Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg er eiginlega ekki við því búin að taka til máls við þessa umr. fjárl., en mjer finst afgreiðsla þeirra hafa orðið þannig í þetta sinn, að hún gefi tilefni til, að upplýst verði nánar en hv. form. n. hefir gert, hvers vegna engar brtt. liggja fyrir við þessa umr. fjárl. hjer í hv. deild. Og því miður verða það frekar óánægjuorð en hitt, sem jeg hefi fram að færa. Jeg vil fyrst taka það fram, að vegna tímaskorts hefir öllum nefndarstörfum fjvn. verið hagað með svo miklum flýti, að tæpast er forsvaranlegt, úr því að báðar deildir þingsins eiga að hafa fjárlögin til meðferðar og þess jafnvel vænst, að Ed. lagfæri það, sem kann að vera komið út á viðsjárverða braut hjá hv. Nd. Enginn má þó skilja orð mín svo, sem jeg sje að hnýta í samverkamenn mína í nefndinni. N. vann myrkranna á milli þá 6 daga, sem hún hafði til að afgreiða fjárl., og geta allir sjeð, að það var alt of naumur tími. Jeg hefi aldrei verið jafnókunnug þeim plöggum, sem legið hafa fyrir fjvn., og nú, og hefi jeg þó gert mjer alt far um að kynna mjer þau, eftir því sem tími vanst til. Þá kem jeg að því, hvers vegna n. hefir engar brtt. borið fram nú. Það var vegna þess að meiri hl. hennar, sem vitanlega hefir töglin og hagldirnar, var ánægður með fjárl. eins og þau komu frá hv. Nd., enda þótt bert væri, að um brot á fjármálastefnu hv. meiri hl. n. væri að ræða. Jeg á einkum við sjúkrastyrkina og minningargjafasjóðina. Það eru engar stórupphæðir, sem hjer koma til greina, en ef um stefnubrot er að ræða, er það, brotið sjálft, aðalatriðið. Sannleikurinn er sá, að meiri hl. n. sættir sig við þetta stefnubrot, af því að hann fjekk sínu aðaláhugamáli framgengt, sem sje, að engin hækkun var gerð á tekjuliðum fjárl., önnur en 100000 kr. hækkun á tekju- og eignarskatti, og að tekjuhallinn var jafnaður með því að fella niður fje til verklegra framkvæmda, vegagerða. Vegna þess að hv. meiri hl. fjvn. Ed. gat ekki aðhylst till. minni hl. n. um mjög svo varlega hækkun á nokkrum öðrum tekjuliðum, t. d. vörutolli og aukatekjum, var tekjuhallinn jafnaður með því að lækka framlag til verklegra framkvæmda. Þetta ljet hv. Nd. standa óbreytt, og tekur meiri hl. fjvn. Ed. því við frv. orðalaust og er hinn ánægðasti. Jeg veit, að hv. meiri hl. kemur ekki á óvart, þó að jeg gefi þessa yfirlýsingu. Mjer fanst það vera skylda mín. En hitt vil jeg taka skýrt fram, að í þessu felst engin ásökun til samverkamanna minna um vinnubrögðin í nefndinni. Jeg öfunda ekki þessa hv. deild fyrir meðferð hennar á fjárl. En hjeðan af verður að skeika að sköpuðu. Við höfum ekki getað verið samtaka um það atriði, sem er eina og rjetta og besta lagfæringin, að hækka áður nefnda tekjuliði, sem vitanlegt er um, að þola mundu þá mjög svo varlegu hækkun, sem minni hl. fjvn. fór fram á. En minni hl. telur ekki gerlegt, eins og nú er komið, að fara að bera fram brtt. og hleypa fjárl. til Sþ.



Jeg þarf ekki miklu að svara hv. 6. landsk. og hv. þm. Ak. - Hv. 6. landsk. þótti undarlegt að hefja umr. um fjárl.frv. í þetta sinn, þar sem engin brtt. lægi fyrir, og hitt vitanlegt, að meiri hl. d. ætlaði sjer að taka við þeim eins og þau liggja fyrir. Þetta er nú samt algeng venja, þegar líkt stendur á við eina umr., og furðar mig á, að hv. 6. landsk., sem annars fylgist vel með störfum þingsins og venjum, skuli láta þetta koma sjer ókunnuglega fyrir sjónir. Hv. 4. landsk. er víst á annari skoðun, að því er mjer skildist. Hv. þm. tók fram í byrjun ræðu sinnar, að það væri eins og jarðarför óþekts manns færi hjer fram. Þingmaðurinn ætlast eflaust ekki til, að þessi hv. d. taki þegjandi við frv. eins og hv. Nd. hefir þóknast að ganga frá því. Jeg sagðist ekki öfunda hv. meiri hl. þingsins af afgreiðslu fjárl. í þetta sinn, og mun það sýna sig, þótt síðar verði, að meiri hl. er þar ekki öfundsverður. Eins mun það og koma í ljós, hvort ekki hafi verið forsvaranlegt að jafna tekjuhallann á þann hátt, sem minni hl. n. fór fram á í till. sínum. Jeg verð að halda því fram, að það hafi verið óþarflega mikil varkárni, sem meiri hl. sýndi með því að skera niður allmiklar fjárveitingar til ýmiskonar verklegra framkvæmda, sem