Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við hv. 2. þm. Norðurl. e. höfum leyft okkur að bera fram þá fsp. til hæstv. forsrh. hvenær vænta megi þess að ríkisstj. staðfesti byggðaþróunaráætlun Norður-Þingeyjarsýslu. Eins og flestum mun kunnugt, þá liggur fyrir fullgerð byggðaþróunaráætlun fyrir Norður-Þingeyjarsýslu, en til þess að hún öðlist fullt gildi þarf ríkisstj. að staðfesta hana. Nú er orðið alllangt um liðið síðan Framkvæmdastofnunin sendi þessa áætlun til staðfestingar hjá ríkisstj., en hins vegar er mér ókunnugt um að það hafi borist nokkur tilkynning um að hún hafi verið staðfest. Þess vegna er þessi fsp. borin fram. En þess má geta að við hv. 2. þm. Norðurl. e., Jón G. Sólnes, eigum báðir sæti í stjórn Framkvæmdastofnunarinnar sem fer með byggðaþróunarmál. Rökin fyrir byggðaþróunaráætlun Norður-Þingeyjarsýslu eru auðvitað augljós. Þar hefur orðið geysilega mikil byggðaröskun á undanförnum árum og áratugum. Það hefur orðið mikil fólksfækkun í Norður-Þingeyjarsýslu, ekki einasta hlutfallslega, heldur beinlínis í tölum talið. Auk þess hefur það komið upp á núna, einkum á síðari misserum, síðari mánuðum, að atvinnulíf sjávarþorpanna í sýslunni, bæði á Raufarhöfn og Þórshöfn, atvinnulíf þessara staða stendur mjög höllum fæti. Mér þykir rétt að geta þess, að við þm, kjördæmisins, Norðurl. e., höfum átt mjög ítarlegar viðræður við fulltrúa ríkisstj., þ.e.a.s. við forsrh. og dómsmrh., um málefni sýslunnar og þá ekki hvað síst um atvinnumál Þórshafnar. Við höfum gert það sem í okkar valdi stendur til þess að kynna fyrir hæstv. ríkisstj. það slæma ástand sem þar ríkir. Það er augljóst að það ber brýna nauðsyn til þess að gera ráðstafanir til viðreisnar atvinnulífi í Norður-Þingeyjarsýslu og raunar allri byggð í sýslunni. Að öðrum kosti er mjög hætt við því að sú óheillaþróun, sem verið hefur í byggðamálum þessarar sýslu, raunar í áratugi, geti leitt til landauðnar að meira eða minna leyti. Sú byggðaþróunaráætlun, sem hér um ræðir, er eins og sjá má allmikil bók og í henni er margar upplýsingar að finna. Ég held að það sé ekkert efamál, hvað sem annars má um þessa bók segja, að hún er mjög mikilvægur leiðarvísir um viðreisn Norður-Þingeyjarsýslu, og að mínum dómi felst gildi hennar í því. Ég held að kostur þessarar áætlunar sé sá, að hún miðar að því að efla og treysta atvinnulífið í sýslunni og þar með byggðarinnar, bæði einstakra sveita og sýslunnar í heild, án þess að stofna til umbyltinga á atvinnulífinu í héraðinu eða á mannlífinu í heild. Ég sagði um daginn í umr. hér að þessi áætlun væri miðuð við það að Norður-Þingeyjarsýsla héldi áfram að vera samfélag bænda og sjómanna, en þó með nauðsynlegu ívafi þjónustustarfsemi og smáiðnaðar. Og eftir þessari byggðaþróunaráætlun, sem ég er að ræða hér, er ekki farið fram á neina iðnbyltingu eða beðið um að fara að flytja obbann af landsmönnum norður á Langanes eða Melrakkasléttu. Svo langt er nú ekki gengið í þessari áætlun, þannig að ég held að það þurfi ekki að kosta neinar sérstakar fórnir fyrir þjóðfélagið í heild að gera þessa áætlun að veruleika. Ég held að það yrði engin fjárhagsbyrði að því að stefna út á þá braut sem þessi áætlun bendir til, því að hún er fyrst og fremst leiðarvísir og gæti þannig orðið til leiðbeiningar um uppbyggingu Norður-Þingeyjarsýslu. Hins vegar get ég ekki ímyndað mér að nokkur líti á hana sem neina endanlega forskrift sem í engu megi út af bregða. En ég vil leggja áherslu á það, að það er lágmarkskrafa áætlunarinnar að Norður-Þingeyjarsýsla með sínum fögru sveitum og sérstæða mannlífi fái að dafna á ókomnum árum, þannig að hún haldi eðlilegri fólksfjölgun og bjóði lífvænlega afkomu því fólki sem þar vill vera. Og ég á bágt með að trúa því að þjóðfélagið sé svo illa komið að ekki sé auðvelt að verða við svo hógværum kröfum. Ég skal ekki hafa öllu lengra mál fyrir fsp. minni, en hún liggur hér sem sagt fyrir og fjallar um það hvenær þess megi vænta að hæstv. ríkisstj. staðfesti byggðaþróunaráætlun Norður-Þingeyjarsýslu.



