Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er stjórnarfrv. og komið frá hv. Nd. Sjútvn. hefur haft frv. til athugunar og leggur til, að það verði samþ. eins og það liggur nú fyrir, eftir að hv. Nd. hefur gert á því breytingu, sem varðar gjaldheimtu til hlutatryggingasjóðsins. Í gildandi lögum um hlutatryggingasjóð bátaútvegsins frá 25. maí 1949 er svo fyrir mælt, að tekjur sjóðsins skuli vera 1/2% útflutningsgjald af öllum útfluttum sjávarafurðum, öðrum en þeim, sem koma frá botnvörpuskipum, hvalveiðum og selveiðum, ásamt jafnháu framlagi úr ríkissjóði. Þessar tekjur skiptast þannig milli hinna tveggja deilda sjóðsins, hinnar almennu fiskveiðideildar og síldveiðideildar, að tekjur vegna síldveiði falla til síldveiðideildarinnar, en tekjur vegna þorskveiða til almennu deildarinnar. Rétt til trygginga í almennu fiskideildinni eiga öll skip bátaflotans, sem stunda þorskveiðar með línu, botnvörpu, dragnót, netum o.s.frv., þ.e. öll þau skip, sem skapa þau útflutningsverðmæti, sem gjaldskyld eru til sjóðsins. Hins vegar eiga aðeins þau skip rétt í síldveiðideild, sem gerð eru út á síldveiðar með herpinót eða svipuð veiðarfæri, og eru þau skip, sem gerð eru út á reknet, þar undanskilin, enda þótt gjöld til sjóðsins séu heimt af aflaverðmæti þeirra eins og annarra síldveiðiskipa. Aðalefni þessa frv. er það, að þetta misræmi verði leiðrétt og reknetaskip njóti sama réttar sem önnur skip, sem gerð eru út til síldveiða. Hefur þessarar breytingar verið óskað mjög eindregið af útvegsmönnum og hæstv. ríkisstj. heitið þeim að beita sér fyrir þeirri breytingu á þann hátt, sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Önnur breyting, sem gert er ráð fyrir í frv., er sú, að útflutningsgjald af síldarafurðum til hlutatryggingasjóðs verði 3/4% í stað 1/2% áður, og leiðir að sjálfsögðu af því hlutfallslega aukningu á framlagi ríkissjóðs til síldveiðideildarinnar. Þessi breyting telst nauðsynleg með hliðsjón af því, að afkoma síldveiðideildarinnar hefur verið mjög erfið vegna margra ára aflabrests og hagur deildarinnar af þeim sökum þannig, að hún skuldar almennu fiskveiðideildinni nú nokkuð á 3. millj. kr. Þykir þess vegna ekki fært að lögfesta aukin útgjöld deildarinnar, nema í móti komi nokkur tekjuaukning hennar um leið, og mun sú aukning, sem hér er gert ráð fyrir, vera sú minnsta, sem hugsanlegt er að komi að viðhlítandi gagni. Í grg. með frv. er þess getið, að heildarendurskoðun löggjafarinnar um hlutatryggingasjóð standi nú yfir. Hins vegar þykir ekki fært að láta þær breytingar, sem hér er um að ræða, bíða niðurstöðu þeirrar endurskoðunar, þar sem slíkur dráttur gæti haft lamandi áhrif á reknetaútgerðina á næstu tímum, en hún hefur verið, eins og mönnum er kunnugt, vaxandi þáttur í atvinnulífi okkar hin síðari ár.



