Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frú forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um sérstakan barnabótaauka. Frv., sem hér er til umræðu, um sérstakan barnabótaauka er samhljóða ákvæðum laga nr. 128/1984, sem fjalla um tekjutengdar barnabætur, að því frátöldu að allar fjárhæðir í þessu frv. hafa verið hækkaðar um 36% frá því sem var í lögum nr. 128/1984 og er sú hækkun í samræmi við skattvísitölu. Forsaga þess að greiddur var sérstakur barnabótaauki á árinu 1984 var sú að það var liður í samningum milli Alþýðusambands Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands í febrúarmánuði 1984 og féllst ríkisstj. á að greiða tekjutengdan barnabótaauka til að liðka fyrir því að samningar tækjust á þeim tíma. Í tillögum Alþýðusambandsins og Vinnuveitendasambandsins varðandi barnabótaaukann á árinu 1984 sagði að barnabótaaukinn verði útfærður þannig að þeir skattgreiðendur fái hann ekki sem hafa möguleika á framfærslu með öðrum hætti, svo sem vegna vinnu við eigin atvinnurekstur eða af eignum eða námslánum. Þar sem skattalög greina ekki milli manna eftir starfsstéttum heldur eftir tekjum og eignum var ekki talið gerlegt við greiðslu barnabótaaukans á árunum 1984 og 1985 að grípa til slíkrar mismununar eftir starfsstéttum. Hins vegar var við greiðslu barnabótaaukans á árinu 1984, til þess að ná svipuðum tilgangi og lagt var til í tillögum Alþýðusambandsins og Vinnuveitendasambandsins, þessi réttur til barnabótaauka bundinn við það að eignir viðkomandi færu ekki fram úr ákveðnu marki. Með þessu frv., sem hér er til umræðu, er lagt til að greiðsla barnabótaaukans verði með sama sniði og á árinu 1985, þ.e. að hann verði bæði tengdur tekjum og eignum þannig að barnabótaaukinn lækki eftir því sem tekjur eru hærri eða eignir meiri og hann falli alveg niður þegar tekjur eða eignir fara yfir ákveðið mark. Með þessu er stuðlað að því að þeir sem erfiðasta afkomu hafa njóti þessa barnabótaauka í sem ríkustum mæli. Auk þess er stefnt að því að barnabótaaukinn bæti að einhverju leyti þá kjaraskerðingu sem þeir tekjulægstu hafa orðið fyrir. Kostnaður ríkissjóðs af þessu frv. er talinn nema um 42 millj. kr. Með því að hér er gert ráð fyrir óbreyttri skipan þessa máls sé ég ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um það, en óska eftir því að gott samstarf geti tekist um að afgreiða þessa framlengingu laga um sérstakan barnabótaauka fyrir jólaleyfi og legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt, með síðari breytingum. Eins og hv. þingdeildarmönnum er kunnugt ákvað ríkisstj. að fresta fyrirhuguðum breytingum á ýmsum helstu tekjustofnum ríkissjóðs sem þó hafði verið gert ráð fyrir í fjárlagafrv. fyrir árið 1986. Áformað var að setja ný tollalög, lækka tekjuskatt og breyta lögum um vörugjald. Í þessum breytingaráformum fólst m.a. að lækka tolla um 250 millj. kr., tekjuskatt um 400 millj., en afla á móti viðbótartekna að fjárhæð 750 millj. kr. í formi vörugjalds. Þessar ráðstafanir hefðu leitt til þess að vísitala framfærslukostnaðar hefði hækkað um 1-1,5% um n.k. áramót og kaupmáttur hefði rýrnað að sama skapi. Fyrir því var horfið frá þessari breytingu. Með tilliti til þess hversu svigrúm til aukinna kjarabóta í komandi samningum er þröngt ákvað ríkisstj. að hverfa frá þessum fyrirhuguðu ráðstöfunum. Með því að falla frá þessum breytingum er ríkisstj. því að stuðla að því að kaupmáttur verði varinn. En í ljósi þessa, sem ég hef hér rakið, verður ekki af 400 millj. kr. lækkun tekjuskatts á næsta ári eins og að var stefnt. Þess í stað er nú stefnt að því að álagning tekjuskatts á næsta ári verði nánast óbreytt hlutfall af tekjum viðkomandi tekjuára. Að mati Þjóðhagsstofnunar er gert ráð fyrir að meðalhækkun tekna milli áranna 1984 og 1985 verði sem næst 36%, en samkvæmt 121. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt er skylt að hækka ýmsar fjárhæðir í skattalögum, svo sem skattþrep, frádráttarliði, persónuafslátt, barnabætur og skattfrelsismörk eignarskatts í samræmi við skattvísitölu sem ákveða skal í fjárlögum fyrir ár hvert, í fyrsta sinn fyrir árið 1986. Ríkisstj. hefur ákveðið að leggja til að skattvísitala fyrir árið 1986 verði ákveðin 136 stig miðað við 100 stig árið 1985. Samkvæmt þessu mun hún hækka í samræmi við tekjubreytinguna milli áranna 1984 og 1985. Álagning tekjuskatts á þessu ári að frádreginni ráðstöfun persónuafsláttar og barnabóta til greiðslu á honum nam 2,3 milljörðum kr. Miðað við skattvísitöluna 136 má því gera ráð fyrir að nettótekjur ríkissjóðs af tekjuskatti á næsta ári verði um 3150 millj. kr. að öllu öðru óbreyttu. Þrátt fyrir að stefnt sé að svo til óbreyttu álagningarkerfi á næsta ári og gilti í ár með ákvörðun skattvísitölunnar verður ekki hjá því komist að leggja til að nokkrar breytingar verði gerðar á lögunum um tekjuskatt og eignarskatt. Í því sambandi eru einkum hafðar í huga tillögur milliþinganefndar um húsnæðismál sem nýlega skilaði tillögum sínum um ýmsar ráðstafanir til lausnar á greiðsluvanda íbúðareigenda. Af þessum sökum fyrst og fremst er þetta frv. flutt nú. Í niðurstöðum milliþinganefndarinnar um húsnæðismál er lögð áhersla á að gerðar verði ýmsar lagfæringar á ákvæðum laga um tekjuskatt og eignarskatt er lúta að vaxtafrádrætti vegna lána til öflunar eigin íbúðarhúsnæðis. Tillögur nefndarinnar eru þessar: 1. Að vextir og verðbætur af sjálfskuldarábyrgðarlánum til húsnæðismála njóti sama réttar og veðlán. 2. Að frádráttartímabil vaxta af skammtímalánum lengist úr þremur og sex árum í fjögur og sjö ár vegna tekjuársins 1985. 3. Að ákvæði um lántökukostnað og frádráttarbærni vaxta verði gerð ótvíræð. 4. Að hámark verðtryggingar og vaxtafrádráttar verði endurskoðað til hækkunar. Athugað verði um tengingu hámarksins við hreina eign. Ríkisstj. hefur ákveðið að verða þegar við tillögum þeim sem um getur í lið 1 og 2, þ.e. að vextir og verðbætur af sjálfskuldarábyrgðarlánum til húsnæðismála njóti sama réttar og veðlán og frádráttartímabil vaxta af skammtímalánum lengist úr þremur og sex árum í fjögur og sjö ár vegna tekjuársins 1985, svo og að verða við lið 3 að því er varðar stimpilgjöld og þinglýsingarkostnað af lánum. En á þeim skamma tíma sem eftir er fyrir jólaleyfi Alþingis eru hins vegar ekki tök á að endurskoða frekar ákvæði laganna um vaxtafrádrátt í því skyni að gera þau víðtækari og skýrari eins og nefndin gerði tillögu um. Hér er um mjög flókin og yfirgripsmikil mál að ræða sem krefjast nákvæmari athugunar en hægt er að koma við á svo stuttum tíma. Í lið 4 leggur nefndin til að hámark vaxtafrádráttarins verði endurskoðað til hækkunar. Í ár er þetta hámark 159 380 kr. hjá einstaklingum, en 318 760 kr. hjá hjónum. Fjárhæðir þessar breytast í samræmi við skattvísitölu og verða því 216 757 kr. hjá einstaklingum og 433 514 kr. hjá hjónum á skattárinu 1986 vegna tekna ársins 1985. Samkvæmt upplýsingum frá ríkisskattstjóra nutu 16 669 framteljendur vaxtafrádráttar við álagningu 1985. Að meðaltali nam frádráttur þessi 97 554 kr. hjá hjónum og 70 669 kr. hjá einstaklingum. Tiltölulega mjög fáir verða fyrir skerðingu vegna hámarksins. Þeir sem verða fyrir henni eru og að jafnaði tekjuháir. Því þykir ekki nauðsynlegt að svo stöddu að leggja til að umrætt hámark vaxtafrádráttar verði