Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Áður en gengið er til dagskrár og áður en þingi er slitið, vildi ég spyrjast fyrir um það, hvort ætlunin væri sú, að þingslit yrðu, áður en utanrmn. kysi þá undirnefnd til ráðgjafar við ríkisstj. í utanríkismálum, sem lögboðin er. Ef hæstv. ríkisstj. telur sig ekki þurfa á þessari aðstoð að halda, sýnist mér réttara, að lagaákvæðið sé numið úr lögum og um það verði teknar upp umræður hér á Alþingi, hvort svo skuli fara að. En ég vil benda á, að enn þá er ákvæðið í lögum og þess vegna skilst mér, að það sé ekki fært að slíta þingi, án þess að nefndin sé kosin.



Herra forseti. Mér skilst, að þessari fyrirspurn hafi að nokkru leyti verið beint til forseta. En sökum þess að segja má, að ég sé með nokkrum hætti við málið riðinn, vil ég segja örfá orð. Það er svo, að formaður í utanrmn. mun vera forveri minn hér í þinginu, hv. 1. þm. Skagf. (StgrSt), og samkvæmt þingvenju mun það vera svo, að þegar varamaður hefur komið inn, hefur hann eigi aðeins tekið sæti í þeim n., sem aðalmaður hefur setið í, heldur mun hann og hafa tekið við formannsstörfum í þeim n., sem aðalmaðurinn hefur gegnt, enda þótt þetta muni ekki vera ótvírætt samkvæmt þingsköpum. Þess vegna má segja, að mér hefði borið að kalla saman utanrmn., ef til þess hefði gefizt tilefni á þeim tíma, sem ég hef setið hér á Alþingi. En ég vil lýsa því skýrt og skorinort, að á þeim tíma hefur alls ekkert tilefni gefizt til þess að kveðja utanrmn. saman, hvorki hefur verið vísað til hennar neinu málefni né heldur hefur nokkur nm. mér vitanlega óskað eftir fundi í n. Hins vegar skal það játað, að ég hef ekki átt frumkvæði að því, að n. væri kölluð saman, og má það kannske reiknast mér til vanrækslu að hafa ekki kannað það, hvort þessi undirnefnd, sem kjósa skal samkvæmt þingsköpum, væri þegar kosin. En ég vil segja, að hér er þó sú bót í máli, að úr þessu er auðvelt að bæta, sökum þess að utanrmn. getur starfað og á að starfa á milli þinga og getur þess vegna vafalaust komið saman, eftir að þingslit hafa farið fram, og kosið þessa undirnefnd sína, ef þess verður óskað og ef það er álitið rétt. Ég vildi aðeins skýra þetta frá mínu sjónarmiði og tel ég mig í raun og veru með þessu hafa gert hreint fyrir mínum dyrum. Aðalatriðið er, að það hefur ekkert tilefni gefizt til þess, að n. væri kvödd saman, og enginn hefur óskað eftir því.



Herra forseti. Ég játa, að mér er ekki ljóst, hvort hv. 1. þm. Skagf. var kominn hér á þing, sá sem nú er, eða hinn eiginlegi þm. var hér, þegar ég hreyfði því fyrir nokkru í Sþ., að þessi undirnefnd hefði ekki verið kosin. En þá gafst fyllilega tilefni til þess, hver sem formaðurinn er, að nefndin yrði kölluð saman. Það er nokkuð einkennandi um störf þessa þings, að manni er ekki ljóst einu sinni, hver er formaður í utanrmn., það virðist vera nokkur óvissa um það. Nefndin hefur aðeins einu sinni komið saman, og það var til þess að kjósa formann. Þá var það látið undan fallast, sem er hennar skylda, - það fer ekki eftir neinni hentisemi, það er skylda að kjósa þessa undirnefnd, og það er ekki hægt að slíta þingi, án þess að vakin sé athygli á því, að nefndin hefur ekki einu sinni lokið því starfi, hvað þá heldur að hún hafi gert annað. Það er ekki á ábyrgð okkar í stjórnarandstöðunni, að þetta hefur verið látið undan fallast, heldur er það þeirra, sem hafa hér meiri hlutann. En ég vildi láta það koma alveg skýrt fram, að einnig þetta hefur verið vanrækt, að kjósa undirnefndina.



