Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fyrirspyrjandi (Axel Jónsson) : Herra forseti. Ég bar fram snemma í vetur svo hljóðandi fsp.: „Hvað hyggst ríkisstj. gera til að fullnægja ákvæði til bráðabirgða í lögum um breyt. á l. nr. 57 27. apríl 1973, um atvinnuleysistryggingar (fæðingarorlof), er samþ. var á Alþ. 16. maí 1975, svo hljóðandi: Fyrir 1. jan. 1976 skal ríkisstj. láta kanna á hvern máta megi veita öllum konum á landinu fæðingarorlof og tryggja tekjustofn í því skyni?“ Eins og ég gat um, herra forseti, bar ég þessa fsp. fram mjög snemma á þessu þingi, en margvíslegar ástæður hafa valdið því að ekki hefur verið hægt að svara henni fyrr. Hefur það verið ýmist vegna þess að ég hef óskað eftir því að hún væri tekin út af dagskrá eða þá að ráðh. hefur gert það eða ekki verið viðlátinn. Tilefni fsp. er fyrst og fremst það ákvæði til bráðabirgða sem ég vitna hér í. Þegar þetta mál var til umræðu á hinu háa Alþ. á s. l. ári urðu um það nokkrar umræður, en óhætt er að segja að allir, sem í umræðunum tóku þátt, lýstu fylgi sínu við tilganginn sem í frv. fólst. Menn greindi fremur á um hvaðan fjármagn ætti að koma til að standa undir greiðslu á fæðingarorlofinu. Ýmsir töldu að þá þegar væri búið að íeggja það miklar byrðar á Atvinnuleysistryggingasjóð að hann væri þegar ásettur. Megintilgangur Atvinnuleysistryggingasjóðs er að mæta atvinnuleysi ef upp kemur, og verður hann þá að geta staðið undir greiðslu bóta í því efni. Því miður er það oftast svo, að um eitthvert tímabundið og/eða staðbundið atvinnuleysi er að ræða, þó svo að í heild sé atvinnuástand á landinu gott. Atvinnuleysistryggingasjóður hefur reynt að lána fé til atvinnuaukningar á ýmsum stöðum, þ. e. vinna fyrirbyggjandi starf til að reyna að koma í veg fyrir að atvinnuleysi verði á tilteknum stöðum. Á s. l. ári var atvinnuástand í landinu í heild talið fremur gott og þó þurfti að greiða verulegar upphæðir vegna tímabundins og staðbundins atvinnuleysis. Atvinnuleysistryggingasjóður gat á því ári að mjög óverulegu leyti sinnt beiðnum sem til hans bárust um lán og t. d. ekki frá einu einasta sveitarfélagi varðandi framkvæmdir á þeirra vegum. Nýjar álögur á sjóðinn, þó svo að þær séu til góðs málefnis, munu því taka enn frekar fyrir allar lánveitingar til atvinnuaukningar sem þó mun ávallt vera nauðsyn á að hægt verði að sinna að einhverju leyti, og nýjar álögur á Atvinnuleysistryggingasjóð til viðbótar þeim, sem áður voru á hann lagðar, geta reynst um of ef atvinnuástand í landinu almennt skipast til verri vegar. Að þessu var vikið í þeim umr. sem urðu um málið á síðasta þingi, og bentu ýmsir á að þrátt fyrir nauðsyn þess að þetta mál næði fram að ganga, þá yrði að hafa í huga að annað tveggja þyrfti að koma til, að létt yrði byrðum af Atvinnuleysistryggingasjóði eða fjármagn yrði fundið til að standa undir þessum greiðslum á annan hátt. Við afgreiðslu málsins þróaðist það svo, að upphaflega var gert ráð fyrir því, að lögin tækju gildi um mitt ár eða svo, en síðan var gerð breyting á þeim þannig, að þau tækju gildi um síðustu áramót, og enn fremur var, eins og ég gat um, við lokaafgreiðslu málsins í hv. Ed. samþ. ákvæði til bráðabirgða sem ég vitnaði í í upphafi máls míns og er, eins og ég áður sagði, tilefni fsp. Bentu ýmsir á að nauðsyn væri að kanna málið betur með tilliti til stöðu Atvinnuleysistryggingasjóðs og með tilliti til þess að nauðsynlegt væri að tryggja enn fleiri konum þá aðstoð, sem hér er um að ræða, heldur en í frv. fólst. Nú veit ég að þegar er búið að ganga frá reglugerð í þessu efni og fsp. því í sjálfu sér kannske óþörf og nú of seint á dagskrá, en það er samt eðlilegt að þingheimi gefist kostur á að heyra svör ráðherra.



