Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er komið hingað til hv. Ed. frá hv. Nd., þar sem það hefur verið samþ., og skal ég leyfa mér að gera lítils háttar grein fyrir því. Eins og kunnugt er og öllum hv. þdm. a.m.k. er kunnugt, hafa togveiðar íslenzkra togara verið um langt skeið ein aðaluppistaða sjávarútvegs íslendinga. Þessar veiðar hófust á fyrsta tug aldarinnar og gengu yfirleitt mjög vel í upphafi og lengi fram eftir, þannig að togveiðarnar urðu á vissan hátt undirstaða undir efnahagsþróun í landinu og gáfu bæði eigendum togaranna og öllum almenningi, sem atvinnu hafði í sambandi við þá, mjög góðar tekjur. Þetta hefur breytzt á síðustu árum. Það breyttist verulega á kreppuárunum á fjórða tug aldarinnar, þegar afurðaverðmætið féll svo í verði, að það var mjög erfitt fyrir togarana að halda starfsemi sinni áfram aðstoðarlaust, eins og þá var og með því afurðaverði, sem þá almennt var. Á styrjaldarárunum breyttist þetta aftur, og togaraeigendur högnuðust þá vel á þessum atvinnurekstri. En síðan hefur sigið á ógæfuhlið, má segja, og alveg keyrt um þverbak nú síðustu árin. Versnandi afkoma síðustu ára er að langsamlega mestu leyti, vil ég fullyrða, vegna þess, hve afli skipanna hefur rýrnað. Að vísu er ekki allt sagt með því að geta heildarafla togaranna, en þó gefur það veigamikla vísbendingu um, hvert stefnir, og skal ég þess vegna leyfa mér að rekja hér, hvernig heildarafli togaraflotans hefur breytzt frá 1958, sem að vísu var metár í sögu togaranna, vegna nýrra, fjarlægra miða, ágætra, sem þá voru tekin í notkun, og til þessa dags. 1958 var afli togaranna hátt í 200 eða rétt um 200 þús. tonn. 1959 er hann kominn niður í 156 þús. tonn, 1960 niður í 113 þús. tonn, og á árinu 1961 hefur hann orðið rúmlega 70 þús. tonn, eða rétt rúmur þriðjungur af Því, sem hann var 1958. Það er náttúrlega ýmislegt fleira, sem kemur til greina, sem athuga þarf, þegar bera á saman aflabrögðin, heldur en heildaraflinn, eins og t.d. úthaldsdagar og hvers konar veiðar stundaðar eru, hvort þær eru stundaðar fyrir heimamarkað eða siglt með aflann til útlanda, og verður að taka nokkurt tillit til þess, þegar heildarsamanburður er gerður. En þessar brúttótölur um aflamagnið segja þó sína sögu. Það er enginn vafi á því, að síðan fiskveiðimörkin voru færð út, eins og gert hefur verið og alveg sérstaklega á árinu 1958, hefur það haft mjög mikil áhrif á aflabrögðin, þannig að togaraskipstjórar fullyrða, að þeir hafi með útfærslu markanna misst mörg af sínum beztu veiðisvæðum og það hafi fyrst og fremst orðið orsök til þess, að veiðimagnið hefur minnkað eins og raun er á. En það þarf líka að bæta því við, að í nál., sem n. ein gaf frá sér á árinu sem leið, sem sett var til að athuga rekstur og afkomu togaranna, var talið, að togararnir mundu geta bjargazt styrkjalítið eða styrkjalaust í framtíðinni, ef þeim væru gefin aftur svæðin, sem af þeim voru tekin með útfærslu fiskveiðimarkanna. En fleira kemur til, sem hefur orðið til Þess, að afkoma togaranna hefur orðið upp á síðkastið eins léleg og raun ber vitni. Ég vil þá fyrst telja til það, að togurunum var strax 1951 og 1952 og allar götur fram til 1958 skammtað minna verð fyrir sinn fisk en öðrum skipum, og hefur sá verðmismunur, sem togararnir urðu að búa við á sínum fiski og bátafiskinum, verið metinn til margra milljóna króna á skip. Ég hef í þessu sambandi heyrt nefndar 5.6 millj. kr., en skal ekki fullyrða, hvort sú tala er nákvæm, en allnærri lagi mun hún þó vera, að ég ætla. Gefur að skilja, að þetta hefur orðið til þess að draga mjög úr möguleikum þessa atvinnuvegar til að standa undir Þeim áföllum, sem hann nú verður fyrir. í öðru lagi hefur togaraútgerðin verið útilokuð frá einum sínum bezta markaði um langt bil, þ.e.a.s. brezka markaðinum, vegna þess að löndunarbann hefur verið á íslenzkum fiski í Bretlandi á árunum frá 1952 og fram til 1956 og aftur nú síðar, eftir að síðari útfærslan fór fram. Allt þetta hefur orðið til þess, að afkoma þessa atvinnuvegar hefur orðið hin síðustu ár mjög rýr, og tapið á árunum 1960 og 1961, sem sérstaklega hefur verið skoðað, nemur á báðum þessum árum á milli 3 og 4 millj. kr. á skip, eftir því sem upplýst hefur verið, eftir að afkoma og reikningar togarafélaganna ýmissa hefur verið athugað. Það er því alveg sýnilegt, að það þarf eitthvað að gera, til Þess að atvinnureksturinn geti haldið áfram, ef Það á ekki að hverfa að því að leggja hann niður. Mönnum hefur orðið að hugsa, Þegar togaraútgerðin hefur verið rekin með slíku tapi, sem ég hef nú skýrt frá, hvort ekki væri þá tími til kominn að segja alveg skilið við þessa veiðiaðferð og reyna að venda sínu kvæði í kross og hugsa aðeins um veiði á bátum. En það hafa allir, held ég, sem um þessi mál hafa hugsað, kveinkað sér við að hugsa þá hugsun til enda, að togararnir yrðu varanlega afskrifaðir úr íslenzkum atvinnurekstri, til þess hafa þeir flutt of mikla björg í bú. Og þó að tímabundið aflaleysi hafi þjáð þá að undanförnu, þá er engin ástæða til að ætla, að það verði varanlegt. Þess vegna hafa allir, sem um þessi mál hafa fjallað, gert ráð fyrir því, að þessum atvinnuvegi yrði haldið áfram og að honum yrði þá veittur nokkur stuðningur til þess að mæta þeim töpum, sem hann hefur orðið fyrir, eða réttara sagt hluta af þeim töpum. Það hefur að vísu frá togaraeigendum sjálfum borizt sú ósk, að þeir fengju á ný aðgang að þeim veiðisvæðum, sem voru af þeim tekin með útfærslu fiskveiðimarkanna. En sú hugsun hefur ekki fengið hljómgrunn, hvorki hjá almenningi né ríkisstj., og ríkisstj. hefur ekki á prjónunum neina ráðagerð um Það, að sá háttur verði tekinn upp að nýju. Togaraeigendur hafa að vísu það til málsbóta fyrir þessari ósk sinni, að fiskifræðingar okkar hafa látið í ljós þá skoðun, að það þyrfti ekki að valda neinu úrslitatjóni, þó að togurunum yrði hleypt inn fyrir núverandi fiskveiðimörk. En sem sagt, sú leið hefur verið afskrifuð, a.m.k. í bili, og þá er ekki um annað að ræða en reyna að bæta þeim Það tjón, sem þeir hafa orðið fyrir. Þetta er ekki einsdæmi hjá okkur. Aðrar fiskveiðiþjóðir, sem gera út togara, hafa farið sömu leið, t.d. veita Bretar nú talsvert mikinn styrk til þeirra togara, sem gerðir eru út á fjarlæg mið til þess að bæta þeim upp það, sem þeir hafa misst við útfærslu fiskveiðimarkanna. Þessi uppbót Breta nemur, að mér er tjáð, 17 sterlingspundum á hvern úthaldsdag, og Það er allmikil fjárfúlga á hvert skip. Þýzkir togaraeigendur hafa farið fram á það við sína ríkisstj., að hún styrkti líka togaraútgerð þeirra, og án Þess að ég viti, hver niðurstaðan hefur orðið, þá virðist mér fastlega mega gera ráð fyrir því, að þýzka ríkisstj. muni einnig veita sínum togurum einhverja aðstoð, svipaða því, sem Bretar þurfa að gera. Í þessu frv., sem hér liggur fyrir, er lagt til. að þessi aðstoð við togarana verði veitt á þann hátt, að þeim verði veitt aðild að hinum gamla hlutatryggingasjóði sjávarútvegsins, breytt nafni á honum og hann kallaður aflatryggingasjóður, og þar með, að nokkrum öðrum ákvæðum í gömlu hlutatryggingasjóðslögunum verði breytt, og lögin endurskoðuð af þessu tilefni, en þó ekki meira en svo, að segja má, að sú endurskoðun sé sjálfsagt ekki fullnægjandi, heldur verði þar síðar reynt að betrumbæta. En hlutatryggingasjóðurinn, sem stofnaður var fyrir 12 eða 13 árum með lögum hér á Alþ., hefur á undanförnum árum getað veitt Þeim bátum, sem tryggðir eru í honum, mjög verulega aðstoð, þegar aflaskortur hefur orðið hjá þeim, og forðað þeim frá því að lenda í vandræðum af þeim sökum. En aðalhugsunin í gömlu hlutatryggingasjóðslögunum var sú, að þegar meðalveiði á einhverjum stað eða einhverju veiðisvæði færi niður fyrir 75% af meðalveiði nokkurra ára, þá kæmi til aðstoð frá honum, og þeim mun meiri, eftir því sem aflinn yrði minni hjá hinum ýmsu bátum á svæðinu. Í þessu frv. er gert ráð fyrir, að togurunum verði bætt við og að ný deild, jöfnunardeild, verði einnig stofnuð. Í gömlu hlutatryggingasjóðslögunum er gert ráð fyrir tveim deildum, síldveiðideild og hinni almennu deild, sem hafa starfað nokkuð sjálfstætt, þó þannig, að önnur deildin hefur jafnan aðstoðað hina, þegar hún hefur lent í kröggum og ekki getað staðið við sínar skuldbindingar. Þá hefur sú deildin, sem betur mátti, veitt hinni lán, til þess að hún gæti staðið við skuldbindingar sínar, og síðan hefur það verið endurgreitt, þegar sú deild, sem á aðstoðinni þurfti að halda, hefur orðið þess megnug. Nú er bætt við Þriðju deildinni, Þ.e.a.s. togaradeildinni, og einnig jöfnunardeild, sem á að vera til aðstoðar, þegar einhver hinna deildanna á í erfiðleikum, og getur hún veitt sina fyrirgreiðslu bæði sem lán og styrk. Annars er hugsað, að aðstoðin til togaranna komi til framkvæmda, þegar heildarveiðin fer niður fyrir 85% af meðalveiði undanfarinna ára, og er það nokkru hærri prósenta en hefur verið í gildi fyrir bátana. Nokkrum hluta af gjaldinu til aflatryggingasjóðs er þess vegna ráðstafað til jöfnunarsjóðsins, en nokkrum hluta til hinna ýmsu deilda. Gjaldið til hlutatryggingasjóðs áður var 1/2% af útflutningsverðmæti sjávarafurða, nema síldarafurða, þar var gjaldið 3/4%, vegna þess að tekjuþörf síldveiðideildar