Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég leyfi mér að mæla fyrir frv. til l. um málefni Flugleiða hf. Frv. þetta hefur verið afgreitt frá hv. Ed. Eins og kunnugt er er hér um að ræða að samandregin eru í eitt frv. ýmis atriði sem varða fyrirgreiðslu við Flugleiðir hf. vegna þeirra erfiðleika sem félagið stendur nú frammi fyrir. Eins og mönnum er kunnugt er hér um ýmsar tegundir fyrirgreiðslu að ræða sem ekki eru allar sama eðlis. Má segja að fyrirgreiðsla þessi sé fyrst og fremst í þrennu lagi. Í fyrsta lagi - og má segja að það sé aðalatriði málsins - er lagt til í 3. gr. frv. að ríkisstj. sé heimilt, gegn þeim tryggingum sem hún metur gildar, að veita Flugleiðum sjálfskuldarábyrgð á lánum, sem nema allt að 12 millj. Bandaríkjadala, til að bæta rekstrarfjárstöðu fyrirtækisins. Þetta er stærsta og mesta fyrirgreiðslan sem fólgin er í þessu frv. Hér er lagt til að það verði komið undir mati ríkisstj., eftir að upplýsingar liggja fyrir um veðhæfni eigna fyrirtækisins, hvort þessi fyrirgreiðsla verður veitt að öllu leyti eða að hluta til. Þessi athugun er nú langt á veg komin og niðurstaða hennar ætti að geta legið fyrir innan tíðar. Ég tel því líklegt að þegar hv. deild hefur lokið athugun sinni á þessu frv. og afgreitt málið ætti ekki að líða langur tími þar til endanleg afstaða verður tekin til þess, hvað hægt er að réttlæta að gengið sé í ábyrgðir fyrir háum fjárhæðum í þessu sambandi. Í öðru lagi er um það að ræða, að ríkisstj. veiti Flugleiðum sjálfskuldarábyrgð á láni sem nemur allt að 3 millj. Bandaríkjadala eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í íslenskum krónum, en þetta er fyrirgreiðsla sem er í takt við þá fyrirgreiðslu sem stjórnvöld í Lúxemborg hyggjast veita. Hér er fyrirgreiðslan þó í nokkuð öðru formi að því leyti, að gert er ráð fyrir að tekið sé lán í þessu skyni og það greitt Flugleiðum hf. á næstu mánuðum, en lánið sé gert upp, þegar þar að kemur, með tilliti til rekstrarafkomu fyrirtækisins á ofangreindu tímabili og að teknu tilliti til þess, hverju lendingargjöld, leigugjöld vegna lendingaraðstöðu á Keflavíkurvelli, tekju- og eignarskattur, launaskattur og önnur gjöld, sem félagið greiðir á réttum gjalddögum og rekja má til Norður-Atlantshafsflugsins, hafa numið á yfirstandandi ári eða á yfirstandandi rekstrartímabili. Í þriðja lagi er tekið mið af því hvaða tekjur telja má að ríki og sveitarfélög hafi haft undanfarin ár af flugi á umræddri flugleið. Ég hjó eftir því þegar málið var til umr. í hv. Ed., að þm. gagnrýndu að hér væri hafður nokkuð flókinn háttur á ákveðinni fyrirgreiðstu. En ég hygg að þegar menn hafa íhugað málið nánar hafi menn séð að miðað við, að þessa fyrirgreiðslu þarf að veita á næstu mánuðum og ekki er hægt að bíða eftir að viðkomandi gjöld eða skattar falli í gjalddaga, sé erfitt að hafa annan hátt á. Eftirtektarvert er, að þrátt fyrir gagnrýnina, sem kom fram í Ed., hefur hún nú afgreitt frv. án þess að nokkur breyting sé gerð á þessu ákvæði eða nokkur till. hafi komið fram um breytingu á því. Ég held satt að segja að það sé hægt og sígandi að fara mesta loftið úr mönnum í sambandi við þetta mál, að menn séu að fallast á að sú leið, sem ríkisstj. hefur valið í þessum efnum, sé sú rétta og að ástæðulaust sé að halda uppi löngum ræðum eða miklum illdeilum út af þessu, málið verði að leysast með þeim tiltekna hætti sem fólginn er í þessu frv. Þó er rétt að bæta því við hér, sem er ákaflega mikilvægt atriði í þessu sambandi, að í Ed. var talið nauðsynlegt að reyna að ná sem bestu samkomulagi um það, með hvaða skilyrðum fyrirgreiðslan yrði veitt. Ég tel afar gæfulegt að fullt samkomulag skyldi nást milli fulltrúa allra flokka og milli ríkisstj. og þings um í hverju þessi skilyrði yrðu fólgin. Hitt tel ég algert aukaatriði og smámál sem engu máli skiptir í raun með hvaða hætti er gengið frá þessum skilyrðum, hvort það er gert með því að taka þau öll í heilu lagi inn í lagatextann eða hvort þau eru bókfest og skjalfest í meirihlutaáliti fjh.