Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JPálm) : Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 29. des. 1950. Með því að mér er nauðsynlegt að takast ferð á hendur til Bretlands, í erindum ríkisstjórnarinnar, vil ég leyfa mér að fara þess á leit, að þér, herra forseti, veitið mér fjarvistarleyfi til 11. jan. n. k. og að ekki verði tekin fyrir til umræðu í Alþingi á þessum tíma þau mál, sem ég hef haft sérstaklega afskipti af. Virðingarfyllst, Gísli Jónsson.“

forseti (JPálm): Þá er fundur settur, og hefjast nú þingstörf aftur, og vil ég leyfa mér að loknu þinghléi að óska öllum hv. þm. gleðilegs nýárs.



Herra forseti. Þessi till. til þál., sem ég hef borið hér fram á þskj. 181, er um það að fela ríkisstj. að láta rannsaka, á hvern hátt sé hægt að tryggja gæðamat iðnaðarvara, innlendra og útlendra, sem seldar eru hér á landi. Þetta er, eins og kemur fram í grg., hugsað út frá sjónarmiði kaupenda, en það hefur viljað brenna mjög við, sérstaklega á þessum tímum svartamarkaðs og gjaldeyrisvandræða, að á markaðinn hafi borizt algerlega ónothæfar vörur og kaupendur ekki haft um neitt að velja. Þessi till. hér er náttúrlega ekki nein úrbót á því máli, en það mætti kannske segja, að hún væri eins konar byrjunartilraun til þess að finna lausn á því stóra máli, sem hér um ræðir, hvernig mætti lagfæra þetta fyrir kaupendur, þannig að þeir séu ekki ætið algerlega háðir því, hvað mönnum dettur í hug að framleiða og hvað mönnum dettur í hug að flytja inn. - Ég vil bara svona rétt til stuðnings því, að nauðsynlegt muni vera að koma einhverju skipulagi á þessi mál, aðeins minnast á tvær vörutegundir, aðra erlenda og hina innlenda. Það komu hér á markaðinn á s. l. hausti sykurtangir, mjög snotrar og ekki dýrar, en með þeim ósköpum gerðar, að þær máttu ekki koma í nálægð við sykurmola, því að þá hrukku þær í sundur, en sykurmolinn var heill eftir sem áður. - Allir kannast við perurnar, sem fluttar voru hér inn, hvað þær reyndust vera lélegar, og fleira og fleira mætti nefna, en ég læt þetta nægja. - Þó að með þessari litlu till. út af fyrir sig sé engin bót ráðin á þessu, þá mætti kannske smátt og smátt fika sig áfram með það. - Ég vil bara bæta því við, að í nágrannalöndunum er vörumat og eftirlit með iðnaðarvörum komið mjög langt, þannig að neytendur geta, að minnsta kosti ef þeir óska, haft mikla tryggingu fyrir því, að þeir fái það fyrir fé sitt, sem þeir ætla sér, þegar þeir kaupa vörur. Þeim er tryggt með vissum hætti, að þeir geti fengið vandaðar vörur, ef þeir leggja sig fram um það að þekkja þau merki, sem á vönduðum vörum eru. Ég læt svo ekki fylgja þessu fleiri orð. Ég geri ráð fyrir, að málið sé skýrt fyrir hverjum þeim, sem vill hugsa dálítið um það, og vænti þess, að málinu verði vísað til nefndar, sem mundi þá verða allshn.

Flm. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Þegar svo var komið máli, að umr. var frestað, þá hafði ég að vísu lokið framsögu minni og hv. 2. þm. Reykv. hafði talað fyrir brtt., sem hann lagði þá fram. Ég hafði gert það að till. minni, að málinu yrði vísað til hv. allshn., en þá var umr. frestað, og veit ég ekki, hvort nokkrir voru þá á mælendaskrá eða hvers vegna sú frestun var gerð. Ég hef ekkert nýtt fram að færa í þessu máli nú, en vil aðeins leyfa mér að æskja þess, að það megi hljóta þinglega afgreiðslu og tekið verði til, þar sem frá var horfið.