óx meira en hinnar almennu deildar, Þar sem aflatregða undanfarinna margra ára á síldveiðum hefur orðið það mikil, að síldveiðideildin hefur orðið að leita á náðir hinnar almennu deildar til þess að geta staðið við sínar skuldbindingar. Þessi gjöld hafa nú verið hækkuð upp 11/4% og framlag ríkissjóðs hækkað upp í helminginn af þeirri upphæð. Með 2800 millj. kr. útflutningsverðmæti má gera ráð fyrir því, að 1/4% gefi í árlegar tekjur 35 millj. kr. í sjóðinn og ríkissjóður þurfi þá að leggja á móti helming þeirrar upphæðar, eða 17.5 millj. kr., sem þýðir um 9 millj. kr. hækkun frá því, sem hann nú leggur fram. Þegar þetta gjald var fyrst ákveðið í brbl. um ráðstafanir vegna gengisbreyt. á árinu sem leið, var ekki gert ráð fyrir, að framlag ríkissjóðs hækkaði frá því, sem það var í kr. En við meðferð málsins hefur verið á það fallizt, að framlag ríkissjóðs verði hækkað upp í helminginn af 11/4% útflutningsgjaldinu, eða 171/2 millj. kr., sem áætlað er að það muni verða, sem þýðir 9 millj. kr. hækkun á ári úr ríkissjóði. Skv. þessu á að veita bætur til togaranna fyrir árið 1961. En til þess að bjarga árinu 1960 er í frv. lagt til, að ríkissjóður leggi fram sem óafturkræft framlag til togaradeildarinnar um 30 millj. kr., sem greiðast á allmörgum árum, og verður þá ríkissjóður væntanlega að leggja fram sem svarar vöxtum af þeirri upphæð, sem hann skuldar af því framlagi á hverjum tíma. Þetta er stofnfé togaradeildar og verður grundvöllurinn fyrir starfsemi hennar. Auk þess kemur svo árið 1961 og framlag þess árs, sem verður úthlutað eftir venjulegum reglum sjóðsins. En úthlutunin fyrir árið 1960 er lögð á vald sjóðsstjórnarinnar og ríkisstj., og getur hún þá eða þær ákveðið, hvaða háttur verður hafður á um þá skiptingu. Það hefur komið fram nokkur gagnrýni á því að upp skyldi vera tekinn sami háttur á greiðslum til togaranna fyrir árið 1961 og nú gildir fyrir bátaflotann, þ.e.a.s. að þeir fái mesta aðstoðina, sem minnst hafa aflað. Það hefur verið talið, að þetta gæti dregið úr áhuga manna á að stunda veiðarnar á venjulegan hátt í trausti þess, að þeir mundu fá það bætt, sem þá vantaði. En í fyrsta lagi er nú það að segja, að þeir fá langt í frá bætt að fullu það, sem þá vantar, þó að þeir fái nokkuð upp í það, og svo eins hitt, að ég held, að engum íslenzkum sjómanni detti í hug að draga sig í hlé, þó að hann eigi von í því að fá eitthvað meiri uppbætur, eftir því sem hans veiði er minni. Veiðiskapur er nú einu sinni svo, að það getur verið af ýmsum orsökum, sem hann verður mismunandi. Og engum efa er það undirorpið, að þeim, sem minnst bera úr býtum af sínum veiðiskap, hlýtur náttúrlega að vera þörf á mestri aðstoð. Hins vegar hefur það verið látið vera opið, hvernig haga skuli skiptingu aðstoðarinnar fyrir árið 1960, og var með þessum hætti reynt að fara bil beggja. Heildarupphæð aðstoðarinnar verður með þessu móti 30 millj. kr. fyrir árið 1960, hreint og klárt úr ríkissjóði, og önnur upphæð fyrir árið 1961, sem að dómi þeirra, sem frv. hafa samið og bezt þekkja til þessara mála, er talið að muni nema svipaðri upphæð, miðað við aflabrögðin á því ári. Það hefur verið gagnrýnt líka, að með þessum hætti væru lagðar nokkrar byrðar á bátaútveginn. Það er að vísu rétt, að eins og nú árar, þá lítur út fyrir, að jöfnunarsjóður hljóti að koma til þess að jafna metin. En ég vil í því sambandi benda á, að framlag ríkissjóðsins hefur verið hækkað mjög verulega, eða eins og ég sagði áðan um 9 millj. kr. á ári, og ætti það að geta borið uppi ásamt með framlögum togaraflotans mjög verulegan hluta af þeim kostnaði, sem jöfnunarsjóðurinn verður að hafa af togaradeildinni, á meðan fjárhagsástand togaraútvegsins og aflabrögð eru slík eins og þau hafa verið að undanförnu. Yfirleitt ber mönnum saman um, að það sé nauðsynlegt að aðstoða togarana, veita þeim einhverja fjárhagslega aðstoð til þess að geta haldið sínum rekstri áfram. En síðan hefur leiðir skilið og ýmsir haldið því fram, að þetta ætti ekki að gerast að neinu leyti á kostnað bátaflotans, heldur væri verkefni ríkissjóðs eins að standa undir þeirri fjárhagsaðstoð, sem togurunum væri veitt. Ég held hins vegar, að þegar uppbygging þessa aðstoðarkerfis eða tryggingakerfis, sem ég vil frekar kalla það, er slík eins og hún er í frv., þá sé ekki ósanngjarnt, að einn styðji annan, - þegar erfiðleika ber að höndum, þá greiði bátaútvegurinn einhvern lítinn hlut af því, sem togararnir þurfa á að halda. Sá tími kann að koma í framtíðinni, að þetta snúist við og togaraútvegurinn verði þess megnugur að greiða aðstoð til bátanna, ef þeir kynnu að þurfa á því að halda. Um þetta er aldrei hægt að segja, og þess vegna finnst mér, að sá, sem betur stendur að vígi, megi gjarnan rétta hinum veikari hjálparhönd, ef hann á í erfiðleikum í bili, í þeirri von og veru, að sá, sem nú er veikari, kynni kannske eftir nokkur ár að verða sterkari. Það hefur líka verið bent á í þessu sambandi, að togaraútgerðin hefur vissulega lagt af mörkum mjög mikið fé til bátaútvegsins með framlagi sínu í fiskveiðasjóð á undanförnum árum. Togararnir hafa greitt af útfluttum sjávarafurðum á undanförnum árum 2% af andvirði útfluttra sjávarafurða, sem runnið hafa í fiskveiðasjóð, en hins vegar hafa togararnir litið sem ekkert notið fyrirgreiðslu af hálfu sjóðsins, þannig að segja má, að hér hafi togararnir lagt sitt lóð í vogarskálina fyrir bátana og veitt þá aðstoð við starfsemi fiskveiðasjóðsins, sem hefur komið bátaútveginum að mjög góðum notum. Það kom fram í nál. meiri hl. í hv. Nd. eða ræðu frsm. meiri hl., að þessi upphæð, sem togaraflotinn hefði frá upphafi lagt í fiskveiðasjóðinn án þess að fá neitt verulegt í staðinn, mundi nú nema um eða yfir 100 millj. kr., þannig að Það er vissulega engin smáupphæð, sem togaraflotinn hefur lagt fram til aðstoðar við bátana, og mætti því sýnast, að m.a. af Þeim orsökum ætti ekki að vera goðgá, þó að lítils háttar kæmi úr jöfnunarsjóði til togaraútgerðarinnar. Þetta frv. um breyt. á hlutatryggingasjóðslögunum er fyrst og fremst og ég vil segja aðallega borið fram vegna togaraaðstoðarinnar. Það hefur áður verið á það minnzt, að hlutatryggingasjóðslögin þyrftu endurskoðunar við, og það hefur verið gert lítils háttar í sambandi við samningu þessa frv. En það má e.t.v. segja, eins og ég held að ég hafi orðað áður, að þessa endurskoðun þyrfti að betrumbæta með hliðsjón af þeim umkvörtunum, sem um hlutatryggingalögin almennt höfðu borizt áður. En þó skal ég segja það, að um samningu þessa frv. hafa fjallað þeir menn, starfsmenn Fiskifélags Íslands, sem með afgreiðslu hlutatryggingasjóðs hafa haft að gera og þekkja þess vegna bezt allra manna til þessara mála. Með þessari fyrirgreiðslu til togaranna er ætlað, að veittar verði bæði úr ríkissjóði, úr togaradeild og úr jöfnunardeild samtals fyrir bæði árin 1960 og 1961 í kringum 60 millj. kr. Þar við bætist svo sú aðstoð, sem togararnir hafa fengið á þann hátt, að af útflutningsgjaldinu er nú greitt vátryggingariðgjald þeirra, sem hefur verið talið munu nema svipaðri upphæð, þannig að allt í allt munu til togaranna renna sem bætur fyrir Þessi tvö ár, 1960 og 1961, um Það bil 3 millj. kr. á hvern togara, sem út hefur verið gerður. Ég tel, að með þessu sé mjög veigamiklum stoðum skotið undir þennan rekstur og að Þeirra aðstaða verði að mun betri en hún var áður með þessu, enda kom það fram í nál. n. þeirrar, sem athugaði hag og rekstur togaranna á s.l. ári, að þeir áætluðu, að á hvern togara þyrfti í kringum 3 millj. kr. fyrir Það, sem liðið er, og síðan bætur fyrir það aflatjón, sem þeir kynnu að verða fyrir á næstu árum. Það hefur nokkuð í hv. Nd. blandazt inn í þetta mál lausn þeirrar deilu, sem nú stendur yfir milli togaraeigenda og sjómannasamtakanna. Slík deila eins og þessi getur náttúrlega alltaf skotið upp kollinum og tekið sinn tíma að ná endunum þar saman. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er á engan hátt miðað við lausn þeirrar deilu, heldur eingöngu miðað við að bæta togurunum það aflatjón, sem þeir hafa orðið fyrir á árunum 1960 og 1961. Ég var spurður að því þar, hvort þessi fyrirgreiðsla til togaranna mundi nægja, til þess að samningar gætu tekizt á milli aðila og rekstur togaranna hafizt á ný. Um það get ég vitanlega ekkert fullyrt, vegna þess að mér er á þessu stigi málsins algerlega ókunnugt, um hvað samningar muni geta tekizt og hvað muni til þess þurfa. Sérstaklega er erfitt um þetta að segja vegna þess, að ég veit ekki neinn atvinnurekanda nú um langt árabil, sem hefur átt eins erfitt með að mæta óskum um hækkuð laun og einmitt togaraeigendur vegna þeirra áfalla, sem þeir hafa orðið fyrir á liðnum árum, og vegna hins sýnilega áframhaldandi rekstrarhalla, ef ekki rætist úr með aflann. Ég get þess vegna á þessu stigi á engan hátt sagt um það, hvernig um lausn þessarar vinnudeilu muni fara, enda er þetta frv. samið áður en til hennar kom og miðað við að leysa allt annan vanda en þann. Ég held, að ég þurfi svo ekki að fara um þetta mál fleiri orðum. Ég vildi leyfa mér, herra forseti, að óska eftir því, að málinu yrði að umr. lokinni vísað til hv. sjútvn. og meðferð málsins í n. hraðað, eftir því sem föng eru á.