- og viðskn. Ed. sem samkomulag milli flokka í þinginu og milli þings og ríkisstj. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um skilyrðin vegna þess að þau eru öll greind á þskj. 94, í nál. meiri hl. fjh.og viðskn. Ed. um þetta frv. Í áliti minni hl. eru nokkurn veginn sömu skilyrði tekin upp, þó að ég skuli að vísu viðurkenna að þar mun vera eilítill munur á, en ekki stór. Ég held að efnislega séð hafi verið nokkurn veginn fullt samkomulag um hvernig afgreiða skyldi málið og hvaða skilyrðum félagið yrði að sæta til þess að það ætti að fá þá fyrirgreiðslu sem frv. greinir frá. Ég vil taka það fram, að skilyrðin, sem fulltrúi Alþfl. setti fram í brtt. á þskj. 96, voru 8, en ekki 7 eins og koma fram í nál. meiri hl. Bætt er við því skilyrði að fyrirtækið standi skil á opinberum gjöldum. Ég tel að það skilyrði sé algerlega óþarft, vegna þess að það kemur skýrt fram í 2. mgr. 1. gr. frv. og mér sýnist á öllu að hrein tvítekning væri að fara að nefna það aftur síðar í frv. Til viðbótar þessu eru nokkur fleiri atriði í frv. sem varða fyrirgreiðslu við félagið, og ber þar einkum að nefna atriðin sem koma fram í 4. gr., að ríkisstj. sé heimilt að fella niður ógreidd lendingargjöld Flugleiða hf. á Keflavíkurflugvelli af Atlantshafsfluginu fram til 1. okt. 1980, og í öðru lagi, að heimilt sé að semja um greiðslufrest á aðflutningsgjöldum, sérstöku vörugjaldi og söluskatti af tölvubúnaði til farþegabókhalds. Enn fremur er ríkisstj. samkv. þessari grein heimilt að fella niður stimpilgjöld af lánsskjölum sem gefin voru út vegna kaupa Flugleiða hf. á flugvél af gerðinni Boeing 727-200 árið 1980. Þeirri spurningu hefur öðru hvoru verið varpað fram í þessu máli, hvort fyrirgreiðsla íslenskra stjórnvalda sé lakari en sú fyrirgreiðsla, sem stjórnvöld í Lúxemborg hyggjast veita, og hvort ekki sé óeðlilegt að í frv. sé rætt um að fella niður ógreidd lendingargjöld Flugleiða fram til 1. okt. 1980 þegar vitað sé að stjórnvöld í Lúxemborg hyggist fella lendingargjöld frá árinu 1979 algerlega niður. Munurinn á þessu tvennu er tæpar 200 millj. kr. sem eru þannig til komnar að Flugleiðir hafa greitt sem nemur lendingargjöldum af Atlantshafsfluginu fram á mitt sumar 1979, og við höfum ekki talið rétt við afgreiðstu þessa máls að gera ráð fyrir að við færum að borga til baka það sem var greitt í ríkissjóð af lendingargjöldum fyrir rúmu einu ári. En ég vil taka fram, að ég tel að það sé auðvitað ekki neinn minnsti vafi á því, að fyrirgreiðsla íslenskra stjórnvalda í þessum efnum er miklu meiri en fyrirgreiðsla stjórnvalda í Lúxemborg. Það er ekki nóg með að við veitum þá fyrirgreiðslu sem felst í 1. gr., sem er það sama sem Lúxemborgarar gera, heldur erum við þar að auki að veita tryggingu sem getur numið allt að 6 milljörðum kr. til viðbótar við tryggingu upp á 3 milljarða sem veitt var á s.l. vori. Þar að auki erum við, eins og kom fram áðan, að fella niður stimpilgjöld á lánsskjölum, sem gefin voru út vegna kaupa Flugleiða á Boeing 727–200, og veita greiðslufrest á ýmsum gjöldum. Sú hugmynd kom fram við afgreiðslu málsins í Ed., við umr. um málið í fjh.