Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Umr. um þetta mál var frestað í nótt, vegna þess að hæstv. fjmrh. gekk af fundi, eftir að hafa gefið þær upplýsingar, sem hann áleit rétt að gefa í málinu og voru byggðar á því, að ég misskildi málið frá grunni. Í sambandi við þetta vil ég benda honum á, að til eru l. frá 25. maí 1949, þar sem þetta stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Sé skatturinn eigi greiddur innan mánaðar frá gjalddaga, skal greiða dráttarvexti, 1/2% fyrir hvern mánuð eða brot úr mánuði, sem greiðsla dregst.“ Þetta gildir um tekjuskattsl. yfirleitt, þannig að ég álít, að það sé hæstv. ráðh., sem byggir sinn málflutning á misskilningi, en ekki ég, og ef það er álitið, að 1/2% dráttarvextir nægi til þess að innheimta tekju- og eignarskatt, hvers vegna er þá talið nauðsynlegt að hafa ákvæði um 1% dráttarvexti til þess að tryggja innheimtu á tekjuskattsviðauka? Mér eru óskiljanleg rök hæstv. ráðh., og ég efast um, að honum sé leyfilegt að bera slík rök á borð fyrir hv. Alþ. Hins vegar hefur hæstv. ráðh. ekki svarað meginrökunum, sem ég færði fyrir því, að dráttarvextir ættu að lækka, og kom hann þar ekki nálægt kjarna málsins. Hér er um það að ræða, að rísi ágreiningur um greiðslu á skatti, getur svo farið, að viðkomandi aðili verði að gera annaðhvort, að greiða alla upphæðina upp og láta hana liggja vaxtalausa, þar til dómur fellur, sem kann að taka langan tíma og stundum mörg ár, eða greiða 12% á ári af skattupphæðinni, sem hann á sínum tíma getur verið dæmdur til að greiða, og ef slíkur ágreiningur stæði í 4 ár, væri búið að greiða 48% af aðalskattupphæðinni, af því að viðkomandi aðili hefur orðið að leita úrskurðar dómstólanna um það, hvort skattaálag hans sé rétt eða rangt. Þetta er kjarni málsins, og undir slíkum kringumstæðum er engan vegiim viðeigandi, að Alþ. gefi út slík l., nema á þessu verði gerð sú breyt., að þegar um ágreining sé að ræða, skuli ekki greiða dráttarvexti nema frá þeim degi, sem dómur féll. Ég vil þess vegna vænta þess, ekki aðeins að hv. d. sjái sér fært að fylgja þessari till., heldur að hæstv. fjmrh. óski eftir, að hún verði samþ., en allt, sem hann bar fram í þessu máli, var hrein rakaleysa. Ríkissjóður hefur rétt til að ná þessum gjöldum hvenær sem er, en það hefur verið gengið langtum lengra í þessum efnum. Skattinnheimtunni er nú þannig háttað, að atvinnurekendur verða að vera innheimtumenn fyrir ríkissjóð, án þess að fá nokkra þóknun fyrir, á sama tíma, sem hið opinbera telur sig þurfa að fá 2–11% fyrir að innheimta sín gjöld, og má í þessu sambandi benda á innheimtu útvarpsins. Ríkissjóður hefur allan rétt til þess að innheimta þessi gjöld, þar sem hann hefur forgangsrétt fyrir 1. veðréttarkröfu, og það er því hrein rangsleitni að ákveða 1% dráttarvexti á þessar skuldir. Það var heldur ófögur lýsing, sem hv. 11. landsk. (ÞÞ) gaf á kjósendum sínum, því að hann gat ekki átt við neina aðra, þar sem hann hefur ekki afskipti af þessum málum nema í kjördæmi sínu, en þar er hann innheimtumaður þessara gjalda fyrir ríkissjóð, og furðar mig satt að segja ekki á því, að hann skyldi kolfalla við síðustu kosningar, ef það eru margir menn með slíkan hugsunarhátt í Dalasýslu, sem - eins og hann lýsti - höfðu í frammi alls konar svik og pretti til þess að koma sér undan skattinnheimtu hjá honum, og þess vegna taldi hann nauðsynlegt að hafa dráttarvextina nógu háa, til þess að menn þrjózkuðust síður við að greiða skatta sína. Ég ætla ekki að lengja umr. frekar. Ég vil vona, að hæstv. ráðh. falli frá kröfum sínum um 1% dráttarvexti á mán. í frv. og hv. deild samþ. mína till. um 1/2%.