Herra forseti. Hinn 31. mars s.l. gerði ríkisstj. svofellda ályktun: „ Ríkisstj. staðfestir að hafa veitt byggðaþróunaráætlun Norður-Þingeyjarsýslu viðtöku og heimilar útgáfu hennar með fyrirvara um að framkvæmdir samkvæmt áætluninni séu háðar nánari athugunum og ákvörðunum, m.a. um fjárveitingar.“ Sú áætlun, sem hér um ræðir, barst ríkisstj. rétt um mánaðamótin okt.–nóv., en hér er um allmikið plagg að ræða, eins og menn sjá, og þótti eðlilegt og sjálfsagt að ráðh. gæfist tækifæri til þess að skoða þessa áætlun áður en afgreiðsla færi fram í ríkisstj. og veit ég ekki betur en þessi samþykkt ríkisstj. hafi verið tjáð Framkvæmdastofnun ríkisins. Framkvæmdastofnun ríkisins eða áætlanadeild hennar hefur gert nokkra frekari grein fyrir þessari áætlun sem ég vil - með leyfi hæstv. forseta - rekja hér: Í þeim lögum um Framkvæmdastofnunina, sem enn eru í gildi, er svo kveðið á í 11. gr.: „Áætlanir skulu sendar ríkisstj. til samþykktar og gerir hún Alþ. grein fyrir þeim.“ Með þessu var ætlast til, að áætlanir fengju stefnumarkandi gildi, og þar með skírskotað til allra hlutaðeigandi opinberra aðila að stuðla að framgangi þeirra. Kemur þessi skilningur fram í 1. málsgr. formála, en hann er aðeins uppkast þar til vitað er um staðfestingu ríkisstj., svo hljóðandi: „Birtist áætlunin hér með öllum hlutaðeigandi aðilum til upplýsingar um stefnumið hins opinbera að því er varðar byggðaþróun Norður-Þingeyjarsýslu svo og til þess stuðnings og fyrirgreiðslu við þessi stefnumið, er opinberir aðilar megna að veita og löglegar heimildir eru eða verða til fyrir.“ Með þessu er rækilega undirstrikað að skuldbindingar hins opinbera vegna áætlunarinnar eru siðferðilegar fremur en lagalegar og fyllilega bundnar af réttum lögheimildum í hverju tilviki. Áætluninni er eigi að siðar ætlað að vera nytsamt gagn við öflun slíkrar heimildar, einkum fjárveitinga og lánveitinga. Við vinnslu áætlunarverkefnisins var að sjálfsögðu að því stefnt að koma svo nærri beinum till, um aðgerðir sem auðið yrði, þó svo að endanlegar ákvarðanir um framkvæmdir og fjárhagslegar ráðstafanir hlytu afgreiðslu eftir venjulegum stjórnarfarslegum leiðum. Reynslan hefur staðfest þessa eðlilegu varkárni. Hafa stjórnsýsluaðilar og sýnt mikla tregðu á að tjá sig til fullnustu um aðgerðir. Það, sem. er einna nærtækast til fastrar áætlunar, samgönguframkvæmdirnar, hefur verið tekið til sérstakrar áætlunargerðar, þ.e. samgönguáætlunar Norðurlands. Af þessu leiðir að Norður-Þingeyjarsýsluáætlunin inniheldur engar beinar, fullar og endanlegar skuldbindingar um fjárveitingar eða aðrar aðgerðir ríkisvaldsins. Væntanlega mun áætlunin af ýmsum gagnrýnd fyrir einmitt þetta. Gildi áætlunarinnar helst þannig fyrst og fremst í kerfisbundinni samstillingu allra nauðsynlegra þróunarskilyrða landshlutans. Uppfylling hvers þessara skilyrða styður að og eflir önnur, þannig að samstilltar þróunaraðgerðir á sem flestum sviðum veita mun meiri von en einangraðar aðgerðir. Sjónhringur áætlunarinnar er settur við árið 1985 og millistig sett við árið 1975 og 1980, en gagnagrundvöllur áætlunarinnar miðast yfirleitt við árið 1973. Sett er fram það markmið til viðmiðunar að Norður-Þingeyjarsýsla haldi eigin fólksfjölgun án nettó-brottflutninga. Samkvæmt því er spáð fjölgun í sýslunni úr 1807 manns 1973 í 2160 árið 1985. Samsvarandi fjölgun mannafla er úr 755 upp í 950. Að meðtalinni vannýtingu mannafla, sem fram kemur í skýrslum 1973, er þörf nýrra atvinnutækifæra áætluð 310 fram til 1985, þar af 162 fyrir komir. Mikill hluti áætlunarinnar gengur út á að meta með hvaða hætti verði unnt að uppfylla þessa þörf og þá í hvaða atvinnugreinum og byggðum. Til þess þarf að verða talsverð breyting á atvinnusamsetningunni eða hlutfallslega sem hér segir: Frumvinnsla 1973 43, 1985 30. Úrvinnsla 1973 42, 1985 50. Þjónusta 1973 15, 1985 20. Hér er um hlutfallstölur að ræða. Gert er ráð fyrir svo til óbreyttri búsetu í sveitum, en lítils háttar aukningu atvinnusóknar þaðan í þéttbýlið með aukinni framleiðni í búskap og sömuleiðis nokkurri fækkun í fiskveiðunum sjálfum með stækkun skipa og þess háttar. Á móti verði mest töluleg aukning í úrvinnslugreinum, en hlutfallslega mest í þjónustu. Hlutverkaskipan byggðanna miðist við þann atvinnukjarna, er þegar hefur verið byggður upp, og við náttúruskilyrði og samgönguaðstæður. Þórshöfn fái sökum legu sinnar nokkurn forgang sem þjónustumiðstöð sveitanna og sýslunnar allrar, þó ekki einhliða eða á kostnað hinna staðanna. Mannfjöldaþróun byggðanna áætlast því þannig: Þórshöfn 1973 461, 1985 650. Raufarhöfn 1973 469, 1985 580. Kópasker 1973 111, 1985 170. Strjálbýli fyrra ártalið 766, seinna ártalið 760. Norður-Þingeyjarsýsla samtals 1973 1807, 1985 2160. Gerðar hafa verið frumathuganir á ýmsum atvinnumöguleikum til þess að bera uppi þessa þróun og er í áætluninni gerð grein fyrir niðurstöðunum sem eru til bráðabirgða og vísa til nánari athugunar heimamanna og fjármögnunaraðila. Á Þórshöfn er talin þörf á að ljúka frystihúsbyggingu, byggja eða endurbæta aðstöðu fyrir trésmíðaverkstæði og í tengslum við það slipp, fyrir kjötvinnslu, brauðgerð, blikk- og plötusmiðju, og til athugunar er lítil lagmetisiðja ef færi gefst til aukningar í þeirri grein. Á opinbera og þjónustusviðinu er til athugunar heilsugæslustöð, stjórnsýslumiðstöð og kennsluhúsnæði ásamt heimavistar- og gistiaðstöðu. Á Raufarhöfn eru uppi svipaðar ráðagerðir fyrir fiskiðnaðinn, auk trésmíðaverkstæðis, vélaverkstæðis, og nokkurri aðstöðu fyrir stjórnsýslu, sjúkramóttöku og íþróttakennslu. Á Kópaskeri er fyrst og fremst áformað að fullnýta tækifæri til kjöt- og sláturvinnslu, auk lágmarksaðstöðu til útgerðar og fiskvinnslu. Koma þarf upp eða endurbæta aðstöðu fyrir blikk- og plötusmiðju ásamt vélaverkstæði, trésmíðaverkstæði og á þjónustusviðinu heilsugæslu og barnafræðslu, þar með talinni íþrótta- og félagsaðstöðu, og enn fremur aðstöðu fyrir banka, héraðsbókasafn og stjórnsýslu. Fyrir alla staðina er gerð áætlun um íbúðaþörf er nemi næstu 5 árin á Þórshöfn 6 íbúðum á ári, á Raufarhöfn 4 íbúðum á ári og á Kópaskeri 2 íbúðum á ári. Svo sem fyrr er að vikið er ekki gengist undir ákveðnar skuldbindingar um neitt þessara atriða, heldur þeim vísað til framhaldsmeðferðar á vegum fyrirtækja, fjárfestingalánasjóða og opinberra aðila. Gerð er mannaflaspá og lausleg fjárfestingarspá í samandregnu