Herra forseti. Ég mun ekki ræða þetta frv. efnislega á þessu stigi, þar sem það mun væntanlega koma í n., þar sem ég á sæti, en ég vil þó við þessa 1. umr. beina örfáum spurningum til hæstv. sjútvmrh. Hann las hér upp skrá um heildarafla togara undanfarin fjögur ár og sýndi fram á, hversu aflinn hefði dregizt saman. Ég vil spyrja hæstv. ráðh.: Hefur hann ekki handbærar hliðstæðar upplýsingar um það, hvað andvirði þessa afla var hvert ár fyrir sig, því að aflamagnið segir ekki allt? Þetta tel ég mikils virði að vita, því að auðvitað er það fyrst og fremst andvirði aflans, sem segir til um það eða gefur bendingu um það, hvernig útkoman er hvert ár fyrir sig, þegar árin eru borin saman. Ég vil í öðru lagi spyrja hæstv. ráðh., hvort hann hafi ekki einhverjar upplýsingar að gefa um Það, hversu raunverulegur veiðitími togaranna var langur hvert ár fyrir sig, því að það er auðvitað ekki hægt að búast við, að togari afli eins og áður, ef hann er ekki álíka lengi við veiðar. Þá sakna ég þess, að í grg. þessa frv. fylgja engar upplýsingar frá þeirri n., sem hæstv. ríkisstj. skipaði til að rannsaka hag togaraflotans, en það sýnist mér, að sé nauðsynlegt, að alþm. eða a.m.k. þn. fái sem gleggstar upplýsingar um það, hvernig hag þeirra er raunverulega komið. Ég sé ekki, að í grg. frv. séu neinar upplýsingar um hag togaraútvegsins. Það er bent á, að hann sé illa kominn fjárhagslega, og það er ekkert að efast um, að svo er, en það er náttúrlega ekki nóg að vita það eitt. Ég hygg, að í flestum hliðstæðum málum sé leitazt við að gefa sem ýtarlegastar upplýsingar um það, hversu illa er komið fyrir hverjum þeim, sem aðstoðar þarf frá ríkisins hálfu. Ég vil því spyrja um það, eins og ég sagði áðan, hvort t.d. sjútvn. má ekki eiga von á því að fá yfirlit yfir hag togaraflotans eða þær niðurstöður, sem sú rannsóknarnefnd hefur fengið með sinni rannsókn. Hæstv. ráðh. drap á það, að komið hefði til mála að leyfa togurunum veiðar inni í landhelginni, og það fer víst ekki á milli mála, að það kom til mála. En hann orðaði það þannig, að þessu hefði verið afstýrt í bili. Á þá bátaftotinn það kannske yfir höfði sér, að þetta sé bara í bili, sem þessari hættu fyrir hann er afstýrt, eða hefur hæstv. ríkisstj. nokkuð það á prjónunum, að það geti komið til þess síðar að leyfa slíkt? Eins og kunnugt er, hefur það valdið mestri andstöðu gegn þessu frv., að nú á að láta bátaútveginn bera að verulegu leyti þær bætur, sem ætlaðar eru togurunum. Ég ætla ekki að fara út í það að þessu sinni, hvaða sanngirni mælir með þessu, en ég vil spyrja hæstv. ráðh., hvort ekki sé hætta á því, að aflatryggingasjóður verði verulega minna virði á eftir fyrir sjálfa bátana, þegar þetta kerfi er komið á. Að lokum drap hæstv. ráðh. á þær upplýsingar, sem fram hefðu komið í hv. Nd., að togaraflotinn hefði í raun og veru greitt til aðstoðar bátaútgerð í landinu verulegar upphæðir á liðnum árum með því fiskveiðasjóðsgjaldi, sem frá togurum hefur runnið í fiskveiðasjóð, sem lánar aðallega til báta. Ég veit ekki, hvernig það reikningsdæmi hefur verið reiknað hjá þeim hv. þm., sem kom með þessar upplýsingar í hv. Nd. Ég man þó það, að útflutningsgjald af sjávarafurðum er búið að vera ákaflega lengi í gildi, ég ætla milli 20 og 30 ár, en var alllengi framan af tekjustofn ríkisins og gekk þar af leiðandi alls ekki til báta. Hæstv. ráðh. sagði, að á þennan hátt hefði togaraflotinn greitt um 100 millj. kr., ég ætla á 13 árum, kann að hafa verið á lengri tíma, ég vil ekki fullyrða það, en hafi þó samtals greitt um 100 millj. kr. í fiskveiðasjóð, sem bátarnir hefðu notið til að fá lán úr. Þessu er auðvitað alls ekki að neita, að gjaldið hefur runnið á þennan hátt í fiskveiðasjóð. En Það breytir, eins og ég sagði áðan, svo ákaflega litlu, hvort það fer beina leið í fiskveiðasjóð eða fyrst í ríkissjóð og ríkissjóður aðstoðar svo fiskveiðasjóð. En mér þykir upphæðin harla ótrúleg, því að ég hef fengið þær upplýsingar, að útflutningsgjald til fiskveiðasjóðs frá upphafi hafi numið rúmum 200 millj., frá því að fiskveiðasjóður varð til, - og að togararnir hafi greitt helminginn af þessari upphæð, það þykir mér fremur ótrúleg saga. En það er ekki vert að deila um það, þegar hvorki ég né kannske aðrir hafa í höndunum fullnægjandi upplýsingar um þetta. Þessi skýring eða þessi rökstuðningur segir í sjálfu sér svo ákaflega litið, vegna þess að ef á að fara út í meting milli bátaútvegs og togara, þá verður að taka um leið með í reikninginn, hvers konar aðstoð frá hinu opinbera í beggja þágu veitt hefur verið. Og ég ætla, að það þurfi ekki að lesa lengi til þess að komast að raun um, að togaraútgerð í landinu hefur ekki verið nein hornreka a.m.k. á tímabili. Hvenær ætli bátaútgerð í landinu hafi notið þeirra fríðinda, sem togaraútgerð hefur þó notið? Ég þarf ekki annað en minna á stofnlánadeildina frá 1946, þar sem ríkissjóður útvegaði mikið fjármagn til að endurnýja togaraflotann, og útvegsmenn togara fengu þar, að ég ætla, 90% stofnlán til sinna togarakaupa, og lánin, sem þeim voru veitt, þeim 30 togurum, sem upphaflega voru keyptir, hafi verið með 21/2% vöxtum. Ég man ekki eftir því, að bátaútvegurinn á Íslandi hafi notið þessara kjara. En ef á að fara að telja eftir þann hlut af útflutningsgjaldinu, sem runnið hefur til fiskveiðasjóðs, og komið er frá togurunum, þá held ég að þyrfti að fara út í eitthvað fleiri sálma en þetta. Það má svo sem drepa á það, hvernig þessi útgerð hefur notið fyrirgreiðslu hins opinbera, með því að benda á ríkisábyrgðir. Það er líklega ólík saga togaraútgerðar annars vegar og bátaútvegs hins vegar, ef farið er út í það. Þrátt fyrir þetta, þótt ég bendi á að gefnu tilefni, að þarna var á vafasaman hátt verið að draga fram einhverja fórn af hálfu togara í þágu báta, vil ég taka það fram, að ég tel sjálfsagðan hlut að greiða fyrir togaraútgerðinni í landinu, eins og nú er komið fyrir henni. Hitt er annað mál, hvort það á að gera með þeim hætti að leggja byrðar á bátaútveginn. Það hljóta að vera til aðrar leiðir en það. En um þetta skal ég ekki ræða frekar, eins og ég sagði áðan, þar sem tækifæri gefst til þess væntanlega síðar og málið á eftir að koma í n., sem ég á sæti í. Ég vil endurtaka þær spurningar, sem ég vil vinsamlegast beina til hæstv. ráðh., ef hann hefur tök á því að svara Þeim að þessu sinni, eða þá síðar, ef hann getur það. Og það var í fyrsta lagi, hvert andvirði útflutnings á togveiðum hefur orðið hvert ár fyrir sig undanfarin fjögur ár, hver raunverulegur veiðitími togaranna hefur verið þessi ár og hvort ekki muni vera hægt að fá fullnægjandi upplýsingar um hag togaraútgerðarinnar, a.m.k. að sjútvn. geti fengið þær upplýsingar, sem liggja fyrir í niðurstöðum rannsóknarnefndar þeirrar, sem hæstv. ríkisstj. skipaði. Og loks spurði ég um það, hvort hæstv. ráðh. áliti, að það væri engin hætta á því, að aflatrygging bátanna rýrnaði að verulegu leyti, eftir að þetta kerfi er komið á og togaraflotinn kominn þarna með, með þeim hætti, sem ætlazt er til, ef aflaleysi togara helzt áfram eins og verið hefur nú undanfarin tvö ár.



