þarf að senda börn sín á leikvöll? Útgjaldaviðbótin fyrir hina einhleypu verkakonu, sem sendir börn sín tvö eða þrjú á leikvöll um það bil 200 virka daga á ári, er talsverð og hvað nemur hún mikilli upphæð hjá henni einni? Heilum mánaðarlaunum. Aukning skattanna á verkakonuna í Reykjavík, sem verður að senda börn sín á leikvellina, nemur mörgum þúsundum kr. á ári. Hann er fljótur að fara fimmhundruðkallinn sem gefinn var eftir í fasteignaskatta af íbúðinni. Hann er tekinn margfaldur aftur með því að skattleggja börnin sem fara inn á leikvellina. En sagan er ekki öll búin. Strætisvagnafargjöldin hjá börnunum eru hækkuð á tveimur mánuðum um 119%. Um 119% á tveimur mánuðum eru strætisvagnafargjöld barna í Reykjavík hækkuð. Auðvitað er það skattaaukning. Auðvitað er það tekjuöflunarleið fyrir borgarsjóð eftir öðrum leiðum. Hvað þýðir þetta á heilu ári fyrir venjulega barnafjölskyldu, sem verður að senda börn sín í skóla með strætisvögnum og til að heimsækja afa og ömmu einu sinni eða tvisvar í viku eða svo? Þessi eina hækkun nemur í útgjaldaaukningu 7–8 þús. kr. á ári. Með þessum tveimur liðum, gjöldunum á leikvellina og hækkun barnafargjaldanna í strætisvögnunum, sem er miklu meiri hækkun en á fullorðinsfargjöldunum, er tekið í auknar innheimtur hjá borgarsjóði í Reykjavík sem nemur 1–2 mánaðarlaunum venjulegs launamanns í þessari borg eða milli 10–20 þús. kr. í aukna skattheimtu af launafólki í Reykjavík. Og hvað er það á móti 500 kr. sem launamaðurinn fékk í formi hinnar margauglýstu lækkunar á fasteignagjöldum? Það er ekki mikið. Þess vegna fagna ég því að hv. þm. Lárus Jónsson skyldi benda mönnum á að skoða staði þar sem gæðastimplaðir sjálfstæðismenn stjórna. Hvað gerist þar í skattaálögum á allmennt launafólk? Það var sagt áðan skýrt í frammíkalli að þessir menn væru gæðastimplaðir af Sjálfstfl., að enginn þyrfti að efast um að þeir væru að framkvæma hans stefnu. En Sjálfstfl. er ekki treystandi til að lækka skatta á almennu launafólki hér í þessu landi. Þar verða aðrir að koma til.



Ég vil út af þessari ræðu taka fram að við erum hér að ræða dagskrármálið, fjáröflun til vegagerðar. Ég veit að margt kemur þar inn í, en vildi eindregið óska eftir því að menn héldu sig sem mest við dagskrármálið sjálft.



Herra forseti. Ég skal halda mig við dagskrármálið. Ég kveð mér hljóðs til þess að leiðrétta það sem kom fram og var rangt hjá hv. síðasta ræðumanni. Ég hef aldrei gefið yfirlýsingu um að tryggur væri stuðningur stjórnarandstöðunnar, þ.e. bæði Alþfl. og Sjálfstfl., við þetta mál. Ég sýndi málið þm. úr báðum þessum flokkum og gerði grein fyrir því síðar í ríkisstj. að Alþfl. hefði lýst því yfir við mig að hann mundi styðja málið. Hins vegar hef ég ekki fengið slíka yfirlýsingu frá Sjálfstfl. Ég gerði þó grein fyrir því að einn þm. Sjálfstfl. hefði verið vingjarnlegur í garð málsins, en tók skýrt fram að það lægi ekki fyrir nein stuðningsyfirlýsing frá þingflokki Sjálfstfl. Ég hef aldrei rætt við hv. þm. um þetta mál og veit ég ekki hvaðan hann hefur þessar röngu upplýsingar. Hv. þm. hélt því fram áðan að málið hefði verið illa undirbúið af þeim hæstv. ráðh. sem málið flytur, en hann hlýtur að hafa mismælt sig þar því að það er hans flokksbróðir, fjmrh., sem flytur málið. Ég skal skýrt taka það fram að það er þó ekki hann sem hefur undirbúið það. Þetta mál er að mínu mati mjög vandlega undirbúið. Það vann að því nefnd sem í áttu m.a. sæti fulltrúi fjmrn., Árni Kolbeinsson, fulltrúi Vegagerðar og fulltrúi samgrn. Þeir fengu það verkefni með fullu samkomulagi fjmrh. og mín að gera tillögur um leiðir til að færa fjármagn beint til vega, jafnvel úr ríkissjóði. Skýrslur þeirra voru lagðar fram og sýndar hér á hinu háa Alþingi fyrir meira en ári. Þær voru og eru mjög ítarlegar. Ein af þeim tillögum, sem þar kom fram, er sú, sem nú er verið að framkvæma, að lækka tolla til ríkisins af bifreiðum, en taka í staðinn upp veggjald. Þetta mál er því búið að liggja fyrir lengi. Um þessa framkvæmd varð samkomulag við hæstv. fjmrh. og að sjálfsögðu innan ríkisstj., sem leiddi til þess að tollar voru í tvígang lækkaðir á bifreiðum, um um það bil 120 millj. kr. á ári, sem er sama upphæð sem gert er ráð fyrir að innheimta með veggjaldinu. Ég vísa því algerlega á bug að þetta mál sé illa undirbúið og kemur mér spánskt fyrir sjónir ef hv. þingflokksformaður hefur ekki fylgst með allri meðferð þessa máls. Ég held að það hljóti að vera. Hv. þm. talaði mikið um aukna skattlagningu og upplýsti að þeir Alþb.-menn hefðu barist með oddi og egg gegn slíku. Ég verð að viðurkenna að ég kannast ekki við það. En það mun vera fyrir utan þetta dagskrármál og skal ég ekki fara fleiri orðum um það. En þegar menn tala um að leggja fé í vegi verða menn jafnframt að gæta að því hvað sparast með betri vegum. Á undanförnum þremur árum hafa verið lagðir 370 km af bundnu slitlagi og eru þeir nú orðnir um 670 km. Í þessu felst gífurlegur sparnaður fyrir vegfarendur. Á því er ekki nokkur vafi og reyndar auðvelt að reikna það út. Fyrir enga er þessi sparnaður meiri en þær stóru og þungu bifreiðar sem nota vegina jafnframt mest. Á því byggðist sú tillaga að leggja einnig á þessar bifreiðar veggjald. Nú er orðið samkomulag um að lækka tolla á hjólbörðum og því fagna ég. Ég tel það vera framfaraspor. Góðir hjólbarðar eru öryggistæki og mega ekki vera of dýrir. Ég fagna því að í meðferð hv. nefndar hefur orðið samkomulag um slíkt. Ég tel einnig að nefndin hafi út af fyrir sig lagfært það hámark sem þetta veggjald getur náð. Það má lengi deila um hvort of langt er gengið þar til skerðingar á tekjum Vegasjóðs, en ég tjáði mig strax hlynntan því að hámark yrði þar sett á þannig að ekki kæmi illa niður á t.d. bifreiðum sem eru mjög þungar, en kannske nota vegina lítið. Ég tel því fyrir mitt leyti að eins og frv. er nú orðið a.m.k. eigi allir að geta sætt sig við þetta veggjald hafandi í huga bundið slitlag, sem verður lagt fyrir þessa peninga, og þann sparnað sem því fylgir, sem er mjög mikill og auðvelt út af fyrir sig að upplýsa, og jafnframt þá lækkun sem ráðgerð er á tolli á hjólbörðum.



