Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hv. deildar flytur á þskj. 429 brtt. við tvær greinar í frv. til umferðarlaga, sem hér er á dagskrá. Hin fyrri er við 47. gr., að á tveim stöðum í þeirri gr. verði gerðar orðabreytingar, í stað „fram hjá“ komi: fram úr. Þetta er nánast leiðrétting, því að þar sem stendur „fram hjá“ í greininni, á það að þýða: fram úr. Hins vegar gæti það valdið misskilningi, ef þessu yrði ekki breytt. Síðari brtt. á þskj. 429 er öllu veigameiri. Þar er lagt til, að fellt verði niður úr frv. ákvæði í 73. gr., 2. mgr., sem er á þessa leið: „Ef skráningarskylt vélknúið ökutæki er húftryggt, skulu fyrstu 1000 kr. af hverju tjóni vera í eigin áhættu vátryggingartaka. Húftryggt þýðir þarna það, sem kallað hefur verið „kaskó“-tryggt. Nefndinni er að vísu ljóst, að talsverð rök má færa fyrir því að taka upp ákvæði þetta í löggjöf, svo sem það, að ákvæðið muni að líkindum verka í þá átt að hvetja ökumenn til að gæta meiri varúðar en ella, þegar þeir vita, að ef þeir verða fyrir tjóni, sem þeim verður gefin sök á sjálfum, þá sé lagt á þeirra eigin herðar að bera fyrstu 1000 krónurnar af því og þeir fái það ekki bætt. Á sama hátt má telja nokkurn veginn víst, að vátryggingariðgjöld húftrygginga eða „kaskó“-trygginga muni lækka verulega, ef þetta ákvæði verður lögfest, eða allt að helmingi, að því er talið er. Rökin gegn þessu eru aftur á móti þau, að mjög oft ber svo við, að menn verða fyrir tjóni á bifreið eða öðru ökutæki, sem þeir valda ekki sjálfir og þeir hafa enga hugmynd um hver valdið hefur. Það ber oft við því miður, að ekið er á bifreiðar, sem standa mannlausar á bifreiðastæðum eða götum, og tjónvaldur er horfinn, þegar eigandi eða umráðamaður bifreiðarinnar kemur á vettvang og verður tjónsins var. Á hitt er og að líta, sem er þó höfuðatriði í þessu máli, að hverjum sem er er frjálst að kaupa húftryggingu með þeim hætti, að hann beri sjálfur fyrstu 1000 kr. hvers tjóns, en spari sér jafnframt allt að helmingi iðgjalds fyrir venjulega húftryggingu. Þegar þetta frv. var til 2. umr. hér í hv. d., telur allshn. útkomuna þá, að fella beri þetta ákvæði niður úr frv. Þegar þetta frv. var til 2. umr. hér í hv. d., tók hv. allshn. aftur til 3. umr. brtt. á þskj. 410, nr. 10, við 24. gr., og nr. 11, við 25. gr. Nefndin sem heild tekur nú till. þessar alveg aftur. En meiri hl. n. flytur hins vegar á þskj. 428 brtt. samhljóða þeirri, sem merkt er 10 á þskj. 410. Einn nefndarmanna, hv. þm. V-Sk., taldi sig við nánari athugun ekki geta fylgt till. gerði grein fyrir þessari till. í framsögu, er málið var til 2. umr. í hv. d., og þarf þar engu við að bæta. Allshn. hefur haldið fundi um þetta frv., eftir að 2. umr. fór fram. Hún hefur átt viðræður við Benedikt Sigurjónsson hæstaréttarlögmann, einn af höfundum frv., og að þeim loknum hefur hún fallið frá að flytja till., sem merktar eru 11. a og b, við 25. gr., á þskj. 410. Hins vegar hafa tveir nm., þeir hv. 1. landsk. og hv. 1. þm. N-M., tekið tillögurnar upp og flytja þær á þskj. 430. Þessar till. fjalla um ölvun eða notkun áfengra drykkja í sambandi við akstur og rannsóknir í því sambandi. Það skal fúslega viðurkennt, að ýmis rök er hægt að færa fyrir tillögum þeirra tvímenninganna. Hins vegar eru og ærin rök gegn þeim, og að öllu samanlögðu sýnist geta verið varhugavert að taka þau ákvæði í lögin, sem þar ræðir um. Ég mun gera nánari grein fyrir skoðunum mínum um þetta, þegar flm. hafa mælt fyrir tillögunum. Aftur á móti vil ég nú þegar mæla gegn brtt. hv. 1. landsk. á þskj 416 um breytingu á 3. og 4. mgr. 25. gr. frv. Í brtt. er lagt til, að „prómille“-reglunum verði breytt, vínandamarkið verði lækkað í 0.50% og 1.20%. Nefndin, sem samdi frv., hefur kynnt sér sérstaklega reglur margra þjóða um þessi efni og alveg sérstaklega Norðurlandaþjóða. Hún segir í grg. frv., að ekki sé kunnugt um neina þjóð, sem ákæri fyrir ölvun við akstur, ef alkóhólmagnið í blóðinu er undir 0.60%. Væri frv. samþykkt, yrði þar með lögfest „prómille“-regla, sem væri jafnströng og hið strangasta, sem við þekkjum. Í Noregi er að vísu ákvæði um 0.50%, en það ákvæði er túlkað þannig af ákæruvaldinu og dómstólunum, að rétt sé, að ekki skuli ákært fyrir ölvun við akstur, nema vínandamagnið sé 0.60% eða meira, vegna þess að alltaf má gera ráð fyrir nokkurri skekkju í alkóhólrannsókninni, þannig að þó að hún sýni 0.60%, þykir ekki alls kostar öruggt, að hún nái því marki að réttu lagi. Það er sem sagt gert ráð fyrir því, að það kunni að verða nokkur skekkja - getur verið náttúrlega á báða bóga - í rannsókninni. Hér á landi hefur hingað til aldrei verið ákært, svo að ég viti til, ef vínandamagn í blóðinu hefur verið undir 0.80%, og sama regla gildir í Svíþjóð. Og ástæðan til þess er einfaldlega sú, að hafi vínandamagn verið mínna, þá hefur þótt leika vafi á því, hvort hægt væri að halda því fram, að viðkomandi persóna væri það, sem kallað er undir áhrifum áfengis. Það er rétt að hafa það í huga í þessu sambandi, að í 25. gr. frv. er bannað að viðlagðri strangri refsingu að neyta áfengis við akstur. Það út af fyrir sig er refsivert, enda þótt aðeins sé um örlítið magn að ræða, sem hvergi nærri nær því marki, sem „promille“-reglan í 25. gr. setur. „Promille“-reglan miðast fyrst og fremst við neyzlu, áður en ekið er. En í því sambandi er þó rétt að hafa það í huga, að neyzla áfengis rétt áður en maður byrjar akstur eða skömmum tíma áður kannske hálftíma eða skemmri tíma, telst samkv. skýringu hæstaréttar jafngilda neyzlu við akstur og varðar sömu refsingu. Samkv. sænskum heimildum, sem ég hef undir höndum, frá 1953, er talið, að fimm sentilítrar af 40% sterkum drykk valdi frá 0.24 til 0.48% vínanda í blóði, miðað við 70 kg þungan mann. Fimm sentilítrar eru 