Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég sé að mönnum er glatt í sinni í upphafi starfsdags og vona að svo verði líka þegar honum lýkur. Og ég vil leyfa mér að þakka hæstv. forseta fyrir að leyfa mér að mæla fyrir þessu máli, vegna þess að það eru síðustu forvöð fyrir mig í dag að gera það. Ég hef leyft mér að flytja hér till. til þál. um könnun á stærð íslenska selastofnsins og könnun á áhrifum hans á fiskveiðar og vinnslu sjávarafla. Þessi ályktunartillaga er í 4 liðum, þ. e. a. s. fyrst, að það verði könnuð stærð selastofnsins frekar en gert hefur verið, könnuð áhrif hans á vöxt og viðgang íslenskra fiskstofna, og þar með eru talin hrognkelsi, lax og silungur, og ekki að ástæðulausu að kanna fylgni á milli stærðar selastofnsins og hringormamagns í nytjafiski, og í fjórða lagi að gera athugun á kostnaðarauka fiskvinnslunnar og markaðstjóni af völdum hringormsins. Selveiðar hafa verið snar þáttur í búskaparháttum Íslendinga um langan aldur, einkum þeirra sem á hlunnindajörðum sitja, og nytjar af sel víða verið ein meiri háttar undirstaða þess að jarðir hafa verið setnar. Almennt séð hefur mikilvægi þessara veiða minnkað. Menn veiddu sér til matar, selspik var mikilvægur þáttur í feitmetisneyslunni og kjötið var gjörnýtt. Nú hefur annað kjöt og feitmeti leyst þessar fæðutegundir af hólmi og kópaveiði verið nær eingöngu stunduð af hlunnindabændum vegna skinnanna sem hafa til skamms tíma verið verðmæt útflutningsvara. Þrátt fyrir verðfall á selskinnum virðist veiði á landselskópum ekki hafa dregist saman fram til ársins 1977, enda þótt telja megi víst, að veiðin hafi á síðari árum ekki verið stunduð af jafnmiklu kappi og áður var. Gæti það bent til stækkandi landselsstofns. Hins vegar hefur veiði útselskóps því sem næst lagst niður. Á árunum 1966–1970 var árleg veiði að meðaltali 472 kópar, á árunum 1971–1975 396 kópar, árið 1976 voru veiddir 274 kópar, en 1977 dettur veiðin niður í þrjá kópa. Þessar till. eru byggðar á innkaupaskýrslum útflytjenda. Hér munu svo bætast við þau skinn sem seld eru á markaði innanlands, en haldbærar upplýsingar liggja ekki fyrir í hve miklu magni það er. Ekki hefur mér unnist tími til að afla þeirra gagna sem gætu gefið til kynna veiðina 1978, en ég hygg að óhætt sé að fullyrða að veiði á útselskóp hafi ekki verið stunduð að neinu ráði. Mér hefur tjáð glöggur maður vestur á fjörðum, sem stundað hefur hrognkelsaveiði mörg undanfarin vor, að aðgangur útsels og eyðilegging á netum af völdum hans hafi aukist mjög nú hin síðari árin. Þetta kemur raunar fram í viðtali sem eitt dagblaðanna hér í borg, Tíminn, átti við þennan mann fyrir skömmu. Þessi maður er einnig refa- og minkaskytta og þekkir því vel til náttúrufars alls og dýralífs fyrir annesjum vestra. Hann hefur einnig sagt svo frá, að á einni tiltekinni flögu, þar sem áður lágu oft og tíðum 4–5 útselir, megi oft telja 40–50 fullvaxna seli, þetta sé aðeins dæmi, en svipuð breyting hafi víða átt sér stað fyrir annesjum þar vestra. Mér þykir rétt að taka það fram, að tilgangurinn með flutningi þessarar þáltill. er ekki sá að hvetja til aðgerða, sem leiða til þess að hagsmunir þeirra, sem byggja afkomu sína á kópaveiði, verði fyrir borð bornir. Ekki heldur er hún flutt með því hugarfari að mannshöndin breyti að marki því náttúrufari sem þróast hefur um aldir við strendur landsins. Tilgangurinn er hins vegar sá, að fylgst verði með því hvort breyttir búskaparhætti landsmanna verða til þess að nýir meðbiðlar til matarins vaxa okkur yfir höfuð, hvort og hve mikil áhrif fjölgun - í þessu tilviki fjölgun sela - hefur á afkomu þjóðarbúsins. Er hér fyrst og fremst um tvennt að ræða: Annars vegar sýkingu fiskstofnanna, þeirra sem við fyrst og fremst viljum vernda sýkingu af völdum sela. Það er álit manna, sem gerst fylgjast með, að hún fari vaxandi, það sé ekki aðeins hringormur í fiski af grunnslóð nú, heldur finnist hann líka í afla togara sem tekinn er á djúpmiðum. Í öðru lagi að fylgjast með hvert er líklegt magn þess fisk sem selurinn neytir. Það kemur fram í grg. með þessari þáltill., að fiskifræðingar telja að um 30% af neyslu selsins séu þorskfiskar, hann lifi lítt á krabbadýrum eða öðru slíku. Hann neytir alls kyns fisks, loðna t. d. er veruleg uppistaða í fæðuöflun hans, sandsíli og ýmis annar fiskur, ekki síst flatfiskur. Og það er í hugum sumra að hann kunni að eiga verulega sök á minnkandi lúðuafla við landið. Menn hafa horft á útselinn taka stórar sprökur, rífa af þeim rafabeltið, gæða sér á því, en skilja annað eftir. Við hljótum að meta það, hvort við viljum láta það nægja til viðhalds selastofninum að ætla honum afla sem nemur um það bil ársafla 10–15 skuttogara eða hvort gripið verði til aðgerða ef þetta magn eykst verulega. Þessi þáltill. er ekki heldur flutt vegna þess að rannsóknir hafi verið litlar nú að undanförnu. Eins og fram kemur í grg. var n. skipuð í upphafi árs 1976 af hæstv. þáv. sjútvrh., Matthíasi Bjarnasyni, til að kanna þessi mál. Þessi n. hefur skilað mjög góðu starfi. Formaður hennar var Eyjólfur Ísfeld Eyjólfsson og starfsmaður og ritari Björn Dagbjartsson, sem þá var forstöðumaður Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins. Í skýrslu n. sem og í grein, sem Björn Dagbjartsson birti í 9. tbl. Ægis í ágúst s. l., ágúst 1978, kemur fram fjölþættur fróðleikur varðandi þær rannsóknir sem þegar hefur verið unnið að. En það gengur sem rauður þráður í gegnum þau ummæli, sem fram koma hjá n., að hér hefur ekki verið hægt að vinna til enda, eins og segir í skýrslunni, með leyfi hæstv. forseta: „Flest þau rannsóknarverkefni, sem bryddað hefur verið upp á, hafa reynst vera það umfangsmikil, að engin leið hefur verið fyrir n. sem slíka að ljúka þeim. Nokkur óvissa ríkir um stofnstærð, einkum útsels. Af þessu leiðir einnig, að ekki er fyrir hendi nægilega örugg vitneskja um fjölda sela á tilteknum svæðum og breytingar á stofninum frá ári til árs. Breyting byggðar og atvinnuhátta á undanförnum áratugum kann að hafa áhrif á fjölda sela, og hefur því m. a. verið haldið fram að útsel hafi fjölgað verulega af þessum sökum. Þá er þörf upplýsinga á aldurssamsetningu, viðkomu og dánartölu beggja selategunda hér við land. Slíkar upplýsingar fást varla nema með því að safna stórum úrtökum til rannsókna. Enn fremur er æskilegt að kanna hreyfingar sela hér við land, m. a. með merkingum. Einnig er ljóst að mun ítarlegri rannsókna er þörf á fæðuvali sela, bæði á mismunandi árstímum og einnig eftir svæðum. Ítarlegum rannsóknum á lífsferli hringormsins, m. a. sýkingu þorsks á mismunandi aldursskeiði, er nú um það bil að ljúka. Hins vegar er brýnt að rannsaka betur sýkingu sela af hringormi, bæði eftir tegundum, aldri og svæðum. N. telur þó að það, sem unnið hefur verið á hennar vegum, sé mjög nauðsynleg undirstaða eða grundvöllur undir frekari rannsóknir og geysimikils viðbótarfróðleiks hafi verið aflað sem kemur að fullum notum fyrir framtíðina.“ Ég vil leggja áherslu á það síðasta sem ég las, sem staðfestir það sem fram kemur í þessari þáltill., að frekari rannsókna sé þörf. Varðandi það sem snertir sýkinguna, þá kemur líka fram í þessari skýrslu að útselurinn virðist vera mun meiri sýkingarvaldur heldur en landselurinn. Þar hefur í öllum tilvikum verið um kynþroska hringorm að ræða, aðeins í 70–75% tilvika hjá landsel, en aftur á móti ekki í öðrum selategundum, eða hringanóra sem er nefndur í skýrslunni. Það kemur líka fram, að Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna hefur gert nokkra könnun á markaðstjóni og þá fyrst og fremst kostnaðarauka fiskvinnslunnar. Að hennar mati er erfitt að dæma um hið raunverulega markaðstjórn. Það er tekið fram í skýrslunni sem dæmi, að veitingahús með íslenskan fisk, þar sem ormur hafi fundist, hafi tæmst. Og við getum ímyndað okkur hver áhrif eitt slíkt tilvik getur haft og hversu mikils virði það er að við flytjum út ósýkta og óskemmda vöru. Enn fremur hefur Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna gert tiltölulega einfaldan útreikning á því, hve mikinn hún telji vera aukinn vinnslukostnað í landinu vegna hringorms í fiski. Þær tölur eru að vísu nokkuð gamlar, byggðar á a. m. k. ársgömlu verðlagi, en þá er þetta metið til aukins vinnslukostnaðar upp á 100–150 millj., á því bili. Varðandi þann lið till. er fjallar um tengsl á milli selastofnsins og hringormamyndunar, þá er mér kunnugt um að slík rannsóknarverkefni eru í gangi. Að þeim vinnur Jón Björn Pálsson sem nú vinnur úr þessum verkefnum sínum í háskóla í Bandaríkjunum. Ég vil svo, áður en ég lýk máli mínu, aðeins minnast á það, að þessi þáltill. gengur raunar ekki lengra en svo, að ætlast er til að áframhaldandi verkefni verði unnin þannig að komist verði að niðurstöðu um það og fengin séu haldbær rök fyrir því, hvort ástæða er til að grípa til aðgerða eða ekki. En ég vil leyfa mér þá um leið að benda á það, að aðgerðir geta farið fram á mismunandi vegu. Það er hægt að fara t. d. þá leið, sem farin er til að halda í skefjum ref og mink og vargfugli, þ. e. a. s. að verðbæta hvert kópskinn og á þann hátt að halda stofninum í skefjum ef æskilegt þykir. Það er líka hægt að hefja veiðar og taka ákvörðun um það, hvað ætti að fækka um mörg dýr, og veiða þau á skipulegan hátt. Þar hafa Norðmenn t. d. töluverða reynslu. Mér er kunnugt um að þeir nota til þessara veiða léttbáta, hafa skutla til þess að selurinn sökkvi ekki. Skinnin eru verkuð og bæði kjöt og spik fullnýtt. Það er hægt að fullnýta það hér til vissra hluta ef það er skipulagt. Skinnin sjálf geta hugsanlega verið hráefni til létts iðnaðar fyrir þá sem ekki hafa þrek til að vera á vinnumarkaðinum við hin erfiðari störf. Ég vil svo vænta þess að lokum, að það hafi komið skýrt fram hver tilgangur minn er með þessum tillöguflutningi: að fá niðurstöðu til að byggja á frekari ákvarðanir og að framkvæma þær að sjálfsögðu þegar till. verða fram settar. Og þegar umr. lykur, herra forseti, tel ég eðlilegt og legg til að till. verði vísað til atvmn.