Herra forseti. Ég veit ekki hvort hægt er að gera þá kröfu til annarra að þeir haldi sig fast og stíft við dagskrármálið eftir að 11. þm. Reykv., Ólafur Ragnar Grímsson, hefur haldið hér stefnumarkandi ræðu í efnahagsmálum. Það er hins vegar eftirsjá að því að hann skyldi ekki halda þessa ræðu fyrir 1–2 árum. Þá væri ekki jafnilla fyrir okkur komið núna, svo framarlega sem hann hefði þá komið fram vilja sínum fyrir hönd þingflokksins og talað fyrir hönd þingflokksins. Þá væri ekki eins illa komið fyrir okkur og raun ber vitni. Við höfum oft talað fyrir því, Alþfl.-menn, að það væri orðið mikið einkenni á þessu þjóðfélagi að reikningar væru framsendir launafólki, ekki síst fyrir ýmiss konar óráðsíu í fjárfestingu og hallærisrekstur, að það færu miklir fjármunir í fjárfestingu sem ekki skilaði arði. Ég þarf ekki að telja upp dæmin um það. Þau verða rakin allt frá Kröflu og í gegnum skriðu innflutnings á togurum á undanförnum árum, sem við Alþfl.menn fluttum hér frumvörp um ár eftir ár að skyldi stöðvaður, sem við höfðum reyndar forgöngu um að var stöðvaður í tíð fyrrv. ríkisstj., en sú ákvörðun fékk ekki að standa. Ræða hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar var eins konar uppgjör við ríkisstjórnina, sem Alþb. er aðili að, en jafnframt í rauninni harkaleg árás á hæstv. fjmrh. En í meginatriðum trúi ég að þetta hafi verið rétt mat hjá hv. þm. En vegna tilmæla hæstv. forseta um að halda sig sem mest við efnið skal ég ekki á þessu stigi fara nánar út í þessi atriði, þó að til þess sé í raun ærin ástæða. Það sem hér er til umr. er veggjald, fjáröflun til vegagerðar. Mér er sagt að Nóbelsskáldið okkar, Halldór Laxness, sem hefur átt Jagúarbíl, hafi einhvern tíma verið spurður að því hvort það væri ekki óhentugt og dýrt að vera með svo fínan bíl á svo vondum vegum útlendingur hafi spurt hann að því. Og Halldór Laxness svaraði að bragði: „Það er í rauninni dýrt að vera Íslendingur.“ Það er það, sem við stöndum frammi fyrir núna. Það er dýrt að aka bílum á slæmum vegum, en það er líka dýrt að endurbyggja vegina og gera þá betur úr garði. Hvorn kostinn sem menn velja er dýrt að vera Íslendingur. Hér stendur valið um hvort menn ætla að leggja meira fé í vegagerð og njóta þægindanna af betri vegum og lægri kostnaðar við að reka bílinn eða hvort menn ætla að halda áfram að eyðileggja bílana sína unnvörpum á ónýtum vegum. Það kom fram í ræðu hv. 3. þm. Norðurl. e. áðan, að skattlagning væri mikil af umferðinni í landinu. Það er rétt. En vegirnir kosta líka mikið. En einhvern veginn hefur það viljað verða svo, að þessir peningar hafa ekki enst allt of vel í vegagerð, án tillits til þess hvort fjmrh. heitir Matthías A. Mathiesen, Ragnar Arnalds eða Tómas Árnason og án tillits til þess hvaða þingmeirihluti hefur farið með völd hér á Íslandi. Það sem meira er: Vegna þess að nýbyggingar á vegum hröpuðu um fjórðung að raungildi í fjmrh.-tíð Matthíasar Á. Mathiesens var það sérstakt tilefni til þess að Alþingi samþykkti langtímaáætlun í vegagerð til að rétta hlutinn eftir þetta tímabil. Það vitum við. Til nýbyggingar vega fóru á verðlagi 1981 199 millj. árið 1975, en 156 árið 1978. Þegar við stöndum frammi fyrir því að ætla að sinna því verkefni sem Alþingi samþykkti með langtímaáætlun í vegagerð og um endurbætur á vegakerfinu hljóta menn að leita leiða til að reyna að standa við það verkefni, a.m.k. að sem mestu leyti. Um þessar mundir hafa þm. verið að reyna að skipta niður því fé sem til vegagerðar á að verja. Ég er hræddur um að það þrengdist mjög kosturinn ef það fé yrði skorið niður um svo sem eins og 100 millj. kr. En meðan menn ekki benda á aðrar leiðir til að mæta þessu verkefni hljóta menn að leitast við að finna lausn og það er auðvitað hlutverk Alþingis að finna lausn á þessu máli. Varla eru uppi hugmyndir um að leysa þetta með erlendum lánum, ég vona ekki, þannig að menn standa frammi fyrir því að útvega innienda fjáröflun í þetta eða leysa það með erlendum lánum. Þá trúi ég að valið sé auðvelt. Alþfl. hefur talið að það væri hlutverk Alþingis og hann vildi eiga hlut að því að leysa þann vanda sem menn stæðu frammi fyrir í þessum efnum. Hitt er annað mál, að Alþfl. taldi að veggjaldið, eins og það lá fyrir í upprunalegri mynd, væri gallað og stóð þess vegna fyrir því að á því yrðu gerðar breytingar. Ef hæstv. samgrh. þarf að kvarta undan því, eins og hann gerði hér áðan, að hér sé um of mikla takmörkun á veggjaldinu að ræða getur hann kennt Alþfl. um það. Á sama hátt hefur það verið skoðun okkar Alþfl.manna og verið samþykkt þáltill. frá einum okkar þm. um það, að það væri rangt að skattleggja hjólbarða með þeim hætti sem gert hefur verið. Hér er um öryggistæki að ræða. Það er ekki eðlilegt að hvetja menn í rauninni til þess með skattlagningu að sinna ekki öryggistæki af þessu tagi með eðlilegum hætti, að draga um of að endurnýja hjólbarða. Það getur valdið alvarlegum slysum. Þess vegna lögðum við áherslu á það við afgreiðslu þessa máls, að það að draga úr tollheimtu á hjólbörðum yrði liður í þeirri ákvörðun sem hér er tekin. Við höfum fengið fyrirheit um að ekki einungis verði þegar í stað helmingaður tollur á hjólbörðum í ákveðnum tollskrárnúmerum, heldur verði haldið áfram á sömu braut. Það er áreiðanlegt að langtum heilbrigðara er að taka upp veggjald af því tagi sem hér um ræðir en halda áfram mikilli tollheimtu á hjólbörðum. Að því leytinu er hér verið að stíga skref til réttrar áttar að því er varðar tekjuöflun af umferðinni til að standa undir vegaframkvæmdum. Herra forseti. Við Alþfl.-menn áttum hlut að þessari lausn fyrst og fremst vegna þess að við töldum að þetta mál yrði að leysa og við komum ekki auga á í fljótu bragði að það yrði leyst með öðrum hætti en þeim sem hér er lagt til. Það yrði mikið ábyrgðarleysi af þeim sem hlaupast frá þessu verki núna án þess að koma því í höfn. Alþingi á vitaskuld að leysa þetta mál og við Alþfl.-menn töldum rétt að standa að lausn á því.



