Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur rætt þessa till., og eru nm. sammála um afgreiðslu hennar, að einum undanskildum, sem var ekki á fundi n. Nefndin leggur til, að sú breyt. verði gerð á till., að í staðinn fyrir 600 bifreiðar, eins og stóð í till., komi 750, og er það gert samkvæmt tillögu frá Búnaðarfélagi Íslands, sem áætlað hefur þessa árlegu þörf fyrir þessi tæki. Enn fremur er sú breyt. á gerð, að gert er ráð fyrir, að inn verði fluttar hliðstæðar bifreiðar til landbúnaðarþarfa. Eins og hv. þm. mun kunnugt, er nú í Englandi farið að framleiða svipaðar bifreiðar og þær, sem fluttar hafa verið hingað frá Ameríku. Reynsla er að vísu engin fyrir þessum tækjum hér á landi. Hins vegar átti n. þess kost að sjá eina slíka, sem flutt hefur verið til landsins sem sýnishorn, og taldi n. þess vegna rétt, að ekki væri útilokað, að slíkar bifreiðar yrðu fluttar inn samkvæmt þessari till., enda þótt n. vilji í sjálfu sér engan dóm leggja á það, hvort þessi tæki reynast heppileg hér, en taldi eðlilegt, að íslenzkir bændur ættu þess kost að fá þau, ef slíkt reyndist heppilegt. Í öðru lagi er gerð sú breyt. af n. hálfu, að jafnframt verð'i séð fyrir nægilegum innflutningi á varahlutum til þessara tækja. Brtt. hafði verið flutt um það af einum hv. þm. á þskj. 33, og taldi n. rétt að taka hana upp í aðaltill., og það leiðir af sjálfu sér, að til þess ber brýna nauðsyn, að til þessara tækja fáist varahlutir. Í samræmi við þessa brtt. breytist svo fyrirsögn till. þannig, að hún verði till. til þál. um innflutning jeppabifreiða og hliðstæðra bifreiða til landbúnaðarþarfa. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð. Nefndin er sammála um, að brýn nauðsyn sé að fá þessi tæki, og lítur n. svo á, að Búnaðarfélagið, sem safnað hefur skýrslum og gert áætlanir um þörfina fyrir þau, hljóti að fara nokkurn veginn nærri um þá miklu þörf. Að sjálfsögðu verður stefnt að því í framtíðinni, að sem allra flestir bændur fái þessi tæki. Gjaldeyrismöguleikar landsmanna hljóta þó einnig að ráða miklu um það, hve mikið verður hægt að flytja inn af þessum tækjum, fyrst um sinn a. m. k. Ég hygg, að ég geti mælt þar fyrir munn allra nm., sem þátt tóku í afgreiðslu þessarar till., að þeim sé ljós hin brýna þörf fyrir þessi tæki og þess vegna verði að leggja á það mikla áherzlu að afla þeirra, jafnvel þó að hér séu miklir gjaldeyrisörðugleikar. Og það verður ekki gengið á snið við þær staðreyndir, að fólkinu er að fækka í sveitunum, og á meðan þjóðina vantar ýmsar tegundir matvæla, sem sveitirnar framleiða, er það augljóst, hvílík hætta það er, ef þessu fólki heldur áfram að fækka og fólki, sem stundar framleiðslustörf í sveitunum, fækkar, en hins vegar fólki, sem fæst við önnur ólífrænni störf, fjölgar. Ég vænti þess vegna, að Alþ. samþ. þessa till., sem allshn. leggur fram.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Ég vil ekki láta hjá líða að láta það koma fram hér, að ég tel, að með samþykkt þessarar þáltill. sé gengið inn á mjög varasama og hæpna braut. Fjárhagsráði hefur með sérstökum l. verið falið að gera áætlun um innflutning landsmanna. Það þarf að taka tillit til margra hluta, til eins og annars. Fjárhagsráð hefur setið undanfarið við sitt verk og lokið fyrir sitt leyti og ætlað þar ákveðna upphæð í þessu skyni eins og til margs annars. Það er að vísu ekki endanlega gengið frá þessari áætlun, en þó endanlega frá hálfu fjárhagsráðs, og sú áætlun liggur hjá ríkisstj. til endanlegrar samþykktar. Í þessari áætlun er gert ráð fyrir, að það verði fluttir inn jeppar, en talsvert miklu færri, en hér er gert ráð fyrir, en þó svo að hundruðum skiptir og ég þori að segja eins margir og fjárhagsráð að mjög athuguðu máli treysti sér til að koma fyrir innan þess ramma, sem það þurfti að vinna. Það vitaskuld verður að taka tillit til fleiri þarfa en innflutnings þessara mjög svo nauðsynlegu tækja. Ég sé, að hér er eftir á dagskránni önnur þáltill., um innflutning á landbúnaðarvélum, að vísu ekki eins ákveðið orðuð og þessi, en þó mjög ákveðin að vissu leyti. Ef til vill verður haldið svona áfram með ýmsar vörutegundir. Við skulum gera ráð fyrir till. um innflutning á ýmsum nauðsynlegum tækjum, t. d. heimilistækjum, þvottavélum, rafmagnsvélum og ísskápum og öðrum fleiri, sem mjög margir í landinu hafa þörf fyrir og sannarlega væri æskilegt, að hægt væri að flytja inn. Ég geri ráð fyrir, að mikill meiri hluti hv. þm. sé því fylgjandi, að þessar vörur væru fluttar inn, kannske meira en innflutningsáætlunin gerir ráð fyrir. En ef það á að vera verk Alþ. að gera innflutningsáætlun svona í einstökum greinum með því að taka einn og einn lið út af fyrir sig, þá er ég hræddur um, að heildarútkoman verði önnur, en menn hafa ætlað í fyrstu og kannske þannig, að illmögulegt verði við að ráða. Auk þess vil ég benda á, að innflutningurinn, ef ég man rétt, er eitthvað í kringum 400–500 jeppar, eins og gert er ráð fyrir á innflutningsáætlun fjárhagsráðs, svo að það má telja hann sambærilegan við annað, sem flutt er inn, og ég tel, að við mætti una, sérstaklega eins og gjaldeyrisástæðurnar eru nú og víst er, að verður á næstunni. Það er rétt, að það komi einnig fram nú, að innan tíðar eigum við ekki fleiri dollara til kaupa á vörum frá Ameríku, og það hefur orðið að spara innflutning þaðan á síðustu vikum miklu meir en æskilegt er til þess að afa eitthvað til brýnustu þarfa. Þetta kemur af því, að innflutningur þangað á íslenzkum framleiðsluvörum hefur heldur dregizt saman og óvíst um á þessu stigi að minnsta kosti, í hvaða formi sú aðstoð, sem Marshall-hjálpin gerir ráð fyrir, verði veitt. Svo það er ekki hægt annað, á þessu stigi málsins a. m. k., en að fara varlega í að úthluta leyfum í dollurum. Það hefur að vísu komið hér fram hjá hv. frsm., að það mætti ef til vill fá þessi tæki annars staðar frá, og það er rétt, það eru möguleikar fyrir því, en þó eru á því ýmsir agnúar. Ráðuneytið hefur nokkuð kynnt sér málið og athugað. Ég tel það þess vegna ákaflega óæskilegt, að það yrði gerð um þetta sérstök samþykkt hér á Alþ. Ég tel, að slíkt gæti skapað fordæmi, sem opnaði leið til annarra tilsvarandi samþykkta á öðrum vörutegundum og stefndi að því að vera enn óvarkárari, en við í raun og veru höfum efni á að vera. Nefndin, sem hefur haft þetta mál til athugunar, hefur ekki leitað álits ríkisstj. um málið, og ég vissi ekki heldur, að það væri komið á þetta stig og það ætti að koma fyrir í dag, en annars hefði ég gjarnan viljað óska eftir því að fá að greina n. frá því, hvað fjárhagsráð hefur lagt til og hvernig gjaldeyrisútlitið er, því að hvort tveggja þetta teldi ég, að hefði átt að leggjast til grundvallar við afgreiðslu málsins. Ég vil sem sagt eindregið vara við því að samþ. þessa till.