Herra forseti. Á Alþingi voru 16. maí 1975 samþ. lög um breyt. á l. um atvinnuleysistryggingar (fæðingarorlof), þess efnis, að aftan við 5. málsgr. 10. liðar 15. gr. laganna komi nýr málsliður, svo hljóðandi: „Þó skulu þær konur, sem forfallast frá vinnu vegna barnsburðar, njóta atvinnuleysisbóta í 90 daga samtals.“ Þessi lög komu til framkvæmda 1. jan. 1976, og var gefin út í janúarmánuði reglugerð um framkvæmd laganna. Um þessi lög hafa orðið nokkrar deilur, að þessi kvöð skyldi lögð á Atvinnuleysistryggingasjóð, vegna þess að ráðstöfunarfé hans minnkar mjög verulega, en auk þess að greiða atvinnuleysisbætur hefur þessi sjóður lánað til atvinnuveganna, sérstaklega þó til ríkisframkvæmda og þó sér í lagi til húsnæðisframkvæmda mjög mikið, svo að þessi lög hafa þrengt athafnasvið sjóðsins. Hins vegar eru þessi lög í gildi og ég sem heilbr.- og trmrh. gat hvorki né vildi annað en gefa út reglugerð um framkvæmd laganna. Því ákvæði til bráðabirgða var bætt við þessi lög, að fyrir 1. jan. 1976 skyldi ríkisstj. „láta kanna á hvern máta megi veita öllum konum í landinu sambærilegt fæðingarorlof og tryggja tekjustofn í því skyni.“ Eins og öllum er kunnugt varð að draga eins og hægt var úr ríkisútgjöldum, og stefnt er að því að draga úr verðbólguhraðanum og tryggja hallalausan rekstur ríkissjóðs. Við þær aðstæður, sem nú eru, þótti ríkisstj. ekki fært að fara í nýja fjáröflun á þessu sviði, heldur reyna að halda eins og hægt er í horfinu í þessum efnum. Skal ég geta þess, sem allir þm. raunar vita, að framlög til sjúkratrygginganna hækkuðu á milli ára um hvorki meira né minna en 4000 millj. kr. Hitt var líka mikils virði, að láta ellilaun, örorkubætur og aðrar slíkar bætur fylgja kaupgjaldi, enda hefur nýlega verið ákveðið að hækka um 5% öll elli- og örorkulaun og enn fremur tekjutryggingu til þeirra sem tekjulausir eru, en sú ákvörðun kostar um 351 millj. kr. á ársgrundvelli. Mér fyrir mitt leyti finnst rétt að sjá hvernig tekst til um framkvæmd fæðingarorlofslaganna fram eftir þessu ári, en tel einnig sjálfsagt og eðlilegt að sú n., sem nú vinnur að endurskoðun almannatryggingalaganna almennt, taki þessi mál upp í sambandi við sína endurskoðun. Þetta starf er ekki komið nógu langt á leið. Hins vegar hefur sá maður, sem heilbr.- og trmrn. fól undirbúning að endurskoðun almannatryggingalaga, Guðjón Hansen, unnið mjög mikið starf og er nú langt kominn með sína undirbúningsvinnu, þannig að hægt er að herða mjög á starfi n. Ég fyrir mitt leyti hef mikinn hug á því að n. ljúki störfum fyrir næsta haust og þá verði lagt fram frv. að nýjum lögum, - eða breyt. á almannatryggingalögunum og þá verði þessi mál tekin til gaumgæfilegrar athugunar. Þetta er sem sé ástæðan fyrir því, að ákvæði til bráðabirgða kemur ekki í framkvæmd frá 1. jan. 1976, enda er það æðimikill og merkur áfangi að hafa tekið hið almenna fæðingarorlof til framkvæmda skv. þessum lögum frá 1. janúar 1976, þó að vissulega hvíli nokkrar áhyggjur á mönnum vegna þess hvað þrengdur hefur verið fjárhagur eða réttara sagt umsvif Atvinnuleysistryggingasjóðs.



