Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BG) : Ég vil biðja þá, sem taka ætla brtt. sínar aftur, að gera svo vel og tilkynna það.



Mér hefur skilizt, að allar brtt. nema brtt. á þskj. 438 séu teknar aftur. Nú er því æskilegt, að forseti spyrji þm., um leið og hann les upp till., hvort þær séu aftur teknar.

Forseti (BG) : Það verður víst að bera upp brtt. á þskj. 358, frá þm. Rang., þar sem þeir eru hvorugur viðstaddur.



Þar sem þm. Rang. hafa lýst því yfir við mig sem form. samgmn., að þeir tækju brtt. sínar aftur, óska ég, að það verði gert á mína ábyrgð, ef ekki vill betur.

Forseti (BG) : Brtt. á eftirtöldum þskj, eru þá teknar aftur: þskj. 354, 362, 353, 413, 392, 393, 366, 358.



Ég flyt þetta frv. eftir beiðni bæjarstjórnar Ísafjarðar. Það er í ráði að hefja stórkostlegar hafnarframkvæmdir á næstunni, sem munu kosta mjög mikið fé. Bæjarsjóði er því mikil þörf á auknum tekjum, og er þetta frv. flutt í þeim tilgangi. Ég get að öðru leyti vísað til grg., en óska, að frv. verði vísað til fjhn. að lokinni þessari umr.



Þess er getið í bréfi, sem prentað er sem fskj. með þessu frv., að samþ. hafi verið að biðja FJ, HV og SB að beita sér fyrir þessu máli hér á Alþ. En nú hefur það atvikazt þannig, að ég hef ekki gerzt meðflm., og vil ég skýra, vegna hvers það er. Það er fjarri því, að ég sé ekki sammála bæjarstj. um það, að auka þurfi tekjur bæjarsjóðs, sú nauðsyn er mjög brýn. En hins vegar tel ég, að með þessari ósk sé farið inn á vafasama leið, sem ekkert bæjarfélag hefur enn þá farið inn á, þó að til þess hafi verið pólitísk aðstaða. Það eru einkum tvö atriði, sem mér finnst þörf á að athuga í þessu sambandi. Það er í fyrsta lagi, eftir hverju er verið að slægjast, er von á ágóða af þessari einkaheimild, ef hún fengist? Ég tel, að það sé borin von, ef athuguð er skipaútgerð ríkisins, sem hefur haft svipaða heimild, þá hefur þar verið um halla að ræða á þessum rekstri. Ég lít því þannig á, að það sé mjög vafasamur hagnaður fyrir hafnarsjóð að fá þessa heimild. Ég hefði talið nauðsynlegan grundvöll undir slíkar óskir, að vitneskja lægi fyrir um, hversu mikilla tekna mætti vænta af slíkri einkaheimild. Ég vil einnig benda á, að það er nokkuð hæpið af löggjafanum að svipta þá menn atvinnu, sem undanfarin ár hafa haft atvinnu af þessari starfrækslu og hafa náttúrlega, ef um hagnað hefur verið að ræða, greitt af henni útsvar og önnur gjöld til ríkis og bæjar. Það hefur stundum komið fyrir, að það hefur þótt hilla undir miklar tekjur og mikla arðsvon af rekstri einstaklinga, og svo þegar bæjarfélög hafa tekið þennan atvinnurekstur undir sig, hefur útkoman stundum orðið sú, að arðurinn hefur ekki reynzt eins mikill og menn gerðu sér vonir um. Ég gæti nefnt dæmi um þetta einmitt frá Ísafjarðarkaupstað, sem ég á þessu stigi málsins mun þó ekki gera, nema frekara tilefni komi til. Ég skal svo ekki hafa mikið fleiri orð um þetta mál. Ég viðurkenni, eins og ég sagði, o veit glögglega um hina miklu þörf hafnarsjóðs Ísafjarðar að fá miklar tekjur til þeirra framkvæmda, sem fram undan eru hjá honum. En meðan engar upplýsingar eru um, hvort hagnaðar megi vænta af þeim atvinnurekstri, sem hér er um að ræða, þá er ég mjög tregur til þess að fara inn á þá leið, sem hér er lagt til í þessu frv.