1/20 úr lítra og mun vera talinn venjulegur snafs, að ég ætla, á okkar mælikvarða. En neyti maður tveggja slíkra einni eða hálfri annarri klukkustund fyrir akstur, eru allar líkur til, að þá sé maður orðinn brotlegur við ákvæði 25. gr. um vínandamagn í blóði, eins og greinin er í frv., og þetta mun nokkurn veginn jafngilda tveim flöskum af venjulegu sterku öli. Af þessu má vera ljóst, að ákvæði 25. gr. frv. eru æði ströng og það ströng, að naumast ætti að vera ástæða til að hafa þau strangari. Þau eru sett á þeim mörkum, að vafi leikur á, hvort maður er undir áhrifum áfengis eða ekki, undir venjulegum kringumstæðum. Í þessu sambandi má vel hafa það í huga, að ýmsir menn eru e.t.v. háskalegri í umferðinni, þótt þeir hafi ekki neytt áfengis og hafi ekki vínanda í blóði, heldur en aðrir, sem hafa eitthvað örlítið vínandamagn í blóðinu. Það er að sönnu rétt, að gerðar hafa verið tilraunir með menn með um 50% alkóhól í blóði, og í ljós hefur þótt koma í sumum tilfellum, að sjón þeirra og viðbragðsflýtir væri byrjað að sljóvgast. En hversu mismunandi eru ekki ökumenn yfirleitt, burtséð frá öllum vínanda? Menn fá að aka bifreið, þó að þeir séu alveg blindir á öðru auga og með ýmsa líkamsgalla, sem hljóta að draga úr hæfni þeirra við aksturinn. Vissulega er þó sjálfsagður hlutur að hafa ströng ákvæði um áfengi og bifreiðaakstur, og ég tel rétt, að þau verði enn strangari en verið hefur. En fyrir því er líka gert ráð í frv. eins og það er, því að það er gert ráð fyrir, að þessi ákvæði verði eins ströng og þau þekkjast nokkurs staðar annars staðar. En að svo komnu tel ég ekki ástæðu til, að þau gangi lengra, eins og lagt er til á þskj. 416, og mun ég því greiða atkv. gegn þeirri tillögu.



Herra forseti. Það ber mjög oft við, þegar lögreglan færir drukkinn ökumann til læknis til þess að láta taka honum blóð til rannsóknar, að maðurinn neiti að láta taka sér blóð. Þetta er auðvitað mjög óheppilegt við rannsókn málsins og gerir erfiðara fyrir um að dæma réttilega. Nú er gert ráð fyrir því í frv. til umferðarlaga, að slíkur maður skuli vera skyldur til að láta taka sér blóð. En þá kemur annað vandkvæði til, og það er, að reynsla er fyrir því, að læknir undir þeim kringumstæðum, að maðurinn neiti að láta taka sér blóð, neiti jafnframt að gera það með valdi. Þess vegna hefur komið til mála að skylda báða aðila, manninn, sem færður er til læknisins, og lækninn sjálfan til að undirgangast og framkvæma aðgerðina. Í grg., sem hv. allshn. fékk frá læknadeild háskólans, er mjög varað við því að skylda lækna til að fremja slíka aðgerð eða aðrar gegn vilja sínum, enda hefur ekki verið horfið að því ráði í frv. Það má því búast við, að sú skylda, sem þar er lögð á herðar þess manns, sem lögreglan færir til læknis til blóðtöku, verði lítils virði í framkvæmdinni. Færist maðurinn undan, mun læknirinn í allflestum tilfellum neita að taka blóðið. Þess vegna leggjum við í minni hl. allshn. það til á þskj. 430, að gerð verði breyting á frv., eins og það er orðað í a-lið tillögunnar, þannig að ef maður, sem lögreglan hefur fært til læknis til rannsóknar, neitar að gangast undir þá aðgerð, er læknirinn telur nauðsynlega, þá skuli litið svo á, að hann hafi eigi getað stjórnað ökutækinu örugglega, nema hann geti fært gild rök fyrir undanfærslu sinni. Ég er að vísu ekki lögfróður, en ég get ekki séð, að neitt sé við að athuga að setja slík ákvæði inn í lögin. Í fyrsta lagi er aðeins slegið föstu, að maðurinn skuli dæmast á þann veg, að hann hafi ekki getað stjórnað tækinu örugglega. Með því fengi hann tiltölulega vægan dóm, þar sem hann telst ekki óhæfur til aksturs. Og í öðru lagi á hann kost á því að færa rök fyrir undanfærslu sinni, og þá er það á valdi dómarans, hvernig hann metur slíkt. Í öðru lagi flytur minni hl. allshn. brtt., einnig við 25. gr., eins og segir í b-lið á þskj. 430, þess efnis, að ef ökumaður hverfur af vettvangi, eftir að hann hefur átt hlut að umferðarslysi, og náist skömmu síðar undir áhrifum áfengis, þá skuli talið, að hann hafi við aksturinn haft það áfengismagn í blóði, er hann þá hefur. Það mun ekki sjaldan hafa borið við, að þá er menn í drukknu ástandi hafa brotið af sér, valdið slysum eða árekstrum, hafi þeir hlaupizt á brott, og lögreglan fyrst náð í þá fleiri eða færri klukkustundum síðar og þeir þá verið áberandi drukknir. Þessir menn hafa máske hlaupið burt til þess eins að geta sagt eftir á, að þeir hafi verið ódrukknir við aksturinn, en hafi drukkið síðar vegna taugaóstyrks eða einhvers annars. Það er mjög óheppilegt, að menn geti haft möguleika á því að skjóta sér þannig undan þungri ábyrgð. Í grg., sem áfengisvarnaráð sendi hv. allshn., er lagt til, að reynt verði í lögunum að komast hjá þessu. Þeir segja í þeirri grg. á þennan hátt um þetta atriði, með leyfi hæstv. forseta: „Viðbót þessi er í samræmi við tillögur norrænu nefndanna. Það er alkunnugt, að menn, er aka bifreiðum undir áhrifum áfengis, freistast til að reyna að komast undan eftirför lögreglu og grípa þá gjarnan til þess ráðs að hella í sig meira áfengi, eftir að akstri lýkur, og það jafnvel að lögreglumönnum ásjáandi, og staðhæfa síðan, að þeir hafi einskis áfengis neytt fyrr en að akstri loknum. Með þessu ákvæði er stefnt að því að loka slíkri undankomuleið og jafnframt að stuðla að því, að menn freisti síður slíkra ráða.