Herra forseti. Þegar viðreisnin hélt innreið sína 1960 í ársbyrjun, þá var einn aðaltilgangur hennar sagður vera sá, að ríkisstj. ætlaði sér að koma atvinnuvegunum á heilbrigðan og traustan grundvöll, afnema uppbótakerfið, sem talið var vera undirrót flestra meinsemda, og skipa svo málum, að allar atvinnugreinar og þá alveg sérstaklega útflutningsatvinnuvegirnir gætu staðið á eigin fótum án allra bóta og styrkja, eins og það var orðað, - án allra bóta og styrkja af nokkru tagi. Það fór nú svo, að fyrsta viðreisnarárið var ekki liðið, þegar gripið var á ný til ýmiss konar uppbótastarfsemi. Togurunum var úthlutað um 3/4 úr millj. hverjum, útflutningsbætur voru lögfestar á landbúnaðarafurðir, tryggingagjöld fiskiskipa voru greidd úr ríkissjóði, og uppbætur til síldarútvegsins voru greiddar úr sjóðum síldarútvegsnefndar, svo að dæmi séu um þetta tekin. Á öðru viðreisnarárinu, þ.e.a.s. á s.l. ári, var enn þá ákveðin ný gengisfelling, og tilgangurinn var fyrst og fremst sagður sá að bjarga nú enn þá sjávarútveginum. Maður skyldi halda, að eftir allar þessar viðreisnaraðgerðir og endurbætur á viðreisninni væri heldur betur búið að tryggja vel rekstrargrundvöll aðalatvinnuveganna og þar væri blómlegt um að litast. En reyndin er ofur lítið önnur. Nú í byrjun þriðja viðreisnarársins er sú atvinnugrein, sem a.m.k. önnur í röðinni skilar einna drýgstum tekjum í gjaldeyrisöfluninni, togaraútgerðin, algerlega stöðvuð, og hér á hv. Alþ. eru lagðar fram till. um nýtt bótakerfi til handa þessari atvinnugrein, en þó svo ófullkomið og ófullnægjandi, að því er ég a.m.k. bezt fæ séð, að þessar úrbætur einar fyrir sig munu alls ekki nægja til þess að hreyfa aftur hjólin í þessari atvinnugrein, sem hafa verið að ryðga föst nú á undanförnum árum, þótt aldrei hafi verið slíkt ástand þar eins og nú, þegar um algera stöðvun er að ræða, annars vegar vegna óbilgirni togaraútgerðarmanna og hins vegar vegna lélegrar afkomu útgerðarinnar og vegna þess, að rekstrargrundvöll raunverulega skortir. Í þessu frv., sem hér liggur fyrir, er ekki aðeins um það að ræða, að tekið sé upp nýtt bótakerfi til aðstoðar togaraútgerðinni nú og í framtíðinni, heldur er líka fyrirhugað að veita henni uppbætur fyrir bæði viðreisnarárin, sem liðin eru, um 30 millj. kr. fyrir hvort ár. Með því er í raun og veru viðurkennt, að allt frá þeim tíma, að viðreisnin hélt hér innreið sína, hafi aldrei verið neinn rekstrargrundvöllur til fyrir þessa atvinnugrein. Efni frv. er svo að öðru leyti að kveða á um það, hvernig fjárins til þessa bótakerfis skuli aflað, og um það, eftir hvaða reglum því fé, sem þannig fæst, verði úthlutað. Það er vitanlega eitt af því þýðingarmesta, þegar um þessi mál er fjallað, að athuga, hvaða ástæður liggja til þess, að svo er komið sem komið er fyrir togaraútgerðinni. Hæstv. ráðh., sem hér talaði áðan, reyndi að gera þessu nokkur skil að sumu leyti. Að mínu viti gerði hann það réttilega, en ýmislegt nefndi hann þó til, sem alls ekki kemur þessu máli raunverulega við, t.d. eins og það, að vandræði togaraútgerðarinnar stafi af því, að frá því 1951 hafi fiskverðið verið lægra hjá togurum en hjá bátum. Ég fæ ekki séð, að það breyti í raun og veru neinu um þann raunverulega rekstrargrundvöll, sem nú á að gilda fyrir togaraútgerðina, eftir að hún hefur um alllangt skeið notið og nýtur að öllum líkindum framvegis algerlega sama verðs fyrir fiskinn og bátarnir fá. Þá nefndi hann einnig til sem ástæðu, að brezki markaðurinn hefði verið lokaður lengi. Að sjálfsögðu kann það að vera rétt, að af þessum ástæðum báðum væri sjálfur efnahagur útgerðarinnar nokkru betri nú, ef þetta hefði ekki komið til. Það hefði þó ekki breytt neinu teljandi a.m.k. um rekstrargrundvöllinn nú. Ég held, að ástæðurnar séu fyrst og fremst tvennar: í fyrsta lagi þær, að viðreisnaraðgerðirnar hafa sjálfar þrengt mjög að rekstri útvegsins, og í öðru lagi komi svo sjálfur aflabresturinn. Það eru þessar tvær ástæður, sem samanlagt valda því, að tap hefur orðið á rekstri togara, sem ætla má, að sé að meðaltali eitthvað á aðra millj. kr. á ári, þó að um það verði ekki með öllu vitað. En líkur benda til þess, að það sé einhvers staðar á þessu bili, a.m.k. eftir þeim reikningum togarafélaga, sem opinberir geta kallazt og allir hafa aðgang að. Í þessu sambandi vil ég taka undir þá gagnrýni, sem hér hefur komið fram á því, að ekki hafa verið lagðar fram með þessu frv. fullnægjandi upplýsingar um afkomu togaraútgerðarinnar. Þó að ég viti hins vegar af ofur lítilli þekkingu á rekstri eins útgerðarfélags, að hún er mjög slæm, þá gefur það samt sem áður, þó að fyrir liggi reikningar nokkurra útgerðarfélaga, ekki fullkomna mynd af ástandi alls flotans, og því ber að leggja áherzlu á það. að þeim, sem um þetta eiga að fjalla hér og taka um það ákvarðanir, séu gefnar allar upplýsingar í þessu efni. Það er sjálfsagt alveg rétt, sem hér hefur komið fram og hæstv. ráðh. hefur gert að umtalsefni, að aflabrestur togaranna er mjög mikill miðað við þau tímabil, sem bezt hafa verið. En ég ætla þó, að Þær tölur, sem hann fór hér með í þessu sambandi, séu ákaflega villandi, þar sem hann komst að þeirri niðurstöðu eða a.m.k. reyndi að láta liggja að því, að aflinn væri núna aðeins röskur þriðjungur á við það, sem hann var 1958, bar saman 200 þús. lestir og 70 þús. lestir nú. Þessar upplýsingar eru villandi að því leyti, að þarna er miðað við algert metár í sögu togaraútgerðarinnar, þegar aflanum var mokað upp á 3 dögum, þegar togararnir fylltu sig á 2–3 dögum á Nýfundnalandsmiðum, og þarna var um algert metár að ræða. Og líka það, að þá voru allir togararnir gerðir út. Síðan hefur það svo gerzt, að fleiri og fleiri togurum hefur verið lagt í þanghafið hér í Reykjavík, og á hinn bóginn líka það, að úthaldsdögunum í heild hefur farið stórkostlega fækkandi. Útsiglingar togaranna, sem nú sigla almennt 6–7 ferðir á ári, ég ætla 6 ferðir að meðaltali í staðinn fyrir 1–2 ferðir áður að meðaltali á ári, þær fækka úthaldsdögum hvers togara, sem gerður er út, sennilega upp undir tvo mánuði á hverju ári eða um 1/6 hluta. Og þegar það bætist svo við, að miklum hluta af togaraflotanum hefur verið lagt algerlega, þá má vel sjá, að þær tölur, sem hæstv. ráðh. fór hér með, eru algerlega villandi og sanna bókstaflega ekki neitt um það, hvað aflinn hefur minnkað miðað við hvern úthaldsdag, - bókstaflega ekki neitt. Hitt ætla ég, að sé rétt, - ég hef ekki tök á að fara hér með nákvæmar tölur í því, - að meðalaflamagn togara hafi minnkað úr rúml. 4 þús. tonnum á ári á togara niður í 3100–3200 tonn á ári, og það er vissulega mjög alvarlegur hlutur, að aflinn hefur minnkað svo mikið. En þó er að gæta þess, að enn þá er afli íslenzku togaranna svo mikill, að engin þjóð, er hefur togara, getur státað af sama meðalafla á ári eins og við Íslendingar. Og meðalaflinn, sem kemur á hvern sjómann, sem á togaraflotanum vinnur, er enn þá yfir 100 lestir á mann, og af slíkum meðalafköstum getur engin fiskveiðiþjóð í veröldinni státað. Það hlýtur þess vegna að vera þrátt fyrir þann aflabrest, sem orðið hefur, þegar litið er til samanburðar við aðrar þjóðir, að vera okkur ærið íhugunarefni, hvernig standi á því, að okkar togarafloti er að komast á vonarvöl með meiri afla en annars staðar er að jafnaði dreginn að landi - og það miklu meiri. Og ástandið í okkar togaraútgerð er þannig, að þar á sér engin endurnýjun stað ár eftir ár, á sama tíma og aðrar þjóðir, sem búa þó við miklu minni meðalafla, leggja verulega áherzla á að auka sinn togaraflota, bæði að nýjum skipum og hin eldri að öllum tækniútbúnaði. Það er vissulega ástæða til að athuga, hvaða ástæður liggja til þessa. í þessu sambandi hef ég það fyrir satt t.d., að á