Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar frv. til l. um hækkun á bótum almannatrygginganna lá hér fyrir hv. Alþingi fyrir áramótin, var sú hækkun, sem það frv. gerði ráð fyrir, miðuð við, að hækkanirnar skyldu verða þær sömu og almennar launahækkanir höfðu þá orðið á árinu 1963 eða kringum 15%. Þess var getið í umr. um það mál þá, að ef frekari launahækkanir yrðu á árinu, eins og við mátti raunar búast, þar sem kjaradeilur stóðu þá yfir, mundi verða flutt annað frv. til hækkunar á bótagreiðslunum, sem jafngilti þeim hækkunum, sem almennt yrðu þá á launum. Með flutningi þessa frv., sem hér liggur fyrir, er orðið við því loforði, sem þá var gefið, þannig að í þessu frv., sem hér liggur fyrir þessari hv. d. nú, er lagt til, að bæturnar verði hækkaðar um 15%, eða sömu hundraðshlutatölu og kaup hækkaði yfirleitt í des. s.l. Annað og meira felst ekki í þessu frv., svo að ég þarf ekki að hafa um það langa framsögu. Þess er getið í ákvæðum til bráðabirgða þó, að það er gert ráð fyrir, að þessar greiðslur komi fyrir sex fyrstu mánuði ársins 1964 til framkvæmda 1. júlí n. k., í einu lagi þá fyrir þessa mánuði, þar sem tekjurnar, sem afla þarf upp í þessar greiðslur, verða ekki komnar inn fyrr. Þó er þess líka getið í þessu frv., að undanþegnar þessum hækkunum eru fjölskyldubæturnar, sem liggur í því, að enn er ekki gengið frá þeirri endurskoðun á tekjuskatts- og eignarskattslögunum og lögunum um útsvör, sem er verið að framkvæma, en fjölskyldubætur og persónufrádráttur í þessum lögum eru mjög hliðstæð fyrirbrigði, og er þess vegna tæplega rétt að afgreiða annað, án þess að hitt fylgi þá með. Kostnaðurinn við þessa hækkun nemur, eins og segir á fskj., sem frv. fylgir, alls 74.4 millj. og skiptist á þátttakendurna þannig, að ríkissjóður greiðir 26.8 millj., hinir tryggðu 23.8, sveitarsjóðirnir 13.4 og atvinnurekendur 10.4 Þetta er til viðbótar við það, sem hækkanirnar námu á s.l. ári, mjög veruleg hækkun, þó að ekki sé í heild óhætt að segja um miklu meira að ræða en að mæta þeirri dýrtíðaraukningu, sem orðið hefur á þessu tímabili, en þessi hækkun ætti að geta mætt henni og raunar vel það. Hv. 9. þm. Reykv. hefur flutt frv. svipaðs efnis og þetta frv. er, og vænti ég þess vegna, að um það geti orðið samkomulag í þessari hv. d. að afgreiða þetta mál fljótlega og fyrirhafnarlítið. Það er að vísu sá munur á hans frv. og þessu, að þar eru fjölskyldubæturnar teknar með, en ég lýsti því, að þær eru ekki með í þessu frv. ríkisstj. Ég vildi svo leyfa mér að leggja til, herra forseti, að frv. yrði að þessari umr. lokinni vísað til hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Ég vil láta í ljós ánægju mína með, að þetta frv. hæstv. ríkisstj. er fram komið. Ég hafði satt að segja ekki búizt við, að hæstv. ríkisstj. brygði svo fljótt við sem raun varð á í þessu efni. Ég hafði um sömu mundir og þetta frv. var lagt fram hér á Alþingi að loknu jólaleyfi lagt fram frv. sama efnis að mestu leyti, þ.e.a.s. um 15% hækkun tryggingabóta, en eins og hæstv. ráðh. tók fram hér, er sá aðalmunurinn á þessu frv. og mínu, að í mínu frv. er gert ráð fyrir, að þessi hækkun, 15%, nái til allra bótafjárhæða tryggingalaganna. Ég vil aðeins drepa lítillega á þetta atriði og minna á, að fjölskyldubæturnar eru smám saman að rýrna og nálgast það að verða sáralítil hjálp. Að krónutölu hafa fjölskyldubæturnar verið látnar standa í stað síðan á miðju ári 1961, og allir vita um dýrtíðaraukninguna síðan. Það er óhætt að segja, að á þessum tíma, sem liðinn er síðan á miðju ári 1961, hefur kaupmáttur þessara bóta minnkað um svo að segja helming, og er þá miðað við vísitölu framfærslukostnaðar. Þetta gefur nokkuð glögga hugmynd um, hvert