Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Landbrh.. (Ingólfur Jónsson): Herra forseti. Eins og hv. þm. hafa e.t.v. veitt athygli, eru þær breytingar, sem gerðar hafa verið á frv. í Ed., mjög smávægilegar. Breytingarnar eru á þskj. 590, og er hér aðeins um orðalagsbreytingar að ræða, að því er sumir hv. alþm. segja, fært til betra máls. En annars eru menn ekki alveg sammála um, hvort það er betra mál, sem þetta hefur verið fært í með breytingunum, en það má hins vegar kannske segja, að það sé nær því að vera nútímamál heldur en þau orð, sem voru í frv. áður. Hv. þm. hafa þskj. fyrir sér og geta gert sér grein fyrir því, og ég hygg, að allir geti verið sammála um það, að hér er ekki um neina efnisbreytingu að ræða, heldur aðeins orðabreytingar.



Herra forseti. Þetta frv. um breyt. á I. nr. 93 frá 5. júní 1947, um aðstoð til vatnsveitna, felur í sér þá breytingu á 1. mgr. 4. gr. l., þar sem ákveðið er, að styrkur ríkissjóðs nái til greiðslu hluta kostnaðar við stofnæðar, að flm. leggja til, að við það bætist: aðaldreifiæðar, vatnsgeymar, dælur og jarðboranir. Í l. nú er allt þetta nema aðaldreifiæðar, og styrkur til vatnsveitna hefur verið miðaður við helming af þeim kostnaði við framkvæmdir við vatnsveitur, sem 1. ná yfir, en aðaldreifiæðar vatnsveitna eru mjög kostnaðarmiklar og það er höfuðbreytingin í frv., sem flm. þess leggja til. Heilbr.- og félmn. hefur yfirfarið þetta frv. og sendi málið til umsagnar vegamálastjóra, en umsögn hans barst ekki n., og þar sem svo skammt er eftir til þingloka, taldi n. rétt að láta málið ekki daga uppi hjá sér, heldur fannst henni eðlilegast að gefa út nál., enda sammála um að leggja til, að málinu verði vísað til ríkisstj, í trausti þess, að hún láti fram fara athugun á þessu máli fyrir næsta reglulegt Alþingi.



Herra forseti. í framhaldi af þeirri breyt., sem gerð var hér í þessari hv. d. í gær við 2. umr. á X. gr. frv., þar sem heimild til handa sveitarstjórnum var gerð almenn við kaupstaði og kauptún af tiltekinni stærð, er einnig nauðsynlegt, að aðrar gr. frv. breytist í samræmi við það. Því miður láðist að taka þetta upp í brtt. heilbr.- og félmn., sem var lögð fram, í gær, en ég vil leyfa mér fyrir hönd n. að flytja hér við þessa umr. þá er brtt., sem n. telur nauðsynlegt, að gerðar séu á 2., 3., 4., 5, og 6. gr. Þetta eru allt orðalagsbreyt., og leiðir af þeirri breytingu,, sem gerð var á l. gr. frv., eins og ég sagði áður. Brtt. er þannig: „Við 2. gr. a. Fyrir orðin „kaupstaðnum (borginni)“ komi: kaupstað (borg) eða kauptúni. b. Á eftir orðunum „bæjarlandsins (borgarlandsins)“ komi: eða kauptúnsins. Við 3. gr. a. Á eftir orðunum „kaupstaðarins (borgarinnar)“ komi: eða kauptúnsins: b. Á eftir orðunum „bæjarráð (borgarráð)“ komi: eða hreppsnefnd. Við 4. gr. Á eftir orðunum „bæjarráði“ (borgarráði)“ í 2. mgr. komi: eða hreppsnefnd. Við 5. gr. Fyrir orðin“ bæjarsjóði (borgarsjóði)“ komi: sveitarsjóði. Við 6. gr. Fyrir orðin „bæjarsjóð (borgarsjóð)“ komi: sveitarsjóð.“



Herra forseti. Ég vil beina því til n., hvort ekki er einfaldara og í fullu samræmi við lög, í staðinn fyrir að telja upp: kaupstaður, borg og kauptún, hafa þetta í þrennu lagi, að hafa bara alls staðar sveitarfélag, sveitarsjóður. Og mér virðist auk þess, að í 1. gr. þurfi líka að breyta niðurlagi. Þar er nú talað um hlutaðeigandi bæjarráð, bargarráð varðandi hestamannafélög, það getur einnig átt sér stað í minni sveitarfélögum. Væri ekki rétt fyrir n. að taka aðeins fundarhlé og athuga, hvort ekki má orða þetta allt liðlegar?