“ Ég fer ekki fleiri orðum um þessar brtt. á þskj. 430, en ég vil aðeins láta í ljós undrun mína sem leikmanns á, að lögfróðir menn skuli ekki geta fallizt á þessar tillögur, allra helzt þegar um lögfróða menn er að ræða, sem hafa mikla reynslu í þessum efnum, sem fer í sömu átt og ég nú hef getið um. Við 2, umr. um frv. til umferðarlaga gerði ég grein fyrir brtt. á þskj. 416, en þar legg ég til, að marktölurnar 0.60 og 1.30% vínandamagn í blóði verði lækkaðar í 0.50% og 1.20%. Ég skal ekki endurtaka það, sem ég þá sagði, en bæta aðeins við örfáum orðum. Í bókinni Stimulanser, sem rituð er af kunnustu vísindamönnum Dana á sviði læknisfræðinnar, er skýrt frá athugunum, sem gerðar voru á 2438 manns, er neytt höfðu áfengis. Sýndu þær athuganir það m.a., að um 25% þessara manna voru greinanlega undir áhrifum áfengis, áður en vínandamagnið í blóði þeirra náði 0.60%, þeirri tölu, sem frv. slær föstu að ölvun hefjist við. Rúmlega 600 manns í þessum hópi mundu þannig sleppa við ákæru fyrir ölvun við akstur samkvæmt umferðarlagafrv., enda þótt þeir væru merkjanlega miður sín vegna áfengisneyzlu. Eins og af þessu má sjá, enda alkunna, eru menn mjög misnæmir fyrir áfengi. Sumir þurfa mikið, til þess að ölvunar gæti, aðrir lítið. Þegar um er að ræða áfengisneyzlu í sambandi við stjórn ökutækis, ber að miða við þá, sem lítið þola. Almannaheill krefst þess. Það er vegna öryggis vegfarenda, að banna verður öllum ökumönnum að neyta þess magns áfengis, sem nægir til að gera hænuhausana miður sín. Við þá verður sem sé að miða, og hvað þá snertir er markið 0.60% of hátt og raunar allt of hátt. Ef maður, sem vegur 75 kg, drekkur þrjá snafsa ákavítis eða þrjár flöskur af dönskum bjór, kemst vínandamagnið í blóði hans máske upp undir 0.60%, en nær því ekki, jafnvel þótt hann drekki það í einni lotu og á fastandi maga. En margur sá, sem slíku áfengismagni hvolfir í sig fastandi, lætur á sjá og verður ekki samur um stund á eftir. Það munu margir fara nærri um, þótt leikmenn og engir fræðimenn séu. Marktölurnar, sem í frv. eru táknaðar með 0.60% og 1.30%, er ekki unnt að ákveða of lágar, en þeim mun auðveldara er að setja mörkin of hátt. Ég sting upp á lækkun nefndra talna og minnkast mín þó raunar fyrir, hve smátækur ég er. Samt óttast ég, að mér hafi ekki tekizt að sannfæra hv. þdm. um réttmæti þessarar lækkunartillögu. Er þó málstaðnum ekki um að kenna, því að hér er um að ræða mikilsvert slysavarnarmál, sem fremstu menningarþjóðir nú leggja vaxandi áherzlu á. Ölvaðir ökumenn eru alls staðar plága, sem beita verður öllum ráðum til að útrýma. Ég greindi frá því um daginn, að samgöngumálaráðherra Svía hefði nýlega lagt fram frv. þess efnis, að lægri mörkin yrðu þar lækkuð úr 0.80% í 0.50%. Er búizt við, að sú lagabreyting öðlist gildi 1. júlí í sumar. Ég vil ljúka máli mínu með þessum orðum ráðherrans, teknum úr grg. frv.: „Það virðist kominn tími til að slá því föstu með löggjöf, að áfengisneyzla og stjórn ökutækis eiga enga samleið. Í samræmi við nútíma kröfur um góða umferðarmenningu, ber löggjafanum að leggja áherzlu á, að menn skuli sneiða hjá jafnvel óverulegri áfengisneyzlu í sambandi við akstur“.



Herra forseti. Við hv. þm. Vestm. flytjum brtt. á þskj. 431 við 50. gr. frv. Er till. okkar þess efnis, að hámarksökuhraði verði leyfður nokkru minni en er í frv. Í frv. er lagt til, að hámarksökuhraði í þéttbýli megi vera 45 km á klst., en utan þéttbýlis 70 km. Mesti hámarkshraði í þéttbýli er nú 30 km á klst., og er þessi aukning því 50%. Samkv. lögreglusamþykkt Reykjavíkur er hámark ökuhraðans hér 25 km á klukkustund. Ef lögreglusamþykktinni yrði nú breytt í það horf, að sami ökuhraðinn verði leyfður og segir í frv., er það 80% aukning á hraðanum. Að sjálfsögðu takmarkast hins vegar ökuhraði af þeim almennu ákvæðum, sem getur í 49. gr. frv. og er í aðalatriðum samhljóða því, sem nú er í lögum frá 1941. Í grg. frv. er þessi aukning hámarkshraðans rökstudd með því í fyrsta lagi, að tækniþróun hafi orðið mikil í bifreiðaiðnaði, í öðru lagi, að miklar framfarir hafi orðið í vegagerð, í þriðja lagi, að almenn ákvæði 49. gr. takmarki hámarkshraðann, og í fjórða lagi, að á hinum Norðurlöndunum séu ýmist engin ákvæði um hámarkshraða eða þau rýmri en nú eru í lögum hér. Hvað snertir siðasta atriðið skal ég þó geta þess strax að þessi hámarkshraði í þéttbýli, sem nú á að lögleiða hér, er meiri en í Noregi, því að þar er hann þó ekki nema 40 km á klukkustund. Ég er að vísu ekki kunnugur í Noregi, en þó ætla ég ekki að bera saman skilyrði til aksturs þar og hér, svo að mig undrar það nokkuð, að Íslendingar treystist til þess að hafa meiri ökuhraða í þéttbýli hjá sér heldur en Norðmenn. Ekki er því að neita, að það eru miklar framfarir í bifreiðaiðnaði, en hvort þær framfarir hafa dregið úr bifreiðaslysum, treysti ég mér ekki til að dæma um. Ég efast a.m.k. um það. Að sumu leyti hafa þær framfarir áreiðanlega gert það, en það er vafasamt, að þær hafi ekki líka aukið slysahættuna, með því að meiri freisting sé að hafa hraðann mikinn, þegar tækin eru svo góð og fullkomin. Vegir hafa óneitanlega mikið batnað hér á landi í seinni tíð, en ég fullyrði, að það hefur ekki dregið úr bifreiðaslysum. Þvert á móti munu slysin ekki síður hafa orðið á malbikuðum og steyptum vegum, einmitt þar sem menn freistast til þess að aka hraðar en góðu hófi gegnir. Almenn ákvæði 49. gr., sem takmarka ökuhraðann, eru nú í lögum og hafa verið, en í 49. gr. segir t.d.: „Sérstök skylda hvílir á ökumanni að aka hægt og sýna ýtrustu varkárni.