Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. félmn. (Margrét Frímannsdóttir) Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 1192 um frv. til l. um breytingu á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga frá félmn. ,,Nefndin hefur komið saman á ný til að fjalla um frv. eftir breytingar sem gerðar voru á því í meðferð neðri deildar. Nefndin telur breytingarnar ásættanlegar og mælir því með að frv. verði samþykkt eins og það liggur fyrir á þskj. 1173. Guðmundur H. Garðarsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Guðrún Agnarsdóttir sat fund nefndarinnar og er samþykk þessu áliti.`` Undir rita allir aðrir nefndarmenn félmn. Ed. Við þetta er aðeins því að bæta að við fórum yfir þær brtt. sem Nd. hafði gert á frv. um verkaskiptingu og vorum sammála um að betur sjá augu en auga þó að í sumum tilfellum væri þar aðeins um orðalagsbreytingar að ræða, en eins og fram kemur í nál. teljum við þær allar ásættanlegar og mælum því, eins og við höfum áður gert, með því að frv. til l. um breytingu á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga verði að lögum.

Skúli Alexandersson Herra forseti. Ég var einn um það að greiða atkvæði gegn ákveðnum greinum frv. um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og mér þykir skylt að koma hér upp nú og þakka hv. félmn. Nd. fyrir að hafa breytt frv. mikið frá því að það var afgreitt frá hv. Ed. Það er af og frá að það séu aðeins orðalagsbreytingar heldur eru það sem betur fer nokkrar og góðar efnisbreytingar. Þar er sérstaklega um að ræða breytingar í sambandi við tónlistarskólana og breytingar í sambandi við dagvistarmálin. Ég veit ekki hvort ég á að orða það þannig að hv. félmn. Nd. hafi ekki treyst sveitarstjórnarmönnum eins vel og hv. þm . Ed., en staðreyndin er sú að breytingar þær sem gerðar hafa verið á frv. í Nd. eru á þann veg að mér finnst frv., eins og segir í nál. hv. félmn. þessarar hv. deildar, mikið ásættanlegra eftir þær breytingar en það var þegar það fór frá okkur héðan til Nd. Ég vil þó segja að ég hefði viljað að þar hefði verið meira að gert í sambandi við tónlistarskólana og einnig með dagvistunarstofnanirnar, en breytingarnar eru á þann veg að opinbert og eðlilegt eftirlit verður haft með þessum greinum báðum þannig að það megi treysta því að kennslan og framkvæmd þessara þátta verði á þann veg að hún verði svipuð alls staðar á landinu og þá innan ákveðinna marka og reglna sem opinberir aðilar setja. Ég undirstrika að ég hef alltaf treyst sveitarstjórnarmönnum vel og geri enn, en ég tel að einmitt þessar breytingar, sem gefa möguleika til þess að fá reglur um það hvernig þessir þættir skuli vera, séu mjög af hinu góða. Ég endurtek að mér finnst að eins og frv. er núna sé það orðið mikið ásættanlegra en það var áður og að þær breytingar sem gerðar voru á frv. í Nd. séu mikið meira en orðalagsbreytingar. Þær eru þó nokkuð miklar efnisbreytingar.

Frsm. meiri hl. félmn. (Margrét Frímannsdóttir) Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. frá meiri hl. félmn. um frv. til l. um tekjustofna sveitarfélaga á þskj. 1193: ,,Nefndin hefur komið saman á ný til að fjalla um frv. eftir breytingu sem gerð var á því í meðferð neðri deildar. Meiri hl. nefndarinnar getur ekki fallist á breytingu neðri deildar og vísar í því sambandi til álits nefndarinnar á þskj. 765. Til að koma hins vegar til móts við sjónarmið neðri deildar flytur nefndin brtt. á sérstöku þingskjali sem hún væntir að sé ásættanleg fyrir flesta aðila. Um orðalag þeirrar tillögu hefur verið haft samráð við Ævar Ísberg vararíkisskattstjóra. Brtt. nefndarinnar miðar að því að taka af öll tvímæli um það að sú undanþága, sem lagt er til að mjólkurbú hafi frá greiðslu aðstöðugjalds, nái ekki til annarrar framleiðslu en mjólkurafurða. Undanskilin er því framleiðsla eins og ávaxtagrautar og vín sem nú er farin að tíðkast í sumum mjólkurbúum.`` Undir þetta rita Margrét Frímannsdóttir, Karl Steinar Guðnason, Jóhann Einvarðsson og Valgerður Sverrisdóttir. Brtt. sem er á þskj. 1194 er við 34. gr.: ,,C-liður 2. mgr. orðist svo: Starfsemi sláturhúsa og mjúlkurbúa. Undanþága mjólkurbúa nær einungis til framleiðslu mjólkur og mjólkurafurða.`` Í hv. Nd. var gerð sú breyting á frv. að hún fól í sér að undanþága mjólkurbúa frá því að greiða aðstöðugjald var felld út og eins og kemur fram í nál. gat nefndin ekki fallist á það en reyndi að ná samkomulagi með viðræðum við nefndarmenn hv. Nd. um það orðalag sem er á brtt. á þskj 1194.

Júlíus Sólnes Virðulegi forseti. Minni hl. hv. félmn. í Ed. skilar ekki sérstöku nál. og ég fyrir mitt leyti og við þingmenn Borgfl. í Ed. höfum ekki séð ástæðu til að leggja fram sérstaka brtt. Ég vil þó lýsa í stuttu máli skoðun minni á því atriði sem kemur fram á þskj. 1194, þeirri brtt. sem meiri hl. hv. félmn. leggur til. Ég er ekki sáttur við brtt. eins og hún lítur út. Ég hefði talið eðlilegast að það yrði greitt aðstöðugjald af rekstri bæði sláturhúsa og mjólkurbúa. Hins vegar skil ég vel þau sjónarmið og rökstuðning fyrir því að það sé óeðlilegt að hækka verð á hefðbundnum mjólkurafurðum með þeim hætti að leggja aðstöðugjald á starfsemi mjólkurbúa. Nú er kannski rétt að rifja upp að fyrir um hálfu öðru ári var mikið um það talað að skattheimta á vegum ríkisins og opinberra aðila ætti að vera réttlátari, einfaldari og skilvirkari. Það átti nánast að setja skatt á allt, en síðan átti ríkið að endurgreiða skatta ef ástæða þætti til með sérstökum ávísunum sem sendar væru beint til launþega einhvern tíma í ágúst. Helst átti að láta líta svo út að þær kæmu beint úr flokkssjóðum ákveðins stjórnmálaflokks sem ég ætla ekki að nefna hér. En hér er farin sú leið að undanþiggja starfsemi mjólkurbúa til að halda niðri búvöruverði, þ.e. hvað varðar mjólkurafurðir. Ég get að mörgu leyti fallist á þá röksemdafærslu. Hins vegar er ýmiss konar framleiðsla í mjólkurbúum sem ég tel að ætti skilyrðislaust að vera með aðstöðugjaldi og þar á ég við t.d. ísgerð, jógúrtframleiðslu og margt fleira, skyr blandað með alls kyns ávöxtum og þannig mætti lengi telja. Ég sé í sjálfu sér ekki neina ástæðu til að undanskilja þessa framleiðslu aðstöðugjaldsgreiðslum. Ég gæti hins vegar fallist á að vinnsla nýmjólkur, rjóma, undanrennu og mysu og þess háttar, súrmjólkur og skyrs, væri undanþegin aðstöðugjaldi, en þá fer að verða mjög erfitt að greina þarna á milli. Hvað varðar starfsemi sláturhúsa er líka það vandamál til staðar að í sláturhúsum getur farið fram margvísleg önnur starfsemi en bein slátrun búfjár og þar með væri fullt eins ástæða til að skilja frá þá starfsemi sláturhúsa sem ekki er eðlilegt að undanskilja aðstöðugjaldi. Þess vegna get ég ekki fallist á þessa brtt. eins og hún liggur fyrir, en mun að öðru leyti láta málið afskiptalaust.

