Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls gerði hæstv. landbrh. grein fyrir því, að með þessu frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 73, er gengið inn á ákveðna stefnu varðandi þessi sjúkdómamál, sem það fjallar um, þá stefnu að vinna að því með skipulegum hætti að útrýma þessum sjúkdómum, svo framarlega að viss skilyrði séu fyrir hendi frá fjáreigendanna hálfu. Landbn. hefur nú haldið um þetta frv. marga fundi og orðið ásátt um verulegar breyt. á frv., sem liggja fyrir á þskj. 218. Ég skal leyfa mér að fara hér nokkrum orðum um þessar brtt. til skýringar fyrir hv. dm., þó að margar þeirra séu það einfaldar að augljóst sé, hvað við er átt. Brtt. við 1. gr. er aðeins það að taka inn nöfnin á þessum karakúlsjúkdómum á annan veg, en gert er í frv., og er það eftir till. frá sauðfjársjúkdómanefnd, að taka inn útlenda nafnið á garnaveiki, sem er þekkt annars staðar, og kalla þingeyzku mæðiveikina, eins og hún almennt hefur verið kölluð, þurramæði. Þetta virðist ekki þurfa frekari skýringa við. Um brtt. við 5. gr. er það að segja, að hún fjallar um það, að feila niður 4. liðinn, sem hljóðar þannig: „Að hafa umsjón með innflutningi erlendra fjárkynja, ef leyfður verður.“ N. leggur til að fella þennan lið niður, og er það í samræmi við það, að hún vill feila niður VIII. kaflann, sem fjallar um innflutning sauðfjár og eldi. Brtt. við 6. gr. er í fyrsta lagi sú að leiðrétta prentvillu í 1. lið og í öðru lagi að orða 3. lið um, þannig, að í staðinn fyrir: „Einfaldar girðingar, sem settar eru meðfram ám eða öðrum hindrunum“ -komi: Einfaldar gaddavírsgirðingar. - Þetta er byggt á því, að girðingarnar geti verið annars staðar en þar, sem hindranir eru fyrir af náttúrunnar hendi. 3. brtt. við 6. gr. er talsverð efnisbreyting, og hún hljóðar um það að skipta varnargirðingunum niður í tvennt, þannig að annar hluti þeirra sé aðalvarnarlína, en hinn hlutinn aukavarnarlína. Þetta er í samræmi við það, sem kemur síðar og ég skal tala nánar um í sambandi við brtt. við 8. gr. Þá er 4. brtt., við 7. gr. Hún er aðeins orðabreyt. frá því, sem er í frv. Er einni setningu snúið þannig við, að í stað þess, að það megi því aðeins svipta einstakar jarðir og upprekstrarfélög aðgangi að löndum sínum, að brýna nauðsyn beri til, þá kemur það skýrt fram, að þetta megi gera, ef nauðsyn krefji, og þykist ég ekki þurfa að hafa um þetta frekari skýringar. Þá kemur brtt. við 8. gr., sem er áframhald af brtt., sem ég var áður að minnast á, við 6. gr. það er um girðingarnar. Samkvæmt frv. er gert ráð fyrir, að girðingar allar séu lagðar á kostnað ríkissjóðs að öllu leyti, en viðhald þeirra sé kostað af fjárskiptafélögum. Samkvæmt brtt. er girðingunum skipt í tvennt, þannig að girðingar á aðalvarnarlinum séu kostaðar af ríkissjóði og viðhaldið sömuleiðis, en varðandi aukavarnarlinur þá sé ekki lagt til af ríkisins hálfu annað en efni, og hlutaðeigandi fjárskiptafélög annist á sinn kostnað flutning efnis frá hafnarstað, uppsetningu girðinganna og viðhald. Um þetta er meðal annars það að segja, að þegar fara fram fjárskipti á einstökum svæðum, þá getur verið nauðsynlegt að setja upp girðingar, sem þá séu í rauninni ekki nema til bráðabirgða, þangað til fjárskipti fara fram á næsta svæði, en þá verður það, samkvæmt því, sem síðar segir, undir ákvörðun viðkomandi fjárskiptafélags og sauðfjársjúkdómanefndar, hvort slíkri girðingu verður haldið við áfram eða hún lögð niður. Að öðru leyti hefur þessi breyt. ekki þýðingu, en hvað þetta snertir, því að um vörzluna er ákveðið á sama hátt og í frumvarpinu. 