Herra forseti. Það hafa komið fram hér upplýsingar, sem ég undrast nokkuð, í þessu máli. Till. flm. var upphaflega að skora á ríkisstj. að flytja inn 600 jeppabifreiðar á þessu yfirstandandi ári, og hefur n. hækkað þá tölu upp í 750. Ég hef, eins og kunnugt er, þreytt það mjög fast að fá flutta inn eina jeppabifreið, svo að árum skiptir. Og alveg nýlega komst fjárhagsráð að þeirri niðurstöðu, að landið risi ekki undir því, og synjaði því og sagði mér, að þegar slík umsókn kæmi, yrði hún ekki lesin. Þetta mál kom svo fyrir Alþ., og hv. Nd. kom því í n., og það hefur fengið þannig meðferð þar, að þótt um milliríkjasamninga hefði verið að ræða, hefði það ekki kostað meiri heilabrot. Og á endanum komst n. að þeirri niðurstöðu, að það væri ofvaxið íslenzka ríkinu, jafnvel svo hættulegt, að ekki gæti komið til mála að flytja til landsins á þessum tímum eina jeppabifreið. Nú liggur fyrir sömu mönnum till. um að flytja inn nokkrar jeppabifreiðar, till. um að flytja inn 600 bifreiðar og nú 750. Ég er alveg hissa á, að ekki skuli líða yfir einn einasta hv. þm. Hvernig væri, að hv. þm. gerðu sér ljóst, hvaða samræmi er í þessari afstöðu til mála? En ástæðan til þess, að ég kvaddi mér hljóðs, var samt ekki þetta, heldur það, að hæstv. samgmrh. skýrir frá því, að n., sem ekki taldi ástæðu til, að bóndinn, sem hefur algerða sérstöðu vegna opinbers ábyrgðarstarfs síns, fengi einn jeppa, leggur nú til, að fluttar verði inn nokkur hundruð bifreiðar. Þetta eru skoðanaskipti í hinni valdamestu n., sem sett hefur verið af Alþ. Allshn. hefur séð ástæðu til þess að gera breyt. á till., um að hækka tölu bifreiðanna, og einnig aðra breyt., sem er á þá leið að binda ekki þennan innflutning við venjulegar jeppabifreiðar, heldur eitthvað svipaðar bifreiðar frá Englandi, bifreiðar, sem enginn maður þekkir neitt til og enginn maður veit, hvort fært er að flytja inn í stórum stíl né varahluti í þær. En við höfum fengið reynslu fyrir hinum amerísku bifreiðum og hana góða, því að fjölmargar slíkar bifreiðar eru til í landinu og þar af leiðandi auðveldara að fá varahluti og viðgerð á þeim. Það er almenn viðurkenning á því hér á landi, að ensku bifreiðarnar séu bæði stærri og óheppilegri fyrir okkur og þá einnig dýrari heldur en þær amerísku, sem hingað hafa flutzt: Hins vegar er það vitað, að í okkar dollaraleysi hættir bæði viðskiptan. og bönkum við að reyna að ýta viðskiptum okkar frá Ameríku, og það er ósköp eðlilegt, en við höfum fengið smjörþefinn af því, við höfum fengið þá reynslu, að það hefur verið farið út í vöruskiptaverzlun, sem hefur leitt til þess, að ýmsar vörutegundir hafa hvorki meira né minna en sexfaldazt í verði. Með öðrum orðum, vara, sem fyrir þær hefur verið látin, hefur verið seld fyrir smámuni, alveg sáralítið verð, ef miðað er við vörur, sem fást í staðinn. Og þessi vöruskiptareynsla hefur orðið til þess, ekki einungis að fá eins dýrar vörur, heldur að þær þjóðir, sem látið hafa okkur í té vörur í þannig skiptum, hafa látið okkur oft hafa þær vörur, sem aðrar þjóðir vilja ekki. Ef nokkuð yrði úr samþykkt þessarar till. eins og hún liggur fyrir, mundi það leiða til þess, að reynt yrði að beina þessum viðskiptum sem mest frá Ameríku, sem gæti þá orðið til þess, að við fengjum ef til vill eitthvert „skítti“, sem aðrir vilja ekki kaupa, og þá einnig miklu dýrara, eins og ég tók fram áðan. Þess vegna er ég undrandi, að n. skyldi koma með þessa till., og vil ég mæla eindregið á móti því, að brtt. á þskj. 268 verði samþ.



Það eru aðeins örfá orð. Ég vildi fyrst taka fram, af því að hv. frsm. vitnaði í áætlun Búnaðarfélags Íslands um innflutning á jeppabifreiðum á vegum Búnaðarfélagsins, sem gerð var í sambandi við hina svonefndu Marshall-áætlun, sem þá var miðuð við 4 ár af hálfu Búnaðarfélagsins, eins og þetta „plan“ mun hafa verið hugsað, að þá gerðum við í þeirri áætlun ráð fyrir innflutningi á 1.500 jeppabifreiðum á 4 árum. Þetta er náttúrlega ekki mikið, en ég vil taka fram sérstaklega, að þetta var gert með hliðsjón af því að, að öðru leyti yrði fullnægt þeirri áætlun, sem við gerðum um innflutning á léttum dráttarvélum, sem við gerðum ráð fyrir, að yrðu 3 þús., því þótt þarna sé ekki að öllu leyti um hliðstæð tæki að ræða, þá má þó nota þau jöfnum höndum við bústörfin. En hitt er rétt, að á árinu 1949 höfum við gert ráð fyrir, að það þyrfti að flytja inn 750 jeppabifreiðar, og það var með tilliti til þess, að ásóknin hefur verið svo geysimikil frá bændum, að við töldum, að það yrði erfitt, þótt allar þessar vélar gengju til landbúnaðarins að dómi þessarar n. Það munu vera eitthvað yfir 2 þús. bændur, sem hafa sótt um, og sóttu allir fast, þó mismunandi fast. Þörfin er auðvitað misjöfn. En að okkar dómi er ekki hægt að greiða fyrir þessum bændum, sem hafa svipaða aðstöðu, með lægri upphæð en þessari. Ég vildi aðeins skýra frá þessu af því, að hv. frsm. minntist á þessa áætlun. Það verður að taka á þessum málum með skilningi. Ef hægt er að fullnægja landbúnaðinum með léttum dráttarvélum, sem við öll heimilisstörf notast betur en jepparnir, þó að það megi nota þá við mörg þeirra, þá verður náttúrlega að takmarka hitt að einhverju leyti. Og mitt álit er, að ef á 4 næstu árum eru fluttar inn 1.500 jeppabifreiðar og varahlutir til þeirra, þá megi segja, að séð sé vel fyrir bílakosti í sveitinni, ef jafnframt væri hægt að fullnægja þörfinni hvað snertir léttar dráttarvélar. Þetta vildi ég sérstaklega taka fram varðandi þetta mál nú. Ég ætla mér ekki að ræða það, sem farið hefur á milli hæstv. ráðh. og hv. frsm. um þetta mál. En úr því að ég stóð upp, vil ég leyfa mér að beina einni spurningu til hv. frsm. allshn., algerlega að gefnu tilefni. Ég held, að það hafa verið strax fyrsta daginn eftir að þessi till. fór til n., löngu fyrir áramót í vetur, að þá komu tilmæli til Búnaðarfélags Íslands frá hv. allshn. um það, að Búnaðarfélagið afhenti n. skýrslu sem það hefur, um innflutning þeirra jeppabifreiða, sem Búnaðarfélagið úthlutaði á sínum tíma. Ég sendi næsta dag til n. þau gögn; sem voru í höndum félagsins um úthlutun þeirra 45 jeppa, sem Búnaðarfélagið úthlutaði. Ætlaðist ég til, að hægt væri af þeim gögnum að sjá, hvernig sú úthlutun hefði farið fram. Nú langar mig til að spyrja, í hvaða tilgangi n. óskaði eftir þessu, og þá um leið, hvort ekki hafi verið óskað eftir sams konar upplýsingum frá öðrum þeim aðilum, sem hafa haft úthlutun jeppabifreiða með höndum, og hvort n. hafi gert athugun og skýrslu um það, hvernig úthlutunin hefur farið fram hjá hvorum aðila um sig, og hvort það sé ekki tilgangur n. að gefa yfirlit um það.



