Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 56, er sams konar frv. og var hér til umr. á síðasta þingi. Það er frv. um lántöku til vegagerða í tveim kjördæmum, Vestfjarða- og Austfjarðakjördæmi. Þetta frv. var flutt þá, ef ég man rétt, af sömu mönnum, 2. þm. Vestf., 4. þm. sama kjördæmis og 5. þm. Austf. Afgreiðsla þessa máls var þá með þeim hætti, að frv. var vísað til ríkisstj. Rökstuðningur fyrir því var sá þá, að í endurskoðun væru öll ákvæði í lögum um vegi og að búizt væri við, að frv. frá endurskoðunarnefnd vegalaga kæmi fram á því þingi, sem nú situr. Og samkv, þáltill., sem samþ. var 1961, átti nefndin m.a. að gera till. um öflun fjár til vegagerða í heild. Á því þingi, sem nú situr, og á undanförnum þingum hafa komið fram fjöldamargar brtt. við vegalög, sem allar ganga að sjálfsögðu í þá átt að reyna að auka framkvæmdir í vegagerð um allt land, ekki aðeins á Vestfjörðum og Austfjörðum, heldur einnig í öðrum kjördæmum. Það er að sjálfsögðu óumdeilanlegt, að mikil þörf er á vegagerð á Vestfjörðum og Austfjörðum, en það er einnig óumdeilanlegt, að mikil þörf er á auknum vegagerðum og bættum samgöngum í öllum kjördæmum landsins. Að athuguðu máli í fyrra þótti einboðið að reyna að gera tilraun að leysa öll þessi mál í einu lagi, en ekki eitt og eitt fyrir sig, og að á þann hátt næðist bezt skipulag um framkvæmd vegamála í landinu og skipulag, sem væri til frambúðar. Þetta var m.a. eindregið álit vegamálastjóra, sem er þessum málum allra manna kunnugastur. Nú er það af þessu að segja, að milliþn. sú, sem talað var um í fyrra og enn nú, hefur að mestu lokið störfum og skilað áliti til ríkisstj. og frv. til nýrra vegalaga, sem fela í sér margar mjög mikilsverðar breytingar frá því, sem verið hefur, m.a. breytingar um öflun fjár til vegaframkvæmda í auknum mæli. Samgmn, varð ekki sammála um afgreiðslu þessa máls nú frekar en í fyrra. Meiri hl. getur ekki lagt til, eins og á stendur, að samþ. þetta frv. Það væri að taka einn þátt þessa yfirgripsmikla máls út úr samhengi við að þætti þess og afgreiða hann út af fyrir sig á undan öðrum. Er þetta þó sagt án þess, að á það sé lagður dómur, hvort þær till., sem hér eru fram fluttar í frumvarpsformi, séu við hóf eða ekki að því er upphæðir snertir til framkvæmda í vegamálum. Það verður sjálfsagt að metast við samanburð á þörf og ástandi vega í öðrum landshlutum. En rökrétt framhald af afgreiðslu, sem þetta mál fékk hér í fyrra af meiri hl. deildarinnar, er það, að því sé nú öðru sinni vísað til ríkisstj., meðan hún hefur til athugunar þær till., sem fram hafa komið í mþn. í vegamálum. Ég get ekki um það sagt á þessari stundu, hvaða afgreiðslu það vegalagafrv., sem þegar hefur verið samið að mestu leyti, muni fá hér á Alþingi. En eins og ég sagði, þá tel ég ógerlegt á þessu stigi málsins að taka þetta eina mál út úr samhengi við önnur aðkallandi mál á þessum vettvangi. Og með tilvísun til þess, sem fram kemur í nál. meiri hl., sem hér liggur fyrir og útbýtt hefur verið nú rétt áðan, legg ég til, að málinu verði vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Það var á árinu 1958, sem fjvn. þáverandi flutti till. til þál. um það, að fram skyldi fara allsherjarathugun á ástandi vegakerfisins í landinu. Allir nm. fjvn. þá stóðu að þeirri till. Sú till. var síðan samþ. á Alþingi samhljóða. Síðan hófst vegamálastjóri handa um að láta þessa athugun fara fram, og hann skilaði skýrslu til samgmn. Alþingis á næsta þingi á eftir um ástand allra vega í landinu. Sú skýrsla er næsta fróðleg og mun hafa komið ýmsum fremur á óvart hvað það snertir, hve einstakir landshlutar voru misjafnlega settir í vegamálum. Þegar þetta kom svona rækilega í ljós, sem menn að vísu höfðu nokkra vitneskju um áður, var það, að við flm. þessa frv. fluttum sams konar frv. á því þingi, 1959, um úrbætur í vegamálum hvað snertir Vestfirði og Austurland, en þessir tveir landshlutar skáru sig alveg úr, hvað snerti ástand veganna. Við sáum, að það var ekki þess að vænta, að leiðrétt yrði hlutfallið milli landshlutanna með venjulegum fjárveitingum. Jafnvel þó að aukið væri eitthvað það fjármagn, sem til veganna færi, þá mundu alþm. halda í sinn hlut, sem er ekki óeðlilegt, og ástandið ekki batna hvað það snertir, að áfram yrðu þessir landshlutar miklu verr settir en aðrir. Því var það, að við fluttum þá frv. um það, að ríkisstj. skyldi heimilað að taka lán til þess að bæta úr brýnustu þörfinni í þessum 2 landshlutum. Því frv. var illa tekið af fulltrúum stjórnarflokkanna. Var því helzt borið við í umr., áður en það kom fyrir þessa hv. deild, að það mætti ekki fara að leggja vegi á Íslandi fyrir lánsfé. Frv. var svo svæft í nefnd að tilhlutan stjórnarflokkanna og kom því ekki til afgreiðslu í þessari hv. deild. Við fluttum frv. aftur á næsta þingi, og útkoman varð sú sama. Stjórnarflokkarnir hindruðu framgang þess, svo að málið varð ekki útrætt. Við fluttum málið í þriðja sinn á þinginu í fyrra, en þá var nokkur breyting á afstöðu fulltrúa stjórnarflokkanna í samgmn. Nú var ekkert imprað á því, að ekki mætti leggja vegi á Íslandi fyrir lánsfé, því að það hafði nefnilega gerzt í millitíðinni, að ríkisstj. var sjálf farin að leggja vegi fyrir lánsfé. Því þurfti að finna aðra ástæðu til að koma frv. fyrir kattarnef, og hún var auðfundin. Stjórnarflokkarnir höfðu flutt þáltill. um að láta nú fara að endurskoða vegalögin. Við hinir höfðum ekkert á móti því, en við lögðum til, að það væri nefnd kosin af Alþingi, sem framkvæmdi þá endurskoðun. Nei, það vildu ekki stjórnarflokkarnir. Þeir máttu ekki koma nálægt endurskoðuninni, þessir stjórnarandstæðingar, og sú till. var felld. Auðvitað var till. samþ. um nefndina með atkv. stjórnarsinna, og ríkisstj. skipaði síðan menn í þessa nefnd. Frv. okkar í fyrra var svo vísað til ríkisstj, á þeim forsendum, að það væri verið að endurskoða vegalög og það dygði ekki að fara að samþ. þetta frv. á meðan. Þannig fór um frv. í það sinnið. Nú er komið fjórða þingið, og við flytjum auðvitað frv. enn. En enn þá kom babb í bátinn með rökstuðning fyrir því að vísa frv. frá. Nú var ekki einu sinni hægt að vitna í endurskoðun vegalaganna, af því að endurskoðuninni var lokið. Ja, hvað er það þá, sem er í veginum? Jú, hv. frsm. segir í framsöguræðu sinni og er reyndar nefnt í nál. meiri hl., að það dugi ekki að fara að taka eitt mál út úr og samþ. það, það þurfi að taka öll þau mál, sem af þessu tagi hafa verið flutt á Alþingi, og afgreiða allt saman í einu lagi. Nú vil ég spyrja hv. frsm.: Hvað kom til, að það var hægt að fara að steypa veg milli Reykjavíkur og Keflavíkur fyrir lánsfé án þess að afgreiða málin öll í einu lagi, eins og hann var að tala um hér áðan? Hvað kemur til, að ríkisstj. og flokkar hennar taka eitt mál út úr og fara að leggja þennan mikla og dýra veg fyrir lánsfé? Eftir orðum hv. frsm. að dæma hlýtur það bara að vera hreinasta hneyksli að bíða ekki með þennan Keflavíkurveg eins og aðra vegi eftir þessari heildarafgreiðslu á vegamálum á Alþingi. En stjórnarflokkarnir gera það nú ekki. Þeir tóku þennan veg út úr, og þeir tóku til hans lán, að vísu ekki með neinni heimild frá Alþingi, en þeir tóku lán til hans samt og eru nú farnir að steypa þennan veg. Og það er ekkert smáfyrirtæki. Mér er tjáð, að það muni kosta 4–5 millj. hver km í þessum Keflavíkurvegi, og eftir því að dæma mun hann kosta svona 180–200 millj. Ég vil spyrja hv. frsm.: Gerir hann ráð fyrir, að þetta verði allt tekið að láni, eða á að leita nokkurrar heimildar Alþingis til þess að gera þetta fyrir lánsfé? Samt veit ég ekki til þess, að nokkur andstaða sé hér á hv. Alþingi gegn því, að vegurinn sé lagður og lagður fyrir lánsfé. En ef hægt er að leggja í svona mikið fyrirtæki án lagaheimildar og án þess að nokkur önnur mál séu afgreidd hér á hæstv. Alþingi um vegamál, þá fer að fölna mesti blóminn á röksemdafærslunni fyrir því, að ekki megi afgreiða þetta frv. Hv. frsm. sagði í framsöguræðu sinni, að með þáltill. frá 1961, sem samþ. var á Alþingi um endurskoðun á vegalögum, hafi þeirri nefnd verið falið að gera tillögur um aukið fjármagn í vegakerfi landsins. Í fyrsta lagi var till. alls ekki um neina nefnd. Hún er bara um það, að ríkisstj. láti endurskoða lögin. Og í öðru lagi sé ég ekki, að í till. sé neitt talað um, að það eigi að fara að leggja meira fé í vegina. Hún hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta fram fara athugun og endurskoðun á gildandi lögum um opinbera vegi og brýr og láta jafnframt athuga möguleika á öflun fastra tekjustofna til vega- og brúargerða.