Skúli Alexandersson Herra forseti. Ég starfaði í þeirri nefnd sem undirbjó þetta frv. og þar voru nefndarmenn sammála um að jafna svo sem kostur væri aðstöðu sveitarfélaga til tekjujöfnunar, m.a. með því að undanþágur frá skattskyldu yrðu alveg í lágmarki. Nú hefur upphaflegu frv. verið breytt, og var breytt hér í hv. Ed., á þann hátt þegar það kemur frá Nd. nú að rekstur sláturhúsa er undanþeginn aðstöðugjaldi. Með þeirri brtt. sem hér liggur fyrir er lagt til að svo verði einnig hvað varðar framleiðslu mjólkur og mjólkurafurða í starfsemi mjólkurbúa. Báðar þessar undanþágur eru mjög ranglátar gagnvart viðkomandi sveitarfélögum og um leið er verið að hverfa frá þeirri meginstefnu, sem átti að vera í væntanlegum lögum um tekjustofna sveitarfélaga, að aðstaða sveitarfélaga til skattheimtu yrði jöfn, a.m.k. sem jöfnust. Því miður er það svo, og það er að koma í ljós, að það er ekki allt sem sýnist í sambandi við stöðu mjólkurbúa. Ef grannt er skoðað kemur nefnilega í ljós að mjólkurstöðvarnar greiða söluskatt og vörugjald til ríkisins af vélum og aðföngum sem sjávarútvegur og samkeppnisiðnaður greiðir ekki. Greinilegt er að við sem fjölluðum um tekjustofnafrv. áður en það var lagt fram á hv. Alþingi höfum unnið þar af nokkru kappi með jöfnunarþátt tekna fyrir sveitarfélögin efst í huga. Forsjáin gagnvart þeim fyrirtækjum sem við vildum leggja gjald á var kannski ekki eins mikil, hvorki hjá okkur í nefndinni né ráðuneytinu sem nefndarstarfið var unnið fyrir, en eðlilega hefðu átt að koma upplýsingar frá ráðuneytinu um stöðu þeirra fyrirtækja sem var verið að leggja til að ættu nú að bera þennan ákveðna skatt sem ekki hafði verið lagður á þær áður. Verkaskiptingar- og tekjustofnafrumvörpin eiga að vera, eins og margoft er búið að lýsa yfir á hátíðarsamkomum, til þess að gera skiptin milli sveitarfélaga og ríkisins hreinni. Til þess að svo verði, þegar þessi frv. verða orðin að lögum, þarf ríkið að hætta að mismuna fyrirtækjum í skattheimtu. Ég er að segja að til þess að við getum samþykkt að leggja aðstöðugjald á mjólkurframleiðslu og sveitarfélögin fái að njóta þeirra tekna sem af þeim mundu hljótast verður ríkið að hætta að skattleggja þessa atvinnugrein umfram aðrar. Það er fráleitt að íþyngja mjólkurframleiðslu í skattlagningu jafnvel þótt það sé réttlætismál þar sem þessi fyrirtæki hafa starfsemi sína að viðkomandi sveitarfélög fái af þeim aðstöðugjald líkt og af öðrum atvinnurekstri. Samkvæmt þeim upplýsingum sem oddviti Laxárdalshrepps, Sigurður Rúnar Friðjónsson, sem jafnframt er mjólkurbússtjóri í Búðardal, veitti mér nú fyrir hádegið veldur þessi aukaskattheimta á mjólkurbúin um 30% kostnaðarauka í sambandi við tækjakaup og að hluta til aðföng. Þannig kostaði átöppunarvél fyrir jógúrt, sem samlagið í Búðardal var nýbúið að kaupa, 600 þús. kr. meira en ef hún hefði verið keypt af sultuframleiðanda. Vélin kostaði samlagið í Búðardal 2,1 millj. kr., en sultugerð í samkeppnisiðnaði þyrfti aðeins að greiða 1,5 millj. kr. fyrir sams konar átöppunarvél. Ég hef sem sagt skipt um skoðun frá því að ég vann að undirbúningi þessa frv. hvað varðar það að samþykkja nú þegar álagningu aðstöðugjalds til sveitarfélaga á fyrirtæki í mjólkurframleiðslu. Ástæðan er sú að á meðan ríkið innheimtir hjá þessum fyrirtækjum skatta umfram önnur í svipuðum rekstri er það ekki framkvæmanlegt. Ríkið verður að afleggja þessa skattheimtu til þess að sveitarfélögin geti náð rétti sínum. Fleira kemur reyndar til þegar málin eru skoðuð betur. Það er greinilegt að í sambandi við mjólkursamlögin á sér stað óeðlilega mikil tvísköttun aðstöðugjalds á þessa vöru. Mikill hluti t.d. framleiðslu mjólkurbús á Höfn í Hornafirði fer hingað suður til Reykjavíkur. Það er búið að vinna hana að ákveðnu marki á Höfn og á það er lagt aðstöðugjald. Aðstöðugjald mundi aftur verða lagt á sömu vöruna í sölu hér ef samþykkt yrði sú brtt. sem samþykkt var á frv. í Nd. Þarna er tvísköttun, margsköttun. Það er líka annað sem við þurfum að líta á þegar verið er að ræða um aðstöðugjald á mjólkurbúin við þær aðstæður sem þau búa við núna. Þegar ríkið skattleggur mjólkurbúin er verið að leggja á skatt fyrir ríkiskassann. Aftur á móti, ef við náum að leggja aðstöðugjald á fyrirtækin sem ég held enn fram að sé réttlætismál, erum við þá að halda skattpeningnum heima. Þess vegna verður --- og flm. þessarar brtt. í Nd., einn er hér a.m.k. staddur, þurfa að huga að að fá því breytt --- ríkið að hætta að skattleggja þessi fyrirtæki umfram það sem gert er við önnur fyrirtæki í svipuðum rekstri. Sjálfsagt kemur í ljós þegar verður farið að framkvæma þessi lög um tekjustofna sveitarfélaga að þar hefur kannski fleira verið unnið meira af kappi en forsjá en tillagan um að leggja aðstöðugjald á mjólkurbú, en vonandi veldur það ekki miklum skaða og vitaskuld er að því stefnt að leiðrétta það fljótt þótt það takist ekki við umfjöllunina. --- Ég vildi biðja hv. formann félmn. að vera hér í deildinni.

