Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Gengið er til dagskrár og fyrir tekið eina dagskrármálið, almennar stjórnmálaumræður, sem útvarpað verður og sjónvarpað héðan úr þinghúsinu. Umræðurnar fara þannig fram að hver þingflokkur fær 22 mínútur til umráða sem skiptast í þrjár umferðir, tíu mínútur í fyrstu umferð og sex mínútur í annarri og síðustu umferð. Röð flokkanna verður þessi í öllum umferðum: Samfylkingin, Sjálfstæðisflokkur, Vinstri hreyfingin – grænt framboð, Framsóknarflokkur og Frjálslyndi flokkurinn. Ræðumenn flokkanna verða: Fyrir Samfylkinguna tala í fyrstu umferð Össur Skarphéðinsson, 1. þm. Reykjavíkurkjördæmis norður, í annarri umferð Rannveig Guðmundsdóttir, 4. þm. Suðvesturkjördæmis, en í þriðju umferð talar Jón Gunnarsson, 10. þm. Suðurkjördæmis. Fyrir Sjálfstæðisflokk tala í fyrstu umferð Sturla Böðvarsson samgönguráðherra, í annarri Arnbjörg Sveinsdóttir, 6. þm. Norðausturkjördæmis, en í þeirri þriðju Bjarni Benediktsson, 11. þm. Suðvesturkjördæmis. Ræðumenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs verða í fyrstu umferð Ögmundur Jónasson, 9. þm. Reykjavíkurkjördæmis suður, í annarri umferð Þuríður Backman, 10. þm. Norðausturkjördæmis, en Jón Bjarnason, 8. þm. Norðvesturkjördæmis, í þriðju umferð. Fyrir Framsóknarflokk tala Guðni Ágústsson landbúnaðarráðherra í fyrstu umferð, Siv Friðleifsdóttir, 5. þm. Suðvesturkjördæmis í annarri, en í hinni þriðju Dagný Jónsdóttir, 8. þm. Norðausturkjördæmis. Fyrir Frjálslynda flokkinn talar í fyrstu umferð Sigurjón Þórðarson, 10. þm. Norðvesturkjördæmis, en Magnús Þór Hafsteinsson, 9. þm. Suðurkjördæmis, í annarri og Guðjón A. Kristjánsson, 5. þm. Norðvesturkjördæmis, í þriðju umferð.

Góðir áheyrendur, góðir Íslendingar. Þetta má aldrei gerast aftur, aldrei. Slíkar heitstrengingar höfum við heyrt hvaðanæva að þegar heimurinn minnist þess að 60 ár eru nú liðin frá lokum seinni heimsstyrjaldarinnar. Það er líka rifjað upp um þessar mundir að í upphafi síðustu aldar minnti margt á byrjunarár 21. aldarinnar sem við lifum nú. Þá eins og nú ríkti mikil framfaratrú, tækni og vísindi voru hafin til skýjanna, menntir og menning voru í hávegum höfð og fyrirtæki höfðu víðtækt frelsi til athafna og útrásar. Samt leiddi samkeppni ríkjanna og margs konar ójafnvægi í samskiptum þeirra til tveggja heimsstyrjalda, myndunar einræðisríkja sem skipulögðu fjöldamorð á þegnum sínum og til fjölda svæðisbundinna vopnaátaka. Öldin varð öld öfga og andstæðna og tækniframfarir voru notaðar jafnt til illverka sem góðverka. Sú öld sem nú er nýhafin má ekki verða eins. En til að svo verði þurfum við alltaf að hafa hugfast að friður, mannréttindi og lýðræði eru ekki fyrirhafnarlaus lífsgæði. Í heiminum eins og við þekkjum hann í dag er margs konar efniviður sem hægt væri að kveikja í óviðráðanlegt ófriðarbál, togstreitu um auðlindir eins og olíu, vatn og loft, ójafnan aðgang að mörkuðum, hryðjuverkastarfsemi öfgahópa, árekstra millum kristinna manna og múslima og síðast en ekki síst vaxandi misskiptingu auðs. Höfum það hugfast að frelsi og friður koma ekki af sjálfu sér. Forustumenn þjóða heims, almannasamtök og einstaklingar þurfa að leggja alla áherslu á að ágreiningur og deilur séu leystar í samstarfi innan vébanda alþjóðlegra samtaka eins og Sameinuðu þjóðanna en ekki á vígvellinum með vopnavaldi. Góðir tilheyrendur. Það hefur náðst víðtæk samstaða á síðustu áratugum um að hlutverk löggjafans í þjóðlífi okkar sé að setja samfélaginu, atvinnuvegunum, fyrirtækjum og stofnunum almennan lagaramma og að innan slíkra marka og almenns siðferðis eigi að ríkja frelsi til samkeppni og samskipta. Löggjafinn hefur sett á fót dómstóla og stofnanir sem eiga að vera sjálfstæðar til að tryggja að það sé farið að leikreglum og lögum sé framfylgt. Meginvandi þessa fyrirkomulags í okkar stjórnarháttum er að verða æ fleirum ljós. Sú þaulsætna ríkisstjórn sem hér er við völd hefur í reynd neitað að sleppa tökunum. Hún vill handstýra frelsinu. Frelsið á bara við þegar ráðherraræðinu þóknast. Bláa höndin hefur upp reglustikuna þegar henni þykir þurfa gagnvart stofnunum sem gera þó ekkert af sér annað en það eitt að gegna skyldu sinni. Ríkisstjórnin lagði Þjóðhagsstofnun niður af því að hún dansaði ekki eftir pípu stjórnvalda. Ríkisstjórnin skar niður framlög til Mannréttindaskrifstofunnar eftir að hún leyfði sér að gagnrýna stjórnvöld. Sjálfur Hæstiréttur er atyrtur og lög brotin til þess að skipa rétt í dóminn. Einkavæðingu banka og ríkisfyrirtækja er handstýrt af formönnum stjórnarflokkanna í þágu helmingaskiptareglunnar sem Framsóknarflokkurinn heldur dauðahaldi í. Síðasta dæmið er salan á Símanum þar sem handstýring gegn ráðleggingum ráðgjafa bankans á að tryggja vildarfyrirtækjum bita af kökunni. Frelsun Ríkisútvarpsins undan helsi helmingaskiptanna eða frelsun Samkeppnisstofnunar undan flokkspólitískri stjórnun kemur heldur ekki til greina þrátt fyrir fögru orðin. Um það vitna þau stjórnarfrumvörp um þessar stofnanir sem liggja nú fyrir hinu háa Alþingi. Þar er enn verið að herða helmingatökin. Og við munum það öll, og þjóðin man það, að það kostaði mestu átök um margra áratuga skeið og að lokum tilhlutan forseta Íslands til þess að koma í veg fyrir að núverandi ríkisstjórn þröngvaði upp á þjóðina fjölmiðlalögum sem hefðu stórlega skert frelsi til útgáfu. Þessi ríkisstjórn fer illa með vald. Góðir Íslendingar. Á ferðum mínum um landið á þessu vori hef ég sannfærst um það hve mikill kraftur ólgar í hinu íslenska samfélagi og hve mikill óvirkjaður mannauður býr með okkar góðu þjóð. Íslendingar hafa á okkar tímum raunverulega möguleika á að vera í fararbroddi í hagsæld og velferð. Grunnurinn að velsæld nútímans var lagður með þjóðarsáttarsamningunum og samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Á þessum grunni, sem jafnaðarmenn áttu mikinn þátt í að leggja, höfum við Íslendingar alla burði til þess að standa okkur í samkeppni þjóðanna en um leið verðum við að kunna fótum okkar forráð. Við eigum að snúa okkur smám saman frá atvinnulífi gærdagsins og við eigum að leggja síaukna áherslu á menntir, tækni og sjálfbæra nýtingu náttúrugæða í sjó og á landi. Eitt brýnasta verkefni samtímans er að auka hlut smáfyrirtækjanna, einyrkjanna og sprotanna í atvinnulífinu. Um leið og útrás á alþjóðamarkaði heldur áfram eigum við að leggja allt kapp á að starfsskilyrði frumkvöðla og sprotafyrirtækja á Íslandi verði til jafns við það allra besta sem þekkist í heiminum. Góðir Íslendingar. Hlutverk okkar jafnaðarmanna í Samfylkingunni er að tryggja pólitískan meiri hluta í sveitarstjórnum og hér í þinginu fyrir þeirri hugsjón að allir eigi tækifæri til þess að þroska og njóta hæfileika sinna í lífi og starfi. Við erum fámenn þjóð og við þurfum á því að halda að hver einasti einstaklingur á meðal okkar sé gjaldgengur í því samfélagi þekkingar og alþjóðasamskipta sem er að þróast hér á landi. Í hinu harkalega markaðssamfélagi þarf að vera pláss fyrir alla og aldrei hafa því grunngildi jafnaðarstefnunnar um jöfnuð og ábyrgð hvers á öðrum átt meira erindi en nú, þegar græðgi markaðsaflanna helst í hendur við stöðugan áróður fyrir óhófi í neyslu. Ég hef vaxandi áhyggjur af því hversu margir verða út undan í velsældinni á Íslandi, hversu margir virðast dæmdir til fátæktar mitt í ríkidæmi þjóðarinnar, hversu margir glíma við depurð og örvæntingu og hversu margir þykja ekki gjaldgengir á sífellt harðari vinnumarkaði, hvernig langtímaatvinnuleysi eykst þegar nóga vinnu virðist að hafa og hvernig reynt er að grafa undan eðlilegum samskiptum launamanna og atvinnurekenda á vinnumarkaði með því sem er ekki hægt að kalla annað en ólögmætan innflutning á vinnuafli, hversu seint gengur að jafna stöðu kynjanna, hversu afskiptir stórir hlutar af landsbyggðinni eru að verða og hversu lítil virðing er borin fyrir öldruðum. Af hverju eru svona margar ungar einstæðar mæður að bugast undan álaginu og sjá sér ekki aðra leið færa en að sækja um örorkubætur? Þessarar spurningar spurði aðstoðarmaður sjálfs heilbrigðisráðherrans í skörpum pistli sem birtist á vefsíðu Framsóknarflokksins núna fyrir skömmu. Af hverju eru þeim ekki sköpuð tækifæri til að brjótast til betra lífs? spurði hún. Já, af hverju ekki, hæstv. forsætisráðherra? Staðreyndin er sú að við þurfum miklu virkari aðgerðir til að bregðast við vandamálum af þessu tagi heldur en núverandi stjórnvöld hafa áhuga eða vilja til. Það er þess vegna sem við þurfum nýja sýn á vandamál samfélagsins þar sem hagsmunir fólksins eru í fyrirrúmi en ekki hagsmunir stórfyrirtækjanna. Það er í þessu ljósi sem verkefni Samfylkingarinnar næstu tvö árin eru skýr. Meginverkefni hennar er að skapa breiða samstöðu um nýja ríkisstjórn eftir næstu kosningar sem umfram allt á að vera ríkisstjórn fjölskyldunnar og ríkisstjórn barnanna, ríkisstjórn sem gleymir ekki öldruðum, ríkisstjórn sem bætir lífsgæði þeirra sem búa við skerta eða alls enga starfsorku, öryrkjanna, ríkisstjórn sem eykur líka raunverulegt jafnrétti og frelsi í atvinnulífi samfara því að ýta undir einyrkja og smáfyrirtæki. Verkefni Samfylkingarinnar næstu tvö árin er því að mynda víðtækt bandalag meðal þjóðarinnar um frjálslynda velferðarstjórn. Stefna frjálslyndrar velferðarstjórnar að loknum næstu kosningum á að byggjast á samfélagssýn þar sem efnahagsmál, menntun og velferð tengjast á þann hátt að enginn einn af þessum öxlum samfélagsins getur án hinna verið. Góðir Íslendingar. Framtíðin býður okkur upp á einstök tækifæri. Með alþjóðavæðingunni og sérstöðu Íslands getum við skapað heilbrigt samfélag þar sem fátækt er útrýmt, launajafnrétti ríkir, virðing er borin fyrir öldruðum og framtíð barnanna er í fyrirrúmi; þar sem er pláss fyrir alla. - Góðar stundir.

