Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsm. (Sig. Stefánsson) : Nefndin, sem hv. deild skipaði til þess að athuga frv. þetta, hefir orðið á eitt mál sátt um það, að rjett sje að aðhyllast þær breytingar á núgildandi beitutekjulögum, sem hv. Nd. hefir samþykt. Í núgildandi lögum eru engin sektarákvæði, og það hafa menn óspart notað sjer. Það ber því nauðsyn til, að ákveðnar sjeu sektir fyrir brot gegn lögunum, ef þau eiga að koma að nokkru haldi, og það hefir tv. Nd. gjört. Að öðru leyti hefir hún ekki breytt lögunum. Hún hefir ákveðið sektir fyrir brot gegn 2. og 3. gr., en henni hefir láðst að gjöra 5. gr. sömu skil. Nefndin vill nú leggja til, að slík sekt liggi einnig við, ef einhver sýnir þau vanskil, að greiða ekki beitutekjugjald áður en hann fer af beitufjöru. Nd. hefir hækkað þetta gjald um helming, og virðist það fullkomlega sanngjarnt, því að það er nú miklu sjaldgæfara en áður, að beitutekjumenn setji verkfæri sín á land, - nú taka þeir venjulega beituna á floti. - Jeg sje svo ekki ástæðu til þess að fara fleirum orðum um málið, og vona jeg að hv. deild samþykki frv. með þeim breytingum, sem nefndin hefir lagt til, að gjörðar verði á því.



Jeg vil leyfa mjer að benda á, að í 3. gr. stendur : „Nú tekur maður í óleyfi skelfisk í netlögum annars manns“ o. s. frv. Þetta er ónákvæmt orðalag, því að eigandi netlaganna þarf auðvitað ekki að vera einstakur maður, getur t. d. verið kaupstaður eða bæjarfjelag. Og maður getur þó aldrei merkt sama sem bær. Það væri betra að strika orðið „manns“ út, því að þá gæti ekki orðið um neinn misskilning að ræða.



Jeg er nú í rauninni ekki mótfallinn því, að þessi athugasemd verði tekin til greina, en hún er algjörlega óþörf, því að það er altítt í lögum að „maður“ merki hið sama sem „lagaleg persóna“. Jeg er að vísu ekki lögfræðingur, en jeg hygg þó, að óhætt sje að fullyrða þetta. „Maður“ getur í lögum þýtt fjelag manna, bæjarfjelag eða sveitafjelag.



Þótt margt sje til bóta í þessu frumv., þá hygg jeg þó, að sum atriði þess þurfi nánari íhugunar við. 1. gr. þess hljóðar svo : „Sjerhver sá, er heimild hefir til fiskiveiða í landhelgi, má setja á land skelfisksbeituverkfæri sín og farvið af skipi sínu, þar sem ekki er friðlýst æðarvarp, selalátur eða árós, sem laxveiði er i. Fyrir þetta skal hann greiða 2 krónur fyrir hvern sólarhring í hvert skifti, sem hann tekur beitu. - Fyrir skemmri tíma greiðist sama gjald“. Þetta gjald er að vísu ekki hátt, en það er ósanngjarnt. Það er ósanngjarnt, að að þurfa að borga nokkuð, þó að maður leggi af sjer segl og möstur í fjöru annars manns. - Enn fremur vil jeg leyfa mjer að spyrja : Er ekki í þessu frumv. í fyrsta sinn ákveðið, hvað netlög eigi að ná langt út? Jeg hefi spurt lögfræðinga um þetta, og þeir hafa sagt mjer, að hjer væri í fyrsta sinn ákveðið, að netlög skyldu vera 60 faðma út frá stórstraumsfjörumáli. Ef þetta er rjett, þarf að athuga það atriði nánar áður en frv. verður afgreitt sem lög. - Annars verð jeg að telja brtt. nefndarinnar til bóta.