Herra forseti. Það varð um það fullt samkomulag í fjvn. að mæla með samþykkt þessarar till. með lítils háttar breytingu, og sú breyting felur það eingöngu í sér, að þegar lokið er þeim rannsóknum, sem nú er unnið að, verði horfið að því að gera þær rannsóknir, sem um ræðir í till. Rannsóknir þær, sem hér um ræðir, eru mjög þýðingarmiklar fyrir fiskveiðar vorar og kunnugleika á því sviði, og er þess vegna mikils um vert, að þær séu framkvæmdar sem víðast.



Herra forseti. Ég hefði tæplega vænzt þess, að till. okkar til þál„ er hv. 11. landsk. og ég fluttum á þskj. 64, um fiskirannsóknir á Breiðafirði, fengi að sjá dagsins ljós á ný. Till. var vísað til hv. fjvn. 5. des. eða fyrir nær 6 mánuðum. Þegar um jafnsjálfsagt mál var að ræða og till. þessi fjallar um, mál, sem varðar stærsta atvinnuveg þjóðarinnar, hefði verið eðlilegt og raunar sjálfsagt, að hún hefði verið afgreidd frá hv. n. á styttri tíma en raun hefur orðið á. Hv. fjvn. hefur breytt orðalagi till. að nokkru og ekki til bóta. Við flm. munum þó ekki gera ágreining um það. Vil ég þrátt fyrir gagnrýni mína á hv. fjvn. fyrir seina afgreiðslu á till. votta n. þakklæti okkar flm. fyrir það, að hún skuli nú vera lögð hér fram til síðari umr. Með leyfi hæstv. forseta, vil ég leyfa mér að geta hér annarrar till. til þál., er ég flutti snemma á þinginu á þskj. 63, um eftirlitsbát á Breiðafirði. Till. var vísað til hv. fjvn. 5. des. s.l. og hefur ekki þrátt fyrir mörg samtöl mín við hv. formann fjvn. fengizt afgreidd frá n. Í framsögu fyrir till. gat ég um þá miklu nauðsyn, að bátur á vegum landhelgisgæzlunnar yrði að staðaldri við gæzlu og til aðstoðar fiskibátum yfir vetrarmánuðina eða á vetrarvertíðinni. Mér höfðu borizt tilmæli frá öllum verstöðvum við Breiðafjörð um, að ríkisvaldið léti þessa aðstoð í té, að sjá þeim 40 fiskibátum, sem gerðir eru út frá verstöðvum við Breiðafjörð, fyrir nokkru öryggi í þessum efnum. Ágangur togara, bæði innlendra og erlendra, er skefjalaus á fiskislóðum þeim, er bátarnir verða nú að sækja á. Tvær undanfarnar vetrarvertíðir hafa línubátarnir orðið að sækja afla sinn meir á djúpmið en áður hefur þekkzt. Eru þessi fiskimið töluvert fyrir utan landhelgislínuna. Er því full nauðsyn þess, að gæzluskip fylgist einnig með yfirgangi togara við línubátana og reyni að leiðbeina togurunum, svo að þeir togi ekki yfir veiðarfæri bátanna. Eins og ég tók fram áðan, hefur hv. fjvn. ekki séð sér fært að verða við þessari sjálfsögðu ósk breiðfirzkra sjómanna. Hv. Alþ. má vera það ljóst, að sams konar beiðni mun á næsta hausti eða þegar þing kemur saman á ný berast frá sjómönnum og útgerðarmönnum við Breiðafjörð. Verð ég að vænta þess, að slík till. fái þá betri meðferð hv. fjvn. en till. sú, sem flutt var á þessu þingi.



