Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er staðfesting á brbl., sem út voru gefin 21. júlí s. l. Í l. nr. 79 frá 31. des. 1968, um ráðstafanir í sjávarútvegi vegna breytingar gengis íslenzkrar krónu, er m. a. gert ráð fyrir í 3. gr. l., að áður en aflaverðmæti sé skipt, skuli 11% af brúttósöluandvirði aflans dragast frá og ganga til útgerðaraðila sem hlutdeild í útgerðarkostnaði. Efni brbl. er um, að þessi kostnaðarhlutdeild falli niður og kaup sjómanna hækki um um það bil 18–19% með þessari ráðstöfun og öðrum - á aðaltegundum fiskaflans, en Verðlagsráð skyldi taka til nánari ákvörðunar lágmarksverð annarra fisktegunda. Frv. þetta var afgr. shlj. úr Nd., og sjútvn. þessarar hv. d. leggur shlj. til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Menntmn. hefur haft frv. þetta til athugunar og orðið sammála um að mæla með samþykkt þess með þeim breytingum, sem hv. Nd. gerði og fram koma á þskj.



Herra forseti. Menntmn. hefur haft til athugunar frv. til l. um ráðstafanir til jöfnunar á námskostnaði. Í þessu frv. eru ýmis stórmerk nýmæli. Í fyrsta lagi er ákvæðið um að bæta stórlega aðstöðu nemenda, sem sækja skóla utan af landsbyggðinni, og í öðru lagi ákvæði, sem til þess eru fallin að rétta hjálparhönd þeim nemendum, sem eiga efnalitla foreldra eða erfiða aðstöðu að öðru leyti. Hér er tvímælalaust um að ræða mikilvægt spor í þá átt að auka jafnrétti til menntunar. Það er rétt að minna á í þessu sambandi, að áður hefur Alþ. afgr. frv., sem gengur í sömu átt, en þar á ég við, að nemendum Vélskólans og Stýrimannaskólans hefur verið veitt aðild að Lánasjóði ísl. námsmanna. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða um þetta mál af hálfu menntmn. Það er samdóma álit n., að hér sé um mjög mikilvægt framfaraspor að ræða, og hún mælir eindregið með því, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það kom frá hv. Nd.



Herra forseti. Menntmn. hefur haft til athugunar frv. til höfundalaga, sem komið er frá hv. Ed. Eins og kunnugt er, eru íslenzk höfundalög orðin mjög aldin að árum eða meira en 60 ára gömul og þarfnast tvímælalaust endurskoðunar, en þau hafa ekki verið endurskoðuð allan þennan tíma nema að því leyti, sem snertir aðild Íslands að Bernarsáttmálanum. Hér er tvímælalaust um mikið nauðsynjamál að ræða, sem náðst hefur góð samstaða og samkomulag um, og ber brýna nauðsyn til, að þetta frv. geti orðið að lögum. Ég sagði, að gott samkomulag væri um efni frv., og á því er ekki vafi, að allir aðilar telja til mikilla bóta, að það geti orðið að lögum, en hitt er annað mál, að til eru þeir aðilar, sem telja, að viss atriði frv. hefðu gjarnan mátt vera með öðrum hætti, og það eru þá einkum rithöfundar, sem ekki eru alls kostar ánægðir með þau ákvæði, sem snerta viðskipti rithöfunda við Ríkisútvarpið. Rithöfundar hafa ekki samkv. frv. raunverulegan stöðvunarrétt gagnvart Ríkisútvarpinu, þ. e. rétt til þess að banna, að efni, sem þeir eru höfundar að, sé flutt í Ríkisútvarpinu, en slíkar heimildir og slík ákvæði eru í lögum nágrannaþjóða okkar. Og ég held, að slíkar heimildir og slík réttindi verði hreinlega að teljast til almennra mannréttinda nú á dögum, þ. e. að menn hafi samningsrétt um það, sem telst þeirra réttmæt eign. En um þetta hefur sem sé ekki orðið samkomulag, og þar af leiðir, að þetta er á þennan veg í frv., að rithöfundar hafa ekki þennan rétt. Ég vildi hins vegar undirstrika það, að ég tel, að brýna nauðsyn beri til þess, að úr þessu verði hætt og um það takist samkomulag, að þeir öðlist þennan rétt. En þar sem mér er kunnugt um það, að rithöfundar eru þess fýsandi eins og allir aðrir aðilar þessa máls, að frv. verði að lögum, og þar sem vænta má þess, að ef farið væri að breyta ákvæðum frv. að þessu leyti, þá væri það samkomulag rofið og það mundi kosta það, að frv. næði ekki fram að ganga, þá hef ég talið og fleiri, sem hefðu kannske viljað gera aths. við þetta atriði, að til þess sé ekki ástæða, eins og málin standa nú, en þetta atriði verður að taka til athugunar síðar meir. Með þessari aths. læt ég það koma hér fram, að menntmn. mælir eindregið með því, að frv. verði samþ. óbreytt eins og það kom frá hv. Nd.



Herra forseti. Fjhn. hefur fjallað um frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til að taka lán vegna framkvæmdaáætlunar fyrir árið 1972. Framkvæmdaáætlunin hefur verið til umr. í báðum d. og jafnframt hefur henni verið útbýtt á borðin til hv. þm. Niðurstaðan af störfum fjhn. varð sú, að n. klofnaði um afstöðu til málsins. Meiri hl. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt, en minni hl. fjhn., 1. og 2. minni hl., taka ekki þátt í afgreiðslu málsins og skila séráliti. Af hálfu okkar, sem skipum meiri hl. n., er ekki neinu við það að bæta, sem áður hefur komið fram í þessu máli, þar sem ekki hefur verið talin ástæða til þess að breyta efni frv. að neinu leyti. Í málflutningi þeim, sem fram kemur hjá 1. og 2. minni hl. fjhn. snertandi þetta frv., er á það lögð mikil áherzla að vara við dýrtíðarþróuninni og verðbólguþróuninni hér á landi, og er að sjálfsögðu allur varinn góður. Auðvitað verður því ekki neitað, að ævinlega eru allþýðingarmikil tengsl á milli framkvæmda ríkisvaldsins annars vegar og hins vegar ástandsins í dýrtíðar- og verðbólgumálum í landinu, en ekki verður séð, að undan því verði vikizt, þrátt fyrir það að nokkur vandi sé á höndum ótvírætt í sambandi við dýrtíðarmál almennt, að haga gerð framkvæmdaáætlunar með öðrum hætti en gert hefur verið. Ég verð var við það, að í málflutningi stjórnarandstæðinga er áherzla á það lögð, að of miklu sé kostað til og það gefið í skyn, að verið sé að kynda undir verðbólgunni með óeðlilegum hætti með svo viðamiklum framkvæmdum, en rétt er að vekja sérstaka athygli á því, að af hálfu stjórnarandstæðinga hafa ekki komið fram neinar till. um lækkun á einstökum framkvæmdaliðum eða útlánum frá einstökum stofnlánasjóðum. Sem sagt, meiri hl. fjhn. leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt.



