Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Magnús Jónsson): Mál þetta var borið fram í Nd. og var afgr. þaðan án þess að nokkrar breyt. kæmu fram við það, svo að sú d. virðist hafa verið alveg sammála um að afgr. málið í því formi, sem það hafði, er það var borið fram. Tilgangur þessa frv. er sá, að bæta úr þeim ágalla, sem er á störfum Sþ., að ekki er hægt að vísa till., sem þar koma fram, til neinnar n. nema fjvn., sem hefir sérstakt starf með höndum og er því ekki heppilega valin til að hafa ýmiskonar till. til meðferðar, enda hefir hún svo mikið starf, að ekki er unnt fyrir hana að taka ýmiskonar till. til meðferðar, nema hún tefjist þá um leið frá sínum aðalstörfum. Það eitt, sem gæti komið til greina, er því það, hvort önnur skipun á þessu væri heppilegri. Því var hreyft hér við 1. umr. af hv. 1. þm. Eyf., að heppilegra mundi vera, að tilsvarandi n. í d. gengju saman í samvinnu og til þeirra n. væri svo vísað till. úr Sþ. Þetta virðist einnig aðgengileg leið, enda tók n. þetta til rækilegrar athugunar, en komst að þeirri niðurstöðu, að sú leið, sem stungið er upp á í frv., væri heppilegri, sem sé að kjósa sérstaka n. Aðalástæðan fyrir því er sú, að það yrði miklu þyngra í vöfum að hafa þá aðferð, sem hv. 1. þm. Eyf. stakk upp á. Það er þegar fengin nokkur reynsla af samvn. hér í þinginn, og það hefir sýnt sig, að það er þunglamalegt fyrirkomulag. N. eru fjölmennar og erfitt að ná þeim saman. Ef margar þáltill. kæmu fram. sem öllum ætti að vísa til slíkra n., þá yrði kannske að mynda samvn. í svo að segja öllum n. þingsins og kalla þær saman til þess að afgr. smávægilega hluti. Þetta mundi því verða mjög stirð og þunglamaleg aðferð. Þess vegna er það enginn vafi, að það er miklu léttara fyrirkomulag að kjósa eina n. í Sþ., sem tæki öll þessi mál til meðferðar. Aðalkostur þeirrar aðferðar, sem hv. 1. þm. Eyf. hefir stungið upp á, er sá, að þá mundu till. koma til n., sem sérstaklega væru valdar til að fást við samskonar mál, en ein n. mundi ekki hafa til að bera þá alvizku, sem hún þyrfti til að geta tekið til meðferðar þær ýmiskonar till., sem fram kæmu í Sþ. Ég held, að ekki megi megi gera of mikið úr þessu. Eins og kunnugt er, veljast menn oft í n. eftir því, hvaða sérþekkingu þeir hafa á þeim málum, sem sú n. á að hafa til meðferðar, sem viðkomandi er kosinn í, en þó er það engan veginn föst regla. Menn eru oft í n., þó að þeir hafi enga sérþekkingu á þeim málum, sem fyrir koma, og verða því að afla sér ýmissa gagna. Svo yrði einnig um þessa n. Hún yrði að leita til þeirra manna, sem fróðir eru og gætu gefið upplýsingar um málin, og það er engin frágangssök. Í Sþ. geta, eins og kunnugt er, ekki komið nein mál til afgreiðslu nema fjárlög og fjáraukalög, sem fjvn. hefir til meðferðar, og svo ályktanir, sem vitanlega hafa sjaldnast jafnmikla þýðingu og lagafyrirmæli, og það ætti því að vera fullkomlega á valdi einnar n., sem skipuð væri þar og væri þar að auki nokkuð fjölmenn, að rannsaka þau mál og gefa þeim þá afgreiðslu, sem þau þurfa. Að vísu yrði þessi n. kosin hlutfallskosningu, en ef nokkurt samkomulag væri á milli þingflokkanna, væri hægt að fá samkomulag um, að einn flokkurinn skipaði t. d. landbúnaðarfróðan mann og annar sjávarútvegsfróðan mann og þar fram eftir götunum. Þetta mundi verða miklu léttara en að kalla alltaf saman samvn. til að fjalla um hverja einustu till., sem Sþ. vísaði til n. Allshn. hefir því að vel athuguðu máli og eftir að hafa tekið fullt tillit til tili. þeirrar, sem hv. 1. þm. Eyf. kom fram með við 1. umr., lagt til, að frv verði samþ. óbreytt, enda er engin brtt. komin ennþá um annað fyrirkomulag.