6. brtt. n., við 9. gr., er um það, að þegar að því kemur, að varnargirðingar eru lagðar niður, vegna þess að þær eru ekki taldar lengur nauðsynlegar, þá hafi bændur eða upprekstrarfélög, sem löndin eiga að girðingunum, forkaupsrétt að efninu úr slíkum girðingum. Þetta þykir nauðsynlegt að ákveða, og n. er sammála um þessa till. eins og aðrar till., sem hér liggja fyrir. 7. brtt. er aðeins leiðrétting á prentvillu, og sömuleiðis 8. brtt. 9. brtt. er varðandi rannsókn á garnaveikifé, og er það í samræmi við það, sem framkvæmt hefur verið nú síðustu árin, og þótti sauðfjársjúkdóman., sem þessum málum er kunnug, heppilegt að hafa ekki fastákveðið um þetta, eins og er í frv., að ríkið skuli kosta þann mann, sem á að stjórna slíkum rannsóknum, heldur er lagt til, að ríkið leggi aðeins fram lyf, tæki og kennslu við það verk. Annars er ætlazt til samkvæmt brtt., að sveitarstjórnir hafi umsjón með slíkum rannsóknum í samráði við sauðfjársjúkdómanefnd. 10. brtt. er um það, að í staðinn fyrir, að fulltrúafundur sé lögmætur, ef mættir eru fulltrúar frá 2/3 af þeim hreppum eða hreppshlutum, sem eru á fjárskiptasvæðinu, þá verði að vera mættir 2/3 allra fulltrúa frá þeim hreppum eða hreppshlutum, sem eru á fjárskiptasvæðinu, til þess að hann sé lögmætur. 11. brtt. er um það, fyrri hluti hennar, að orðin „í fyrsta lagi“ í 2. lið 26. gr. falli burt, og þá hefur það þá þýðingu, að í fjárskiptafrv. verður það alveg ákveðið, hvenær fjárskipti skuli fara fram, en ekki ákveðið. hvenær það á að vera í fyrsta lagi. b-liður er leiðrétting á prentvillu. 12. brtt. er ekkert annað en leiðrétting. 13. brtt. er um það, að í staðinn fyrir, að hlutaðeigandi menn, sem hafa atkvæðisrétt um félagsstofnun og fjárskipti, þurfi að eiga 20 kindur, þá er það fært í 15 kindur, og er það í rauninni miðlunarleið, því að sauðfjársjúkdóman. lagði til, að miðað yrði við 20 kindur, en í frv. er miðað við 10 kindur. Þetta er lítið atriði og þarf ekki frekari skýringar við. 14. brtt. er aðeins leiðrétting á prentvillu, og 15. brtt. er aðeins leiðrétting á máli. Það þykir betur fara á því að segja „sauðfé“ heldur en „fé bænda“, því að fleiri eiga fé en bændur. Þá koma brtt. við 37. og 38. gr., sem er um fjárskiptabætur til þeirra manna. sem drepa fé sitt og fá annað í staðinn. Samkvæmt frv. er gert ráð fyrir því, að það sé að hálfu leyti tekið tillit til þeirrar fjártölu. sem hlutaðeigandi fjáreigendur áttu, áður en fjárpestin kom inn í viðkomandi sveit, og skal að hálfu leyti miða við skattaframtal 1946. Nú hefur orðið samkomulag í n., eftir að leitað var álits sauðfjársjúkdóman. og Búnaðarfélags Íslands, um að breyta þessu mjög verulega, og er breyt. í því fólgin, að það er fellt alveg niður að taka tillit til þess fjárfjölda, sem hlutaðeigandi fjáreigendur áttu, áður en fjárpestin kom inn í sveitina. Enn fremur er fellt niður, að verðið fyrir fullorðna féð, sem slátrað er, þegar fjárskipti fara fram, falli til ríkisins, en í staðinn er lagt til, að hálft lambsverð komi fyrir hverja bótaskylda kind, eins og ákveðið er með 17. brtt. n. En bótaskyldar kindur eru skoðaðar allar fullorðnar