Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er nú til 2. umr., frv. um kornrækt á þskj. 70, er gamall kunningi hér á Alþingi og orðið sæmilega hagvant. Það var samið af mþn. fyrir mörgum árum, og fjölluðu þá um það hinir færustu menn í landbúnaðarmálum. Síðan var það flutt og endurflutt nokkrum sinnum, en jafnan hefur þó svo farið, að það hefur strandað einhvers staðar á leið sinni gegnum þingið. Síðast í fyrra var þetta frv. afgreitt út úr þessari d., en strandaði þá í dyrum Nd. Frá fyrri útgáfu frv. gerðu flm. þá þær breytingar, að tölur hækkuðu til samræmis við breytta tíma, en d. gerði á frv. nokkrar orðalagsbreytingar. Kornrækt hér á landi mun vera jafngömul Íslandsbyggð, en lagðist síðar niður um aldaraðir, sennilega mest vegna kólnandi veðurfars. Á hinum síðustu áratugum hefur veðurfar batnað hér á landi, miðað við það, sem var t.d. á 19. öld. En út í það verður þó ekki farið hér, þótt margt mætti um það segja. Nokkrir framtakssamir menn, bændur, hafa á síðustu áratugum hafizt handa um að gera tilraunir með ræktun korns, og á skýrslum þeirra um árangur þeirra tilrauna var frv. þetta byggt að mestu. Í fáum orðum sagt: þær þóttu hafa gefið þá raun, að allmikils árangurs mætti vænta af kornyrkju hér á landi, einkum í hinum veðursælli byggðarlögum, eins og t.d. á Fljótsdalshéraði og Suðurlandsundirlendinu. Frv. þetta stefnir að því að örva og styrkja með fjárframlögum til vélakaupa kornræktaraðila, er taka minnst 10 hektara lands til kornræktar og skuldbinda sig um leið til að halda því áfram um 10 ára tímabil, en vélar til kornyrkju eru alldýrar. Eftir reynslu t.d. Sveins á Egilsstöðum og Klemenzar á Sámsstöðum er kornrækt í veðursælli sveitum a.m.k. viðlíka árviss, og kartöflurækt eða jafnvel árvissari. Og haldist tíðarfar eins hlýtt nú um sinn og verið hefur, þá ætla ég, að það sé miður farið, að ekki sé verulega gert að því að auka áhuga manna og styrkja þá til að hefjast handa um þessa atvinnugrein. Landbúnaðarframleiðsla okkar Íslendinga er lítil og fáskrúðug. Hér til hefur okkar þjóð, hina síðustu áratugi a.m.k., einkum stefnt að því að beina sínu fjármagni í útgerð og skipakaup. Ég vil ekki gera lítið úr gildi útgerðar, en benda þó á, að fiskveiðar eru rányrkja, sem þegar er búin að valda stórspjöllum á fiskstofnum kringum landið með ofveiði, og á ég þar einkum við dragnót og botnvörpu, og það mun vera meira en vafasamt, að nokkurt vit sé í því að treysta fyrst og fremst allt í gegn á þennan atvinnuveg fyrir þetta þjóðfélag. Vaxandi veiðitækni mun valda þverrandi veiðiföngum, því að það eyðist, sem af er tekið, nema fiskarækt einhvers konar komi til í stórum stíl. Rányrkja á landi hefur þegar dæmt sjálfa sig úr leik, eins og mýmörg dæmi mætti nefna um. Þar er ræktunin ein, sem getur staðið undir vaxandi framleiðslu á sviðum dýraríkis og jarðargróðurs. Ég held, að bezta og öruggasta framtíð okkar sé ræktun landsins. Hér er enn geysimikið land óræktað. Allir þekkja túnin, hversu þau geta gefið mikið gras, þegar vel er að þeim búið. Þá má nefna garða og gróðurhús. Höfum við ráð á því og efni að vanrækja kornyrkjuna og láta fara um hana eins og verkast vill? Þó nokkur reynsla hefur þegar sýnt, að af henni má allmikils vænta, a.m.k. í betri sveitum, að því er veðurfar snertir. Hér til lands er árlega flutt inn mikið magn af kornfóðri til skepnufóðurs, því að nauðsynlegt er að gefa skepnum nokkuð af fóðurkorni með heyi og öðrum innlendum mjöltegundum, t.d. fiskimjöli. Ég ætla, að það séu 60–70 millj., sem fara fyrir fóðurvörur, sem fluttar eru inn í landið árlega nú um þessar mundir, og það er allmikill peningur. Þann pening ætla kunnugir menn á sviði kornyrkjunnar að mætti verulega spara eða máske að mestöllu leyti, ef kornyrkja kæmist verulega á stað hér á landi. Ég held, að það sé ekki sérlega mikil bjartsýni að láta sér detta það í hug. Og þessi fóðurvörukaup munu fara vaxandi, eftir því sem fénaði fjölgar í landinu, og honum verður að fjölga, ef vel á að fara fyrir okkar þjóðfélagi. Ég vil ekki fjölyrða verulega um þetta