Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er nú augljóst, að fjárlög verða ekki sett í dag á hv. Alþingi, því miður, og því óhjákvæmilegt að framlengja heimildir þær til bráðabirgðafjárgreiðslna, sem settar voru í lög fyrir áramótin, og leyfi ég mér að leggja til, að heimildin verði framlengd til 1. febrúar, í trausti þess, að þá verði búið að ganga frá þessu máli. Ég vil leyfa mér að óska þess, að hæstv. forseti greiði fyrir málinu, þannig að það geti fengið nú afgreiðslu í deildinni. Það er óhjákvæmileg nauðsyn, og það ætti ekki að vera nauðsynlegt að vísa málinu til nefndar frekar en tíðkast um sams konar mál, þegar þau hafa áður verið til meðferðar. Geri ég því ekki till. um nefnd.



Herra forseti. Finnst ekki hæstv. ríkisstj., að hún skuldi Alþingi ofur lítið nánari greinargerð fyrir því, hvernig á því stendur, að hún, eftir að hafa farið fram á að fá heimild um bráðabirgðafjárgreiðslur til 20. jan., kemur nú og fer fram á að fá hana framlengda til 1. febr.? Er hægt að koma svona upp eins og hæstv. fjmrh. gerir og segja bara einfaldlega: Ja, þetta gengur nú ekkert hjá okkur enn þá, en við vonum, að það verði búið fyrir 1. febr. - og segja svo ekkert meir? Það er farið að koma fram við þessa stofnun hér eins og henni komi yfirleitt þessi mál ekkert við og komi ekkert við, hvernig ríkisstjórnin stjórnar landinu. Hæstvirtur fjármálaráðherra gaf þá yfirlýsingu hér, áður en þing fór heim í jólafrí, að Framsfl. hefði viljað afgreiða fjárlögin fyrir nýár, kom með skriflega yfirlýsingu, sem sjaldgæft er að við þm. fáum yfirleitt að heyra úr herbúðum hæstv. ríkisstj. Og hæstv. forsrh. kom sömuleiðis með skriflega yfirlýsingu, þar sem hann raunverulega viðurkenndi, að Sjálfstfl. hefði hindrað afgreiðslu fjárlaganna. Og það er greinilegt, að Sjálfstfl. hefur hindrað afgreiðslu fjárlaganna fyrir nýár með tilliti til þess, að hann vildi fá að leysa sjávarútvegsmálin um leið. Á sama tíma gerist svo það undarlega, að ríkisstjórn, sem nú mörg ár, fyrst á ólöglegan hátt og síðan á hæpinn löglegan hátt, er búin að viðhalda bátagjaldeyriskerfinu, leggur fram tilboð til Landssambands íslenzkra útvegsmanna, þar sem boðið er að framlengja út janúar þetta bátagjaldeyriskerfi, sem útvegsmenn höfðu sjálfir hækkað nokkru áður, - býður ekki að framlengja bátagjaldeyriskerfið áfram út árið, eins og hún hefur gert öll undanfarin ár, heldur býður beinlínis að framlengja það út janúar. Nú hlaut hver maður, sem nokkurn veginn þekkti, hvernig útvegur er, að skilja það, að ef róðrar byrjuðu strax í byrjun janúar, þá var óhugsandi að stöðva þá 1. febr. Við það ráða útvegsmenn ekki. Þó að þeir geti kannske ráðið við það að láta bátana ekki halda á stað, geta þeir ekki stöðvað þá 1. febr., þegar allt er komið í fullan gang. Þess vegna er þessu einkennilega tilboði hæstv. sjútvm.- og forsrh. hagað á þann hátt, að það er svo að segja ljóst, að útvegsmenn geta ekki gengið að því. Og enn hefur Alþingi ekki fengið skýringu á því, hvers vegna það var þá ekki boðið að framlengja bátagjaldeyriskerfið, sem þessi ríkisstj. hefur haldið fast við, áfram út árið, en fyrir hafði legið yfirlýsing frá hæstv. forsrh. frá því í nóvember, þegar Landssamband útvegsmanna hækkaði gjaldið fyrir bátagjaldeyrisskírteinin, að að öllum líkindum mundi þetta vera nóg handa þeim og þeir mundu láta sér þetta nægja, ef þeir fengju þetta áfram. M. ö. o.: Það lítur út fyrir, að af hálfu hæstv. ríkisstj. hafi málinu verið hagað svo, að það hafi verið gert tilboð frá ríkisstj. til L. Í. Ú., sem ríkisstj. hafi vitað að Landssambandið mundi ekki ganga að, þannig að allt mundi stöðvast. Og síðan er þessi stöðvun, eins og þegar hefur verið lýst yfir af hálfu Sjálfstfl., notuð til þess að segja við hæstv. fjmrh.: Við föllumst ekki á að afgreiða fjárlögin, nema þessi sjávarútvegsmál séu leyst um leið. Síðan virðist svo þessi stöðvun á sjávarútveginum núna notuð í reipdrætti eða refskák innan stjórnarherbúðanna til þess að reyna að knýja fram samninga milli Framsóknar og Sjálfstfl., sem Sjálfstfl. vilji sætta sig við. Meðan þetta gengur fyrir sig hjá hæstv. ríkisstj., er Alþ. meira eða minna aðgerðalaust. Svo er komið til okkar og sagt við okkur þann 19. jan.: Viljið þið framlengja heimild til handa ríkisstj. að borga 2 milljónir á dag eða hvað sem það mundi vera út úr ríkissjóðnum? - Á meðan lætur ríkisstj. flotann liggja, sem kostar þjóðina 3–4 millj. kr. á dag. Finnst ekki hæstv. fjmrh., að ríkisstj., sem þannig fer að, skuldi Alþ. neina skýringu? Á Alþ. engan rétt á því að fá einu sinni að heyra, hvort það er eitthvað verið að gera í þessum málum? Hér hefur verið dag eftir dag spurt utan dagskrár, hvað væri hér að gerast, hvort einhvers mætti vænta og hvernig væri viðvíkjandi sjávarútvegsmálunum, hvort bátaflotinn færi ekki