“ Það þarf ekki þar með að auka fjármagnið, þótt það sé fenginn fastur tekjustofn. En gott er það, ef nefndin hefur leitað eftir auknu fjármagni til samgöngumálanna, en betra þó, ef hún hefur fundið það, en við vitum ekkert um það. Hv. frsm. eða hv. meiri hl. n. segir í nál. sínu, að búizt sé við, að frv. til nýrra vegalaga komi fyrir Alþingi í vetur. Ég veit ekki betur en þessi stjórnskipaða nefnd hafi skilað till. sínum til hæstv. ríkisstj. 9. okt. í haust. Síðan eru tæpir 2 mánuðir, og það bólar ekki á neinu frv. Og mér hefur verið tjáð af einum hv. þm. úr stjórnarliðinu, að það sé mjög vafasamt, að það verði nokkurt frv. lagt fyrir þetta þing um ný vegalög. Sjálfsagt eiga þá öll þau mál, sem snerta vegi, að bíða eitt árið enn, ef svo reynist, að frv. verði frestað. En ég vil spyrja hv. frsm.: Hvað er í þessu frv., hvað er í þessum till., sem n. gerir til hæstv. ríkisstj.? Er það nokkurt leyndarmál? Geta þm. ekki fengið að vita eitthvað um þetta? Ef við fengjum nú t.d. vitneskju um það, að þarna ætti að auka stórlega fjárframlög til vega á Vestfjörðum og Austurlandi, þá gat vel komið til mála, að við hefðum hreinlega tekið þetta frv. til baka. En það er nú ekki aldeilis svo, að imprað sé á þess háttar. Ég ætla, að þm. innan stjórnarflokkanna hafi ekki hugmynd um, hvað er í þessum till. nefndarinnar eða í því frv., sem hv. frsm. segir að nefndin hafi samið, enda mun nefndin líta svo á sitt starf, að Alþingi komi það ekkert við, því að það sé ríkisstj., sem hafi skipað hana, hún sé bara að vinna fyrir hana. Ef hv. frsm., sem átti sæti í þessari nefnd, telur hins vegar, að það sé fremur viðeigandi, að hann skýri þm. eitthvað frá því, hvað er í þessum till., þá vænti ég, að hann geri það. Ef hann hins vegar telur, að okkur komi þetta ekkert við, hvaða till. þeir gera, þá gerir hann það sjálfsagt ekki. Þá segja hv. frsm. og meðnefndarmenn hans í meiri hl. nefndarinnar, að fjöldi brtt. um vegalög hafi verið fluttur á undanförnum árum af mönnum úr öllum þingflokkum. Þetta er alveg rétt. Það hefur verið flutt till. til þál. í Sþ. af þm. úr Vestfjarðakjördæmi um áætlun um vegi á Vestfjörðum, þ.e.a.s. sú till. er flutt af stjórnarsinnum meðal þm. Vestfjarða. Og þar segir einnig, að við, sem stöndum að þessu frv., höfum flutt brtt. við þá þáltill. Þetta er allt saman rétt. En allt þetta vill hv. frsm. taka til einnar afgreiðslu og með einu frv. M.ö.o.: allar till. um nýja þjóðvegi, till. um áætlanagerð um vegi og frv. þetta um lán til vega, allt á að afgreiða í þessu eina frv. Ég veit, að hv. frsm. hlýtur að skilja, að það veltur ekki á litlu fyrir okkur, sem erum að berjast fyrir þessum málum, að fá að vita, hvaða till. eru komnar til hæstv. ríkisstj. frá nefndinni um þessi mál. Það getur verið, að hann geti ekki svarað hinu, hvernig hæstv. ríkisstj. muni taka þessum till., en hitt hlýtur hann þó að geta sagt okkur, í hverju þessar till. felast. Á þessum málflutningi er till. meiri hl. n. byggð að vísa þessu frv. frá, að það verði að bíða eftir afgreiðslu á þessu öllu í einu lagi. Ég hef að vísu sýnt fram á, að þetta er ekki í neinu samræmi við það, sem stjórnarflokkarnir hafa gert og eru að gera við Keflavíkurveg. Hvaða ástæður lágu til þess, að það þurfti að taka hann út úr? Voru nokkrar sveitir á þeirri leið að falla í auðn vegna vegaleysis, eins og er á Vestfjörðum? Eða skiptir það minna máli að dómi þessara hv. þm., ef um afskekkt byggðarlag er að ræða? Í nál. meiri hl. n. segir, að enginn ágreiningur muni vera um það, að mikil þörf sé á auknum framkvæmdum í vegagerð á Vestfjörðum og Austurlandi, en sú þörf sé líka brýn í öllum öðrum landshlutum. Það er ekki hægt að skilja þetta á annan veg en þann, að meiri hl. n. líti svo á, að það sé ekkert meiri þörf á Vestfjörðum og Austurlandi heldur en í öðrum landshlutum. Og það litla, sem hann sagði um störf mþn., var einnig á þá leið, að það þyrfti að afla meira fjár til vegagerðar í landinu yfirleitt. Ég býst því við, að það sé rétt til getið hjá mér, að mþn. sé ekki með neinar till. um að leysa vanda eins héraðs frekar en annars, og að það byggist á þeirri skoðun þeirra, að það sé ekkert undan vegaástandinu á Vestfjörðum og Austurlandi að kvarta frekar en annars staðar, a.m.k. ekki sem neinu nemur. Nú vil ég segja það, ef þessi skoðun væri á rökum reist, að Vestfirðir og Austurland þurfi ekki undan neinu að kvarta frekar en önnur héruð, þá finnst mér, að þeir hafi mikið til síns máls, að þessu frv. liggi ekkert á, ekki frekar en till. um vegabætur í öðrum landshlutum. Vestfirðingar og Austfirðingar þurfa þá ekki undan neinu að kvarta í vegamálum frekar en aðrir menn í þessu landi! Ég ætla nú ekki að rekja margt úr hinni fróðlegu skýrslu vegamálastjórans frá 1958 til þess að sýna fram á, hversu réttmætt þetta er. En á þessu er flutningur frv. byggður hjá okkur, að ástandið er svo gerólíkt í þessum tveim landshlutum, að við teljum, að ekki komi til mála að bíða lengur með að gera verulegar umbætur, það eigi ekki að bíða eftir því, að fleiri sveitir fari í eyði. Ég ætla aðeins að nefna hér eitt dæmi um það, hvernig ástandið var 1958 í þessum tveimur landshlutum samanborið við aðra staði. Það eru til fjöldamörg dæmi, sem unnt er að nefna úr skýrslu vegamálastjóra, sem sýna þetta. Og þó að liðin séu 4 ár síðan, hafa hlutföllin milli landshlutanna ekkert breytzt hvað snertir ástand veganna. Það sést á hinum árlegu fjárveitingum til nýbyggingar vega. 1958 voru ógerðir þjóðvegir, með öllu ólagðir þjóðvegir alls í landinu 730½ km. Þetta voru þjóðvegir, sem voru á pappírnum, en ekki var farið að hreyfa við. En af þessari vegalengd, af þessum 730½ km eru 433.3 km aðeins í 5 sýslum. Þessar sýslur eru: Barðastrandarsýsla með 63.2 km ólagða þjóðvegi, Norður-Ísafjarðarsýsla með 151.2, Strandasýsla með 89.5, Norður-Múlasýsla með 63.5 og Suður-Múlasýsla með 65.9. Það eru nálægt því 3/5 hlutar af öllum ólögðu, þjóðvegunum í landinu, sem eru aðeins í þessum 5 sýslum. Allar þessar 5 sýslur eru í þessum tveimur kjördæmum og 2 þeirra svo nálægt hv. 10 landsk. þm., að hann ætti sannarlega að vita, hvernig ástandið er þarna. En í hinum sýslum landsins, í öllum 17 sýslunum hinum, eru ekki nema 2/5 hlutar af þessum ólögðu þjóðvegum. Ég get svo sem minnt hv. frsm. á annað dæmi, að í Vestfjarðakjördæmi voru þá 29.9% af öllum vegum, þjóðvegum, sýsluvegum og hreppavegum, ólagðir í þeim landshluta. En í öðrum kjördæmum voru ekki nema örfá prósent og hæst upp í 10–11. Það er hægt að rekja dæmin úr þessari skýrslu, sem sýna það, að þessir tveir landshlutar eru svo margfalt verr settir en nokkrir aðrir, að það ætti varla að vera þörf á að nefna