Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Hæstv. forseti. Ég er óánægður með frestun á afgreiðslu þeirra mála sem eru samkvæmt dagskrá nr. 1 og nr. 3 og mótmæli þeirri frestun. Ég var sjálfur búinn að ráðstafa mér annað á þeim tíma sem nú er ákveðið að hafa atkvæðagreiðslu um þessi mál og reikna þar af leiðandi tæplega með að breyta því "prógrammi" mínu fyrir daginn í dag. Ég óska eftir skýringu á þessari frestun og vona að hún sé sterkari þeim rökum sem ég hef til þess að vera fjarverandi.



Skýringin á þessari frestun er sú að það hafa komið ýmsir þingmenn til mín sem hafa óskað eftir því að vera við þessar atkvæðagreiðslur og þeir hafa fjarvistir sem við höfum ætíð tekið gildar hér. Þær fjarvistir eru m.a. jarðarför og að menn hafa þurft að leita til læknis á ákveðnum tíma. Þetta hefur ætíð verið tekið gilt hér og reynt að hliðra til í þessum efnum. Það hefur verið gert nú. Á það við um bæði þau mál sem þarna eru til umræðu. Vegna þess að atkvæðagreiðslunum var frestað fram yfir þingfundi vildi ég ekki gera það án þess að hafa samráð. Ég bar þetta þess vegna upp á fundi með formönnum þingflokka kl. 1 og vegna þess var hlé gert á fundum áðan. Þetta eru skýringar þær sem ég hef.



Hæstv. forseti. Á ákaflega líkum rökum og forseti gaf fyrir þessari frestun óska ég eftir að atkvæðagreiðslu verði frestað þangað til eftir páska.



Herra forseti. Ég verð að taka undir andmæli hv. þm. Alberts Guðmundssonar við frestun á þessari atkvæðagreiðslu. Þegar umræðu lauk hér í gær um það mál sem er núna 3. dagskrármálið var fastlega ráð gert fyrir því að atkvæðagreiðslan færi fram í upphafi þingfundar hér í dag. Ég vil auk þess benda á að miðvikudagur er reglulegur þingflokkafundadagur og þó einhverjir menn hafi lögmætar afsakanir fyrir því að koma ekki til þingfundar í byrjun fundar eru aðrir sem kunna að hafa lögmætar afsakanir fyrir því að geta ekki verið hér eftir kl. 5 í dag. Þetta gildir t.d. um þann þingmann sem hér er einfaldlega vegna þess að hann hefur boðað opinn almennan fund norður á Akureyri í kvöld og þarf að ná í flugvél. Ég andmæli því mjög ákveðið að þessari atkvæðagreiðslu skuli vera frestað á þennan hátt.



Herra forseti. Það virðist vera kominn nokkur titringur í "bjórmenn" hér í þinginu. Það var ekki tilkynnt um að neinn bæði um fjarvist í upphafi fundar ef ég hef tekið rétt eftir og miðað við ummæli forseta áðan er fróðlegt að vita hvort einhverjir hafa beðið um að vera ekki á þessum fundi eins og þingmenn eiga að gera eða hvort hæstv. forseti hefur gleymt að tilkynna það.



Ég vil upplýsa í þessu sambandi um þau atvik sem hér er um að ræða að viðkomandi ætla að mæta til þessa fundar þegar þeim er það mögulegt og hafa ekki beðið um fjarvist þess vegna formlega eins og venjan er. En ég vil geta þess 

Ég óskaði eftir frestun þangað til eftir páska. Hvenær fæ ég svarið?

Það verður ekki orðið við því. Það er auglýst að þessari atkvæðagreiðslu eigi að ljúka í dag og það verður reynt að finna möguleika til að ljúka henni á þessum degi.



Herra forseti. Mér sýnist að menn séu að stefna að ástæðulausu í styrjöld. Það hefur mjög oft gerst að það hefur náðst samkomulag hér í deildinni um að menn séu úti til skiptis og ég sé ekkert því til fyrirstöðu að það verði leitað eftir slíku samkomulagi. Ef þetta er spurningin um að einhverjir þingmenn greiði ekki atkvæði á móti þeim sem eru við jarðarför eða eitthvað slíkt skil ég ekki annað en að það sé hægt að ná slíku samkomulagi og sé hægt að hafa þessa atkvæðagreiðslu núna og þannig sé hægt að komast hjá frekari átökum um þetta. Mér finnst að forseti hljóti að geta leyst þetta mál með því að gera örlítið hlé og ræða við þingflokksformenn. Og sé erfitt að fá menn til að sitja hjá við atkvæðagreiðslu er ég reiðubúinn að taka þátt í slíku persónulega til að leysa það að menn standi hér í miklum deilum út af hlutum sem þessum sem ég tel algerlega ástæðulaust og þinginu ekki til sæmdar. En ég mælist eindregið til þess við forseta að hann virði jafnt fjarvistir manna hvort sem þeir af persónulegum ástæðum geta ekki mætt hér kl. 2 eða kl. 5. Mér sýnist að þeir sem hér hafa talað hafi haft ærnar ástæður og ég ætla að það sé auðvelt að leysa þetta mál í friði ef menn hafa áhuga á því.