Mér þykir ákaflega leitt, að hv. þm. N-Ísf. hefur ekki séð sér fært að verða við beiðni bæjarstjórnar Ísafjarðar um að verða meðflm. þessa frv., en að sjálfsögðu verður hann að gera það upp við sig og sína flokksmenn á Ísafirði, sem hafa nú forystu um að stjórna bæjarfélaginu, hvaða afstöðu hann tekur í þessu máli, jafnvel þó að ýmsir mundu líta svo á, að með því að ganga móti beiðni bæjarstjórnar Ísafjarðar að flytja þetta frv. sé hann að sjá þar um hagsmuni einstakra manna gegn hagsmunum bæjarfélagsins á Ísafirði. Ég vil ekki segja, að það sé svona, en það liggur ákaflega nærri, að það líti út fyrir, að málinu sé þannig háttað. Hv. þm. N-Ísf. bar það aðallega fyrir sig, að ekkert bæjarfélag hefði slíka heimild sem þessa, og hefði þó staðið opið að leita hennar um margra ára skeið. Nú er það svo, að ég ætla, að Ísafjarðarkaupstaður hafi áður leitað eftir að fá heimild líka og þessa, og hafa verið borin fram frv. um það hér á þingi að veita bænum heimild, svipaða þessari, en þau frv. hafa ekki náð fram að ganga. Það er þess vegna ekkert einkennilegt við það, þó að falazt sé eftir sams konar heimild oftar en einu sinni, ef kaupstaðurinn teldi líklegt, að hann gæti haft einhverjar auknar tekjur af að fá slíka heimild. Í öðru lagi virðast mér rök þau, sem hv. þm. hefur fyrir afstöðu sinni í þessu máli, vera nokkuð á reiki, þar sem hann var annað veifið að tala um, að óvíst sé, að hægt væri að hafa mikið upp úr þessu, en í hinu orðinu talaði hann um, að ekki mætti svipta þá menn, sem hefðu haft atvinnu af þessu, atvinnu sinni. Mér virðist þetta skjóta nokkuð skökku við, ef ekki má taka atvinnurekstur í hendur bæjarfélagsins, sem einstaklingar kynnu að tapa á, ef bæjarstjórnin á hinn bóginn skyldi telja, að væri hægt að koma atvinnurekstrinum þannig fyrir, að af honum gæti orðið nokkur ágóði fyrir bæinn. Þá virðist liggja í augum uppi, að þeim, sem yrðu losaðir við atvinnurekstur, sem þeir hefðu tapað á undanfarin ár, en bærinn teldi sér nokkra hagnaðarvon að, væri nokkur greiði ger jafnframt því, sem uppfyllt væri ósk bæjarfélagsins. Ég skal ekki orðlengja um þetta frekar, en ég vil aðeins benda á, að þar sem bæjarfélög hafa sums staðar notað sér ákvæði hafnarl. til þess að leggja visst gjald á afla þeirra skipa, sem leggja afla sinn þar á land, þá hefur Ísafjarðarkaupstaður ekki farið fram á að nota sér slíka heimild, þar sem hafnarn. taldi það vera misráðið. Hins vegar hefur bæjarstjórnin valið þá leið, sem stungið er upp á í þessu frv., og tel ég það fyrir mitt leyti mjög miklu heppilegra fyrir bæinn, því að ef bærinn á að geta veitt sjómönnum þá nauðsynlegu aðstöðu, sem hann þarf að veita sem útgerðarbær, þá veitir kaupstaðnum ekki af að fá mjög mikið auknar tekjur frá því, sem verið hefur. Ég vil þess vegna óska þess, að hv. þm. N-Ísf. taki nú afstöðu sína til þessa máls til endurskoðunar milli umr. og fylgi frv. fram gegnum þingið.



