Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Heilsugæslulæknar á Suðurnesjum ætla sér að ganga út af heilsugæslustöðvunum eftir daginn á morgun. Einn dagur er til stefnu til að leysa læknismál 16 þúsund manna svæðis á Suðurnesjum. Eftir því sem ég best veit verður að vísa fólki á því svæði sem þarf að leita til heilsugæslulæknis til höfuðborgarsvæðisins eftir morgundaginn, með öllum þeim vandamálum sem því geta fylgt. Allir vita, herra forseti, að slíkt ástand getur ekki og má ekki koma upp. Ég veit að hæstv. heilbrrh. hefur lagt sig fram um að vinna að lausn þessa máls. Ég vildi því, herra forseti, fá að beina til hæstv. ráðherra spurningu um hvaða aðgerðir séu í gangi til að leysa þessa deilu. Þurfa Suðurnesjamenn að horfa upp á að svæðið verði læknislaust eftir daginn á morgun? Ég vil því beina þeirri spurningu til hæstv. heilbrrh.: Er í skoðun að læknar fresti aðgerðum sínum eða verða aðrir læknar ráðnir í staðinn fyrir þá sem sagt hafa upp störfum?

Herra forseti. Ég vil vekja athygli forseta og þingheims á að í vikuáætlun þingsins er ráð fyrir að um það efni sem hér er vakið máls á fari fram utandagskrárumræða á morgun kl. 13.30. Þetta var tilkynnt á fundi með þingflokksformönnum í gær og var öllum um það kunnugt. Þess vegna er afskaplega óvenjulegt svo að ekki sé meira sagt að einstakir þingmenn kjósi að fara þá leið að taka þetta mál upp með efnislegum hætti í umræðum um störf þingsins eins og hér er gert. Ég hafði eðlilega undirbúið hæstv. heilbrrh. gagnvart áðurnefndri umræðu. Hún fer auðvitað fram þá þannig að ég vænti, herra forseti, þess að menn slíti talinu hér og nú og fari í hina efnislegu umræðu, eins og ráð var fyrir gert og samkomulag var um, á morgun.

Herra forseti. Það er rétt sem hv. 6. þm. Reykn. sagði. Hann bað mig um utandagskrárumræðu um þetta mál á morgun klukkan hálftvö. Ég hafði að sjálfsögðu búið mig undir það. Einnig var ég látinn vita að spurt yrði um þetta mál í upphafi þingfundar. Ég stóð í þeirri meiningu að ég ætti engra kosta völ í því efni. Ég ætla aftur á móti ekki í efnislega umræðu um málið. Það er ekki ástæða til þess. Ég vil bara segja að ég og mínir menn erum að vinna í því í dag. Ég hef beðið framkvæmdastjóra viðkomandi heilsugæslustöðva, fulltrúa ráðuneytisins og stjórnarformenn að ræða við viðkomandi lækna. Þær viðræður standa yfir. Ég vil svo aftur ræða málið efnislega í utandagskrárumræðunni sem ég var búinn að búa mig undir og er að búa mig undir.

Herra forseti. Það er rétt hjá hv. þm. Guðmundi Árna Stefánssyni að í gær, á fundi með þingflokksformönnum, var tilkynnt um að það yrði umræða um stöðu heilsugæslumála á morgun, fimmtudag. Það er alveg ljóst að ósk um utandagskrárumræðu snerist um að rætt yrði almennt um stöðu heilsugæslumála. Það sem hv. þm. Kristján Pálsson er núna að benda á og hefur máls á í upphafi þingfundar varðar mál sem eingöngu snýr að heimabæ hans, í hans kjördæmi. Það er mjög eðlilegt að þingmaðurinn taki upp áhyggjur síns fólks og spyrji ráðherra um hver staða þeirra mála er sem ráðast munu eftir tvo daga. Það er ástæða til að taka þetta upp á þinginu. Ég geri engar athugasemdir við að ráðherra fái tækifæri til að útskýra hér og nú hvernig málin standa. Mér er kunnugt um að það er töluverð gerjun í þessum málum einmitt þessa stundina. Þess vegna er ástæða er til að róa fólk og gefa því réttar upplýsingar. Á morgun er hálfur sólarhringur fram að þeim tíma að heilsugæslulæknar ganga úr störfum sínum.

Herra forseti. Ég vil lýsa yfir undrun minni, herra forseti, á því sem er að gerast hér. Á fundi með formönnum þingflokka í gær, sem ég gat því miður ekki setið, skilst mér að orðið hafi samkomulag um að umrædd utandagskrárumræða færi fram á morgun. Þar var öllum ljóst, herra forseti, hvert var tilefni þeirrar umræðu. Á þeim fundi situr fyrir hönd Sjálfstfl. hv. þm. Ásta Möller, skilst mér, sem staðgengill þingflokksformanns Sjálfstfl. Það hlýtur að teljast algert einsdæmi að í slíku tilviki skuli þingmaður úr þeim ágæta flokki hefja umræðu um störf þingsins varðandi sama efni. Sitjandi þingflokksformaður ver það. Herra forseti. Samkomulag sem gert er á fundum með formönnum þingflokka er að sjálfsögðu samkomulag. Auðvitað felst í því að menn skjóti sér ekki fram við fyrsta tækifæri og taki lungann úr þeirri utandagskrárumræðu sem fram á að fara. Ég vil mótmæla þessu, herra forseti. Ég hefði talið eðlilegt að hæstv. forseti heimilaði ekki að efnisleg umræða færi fram um þetta vegna þess samkomulags sem liggur fyrir og var afgreitt formlega á fundum með formönnum þingflokka. Ella er það til lítils, herra forseti, að við formenn þingflokka setjumst niður til að reyna að skipuleggja þá umræðu sem fer fram í þinginu daginn út og daginn inn. Auðvitað verður það að halda, herra forseti. Ég hefði talið að það væri hlutverk hæstv. forseta að sjá til að svo geti orðið, að samkomulag sem gert er á slíkum fundi standi.