að fara af stað og hvernig stæði um samninga með þetta? Ef hæstv. forsrh. hefur verið í deildinni, sem kemur nú sjaldan fyrir, þá hefur hann af sinni miklu kurteisi sagt: Ég vil ekki eyða dýrmætum tíma þingsins í að ræða um svona mál. - Síðan hefur hæstv. forseti 2–3 mínútum á eftir, þegar dagskrá var lokið, slitið fundi, venjulega um tvöleytið, og svo ekki meira þann daginn og kannske enginn fundur daginn eftir. Í sambandi við þetta frv. er m. ö. o. farið fram á, að það sé afgreitt á alveg óvenjulegan hátt, það séu hafðar hér þrjár umræður á einum degi, því sé sleppt að senda svona smámál til nefndar, það sé ekki verið að ræða við þingmenn um þetta, þetta sé eiginlega mál, sem þeim komi ekkert við: Hvað varði þá um fjárlög? Hvað varði þá um, hvort sjávarútvegurinn gengur? Það má vel vera, að hæstv. ríkisstj. geti meðhöndlað sína stjórnarfylgismenn á þennan hátt. En ég vil a. m. k. fyrir mitt leyti mótmæla því, að gagnvart Alþingi sé haldið áfram þessum hætti, að það fáist ekki orð upp úr ráðherrunum um, hvernig þessi mál raunverulega standa. Hæstv. forsrh. getur mætt suður á Keflavíkurflugvelli. Það er hægt að stofna þar sjálfstæðisverkamannafélag, líklega til að verja sjálfstæði landsins, máske líka til þess að fá forgang að vinnu, þegar úthlutað sé eftir helmingaskiptum. Hæstv. forsrh. hefur tíma til þess að tala við verkamenn suður á Keflavíkurflugvelli. Það er gott, að hann skuli yfirleitt vilja tala við verkamenn. En hann mætti þá gjarnan svara hér á Alþ., þar sem jafnt fulltrúar verkamanna sem annarra eiga sæti, þeim fyrirspurnum, sem koma fram um, hvernig gengur um þau mál, sem sérstaklega heyra undir hann, eins og sjávarútvegsmálin. Í grg. þessa frv. er sagt, að það sé sýnilegt, að Alþ. muni ekki ljúka afgreiðslu fjárlaga. Hefði ekki átt að standa þarna, að stjórnin mundi ekki ljúka afgreiðslu fjárlaga? Hefur staðið á Alþ. með þetta? Er það fjvn., sem hefur gert verkfall? Er það hún, sem hefur neitað að starfa? Ég veit ekki til þess, að það hafi verið boðaðir fundir í fjvn. fyrr en fyrir þrem dögum. Hvað á að þýða að vera að kenna Alþ. um þetta? Hefur staðið á Alþ. með að ljúka afgreiðslu fjárlaga? Er það ekki hæstv. ríkisstj., sem hefur staðið á?

Ekkert nál. er komið frá fjvn.

En eru till. komnar frá hæstv. fjmrh. til fjvn. um, hvernig eigi að ljúka fjárlögunum? Hver er það, sem á að sjá um að afgreiða fjárlögin og sjá um þær tillögur?

Er þingmaðurinn að tala óráð?

Nei, en ég hélt, að það væru í vændum tillögur upp á a. m. k. 80 millj. kr. frá hæstv. fjmrh. um nýjar álögur á þjóðina. Kannske það sé rangt? Kannske hæstv. fjmrh. vildi koma hérna og segja við mig og Alþingi: Það er ekki von á neinum nýjum álögum á þjóðina. Það er ekki von á að hækka fjárlögin um neinar 80 millj. kr.? - Kannske ég hafi verið að tala óráð? Kannske það sé ekki von á neinu frá fjmrh. til fjvn.? Kannske það megi líta á þetta sem yfirlýsingu um það, að fjvn. megi afgreiða fjárlögin eins og þau liggja fyrir á morgun? Þá held ég, að hæstv. fjmrh. ætti að lýsa því yfir hérna. En ég held nefnilega, að það séu einhver óráð, sem ríkisstj. sé að brugga núna. Ég er ákaflega hræddur um, að hún sé með eitthvert óráð. Ég er hræddur um, að hún sé með það óráð að ætla að fara að leggja svo að tugum milljóna skiptir nýjar álögur á þjóðina. Ef það er óráð hjá mér að tala um þetta, þá getur hæstv. fjmrh. leiðrétt það hér á eftir. En minn grunur er sá, að það sé hæstv. ríkisstj., sem hefur staðið í veginum fyrir því, að fjvn. hafi afgreitt fjárlögin. Auðvitað var hægt að afgreiða fjárlögin fyrir löngu. Ef það komu nýir útgjaldaliðir til, eins og eitthvað í sambandi við bátana eða togarana, þá var auðvitað hægt að afgreiða það með nýjum lögum. Annað eins hefur verið gert hér á Alþ. áður. Og mér er nær að halda, að hæstv. fjmrh. hafi viljað gera það, og það skildist mér á hans ræðu, þegar hann seinast talaði einmitt fyrir samsvarandi máli og þessu, að hann hefði viljað afgreiða fjárlögin og hann hefði álitið það vera mögulegt, en Sjálfstfl. hefði komið í veg fyrir það. Ég held þess vegna, að það sé nú út af fyrir sig alveg óþarfi að vera að skella því á Alþ., sem stjórninni er sjálfri að kenna. Það er sýnilegt, að stjórnin mun ekki koma sér saman um að ljúka afgreiðslu fjárlaga. Það er það, sem er sannleikurinn í málinu, af því að hún er orðin ófær til þess að stjórna landinu. Þetta vildi ég nú aðeins segja við þessa umræðu, af því að hér á þetta þó a. m. k. heima og undir þessum lið væri óhætt fyrir hæstv. ríkisstj. að gefa Alþ. einhverja skýringu á sínu framferði, hvort sem hún kýs að gera það eða ekki. Og ef hún kýs ekki að gera það, þá býst ég við, að það sé fyrst og fremst vegna þess, að hún vilji sem minnst tala um það, sem hún sé að brugga, og þá er það varla vegna þess, að það sé svo gott.