stefnir með verðgildi þessara bóta. Bótafjárhæðir voru auknar um 7% í júlí 1962. í apríl 1962 var samþykkt veruleg hækkun á bótum tryggingalaganna almennt. Í des. s.l. voru bætur hækkaðar um 15%. Og nú er enn lagt til, að þær hækki um 15%. Í öll þessi fjögur skipti, sem ég taldi upp, eru fjölskyldubætur undanskildar hækkuninni. Mér finnst ekki óeðlilegt, að ókunnugir spyrji: Hvers eiga barnmörgu fjölskyldurnar að gjalda? Það er lagt til, að bætur almennt hækki nú um 15% í des. Ég minni bara á þessi tvö skipti. En fjölskyldubæturnar hafa hækkað um ein 15% síðan í marz 1960, á meðan aðrar bætur hafa hækkað svo sem ég hef nefnt dæmi um. Með þessu finnst mér greinilega stefnt að því að gera fjölskyldubæturnar verðlausar, og það er kannske gert, í ákveðnum tilgangi. Skýring hæstv. ríkisstj. er sú, að það standi til að breyta lögum um skattálagningu á þann veg að hækka persónufrádrátt vegna barna við álagningu útsvars og skatta. Þetta var boðað við síðustu bótahækkun og þetta er boðað enn í dag. En það er ekki komið. Við þetta hef ég auk þess ýmislegt að athuga, þessa leið að hækka persónufrádráttinn, en láta fjölskyldubæturnar standa í stað. Ég skal fyrst minna á, að það mun hafa verið árið 1962, sem persónufrádrátturinn, eins og hann er nú í krónutölu við skattaálagningu, var ákveðinn. Síðan hafa þessi hlunnindi barnmargra fjölskyldna rýrnað um a.m.k. 35%, svo að út af fyrir sig finnst mér full ástæða til að taka það mál upp aftur og það sem allra fyrst að endurskoða og hækka persónufrádrátt við álagningu skatta vegna barna. Það er ástæða til þess. En ég sé ekki, að það sé ástæða til að láta fjölskyldubæturnar verða lítils sem einskis virði af þeirri ástæðu. Ef við viljum halda því, sem var árið 1962, eigum við m.ö.o. að hækka bæði persónufrádrátt verulega og fjölskyldubætur verulega. Við eigum að auka persónufrádráttinn a.m.k. um 35%, og við eigum að auka fjölskyldubæturnar um a.m.k. 50%, til þess að þessi hjálp við barnmargar fjölskyldur verði svipuð og hún var 1962. Nú mætti kannske segja sem svo, að það megi að meinlausu gera fjölskyldubæturnar verðlausar, því að svo mikið megi auka persónufrádrátt. Ég hef ekki trú á því út af fyrir sig, að persónufrádrátturinn verði hækkaður það mikið, að það vegi upp á móti rýrnun beggja þessara þátta. En svo er annað. Hæstv. ráðh. tók það fram hér áðan, að persónufrádrátturinn og fjölskyldubæturnar væru samhliða aðgerðir. Þetta er rétt, en aðeins að vissu marki. Ég skal aðeins nefna, að fyrir tekjulága, barnmarga fjölskyldu er ekki alveg sama, hvor þátturinn er gerður verðlaus og hvor er hækkaður. Það skiptir þvert á móti mjög miklu máli. Ég held þess vegna, að það sé gott að sýna báðum þessum þáttum í hjálpinni við barnmargar fjölskyldur fullan sóma, hækka fjölskyldubætur nú og hækka einnig, áður en þessu þingi lýkur, persónufrádráttinn við álagningu skatta vegna barna. Þetta vildi ég aðeins mega benda á nú, vegna þess að hæstv. félmrh. er staddur hér, en þegar ég mælti fyrir mínu frv. hér fyrir nokkru, var hann ekki viðstaddur, en þá minntist ég á sumt af þessu í sambandi við fjölskyldubæturnar. Það er annað atriði, sem ég vildi minnast á fáum orðum, annað atriði, sem mér finnst skipta nokkru máli. Í ákvæðum til bráðabirgða er gert ráð fyrir því, að Tryggingastofnuninni sé heimilt að greiða þá 15% bótahækkun, sem felst í frv. þessu, í einu lagi fyrir tímabilið 1. jan. 1964 til 31. júní 1964 með bótagreiðslum fyrir júlímánuð. Í þessu felst, að hækkunin á ekki að komast í hendur bótaþeganna eða þarf ekki að komast í hendur bótaþeganna fyrr en í júlí í sumar. Auðvitað er þetta gert eingöngu til hægðarauka fyrir greiðandann. En út á það hef ég ekki í sjálfu sér að setja. En ég