Góðir áheyrendur. Íslendingar geta litið hreyknir um öxl þegar litið er til sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar á síðustu öld og árangurs í uppbyggingu samfélags okkar á lýðveldistímanum. Mikilvægara er þó að horfa fram á veginn og setja sér metnaðarfull markmið í upphafi nýrrar aldar. Mælistikur þess markmiðs eru margar, en einfaldur samnefnari þeirra allra er gegnheilt velferðarsamfélag þar sem blómstrandi atvinnulíf er hornsteinn lífsgæða og tækifæra allra landsmanna. Allar viðmiðanir alþjóðastofnana staðfesta að Ísland er meðal ríkustu og framsæknustu þjóða. Hér er hagvöxtur með því sem best gerist í hinum vestræna heimi og félagslegt öryggi sömuleiðis í fremstu röð. Okkur Íslendingum hefur tekist vel að spila úr spilum okkar. Það hefur gerst vegna traustrar og farsællar forustu stjórnarflokkanna og þeirra umbreytinga sem ríkisstjórnin hefur staðið fyrir í löggjöf og í uppbyggingu innviða samfélagsins. Það hefur verið ævintýri líkast að fylgjast með þróun í íslensku efnahagslífi í kjölfar einkavæðingar ríkisfyrirtækja og ber þar sérstaklega að líta til einkavæðingar ríkisbankanna. Útrás íslensku bankanna á erlenda markaði hefur verið kröftug og bæði fjárhagslegur styrkur þeirra og aukin þekking hafa nýst öðrum íslenskum fyrirtækjum vel. Samhliða hefur þjónusta íslenska fjármálageirans gagnvart einstaklingum tekið miklum breytingum á skömmum tíma og fyrirtæki á íslenskum markaði búa einnig við gjörbreyttar aðstæður á fjármálasviðinu. Erlendir fjölmiðlar hafa fylgst grannt með útrás íslenska atvinnulífsins að undanförnu og gjarnan spyrt eldmóðinn og árangurinn sem náðst hefur við víkingablóðið sem renni í æðum Íslendinga. Vafalaust er þar um mikla einföldun að ræða, en hitt er ljóst að við verðum að búa íslenskum viðskiptavíkingum okkar tíma það umhverfi að afl þeirra og framtak njóti sín einnig í þágu þjóðarinnar. Lækkun skatta er hluti af þeirri stefnu ríkisstjórnarinnar að búa fyrirtækjum eins góðar aðstæður hér á landi og nokkur kostur er. Án öflugra fyrirtækja verður allt tal um öflugt velferðarkerfi hjóm eitt. Um leið og slíkt umhverfi hefur verið skapað, hefur stöðug og traust efnahagsstjórn tryggt lánshæfismat Íslands og er með því besta sem gerist og sparar það eitt milljarða vaxtagreiðslur á ári sem er afskaplega mikilvægt fyrir okkur Íslendinga. Áhrif sjávarútvegs í íslensku þjóðfélagi hafa verið að minnka, ekki vegna þess að umfangið hafi verið að minnka, heldur vegna þess að aðrar atvinnugreinar hafa verið að sækja í sig veðrið. Kakan er að stækka. Það eru fleiri egg í körfunni hjá þjóðinni. Ferðaþjónustan hefur verið á mikilli siglingu. Stóriðjan hefur verið að eflast til muna. Fjarskipta- og hátæknifyrirtæki sækja í sig veðrið og fjármálafyrirtækin eru orðin að öflugum alþjóðlegum fyrirtækjum. Ferðaþjónustan er sú grein atvinnulífsins sem hefur tekið hvað mest stökk fram á við. Vöxtur ferðaþjónustunnar er ævintýri líkastur, ekki síst þegar litið er til þess að ferðalög hafa dregist saman í heiminum eftir hryðjuverkaárásirnar 11. september 2001. Okkur hefur tekist með samstilltu átaki stjórnvalda og atvinnugreinarinnar að standa þannig að landkynningu og markaðsmálum ferðaþjónustunnar að hún hefur eflst til muna og fátt bendir til annars en að sóknarfæri ferðaþjónustunnar á komandi árum eigi enn eftir að aukast. Straumur ferðamanna til landsins vex óðfluga og samhliða hafa íslenskir flugrekendur blásið til mikillar sóknar í starfsemi sinni á erlendum vettvangi. Uppbygging öflugra fjarskiptafyrirtækja er ein mesta byggðaaðgerð fyrr og síðar vegna upplýsingasamfélagsins. Fjarskiptin skapa mikla möguleika til viðskipta og fjarnáms og jafna til muna aðstöðu þeirra sem búa í dreifbýlinu miðað við þá sem búa í þéttbýlinu. Á yfirstandandi þingi hefur verið til umfjöllunar þingsályktunartillaga um stefnu stjórnvalda í fjarskiptamálum og frumvarp til breytinga á lögum um fjarskipti. Hvað gagnrýni á nótum persónuverndar varðar er því til að svara að tæknibylting undanfarandi ára á sviði fjarskipta hefur því miður haft ákveðnar skuggahliðar í för með sér. Nýjar leiðir hafa opnast til glæpsamlegrar iðju í skjóli nafnleyndar og fjarskiptatæknin er meðal annars nýtt til eiturlyfjasölu og dreifingar barnakláms. Það er óhjákvæmilegt að stöðugt öflugri tækni sem m.a. býður upp á misnotkun af þessu tagi kalli á öflugri eftirlitsúrræði. Fjarskiptalögin taka engu að síður fullt tillit til persónuverndarsjónarmiða og eðlilegrar milligöngu dómstóla þegar til rannsóknarmála kemur annars vegar. Við Íslendingar ætlum okkur að vera í fremstu röð þeirra þjóða sem veita öfluga fjarskiptaþjónustu og nýta upplýsingatæknina til framfara og framþróunar í atvinnulífinu. Öflug fjarskipti um allt land er auk þess liður í þeim ásetningi ríkisstjórnarinnar að efla byggðirnar og auðvelda nýtingu auðlinda okkar til lands og til sjávar. Fjarskiptaáætlun leggur grunninn að enn frekari sókn okkar í fjarskiptamálum. Með markmiðum fjarskiptaáætlunar munum við Íslendingar skipa okkur í fremstu röð þjóða sem nýta sér upplýsingatæknina og sömuleiðis munum við með stórbættum háhraðatengingum um landið allt, þéttingu GSM-þjónustu og uppbyggingu stafrænna sjónvarpssendinga ásamt fleiru, skipa okkur í fremstu röð þjóða hvað fjarskiptaþjónustu varðar. Það munum við gera samhliða sölu Símans. Góðar samgöngur eru mikilvægar fyrir alla landsmenn og eru mikilvægur þáttur í að efla Ísland sem áfangastað ferðamanna. Með þeirri samgönguáætlun sem hér er til lokaafgreiðslu á þinginu er lögð áhersla á að bættar samgöngur nýtist sem flestum. Við verðum að hafa það í huga hvers vegna við byggjum upp vegakerfið. Fyrst og fremst er það vegna þess að við verðum að tryggja flutning í þágu auðlindanýtingar, hvort sem er vegna sjávarafurða, stóriðju, ferðaþjónustu eða til þess að tryggja ferðir einstaklinga til og frá vinnu í þéttbýlinu, jafnframt sem í dreifbýlinu. Í þessu samhengi verðum við jafnframt að muna að allar endurbætur á vegakerfinu eru í þágu umferðaröryggis hjá okkur. Það er skylda stjórnmálamanna að horfa til langrar framtíðar. Það er líka skylda stjórnmálamanna að standa við gefin fyrirheit. Það er útilokað í mínum huga að bjóða út verk á borð við Sundabraut sem borgaryfirvöld eiga enn eftir að ákveða hvar eigi að liggja. Það er líka útilokað í mínum huga að svíkja þau loforð sem stjórnvöld hafa fyrir löngu gefið um gerð Héðinsfjarðarganga og er ég sannfærður um að bæði arðsemi þeirra og mikilvægi þeirra fyrir atvinnulífið og ferðaþjónustuna birtist þegar til lengri tíma er litið. Við heyrum af og fylgjumst með fréttum af góðri afkomu fyrirtækja sem nýta það öfluga umhverfi frjálsra viðskipta sem hér hefur verið mótað. Jafnframt heyrum við af vaxandi kröfum um menntun starfsmanna sem eru í samkeppni alþjóðlegs viðskiptaumhverfis. Það er því óhjákvæmilegt að nýta bættan hag okkar til að efla menntastofnanir. Það er fjárfesting í bjartri framtíð okkar unga fólks. Við megum ekki vera hrædd við að sækja fjármuni inn í menntakerfið með varfærnum skólagjöldum eða aðkomu fyrirtækja eða hagsmunaaðila. Skólagjöld vegna framhaldsnáms þurfa ekki að vinna gegn jafnrétti til náms. Við verðum að leita þeirra leiða sem færar eru til þess að setja íslenska háskóla í fremstu röð. Með eflingu stóriðju, bættum og hagkvæmari samgöngum, vaxandi ferðaþjónustu, nýrri starfsemi á sviði viðskipta og bankastarfsemi höfum við verið að byggja nýjar öflugar undirstöður undir velferðarkerfið. Við erum fámenn þjóð í landi mikilla tækifæra. Við hljótum því að leita allra leiða til þess að skapa öllum vinnandi höndum störf við hæfi. Íslenskt samfélag þarf á öllu sínu atgervi að halda. Það er sameiginlegt verkefni okkar allra að standa þannig að málum að það afl sem í hverjum einstaklingi býr sé nýtt af fremsta megni. Menntun unga fólksins og tækifæri þeirra sem komnir eru á vinnumarkaðinn til símenntunar er ekki síður mikilvægt. Í okkur öllum býr þörf fyrir lífsgæði þar sem færni okkar til verðmætaskapandi vinnu er einn af lykilþáttum. Jafnframt því að tryggja öryggisnet samfélagsins fyrir þá sem höllum fæti standa, verðum við að búa við vinnuhvetjandi umhverfi þar sem hæfileikar hvers og eins fá notið sín. Ágætu áheyrendur. Með stöðugleika í efnahagsmálum, sátt á vinnumarkaði og góðri umgjörð um íslenskt atvinnulíf tryggjum við undirstöður velferðarsamfélags í fremstu röð. Sóknarfærin eru fjölmörg og það er sameiginlegt verkefni stjórnvalda, atvinnulífs og landsmanna allra að nýta þau til fulls. - Góðar stundir og gleðilegt sumar.

Góðir Íslendingar. Nú minnast menn þess að 60 ár eru liðin frá lokum heimsstyrjaldarinnar síðari, mesta hildarleiks mannkynssögunnar, styrjaldar sem háð var um alla jarðarkringluna og leiddi til tortímingar og dauða 60 milljóna manna. Hrikalegir glæpir gegn mannkyni voru framdir í stríðinu og aðdraganda þess og mega útrýmingarbúðir nasista á gyðingum aldrei falla í gleymskunnar dá, né kjarnorkuárásirnar á japönsku borgirnar Nagasaki og Hiroshima sem deyddu í einu vetfangi á annað hundrað þúsund saklauss fólks og hafa allar götur síðan leitt til hægfara dauða og örkumla hundruð þúsunda manna, allt fram á þennan dag. Þessu megum við aldrei gleyma. Við megum ekki heldur gleyma því að sigurvegarar í stríði eru aldrei látnir svara til saka fyrir glæpi og ódæðisverk. Það gera aðeins þeir sem bíða lægri hlut. Áður en nasistar töpuðu stríðinu höfðu glæpir þeirra fágað og fagmannlegt yfirbragð. Fjöldamorðin voru skipulögð af verkfræðingum og vísindamönnum á hvítum sloppum, mönnum sem fóru heim til sín á kvöldin, kysstu börnin sín og hlustuðu á skemmtiþátt í útvarpinu. Morguninn eftir fínstilltu þeir gasofnana. Síðan fengu þeir medalíu, buxurnar stífpressaðar, skórnir gljáandi. Sama gilti um sérfræðingana sem skipulögðu notkun Agent Orange-eitursins í Víetnam. Sú framkvæmd gekk út á að eyðileggja allan gróður á stórum svæðum svo andstæðingurinn gæti ekki leynst í laufguðum trjágróðri. Tæknin byggð á þekkingu og fagmennsku. Einnig þar voru hönnuðirnir heiðraðir. Enn þá fæðast vansköpuð börn á þessum svæðum. Það er ekki að undra að Bandaríkjamenn vilji vera undanþegnir lögsögu nýstofnaðs stríðsglæpadómstóls. Hann má ná til annarra, ekki okkar, segja þeir. En það á að gera sömu kröfur til mannréttinda hver sem í hlut á, hvenær sem er og hvernig sem hagsmunatengslin liggja. Það á að gera sömu kröfur til kínverskra stjórnvalda nú og áður en landið var opnað vestrænum fjárfestum. Mannréttindabrot eru framin í Kína engu síður nú en fyrir 20 árum þegar landið var enn lokað. Nú sjá vestræn iðnríki og auðhringar hins vegar í gegnum fingur sér eftir að þau fengu þessa stærstu þrælakistu heimsins til ráðstöfunar. Reynslan sýnir að ef ríki makka rétt gagnvart sigurvegurum heimsins þá komast þau upp með misferli og mannréttindabrot. Íslandi var skipað í hóp svokallaðra viljugra þjóða til stuðnings innrás Bandaríkjamanna í Írak. Í þeim eru mörg ríki sem óumdeilanlega eru mannréttindabrjótar, mannréttindabrjótar sem utanríkisráðherra vísaði til sem samherja í baráttu fyrir frelsi í umræðu um utanríkismál á Alþingi fyrir fáeinum dögum. Og minnumst þess og gleymum því aldrei að ofbeldið í Írak, handahófskennd fjöldamorð undir handarjaðri innrásarherjanna í Falluja og víðar, pyntingar í fangelsum, allt þetta, allur þessi tortúr er skipulagður á yfirvegaðan og kaldrifjaðan hátt af mönnum á pússuðum skóm og með medalíu í barminum. Ferill ríkisstjórna Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks í utanríkismálum er dapurlegur. Ekki aðeins vorum við hengd aftan í tagl herveldanna í Íraksinnrásinni og íslenska þjóðin þannig gerð meðsek í stríðsglæpum. Núverandi forsætisráðherra og fyrrverandi utanríkisráðherra, Halldór Ásgrímsson, neitaði að styðja ályktun á vettvangi Sameinuðu þjóðanna um að kynþáttamúrinn illræmdi í Palestínu færi fyrir alþjóðadómstól. Ekki að múrinn yrði rifinn, nei, að hann færi fyrir dómstól. Tillagan var samþykkt en án stuðnings Íslands. Ég ítreka: Við eigum að styðja mannréttindi hvenær sem er og hvar sem er og í Palestínu ber okkur skylda til þess. Við eigum að taka undir nú þegar Íran og Norður-Kórea eru gagnrýnd fyrir að brjóta skuldbindingar sem þessi ríki hafa undirgengist í samningum um að koma sér ekki upp kjarnorkuvopnum en við eigum líka að láta í ljós gagnrýni þegar Bandaríkjastjórn segir sig frá samningum sem hún gerði um bann við vígbúnaði í himingeimnum og stóreykur nú vígbúnað sinn. Já, við eigum að styðja mannréttindi og afvopnun alltaf og undir öllum kringumstæðum, hver sem á í hlut. Værum við fulltrúar slíkra sjónarmiða og slíkrar afstöðu væri sómi að því að eiga sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Ég tel hins vegar að við gætum látið meira og betra af okkur leiða með öðrum hætti en að kaupa sæti í þessu ráði. Menn hafa talað um að kostnaður við að fá sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna og sinna því verkefni gæti numið á bilinu 600–1.000 millj. kr. Ef við tækjum þetta fjármagn og verðum því í rannsóknir á hafsbotninum, svo dæmi um verðugt verkefni sé tekið, verkefni sem nú er unnið að á vegum Sameinuðu