Sumt af því, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði, var líkara óráðshjali, eins og ég greip fram í, en nokkru öðru skrafi, sem menn eiga að venjast. Hv. þm. veit, hvernig á því stendur, að fjárlögin hafa ekki verið afgreidd. Það er vegna þess, að það hefur vantað þingfylgi fyrir fjárlögunum. Það er ekki komið nál. til 3. umr., eða framhaldstillögur til 3. umr., af þeirri einföldu ástæðu, að það vantar þingfylgi fyrir fjárlögunum. Ég vildi afgreiða fjárlögin fyrir jól og áleit það mögulegt, eins og ég lýsti þá greinilega yfir, en það var ekki hægt að fá þingfylgi fyrir afgreiðslu á þeim þá, vegna þess að annar stjórnarflokkurinn vildi ekki afgreiða fjárlögin, eins og þá stóð, og hefur ekki viljað vera með í því enn að afgreiða fjárlögin. Þetta tók hv. þm. sjálfur fram og veit þetta ákaflega vel. Það vantar enga grg. fyrir þessu. Hún hefur verið gefin fullgreinilega, og það eru sömu ástæður fyrir hendi enn. Ég heyri, að þeir eru að pískra um það hér tveir eða þrír hv. þm. úr stjórnarandstöðunni, að það hafi ekki verið prófað hjá þeim, hvort þeir vildu ljá fjárlögunum fylgi. Ég held, að maður hafi séð tillögur þeirra við 2. umr. fjárlaganna og þurfi ekki að sjá meira en þær til þess að sannfærast um, hvers konar fjárlög það eru, sem þeir væru í standi til að afgreiða, eins og nú standa sakir. Þeir hafa lagt til að fella niður suma af tekjustofnum ríkissjóðs, í stað þess að það þarf að leggja á nýja skatta og tolla til þess að koma fjárlögunum saman. Það var leiðinlegt, að það skyldi gleymast að tala við þá um þetta, en ég hef satt að segja tekið fullt mark á þeim tillögum, sem þeir hafa lagt fram um þetta, og láðst að spyrja um nánar, hvort þær væru allar ómerkar og þeir meintu eitthvað allt annað. Þá var hv. 2. þm. Reykv. alveg steinhissa á því, að dráttur hefði orðið á þessum málum, og talaði mikið um, að það væri ófyrirsynju dráttur á lausn útvegsmálanna, vildi koma því inn í þessar umræður. Ég ætla ekki að ræða það neitt ýtarlega við hv. þingmann. Ég geri ráð fyrir því, að hæstv. forsrh. hefði svarað honum, ef hann hefði verið hér viðstaddur, varðandi það sem hann sagði um hans þátt í því máli, en ég vil bara benda mönnum á eitt, þó að það sé vitaskuld óþarfi. Það er enginn vandi að leysa útvegsmálin, ef menn vildu verða við öllum kröfum, sem gerðar eru í sambandi við þau mál frá öllum, hvort sem þær kröfur gætu talizt sanngjarnar eða ekki og hvað sem það kynni að kosta í álögum á almenning. Það er enginn vandi að leysa útvegsmálin á næstu klukkustund, ef menn vildu gera þetta. En málið er bara ekki svo einfalt, og þeim, sem eiga að leysa málin, er skylt að taka á þeim öðruvísi en á þessa lund. Mér er sem ég sæi framan í þennan hv. þm., sem hér talaði áðan, og hans nóta, ef þessi háttur væri á hafður.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh.. upplýsir, að það sé ósköp einfaldur hlutur, sem valdi því, að fjárl. séu ekki afgreidd, það vanti þingfylgi fyrir þeim. Hvað hefur nú hæstv. fjmrh. gert til þess að afla þingfylgis?

Það barst nú í tal áðan lítillega.

En hvað hefur hann gert á undanförnum 20 dögum, sem Alþ. hefur framlengt hans heimild til þess að greiða úr ríkisféhirzlunum? Hvað hefur hann gert til þess að afla þingfylgis? Það er nú siður, að ef fjárl. hafa ekki þingfylgi hjá þeim flokkum, sem fram að því hafa staðið að ríkisstj., þá sé athugað um, hvort ekki sé hægt að mynda neina aðra ríkisstj., sem fær þar þingfylgi. Má ég spyrja hæstv. fjmrh., hvað hann hefur gert til þess að athuga slíkt? Það hafa farið fram ýmsir samningar, að því er manni er tjáð, um þess háttar möguleika, og eftir því sem mér skilst, hafa setið jafnvel samninganefndir, sem hafa fjallað um þess háttar, hvort ekki væri hægt að mynda mun betri ríkisstj. en þá, sem nú situr. Og það hefur kannske verið talið af sumum, að hæstv. fjmrh. hafi verið heldur tregur til slíkra samninga. En mér finnst þó, þegar að kassanum kemur, að hann fær ekki lengur fé í ríkissjóðinn og fær ekki einu sinni afgreidd fjárl. með sínum flokki, þó að hann vilji afgreiða fjárl., að það væri ekkert óeðlilegt, að hann tæki slíka samninga af eitthvað meiri alvöru. Hér talar hann hins vegar eins og það komi yfirleitt ekki til mála. Hann segir, að honum væri nú sem hann sjái framan í það, ef hann eigi að fara að afgreiða fjárl. með einhverjum öðrum en Sjálfstfl. Hér talar hann eins og það komi ekki til nokkurra mála, að það sé yfirleitt til í dæminu. Hvað eigum við þá að bíða lengi? Stendur málið þannig, að hæstv. fjmrh. geti ekki hugsað sér undir neinum kringumstæðum að afgreiða fjárl. með neinum öðrum en Sjálfstfl. og þess vegna verði bara að afgreiða og afgreiða frv. til laga um framlengingu á gildi laga nr. 94/1955, um bráðabirgðafjárgreiðslur úr ríkissjóði á árinu 1956, þangað til Sjálfstfl. þóknast að veita hæstv. fjmrh. þetta fylgi, sem hann vantar, sem er eina þingfylgið, sem hæstv. fjmrh. virðist yfirleitt geta hugsað sér? Mér sýnist hæstv. fjmrh. vera að tefla sig inn í nokkuð óþægilega klemmu. Ég sé ekki betur en að hann gefi Sjálfstfl. alveg sjálfdæmi í málinn með þessu móti. Sjálfstfl. stöðvar sjávarútveginn og segir: Hann fer ekki af stað, fyrr en þið fallizt á að afgreiða fjárl. eins og ég vil. - Og hæstv. fjmrh. kvartar svo: Ja, ég fæ ekki að afgreiða fjárl., þó að ég gjarnan vilji það, af því að Sjálfstfl. vill ekki fallast á það. Hins vegar er Sjálfstfl. sá eini, sem ég get hugsað mér að afgreiða fjárl. með. - Þá er sjálfheldan nokkurn veginn komin. Það er svo sem alveg auðséð, hvernig þessi refskák endar. Það endar með því, að hæstv. fjmrh. auðvitað gefst upp og samþykkir að leggja þær álögur á, sem Sjálfstfl. vill, og trú mín er sú, að þær álögur mundu verða þannig á endanum, að þær mundu stórkostlega auka alla verðbólguna í landinu, verðbólguna, sem hæstv. fjmrh. segist alltaf vera að slást á móti. Kannske hækka fjárl. um einar 70–80 millj. kr., og svo á náttúrlega allt að vera verkamönnum að kenna á eftir. Hæstv. fjmrh. sagði, að það væri ekki mikill vandi að ganga að því að leysa sjávarútvegsmálin, ef það væri bara gengið að öllum kröfunum. En ætli þetta endi nú ekki með því, ef hæstv. fjmrh. lokar fyrir sjálfum sér leiðinni til að semja við nokkra aðra en Sjálfstfl., að hann komist að þeirri niðurstöðu, að það verði ekki um annað að gera en að samþykkja þær kröfur, sem Sjálfstfl. gerir viðvíkjandi sjávarútveginum? Ég er ákaflega hræddur um, að það sé engin leið í stjórnarsamstarfi að tala við Sjálfstfl. til