Herra forseti. Áður en þessari umr. lýkur vildi ég gjarnan fara nokkrum orðum um meginefni þessa máls og þær breytingar sem gerðar hafa verið á frv. með till. hv. fjh.- og viðskn. sem hér liggja fyrir. Eins og kunnugt er er frv. þetta um bifreiðagjald lagt fram með það í huga að aðflutningsgjöld hafa verulega verið lækkuð á undanförnum árum, sérstaklega á undanförnum 18 mánuðum, og þau gjöld nema mjög svipaðri upphæð og þau gjöld sem nú er verið að leggja á, þ.e. um 120 millj. kr. Ríkissjóður hefði fengið 120 millj. kr. meira í tekjur ef aðflutningsgjöld hefðu verið óbreytt á árinu 1983. Þess vegna er ekki hægt að segja að hér sé um aukna skattabyrði að ræða frá því sem var áður en aðflutningsgjöldin voru lækkuð. Hins vegar er ljóst, að við undirbúning frv. hefur ekki verið hugsað nægilega til þess að það eru fyrst og fremst eigendur smábíla sem hafa hagnast á lækkun aðflutningsgjaldanna. Þeir sem eiga stóra bíla, vörubíla og flutningabíla af ýmsum tegundum, hafa ekki fengið samsvarandi lækkun, en þeir verða að sjálfsögðu fyrir nokkurri gjaldtöku með álagningu þessa nýja gjalds, þótt að vísu megi segja að þeir eigi þess flestir kost að velta af sér þeirri byrði út í verðlagið. Ég tel að það hafi verið mjög skynsamlegt af hv. fjh.- og viðskn., og það er gert í fullu samráði við mig, að breyta frv. á þann veg að eigendur vöruflutningabíla og vörubíla, stórra bifreiða, þurfi ekki að greiða hlutfallslega jafnháan skatt og gildir um minni bifreiðarnar, enda gæti oft og tíðum verið um æðistórar og þungbærar upphæðir að ræða ef gjaldið, 1 kr. pr. kg, ætti að gilda um allar bifreiðar alveg óháð því hversu stórar þær eru. Þannig er enginn vafi á að hér hefur verið stigið spor í rétta átt og ég fagna því. Eins og fram hefur komið felur frv. m.a. í sér að svokallað gúmmígjald er fellt niður. Það er líka spor í rétta átt og var auðvitað löngu kominn tími til að það gjald væri látið hverfa út úr skattakerfinu. Ekki skal ég segja hvort þetta gjald átti einhvern tíma rétt á sér, en það á það greinilega ekki lengur. Miðað við hvað góðir hjólbarðar eru mikið öryggisatriði varðandi hverja bifreið er ljóst að það er lítil skynsemi í því að skattleggja hjólbarða alveg sérstaklega. Það vill svo til að hjólbarðar báru ekki aðeins þetta sérstaka gúmmígjald. Þeir báru líka toll og þeir bera vörugjald. Þessar vörur eru því enn töluvert tollaðar. Ég tel tvímælalaust rétta stefnu að horfið verði frá þeirri skattlagningu í nokkrum áföngum. Með hliðsjón af því að hér er um að ræða skipti á sköttum hvað varðar eigendur einkabifreiða, en eigendur vörubifreiða og vöruflutningabíla hafa ekki fengið samsvarandi lækkun í sinn hlut, þótti eðlilegt að nánar athuguðu máli að lækka aðflutningsgjöld af hjólbörðum sem sérstaklega eru ætlaðir fyrir þyngri bifreiðar, og ég samþykkti það fyrir mitt leyti að við tækjum ákvörðun um að lækka tolla af hjólbörðum úr 40% og í 20%, þegar um er að ræða þessa tegund hjólbarða, sem tolluð er í alveg sérgreindan tollflokk. Það á því ekki að valda neinum vandamálum að tollar eru lægri með þessari breytingu á hjólbörðum sem vörubílar og vöruflutningabílar eru keyrðir á en á venjulegum bílum, en þar verða þeir áfram 40%. Það þarf auðvitað ekki að segja mönnum að tollalækkunin ein úr 40% í 20% felur ekki aðeins í sér lækkun, vegna þess að verið er að lækka þessa ákveðnu tollprósentu. Vörugjald leggst ofan á tollinn og sérstaklega leggst söluskatturinn ofan á allt verðið. - Það er kannske mismæli hjá mér að segja að vörugjaldið leggist ofan á tollinn, en það er sölugjaldið sem leggst ofan á tollinn. Því er um að ræða miklu meiri lækkun í raun og veru en bara þá sem felst í lækkuninni á tollprósentunni sjálfri. Ég hygg að flestir alþm. séu hlynntir því að aðflutningsgjöld á hjólbörðum verði lækkuð. Ég vil lýsa því yfir af minni hálfu að ég lít fyrst og fremst á þessa lækkun á aðflutningsgjöldum á hjólbörðum sem fyrsta áfanga í víðtækari lækkun aðflutningsgjalda á þessari vörutegund, sem tvímælalaust ber allt of há aðflutningsgjöld í dag, eins og svo raunar margar aðrar vörur. Tollskráin okkar er sérkennileg bók. Þar er margt misræmið að finna. Fjmrn. hefur einmitt unnið að því að samræma aðflutningsgjöld, en það er mikil vinna. Henni er ekki að fullu lokið, en hefur verið gert ráð fyrir að hægt yrði að flytja frv. um það efni á næsta vetri. Eitt af því sem torveldar endurskoðun tollskrár er að vísitölugrundvöllurinn, sem notaður er við útreikning á framfærsluvísitölu, er mjög úreltur og það er ákaflega erfitt að breyta tollskránni í grundvallaratriðum nema áður sé búið að breyta vísitölugrundvellinum til nútímalegra horfs. En það er ekki ástæða til þess í þessu tilviki að bíða eftir endurskoðun aðflutningsgjaldanna. Það er full ástæða til þess þvert á móti að stíga hér ákveðið spor, taka ákveðinn áfanga í þá átt að aðflutningsgjöld verði verulega lækkuð á hjólbörðum. Ég vildi láta þessi sjónarmið mín koma fram hér um leið og málið er afgreitt við 2. umr. frá deildinni.