Það hafa ýmsir hlutir skeð hér á Alþ. síðan þessi þáltill. kom fyrst, þann 18. des. s. l. Þm. mun vera ljóst, að síðan hafa verið gefin út l. í sambandi við dýrtíðarráðstafanir, þar sem lagður er þungur skattur á allan almenning til þess fyrst og fremst að auka útflutning frá landinu. Ég vildi leyfa mér að benda á, að það þótti nauðsynlegt að leggja nýjan 20–30 millj. kr. skatt á þjóðina til þess að tryggja um 100 millj. kr. útflutning á fiski, sem veiddur er á bátum hér við land. Mér hefði fundizt, að hv. allshn. hefði átt að taka þetta til athugunar í sambandi við afgreiðslu þessa máls. Það hefur að sjálfsögðu ekki legið sú hugsun n bak við þá samþykkt og tryggingu þessa útflutnings, að um 9 millj. kr. ætti að verja til kaupa jeppa, en það virðist þó vera árangurinn af því starfi, ef þessi till. verður samþ. óbreytt. Ég vil benda á, hversu ummæli hæstv. viðskmrh. eru sanngjörn og eðlileg í þessu máli og að það stefni hér í þessu máli í hreinan voða, ef Alþ. ætlar að fara inn á þá braut að taka upp eina og eina vörutegund og samþ. um innflutning á henni, eins og hér er lagt til með þessari till., og þá helzt þá vörutegund á hverjum tíma, sem almenningur í landinu vill fá. Það leiðir af sjálfu sér, að það endar í hreinum voða í sambandi við innflutningsmálin. Í tilefni af því vil ég spyrja hæstv. ráðh., - hugsar hann sér yfirleitt að framfylgja þessari fyrirskipun Alþ., ef till. verður samþ.? Hugsar hann sér að uppfylla þessa ósk Alþ.? Má gera ráð fyrir, að inn verði fluttir, ef till. verður samþ., 750 jeppar á árinu 1949? Mér finnst mikils virði að fá að vita það. Ég verð að segja, að mér finnst hv. allshn. bera ákaflega lítið traust til bænda landsins með þeirri till., sem kemur frá n. Ég hef ekki þekkt bændur landsins að öðru en því, að þeir vildu leysa sín mál með tilliti til erfiðleika yfirleitt í landinu. Hér virðist það ekki sjónarmið hv. allshn., heldur að uppfylla óskir, sem yfirlýst hefur verið, að séu ýtrustu óskir bænda á þessu sviði. Mér dettur ekki í hug að halda fram, að þessir bændur standi svo fast á þessari kröfu, að þeir vildu ekki einnig láta athuga möguleika fyrir því að flytja þessa vagna inn og hvaða möguleikar væru til þess að greiða þá. Hér virðist hafa verið kapphlaup í n. að geta uppfyllt þessa kröfu, jafnvel meira en óskir stóðu til frá bændum. Ég á einnig bágt með að skilja, að jafnágætir menn og eru í hv. allshn. skyldu haga svona störfum sínum í svona stóru og viðkvæmu alvörumáli án þess að hafa samvinnu við viðskmrh., áður en málið er flutt hér. Ég vil því mælast til þess, að n. sjái ástæðu til þess að taka till. aftur til athugunar og ræða við hæstv. ríkisstj. og reyna að finna lausn á málinu, sem er í samræmi við önnur mál á Alþ., m. a. verðlags- og viðskiptamál. Ég vil einnig leyfa mér að benda á, að í sjálfri tillgr. segir, að þessi fjöldi bifreiða skuli einungis seldur bændum. Þetta eru náttúrlega ekki lagafyrirmæli, en mér þykir ákaflega einkennilegt, ef n. er sammála um, að af þessum fjölda bifreiða eigi ekki ein einasta að fara annað en til bænda, ekki til þjóðgarðsins, ekki til héraðslækna í erfiðum héruðum til þess að geta sinnt heilbrigðismálum sveitanna. Mér finnst þetta mál vera afgreitt á svo ákaflega einstrengingslegan hátt, að ég er alveg undrandi yfir því. Ég skal svo ekki ræða frekar um þetta atriði. En vegna þess, að við fyrri umr. þessa máls bar hæstv. menntmrh. á mig þungar sakir - og ég vildi þá ekki svara þeim, nema hann væri viðstaddur, - vildi ég nú segja nokkur orð í sambandi við þau ummæli, - ég kæri mig ekki um, að þau standi ómótmælt í þingtíðindum. Hæstv. ráðh. kallaði fram í fyrir mér og sagði, að það, sem ég hefði flutt, væri haugalygi, en hann sagðist ekki þurfa að standa upp til að mótmæla orðum mínum vegna þess, að þeir menn, sem væru hér á Alþ., vissu allir, hversu frámunalega lyginn ég væri, svo að enginn tæki mark á því, sem ég segði, hvorki utan þings né innan. Þetta eru stór orð frá manni í ráðherrastól, en þau standa í þingtíðindum sem vitnisburður um það, hvernig menntmrh. hagar orðum sínum á Alþ. árið 1948. En út af þessu vildi ég benda á tvö dæmi. Annað er úr umr. á Alþ. um eitt af fyrstu stjórnarverkum ráðh., þegar formaður Framsfl., hv. þm. Str., lýsti því yfir, að það væri ekkert að marka, hvað ég héldi fram í umr. á Alþ., en varð að viðurkenna síðar, að ummæli mín um stjórnarstefnu þessa þm. væru rétt, þá einokunarstefnu, þegar hann veitti einum heildsala 500 þús. kr. lán án þess að spyrja Alþ. um það. En því var svarað, að það væri ekki svaravert, af því að það upplýstist frá þm. Barð. Ég vil einnig minna ráðh. á átökin milli mín og hans í umr. um gjaldeyrisyfirfærslur til námsmanna erlendis. Þá óskaði ráðh. þess og sagði, að enginn tæki mark á orðum mínum. En afgreiðsla málsins sýndi, hver mátti sín meir. Ég sé svo ekki ástæðu til að hýða hæstv. ráðh. meira í sambandi við þetta mál.