þess að fá eitthvað út úr því, öðruvísi en að hafa það þó a. m. k. á hendinni að vera óhræddur við að gera samþykktir, sem yrðu á kostnað auðvaldsins í Reykjavík, og að Sjálfstfl. hefði það í bakhöndinni og vissi af því, að slíkt yrði gert, svo framarlega sem hann féllist ekki á þá samninga, sem verið væri að gera. Það er hægt að leysa vandamál sjávarútvegsins með öðru en tómum nýjum álögum á þjóðina, það er hægt að leysa vandamál sjávarútvegsins með álögum á auðmannastéttina í Reykjavík. Hæstv. fjmrh. segir, að við tölum mikið um þessi mál. Ég sé nú ekki, að það hafi verið talað mikið um þessi mál. Ég veit a. m. k., að það hefði verið talað meira og af öðrum, ef það hefði verið verkfall verkamanna hér í Reykjavík, sem hefði stöðvað allan útveginn núna, og það hefði sungið öðruvísi og kveðið þá í stjórnarherbúðunum. Og það hefði verið talað um skemmdarverk kommúnista og annað slíkt. Það hefur ekki verið talað sérstaklega mikið um þessi mál nú. Það hefur verið óskað eftir, að þau væru rædd hér á Alþ., rædd í ró, en þau hafa ekki fengizt rædd, vegna þess að það er komin sú stefna í þessum málum hjá hæstv. ríkisstj. að ætla svo að segja alltaf að afgr. öll þessi mál án Alþ., semja um þau utan við Alþ., setja eigin flokkum á þingflokksfundum stólinn fyrir dyrnar, þegar búið sé að koma sér saman í ríkisstj., og píska síðan lausnirnar í gegn á Alþ. Þetta er aðferðin, sem farið er að nota. Það er meira að segja svo, að einföldustu upplýsingar um, hvaða vandi sé þarna á höndum, eins og í sambandi við sjávarútveginn, fást ekki lagðar fyrir Alþ. eða þingmenn, ekki einu sinni upplýsingar um það fjárhagslega og efnahagslega ástand í sjávarútveginum, ekki einu sinni þær upplýsingar, sem ríkisstj. þegar hefur fengið frá sínum svokölluðu hagfræðingum. M. ö. o.: Það er reynt að gera alveg sérstakar ráðstafanir til þess, að Alþ. geti sem minnst rætt um þessi mál. Alþ. er yfirleitt meðhöndlað eins og það væri fjandmaður ríkisstj., sem hún þurfi að króa inni. Ég vildi aðeins segja þessi orð, sem ég hef sagt hér, við þessa umr., af því að mér finnst rétt, að það komi fram sökum þess, hve erfitt er að fá þessi mál yfirleitt rædd hér, að það ríki óánægja á meðal þm. með þennan hátt á afgreiðslu mála, sem hér er hafður. Það er talað um, jafnvel stundum af hæstv. fjmrh., að álit Alþ. hjá þjóðinni sé að minnka. Má ég spyrja: Hver er það, sem treður álit Alþ. niður, eyðileggur það, ef það er ekki hæstv. ríkisstj. með því að meðhöndla það á þennan hátt? Sumum ríkisstj. hefði máske fundizt ástæða til þess að gefa út heila skýrslu til Alþ. og þjóðarinnar um ástand eins og í sjávarútvegsmálunum og hvernig viðhorfið væri. Hæstv. ríkisstj. vill hins vegar helzt meðhöndla slíkt mál sem algert leyniplagg, sem ekki einu sinni þm. geti fengið að sjá. Ég skal hins vegar taka það fram, að það er ekki vegna þess, að ég búist við, að það sé svo mikið að græða á því, sem ríkisstj. hefur fengið í hendurnar, en það væri þó a. m. k., ef maður sæi það, máske hægt að benda henni á, hvaða upplýsingar vantaði í það. Hæstv. fjmrh. sagði hér áðan, að hefði sjútvmrh. verið hér við, hefði hann máske gefið upplýsingar, sem ég hefði spurt um, eða svarað. En má ég spyrja: Er alveg óhugsandi, að hæstv. fjmrh. geti gefið þær upplýsingar fyrir hans hönd? Enn sem komið er sitja þeir þó saman í ríkisstj. Enn sem komið er býst ég við, að sjávarútvegsmálin séu þó rædd í ríkisstj. í heild, og ef lausn þeirra er sett sem skilyrði fyrir afgreiðslu fjárl., þá býst ég við, að hæstv. fjmrh. hljóti að vera nokkuð kunnugt um, hvernig ástandið sé í þessum efnum. Fyrst hæstv. forsrh. hefur kosið að hafa þann hátt á að vera ekki viðstaddur og ætla ekki að leita þingfylgis fyrir þessu lagafrv., sem hér liggur fyrir, sjálfur, þá hefði þess vegna verið viðkunnanlegt, að hæstv. fjmrh. hefði nú gefið okkur upplýsingar fyrir hans hönd. En ég býst svo sem við, að það verði hafður sá háttur á, að það verði varizt allra frétta, þangað til búið sé að koma sér saman um álögurnar, og þegar búið sé að koma sér saman um álögurnar, þá verði sagt hér á Alþ.: Já, nú liggur á, allur flotinn er búinn að liggja í 20 daga, 30 daga, þjóðin tapar 3–4 millj. kr. á dag, og það er þó líklega enginn þm. hér, sem ætlar að fara að tefja málið á því að fara að spyrja um, hvort þetta sé eini hátturinn, sem hægt sé að leysa málið á? - Og það skyldu þó aldrei koma fyrirsagnir í blöðunum, ef hér yrðu haldnar ræður um 80 millj. kr. álögur á þjóðina, að það hefði verið hægt að leysa málið öðruvísi, að það væri verið að tefja fyrir því, að flotinn kæmist út? Ég hef a. m. k. stundum lifað það, að það hafi legið svo á, að það hafi verið bókstaflega talað um hvern klukkutíma, sem liði, og jafnvel komið stórar fyrirsagnir í blöðunum, þegar mál hefur staðið hér í þinginu einn dag eða tvo: Kommúnistar beita málþófi á Alþ. til þess að hindra, að sjávarútvegurinn gangi. Hér erum við búnir að bíða, nú er 19. jan., nú er farið fram á að framlengja fjárl. til 1. febr. og það er enn þá ekki hægt að fá að ræða þau mál, sem snerta það, hvort fjárl. yfirleitt verði afgreidd. Hæstv. fjmrh. hefur upplýst, að Sjálfstfl. geri lausn sjávarútvegsmálanna að skilyrði fyrir þingfylgi við fjárlögin. Er það nú nokkuð að undra, þó að þm. þess vegna komi með fyrirspurnir um þessi mál? Ég veit, að hæstv. fjmrh. ætlast til þess, að við líka í stjórnarandstöðunni séum góðu börnin og hjálpum nú þessu máli í gegn, í fyrsta lagi með því að lofa því að komast klakklaust í gegnum þrjár umr. hér á þingi á einum degi, eins og þeir eru vanir að gera við svona mál, í öðru lagi með því að tefja þau ekki í nefnd, í þriðja lagi með því að nota ekki okkar rétt til þess að tala um þau einu sinni eins og við gætum. M. ö. o.: Hann ætlast til þess, að við veitum honum þingfylgi um þetta mál, það gerðum við fyrir jólin, og það munum við vafalaust gera enn, á sama tíma sem hann lýsir því yfir, að það vanti þingfylgi fyrir fjárl. En minna mátti það ekki vera en að við létum hæstv. ríkisstj. heyra það, þegar hún fer fram á afgreiðslu þessa máls, að þetta stjórnleysi í landinu getur ekki gengið. Það er minnst að veita henni heimild til þess að greiða án fjárl. 2 millj. kr. úr ríkissjóði, en að láta henni haldast uppi að kasta 3–4 millj. kr. í sjóinn hvern dag, það er hart. Við hefðum ekkert séð eftir því að veita hæstv. fjmrh. þessa heimild, sem hann fer fram á, en að hæstv. ríkisstj. skuli ekki hafa getað bjargað hinum verðmætunum, sýnir, að hún ætti að vera farin frá.



