Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jón Árnason) : Herra forseti. Frv. til l. um samræmda vinnslu sjávarafla og veiðar sem háðar eru sérstökum leyfum, er stjfrv. og var flutt snemma á þessu þingi. Urðu um málið allmiklar umr. í hv. Nd. Um alllangan tíma hefur það verið svo að veiðar á ýmsum tegundum sjávarafla hafa verið háðar sérstökum leyfum sjútvrn. Þessar takmarkanir hafa verið taldar óhjákvæmilegar til þess að koma í veg fyrir að einstakar tegundir sjávarafla yrðu ofveiddar þannig að hætta stafaði af því að vissar tegundir yrðu rányrktar og stofninn gengi til þurrðar. Þær tegundir sjávarafla, sem þessum leyfum hafa verið háðar, eru rækja, humar, skelfiskur og enn fremur síldin sem nú um árabil hefur að öllu leyti verið bönnuð veiði á í hringnót. Þær eru nýjastar fréttir frá norðmönnum varðandi takmarkanir á veiði vissra fiskstofna að svo sé komið hvað þorskinn snertir að fiskibátar, sem veiðar stunda með botnvörpu, megi koma með takmarkað magn af þorski að landi úr hverri veiðiför. Því miður virðist þróunin vera sú að hætta sé á að einstakir fiskstofnar séu ofveiddir og ef ekki komi til sérstakra ráðstafana til verndar geti svo farið að vissir fiskstofnar gangi til þurrðar. Það frv., sem hér um ræðir, snertir að vísu ekki þennan þátt hvað veiðiheimildum viðkemur. Þar er ekki um nein nýmæli að ræða frá því sem er í gildandi lögum. Hér er um það að ræða að samræma vinnsluna í landi þeim veiðiheimildum og takmörkunum sem fyrir hendi eru varðandi þann sjávarafla sem frv. nær til. eða nánar til tekið rækju og skelfisk. Því er ekki að leyna að sumir nm. eru með vissar efasemdir í sambandi við framkvæmd laganna, ef frv. verður samþ., og telja jafnframt að skýrari ákvæði hefðu þurft að vera um það sem kallað er „fyrirsjáanleg aflaaukning“ eða „samdráttur í starfi annarra vinnslustöðva á svæðinu“. Hver það er, sem hér á að skera úr um, segir hvergi í frv. Það er hins vegar eðlilegt að álykta að varðandi spána um aflaaukninguna sé það Hafrannsóknastofnunin sem ætti að vera dómbær um málið. Varðandi hitt ákvæðið virðist eðlilegast að vottorð lægi fyrir frá viðkomandi áður starfandi fyrirtækjum eða þá sveitarstjórnaryfirvöldum. Um hvorugt þetta eru skýr ákvæði í þessu frv. Sjútvn. er hins vegar þeirrar skoðunar að eðlilegt sé að hér verði komið á nokkurri samræmingu á milli þess takmarkaða veiðimagns, sem sýnilegt er að fyrir hendi verður, og þess tilkostnaðar sem lagt verður í við vinnslu aflans. Með tilliti til þess að verulega er liðið á þingtímann og n. telur að hér sé ekki um þann vanda að ræða, sem afgerandi þurfi að vera fyrir málið í næstu framtíð, leggur hún til að frv. verði samþ. óbreytt. Það skal þó tekið fram, eins og fram kemur í nál. á þskj. 426, að einn nm., Jón Árm. Héðinsson, skrifar undir nál. með fyrirvara og mun hann þá gera nánari grein fyrir afstöðu sinni. Ég vil því, herra forseti, leyfa mér að leggja til að frv. verði samþ. óbreytt og því að lokinni þessari umr. vísað til 3. umr.