Herra forseti. Með l. nr. 60 25. maí 1949 var 45. gr. tekju- og eignarskattsl. breytt, hún orðuð um og gefin út í heild. Þegar þetta var gert, hafði láðst að taka upp ákvæði 13. gr. l. nr. 20 1942, um breyt. á l. nr. 6 1935, um hækkun dráttarvaxta eftir áramót. Af þeirri ástæðu þótti tollstjóra vafi leika á, hvort hún væri enn í gildi. Ég endurtek ekki rök þau, sem ég dró fram í gærkvöld máli mínu til stuðnings, en höfuðatriðið er, að ekki er bolmagn til að beita lögtaki, ef prósentan er lægri. Ég verð því að vænta þess, að frv. verði samþ. óbreytt.



Þótt ég álíti, að hæstv. ríkisstjórn sé óþarflega frek til skattanna, þá vil ég samt, að hún hafi aðstöðu til að innheimta þá. Hér virðist mér farið fram á að hafa dráttarvexti lægri en menn þurfa að borga af bankalánum, og mundu því ekki skapa nægilegt aðhald um greiðslu, og segi því nei.



Með tilvísun til greinargerðar hv. 6. landsk. segi ég nei.



Herra forseti. Við þetta frv. var gerð breyt. varðandi söluskattinn í hv. Nd., og er ekki ástæða til að fjölyrða um þetta mál. - Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Þetta frv. er í raun og veru framlenging á l., sem gilda til næsta nýárs, og er þar engin breyt. á ákvæðunum um skemmtanaskatt. - Fjhn. hefur athugað þetta mál og er sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. Þess skal getið, að einn nm., Kristinn Andrésson, sem var varamaður hv. 1. landsk. þm. (BrB), var mættur á fundi fjhn., en er nú vikinn af þingi, og þess vegna vantar undirskrift hans á nál., þar sem aðalmaðurinn, hv. 1. landsk., kunni ekki vel við að skrifa undir það. Ég hygg, að það verði sammála álit hv. d. eins og n., að það beri að samþ. frv. eins og það liggur fyrir, og vænti ég þess, að það verði gert á þessum fundi.

Forseti (BSt): Þessu máli var ekki vísað til nefndar, og þar af leiðandi liggur ekkert nál. fyrir og n. hefur engar brtt. sent, sem ég verð að líta svo á að þýði það, að n. fallist á málið. 



Ég skal nú ekki ræða mjög um efni frv. Það er aðeins út af grg., sem ég vil afla upplýsinga frá hv. n., sem hefur flutt frv. Ég sé hér í kostnaðaráætluninni í grg. þessa setningu: Verksalar, Fosskraft ... 10970000 kr. (Erlendur gjaldeyrir.) - Ég sé nú, að þetta mun kannske eiga að vera nafn fyrirtækisins, sem tekur þetta að sér. Ég hélt í fyrstu, að hér væri um að ræða fosskraft - vatnsréttindin, en svo mun víst ekki vera, en ég vildi mega spyrja fjhn., hvort þetta er sú þóknun, sem verkstjóranum er ákveðin, 10 millj. og 970 þús. kr. - Þá stendur í þriðju línu: Ráðunautar, vélsetar. - Það má vera, að hér sé um prentvillu að ræða, en vera má, að einhver af nm. gæti upplýst þetta. Ég hef bent á þetta áður, og þá hefur þessum „Fosskraft“ verið breytt og er nú með stórum staf, og fleiri smábreytingar hafa verið gerðar. Að því er snertir efni frv., þá tel ég, að ekki sé um annað að gera en fallast á efni þess. Það mun vera fullráðið á allan hátt, að í þessa framkvæmd sé ráðizt, sem er nauðsynleg.