Herra forseti. Eins og fram kom hér áðan hjá frsm. meiri hl., varð ekki samstaða í fjhn. d. um frv. Við skilum þó ekki brtt., eins og hann gat um, og mun ég koma að því nánar. Hins vegar kemur fram í áliti okkar, að við munum ekki greiða atkv. á móti frv. og munu stuðningsflokkar hæstv. ríkisstj. bera einir ábyrgð á afgreiðslu þess. Ég ætla nú með nokkrum orðum að fjalla um þetta, en því sleppti ég, er frv. var til 1. umr. Þetta er í annað sinn núna á þessu hálfa ári, sem hæstv. ríkisstj. leitar eftir mjög stórum heimildum til að selja spariskírteini. Hún lagði fyrst fram frv. nr. 71 á s. l. ári, í des. að því er mig minnir, og leitaði þá eftir heimildum fyrir 200 millj. kr. Það urðu alllangar umr. í sambandi við þetta frv. og bentum við þá á það, að á öllum valdatíma hinnar slæmu viðreisnarstjórnar, eins og hún var títt nefnd þá af þáv. stjórnarandstöðu en núv. stjórnarflokkum, voru á árunum 1964–1971 alls gefnar út heimildir til að selja skuldabréf fyrir 787 millj. og mest í einu 1970, 132 millj. kr. Þeir eru miklir afreksmenn, núv. ráðh., og er ekki nema gott um það að segja. Þetta eru hraustir menn og vilja halda þessu áfram og eflast mjög, því að salan gekk vel og er komin upp í 500 millj. Næsta skref gæti þannig orðið mikið á annan milljarð með næstu haustdögum, ef stefnan verður óbreytt. Hvað sem þessu líður er gaman að geta framkvæmt mikið og gert mikið á stuttum tíma. Allir eru ánægðir með það. En því miður fylgja stundum þeirri gleði, sem verður af framkvæmdum, smáannmarkar og vaxtarverkir og ég held, að flestar ríkisstj., sem hafa ráðizt í mikið á Íslandi, hafi fundið fyrir slíkum vaxtarverkjum. Þessir vaxtarverkir eru fyrst og fremst verðbólga og spenna á launamarkaði, sem hefur orðið flestum ef ekki öllum ríkisstj. erfið í skauti og fellt sumar, og þarf ég ekki að rekja þá sögu nánar. Það kom fram í útvarpsumr. og á því var tæpt hér áðan, að við værum heldur litlir karlar í stjórnarandstöðunni að geta ekki bent á neitt til sparnaðar, fyrst við værum svona hræddir við miklar framkvæmdir. Nú ráðum við ekki gerð fjárlaga, stefnu í fjárlögum eða ráðstöfun þess fjármagns, sem hér er verið að leita heimilda til að ráðstafa. Hins vegar leyfi ég mér, af því að hæstv. fjmrh. er líka landbrh., að benda á, að sú stefna að halda áfram miklum útflutningsuppbótum á landbúnaðarafurðir getur verið hættuleg auk mikils stuðnings við framkvæmdir í því sambandi. Ekki svo, að ég ætli að fara að fjalla hér sérstaklega um landbúnaðinn og það megi misskilja orð mín þannig, að ég sé á móti honum, öðru nær, en það er með landbúnaðinn eins og aðra starfsemi, að það er heilbrigðast, þegar til lengdar lætur, að hann standi undir sjálfum sér, en sé ekki á mikilli ríkisframfærslu. Þetta veit ég, að forsvarsmenn landbúnaðarins eru mér sammála um, en svo mikil umsvif eru í landbúnaði hér á Íslandi og framkvæmdaþörf, að við höfum allir verið sammála um það, að rétt sé að hafa góð stofnlán í landbúnaði og veita líka framkvæmdastyrki. Hins vegar deilum við nokkuð um þá stefnu að veita mörg hundruð milljónir í beina útflutningsstyrki á umframframleiðslu. Á það hefur nú ekki verið hlustað, sem við segjum um það efni í Alþfl., og get ég sleppt þeim kafla í sambandi við þetta. Varðandi till. um sparnað má benda á, að það þarf að skoða ráðstöfun þessa fjármagns og þarfir hinna einstöku framkvæmdaliða í heild, þá fyrst er hægt að gera till. Það, sem ég óttast fyrst og fremst, er það, að eftirspurn eftir vinnuafli vegna mjög mikilla framkvæmda geti orðið það mikil, að vissir þættir framleiðslunnar verði í erfiðleikum, og það hefur þegar bryddað á því á þessu vori. Nú er gleðilegt, að við þurfum ekki að kvíða atvinnuleysi, og má ekki blanda því saman út af fyrir sig. Ef það er rétt hermt t. d., að framkvæmdir miklar á Keflavíkurflugvelli þurfi fleiri tugi manna og það sé leitað eftir góðu vinnuafli og það sé vinna á vöktum dag og nótt, þá verða þessir menn, sem þeirra framkvæmda njóta, með vinnu sinni örugglega miklu, miklu launahærri heldur en margir við sjávarsíðuna og í vélsmíðum, og eftir þessu vinnuafli er sótzt. Það sögðu mér tveir menn, sem reka stórar vélsmiðjur, önnur vélsmiðjan hefur hátt í 40 manns í vinnu núna og hin rúmlega 20, að þeir væru búnir að auglýsa eftir vinnuafli dag eftir dag. Það er ekki aðeins, að þeir hafi misst menn, sem ætla að fást við hluta af þessum framkvæmdum þarna, að því er þeir tjá mér, og vera á vinnuvélum, heldur fá þeir enga menn, og það er þessi hætta við framkvæmd á verkunum, sem við erum að gagnrýna fyrst og fremst. Og sama kemur í ljós við sumar vegaframkvæmdir. Þær eru boðnar út. Við munum fá í Sþ. bráðum endanlegar till. fjvn. í því sambandi og er þar miklu fjármagni ráðstafað. Við erum allir sammála um nauðsyn á stórkostlegum framkvæmdum fyrir þjóðfélagið, en það skiptir jafnan miklu máli, og er sama hvaða ríkisstj. á í hlut, að vel takist til um framgang þeirra, það sé ekki uppboð á vinnumarkaðinum. því að þegar dæmið verður endanlega gert upp, þá getur það orðið viðkomandi ríkisstj. erfitt og dýrt. Það sýnir reynslan. Eins og kemur fram í nál. mínu, hefur það oft komið fram hér á hæstv. Alþ., að allar framkvæmdir nú eiga að vera afar vel skipulagðar. Svo vel eiga þær að vera skipulagðar, að allt, sem hefur verið gert hér áður, bliknar eða á að blikna, samanber orð