Hv. 2. þm. Vestf. hefur lög að mæla. Ég hygg að það væri affarasælast að gera örstutt hlé á þessum fundi og ræða þetta mál og kanna til þrautar hvort ekki er hægt að koma þessari atkvæðagreiðslu við áður en fundi lýkur í deildinni. Ég vildi þá, þegar næsti þingmaður sem hefur kvatt sér hljóðs um þingsköp hefur talað, gera örstutt hlé á fundinum og fá þá þingflokksformenn til viðræðu um það hvort við getum þá ekki komið þessari atkvæðagreiðslu við áður en fundinum lýkur og samið á þann hátt sem stungið hefur verið upp á.



Hæstv. forseti. Ég bið afsökunar á því að þurfa að kalla úr sæti mínu eftir svari þegar ég legg fyrir hæstv. forseta spurningu sem snertir það mál sem nú er komið upp hér. En ég vil gjarnan fá að vita: Hver er sá þingmaður sem fær frest á atkvæðagreiðslu án þess að hafa farið fram á fjarvistarleyfi þegar öðrum þingmönnum er neitað um frest? Hver er sá þingmaður? Mér er neitað um frest. Eru þingmenn ekki jafnréttháir? Hver er þá sá þingmaður sem er rétthærri en aðrir? Hvernig stendur á því að forseti leyfir sér að gera þingmönnum mishátt undir höfði? Þessu vil ég mótmæla. Þingmenn hafa allir sama rétt. Einhver þingmaður sem ekki hefur fengið fjarvist hefur fengið frestun á atkvæðagreiðslu í málum. Aðrir þingmenn sem ekki geta verið viðstaddir á þeim tíma sem forseti hefur ákveðið, líklega þá í samráði við þann þingmann sem er nú fjarverandi, verða þá að vera án þess að neyta réttar síns í atkvæðagreiðslu. Þetta er furðuleg afgreiðsla og ég mótmæli þessu sem rangri fundarstjórn.



Ég vil leiðrétta það sem hv. 5. þm. Reykv. segir. Honum hefur ekki verið neitað um að athuga hans ástæður. Ég sagði aðeins að ég mundi leita leiða til að hafa atkvæðagreiðslu um þetta mál á þessum degi, en ég hef ekki neitað hv. þm. um að athuga þær ástæður, eins og fram hefur komið, sem voru fyrir beiðni hans. Ég mun nú gefa fundarhlé til að leita samkomulags í þessu máli þannig að allir geti verið við þessar atkvæðagreiðslur sem þess óska. Það hefur ávallt verið gert hér og allir þingmenn eru jafnréttháir í því efni. Ég leiðrétti að það hefur aldrei verið ætlunin að gera þingmönnum mishátt undir höfði. Hins vegar hef ég haldið við þá ákvörðun að atkvæðagreiðsla fari hér fram samkvæmt dagskrá á þessum degi. En ég hélt satt að segja og stóð í þeirri meiningu að samráð hefði verið við þingflokka um málið 



Herra forseti. Þetta er orðið ákaflega einkennilegt mál. Forseti kemur sér hjá því að skýra frá því hverjir það voru sem óskuðu eftir því að fresta þessari atkvæðagreiðslu. Atkvæðagreiðslan er svo boðuð á þeim tíma sem eiga að hefjast fundir í þingflokkum, kl. 5. Það hlýtur þá að vera samkomulag um að hafa ekki þingflokkafundi í dag því að það er vitað að í þessum tveimur málum verða mörg nafnaköll. þ.e. ef það kemur oft fyrir að þarf að greiða atkvæði á annað borð í þessum málum. Tíminn sem valinn er, aðferðin sem notuð er - ja, ég verð að segja að ég held að það sé einsdæmi. Ég man ekki eftir svona uppákomu fyrr. En ég vil fyrst og fremst vekja athygli á þessum vinnubrögðum þannig að það sé alveg ljóst að hér eru bolabrögð í frammi.



