Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gísli Guðmundsson) : Frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 20, er stjórnarfrv. um breyt. á l. nr. 73 7. maí 1940. Frv. felur í sér staðfestingu á bráðabirgðal., sem gefin voru út í fyrra, en þau bráðabirgðal. voru aðallega framlenging á l. frá síðasta Alþingi um breyt. á tryggingal. vegna hins breytta ástands. Í l. frá Alþingi voru þær breyt. bundnar við árið, en í stjórnarfrv. var svo ákveðið, að ákvæði bráðabirgðal. skyldu vera í gildi meðan verðlagsvísitalan væri 110 eða hærri. Allshn. hefur haft stjórnarfrv. til athugunar og átt tal um það bæði við félmrh. og forstjóra tryggingastofnunar ríkisins. Niðurstaðan af því varð sú, að n. hefur mælt með frv., en auk þess fallizt á að gera nokkrar viðtækari breyt. á alþýðutryggingal., sem allar eru til samræmis við þá breyt. á verðlagi, sem orðið hefur. Ég skal í stuttu máli gera grein fyrir efni frv. eins og það yrði með þeim breyt., sem allshn. hefur á því gert. Í fyrsta lagi er ákveðið, að slysatryggingardeildin greiði uppbætur til samræmis við vísitölu kauplagsn. Það er úr bráðabirgðal. Þá er gert ráð fyrir því, að hámark framlags ríkissjóðs og sveitarsjóða til sjúkrasamlaga hækki í samræmi við vísitöluna. Þessi framlög eru, eins og hv. þm. er kunnugt, um 25% af iðgjöldunum, en auk þess mega þau ekki fara fram úr 10 kr. á hvern samlagsmann á ári. Það er lagt til, að þetta álag hækki í samræmi við vísitöluna. Þá er gert ráð fyrir því, að Lífeyrissjóður Íslands greiði 30% af heildarupphæð ellilauna og örorkubóta samkv. 2. tölul. 80. gr. tryggingal. Þetta ákvæði er úr bráðabirgðal. Þá er gert ráð fyrir því, að persónuleg iðgjöld verði innheimt með verðlagsuppbótum. Í ákvæðum sjúkrasamlagsl. er það tekjuhámark sett, að þeir njóti ekki hlunninda úr sjúkrasamlögum, sem hafi 4500 kr. í skattskyldar tekjur eða meira. Gert er ráð fyrir, að þessu ákvæði sé breytt í samræmi við verðlagið að því leyti, að skattskyldar tekjur teljist fyrst um sinn hreinar umreiknaðar tekjur, eins og gert er ráð fyrir í frv. um breyt. á tekju- og eignarskattinum, en ég vil taka það fram, að það er ef til vill ástæða til að breyta þessu ákvæði við síðustu umr. málsins, þannig að vitnað sé í það frv., sem væntanlegt er um breyt. á skattal. Sömuleiðis er gert ráð fyrir því, að gjald það af tekjum, sem greitt er til ellitryggingar, 1%, sé reiknað á sama hátt af umreiknuðum tekjum, í stað þess að nú er það reiknað af skattskyldum tekjum. Ég skal taka það fram, að þessi till. er ekki komin frá ráðuneytinu eða tryggingarstofnuninni. Þá eru þar ákvæði úr bráðabirgðal. um það, að ríkissjóður endurgreiði Lífeyrissjóði Íslands það, sem hann þarf að greiða til ellilauna fram yfir 3/4 af því framlagi, sem ákveðið er í l. Ég hef þá gert grein fyrir þeim atriðum, sem þetta frv. fjallar um, og þeim viðbótartill., sem allshn. gerir, og vænti þess, að hv. þm. sé ljóst, hvað hér er um að ræða. Þau ákvæði, sem um er að ræða, eiga það sameiginlegt, að þau eru gerð vegna þeirrar breyt., sem orðið hefur á almennu verðlagi, og eru því í samræmi við margar aðrar ráðstafanir, sem Alþingi hefur gert og er að gera.