Mál það, sem hér liggur fyrir, er gamalt mál og hefur einnig oft borið á góma í sambandi við umr. um önnur mál í þinginu. Snertir það ákvæði h nr. 100 frá 1948, sem tóku gildi 31. des. það ár og hafa að geyma þau ákvæði, að útvegsmönnum sé ekki skylt að gera upp við menn sína kaup þeirra, nema þeir óski þess sjálfir. Þegar þetta var sett í l. 1948, var sagt, að hér væri aðeins um bráðabirgðaástand að ræða, og daginn, sem það gekk í gildi, var hindruð öll viðleitni frá hendi sjómanna að knýja fram greiðslu á kaupi sínu, sem þeir áttu inni, og þá áttu margir inni frá 1948. Það varð þá úr, að ríkissjóður lagði fram peninga skömmu eftir áramótin 1948–49 til þess að innleysa sjóveðskröfur frá síldveiðunum 1948, en þetta hefur farið svo í einstöku tilfellum, að menn eiga inni frá 1948, frá 1949 og nú frá 1950. Það hljóta allir að sjá, að þetta getur ekki gengið, þetta er atvinna þessara manna, og hvernig eiga nú fjölskyldumenn, sem enn eiga kaup sitt ógreitt, margir í tvö ár og sumir í þrjú ár, að fara að því að komast af? Það var að sjálfsögðu þægilegri lausn að þurfa ekki á sínum tíma að vera að grufla út f, hvernig ætti að leysa þessi mál, heldur banna mönnum að gera þessar sjálfsögðu kröfur, en ríkisstj., sem þessa till. flutti, hlýtur þó að hafa gert sér fyllilega ljóst, að þetta gæti ekki gengið svona til lengdar, að menn væru hindraðir í því að knýja fram greiðslu á kaupi sínu, og ég furða mig á því, að verkalýðsfélögin skuli ekki hafa sagt: Þetta skip fer ekki út fyrr en búið er að gera upp við mannskapinn. - Og ég er sannfærður um það, að samtök launþega á þurru landi hefðu ekki látið viðgangast, að samþ. væru á þinginu lög um það, að atvinnurekendur væru ekki skyldugir að borga þeim kaup og þeir sviptir aðstöðu til að knýja fram, að þeim væri borgað kaup, enda er nú svo komið, að þetta verður ekki lengur þolað af verkalýðssamtökunum, ef Alþ. sér ekki sóma sinn í því, úr því að það er ekki búið að leysa til sín þessar kröfur, að gera það á næstunni og hlutast til um, að viðkomandi aðilum verði greitt út kaupið. Það er í rauninni ekki þörf á að orðlengja meir um þetta mál, svo mjög sem það hefur verið rætt hér í þinginu áður. Höfuðatriðið er þetta, að ráða bót á því vandræðaástandi, sem stafar af því, að sjómenn eru hindraðir í því að krefjast greiðslu á sínu kaupi, og leitt hefur til stórvandræða fyrir allan þorra þeirra sjómanna í landinu, sem starfað hafa við bátaflotann undanfarið. Í till. er lagt til, að ríkisstj. ráði bót á þessu ástandi, annaðhvort með því að leysa sjálf til sín þessar sjóveðskröfur eða fá aðra til þess, en það að hindra viðkomandi sjómenn í því að knýja fram greiðslu á kaupi sínu eru engar endanlegar ráðstafanir á málinu í heild sinni. - Ég vil svo að lokum leyfa mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til síðari umr. og hv. fjvn.