stjórnarherranna. Nú er ég svo ákveðinn í nál., að ég dreg í efa, að þetta sé rétt, og hef ekki enn fundið og séð, að mikil breyting hafi orðið hér á frá fyrri stefnu og þeirri uppbyggingu, sem hefur átt sér stað í því sambandi varðandi áætlanagerð. Framkvæmdastofnunin er ung að árum og á vonandi eftir að sýna getu sína í því efni að raða niður framkvæmdum af skynsemi og kaldri rökhyggju. eftir þörfum og nauðsyn, þannig að atvinnulífið verði í jafnvægi og sá ótti, sem við berum í brjósti um of mikla spennu og uppboð á vinnumarkaðinum, sé ástæðulaus. Það væri gott, ef slíkt tækist, en því miður er ekkert enn komið fram, sem bendir til þess, að slíkt muni vera á döfinni. Þessi lánsheimild upp á 500 millj. er með sama hætti og verið hefur undanfarin ár. Það er hér gerð grein fyrir því í frv., hvernig á að ráðstafa þessu fjármagni, og það þarf meira í viðbót. Spariskírteinin verða gefin út á nafn, en þau eru eins og verið hefur undanfarin ár ekki framtalsskyld og hefur það oft verið gagnrýnt og var mjög hart gagnrýnt af fyrrv. stjórnarandstæðingum, en þeir treysta sér enn ekki til að fylgja sínum orðum eftir og hafa þau framtalsskyld. Ég skal ekki fara að munnhöggvast við þá um það atriði, en þegar svona miklar fjármagnshreyfingar eiga sér stað í þjóðfélaginu, fer nú ekki að verða óeðlilegt, ef áfram heldur á þessari braut? Kemur ekki að því, að það sé rækilega athugað, hvort þetta skuli framtalsskylt eða almennt sparifé á móti þessum spariskírteinum fái sérstaka viðurkenningu? Ég held, að það sé kominn tími til þess, að það sé alvarlega athugað. Það sé ekki aðeins það fólk, sem kaupir þessi spariskírteini fyrir sparifé sitt, eða aðrir lífeyrissjóðir, sem fái verðtryggingu, það þarf að koma til almennt séð. Sjálfsagt eru ýmsir örðugleikar í þessu sambandi, en ég vil beina því til hæstv. ráðh., að hann hugleiði mjög alvarlega möguleika á þessu. Það yrði sannarlega afrek, sem munað yrði eftir. Svo er annað atriði í sambandi við sölu á svona hárri upphæð spariskírteina á stuttum tíma, en það er fjármagnshreyfingin úr viðskiptabönkunum. Hvort sem mönnum líkar það betur eða verr þá kemur það niður á bönkunum eitthvað misjafnlega, en á sumum áreiðanlega mjög mikið. Auðvitað er tilgangurinn með því að selja svona háa upphæð spariskírteina í skyndi að vissu marki sá að draga úr verðþenslunni og gera viðskiptabönkunum erfiðara fyrir að þjóna vissri þjónustu, víxlasölu eða fjármagnsfyrirgreiðslu varðandi kaup á ýmsri neyzluvöru. Út af fyrir sig getur það verið eðlileg ráðstöfun miðað við þá þenslu, sem á sér stað í dag, mikla eftirspurn eftir vörum og innflutningi, en þetta þyrfti að gerast í meira samhengi, vera betur skipulagt fram á við, þannig að bankarnir kippi ekki að sér höndum alveg fyrirvaralaust gagnvart almenningi í landinu, sem nemur stórum fjárhæðum í sölu víxla eða kaupum á víxlum, því að það kemur mörgum illa og það kemur mörgum mjög illa einmitt, sem hafa staðið í að fá sér íbúðarhúsnæði, vegna þess að það er sagt, að mjög erfitt sé að fá vissu fyrir afgreiðslu lána til húsbygginga núna hjá húsnæðismálastjórn vegna fjármagnsvöntunar þar, en menn hafa getað fengið stutt lán út á fasta afgreiðslu hjá þeirri stofnun. Nú getur það verið nauðsynlegt að draga úr húsabyggingum, en það er líka jafnhættulegt að gera það í einu vetfangi. Það ber sem sagt að sama brunni, að heildarstjórn á þessum málum er nauðsynleg, þegar til lengdar lætur. Vissar hreyfingar munu alltaf eiga sér stað innbyrðis. Þær eru tengdar árferði. Vertíðin er nú þannig í vetur, að afli er að vísu svipaður og verið hefur undanfarin ár, en dreifing aflans er miklum mun jafnari um landið en hefur verið undanfarin ár og það mun segja til sín í eftirspurn eftir ýmsri neyzluvöru. Hér á þessu þéttbýlissvæði er afli verulega lítill. en þó nokkuð jafn á bátana, 350–450 tonn og rétt yfir það, en á Vesturlandi og Norðurlandi hefur afli verið nokkuð góður og sums staðar ágætur, þannig að dreifing er mun meiri á vetrarvertíð, sem ég tel mjög jákvætt og mun stuðla að því, að ekki verður eins geysileg eftirspurn eftir vinnu og þjónustu á þessu þéttbýlissvæði, en jafnari um allt land. Ráðstöfun á þessu fjármagni, eins og ég sagði áðan, er hér sundurliðuð í þskj. og þarf ég ekki að fjalla um það sérstaklega. Hluti fer til beinna framkvæmda, einnig á að taka sérstakt erlent lán til fjármögnunar á mikilvægum framkvæmdum og svo fer auðvitað nokkur hluti til greiðslu á eldri lánum, þ. e. til spariskírteina frá fyrri ríkisstj., og er þetta í stórum dráttum sundurliðað á þskj. Að lokum vil ég aðeins segja, að það er ósk mín, að þó að sala þessara skírteina gangi mjög vel og framkvæmdir geti hafizt eins og gerð er grein fyrir í frv., þá verði niðurröðun framkvæmda, því að það er orðið vinsælt að tala um slíkt í dag, niðurröðun framkvæmda verði þannig, að það trufli framleiðslustarfsemina sem allra minnst. Það er höfuðatriði og það mun verða jákvætt að geta komið hlutunum þannig fyrir, vegna þess að fari framleiðslustarfsemin til lands og sjávar mjög úr skorðum vegna aukinnar eftirspurnar á vinnuafli og margs konar þjónustu annarrar, sérstaklega ríkisframkvæmda, þá er öruggt mál, hvað sem hver segir, að það mun auka á þenslu og spennu í þjóðfélaginu og verða verðbólguvaldandi. En verðbólgan er þessari ríkisstj. augsýnilega erfið sem mörgum ríkisstj. áður.