mál, en vil aðeins drepa þó á þann kostnað, sem það opinbera kæmi til með að bera af því, ef þetta frv. væri samþykkt. Ef eins margir kornyrkjumenn eða kornyrkjufélög fengjust til framkvæmda og lögin gera ráð fyrir, þá gætu það verið einnar millj. kr. útgjöld á ári fyrir ríkið samkv. lögunum, ef frv. er samþykkt óbreytt, eins og það liggur hér fyrir. En sé hins vegar farið eftir brtt. okkar í meiri hl., mundi þetta geta orðið 500 þús. kr. á ári. Þetta er að mínu áliti ekki ýkjamikill peningur, og gengi þessi upphæð til styrktar vélakaupum. Brtt. meiri hl. er sem sagt sú, að þessi upphæð, 200 þús. kr. sem hámark til hvers félags, sem tæki að sér tíu ára kornyrkju, færist niður í 100 þús., og er það sama upphæð og frv. gerði ráð fyrir í fyrra, eins og það var afgreitt héðan úr þessari deild. Auk þess yrði og greiddur sami ræktunarstyrkur á hektara fyrir frumvinnslu lands og greitt er fyrir túnrækt. Ef um svona mikla þátttöku yrði að ræða, fimm ný kornyrkjufélög á ári, þá þýðir það eitt, að málið er fyllilega tímabært og komið á allgóðan rekspöl með það, að kornyrkjan nái þeirri fótfestu og útbreiðslu eins og nokkrar vonir virðast standa til að hún geti náð. Hins vegar ef reynslan yrði sú, að færri, máske miklu færri, fengjust til þátttöku, yrði kostnaðurinn miklu minni. Ég held, að hér sé svo mikið í húfi, að það sé að spara eyrinn, en kasta krónunni að setja fyrir sig 500 þús. til einnar millj. kr. kostnað á ári til þessarar tilraunastarfsemi. Í byrjun yrði þetta náttúrlega nokkurs konar tilraun, sem ekki er hægt að fullyrða um fyrir fram, hvernig tækist, en miklar vonir standa til, að geti tekizt vel. Eins og fram kemur í nál. meiri hl., mælir meiri hl. með því, að frv. verði samþ. með nokkrum breyt., sem ég hef þegar vikið að sumum hér nú þegar. Þær ganga flestar í þá átt að draga úr útgjöldum ríkissjóðs, er leiða mundi af samþykkt frv. Bæði er, að við höfum viljað stilla kröfum eins í hóf og frekast er unnt, einnig hitt, að með brtt. færist frv. í nálega sama stakk og hv. Ed. gekk frá því í fyrra að vel athuguðu máli, og síðan hefur ekki teljandi verðhækkun orðið á kornyrkjuvélum eða öðrum kostnaði. Ég tel réttara að stilla kostnaðarkröfum á hendur hins opinbera svo í hóf, að málið hafi möguleika til að ná framgangi, heldur en að reisa þær kröfur svo hátt í byrjun, að það máske strandi fyrir það, því að fjárhagur er, eins og við vitum, ekki sérlega góður um þessar mundir. Brtt. skýra sig, held ég, nokkuð sjálfar. 1. gr. er færð til sama búnings og merkingar og hún hefur verið frá fyrstu hendi. Um það má að sjálfsögðu deila, hvort lögin eigi að binda hendur landbrh. um að fela vissri stofnun framkvæmdir laganna eða hann skuli þar um hafa valfrelsi, því að um ýmsa aðila aðra getur verið að ræða en Búnaðarfélag Íslands. Ég geri ekki mikið atriði úr þessari brtt., en greinin er færð til samræmis eins og mbn. mun hafa gengið frá henni upphaflega og hún síðan endurflutt í því formi síðar. Breyt. á 5. gr. frv. færa frv. einnig í þann stakk, sem það var afgreitt í héðan í fyrra, nema að nú er niður fellt, að greiða skuli hálfan jarðræktarstyrk vegna sáningar og vinnslu á ökrum ár hvert. Ég hef orðið þess var, að þetta atriði er nokkur þyrnir í augum sumra alþm., og að okkar dómi er allmikið ósamræmi í því, að það sé gert að lagaákvæði að greiða kornræktarmönnum rekstrarstyrk, - ósamræmi, samanborið við aðra ræktun. Það er ekki neins staðar annars staðar, svo að ég viti, greiddur rekstrarstyrkur vegna ræktunar, heldur miðast jarðræktarlögin við það og einnig þetta lagafrv. að styrkja undirstöðuna eða að koma ræktuninni og starfseminni af stað, gera mönnum mögulegt að koma henni af stað. Á 8. gr. hef ég raunar minnzt áður. Húfi færir vélastyrkina niður í sömu upphæð og var í frv. í fyrra, eins og d. gekk frá því þá. Að hækka þá upphæð nú um helming ætla ég að sé ofrausn, sem bæti ekki fyrir framgangi málsins. Ég held, að það sé þá ekki ástæða til að fjölyrða meira um þetta mál. Ég tel málið það mikilsvert, að frv. ætti að ná samþykki á þessu þingi.



