Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forsætisráðherra (J. M.) Það er ekki þörf á langri framsögu um þetta mál. Það hlýtur að vera orðið háttv. deildarmönnum kunnugt, þar sem það hefir legið tvisvar fyrir þinginu áður. Skal vísað til hinna ítarlegu athugasemda við frv. 1919. Á frv. hafa verið gerðar allmiklar breytingar í háttv.Ed., en þó aðallega orðabreytingar. Jeg sje ekki ástæðu til að fara sjerstaklega út í hinar einstöku brtt., vil að eins nefna eina eða tvær. Um það, að hverju leyti ákvæði frv. eru aðallega frábrugðin núgildandi lögum um þetta efni, er best að vísa til greinargerðar þáverandi prófessors Lárusar H. Bjarnason, sem hann hefir samið um leið og hann samdi frv. Það er sjerstaklega eitt af hinum þremur sifjalagafrv., sem jeg hefði óskað, að yrði hraðað eins og unt er, sem sje frv. um afstöðu foreldra til óskilgetinna barna. Vona jeg, að það komi bráðlega úr háttv.Ed., og verði afgreitt sem lög frá þessu þingi. Jeg álít breytingu 20. gr. þessa frv. á 19. gr.stjfrv. ekki vera til bóta. 19. gr.stjfrv. er í samræmi við hjónabandslög Norðurlanda, þar sem talin eru upp skilyrðin, sem eiga að vera fyrir hendi, þá er lýsing á að fara fram. Það er ekki rjett, að þetta sje óþörf skriffinska, því að með þessu er betur trygt, að ekki sje brotið út af fyrirmælum laganna. Jeg vil biðja háttv. allsherjarnefnd hjer að athuga vel þetta atriði, því að ef háttv. allsherjarnefnd Ed. hefði gert það, efast jeg um, að hún hefði gert þessa umræddu breytingu. Að vísu gerir hún ráð fyrir leyfisbrjefum til hjúskaparlýsingar, en það breytir ekki miklu í þessu efni. Auk þess held jeg, að ef frv. verður samþ. óbreytt, eins og það er afgr. frá háttv.Ed., þá verði fólki, sem haldið er einhverjum sjúkdómum, gert erfiðara fyrir að ganga í hjónaband heldur en gert er nokkursstaðar annarsstaðar. Að öðru leyti hefi jeg ekkert að athuga við frv.

Frsm. (Magnús Pjetursson) Vinnubrögðum hjer á þingi er svo vísdómslega fyrir komið, að menn hafa ekki einu sinni tíma til að undirbúa framsöguræður. Þess vegna verð jeg að biðja háttv. deild að afsaka, þótt framsaga mín verði ekki eins góð og skyldi. Hv. þingdm. þykir ef til vill furðu sæta, að fjvn. kemur með fleiri brtt. við 3. umr. heldur en við 2. En þessu veldur, að sum erindin til nefndarinnar komu svo seint, að hún gat ekki fyrir aðra umr. verið búin að leita þeirra upplýsinga hjá stjórnarvöldum og öðrum, sem þurfa þóttu til þess, að hægt væri að taka þau til greina. Jeg býst við, að brtt.fjvn. á þskj. 273 þyki hafa talsverðan útgjaldaauka í för með sjer. Þær munu neina samanlagðar um 150 þús. kr. En þess ber að geta, að 2. brtt. um að leiða rafmagn frá orkustöðinni við Elliðaárnar til Vífilsstaða. og 7. brtt„ um að leggja slitlag á gólf á opinberum byggingum, eru ótilteknar fjárveitingar, svo það má gera ráð fyrir, að útgjaldaauki brtt. á þskj. 273 muni nema á þriðja hundrað þús. kr. Einnig vil jeg geta þess, út af því sem heyrst hefir, bæði utan þings og innan, að fjárlögin sjálf kæmu nú seint frá nefndinni, að svo er í rauninni ekki, og munu menn geta sjeð það nú, þegar fjáraukalögin eru komin.  (S. St.: Ónei)  . Allshn. er heldur ekki búin. En drátturinn á fjárlögunum stafar af því, að það hefir aldrei verið, svo jeg viti, að nefndin hafi haft tvenn fjárlög í einu. Skal jeg svo snúa mjer að einstökum brtt. og byrja á þskj. 273. 1. lið við 2. gr. En þar er farið fram á það að veita Guðm. Hannessyni á Siglufirði 2000 kr. launabætur fyrir 1920. Samkvæmt launalögunum frá 1919 er ekki gert ráð fyrir bæjarfógetaembætti á Siglufirði, og Guðm. Hannessyni því ætluð 2500 kr. byrjunarlaun. En þegar bæjarfógetaembættið var stofnað þar 1920, taldi stjórnin sig ekki hafa heimild til að borga meira en í lögunum stóð beinlínis. Hinsvegar finst nefndinni, að maðurinn eigi kröfu til launabóta, og stingur því upp á 2000 kr., þótt ekki sjeu það fullar bætur, og sumir nefndarmenn sjeu því óánægðir með það. Suma kann kannske að undra það, að hjer er aðeins talað um árið 1920, en svo stendur á því, að nefndin ætlar að bera fram brtt. við launalögin, þar sem þetta verði lagað, og á sama við um aðrar launabætur, sem jeg kem að síðar. Reyndar kom fram um þetta stjórnarfrv., en það kvað eiga að sofna í Ed., og var þó ekki um annað að ræða en sjálfsagða leiðrjettingu eða samræmingu á launalögunum. Þá kem jeg að 2. lið, um að heimila stjórninni að veita fje til þess að leiða rafmagn úr Elliðaárstöðinni til Vífilsstaða. Það mál er þannig vaxið, að rafmagnstækin á Vífilsstöðum eru nú mjög úr sjer gengin, en rafmagn frá Reykjavíkurstöðinni mundi hins vegar verða mun ódýrara en það, sem framleitt yrði heima, með öllum þeim kostnaði, sem fylgir sjerstakri vjel og vjelgæslu þar. Það er gert ráð fyrir því, að þetta kosti um 65 þús. kr., og er þá gert ráð fyrir dynamo til straumbreytingar, svo að hægt verði að nota á hælinu Finsens-lampa, en þeir þola ekki þá spennu, sem Elliðaárleiðslan hefir. Sömuleiðis er gert ráð fyrir því að hafa þráðinn svo gildan, að Hafnfirðingar geti á sínum tíma notað leiðsluna, ef þeir vilja, þótt ekki sje fullráðið um það ennþá. En ef svo yrði, mundi dragast þar frá kostnaðinum, og sömuleiðis mætti selja gömlu Vífilsstaðatækin fyrir svo sem 10–12 þús. kr. Annað mál, þessu skylt, er það, sem ræðir um í 2. lið b., sem sje um 18 þús. kr. handa Röntgenstofunni til rafmagnslampa og Finsens-lampa. Stofan hefir haft rafmagn úr stöð, sem aðeins hefir 110 volta spennu. Sú stöð verður nú lögð niður, og verður því annað tveggja að hætta við Röntgenstofuna eða styrkja hana til þess að fá þann útbúnað, að hún geti notað rafmagn frá Elliðaárstöðinni. En til þess þarf aðallega „Omformer“, sem Danir kalla. Auk þess er gert ráð fyrir því að koma þar um leið fyrir Finsens-lömpum, því að það þykir sparnaður að geta unnið að þessu öllu í einu, en þessir lampar eru nauðsynlegir þar, hvort eð er, svo margir sjúklingar með hörundsberkla sem nú þurfa að fara erlendis, af því að tæki vantar hjer. Næsti liðurinn er um styrk til Sigvalda Kaldalóns læknis, og er margt það sama um hann að segja og styrkinn til Ara Arnalds. Hann er veikur og þarf utan, og fer fram á það að fá að halda embættislaunum sínum og fá styrk til að launa mann í staðinn á meðan. Nefndin hefir þó valið mismunandi leiðir, og kemur það af mismunandi afstöðu mannanna, til ríkissjóðs, þannig, að annar hefir t. d. s enga peningaábyrgð fyrir ríkissjóð.; Nefndin segir einnig, að veita megi „alt að“ hinni tilteknu upphæð, því að hún' verður ekki fastákveðin fyr en vitað er, fyrir hvaða laun maður fæst, og borgar stjórnin auðvitað ekki meira út en seni því nemur, og getur til þess fengið t. d. afrit af samningunum. Svo kemur utanfararstyrkur til Gunnlaugs Claessens læknis, og stendur hann í sambandi við fyrri fjárveitinguna til Röntgenstofunnar. Ætlar hann að kynna sjer framfarir geislalækninganna og sækja sjerfræðingafundi, sem halda á í þeim efnum. Það gæti einnig orðið sparnaður á hinum liðnum, ef læknirinn færi sjálfur til áhaldakaupanna, eins og hann gæti gert um leið, því að þau fást oft ódýrari þannig heldur en eftir pöntun. Ef keyptir yrðu Finsens-lampar, kveðst læknirinn einnig þurfa að kynna sjer þær lækningar betur, til þess að geta tekið þær að sjer, enda er það vitanlegt yfirleitt, að engum eru eins nauðsynlegar tíðar utanfarir og einmitt læknum, einkum þeim, sem fást við vandasamar sjergreinir. Um Jón Kristjánsson er því líku máli að gegna. Hann hefir rekið hjer lækningastofu með ýmsum rafmagnsáhöldum. en þau verða ónotandi þegar ný spenna kemur í leiðslurnar. alveg eins og á Röntgenstofunni, og þarf því að endurnýja þau. Alþ. hefir áður viðurkent nauðsyn þessarar lækningastofu, með því að veita styrk til áhaldakaupanna, enda hefir fjöldi sjúklinga utan af landi sótt þangað. Næst er svo ofurlítil launabót til dyravarðanna Jóns Straumfjörð og Ól. Rósenkrans. Hvorugur þeirra