vil bara spyrja: Liggur bótaþegunum ekkert á að fá þessa peninga? Geta þeir beðið hálft ár? Hafa þeir svo litla þörf fyrir þetta, að það megi allt eins vel geyma það í sex mánuði að greiða þeim hækkunina? Ég er þeirrar skoðunar, að svo sé ekki. Bótaþegar hafa fulla og brýna þörf fyrir að fá þessa hækkun. Og ég teldi, að hér þyrfti að gera breytingu á í frv., gera ráð fyrir því, að þetta fé verði greitt bótaþegunum, sem áreiðanlega flestir hafa fulla þörf fyrir það, svo fljótt sem unnt verður, helzt strax mánaðarlega frá 1. jan. eða a.m.k. með einhverjum minni biðtíma en hér er gert ráð fyrir. Væri t.d. ekki unnt að fara meðalveginn og miða við apríl í staðinn fyrir júlí?



Herra. forseti. Aðeins nokkur orð til andsvara hv. síðasta ræðumanni, hv. 9. þm. Reykv. - Skal ég þá fyrst minna á síðara atriðið af þeim tveimur, sem hann gerði að umtalsefni, þ.e.a.s. það, hvort ekki væri ástæða til að greiða þessa hækkun á bæturnar jafnóðum og þær raunverulega ættu að falla til, þ.e.a.s. mánaðarlega, eins og aðrar bætur. Ég skal vissulega ekki draga það í efa, að bótaþegunum er þörf á því að fá þessa hækkun og fá hana sem fyrst. En það hefur verið ákvarðandi um þetta, að peningarnir í Tryggingastofnuninni eru í fyrsta lagi fyrir hendi og verða tæpast á miðju ári, en þó þannig, að það er talið hægt og forsvaranlegt að miða við þann tíma. Og í öðru lagi held ég, að flestir bótaþegar mundu sætta sig við það, þegar þeir vita, að þeir eiga að fá þessar bætur og þá í einu lagi fyrir sex mánuði, 1. júlí, vegna þess að þeir munu þá geta gert sínar ráðstafanir þannig, að það komi þeim allt að því að eins miklum notum, þó að þetta komi ekki fyrr en allt í einu fyrir sex mánuði. Um hitt atriðið, um fjölskyldubæturnar, skal ég svo fara nokkrum orðum. Ef fjölskyldubæturnar eru hækkaðar, kemur það í fyrsta lagi fram á þann hátt í skattgreiðslum og útsvarsgreiðslum, að fjölskyldubæturnar eru reiknaðar viðkomandi manni sem tekjur, og eftir því, sem fjölskyldubæturnar eru hækkaðar, er hlutfallslega meiri hluti af fjölskyldubótunum af þeim tekinn aftur. En það er á ýmsan hátt farið með þessi mál annars staðar. Sums staðar eru fjölskyldubæturnar alls ekki taldar fram til skatts, þannig mun það t.d. vera í Svíþjóð og í Danmörku, þannig að skattur eða útsvar er ekki af þeim greiddur. En þar er ekki heldur persónufrádráttur fyrir börn reiknaður neinn. Þetta er talsvert mikið vandamál, hvernig með skuli fara, og hefur verið í athugun og vonandi, að þeirri athugun verði bráðlega lokið. En ég er hreint ekki viss um, að með óbreyttri skattalöggjöf hjá okkur væri þeim meiri greiði ger, barnmörgu fjölskyldunum, að hækka einhliða fjölskyldubæturnar, heldur en að miða persónufrádráttinn við það, að barnmörgu fjölskyldurnar komi sem bezt út í heild, þegar hvort tveggja er tekið saman, fjölskyldubæturnar og persónufrádrátturinn. Það má vel vera, að sú verði niðurstaðan af þessari athugun, að það verði horfið að sama ráði og gert hefur verið í Danmörku og Svíþjóð, þ.e.a.s. láta ekki fjölskyldubæturnar koma til skatts, og þá er náttúrlega sýnilegt, að hver hækkun fjölskyldubótanna kemur að fullum notum. En ef hin leiðin verður áfram farin að telja fjölskyldubæturnar fram sem venjulegar tekjur hjá viðkomandi manni, er ósýnt, hvort kemur betur út að hækka persónufrádráttinn eða hækka bæturnar. En sem sagt, þetta er í athugun, og þeir, sem hafa með þessa athugun að gera, m.a. ráðuneytisstjórinn í félmrn., - en hann er nú einn af þeim, sem fást mest við þessa athugun, - hafa upplýst, að það sé mjög óvíst, hvort að óbreyttu fyrirkomulagi þetta sé réttasta leiðin til að hjálpa hinum barnmörgu fjölskyldum, að hækka fjölskyldubæturnar og láta annað vera óbreytt.