“ Svo er talið upp, undir hvaða kringumstæðum það á að vera, og í fyrsta lagi er það í þéttbýli“. Í sjálfu frv. er þarna lögð rík áherzla á það, að ökumanni beri að aka hægt og sýna ýtrustu varkárni í þéttbýli. En í næstu grein er svo aukinn þessi leyfði hámarkshraði í þéttbýli, hér í Reykjavík um 80%, ef leyfður yrði 45 km hraði í lögreglusamþykkt Reykjavíkur, eins og heimílt er skv. þessu frv. Þessi upptalning í 49. gr. er mjög ýtarleg og mjög mikils virði, en ég vil benda á örfá dæmi úr þeirri upptalningu. Í fyrsta lagi, að þennan hæga akstur og þessa miklu varkárni á m.a. að viðhafa við vegamót, þau eru nú nokkuð mörg hér í Reykjavík til dæmis. Í öðru lagi, þegar mæta þarf öðru ökutæki á mjóum vegi, og það er ekki óalgengt hér í höfuðstaðnum, þegar bílum er raðað meðfram gangstéttum, stundum báðum megin á götunum. Í þriðja lagi, þar sem börn eru á eða við veg eða gera má ráð fyrir að börn séu að leik. - Þessi ákvæði eru, eins og ég sagði áðan, mjög mikils virði og nauðsynleg, en ef öll ákvæði 49. gr. eru nú haldin, hvar má þá aka á 45 km hraða, svo að öllu sé óhætt? Hvar er það hér í bænum, sem gera má ráð fyrir að börn séu ekki að leik? Það er ekkert nýtt, að barn komi hlaupandi út úr húsasundi í leik og hlaupi þvert yfir götuna. Af þessu hafa hlotizt slys. Getur bifreiðarstjóri nokkurn tíma gert ráð fyrir hér innanbæjar t.d., að þetta geti ekki komið fyrir? Takmarkanirnar á ökuhraðanum eru svo miklar og margs konar og það réttilega, að mér er nær að segja, að það sé undantekning, að hægt sé að notfæra sér þennan leyfða hámarkshraða skv. frv., ef öllum þessum takmörkunum yrði fylgt. Og ef ekki er hægt að notfæra sér þennan hámarkshraða nema mjög sjaldan, til hvers á þá að vera að leyfa hann? Ég geri fastlega ráð fyrir því, að nefndarmenn líti svo á, að þessi hámarkshraði, 45 km á klst., sé svo lítill, að af honum geti engin hætta stafað undir þeim kringumstæðum, sem við búum í, t.d. hér í höfuðstaðnum, þar sem hættan er mest. Ég efast ekkert um það, þeir mundu aldrei hafa tekið þetta ákvæði upp í frv. eða samþ. það ákvæði annars. Þetta er því matsatriði. En ég get ekki horfið frá þeirri skoðun, að það sé meiri hætta á ferðum að leyfa þennan hraða heldur en ef hann er hafður nokkru minni. Ég tel ekkert því til fyrirstöðu að auka þennan hraða, sem nú er leyfður, en mér þykir aukningin mikil og óþarflega mikil í einum áfanga a.m.k. Ég heyri menn halda því fram, að sjálfsagt sé að auka hámarkshraðann, vegna þess að flestir aki hraðar en nú er leyft, hraðar en 25 km. Ég held, að þetta sé rétt. En af hverju er það svona? Er það ekki, að verulegu leyti fyrir það, að mönnum hefur alls ekki verið refsað fyrir að fara yfir þennan ökuhraða? Hvað á þá að gera, ef væntanleg ákvæði um 45 km og 70 km hraða verða ekki haldin eða ef ákvæði 49. gr., hin mikilsverðu ákvæði, sem takmarka hraðann við margs konar aðstæður, eru ekki heldur haldin? Á þá enn að breyta lögunum í samræmi við það og auka hraðann enn eða draga úr kröfunum? Ég segi það eins og er, ég ber takmarkaða virðingu fyrir þeim venjum, þó að almenningur skapi þær venjur, ef þær hafa skapazt að einhverju leyti fyrir það, að vægilega hefur verið tekið á því að refsa fólki fyrir ótvíræð lögbrot. Hins vegar viðurkenni ég fúslega, að hér má hækka markið, en ég sé ekki neina hættu á ferðinni, þó að farið sé svolítið hægar og farið þarna mitt á milli í þéttbýlinu, farið upp í 35 km hraða að þessu sinni. Það er ekki nein óskapleg fyrirhöfn að breyta slíku ákvæði í lögum, að ekki megi fá einhvern reynslutíma á það hámark. Menn eru sammála um það, að flest bifreiðaslys verði fyrir of hraðan akstur undir þeim kringumstæðum, þegar slysin verða. Ekki er það alltaf fyrir að hafa farið yfir þetta hámark hraðans, heldur fyrir of hraðan akstur, miðað við aðstæðurnar, og vitna ég þar með í 49. gr., sem tekur mjög skýrt fram um það, hvaða reglum ökumenn eiga að hlíta. Af þeim ástæðum, að slysin verða svo oft fyrir of hraðan akstur, sýnist mér rétt að taka nú ekki meira stökk í bili en fara úr þeim 25 km hámarkshraða, sem nú er leyfður í Reykjavík, í 35 km. Bifreiðaslysum vilja allir afstýra, svo geigvænleg eru þau fyrir einstaklinga, fjölskyldur og fyrir þjóðina í heild. Á síðustu 10 árum hafa 58 menn láta lífið í Reykjavík og Kópavogi í bifreiðaslysum. Flest urðu slysin á einu ári, 11 1947 og 10 1956, svo að það er sýnilegt, að það dregur síður en svo úr þessari hættu. Samkvæmt frv. á einnig að auka hámarkshraðann í akstri utan þéttbýlis úr 60 km í 70 km á klst. Það má nærri geta, að ekki þarf mikið að vera að ökutækinu, veginum eða hæfni ökumanns og löghlýðni hans, til þess að slíkur hraði geti valdið slysi. En þeim mun varasamari er aukning ökuhraðans á vegum úti, sem þar er minna um löggæzlumenn til eftirlits um framkvæmd umferðarlaganna. Það mun vera undir fæstum atvikum, að lögreglumenn séu viðstaddir, þegar eitthvað ber út af í akstri útí á vegum, svo sem eðlilegt er. Við flm. þessarar till. viljum því aðeins fara varlega í þessum efnum. Við viljum, að það sé nokkurn veginn öruggt, að okkar dómi að sjálfsögðu, að ekki auki á slysahættuna sá hámarkshraði, sem leyfður er, og þess vegna viljum við, að hámarkið sé að þessu sinni sett í 35 km hraða í þéttbýli í stað 45, sem segir í frv., en utan þéttbýlisins sé hámarkshraðinn óbreyttur 60 km, eins og nú er í lögum. Ég vil leyfa mér út af öðru atriði í frv. að óska upplýsinga frá hv. allshn. um skilgreiningu á bifreið og dráttarvél, sem er að finna í 2. gr. frv. Mér sýnist, að aðalmarkalínan í þessari skilgreiningu eigi að vera sú, hversu hraðan akstur vélin er gerð fyrir. Um bifreið segir þar: „Vélknúið ökutæki, sem aðallega er ætlað til fólks- eða vöruflutninga, svo og til annarra nota, ef það er gert til hraðari aksturs en 30 km á klst. án verulegra breytinga á því.“ Um dráttarvél segir: „Vélknúið ökutæki, sem aðallega er ætlað til að draga annað ökutæki eða vinnutæki og ekki er gert til hraðari aksturs en 30 km á klukkustund án verulegra breytinga á því.