Herra forseti. Þegar þau lög, sem hér er um rætt, voru drifin í gegn með vægast sagt óvenjulegum hraða miðað við það sem algengt er hér á þessum stað, þá leyfi ég mér að efast um að leitað hafi verið sem skyldi álits þeirra sem njóta eiga, þ. e. a. s. kvenna, og vitað er að ekki var tekið tillit til skoðana þeirra sem ráða eða raunar eiga Atvinnuleysistryggingasjóðinn, verkalýðshreyfingarinnar. Það kom oft fram í þessum umr. að ráðamenn þess sjóðs voru atgjörlega á móti því að fæðingarorlofið yrði greitt úr Atvinnuleysistryggingasjóðnum  Það er fyrst ráðstefna A. S. B., Félags afgreiðslustúlkna í brauð- og mjólkurbúðum, Iðju, Starfsstúlknafélagsins Sóknar, Starfsmannafélags ríkisstofnana og Rauðsokkahreyfingarinnar um kjör láglaunakvenna sem haldin var í jan. Þar kom m. a. fram í áliti frá þeirri ráðstefnu: „Ráðstefnan krefst þess, að allar konur njóti a. m. k. þriggja mánaða fæðingarorlofs á fullum launum, og lítur svo á að eðlilegast sé að framkvæmd falli undir tryggingakerfi ríkisins.“ Og með leyfi forseta áfram: Ráðstefna um kjör kvenna til sjávar og sveita, sem haldin var í Neskaupstað í apríl, samþ. svo hljóðandi ályktun : „Ráðstefnan telur sjálfsagt að allar konur í atvinnulífinu fái þriggja mánaða fæðingarorlof á launum, en mótmælir því harðlega að sjóðum verkafólks, svo sem Atvinnuleysistryggingasjóði, sé ætlað að standa undir slíkum greiðslum. Eðlilegt er að greiðslur falli undir almannatryggingakerfið. Sjálfsagt er að fæðingarstyrkur gangi óskertur til kvenna.“ Það er lítið eftir, herra forseti. Stóra kvennaráðstefnan í tilefni ársins, sem haldin var að Hótel Loftleiðum, samþ. svo hljóðandi ályktun: „Ráðstefna kvennaárs, haldin á Hótel Loftleiðum dagana 20.–21. júní 1975, mótmælir því, að sú mismunun sé gerð á íslenskum konum að fé til að greiða fæðingarfrí verkakvenna skuli tekið úr sameiginlegum sjóði verkafólks sem ætlað er annað verkefni, meðan þær, sem vinna hjá ríki og bæ, fá það greitt af almannafé. Ráðstefnan telur eðlilegast að fæðingarfrí á launum til allra kvenna verði fellt inn í almannatryggingar.“ Og að lokum samþykkti Verkamannasambandið svo hljóðandi ályktun: „7. þing Verkamannasambands Íslands, haldið í Reykjavík dagana 21.–23. nóv. 1975, mótmælir því ranglæti sem íslenskum konum er gert með því að fé til greiðslu á fæðingarorlofi verkakvenna er tekið úr almennum sjóði verkafólks, Atvinnuleysistryggingasjóði, en sams konar orlof þeirra, sem vinna hjá ríkinu eða sveitarfélögum, er greitt af almannafé. Jafnframt vekur þingið athygli á því misrétti sem þeim konum er sýnt, er eingöngu sinna vinnu á heimilum sínum, en þær fá ekki greitt neitt fæðingarorlof. Þingið telur eðlilegt og sjálfsagt að fæðingarorlof allra kvenna greiðist af almannatryggingum, en fé til þeirra greiðslna komi frá atvinnurekendum.“

Fyrirspyrjandi (Axel Jónsson) : Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans og sérstaklega þar sem hann víkur að því að þessi merkilegu mál og nauðsynjamál séu í áframhaldandi skoðun. Ég endurtek það, sem ég sagði hér áðan, að þessi viðbótarkvöð á Atvinnuleysistryggingasjóð hlýtur eðlilega - og það hljóta allir að skilja - að verða þess valdandi að ráðstöfunarfé hans til þess að sinna tímabundnum vandamálum þar fyrir utan verður minna en áður var.