Herra forseti. Ég hef á undanförnum þremur þingum flutt frv. til l. um heimild til að setja á fót vinnslustöðvar á sviði sjávarútvegsins sem er að efni til svipað því frv. sem hér er nú til umr. Ég tel að vísu að í það frv., sem nú er til umr., mætti bæta nokkrum þáttum til frekari útfyllingar. Ég tel að slíkar heimildir eigi að ná til fleiri veiða en rækju- og skelfiskveiða, t. d. til humarveiða og raunar til allra þeirra veiða sem háðar eru aflatakmörkunum. Mér sýnist að það sama gildi þarna í mörgum atriðum. Í öðru lagi lagði ég til í frv. mínu að þriggja manna n. fjallaði um leyfisveitingar. Það kom inn í þetta frv. við flutning þess í annað sinn á síðasta þingi og var skv. ábendingu frá sjútvrn. sem hafði fengið það til umsagnar við fyrsta flutning. Ég féllst á það sjónarmið að þarna þarf að gæta að ýmsu öðru en eingöngu aflatakmörkunum, eins og t. d. byggðasjónarmiðum og raunar mjög nauðsynlegt að til byggðasjónarmiða sé litið þegar slíkt sem þetta er ákveðið. Því lagði ég til að fulltrúi Framkvæmdastofnunar ríkisins, Fiskveiðasjóðs auk fulltrúa frá sjútvrh. sætu í þessari n. sem slíkt ákveður. Og í þriðja lagi er í því frv. tekið fram að leitað skuli umsagnar Hafrannsóknastofnunar um leyfisumsóknir, og kem ég þá að því sem hv. frsm. gat um. Þetta er að sjálfsögðu nauðsynlegt, en vitanlega er sjútvrn. það opið þótt ekki sé það fram tekið í frv. Þrátt fyrir þessi atriði hef ég ákveðið að styðja það frv. sem hér er til umr. og mun ekki þrýsta á að frv. það, sem ég hef flutt, komi hér til afgreiðslu. Það er nú hjá hv. sjútvn. og mun þá sitja þar áfram. Ég geri þetta vegna þess að mér er ljóst að hér er um mikið ágreiningsmál að ræða og um það mjög skiptar skoðanir. Ég geri mér jafnframt ljóst að það er orðið ákaflega aðkallandi að fá heimild til að takmarka fjölda vinnslustöðva, einkum á sviði rækjuveiða. Þetta er ljóst þessa dagana og raunar komið á elleftu stundu að fá slíkt frv. sem þetta og slíka heimild sem þessa samþ. Ég vil því ekki verða til þess að tefja framgang þessa máls með því að flytja brtt. til samræmingar við það frv. sem ég hef flutt. Ég vil hins vegar taka það fram að ég tel mér að sjálfsögðu frjálst að beita mér fyrir breyt. á þeim lögum sem samþ. kunna að verða á grundvelli þessa frv.



Herra forseti. Í sambandi við þau orð, sem hv. 1. landsk. þm. lét falla um þetta frv. áðan, vil ég benda á að þetta frv. hefur ekki siglt hraðbyri gegnum Alþ. því að þetta er 33. málið, var flutt litlu eftir að þing kom saman á s. l. hausti. Það er búið að vera alllangan tíma fyrir sjútvn. þessarar hv. d. þó að tíminn sé ólíkt lengri sem það var í fyrri d. og fyrri n., en fyrri n. skilaði frv. frá sér í des. eða skömmu áður en Alþ. fór í jólafrí. Þar var það samþ. með yfirgnæfandi meiri hl. atkvæða, að mig minnir 29 og 27 atkv., eins og það liggur hér fyrir. 6 nm. í þessari hv. d. leggja til að frv. verði samþ. óbreytt. Síðasti ræðumaður leggur til, að umr. verði frestað, og vill nú blanda inn í þetta öðru máli sem ég tel að sé þessu algerlega óskylt. Ég fyrir mitt leyti sé enga ástæðu til að tefja afgreiðslu þessa frv. til þess að taka ákvæði inn það um hvort banna skuli flotvörpu togaranna eða ekki. Það er n., sem starfar að því máli, og fyrir hana hefur verið lagt að skila áliti fyrir næsta Alþ. Það er ætlun mín um þessa n. sem starfar að heildarendurskoðun fiskveiðilöggjafarinnar og er skipuð þannig að form. hennar er fiskimálastjóri og enn fremur eiga þar sæti menn frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, annar frá Félagi ísl. botnvörpuskipaeigenda, einn frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands og einn frá Sjómannasambandi Íslands. Þegar þessi n. hefur rætt þessi mál um allt land og komið saman til þess að samræma, eftir því sem tök eru á, hin ólíku sjónarmið sem þarna eru uppi, er ætlun mín að óska