formi. Fjallað er í sérstökum kafla um opinber kerfi og þjónustu og bornar fram ýmsar ábendingar sem hér yrði of langt að telja, en vænst er að hinir opinberu aðilar taki til athugunar hver á sínu sviði. Síðan segir í þessari grg. frá áætlanadeild um viðhorfin nú: Því er ekki að neita að hinir alvarlegu og þrálátu jarðskjálftar í vesturhluta Norður-Þingeyjarsýslu hafa um tíma valdið óvissu um framhald þróunaraðgerða samkvæmt skipulegri áætlun. Nú virðist að mestu séð fyrir endann á þeirri röskun. Enda þótt nokkurt tjón hafi orðið virðist ekki hafa orðið sá héraðsbrestur að raski grundvelli byggðar á svæðinu. Eigi að síður mun ástæða til að athuga hvaða breytingar hafa orðið þar með á öryggi þéttbýlismyndunar og þess háttar. Getur það átt samleið með annarri framhaldsvinnu við áætlunina. Engar till. hafa komið fram um að falla frá áætluninni af þessu tilefni. Mun fremur vera hallast að því að tilefnið sé orðið brýnna en ella til sérstakra aðgerða til þess að treysta of efla byggð í Norður-Þingeyjarsýslu. Hér hefur verið gerð grein fyrir skýrslu Framkvæmdastofnunar ríkisins eða áætlanadeildar hennar í sambandi við þá byggðaþróunaráætlun er hún hefur gert varðandi Norður-Þingeyjarsýslu. Ég vil aðeins bæta við örfáum orðum af því tilefni að sérstök vandamál eru til staðar í Norður-Þingeyjarsýslu sem eru til athugunar og meðferðar af hálfu stjórnvalda og krefjast úrlausnar. Auk afleiðinga af náttúruhamförunum á Kópaskeri sem ríkisstj. hefur haft til athugunar, fyrst með því að heilbr.- og trmrh. gerði sér ferð þangað norður til að kanna afleiðingar jarðskjálftanna. Í kjölfar þess var sú yfirlýsing gefin að tjón af völdum þeirra mundi hljóta sömu meðferð og tjón af völdum álíka náttúruhamfara, þ.e.a.s. eldgossins í Vestmannaeyjum og snjóflóðanna í Neskaupstað. Að miklu leyti til er hér um að ræða tjón sem hin nýja Viðlagatrygging mun bæta. En auk þess er tjón á öðrum mannvirkjum og verðmætum sem ekki fellur undir bótaskyldu Viðlagatryggingar og þarfnast sérstakrar meðferðar. Þar sem hér er um að ræða atriði og málefni sem falla undir fleiri en eitt ráðuneyti, ákvað ríkisstj. að fela félmrh. að samræma aðgerðir á þessum sviðum og hefur nefnd haft þau mál til athugunar og meðferðar. Þá er það og ljóst, að frystihúsrekstur og útgerð frá Raufarhöfn á við sérstök vandamál að stríða og hefur Framkvæmdastofnun ríkisins haft þau mál sérstaklega til meðferðar og tillögugerðar. Loks er þess svo að geta, að Þórshöfn hefur orðið fyrir því að aflabrestur hefur orðið nær alger á yfirstandandi vertíð, eða frá áramótum, ef miðað er við afla fyrri ára og jafnvel síðasta árs, þegar aflinn minnkaði um helming frá árinu áður. Allt þetta hefur orðið til þess að nokkurt atvinnuleysi hefur myndast á Þórshöfn og hafa fulltrúar Þórshafnarbúa átt fund með mér norður á Akureyri, þegar ég átti þar ferð um, og afhent mér bréf og grg. um vandamál sín, auk þeirra tillagna og grg. er áður höfðu verið sendar sjútvrh., og hefur hann þau mál nú til sérstakrar athugunar, en þau eru mjög erfið úrlausnar. Þar er fyrst og fremst um hráefnisskort að ræða vegna aflabrests sem að hluta til kann að eiga sínar orsakir í veiðum breskra togara nálægt miðum þeirra Þórshafnarbúa. Öll þessi mál eru til meðferðar, og hafa þm. Norðurl. e. einnig átt fund með fulltrúum ríkisstj. varðandi þau mál, og mun því samráði. sem þar með er haft við þingmenn kjördæmisins, verða áfram haldið af hálfu ríkisstj.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans og margt í hans máli. Það kemur hér fram að ríkisstj. hefur ályktað á fundi sínum 31. mars s.l. um þessi efni, en mér sýnist á þeirri ályktun, sem hér liggur fyrir, að tæpast sé um að ræða nokkra staðfestingu á Norður-Þingeyjarsýsluáætluninni, Ég held að það sé mikið vafamál að svo sé, og mér þykir það miður að ályktun ríkisstj. skuli ekki vera ákveðnari að orðalagi en þarna kemur fram. Ég vænti þess að hæstv. ríkisstj. endurskoði afstöðu sína til þessa máls mjög fljótlega. Ég hlýt að geta þess að norður-þingeyingar hafa að undanförnu, undanfarin ár, frá því að fyrst var farið að ræða um þessa áætlun, bundið mjög miklar vonir við það sem út úr þessari áætlun kæmi, og ég get ekki látið hjá líða að lýsa þeirri skoðun minni að þessi ályktun, sem hér hefur verið birt frá ríkisstj. hlýtur að verða til þess að slæva verulega þær vonir sem norður–þingeyingar hafa gert sér í sambandi við þessa áætlun. Ég vona því að hæstv. ríkisstj. endurskoði afstöðu sína til þessa máls og staðfesti áætlunina berum og ákveðnum orðum. Ég ræddi hér nokkuð almennt áðan um vandamál Norður-Þingeyjarsýslu og benti á að eitt aðalvandamálið er gamalt. Það er sú langvarandi byggðaröskun, sem við höfum kallað, hin mikla fólksfækkun sem þar hefur orðið, bæði beint og að tölu til. En svo kom líka til. sem ég raunar minntist á og hæstv. forsrh. gerði hér nokkuð að umræðuefni áðan, þau sérstöku vandamál í atvinnulífi Þórshafnar og Raufarhafnar sem nú eru uppi og hafa magnast mjög á síðustu mánuðum og missirum. Það er rétt, sem hæstv. ráðh. sagði, að við þm. höfum átt viðræður við hann og við hæstv. dómsmrh. um þessi mál alveg sérstaklega, og ég þykist vita að þeim viðræðum sé ekki lokið, enda fer því fjarri að nokkur endanleg niðurstaða hafi fengist af þeim, þ.e. á þeim vandamálum, sem við höfum verið að ræða um við ríkisstj. í þessu sambandi, burt séð frá því hvað verður um staðfestingu á Norður-Þingeyjarsýslu-áætluninni. Inn í þessi mál hlýtur síðan að blandast það mikla tjón sem varð af náttúruhamförum í janúar og febrúar-mánuði s.l. Það tjón er að vísu ekki fullmetið, en hitt er alveg ljóst, að þarna er um ákaflega mikið tjón að ræða sem leggst á fáa íbúa og fámenn sveitarfélög og þess háttar byggðarlög sem ekki eru sérlega öflug efnahagslega. Það er líka víst að við þm. munum taka þetta mál upp sérstaklega við ríkisstj. og eiga við hana viðræður um það hvernig hægt sé að leysa brýnasta vanda þeirra sem hafa orðið fyrir tjóni af náttúruhamförum. Ég nefni þetta þó að það kunni að vera að einhverju leyti utan víð það efni sem hér er sérstaklega til umr. en þetta er þó eigi að síður hluti af þessu stóra máli. Ég vil enn á ný þakka hæstv. forsrh. fyrir svör hans, en ég vil líka endurtaka og leggja mikla áherslu á það, að ég tel að ekki felist staðfesting á byggðaþróunaráætluninni í þeirri ályktun sem hæstv. ríkisstj. gerði á fundi sínum 31. mars.



