arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SÁ): Jónas Kristjánsson læknir og fyrrum alþingismaður andaðist í Hveragerði í gær, sunnudaginn 3. apríl, tæplega níræður að aldri. Jónas Kristjánsson fæddist á Snæringsstöðum í Svínadal 20. sept. 1870. Foreldrar hans voru Kristján bóndi þar Kristjánsson og kona hans, Steinunn Guðmundsdóttir bónda í Kirkjubæ í Norðurárdal Ólafssonar. Hann lauk stúdentsprófi í Reykjavík 1896 og embættisprófi við læknaskólann í Reykjavík 1901. Að loknu embættisprófi var hann um skeið við framhaldsnám í Kaupmannahöfn. Hann var skipaður héraðslæknir á Fljótsdalshéraði 1901 og gegndi því embætti fram til 1911. Héraðslæknir í Sauðárkrókshéraði var hann 1911–1938. Eftir þann tíma átti hann lengst af heimili í Reykjavík, stundaði hér lækningar og vann að framgangi hugðarmála sinna. Síðustu ár ævinnar dvaldist hann á heilsuhæli Náttúrulækningafélags Íslands í Hveragerði, var læknir hælisins fyrst í stað og átti þar síðan heimili sitt. Jónas Kristjánsson varð landskjörinn þingmaður við kosningar 1926 og átti sæti á Alþingi á árunum 1927–1930, sat á fjórum þingum. Á þingi sinnti hann einkum læknamálum og heilbrigðismálum, en lét sig einnig landbúnaðarmál allmiklu varða. Hann var forseti Framfarafélags Skagfirðinga 1914–1938, stofnaði Náttúrulækningafélag á Sauðárkróki 1937 og var einn af forustumönnum Náttúrulækningafélags Íslands frá 1939 til dauðadags. Jónas Kristjánsson var um tvítugt, þegar hann hóf skólanám, og rúmlega þrítugur, þegar skólagöngu lauk. En starfsævi hans varð löng og starf hans mikið. Hann hóf læknisstörf sín í erfiðu héraði við léleg starfsskilyrði. Hann bjó þar eystra lengst af á Brekku í Fljótsdal og þurfti oft að fara lækningaferðir yfir Fljótsdalsheiði að vetrarlagi. Einatt var þar erfið aðstaða til skurðlækninga í slæmum húsakynnum. En Jónas Kristjánsson var farsæll læknir og vel látinn. Hann sinnti störfum sínum af áhuga og hélt áfram námi, þó að skólagöngu lyki, fór mörgum sinnum til útlanda til að kynna sér lækningar og heilbrigðismál. Á miðjum aldri fór hann að boða hér nýjar leiðir í heilbrigðismálum, heilsuvernd með sérstöku mataræði. Eftir að hann lét af embættisstörfum tæplega sjötugur að aldri, helgaði hann starf sitt að mestu útbreiðslu þeirrar kenningar. Hann hafði mikið starfsþrek langt fram á níræðisaldur, og honum varð mikið ágengt. Með aðstoð félaga sinna í Náttúrulækningafélagi Íslands og fulltingi margra annarra tókst honum að reisa af grunni heilsuhæli, þar sem starfað er að heilsuvernd eftir hinum nýju leiðum náttúrulækningamanna, og afla lækningum þar opinberrar viðurkenningar. Sú stofnun verður bezt vitni um árangur starfa hans á síðari hluta ævinnar. Ég vil biðja hv. alþm. að minnast Jónasar Kristjánssonar læknis með því að rísa úr sætum. - Þm. risu úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JóhH): Þá er dagskráin tæmd og þar með er lokið störfum neðri deildar nú fyrir páskahelgina, þar sem gert er ráð fyrir, að hlé verði á fundum þingsins fram yfir páska. Ég vil leyfa mér að óska öllum hv. þm. gleðilegrar páskahátíðar, og sérstaklega óska ég þeim, sem vitað er að fara muni heim, góðrar heimkomu og að þeir megi njóta páskahátíðarinnar á heimilum sínum og með fjölskyldum sínum. Að lokum óska ég þess svo, að við megum allir að hátíðinni lokinni hittast heilir til starfa að nýju.



