Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með l. nr. 64 4. júlí 1942 var yfirvöldum héraða falið að gera skrá yfir veðskuldbindingar, sem höfðu ekki verið afnumdar, en ætla mætti, að væru greiddar. Eftir að ráðstafanir höfðu verið gerðar til að rannsaka, hvort veðskuldbindingar væru felldar niður, var gefinn út frestur til birtingar ógildingarstefnu til þess að afmá veðskuldbindingar úr veðmálabókum, og samkv. 2. málsgr. 4. gr. þessara l. var ákveðið, að stefna skyldi birt fyrir 1. apríl 1943. Nú hefur komið í ljós, að nokkrum héraðsyfirvöldum hefur ekki unnizt tími til að fullnægja þessum ákvæðum, hvað viðvíkur frestinum til birtingar ógildingarstefnu. Var því eftir beiðni form. félags héraðsdómara lagt fram þetta frv. og borið fram af allshn. Nd. Það hefur verið samþ. þar, og hefur allshn. Ed. einróma lagt til, að það verði samþ. óbreytt. Ég skal taka það fram, að einn nm. (HermJ) var ekki viðstaddur atkvgr. í allshn. - Sé ég svo ekki ástæðu til að fjölyrða meira um þetta, en vil endurtaka, að n. leggur einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að beina þeirri spurningu til frsm., hv. þm. Seyðf., hvort allshn. hafi kynnt sér það, hve margir sýslumenn og bæjarfógetar eru ekki, búnir að afgreiða þetta mál frá sér. Ég hef séð í Lögbirtingablaðinu, að ýmsir hafa gefið út tilkynningu um þessi skjöl, en svo veit ég um aðra, sem engar tilkynningar hafa birt og hafa getað lokið þessum málum heima hjá sér. Hins vegar skal ég geta þess, að mér er ekki kunnugt um, hve margir héraðsdómarar hafa lent í þessum drætti, og þætti mér því vænt um, ef n. vildi afla sér gagna viðvíkjandi því.

Frsm. (Lárus Jóhannesson) : Ég vil taka það fram út af fyrirspurn hv. þm. Dal., að engin athugun hefur átt sér stað um það, hve margir hafa lent í þessum drætti. Mál þetta er flutt samkvæmt beiðni form. félags héraðsdómara, og var fullyrðing hans tekin trúanleg og því ekki fengizt um að rannsaka þetta atriði nánar.

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Sjútvn. hefur athugað þetta frv. og borið saman við gildandi lög um hafnargerð í Dalvík. Frv. felur í sér þá breyt., að fjárframlag ríkissjóðs verði hækkað úr 150 þús. kr. í 480 þús. kr. og að ábyrgð ríkissjóðs verði hækkuð úr. 150 þús. kr. í 720 þús. kr. Það mætti kannske þykja dálítið undarlegt, að í einu og sama héraði séu tvenns konar hafnarlög, en svo er ekki, eins og sjá má, þegar málið hefur verið rannsakað. Sjútvn. telur það ekki verkefni sitt að setja þröskuld í veg þeirra bæjarfélaga, sem vilja koma upp hjá sér mannvirkjum eins og þeim, sem hér er um að ræða, ef þau vilja leggja á sig þær fjárhagslegu byrðar, sem þeim hljóta að fylgja, og nægilegt fé er fyrir hendi til að hrinda framkvæmdunum af stað. Leggur n. því til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Ég vildi aðeins tjá hv. sjútvn. þakkir mínar fyrir afgreiðslu þessa máls, sem er á þann veg, sem ég hefði helzt kosið. þar sem hún leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Sjútvn. hefur athugað þetta frv. og borið það saman við gildandi l. um hafnir á landinu og einnig rætt um það við vitamálastjóra, sem er sammála um, að það nái fram að ganga. N. varð sammála um að gera lítilfjörlegar breytingar á frv., sem kemur fram á nál. á þskj. 131. Hvað viðvíkur fyrstu breyt., að í stað „Landsbankans“ í 1. málsl. 2. gr. komi: opinberra lánsstofnana, þykir n. rétt að binda sig ekki við Landsbankann einan. Hvað sem sektarákvæðunum líður, varð n. sammála um að samræma frv. öðrum gildandi lögum. Þá varð hún ásátt um, að rétt væri að hækka sektarákvæðið úr 500 kr. í 20000 kr., því að hagkvæmt gæti verið fyrir viðkomendur að brjóta ákvæðið, ef sektin væri mjög lág. Þriðja brtt. er við 10 gr. og er á þá leið að fella burtu staflið c, og er það gert til samræmingar. 4. brtt., er n. leggur til, að gerð verði, er við 18. gr. frv., og er hún gerð til samræmingar við önnur lög. Sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frv. frekar, en legg til, að það verði samþykkt að gerðum þessum breytingum.