Aðfinningar hv. þm. Barðstr. (H. Kr.) hafa að minni hyggju ekki við rök að styðjast. Þegar menn taka beitu á floti, leggja þeir venjulega á land allan farvið af skipi sínu, því að þeim er það til hægri verka að hafa sem minst í bátnum meðan á beitutekjunni stendur. Það er rjett að menn borgi eitthvað fyrir þetta hagræði. Enda er ábúandi vel að því kominn, að fá þetta litla gjald, því að oft verður hann fyrir átroðningi af beitutekjumönnum, ef þeir verða veðurteptir, og er þá óvíðast siður, að tekin sje borgun. - Það er misskilningur, að hjer sje í fyrsta sinn ákveðið, hvað netlög skuli ná langt út. Ákvæði um það eru til í Jónsbók, og þó að þau sjeu ekki nákvæmlega samhljóða því, sem hjer er ákveðið, þá munar það minstu.

Hákon Kristófersson Háttv. frsm. (S. St.) vildi gjöra lítið úr mótbárum mínum. En jeg hygg, að jeg sje þessu máli fult svo kunnugur sem hann, því að jeg hefi árum saman haft mikið með þetta að gjöra. Jeg játa að þetta 2 króna gjald er rjettlátt, ef plægja þarf af landi. En jeg er ekki viss í, hvernig skilja á 1. gr. Á að gjalda jafnmikið, þótt að eins mastri og seglum og árum sje skotið á land, til hægri verka við beitutekjuna? Mjer finst það mjög ósanngjarnt. Háttv. þm. (S. St.) sagði, að ábúandi yrði oft fyrir átroðningi af beitutekjumönnum. Það getur satt verið, en jeg tel illa tilfallið, að ætla að sjá hlut hans borgið á þenna hátt. Jeg hefi ekki ætlað mjer að valda deilum um þetta mál. En jeg vil skjóta því til nefndarinnar, hvort hún sje ekki tilleiðanleg til að breyta ákvæðinu um netlógin. Því að þó að það ákvæði kunni að vera gamalt, þá er þó rjett að breyta því, ef þess er þörf. Og víða háttar svo til, að nauðsynlegt er að breyta því.



Jeg leyfi mjer að. stinga upp á þriggja manna nefnd í málið að lokinni þessari umræðu, og fjölyrði jeg ekki um það að þessu sinni.

Framsögum. (Kristinn Daníelsson) ; Við nefndarmenn höfum leyft okkur að koma fram með breytingartillögu í tilefni af því, sem rætt var um hjer við 2. umr. málsins, að rjett væri að fella burtu úr sveitarstjórnarlögunum tilvitnun þeirra til fátækratíundarinnar, sem tekjustofns fyrir hreppana, þar sem líkur eru til að það gjald verði úr lögum numið á þessu þingi. Þá höfum við enn fremur, í tilefni af athugasemdum háttv. þm. Ísfjk. (S. St.) við síðustu umræðu, athugað hvort sá atvinnurekstur, sem hann mintist á, þ. e. s. afhending á salti og kaup á fiski, fjelli undir orðið kaupskapur, og virðist okkur sem það orð muni ná til þessa, svo framarlega sem um kaupskap er að ræða í raun og veru. En stundum er þetta ekki kaupskapur, heldur að eins flutningur á salti til viðtakenda og brottflutningur á áður keyptum fiski, og finst okkur þá ekki sanngjarnt, að ritsvar sje lagt á það, og höfum því ekki lagt til að lögunum verði breytt í þá átt. Stundum hefir kaupmaðurinn aftur á móti mann á staðnum til að selja saltið og kaupa fisk af hjeraðsbúum, og þá er hjer um kaupskap að ræða, og fellur það því undir orð greinarinnar. Ætla jeg svo ekki að fjölyrða frekara um málið, en vona að það fái að ganga sinn gang út úr deildinni með þessari einu breytingu, sem nefndin leggur til að gjörð verði á frv.