eftir því að þingflokkarnir skipi fulltrúa í þessa n. til viðbótar til þess að vinna að undirbúningi málsins, þannig að frv. geti verið tilbúið þegar þing kemur saman að hausti og þá verði það frv. sem borið verður fram samræmt af fulltrúum sjávarútvegsins og jafnframt af fulltrúum hvers þingflokks fyrir sig og að því stefnt að frv. verði orðið að lögum áður en Alþ. fer í jólafrí. Ég tel að það sé útilokað og komi ekki til greina að tefja framgang þessa frv. af þessari ástæðu. Ég vil láta það koma fram að það hafa verið í gildi og eru í gildi lög varðandi svokallaða loðnunefnd, sem hefur skipulag með loðnuveiðum, og þar tilnefna ákveðnir aðilar og ríkisvaldið fulltrúa til að skipuleggja þessar veiðar, þar með löndun á loðnu. Þessi n. tilkynnir skipum hvar löndunarpláss er og skip verða að fara og landa þar. En það hefur ekki verið gerð krafa um að ríkissjóður ábyrgist ef viðkomandi verksmiðjur standi ekki í skilum, þá beri ríkissjóði að greiða andvirði loðnuaflans. Það hef ég hvergi heyrt eða séð koma fram. Með því að taka upp skipulag, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, er verið að samræma veiðarnar og vinnsluna. Þá er átt við að fjölga ekki vinnslustöðvum. Eftir því sem vinnslustöðvarnar eru færri, því traustari eru þær fjárhagslega, og það er um leið verið í raun og veru að hækka verð til sjómanna og útgerðar eftir því sem vinnslustöðvarnar eru færri sem vinna þennan takmarkaða afla. Það er vegna þess að aflinn er takmarkaður og eins og segir í 2. grein: „Rn. getur synjað um slík leyfi, ef ekki er fyrirsjáanleg aflaaukning á viðkomandi svæði né samdráttur í starfsemi annarra vinnslustöðva á svæðinu.“ Þetta er mjög auðvelt að skilja. Það, sem hér er átt við, er það að fyrir fram er ákveðið aflamagn sem má veiða á hverju svæði fyrir sig. Það ákveður rn. að fengnum till. Hafrannsóknastofnunarinnar, og þegar Hafrannsóknastofnunin hefur lagt fram sína till., að þetta mörg tonn megi veiða á þessari vertíð, hefur sú regla viðgengist að sjútvrh., hver sem hann hefur verið, hefur staðfest þessa reglu eða staðfest þetta magn. Þess vegna er engin hætta á því að hér verði um neitt handahóf að ræða að öðru leyti en því að það gæti komið fyrir að afli brygðist og næði alls ekki því magni sem Hafrannsóknastofnunin hefði lagt til að sé veitt á viðkomandi vertíð. Það er það eina sem getur breytt þessari ákvörðun. Með því að sett eru ákvæði um hámarksafla á hverju svæði, eins og gert hefur verið, er með þessu frv. verið að skipuleggja það að verksmiðjurnar, sem vinna úr þessum hámarksafla, séu ekki of margar á hverju svæði. Það þýðir það að eftir því sem verksmiðjurnar verða fleiri, því hærri verður fastakostnaðurinn við vinnslu á þessum afla, því lægra verð fæst fyrir hráefnið sem sjómenn og útgerðarmenn eru að sækjast eftir og fiska. Þess vegna held ég að það sé ekkert áhorfsmál að það sé mikið atriði að koma á slíku skipulagi hvað snertir vinnsluna, vegna þess að við erum háðir ströngum reglum hvað veiðar snertir. Við skulum svo bara líta á með örfáum orðum hvað hefur gerst í þessum efnum á undanförnum árum. Það hefur orðið verulegur samdráttur á veiðum á þeim svæðum sem rækjuveiðarnar hafa lengst verið stundaðar á, og það er sannarlega kominn tími til að takmarka eins og hægt er þessar veiðar, fækka bátunum, en ekki fjölga þeim sem þessar veiðar fá að stunda, og koma í veg fyrir að verksmiðjum fjölgi á þessum stöðum. Nú eru ný rækjusvæði að finnast. Rækja hefur fundist í nánd við Grímsey og það er kominn mikill lyftingur í marga frá Siglufirði til Húsavíkur, að Eyjafirði meðtöldum, að reisa rækjuverksmiðjur. Ég skal ekki segja hversu margar beiðnir koma, en þær verða æðimargar, þó að ekkert liggi fyrir um hvað þessi mið þola og hvað hóflegt sé að veiða á þessum miðum við Grímsey. Það má bæta því við, sem er líka ánægjulegt, að nú fyrir