er í launalögunum, eins og verðir Safnahússins og Mentaskólans, og virðast þó hliðstæðir, en hafa nú borið skarðan hlut frá borði, og er nú ætluð þessi uppbót fyrir 1920, en koma að öðru leyti inn í væntanlega brtt. nefndarinnar við launalögin. Næst er svo fjárveiting til byrjunar á undirbúningi Holtavegar í Rangárvallasýslu. Öllum ber saman um það, að vegurinn sje ófær, og hafði vegamálastjóri lagt til, að veittar yrðu 25 þús. kr. til hans, gegn þriðjungi frá sýslunni. Nú er þó ekki farið fram á meira í bili, en má búast við að það aukist síðar. Næsta brtt. fer fram á 20 þús. kr. til endurbóta á Arnarnesvita. Þetta er aðalvitinn við Hjúp, en er nú gamall og úr sjer genginn, bygður 1902, dýr í rekstri, húsið skemt og getur farið af þá og þegar. Vitamálastjóri hafði áður gert ráð fyrir því að bíða með þetta uns núverandi vitavörður legði niður starfið, en hann er nú að hætta. Vill vitamálastjóri því láta veita fje til þessa vita nú, einkum þar sem Austfjarðavitarnir verða ekki bygðir á næsta ári, þar sem sú fjárveiting er í fjárlögum fyrir 1922. Þeir eru þó tiltölulega nærri hvor öðrum, Gjögurviti við Húnaflóa og Arnarnesviti við Ísafjarðardjúp; og svo bætist við Elliðaeyjarvitinn á Breiðafirði. Það er gamall viti og ófullkominn, aðeins ljósviti, gefur ekki leiðarljósmerki nema í eina átt, vestur og út flóann. Nú hefir komið til tals að byggja vita í Höskuldsey, en vitamálastjóri telur eðlilegra að breyta heldur Elliðaeyjarvitanum í hornvita, sem sýni innsiglinguna milli skerja og eyja, og hverfa þar með frá Höskuldseyjarvitanum. Eins og jeg gat um áðan, þá er þessi viti í sambandi við hina vitana og nálægt þeim. Vitamálastjóri telur líka óhjákvæmilegt að byggja hann upp, og óheppilegt, að það dragist öllu lengur. Geta má og þess, að búast má við, að rekstrarkostnaður við þennan nýja vita verði minni heldur en við þann gamla. Jeg skal taka það fram þegar, að nefndin hefir ekki leitað álits hæstv. stjórnar um þennan vita, en aftur á móti hefir hún leitað þess um Arnarnesvitann. En þetta er af dálitlum misskilningi runnið. Vitamálastjóri kom á nefndarfund núna fyrir skömmu, og áleit nefndin, að hann myndi hafa borið sig saman við stjórnina viðvíkjandi endurbyggingu þessa vita, og ljet sjer nægja það. Síðan hefir hún þó komist að því, að svo muni ekki hafa verið. Því kemur þriðji vitinn, Sandgerðisvitinn. Það stendur nú svo á með þann vita, að hann er upphaflega reistur af útgerðarmönnum í Sandgerði, sem síðan hafa sjeð um rekstur hans og tekið gjald af bátum þeim, sem gerðir hafa verið út þar um slóðir. Umkvartanir hafa borist víða að um rekstur vitans, t. d. bæði frá stjórn Fiskifjelags Íslands og Samábyrgð útgerðarmanna, sem segir frá slysi, sem þar hafi komið fyrir og beinlínis kent um, að vitinn hafi verið í ólagi, en þetta slys kostaði fjelagið 25 þús. kr. Þetta hefir verið rætt við vitamálastjóra, og telur hann sjálfsagt, að ríkissjóður kosti endurbygginguna og taki algerlega að sjer rekstrarkostnaðinn, af því að reynslan hafi sýnt, að einstaklingar kunna ekki að sjá um vita eins og vera ber. Og jeg get bætt því við, að fjhn. og sjútvn. eru á sama máli um þetta atriði, enda tæplega að búast við, að útgerðarmenn, eins og sakir standa, leggi sjálfviljugir út í þennan kostnað, og báðar nefndirnar hafa litið svo á, að óviðkunnanlegt sje, að á svona stað sjeu það einstakir menn, sem reka vitann eftir sínum geðþótta og taki gjald af honum. einnig eftir sínum geðþótta. Til byggingar þessarar eru áætlaðar 10 þús. kr., en rekstrarkostnaður er ekki tekinn með. því að honum er ætlað að koma annarsstaðar. Næsta brtt. er lífeyrir til Gests Guðmundssonar. Nefndin hefir viljað mæla með því, að maður þessi fengi þennan styrk æfilangt, af því að rök eru færð fyrir því, að hann hefir slasast á meðan hann var að gegna starfi sínu í þjónustu ríkisins. En þó að nefndin leggi þetta til, vill hún ekki með því skapa það fordæmi, að vitaverðirnir verði settir á eftirlaun. En hjer stendur svo sjerstaklega á, að taka verður fult tillit til þess, eins og brjef vitamálastjóra ber með sjer. Næsti liður er uppbót til Ólafs Rósenkrans, og hefi jeg áður minst á hana. Þá koma dýrtíðarbætur til háskólaritara. Það hefir verið haft orð á því áður, að maður þessi hefði ekki rjettlátar tekjur, enda virðist eins og stjórnin hafi gengið inn á það, með því að leggja til, að honum verði veittar 800 kr. dýrtíðaruppbætur næsta ár. En nefndinni hefir ekki þótt ósanngjarnt að veita honum dýrtíðarbætur líka fyrir þetta ár, og miða þær við þá vísitölu, sem var í fyrra. Leggur hún því til, að uppbót sú nemi 600 kr., og því bætt við hann 300 kr. hvort ár, 1920–21. Þá kemur næsti liður, sem hljóðar um launabætur til kennaranna Sigurbjörns A. Gíslasonar og Guðmundar Kristjánssonar. Þetta er ekki neitt nýmæli fyrir þingið. Í fyrravetur lágu frammi á lestrarsal Alþingis umkvartanir frá þessum kennurum. og samþ.fjvn. þá, að laun þessara kennara yrðu sett í samræmi við laun annara fastra kennara við skóla ríkisins. En það, sem kennarar þessir kvarta um, er það, að þeir hafi 1000 kr. lægri byrjunarlaun heldur en föstu kennararnir við t. d. Kennaraskólann og Gagnfræðaskólann á Akureyri, en að skólastjórarnir njóti þó sömu launa. og það samkv. launalögunum, og skólastjórar nefndra skóla. Segjast þeir þó þurfa að kenna eins mikið og fastakennarar annara skóla. Þessu vill nefndin kippa í lag og láta kennara þessa njóta sömu launa og aðra, sem sambærilegir eru á þessu sviði. Nefndin lítur svo á, að þessir kennarar vinni eins mikið og þurfi eins langan tíma til undirbúnings þessa starfs eins og þeir kennarar, er þeir hafa borið sig saman við, og furðar á því, að þetta skyldi skjótast fram hjá þm. þeim, sem fjölluðu um launalögin 1919. Aftur á móti hefir nefndin leitt hjá sjer að ákveða nokkuð um þá tvo aukakennara, sem teknir vorn við þessa skóla í haust, með því að hún lítur svo á, að þar sje um samningsatriði að ræða milli þeirra og stjórnarinnar, að minsta kosti hvað þetta ár snertir. Þá er næsti liður í brtt. nefndarinnar. unglingaskólinn í Hjarðarholti. Þessi skóli hefir áður, eins og kunnugt er, notið styrks í fjárlögunum. en af því að búist var við, að hann mundi leggjast algerlega niður, var hann ekki tekinn upp í síðustu fjárlög. Þetta hefir nú breyst, skólinn er rekinn í vetur, og eftir því, sem menn best vita, af miklum dugnaði, svo nefndin hefir viljað sýna honum fullan sóma. Þessi nýi skólastjóri virðist duglegur og áhugasamur maður, svo búast má við, að skólinn nái sinni hylli aftur og verði engu síðri en hann áður var. Þá er það Hvítárbakkaskólinn. og má nú segja, að hjer sje gamall kunningi á ferðinni; þykir því rjett að rifja upp sögu hans hin síðari árin. Þegar Sigurður Þórólfsson ljet af skólastjórninni og helst var í ráði, að skólinn legðist algerlega niður. bundust nokkrir áhugasamir menn samtökum um það að mynda hlutafjelag, kaupa skólann og reka hann áfram. Hafa þeir kostað talsverðu fje til þess að bæta upp húsið, og talið sig bíða mikinn halla við þetta altsaman. Fara þeir því fram á 7500 kr. viðbótarstyrk. Enda þótt nefndin vilji fyllilega viðurkenna áhuga þessara manna og telji það víst, að skóli þessi geti mörgu góðu til leiðar komið, sjer hún sjer þó ekki fært að veita þessa upphæð. en vill þó gera nokkra úrlausn, og leggur því til, að skólanum verði veittar 3000 krónur. Þá rekur lestina í þessum skólastyrkveitingum Flensborgarskólinn. Hann hefir nú lengi verið á gjöf hjá ríkissjóði, því að landið hefir altaf orðið að hlaupa undir baggann og greiða hallann, sem orðið hefir á rekstri hans, enda fjárveitingin til hans allajafna mjög af skornum skamti, miðað við aðra skóla. og kennurum hans ver launað heldur en sambærilegum kennurum við aðra skóla ríkisins. Þetta er því undarlegra sem flestir þm. þekkja þó forstöðumanninn að öllu góðu, og síst sæmandi, að hann beri jafnskarðan hlut frá borði og