Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. A síðasta degi þingsins fyrir páska var hér í hv. d. til 2. umr. frv. til lyfsölulaga. Ég fór þess á leit skriflega við hæstv. forseta, að 3. umr. yrði frestað þar til fram yfir páska. Ég átti annríkt þennan síðari hluta dags og gat ekki verið viðstaddur framhaldsmeðferð málsins, og þess vegna fór ég fram á þetta. Það má minna á, að þetta frv, er í síðari deild hér og ekki þurfti að tefja málið mikið, þótt orðið hefði verið við þessari málaleitan minni. Hæstv. forseti sá sér ekki fært að verða við bón minni. 2. umr. var lokið, málið tekið til 3. umr. sama dag og þeirri umr. lokið, en atkvgr. frestað þar til í dag. Þetta sýnir bezt, hversu auðvelt það hefði verið að fresta umr. í heild, 3. umr. Hér er um að ræða óvenjulegt atvik, að mínum dómi, hér í þessari hv. d., að verða ekki við slíkum tilmælum. Þetta frv. til lyfsölulaga hefur valdið nokkrum ágreiningi hér í hv. d. Það hafa verið bornar fram brtt. Þær hafa verið ræddar. Ég stend upp nú til þess að láta í ljós fyrst og fremst mikla óánægju í garð forseta fyrir að hafa ekki orðið við tilmælum mínum, og ég geri það vegna þess, að hér er um mál að ræða, sem ekki aðeins hefur orðið deilumál hér í þessari hv. d., heldur varðar mjög öryggi alls almennings í landinu. Ég benti á það við umr. um málið, að ég teldi ekki nógu tryggilega gengið frá vissum atriðum í þessu frv., og gerði brtt. um það efni. Ég tel sérstaklega ástæðu til og ég tel það réttlætanlegt, að ég segi það hér utan dagskrár, að 10. brtt. mín á þskj. 537 snertir mál, sem verður að teljast varða almannaheill. Fyrir nokkrum missirum varð það uppskátt, að eitt sérlyf, sem sent var um öll lönd, hafði í notkun hræðilegar afleiðingar, enda þótt það aðeins væri tekið í venjulegum skömmtum. Ef konur á vissu stigi meðgöngu tóku þetta lyf, þótt í hófi væri, áttu þær á hættu að ala börn hræðilega vansköpuð. Hvað segir þessi saga? Hún segir: Framleiðendum lyfja er leyft að afhenda ný lyf allt of fljótt til ótakmarkaðrar sölu til almennings. Þetta er eitt ljósasta dæmi um, að það er ástæða fyrir heilbrigðisyfirvöld hvers lands að hafa hér gát á. Þetta er ekkert einsdæmi. Nýtt mál er nú á döfinni varðandi viss lyf, getnaðarvarnalyf, sem talið er að geti haft mjög alvarlegar afleiðingar fyrir þá, sem þeirra neyta. Og öll svokölluð ávanalyf og nautnalyf síðustu ára eru með sama markinu brennd. Þeim hefur verið kastað út, leyfð á þeim ótakmörkuð sala, áður en reynsla var fengin fyrir verkan þeirra og áður en læknar eða almenningur gátu áttað sig á, að þau væru hættuleg. Við þessu sé ég sérstaka ástæðu til að vara, og þess vegna bendi ég á 10. brtt. mína, en með henni er sýnd viðleitni til þess að reyna að koma í veg fyrir slík mistök sem þessi hér á landi. Það á ekki að taka ný lyf á sérlyfjaskrá, fyrr en reynsla er fengin fyrir því, að þau, gefin inn í venjulegum skömmtum, hafi ekki skaðlegar aukaverkanir. Þessa einu till. tel ég afsaka það, að ég stend upp nú og tala hér utan dagskrár. Og ég endurtek, að ég harma, að hæstv. forseti skyldi ekki vilja leyfa, að 3. umr. í heild bíði þar til nú eftir páska, enda er komið í ljós, að slíkt hefði ekki þurft að tefja málið um einn einasta dag.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja umr. um þetta, en vegna þeirra ummæla, sem komu fram hjá hv. 9. þm. Reykv., get ég ekki látið hjá liða að segja örfá orð. Hann segir, að framleiðendum sé leyft að kasta lyfjum allt of fljótt til almennings. Í sambandi við þau ummæli hans vil ég benda á það, að lyfsölulögin miða einmitt að því að hafa eftirlit með lyfjum, framleiðslu þeirra og sölu, og meira að segja rannsóknum og tilraunum með lyf. Þetta ræddi ég einnig við 2. umr. Ég ætla ekki að endurtaka það, ég tel það óþarft, því að flestir hv. dm. munu hafa verið viðstaddir þá. En ég vil aðeins geta þess, að meiri hl. n. er andvígur þessum brtt. hv. þm. Við fengum á milli 2. og 3. umr. landlækni á fund n. og ræddum þessar brtt. við hann. Auk þess ræddi forstjóri lyfjaverzlunar ríkisins við mig um þessa brtt. Þeir eru báðir andvígir þessum brtt. hv. þm., telja þær ýmist óþarfar eða til skaða.