Eins og við vitum, hefur verið gerð ákaflega ströng fyrirskipan í öllum viðskiptamálum þjóðarinnar, og Alþ. hefur skipað hverja n. eftir aðra til þess að sjá fyrir þeim nauðsynlegu þörfum, sem okkar land þarf og sérstaklega þá þegar gjaldeyrisskortur er fyrir hendi. Ég vildi eindregið taka undir þau ummæli hv. þm. Barð., að þessi till. yrði athuguð betur. Það er alveg rétt, að það hefur margt breytzt síðan þessi till. kom fram í þinginu, og það er daglega haldinn fundur með ríkisstj. og þeim mönnum, sem bera ábyrgð á innflutningnum, um það, hvað sé nauðsynlegast, og það hefur komið hvað skýrast fram nú á síðustu mánuðum, að það eru kannske ýmsar aðrar bráðnauðsynlegar vörur, svo sem fatnaður og ýmis heimilisáhöld, sem líka þarf að taka tillit til. Ég vil ekki mæla móti því, að nauðsynlegt sé fyrir bændur að fá þessi tæki, en ég vil bara segja, að við dag eftir dag verðum að hnitmiða niður, hvernig við getum skipt okkar gjaldeyri fyrir því nauðsynlegasta. Og viðskipti okkar eru nú þannig, að við erum svo að segja hraktir land úr landi á þann veg með okkar viðskipti, að við verðum að selja okkar fisk og afurðir í þeim löndum, þar sem við svo verðum að sætta okkur við að taka vörur fyrir og það með margföldu verði, eins og hv. 5. þm. Reykv. minntist líka á. Þetta er ekki eins auðleyst mál og margur hyggur, en það er verið að reyna að leysa úr þessu á einn og annan veg, og við vitum líka, að það hefur aldrel verið eins litið til af vörubirgðum á Íslandi eins og nú, og það einmitt af bráðnauðsynlegum vörum. Ég vildi hreinlega gera það að minni till., enda þótt ég viti, að þessi tæki séu bráðnauðsynleg fyrir bændur, - og ég veit að þessi tæki koma á sínum tíma, - að þetta mál yrði nú athugað betur, og virðist slíkt vera mikil þörf, ekki sízt eftir þær upplýsingar, sem hæstv. viðskmrh. hefur gefið. Ég vil á þessu stigi málsins ekki ræða meira um þessa till. En það liggja svo margar beiðnir fyrir um nauðsynlega hluti til innflutningsyfirvaldanna, að við verðum að taka þetta allt með meiri jöfnuði milli þess allra nauðsynlegasta. Eitt vil ég taka fram, en það er, að ef Alþingi ætlar sér að hafa með höndum alveg sérstaka úthlutun á vörum, eftir að það er búið að koma á stofn jafn íburðarmiklum og fjölmennum ráðum og nefndum og raun ber vitni, sem maður getur ekki þverfótað fyrir, en það kom fram hér, að tekið er jafnvel í mál að fara svo langt að fara til slíkra stofnana til þess að fá úthlutað einni jeppabifreið, þá vil ég, að eins verði farið að hér á Alþingi um þau áhöld, sem eru nauðsynleg og til léttis fyrir húsmæðurnar, enda hefur verið tekið undir þær kröfur víða í sveitum, jafnhliða því sem raforkan kemur meir og meir í notkun um hinar dreifðu byggðir, að þetta er liður, sem líka ber að athuga. Tilmæli mín til frsm. og n. í heild eru þau, hvort ekki væri rétt að yfirvega þetta ofurlítið betur, enda hefur það nú t. d. komið fram, að hv. 1. þm. Skagf. er þeirrar skoðunar, að n. muni ekki ætlast til, að þessi innflutningur fari fram eins og till. er orðuð. Það væri mikill ávinningur að fá allt þetta skýrt fram, og vildi ég aðeins beina þessum tilmælum mínum til hv. n., hvort hún vildi ekki athuga þetta dálítið nánar.



Herra forseti. Ég skil vel, að hæstv. viðskmrh. vilji á þessum tímum kunna fótum sínum forráð og ganga hægt um gleðinnar dyr og verði ekki of ginnkeyptur að taka á móti samþykktum um aukinn innflutning yfirleitt. Við vitum, hvernig gjaldeyrisástæðum er háttað í landi okkar nú, þrátt fyrir það að s. l. ár fluttu Íslendingar út fyrir meira fé en nokkru sinni fyrr í sögu sinni og unnu mikið þrekvirki í auknum verðmætum útflutningsframleiðslu sinnar. En þrátt fyrir það að ég skilji þessa varfærni hæstv. viðskmrh., fæ ég ekki séð, að með þessari till., eins og hún var upphaflega flutt og eins og allshn. hefur gengið frá henni, sé gengið inn á svo hæpna braut sem hæstv. ráðh. vill vera láta. Ég sé ekki heldur, að sá samanburður, sem viðskmrh. gerði á því að samþ. slíka till. og samþ. till. um það t. d. að auka innflutning á heimilistækjum, eins og t. d. rafeldavélum og ísskápum, fái staðizt. Það, sem hér um ræðir, er ekkert annað en það, að Alþingi lætur í ljós þann vilja sinn, að öðrum aðalatvinnuvegi þjóðarinnar, sem berst í bökkum vegna skorts á tækjum og hefur orðið út undan í hinum gífurlega mikla bílainnflutningi á undanförnum árum, verði gert kleift að fá nokkuð af þeim tækjum, sem honum hentar. Ég fæ ekki séð, að á sama tíma og fjárhagsráð er að vinna að áætlun um hundruð tækja af þessari gerð, sé það glannaskapur af Alþingi að samþ. till. þá, sem hér liggur fyrir. Fjárhagsráð hefur skilið nauðsyn þess, að þessi tæki yrðu flutt inn, og hefur tekið það upp í áætlun sína, og í áætlun ríkisstj. samkv. Marshall-aðstoðinni er gert ráð fyrir verulegum innflutningi á þessum tækjum. En hér er eingöngu miðað við hitt, hvað við höfum bolmagn til þess að standast af eigin rammleik. Þess vegna fæ ég ekki séð, að það yrði talin nein goðgá, þó að Alþ. samþ. till. eins og þessa, sem fyrst og fremst er áskorun og viljayfirlýsing um það, að greidd skuli gata atvinnuvegar, sem berst í bökkum, - því að það gerir íslenzkur landbúnaður, - með því að láta honum í té nokkuð af þeim tækjum, sem langmest eftirspurn er eftir af þeim tækjum, sem bændur vanhagar um. Og eftir fáum eða engum tækjum er meiri eftirspurn hjá