Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég tel sjálfsagt að leysa húsnæðisvanda Alþingis. Ég tel jafnframt æskilegt að þinghúsið sé hér á þessum stað. Verðlaunahugmyndina líst mér vel á þó að ljóst sé að útlitsbreytinga sé þörf til samræmis við umhverfið. Þingmenn hafa nú það húsnæði sem þyldi nokkurra ára bið eftir nýju húsi svo að önnur þarfari verkefni mættu hafa forgang, en aðstaða starfsfólks Alþingis er óviðunandi og vart samkvæmt skilyrðum Vinnueftirlitsins og háir það vissulega starfsemi Alþingis allri. Það ræður því að ég segi já.



Herra forseti. Þannig stendur á að Alþingi er nauðsyn að auka húsakost sinn og bæta almenna starfsaðstöðu sína. Og eins og nú horfir er aðeins um tvær leiðir að ræða til lausnar í þessu sambandi. Í fyrsta lagi er það að flytja starfsemina burt úr miðbæ Reykjavíkur, leggja núverandi þinghús niður sem aðsetur Alþingis og reisa Alþingishús á nýjum stað þar sem rýmra yrði um þingið og starfsemi þess. Núverandi þinghús mætti þá sem best nýta sem dómhús Hæstaréttar. Þessari hugmynd hefur verið hafnað. Hin leiðin er sú að hafa heimkynni Alþingis áfram í núverandi þinghúsi, þ.e. að þingstaður Alþingis skuli vera áfram í miðborg Reykjavíkur. Alþingi hefur ótvírætt ákveðið að svo skuli vera. Af því leiðir að Alþingi er neytt til þess að byggja skrifstofuhús á lóðum sínum í grennd við Alþingishúsið. Það eitt er rökrétt framhald af ákvörðun Alþingis frá 1981 um að Alþingi skuli vera áfram í miðborg Reykjavíkur. Allt annað er rökleysa. Í þessu máli er þriðja leiðin ekki til eins og atvikakeðjan ber með sér. Ég var þeirrar skoðunar á sinni tíð að Alþingi ætti að flytja úr miðborg Reykjavíkur og koma húsi yfir starfsemi sína annars staðar. Sú skoðun hafði ekki og hefur ekki haft nægan hljómgrunn. Þar sem þriðja leiðin er ekki til í þessu máli hlýt ég að segja já við þessari tillögu. Þau grófu ummæli sem sumir hv. þm. hafa látið falla um verðlaunateikningu Sigurðar Einarssonar arkitekts leiði ég hjá mér að ræða nú, en lýsi þó yfir furðu minni á sumu því sem um það hefur verið sagt. Ég segi já.



Herra forseti. Húsnæðisvandi Alþingis er mikill, sérstaklega með tilliti til starfsfólks, og hann þarf að leysa. En Kvennalistinn telur að þann vanda megi og eigi að leysa á farsælli hátt en hér er stefnt að, þ.e. með byggingu stórhýsis á þessum viðkvæma stað. Þessar 12 millj., sem hér er um að ræða, eru aðeins hluti af þeim kostnaði sem áætlaður er við hönnun þessa húss. Ég sé ekkert vit í því að kasta milljónum og væntanlega tugum milljóna í hönnun húss sem mikil andstaða er gegn bæði utan þings sem innan og bæði meðal almennings og sérfróðra. Ég segi nei.



Herra forseti. Ég vitna í síðustu orð ræðu minnar í upphafi þessa sólarhrings.

Hver voru þau aftur?

Það man ég ekkert um, en ég vitna í þau. Þau munu vera í þingtíðindum. Í trausti þess að menn taki nótís af þeim orðum segi ég já.



Herra forseti. Ég skil ekki þessa till. svo að með samþykkt hennar sé verið að leggja blessun yfir þá tillögu sem hér vann til 1. verðlauna í hugmyndasamkeppni um nýtt húsnæði fyrir Alþingi, enda kom mjög skýrt fram í umræðum í nótt að tilgangur till. væri ekki sá eftir því sem tillögumenn upplýstu þingheim um. Ég skil þessa till. hins vegar svo að hér sé verið að stíga mikilvægt skref í þá átt að leysa húsnæðisvanda Alþingis, sem er mjög brýnt mál, og ég held að alþm. eigi ekki að vera feimnir við að halda uppi virðingu Alþingis með þeim hætti og þess vegna segi ég já.