nokkrum dögum fundust rækjumið á Axarfirði. Það er eins með þau, þau eru nýfundin, ekkert hægt að segja um hvað sá stofn eða þessi mið þola mikla ásókn. Þetta verður að fara varlega í, en ekki að hleypa ótakmörkuðum fjölda báta á þessi svæði og eyðileggja þau strax. Við verðum að byggja á vísindalegum grunni hvað snertir veiðar. Ég get skilið að Hafrannsóknastofnunin hvorki eigi né vilji hafa nokkur áhrif á það hversu margar verksmiðjur eru byggðar til þess að vinna rækju á þessum ákveðnu svæðum. Hennar hlutverk er að skipuleggja veiðarnar, eingöngu veiðar og ekkert annað. Þess vegna verða stjórnvöld að koma á samræmi á milli þess skipulags, sem Hafrannsóknastofnunin leggur til varðandi veiðarnar, og þess skipulags sem nauðsynlegt er að viðhafa hvað snertir vinnslu. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, en vil að síðustu segja að ég legg mikla áherslu á að þetta frv. nái fram að ganga og það sem allra fyrst. Það eru þegar komnar allmargar umsóknir, bæði formlegar og óformlegar, svo að ég hygg að það sé kominn tími til og þó að fyrr hefði verið að slíkt skipulag væri fyrir hendi. Þess vegna legg ég áherslu á að þetta frv. verði lögfest nú þegar.



Herra forseti. Það hefur gætt misskilnings hjá hæstv. ráðh, þegar ég nefndi flottrollið varðandi skuttogarana. Ég drap á það vegna þess, að frsm, fór svo lítið út fyrir efni frv., og ég taldi að mér mundi aðeins leyfast að víkja að því vegna þess að það er mikið vandamál. En ég vil ekki fara að blanda því inn í þetta frv. Eins og hæstv. ráðh. drap á, er hin löggjöfin í endurskoðun og kemur fram á sínum tíma. Ég vildi aðeins vekja athygli á því að það væri nauðsynlegt að íhuga það vandamál sem fylgdi flottrollinu og þeirri fjárfestingu sem leiddi af því ef allir færu í flottrollið og síðan yrði það skyndilega bannað og þá yrði búið að eyða jafnvel svo að skipti hundruðum millj. í útbúnað um borð í skipunum, og síðan allt stöðvað. Það er ekkert lítið í húfi þar fremur en í skelfiskinum. Síðan vildi hæstv. ráðh. svara mér varðandi 1. gr., en þar segir orðrétt í frv.: „m. a. með skiptingu afla milli vinnslustöðva og/eða þeirra báta, sem veiðileyfi hljóta“ - og minnti á skip er lægju við loðnulöndun. En þarna er mikill eðlismunur á. Loðnunefnd hefur starfað þannig að hún segir almennt: Hér er löndunarpláss, þar og þar. - En hún segir ekki við neinn bát: Farðu beint á þessa verstöð og landaðu þar og hvergi annars staðar, þó að pláss sé til. - Þar er reginmunur á. En mér skilst að eftir þessari gr., ef hún fer beint fram eins og ég skil hana, þá geti ráðh. sagt við bát: Þú landar hjá þessari stöð og hvergi annars staðar. - Hér er reginmunur á. Ef við höfum eitthvert svæði með 3 stöðvar og Hafrannsóknastofnunin kemst að þeirri niðurstöðu að það megi fiska um 1 000 tonn og það eru 5 bátar, þá vil ég hafa það þannig að þeir séu frjálsir að því að selja á þrjá staði eftir atvikum eins og þeir fá að gera við loðnuna, en það sé ekki sagt við báta A, B og C: Þið landið í stöðvum S, T og U og hvergi annars staðar o. s. frv. Þetta er eðlismunurinn. Sé úrskurður rn. sá að segja um ákveðinn bát: Þú landar þarna og hvergi annars staðar - þá tel ég rn. ábyrgt. Hér liggur ágreiningurinn. Ég tel að semjum við þannig frv. að þetta verði svo í framkvæmd, þá sé rn. orðið ábyrgt og það er allt annað en á sér stað í loðnulöndunarkerfinu, allt annað. Þrátt fyrir það frelsi, sem þar ríkir, hafa komið upp núna allharðar raddir meðal útvegsmanna um að þessi ábending um, að þarna sé pláss og þarna og þarna og ekki á öðrum stöðum, hafi þær skyldur í för með sér að einhver verði að tryggja greiðslur á loðnuafurðunum. En nú keyrir alveg um þverbak hjá loðnuverksmiðjunum í uppgjöri hjá sumum hverjum. Á útvegsmönnum er kvöð að gera upp við skipshafnir sínar, en þeir fá bara ekki peningana. Og hver er ábyrgur? Enginn nema vitlaus