Herra forseti. Ég skil þetta frv. þannig, að hér sé einungis um könnun að ræða til þess að meta hvaða áhrif íslenski selastofninn hefur á fiskveiðar Íslendinga og hvaða áhrif hann hefur í sambandi við vinnslukostnað og þá hugsanlega markaðsáhrif. Athuganir af þessu tagi hafa verið í gangi að undanförnu og hefur verið óskað eftir því af hálfu sjútvrn. að fá till. frá Hafrannsóknastofnuninni um það, með hvaða hætti mætti kanna stærð selastofnsins og þessi áhrif. Það hefur nýverið borist svar sem beinist að flestum þeim atriðum sem upp eru talin í till. Það eru hugmyndir um talningu á loftmyndum, um merkingar, um rannsóknir á aldursdreifingu og um rannsóknir á fæðuvali. Það eru enn fremur hugmyndir um að taka nokkuð stórt úrtak á afmörkuðu, staðbundnu svæði til þess að athuga hringormatíðnina og hvort staðbundin friðun af þessu tagi mundi hafa áhrif á fiskgengd og á hringormatíðni í fiski. Kostnaðaráætlanir fylgja með þessu svari frá Hafrannsóknastofnun upp á 12 millj. kr. Það er unnið að því á vegum sjútvrn. að athuga með fjáröflun til þessara rannsókna og í hve ríkum mæli í þær verði lagt. Varðandi ákvarðanatökuna sjálfa koma auðvitað fleiri sjónarmið til greina, eins og kom reyndar fram í ræðu frsm:, t. d. náttúruverndarsjónarmið. Á þessu stigi vildi ég upplýsa stöðu málsins að þessu leyti sem er sú, að till. liggja fyrir frá Hafrannsóknastofnun um könnun sem víkur að flestum þeim atriðum sem upp eru talin í þessari þáltill.



Herra forseti. Ég hlakkaði til þess að fá tæki færi til þess að ræða um selastofninn. Að vísu ætlaði ég að víkja dálítið að öðrum selum en þeim sem lifa sérstaklega í sjó. Ég ætlaði að tala um húðarseli og svo í bland um blöðruseli og syndaseli, alla þessa stofna. En úr því sem þessi merkilega till. var á þessum degi tekin fram yfir allar aðrar til umr., þá ætlaði ég að grípa tækifærið vegna þess að nú stendur alveg sérstaklega á hér á hinu háa Alþingi. Nú eru loksins hættar að berast lausafregnir frá hæstv. ríkisstj. Nú hefur það sem sé komið á daginn að hún hefur klofnað um þann málaflokk, það höfuðmálefni sem hún var mynduð til þess að leysa, efnahagsmálin. Og þetta er um þingsköp af því sem ég álít að þessi málaflokkur ætti að ganga fyrir selastofninum. Og það er það sem ég er að setja út á, að það skyldi ekki vera fyrsta umræðuefni hér í dag, t. a. m. að hv. 1. þm. Austurl. færi með þær yfirlýsingar, sem hann gaf í gærkvöld í löngum yfirlýsingum í fjölmiðlum, og teldi að þær ættu erindi til hins háa Alþ. ekki síður en í fjölmiðla. Það er þetta sem ég er að setja út á, að í upphafi þessa fundar skyldi ekki vera farið með þessar undirstöðuyfirlýsingar sem fluttar voru fram í fjölmiðlum í gær. Og ég er að finna að því að hinu háa Alþ. sé sýnd lítilsvirðing með þessum hætti. Ég beini máli mínu til hv. 1. þm. Austurl. sérstaklega, þar sem hann lýsti yfir tvímælalausu vantrausti á hæstv. forsrh. ef þetta frv. sæi dagsins ljós. Ég skora nú á hann að koma og gera þessi mál að umtalsefni og gera hinu háa Alþ. grein fyrir afstöðu sinni, en láta ekki við það sitja að tala við misgóða blaðamenn eða fjölmiðlara úti um borg og bý.



Ég vil lýsa því yfir, að ég hef ekki enn heimilað umr. utan dagskrár. Það hefur verið svo, að þeir, sem hafa æskt þess að taka upp umr. utan dagskrár, hafa a. m. k. látið forseta vita áður en þeir tækju til máls, og ég vænti að hv. alþm. almennt geti fallist á að það sé sanngjarnt. Hv. 4. þm. Reykv. hafði fyrir skömmu samband við mig um það, að hann æskti þess að taka til máls utan dagskrár, þegar hæstv. forsrh. væri kominn í salinn, en það hafði ekki þá náðst til hæstv. forsrh. í sambandi við þau tilmæli.



Herra forseti. Það má telja það til merkisatburða, að nú í dag, 15. mars, hefur verið lagt á borð þm. frv. til l. um stjórn efnahagsmála o. fl. frá forsrh. og mun það verða tekið til umr. í Ed. eftir helgi og skal ég því ekki fara efnislega í umr. um þetta frv., en hlýt þó að vekja athygli á þeim einstæða atburði þegar það á sér stað að forsrh. flytur frv., að vísu í embættisnafni, en í raun sem þm., vegna þess að samstaða hefur ekki náðst innan ríkisstj. um flutning þessa frv. Ég vil láta í ljós þá skoðun mína, að forsrh. og ríkisstj. sem auðnast ekki að ná samstöðu um flutning svo mikilvægs frv., sem þar að auki varðar aðalstefnumál stjórnarinnar, hljóti að eiga að segja af sér fyrir sína hönd og rn. síns. Ég vil líka láta þá skoðun í ljós, að þegar slíkt frv. er fram komið og þá ekki síst með þeim atvikum sem liggja að baki þessum frv.-flutningi, þá beri þeim ráðh., sem eru andvígir frv. og flutningi þess, að segja af sér, þ. e. a. s. ráðh. Alþb. En því kveð ég mér hljóðs að í hádegisútvarpinu í dag birtist yfirlýsing sem ráðh. Alþb. eiga að hafa gefið á ríkisstjórnarfundi í morgun, þess efnis, að þeir muni þá fyrst segja af sér ef þetta frv. verður samþ. óbreytt. Þá er rétt að það komi fram sem gagnrýni á alla þá ráðh., sem hér hafa verið að gefa yfirlýsingar í fjölmiðlum, að æskilegra, eðlilegra og þingræðislegra væri að slíkar yfirlýsingar væru gefnar hér á hv. Alþ. Það er líka ámælisverður þáttur ríkisfjölmiðlanna í fréttaflutningi varðandi deilurnar innan ríkisstj., þar sem deiluaðilum er gefinn kostur á að breiða sig út. Við stjórnarandstöðuna er takmarkað talað, en mér sýnist líka vera gert upp á milli þátttakenda í deilum ríkisstjórnarflokkanna innbyrðis og ólíkum tíma skammtað þeirra á milli. Það er með eindæmum að slíkar yfirlýsingar sem dunið hafa yfir landslýð skuli heyrast frá ábyrgum stjórnvöldum, og sú ályktun ein verður af þeim dregin að engin ábyrg stjórnvöld séu raunar að starfi hér fyrir okkur Íslendinga. Það er að vísu gott að inn á Alþ. færist umr. þessi mál. En ég gat ekki orða bundist, þar sem ég hygg að það gangi fram af landsmönnum öllum hvernig þessar yfirlýsingar hafa skipst á milli ráðh. og stjórnarflokka um hótanir á víxl, sem er auðvitað fyrir neðan virðingu ráðh. og ríkisstj. Ég skal láta mér nægja, herra forseti, að fjalla um formlega hlið þessa máls, sem þó hefur efnislegt gildi um leið, og ég ítreka þá skoðun mína, að þetta sé svo óvanaleg málsmeðferð og raunar óeðlileg málsmeðferð að ekki verði látið hjá líða að gagnrýna hana harðlega úr ræðustól Alþingis, til þess einnig að fá fram hér í sölum Alþingis þær yfirlýsingar, þótt seint sé, sem fram hafa komið á almennum vettvangi, m. a. í ríkisfjölmiðlunum. Það er svo ástæða til að spyrja, hæstv. forsrh. hvernig hann hyggst standa að flutningi þessa frv. og - að gefnu tilefni spurningar þeirra Alþb.-ráðh. - hvort hann hyggst standa að þeim breytingum á því frv. sem hann hér flytur, svo að hótun þeirra Alþb.-ráðh. komi ekki til framkvæmda. Ég veit ekki hvort það er tilviljun eða af ásettu ráði, að frv. þetta er flutt 15. mars, á banadægri Sesars. Og þá er spurningin: Hver er Brútus?



Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að vera með miklar yfirlýsingar á þessu stigi. Ég mun mæla fyrir þessu frv. á mánudaginn kemur væntanlega, og þá gefst mér kostur á að skýra þetta mál og málsmeðferð eftir því sem á þarf að halda. Ég held að ég hafi gert skyldu mína með því að leggja málið fyrir Alþingi. Alþingi er nú einu sinni löggjafarsamkoma Íslendinga og einhverju hlutverki á það að sinna, og það að mál er lagt fyrir það þýðir auðvitað ekki að það eigi að fara í gegn óbreytt, heldur er það lagt fram í því skyni að alþm. og þær nefndir, sem fá það til meðferðar, skoði það samviskusamlega og fái sem bestar upplýsingar um það og reisi síðan sinn dóm, sína niðurstöðu á því. Það verður væntanlega gert í þessu máli. Við skulum taka þessu öllu rólega í svipinn og sjá til hverju fram vindur. Það má segja, að það sé ekki hversdagslegt, að einstakur ráðh. leggi fram frv. í sínu nafni. Sé hann þm. hefur hann auðvitað sinn þingmannsrétt. Það er alltaf rétt, eins og einhver sagði, að hafa vaðið fyrir neðan sig. Þess vegna legg ég nú frv. fram í Ed., af því að ég á nú sæti þar, og væntanlega verður ekki dregið í efa að ég hafi heimild til þess að leggja fram frv. í Ed. ef mér býður svo við að horfa. Ég kann ekki við að fara að gera grein fyrir þessu máli nú, áður en það er tekið til umr. með reglulegum hætti og þm. hafa fengið tækifæri til þess að lesa ekki aðeins frv. sjálft, texta þess, heldur og grg. En þá verður tækifæri til þess að skoða þetta nánar. Ég vil þó segja það, að ég tel á engan hátt óeðlilegt, og mun endurtaka það í framsöguræðu minni í Ed., þó að Alþ. kunni að telja ástæðu til að gera einhverjar breytingar á þessu frv. Þetta frv. hefur verið lengi til meðferðar í ríkisstj. og það hefur tekið ýmsum breytingum þar, og í þessu frv. er fjallað um efni sem á margan hátt er álitamál. Þess vegna mun ég ekki kippa mér neitt upp við það þó að kunni að verða gerðar einhverjar breytingar á því. En áður en menn gera þær breytingar verða menn að gera það upp við sig að hvaða marki þeir keppa, hverju þeir ætla að ná. Áð öðru leyti vil ég svo bara segja það í tilefni af ummælum síðasta hv. ræðumanns, að ég mun að sjálfsögðu beygja mig algerlega fyrir þingviljanum, og um leið og Alþingi vottar mér vantraust og ríkisstj., sem nú situr, mun ég segja samstundis af mér, en fyrr ekki.



Áður en lengra er haldið vil ég taka það fram, að ég tel óeðlilegt að hér hefjist almennar umr. um frv., sem lagt hefur verið fram í Ed. Alþingis. Þær umr. utan dagskrár, sem hér kunna að fara fram, hljóta því að snúast um formsatriði þessa máls, en ekki efnisatriði þess frv. sem lagt hefur verið fram í Ed. og væntanlega verður tími til að ræða ítarlega í næstu viku.



Herra forseti. Ég mun að sjálfsögðu halda mig við þau formsatriði sem hér hefur borið á góma, en tel þó nauðsynlegt að svara einu atriði sem fram kom í ræðu hv. 4. þm. Reykv. áðan. Auðvitað er það ekki nokkur vafi að Ólafur Jóhannesson, hv. 1. þm. Norðurl. v., hæstv. forsrh., hefur tvímælalausa heimild til að leggja fram frv. á Alþ. Hitt er aftur annað mál, að við Alþb.-menn teljum að það að leggja fram frv. með þessum hætti geti spillt fyrir möguleikum á því að ná samstöðu milli stjórnarflokkanna um þau mikilvægu mál sem hér eru á ferðinni. Við teljum að rétt sé þó að kanna til hlítar hversu til tekst um að fá þessum texta breytt. Við munum leggja á það áherslu að ná fram á honum breytingum. En við höfum jafnframt sagt, og ég endurtek það hér sem við höfum margoft sagt í ríkisstj., að verði það niðurstaða samstarfsflokka okkar að ganga yfir okkur í þessum efnum og samþykkja greinar verðbótakafla þessa frv. gegn Alþb., þá munum við að sjálfsögðu segja af okkur ráðherrastörfum. Þá hefur skapast ný pólitísk staða í landinu. Þá virðist vera um að ræða annan pólitískan vilja en við töldum að væri forsenda fyrir núv. ríkisstjórnarflokkasamstarfi og viðhorfin væru gerbreytt. Ég vil, vegna þess sem fram kom í máli hv. 4. þm. Reykv., láta koma hér fram við þessar umr. utan dagskrár mótmælabókun sem við ráðh. Alþb. gerðum á fundi ríkisstj. í morgun. Þessi bókun er á þessa leið: „1. Við mótmælum því harðlega að frv. það um efnahagsmál, sem rætt hefur verið á undanfarandi ríkisstjórnarfundum, verði lagt fram af forsrh. einum, eins og greint hefur verið frá í fjölmiðlum. Það er mikill hnekkir fyrir stjórnarsamstarfið að þannig skuli að málum staðið, og slíkt gæti torveldað það að samkomulag næðist á milli stjórnarflokkanna um þau ágreiningsatriði frv. þessa sem óleyst eru, einkum verðbótakafla þess. Vinnubrögð af þessu tagi eru algert einsdæmi, og þau eru í fullri andstöðu við yfirlýsingu stjórnarflokkanna á s. l. hausti um samráð við verkalýðshreyfinguna. Við viljum leggja á það áherslu, að það var fyrst á mánudag og þriðjudag að fyrir lágu opinberar upplýsingar í ríkisstj. um þau áhrif sem verðbótakafli frv. þessa hefði á kjör launafólks í landinu. Á þeim forsendum og öðrum viljum við harðlega gagnrýma það, að hvað eftir annað var neitað um frestun á afgreiðslu þessa máls í ríkisstj., enda þótt það hafi verið viðtekin venja innan ríkisstj. frá því að hún var mynduð að verða við beiðni eins ráðh., hvað þá heils flokks, um frestun á máli milli ríkisstjórnarfunda. 2. Við mótmælum sérstaklega ósvífnum fullyrðingum samráðh. okkar um það, að við ráðh. Alþb. höfum ekki haft fyrirvara um ýmis atriði í þessu frv. eftir ríkisstjórnarfundinn á laugardaginn og þá alveg sérstaklega verðbótakafla frv. Við minnum á að við höfðum ítrasta fyrirvara um það í fyrsta lagi, hvernig ákveða ætti viðmiðunartíma við útreikning á vísitölu viðskiptakjara, í öðru lagi höfðum við fyrirvara um meðferð á uppsöfnun frádráttarliða í vísitölunni og í þriðja lagi lögðum við áherslu á að aðeins ætti að setja vísitölugrunninn á 100 einu sinni, en ekki við hvert vísitölutímabil. Þá viljum við leggja á það sérstaka áherslu, að niðurstaða þeirrar umr., sem fram fór í ríkisstj. s. l. laugardag um ollumál, varð sú, að málið yrði tekið til framhaldsumr. á næstu ríkisstjórnarfundum, og að á fundinum á laugardag lágu engar ákvarðanir fyrir um það, hversu með olíumálin skyldi farið. 3. Við teljum að samstarfsflokkar okkar hafi með óbilgjörnum hætti tekið sig saman um að ganga gegn þriðja stjórnarflokknum með framlagningu þessa frv. Á fyrri ríkisstjórnarfundum, í síðustu viku og alveg sérstaklega á ríkisstjórnarfundi s. l. mánudag, hótaði hæstv. forsrh. því að leggja frv. fram sem stjfrv. með atbeina tveggja stjórnarflokka gegn mótmælum þriðja flokksins. Þessu höfðum við harðlega mótmælt, og við höfum jafnframt lýst því yfir á fyrri fundum ríkisstj., að verði frv. samþ. óbreytt á Alþ. í andstöðu við Alþb. munum við að sjálfsögðu segja af okkur ráðherrastörfum.“ Þetta taldi ég óhjákvæmilegt, herra forseti, að kæmi fram þegar á þessum fundi.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Í grg. með frv. til l. um tímabundnar ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu, sem samþ. var sem lög í nóvembermánuði s. l., boðaði ríkisstj. m. a. í mjög greinargóðu máli hvaða aðgerðum hún hygðist beita sér fyrir á árinu 1979. Þar kom m. a. fram, að ríkisstj. mundi beita víðtæku aðhaldi að breytingu verðlags og launa, að nauðsynlegt væri að vísitöluviðmiðun launa yrði breytt í því skyni að draga úr víxlhækkunum verðlags og kaupgjalds og þar með úr verðbólgu. Þar var lögð áhersla á nauðsyn jafnvægis í ríkisfjármálum, niðurskurðar á rekstrarútgjöldum og tekið fram að heildarfjárfesting á árinu 1979 skyldi ekki vera meiri en sem næmi 24–25% af vergri þjóðarframleiðslu. Ríkisstj. heftu síðan unnið að þessu verkefni sínu um margra vikna skeið og leitað samráðs þeirra aðila, sem henni ber samkv. stjórnarsáttmálanum að leita samráðs við, og tekið tillit til ábendinga þeirra. Nú fyrir helgina náðist samkomulag um það í hæstv. ríkisstj., hvernig málið skyldi lagt fram. Það samkomulag var lagt undir verkalýðsmálanefnd Alþfl:; þingflokk hans og flokksstjórn, og þessar stofnanir staðfestu það að Alþfl. stæði að því samkomulagi sem við teljum að gert hafi verið á laugardag. Við það stendur Alþfl. að sjálfsögðu nú eins og hann gerði s. l. laugardag. Hvers vegna breytingar hafa orðið á flutningi málsins vil ég ekki ræða. Ég tel að það séu frekar ástæður, sem ég er ekki dómbær um, sem því valda, frekar en ástæðan sé ágreiningur milli ráðh. í hæstv. ríkisstj. Um það, sem fram kom í orðum hv. þm. Geirs Hallgrímssonar um fréttaflutning ríkisfjölmiðlanna í gær, vil ég taka fram að það er mjög óæskilegt þegar svona stendur á, að báðir ríkisfjölmiðlar skuli taka höndum saman um það, að því er virðist, að veita einum stjórnmálaflokki sérstakt ráðrúm, bæði í fréttatíma útvarps og sjónvarps, til að veitast að öðrum, án þess að gefa þeim flokkum, sem að var veist, og þeim mönnum, sem að var veist, tækifæri til andsvara og til þess að bera hönd fyrir höfuð sér. Þetta tel ég vera mistök ríkisfjölmiðla sem ber að harma. Ég mun ekki svara þessu. Ég tel, að það sé ástæðulaust að vera að bítast um slík mál nú, og mun því ekki fara að svara þeim ásökunum sem hafðar voru frammi um þetta mál í gær. Ég vil aðeins vekja athygli á einni staðreynd í lokin, hæstv. forseti, sem er alkunn. Á s. l. ári hækkuðu peningalaunatekjur um u. þ. b. 55%. Þrátt fyrir það jókst kaupmáttur launatekna því miður aðeins um u. þ. b. 5% eða um svipað magn og þjóðartekjur uxu. Með þessu frv. er gert ráð fyrir að kaupmáttur launa á árinu 1979 aukist um 1% þrátt fyrir það að þjóðartekjur standi í stað. Það er hins vegar mjög eðlilegt, að þegar gerðar eru ráðstafanir til að draga úr verðbólgunni lækki að sama skapi útborgaðar peningalaunatekjur, því að fylgni milli peningalaunatekna og verðbólgu er alþekkt í okkar þjóðfélagi. Spurningin, sem mestu máli varðar, er ekki upphæð peningalaunatekna, heldur kaupmáttur launa verkafólks sem það fær greidd.