Forseti (SÓÓ): Ég vil í tilefni af ræðu hv. 9. þm. Reykv., þar sem hann telur meðferð þessa máls við 3. umr. óvenjulega og óvenjulegt atvik og lýsir óánægju sinni við mig sem forseta um meðferð málsins, gera nokkrar athugasemdir. Ég skal ekki segja mikið um þetta mál, um þessar ávítur hv. þm., en aðeins minna á gang þessa frv. hér í þessari hv. deild. Það er 14. marz, sem þetta frv. er hér til 1. umr., og því er þá vísað til heilbr.- og félmn., 14. marz. 4. apríl kemur út meirihlutaálít frá n. 5. apríl, eða daginn eftir, er málið tekið á dagskrá. 8. apríl kemur álít minni hl., þ. e. hv. 9. þm. Reykv., og 8. apríl, eða sama dag, er frv. hér til 2. umr. og er vísað til 3. umr. 3. apríl er málið á dagskrá fyrri fundar þann dag. Seinna um daginn, á öðrum fundi þann dag, er málið enn á dagskrá og þá er umr. lokið, þar sem enginn var á mælendaskrá, en atkvgr. frestað. Þetta sýnir það, að hv. n. hefur haft málið til meðferðar frá 14. marz til 4. apríl, þ.e.a.s. 20 daga, áður en nál. meiri hl. kemur út, og 4 dögum seinna kemur álít minni hl. Þetta sýnir það, að n. hefur haft rúman og sæmilegan tíma til þess að athuga þetta mál. Og ég segi það, að meðferð þessa máls hér í hv. d. og frá minni hendi getur að mínu álíti ekki talizt óvenjuleg, og lýsi ég því þessum ásökunum hv. 9. þm. Reykv. á hendur mér sem ekki venjulegum á hv. Alþingi.



Herra forseti. Frv. þetta, ef að lögum verður, heimilar síldarverksmiðjum ríkisins að leggja fram allt að 2 millj. kr. hlutafé í hlutafélag, sem stofnað yrði á Siglufirði og í samvinnu við Siglufjarðarkaupstað. Tilgangur þess er að eiga og reka útgerð vélbáta; sem gerðir yrðu út frá Siglufirði. Þessi hlutafjárupphæð, sem hér um ræðir, er ætlað að verði 55% af heildarupphæð hlutafjár félagsins. Eins og fram kemur í aths. við frv., er forsaga þessa máls sú, að fyrir allmörgum árum reistu síldarverksmiðjur ríkisins hraðfrystihús á Siglufirði. Tilgangur þeirrar framkvæmdar var tvíþættur. Myndaður var grundvöllur fyrir stöðugra atvinnulíf á Siglufirði vetrarmánuðina, auk þess sem verksmiðjurnar sköpuðu þannig verkefni fyrir vélstjóra fyrir verksmiðjurnar þann tíma, sem ekki var unnið að síldarbræðslu eða undirbúningi undir síldarvertíðina. Um skeið lögðu togararnir Hafliði og Elliði frystihúsinu til hráefni, en hvort tveggja er, að Elliði fórst og aflabrögð togara fóru hrakandi, svo að hráefnaöflun til frystihússins hefur ekki verið eins jöfn og æskilegt má teljast. Með því að síldarverksmiðjunum er hagkvæmt að reka frystihúsið og halda þannig starfsfólki, sem þær nauðsynlega þurfa á að halda sumarmánuðina, og sú ráðstöfun styrkir almennt atvinnuástand á Siglufirði, er eðlilegt, að verksmiðjurnar taki þátt í þeirri útgerð, sem nauðsynleg er, til þess að frystihúsið fái nægt hráefni til vinnslu. Það er álit n., að hér fari saman hagsmunir síldarverksmiðja ríkisins og þess bæjarfélags, sem í hlut á, og mælir því n. með, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Menntmn. hefur athugað þetta frv. í meðförum hv. Nd. Alþ. tók það nokkrum breyt. Menntmn. þessarar hv. d. leggur til, að frv. verði samþ., en einstakir nm. áskilja sér þó rétt að flytja við frv. brtt. eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma. En einn nm., hv. 5. þm. Reykn., var fjarverandi, þegar málið var afgr. úr n. Þegar frv. var hér til 1. umr., fylgdi hæstv. menntmrh. því úr hlaði með ræðu, og sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða að þessu sinni frekar um efni frv.



