Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég skal ekki tefja lengi, en á síðasta fundi voru liðnar, ég segi ekki leyfðar, nokkrar umræður um verkfallsmál, sem ég veit að eiga ekki heima í umræðum utan dagskrár. En af því tilefni, að hv. 9. landsk. þm. hélt hér alllanga tölu um ástandið í Vestmannaeyjum og gaf þar þær upplýsingar. að hér væri ekki um venjulega kaupdeilu að ræða, heldur að mér skildist eitthvað það, sem sjómenn væru þegar búnir að fá sér tildæmt, þá vildi ég lýsa yfir því, að þetta er mjög rangt með farið. Ég skal ekki fara neitt út í deiluna út af bátagjaldeyrinum né heldur ræða um hæstaréttardóminn, en þó að hvoru tveggja því sé algerlega sleppt, voru ályktanir hv. 9. landsk. a. m. k. mjög villandi. Þá skal ég benda á það, að deilan er líka kjaradeila, þar sem sjómenn hafa krafizt m. a. breyttra hlutaskipta sér í hag, en útgerðinni í óhag, svo að það er algerlega rangt með farið, að þessi deila sé nokkuð annars eðlis en venjulegar deilur um kaup og kjör. Ég veit ekki, í hvaða tilgangi hv. 9. landsk. hefur viljað nota tíma utan dagskrár í þinginu til að gefa þessar villandi upplýsingar, og skal að þessu sinni ekki leiða að þeim neinar getur, þótt hægt væri. En ég vildi ekki, að það stæði ómótmælt í þingtíðindunum, að hann leyfði sér að fara hér fram með villandi og rangar frásagnir um það alvarlega ástand, sem ríkir í Vestmannaeyjum.



Herra forseti. Ég skal verða við þeim tilmælum að vera stuttorður. En í tilefni af þeim ummælum, sem hv. þm. Vestm. viðhafði hér áðan úr þessum ræðustól, vil ég leyfa mér að leiðrétta að nokkru þann misskilning, sem þar kemur fram. Hv. þm. Vestm. hélt því fram, að ég hefði farið með rangt mál, er ég talaði hér utan dagskrár hinn 4. febr. s. l., þegar ég hélt því fram, að deila sú, sem nú hefur orsakað það, að ekki hefur hafizt vertíð í Vestmannaeyjum enn þá, væri deila um fiskverð, deila um það, hver ætti bátagjaldeyrinn, þ. e. a. s. hvort sjómenn ættu sinn hluta af bátagjaldeyrinum eða ekki. Ég vil leyfa mér að ítreka það, sem ég sagði þar, og hef ekki úr neinu að draga. En sökum þess að ég skil, hverjar orsakir liggja til þeirra mótmæla, sem hv. þm. Vestm. hefur fram flutt, vil ég taka það fram, að það er rétt, sem hann segir, að það eru einnig opnir samningar Útvegsbændafélags Vestmannaeyja og Sjómannafélagsins Jötuns að því er snertir kaup og kjör. En þar ber ekki meira en svo á milli, að það er ekki með neinum rétti hægt að halda því fram, að deilan snúist um það atriði. Þar er aðeins óleyst það mál, með hverjum hætti skuli borga tíunda skipverja, þegar hann er á skipum á netavertíð, en að öðru leyti hafa samninganefndir þeirra félaga komið sér saman um þetta. Og það er aðeins formsatriði. að ekki skuli hafa verið gengið frá þeim lið í kjarasamningi, og það byggist á því, að útvegsmenn hafa ekki áhuga fyrir því að ljúka því máli, á meðan það stóra mál um fiskverðið er óleyst. Það er þess vegna greinilegt, að hv. þm. Vestm., sem hefur nú takmarkaðan kunnugleika á því, hvernig málin ganga dagsdaglega til í hans kjördæmi, hefur lesið það í blaði Sjálfstfl., sem út er gefið í Vestmannaeyjum, að deilan standi aðallega um þetta, en þar er verið að þyrla upp moldroki um ákaflega lítið atriði til þess að breiða yfir þau hin stærri, sem deilan raunverulega snýst um.

Jóhann Jósefsson Hv. 9. landsk. hefur nú játað það, að hann hafi undan fellt að lýsa yfir því, þegar hann var að ræða hér málið áður, að deilan er líka um hlutaskiptingu, eins og ég benti á. Og til að undirstrika það, með hvaða afli það er rekið, bæði sú deila og hin deilan, þá er hægt að segja frá því hér, sem er raunar ekkert leyndarmál, að hvorir tveggja deiluaðilar, Sjómannafélagið Jötunn og félag vélstjóra á bátum, virðast hafa fengið Vélstjórafélag Vestmannaeyja, þ. e. a. s. landvélstjórafélag, til þess að lýsa yfir samúðarverkfalli. Ef þessi vinnudeila, eins og þeir orða það í sínu skeyti, - ég hef hér skeyti frá þeim í frumriti, - leysist ekki fyrir 12 þ. m., þá hóta þeir hvorki meira né minna en stöðva íshúsin og frystihúsin og láta öll verðmæti þar fara forgörðum. Það er nú ekki rekið með minna afli en þetta verkfallið, sem sjómannafélagið Jötunn og vélstjórar hóta. En hv. þm. hefur gott af því, að honum sé bent á, hvað rétt er, þegar hann hleypur fram fyrir skjöldu til þess að lýsa einhverju máli, þó að hann hafi sterka tilhneigingu til, eins og kom fram í ræðu hans, að segja hlutdrægt frá og koma sökinni yfir á útvegsmenn. Vildi ég ekki láta það standa ómótmælt í þingtíðindunum, hvaða málfærslu hann hefði í þessu, með því að það er vitanlegt, að hann er einn af aðalkyndurum undir þessari deilu, sem hér er um að ræða.