Herra forseti. Í þessari till., sem flutt er af mér og hv. þm. Mýr. (BÁ), er lagt til, að hæstv. ríkisstj. verði falið að taka til athugunar, hvernig auðveldast og hagkvæmast verði bætt úr lánsfjárþörf iðuaðarins framvegis. Sérstaklega verði það athugað, hvort það sé framkvæmanleg og heppileg lausn á þessu máli, að komið verði á fót sérstakri bankastofnun fyrir iðnaðinn, en frv. um það efni liggur nú fyrir Nd. Þyki hins vegar ekki tiltækilegt að koma upp slíkri stofnun eða það hagkvæm lausn á málinu, þá séu athugaðir möguleikar til fjármagnsútvegunar til aukinna lánveitinga handa iðnaðinum, sem yrði þá með þeim hætti, að stofnaðar væru í þessu skyni sérstakar lánadeildir hjá einhverjum af þeim bönkum, sem nú eru starfandi, og má minna á það í þessu sambandi, að til er nú sérstakur iðnlánasjóður, sem er geymdur í einum bankanum. Við leggjum því til, að till. um þetta verði lagðar fyrir næsta þing, en eins og ég hef getið um, liggur fyrir Nd. frv. um stofnun sérstaks banka fyrir iðnaðinn, en jafnvel flm. þess frv. gera ekki ráð fyrir, að afgreiðslu málsins verði lokið á þessu þingi. Við flm. þessarar till. teljum því heppilegt, að þetta verði athugað rækilega af ríkisstj. á milli þinga, eins og till. okkar gerir ráð fyrir. - Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð á þessu stigi málsins, en tel eðlilegt, að málinu sé vísað til síðari umr. og n., sem líklega ætti að vera hv. allshn., þó að það gæti eins vel átt heima í fjvn., en ég geri að till. minni, að því verði vísað til allshn.



Herra forseti. Það mun hafa verið fyrir 2 árum að ég ætla, að Landssamband iðnaðarmanna og Fél. ísl. iðnrekenda hófu athugun á því, á hvern hátt lánsfjárþörf iðnaðarins yrði bezt leyst. Síðan var unnið að þessu máli og samið frv. um Iðnbanka Íslands. Báðir þessir aðilar voru frv. samþykkir, og iðnþing það, sem saman kom s. l. haust, féllst einnig á það. Þessir aðilar hafa svo farið fram á það við iðnn., að hún flytti þetta frv., en ekki varð samkomulag um málið innan n. Meiri hl. lagði til, að n. yrði við óskum iðnaðarmanna og flytti frv. óbreytt, en minni hl., hv. þm. V-Húnv. og hv. þm. Mýr., flm. þessarar till., vildu ekki taka þátt í flutningi frv., en fluttu í þess stað till. þá, sem hér er nú til umr. Ég mun ekki ræða till. efnislega á þessu stigi málsins, en frv. hefur ekki enn komið til umr. í Nd., þó að það hafi tvisvar eða þrisvar verið þar á dagskrá. Ég hef ekkert við það að athuga, að þessi till. fari til n., en ég tel eðlilegt, að n. afgreiði hana ekki fyrr en séð verður, hvaða undirtektir frv. fær í Nd. Ég vildi vekja athygli á þessu og vil undirstrika, að iðnaðurinn þarf aukið lánsfé, bæði sem stofnfé og til rekstrar, en fulltrúar iðnaðarmanna og iðnrekenda telja, að enginn banki telji sér sérstaklega skylt að annast slíkar lánveitingar til iðnaðarins, þannig að iðnaðurinn þurfi sérstakan banka eða sérstaka deild við einhvern bankanna. Ég ræði þetta svo ekki frekar, en vildi líta þetta koma fram.



