Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur haft til meðferðar brtt. frá Gísla Jónssyni á þskj. 580 og skoðað hana, og er meiri hl. nefndarinnar meðmæltur, að hún verði samþ. Skúli Guðmundsson gerði í nefndinni grein fyrir skoðunum sínum, sem hann áður hefur lýst hér í deildinni, að hann væri andvígur þessu áhættugjaldi, og greiddi því ekki atkv., þegar till. var borin upp. Meiri hl. mælir sem sagt með, að till, verði samþ.



Herra forseti. Með þessu frv. er farið fram á heimild til handa ríkisstj. til að láta gera gullpening í tilefni af 150 ára afmæli Jóns Sigurðssonar 17. júní n.k. Ágóðanum af sölu þessa gullpenings er ætlað að verja til umbóta á fæðingarstað Jóns forseta, Rafnseyri við Arnarfjörð. Þar hafa nú að undanförnu verið gerðar ýmsar framkvæmdir, unnið að byggingu húss, sem á að vera bæði skóli, heimavistarskóli fyrir alla sveitahreppa Arnarfjarðar, og enn fremur gert ráð fyrir, að húsið megi nota sem gistihús að sumarlagi. Þá þarf einnig að gera þar prestssetur, íbúð fyrir bónda eða ráðsmann. Aðrar framkvæmdir fyrirhugaðar eru bygging kirkju eða kapellu i stað þeirrar hrörlegu kirkju, sem nú er þar. Þá er skógræktargirðing og lagfæring ýmiss konar til þess að gera þennan stað þannig úr garði, að til sóma verði. Alþingi hefur undanfarin ár veitt nokkurt fé til þessara framkvæmda, en til þess að þeim skili betur áfram og um leið til að létta nokkru af fjárlögum í því efni er gert ráð fyrir að gefa út þennan gullpening, sem ætti a.m.k. að verulegu leyti að geta staðið undir framkvæmdunum, þangað til lokið er. Það er gert ráð fyrir í frv., að þessi gullpeningur geti samkv. forsetaúrskurði verið gjaldgeng mynt, og enn fremur, að heimilað verði að selja hann með allt að 50% álagi eða yfirverði. Nú er það svo um slíka minnispeninga og myntir, að fjöldi safnenda víðs vegar um heim kaupir slíka peninga, og að áliti kunnugra manna í þessu efni má gera ráð fyrir, að nokkur hagnaður verði af gerð og sölu þessa penings. Rafnseyri, sem áður fyrr hét Eyri við Arnarfjörð, er landnámsjörð. Þar nam land Án rauðfeldur og kona hans Grélöð, sem mun hafa ráðið, að þau hjón festu þar bú. Þau bjuggu áður annars staðar, í Dufansdal, en þar þótti Grélöðu illa ilmað úr jörðu, en á Rafnseyri eða á Eyri við Arnarfjörð þótti henni hins vegar hunangsilmur úr grasi. Síðar nokkru bjó þar Rafn Sveinbjarnarson, sá sem var merkastur og mestur læknir þeirra tíma hér á Íslandi og væntanlega um norðurálfu alla á þeirri tíð, og síðar hefur hann þótt manna maklegastur þess, að staðurinn Eyri væri við hann kenndur og bæri hans nafn, og hefur því Eyri við Arnarfjörð á síðari öldum borið heitið Rafnseyri. Á þessum stað fæddist Jón Sigurðsson, og er það að sjálfsögðu skylda Íslendinga að sýna þeim stað sóma og að gera hann sem bezt úr garði. Framkvæmdir þar vestra hafa undanfarin ár verið í höndum forseta Íslands og þingmanna Vestfjarða í samráði við ríkisstj. og þá embættismenn, sem um þessi mál fjalla, en það eru biskup, húsameistari ríkisins og fræðslumálastjóri. Þetta frv. var lagt fyrir Ed. og var samþykkt þar einróma, og ég vænti þess, að það fái sömu viðtökur hér. Ég vil leggja til, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Sjútvn. hefur samþ. að mæla með því, að þetta frv. verði samþ. óbreytt, en einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Ég sé ekki ástæðu til að rekja efni frv. eða ræða um einstök atriði þess, því að grg., sem frv. fylgir, er mjög ýtarleg af hálfu n., er það samdi. En ég vil geta um eitt atriði, sem menn voru ekki að öllu leyti sammála um í sjútvn., þó að menn gerðu það ekki að ágreiningsatriði. Samkv. frv. skulu ekki gilda sömu reglur um lögskráningu á flutningaskip og lögskráningu á fiskiskip. Það eru ekki gerðar eins strangar kröfur til mætingar hjá skráningarstjóra, þegar um skráningu á fiskiskip er að ræða, og sú skoðun kom fram í n., að það þyrfti einnig að falla frá mætingarskyldu að einhverju leyti varðandi flutningaskip. En n. sá þó ekki ástæðu til að taka upp brtt, um þetta atriði, og eins og fyrr segir, mælir hún með samþykkt frv.



Herra forseti. Landbn. hefur gefið út mjög stutt nál. og leggur til, að frv. verði samþykkt óbreytt. En ég verð að játa það, að þegar ég fór að líta yfir fyrirsögn frv., rétt áður en ég fór hingað, þá sá ég, að þar stendur : „frv. til laga um sölu Þingeyjar í Skjálfandafljóti“, en við meðferð málsins í hv. Ed. breyttist það í það horf, að nú er gert ráð fyrir að afhenda Suður-Þingeyjarsýslu ókeypis þessa eign. Ég held því, að það færi betur á því, að í fyrirsögn frv. stæði: um afhendingu Þingeyjar í Skjálfandafljóti. Ég vil beina þessu til hæstv. forseta, hvort það er formlegt að koma þessu á framfæri núna eða hvort það ætti að biða til 3. umr. Ég held, að þetta færi betur. Að öðru leyti er n. sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt.