Ég er að hlusta á þig.

Ég tel að umfjöllun hv. félmn. í hv. deild hafi ekki verið sem skyldi og hún hafi að mörgu leyti verið betri í Nd., miklu betri jafnvel. En það sem ég held að hafi þó verið sérstakt við umfjöllun þessa máls á hv. Alþingi er að á nefndarálitum, öðrum en þeim sem hér er lagt fram, er tekið fram að þeir sem hafi fjallað um þessi mál með nefndinni séu starfsmenn félmrn. Þessu máli hefur sem sagt verið ýtt áfram meira af kappi en forsjá á þann veg að það frv. sem búið var til af þeirri nefnd sem ég sat í og hef verið að tala hér um og ráðuneytinu skyldi fara sem mest óbreytt í gegnum hv. Alþingi. Ég held að það hafi verið ókostur við þá umfjöllun sem hér hefur átt sér stað. Þó að ég viðurkenni að frv. sem hér er verið að ræða um á lokastigi sé mjög mikið framfaraspor held ég að það hefði þurft betri umfjöllun í hv. Alþingi án þess að ráðuneytismenn sætu þar yfir og stjórnuðu raunverulega vinnu. Ég undirstrika að ég tel að sú lenska, sem komin er upp meira og minna á hv. Alþingi, að ráðuneytismennirnir semji frv. og fylgi þeim síðan eftir í gegnum þingflokka og umræður í nefndum sé ekki af hinu góða. Það hlýtur að vera hægt að fá fleiri og aðra til að fjalla um þessi mál í nefndum en þá sem semja frumvörpin og eru að vinna sem slíkir að því að styðja sitt eigið málefni og sitt eigið afkvæmi og láta það breytast sem minnst.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið varð ekki samstaða innan félmn. um þá brtt. sem flutt er á þskj. 1194. Hv. 14. þm. Reykv. Guðmundur H. Garðarsson og ég munum ekki greiða þessari brtt. atkvæði. Við erum á móti henni og leggjum til að frv. verði samþykkt eins og það kom beint frá Nd.

Egill Jónsson Virðulegi forseti. Ég fagna því að hér skuli ekki hafa komið fram nál. frá minni hl. Það sýnir það eitt að um þessi mál, eins og kom greinilega fram við umræðuna í Nd., eru skiptar skoðanir. Menn hafa ekki náð valdi á því við þessa umræðu að færa þetta mál og afgreiðslu þess í þann farveg sem bærilega getur talist líðanlegur. Hér er verið að tala um aðstöðugjöld á vinnslustöðvar landbúnaðarins eins og þær eru gjarnan kallaðar, vinnslustöðvar í sláturiðnaði og mjólkuriðnaði. En það verður vissulega að hafa í huga að þegar verið er að tala um skatta á þessi fyrirtæki og þegar verið er að tala um að það eigi að afnema undantekningar eða forréttindi verða menn líka að hafa hugfast hvert skattlagningarféð fer. Það held ég að við þurfum að gera miklu víðar en bara í þessari grein. Sú skattlagning sem hér er verið að tala um er fjármagnsflutningar frá framleiðslunni, frá þeim stöðum þar sem þessi framleiðsla verður til og yfir í þéttbýlið. Þetta er grundvallaratriði í þessum efnum. Ég vek sérstaklega athygli á þessu í því sambandi að við höfum fengið ýmislegt að heyra um landbúnaðinn og þá framfærslu sem menn hafa svo mjög verið að tala um að þjóðarbúið hefði af þeim atvinnuvegi. Ég hripaði það þess vegna upp á blað hjá mér með mjög ófullkomnum hætti hvernig aðstöðugjöld eru lögð á t.d. mjólkurframleiðsluna og mjólkurvörurnar. Mér sýnist að það sé a.m.k. gert þrisvar sinnum eins og málum er nú háttað. Eins og þessi mál koma frá Nd. yrði breytingin sú að aðstöðugjöld yrðu lögð a.m.k. fimm sinnum á sumar mjólkurvörur. Nú skal ég til gamans telja þetta upp. Í fyrsta lagi eru bændur landsins aðstöðugjaldaskyldir. Þar eru teknir fyrstu skattarnir af þessari framleiðslu í formi aðstöðugjalda. Frá framleiðendum berst nú straumurinn til vinnslustöðvanna og þar kæmi þá önnur skattlagning ef vinnslustöðvarnar yrðu skattlagðar. Frá vinnslustöðvunum fer svo framleiðslan til dreifingaraðilanna, þ.e. Mjólkursamsölunnar hér í Reykjavík m.a. sem er með mjög stóran hluta af þessari dreifingu og Osta- og smjörsölunnar hér í Reykjavík sem er líka með mjög stóran hluta af þessari dreifingu. Þá kæmi þriðji aðilinn sem væri skattlagður fyrir aðstöðugjöld. Frá þessum dreifingarstöðvum fer þessi framleiðsla inn í verslanirnar sem auðvitað eru líka aðstöðugjaldsskyldar. Þar er þá komið að fjórða þrepinu í þessum efnum. Það eru til fyrirtæki sem eru aðstöðugjaldsskyld sem kaupa þessar vörur í smásölu. Þá kemur fimmta þrepið. Það má vel vera að þau séu fleiri en þessi fimm. Þetta sýnir að aðstöðugjaldið sem slíkt er hreint afskræmi og það ætti að sjálfsögðu ekki að vera til í þessari almennu skattlagningu. Ég vek athygli á því að allan þennan feril eru mjólkurvörurnar að hækka í verði og að tekjurnar sem fara yfir í þjónustugeirann í þjóðfélaginu fara ekki til þeirra sem upphaflega mynda þessi verðmæti. Hér er að sjálfsögðu um fullkomlega óeðlilega skattlagningu að ræða eins og hún birtist. Ég fæ ekki séð að það væri til úrbóta að bæta við tveimur aðilum sem gætu lagt aðstöðugjald á þessa vöru fram yfir a.m.k. þá þrjá sem gera það nú. Þar af leiðandi mun ég greiða þessari tillögu atkvæði. Það sem hefur verið fullkomin röksemd fyrir því að lögð séu aðstöðugjöld á þessi fyrirtæki í mjólkuriðnaði er að að sumu leyti eru þau með sambærilega framleiðslu og önnur fyrirtæki, t.d. brauðgerð og annað þess háttar. Það er fullkomlega eðlilegt að sambærilegur rekstur njóti sömu kjara í þessum efnum. Þess vegna finnst mér kostur við álit meiri hl. að sérstaklega skuli tekið fram að sú framleiðsla sem leiðir þannig af sér ójöfnuð í viðskiptum skuli vera skattlögð með sama hætti. Ég vek athygli á því að það er ekki búið að leggja aðstöðugjöld á brauðgerð og aðra þess háttar vöru austur í Hornafirði eða norður í landi. Það er auðvitað ekki gert fyrr en sú framleiðsla á sér stað í þessum fyrirtækjum. Þannig er hér um allt aðrar aðstæður að ræða en í hinni hefðbundnu mjólkurframleiðslu og mjólkuriðnaði. Það eru fullkomin rök fyrir því að þær greinar framleiðslu þessara fyrirtækja séu skattlagðar með sama hætti og gerist annars staðar þar sem þær eru framleiddar. En það á ekki að blanda því saman við mjólkuriðnaðinn sem slíkan. Ég fagna því að það skuli vera gerður greinarmunur þar á því á þessu er grundvallareðlismunur. En ég vil svo að lokum, herra forseti, lýsa því yfir að ég er ánægður yfir því að þessi umræða skuli hafa farið hér fram í Alþingi, bæði í Nd. og líka í Ed., og ég vona að hún verði til þess að vekja menn til umhugsunar um það hvað aðstöðugjaldið í heild sinni er hæpinn tekjustofn fyrir sveitarfélögin og ranglátur á margan hátt. Ég held að það sé grundvallaratriði í þeim efnum að menn skoði þennan tekjustofn við betra tækifæri því eins og ég sagði er þessi stofn, sérstaklega aðstöðugjaldsstofninn, sérstaklega óhagstæður fyrir dreifbýlið. Hann er fjármagnstilflutningur. Það verður að gjalda tvísköttunar eða þrísköttunar eins og allir vita og það er ósanngjarnt og óeðlilegt. Ég fagna því að þessi mál hafi komið til umræðu í Alþingi. Ég vona að það verði til þess að menn líti meira til með því í framtíðinni hvernig beri að haga þessari skattlagningu.