Ég mótmæli því að hér séu nein bolabrögð í frammi. Það er þegar búið að ákveða að gefa fundarhlé til að ná samkomulagi í þessum málum sem allir geta við unað. Ásakanir um bolabrögð í þessu eru tilhæfulausar og í ljósi þess sem hér hefur farið fram á fundinum á undan geta allir hv. þm. verið til vitnis um það. Ég vísa því á bug að hér sé um bolabrögð að ræða og mun nú gefa hlé og freista þess að komast að samkomulagi í þessu máli sem allir geta vel við unað. Fundi er frestað í fimm mínútur. - Fundarhlé. Það hefur orðið að samkomulagi að atkvæðagreiðslur í þeim tveimur málum sem um ræðir fari fram kl. hálffjögur og það hefur tekist samkomulag um að þær geti farið fram þannig að vilji manna komi í ljós og þingdeildarinnar í þeim málum sem um ræðir. Atkvæðagreiðsla í 1. og 3. dagskrármálinu fer fram kl. hálffjögur. Vil ég biðja hv. þingdeildarmenn að festa sér það í minni.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga á þskj. 691 um sérstaka fjáröflun til Skáksambands Íslands. Flm. að þessu frv. ásamt mér eru hv. þm. Albert Guðmundsson og Steingrímur J. Sigfússon. Frv. þetta kveður á um að greiðslukortafyrirtæki skuli greiða sérstakt gjald og gjaldinu skuli verja óskiptu til Skáksambands Íslands. Hér er um að ræða 20 kr. af hverju greiðslukorti sem korthafi skal inna af hendi og skal skila gjaldinu mánaðarlega til ríkisféhirðis sem síðan skilar því mánaðarlega til Skáksambands Íslands. Undanþegnir þessu gjaldi eru þeir sem ekki hafa greitt útskriftargjald, en það eru þeir sem nota greiðslukort sitt lítið eða ekki og eru með upphæð á útskrift hverju sinni undir ákveðinni tölu, að ég hygg um 1500 kr. Gert er ráð fyrir að þetta gjald eða þessar tvær 10 kr. fylgi framfærsluvísitölu og á gjaldinu verði breyting einu sinni á ári í janúar ár hvert og þá í fyrsta skipti árið 1989. Svo sem menn geta leitt getum að er þetta frv. flutt til að afla fjár og hlúa að skáklífi í landinu, en það hefur verið mikil gróska að undanförnu í skáklífi Íslendinga. Skáksamband Íslands er hins vegar mjög vanbúið fjárhagslega til að rækta þann gróður sem er í landinu. Verkefni eru mörg fram undan hjá skákhreyfingunni, en fé afar lítið. Menn kunna að velta því fyrir sér: hvers vegna skák? Hvers vegna velja menn þessa leið til að afla fjár til skákhreyfingarinnar? Og í framhaldi af því hafa margir spurt: Hvernig stendur á því að fullorðnir menn hafa varið allri ævi sinni til að færa trémenn af hvítum reitum á svarta? Hvaða munur er í rauninni á lúdó og skák? Er hann þá nokkur? Hvaða undraafl er það sem skáklistinni fylgir og seiðir menn yfir höf og lönd til að þreyta keppni við aðra? Sannleikurinn er sá að lærðir menn hafa ritað langar ritgerðir um hvort telja skuli skákina list, íþrótt eða vísindi. Skákin er samsett af ótrúlegum andstæðum og miklum fjölbreytileika. Sem dæmi um það má nefna að skákin er svo gömul að uppruna hennar þekkir í raun enginn eða veit. Eigi að síður nær enginn langt í skák án þess að fylgjast stöðugt með nýjungum og þeir sem langt vilja ná þurfa að búa yfir eða hafa í fórum sínum bókasafn yfir skák sem tekur fram fræðiritum að magni til í flestum háskólagreinum. Þó skáklistin sé í sjálfu sér takmörkuð við 64 reiti á einu borði er hún algerlega takmarkalaus í flækjum sínum. Þó skáklistin sé bundin af ströngum reglum sem engin leið er að breyta út frá eru máttarviðir þeirra listaverka sem orðið hafa til við skákborðið fyrst og fremst hugarflug og ímyndun. Skáklistin hefur skapað meistara sem munu lifa í verkum sínum meðan heimur byggist, vil ég segja, meistara ekki síður en bókmenntir, málaralist, höggmyndalist og aðrar listgreinar. Og það undarlega við skákgáfuna er það að hún getur komið fram þar sem stundum eru aðrir litlir hæfileikar, sbr. ýmsar frægar sögur. Hún getur jafnvel skinið í andlegri eyðimörk eins og gullæð í gráu bergi. Margbreytileikinn við skákborðið hefur best verið skýrður með hinni gömlu sögu um uppruna skáklistarinnar, sem flestir þekkja, þegar vitringurinn Sishabel Dahire gekk fyrir konung Indlands, Sirham, og færði honum skáklistina að gjöf. Konungur varð mjög glaður við og bað spekinginn að kjósa sér laun. Eins og flestir vita kaus hann sér eitt hveitikorn fyrir fyrsta reitinn, tvö fyrir þann næsta, fjögur fyrir hinn þriðja, síðan átta, síðan sextán o.s.frv. Sagan segir að konungi hafi hlegið hjarta í brjósti við að hljóta slíka gjöf við svo vægu gjaldi. Og hann lét senda verkamenn sína eftir hveitipokum en fljótlega varð ljóst þegar talið var að ekki var nægt hveiti í öllu landinu til þess að uppfylla gjöf spekingsins. Síðar skeði það, og sýnir best dæmi um fjölbreytileika skáklistarinnar, að prófessor George Gamow lét reikna það út og í bók sinni, One, two, three, Infinity, birti hann niðurstöðurnar um hve mikið hveiti væri hér um að ræða. Niðurstaðan varð sú að miðað við hveitiframleiðslu jarðarinnar 1965 hefði þurft alla hveitiframleiðslu jarðarinnar í 2000 ár til að uppfylla þessa ósk spekingsins. Þetta dæmi sýnir okkur fjölbreytileika skáklistarinnar og hversu mjög hún sker sig frá flestum íþróttum eða leikjum sem menn þreyta. Ísland á sér orðið merkilega sögu þegar rætt er um skák. Það má segja að alveg aftur úr forneskju þá slái glampa frá afrekum Íslendinga á sögu skáklistarinnar í þessu landi. Um aldamótin er rituð hér bók, Chess in Iceland, prentuð í Flórens og gefin út, um sögu skáklistarinnar aftur í tímann. Um aldamótin er gefið hér út á Íslandi tímarit um skák, Í uppnámi, sem líka er prentað í Flórens og þykir að gæðum til eitthvert merkilegasta skáktímarit sem út hefur verið gefið líklega í heiminum á þeim tíma. Íslendingar eru kunnir um allan heim vil ég segja af afrekum sínum við skákborðið. Íslenskir skákmeistarar standa skákmeisturum flestra annarra þjóða, ef ekki allra, á sporði. Skákhreyfingin á Íslandi er mjög öflug. Íslendingar eru kunnir af skákmótum sínum sem þeir hafa haldið hér, alþjóðlegum, og Íslendingar hafa m.a.s. átt forseta alþjóðaskákhreyfingar. Fræðikenningar eru m.a.s. uppi um það að aðalsöguhetjan í Manntafli, smásögu Stefans Zweigs, sé Íslendingur, að aðalsöguhetjan í þessari mestu perlu smásagnagerðar veraldarinnar sé Íslendingur. Blaðaútgáfa hefur verið víðtæk og öflug um skák á Íslandi og bækur gefnar út ótrúlega margar á íslenskri tungu miðað við fámenna þjóð og tiltölulega lítinn markað. Árangurinn er sá af þessu að styrkur Íslendinga í skák er ótrúlega mikill. Íslendingar eiga sex stórmeistara í dag. Ef mesta skákþjóð