Ég þakka allshn. fyrir, að hún hefir tekið til athugunar þær bendingar, sem ég gaf hér við 1. umr. málsins. Aftur á móti þarf ég ekki að þakka niðurstöðuna, því að hún er sú, að vilja ekki fallast á það fyrirkomulag, sem ég stakk upp á. Ræða hv. frsm. hefir þó ekki sannfært mig um, að það fyrirkomulag, sem gert er ráð fyrir í frv., sé heppilegra en það, sem ég benti á. Það, sem hv. frsm. færði aðallega fram skoðun n. til stuðnings, var, að það væri svo þungt í vöfum að láta samvn. d. taka við hinum ýmsu málum, sem fram kæmu í Sþ. Ég get fallizt á, að þetta mundi kannske verða þungt í vöfum, ef engar frekari ráðstafanir væru gerðar og þingsköpum ekki breytt frekar en aðeins að ákveða, að samvn. skyldi taka við þessum málum. Ég álít, að það mætti koma þessu þannig fyrir, að það yrði alls ekki þunglamalegt. Ég held. að það mætti með þeim einfalda hætti að sameina n. í hverjum málaflokki og þær hefðu hver sinn ákveðna formann og þeim væri ætlaður ákveðinn fundartími, sem þyrfti ekki að vera mjög oft. Ef þetta fyrirkomulag væri haft, held ég, að ekki kæmi til árekstra. Hv. frsm. gerði ekki mikið úr því, að óheppilegt væri að hafa eina allshn. til þess að taka við öllum þessum málum í Sþ., út af því, að það mundi ekki vera svo fjölbreytt þekking í einni n. í ýmsum málum, sem til hennar yrði vísað. Ég játa, að ég geri ekki mikið úr því, að svo mikil fagþekking sé fyrir hendi í n. í d., en þó er það svo, að í fastanefndum hafa menn þá skyldu, að setja sig sérstaklega vel inn í ákveðna málaflokka. Oft er það svo, að þáltill. í Sþ. eru um undirbúning á ýmiskonar löggjöf, oft áskorun til stj. að láta slíkan undirbúning fara fram, og þá finnst mér miklu heppilegra að láta þær n., sem síðar koma til með að fá lagafrv. til meðferðar, athuga till. um undirbúning löggjafarinnar. En ég býst við, að þar sem ekki kom annað fram en að n. væri sammála um þetta, að það tjái ekki að deila við dómarann, og þó að ég gæti komið fram með brtt. til 3. umr., þá geri ég ekki ráð fyrir, að það þýði neitt. Það er vant að vera svo, að ef n. er sammála, þá þýði ekki að koma með till., sem hún mælir á móti. og þess vegna getur verið, að ég láti þetta mál niður falla. Ég vildi þó ekki láta hjá líða að skýra frá því hér, að ég get ekki tekið rök hv. frsm. algerlega gild eða játað, að það fyrirkomulag, sem ég stakk upp á, sé ekki að öllu leyti heppilegra en hitt. Hitt skal ég aftur játa, að þó að frv. verði samþ. óbreytt. þá býst ég við, að nokkur umbót fáist frá því, sem verið hefir, því að það er óeðlilegt að vísa öllum málum, sem fyrir Sþ. koma, til fjvn., eins og gert hefir verið undanfarið.

* Frsm. (Magnús Jónsson): Það er í raun og veru engin ástæða til að ræða meira um þetta, þar sem engin brtt. liggur fyrir. Það er ágætt, þegar verið er að ræða breyt. á 1. eins og þingsköpum. að menn skýri frá sínum skoðunum. Þetta er í raun og veru fyrirkomulagsatriði, en fjarri því, að um það sé neinn grundvallarskoðanamunur. Í frv. er stungið upp á aðferð, sem er viðurkennd og alkunn á Alþingi, að vísa málum til n., sem svo aflar sér upplýsinga um þau mál, sem fyrir hana koma. og afgr. málin eftir að hafa fengið þær. Hitt er aftur á móti óvanalegt, en hefir þó átt sér stað á þingi, að n. beggja d. gangi í samvn., og það er alltaf þunglamalegt fyrirkomulag, og þó að ráðgert væri, að samvn. hefðu fundi á ákveðnum tíma, þá mundi það aldrei verða,' og þýðir ekki að ræða um slíkt. Það yrði að kalla n. saman til þess að ræða málin, og það yrði þungt í vöfum. Ef við lítum á störf allshn. yfirleitt, þá sjáum við, að það eru ólík mál, sem þar koma yrir, svo að það yrði ekkert erfiðara að úrskurða um sjávarútvegsmál eða landbúnaðarmál eða menntamál heldur en mörg önnur þau mál, er þar koma fyrir, en það yrði allt of mikið verk, og þá verður að hafa verkaskiptingu, sem er þá eftir málaflokkum. En í Sþ. verður þetta verk áreiðanlega fremur litið og engin ástæða til að skipta málunum milli margra n. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta meira, vegna þess að menn virðast vera nokkurn veginn sammála um afgr. þessa máls.