Sjávarútvegsráðherra (Halldór Ásgrímsson) Herra forseti. Ég hefði í sjálfu sér ekki þurft að kveðja mér hljóðs ef ég hefði þá áður hlustað á ræðu hv. 4. þm. Austurl. því það kom mjög skýrt fram í henni um hvað þetta mál snýst og ég er sammála því sem hann sagði. Ég vildi aðeins leggja á það áherslu að meinsemdin í þessu máli er sú að aðstöðugjaldið er versti skattur sem til er í íslensku skattakerfi og er í sjálfu sér ekki hægt að verja hann. Þetta er skattur sem leggst á veltu og tekur ekkert tillit til afkomu og hann er í mörgum tilvikum mjög ranglátur og leggst mjög misjafnlega á vöruverð í landinu. Það sem hér er um að ræða er að sjáfsögðu ekki að skattleggja viðkomandi fyrirtæki því öll skattlagning kemur með einum eða öðrum hætti fram í vöruverði eða þeirri þjónustu sem seld er. Það hefur verið þannig um langan tíma að það hefur verið litið öðruvísi á svokölluð umboðssöluviðskipti en önnur viðskipti. Þannig er það í mörgum tilvikum að menn sjá sig tilneydda að versla með vörur í umboðssöluviðskiptum m.a. til þess að komast fram hjá þessari skattlagningu, og er ekkert óeðlilegt við það. Um langan tíma hefur það verið þannig að því er varðar landbúnaðarvörur, og þá tala ég af þeirri reynslu sem ég öðlaðist áður fyrr þegar ég kom nálægt slíkum uppgjörum, að litið hefur verið á vinnslustöðvar landbúnaðarins sem umboðssöluviðskipti í þessum skilningi. Ég sé ekki hvaða nauðir rekur til þess að breyta þessu nú, einmitt á þeim tíma sem þessar vinnslustöðvar eiga í meiri erfiðleikum en nokkru sinni fyrr. Það þykir e.t.v. góð latína á hv. Alþingi að auka skattlagningu á fyrirtæki sem eru í miklum taprekstri og þá er rétt að grípa tækifærið þegar verst stendur á. Með þeim hætti væri að sjálfsögðu verið að auka skattlagningu sem er í útsöluverði landbúnaðarvörunnar sem mundi þá koma fram í hækkuðu vöruverði eða aukinni niðurgreiðsluþörf. Ég er því þeirrar skoðunar og hef ávallt verið að þessi mál eigi að vera óbreytt og ekki eigi að gera neina breytingu þar á þar til menn manna sig einhvern tímann upp í að leggja þennan vitlausa skatt niður. Það er eins og með marga aðra skatta að þá þarf að finna eitthvað annað í staðinn, en ég vona að ég lifi þann dag að sjá aðstöðugjald lagt niður á Íslandi.