Herra forseti. Ég mun að sjálfsögðu halda mig innan ramma þingskapa í þessari umr. og ég hef fulla biðlund til þess að bíða eftir því að frv. það, sem hér er til umr., fái þinglega meðferð eins og önnur frv. sem hér eru flutt. En það, sem vekur nokkra furðu mína, er að undanfarið hefur það verulega verið gagnrýnt að Alþ. hafi ekki fengið tækifæri til þess að fjalla um efnahagsmál. Nú þegar Alþ. er gefinn kostur á því með flutningi viðamikils frv., þá er það líka gagnrýnt. Þessa afstöðu fæ ég ekki skilið með góðu móti. Hv. alþm. verða að hafa það í huga, að ríkisstj. er ekki sá aðili í þjóðfélaginu sem ræður úrslitum um meðferð mála, heldur Alþ. sjálft. Ríkisstj. situr í umboði okkar sem hér sitjum, og mér finnst fullkomlega eðlilegt að Alþ. fái nú þetta mál til eðlilegrar meðferðar og að umræðum utan dagskrár verði a. m. k. stillt í hóf þegar 30 mál eru á dagskrá og fundartími auk þess nokkuð takmarkaður.



Herra forseti. Ég skal halda mig innan þeirra marka að fara ekki að ræða efnislega frv. um stjórn efnahagsmála sem lagt er fyrir Ed. af forsrh. En ég vil taka það fram, að frá því að fundur hófst kl. 2 hef ég þrisvar sinnum beðið um orðið, í fyrsta skipti út af till. til þál. um könnun á stærð íslenska selastofnsins og áhrifum hans á fiskveiðar og vinnslu sjávarafla. Hæstv. forseti gaf þá skýringu, að flm. þessarar ágætu selatillögu hafi þurft að ljúka sér af vegna þess að hann er að hverfa af þingi, og er það ekki nýr háttur í störfum Alþ. að mál varamanna sem koma skamman tíma, séu tekin fram fyrir önnur, og það dettur mér ekki í hug að gagnrýna. Það, sem ég gagnrýni, er að hæstv. forseti tók einn þm., þó að hann sé ráðh., og gaf honum orðið á undan. Er ráðh. að fara burt af þingi? Er hann að hverfa héðan?  Það var hlegið að því þegar hæstv. forseti tók þetta mál til umr. og gaf flm. þessarar till. orðið hér í þingsalnum. Að vísu er engin ástæða til þess að hlæja að því, því að hér er verið að hreyfa máli sem skiptir mjög miklu efnahagslega fyrir íslensku þjóðina, þó að margt sé um það mál að segja.

Er þm. að ræða um frv. forsrh. eða önnur frv.?