hækkað. Þá er í frv. þessu lagt til að skattfrelsismörk eignarskatts hækki í samræmi við hækkun fasteignamats á árinu í staðinn fyrir hækkun í samræmi við tekjubreytingar milli áranna 1984 og 1985, en eins og kunnugt er ákvarðast skattvísitala fyrir árið 1986 í samræmi við þá hækkun. Fyrir liggur að fasteignamat íbúðarhúsnæðis hefur aðeins hækkað um 28% frá 1. des. 1984 til 1. des. s.l. Tekjubreytingin á milli sömu ára er hins vegar 36%. Með tilliti til þess að fasteignir mynda allt að 80% af eignarskattsstofni einstaklinga þykir eðlilegt að umrædd skattfrelsismörk hækki fremur í samræmi við hækkun fasteignamats en hækkun tekna. Loks felur frv. í sér að heimild lögaðila til að leggja í varasjóð í stað tillaga í fjárfestingarsjóð, sem rennur út á þessu ári, verði framlengd um eitt ár til viðbótar. Mjög erfitt er að gera sér grein fyrir áhrifum þessara breytinga á tekjur ríkissjóðs. ljóst er þó að hinar auknu heimildir til vaxtafrádráttar hafa í för með sér nokkurn tekjumissi. Á móti kemur hins vegar að tekjur af eignarskatti hækka nokkuð umfram það sem ráð var fyrir gert ef miðað hefði verið við skattvísitölu við ákvörðun skattfrelsismarkanna. Ætlað er að hækkun þessi nemi 30-35 millj. kr. umfram það sem ella hefði orðið. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um efnisatriði þessa frv., en vildi mælast til góðrar samvinnu um að þetta mál nái fram að ganga fyrir jólaleyfi þm, og legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Virðulegi forseti. Mér finnst ástæða til að spyrja að því hvernig stendur á að þetta frv. er borið fram svo seint sem raun er á, hvaða ástæða er til að draga að mæla fyrir frv. sem þessu svo að það eru aðeins örfáir dagar eftir þar til Alþingi verður frestað. Það er ýmislegt jákvætt sem fram kemur í frv. og vonandi tekst samvinna um að afgreiða það, en mér finnst það fyrir neðan virðingu Alþingis hvernig að er staðið, að frv. skuli koma svo seint fram. Í öðru lagi vildi ég segja að það er alveg merkileg leiksýning sem átt hefur sér stað varðandi tekjuskattinn. Því var lofað að lækka hann. Síðan er fólk hrætt með því að aðrir skattar muni hækka svo og svo mikið, en í staðinn fyrir að hækka þá skatta muni verða hætt við tekjuskattslækkunina. Þetta eru leiktjöld sem gerð eru til að blekkja fólk, en í raun er það svo að lítil alvara hefur fylgt því að ætla að lækka tekjuskattinn. Þetta er einungis gert til að blekkja almenning.



Frú forseti. Það er að sönnu rétt að þetta frv. er seint fram komið, en tillögur milliþinganefndarinnar í húsnæðismálum, þar sem settar eru fram hugmyndir um aðgerðir varðandi vaxtakostnað, eru nýframkomnar. Það var reynt að bregðast við þeim eins skjótt og verða mátti. Þess vegna er þetta frv. borið fram nú og þess vegna er brýnt að það nái fram að ganga og ég vona að það takist um það góð samvinna. Auðvitað er rétt að frv. er býsna seint fram komið eins og mál hafa þróast, en þessi er meginskýringin á því að það er núna flutt.

Heilbr.- og trmrh. (Ragnhildur Helgadóttir): Forseti. Þetta frv. fjallar um að framlengja bráðabirgðaákvæði heilbrigðisþjónustulaganna eins og reyndar hefur verið áður gert. Ástæðan til þess að þetta mál er flutt nú í þessu formi er sú að endurskoðun sú sem staðið hefur yfir á lögunum um heilbrigðisþjónustu hefur ekki enn þá leitt til fullbúins frv. Ég vonast til þess að það verði síðar á þinginu, en á meðan því máli er ekki að fullu lokið er nauðsynlegt að leita heimildar Alþingis til að framlengja þetta ákvæði. Fyrir því er þetta frv. flutt. Þetta varðar einungis heilsugæslu á höfuðborgarsvæðinu. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.