Eyjólfur Konráð Jónsson Herra forseti. Óvænt varð þetta æðiskemmtileg umræða og uppbyggileg þegar hæstv. sjútvrh. kom í pontuna og lýsti því m.a. yfir að allir skattar væru í eðli sínu þannig að þeir lentu út í vöruverðinu um síðir og að lokum á alþýðu manna. Þetta er alveg laukrétt hjá hæstv. ráðherra. Og hann lýsti því að hann hefur haft starfa af því að sjá um framtöl fyrirtækja og þar komist að raun um hverjir það voru sem að lokum greiddu skattana. Það var alþýða landsins. Nú get ég verið sammála honum um að aðstöðugjald geti verið jafnhæpið og margir skattar aðrir. Nánast á hverjum degi erum við að afgreiða einhver skattahækkunarlög. Að vísu erum við stjórnarandstæðingar yfirleitt á móti þeim, en þau eru að renna hér í gegn eitt af öðru. T.d. ætlar ríkið á eftir, að mér skilst, að skattleggja sjálft sig um nokkra tugi milljarða, þ.e. að taka tvöfalt gjald fyrir ríkisábyrgðir ríkistryggðra banka, þ.e. Landsbankans og Búnaðarbankans. Það á að færa nokkra milljónatugi beint úr bönkum þessum, af því að þeir eru svo aflögufærir og eiga svo létt með að lækka vextina eins og allir vita, og yfir í kassa hæstv. fjmrh. Sá skattur er enn þá vitlausari en aðstöðugjald. Ég hef heyrt svolítið um skattalög líka í öðrum löndum. Menn eru ekki á því að svokallaður ,,business tax`` eða veltuskattur sé endilega sá versti. Ef fyrirtækin græða borga fyrirtækin þann skatt. Fyrirtæki á Íslandi eru hins vegar með þeirri náttúru og þeim eru búin slík starfsskilyrði að þau græða yfirleitt ekki og velta þess vegna öllum sköttum beint út í verðlagið og á bök alþýðunnar. Það var alveg laukrétt athugasemd hjá hæstv. ráðherra. Nú situr síst á mér að ætla að tefja þessa umræðu með því að nægar eru annirnar, en ég komst ekki hjá að vekja athygli á þessari yfirlýsingu hæstv. ráðherra vegna þess að hún verðskuldar að menn fari nú loksins að hugsa um það að skattahækkanir eins og við höfum upplifað síðustu ár og áratugi jafnvel, stanslausar skattahækkanir, keyra auðvitað áfram verðlag. Þær rýra kjör alþýðu, þær keyra upp verðbólguna og þær auka halla ríkisins. Við sáum í fyrra gatið sem átti að fylla upp í með 3 milljörðum í sköttum eins og það var kallað, en það átti að hafa borð fyrir báru og þess vegna voru skattarnir hækkaðir um 5 milljarða til þess að gatið mundi nú örugglega lokast og jafnvel velta út úr kassanum eitthvað af peningum. Það urðu 7,2 milljarðar þegar upp var staðið. Nú er verið að dengja á sköttum dag hvern, nýjum og nýjum sköttum, fyrst og fremst í ríkissjóð en ekki til sveitarfélaganna. Aðstöðugjaldið fer þó til sveitarfélaganna og sveitarstjórnir eru í návígi við borgarana og reyna kannski þess vegna að stilla sköttum í hóf því að þær vilja gjarnan, sumar hverjar, láta kjósa sig aftur. Skattarnir eru hins vegar með því eðli að þeir keyra áfram verðbólguna. Þeir velta ekki bara beint upp á bök alþýðunnar eins og ráðherrann sagði. Þeir keyra áfram verðbólguna og þeir auka hallann á ríkissjóði. Það er staðreynd málsins. Þeir hafa gert það vegna þess að það eru nefnilega tveir dálkar í fjárlögunum. Það gleymist alltaf þegar verið er að loka gatinu að það er líka til gjaldahlið. Yfirlýsingin sem gefin var af fyrrverandi hæstv. fjmrh. þegar leið á sl. ár var sú að hallinn yrði mikill vegna þess að tekjurnar hækkuðu minna en gert var ráð fyrir en gjöldin miklu meira. Síðan er bara reiknað og reiknað og útkoman 7,2 milljarðar í staðinn fyrir 5 milljarðar í afgang. Þessa hlið á dæminu mætti hæstv. ráðherra líka íhuga af því að hans stjórn og hans stjórnir eru núna einmitt að endurtaka þennan leik. Auðvitað verður fólkið að velta þessum byrðum af sér. Og ríkisgjöldin eru nánast bara tvennt, þ.e. bein og óbein vinnulaun og gjaldeyrisnotkun. Þegar gengið er fellt annan hvern dag eða svo og launin hækka og allur kostnaður verður hærri í þjóðfélaginu er gjaldahliðin fyrst og fremst að hækka og hún hækkar fyrr og hún hækkar meira en tekjurnar. Þess vegna verður hallinn á því ári sem nú er senn hálfnað hærri en nokkurn tíma áður í sögunni. Það er ég alveg sannfærður um, líka þó að teknir séu smápinklar eins og af sjálfu sér með bankasköttunum sem núna er verið að leggja á. Við eigum mörg mál óafgreidd og ég lofaði að tefja ekki umræðuna, en það var svo merkilegt sem hæstv. ráðherra lagði inn í hana að það var ómögulegt annað en vekja rækilega athygli á skarpskyggni ráðherrans. Nú kemur sveitarstjórnarmaðurinn upp í hv. þm. Stefáni Guðmundssyni sem er annt um að hafa lága skatta. Ég held að það sé alveg óhætt að lofa honum að hafa einhverja heimild til að ná í einhverja skatta til sveitarfélaga. Ég veit að hann fer vel með það og ekki neitt nándarnærri jafnilla og hæstv. fjmrh. og ráðherrarnir gera. Ég treysti honum til þess að hafa það mjög í hófi sem lagt er á atvinnulífið. Um hitt má svo deila hvort það á að ganga jafnt yfir öll atvinnufyrirtæki. Það gerir það hvergi. Það eru mismunandi skattstigar. Aðstöðugjaldið er allt frá 0% og upp í 1,5 til 2% eða eitthvað svoleiðis. Getur farið lengra á ákveðnum vörum.

Guðmundur Ágústsson Virðulegi forseti. Þetta er búin að vera nokkuð fróðleg umræða um þann skatt sem hér er mælt fyrir um, um aðstöðugjald til sveitarfélaga. Ég verð að taka undir orð síðasta ræðumanns að ég átti ekki von á að hæstv. sjútvrh. mundi koma upp í stólinn og lýsa því yfir að hann væri á móti skattheimtu af þessu tagi. Það hefur nefnilega verið þannig að þessi ríkisstjórn og sú síðasta sem sat hafa verið að tala um að skattar eigi að vera réttlátir og ná yfir alla línuna, ná til allrar starfsemi. Síðan áttu að koma styrkir frekar til þeirra aðila sem ríkið vill vernda til þess að mæta því tjóni sem sérstakir hópar eða þá fyrirtæki verða fyrir. En það gilda kannski önnur lögmál þegar um tekjustofna fyrir sveitarfélög er að ræða en ríkið. Málið er einfaldlega að sveitarfélög eru mjög mismunandi og tekjur þeirra koma fram við mjög mismunandi starfsemi. Það er allt annað í Reykjavík en í litlum sveitarfélögum úti á landi sem byggjast mikið á landbúnaði. Með því að fella niður þessa skattheimtu eða þá að hafa hana ekki eru möguleikar þeirra sveitarfélaga til þess að fá tekjur mjög rýrðir. Ég er því meðmæltur því að mjólkurbúum og sláturhúsum verði gert að greiða aðstöðugjöld eins og öðrum fyrirtækjum í þessu landi. Það er hins vegar greinilegt að ekki er meiri hluti fyrir því hér í hv. Ed. Þess vegna hef ég lagt fram brtt. ásamt Júlíusi Sólnes, sem yrði einhvers konar málamiðlun, er hljóðar svo: ,,Við 34. gr. C-liður síðari mgr. orðist svo: Starfsemi sláturhúsa og mjólkurbúa. Undanþága mjólkurbúa nær einungis til framleiðslu mjólkur`` --- og þá sleppt út úr ,,og mjólkurafurða``. --- ,,Undanþága sláturhúsa nær einungis til búfjárslátrunar.`` Þarna er verið að koma því inn að það sé aðeins mjólk sem sé undanþegin aðstöðugjaldi en ekki mjólkurafurðir eins og jógúrt o.fl. Ég held að þarna sé málamiðlun sem menn geta fallist á út af því að mjólkin er sú vara sem flesta varðar um og neytendur sérstaklega og þá tekjulægstu hópana í þjóðfélaginu. Það er mjólkin sem skiptir hér höfuðmáli og það er einmitt það sem er verið að sjá um að hækki ekki. Ég verð að viðurkenna að ég hélt að ég ætti ekki eftir að mæla með því að skattleggja. En ég met meira sveitarfélögin í þessu sambandi en landbúnaðinn í heild og því vil ég að þessi skattur komist á með þeim rökstuðningi að ekki megi mismuna fyrirtækjum eftir því í hvaða rekstri þau eru. En ég legg fram þessa brtt. og ég vona að henni hafi annaðhvort verið dreift eða verði dreift.