Herra forseti. Samkvæmt till. þessari er gert ráð fyrir að hefja hönnun húss sem aldrei hefur verið samþykkt að byggja. Málið hefur aldrei verið rætt á Alþingi, aðeins kynnt í þingflokkum. Þar að auki er fásinna að byggja hér hús af þessari stærð, gerð og útliti sem engin þörf er á vegna starfa Alþingis og verður vonandi aldrei byggt. Ég segi nei. Brtt. 418,1 samþ. með 52 shlj. atkv.



Virðulegur forseti. Frá því að brtt. sú, sem nú er á þskj. 423,II, var fyrst flutt við 2. umr. og síðan 3. umr. hafa þau tíðindi gerst að hv. fjvn. hefur flutt aðra brtt. efnislega samhljóða með sömu upphæð til að undirbúa og hefja háskólakennslu á Akureyri. Á uppsetningunni er hins vegar nokkur munur. Ég kalla því brtt. mína til baka og styð brtt. frá hv. fjvn. sem er efnislega samhljóða.



Herra forseti. Hv. utanrmn. flutti till. um þróunarmál. Ég greiddi þeirri till. ekki atkvæði, en mig undrar að heyra viðhorf í nafnakalli margra þeirra sem þá till. studdu. Ég greiði ekki atkvæði.



Herra forseti. Fyrir hálfu öðru ári samþykkti Alþingi einróma að stórauka framlög til þróunarsamvinnu. Þróunarsamvinnustofnun Íslands þarf til sinna verka á næsta ári 229 millj. kr. Till. fjvn. um 30 millj. kr. framlag til stofnunarinnar gengur þvert á ályktun Alþingis og þar að auki er útilokað að stofnunin geti mætt skuldbindingum sínum með þessum 30 millj. kr. Til þess þarf að lágmarki það fé sem þessi till. kveður á um og þess vegna og í samræmi við ályktun Alþingis segi ég já.



Herra forseti. Allt til lokaafgreiðslu hv. fjvn. í gærkvöld var reynt á það til hins ýtrasta að fá nefndina til að hækka þá upphæð sem hún hafði lagt til og í frv. var. Það tókst því miður ekki að fá nema 6 millj. kr. hækkun. Ég hefði verið reiðubúinn fyrir mína parta að gera samkomulag um eitthvað lægri upphæð en þá sem hv. þm. Sigríður Dúna Kristmundsdóttir leggur til. Ég er að gera mér vonir um að leiðir finnist til að hækka framlög ríkisins með öðrum leiðum en fjárlögum úr þeim 30 millj. sem nú er lagt til, en ég segi nei við þessari till.



Herra forseti. Þetta er leiðinlegur póstur, að segja að þetta séu ýmis verkefni, og ég segi nei.



Herra forseti. Í fyrsta lagi tel ég að þegar séu í byggingu nógu mörg mannvirki í þessu landi sem ólokið er svo að þessum peningum væri betur varið til að ljúka einhverju af þeim.

En ef svo væri nú ekki?

. Í öðru lagi hafa þm. orðið að ganga bónarveg til fjvn. til að biðja um 2 millj., 3 millj. í sambýli fyrir fatlaða. Meðan ekki er unnt að verða við slíkum beiðnum eins og þarf tel ég af og frá að verja fé í þetta nýja mannvirki. Ég segi nei.



Virðulegi forseti. Á meðan stjórnarliðið leggst gegn hækkuðum fjárveitingum til fatlaðra, okkar minnstu bræðra, er ég andvígur því að byggja reiðhöll í Reykjavík. Því segi ég nei.



Herra forseti. Með þeirri till. sem hér er flutt um 2 millj. kr. framlag til reiðhallar hér í Reykjavík og 1 millj. kr. framlag til stóðhestahúss lýsir hæstv. ríkisstjórn hugarfari sínu og trúlega meiri hluti Alþingis. Ég er á móti slíku hugarfari og segi nei.



Herra forseti. Ef svo fer sem horfir að þessi till. verði felld er það þinghneyksli í sömu andrá og menn eru að sóa peningum, eins og þeir voru að gera núna áðan, í reiðhöll og stóðhestastöð. Ég hlýt að segja já við þessari till.