Þetta frv. er komið frá Nd. og hefir legið fyrir allshn. þessarar d. Efni þessa frv. er í aðalatriðunum það, að opna fyrir. að líkskurður geti farið fram á öllum sjúkrahúsum, þó að ríkið reki þau ekki. N. hefir aflað sér upplýsinga hjá ýmsum læknum um þetta atriði, og þær upplýsingar hnigu í þá átt, að sjálfsagt væri að gera þetta, því eins og allir vita, eru ýmis sjúkrahús rekin af öðrum en ríkinu, en nauðsylegt er, að líkskurður geti farið fram víðar en á ríkisspítölunum. N. er öll sammála um að mæla með, að frv. verði samþ.

* Frsm. (Ingvar Pálmason) : Ég gat þess við 2. umr. þessa máls hér í d., að n. mundi athuga til 3. umr, brtt., sem til tals hefðu komið í n., en það var ekki fullráðið þegar n. skilaði áliti. Nú hefir n. athugað þetta á milli umr. og komizt að þeirri niðurstöðu, að hera fram brtt. á þskj. 259. Þar er lagt til, að inn í 10. gr. verði bætt 2 liðum til tekjuöflunar fyrir höfnina á Raufarhöfn. Fyrri brtt. undir stafl. a. er um það, að af þeirri verðhækkun, sem verða kunni af hafnargerðinni á Raufarhöfn á því landi, sem að höfninni liggi, njóti höfnin nokkurra tekna, og virðist það vera mjög sanngjarn og eðlilegur tekjustofn fyrir höfnina. Hliðstætt ákvæði þessu er í l. um hafnargerð á Skagaströnd, og er það tekið sem næst óbreytt. B-liðurinn er þess efnis, að til tekna fyrir höfnina sé heimilt að ákveða lítilsháttar gjald af afla þeirra skipa og báta, sem eiga heima á Raufarhöfn, svo og þeirra skipa og báta, sem leggja þar afla á land til sölu. Þetta ákvæði virðist vera mjög sanngjarnt, því að hafnargerðin á Raufarhöfn er gerð vegna fiskiflotans. Hún er því nokkuð sérstæð, því að flestar hafnargerðir hér á landi eru gerðar vegna verzlunarinnar; en þetta snertir mjög lítið Raufarhöfn. Þetta gjald virðist því vera í alla staði réttmætt, og það er svo lágt, að hámarkið er sett í 1%, svo að því virðist fyllilega stillt í hóf; hinsvegar gæti þetta orðið nokkur tekjuliður fyrir höfnina, og að mínu áliti mjög nauðsynlegur, vegna þess að þessi höfn getur aldrei orðið borin uppi af öðru en sjávarútveginum. Til þess að tryggja hag hafnarinnar í framtíðinni er því nauðsynlegt að setja þetta inn í l. um hafnargerð á Þórshöfn, sem afgr. voru frá síðasta eða næstsíðasta þingi, en sá munur einn er þar á, að hér er hundraðshlutinn 1%, en á Þórshöfn 2%. Ég skal geta þess, að einn nm. var með nokkurn fyrirvara um b-liðinn, og ef honum finnst ástæða til, þá gerir hann grein fyrir því, en um fyrri liðinn er n. alveg sammála. Ég sé svo ekki ástæðu til að láta þessum brtt. fylgja fleiri orð frá n. hálfu.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Það er rétt, sem hv. frsm. n. gat um, að um fyrri liðinn er enginn ágreiningur í n., en um síðari liðinn er því ekki til að dreifa. Mér þykir það nokkuð þung kvöð, sem lögð er á öll þau skip, sem koma til með að skipta við verksmiðjuna, að þurfa að borga þetta gjald, vitandi vits að búið sé að leggja annað gjald á þessi sömu skip til viðkomandi hreppsfélags, svo að hér er nýr skattur lagður á alla þá, sem koma til með að skipta við verksmiðjuna. Þó að ég hinsvegar játi, að höfn sem þessi þurfi að afla sér fjár til að geta komizt í það horf, sem til er ætlazt, þá hygg ég, að það væri leið að finna einhvern annan tekjustofn, sem væri réttlátari en þessi. Ég er því vægast sagt á móti þessari brtt. og mun því ekki greiða henni atkv.