“ Ég vildi í fyrsta lagi spyrjast fyrir um það hjá hv. nefnd, hvort hún hafi kynnt sér það, fyrir hvaða hraða dráttarvélar hér í landinu eru yfirleitt gerðar. Ég vil geta þess, að ein er sú dráttarvél í landinu, sem er gerð fyrir meiri hraða en 28 km. Ég veit það af því, að ég hef sjálfur keypt þessa vél handa syni mínum, sem er bóndi. Hún er gerð fyrir meiri hraða, en ég get ekki ábyrgzt, hversu miklu meiri. Þetta er hjóladráttarvél, þýzk dísilvél og heitir Unimog. Hlutafélagið Ræsir hefur flutt þessar vélar inn. Vélin er dýr, hún kostar yfir 60 þús. kr. nú, en hún er mjög ódýr í rekstri og að mínum dómi betri en nokkur önnur dráttarvél, sem flutt hefur verið til landsins. Það hefur verið nokkuð flutt inn af þessum dráttarvélum á undanförnum árum, og eitthvað mun verða væntanlega flutt inn af þeim á þessu ári. En ástæðan til þess, að ég keypti þessa dráttarvél, var sú, að hún hefur sérstaka hæfni til aksturs í snjó umfram aðrar tegundir dráttarvéla, sem fluttar hafa verið inn og ég hef kynnzt, og umfram bíla, að undanteknum bilum eða dráttarvélum á beltum. Þessi dráttarvél var keypt til að flytja mjólk yfir fjallgarð að vetri til. Hún hefur dugað svo við þessa flutninga, að það hefði ekkert annað tæki, nema þá beltisvélar, getað komizt til jafns við hana. Þar sem vélin brennir hráolíu er brennslukostnaður hennar miklu minni en dráttarvéla, sem nota benzín, og þessi lági rekstrarkostnaður þessarar vélar hefur gert það fjárhagslega vel viðráðanlegt að kaupa hana, þótt hún sé dýr, vegna þess hvað sparast á þennan hátt og hins vegar vegna þess, að vélin er notuð til svo margs konar verka við búskapinn, að hún má heita í gangi alla daga að einhverju leyti vetur og sumar. Nú býst ég frekar við, að eftir skilgreiningu í 2. gr. frv. mundi þessi dráttarvél verða úrskurðuð sem bifreið. Ég er ekki að fordæma það, þó að svo yrði gert. Ég vil aðeins benda hv. nefnd á það, að þessi tegund véla er þegar komin inn í landíð og hefur gefizt mjög vel. Það byggi ég ekki aðeins á reynslu minni og sonar míns, sem hefur átt hana nokkur ár, heldur af upplýsingum frá hv. 2. þm. Skagf., sem á sams konar vél og hefur notað hana að undanförnu, og fleiri manna, sem ég veit um að hafa notað hana. Ég bendi á þetta vegna þess, að ef svo fer, að þessi tegund dráttarvélar fellur undir bifreiðar, þá er innflutningur hennar úr sögunni alveg tvímælalaust, og það er vegna þess, að innflutningsgjöldin á slíkri vél yrðu svo há, þegar hún væri komin undir bifreiðaflokkinn, að þau ein mundu nema um 56 þús. kr. á hverja vél, eftir því sem framkvæmdastjóri Ræsis hf. sagði mér í morgun, svo að þar með er það útilokað, að slík vél verði flutt framar inn. Ég bendi hv. nefnd á þetta sem upplýsingar um það, hvað þetta ákvæði 2. gr. getur haft í för með sér, því þó að dómsmrh. muni samkv. þessu frv. eiga að skera úr, ef ágreiningur er um flokkun, þá sýnist mér, að þessi skilgreining í 2. gr. frv. sé í aðalatriðum tæmandi um flokkunina, þ.e. 30 km ökuhraði á klst. Hvort fleiri tegundir dráttarvéla, sem hafa verið fluttar inn, falla undir þetta, get ég ekki dæmt um.  Ég hef ekki flutt neina brtt. við þessi atriði frv., en vænti þess, að upplýsingar um þetta liggi fyrir frá hv. nefnd, og vildi ég þá gjarnan fá þær upplýsingar.



Herra forseti. Hv. 1. landsk. hefur nú mælt fyrir till. á þskj. 430, og hafa hv. dm. því heyrt rök þau, sem með því sýnast mæla að taka ákvæðin, sem þar um ræðir, í umferðarlögin. Ég vil nú leitast við að sýna fram á, hvað mælir þessu í gegn. Það er viðurkennd réttarfarsregla í ríkjum hins vestræna heims, að sé maður grunaður um afbrot, skuli hann teljast sýkn, þar til sekt hans hefur verið sönnuð. Það er skylda hins opinbera að færa sönnur á sekt sökunauts. Takist það ekki, verður hann ekki sakfelldur. Sökunaut ber hins vegar engin skylda til að hjálpa hinu opinbera við rannsóknina. Honum er meira að segja ekki skylt að svara spurningum, sem lögregla eða rannsóknardómari kann að leggja fyrir hann. Hann hefur fulla heimild til að neita að svara öllum spurningum, sem svör við gætu leitt til upplýsinga um brotið eða um sekt hans. Lögreglumanni og rannsóknardómara er beinlínis skylt að benda sökuðum manni á það, að honum sé óskylt að svara spurningum, er beinlínis varða brot það, sem hann er grunaður um, en jafnframt að þögn hans kunni að verða skýrð honum í óhag. Þá er og nánustu vandamönnum sökunauts óskylt að bera vitni gegn sökuðum manni. Sökuðum manni er þannig óskylt að aðstoða með nokkrum hætti hið opinbera í rannsókn, sem að honum beinist. Þessi regla er almennt viðurkennd í Vesturlöndum og víða um heim. Á miðöldum var þessu á annan veg farið. Þá var það ekki óalgengt, að sakaður maður varð að sanna sakleysi sitt, ef hann vildi komast undan sakfellingu og refsingu. Þetta mun því miður tíðkast sums staðar í heiminum enn þá, en það er mjög fjarri réttarmeðvitund og sjónarmiðum þeirra þjóða, sem við þekkjum bezt. Reglan, sem hjá okkur gildir um þetta, er í fullu samræmi við þá kennisetningu, sem allir kannast við, að betra er, að sekur maður gangi laus, en að saklaus sé dómfelldur. Það er vissulega hægt að færa ýmis rök fyrir brtt. þeirra hv. þm., 1. landsk. og 2. þm. N-M., á þskj. 430, en verði þær samþ., erum við komnir inn á þá braut að létta af því opinbera sönnunarskyldu um afbrot þau, sem þar ræðir um. Út af fyrir sig er mjög varhugavert að ganga svo langt, og ég hef því að vandlega íhuguðu máli fallið frá þeirri hugmynd að fylgja þessum till. Norðurlandaþjóðirnar hinar hafa ekki treyst sér til að taka þessi ákvæði í sina löggjöf um þessi efni, og frv. er eftir þeim sniðið. Þær telja slíkt of langt gengið og varhugavert fráhvarf frá almennum reglum um sönnunarbyrði. Á það má og benda í þessu sambandi, að eins og frv. er úr garði gert, er sakborningi skylt að hlíta þeirri meðferð, sem læknir telur nauðsynlega vegna rannsóknarinnar, þ. á m. að láta taka úr sér blóðsýnishorn. Synji sakborningur um að láta taka úr sér þetta blóðsýnishorn, þá brýtur hann þar með þetta lagaboð, fellir ef til vill á sig refsiábyrgð, auk þess sem slík synjun mundi óhjákvæmilega verða skoðuð sem líkur