Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það var með hálfum hug, að ég bar fram brtt. á þskj. 279, þó að ég telji, að hún styðjist við fyllstu sanngirni. Það voru bornar fram brtt. í Nd., og þeirri hv. deild þóknaðist ekki að fallast á þær brtt., sem þar voru gerðar. Önnur þeirra var um að greiða allan mismuninn á meðaltalsverði keyptra líflamba og meðaltalsniðurlagsverði á fullorðnu fé, en síðan var þessi brtt., sem ég ber hér fram, borin fram við 3. umr. Ég flyt þessa till. fyrir mjög ítrekaðar áskoranir þeirra bænda í mínu kjördæmi, sem hafa orðið að slátra fé sínu af þeim ástæðum, sem við vitum, vegna sjúkdómanna, og þeir telja sannast að segja, að þær bætur, sem gert er ráð fyrir í 38. gr. frv., séu algerlega óviðunandi, og það er ein ástæðan til þess, að ég ber þessa brtt. fram. Það eru að mínu áliti ýmsir gallar á þessum ákvæðum eins og þau eru í frv., því að í 38. gr., 1. málslið, þar sem þessar skaðabætur eru ákveðnar, er ekki gert ráð fyrir einu atriði, sem er mjög veigamikið. Það stendur þar, að ríkissjóður skuli greiða fjáreigendum afurðatjónsbætur, sem svari 3/4 lambsverðs á bótaskylda kind, og síðan, að framleiðsluráð landbúnaðarins eigi að ákveða það með hliðsjón af meðalvænleik o. s. frv. Það, sem bent hefur verið á, er það, að þessar bætur, sem þarna eru ákveðnar, geta orðið mjög misjafnar, gætu komið misjafnlega niður. Ég sé ekki, að það sé gert ráð fyrir því að gera mun á t. d. bónda, sem hefur haft 100 veturgamlar gimbrar, og má þess vegna gera ráð fyrir, að hann fái, ef í meðallagi gengur, um 70 lömb, en svo er bóndi, sem búinn er að koma upp fé sínu fyrir nokkru og er með ær á bezta aldursskeiði, og það má gera ráð fyrir því, að undan þessum ám fái hann við skulum segja 140 lömb, helmingi meira en hinn, sem er með veturgamalt fé, en bæturnar eiga að vera þær sömu. A. m. k. vildi ég gjarnan fá upplýst hjá nefndinni, hvort það er ætlunin að skilja frv. á þennan veg, sem virðist verða að skilja það, því að það sjá allir, að þetta atriði skiptir verulegu máli. Enn fremur verður skaðinn tvöfaldur fyrir þá, sem eru með fullorðið fé, vegna þess að til frálags verður þetta fullorðna fé miklu lélegra en veturgamlar eða tvævetra ær, þannig að hann verður fyrir tvenns konar skakkaföllum. Hann fær raunverulega helmingi minni bætur fyrir það afurðatjón, sem hann verður fyrir, bóndinn, sem er með uppkomnar ær, og verðið, sem hann fær fyrir þær ær, sem hann slátrar, verður miklu minna en hjá hinum. Þess vegna gæti þetta ákvæði, sem ég fer hér fram á að verði samþykkt, orðið til nokkurra bóta. Eins og þarna stendur, er gert ráð fyrir því að greiða hálfan mismun á meðaltalsverði keyptra líflamba og meðaltalsniðurlagsverði á fullorðnu fé, einnig eftir mati framleiðsluráðs, og það má gera ráð fyrir því, að frálagsverð ánna verði um 200 kr., en meðaltalsverð keyptra líflamba er um 400 kr. Þarna er 200 kr. munur, og hér er um að ræða helminginn af því, 100 kr. Það var upplýst undir umr. í Nd. og viðurkennt, að þessar uppbætur mundu nema um það bil einni millj. til viðbótar þeim uppbótum, sem ákveðnar eru í frv. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að ræða frekar um þetta mál að sinni. Vildi ég gjarnan fá þær upplýsingar, sem ég óska hér eftir að fá frá hv. landbn., sem mér er tjáð að hafi athugað þetta mál og ekki getað fallizt á brtt. þá, sem ég hef borið hér fram. En ég tel rétt, að hún gangi samt til atkv., því að frá mínu sjónarmiði er réttlátt, að þessi brtt. gangi fram. Bæturnar, eins og þær eru ákveðnar í 38. gr., einkum fyrir þann hóp manna, sem ég sérstaklega bendi á, eru allt of lágar.