Sem flm. frv. finn ég ástæðu til að þakka hv. sjútvn. þann góða skilning, sem hún hefur sýnt í þessu máli. Um brtt. þær, sem n. flytur, er fátt að segja. Ég get verið sammála n. um að fella niður það ákvæði að gera það að skilyrði fyrir ríkisábyrgð, að lánið sé tekið fyrir milligöngu Landsbankans og að í staðinn komi: opinberra stofnana. Þetta ákvæði er nú ástæðulaust og úrelt, þótt það hefði þýðingu á sínum tíma. Ég hef ekkert á móti hækkun sektarákvæðisins, eins og n. leggur til. Mér fannst í fljótu bragði lágmarkið vera of hátt, en er ég hafði fengið þær upplýsingar, sem n. lét í té, sé ég, að rétt er að hækka það. Ég sé ekki ástæðu til að óska neinnar breytingar á till. og mun því fylgja þeim brtt. eins og þær liggja fyrir. Endurtek ég svo aðeins þakklæti mitt til nefndarinnar.



Herra forseti. Ég bar hér fram þrjú frv. í byrjun þingf. Fyrsta málið, nr. 21, er breyt. á ábúðarl., og var það sent til landbn. 9. sept. síðastl. Ég vildi mælast til þess, að forseti gerði tilraun til að fá málinu flýtt. - Annað málið, nr. 22, um friðun Patreksfjarðar fyrir skotum, hef ég ekki heldur heyrt neitt nánar um. Þriðja málið er nr. 44, og er það breyt. á l. um verðlag. Þetta mál hefur legið í n. mánaðartíma, og vildi ég fá skýringu á því, hvort n. sjái sér ekki fært að afgreiða það, þar sem mér er mjög umhugað um, að það nái fram að ganga á þessu þingi.



Tvö þeirra mála, sem hv. þm. Barð. gerir fyrirspurn út af, liggja hjá allshn. Það mál, sem hann telur meiru skipta, um breyt. á verðlagsl., hefur n. með samhlj. ályktun sent til viðskiptaráðs og verzlunarráðs. Virtust þetta eðlilegar ráðstafanir, sérstaklega þar sem þm. gat þess, að hann hefði, áður en þing hófst, átt tal við viðskmrh. um þetta mál, og á honum var að skilja, að á minni háttar atriði stæði, hvort samkomulag næðist eða ekki. Hins vegar er undir öllum kringumstæðum rétt, að aðilar láti uppi álit sitt á þessu máli sem allra fyrst, þar sem þeim hefur verið gefinn kostur á að kynna sér efni þess. Við báðum viðskiptaráð og verzlunarráð að flýta áliti sínu, en höfum ekki fengið svar enn þá. Hins vegar mun n. reka á eftir svari, ef því seinkar svo, að ástæða er til að halda, að málið af þeim orsökum fái ekki afgreiðslu á þessu þingi. Ég álít því, að allshn. eigi alls engar ávítur skilið út af þessu máli. Viðvíkjandi máli nr. 22, um friðun Patreksfjarðar fyrir skotum, verð ég að segja, að mér finnst það ekki svo aðkallandi mál á þessnum árstíma, að það skipti nokkru, hvort það er afgreitt nokkrum vikum fyrr eða síðar. N. hefði hins vegar getað verið búin að afgreiða það, en okkur virtist hæpið, að þetta mál ætti beinlínis undir Alþ. Vildi n. láta athuga, hvort ekki væri hægt að koma málinu fyrir í lögreglusamþykkt, og í því sambandi tók einn nm. að sér að eiga viðræður við stjórnarráðið. Honum hafði ekki tekizt það, sökum veikinda, á síðasta nefndarfundi, og það er ástæðan fyrir því, að nál. hefur enn ekki fengizt. Ég vona, að þetta komi ekki að sök, vegna þess hvers eðlis málið er. Skot hljóta einkum að koma að sök á vorin, svo að það getur ekkert gert til, þótt dragist nokkrar vikur að hausti til, að frv. fái afgreiðslu eða verði samþ.