raun hefir á orðið, eða sje langtum lakar launaður heldur en aðrir skólastjórar sambærilegir. Halli á rekstri skólans þetta ár er sú upphæð, sem tekin er hjer upp í brtt., og er það skuld við gjaldkera hans. Auk þess hefir skólinn orðið að grípa til sjóðs eins, er stofnuninni fylgir, en ætlaður þó til annars, og nemur sú upphæð 2700 kr. Sú skuld mun nú eiga að standa, þangað til eitthvað bætist í búi, en hitt fanst nefndinni óhjákvæmilegt að hlaupa undir baggann og greiða skuld þá, sem skólinn er í við gjaldkera sinn, og engin önnur leið þá fær, nema ef hafist væri handa og leitað til þjóðarinnar um almenn samskot, en það telur nefndin lítt sæmandi, hvorki gagnvart þessari stofnun nje skólastjóra hennar og öðrum kennurum. Þá er næst styrkur til blindrar stúlku. Um hann get jeg verið fáorður. Sá styrkur, sem ætlaður er í fjárlögunum til þess að kosta kenslu blindra barna. er þegar uppetinn. Leggur nefndin því eindregið til að veita þennan styrk, sem nefndur er, með því að hún lítur svo á, að þar sem slíka kenslu er ekki hægt að fá hjer innanlands og stúlka þessi þarfnast, en hverjum einstakling ofraun að standast þann kostnað á erlendum skólum. Þá verði ekki hjá því komist að ríkið láti eitthvað af mörkum rakna, gegn því þó, að sumt komi annarsstaðar frá. Þá kemur styrkur til alþýðubókasafns í Reykjavík. Bókasafn þetta hefir yfir talsverðu fje að ráða, eins og kunnugt er. Það fjekk 20 þús. kr. af fje því, sem fekkst fyrir trollara þá, sem seldir voru úr landi fyrir nokkrum árum, og bæjarsjóður hefir lagt því í ár 3 þús. kr. Að vísu hefir verið farið fram á hærri upphæð, en þó væntir stjórn bókasafnsins, að þessar 2 þús. kr., sem nefndin leggur til að veittar sjeu. komi að nokkru haldi. Slík styrkbeiðni sem þessi er ekkert nýmæli, því að í fjárlögunum stendur árlega styrkur til sýslubókasafna, gegn hálfu framlagi af viðkomandi sýslusjóðum. Rekstrarkostnaður þessa bókasafns er áætlaður alt að 20 þús. kr. þetta ár, svo þessi styrkur getur ekki talist ýkjahár. Þá er næsti liður dýrtíðaruppbót til Einars Jónssonar listamanns. Þessi maður hefir í fjárlögunum kliptar og skornar 1500 kr. á ári, og segir það sig sjálft, að af slíkri upphæð getur hann ekki lifað, og hlýtur að eiga mjög andstætt, eins og aðrir listamenn nú á tímum, því að verk sín geta þeir ekki selt, og geta því ekki lifað af þeim. Nefndin lítur svo á, að úr því að Alþingi hefir nú kostað heimflutning listaverka þessa manns og bygt hús yfir þau. þá verði Alþingi að láta sjer farast sómasamlega við þennan listamann. svo að honum geti liðið þolanlega. Þá hefir nefndin orðið við tilmælum nefndar þeirrar, sem úthlutar listamannastyrknum, og tekið tvo menn upp í fjáraukalögin, og er það þessi Rómastyrkur, sem þar er nefndur. Hvorugur þessi maður er hjer á landi, en þeir hafa borið sig upp við nefndina og æskt viðbótarstyrks. en 15 þús. kr. listamannastyrkurinn er þegar uppetinn, og höfum við þá litið svo á, að úr því að gengið var inn á að veita þennan styrk til suðurfarar, þá væri ekki til neins að skera hann svo við neglur sjer, að hann komi að litlu eða engu haldi. Prestafjelagsritið vill nefndin styrkja á sama hátt og önnur sjerfræðirit. Öll bókaútgáfa er svo dýr nú á dögum, að tæplega er í það ráðandist án styrks, eða ritin verða svo dýr, að einstaklingar kaupa þau ekki, og koma þau þá ekki að tilætluðum notum. Annars þykist jeg ekki þurfa að tefja lengur við nauðsyn þessa máls: það á svo góða málsvara hjer í deildinni, þar sem guðfræðingarnir eru, og munu þeir leggja því liðsyrði, ef þörf gerist. Þá er komið að stórum útgjaldalið, sem nefndin hefir verið að reyna að spyrna á móti. Nefndin hefir grenslast eftir því, hvort óhjákvæmilegt væri að halda verkfærasýningu í vor, og hún hefir átt tal um það við stjórn Búnaðarfjelags Íslands, einkum þó forseta þess, og eftir þeim upplýsingum, sem hún hefir fengið, þykist hún sjá, að svo langt sje komið undirbúningi þessa máls, að ekki verði snúið til baka. Það virðist þegar vera vaknaður mikill áhugi víðsvegar um land alt að sækja á sýningu þessa, og ráðstafanir gerðar um verkfærasendingar til hennar, bæði utan lands og innan. Það var farið fram á 30 þús. kr. styrk, og þess getið, að kostnaður við sýninguna mundi ekki verða undir 50 þús. kr. En annars mun hæstv. atvrh. (P. J.) skýra nánar frá máli þessu, svo jeg get látið hjer staðar numið. En nefndin hefir að lokum gengið inn á að veita til þessarar sýningar 20 þús. kr. Þá koma launauppbætur til Einars E. Sæmundssonar skógarvarðar. Starfsmaður þessi hefir, þótt undarlegt sje, skotist undan launalögunum 1919, þegar hækkað var við hina skógarverðina. Það virðist öll sanngirni mæla með því, að hann hafi ekki lægri laun en þeir, enda er komið fram hjer í deildinni frv. til þess að leiðrjetta þetta. Eru því uppbætur þessar taldar honum fyrir 1920, en ætlast til, að á þessu ári komist hann undir launalögin. Uppbót þessi er 200 kr. og dýrtíðaruppbót af því, sem verður til samans 440 kr. Heimilisiðnaðarfjelag Íslands hefir sótt um styrk til þess að halda sýningu í sambandi við Búnaðarfjelagssýninguna í vor. Lítur nefndin svo á, að með því að sýningar þessar sjeu samtímis, megi gera ráð fyrir því, að þær verði fjölsóttari, og þá gagn þeirra meira. Þess vegna leggur hún til, að Heimilisiðnaðarfjelaginu sje veittur 2 þús. kr. styrkur. Þá kemur styrkur til aðstoðarmanns húsagerðarmeistara. Nefndinni gleymdist að taka þennan styrk upp í fjáraukalögin við 2. umr.. og hafði hæstv. stjórn þó óskað þess. Starf húsagerðarmeistara er orðið svo mikið, að óhjákvæmilegt er að taka aðstoðarmann. Vitanlega hefir slíkur maður verið tekinn áður, þegar svo stóð á, en kostnaðurinn lagður að einhverju leyti á bvgginguna, og hefir það stundum orðið dýrara heldur en ef maðurinn væri á föstum launum. Manni þeim, sem hjer á hlut að máli, bauðst í vetur alllífvænleg staða, svo stjórnin, í staðinn fyrir að sleppa honum, rjeði hann í þjónustu ríkisins, upp á væntanlegt samþykki Alþingis. Nefndin hefir rannsakað þetta mál og komist að raun um, að það muni margborga sig fyrir ríkissjóð að hafa slíkan mann á föstum launum. Þá kem jeg nú að síðustu brtt. á þskj. nefndarinnar. Nefndin leit nú svo á, að heimild þessi þyrfti ekki að fylgja fjárlögunum. Stjórnin hlýtur að mega láta bæta stiga og gólf í opinberum byggingum, án þess að spyrja þingið um leyfi til þess. Nú er það vitanlegt, að stigarnir í safnahúsinu eru til lítils sóma ríkissjóði, og svo er um fleira, er viðkemur byggingum okkar. í sumar er í ráði að Eimskipafjelag Ísalands fái mann og efni til þess að láta gera þetta, og ætti það að verða ódýrara fyrir ríkissjóð að komast í slíkt samband. Nefndinni fanst rjett að hafa heimild þessa svo víðtæka, að hún næði til fleiri bygginga, t. d. fanst henni ekki ósæmilegt, þó sett yrði slitgólf í forstofu Alþingis. Þá kem jeg að brtt. nefndarinnar á þskj. 301. um 25 þús. kr. styrk til björgunarskipsins „Þórs“ í Vestmannaeyjum. Vestmannaeyingar fóru að vísu fram á að fá greiddan allan halla á rekstri skipsins á árinu, og var það mikið fje. Fjárveitinganefnd vísaði svo þessu til sjávarútvegsnefndar, og lagði hún til, að Vestmannaeyingum yrði gerð slík úrlausn sem brtt. fer fram á. Fjvn. hallaðist einnig að þessu. og þá einkum með það fyrir augum, að fjelagið hefir nú tekist á hendur að hafa lækni um borð, til þess að geta veitt veikum sjómönnum læknishjálp. Og hefir slíkt ærinn kostnað í för með sjer. Jeg býst nú raunar við því, að Vestmannaeyingum þyki þetta lítið, en úr því að sjútvn. sá sjer ekki fært að ganga lengra, þá var ekki von, að fjvn. gerði það. Þá vil jeg geta þess, út af fyrirspurn frá hæstv. stjórn til nefndarinnar um styrkveitingu til Guðmundar Olafssonar kennara, er veittur var utanfararstyrkur 1920, en gat þá eigi notið hans, að nefndin sjer ekki neitt á móti því að verða við þeirri ósk stjórnarinnar, að þessi maður fái að halda styrknum, þótt