Herra forseti. Ég skal fyrst snúa mér að brtt. hv. þm. Str. Nefndin hefur ekki haldið um hana fund, en við erum hins vegar búnir að rabba okkar á milli um hana. Hún kom fram í Nd. og hafði þar engan byr.  Það skal viðurkennt og fúslega viðurkennt, að þegar um þessar bætur er að ræða, þá verða aldrei fundnar neinar reglur, sem ganga jafnt yfir alla. Hv. þm. Str. hélt, að betri jöfnuður næðist með því að samþykkja till. hans, en það held ég að sé misskilningur, því að þegar menn í heilli sýslu hafa búið frá síðustu fjárskiptum venjulegum búskap, þá er hlutfallið milli fjár á ýmsum aldri orðið nokkurn veginn svipað á búunum öllum. Það getur munað einhverju svolitlu, en það munar ekki neinu verulegu, svo að að því leyti verða fjárbætur veittar eftir 38. gr. nokkurn veginn réttlátar milli manna. En það er annað, sem þarna kemur til. Þarna kemur til, að sumir menn á þessu svæði eiga kannske um 45% af ánum tvílembdar, og þeir, sem eiga minnst, eiga ekki lamb á á. Þegar þeir eiga svo að fá fjárbætur sem svarar 3/4 af meðallambsverði á viðkomandi sláturstað, sem er slátrað í, eins og það hefur verið hjá þeim undanfarandi ár, þá náttúrlega fá þeir ekki hlutfallslega jafnt, miðað við það, sem þeir missa, og vantar mikið á. Þarna kemur það líka til, að féð er ákaflega misvænt á þessu svæði. Meðallambsverðið á þessum svæðum er svo misjafnt, að ef við förum norður í Klofningshrepp og Skarðshrepp, þá erum við komnir niður í lambaþunga, sem liggur í kringum tæp 13 kg, en ef við förum í 2–3 jarðir á þessu svæði, sem nú stendur til að gera fjárskipti á, sem tilheyra Óspakseyrarhrepp, og það var slátrað þar áður, þá erum við með meðallambaþunga, sem er upp í 17 og 18 kg, svo að líka þar kemur misjafnt fram, þegar á að miða við lambaþungann eins og hann er á svæðinu öllu. Þess vegna held ég, að hvernig sem að verði farið, verði aldrei fundin nein aðferð, sem gangi jafnt yfir alla hlutfallslega. Það yrði þá kannske helzt með því að setja í staðinn fyrir 3/4 lambsverðs á bótaskylda kind í byrjun 38. gr. 3/4 ærafurða á bótaskylda kind. Það væri kannske helzt með því að setja það inn. En þó næst það ekki heldur nema að nokkru leyti með því, nema bætur verði misjafnar frá bæ til bæjar eftir vænleika fjárins, en þá yrði nú vinnan ekkert smáræði. Ég held, að a. m. k. allir þeir nefndarmenn, sem ég hef talað um þetta við, sjái ekki ástæðu til þess að fara að samþ. þessa till. Ég skal ekki segja neitt um það, hvort þessar bætur eru nægjanlegar eða ekki, en benda vil ég þó á það, að bændur í Hegranesi vildu heldur vera fjárlausir og fá bæturnar en taka lömb strax og þeir áttu kost á því, og það voru þeir í þrjú ár, þangað til búið var að skera niður líka vestan vatna og lömb sett á allt svæðið og þeir urðu að taka lömb. Vitanlega gátu þeir ekki, ef þeir hefðu fengið fé strax, rekið það til afréttar. Þeir hefðu orðið að hafa það heima, en ég hugsa nú samt, að ef þeir hefðu talið það miklu arðvænlegra að hafa féð en fá bæturnar, þá hefðu þeir tekið það. Þess vegna held ég um bæturnar, sem þá voru ekki nema 1/2 lambsverð á bótaskylda kind, en núna eiga að vera 3/4, og það stafar af breyttu verðlagi, að þær hafa verið hækkaðar, að það sé vel í lagt, þegar