Þetta frv. okkar hv. þm. Hafnf. lýtur að einu alvarlegasta vandamáli, sem nú er uppi í þjóðfélagi okkar, sem er það, að botnvörpuskipaútgerðin er nú svo komin, að hún er yfirleitt rekin með tapi, og eru ekki líkur til annars en að hún lognist út af, ef ekki eru gerðar ráðstafanir til, að hún geti haldið áfram. Þessi fyrirtæki, sem voru áður þau öflugustu hér á landi og höfðu safnað allmiklum auði á okkar mælikvarða, eru nú komin í mjög miklar skuldir, svo að afkoma þeirra er nú orðin með erfiðasta móti. Eitt af því, sem hægt er að gera þessum atvinnuvegi til bjargar, er, að ríki og bæir. sem fengið hafa miklar tekjur af þessum fyrirtækjum, hlaupi undir bagga með þeim, á meðan þessir erfiðleikatímar standa yfir, og slaki á þeim gjöldum, er þau hafa áður þurft að greiða. Alþingi hefir að nokkru orðið við þessum óskum, með því að á haustþinginu voru sett ákvæði í l. um bráðabirgðatekjuöflun bæjar- og sveitarfélaga og um jöfnunarsjóð, þar sem ríkisstj. var heimilað að gefa eftir toll af salti og kolum. Var þetta góðra gjalda vert. En þetta var því skilyrði bundið, að bæirnir kæmu með ívilnanir á móti, og var ekki nema eðlilegt, að ríkissjóður byndi þetta því skilyrði. Lægi þá ekki fjarri fyrir bæjarfélögin að létta af þeim sköttum, sem þau hafa lagt á gegnum hafnarsjóðina. Þetta hefir verið gert í Reykjavík og Hafnarfirði. Þessir bæir hafa samþ. verulega lækkun á gjöldum þeim, sem tekin hafa verið af þessum skipum. Þá hefir verið slakað á nokkrum öðrum gjöldum, sem ef til vill hafa ekki að öllu leyti runnið í hafnarsjóði, svo sem borgun fyrir vatn o. fl. Með þessu hafa þó þessir bæir viljað koma til móts við ríkið um stuðning við togaraútgerðina. En þetta er ekki nóg. Eina von þessara fyrirtækja um að komast aftur á réttan kjöl er fólgin í því, að verulega batni í ári, svo að þau geti aftur fengið verulegan gróða. Ef vel aflast og aflinn verkast og selst vel, eru togarafélög, eins og kunnugt er, mikil gróðafyrirtæki, sem geta svo að segja rótað inn peningum. Og það er engin von um, að togaraútgerðin komist yfir þessa örðugleika, nema slík góðæri komi á ný. Nú er það ekki á valdi ríkis eða bæja eða yfirleitt nokkurra manna að gefa góðæri, nema að mjög litlu leyti. Því ræður afli og markaðsástæður, sem eru ekki nema að litlu leyti á valdi íslenzkra stjórnarvalda. Á slíka hluti er ekkí hægt að hafa áhrif með stjórnarráðstöfunum, og er hér því í rauninni ekki um annað að ræða en frómar óskir um, að úr kunni að rakna. En þetta er þá líka eina vonin. Komi ekki slík góðæri, eru engin líkindi til, að þessi atvinnuvegur rétti við. og er þá ekki stjórnarvöldunum um að kenna. En ef góðæri kemur - og það hefir maður þó rétt til að vona þá ríður á, að ríki og bæjarfélög gripi ekki þegar fram í og varni fyrirtækjunum að komast á réttan kjöl. Til þess er þetta frv. fram borið. Það ætlast til, að ríki og bæjarfélög lýsi yfir því, að þau afsali sér um 5 ára bil þeim tekjum, sem annars myndu fljóta til ríkisins í tekjuskatti og til bæjanna í aukaútsvörum. En í 3. gr. er svo sett undir þann leka, að þeir, sem eiga í fyrirtækjunum, reikni sér ekki arð á þessu tímabili, svo að loku sé fyrir það skotið, að gróðinn fari til annars en að bæta hag fyrirtækjanna. Á því er reyndar ekki vafi, að ef góðæri kæmi nú þegar, þá væri það allmikið fé, sem ríki og bæir gæfu þannig eftir. En þetta fé væri þó engan veginn týnt og tapað, heldur myndi það skila sér síðar, beint og óbeint, í auknum tekjum ríkis og bæja af útgerðinni. Og þá er það einnig víst, að af góðærinu mundu fljóta til þess opinbera tekjur, sem gerðu því vel kleift, að sjá af þessum tekjum. Hvernig nú er komið fyrir þessum fyrirtækjum, sést af því, að á undanförnum 5 árum hefir tekjuskattur, er þau hafa greitt, verið alveg hverfandi, - ég hefi reyndar ekki tölur við hendina um þetta, en það er áreiðanlegt, að þessu er svona farið. Er því einskis í misst að þessu leyti, þó að frv. þetta sé samþ., nema þá ef guð og lukkan skyldu gefa góðærið, og væri þá vel. Bæirnir eru óbundnari um aðferðir til að ná tekjum af þessum fyrirtækjum, en þó hafa skattar, sem þeir hafa getað lagt á þau, farið síminnkandi, og sérstaklega þó það af þeim, sem náðst hefir inn. Um Hafnarförð má segja, að það nemur alimiklu, sem þar er lagt á þessi fyrirtæki, sem stafar af því, að bæjarsjóðurinn hefir verið í miklum kröggum, en ég býst þó við, að afföll séu þar meira en lítil. Munu vera dæmi til, að lagður hefir verið skattur á útgerðarfyrirtæki, sem um var vitað fyrirfram, að enginn eyrir næðist af, fyrirtæki, sem einmitt hefðu þurft opinbers styrks við. Má því segja, að hvorki ríki né bæir fórni miklu með því að veita það skattfrelsi, sem hér er farið fram á. Þau myndu í rauninni ekki fórna öðru en von í tekjum, sem hér er ætlazt til, að renni til fyrirtækjanna sjálfra, til þess að gera þau sterkari sem fjárhagslega undirstöðu afkomu þeirra bæja, þar sem þau eru rekin. Fyrrnefndir bæir hafa báðir fyrir sitt leyti samþ. eftirgjöf á aukaútsvari, en það er þó ekki að öllu leyti á valdi bæjarfélaganna, og þarf þingheimild að koma til. Verður að telja sjálfsagt að veita þessa heimild. Ég mun svo ekki fjölyrða um þetta mál. Óska ég, að það fái að fara til hv. sjútvn., án þess að þurfa að tefjast mikið á þessu stigi.