stjórnandi í landi og skipstjórinn. En það eru tugir milljóna sem ekki er skilað til loðnubátanna núna. Síðan hafa fiskifræðingarnir sjálfir sagt að þetta orðalag í 2. gr., væri þess eðlis og þannig orðað að þeir gætu aldrei starfað samkvæmt því. Hver sér „fyrirsjáanlega varanlega aflaaukningu“? Ekki nokkur einasti maður. Það er ekki hægt. Ef sá maður væri til hér, slíkur spekingur, þá ætti hann að gefa sig fram. Menn geta gert aflaspá, en hún er byggð að meira og minna leyti á lítils háttar rannsóknum, því miður. En þetta orðalag er þannig örugglega og þeir hafa sagt það alveg hreint út, fiskifræðingarnir, að þeir geti ekki starfað eins og það er beint sett fram. Við teljum okkur skilja hvað hér er leitast við að setja fram eða ná, og menn vilja hafa vissan fyrirvara á því að gera sér vonir um aflaaukningu og byggja á þeirri von að veiðileyfi sé veitt til fleiri báta og jafnvel að nýjar stöðvar séu reistar. Ég tel að þegar við erum efnislega sammála um þessa löggjöf að ýmsu leyti, þrátt fyrir að hún hafi verið að velkjast hér lengi í þinginu eða frv. að henni, þá eigum við að gefa okkur það mikinn tíma að við orðum þetta af raunsæi og skynsemi. Það verð ég að segja. Það hlýtur öllum að vera til bóta þegar framkvæma á lögin og sennilega stendur þetta frv. allmörg ár. Einn af baráttumönnum þessa máls lýsti því yfir að hann áskildi sér rétt, þó að hann styddi það núna - hann hafði á tilfinningunni að þetta væri ekki alveg eins gott og æskilegt væri - hann áskildi sér rétt innan skamms að koma með brtt. við lögin, jafnvel þó að það séu bara fjórar greinar, vegna þess að hann finnur með sjálfum sér að hér er ekki eins heppilegt orðalag á og æskilegt væri. Ef það er óhjákvæmileg nauðsyn að samþ. frv. í dag eða í vikunni, þá verður það að gerast. En þá mun ég ekki geta staðið að þessu orðalagi þó að ég sé að mörgu leyti efnislega með því sem frv. er að boða.

Fram. (Oddur Ólafason) : Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., er um breyt. á l. um almannatryggingar. Frv. er flutt af þeim alþm. Helga F. Seljan og Stefáni Jónssyni og efni þess er að finna í 1. gr. frv. er hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ef sjúklingur þarf að leita til sérfræðings að læknisráði um lengri vegu skal greiða honum hluta af ferðakostnaði skv. nánari ákvæðum í reglugerð. Þurfi sjúklingur að leita sérfræðiþjónustu á reglubundinn hátt, árlega eða oftar, skal greiða honum ferðakostnaðinn að fullu. Greiðsla ferðakostnaðar miðist við vottorð viðkomandi læknis og sérfræðings.“ Heilbr.- og trn. Ed. hefur fjallað um þetta frv. á nokkrum fundum og leitað um það umsagnar, og með leyfi forseta vil ég gjarnan lesa hér umsögn er kom frá Tryggingastofnun ríkisins og hljóðar svo: „ Hv. þn. hefur sent til umsagnar frv. til l. um breyt. á l. nr. 87 1971, um almannatryggingar. Það verður að telja rétt, sem fram kemur í frv. og grg. með því, að full ástæða sé til einhverrar þátttöku í nauðsynlegum ferðalögum sjúklinga til sérfræðinga þegar um löng og dýr ferðalög er að ræða. Það kemur fram í grg. frv. að flm. gera sér fyllilega ljóst að það er nokkurt vandaverk að semja réttlátar og haldgóðar reglur til að ná því markmiði sem að er stefnt, enda hafi endurskoðunarnefnd tryggingalaganna hikað við að leggja fram till. af þeirri ástæðu. Það er hins vegar álitamál, hvort stefna beri að því að leysa þann vanda með reglugerð eða undirbúa nánari lagasetningu. Tryggingaráð telur eðlilegra að undirbúin verði nánari lagasetning.“ Þar sem nú stendur þannig á að heildarendurskoðun á lögum um almannatryggingar fer fram um þessar mundir leggur n. til, þrátt fyrir það að hún viðurkenni nauðsyn þess að setja reglur um greiðslur til þeirra sjúklinga er oft þurfa að leita um langa vegu til læknis, að málinu verði vísað til ríkisstj. Einstakir nm, áskildu sér rétt til að flytja brtt.