Ég vil leyfa mér, - og ég veit, að ég mæli þar fyrir munn allra hv. þdm., - að þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir í okkar garð og okkar fjölskyldna. Ég vil leyfa mér að þakka honum fyrir okkar hönd ágætt samstarf og röggsama og réttláta fundarstjórn og óska honum og hans fjölskyldu alls góðs yfir þessa páskahátíð og að við megum sjá hann aftur hér heilan á húfi, þegar störf hefjast að nýju að henni lokinni. Ég vil biðja hv. þdm. um að taka undir óskir mínar til hæstv. forseta með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (JóhH): Ég þakka hlý og vinsamleg orð í minn garð og undirtektir hv. þingmanna.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er efni þessa frv. að veita biskupinum yfir Íslandi heimild til þess að ráða prestvígðan mann sem æskulýðsfulltrúa þjóðkirkjunnar til þess að aðstoða og leiðbeina við æskulýðsstarfsemi í söfnuðum landsins. Ráðningartími þessa manns skal vera allt að þremur árum í senn. Að öðru leyti verða kjör hans samkv. frv. hliðstæð því, sem nú gildir um forfallaprest, sem heimilt er að ráða samkv. gildandi lögum. - Menntmn. þessarar deildar hefur athugað frv. og mælir einróma með því, að það verði samþykkt óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SÓÓ): Hlé verður nú á þingfundum um sinn, og að öllum líkindum er þetta síðasti fundur í þessari hv. deild, áður en þinghlé hefst. Ég vil nota þetta tækifæri til að leyfa mér að þakka hv. deildarmönnum fyrir ágæta samvinnu á undanförnum mánuðum. Nú þegar þið hverfið heim, sumir um langan veg, óska ég ykkur góðrar ferðar og ánægjulegrar heimkomu. Öllum ykkur og fjölskyldum ykkar óska ég gleðilegrar hátíðar. Sömu óskir færi ég öllu starfsfólki Alþingis. Megum við svo hittast öll heil að þinghléi loknu.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd hv. þingdeildarmanna leyfa mér að þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir og fyrir góða stjórn í þessari deild á liðnum mánuðum. Ég vil líka flytja honum árnaðaróskir og óska honum góðrar heimferðar, honum og fjölskyldu hans góðrar afturkomu. Ég bið hv. þingdeildarmenn að taka undir þessi orð mín með því að risa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (SÓÓ): Ég þakka hv. 1. þm. Norðurl. e. fyrir hlý orð og árnaðaróskir í minn garð og minnar fjölskyldu og einnig hv. deildarmönnum fyrir að taka undir þær óskir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Frá forseta Nd. hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Alþingi, 27. apríl 1960. - Mér hefur í dag borist svo hljóðandi bréf frá Ágústi Þorvaldssyni, 2. þm. Sunnl.: „Ég mun ekki geta sótt fundi Alþingis næstu tvær vikur vegna starfa heima fyrir. Leyfi ég mér þess vegna með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska eftir því, að varamaður minn, Helgi Bergs verkfræðingur, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Jóhann Hafstein, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Helgi Bergs hefur áður setið á þingi í vetur sem varaþingmaður, og var kjörbréf hans þá úrskurðað gilt, og tekur hann nú sæti að nýju á þingi sem varamaður.