Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Tilgangur þessa frv. er að fjölga skrifstofustjórum í stjórnaráðinu úr 3 upp í 4. Það er ekki ætlazt til þess, að það verði nein fjölgun á starfsmannaliðinu, þó fjölgað verði um skrifstofustjóra, þar sem það er tilgangurinn að gera einn af starfsmönnum stjórnarráðsins, sem nú er, að skrifstofustjóra. Það er sá maður, sem hefir haft forstöðu þeirrar skrifstofu, sem fjallar um utanríkismál. Það þykir rétt að efla hans stöðu með því að gera hann að skrifstofustjóra, og fá honum þannig; bætta aðstöðu og þær kjarabætur, sem af því kann að leiða. - Allshn. leggur einróma til að þetta frv. verði samþ.



Eins og nál. ber með sér, þá hefir fjhn. eða þeir af nm., sem voru á fundi, fallizt á, að frv. verði samþ. óbreytt, að fengnum þeim upplýsingum, sem fyrir lágu. Það var vist til þess ætlazt, að þessi l. væru ekki lengur í gildi en þangað til I. um jöfnunarsjóð bæjar- og sveitarfélaga kæmu til framkvæmda. En við fyrstu úthlutun úr honum hafa Vestmannaeyjar ekki fengið neitt eða svo að segja ekki neitt, og þess vegna hefir fjhn. fallizt á, að þessi l. væru framlengd enn um 2 ár og Vestmannaeyjar hefðu leyfi til að hafa þetta vörugjald sem tekjustofn fyrir bæjarfélagið. 2 nm., hv. þm. G.-K. og hv. þm. Ísaf., voru ekki á fundi, svo að ég veit ekki um afstöðu þeirra til málsins, en þeir munu gera grein fyrir því, ef þeir eru meiri hl. ósammála um þetta.



Við 1. umr. þessa máls lýsti ég því yfir, að þessi l., sem hér á að framlengja, eru alveg sérstæð fyrir Vestmannaeyjar. Það er ekkert, sem mælir með því að veita efnamönnum í Vestmannaeyjum leyfi til að skattleggja vörur, sem um höfnina fara, til þess að létta á sér útsvörum. Það er tilgangur þessa frv. og enginn annar, eins og hv. þdm. hljóta að skilja. Það virðist samt ekki vera hægt að koma hv. þm. í skilning um, að það styðst ekki við nein rök, að veita efnamönnum í Vestmannaeyjum þetta leyfi til þess að létta af sér sköttum. Ég mun því við 3. umr. bera fram brtt. um það, að í stað þess að leggja þetta gjald á vörur, þá verði bæjarsjóðnum í Vestmannaeyjum heimilt að taka tekjur, sem þessu nema, af seldu víni í Vestmannaeyjum. Mér hefir dottið í hug, að 20% skattur á víni, sem selt er í Vestmannaeyjum, mundi láta nærri, að næmi sömu upphæð og vörugjaldið. Síðastl. ár mun vínútsalan hafa haft 58 þús. kr. umsetningu, og ef 20% væri lagt á útsöluverðið, sem heimilt væri að láta renna í bæjarsjóð, þá mundi það nema mjög álíka upphæð og vörugjaldið. Þess ber að gæta, að þetta vörugjald kemur niður eins og þungatollur, auk þeirra tolla, sem lagðir eru á af ríkissjóði, og það er gerður greinarmunur á því, á hvaða vörutegundir er lagt. Ef hv. þm. vilja vera sjálfum sér samkvæmir, þá ættu þeir að vera með því, að þetta væri lagt á vöru, sem minnst þörf er fyrir, og er þá rétt að láta þetta koma sem verðtoll á vinið og bægja þannig vörugjaldinu frá þeim nauðsynjavörum, sem almenningur notar mest, því að það er lagt á kornvörur, sykur og fleiri nauðsynjavörur almennings allhátt gjald. Ég mun bera fram við 3. umr. málsins brtt., og vildi ég, að n. tæki það til athugunar, hvort ekki væri réttlátt að láta þetta gjald koma niður á þann hátt, sem ég hefi hér stungið upp á. Bezt væri, að hægt væri að komast hjá þessu, en það verður víst ekki hægt. Ég mun þess vegna bera þessa till. fram sem neyðarráðstöfun, ef ske kynni, að einhverjir fengjust til að fylgja henni.