- og viðskn. Ed., að kannske kynni að vera rétt að haga fyrirgreiðslu við félagið á þann veg að hægt væri að segja að við gerðum nákvæmlega það sama gagnvart félaginu og Lúxemborgarar gera eða stjórnvöld þar í landi, þannig að við felldum niður með öllu lendingargjöldin sem hafa þegar verið greidd í ríkissjóð frá árinu 1979. Til þess að jafna metin hvað þetta snertir hefði auðvitað verið hugsanlegt að færa þarna til með einhverjum hætti. Það er út af fyrir sig ekkert sjálfgert að það eigi að fella niður stimpilgjöld af þessum lánsskjölum, eins og hér er nefnt, og væri auðvitað hugsanlegt að bókfæra þau á annan hátt þannig að það væru hreinni línur hvað þennan jöfnuð snertir, en fyrirgreiðsla stjórnvalda við fyrirtækið þó ekki aukin frá því sem gert er ráð fyrir í þessu frv. Ég tel að við eigum að standa við það sem hefur verið lofað í sambandi við þetta frv., en við eigum ekki að ganga lengra, og það sé ekki með neinum rétti hægt að halda því fram, að ríkissjóður skeri við nögl fyrirgreiðslu sína í þessu sambandi. En vissulega hefði getað komið til greina og getur komið til greina að hafa þarna annan hátt á. Það mál hefur verið í athugun og þeirri athugun er ekki að fullu lokið. Samkv. þeim upplýsingum, sem hæstv. samgrh. hefur veitt mér, hefur hann rætt þetta við forráðamenn fyrirtækisins og mér skilst á honum að þeir hafi ekki talið að skipti ýkjamiklu máti, á hvern veg fyrirgreiðslunni yrði hagað, og að þeir hafi ekki sýnt því mikinn áhuga að þarna yrði breytt um. Meðan ekki er niðurstaða fengin er að sjálfsögðu engin brtt. flutt af minni hálfu við frv., en sjálfsagt er að athuga þennan þátt málsins betur, enda var gert ráð fyrir því þegar frv. var afgreitt frá fjh.- og viðskn. Ed. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál hér og nú. Það mætti sannarlega halda langar ræður um þetta mál og þá ekki síst um eitt og annað furðulegt sem komið hefur fram í málflutningi stjórnarandstæðinga um þetta mál og afstöðu einstakra flokka til þess. En ég held að það liggi á að afgreiða þetta mál. Ég held að það sé mikið atriði að Alþ. komi því frá sér sem allra fyrst. Ég vil þess vegna ekki bæta neinu því við sem verður til þess að hér þurfi að fara fram einhverjar maraþonumr. um þetta mál við 1. umr. Ég held að það væri þá miklu frekar að við tækjum málið til nánari umr. við 2. umr. þegar það kemur úr nefnd. Ég hefði talið afar æskilegt ef hægt hefði verið að vísa þessu máli til n. áður en fundi deildarinnar lýkur í dag, og einmitt þess vegna eru nú afbrigði veitt. Frv. var afgreitt fyrir nokkrum klukkustundum í Ed. og hefði að öllu venjulega ekki átt að taka það hér fyrir fyrr en að einum degi liðnum. En vegna þess að það liggur á að fara að koma þessu máli frá hafa afbrigði verið veitt, og ég vil sannarlega skora á þm. að veita þessu máli brautargengi í gegnum deildina nú og geyma sér þá frekari umr. um málið þar til það kemur til 2. umr. Herra forseti. Ég vil leyfa mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Þegar rætt var um skýrslu hæstv. samgrh. um Flugleiðamálið í Sþ. gerði ég þetta frv., sem þá var þegar komið fram, nokkuð að umræðuefni. Lýsti ég því, að Alþfl. mundi í samræmi við yfirlýstan vilja sinn í þessu máli verða samþykkur öllum meginatriðum frv. Þó tók ég fram að við mundum ekki vera reiðubúnir til þess að styðja 5. gr. eins og hún er óbreytt í frv. af þeirri ástæðu að við teldum hæpið að Alþ. veitti ríkisstj. svo ótakmarkaða heimild til þess að setja skilyrði. Í samræmi við þetta hefur fulltrúi Alþfl. í fjh.