tíminn sje útrunninn. Og telur nefndin, að ekki þurfi endurveitingu. Þessi fyrirspurn var frá hæstv. atvrh. (P. J.), og er leitt, að hann er ekki hjer viðstaddur, en jeg vil þá biðja hæstv. fjrh. (M. G.) að bera honum þessi orð nefndarinnar. Mig langar til að skjóta þeirri fyrirspurn til hæstv. stjórnar, hvort hún geti ekki skýrt frá því nú, hvað hún hafi í hyggju um símalagningar og aðra svipaða útgjaldaliði í fjárlögunum. Og enn fremur, ef hún ætlar að fresta þeim framkvæmdum, hvort hún telji sig þá ekki þurfa heimild frá þinginu til þeirrar frestunar. Þetta þætti fjvn. mjög gott að vita, áður en hún afgreiðir 13. gr. fjárlaganna frá sjer. Þá er líklega best að fara dálítið út í brtt. einstakra þingmanna, til þess að þeir gangi ekki að því gruflandi, hvaða hug nefndin ber til þeirra, hverrar um sig. Verður þá fyrst fyrir mjer brtt.háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) á þskj. 244. Um fyrri till. hefir nefndin óbundin atkvæði og lætur samgmn. um hana. En um síðari brtt., lækkun á styrk til ekkju Matth. Jochumssonar. er það að segja, að nefndin getur ekki á hana fallist, og fellur alls ekki frá því, að minsta kosti verði styrkurinn þetta ár svo hár, sem nefndin stakk upp á við 2. umr., og sem þá var samþ. Hins vegar getur vel til mála komið, að þessi styrkur verði ekki jafnhár framvegis. Þá kemur brtt. á þskj. 260, frá hæstv. atvrh. (P. Jj, sem nefndin mun fallast á. Um brtt. á þskj. 264 vill nefndin ekki gefa neina ákveðna yfirlýsingu. Um það hefir ekki náðst fult samkomulag í nefndinni, og hefir hún þar því óbundnar hendur um atkvæðagreiðslu. Um brtt. á þskj. 281 getur nefndin ekki gefið neitt úrslitaálit. Hún hefir engar till. fengið um það mál frá samgmn. Býst við, að háttv. flutningsmenn muni skýra þá till. fyrir hv.þdm. Þá kom brtt. frá hæstv. fjrh. á þskj. 283. Tek jeg fyrst tvær síðari brtt., og hefir nefndin ekki mikið við þær að athuga. Munu sumir nefndarmenn sennilega greiða atkvæði með þeim, en aðrir á móti. En um 1. brtt., um að 14. liður 6. gr. falli niður, er það að segja, að í samræmi við það, sem nefndin hefir áður samþykt, þá getur hún ekki fallist á, að dýrtíðaruppbótin til Jóhannesar L. L. Jóhannssonar falli niður. Hæstv. fjrh. (M. G.) færði þau rök til þessa við 2. umr., að orðabókarstyrkur sá, sem Jakob J. Smári hefir, gæti tekist af honum, þar sem hann síðar hefir fengið kennarastöðu við Mentaskólann, og að þá upphæð mætti síðan greiða Jóhannesi föður hans. Hæstv. fjrh. (M. G.) spurði þá fjvn. um álit hennar. Hún lítur svo á, að stjórnin megi til að greiða Jakobi nafnbundinn fjárlagastyrk, nema samkomulag fáist við þennan mann um eftirgjöf. Vil jeg og geta þess, að fjvn. þykir leitt, að stjórnin skyldi ekki ganga hreinlega frá málinu áður en maðurinn var settur inn í þetta nýja embætti. Þá koma þrjár brtt. á þskj. 236, 242 og 255, og allar um einn mann. Lítur svo út, að mikils hafi hjer þótt við þurfa. Annars veit jeg ekki, hvað háttv.flm. meina með því að koma fram með þetta nú. Það er þegar búið að borga manninum meiri hlutann af þessu fje. Ætlast þeir þá til, að þessi maður endurgreiði upphæðina eða að stjórnin greiði hana úr eigin vasa? Það er hægt að breyta fyrirkomulaginu á þessum styrk í framtíðinni, en jeg sje ekki, að hægt sje að gera það nú. Háttv. flm. ættu því að taka þessar brtt. aftur nú, en reyna síðan að komast að samkomulagi við fjvn. um laun hans framvegis. Um brtt. á þskj. 293 vil jeg geta þess, að nefndin er á móti aðaltill., en mun styðja varatill. Um brtt. á þskj. 289 hefir ekki náðst samkomulag í nefndinni, og hefir hún þar því óbundin atkvæði. Þá ætla jeg að láta hjer staðar numið að sinni. Hefi verið alllangorður, en hjá því varð ekki komist, einkum þar sem ekkert skrifað álit fjvn. er til.

Frsm. samgmn. (Þorsteinn Jónsson) Hjer liggur að eins fyrir ein brtt. frá samgmn. Stefna hennar brýtur mjög í bága við stefnu fjvn. Hún ber fram margar till. um auknar fjárveitingar, en þessi eina brtt. frá samgmn. fer í gagnstæða átt. Hún er um það að lækka styrkinn til mótorbátsferða frá Hornafirði. Nefndin sá sjer alls ekki fært að mæla með meiri styrk til flóabáta heldur en samþykt var hjer við 2. umr. Hún hefir síðan tekið til athugunar till. þá, sem samþ. var hjer við 2. umr. um 15 þús. kr. styrk til bátaferða milli Hornafjarðar og Seyðisfjarðar. Og hún lítur svo á, að þessi styrkur sje eingöngu veittur vegna Hornafjarðar, því samgöngur í Suður-Múlasýslu mega teljast sæmilegar. í samanburði við aðra landshluta. Samgmn. leit því svo á, að það væri ekki rjett, að Hornfirðingar einir fengju svo háan styrk. Hins vegar taldi nefndin rjett, að Hornfirðingar fengju einhvern styrk, og að slíkar bátsferðir yrðu þá settar í samband við ferðir Goðafoss og Sterlings, og mætti hann þá koma á færri hafnir. Ætti þá báturinn einkum að vera til þess að taka vörur, sem þessi skip settu upp á hafnir í S.-Múlasýslu, en sem ættu að fara til Hornafjarðar. En slíkum vörum ætti aldrei að þurfa að skipa í land á Seyðisfirði, heldur á höfnunum sunnar, og því taldi nefndin nægilegt, að báturinn gengi að eins til Fáskrúðsfjarðar eða Eskifjarðar, eða jafnvel aðeins til Djúpavogs, alt eftir því, hvar best hentaði að skipa þessum vörum í land í það og það skifti. Þótt samgmn. líti svo á, að samgöngurnar sjeu langt frá því að vera fullnægjandi, þá gat hún þó ekki gengið lengra í till. sínum, af sparnaðarástæðum. Hún sá, að ef hún ætti að leggja til, að þessi Hornafjarðarbátur yrði styrktur svona mikið, þá yrði einnig að styrkja bát frá Seyðisfirði til Langaness, flóabát fyrir Norðurlandi o. fl. En nefndin sá sjer alls ekki fært að leggja slíkt til. Viðvíkjandi brtt. frá einstökum þingmönnum um styrk til strandferða. þá hefir nefndin aðeins getað rætt brtt. á þskj. 281, inn mótorbátsferðir milli Reykjavíkur og kauptúnanna í Árnessýslu. Fyrir 2. umr. tók nefndin þá till. til athugunar, en gat þá ekki mælt með henni, og ekki frekar nú. Því ef hún mælir fram með þessari brtt., koma aðrar fleiri, er hún þá þarf að taka til greina. Um brtt. á þskj. 244 hefir nefndin ekki tekið neina ákvörðun, en jeg sje ekki, að athugasemd tillögumanns við styrkveitinguna sje þess eðlis, að hún varði miklu. Þá kemur brtt. á þskj. 293, þar sem tillögumenn vilja fá 10 þús. kr. styrk til ferða milli Reykjavíkur annars vegar og Borgarness og Hvalfjarðar hins vegar. Það mun vera meining þeirra, að þetta fje verði veitt til aukaferða „Skjaldar“ og „Suðurlands“. Samgöngumálanefnd lítur nú svo á, að styrkurinn til Suðurlands sje þegar orðinn svo hár, að ekki megi hækka hann, hefir hún reiknað út, að þótt Suðurland sigldi ávalt með fullfermi allar áætlunarferðirnar, þá mundi styrkurinn þó nema 100 kr. á hverja smálest. Og er það hærri styrkur en venja er að veita úr ríkissjóði til flutninga. Ef Vestfirðingum hefði verið veittur þessi styrkur og þeir hefðu mátt sjálfir ráða yfir honum, þá mundu þeir hafa getað flutt til sín vörur án þess að gjalda einu sinni 100 kr. fyrir smálestina. Þeir hefðu líklega getað fengið smálestina flutta frá Reykjavík fyrir 40 kr., og hefðu þá getað lagt hjá sjer 60 kr. fyrir hverja smálest, eða samtals 75 þús. kr. Jeg vona, að hv. deild sjái með þessu, hvað þessar ferðir Suðurlands eru dýru verði keyptar, þótt stjórnin, því miður, sje búin að búa svo um hnútana, að engu verði um þokað. Samningar hafa ekki fengist við fjelagið um það að fækka Vestfjarðaferðunum, en sigla til Borgarness. En jeg vildi gjarna, að hv.flm.brtt. reyndu að komast að samningum við fjelagið um að fá Suðurland til að koma við í Borgarnesi. Og mun samgöngumálanefnd þá vera fús til að gefa eftir eina ferð skipsins til Vestfjarða. En þessari till. um 10 þús. krónur held jeg, að enginn nefndarmanna geti fylgt. En varatill. býst jeg við að sumir nefndarmenn verði fylgjandi. Jeg held það sje svo ekki fleira, seni jeg þarf að taka fram fyrir hönd samgmn. að sinni.