Virðulegi forseti. Það er upplýst að eiturlyfjasjúklingur á sjúkrahúsi í þrjá mánuði kostar ríkið 1 millj. Það eru staðfestar upplýsingar sem ég hef fengið. Hér er um mikla sparnaðartillögu að ræða. Þess vegna segi ég já.



Herra forseti. Reiðskóli og stóðhestastöð stuðla að heilbrigðara lífi Íslendinga. Og það hef ég reynt að reiðhæfileikar alþm. mega alls ekki vera minni. Þessi till. stuðlar einnig að heilbrigðara lífi Íslendinga. Ég segi já.



Herra forseti. Ég á erfitt með að viðurkenna að áhugi þm. á skepnuhaldi á Íslandi sé meiri en á mannahaldi. Ég fæ ekki séð að það sé of í lagt að leggja andvirði fjósbygginganna á Stóra-Ármóti og tilraunastöðvarinnar á Möðruvöllum í það að reyna að bjarga ungu fólki frá því að ánetjast fíkniefnum og þess vegna segi ég já.



Herra forseti. Þau vekja óneitanlega athygli nei-in hjá hv. stjórnarþm. við ýmsum brtt. eins og þessari. Þar er ekki um stóra fjármuni að ræða. Við þá fjárlagagerð sem hér er senn að ljúka, þar sem sullað hefur verið saman fjárlögum með milljarðahalla og vinnubrögðin verið þeim hætti að til endema hlýtur að teljast vekur það óneitanlega athygli þegar allt í einu kemur upp smámunasemi af því tagi að hv. stjórnarþm. treysta sér ekki til að samþykkja tæplega 4 millj. kr. hækkun til varnaraðgerða gegn fíkniefnavá. Þeir eru reyndar fleiri athyglisverðir, liðirnir, samanlagt upp á nokkra tugi milljarða kr., til ýmissa velferðarmála sem hv. stjórnarliðar ætla að fella. Það undrar mig á sama tíma og t.d. eina raunhæfa forvarnaraðgerðin sem verið hefur í gangi á vegum Rauða krossins er við það að stöðvast vegna peningaskorts. Það er rekstur neyðarathvarfs fyrir unglinga á vegum Rauða kross Íslands. Þessi atkvæðagreiðsla, ef hún fer svo sem horfir að þessi raunhækkun verði felld, er hneyksli eins og ástandið er í þessum efnum og til háborinnar skammar þegar verið er að afgreiða fjárlög með þeim hætti sem hér er gert. Ég segi já.



Herra forseti. Með skírskotun til þess fólks sem líður fyrir fíkniefnavandann hér, bæði einstaklinga og aðstandenda, því miður ekki aðeins hundruðum heldur þúsundum saman, ekki með skírskotun til þess fyrst og fremst að með þessum aðgerðum sé verið að spara heldur með skírskotun til mannlegra tilfinninga og mannlegrar reisnar, sem Alþingi á að reyna að stuðla að með ákvörðunum sínum, með skírskotun til þess, herra forseti, og einskis annars segi ég já.



Hæstv. forseti. Fyrir þá sem hafa á einhvern hátt kynnst þessum vanda er augljóst að þessi upphæð er ekki nógu há. En í trausti þess að hæstv. fjmrh. sjái til þess að það strandi ekki á framlögum úr ríkissjóði, verði þörf fyrir hærri upphæð en þá sem hv. fjvn. leggur til, segi ég nei.



Herra forseti. Mér sýnist að það stefni í að þessi till. kunni að verða felld. En hvernig sem það verður og hversu mörg atkvæðin verða held ég að sú ákvörðun sem hér er verið að taka núna muni vekja þjóðarathygli. Hér er um að ræða einn mesta vágest vorra tíma, eiturlyfjavandann, sem hefur þegar borist hingað og á því miður örugglega enn eftir að berast hingað í ríkara mæli. Ég tek undir með þeim þm. sem hér hafa notað sterk orð um afstöðu þeirra stuðningsmanna ríkisstjórnarinnar sem leggjast gegn þessari till. Það er meiri háttar hneyksli verði þessi till. felld og það mun vekja þjóðarathygli og er Alþingi Íslendinga til lítils sóma. Ég segi já.