árinu 1959 hafi aflahæsti togari Bretlands veitt 2900 tonn, sem sagt aflahæsti togarinn, sem gerður var út frá Bretlandi, fiskaði 200–300 tonnum minna en meðaltalið er hjá okkur í þessum dæmalausa aflabresti, sem við tölum um. Samt halda Bretar áfram að efla sinn togaraflota og leggja áherzlu á að byggja hann upp með nýjum skipum og nýrri tækni. En við leggjum upp laupana. Ég held, að ástæðurnar til þessarar þróunar, þessa ástands, megi rekja m.a. til þeirra atriða, er ég vil nú telja: Í fyrsta lagi, að okkar útgerð almennt, og þá ekki síður togaraútgerð en önnur, býr við hærri vexti en þekkist hjá nokkurri annarri fiskveiðiþjóð, og það er þungur baggi, sem útgerðin verður að bera. Í öðru lagi, að okkar togaraútgerð býr við t.d. helmingi eða jafnvel þrisvar sinnum hærri vátryggingariðgjöld en þekkjast meðal annarra fiskveiðiþjóða og meðal þeirra þjóða, sem búa við algerlega sambærileg skilyrði hvað áhættu snertir, t.d. Norðmenn. Það má segja kannske, að þetta skipti minna máli nú fyrir sjálfa útgerðina, þegar í gegnum ríkissjóðinn fara vátryggingariðgjöldin. En það er kannske hægt að segja, að útgerðin borgi þau óbeinlínis sjálf. Þó að hún geri það með óbeinum hætti, Þá er auðséð, hvaðan þeir peningar eru fengnir. Helmingur eða 2/3 af Þeim væru betur komnir í veitu útgerðarinnar en í þeirri hít, sem þeir eru nú í lagðir. Það má líka benda á það, að fyrirkomulagið á sjálfum tryggingunum er orðið slíkt, að hrein vansæmd er að, ekki aðeins stórtjón, heldur stórkostleg vansæmd, þar sem farið er að spila með tryggingarnar eins og fé í fjárhættuspili, þegar togaraútgerðin t.d. í skjóli þess, að ríkið borgar vátryggingariðgjöldin, tryggir sín skip fyrir allt að því þrisvar sinnum hærra verð en raunverulegt verðmæti er og er Þannig raunverulega að spila í happdrætti, þar sem vinningurinn er í því fólginn, að skipin farist. Það hefur ein togaraútgerð unnið í þessu happdrætti nú nýlega og fengið 22–23 millj. kr. fyrir gamalt skip, en auðveldlega hefði mátt fá jafngott fyrir 5–7 millj. Í þriðja lagi kemur það svo, að okkar útgerð býr við hærri útflutningsgjöld, og þá alveg sérstaklega eftir síðustu aðgerðirnar, heldur en nokkurs staðar þekkist meðal nokkurra fiskveiðiþjóða, eða sennilega u.þ.b. 15–1&föld útflutningsgjöld á við t.d. Norðmenn. Ég hygg, að það þekkist hvergi á byggðu bóli, að útflutningsgjöld séu lögð á sjávarafurðir til þess að standa undir lánasjóðum til þess sama atvinnuvegar. Og mér er kunnugt um Það, að allir erlendir sérfræðingar, sem hafa starfað fyrir ríkisstj. að þessum málum, hafa sérstaklega fordæmt þessa leið. En ríkisstj. lætur slíka viðvörun eins og vind um eyru þjóta, og í staðinn fyrir að lækka útflutningsgjöldin, eins og allir, sem skyn bera á, telja nauðsyn, þá hefur hún þrefaldað þau, þrefaldað útflutningsgjöldin. Í fjórða lagi tel ég svo, að ástæðuna megi rekja til Þess, að endurbætur í tæknilegum efnum og endurnýjun í samræmi við nýjar kröfur tímans hafa engar átt sér stað í togaraútgerð okkar á síðustu árum og ekki útlit fyrir, að þær muni eiga sér stað. Í fimmta lagi kemur það svo, að um það bil helmingur alls útgerðarkostnaðar er algerlega háður genginu og hefur í sífellu verið hækkaður með nýjum og nýjum gengisfellingum. Og alveg sérstaklega kemur þetta hart niður, þegar svo stendur á, að útflutningsverðmætið, aflaverðmætið fer minnkandi, en kostnaðurinn stendur í stað á erlendum markaði, en er sífellt hækkaður í krónutölu. Og Það er einmitt af þessum ástaeðum, sem gengisfellingarnar hafa komið svo hart niður á togaraútgerðinni og leikið hana verr en jafnvel aðrar greinar sjávarútvegsins. Í sjötta lagi kemur Það svo til, að allur innflutningur á þörfum útvegsins, eins og veiðarfærum, olíu, vélum, tæknibúnaði o.s.frv., sem nemur, eins og ég sagði áður, um Það bil helmingi af tilkostnaði útgerðarinnar, er í höndum aðila, sem aðeins hafa þau sjónarmið í huga að græða á útveginum, en ekki veita honum sem bezta og ódýrasta þjónustu. Og svo má enn bæta því við, að á s.l. sumri var tekinn af útveginum í heild, og þar á meðal að verulegu leyti af togaraútgerðinni, gengishagnaður, sem útvegurinn átti upp á 150 millj. kr. Og ef reiknaður væri hlutur togaraútgerðarinnar af þeirri upphæð, eru það vissulega peningar, sem um munar. Ég ætla ekki núna og hef reyndar ekki tök á því að reyna að fara út í neinar tölur, sem sýni, hvernig bæta mætti rekstrargrundvöll togaranna varðandi þau atriði, sem ég nú hef nefnt. Ég tel a.m.k. veigamikið, ef hægt væri að skera þessi útgjöld niður að lágmarki. Ég vil fullyrða, að þarna gæti verið um að ræða miklu stærri hluti til bjargar togaraútgerðinni en þá, sem hér er verið að ræða. En það er vissulega ekki meining hæstv. ríkisstj. að ráðast gegn þessum frumorsökum að erfiðleikunum og vanda togaraútgerðarinnar. Úrræðin, sem hér er um að ræða, ná ekki lengra en að krafsa í bakkann með nýjum sköttum og álögum, sem eru þó algerlega ófullnægjandi. Þessir skattar og álögur eru til komin með þeim hætti, eru fyrirhuguð með þeim hætti, að það hljóta að verða gerðar a.m.k. mjög miklar athugasemdir við þau, mjög miklar athugasemdir, og þau hljóta að sæta mjög mikilli gagnrýni. Það á sem sagt að leysa þennan vanda, sem hæstv. ríkisstj. á verulegan þátt í að hefur skapazt, með því í fyrsta lagi að hækka útflutningsgjöld af afurðum bátaflotans, öðrum en síldarafurðum, úr 1/2% í 1/4% og hækka útflutningsgjöldin af afurðum síldveiðiflotans úr 3/4% í 11/4%. í öðru lagi á svo að skattleggja útflutningsafurðir togaraútgerðarinnar, sem unnar eru hjá togaraútgerðinni sjálfri, um 11/4%. Það á sem sagt að fara að eins og með það frv., sem hér var til umr. og afgreiðslu um landbúnaðinn, að það á að taka nokkurn hluta af mjólkinni og gefa kúnum hana aftur. í þriðja lagi á svo að leysa vandann með Því að leggja fram úr ríkissjóði 21/2 millj. kr. á ári í næstu 15 ár. Og í fjórða lagi á að hækka heildarframlag ríkissjóðs um 7–9 millj. kr. á ári til hlutatryggingasjóðs, en lækka jafnframt hlutfallslegt framlag sjóðsins til þessarar tryggingarstarfsemi. Þegar þetta er athugað, þá er ekkert um að villast, að aðalinntakið í þessu er að rýra hlut bátaútvegsins, sem á með þessu að gjalda nýja skatta án þess að fá nokkuð auknar tryggingar eða nokkra aukna styrki, og verja Þessum hlut bátaflotans til aðstoðar togaraútgerðinni. Að auki kemur svo smávægilegt framlag úr ríkissjóði. Þetta er efni málsins. Ég er hins vegar á þeirri skoðun, að m.a. viðreisnaraðgerðir ríkisstj. og þó alveg sérstaklega gengisfellingin á s.l. sumri og aðgerðirnar í kringum hana hafi leikið afkomu bátaútvegsins svo, að hann sé alls ekki aflögufær til þess að mæta þeim byrðum, sem þarna á að leggja á hann. Ég get viðurkennt það, að ef um sérstakt góðæri væri að ræða í bátaútgerðinni, þá gæti komið til greina að skattleggja hana til þessara hluta, alveg eins og það gæti komið til greina að skattleggja aðra aðila í þjóðfélaginu. Ég get að vísu ekki séð, að það sé neinn sá náttúrlegi naflastrengur á milli bátaútvegs og togaraútgerðar, að það sé neitt eðlilegra af þeirri ástæðu að fara að skattleggja bátaútgerðina til þess að bjarga togaraútgerðinni heldur en hvern annan atvinnuveg í landinu. Ég fæ ekki séð það. En hitt finnst mér þó skera alveg úr, að afkoma bátaútvegsins hefur mjög versnað nú á síðustu tímum og alveg sérstaklega af aðgerðunum á s.l. sumri, þó að ég ætli ekki að fara nánar út í þá sálma, og það finnst mér skera úr um það, að sú leið er algerlega óréttmæt, sem farin er, að skattleggja hann enn þá meira en búið er að gera til þess að reyna að krafsa ofur lítið í bakkann til bjargar togaraútgerðinni. Ég vil þó taka fram, að þetta, sem ég nú var að segja, á ekkert skylt við það, að ég sé andvígur