Eins og tekið er fram í grg. fyrir frv., er lántökuheimild sú, sem ríkisstj. hefur verið veitt um virkjun Sogsins, gersamlega ófullnægjandi, og þarf ekki að greina frá því hér. Frv. er, eins og eðlilegt er, flutt að tilhlutan hæstv. fjmrh., og er ég ekki í sérstöku fyrirsvari um þetta mál, en vil taka fram, út af því sem hér hefur verið sagt, að þessi grg. er sett upp í samræmi við tilboð, sem búið er að taka. Eins og þd. er kunnugt, var nokkur deila um það í blöðunum, hvaða tilboði ætti að taka. En þegar það tilboð kom og grg. frá stjórn Sogsvirkjunarinnar, þá voru allir undantekningarlaust sammála um að taka þessu boði, sem tekið var, og samkvæmt þeim útreikningum, sem í því tilboði felast, og þeim samningum, sem urðu samkvæmt því tilboði, að leggja þessa grg. fyrir frá stjórn Sogsvirkjunarinnar. Ég efast ekki um það, að þessir menn, sem þarna eru í stjórninni, hafi athugað þessi tilboð mjög gaumgæfilega, enda átti ég ýtarlegt tal við suma þeirra, áður en tilboðinu var tekið, og þeir töldu sig ekki geta varið það að taka ekki því tilboði, sem þarna liggur fyrir, því að samkvæmt samningi, sem gerður var milli stjórnar Sogsvirkjunarinnar og stjórnar Laxárvirkjunarinnar, þá ræður ríkisstj. ekki yfir málinu, ef öll n. er sammála, en ef hún er ekki sammála, er það borið undir úrskurð ríkisstj. - Þannig liggur málið fyrir og þannig eru gerðir þeir útreikningar, sem hér liggja fyrir, þ.e. gerðir af þeirri stjórn, sem við fengum málið í hendur.



Herra forseti. Ég vildi aðeins beina því til hv. fjhn., hvort ekki þætti rétt, að hún tæki þetta frv. til athugunar á milli funda. Ég verð að segja, að það eru heldur litlar upplýsingar, sem hér hafa komið fram um jafnstórt mál. Ég hef nú verið lengi á þingi, en ég minnist þess ekki, að nokkurt mál, þar sem um það hefur verið að ræða að taka slík milljónalán, hafi fengið aðra eins afgreiðslu.



Herra forseti. Enda þótt mál þetta sé ekki flutt að beiðni landbrn., þá vil ég segja það, að það kann að virðast óeðlilegt, að frekari upplýsingar liggi ekki fyrir en hér hafa verið gefnar. En samt sem áður vil ég ekki láta þessari aths. með öllu ómótmælt, þó að ég hafi annars ekkert við það að athuga, að n. athugi málið fyrir næstu umr. - Það er nú svo, að búið er að ákveða Sogsvirkjunina og Laxárvirkjunina og í báðum tilfellum í samræmi við samninga, sem framkvæmdavaldið hefur falið á hendur ákveðnum stjórnum, sem tekið hafa ákveðnum tilboðum, sem útreikningar og samningar miðast svo við, og lánsheimildin er tekin upp í samræmi við þessa samhljóða samninga. Það er því ekki eins óeðlilegt og virðast kann í fljótu bragði, þó að allar upplýsingar liggi hér ekki fyrir. Og n. getur vitaskuld fengið yfirlit um þetta, þegar henni sýnist. Það er enginn ágreiningur um að vinna þetta verk, enda eru menn nú farnir að þreifa á því, hve aðkallandi það er, þegar nú er að verða rafmagnslaust í bæjarhlutunum á víxl vegna ónógrar orku hér í Rvík, og hið sama á við um Akureyri.

Forseti (BSt): Ég vil leyfa mér að minna á það til viðbótar því, sem hæstv. ráðh. sagði, að þó nokkrar upplýsingar komu fram í þessu máli við 1. umr., en annars skal ég sjá til, að fjhn. athugi málið. Hins vegar ábyrgist ég ekki, að hún geri neinar brtt. við frv.



Ég vona, að hæstv. forseti hafi ekki skilið orð mín svo, að ég vilji tefja þetta mál. Aðeins finnst mér afgreiðsla þess æði snubbótt. Og það er m.a. ekki algengt í lögum, að veitt sé 100% ábyrgð. Ég er annars engan veginn á móti frv., en bendi á þetta m.a. sem nokkra ástæðu til athugunar. En ég sætti mig við þær upplýsingar, sem gefnar hafa verið af hæstv. forseta um væntanlega meðferð þess.