Það er út af brtt. á þskj. 237, sem ég vildi segja nokkur orð. Það eru ekki nema 5 eða 10 mínútur síðan þessu þskj. var útbýtt hér í d., og þess vegna væri kannske rétt að geyma að taka afstöðu til þess fyrr en við 3. umr. Ég ætla samt að freista þess að láta hana koma til atkv. núna, því að hún liggur svo ljóst fyrir, að hv. þm. átta sig fljótt á henni, en það er hækkun frá till. allshn. á uppbótinni, sem rædd er í 1. gr., staflið c, að í staðinn fyrir þessi 30% komi 50%. Á þá upphæð, sem fæst, þegar þessum hundraðshluta hefur verið bætt við, skal svo greiða uppbót, er nemur sama hundraðshluta og vísitala kauplagsn. hækkar um. Í brtt. er einnig farið fram á þá breyt., að greiðslur fari fram mánaðarlega til gamalmenna og öryrkja, en svo hefur ekki verið áður. Það er vitanlegt, að þeir, sem njóta opinberra styrkja, verða verst úti vegna dýrtíðarinnar. Við vitum, að dýrtíðarvísitalan er lægri en hún í raun réttri ætti. að vera. Hvað verkamenn snertir kemur þetta ekki eins við þá, því að atvinnan hefur aukizt svo, að þeir komast betur af en áður. En þetta á ekki við um gamalmenni og öryrkja. Ef hv. þm. vildu athuga þessa till., munu þeir og geta fallizt á, að það er réttmæt krafa frá okkur að hækka ellilaun og örorkubætur eins og hér er farið fram á. Ég læt svo lokið máli mínu um þessa till.



Ég er sammála till. n. á þskj. 221, að undanteknum f-lið fyrstu till., þar sem lagt er til, að lífeyrissjóðsgjald samkv. 2. tölul. 49. gr. alþýðutryggingal. miðist við umreiknaðar tekjur. Samkv. þessu gjaldi alþýðutryggingal. ber að greiða til sjóðsins 1% af skattskyldum tekjum, alveg án tillits til þess, hvort þær eru háar eða lágar, þ. e. a. s. gjaldið er ákveðið hundraðsgjald, en fer ekki stighækkandi eins og tekjuskatturinn. Þær krónur, sem greiddar eru til lífeyrissjóðsins, verða því verðminni sem dýrtíðin eykst meira, og verða því að fjölga sem dýrtíðinni nemur, ef sjóðurinn á einskis í að missa. Ég skal taka það fram í sambandi við e-lið sömu till., að inn í hann þyrfti sennilega að bæta tilvísun til ákvæðanna í l. um tekjuskatt, sem væntanlega verða afgr. á þessu þingi, um umreikning hreinna tekna, Bezt væri því, ef n. vildi fallast á að taka báða þessa liði aftur til 3. umr.

Frsm. (Gísli Guðmundsson) : Viðvíkjandi því, sem hv. þm. Seyðf. sagði síðast, hygg ég, að n. hafi litið svo á, að breyt., sem farið er fram á að gera í f-lið brtt. við 1. gr., væri í samræmi við þá breyt., sem felst í e-lið, þ. e. a. s. um það hámark tekna, sem sett er sem skilyrði fyrir því, að menn njóti hlunninda í sjúkrasamlögum. Annars geri ég ráð fyrir, að n. sé fús til að taka þetta atriði sérstaklega til athugunar fyrir 3. umr., og sé ég ekki, að það gerði nokkuð til, þó að brtt. væri samþ. við þessa umr., því þá er hægt að gera brtt. aftur við 3. umr. Brtt., sem hér liggur fyrir á þskj. 237, skildist mér mundi verða tekin aftur til 3. umr.