veraldarinnar ætti að tiltölu við höfðafjölda að eiga svipað marga stórmeistara í skák þyrftu Sovétríkin að eiga rúmlega 6000 stórmeistara. Í dag er staðan sú að Íslendingar eiga Norðurlandameistara í skák, þeir eiga heimsmeistara unglinga innan 16 ára og heimsmeistara innan 12 ára. Þeir eiga heimsmeistarana í yngri flokkunum. Íslendingar eiga Evrópumeistara í skák innan 16 ára. Íslendingar hlutu 5. sæti á Ólympíumótinu í skák, hinu síðasta sem haldið var af liðlega hundrað þjóðum. Íslenskir framhaldsskólanemendur hafa hvað eftir annað sigrað á mótum framhaldsskóla á Norðurlöndunum og vakið mikla athygli. Nú nýlega hafa Íslendingar fylgst með því að þrír af kunnustu skákmönnum Sovétríkjanna hafa teflt hér í tveimur skákmótum og í hvorugu þeirra tekist að sigra. Íslendingar hafa unnið bæði mótin. Ekki þarf að minnast sérstaklega á árangur Íslendinga núna í heimsmeistarakeppninni sem fer fram, sigur Jóhanns Hjartarsonar yfir hinum sovéska skákmeistara Viktor Kortsnoj. Lengra aftur í tímann lýsir af afrekum Friðriks Ólafssonar sem um tíma var einn af allra sterkustu skákmeisturum veraldarinnar. Þannig mætti lengi telja. Grunnurinn fyrir skákhreyfinguna er því orðinn sterkur. Til þess að mikið og öflugt tré vaxi upp þarf réttur jarðvegur að vera til staðar. Jarðvegurinn til þess að hér verði enn þá öflugra skáklíf, að þeir ungu menn sem nú eru að vinna heimsmeistaratitil í sínum aldursflokkum haldi áfram að standa í fremstu röð. Þessi jarðvegur er til staðar. En verkefnin eru mörg fram undan. Hér er í rauninni ævintýri að gerast á sviði skáklistarinnar. Og til þess að okkur verði eitthvað úr því ævintýri þarf Alþingi Íslendinga að koma til. Aðstaða Skáksambands Íslands gagnvart þeim miklu verkefnum sem þarf að ráðast í er veik. Fjölmargir einstaklingar vinna gífurlega mikið sjálfboðaliðsstarf og fjármagn til þess að senda þessa efnilegu ungu skákmenn og okkar fremstu meistara utan til keppni og halda uppi því starfi sem þarf að halda uppi er ekki til staðar. Skáksamband Íslands hefur til umráða rúma 1 millj. kr. sem er einfaldlega allt of lítið til þess að það geti staðið undir því verkefni sem við hljótum öll að ætlast til að það annist. Þess vegna hafa flm. þessa frv. valið þá leið að leggja hér fram sérstaklega tillögu um fjáröflun til Skáksambands Íslands. Hér er um að ræða fjáröflun sem snertir tæpast nokkurn mann, tveir 10 kr. peningar á mánuði eru lítil fjárhæð. Það er tæplega að menn, beygi sig orðið niður til að taka upp 10 kr. pening þó þeir gangi fram hjá honum á götunni. Fyrir þá sem greiða þurfa vegur þetta ekki neitt. Þá munar ekki um þessa upphæð. En fyrir skákhreyfinguna á Íslandi mun þetta valda algerum þáttaskilum og gera kleift að reisa af þeim grunni sem er í landinu mikil og máttug tré. Þessi fjáröflun varð fyrir valinu, 20 kr. á hvert greiðslukort, vegna þess að hún er afar einföld. Innheimtukerfið er til staðar og þar er mánaðarlega greitt. Það þarf enga sérstaka innheimtu. Innheimtan kostar heldur ekki neitt. Korthafana munar ekkert um það sem hér er um að ræða. Einnig eru undanskildir þeir sem ekki eru með viðskipti á sínu korti eða eru með lítil viðskipti. Það kann að vera og ég hef heyrt þær raddir að sumir segja: Hvers vegna að gera greiðslukort að féþúfu í þessu sambandi? Fyrir suma hefur þetta jafnvel verið allt að því hellagt mál. Hví skyldum við leggja skatt á greiðslukortin, neyða menn til að borga af þeim? Því er til að svara að auðvitað eru menn í þessu landi og allir einstaklingar neyddir til að greiða skatta. Skattar eru mjög mismunandi og koma mjög mismunandi niður. Vilji menn afla fjár þá verða menn að velja gjaldstofn. Hér er ekki sérstaklega verið að mismuna notendum greiðslukorta umfram aðra neytendur í þessu landi. Ef litið er á óbeina skattheimtu hér er hún mjög mismunandi eftir því hvað það er sem menn kaupa og hvað menn nota. Það eru t.a.m. mismunandi tollar og aðflutningsgjöld á mismunandi vörum, mismunandi vörugjald á mismunandi vörum eftir því hvað það er sem menn nota eða neyta. Mismunurinn er því til staðar hvort eð er. Það er skattur og tollur á hljómplötum o.s.frv., mismunandi skattur eftir því hvað menn kaupa, hvort menn kaupa sjónvarpstæki eða matvöru eða hvað um er að ræða. Ég segi þess vegna: Ég blæs á þá menn og röksemdir þeirra manna sem telja að ekki megi leggja skatt á greiðslukort í þeim mæli sem hér er um að ræða. Ég hygg að það séu fáir stjórnmálamenn sem ekki hafa orðið og hlotið að standa að ýmiss konar skattheimtu, leggja skatta á einstæðar mæður, jafnvel að leggja skatta á öryrkja, jafnvel að leggja skatta upp í 25% söluskatt á matvörur, nauðsynjavörur. Ég tek þá ekki alvarlega sem telja að hér sé komið að heilögu máli og ekki megi leggja lítið eitt gjald á greiðslukort. Stjórnmál eru þannig að þau eru ævinlega val. Ef menn ekki ætla að koðna niður í vöflum verða þeir að velja sér leið. Í þessu tilfelli er leiðin einföld. Aðrar leiðir kynnu að hafa komið til greina. Þessi liggur vel við. Hún mun ekki koma þungt niður eða illa við neinn. Það kann vel að vera að frjáls framlög til Skáksambandsins geti hjálpað. Á þeim er hins vegar ekki mikið að byggja og allra síst til langframa. Fjárveitingar eða styrkur frá fjvn. eru með þeim hætti að á því er ekki að byggja. Þar er litlu fé deilt í allt of marga staði og úr því verður ekkert. Það þekki ég vel af starfi mínu í ýmsum hreyfingum, ekki síst í skákhreyfingunni, að þar er ekkert sem um munar. Ég segi þess vegna: Þetta gjald á greiðslukortin ætti að vera þeim kærkomið sem greiðslukort hafa. Þá munar ekkert um þessa fjárhæð, en hún er öflugur stuðningur við skákhreyfinguna og skiptir sköpum. Ég segi einnig: Þetta gjald á greiðslukort er ekki mismunun miðað við aðra skattheimtu í landinu nema síður sé. Ég blæs á þau rök sem fram koma varðandi það. Ég segi einnig: Þetta er ekki fordæmi. Íþróttahreyfingin og Ungmennafélag Íslands hafa sérstakar tekjur af lottói. Þar er um viðkvæmt mál að ræða. E.t.v. hefði skákhreyfingin átt að vera með þar í upphafi. Ég hygg að það sé ekki ráðlegt að hreyfa við þeirri tekjuöflun og reyna að þrýsta þar fleirum inn. Skákin er nátengd menningu Íslands. Skákin á sér langa hefð hér. Í skákinni er sérstök gróska í dag. Það væri mikil blinda að reyna ekki fyrir Íslendinga að gera þjóðinni eins mikið úr því ævintýri og unnt er. Þess vegna treysti ég því að Alþingi Íslendinga muni taka þessu frv. vel og okkur takist að gera það að lögum fyrir þinglok.