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. úr hófi, en ég vildi gera örfáar aths. við það sem fram hefur komið hér. Sumar þær ræður, sem fluttar hafa verið við þetta mál, hafa verið allsérkennilegar, eins og hér hefur komið fram, en ég skal ekki blanda mér í það. Hæstv. samgrh. talaði um að það hefði verið sett á laggir nefnd til að afla fjár til vegagerðar og færa fjármagn beint til vega, jafnvel úr ríkissjóði, eins og hæstv. ráðh. orðaði það. Ég henti á það strax við fjárlagaafgreiðslu í vetur, að vegáætlunardæmið var vísvitandi skilið eftir. Það var gert ráð fyrir stórfelldum niðurskurði á framlögum úr ríkissjóði til vega og miðað einvörðungu við að heildarframlögin yrðu 2.1% af þjóðarframleiðslu, sem væri í raun miklu minna vegna þess hve forsendur fjárlaga eru rangar. Síðan var því yfirlýst af hálfu samgrh. að það yrði tekin upp, þegar þing kæmi saman, ný fjáröflun til vegagerðar. Það er nefnilega kjarni þessa máls, að þrátt fyrir þennan skatt kemur ekki meir til vegamála núna en í fyrra og þó er í gildi núna langtímaáætlun þar sem Alþingi samþykkti að auka allverulega heildarframlög til vegamála. Við fjvn.-menn höfum í höndum útreikninga frá Vegagerð ríkisins um þetta atriði, þannig að það þarf ekkert að deila um að þessi skattur bætir ekki krónu við raungildi fjármagns til nýrra vega og brúa í ár frá því sem það var í fyrra, þrátt fyrir að ný vegáætlun gerir ráð fyrir, sú langtímaáætlun, verulega auknu fé. En þetta sýnir bara að skorin voru niður framlög ríkissjóðs til vegamála og féð notað í eyðslu, en bætt við nýjum skatti til vega, sem er markaður til vega, og þann veg átti að fá stjórnarandstöðuna til liðs við þetta mál. Hæstv. ráðh., bæði hæstv. samgrh. og hæstv. fjmrh., töluðu um að hér væri um einhver býtti á sköttum að ræða. Ef maður tekur dæmið alveg einhliða þannig og talar um innflutningsgjöldin, að þau hafi verið lækkuð, eins og fram kom í minni ræðu áðan, voru þau lækkuð á hvern bíl, það er alveg rétt, en aukning á innflutningi hafði í för með sér að ríkissjóður tapaði ekki eins mikið á því og hefði kannske mátt halda. En burtséð frá því að við tökum bara þetta dæmi, lækkun á innflutningsgjöldum á bíla og þennan nýja skatt, má kannske til sanns vegar færa að þarna sé um að ræða einhver skipti á sköttum. Hæstv. ráðh. sá ýmsa agnúa á því. Þetta kemur nefnilega misjafnlega niður á bifreiðaeigendum. Þeir sem hagnast á lækkun innflutningsgjaldsins eru aðrir en þeir sem fá þennan nýja skatt, það er alveg hárrétt hjá honum. En ef við tökum heildarskattlagningu á umferðina, á notkun bifreiða, undanfarin ár er skattahækkunin á bensín svo gífurleg að það mundi tvöfalda - hæstv. samgrh. er víst ekki viðstaddur - þá fjármuni sem hann hefði til framkvæmda við nýja vegi og brýr, ef öll sú skattahækkun hefði gengið til vegamála. Sáralítið af því gengur til vegamála. Þetta hefur farið í ríkissjóð. Þessi þróun hefur haldið áfram alveg fram á síðustu ár. Ég er hér með upplýsingar, sem hæstv. ráðh. getur fengið, og útreikninga Vegagerðar ríkisins um þetta efni. Ef við tökum þungaskattinn á km hefur hann þrefaldast að raungildi síðustu árin. Við getum því ekki verið að tala um einhver skipti á sköttum ef við leggjum á þennan nýja skatt. Það er víðs fjarri að svo sé. Ég skal ekki orðlengja frekar um þetta, en ég vildi þó víkja að orðum hv. 2. þm. Reykn. Kjartans Jóhannssonar. Hann sagði að raungildi vegaframkvæmda hefði minnkað um fjórðung á árunum 1974–1978. Ég skal ekki rengja þessa fullyrðingu hans. En þá verður auðvitað að benda á að einhverjum mestu átökum í vegamálum á Íslandi var að ljúka þegar þetta tímabil hófst, þ.e. vegagerð um Skeiðarársand. En það sem hann sagði um langtímaáætlun í vegagerð er einhver misskilningur. Það er ekki vegna þess að það hafi verið einhver samdráttur í vegaframkvæmdum á þessu tímabili sem Alþingi samþykkti langtímaáætlun í vegagerð. Við sjálfstæðismenn höfðum flutt till. um gerð langtímaáætlunar í vegagerð allar götur síðan 1978. Árið 1980 flutti núv. hæstv. ríkisstj. till. um sama efni. Hún gekk miklu skemmra en till. okkar. Við gerðum ráð fyrir að það gengju til vegamála um 2.5% af þjóðarframleiðslu á ári. Þessi till. ríkisstj. gerði ráð fyrir 2%. Fjvn. tók þessar tillögur báðar á þinginu 1981 og steypti þeim saman til samkomulags og það varð heildarsamkomulag á Alþingi um þessa langtímaáætlun. Þessi langtímaáætlun segir svo, að í ár skuli ganga 2.2% af þjóðarframleiðslu til vegamála. Það verður vanefnd á fyrsta framkvæmdaári þessarar langtímaáætlunar þrátt fyrir þennan nýja skatt, vegna þess að framlög til vegamála ná kannske 2.1 % í ár með þessum skatti, en ekki 2.2%. Þar munar allverulegri fjárhæð. Ég vildi aðeins minna á þetta. Sannleikurinn í málinu er sá, að þessar tillögur okkar sjálfstæðismanna lágu fyrir mörgum þingum. Síðan flutti núv. hæstv. ríkisstj. till. um sama efni, sem gekk skemmra, en fjvn. gekk fram í því að sameina menn um eina þáltill., sem var samþykkt, ef ég man rétt, vorið 1981, um gerð langtímaáætlunar. Ég vildi aðeins að þetta kæmi fram.