- og viðskn. Ed. haldið þessu atriði fram og lagt fram till. um þá meðferð málsins sem við teljum eðlilegri. Þar er ekki um mikinn efnislegan ágreining að ræða, eins og hæstv. ráðh. benti á. Við áskiljum okkur þó allan rétt til að fjalla um þetta frekar í nefnd. og hugsanlega við 2. umr. Flugleiðamálið er nú búið að vera til opinberrar meðferðar um alllangt skeið og hafa orðið um það miklar umr., illdeilur, ásakanir og átök sem því miður hafa ekki verið íslenskum stjórnmálum, stjórnvöldum eða félaginu til gagns eða sóma. Í þessu máli eru í hættu veigamiklir hagsmunir íslensku þjóðarinnar varðandi flugsamgöngur milli landsins og umheimsins og jafnvel innanlands, varðandi atvinnu mikils fjölda manna og fleiri atriði. Ég tel að mál sé að þessum ósköpum linni. Það virðist svo sem almennt samkomulag sé um meginefnisatriði við afgreiðslu málsins hér á Alþ., og ég er því sama sinnis og hæstv. ráðh. hvað það snertir, að ég tel að þingið eigi nú að snúa sér að afgreiðslu málsins og gera það rösklega og eins fljótt og með góðu móti er hægt. Ed. tók sér langan tíma og gekk mikið á, eins og við mátti búast. Ég hef ekki trú á að það sé margt sem Nd. getur dregið fram sem mundi bæta meðferð málsins. Með tilliti til þessa vil ég eindregið taka undir það, að við látum sem mest falla niður illdeilur, vegna þess að öll meðferð málsins hefur fyrst og fremst orðið til að draga úr trausti þessa þýðingarmikla félags, að eyðileggja það orðspor sem það hefur unnið sér víða um lönd. Tap þessa trausts er tap fyrir okkur Íslendinga alla. Því fyrr sem við afgreiðum þetta mál og snúum okkur að því í friði að reyna að bæta þann skaða, sem orðinn er, og byggja upp það, sem hægt er, því betra. Það verður nógur tími til að útkljá ýmis atriði sem skiptar skoðanir eru um, eins og eign og stjórn og stjórnarstefnu þessa félags.



Herra forseti. Ég mun ekki við 1. umr. ræða efnisatriði þessa frv. Ástæðan er sú, að ég tel mikilvægt eins og aðrir hv. ræðumenn sem hér hafa talað, að koma frv. til nefndar. Nægilega langur tími hefur farið í tilgangslítið þref í stað afgerandi athafna varðandi þetta mál og þess vegna vil ég sem sagt ekki tefja það nú. Ég vil hins vegar gera aths. við málsmeðferð, og ég gagnrýni þar sérstaklega, að fjh.- og viðskn. beggja þd, skuli ekki hafa starfað saman að athugun málsins. Það hefur verið viðtekin venja, þegar um svo viðamikil mál sem þetta er að tefla, að nefndir beggja deilda hafi starfað saman, og á það, held ég, alveg sérstaklega við fjh.- og viðskn. En svo hefur sem sagt ekki verið gert nú. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar þarf auðvitað sinn tíma til að kanna málið, en sá tími hlýtur að verða skemmri en nm. kynnu að óska. Ég spurði formann fjh.- og viðskn. Ed. hvers vegna þessi háttur hefði ekki verið hafður á. Hann svaraði mér því til, að hann hefði ekki talið það vera í sínum verkahring að koma á slíkum sameiginlegum fundum. Það má vel vera rétt, og ég get út af fyrir sig fallist á það. Ég tel að hæstv. ráðh. hefði átt að hvetja til þessa samstarfs þegar hann mætti fyrir frv. í hv. Ed. En nóg um þetta. Ég lýsi stuðningi mínum við frv. eins og það er komið frá hv. Ed. Ég hvet til þess, eins og aðrir hv. ræðumenn hér, að við 1. umr. verði ekki settar á langar ræður, en málinu verði sem fyrst komið til nefndar. Sjálfstæðismenn munu greiða fyrir framgangi málsins þrátt fyrir þá óeðlilegu málsmeðferð, sem ég hef hér gagnrýnt. Þegar ég tala um óeðlilega málsmeðferð á ég reyndar ekki eingöngu við að fjh.- og viðskn. hafi ekki unnið saman. Stundum hefur virst svo sem meira hafi verið lagt upp úr umr. utan þings um þetta mál og þeirri umr. þá gjarnan stjórnað af einstöðum ráðh. eða vissum þm. Hæstv. fjmrh. sagði áðan að mesta loftið væri að fara úr mönnum, og ég hugsa að það sé rétt, að mesta loftið sé að fara úr mönnum. En það er kannske athugunarefni fyrir hæstv. ráðh. að kanna í hverjum loftið hefur verið mest.  Eins og hæstv. fjmrh. gæti ég margt sagt fleira vegna málflutnings ýmissa aðila á undanförnum vikum, en eins og hann ætla ég mér að geyma það og hvet sem sagt til þess að málið komist til nefndar í kvöld.