Herra forseti. Við skulum ekki hafa uppi flimtingar í sambandi við afgreiðslu á þessari till. Vaxandi fíkniefnaneysla á Íslandi er ein mesta ef ekki langstærsta óhamingja sem yfir nútímann gengur. Það undrar mig að stjórnarliðar skuli láta binda hendur sínar í þessu máli og það hryggir mig ef þessi till. verður felld. Ég skrifaði upp á hana með glöðu geði og ég styð hana heils hugar. Ég segi já.



Herra forseti. Ég skil vel þær umræður sem fara fram undir liðnum atkvæðaskýring, en ég tel ástæðu til að hér komi fram að víða annars staðar í þessu fjárlagafrv. eru liðir sem eru tengdir þessum málum. Ég nefni unglingageðdeild sem nú er opnuð fyrst og fremst vegna þessa vanda. Fjöldi meðferðarstofnana verður opnaður út af þessum vanda með miklu meiri tilkostnaði en hér er verið að tala um. Ég tel að það sé ekki hægt að gera allt í einu og það sé engin skömm að því að fella þessa till. og segi nei.



Herra forseti. Hér er á ferðinni brtt. , sem var flutt við 2. umr. og er svo endurflutt hér á þskj. 423,III, um að hækka fjárveitingar til yfirstjórnar mannvirkjagerðar á Landspítalalóð. Til að skýra það nánar fyrir hv. þm. er þar á ferðinni K-bygging, sem svo hefur verið nefnd, fyrir krabbameinslækningar og fleiri tegundir lækninga á Landspítalalóð. Sú fjárveiting sem stendur í fjárlagafrv. og engin till. um hækkun hefur komið við frá hv. fjvn. er alls ónóg til að halda þeim framkvæmdahraða sem gengið er út frá í áætlunum stjórnarnefndar ríkisspítala og yfirstjórnar mannvirkjagerðar á Landspítalalóð til að taka megi á móti svonefndum línuhraðli og fleiri tækjum tengdum honum á tilsettum tíma, setja þau upp og hefja starfsemi í byggingunni eins og gert hefur verið ráð fyrir. En nú hefur á síðustu stundu orðið sú breyting á að hv. meiri hl. fjvn. hefur flutt á þskj. 459 brtt. um heimildarákvæði í 6. gr. sem er svohljóðandi, með leyfi forseta: "Fjármálaráðherra er heimilt í samráði við fjvn. að taka lán ef þörf krefur til að ljúka þeim byggingaráfanga sem nauðsynlegur er til að taka á móti línuhraðli í K-byggingu Landspítalans á umsömdum tíma." Þó að það væri vissulega æskilegra, herra forseti, að unnt væri að hafa fjárveitinguna hærri, fara ekki inn á þá óæskilegu braut að taka lán til framkvæmdarinnar verður ekki hægt að gera allt í einu, eins og einn hv. ræðumaður komst að orði svo smekklega áðan, og í trausti þess að af þessu verði og heimildarákvæði þetta verði nýtt dreg ég til baka brtt. mína á þskj. 423 og mun styðja brtt. meiri hl fjvn.



Herra forseti. Um langt árabil hefur verið veitt á fjárlögum ríkisins fjárveiting til þessa þáttar í sjúkra og neyðarflugi. Nú er gerð tillaga um að fella slíkt niður. Þetta er svo mikið byggðamál fyrir hinar dreifðu byggðir að það er vansæmd að mínu viti fyrir Alþingi að skera á og neita um liðsinni í þessum efnum. Ég segi já.



Herra forseti. Sjúkraflug er að meginhluta greitt af almannatryggingum og þau fyrirtæki sem annast sjúkraflug hafa þar tryggan tekjustofn þess vegna. Þær fjárhæðir, sem hafa verið litlar á fjárlögum, sem skipt hefur verið á milli einstakra flugfélaga í þessu skyni eða einkaaðila, hafa verið þannig að þær hafa jafnvel runnið til fyrirtækja sem hafa haft mjög góða afkomu og erfitt að greina á milli hvaða aðilar skyldu fá þetta fé og hverjir ekki. Það hefur þess vegna orðið niðurstaða í meiri hl. nefndarinnar að réttast væri að fella þennan lið niður. Ég segi nei.