Herra forseti. Ég ætlaði að svara ummælum hæstv. samgrh. og óska eftir því að hann verði sóttur hingað í deildina. Hæstv. samgrh. sagði áðan að hann væri undrandi á því hvaðan ég hefði þær upplýsingar að það hefði verið sagt að flokkar stjórnarandstöðunnar hefðu lýst yfir stuðningi við þetta mál. Ég get sagt hæstv. ráðh. að innan þingflokks Alþb. var skýrt frá þeim ummælum ráðh. að svo væri. Það var einnig greinilegt á fundum fjh.- og viðskn. Ed., að það kom þm. Framsfl. í n. jafnmikið á óvart og mér að niðurstaða málsins skyldi vera að þm. Sjálfstfl. lýstu yfir andstöðu við málið. Þetta er því engin einkaskoðun, sem ég hef verið að lýsa hér í umr., heldur var sá skilningur ríkjandi víða innan þings að það hefði náðst í undirbúningi málsins af hálfu hæstv. samgrh. víðtækur stuðningur við málið. Herra forseti. Hæstv. ráðh. líður greinilega eitthvað illa undir þessum umr. um vegamál. Vill ekki forseti gera ráðstafanir til þess að það verði náð aftur í ráðh.?

Það er velkomið að óska eftir því við hæstv. ráðh. að hann komi hér til umr. Hann mun vera í ræðustól í Nd. Sú mun vera ástæðan.

Ef hæstv. samgrh. er í ræðustól í Nd. óska ég eftir því að það verði gert hlé á umr. hér í Ed. þar til hæstv. ráðh. getur komið hingað aftur. Þau ummæli, sem hann lét hér frá sér fara í ræðustól áðan um undirbúning málsins og meðferð n. á því, eru þess eðlis að það er óhjákvæmilegt að þeim verði svarað og hann hafi tækifæri til að hlýða á þau svör. Ég hef engan áhuga á því að eiga við hann orðastað fjarstaddan.

Þessi umr. hefur nú þegar staðið nokkuð lengi og ég hafði vænst þess og reyndar lofað hv. dm. því að fundurinn drægist ekki mjög úr hömlu.

Herra forseti. Það er til einföld lausn á þeim vanda. Hún er að ná í hæstv. samgrh. og halda honum hér í svona 2–3 mínútur.

Ég reikna með því að hæstv. ráðh. þurfi að ...

Bara að fresta málinu.

Já, það er auðvitað möguleiki á því að fresta málinu alveg, ef um það er beðið, því að ég get ekki áttað mig á því nægilega vel hvað hæstv. ráðh. verður lengi í ræðustól Nd., en þannig er háttað nú að mál ganga mjög á víxl og erfitt að eiga við það atriði út af fyrir sig.

Ég tek skýrt fram að ég er ekki að óska eftir frestun málsins til morguns, en ef hæstv. forseti og aðrir þm. vilja gera það er það í lagi af minni hálfu. En þetta mun ekki taka langan tíma.