bændum en þessum bílum. Ég vil svo segja til viðbótar, að þótt fjárhagsráð hljóti að sjálfsögðu að leggja höfuðdrættina í innflutningsáætlun þjóðarinnar á hverju ári, sem það starfar, er það fjarri sanni, að Alþingi geti ekki látið í ljós vilja sinn um innflutning ákveðinna tækja og vörutegunda, og kveður við nýjan tón á Alþingi, ef það er orðið átöluvert að samþykkja slíkt. Ég man ekki betur en samþ. hafi verið till. um slíkt og farið eftir þeim, um innflutning á ýmsum vörutegundum, t. d. ávöxtum. Þetta sýnir, að hér er ekki verið að skapa neitt nýtt fordæmi, sem jafnvel tefli virðingu þingsins og hag þjóðarinnar í tvísýnu, eins og mér virtist koma fram hjá sumum hv. þm. Fleiri dæmi mætti nefna um þetta en ég hef nefnt, en ég sé ekki ástæðu til þess. Það er rétt hjá hæstv. viðskmrh., að vel hefði getað verið ástæða til að ræða við hann um þessa till. Það er ekki einu sinni víst, að þessari umr. verði lokið í dag, en ég hygg, að n., eða sá hluti, sem tekið hefur þátt í afgreiðslu þessarar till., hljóti að vera sammála um það, að afgreiðsla till., eins og lagt er til, að hún verði, er ekkert hæpin og ekki lagt inn á neina hæpna braut. Og ég endurtek það, að hér er ekki um sambærilegan hlut að ræða og ef þm. flyttu um það till., að nú skuli flytja inn rafmagnsvélar og ísskápa. Það er vitað, að kaupstaðir landsins hafa svo til einir rafmagn og hafa fengið fyrir tugi milljóna þessi tæki, sem áður voru nefnd. Sveitirnar hafa ekkert fengið, því að þær hafa ekkert rafmagn. Og ég vil taka það fram, að þótt n. hafi ekki haft samráð við hæstv. ráðh. um þetta, er það ekki vegna þess, að hún vildi ekki hlíta hans ráðum í þessu, því að það vill n. gera. En n. er, eins og hv. þm. er kunnugt, skipuð þm. úr öllum stjórnmálaflokkum, þó að einn þm. væri fjarverandi, þegar till. var endanlega afgr. - Ég hygg svo, að í sambandi við ræðu hæstv. viðskmrh. þurfi ég ekki að gera fleiri aths. Ég vil, ekki fyrir hönd n., en persónulega, lýsa yfir samúð minni með hv. 5. þm. Reykv. í baráttu hans fyrir þessum eina bíl, sem hann hefur flutt frv. um, og tel fráleitt, að skjólstæðingur hv. þm. Barð. geti ekki fengið þennan eina bíl, ef þessi till. yrði samþ. Auðvitað er sami maður bóndi, þótt hann sé umsjónarmaður garðsins á Þingvöllum. Varðandi þá fyrirspurn hv. 1. þm. Skagf. hvort upplýsingar hefðu borizt um þá jeppabíla, sem þegar hafa verið fluttir inn, er því til að svara, að stjórn Búnaðarfélagsins sendi n. skýrslu sína um úthlutunina, og mun form. n. hafa óskað þess fyrir hönd n. að fá upplýsingar um úthlutun þeirra bíla, sem nýbyggingarráð úthlutaði á sínum tíma. Var þessari ósk beint til fjárhagsráðs, en þaðan hafa ekki borizt upplýsingar um úthlutunina sjálfa, en hins vegar hefur form. í umr. um þessa till. gefið mjög greinilegar upplýsingar um úthlutunina, þó ekki farið út í að tilgreina einstaka menn. En út af fyrir sig skiptir engu máli fyrir afgreiðslu þessa máls, hvort fyrir liggur nákvæm úthlutunarskýrsla um þá jeppa, sem þegar hafa verið fluttir til landsins, því að það tilheyrir fortíðinni, en hér er hins vegar verið að fást við verkefni nútíðar og framtíðar. Hv. þm. Barð. lét þau orð falla, að n. virtist ekki hafa mikla trú á, að bændur vildu hugsa um þjóðarhag. Það er fullkominn misskilningur hjá hv. þm., hafi hann lesið slíkt úr orðum mínum eða áliti n. Ég álít ekki, að í óskum bænda um aukinn innflutning á þessum nauðsynlegu tækjum felist nein óþjóðhollusta, á sama tíma og fluttar hafa verið til landsins 11 þúsund bifreiðar, sem langflestar hafa farið til Rvíkur. Ég fæ ekki séð, að það sé nein óþjóðhollusta, þótt bændur vilji fá verkfæri, sem skapi nokkuð aukna tryggingu fyrir því, að fólkið haldist við í sveitum landsins og vilji framleiða þann mat, sem kaupstaðarbúa vantar. Fyrir mér er það gersamlega aðalatriðið að koma í veg fyrir, að mikill hluti af þessum tækjum, verði þau flutt inn, lendi í höndum kaupstaðarbúa, sem fengið hafa þúsundir bifreiða á undanförnum árum. Og þótt orðalag till. sé eins og það er, mundi það ekki útiloka, að læknar í sveit fengju slík tæki. Ég að minnsta kosti trúi ekki, að hætta væri á því, að þetta yrði svo stranglega framkvæmt. Ég vil að lokum leggja áherzlu á það, að það ber miklu brýnni nauðsyn til þess, að þessi tæki verði flutt inn, en margir gera sér í hugarlund. Hér er ekki farið fram á ónauðsynlegan hlut. Það er farið fram á, að Alþingi lýsi yfir ákveðnum vilja sínum í þá átt, að öðrum aðalatvinnuvegi þjóðarinnar verði gert nokkru léttara undir fæti í þeirri mjög svo hörðu baráttu, sem hann nú heyr. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á, að ýmsir af fulltrúum kaupstaðanna, sem oft hafa sýnt, að þeir hafa getað litið með sanngirni á málefni sveitanna, snúizt gegn þessu máli, enda þótt dimmt sé að sumu leyti í lofti í gjaldeyrismálum okkar nú. Ég vil þó benda á það, að yfir standa nú að vissu leyti merkileg tímamót í atvinnusögu þessarar þjóðar, þjóðar - og það hygg ég, að sé einsdæmi í sögu Evrópuþjóða - sem hefur aukið útflutning sinn um meira en 1/3 á s. l. ári, - þjóðar, sem hefur jafnfábreytta atvinnuvegi og íslenzka þjóðin og á jafnmikið undir sól og regni og hún. Þess vegna vænti ég, að hv. þm. samþ. þessa till., en legg ekki kapp á, að afgreiðslu hennar verði lokið í dag, og fer því fjarri, að ég vilji ekki hafa samráð við hæstv. viðskmrh. um afgreiðslu hennar.