Vill ekki hv. þm. hafa örlitla biðlund? Hann er það skarpur maður, að hann kemst þá að niðurstöðu sjálfur án þess að grípa fram í. Þegar þetta mál var tekið fyrir, þó að það sé alvarlegt, hló þingheimur, af því allir bjuggust við að hér yrðu teknar fyrir til umr. þær yfirlýsingar sem forustumenn stjórnmálaflokka hafa verið að gefa í ríkisfjölmiðlum og í samtölum við dagblöðin. Þess vegna var hlegið. Þó að till. hv. þm. Gunnlaugs Finnssonar fjalli um ýmsar tegundir sela, þá söknuðu menn þess, að þar var hvergi minnst á þá syndaseli sem hafa verið að leika sér að málum undanfarna mánuði í sambandi við efnahagsmál. Og það var þetta sem menn bjuggust við að fá umr. um og yfirlýsingar. Ég er þó þakklátur hæstv. viðskrh. fyrir að hafa þó manndóm í sér til þess að koma upp í ræðustólinn og skýra fyrir Alþ. þann ágreining og þá bókun sem ráðh. Alþb. hafa gert í ríkisstj. Ég tel það manndómsmerki. Ég ætla að taka undir þau orð hv. 4. þm. Reykv., formanns Sjálfstfl., Geirs Hallgrímssonar, að mér finnst alveg furðulegt framferði ríkisfjölmiðla í þessu landi. Hér eru ströng ákvæði í þingsköpum um útvarpsumr. á Alþ. Umræðutíma er skipt hnífjafnt á milli stjórnmálaflokka. En á undanförnum vikum og jafnvel mánuðum leita ríkisfjölmiðlar til ákveðinna manna og flokka og gefa þeim rúm í sínum tíma, en ganga fram hjá ýmsu öðru, sem aðrir segja. Það hefur aldrei verið jafnsvívirðilega gengið á rétt stjórnarandstöðu og nú á þessum vetri. Þetta er alveg óhætt að gagnrýna og lýsa yfir að slík fréttamennska hjá ríkisfjölmiðlum er algerlega óhafandi. Oft þegar skýrt er frá þingmálum, þá er það hvað eftir annað gert af mikilli hlutdrægni, að ég segi ekki oft og tíðum mjög illa þar að auki. Hæstv. forsrh. sagði áðan eina mjög spaklega setningu. Hann sagði að einhverju hlutverki eigi Alþ. að gegna. Það hefur sennilega komið við nokkuð marga, að hæstv. forsrh. sé nú kominn á þá skoðun að Alþ. eigi að lokum einhverju hlutverki að gegna og því hafi hann nú flutt frv. um stjórn efnahagsmála o. fl., því að oft hefur verið kvartað undan því á undanförnum árum og áratugum að ríkisstjórnir hafi lítilsvirt Alþ. En ég held að aldrei hafi nokkur ríkisstj. lítilsvirt Alþ. meira en núv. hæstv. ríkisstj., því að hún hefur talið það heilaga skyldu sína að hafa samstarf við alla aðra en sjálft Alþ. til lausnar málum, en að lokum hefur hún neyðst til að leggja frv. fyrir Alþ. Þetta eru nýir siðir. Það hefur aldrei fyrr í sögu þjóðarinnar verið fyrst flutt frv. í dagblaði og síðan lagt fyrir ýmis hagsmunasamtök fyrr en nú á þessum vetri. Og það er að vissu leyti ánægjulegt til þess að vita, að loksins hefur hið langþráða frv. um stjórn efnahagsmála verið lagt fram á Alþingi Íslendinga í dag, 15. mars, á dánardegi Sesars, rétt áður en þm. fara til þingveislu. Hæstv. forsrh. sagðist ætla að segja að sér ef vantrauststill. verði samþykkt. Ég get nú ekki verið sérstaklega að þakka honum það, þó að hann ætli að segja af sér og virða samþykkt Alþingis ef Alþ. samþykkir vantraust á hann eða hæstv. ríkisstj. Ég sé enga sérstaka ástæðu til að ljúka lofsorði á lýðræðisást hæstv. forsrh. þótt hann gerði það. Hann sagðist líka hafa rétt og eiga sinn þingmannsrétt til þess að leggja fram frv. sitt í Ed. Það dregur ekki nokkur maður í efa. En sem forsrh. leggur hann fram þetta frv. og hefði ekki farið að mörgu leyti betur og verið að mörgu leyti stórmannlegra að leggja þetta frv. um stjórn efnahagsmála, sem er nú jafnviðamikið og það er, fram í Nd. Alþingis af eftirgreindum ástæðum? Í Nd. Alþ. eru bæði formaður stjórnarandstöðuflokksins og formaður þingflokks stjórnarandstöðuflokksins. Í Nd. á enn fremur sæti formaður Alþfl., sem er bræðraflokkur að þessu frv., og formaður þingflokks Alþfl., enn fremur formaður Alþb., sem jafnframt er formaður þingflokks Alþb., og í síðasta lagi formaður þingflokks Framsfl. - þó að ég dragi ekki í efa að hæstv. forsrh. geti talað fyrir þá báða í Ed. Þetta hefði mér fundist vera eðlilegra. En hitt er alveg rétt, að hvorki ég né aðrir þm. geta sagt hæstv. forsrh. Ólafi Jóhannessyni fyrir verkum í þessum efnum. Hann sagði það alveg réttilega, að hann ætti þennan rétt, og það telur enginn neitt vafamál að hann hafi. Það, sem hér er gagnrýnt, er ekki það, eins og hv. 9. þm. Reykv. sagði, að frv. þetta væri lagt fram, en það er vafalaust á misskilningi byggt hjá hv. þm. Það hygg ég að enginn þm. geri, jafnvel þó fyrr hefði verið. En það, sem hér er verið að gagnrýna, er að setið hefur að völdum ríkisstj. í þessu landi sem mynduð var 1. sept. á s. l. hausti, og hún setti sér það markmið að vinna að því að kveða niður verðbólguna með mjög eftirminnijegum hætti og í nánu samstarfi og samvinnu við launþegasamtökin í landinu og þá alveg sérstaklega við verkalýðshreyfinguna. Það hefur margoft verið endurtekið hér það sem af er þessu þingi, að þessi ríkisstj. ætlaði ekki að taka neinar veigamiklar ákvarðanir nema í samráði við launþegahreyfinguna í landinu. En nú er svo komið að a. m. k. hluti launþegahreyfingarinnar er upp á kant við hæstv. ríkisstj., og það, sem er meira áberandi, er að þeir þrír flokkar, sem til þessa dags hafa staðið að þessari ríkisstj., hafa verið að rembast eins og rjúpan við staurinn að framleiða þetta efnahagsfrv. og það hefur ekki tekist með betri hætti en svo, að forsrh. sér sig að lokum til knúinn að leggja frv. fram í eigin nafni sem forsrh. og vitandi að ráðh. eins stjórnarflokksins, ráðh. Alþb., lýsa því yfir og hafa mótmælt því, að þetta frv. sé lagt fram. Þetta hlýtur að sýna það og sanna, ekki fyrir þm. einum, heldur allri þjóðinni, að sú ríkisstj., sem mynduð var 1. sept. á s. l. hausti, er ófær um að leysa nokkurn vanda. Það er rifrildi þar upp á hvern dag, bæði fyrir luktum dyrum og opnum tjöldum, allt frá því að ríkisstj. var mynduð. Og það er ekki að sjá að það sé neinnar breytingar að vænta til batnaðar, heldur er nú að loga upp úr og þessi stjórn á því ekki neinna annarra kosta völ en að lýsa því yfir við þjóðina að henni hafi ekki tekist að stjórna þessu landi, hún hafi ekki náð samkomulagi um nokkurn skapaðan hlut, þrátt fyrir að ráðh. þessarar ríkisstj., þegar þeir hafa verið spurðir allt fram á síðustu daga hvernig þeim lítist á framtíðina og lausn þessara mála, hafi brosað mjög breitt og sagt að þeir væru mjög bjartsýnir. Nú virðist bjartsýni þeirra vera algerlega horfin, og ég minnist sérstaklega eins, sjónvarpsþáttar þar sem Ólafur Ragnar Grímsson og Sighvatur Björgvinsson, sem enn á að heita samherji hans, lýstu yfir af mikilli bjartsýni að þeir mundu leysa þennan vanda alveg á næstunni og núv. ríkisstj. væri alveg óhrædd um að mjög gott samkomulag væri fyrir hendi til lausnar þeim erfiðu vandamálum, sem fram undan væru.



Herra forseti. Áður en ég kem að erindi mínu í ræðustólinn vil ég mælast til þess við hv. þm. Matthías Bjarnason að hann hætti að láta liggja svona illa á sér. Hann var lengi í haust ósköp kátur í þingsölum, en upp á síðkastið er hann orðinn argur mjög og kvartandi yfir vonsku heimsins, umr. okkar stjórnarsinna og nú síðast ríkisfjölmiðlunum, sem hann telur að hafi ekki skýrt nægilega vel frá málflutningi Sjálfstfl. á þingi í vetur. Ég verð að segja að ég skil það fyllilega að erfitt hefur verið fyrir ríkisfjölmiðlana að skýra frá því sem lítið hefur verið. Formaður þingflokks Alþfl., Sighvatur Björgvinsson, hafði hér uppi ásakanir í garð ríkisfjölmiðlanna. Ég held að það komi úr hörðustu átt þegar þm. Alþfl. eru að koma með vandlætingartal af þessu tagi. Í sjónvarpinu í fyrrakvöld voru allir ráðh. Alþfl. og fluttu útskýringar til þjóðarinnar hver á fætur öðrum, hæstv. dómsmrh., nýkominn úr hálfs mánaðar skíðadvöl í Ölpunum, birtist þjóðinni og flutti ávarp af tröppum stjórnarráðshússins til útskýringar á þessu frv., og forsrh. sjálfur birtist þar. En upphaf þessa máls er þó fólgið í því, að á sunnudagskvöld kom frétt í Ríkisútvarpinu á þá leið, að samkomulag hefði náðst í ríkisstj. um frv. þetta. Það var skýrt frá því, hver væru höfuðatriðin í því samkomulagi. Þessi frétt Ríkisútvarpsins var röng í öllum höfuðatriðum. Þegar ég hringdi á fréttastofu Ríkisútvarpsins til þess að spyrja hvaðan fréttastofa Ríkisútvarpsins hefði þessa frétt, þá fékk ég það svar, að þm. Alþfl. hefði hringt á fréttastofuna og skýrt frá þessari frétt og það hefði verið samið um það milli fréttamannsins og þm. Alþfl. að skýra ekki frá því hver þessi þm. Alþfl. væri, þótt slíkt sé algert brot á fréttareglum Ríkisútvarpsins, þar sem það er höfuðatriði í þeim fréttareglum, sem þar er starfað eftir, að ávallt skal skrá og geta heimildarmanna að öllum fréttum. Ég held að það komi úr hörðustu átt þegar menn úr þingflokki Alþfl., sem vísvitandi eru að færa ríkisfjölmiðlunum skröksögur af gangi stjórnmálanna, gera við þá samninga um að geta þess ekki hver sé heimildarmaðurinn að þessari frétt, koma hér með ásakanir af þessu tagi og þykjast vera að flytja siðaprédikanir um það, hvernig fjölmiðlarnir eigi að starfa. Ég hef enga ástæðu til þess að vantreysta orðum þess fréttamanns, sem sagði að þessi frétt hefði verið fengin undir því fororði að samkomulag væri gert um það við þm. að ekki yrði skýrt frá því hver hann væri. 



Herra forseti. Það var að vísu furðulegt sem hv. 3. landsk. þm. upplýsti hér áðan um frétt í fjölmiðlum s. l. sunnudagskvöld. Hann upplýsti um fréttamanninn. Ég held að það, sem hv. 1. þm. Vestf. sagði áðan, hafi verið fyllilega orð í tíma töluð. Ég vænti þess, að það upplýsist í umr. þeirra í milli, hv. 3. landsk. þm. og formanns þingflokks Alþfl., ef þm. upplýsir það ekki sjálfur sem á hann var borið áðan, og við fáum um það vitneskju. Erindi mitt upp í ræðustólinn í dag voru orð hv. 9. þm. Reykv., þar sem hann vildi meina að nú væri stjórnarandstaðan farin að gagnrýna að frv. lægi fyrir Alþ. Það er síður en svo, heldur hitt, að það hefur verið venja hingað til í þingræðisríkjum að ríkisstj., sem ekki kemur sér saman í fjármálum, í efnahagsmálum, léti af völdum, segði af sér. Við þekkjum þetta úr sögu Alþingis. Fleyg urðu þau orð þáv. hæstv. forsrh., Hermanns Jónassonar, 1958, að engin samstaða hefði verið í ríkisstj. og hann hefði þess vegna sagt af sér. En við virðumst í dag fá aðrar fréttir um gang slíkra mála, því að sú ríkisstj., sem lagði fram fjárlagafrv. með fyrirvörum næstum allra ráðh., treystir sér ekki til þess að leggja fram frv. í efnahagsmálum, heldur leggur hæstv. forsrh. það fram. Við höfum heyrt yfirlýsingar ráðh., og það liggur ljóst fyrir að ríkisstj. kemur sér ekki saman í efnahagsmálum frekar en hún kom sér saman um stefnuna í fjármálum ríkisins á s. l. hausti. Ríkisstj. hyggst hins vegar sitja, enda þótt hún komi sér ekki saman um stefnuna í hinum veigamestu málum. Stjórnarandstaðan gagnrýnir það, ekki hitt, að alþm. fái á borð sín þau frv. sem um skal fjalla varðandi fjármál eða efnahagsmál ríkisins. Við teljum að þessar starfsaðferðir séu með þeim hætti að þingræðinu, lýðræðinu, sé hætta búin.