Herra forseti. Ég kem hér í ræðustól vegna fjarveru hv. 10. landsk. þm., en hann hafði tekið að sér að hafa framsögu fyrir meiri hl. landbn. í þessu máli. Frv. það, er hér liggur fyrir og flutt er af hv. framsóknarmönnum í þessari d., er um það að gerbreyta l. um stofnlánadeild landbúnaðarins, 1. frá 1962. Með þeim lögum var á raunhæfan hátt lagður grundvöllur að viðunandi lausn stofnlánaþarfar landbúnaðarins. Landbn. hefur haft þetta mál til meðferðar, en ekki orðið sammála um afgreiðslu þess. Leggur minni hl. til, að frv. verði samþ. óbreytt. Meiri hl. lítur aftur á móti svo á, að með samþykkt frv. væri afkomu stofnlánadeildarinnar stefnt í hættu, og er því lagt til, að frv. verði afgreitt með rökst. dagskrá, sem prentuð er með nál. meiri hl. á þskj. 626, en hin rökst. dagskrá hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Með lögum um stofnlánadeild landbúnaðarins frá 1962 er á raunhæfan hátt lagður grundvöllur að viðunandi lausn stofnlánaþarfar landbúnaðarins. Þar eð frv. teflir í hættu afkomu stofnlánadeildarinnar og í trausti þess, að ríkisstj. afli samkv. gildandi lántökuheimildum fjár til eflingar veðdeildar Búnaðarbankans, telur n. ekki rétt að samþykkja frv. og tekur fyrir næsta mál á dagskrá:



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls var frv. rætt allmikið og gerð grein fyrir þeim breytingum, sem það felur í sér frá gildandi lögum. Mál þetta hefur einnig borið á góma í sambandi við annað frv., sem nýlega hefur verið afgreitt, og er þar af leiðandi minni ástæða til en ella væri að fjölyrða mjög um þetta mál nú við þessa umr. Ég vil þó gera örstutta grein fyrir afstöðu okkar, sem skipum minni hl. landbn., og nál., sem prentað er á þskj. 510. Aðalefni þessa frv. er það, að afnuminn verði skattur sá, sem bændum er nú gert að greiða til stofnlánadeildar landbúnaðarins, og enn fremur gjald á söluvörum landbúnaðarins, en árlegt framlag ríkissjóðs til stofnlánadeildarinnar verði í þess stað hækkað í 30 millj. kr., að ríkissjóður taki á sig halla stofnlánasjóða landbúnaðarins vegna gengisfellinganna 1960 og 1961, enn fremur, að vextir af stofnlánum bænda verði lækkaðir og færðir í sama horf og var, áður en efnahagsmálalöggjöfin frá 1960 var sett. Þá leggjum við til, að fellt verði niður úr 1., að gengisákvæði skuli vera á vissum lánum til landbúnaðarins, og einnig berum við fram í þessu frv. till. um, að veðdeild Búnaðarbankans verði efld. Loks er ákvæði um það í frv., að lögbundið verði fast, árlegt framlag til rannsókna og leiðbeininga um gerð húsa, en til þeirrar starfsemi hefur ekki verið veitt nægilegt fé að undanförnu að okkar dómi. Hér er um mikið hagsmunamál bændastéttarinnar að ræða. Það er viðurkennt, að 1% gjald á landbúnaðarvörur, sem rennur til stofnlánadeildarinnar, er í reynd skerðing á tekjum bændanna sjálfra, þar sem ekki er heimilt samkv. gildandi lögum að færa það inn í verðlagið og taka það til greina sem sérstakan kostnað við búreksturinn, þegar verðlagið er ákveðið. Þetta gjald var lögleitt gegn mótmælum félagssamtaka bænda, og það mun vera álit a.m.k. mjög margra í bændastétt og að ég ætla alls þorna bænda, að það sé ekki réttmætt að krefjast þess, að bændur leggi fram þessa fjármuni til stofnlánadeildarinnar. Ríkisvaldið ákvað hinar miklu gengisfellingar, sem röskuðu fjárhagsgrundvelli stofnlánasjóða landbúnaðarins. Hvorki