Herra forseti. 16. maí 1975 var samþ. þál. um athugun á framfærslukostnaði sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að ríkisstj. skuli fela Hagstofu Íslands að reikna út framfærslukostnað a.m.k. á einum stað í hverjum landsfjórðungi. Þessari athugun verði hraðað þannig að niðurstöður liggi fyrir við endurskoðun á vísitölugrundvelli: Till. þessi var flutt af þm., sem sitja í milliþn. um byggðamál. Það varð niðurstaða n. að slík athugun væri mjög nauðsynleg fyrir störf n. og var lögð áhersla á að þessari athugun yrði hraðað með tilliti til þess að n. hyggst ljúka störfum sínum á þessu ári og vill hafa þessar niðurstöður við höndina við sín störf. Ég hef því leyft mér að leggja fram fsp. til hæstv. forsrh. á þskj. 424, þar sem ég spyr hvernig þessi störf gangi. Ég geri það m.a. til þess að leggja áherslu á að þessu verði hraðað, og ég harma að ekki er niðurstaða fengin enn.



Herra forseti. Í þál. þeirri, sem hér um ræðir, er ákveðið að Hagstofu Íslands skuli falið að reikna út framfærslukostnað a.m.k. á einum stað í hverjum landsfjórðungi. Hafinn er undirbúningur að þessari athugun, og hefur Hagstofan m.a. leitað til verðlagsstjóra um aðstoð við öflun efniviðar til hennar. Er hér aðallega um að ræða söfnun ítarlegra verðupplýsinga frá þeim stöðum utan Reykjavíkur sem athugunin tekur til, en hverjir þeir verða hefur ekki enn verið ákveðið endanlega. Stefnt er að því að verðupptaka og önnur nauðsynleg upplýsingaöflun í þessu sambandi fari fram í maí n.k., þ.e. á sama eða líkum tíma og framfærsluvísitala maímánaðar 1976 í Reykjavík verður reiknuð, enda er tilgangur þessarar athugunar að leggja grundvöll að samanburði framfærslukostnaðar á nokkrum stöðum á landinu á þeim tíma er hún fer fram. Óhjákvæmilegt er að senda vana verðupptökumenn til viðkomandi staða útí á landi til gagnaöflunar. Þegar eftir að verðupplýsingar liggja fyrir verður hafist handa um úrvinnslu þeirra. Óvíst er, hve langan tíma hún muni taka, en áhersla verður lögð á að hraða verkinn. Í þessu, sem ég nú hef sagt, er byggt á upplýsingum hagstofustjóra. Hann óskar eftir því að það komi líka fram, að vegna misskilnings fékk Hagstofan ekki vitneskju um samþykkt umræddrar þál. fyrr en seinni hluta októbermánaðar 1975. Af þeim sökum og einnig vegna ýmissa annarra knýjandi verkefna hefur því miður orðið allmikill dráttur á því að Hagstofan hæfist handa um framkvæmd þessa verks. En ætlunin er, eins og ég hef áður greint, að athugun þessi fari fram samhliða útreikningi á framfærsluvísitölu maímánaðar 1976 í Reykjavík.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. fyrir þessar upplýsingar. Þótt við hefðum gjarnan kosið vegna okkar starfs í milliþn. að hafa þessa niðurstöðu fyrr, þá fagna ég þó því að starfið er að hefjast og mér heyrist að til þess eigi að vanda, og má segja að það sé aðalatriðið. Ég vona að það taki ekki langan tíma, þannig að niðurstöður geti legið fyrir á miðju sumri, og endurtek að ég tel að slíkur samanburður sé mjög mikilvægur þegar meta skal aðstöðu manna til búsetu í hinum ýmsu landshlutum.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram svohljóðandi fyrirspurnir: „1. Hvaða samþykktir hefur Norðurlandaráð gert varðandi samskipti Norðurlanda á sviði íþrótta? 2. Hve miklu fé hefur verið varið til að efla þau íþróttasamskipti undanfarin 6 ár og hver er hlutur Íslands (sundurliðaður)?“ Á þessu og síðasta ári hefur athygli manna hér á landi beinst meira en áður að norrænni samvinnu. Kemur þar tvennt til: Norðurlandaþingið var haldið í vetur með talsverðri fyrirferð og nú á Norðurlandaþinginu í vetur samþ. ráðið stuðningsyfirlýsingu með íslendingum í landhelgisdeilunni. Þessir tveir atburðir hafa opnað augu manna fyrir þeirri starfsemi sem fram fer á þessum vettvangi, gefið tilefni til þess að trúa því að raunhæft gagn sé að norrænni samvinnu og gefið nokkuð aðra mynd af henni en íslendingar hafa almennt haft af norrænni samvinnu. Lengst af hafa íslendingar litið til norrænnar samvinnu góðlátlegum, vínsamlegum augum, ekki haft á móti henni, en ekki heldur verið of trúaðir á ágæti hennar. Þeir hafa gert sér grein fyrir þeirri bræðraskyldu að vera með í Norðurlandaráði, en ekki reiknað með því að uppskeran sé meiri en nokkur kg af pappír, hátíðarræðum og skálaglaumi, þ.e.a.s. saklaus skylda en ekki árangursrík. En hver veit nema Eyjólfur hressist? Umbúðalaus stuðningsyfirlýsing til handa íslendingum vekur upp vonir um meiri áhrif, og beinskeyttur málflutningur fulltrúa okkar ber hugsanlega þann árangur að samvinna á þessum vettvangi verði raunhæfari og áþreifanlegri en verið hefur hingað til. Bókmenntaverðlaun, tónlistarverðlaun, fjárfestingarbanki, allt er þetta vottur þess að eftir því sé tekið hvað við höfum fram að færa og hver okkar vandamál eru. Um nokkurt skeið hefur verið starfandi sjóður til eflingar norrænum menningarmálum í viðtækri merkingu þess orðs. Í 5. gr. menningarmálasamningsins var á sínum tíma og til skamms tíma kveðið svo á að aðilar skuli hafa með sér samstarf um eflingu starfsemi félaga og samtaka sem starfa að almennum menningarmálum, þ. á m. einnig á sviði æskulýðs- og