Framsm. meiri hl. (Sig. Stefánsson) : Jeg vil leyfa mjer að fara þess á leit, að þetta mál verði tekið út af dagskrá, með því að svo margir af háttv. deildarmönnmönnum eru fjarstaddir. Forseti tók málið út af dagskrá.

Framsögum. Karl Einarsson : Jeg hef engu við það að bæta, sem jeg sagði við síðustu umræðu þessa máls. Það fjekk þá svo góðar undirtektir, að jeg hygg óþarft að hafa langar umræður um það. En ef andmæli kynnu að koma fram gegn einstaka greinum frv., þá mun jeg reyna að svara þeim.



Í samræmi við það, sem til orða kom við síðustu umr., höfum við nefndarmenn athugað nánara orðun á frv. greininni, og höfum komið fram með þá brtt., að á eftir orðinu „Hafnarfjarðar“ bætist við „milli lögsagnarumdæmanna“. Þetta er að eins skýring á því, að þessi flutningabraut nær frá Fossvogi til Hafnarfjarðarhrauns. Hinn hluti veganna telst til bæjanna sjálfra. Hjer er því ekki um neina efnisbreytingu að ræða, heldur einungis orðabreytingu til skýringar. Þá er enn fremur brtt. á þingskjali 222 frá hv. þm. Vestm. (K. E.). Um þá brtt. skal jeg ekki segja neitt að svo vöxnu máli, nema það, að nefndin hefir tekið hana til athugunar, en nefndin í heild sinni hefir ekki tekið neina afstöðu með henni eða móti.



Jeg hefi komið fram með þessa viðaukatillögu samkv. áskorun frá sýslunefnd Vestmannaeyja og þingmálafundi í Eyjunum. Hefir þetta mál nú verið á döfinni í 2–3 ár. Máli þessu er þannig háttað, að í Vestmannaeyjum liggur bygðin nálega öll á einum stað og svipar að því leyti til kauptúna og einkum kaupstaða landsins. Nú ráða bæði hreppsnefnd og sýslunefnd vegamálum í sýslunni, en sýslu- og hreppsvegirnir liggja hver innan um aðra niðri í þorpinu, og hygg jeg að vegamálunum muni ráðið heppilegast til lykta, ef nefndirnar í samráði eiga að hafa þau mál í höndum, því að enn sem komið er, hefir aldrei verið samvinna milli hreppsnefndar og sýslunefndar í þessu máli. Annað, sem af þessu leiðir, er það, að allri vinnu er skift í tvent, og er það miklu erfiðara og dýrara, að fá hæfa menn til að standa fyrir verkinu. Eins og jeg tók fram áður, hefir bæði þingmálafundur í Eyjunum og sýslunefndin þar farið þess á leit, að þessi breyting verði gjörð, og veit jeg ekki til að hreppsnefndin sje henni mótfallin. Jeg vona því að hv. deild taki þessari málaleitan vel og sjái, að heppilegra er, að að eins ein stjórn sje á vegamálum í Eyjunum. Ætla jeg svo ekki að fjölyrða um þessa brtt , en vona að hún verði samþ.

Sigurður Stefánsson ; Jeg veitti því eftirtekt, að hv. þm. Vestm. (K. E.) sagði, að mál þetta hefði verið á döfinni í 3 ár, En hvers vegna hefir þá ekki hreppsnefndin verið spurð ráða? Það finst mjer undarlegt, og mætti ætla, að staðið hafi í stímabraki milli hreppsnefndar og sýslunefndar út af málinu. Hinn hv. þm. kemur hjer fram sem málsvari sýslunefndarinnar, en jeg fyrir mitt leyti get ekki greitt atkv. með brtt. fyr en jeg fæ fullnægjandi upplýsingar um skoðun hreppsnefndarinnar á málinu.