Herra forseti. Ég sé mig enn tilknúinn að leiðrétta misskilning hv. þm. Vestm. Það er sem sé á misskilningi byggt, að ég hafi nokkru sinni haldið því fram, að þeir, sem eiga frumsök á því, hvernig komið er málum Vestmannaeyinga nú, séu útvegsmenn í Vestmannaeyjum. Ég hef haldið því fram, að það sé ríkisstjórn Íslands, sem með bátagjaldeyrisreglugerðinni, þar sem útvegsmönnum einum er falin meðferð gjaldeyris þess, sem sjómenn eiga að sínum hluta að sjálfsögðu ekki síður en aðrir fiskeigendur, hefur fært málið á það stig, sem það nú er á. Með því að hlaða þannig undir annan aðilann, sem sagt útgerðarmenn, en halda hlut sjómanna, gefa útvegsmönnum aðstöðu til þess að hirða arð af fiski sjómannanna, er stofnað til deilunnar, og það er sök ríkisstjórnarinnar, sem þar ber langhæst. Þetta vildi ég leyfa mér að taka fram til leiðréttingar því, sem hv. þm. Vestm. hefur um málið sagt.



Herra forseti. Eins og hv. þm. öllum er kunnugt, hafa undanfarið birzt í brezkum blöðum mjög ósæmileg og furðuleg skrif í sambandi við skipstapa hér í höfunum norðan við Ísland, þar sem fullyrt er í þessum skrifum, að Íslendingar eigi sök á því, að tveir togarar hafa farizt, og sá málflutningur, að því er kemur fram í íslenzkum blöðum, virðist með þeim endemum, að furðu sætir. Ég vildi leyfa mér að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. utanrrh., hvaða ráðstafanir hæstv. ríkisstj. hafi gert eða hyggist að gera til þess að mótmæla þessum skrifum. Það liggur í augum uppi, að þeir, sem ekki þekkja til, eins og þorri lesenda þessara blaða í Bretlandi, munu leggja meira eða minna trúnað á þessar frásagnir, og slíkt er með öllu óviðunandi fyrir okkur Íslendinga.



Herra forseti. Út af fsp. hv. 4. þm. Reykv., hvaða ráðstafanir ríkisstj. hefði gert eða hefði í hyggju að gera út af ummælum nokkurra brezkra blaða, vil ég upplýsa eftirfarandi: Brezki sendiherrann, Mr. Henderson, var hjá mér í morgun, og hann sagði mér, að hann hefði þegar borið fram mótmæli - eða beðið utanríkisráðuneytið brezka að bera fram leiðréttingar í brezkum blöðum út af ummælum þeirra, því að hann sagði, að sér væri allra manna ljósast, hvað blöðin færu hér með rangt mál. Enn fremur bar ég fram við hann umkvörtun í morgun út af þessum ummælum og afhenti honum ekki beint mótmæli, heldur nótu, þar sem tekin voru upp ummæli brezku blaðanna og sýnt fram á, hversu þau væru óréttmæt og á allan hátt ranglát. Hann sagðist búast við, að komið gæti fram fsp. í brezka þinginu út af þessu máli, en eins og hann orðaði það, væri erfitt að fá brezk blöð til þess að taka aftur það, sem þau hefðu einu sinni sagt. En hitt taldi hann vafalaust, að þau mundu fús til þess að birta leiðréttingar á þessum ummælum. Það má geta þess, að brezka ríkisstj. hefur borið fram þakklæti til íslenzkra aðila fyrir tilraunir þeirra til björgunar, eins og tilkynnt hefur verið í blöðunum. Enn fremur hafa vátryggjendur og eigendur togaranna, sem fórust, borið fram þakklæti til Slysavarnafélagsins, en mér er ekki alveg kunnugt um, hvort það hefur komið fram í íslenzkum blöðum. Ég hygg, að það sé óhætt að segja, að brezka ríkisstjórnin harmi þessi ummæli blaðanna.



Ég þakka hæstv. utanrrh. fyrir þær upplýsingar, sem hann hefur veitt, og vil bara bæta því við, að ég vænti þess, að hæstv. ríkisstj. fylgi þessu máli eftir og hlutist til um, eftir því sem í hennar valdi stendur, að brezkum almenningi verði kunnugt um, hvernig í raun og veru liggur í þessum málum.