*Haraldur Guðmundsson: Ef þetta frv. verður samþ., þá fá Vestmannaeyjar með því sérstöðu, gerólíka aðstöðu við það, sem aðrir kaupstaðir og sveitarfélög á landinu hafa. Ég fæ ekki séð, að þá sé með sanngirni hægt að neita öðrum kaupstöðum um það, að taka upp þetta vörugjald til viðbótar því, sem þau taka vegna hafna og hafnarmannvirkja. Ég fæ ekki séð, að hægt sé að neita þeim um að nota það til tekjuöflunar fyrir bæjar- og sveitarsjóði, ef þetta frv. verður enn á ný samþ. Með l. um jöfnunarsjóð bæjar- og sveitarfélaga var svo til ætlazt, að þau sveitar- og bæjarfélög, sem mesta þörf hefðu fyrir það, fengju úr þeim sjóði það, sem þeim hlutfallslega bæri, miðað við þá upphæð, sem sjóðurinn hefði til umráða. Ég tók svo eftir, að hv. frsm. n. gæti þess, að úr þessum jöfnunarsjóði hefði á þessu ári ekkert, eða svo að segja ekkert, komið í hlut Vestmannaeyja, og því teldi hann eðlilegt að samþ. þetta frv. Ef þetta er svo, þá er það ekki annað en vottur þess, að önnur bæjar- og sveitarfélög hafa ríkari þörf til að fá úr þessum sjóði heldur en Vestmannaeyjar, miðað við þær reglur, sem nú gilda um það, hvernig skipt skuli fé sjóðsins. Auk þessa skal ég geta þess, að fyrir árið 1938 eru í gildi l. um vörugjald fyrir, Vestmannaeyjar. En það, sem vitað er um úthlutun úr sjóðnum, er eingöngu það fé. sem kemur til úthlutunar á árinu 1938, og ég hygg þó, að það sé ekki nema helmingur þess fjár. Ég hygg, að hagstofan sé ekki búin að reikna lengra en fyrir árið 1936, en ekki fyrir 1937, sem einnig á að koma til álita á þessu ári. Ég hygg því, að það sé ekki útilokað, að Vestmannaeyjar komi til greina, þegar miðað er við fátækraframfærið árið 1937. Hingað til hefir verið fylgt þeirri meginreglu með þessari undantekningu snertandi Vestmannaeyjar, að hinir óbeinu skattar og tollar á innfluttum vörum hafa eingöngu verið notaðir sem tekjuöflun fyrir ríkissjóð, umfram það sem nauðsynlegt hefir verið til viðhalds og starfrækslu hafnarmannvirkja og beinlínis er lagt á til þess að standa straum af þeim kostnaði. Ég álít, að það sé alveg rangt að vera að hverfa frá þeirri stefnu, enda hefir þingið í heild verið þeirrar skoðunar 2 síðustu þing, þar sem það hefir ekki fallizt á að lögfesta vörugjald umfram lögmætar hafnargreiðslur sem tekjuöflun fyrir bæjar- og sveitarfélög. Það er líka ranglátt gagnvart hinum bæjarfélögunum, að Vestmannaeyjar fái þessa sérstöðu, eftir að l. um jöfnunarsjóð hafa verið samþ. Ég hlýt því að vera á móti þessu frv. og mun greiða atkv. gegn því, að það verði að l.