bændastéttin né stjórn Búnaðarbankans hafði neitt ákvörðunarvald í því efni. Er því réttmætt, að ríkissjóður standi straum af þeim útgjöldum stofnlánadeildar, sem af gengisfellingunum leiðir, enda þolir landbúnaðurinn illa, eins og hag hans er nú háttað, að taka á sig byrðar, sem af þessu leiðir, og hann þolir einnig illa að taka á sig gengishalla af lánum, þótt veitt séu til vélakaupa og vinnslustöðva. Um vextina af stofnlánum bænda hefur verið allmikið rætt að undanförnu og skýr grein gerð fyrir því, hvaða áhrif þeir hafa á þá byrði árlegra afgjalda, sem bændur verða að bera af lánum úr stofnlánadeildinni, og enn fremur hefur verið sýnt fram á það, hvaða áhrif vextirnir hafa á verðlag landbúnaðarafurða og að þeir hafa allrík áhrif í fjárhagskerfinu til dýrtíðaraukningar. Það er því fullkomlega réttmætt og ástæða til að samþykkja það ákvæði þessa frv. að lækka vexti af lánum bændanna í það horf, sem þeir voru, áður en viðreisnarlöggjöfin var sett. Þá er það kunnara en frá þurfi að segja, að veðdeild Búnaðarbankans hefur um alllangt skeið skort tilfinnanlega fjármagn til þess að sinna því mikilvæga hlutverki, sem henni er ætlað að gegna samkv. lögum. Þær till., sem hér eru bornar fram um veðdeild Búnaðarbankans, miða að því að bæta fjárhagsaðstöðu hennar verulega frá því, sem nú er. En á samþykkt frv. og þau rök, sem að því hníga, að það verði lögfest, hefur meiri hl. landbn. ekki fallizt. Hann leggur til, meiri hl., eins og frsm. gerði grein fyrir, að afgreiða nú þetta frv. með rökst. dagskrá. Og rök meiri hl. eru þau, að með gildandi lögum um stofnlánadeild landbúnaðarins hafi verið lagður grundvöllur að viðunandi lausn stofnlánaþarfar landbúnaðarins. Þegar l. voru sett um þetta efni á síðasta þingi, var um það talað af hálfu þeirra, sem beittu sér fyrir þeirri löggjöf, að með henni væri tryggð fjárhagsafkoma stofnlánadeildarinnar. En nú er talið, að þetta sé aðeins viðunandi lausn. Reisnin á þeirri löggjöf, sem hér er lagt til að gera breytingar á, er nú ekki orðin meiri en þetta að dómi stjórnarflokkanna, enda er það svo, að samkv. þeim upplýsingum, sem koma fram í hinni nýju þjóðhags- og framkvæmdaáætlun, sem ríkisstj. hefur lagt fyrir Alþingi, fer því fjarri, að séð sé fyrir fjárþörf stofnlánadeildarinmar á fullnægjandi hátt með 1., eins og þau voru úr garði gerð á síðasta þingi. Í þessari skýrslu er því lýst, hvernig hagur stofnlánadeildarinnar hafi verið á árinu 1962. Þar segir orðrétt, með leyfi hæstv. forseta: „Á árinu 1962 naut þeirra tekjustofna, sem í I. greinir, enn ekki við, þannig að útvega þurfti sjóðnum á því ári 49 millj. kr., til þess að hann gæti fullnægt lánsfjárþörfinni. Fyrir þessari fjáröflun var ekki hægt að sjá á árinu 1962, nema að því leyti, að 19 millj. kr. voru veittar til deildarinnar af PL-480 lánsfé ársins 1962. Þetta fé kom hins vegar ekki til útborgunar fyrr en eftir áramót, og veitti því Seðlabankinn stofnlánadeildinni jafnháa fjárhæð að láni til bráðabirgða, en það lán endurgreiðist af PL-480 láninu á árinu 1963. Þá veitti Seðlabankinn í viðbót við þetta 30 millj. kr. að iáni til bráðabirgða, og þarf að afla fjár á árinu 1963 til þess að endurgreiða þetta lán.