Herra forseti. Landbn. hefur haft þetta frv. til athugunar alllangan tíma, og gat n. ekki orðið sammála um afgreiðslu málsins. Nm. eru þó sammála um, að hér sé um þýðingarmikið mál að ræða, sem full ástæða sé til að setja löggjöf um sem fyrst. Við, sem skipum minni hl. landbn., viljum samþ. þetta frv. óbreytt, eins og það liggur fyrir, en meiri hl. n. vill láta gera á því breyt., sem að dómi okkar, sem skipum minni hl., eru svo veigamiklar, að við getum ekki á þær fallizt. Frv. um kornrækt hefur nú legið fyrir Alþ. á þrem þingum og fengið rækilega athugun, svo að málið á að vera hv. þm. vel kunnugt og ætti það að greiða fyrir því, að frv. yrði lögfest nú á þessu þingi. Um alllangt skeið hafa verið gerðar tilraunir með kornrækt hér á landi á ýmsum stöðum á landinu, þó að sú ræktun sé í stærstum mæli framkvæmd á Sámsstöðum í Fljótshlíð. Þessar tilraunir hafa leitt í ljós, að í flestum sumrum getur korn náð góðum þroska víða hér á landi, og stundum verður uppskeran af hverjum hektara engu minni en á sér stað í nágrannalöndum vorum, þar sem kornrækt þykir sjálfsögð atvinnugrein. Þessu til sönnunar vil ég minna á, að um síðustu áramót var t.d. frá því skýrt opinberlega, að einn aðili á Austurlandi, Sveinn Jónsson á Egilsstöðum, hefði ræktað korn á 17 hekturum lands s.l. sumar og fengið uppskeru, sem nemur 450 tunnum samtals, eða um 26 tunnum af hektara, og þeir, sem kunnugir eru í nágrannalöndum okkar, telja, að þessi uppskera sé góð miðað við reynslu í þeim löndum. Þetta hefur m.a. leitt til þess, að á Austurlandi er nú mjög vaxandi áhugi á að stórauka kornrækt frá því, sem verið hefur, og ég hef það fyrir satt, að í undirbúningi sé að rækta korn á Austurlandi á a.m.k. annað hundrað hekturum lands næsta sumar, svo framarlega sem þeir aðilar, sem ætla sér að hefjast handa um þessa ræktun, sjái sér það kleift sökum stofnkostnaðar. Það er einnig góður skilningur meðal bændastéttarinnar á nauðsyn þess að efla landbúnaðinn og gera innlenda framleiðslu sem fjölbreyttasta, en kornrækt getur átt sinn þátt í því. Yfirleitt má telja, að það bæti hag hvers bónda og auki öryggi í búskapnum, að framleiðslugreinar séu svo fjölbreyttar sem skilyrði eru fyrir hendi um á hverjum stað og hægt er að koma við með hóflegum kostnaði. Það má því ætla, að aukin kornrækt geti orðið bændum til fjárhagslegs stuðnings. En aukin kornrækt er þó ekki fyrst og fremst hagsmunamál bændastéttarinnar, heldur hefur málið þjóðhagslegt gildi. Það er hagsmunamál allrar þjóðarinnar, að landið sé vel nytjað og hagnýtt séu góð atvinnuskilyrði, sem fyrir hendi eru, og með vaxandi fólksfjölda þurfa að koma nýjar atvinnugreinar og aukin atvinna, en efling landbúnaðarins og aukin fjölbreytni á því sviði stuðlar jafnframt að jafnvægi í byggð landsins. Hins vegar er á það að líta, að ef stunda á kornrækt í verulegum mæli, verður annaðhvort að leggja fram til þess mikið vinnuafl, sem er torfengið, jafnvel ókleift að fá það til slíkrar ræktunar, eða hafa fullkominn vélakost í taki, en sá vélakostur, sem nauðsynlegur er til þess, að stunda megi kornrækt með góðum árangri, krefst svo mikils stofnkostnaðar, að þess er ekki að vænta, að bændur almennt sjái sér fært að ráðast í kaup á vélum og koma fótum undir þessa framleiðslugrein, nema fjárhagslegur stuðningur, ríkisvaldsins komi til. Ákvæði þessa frv. eru og miðuð