Herra forseti. Þáltill. sú, sem hér ræðir um, á þskj. 452, er flutt af mér og nokkrum samflokksmönnum mínum. Hún er þess efnis að skora á ríkisstj. að láta fram fara athugun á stofnun lífeyrissjóðs fyrir sjómenn, verkamenn, bændur, útvegsmenn og aðra þá, sem ekki njóta lífeyristrygginga hjá sérstökum lífeyrissjóðum. Allshn. hefur athugað till. og mælir einróma með samþykkt hennar. Í framsöguræðu gerði ég á sínum tíma allýtarlega grein fyrir þessari till. Ég leyfi mér að vísa til þess, sem þá var um hana sagt.



Herra forseti. Allshn. hefur athugað þáltill. á þskj. 259 um endurheimt íslenzkra handrita frá Danmörku. Eins og alkunna er, hefur Alþ. alloft áður látið frá sér fara ályktanir um það efni. Eftir að allshn. hafði kynnt sér þær áskoranir og stefnuyfirlýsingar, þótti henni réttara að vísa í ályktuninni til slíkra fyrri samþykkta Alþingis. Jafnframt leggur allshn. til, að gerð sé á till. ofur lítil orðalagsbreyting í þá átt, sem betur þótti fara að athuguðu máli. Allshn. mælir einróma með samþykkt ályktunarinnar svo breyttrar, þ.e. eins og hún er prentuð í nál. á .þskj. 694. Um það mál, sem ályktunin varðar, handritamálið, þarf ég ekki að fara mörgum orðum. Það er eitt þeirra mála, sem ég hygg að allir Íslendingar séu í rauninni sammála um. Allir Íslendingar vilja fá handritin heim, og hér á landi munu naumast vera skiptar skoðanir um það, að Íslendingar séu réttir eigendur handritanna. Sú sannfæring Íslendinga sjálfra stoðar þó ekki ein út af fyrir sig. Rök Íslendinga í málinu, bæði siðferðisleg, söguleg og lagaleg, þarf að kynna Dönum og dönskum stjórnarvöldum. Það þarf að fá dönsk stjórnarvöld til að skilja og viðurkenna sjónarmið Íslendinga. Málið verður að leysa með samningum á milli þessara vina- og frændþjóða. Íslendingar hafa á því óbilandi trú, að það takist. Hitt þarf engan að undra, sem setja vill sig í spor Dana í þessu máli, þó að það taki nokkurn tíma að fá handritin heim. En íslenzk stjórnarvöld verða sífellt að vera á verði í þessu máli og halda því vakandi. Hljótt hefur verið um málið um skeið, en þar með er auðvitað ekki sagt, að ekki hafi verið unnið að því í kyrrþey. Vafalaust hefur það verið gert, og vafalítið hefur málinu þokað nokkuð áleiðis. Með ályktun þessari ítrekar Alþ. fyrri stefnu í þessu máli. Er þess að vænta, að eftir samþykkt hennar hefji ríkisstj. nýja sókn í málinu og vinni að endurheimt handritanna af einurð og festu.