Herra forseti. Ég mun stytta mál mitt með tilvísun til þess, að við 1. umr. um mál þetta í hv. d. flutti 2. þm. Norðurl. e., Magnús Jónsson, ítarlega ræðu um afstöðu Sjálfstfl. til máls þessa. Það er einnig svo, að komið er að þingslitum og samkomulag er um það að stuðla að því, að þau geti farið fram eins og ætlazt er til nú fyrir hvítasunnu. Ég get þó ekki stillt mig um að drepa á nokkur höfuðatriði þessa máls, sem raunar koma fram í nál. 1. minni hl. fjhn. í Nd., en þar er m. a. á það bent, að á síðasta ári hafi þjóðartekjur vaxið um 12.5%, sem er óvenju mikið, en á sama ári hafi ráðstöfun þjóðartekna í heild aukizt um 21%. Þetta hafi m. a. haft það í för með sér, að greiðsluhalli hafi orðið að upphæð 4 þús. millj. kr. Þetta er uggvænleg niðurstaða í einu mesta góðæri, sem fyrir íslenzkt efnahagslíf hefur komið, og þótt segja megi, að hluti af þessum halla, sem ég gat um, byggist á sérstökum innflutningi skipa og flugvéla og aukningu útflutningsbirgða, þá er samt sem áður um 1 milljarðs kr. halla að ræða í þessu mesta góðæri, sem sögur fara af jafnvel. Á yfirstandandi ári gerir hæstv. fjmrh. ráð fyrir, að þjóðartekjur vaxi enn um 5–7%, en enn er gert ráð fyrir því, að sú óheillavænlega þróun haldi áfram, að ráðstöfun þjóðartekna aukist um enn hærra hlutfall, eða 10–11% á ári, og hallinn á viðskiptajöfnuðinum mun ekki minnka, heldur verða 4 þús. milljarðar kr., og þá er ekki gert ráð fyrir sérstökum innflutningi skipa eða flugvéla eða sérstakri söfnun útflutningsbirgða. Hér er ljóst mál, að verið er að spenna bogann of hátt, og það er ekki gæfusamleg byrjun á svokölluðum áætlunarbúskap núv. hæstv. ríkisstj. að byggja hann á slíkum grunni. Það fer heldur ekki á milli mála, að slíkar forsendur framkvæmdaáætlunar eru til einskis annars fallnar en þess að auka á verðbólguna í landinu, auka á þann vanda, sem við er að glíma og allir í raun og veru viðurkenna að fyrir hendi sé, eins og ummæli hæstv. fjmrh. sjálfs í þeirri skýrslu, sem hann hefur lagt fyrir Alþ., bera vitni um. Það hefur verið mjög látið í veðri vaka, að nú ætti að taka efnahagsmálin nýjum og ferskum tökum og byggja á samræmdri áætlunargerð, sem hafi það að markmiði að velja og hafna og láta það mikilvægara ganga fyrir hinu, sem minna máli skiptir. Hér sýnist ekki vera um miklar efndir að ræða, þegar litið er á framkvæmdaáætlun hæstv. ríkisstj. Hér er alls ekki um neina röðun framkvæmda að ræða. Hér er ekki verið að velja eða hafna. Hér ægir öllu saman og ekkert getið um neinn samanburð á einstökum framkvæmdum eða samanburð á valkostum framkvæmda. Það ber að harma, að svo er að hlutunum staðið, því að á undanförnum árum hefur það tekizt sæmilega vel að leggja fram hér á þingi framkvæmdaáætlun, sem er innan þess ramma, sem þjóðarframleiðsla og vöxtur þjóðartekna hefur leyft, eftir að þau ár liðu, þegar við sérstaka erfiðleika var að etja og sérstakar ráðstafanir þurfti að gera í atvinnumálum landsmanna til þess að vinna bug á atvinnuleysi. Hér er aftur á móti borið svo í bakkafullan lækinn, að í senn er gert ráð fyrir því, að vinnuaflsaukningin, sem þessi framkvæmdaáætlun hefur í för með sér, kalli á meira en 1000 menn í fulla vinnu í heilt ár. Raunar er hér um enn meiri vinnuaflsþörf að ræða, þar sem á áætluninni hefur verið gerð breyting frá því hún var lögð fram. Þegar það er hugleitt, að allir framleiðsluatvinnuvegir þjóðarinnar búa við vinnuaflsskort, má gera sér ljósa grein fyrir, hver afleiðing af framkvæmd þessarar áætlunar verður. Á hitt verður líka að benda, að fjármögnun þessarar áætlunar er til þess fallin að auka verðbólguna í landinu og valda framleiðsluatvinnuvegunum miklum erfiðleikum. Þar á ég við annars vegar útgáfu ríkisskuldabréfa, sem nú er tífölduð frá því sem gert var ráð fyrir í framkvæmdaáætlun fyrra árs. Það er að vísu sagt, að útgáfa verðtryggðra spariskírteina auki ekki á dýrtíðina eða verðbólguna eða þensluna í þjóðfélaginu, þar sem verið er um leið að taka fjármagnið úr umferð hér á landi. Það fer samt sem áður ekki hjá því, að það er verið að taka þetta fjármagn frá viðskipta- og atvinnulífinu og það þrengir kosti atvinnufyrirtækjanna og framleiðslunnar, þegar þetta fjármagn er tekið úr hinum venjulega farvegi. Það er borin von að mínu áliti eins og horfir í verðbólgu- og dýrtíðarmálum, að hér verði um nettóaukningu á sparifjármyndun í landinu að ræða, heldur eru allar líkur á því og öll rök, sem til þess benda, að þarna verði um að ræða hreinan frádrátt þess fjármagns, sem ella væri til umráða fyrir atvinnu- og viðskiptalífið í landinu og til umráða fyrir einstaklinga í þeirra búsýslu hvers og eins, eins og t. d. til þess að fá bráðabirgðalán til húsbygginga, svo að dæmi sé nefnt. Hitt atriðið, sem ég vildi nefna, er margföldun erlendrar lántöku til þess að fjármagna framkvæmdaáætlunina miðað við það, sem gert var ráð fyrir í framkvæmdaáætlun ríkisstj. frá fyrra ári. Þar er einnig um tíföldun að ræða og ljóst er, að innflutningur erlends fjármagns í stórum stíl sem hér er um að ræða á þeim tíma, sem boginn er svo hátt spenntur sem raun ber vitni um, er ekki til neins annars fallinn en að auka á dýrtíðina og verðbólguna í landinu. Það er einnig vert að benda á það, að slíkar erlendar lántökur í slíku góðæri, sem við nú lifum við, spilla fyrir möguleikum okkar og skilyrðum í framtíðinni og á næstu árum til þess að taka erlend lán til stórframkvæmda, sem eðlilegt er að taka erlend lán til og eru mér þá efst í huga fyrirætlanir