þá, en ekki skal standa á mér að gera það, ef þetta verður vefengt. Þetta eru meginrök okkar fyrir því að fá þetta frv. samþykkt. Hv. frsm. gat þess, og það er tekið fram í nál. meiri hl., að í samgmn. hafi verið farið fram á það af þeirra hálfu, að við féllumst á að fresta þessu frv., þangað til vegalög yrðu væntanlega afgreidd á þessu þingi. Þetta er rétt hjá honum, þetta er nefnt. En við gátum ekki fallizt á það, af því að við viljum ekki bíða lengur með málið og höfum enga tryggingu fyrir neinni lausn á því, sem felst í þessu frv., þó að beðið væri. En vildi þá ekki meiri hl. bíða með málið? Ekki ráðum við tveir störfum samgmn. Ef þeir hefðu viljað það, þessir þrír, sem skipa meiri hl., þá gátu þeir frestað málinu. En þeir vildu það bara ekki sjálfir. Þeir vildu koma frv. fyrir kattarnef strax. Auðvitað gátu þeir sjálfir ráðið því að fresta málinu og bíða með það og bíða. Kannske þeir hafi séð, að það væri ekki til neins að bíða, það fengist aldrei sú lausn á þessu máli, sem við ætlumst til, eins og nú er skipað flokkum í þinginu. Geri ég ráð fyrir, að sú sé ástæðan. Þeir hefðu sannarlega getað frestað þessu máli, hefðu þeir viljað. En þeir gerðu það bara ekki. Þeim er ekki áhugamál, að þetta frv. nái samþykki. Þeim er hins vegar aðaláhugamál, að það sé drepið - og drepið sem fyrst. Hitt skal ég viðurkenna, að þarna er hreinlega gengið til verks, og það er miklu betri aðferð en aðferðin, sem þeir höfðu fyrstu tvö árin, að vera að svæfa frv. í nefnd. Ég endurtek svo þá till. okkar, sem skipum minni hl. n., að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Hv. frsm. minni hl. samgmn. hefur nú gert grein fyrir sínu máli. Það er í sjálfu sér ekki margt, sem hann vék beint að mér sem frsm. meiri hl., sem ég þarf að svara, en viðvíkjandi einni spurningu, sem hann lagði beint fyrir mig um það, hvað væri í því frv., sem vegamálanefnd, mþn. í vegamálum, leggi til. Hann spyr um það, hvað sé í þessu frv. Það er vitanlega algerlega ómögulegt að gera grein fyrir því á þessari stund, svo yfirgripsmikið mál sem það er, og þó sérstaklega tel ég það ekki tímabært, meðan veigamikil atriði í því frv. eru enn í endurskoðun, og ég tel alls ekki rétt að fara með neitt úr því, fyrr en það hefur verið formað þannig, að það sé lagt fyrir Alþingi. Hann vék einnig að því, að það hefði þótt vel frambærilegt að taka lán til Keflavíkurvegar á sínum tíma. Það er mál, sem var búið að afgreiða, áður en vegamálanefndin tók til starfa og áður en hún formaði sínar till. Þess vegna er það mál, sem liggur utan við þessa umr., því að það er eldra. Það er aðeins framtíðin í vegamálum, sem vegamálanefndin hefur hugsað sér og lagt sig í framkróka með að reyna að leysa sem haganlegast með till. á breiðum grundvelli. Þá vil ég vekja athygli á því, sem lauslega er að vikið í nál. meiri hl. og frsm. minni hl. talaði hér nokkuð um áðan, og það var, að það kom uppástunga um það í n. að geyma að afgreiða þetta mál úr nefnd, þar til betur væri séð um afdrif vegalagafrv. Á þetta vildi frsm. minni hl., sem hér talaði áðan, alls ekki fallast í nefnd. Það er satt hjá honum, að þetta var ekki borið undir atkv. í n., það hefði verið hægt sennilega að fá þessa afgreiðslu á málinu, en hann lagði svo mikla áherzlu á, að þetta væri einmitt afgreitt úr nefnd, að meiri hl. sá ekki ástæðu til að leggjast beinlínis á móti því. Það er algerlega rangt hjá honum, að það hafi vakað fyrir meiri hl. að drepa þetta mál strax. Hitt mun vera sanni nær, að það hafi vakað fyrir þessum hv. frsm., að málið væri drepið strax. Þess vegna lagði hann áherzlu á, að málið væri afgr. úr nefnd strax. Ég er reiðubúinn - og hef líka verið það áður - að viðurkenna, að mikil þörf sé á vegaframkvæmdum á Vestfjörðum og Austfjörðum. En ég fullyrði einnig það, sem ég áður sagði, að sú þörf er mjög mikil í öllum öðrum kjördæmum einnig. Ég vil aðeins nefna t.d. Norðurlandskjördæmi vestra, Siglufjarðarveg, sem mikil áherzla er lögð á að sé þokað fram eða fullgerður sem allra fyrst með lántöku, og ég man ekki betur en það hafi verið lögð sérstök áherzla á þennan veg í blaðagrein nú nýlega í öðru stjórnarandstöðublaðinu og talað um allt að 20 millj., sem þar þyrfti að leggja fram helzt í einu lagi. Ég vil einnig minna á mjög aðkallandi veg í Norðurlandskjördæmi eystra. Það er vegur út á Ólafsfjörð, sem mjög mikil áherzla er lögð á að sé flýtt og það helzt með lántökum. Ég vil einnig nefna, að það er talin mjög brýn þörf á mjög kostnaðarsamri vegalagningu í Vesturlandskjördæmi, í Snæfellsnessýslu. Og ég gæti talið upp fjölda af vegum og vegaframkvæmdum og brúargerðum og því, sem tilheyrir vegagerðinni yfirleitt, sem er mjög aðkallandi að leysa. Ef eitt atriði eða tvö af þeim, sem mest kalla á, væru leyst með því að samþykkja eitt frv., þá hlýtur annað og margt annað að kalla á um leið að leysa. Þess vegna get ég ekki skilið annað en það séu algerlega eðlileg vinnubrögð að reyna að leysa þetta í einu lagi. Og ef þær till., sem nú eru til umr. og athugunar í ríkisstj. frá vegamálanefnd, ná fram að ganga og fjárframlög til vega vaxa verulega, máske eitthvað í áttina við það, sem fram kemur í þessu frv., þá er það að mínu áliti ekki lakari lausn en þótt þetta frv. verði samþykkt. En eftir því, að þetta kæmi betur í ljós, vildi frsm. minni hl. alls ekki bíða, þegar málið var rætt í samgmn., heldur lagði áherzlu á, að málið væri afgreitt strax. Annars er það dálítið einkennilegt við umr. um þetta mál, bæði í fyrra og nú, hversu mikla áherzlu flm. frv. eða þeir, sem tala fyrir þeirra hönd, leggja á það að sýna fram á, að Vestfirðir og Austfirðir hafi orðið á eftir í vegagerð á undangengnum tíma. Á þessu kjörtímabili, þ.e.a.s. frá 1959, hafa þessi kjördæmi alls ekki verið sett hjá að því er snertir skiptingu á vegafé. Þvert á móti virðist mér, að þau hafi fyllilega haldið sínum hlut, miðað við önnur byggðarlög. Ef þessi byggðarlög hafa orðið á eftir með vegagerð á undangengnum tíma, þá er það frá eldri tíð, og ég minnist þess ekki sérstaklega, að fram hafi komið frá þessum flm. né öðrum till. um að auka verulega vegafjárframlög til þessara byggðarlaga fyrr en nú. Manni virðist, að meðan þessir hv. þm. höfðu stjórnaraðstöðu á Alþingi, hefðu þeir átt að flytja till., sem gengju í þessa átt, meðan þeir réðu og gátu að sjálfsögðu komið sínum málum fram, en bíða ekki eftir því, að þeir væru komnir í stjórnarandstöðu og hefðu þar af leiðandi miklu verri aðstöðu til að koma fram sínum áhugamálum heldur en áður. Þetta finnst mér vera dráttur, sem sé undarlegt að þessir menn skuli leggja eins mikla áherzlu á nú og þeir gera að sýna fram á að hefur orðið, á meðan þeir sjálfir réðu í landinu og áttu þá að sjálfsögðu auðvelt með að lagfæra, ef þeir hefðu haft áhuga á því þá.



Herra forseti. Það er ekki margt í þessari síðari ræðu hv. frsm., sem ég þarf að gera að umtalsefni. Hann leggur enn áherzlu á, að það sé ekki tímabært að samþykkja frv. Það hefur ekki verið tímabært að hans dómi í 4 ár. Ég gæti svo sem vel trúað, að honum fyndist það ekki tímabært næstu 4 árin. Ég held, að hann álíti, að það sé aldrei tímabært að samþykkja þetta frv. Hann er andvígur því og berst gegn því og hans félagar í meiri hl. samgmn. Það þýðir ekkert að fara í kringum hlutina hvað þetta snertir. Ég vil ekki vera að minna á ummæli, sem féllu í n., sem þýddu þetta. En ég get svo sem gjarnan gert það, ef með þarf.

Það er velkomið af minni hálfu.

Það er von, því að það var ekki þessi hv. þm., 10. landsk., sem lét þau orð falla, það skal ég taka fram.

Ef þau eru frá mér, þá er velkomið að hafa þau eftir.