Ég vil f.h. okkar flutningsmanna þessarar þáltill. um endurheimt íslenzkra handrita frá Danmörku þakka fyrir það, að í nál. því, sem till. fylgir, kemur fram sá sami einhugur sem ávallt hefur ríkt, þegar mál þetta hefur borið á góma hér á Alþingi, um að halda þessari kröfu áfram, þessari réttlætiskröfu Íslendinga, halda henni áfram, unz yfir lýkur og handritin eru komin heim. Þetta kemur hér skýrt fram í nái. og einnig í þeirri ræðu, sem hv. frsm. flutti um málið. Brtt. sú, sem gerð hefur verið hér, skiptir ekki máli, af því að það er ekki nein efnisbreyting, og satt að segja sé ég ekki ástæðuna fyrir breytingunni, en með henni er heldur í engu slegið undan. Annars hefðum við flutningsmenn þessarar till. ekki getað sætt okkur við hana. Það eru að vísu felld hér niður orðin „orðið við ítrekuðum kröfum Íslendinga“, en vitnað er í fyrri samþykktir, og þessar fyrri samþykktir eru ítrekaðar kröfur Íslendinga um, að handritunum verði skilað. Þess vegna er ekki í neinu breytt að því leyti til með þessari orðalagsbreytingu. Íslendingar hafa nú um hálfrar aldar skeið haldið uppi baráttu fyrir endurheimt handritanna. Nú á síðustu árum hefur verið allmikið unnið að því af hálfu Íslendinga að undirbúa þetta mál í Danmörku, og þar er vakin sterk hreyfing meðal alþýðu manna, sem styður kröfur vorar í þessu efni. Nú er ekki nema herzlumunurinn að fá málið leyst í samræmi við óskir Íslendinga, og það er skoðun okkar flm. þessarar þáltill., að föst og ákveðin sókn af okkar hálfu í málinu muni skjótlega leiða til þess, að þessum dýra menningararfi, sem Íslendingar eiga nú í söfnum í Danmörku, verði skilað aftur og við fáum þessa vora dýrmætu menningarfjársjóði til varðveizlu og hagnýtingar í okkar eigin æðstu menntastofnun, háskóla landsins. Þar eiga þeir heima, en hvergi annars staðar.



Herra forseti. Ríkisstj. telur það sjálfsagða skyldu sína að vinna að endurheimt íslenzkra handrita úr dönskum söfnum. Hún mun taka þetta mál upp við þá ríkisstj. í Danmörku, sem nú nýlega hefur verið mynduð. Það eru eindregin tilmæli mín til hv. alþm., að þeir samþ. brtt. hv. allshn. einróma.



Herra forseti. Það er misskilningur, að ég komi hér fram sem frsm. Ég kem hér fram sem óbreyttur þm., en ég vil skýra frá því, að þessu máli var vísað til allshn. Sþ. á síðasta fundi. N. kom saman og ræddi málið nokkuð, og nm., sem þá voru mættir, voru yfirleitt efni till. vinsamlegir. Hins vegar er það augljóst mál, að n. hefur ekki aðstöðu á milli þessara funda til að afla sér frekari gagna eða rannsaka þetta mál og íhuga neitt meira en allur þorri þm. getur, og hún treystir sér því ekki til að gefa út um það nál. Hins vegar hef ég sem formaður n. reynt að kynna mér málið eftir föngum á þessum tíma og get því sagt örfá orð um það frá eigin brjósti. Það, sem um er að ræða, er að veita heimild til, að Ísland fullgildi stofnskrá Alþjóðakjarnorkumálastofnunarinnar, en þegar þessi stofnskrá var fyrst lögð fyrir ráðstefnu, átti Ísland þar fulltrúa, og undirritaði Thor Thors sendiherra þá skjalið. Hér er verið að setja á stofn alþjóðastofnun til þess að hagnýta kjarnorku á friðsamlegan hátt. Mér virðist auðsætt, að ef þessi stofnun kemst upp, muni smáþjóðir frekar geta haft af henni hag og notað hana til að fá aðstöðu til að nota þekkingu og reynslu stórþjóða, þegar að því kemur, að jafnvel hinar smærri þjóðir geti notað kjarnorkuna á friðsamlegan hátt. Ég get ekki séð, að í fullgildingu á þessari stofnun felist nein skuldbinding fyrir Alþingi, önnur en sú að taka þátt í stjórnarkostnaði í sama hlutfalli og við gerum i Sameinuðu þjóðunum, en sá kostnaður mundi nema, að því er mér er tjáð, 800–1000 dollurum á ári, og það er mjög lítið. Ég sé því ekki betur en það ætti að vera hægt með þessum upplýsingum að samþ. þessa till., þannig að Ísland geti frá byrjun tekið þátt í þessum samtökum. Ég vildi því, eftir að hafa farið í gegnum málið og rætt við tvo eða þrjá embættismenn, sem hafa haft með það að gera, mæla með því, að Alþ. veiti þessa samþykkt og fullgildingu, þannig að Ísland geti tekið þátt í þessu starfi frá byrjun.