Herra forseti. Forsrh. gat þess í máli sínu, að hann hefði rétt til að leggja fram frv. eins og hver annar þm. Það dregur enginn í efa. En hæstv. viðskrh. hóf mál sitt með því og lagði mikla áherslu á að framlagning þessa frv. hæstv. forsrh. í eigin nafni gæti spillt fyrir samkomulagi milli stjórnarflokkanna. Þess vegna vekur það furðu mína að hæstv. forsrh. skyldi hætta á slíkt. Hæstv. viðskrh. mótmælti framlagningu frv. forsrh. vegna þess að hann leyfði sér að standa einn að framlagningu frv. Hæstv. viðskrh. mótmælti sérstaklega ósvífni fullyrðinga samráðh. sinna. Hvaða ósvífni tók ég ekki eftir, eða hann hefur ekki getið um hvaða ósvífni hann átti við. Hæstv. viðskrh. sagði að samstarfsflokkarnir gengju með óbilgirni gegn þriðja samstarfsflokknum. Herra forseti. Enn einu sinni upphefst hér á hv. Alþ. deila milli stjórnarflokkanna. Deila þessi er ekki ný af nálinni. Hún hefur ýmist brotist út hér á hv. Alþ. eða í stjórnarráðinu og þá borist þaðan um fjölmiðla til þjóðarinnar. Augljóst er að hæstv. ríkisstj. fær ekki starfsfrið, enda enginn starfsgrundvöllur fyrir hendi milli stjórnarliðanna. Á meðan styrjöld þessi geisar á stjórnarheimilinu bíður þjóðin eftir festu í stjórn lands og þjóðar. Þær vonir, sem e. t. v. voru bundnar við samstarf vinstri flokkanna, hafa brostið. Stjórnarliðar með ráðh. í broddi fylkingar hafa gert sér ljóst að fólkið í landinu á þá ósk heitasta að starthæf ríkisstj. taki hið fyrsta við stjórnartaumunum. Til þess að svo megi verða þarf núv. ríkisstj. að fara frá völdum. Með því að hún fari frá völdum birtir yfir þjóðinni og fólk mun aftur fyllast bjartsýni. Því vil ég beina þeirri ósk til forsrh., að hann taki ábendingum hv. 4. þm. Reykv. um að hann segi af sér, þannig að nýir aðilar geti komið í staðinn, að sjálfsögðu að afstöðnum kosningum, og borið smyrsl á sárin sem vinstri stjórn skilur eftir sig enn einu sinni á þjóðarlíkamanum. Það munu allir kunna ykkur þakkir góðar, hæstv. ráðh., ef þið kveðjið fljótt, áður en tjónið af sundurlyndi ykkar verður þjóðinni enn dýrara. Ég tek því heils hugar undir þær vinsamlegu ábendingar og áskorun hv. 4. þm. Reykv. til hæstv. ríkisstj. að hún fari frá völdum hið fyrsta.



Herra forseti. Fréttamenn ríkisfjölmiðla geta að sjálfsögðu ekki farið hingað upp í ræðustól til að bera af sér sakir sem á þá eru bornar af þm. Hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson sagði að sér hefði verið skýrt frá því á fréttastofu Ríkisútvarpsins, að þm. úr Alþfl. hefði gefið fréttastofu upp fregnir um samkomulag í ríkisstj. um framlagningu efnahagsfrv. þess sem hér er til umr., en verið tekið fram, að þm. Alþfl., þessi ótilgreindi, hefði neitað fréttastofunni um heimild til þess að láta þess getið hver hann væri. Hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson nefndi, eftir þráföld framíköll, hver þessi fréttamaður væri, það væri Gunnar Eyþórsson fréttamaður. Því miður getur fréttamaðurinn að sjálfsögðu ekki, frekar en aðrir þeir sem ekki eru kjörnir á Alþ., borið hönd fyrir höfuð sér. Ég hringdi hins vegar til fréttastofu Ríkisútvarpsins um leið og hv. 3. landsk. þm. hafði borið þessa ásökun fram. Ég náði sambandi við Gunnar Eyþórsson og óskaði eftir því, að hann kæmi niður í Alþingishús til viðræðna við hv. 3. landsk. þm., svo að hv. 3. landsk. þm. yrði ljóst að það, sem ég hef eftir fréttamanninum, er rétt. Fréttamaðurinn segist aldrei hafa nefnt það við Ólaf Ragnar Grímsson eða nokkurn annan mann, að heimildarmaður að frétt þeirri, sem Ríkisútvarpið flutti, hafi verið alþm., aldrei að Alþfl. hefði komið þar við sögu og hvorki nefnt aukateknu orði í viðræðum við hv. þm. Ólaf Ragnar Grímsson nafn Alþfl. né þm. úr einum eða öðrum flokki né látið þess getið að þm. úr einum eða öðrum flokki hefði átt hlut að máli. Ég tek það aftur fram, að ég óskaði eftir því við fréttamanninn að hann kæmi niður í þinghús svo að hv. 3. landsk. þm. gæti rætt við hann beint og fengið staðfest að það, sem ég hef eftir fréttamanninum, er satt og rétt. Fréttamaðurinn er nú á leiðinni niður í þinghúsið, ef hann er ekki kominn. Herra forseti. Ég held að það sé ekki ástæða til þess að fara frekari orðum um þetta, en ég vil enn taká það fram, að það þykir ekki tilhlýðilegur málflutningur, og hefur ekki þótt hingað til, að nafnkenndir menn, sem ekki geta borið hönd fyrir höfuð sér, séu bornir sökum með þessum hætti úr ræðustól á Alþ., þegar það er ljóst, eftir því sem þeir sjálfir segja, að þar er farið rangt með og þeim lögð í munn orð og skoðanir sem þeir hafa aldrei haft. Ég held að hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson væri maður að meiri ef hann ræddi sjálfur við fréttamanninn hér í Alþingishúsinu, þegar hann kemur, áður en hann hleypur upp í ræðustól til þess í annað sinn að bera saklausum manni óhróður á brýn. Ég vil svo aðeins nefna það í lokin, að í 7. gr. reglna um fréttaflutning Ríkisútvarpsins stendur svo, með leyfi forseta: „Við birtingu frétta af deilum, svo sem vinnudeilum eða víðtækum ágreiningsmálum, skal leita upplýsinga frá báðum eða öllum aðilum og kynna sjónarmið þeirra sem jafnast.“ Þetta tel ég, hæstv. forseti, að ekki hafi verið gert t. d. í fréttatímum útvarps og sjónvarps í gær. Ég kem ekki þar með neinar ásakanir á einn eða neinn fyrir vísvitandi misferli í starfi, síður en svo. Ég segi aðeins að hér sé um mistök að ræða. Ég sagði einnig að ég ætlaði ekki né við Alþfl.-menn að svara í sömu mynt þeim árásum sem þar voru á okkur gerðar. Ég ætla ekki að gera það hér. Ég ætla ekki að gera það á öðrum vettvangi. Ég held að núna sé margt þarfara að gera hér á Alþingi Íslendinga en að standa í slíkum skattyrðum. En ég tek það fram enn og aftur, að ég skora á hv. þm. Ólaf Ragnar Grímsson að vera sá maður að ræða við fréttamanninn sem hann hafði fyrir þessum ósönnu fullyrðingum úr ræðustól, áður en hann hleypur upp í ræðustólinn enn til að halda áfram að bera saklausan mann ósannindum af þessu tagi.



Herra forseti. Ég ætla ekki að blanda mér í þær deilur, sem hér hafa orðið um fréttaflutning úr þessu hv. Alþingishúsi. Ég ætla að halda mig við það sem ég talaði um í fyrri ræðu og skal hafa það aðeins örfá orð. Nú segja hv. talsmenn Sjálfstfl. að það sé á misskilningi byggt hjá mér að þeir hafi gagnrýnt frumvarpsflutning hæstv. forsrh. Ég hlýt þá að draga þá ályktun af þessum yfirlýsingum, að þeir telji að forsrh. hafi gert rétt í því að flytja þetta frv. Jafnljóst er þá hitt, að tæplega flytti hann frv. ef hann væri búinn að segja af sér.