við, að stuðningur verði veittur af hálfu ríkisins í því formi, að ríkisframlag nemi allt að 50% af kaupverði þeirra kornyrkjuvéla, sem nauðsynlegar eru á hverjum stað, þó ekki yfir 200 þús. kr. til hvers kornræktarfélags, enda sé þá akurlendið minnst 10 hektarar, svo að tryggð sé full nýting hverrar vélasamstæðu, þar sem hún á að notast. Þess vegna er frv. þannig gert, að miðað er við, að kornræktarfélög séu stofnuð til þess að tryggja það, að ræktunin sé ekki minni en 10 hektarar á bak við hverja vélasamstæðu, sem styrks nýtur. Enn fremur er gert ráð fyrir því, að greitt verði svipað framlag á hvern hektara akurlendis, sem brotinn er að nýju, eins og nú er gert samkvæmt jarðræktarlögum vegna túnræktar. Til viðbótar þessu er gert ráð fyrir því í frv., að síðan sé greitt hálft jarðræktarframlag vegna endurvinnslu akurlendis ár hvert. En kornrækt er að því leyti frábrugðin túnrækt, að þegar búið er að koma túni í fulla rækt í eitt skipti, þarf ekki að endurvinna það sama land til að fá uppskeru af því ár frá ári, en þegar um kornakra er að ræða, verður að endurvinna það land árlega vegna ræktunarinnar. Þess ber þó að gæta, að það er léttara verk og kostnaðarminna að vinna akur, sem áður hefur verið brotinn, heldur en að brjóta land að nýju til að gera það að akurlendi. Með tilliti til þess er miðað við í frv., að hinn árlegi styrkur vegna endurvinnslu akurlendis sé aðeins hálft framlag miðað við það, sem greitt er til nýræktar. Þar sem ekki er sett hærra mark í þessu efni en svo, að miðað er við að rækta íslenzkt korn til fóðurs, svo að fella megi niður að öllu eða mestu leyti innflutning á erlendu fóðurkorni, er auðsætt, að með þessu frv. eru ekki stigin of stór skref á þessari braut. Samkvæmt hagskýrslum eru fluttar til landsins nú árlega - eða svo hefur verið hin síðustu ár - um 18500 smál. af erlendum fóðurvörum, og þó að ræktun korns yrði framkvæmd, svo sem gert er ráð fyrir að heimilt sé samkvæmt þessu frv. að veita styrk til, þá er auðsætt, að það tæki alllangan tíma að ná því marki að rækta 18–19 þús. smál. af íslenzku korni. Samkvæmt Hagtíðindum hefur innflutningur á fóðurvörum á árinu 1960 kostað íslenzka þjóðarbúið 53 millj. 144 þús. ísl. kr., eða réttara sagt jafnvirði þeirrar fjárhæðar í erlendum gjaldeyri. Nú má ætla, að raunverulega sé þessi tala allmiklu hærri, vegna þess að eitthvað af mjöli, sem flutt er inn í þeim vöruflokki, sem ætlaður er til manneldis, sé notað til fóðurbætis, og ef tillit er tekið til þess, þá ætla ég, að það sé ekki fjarri lagi, sem fram kom hjá frsm. meiri hl., að raunverulega sé sá kostnaður, sem þjóðarbúið leggur fram árlega vegna innflutnings á fóðurvörum, allmiklu hærri en hinar beinu tölur hagskýrslnanna segja til um. En til viðbótar þessu ber að geta þess, að samkvæmt frásögn hæstv. viðskmrh. í svari hans við fsp. um niðurgreiðslur úr ríkissjóði á þessu ári er áætlað, að varið verði úr ríkissjóði hvorki meira né minna en 12 millj. kr. á þessu ári í niðurgreiðslur á verði á innfluttum fóðurvörum. Ef gert er ráð fyrir, að þessar niðurgreiðslur gætu fallið niður, þegar íslenzkir bændur væru orðnir sjálfum sér nógir með ræktun korns til fóðurbætis, þá er augljóst, að í þessu efni geti orðið um beinan sparnað að ræða, sem nemur verulegum fjármunum. Þetta ber að hafa í huga, þegar litið er á þann kostnað, sem af frv. þessu