Herra forseti! Það er eitt í þessari till., sem ég vildi gera að umtalsefni, spursmálið um lífeyrissjóðinn og hvernig með hann yrði farið. Ég býst við, að flestir hv. þm. muni, að eitt af því, sem mikið var rætt, þegar tryggingarl. voru sett, og að sumu leyti notað sem agn, var það, að með því að mynda lífeyrissjóð og safna í ýmsa sjóði, sem ætlað var síðar meir að borga út framlög, þá væri skapað allmikið auðmagn, sem hægt væri líka að lána út og á ýmsan annan hátt að nota. Það má segja, að eins og þá stóðu sakir mætti á vissan hátt nota slík rök. Nú eru þessi rök gersamlega gagnslaus. Skilyrðin, sem þá voru fyrir hendi, eru svo breytt, að í staðinn fyrir þann skort, sem þá var á lánsfé, er nú geysilegt framboð á lánsfé og gífurleg verðbólga á sér stað. Við sjáum á mánuði hverjum fara minnkandi það verðmæti, sem þannig hefur verið safnað, og sjáum fram á, að gildi þessara sjóða heldur áfram að minnka. Það hlýtur þess vegna að vera spursmál, sem fyrr eða síðar verður að taka til alvarlegrar athugunar, hvernig bezt sé hægt að nota þá sjóði, sem þegar hafa safnazt, til þess að bæta afkomu almennings í landinu sem stendur. Á vissan hátt miðar þessi till. okkar að því að auka þessi framlög úr lífeyrissjóðnum til þess að bæta afkomu gamalmenna. Að vísu má segja, að annað ákvæði sé þarna, sem ónýtir þetta aftur að nokkru leyti, með því að ríkissjóður eigi að leggja fram svo og svo mikið til sjóðsins. Það verður að taka til athugunar, hvort halda á áfram að láta ríkissjóð bæta þetta upp. Aðalatriðið er þó hitt, að nú sem stendur sé lagt fram meira fé til þess að bæta afkomu gamalmenna í landinu, jafnvel þó það yrði á kostnað sjóðmyndana. Það væri bókstaflega eðlilegt. Það væri að gera almenningi gagn með peningum, sem ella mundu liggja í sjóðnum og verða engum að gagni. Þetta er aðalatriðið, sem þyrfti að athuga. Það er þetta tvennt: annars vegar að gera meira að því en þarna er lagt til að bæta afkomu gamla fólksins, og hins vegar ber í raun og veru að draga úr því eins og nú standa sakir að mynda geysilega sjóði í peningum. Það væri betra að koma þeim í raunveruleg verðmæti fyrir fólkið. Það er alltaf hægt síðar meir að bæta upp það, sem kynni til að vanta. Það er vitanlegt, að mjög mikill óþarfi er, að þessi nefskattur verði hækkaður. Nefskattar eru óréttlátir skattar, og svo ber að athuga hina miklu aukningu teknanna nú. Þess vegna legg ég til, að þessi nefskattur komi ekki til greina.

Frsm. (Gísli Sveinsson) : Herra forseti! Það hefur orðið svo á þessu ári, þótt ekki sé langt um liðið síðan á þinginu í fyrra, að þótt hefur rétt að breyta til um nokkur ákvæði í bifreiða- og umferðarl. Þá var tekinn upp í l. hægri handar akstur, eins og verið hefur á meginlandi Evrópu. En nokkuð hefur breytzt hér á landi síðan, sérstaklega er þeir atburðir gerðust, að hingað til landsins hefur komið setulið frá þeirri þjóð, sem er ein af þeim stórþjóðum, sem heldur vinstri handar akstri. Það þótti því ekki tiltækilegt að láta hvorki bifreiðal. eða umferðarl. koma til fullra framkvæmda, og var frestað gildistöku þeirra að því leyti að skipta ekki um hægri og vinstri akstur. Og má segja, að ekki hefði þurft að fresta gildistöku þeirra ákvæða, sem tímabært var að taka upp og lögleiða og menn voru sammála um. Þau bráðabirgðal., sem frestuðu framkvæmdinni, hafa, eins og l. gerðu ráð fyrir, verið lögð fyrir Alþ., og n. þingsins hafa séð sér þann kost vænstan að láta l. koma til framkvæmda, þó með þeirri höfuðbreyt., að hægri handar akstur verði ekki upp tekinn og vinstri aksturinn haldi sér eins og verið hefur hér á landi. Ég læt þessi orð nægja sem framsögu fyrir þessu frv. og fyrir því næsta,, sem er á dagskránni, sem er frv. til 1. um breyt. á umferðarl., og legg til, að bæði frv. verði samþ. óbreytt eins og þau komu frá Ed.

Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson) : Ég skal fyrst geta þess, að í 1. gr. frv. hefur fallið niður orðið rekstrarlánadeild. Þessi breyt. er þó engin efnisbreyting. Félög, er fá lán úr þessari deild, eru ekki mörg og eru á engan hátt miklir viðskiptamenn fyrir bankann. Hér er farið fram á, að þessari deild verði veittar 300 þús. kr. á 3 árum úr ríkissjóði. N. leggur til að deila tillaginu niður á þrjú ár, því það stendur betur á fyrir ríkissjóð, en gerir í sjálfu sér ekkert til fyrir deildina. Ekki er þess að vænta, að lán úr þessari deild verði svo há, að þetta muni alveg nægja. Þessi till. getur haft talsverða þýðingu. Annað atriðið er um yfirstjórn bankans. N. leggur til, að skipað verði bankaráð. Bankaráð þetta kysi svo aðalbankastjóra, á sama hátt og bankastjórar hinna bankanna eru kosnir af bankaráði. - N. hefur afgreitt þetta athugasemdalaust að öðru leyti.



Ég hef skrifað undir nál. með fyrirvara að því er snertir 1. gr. frv., og var fyrirvarinn byggður á því, að gert var ráð fyrir, að rekstrarlánadeild yrði felld niður og borin fram sú ástæða, að þessi lánastarfsemi hafi aldrei komizt á þann rekspöl, sem ætlazt var til í öndverðu. Enda er nú orðið rýmra um viðskipti á þessu sviði en var, þegar lögin voru sett um þetta. Ég vildi með fyrirvaranum aðeins vekja athygli á, að þarna er verið að nema úr gildi ákvæði, sem þannig var litið á í öndverðu, að gæti haft þýðingu til hagkvæmrar verzlunaraðstöðu. En eftir að hafa athugað þessa hlið málsins nánar, get ég fallizt á, að eins og nú er komið sé þessa ekki brýn þörf og að við þessa breytingu megi hlíta.



Ég veitti því athygli, að vextir af þessum lánum eru taldir 6%. Ég álít þessa vexti of háa. Í byggingar og landnámssjóði er þetta öðruvísi. Þar eru greiddir 5% vextir, og tel ég það fyllilega nóg. Ég hef minnzt á þetta við hv. frsm., og hann er mér sammála um, að vextirnir ættu að vera lægri. Og má því búast við brtt. um þetta atriði við 3. umr.

Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson) : Ég get heitið því, f. h. n., að þetta verður tekið til athugunar milli 2. og 3. umr.