Herra forseti. Ég harma að sjálfsögðu, eins og allir aðrir, þær umr. sem hafa farið fram utan Alþingis og þá sér í lagi í blöðunum, en ég kenni hvorki einstökum þm. né öðrum aðilum á Alþingi, sem fjallað hafa um málið, að umr. hefur átt sér stað úti á meðal fólksins eins og hún hefur átt sér stað. Ég tel að þetta mál sé allt of stórt mál til þess að reynt sé að breiða yfir vandann sjálfan með ásökunum annaðhvort í garð einstakra þm. eða útúrsnúningum um málið. Þá á ég við þm. úr fleiri en mínum flokki, ég á við þm. almennt. Til þess að það fari ekkert á milli mála, þá held ég að árásir á pólitískan andstæðing minn, Ólaf Ragnar Grímsson í þessu máli hafi verið óheiðarlegar á margan hátt. En ég ætla ekki að verja gerðir hans eða störf í þessum málum, það er langt frá því. Ég hef kynnt mér þetta mál þó nokkuð. Ég hef staðið í þeirri meiningu fram til þess að fundurinn hér var settur, að þau skilyrði, sem koma frá Ed. og hafa verið samþ. þar af meiri hl., með undirskrift Ólafs Ragnars Grímssonar, Gunnars Thoroddsens, Vigfúsar B. Jónssonar, Eyjólfs Konráðs Jónssonar og Davíðs Aðalsteinssonar, séu þau skilyrði sem Alþ. kemur til með að samþykkja og ef Alþ. samþykkir þau séu það þau skilyrði sem Flugleiðir verði að hlíta til að fá þá fyrirgreiðslu sem hér um ræðir. Ég tek fyrir mitt leyti undir till. hv. 2. þm. Reykn., að ég hefði viljað sjá þessi skilyrði í 5. gr. g er á móti öllum heimildarákvæðum sem gefa ráðh. eða embættismönnum of mikið vald, - oft vald sem þeir taka sér langt umfram anda þann sem er í lögum samþykktum af Alþingi Íslendinga. Þess vegna hefði ég getað staðið að till. Alþfl. eins og hún var lögð fram í Ed. Þetta frv. gerir ráð fyrir fyrirgreiðslu með skilyrðum sem hljóðar upp á 3 millj. dollara samkv. 1. gr. og 12 millj. skv. 3. gr., alls 15 millj. dollara, fyrir utan ýmislegt annað. En á sama tíma sem Alþingi Íslendinga er að störfum til að finna fé til aðstoðar við hlutafélagið Flugleiðir hf. kemur blaðafrétt í Morgunblaðinu. Með leyfi forseta, segir svo 8. nóv. undir stórri fyrirsögn.: „Fjárhags- og viðskiptanefnd skilyrðir ríkisábyrgð til Flugleiða.“ Og stór fyrirsögn: „Flugleiðamenn taka afstöðu til skilyrðanna eftir helgina.“ Síðan segir: „Stjórn félagsins hefur setið á fundi í dag og rætt nál. fjh.og viðskn. Ed. Alþingis. Umræðum um málið var hins vegar ekki lokið þegar fundi var frestað. Stjórnin mun síðan væntanlega taka afstöðu til málsins á fundi eftir helgina.