Ég vil aðeins geta þess, að ef það hefir verið réttmætt að láta Vestmannaeyjar hafa þessa aðstöðu áður, þá er hið sama réttmæti enn fyrir hendi, þar sem það hefir komið í ljós, að við úthlutun úr jöfnunarsjóði hafa Vestmannaeyjar ekki fengið neitt sem teljandi sé. Þar sem þingið hefir gengið inn á þessa leið áður gagnvart Vestmannaeyjum, að leyfa þeim að afla tekna með þessu móti, þá sé ég ekki annað en nákvæmlega sömu skilyrði séu þar fyrir hendi og áður. Þar sem hv. 5. landsk. sagði, að þetta væri aðeins leið til að létta sköttum af efnamönnum í Vestmannaeyjum, sem þeir ættu að greiða til bæjarfélagsins, en það væri réttara að taka þetta af áfengissölu í Vestmannaeyjum, þá vil ég benda honum á, að með því móti er hann líka að létta sköttum af efnamönnum í Vestmannaeyjum og lætur þá ekki standa undir því, heldur er þá verið að taka skatt, sem ríkið hefir rétt á að taka til sinnar starfsemi. En með því að halda þessu vörugjaldi, þá eru það allir borgarar í Vestmannaeyjum, sem standa undir því, og þar með er ekki tekin tekjuöflunarleið, sem ríkið hefir annars áskilið sér rétt til að hafa til þess að standa undir sínum útgjöldum. Ég tel því, að það væri síður en svo réttmætari leið að fara að létta bæjargjöldum af Vestmannaeyjum með því að láta þá hafa tekjustofn, sem ríkið hefir haft. heldur en að leyfa þeim að leggja vörugjald á þær vörur, sem þeir nota sjálfir. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. Seyðf. hélt fram, að með þessu móti fengju Vestmannaeyjar sérstöðu fram yfir aðra kaupstaði og þeim væri ekki gert jafn hátt undir höfði, þá er því til að svara, sem jafnan hefir verið fært fram sem aðalástæða, þegar þetta gjald hefir verið samþ. áður, að Vestmannaeyjabær hefir sérstaka aðstöðu, þar sem hann er ekki innflutningshöfn fyrir neina nema íbúa Vestmannaeyja. Þessu er ekki til að dreifa með aðra kaupstaði hér á landi, þar sem þeir hafa verzlun við héruðin umhverfis sig, svo að þeim væri þá leyft að skattleggja ekki aðeins sina eigin borgara, heldur líka önnur héruð eða sveitarfélög. Þessu er ekki til að dreifa um Vestmannaeyjar, því að þær flytja svo að segja ekkert inn nema það, sem borgarar þeirra neyta sjálfir. Þetta hygg ég, að séu aðalrökin fyrir því, að þetta gjald hefir verið leyft í Vestmannaeyjum, en öðrum kaupstöðum hefir verið neitað um það. Þessi rök eru enn í fullu gildi þrátt fyrir h um jöfnunarsjóð bæjar- og sveitarfélaga, þar sem sá sjóður hefir enn sem komið er ekki orðið Vestmannaeyjum að neinu liði.

