Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. stjórnskipunar- og þingskapanefndar (Halldór Ásgrímsson) : Herra forseti. Stjórnskipunar- og þingskapanefnd hefur fjallað um frv. til stjórnarskipunarlaga. Eins og hv. þm. er kunnugt þá er þetta frv. samhljóða frv. sem var flutt af hv. þáv. þm. Ólafi G. Einarssyni, Páli Péturssyni, Málmfríði Sigurðardóttur og Stefáni Valgeirssyni og var samþykkt á síðasta þingi, og er lagt fyrir Alþingi skv. 79. gr. stjórnarskrárinnar. Það liggur í eðli þessa máls að Alþingi getur gert annað tveggja, að hafna því eða samþykkja það. Sú nefnd sem hefur fjallað um málið er sammála því að það beri að samþykkja þetta frv. og staðfesta það. Hv. þm. er kunnugt um efni þess og þær miklu breytingar sem það hefur í för með sér. Í fyrsta lagi er um að ræða verulega þrengingu á rétti til að gefa út bráðabirgðalög. Í öðru lagi mun Alþingi samkvæmt þessu frv. starfa í einni málstofu. Í þriðja lagi mun Alþingi héðan í frá, ef frv. þetta verður samþykkt, koma saman fyrsta dag októbermánaðar eða næsta virkan dag. Í fjórða lagi munu samkvæmt þessu frv., ef að lögum verður, alþingiskosningar fara fram eigi síðar en í lok kjörtímabils og skv. 15. gr. skal upphaf og lok kjörtímabils miðast við sama vikudag í mánuði talið frá mánaðamótum. Rétt er að taka það fram að það ber að sjálfsögðu að skilja svo að því er varðar næstkomandi kosningar, ef þær verða að loknum fjórum árum, að átt sé við þriðja laugardag í aprílmánuði. Við sem áttum sæti í þessari nefnd unnum jafnframt sameiginlega með hv. stjórnskipunar- og þingskapanefnd Nd. að yfirferð á frv. til laga um þingsköp Alþingis. Ég tel ekki rétt að fjalla um það mál fyrr en það kemur formlega hér til deildarinnar sem væntanlega getur gerst síðar í dag, en vil aðeins ítreka það að nefndin er sammála um það að mæla með því að frv. þetta verði samþykkt.

Svavar Gestsson : Herra forseti. Þegar frv. til stjórnarskipunarlaga kom til meðferðar á síðasta löggjafarþingi, þá lét ég í ljós efasemdir um að það væri rétt án þess að ganga um leið frá skýrum tillögum um breytingu á lögum um þingsköp Alþingis að afgreiða málið eins og það lá fyrir. Engu að síður taldi ég með hliðsjón af reynslu undanfarinna ára að það væri rétt að standa að því að frv. yrði afgreitt en áskildi mér persónulega allan fyrirvara um meðferð þessa máls ef illa færi varðandi afgreiðslu á frv. um þingsköp Alþingis. Nú hefur verið haldið þannig á þessum málum að þau hafa bæði verið til meðferðar samtímis hér á hv. Alþingi. Í hv. Nd. er nú verið að ræða við 2. umr. frv. til laga um þingsköp Alþingis og ég tel að eins og það frv. lítur út núna, þá sé það í öllum meginatriðum ásættanlegt þannig að óhætt sé, ef svo má að orði komast, að fallast á það að þær breytingar verði gerðar á stjórnskipuninni sem hér eru uppi tillögur um. Það sem ég á við í þeim efnum er aðallega eitt ákvæði í þingskapalagafrv., þ.e. það ákvæði að afbrigði skuli því aðeins heimiluð að 2 / 3 hlutar þingmanna standi að ákvörðun um afbrigðin. Það er veruleg breyting frá því sem er í gildandi þingsköpum, eins og hv. þm. þekkja, þar sem annars vegar nægir einfaldur meiri hluti þegar um er að ræða ríkisstjórnarmál og hins vegar nokkuð aukinn meiri hluti þegar um er að ræða önnur mál. Ég tel að þetta og ýmis fleiri ákvæði hins nýja frv. til þingskapalaga séu með þeim hætti að það sé með ágætri samvisku hægt að fallast á það að þessi breyting eigi sér stað. Ég tel að þingskapalögin séu í raun og veru hjartað í þingræðinu og þar birtist þau grundvallaratriði sem starfsemi Alþingis byggist á. Tilgangurinn er auðvitað sá að tryggja rétt allra réttkjörinna alþingismanna til þess að hafa áhrif á gang mála, hvort sem þeir eru fáir eða margir í þingflokki, í stjórn eða stjórnarandstöðu eftir atvikum. Þetta vildi ég láta koma hér fram við þessa umræðu, virðulegi forseti, um leið og ég áskil mér að sjálfsögðu rétt til þess að ræða nokkuð um þingsköpin sjálf þegar það frv. kemur hér til meðferðar.