Herra forseti. Með lögum nr. 25 frá 1921 var Háskóla Íslands veitt einkaleyfi til útgáfu almanaks og dagatala. Síðan hefur háskólinn fengið nokkrar tekjur af innfluttum almanökum svo og prentuðum almanökum hér innanlands. Þessar tekjur auk vaxta af höfuðstól, sem myndazt hefur, hafa runnið í svokallaðan almanakssjóð. Samkvæmt þessum lögum frá 1921 má verja vaxtatekjum sjóðsins til eflingar stærðfræðivísindum í landinu. Sá skilningur hefur verið ríkjandi hjá háskólanum, að ekki væri heimilt að geyma vaxtatekjur milli ára og verja þannig á næsta ári meiri vaxtatekjum, en eins árs vöxtum. Hafi eitthvert ár ekki þurft að úthluta öllum vaxtatekjunum, hefur afgangurinn verið lagður við höfuðstól í almanakssjóði. Þó að næsta ár kynni að verða þörf fyrir að veita meira fé, hefur háskólinn ekki talið sér heimilt að nota þær vaxtatekjur, sem á annað borð höfðu verið lagðar við höfuðstól. Með frv. því, sem hér liggur fyrir á þskj. 126, er farið fram á tvenns konar breytingar á lögunum. Fyrri breytingin samkvæmt þessu frv. er um sektarákvæðin. Samkvæmt núv, lögum eru sektir fyrir brot á þeim frá 100 til 2000 kr., en samkv, frv. er ætlazt til, að sektarféð nemi allt að 20 þús. kr., en lágmark sekta er ekki talið nauðsynlegt að tilgreina. Að vísu var breytt l. 1948 um sektarfé, þannig að án sérstakra lagabreytinga hækkar sektarfé samkvæmt þeim lögum, svo þó að þetta sektarfé hefði ekki verið hækkað samkv. þessu frv., mundi það samt hækka samkvæmt þeim lögum, en þó aldrei ná hærri upphæð en 6 þús. kr. En hér er ætlazt til, að hámarkið verði 20 þús. kr. Önnur breyt. samkvæmt þessu frv. og aðalbreytingin er sú, að ætlazt er til að heimila háskólanum að verja öllu fé sínu til þeirra vísindaiðkana, sem lögin segja fyrir um, í stað þess að verja aðeins vöxtunum. Menntmn. hefur ekki getað fallizt á þetta sjónarmið. Hún vill ekki mæla með því, að höfuðstóllinn sé skertur, en ef frv. væri samþykkt óbreytt, hefði háskólinn óbundnar hendur um að verja ekki aðeins tekjum sínum, heldur líka öllum höfuðstólnum, en höfuðstóllinn er nú orðinn um 256 þús. kr. Menntmn. vill hins vegar heimila úthlutun á öllum árlegum tekjum sjóðsins, og það er allmikil breyting frá því, sem nú er í lögum, því að nú má ekki verja nema vaxtatekjunum einum, en þær nema ekki nema um 12 þús. kr., eins og nú er. Nefndin flytur því brtt. á þskj. 485 við 2. gr. frv., þannig, að í stað orðsins „fé“ komi: tekjum. - Þetta þýðir að sjálfsögðu það, að verja má öllum tekjum sjóðsins í þessu skyni, sem lögin segja fyrir um, en ekki höfuðstólnum. Samkvæmt þeim upplýsingum, sem ég hef fengið frá háskólanum, mun þetta nema því, að til úthlutunar verða kringum 52 þús. kr. í þessu skyni í staðinn fyrir aðeins um 12 þús. kr., ef lögunum væri ekki breytt, svo að hér er um mjög mikla hækkun að ræða, þótt ekki sé fallizt á það sjónarmið háskólans að gefa allan stofnsjóðinn lausan í þessu skyni. Það er líka á það að líta, að á s.l. vetri, - ég hygg að það hafi verið í desember - var hækkað allverulega það gjald, sem háskólinn fær af almanökum. Upphaflega var þetta gjald 1921 5/12 eyrir af hverju almanaki. Gjaldið var fyrir um það bil 10 árum þrefaldað, en nú hefur það verið hækkað upp í 55 aura, svo að áætlaðar tekjur af þessu eina gjaldi eru um 40 þús. kr. á ári. Þetta er sú viðbót, sem háskólinn fær þá til árlegrar notkunar, við þær ca. 12 þús. kr., sem vaxtatekjurnar eru. Loks er smávægileg orðalagsbreyting í 2. gr. frv. frá því, sem nú stendur í lögunum. Í lögunum stendur nú, að verja skuli vöxtum sjóðsins til eflingar stærðfræðivísindum á Íslandi. Háskólinn óskar eftir, að þessu verði breytt þannig, að verja megi fénu til stærðfræðilegra vísinda. Þetta er svipað orðalag, en þó telur háskólinn, að þetta sé rýmra en áður og með þessu orðalagi sé hægt að styrkja ekki aðeins hrein stærðfræðileg vísindi, heldur megi einnig styrkja rannsóknir í vísindagreinum, sem reistar eru á niðurstöðum stærðfræði, svo sem eðlisfræði, stjörnufræði, efnafræði, tölfræði og verkfræði. Nefndin sér ekkert að athuga við það, að þessi breyting verði samþykkt. Menntmn. leggur því til, að frv. verði samþykkt með þessari einu breyt. á þskj. 485, að í stað orðsins „fé“ í 2. gr. frv. komi: tekjum.