Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er komið aftur til þessarar hv. d. frá Ed. Í hv. Ed. hefur verið gerð breyting á einni gr. frv., og tel ég eðlilegt, áður en málið verður endanlega lögfest, að menntmn. þessarar d. gefist kostur á að athuga að nýju þá breytingu. Ég vil mælast til þess, að hæstv. forseti fresti afgreiðslu þessa máls nú á þessum fundi, en að menntmn. gefist tækifæri til að líta á málið, og mun það ekki þurfa að tefja fyrir afgreiðslu þess að neinu ráði, gæti jafnvel orðið tilbúið á næsta fundi. Umr. frestað. Á 81. fundi í Nd., 5. apríl, var fram haldið einni umr. um frv.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er stjfrv. á þskj. 204 og nál. er nr. 398. Nefndin hefur rætt þetta frv. á nokkrum fundum og er einróma sammála um að leggja til, að það sé samþykkt. Þannig stendur á því, að þetta frv. er lagt fram, að þegar lögin um almannatryggingar voru endurskoðuð á siðasta þingi, varð að ráði að hrófla ekki við heilsuverndarlögunum, sem höfðu verið sett á þinginu þar næst á undan. En þar sem það var ákveðið, þá þótti ekki lengur ástæða til að hafa í almannatryggingalögunum heilsugæzlukaflann, sem fjallaði að verulegu leyti um sama efni, og var talið eðlilegra að fella þau ákvæði þess kafla, sem áður hafði verið beitt við heilsuverndina, þ.e.a.s. skipun yfirlækna heilsuverndarstöðvanna, inn í lögin um heilsuvernd. Og þetta er meginefni þessa máls. Var þetta lagt til upphaflega af nefndinni, sem endurskoðaði almannatryggingalögin, flutt á síðasta þingi af þáverandi hæstv. ríkisstj., og var þá einróma samþykkt af þeirri n., sem um það fjallaði í þessari hv. d., og samþykkt út úr deildinni, en varð ekki lokið á því þingi. Síðan hefur hæstv. núverandi ríkisstj. flutt þetta, og nefndin, sem nú hefur fjallað um það, leggur einróma til, að það sé samþykkt.

Forseti (EOl): Það hefur verið óskað forsetaúrskurðar um þetta mál. Því er haldið fram, að frv. það, sem hér liggur fyrir, feli í sér till. um breyt. á stjórnarskránni, sé það því eigi réttilega nefnt og beri forseta þess vegna að vísa því frá samkv. 27. gr. þingskapalaga. Alþingi hefur nýlega samþykkt ályktun þess efnis, að það teldi rétt, að gefið væri út kjörbréf til handa Eggert Þorsteinssyni sem varaþm. af lista Alþfl. í Rvík, en svo stóð á, að þm. flokksins þar var forfallaður, en annar maður af listanum orðinn uppbótarmaður og þriðji maður af listanum hafði afsalað sér rétti til varaþingsætis, en Eggert Þorsteinsson skipaði fjórða sæti á framboðslista Alþfl. í Reykjavík víð síðustu alþingiskosningar, svo sem kunnugt er. Yfirkjörstjórn Reykjavíkur gaf samkv. því út kjörbréf til handa Eggert Þorsteinssyni. Var það kjörbréf síðan samþykkt af Alþingi, og hefur Eggert Þorsteinsson tekið sæti hér á Alþingi samkv. því. Frv. það, sem hér liggur fyrir, felur í sér staðfestingu á þeim skilningi Alþingis, sem birtist í afgreiðslu þess kjörbréfamáls, er áður var nefnt. Alþingi hefur því í reyndinni lýst þeim skilningi sínum, að reglur þær um varaþingmenn, sem ætlað er að lögfesta með frv. þessu, séu samþýðanlegar stjórnarskránni. Ákvæði 31. gr. stjórnarskrárinnar, að jafnmargir varamenn skuli kosnir samtímis og á sama hátt, er ekki óeðlilegt að skilja þannig, að varamenn skuli kjörnir í sömu kosningu og ekki skuli samtímis vera fleiri varamenn en aðalmenn. Er byggt á þeim skilningi í niðurlagi 117. gr. kosningalaganna. Í 31. gr. stjórnarskrárinnar segir, að deyi þingmaður, kosinn í einmenningskjördæmi, eða fari frá á kjörtímanum, þá skuli kjósa þingmann í hans stað fyrir það, sem eftir er kjörtímans. Í stjórnarskránni eru hins vegar engin bein fyrirmæli um það, hversu að skuli fara, ef aðalmaður og varamaður í kjördæmi, þar sem kosið er hlutbundnum kosningum, eða landskjörinn þm. og varamaður hans falla frá á kjörtímabilinu, missa kjörgengi eða segja af sér. Þessi þögn stjórnarskrárinnar bendir til þess, að gert sé ráð fyrir, að í þessum tilvikum sé jafnan varamönnum til að dreifa, og styrkir það enn fremur áðurgreindan skilning á ákvæði 31. gr. stjórnarskrárinnar. Þegar til alls þessa er litið, verður ekki talið, að efni frv. þessa sé andstætt stjórnarskránni. Úrskurður minn verður því á þá lund, að fram komin frávísunarkrafa verði ekki tekin til greina.



Herra forseti. Aðalefni þess frv., sem hér liggur fyrir, felst í síðustu málsl. 1. gr. frv., sem hljóða svo: „Segi varamaður af sér, missi kjörgengi eða falli frá, tekur sá varamannssæti, sem næstur er á listanum og ekki var áður varamaður. Varamenn landskjörinna þingmanna taka sæti eftir hliðstæðri reglu.“ Í frv. er lagt til, að lögfestur verði sá skilningur, sem komið hefur fram á Alþ. fyrr í vetur í sambandi við umræður um varamann í Reykjavík. Jafnframt er í frv. gert ráð fyrir fleiri tilfellum, þar sem það gæti verið fyrir hendi, að varamaður hefði farið frá og gæti ekki tekið sæti aðalmanns í kjördæmi, þar sem kosið er hlutbundinni kosningu. Jafnframt eru svo í frv. hliðstæð ákvæði um varamenn landskjörinna þingmanna. Þetta frv., sem er stjfrv., hefur verið til meðferðar á nokkrum fundum í allshn. Meiri hl. n. hefur, eins og nál. á þskj. 389 ber með sér, mælt með því, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það liggur fyrir á þskj. 231. Minni hlutinn, hv. 1. þm. Reykv. og hv. 2. þm. Reykv., stendur ekki að þessu nál., en hefur ekki skilað sérstöku áliti. Ég vil aðeins leyfa mér fyrir hönd meiri hl. að leggja til, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Reykv. og ég, sem sæti eigum í allshn., gátum ekki átt samleið með meiri hl. nefndarinnar. Þegar málið var hér til 1. umr. í deildinni, krafðist hv. 5. þm. Reykv. þess, að málinu yrði vísað frá á þeim forsendum, að málið feli í sér breytingu og viðauka á stjórnarskránni. Forseti svaraði því þá á þann veg, að úrskurður mundi kveðinn upp í meðferð málsins. Þessi úrskurður hefur ekki verið kveðinn upp fyrr en nú, á fundi í dag. Af þeim ástæðum höfum við ekki skilað nál. Nú, þegar úrskurðurinn hefur verið kveðinn upp, vil ég fara þess á leit við hæstv. forseta, að þessari umr. verði frestað, svo að við fáum tækifæri til þess að skila áliti í málinu.