Herra forseti. Oft er um það rætt og ritað, að æskufólk nútímans hafi mikið fé undir höndum, sem það kunni lítt með að fara, og mikil fjárverðmæti fari þannig forgörðum til ýmissa hluta, sem eigi hafi varanlegt gildi. Nokkuð hefur verið gert af því að hvetja börn og unglinga til sparnaðar, en með misjöfnum árangri. Seðlabankinn hefur t.d. gefið hverju skólabarni sparisjóðsbók með 10 kr. innistæðu, og síðan hafa börnin átt þess kost að kaupa sparimerki í skólunum og eignast þannig innistæður. Unglingar hafa einnig átt kost á því að leggja inn á 10 ára bækur með háum vöxtum, og er það fyrirkomulag byggt á tillögum séra Halldórs Jónssonar frá Reynivöllum. Auk þess eiga svo mörg börn almennar sparisjóðsbækur með einhverjum innistæðum. Það mun nokkuð algengt, að sama barnið eigi 2-3 sparisjóðsbækur, e.t.v. sína af hverri tegund, en slík sparifjársöfnun er losaraleg og skortir ákveðið markmið og kemur því ekki að hálfu gagni. Meginástæðan til þess, að sparifjársöfnun barna og unglinga er minni en æskilegt vært, er þó sú, að foreldrar og aðrir aðstandendur barnanna hvetja börnin ekki til söfnunar sparifjár af þeim sökum, að verðbólgan rýrir sífellt innistæðurnar. Barnið getur í flestum tilfellum keypt sér meira fyrir peningaupphæðina, þegar það leggur hana inn, heldur en það getur mörgum árum síðar, er það tekur fjárhæðina út með vöxtum. Á þessu er nauðsynlegt að ráða bót. Í frv. þessu um sparifjársöfnun ungmenna, sem ég hef leyft mér að flytja á þskj. 238, felast ýmis nýmæli. Innistæður eru bundnar til 21 árs aldurs, en á þeim aldri hefur ungmennið að jafnaði mikla þörf fyrir fjármuni og hefur á hinn bóginn öðlazt nægan þroska til að verja þeim á skynsamlegan hátt. Auk þess sem innistæðurnar bera vexti, skulu þær vísitölutryggðar og þannig komið í veg fyrir, að minnkandi verðgildi krónunnar skerði innistæðuféð. í frv. felst einnig það nýmæli, að hver sem vill gefa barni peningagjöf getur lagt féð inn á söfnunarbók barnsins í hvaða Landsbankaútibúi sem er á landinu án þess að hafa bókina undir höndum. Þetta er mikið hagræði. Ég álít, að margur maðurinn, sem hugleiðir að gefa barni peninga, t.d. í afmælisgjöf, jólagjöf eða fermingargjöf, muni miklu frekar gera það, þegar honum er sköpuð þægileg aðstaða til þess og hann á það jafnframt tryggt, að gjöfinni verði eigi fljótlega eytt í fánýta hluti, heldur verði hún vel ávöxtuð og geymd til síðari tíma. Í frv. er lagt til, að fé það, sem safnast í söfnunarbækur, verði lánað til íbúðarbygginga. þörfin fyrir fjármagn í þessu skyni er ávallt mikil, og með þessu móti er í rauninni tryggt, að fjármagnið haldi áfram að þjóna hagsmunum unga fólksins. Rétt er í þessu sambandi að minnast á lögbundinn skyldusparnað ungra manna á aldrinum 16-25 ára. Hann kynni að verða óþarfur, þegar sparnaðarkerfi samkv. þessu frv. væri komið í fullan gang. Í því efni eru þó 16 ár til stefnu, svo að nægur tími er til að taka afstöðu til þess síðar. Ég er þess fullviss, að ef frv. þetta yrði samþykkt, mundu önnur form fyrir sparifjársöfnun barna og unglinga að mestu hverfa úr sögunni í framtíðinni, einfaldlega af þeirri ástæðu, að þetta sparnaðarkerfi býður bezt kjör. Fram að fermingaraldri mundu innistæðurnar byggðar upp að mestu af gjafafé, en eftir það af eigin framlögum unglingsins af sjálfsaflafé hans. E.t.v. mundu sæmilega stæðar fjölskyldur leggja fjölskyldubætur og meðlög inn á söfnunarbækur barna sinna. Það er erfitt að gera sér grein fyrir því, hve mikið fé kynni að safnast fyrir á þennan hátt í framtíðinni. Þar hlýtur að mestu að verða um