Herra forseti. Ég get tekið undir hvert einasta orð síðasta ræðumanns um það merka starf sem unnið er á vegum Skáksambands Íslands og um hin glæstu afrek íslenskra skákmanna víða um heim. Ég get líka tekið undir það að fjárframlög til Skáksambands Íslands hafa verið skammarlega lág og það þarf úr að bæta. Ég get hins vegar ekki fallist á þá aðferð til tekjuöflunar sem lögð er til í þessu frv. Ég tel að það standist ekki að leggja sérstakan skatt á hina nýju greiðsluaðferð sem felst í því að menn greiði fyrir vörur og þjónustu með svokölluðum greiðslukortum. Ég tel að það standist ekki frekar en að leggja t.d. sérstakan skatt á ávísanir eða tékka, víxla eða aðra slíka pappíra. Ég tel þess vegna að sú leið sem valin er í frv. sé ótæk og get þess vegna ekki stutt frv. eins ovegar gjarnan stuðla að því með flm. að úr fjárhagserfiðleikum Skáksambandsins verði bætt með einhverjum hætti sem samkomulag gæti orðið um. Þar er nærtækast að líta til fjvn. og fjárveitingavalds Alþingis almennt.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja frv. til laga um breytingu á vegalögum á þskj. 702. Efni þess frv. er að heimilt verði á sýsluvegaáætlun að veita fé til vega að loðdýrahúsum og fiskiræktarstöðvum ef sýslunefnd svo kýs. Það er í e-lið 19. gr. vegalaganna heimild fyrir sýslunefndir að veita fé til vegagerðar um afrétti til að koma búpeningi með hægu móti í afrétt eða dreifa um afrétt. Hér er ekki um skyldu að ræða. Hér er einungis lagt til að opnuð verði heimild til þess að sýsluvegasjóðir eða sýslunefndir geti varið fé til vega að loðdýrahúsum og fiskiræktarstöðvum ef þær hafa til þess fjármuni og vilja. Þetta frv. er flutt að beiðni sýslunefndarmanna fyrir norðan. Hér er ekki um neina.skyldu að ræða og ég hygg að sýslunefndir eigi að fá að hafa þessa heimild ef þær kjósa og hafa peninga til að veita til þess arna. Nú fara sýslunefndir bráðum að heyra fortíðinni til, en sums staðar eru til fjármunir í sýsluvegasjóðum sem þær gjarnan vilja ráðstafa. Það kom einnig til greina að festa þetta við 2. gr. vegalaganna og gera að skyldu að taka þetta í sýsluvegatölu. Það var horfið frá því ráði vegna þess að þá hefði skapast viðhaldsskylda líka á þessa vegi. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði þessu litla frv, vísað til hv. samgn. deildarinnar.