Þá segir hv. þm., þegar hann fer að afsaka Keflavíkurveginn, að hann var lagður fyrir lánsfé, alveg eins og við viljum nú fá lán til annarra vega, að það hafi verið búið að taka lán til vegarins, þegar þáltill. var samþ. um endurskoðun vegalaga. Ég sé enga afsökun í því, hvort sem búið var að samþ. þessa þáltill. um endurskoðun vegalaga eða ekki. Ef það var óviðeigandi að fara að leggja veginn fyrir lánsfé, þá var það alveg eins á undan till. og eftir. En ég vil nú benda hv. frsm. á, að þetta út af fyrir sig eru nokkrar upplýsingar, að hæstv. ríkisstj. hafi verið búin að taka lán til Keflavíkurvegar 22. marz 1961. Er hann nú alveg viss um, að þetta sé rétt? Það var nefnilega byrjað á þessum vegi sumarið 1961. Og ég hef litið svo á, að lán til vegarins hafi ekki verið tekið fyrr en það sumar. En nú segir hann, að það hafi verið búið að taka það 22. marz. En hvort heldur er, þá er það engin afsökun. Ef réttmætt er að bæta úr brýnni þörf í vegamálum með lánsfé, þá á að gera það, ef menn eru á móti því, þá á ekki að gera það. En þeir töldu réttmætt að gera það, þegar Keflavíkurvegur átti í hlut, en voru búnir að fella í tvö ár á undan að gera hliðstæðar ráðstafanir við aðra landshluta. Fram hjá þessu verður ekki komizt. Þannig vilja þeir mismuna héruðum, og var þó þetta hérað, Reykjanesskaginn, ekki neitt svipað sett og flest byggðarlög í þessum tveimur landshlutum, Vestfjörðum og Austurlandi. Það var þar vegur og er þar enn og þætti vandaður vegur og skemmtilegur og góður, ef hann væri á Vestfjörðum og Austurlandi. Þrátt fyrir það held ég, að það sé rétt ráðstöfun að steypa veg til Keflavíkur, og hef ekki á móti því, að tekið sé til hans lán. En ég krefst þess, að aðrir landshlutar fái að njóta jafnréttis, og það er á móti þessu jafnrétti, sem meiri hl. n. er að berjast. Hv. frsm. minnir mann á það, að þeir, stjórnarsinnarnir í n., hafi farið fram á, að við féllumst á að fresta málinu. Og það er rétt haft eftir hjá honum, að ég var andvígur því. En hann segir, að við hefðum viljað hraða málinu, til þess að það yrði drepið. Þetta er einhver sú nýstárlegasta kenning á Alþingi, sem ég hef heyrt: þegar verið er að leggja áherzlu á að koma málum fljótt fram, þá er það til þess að þau séu drepin í Svo að ég taki dæmi: Þegar hæstv. fjmrh. lagði fram frv. hér um lántökuheimild í Bretlandi upp á 240 millj., þá hefur hann líklega verið að hraða því, til þess að málið væri drepið. Ég held, að hv. frsm. ætti ekki að koma með meira af svona rökum. En það, sem hann meinar, er þetta: að þeir geti ekki annað en drepið svona mál. Þegar verið er að berjast fyrir því, að landshlutar, fjarlæg byggðarlög, fái það sama og verið er að gera fyrir þéttbýlið hér á Reykjanesskaga, þá verður að drepa þetta frv. Þetta er hugsjónin hjá honum, ef hugsjón skyldi kalla. Þá drap hv. frsm. á það, að ef þessir tveir landshlutar hafi verið settir hjá að undanförnu, þá sé ekki hægt að saka núv. stjórnarflokka um það. Það er nokkuð til í þessu hjá hv. frsm., og ég er ekki að saka neinn flokk um það, sem gerzt hefur á undanförnum áratugum. Það vita allir ástæðuna til þess, af hverju þetta er. Landslagið er þannig í þessum héruðum, að það þarf miklu meiri fjárhagsleg átök til þess að koma samgöngum þar í viðunandi horf heldur en í öðrum héruðum. Þetta er öllum ljóst og hefur alltaf verið ljóst. En þegar svo er komið, að heilar sveitir eru að leggjast í auðn vegna vegaleysis, þá er ekki hægt að bíða með þetta, þá verður að gera átak. Og eftir skýrslu vegamálastjóra, sem kom út árið 1958, kemur þetta í ljós, að það er voði fyrir dyrum í þessum landshlutum, ef ekki er bætt úr ástandinu. En það er það, sem þessir hv. þm., sem skipa meiri hl. n., vilja ekki. Þeir vilja ekki bæta úr ástandinu þarna. Þeir vilja bara bæta úr því í Reykjaneskjördæmi. Þeirri ráðstöfun eru þeir samþykkir. Hv. frsm. segir, að á undanförnum þingum, þessum 3–4 undanförnum þingum, hafi þessi kjördæmi ekki fengið minna fé en önnur kjördæmi. Það er að vísu rétt, en við höfum alltaf bent á, að það er ekki hægt og verður aldrei hægt að bæta úr þessu misrétti með þessum venjulegu fjárframlögum á fjárlögum. Það þarf að gera átak með lántöku, eins og verið er að gera á Reykjanesskaga. Ég skal ekki fjölyrða um þetta meira. Ég held, að það liggi nokkurn veginn ljóst fyrir, hvað ber á milli hjá mér og hv. frsm. Ég vil láta bæta úr þessari brýnu þörf og gera það strax, og það veit ég að verður ekki gert nema með lánsfé. Það vill hann ekki. Þetta er munurinn. Hann bendir á vegi, sem þurfi að leggja í öðrum kjördæmum. Hann nefnir Siglufjarðarveg, þ.e.a.s. Strákaveginn. Það er víst óhætt að nefna hann, því að það hefur verið farið eins að þar að koma í veg fyrir, að þar yrði gert átak til þess að koma veginum á með sama hætti og verið er að gera í Reykjaneskjördæmi. Það er bara ein sagan enn um afstöðu þessara manna. Hann nefnir Ólafsfjarðarveg, þar sé óskað eftir láni til þess að koma vegi áfram. Og af hverju fæst það ekki? Af hverju fæst það ekki til Siglufjarðarvegar, ekki til Ólafsfjarðarvegar, ekkert í Vestfjarðavegi og ekkert í Austurlandsvegi, þar sem þarfirnar eru brýnastar? En þó er þetta gert með lántökum í milljónatali og ég býst við innan skamms í tugmilljónatali í öðrum landshluta. Hvernig á að verja þetta? Ég sé alls ekki eftir því, að ég hef ýtt á eftir þessu máli, til þess að það fengi afgreiðslu hér, og meiri hl. n. sá enga ástæðu til þess að fresta því. Þótt það væri imprað á þessu, þá var engin alvara í því, því að meiri hl. n. gat frestað málinu, ef hann vildi. Ef á að drepa málið, þá má gjarnan gera það strax. Ég hef ekkert á móti því. Ég tel það hreinlegra, miklu hreinlegra. Eða heldur hv. frsm., að mér hafi fundizt aðferðin, sem var notuð fyrstu tvö árin, eitthvað betri, að svæfa málið í nefnd? Nei, alls ekki betri. Ég er ekkert að ásaka hv. frsm. fyrir það, að hann leggur nú lið sitt til þess að drepa þetta frv. núna. Það hefði ekkert verið betra, þótt hann hefði seigdrepið það á nokkrum mánuðum.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. neitt teljandi. Um þann illvilja, sem hv. frsm. minni hl. varð svo tíðrætt um að væri hjá mér og meiri hl. samgmn. í garð þeirra byggðarlaga, sem illa eru sett með samgöngur, skal ég ekki ræða. Þar verður hver og einn að mynda sér skoðun um, eftir því sem honum finnst efni standa til, og draga sínar ályktanir út frá einhverju öðru en orðum þessa hv. þm. En það var aðeins eitt atriði, sem kom mér til að segja örfá orð, og það var, að hann sagði, að ég hefði sagt, að það hefði verið búið að ákveða lántöku til Keflavíkurvegar, þegar þáltill. sú um endurskoðun vegalaga, sem talað hefur verið um, var samþykkt 1961. Það, sem ég sagði, var það, að þegar vegamálanefndin starfaði og gerði sínar till., hefði þetta mál verið afgreitt fyrir alllöngu og þess vegna væri það fyrir utan umr. þessa máls. Hann fór ekki rétt með það, sem hann sagði um orð mín hér í ræðu áðan, og ég vildi leiðrétta það.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls gerði 1. flm. þess, hv. 2. þm. Vestf., skýra grein fyrir málinu, tilgangi þess og orsökum fyrir því, að það er nú enn að nýju fram borið. Hann færði fyrir málinu gild rök, sem hefur ekki verið hnekkt. Og nú við þessa umr. hefur 2. flm. þessa máls, sem jafnframt er frsm. minni hl. samgmn., enn fært fram gild rök fyrir þessu máli, jafnframt því að hann hefur skýrt afstöðu minni hl. samgmn. til þess. Það er því í sjálfu sér litlu við þetta að bæta og ekki ástæða til þess fyrir mig að fjölyrða um málið, en ég vil þó leyfa mér við þessa umr. að bæta fáum orðum við það, sem þegar hefur fram komið. Ég vil þá fyrst vekja eftirtekt á því, að þetta frv. er flutt að mjög vel athuguðu máli og að það er byggt á grunni, sem ekki er vefengdur. Grundvöllur þessa máls er athugun, sem gerð er af vegamálaskrifstofunni á vegakerfi í hinum ýmsu landshlutum. Og sú athugun var gerð, eins og fram hefur komið í þessum umr., samkv. ályktun frá Alþingi, sem þáv. fjvn. beitti sér fyrir einróma að samþ. yrði. Þær tölur, sem koma fram í þessari álitsgerð vegamálastjórnarinnar um vegakerfið í ýmsum landshlutum, hafa ekki verið vefengdar, hvorki í sambandi við þetta mál og umr. um það né í sambandi við till., sem þingmenn úr stjórnarflokkunum, sem eru þm. fyrir Vestfirði, hafa flutt í Sþ. Grundvöllurinn, sem þetta mál byggist á, er því óumdeilanlegur. Og það er þegar orðið alllangt síðan þessi grg. vegamálastjórnarinmar kom fram, og það er einnig orðið alllangt síðan þm. af Vestfjörðum og Austurlandi komu auga á og tóku að vinna að því, að hér þyrfti að gera breytingu á, og stefnir þetta frv. að því, að svo verði. En eins og fram hefur komið, er þetta nú í fjórða sinn, að þetta mál er fram borið hér á hv. Alþingi. En það er fleira, sem sýnir, að þetta mál er ekki að ófyrirsynju