getgátur að ræða. Á næstu 10 árum er líklegt, að muni fæðast hér á landi 50-60 þús. börn. Þó að hvert barn ætti að þeim tímaliðnum að meðaltali aðeins nokkur þús. kr. innistæðu, er ljóst, að heildarsöfnunin næmi þá hundruðum millj. En eftir 20 ár væru innistæðueigendurnir orðnir á 2. hundrað þús. og innistæðurnar með vöxtum og vísitöluuppbótum orðnar miklu hærri. Þá gæti verið hér um mjög stóra fjárfúlgu að ræða. Ég hef til gamans reynt að reikna það út, hve mikið barn mundi hafa ávaxtað fé sitt, ef slíkt kerfí, sem hér um ræðir, hefði gilt síðustu áratugina hér eða við skulum segja 21 ár aftur í tímann, að barn hefði í ársbyrjun 1943 lagt inn 1000 kr. og síðan hefðu þær verið ávaxtaðar eftir þessu kerfi, sem hér er byggt upp, með vöxtum og vísitöluuppbótum, og mér reiknaðist það til, - ég skal að vísu taka fram, að þetta var ekki mjög nákvæmlega reiknað, - að útkoman yrði sú, að þessar 1000 kr. væru eftir 21 ár, í ársbyrjun 1964, orðnar að 7500 kr. Ég vil þó taka fram til skýringar, að meira en þriðjung þessa tímabils voru vextirnir mjög lágir eða frá 2-31/2%. Mér er ljóst, að það er torvelt að byggja upp svona víðtækt sparnaðarkerfi, er nær til svo margra einstaklinga. Þær reglur, sem ég hef sett fram í frv., kunna því að þarfnast endurskoðunar og leiðréttingar. T.d. mætti gera kerfið áhrifaríkara strax í byrjun með því að láta það ná til barna, sem fædd eru fyrir 1. jan. 1966. Einnig mætti hugsa sér aðrar reglur um vísitöluuppbætur á spariféð. Ýmis slík atriði kunna að vera álitamál og um þau að vera skiptar skoðanir. En ég vona, að undirstöðuatriði frv. geti sem flestir hv. dm, verið sammála um og því megi vænta góðra undirtekta og góðrar fyrirgreiðslu þessarar hv. d. á frv. því, sem hér er fram borið. Ég leyfi mér svo að lokum að leggja til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Ég álít, að hér sé hreyft mjög athyglisverðri hugmynd, sem sjálfsagt sé að taka til velviljaðrar athugunar. Hér er um að ræða tilraun í þá átt að auka sparifjársöfnun, fyrst og fremst sparifjársöfnun ungmenna. En það er kunnara en frá þurfi að segja, að hér á landi er mikil þörf á aukinni sparifjársöfnun. Við þurfum hér fé til margvíslegra framkvæmda, og það fé verður í mörgum tilfellum ekki fengið með öðrum hætti en því, að sparifé sé safnað til þeirra framkvæmda. En því miður hefur ástand í efnahagsmálum verið þannig hér á landi að undanförnu, að það hefur ekki verið mjög hvetjandi fyrir menn til sparifjársöfnunar, því að sannleikurinn er sá, að þó að verðbólgan hafi farið illa með marga hér á landi, hygg ég þó, að hún hafi enga leikið verr en hina mörgu sparifjáreigendur. Ég held þess vegna og ég hef verið þeirrar skoðunar lengi, að það væri full ástæða til að gera ráðstafanir til að reyna að rétta hlut sparifjáreigenda með einhverjum hætti. Það er að sjálfsögðu gott að hvetja ungmenni til sparnaðar og mjög gagnlegt, ef það væri hægt með einhverjum hætti að koma inn þeirri skoðun hjá unglingum, að þeir ættu að safna sparifé til þess að verða betur færir um það á sínum tíma að stofna heimili, byggja sér íbúð, eignast bústofn eða önnur þau tæki, sem til þarf til þess að hefja þann atvinnurekstur, sem ungmennin ætla við að fást. En það hefur ekki blásið byrlega í því efni, því að sannleikurinn er sá, að þau ungmenni, sem lagt hafa fyrir fé og lagt það í sparisjóð, hafa verið herfilega blekkt, hafa blátt áfram, vil ég segja, verið svikin, af því að það hefur verið tekið við fé af þeim, það hefur verið lofað að ávaxta það fé og vissulega hefur það verið ávaxtað með vöxtum, en á