annars vegar er miðað við heildina, sem þarf að greiða það, og hins vegar mennina, sem eiga að þiggja það, og því sé stillt sæmilega vel í hóf. Þá hefur forseti deildarinnar talað um það við nefndarmennina, að það hafi verið samkomulag milli þeirra flokka, sem að ríkisstj. standa, að inn í frv. yrðu sett einhver ákvæði, sem tryggðu frekar en nú er, að lögin yrðu ekki brotin. Hann hefur bent á það réttilega, að útbreiðsla fjárpestanna um landið hafi ákaflega víða og kannske hér um bil alls staðar stafað af meiri og minni óaðgæzlu fjáreigenda og meiri og minni trassaskap við að hlíta þeim reglum og fyrirmælum, sem lögin hafa sett og sauðfjársjúkdómanefndirnar hafa reynt að láta menn fylgja til þess að fyrirbyggja útbreiðslu fjárpestanna. Ég hef talað um þetta við landbrh., sem viðurkennir, að það hafi verið umtal um það og hann hafi tekið því líklega að setja inn í lögin ákvæði um, að þeir menn, sem með vítaverðu hirðuleysi eða af ásettu ráði brytu lögin og yrðu þess valdandi, að fjárpestirnar útbreiddust, misstu rétt til allra krafna um bætur, þegar fjárskipti færu fram eða niðurskurður eða til annars slíks þyrfti að taka. Ráðh. óskar beinlínis eftir því í samráði við forseta þessarar d., þeir eru saman um það og sjálfsagt fleiri, að inn í lögin komist einhver slík ákvæði. Nú er það á móti þessu, að brot við lögum eru venjulega ákveðin af dómurum, og ég hygg, að það sé almennt viðtekin regla, að sama brot sé dæmt eins. En ef sett væru inn í lögin skilyrðislaus ákvæði um það, að hver sá maður, sem yrði brotlegur við þau, missti allan rétt til bóta, þá er það í raun og veru sekt, sem hann er látinn borga fyrir brot á lögunum og gæti komið óskaplega misjafnlega út. Ef einhver maður hérna t. d. í Reykjavík, þar sem margir eiga svona 10 kindur og jafnvel þar fyrir innan, bryti ákvæðin og yrði þess valdandi, að fjárpestirnar breiddust út, þá missti hann rétt til bóta fyrir þessar 10 kindur, þegar fjárskipti færu fram, og hann yrði kannske sauðlaus eitt ár og kannske ekki. Hann missti rétt til þessara 2/3 bóta, sem við þm. Str. vorum áðan að tala um, og það væri fyrir 10 ær. En þar sem féð er flest á bæ á landinu, er nokkuð á sjötta hundrað á sama bænum, og ef sá maður bryti, þá missti hann bótarétt á allan hópinn. Tvö brot þess vegna, alveg nákvæmlega eins, ef báðir væru sviptir rétti til bóta fyrir brotið, yrðu þarna dæmd geysilega misjafnt, ef þetta væri sett inn í lögin skilyrðislaust, og mér segja lögfræðingar, að það geti eiginlega varla gengið, það brjóti í bága við allar réttarvenjur í landinu. Við höfum svo verið að reyna að finna eitthvað, sem gæti komið í þessa átt og verið aðhald að mönnum um að brjóta ekki lögin, því að sannarlega hefur það verið allt of litið. Það var t. d. gersamlega ástæðulaust, þegar bóndi hér í nágrenni Reykjavíkur fór í vor austur í Landeyjar og keypti þar 12 kýr, seldi þær, þegar hann kom með þær hingað. suður, á ýmsa bæi í sveitinni hér í kring, og nú eru 3 af þeim dauðar úr garnaveiki og garnaveiki komin á þá bæi, sem kýrnar voru seldar á. Hann flutti þær yfir varðlínuna án leyfis, og það var algert brot. Svoleiðis hirðuleysi á að refsa. Það eru heimildir til að refsa þeim núna fyrir brot á