Herra forseti. Það er mikil mismunun sem á sér stað í sambandi við þennan fjárveitingalið þar sem tvö stærstu dagblöð landsins, Morgunblaðið og Dagblaðið, njóta einskis af þessum lið. Sá misskilningur hefur komið hér fram á Alþingi að svo sé, en mér er t.d. kunnugt um að hið opinbera hefur ekki s.l. ár keypt eitt einasta Morgunblað af þessum lið sem hér er um að ræða.

Af hvaða lið var það þá keypt?

Það er um að ræða styrk til blaða og kaup á ákveðnum blöðum og það á ekkert slíkt sér stað til þessara tveggja blaða. Það er mér kunnugt um. Það er því ljóst að flestar stofnanir landsins njóta ekki þessarar þjónustu eins og þær ættu að gera, þar með talin sjúkrahús. Auðvitað ætti þessi þjónusta að vera til staðar eins og útvarp og sjónvarp í þessum stofnunum, bæði til afþreyingar og upplýsingar. Það væri nær að gera úttekt á þessari þörf og sinna henni án þess að merkja nauðsynleg vörukaup sem styrk við framleiðendur. Ég segi því nei.



Herra forseti. Þar sem þessi liður felur í sér stuðning við lýðræðislega umræðu í landinu og er þess vegna gegn skoðanaeinokun íhaldsblaðanna segi ég já.



Herra forseti. Hér er um að tefla samgöngur við heilan landshluta. Það er með fádæmum að Alþingi skuli standa þannig að málum að tryggja ekki að hægt sé að halda uppi flugsamgöngum í lágmarki a.m.k. Ég harma þessa niðurstöðu og segi já.



Herra forseti. Það liggja fyrir yfirlýsingar um að flugmálaáætlun verði lögð fram á þessu þingi. Þar mun verða fjallað um tekjustofna til þeirra verkefna sem áætlunin tekur til. Samgrh. hefur lýst því yfir að uppbygging Egilsstaðaflugvallar verði forgangsverkefni og tillögur flugmálanefndar gera ráð fyrir því. Ég tel að uppbyggingu Egilsstaðaflugvallar eigi að leysa í samhengi við uppbyggingu í flugmálum í landinu og tel þá till. sem hér um ræðir ekki vera málinu til framdráttar. Því segi ég nei.



Það er óskað eftir að síðari hluti liðarins, orðin "og Streiti í Breiðdalshreppi", verði borinn upp sérstaklega.



Herra forseti. Frv. til l. um sölu jarðarinnar Streitis í Breiðdalshreppi var borið upp og flutt á Alþingi í fyrra. Um það varð mikill ágreiningur og málið dagaði uppi. Venjan hefur verið sú þegar seldar hafa verið ríkisjarðir, þó það sé ekki algerlega undantekningarlaust að vísu, að um það hafa verið borin upp sérstök lagafrumvörp sem fengið hafa eðlilega þinglega meðferð. Hér er brugðið út frá þessari reglu. Þessu ákvæði er laumað inn í heimildagrein fjárlaga. Þetta eru fullkomlega óeðlileg vinnubrögð. Ég lýsi andstöðu við þau. Ég tel að þegar jarðir eru seldar úr ríkiseigu eigi að gera það með flutningi sérstakra lagafrv. svo sem þingvenja hefur verið. Ég segi því nei.



Herra forseti. Þessi jörð á Austurlandi ætlar að verða nokkuð fræg í þingsögunni. Í fyrra er stöðvað frv. í þinginu um heimild til ríkisstjórnarinnar um að selja jörðina. Ósk lá fyrir frá aðkomumanni um að kaupa hana. Á meðan málið lá fyrir þinginu var fram komin ósk frá heimamönnum um kaup á jörðinni. Heiti jarðarinnar, Streiti, er talið dregið af sögninni að strita og streitast við og það má til sanns vegar færa að hér streitist meiri hlutinn á Alþingi og áhrifamiklir menn í fjvn. að troða þessu máli fram á óþinglegan hátt. Ég tel þetta óhæfu, alveg sérstaklega eins og að málinu var staðið, að ætla að fara að heimila sölu e.t.v. til aðkomumanna á þessari jörð á sama tíma og heimamenn hafa óskað eftir að nytja hana. Ég segi því nei.