Út af því, sem hv. þm. Ísaf. sagði, að sér þætti leitt, að ég hefði ekki viljað framfylgja þeirri ósk, sem bæjarstjórn Ísafjarðarkaupstaðar, flokksmenn mínir í bæjarstjórn, hefði sett fram, vil ég leyfa mér að segja, að ég hef að sjálfsögðu rætt þetta mál ýtarlega við bæjarstjóra og flokksmenn mína í bæjarstjórn Ísafjarðarkaupstaðar, og ég vil, að hv. þd. viti, að bæjarstjóra Ísafjarðar var þessi afgreiðsla málsins, sú afgreiðsla, sem það fékk í bæjarstjórn, alls ekki að skapi. Hann beitti sér fyrir því, fyrst þegar málið kom frá hafnarn., að því væri vísað til hafnarn. aftur til frekari athugunar. Þegar það kom enn á ný fyrir bæjarstj. eftir þá athugun, þá lagði bæjarstj. aftur á það áherzlu, að málið hefði ekki fengið nægilegan undirbúning, þann, sem nægði til þess, að þm. byggðarlaganna fyrir vestan yrði falið að flytja frv. um einkaheimild þá, sem hér ræðir um. Bæjarstj. beitti sér sem sagt gegn því, að þessi áskorun á þessu stigi málsins yrði send hv. þm. Ísaf. og öðrum þm., sem hún að lokum var send til. En varðandi afstóðu sjálfstæðismanna til þessa máls er það að segja, að þeir greiddu atkv. gegn þeirri till., sem samþ. var, eða sátu hjá af þeirri ástæðu, að þeim þótti málið ekki nægilega upplýst. Ég er þess vegna með minni afstöðu gersamlega í samræmi við óskir minna samstarfsmanna og flokksmanna í bæjarstjórn Ísafjarðarkaupstaðar. Hins vegar er rétt, að það komi fram, að þessarar heimildar er óskað samkvæmt till., sem samþ. var af fulltrúum Alþfl. og Sósfl. í bæjarstjórn Ísafjarðarkaupstaðar. Þetta vil ég láta koma fram í tilefni af því, sem hv. þm. Ísaf. sagði. En varðandi svo hitt, að ég sé hér að meta meir hagsmuni einstakra borgara á Ísafirði en hagsmuni bæjarfélagsins í heild, þá er það náttúrlega tiltölulega rúm túlkun á mínum orðum. Ég lagði á það megináherzlu í þeim orðum, sem ég sagði í upphafi, að ekkert lægi fyrir um það, hversu mikils hagnaðar væri að vænta af þessum atvinnurekstri. Ég benti einnig á, að það gæti verið hæpin leið að svipta menn fyrirvaralaust möguleikum um þennan atvinnurekstur. Ég vil svo endurtaka það, sem ég sagði áðan, að það hefur stundum komið fyrir í Ísafjarðarkaupstað, að meiri hluti bæjarstjórnar hefur eygt mikla tekjumöguleika af atvinnurekstri einstakra manna og hefur ekki látið við það sitja að afla sér þessara tekjumöguleika, heldur aflað sér möguleika til að njóta þeirra sjálfur. Ég get þar nefnt eitt dæmi, sem er mjög þekkt, en það er bæjarrekstur kvikmyndahúss á Ísafirði. Það var 1930, ef ég man rétt, sem kaupstaðurinn hóf rekstur kvikmyndahúss. Áður höfðu einstaklingar haft þann rekstur og hagnazt á honum, það vissu allir. Þeir höfðu byggt myndarlegt hús af sínum gróða og séð bæjarbúum fyrir sæmilegum kvikmyndum. Kaupstaðurinn ætlaði að græða á þessum atvinnurekstri, við skulum ekki lá honum það, við skulum segja, að það sé mannlegt og eðlilegt. Meiri hluti bæjarstjórnar, Alþfl., vildi nálgast þessa gróðamöguleika, þó að hann hafði þaðan allmiklar tekjur í útsvörum. Hver varð niðurstaðan þau 5 eða 6 ár, sem Ísafjarðarbær rak kvikmyndahús? Eitt árið komst hagnaður bæjarins af þessum rekstri í 5 þús. kr., öll hin árin varð hann undir þúsund krónum. Og síðasta árið, sem bærinn rak þetta fyrirtæki, þetta auðsæla fyrirtæki, hver haldið þið, að hagnaðurinn hafi verið þá? Það varð ekki hagnaður, það varð 600 kr. tap á kvikmyndahúsinu á Ísafirði síðasta árið, sem kaupstaðurinn rak það. Þannig fór með þennan mikla gróða, þessa miklu tekjulind, sem flokksmenn hv. þm. Ísaf. eygðu í bíórekstrinum í kjördæmi hv. þm. Ísaf. Niðurstaðan varð sú, að bærinn gafst upp á þessum rekstri, hætti við hann. Það má segja það til gamans, af því að það er farið að rabba um þetta á víðari grundvelli, að það var eitt einkenni talið vera á bíóinu, meðan það var rekið af bænum, og það var það, að þar hvorki heyrðist hljóð eða sást nokkur mynd. Þannig var bíóreksturinn meðan hann var í höndum flokksmanna hv. þm. Ísaf. Þetta varð til þess, að bæjarstjórn veitti öðrum aðila, verkalýðsfélaginu, heimild til 20 ára til að reka kvikmyndahúsið, og síðan hefur bærinn af þessu sáralitlar tekjur, hann fær ákveðinn hundraðshluta, 1945 mun hann hafa verið 16–17 þús. kr. Ég hef minnzt á þetta dæmi til þess að ítreka það, sem ég sagði í upphafi máls míns um það, að bæjarfélagið eygi verulega tekjumöguleika hjá einstaklingum og bærinn voni, að hann geti hagnazt af því sjálfur. Reynslan hefur a.m.k. orðið þessi. Ég held, að ég hafi svo ekki á þessu stigi málsins fleira að segja um þetta. Ég vil gjarnan, að fram fari athugun á því í n., sem fær þetta mál til athugunar, hversu mikilla tekjumöguleika sé að vænta þarna, og vil ég leggja á það megináherzlu, og ég er fyllilega til viðtals við hv. þm. Ísaf., sem hefur mikinn áhuga fyrir framgangi þessa máls, hvernig beri að snúast við málinu að fengnum öllum upplýsingum um þetta mál. Ég endurtek þó það, sem ég sagði í upphafi, að ég er ekki reiðubúinn að segja, að það sé eðlilegt, að bærinn taki reksturinn, enda þótt vænta mætti nokkurs hagnaðar af þessum rekstri. Ég held yfirleitt, að það sé ekki rétt stefna, að það opinbera seilist eftir að taka í sínar hendur allan rekstur, sem arðvænlegur er, en láti einstaklingunum og félagssamtökum þeirra eftir að stunda þann atvinnurekstur, sem tiltölulega lítil arðsvon er af. Ég hygg, að það sé tiltölulega lítið skynsamleg stefna í þjóðfélaginu að skipta atvinnurekstrinum þannig milli einstaklinga og þess opinbera. Ég vænti þá, að ég hafi gefið þær skýringar á afstöðu bæjarstjórans og sjálfstæðismanna í bæjarstjórn Ísafjarðar, að það fari ekkert milli mála hér í d., hver afstaða þeirra er í þessu máli.