*Ísleifur Högnason: Mér þykir fyrir því, að hafa ekki getað talað við n., áður en hún afgr. málið til 2. umr., vegna þess að það gætir mjög mikils misskilnings hjá hv. frsm. því er þá fyrst til að svara, að þótt ekkert hafi runnið til Vestmannaeyja enn, þá er þó á þessa árs fjárhagsáætlun gert ráð fyrir 15 þús. kr. úr jöfnunarsjóði. Það mun nema 20 þús. kr. á árinu, því að það mun vera of lágt reiknað á fjárhagsáætlun bæjarins. Þegar n. hefir fengið upplýsingar um það, að á fjárhagsáætlun bæjarins séu áætlaðar 15 þús. kr. tekjur úr jöfnunarsjóði, og þar sem má gera ráð fyrir, að það fari hækkandi, þá er ekki lengur það tilefni til að leggja á vörugjald, sem hv. frsm. n. gat um. Annað atriði, sem hann minntist á, var, að Vestmannaeyjar væru einangraðar, svo að þetta gjald kæmi ekki niður á aðra en Vestmannaeyinga sjálfa. Það er rangt, því að á vertíðinni eru þar 1000–1500 aðkomumenn, sem kaupa þar vörur, sem eru seldar við hærra verði, vegna þess að þetta vörugjald er lagt á þær vörur, sem þeir neyta í Vestmannaeyjum. Ég þakka stuðning þann, sem hv. þm. Seyðf. hefir léð mínum málstað, en ég vil geta þess í sambandi við hans afstöðu, að hún er ekki sú sama og mín að því leyti, að hann álítur þetta réttarbót fyrir alþýðu manna í Vestmannaeyjum. Þetta er réttarskerðing, og það væri vitanlega engin bót að því, að efnamenn í öðrum kaupstöðum fengju að létta af sér útsvörum með því að leggja skatt á nauðsynjavörur fólksins. Hv. þm. hlýtur að skilja það, að það er síður en svo réttarbót fyrir alþýðu manna í Vestmannaeyjum að fá þetta frv. samþ. Ég mun greiða atkv. gegn frv. við þessa umr., en ég mun flytja brtt. við það, ef það heldur áfram í hv. d., eins og ég lýsti yfir áðan. Það hefir skotizt framhjá hv. frsm. áðan, að ég lýsti því yfir, að það yrði að skoðast sem neyðarvörn gegn því, að lagður væri skattur á nauðsynjavörur fólksins, en hann væri þá lagður á óhófsvöru. En æskilegast væri, að málið væri fellt, og þá kæmi brtt. mín ekki til greina. Það er vitanlega skattur á fólkið, þótt það sé skattur á áfengið. En það virðist gæta misskilnings hjá honum, þar sem hann heldur, að það sé meiningin að taka það af álagi ríkissjóðs á vinið, því að það var ekki meiningin, heldur átti það að koma sem skattur á útsöluverð áfengis. Með því móti væri hægt að ná um 30 þús. kr.

*Haraldur Guðmundsson: Það er misskilningur hjá hv. 5. landsk., að ég hafi talið það réttarbætur fyrir Vestmannaeyjar, ef þetta frv. væri samþ. Það, sem ég sagði, var, að það væri sköpuð sérstaða fyrir Vestmannaeyjakaupstað, ef þetta frv. væri samþ., sem myndi veita honum aðstöðu til fjáröflunar umfram þær leiðir, sem aðrir kaupsfaðir hefðu samkvæmt l. Ég er honum sammála um, að það sé ekki heppileg leið að lækka útsvörin og afla tekna á þennan hátt. Snertandi það, sem hv. frsm. n. sagði, að ef það hefði áður verið rétt og sanngjarnt að hafa þessa heimild í l. fyrir Vestmannaeyjar, þá væri það jafneðlilegt nú, þá er því til að svara, að ég hefi alltaf verið á móti svona frv., hvenær sem það hefir verið flutt. Í öðru lagi má benda á það, að þó svo sé, að Vestmannaeyjar fái ekkert af fyrri úthlutun ársins 1938 úr jöfnunarsjóði, þá er a. m. k. ekki vitað, að þær fái ekkert af annari úthlutun. Það er því engin ástæða til að ætla annað en að á komandi árum fái Vestmanneyjar til jafns við aðra kaupstaði eftir þeim reglum, sem settar eru um það í l. Vestmannaeyjar