íþróttamála. Þessari grein hefur nú verið breytt í þeim tilgangi að taka af allan vafa um að sjóðurinn eigi að efla íþróttasamskipti. Hin frjálsa íþróttahreyfing á Norðurlöndum, sér í lagi sú íslenska, hefur í fjöldamörg ár fylgst með háleitum ræðum og yfirlýsingum um stuðning Norðurlandaráðs við íþróttirnar. Áhugi íslenskrar íþróttahreyfingar er að sjálfsögðu sprottinn af þeirri staðreynd að hún á fjárhagslega langerfiðast uppdráttar. Ferðalög og samskipti við útlönd gerast sífellt erfiðari og kostnaðarsamari. Íslendingar þurfa lengst að sækja og þurfa yfirleitt að bjóða öðrum heim því að öðruvísi kemur enginn eða mjög fáir til íþróttakeppni hingað vegna fjarlægðarinnar og kostnaðarins. Ég hef því nú spurt: „Hvaða samþykktir hefur Norðurlandaráð gert varðandi samskipti Norðurlanda á sviði íþrótta?“ Og í öðru lagi: „Hve miklu fé hefur verið varið til að efla þau íþróttasamskipti?" Mér býður í grun hvert svarið verður. En ég ber fram þessa fsp. til að varpa ljósi á einn þátt Norðurlandasamvinnunnar sem snertir almenning og það starf og það líf sem að honum snýr, til að varpa ljósi á samræmi milli stefnuyfirlýsingar og framkvæmdar, til að vekja athygli á því hversu samvinna getur verið tilgangslítil ef hún er orðagjálfrið eitt, en þýðingarmikil ef henni er beint inn á réttar brautir. Þessari fyrirspurn er beint til forsrh., og ég vænti þess að hann geti gefið mér svör við þessum fyrirspurnum.



Herra forseti. Spurningum þessum mun vera beint til mín sem fulltrúa Íslands í ráðherranefnd Norðurlanda, hinni almennu ráðherranefnd, en auk hennar eru starfandi ráðherranefndir fagráðherra og þ. á m. menntmrh. Norðurlanda, en undir þá heyra í raun og veru samskipti Norðurlanda á sviði íþrótta. Ég hef því óskað eftir upplýsingum menntmrn. til þess að gera þessum spurningum skil, og byggi ég svar mitt á grg. sem tekin er saman í menntmrn. og hljóðar á þessa leið: Varðandi fyrri spurninguna: „Hvaða samþykktir hefur Norðurlandaráð gert varðandi samskipti Norðurlanda á sviði íþrótta?“ er svarið: Um leið og svarað er fyrri lið fsp. þykir rétt að gera nokkra grein fyrir skipulagi norræns samstarfs á sviði menningarmála, en rekja síðan samþykktir Norðurlandaráðs um íþróttasamstarfið sérstaklega og hvernig við þeim hefur verið brugðist. Hinn svonefndi menningarmálasamningur Norðurlanda, sem tók gildi 1. jan. 1972, tekur einkum til þess skipulagða samstarfs á sviði menningarmála sem fram fer að undirlagi ríkisstj. á Norðurlöndum eða með beinum tilstyrk þeirra. Gildissvið samningsins skiptist í þrjá geira eftir málaflokkum: fræðslumál, vísindamál og önnur menningarmál í viðtækri merkingu. Undir þennan síðast nefnda málaflokk fellur m.a. íþróttastarfsemi. Þetta kemur fram í 5. gr. menningarmálasamningsins, þar sem m.a. er kveðið á um að samningsaðilar skuli hafa með sér samstarf um eflingu starfsemi félaga og samtaka sem starfa að almennum menningarmálum, einnig á sviði æskulýðs- og íþróttamála. Yfirstjórn á framkvæmd norræna menningarmálasamningsins er í höndum ráðherranefndar Norðurlanda, menntmrh. Ráðherranefndinni til aðstoðar er embættismannanefnd svo og Norræna menningarmálaskrifstofan, Sekretariatet for nordisk Kulturelt Samarbejde, sem staðsett er í Kaupmannahöfn. Skrifstofan skiptist skipulagslega í þrjár deildir sem svara til hinna þriggja meginsviða menningarmálasamningsins. Mál, er varða íþróttasamstarfið, falla þannig undir deild almennra menningarmála. Meðal umfangsmikilla verkefna menningarmálaskrifstofunnar má nefna undirbúning samnorrænnar fjárhagsáætlunar um samstarf á sviði menningarmála, norrænu menningarfjárlaganna; sem gerð er ár hvert í samráði við menningarmálanefnd Norðurlandaráðs. Auk framlaga til samnorrænna stofnana og annarra fastra samstarfsverkefna fela menningarfjárlögin m.a. í sér sérstaka ráðstöfunarfjárveitingu til handa ráðherranefndinni, og er sú fjárveiting einkum ætluð til að kosta ýmiss konar kannanir svo og nýja starfsemi sem efnt er til í þessu skyni. Fjárveitingar samkv. norrænu menningarfjárlögunum fyrir árið 1976 nema samtals 45.3 millj. danskra kr. og fyrirhugaðar eru 52 millj. danskra kr. á árinu 1977. Á þeim rösklega 4 árum, sem norræni menningarmálasamningurinn hefur verið í gildi, hefur samstarfið á því sviði, sem samningurinn tekur til, verið eflt og aukið og hefur m.a. verið komið á fót nýjum samstarfsstofnunum, svo sem Norrænu Samastofnuninni í Kautokeino í Noregi og Norrænu eldfjallastöðinni í Reykjavík. Jafnframt hefur þetta tímabil á hinn bóginn einkennst af því að lögð hefur verið áhersla á að meta það samstarf, sem fyrir var, og gera áætlanir um verkefni á næstu árum. Að því er íþróttasviðið varðar hefur tilkoma menningarmálasamningsins fram að þessu ekki markað nein teljandi spor. Í þeim stefnumiðum fyrir norrænt menningarmálasamstarf, sem ráðherranefnd Norðurlanda samþ. í des. 1974 og ætlað er að vera frumdrög að starfsáætlun fyrir næstu ár án tiltekinna tímamarka, er hins vegar vikið að íþróttasamstarfinu í sérstökum lið sem í heild hljóðar svo: „Einnig ber að íhuga hvernig unnt sé innan marka menningarmálasamningsins að efla norrænt samstarf á sviði íþrótta. Á þessu sviði er þegar fyrir hendi viðtækt kappleikjasamstarf í úrvalsflokkum, en leggja ber einkum áherslu á að koma á laggirnar íþróttasamvinnu á breiðum alþýðulegum grundvelli í samráði við aðra aðila á sviði menningar- og umhverfismála.