Mér þykir vænt um að heyra, að hv. þm. N-Ísf. er til viðtals við mig um það að framkvæma vilja bæjarstjórnar Ísafjarðar hér á þingi, sem hann er sjálfur forseti í, og það er alveg í samræmi við þann áhuga, sem hann hefur sýnt fyrir bæjarmálum Ísafjarðar, að hann sé þó til viðtals um að framkvæma hagsmunamál bæjarstjórnar, sem bæjarstjóri telur, að sé til mikilla hagsbóta fyrir bæinn, með tilvitnun til bréfs bæjarstjóra, dags. 29. jan., sem er birt á þskj. 452, þar sem bæjarstjóri óskar þess, að ég ásamt öðrum tilgreindum hv. þm. geri það ýtrasta til, að hafnarsjóði Ísafjarðar verði af Alþ. veitt heimild sú, sem hér er um að ræða. Í öðru lagi leiðir hann mjög sterk rök að því, að hafnarsjóði sé knýjandi þörf á auknum tekjustofnum til að standast aukinn kostnað af framkvæmdum, sem ekki verður komizt hjá að leysa af hendi á næstu árum. Ég hygg, að þetta bréf taki af öll tvímæli um afstöðu bæjarstjóra, a.m.k. þá afstöðu, sem snýr að því opinbera og Alþ. Hvað bæjarstjórinn kann að segja hv. þm. N-Ísf. í einkasamtölum, veit ég ekki um og rengi ekkert, að hann hafi sagt eitthvað á þessa leið, en mér þykir það stinga nokkuð í stúf við það embættisbréf, sem hann sendi til mín sem þm. bæjarins og til forseta bæjarstjórnar Ísafjarðar væntanlega líka, hv. þm. N-Ísf. (SB). Hv. þm. N-Ísf. gerði bæjarrekstur kvikmyndahúss á Ísafirði að umtalsefni. Það kemur að vísu ekki þessu máli við, enda var það svo, að Ísafjarðarbær rak kvikmyndahúsið á þeim árum, sem alþýða manna hafði ekki nein ráð á að sækja skemmtanir. Ég hygg, að yfirleitt hafi ekki á þeim árum verið mikill tekjuafgangur hjá þeim, sem ráku kvikmyndahús í smákaupstöðum úti um land. Nú er það svo, að þetta er vitanlega ekki til neins samanburðar, en þó hefur farið svo, að með því að leyfa verkalýðsfélaginu á Ísafirði kvikmyndahússrekstur, sem áður hefur verið í höndum bæjarins, þá hefur Ísafjarðarbær fengið mjög sæmilegt samkomuhús, og ég hygg, að það sé mjög vel viðeigandi í smærri kaupstöðum úti á landi, að kvikmyndahús og samkomuhús sé eitt og hið sama, og ég hygg, að verkalýðsfélagið á Ísafirði hafi komizt yfir nokkuð örðugan fjárhag, þar sem það lagði út í að byggja þetta samkomuhús með mikilli bjartsýni á erfiðum tímum, með því að fá kvikmyndahúsreksturinn í sínar hendur, og með því var um leið bætt úr þörf bæjarins fyrir samkomuhús, sem engir möguleikar hefðu annars verið að reisa. Ég ber ekkert sérstakt traust til núv. bæjarstjórnarmeirihluta á Ísafirði á stjórn bæjarmálanna yfirleitt, en ég held þó, að það traustsleysi, sem kom fram hjá hv. þm. N-Ísf. á núverandi meiri hl., sem hann er forseti fyrir, í því, að þessi meiri hl. mundi ekki geta haft einhverjar verulegar tekjur handa bænum af út- og uppskipun á vörum, ég held, og það traustsleysi sé þó heldur of mikið, og ég fyrir mitt leyti trúi því ekki, að jafnvel þótt flokksmenn hv. þm. N-Ísf. stjórni bæjarmálum Ísafjarðar, að bærinn geti ekki fengið allverulegar tekjur af út- og uppskipun. Ég er ekki sömu skoðunar og hv. þm. N-Ísf. um það. Ég vil þess vegna eindregið óska þess, að þetta mál verði tekið til ýtarlegrar athugunar í fjhn. og vona, að hún telji fært að verða við tilmælum bæjarstjórnar.