um virkjanir, eins og t. d. Sigölduvirkjun, þar sem auðvitað hlýtur að verða um erlendar lántökur að ræða, en lántökugeta okkar verður metin þeim mun minni sem greiðslubyrði erlendra lána er meiri þegar að þeirri lántöku kemur. Hér hygg ég, að um sé að ræða mjög alvarlega staðreynd, sem hæstv. ríkisstj. hefur engan veginn tekið tillit til. Ég gat um það hér í upphafi máls míns, að ég mundi ekki fjölyrða um dagskrármálið, og gat um ástæður fyrir því. Ég vil þó áður en ég lýk máli mínu aðeins drepa á þá ábendingu hv. frsm. meiri hl. fjhn., - sem ég sé reyndar, að virðir framkvæmdaáætlun ríkisstj. ekki meira en svo, að hann er ekki viðstaddur umr., og er hann þó formaður í Framkvæmdastofnun ríkisins, sem á í orði kveðnu að bera veg og vanda af áætlunargerð af þessu tagi, - að gefnu tilefni frá formanni Framkvæmdastofnunar ríkisins, því tilefni, að hann vildi, að við stjórnarandstæðingar gerðum till. um lækkun á einstaka liðum framkvæmdaáætlunarinnar, þá vil ég aðeins geta þess, að hún hefur verið rétt rúma viku, þegar allt er talið með, til meðferðar hér á hv. Alþ. í báðum d. og nú í ár hafa ekki fylgt nein drög að þeirri framkvæmdaáætlun með frv. til fjárl., eins og verið hefur á undanförnum þingum. Þegar af þeirri ástæðu er algjörlega útilokað fyrir stjórnarandstöðuna að gera nokkrar brtt. Það er einnig mjög hæpið, að það sé hlutverk stjórnarandstöðunnar sem slíkrar að gera einstakar brtt. Hún hlýtur í málflutningi sínum og gagnrýni fyrst og fremst að benda á þann heildarramma og meginstefnu, sem að hennar áliti eigi að fylgja í gerð framkvæmdaáætlunar, og ég hygg, að það hafi verið gert með þeirri gagnrýni, sem hv. 2. þm. Norðurl. e. flutti á þessa framkvæmdaáætlun við 1. umr. í d. og málflutningi okkar sjálfstæðismanna í Nd. Hann vill að það komi skýrt fram, í hverju við teljum, að stefnumörkun framkvæmdaáætlunarinnar eigi að vera fólgin. Nefnilega þeirri stefnumörkun, að ekki sé gert ráð fyrir meiri ráðstöfun þjóðartekna en vöxtur þeirra á hverjum tíma gefur tilefni til og sízt af öllu ber að gera það á tímum. þegar ofspenna er í efnahagslífinu og vinnuaflsskortur. Ég hlýt svo áður en ég lýk máli mínu að vekja enn á ný athygli á því, að þótt Framkvæmdastofnun ríkisins hafi að vísu að því er þingkjörna stjórn Framkvæmdastofnunar snertir ekki fjallað um þetta mál eða framkvæmdaáætlunina sem slíka nema í einni sjónhendingu, eins og hv. 2. þm. Norðurl. e. gat um hér í ræðu sinni við 1. umr. málsins, þá má vænta þess, að kommissararnir hafi verið með fingurna í spilinu eða í það minnsta, að stjórnarsinnar í stjórn Framkvæmdastofnunarinnar hafi fylgzt einkar vel með málinu. Það er eins og þessir menn, stjórnarsinnarnir í stjórn Framkvæmdastofnunar, fyrirverði sig fyrir málið, því að ég tek eftir því, eins og ég gat um áðan, að hv. 4. þm. Norðurl. v., Ragnar Arnalds, formaður stjórnar Framkvæmdastofnunarinnar, og hv. 1. þm. Vestf„ varaformaður Framkvæmdastofnunarinnar, Steingrímur Hermannsson, hafa lítið látið sjá sig við umr. um þetta mál í d., en látið hæstv. fjmrh. um það að hlýða á þessar umr. og bera ábyrgð á þeim vanskapnaði, sem hér er um að ræða, og svo sterkt tek ég til orða, þar sem af völdum þessarar framkvæmdaáætlunar mun leiða skaða yfir efnahagslíf þjóðarinnar, eins og á daginn mun koma.



Herra forseti. Þetta frv. er stjfrv. komið frá Nd. og hefur hlotið þar afgreiðslu eins og það var lagt fram af hæstv. ríkisstj. Í hv. Nd. var nokkur ágreiningur um einstök atriði málsins og þá sérstaklega skattstigana, sem hér um ræðir, og skiluðu fulltrúar Sjálfstfl. séráliti um málið og fluttu brtt. eins eða a. m. k. mjög svipaðar og þær, sem hv. 6. þm. Reykv. flytur nú við frv. á þskj. 796, þ. e. um mjög mikla lækkun á erfðafjárskatti frá því, sem frv. gerði ráð fyrir. Í heilbr.- og félmn. þessarar hv. d. fóru mál þó þannig, að málið var afgreitt samróma, en einstakir nm. áskildu sér rétt til að fylgja eða flytja brtt., og hefur 6. þm. Reykv. notað sér þann sjálfsagða rétt. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um þetta frv. Meginefni þess er mönnum áreiðanlega ljóst, það, að vegna nýs fasteignamats og einnig til þess að samræma skatt, sem skal greiða af erfðum fasteignum og hins vegar reiðufé, hefur verið nauðsynlegt að gera breytingar á gildandi lögum og hefur verið óhugsandi að halda þeim skattstigum t. d., sem verið hafa, miðað við það, að með núgildandi lögum er gert ráð fyrir, að hámark erfðafjárskatts sé þegar í hámarki skattprósentunnar, sem náði 36 þús. kr. í fasteignamati að því er varðar 1. erfð og við 2. og 3. erfð 40 þús. kr. Ef þessum stigum væri haldið óbreyttum, yrði skatturinn og skattþrepin algjörlega óraunhæf og færi langt fram úr því, sem nokkurt hóf gæti talizt á. Samkv. frv. er um að ræða mjög verulega lækkun skatta af erfð reiðufjár miðað við óbreytt lög, hins vegar um verulega hækkun á skatti erfðra fasteigna miðað við áðurgildandi lög og eldra fasteignamat. Í heild er þó um allverulega hækkun skattsins að ræða, eins og greinilega má sjá á þskj. 10. Með því fylgir grg., með frv., og ég ætla ekki hér að orðlengja um hana. Hér er sem sagt ekki farin sú leið, sem sjálfsagt hefði komið fræðilega til að leggja nýtt fasteignamat til grundvallar og halda óbreyttum skattstigum, og ekki heldur sú að lækka skattstiga, svo að óbreytt stæði nokkurn veginn heildarupphæð þess fjár, sem með erfðafjárskatti fæst. Það er farið hér nokkuð bil beggja þessara leiða eins og einnig er greinilega