Frsm. allshn. (Jón Helgason) Herra forseti. Milli 2. og 3. umr. hefur allshn. fjallað nokkuð um frv. til l. um breytingu á lögum um kosningar til Alþingis, 416. mál, og ræddi þar nánar um framkvæmdaatriði þeirrar breytingar sem frv. felur í sér til þess að kveða skýrar á um þau. Eftir þá athugun ákvað nefndin að leggja fram nokkrar brtt. sem eru á þskj. 1196. Í fyrsta lagi er breyting við 1. gr., 3. lið, að bæta þar við: ,,sbr. 2. tölul. 15. gr.``, þ.e. að vísa í það hverja þarna er átt við. En það er nánar skýrt í 15. gr. með þeirri breytingu sem frv. gerir ráð fyrir. Síðan er brtt. við 2. gr. frv. sem er um 15. gr. laganna. Þar er í fyrsta lagi kveðið á um að það er Hagstofa Íslands sem skal hafa umsjón með þeirri skrá um íslenska ríkisborgara sem ekki eiga lögheimili hér á landi en óska eftir að eiga hér kosningarrétt. Það er óbreytt að þeir eru sjálfkrafa með kosningarrétt fyrstu átta árin en síðan þurfa þeir að sækja um og það skal gert til Hagstofu Íslands á sérstöku eyðublaði sem Hagstofan mun útbúa. Umsókn skal vera komin fyrir 1. des. ár hvert til þess að þeir verði teknir inn á kjörskrá næsta árs. Þá er enn fremur ákvæði um að umsókninni skuli fylgja yfirlýsing frá umsækjanda um að hann sé enn íslenskur ríkisborgari. Ef Hagstofa Íslands metur umsókn umsækjanda fullgilda skal hún setja nafn viðkomandi aðila inn á kjörskrá í því sveitarfélagi þar sem hann átti síðast lögheimili og tilkynna sveitarstjórn og svo umsækjanda sjálfum þá ákvörðun. Síðan kemur nýr 3. tölul. inn í 15. gr. laganna með nánari skýringum á þessum ákvæðum og um leið breytist númeraröð þannig að núv. 3. tölul. verður 4. tölul. Í umfjöllun nefndarinnar kom fram að það eru fleiri breytingar sem þarf að gera á kosningalögunum, en ekki vannst tími til þess að ganga lengra en þetta og verður þess að vænta að breyting um það verði lögð fyrir næsta þing. Þar má benda á að nú virðist ekki lengur vera ástæða til að setja inn á kjörskrá þá sem verða 18 ára á því ári sem kosning fer fram, þ.e. það er ekki ástæða til að setja þá inn á hana sem ekki ná 18 ára aldrinum fyrr en eftir að kosningar fara fram. Einnig mun vera brýnt og reynslan hefur sýnt að það er brýnt að hægt sé að krefja menn um persónuskilríki áður en þeir greiða atkvæði. En með þeim breytingum sem ég hef gert hér grein fyrir í stuttu máli ítrekar nefndin stuðning sinn við frv.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eiður Guðnason): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um frv. til l. um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt sem hv. þm. Kjartan Jóhannsson flutti í Nd. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt, en einstakir nefndarmenn áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja þeim brtt. sem fram kunna að koma. Undir þetta rita allir nefndarmenn, þar af þrír með fyrirvara, hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson, Júlíus Sólnes og Halldór Blöndal. Frv. fjallar um það að gera menn jafnsetta gagnvart hugsanlegum samningum um greiðslu skatta í vanskilum og skulda við hið opinbera og er í rauninni verið að staðfesta og skýra þær venjur sem gilt hafa í þessum efnum. Til fundar við nefndina komu ýmsir þeirra sem um þessi mál fjalla, þeirra á meðal forstjóri Gjaldheimtunnar í Reykjavík og fulltrúar fjmrh. sem töldu þessa breytingu vera til bóta. Skylt er að geta þess að í nefndinni kom fram ágreiningur um 1. efnismgr. frv. og hefur verið flutt brtt. við hana, en nefndin leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt með þeim fyrirvörum sem ég hef áður getið.