kindur og gemlingar, sem taldir eru fram þrem árum áður, en fjárskipti fara fram, en þau fara ekki fram fyrr en 1949, þannig að framlag ríkisins vegna fjárskipta á árunum 1947, 1948 og 1949 miðast við fjártölu eigenda samkv. skattaframtali á árinu 1946. Sú breyt. er einnig gerð þarna á, að þeir menn, sem reisa bú, eftir að þessi l. öðlast gildi, og ekki eru erfingjar að dánarbúi á fjárskiptasvæði, hafi rétt samkvæmt því skattaframtali, sem gert er siðast, áður en fjárskipti fóru fram. Um kaup á líffé eru svipuð ákvæði í brtt. eins og í frv., en að því viðbættu, að fjárskiptafélög eða fjáreigendur verði að kosta þá umsjón sem fjárskiptafélög hafa við fjárkaup, enn fremur að stjórnum fjárskiptafélaga sé heimilt að ráðstafa líffé til fjáreigenda að nokkru með hliðsjón af tekjumöguleikum þeirra, ef mjög fátt líffé er fáanlegt. Það, sem vakir fyrir n. sérstaklega í þessu efni, er það, að þar sem svo kynni að haga til, að í einherjum hluta fjárskiptasvæðisins sé góð aðstaða til mjólkurframleiðslu, en í öðrum engir tekjumöguleikar aðrir, en af sauðfjárrækt, þá megi undir slíkum kringumstæðum láta þá menn hafa lömb fyrr, sem hafa verri aðstöðu, heldur en hina, sem hafa hana betri. 18. brtt. n. er ný, og hún er um það, að sauðfjársjúkdóman. sé heimilt, þegar alveg sérstaklega stendur á, að veita uppeldisstyrk vegna vanhalda á svipaðan veg eins og verið hefur, en þó því aðeins, að þannig hagi til, að samkvæmt áætlun sauðfjársjúkdóman. séu ekki líkur til, að hlutaðeigandi bændur geti vonazt eftir fjárskiptum næstu 3 ár, eða það standi þannig á að þeir hafi ekki viðunandi aðstöðu til mjólkursölu. Ef haldið verður áfram í þessu fjárskiptamáli, þá má eftir öllum líkum telja sennilegt, að á þeim svæðum landsins, sem lakasta hafa aðstöðuna varðandi mjólkurframleiðslu, fari fjárskipti fram næstu 3 ár. svo að þetta ákvæði komi ekki þar til greina og þá nái það aðeins til þeirra tiltölulega mjög fáu staða í öðrum héruðum, sem ekki hafa viðunandi aðstöðu til mjólkurframleiðslu. 19. brtt. n., sem er við 43. gr., fjallar um nokkuð mikið deilumál, þó að n. hafi mælt með henni, þ.e. að fella niður síðasta málslið þessarar gr., sem er um það, að það sé heimilt, ef hrútar eru fluttir inn til kynbóta. að nota þá til eldis á svæði, sem búið er að skipta um fé á. En samkvæmt brtt. n. verður efni þessarar gr. það, að slíkum hrútum megi aldrei sleppa úr sóttkví, þó að flutt sé sæði úr þeim til tæknifrjóvgunar á þeim svæðum, sem ósýkt eru. Loks er svo 20. brtt. n. um, að VIII. kaflinn, um innflutning sauðfjár, falli niður, og er það í samræmi við þann ágreining, sem ég gerði í mþn., sem samdi þetta frv., og er byggður á því, að það sé ekki, eins og sakir standa, hyggilegt að ganga lengra í þessu máli, en ákveðið er með VII. kafla þannig breyttum, eins og n. leggur til, að það sé aðeins heimild til innflutnings á hrútum, sem hafðir séu í stöðugu haldi, meðan þeir lifa. Ég þykist ekki að svo komnu þurfa að fara fleiri orðum um það að fella niður þennan kafla, en það kemur að nokkru leyti frekar til umr. um þetta mál, þegar meðnm. mínir hafa mælt fyrir þeim brtt., sem þeir flytja sérstaklega, og einkanlega þeirri að feila niður úr frv. VII. kaflann. Ég vil svo fyrir hönd n. vænta þess, að þessar brtt. og frv. í heild sinni fái hér góðar viðtökur og geti orðið afgr. áfram svo fljótt sem kostur er á.