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Svo hljóðandi bréf hefur mér borizt frá forseta Ed.: „Reykjavík, 30. apríl 1960. - Mér hefur í dag borist svo hljóðandi bréf frá Auði Auðuns, 2. þm. Reykv.: „Þar sem ég er á förum til útlanda og verð fjarverandi um tveggja vikna skeið, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. kosningalaga að fara þess á leit, að varamaður minn taki á meðan sæti á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Sigurður Ó. Ólafsson, forseti efri deildar.“ Með bréfi þessu fylgir kjörbréf, gefið út af yfirkjörstjórn Reykjavíkurkjördæmis til handa Jóhanni Sigurðssyni, Ásgarði 19, sem er þriðji varamaður Sjálfstfl. Enn fremur er hér bréf frá Davíð Ólafssyni, sem er fyrsti varamaður þess flokks, en hann tilkynnir í þessu bréfi, að hann sé á förum til útlanda og muni dveljast þar næstu 5–6 vikur og geti því ekki tekið varamannssætið, sem honum hefði annars borið. Það verður gert hlé á fundinum í nokkrar mínútur, meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið, en að hléinu loknu verður hringt til framhaldsfundar. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur á fundi sínum athugað kjörbréf 3. varaþingmanns Sjálfstfl. í Reykjavík, en þess hefur verið óskað af hv. 2. þm. Reykv., frú Auði Auðuns, að hann taki sæti hennar á þingi vegna brottfarar hennar af landi. Fyrir nefndinni lá bréf frá 1. varaþm. Sjálfstfl. í Reykjavík, Davíð Ólafssyni, þar sem hann einnig tilkynnti, að hann yrði fjarverandi næstu 5–6 vikur og gæti þess vegna ekki tekið við störfum varaþingmanns á Alþingi. Kjörbréfanefndin hefur ekkert fundið athugavert við kjörbréf 3. varaþingmanns Sjálfstfl., Jóhanns Sigurðssonar, og leggur eindregið til, að kosning hans verði tekin gild og kjörbréfið samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur rætt brtt. á þskj. 341. Í henni felst það, að ráðh. geti ákveðið, að úr ríkissjóði skuli greiða sama tillag og til fjórðungssjúkrahúsa, þ. e. 3/5 kostnaðar, til sjúkrahúss bæjarfélags með meira en 3000 íbúa, ef það fullnægir ákveðnum skilyrðum. Rétt er að vekja athygli á því, að það er skoðun nm., að engan veginn sé sjálfsagt, að sú heimild til þess að greiða byggingarstyrk, sem veitt verður, ef þessi brtt. er samþ., og heimildin samkv. 11. gr., eins og lagt er til að hún verði, til þess að greiða rekstrarstyrk, fylgist að. Það hlýtur að fara eftir atvikum á hverjum tíma, alveg eins og það er metið hverju sinni, hvort aðalsjúkrahúsið í hverjum fjórðungi fær viðurkenningu sem fjórðungssjúkrahús eða ekki. Ef sjúkrahús, sem gæti átt rétt á viðurkenningu eftir þessum reglum, er metið hæfilega stórt, gæti það t.d. fengið viðurkenningu til þess að fá rekstrarstyrk án þess sjálfkrafa að fá hækkaðan byggingarstyrk, þótt í ráði væri að byggja við það eða stækka það. Einstaka sjúkrahús fengi hækkaðan byggingarstyrk, ef stækkun væri metin nauðsynleg, þótt svo stæði á, að ekki þætti ástæða til, að það fengi hækkaðan rekstrarstyrk. Eitt þeirra atriða, sem verulegu máli skipta, t.d. um rekstrarstyrk, er hlutfallið á milli innanbæjarsjúklinga og utanbæjar. Því fleiri sem utanbæjarsjúklingarnir eru hlutfallslega, því sanngjarnara er, að ríkissjóður taki aukinn þátt í kostnaði. Að þessu athuguðu telur n. rétt að verða við óskum flm. og leggur til, að brtt. verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sjútvn. hefur haft mál þetta til athugunar, og hún leitaði jafnframt umsagnar fiskveiðasjóðsstjórnarinnar um málið. Í svari frá sjóðsstjórninni segir svo