Herra forseti. Ég áttaði mig ekki fyllilega á þessu viðrinistali í hv. 3. þm. Reykv. Hún þuldi hér upp ýmsar samþykktir. Þetta mál var rakið ítarlega, að vísu að hv. þm. fjarstöddum, þegar þessi mál voru afgr. Það er að vísu ekki rétt að Atvinnuleysistryggingasjóðurinn sé eign verkalýðshreyfingarinnar, enda þótt hann eigi að ganga til hennar þarfa. Það liggur alveg ljóst fyrir. Um hann var samið á sínum tíma eftir langt og stórt verkfall. Hann hefur gegnt hlutverki sínu með miklum sóma. En þegar rætt er um það - og sanngjarnt er að vísu að allar mæður njóti þessara kjara - þá lá hér fyrir fyrst að mela mestu nauðsynina. Það kom hvergi fram í ræðu hv. þm. hvar nauðsynin væri mest og fyrir hverja. Það voru menn sammála um, að fyrsta skrefið yrði þannig stigið að verkakonur nytu þessara kjara fyrstar að þessu leyti. Að vísu njóta starfskonur hins opinbera þessara kjara. Á þetta ráð var brugðið til þess að bæta úr brýnasta vandanum þar sem ekki tókst og ekki voru talin tök á að stiga skrefið til fulls. - Þetta vildi ég aðeins rifja upp að þessu gefna tilefni, því að eins og áður hafði að vísu komið fram hjá hv. flokksbræðrum hv. þm., þá var, meðan þetta mál var á döfinni, hálfgerður holhljómur í flestu þeirra tali.



Herra forseti. Ég ætla ekki að endurtaka þau rök sem færð voru fyrir því á sínum tíma að Atvinnuleysistryggingasjóður ætti ekki að standa undir greiðslum þessa nauðsynjamáls. Ég ætla að mótmæla því, sem hér var sagt af næsta ræðumanni á undan mér, að Atvinnuleysistryggingasjóður sé ekki eign verkalýðshreyfingarinnar. Ég veit að hér er um umdeilt mál að ræða, en ég staðhæfi það enn einu sinni, að hann er eign verkalýðshreyfingarinnar fyrst og fremst, enda hluti af kjarasamningum og laun voru ekki að sama skapi hækkuð þá einmitt vegna framlags til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Ég ætla að undirstrika enn, að hlutverk Atvinnuleysistryggingasjóðs er að greiða atvinnuleysisbætur, en ekki það eitt, heldur einnig að reyna að koma í veg fyrir atvinnuleysi. Og það er kannske það sem mest er um vert og það hefur hann reynt að gera með lánum til margs konar framkvæmda einkaatvinnurekstrar, sveitarfélaga og ríkis. Þetta hlutverk hans hefur nú verið skert svo verulega að á s. l. ári var lánastarfsemi hans mjög lítil. Og núna, þegar að þrengir og sjáanlegt er að atvinnuleysi fer vaxandi, þá er sjóðurinn magnlaus á þessu sviði. Það er verið að tala um að við höfum verið andvígir fæðingarorlofinu, það lá í orðum síðasta ræðumanns. Þetta er mjög rangt og skal aðeins mótmælt hér. Ég hef ekki tíma til neinnar röksemdafærslu þar að lútandi hér. En ég vil skora á ríkisstj. að sjá þessum málum borgið á annan hátt en gert var hér á mjög flausturslegan hátt í fyrra og enn er verið að gera með miklu flaustri og vanhugsuðum vinnubrögðum. Um það ætla ég ekki að fjalla núna, en skora á ríkisstj. og stjórnarflokka að sjá fyrir þessum málum á annan hátt en gert var í fyrra.