gegn honum, þegar önnur sönnunargögn koma einnig til skjalanna, svo sem vitnaskýrslur og álit sérfróðs manns eða læknis. Í brtt. er hins vegar ráðgert, að það ákvæði verði fellt niður úr frv., að sökuðum manni sé skylt að láta taka úr sér blóðsýnishorn, en í stað þess er ætlazt til þess, að upp sé tekin sú regla, sem greinir á þskj. 430 og merkt er a. Benedikt Sigurjónsson hrl., sem nefndin ræddi við um þessi mál og er þeim gerkunnugur, taldi brtt. á þskj. 430 viðsjárverða af þeim ástæðum, sem ég hef leitazt við að gera grein fyrir. Ég hef sannfærzt um, að skoðun hans er rétt, og mun því greiða atkv. gegn þessari till. Þá vildi ég fara nokkrum orðum um brtt. þeirra hv. þm. Barð. og hv. þm. Vestm. á þskj. 431 um ökuhraðann. Það er vissulega rétt hjá hv. þm. Barð., að það er matsatriði, hvað rétt er að leyfa mikinn hraða við akstur bifreiða, og um þetta gilda mismunandi reglur í ýmsum löndum. Í núgildandi lögum hér á landi er lögleyfður hámarkshraði í þéttbýli 30 km og utan þéttbýlis á þjóðvegum 60 km. Í frv. er gert ráð fyrir, að hámarkshraði í þéttbýli verði 45 km, en utan þéttbýlis 70 km. Þó er sú undantekning gerð, að almenningsvagnar, 10 farþega og stærri, og vörubifreiðar, sem heimilað er að flytja 31/2 smálestar þunga eða meira, megi aka hraðar en 60 km. Enn fremur er það ákvæði í frv., að dómsmrh. geti ákveðið lægri hámarkshraða og ákveða megi lægri hámarkshraða í lögreglusamþykktum. Fyrir hækkun hámarkshraðans eru þau rök, eins og hv. þm. Barð. réttilega gerði grein fyrir, að síðan umferðar- og bifreiðalög voru sett hér á landi 1941, hefur tækniþróun í bifreiðaiðnaði stóraukizt og miklar umbætur hafa verið gerðar á vegakerfi landsins og götum í bæjum. Gildandi ákvæði um þessi efni eru því að margra dómi talin úrelt, og það er á allra vitorði, að þeim er ekki fylgt af almenningi, enda treystist framkvæmdavaldið ekki til að knýja slíkt fram. Að sjálfsögðu hæfir 45 km aksturshraði í þéttbýli og 70 km hraði utan þéttbýlis ekki öllum götum og vegum. Eins og gerð hefur verið grein fyrir, eru þessi ákvæði takmörkuð af margvíslegum almennum ákvæðum í 49. gr. frv. og auk þess heimilað, eins og gerð hefur verið grein fyrir, að ákveða lægri hámarkshraða í lögreglusamþykktum, og í þriðja lagi hefur dómsmrh. heimild til að lækka þetta mark. Það má nú geta þess til fróðleiks, að í Danmörku er ekki ákvæði um hámarkshraða bifreiða, nema vörubifreiða yfir ákveðna þyngd, hvorki í bæjum né dreifbýli. Í Svíþjóð er hámarkshraði í bæjum 50 km á klst., en enginn utan þéttbýlis, nema fyrir almenningsvagna og vörubifreiðar. Í Finnlandi er hámarkshraði fólksbifreiða enginn, en fyrir önnur ökutæki 70 km á klst. Í Noregi er samsvarandi ákvæði 70 km utan þéttbýlis og 40 km í þéttbýli. Það má vafalaust deila um það endalaust, hvort þetta hámarkshraðamark sé sett of hátt eða ekki. En það er staðreynd, sem við allir vitum og þekkjum, að sá hámarkshraði, sem nú er lögákveðinn eða ákveðinn í lögreglusamþykkt, 25 km á klst., er almennt ekki viðhafður. Allar eða flestar bifreiðar, sem maður sér á götu, aka hraðar, mjög oft að minnsta kosti. Og lög, sem ekki er hægt að framkvæma, eru mjög varhugaverð, og þau ber að afnema. Séu slík lög í gildi, þá dregur það úr virðingu manna almennt fyrir lögum. Hv. þm. Barð. vildi gefa þá skýringu á því fyrirbrigði, að allir aka hraðar, eða flestir, skulum við segja, en lögleyfður hámarkshraði er nú, að það væri ekki refsað fyrir þessa hluti. Jú, það má vel vera, að eitthvað sé til í þessu, en framkvæmdavaldið hjá okkur sé ekki það öflugt, að það megi sín neitt gegn þessu. Það virðist svo sem þarna séum við orðnir langt á eftir tímanum, að þessi lagaákvæði séu það, sem kalla megi „antikveruð“. Ég mun nú ekki fara öllu fleiri orðum um þetta, en vil aðeins bæta nokkru við í sambandi við hugleiðingar hv. þm. um það, hvar yfirleitt væri hægt að aka í bæjum eða þéttbýli með þessum ökuhraða, sem frv. gerir ráð fyrir, 45 km á klst. Það er vissulega alveg rétt hjá honum, að það er æði víða og sennilega víðast, sem ógerningur væri og óforsvaranlegt væri að aka með þessum hraða. Hins vegar ber því ekki að neita, að það eru nokkrir staðir og það mikilvægir staðir, þar sem slíkur ökuhraði virðist ekki óeðlilegur, og ég á þar fyrst og fremst við breiðar götur og ekki sízt þær, sem skipt er í tvennt að endilöngu, þannig að bifreiðar, sem aka í sömu stefnu, fara hvorn helming vegar. Ég vil nefna t.d. Hringbraut og Snorrabraut. Þar háttar víða þannig, að þar eru engar byggingar hvorugum megin götunnar. Þar er ekkert, sem byrgir útsýn, og þar sér maður greinilega alla umferð og ekkert, sem veldur því, að háska geti borið að höndum, sem ekki á að geta sézt fyrir fram undir venjulegum kringumstæðum. Einmitt á þessum götum eða þegar maður fer þær, þá verður maður þess greinilega var, að þar er yfirleitt ekið miklu hraðar en löglegt er nú, og ég spái því, að jafnvel þótt till. hv. þm. verði samþ., muni ganga erfiðlega að framkvæma þau hraðaákvæði, sem þeir ráðgera í sinni till., alveg eins og þau hraðaákvæði, sem nú eru. Hins vegar ætla ég, að 40–45 km hraði sé sá hraði, sem flestir aka nú á þessum götum, þar sem yfirleitt er hægt og forsvaranlegt að aka með þessum hraða. Ég ætla, að það muni ekki fjarri sanni. Kann að vera, að það séu ýmsir, sem aka enn hraðar, en það breytir ekki því, eftir því sem manni virðist, þegar maður ekur eða gengur eftir þessum götum, að þetta muni vera sá hraði, sem tíðkanlegastur er. Ég geri ekki ráð fyrir, að á þessu yrði nein breyting, þó að þessi nýju ákvæði yrðu lögfest. Það þýddi sem sagt það, að löggjafarvaldið væri þarna að koma til móts við þá þróun, sem orðið hefur í þessum efnum, bæði um vegagerðir og gerðir bifreiða, frá því að síðustu ákvæðin um þetta voru lögfest.