í sambandi við efni frv.: „Sjóðsstjórninni er kunnugt, að eigendur dráttarbrauta og skipasmíðastöðva telja ógerlegt að hafa jafnan nægan mannafla tiltækan til nauðsynlegra viðgerða á fiskiskipaflotanum, nema unnt sé að hafa jafnframt með höndum smíði skipa, þannig að vinna geti verið stöðugt árið um kring, en til þess hefur þær skort fjármagn. Nokkur bót hefur verið ráðin á þessu með ábyrgðarheimild ríkissjóðs fyrir rekstrarlánum til skipasmíðastöðvanna. Þó mun hafa verið erfiðleikum bundið að útvega bráðabirgðalán til smíðanna, auk þess sem slík lán fást ekki nema gegn venjulegum forvöxtum víxla, sem eru allmiklu hærri en vextir fiskveiðasjóðs, og kemur það auðvitað fram í hærra verði skipanna. Af framangreindum ástæðum getur sjóðsstjórnin mælt með hugmynd þeirri, sem í framangreindu frv. felst, en leyfir sér að benda á, hvort ekki væri réttara að orða málsliðgreinarinnar þannig: Veita má eigendum innlendra skipasmíðastöðva bráðabirgðalán til smíði fiskiskipa, meðan á smiði stendur, gegn ríkisábyrgð.“ Nefndin hefur orðið sammála um að mæla með því, að þetta orðalag verði haft í sambandi við afgreiðslu málsins, og hefur með nál. 472 leyft sér að leggja til, að 1. gr. orðist svo, að á eftir 1. málsl. 1. mgr. 5. gr. l. komi nýr málsliður, svo hljóðandi: „Þó má veita eigendum innlendra skipasmíðastöðva bráðabirgðalán til smíði fiskiskipa, meðan á smíði stendur, gegn ríkisábyrgð“. Með þessu orðalagi er náð nákvæmlega sama tilgangi og felst í frv. sjálfu, og ég ætla enn fremur, að það sé enn fremur náð þeim tilgangi, sem ætlað var, þegar gengið var frá heimildinni í fjárlögum um ríkisábyrgð til handa skipasmíðastöðvunum. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál, en vil vísa til framsögu minnar um málið, þegar það var hér flutt í d. Það er einmitt hið sama, sem þar kom fram og kemur fram í svari fiskveiðasjóðsstjórnarinnar, að þetta er fyrst og fremst gert til þess að tryggja mannafla á skipasmíðastöðvunum, því að með þeim hætti, sem nú er, að enga aðra atvinnu sé upp á að hlaupa en viðhald bátaflotans, sem verður að framkvæma á skömmum tíma á milli vertíða, þá segir það sig sjálft, að ekki er um nægjanlegt atvinnuöryggi að ræða í sambandi við atvinnugreinina og menn fást ekki til að binda sig yfir slíkri atvinnu. Ég vil leyfa mér að þakka þær undirtektir, sem málið hefur fengið hjá fiskveiðasjóðsstjórninni og meðnm. mínum í sjútvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Frá forseta Nd. hefur borizt svofellt bréf: „Reykjavík, 19. maí 1960. - Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Halldóri Ásgrímssyni, 2. þm. Austf.: „Þar sem mér er nauðsynlegt vegna aðkallandi starfa heima fyrir að fara af þingi næstu vikur, leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis að óska þess, að varamaður minn, Björgvin Jónsson kaupfélagsstjóri á Seyðisfirði, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Jóhann Hafstein, forseti neðri deildar.“ Með bréfi þessu fylgir kjörbréf, gefið út af yfirkjörstjórn Austurlandskjördæmis til handa Björgvin Jónssyni kaupfélagsstjóra sem 1. varaþm. Framsfl. Hlé verður gert á fundinum í nokkrar mínútur, meðan kjörbréfanefnd heldur fund og rannsakar kjörbréfið, en aftur verður hringt til fundar, þegar hann hefst að nýju. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur komið saman á fund og athugað kjörbréf fyrir Björgvin Jónsson kaupfélagsstjóra á Seyðisfirði, fyrsta varaþm. Framsfl. í Austurlandskjördæmi. Kjörbréfanefnd hefur ekkert fundið athugavert, hvorki við framlagt kjörbréf né við kosningu Björgvins Jónssonar. N. leggur því til, að kosningin sé gild tekin og kjörbréfið samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 417 er frv. til l. um breyt. á l. nr. 90 25. nóv. 1954, um tollskrá o.fl., sem hv. þm. Daníel Ágústínusson flutti, meðan hann sat hér á Alþingi. Breytingin, sem felst í þessu frv., er sú að heimila hæstv. ríkisstj. að fella niður aðflutningsgjöld af kvikmyndavélum til félagsheimila og samkomuhúsa í sveitum og kauptúnum með færri íbúa en 500. Á þessum stöðum býr um 26% af þjóðinni, sem nýtur ekki þeirrar gerðar af kvikmyndum, sem frv. þetta fjallar um, en ekki þarf orðum að því að eyða, að kvikmyndir eru ódýr og þægileg skemmtun. Fordæmi fyrir því, að slíkt mætti gerast, eru hljóðfæri til samkomuhúsa, skóla og kirkna, sem einnig eru undanþegin slíkum aðflutningsgjöldum. Ekki ætti hér að vera um mikil fjárútlát að ræða frá hendi ríkisins, því að ekki er hægt að reikna með því, að kvikmyndavélar yrðu annars fluttar inn til þessara staða, vegna þess að það er ekki hægt að reka þar kvikmyndahús með hagnaði. Hér er um 175 þús. kr. gjöld að ræða, sem yrðu eftir gefin, ef þessi heimild yrði notuð. Frv. býr svo um hnútana, að ekki sé hægt að misnota þessa undanþágu, þó að veitt verði, þar sem aðeins er hægt að njóta þessa í eitt skipti fyrir öll á hverjum stað. Hér er um breytingu að ræða, sem gæti orðið til þess, að þau 26% af þjóðinni, sem eiga ekki aðgang að kvikmyndum af eðlilegri stærð, ættu kost á því, ef frv. næði fram að ganga. Í trausti þess, að hv. Alþingi geti fallizt á það, er þetta frv. flutt, og ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að því verði vísað til fjhn. d. að umræðunni lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JóhH): Mér hefur borizt eftirfarandi bréf: „Þar sem ég er á förum til útlanda og verð fjarverandi um tveggja vikna skeið, leyfi ég mér hér með með skírskotun til 138. gr. kosningalaga að fara þess á leit, að varamaður minn, Páll Kristjánsson, Húsavík, taki sæti mitt á Alþingi á meðan. Hannibal Valdimarsson. Til forseta neðri deildar Alþingis.“ Kjörbréf þessa hv. þm. hefur áður verið rannsakað, og tekur hann samkvæmt þessu sæti á Alþingi.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Samkvæmt þeim lögum, sem nú gilda; hefur meiri hl. bankaráðs Búnaðarbankans verið kosinn af sameinuðum landbn. Alþ. Það má líta svo á, að þetta sé staðfesting á því, að bankinn sé fyrst og fremst stofnun þeirra, er stunda landbúnað, eins og nafn hans líka bendir til. En samkv. frv., sem hér liggur fyrir, er gert ráð fyrir að nema þetta úr lögum og láta Alþ. kjósa allt bankaráðið. Ég vil leyfa mér að leggja hér fram brtt. um skipun ráðsins. Till. þessi, sem ég ætla að flytja, er samhljóða till., sem hv. 1. þm. Norðurl. e. (KK) bar fram í Ed. Till. er þannig, með leyfi hæstv. forseta, að 2. efnismálsgr. 