flutt, heldur en tölur þær, sem birtar eru með grg. þessa frv. Í þskj., sem liggur nú fyrir hv. Alþingi um ráðstafanir til þess að stuðla að jafnvægi í byggð landsins, kemur það fram, að á 20 ára tímabili hefur þjóðinni í heild fjölgað að ég ætla um rúm 48%, en dreifing þjóðarfjölgunarinnar hefur orðið svo misjöfn, að á þessu tímabili, þegar þjóðinni fjölgar svona ört, fækkar fólki í heild á Vestfjörðum um 18%. Og fólksfjölgunin á Austurlandi á þessu tímabili nemur aðeins 4%, sem sýnilega er langt fyrir neðan meðaltal, þannig að dreifing þjóðarfjölgunarinnar á þessu tímabili er engan veginn í eðlilegu hlutfalli við íbúafjölda héraðanna, eins og hann var fyrir 20 árum. Það er vitanlega ýmislegt, sem veldur þessu, og ég vil ekki segja, að á þessu yrði ráðin allsherjarbót, þótt frv. það, sem hér liggur fyrir, yrði samþykkt. En það er áreiðanlega spor í rétta átt að þessu leyti. Það er þáttur í þeirri viðleitni að halda við jafnvægi í byggð landsins eða a.m.k. sporna gegn svo mikilli röskun í því efni, sem við borð liggur, ef ekki eru sérstakar ráðstafanir gerðar af hálfu ríkisvaldsins að þessu leyti. Og enn til viðbótar þessu sé ég, að nú á þessum fundi er útbýtt þskj. frá þm., sem er mjög kunnugur á Vestfjörðum, sem er till. til þál. um aðstoð við Snæfjallahrepp í Norður-Ísafjarðarsýslu til varnar eyðingu byggðar. Þar er bent á, að Sléttuhreppur hafi lagzt í eyði fyrir nokkru, Grunnavíkurhreppur sé einnig orðinn mannlaus, því að á liðnu hausti gerðist það, að seinustu íbúar Grunnavíkur neyddust til að yfirgefa byggð sína, og nú sé röðin komin að Snæfjallahreppi og þurfi nú að bregðast við að veita aðstoð því fólki, sem þar heldur uppi starfsemi og heldur uppi byggð á þessum slóðum. Og það, sem bent er á í þessu efni, er m.a. bætt vegasamband með brú á jökulvatnið Mórillu og ferjubryggju á Mýri, þannig að þegar menn af alvöru hugleiða þessi mál, þá komast menn að þeirri niðurstöðu, að samgöngumálin séu mjög ríkur þáttur í þeirri viðleitni að halda við byggð í landinu og fram hjá því megi löggjafarvaldið ekki líta. Ég hef miklu meiri kunnugleika af högum manna á Austurlandi heldur en á Vestfjörðum. Og ég gat um það áðan, að fólksfjölgun á Austurlandi um 20 ára tímabil væri langt fyrir neðan meðaltal fólksfjölgunar í landinu, þó að þar hafi ekki orðið um beina fólksfækkun að ræða á þessu tímabili. En á Austurlandi er þannig háttað, að þar eru einstök byggðarlög, sem fram eftir þessari öld voru blómleg og allfjölmenn, - það liggur alveg við borð, að þau leggist í eyði. Ég nefni Loðmundarfjörð í því sambandi og Mjóafjörð. Loðmundarfjörður var fram eftir þessari öld svo fjölmennt byggðarlag, að hann var sérstakt prestakall. Og Mjóifjörður hafði einnig fram eftir þessari öld - líklega á þriðja hundrað íbúa. En nú er þannig komið, að í Loðmundarfirði eru aðeins tvær fjölskyldur eftir, og byggðin í Mjóafirði hefur dregizt mjög ört saman. En báða þessa staði, sem bjóða að ýmsu leyti góð skilyrði til atvinnurekstrar, vantar vegasamband, Loðmundarfjörð algerlega og Mjóifjörður hefur svo ótryggt vegasamband, að það er aðeins slarkfært á léttum bílum, jeppabílum, yfir sumarmánuðina, en er algerlega lokað að öðru leyti. Nú kann mönnum kannske að finnast í fljótu bragði, að það sé ekki mikið í húfi, þótt svona fámenn byggðarlög fari í eyði, og vissulega getur þetta fáa fólk, t.d. þær tvær fjölskyldur, sem eftir eru í Loðmundarfirði, séð sér farborða og sínum högum annars staðar á landinu en á þessum stað. En þó að þær breyttu til og byggðin legðist í eyði, þá koma bara upp önnur vandamál. Og ég vil í þessu sambandi benda á það, að einmitt nú á þessu þingi hefur okkur þm. Austurlandskjördæmis borizt sérstakt erindi út af þessu, hve fámennt er orðið í Loðmundarfirði, frá nærliggjandi hreppum, og í því erindi felast uppiýsingar um það, að þessar tvær fjölskyldur í Loðmundarfirði veiti nærliggjandi hreppum svo ómetanlega fyrirgreiðslu og aðstoð við hirðingu sauðfjár langt fram eftir öllu hausti og það komi jafnvel fyrir, að það fóðri vetrarlangt fé, sem kemur seint að úr fjöllunum, og það valdi alveg stórkostlegum erfiðleikum fyrir eina 3–4 nálæga hreppa á Fljótsdalshéraði, ef þessar tvær fjölskyldur hverfi frá búsetu í Loðmundarfirði. Af þessu getum við bara séð, hvað í húfi er, jafnvel á stórum svæðum, ef ekki er í tíma gerð gangskör að því að styðja það fáa fólk, sem heldur uppi lífsbaráttunni á svona stöðum. Og með þessu frv. er einmitt stefnt að því, að svo geti orðið. Þá er á það að líta, hvort hér er um mjög stórt fjárhagsmál að ræða. Í þessu frv. er gert ráð fyrir 10 millj. kr. framlagi umfram fjárveitingar á fjárlögum til nýbyggingar þjóðvega á Vestfjörðum og Austurlandi, - 10 millj. kr., - og gert er ráð fyrir, að þetta fé verði tekið að láni, í frv. er heimild til þess. Ef þessi tala er borin saman t.d. annars vegar við fjárlagafrv., sem nú er fjallað um og er að heildarupphæð yfir 2 milljarða kr., og hins vegar borið saman við ýmislegt, sem gert er utan fjárlaga, en fyrir lánsfé, t.d. við þær 240 millj. kr., sem nú er verið að taka að láni í Bretlandi, og er það þó ekki nema einn þáttur af allri lánsfjárstarfsemi ríkisins, þá er auðséð við slíkan samanburð, að hér er alls ekki um svo stórt fjárhagsmál að ræða, að það sé óviðráðanlegt af þeim sökum. Það kom fram í ræðu hv. frsm. meiri hl. samgmn., að það hefði ekki verið gengið á rétt Vestfjarða og Austurlands í sambandi við skiptingu vegafjár samkv. fjárlögum nú undanfarin 2–3 ár og að flm. þessa frv. ættu að gefa því gætur, hvað þeir hefðu sjálfir gert í þessu efni, meðan þeir voru í stjórnaraðstöðu. Út af þessu vil ég aðeins minna á það, að samanburður um fjárveitingar til vega, miðað við heildarupphæð fjárlaga, verður ekki hagstæður núv. stjórnarflokkum, því að raunin er sú, að miðað við heildarupphæð fjárlaga og miðað við þá verðlagshækkun, sem orðið hefur í landinu síðan 1960, hafa framlög til vega stórkostlega dregizt saman frá því, sem áður var, þó að krónutalan hafi nokkurn veginn staðið í stað. En vegna gildisrýrnunar krónunnar verða framkvæmdir miklu minni en áður fyrir sömu krónutölu. Ég held því, að stjórnarflokkarnir ættu ekki að hefja þann leik að byrja á slíkum samanburði, því að hann verður þeim aldrei hagstæður. Þá er á það að líta, hvort þeir, sem standa að þessu frv., hafi eitthvað vanrækt, meðan þeir voru í stjórnaraðstöðu á þingi og höfðu að því leyti sterkari aðstöðu til að koma sínum málum fram en þegar þeir eru í stjórnarandstöðu. Ég held, að stjórnarflokkunum henti bezt að fara einnig varlega í slíkan samanburð. Þess má geta, að fram til ársins 1959 voru einmenningskjördæmi víðast hvar á landinu og að þá vann hver þm. að því að fá fjárveitingu í sitt kjördæmi sérstaklega. Og það vill nú þannig til, að í þeim sýslum, sem áður voru einmenningskjördæmi á Vestfjörðum og harðast hafa orðið úti í þessu efni, eins og Norður-Ísafjarðarsýsla, og þar sem eiginlega helzt liggur við borð, að hver hreppurinn af öðrum fari í eyði, þar hefur um langt skeið verið þm. úr Sjálfstfl. Og hið sama má segja, að í mörg ár var einnig þm. úr Sjálfstfl. fyrir Barðastrandarsýslu. Ég tel mig hafa kunnugleika á því, að þessir hv. þm. hafi haft opin augu fyrir því vandamáli, sem hér blasir við, og ég tel mig hafa kunnugleika á því, að þeir hafi lagt sig fram og sýnt í því mikinn dugnað að fá þar úrbætur á, svo að vandamálið, sem nú liggur fyrir, verður alls ekki rakið til þessarar rótar, að einn eða annar þm. hafi vanrækt eitthvað fyrir sitt kjördæmi á liðnum tíma. Vandamálið liggur í því, að í heild hafa fjárveitingar til vegagerðar raunverulega verið minni en þær þurftu að vera til þess að mæta þörfinni, sem kallar að. Og það hefur náttúrlega öllum þm. verið ljóst að meira eða minna leyti. Vandamálið liggur að öðru leyti í því, að á Austurlandi og Vestfjörðum eru skilyrði til vegagerðar að ýmsu leyti óhagkvæm, fjallvegir milli byggða og það vinnst þar af leiðandi minna fyrir hverja fjárhæðina, sem veitt er, heldur en þar, sem skilyrði til vegagerðar eru betri. Og í þriðja lagi hafa þm., hver svo sem hefur verið í stjórnaraðstöðu eða stjórnarandstöðu hverju sinni, yfirleitt við skiptingu vegafjár, eins og bent hefur verið rækilega á í sambandi við þetta mál, verið mjög fastheldnir við þá hefð eða þá reglu, sem skapazt hefur hér í þinginu um skiptingu árlega í hinum einstöku sýslum, að það hafa ekki verið teknar stórar sveiflur að lækka eina sýsluna og hækka aðra, heldur þróunin verið látin vera nokkurn veginn samfelld um allt landið. Og þegar þessa er gætt, þá komum við enn að því, að það eru eiginlega litlar líkur til, að hlutur Vestfjarða og Austurlands verði réttur eins og þörf er á að þessu leyti nema með sérstökum aðgerðum, eins og stefnt er að með samþykkt þessa frv. Í sambandi við þetta mál er mjög til þess vitnað, að undanfarið