“ Og um framtíðarhorfur stofnlánadeildarinnar segir enn fremur svo, með leyfi hæstv. forseta: „Á árunum 1963 og 1964 verður fjárþörf stofnlánadeildarinnar talsvert minni en á árinu 1962 vegna þeirra nýju tekjustofna, sem nú eru að koma til sögunnar. Eigi að síður þarf að afla um 30 millj. kr., til þess að hægt sé að fullnægja árlegri lánsfjárþörf bænda, og auk þess 30 millj. kr. á árinu 1963, til þess að hægt sé að endurgreiða Seðlabankanum bráðabirgðalánið frá 1962. Er þá ætlun ríkisstj., að 30 millj. kr. af PL-480 lánsfé gangi til að fullnægja lánsfjárþörfinni á árinu 1963, en 30 millj. kr. af því fé, sem aflað verður innanlands, gangi til endurgreiðslu á bráðabirgðaláni Seðlabankans. Mun þá sjóðurinn hafa 82 millj. kr. til útlána á árinu 1963: Ég hef gerzt svo fjölorður um þetta af því, að þetta eru nýjar upplýsingar, sem þm. hafa verið látnar í té um fjárhagsaðstöðu stofnlánadeildarinnar, og þær sýna svo ljóslega sem verða má, að sá grundvöllur, sem lagður var í fyrra, er engan veginn svo traustur sem þá var látið í veðri vaka af þeim, er beittu sér fyrir setningu löggjafarinnar, og að enn þá þarf, - og fyrirhugað er, að svo verði á næstunni, - að sjá borgið fjárþörf stofnlánadeildarinnar með lánum til stutts eða langs tíma. M.ö.o.: þrátt fyrir setningu löggjafarinnar í fyrra er enn miðað við að fara svipaða leið og gert hefur verið að undanförnu að allmiklu leyti um að afla fjár til stofnlánadeildarinnar til útlána, og er þá ekki ástæða til að finna till. okkar í þessu frv. það til foráttu, að við gerum ráð fyrir, að stofnlánadeildinni verði útvegað fé af því fjármagni, sem til ráðstöfunar er hverju sinni í þjóðarbúinu. Og það er á engan hátt hægt að fullyrða, að þær till., sem við berum fram og eru byggðar á því, að árlegt framlag ríkissjóðs til stofnlánadeildarinnar nemi 30 millj. kr., séu óraunhæfari en þær reglur, sem nú gilda um þessi efni. Hér segir, að þetta mál hafi verið leyst að dómi meiri hl. landbn. og væntanlega stjórnarflokkanna á viðunandi hátt. Þá mun vera átt við, að þetta sé leyst á viðunandi hátt, ef horft er á málið frá sjónarmiði bankans eða stofnlánadeildarinnar. En það er annar aðili, sem hér kemur einnig til greina, og það er bændastéttin sjálf, sem byrðarnar ber af 1% gjaldinu og einnig á að njóta fyrirgreiðslu af hálfu stofnlánadeildarinnar. Og eins og ég gat um áðan, er það svo, að mikill hluti bændastéttarinnar, svo að ekki sé meira sagt, telur ekki viðunandi þá lausn, sem gerð var á þessu á síðasta þingi. Eitt atriði við meðferð þessa máls er þess eðlis, að ég vil nú við þessa umr. vekja sérstaka athygli á því. Á þessu þingi hefur verið lögfest frv. um eflingu iðnlánasjóðs. Þar er lagt út á svipaða braut um fjáröflun og gert var með löggjöfinni í fyrra um fjáröflun til stofnlánadeildarinnar, þannig að iðnaðurinn á að bera 0.4% gjald, sem rennur til iðnlánasjóðs. En við meðferð þess máls var það afstaða Framsfl., að í stað þess að leggja þetta sérstaka gjald á iðnaðinn, yrði iðnlánasjóði greitt árlegt framlag úr ríkissjóði. Sú afstaða var ekki tekin til greina, því að meiri hl. ákvað að fylgja þeim ákvæðum, sem upphaflega voru sett í frv. En það er sérstaklega eftirtektarvert, að þegar það frv. var til umr. í þessari hv. d., gefur iðnmrh., þegar hann mælir fyrir frv., yfirlýsingu á þessa leið. „Sú nefnd, sem undirbjó frv., hafði um það samráð við samtök iðnaðarmanna, bæði Landssamband iðnaðarmanna og Félag íslenzkra iðnrekenda, um, að þetta gjald yrði á lagt, og eru þeir því eindregið fylgjandi.