leiðir, ef að lögum verður, en sá kostnaður er, eins og frsm. meiri hl. tók réttilega fram, miðaður við það, að heimilt sé að verja árlega einni millj. kr. sem ríkisframlagi til styrktar kaupum á kornyrkjuvélum. Auk þess yrði svo greiddur styrkur á hvern hektara lands, sem korn er ræktað á. Það liggur nú ljóst fyrir, að þótt brotið yrði árlega 50 hektarar lands til akurlendis, þá er ríkisframlag vegna þess ekki há fjárhæð, miðað við það framlag, sem greitt er samkvæmt jarðræktarlögunum. Það mundi aldrei nema meira en frá 60–137 þús. kr. vegna 50 hektara eftir því, hvort miðað væri við þá reglu um útreikning framlagsins, sem gildir, þegar jarðir eiga í hlut, sem hafa minna en 10 hektara tún, eða þegar þær jarðir eiga í hlut, sem hafa meiri ræktun, en eins og kunnugt er, þá eru jarðræktarframlögin misjafnlega há eftir aðstöðu hvers bónda eða hverrar jarðar út af fyrir sig. Það er ekki hægt að fullyrða, hvað kostnaður vegna þess að greiða hálft ríkisframlag vegna endurvinnslu akurlendis gæti numið hárri fjárhæð. Þó ætla ég, að samkvæmt þessu frv. yrði kostnaður fyrst í stað, meðan akurlendi nemur ekki mjög mörgum hekturum, en hins vegar miðað við að styrkja kaup á 5 vélasamstæðum árlega, ekki meiri en 1–2 millj. kr. Hins vegar finnst mér líkur benda til, að ef því marki yrði náð, að korn væri ræktað á 7–8 þús. hekturum lands, sem ætti að nægja til þess að koma í stað þess fóðurvöruinnflutnings, sem nú á sér stað, þá muni kostnaður samkv. frv. aldrei fara fram yfir 4–5 millj. kr. árlega. Þegar þetta er haft í huga annars vegar og hins vegar sá beini sparnaður bæði í erlendum gjaldeyri og vegna niðurgreiðslna, sem ég hef áður drepið á, þá tel ég það rétt, sem hv. frsm. meiri hl. n. sagði, að í raun og veru væri hér krónunni fleygt, en eyririnn sparaður með því að láta undir höfuð leggjast að lögfesta það frv., sem hér liggur fyrir. Þá vil ég víkja nokkrum orðum að þeim brtt., sem meiri hl. n. flytur og frsm. meiri hl. hefur nú gert grein fyrir. Meiri hl. vill orða 1. gr. frv. þannig: „Landbrh. skal hafa yfirstjórn þeirra mála, er lög þessi varða, en hann getur falið Búnaðarfélagi Íslands eða öðrum aðila framkvæmd þeirra, eftir því sem henta þykir á hverjum tíma.“ Það er rétt, að upphaflega var þessi grein orðuð á þennan veg, þegar frv. var lagt hér fyrir hv. Alþ. En við endurskoðun á frv. og nánari athugun á því töldum við flm., að við værum í raun og veru einungis að gera leiðréttingu, eðlilega og sjálfsagða, með þeirri orðalagsbreyt., sem við gerðum á 1. gr. frv. Samkvæmt jarðræktarlögum, ákvæðum þeirra í 2. gr., segir svo: „Búnaðarfélag Íslands, sem stjórnað er af fulltrúaráði, er nefnist búnaðarþing, hefur á hendi umsjón með framkvæmd þeirra ræktunarmála, sem lán eða ríkisframlag er veitt til samkvæmt lögum þessum, enda sé skipulag þess og starfsreglur í samræmi við ákvæði laganna.