Herra forseti. Við sjálfstæðismenn höfum ekki haft aðstöðu til að kynna okkur þetta mál, og við skiljum raunar ekki, hvers vegna hin mikla töf hefur orðið á því að sýna hæstv. Alþingi framan í málið. Ég viðurkenni fyllilega, að það er jafnvel til of mikils mælzt, að alþm. yfirleitt treysti sér að taka afstöðu til málsins, þegar sjálf n., sem á að fjalla um málið, segir: Málið er fært okkur á síðasta degi, og það er til of mikils mælzt af okkur að afgr. það, og n. vísaði málinu frá sér á þeim grundvelli. Ég endurtek, að Sjálfstfl. hefur ekki getað rætt málið innan sinna vébanda. Sjálfur hef ég hins vegar dálítið getað kynnt mér það, en þó hvergi nægjanlega. Ég lít þó þannig á, að hér sé um mjög merkilegt mál að ræða. Ég lít þannig á, að ef ekki felst eitthvað sérstakt í þessu, sem okkur hefur skotizt yfir, og hafa raunar fæstir lesið nema lítið brot af því, þá muni endirinn verða sá, að Ísland muni vilja verða þátttakandi í þessu merka samstarfi. Við höfum lagt á það áherzlu, sjálfstæðismenn, að við viljum eiga slíkt samstarf einmitt við vinveittar þjóðir. Mér hefur verið tjáð, að ef Alþingi afgr. nú ekki þetta mál og geri það ekki fyrr en á haustþinginu, þá valdi það að vísu ekki neinni stórri ógæfu fyrir einn eða annan, en valdi þó því, að Ísland getur ekki orðið stofnandi að þessum samtökum. Ég mæli því nú fyrir mína hönd, en get ekki sagt neitt fyrir flokksins hönd af framangreindum ástæðum, að ég mun greiða atkvæði með þessu. En mér finnst ekki, að ég komist hjá að láta í ljós óánægju mína og rökstuddar aðfinnslur yfir því, hversu seint málið ber að höndum og hvernig það er lagt fyrir okkur. Með þessum formála greiði ég atkvæði með þessari till., en get ekkert um það sagt fyrir hönd flokksins.



Herra forseti. Húsnæðismálin hafa verið mjög rædd hér á Alþingi að undanförnu, og það væri að bera í bakkafullan lækinn að fara að ræða þau við umr. þessa máls, enda þótt af skyldum stofni sé. Ég mun því ekki haga máli mínu á þann veg. Þáltill. á þskj. 126 var send til fjvn. til fyrirgreiðslu. N. hefur athugað málið og leitað álits hjá Landsbanka Íslands og húsnæðismálastjórn, en hvorugur þessara aðila hefur svarað. Eins og fram kemur á þskj. 600 og 611, urðu fjvn.-menn ekki á eitt sáttir um afgreiðslu málsins. Í lögum frá 1955 um húsnæðismálastjórn svo og í 4. gr. laga þeirra um húsnæðismálastofnun, byggingarsjóð ríkisins o.fl., sem afgr. voru frá Alþingi fyrir viku, er heimild til handa húsnæðismálastjórn til lántöku erlendis í þessu skyni. Það er því verkefni húsnæðismálastjórnar að sjá um framkvæmd í þessu máli og mat hæstv. ríkisstj. hverju sinni, hvort nota á það erlenda lánsfé, sem við kunnum að ná til, til þessara verka eða annarra þeirra, sem ríkisstj. er með á döfinni. Það er álit meiri hl. fjvn., að það skorti hvorki lagaheimild né viljayfirlýsingu Alþingis til framdráttar þessu máli. Það eru önnur atriði, sem þar munu ráða ferðinni. Samkvæmt því, sem að framan er sagt, leggur meiri hl. fjvn. til, að þessi till. verði afgr. með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá: „Þar sem í l. nr. 55 frá 1955, 3. gr., er heimild til handa veðdeild Landsbanka Íslands til lántöku erlendis til íbúðabygginga og sömu ákvæði eru í 4. gr. frv. til l. á þskj. 565, telur Alþingi samþykkt þessarar þáltill. óþarfa og tekur fyrir næsta mál á dagskrá.“