Herra forseti. Ég vildi aðeins segja hér örfá orð í sambandi við þetta mál, af því að þannig stendur á, að hæstv. forsrh. er hér ekki viðstaddur nú, en nokkuð hefur verið vikið að honum og einnig afstöðu Sjálfstfl. í sambandi við þær umr., sem hér hafa farið fram. Hæstv. fjmrh. gat um það hér áðan í sinni ræðu, að hann hefði gert grein fyrir því fyrir áramót, að hann hefði talið, að hægt væri að afgr. þá fjárl., en um það hefði ekki náðst samkomulag í ríkisstj. eða milli stjórnarflokkanna. Þetta er alveg rétt, eins og skýrt var frá af hálfu hæstv. forsrh. þá á sama þingfundi, og gerð grein fyrir því, að Sjálfstfl. teldi, að ekki væri auðið að afgr. fjárl. endanlega, fyrr en séð væri, hvaða leiðir yrðu farnar til þess að leysa vandamál útvegsins, þar sem það hlyti að hafa margvísleg áhrif á afkomu ríkissjóðs, til hverra úrræða yrði gripið í því efni, og þar sem sýnt væri, að það yrði að leggja alla áherzlu á að hraða því máli, þannig að því gæti orðið lokið sem allra fyrst eftir áramótin, ætti það ekki að þurfa að skapa nein vandkvæði, þó að fjárlagaafgreiðslan yrði látin bíða, þar til séð væri, hvaða úrræði yrðu fundin í sambandi við sjávarútvegsmálin. Þessi afstaða Sjálfstfl. hefur ekkert breytzt að þessu leyti. Ég hygg, að allir hv. þm. muni vera sammála um það, að afkoma, ekki aðeins ríkissjóðsins, heldur þjóðarbúsins alls, veltur á því, að það takist að halda þessum undirstöðuatvinnuvegi gangandi, og að það velti því umfram allt annað á því að finna úrræði í því efni. Og þar sem, eins og ég gat áðan um, hlaut að verða að leggja áherzlu á, að það mál leystist sem skjótast upp úr áramótum, þá átti það ekki að þurfa að skapa nein vandkvæði, þó að jafnvel þyrfti að afgr. málið um sinn með bráðabirgðafjárgreiðslum jafnvel fram undir mánaðamótin, en væri hins vegar mun eðlilegra, þegar það hlyti að koma til álita, bæði í sambandi við fjárl. og lausn útvegsmálanna, að leggja á nýja skatta í einu eða öðru formi, og til þess að þar yrði samræmi á milli, þá væri rétt að afgr. það sameiginlega. Það er því kannske ekki alveg nákvæmlega rétt frá sagt af hæstv. fjmrh., að þingfylgi skorti fyrir afgreiðslu fjárl. Þingfylgi skortir ekki fyrir afgreiðslu þeirra á annan veg en þann, að sjálfstæðismenn hafa talið, að rétt væri að bíða, eins og ég áðan gat um, en það felst alls ekki í því, að Sjálfstfl. sýni eða vilji sýna neina tregðu í því að afgr. skynsamleg fjárl. Því hefur hann sýnt fullan vilja á undanfarin ár og mun ekki heldur skorast undan því nú, þó að hann vilji að öðru leyti hafa þessi vinnubrögð á. Ég held, að þetta, eins og hæstv. fjmrh. tók fram, liggi ákaflega ljóst fyrir, og það er engin launung á þessari afstöðu og þarf þess vegna ekki af hv. 2. þm. Reykv. (EOl) né öðrum að vera að breiða sig út yfir það eða vera með nokkrar getgátur um það efni. Það liggur hreint og ljóst fyrir, hver afstaðan er að þessu leyti. Hv. 2. þm. Reykv. benti á það, sem öllum er ljóst að er alvörumál, að útgerðin stöðvist langan tíma, en það er áreiðanlega ekki síður áhyggjuefni ríkisstj. og þingflokka hennar en stjórnarandstöðunnar, að svo sé. En það er rétt að vekja athygli á því, að það er auðvitað, eins og hæstv. fjmrh. sagði, mjög auðvelt að leysa þennan vanda á þann hátt að ganga að öllum þeim kröfum, sem fram eru bornar. Það er eins og í sambandi við aðrar deilur, vinnudeilur og kröfur, sem risið hafa, að þá er ósköp einfalt að leysa málið á þann veg. En mig undrar það nú sannast sagt mjög, ef það er skoðun kommúnista a. m. k., að það beri að leysa þetta mál á þann veg að ganga að öllum þeim kröfum, sem útvegsmenn hafa fram borið. Það stingur a. m. k. nokkuð í stúf við það, sem áður hefur verið borið fram sem ásökun, ekki hvað sízt á hendur Sjálfstfl., að hann vilji ætíð ganga fram fyrir skjöldu til að verja hagsmuni atvinnurekenda og auðmanna, eins og það er orðað, ef það á nú að vera honum til dómsáfellis að hafa ekki viljað orðalaust ganga að öllum þeim kröfum, sem útgerðarmenn og frystihúsaeigendur báru fram í sambandi við útvegsmálin. Sannleikurinn er sá, að orsök þess, að ekki hefur enn tekizt að ná hér saman endum, er fyrst og fremst sú, að ríkisstj. og þá ekki síður Sjálfstfl. hefur ekki viljað fallast á þær kröfur, sem taldar hafa verið óréttmætar. Það er skoðun Sjálfstfl., að þetta mál beri að leysa sem skjótast og að það verði að leysast á þann veg, að útgerðin geti gengið, en þó án þess, að óeðlilega miklar álögur séu lagðar á þjóðina í því sambandi. Það hefur áreiðanlega ekki verið legið á liði sínu við að reyna að ná samkomulagi um lausn þessara mála, og það er algerlega ástæðulaust fyrir hv. 2. þm. Reykv. að vera hér með dylgjur um það, að hæstv. forsrh. muni ekki hafa lagt sig svo sérlega fram í því máli, hann hafi a. m. k. gefið sér tíma til að mæta á fundi suður á Keflavíkurflugvelli. Það skal nú að vísu upplýst, að hann mætti þar ekki, fyrst og fremst vegna anna í sambandi við þetta mál. Og það hafa verið stöðugir fundir nú að undanförnu og viðleitni í þá átt að leysa þennan vanda.