“ Og frsm. n., hv. 10. þm. Reykv. (EggÞ), komst svo að orði í sambandi við þennan skatt, sem lagður er á iðnaðinn, með leyfi hæstv. forseta: „Sú skattlagning, sem gert er ráð fyrir, nemur 0.4%. Um það varð samkomulag í þeirri mþn., sem undirbjó frv., að þýðingarlaust væri að setja þar aðra tölu en þá, sem aðilar samþykktu, þ.e.a.s. þeir aðilar, sem áttu að standa skil á þessari greiðslu til sjóðsins. Og svo er þessi tala sett með fullu samþykki þeirra og að þeirra eigin sameiginlegu till.“ Þannig er farið að, þegar iðnaðurinn á í hlut. En þegar skattleggja á bændastéttina, er farið allt öðruvísi að. Þá er ekki leitað til félagssamtaka bændanna fyrir fram, og þó að þau mótmæli eftir á, þegar frv. er komið fram, þá eru þau mótmæli að engu höfð. „Hátt skal það rísa og heitt skal það brenna,“ sagði Pétur Gautur. Það má segja, að það sé svipuð hugsun, sem hafi komið fram hjá meiri hl., þegar hann ákveður að leggja þennan skatt á bændastéttina gegn mótmælum félagssamtaka þeirra og án þess að leita eftir fylgi bændastéttarinnar fyrir fram við málið, eins og yfirlýst er að gert hefur verið, þegar iðnaðurinn á í hlut. Það er þó viðurkennt í hinni rökst. dagskrá meiri hl., að veðdeild Búnaðarbankans þurfi að efla. En þrátt fyrir það virðist meiri hl. ekki vilja fallast á þá till., sem við gerum í þessu frv. um fjáröflun til veðdeildarinnar. En það er vitnað til þess, að fyrir hendi séu lántökuheimildir og meiri hl. treysti ríkisstj. til þess að nota þær lántökuheimildir þannig, að um stuðning við veðdeild Búnaðarbankans verði að ræða. Ég veit, að í l. um stofnlánadeild landbúnaðarins, landnám, ræktun og byggingar í sveitum er heimild til þess, að fengnu samþykki ráðh. hverju sinni, að verja árlega allt að 10 millj. kr. af fé stofnlánadeildarinnar til að kaupa bankavaxtabréf veðdeildar Búnaðarbankans, enda sé það auðið án þess að skerða nauðsynleg útlán deildarinnar. Vitanlega er ekki haggað við þessari gr. í frv. okkar, þannig að þessi heimild er í fullu gildi, þótt frv. yrði lögfest. Mér er það enn fremur ljóst, að í l. um Búnaðarbankann frá 1941 hefur ríkisstj. heimild til samkv. 39. gr. l. að taka allt að 5 millj. kr. lán innanlands eða utan á ábyrgð ríkisins til kaupa á bankavaxtabréfum veðdeildarinnar og með þeim kjörum, að ríkissjóður verði að líkindum skaðlaus af. Ég vildi gjarnan, að það kæmi fram í þessum umr. til skýringar á málinu, hvort það eru þessar tvær lagaheimildir, sem hv. meiri hl. landbn. miðar við í hinni rökstuddu dagskrá, eða hvort fyrir hendi eru einhverjar aðrar heimildir, sem ég hef ekki að svo stöddu komið auga á, og þá væri fróðlegt að heyra, hvað heimilt er að taka háar fjárhæðir í þessu skyni samkv. þeim ákvæðum. Þá kemur einnig til greina í þessu sambandi, hvort búið er áður að nota lagaheimildina frá 1941 eða hvort hún er enn þá ónotuð. En væri svo, þá hef ég ekki komið auga á aðrar heimildir í þessu efni en eru nú í l. um stofnlánadeild og ég drap á, að er um 10 millj. kr. fjárhæð árlega. Ég vek athygli á þessu vegna þess, að það skýrir málið, að það komi greinilega fram í umr., hvaða lagaheimildir hér er átt við. Ég mun svo ekki, nema ástæða gefist til, fara fleiri orðum um þetta mál. Það er öllum hv. þdm. ljóst, að hvaða breytingu er stefnt með frv. okkar, og við, sem skipum minni hl. landbn., leggjum til, að það verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Ég á brtt. á þskj. 