Herra forseti. Þessi jörð ætlar að verða nokkuð fræg í þingsögunni eins og hv. 5. þm. Austurl. tók fram. Ég lít svo á að ef verður af sölu jarðarinnar verði hún boðin til sölu þeim sem hana vilja kaupa og komi allir aðilar þar til greina. Þar sem hreppsnefnd, jarðanefnd og þeir aðilar sem um málið fjalla samþykktu söluna á sínum tíma segi ég já.



Herra forseti. Það má segja með sanni að menn streitist hér við að koma í veg fyrir sölu þessarar jarðar. Fordæmi er fyrir því að jarðir og jarðapartar hafi verið seld úr eigu ríkisins með heimild í 6. gr. fjárlaga. Frv. um sölu þessarar jarðar dagaði uppi á síðasta þingi eftir að hafa verið samþykkt í hv. Ed. Umsagnir þeirra sem leitað var til um sölu jarðarinnar voru jákvæðar. Ég segi já.



Herra forseti. Hér liggja fyrir tillögur að sölu á tveimur jörðum. Sú fyrri hefur verið samþykkt og þar hlýtur salan að verða til ábúenda vegna þess að þeir hafa forkaupsrétt. Verði samþykkt sala á seinni jörðinni hefur sú stóra breyting orðið á frá því í fyrra að nú hefur sveitarstjórnin forkaupsréttinn. Þá var búið að leita eftir því að hún afsalaði sér forkaupsréttinum gagnvart einum aðila án þess að nokkrir aðrir hefðu möguleika á að leita eftir því áður við sveitarstjórnina hvort þeir hefðu áhuga á að kaupa jörðina. Ég tel ekki rétt að streitast meir við í þessu máli, en treysti sveitarstjórninni á viðkomandi stað til að taka þá ákvörðun sem hún telur rétta og segi því já.



Herra forseti. Hér virðist kannske vera um smámál að ræða í augum einhverra, en hér er um að ræða grundvallaratriði. Þjóðin, ríkið, á þessa tilteknu jörð. Það er gerð tilraun til að koma því í gegnum þingið í fyrra og tekst ekki. Þeir sem eru kappsamastir um að selja þessa eign þjóðarinnar smygla þessari grein inn á heimildargrein fjárlaga. Hér er óeðlilega að ég segi ekki ómerkilega að verki staðið, herra forseti, auk þess sem málið hefur hættulegt fordæmisgildi. Ég segi þess vegna nei við þessari tillögu.



Hæstv. forseti. Þetta er orðið furðulegt mál. Hingað kemur hv. 3. þm. Reykv. og talar um að það sé verið að smygla inn máli, sem hér hafi verið rætt áður á Alþingi, í fyrsta skipti sem mál kemur aftur á dagskrá Alþingis. Þetta liggur nú fyrir í opinberu plaggi þannig að það er ekki verið að smygla neinu eða leyna.

Eru þetta umræður, herra forseti?

Ég er að gera grein fyrir mínu atkvæði. - Síðan kemur hv. 5. þm. Austurl. Hjörleifur Guttormsson og talar um aðkomumann. Það eru á hverjum degi mál á dagskrá, má segja, sem tala um flutning utan af landi.

Ráðherrann er beðinn að fara ekki út í umræður.

Þegar menn flytja til annarra landshluta er talað um þá sem koma að sem óhreina og að eigi að útiloka þá frá búsetu. Ég segi já.



Herra forseti. Það er langt frá því að ég treysti fjmrh. til að nota þessa heimild, en vil þó benda á að við erum að tala um upphæð sem samsvarar þriðjungi fjárlagahallans sem ráðgerður er á næsta ári og segi því já.



Herra forseti. Með tilliti til þess, herra forseti, að þess er að vænta að við losnum við núv. fjmrh. um mitt ár og við fáum nýjan fjmrh. segi ég já.



Ef það væri, herra forseti, vilji hv. flm. og Alþingis að auka sparnað á þessum liðum hefði verið rétt að tilgreina í hverju hann er fólginn. Ég sé ekki ástæðu til þess að greiða atkvæði með sýndarmennskutillögum um þetta efni og segi því nei.