“ Árið 1971 samþ. Norðurlandaráð ályktun þar sem því var beint til ríkisstj. að í tengslum við meðferð fyrri ályktunar varðandi aukinn stuðning við norrænt æskulýðssamstarf yrðu einnig kannaðir möguleikar á fjárhagslegum stuðningi við norræn íþróttasamskipti. Íslandi var falið að hafa forgöngu í sambandi við meðferð þessarar ályktunar, og menntmrn. vísaði henni til samstarfsstofnana þeirra er komið var á fót samkv. hinum nýja menningarmálasamningi. Tæpast verður talið að ályktunin hafi fram að þessu leitt til neinna áþreifanlegra aðgerða innan marka menningarmálasamningsins. Frá því árið 1973 hefur árlega verið veitt af ráðstöfunarfé ráðherranefndarinnar 1 millj. danskra kr. til stuðnings samstarfi milli norrænna æskulýðssamtaka. Er hér í bili um að ræða þriggja ára reynslustarfsemi. Við afmörkun á verksviði þessara styrkveitinga voru íþróttasamskiptin felld undan. Á þingi Norðurlandaráðs, sem haldið var í Reykjavík í febr. 1975, var að till. menningarmálanefndar ráðsins ákveðið að afskrifa ályktunina frá 1971 með skírskotun til þess að ráðið samþ. á þessu þingi nýja ályktun sem talin var hafa hliðstætt markmið og ganga lengra en fyrri ályktunin. Nýja ályktunin, nr. 16 frá 1975, er á þessa leið: „Norðurlandaráð beinir því til ráðherranefndar Norðurlanda að láta gera könnun á, hvernig haga megi auknu norrænu íþróttasamstarfi, og leggja fram till. um það efni og verði í því sambandi: 1) sérstaklega höfð hliðsjón af þörfinni á stuðningi við samstarf á sviði skóla-, æskulýðs- og starfsfélaga- og fötlunaríþrótta svo og á sviði almenningsíþrótta yfirleitt; 2) kannaðir möguleikar á að stofna íþróttaverðlaun Norðurlandaráðs.“ Þessi ályktun var ítrekuð með samþykkt á nýafstöðnu þingi Norðurlandaráðs í Kaupmannahöfn. Í skýrslu ráðherranefndar Norðurlanda, sem lögð var fyrir síðasta þing Norðurlandaráðs, er tekið fram að efnt muni verða til athugunar á aukningu samstarfs á sviði íþrótta, sérstök áhersla muni verða lögð á samvinnu um alla íþróttastarfsemi fyrir börn og unglinga, starfsmannaíþróttir og íþróttir fyrir fatlaða. Á vegum Norrænu menningarmálaskrifstofunnar í Kaupmannahöfn fer nú fram könnun á fjárhagsaðstöðu íþróttastarfsemi í einstökum Norðurlandaríkjum. Þegar norræni menningarmálasamningurinn kom til sögunnar hafði Menningarsjóður Norðurlanda þegar verið starfandi í um það bil 5 ár. Markmið sjóðsins er að efla menningarsamstarf Norðurlandaþjóða. Reglur sjóðsins hafa nýlega verið endurskoðaðar og var í því sambandi breytt að nokkru orðalagi þeirrar greinar sem markar verksvið sjóðsins. Í hinni nýju gerð reglnanna sem undirrituð var á fundi ráðherranefndar Norðurlanda, menntmrh., í Stokkhólmi 12. júní 1976, hljóðar þar um ræddur málsliður sem hér segir: „Starfssvið sjóðsins tekur til norrænnar menningarsamvinnu á öllum sviðum. Styrki úr sjóðnum má þannig veita til verkefna á sviði vísinda, rannsókna, fræðslumála og almennrar menningarstarfsemi í víðtækasta skilningi.“ Í fyrri gerð greinarinnar vorn nefnd dæmi um tiltekin svið almennrar menningarstarfsemi. Með hinu nýja og almennara orðalagi hafa menn viljað reisa skorður við því að nokkurt svið almennra menningarmála yrði af formlegum ástæðum talið falla utan við verksvið sjóðsins. Þetta ætti að vera ávinningur m.a. fyrir íþróttastarfsemi. 2. líður fsp. varðar fjárveitingar til norrænna íþróttasamskipta undanfarin 5 ár og hlut Íslands í því sambandi. Ef gert er ráð fyrir að átt sé við styrki af samnorrænum fjárveitingum, ber að taka fram að slíkur stuðningur hefur einkum verið veittur í formi styrkja úr Menningarsjóði Norðurlanda. Hlutur íþróttanna í heildarfjárveitingum úr sjóðnum er þó ekki fyrirferðarmikill. Í tölfræðilegu yfirliti um starfsemi sjóðsins á árunum 1970–1974 kemur fram að á þessu tímabili bárust 13 umsóknir um styrki úr sjóðnum til íþróttaverkefna, en af þeim voru aðeins tvær samþ. Heildarfjöldi umsókna til sjóðsins var á sama tíma um 1575, þar af samþ. 445 til styrkveitinga. Hlutur íþrótta af heildarfjölda umsókna var þannig um það bil 1% á umræddu tímabili, en náði ekki hálfu prósenti af samþ. umsóknum. Af ráðstöfunarfé sjóðsins árið 1971 voru engir styrkir veittir til íþrótta og ekki heldur árin 1972 og 1973. Árið 1974 voru veittir tveir styrkir til íþróttastarfsemi samtals að fjárhæð 25 þús. danskar kr. Annar þeirra var styrkur til frjálsíþróttasambandsins í Norðurbotnum í Svíþjóð til að kosta þátttöku íslendinga í hinni svonefndu Kalottkeppni, þ.e. íþróttamót fyrir íbúa í nyrstu héruðum Norðurlanda. Árið 1975 voru veittir tveir styrkir til ráðstefnuhalds varðandi íþróttamálefni, en hvorugur þeirra varðaði Ísland sérstaklega. Við þessa grg. vil ég svo aðeins bæta því, herra forseti, að ég er þeirrar skoðunar að á fáum sviðum sé vænlegra að efla bróðurhug og samstarfsanda með Norðurlandaþjóðum en á sviði íþrótta og tel ég ástæðu til þess að auka það samstarf m.a. með tilstyrk Norðurlandaráðs.