“ Þetta er orðrétt haft eftir forstjóra Flugleiða, Sigurði Helgasyni, og er í Morgunblaðinu 8. nóv. Síðan kemur meira um Flugleiðamálið 8. nóv. Það er í Dagblaðinu. Þar segir: „Flugleiðamálið: Stríða skilyrði ríkisins gegn hlutafélagalögum?“ Og undirfyrisögn: „Stjórn Flugleiða kom í veg fyrir sameiningu starfsaldurslista flugmanna.“ Og áfram heldur greinin: „Sala á hlutabréfum Flugleiða hf. í Arnarflugi hf. til starfsmanna Arnarflugs sætti andstöðu á stjórnarfundi Flugleiða sem haldinn var í gær. Andstaða gegn aðild starfsmanna Flugleiða hf. með einum stjórnarmanni, eins og skilyrði fjh.- og viðskn. Ed. Alþ. gerir einnig ráð fyrir, kom einnig fram á stjórnarfundi Flugleiða. Stjórnarfundurinn fór yfir þau skilyrði sem talið er að Alþingi setji fyrir samþykkt um heimild ríkisstj. til fjárhagsaðstoðar við Flugleiðir hf. Er þá tekið mið af afgreiðslu fjh.- og viðskn. Ed. Taldi stjórn Flugleiða hf. að vafi kynni að leika á um það hvort skilyrðin væru í fullu samræmi við gildandi lög um hlutafélög. Ákvað stjórn Flugleiða hf. að fela Jónasi Aðalsteinssyni hrl. að kanna hinn lögfræðilega þátt málsins.“ Ég lýk lestrinum á þessum stað í greininni. Ég sé ekki að það hafi neina þýðingu að halda honum áfram. Ég vil því spyrja sjálfan mig úr þessum virðulega ræðustól: Til hvers er Alþingi Íslendinga látið vinna að þessu máli viku eftir viku og þm. liggja undir alls konar ámæli fyrir vinnubrögð o.fl. ef stjórn hlutafélagsins, sem fer fram á ríkisaðstoð, sem þarf á ríkisaðstoð að halda til að halda áfram rekstri sínum, tekur ákvörðun um að skilyrði, sem Ed. hefur nú sett, séu ekki samþykkjanleg og stjórn hlutafélagsins komi með brtt. við það sem samþ. hefur verið? Ég er í fjh.- og viðskn. og hafði hugsað mér að lesa þær tvær þykku möppur sem ég var að fá í hendur nú til að kynna mér þetta mál enn frekar en ég hef þegar gert. Ég tel mig hafa lesið mjög mikið um þetta mál, en það er ýmislegt sem ég þarf að fá betri skýringar á. Hvernig stendur t.d. á því, að 1977 sýnir félagið verulegan ágóða, en tveimur árum seinna er það komið verulega undir í rekstri á Norður-Atlantshafsleiðunum? Ég get ekki fyrir mitt leyti boðið annað en draga mig bókstaflega í hlé sem nm. þann tíma sem málið er í afgreiðslu, ef það er ætlunin að hraða þessu þannig að svar fáist ekki við spurningum. En á þessu stigi vil ég beina orðum mínum til hæstv. samgrh. Spurning mín er borin upp til þess að fá hreinar línur hvað snertir um þetta mál. Hæstv. samgrh. svarar vonandi: Samþykki stjórn Flugleiða hf. ekki þau skilyrði sem Ed. Alþingis hefur þegar samþ. og liggur fyrir þessari hv. deild að samþykkja, mun þá fyrirgreiðsla af hálfu ríkisstj. falla niður?