Herra forseti. Ég undirritaði þetta nál. með fyrirvara. Það er auðskilið mál, ég er annar flm. þessa lagafrv. og auðvitað mundum við flm. helst kjósa að fá frv. samþ., sér í lagi vegna þess að að nokkru er þetta frv. í heimildarformi. Ég vil hins vegar þakka heilbr.- og trn. og öðrum fulltrúum þar fyrir mjög jákvætt nál., þar er tekin mjög jákvæð afstaða til þessa máls í heild, og einnig ítreka ég það, að mér þótti vænt um að sjá hina jákvæðu afstöðu forstjóra Tryggingastofnunar ríkisins, Sigurðar Ingimundarsonar, til þessa máls einnig. Það er rétt sem hv. frsm. n. sagði hér áðan að enn eru almannatryggingalögin í endurskoðun - nú í heildarendurskoðun. Það er að vísu einn sérfræðingur sem þar er til kvaddur því að endurskoðunarnefnd sú, sem allir flokkar áttu aðild að, hefur verið lögð niður, að því er ég best veit, og endurskoðunin falin einum sérfræðingi sem ég vanmet á engan hátt en játa þó að ekki hef ég meiri trú á því að komi jákvætt álit frá honum en þeirri n. sem vann að þessu mjög ítarlega og samviskusamlega áður og í áttu sæti fulltrúar allra flokka. Ég get hins vegar ekki staðið á móti því með tilliti til frv., sem áður hafa hér komið fram og ég hef staðið að að yrði vísað til ríkisstj. í krafti heildarendurskoðunar, að svo yrði um þetta frv. og hef því undirritað nál. með fyrirvara. Ég játa að ég reyndi að koma þessu að áður við endurskoðunarnefnd tryggingalaganna og við stjórn, sem ég studdi og kom þessu máli ekki fram, en ég kom því ekki fram. Þar var það þessi misnotkunarhætta sem kom í veg fyrir það aðallega eins og bent er á reyndar í áliti forstjóra Tryggingastofnunarinnar. Sú misnotkunarhætta sem kom í veg fyrir þetta, ég er hræddur um að hún komi enn í veg fyrir að þetta komist í framkvæmd fyrst um sinn. En ég vil benda á það mjög skýrt, eins og ég gerði hér í framsögu fyrir frv. okkar hv. þm. Stefáns Jónssonar, að þarna er misnotkunarhætta síst meiri - hún er síst meiri sú hætta en víða annars staðar í okkar tryggingalöggjöf. Ég veit að það hafa verið gerðar margar brýnar breyt. á tryggingalöggjöf okkar að undanförnu og þær breyt. margar hverjar hafa e. t. v. verið brýnni. Ég er þó á því að það sé fyllilega komið að þessum þætti sérstaklega. Þörfin er svo ótvíræð og svo knýjandi að ég held að við séum, eins og reyndar kemur fram í nál., allir sammála um að að þessu sé hreinlega komið. Hins vegar get ég vitanlega ekki treyst hæstv. núv. ríkisstj. út af fyrir sig betur til þessarar málsmeðferðar en þeirri ríkisstj., sem ég hafði reynt áður að koma þessu máli fram við, en kom ekki, og mun því sitja hjá við atkvgr. um að vísa þessu máli til ríkisstj. Ég virði þó þá jákvæðu afstöðu sem þarna er tekin, en vissulega boða ég það að komi ekkert út úr þessari endurskoðun til hagsbóta fyrir þann mikla fjölda sjúklinga úti á landsbyggðinni sem þarna á hlut að máli, þá munum við flm. að sjálfsögðu endurflytja þetta frv. á næsta þingi.