Herra forseti. Ég vil taka það fram um mína afstöðu, að ég hef ekkert við það að athuga, þó að þessi till. fari til n., til þess að hún geti athugað, hvernig þessum málum sé bezt fyrir komið, en hitt tel ég nauðsynlegt, að frv. um Iðnbanka Íslands, eða þá annað frv. svipaðs eðlis, nái fram að ganga, og vil ég ekki tefja fyrir framgangi þess, en það er í þessari till. nokkuð, sem gefur tilefni til þess, að það verði athugað í n. og jafnvel breytt, ef kostur er og samkomulag næst um það. Þessi till. fjallar um lánsfjárútvegun til iðnaðarins, og næsta dagskrármál á undan er um athugun á fjárþörf landbúnaðarins, og við vitum, að sömu óskir eru uppi um lán til íbúðarhúsa og ýmissa annarra nytsamra framkvæmda. Ég held, að það dugi ekki að taka þessi mál svo fyrir, að samþykkt sé hér nauðsyn á lánsfjárútvegun til iðnaðarins, í annað skipti til húsabygginga og síðan til landbúnaðarins, og síðan strandar þetta allt á því, að þeir, sem lánin eiga að veita, segja, að ekki megi lána meira en þegar hefur verið gert. Ég held því, að það sé verkefni fyrir hv. n. að athuga, hvort þjóðin hafi ekki efni á að lána sjálfri sér meira fé í þessu skyni, að öðrum kosti er þetta allt aðeins blekkingar, og almenningur verður að viðurkenna, að veita verði meira lánsfé til atvinnuveganna. En þjóðin hefur verið blekkt með hinu stöðuga umtali um lánsfjárþensluna, sem notað hefur verið til að hindra, að atvinnuvegirnir fái það fjármagn, sem þeir þurfa og hættulaust er að veita þeim. Ég held, að það sé nauðsynlegt, að sú n., sem fær þetta til athugunar, athugi þetta vel. Sú lánsfjárkreppa, sem nú er svo eftirtektarvert fyrirbrigði í ísl. atvinnu- og verzlunarlífi, er að mestu leyti heimatilbúin, og þjóðin þarf alls ekki að vera í lánsfjárkreppu, nema þá að því leyti, sem snertir erlendan gjaldeyri. Það er því bráðnauðsynlegt að athuga þetta atriði, og slík till. eins og sú, sem hér er um að ræða, er lítils virði, nema slík athugun fari fram og menn geti gert sér grein fyrir lánsfjárþörfinni í heild. Ég held því, að full þörf væri á því, að fram færi rannsókn á þjóðarauði okkar og lánveitingum innbyrðis hjá þjóðinni, svipað og í sambandi við skipulagningu atvinnuveganna 1934. Og það gerir þjóðinni stórum erfiðara fyrir í þessum efnum, að fjármálin eru ekki tekin fyrir og athuguð í heild. Ég hef á undanförnum þingum flutt ýmsar till. um lánsfjárveitingar til íbúðarhúsabygginga. Það er vitað mál, að verið er að féfletta fjölda launþega, sem komið hafa sér upp íbúðarhúsum, með þeirri stjórn, sem nú er á fjármálum hjá þjóðinni, og hve erfitt er að fá fé að láni og þá aðeins til skamms tíma, ef menn eru þá svo heppnir að fá lán. Það er því mikil hætta á því, að menn geti ekki staðið undir afborgunum og húsin komist á hendur örfárra auðugra manna, en allur þorri borgaranna verði leiguliðar, sem greiða þurfi háa húsaleigu. Ég held, að það væri mikill kostur, ef n. vildi gera sér grein fyrir því, hvert sé hlutfallið á milli eigna þjóðarinnar og lána þeirra, sem lánuð eru út á þær. Ég held, að það sé hollt að athuga það, að