Herra forseti. Ég stend upp í fjarveru fjmrh. Síðasti hv. ræðumaður beindi til mín spurningu. Ég vil lýsa því yfir, að að sjálfsögðu fær fyrirtækið ekki þá fyrirgreiðslu sem hér er um að ræða nema umræddum skilyrðum verði fullnægt. Ég lít svo á, að ef Alþ. samþykkir þetta frv. sé samþykkið skilyrt með þeim atriðum sem fjh.- og viðskn. Ed. hefur látið frá sér fara. Ég sagði í Ed. að ég gerði ekki ráð fyrir að á þessu yrðu neinar breytingar, en mér var kunnugt um þessar efasemdir gagnvart hlutafélagalögum. Ef eitthvað slíkt kemur upp yrði að sjálfsögðu að hafa samráð við fjh.- og viðskn. a.m.k. En ég geri ekki ráð fyrir því. Ég vil aðeins upplýsa það, að þegar frá þessum skilyrðum hafði verið gengið s.l. fimmtudag átti ég fund með formanni Flugleiða og reyndar stjórninni og gerði grein fyrir þeim öllum þar. Það gerði ég í samráði við fjh.- og viðskn. Ed., og ég tók jafnframt fram að vildi stjórnin koma ákveðnum aths. á framfæri þyrftu slíkar aths. að koma fyrir næsta dag. En mér er ekki kunnugt um að neinar slíkar aths. hafi borist. Af því að ég er staðinn upp vil ég taka undir það sem hv. þm. sagði, að mér finnst ekkert undarlegt þó að fjölmiðlar og almenningur hafi forvitnast um þetta mál, og mér finnst helgisvipurinn, sem er á ýmsum í því sambandi, heldur óviðeigandi. Hér er um gífurlegt mál að ræða. Um er að ræða ríkisábyrgð upp á 15 millj. dala, og hér er um að ræða svo að segja allar okkar samgöngur við umheiminn, getum við sagt, og um það að ræða, hvernig þær verði tryggðar áfram. Mér finnst því ekki undarlegt þó að fjölmiðlar hafi verið forvitnir. Reyndar hefðu þeir brugðist skyldu sinni ef þeir hefðu ekki reynt að upplýsa þetta mál.



Herra forseti. Ég skal ekki verða til þess að hér þurfi að halda kvöldfund og ég ætla ekki að ræða frv. efnislega, en mig langar til að koma á framfæri örstuttri aths. eða kannske ábendingum. Í öllum þeim umr., sem orðið hafa um þetta mál, hefur verið mikið um það talað að nauðsynlegt væri að bæta sambúðarvandamál annars vegar stjórnenda Flugleiða og hins vegar starfsfólksins, og réttilega hefur verið á þetta bent, að því er ég hygg. Í áframhaldi af þessu mun fjh.- og viðskn. Ed. hafa kvatt á sinn fund, að því er ég best veit fulltrúa flugmanna, flugfreyja og kannske einhverra fleiri, en mér sýnist að það hafi ekki verið rætt við einn eða neinn úr hinum stóra hóp hins lægra launaða starfsfólks Flugleiða. Þar á ég við skrifstofu- og afgreiðslufólk, fólk í hlaðdeild o.s.frv., o.s.frv. Mér sýnist því að út undan hafi orðið stórir hópar starfsfólks Flug sem ekki hafi verið talin ástæða til að ræða við. Ég tel eigi að síður fullkomlega nauðsynlegt að heyra álit þess fólks ekkert síður en flugstjóra og flugfreyja. Mér sýnist að þarna megi segja að hafi verið talað fyrst og fremst við það fólk sem hefur yfir 1 millj. kr. á mánuði í tekjur, ekkert við það fólk sem hefur undir þeim launum. Þetta finnst mér óeðlilegt í öllu þessu tali um að nauðsynlegt sé að bæta sambúðarvandamál innan fyrirtækisins. Fyrst hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson, formaður fjh.- og viðskn. Ed., virðist ekki hafa séð ástæðu til að tala við það fólk, sem hafði undir milljóninni á mánuði, þá vænti ég þess, að hv. þm. Halldór Ásgrímsson, formaður fjh.- og viðskn. Nd., eða meðnm. hans einhverjir telji ástæðu til að tala við þetta fólk því að það er ekki síður ástæða til þess. Þessu vildi ég koma á framfæri. Ég vænti þess, að við fulltrúa þessa fólks verði rætt ekki síður en hina.