lögunum eða reglugerðum og fyrirmælum, sem sett verða samkvæmt þeim. Það varðar nú sektum allt að 50 þús. kr. En þeim sektum hefur ekki verið beitt, og þær voru í eldri lögunum miklu lægri, en eru hækkaðar núna í þessum. Það mætti nefna fjöldamörg dæmi um svipað hirðuleysi eða óaðgæzlu eða hvað við eigum að kalla það hjá mönnum við að brjóta reglur og lög. Þess vegna höfum við soðið hérna saman till., sem gæti kannske eitthvað hert á þessu og ég held þó að brjóti ekki í bága við þessa almennu reglu, sem ég áðan nefndi og ég héldi að skilyrðislaus ákvæði mundu brjóta í gegn. Hún er um viðbót við 46. gr., en hún hljóðar svona: „Brot gegn lögum þessum svo og reglugerðum og fyrirmælum, er sett verða samkvæmt þeim, varðar sektum allt að 50 þús. kr. eða fangelsi, og skal með mál út af slíkum brotum farið sem almenn lögreglumál.“ Aftan við þessa grein bættist þá, ef menn vildu reyna að taka upp þetta sjónarmið, sem mér skilst að þeir menn, sem um það hafa rætt í stjórnarflokkunum, hafi verið sammála um: Sauðfjársjúkdómanefnd hefur heimild til að lækka bótagreiðslur eftir lögum þessum eða fella þær alveg niður, ef réttarrannsókn sannar, að bótaþegi hafi af ásettu ráði eða vísvitandi hirðuleysi brotið fyrirmæli laganna eða fyrirmæli sauðfjársjúkdómanefndar. - Þarna er heimild, og að einhverju leyti eða öllu gæti orðið samræmi í því, hvernig því væri framfylgt, að hve miklu leyti þær væru látnar falla niður, hvort það væri gert að öllu leyti eða einhverju leyti, og í framkvæmdinni gæti skapazt um það regla. En þetta ákvæði mundi að líkindum geta stutt eitthvað að því, að menn legðu meiri alúð við að hlýða lögunum og fyrirbyggja útbreiðslu pestanna en gert hefur verið. Þessi till. er skrifleg. Ég get ekki sagt, að hún sé frá allri nefndinni, en ég býst við, að meiri hluti nm. standi samt að henni. Ég skal afhenda forseta hana, og þá kemur hún til með að liggja fyrir til umr.



Herra forseti. Hv. 1. þm. N-M. vildi ekki fallast á þessa brtt., sem ég hef borið hér fram, og taldi, að þau rök, sem ég hefði komið með, væru að nokkru leyti á misskilningi byggð; það væri svo lítill munur á því, á hvaða aldri það fé væri, sem bændur ættu, að þessi rök, sem ég hefði komið fram með, fengju naumast staðizt nema að litlu leyti. En ég vil þá benda hv. alþingismönnum á það, að hann kom sjálfur með rök til viðbótar þeim rökum, sem ég hafði borið fram, ef eitthvað hefur á skort, sem gerir það að verkum, að það verður að fresta málinu, að mínu áliti. Hann viðurkenndi beinlínis, að það væri hægt að finna aðra reglu réttlátari en þá, sem stæði í 38. gr., og orðaði hana að hálfu leyti. Það er vitað mál, að bændur á þeim stað, sem ég mæli þarna fyrir, - og ég vænti, að þeir, sem hafa ekki umbjóðendur, sem stendur eins á fyrir, líti þrátt fyrir það með sanngirni á þessa undantekningu, - fara alveg sérstaklega vel með fé. Það veit hv. 1. þm. N-M., og það er staðreynd, að ár eftir ár hefur verið þar fjöldi af tvílembdum ám, og það en enn fremur staðreynd, að þar hefur hvað eftir annað verið mesta meðalþyngd, sem til er á Íslandi. Það er því engin furða, þó að mönnum, sem kannske hafa ekki stórbú, en fara svo vel með, að þeir hafa afurðir eins og búið væri