Herra forseti. Eins og frsm. meiri hl. tók fram, hefur n. ekki orðið sammála um afgreiðslu þessarar till. Meiri hl. n. leggur til, að henni verði vísað frá, en við fulltrúar Sjálfstfl. í n. leggjum til, að till. verði samþykkt óbreytt. Frávísunartill. er byggð á því, að heimild sé í lögum til umræddrar lántöku, bæði í þeim húsnæðismálalögum, sem í gildi voru, þegar till. var flutt og gengið var frá nál., og enn fremur í þeim lögum, sem sett hafa verið nú á Alþingi. Svo sem þáltill. ber með sér, hefur flm. hennar verið fullkomlega ljóst, að þessi heimild væri fyrir hendi. Hins vegar hefur heimildin ekki verið notuð og ekki kunnugt um, að neinar ráðstafanir hafi verið gerðar í þá átt, og af því leiðir, að það er á engan hátt óeðlilegt að Alþingi láti í ljós vilja sinn um það, hvort það óskar eftir, að heimildin sé notuð eða ekki. Ríkisstj. hefur víða ýmsar heimildir til lántöku og það fleiri heimildir en notaðar hafa verið og ekki víst, hvenær þær verði notaðar, og það er því á engan hátt óeðlilegt, að Alþingi lýsi vilja sínum í þessu efni eða hverju því tilfelli, þar sem því þykir sérstök ástæða til, að umræddar heimildir séu notaðar. Enn fremur er þess að gæta, að í þessari þáltill. er gert ráð fyrir enn frekari fyrirgreiðslu, þ.e.a.s., að ríkisstj. verði falið að stuðla að því, að aðrir aðilar í landinu, sem kynnu að hafa aðstöðu til lántöku erlendis, gætu notað sér þá aðstöðu, þannig að sem allra mest fé fengist til húsnæðiskerfisins. Ég held, að það liggi í augum uppi, að sú lausn, sem hefur verið fundin á húsnæðismálunum á þessu þingi, sé víðs fjarri því að leysa þann mikla vanda, sem þar er við að stríða, þannig að það er sízt vanþörf á, ef verulegt átak á að gera í þeim efnum, sem einmitt er mikil þörf að gera nú, að þá verði reyndar allar þær leiðir, sem tiltækar eru, í því skyni. Af þessum sökum höfum við í minni hl. n. viljað leggja til, að till. yrði samþ. eins og hún liggur fyrir á þskj. 126.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. minni hl. gerði réttilega grein fyrir, þá er þáltill., sem hér er um að ræða, ekki um það að veita heimild, heldur að Alþingi álykti, að heimild, sem fyrir hendi er, skuli notuð. Þeir, sem þessa till. flytja, telja, að miðað við gang þessara mála eigi það ekki að vera undir mati ríkisstj., hvort þessi heimild verður notuð, heldur taki Alþingi ákvörðun um það að fela ríkisstj. að beita sér fyrir, að þessi lánsheimild verði notuð. Það eru þess vegna skakkar forsendur fyrir þeirri rökstuddu dagskrá, sem borin er fram af meiri hl. fjvn. En alveg sérstakt tilefni til þess að ræða nokkru nánar um þetta mál gefur mér sú afgreiðsla eða þær yfirlýsingar, sem fram komu af hálfu hæstv. ríkisstj. í