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs einungis vegna þess hve tímasetning atkvæðagreiðslu í dag hefur verið á reiki. Fyrst komu hv. þm. á boðuðum þingfundartíma og hugðust taka þátt í atkvæðagreiðslu samkvæmt boðaðri dagskrá. Síðan voru haldnir þingflokksfundir og það boð látið út ganga að atkvæðagreiðsla yrði látin verða kl. 5 og síðar eftir þó nokkrar umræður í deildinni tilkynnti hæstv. forseti úr forsetastóli að atkvæðagreiðslan yrði nú samt kl. 3.30. Því er það að ég spyr hvort hæstv. forseti hafi gert ráðstafanir til að láta þá hv. þm. vita sem gengið kunna að hafa úr húsinu eftir að boðað var til atkvæðagreiðslu kl. 5 og þeir missi því af þessari umræddu og mjög mikilvægu atkvæðagreiðslu og komi hingað kl. 5 þegar allt kann að verða afstaðið eftir þessar vandlegu athuganir þingheims.



Í þessu sambandi vil ég upplýsa hv. 3. þm. Reykv. um að það hafa verið gerðar ráðstafanir og mun verða gengið eftir því áður en atkvæðagreiðslan byrjar hvort örugglega eru nú ekki allir sem vita um hana. Fundi er nú frestað til kl. 3.30. - Fundarhlé.

Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra (Guðmundur Bjarnason): Herra forseti. Hlutverk heilbrigðisyfirvalda er að halda uppi öflugu fræðslu- og forvarnastarfi um hvers konar heilsusamlegt líferni sem dregið getur úr sjúkdómum og slysum. Það eiga yfirvöld m.a. að gera með því að efla ábyrgð einstaklingsins á eigin heilsu með markvissu upplýsinga- og fræðslustarfi. Ég tel markvisst forvarnastarf ekki felast í því að banna einstakar neysluvörur sem þó kunna að vera minna skaðlegar en aðrar sem neysla er leyfð á. Í slíkri afstöðu finnst mér felast tvískinnungur. Ég mun leggja þunga áherslu á aukið fræðslu- og upplýsingastarf um hættuleg og skaðleg áhrif áfengis og tóbaks á heilsufar fólks og styðjast í því sambandi við markmið Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar og íslenskrar heilbrigðisáætlunar. Ég tel frv. það sem hér er til meðferðar ekki brjóta í bága við þá stefnu og segi því já.



Herra forseti. Sú er óbifanleg skoðun mín að gott og heilbrigt þjóðfélag eigi að byggjast á því að sérhver heilbrigður einstaklingur beri ábyrgð á eigin lífi að hann verði að axla þá ábyrgð að velja og hafna. Þann bikar hvorki vil ég né tel rétt að taka frá öðru fólki. Enn síður get ég tekið þátt í því að einungis forréttindahópar eigi aðgang að lífsgæðum sem allur þorri manna á engan aðgang að. Vinni hv. alþm. að því að byggja hollt og heilbrigt samfélag af alvöru og í einlægni svo að þetta land verði góður verustaður treysti ég landsmönnum til að fara með áfengt öl af meira viti en þeir fara með sterkara áfengi nú. Það væri verðugra verkefni hv. alþm. að vinna að þessu samfélagi en að taka af landsmönnum ábyrgð á eigin lífi með boðum og bönnum. Ég segi já.



Herra forseti. Ég tel að hér sé ekki stórt mál á ferðinni og síst af öllu í hlutfalli við þá athygli sem fjölmiðlar hafa haft á þessu efni. Ég hef ekki trú á boðum og bönnum í sambandi við vímugjafa og ég tel að þar verði hver einstaklingur að bera ábyrgð á eigin gerðum. Ég tel að öflugt forvarnastarf í áfengismálum sé mikils virði og þar þurfi að taka á með öðrum hætti en gert hefur verið til þessa. Ég tel einnig að breyta þurfi áfengislöggjöfinni í landinu þannig að landsmenn eigi sem jafnastan aðgang að þeim vörum sem hún hefur að bjóða, en núverandi aðstæður eru óhæfar í þeim efnum. Þrátt fyrir þessa annmarka og með vísun til þess sem ég hef sagt segi ég já.