þjóðanna, þá gerðum við tvennt í senn, létum gott af okkur leiða í alþjóðasamstarfi og efldum jafnframt rannsóknir hér á landi. Margt jákvætt er að gerast í íslensku atvinnulífi. Frumkvöðlar á ýmsum sviðum eru að hasla sér völl og þegar á heildina er litið fer kaupmáttur vaxandi. Það væri ástæða til almennrar ánægju með þessa þróun ef ekki væru ýmis hættuteikn á lofti. Hraðvaxandi erlendar skuldir, flæði vinnuafls til landsins á kjörum undir því sem tíðkast og vaxandi misskipting í þjóðfélaginu. Að sumu leyti minnir þessi tími á Thatcher-tímann í Bretlandi þegar hægri vindar byrjuðu að blása þar í landi, naprir vindar sem enn blása úr sömu átt en núna kenndir við Tony nokkurn Blair. Á þeim tíma var mikið umrót, einkavæðing og spilling. Ekki treysti ég mér til að dæma um það hvort spillingin er meiri eða minni hjá þeim Davíð, Halldóri og Valgerði en hjá Thatcher. Þó minnist ég þess ekki að Thatcher léti búa til sérhannaðar söluformúlur svo tilteknir aðilar gætu eignast ríkisfyrirtækin. Annað sem einkenndi Thatcher-árin í Bretlandi var skortur á sjálfsgagnrýni, botnlaus sjálfsupphafning, vissa um að ríkisstjórnin væri ætíð að gera rétt og stöðugt var hún að mæra sjálfa sig og fagna, jafnvel þótt tilefnin væru í besta falli vafasöm. Ég hef að vísu ekki heyrt þá Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson beinlínis hæla sér af því að Íslendingar skuli verða orðnir ein skuldugasta þjóð heimsins. Hitt er greinilegt að þeir koma ekki auga á þær hættur að byggja velsæld á sívaxandi skuldum. Viðskiptahallinn hefur verið að aukast jafnt og þétt á undaförnum árum og stefnir í 10% á þessu ári, nokkuð sem ekki gengur til eilífðarnóns. Það segir sig sjálft og einnig hitt að það hljóta að teljast alvarleg tíðindi að Íslendingar skulda núna 252% af vergri landsframleiðslu en skulduðu 54,5% árið 1990. Ekki veit ég hvort menn gera sér almennt grein fyrir því að hver einasta króna sem nú er framkvæmt fyrir við Kárahnjúka er tekin að láni á ábyrgð þjóðarinnar og mikil áhöld um að fjárfestingin komi til með að skila sér, jafnvel aðeins bókhaldslegum gróða, þjóðhagslega kemur dæmið síðan miklu verr út. Það sem meira er, stóriðjustefnan er beinlínis þrándur í götu fjölbreytni í atvinnulífi. Það er nefnilega að sannast sem spáð var að gengi krónunnar, vextir og svigrúm til athafna á öðrum sviðum efnahagsstarfseminnar er takmarkaðra vegna framkvæmda og fjárfestinga í tengslum við stóriðju. Það er ekki bæði sleppt og haldið, bæði einsleit stóriðjan og fjölbreytni í atvinnulífi. Menn standa frammi fyrir vali. Það er gott að vera glaður og fagna eins og ríkisstjórnin gerir með reglulegu millibili í hástemmdum skálaræðum en ógagnrýnin sjálfsánægja kann aldrei góðri lukku að stýra. Síðast þegar ríkisstjórnin kom saman til að fagna og lýsa yfir ánægju með sjálfa sig, í ráðherrabústaðnum að þessu sinni, var að venju sagt að allt væri í lukkunnar velstandi. En vandinn við fólk sem er í stöðugum partíum er sá að það glatar hæfileikanum til að skoða umhverfi sitt af raunsæi. Það hættir að sjá hlutina í fókus. Til dæmis er augljóst að ríkisstjórnin er orðin ófær um að sjá misskiptinguna á Íslandi. Henni er farið líkt og Landsbankamönnum sem segja í auglýsingum að aðeins einn geti komið í veg fyrir að þú eyðir í sparnað, það sért þú sjálfur. En er það svo? Leggur almennur launamaður, öryrki á strípuðum bótum, ekki til hliðar eða fjárfestir ekki í hlutabréfum vegna þess að hann er áhugalaus um að spara? Eða getur verið og er það ekki öllu líklegra að atvinnulaus maður með 91.426 kr. á mánuði eyði ekki í sparnað, eins og það er kallað, einfaldlega vegna þess að hann er ekki aflögufær? Getur ekki einmitt verið að það sé hreinlega röng staðhæfing hjá auglýsingadeild Landsbankans að einstaklingurinn geti alltaf sjálfum sér um kennt ef hann ekki sparar? Og er það kannski allt öðru fólki um að kenna og að það sitji hér við gluggaröðina, hæstv. ríkisstjórn Halldórs Ásgrímssonar, sem ákvarðar bætur almannatrygginga og upphæð atvinnuleysisbóta með dyggilegri aðstoð stjórnarmeirihlutans í þessum sal? Hæstv. forseti. Ég hef oft leyft mér að tala í stikkorðum þegar allir vita við hvað er átt. Þegar ég t.d. nefni Mannréttindaskrifstofu Íslands eða Samkeppnisstofnun hugsa menn ekki bara um hefndaraðgerðirnar gegn þessum stofnunum heldur einnig til allra þeirra sem á undanförnum árum hafa verið látnir gjalda faglegra vinnubragða og sjálfstæðrar hugsunar þegar sú hugsun hefur stangast á við vilja þeirra sem ráða. Sá sem ekki þolir gagnrýni, gerir lítið úr henni eða valtar yfir hana, sá aðili er ekki sterkur. Sá sýnir hins vegar styrk sem þorir að bakka, sem þorir að hlusta á önnur sjónarmið, máta sín eigin viðhorf við hugmyndir annarra. Það ber ekki vott um veikleika að menntamálaráðherra skyldi draga frumvarp sitt um Ríkisútvarpið til baka. Það bæri þvert á móti vott um styrk ef nú yrði leitað sátta um lausn sem allir gætu sætt sig við. Ef þannig yrði unnið í landstjórninni að leitað yrði leiða í breiðri samstöðu að gera samfélagið betra, að útrýma misrétti og ef sú hugsun yrði ofan á að vilja byggja samfélagið upp í fjölbreytni í stað einsleitni, þá erum við með. Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur sýnt að hún er óhrædd að taka slaginn á móti misrétti, stóriðjustefnu og náttúruspjöllum. En það höfum við líka sýnt í verki að alltaf má reiða sig á okkur þegar unnið er að jöfnuði og jafnrétti, náttúruvernd og fjölbreytni í atvinnulífi. Í þessum anda hefur Vinstri hreyfingin – grænt framboð starfað á því þingi sem nú er að ljúka og í þessum anda munum við starfa á komandi mánuðum og missirum. Það er þörf á nýrri hugsun, nýrri stefnu, nýrri pólitík við landstjórnina á Íslandi. Það er löngu kominn tími til að breyta. Vinstri hreyfingin – grænt framboð býður fram krafta sína. - Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir Íslendingar. Já, við minnumst friðar í Evrópu fyrir 60 árum. Við eigum Winston Churchill margt að þakka. Hann sagði við þjóð sína fyrir 65 árum: Ég á eitt að gefa ykkur; blóð, svita og tár, að rísa gegn ofbeldismönnum og berjast fyrir friði. Ég tók eftir því að hv. þm. Ögmundur Jónasson minntist aldrei í ræðu sinni á nafnið Stalín, sem var stórt á þessum tíma og olli miklum skaða í veröldinni. En það var þungur niður í þessari ræðu Ögmundar Jónassonar. Er allt svona svart og erfitt eins og hann lýsti? Verkefni núverandi stjórnarflokka í tíu ár hafa verið sókn til bættra lífskjara. Eða gengur hér allt á afturfótunum hjá fólki og fyrirtækjum? Ég spyr. Stjórnarandstaðan fer oft offari í andstöðu sinni. Munið þið eftir einhverju sem þeir hafa stutt í stærstu framfaraverkefnum síðustu ára? Vinstri grænir eru gott fólk, vel að sér en berjast gegn hagfræði vestrænna þjóða. Hreint út sagt, þeir tala oft eins og álfar út úr hól. Ég held að þeir geri þetta að gamni sínu, þeir meina þetta ekki allt saman sem þeir eru að segja. Í morgun bárust fréttir erlendis frá um að Alþjóðabankinn hefði sett Ísland í fyrsta sæti þjóða fyrir stöðugleika. Ísland er á toppi fimm sæta fyrir góð lífskjör. Við framsóknarmenn komum inn í ríkisstjórn í kreppu fyrir tíu árum, hétum í raun því einu að hjól atvinnulífsins færu á fulla ferð. Það er talið að Ísland sé eitt framsæknasta land í Evrópu í dag, mikill hagvöxtur og svo langt sem horft er til næstu ára er bjart yfir Íslandi. Þjóðarkakan í eldhúsi ríkisstjórnarinnar hefur á tíu árum vaxið úr 460 milljörðum í 970 milljarða. Kaupmáttur heimilanna hefur vaxið um 55%. Þetta sjáum við auðvitað í framgangi fyrirtækjanna, byggingu íbúðarhúsanna, sumarhúsanna og ferðalögum Íslendinga. Þúsundir Íslendinga hafa flust heim erlendis frá á þessu tímabili vegna nýrra tækifæra og hærri launa. Atvinnuleysi hér er það minnsta í Evrópu og við höfum þurft á miklu erlendu vinnuafli að halda vegna þess að það er kraftur í atvinnulífinu. Forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, setur oft fram í skýru máli stöðuna. Hann sá glöggt að þróunin hér hefur gagnast þjóðinni. Hann sagði nú á dögunum í London, með leyfi forseta: „Ísland hefur sýnt hvernig lítið ríki getur brugðist við hnattvæðingunni með skipulögðum og árangursríkum hætti hvað efnahagslífið varðar.“ Auðvitað er lýðveldistíminn allur sigurganga þjóðarinnar. Við þurfum ekki að deila um það að Ísland er land tækifæranna í dag. Það þýðir ekki að allt sé eins og það á að vera en hin sterka staða gefur okkur afl til að bæta lífskjör allra. Hugsið ykkur það, Íslendingar, að stjórnarandstaðan barðist með kjafti og klóm fyrir jólin gegn því að skattar yrðu lækkaðir á launafólki. Tekjuskattur og útsvar var komið upp í 45%–47% af launum og vegna þess að fyrirtækin ganga vel og skila miklu getur ríkið látið launamanninn hafa verulegar viðbótartekjur og farið með tekjuskatt í tæp 22% árið 2007, var hæstur 33%. Ætli skattalækkunin komi sér ekki best fyrir meðaltekju- og láglaunafólk? Barnafólk fær auknar barnabætur og kjör aldraðra og öryrkja hafa verið bætt og eru í sífelldri endurskoðun. Eignarskattur af íbúðum einstaklinga heyrir sögunni til. Miklar kjarabætur fyrir eldri borgara í skuldlausum húsum. Sala ríkisfyrirtækja hefur sætt gagnrýni. Nú er það ljóst að vegna EES urðu stjórnvöld á Íslandi að selja ríkisfyrirtæki á samkeppnismarkaði. Ríkisbankarnir voru seldir og þá eiga núna þúsundir hluthafa. Miklar breytingar hafa orðið á peningamarkaði launafólki til góðs. Vextir hafa loksins lækkað, lánin á löngum tíma, starfsfólki fjölgar og mikil útrás bankakerfisins og fyrirtækjanna. KB-banki og Landsbanki Íslands ásamt Íslandsbanka hafa margfaldað verðgildi sitt. Nú er KB-banki sjöundi stærsti banki Norðurlanda. Stjórnarandstaðan reynir að gera þessi fyrirtæki tortryggileg þrátt fyrir uppgang þeirra. Góðir landsmenn. Öllum uppgangi fylgja vaxtarverkir. Það ber talsvert á óbilgirni og græðgi í atvinnulífinu og í hinum stóru fyrirtækjum. Minnumst þess að ekkert hlutabréf er meira virði en góður starfsmaður sem helgað hefur fyrirtæki krafta sína. Því skal starfsmaðurinn virtur vel. Hógværð er mikilvæg. Margir athafnamenn síðustu aldar voru menn fólksins. Þeir vissu ekki eða varðaði ekki um hvort þeir voru ríkir eða fátækir, þeir voru að þjóna fólkinu í landinu eða byggðinni sinni, fyrirtækið og samfélagið var þeim allt. Þann eiginleika skulum við varðveita hér og taka upp á nýjan leik. Landsbyggðin hefur á ný sótt fram. Víða um landið er kraftur, en vissulega þarf að taka málefni veikari byggðarlaga föstum tökum. Ég hef fundið það vel í íslenskum landbúnaði að menntun og rannsóknir skipta miklu. Landbúnaðarháskóli Íslands mun efla bændur og atvinnuveginn til sóknar. Kennsla í Hólaskóla hefur t.d. lagt grunn að hrossabúgörðum og hestamennsku sem atvinnuvegi. Það eru að verða straumhvörf hvað þróun sveitanna varðar. Nýjar búgreinar eflast af krafti. Landið er eftirsótt og bóndinn vinnur starf sitt í sátt við land og þjóð. Bændur horfa nú eins og flestir aðrir bjartari augum fram á veginn. Ég er sannfærður um að ekkert er landsbyggðinni jafnmikilvægt til sóknar og menntun í heimabyggð. Háskólastigið þarf að vera til staðar í öllum héruðum landsins. Það á ekki að vera bara eitt þekkingarþorp í Vatnsmýrinni í Reykjavík. Ísland á að byggjast upp sem þekkingarsamfélag því í gegnum slíkt skóla- og rannsóknarsamfélag liggja tækifæri morgundagsins. Góðir Íslendingar. Undanfarin missiri hefur Framsóknarflokkurinn og forusta hans legið undir meiri gagnrýni en oft áður, ég vil segja árásum í blaðaskrifum og í þinginu. Allir þurfa gagnrýni og aðhald. Þess þurfum við líka. Við erum auðvitað mannleg og gerum okkar mistök. Nú finnst mér aðalvopn andstæðinganna vera undirferli, sögusagnir og hálfsannleikur, búa til ljóta mynd af annars ágætu fólki. Hinn nýi stíll í pólitískri umræðu er sá að kasta fýlubombu í andlit andstæðingsins og sverta hann persónulega. Þetta er ljótur stíll í pólitík. Framsóknarmenn hafa orðið fyrir árásum slíkra manna áður. Gerð var smánarleg atlaga að Ólafi heitnum Jóhannessyni fyrir 30 árum. Sú atlaga bar vott um ódrenglyndi og hitti þá fyrir sem að henni stóðu. Framsóknarflokkurinn hefur staðið í eldlínu stjórnmálanna allt frá stofnun. Hann hefur hvorki skipt um nafn eða kennitölu. Framsóknarflokkurinn á sér skýra framtíðarsýn. Hann er félagshyggjuflokkur. Grundvöllur samhjálpar er öflugt atvinnulíf sem skilar arði. Í kreppu er gengið á öll útgjöld ríkisins til samhjálpar. Á 10 árum hafa framlög til heilbrigðismála aukist úr 46 milljörðum í 123 milljarða. Þar hefur ekki verið niðurskurði fyrir að fara. Ég vil því að lokum biðja landsmenn að ræða næstu daga í eldhúsi sínu þann uppgang og þau mörgu tækifæri sem nú blasa við unga fólkinu og íslenskri þjóð. Ég heiti einnig á ykkur og spyr í einlægni hvort þið teljið virkilega að þeir sem harðast knýja á dyrnar og krefjast valda sé betur treystandi en Framsóknarflokknum til að skila íslenskri þjóð fram á veginn. Góðir Íslendingar. Fjalladrottning móðir mín, mér svo kær og hjartabundin. Nú klæðist landið okkar grænum skrúða. Sólin skín úti og inni. Njótið þess að ferðast og eiga frí með ástvinum ykkar um landið okkar. - Góðar stundir.