Frsm. (Jón Árnason) : Herra forseti. Frv. til l. um breyt. á l. um Fiskveiðasjóð Íslands, sem hér er til umr., felur það í sér að sjóðnum er veitt heimild til lánveitinga vegna kaupa á eldri fiskibátum. Á síðasta þingi var samhljóða frv. flutt, en náði þá eigi fullnaðarafgreiðslu. Enda þótt Fiskveiðasjóður Íslands sé einn öflugasti af stofnlánasjóðum atvinnuveganna, þá hefur hann svo miklu hlutverki að gegna að jafnan vantar fjármagn til lánveitinga. Uppbygging sjávarútvegsins er stöðug og krefst mikils fjármagns. Það er með tilliti til þessa sem því miður hefur verið haldið fram að slík lagabreyting sem hér um ræðir sé ekki tímabær nema þá að jafnhliða sé séð fyrir auknu fjármagni sjóðnum til handa. Að vissu leyti á þessi gagnrýni rétt á sér. Sjútvn. er hins vegar þeirrar skoðunar að í vissum tilfellum muni þessi breyt., ef að lögum verður, leiða til þess að sá skipakostur, sem fyrir hendi er, nýtist betur en ella því að segja má að með þeim lánakjörum, sem í gildi hafa verið, hafi verið auðveldara að eignast nýjan bát en eldri bát í góðu standi þar sem um hefur verið að ræða verulega útborgun og lítil áhvílandi lán. Segja má að þessi lánafyrirgreiðsla, sem hér um ræðir, sé í samræmi við það sem nú á sér stað hjá húsnæðismálastjórn, þar sem um er að ræða lán út á eldri íbúðir. Hefur sú framkvæmd verið í gildi um nokkurt árabil. Í dag hygg ég að flestir séu sammála um að stigið var spor í rétta átt þegar ákveðið var að stofna þann lánaflokk í húsnæðislánakerfinu. Eins og fram kemur á þskj. 425 leggur n. til að lánsupphæðin megi nema allt að 1/4 af kostnaðar- eða matsverði í stað helmings eins og er í frv. og er það að sjálfsögðu að frádregnum þeim lánum sem á bátunum kunna að hvíla í Fiskveiðasjóði þegar kaupin fara fram. Segja má að hér sé hóflega af stað farið og ætti ekki að íþyngja sjóðnum að neinu verulegu marki. Breytingu á þessu ákvæði mætti síðan gera eftir því sem ástæða verður og talin æskileg reynsla að framkvæmdinni fenginni. Ég sé, herra forseti, ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta mál. Sjútvn. leggur einróma til að frv. verði, þannig breytt, samþ. og vísað til 3. umr.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. sjútvn. fyrir þá jákvæðu afgreiðslu og afstöðu til þessa máls, sem hér er til umr., að leggja til að frv. verði samþ. Það er svo að þegar þetta mál hefur verið rætt hér í hv. d., - og þetta er í annað sinn sem frv. þetta er borið fram, - þá hafa menn, ég hygg allir sem hafa tekið til máls, verið jákvæðir til þessa frv. Hins vegar er því ekki að leyna að maður hefur orðið var við að það er ekki svo um alla þá aðila sem þetta mál skiptir þó að furðulegt megi heita. Mér virðist vera svo sterk rök fyrir því að frv. þetta verði samþ. að það sé naumast hægt á málefnalegum grundvelli að standa gegn því. Ég ætla ekki að fara að lengja umr. með því að endurtaka það sem ég hef sagt áður um mikilvægi þess að Fiskveiðasjóður Íslands hafi möguleika til þess að veita lán út á eldri fiskiskip. Við erum sammála um það. En eins og hv. frsm. sjútvn. tók fram hefur verið hreyft þeim athugasemdum í þessu máli að það kynni að íþyngja Fiskveiðasjóði ef frv. yrði samþ. og honum ætlað að lána til eldri fiskiskipa. Ég hef aldrei neitað því að svo kynni að vera. En ég hef jafnan bent á að það þyrfti ekki að vera. Ástandið er þannig þegar litið er til lengri tíma, að þá má halda því fram, að ég tel með fullum rökum, að frv. þetta, ef að lögum verður, muni