stórt, finnist þungt að búa undir því að eiga að taka bætur eins og þeir, sem hafa lélegt fé og fara kannske í tæpu meðallagi með það. Með þessu móti, eins og ég veit að hv. þm. sjá, er verið að refsa þeim mönnum, sem hafa tiltölulega lítil bú, en fara vel með fé og hafa margar tvílembur. Þeir fá ekki nema lítið hlutfall af þeim bótum, sem hinir fá. Þetta viðurkenndi hv. 1. þm. N-M. og orðaði það, að kannske mætti, sagði hann, láta sér detta í hug að orða þetta þannig, að ríkissjóður skuli greiða fjáreigendum afurðatjónsbætur sem svarar ¾ ærafurða á bótaskylda kind. Hvort sem það verður orðað svona eða með einhverju öðru móti, sagði hann, þá væri það nær því að ná því að vera réttlátt. En n. hefur samt sem áður ekki til þessa fallizt á að breyta því í þetta horf. En sú hugsun, sem liggur í þessu orðalagi, er vitanlega það eina réttláta gagnvart þeim, sem taka bæturnar. Með þessu móti, eins og ég hef bent á og verður ekki of oft sagt og endurtek enn, fá þeir, sem hafa tiltölulega lítil bú og fátt fé, en með miklum afurðum, vegna þess að það er tvílembt og vel með það farið, miklu minna hlutfall í bætur en hinir. Og það er þetta, sem þeim þykir m. a. erfitt að búa undir þarna, þeim bændum, sem ég mæli fyrir. Það er vandalaust að finna þetta. Meðalþunginn er til í verzlununum og tala dilkanna er til í framtölum, og enn fremur má hafa til hliðsjónar, hverju hefur verið slátrað. Ef menn hafa ekki talið það fram, sem ekki kemur nú til þarna á þessum stað, þá kemur það þeim í koll. En þeir eiga að fá bætur í hlutfalli við þann lambafjölda, sem þeir hafa talið fram sem tekjur á undanförnum árum, því að það er það tjón, sem þeir verða raunverulega fyrir. Þess vegna er það, að ég vil nú taka undir þessi viðaukarefsiákvæði, sem hv. 1. þm. N-M. hefur borið fram, að mér skilst að einhverju leyti í umboði n., og fara fram á, að þessu máli verði frestað og n. athugi þessi ákvæði. Mér finnst varla gerlegt að bera fram skriflega brtt. um refsiákvæði, sem ekki hefur fengizt tækifæri til þess að athuga og bera saman við frv., eins og það liggur núna fyrir. Vildi ég fara fram á, að jafnframt væri athuguð þessi leið, fyrst ekki er hægt að fallast á þá leið, sem ég hef stungið upp á. Og hv. 1. þm. N-M., samkvæmt því, sem hann talaði hér, getur ekki komizt hjá því að taka það upp í n., því að n. má ekki hliðra sér hjá að finna orðalag fyrir meira réttlæti, þó að það sé auðveldara að orða regluna almennt eins og hún er hérna, ef það er raunverulega, eins og ég hef sýnt fram á og hann hefur sýnt fram á, ranglæti gagnvart þeim, sem eiga að taka bæturnar. Ég er ekki í neinum vafa um, að það má finna orðalag yfir þetta, ef n. leggur sig fram í því efni, og það er því ástæða til þess að fresta málinu. Það er ekki nein hætta á, að þetta mál komist ekki í gegnum þingið, og tvöfaldar ástæður, þegar hér koma fram brtt., sem þarf einnig að athuga.

Forseti (GíslJ): Mér þykir sjálfsagt að verða við þeirri ósk frá hv. þm. Str. að fresta málinu. Ég er sammála honum um, að það sé ekki rétt að samþykkja skrifl. brtt. um viðurlög, nema hv. þm. hafi gefizt tækifæri til þess að athuga hana, og þar sem henni hefur ekki verið útbýtt í deildinni, mun ég fresta umræðunni.