sínum tíma, þegar sá ungi maður hefur ætlað að fara að nota þetta fé og hefur þurft á því að halda, hefur verðbólgan rýrt það að verðgildi um miklu meira en nemur þeim vöxtum, sem á það hafa þó bætzt á þessum tíma. Þetta er síi alvarlega staðreynd, sem menn verða að gera sér grein fyrir, þegar þeir eru að hvetja ungt fólk og aðra til sparnaðar og til þess að leggja í sparisjóði. Ég er ekki í nokkrum efa um það, að eitt aðalmeinið í okkar efnahagskerfi er einmitt þetta, hvernig farið hefur verið með sparifjáreigendur. Þar er undirstaðan að mörgu því, sem verst hefur farið í okkar efnahagskerfi. Ég hef þess vegna lengi haft þá skoðun, að það þyrfti að athuga leiðir í því efni að reyna að bæta hlut sparifjáreigenda, og ég hef verið þeirrar skoðunar, að við ættum að reyna að fara inn á þá braut í miklu ríkari mæli en hér hefur átt sér stað að verðtryggja spariféð. Og ég vil í þessu sambandi leyfa mér að mínna á það, að ég bar hér fram á Alþingi 1959 till. til þál. um að láta fara fram athugun á því, hvort ekki væri tiltækilegt eða hægt að koma við verðtryggingu á sparifé. Sú þáltill. fékk því miður ekki afgreiðslu þá. Seinna, ég ætla fyrir eitthvað 2 árum eða svo, bar hv. 10. þm. Reykv. fram till. til þál. um að láta fara fram athugun á því, með hverjum hætti við yrði komið verðtryggingu á fé lífeyrissjóða, ef ég man rétt. Sú till. var samþykkt, og ég hygg, að einhver athugun hafi farið fram um það efni. Ég held, eins og ég sagði áðan, að hér sé hreyft mjög athyglisverðri hugmynd og að það sé sjálfsagt að taka hana til mjög gaumgæfilegrar íhugunar. En ég held, að jafnframt þurfi að taka þetta mál allt, sem ég hef hér drepið á, til rækilegrar athugunar, spurninguna um verðtryggingu sparifjár, því að þetta atriði, sem þarna er um að ræða í þessu frv., er ekki nema einn lítill þáttur þess stóra máls, að vísu þáttur, sem ég skal ekki á nokkurn hátt gera lítið úr, ef það væri hægt með þessum hætti að auka áhuga ungmenna fyrir sparifjársöfnun og þannig væri gengið frá, að þau fengju þá á sínum tíma fjármuni sina til baka með nokkurn veginn óskertu verðgildi, en á því hefur verið óskaplegur misbrestur, eins og öllum er kunnugt um. Það er að sjálfsögðu svo, að það er öllum ljóst, sem tala um verðtryggingu sparifjár, hvort sem er í litlum mæli, eins og hér er gert, eða í stærri mæli, að einhverjir verða að borga og einhverjir verða að standa undir þeirri verðtryggingu. En frá mínu sjónarmiði er það kannske eitt höfuðatriðið, sem telja má sparifjártryggingu til gildis, það er einmitt þetta, að þegar slíkt skipulag væri upp tekið, þá væri kippt stoðum undan þeirri spákaupmennsku, sem hér á landi hefur því miður allt of mikið gætt að undanförnu, að menn hafa beinlínis spekúlerað í því að fá peninga til þess að koma þeim í framkvæmdir og festa þá í einhverjum fjármunum, sem fylgt hafa verðbólgunni eftir, og hafa þannig beinlínis grætt á verðbólgunni, grætt á kostnað sparifjáreigendanna, sem lagt hafa fjármunina til. Þetta er einföld og ómótmælanleg staðreynd, og hún felur í sér hróplegt ranglæti gagnvart sparifjáreigendum. En ég hygg, að það sé misskilningur, að þeir, sem sparifé eiga almennt, séu sérstakir auðmenn eða sérstaklega færir um að taka á sig töp. Ég hygg, að það sé mikill fjöldi manna og þ. á m. ungmenna, sem leggur spariféð til. Ég vil svo aðeins að lokum benda á það, að mér finnst þetta frv. þannig úr garði gert, að það þurfi að taka það að nokkru leyti til athugunar. Ég hefði t.d. haldið, að 1. gr. væri einfaldara að orða svo, að ungmenni ættu að fá afhenta gjöf, 200 