þjóðin hefur skapað svo mikið á s. l. 10 árum og sparað svo mikið, að menn hafa ekki gert sér grein fyrir því, að þegar ein þjóð hefur skapað og sparað svo mikið, þá þarf lánsfjárpólitíkin að fylgjast með, ef ekki á að féfletta meginþorra borgaranna. Þessi óvenju miklu verðmæti eru mest sköpuð af því, að öll þjóðin hafði vinnu. Ég skal nefna dæmi um þetta, en ég þekki ekki það til iðnaðarins, að ég geti einnig tekið dæmi þaðan, en það væri gott, ef hv. n. vildi athuga, hve mikið fé hafi verið fest í ísl. iðnaði, en fjárhagsráð hefur gert athugun á afköstum iðnaðarins, og er þá aðeins miðað við venjuleg afköst, eða 8 tíma vinnu á sólarhring, og eins að n. athugi, hve mikil lán iðnaðurinn hefur fengið, og þá mun áreiðanlega koma í ljós, að það er furðu lítið, ef miðað er við það fjármagn, sem í hann hefur verið lagt - og verðmæti framleiðslu hans. En ég vil benda á það, að eftir lauslegri athugun á fjármagni því, sem liggur í byggingum, þá mun brunabótamat þeirra vera ca. 3500 millj. kr., og þar af hefur 1800 millj. kr. verðmæti skapazt á síðustu 10 árum. Það er gaman að vita, hvað lán út á þessi hús eru mikil til samans, en veðlánadeild Landsbankans hefur lánað út á þau 40 millj. kr. og lán veðdeilda allra bankanna nema til samans 70–80 millj. kr. Það er stundum talað um lánsfjárþenslu, en ég held, að öll lán bankanna nemi um 1100–1200 millj. kr., en innlög um 700 millj. kr. á móti. Ég held, að það komi í ljós, að það, sem þjóðin skapar, sé gert með hverfandi litlum lánum á móts við hin sköpuðu verðmæti. Við skulum gera okkur ljóst, hvað lánsfjárkreppa þýðir. Hún þýðir það að gera hinum efnaminni ómögulegt að eignast fasteignir og atvinnutæki, og ég vona, að mönnum sé það ljóst, því að ég held, að það sé nauðsynlegt að athuga sjálfa lánsfjárpólitíkina í sambandi við þetta. Hvort þjóðin sé á réttri braut með því að takmarka svo mjög lánsfjárveitingar, að það standi þjóðinni fyrir þrifum og að þeir efnaminni missi eignir sínar í hendur fárra stóreignamanna. Ef við viljum viðhalda hinu efnahagslega jafnvægi síðustu 10 ára, þá verðum við að tryggja með hagstæðum lánum, að menn hafi efni á að halda í hús sín, báta eða verkstæði, því að það er ekki heppilegt, að bjargálna mönnum fækki og mismunur á milli hinna fátæku og ríku aukist, en slíkur jöfnuður verður einmitt bezt tryggður með heppilegri lánsfjárpólitík. N. þarf því að fara út fyrir það, sem hér er gert ráð fyrir, og skapa sér hugmynd um heildarlánsfjárþörf þjóðfélagsins og hvort ekki sé hollt fyrir þjóðina að auka það lánsfé, sem nú er í veltu. Það er ekki til neins að samþ. í dag frómar óskir um fjárþörf til húsbygginga og á morgun til landbúnaðarins og síðan til iðnaðar. Við verðum að skapa okkur hugmynd um þetta í heild og hvort stefnan sé rétt. Ég vildi aðeins segja þetta, sem ég hef nú sagt, til þess að vita, hvort hv. n. vildi ekki taka það til athugunar, en ég væri hlynntur breytingu á þessari till., svo að hún stæði að engu leyti sem andstaða gegn frv. því um að bæta úr lánsfjárþörf iðnaðarins, sem nú liggur fyrir Nd. þingsins.