Gott kvöld, góðir landsmenn. Ríkisstjórnin sem nú situr að völdum hefur setið í tíu ár og ekki kom á óvart að hún hélt veislu sjálfri sér til dýrðar. Á síðastliðnum tíu árum hefur margt breyst, sumt til batnaðar og annað til hins verra. Það hefur verið siður ríkisstjórnarinnar að þakka sér allar framfarir í þjóðfélaginu síðastliðinn áratug en kenna utanaðkomandi um allt sem miður fer. Hinum ólíklegustu aðilum hefur verið kennt um, m.a. Seðlabankanum um gengisþróun og fjölmiðlum um slæmar fréttir. Þessi einfaldi og barnalegi veruleiki sem ríkisstjórnin hefur dregið upp stenst ekki nánari skoðun. Margt af því sem hefur áunnist er vegna tæknibreytinga og alþjóðlegra skuldbindinga sem Ísland hefur undirgengist, svo sem samningsins um Evrópska efnahagssvæðið sem hefur haft víðtæk áhrif um allt samfélagið. Öll merki eru um að ríkisstjórnin sé mikill dragbítur á framförum í landinu og þá sérstaklega lýðræðislegri gagnrýninni umræðu. Þetta sást berlega í fjölmiðlamálinu, ráðningu á fréttastjóra RÚV og frumvarpi um Ríkisútvarpið. Ríkisstjórnarflokkarnir voru gerðir afturreka með öll þessi mál enda gerðu þeir sig seka um að hafa bein áhrif á umfjöllun fjölmiðla. Eitt meginviðfangsefni allra stjórnmálaflokka sem kenna sig við lýðræði væri að opna bókhald sitt en það tíðkast í öllum þroskuðum lýðræðisríkjum. Bókhald okkar í Frjálslynda flokknum hefur frá upphafi verið opið og höfum við haldið uppi harðri gagnrýni á það hvernig þrír stærstu stjórnmálaflokkar landsins hafa pukrast með fjármál sín. Framsóknarflokkurinn hefur reynt að drepa umræðunni á dreif með því að láta í það skína að málið snúist um persónuleg fjármál þingmanna en það er af og frá. Umræðan snýst um það m.a. hver greiddi rándýra kosningabaráttu Framsóknarflokksins sem hlaut markaðsverðlaun. Var það S-hópur Framsóknarflokksins sem tengist forsætisráðherra með beinum hætti? Vel að merkja, umræddur S-hópur fékk að kaupa Búnaðarbankann með árs greiðslufresti og milljóna dollara afslætti. Þetta er beint úr skýrslu Ríkisendurskoðunar en ekki nein fýlubomba landbúnaðarráðherra. Það eru margar fleiri ráðstafanir einkavæðingarnefndar sem nauðsynlegt er að rannsaka og mun Frjálslyndi flokkurinn láta verða sitt fyrsta verk þegar hann kemst til áhrifa að rannsaka til hlítar störf nefndarinnar. Framsóknar- og Sjálfstæðisflokkur virðast eiga harma að hefna gagnvart Samkeppnisstofnun en til stendur að leggja stofnunina niður. Svo virðist sem hún hafi höggvið of nærri stjórnarflokkunum þegar hún hóf rannsókn á olíusamráðssvindli olíufélaganna en alkunna er að Shell hefur verið nátengt Sjálfstæðisflokknum og Olíufélagið Framsóknarflokknum. Að vísu verður búin til ný stofnun með veikari samkeppnislög og sérstaka pólitískt skipaða stjórn. Að öllum líkindum er tilgangurinn að koma í veg fyrir að rannsakað verði of nálægt hreiðrum Framsóknar- og Sjálfstæðisflokksins. Frjálslyndi flokkurinn hefur ítrekað gagnrýnt aukinn ójöfnuð í þjóðfélaginu á sama tíma og hið opinbera blæs út. Fjármálaráðuneytið hefur staðfest að hlutur hins opinbera af þjóðarkökunni hafi vaxið stöðugt og fer nú helmingur hennar í hið opinbera. Þetta er athyglisverð staðreynd í ljósi þess að ójöfnuður í samfélaginu hefur vaxið og sömuleiðis hefur skattbyrðin vaxið á kostnað lægri launa. Sjálfstæðisflokkurinn hefur með útgjaldafíkn sinni þanið út báknið á kostnað þeirra sem hafa lægri laun og létt af þeim efnameiri sem eru ofan á í samfélaginu. Á dögunum beindi ég fyrirspurn til fjármálaráðuneytisins um hvernig ójöfnuðurinn í þjóðfélaginu mundi aukast þegar skattstefna ríkisstjórnarinnar yrði að fullu komin til framkvæmda. Ætla mætti að reiknimaskínur ráðuneytisins réðu við dæmið en þær reikna hagvöxt mörg ár og áratugi fram í tímann. Nei, skyndilega stöðvuðust allar reiknimaskínur ráðuneytisins og engin svör fást frá fjármálaráðuneytinu. Það finnst mér með ólíkindum og sýnir að þetta er viðkvæmur blettur sem stjórnarflokkarnir vilja leyna. Allir landsmenn ættu að sjá að víða er breytinga þörf. Það þarf að breyta starfsháttum á Alþingi. Þinginu verður að öllum líkindum slitið á morgun og kemur ekki saman aftur fyrr en eftir tæpa fimm mánuði, þ.e. 1. október næstkomandi. Allir ættu að sjá að það er ekkert vit í þessum vinnubrögðum enda er verið að setja hér lög og reglur fyrir þjóðfélagið á handahlaupum. Þingmaður stjórnarliðsins hefur látið hafa eftir sér að hann hafi verið á sífelldum hlaupum í nefndarstarfi þingsins þar sem hann hafi verið á mörgum fundum samtímis. Ég veit ekki hverju slík störf skila. Sömuleiðis hefur þinginu verið stjórnað af miklu offorsi af þingforseta eins og alþjóð veit. Virðulegur forseti hefur meinað þeim sem hér stendur í ræðustól að spyrja spurninga sem varða málefni sem fólkið í landinu fýsir mjög að fá upplýsingar um, svo sem um það hve margir flokksgæðingar hafa verið bundnir á sendiherrabásinn í hesthúsi utanríkisþjónustunnar sem fer sístækkandi, og jafnframt undir hvaða flokka gæðingarnir heyra. Auðvitað er gríðarlegur vöxtur utanríkisþjónustunnar feimnismál fyrir stjórnvöld enda hafa fjárframlög til utanríkisþjónustunnar vaxið verulega. Nú er varið til hennar 2.300 millj. kr. meira árlega á föstu verðlagi en á árinu 1998 og sendiherrum hefur fjölgað um tugi. Nú í vor þóttist forsætisráðherra ætla að taka á því siðleysi að fyrrum ráðherrar gömlu stjórnmálaflokkanna þiggi eftirlaun þrátt fyrir að vera á afar góðum launum sem sendiherrar. Þetta siðleysi viðgengst enn og mun eflaust verða þar til núverandi forsætisráðherra fer frá. Þessi gæska við gæðinga ríkisstjórnarinnar er sérstaklega áhugaverð fyrir þær stéttir sem hafa verið sakaðar um að setja þjóðfélagið á annan endann, svo sem kennara landsins, ef farið yrði að kröfum þeirra. Starfsháttum Alþingis verður ekki breytt af núverandi stjórnarflokkum, Framsóknar- og Sjálfstæðisflokki, og þess vegna þarf m.a. að koma þessum flokkum frá völdum. Einhverjir hafa eflaust bundið vonir við hina ungu þingmenn stjórnarflokkanna en þeir hafa sannað með verkum sínum að löng og ströng tamning hefur gert þá að viljalausum burðarklárum. Það þarf að breyta viðhorfum stjórnvalda til umhverfismála. Það er deginum ljósara. Fyrstu ræðu mína á þessu þingi hóf ég á því að óska nýjum umhverfisráðherra velfarnaðar og lýsa yfir í einlægni að ég vænti þess að hún skilaði góðu starfi. Ég hef því miður orðið fyrir miklum vonbrigðum með störf hennar. Það er eins og umhverfisráðherrann telji það miklu fremur hlutverk sitt að draga taum annarra ráðherra en umhverfisins. Þetta kom berlega í ljós þegar ráðherra lýsti því yfir að henni litist afskaplega vel á að dísilolía, sem er umhverfisvænni en bensín, yrði dýrari en bensín og taldi það samt sem áður mikla hvatningu fyrir bíleigendur að skipta yfir á dísilbíl. Þetta skilur enginn. Í fyrradag hélt ráðherrann áfram á sömu braut og skammaði eina af höfuðstofnunum sínum fyrir að standa vörð um umhverfið og gefa faglega umsögn um arfavitlaust frumvarp hæstv. iðnaðarráðherra, Valgerðar Sverrisdóttur, til vatnalaga. Umhverfismál eiga betur skilið en þetta. Ég tel að flestir geti verið sammála um það. Eitt helsta baráttumál Frjálslynda flokksins er og verður breytt fiskveiðistjórn. Það er ekki eingöngu vegna þess að við höfum áhuga á útveginum. Nei, miklu frekar vegna þess að um er að ræða stærsta byggðamálið og er að auki réttlætismál. Að lokum í kvöld vil ég nota tækifærið og þakka hinum stjórnarandstöðuflokkunum, Samfylkingunni og Vinstri grænum, fyrir mjög gott samstarf á liðnum vetri og vonast ég til að áframhald megi verða á en eingöngu með þeim hætti losnum við við þessa gamaldags kvótaflokka til sjávar og sveita.