Hann ætlaði að mæta.

Já, það þýðir ekki sama og að hann hafi mætt.  Annars er ákaflega kynleg afstaða kommúnista í sambandi við þessi útvegsmál, að annan daginn eru sjálfstæðismenn skammaðir fyrir það, að þeir vilji ekki ganga að öllum kröfum, sem bornar eru fram af útveginum, hinn daginn eru þeir skammaðir fyrir að veita útveginum allt of mikil fríðindi. Ég man eftir því, að þeir voru mjög ásakaðir fyrir bátagjaldeyrinn á sínum tíma. Þeir voru alveg jafnmikið skammaðir fyrir það, þegar á s. l. ári var gerð ráðstöfun til þess að skerða bátagjaldeyrisréttindin, þannig að það er ákaflega vandlifað að þessu leyti, en sýnir, hvað það er ákaflega lítið mark að taka á öllu þessu glamri. Það leysast engin vandamál á þann hátt, heldur verður að reyna að vinna að þeim af einlægni og reyna að finna skynsamlegan grundvöll, sem geti leitt til farsællar niðurstöðu fyrir þjóðarbúið. Við stöndum andspænis þeim vanda, bæði í sambandi við fjárl. og útvegsmál okkar og atvinnumál yfirleitt, að þau lenda með meiri og meiri þunga á ríkissjóði, sem leiðir aftur af sér, að það þarf að leggja nýjar álögur á þjóðina. Þetta verður alltaf eðlileg niðurstaða, þegar meiri kröfur eru gerðar á hendur atvinnuvegunum en þeir geta risið undir, og er sá mikli vandi, sem íslenzka þjóðin á við að stríða og verður því miður æ þungbærari sem líður. Þetta taldi ég rétt aðeins að kæmi hér fram í sambandi við þær umr., sem hér hafa orðið um bæði útvegsmálefnin og afgreiðslu fjárlaga.

Frsm. (Skúli Guðmundsson) Fjhn. hefur lesið þetta frv. og borið það saman við gildandi lög. Við 1. umr. málsins flutti hæstv. fjmrh. ýtarlega ræðu, þar sem hann gerði grein fyrir helztu nýmælunum, sem felast í frv. Ég sé því ekki ástæðu til að ræða um einstakar greinar frv., þar sem það yrði að mestu endurtekning á því, sem áður hefur komið fram í umr. um málið. Eins og segir í nál. fjhn. á þskj. 250, er stefnt að því með flestum þeim lagabreytingum, sem felast í frv., að auðvelda tollgæzlunni eftirlit með innflutningi á vörum og gera það öruggara. Fjhn. mælir einróma með því, að frv. verði samþ. með tveimur smávægilegum breytingum, sem till. eru um á þskj. 250. Eru það aðallega lagfæringar á orðalagi.



Herra forseti. Þetta frv., sem við hv. 6. þm. Reykv. (SG) og ég flytjum hér, er ekki sérstaklega víðtækt frv., það er aðeins um mjög takmarkað svið. Við höfum áður flutt hér á þingi mál, sem nær yfir húsnæðismálin almennt og enn hefur ekki verið afgr. úr heilbr.- og félmn., og í því er að finna till. okkar sósíalista um heildarlausn í sambandi við húsbyggingamálið. Þetta mál, sem hér liggur fyrir, er raunverulega aðeins um að bæta úr einu sérstöku vandkvæði, sem sýnt hefur sig að koma í ljós, eftir að lögunum um húsnæði frá 1943 var gerbreytt og meginatriði þeirra afnumin fyrir um þrem árum. Það er alveg auðséð, sérstaklega hér í Reykjavík og á þeim stöðum, sem fólkið streymir mest til, að erfiðleikarnir um íbúðarhúsnæði fara lítt batnandi, og ég vil segja það við þá, sem kynnu að halda, að það væri svo mikið verið að gera til þess að leysa þessi vandamál nú, að því fer fjarri, að þær aðgerðir dugi enn í því efni. Ég sé t. d. í sumum blöðum í morgun, að það er sagt frá, að á síðasta ári, 1955, hafi verið byggt meira í Reykjavík en nokkru sinni fyrr. Þetta er ekki rétt. Það er upplýst nú eftir skýrslu byggingarfulltrúa, að á síðasta ári hafi verið byggðar í Reykjavík 564 íbúðir, m. ö. o. fulllokið við, og það er það, sem alltaf er miðað við í skýrslum, 564 íbúðir. Þetta er að vísu meira en hefur verið á Marshallárunum undanfarið, eftir að Ameríkumenn fóru að skipta sér af því, hve mikið við mættum byggja hér. En þetta er minna en var, á meðan við réðum því sjálfir, Íslendingar. 1946 voru fullbyggðar hér í Reykjavík 634 íbúðir, og eftir skýrslum, sem þá voru gerðar, var sýnt fram á, að það þyrfti a. m. k. að byggja 600 íbúðir á ári til þess að byggja yfir þá, sem bætast hér við, og útrýma óhæfu og heilsuspillandi húsnæði. Á öllum þessum árum og ekki heldur á síðasta ári hefur þeirri tölu verið náð, sem álitið var að nauðsynleg væri 1946 og líka hefur verið fullyrt að væri það allra minnsta, sem Reykjavík kæmist af með síðar. Það er þess vegna auðséð, að það þarf að gera ráðstafanir til þess, að það sé meira íbúðarhúsnæði en verið hefur, a. m. k. hér í Reykjavík, og svo býst ég við að sé einnig um suðvesturkjálka landsins, sem þetta frv. mun vafalaust fyrst og fremst taka til, eins og 4. gr. ákveður um. Þegar gamla húsaleigulöggjöfin frá 1943 var að mestu afnumin, mun hafa verið gengið út frá því af þeim, sem því réðu, eða a. m. k. hlýt ég að ganga út frá því, að þeir hafi haldið, að ástandið mundi verða svo stórum batnandi út af nýjum íbúðarhúsabyggingum, að það væri ekki þörf á að halda þeim ráðstöfunum, sem þá áttu að koma í veg fyrir hækkun húsaleigu og þá áttu að koma í veg fyrir, að íbúðir væru teknar úr notkun. Nú hefur það sýnt sig um afnám húsaleigulaganna frá 1943, að það afnám, sem var framkvæmt fyrir þrem árum, hefur þegar haft ægilegar afleiðingar fyrir þjóðina. Það hefur fyrst og fremst haft þær afleiðingar, að húsaleiga, sérstaklega í gömlum íbúðum, hefur hækkað ákaflega mikið, þannig að nú er svo komið, að húsaleiga í öllum þeim húsum, sem byggð voru yfirleitt fyrir