hafa líka á þessu ári tekjur samkvæmt þessum l., sem nú er farið fram á að framlengja, því að þau gilda til ársloka 1938. Og nú er það upplýst af hv. 5. landsk., að tekjur af vörugjaldi nemi fullum 30 þús. kr., en jafnframt hefir bæjarstjórn þótt óhætt að áætla 15 þús. kr. tekjur úr jöfnunarsjóði. Þá segir hv. frsm., að Vestmannaeyjakaupstaður hafi sérstöðu í því, að vörugjaldið leggist eingöngu á vörur, sem bæjarmenn sjálfir nota. Þetta er ekki rétt. Á vertíð dvelur þar fjöldi aðkomumanna og jafnvel aðkomuskipa og ber þessar byrðar ekki síður en bæjarmenn. Þar stendur alveg eins á um Siglufjörð. Hann hefir sáralitla verzlun nema við skip. Ef þetta frv. verður samþ., er erfitt að neita Siglufjarðarkaupstað um hið sama. Enda vantar það ekki, að beiðnir hafa legið fyrir þinginu um það og frv. komið fram. Hafnarfjörður hefði án efa vörugjald af því einn, sem innanbæjarmenn og fáeinir bændur í kring nota - og þó aðeins af hluta af því, þar sem mikið af vörum er flutt landveg úr Reykjavík; það er ástæðan til þess, að ekki hefir þótt gagn í að setja vörugjald í Hafnarfirði. Þó að þeir kaupstaðir, sem um ræðir, hafi ekki vörugjald, hafa þeir nokkuð, sem nálgast það. Ég veit ekki betur en viðast sé lagt á verzlanir, miðað við umsetning þeirra, og það hlýtur náttúrlega að koma fram í hækkuðu vöruverði eins og vörugjaldið. Ég sé ekki betur en Vestmannaeyjakaupstað sé alveg eins hollt að halda sér við útsvörin, eins og aðrir kaupstaðir, úr því að vörugjaldið er í rauninni sami tekjustofninn og útsvör verzlana. Allra sízt get ég samþ. frv. eftir að búið er að ganga frá löggjöf um tekjur bæjar- og sveitarfélaga og um jöfnunarsjóð, sem mun sjá Vestmannaeyjum fyrir töluverðum tekjum á næstu árum.

Frsm. (Sveinbjörn Högnason) Hv. þm. Seyðf. taldi það algengt að skattleggja vörur með útsvarsálagningu. Ég sé ekki ákaflega mikinn murt á því og vörugjaldi. Það hlýtur að koma niður á sömu einstaklingum. En þá dreg ég af því aðrar ályktanir en hv. þm. gerði. Ég sé ekkert á móti því að leyfa bæjarstjórn Vestmannaeyja að nota tekjustofninn á þann hátt, sem hún telur heppilegra, fyrst almenningi má á sama standa. Það, sem hv. þm. sagði um Siglufjörð og Hafnarfjörð, mun ekki vera alveg rétt. A því er ekki vafi, að Siglufjörður hefir nokkra verzlun, t. d. við Fljótamenn  Þá er því haldið fram, að vörugjaldið leggist ranglega á 1000–1500 manns, sem sæki atvinnu til Vestmannaeyja. Ég veit ekki betur en heimilt sé að leggja útsvör á fólk, sem er við atvinnu í Vestmannaeyjum um vertíðina, 3 mánuði eða lengur. Munurinn á því og vörugjaldi er bara sá, að það er oft ómögulegt að innheimta útsvörin hjá fólki, sem fer sitt í hverja áttina að vertíð lokinni. Þó að nú standi á fjárhagsáætlun bæjarins 15 þús. kr. tekjur úr jöfnunarsjóði, er ekki vist, hvort sú áætlun stenzt; tryggar tekjur eru það a. m. k. ekki. Hv. 5. landsk. talaði um, að ekki ætti að eftirláta bæjarfélögum hluta af áfengistekjum ríkissjóðs, þó að uppástunga hans yrði tekin til greina, heldur hækka verð áfengisins. En ef hægt væri að hækka það meira, á ríkissjóður tvímælalaust að njóta þess tekjustofns einn. Það er ófær leið að fara að skerða tekjustofna hans. Sé það rétt, að vörugjaldið sé af einhverra hálfu ætlað til þess, eins og hv. þm. telur, að velta byrðum af þeim efnuðu á almenning, þá er það engu betri tillaga hjá honum að velta byrðinni á ríkissjóð og þar með almenning í landinu.