hafi starfað nefnd til að endurskoða vegalögin í heild. Og meiri hl. samgmn. leggur á það áherzlu í nál. sínu, að þau vinnubrögð séu eðlilegust, að leitazt sé við að afgreiða allar till. um vegamál í heild með einu frv., og vill meiri hl. n. vænta þess, að það megi takast á þessu þingi. Út af þessu þykir mér ástæða til að láta það koma fram, að fram að þessu hefur það ekki staðið í vegalögunum sjálfum, hve miklu fé skuli varið til vegagerða í einum og öðrum landshluta. Gildandi vegalög fela í sér ákvæði um, hvaða vegir séu þjóðvegir, og auk þess almenn ákvæði um gerð veganna, um bætur fyrir land, sem fengið er undir vegi, og girðingar meðfram vegum og annað því um líkt. Þetta er það, sem er í gildandi vegalögum og hefur verið efni þeirra fram að þessu. Í þessu frv. er ekki farið fram á neina nýja þjóðvegi eða breytingar á því á Vesturlandi eða Austurlandi. Hér er eingöngu um afmarkað fjárhagsmál að ræða. Ef þetta mál á að falla undir almenn vegalög, hlýtur það að vera ætlunin að taka eitthvað fleira og það mikilvæg ákvæði upp í vegalög eftirleiðis heldur en hingað til hefur staðið í vegalögum. Og þegar það er nú upplýst, að stjórnskipuð nefnd hafi unnið að þessu máli og skilað till. til ríkisstj., þá finnst mér sannarlega ekki til of mikils mælzt, þó að þess sé óskað og jafnvel krafizt af hv. þm., að í sambandi við þetta mál komi fram upplýsingar um það, hvort stefnt sé að stórfelldri skipulagsbreytingu í sambandi við setningu vegalaga frá því, sem verið hefur. Þó að slíkar upplýsingar komi fram, þarf það ekki að vera í því formi, að þar séu rakin einstök ákvæði eða einstakar greinar slíks frv., heldur um þá meginstefnu eða skipulagsbreytingu, sem fyrirhuguð er í sambandi við það mál. Ég vil því taka eindregið undir þau tilmæli frsm. minni hl. samgmn., að hv. frsm. meiri hl. n., sem er þessum hnútum mjög kunnugur, því að hann mun hafa átt sæti í vegamálanefndinni, gefi gleggri upplýsingar um þetta mál en enn hafa komið fram hér í deildinni. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara öllu fleiri orðum um þetta mál. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram til viðbótar og til áréttingar þeim rökum, sem meðflm. mínir hafa fært fram fyrir þessu máli og ekki hafa verið vefengd.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið, en það voru þrjú atriði í ræðu hv. síðasta ræðumanns, sem valda því, að ég stíg hér upp í ræðustólinn. Án þess að ég ætli að orðlengja um þau atriði, vil ég aðeins vekja athygli á þeim. Hv. þm. lauk ræðu sinni með því að skora á frsm. hv. meiri hl. samgmn., að hann upplýsti um störf nefndar þeirrar, sem starfað hefur að endurskoðun laga um vegi. Ég er nú sannast sagna dálítið hissa á þeim hv. þm., sem þessar kröfur hafa borið fram, ekki vegna þess, að þeir óski eftir að fá upplýsingar um þetta mál, það er ekki nema eðlilegt, en að ætlast til þess af nm. í n., sem starfað hefur eftir skipun ríkisstj. til að vinna að undirbúningi frv., sem að sjálfsögðu fer til hennar og kemur svo væntanlega upp, þegar kemur til kasta þingsins, það finnst mér í hæsta máta óeðlilegt, og í rauninni væri það í alla staði óviðeigandi, að nm., hvort sem það er í þessari nefnd eða annarri, færu á því stigi málsins, sem þetta mál er nú, að upplýsa opinberlega, hvað hefði staðið í slíkum álitsgerðum. Það kemur auðvitað á daginn, hvað þar er, og það kann vel að vera, að það væri eðlilegt að beina tilmælum um það til hæstv. ráðh., sem þau mál heyra undir, en mér sýnist hvorki sanngjarnt né eðlilegt að ætlast til þess af nm. í slíkri nefnd, að þeir gefi upplýsingar á þingi um slíkt. Það voru svo tvö atriði önnur í ræðu hv. þm., sem mér fundust þess eðlis, að það væri vert að benda á þau. Annað var það, sem oft kemur fyrir og hv. stjórnarandstæðingar birta stundum útreikninga um, þ.e. hvað ýmiss konar framlög hafi hlutfallslega lækkað í tíð núv. hæstv. ríkisstj. Og nú síðast var það hv. 5. þm. Austf., sem taldi það vera sönnun þess, hve illa hefði verið á málum haldið af hæstv. núv. ríkisstj., vegamálum, að það hefði stórum lækkað hlutfallstala þess fjár, sem varið er til vega. Auðvitað er hér ekki um nein rök að ræða og staðhæfing sem þessi gersamlega út í hött, vegna þess að ástæðan til þess, að hækkanir hafa orðið á fjárlögum miklu meiri en nemur hlutfallshækkunum á framkvæmdaliðum og mörgum öðrum liðum fjárlaga, er fyrst og fremst sú, að það hafa verið teknir upp nýir starfshættir eða aukizt stórlega við þá þætti, sem áður voru. Má þar til nefna t.d. tryggingalögin, en allir vita, að stærsti útgjaldaliðurinn er til aukningar á tryggingunum. Og ýmsar aðrar stórfjárhæðir eru í fjárlögum, sem voru þar ekki áður eða miklu lægri og varið hefur verið til ýmissa hluta, m.a. í sambandi við þær ráðstafanir, sem gerðar voru í efnahagsmálum, svo sem tryggingarnar, niðurgreiðslur o.fl. til þess að mæta þeim vandkvæðum, sem af þessum ráðstöfunum yrðu fyrir almenning, og létta byrðar þeirra. Og það gefur nokkurn veginn auga leið, að ef það hefði átt að hækka alla aðra útgjaldaliði fjárlaga, væri það náttúrlega orðin ein hringavitleysa. Og það er jafnframt ljóst, þegar við förum að skoða þessi mál lengra aftur í tímann, að það hafa stöðugt verið að koma inn í fjárlög á hinum ýmsu tímum nýjar og nýjar starfsgreinar, nýjar og nýjar fjárveitingar, sem hefur ekki áður verið veitt fé til, og ef jafnan hefði átt að hækka hlutfallslega öll framlög í fjárlögum, sem til annarra hluta hafa staðið, hvað svo sem það heitir, þá hefði það auðvitað verið gersamlega útilokað. Og það vill nú svo til, og það vita allir hv. þm., að áður hafa verið gerðar ráðstafanir, bæði gengisbreyting og aðrar hliðstæðar ráðstafanir þeim, sem nú hafa verið gerðar, og það án þess að gera nokkra tilraun til þess að hækka útgjaldaliði í fjárlögum til opinberra framkvæmda. Þetta er ekki ný bóia. M. a. var það í gengisbreytingunni 1950, og þegar yfirfærslugjaldið var lagt á 1958 eða stórhækkað, þá voru engar slíkar breytingar gerðar til hækkunar á fjárframlögum í þessu sambandi. Ég er ekki með þessu að saka neitt þær ríkisstj., sem þá voru, heldur aðeins að benda á, að það er ekki eðlilegt, þegar slíkar breytingar verða á fjárlögum af ýmsum ástæðum, að það endilega þurfi að leiða til þess, að hækkun verði á öðrum liðum einnig. Þetta veit ég, að jafnglöggur maður og hv. 5. þm. Austf. gerir sér fullkomlega ljóst, og það er því engin ástæða til þess að byrsta sig yfir því, að það hitti illa núv. stjórnarflokka, að það hafi ekki orðið meiri hækkanir á fjárframlögum til vega heldur en reynzt hafa, og ég er ekki alveg viss um, ef á að taka hlutfallstölur um það, hvernig sú útkoma yrði á síðustu 10 árum, skulum við segja, með þær hækkanir. Svo var annað atriði, sem má kannske segja að sé smáatriði, en átti að vera svar við því, að það hefur verið talið óeðlilegt að flytja þetta frv. nú, þar sem hv. flm. frv. væru ekki í stjórnaraðstöðu, og spurzt hefur verið fyrir um, af hverju þeir hefðu ekki flutt þetta frv., þegar þeir hefðu ráðið. Mér fannst það, sem helzt varð lesið út úr svari hv. þm., vera mjög eftirtektarvert, því að það varð naumast annað út úr því fengið en að það væri kjördæmabreytingin, sem hefði gert það að verkum, að nú væri hafizt handa um að reyna að lagfæra þetta misrétti. Áður hefði það í rauninni ekki verið hægt. Og það er út af fyrir sig mjög eftirtektarvert fyrir þá, sem stóðu að kjördæmabreytingunni, ef það er virkilega svo, að þetta hafi opnað möguleika til þess að bera fram mál eins og þetta, sem hv. flm. telja mikið réttlætismál og ég vil alls ekkert úr draga. Það er margt, sem ógert er í vegum í þessum landshlutum. En það kemur manni dálítið einkennilega fyrir eyru að heyra, að það hafi í rauninni ekki verið skilyrði til þess áður hjá hv. flm. að hreyfa þessu máli á þessum grundvelli og því sé það fyrst nú eða á síðasta þingi, sem hafi verið möguleiki til þess að koma þessu umbótamáli í það horf, sem þeir flytja það. Ég skal svo ekki á neinn hátt metast um það, hvað þeir hver um sig, þessir hv. þm., hafa reynt fer auðvitað víðs fjarri, að endilega þurfi að vera, að vegalög verði framvegis í sama horfi og þau hafa verið til þessa. Það er fullkomin ástæða til þess að ætla, að það væri jafnvel heppilegt að gera á þeirri tilhögun ýmsar breytingar, sem ég skal ekki segja, hver niðurstaða verður um. En mér sýnist ekki vera ástæða a.m.k. til þess að ganga út frá því sem gefnu, að vegalög verði endilega í því formi, sem þau hafa verið til þessa. Mér sýnist öll rök mæla með því, að sá háttur verði á hafður, sem meiri hl. samgmn. leggur hér til. Það hefði kannske verið heppilegast, að frv. hefði ekki verið afgreitt, og ég er satt að segja næsta hissa á því, að hv. flm. skyldu ekki heldur velja þann kostinn að láta afgreiðslu frv. eitthvað bíða, til þess að, - hvað sagði hv. þm.?