Hákon Kristófersson Jeg hefi leyft mjer að koma hjer fram með brtt. á þskj. 242. Að vísu skildist mjer á hv.frsm.fjvn. (M. P.), að það væri ósvinna að koma fram með slíka till. En jeg lít öðrum augum á það mál, og ber engan kinnroða fyrir að hafa borið till. hjer fram. Fyrir nokkrum árum var allmikill áhugi fyrir því í þinginu að afnema ráðherraeftirlaun. Og var svo gert. Síðan mun það alment vera álitið, að þó ráðherraskifti verði í landinu, þá eigi þeir, sem frá fara, ekki eftirlaun að fá. En þetta er nokkuð öðruvísi í raun og veru. Stjórnin hefir nú tekið upp í fjáraukalögin eftirlaun til Sigurðar Jónssonar fyrverandi ráðherra. Mun hún hafa haft til þess samþykki fjvn. þingsins. En þó er grunur minn, að ekki hafi öll fjvn. verið þar á einu máli. Og styðst jeg þar við orð eins manns þaðan. Jeg skal strax taka það fram, að með tilliti til þessa sæmdarmanns, þá þykir mjer leitt að þurfa að koma fram með þessa till. En jeg finn mig knúðan til að gera þetta vegna fordæmisins. Þetta má ekki verða regla. Ef þessi eftirlaun verða samþ. nú, þá býst jeg við því, að þegar hæstv. atvrh., sem nú situr, fer frá, þá fái hann líka eftirlaun. Enda væri annað tæplega rjett, ef háttv. Alþingi fer nú inn á þessa braut. Háttv. frsm.fjvn. (M. P.) sagði, að mikils hefði þótt við þurfa, að koma með þrjár till. um þetta. Jeg get nú ekki tekið þessi orð hans til mín. Jeg ber ekki ábyrgð nema á minni till. að eins, hinar till. koma mjer ekkert við. Mín till. er algerlega sjálfstæð, og það er alls ekki rjett að blanda henni saman við hinar till. Hvað sem hv.frsm. (M. P.) segir um þetta. þá vona jeg, að ef mín tillaga verður samþykt, þá sje ekki hægt annað að segja en manni þessum sje sýnd fullkomin sanngirni, með því að veita honum í eitt skifti fyrir öll 10 þús. kr. Tillöguna hefi jeg borið fram af því, að mjer fanst það ekki geta komið til mála að taka mann þennan á árleg eftirlaun. Aftur á móti lít jeg svo á, að með till. sje honum bættur upp sá halli, er hann kann að hafa haft af því að verða að hverfa frá búi sínu og setjast hjer að. Og jafnframt álít jeg mig hafa tekið tillit til þess, að hann gegndi um skeið trúverðugri stöðu, og þess vegna bæri að sýna honum einhverja viðurkenningu í eitt skifti fyrir öll, en alls ekki að taka hann á árleg eftirlaun. Því tel jeg hann alls ekki hafa unnið fyrir, frekar en svo margir aðrir, er engin eftirlaun fá. Háttv. frsm. (M. P.) benti á það, að búið væri að borga upphæðina. En hvernig ætlast hann þá til, að stjórnin greiði hana; jeg býst ekki við, að búið sje að borga meira en 10 þús. kr.; en ef stjórnin hefir gert það, verður hún að sjá um það. En jeg hygg, að það sje undir 10 þús. kr., er honum er þegar greitt. Háttv. frsm. (M. P.) spurði, hvort tillögumaður vildi ekki taka tillöguna aftur til samkomulags, en jeg held fast fram minni tillögu og æski nafnakalls um hana, því að jeg vildi vita, hverjir hv. deildarmenn vilja ganga á svig við gildandi lög. Sje jeg svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um tillöguna að sinni, enda þarf hún ekki frekari skýringar við, en legg það á vald hv. deildar, hvort hún nær samþykki. En eins og jeg hefi þegar tekið fram, þá vil jeg, að það komi skýrt fram, hverjir það eru, sem álíta sig hafa heimild til að fara svo með fje landsins, að kasta því í eftirlaun, og það til manna, er með lögum er ákveðið, að ekki skuli fá þau.

Þorleifur Guðmundsson Af því að jeg stend upp, get jeg ekki látið hjá líða að minnast nokkuð á brtt.hv. samþingismanns míns (E. E.) og hv. 1. þm. Hang. (Gunn. S.), sem fer fram á að veita styrk til bátsferða til Stokkseyrar og Eyrarbakka. og vona jeg, að hv. deild sjái sjer það fært að verða við þessu. Þetta er heldur ekki mikil upphæð, samanborið við aðrar, sem veittar eru í sama skyni. Háttv. frsm.fjvn. (M. P.) og háttv.frsm. samgmn. (Þorst. J.) sáu sjer ekki fært að mæla með tillögunni, og skil jeg ekki sjerstaklega hv. 1. þm.N.-M. (Þorst. J.), þar sem samgmn. hefir mælt með samskonar fjárveitingu til annara líkra ferða. Jeg þarf ekki að lýsa því, hvernig ástatt er í þessum sjávarþorpum, þar sem reynslan hefir sýnt, að þeim eru oftar öll sund lokuð með aðflutninga á sjó. því að það er ekki nema einstaka sinnum hægt að komast þar út og inn, og reglubundnar skipaferðir geta því alls ekki komið að neinum verulegum notum, og því óhugsandi, að þau skip, er styrks njóta til strandferða, komi þar að nokkrum notum. Jeg mintist á það í fyrra, þegar samskonar fjárveiting var til umræðu, - og vona jeg að hv.þm. muni það, - að ef þingið sæi sjer á annað borð fært að veita fje, þá bæri því að greiða fyrir þessu, jafnvel frekar en nokkrum öðrum fjárveitingum. Jeg veit, að ríkissjóður er ekki fær um að greiða alt, sem farið er fram á, en aftur á móti finst mjer engin sanngirni í að mæla móti þessari styrkveitingu eða láta hana sitja á hakanum fyrir öðrum óþarfari. Jeg ætla svo að gera dálitla gr. fyrir brtt. á þskj. 236 og 255. Brtt. á þskj. 236 er við 1. lið 8. gr. fjáraukalaganna eins og þau urðu eftir aðra umr. Hún fer fram á að fella algerlega úr gildi liðinn um eftirlaun Sigurðar Jónssonar fyrv. atvinnumálaráð herra, að upphæð 12619,90 kr. Jeg býst við, að mönnum muni finnast það nokkuð hart að ráðast á gamlan heiðursmann á þennan hátt. En jeg get ekki látið það á mig fá, þó hann sje gamall og góður, því að jeg er hjer til að gæta hags þjóðarinnar, og til þess hefi jeg verið kosinn á þing. Háttv frsm.fjvn. (M. P.) sagði í ræðu sinni, að hann skildi ekki, hvers vegna þessi tillaga væri komin fram, og að hann gæti ekki ímyndað sjer, að hún næði fram að ganga. Jeg álít, að það sje hvorki rjett nje leyfilegt, að stjórnin taki sjer það vald í hönd að borga út fje án þess að hafa til þess samþykki þingsins.  (M. P.: Þingið getur þá felt það)  . Það er rjett sagt hjá háttv.frsm. (M. P.), að þá er hægt fyrir þingið að fella það, og það álít jeg, að þingið eigi að gera. Og þess vegna hefi jeg komið fram með þessa brtt., og vil jeg, að deildin neiti svona aðferð með því að fella niður þennan styrk eða eftirlaun. Og það er meira en fella niður þessar 12 þús. kr., því að með því mundi þjóðin verða losuð við slíkar fjárveitingar í framtíðinni. Með lögum 1915 voru afnumin eftirlaun ráðherranna. Menn sáu þá, að þessi ráðherraeftirlaun mundu verða þungur baggi á þjóðinni, ef ráðherraskifti yrðu tíð, og það mátti búast við því, þar sem sjálfsagt var, að ráðherrann færi frá, ef meiri hluti þingsins gæti ekki komið sjer saman um að fylgja honum, og nú þegar ráðherrarnir eru orðnir 3, þá gæti þetta með tímanum orðið nær óbærilegt ríkissjóði. Þjóðin ætlast ekki til, að hið háa Alþingi gangi út á þá braut að halda þessu við líði, enda hefir þingið 1919 horfið algerlega frá þeirri stefnu. Þar sem úr gildi voru feld eftirlaun embættismanna, sem voru í embættum, nema þeirra, sem áttu þau eftir gömlu launalögunum. Ef deildin sjer sjer ekki fært að samþ. aðaltill. mína. þá hefi jeg borið hjer fram varatill., á þá leið, að 6000 kr. komi í stað 12619,90, og að það skoðist ekki sem eftirlaun. heldur sem heiðurslaun. Jeg játa það, að þessi maður á skilið heiðurslaun fyrir að hafa verið nýtur og góður maður í þjóðfjelaginu, en fyrir það, að tilviljun ein varð þess valdandi, að hann varð ráðherra, á hann ekki skilið að fá eftirlaun. Það eru margir aðrir í þjóðfjelaginu, sem ættu skilið heiðurslaun, og ætti ekki frekar að vera ástæða til að launa honum fremur en þeim, þótt hann hafi orðið ráðherra, því það er til þess að verjast öðru verra, að jeg ber varatill. fram. Jeg get ekki gengið inn á það, að þeir, sem frekar hafa notið þæginda lífsins, þurfi endilega að njóta meiri þæginda en þeir, sem þeirra hafa farið á mis vegna lífskjara sinna. Það eru æðimargir bændur, sem vinna góð verk, koma upp efnilegum og góðum börnum, er seinna verða nýtir menn í þjóðfjel. á einn eður annan hátt. Þeir mega standa úti í byljunum vaða snjóinn í frosti og þola svita og kulda. Einu þægindin þeirra, þá er þeir koma inn í kaldan kofann, er vonin um sólina og hlýjuna þegar vorar, sem stundum vill dragast fulllengi hjer á voru landi. Þessir mætu menn mundu verða ánægðir, ef hið háa Alþ. veitti þeim ekki 3000 kr. heldur 300 kr. En það er ekki sjeð, hvernig tekið yrði í slíkar fjárbaðanir hjer í þinginu, frá mönnum í þessari stöðu; þeim mundi sennilega vera vísað heim í hjerað, enda er og þingið engin fátækrastofnun. Einnig má gæta þess, að hæstv. fyrv. atvinnumálaráðherra (S. J.) fær laun sem alþingismaður og fyrir starf sitt í fasteignanefndinni, og er það sannarlega allrífleg upphæð. Jeg get ekki sjeð, að till.hv.