Herra forseti. Góðir landsmenn. Það eru þreyttir og lúnir ráðherrar sem við horfum á hér í dag. Það dylst engum. Ríkisstjórnin er afundin og úrill. Flokkarnir reka sífellt hornin hvor í annan og ekkert eimir eftir af jákvæðu yfirbragði sambúðaráranna en hún hangir saman á valdinu, ríkisstjórnin, eins og drukknandi maður á bjarghring. Neistinn sem einkenndi fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar er löngu slokknaður. Þá fóru jafnaðarmenn fyrir breytingum á efnahags- og viðskiptalífi og EES-samningnum sem skilaði okkur nútímalegu viðskiptaumhverfi, ómetanlegum möguleikum og stöðugleika. Ný tækifæri og áður óþekkt starfsskilyrði voru leyst úr læðingi og atvinnulífið fékk kraftmikla vítamínsprautu. Frelsi til athafna hér heima leiddi síðan til útrásar og fyrirtækjareksturs í mörgum löndum Evrópu. Búið er að kasta fyrir róða því víðtæka samráði við verkalýðshreyfinguna sem fól í sér þjóðarsáttarsamningana árið 1990 og kjarasamningana á 10. áratugnum sem höfðu að markmiði að viðhalda stöðugleika. Þá samdi verkalýðshreyfingin um hagstjórnina, um aðgerðir í velferðarmálum og opinberar framkvæmdir til að halda uppi atvinnustiginu þó að það kostaði fórnir og hægt vaxandi kaupmátt. Þessi stefna skilaði árangri og stór þáttur verkalýðshreyfingarinnar gleymist of oft. Þessar aðgerðir og uppsveifla á heimsmarkaði eftir 1995 gáfu ágætan hagvöxt og hóflega vaxandi kaupmátt vinnandi fólks. Upp frá þeim tíma hófst ójöfnuður í tekjuskiptingu eins og sjá má í upplýsingum frá fjármálaráðuneytinu um ráðstöfunartekjur fjölskyldna. Það voru ekki síst lífeyrisþegarnir, eldri borgarar, öryrkjar og atvinnulaust fólk sem sat eftir í góðærinu. Þegar ríkisstjórnin náði að endurnýja umboð sitt árið 1999 var samráð við verkalýðshreyfinguna að mestu aflagt. Nú er ágreiningur um kjarastefnuna, ágreiningur um skattamálin og ágreiningur um velferðarmálin. Ný tegund samfélags hefur þróast hér á Íslandi með yfirstétt sem einkennist af ofurlaunum og yfirlæti. Á sama tíma búa 4.500 börn í fjölskyldum sem þurfa að leita sér aðstoðar. Um 10 þús. aldraðir eru með tekjur undir 110 þús. kr. á mánuði. Fátækt hefur verið að festast í sessi meðal ákveðinna hópa í allsnægtaþjóðfélagi okkar. Á því ber þessi ríkisstjórn ábyrgð. Skattbyrðin jókst. Skatttekjurnar fóru í fyrsta sinn í 40% af landsframleiðslunni og skattahækkun varð ein sú mesta sem mæld varð hjá Efnahags- og framfarastofnuninni á árunum 1995–2002. Skattaprósentan var lækkuð, það er alveg rétt, það var kosningaloforð Sjálfstæðisflokksins, en skattleysismörkin sömuleiðis. Þess vegna jókst skattbyrðin mest hjá láglauna- og millitekjufólki meðan hátekjufólkið naut góðs af breytingunum. Davíð Oddsson var skattakóngur Íslands fyrr og síðar. Á sama tíma hafa sveitarfélögin tekið að sér þýðingarmikil verkefni án viðunandi tekjustofna. Þau sitja eftir með sárt ennið. Landsbyggðin dregst aftur úr í tekjum og atvinnuháttabreytingum. Þetta hefur mikil áhrif á lífsgæði og möguleika fólks sem býr úti á landi. Engin breyting er í sjónmáli þó að Framsóknarflokkurinn hafi yfirtekið forsætisráðuneytið. Ríkisstjórnin virðist vanhæf um að skjóta stoðum undir fjölbreytta atvinnustefnu í landinu því að hún er orðin föst í viðjum virkjana og stóriðjustefnu. Hefur ríkisstjórnin ástæðu til að hreykja sér af tíu ára stjórnartíð sinni? Það er stór spurning. Nei, hún er orðin sjálfri sér sundurþykk og í hverju málinu á fætur öðru hafa forustumennirnir tungur tvær og tala sitt með hvorri. Þessi ríkisstjórn er ólýðræðisleg, ráðrík og hefur misfarið með vald. Ég nefni Íraksmálið, eftirlaunamálið, fjölmiðlamálið, kvótadóma, öryrkjadóminn, já og Mannréttindaskrifstofuna og Samkeppnisstofnunina. Skilaboðin eru öll á einn veg; það erum við sem förum með völdin. Þeir hafa völdin. Þeir ráða. Meðan ríkisstjórnin hefur hugsað um það eitt að tryggja valdastöðu sína hefur jafnaðarmönnum vaxið ásmegin. Eftir að jafnaðarmenn sameinuðust í einum flokki hefur orðið til breiðfylking fólks með nýja sýn á samfélagið og stjórnmálin. Samfylkingin nær til fólks sem hrífst af hugsjón jafnaðarstefnunnar og skynjar að hér hefur orðið til nýtt stjórnmálaafl sem á erindi við samtíð sína. Hún nær til fólks sem vill öðruvísi stjórnarhætti og alvörulýðræði sem stuðlar að réttlátara samfélagi í stað valdstjórnar og misskiptingar. Góðir landsmenn. Það eru tvö ár til kosninga. Á komandi missirum mun Samfylkingin eflast enn og verða sterkur boðberi um breytingar. Hún þarf á stuðningi ykkar að halda til að verða það framsækna afl sem nær inn í Stjórnarráðið. Það mun koma í hlut jafnaðarmanna að leita á ný eftir víðtækri sátt um hagstjórn, skapa forsendur fyrir fjölbreyttu atvinnulífi um allt land og beita sér fyrir öflugu samráði eins og annars staðar á Norðurlöndunum. Það verður hlutverk Samfylkingarinnar að styðja ungt fólk til dáða og nýta tækifærin sem felast í mannauði og frumkvæði, aflið sem leysir úr læðingi sköpunarkraft og áræði með íslenskri þjóð. Ég þakka þeim sem hlýddu.

Hæstv. forseti. Góðir Íslendingar. Í lýðræðislegu samfélagi skiptum við okkur í stjórnmálaflokka. Við skiptum okkur í stjórnmálaflokka m.a. með tilliti til skattamála. Þegar við horfum til starfa þessa vetrar hljótum við að vera sammála um það að þar rísa hæst þær ákvarðanir sem teknar voru um skattalækkanir. Þau verk eru meðal þess ánægjulegasta sem ég hef tekið þátt í. Hér er um hápólitískt mál að ræða, skattalækkanir eru það sem við sjálfstæðismenn höfum gert að stefnu okkar. Þegar sterk forusta Sjálfstæðisflokksins hefur leitt til þess að efnahagsmál og ríkisfjármál eru með þeim hætti sem nú er er lag til að lækka skatta. Við höfum stækkað þjóðarkökuna svo að svigrúm var til að ráðast í það verk. Tekjuskattur og erfðafjárskattur lækkaður, sérstakur tekjuskattur og eignarskattur aflagður, jaðarskattar þar með stórlækkaðir. Hækkun barnabóta, hækkun persónuafsláttar og skattleysismarka. Nefnd stjórnarflokka vinnur að lækkun matarskatts. Góðir Íslendingar. Hvaða afleiðingar hafa þessar ákvarðanir fyrir íbúa landsins? Að meðaltali 4,5% hækkun ráðstöfunartekna allra heimila í landinu, reyndar mun meiri hækkun hjá barnafólki og fólki með lágar eða millitekjur, allt upp í 12% hækkun ráðstöfunartekna. Hér er einnig um mikinn ávinning að ræða hjá eldra fólki sem bar þungann af öllum eignarskattinum. Nú er eignarskatturinn endanlega lagður af og kemur vonandi aldrei aftur. Hér er enn fremur um mikinn ávinning að ræða hjá námsmönnum. Endurgreiðsluhlutfall námslána frá LÍN var lækkað um 1% sem hefur mikil áhrif á hag námsmanna. Allt eru þetta heildstæðar aðgerðir til að bæta hag almennings í landinu. Þetta er hægt að gera án þess að gengið sé á þjónustu velferðarþjóðfélags okkar. Takið eftir: Hrakspár stjórnarandstöðunnar hafa ekki gengið eftir, hrakspár um að ríkissjóður og efnahagslífið þyldu ekki þessar ráðstafanir, þvert á móti. Að undanförnu hefur verið unnið að verkefni um eflingu sveitarstjórnarstigsins sem felur í sér verkefnaflutning til sveitarfélaga, sameiningu sveitarfélaga og skoðun á tekjum þeirra. Tekjustofnanefnd skilaði af sér tillögum sem samþykktar hafa verið hjá ríkisstjórn og stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga. Tillögurnar gera ráð fyrir 9,5 milljarða ávinningi fyrir sveitarfélögin í landinu á næstu þremur árum og 1,5 milljarða varanlegum ávinningi. Var í tillögunum sérstaklega litið til þeirra sveitarfélaga sem veik standa. Hér er um mikilvægt mál að ræða og mun hafa grundvallarþýðingu fyrir sveitarstjórnarstigið í landinu. Þegar horft er að öðru leyti til byggðamála má segja að flestar þær ákvarðanir sem teknar eru af landstjórninni hafi áhrif á landsbyggðina. Svoleiðis á það líka að vera. Við sjáum stórstígar breytingar í samfélaginu á Austurlandi í kjölfar ákvarðana og framkvæmda við virkjun og stóriðju á Austurlandi, ekki einungis við framkvæmdir tengdar virkjun eða stóriðju, heldur einnig framkvæmdir og uppbyggingu í skólakerfinu, heilsugæslunni, samgöngum og ótal fleiru. Því hljótum við öll að fagna, hver svo sem afstaða okkar er að öðru leyti til framkvæmda af þessu tagi. Á þessu ári verða tekin í notkun jarðgöng á Austurlandi sem gera Miðausturland að sterku atvinnusvæði. Fáskrúðsfjarðargöng munu eiga eftir að hafa grundvallarþýðingu í byggðaþróun á Austurlandi. Jarðgöng í gegnum Almannaskarð er mikið framfaraspor í samgöngumálum okkar Íslendinga. Erfiður farartálmi er horfinn af hringveginum og einnig er ljóst að af umhverfisástæðum hefði aldrei náðst sátt um að fara aðra leið. Næst verður ráðist í Héðinsfjarðargöng sem boðin verða út í haust. Þau göng hafa verið dregin inn í umræðuna að undanförnu með undarlegum hætti. Héðinsfjarðargöngum er ætlað að styrkja byggð við utanverðan Eyjafjörð. Einungis tíu mínútna akstur verður á milli Siglufjarðar og Ólafsfjarðar. Göngin munu hafa þá grundvallarþýðingu að atvinnusvæði verður sameinað. Þjónusta ýmiss konar sem rekin er á báðum stöðum mun verða sameinuð og þar með efld. Sparnaður verður í fjárfestingum, t.d. í skóla- og íþróttamannvirkjum. Það er auðvelt í pólitísku dægurþrasi að gera eina framkvæmd að skotspæni, og íbúa þeirra svæða sem fjærst liggja höfuðborginni en það er langt frá því að vera stórmannlegt. Athafnasamir sveitarstjórnarmenn á Norðurlandi hafa unnið að hugmyndum um Vaðlaheiðargöng. Ekki munu líða mörg ár þangað til við sjáum til upphafs framkvæmda þar. Ýmis verkefni bíða einnig á Vestfjörðum og á Austfjörðum. Ég fjölyrði hér um jarðgangaframkvæmdir sökum þess að slíkar framkvæmdir hafa grundvallarþýðingu fyrir þær byggðir sem næst liggja en ekki síður fyrir samgöngukerfið í landinu í heild. Góðir Íslendingar. Framfarir fylgja framkvæmdum. Við Íslendingar hljótum alltaf að vera á verði um það hvernig við eigum að nýta auðlindir okkar. Það liggur fyrir að á Norðurlandi eru miklar orkuauðlindir sem á næstu árum verða teknar ákvarðanir um hvernig eigi að nýta. Það þýðir að það er eins gott að á Alþingi verði stjórnarmeirihluti sem getur tekið ákvarðanir í því efni. Stjórnarandstaðan hér á þingi, vinstri vængurinn, stjórnarandstaða jafnsundurþykk sjálfri sér og raun ber vitni, er ekki það afl sem gæti staðið hér í framfaramálum af því tagi. Hagur fjölskyldna og fyrirtækja hefur verið bestur þegar Sjálfstæðisflokkurinn hefur staðið í stafni. Svo verður áfram. Ég þakka áheyrnina. Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir landsmenn. Sjónvarpsútsendingar og fréttaflutningur beina sjónum okkar að ákveðnum atburðum og svæðum. Fréttamatið er háð spennu og auglýsingagildi og oft skortir úthald og viðveru fréttamanna til að fylgja atburðum eftir. Dæmi um það er fréttaflutningur af ástandinu í Palestínu. Fréttir af daglegu lífi venjulegs fólks á herteknum svæðum Palestínu og Sýrlands ná ekki eyrum fjölmiðlanna. Fréttir af fólki sem reynir að komast af við aðstæður sem helst minna á þrjár fordæmdar aðgerðir, þ.e. gettóin á tímum nasista í Þýskalandi, aðskilnaðarstefnu Suður-Afríku og Berlínarmúrinn, aðstæður sem hindra eðlilegar samgöngur og samskipti fólks, hindra tækifæri til atvinnu og atvinnusköpunar, nær útiloka nýbyggingar og möguleika ungs fólks til að búa út af fyrir sig, aðstæður sem stuðla að því að brjóta niður andlegt og líkamlegt þrek heillar þjóðar. Svæðið fyrir botni Miðjarðarhafsins er púðurtunna sem hlýtur að springa ef alþjóðasamfélagið fer ekki að grípa ákveðnar inn í gang mála m.a. með friðargæsluliðum, banni við landnemabyggðum á herteknum svæðum Ísraela og niðurrifi aðskilnaðarmúrsins, eins og þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafa ítrekað lagt til á hv. Alþingi. Um páskana fórum við nokkrir þingmenn í kynnisferð á eigin vegum til Palestínu og Ísrael. Í framhaldi af þeirri för og eftir að hafa séð með eigin augum hvernig skipulagðar hindranir á herteknum svæðum valda palestínsku þjóðinni erfiðleikum við að sækja heilbrigðisþjónustu þá lögðum við fram þingsályktunartillögu um stuðning íslenska ríkisins í formi færanlegrar sjúkrastöðvar. Tillagan hefur ekki verið tekin inn á dagskrá þingsins en vonandi fær hún góðan stuðning við gerð næstu fjárlaga. Góðir hlustendur. Ríkisstjórnin hélt í vor upp á tíu ára stjórnartíð Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. Á þessum eina áratug hafa ríkisstjórnarflokkarnir unnið markvisst að því að gjörbreyta allri þjóðfélagsgerðinni. Markaðshyggja og stóriðjustefna hefur ráðið för og er nú svo komið að verið er að rugga samfélagslegum undirstöðum velferðarkerfisins með sama hætti og öðrum opinberum rekstri. Smátt og smátt er skútunni ruggað út í einkarekstur og markaðsvæðingu. Ríkisstjórnin hreykir sér af góðæri og miklum hagvexti. Það rétta er að margir hafa efnast ótrúlega á þessum áratug en þeir eru fleiri sem þurfa að berjast við að ná endum saman. Kjör atvinnulausra, aldraðra og öryrkja eru dökkur blettur á íslensku velferðarkerfi sem ríkisstjórnin skirrist við að taka á. Það verður að stokka verulega upp í almannatryggingakerfinu með tilliti til samtengingar við félagsþjónustu og atvinnuþátttöku svo komast megi hjá því að fólk festist í fátæktargildru til langs tíma. Starfsendurhæfingu þarf að stórefla hjá öryrkjum og atvinnulausum. Þetta er úrræði sem er vannýtt eins og margoft hefur verið bent á. Góðir hlustendur. Forgangsröðun ríkisstjórnarinnar í atvinnumálum birtist í hverju málinu á fætur öðru. Landbúnaðarráðherra telur framtíð íslenskra bænda liggja m.a. í stórfelldri ræktun á erfðabreyttu byggi. Engir fyrirvarar eru settir af hans hálfu, eingöngu fullur stuðningur við nýja tækni og utanhússræktun erfðabreytts byggs samhliða hefðbundnum landbúnaði. Þarna verður að fara að með gát. Offors og óvarkárni í minkaræktinni á sínum tíma mætti verða okkur umhugsunarefni og víti til varnaðar. Stóriðjustefnan er ríkisstjórninni enn sem trúarbrögð. Þau trúarbrögð ógna Þjórsárverum og Langasjó, jökulsánum í Skagafirði og jafnvel Skjálfandafljóti með gersemunum Aldeyjarfossi og Goðafossi. Hvar ætla þessir menn að staldra við? Komið hefur í ljós að mesta mannvirki Íslandssögunnar, Kárahnjúkavirkjun, er reist á virku jarðhita- og sprungusvæði. Svo mikill var ákafinn við að koma framkvæmdunum af stað að ekki gafst nægilegur tími til að rannsaka ábendingar um óstöðuga jarðskorpu og því enn hæpnari forsendu fyrir uppistöðulóni á þessu svæði. Eftir miklar sprungufyllingar og endurhönnun Kárahnjúkastíflu er verkið nú aftur unnið samkvæmt áætlun. Þegar gljúfrabúanum var ljóst að jarðhiti, sprungur og jarðsig kæmu ekki í veg fyrir byggingu Kárahnjúkastíflu þá uppfyllti hann fyrirheit Sigríðar í Brattholti, kastaði sér fyrir björg og hvarf í Jöklu. Hæstv. forseti. Góðir hlustendur. Fyrir hönd þeirra fjölmörgu sem berjast við að ná endum saman frá degi til dags vona ég að ríkisstjórninni verði ekki langra lífdaga auðið og fái hið fyrsta að svara í almennum kosningum fyrir stuðning við ólögmætt innrásarstríð, fyrir hernaðinn gegn landinu og fyrir aðför að lífskjörum aldraðra, öryrkja og atvinnulausra. Ég þakka sem hlýddu.