*Haraldur Guðmundsson: Það er að sjálfsögðu eins heimilt samkv. útsvarslögum að leggja útsvar á aðkomufólk í Vestmannaeyjum, hvort sem það ber líka þunga af þessu vörugjaldi eða ekki. Þar er ekkert „annaðhvort -eða“ heldur „bæði - og“; skatturinn verður tvöfaldur  Það má e. t. v. segja, að ýmsum bæjarfélögum komi illa að geta ekki skattlagt utanbæjarmenn gegnum verzlunina, sem þeir sækja þangað. Hv. 1. þm. Rang. veit vel, að örðugleikar ýmissa bæja liggja m. a. í því, að verzlunin er komin í hendur kaupfélaga, sem greiða ekki útsvör eftir sömu reglum og aðrar verzlanir, miðað við umsetningu. Uppbót fyrir þetta hefir verið reynt að gefa með nýrri löggjöf. Sömu reglur eiga þar að gilda á öllu landinu. En í Vestmannaeyjum er þessu varla til að dreifa, svo að tekjuuppbótarþörfin ætti að vera þar þeim mun minni en annarsstaðar. Ég held, að hér kenni misskilnings hjá hv. frsm., þegar hann heldur, að Vestmannaeyjakaupstaður verði afskiptur við úthlutun úr jöfnunarsjóði. En til viðbótar við 30 þús. kr. eða meira, sem vörugjaldið nemur, fær kaupstaðurinn væntanlega a. m. k. 15 þús. kr. úr sjóðnum. Þótt úthlutun sé ekki lokið fyrir árið 1937 og ekki víst, hver hún verður, geri ég ráð fyrir, að Vestmannaeyjar verði ekki illa úti. Það verður að vera sjónarmið Alþingis, að sömu reglur eigi að gilda fyrir landsmenn alla. En með því að samþ. þetta frv., eftir að komin eru lög um jöfnunarsjóð, er ekki aðeins brotin sú regla, heldur skapað beint misrétti, þar sem Vestmannaeyjum er heimilað að létta þannig á útsvörum, án þess að sannað sé, að þörfin þar sé meiri en annarsstaðar.

*Ísleifur Högnason: Ég ætla að benda hv. frsm. á, að vörugjaldið er í gildi í Vestmannaeyjum þetta ár og að engu er stefnt í voða, þó að þetta yrði ekki samþ. fyrr en 1939. Þetta umsetningargjald, sem ýmsar hreppsnefndir eru farnar að leggja á verzlanir, mun vera algerlega ólöglegt, en mál af því tagi liggur nú fyrir dómstólunum til úrskurðar. Lögin leyfa hvergi slíka útsvarsálagningu, sem verkar alveg eins og tollur eða nefskattur, heldur aðeins að jafna niður eftir efnum og ástæðum. Hv. frsm. bjóst við, að 15 þús. kr. úr jöfnunarsjóði væri of hátt áætlað af bæjarstjórn Vestmannaeyja. Engar ástæður hafa verið færðar fyrir, að svo sé. En miðað við mannfjölda ættu það að vera 20 þús. kr., og ég geri ráð fyrir, að það verði reyndin, en ekki 15 þús. Þá hélt hv. frsm. því fram, að ef hægt væri að hækka áfengisverð, gæti ríkið tekið þann ágóða. Vitanlega. ríkið gæti líka tekið þetta vörugjald ef Alþingi teldi það hafa nokkurn siðferðilegan rétt til þess. - Annars er hér ekki verið að deila um skipting tekjustofna milli ríkis og bæja, eins og hv. frsm. virtist halda. heldur um það, á hvaða grundvelli álögurnar eigi að hvíla, á neyzluvörum, eins og í frv., eða, eins og ég legg fremur til, á óhófsvörum.