Herra forseti. Ég á hér ásamt tveimur meðnm. mínum brtt., sem ég vildi segja um nokkur orð. Þær eru um það, að fyrir orðið „karakúlsjúkdómar“ komi: sauðfjársjúkdómar. Við lítum svo á, að enda þótt þetta orð hafi verið notað um langt skeið, þá hafi það frekar verið notað sem kerskniorð, en að það sé í rauninni þannig vaxið, að ástæða sé til þess að taka það sem nokkurt samheiti á þessum sjúkdómum, og við teljum af þessari ástæðu eðlilegra að nota það orð, sem hingað til hefur verið notað, sauðfjársjúkdómar. Þetta er líka hið sama og yfirdýralæknirinn, hv. þm. Ak., hreyfði hér við 1. umr., og taldi hann fyrst þurfa að breyta þessu. Við urðum við tilmælum hans um að breyta þessu. Þetta er aðeins mjög smávægilegt, en við teljum það fara betur í löggjöf. Að öðru leyti ætla ég ekki að bæta við þetta, þar eð hv. frsm. hefur gert grein fyrir sameiginlegu áliti okkar nm.



Herra forseti. Ég þarf nú ekki að mæla fyrir þeim brtt. n., er hv. frsm. hennar hefur gert grein fyrir. Um þær varð fullt samkomulag í landbn., eins og þskj. 217 ber með sér. En á þskj. 220 er brtt. frá okkur hv. 2. þm. Skagf. um það, að 7. kafli falli niður, og öll n. leggur til, að 8. kafli falli niður, og hefur hv. frsm. gert grein fyrir ástæðunum til þeirrar niðurfellingar. 7. kafli fjallar um innflutning kynbótahrúta og tæknifrjóvgun. Ég lít svo á, að okkur vanti tilfinnanlega löggjöf um innflutning búfjár. núgildandi löggjöf í því efni er ófullnægjandi og gagnslaus. Hinni nýju löggjöf þarf að hraða sem mest og hana má ekki eingöngu binda við innflutning sauðfjár, hún þarf að ná til allra dýra, sem flutt eru inn. Það þarf ekki að gera ráð fyrir, að allur innflutningur lifandi dýra verði heftur um lengri tíma, dýr verða flutt inn á leyfilegan hátt, eða óleyfilegan, ef ekki vill betur til. Í ár hafa t.d. verið flutt inn hænsni og kjúklingar, sennilega eða sjálfsagt með einhvers konar leyfi. En þannig er það, að ekki þýðir að halda fram þeirri kenningu, að bannaður verði innflutningur allra dýra, spendýra og annarra. Fyrsta skilyrðið er, að dugandi löggjöf um þetta sé til. Hér þarf að fá sóttvarnarstöð og einangrun, og um það er einn kafli í frv., sem er ágætt að fá inn í sambandi við innflutning búfjár, og í því augnamiði. að sett verði almenn löggjöf um innflutning allra skepna, legg ég til, að 7. og 8. kafli frv. verði felldir niður. Ég hefði kosið, að 9. kafli væri einnig felldur niður, því að hann á einnig heima í almennri löggjöf um innflutning búfjár. Ég hef þó ekki viljað leggja það beint til, því að hann er ágætur út af fyrir sig og gott að fá hann inn, ef dragast kynni, að almenn löggjöf yrði sett um þetta efni, en þegar þar að kæmi, yrði að taka hann upp í almennu löggjöfina. Frá þessu sjónarmiði er ég því fylgjandi, að 7. kafli verði felldur niður, en tekinn upp í almenna löggjöf. Ég get búizt við, að hv. meðflm. minn hafi nokkuð öðruvísi sjónarmið um það, en við erum sammála um, að kaflinn verði felldur niður, eins og nú horfir. Ég lít svo á, að með tiltölulega stuttum undirbúningi sé hægt að setja almenna löggjöf um innflutning búfjár. Þetta mál hefur verið mikið undirbúið áður, og undirbúningi verður haldið áfram í samráði við yfirdýralækni og