Hér er talað um að fara að koma upp einhverju bankaráði. Einu sinni var þó sú hliðin upp að fækka öllum n. og þessháttar, til þess að draga úr kostnaði. Hvers vegna á að fara að stofna eitthvert bankaráð? Það væri nógu gaman að fá upplýsingar um það. Hér hafa engin rök komið fram fyrir því. Er það af því að núverandi bankastjórn er ekki störfum sínum nógu vel vaxin? Eða kannske það sé af því, að hér eigi að fara að stofna nýja bitlinga? Ég hygg, að þetta sé hinn mesti óþarfi, og að bezt mundi fara á því að láta Búnaðarbankann óbreyttan. Hann hefur getað starfað bankaráðslaust hingað til. Ég get heldur ekki séð, að nokkur þjóðarhagur sé að bankaráði. Ég mun því greiða atkv. á móti því. - Það má vera, að þetta sé einkaþörf einhverra vissra manna, en áreiðanlega ekki annarra. Þá er það enn fremur eitt, sem ég vildi gera athugasemd við. Það er viðvíkjandi því, að sameinaðar landbn. Alþ. eiga með hlutfallskosningu að kjósa viðkomandi bankaráðsmenn, Hvað á að þýða að draga úr höndum Alþ. það vald, sem því yfirleitt er þó fengið, þegar um svona er að ræða, og fara að setja það inn í einhverjar n., sem kosnar hafa verið? Eru menn orðnir svona hræddir við sameinað Alþ., að það megi ekki gera þær ráðstafanir, sem því ber að gera? Er það kannske fjvn., sem á að kjósa bankaráðsmenn í Landsbankann bráðum? Ég veit ekki, hvar þetta ætlar að lenda. Ég sé ekki betur en að þetta sé öfugt við allt lýðræði. En tilgangurinn með því að kjósa n. eða ráð, sem 1. samkvæmt á að kjósa á opnum fundum í Sþ., er sá, að þm, fyndu til einhverrar ábyrgðar gagnvart þjóðinni og umbjóðendum sínum. En það á að flýja inn í einhver skúmaskot með þetta. Það er af því að þeir, sem að þessu standa, þora ekki að láta þjóðina sjá, hvað verið er að framkvæma. Þeir þora ekki að koma í dagsljósið með gerðir sínar. Ég sé enga ástæðu til þess að koma þessu bankaráði á, en ef því er komið á, sé ég ekki, hvaða ástæða er til þess að kjósa það ekki á fundi í Sþ. Ég sé ekki einu sinni, hvaða ástæðu þjóðstj. hefur annars til þess að flýja frá Sþ. og í landbn., því að mér hefur sýnzt, að þeir, sem að henni standa, geti komið sér saman með fullkomnu baktjaldamakki að skipta á milli sín bitlingum, sem þeir skapa. Samvizka þeirra hlýtur að vera eitthvað athugaverð í þessum skollaleik og hlaupum inn í skúmaskot landbn.



Herra forseti! Ég hafði einmitt hugsað mér að gera athugasemd við 3. gr. frv., m. a. það atriði, sem hv. 4. þm. Reykv. var að gera að umtalsefni, um leið og ég talaði um vextina, og hætti ég ekki við það, og vil þess vegna fara um það nokkrum orðum. Ég er alveg á sömu skoðun og hv. 4. þm. Reykv. um það, að það er verið að fara inn á dálítið athugaverða braut með því að áskilja einhverri sérstakri n. rétt til þess að útnefna trúnaðarmenn, sem eiga að vera trúnaðarmenn Alþingis. Þetta er ekki aðeins upphafið. Fjvn. er byrjuð á því, eða menn fyrir hennar hönd, að pota henni fram til slíks. Og má mikið vera, að það verði ekki samkeppni. um það að komast í þá n., sem á að vera nokkurs konar veitingarvald fyrir stöður, sem ég skal ekki segja, að verði bitlingar. Ég álít þetta mjög athugaverða og jafnvel háskalega braut að ganga inn á. Hvað verður langt þangað til fjvn. heimtar að mega skipa bankastjóra og bankaráðsmenn í Landsbankann, og svo að sjútvn. vill hafa hlutdeild um Útvegsbankann, skipa gæzlustjóra þar og við fiskveiðasjóð o. fl.? Ég held, að þetta sé mjög athugaverð braut, sem við erum hér að ganga inn á. Og hafði ég hugsað mér að gera athugasemd við þetta, og get það ekki síður, þó að hv. 4. þm. Reykv. gerði það. Og það er rétt að það komi fram, að það eru fleiri þeirrar skoðunar. Um það, hvort rétt sé að hafa gæzlustjóra við þessa banka, ætla ég ekki að ræða sérstaklega. Ég vil þó benda á Það, að það er ekki óeðlilegt, þó að Alþ. vilji hafa eitthvert öryggi fyrir stjórn svona mikilsverðra stofnana og eiga einhverja trúnaðarmenn, sem þar gætu haft gát á, hvernig öllu væri háttað. Það er náttúrlega ekki útilokað, að slíkir menn geti orðið nafnið tómt, og þess vegna lítils verðir. En það er þó ekki tilgangurinn. Og ég held þess vegna, að það sé vel til fallið, að bankastjóri hvaða banka sem er hafi einhverja menn, sem gæti þess, hvernig stofnuninni er stjórnað, og séu þeir bankastjórum einnig til ráðuneytis. Það er líka þjóðfélaginu óhollt, að þeir verði allt of einráðir um bankamálin, sem hafa svo mikla þýðingu fyrir alla okkar lífsbaráttu. Hitt er að sjálfsögðu athugandi, að þessum eftirlitsmönnum séu ekki skömmtuð óhóflega há laun fyrir starf sitt, og eins sé hins gætt, að þeir ræki sitt starf vel og sofni ekki á verðinum.

Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson) : Í tilefni af þeim ummælum, sem fallið hafa; vil ég benda á, að það bankaráð, sem hér er sett upp, er sett í staðinn fyrir þann gæzlustjóra, sem hefur verið við bankann, svo að það er ekki fellt niður embætti hans með öllu og ekki stofnað nýtt embætti, heldur ráð, eins og jafnan hefur þótt sjálfsagt að hafa við ríkisbankana. Hér er því ekki um stóra útgjaldabreytingu að ræða, heldur er þessi banki settur í nánara samband við stjórnarvöld landsins, og hlutfallskosning getur þá komið til greina. En þetta getur verið til öryggis fyrir Búnaðarbankann og líka til öryggis um það, að lánadeild verði stofnuð við bankann samkv. frv., sem láni til ræktunar á smábýlum úti um land. Þetta er gert í samráði við bankastj. og landbrh. og hefur ekki valdið ágreiningi hingað til. Í ádeilum sínum um það, að þessir bankaráðsmenn séu kosnir af landbn., hafa hv. þm. ekki gætt þess, að hin bankaráðin bæði eru ekki kosin af Alþ. Bankaráð Landsbankans er kosið af landsbankan. Bankaráð Útvegsbankans er kosið á aðalfundi bankans, þar sem fjmrh. fer með meiri hl. atkv. fyrir. hönd ríkisins. Svo hér er ekki vikið út af neinni braut, sem áður hefur verið viðurkennd. Og ég sé ekkert því frekar til fyrirstöðu, þó að fjvn. kysi bankaráð Landsbankans, heldur en að landsbankan. geri það. Þeir, sem þykjast allra viðkvæmastir fyrir lýðræðinu í landinu, fá hér ekki átyllu til þess að hamast fyrir sínum hugsjónum.