Herra forseti. Ég mun ekki reyna á þolrif hv. deildar. Ég held að menn séu loks farnir að greina kjarnann frá hisminu í þessu máli og að hann snúist um nauðsynlegar og eðlilegar samgöngur Íslands við önnur lönd. Ég vil þess vegna ítreka þau ummæli mín, sem ég viðhafði í umr. um skýrslu samgrh. um Flugleiðamálið, að persónulega tel ég það mikil mistök af Alþ. að stuðla að því að greiða fyrir flugi á milti Lúxemborgar, New York eða Chicago, eða því flugi sem kallað hefur verið almennt „Lúxemborgarflugið“. Ég tel að þarna sé farið inn á svo hála braut að þingið sé í raun og veru að byrja á eins konar útflutningsuppbótakerfi við þetta flug. Þetta flug getur ekki borið sig á næstunni og mér finnst það óskynsamlegt og hrein ævintýramennska að styðja það. Þetta vil ég að komi skýrt fram svo að það verði ekki hægt að segja að ekki hafi verið varað við þessu.



Herra forseti. Ég get ekki komist hjá því að lýsa á sama hátt og hv. síðasti ræðumaður ótta mínum við að þetta vandamál Flugleiða hf. eigi eftir að koma á borðið hjá okkur aftur innan tiltölulega fárra mánaða og þá kannske enn stærra en það er núna. En ég þakka hæstv. samgrh. svar hans við spurningu minni. Hún staðfestir þá túlkun mína á afgreiðslu Ed., að fyrirgreiðsla við Flugleiðir hf. er skilyrt og sú aðstoð, sem Alþ. samþykkir að veita, verður ekki veitt nema tryggt sé að Flugleiðir hf. gangi að þeim skilyrðum. Það fer þá ekki á milli mála. Frekari umr. sé ég ekki ástæðu til að hafa við einstaka þm. um mátið. Ég mun starfa í n. með þetta að veganesti.



Herra forseti. Ég þakka lipurðina og mun standa við það að teygja ekki þessar umr. svo á langinn að til kvöldfundar þurfi að koma. Ég vil aðeins nefna eitt atriði í þessu máli. Þannig háttar, að ég mun taka sæti hv. þm. Sighvats Björgvinssonar í fjh.- og viðskn., sem fjallar um þetta mál, þannig að ég hef möguleika þar á að koma sjónarmiðum mínum á framfæri, en eitt vil ég segja: Hneykslið í þessu málið, það stærsta- og eru þau þó orðin mörg - er nýlegt bréf sem hæstv. samgrh. sendi Flugleiðum. Þar spurði hann og spurningin var - þetta var um eða rétt eftir mánaðamót: Var það ekki örugglega félagið sem fór fram á þessa aðstoð? - Hæstv. ráðh. veit ekki að félagið vildi skera niður, en þá var það ríkisstj. og ráðh. sem greip inn í. Þetta er ljóst af bréfum sem ég hef undir höndum og mun sýna í n. Ráðh. sendi fyrirtækinu bréf og ráðh. spyr: Voruð það ekki örugglega þið sem báðuð um aðstoðina? Auðvitað svöruðu þeir og sögðu: Nei. Við vildum skera niður. Þá kom ríkið til. - Það er þetta sem er allur kjarni málsins. Ég hafði látið mér detta í hug að fara á kostum í pontunni og vera grimmur, en ég get það ekki. Þannig er, að það er til bók eftir Franz Kafka sem heitir Metamorphosis og útleggst hamskipti eða umskipti, en það minnir á hvernig ráðh. hefur tekið hamskiptum úr Skugga-Sveini yfir í Ketil skræk í þessum efnum. Það er ömurlegt að horfa upp á það. Hann hefur í raun og veru aðeins verið málsvari eins hóps. Það er hópurinn sem kenndur er við Arnarnes. Það er ríka fólkið. Ég vil ekki nota stór orð á þessari stundu, en ég veit að þingheimur veit hvað ég á við.



Herra forseti. Ég heyri að hv. þm. er ekki enn raknaður úr rotinu eftir flokksþing þeirra Alþfl.-manna. Það, sem hann sagði, er algerlega rangt. Hann hefur ekki fylgst með. Hvert einasta bréf, sem ég hef ritað, er í höndum n. og hefur legið þar frammi. Það var sannarlega að gefnu tilefni að ég spurði fyrirtækið að því, hvort það óskaði eftir aðstoð. Ég vildi láta það sjálft ákveða hvort það óskaði eftir aðstoð eða ekki.