Herra forseti. Það er að sjálfsögðu vafalaust rétt að taka smáfundarhlé til að athuga þetta frekar. En ég held, að það þurfi að standa eins og þarna er tilgreint í till., vegna þess að það getur verið um kauptún að ræða, þar sem hreppamörkin ná út fyrir kauptúnið, en aðeins ætlazt til þess, að sjálf reglugerðin nái til kauptúnsins sjálfs. Sveitarfélagið getur verið stærra en kauptúnið, þó að það séu 1000 íbúar. Ég hygg, að það þurfi að tilgreina sjálft kauptúnið, en ekki sveitarfélagið. Hins vegar er sjálfsagt að athuga till. nánar, því að það er alveg rétt, að í 1. gr. þarf þetta að sjálfsögðu að breytast líka.



Herra forseti. Þessi aths. hv. 3. þm. Sunnl. virðist ekki taka tillit til þess, að í 2. gr. er berum orðum tekið fram, að í reglugerðinni sé ákveðið, að tiltekið búfjárhald sé algerlega bannað í kaupstaðnum (borginni), takmarkað að því er snertir fjölda hverrar tegundar eða bundið við tiltekin svæði innan bæjarlandsins (borgarlandsins). Það er alveg eins hægt að hafa það innan sveitarfélagsins.



Herra forseti. Ef þetta mál fer til n. aftur, vildi ég beina því til hennar, hvort hún vildi. ekki gera nokkra lagfæringu á 2. gr. frv., og á ég þá við að fella niður úr gr. það, sem snertir heimild til þess að banna algerlega búfé í viðkomandi kaupstað eða kauptúni. Ég mundi sem sagt leggja til, að 2. gr. hljóðaði á þessa leið: „Í reglugerð má ákveða, að tiltekið búfjárhald sé takmarkað að því er snertir fjölda hverrar tegundar eða bundið við tiltekin svæði innan bæjarlandsins eða borgarlandsins“ eða hvað menn vilja hafa það, sem kemur svo þarna á eftir. Sem sagt, að bæjarstjórnir eða sveitarstjórnir fái heimild til þess að takmarka búfjárhald innan lögsagnarumdæmisins eða umráðasvæðis sveitarfélagsins og einnig til að banna búfjárhald. Ég held, að við meðferð málsins hér í þinginu sé búið að gera þær breytingar á þessu máli, að það sé eðlilegt að breyta því í þetta horf, Í fyrsta lagi er búið að gera þá breyt. frá því, sem var upphaflega í frv., að leyfa hestahald, ef það er í umsjón hestamannafélaga, og það er einnig búið að veita hinu opinbera leyfi til þess að hafa búfjárhald eins og því sýnist í sambandi við rannsóknarstöðvar innan viðkomandi lögsagnarumdæma, og ég held, að þegar þannig er komið, að það er bæði búið að veita félögum rétt til skepnuhalds og það er búið að veita ríkinu einnig leyfi til skepnuhalds, sé nokkuð langt gengið í þessu þjóðfélagi, sem við viljum þó telja frjálst þjóðfélag, að einstaklingunum sé algerlega bannaður sams konar réttur innan eðlilegra takmarka. Það getur verið alveg rétt, sem hefur komið fram í umr. um þetta mál, að það sé nauðsynlegt fyrir bæjarfélögin að fá heimild til þess að setja ákveðnar reglur um skepnuhald. En ég held, að það sé alveg óþarfi að veita þeim heimild til þess að banna það með öllu, og þess vegna vil ég fara fram á það við hv. n., þegar hún fær þetta mál til athugunar á ný á annað borð, eins og hæstv. forsrh. hefur lagt til, að hún taki það til athugunar, hvort ekki sé rétt að fella niður úr 2. gr. heimild sveitarfélaga til að setja algert bann á búfjárhald.