sambandi við afgreiðslu húsnæðismálanna hér ekki alls fyrir löngu. Þá sagði hæstv. félmrh. eða lýsti því yfir, og það er í samræmi við það, sem stendur í grg. þess frv., að ríkisstj. mundi beita sér fyrir því og hefði tekið á sínar herðar þá skuldbindingu að tryggja 44 millj. kr. frá bönkum og sparisjóðum til íbúðarhúsalána á síðari hluta þessa árs. Ég beindi þeirri fsp. til hæstv. ríkisstj. og hæstv. félmrh., hvað stjórnin hefði fyrir sér í því að gefa yfirlýsingu eins og þessa, að hún hafi skuldbundið sig til að sjá um 44 millj. kr. lán til íbúðarhúsabygginga frá bönkum og sparisjóðum. Ég spurði hæstv. félmrh., hvernig ríkisstj. ætlaði að standa við þessa skuldbindingu, ef sparifjáraukning yrði ekki í landinu síðari hluta ársins, hvort hún þá hefði það í huga að gefa út eða láta prenta seðla, sem engin raunhæf verðmæti væru á bak við, eða hvort ríkisstj. hefði hitt í huga, ef svona færi, að leysa sig frá þessari yfirlýsingaskuldbindingu með erlendum lántökum. Þessari ákveðnu fsp. svaraði hæstv. félmrh. ekki, og hæstv. ríkisstj. hefur ekki svarað henni enn. Og það er mjög nauðsynlegt, að Alþingi ljúki ekki öðruvísi en að mönnum sé ljóst, hvað fyrir hæstv. ríkisstj. vakir í þessu efni, og það er algerlega að mínu áliti ósæmilegt af hæstv. ríkisstj. að lýsa því yfir í þskj. og við umr. um húsnæðismálin, að ríkisstj. skuldbindi sig til að útvega 44 millj. kr. úr peningastofnunum landsins, án þess að gera nokkra frekari grein fyrir því, þegar beinlínis er spurt eftir því. Það er rétt, að hæstv. ríkisstj. hefur tryggt sér yfirráð yfir peningastofnunum landsins, en það tryggir ekki hins vegar peninga í þessar peningastofnanir. Þvert á móti má búast við, að aðgerðir hæstv. ríkisstj. í bankamálunum á þessu þingi verði fremur til þess að draga úr sparifjársöfnun í landinu heldur en hitt að mínum dómi. Það er mjög eftirtektarvert, að þróun þessara mála er því miður ekki í því horfi, sem æskilegt væri, og mig furðaði mjög á yfirlýsingu hæstv. sjútvmrh. í eldhúsdagsumræðunum þar að lútandi, að sparifjáraukningin hefði aldrei verið meiri í landinu en nú, eða eitthvað í þá átt. Sannleikurinn er sá, að á fyrsta ársfjórðungi s.l. árs var sparifjáraukningin í bönkunum tæpar 50 millj. kr., eða 48.6 millj. kr., en á fyrsta ársfjórðungi þessa árs er aukningin ekki nema 20 millj. kr. Hún verður 21/2 sinnum meiri á fyrsta ársfjórðungi s.l. árs heldur en hún er nú. Og þetta er þeim mun athyglisverðara vegna þess, að venju samkv. hefur dregið úr sparifjáraukningu síðari hluta ársins hér bæði fyrr og síðar, svo að þetta er í sjálfu sér íhugunarefni og nokkuð ískyggilegt. Ég sé ekki, hvernig hæstv. ríkisstj. getur skotið sér undan því að gera hv. þingheimi grein fyrir, hvað vakir fyrir henni í þessu máli, þegar ofan á þetta bætist, að hér er borin fram þáltill. um erlenda lántöku til íbúðarhúsabygginganna og hv. meiri hl. fjvn. eða stjórnarsinnar leggja til, að henni verði vísað frá. Ef við tökum s.l. ár, þá er þróun þessara mála þannig, að fyrstu sjö mánuði ársins var