Eyjólfur Konráð Jónsson Herra forseti. Eins og hv. frsm. fjh.- og viðskn. skýrði frá er aðeins eitt nál. og undir það rita allir hv. nefndarmenn, en þrír þó með fyrirvara og eru það auk mín Halldór Blöndal og Júlíus Sólnes. Efnislega má kannski segja að ekki sé mikill ágreiningur á milli okkar í nefndinni og kannski raunar enginn, það sé meira formsatriði, en þó með þeim hætti að ég a.m.k. gat ekki staðið að því að samþykkja 1. gr. frv. eins og hún er orðuð í frv. Þess vegna leggjum við sem fyrirvara gerum til að 1. málsl. 1. mgr. falli brott. Ég skal í örstuttu máli gera grein fyrir ástæðunum fyrir þessari brtt. En með leyfi forseta hljóðar upphaf 1. gr. á þennan veg: ,,Það skal vera stefna við innheimtu á tekjuskatti og eignarskatti samkvæmt lögum þessum að allir gjaldendur, sem eins stendur á um við innheimtu, vanskil og nauðungaraðgerðir, skuli hljóta sams konar meðferð.`` Hér er auðvitað um það að ræða að setja í almenn lög það sem þegar er auðvitað í stjórnarfarsrétti og stjórnarskránni sjálfri, þ.e. að menn eigi að sitja við ein og sömu lögin. Það hefur tíðkast, að vísu í litlum mæli hérlendis og ég man raunar ekki nema eitt dæmi sem vakti athygli og það er svokölluð Ólafslög, að í löggjöf eru tekin ummæli eins og þau: Stefnt skal að, ríkisstjórnin mun o.s.frv. Þetta hefur ekki þekkst í íslenskri löggjöf og eru vægast sagt hortittir að hafa í lögum ummæli sem þessi. Þar að auki er það svo alveg ljóst sem fram kemur í 2. gr. grg., en þar stendur, með leyfi forseta, og ég les fyrst 1. mgr.: ,,Fyrir Alþingi liggur vitneskja um að fjármálaráðherrar hafi tekið sér vald sem þeir ekki hafa að lögum til að leyfa einstökum aðilum að greiða háar fjárhæðir opinberra gjalda með skuldabréfum til lengri eða skemmri tíma og með mismunandi kjörum að öðru leyti eftir geðþótta ráðherra.`` Ég skal engan dóm leggja á þessa fullyrðingu, en 2. mgr. hljóðar svo: ,,Með þessu hefur verið brotið gegn sjálfri meginstefnu allrar skattalöggjafar að allir þegnar þjóðfélagsins, sem eins stendur á um, hljóti sömu meðferð og þá eingöngu samkvæmt lögum eins og kveðið er á um í stjórnarskrá lýðveldisins.`` Þarna segir í stjórnarskránni sjálfri það sem talið er að skuli vera stefna hér. Það er ekki hægt að setja í stefnu eins eða neins eitthvað sem brýtur stjórnarskrána í þessu efni. Raunar, svo að menn skilji málið alveg til hlítar, kemur í umsögn um 1. gr. nákvæmlega það sem segja þurfti, en hún hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Með þessari grein eru sett skilyrði fyrir því að fjmrh. sé heimilt að leyfa einsökum aðilum að greiða opinber gjöld með skuldaviðurkenningu til lengri eða skemmri tíma. Samkvæmt greininni skal einungis heimilt að lána opinber gjöld í þeim tilvikum þar sem skattheimtuaðili telur að krafan fáist ekki greidd nema með því að semja um greiðslu á henni. Í slíkum tilvikum er fjmrh. heimilt að samþykkja greiðsluskilmála, enda liggi fyrir umsögn Ríkisendurskoðunar. Þá kveður greinin á um að Ríkisendurskoðun gefi Alþingi árlega skýrslu um slíka samninga.`` Í síðari hluta 1. mgr. segir allt sem segja þarf og allt það sem í lög á að setja. Það á ekki að setja greinargerðir og stefnuyfirlýsingar í lög. Það getur verið málefni flokka, það getur verið málefni stofnana að skilgreina hvað þeir vilji og hvers þeir óski. En í lögum eiga einungis að vera fyrirmæli sem eru skýr og einföld og 1. gr., þegar sleppir 1. málsl. sem við leggjum til að falli niður, segir allt sem segja þarf. Þar stendur: ,,Telji innheimtumaður tök á að tryggja greiðslu á kröfu`` o.s.frv. skal með farið eins og þar stendur. Ég tel það vera til vansa að samþykkja greinina óbreytta, en jafnvel þótt svo sé er ég sammála meiri hl. nefndarinnar um efni málsins og hlýt því að láta það yfir mig ganga þó að þessi tittur verði settur í lög sem er þess eðlis að þetta verður vonandi afmáð úr lögum þegar skattalög verða endurskoðuð. Ég vildi hins vegar ekki láta þetta frv. fara í gegn öðruvísi en að ég og aðrir sem gera fyrirvara bentum á að svona eigi löggjöf ekki að vera. Þetta er til vansa og ef löggjöfin verður útbíuð í svona hortittum og óþarfa staðhæfingum, stefnumálum o.s.frv. er það til mikils tjóns þegar fram í sækir.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eiður Guðnason): Herra forseti. Það er auðvitað skoðun sem hægt er að hafa og rökstyðja eins og hv. síðasti ræðumaður gerði að ákvæði af þessu tagi eigi illa heima í löggjöf. Ég skil það mjög vel og auðvelt er að rökstyðja þá skoðun. Hins vegar er það svo að slík ákvæði er víða að finna í lögum og frv. var samið að höfðu samráði við lögfróða menn. Ég ítreka þá skoðun mína að ekkert sé því til fyrirstöðu að ákvæði af þessu tagi séu í lögum til þess að taka af tvímæli og staðfesta með mjög ótvíræðum hætti hver er andi laganna að því er þessi efni varðar. En ég skil út af fyrir sig rök og málflutning hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar þótt við séum ekki sammála um þetta efni.

Salome Þorkelsdóttir Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingar á umferðarlögum, nr. 50/1987 sem er á þskj. 1164. Frv. er flutt af hv. allshn., en í því eru sameinuð meginefni tveggja frv. sem nefndin hefur haft til umfjöllunar. Annars vegar er frv. sem ég hef flutt ásamt fleiri hv. þm., þeim Karli Steinari Guðnasyni, Guðmundi Ágústssyni, Skúla Alexanderssyni og Guðrúnu Agnarsdóttur, og hins vegar frv. sem flutt var af hv. þm. Eiði Guðnasyni. Ég held að ekki sé ástæða fyrir mig að fara út í efnisatriði þessa frv. Nefndin hafði ekki hugsað sér að nauðsynlegt væri að vísa frv. til nefndar þar sem nefndin flytur frv., en eftir að það kom fram bárust henni athugasemdir frá einum starfsmanni í dómsmrn. og þykir nefndinni rétt að skoða málið aftur með tilliti til þeirra athugasemda. Þess vegna er lagt til að að lokinni þesari umræðu verði því vísað til 2. umr. og hv. allshn.