því, að hlutatryggingasjóði togaraútgerðarinnar sé komið á fót. Ég teldi þó, að slíkur hlutatryggingasjóður ætti að njóta sams konar, ekki hlutfallslega minni styrks en hlutatryggingasjóður hefur áður notið, og að ríkið legði þar a.m.k. jafnmikið fram og togaraútgerðin sjálf. Það er að mínu viti alveg auðsætt, að það að tryggja rekstur togaraflotans er sameiginlegt hagsmunamál allrar þjóðarinnar, en ekkert einkamál þeirra, sem fást við þá útgerð. Það er hvort tveggja, að við þörfnumst þessarar útgerðar sem uppsprettu gjaldeyrisöflunar, og hitt einnig, að okkur mun ekki takast að nýta þær auðlindir, sem fólgnar eru í djúpmiðunum í kringum landið og á fjarlægum miðum. nema með útgerð slíkra skipa sem togararnir eru. Og okkur mun ekki heldur takast að nýta frystihúsakostinn og afkastagetu fiskvinnslustöðvanna, nema við höfum togaraútgerð. Þess vegna álít ég, að útgerð togaraflotans sé sameiginlegt hagsmunamál allrar þjóðarinnar og tillit til þess verði að taka, þegar lausnar á vanda þessarar útgerðar er leitað. Það stendur nú svo á, að um það bil helmingur af öllum togaraflata landsmanna er í eigu bæjarfélaga. Og þessum stóra hluta af togaraflotanum hefur í raun og veru verið haldið úti með beinni skattlagningu á íbúa þessara bæjarfélaga, sem hafa orðið að gjalda með útgerðinni með verulegum hluta af útsvörum sínum. Og það er jafnvel svo, að þessi byrði hvílir svo þungt á einstökum bæjarfélögum, að þau beinlínis liða við það og verða að láta nauðsynlegar framkvæmdir og þjónustu við íbúana sitja á hakanum vegna þess, hve miklu fé þau hafa orðið að verja til Þess að halda þessari útgerð gangandi. Ég tel, að það sé ekki snefill af réttlæti til í því, að þessi bæjarfélög eigi fremur en önnur eða frekar en aðrir aðilar í þjóðfélaginu að standa undir togaraútgerðinni, því að það eru vissulega ekki síður heildarhagsmunir þjóðfélagsins, sem eru í húfi, heldur en afkoma þessara bæjarfélaga, sem þarna er um að ræða. Ég tel, að slíkt fyrirkomulag sé í raun og veru alveg jafnóréttlátt og sú skipan, sem nú er verið að reyna að koma upp, að láta bátaútgerðina bera hallann. Ég tel, að hvort tveggja sé alger óhæfa. Það, sem að mínu viti þarf að koma hér til, er fyrst og fremst það að reyna að bæta rekstrargrundvöllinn í heild, og að því leyti sem slíkar ráðstafanir kynnu að verða ónógar, þá verður að taka það, sem á vantar, úr sameiginlegum sjóði landsmanna, með beinum styrkveitingum úr ríkissjóði. En áður en til þess yrði gripið, teldi ég þó, að það ætti að skila útveginum og þá alveg sérstaklega togaraútgerðinni þeim 150 millj. kr., sem gripnar voru af honum á s.l. sumri, og verja þeirri upphæð að mjög verulegu leyti til bjargar togaraútgerðinni í vanda hennar nú.



Herra forseti. Ég mun ekki tala langt mál að þessu sinni, vegna þess m.a. að ég á sæti í þeirri nefnd, sem þessu máli verður vísað til, og gefst því frekar tækifæri til þess að athuga málið nánar. Það hefur komið fram í þessum umr., og kom þó sérstaklega fram hjá hv. síðasta ræðumanni, að það væri efnahagsaðgerðum ríkisstj. eða hinni svokölluðu viðreisn að kenna, hvernig komið er hag togaranna. Maður verður nú að segja, að flest er það, sem hægt er að vitna til, að viðreisnin eða efnahagsráðstafanirnar eigi sök á, Þegar aflabrestur togaranna getur á þann hátt gripið inn í þær framkvæmdir. Það er öllum kunnugt, sem eitthvað hafa fylgzt með aflabrögðum togaraflotans á undanförnum árum, hversu gífurlegur aflabrestur hefur verið nú hin síðari ár. Árið 1958 mun aftur á móti hafa verið eitt mesta aflaár í sögu togaraflotans og það þrátt fyrir það, þó að togararnir yrðu að verja miklum tíma af sínum úthaldstíma í að sigla á fjarlæg fiskimið. Því hefur verið haldið fram, að það sé ekki eðlilegur samanburður, þegar rætt er um afla togaranna, hvað hann sé lítill nú, þá sé nokkur hluti af þeim orsökum, að skipin sigli nú meira með aflann á erlendan markað en þeir hafa gert að undanförnu. Ég vil benda í því sambandi á, að það mun líka mega til sanns vegar færa, að ef skipin t.d. árin 1958 og 1959 hefðu orðið að verja svo miklu af sínum úthaldstíma í að sigla á fjarlæg mið til að afla og hefðu haft svipaða möguleika á heimamiðum, þá hefði vitanlega útkoman hvað aflann snertir orðið mun hagstæðari fyrir togaraflotann. Og ég held því fram, að sá tími, sem á árunum 1958 og 1959 fór í að sigla skipunum á fjarlæg mið til þess að ná til aflans, sé ekki minni en fer hjá skipunum í að sigla með aflann héðan af heimamiðum og t.d. til Bretlands og Þýzkalands, eins og gert hefur verið nú upp á síðkastið. Það, sem réð öllu um hið mikla aflamagn, sem varð hjá togurunum á árunum 1958 og 1959, var það, hvað uppgripin voru mikil og þá sérstaklega í sambandi við karfaveiðarnar. Það er alveg einsdæmi í útgerðarsögu þessarar þjóðar, svo stór skip sem hinir svokölluðu nýsköpunartogarar voru, að það skyldi takast að fylla þessi skip á tveimur til þremur sólarhringum, en það skapaði meira heildaraflamagn, enda þótt svo langt þyrfti að fara til að sækja aflann, að svo mikil uppgrip voru á þessum miðum. Og það var einmitt vegna þess, hvað veiðarnar gengu vel á hinum fjarlægari miðum og að veiðisvæðin, sem veiðarnar voru stundaðar á, voru svo geysivíðáttumikil, að það var ekki nema eðlilegt, að ályktað væri, að þarna gæti verið um verulega framtíðarmöguleika að ræða. Á því munu meðal annars hafa verið byggðar vonir þeirra manna, sem fóru út í að byggja síðustu stóru togarana, sem fyrst og fremst eru miðaðir við það að stunda úthaldsveiðar. Á þessum árum og árunum þar á undan var afli togaranna svo mikill, að þeir voru ekki látnir sitja við sama borð og bátaflotinn varðandi fiskverðið. Ég hef haldið því fram áður, að til þessa hefði aldrei átt að taka gagnvart togaraflotanum, enda er komið á daginn, að hann hefði verið betur á vegi staddur til þess að mæta þeim aflabresti, sem síðan hefur átt sér stað, ef hann hefði búið við sama verð á fiskinum og bátaflotinn gerði. Það hefur verið rætt um það, að síðan viðreisnin kom til framkvæmda, hafi verið varið miklu fé úr ríkissjóði til greiðslu á vátryggingaiðgjöldum fiskiskipanna. Þetta er ekki rétt. Það, sem varið hefur verið til greiðslu á vátryggingagjöldum fiskiskipanna, var fyrst í stað útflutningssjóður, það voru tekjur, sem voru teknar af útveginum sjálfum, og hann fékk þar til ráðstöfunar nokkra upphæð til þess að mæta hluta af vátryggingagjöldunum. Og síðan, nú hin síðustu ár, hafa vátryggingagjöldin verið greidd að fullu. Fyrir árið 1960 er það hvort tveggja, að það eru eftirstöðvar frá útflutningssjóði, sem koma þar til með að mæta iðgjaldagreiðslunum, og svo á það, sem kann á að vanta, að koma af gengishagnaðinum. Það, sem nú á sér stað aftur í sambandi við útflutningsverðið, er beint eftir óskum útvegsmanna, að þeim hluta af útflutningsgjaldinu, sem þar um ræðir, er varið til iðgjaldagreiðslunnar. Að hér sé um of Þungar álögur að ræða varðandi hlutatryggingasjóðinn eða aflatryggingasjóðinn, þá vil ég segja, að það hefur komið fram ósk ár eftir ár frá Landssambandi Ísl. útvegsmanna um að hækka tekjur til sjóðsins, og það hefur jafnan komið fram, að útvegsmenn hafa viljað hækka sinn hlut gegn því, að hærri upphæð kæmi á móti úr ríkissjóði, og það er það, sem hér á sér stað. Því hefur verið haldið fram, að ýmsar af nauðþurftum útgerðarmanna séu í höndum þeirra manna, sem fyrst og fremst hugsa um að okra á útveginum. Í því sambandi vil ég vekja sérstaka athygli á því, að nú um langt skeið, hefur Landssamband Ísl. útvegsmanna haft með höndum innkaup fyrir alla þá útvegsmenn, sem þess hafa óskað, á t.d. veiðarfærum og ýmsum öðrum þörfum til útgerðarinnar. Fyrir þessa þjónustu hefur Landssambandið aðeins tekið lágar prósentur, og ég