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd þeirra kvenna í stéttarfélögum, sem nutu áður aðeins 2–3 vikna greiðslna vegna fæðingarorlofs, mótmæla því, að það sé ekki um kjarabót að ræða þegar þær eiga að fá samkv. núgildandi lögum þriggja mánaða greiðslur. Það er hægt að framkalla og biðja um alls konar samþykktir, en þegar þær samþykktir stríða gegn því að konur njóti réttarbóta, þá hlýt ég að mótmæla því hér á þingi. Það er ekkert sérfag alþb.-manna að mega flytja hér frv. til laga um réttarbætur öðrum til handa. En hins vegar skal það undirstrikað, að alþb.- menn börðust sérstaklega hart gegn því að þetta mál næði fram að ganga. Þó vil ég geta þess vegna fjarstadds þm., Magnúsar Kjartanssonar, að hann sagði þó við mig í einkaviðræðum þegar málið var til meðferðar á síðasta þingi, að þetta væri þó spor í áttina fyrir þær konur sem ekki hefðu notið þeirra kjara sem hér um ræðir. Ég vil að það komi fram, að sá ágæti maður Magnús Kjartansson skildi hvað hér var á ferðinni og hefði örugglega tekið þátt í og greitt atkv. með þessu máli svo sem það náði fram að ganga ef hann hefði verið hér í þingsölum. En ég vil að gefnu tilefni, vegna þess að hér hefur verið talað um eignarréttinn að Atvinnuleysistryggingasjóði, óska eftir því við hæstv. trmrh., að 1. gr. laga um atvinnuleysistryggingar verði framkvæmd, en í 1. gr. segir svo m. a.: „Árlegar tekjur Atvinnuleysistryggingasjóðs skulu færðar á sérreikning verkalýðsfélaganna við sjóðinn.“ Ég óska hér með eftir því, að þetta lagaákvæði verði framkvæmt þannig að í ljós komi hverjir þeir aðilar eru sem leggja sjóðnum til tekjur.



Herra forseti. Vegna furðulegrar rangfærslu í ræðu hv. síðasta ræðumanns sé ég mig knúna til þess að standa hér upp og hressa upp á minni hans. Atkvgr. um þetta mál fór þannig, að allir þm. Alþb. nema einn, að ég hygg, greiddu atkv. með þessu frv. Alþb. hefur hvað eftir annað flutt till. um fæðingarorlof kvenna. Um það atriði hefur aldrei nokkurn tíma verið ágreiningur. Okkar till. fjölluðu um að fæðingarorlof yrði fjármagnað úr almannatryggingunum. Það var fellt. Þá báru stjórnarflokkarnir ekki þá umhyggju fyrir konum í þessu máli að þeir gætu sætt sig við að samþ. fæðingarorlof, enda þótt þeir væru óánægðir með fjáröflunina. Það gerðu þó þm. Alþb. Ég hygg að Magnús Kjartansson, sé rétt með farið hjá hv. þm. Guðmundi H. Garðarssyni, hafi talað þar fyrir munn okkar allra. Við fylgdum þessu frv. vegna þess að við vorum hlynnt fæðingarorlofi allra kvenna en við létum uppi í ræðum og málflutningi að við værum andvíg því að það yrði fjármagnað á þennan hátt.