Hæstv. forseti. Góðir Íslendingar. Langstærstu málin sem farið hafa í gegnum þingið í vetur eru ein mikilvægustu kosningaloforð Framsóknarflokksins, en það eru skattalækkanir og hækkanir barnabóta til að styrkja stöðu barnafjölskyldna. Ríkisstjórnarflokkarnir telja eðlilegt að fólkið í landinu hafi aukið svigrúm til að ráðstafa sjálft í hvað það vill setja peningana sem það fær fyrir vinnuna sína á sama tíma og við viljum verja velferðarkerfið. Stjórnarandstaðan hefur tortryggt skattalækkanirnar og verið meira eða minna á móti þeim. Svigrúm til að lækka skattana og styrkja fjölskyldurnar skapaðist vegna kjarks og þrautseigju ríkisstjórnarflokkanna m.a. við að koma á nýju stóriðjuverkefni og vegna þess að ríkishömlum var aflétt af atvinnulífinu m.a. í bankakerfinu. Þetta eru mál sem vinstri flokkarnir hafa meira eða minna verið á móti. Ein af forsendum nýrrar stóriðju var íslenska ákvæðið í Kyoto-bókuninni, ákvæði sem tryggir svigrúm svo við getum framleitt vistvæna orku til stórra verkefna. Þessu sjálfsagða ákvæði voru vinstri flokkarnir, Samfylkingin og Vinstri grænir, alfarið á móti. Formaður Samfylkingarinnar sagði m.a. að ákvæðið yrði hlegið út af borðinu í alþjóðasamfélaginu. Varaformaður Samfylkingarinnar sagðist styðja stóriðjuverkefnið með hnút í maganum, eins og það var orðað þá, enda var Samfylkingin sundruð í því máli. Þetta var kjarkurinn á Samfylkingarbænum. Vinstri grænir voru auðvitað alfarið á móti, gallharðir í því eins og í flestu öðru. Af hverju er þetta rifjað upp hér? Jú, þessi saga segir okkur að það skiptir máli hverjir stjórna. Það skiptir máli að stjórnmálaflokkarnir hafi kjark og þrautseigju. Þann kjark og þrautseigju hafa ríkisstjórnarflokkarnir sýnt. Þeir sjá hlutina í góðum fókus. Við sjáum ekki allt í svörtu eins og stjórnarandstaðan. Þrátt fyrir að vel gangi í íslensku samfélagi um þessar mundir eru margar áskoranir framundan. Margar þeirra eru á sviði heilbrigðismála og jafnréttismála. Heilbrigðisþjónustan á Íslandi er afar góð sama á hvaða mælikvarða litið er. Framsóknarflokkurinn hefur stýrt þeim málaflokki um langt skeið og getur verið stoltur af. Nýjar áskoranir eru m.a. þessar: Hvernig ætlum við t.d. að byggja upp nýtt hátæknisjúkrahús á Íslandi, eina stærstu framkvæmd sem ráðist verður í á næstunni, verkefni sem kostar 36 milljarða og mun hafa geysilega mikil áhrif á framþróun og gæði í heilbrigðismálum þjóðarinnar? Hvernig á að takast á við offituvandann sem líkja má við faraldur í hinum vestræna heimi? Hvernig komum við á skynsamlegri matarvenjum og aukinni hreyfingu og líkamsrækt hjá þegnunum? Hvernig ætlum við að stemma stigu við þá stórfjölgun öryrkja sem orðið hefur á síðustu árum? Svörin við öllum þessum spurningum eru flókin og vandasöm. Hæstv. heilbrigðisráðherra hefur boðað að hann muni vinna í þessum verkefnum á næstunni og til þess mun hann hljóta góðan stuðning okkar þingmanna. Í vetur höfum við rætt um jafnréttismál bæði í þinginu og í þjóðfélaginu. Í Gallup könnun sem gerð var fyrir nokkru kom fram að milli 80–90% aðspurðra töldu stöðu karla vera betri en stöðu kvenna í samfélaginu. Margt hefur þó verið vel gert, svo sem að koma á fæðingarorlofi feðra, en því var komið á undir forustu fyrrum félagsmálaráðherra og jafnréttisráðherra, Páls Péturssonar. Launamunur kynjanna er enn hrópandi konum í óhag. Við verðum að taka á honum með öllum tiltækum ráðum. Við eigum að sýna konum það réttlæti að borga þeim sömu laun og karlarnir fá fyrir jafnverðmæt og sambærileg störf. Á næsta ári eru sveitarstjórnarkosningar og því stutt í að stjórnmálaflokkarnir raði upp á framboðslistana. Konur og karlar eiga að taka sameiginlegar ákvarðanir í stjórnmálum. Þar með aukast líkurnar á að ákvarðanirnar séu teknar með hagsmuni heildarinnar að leiðarljósi. Í síðustu alþingiskosningum varð alvarlegt bakslag í hlut kvenna á Alþingi. Þeim fækkaði. Eigum við að horfa upp á fækkun kvenna í sveitarstjórnum eins og við horfðum upp á fækkun kvenna á Alþingi í síðustu alþingiskosningum? Nei, stjórnmálaflokkarnir verða að taka sér tak, ná konum til starfa, hleypa konunum að. Það þarf vilja innan stjórnmálaflokkanna til að efla konur og þar skipta auðvitað forustusætin langmestu máli. Virðulegur forseti. Hér hefur stjórnarandstaðan notað mikinn tíma í að ráðast að stjórnarflokkunum og spila gömlu úreltu plötuna, gamla sönginn um að stjórnarflokkarnir séu að beita hinum svokallaða flokkspólitíska hæl á ýmsar stofnanir og þær hafa verið nefndar hér. Það er ekki hægt að sitja þegjandi undir þessu. Það er alrangt m.a. sem hér hefur komið fram um Samkeppnisstofnun að þar sé verið að beita einhverjum flokkspólitískum hæl. Hið rétta er - og það virðist vera sama hvað það er oft sagt - að það er verið að efla sjálfstæði Samkeppniseftirlitsins nýja. Það er verið efla sjálfstæði þess og auka samkeppniseftirlit. Störfin fara úr tíu upp í 17. Það verður 60 millj. kr. aukakostnaður. Hér er því verið að efla eftirlitið. Það kemur úr hörðustu átt að hlusta á formann Samfylkingarinnar, hv. þm. Össur Skarphéðinsson, tala um þessi mál. Nú nýlega kom grein í Morgunblaðinu undir forskriftinni Valdníðsla eða eðlileg embættisfærsla. Þar er einmitt lýst því hvernig hv. þm. Össur Skarphéðinsson beitti valdníðslu þegar hann flutti veiðistjóraembættið norður til Akureyrar. 

Gott kvöld, góðir Íslendingar. Kjörtímabilið sem hófst eftir alþingiskosningarnar og haldnar voru fyrir réttum tveimur árum er nú hálfnað. Þetta hefur ekki verið neitt sældartímabil fyrir stjórnarflokkana. Báðir berjast þeir í bökkum en þó einkum og sér í lagi Framsóknarflokkurinn. Skoðanakannanir benda til að ríkisstjórnin sé nú óðum að tapa stuðningi meðal kjósenda og ekki er furða því fátt hefur orðið henni að gagni á undanförnum missirum. Mistökin eru einfaldlega of mörg. Ég gæti haldið langa ræðu um þau en í kvöld ætla ég að takmarka mig við byggðamál. Það er skoðun okkar í Frjálslynda flokknum að land án byggðar sé miklu minna virði en land þar sem mannlíf fær þrifist í sátt við náttúruna í byggðum þar sem fólk er ánægt og því líður vel. Í slíkri sýn felst ekki nein rómantísk mynd draumórafólks. Ísland er gott land og fallegt land og það á að vera takmark okkar allra að sem flestum líði hér vel eins óháð búsetu og kostur er. Að mati okkar í Frjálslynda flokknum er mikil þversögn fólgin í því að byggðirnar okkar skuli endalaust þurfa að heyja varnarbaráttu fyrir tilveru sinni á sama tíma og möguleikar á lausnum í samgöngum, fjarskiptum og til afþreyingar verða sífellt fjölbreyttari. Við sjáum sóknarfærin víða. En tekst okkur að nýta þau sem skyldi? Ferðamennskan lofar góðu. Landbúnaðurinn hefur gengið í gegnum ákveðna örðugleika og þar er þörf á nýjum hugsunarhætti. Sjávarútvegurinn hefur gengið í gegnum gríðarlegar breytingar með tilkomu hins svokallaða kvótakerfis fyrir rúmum 20 árum síðan. Árangursleysi þessa fiskveiðistjórnarkerfis er mikil vonbrigði fyrir okkur flest. Kvótakerfið hefur í raun verið gríðarstór tilraun þar sem menn hafa blandað saman kenningum í hagfræði og fiskifræði. Ekkert þjóðfélag í heiminum hefði gert slíka tilraun áður en við fórum að fikta við þetta. Ég held að engum eigi eftir að detta í hug að reyna að apa eftir það sem við höfum gert vitandi að okkur hefur mistekist í öllum aðalatriðum. Kvótakerfistilraunin hefur ekki reynst nothæf til að viðhalda og treysta byggð í allflestum sjávarbyggðum landsins. Bátum og skipum sem áður sköpuðu grundvöll fyrir fjölbreytt atvinnulíf og þar með mannlíf á þessum stöðum hefur fækkað mjög. Sjávarútvegsfyrirtækjum hefur fækkað. Þau sem eftir eru hafa stækkað og skuldir þeirra eru í sögulegu hámarki. Fyrirtækjum sem sett voru á opinn markað fyrir um tíu árum hefur fækkað ört með skuldsettum yfirtökum fárra einstaklinga. Þar með hefur sjálfkrafa fallið á brott sú röksemd að þjóðinni allri væri kleift að eiga hlutdeild í hinni miklu auðlind sem er fiskstofnarnir við Ísland, með því einfaldlega að eiga hlutabréf í sjávarútvegsfyrirtækjum. Alvarlegast er þó að við höfum ekki náð settum markmiðum í uppbyggingu okkar mikilvægasta og dýrmætasta nytjastofns sem er þorskurinn. Fyrstu niðurstöður nýjustu rannsókna Hafrannsóknastofnunar eru sláandi því þær benda til að á næstu árum bætist við margir lélegir þorskárgangar í veiðina. Þetta er ávísun á að kvótar verði áfram í sögulegu lágmarki. Hér er á ferðinni mjög alvarlegt vandamál. Það snýst að sjálfsögðu um miklu meira en fiskveiðar. Við erum að tala um lífsgrundvöll sjávarbyggðanna allt umhverfis landið og þar með byggð í landinu okkar. Við í Frjálslynda flokknum höfum farið yfir stefnu okkar um fiskveiðistjórn sem við kynntum fyrst í kosningabaráttunni fyrir rúmlega tveimur árum. Við teljum að þegar breyttu veiðikerfi hefur verið komið á megi með byggða- og flotatengdri útfærslu koma við samkeppni á nýjan leik eins og áður var. Nýir og hæfir einstaklingar verða að fá að komast að í greininni á jafnréttisgrundvelli. Þar gildir einu hvort um er að ræða veiðar, vinnslu eða rannsóknir. Það verður að breyta um áherslur, allar áherslur í fiskveiðistjórn hér við land, draga t.d. úr loðnuveiðum, endurskoða nýtingu þorskstofnsins auk annarra bolfiskstofna, einnig nýtingu fiskimiðanna á grunnslóð allt í kringum landið. Nýir menn verða að taka við af þeim sem ráða ferð í dag og eru orðnir allt of flæktir í eigin mistök, innbyrðis tengsl og hagsmunagæslu í kerfinu eins og það er uppbyggt og útfært í dag. Fiskveiðistjórnin undanfarinn aldarfjórðung hefur verið í höndum ráðherra núverandi stjórnarflokka. Hún er röð mistaka og nú er fullreynt. Við, íslenska þjóðin, fólkið sem byggir þetta land, höfum ekki efni á nýjum aldarfjórðungi af mistökum sömu manna, sömu stjórnmálaflokka, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. - Góðar stundir og gleðilegt sumar.