þm. Barð. (H. K.) fari í rjetta átt, þó að hún lækki upphæðina lítið eitt, úr 12619,90 niður í 10000 kr.; þó það sje að vísu sanni nær, er það þó engin sanngirni að ætla það svo hátt, eins og jeg hefi áður lýst. Við eigum ekki að veita meira en 6000 kr., eða helst ekki meira en 3000 kr. Jeg skil ekki við hvað háttv.þm. Barð. (H. K.) miðar, hann sem er fulltrúi hjerað-. er aðallega byggja bændur og verkamenn, sem jeg get ekki skilið, að geti alment lifað við betri kjör en aðrir stjettarbræður þeirra í landinu, þegar hann vill ætla einum öldung 5000 kr. til að lifa af á ári. Er nokkur ástæða til að ætla þeim, er lætur af ráðherrastöðu, hærri lífeyri en hverjum þeim þjóðfjelagsmeðlim, er vinnur þarfleg verk landinu til heilla?

Þórarinn Jónsson Það er brtt. á þskj. 289, sem jeg hefi leyft mjer að koma fram með. Jeg hefi ráðist í þetta, þótt óálitlegt sje, þar sem háttv.fjvn. hefir ekki treyst sjer til að taka fjárveitinguna upp, enda þótt hún hafi áður veitt til alveg samskonar fyrirtækis. Jeg býst við, að þessi ályktun nefndarinnar leiði af hinni ákveðnu stefnu hennar. er háttv.frsm. (M. P.) tók fram hjer, að nefndin sparaði á stóru liðunum, en ekkert á þeim smærri. Þessi stefna er glögg og fremur einföld, þar sem ekki þarf á annað að líta en spara á stærri upphæðunum, en veita allar þær smærri. Er þá auðvelt að sjá, af hvaða toga það er spunnið, að nefndin getur ekki aðhylst þessar till. En þessi stefnufesta háttv. nefndar hefði átt að færast út á víðara svið, og ekki um leið að brjóta aðrar stefnur, sem áður voru upp teknar, og á jeg þar við styrk til listamanna. Það hefir þegar verið samþ. að hafa hann á einum stað, og sjerstakri nefnd fálið að útbýta honum, vegna þess, að ekki væri heppilegt að hafa umræður um þá útbýtingu hjer. Nefndin hefir nú tekið upp hina stefnuna aftur, svo að bæði þessi sjerstaka nefnd og þingið eiga nú að útbýta listamönnum styrk. Þetta finst mjer óviðeigandi og eigi alls ekki að koma inn í fjárlög, meðan sjerstök nefnd hefir það með höndum. En ef fjvn. hefir þótt nauðsynlegt að veita þetta, þá hefði verið viðkunnanlegra að veita sjerstaka upphæð í viðbót við listamannastyrkinn fyrir sjernefndina til útbýtingar. Jeg býst við, að þessir menn, sem úthlutunarnefndin hefir gert afskifta, hafi henni ekki þótt jafnhæfir til þess að verða aðnjótandi styrksins eins og þeir, sem hún veitti, ellegar það er veiðibrella, til þess að koma þeim inn í fjárlögin. En nú hefir hv.fjvn. tekið úrkastið upp á sína arma, og þó eru þetta ekki svo smáar upphæðir. Að einu leyti tók þó háttv.frsm. (M. P.) fram, að nefndin hefði verið stefnuföst, og það var með styrkinn til sjúkraskýla.  (M. P.: Ekki nefndin)  . Jæja, þá er hún það hvergi, en þetta tileinkast frsm. (M. P.) einum, og stafar það sjálfsagt frá honun sem lækni. En þá hefði stjórnmálamaðurinn eitthvað átt að hreyfa sig um leið. Af þessu, sem jeg nú hefi tekið fram, er það auðsætt, að einasta ástæðan til þess að háttv. nefnd hefir ekki getað fallist á brtt. mína er sú, að henni hefir þótt upphæðin of há. Á ekkert annað hefir hún litið. En það er nú einu sinni svo, að ef ríkissjóður telur sjer annars skylt að greiða úr samskonar þörfum kringum land, þá eru staðhættir svo ólíkir, að það verður mjög mismunandi dýrt á hverjum stað, og hefir þetta altaf svo verið. Á Blönduósi hagar svo til, eins og kunnugt er, að þar er með allra verstu lendingum kringum alt land, og það eina, sem þarna er hægt að gera, eru lendingarbætur; um hafnarbætur er ekki að ræða. Þegar þess jafnframt er gætt, að þarna liggur að víðáttumikið og gott hjerað, eitthvert besta hjeraðið norðanlands, þá er það auðsætt, að ekki er síður þörf að ríkissjóður hlaupi hjer undir bagga, þar sem það er samt ærið, sem hjeraðið þarf að leggja á sig, þar sem verkið er svo dýrt. Bryggja sú, sem þarna er, og nú þarf bráðra aðgerða við, er eina lendingarbótin, sem þar er til. Hún hefir verið bygð með styrk af ríkissjóði, eins og önnur slík fyrirtæki, og var orðin svo, með fyrirhugaðri umbót á henni, að svo mátti segja, að bryggjan kæmi að notum, þegar annars var hægt að komast milli skips og lands. En svo vildi það óhapp til síðastliðið haust, að tvo búkka tók úr miðri bryggjunni, svo að hún er nú algerlega óhæf til notkunar. Af því leiðir, að ómögulegt er að ná vörum frá borði úr skipi, ef nokkuð er að sjó. Þingið 1919 gekk inn á það að veita fje til byggingar nýrrar bryggju, sunnan Blöndu, sem ekki er enn byrjað á, og má vera, að háttv. nefnd hafi því þótt óviðeigandi að veita fje til viðgerðar þessari bryggju. En jeg skal leitast við að sýna fram á, að slíkt er ástæðulaust, og full þörf fyrir báðar bryggjumar. Það hagar svo til, að áin Blanda skiftir kauptúninu í tvent. Að norðanverðu, þar sem þessi umtalaða bryggja er, er kaupfjelagsverslunin, og er það aðalverslun hjeraðsins, en hinumegin, að sunnan, eru kaupmannaverslanir. Þegar ekki er hægt að skipa vörum upp annarsstaðar en á bryggjuna, sem oftast er, þá verður, til þess að ná þeim til verslananna sunnanmegin, annað hvort að flytja þær sjóveg af bryggjunni ellegar þá að aka þeim norðan frá bryggju, upp á Blöndubrú og niður í kauptúnið, og er þetta langur vegur. En svo er annar verri hængur á þessu, og hann er sá, að vegurinn frá bryggjunni og inn að kaupfjelagshúsunum er á vetrum, þegar snjóa fer að leggja, algerlega ófær. Þetta er svo alvarlegt, að á vetrum, þegar vörum er skipað upp á bryggjuna, verða þær að vera þar, þar til þeim verður náð sjóveg. Og þetta hefir á stundum dregist svo, vegna sjógangs, að vörurnar hafa hálfeyðilagst, og man jeg eftir því eitt sinn, að vörur lágu á bryggjunni á annan mánuð. Verkfræðingar landsins hafa hver eftir annan reynt að finna ráð til þess að leggja veg frá bryggjunni að kaupfjelagshúsunum, sem fær væri að vetrinum, en þeim hefir ekki tekist það. Af þessu er það væntanlega ljóst, að fylsta þörf er á bryggju sunnanmegiu. Mætti þá, eftir því sem veður og sjór haga sjer, skipa upp að hverri bryggjunni sem væri; og það er fullsannað, að bryggjan sunnanmegin yrði eins örugt uppskipunartæki. Þetta leiddi líka til þess, að skip yrðu mikið öruggari að koma á þessa höfn en verið hefir, ef lendingartæki væru betri en nú. Hvað snertir aftur viðgerð á þessari bryggju, þá má það vera nokkurnveginn næg sönnun á þörf viðgerðarinnar, sem jeg hefi þegar tekið fram, að ómögulegt er að ná vörum frá borði. En svo er meira. Þessir bryggjupartar, sem eftir standa, eru háðir eyðileggingu af sjávarróti, ef ekki er strax að gert. Þessar ástæður eru svo knýjandi að engar ástæður eru til gegn þeim. Ef hv.Alþ. skerst ekki hjer í leikinn, þá er ekki einasta hjeraðinu gerð vandræði, heldur eru líka peningar landssjóðs hindrunarlaust gefnir á ægis vald. Viðvíkjandi undirbúningi þessa máls, þá skal jeg taka það fram, að áætlun frá vitamálastjóra um kostnað við verkið hefir legið fyrir háttv.fjvn. En jeg verð að efast um, að hún hafi lesið hana eða meðmæli stjórnarinnar. Eftir áætluninni kostar viðgerðin yfir 58 þús. kr. Jeg bið um tæpan 1/3. Sjest þá, hvað hjeraðið verður að leggja á sig, til þess að fá verkið gert. Jeg vænti, að atkvæðagreiðslan sýni það, hvernig háttv. deild lítur á stefnu fjvn. og þörfina, sem hjer er um að ræða.