Herra forseti. Mér skildist á hv. þm. Ak., að hann teldi brtt. minni hl. allshn. á þskj. 430 allt að því ganga í berhögg við réttarvitund vestrænna þjóða. Um þá hluti er hann að vísu miklu fróðari en ég, og þess vegna langar mig til þess að spyrja í sambandi við ræðu hans einnar spurningar. Hann gat þess, að sönnunarskyldan hvíldi einvörðungu á saksóknaranum, en að engu leyti á sökudólgnum. Sökudólgurinn væri þar alveg frjáls og laus allra mála. Honum væri ekki einu sinni skylt að svara spurningum. Sú skylda væri ekki á hann lögð einmitt af þessari ástæðu, að það færi í bága við réttarvitund vestrænna þjóða. Nú er það tekið fram í 25. gr. frv. til umferðarlaga, að manni, sem lögreglan hefur tekið og fært til læknis til blóðtöku, sé skylt að undirgangast þá aðgerð. Er þetta þá ekki einnig brot á réttarvitund vestrænna þjóða? Ég veit, að það er rétt, að sökudólg er ekki skylt að svara spurningum. En fer þetta þá ekki í berhögg við þann anda eða réttarvitund? Ég held, að það sé m.a. leyfilegt af tollyfirvöldum að taka mann til gaumgæfilegrar skoðunar gegn vilja hans og með valdi, „kroppsvísitering“, eins og það er nefnt á erlendu máli. Þetta er einnig nokkuð hart að gengið og miklu harðar að gengið en þó að sökudólgur yrði að svara spurningum. Það hefur þannig verið um að ræða allmikið misræmi í því, sem skapar þó réttarvitund vestrænna þjóða, og ég get ekki með nokkru móti séð neitt athugavert við það, að manni, sem hefur verið færður til læknis til blóðtöku og neitar að gangast undir hana, sé veitt refsing, sem ekki er annað né meira en sektir. Þess vegna tel ég þetta heldur léttvæg rök gegn a-lið till. minni hl. allshn.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið. Viðvíkjandi athugasemdum hv. þm. Barð. (SE) viðvíkjandi bifreið annars vegar og dráttarvél hins vegar, þá held ég að sé ekki þörf á nánari skilgreiningu en þar er, því að bifreið er vélknúið ökutæki, sem aðallega er ætlað til fólksflutninga eða vöruflutninga, það er aðallinn, og svo hitt: svo og til annarra nota, ef það er gert fyrir hraðari akstur en 30 km. Það er svona undanskilið. Það er aðallega til fólksflutninga og vöruflutninga, þá er það bifreið, en dráttarvélin er ökutækið, sem er aðallega ætlað til að draga annað ökutæki eða vinnutæki. Hitt er svo aukaatriði. Flestallar dráttarvélarnar, sem hér eru á boðstólum og hafa verið, eru ætlaðar fyrir hægari akstur en 30 km. Ein tegund er ætluð til dálítið hraðara aksturs, enda smíðuð til þess að vera jöfnum höndum bíll eða dráttarvél. Og að þeirri tegund undantekinni held ég, að það verði enginn ágreiningur um það hjá yfirvöldunum, hvernig á að skilgreina þessar tvær tegundir. Ég held, að það sé engin hætta á því, að dráttarvél, sem er seld sem dráttarvél og ætluð til dráttarvélavinnu, verði farið að kalla bifreið, svo að það megi keyra á henni hraðara en 30 km á klst. Ég held það sé alveg ástæðulaust að breyta þessari skilgreiningu. Um þessa einu tegund, sem bæði er notuð sem bíll og dráttarvél, verða yfirvöldin að skera úr, hvernig eigi að tolla. Mér er meinilla víð öll ákvæði í lögum, sem fólk virðir að vettugi og brýtur, ja, nærri því að segja alltaf, og þegar ég sé bilana á götunum keyra eins og þeir keyra, þá er ég alveg viss um, að það eykur bara á virðingarleysi á lögum að láta þá halda áfram með sama ökuhraða leyfðum eins og nú er og þess vegna sjálfsagt að mínum dómi að hækka hann. Ég er þess vegna alveg á móti till. þm. Barð. og þm. Vestm. um að lækka hraðann frá því, sem er í frv. Þá skal ég aðeins drepa á till., sem ég og 1. landsk. flytjum á þskj. 430. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Ak., að það er ekki venja í okkar löggjöf að láta sakborning koma til skjalanna, eins og þar er gert. En þetta er svo einfaldur hlutur hér. Hann á svo létt með að afsanna sína sekt, óskaplega létt. Það er gersamlega hættulaust fyrir hann að láta taka blóðið, nema því aðeins að hann sé blæðari - það munu vera 20, 30, 40 eða eitthvað svoleiðis í öllu landinu, - þá hefur hann löglegar afsakanir, eins og tekið er fram í grg. Þess vegna held ég, að það sé sjálfsagt að samþykkja till. okkar. Ef það væri hægt við önnur afbrot yfirleitt, að láta þann, sem sakaður er um að hafa framið brot, afsanna það með eins hægu móti og þessu, þá mundi ég vilja setja það alls staðar, í öll lög. Ef einhver er sakaður um sauðaþjófnað, þá get ég ekki látið hann með einfaldri blóðrannsókn eða einhverju slíku afsanna, að hann sé sauðaþjófur. En hér á hann svo hægt með að afsanna það, að ef hann ekki vill gera það, þá dæmir hann sig sjálfan sekan að mínum dómi. Fyrst læknarnir vilja ekki láta setja skylduna á sig að gera blóðrannsókn, og á móti því eru þeir yfirleitt allir, og ef þá eru menn, sem ekki vilja láta taka blóðprufuna, þá þeir um það. Þá bara verða þeir að skoðast með vínanda í blóði sínu. Þeir vilja það ekki, af því að þeir vita sig þá með vínanda í blóðinu, svo að þeir geti ekki sloppið. Þess vegna er það, sem þeir vilja það ekki. Þeim gengur ekkert annað til, nema eins og ég sagði áðan, það sé blæðari, sem ekki má fá rispu til þess að eiga ekki á hættu að blæða út. Og þeir menn eru til hjá okkur, það vitum við, þetta er erfðagalli, sem er í vissum ættum og ekkert er hægt við að gera, er bara hjá karlmönnum að vísu, en ekki kvenfólki, það er sama, hann fylgir kynsbogteinunum. Ef um slíka menn er að ræða, þá eru þeir löglega afsakaðir, og það er tekið fram, að ef menn geti fært gild rök fyrir undanfærslunni, þá sleppi þeir. Þess vegna