Herra forseti. Góðir landsmenn. Það hefur verið fróðlegt að sitja í þinginu í vetur og fylgjast með þeirri ríkisstjórn sem nú situr gefast smátt og smátt upp á að fylgja málum sínum eftir og einnig hve sannfæring þeirra sem málin hafa flutt er í mörgum tilfellum lítil fyrir nauðsyn þess að fá þau samþykkt. Það hefur einnig verið fróðlegt að kynnast því hversu mikið vald ráðherrar flokkanna hafa yfir ákvörðunum og atkvæðum flokkssystkina sinna í þingsalnum og í nefndum þingsins. Ætli þetta sé ekki aflið sem Arnbjörg Sveinsdóttir var að vitna til í ræðu sinni, að ráðherrar þyrftu að ráða? Ég hef vanist því að dæma menn af verkum sínum en ekki því sem þeir segjast hafa gert eða ætli að gera og staðreyndir um verk ríkisstjórnarinnar á þessu þingi tala sínu máli. Það er óneitanlega mikil ferð á íslenska hagkerfinu nú um stundir og þykir reyndar mörgum nóg um þensluna sem ríkir og þær hættur sem henni fylgja. Mikil tímabundin þensla hefur í för með sér miklar ríkistekjur og gefur því slíkt ástand þeim sem með völdin fara kost á að gera betur við þá sem mest þurfa á því að halda, kjósi þeir að gera svo. Við höfum heyrt stjórnarliða hér í þingsal guma af stöðugleika, ábyrgri efnahagsstjórn, styrkri stjórn ríkisfjármála og helst hefur maður beðið eftir því að þeir fari að þakka sér sumarið sem nú er að koma enn á ný. Það blasir þó við öllum sem vilja sjá að skattheimta ríkisins hefur aldrei verið meiri en nú og ef við skoðum hvaða fjármunum fjármálaráðherrann hefur úr að spila og hver hefur verið þróun tekna ríkisins kemur ýmislegt athyglisvert í ljós. Gert er ráð fyrir því í fjárlögum þessa árs að tekjur ríkissjóðs verði tæpir 306 milljarðar kr. Svona stórar tölur segja manni kannski ekki mikið og því betra að setja þær í samhengi, eins og t.d. hverjar verða tekjur ríkisins á hverjum degi. Fjárlögin gera ráð fyrir að 838 millj. kr. renni í ríkiskassann á hverjum einasta degi, jafnt virkum dögum sem um helgar. Allt bendir einnig til að tekjurnar verði líklega yfir þessari áætlun og geti orðið nálægt þúsund millj. kr. á dag. Peningaflæði til ríkisins hefur því vaxið jafnt og þétt með aukinni þenslu og tvöfaldast að raungildi á tíu árum. Þetta aukna svigrúm þýðir á verðlagi þessa árs að ríkissjóður hefur úr að spila rétt um 400 millj. kr. meira á hverjum degi en hann hafði fyrir tíu árum. Við þessar aðstæður hefði maður haldið að ásókn ríkisins í fjármuni skattborgaranna mundi minnka og leitað yrði leiða til þess að létta álögum af þeim sem helst þyrftu á því að halda. Samfylkingin barðist fyrir því að þannig yrði að farið við síðustu skattbreytingar hér í þinginu en mátti ekki við þeim einbeitta vilja stjórnarinnar að byrja á því að lækka skatta ofan frá, mest á þá sem mestar tekjur höfðu. Þessi aðferð stjórnarherranna segir allt sem segja þarf um forgangsröðun ríkisstjórnar Halldórs Ásgrímssonar. Góðir landsmenn. Ríkisstjórnin hefur í raun farið þá leið að blekkja almenning í skattalækkunum sínum. Hún hefur lækkað álagningarprósentur en svikist um að viðhalda skattleysismörkunum sem hafa á undanförnum árum alls ekki fylgt þróun verðlags, hvað þá þróun launa. Ríkisstjórnin hefur passað upp á að auka skattheimtuna með því að láta skattleysismörkin rýrna að raungildi. Ef skattfrelsi hefði fylgt launavísitölu hefðu skattleysismörkin átt að vera um 113 þús. kr. á síðasta ári á mánuði en voru rúmar 74 þús. kr. Eru þetta ekki nægjanlega skýr skilaboð frá ríkisstjórninni til launþega, að þrátt fyrir mikið góðæri og mikinn vöxt tekna ríkisins er það ákvörðun ríkisstjórnarinnar að launþegar skuli byrja að borga tekjuskatt við 74 þús. kr. tekjur? Var Guðni Ágústsson að fagna þessu sérstaklega í ræðu sinni áðan? Mér heyrðist það. Góðir landsmenn. Við búum við þreytta ríkisstjórn. Við búum við hugmyndasnauða ríkisstjórn sem er föst í hjólförum fortíðar og er búin að gefast upp á því að búa í haginn fyrir framtíðina. Er þetta góð ríkisstjórn? Er þetta ríkisstjórn launamanna? Ég læt ykkur, áhorfendur góðir, um að svara þeirri spurningu. Samvinna og samhjálp allra er alltaf nauðsynleg, jafnt í góðæri sem á erfiðum tímum. Það á líka við núna. - Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Undanfarinn rúman áratug hafa íslensk stjórnmál að verulegu leyti snúist um hvaða verkefni eigi að tilheyra ríkinu og hvaða verkefni séu þess eðlis að þau eigi betur heima hjá einkaaðilum. Stefna síðustu ríkisstjórna undir forustu Sjálfstæðisflokksins hefur í þessu efni verið skýr og orðum hafa fylgt athafnir. Síðan 1992 hefur ríkið selt eignarhluti sína í 34 félögum fyrir 55 milljarða. Þessum fjármunum hefur verið varið til að lækka skuldir ríkissjóðs og til framfaraverkefna innan lands. Ég geri ráð fyrir að þeir séu fáir sem telja að það fari betur á því í dag að ríkið væri eignar- eða rekstraraðili að prentsmiðju, skipafélagi, útgerðarfélagi eða banka, svo fáein dæmi séu tekin af starfsemi sem nú hefur verið falin einkaaðilum. Enn færri létu sér detta í hug að ríkið færi að hefja starfsemi af þessu tagi. En hingað koma menn upp í kvöld og halda því blákalt fram að stjórnvöld hafi á umliðnum árum verið að hrifsa til sín völd sem þeim hafi ekki verið falin, taka til sín völd sem þau hafi ekki umboð fyrir og misfari síðan með. Þegar betur er að gáð kemur í ljós að stjórnvöld hafa einmitt verið að gefa frá sér völd. Hvað eru mörg ár síðan það þótti sjálfsagt að fulltrúar stjórnmálaflokkanna ættu sæti í stjórnum ríkisbanka? Það eru örfá missiri síðan. Þetta er fráleit hugsun í dag. Staðreyndin er sú að á umliðnum árum, umliðnum áratug eða svo, hafa stjórnvöld verið að gefa frá sér völd sem hafa haft veruleg áhrif í þessu samhengi, sama hvað menn koma hingað upp og fara með um þau efni. Stærsta einkavæðingarverkefni ríkisins hingað til er á lokastigi en það er sala Símans. Áætlað söluverðmæti Símans jafngildir samanlögðu söluverðmæti í öllum einkavæðingarverkefnum ríkisins hingað til. Það sýnir vel hve miklir hagsmunir eru í húfi fyrir ríkissjóð og almenning. Virðingarvert er að við framkvæmd einkavæðingarinnar sé lögð megináhersla á að ríkissjóður fái hæsta mögulega verð fyrir fyrirtækið, hins vegar er spurning hvort ákjósanlegra hefði verið ef almenningi hefði verið tryggður möguleiki á því að taka þátt í einkavæðingarferlinu með beinum hætti frá upphafi. Sala Símans mun losa um almannafé sem nýta má í þágu risavaxinna verkefna sem ekki verða kostuð af reglulegum tekjum ríkissjóðs. Dæmi um verkefni sem nefnd hafa verið til sögunnar og til álita koma í þessu samhengi eru verkefni á borð við lagningu Sundabrautar og nýs hátæknisjúkrahúss. Góðir Íslendingar. Að lokinni sölu Símans má segja að ákveðin vatnaskil verði í því verkefni sem ráðist var í fyrir um einum og hálfum áratug, að draga úr umsvifum ríkisins í atvinnurekstri, draga úr umsvifum ríkisins í atvinnulífi Íslendinga. Með því er ekki sagt að nema skuli staðar því að víða er ástæða til að endurskoða þátttöku ríkisins í atvinnufyrirtækjum eða þjónustu þess við almenning. Það á til að mynda við á lánamarkaði fyrir íbúðarhúsnæði. Hins vegar er ljóst að eftir sölu Símans verður stærstu og mest aðkallandi einkavæðingarverkefnunum lokið. Þessar áherslur ásamt ábyrgri stefnu í ríkisfjármálum og samstilltu átaki á vinnumarkaði hafa skilað ótrúlegum árangri í efnahagslegu tilliti fyrir okkur Íslendinga, miklum hagvexti, lægri skattbyrði fyrir einstaklinga og fyrirtæki, auknum kaupmætti og framrás og vexti íslenskra fyrirtækja á öllum sviðum. Með einkavæðingunni hafa verið leystir úr læðingi kraftar sem áður voru heftir í eignarhaldi ríkisins. Þeir sem halda því fram að sama þróun hefði getað átt sér stað með óbreyttri aðild ríkisins eru einfaldlega á villigötum. Á vettvangi stjórnmálanna verður í framtíðinni ekki með sama hætti og hingað til tekist á um hvaða verkefnum ríki og sveitarfélög eigi að sinna heldur frekar hvernig og með hvers konar fyrirkomulagi það skuli gert. Þetta á til að mynda við í menntamálum og heilbrigðismálum. Þau skref til nýbreytni á háskólastiginu sem nú þegar hafa verið stigin sýna svo ekki verður um villst að kostir einkarekstrarins þurfi að komast víðar að hjá hinu opinbera. Með breytingum á lögum um háskóla höfum við á fáum árum séð hvernig öflugar menntastofnanir hafa orðið til, skapað ný tækifæri, aukið fjölbreytni í námi, stuðlað að fjölgun háskólanema og betri menntun í landinu. Með framsæknum hugmyndum og breytingum á fleiri sviðum er hægt að sækja fram til enn betra mannlífs á Íslandi. Þær breytingar sem orðið hafa á efnahag þjóðarinnar hafa leitt til þess að unnt er að verja meiri fjármunum en nokkru sinni fyrr til velferðarmála. Með samstarfi ríkis og einkaaðila á fleiri sviðum velferðarmála en nú er er hægt að tryggja betri nýtingu fjármagns og aukna þjónustu án þess að létta þurfi ábyrgð á viðkomandi málaflokkum af ríkisvaldinu. Góðir tilheyrendur. Framtíð okkar er björt. Óvíða í veröldinni eru jafnmiklir uppgangstímar og við lifum nú. 

Góðir Íslendingar. „Náttúra Íslands, sterk byggð, menning þjóðarinnar og fagmennska verði ráðandi þættir í þróun íslenskra ferðamála.“ Þannig hljóðar 1. mgr. þingsályktunar sem Alþingi hefur nýlega samþykkt. Þetta er eins og tekið beint úr stefnuskrá Vinstri grænna og er það vel. Í henni kveður við nýjan tón, sem reyndar gengur fullkomlega í berhögg við stefnu iðnaðarráðherrans, álráðherra Framsóknarflokksins og aðdáenda hennar. Þar á bæ vilja menn umbylta náttúrunni, stífla allar ár, byggja virkjanir og bjóða álver á báða bóga, en stóriðjustefnan og ferðaþjónustan fara ekki saman. Í forustugrein Morgunblaðsins 8. apríl sl. er fjallað um skoðanakönnun sem iðnaðarráðuneytið lét gera og þá niðurstöðu að Norðlendingar séu alls ekki reiðubúnir að fórna náttúruperlum sínum og samfélagi á altari erlendrar orkufrekrar stóriðju og Skagfirðingar eru þar sýnu andvígastir. Í leiðaranum segir m.a.: „Þessar niðurstöður hljóta að vekja helstu formælendur stóriðjuframkvæmda til umhugsunar. Ljóst virðist að stór hluti Norðlendinga líti frekar til annarra kosta en stóriðju hvað varðar uppbyggingu og þróun atvinnulífs í landsfjórðungnum. … Margir hafa áhyggjur af að hin nýju störf vegi ekki upp á móti þeim miklu og oft óendurkræfu umhverfisáhrifum sem stóriðjan og tilheyrandi ráðstafanir til raforkuöflunar óneitanlega valda. Þá benda talsmenn annarra atvinnugreina á hættuna á neikvæðum áhrifum stóriðju og virkjana á uppbyggingu annarra atvinnugreina á viðkomandi svæði, ekki síst ferðaþjónustu. Niðurstöðurnar hljóta raunar að vera hvatning þeim sem vilja kanna vandlega aðra atvinnukosti, sem væru meira í takt við nýja tíma upplýsingasamfélags og hátækniiðnaðar.“ Vinstri hreyfingin – grænt framboð tekur undir þessi orð Morgunblaðsins. Fyrirhuguð sala Landssímans er afar umdeild og er þó vægt til orða tekið. Fjarskiptin eru einn af hornsteinum almannaþjónustunnar. Í Þjóðarpúlsi Gallups nýverið voru 76% aðspurðra andvíg sölu á grunnfjarskiptakerfi Símans. Landssíminn skilar milljörðum í ríkissjóð á hverju ári. Það er enginn bóndi svo vitlaus að selja bestu mjólkurkúna úr fjósinu, en þetta vill formaður Framsóknarflokksins gera gegn vilja meginþorra þjóðarinnar og gegn vilja nánast öllum kjósendum Framsóknarflokksins. Fólki blöskrar einkavæðingarfíkn ríkisstjórnarinnar. Þar virðist ekkert heilagt. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs vill stöðva sölu Símans og krefst þjóðaratkvæðagreiðslu. Þjóðin á að hafa síðasta orðið. Landsmenn hafa fengið smjörþefinn af markaðsvæðingunni á almannaþjónustunni. Stórhækkun rafmagnsreikninga hjá heimilum og minni fyrirtækjum og þó sérstaklega hjá mörgum bændum og í þéttbýli þar sem ekki er hitaveita. En þetta er bara byrjunin. Nú er ríkisstjórnin að keyra í gegnum þingið skattlagningu á hitaveitur og rafveitur. Almenni notandinn, litlu iðnfyrirtækin og bændurnir borga. Stóriðjan sleppur hins vegar alveg því hún er með langtímasamninga. Sveitarfélögin mótmæla. Launþegasamtökin mótmæla. Almenningur mótmælir. Einkavæðingarkvörn ríkisstjórnarinnar malar. Hart hefur verið deilt um vegamál og talað er um hagsmuni höfuðborgar annars vegar og hagsmuni landsbyggðar hins vegar. Talað er um arðsama og óarðsama búsetu. Bíðum við, erum við ekki öll Íslendingar og ein þjóð í þessu landi? Greiðar samgöngur eru forsenda samkeppnishæfrar byggðar í landinu öllu. Má nefna héraðsvegina, sveitavegina, sem teygja sig út til stranda og inn til dala og eru forsenda fyrir dreifða búsetu í landinu. Þetta eru vegirnir sem stækka Ísland, stækka það sem ferðamannaland. Vegur að Grettislaug á Reykjaströnd, út á Látrabjarg, eða norður í hina einstæðu byggð í Árneshreppi á Ströndum. Vegirnir, skólarnir, veiturnar, við leggjum ekki hagnaðarmat eða reiknum út arðsemiskröfuna á nágrannann. Velferðarþjónustan öll er sameign okkar allra. Um þessa þætti stendur Vinstri hreyfingin – grænt framboð vörð. Góðir hlustendur. Við erum stolt af því að byggja þetta land. Inn til dala og út til stranda. Við höfum öll sama rétt og sömu skyldur, aldnir sem ungir, hvar sem við búum á landinu. - Ég þakka þeim sem hlýddu.