aðra sérfræðinga. Það er meginatriðið, að búa svo tryggilega um einangrun skepnanna, eftir að þær koma til landsins, að ekki hljótist tjón af vegna nýrra sjúkdóma. Ég hef sagt það áður og vil taka það enn einu sinni fram, að það er mesta fjarstæða af okkur, frekar en öðrum þjóðum, að ætla að girða okkur alveg af um innflutning dýra í sambandi við búfjárrækt. Og reynslan mun sýna, að þeim innflutningi verður haldið áfram þrátt fyrir þau mistök, sem orðið hafa í þessu efni. Ég ætla svo ekki að ræða þetta mál frekar almennt, og frsm. n. hefur gert grein fyrir brtt. hennar. Það má nú segja, að hvorki frv. né brtt. landbn. marki nýja stefnu í þessum málum. Þar er reynt að vinna bug á sjúkdómunum, eins og gert hefur verið að undanförnu, með girðingum, útrýmingu stofnsins og innflutningi ósýkts fjár. Ég vil ekki liggja á þeirri skoðun fremur en áður, að ég er lítt trúaður á, að þessar aðgerðir nægi til að útrýma þeim sjúkdómum, sem nú eru í landinu. Ef gera ætti alvarlega tilraun til að útrýma sjúkdómunum til fulls, nægja ekki heimildarlög til að ná því takmarki. Þá yrði að taka þetta mál allt öðrum tökum og sennilega gripa til meira valdboðs, en hér hefur verið gert, og væri þó tvísýnt um alveg fullkomna útrýmingu. En fjárskipti geta þó haft sína þýðingu. Reynslan hefur sýnt, að með þeim er hægt að fá hraustan fjárstofn, er skilar nálega fullum arði, a.m.k. um nokkurt árabil. En ég taldi þó rétt að taka fram, um leið og ég mælti fyrir brtt. okkar á þskj. 220, að ég hef persónulega ekki mikla trú á, að þetta frv. marki tímamót varðandi útrýmingu sjúkdómanna, þótt það yrði samþ. En mér er vel ljóst, að það er erfitt að finna örugg úrræði. Læt ég svo máli mínu lokið.



Ég get verið hv. 1. þm. Skagf. sammála um það, að eðlilegt væri og æskilegt, að hér yrði, og frekar fyrr en síðar, komið á gagnlegri löggjöf um innflutning fleiri húsdýra, en sauðfjár, en ég er ekki sammála honum um að fella úr þessu frv. þá kafla, sem að því lúta að hefja þessar tilraunir, það er ekki rétt hugsað. Það er heldur ekki alveg rétt hjá hv. þm., að þetta frv. marki ekki tímamót í sögu málsins. Tilefni þess má rekja beint til þeirrar nýju afstöðu, er landbrh. ásamt meiri hluta Alþ. stuðlaði að fjárskiptunum í Suður-Þingeyjarsýslu og Eyjafirði í fyrra, og sagði, að horfið væri að fjárskiptunum vegna þess, að þau væru aðalatriðið. Á þessum grundvelli lét hann vinna. Það, sem horfið var frá með atkvgr. í fjvn. þá, voru hinar leiðirnar, og þær eru aðallega þrjár. Í fyrsta lagi eru það meðul, sem leitað hefur verið að í mörg ár, stuðningur hinna svokölluðu vísinda. Allt hefði það betur verið ógert. Þessi meðalaþáttur reyndist mjög kostnaðarsamur, og allt var það „húmbúg“ og til leiðinda fyrir alla, sem nálægt því komu, en þó fyrst og fremst fyrir þjóðina sjálfa. Það verður því alveg að afskrifa þessi vísindi og vonina um hjálp þeirra. Önnur leiðin, sem reynd hefur verið, er uppeldisstyrkja-leiðin, sem einnig hefur reynzt mjög kostnaðarsöm. Það hefur verið lagt fram geysimikið fé til að sætta menn á sýktu svæðunum við að hanga við búskap, þótt pestirnar geisuðu. En það er ómögulegt að halda þessum styrkjum, ef farið verður að beita sér fyrir fjárskiptum, og fastast