Sveinn Ólafsson Það má segja um Þetta frv., að lengi getur vont versnað. Ilt var það, þá er það fór frá 2. umr., en útlit er til, að það verði mun verra, er það fer frá 3. umr. Jeg ætla ekki að rekja lið fyrir lið brtt.fjvn., en jeg get sagt um þær flestar, að jeg hefði helst kosið að þurfa ekki að sjá þær. Þær eru ekki allar undir sömu syndina seldir; einstaka virðast sanngjarnlegar, aðrar mitt á milli og enn aðrar óhæfar með öllu. Ein tegund fjárveitinga knýr mig framar öllum öðrum til andmæla, og getur verið, að jeg komist þá um leið eitthvað út fyrir frv. Það er fjárveiting til vitabygginga vestan og sunnan, sem nú er tekin upp, endurbygging vita, sem nothæfir eru, jafnframt og fresta á, eins og kunnugt er, vitabyggingum austanlands, sem löngu hafa verið ákveðnar, jafnvel alt frá 1914. Nú á að dubba upp vita fyrir vestan, á Arnarnesi og í Elliðaey, fyrir nærri jafnmikið fje eins og kostar að reisa vitana við Berufjörð, en fresta þeim ennþá einu sinni, vegna fjárskorts, segir sagan. Á þá brýnu þörf vitanna eystra og vitaleysið þar er ekki lítið. Jeg man ekki betur en að Stokknesviti væri ákveðinn 1914, og Hann er óbygður enn. Og eftir gildandi fjárlögum átti að byggja vitann á Kambsnesi 1920, en vitana á Papey og Strætishorni á þessu ári, og var loforð vitamálastjóra gefið um þessar byggingar allar í einu fyrir ári liðnu, og fyrir því fullnægði hjeraðið þegar í fyrra skilyrði fjárlaganna um fjárframlag til byggingar smávitanna á Berufirði. Nú eru höfð hausavíxl á þessu, og fjeð veitt til vita fyrir vestan. Það má vissulega ekki minna vera en að jeg votti nefndinni óþökk mína fyrir þessa meðferð málsins, mjer liggur við að segja ósæmilega meðferð, og getur verið að jeg muni henni þetta og stjórninni síðar. Það mundi aðeins tefja tíma að rekja brtt. nefndarinnar, hverja af annari; þær eru flestar fánýti, sem hverfa ætti, og má þar meðal annars nefna Rómferðastyrkinn. En jeg stóð ekki upp til þess að átelja þetta sjerstaklega, þótt vanþakka sje vert. Það mun hjer, sem oftar, fara svo, að litlu verði um þokað. Jeg á hjer brtt. á þskj. 244. Þær lúta ekki að því að hækka útgjöldin, heldur að því að draga úr þeim. Jeg benti á það við 2. umr., að fjárveitingin til Goðafossferða væri án skuldbindingar, og engin áætlun sett eða auglýst fyrir skipið; þess vegna alveg óvíst, hvað koma ætti móti þessum 60 þús. króna, sem að óþörfu er fleygt í Eimskipafjelagið. Jeg sá mjer að vísu ekki fært að koma með brtt. um að fella styrkinn niður við þessa unir., þótt svo hefði átt að vera. En jeg fann mjer skylt að gera mitt ítrasta til að tryggja þeim ólánssömu landshlutum, sem við Goðafossferðirnar eiga að notast, ákveðinn ferðafjölda á árinu og einhver sæmileg not þessa mikla fjár. Þess vegna kom jeg fram með till. á þskj. 244, um Goðafossferðir og fjölda þeirra. Jeg veit, að það eitt vinst við styrk þennan, að skipið tínir upp 2 eða 3 smáhafnir, sem það hefði ekki komið á að öðrum kosti, en flestar hafnirnar hefði það heimsótt hvort sem var, og þá sjerstaklega þær hafnir Suður-Múlasýslu, sem samgmn. segir, að komið verði á, og ekkert er þakkavert, þótt gert verði. Jeg vona að þessi brtt. mín verði samþ., og ekki bætt gráu á svart með Goðafoss. Jeg þarf ekki að mæla með henni frekar; hygg að hún geri það sjálf. Þá er það fjárveiting til ekkju þjóðskáldsins Matthíasar Jochumssonar. Jeg vil miða við þau laun, sem maður hennar lifði, án dýrtíðaruppbótar, og tel það vel boðið. Hæstv. fjrh. (M. G.) hefir miðað við 1200 kr. og dýrtíðaruppbót. og nemur það meiru en föstu heiðurslaunin, sem Matth. Joch. hafði, eða rösklega 2800 kr., í stað 2400 kr. Jeg játa það, að ekkja Matthíasar á skilið, að henni sje sýndur allur sómi og hún styrkt, ef hún er þess þurfandi, en hún á svo marga vel stæða menn að, að ekki þarf að óttast, að hún komist á vonarvöl. Jeg vil aðeins veita .eim styrk, sem hans þurfa, en ekki ausa fje í hvern einn, hvort sem þörf er á eða ekki. Jeg hjelt, að hv. samgmn. mundi láta samgöngur eystra óhaggaðar, eftir því, sem þeim var komið við 2. umr. hjer í deildinni, og eftir það slys, sem hún hafði valdið með Goðafossveitingunni; en svo er ekki. Hún leggur nú til, að færður verði niður styrkurinn til flóabáts frá Hornafirði til Seyðisfjarðar úr 15 þús. kr. niður í 8 þús. kr. og útilokað sambandið við Seyðisfjörð og norðurfirðina. Hv. frsm. samgmn. (Þorst. J.) sagði, að báturinn ætti að eins að ganga þangað, sem Sterling kæmi næst Hornafirði, og verður þá bátur þessi aðeins til selflutnings milli Hornafjarðar og Sterlings, og get jeg varla hugsað mjer álappalegra fyrirkomulag. Fyrst flytur Goðafoss frá útlöndum t. d. til Seyðisfjarðar, því næst Sterling eitthvað suður, t.d. til Djúpavogs, og síðast flóabáturinn til Hornafjarðar. Nefndin segist vilja veita þetta vegna Hornafjarðar, og heldur að hann þurfi aðeins að hafa samband við Djúpavog einan, og álítur hún víst Hornfirðingum óholt að hafa kynni af fólki norðar. Mjer þykir einkennilegt að nefndin skyldi ekki velja Papey eða Hvalbak fyrir endastöð! Allar þessar tillögur nefndarinnar eru sýnilega sprottnar af misskilningi. ef eigi tómlæti. Það er einkennilegur sparnaður að klípa 7 þús kr. af nauðsynlegri fjárveitingu til flóabáts, sem getur örfáum að gagni orðið á eftir, en kasta 60 þús. sama sem í sjóinn með veitingunni til Goðafoss. Þeir aðrir styrkir, sem hjer eru ráðgerðir til flóabáta, eru engan veginn rjetthærri en þessi 15 þús. kr. styrkur til báts milli Hornafjarðar og Seyðisfjarðar. og ef af honum verður klipið, þá er ástæðulítið að halda hinum. Jeg verð því að taka þann kostinn að greiða atkv. móti þeim. Jeg vil ekki tefja tímann með því að tala um fleiri brtt.; mjer þykir rjettast að láta atkv. mitt tala fyrir mig um þær.