Herra forseti. í tilefni af brtt. hv. þm. V-Sk. (JK) á þskj. 257 við frv. til l. um skipulag á fólksflutningum með bifreiðum vil ég skýra afstöðu mína með nokkrum orðum. Fyrri brtt. er sú, að felld verði niður heimild, sem verið hefur í lögum, frá því að þau fyrst voru sett um þetta efni árið 1935, um, að rn. sé heimilt að taka í sínar hendur að nokkru eða öllu leyti póst- og farþegaflutning á vissum leiðum, ef því þykir henta, enda fullnægi bifreiðar þessar settum reglum. Ég tel ekki ástæðu til að fella þetta ákvæði niður nú og tel, að heppilegt og nauðsynlegt sé, að slík heimild sé í lögunum. Annað atriði í brtt. á þskj. 257 hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Nú hefur félag eða einstaklingur haft sérleyfisleið eitt leyfistímabil eða lengur, enda rækt starfið svo, að ekki verði með réttu að fundið, og skal þá, sé leiðin óbreytt, sá aðili að öðru jöfnu sitja fyrir um sérleyfið áfram, ef hann æskir þess.“ Í framkvæmdinni mun þessi háttur hafa verið á hafður. Hins vegar tel ég ekki rétt að rígbinda þetta svo sem tillagan felur í sér. Sérleyfisnefndin er m. a. skipuð tveimur fulltrúum frá sérleyfishöfum, og er þeim ávallt opin leið að fylgjast með og gera till. um veitingu hvers einasta sérleyfis. Mun þetta hafa reynzt nægileg trygging fyrir sæmilega réttlátri afgreiðslu hingað til, og tel ég því ekki ástæðu til breytinga. Enn fremur tel ég, að brtt. sé ekki nægilega undirbúin, og hún hefur ekki verið borin undir sérleyfishafana sjálfa, svo að ég viti. Ég vildi því vinsamlegast mælast til, að hv. þm. V-Sk. (JK) taki till. aftur, og vænti ég þess þá, að hv. 6. landsk. (FRV) vildi taka sína till. aftur.



Herra forseti. Ég vil taka það fram, að ég hef ekkert að athuga við till. hv. 6. landsk. En út af ummælum hæstv. ráðh. um aðra brtt. mína vil ég segja þetta: Nefndin ræddi þetta mál nokkuð við formann sérleyfisnefndar, og hann óskaði þess, að þessi till. væri ekki sett í lögin, heldur í reglugerð. Mér skildist á honum, að það mundi vera samkomulag um, að þetta kæmi í reglugerð. Ég hefði þar af leiðandi óskað þess, að hæstv. ráðh. hefði gefið dálítið fyllri yfirlýsingu um þetta, þá mundi ég vera reiðubúinn að taka till. aftur. Ég mundi þá einnig taka fyrri till. aftur, af því að ég vil ekki, eins og ég gat um við 2. umr., stofna þessu máli í hættu, því að ég tel það til bóta yfirleitt. Og til þess að það yrði enginn ágreiningur um málið, mundi ég gjarnan æskja þess, að hæstv. ráðh. gæti treyst sér til að gefa einhver vilyrði, sams konar og formaður sérleyfisnefndarinnar, að hann vildi taka svona ákvæði inn í reglugerð.



Herra forseti. Út af tilmælum hv. þm. V-Sk. um að taka inn í reglugerð efni svipað og brtt. hans inniheldur verð ég að skýra frá því, að ég hef ekki nægilega rannsakað, hvort þetta er fært. Ég veit ekki, hvort nægileg stoð er í lögum til þess að setja þetta ákvæði inn í reglugerð, en ég skal lofa hv. þm. því, að ég skal taka málið til vinsamlegrar athugunar eins fljótt og ég get.