Herra forseti. Ég get takmarkað mál mitt, þar sem hv. frsm. n. hefur lýst yfir því, að hann vilji gjarnan við mig eða mitt rn. tala um afgreiðslu þessarar till., og er ég honum þakklátur fyrir það. Ég geri ráð fyrir, að málinu geti orðið, með samþykki hans eða n., frestað um sinn, og mætti þá eiga samræður um, hvernig þessu yrði haganlegast fyrir komið. Ég vil þó benda á, að þetta væri varhugaverð braut að fara inn á, því að þetta yrði til þess að kalla fram ýmsar hliðstæðar till., á því er enginn vafi. Hv. frsm. sagði, að hann fengi ekki séð, að farið væri með þessu inn á hæpna braut, en með því að samþ. þetta væri farið inn á þá braut, að fram kæmu aðrar till. um annan innflutning, sem farið væri fram á. Því hefur t. d. verið hreyft hér, að fá þyrfti innflutning á talsverðu magni af ljósasamstæðum fyrir bæinn. Ég man ekki, hvort komið hefur fram um þetta till., en um þetta hefur verið talað, og á þessu er mikil nauðsyn, en hvort hægt er að gera það svo að segja allt í einu, um það er allt vafasamara. En þegar farið er inn á þessa leið með þá vörutegund, sem hér um ræðir, hljóta að sigla í kjölfarið kröfur um fjölmargar aðrar vörutegundir, sem líka verða að teljast bráðnauðsynlegar, á sama hátt og vinnuverkfæri fyrir landbúnaðinn, og þó að hv. frsm. vilji ekki viðurkenna það, má fyllilega bera nauðsynina fyrir þessi vinnusparandi verkfæri til handa landbúnaðinum saman við vinnusparandi verkfæri fyrir húsmæður í kaupstöðum, sem með því móti geta sparað sér erfiði við sín daglegu störf, þótt ekki sé þar um framleiðslu að ræða. Og maður gæti líka hugsað sér aðrar vörutegundir, sem flytja mætti um till., er færu í sömu átt. Ég geri t. d. ráð fyrir, að ýmsum þyki skorið við nögl það, sem fjárhagsráð hefur áætlað til byggingarframkvæmda í landinu. Mundu ýmsir vilja byggja fleiri hús, en þá yrði að flytja inn meira sement o. fl., sem þarf til húsbygginga. Verði þessi till. samþ. nú, sé ég ekkert því til fyrirstöðu, að fram komi till. í sama formi um aukinn innflutning á þessum vörum upp í ákveðið magn, og yrðu þannig ákvarðanir um innflutningsmagn smám saman teknar úr höndum fjárhagsráðs og teknar hér á Alþingi, þannig að þetta form kæmi til með að gera þessi lög um fjárhagsráð óvirk. Hv. þm. Barð. spurði, hvernig með málið mundi farið, ef samþ. yrði. Ég get ekki svarað honum öðru en því að, að vísu brýtur ekki þessi till. l. um fjárhagsráð, svo að úrslitayfirráð um innflutningsmagn fara samkv. þeim l. eftir ákvörðunum ráðsins. En verði þessi till. samþ., getur ekki hjá því farið, að samfara því er viðleitni fjárhagsráðsmanna til þess að takmarka innflutninginn úr sögunni, og ríkisstj. miðar að því að verða við óskum þingsins. Annað mál er það, að ég efast um, að hægt verði að gera það, sem hér er lagt til, með þeim gjaldeyrisforða, sem við höfum yfir að ráða nú. Hv. frsm. allshn. kom að því hvað eftir annað í sinni ræðu, að útflutningurinn hefði stóraukizt síðastliðið ár, eða um þriðjung, sagði hann, svo að gera mætti ráð fyrir rýmri innflutningi, og þessa sjónarmiðs hefur víðar orðið vart, að það væri undarlegt, að ekki væri hægt að auka innflutninginn, þegar útflutningurinn stórykist. En í þessu sambandi verður að athuga í fyrsta lagi, að árið 1948 var alveg óvenjulegt hvað útflutning snerti vegna síldarvertíðarinnar um áramótin 1947–48, svo að tæpast er hægt að gera ráð fyrir því sama nú, nema með óvenjugóðri síldarvertíð í sumar. Í öðru lagi má benda á, að á árinu 1948 hefur verið flutt inn svo mikið af fjárfestingarvörum til þess atvinnuvegar, sem þennan stóraukna útflutning skapaði, að sá innflutningur hefur gleypt mest af útflutningsverðmætinu. Nú er svo gert ráð fyrir að flytja inn landbúnaðarvélar fyrir 10 milljónir, og jeppabifreiðar fyrir 3 milljónir. Þá eru komnar 13 milljónir. Þá á að flytja inn fóðurvörur fyrir 7 milljónir, það verða 20. Tilbúinn áburður er áætlaður 6 milljónir og er þá áætlaður innflutningur til landbúnaðarins kominn upp í 26 milljónir. Hér er svo með þessari þáltill. lagt til að auka jeppainnflutninginn um 3 milljónir, og enn liggja fyrir till. um að auka innflutning landbúnaðarvéla um 5 milljónir. Ef allt þetta yrði gert, þá er innflutningur á vélum og rekstrarvörum til landbúnaðarins orðinn milli 30 og 40 milljónir á einu ári, en samtímis þessu lækkar áætlaður útflutningur landbúnaðarafurða úr 20 milljónum niður í 10 milljónir. Sem sagt, á árinu 1949 er gert ráð fyrir 20–30 milljónum meira í rekstrarvörur og vélar handa landbúnaðinum, en útflutningsverðmæti hans nemur. Á þessu ári hefur ullar- og kjötútflutningur stórminnkað. Þetta verður svo til þess að þrengja um innflutning á öðrum sviðum, þegar rekstrarvörur og vélar handa landbúnaðinum fara langt fram úr því útflutningsverðmæti, sem hann skapar. Það er því full ástæða til, að ekki hefur alltaf tekizt að flytja inn bráðnauðsynlegustu vörur, sem aðrir þurfa að nota, svo sem skömmtunarvörur. Af hálfu fjárhagsráðs hefur verið reynt að koma í veg fyrir, að menn fengju ekki út á skömmtunarmiða, en að birgja landið af nauðsynlegustu vörum kostar fé, og það fé verður ekki notað nema með því að draga úr öðrum innflutningi. Menn verða því að gera það upp við sig, hvað helzt skuli kaupa, og gera það upp við sig í heild, en taka ekki einstök atriði út úr, eins og gert er með þessari till., og eyðileggja þannig innflutningsáætlun fjárhagsráðs. Ég viðurkenni, að það væri æskilegt að flytja inn alla þessa jeppa á einu ári, en þetta er þó helmingurinn af áætluðum 4 ára innflutningi, sem hér á að taka á einu ári, og mér fyndist alveg forsvaranlegt að dreifa þessu nokkuð jafnt á þessi fjögur ár. Sagt er, að eftirspurnin sé svo mikil eftir jeppunum, að dreifingin verði mjög erfið, ef ekki sé hægt að fullnægja eftirspurninni nokkuð á einu ári. Ég spyr bara: Hvað mikið þarf til að fullnægja eftirspurninni? Er nokkurs staðar í eftirsóttum vöruflokkum hægt að hugsa sér að fullnægja eftirspurninni á einu ári? Menn verða að bíða og reyna að sætta sig við sama hlutskipti og aðrir. Ég er ekki frá því, að aðrir en bændur færu að hugsa sig um, ef landbúnaðurinn fengi á einu ári helminginn af fjögurra ára þörf í staðinn fyrir, að í ýmsum öðrum greinum hefur orðið að fara niður fyrir það meðallag, sem vonazt var til að mætti flytja inn á ári. Og þegar um svona stórfelldan vélainnflutning til landbúnaðarins er að ræða, þá vænti ég þess, að nokkuð af þeim 10 milljónum, sem þar til eru áætlaðar, geti orðið til þess, að bændur sætti sig við ¼ af jeppainnflutningnum á þessu ári. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara öllu lengra út í þetta, því að málið liggur ljóst fyrir og fram hefur komið það, sem koma þarf fram, við þessa umr. En menn verða að gera sér ljóst í fyrsta lagi, hvort Alþingi á að ákveða innflutninginn í einstökum vöruflokkum, og í öðru lagi, hvort það treystist til að tvöfalda jeppainnflutninginn samtímis því, að dregið er úr öðrum innflutningi, og samtímis því, sem nú er ætlað meira fé til innfluttra landbúnaðarvéla, en undanfarin ár. Ég skildi hv. frsm. svo, að hann væri fús til viðræðna við ráðuneytið um málið, og fer ég því fram á það við hæstv. forseta, að hann fresti málinu, ef ná mætti um það samkomulagi.