Ég vil aðeins út af þeim ummælum, sem hér hafa komið fram, segja það, að ég tel að það sé bæði sjálfsagt og eðlilegt að endurskoða löggjöfina um atvinnuleysistryggingar. Að vísu er ekki langur tími síðan þessi lög voru endurskoðuð, en það er eins með þau og flest önnur lög, að þau þurfa alltaf endurskoðunar við. Það er ýmislegt í þessum lögum sem er rétt að fara betur yfir. Varðandi þau lög, sem hér voru samþ. s. l. vor, þá voru þau samþ. svo að segja með shlj. atkv. Stjórnarandstæðingar báru fram till. um að greiða fæðingarorlofið úr almannatryggingum. Það hefði auðvitað þýtt að þurft hefði að hækka framlagið til almannatrygginga. En það vill verða svo hjá stjórnarandstæðingum á öllum tímum, að þá varðar lítið um það, hvernig á að afla fjár, en eru fullir áhuga á að koma á auknum útgjöldum. Og það var þannig í þessu máli. Ég held að ef þessi mikli áhugi hefði verið fyrir hendi, þá hefði hann ekki þurft að vera nema einu ári fyrr. Þá var Alþb. í stjórnaraðstöðu og réði mjög miklu, að sagt var. Alþb.- menn hafa sagt sjálfir að a. m. k, í öllum umbótamálum réðu þeir öllu. Þá hefðu þeir átt að taka þetta mál upp á sinn óskalista og fá það í gegn. En það gerðist ekki. Hins vegar má segja, að það megi alltaf, hvaða stjórn sem er, halda áfram félagslegri uppbyggingu. En það verður líka að taka tillit og taka mið af aðstæðum sem skapast hafa í þjóðfélaginu og landsmenn verða nú að sætta sig við, eins og fjölmargar aðrar þjóðir gera. Þess vegna er ekki núna og hefur ekki verið á s. l. ári og ekki sjáanlegt á þessu ári heppilegasti tíminn til að bæta við nýjum útgjöldum, vegna þess að það er mörg löggjöf frá síðustu árum sem er ekki komin til framkvæmda nema að mjög takmörkuðu leyti og þarf stórkostlega viðbót fjármagns til að framkvæma. Við höfum mikið af slíkri löggjöf að framkvæma, sem allir flokkar eru sammála um að gera.



Herra forseti. Fæðingarorlof kvenna er vafalaust fullkomið réttlætismál. En þá fyrst verður það raunverulegt réttlætismál ef allar konur eru jafnar fyrir þeim lögum sem sett eru um fæðingarorlof kvenna. Ég held að það sé mjög nauðsynlegt að sett sé heildarlöggjöf um fæðingarorlof kvenna. Það er engin sönnun fyrir því eða staðfesting á því, að þær konur, sem nú njóta fæðingarorlofs samkv. lögum, séu þær sem helst þurfa þess. Þær þurfa þess vafalaust en það eru margir aðrir hópar kvenna í þjóðfélaginu sem þurfa þess engu síður. Margar þessara kvenna vinna í atvinnulífinu þó að þær séu ekki launþegar í venjulegum skilningi, og margar þær konur, sem vinna á heimilum sínum, þurfa engu síður á slíku fæðingarorlofi að halda heldur en þær konur sem vinna úti. Ég vil vekja athygli á þessu og gleyma t. d. ekki sveitakonum í þessu sambandi.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fsp. til hæstv. félmrh.. Fsp, er á þskj. 82 og er svona, með leyfi forseta: „Hvað líður framkvæmd þál. frá 14. maí 1975 um atvinnumál aldraðra?“ Þessi samþykkt er frá 14. maí 1975, eins og stendur í fsp. og er samþykktin gerð á grundvelli till. frá hv. þm. Alþb., auk mín þeim Eðvarð Sigurðssyni og Helga F. Seljan. Þál. hljóðar svo, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að undirbúa í samráði við aðila vinnumarkaðarins frv. til laga um atvinnumál aldraðra og verði að því stefnt, að allir 67 ára og eldri, sem til þess hafa þrek og vilja, geti átt kost á atvinnu við sitt hæfi“. Tilgangur okkar flm. með þessu var að reyna að koma á meiri sveigjanleika í atvinnumálum aldraðs fólks og veita því með því móti meira öryggi í atvinnumálum og þar með afkomu. Hér er að okkar dómi um mjög mikilvægt félagslegt viðfangsefni að ræða. Eins og öllum hv. þm. er kunnugt, er