skýrt í grg. með frv. og fskj. Á sjálfri upphæð skattsins er fyrst lágmark 5%, en hámark 10%, en hámarkið, ef um er að ræða erfð til fjarskyldra ættingja, er allt að 50%. Í heild hefur þessi breyting það í för með sér, að tekjurnar af erfðafjárskatti vaxa úr, að mig minnir, 10 eða 11 millj. kr. í 36 millj., og er það auðvitað verulegt fé og kemur sér mjög vel fyrir þá ráðstöfun, sem mörkuð er með þessari skattheimtu. Ef lögunum hefði hins vegar ekki verið breytt, þá hefði heildarskatturinn orðið milli 50 og 60 millj. kr., eða um 56 millj., að ég held, eftir því sem segir í skýringum með frv. Ég vil svo taka það fram, að frá mínu sjónarmiði er hér þó eingöngu um bráðabirgðaráðstöfun að ræða, en enga endanlega endurskoðun á þessum skatti. Öll skattheimta ríkisins er í endurskoðun og öll slík mál, eins og hinir mörkuðu skattar, munu verða tekin til sérstakrar athugunar, enda er það kunnugt, að mjög margir eru þeirrar skoðunar, að það beri ekki að marka skatta, sem torveldar á ýmsan hátt eðlilega ráðstöfun þess fjár, sem með sköttum er heimt með einum og öðrum hætti, og hindrar það, að rétt hlutföll og eðlileg möt séu gerð á því fé, sem til ráðstöfunar í þjóðfélaginu er varið, og ég held, að þessi skoðun hafi mikið til síns máls. M. a. af þessari ástæðu álít ég, að áframhaldandi endurskoðun á þessu eigi að fara fram. Um sjálfa upphæð skattsins, sem deila er þá helzt hér um, er það að segja, að ég tel það ekki óhæfilega heildarskattheimtu af kringum hálfum milljarði erfðafjár, sem gert er ráð fyrir, þó að teknar séu af því í skatt 36 millj. miðað við þessa heildarerfðafjárupphæð. Auðvitað getur þetta verið álitamál og eins einstök atriði í þessari löggjöf, eins og hún verður með þeim breytingum eða yrði að þeim breytingum samþykktum, sem lagðar eru til í frv. Þar er um ýmis álitamál að ræða, sem ég tei. að beri að skoða við áframhaldandi endurskoðun þessara mála. Ég er t. d. alls ekki viss um það, að rétt sé að taka erfðafjárskatt í öllum tilvikum. Ég nefni t. d., að það ber að skoða, þegar annað hvort hjóna deyr, hvort taka eigi nokkurn skatt í slíku tilfelli, og eins þegar um lágar upphæðir er að ræða, lágar erfðafjárupphæðir, sem ganga til barna, sem ekki eru komin til manns, og það fé, sem um er að ræða, er kannske tæplega nægilegt til þeirra hluta. Þetta og ýmislegt fleira tel ég að beri að skoða rækilega við áframhaldandi athugun málsins, en eins og nú er ástatt sýnist mér ekki annað mögulegt en að samþykkja frv. án breytinga og þá í trausti þess, að ýmis vafa- og álitamál í sambandi við þennan skatt og þá löggjöf, sem um hann fjallar, verði athuguð síðar og þá helzt á næsta Alþ., en ég tel þessa bráðabirgðalausn í aðalatriðum vera viðunandi og það sé ekki í heild gengið lengra en hóf er á. Þó geti auðvitað alltaf verið álitamál, eins og ég sagði, þegar um það er að ræða að ákveða, hve skattheimta skuli vera mikil, - og ætla ég ekki út af fyrir sig að fara að efna til neinna kappræðna um það, - hvort réttara er, að skattprósenta, lágmarksskattprósenta t. d. sé 3% eða 5%. Hér er auðvitað um algjört álitamál og afstætt atriði að ræða, sem menn sjálfsagt komast seint að alveg fullnægjandi og óyggjandi niðurstöðu um. Um brtt. hv. 6. þm. Reykv. er það að segja, að við, sem skipum meiri hl. heilbr.- og félmn., leggjum áherzlu á, að þær nái ekki fram að ganga, og teljum, að bæði væri málinu sjálfu stefnt í hættu með því svo seint sem það er nú statt á þinginu og eins hitt, að fjárþörf er brýn til þeirra verkefna, sem erfðafénu er varið til, og öllum er það kunnugra en svo, að ég þurfi að eyða tíma hér til að útskýra það fyrir hv. þd. Heilbr.- og félmn. er sem sagt sammála um það, að málið hljóti afgreiðslu, en ágreiningur er um, hvort breyting skuli gerð varðandi skattprósenturnar, og ég legg það til fyrir hönd meiri hl., að ekki verði gerðar breytingar á frv.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. og hv. frsm. heilbr.- og félmn. einnig drap á, hefur heilbr.- og félmn. skilað áliti og mælir með því, að frv. verði afgr. á þinginu, en hins vegar áskildu einstakir nm. sér rétt til þess að flytja brtt. við frv. eða fylgja brtt., sem fram kynnu að koma. Eins og allir hv. þm. vita og viðurkenna, verður ekki hjá því komizt eftir gildistöku hins nýja fasteignamats að færa ákvæðin um bæði skattþrep og skattprósentu erfðafjárskatts til samræmis við það, sem orðið er, breytt verðlag. Eins og þetta frv., sem liggur nú fyrir, gerir ráð fyrir, er ætlunin að gera það á þann hátt að hækka skattheimtuna um 260%, hvorki meira né minna, og til viðbótar má nefna, að það búast sjálfsagt allir við því, að fasteignamatið verði hækkað nú um væntanlega 20%, þannig að þá yrði orðin ferföld skattheimtan á við það, sem nú er. Ég tel, að þó að vel hefði komið til greina að hækka skattheimtuna nokkuð, þá sé hér allt of langt gengið með slíkum till. sem í frv. eru, að ferfalda hana. Þessi skattheimta hefur verið mikið rökstudd með því, að erfðafjársjóði, sem skatturinn rennur til, sé fjár vant til þess að standa undir þeim verkefnum, sem hann á að sinna. Ég geri ráð fyrir, að allir hv. þm. geti verið sammála um að það hlutverk er nauðsyn, að rækt verði, og eins og nú standa sakir þyrfti erfðafjársjóður, ef hann einn ætti undir að standa, miklu meira fé. Það fé tel ég, að ætti að koma eftir öðrum leiðum en þeim að hækka skattinn svo gífurlega sem hér er gert ráð fyrir. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið. Mér er ljóst og okkur öllum. að frv. þarf að fá afgreiðslu, hvernig sem hún verður. Ég skal ekki fjölyrða um réttmæti erfðafjárskatts almennt, enda á ég ekki von á því, að horfið verði frá þeirri skattheimtu í okkar þjóðfélagi, a. m. k. varla á næstunni, en henda má á það, hve harkalega slík hækkun getur komið niður a einstaklingum og hve mikla erfiðleika hún getur skapað t. d. fyrirtækjum, sem mörg eru smá í okkar landi og hafa ekki getað myndað eigið fjármagn, svo að neinu verulegu nemi til rekstrar. Það hefur t. d. verið á það bent, þegar eigandi bújarðar fellur frá og einn af erfingjum tekur kannske við jörðinni, að þá gefur auga leið, hve það getur torveldað slíka yfirtöku, ef hlutaðeigandi á að borga svo háan erfðafjárskatt sem hér er gert ráð fyrir. Ég skal þá víkja örlítið að þeim brtt., sem ég flyt á þskj. 796. Þessar brtt. eru samhljóða brtt., sem fluttar voru í hv. Nd. af fulltrúum Sjálfstfl. í heilbr.- og félmn. þeirrar hv. d. Ég vil þá fara örfáum orðum um fyrstu brtt. en efni hennar er það, að erfðafjárskattur verði ekki heimtur af erfðahluta eftirlifandi maka. Þetta má rökstyðja með því, að sú eignamyndun, sem átt hefur sér stað í hjúskapnum, verður til fyrir atbeina beggja hjónanna. Einnig má á það benda, að þarna er um tvísköttun að ræða og verður áfram skv. frv., því þetta hefur ávallt verið svo í okkar erfðafjárskattslögum reyndar, að þarna hefur verið um tvísköttun að ræða í 1. erfð. Við skulum t. d. setja upp dæmið þannig, að annað hvort hjónanna fellur frá, hitt borgar erfðafjárskatt af sínum erfðahluta eftir hinn látna, síðan kannske læzt hitt hjóna, sem eftir lifði, skömmu síðar og þá er tekinn aftur erfðafjárskattur af þessum erfðahluta, sem rennur þá til barnanna. Þegar maki deyr, er það að sjálfsögðu mikið áfall fyrir þann makann, sem eftir lifir, og það skapast yfirleitt fjárhagserfiðleikar, alltaf einhverjir og oft kannske miklir í því sambandi, og ég vil þá sérstaklega nefna það til, ef það er ekkja, sem um er að ræða. Það er svo í okkar landi, að hér er það langtum tíðara heldur en annars staðar, sem maður þekkir til. að fólk eigi það húsnæði. sem það býr í. Það eykur að sjálfsögðu þá erfiðleika, sem oft eru í því sambandi að halda húseigninni eða íbúðinni, þegar þarf að fara til viðbótar öðrum áföllum og erfiðleikum að greiða erfðafjárskatt af erfðahluta eftirlifandi makans. Það er oft sem íbúðarhúsnæðið er kannske eina verulega verðmætið, sem til er í búinu, þegar maki fellur frá. Mér finnst þetta vera það sterk rök fyrir því, að ekki skuli leggja skattinn á erfðahlut eftirlifandi maka, að það hljóti að finna hljómgrunn hjá hv. þm., og það gladdi mig að heyra, að hv. frsm. heilbr.- og félmn. virtist skilja mjög vel þessa röksemd, þegar hann vék að því, að þetta væri mál, sem þyrfti að kanna í sambandi við heildarendurskoðun löggjafar um erfðafjárskatt. Það hefur verið vitnað til þess í umr. um þetta frv„ að okkar löggjöf um erfðafjárskatt væri að mörgu leyti svipuð dönsku löggjöfinni. Og í Danmörku er það svo að erfðahluti eftirlifandi maka er að vísu ekki skattfrjáls, en hann er skattfrjáls upp að vissu marki, og í till., sem danska ríkisstj. boðar um breytingar á lögunum um erfðafjárskatt þar í landi, kemur það fram, að þeir ætla að hafa fyrstu 100 þús. kr. af erfðahluta eftirlifandi maka skattfrjálsar, fyrstu 100 þús. kr. danskar, sem mun nú vera um það bil 1200 þús. kr. íslenzkar. Þetta hefur verið þar í lögum og þeir hafa ekki uppi fyrirætlanir um. að frá því verði horfið. Um brtt. að öðru leyti þarf ég ekki að fara mörgum orðum. Þær skýra sig sjálfar og eru allar til lækkunar á prósentunni og hækkunar á skattþrepunum. Það skal að vísu tekið fram, að ekki hefur verið unnt að gera sér þá grein fyrir, hver skattheimtan yrði, ef þær till. yrðu samþykktar, að maður þori að nefna ákveðnar tölur, en hitt mun þó óhætt að fullyrða, að skattheimtan mundi tvímælalaust lækka frá því, sem nú er. Ég hafði nú hugsað mér að flytja brtt. við B-lið 2. gr. frv. eins og það liggur nú fyrir, orðalagsbreytingu, en vegna þess að ég tel, að það sé rétt að fá fram í atkvæðagreiðslu vilja hv. þd. um, hver skattprósentan skuli vera, svo að samræmi verði þá í þeirri brtt., sem ég hafði ætlað mér að flytja, þá geymi ég mér rétt til þess að gera það til 3. umr. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um frv., a. m. k. ekki nema frekara tilefni gefist til, og vænti þess, að brtt. þær, sem ég flyt á þskj. 796, fái góðar undirtektir hjá hv. þdm.



Herra forseti. Örstutt athugasemd, sem ég vil gera áður en ég greiði atkvæði um þetta mál. Ég skil það fyrir mitt leyti, að nauðsynlegt er að gera breytingar á gildandi lögum, og þarf ekki að fara út í það. Ég er fyrir mitt leyti fylgjandi því, að erfðafjárskattur sé nokkuð hár. Ég held, að enginn sé betri þótt hann erfi mikið og kannske stundum verri, og því tel ég, án þess að ég sé að taka afstöðu til upphæðarinnar, að hann megi hækka töluvert frá því, sem nú er. Hins vegar sýnist mér það vera mjög mikill galli á gildandi lögum og þessu frv., sem hér liggur fyrir, eins og kom fram hjá frsm., að krefja maka um erfðafjárskatt, þegar búi er skipt, ég tel það ósanngjarnt og sömuleiðis sýnist mér eðlilegt að athuga, hvort taka eigi erfðafjárskatt af lágmarksupphæð, sem hverfur til barna, eins og fram kom hjá frsm. Ég greiði atkv. með áliti meiri hl., en legg áherzlu á líka, að þetta verði tekið til endurskoðunar þegar á næsta þingi, og mun gera mitt til þess að svo verði.