Herra forseti. Ég skil ósköp vel, að það komi við kaunin á hv. þm. Sighvati Björgvinssyni, formanni þingflokks Alþfl., þegar drepið er á það hér í þingsölum hvers konar vinnubrögðum Alþfl. hefur beitt gagnvart fjölmiðlum á undanförnum árum. Það vita allir, sem til þekkja, hvernig tengslum Alþfl. m. a. við ríkisfjölmiðlana hefur verið háttað, eins og sjá má m. a. hér í þingsalnum. Ég er reiðubúinn að ræða við hv. þm. Sighvat Björgvinsson löngum stundum í þingsölum um hvernig Alþfl. hefur markvisst reynt að hagnýta sér ríkisfjölmiðlana.  Ég átti langt samtal við þennan ágæta fréttamann. Hann tók ekki sjálfur við þessari frétt sem flutt var í Ríkisútvarpinu. Ég ræddi einnig við hann um það, að það væru algjörlega ný vinnubrögð þegar fréttastofa Ríkisútvarpsins tæki að sér að flytja fréttir af óorðnum atburðum og það mjög veigamiklum pólitískum atburðum, skýra frá niðurstöðum þeirra atburða og megineinkennum þeirra, eins og gert var í þessari frétt, þar sem því var lýst yfir að megineinkenni samkomulagsins væri að allar tölulegar birtingar þjóðhagsstærða, sem Alþfl. hefði lagt til upphaflega, eins og allir vita, og svokallaðir raunvextir, sem hafa verið slagorð hv. þm. Vilmundar Gylfasonar, væru í frv.  Ég benti þessum ágæta fréttamanni á að þetta væru algjörlega ný vinnubrögð. Þetta eru að vísu vinnubrögð sem síðdegisblöðin hér hafa tíðkað og gefist vel til söluaukningar, en fréttastofa Ríkisútvarpsins hefur verið bundin öðrum reglum. Ég óskaði eftir því að fá það gefið upp, hver væri heimildarmaður þessarar fréttar, og því var neitað. Ég veit ósköp vel að Gunnar Eyþórsson mun standa við það. Við ræddum þetta mál lengi í símanum. Við ræddum um heimildarmann fréttarinnar, eðli hans og uppruna, þar sem þm. úr hópi Alþfl. bar mjög oft á góma. Ég er ekkert hræddur við að ræða við fréttamanninn um þetta mál oft og lengi, hvar sem er, og aðra fréttamenn Ríkisútvarpsins. En það er í raun og veru óþarfi, hv. þm. Sighvatur Björgvinsson, vegna þess að þetta mál má leysa á ofureinfaldan hátt. Í 3. gr. reglna um fréttaflutning Ríkisútvarpsins stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Við skráningu frétta skal þess jafnan gætt að heimildir séu sem fyllstar og að þær séu óyggjandi. Þegar ástæða er til að ætla, að frétt verði vefengd eða aðrar ástæður eru fyrir hendi, skal getið heimildarmanna. Ríkisútvarpið verður jafnan að vera viðbúið að gera grein fyrir heimildum frétta.“ Ef fréttamaðurinn er mættur hér í húsinu og aðrir starfsmenn fréttastofunnar, þá er það einfaldasta í þessari veröld að þeir uppfylli ákvæði 3. gr., eins og ég óskaði eftir á sunnudagskvöld, að þeir upplýsi mig og þá þjóðina um leið, því ég mundi koma því á framfæri, hver væri heimildarmaður þessarar fréttar. Það er í raun og veru kjarni málsins, vegna þess að þessi frétt var ómerkileg tilraun til þess að koma pólitískum áróðri til þjóðarinnar í þágu Alþfl. í gegnum fréttatíma Ríkisútvarpsins og það undir fölsku flaggi. Þess vegna er hægt að leysa þetta mál á mjög einfaldan, skýran og glöggan hátt. Fréttastofa Ríkisútvarpsins uppfylli skilyrði 3. gr. og segi hver heimildarmaður að þessari frétt var. Þá þarf ekkert að deila neitt um það. Þá þarf ég ekki að fara um ganga þinghússins eða annað til að ræða við ágæta fréttamenn, heldur kemur hreinlega í ljós hver heimildarmaðurinn var. Ef hann hefur ekki verið þm. úr Alþfl., þá er ég reiðubúinn að taka orð mín til baka. En ég tek þau ekki til baka fyrr en fréttastofan hefur uppfyllt ákvæði 3. gr. reglna um fréttaflutning Ríkisútvarpsins og skýrt frá því hver heimildarmaðurinn var.



Herra forseti. Mín aths. skal vera örstutt. Ég ætla ekki að blanda mér inn í þær sérkennilegu deilur sem hér hafa farið fram milli tveggja hv. þm. stjórnarflokkanna. Þær segja sína sögu um málflutningsaðferðir og þær segja sína sögu um hug eins stjórnarflokks til annars. Við höfum um það mörg dæmi. Það, sem ég ætlaði að gera aths. við, herra forseti, var ræða og raunar báðar ræður hv. 9. þm. Reykv. Hv. 9. þm. Reykv. sagði að ríkisstj. hefði verið gagnrýnd fyrir að leggja ekki fram frv. um efnahagsmál, og það er rétt. Hv. 9. þm. Reykv. sagði að hæstv. forsrh. væri gagnrýndur fyrir að leggja fram frv. um efnahagsmál, og það er líka rétt. En það er ekki stjórnarandstaðan sem gagnrýnir hæstv. forsrh. fyrir að leggja fram frv. Ég leyfi mér að segja sem einn þm. stjórnarandstöðunnar, að ég virði það við hæstv. forsrh. að hann leggur fram frv., þó um síðir sé. Ég held að skoðun allra þm. Sjálfstfl. sé á þann veg, að við hugsum: Þetta hefði mátt gerast fyrr. - En þeir, sem gagnrýna hæstv. forsrh. fyrir að leggja fram frv. um efnahagsmál, eru Alþýðubandalagsráðh., eins og fram kom í bókun þeirra í ríkisstj. Það eru sem sagt þátttakendur í ríkisstj. sem gagnrýna að frv. um efnahagsmál skuli vera lagt fram á Alþ. Hæstv. ráðh. Alþb. vilja m. ö. o. halda áfram umfjöllun um efnahagsmálin utan Alþingis. Þeir telja óskynsamlegt að fjalla um málin á Alþ. og gagnrýna með hörðum orðum hæstv. forsrh., bæði í bókun á ríkisstjórnarfundi, sem lesin er upp í fjölmiðlum, og í ræðu viðskrh. hér á Alþ., þegar upplestur hennar var endurtekinn með hans aths. Þeir gagnrýna sjálfan forsrh. landsins fyrir að reyna þó að gegna þeirri skyldu sinni að leggja með formlegum hætti fram á Alþ. efnahagsmálafrv., sem ríkisstj. hefur að vísu misheppnast að kokka saman. Auðvitað varð að reyna að leggja fram málið. Við gagnrýnum það ekki. Okkur finnst sjálfsagt að málið sé lagt fram, en jafnsjálfsagt finnst okkur að ríkisstj. reyni að haga sér með þingræðislegum hætti. Við lesum á forsíðu Alþýðublaðsins í dag, að ríkisstj. sé að vísu ekki fallin, en hún sé klofin. Ég veit ekki í hve marga hluta ríkisstj. er klofin, en á næstu dögum kemur í ljós hvaða hluti af ríkisstj. það er sem stjórnar. E. t. v. verður það innan tíðar enginn. Ég ítreka það, herra forseti, að erindi mitt í ræðustól var einungis að vekja athygli á því, að það var ekki stjórnarandstaðan sem gagnrýndi það að frv. um efnahagsmál væri loksins lagt fyrir Alþ., heldur voru það sjálfir ráðh. úr einum stjórnarflokknum, Alþb.



Herra forseti. Ég var því miður ekki viðstaddur er fyrri hluti umr. um Ölfusárbrú fór fram í síðustu viku, en ég vil þakka hv. 3. þm. Suðurl. fyrir frumkvæðið að koma Ölfusárbrúnni á dagskrá og þar með vekja athygli Alþingis og þjóðarinnar á því nauðsynjamáli sem þessi brú er fyrir Sunnlendinga. Það er sannarlega þörf á að setja fullan kraft í allan nauðsynlegan undirbúning, þannig að fullnaðarhönnun liggi sem fyrst fyrir. Ég harma hins vegar að hv. þm. skyldi ekki hafa samstarf við aðra þm. Suðurl. um flutning till., og hefði þá mátt koma í veg fyrir að orðalag till. væri svo veikt sem það er og einnig villandi að því leyti að þó nokkur hönnun hefur þegar átt sér stað. Ég mun því flytja brtt. við þáltill. Henni hefur þegar verið útbýtt og skal ég því ekki fara nánar út í að lýsa henni. Þm. geta borið hana saman við till. eins og hún liggur fyrir. Þó brú á Ölfusá við Óseyrarnes sé lengi búin að vera í vegalögum má segja að tæknilegur undirbúningur hafi fyrst hafist í ráðherratíð Ingólfs Jónssonar, en segja má að hinar miklu hraðbrautaframkvæmdir á því tímabil hafi tafið fyrir þessu nauðsynjamáli. Samkv. upplýsingum Vegagerðar ríkisins hefur á árunum 1962–1969 verið veitt til grundvallarrannsókna 200 þús. kr., sem þýðir 3.4 millj. á ríkjandi verðlagi. Á árinu 1971 voru veittar 300 þús. kr., á árinu 1975 voru veittar 5 millj. kr. og á árinu 1976 var 1 millj. veitt. Samtals er því búið að veita til undirbúnings og hönnunar brúarinnar um 20–25 millj. kr. á núverandi verðlagi. Fyrir þetta fjármagn hafa verið framkvæmdar landmælingar og gerð korta af svæðinu. Ísalög hafa verið athuguð og gerðar vatnafræðilegar mælingar af ýmsu tagi. Jarðfræðirannsóknir hafa einnig verið gerðar á svæðinu. Á grundvelli þessara athugana hefur veglina verið ákveðin í megindráttum og hún staðfest sem skipulag. Þá hafa verið gerðir fyrstu uppdrættir að brú svo og lauslegar áætlanir um kostnað við veg og brú. Sú kostnaðaráætlun er allt að 2 milljarðar á verðlagi í ágúst 1978. Gerð hefur verið umferðarspá fyrir þetta vegasamband og arðsemi þessarar framkvæmdar. Samkv. þeim athugunum skila þessar framkvæmdir ekki arði, ef eingöngu er miðað við núverandi umferð og aðstæður sem hið lélega vegasamband Þorlákshafnar við Suðurland gefur. En til þess að fá rétta mynd af arðseminni þarf að sjálfsögðu að taka inn í dæmið þá umferð, sem mundi verða vegna stórbættra atvinnuskilyrða svo og félagslegra og menningarlegra tengsla þegar brúin væri komin, eins og fyrri ræðumenn, sem hafa talað í málinu, hafa réttilega tekið fram. Nú búa á Árborgarsvæðinu hátt í 7 þús. manns. Með tilkomu brúarinnar mundu skapast stórauknir möguleikar til atvinnuuppbyggingar og eflingar þessa svæðis vegna beinna tengsla við höfnina í Þorlákshöfn. Atvinnuvandamál Eyrarbakka og Stokkseyrar, sem mögnuðust við náttúruhamfarirnar 1976–1977, leysast ekki nema með tilkomu þessarar brúar. Því er þessi framkvæmd bæði vegasamband og hafnarframkvæmd gagnvart kauptúnunum austan Ölfusár. Af framansögðu er því ljóst að það þolir enga bið að tekin sé endanleg pólitísk ákvörðun um framkvæmd verksins þannig að fullnaðarhönnun geti legið fyrir og þar með framkvæmd brúargerðarinnar hafist strax og veitt hefur verið til þess fé. Þm. Sjálfstfl. úr öllum kjördæmum landsins hafa lagt fram till. á Alþ. um vegagerð, þar sem Ölfusárbrú er sem sérverkefni. Rétt fyrir jólin mátti heyra það á öldum ljósvakans hjá einum ráðh. í ríkisstj., að í samstarfsyfirlýsingu núv. ríkisstj. væri þessi brú niðurnegld, og er það vissulega vel ef rétt er. Því miður er hæstv. samgrh. ekki viðstaddur, en ég hefði viljað beina til ráðh. þeirri spurningu, hvort svo sé, að brúargerðin sé ákveðin og þá hvenær megi vænta þess að framkvæmdir hefjist af fullum krafti.