Virðulegi forseti. Góðir áheyrendur. Samkvæmt ræðum hv. þingmanna stjórnarandstöðu í kvöld mætti ætla að allt væri að fara á versta veg í þjóðfélaginu og stjórnvöld væru með aðgerðum sínum að reyna allt til að drepa niður atvinnulíf og uppbyggingu í landinu. Þessi málflutningur kemur mér svo sem ekki mikið á óvart, en ég held að nauðsynlegt sé að rifja upp nokkrar staðreyndir. Þá kemur heldur betur annað í ljós. Þegar við lítum á stærstu mál ríkisstjórnarinnar frá liðnum þingvetri sjáum við að markmið okkar voru eftirfarandi: – Að auka kaupmátt. – Að auka greiðslugetu heimilanna. – Að gera nám enn arðbærara. – Að hjálpa fólki, ekki síst ungu fólki, að eignast sitt eigið heimili. Þetta finnast mér persónulega vera ansi góð markmið, en greinilega eru hv. þingmenn stjórnarandstöðu ekki sammála því frekar en öðrum góðum málum. Stóru málin sem tengjast áðurnefndum markmiðum eru: 1. Lækkun skatta og hækkun barnabóta. Sem dæmi má nefna að barnafjölskyldur með meðalráðstöfunartekjur eiga í vændum að hækka þær ráðstöfunartekjur um 180–490 þús. kr. Þetta skiptir gríðarlega miklu máli fyrir fjölskyldurnar í landinu. Fyrir barnlausa einstaklinga er tekjuaukinn um 6,7% á ári, eða tæplega 170 þús. kr. árið 2007. 2. Lækkun endurgreiðsluhlutfalls námslána. Við getum tekið sem dæmi útskrifaðan námsmann sem er með meðaltekjur upp á 250 þús. kr. á mánuði, þá lækkar endurgreiðslan um 30 þús. kr. á ári. Það munar um minna. 3. 90% húsnæðislán fyrir alla. Þetta var stærsta kosningaloforð okkar framsóknarmanna. Það er mjög fróðlegt að rifja upp ummæli til að mynda bankanna í landinu þegar við framsóknarmenn komum fram með þetta kosningaloforð. Maður hélt gjörsamlega að bankakerfið mundi fara af hjörunum. Hvað gerðu þeir? Þeir sáu sem betur fer að sér og slógust í hópinn, tóku þátt í þessari baráttu og komu til móts við neytendur. Það hefur þó enginn gengið jafnlangt og Íbúðalánasjóður í þeirri baráttu, vegna þess að Íbúðalánasjóður lánar fólki hvar sem það býr á landinu. Það er mjög nauðsynlegt að standa vörð um Íbúðalánasjóðinn. Það munum við framsóknarmenn gera hér eftir sem hingað til. Að sjálfsögðu hafa mjög mörg önnur góð mál verið afgreidd á hv. Alþingi í vetur og of skammur tími til að tína þau öll til. Ég verð þó aðeins að svara hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni sem fór hér mikinn í ræðu og sagði að ríkisstjórnin væri að herða helmingatökin á ýmsum stofnunum og minntist þar m.a. á Samkeppnisstofnun. Þvílíkur málflutningur. Ég veit ekki betur en við ætlum á morgun að samþykkja ný lög um samkeppnisyfirvöld þar sem til stendur að efla þau. Við ætlum að veita 60 milljónir aukalega til þess málaflokks og fjölga sérfræðingum um sjö. Þetta hefur greinilega farið fram hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni. Hv. þm. Ögmundur Jónasson sagði í ræðu sinni áðan að einsleit stóriðja færi ekki saman við fjölbreytni í atvinnulífi. Ég sem Austfirðingur vil benda hv. þingmanni á að kynna sér stöðu mála á Austurlandi í dag. Á Austurlandi eru nú í boði mjög fjölbreytt störf. Það er nefnilega þannig að til að skapa þessi fjölbreyttu, afleiddu störf verðum við að byggja góðan grunn. Það hafa stjórnvöld einmitt gert, þau hafa skapað aðstæður svo hægt sé að búa til slíkan grunn. Hverjar eru afleiðingarnar? Jú, öflugra velferðarkerfi og mikil uppbygging á öllum sviðum samfélagsins, svo ég nefni sem dæmi fyrir austan. Ágætu áheyrendur. Framsóknarflokkurinn hefur í vetur forgangsraðað rétt. Allt það sem ég hef tínt til í þessari stuttu ræðu er árangur styrkrar efnahagsstjórnar. Þetta er mikill árangur sem stjórnarflokkarnir eru stoltir af. Hagvöxtur er mun meiri en annars staðar, atvinnuleysi miklu minna og kaupmáttur heimilanna hefur aukist um 55% frá árinu 1995. Mér finnst mjög mikilvægt að við gerum okkur grein fyrir því að til að mynda mín kynslóð ólst upp við efnahagslegan stöðugleika og góð lífskjör. Við þekkjum ekki afleiðingar verðbólgu á eigin skinni. Það ættu kannski sumir að vita að verðbólgan getur hleypt öllu úr böndunum ef ekki er vel haldið á málum. Við verðum að vera meðvituð um að stöðugleiki í efnahagsmálum er ekkert náttúrulögmál. Það hefur þurft mikið til að ná þessum stöðugleika fram og það er að mínu mati helsti ávöxtur ríkisstjórnarinnar. Ég vil að íslenskt þjóðfélag haldi áfram á þeirri braut undir styrkri stjórn núverandi stjórnarflokka. - Ég þakka þeim sem hlýddu.

Hæstv. forseti. Góðir áheyrendur. Í 60 ár hefur að mestu verið friður í heimshluta okkar. Valdstjórnir réðu samt mörgum ríkjum í skjóli hers og vopna allt fram til síðustu aldamóta. Lýðræðið er þjóðunum sem nýverið hafa fengið það mjög dýrmætt. Andúð í garð fyrri valdhafa gufar hins vegar ekki upp en hatur fyrnist með endurnýjun kynslóðanna. Friður með þjóðum er dýrmætur og það þarf vilja og ásetning þjóða sem byggja á lýðræði til að viðhalda honum. Þjóðfélög þurfa oft að líta inn á við til að viðhalda og virða lýðræðið. Tilhneiging valdhafa sem lengi sitja við völd verður ósjálfrátt að þeir telja aðra sem hafa öndverðar skoðanir vera til vandræða og óþarfi að gera neitt með málflutning þeirra og rök. Hversu oft heyrum við þetta ekki, m.a. á Alþingi eða í viðtölum við þá sem völdin hafa? Hvernig vinnur svo Alþingi í raun? Eru það lýðræðisleg og réttlát vinnubrögð sem felast í því að stjórnarandstaðan fær nánast aldrei að koma fram neinum málum, málum sem eru endurflutt þing eftir þing. Málum sem sumir stjórnarþingmenn viðurkenna að séu mjög til bóta en ráðherravaldið stoppar. Á þessu þingi hafa 55 þingmannafrumvörp frosið í nefndum og 30 bíða ennþá 1. umr., alls 85 frumvörp. Einnig bíða til umræðu 64 þingmannatillögur. Í nefnd hefur verið vísað 62. Alls eru þetta 126 tillögur. Hvað sýnir þetta? Virkar lýðræðið eins og ásættanlegt er? Er þetta þingræði meirihlutans? Það sýna jú verkin. Er á Íslandi stjórnbundið þing núna síðustu áratugi? Virkar þingræðið á Íslandi? Svar mitt við því er nei. Það virkar ekki. Ráðstjórn á Alþingi eða ráðherraræði, ef áfram heldur óbreytt, mun veikja og grafa undan lýðræðisvenjum okkar. Góðir áheyrendur. Til skýringa skal ég nefna nokkur mál sem þingmenn Frjálslynda flokksins hafa flutt og snúa að bættum hag fólks, mál sem í sjálfu sér ættu varla að skiptast eftir flokkslínum og snerta ákveðna þjóðfélagshópa. Fyrst nefni ég textun sjónvarpsefnis sem ætlað er að bæta hag þeirra sem eru heyrnarskertir eða heyrnarlausir, að þeir njóti þeirra mannréttinda að geta notið frétta og upplýsinga, fræðslu og kynningar, auglýsinga- og afþreyingarefnis til jafns við þá sem heyra. Samkvæmt upplýsingum frá Heyrnar- og talmeinastöð Íslands er talið að 25 þúsund manns á landinu séu meira og minna heyrnarskertir þannig að þeir fái ekki heyrt talað mál í sjónvarpi. Auk þess mundi það koma nýbúum okkar vel ef íslenskt efni væri textað. Á Norðurlöndunum er textun innlends efnis sjálfsögð í rekstri sjónvarpsstöðva. Næst nefni ég til mál um íslenska táknmálið flutt af Sigurlín Margréti Sigurðardóttur varaþingmanni og 16 öðrum þingmönnum úr stjórnarandstöðu. Í frumvarpi því er að finna réttindaskrá um stöðu og réttindi þeirra sem tala íslenska táknmálið, jafnframt því sem kveðið er á um að táknmál verði viðurkennt sem móðurmál heyrnarlausra, heyrnarskertra og daufblindra Íslendinga og réttur þeirra tryggður til hvers konar táknmálstúlkunar. Líf heyrnarlausra, heyrnarskertra og daufdumbra mun taka miklum stakkaskiptum við viðurkenningu á íslenska táknmálinu, en málið er fast í nefnd. Að lokum nefni ég þingsályktun um tryggan lágmarkslífeyri. Tillagan er nú flutt í fjórða sinn á yfirstandandi þingi af þeim sem hér stendur. Þar segir að bæta skuli þjóðfélagsstöðu lífeyrisþega sem fá minni lífeyri greiddan úr lífeyrissjóði sínum en 50 þús. kr. á mánuði með því að breyta bótareglum almannatrygginga þannig að lífeyrisgreiðslur undir 50 þús. kr. á mánuði skerði ekki grunnlífeyri, skerði ekki tekjutryggingu, ekki heimilisuppbót eða aðrar samsettar lágmarksbætur lífeyrisþegans. Síðan þrepaskerðing ellilífeyris upp að 100 þús. kr., en þá væri núverandi 45% skerðingarregla ríkisstjórnarinnar aftur orðin fullvirk. Þessi þrjú velferðarmál stoppar ríkisstjórnin. Ráðherrarnir neita sínu fólki um leyfi til að taka þessi mál úr nefndum. Þannig er Alþingi stjórnað. Umræðan um tekjutengingu og skerðingarreglur á bætur elli- og örorkulífeyrisþega hefur verið hávær og áberandi í umræðunni síðastliðna mánuði. Ráðherrar hafa jafnvel lýst því að þessi mál þurfi endurskoðunar við. Hvað kallast svona vinnubrögð í raun? Feluleikur? Tvöfeldni eða slegið úr og í? Síðan koma loforð fyrir alþingiskosningar, jafnvel handsal og myndataka. Flott „show“. Það selur. Það veiðir atkvæði. Þessi ríkisstjórn sem lækkaði mest skatta á hátekjufólk leggur núna nýjar álögur á fólkið með lögum um raforku, sem hafa hækkað raforkuverð um á bilinu 25–35%, einkum í dreifbýli og köldum landsvæðum þar sem ekki er jarðhiti. Með skattlagningu á orkufyrirtæki verða álögur enn auknar á heimilin og nú síðast með virðisauka á olíugjald. Allt er þetta skattheimta sem ekki tekur mið af tekjum fólks. Afleiðing þessa eru auknar álögur á grunnþarfir fólks, raforkunotkun, orku til húshitunar og nú síðast á olíu á bíla landsmanna. Allt eru þetta dæmi um áherslur ríkisstjórnarinnar sem hefur farið þá leið í skattamálum að lækka mest skatta á hátekjufólki og láta skattbyrðina bitna í auknum mæli á lágtekjumönnunum. Þess vegna er það dálítið furðulegt sem hæstv. landbúnaðarráðherra Guðni Ágústsson sagði áðan, að það væri kleift að lækka skatta og bæta stöðu allra. Hvers vegna var þá ekki farin sú leið að gera það? Góðir áheyrendur. Ég óska ykkur gleðilegs sumars við lok þessarar umræðu. Ég vona að þið gangið á guðs vegum í bjartri tíð komandi sumars. - Góðar stundir.