Ég skal ekki lengja umræður um málið. En ég hélt, að öllum væri kunnugt, að bæjarfélög hafa ekki verið talin hafa of miklar tekjur. Stöðugar kröfur hafa verið uppi um nýja tekjustofna handa þeim. Og meðan ekki er séð, hvort Vestmannaeyjar fá nokkuð að gagni úr jöfnunarsjóði, finnst mér ekki rétt að fella niður þennan tekjustofn, sem bæjarfélagið þarf til að halda sér í horfinu. Það hefir fulla nauðsyn á að halda í þennan rétt sinn 

* Frsm. (Finnur Jónsson): Ég get ekki orðið algerlega sammála hv. 6. þm. Reykv. og öðrum hv. samnm. mínum. Ég er samþykkur því, að bæði þessi ákvæði, sem hér ræðir um í frv., séu sett inn í lögin. En auk þess vildi bæði ég og hann setja inn ýmis önnur ákvæði, sem samkomulags varð ekki auðið um með okkur. hinn bóginn leggur meiri hl. til, að 2. gr. frv. falli niður. Ég get ekki fallizt á það, því að ég tel það mjög mikils virði fyrir verksmiðjurnar, að ríkið standi í ábyrgð fyrir skuldbindingum þeirra, og engu síður fyrir sjómenn og útgerðarmenn. Síldveiðin byggist að mjög miklu leyti á verksmiðjunum. Ef rekstur þeirra stöðvast fyrir óhöpp eitthvert árið og fyrir það, að missir ríkisábyrgðarinnar rýrir lánstraust þeirra, er ekki aðeins hagur sjálfra verksmiðjanna í hættu, heldur útgerðin öll í voða. Nú hefir verið rætt talsvert um það opinberlega að taka ætti upp þann sið, að greiða aðeins 85% af síldarverði við móttöku, en afganginn, ef nokkur yrði, einhvern tíma seinna. Ríkisábyrgðin er afnumin um leið, og má gera ráð fyrir, að útvegun rekstrarfjár verði þá þeim mun erfiðari, að verksmiðjurnar geti ekki greitt síldina að fullu við afhendingu. Af því geta hlotizt mikil vandræði fyrir útgerðarmenn og sjómenn og verksmiðjurnar, eins og flestum er nú orðið ljóst. Með því móti er hætta á, að þær nái ekki tilgangi sínum. Verksmiðjustjórnin talaði á sínum tíma við stjórn Landsbankans um þessi mál. Landsbankastjórnin lét í ljós, að vitanlega breytti það mjög miklu um möguleika verksmiðjanna til að fá rekstrarfé, að ríkið ábyrgðist það ekki. Um það atriði að kjósa varamenn í verksmiðjustjórnina, jafnmarga og aðalmenn, er sjútvn. öll sammála og leggur til, að það verði samþykkt.

* Flm. (Pétur Ottesen): Mér þykir ekki ástæða til að fara mörgum orðum um þetta frv., af því ég hefi leitazt við í þeirri grg., sem fylgir frv., að bregða upp dálítilli mynd af ástandinu, sem nú blasir við í þessu landi í þessu efni. Og þótt bæta megi ýmsu við til að benda á fleiri skuggablikur í útlitinu, því ætla ég, að það, sem hér er dregið fram á sjónarsviðið, sé alveg nægilegt til þess að menn vilji athuga um gang þessara mála og ljá því lið að reisa þar nokkrar skorður við, eftir því sem föng væru á. Það eru nokkur atriði í áfengislögunum, sem hér er lagt til að gera breyt. á, sem ætti að verða nokkur vörn og stuðningur í baráttunni við þann mikla vágest, sem við nú búum við með ofnautn víns í landinu. En eins og ég tók fram, ætla ég ekki að lýsa því böli, sem fylgir áfenginu, og nægilegt á þessu stigi málsins að vitna til þess, sem í grg. felst. Ég vil svo vænta þess, að málinu verði, að lokinni umr., vísað til allshn. Ég treysti henni til að sjá mikilvægi þessa máls og greiða því götu eftir beztu föngum.