er sótt á um fjárskipti þar, sem sauðfjárræktin er mest og eingöngu treyst á hana, t.d. að nokkrum hluta á Vestfjörðum, í Dölum, Húnavatnssýslu og í Skagafirði, og á þessum slóðum þarf fyrst að endurnýja sauðfjárstofninn. En þar sem hugsanlegt er að treysta að nokkru leyti á mjólkurframleiðsluna um sinn, a.m.k. eins og í Borgarfirði og á Suðurlandi. væru fjárskipti að vísu æskileg, en ekki jafnbrýn og þar, sem eingöngu þarf að treysta á sauðfjárræktina. Bændur, sem áður treystu á vísindin og því næst á uppeldisstyrkina, eru nú mest farnir að treysta á fjárskiptin. Þannig hefur straumurinn snúizt sökum árangurs af þeim tilraunum, sem þegar hafa verið gerðar í þessu efni. Það var annað viðhorfið, þegar fjárskiptaleiðin, sem ég vildi fara, var felld í fjvn. fyrir fáum árum með 7 atkvæðum gegn 2. Svo langt var þá enn frá því, að fjárskiptin væru orðin „aðalatriðið“. En almennt vonleysi um hjálp vísindanna og styrkina gera það nú að verkum, að fjárskiptin eru eina leiðin í þessum málum. Eftir þeirri leið verður að þoka sér áfram, fyrst gegnum sauðfjárhéruðin og síðar gegnum mjólkurhéruðin eftir óskum manna og fjárhagslegu bolmagni. Það sem hv. landbrh. lagði til í fyrra, og ég býst við, að hv. 1. þm. Skagf. sé honum samdóma, er viðvíkjandi framtíðinni. Við, sem höfum beitt okkur fyrir fjárskiptum. erum ekki alveg vissir um, að þau séu óbrigðul. Pestin hefur komið upp í annað sinn í Þingeyjarsýslu, fjárskiptin þurfa ekki endilega alltaf að reynast alveg örugg, eins og landbrh. benti á. Og þá kemur að útlenda stofninum og afstöðu hv. 1. þm. Skagf. Báðir þm. Skagf. vilja slá því máli á frest, og hv. 2. þm. Skagf. virðist vera á móti því með öllu að flytja inn útlendan fjárstofn. En nú beini ég því til hv. 1. þm. Skagf., sem vill fella niður 7. kafla frv., að svo stöddu a.m.k., að beita sér einmitt fyrst fyrir þessum innflutningi sauðfjár. Hvað mundi ella verða úr innflutningi fleiri húsdýra? Hv. þm. hefur áhuga á innflutningi þeirra almennt, en sér, að sú skoðun á enn þá minna fylgi að fagna, en vera skyldi. En hve langt verður þangað til, að hún fæst viðurkennd í þinginu. án þess nokkur berjist fyrir henni? Eða eigum við að hika við innflutning hrúta og tæknifrjóvgun allar götur, þangað til bændur eru farnir að sætta sig við innflutning húsdýra almennt? Ég segi nei. Vegna stöðu sinnar er hv. 1. þm. Skagf. manna bezt kunnugt um ósigra þá, sem orðið hafa í þessum málum, og mótþróa bænda gegn innflutningi sauðfjár. Þetta frv. er einmitt heppilegt millispor. Ég, og ég hygg Árni Eylands, við erum með því, að fluttar verði inn fleiri tegundir húsdýra. Aftur á móti er hv. 2. þm. Skagf. algerlega á móti öllum innflutningi þeirra, og svo er um marga fleiri leiðandi menn í bændastétt, að þeir mega ekki heyra innflutning nefndan. Við hv. 1. þm. Skagf., og skoðanabræður okkar, eigum hins vegar að sætta okkur við, ef við gætum fengið þá litlu tilraun gerða undir ströngu eftirliti. er 7. kafli frv. fjallar um, og þá sæist, hvort sú tilraun aflaði málinu fylgis meðal löggjafanna og bænda, því að gegn vilja þeirra verður féð ekki flutt inn og á ekki að gera það. Gegn tæknifrjóvgun mælir það eitt með skynsemi, ef ekki reyndist með öllu unnt að útiloka