Ég skal verða við þeirri ósk að fresta þessari umr. til kl. 10.20, ef svo mætti vera að hæstv. ráðh. væri þá kominn hingað í deildina. Það er út af fyrir sig sjálfsagt. Ég get hins vegar ekki ábyrgst að sá frestur nægi.

- Fundarhlé. Herra forseti. Ég þakka fyrir að það var gert þetta fundarhlé svo að hæstv. samgrh. gæti verið hér. Ég hafði skýrt honum frá því að það voru fleiri en ég sem voru þeirrar skoðunar að Sjálfstfl. ættaði að styðja þetta frv. Það kom á óvart á fundum n. og lá ekki ljóst fyrir þar í byrjun máls að svo mundi ekki verða. Hæstv. ráðh. gerði einnig aths. við þá skoðun mína að málið væri illa undirbúið, en eins og kom fram hjá honum var undirbúningur málsins á hans vegum. Ég vil skýra mál mitt aðeins nánar. Það hefur nú komið fram í þessum umr., bæði hjá hv. þm. Lárusi Jónssyni og hæstv. fjmrh., að það komu margar leiðir til greina þegar meta skyldi með hvaða hætti ætti að afla fjár til vegagerðar. Það var alls ekki sjálfgefið að sú leið sem valin var í frv. væri sú eðlilegasta og rétta, enda kom það strax í ljós við meðferð málsins að talið var óhjákvæmilegt að gera á frv. mjög miklar breytingar, breyta algerlega þeim skattstiga sem í frv. var og rjúka til og gera breytingar á tollalöggjöf með nokkurra sólarhringa fyrirvara til að sætta menn við að fallast á afgreiðslu þessa frv. Það er alls ekki sjálfgefið að það sé eðlilegur þáttur í skattlagningu, þótt hún eigi að beinast að uppbyggingu vega á þeim grundvelli að notkun betri vega skili sér í aukinni hagsæld fyrir bifreiðaeigendur, að miða skattinn eingöngu við þyngd bifreiða. Það er hægt að færa allmörg og ítarleg rök fyrir því að slíkur grundvöllur veiti ekki rétta mynd af þeirri hagsæld sem viðkomandi bifreiðaeigandi hefur af bættum vegum. Það fer m.a. eftir notkun bifreiðar, eftir því hvar keyrt er, á hvaða svæðum, í hvaða landshlutum o.s.frv. Ef verkefnið var að afla tekna með sanngjörnum hætti til vegaframkvæmda voru fleiri leiðir en þessi sem komu til greina. Sú skýrsla, sem unnin var af hálfu þeirrar nefndar sem hæstv. ráðh. nefndi hér í sinni ræðu, gaf það til kynna að par mætti fara ýmsar leiðir. Ýmsir nm., þar á meðal ég, hefðu kosið að hafa betri tíma og tóm til að finna þessari tekjuöflun til vega annan og réttlátari farveg en hér er gert. Það voru mjög óeðlileg vinnuskilyrði að nefndin yrði að binda athugun sína við þá tímapressu að atgreiðsla vegáætlunar beið hjá Vegagerð ríkisins og hjá kjördæmahópum einstakra þm. eftir því að nefndin kæmi sér niður á það, í hvaða formi þessi skattlagning skyldi vera. Þess vegna sköpuðust engar aðstæður í nefndinni til að skoða hinar ýmsu leiðir, sem þarna komu til greina, né heldur til að athuga hvort það væru ekki fleiri breytingar en þær sem krafist var utan þings að væru gerðar á frv. og gefa sér þannig tíma til að skoða málið í heild sinni. Ef það lá ljóst fyrir fyrr á þessu þingi að nauðsynlegt væri að afla tekna til vegagerðar hefði verið miklu eðlilegra að leggja þetta frv. fram 1–2 mánuðum fyrr og gefa nefndinni, ef talið var nauðsynlegt að breyta frv. eins og greinilega kom í ljós, tækifæri til að skoða málið og velja á milli hinna einstöku leiða. En okkur var í reynd stillt upp við vegg. Það gekk á okkur klukkan. Vegáætlunin beið, þinginu var að ljúka, einstaka kjördæmahópar voru búnir að fjalla um vegaframkvæmdir í sínum kjördæmum og við n. var einfaldlega sagt: Ef þið afgreiðið ekki málið nú í grófum dráttum í þessari mynd þýðir það að vegáætlun verður að meira eða minna leyti að stokka upp og þær ákvarðanir, sem einstaka kjördæmahópar þm. hafa tekið varðandi vegaframkvæmdir í þeirra kjördæmum, verða að breytast. Við þessar kringumstæður tel ég reyndar að nefndin hafi unnið allgott verk að skapa þó það form um þessa skattlagningu að hún gæti náð hér fram að ganga þótt engan veginn ríki um það ánægja. Það er þetta sem ég átti við, að málið væri illa undirbúið: Það kemur hér inn á þing á lokadögum þingsins, tengt afgreiðslu vegáætlunar, krafist er að nefndin geri á fáeinum dögum grundvallarbreytingar á frv. og glími við þær miklu óánægjuöldur utan þings sem risu út af þessu frv. Ég vil segja hæstv. samgrh. það, að meðan ég hef verið formaður í fjh.- og viðskn. Ed. hafa aldrei út af nokkru frv. komið jafnmargar mótmælaundirskriftir eða jafnmargir einstaklingar og hópar haft samband við mig sem formann nefndarinnar af sjálfsdáðum til að mótmæla frv. og benda á fjölmarga agnúa í því og mótsagnir sem þar var að finna. Við nm. stóðum frammi fyrir gagnrýni, sem mér fannst persónulega rétt frá fjölmörgum einstaklingum og hópum utan þings. Hún var þess eðlis að nauðsynlegt var að frv. tæki breytingum. Það er mjög erfitt að setja nefnd þings í þá aðstöðu að hún á fáeinum dögum eigi að breyta frv. sem búið er að vera mánuðum saman til meðferðar og athugunar í þeim ráðuneytum sem að þessu hafa staðið. Þetta eru nokkrar skýringar á þeim ummælum mínum áðan að ég teldi þetta mál illa undirbúið, það hefði ekki komið í þeim búningi til n. sem hefði gert henni kleift að sinna því sómasamlega né heldur með sæmilegum fyrirvara, miðað við þau margvíslegu mótmæli sem fram komu utan þings.