526. Ég hafði ekki tækifæri til að hlusta á umr. hér í gær, en geri ráð fyrir, að svipuð rök hafi þar komið fram og eru annars vegar í nál. minni hl. og meiri hl. og svo í grg. fyrir till., sem ég er í höfuðatriðum samþykkur. Það kannske má að vísu segja, að það sé þýðingarlítið að koma fram með brtt. við þetta mál. En ég hygg frá mínu sjónarmiði, að fáum málum hafi verið smeygt jafnlævíslega gegnum þingið eins og l. nr. 40 frá 1960, án þess að ég ætli áð fara að nota tækifærið, sem ég fæ hér til að tala, til þess að fara að vekja almennar umr. um það mál. Það er alveg dæmalaust í sjálfu sér nafnið um takmarkað leyfi til dragnótaveiða í fiskveiðilandhelgi Íslands undir vísindalegu eftirliti. Það vantar ekki skrautyrðin. En það sýnir sig, að þessu vísindalega eftirliti hefur verið erfitt að koma við, og því hefur ekki verið komið fram til þessa og litlar líkur til, að svo verði. Til þess að þessi veiði sé leyfileg, þarf samkv. l. frá 1960 Fiskifélag Íslands að samþykkja það, fiskideild atvinnudeildar háskólans á að leita álitsgerðar hjá sveitarstjórn, sjómönnum, útgerðarmönnum, verkamönnum, og ef einhverjir þeirra eru mótfallnir því, þá á að friða svæðin, sem er til athugunar hvort eigi að leyfa dragnótaveiðar á. Það sýnist þess vegna vera sæmilega um hnútana búið, og er ekki hægt að skilja lögin öðruvísi en svo, að ef sveitarstjórn, sjómenn og útgerðarmenn eða verkamenn á staðnum - ef einhver þeirra er á móti því að leyfa dragnótaveiðar á tilteknu svæði, sem er undir athugun, hvort leyft skuli, þá beri að neita um dragnótaveiðar á því svæði. En eftir að búið er að koma dragnótaveiðinni á á vissum svæðum, þá er eins og maður þekkir, - það er bara mannlegur breyskleiki, - að það er erfiðara að koma mótmælum við nema þá takmörkuðum. Menn vilja skiptast í hagsmunahópa um málin, og svo er á því svæði, sem ég óska eftir að verði friðað. Vitanlega eru dragnótabátarnir með því að fá að veiða á svæðinu, en smábátaeigendurnir, sem verða fyrir skakkaföllum af dragnótinni, eins og við þekkjum, eru undantekningarlítið eða undantekningarlaust á móti dragnótaveiðinni. Og ég hef þá afstöðu vegna friðunar á landhelginni yfirleitt, að ég var á móti þessum lögum, sem ég sá að var verið að smeygja inn á lævísan hátt og hafa verið að mínu áliti líka og verða, meðan þau eru í gildi, misnotuð. Það má vitanlega segja sem svo við mig, og mér er það fyllilega ljóst. Samkv. þessum rökum, sem þú færir hér fram fyrir þinni till., eða máli því, sem þú rekur hér í sambandi við þína till., er auðvelt, ef sveitarstjórn, sjómenn, útgerðarmenn eða verkamenn mótmæla, að fá banni komið í gegn. En það er, eins og ég sagði, auðveldara sagt en gert, og þess vegna mælist ég til þess, að þessi brtt. mín verði samþykkt. Það er að vísu ekki um eins dýrmætt svæði að ræða og Faxaflóa, sem ég tel sjálfsagt að friða, en vegna þess að svæðið er minna, þá gætir þess jafnframt meira, að þegar fiskað er með dragnót á þessu svæði, þá hverfur aflinn, og þeir, sem stunda veiðar á smábátunum, verða fyrir skakkaföllum, sem þeim gengur erfiðlega að þola. Þeir hafa margfært rök fyrir því, að þegar fiskur gengur á fjörðinn og eftir að dragnótin hefur verið þar um tíma, þá hverfur fiskurinn, enda er sú reynslan hvar sem er, þar sem dragnótin fer um. Ég vil þess vegna mælast til þess við hv. þd., að hún sjái sér fært að samþykkja þessa brtt.