Herra forseti! Áður en málið fer til n., vil ég leiðrétta eitt atriði, sem fram kom hjá hv. 1. þm. Reykv., og leggja áherzlu á, að n. rannsaki annað atriði í málinu, áður en það kemur fyrir hv. d. á ný. Hv. þm. álítur, að útsvör á útgerðinni séu þyngri í Hafnarfirði en í Reykjavík, af því að þörf bæjarsjóðs hafi þar verið meiri en hér. Þetta er ekki rétt. Ástæðan er sú, að notaður hefir verið annar skattstigi til álagningar útsvara. Efnamönnum og hátekjumönnum hefir verið hlíft þar meira, og því koma hærri gjöld á aðra, og þar á meðal útgerðina. Þá er atriði, sem ég vil benda hv. n. á að athuga. Tekjuskatturinn miðast ekki aðeins við tekjurnar þetta eða hitt árið, heldur eru töp fyrirtækjanna færð milli ára. Ég vil beina því til hv. n., hve mikill gróðinn megi vera orðinn, áður en kemur til þess, að fyrirtækin greiði tekjuskatt á ný. Ef eftir þessu væri farið, gæti ég trúað, að hv. 1. þm. Reykv. þætti lítið á vinnast með frv. En það verður að teljast mikið vafamál, hvort rétt sé, að Alþingi fari að ívilna fyrirtækjum, sem alltaf hafa haft tekjur og rekin hafa verið með misjafnri forstöðu, að ekki sé meira sagt.



Það er auðvitað sjálfsagt, að fjhn., sem ég á sæti í, athugi þetta atriði, ef málið kemur fyrir hana. En það er auðvitað, að því minna vinnst fyrir ríkissjóð sem tapið er meira, sem færist til næstu ára. En hér er um að ræða 3 ára bil, og þessi fyrirtæki geta í góðærum verið furðufljót að afla fjár. Um það, að hærri álögur á útgerðina í Hafnarfirði en hér stafi ekki af meiri þörf bæjarsjóðs, heldur af hærri skattstiga, er það að segja, að ég býst við, að skattstiginn sé yfirleitt sniðinn eftir þörfinni. En það er rétt, að skattstiginn er þar annar, hærri á lægri tekjunum - og ég held reyndar, að hann sé hærri upp úr, en þó mismunar þessu meira á lægri tekjunum.