Forseti (FJ): Allmargir eru enn á mælendaskrá, og kann vera, að rétt sé að halda áfram umr. enn um stund. Hins vegar skilst mér, að hv. frsm. sé ekki mótfallinn frestun, og verður þá umr. frestað síðar á fundinum.



Herra forseti. Ég er einn af flutningsmönnum þessarar þáltill., og finnst mér því ástæða til þess, að ég segi hér nokkur orð. Ég tek það fram, að ég legg enga áherzlu á, að málið verði afgreitt í dag, enda eru svo margir á mælendaskrá, að óvíst er, að svo yrði, þótt því væri ekki frestað. Ég leyfi mér að þakka hv. allshn. fyrir afgreiðslu hennar á till., því að það var ekki nóg með, að hún legði til, að till. væri tekin til greina, heldur hefur n. bætt við till. meiru en við flm. sáum okkur fært að fara fram á. Ég gerðist flm. þessarar till. einkum af því, hvernig farið hefur verið með þetta mál á undanförnum árum, því að ekki hefur verið leyft að flytja inn milli 90–100 jeppa, sem búið var að veita leyfi fyrir, þegar fjárhagsráð tók við störfum, og er sú meðferð alleinkennileg. Það er mikil eftirspurn eftir bifreiðum alla vega, og þeirri eftirspurn hefur ekki verið fullnægt, en það er hins vegar upplýst í þskj., að á fyrstu 9 mánuðum ársins 1948 voru fluttar inn bifreiðar fyrir 4 milljónir króna, en enginn jeppi. (Einn, segir sessunautur minn, og kann það að vera rétt.) En vegna þessarar meðferðar hef ég gerzt flm. þessarar till., og legg ég áherzlu á, að hún verði hér afgreidd, hvort sem það verður í þeirri mynd, sem hv. allshn. hefur afgreitt hana, eða þá með einhverjum breytingum. Það er kunnugra en frá þurfi að segja, að jeppabifreiðar eru svo hentug tæki í sveitunum, að meiri eftirspurn er eftir þeim, en nokkru öðru, og þótt fluttir yrðu inn 600 jeppar á þessu ári, mundi það engan veginn svara eftirspurn. Þá vík ég að því í tilefni af ræðu hæstv. viðskmrh., að hann benti á, að útflutningur landbúnaðarafurða minnkaði um helming. Ég vefengi ekki þau ummæli, en hvers vegna verður þetta? Það er vegna þess, að framleiðsla landbúnaðarafurða dregst nú saman, af því að ekki er nógu vel búið að landbúnaðinum. Fólkið streymir úr sveitunum til þægindanna í bæjunum. Upplýst er nú, að horfur séu á, að allt kindakjöt, sem framleitt var á síðasta ári, verði búið um sumarmál, og ekkert af framleiðslu síðasta árs var flutt út. Þetta stafar auðvitað af því, að fólkinu fjölgar í bæjunum, en fækkar í sveitunum og landbúnaðarframleiðslan dregst saman. Það er enn fremur upplýst, að af innanlandsneyzlunni eru um 50% innanlandsframleiðsla. Ég tek undir þau orð hv. frsm., að það er ekki sambærileg þörf fyrir aukinn verkfærakost í sveitunum og fyrir vinnusparandi tæki í kaupstaðina. Það er engin furða, þótt bændum ógni, er þeir sjá þúsundir nýrra bíla hér í höfuðstaðnum, þegar þeim er synjað um svo þýðingarmikil tæki sem jepparnir eru. Ég mun ekki hafa hér um fleiri orð að sinni. Ég reikna með, að málinu verði frestað bráðlega, og má þá athuga, hvort ekki sé hægt að breyta tölu þeirri, sem allshn. hefur gengið út frá, ef svo þröngt er um okkar gjaldeyrismál sem heyrzt hefur. Það kemur alltaf til mála að breyta till. eitthvað, en vegna þess, hvernig farið hefur verið með þetta mál undanfarin tvö ár, er þörfin enn meiri en líkur eru til, að þyrfti að vera.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir nál. á þskj. 268, sem hér er nú til umr. Þykir mér því ekki að ófyrirsynju, að ég geri grein fyrir afstöðu minni í allshn. og enn fremur skoðun minni á meðferð málsins hér á Alþingi áður. Það er kunnari staðreynd en frá þurfi að skýra, að landbúnaðurinn hefur í þjóðfélagi okkar þrem mikilsverðum hlutverkum að gegna. Í fyrsta lagi framleiðir hann nota- og neyzluvörur í stórum stíl, neyzluvörur, sem þjóðin getur ekki án verið. Í öðru lagi framleiðir hann vörur til útflutnings og þar með gjaldeyrisöflunar, þó að í smærri stíl sé hin síðustu ár, en æskilegt væri, og í þriðja lagi gegnir hann því hlutverki, sem og aðrir atvinnuvegir, að tryggja þeim, sem við hann vinna, sómasamleg lífskjör. Mér er ljóst, að til þess að hann geti annað þessum hlutverkum, verður hann að taka tæknina í sína þjónustu í enn stærri stíl en orðið er, og ég segi það íslenzkum bændum til hróss, að mér virðist sem þeir skilji þetta og vilji mikið á sig leggja, til að svo megi verða, og þeir hafa þegar lagt mikið á sig til þess að taka tæknina í sína þjónustu, svo að atvinnuvegur þeirra geti gegnt þeim þýðingarmiklu hlutverkum, er ég gat um í upphafi máls míns. Mér er enn fremur ljóst, að þau tæki, sem bændur telja sér bezt henta, eru jeppabifreiðarnar, og þótti mér það einsætt, að rétt væri að stuðla að því, að þeir gætu fengið þessi tæki. Ég viðurkenndi og viðurkenni, að taka verður tillit til gjaldeyrisforðans og annarra innflutningsþarfa, en í allshn. taldi ég ekki þurfa að hafa svo miklar áhyggjur af þeim atriðum, þar sem naut við svo gætinna og þaulreyndra stjórnarstuðningsmanna sem þeirra hv. 1. þm. Árn., hv. 1. þm. Skagf., hv. þm. N-Ísf., hv. 2. þm. Rang. og hv. þm. V-Sk. Ég taldi, að þessir gætnu og reyndu menn myndu ekki fara fram á annað, en væri stefna þeirrar stjórnar, sem þeir styðja allir af miklum áhuga. Og þar sem ég gerði mér ljósa þörfina á jeppabifreiðum, hvað átti ég þá annað að gera en styðja þessa ágætu menn að verki? Ég hef þá gert grein fyrir afstöðu minni í allshn., en ég get ekki látið hjá líða að rifja nokkuð upp meðferð þessa máls hér á Alþingi, því að mér virðist sem hér hafi verið leikið nokkurs konar sjónarspil eða tafl. Það er upphaf þessa máls, að 8. þm. úr hv. Sjálfstæðisflokki flytja þessa till. inn í þingið. Það var því undirstrikað sem frekast mátti, að hér var um flokksmál að ræða. Því er slegið föstu frammi fyrir alþjóð, að Sjálfstfl. hefði nú tekið forustuna um að útvega bændum jeppa, en í raun