nauðsynlegar eru, vegagerða. Að vísu hafa menn talað um, að þrátt fyrir þann niðurskurð hafi þó aldrei verið veitt jafnmikið til verklegra framkvæmda og í fjárlfrv. þessu. En mjer finst þetta ekkert undrunarefni, þegar litið er á, að afkoma ríkissjóðs hefir aldrei verið betri en hún er nú. Það er ekki langt um liðið, að hæstv. forsrh. gerði glögga grein fyrir því, að raunverulegur tekjuafgangur af ríkisrekstrinum síðastl. ár mundi nema um 1½ milj. króna. Þegar þjóðarbúskapurinn gengur svo vel, þarf engan að furða, þó að varið sje álitlegum fjárhæðum til verklegra framkvæmda í landinu. Annars er ekki úr vegi að minna á, hvernig núv. stjórnarflokkur hagaði orðum sínum, þegar hann var í minni hl. Þá var sýknt og heilagt verið að stagast á því utan þings og innan og í blöðum flokksins, að forsjónin hefði með góðæri sínu lagt ríkissjóði til tekjurnar, svo að það hefði verið vandalaust fyrir þáv. stj. að ljetta á skuldum ríkisins og leggja ríflega til verklegra framkvæmda. Nú er viðhorfið a. m. k. ekki lakara, heldur að öllum líkindum betra, þar sem um óvenjulega mikinn tekjuafgang er að ræða frá síðasta ári, auk þess aflabrögð í besta lagi, markaðshorfur góðar og atvinna með mesta móti, m. ö. o. forsjónin leggur upp í hendur hæstv. stj. óvenjulega árgæsku til lands og sjávar, svo að engum dylst, að líta má bjartari augum til framtíðarinnar um afkomu ríkissjóðs en nokkru sinni áður. En þrátt fyrir þetta þykist hæstv. stj. og meiri hl. sá, er hana styður, verða að sýna þá varkárni um afgr. fjárl., að ekki mátti sinna till. okkar minni hl. um að hækka tvo tekjuliði fjárl. mjög varlega. Nei, við það var ekki komandi, heldur var hitt ráðið tekið, að takmarka verklegar framkvæmdir, svo sem að klípa af fjárhæðum til einstakra vega, sem vitanlegt er þó um, að hver einasta sýsla í þessu vegasnauða landi bíður með óþreyju eftir að fá, og sem hver einasti ferðamaður, er um vegina fer, hugsar sem svo: hjer vil jeg glaður fje til leggja. Jeg sný því ekki aftur með það, sem jeg sagði áður, að það hefði verið betra að fara þá leið, er við minni hl. bentum á: að hækka nokkra tekjuliði í stað þess að klípa stærri og minni upphæðir af fje því, sem áætlað var til vega. Jeg skal svo ekki fara frekar út í hvers vegna fjvn. hefir tekið við frv. eins og það er, enda þótt meiri hl. n. hefði lýst því yfir á fundi sínum í gær, að hann væri óánægður með frv. og teldi, að hv. Nd. hefði brotið stefnu þessarar hv. d. í tveimur atriðum. Sem sagt, jeg leiði hjá mjer frekari umr. um þetta. Hv. þm. Ak. ljet sem það undraði sig mjög, að jeg skyldi vera að tala um meiri hl. í fjvn.; hann hefði enginn verið, sagði hann. Jeg var ekki að tala um meiri hl. til þess að gefa í skyn, að samvinna nefndarm. hefði ekki verið góð. En vitanlegt er, að í hverri þingnefnd eru í rauninni meiri og minni hluti, eins og í þinginu sjálfu, og þar sem þingflokka oft skilur hvað mest á í fjármálum, má nærri geta, og þing meiri og minni hluta gætir ekki hvað síst innan fjárveitinganefnda. Skoðanamunur hlaut eðlilega að verða nokkur, eins og sýndi sig í því, að meiri hluti fjvn. þessarar hv. deildar lagðist á móti þessum 2 brtt. okkar minni hl. um mjög svo varlega tekjuhækkun, og sýndi með því öldungis óskiljanlega varfærni. Annars komst hv. þm. Ak. að þeirri niðurstöðu, að hv. Nd. mætti vel við una afgr. fjárl. í þetta sinn, og ætla jeg ekki að mæla því gegn. En að sama skapi sýnist mjer þá, að þessi hv. d. megi lítt við una, þar sem breyt. Nd. hafa því sem næst allar gengið gegn þessari hv. d. og fjvn. hennar. Læt jeg svo þetta nægja og mun ekki taka til máls aftur við þessa umr., nema sjerstakt tilefni knýi mig til þess.



Jeg gat þess í gær, að jeg greiddi ekki atkv. um þetta mál. Jeg get tekið undir með hv. 4. landsk., að fleiri koma hjer til greina í þessari stjett, en þeir, sem kennarapróf hafa tekið. Jeg get því ekki sjeð næga ástæðu til þess að breyta launum þessarar stjettar sjerstaklega, meðan ekki er útsjeð um hver verða úrslit annars máls, sem deildin hefir nú til meðferðar, nefnilega launahækkunar ljósmæðra. Annars vil jeg ekki verða til þess að fella málið með mínu atkvæði, ef svo glögt stendur um úrslit þess.