* Flm. (Bjarni Snæbjörnsson): Frv. þetta er nátengt því, sem rætt var hér næst á undan, og ef það frv. nær samþykki, vonast bæjarstj. Hafnarfjarðar til, að þetta verði líka að l. Bæjarstj. Hafnarfj. er meðmælt efni þess frv., sem lá hér fyrir næst á undan, að leysa togarana undan útsvarsgreiðslu til bæjarins. En þó getur bærinn ekki misst þessar tekjur, án þess að fá eitthvað í staðinn, og því er bæjarstj. þess hvetjandi, að sú leið sé farin, sem bent er á í frv. mínu. Bæjarstj. Hafnarfjarðar hafði orðið að leggja svo mikið á hin gjaldvana eða gjaldþrota togarafyrirtæki, að það nam um 1/4 af því, sem notað var í bænum, og þó að vanhöld hafi orðið á um innheimtuna, hafa þó um 3/4 hlutar þessa fjár komið í bæjarsjóð. Og þó að slík fjárhæð, ef út er strikuð, muni ekki Reykjavíkurbæ miklu, þá munar um hana fyrir Hafnarfjörð. Auk þess er bæjarstj. Hafnarfjarðar fýsandi þess af þeirri ástæðu, að mikið ósamræmi hefir verið milli útsvarsgreiðslu togara í Reykjavík og Hafnarfirði. Hefir jafnvel verið erfitt að fá togara til að halda kyrru fyrir í Hafnarfirði, þar sem þeim hafa boðizt betri skilyrði annarsstaðar. En eins og hv. þm. er kunnugt, byggist afkoma Hafnarfjarðar algerlega á útgerðinni. Til þess nú að fá tekjur í staðinn fyrir það, sem hyrfi á þennan hátt, ákvað bæjarstj., eftir ýtarlega athugun, að fara þá leið, sem bent er á í frv. mínu. Það er auðvitað, að þegar nýr skattur, eins og þessi, er lagður á nokkurn hluta manna, þá má búast við talsverðri óánægju meðal þeirra. En þessu til réttlætingar bendir bæjarstj. Hafnarfjarðar á, að af þeim ferðum, sem farnar eru milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar, er mikill hluti lúxusferðir. Fólk fer yfirleitt skemmtiferðir milli bæjanna, og er það réttlætanlegt að leggja þennan skatt á, þar sem þessar ferðir eru að miklu leyti ónauðsynlegar. Eins má geta þess, að viðhorf manna í Hafnarfirði til þessa máls er misjafnt. Þess vegna eru margir Hafnfirðingar því meðmæltir, að þessi skattur verði lagður á, ef það yrði að einhverju leyti til að hlúa að aukinni verzlun innan bæjarins. Sá skattauki, sem þarna er farið fram á, mun láta nærri, að sé svipuð upphæð og útsvörin, sem lögð hafa verið undanfarið á togarana í Hafnarfirði, ef engin vanhöld hefðu orðið á þeim greiðslum. Af þessum greiðslum verða engin vanhöld, þær koma fyrir greidda farseðla. Nú má búast við, að ferðirnar minnki milli Hafnarfj. og Reykv., og svo er langt liðið fram á yfirstandandi ár, sem ætlazt er til, að þessi tekjuöflun nái til, ef frv. verður að l., að þess vegna er varla hægt að búast við, að þessar tekjur vegi upp á móti þeim útsvarsálögum, sem annars verða lagðar á togarana í ár, þótt farið sé fram á 50% af fargjöldum milli bæjanna. Það hefir verið minnzt á það, og má vera, að það verði til umr. í þeirri hv. n., sem málið fer til, að ekki sé réttlætanlegt að leggja skattinn á þá, sem fara ekki alla leið frá Reykjavík til Hafnarfjarðar, t. d. í Kópavog eða Vífilstaði. Þá ætti að hafa sama fargjald og nú er til þessara staða, en hækka aðeins gjöld fyrir ferðir beina leið til Hafnarfjarðar. Þessa vildi ég geta vegna radda, sem fram hafa komið í þessa átt, en því er til að svara, að ef fargjöldin verða ekki hækkuð alstaðar á leiðinni, þá mundi þetta misnotað. Menn myndu þá spara sér með því að ganga nokkurn hluta leiðarinnar en bærinn myndi missa tekjurnar af fargjaldinu. Vegna þessa hefir það beinlínis verið tekið fram í frv., að þessi skattur væri lagður á alla, sem ferðuðust á þessari leið, hvar sem þeir færu úr bílnum. Að lokum vil ég geta þess, þótt ég hafi þegar minnzt á það í þessari framsöguræðu minni, að yfirleitt eru það Hafnfirðingar, sem ferðast þarna á milli. Fyrir nokkru síðan hefir verið talið, hvernig hlutföllin mundu vera milli Hafnfirðinga og annara utanbæjarmanna á þessari leið, og það kom í ljós, að 4 af hverjum 5 mundu vera Hafnfirðingar. Þess vegna kemur skatturinn eingöngu niður á Hafnfirðingum og þeim Reykvíkingum, sem fara til Hafnarfjarðar til að skemmta sér, því að yfirleitt munu Reykvíkingar ekki sækja mikið annað til Hafnarfjarðar en skemmtanir, eða þá að þeir fara þangað til innheimtu, og af því hvorutveggja gætu þeir vel borgað skatt. Ég ætla ekki að hafa þessi orð mín fleiri. Ég veit, að öllum hv. þdm. er ljóst, að þetta frv. verður að fylgja frv. því, er síðast var til umr. hér á undan, og vil ég mælast til, að því verði vísað til sömu n., að lokinni þessari umr., og vona, að það njóti sömu velvildar og ég vona, að fram komi í hv. n. gagnvart hinu frv. Eins og hv. 1. þm. Reykv. sagði í framsögu sinni um það frv., eru þetta mál, sem nauðsynleg.: þurfa að afgreiðast á þessu þingi. Það hefir sýnt sig, að útgerðin hefir ekki getað borið álagða skatta undanfarin ár, og eftir því, sem útlitið er með árið í ár, eru ennþá minni líkur til, að svo verði nú.