Herra forseti. Þessar umr. gerast nokkuð langar og hafa verið nokkuð á dreif. Ég sakna þess eiginlega mest að hæstv. fjmrh. skyldi ekki heyra fyrri ræðu hv. 11. þm. Reykv. Það hefðu e.t.v. getað skapast skemmtilegar umr. upp úr því. En það er sjálfsagt atveg rétt að þetta er ekki vinsæl skattheimta, eins og hv. síðasti ræðumaður komst að orði, frekar en önnur skattheimta. Ég geri ráð fyrir að það væri nokkuð sama hvaða leið hefði verið farin til að afla aukinna tekna nú til vegagerðar. Því hefði ekki verið tekið fagnandi af þeim sem eiga að borga. Það er nú yfirleitt venjan. Ég held að þær breytingar, sem hafa verið gerðar á þessu frv., séu til bóta. Ég styð það með þeim breytingum sem á því hafa verið gerðar. Það er oft sagt um stjórnarandstöðuna hér að hún leggist gegn öllu sem ríkisstj. hverju sinni geri og greiði atkv. gegn því af prinsipástæðum. En það gildir ekki í þessu tilviki, vegna þess að hér hefur stjórnarandstaðan, hluti hennar, hinn ábyrgi hluti stjórnarandstöðunnar, komið til móts við ríkisstj. og stutt hana í þessu máli. Við teljum að hér sé um brýnt mál að ræða og ekki verjanlegt að standa annars vegar að langtímaáætlun um vegagerð, þar sem ríkir samkomulag og þar sem allir flokkar hafa unnið saman, en neita síðan að standa að tekjuöflun til málsins. slíkur málflutningur og slík afstaða borgar sig áreiðanlega hvorki til skemmri né lengri tíma litið. Tilefni þess að ég kvaddi mér hljóðs núna var þó kannske fyrst og fremst að fagna þeirri yfirlýsingu, sem kom hér fram í ræðu hæstv. fjmrh., og þeirri staðreynd að nú á að lækka toll á hjólbörðum, að vísu ekki öllum hjólbörðum, en einhvers staðar verður að byrja. Eins og hæstv. fjmrh. lýsti hér yfir er verið að stíga fyrsta skrefið til almennrar lækkunar aðflutningsgjalda á hjólbörðum. Ég held að það hafi verið á árinu 1979 sem ég impraði á því oftar en einu sinni í fjvn. hvort ekki væri unnt að fella niður þetta svokallaða gúmmígjald, sem að vísu var orðið ákaflega lágt og fellur niður núna þegar þetta frv. verður að lögum, en sú hugmynd fékk ekki hljómgrunn. En það er hins vegar rík ástæða til að fagna því að sá skilningur er uppi meðal þeirra, sem hér ráða, að hjólbarðar séu svo mikilvæg öryggistæki að ekki sé réttlætanlegt með neinum hætti að tolla þá jafnhátt og gert hefur verið að undanförnu. Ég kemst ekki hjá því að minnast á það aðeins í leiðinni, að í gær var samþykkt hér þáltill., sem ég hef flutt ásamt fleiri þm. Alþfl., um að settar verði gæðareglur og gæðakröfur um hjólbarða sem fluttir eru inn til landsins. Í þeirri till. er jafnframt hvatt til þess að leitað verði leiða til að lækka aðflutningsgjöld af hjólbörðum. Þessi till. var samþ. í Sþ. í gær og það er vissulega ánægjulegt að efni hennar skuli að hluta til þegar vera að komast til framkvæmda. Ég fagna því og ég vona eindregið að unnt verði að stíga fleiri skref og stærri í þessu efni þannig að veruleg tollalækkun geti náð til hjólbarða á almennum fólksbifreiðum, þeim bifreiðum sem mest er af í notkun hér, og það verði miklu fyrr en seinna.



Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að elta ólar við þessa löngu og afar merkilegu ræðu hv. þm. Ólafs Ragnars Grímssonar. Þetta minnir nú orðið á kosningaræður. Þó vil ég upplýsa hér, þannig að það liggi fyrir, að till. um þetta veggjald lagði ég fram í ríkisstj. töluverðu fyrir áramótin, þ.e. fyrir nokkrum mánuðum, og ég efast ekki um að hæstv. ráðh. Alþb. hafi dreift þessari till. í þingflokki Alþb. þannig að hv. þm. hefur haft tækifæri til að koma með brtt., ekki bara í nokkrar vikur heldur mánuði. Ég hef ekki orðið var viðeina einustu brtt. frá hv. þm. Hann áttar sig allt í einu á því nú að því er virðist, þegar kosningar nálgast, að það sé eitthvað óvinsælt að leggja skatta á almenning. Ég tek undir það með síðasta hv. ræðumanni, sem er alveg rétt, að það er oft óvinsælt og kemur alltaf við einhverja. En þetta vildi ég upplýsa: Ég lagði þessa till. fram töluverðu fyrir áramótin. Það má fletta því upp í fundargerðabók ríkisstj. og ég skal láta gera það. Ég gekk eftir svari við þessari till. aftur og aftur. Það má líka finna í fundargerðabók ríkisstj. og ég skal einnig athuga það. Engar brtt. fékk ég frá hv. þm. eða hans flokki. Ég vil jafnframt taka undir það með hv. síðasta ræðumanni að virðingarvert er hvað þeir Alþfl.-menn hafa litið á þetta mál af mikilli ábyrgð og ólíkt meiri ábyrgð en hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson.