Karl Einarsson : Þess skal getið út af orðum hv. þm. Ísf. (S. St.), að álits hreppsnefndarinnar um þetta mál hefir ekki verið formlega leitað, vegna þess, að það var alkunnugt, að hún var sammála sýslunefndinni. Jeg tók það líka fram áðan, að enginn væri nú mótfallinn þessari breytingu í Vestmannaeyjum. Jeg veit ekki hvernig á því hefir staðið, að þetta mál var ekki borið fram á þingi í fyrra, en líkast til hefir það orsakast af því, að hv. þáverandi þm. Vestm. (Jón Magn.) hafði svo mörg mál önnur að bera fram fyrir þeirra hönd. Í Vestmannaeyjum hagar nú orðið til líkt og í kaupstað. Eyjarskeggjar eru nú um 1800, og fleiri þó á vertíðinni. Jeg get því ekki sjeð, að mótbárur hv. þm. Ísf. (S. St.) hafi við nein rök að styðjast. Jeg get ábyrgst honum að hreppsnefndin er málinu ekki mótfallin, og virðist því sjálfsagt, að það mæti ekki mótstöðu hjer.

Sigurður Stefánsson : Jeg hefi enn þá ekki fengið þær upplýsingar, sem mjer nægja. Það getur vel verið, að hreppsnefndin sje málinu ekki mótfallin, en þá hefði yfirlýsing um það frá hennar hendi átt að liggja hjer fyrir. Jeg sje ekki betur en að mál þetta megi bíða til næsta þings, og getur þá hreppsnefndin látið í ljós sína skoðun á málinu. Hjer á þingi hefir það altaf verið síður að heyra báða málsaðilja, þegar svona stendur á.



Daginn áður en jeg fór úr Eyjunum hjelt jeg þingmálafund, en daginn þar á undan sýslufund, svo að jeg hafði við öðru að snúast en að leita álits hreppsnefndarinnar um þetta mál. En ef háttv. deildarmönnum finst mikið undir því komið, skal jeg nú samstundis eftir þingfund reyna að fá yfirlýsingu frá hreppsnefndinni með símskeyti. En til þess að hægt verði að leggja þá yfirlýsing fyrir háttv. deild, þarf að taka málið út af dagskrá og má þá væntanlega taka það á dagskrá á morgun.



Jeg vil leyfa mjer að benda á, að nú er orðið mjög áliðið þingtímans, svo að það getur orðið málinu að falli, ef það er tekið út af dagskrá. Það á að fara hjeðan til háttv. Nd. og mætti vel leggja þar fram þær upplýsingar, sem mönnum finst vanta hjer Jeg vil því mæla á móti því, að málið verði nú tekið út af dagskrá.



Jeg get ekki sjeð, að neinu sje teflt í hættu, þó að þetta mál sje samþykt nú þegar. Vestmannaeyjar eru ein sýsla og einn hreppur; sýsluvegur og hreppsvegur er því þar eitt og hið sama. Samt sem áður skal jeg ekki vera því mótfallinn, að málinu verði frestað til morguns, ef menn telja það heppilegra. Mjer þykir ilt, að ekki sje orðið við tilmælum mínum um málsfrest - eins og fyrir kom nýlega, er jeg mæltist til, að frestað yrði sjóvátryggingarmálinu - og jeg býst við, að öðrum þyki það líka ilt. Legg jeg því lið mitt þessum tilmælum háttv. þm. Vestm. (K. E.).



Jeg verð að taka undir með háttv. þm. Ísfjk. (S. St.), að þó að þetta mál sje í sjálfu sjer einfalt og geti verið öllum ljóst, þá hefði þó verið heppilegra, að umsögn beggja málsaðilja hefði legið fyrir þinginu. Jeg veit, að ekkert er óhreint í málinu hjá háttvirtum þm. Vestm. (K. E.), en það er ókurteisi við hreppsnefndina, að leita ekki álits hennar úr því að hægt er að gjöra það á örstuttum tíma. Jeg vil því mæla með því, að málið verði tekið út af dagskrá.