stríð, þ. e. helmingurinn af húsunum í Reykjavík, er yfirleitt tíföld móts við það, sem hún var fyrir 10 árum. Á sama tíma sem kaupgjald hefur tvöfaldazt, hefur húsaleiga í þessu húsnæði fyrir tilstilli Framsfl. og Sjálfstfl. tífaldazt í fjölmörgum tilfellum. Ég skal taka það fram, að það er síður en svo, að það sé í öllum. Það eru margir húseigendur, sem leigja út, sem hafa haldið við það að fara hóflega í þessar sakir. En það eru aðrir, sem hafa dregizt með inn í hringiðu brasksins og hækkað húsaleiguna gífurlega. Enn fremur hefur afnám húsnæðislöggjafarinnar gömlu haft þau áhrif, að það hefur farið fram stórkostleg fjárfesting í gömlum íbúðum, að gamlar íbúðir hafa verið seldar á hækkuðu verði. Menn hafa fest sitt fé í því að kaupa þær, og það, að menn hafa farið að kaupa þær máske á fimm- og tíföldu verði við það, sem þær kostuðu upphaflega, stafar af því, að leigan var gefin laus í þessum gömlu íbúðum og hún fékk að hækka. Þannig hefur farið fram á undanförnum árum fjárfesting, sem skiptir tugum millj. kr. í gömlum íbúðum, fjárfesting sem hefur ekkert annað en verðbólguáhrif, festing á fé, sem dregið er út úr því að vera skapandi, sem sé að hjálpa til að byggja nýjar íbúðir eða ný atvinnutæki, og dregst inn í það að braska með gamlar íbúðir og gamlar lóðir. Afnám gömlu húsaleigulöggjafarinnar sýnir sig nú í vaxandi mæli að hafa ægilega skaðleg áhrif fyrir þjóðfélagið, og það er langt frá því, að öll þau skaðlegu áhrif séu enn þá komin í ljós. Og það er enginn efi á því, að þessar aðgerðir Framsfl. og Sjálfstfl., að afnema húsaleigulögin gömlu frá 1943, eru eitt af því, sem einna mest hefur valdið þeirri verðbólgu, sem hér hefur verið í landinu undanfarið, enda veit ég ekki til þess, að neinar af okkar nágrannaþjóðum hafi haft þennan hátt á. Þvert á móti hefur húsaleigu í gömlum íbúðum verið haldið niðri hjá öllum þessum þjóðum, m. a. verið gert frá sjónarmiði atvinnurekenda til að koma í veg fyrir, að hækkuð húsaleiga knýi fram hækkað kaupgjald. En þetta vildi ég nú aðeins minnast á sem eitt af þeim slæmu afleiðingum, sem afnám gömlu húsaleigulaganna hefur haft. Hins vegar er þessu frv. ekki ætlað að bæta úr þeim göllum, til þess þyrfti róttækari löggjöf, sem nú að nokkru leyti er til. Það er annar galli sem komið hefur í ljós í sambandi við afnám gömlu húsaleigulaganna frá 1943, sem ætlað er að nokkru leyti að reyna að bæta úr með þessu. Þegar gömlu húsaleigulögin voru afnumin, en nokkru síðar lögunum um fjárhagsráð breytt, voru felld niður þau lagaákvæði, sem bönnuðu að rífa gömul hús og taka íbúðarhúsnæði úr notkun sem íbúðir og nota til annars. Hins vegar var með þeim nýju lögum, sem sett voru í staðinn fyrir fjárhagsráðslögin, bannað nema með sérstökum leyfum að byggja hús til annarra nota, til verzlunar, til skrifstofuhalds, samkomuhús og annað slíkt, þannig að þarna varð raunverulega misræmi á milli. Það var gefið mál, að það þurfti að leyfa þó nokkuð af byggingum bæði fyrir verzlunarhús, skrifstofuhús og annað slíkt, slíkt var nauðsynlegt, það var þörf á slíku, en það þurfti náttúrlega að hafa einhvern hemil á því. Hins vegar hefur sá háttur orðið á á undanförnum árum, að lítil leyfi hafa verið veitt til slíks, jafnvel á vissum tímum svo að segja engin, og þá hefur það orðið úr, að menn hafa farið í mjög ríkum mæli að breyta gömlum íbúðarhúsum í hús til annarrar notkunar. Ég efast ekki um, að þetta hefur oft verið nauðsynlegt fyrir þá, sem þannig breyttu til, og það var löglegt. En þetta þýddi hins vegar, að íbúðarhúsnæði minnkaði að þessu leyti. Ég álít og við flm. þessa frv., að þetta geti ekki gengið svona til. Núna þegar bannað er að byggja hús til verzlunar, skrifstofuhalds eða annars slíks, eru yfirvofandi stærri aðgerðir í því að breyta íbúðarhúsnæði í skrifstofur en áður hafa verið. Mér er kunnugt um hér í Reykjavík, að í húsum, sem hafa verið íbúðarhús nú í tuttugu ár, er búið að segja fólki upp frá 14. maí í vor til þess að breyta þessum húsum í skrifstofu- og verzlunarhúsnæði. Þetta er á góðum stöðum hér í bænum og freistandi fyrir eigendur að gera slíkt, en fólkið, sem í þeim býr, verður í sömu vandræðum með húsnæði fyrir það, og það er hætta á, að að þessu verði brögð í vaxandi mæli. Nú er það vitanlegt mál, að fyrir þá, sem gjarnan vilja koma upp verzlunarhúsnæði eða skrifstofuhúsnæði eða öðru húsnæði til annarrar notkunar en íbúðar, er það eitt óhagkvæmasta, sem hægt er að hugsa sér, að verða að taka gamalt íbúðarhúsnæði til þess að breyta því. Það eru stór verðmæti, sem fara forgörðum með því. Það er óhagkvæmt að gera þetta, og við, sem fylgjumst með, hvernig breytt hefur verið hér í Reykjavík skulum bara taka sem dæmi t. d. nýjar búðir, sem hafa risið upp neðarlega á Skólavörðustíg. Það er verið að taka þarna gamalt íbúðarhúsnæði á ágætum verzlunarstöðum, breyta því með ærnum kostnaði, kostar hundruð þús. kr. og er samt ófullnægjandi. Og þetta er allt saman gert vegna þess, að það er ekki leyfi til að byggja verzlunar- eða skrifstofuhús eða hús til annarrar notkunar. Það er þess vegna þjóðhagsleg eyðsla að láta þetta ganga svona. Þessa hluti þarf að samræma, og eru það stjórnarvöldin sjálf, sem hafa valdið á því að leyfa skrifstofuhúsnæði og verzlunarhúsnæði og húsnæði til samkomuhalds og annað