síður en svo þyngja á Fiskveiðasjóði. Og það er einfaldlega vegna þess að með því að greiða fyrir eðlilegum eignaskiptum á þessum þýðingarmiklu framleiðslutækjum sem fiskiskipin eru, þá eru meiri möguleikar til þess að hagnýta fiskiskipastólinn betur en nú er gert. Ég held því hiklaust fram að hann sé ekki hagnýttur eins vel og skyldi m. a. vegna þess að það er auðveldast fyrir menn, sem þurfa á fiskiskipi að að halda, að láta byggja eða kaupa nýtt skip. Þá hafa þeir fyrirgreiðslu skv. gildandi reglum Fiskveiðasjóðs. En ef þeir ætla að kaupa skip sem eru jafnhagkvæm, jafngóð, kannske hagkvæmari og kannske betri, en eru nokkurra ára gömul þá veigra þeir sér við því og hverfa frá slíkri hugsun í mörgum, kannske flestum tilfellum, vegna þess að þeir fá enga opinbera lánafyrirgreiðslu til að kaupa slík skip. Það er líka rétt að vekja á því athygli, að það er talið að um þessar mundir sé ástandið þannig að við höfum nægileg fiskiskip og það sé ekki hagkvæmt frá þjóðhagslegu sjónarmiði að leggja mikla áherslu á byggingu nýrra skipa. Þetta er augljóst ef við höfum í huga yfirlit og athuganir sem Fiskifélag Íslands hefur gert um meðalársafla á Íslandsmíðum á árunum 1958–1973, Á þessum árum var ársmeðaltal þorskaflans á Íslandsmiðum talið 728 þús. lestir og hæst komst aflinn 1970 í 820 þús. lestir. En við íslendingar veiddum ekki af þessum afla nema 52% eða um 380 þús. lestir á ári. Viðfangsefnið nú á næstu árum er að auka hlut okkar íslendinga í aflanum við Íslandsstrendur. Allir eru sammála um að við verðum að sitja einir að þeim afla sem mögulegur er innan 50 mílna fiskveiðimarkanna, og við erum nú í þann mund að færa út í 200 mílur. Það mætti því ætla að nú þyrftum við að leggja áherslu á aukningu fiskiskipaflotans til þess að mæta þessum þörfum. En samkv. athugunum, sem Fiskifélag Íslands hefur gert, er augljóst að það er ekki sérstakt viðfangsefni í dag að auka nýsmíðar og auka fiskiskipaflotann, vegna þess að með þeim flota, sem við eigum nú, getum við auðveldlega, ef almennar aðstæður leyfa, hagnýtt fiskimið okkar þannig að við getum borið að landi ekki einungis okkar hluta sem verið hefur á Íslandsmiðum, heldur það sem framundan er í aukningu. Fyrir þessu liggja tölulegar upplýsingar. En auðvitað þýðir þetta ekki að við stöðvum nýsmiði. Við verðum að fylgjast með tækniframförum og það verður að vera eðlilegt viðhald á flotanum. En við þurfum núna eins og er einmitt að leggja áherslu á að hagnýta sem best þann flota sem við eigum. Það er einmitt þetta frv. sem miðar að því að skapa frekari skilyrði til þess að svo megi verða. Ég held að hér sé um svo þýðingarmikið mál að ræða að það hefði verið eðlilegt að samþ. frv. óbreytt, þ. e. a. s. að til eldri fraktskipa megi lán nema helmingi kaupverðs eða matsverðs, eins og frv. gerir ráð fyrir, en ekki 25% eins og brtt. sjútvrn. gerir ráð fyrir. Hins vegar, eins og ég sagði í upphafi máls míns er ég ánægður með þá afstöðu sjútvn., að hún skuli leggja til eð frv. verði samþ. Það er stór sigur í þessu máli þó að það verði samþ. með þeirri breyt. sem n. flytur. Ég tel að það sé höfuðatriði nú á þessu stigi að fá frv. samþ. Það er auðvitað rétt, sem hv. frsm. sjútvn. sagði, að ef hér reynist ekki nægilega að gert, sem till. sjútvn. gerir ráð fyrir, þá er hægt að betrumbæta í þessu efni þegar reynsla liggur fyrir um framkvæmd ef frv. verður að lögum. Ég mun því ekki mæla gegn brtt. hv. sjútvn., en ég mun ekki heldur ljá henni stuðning minn.