Herra forseti. Það er af því, að ég sit núna og hef setið í tvö ár eða þrjú í þeirri n., sem úthlutar þessum sérleyfum, sem mig langar til að gefa eftirfarandi upplýsingar: Þeirri reglu hefur verið fylgt, a. m. k. síðan ég kom í n., að láta þá, sem hafa haft leiðirnar áður, sitja fyrir, þegar þeir hafa sótt um aftur og sérleyfistímabilið er útrunnið, og ég held, að það hafi alltaf verið gert, og það hefur fortakslaust alltaf verið gert síðan ég kom í n. Jafnframt höfum við fylgt annarri reglu, sem sé þeirri, að þegar sérleyfisleið lengist eða réttara sagt, þegar hægt er að aka lengra en á fyrri endastöð sérleyfisferðarinnar, hefur sá, sem hefur haft leiðina þangað áður, fengið hina nýju viðbót. T. d. að taka á þessu tímabili, sem ég hef setið í n., þegar var að smáopnast leiðin vestur Barðastrandarsýsluna, hafði Guðbrandur Jörundsson leiðina fyrst bara í Gufudalssveitina, svo komst hann í Múlahreppinn og nú kemst hann á Patreksfjörð. Af því að hann hafði leiðina, á meðan hún var lítil og gaf lítið, í Gufudalssveitina og svo í Múlahreppinn, var talið sjálfsagt, að hann fengi viðbótina, og engum datt annað í hug en að láta hann fá hana, þegar leiðin lengdist. Nú getur komið fyrir, og ég veit, að það er núna á leiðinni eitt mál, - ég get gjarnan sagt frá því hér, - þar sem verður dálítið erfitt, a. m. k. fyrir mig og ég held fyrir alla sanngjarna menn, að fylgja þessum tveimur reglum. Það hefur verið fært og farið í mörg ár frá Reyðarfirði upp um Fljótsdalshérað, og eru vikulegar ferðir í hreppana. Þessar ferðir hefur kaupfélagið á Reyðarfirði, Kaupfélag Héraðsbúa, yfirleitt haft, þó að núna síðustu árin einstaka menn heima í hreppunum hafi fengið aðstöðu til að sækja og tekið ferðirnar, og ég tel það miklu heppilegra, að bíllinn fari að morgni til ofan úr sveitinni niður í kaupstaðinn og heim að kvöldinu, heldur en að bíllinn fari einu sinni í viku neðan úr kaupstaðnum, sæki fólkið upp í sveitina, flytji það niður í kaupstað og svo sitji það þar allt ráðalaust með að komast heim til sín aftur. Þegar það koma menn í sveitunum, sem vilja taka þessar ferðir og eiga heima þar og fara þaðan að morgni og aftur heim að kvöldi, þá mun ég ekki í n. fylgja þeirri reglu að láta fyrrverandi leyfishafa hafa hana, því að það er svo miklu þægilegra fyrir fólkið, að ferðin sé farin úr sveitinni og í hana, heldur en annaðhvort að verða að bíða viku niður frá eftir að fá aftur far heim með áætlunarferðinni ellegar kaupa sér bíl. Þetta er komið núna í tvo hreppana, og það hefur verið með fullu samkomulagi við Kaupfélag Héraðsbúa, að heimamenn, sem hafa fengið bíla og haft aðstöðu til, hafa tekið ferðirnar að sér. En ef þetta væri komið inn í lögin, þá er ég ekki alveg viss um, hvort við gætum breytt því. Í öðru lagi liggur það líka þannig fyrir núna, að Reyðarfjörður hefur haft ferðina. Fyrst hafði hann hana út í Eiða, svo hafði hann hana út í Bóndastaði, sem er bær í miðri Hjaltastaðaþinghánni. Nú hefur hann hana út að Unuósi, nú endar vegurinn þar, en á komandi sumri einhvern tíma opnast framhald vegarins og leiðin til Borgarfjarðar, sem er þorp með nokkrum íbúum, ég man ekki hvað mörgum, minnir, að það séu 182 á kjörskrá þar, þá eru það líklega svona 300–400 íbúar. Nú segir það sig alveg sjálft, að þegar leiðin opnast yfir þennan fjallgarð, ætti eftir þeirri venju, sem við höfum fylgt, og líka ef þessi hreyting væri sett inn í lögin, Kaupfélag Héraðsbúa að hafa þá ferð og fara frá Reyðarfirði og niður á Borgarfjörð, fara