Það eru aðeins örfá orð, herra forseti. Hv. þm. Ísaf. segir, að bréf bæjarstjóra taki af öll tvímæli um afstöðu hans í þessu máli og frekar beri á það að líta, sem skjallega sé staðfest, en það, sem bæjarstjóri kunni að hafa sagt við mig persónulega. Það er nokkuð til í þessu, en ég vil benda hv. þm. Ísaf. á, að að sjálfsögðu ber bæjarstjóra sem framkvæmdastjóra bæjarfélagsins og bæjarstj. að setja fram óskir og vilja meiri hl. bæjarstjórnar, enda þótt sá vilji sé gagnstæður vilja hans. Bæjarstjórinn á Ísafirði hlýtur, þegar hans bæjarstjórn hefur gert samþykkt um ákveðið mál, að framkvæma þær óskir, sem bæjarstjórn hefur falið honum að framkvæma með þeirri samþykkt sinni. Þess vegna er það, sem bæjarstjórinn segir við mig, fyllilega í samræmi við bréf hans, því að hann verður að framkvæma vilja meiri hl. bæjarstjórnar, þó að hann kunni að verða á móti málinu, þegar endanleg afstaða verður tekin í því. Þess vegna er ekki um neina ósamkvæmni að ræða hjá bæjarstjóranum, annars vegar í bréfi hans, þar sem hann fer þess á leit, að þm. kaupstaðarins beri málið fram, og hins vegar í ummælum hans við mig, þar sem hann lýsir yfir, að hann telji þetta mál ekki nægilega undirbúið til að krefjast einkaheimildar Ísafjarðarkaupstað til handa um þennan atvinnurekstur. Það var aðallega þetta atriði, sem ég vildi drepa á í sambandi við það, sem hv. þm. Ísaf. sagði síðast. Viðvíkjandi hinu atriðinu, bíórekstrinum, sem kannske snertir ekki mikið þetta mál, þá sagði hv. þm., að verkalýðsfélagið hefði bætt úr þörf bæjarins fyrir samkomuhús, sem bærinn hefði ekki haft efni á að reisa. Þetta er ekki nema að hálfu leyti rétt. Hv. þm. er manna bezt kunnugt um, að fyrrv. kvikmyndahússeigendur, sem misstu kvikmyndahús sitt í bruna, óskuðu eftir að fá leyfi hjá byggingarnefnd og bæjarstjórn að byggja aftur fullkomið kvikmyndahús, en þeir fengu það ekki. Þannig stóð það í 5-6 ár, að ekkert samkomuhús var í bænum, sem heitið gæti. Bærinn flutti kvikmyndahús sitt í það eina íþróttahús, sem til var í bænum, þannig að æskan í skólum bæjarins varð að stunda líkamsæfingar í salthúsi eða þá engar líkamsæfingar. Það var ekkert samkomuhús í bænum, sem því nafni gæti nefnzt, í 5–6 ár, vegna þess að einstaklingar, sem reiðubúnir voru til að leggja fjármagn í þessar framkvæmdir, fengu það ekki. Þess vegna er þetta ekki rétt hjá hv. þm. Ísaf. Hins vegar fer því fjarri, að ég sé með þessum orðum að kasta steini að verkalýðsfélaginu. Það er vel að þessum tekjum komið. Það tók að vísu allmörg ár að koma upp kvikmyndahúsinu, og það varði hagnaðinum af kvikmyndarekstrinum í það. En ég vil skýra frá því, að hvorki ég né aðrir bæjarstjórnarfulltrúar á Ísafirði hafa fengið að vita um, hversu mikill hagnaðurinn sé árlega. Ég efast um, að hv. þm. Ísaf. viti sjálfur, hversu mikinn hagnað verkalýðsfélagið hefur af þessum atvinnurekstri. Ég er meðlimur í einu stéttarfélagi, sem stendur nokkuð að þessum rekstri. Við í sjómannafélagi Ísafjarðar höfum ekki fengið að sjá reikninga kvikmyndahússins og fullkomin skilríki fyrir, hver sé hagnaður stéttarfélagsins af þessum atvinnurekstri. Ég vil að lokum geta þess, að ég ber fullkomið traust til meiri hl. bæjarstjórnar Ísafjarðar, þótt að honum standi tveir flokkar. Hitt veit ég vel, að minni hl. finnst það hart hlutskipti að vera minni hl. eftir að hafa verið svo lengi í meiri hl. En það er hlutskipti, sem menn verða að sætta sig við, og fer það eftir þroska mannanna, hvernig þeim tekst að sætta sig við það hlutskipti.