Herra forseti. Fjhn. hefur athugað frv. það, sem hér liggur fyrir. Við meðferð málsins í Nd. var leitað umsagnar hjá stjórn Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins og einnig Tryggingastofnunar ríkisins og einnig átti n. viðræður við tryggingafræðing. Efni frv. er nánast það að tryggja starfsmönnum samtaka sveitarfélaga aðild að lífeyrissjóðinum, en nokkur vafi þótti leika á, hvort heimilt væri lögum samkvæmt að taka slíka starfsmenn í tölu sjóðfélaga, þar sem samtök þessi eru ekki lögbundin. Enn fremur er lagt til, að heimilt sé að taka í tölu sjóðfélaga starfsfólk sparisjóða, starfsfólk samnorrænna stofnana og starfsfólk uppeldis- og heilbrigðisstofnana, sem reknar eru af sjálfstæðum styrktar- eða líknarfélögum. Fjhn. d. hefur orðið sammála um að leggja til, að frv. þetta verði samþ. eins og það hér liggur fyrir.



Herra forseti. Allshn. hefur íhugað frv. um veitingu ríkisborgararéttar, eins og það hefur komið hingað frá Nd., en sameiginleg nefnd frá allshn. beggja þd. ásamt skrifstofustjóra Alþ. hefur áður athugað frv. og einstakar umsóknir. Fyrir n. í þessari hv. d. lágu tvær nýjar umsóknir um ríkisborgararétt. Allshn. athugaði þessar umsóknir ásamt skrifstofustjóra Alþ. og taldi eðlilegt að verða við þeim tveimur beiðnum, sem þar voru fram bornar, og samkv. því höfum við leyft okkur í n. að bera fram brtt. við frv. á þá leið, að inn í 1. gr. þess bætist í stafrófsröð þeir aðilar, sem n. hefur samþykkt fyrir sitt leyti, að væru færðir þar inn og fengju rétt eins og aðrir þeir, sem áður höfðu sótt um. Ég tel ekki ástæðu til þess að fara frekar orðum um þetta mál, en n. sem sagt mælir með þessum tveimur nýju umsóknum.



Herra forseti. Iðnn. hefur haft frv. þetta til athugunar og mælir með samþykkt þess óbreytts eins og það kemur frá hv. Nd., en þar voru gerðar á frv. töluverðar breytingar. Tveir nm., hv. þm. Geir Hallgrímsson og Þorv. Garðar Kristjánsson, skrifa undir nál. með fyrirvara.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. n. tók fram, höfum við hv. 2. þm. Reykv. skrifað undir nál. með fyrirvara. Við höfum samþ. meðmæli með þessu frv. Við teljum, að fræðslustarfsemi fyrir iðnnema, sem frv. gerir ráð fyrir, sé mjög æskileg og erum því fylgjandi, að henni verði komið í framkvæmd. En við hefðum kosið, að fé yrði veitt í fjárlögum í þessu skyni, fremur en að taka upp nýjan markaðan skatt og leggja hluta af kostnaðinum á iðnnema.



Herra forseti. Fyrir skömmu var afgreitt hér á Alþ. frv. til staðfestingar á brbl., sem fyrrv. samgrh. hafði gefið út á s. l. vori og voru þess efnis, að Ferðamálasjóði væri heimilt að taka allt að 48 millj. kr. að láni í staðinn fyrir, að 1 lögum var kveðið svo á, að sjóðurinn mætti taka að láni 40 millj. kr. Svo illa tókst til af hálfu fjhn. Ed., að bréf, sem borizt hafði til n. frá samgrn., komst ekki í hendur nm. fyrr en eftir að þessi afgreiðsla átti sér stað vegna mistaka, og fjhn. var því ekki kunnugt um það, að þörf var á því að hækka þá lánsheimild, sem hér um ræðir, ekki aðeins í 48 millj. kr., eins og gert var á s. l. ári, heldur um 25 millj. kr. í viðbót, eða í 73 millj. kr. Þar sem frv., sem hér um ræðir, er nú orðið að lögum fyrir nokkrum dögum, verður því ekki frekar haggað, og því hefur verið valin sú leið að flytja hér nýtt mál um sama efni, sem er þó til breyt. á lögum um ferðamál nr. 4 frá 14. febr. 1969. Það skal að vísu tekið fram, að breytingin, sem gerð var hér í þinginu fyrir nokkrum dögum, hefur enn ekki hlotið formlega staðfestingu og enn þá síður verið birt í Stjórnartíðindum. En það haggar að sjálfsögðu ekki rétti Alþ. til að breyta þessum lögum nú öðru sinni, og þess vegna er þetta frv. hér flutt og þarf ekki að taka það fram, að það er flutt í samráði og reyndar að beiðni samgrh. og í samráði við fjmrh. Ég vildi aðeins segja að lokum, að frv. er raunverulega ekki um nýja lántökuheimild til viðbótar við þá lántökuheimild, sem fyrir er í framkvæmdaáætluninni, heldur má segja, að flutningur frv. og samþykkt þess er óhjákvæmilegt til þess, að sú lánveiting, sem í framkvæmdaáætluninni er, geti orðið að veruleika.

Frsm. (Ásgeir Bjarnason) : Herra forseti. Frv. þetta hefur verið til athugunar í heilbr.- og félmn. og umsagnir hafa borizt frá Vegagerð ríkisins, sem mælir með frv. nokkuð breyttu, og einnig hefur borizt umsögn frá landlækni, þar sem hann telur frv. óþarft, vegna þess, að meginefni þess felist í frv. til 1. um heilbrigðisþjónustu, þ. e. a. s. 242. máli, sem liggur nú fyrir hv. Alþingi. En frv. um heilbrigðismál mun ekki ná fram að ganga á þessu þingi, en verður athugað nánar fyrir næsta Alþ., og í trausti þess, að meginefni þessa frv., sem hér er um fjallað, verði fellt inn í heilbrigðislöggjöfina, hefur heilbr.- og félmn. orðið sammála um að leggja til að vísa frv. til ríkisstj.

Frsm. (Steingrímur Hermannsson) : Herra forseti. Menntmn. hefur haft frv. þetta til athugunar, og hefur orðið sammála með tilliti til þess, að hæstv. ríkisstj. hefur sett á fót n. til að athuga staðsetningu opinberra stofnana, að mæla með því við hv. d., að þessu frv. verði vísað til hæstv. ríkisstj. til athugunar. Ég þarf ekki að hafa um þetta fleiri orð. Ég er flm. að þessu frv. og hef rætt um málið við 1. umr.