“ Nú er samkv. þessu frv. fjallað um einn þátt ræktunarmála, sem lán og ríkisframlag á að vera heimilt að veita til. Þegar þetta er athugað, virðist það alveg falla inn í þann ramma, sem lagður er með jarðræktarlögunum, að Búnaðarfélag Íslands, sem stjórnað er af fulltrúaráði, sem nefnist búnaðarþing, hafi á hendi umsjón með framkvæmd á þessum þætti ræktunarinnar. Þess ber einnig að gæta, að Búnaðarfélagið veitir stuðning starfsemi jarðræktarráðunautanna, sem búnaðarsamböndin hafa í þjónustu sinni, setur þeim reglur og fylgist með störfum þeirra og þangað, þ.e.a.s. til Búnaðarfélagsins, ber jarðræktarráðunautunum að skila sínum skýrslum. Nú virðist vera fullkomlega eðlilegt og raunar sjálfsagt, að kornræktin falli undir starfssvið jarðræktarráðunautanna, sem eru í þjónustu búnaðarfélagsskaparins í landinu, alveg eins og önnur ræktun. Enn fremur yrði í framkvæmd óhjákvæmilegt að láta mæla árlega það land, sem korn er ræktað á, því að samkvæmt þeim mælingum, sem árlega yrðu framkvæmdar, færi um styrkgreiðslu vegna akurlendisins. Nú eru það annaðhvort jarðræktarráðunautarnir eða sérstakir mælingamenn, sem eru trúnaðarmenn Búnaðarfélags Íslands, sem hafa á hendi mælingar á nýrækt túna í landinu. Það virðist því eðlilegt og sjálfsagt, að þeir sömu menn yrðu látnir mæla þá nýrækt, sem gerð er vegna kornræktar árlega og greiðslur ríkisframlagsins ættu að ná til. Þegar þetta er athugað, vil ég endurtaka það, að mér finnst breyting sú, sem við gerðum að athuguðu máli á 1. gr. frv., vera svo eðlileg og sjálfsögð, að hún væri í raun og veru leiðrétting, sem hv. þm. ættu að taka tillít til í atkvgr. sinni. En til viðbótar þessu vil ég drepa á, að um ýmis önnur búnaðarmál, sem má segja að standi í lausara sambandi við starfsemi Búnaðarfélags Íslands en jarðræktarlögin sjálf, er gert ráð fyrir því, að Búnaðarfélagið hafi umsjón og eftirlit með framkvæmdinni. Þannig er það t.d. samkvæmt lögum um jarðræktar- og húsagerðarsamþykktir í sveitum, að þar er það bæði Búnaðarfélag Íslands og vélanefnd ríkisins, sem eiga að hafa í sameiningu umsjón og eftirlit með framkvæmd þeirra laga. Og svo að ég nefni fleiri dæmi, þá skal ég geta þess, að í lögum nr. 52 frá 1957, um eyðingu refa og minka, er þetta tekið fram: „Búnaðarfélag Íslands hefur undir yfirstjórn landbrh. stjórn allra aðgerða til útrýmingar refum og minkum.“ Þegar meiri hl. n. tekur sig fram í því að flytja sérstaka brtt. um þetta ákvæði frv., þ.e.a.s. 1. gr. þess, þá virðist það gefa undir fótinn, að fyrir þeim vaki, að það geti aðrir aðilar komið til greina en Búnaðarfélag Íslands að þessu leyti. En við í minni hl. teljum eðlilegt og sjálfsagt, að það sé beint tekið fram, að Búnaðarfélagið fari með stjórn þeirra mála, er lög þessi varða, undir yfirstjórn landbrh. Af þessum ástæðum gátum við ekki fallizt á að gera þá breyt. á 1. gr., sem meiri hl. leggur til. 2. brtt. er við 5. gr. frv. og er um það, að ríkisframlag vegna kaupa á vissum tækjum, sem nánar er tilgreint í frvgr., skuli því aðeins koma til greina, að um 50 hektara akra eða meira sé að ræða. Við í minni hl. teljum eðlilegt, að þetta sé ekki bundið í lögunum. Hins vegar verður framkvæmd laganna vitanlega þannig, svipað og á sér stað um framkvæmd laganna um jarðræktar- og húsagerðarsamþykktir í sveitum, að vélanefnd ríkisins verður að meta þörfina á hverjum stað. Þangað verður að senda umsóknir um framlag vegna vélakaupa og skýringar á því, hvaða vélar er fyrirhugað að kaupa, og í því sambandi gera sér fulla grein fyrir kostnaðarverði þeirra. Vélanefnd ríkisins og síðar landbrn. og raunar að lokum, áður en greiðsla ríkisframlags fer fram, fjmrn. verður vitanlega að meta í hvert sinn, hvort réttur umsækjanda til framlags er fyrir hendi og hvort þörfin er brýn hverju sinni. Þá vill meiri hl. n. fella niður það ákvæði frv., að jarðræktarframlag