smithættu. Reynslan mundi fljótlega skera úr því. Búfræðingar telja, að tæknifrjóvgun í 5–6 kynslóðir muni skapa hér nýjan, útlendan stofn. Ég er því mjög sammála hv. 1. þm. Skagf. um framtíðarhugsjón hans, sem hann hefur áður kveðið fastar að orði um en nú. Málið er enn ekki nógu sterkt í hugum manna, en það er hæpið að biða eftir rýmri skilningi á því, er komi af sjálfu sér, og þarf í því sambandi ekki annað, en benda á þá baráttu, sem háð hefur verið í þessum efnum. Ég held, að aðferð Englendinga verði bezt við þau dýr, sem yrðu flutt hingað til tæknifrjóvgunar. Englendingar leyfa innflutning húsdýra undir ströngu eftirliti. Ef dýrin reynast örugglega heilbrigð, er þeim hleypt inn í landið, ella er þeim slátrað. Þetta hygg ég frumatriði þeirrar viðtæku framkvæmdar að bæta bústofninn og þá fyrst fjárstofninn. En því má ekki flýta um of, á meðan hugir manna eru að opnast fyrir þessu, því að enga er unnt að frelsa án vilja þeirra.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara mikið út í ræðu fyrri þm. Skagf. eða þrátta um það, hvort hér sé um nýja stefnu í þessum málum að ræða, enda hefur hv. þm. S–Þ. tekið af mér ómak með sinni ræðu. Það er langt frá því, að ég eða aðrir bændur höfum óskað eftir því að fara inn á fjárskiptaleiðina, en við höfum ekki séð annars kost. Fjöldi bænda, og þar á meðal ég, vonuðu, að þessi veiki mundi ganga sem farsótt, en rasa síðan út, en reynslan er á annan veg. Féð hrynur niður, og ekkert hægt við að gera. Þess vegna er þessi leið eina úrræðið til að vinna bug á veikinni, þó að það sé engan veginn tryggt. Varðandi brtt. á þskj. 220, um að fella niður 7. kafla, þá er það svo, að ég, 5. landsk. og 8. þm. Reykv. erum því mótfallnir í n. Við teljum nauðsynlegt, að 7. og 9. kafli haldist. Ég er mjög á móti því að flytja inn í landið erlend dýr, en ég vil þó ekki ganga svo langt að útiloka alveg, að hrútar verði fluttir til tilrauna, en hins vegar tel ég um það þurfa mjög strangt eftirlit. Það hefur komið fyrir, að flutt hafa verið inn í landið dýr í algerðu leyfisleysi. og hefur það komið dýralækni í mestu vandræði. Slíkt er algert lögbrot, sem alls ekki má eiga sér stað. Þá vil ég víkja nokkrum orðum að brtt. á þskj. 219, um breyt. á orðinu „karakúl“ í „sauðfjár“. Ég tel þessa brtt. alls ekki rétta, sökum þess að við höfum svo marga sauðfjársjúkdóma. sem þessi l. alls ekki eiga að ná til, eins og t.d. kláða, lungnabólgu o.fl. En það virðist eðlilegt, að þessir sjúkdómar, sem um ræðir í þessum lögum, séu kenndir við sinn uppruna hér, þ.e. í hinu aðflutta karakúlfé. Það kom að vísu fram hér við 1. umr., að talið var mjög vafasamt um þennan uppruna og ekkert sannað um það. Sem svar við þessu vil ég benda á það, að allir okkar færustu menn, sem glímt hafa við þessa veiki, telja engan efa á því, að hún hafi hingað borizt með karakúlhrútum, má þar nefna prófessor Dungal o.fl., og virðist þá alveg eins mega tala hér um karakúlsjúkdóma, eins og talað hefur verið um spánsku veikina, svartadauða o.fl. Það má segja, að þetta sé ekki stórt atriði, en ég tel það hótfyndni að vera að gera málalengingar út af því, þó að sjúkdómur sé kenndur við uppruna sinn. Ég fjölyrði svo ekki frekar um þetta að sinni.