og veru fannst mér tilgangurinn aðeins einn, og hann var að segja: Skák, góðir bræður í Framsókn - enda var málið þannig tekið þegar við 1. umr. Hv. framsóknarmenn skildu skákina, en þeir eru taflmenn þó nokkrir, og hófust nú hugleiðingar um það, hvernig skákinni skyldi fram halda, og fóru brátt særingar, brýningar og brigzlyrði milli bræðranna í Sjálfstfl. og Framsókn. Endaði þetta svo með því, að málinu var vísað til allshn. Þar var enn teflt. Það var sannað af Búnaðarfélagi Íslands og framsóknarmönnum, að hér væri allt of lág tala, og hvað var þá annað en segja: Fráskák, góðir bræður í Sjálfstæðisflokknum? Hér eru 750. Enn er einn þáttur í sambandi við meðferð þessa máls, sem ég vildi gera að umtalsefni. Sama daginn og útbýtt var nál. á þskj. 268, þá var verið að afgreiða annað mál, jólagjöfina miklu, sem stjórnarflokkarnir gáfu alþýðunni, lögin um dýrtíðarráðstafanir öðru nafni. Þar ákváðu stjórnarflokkarnir að leggja 25% gjaldeyrisskatt á jeppa, svo að verð þeirra hækkaði um 2.000 krónur. Enn fremur ákváðu þeir að leggja 50% skatt á varahluti í jeppa og 25% skatt á slöngur og hjólbarða í sömu bifreiðar. Þetta þýðir, eins og ég sagði, að hver jeppi hækkar um 2.000 krónur og rekstur þeirra verður verulega dýrari. Nú hefur hv. frsm. allshn. lýst yfir því, að landbúnaðurinn væri atvinnuvegur, sem berðist í bökkum og nálega eina leiðin til sigurs í þeirri baráttu væri að veita landbúnaðinum aukinn aðgang að vélum og þá einna helzt jeppum. Það er dálítið einkennilegt samræmi að hækka þá jeppana í verði. Ef bændur berjast í bökkum, er þá ekki nóg að selja þeim jeppana með gamla verðinu? En þetta er eins og ég hef sagt: Meðferð stjórnarflokkanna á þessu máli er sjónarspil eða tafl. Einber auglýsingastarfsemi. Sjálfstfl. ætlaði að auglýsa, að hann hefði forgöngu um að útvega bændunum jeppa. Framsfl. sagði: Ég get betur - og bætti við 150 jeppum. En báðir eru þeir sammála um að gera þessa vöru dýrari en áður, væntanlega það dýra, að bændur, sem berjast í bökkum, eiga þess ekki mikinn kost að eignast slík tæki. Mér finnst gæta þarna ósamræmis í ræðum og framkomu hv. þm., og ég held, að það sé ekki að ófyrirsynju, þó að einhver hv. þm. hafi sagt, að virðing þingsins væri í veði, virðing Alþ. hefur ekki aukizt mikið við slíkt skáktafl eða sjónarspil tveggja stjórnmálaflokka. Ég mun svo ekki fjölyrða frekar um þessa hlið málsins, en kem þá að ræðu hæstv. viðskmrh. Ég skil hans sjónarmið vel. Hæstv. ráðh. segir, að verið sé að semja innflutningsáætlun samkvæmt lögunum, fjárhagsráð sé að gera það og auðvitað sé sú innflutningsáætlun miðuð við ýtrustu getu og það sé matsatriði þess ráðs, hvernig vörunum sé skipt. Og hæstv. ráðh. segir svo, alveg réttilega, að það sé varla hægt að gera það tvennt í einu, að fela fjárhagsráði þetta starf og svo komi Alþ. á eftir og samþ. að flytja inn hitt og þetta í margfalt stærri stíl, en áætlunin gerir ráð fyrir. Þetta er allt hárrétt hjá hæstv. viðskmrh. og eins það, að verði gerð samþ. um jeppabifreiðar og landbúnaðarvélar, því þá ekki um byggingarefni á eftir, sem okkur vantar sárlega. Í þessu sambandi vildi ég vekja athygli á einu veigamiklu atriði: Hefur ekki Alþ. látið of mikið af valdi úr hendi sinni, þegar það samþ. l. um fjárhagsráð? Hefur það ekki gefið þeirri stofnun óeðlilega mikil völd? Ég vil þá segja frá því, hvernig mér virðist, að á þessum málum ætti að halda. Mér virðist, að á þeim ætti að halda þannig, að fjárhagsráð eða ríkisstj. semdi innflutningsáætlun, ýtarlega og vel undir búna, og síðan væri hún lögð fyrir Alþ. til meðferðar og afgreiðslu eins og Alþ. vildi hafa hana. Þá er tækifæri til þess að leggja áherzlu á þá vöruflokka, sem þm. telja, að öðrum fremur eigi að koma til greina, og þá er að sjálfsögðu líka tækifæri til að draga úr innflutningi þeirra vöruflokka, sem þeir telja, að síður komi til greina. Ég lít þannig á, að meginverkefni Alþ. hafi ætíð verið og eigi að vera að semja fjárl. En á síðari árum hefur þróunin orðið sú, að þjóðarbúskapurinn er ekki afgreiddur með hinum venjulegu fjárl. fyrst og fremst, heldur enn þá meira með innflutningsáætlunum og fjárfestingarleyfum, sem sé, það er orðið miklu víðtækara það svið, sem afskipti löggjafarinnar nær til, en áður var, og þá skilst mér, að auðsætt sé, að sama hátt ætti að hafa á áætlunum um innflutning og fjárfestingu eins og áætluninni um fjárl., að leggja hvort tveggja fyrir Alþ. - og betur undirbúið en síðasta fjárlfrv. - og Alþ. afgreiði það svo endanlega. Á þann hátt er hægt að spara sér svona leiðinlegt skáktafl og hér hefur verið teflt, a. m. k. í því formi, sem hér hefur verið haft. Ég vil beina þessu til hæstv. viðskmrh., þó að mér sé það alveg ljóst, að samkvæmt l. um fjárhagsráð er það fjárhagsráð sjálft og ríkisstj., sem hefur vald til þess að semja innflutningsáætlanir og áætlanir um fjárfestingarleyfi. Þó að mér sé það ljóst, að Alþ. hefur afsalað sér sínu valdi í þessu efni, vildi ég samt beina því til hans, hvort þetta væri ekki ráð út úr þessum deilum, sem hér hafa átt sér stað milli hinna ábyrgu stjórnarflokka, að leggja innflutningsáætlunina og fjárfestingaráætlunina fyrir Alþ. til endanlegrar afgreiðslu. Ég vildi láta þetta koma fram vegna þess, að fyrst og fremst er það sannfæring mín, að knýjandi nauðsyn sé að stuðla að því, að bændur geti tekið þessi tæki í sína þjónustu, og í öðru lagi vildi ég benda á þetta skáktafl, sem hér hefur að ófyrirsynju verið leikið og stjórnarflokkarnir hefðu átt að láta vera að tefla. Í þriðja lagi vildi ég benda á, hvort ekki væri vegur að nota þann hátt, að leggja innflutnings- og fjárfestingaráætlanir fyrir Alþ. til afgreiðslu, svo að það komi að sínum sjónarmiðum varðandi hvaða vöruflokka það vill leggja mesta áherzlu á, á hverjum tíma.