Herra forseti! Mér þykir vænt um þetta litla ljóta frv., af því að aldrei hefir betur sézt stefna sjálfstæðismanna í skattamálum en í þessu frv. Hafnarfjörður er bær, sem leggur um 1/3 minna útsvar á alla þá, sem hafa miklar tekjur, en Reykjavík gerir. Hv. þm. Hafnf. myndi t. d. verða að greiða 1/3 hærra útsvar væri hann búsettur í Reykjavík en hann greiðir í Hafnarfirði. Þessir menn sjá engin ráð til að leggja hærra á hátekjumennina og ná tekjum þannig, en þeir vilja fá leyfi Alþingis til þess að geta lagt skatt á alla, sem ferðast á milli bæjanna. Þetta sýnir svo ljóst stefnu sjálfstæðismannanna í skattamálum, að ég sé ástæðu til að fagna því, hve skýrt og grímulaust hún kemur fram í þessu frv.

* Flm. (Bjarni Snæbjörnsson): Ég vil aðeins leiðrétta þann misskilning, sem ríkir hjá hv. 1. þm. N.-M. í þessu máll. Ég skil ekki, hvaðan hann fær þessa stefnu Sjálfstfl., sem þetta frv. á að bera með sér. Þetta frv. ber ég fram sem þm. Hafnf. að tilhlutun meiri hl. bæjarstj. þar, og sama var að segja um frv. það, er síðast var til umr.; það er einnig borið fram að tilhlutun bæjarstj. Hafnarfjarðar. Meiri hl. hennar er skipaður jafnaðarmönnum og sama er að segja um meiri hl. niðurjöfnunarn. Ég kem aðeins fram sem fulltrúi Hafnarfjarðarkaupstaðar og flyt þau mál, sem bæjarstj. hefir falið mér. Meiri hl. þeirra, sem leggja á útsvör í Hafnarfirði, eru jafnaðarmenn, og ef útsvarsstiginn er vitlaus, þá er það þeirra verk. Aftur á móti eru það sjálfstæðismenn, sem eru í meiri hl. í niðurjöfnunarn. Reykjavíkur. Því er þetta allt misskilningur hjá hv. 1. þm. N.-M. Í Reykjavík ráða sjálfstæðismenn í skattamálum, en í Hafnarfirði ráða jafnaðarmenn þeim, og því er það þeirra stefna, sem kemur fram í þessu frv.



Hvort sem það er stefna sjálfstæðismanna eða jafnaðarmanna, sem kemur fram í þessu frv., þá álít ég, að það eigi að fara til annarar n. en stungið var upp á. Þetta mál snertir eingöngu bæjargjöld í Hafnarfirði, og slíkum málum er venjulega vísað til allshn., og vil ég gera það að till. minni. Um það, að frv. er sameiginlegt mál Sjálfstfl. og Alþfl., mætti sitt hvað segja, ekki sízt þar sem það er viðurkennt af flm. sjálfum.



Ég ætlaði að vita, hvort ekki væri hægt að fá málinu frestað. Það var haldinn fundur um málið í morgun, en ég vissi ekki um hann, en af því að þetta er 3. umr., óska ég eftir dálítið annari breyt., sem ég hefði viljað vita. hvort n. vildi ekki taka til athugunar um leið. - Ég vil skjóta því til hv. frsm., að ég hafði ekki hugmynd um þennan fund.