Herra forseti. Ég þakka forsrh. svarið, en ég vek athygli á því að fyrir utan einn styrk, sem óbeint var til stuðnings við íslenska íþróttahreyfingu, hefur ekkert - alls ekkert verið gert fyrir íþróttasamskipti hjá Norðurlandaráði. Samkv. þessu svari hefur Norðurlandaráð fjallað um eflingu íþróttasamstarfs meðal Norðurlandanna á hverju ári frá a.m.k. 1970 og gert um það nýjar og nýjar ályktanir á hverju ári, ýtt málinu á undan sér, talið að nýjar samþykktir væru til frekari eflingar þessum samskiptum, en niðurstaðan hefur orðið sú að ekkert hefur verið gert. Það kemur fram í því svari, sem forsrh. las, að menningarmálasamningurinn hafi ekki markað nein teljandi spor á íþróttasviðinu, hafi ekki leitt til neinna áþreifanlegra aðgerða og að hlutur íþróttanna í heildarfjárveitingum úr sjóðnum sé ekki fyrirferðarmikill. og er það vægt til orða tekið. Norræni menningarmálasjóðurinn hefur til umráða á árinu 1975 hálfan annan milljarð ísl. kr., en ekki ein einasta króna hefur farið til íþróttasamskipta. Ég get metið ummæli hæstv. forsrh. nokkurs þegar hann telur að fátt sé líklegra til þess að efla bróðurhug og samvinnu heldur en samskipti á sviði íþróttanna, og ég vona að þau orð geti orðið að veruleika. Ég geri mér grein fyrir því að það er ekki á hans valdi að taka þessar ákvarðanir, heldur er það Norðurlandaráðs og óbreyttra þm. Ég vil trúa því og held að það sé rétt, að fulltrúar okkar íslendinga hafi haldið uppi djörfum málflutningi og einörðum á þingum Norðurlandaráðs síðustu árin og það verði til þess að einhver raunhæfur árangur verði af. Íslensk íþróttahreyfing hefur sótt um styrki á hverju einasta ári undanfarin 5 ár til Norræna menningarmálasjóðsins, en ávallt fengið synjun. Á þessu ári mun verða efnt til norræns unglingamóts hér á Íslandi sem 100 norrænir unglingar á aldrinum 14–16 ára taka þátt í. Þetta er á vegum frjálsra íþróttasamtaka sem standa illa að vígi fjárhagslega, og ég trúi því að Norræni menningarmálasjóðurinn og fulltrúar okkar í Norðurlandaráði muni vinna að því og sjá um, að eðlilegur styrkur fáist til þessa móts. Það mun verða prófsteinn á norræna samvinnu, og ef íslendingar og Norðurlandaráð yfirleitt vill ekki verða að athlægi meðal almennings, þá verður að gera bragarbót. Ég trúi því að hv. fulltrúar okkar í Norðurlandaráði og ráðh. íslendinga fylgi þessu máli eftir því að hér er sannarlega þarft verk að vinna.



Herra forseti. Tilefni þess, að ég leyfi mér að kveðja mér hljóðs utan dagskrár, er sú fregn er mér barst til eyrna í gær, að hæstv. menntmrh. hefði skipað dr. Sigurð Magnússon í stöðu prófessors við Háskóla Íslands í kvensjúkdómum og fæðingarhjálp og yfirlækni í kvensjúkdómum á Fæðingardeild Landsspítalans, en ekki dr. Gunnlaug Snædal sem talinn var hæfari þessara tveggja umsækjenda til þess að gegna umræddu embætti, en slík varð niðurstaða dómnefndar skipaðrar mönnum frá þremur viðurkenndum háskólum á Norðurlöndum: Karolinska Institutet í Stokkhólmi, Árhus Universitet og Háskóla Íslands, en á hans vegum sat prófessor Þorkell Jóhannesson í nefndinni. Dómnefnd þessi var skipuð að ósk læknadeildar Háskóla Íslands í samráði við menntmrh. til þess að komast að hlutlausri niðurstöðu um hæfni umsækjenda þar sem báðir voru taldir koma til greina í stöðuna og því vandasamt og mikið verk sem dómnefndarmenn voru beðnir að inna af hendi. Á niðurstöðu dómnefndarmanna hvíldi framtíð umsækjenda. Niðurstöður dómnefndarinnar reyndust samhljóða. Annar umsækjandinn, dr. Gunnlaugur Snædal, var talinn tvímælalaust hæfari til að gegna prófessorsstöðunni í kvensjúkdóma- og fæðingarhjálp við Háskóla Íslands og yfirlæknisstöðu Fæðingardeildar Landsspítalans, eða eins og fram kemur í niðurstöðu dómnefndar orðrétt, með leyfi hæstv. forseta, en þar er yfirskriftin: „Samanburður á umsækjendunum tveimur og lokaniðurstaða“ - hún hljóðar svo: „Báðir hafa umsækjendur fullgilda menntun, og þeir hafa báðir að verulegu leyti aflað sér undirstöðumenntunar erlendis. Enn fremur hafa þeir báðir víðtæka margra ára kennslureynslu. Enda þótt Magnússon standi að því leyti greinilega framar Snædal vegna langs starfsferils við kennslustörf, þá hafa báðir tekið drjúgan þátt í fræðslufundahöldum, bæði sem fyrirlesarar og kennarar við framhaldsmenntun með fjölbreyttu sniði. Það leikur því ekki á tveim tungum að báðir eru þeir fyllilega hæfir til þess að stjórna kvensjúkdóma- og fæðingardeild Þar eð umsóknirnar varða prófessorsembættið í kvensjúkdómum og fæðingarhjálp verður að telja að vísindastörf ráði úrslitum, en þau eru af beggja hálfu alltakmörkuð. Það er áherandi, er meta skal störf Magnússonar, að öll ritverk hans hafa orðið til á síðustu 5 árum. Það er enn fremur sérkenni á öllum verkum Magnússonar, að doktorsritgerðinni undanskilinni, að þau eru gefin út í samvinnu við einn eða oftast fleiri, og miðað við Magnússon verður að telja þá flesta eldri og mjög virta vísindamenn sem áður hafa gefið út viðamikil rit um þau efni sem fjallað er um í framlögðum verkum. Doktorsritgerðin, sem álíta verður mjög veigalítið verk, styður þessa skoðun á framlagi Magnússonar. Ritstörf Snædals eru einnig alllítil að vöxtum, en hins vegar er doktorsritgerð hans yfirgripsmikil, afar mikils virði og brauthugsað verk þar sem fram koma margar athuganir sem vel má telja frumlegar. Svipuð sjónarmið um verkgæðin má setja fram varðandi annað verk hans um línurit yfir tíðni krabbameins í brjósti miðað við aldur og verkið um sjúklega stækkun skjaldkirtils hjá vanfærum konum. Hvorugt þessara verka lætur lesandanum velkjast í vafa um að Snædal hefur lagt fram mjög drjúgan skerf til þeirra þótt báðar séu ritgerðirnar unnar í samvinnu við aðra.