kr. innstæðu frá Seðlabanka. Ég fæ ekki betur séð en hann sé nú sá raunverulegi gefandi samkv. þessari grein, en þarna stendur, að það sé Landsbankinn, sem á að gefa þetta, en svo á Seðlabankinn að endurgreiða honum. Þetta finnst mér dálítið vafasamt fyrirkomulag og í öllu falli, ef þetta fyrirkomulag ætti að hafa, býst ég við, að hinir viðskiptabankarnir mundu ekki fella sig vel við það hagræði, sem Landsbankanum er þarna veitt, að honum er falið að gefa annarra fé. Ég býst við, að það yrðu þá allir viðskiptabankarnir að fá samsvarandi aðstöðu, aðstöðu til að gefa ungmennum þetta fé, en Seðlabankinn ætti svo að endurgreiða þeim þetta aftur. Þetta er smávægilegt formsatriði, en ég bendi aðeins á þetta. Ég held sem sagt, að það sé vel farið, að þessu máli er hér hreyft, en ég held, að það þurfi að taka það allt, ef vel á að vera, á miklu breiðara grundvelli en hér er gert.



Herra forseti. Ég get tekið undir það með hv, siðasta ræðumanni, að ég tel, að hér sé að ýmsu leyti merku máli hreyft, og einmitt í tilefni af því, að hv. síðasti ræðumaður drap á það, að ég hefði verið flm. að till., sem er þessu máli skyld, vildi ég segja hér örfá orð. Varðandi þá till., sem fól fyrst og fremst í sér verðtryggingu líftrygginga og frjálsra lifeyrissjóða, vildi ég aðeins upplýsa það, að mér var falið að undirbúa álitsgerð um það efni. Það gerði ég og skilaði henni til réttra stjórnarvalda á s.l. vetri, og vænti ég þess, að það mál sé nú til athugunar, hvaða nánari till. eða framkvæmdir sem kunna út úr því að koma. En varðandi það frv., sem hér liggur fyrir, hygg ég, að flestir geti verið hv. flm. sammála um það, að sparifjársöfnun ungmenna, þótt hún sé allra góðra gjalda verð, er með því fyrirkomulagi, sem nú er á henni, þannig, að verulegs árangurs er varla af henni að vænta. Þær fjárhæðir, sem lagðar eru fram í þessu skyni, eru svo hlægilega lágar, eða aðeins 10 kr., eins og hv. flm. upplýsti, að ég hugsa, að það sé algengt, að þessar bækur séu ekki einu sinni hirtar af öllum, og auk þess mun sú fjárhæð, sem verðtryggingin nær til, vera mjög takmörkuð, eftir því sem ég bezt veit. Mig minnir, að til skamms tíma hafi þetta aðeins verið 1000 kr., svo að ég held, að það geti varla verið álitamál, að ef leggja á áherzlu á það að efla sparifjársöfnun barna og ungmenna með verðtryggingu, þá þurfi eitthvað frekara að gera í þeim efnum en nú er gert. Hitt er svo annað mál, hvort sú leið, sem á er bent í þessu frv., er sú rétta, og hjá mér vaknar fyrst sú spurning, hvort ekki væri ástæða til þess, ef inn á þessa braut er farið, að gera verðtrygginguna víðtækari en þetta frv. gerir ráð fyrir. Sú verðtrygging, sem hér er farið fram á, mundi aðeins ná til þeirra barna, sem fædd eru eftir næstu áramót. En þá vaknar sú spurning, hvort ekki sé ástæða til þess líka að gera eitthvað fyrir þau börn, sem þegar eru fædd, auk þess sem um það má deila, hvort verðtrygginguna á að binda því skilyrði, að féð sé bundið í 21 ár. Þessi atriði og önnur hljóta eðlilega að koma til umhugsunar og athugunar, þegar þetta mál er til meðferðar, og sérstaklega það, hvort ekki sé ástæða til þess að stíga miklu stærri spor í þessu efni en hér er lagt til. Og í því efni skilst mér, að skoðanir mínar og hv. 3. þm. Norðurl. v., sem hér talaði áðan, falli mjög saman, og er það mér ánægjuefni. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um þetta mál að svo stöddu. En ég er fús til þess fyrir mitt leyti að stuðla að því, að þetta mál verði vendilega athugað í þeirri nefnd, sem lagt er til að fái það til meðferðar.