frá Reyðarfirði að morgninum og niður á Borgarfjörð að kvöldinu og svo til Reyðarfjarðar aftur til baka. Nú segir það sig sjálft, að þegar búið væri að setja allar ferðir á Austurlandi í samband við flugið til Egilsstaða og einu sinni í viku frá þessum staðnum og öðru sinni frá hinum, koma alltaf ferðir að morgninum úr kauptúnunum og beint í Egilsstaði og fara ekki aftur þaðan, fyrr en flugvélin er komin og komnir með henni farþegar. Þá segir það sig sjálft, að það væri mönnunum í Borgarfirði miklu þægilegra, að ferðin væri þaðan að morgninum og þangað aftur að kvöldinu. Ef það á að komast í kring, þá megum við ekki vera einskorðaðir við að láta þann sama hafa hana og áður hefur haft hana, hvorki hvað lenginguna snertir né heldur hitt, sem áður hefur verið farið. Þannig geta komið fyrir tilfelli, og þetta er víðar á landinu, þó að ég hafi nú nefnt dæmi, sem ég held að sýni, að það sé ekki til hóta að samþykkja brtt. Nú má segja, að þótt þetta væri sett inn í lögin, nái þau ekki til þessa, því að þetta sé ekki sama rútan nema að nokkru leyti, þegar búið er að lengja hana svona mikið. Það má segja það, og þó veit ég ekki, hvort það er hægt að standa á því og hafa að engu, ef lögunum verður breytt. Þess vegna held ég, að það sé ekkert til bóta að setja þetta inn í lögin, en hitt getur vel verið, að það megi setja í reglugerð eitthvað, sem sé aðhald, til þess að ekki sé gengið á snið við fyrri leigutaka, ef ekki eru einhverjar sérstakar knýjandi ástæður til þess, sem geta verið hér og þar, eins og á þessum stöðum, sem ég hef nefnt. Ég geri nú ráð fyrir, að flm. hafi aðallega hugsað um langleiðirnar, þegar hann samdi þessa till., og það náttúrlega er allt annað mál með þær en þessar í raun og veru stuttu leiðir, sem ég talaði um, en það eru líka sérleyfisleiðir, þótt stuttar séu. Ég held þess vegna, að ef ráðherra vill taka upp og athuga, hvort það geti ekki komið inn í reglugerð ákvæði, sem eitthvað tryggja það, að ekki sé beint gengið fram hjá fyrri sérleyfishöfum að öðru jöfnu, ef menn eru hræddir um, að það verði gert, og treysta ekki nefndinni, þá muni það vera nóg, en eins og ég nú hef bent á, geta atvikin legið þannig, að það sé hagkvæmara fyrir fólkið, sem á að nota bílana, að skipt sé um sérleyfishafa. Það hefur verið margtalað um það t. d. þarna fyrir austan, hvort sérleyfishafi vildi ekki láta bílana vera í sveitunum, svo að þeir geti farið heiman að og í kauptúnið og heim aftur um kvöldið, en um það hefur ekki náðst samkomulag enn og næst ekki fyrr en það koma menn í sveitunum, sem eiga bíla og vilja taka ferðirnar.



Herra forseti. Ég hef ekkert að athuga við þessa skýringu, sem hv. 1. þm. N-M. (PZ) gaf hér. Ég vil aðeins taka það fram, að ég breytti ofur lítið orðalagi í seinni till. einmitt í samráði við hv. þm. til þess að fyrirbyggja, að þetta kæmi til árekstrar við það, sem hann talaði um. En í sambandi við ummæli hæstv. ráðh. vil ég geta þess, að við 2. umr. lýsti ég því yfir, að ég vantreysti ekki á neinn hátt þessum hæstv. ráðh., að hann misnotaði ákvæði, sem fyrri brtt. mín fjallar um, alls ekki. Mér dettur ekki í hug, að hann fari á neinn hátt að misnota það. Ég aðeins gat þess þá, og því er ekki að leyna, að það geta komið þeir ráðh. í þetta embætti, sem misnota það. Og í trausti þess, að núv. hæstv. ráðh. geri það ekki, og einnig í trausti þess, að hann hafi reglugerð þannig, að það sé vinsamlega á seinni till. minni tekið, leyfi ég mér, herra forseti, að taka tillögurnar aftur.