Forseti (SB): Ber að skilja það þannig, að hv. formaður heilbr.- og félmn. hafi óskað þess, að gert yrði stutt fundarhlé til að athuga málið nánar? Það verður orðið við þeirri ósk og veitt fundarhlé í 20 mín., til kl. 10 mín. fyrir 3. Fundi er frestað í 20 mín. Fundarhlé.



Herra forseti. Mér þykir það miður, að hv. heilbr.- og félmn. hefur ekki talið sér fært að taka upp þá till., sem ég minntist á hér áðan, og vil þess vegna leyfa mér að leggja hana fram. Eins og hv. þm. er kunnugt, hljóðar 2. gr. frv. nú á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Í reglugerð má ákveða, að tiltekið búfjárhald sé algerlega bannað í kaupstaðnum (borginni), takmarkað að því er snertir fjölda hverrar tegundar eða bundið við tiltekið svæði innan bæjarlandsins (borgarlandsins). Algert bann við tilteknu búfjárhaldi skal tilkynnt búfjáreigendum með a.m.k. eins árs fyrirvara, miðað við 1. október.“ Ég legg til í fyrsta lagi, að niður falli orðin „algerlega bannað í kaupstaðnum (borginni)“, og svo í öðru lagi síðari mgr. Greinin mundi þá hljóða þannig: „í reglugerð má ákveða, að tiltekið búfjárhald sé takmarkað að því er snertir fjölda hverrar tegundar eða bundið við tiltekin svæði innan bæjarlandsins (borgarlandsins“. Og lengri yrði till. ekki. Eins og komið hefur fram í þessum umr., er hér í raun og veru um tvö mál að ræða. Annað málið er það, að sveitarfélög fái aðstöðu til að setja reglur um fyrirkomulag búfjárhalds í sínu umdæmi, bæði að takmarka búfjáreignina og eins að binda búfjárræktina við tiltekin svæði í sveitarfélaginu. Hitt málið er svo það að veita þessum aðilum leyfi til þess að banna búfjárhald með öllu. Mér finnst fyrra málið vera eðlilegt og sjálfsagt, að veita bæjarfélögum og sveitarstjórnum heimild til þess að setja ákveðnar reglur um þessi mál, en á þessu stigi get ég ekki fallizt á það að veita þeim svo víðtækt vald, að þau megi með öllu banna búfjárhald í sínu umdæmi, og í samræmi við það hef ég flutt þessa till. Nú er, eins og ég gat um áðan, þannig komið, að það hefur orðið sú breyt. á frv. í meðförum þess í þinginu, að það er búið að veita vissum félögum aðstöðu til að hafa búfé innan kaupstaðanna, þ.e. hestamannafélögum, og það er líka búið að veita ríkinu eða tilraunastöðvum rétt til þess að hafa búfjárhald á sumum svæðum. Og mér finnst það ákaflega óviðeigandi til viðbótar því, sem ég áðan sagði, að veita ríki og félögum slíkan forgangsrétt, en banna einstaklingum það með öllu. Ég er það mikill einstaklingshyggjumaður, að ég get ekki sætt mig við slíka afgreiðslu málsins. Ég vil svo, ef þessi till. mín nær ekki fram að ganga, leyfa mér að flytja aðra till. til vara við 1. gr. 3. málsgr. 1. gr. hljóðar á þessa leið: „Þó er reiðhestahald undanþegið ákvæðum laga þessara, ef það er á vegum hestamannafélaga og þau hafa sett um það reglur, sem hlutaðeigandi bæjarráð (borgarráð) staðfestir.“ Ég legg til til vara, að ef fyrri till. mín er felld, hljóði þessi mgr. á þessa leið: „Þó er reiðhestahald og sauðfjárhald undanþegið ákvæðum laga þessara, ef það er á vegum hestamannafélaga eða fjáreigendafélaga og þau hafa sett um það reglur, sem hlutaðeigandi bæjarráð (borgarráð) staðfestir.“ Ég leyfi mér svo að leggja þessar till. fyrir hæstv. forseta.