held ég, að það sé alveg sjálfsagt að samþykkja þá tillögu okkar, og teldi mjög miður farið, ef það væri ekki gert. Hitt ákvæðið, b-liðurinn, það er náttúrlega dálítið annað með hann. Það er alþekkt fyrirbrigði, að maður, sem tekinn er fyrir akstur eða eitthvert brot á akstri og valdið hefur slysi, vegna þess að hann er undir áhrifum víns, og það er nú mikill meiri hluti af slysunum fyrir það, en ekki fyrir of hraðan akstur, þá er það fyrirbrigði til að reyna að komast hjá að láta sanna á sig, að þeir hafi keyrt undir áhrifum víns, að hella í sig, stundum bara um leið og þeir fara út úr bílnum. Þá taka þeir flöskuna og drekka og segja svo: Ég var alveg „ófullur“, þegar ég var að aka. Ég er bara fullur núna. Ég drakk, eftir að ég hætti akstri. Ef menn gera slíkt og því um líkt eða hlaupa burt og inn í hús til að ná þar í vín og hella í sig, sem þeir líka gera stundum, þá vil ég dæma þá menn með vínáhrifum, þótt þeir finnist ekki fyrr en seinna, en þó rétt á eftir. Mér finnst báðar þessar till. vera þess eðlis, að við eigum að samþykkja þær. Ég viðurkenni fúslega, að það er dálítið önnur stefna en almennt er fylgt í íslenzkum lögum, - ég segi almennt, - því að það eru til dæmi í íslenzkum lögum, þar sem er farið eins að og hér er ætlazt til. Þau eru til, þannig að það er ekki neitt brot á þeirri reglu, sem íslenzk löggjöf hefur fylgt, það er aukið við undantekningartilfellin, þeim er fjölgað með þessu, og ég mundi ekki fylgja því, ef ekki væri svo upplagt fyrir manninn, sem sakfelldur er, að sýkna sig með því að láta taka blóðprufuna, eins og hér er gert ráð fyrir að hann geri. Það er alveg upplagður hlutur, kostar hann ekki neitt, svo að ef hann ekki vill láta sýkna sjálfan sig með því að lofa að láta taka af sér blóðprufu og rannsaka það, þá er alveg áreiðanlegt, að þá hefur hann ekki hreina samvizku og þá er rétt að dæma hann undir áhrifum víns.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð, sem ég þurfti að segja út af ræðu hv. frsm. um hámarksökuhraðann. Hann benti á það, að dómsmrh. væri heimilt að ákveða lægri hraða og einnig að hægt væri að setja lægra mark í lögreglusamþykkt. Þetta er alveg rétt, og ég vænti þess, að það verði ekki tekið upp þetta hámark í lögreglusamþykkt Reykjavíkur þrátt fyrir þessi lög. Ég treysti meira að segja alveg á það. En Alþingi ber ábyrgð á lagaákvæðunum. Ef það samþykkir þennan hraða, þá er það þar með búið að fella þann dóm sinn, að þessi hraði sé hæfilegur í þéttbýli. Hv. frsm. n. taldi, að hámarkshraðinn hefði verið of lágur, að það hefði ekki verið hægt að framkvæma núgildandi lög vegna þess. Ég skal ekkert segja um það, hvort það hafi ekki verið hægt. Ég hef ekki haft á móti því, að hámarkshraðinn sé aukinn nokkuð, og ég kalla ekki litla aukningu að auka um 40%, eins og við leggjum til, upp í 35 km hraða. Hann gat þess og viðurkenndi fyllilega, að hér í Reykjavík væri mjög óvíða hægt að notfæra sér þennan hámarkshraða, og orðaði það meira að segja þannig, að víðast væri óforsvaranlegt að aka á 45 km hraða. Ég er honum alveg sammála um þetta, og hann meira að segja nefndi aðeins tvær götur, þar sem þetta væri þó hægt. Já, það eru tvær götur í Reykjavík af öllum götum borgarinnar, sem hv. frsm. treystir sér til að nefna sem dæmi um, að þetta hámarksökuhraðamark geti átt við. Ég held, að þetta sé alveg rétt hjá honum. En það er ekki mikið, og ég verð að segja, að það eru veigalitlar ástæður til þess að setja það mark í lög, sem getur aðeins átt við tvær götur í Rvík. Hv. 1. þm. N-M. fór nokkrum orðum um þetta líka, og ef ég hef ekki misheyrt það, sem hann sagði, þá var það á þá leið, að hann væri á móti því, að sett væru lög, sem yrðu brotin. Já, víð erum víst allir á móti því að brjóta lögin, það er alveg rétt, en höfum við nokkra tryggingu fyrir því, að þessi lög verði ekki líka brotin og verði kannske alveg eins brotin? Ég læt þetta duga um það atriði. En það var út af fsp. minni um skilgreiningu á dráttarvélum og bifreiðum, sem hv. 1. þm. N-M. tók að sér að svara f.h. nefndarinnar. Hann segir, að aðalatriðið í þessari skilgreiningu sé það, til hvers tækið sé notað, en ekki hitt, hvaða hraða það er gert fyrir, það sé aukaatriði. Mér þykir vænt um að heyra þetta, því að ég vænti þess, þar sem þetta er sagt af hálfu n., að þá sé fenginn sá skilningur, sem má byggja á, ef ágreiningur verður um þetta, eftir að lögin eru sett. Þetta er þá skilningur hv. allshn., og hef ég ekkert út á hann að setja út af fyrir sig. En hitt atriðið, að ekki hafi orðið ágreiningur út af þessum vélum, þá er það öðru nær. Það varð svo mikill ágreiningur út af þeirri vél, sem ég nefndi, að viðkomandi sýslumaður tók hana úr umferð, lokaði hana inni, eftir að hann sjálfur var þó búinn að skrásetja hana sem dráttarvél, og þannig voru stöðvaðir mjólkurflutningar af þessum ástæðum. Síðan kom málið fyrir dómsmrh. til úrskurðar, en situr þar enn. Vélin var svo leyst úr banni í bili, þar til úrskurðurinn félli, svo að það er alls ekki svo að skilja, að ekki sé ágreiningur út af þessari tegund véla. Ég hygg, að hv. 2. þm. Skagf. hafi líka sögu að segja af sinni vél, ekki alveg eins, því að hann mun hafa greitt gjöld af henni sem bifreið, að vísu gegn mótmælum, í þeirri von, að þau verði honum endurgreidd. Ég endurtek það, að ég tel það mikilsvert að hafa fengið þessa skýringu af hálfu n. á skilgreiningu um dráttarvél og bifreið, vegna þess að á þeirri skýringu kann að verða byggður úrskurður, er síðar kann að þurfa að kveða upp um þetta efni.