1. gr. frv. orðist svo: „Sameinað Alþ. kýs fjóra bankaráðsmenn hlutbundinni kosningu til fjögurra ára í senn og jafnmarga varamenn á sama hátt til sama tíma, einn fyrir hvern aðalmann. Stjórn Stéttarsambands bænda kýs fimmta bankaráðsmanninn, einnig til fjögurra ára, og varamann hans til sama tíma. Varamenn taka sæti í bankaráðinu í forföllum aðalmanna. Ráðh. skipar formann og varaformann bankaráðs úr hópi kjörinna varamanna eða aðalmanna, til fjögurra ára í senn.“ Breyt., sem hér er lagt til að gerð verði, er sú, að Alþ. kjósi aðelns 4 af 5 bankaráðsmönnum, en Stéttarsamband bænda tilnefni hinn fimmta. Það er sanngjarnt og það er eðlilegt, að landbúnaðarmenn hafi með þessu móti íhlutunarrétt um stjórn þess banka, sem sérstaklega er þeirra stofnun. Ég vil óska þess við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða um þessa skrifl. brtt., þannig að hún megi koma hér fyrir og verða borin upp til atkvæða.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þegar þetta mál var hér síðast á dagskrá, var það tekið til umr. í fundarlok, og þá voru umr. á því stigi, að frsm. meiri hl. fjvn. hafði lokið ræðu sinni, en ekki hafði verið mælt fyrir málinu af hálfu minni hl. Nú er stuttur tími til þinglausna, eins og kunnugt er, og ég, sem er 1. flm. þessa máls, tel meira virði að fá afgreiðslu á málinu en þreyta um það langar ræður úr þessu. Ég hefði að sönnu kosið að gera grein fyrir afstöðu minni hl. fjvn. á örfáum mínútum, ef forseti telur það hæfa, en að öðrum kosti mun ég falla frá orðinu, ef forseti telur betur fara á því, og óska eftir, að málið gangi undir atkv.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vildi aðeins láta í ljós, að ég get alveg fallizt á þá breyt., sem gerð hefur verið á frv. í Nd., sem sé að nýtt prófessorsembætti verði ekki stofnað í viðskiptafræðum, fyrr en fé er veitt til þess á fjárlögum. Ég tel á engan hátt óeðlileg vinnubrögð að binda stofnun embætta því skilyrði. Ég vildi mega vænta þess, að hv. Alþingi fylgi þeirri venju framvegis. Ég efast ekki um, að hæstv. ríkisstj., sem var búin að samþykkja það að stofna til þessa embættis, eftir því sem hæstv. menntmrh. lýsti yfir í dag, muni beita sér fyrir fjárveitingu á næstu fjárlögum.



Herra forseti. Ég vil aðeins láta í ljós sérstaka ánægju mína yfir afstöðu hv. 3. þm. Norðurl. v. (ÓlJ) til málsins, og vona ég að megi skoða hana einnig sem afstöðu háskólaráðs til þeirrar breyt., sem gerð var á frv. í hv. Nd. Vil ég með hliðsjón af þessu mega vænta þess, að frv. nái fram að ganga hér í þessari hv. d. með sem mestu fylgi. Með hliðsjón af þeim yfirlýsingum, sem ég áður hafði gefið um nauðsyn þessa embættis, vil ég aðeins endurtaka, að ég mun vinna að því, að fjárveiting til þess fáist á fjárlög sem fyrst.

forseti (SÓÓ): Þar sem þetta er síðasti fundur þessa þings í hv. efri deild Alþingis, vil ég nota tækifærið og þakka hv. þdm. ágæta samvinnu á þessu þingi, sem nú er að ljúka. Ég vil þakka hv. varaforsetum deildarinnar fyrir mér veitta aðstoð við forsetastörfin og skrifurum deildarinnar fyrir sérstaka skyldurækni í starfi og öðrum hv. þdm. fyrir ágæta samvinnu í deildinni. Þá vil ég þakka skrifstofustjóra Alþingis, fulltrúum hans og öllu öðru starfsliði Alþingis fyrir vel unnin störf og góða samvinnu. Ykkur öllum, hv. þingdeildarmenn, og fjölskyldum ykkar óska ég góðs gengis, og ykkur, sem nú hverfið heim, sumir um langan veg, óska ég góðrar ferðar og ánægjulegrar heimkomu. Megum við svo öll hittast heil, þegar þing kemur saman til starfa að nýju.