slíkt, þannig að það er undir þeirra vilja komið, hvernig þarna er farið að. Alþ. hefur veitt þeim heimild til þess með lögum, og það er sem sagt spursmál um stjórnarframkvæmd. Hins vegar hvað snertir það fólk, sem nú býr í húsnæði, sem verið er að segja upp, eða verður að flytja burt, þá er ástandið fyrir þetta fólk alveg óþolandi, og ég held, að það hafi ekki getað verið tilgangur þeirra manna, sem upphaflega afnámu lögin um húsaleigu, lögin frá 1943, fyrir þrem árum, að svona færi. Þess vegna leggjum við hér til, að hluti af þessum gömlu lögum sé raunverulega tekinn aftur í gildi. Það eru 4. og 5. gr. úr gömlu húsaleigulögunum frá 4. apríl 1943, sem við tökum hér upp að miklu leyti orðrétt og leggjum til að settar séu í gildi aftur, þannig að það verði nú bannað að taka íbúðarhúsnæði eða herbergi, sem ætluð eru til íbúðar eða notuð til íbúðar, úr notkun sem íbúð og breyta í annað. Þetta er sanngjarnt mál, og þetta er nauðsynlegt mál. Það er auðséð, að þjóðfélagið, með öllum þeim ráðstöfunum, sem það hefur gert, og ekki síst þrátt fyrir þær miklu ráðstafanir, sem hæstv. ríkisstj. þóttist ætla að gera, þegar hún settist á laggirnar, hefur ekki bætt úr því vandræðaástandi, sem fyrir var. Þess vegna leggjum við til, að það sé bannað héðan af að taka íbúðarhúsnæði úr notkun í annað húsnæði. Og þetta er alveg nauðsynlegt að komist í gegn. Það vofa annars vandræði yfir fjölda fólks. Ég veit sérstaklega af því hér í Reykjavík, sem mér er kunnugast um, en ég býst fastlega við, að þannig sé þetta víðar. Ég skal taka það fram um leið, að við flm. þessa frv. værum reiðubúnir til þess, ef stjórnarfl. eða annar þeirra vildi hafa um það samstarf, ef þeim þætti núverandi heimild, sem ríkisstj. hefur í núgildandi lögum til að leyfa annað húsnæði, ekki nógu örugg til þess, að slíkt húsnæði væri leyft, og mér er fullkunnugt um, hver þörf er á því, að bygging slíks húsnæðis sé leyfð, - þá værum við reiðubúnir til að koma fram með till. í því efni, alveg ákveðnar, afmarkaðar till., sem tryggðu það, að menn fengju að byggja húsnæði til annarra hluta. Mér hefur fundizt að sumu leyti vera dálítið óeðlilegt, hvernig þetta hefur verið undanfarið með leyfin í þessum málum, og mér er ekki alveg grunlaust um, að stundum hafi þetta bann við byggingu slíkra húsa stafað af því, að helmingaskiptareglan hafi komizt í eitthvert ólag, það hafi hlaupið þarna hnútur á, orðið eins konar verkfall í viðkomandi nefndum, sem slíkt hafi átt að leyfa, ef til vill vegna þess, að ekki hafi verið farið eftir helmingaskiptareglunni, ef til vill vegna þess, að aðstæður á ýmsan hátt hafi verið ólíkar fyrir aðilana. En hvað sem því kann að valda, ef stjórnarflokkarnir geta ekki leyst það mál, að landsbúar fái að byggja það húsnæði, sem þeim er nauðsynlegt til ýmissa hluta, þá er ekki nema eðlilegt, að Alþ. reyni að hjálpa þeim við það, og við værum sem sagt reiðubúnir til þess að koma fram með alveg nákvæmar tillögur í því efni, til lausnar í slíkum málum, tillögur, sem ég held að mundu vera bæði réttlátar og hagkvæmar. En sökum þess að það mál, sem um ræðir í þessu frv., snýr fyrst og fremst að þeirri alþýðu manna, sem nú býr í húsnæði og er búin að búa í húsnæði alllengi, en það vofir yfir að vera rekin út úr því, eða jafnvel fólki, sem býst við að geta flutt inn í húsnæði, sem nú er í smíðum sem íbúðarhúsnæði, en hins vegar nokkur brögð að því, að jafnvel húsnæði, sem er í smíðum sem íbúðarhúsnæði, sé jafnvel tekið til annars, áður en það kemst í notkun, ef ég má svo að orði komast, þá er alveg gefið, að það er orðin full nauðsyn á, að þarna sé breytt um. Annars er bara farið að fara í kringum þessi lög, og það er aldrei gott fyrir ástandið í landinu. Þarna er um brýnt verkefni að ræða. Það hefur sýnt sig, að allt það, sem gert hefur verið til þess að byggja t. d. hér í Reykjavík á undanförnum árum, hefur ekki nægt einu sinni til að ná því lágmarki, sem 1946 þótti nauðsynlegt, 600 íbúðum á ári. Það hefur ekki nægt til þess að ná þeim fjölda nýrra íbúða, sem þó voru byggðar t. d. hér í Reykjavík 1946. Það er þess vegna gefið, að það Alþingi, sem hefur ekki borið gæfu til þess, hvorki með lögum né með því að skipa ríkisstjórn, að tryggja úrlausn þessara húsnæðismála, verður að sjá til þess, að það sé ekki verið að taka úr íbúðanotkun í stórum stíl húsnæði, sem ýmist hefur verið notað til íbúðar eða á að nota til íbúðar. Þess vegna er þörf á að samþykkja þetta frv. Ég vil leyfa mér að leggja til, að að lokinni þessari umr. sé því vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn. Og ég vil endurtaka, að ef það væru óskir í þeirri n. um, að Alþ. leysti hin málin um leið viðvíkjandi byggingu annars húsnæðis en íbúðarhúsa, þá værum við reiðubúnir til þess að vinna að þeirri lausn og koma með tillögur í þeim efnum við þá nefnd. Ég vil svo vonast eftir, að þetta frv. megi fá afgreiðslu frá þessari hv. n., þó að það gangi erfiðlega að fá afgreiðslu á því stóra máli, sem ég flutti hér fyrr á þinginu. Það er máske að sumu leyti skiljanlegt, það er það yfirgripsmikið og það róttækt mál, að það kann nokkuð að standa í meiri hl. nefndarinnar. En þetta mál er það takmarkað og það nauðsynlegt innan síns sviðs, að um það ætti að geta orðið samkomulag, og það vonast ég til að verði.