eða framlag vegna endurvinnslu á akurlendi skuli greitt. Á þessa breyt. getum við ekki fallizt í minni hl. og teljum hana rýra gildi frv. verulega frá því, sem það er. Og á það vil ég benda, að á síðasta þingi var fullkomin samstaða í landbn., sem þá var skipuð sömu mönnum og nú, um að halda þessu ákvæði í frv. og þannig var frv. afgreitt frá þessari hv. d. á síðasta þingi. Hér virðast því hafa orðið einhver sinnaskipti hjá þeim mönnum, sem skipa nú meiri hl. landbn. Þá höfum við lagt til í frv., eins og það liggur nú fyrir, flm. þess, að hámark þess, sem greiða má úr ríkissjóði vegna kaupa á hverri vélasamstæðu til kornyrkju, nemi 200 þús. kr., en í frv., eins og það var í fyrra, var þetta hámark 100 þús. kr. Víð lítum þannig á, að meginstefnan, sem mörkuð er í frv., sé sú, að ríkisframlag nemi 50% stofnkostnaðar, alveg hliðstætt því, sem er vegna kaupa á beltadráttarvélum skv. lögum um jarðræktar- og húsagerðarsamþykktir í sveitum. Og þar sem við lítum þannig á að þetta sé og eigi að vera meginstefna frv., þá teljum við rétt, að hámarkið, sem sett er, sé ekki svo lágt, að það skerði verulega þá meginreglu, sem ég var að lýsa. Með tilliti til þess, að ekki verði of þröngur stakkur skorinn að þessu leyti með hámarksákvæðunum, og enn fremur með tilliti til þess, að verðlag á kornyrkjuvélum er hátt og hefur farið hækkandi, þá virðist okkur með hliðsjón af tölum, sem við höfum fengið um kostnað á allstórvirkum kornyrkjuvélum, að hér sé alls ekki of í lagt með það hámark, sem í frv. er, í 8. gr. þess. Þær brtt., sem ég hef nú farið nokkrum orðum um og ollu því, að nefndin varð ekki sammála um afgreiðslu málsins, stefna að því annars vegar að halda því opnu í löggjöfinni, að landbrh. geti falið öðrum aðila en Búnaðarfélagi Íslands eftirlit með framkvæmd laganna, og hins vegar að því að draga úr fjárhagslegum stuðningi ríkisins við þá, sem hefjast handa um kornyrkju, frá því, sem lagt er til í frv. Við, sem skipum minni hlutann, teljum hins vegar fullkomlega tímabært, að sett verði þegar á þessu þingi löggjöf um kornrækt og að með frv., eins og það liggur fyrir, sé ekki of langt gengið um fjárhagslegan stuðning af hálfu ríkisins. Þess vegna leggjum við til, að brtt. meiri hl. verði felldar, en frv. samþykkt óbreytt, eins og það var flutt af hv. 1. þm. Vesturl. og mér.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af ræðu hv. 5. þm. Austf. (PÞ), að því er snertir brtt. við 1. gr., sem meiri hl. n. hefur flutt. Eins og ég gat um í þeim orðum, sem ég lét fylgja þessum breytingum áðan, tel ég þetta ekki neitt stórt atriði. Hins vegar vil ég benda hv. þm. á það, þar sem hann var að tala uns sinnaskipti meiri hl. n., að hv. minni hl. hefur líka tekið sinnaskiptum í þessu máli frá því, sem var í fyrra, því að þá fluttu þeir sömu þm., sem nú flytja þetta frv., frv. með þessari grein nákvæmlega eins og við leggjum til að hún verði nú gerð. Það er rétt hjá hv. þm., að ræktunarmál heyra yfirleitt undir Búnaðarfélag Íslands, og ég tel það vel farið, og mér þykir ákaflega líklegt, að þetta mál yrði einmitt falið Búnaðarfélagi Íslands. En þó þykir mér það ekki vera víst. Það hafa sum ræktunarmál og það meira að segja mjög veigamikil ræktunarmál, eins og nýbýlalögin, sem eru bæði byggingarlög og ræktunarlög, verið látin heyra undir alveg sérstaka stofnun. Mér þykir geta komið til