Herra forseti. Ég skal ekki fara út í að ræða það, sem hv. 2. þm. Reykv. sagði hér nú síðast um hærri lánsfjárpólitík og það, sem henni fylgir, enda nefndi hv. þm. ekki lægri upphæðir en þúsundir milljóna, en hér er til umr. till. um lánsfjárþörf iðnaðarins, sem í frv. er ekki gert ráð fyrir að þurfi að nema frá ríkissjóði nema í hæsta lagi 2½ millj. kr. Það er rétt, að þetta frv. á þskj. 286 barst iðnn. Nd. fyrir nokkru, og klofnaði n. um málið, 3 nm., ég, hv. 7. þm. Reykv. og hv. 6. þm. Reykv., hafa borið þetta frv. fram, og leggjum við til, að það verði samþ. eins og það barst til n., en 2 nm., þeir hv. þm. V-Húnv. og þm. Mýr., sem að þessari till. standa, treystu sér ekki til að fylgja frv. og bera fyrir sig í grg. fyrir þessari till., að málið hafi ekki hlotið nægilegan undirbúning og að vitað sé og viðurkennt, að málið muni ekki fá afgreiðslu á þessu þingi, - en það voru þessi orð, sem komu mér til að standa hér upp. Hvaðan hafa þessir hv. þm. það, að málið sé ekki nægilega undirbúið og að það muni ekki ná fram að ganga á þessu þingi? Málið hefur verið í undirbúningi hjá iðnaðarmönnum í mörg ár, og fyrir tveim árum var það sett í frv.form, en áður var það athugað vel og lengi, og töldu iðnaðarmenn, að það eina, sem þeim dygði í þessum efnum, væri sérstök lánastofnun til að sinna þessum málum. Nú er það svo, að til er lánastofnun, sem á að sjá iðnaðinum fyrir lánum, en það er Útvegsbankinn, en í l. um stofnun hans segir, að hann skuli sérstaklega styðja sjávarútveg, iðnað og verzlun landsmanna, en iðnaðarmönnum þykir hann ekki hafa sinnt iðnaðinum nógu vel og fóru að athuga málið nánar, og er þetta frv. árangurinn af þeim athugunum, svo að frv. er ekki óhugsað og óundirbúið, eins og segir í grg. þessarar þáltill., heldur niðurstaðan af margra ára undirbúningi og athugunum, svo að því fer fjarri, að frv. sé ekki sæmilega undirbúið, og ég vil fullyrða, að mörg þau frv., sem hér eru lögð fram og fá afgreiðslu hér í þinginu, eru ekki eins vel undirbúin og þetta frv. Ég skal ekki fara út í að ræða efnishlið frv., því að það er ekki hér til umr. í dag, og vil því ekki þreyta hv. þm. og hæstv. forseta með löngu máli, en ég vil þó nefna eitt atriði úr því, en það er, að iðnaðarmenn bjóðast til að leggja fram margar millj. kr., ef Alþ. treystir sér til að leggja fram 2½ millj. kr., og einhvern tíma hefur Alþ. lyft þyngra hlassi, og ég skal fullvissa hv. 2. þm. Reykv., að þær 2½ millj. kr. muni hvorki gera til né frá í því að auka lánsfjárþensluna í landinu. Ég tel mig mega fullyrða fyrir hönd Alþfl., að hann er fús til að stuðla að framgangi þessa máls, og mér skildist á hv. 2. þm. Reykv., að eins mundi vera um Sósfl., og ég ætla, að hv. 7. þm. Reykv. hafi talað hér sem fulltrúi síns flokks, og virðist þá vera fyrir hendi nægilegur meiri hl. í þinginu til að miða málinu áfram. Það er því algerlega út í bláinn, þegar sagt er í grg. þessarar þáltill., að vitað sé, að frv. fái ekki afgreiðslu á þessu þingi. Ef hugur fylgir máli hjá flm. frv. og þeim flokkum, sem á bak við þá standa, þá tel ég, að það eigi að vera leikur að koma málinu í gegn á þessu þingi. Væri þá hægt að spara sér það erfiði, sem þessari rannsókn yrði samfara. Ég er út af fyrir sig ekki á móti því, að þessar athuganir verði gerðar, því að alltaf má vænta þess, að þær leiði nauðsynlegar umbætur í ljós, og einkum teldi ég ástæðu til, að þær yrðu gerðar, ef svo fer, að iðnbankamálið hljóti ekki afgreiðslu á þessu þingi. En ég vil telja, að á því séu miklir möguleikar, þar sem frv. er flutt af þremur helztu þingflokkunum, og á afgreiðslu þess vil ég leggja höfuðáherzlu. Og þá fyrst, þegar útséð er um, að það nái fram að ganga, vildi ég ljá máls á, að þessi athugun verði hafin. Þá mundi ég var því fylgjandi. En ég legg höfuðáherzlu á, að frv. um iðnaðarbankann verði afgr. á þessu þingi.