Herra forseti. Ég vildi út af þeim ummælum hv. þm. N-Ísf., að enginn vissi fyrir víst, hvað miklar þær tekjur væru, sem fengjust af kvikmyndasýningum á Ísafirði, segja þetta. Ég verð að segja það, að ég er þar engu fróðari en hv. þm. N-Ísf., en hitt veit ég, að húsið er ekki lengur byrði á verkalýðsfélaginu. Ég vil og geta þess, að tekjur verklýðsfélagsins ganga til sjálfrar stofnunarinnar, og ef hv. þm. N-Ísf. hefur verið að gefa eitthvað annað í skyn, þá er það algerlega rangt.

Til hvaða stofnunar? Til kvikmyndahússins?

Já, til kvikmyndahússins.

Mér skildist, að það væri til sjúkrasjóðsins.

Út af afstöðu bæjarstjórans á Ísafirði, er mér óskiljanlegt - þó að ég sé ekki að rengja það - að hann hafi sagt hv. þm. N-Ísf., að hann væri að senda þetta mál til Alþ., þótt hann áliti það ekki nægilega undirbúið. Þetta finnst mér þá eiginlega vera gert til þess að gera gys að Alþ. og flm. þessa máls. Ef bæjarstjórinn á Ísafirði áleit málið ekki nægilega undirbúið, þá átti hann ekki að senda það til Alþ. með þessum ummælum. Hann gat vitanlega sem embættismaður sent samþykktina einfaldlega, en að senda röksemdafærslu til Alþ., sem er frá hans eigin brjósti, að því er bezt verður séð, það er ekki hægt jafnhliða því, sem hann viðhefur þau ummæli við þm. N-Ísf., að þetta mál sé alls ekki nægilega undirbúið til þess, að rétt sé að láta það koma fram á Alþ. Það er ekki hægt fyrir einn embættismann að gera þetta hvort tveggja, jafnvel þótt það sé í umboði hans eigin bæjarstjórnar. - En þetta er vitanlega fyrst og fremst mál milli forseta bæjarstjórnar og bæjarstjórnarinnar, en er orðið mál Alþ., þegar forsvarsmaður bæjarstjórnarinnar skrifar bréf til Alþ., sem hann meinar, að sé allt annað en réttlætanlegt.