Landbúnaðarráðherra (Steingrímur J. Sigfússon) Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um Hagþjónustu landbúnaðarins eins og frv. heitir eftir breytingu í hv. Nd. Frv. fjallar um að komið verði á fót Hagþjónustu landbúnaðarins og hún verði þá starfrækt á Hvanneyri í Borgarfirði í tengslum við búvísindadeild Bændaskólans þar. Helstu markmið og verkefni þessarar hagþjónustu verði að hafa yfirumsjón með og skipuleggja búreikningahald ásamt úrvinnslu búreikninga, vinna að ýmsum hagskýrslum í landbúnaði og ýmsum sérverkefnum, vinna grunnupplýsingar fyrir verðlagningu búvara og fleira af því tagi og hafa enn fremur umsjón með hagrænum leiðbeiningum í landbúnaði og annast e.t.v. þann þátt kennslunnar í búvísindanámi. Á undanförnum árum hafa fjölmargir aðilar ályktað um nauðsyn þess að koma á fót og efla þjónustu af þessu tagi sem kæmi í stað Búreikningastofu landbúnaðarins sem starfrækt hefur verið undir yfirstjórn Búnaðarfélags Íslands í Búnaðarfélaginu. Það er einnig enginn vafi á að á því er veruleg þörf að bætt séu vinnubrögð við söfnun hagrænna upplýsinga í landbúnaði og á það ekki bara við um það sem til þessarar stofnunar mundi heyra heldur og almennt um söfnun hagrænna upplýsinga úr þessari atvinnugrein og hygg ég að það sé sameiginlegt mat þeirra sem til þekkja bæði hjá Þjóðhagsstofnun, Hagstofu og annars staðar að þeim málum þurfi að koma betur fyrir en nú er. Það er einmitt ætlunin að þessi stofnun, Hagþjónusta landbúnaðarins, leggi lið í þessum efnum með þeim hætti að þær upplýsingar sem þar verður safnað verði á sambærilegu og tæku formi fyrir aðra aðila sem hafa með upplýsingasöfnun á þessu sviði að gera og það er einmitt von mín að sem mest og best samstarf geti tekist milli þessara stofnana, Hagþjónustu landbúnaðarins og Hagstofu, Þjóðhagsstofnunar og annarra aðila sem sinna verkefnum á þessu sviði. Þess vegna er mjög mikilvægt að við meðferð málsins í hv. Nd. mættu fulltrúar þessara aðila á fundi landbn. Nd. og tókst eftir atvikum allgott samkomulag um tilteknar breytingar á frv. sem einmitt lúta að því að skilgreina hlutverk Hagþjónustunnar þannig að það sé í eðlilegu samræmi við verkefni annarra stofnana á þessu sviði. Ég ætla ekki að hafa um þetta öllu fleiri orð, herra forseti. Ég undirstrika þó að hér er verið að stíga skref, þó ekki sé það mjög stórt, í þá átt að færa þjónustu út um landið sem margir hafa talað mikið um á undanförnum árum en minna orðið úr framkvæmdunum. Þetta er ekki eina málið af þessu tagið sem verið hefur til skoðunar og er til skoðunar í landbrn. heldur er þar nánast verið að skoða alla hluti með það í huga að það af opinberri þjónustu og ekki síst af ýmiss konar þjónustu tengdri landbúnaðinum sem staðsetja megi úti um land og efla e.t.v. þéttbýliskjarna eða staði með því að færa þangað slíka starfsemi skuli fært. Ég er þess fullviss að þetta mun verka hvetjandi á það starf sem þegar er unnið að málefnum landbúnaðarins á Hvanneyri í Borgarfirði og er það vel því að sá staður og sú stofnun eru mjög mikilvæg fyrir landbúnaðinn vegna þess hlutverks sem hann gegnir í fræðslumálum og rannsóknastarfi sömuleiðis. Þess vegna er það að mínu mati ánægjulegur fylgifiskur frv. um leið og fyrir því standa mjög veigamikil efnisleg rök, sem ég hef hér gert stuttlega grein fyrir, að bæta þessa þjónustu, að hún yrði byggð upp á þessum stað. Ég tel að eins og frá málinu var gengið eftir umfjöllun landbn. Nd. og meðferð í Nd. og þá samstöðu sem tókst um breytingar á frv. að höfðu samráði við Hagstofu, Þjóðhagsstofnun og fleiri aðila megi ætla að allgóð samstaða sé um þetta mál og fagna ég því og vona að sömuleiðis takist um það samstaða hér í hv. Ed. og afgreiðslu þess. Að lokinni þessari umræðu, herra forseti, legg ég svo til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.

Frsm. fjh.- og viðskn. (Eiður Guðnason): Herra forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um þetta frv. Niðurstaða nefndarinnar varð sú að mæla með samþykkt málsins með einni brtt. Margrét Frímannsdóttir var fjarverandi lokaafgreiðslu málsins. Undir nál. skrifa allir nefndarmenn að henni undanskilinni. Þó skrifa þeir hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson og hv. þm. Halldór Blöndal og Júlíus Sólnes undir nál. með fyrirvara. Brtt. sem nefndin mælir með er við 7. gr. frv. um að hún orðist svo sem hér segir, með leyfi forseta: ,,Menntmrh. skipar þrjá menn í stjórn sjóðsins til fjögurra ára í senn, einn samkvæmt tilnefningu kirkjumálaráðuneytis og tvo án tilnefningar, og skal annar hafa sérþekkingu á sviði þjóðminjaverndar. Sameinað Alþingi kýs hlutfallskosningu þrjá menn í stjórnina til jafnlangs tíma. Menntmrh. skipar formann nefndarinnar úr hópi stjórnarmanna.`` Þessi háttur þykir eðlilegri að ýmsu leyti og till. er flutt í fullu samráði við og með vitund hæstv. menntmrh. og um þetta atriði var ekki ágreiningur í nefndinni. Nefndin leggur sem sagt til að frv. verði samþykkt með brtt. sem flutt er á sérstöku þingskjali og með þeim fyrirvörum sem ég hef áður getið.

Júlíus Sólnes Virðulegur forseti. Við þingmenn Borgfl. í Ed. flytjum sérstaka brtt. við frv. sem kemur fram á þskj. 1223, en hún varðar 2. gr. frv. þar sem er fjallað nánar um með hvaða hætti afla skuli tekna í þann sjóð sem skal mynda til þess að standa straum af kostnaði við endurbætur á húsakosti menningarstofnana eins og svo er orðað í frv. Nú er það ljóst að við styðjum þetta mál. Við teljum að hér sé um mjög gott mál að ræða í sjálfu sér. Reyndar gat ég þess þegar við 1. umr. þessa máls að ég teldi það vera þjóðinni til vansa hvað hún hefur hugsað illa um menningarbyggingar sínar, hin menningarlegu verðmæti sín. Þess vegna viljum við að sjálfsögðu taka þátt í því og stuðla að því að betur megi halda á þessum málum í framtíðinni. Ég er hins vegar ekki, né við þingmenn Borgfl., algerlega sáttur við það að eyrnamerkja sérstaka skatta til þess arna eins og kemur fram í 1. tölul. 2. gr. frv. þar sem segir svo: ,,Tekjur sjóðsins eru: Sérstakur eignarskattur, sbr. 3.--6. gr.`` Nú er nánar tíundað í 3.--7. gr. hvernig þessi eignarskattur skuli á lagður. Við hefðum fremur kosið að í stað þessa kæmi að framlag úr ríkissjóði samkvæmt fjárlögum hverju sinni skuli nema minnst 5% af álögðum eignarskatti. Ég sé nú að okkur hafa orðið á mistök þannig að það þarf einnig að breyta 3. gr. og reyndar þá líka 3.--7. gr. og bið ég hv. þm. velvirðingar á því, en ég held að það komi skýrt fram hvað vakir fyrir okkur, að í stað þess að leggja á sérstakan eignarskatt til að mynda tekjur fyrir þennan sjóð teljum við að það eigi einungis að gera ráð fyrir framlagi úr ríkissjóði, fyrir svo utan liði 3 og 4 sem eru vextir af inneignum sjóðsins á bankareikningum og gjafir. Við erum tilbúnir að setja ákveðin mörk á það framlag sem gert er ráð fyrir að renni til sjóðsins úr ríkissjóði á fjárlögum hverju sinni þannig að það verði minnst 5% af álögðum eignarskatti. Það mun víst vera svo að á næsta ári mundi þessi sérstaki eignarskattur, sem er lagður á til að mynda tekjustofn fyrir þennan sjóð, nema u.þ.b. 8% af heildareignarsköttum sem verða á lagðir. Ég held ég þurfi ekki að hafa þessi orð fleiri, hæstv. forseti. Ég held að það sem vakir fyrir okkur komi mjög skýrt fram með þessari brtt.