Hæstv. forseti. Þetta er orðið furðulegt mál. Hingað kemur hv. 3. þm. Reykv. og talar um að það sé verið að smygla inn máli, sem hér hafi verið rætt áður á Alþingi, í fyrsta skipti sem mál kemur aftur á dagskrá Alþingis. Þetta liggur nú fyrir í opinberu plaggi þannig að það er ekki verið að smygla neinu eða leyna.

Eru þetta umræður, herra forseti?

Ég er að gera grein fyrir mínu atkvæði. - Síðan kemur hv. 5. þm. Austurl. Hjörleifur Guttormsson og talar um aðkomumann. Það eru á hverjum degi mál á dagskrá, má segja, sem tala um flutning utan af landi.

Ráðherrann er beðinn að fara ekki út í umræður.

Þegar menn flytja til annarra landshluta er talað um þá sem koma að sem óhreina og að eigi að útiloka þá frá búsetu. Ég segi já.



Herra forseti. Það er augljóst að fjmrh. hefur ekki aðeins heimild heldur skyldu til að stunda sparnað í ríkisrekstrinum og draga þar úr útgjöldum. Svona tillögur hafa margoft verið fluttar við afgreiðslu fjárlaga og ég hygg að þær hafi sjaldnast skilað nokkrum árangri eða mjög litlum. Þess vegna greiði ég ekki atkvæði.



Herra forseti. Þessi tillaga gengur út á það að hæstv. ráðh. sé heimilt að gæta sparnaðar í rekstri ríkisins. Það kann að virka hálfhjákátlegt að segja nei við slíkri tillögu, en þar sem þetta er í mínum huga meira til að sýnast en til þess að láta á reyna dettur mér heldur ekki í hug að fara að greiða atkvæði með tillögunni og segi því nei.



Herra forseti. Hér er um að ræða verstu fjárlög sem afgreidd hafa verið með halla upp á 2,8 milljarða í verulegum hagvexti, mesta hagvexti um áratuga skeið. Ég tel að þessi fjárlög og niðurstaða þeirra feli í sér uppgjöf núv. fjmrh. við að hafa stjórn á fjármálum ríkisins, auknar erlendar lántökur og stórfelldur halli. Ég get að sjálfsögðu ekki stutt fjárlög af þessu tagi, herra forseti, og greiði ekki atkvæði.



Herra forseti. Þau fjárlög sem nú er verið að afgreiða og þegar afgreidd lánsfjárlög gera ráð fyrir að ríkissjóður verði rekinn með nær 3 milljarða kr. halla árið 1987 og þjóðarbúið í heild taki á næsta ári erlend löng lán að upphæð 8,2 milljarða kr. Ný lán verða þá nærfellt 2 milljörðum kr. hærri en afborganir eldri lána. Þetta er geigvænleg þróun í mesta góðæri sem íslenska þjóðin hefur lifað og um leið eru svikin þau fyrirheit sem ríkisstjórnin gaf verkalýðshreyfingunni um að binda endi á hallarekstur þjóðarbúsins á næsta ári. Brtt. Alþfl. við fjárlög og lánsfjárlög hafa verið felldar. Þessar brtt. miðuðu að hjaðnandi verðbólgu og því að ná jafnvægi og treysta undirstöðu nýgerðra kjarasamninga. Tillögur verkalýðshreyfingarinnar og Alþfl. byggðu á sömu forsendum. Við teljum að hér sé um hættulega þróun að ræða og ríkisstjórnin hafi í raun misst öll tök á ríkisfjármálum og þróun efnahagsmála. Þess vegna greiða þm. Alþfl., andstætt venju stjórnarandstöðunnar að sitja hjá við lokaafgreiðslu fjárlaga, atkvæði gegn samþykkt fjárlagafrv., en lýsa sig jafnframt reiðubúna til að standa að afgreiðslu nauðsynlegra greiðsluheimilda og annarra heimilda svo ríkissjóður geti starfað svo eðlilega sem unnt er uns ný og endurskoðuð og skynsamlegri fjárlög hafa verið samþykkt. Ég segi nei.