Herra forseti. Ég ætla á þessu stigi málsins ekki að tala margt um málið á þskj. 452, sem þeir hafa rætt og nokkuð deilt um, hv. flm. (FJ) og hv. þm. N-Ísf. (SB). Það er þó eitt í grg. frv. og í sambandi við frv. sjálft, sem ég á erfitt með að skilja. Frv. er fram borið í þeim tilgangi að auka tekjur bæjarsjóðs, svo að hann fái staðið undir ýmsum framkvæmdum, sem gera á í kaupstaðnum, og mér sýnist eftir grg. að dæma, að kostnaður muni nema allt að 71/2 millj. kr., og tek ég þar stærri töluna. Eftir reynslu minni og þekkingu veit ég, að út- og uppskipunargjald er sá liður, sem mjög fer eftir kaupgjaldi á hverjum tíma, en nú er vitað, að kaupgjald - eða vísitala - hefur hækkað mjög frá þeirri vísitölu, sem miðað er við í grg., og ég hygg, að alls staðar sé haft vakandi auga með því, að út- og uppskipunargjald verði ekki neinn óeðlilega hár liður, og sízt átti ég von á slíku frv. sem þessu frá hv. þm. Ísaf., en honum ber að gæta hags skjólstæðinga sinna, en svo er og um bæjarstjórann, og ég á þar við, að vitanlega væntir neytandinn þess, að hann þurfi ekki að greiða óþarfa tolla af út- og uppskipunargjaldi. Ég vil minna á það, að það hefur verið þannig, að við höfum oft deilt á eimskipafélagið og skipaútgerð ríkisins fyrir það, hve út- og uppskipunargjald er óeðlilega hátt, en það hefur ekki eftir vísitölu og þeim taxta, sem hér gildir, verið hægt að hafa það lægra. - Ég vildi aðeins benda á þetta. Mér heyrist, að vísa eigi málinu til fjhn., og hef ég þá ef til frekari aðstöðu til þess að fá þær upplýsingar, sem mig langaði sérstaklega til þess að fá, þegar ég varð þess var, að óskað er eftir að frv. þetta verði samþ. til tekjuaukningar fyrir Ísafjarðarkaupstað, og jafnvel til þess að létta undir með ýmsar framkvæmdir í bænum, eins og fram kemur í grg. En ég tel það vafasamt, að það sé í anda þessara hv. umboðsmanna Ísafjarðar, sem gæta eiga hagsmuna neytenda, að koma fram með þetta. - Ég vildi hafa skotið viðhorfi mínu þannig fram, að þær umr., sem hér hafa átt sér stað, eru að vísu ekki eðlilegar að einu leyti, því að annars vegar er maður, sem álítur málunum bezt borgið með því móti, að rekstur verði að mestu í höndum ríkis eða bæjarfélaga, en hins vegar er svo maður, sem álítur, að hið frjálsa framtak og samkeppni í útboði í einu og öðru sé enn heppilegri leið og mundi í þessu tilfelli verða til þess að skapa neytendum hagkvæmari aðstöðu og betri kjör. Og það er skylda hvers bæjarfélags fyrst og fremst að gæta hagsmuna neytendanna í heild. Ég mun eindregið telja mig fríhyggjumann í þessu efni, og þess vegna álít ég, hvað þetta mál snertir a.m.k., að það þurfi ýmislegt að athuga í sambandi við frv., áður en sú verði niðurstaðan, sem vænzt er með flutningi þess, að það verði nokkur tekjulind fyrir Ísafjarðarkaupstað.



Herra forseti. - Ég hef í grg. skýrt þetta frv. nokkuð og ætla, að ekki sé þörf frekari skýringa á þessu stigi málsins. Ég leyfi mér svo að leggja til, að frv. verði vísað til fjhn. að lokinni þessari umr.