“ Niðurstaða dómnefndarinnar er svo hljóðandi: ,,Einróma álit n. er að dr. med. Gunnlaugur Snædal sé hæfari til þess að gegna umræddri prófessorsstöðu við Háskóla Íslands, og vísar n. til þess að hann stendur frá vísindalegu sjónarmiði greinilega framar hinum umsækjandanum þótt þeir séu að öðru leyti jafnokar.“ Undir þetta er skrifað af viðkomandi þremur dómnefndarmönnum í Kaupmannahöfn 16. jan. 1976. Við þetta má bæta að dr. Gunnlaugur Snædal hefur um 16 ára skeið unnið farsælt starf við Fæðingardeild Landsspítalans og verið staðgengill yfirlæknis og prófessors Péturs heitins Jakobssonar á meðan hans naut við. Dr. Gunnlaugur Snædal hefur tekið verulegan þá!t í stjórnunarstörfum Fæðingardeildarinnar og séð um skýrslugerð deildarinnar frá stofnun hennar 1949. Þá hefur dr. Gunnlaugur unnið að nýskipan mæðraskrár og fæðingartilkynninga og var fulltrúi prófessorsins í allri undirbúningsvinnu við nýbyggingu Fæðingardeildarinnar frá 1968 til þessa dags. Sýnir þetta að dr. Gunnlaugur Snædal hefur öðrum fremur áunnið sér rétt til þess að verða eftirmaður prófessors Péturs Jakobssonar ef um væri að ræða að umsækjendur væru að öðru leyti jafnokar. En staðreyndir sýna að ritsmíð og störf dr. Gunnlaugs eru bæði meiri að magni og mikilsverðari frá vísindalegu sjónarmiði, og niðurstaða dómnefndar virðulegra norrænna háskóla mælir einróma með því að hann hljóti stöðuna. Það hlaut því að vekja athygli þegar læknadeild Háskólans ákvað á fundi hinn 5. mars 1976 með 22:16 atkv. að ganga gegn niðurstöðu dómnefndarinnar án rökstuðnings og mæla með því að dr. Sigurður Magnússon yrði skipaður af ráðh. í umrædda prófessorsstöðu. Nú hefur hæstv. menntmrh: skipað dr. Sigurð Magnússon í stöðuna þrátt fyrir einróma niðurstöðu dómnefndarinnar dr. Gunnlaugi Snædal í hak. Virðist hæstv. ráðh. hér taka mið af niðurstöðu læknadeildarinnar, en engin rök hafa verið færð fram fyrir því hvers vegna þar er lagst á móti ráðningu dr. Gunnlaugs Snædals. Því leyfi ég mér að spyrja hæstv. menntmrh.: 1. Hvers vegna var gengið fram hjá niðurstöðu dómnefndar, sem læknadeildin óskaði eftir að málinu yrði vísað til, um skipun í prófessorsembætti í kvensjúkdómum og fæðingarhjálp og yfirlæknisembætti við kvensjúkdóma- og fæðingardeild Landsspítalans? 2. Hver var kostnaðurinn við umrædda dómnefnd, og hver greiðir laun? 3. Nú er hér um að ræða skipun í prófessorsembætti við Háskóla Íslands ásamt embætti yfirlæknis við kvensjúkdóma- og fæðingardeild Landsspítalans. Leitaði hæstv. menntmrh. álits heilbrmrn. á skipun yfirlæknisembættisins, og ef svo var, hvert var álit heilbrrn.? Að mínu mati hefur verið gengið á rétt eins af okkar hæfustu læknum og leikreglur brotnar á góðum dreng sem dr. Gunnlaugur Snædal er með því að hafa að engu hlutlaust mat sérfróðra manna á hæfni umsækjanda. Ég þoli illa allt ranglæti og leyfi mér þess vegna að draga athygli að þessu máli. Háskóli Íslands er eign og stolt þjóðarinnar og ber ávallt að hafa hæfustu vísindamenn innan sinna veggja og í sinni þjónustu.



Herra forseti. Það mun fremur óvenjulegt að ræða stöðuveitingar utan dagskrár á Alþ., a.m.k. man ég ekki til þess að það hafi verið gert. En spurningum hv. 12. þm. Reykv. vil ég svara þannig í sem allra fæstum orðum. Fyrsta spurningin: Dómnefndin mat báða umsækjendur hæfa til að gegna stöðunni. Staðan er veitt: samræmi við till. læknadeildar. Önnur spurning: Heildarkostnaður við dómnefndina var 230 636 kr., þar af þóknun til dómnefndarmanna 84 þús. kr. sem skiptast jafnt milli þriggja og kostnaður 146 635 kr., og er þessi kostnaður færður með rekstrargjöldum Háskólans. Til upplýsinga má geta þess að hæst hefur kostnaður við dómnefnd farið upp á liðlega 1 millj. 200 þús. kr. árið 1974. Þriðja spurningin var um það hvort hefði verið leitað álits heilbrrn. Svarið er nei. Það var ekki gert og það hefur ekki verið venja. Þetta eru bein svör við spurningum hv. þm., en að öðru leyti ræði ég ekki þetta utan dagskrár hér á Alþ. að sinni, enda kynni það að verða nokkuð langt mál ef út í það væri farið.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. menntmrh. fyrir svörin. Hann gat í upphafi máls síns að það væri óvenjulegt að ræða um stöðuveitingar utan dagskrár. Það getur vel verið rétt, en ég held að það sé þá kominn tími til þess að svo verði gert því að ríkisstj. og ráðh. starfa á ábyrgð Alþ. og alþm. sem að henni standa. Ég vil aðeins benda á að það eru dæmi um að hæstv. ráðh. hafi fyrir einu og hálfu ári brugðið út af því að skipa í kennarastöður við Háskóla Íslands skv. till. læknadeildar og hafi skipað í þær gegn meðmælum meiri hl. deildarinnar, svo að ekki getur verið um það eitt að ræða í sambandi við ákvörðunartöku í þessu máli. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þetta mál frekar. Svör ráðh. gáfu ekki tilefni til þess. En ástæðan fyrir því, að ég tók þetta mál upp á Alþ. og gerði það að umræðuefni, var einfaldlega sú að ég álít að þarna hafi verið hrotið á okkar hæfasta lækni til þess að gegna umræddum stöðum.