er viss um það, að einmitt fyrir þessar aðgerðir Landssambandsins hafa útvegsmenn haft af því mikinn hag. Úrræðin, sem hér er um að ræða, ná aðeins til þess að krafsa í bakkann, sagði síðasti ræðumaður. Það er rétt út af fyrir sig, að þessi úrræði, sem felast í því hlutverki, sem aflatryggingasjóði er ætlað að gegna, má heimfæra upp á eitthvað svipað og þetta. Það er til þess að koma á móti útveginum, til þess að bjarga því sárasta af þeim halla, sem um ræðir vegna aflabrestsins, og það hefur alla tíð verið ætlunin, að hlutverk aflatryggingasjóðsins sé fyrst og fremst til þess. Það dettur engum í hug og hefur aldrei dottið í hug, að það væri hægt að gera út á aflatryggingasjóðinn. Og þegar um það er rætt, að það sé óeðlilegt, að þeir, sem minnstan afla fá á vertíðinni, fái mest úr sjóðnum, vegna þess að það geti leitt til þess, að menn leggi sig minna eftir aflanum, vegna þess að þá fá þeir minna úr hlutatryggingasjóði, - þetta er svo fráleit hugsun, að það er eiginlega undarlegt, að nokkrum heilvita manni skuli detta það í hug, því að framkvæmd hlutatryggingasjóðslaganna hefur alla tíð verið þannig, að vitanlega hefur sá, sem fær minnst úr hlutatryggingasjóðnum, bezta afkomu. Og það verður aldrei nema viss hundraðshluti af því, sem hlutatryggingasjóðurinn lætur af hendi til þess að brúa bilið á milli þess, sem skipið hefur fengið, og þess, sem skipið þarf hins vegar til þess að endarnir nái saman við reksturinn. Ég sé svo ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta mál að sinni, enda hef ég, eins og ég hef áður sagt, aðstöðu til þess að athuga málið nánar í þeirri n., sem því mun verða vísað til.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð út af fyrirspurnum, sem hv. 4. þm. Vestf. beindi til mín. Ég gerði í minni fyrri ræðu nokkurn samanburð á aflabrögðum togaranna frá árinu 1958 og til ársins 1961. Það var aðeins samanburður á heildarmagni togaraflotans alls, og ég komst að þeirri niðurstöðu, að aflinn, heildarafli togaranna árið 1961, hefði verið rétt rúmur þriðjungur af því, sem hann var árið 1958. En ég tók fram í þessu sambandi, að árið 1958 hefði verið metár, og ég tók líka fram, að heildaraflinn segði ekki til um allt, heldur yrði þá líka að taka tillit til úthaldstíma og siglingatíma og til þess, hve margir togarar hefðu verið að veiðum. Þetta tók ég alveg greinilega fram og ætlaði ekki með þessu heildarmagni, sem ég nefndi, að villa um neinar heimildir á því, hvað mismunurinn væri á þessum árum. En heildaraflamismunurinn gefur strax mjög skýra vísbendingu um það, hvert hefur stefnt þessi ár, enda er það á allra manna vitorði, að aflinn hin síðustu ár hefur orðið miklu, miklu minni en hann var árið áður, og þó að ekki sé tekið til samanburðar árið 1958, heldur bæði árin á undan og eftir, þegar aflinn hefur verið í kringum 150–160 þús. tonn hjá togurunum í heild. Hv. 4. þm. Vestf. spurði um verð á aflanum, eða fyrir hvaða söluverð aflinn hefði verið látinn, og um veiðitímann, sem hvort tveggja hefði áhrif á afkomu togaranna. Það er alveg rétt, hvort tveggja þetta hefur áhrif. En það hefur ekki fyrir árið 1960 verið gert upp nákvæmlega, hvað verðið hefur verið að meðaltali. Það hefur náttúrlega verið ákaflega misjafnt, sérstaklega hjá þeim, sem hafa selt í útlöndum. Verðið hér heima hefur verið miklu jafnara. En ef það ætti að fá nákvæma mynd af því, hvernig aflamagnið hefur haft áhrif á afkomuna, þá væri rétt, að þetta lægi fyrir og sömuleiðis veiðitíminn. En þrátt fyrir það, þó að þetta liggi ekki fyrir, sem erfitt er líka að segja endanlega til um nema þá með mjög ýtarlegri rannsókn, þá liggur það fyrir alveg óumdeilanlega, að afkoma togaranna með þessum aflabrögðum hefur orðið hatramlega slæm, samanborið við það, sem hún hefur verið áður. Það liggja fyrir opinberar skýrslur um bæjarútgerðirnar, líklega flestar eða alar, í Reykjavík, í Hafnarfirði, Útgerðarfélag Akureyrar o.fl., sem rekin eru ýmist sem opinber eða hálfopinber fyrirtæki, og þær tala sínu máli. Og í skýrslu togaranefndarinnar, sem vann á árinu 1961 og lagði sig mjög eftir því að finna, hvernig afkoman hefði verið, kemur það fram, að meðaltap á togara hefði orðið 21/2 millj, kr., og það segir okkur raunar allt það, sem við Þurfum að vita í þessu sambandi. Þá er að vísu reiknað með venjulegri fyrningu, og heildartapið að meðtalinni fyrningarafskrift er að dómi n. Þetta. Þá spurði hv. þm., hvort aflatryggingasjóður yrði minna virði en áður vegna tilkomu togaradeildar og jöfnunarsjóðs, þannig að gömlu deildirnar, almenna deildin og síldveiðideildin, stæðu verr að vígi en áður til að sinna bótagreiðslum vegna aflaleysis til handa bátunum á þorskveiðum og síldveiðum. Mér skildist, að þetta væri meiningin í fyrirspurn hv. þm., og ég get svarað því til, að möguleikar gömlu deildanna eiga að vera alveg óraskaðir og Þeir sömu og þeir voru áður, þrátt fyrir tilkomu hinna nýju deilda tveggja, togaradeildar og jöfnunardeildar, samkvæmt útreikningum Þeirra manna, sem að frv. hafi unnið og þekkja allra manna bezt til þessa máls alls. Þá sagði hv. þm., að hann vildi draga í efa, að framlag togaranna til fiskveiðasjóðs hefði orðið eins mikið og ég lét í ljós í minni fyrstu ræðu, eða um 100 millj. kr. samtals, sem þeir hefðu í þennan sjóð látið. Nú sagði ég það greinilega, að þetta hefði komið fram hjá frsm. meiri hl. sjútvn. í hv. Nd. og hefði ég ekki haft aðstöðu til þess að athuga þetta enn, en samkvæmt því, sem hann hefur upplýst og fréttir hafa verið sagðar af í blöðum, þá hefur hlutdeild togaranna í útfluttum sjávarafurðum verið eins og hér segir undanfarin ár: 1957 36%, 1958 38%, 1959 32% og 1960 24.5%. Tekjur fiskveiðasjóðs hefðu verið fram að þessu ári sem hér segir: 1957 18.7 millj., 1958 24.4 millj., 1959 271/2 millj. og 1960 36.4 millj., eða alls 108.9 millj. Ef reiknað væri með sama hlut togaranna í tekjum af útfluttum sjávarafurðum, yrði framlag togaranna til fiskveiðasjóðs fyrir þessi fjögur ár 33.8 millj. Og ef sama hlutfall væri lagt til grundvallar frá byrjun, þá næmi hlutur togaranna í framlögum til fiskveiðasjóðs um 97 millj. kr. alls, sem er nálega alveg sú tala, sem ég nefndi, og ég ætla, að hún sé ekki fjarri lagi, þó að þetta sé náttúrlega að nokkru leyti áætlun. En mörg undanfarin ár hefur Þáttur togaranna í fiskveiðum Íslendinga numið um 40 og jafnvel 50% af heildarveiðimagni. Þó að hlutur togaranna hafi fallið mjög verulega nú hin síðustu árin, þá hefur hann á undanförnum árum mörgum, á meðan aflatregðan var ekki komin til, verið svo mikill hluti af heildarveiðimagninu, að ég er ekki frá því, að rúmar 200 millj. kr. í heildartekjur, eins og hv. þm. nefndi, geti orðið til þess, að hlutur togaranna yrði þar í kringum 100. Ég var ekki að segja þetta af neinum metingi eða telja þetta eftir, en ég sagði Það aðeins vegna þess, að ég taldi, að á Þennan hátt hefðu togararnir aðstoðað bátana og það allmyndarlega, Þannig að ekki þyrfti að telja eftir, þó að bátarnir gætu nú að einhverju leyti greitt fyrir togurunum í þeirra vandræðum um takmarkaðan tíma, sem jafnvel gæti svo aftur endað með því, að jöfnunardeild aflatryggingasjóðsins gæti orðið til þess að togararnir síðar gætu jafnað metin og aðstoðað þá. Hv. þm. sagði líka, að sannarlega hefði togaraútgerðin ekki verið hornreka í íslenzkum útvegsmálum. Það er nú svo. Hún var Það einmitt, hv. þm., því að 1951 var tekið upp það kerfi að greiða togurunum minna verð fyrir fiskinn, sem þeir fluttu á land, þó að jafngóður væri, heldur en bátarnir fengu. Þetta kalla ég að vera hornreka. Öll árin frá 1951 til 1958 var ekki greitt sama verð fyrir Þann fisk, sem togararnir báru að landi, eins og Þann fisk, sem bátarnir báru að. Þetta var rökstutt með því