mála líka, að vélanefnd ríkisins hefði máske eðlilegri aðstöðu til þess að hafa þessi mál með höndum, - þetta eru aðallega vélakaup, sem þarna yrði um að gera af hálfu ríkisins. Fleiri stofnanir gætu og máske komið til greina, - ég er ekki svo kunnugur, - en það er ekki endilega sjálfsagt að binda það í lögum, að öll búnaðarmál heyri undir Búnaðarfélagið. Ég vil t.d. benda á lög um útrýmingu refa og minka, sem kveða svo á, að Búnaðarfélagið hafi yfirstjórn þeirra mála, og hafði ekkert út á það að setja í sjálfu sér, þegar þau ákvæði voru sett, en í framkvæmd heyra þessi lög, ég held nánast tiltekið algerlega undir veiðistjórann svokallaða. Og þau sinnaskipti, sem hv. þm. var að tala um hjá meiri hl. n., eru sízt meiri en hjá minni hl., því að hann hefur tekið þeim sinnaskiptum frá í fyrra, minni hl., að vilja breyta tölum í frv. á mjög veigamikinn hátt. Ég held, að þar hafi kröfurnar verið reistar svo háar, að það stuðli sízt að því, að málið fái þá afgreiðslu hér á hv. Alþingi, sem ég hef óskað að það geti fengið - og máske fær, því að málið er, eins og ég sagði áðan, svo mikilsvert, að ég hefði talið mikið fengið, að það fengist fram á þessu þingi, þótt ekki væru hærri fjárkröfur gerðar til þess opinbera en brtt. okkar meirihlutamanna gera ráð fyrir.



Þessi síðasta ræða gefur ekki tilefni til þess að lengja þessar umr. mikið frá því, sem orðið er, enda erum við, frsm. meiri hl. og ég, sammála um það, að meginstefna frv. sé rétt og að það sé tímabært að setja löggjöf, sem að þessu lýtur. Þegar hv. frsm. meiri hl. talaði um, að það hefðu orðið sinnaskipti hjá okkur flm. málsins, á þá leið, að við setjum nú hærri tölur inn í frv. en áður hafa staðið þar, þá má að vissu leyti segja, að það sé rétt. En ástæðan er sú, að verðlag í okkar landi og verðgildi krónunnar er ekki stöðugt, heldur er það á hreyfingu í þá stefnu, að krónunum fjölgar sífellt, jafnframt því sem verðgildi þeirra minnkar, og með tilliti til þess er full ástæða til að breyta tölum í löggjöf eins og þeirri, sem hér er fjallað um, til samræmis við hið almenna verðlag og verðgildi peninga í landinu. En það gaf mér nú sérstaklega ástæðu til þess að standa upp aftur og segja þessi fáu orð, að ég vil endurtaka það, sem áður hefur komið fram í umr., og leggja á það sérstaka áherzlu, að þetta hámark, sem nemur 200 þús. kr. til vélasamstæðu vegna hvers kornræktarfélags, hefur ekki úrslitaþýðingu fyrir þetta mál, vegna þess að það er önnur regla, sem takmarkar framlögin, þ.e.a.s. reglan um 50% af kostnaðarverði vélanna, sem keyptar eru. Og sé kostnaðarverð vélanna lægra en 400 þús. kr., sem hvert kornræktarfélag þarf að standa straum af, þá leiðir það af sjálfu sér af aðalreglu frv., að framlagið fari aldrei fram úr 50%, að það kemur ekki til, að hámarkið hafi áhrif í þessu efni. Hér er því ekki um svo veigamikið atriði að ræða í frv., að það út af fyrir sig eigi að stefna málinu í hættu eða að þingmönnum eigi að þykja það sérstaklega viðsjárvert. Ef menn á annað borð viðurkenna nauðsyn þess að efla kornræktina, viðurkenna réttmæti þess að styðja þá framleiðslugrein hliðstætt því, sem gert er t.d. gagnvart nýræktinni skv. jarðræktarlögum og lögum um jarðræktar- og húsagerðarsamþykktir í sveitum, þá er sjálfsagt að fallast á þessa meginreglu um 50% framlag úr ríkissjóði vegna stofnkostnaðar kornyrkjuvéla.