Herra forseti! Viðvíkjandi því, hvernig kosningin fer fram á bankaráði Búnaðarbankans samkvæmt þessu frv. og því, sem hv. þm. V.-Ísf. sagði, vildi ég leyfa mér að gera þá athugasemd, að landbn. hér á Alþ. eru kosnar hvor af sinni d., en landsbankan. er kosin af sameinuðu Alþ. Og það gerir strax nokkuð mikinn mun í þessu efni. Þar fyrir utan ber þess að gæta, að landsbankan. er tiltölulega mjög stór n. og hefur a. m. k. lögákvæði um það, hvenær hún eigi að koma saman, og það eru ákvæði í l. um það, hvernig hún á að starfa, og hún hefur rétt, svo framarlega sem hún vill nota hann, til þess að geta haft kontrol yfir bankanum. Landbn. eru starfandi n. þingsins, og þær eru ekki eins lýðræðislega kosnar eins og landsbankan. Þess vegna er þar að ýmsu leyti ólíku saman að jafna. Samt vita menn, að það hefur komið mjög mikil gagnrýni á landsbankan. Og ég man ekki betur en einmitt hv. þm. V.-Ísf. hafi átt þátt í till. um mjög ýtarlega breyt. á þeirri n., vegna þess að hún væri ekki heppileg eins og hún væri. Og álit, sem komið hefur fram frá Alþfl. í þessu efni, hefur gengið út á aukið vald þingsins yfir bankanum. Þess vegna er Alþ., með því að láta landbn., sem kosnar eru hvor af sinni deild, kjósa þessa bankaráðsmenn, að skjóta sér enn þá meir undan ábyrgðinni í þessu efni. Ég tel það miklu eðlilegra, ef um er að ræða, að stofnað sé slíkt bankaráð, að það sé gert af Alþ. sjálfu. Það er regla, sem hefur verið höfð við flest stórfyrirtæki ríkisins, þar sem yfirleitt er nauðsynlegt að hafa slíkar n., svo sem hjá síldarverksmiðjum ríkisins og annars staðar, þar sem slíkar n. eru. Ég veit ekki til, að uppástunga hafi komið fram um það, að sjútvn. kjósi stjórn síldarverksmiðja ríkisins eða þess háttar. Ég held, að mönnum mundi finnast það ákaflega óeðlilegt. Það var dregið úr höndum Alþ. valdið til þess að veita skáldum og listamönnum styrk og flutt til menntamálaráðs. Þetta gengur allt út á það sama, að rýra vald Alþ., koma þessu og mörgu öðru úr höndum þess, skapa milliliði og koma öðrum áhrifum að heldur en þeim aths., sem kæmu í ljós, þegar svona ákvarðanir væru teknar á opnum fundum. Hvað Útvegsbankann snertir, þá er það annað mál, vegna þess að þar er um hlutafélag að ræða, og sá ráðh., sem fer með bankamálin, fer með það vald fyrir hönd ríkisins. Ég mun koma með brtt. við frv. við 3. umr.

Frsm. (Sigurður Kristjánsson) : Mál þetta hefur sjútvn. haft til meðferðar, og hefur n. orðið sammála um að afgr. það eins og segir á þskj. 208 og leggur því til, að það verði samþ. með þeim breyt., sem þar eru gerðar. Fyrri breyt. er við 6. gr. Þar segir: „Í stað „10%“ í niðurlagi fyrri málsgr. 23. gr. laganna kemur: 50%.“ N. leggur til, að þetta verði aðeins 2.5%. - Síðari breyt., er n. vildi gera, er viðvíkjandi stríðstryggingu. Samkv. l. eru ekki bótaskyld þau tjón, sem verða kynnu af stríðsástæðum. Nú vilja sumir bátaeigendur tryggja báta á íslenzku fiskimiðunum. En á miðum okkar Íslendinga er orðin dálítil stríðshætta vegna tundurdufla. Slíkar tryggingar fást í Englandi, og er því ekki ósanngjarnt að leyfa félögum að fá hlutdeild í þessari tryggingu, og af því að miklar líkur eru til, ef fiskibátur ferst á tundurdufli, að þá spyrjist ekkert til hans. Þess vegna kemur það á hin almennu vátryggingarfélög að bæta þetta. Oftast er því hagnaður fyrir félagið að hafa trygginguna. Hætta getur orðið af völdum loftárása fyrir skip, er liggja um síldveiðitímann inni við síldarverksmiðjurnar. Úti á miðunum verður hætta ekki mikil, eins og raun ber vitni, og eins og áður er sagt, ef bátar farast á tundurdufli, þá kemur það á almennu tryggingarfélögin, en ekki stríðstryggingarfélögin, að bæta það. Við í n. vildum því, af því loftárásir á hafnir eru hugsanlegar, ekki gera þetta að skyldutryggingu, heldur aðeins setja sérstakt ákvæði um þetta og gera þátttöku frjálsa í þessum tryggingum. Að öðru leyti vill n. leggja til, að frv. verði samþ.