þá, að togararnir þyrftu ekki á jafnmikilli aðstoð að halda og bátarnir, og það kann ve1 að hafa verið rétt. En útkoman varð samt Þessi, að togararnir fengu allt annað verð en bátarnir. Og það hefur verið reiknað út, hversu miklu þessi verðmismunur muni nema. Ég hef að vísu ekki átt kost á Því að sannprófa þá tölu, en mér hafa sagt greinargóðir menn, sem þetta hafa athugað, að þessi upphæð muni nema á hvern togara, eins og ég sagði í minni frumræðu, í kringum 5.6 millj. kr. Og ég verð að segja það, Þrátt fyrir það álit, sem hv. 5. Þm. Norðurl. e. lét hér í ljós áðan, að verðmismunur á fiski og missir á brezka markaðinum hefði ekkert að segja í sambandi við rekstur botnvörpuskipanna nú, þá er það eitt áreiðanlegt og víst, að betur hefðu íslenzkir togarar verið á vegi staddir með að mæta sínum erfiðleikum nú, ef þeir hefðu átt í handraðanum Þessar 5.6 millj., sem af þeim voru teknar á árunum 1951–1958. Og betur hefðu þeir áreiðanlega verið á vegi staddir líka, ef þeir hefðu haft aðgang að brezka markaðinum allan þann tíma, sem þeir voru útilokaðir frá honum, sem er án alls samjafnaðar bezti markaðurinn, sem við eigum kost á. Ég er á engan hátt að telja eftir Það, sem togararnir hafa verið látnir leggja af mörkum til ýmist bátaútvegsins eða sameiginlegra þarfa landsmanna á undanförnum árum. En mér þykir það ekki ósanngjarnt, að Þess sé getið í sambandi við bollaleggingar um, að það megi undir engum kringumstæðum láta nokkurn hlut af Þeim byrðum, sem nú Þarf að leggja á til hjálpar togurunum, lenda á bátaútveginum. ég tel það bæði með hliðsjón af því, sem liðið er, og eins með hliðsjón af ástandi dagsins í dag, fullkomlega forsvaranlegt, að sá háttur sé hafður á, sem frv. gerir ráð fyrir, enda ekki hlutur bátanna í þessari fúlgu, sem til togaranna er tekin, nema tiltölulega mjög lítill, þegar framlag togaranna sjálfra og hlutur ríkissjóðs er dregið frá, þar sem ríkissjóður tekur þetta algerlega að sér einn annað árið og mjög verulegan hluta af útgjöldunum síðara árið. Hv. 5. þm. Norðurl. e. vék svo að því, að hér væri verið að innleiða nýtt bótakerfi, sem fullyrt hefði verið af núv. ríkisstj., þegar hún tók við völdum, að gersamlega yrði horfið frá. Ég vil í því sambandi segja, að ég vil telja mun á þessu kerfi og á því almenna bótakerfi, sem var hér uppi haft, bæði í tíð vinstri stjórnarinnar og stjórnanna þar á undan vegna erfiðleika útvegsins, þar sem greidd var viss upphæð til allra til hækkunar á verði, nema þá minni til togara, en hér er eingöngu verið að tryggja togaraútgerðina fyrir aflabresti. Ef aflabrestur verður ekki, Þá Þarf ekki til neinna bóta að koma. Það er eingöngu í því tilfelli, að aflinn á togurum verði minni en 85% af veiði undanfarinna ára, sem kemur til útgjalda úr aflatryggingasjóði, alveg eins og nú um 12–13 ára bil hefur verið greitt úr hlutatryggingasjóði til bátanna, þegar aflaleysi hefur að þeim steðjað. Þetta er í eðli sínu öðruvísi gjald en þær venjulegu bótagreiðslur. Þetta er tryggingargjald, en ekki uppbótagjald, - tryggingargjald, sem útgerðin kaupir sér með aðstoð ríkissjóðs, og það er starfsemi, sem á undanförnum árum hefur verið rekin af hlutatryggingasjóði án þess að vera orðuð nokkurn tíma við bætur. Og það er ekkert annað, sem hér gerist, heldur en það, að togararnir fá aðild að þessu tryggingakerfi með eigin framlögum og viðbótarframlagi úr ríkissjóði. Þetta er það, sem hefur gerzt, og Þessu vil ég ekki að ruglað sé saman við það, sem venjulega eru kallaðar uppbótagreiðslur úr ríkissjóði. Ég held, að það hafi ekki verið miklu fleira, sem kom fram í ræðum þessara hv. þm. beggja, sem til máls hafa tekið. Ég skal því ekki orðlengja frekar um þetta. En ég vil aðeins undirstrika Það, að ég tel, að með þessu sé togaraútgerðinni gefin aðild að því tryggingakerfi, sem 13 undanfarin ár hefur verið starfrækt fyrir vélbátaflotann.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, sem ég þarf að segja í tilefni af ræðu hæstv. sjútvmrh. Ég tek undir það með honum, að það er ekki vert að blanda saman tryggingakerfi og uppbótum. Þess vegna tel ég, að það eigi að taka með sérstökum hætti þá fjárhagsaðstoð, sem togurum verður veitt vegna áranna 1960 og 1961, því að það er liðinn tími, og það er hægt að vita, hvað þarf til þess, síðan eigi tryggingakerfi að taka við. En það er samkv. þessu frv. ætlazt til þess, að árið 1961 blandist þarna að verulega leyti inn í tryggingakerfið, og það tel ég ekki heppilegt. Hæstv. ráðh. viðurkenndi, að auðvitað yrði að taka tillit til úthaldstíma togara, verðlags á afla þeirra og þess, sem fæst fyrir hann, til þess að geta gert sér grein fyrir hinu raunverulega tapi. Þetta er alveg rétt, og ég fór ekki fram á annað en Það, að sjútvn. yrði veitt aðstaða til þess að kynnast Þessari rannsókn, sem hefur þegar farið fram. Ég býst við því, að sú rannsóknarnefnd, sem hefur um Þetta fjallað, hafi þessi gögn í sínum fórum, og ég tel það a.m.k. ekki neina frekju, að Alþ. fái aðgang að slíkum gögnum, enda hefur hæstv. ráðh. alls ekki neitað því, að svo kunni að verða. En það, sem mestum ágreiningi veldur í þessu máli, er það ákvæði frv., að bátaútvegurinn á að taka yfir á sig verulegan hluta af þeim bótum, sem togararnir fá. Og það er ekki óeðlilegt, að þetta kunni að valda ágreiningi. Hæstv. ráðh. sagðist ekki vilja fara út í neinn meting milli báta annars vegar og togara. Og ég segi alveg það sama, að ég vil það alls ekki. En hvar var byrjað á þessum metingi? Er það ekki í hv. Nd., þar sem frsm. meiri hl. sjútvn. kemur fram með þessar upplýsingar, að togaraútgerðin hafi lagt bátaútgerðinni til 100 millj. kr.? Þetta er upphafið að því, og það var því ekki að tilefnislausu, að á þetta var minnzt, enda var Það hæstv. ráðh., sem minntist fyrst á það hér, en ekki ég. En þetta tel ég með öllu villandi, því þó að útflutningsgjald af togaraafla hafi runnið í fiskveiðasjóð, þá er það út af fyrir sig ekkert framlag til bátaútvegsins, þó að bátaútvegurinn fái lán úr þessum sjóði. Togarar hafa auðvitað fengið lán engu síður en bátar, svo að það kemur nákvæmlega í sama stað niður, hvort útflutningsgjaldið rann í fiskveiðasjóðinn eða eitthvað annað. Báðir útvegirnir hafa fengið lán úr lánastofnunum þjóðarinnar, og ég held því fram og því hefur ekki verið mótmælt, að togararnir hafi fengið þar miklu ríflegri fyrirgreiðslu. Eða er það nokkuð rangt hjá mér, að togaraútgerðin hafi fengið lán, sem nam 90% af kostnaðarverði togaranna, þegar þeir voru keyptir? Ekki einn einasti bátur, sem ég veit til, hefur fengið slík lán. Er það ekki líka rétt, að lánin hafi verið veitt út á fyrstu 30 togarana, nýsköpunartogarana, með 21/2% vöxtum? Það eru ekki slíkir vextir, sem bátaútvegurinn býr við. Margt fleira má nefna, sem ég kæri mig ekkert um að vera að fara út f, því að mér er heldur ógeðfellt að vera með slíkan samanburð. En hinu tek ég ekki þegjandi, að togaraútgerðin hafi lagt bátaútveginum til 100 millj. og ekkert fengið í staðinn. Togaraútgerðin hefur fengið fyrirgreiðslu frá hinu opinbera, ekki síður en bátaútvegurinn, svo að ekki sé meira sagt, og því er algerlega villandi að vera með slíkar upplýsingar sem þetta um þessar 100 millj. Það er aðeins þetta, sem ég vil undirstrika. Ég býst við, að Þessi rökstuðningur í hv. Nd. hafi verið fluttur til að renna stoðum undir, að nú skuli bátaflotinn standa undir aðstoð til togaranna. Það tel ég harla lélegan rökstuðning. Þetta er aðalágreiningsefnið, að ég ætla, um þetta frv.



Herra forseti. Þetta mál er komið frá Nd., hefur fengið þar venjulega afgreiðslu og athugun á skjölum og skilríkjum, sem krafizt er um sölu jarða. Og landbn. hefur ekkert við það að athuga og leggur samróma til, að þessi jarðasala verði heimiluð.