sparifjáraukningin í fyrra 98.3 millj. króna í bönkunum og 67.7 millj. kr. sömu mánuði ársins 1955, en síðari hluta ársins í fyrra eða síðustu fimm mánuðina minnkuðu spariinnlögin í bönkunum um nærri 24 millj. kr. Þessi þróun hefur ekki átt sér stað á undanförnum árum, ekki fyrr en á s.l. ári, að beinlínis hafi runnið út spariféð úr bönkum landsins, þó að hitt sé rétt, að sparifjáraukningin hefur hlutfallslega undanfarin ár verið minni síðari hluta árs en fyrri hluta ársins. Og það er líka mjög eftirtektarvert, að einmitt þeir bankar, sem hæstv. stjórnarsinnar hafa gert sína aðför að í sambandi við bankamálin, dragast nú mjög ört aftur úr í sparifjáraukningu, miðað við aðrar peningastofnanir í landinu, og það er hvergi nærri, að þeir haldi þeim sömu hlutföllum í sparifjáraukningu og þeir hafa áður haft, miðað við aðra banka og peningastofnanir í landinu, og er þetta þó annar þjóðbankinn og hinn næststærsti bankinn í landinu. Ég held, að ég þurfi ekki fleiri orðum um þetta að fara. Hér er alvarlegt mál á ferðinni, og það stendur upp á hæstv. ríkisstj. að gera grein fyrir því og svara þingmönnum, og það er lítilsvirðing fyrir Alþingi Íslendinga, þegar hæstv. ríkisstj. skýtur sér undan því að svara beinum fyrirspurnum í jafnalvarlegu máli og hér er um að ræða. Hjá því verður ekki komizt, að eftir slíku verði tekið, ef hæstv. ríkisstj. gerir ekki betur hreint fyrir sínum dyrum en hún hefur gert fram að þessu.



Herra forseti. Ég hygg, að það muni hafa verið 6. marz, sem vísað var til allshn. í Sþ. þáltill. um verndun fiskimiða, sem ég flutti hér. Nú sé ég, að allshn., sem líka hefur verið vísað til allmiklum hópi mála, muni hafa afgr. flest eða öll önnur mál en þessa þáltill. Ég vil þess vegna leyfa mér að spyrjast hér fyrir um það, hverju því valdi, að þessi till. hefur enga afgreiðslu fengið. Hún snertir mikilsvert atriði í atvinnumálum okkar, sjávarútveginum, og er þess vegna einkennilegt, að slíkt mál sem þetta skuli ekki hafa fengið neina afgreiðslu frá nefndinni.



Herra forseti. Út af þessari fsp. vildi ég taka það fram, að það mál, sem hér er spurt um, hefur verið í athugun hjá ríkisstj. að undanförnu, og allshn. hefur verið kunnugt um það og rætt við mig um þetta mál tvívegis. Nú einmitt þessa daga er hér staddur sá fulltrúi Íslands, sem lengst af hefur verið ráðunautur ríkisstj. í sambandi við landhelgismál, og er nú á viðræðufundum við ríkisstj. um þessi mál. Þó að talsvert hafi verið unnið að undirbúningi um framkvæmdir í þessum efnum, hefur þó ekki þótt rétt að gera hér samþykkt í því formi, sem sú till. fjallar um, sem hér liggur fyrir, enda er gert ráð fyrir því, að hægt sé að gera nauðsynlegar ráðstafanir í þá átt, sem till. ætlast til, með auglýsingu frá hálfu ríkisstj., eins og dæmi eru til um áður. En málið er sem sagt í höndum ríkisstj., og er verið nú að ræða það við þá fulltrúa, sem hún vinnur að lausn málsins með. Þetta er ástæðan til þess, að n. hefur ekki talið rétt að leggja til um fast form að afgreiðslu á málinu hér á þessu þingi.