Flm. (Skúli Guðmundsson) : Herra forseti. Ég vildi aðeins víkja að einu atriði í ræðu hv. þm. Hafnf. Hann taldi einkennilegt, að því skyldi haldið fram í grg. till., að það væri vitað, að frv. um iðnbankann næði ekki fram að ganga á þessu þingi, og spurði, hví þetta hefði verið sett í grg. Þetta á nú að því er ég bezt veit ekki að þurfa að koma honum einkennilega fyrir sjónir, því að það mun hafa komið fram í umr. hjá flm. sjálfum, að þeir gerðu ekki ráð fyrir, að frv. næði fullnaðarafgreiðslu á þessu þingi. Hvort einhver breyt. kann að hafa orðið á skoðunum þeirra yfir jólahátíðina skal ég ekki segja. Hitt er víst, að orð féllu þannig í iðnn., að við gerðum ráð fyrir, að frv. hlyti ekki fullnaðarafgreiðslu á þessu þingi. Þó að það sé rétt, sem hv. þm. Hafnf. tók fram, að e. t. v. sé ekki viðeigandi að ræða það frv. mikið hér, þá vil ég samt benda á, að það verður að teljast eðlilegt, enda þótt frv. sé undirbúið af forustumönnum iðnaðarmálanna, að ríkisstj. fái það mál til athugunar, þar sem ríkinu eru í því sambandi lagðar ýmsar skyldur á herðar og kemur til kasta ríkissjóðs að leggja þar fé til.



Herra forseti. Ég þarf ekki að vera margorður í andsvörum til hv. síðasta ræðumanns. Ég hygg, að sá undirbúningur, sem iðnbankafrv. hefur hlotið, sé vandlegri og meiri en flest frv., sem hér eru lögð fyrir þingið, eiga að fagna, og afgreiðsla þess þurfi því ekki að tefjast af þeim sökum. Það er að vísu rétt, að ríkisstj. virðist þurfa að velta fyrir sér hverjum eyri, sem út er látinn til iðnaðarins sérstaklega. Ég hef nú ekki hér fjárlagafrv. nema eins og það var eftir 2. umr. En þar eru framlög til landbúnaðarins ákveðin 27.6 millj. kr., og 3.7 millj. til sjávarútvegsins, og eru þar þó ekki öll kurl komin til grafar; en til iðnaðarins eru aðeins veittar 740 þús. kr. Hér er farið fram á, að komið verði á fót lánsfjárstofnun til iðnaðarins með framlagi frá iðnaðarmönnunum sjálfum, sem nemur milljónum kr., og aðeins gert ráð fyrir, að ríkissjóður leggi þar á móti 2½ millj. kr. í eitt skipti fyrir öll. Og auðvitað þarf þá ríkisstj. að taka það alveð sérstaklega til athugunar(!). Það er ekki að ástæðulausu, að iðnaðarmönnum hefur löngum fundizt, að þeir væru olnbogabörn Alþingis, og ég tel, að ummæli hv. þm. gefi þeim ekki ástæðu til að draga úr þeirri skoðun. Ég mun ekki orðlengja þetta. Málið gengur væntanlega sinn gang til n. og kemur svo til 2. umr., er n. hefur lokið störfum. En ég vil þó leyfa mér að æskja þess, að málið verði ekki tekið fyrir aftur í þessu formi fyrr en séð er, hvort frv. um iðnbankann nær fram að ganga eða ekki. En fyrir því eiga að vera nægir möguleikar á því þingi, er nú situr.