Forseti (BGr): Með því að leiðrétting sú, sem frsm. gat um, felur í sér algera merkingarbreytingu á orðum, tel ég réttara, að nefndin geri brtt. um þetta formlega fyrir 3. umr., en með því fororði vildi ég mega líta svo á, að fyrirsögnin gengi óbreytt áfram til 3. umr., eins og hún kom frá Ed.



Herra forseti. Þetta frv. um skattfrelsi vinninga í happdrætti Styrktarfélags vangefinna er flutt að beiðni félagsins af heilbr.- og félmn. Verksvið það, sem Styrktarfélag vangefinna hefur kosið sér, er að styðja og efla þá starfsemi hins opinbera, sem miðar að því að bæta aðbúnað og aðhlynningu þeirra fávita, sem þurfa hælisvist, en hér á landi er talið, að slíkir menn séu um 600 talsins. Hæli eru hins vegar ekki til nema fyrir 150–160. Félagið er aðeins þriggja ára, en hefur þegar lagt verulegt fé af mörkum til að auka og bæta húsakost og rekstur fávitahælanna, sem ríkið rekur í Kópavogi og Skálatúni, og nú er félagið að byggja leikskóla hér í Reykjavík fyrir vangefin börn. Nemur kostnaður við þá framkvæmd þegar 11/2 millj, kr. Almenningur hefur tekið starfsemi félagsins af velvild og skilningi, og því hafa borizt góðar gjafir og fjárframlög til starfseminnar, auk þess sem það hefur safnað fé með happdrætti. Þessa starfsemi ber að þakka, og mælir heilbr.- og félmn. eindregið með því við hv. d., að frv. nái fram að ganga. Ég skal geta þess, að eftir að heilbr: og félmn. bar fram þetta frv., hafa n. borizt erindi frá Styrktarfélagi lamaðra og fatlaðra og frá Sjálfsbjörg - landssambandi fatlaðra, og fara þessi félagssamtök fram á, að vinningar í happdrættum, sem þau hyggjast stofna til á árinu, njóti einnig skattfrelsis. N. hefur fjallað um þessi erindi og samþykkt að bera fram brtt. við frv. við 2. umr. til þess að koma til móts við þessar óskir. Á s.l. ári nutu tvö þessara félagssamtaka, Styrktarfélag vangefinna og Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra, þessara hlunninda fyrir sín happdrætti.



Herra forseti. Heilbr: og félmn. hefur athugað till. á þskj. 581, og hún hefur orðið sammála um að taka aftur till. sína á þskj. 561, 16. brtt., við 92. gr., og leggur til, að brtt. á þskj. 581 verði samþ.



Herra forseti. Þann 10. febr. var vísað til allshn. 144. máli, um breytingu á áfengislögum, nr. 58 24. apríl 1954, ásamt brtt. frá mér á þskj. 277, sem er þess efnis, að í staðinn fyrir meginmálsgreinina í l. komi inn sérstök grein, sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Áfengisráð lætur gera kvikmyndir um öll þau atriði, sem talin eru upp í 1, mgr. þessarar greinar. Skal fræðslumálastjórninni skylt að sjá um, að skólarnir eigi jafnan kost á að sýna kvikmyndir þessar í heild eða kafla úr þeim, eftir því sem við á á hverju skólastigi, og að þeir eigi enn fremur aðgang að hentugum kennslubókum og öðrum kennslukvikmyndum til fræðslu um áhrif áfengisnautnar, enda sé hér haft fullt eftirlit með því, að haldið sé uppi slíkri fræðslu í öllum skólum landsins. Kostnaðurinn við kvikmyndagerðina greiðist úr gæzluvistarsjóði.“ Af þeim umr., sem fóru fram um málið hér á Alþingi, varð ljóst, að málið sjálft hafði ekki þingfylgi. Hins vegar mátti gera ráð fyrir, að þessi brtt. hefði fullt fylgi í þinginu, og hefði því átt að vera búið að afgreiða málið. Nú er sýnilegt, að málið fær tæplega afgreiðslu á þessu þingi. Baráttu fyrir breytingu á löggjöfinni til þess að varna því böli sem áfengið veldur í landinu, verður ekki hætt. Ég vil því mælast til þess við hæstv. forseta, að hann knýi hv. allshn. til þess að gefa a.m.k. út nál. um þetta mál, áður en þingi lýkur. Þá liggja þó fyrir nokkur gögn til leiðbeiningar á næsta þingi, því að þá verður reynt á ný að knýja fram umbætur á löggjöfinni. - Ég vænti þess, að hæstv. forseti taki þessu vel.



Herra forseti. Út af ummælum og fsp. hv. 1. þm. Vestf. (GíslJ) vil ég taka fram, áð það hefur ekki enn þá verið tekin ákvörðun um það í allshn., hvort eða hvernig þetta frv. yrði afgr. þaðan eða hvort yrði gefið út nál. um það. Hins vegar vil ég upplýsa, að það er ætlunin að halda fund í n. annaðhvort í fyrramálið eða á laugardagsmorguninn, og verður þá væntanlega þetta frv. rætt þar. Hins vegar get ég ekkert á þessu stigi málsins sagt um það, hvort út verður gefið nál. um frv. að þeim fundi loknum.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. form. allshn. Nd. fyrir þessi svör. Ég vil vænta þess, að á þeim fundi verði gengið svo frá málinu, að það verði gefið út nál., því að það er til mikilla upplýsinga fyrir þá, sem taka upp baráttu fyrir umbótum á þessu sviði á næsta Alþingi.