Það er rétt, sem hv. þm. Barð. skýrði frá, að frv. til l. um breyt. á jarðræktarl., sem þessi þm. flutti, var vísað til landbn. þessarar d. 9. sept. síðastl. Því var nú þannig háttað, að fyrstu dagana af þessu þingi var nokkuð los á þingstörfum n., því ekki var búið að ákveða n. neinn starfstíma eða starfsstað. Landbn. hélt sinn fyrsta fund á þessu þingi 17. sept., og þá var þetta frv. tekið fyrir. Eftir að það hafði verið lesið og rætt, kom nm. saman um að leita upplýsinga í sambandi við frv., og frv. til umsagnar Búnaðarfél. Ísl. og bað um frv. fjallar um breyt. á l. um afgjald jarða, þannig að þar, sem afgjöld eru greidd í hlunnindum, þá skal því breytt og afgjöldin reiknast í peningum eftir ákveðnum reglum. Landbn. álítur, að gott væri að athuga nánar um þær jarðir, sem greitt er eftir öðruvísi en í peningum, en það er gert t. d. með kindafóðri og margs konar öðrum landbúnaðarafurðum. Sendi n. því frv. til umsagnar Búnaðarfél. Ísl. og bað um upplýsingar viðvíkjandi því. Þessar upplýsingar eru enn ekki komnar, þó að þær hafi legið þar þrjár vikur, og hefur n. því ekki tekið málið fyrir að nýju. Ég get svo ekki gefið fleiri upplýsingar að svo stöddu, en skal lofa því að ýta á eftir svari frá Búnaðarfélaginu.



Ég vil þakka báðum hv. þm., sem hafa svarað fyrirspurnum mínum. Ég mun geta fellt mig við upplýsingar viðvíkjandi máli nr. 22, um friðun Patreksfjarðar fyrir skotum, en vil hins vegar minna á í sambandi við mál nr. 44, að því þarf mjög að flýta. Á síðasta þingi var því lofað af fjmrh., að með þetta mál skyldi farið eins og gert var ráð fyrir, en þetta hefur brugðizt, og fyrir það er þetta frv. nú komið fram. Þetta loforð gaf fjmrh. hér í d., þegar hann lýsti yfir, að hann væri samþykkur því, að þessar breyt. yrðu gerðar á l., og treysti ég því, að mál þetta yrði þannig framkvæmt. Er því óhjákvæmilegt annað en að flýta þessu máli. Ég er ekki að ávíta n., en álít hins vegar, að þegar mál eru send til aðila utan þings, ætti það að vera skylda n. að gefa þessum aðilum ákveðið tímatakmark, svo að þeir geti ekki tafið fyrir málum. Hvað viðvíkur máli nr. 21, vil ég geta þess, að ég átti tal við búnaðarmálastjóra um þetta, áður en ég bar það fram hér, og var hann mér þá sammála. Nú hef ég heyrt, að hann hafi haldið þessu máli allan þennan tíma, og vil ég því mælast til þess við form. landbn., að hann setji Búnaðarfélaginu ákveðin tímatakmörk viðvíkjandi þessu atriði. Því ef þetta mál nær ekki fram að ganga á þessu þingi, er það sama sem það verði óbreytt næsta ár, og það er mér alls ekki sama um.