Herra forseti. Í grg. fyrir þessari þáltill. segir, að vitað sé og viðurkennt, að frv. um iðnbankann nái ekki fram að ganga á þessu þingi. Þetta hefur hér verið gert að umræðuefni, og gætir þar nokkurs misskilnings. Það frv., sem hér um ræðir, var afgr. frá n. hinn 5. des. s. l., og ég viðurkenni, að ég taldi þá litlar líkur fyrir því, að það næði afgreiðslu á þessu þingi; en ummæli, sem hnigu þá í þá átt, voru miðuð við það, að þingi þessu lyki fyrir jól, eins og ráð var fyrir gert. En þegar sú ákvörðun var tekin að fresta þinginu og kveðja það aftur saman eftir hátíðar, þá var sú ástæða úr sögunni, sem hér hefur verið vitnað til, og ætti nú að vera betri tími til að taka málið fyrir til umræðu og afgreiðslu á þessu þingi.

Flm. (Kristín Sigurðardóttir) : Herra forseti. Það ætti að vera óþarft að fara mörgum orðum um þetta mál. Sú staðreynd er öllum ljós, að mikil ófriðarhætta grúfir nú yfir heiminum öllum, og þá engu síður yfir okkar landi. Og þó að menn vilji halda sem lengst í þá von, að takast megi að afstýra þeirri hættu og því ólýsanlegu böli, sem slíkur ófriður mundi leiða yfir mannkynið, þá er þessi geigvænlegi möguleiki eigi að síður fyrir hendi. Um þetta ræður okkar þjóð engu, og það er ekki á hennar valdi að afstýra ófriðarhættunni eða árás á land okkar. Það eina, sem við getum gert og ber að gera, er að búa okkur undir að vera fær um að mæta þessu böli með því að gera sjálfsagðar ráðstafanir til öryggis, og þá fyrst og fremst að tryggja það, að til séu í landinu nægar birgðir af lyfjum og hjúkrunargögnum og í annan stað af matvörum, sem nauðsynlegastar eru. Um hjúkrunarvörur er mér tjáð, að af þeim séu hverfandi litlar birgðir í landinu, og hvað matvörurnar snertir, þá nægir að vísa til þess, sem skömmtunarstjóri sagði um það mál í viðtali fyrir nokkru, að ef skipi seinkar, þótt ekki sé nema um nokkra daga, þá geti horft til stórvandræða. Sýnilegt er hverjum manni, að við svo búið megum við ekki láta standa. Hættan, sem yfir vofir, er geigvænleg. Í öllum löndum er nú vígbúizt af kappi, og viðhorfin í alþjóðamálum eru ekki dregin björtum litum í ræðum forustumanna, sem þeim eru kunnugastir. Þannig mælti t. d. fulltrúi okkar hjá Sameinuðu þjóðunum, Thor Thors sendiherra, svo í ræðu 1. des., er síðan var birt á prenti - með leyfi hæstv. forseta: „Ástandið í alþjóðamálum hefur aldrei á friðartímum verið eins ískyggilegt og geigvænlegt og nú. Þetta verður íslenzka þjóðin að gera sér ljóst. Ekkert má lengur koma okkur að óvörum.“ Síðan þetta var talað hefur ástandið enn versnað og hættan aukizt. Og það er óhætt að segja, að almenningur ætlast til þess, að nauðsynlegar varúðarráðstafanir séu gerðar nú, enda væri annað algerlega óverjandi. Hæstv. ríkisstj. hefur tekið upp í fjárl. ½ millj. kr. í þessu skyni, og bæjarstjórn Rvíkur hefur einnig samþ. að leggja fram ½ millj. kr. En þá er eftir að gera ráðstafanirnar sjálfar og skipuleggja hjálparstarfið. Ég vil leyfa mér að vænta þess, að málið fái fljóta afgreiðslu í þinginu, því að það er þess eðlis, að það þolir enga bið; og enn fremur vil ég leyfa mér að leggja til, að því verði vísað til hv. allshn. að lokinni umr.