Herra forseti. Ég hef tekið þátt í afgreiðslu á þessu frv. og greitt atkvæði með eða móti ýmsum brtt. eftir atvikum, en nú þegar kemur að afgreiðslu fjárlaganna sem slíkra, sem sýna rekstrarhalla upp á tæpa 3 milljarða, treysti ég mér ekki til að greiða atkvæði með slíku frv. en vil heldur ekki fara að greiða atkvæði á móti því og greiði ekki atkvæði.



Herra forseti. Ég hef allt síðan sumarið 1978 haldið því fram að ógerlegt mundi reynast að ráða niðurlögum verðbólgunnar öðruvísi en að ríkið yrði í því þátttakandi, þ.e. að ríkissjóður yrði rekinn með einhverjum halla um eitt eða tvö eða jafnvel þrjú ár. Það hefur verið gert nú með opnum augum. Það var gengið til móts við verkalýðinn á s.l. vetri. Það komust á heiðarlegir og sanngjarnir kjarasamningar. Þetta er gert að nýju nú með halla. En það eru innlendar lántökur og við skulum reyna að fara að gera okkur grein fyrir að við greiðum engum öðrum það fé en þjóðinni sjálfri. Þess vegna eru þetta bestu fjárlög sem um langt skeið hafa verið afgreidd hér, langbestu. Þau hafa ráðið niðurlögum verðbólgunnar og nú er bjart fram undan, bæði fyrir launþega, atvinnulíf og þjóðina alla. Ég segi því já með mikilli ánægju.



Herra forseti. Það er rétt að taka strax fram að ég viðurkenni þann ákaflega mikla vanda sem er í fyrsta lagi almennt að afgreiða fjárlög. Þar er aldrei hægt að gera alla ánægða og þar verður alltaf ágreiningur um. Svo er einnig nú. Ég verð hins vegar að segja: Það setur að mér býsna mikinn beyg við þann mikla halla í því góðæri þar sem áætlaður er 2,8 milljarða halli á fjárlögunum. Ég óttast að hann verði meiri og ég óttast að með þessum fjárlögum og öðru missi ríkisstjórnin tök á verðbólgunni. Ég vil ekki vera hér með nein brigslyrði um eitt eða neitt, en ég vil vera laus við að hafa samþykkt þessi fjárlög eða tekið á mínar herðar ábyrgð á þessum fjárlögum og greiði því ekki atkvæði.



Herra forseti. Það er lítil reisn yfir Alþfl. að vilja vera í forustu fyrir verkalýðssamtökunum þar sem gerð er krafa til þess að ríkissjóður taki þátt í lausn vandans en þora svo ekki að takast á við vandamálið þegar það kemur til kasta Alþingis að afgreiða fjárlög. Ég segi já. Frv. afgr. sem lög frá Alþingi (þskj. 499).



Herra forseti. Fyrir hönd okkar alþm. þakka ég hæstv. forseta fyrir hlý orð og góðar óskir okkur til handa. Ég þakka honum líka fyrir sanngjarna fundarstjórn og ágæta forustu um þingstörfin nú sem endranær. Ég óska honum gleðilegra jóla og farsæls komandi árs og vil leyfa mér að vænta þess að við megum öll hittast heil til starfa á komandi ári að jólaleyfi loknu. Ég bið hv. alþm. að taka undir óskir mínar með því að rísa úr sætum. - 
            



Herra forseti. Forseti Íslands hefur gefið út svohljóðandi bréf: "Forseti Íslands gerir kunnugt: Að ég að tilskildu samþykki Alþingis veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta um sinn fundum Alþingis, 109. löggjafarþings, frá 19. des. 1986 eða síðar ef henta þykir, enda verði þingið kvatt til fundar á ný eigi síðar en 19. jan. 1987. Gert í Reykjavík, 17. desember 1986. Vigdís Finnbogadóttir. Steingrímur Hermannsson." Með tilvísun til þess umboðs sem mér er þannig veitt og til samþykktar Alþingis lýsi ég því hér með yfir að fundum þessa Alþingis, 109. löggjafarþings, er hér með frestað. Alþingi mun verða kvatt saman að nýju eigi síðar en 19. jan. n.k. Ég vil nota tækifærið og óska öllum hv. alþm. og starfsmönnum Alþingis svo og Íslendingum öllum gleðilegra jóla og farsæls nýs árs. 1