Ekki taldi meiri hl., að ætti að láta það bíða.

Mér skilst, eftir því sem hann segir í nál., að hann hafi viljað gefa kost á því, en aðrir hafi óskað eftir því, og það er af virðingu fyrir óskum minni hl. hv. þm., að þetta er gert. Og ég efast a.m.k. ekkert um það, að ef flm. hefðu óskað eftir því, að það yrði þá fremur beðið en málið afgreitt formlega, þá hefði það verið gert. að fá í vegafé í sín kjördæmi. Ég efast ekkert um það, að þeir hafa allir, þm. þessara fjórðunga, lagt sig fram um það, svo sem þeir hafa megnað, að afla fjár í sín kjördæmi. Þeir hafa sennilega staðið þar nokkuð vel að vígi, því að þeir menn, sem lengst hafa gegnt embættum samgmrh. og fjmrh., hafa verið þm. þessara landshluta, þ.e.a.s. einstakra héraða að vísu, þannig að þeir hafa kannske ekki þess vegna getað látið fólkið njóta sín eins og þeir ella hefðu gert, ef þessi ágæta kjördæmaskipun hefði verið komin á, meðan þeir réðu. Varðandi svo loksins eitt atriði enn, að það sé ekki óeðlilegt, að þetta frv. nái fram að ganga, hvað sem líður endurskoðun vegalaga, þá er það að því leyti misskilningur, að það hefði ekki verið gert ráð fyrir því, að í endurskoðun vegalaganna yrði jafnframt till. um það, hvernig ætti að afla fjár til þeirra framkvæmda, sem gert er ráð fyrir. Það hlýtur óneitanlega að vera þáttur í þessu máli, sem hér hefur verið til rannsóknar, að það komi till. um það einnig frá vegalagan. Og því En eins og sakir standa nú, þá sé ég ekki, að það sé nokkur möguleiki til þess að afgreiða frv. á annan veg en hér er lagt til.



Herra forseti. Þetta frv. er ekki nýtt af nálinni. Það hefur verið flutt á öllum þingum þessa kjörtímabils, og hefur þá að sjálfsögðu komið til kasta samgmn. í þessari hv. d. að afgreiða málið. Við í meiri hl. höfum alltaf verið svo frjálslyndir, að við höfum eiginlega leyft minni hl. að ráða því, hvaða dauðdaga þetta frv. fengi. Við höfum látið þá vita, að við værum andvígir þessu frv. En hvort frv. heldur yrði svæft eða því væri vísað til ríkisstj., því hefur minni hl. yfirleitt fengið að ráða, og þess vegna, eins og síðasti ræðumaður tók fram, var það af tillitssemi við óskir minni hl., að við vísuðum þessu frv. til ríkisstj., af því að flutningsmenn heimtuðu afgreiðslu á því. Við töldum, að það gæti vel verið skynsamlegt að bíða með afgreiðsluna, þangað til séð væri til um það, hvort fram kæmi frv. til vegalaga á þessu þingi. En minni hl. óskaði eftir því, að frv. væri afgreitt, og ég verð að viðurkenna það sem formaður nefndarinnar, að þeir, sem flytja frv., eiga rétt á því, að frv. fái yfirleitt skjóta afgreiðslu. Þetta frv. er byggt á því, að Vestfirðir og Austurland hafi á undanförnu löngu tímabili eða undanförnum áratugum orðið mjög út undan um fjárveitingar til nýbyggingar vega. Ég er í raun og veru þeirrar skoðunar, að það sé gert allt of mikið úr þessu hér í þessu frv. En ef þetta væri rétt, að þessir fjórðungar hefðu orðið svo mjög út undan, þá væri rétt að velta því fyrir sér, af hvaða orsökum það væri og hver ætti sökina á því. Hv. frsm. minni hl. og fleiri, sem hafa talað hér fyrir frv., hafa getið þess, að fyrir því lægju landfræðilegar ástæður, það væri miklu erfiðara um alla vegagerð á Austfjörðum og Vestfjörðum en öðrum landshlutum og af þessu mundi þetta fyrst og fremst stafa, að þessir landshlutar væru langt á eftir. Mér dettur ekki í hug að halda annað en 1958, þegar vegamálastjóri lét framkvæma athugun á vegakerfi í landinu og ástandi þess, þá hafi allir menn vitað þetta um landslagið á Austfjörðum og Vestfjörðum og löngu fyrir þá skýrslugerð, þannig að auðvitað átti það þá að vera þannig, að það væri veitt meira fé í þessa staði á undanförnum áratugum, til þess að það skapaðist ekki misrétti, eins og hv. flm. þessa frv. álita og rökstyðja það með. Ef þeirra rök væru tekin gild, þá gæti þetta naumast stafað af öðru en því, að á fyrri árum, þegar Framsfl. fór með fjármálin og samgöngumálin, hafi hann vanrækt þessa staði, og það hlýtur þá að vera úr þeirri vanrækslu, sem hv. flm. þessa frv. eru að bæta, því að mér dettur ekki í hug að halda, að mönnum hafi ekki verið ljóst, hvað mikið var ógert eða hvernig ástandið var í þessum málum, fyrr en vegamálastjóri tók saman skýrslu um það árið 1958. Hitt vita svo allir, að a.m.k. frá því, að þessi ríkisstj. tók við völdum, hafa hærri fjárveitingar verið veittar á Vestfirði og Austfirði en í önnur kjördæmi. Ég man t.d. eftir bæði 1960 og 1961, þegar 4 millj. kr. voru veittar sérstaklega á fjárlögum til samgöngubóta á landi, þá fengu þessi tvö kjördæmi bróðurpartinn af því. Og ég hygg, að á hverju ári hafi í fjárlögum þessir staðir fengið 1–1½ millj. kr. umfram aðra, þannig að misréttið hefur væntanlega minnkað í tíð þessarar ríkisstj. Hitt er svo annað mál, að ég er persónulega þeirrar skoðunar, að flm. þessa frv. geri allt of mikið úr því, hvað Vestfirðir og Austfirðir séu út undan í samgöngumálum. Það er alls ekki fullnægjandi að leggja fram þessar tölur frá vegamálastjóra 1958, þó að það hafi sjálfsagt orðið breyting til batnaðar fyrir þessa staði síðan, því að í fyrsta lagi er enginn kominn til að segja um, að þeir þjóðvegir og þau hlutföll milli þjóðvega í einstökum kjördæmum, sem þá voru og eru reyndar óbreytt enn í dag, eigi að gilda í framtíðinni. Það kann vel að vera, að þjóðvegakerfinu verði raskað. Það verði teknir inn nýir þjóðvegir og það verði felldir úr þjóðvegir, þannig að enginn veit, hvort þessi hlutföll milli kjördæmanna frá 1958 séu í sjálfu sér þau hlutföll, sem eðlilegt er að gildi í framtíðinni. Í öðru lagi, þó að teiknaður hafi verið vegur og tekinn inn á vegalög sem þjóðvegur, þá þarf það raunverulega ekki alltaf að sýna ríka nauðsyn þess, að sá vegur sé lagður. Það getur vel verið, að þm. þessara staða hafi hér áður fyrr verið duglegri en aðrir við það að fá þjóðvegi teiknaða og tekna inn á vegalög, og það verður líka að taka það með í reikninginn, þegar á þetta er litið. Ég lít svo á, að þegar þarf að taka ákvörðun um það, hvar fyrst og fremst eigi að verja fé til samgöngubóta, þá verði aðallega að leggja áherzlu á, hvað það kemur mörgum landsmönnum að gagni. Það er fyrst og fremst fólksfjöldinn, sem þarf að leggja áherzlu á, þegar teknar eru ákvarðanir um, hvar eigi að leggja áherzlu á nýjar vegaframkvæmdir. Það er ekki endilega vegalengdin, heldur fólksfjöldinn. Mér skilst um þessar vegaframkvæmdir, sem þarna eru fyrirhugaðar, það er að vísu ekki tekið fram, hvaða ákveðnu framkvæmdir eigi að gera, - að þetta séu ákaflega fámenn byggðarlög. Ég er auðvitað ekki á móti því, að allir komist í vegasamband, og það er út af fyrir sig nauðsynlegt að auka vegaframkvæmdir alls staðar á landinu. Fjármagnið er hins vegar ekki nægilegt til þess að verða við óskum allra, og þá verðum við auðvitað að velja og hafna. Og ég tel, að langmestu áherzluna verði að leggja á þær vegaframkvæmdir, sem koma sem flestum að notum. Og þá mun ég t.d. taka fram yfir aðrar vegaframkvæmdir, eins og borið hefur á góma, og það er Siglufjarðarvegur, þar sem fjölmennur kaupstaður er samgöngulaus á landi meiri hluta ársins. Það verður líka að taka tillit til annarra atriða, við skulum segja eins og t.d. um Siglufjörð, að hann nýtur engra flugsamgangna. Það geta aðrir staðir, sem hafa slæmar samgöngur á landi, haft góðar flugsamgöngur. Þá er ýmislegt, sem verður að taka tillit til. Ég tel því, að ef maður hefur það sjónarmið í huga, fólksfjöldann, sem á að njóta þeirra framkvæmda, þá séu ekki eins sterk rök fyrir því að styðja að þessum auknu vegaframkvæmdum á Austfjörðum og Vestfjörðum og hv. flm. þessa frv. vilja vera láta. Það hefur borið hér lítillega á góma erlendar lántökur til vegaframkvæmda. Yfirleitt tel ég, að það sé allvarhugavert að leggja vegi fyrir erlent fé. En hvort það á að gera eða ekki, hlýtur þó að fara talsvert eftir fjárhagsástandinu og gjaldeyrisástandinu á hverjum tíma. Og þó að það hafi ekki verið talið ráðlegt á fyrstu árum viðreisnarinnar, hefur viðreisnarstefnan þó borið þann árangur, að það mætti vissulega endurskoða þá afstöðu, sem þá var tekin.