Hæstv. forseti. Lífsskoðun mín hefur verið og er að bætt mannlíf verði ekki eflt með aukinni vímu. Sú ógæfa að leyfa bjór mun verða þjóðinni dýr áður en lýkur. Ég segi nei.



Herra forseti. Fyrir því er söguleg og lagaleg hefð í þessu landi að taka mikilvægar ákvarðanir í áfengismálum með almennri atkvæðagreiðslu í sveitarfélögum eða þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég tel að þá aðferð ætti að hafa í bjórmálinu og segi því nei.



Hæstv. forseti. Samþykkt þessa lagafrv. mun að minni hyggju auka á óreglu og vanda, einkum ungs fólks, auka kostnað við heilsugæslu og heilbrigðisþjónustu og trúlega fjölga umferðarslysum. Samþykkt þess stuðlar því ekki að auknu frelsi og almannaheill heldur þveröfugt. Því segi ég nei.



Herra forseti. Í ljósi í fyrsta lagi vísindalegra athugana margra landa sem hafa leitt í ljós að ný gerð áfengis til viðbótar öðrum eykur heildarneyslu áfengis og aukinni heildarneyslu fylgir aukið heilsutjón og annar vandi af völdum ofneyslu, í öðru lagi að af 15 bókuðum umsögnum til allshn. mæltu aðeins tvær með frv., í þriðja lagi í ljósi aðvarana frá 138 læknum, þar á meðal áfengismeðferðarlæknum og heilsugæslulæknum, sem bárust Alþingi í gær, og í fimmta og síðasta lagi í ljósi íslenskrar heilbrigðisáætlunar og þess markmiðs Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar að draga úr áfengisvanda með því að minnka heildarneyslu segi ég nei.



Herra forseti. Eins og fram hefur komið hefur heilbrigðismálastofnun Sameinuðu þjóðanna skorað á allar aðildarþjóðir að gera ráðstafanir til að draga úr neyslu áfengra drykkja um 25% fyrir nk. aldamót. Fréttir hafa borist af jákvæðum viðbrögðum margra þjóða við þessari beiðni og þegar komið fram fréttir um margs konar ráðstafanir, sem gerðar hafa verið, sem vonir standa til að muni leiða til minnkandi eða minni neyslu áfengis. Ekki hefur heyrst af neinni þjóð, a.m.k. ekki enn sem komið er, sem hefur brugðist öndvert við þessum tilmælum heilbrigðismálastofnunarinnar nema þjóðþing Íslendinga virðist ætla nú að samþykkja lög um aukna áfengisneyslu og ég vil benda á að fyrri fim. frv. viðurkenndu í umræðum hér á Alþingi að það mundi leiða til aukinnar neyslu áfengis. Ég segi nei.



Herra forseti. Þar sem það er sannfæring mín að vel athuguðu máli að tilkoma áfengs öls án nokkurs viðbúnaðar eða hliðarráðstafana eins og hér eru tillögur um muni leiða til aukinnar áfengisneyslu og aukinna vandamála því samfara, stóraukins kostnaðar í heilbrigðiskerfinu, heilsutjóns og félagslegs tjóns treysti ég mér ekki til að standa að slíkri breytingu með þeim hætti sem hér er lagt til. Með sérstakri tilvísun til áherslu Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar á að draga úr áfengisneyslu tel ég það að leyfa áfengt öl með þeim hætti sem hér er lagt til, án nokkurra viðbragða eða ráðstafana því samfara, tímaskekkju og hlýt því að segja nei.



Hæstv. forseti. Hæstv. heilbrmrh. gerði grein fyrir atkvæði sínu hér fyrir nokkrum mínútum. Það kom fram í máli hans að hann taldi áfengt öl minna skaðlegt en aðra vímugjafa. Hann viðurkenndi þar með skaðsemi eða hugsanlega skaðsemi áfengs öls, en sagði þó já. Með sömu rökum og komu fram hjá hæstv. heilbrmrh., þá segi ég nei.



Herra forseti. Áfengisvandamál í landi okkar fer því miður sívaxandi. Engin heildarstefna hefur verið mörkuð í áfengismálum hér á landi. Forvarnastarf er lítið sem ekkert. Samþykkt þessa frv. um bjór mun því stórauka vandann. Þess vegna segi ég stórt nei.