Herra forseti. Ég held að það sé rétt að ég fjalli bara um störf þingsins líka. Þetta snýst auðvitað um það hvernig menn skipuleggja þau og koma sér saman um framgang þeirra mála sem menn vilja taka upp. Ég er ekki í nokkrum vafa um að eins og forseti hefur kosið að túlka þingsköpin, sem ég tel reyndar mjög umdeilanlegt, er hv. þm. Kristján Pálsson í fullum rétti til að taka upp, undir þessum lið, störf þingsins, viðfangsefnið sem hann vakti máls á. Ég held að það sé ekki hægt að bera neinar brigður á það. Forseti á kannski ekki hægt um vik með að stöðva slíka umræðu. Hins vegar hafa menn komið sér saman um að umræða um þetta efni fari fram í sérstakri utandagskrárumræðu á morgun. Þá er auðvitað ekki eðlilegt að menn taki sama efni upp áður, í því skyni þá að komast á undan með málið í fyrirspurnaformi til ráðherra. Ég get ekki séð að það sé sá gangur sem við ættum að hafa í þessum efnum. Þetta vekur aftur á móti athygli á því að sá háttur sem menn hafa þróað hér á seinni árum, að biðja um utandagskrárumræðu sem síðan er geymd dögum saman og fer fram einhvern tíma við hentugleika, er kannski ekki aðferð sem menn ættu að festa meira í sessi en orðið er. Utandagskrárumræða er eðli málsins samkvæmt viðfangsefni sem menn vilja taka upp og ræða strax. Vandinn kemur upp vegna þess að menn ræða ekki þetta efni strax í utandagskrárumræðu, sem menn hefðu átt að gera. Þá hefði þetta vandamál ekki komið upp sem stefnir í að verði með því að menn taki mál upp tvívegis, undir ýmsum liðum þingskapanna.

Herra forseti. Ég vil leyfa mér að taka örlítinn þátt í þessum umræðum um störf þingsins. Ég held að þær kristalli visst vandamál sem upp er komið. Ég hef svarað fyrir mál hér undir liðnum um störf þingsins og þingmenn hafa verið það tillitssamir, ef svo má segja, við mig að láta mig vita um það fyrir fram. Ég stend þó í þeirri meiningu að það sé skylda mín sem ráðherra að svara og að ég eigi engan kost í því ef ég er spurður, og jafnvel þó að ég hafi ekki verið látinn vita um það áður. Þetta hefur þróast sem aukautandagskrárumræður og það er spurning hvort forusta þingsins þyrfti ekki að skoða hvernig þessum málum er fyrir komið. Hálftímautandagskrárumræða --- ég tek alveg undir með hv. 3. þm. Vestf. að það er allra hluta vegna best ef hún færi fram sem fyrst eftir að beðið er um hana. Þá kæmi hún í rauninni í staðinn fyrir þær utandagskrárumræður sem eru orðnar hér á hverjum þingdegi. Þær gætu alveg eins verið hálftímautandagskrárumræður sem er beðið um með venjulegum hætti. En ég endurtek varðandi þetta afmarkaða mál að ég vil verða við því að taka þá almenna umræðu um það á morgun eins og ég ætlaði að gera. Ég vil samt skýra frá þeirri stöðu sem málið er í í dag, ég er með það í viðræðu með formlegum hætti þessara þriggja aðila sem ég nefndi áðan og þá við þær heilsugæslustöðvar sem þarna er um að ræða.

Forseti hyggst nú gera stutt hlé á fundinum og biður þingflokksformenn að mæta til fundar á skrifstofu forseta.

Herra forseti. Ég vil aðeins endurtaka það sem ég hef áður sagt í þessari umræðu um störf þingsins, að ég er að vinna að málefnum heilsugæslulækna á Suðurnesjum, m.a. í dag. Ég þarf ekki að rekja af hverju þessi deila er upp komin. Ég vil geta þess varðandi málið og eðlilegar áhyggjur af framvindu mála læknisþjónustu á Suðurnesjum að við í ráðuneytinu höfum að sjálfsögðu hugleitt og farið yfir hvaða möguleikar koma til greina í heilbrigðisþjónustu á Suðurnesjum ef svo illa færi að þessar uppsagnir yrðu varanlegar og við fengjum ekki lækna í stað þeirra sem sagt hafa upp. Ég ætla ekki að ræða það efnislega nú. Ég vil sjá hverju fram vindur í dag varðandi þetta mál og hef þá vonandi einhverjar fréttir af því á morgun þegar við tökum umræðu um málið almennt. Ég endurtek að ég var beðinn um umræðu á morgun almennt um stöðu þessara mála. Ég vil aðeins geta þess í sambandi við stöðu málsins nú að auðvitað hefur innan ráðuneytisins verið rætt hvaða möguleikar séu fyrir hendi ef svo illa færi að læknar hættu endanlega störfum. En ég vona að læknarnir sjái sig um hönd, vilji ræða við okkur og vilji koma til starfa aftur m.a. á þeim kjörum sem nýbúið er að dæma heilsugæslulæknum.