Herra forseti. Aðeins örfá orð vegna þess sem fram kom í ræðu hv. 11. þm. Reykv. Ólafs Ragnars Grímssonar áðan um að það hafi komið okkur fulltrúum Framsfl. í fjh.- og viðskn. mjög á óvart að fulltrúar Sjálfstfl. skyldu ekki ætla að standa að þessu frv. Ég vil segja það, að við höfðum sjálfsagt heyrt það eins og hann og fleiri að rætt hafi verið við fulltrúa í þingflokki Sjálfstfl. um að þeir mundu styðja þetta frv. Einnig hafði verið rætt við fulltrúa í þingflokki Alþfl. En við höfðum ekki fengið neinar yfirlýsingar um það eða að það væri gerð einhver samþykkt í þingflokki Sjálfstfl. eða þingflokki Alþfl. um að standa að þessu máli. Ég vil að þetta komi hér fram. Við vonuðumst hins vegar til þess að náðst gæti samstaða í n. og höfum við orðið undrandi er það fyrst og fremst af því að fulltrúar Sjálfstfl. vildu ekki styðja svo nauðsynlegt mál eins og það að afla tekna til vegagerðar og standa við langtímaáætlun þá, sem samþ. var hér í fyrra, eftir því sem hægt væri. Það er auðvitað ljóst að aldrei er vinsælt að leggja á skatta. Það er það auðvitað ekki heldur nú frekar en fyrr. Ég vil samt segja það hér og nú að ég er ekki jafnsannfærður um það og hv. formaður fjh.- og viðskn., 11. þm. Reykv., að aldrei hafi fleiri mótmæli komið við frv. og aldrei hafi verið harðar lagt að okkur nm. í fjh.- og viðskn. að breyta frv. eða fella frv. en að þessu sinni. Ég skal fúslega játa það og taka undir það, að fjölmargir hafa haft samband við mig út af þessu máli. Margir ágætismenn hafa talað við mig og lýst óánægju sinni eða áhyggjum og farið fram á í það minnsta lagfæringar á málinu. Ég tel að við höfum í okkar nefndarstörfum reynt að gera það eins vel og eins mikið og við treystum okkur til eða töldum okkur fært, miðað við þó að þetta veggjald gæfi verulegar tekjur samt sem áður til vegagerðarinnar. Ég gerði reyndar grein fyrir því í framsögu minni áðan að það hefur verið komið það langt til móts við þær bifreiðar, sem eru yfir 5 tonn að eigin þyngd, að í staðinn fyrir að þær greiddu samkv. upphaflegri mynd frv. um það bil 27 millj. af þessum 123, sem ráðgert var, munu þær nú greiða um það bil 7 millj., þegar dregið hefur verið frá bæði lækkunin sem gerð er á frv. sjálfu, á 1. gr. þess, og svo líka sá sparnaður sem verður hjá eigendum þessara bifreiða við lækkun tolls af hjólbörðum. Ég vil aðeins að lokum, forseti, það kom ekki nægilega vel fram hjá mér í framsöguræðu minni fyrir þessu nál. meiri hl. fjh.- og viðskn., gera grein fyrir því, sem við fjölluðum um í nefndinni, að veitt verður undanþága frá greiðslu veggjaldsins þeim öryrkjum sem fengið hafa eftirgjöf af innflutningsgjöldum bifreiða sinna. Við fjölluðum um þetta nokkuð í nefndinni. Ég aflaði upplýsinga hjá fjmrn. og hjá tollstjóraembættinu um hvernig embættismenn teldu að hægt væri að standa að slíku. Þeir töldu að framkvæmd þess máls yrði flókin. Gjaldið yrði erfitt í innheimtu, það yrði erfitt, þegar ætti að fara að greiða veggjaldið, að fylgjast með því hver ætti að fá undanþágu, hver ætti að fá það eftirgefið. Þeir töldu að það væri eðlilegra og í samræmi við það sem áður hefur verið gert að lækka innflutningsgjöldin meira en verið hefur og þá yrði afslátturinn til öryrkja áfram í sama formi og verið hefur. Það yrði ekki gengið inn á það form að greiða niður rekstur bílanna til öryrkjanna, heldur yrði reynt að hækka meira eftirgjöfina á innflutningsgjöldunum. Þetta vildi ég að kæmi fram. Ég gerði ekki nægilega grein fyrir því í upphafi máls míns eða framsögu fyrir okkar nál. Það er, eins og allir vita, aldrei vinsælt og aldrei gott að þurfa að leggja á nýja skatta. En við stóðum frammi fyrir því nú, og það þekkjum við vel og kannske manna best, við sem höfum verið og starfað í fjvn. Alþingis, hvernig það er að glíma við þær tekjur sem ríkissjóður hefur hverju sinni til skiptanna. Auðvitað hefði verið gott ef það hefði náðst fram að tekjur til vegagerðar hefðu að meiri hluta til farið úr ríkissjóði en raun varð á og þess vegna ekki þurft að leggja á nýjan skatt til þessa verkefnis sérstaklega. En hefðum við þá e.t v. ekki staðið frammi fyrir því að þurfa að leggja á nýjan skatt til þess að greiða fyrir framkvæmdum á vegum annarra ágætra ráðh., hvort heldur sem það hefði verið til iðnaðar- og orkumála, til félags-, Heilbrigðis- og tryggingamála eða til menntamála, svo að eitthvað sé nefnt? Ég ætla ekkert að gera þar upp á milli. En þetta varð raunin. Við skiptum upp þeim tekjum sem ríkissjóður hafði og þess vegna stóðum við frammi fyrir því, ef við ætluðum að standa við þessa langtímaáætlun í vegagerð, að auka tekjur til vegagerðarinnar. Þetta var leiðin sem var valin. Hún var valin samkv. till. nefndar, sem um þetta fjallaði, starfshóps sem fjallaði um þessi mál, og það var sannarlega nokkur tími, a.m.k. fyrir stuðningsmenn ríkisstj., til þess að skoða það mál og hefðum við sjálfsagt getað gert einhverjar bætur á þessu fyrr. En ég ítreka það: Ég tel að það sem hér hefur þó náðst og þær breytingar, sem gerðar hafa verið, hafi verið til bóta. Það er mín skoðun og ég þakka þeim samnm. mínum, sem ég starfaði með að því máli, fyrir ágætissamstaf við að ná því fram.