* Frsm. (Ingvar Pálmason): Það er náttúrlega rétt, að hv. 1. þm. Reykv. var ekki mættur á fundi allshn. í morgun, en þetta mál er búið að vera nokkuð lengi fyrir n., og ekki að ástæðulausu, því að það er talsvert vandasamt og viðkvæmt mál. Á fundinum í morgun voru mættir 4 nm., og tóku þeir þá fullnaðarafstöðu til málsins. Eftir því sem ég veit bezt, þá er þessi ósk hv. 1. þm. Reykv. fram komin vegna þess, að hann hefir sennilega í huga, að koma með brtt., og ég hefði talið, að sú brtt. gæti komizt að skriflega við þessa umr., því ég held, að til n. hafi sú brtt. ekki neitt erindi. Ég hygg, að hv. 1. þm. Reykv. sé það kunnugt, að meiri hl. n. er mótfallinn fleiri breyt. á frv. Ég hygg, að hann hafi orðið þessa var. Ég hefði því heldur viljað mælast til þess, að málið fengi afgreiðslu í dag, því að það á eftir að fara til Nd., en málið er talsvert umfangsmikið og viðkvæmt.

*Magnús Jónsson: Það er að nokkru leyti rétt, en þó ekki alveg, hjá hv. frsm., að mér hafi verið kunnugt um, að n. myndi ekki fallast á fleiri till. en þessa, sem hún nú hefir borið fram; því að sú till. lá ekki frekar fyrir n. meðan við héldum fundi um málið en sú till., sem ég hafði í huga að bera fram. Það hafði að vísu verið hreyft ummælum í þá átt, að það þyrfti að hækka nokkuð við þennan bæjarfógeta, sem þarna á hlut að máli, bæjarfógetann á Siglufirði, en ég held, að n. hafi ekki tekið neina fullnaðarafstöðu til þeirra till., sem fram kynnu að koma, ekki frekar einnar en annarar. Ég hefi því nokkra ástæðu til að halda, að ef ég hefði verið á fundinum, þá hefði náðst málamiðlun bæði að því er snertir þá till., sem hv. 11. landsk. var að mæla fyrir, og þá hækkun, sem ég hafði hugsað mér að fara fram á, ef á annað borð yrði hreyft við frv., en það var till. um að hækka ofurlítið skrifstofufé bæjarfógetans á Ísafirði. Ég held, að það sé enginn vafi á því, að hann verði nokkuð afskiptur á móts við aðra bæjarfógeta, ekki sízt ef þessi till. verður samþ., sem ég ekki mun setja mig á móti á neinn hátt. M. a. sést, að fram að þessu hefir skrifstofufé þarna verið ákveðið hæst.

Hv. þm. er farinn að ræða málið sjálft

. Ég skal þá ekki fara út í það frekar, en aðeins endurtaka þá ósk, að málinu verði frestað einn dag. Ég fyrir mitt leyti skal ekki láta á mér standa að mæta á nefndarfundi. Ég hafði bara ekki hugmynd um, að fundur yrði haldinn í morgun, þó að það sé mér að vísu ekki afsökun, þar sem þetta var reglulegur fundartími, en ég hélt, að fundur yrði ekki haldinn svona strax eftir páskafríið.

Forseti (EÁrna): Gæti hv. þm. ekki fallizt á að koma með skrifl. brtt., og málið gangi áfram? Mér skilst á hv. frsm., að hann sé því heldur mótfallinn, að málið sé tekið af dagskrá.



Ég vildi heldur mælast til, að málinu yrði frestað og n. látin athuga það betur, því að það liggja fyrir gögn um þessi atriði, og er því betra, að það væri athugað enn í n. heldur en borin sé nú fram skrifl. brtt.



Ég hygg, að það hafi verið nokkurnveginn shlj. álit meiri hl. n. í morgun, að hún mundi ekki geta tekið á móti fleiri brtt. í þessu máli. Ég játa, að hv. 1. þm. Reykv. hafði ymprað á því, að hann mundi bera fram brtt. viðvíkjandi ákveðnu embætti, og eftir því sem mér hefir heyrzt, var meiri hl. n. mótfallinn að gera fleiri brtt. viðvíkjandi bæjarfógetaembættunum en þessa einu, sem gerð mun verða grein fyrir, þegar málið kemur til umr.

Forseti (EÁrna): Hæstv. forsrh., sem í raun og veru hefir lagt málið fyrir, hefir frekar óskað eftir, að málið yrði tekið af dagskrá.



Ég óska eftir, að málið verði nú tekið af dagskrá, af því að ég vænti þess, að þegar öll gögn liggja fyrir, geti orðið samkomulag um málið.