Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Um leið og l. um bráðabirgðaaðstoð handa bátaútveginum voru samþ. hér á Alþ., þá var tekjuöflun, sem til þess átti að renna og heyrir til dýrtíðarl. frá 1948, framlengd til 1. marz. Nú er sýnilegt, að aðrar ráðstafanir verða ekki komnar, sem geti tekið við af lögunum um aðstoðina við útveginn, fyrir þann tíma. Þess vegna er nú farið fram á, að heimildin verði enn framlengd á meðan svo stendur á, að ekki hafa verið gerðar aðrar eða varanlegar ráðstafanir. Það hefur verið álitamál, hvort þessarar heimildar þyrfti að afla, samkvæmt orðalagi l. En það er enginn vafi á því, að það vakti fyrir Alþ., að heimildin skyldi ekki gilda nema til 1. marz, og þess vegna taldi ríkisstj. sjálfsagt, að þessarar heimildar skyldi leitað. Eins og hv. þm. er kunnugt, eru þessir liðir, sem hér um ræðir, samkvæmt 30. gr. dýrtíðarl., um innflutningsgjöld af kvikmyndum, gjöld af ferðaeyri og gjöld af innflutningsleyfum fyrir bifreiðar. Sömuleiðis, samkv. 31. gr., 20% gjald af matsverði bifreiða, sem ganga kaupum og sölum. Í þessari gr. er einnig söluskatturinn, og mundi hann falla niður, ef þessi kafli l. yrði ekki framlengdur. Þá er einnig í þessum kafla heimildin um gjaldið, sem fjárhagsráð tekur af útgefnum innflutningsleyfum og á að standa undir kostnaði við þá stofnun. Það verður því varla séð, að hægt verði að komast hjá því að framlengja þetta enn um sinn, þangað til endanlegar ákvarðanir verða um það teknar, hvort þessa tekjuliði þarf að nota eða ekki. Frv. fer fram á, að þessi tekjuöflunarákvæði verði látin gilda til 1. apríl, svo að aðeins er hér um einn mánuð að ræða, í því trausti, að áður en sá tími er liðinn verði bundinn endir á þetta mál.



Herra forseti. Þegar frv., sem gekk í sömu átt og þetta frv., sem hér liggur fyrir, síðast lá fyrir Alþ., lýsti ríkisstj. því yfir, - og það var raunar að nokkru leyti gengið frá því í orðalagi gr., þar sem miðað er við febrúarlok, - að fyrir febrúarlok mundu hafa verið gerðar úrslitatilraunir um að ná samkomulagi og skapa meiri hl. fyrir öðrum tekjuöflunum, en hér væri farið fram á. Það hefur almennt verið búizt við, að eitthvað mundi frá ríkisstj. heyrast um slíkar till. og um það, hvað hún hefði gert í því efni. En það er lítið að minnsta kosti, sem fram hefur komið um það mál hér á Alþ., og hefur ekki annað heyrzt en það, sem öðru hvoru hefur verið birt í dagblöðunum. Ég verð þess vegna að segja það, að mér finnst það nokkuð seint, nú 25. febrúar, að koma fram með frv. um að framlengja þessar dýrtíðarráðstafanir og ætlast til þess, að það sé samþ. í skyndi hér á Alþ. Að vísu er lagt fram um leið frv., sem vitað er að ekki mun vera samkomulag um enn sem komið er hér á Alþ. Mér finnst þetta ákaflega einkennileg vinnubrögð af hálfu hæstv. ríkisstj. Ég held, að það hefði verið full ástæða til þess, ef ríkisstj. sá fram á, að svona erfiðlega mundi ganga, að hún hefði komið fyrr til Alþ. með þetta mál og gefið þingheimi tækifæri til að taka málið til rækilegrar umræðu. Það hefur satt að segja verið beðið eftir því hér á Alþ., að ríkisstj. legði fram sínar till. í þessu máli, en Alþ. hefur bókstaflega engar skýrslur fengið frá henni um það, hvernig viðhorfið er, ekki aðeins í þessu máli. sem snertir dýrtíðina, heldur líka viðkomandi markaðsöflun fyrir okkur, og lítur nú helzt út fyrir, að halda eigi áfram með augnabliksleiðir, framlengja þær einn og einn mánuð í einu, eins og greiðslurnar á fjárl., meðan ekkert er gert á neinu sviði af því, sem þarf að gera til þess að undirbyggja efnahagsafkomu landsins. Ég vildi aðeins segja þetta um leið og frv. kemur fram. Ég sé það á öllu, að ríkisstj. mun - fyrst þetta er orðið svona seint á annað borð - freista þess á einn eða annan hátt að fá frv. gegnum Alþ., og er það ekki nema skiljanlegt, úr því sem komið er, af hennar hálfu. Ég hef áður lýst því yfir, að við sósíalistar álítum, að gerbreyta þurfi um stefnu í efnahagsmálum okkar og taka þær tekjur, sem ríkið þarf, með öðrum aðferðum, en þeim að íþyngja stöðugt almenningi og auka sífellt dýrtíðina í landinu. Um það hefur ekki fengizt samkomulag á Alþ. né fengizt meiri hl. til að taka þessar tekjur fyrst og fremst hjá þeim, sem bezt gætu borið þær. Það er deilumál, sem svo oft er komið inn á hér á Alþ., og ég mun ekki orðlengja um það né tefja fyrir framgangi þessa máls nú. Ég býst við, að ríkisstj. segi, að það þýði lítið að framlengja fjárl., ef hún fær ekki þá tekjuöflun, sem hún þarf. Ég held nú satt að segja, að þar sem ríkisstj. er búin að horfa upp á þessar aðfarir og búin að sjá frv. sín felld eða stórbreytt, svo að sjálfur fjmrh. sagði, að það væri alveg óviðunandi, þegar þau voru til umr. í vetur, og þar sem hún er búin að standa í samningum við einhverja flokka, án þess að það hafi borið nokkurn árangur, og þar sem hún kemur enn að fá augnabliksráðstafanirnar samþ. eina í einu, - þá held ég, að eðlilegast hefði verið fyrir slíka stj. að segja af sér. Ég mun sem sagt ekki tefja fyrir málinu, en við sósíalistar erum allir andstæðir þeirri tekjuöflun, sem þarna er lagt til að viðhöfð sé.