Herra forseti. Ég lýsi fullum stuðningi við þá þáltill., sem hér er til umr., og tek undir rökstuðning þann sem í grg. till. felst. Við hann vil ég þó bæta nokkru. Það vita allir að þéttbýliskjarnar verða ekki síst eftir að olían hefur hækkað svo mikið sem raun ber vitni að leita leiða til upphitunar húsa með hitaveitu. Þessir staðir, Eyrarbakki og Stokkseyri, munu örugglega gera það eins og aðrir staðir. Þar koma tveir möguleikar til greina: annars vegar að fá vatn frá Selfossi og hins vegar að fá vatn úr Ölfusi. Á Selfossi er ekki vitað hvort vatn er nægilegt fyrir Selfoss, hvað þá meira. Aftur á móti er vitað að það er yfirdrifið vatn í Ölfusinu. Auk þess er mun ódýrara að leggja hitaveituna þaðan. En það er ekki hægt að gera nema brúin komi. Ég tel, eins og fram hefur komið hjá flm. og hv. 1. þm. Suðurl., að framtíð þessara byggðarlaga, Eyrarbakka og Stokkseyrar, og reyndar fleiri byggðarlaga þarna í grenndinni, sé öðru fremur undir því komin að þessi brú verði byggð og það sem fyrst. Brtt. hv. 1. þm. Suðurl. gengur nokkuð lengra en þáltill. Því styð ég hana.



Herra forseti. Ég vil lýsa yfir stuðningi við það mál sem er um að ræða í þessari þáltill., brúarsmíði yfir Ölfusá við Óseyrarnes. Þetta er mjög brýnt hagsmunamál Sunnlendinga og þetta mál er baráttumál allra þm. Suðurl., í hvaða flokki sem þeir eru. Þessi brú skiptir öllu máli fyrir þorpin austan við Ölfusá, fyrir Stokkseyri og Eyrarbakka, þar er um að ræða hvort þessi þorp eiga að halda áfram að vera til eða ekki. Það hafa verið nefndir í umr. arðsemiútreikningar sem hafa verið gerðir af hálfu Vegagerðarinnar. Arðsemiútreikningar þessir miða einungis við umferðarþunga eða fjölda bíla og samkv. þeim er ekki talin nein ástæða til að reisa þessa brú. Aftur á móti eru fjölmargir aðrir kostir við þessa brúarsmíði sem ekki hafa komið inn í þá arðsemiútreikninga sem nú liggja fyrir, og ber þar hæst tengslin við Þorlákshöfn og Selfoss og þó aðallega Þorlákshöfn, en þá mundi höfnin í Þorlákshöfn vera aðalhöfnin fyrir Eyrarbakka og Stokkseyri og fiskur yrði keyrður þar á milli á mjög auðveldan og fljótlegan hátt. Einnig má geta fleiri kosta við þessa brúarsmíði. Nú á nýafstöðnu Norðurlandaráðsþingi var fjallað um þá ferju, sem ganga á milli Íslands og hinna Norðurlandanna, og gert ráð fyrir að viðkomustaður ferjunnar,á Íslandi verði í Þorlákshöfn. Það er ekki að efa, ef af þessu máli verður, - og mér skilst að það sé komið það langt á rekspöl að það verður af því, - að þetta verður mikil lyftistöng fyrir Þorlákshöfn og svæðin þar í grennd, bæði hvað varðar útflutning svo og ferðamannastraum með ferjunni. Hæstv. félmrh. nefndi annan kost, sem væri hitaveitan sem hægt væri að leiða með brúnni. Einnig hafa fleiri kostir verið nefndir, eins og að jarðskjálftasvæði er á Suðurlandi og þessi brú mundi bæta mikið úr því öryggisleysi sem nú ríkir þar um slóðir. Ég vil ekki að svo stöddu lengja þessar umr., þó að flytja megi langt mál um þessa till., - það er orðið áliðið fundar, - en vil leggja aftur áherslu á að þetta hagsmunamál Sunnlendinga verður að komast í framkvæmd sem allra fyrst og, eins og gert er ráð fyrir í grg. svo og í brtt. hv. þm. Eggerts Haukdal, að það sé mörkuð sú stefna, að næsta stóra brúarsmíði á eftir Borgarfjarðarbrúnni verði þessi brú. Það er reiknað með að þessi brú kosti u. þ. b. 2 milljarða. Það er ekki mikið fé. Þetta er álíka og einn skuttogari og er ekki voðalega stór upphæð, ef tekið er tillit til þess mikla gagns sem þessi brú mundi hafa í för með sér. Það er ánægjulegt við þetta mál, að allir þm. Suðurl. hafa sameinast um það og fleiri reyndar. Það er stuðningur fyrir þessu máli í öðrum kjördæmum. Þetta mál er gjörsamlega laust við flokkadrætti, og það er von mín að Alþ. beri gæfu til að samþ. þessa till. og að þessu máli verði sem allra fyrst hrundið í framkvæmd.



Herra forseti. Það hefur komið fram í þessum umr., að mál þetta er sameiginlegt áhugamál allra þm. Suðurl. og Sunnlendinga yfirleitt. Það er rétt, sem kom fram í máli hv. 1. þm. Suðurl., að þegar hefur nokkuð verið unnið að athugunum og undirbúningi að þessu máli. Það kom einnig fram í máli hans, að stærsta fjárveitingin, sem sérstaklega hefur verið ákveðin til undirbúnings að brúargerðinni, var veitt á árinu 1975. En eitt mikilvægasta skrefið í þessu máli held ég þó að hafi verið yfirlýsing fyrrv. samgrh. Halldórs E. Sigurðssonar um það, að hann teldi að rétt væri að brúin yfir Ölfusá væri næsta stórframkvæmdin í brúarmálum þegar Borgarfjarðarbrúnni væri lokið. Þessa yfirlýsingu ítrekaði hann. Og ég held að það væri ótvírætt ákaflega mikils virði ef núv. hæstv. samgrh. treysti sér til að gefa slíka yfirlýsingu. Ég skal svo ekki fjölyrða frekar um þetta mál nú, en vænti þess að samstaða verði hér á Alþ. um að hrinda þessu brýna hagsmunamáli í framkvæmd sem allra fyrst.



Herra forseti. Ég get varla stillt mig um það í upphafi orða minna um þessa till. að lýsa þeirri tilfinningu minni, að það fari nú að verða harla tilgangslaust að ræða á Alþ. einhver mál, sem þjóðina varða einhverju, vegna þeirra mála sem hér hafa verið til umr. í dag, harla tilgangslítilla að minni hyggju, og hefði kosið að lengri tími gæfist en 5 mínútur af fundartíma Sþ. til þess að ræða jafnmikilvægt mál og þessi tillaga felur í sér. Ég vil í sambandi við þessa till. minna á það ástand, sem nú hefur skapast. í orkumálum í heiminum, þar sem þessi orkulind fer nú mjög þverrandi og horúr svo að um næstu aldamót verði ekki til olía svo nokkru nemi, nema þá til iðnaðarframleiðslu. Það er því mikil nauðsyn að leita allra leiða til þess að lækka dreifingarkostnað á olíu hér á landi, einkum og sér í lagi, og þar með olíuverð. Þessi till. hefur komið fram á hinu háa Alþingi áður, till. Alþfl.-manna um breytingu á olíuverslun hér á landi. Í till. segir, með leyfi forseta: „ Alþ. ályktar að skora á ríkisstj. að skipa 5 manna nefnd til að gera tillögur um endurskipulagningu á innflutningi á olíuvörum og dreifingu þeirra um landið. Nefndin hafi það verkefni að tryggja fyllstu hagkvæmni í innkaupum, sölu og dreifingu á olíuvörum innanlands, svo þær geti jafnan verið á boðstólum á lægsta verði til notenda. Nefndin hraði störfum sínum eftir mætti og skili till. til ríkisstj. og Alþ. eigi síðar en 1. ágúst 1979. Æskilegt væri, að nefndin beindi athygli sinni einkum að eftirfarandi atriðum: 1. Hugsanlegri einkasölu ríkisins á olíuvörum. 2. Sameiningu olíufélaganna. 3. Aðhaldi í rekstri félaganna og meira frjálsræði í olíuinnflutningi, er gæti aukið samkeppni í olíukaupum og olíudreifingu.“ Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess, eins og málum er nú háttað í Sþ., að hafa fleiri orð um þessa till. Ég hefði kosið að hún hefði komið hér á dagskrá þegar ástand var öðruvísi í þinginu, við aðrar aðstæður en hér hafa ríkt í dag. Ég þakka hæstv. forseta fyrir að hann skyldi taka till. á dagskrá, en áskil mér rétt til þess að flytja fyrir henni lengri framsögu þegar hún verður tekin upp aftur, enda vænti ég þess að umr. um málið verði frestað.