Pjetur Þórðarson Jeg býst nú varla við, að brtt. á þskj. 293 verði samþ., úr því hv.frsm. tilheyrandi nefnda. þ. e. hv.frsm.fjvn. (M. P.) og hv.frsm. samgmn. (Þorst. J.) hafa báðir lagst svo þunglega á móti henni. En þó vil jeg fara um hana nokkrum orðum og reyna að sýna fram á, að hún fer að eins fram á það, sem sanngjarnt er. Það er ekki í fyrsta sinn, að þessi till. kemur fram hjer á þingi. Menn hafa löngum fundið það að samgöngur milli Reykjavíkur og Borgarness væru ekki eins góðar og skyldi. En allir geta sjeð, að mikið er undir því komið, að þær sjeu í lagi, því að þessi leið er aðalsamgönguæð milli Norður- og Vesturlands annars vegar og Suðurlands eða Reykjavíkur hins vegar, og er hún eflaust fjölfarnari en nokkur önnur skipaleið kringum landið. Mýrasýsla var ein af þein fyrstu sýslum, sem telja má, að fengið hafi sæmilega vegi, og verður ekki undan því kvartað, en það var líka fullkomlega í þágu alls Vesturlandsins og mikils hluta Norðurlandsins. Mýrasýsla hefir þó ekki fengið þessi hlunnindi fyrir ekki neitt, því viðhald þessara vega hefir lagst æði þungt á sýslusjóðinn, þó að tveir landshlutar noti vegina. Það er því enganveginn fyrir Mýrasýslu eina eða Borgarfjarðarhjeraðið, að farið er fram á auknar samgöngur á þessu sviði. Þessa leið fara margir, og ekki síst mikið af ferðafólki úr Reykjavík, og jafnvel útlendingar, og er oss Íslendingum vart sæmandi að hafa bátaferðirnar með þeim hætti, sem nú er. Þær voru miklu fremur viðunandi áður fyr, en 1918 bilaði sá bátur, er þær annaðist, og þurfti þá aðra fleytu, og hefir bátur sá, er þá var - út úr neyð - tekinn til ferðanna, á engan hátt reynst sæmilega nothæfur til þess, er mestu skiftir, fólksflutninganna. Háttv. þingdm. hlýtur að vera það vitanlegt, að um þær mundir var ómögulegt að fá nokkurt skip til þess að fara þessa leið, skip, sem hæfilegt væri til fólksflutninga, og það varð að taka gufubátinn „Skjöld“. eign hlutafjelagsins „Eggert Ólafsson“, á leigu fyrir póstferðirnar. Landsstjórnin sá sjer hins vegar ekki fært að fá þetta skip til ferða, sem áður voru farnar. heldur aðeins til póstferðanna. Þessar ferðir fækkuðu því mjög, og þær ferðir, sem farnar voru, voru farnar með að mun minna og óhentugra skipi. Aftur á móti varð kostnaðurinn alveg eins mikill og þegar gert var út áður bæði stærra og þægilegra skip, og sem auk þess fór fleiri ferðir. Póstferðir 1918 og 1919 voru því alveg eins dýrar og allar ferðirnar áður; fyrir 28 ferðir með ljelegu skipi varð að borga meira en fyrir helmingi fleiri ferðir með stærra og betra skipi. Þar sem nú þessar fáu ferðir komu ekki nærri að haldi, urðu menn að reyna að notast við mótorbáta. Og á þessum umgetnu árum, 1918 og 1919, voru þessar ferðir svo tíðar og fjölsóttar, að það leit út fyrir, að hjer væri verið að spila mikið áhættuspil, að því er snertir líf þeirra manna, sem urðu að notast við þessar ferðir. Svo var það á þingi 1919, að þegar út í þetta óefni var komið, að tilboð kom frá fjelagi, sem hafði nýlega fengið stærra og betra fólksflutningaskip, að það skyldi annast þessar ferðir, ef það fengi sjerstakan styrk til þess. Vitanlega var fyrsta tilboðið hærra en styrkurinn til póstferðanna, enda fleiri ferðir, sem fara átti. En þá var það, að það fjelag, sem gerði út þennan bát, sem hjelt uppi póstferðunum, bauðst til að fara fleiri ferðir, einnig inn í Hvalfjörð og suður með sjó, og yfirleitt innan Faxaflóa. Var mikið kapp á báðar hliðar, en sá, sem hafði framboðið fyrir h.f. Eggert Ólafsson, varð hlutskarpari, með því að bjóða styrkinn niður í helming þeirrar upphæðar, sem sami bátur hafði fengið fyrir ferðirnar áður. Hins vegar sá hitt fjelagið sjer ekki fært að fara lengra niður, og þannig er það þá tilkomið, að þessar ferðir átti að fara með gufuskipinu Skildi árið 1920 og 1921. En svo er að líta á efndirnar. Þær urðu, eins og vonlegt var þegar í þetta óefni var komið, ekki miklar. Báturinn fór að eins póstferðirnar í Borgarnes og engar af hinum ferðunum, og virðist þetta alt hafa verið vítalaust. Styrkurinn var útborgaður að fullu, þótt efndirnar yrðu ekki nema hálfar. Og meðfram af því, að svo fjölmargir hafa þurft að fara þessar ferðir, hafa menn þrjú síðastliðin ár orðið að nota ýms önnur tæki til að fara þessa leið. Það er ekki svo að skilja, að menn hafi ekki átt kost á að fá einhverja ferð, jafnvel með leigða bátnum, ef nægar vörur hafa verið til, en engum hefir borið skylda til að fara neitt eftir þeim, sem áttu að nota ferðirnar, og þar auk þess ekki með öllu áhættulausar. Þó að eins væri litið á þörf hjeraðsins, þá hefir flutningsþörfinni alls ekki verið fullnægt, nema að litlu leyti, með þessum farkosti. Hjer hafa menn sjálfir orðið að sjá fyrir flutningi, og það styrklaust, því að sá styrkur, sem veittur var, var að eins fyrir póstferðirnar. Þetta hefir nú knúð hjeraðið til þess að sækja það mjög fast, að þing og stjórn sæi svo fyrir þessum samgöngum, að viðunanlegt væri, bæði vegna hjeraðsbúa og eins vegna Reykvíkinga og annara aðkomumanna, sem hafa engu minni hag af ferðum þessum en hjeraðsbúar sjálfir. Og til þess að bæta úr þessu og koma því í samræmi við aðrar strandferðir, eru 10 þús. kr. það allra minsta, sem sæmilegt er að veita og hægt er að komast af með. Fyrir það gætu fengist um 15 ferðir upp í Borgarnes, með viðkomu á Akranesi, og nokkrar ferðir inn í Hvalfjörð. Hjer er því til eins lítils mælst og mögulegt er. Við höfum mist af ferðunum vegna þess hve styrkurinn er lítill, og þess vegna er það það minsta, að bætt verði við svo sem 1/3 af ferðum þeim, sem farnar eru á þessu ári. Ef þessi óeðlilega samkepni hefði ekki átt sjer stað, mundi styrkurinn nú hafa verið 40 þús. kr. á þessu ári, og þess vegna er ekki farið fram á nema lítið eitt af því, sem eðlilegt hefði verið. Háttv. frsm. samgmn. (Þorst. J.) gat þess um þessa brtt. okkar þm. Borgf. (P. O.) að það væri búið að veita þessu fjelagi svo mikinn styrk á þessu ári, að ekki væri nema sanngjarnt, að það fjölgaði ferðum, og beindi þeirri áskorun til okkar flm., að hafa áhrif á þetta og fá breytt samningnum, svo að það fengi styrk af því fje, sem það hefði fengið fyrir aðrar ferðir. Jeg hefi orðið var við það í samgmn., að þessu hefir verið blandað saman, að þótt þetta fjelag hefði tekið að sjer aðrar ferðir á öðrum sviðum, og þótt það væri búið að fá háan styrk fyrir það, þá er ekki hægt að láta það fara að bæta á sig Borgarnesferðum. og það sjer hver heilvita maður, að það er ekki hægt nje sanngjarnt að láta menn milli Borgarness og Reykjavíkur gjalda þess, þótt fjelagið hafi fengið ofháan styrk fyrir ferðir á öðrum sviðum. Frsm. samgmn. (Þorst. J.) sagði, að fjelag það, sem hefði gert út gufubátinn Skjöld, hefi sloppið við að fullnægja gerðum samningum. Þetta er rjett, að því leyti, að það hefir sloppið við að fara aðrar ferðir en póstferðirnar: en af hverju? Af því að styrkurinn var svo lítill, að ekki var nein ástæða til að heimta fleiri ferðir. Við flm. sækjum þetta mál ekki svo fast af því, að við búumst við því, að við fáum ekki hjálp, en það er af því, að við þykjumst hafa borið skarðan hlut frá borði, í samanburði við önnur hjeruð, og við viljum njóta jafnrjettis við landsmenn, eins og samgöngumálunum á sjó hefir verið skipað. Það er sem sagt ekki til þess gert að fara mörgum orðum um þetta mál, að það mundi ráða nokkru um úrslitin, en jeg vildi einn sinni fá skjallega staðfest, hvernig hv. deild lítur á þetta mál. Um varatill. ætla jeg ekkert að segja, því síður sem hv.frsm.fjvn. (M. P.) kvaðst geta fallist á hana. og mátti það nú ekki minna vera. Jeg hafði ekki hugsað mjer að fara út í önnur atriði þessa máls, en get þó ekki látið vera að minnast á það, að þótt jeg hefði getað greitt atkv. með brtt.hv.þm. Barð. (H. K.) eftir efni málsins, þá er jeg ekki viss um að geta gert það, vegna þess að hann hefir lagt kapp á að skipa því í þennan flokk. Það yrði of langt mál að ætla að fara að gera grein fyrir atkv. sínu um allar þessar brtt., svo jeg ætla að slá striki yfir það og sleppa því.

Atvinnumálaráðherra (P. J.) Það þarf raunar enga framsögu. Frv. er samið að tilhlutun stjórnarinnar af einum prófessor við lagadeild Háskólans. Frumvarpið hefir nú gengið í gegn um háttv.Ed. og vona jeg, að það fái eins góðar viðtökur í þessari háttv. deild. Það var í háttv. allsherjarnefnd þar, og vona jeg því, að því verði vísað til háttv.allshn. hjer.