Ég hef ekkert við það að athuga, að frv. fari í n., ef hv. d. ákveður það. En komi ekki till. um það, þá vildi ég mælast til þess, að það yrði afgreitt án þess að fara til n.



Herra forseti. Ég býst við, að ég geti lýst því yfir f.h. meiri hl. fjhn., að áþarfi sé að senda málið í n. Því hefur tvisvar á þessu þingi verið vísað til n., þannig að álit hennar liggur fyrir um það, að þetta verði framlengt eins oft og nauðsyn krefur. Þessi framlenging gildir ekki nema um mánaðartíma, svo að ég verð að telja, að n. hafi áður sagt álit sitt um þetta mál.



Herra forseti. Af sérstökum ástæðum fór það fram hjá mér í gær, að málið var á dagskrá, og ég var því ekki viðstaddur, þegar það var tekið fyrir. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þetta frv. Eins og hv. þm. vita, ná heimildir þessar til greiðslu úr ríkissjóði ekki lengra en til 1. n. m., þannig að næstkomandi miðvikudag getur ríkissjóður ekki innt af hendi venjulegar kaupgreiðslur og annað aðkallandi, ef þessi heimild er ekki framlengd. Ég vænti þess vegna, að takast megi að afgreiða þetta frv. út úr þessari hv. d. í dag, svo að það gæti þá að minnsta kosti komizt í gegnum hv. Ed. á mánudag.



Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. fjmrh., að óhjákvæmilegt er að framlengja þessar greiðsluheimildir, vegna þess að enn hafa ekki verið afgr. fjárl. fyrir yfirstandandi ár. En ég vil leyfa mér að leggja fram skriflega brtt. við þetta frv., að efni til um það, að heimildin gildi til 1. apríl, en ekki til 1. maí, eins og stendur í frv. Ég tel, að Alþ. eigi að setja sér það takmark að reyna að ljúka afgreiðslu fjárlagafrv. fyrir 1. apríl. Vil ég svo óska þess, að hæstv. forseti taki þessa brtt. mína til meðferðar.



Herra forseti. Ég get eftir atvikum fallizt á það, að fresturinn sé styttur, þannig að framlengingin gildi einn mánuð, eins og segir í brtt. hv. þm. V-Húnv. Það kemur þá til Alþ. að framlengja þessi l. einu sinni enn þá, ef fjárl. verða ekki afgreidd fyrir 1. apríl.