Herra forseti. Ég finn hvöt hjá mér sem elzti maður í þessari hv. d. og ekki í sama flokki og hæstv. forseti að kveðja mér hljóðs á þessari kveðjustund og þakka hæstv. forseta fyrir hönd deildarmanna fyrir hans hlýju orð og árnaðaróskir til okkar. Ég vil þakka honum líka fyrir hönd d. fyrir góða stjórn í d., réttláta og snurðulausa, og ég vil árna honum góðrar heimferðar og honum sjálfum og fólki hans gleði og hamingju á þessu sumri og lýsa yfir þeirri ósk, að hann megi koma heill í okkar hóp, þegar þing verður aftur kvatt saman. Ég bið hv. þingfulltrúa efri deildar að taka undir þessi orð mín með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (SÓÓ): Ég vil þakka hv. 1. þm. Norðurl. e. fyrir hans hlýju orð og góðu óskir í minn garð og fjölskyldu minnar og einnig hv. þdm. fyrir að taka undir þær óskir. Ég vil endurtaka óskir mínar til hv. þdm. um góða líðan og gott og gleðilegt sumar. Fundi er slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með þessu litla frv. þarf ekki langa framsögu. Ég vil aðeins geta þess, að nokkur undanfarin ár hafa farið fram rannsóknir af hálfu þýzks byggingarvöruverzlunarfirma á því, hvernig möguleikar væru á að hagnýta sér hraungjall það, sem finnst í milljónum tonna hér suður á Reykjanesskaganum, til byggingarvöruframleiðslu. Þetta efni, þetta hraungjall, sem þarna liggur, hefur lítið verið notað til annarra hluta en til ofaníburðar á vegum og reynzt þó þar heldur illa, því þó að vel vinnist úr því í fyrstu, þá rýkur það mjög greiðlega í burtu, því að,það er svo létt. Hins vegar hafa verið byggðar úr því nokkrar plötur, steinar og plötur, og reynzt, að því er ég ætla, vel, enda hafa athuganir þessa þýzka firma staðfest það, að tekniskt sé þetta efni mjög heppilegt til byggingarhlutaframleiðslu, t.d. til framleiðslu á byggingarsteinum og einangrunarplötum o.þ.h. En það, sem máli skiptir í þessu sambandi þar að auki, er, að flutningar á því eru dýrir, og þess vegna hefur það verið nokkrum vafa bundið, hvort takast mætti að framleiða þetta til útflutnings, svo að arðvænlegt væri. Nú hefur hins vegar þetta firma komizt að þeirri niðurstöðu, að þetta mundi vera hægt og auk þess unnt að greiða nokkurt fjármagn fyrir leyfi til að taka efnið og svo náttúrlega vinnulaun til þeirra manna, sem við þetta vinna, hafnargjöld fyrir að koma því út í skip og ýmislegt annað þess háttar, þannig að á s.l. vori var gerður samningur á milli Hafnarfjarðarkaupstaðar og þessa firma um það, að firmað fengi rétt til að hagnýta sér þessi efni innan takmarka bæjarlands Hafnarfjarðar gegn þóknun, sem þar er ákveðin. Skilyrði fyrir því, að þetta yrði gert, var það, að firmað sjálft hefði flutninginn með höndum, vegna þess að það taldi sig eiga flutningatæki, sem hentuðu og geta komið flutningskostnaðinum neðar en aðrir mundu geta gert. En þá er það, að þessi flutningur á efninu til sjávar verður starfræksla, sem útlendingur framkvæmir, og til þess að mögulegt sé að veita leyfi til slíkrar starfrækslu, þarf sá, sem leyfið fær, að vera búsettur hér á landi. Efni þessa frv. er eingöngu það að undanþiggja þennan mann, sem þennan atvinnurekstur ætlar að stunda, því skilyrði laganna, að hann sé búsettur hér á landi. Þetta er, að því er mér er tjáð, stórt verzlunarfirma, sem hefur mörgum hnöppum að hneppa og um ýmsa hluti aðra að hugsa en þó að í þetta væri ráðizt, og þess vegna ekki sanngjarnt að gera það að skilyrði, að maðurinn hafi fasta búsetu hér á landi. Það varð þess vegna úr, að félmrn. gaf út brbl., sem eru birt sem fskj., um það, að atvinnuleyfi skyldi veitt firmanu í þessu skyni, til þess að hagnýta þetta efni og koma því til sjávar og jafnframt, ef það teldist heppilegt, að stunda einhvern iðnað, eftir ,að efnið væri komið saman á einn stað, jafnvel þilplötugerð og steinagerð eða eitthvað þess háttar, ef heppilegra þætti að gera það hér á landi, og einnig til útflutnings. Ég tel svo ekki, að um þetta þurfi að hafa fleiri orð. Mér finnst þetta liggja í augum uppi, og svo fannst einnig þeim, sem samband hefur verið haft við um þetta mál. Ég vil leyfa mér að leggja til, að að umr. lokinni verði málinu vísað til hv. iðnn.