mjög algengt orðið að fyrirtæki og atvinnurekendur segi mönnum upp starfi við sjötugsaldur, og í lögum um opinbera starfsmenn er skýrt kveðið á um aldurshámark. Ekki verður réttmæti þessara reglna dregið í efa. En á hinn bóginn verður ekki lengur horft fram hjá þeim persónulega og félagslega vanda sem það veldur mörgum að vera kippt úr starfi fyrir fullt og allt sakir aldurs, því að fjöldi þessa fólks býr yfir reynslu, talsverðri starfsorku og vilja til að halda áfram störfum í einhverjum mæli. Það er þó alkunna að þau lausastörf, sem öldruðu fólki standa til boða á almennum vinnumarkaði, krefjast yfirleitt af því fulls vinnudags og er því oft á tíðum ofraun fyrir það að sækja slíka vinnu. Þá er einnig hætt við að þróun atvinnumála skerði möguleika þessa fólks til að fá slíka vinnu. Hér þarf því skipulegar endurbætur á þessu sviði sem taki fullt tillit til allra þeirra breytinga á vinnumarkaði sem eiga sér stað, svo sem sívaxandi vélvæðingar og aukins hagræðingarskipulags. Ég hafði ímyndað mér að skipuð yrði n., sem í ættu sæti fulltrúar frá aðilum vinnumarkaðarins og e. t. v. fleiri aðilum, til þess að gera till. um fyrirkomulag á grundvelli þessarar samþykktar. En þegar ég kannaði málið hjá Alþýðusambandi Íslands fyrir að ég hygg tveimur víkum, þá höfðu engin tilmæli borist þangað um að skipa fulltrúa í n. Ég vil því leyfa mér að spyrja hæstv. félmrh., hvað hafi verið gert í þessu máli, og vona að nú sé komin hreyfing á það. Ég vil í lokin benda á að farið hefur fram á vegum Félagsmálastofnunar Reykjavíkurborgar ein, ef ekki tvær athuganir á atvinnumálum aldraðs fólks, þar sem koma fram ýmsar leiðbeiningar og nýjar athuganir. Tel ég sjálfsagt að notast verði við þá reynslu sem þar er að finna.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Út af fyrirspurn hv. 5. landsk. þm. vil ég taka þetta fram: 14. maí 1975 gerði Alþ. ályktun sem fól í sér áskorun á ríkisstj. um að undirbúa í samráði við aðila vinnumarkaðarins frv. til l. um atvinnumál aldraðra og skyldi að því stefnt að allir 67 ára og eldri, sem til þess hafa þrek og vilja, geti átt kost á vinnu við sitt hæfi. Samkv. samþykkt borgarstjórnar Reykjavíkur hafði félagsmálaráð borgarinnar þá falið Jóni Björnssyni sálfræðingi að kanna atvinnuþörf og atvinnumöguleika aldraðra. Þessi könnun hófst á miðju ári 1974. Ráðuneytið taldi að athuguðu máli rétt að bíða með aðgerðir í þessu máli þar til þessari könnun væri lokið og niðurstöður lægju fyrir. Nú er þessari könnun lokið og munu niðurstöður og till. byggðar á henni verða tilbúnar um næstu mánaðamót. Þessi könnun hefur leitt í ljós að auk vanda þeirra, sem þegar eru hættir störfum vegna aldurs, er einnig mikilvægt að koma í veg fyrir of mikið vinnuálag á fólk innan 67 ára aldurs er stundar vinnu sem ofbýður breyttri vinnugetu þess á einn eða annan veg. Það virðist því einnig vera mikil þörf á fyrirbyggjandi aðgerðum í atvinnumálum aldraðra. Á grundvelli þessarar könnunar verða settar fram till. á sviði almennrar vinnumiðlunar, endurhæfingar og starfsmenntunar og varðandi skipulagningu heimavinnu og samræmingu aðgerða á þessum sviðum öllum. Félmrn. hefur gert ráðstafanir til þess að fá sem gleggstar upplýsingar um það, hvernig þessi vandamál aldraðra eru leyst á Norðurlöndum. Að fengnum þeim upplýsingum og skýrslu og till. Jóns Björnssonar sálfræðings mun hafist handa um samningu lagafrv. um atvinnumál aldraðra í samráði við aðila vinnumarkaðarins.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. greinargóð svör. Ég fæ ekki annað séð en að þetta málefni sé vel á veg komið og vil eindregið hvetja hæstv. ráðh. til að flýta því og þakka honum fyrir undirtektir.