Herra forseti. Ég hef gert í þessari hv. d. nokkuð ýtarlega grein fyrir þeim rökum, sem ég tel liggja til þess, að þetta frv. eigi fram að ganga, og ég skal reyna að endurtaka lítið eða ekkert af því. En út af því, sem hér hefur fram komið, vildi ég segja örfá orð. Því er ekki mótmælt, að jöfnun milli kjördæmanna hafi verið sú meginregla, sem farið hefur verið eftir, hvaða ríkisstj. sem hér hefur setið við völd og hvaða meiri hluti sem hér hefur setið á Alþingi. Og við, sem erum búnir að vera lengi hér á Alþingi, munum skilja, að það hefur verið erfitt að breyta þeirri reglu. Það hefur komið hér fram, að það misrétti, sem sýnt hefur verið fram á að Vestfirðir og Austfirðir búa við, hljóti að stafa af því, að ódugnaður hafi átt sér stað hjá þeim þingmönnum, sem hafa gegnt störfum fyrir þessa landshluta. Ég skal ekki fjölyrða hér um aðgerðir mínar í minni sýslu, en æði oft hafa andstæðingarnir látið það fylgja sem skýringu á kjörfylgi mínu í sýslunni, hve mikið hafi verið gert í vegamálum þar og hve mjög ég hafi dregið fram hlut minnar sýslu í átökunum um vegaféð. En látum þar við sitja. Ég býst við, að fáir haldi því fram, a.m.k. af hv. andstæðingum, að sá maður, sem hefur lengi verið þm. fyrir Barðastrandarsýslu, Gísli Jónsson, hafi ekki verið útréttingasamur í fjárveitingum til sýslunnar. Og ég a.m.k. hef séð, ekki einu sinni, heldur tugum sinnum skýrslur í Morgunbl. um það, hve mikið fjárveitingar til vega þar færu fram úr því venjulega, sem veitt væri til annarra kjördæma í landinn. Og ég geri ráð fyrir, ef hv. varaþm. Sigurður Bjarnason hlustaði á þessar umr., þætti honum það einkennilegt, ef hv. flokksmenn hans hér á Alþingi færu að bera honum það á brýn, að hann hafi ekki sýnt fullan dugnað í því að útvega fé til Norður-Ísafjarðarsýslu. Þeir menn, sem þannig tala, skilja ekki eðli málsins. Eðli málsins er það, að það er erfiðara að leggja vegi á Austfjörðum og Vestfjörðum en í öðrum kjördæmum landsins, og hefur verið margtekið fram, að þetta stafar af landslagi, þar sem miklu minna vinnst í vegalagningu um erfið landssvæði en þau, sem betur eru til vegalagningar fallin. En eins og menn vita, hafa ekki verið, hvaða stjórnir sem setið hafa, tök á því að leiðrétta þetta, vegna þess að það vitum við öll, sem höfum setið hér á þingi um langt skeið, að lán í vegi hefur verið bannorð hér á Alþingi, - lán í vegi hefur blátt áfram verið bannorð hér á Alþingi. En ég hef ekki séð, að aðrar leiðir séu færar í málinu heldur en lánaleiðin. Og reynslan þessi 3 ár, sem liðin eru, síðan núverandi stjórn tók við og stjórnarflokkar, sýnir það, að þó að þeir í öðru orðinu lái þeim, sem áður hafa verið við völd, að hafa ekki leiðrétt þetta mál, þá veitist þeim það þungt eins og öðrum stjórnum. Ég býst við, að erfitt verði að koma því fram í fjvn. að veita stórfé fram yfir þær fjárveitingar, sem venjulegar eru í önnur kjördæmi, til Austfjarða og Vestfjarða, og ég lái þeim það ekki, þó að þeir komi því ekki fram. Það er þess vegna upplýst mál, að það var ekki önnur leið til í málinu en lánaleiðin, sérstök fjárveiting til þess að laga það misrétti, sem þarna er orðið. Það er vitanlega alveg rétt, sem hér hefur fram komið í ræðum hv. þm., sem mótmæla þessu frv., að það er þörf fyrir vegi annars staðar, - mjög aðkallandi þörf fyrir vegalagningu annars staðar. En hér er talað um að leiðrétta það misrétti, sem þessir fjórðungar landsins hafa sérstaklega orðið fyrir, og það er mál, sem ætti ekki að þurfa að þola bið. Þessir fjórðungar hafa orðið sérstaklega út undan. Þeir hafa orðið fyrir misrétti, og það er þetta misrétti, sem við förum fram á að verði leiðrétt og að þeim leiðum, sem við bendum á. En ég hefði ekki tekið hér til máls til að endurtaka að sumu leyti það, sem ég hef áður sagt, ef það væri ekki eitt atriði í ræðu eins þm., sem ég vildi sérstaklega benda á, þar sem kom fram kannske allur sannleikurinn í þessu máli, - sannleikurinn í mótstöðunni gegn því. Það var hv. 9. landsk. þm., sem sagði: Það á að leggja áherzlu á vegi, sem koma nógu mörgum til góða. Það er fyrst og fremst sjónarmiðið, sem hafa verður í vegalagningunni, sagði hann. Ég veit ekki betur en á Vestfjörðum, sagði hann, sé mjög fámennt og sú vegalagning á þar af leiðandi ekki rétt á sér. - Þetta er skýrt talað. Fólkinu hefur nú fækkað á Vestfjörðum, eins og rakið hefur verið hér og skýrslur sýna. M.a. hefur bændum fækkað um 4% seinasta ár. Það heldur því enginn fram, sennilega, að það eigi að leggja veg um Sléttuhrepp og eyðihreppana í Norður-Ísafjarðarsýslu. Og það getur orðið stutt, þangað til verður svo fátt fólk á Vestfjörðum með áframhaldandi fækkun, að það þurfi ekki að leggja þar neina vegi. En hér birtist það, sem er raunverulega aðalatriði málsins. Hafa menn trú á því, að það eigi að vera byggð á Vestfjörðum? Hafa menn trú á því, þó að það sé fámennasta kjördæmið á landinu, að það eigi að leggja þar vegi? Mér dettur ekki í hug að halda því fram, að það sé af illvilja til Vestfirðinga, að þeir vilja ekki leggja vegi á Vestfjörðum. En það er þetta sjónarmið, sem kom fram í ræðu hv. 9. landsk. þm., sem ræður í þessu máli. Menn hafa ekki trú á því, að það séu gerandi framkvæmdir eins og vegalagning fyrir hin fámennu héruð. Hér kemur fram málið allt, og það var gott, að það kom fram.



Herra forseti. Þetta verða aðeins örfá orð til að leiðrétta eitt atriði, sem fram kom hjá hv. 6. þm. Norðurl. e. (MJ), og þykir mér miður, að hann hefur vikið af fundi í bili. En þar sem umr. er að ljúka, vil ég ekki láta það undan falla að láta þessa leiðréttingu koma fram. Hv. þm. dró þá ályktun af ummælum mínum hér áðan, að við flm. þessa máls teldum, að ekki hefði verið hægt að vinna að þessu máli fyrr en eftir að núv. kjördæmaskipun var lögleidd. Þetta er röng túlkun á ummælum mínum. Og ég hygg, að þessi misskilningur stafi af því, að hv. 6. þm. Norðurl. e. hafi ekki verið viðstaddur fyrri hluta þessarar umr. í dag. Jafnglöggur maður og hann er gat naumast skilið orð mín á þennan veg, hefði hann hlustað á allt það, sem hér hefur fram komið. Það hafði komið fram í umr., áður en ég tók til máls, að það hefði áður verið vanrækt af þeim, sem áttu að vera málsvarar fyrir Austurland og Vestfirði, að halda nógu vel fram hlut þessara landssvæða í sambandi við skiptingu vegafjár, og var vitnað til þess, hvað þeir, sem nú væru í stjórnarandstöðu, hefðu gert, meðan þeir höfðu meiri völd á þingi og studdu þá ríkisstj., sem þá sat. Ummæli mín voru einungis sögð til þess að svara þessu og benda á, að eðli málsins væri ekki það, að einn eða neinn hefði vanrækt að beita sér fyrir leiðréttingu í þessum efnum, og það væri ekki réttmætt eða sanngjarnt að gera þar upp á milli þm. eftir því, í hvaða flokkum þeir væru, því að meðan einmenningskjördæmi voru í landinu, hefðu sum þau sýslufélög, sem í hlut ættu, notið forustu sjálfstæðismanna. Af þessu leiðir það, að það eru ekki rétt túlkuð mín orð á þann hátt, að að þessu hefði ekki verið hægt að vinna, fyrr en eftir að núv. kjördæmaskipun var lögleidd, heldur ber að skilja orð mín þannig, að eðli málsins er það, eins og m.a. síðasti ræðumaður vék að, að þarna er um erfitt viðfangsefni að ræða og að við setningu fjárlaga um langt skeið hefur mjög verið fylgt þeirri reglu að gera ekki stórbreytingar á fjárframlögum til hinna einstöku héraða frá því, sem gilt hefur að undanförnu. Og í því ljósi verðum við fyrst og fremst að skoða þetta mál, sem hér er til umr.