Herra forseti. Ég vil taka undir orð hv. síðustu ræðumanna. Hér er á ferðinni athyglisvert mál og mál, sem er að vissu leyti liður í miklu stærra vandamáli. Spurning er, hvort einmitt þessi verðrýrnun sparifjárins er ekki einn meginþátturinn í því að viðhalda þeirri verðbólgu, sem við eigum við að stríða nú um mörg ár. En það er stórt mál og mikið. Hér er um það að ræða að verðtryggja sparifé barna og ég tel það vera sérstaklega mikilsvert, eiginlega miklu mikilsverðara mál en ölt önnur verðtrygging sparifjár. Ég er þess vegna ekki alveg sammála hv. síðustu ræðumönnum um það, að þetta mál eigi að tengja verðtryggingu sparifjár í víðtækustu merkingu og athuga það allt frá grunni. Ég er ekki sammála þeim í þessu atriði, ef það á að verða til þess að tefja framgang þessa máls, sparifjársöfnun og verðtryggingu sparifjár barna, því að það mál hefur alveg sérstaka hlið, sem verðtrygging sparifjár að öðru leyti hefur ekkí, og það er uppeldisgildið. Í mörg ár hefur það verið erfitt verkefni fyrir foreldra og aðra uppalendur að brýna sparnað fyrir börnum sínum, en það var þó talin dyggð áður fyrr. Það er svo nú, að það er blátt áfram hlægilegt að ætlast til þess, að foreldrar hvetji börnin sín til þess að leggja peninga sina í banka, því að það er sennilega erfitt að verja fénu verr á annan hátt. Þetta er vandamál, og þeir, sem hafa uppeldismál með höndum, finna áreiðanlega fyrir þessu. Það er enginn grundvöllur til í okkar þjóðfélagi fyrir því að innræta börnum sparnað. Ef þetta frv. yrði að lögum efnislega, væri þó fenginn nokkur grundvöllur fyrir því, að unnt væri á ný að innræta börnum sparsemi, innræta börnum að fara vel með peninga. Það er verðtrygging sparifjárins, sem hér þarf til. Ég stend hér upp eingöngu til þess að benda á þetta og skora á hv. fjhn. að taka þetta mál fyrir af fullri alvöru og röggsemi, eins og það liggur fyrir, verðtryggingu sparifjár barna, en láta heldur bíða aðrar hliðar á verðtryggingu sparifjár vegna þess, sem ég gat um, að hér er í húfi mikið og mikilvægt uppeldíslegt mál. Ég er mjög ánægður með, að frv. um þetta efni skuli fram komið hér í hv. d., og ég er sérstaklega ánægður með það, af því að það kemur frá stuðningsmanni hæstv. ríkisstj. Það var þessi hv. þm., sem mér fannst fyrir 1-2 árum nánast sjá rautt, ef hann heyrði minnzt á verðtryggingu eða vísitölutryggingu. Hér er sýnilega um framför að ræða í stjórnarliðinu, a.m.k. viðurkenningu á staðreyndum, þeim staðreyndum, að öll hin gullnu loforð viðreisnarinnar eru orðin að engu fyrir löngu, og nú verður að taka til frá byrjun á ný. Það finnst mér til fyrirmyndar, að fram skuli koma hjá hv. flm. viðurkenning á þessu, því að það er alltaf gott að geta lært.