Herra forseti. Hv. frsm. hefur tekið af mér ómakið í sambandi við þá aths., sem ég vildi gera við brtt. á þskj. 219. Ég vil þó til viðbótar geta þess, að ég tel, að það nafn, sem lagt er til í gr. á þeim sjúkdómum, sem hér um ræðir, getur ekki staðizt í þessu frv. sökum þess, að hér er raunverulega líka um nautgripasjúkdóm að ræða, eða að minnsta kosti er talið víst, að nautgripir geti verið smitberar. Ég ætla svo ekki að fjölyrða um þetta, en ég tel það óþarflega viðkvæmni að gera veður út af nafninu á þessum sjúkdómi, þó að einhver einn maður sé við það riðinn að flytja inn í landið þau dýr, sem talið er, að veikin hafi borizt með.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Ég ætla að sleppa því að ræða um brtt. á þskj. 219. Það mun hv. 2. þm. Skagf. gera, en ég vil aðeins spyrja um það, hvers vegna sauðfjársjúkdómanefndin er ekki kölluð bara karakúlnefnd, úr því að þetta karakúlnafn er svona sjálfsagt. Hv. þm. A-Húnv. og S-Þ. hafa mótmælt brtt. á þskj. 220 um að 7. kafli falli niður, en báðir þessir þm. hafa talið mikils virði að flytja inn fé til kynbóta. En ég vil spyrja: Hvað liggur til grundvallar því, sem þeir kalla fjárskipti? Tæknifrjóvgunin kemur beinlínis í veg fyrir það að mínu áliti. Haldið þið, hv. þm., að það verði hægara að framkvæma fjárskipti, ef aukið yrði mjög á kynbætur og kynblendingarnir reyndust mun sterkari gagnvart sjúkdómi þeim, er hér um ræðir? Ég er sannfærður um, að það mundi torvelda það mjög að fá menn til að framkvæma fjárskipti. Annars hef ég ekki trú á fjárskiptaleiðinni til útrýmingar sjúkdómnum, og n. hefur ekki trú á því sjálf. Af þessum orsökum tel ég ekki vera hér um neina nýja leið að ræða, heldur er þetta sami grautur í sömu skál. En það leggja margir áherzlu á fjárskipti nú sem tilraun, en við teljum, að kynbæturnar, eins og nú stendur, torveldi heldur þessa tilraun, og leggjum því til, að felldur verði niður VII. kafli frv. Hv. þm. A-Húnv. fullyrti, að á mörgum undanförnum árum hefðu verið flutt inn dýr, svo að verulegu næmi. Þetta geri ég ráð fyrir, að sé rétt. Og sýnir þetta, hver þörf er á, að sett séu almenn lög um þetta efni og að þeim sé framfylgt á betri hátt, en gert hefur verið. En það, sem í þessu frv. tekur til þessa atriðis, varðar aðeins sauðféð. En að taka, eins og hér er gert í 8. kafla frv., sauðféð út úr og setja að þessu leyti löggjöf um það eitt, er í sjálfu sér alveg ófullnægjandi. En heildarlöggjöf um þetta atriði, sem tæki bæði til sauðfjár og annarra dýra, þarf að setja, þannig að þegar leyfður væri af einum eða öðrum ástæðum innflutningur á einhverjum skepnum, þá heyrði það undir þau l. Þess vegna, ef á að lögfesta ákvæði um sóttvarnarstöð vegna innflutnings á sauðfé t.d., þá á að setja almenna löggjöf um, þau mál, sem taka til allra innfluttra skepna. Ég álít, að slík löggjöf þurfi ekki mikinn undirbúning, úr því sem komið er. Það er þegar búið að undirbúa þetta mál nokkuð. N.. sem undirbjó þetta mál, sem hér liggur fyrir, hefur nokkuð undirbúið þetta með einstökum till. í málinu, og það liggja fyrir fleiri till. svipaðs efnis. Það liggur fyrir frv. í vörzlum Búnaðarfélags Íslands, sem einu sinni var samið út frá þessum forsendum, sem ég tók fram, og ég er ekki í vafa um, að sameina megi þessar till. og fá heilsteypta löggjöf um þetta efni. Þess vegna álít ég, að taka eigi ákvæðin um þetta út úr frv. Og eigi að nota tæknifrjóvgun hér með sæði úr erlendum fjárkynjum til kynblöndunar, þá álít ég ekki rétt að hafa ákvæði um það í sömu l. og um sauðfjársjúkdóma og varnir gegn þeim, því að það er annað mál. A.m.k. er það í fullri mótsögn að ætla sér annars vegar, eins og sú hv. n., sem undirbúið hefur þetta frv., leggur til, að leggja megináherzlu á það að útrýma sauðfjársjúkdómunum með skipulögðum fjárskiptum og svo jafnframt að gera tilraunir með tæknifrjóvgun á ýmsum svæðum, sem útrýming sauðfjársjúkdómanna með fjárskiptum, ef sú leið verður farin, hlýtur að ná til. Að tala um það jafnhliða, að þetta tvennt eigi að framkvæmast, er mesta skipulagsleysi, sem hægt er að hugsa sér. Þess vegna hef ég lagt megináherzlu á, að 7. kaflinn verði felldur úr frv., og ég hygg, að við þm. Skagf., sem stöndum að þessari till., séum alveg sammála um þetta atriði, þó að okkur greini kannske á um viss atriði um sjálfan innflutning vissra sauðfjártegunda.