Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Bjarni Benediktsson) Heilbr.- og félmn. hefur athugað mál þetta nokkuð, og var reynt að ná um það samkomulagi, en tókst ekki. Meiri hl. leggur til, eins og sést af nál. hans, að frv. verði samþ. með tveim breyt. Annars vegar skal bætt við læknishéraði á Eyrarbakka jafnframt því, sem frv. ákveður um aðsetur læknis á Selfossi. Hin breyt. er sú, að Hafnir tilheyri ekki Grindavíkurhéraði, heldur Keflavík, og Vatnsleysuströnd tilheyri læknishéraði Hafnarf jarðar. Minni hl. taldi ágreining um málið vera svo mikinn, að í óefni stefndi, nema allt yrði úr frv. fellt nema hin nýja skipun læknishéraða á Austurlandi. Deilan um það, hvort skipta skuli læknishéruðum, sem eru ofvaxin einum lækni, eða fara aðra leið, er auðvitað mikið mál, eins og ljóst er af álitsgerð landlæknis. Mönnum þykir það e.t.v. rétt, eins og horfir, að ekki sé til neins að samþ. ný læknishéruð, þegar lækna skortir í héruð, sem fyrir eru. En það liggur öðruvísi í því máli en ætla mætti eftir orðum landlæknis. Rök hans mundu fá staðizt, ef læknaskortur væri í landinu. En um marga árátugi hefur það verið eitt af helztu áhyggjuefnum læknastéttarinnar, hve ör læknafjölgunin er. Ég held það hafi verið litlu eftir 1920, að Guðmundur Hannesson fór að skrifa um þetta, og voru þá gerðar kröfur um, að læknadeildinni yrði lokað eða inntökuhömlur settar. Læknum fjölgar æ meir og meir. En það einkennilega hefur orðið, að þeir hafa ekki fengizt til að fara út um land, þótt allt of margir séu nú í Reykjavík. Það er mál manna, að þeir, sem einu sinni séu komnir út í afskekktu héruðin, eigi þaðan af nær enga framavon, verði að sitja ævilangt eða um ærið mörg ár hver á sínum stað, og það geta ungir, framgjarnir menn illa sætt sig við. Þeir þurfa að geta átt von á að komast í betri læknishéruð í fyrirsjáanlegri framtíð. Ítrekaðar fullyrðingar hafa komið fram um, að þrátt fyrir gefin loforð heilbrigðisstjórnarinnar, að þeir skyldu færðir í betri héruð úr hinum örðugustu, hafi það ekki verið gert, misbrestur hafi orðið á efndum. Sé svo, er eðlilegt, að tortryggni hafi vaknað. Það hafa ekki losnað nógu mörg betri læknishéruð til þess að gefa heilbrigðisstjórninni tækifæri til að flytja lækna nógu ört milli héraða. Ef stofnuð yrðu ný héruð, sem ætla má, að eftirsóknarverð þyki, mundu þessir möguleikar rýmka verulega og heldur fást læknar, eigi aðeins í hin nýju héruð, heldur og í lakari héruð vegna aukinnar vonar um þau betri síðar. Læknafjöldinn í landinu er meir en nógur. Ein ástæðan fyrir því, að læknar fást ekki í hin örðugu héruð, er sú, hve þeir verða að vera þar lengi. Og eins og áður er sagt, er lausn þessa vandkvæðis undir því komin, að heilbrigðisstjórninni sé gert fært að láta þá hafa betri héruð, að hæfilegum tíma liðnum. Landlæknir leggur mjög á móti stofnun nýrra læknishéraða. En á fullyrðingum hans um þetta efni er ekki mikið að byggja. Landlæknir segir svo í athugasemdum við frv. þetta. „Mætti vel svo fara, að Eyrarbakkahérað yrði á eftir ekki auðskipað, og er þá vafasamur ávinningur Eyrbekkingum að keppa að því, að héraðið verði klofið.“ En í bréfi, sem birt er í nál. frá minni hl., stendur skrifað af sama manni: „Ég legg ekki gegn stofnun nýrra læknishéraða á Reykjanesi og í Árnessýslu með þeim rökum, að erfiðlega gangi að fá þau héruð skipuð“. - Þessar staðhæfingar stangast ónotalega, að því er mér virðist. Þá segir hann svo enn fremur: „Er ég þannig ekki í neinum vafa um, að hin fyrsta, óhjákvæmilega afleiðing af stofnun læknishéraða á Reykjanesi og í Árnessýslu yrði sú að gera læknislaus um ófyrirsjáanlegan tíma tvö víðáttumikil læknishéruð, ef til vill samliggjandi, þar á landinu, sem engin leið er fyrir íbúana að ná til læknis úr fjarlægð. Ég legg að jafnaði ekki guðs nafn við hégóma, en ég bið nefndina lengstra orða að gæta guðs, samvizku sinnar og - með leyfi - heiðurs Alþingis og afstýra slíkum voða“. Það er augljóst af slíkum staðhæfingum sem þessum, að hér er eitthvað óhreint á ferðinni, og það væri æskilegt að heyra, hvað heilbrigðisstjórnin álítur um slíkar yfirlýsingar í embættisnafni. Þessum embættismanni nægja ekki læknavísindin og embættisskyldan, heldur hefur hann einnig guð í rassvasanum. Samkvæmt mannlegum útreikningi gæti maður hugsað sér, að hin öruggasta leið til að fá lækna út á land væri að bæta kjör þeirra og . gefa þeim nokkrar framavonir. Þetta var nú um málið almennt. Varðandi einstök atriði þá eru það einkum þrjú héruð, sem um er deilt. Fyrst er það Suður-Snæfellsneshérað. Þm. Snæf. hefur áður lagt til, að þessu héraði yrði skipt, en þá með nokkuð öðrum hætti. Á síðasta sumri boðaði , landlæknir oddvita þessara hreppa á fund, og notar hann nú samþykkt þess fundar til að standa í vegi fyrir þessu máli. Raunar er það allt of auðséð, hvernig þessi fundarsamþykkt er til komin. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Hins vegar féllust þeir á, að ekki kæmi til mála stofnun læknishéraðs, einungis með þátttöku þessara tveggja hreppa. Í stað þess lögðu þeir áherzlu á, að flýtt yrði sem allra mest vegalagningu um Snæfellsnes,. þannig að vetrarvegir yrðu gerðir tryggir um Staðarsveit og Breiðavíkurhrepp til Stykkishólms og Ólafsvíkur.“ - Við skyldum þá ætla, að ekki stæði á landlækni að leggja þessa tvo vegi, en ef til vill gæti þó orðið bið á því. Undanfarið hefur verið mikið rætt um vegasambandið milli Reykjavíkur og hinna þéttbyggðu sveita hér fyrir austan, og enn sem komið er er það óleyst vandamál. En þegar svo fer hér í þéttbýlinu, gæti maður ætlað, að dregizt gæti, að lagðir yrðu vetrarvegir yfir erfiða fjallvegi í hinum strjálbýlu sveitum. Og mundi þá ekki heppilegt að hafa þarna lækni, a.m.k. þangað til þessir vegir væru komnir. - Það er alveg augljóst, að landlæknir hefur fengið oddvitana til að sætta sig við tyllivonir í bili og falla frá kröfum sínum, gefið þeim steina fyrir brauð og mettað þá á froðu. Það er ekki hægt að komast hjá því að undrast afstöðu landlæknis í þessu máli. Maður skyldi ætla, að hann hefði allan hug á að leysa vandræði fólks í þessum málum, en í stað þess tekur hann það ráð að vefjast fyrir og vinna málinu ógagn á allan hátt og gefur umsagnir, sem eru villandi og fullar af mótsögnum. - Það væri nógu fróðlegt að athuga þetta nánar, en ég geri það ekki frekar. Það er öllum vitað, að óskir manna á þessum stöðum fara í þá átt að fá lækni. Hér er skeyti, sem borizt hefur frá oddvita Staðarsveitar og hljóðar svo: „Mér er kunnugt um eindreginn vilja í Staðarsveit um stofnun læknishéraðs sunnan fjalls“. - Hvort sem þetta er nú nýr oddviti eða hann hefur endurskoðað hug sinn síðan í vor; þá er það víst, að þessi oddviti túlkar nú rétt vilja sveitunga sinna. Enn fremur ætti ekki að þurfa frekari rök fyrir vilja héraðsbúa en þau, að fulltrúi þessa héraðs ber það fram hér á Alþ., og meiri ástæða virðist til þess að byggja á ummælum hans en þessari fundarsamþykkt, þar sem landlæknir fær oddvitana til að falla frá kröfum sínum. Næst er það Grindavíkurhérað. - Við leggjum til, að sérstakur læknir verði áfram í Grindavík, svo sem verið hefur nú um alllangt skeið eða síðan 1930, en þá mun honum hafa verið fengið þar aðsetur af hv. þm. S.-Þ. Það er eðlilegt, að Grindvíkingar uni því illa, að þessi embættismaður sé frá þeim tekinn. Það er viðurkennt af landlækni, að fleiri en einn læknir sé nauðsynlegur á þessu svæði. Það mun og vera ástæðan fyrir því, að hv. þm. S.-Þ. setti þennan lækni á sínum tíma í Grindavík.

Já, það var góð byrjun.

Já, það var góð byrjun , og í rétta átt. Á þeim tíma mun hafa verið praktíserandi læknir í Keflavík. Það var því heppilegra og eðlilegra að setja hinn lækninn niður í Grindavík, og enn hníga hin sömu rök að skiptingu þessa héraðs. Eitt af því, sem landlæknir færir fram gegn því, að þessum héruðum verði skipt, er það, hversu þau verði fámenn. En sannleikurinn er sá, að mörg héruð eru fámennari. Í Suður-Snæfellsneshéraði voru 1942 677 íbúar og í Grindavíkurhéraði 500, en 1942 eru í Reykhólahéraði 494 íbúar, Flateyjarhéraði 429, Reykjafjarðarhéraði 545, Höfðahverfishéraði 605, og svo mætti lengur telja. Og nú leggur heilbrigðisstjórnin sjálf til, að stofnað verði fámennara hérað á Austurlandi, eða með rúmum 300 íbúum. Ég hlustaði ekki mikið á umr. um mál þetta í Nd., en ég held þó, að ég hafi heyrt hæstv. forsrh. benda á þetta hérað sem sérstaklega æskilegt fyrir aldraðan mann, sem væri of gamall til að sinna störfum í erfiðu héraði. Hið sama gæti þá að minni hyggju gilt um Grindavíkurhérað, og sá háttur að hafa nokkur héruð við hæfi slíkra manna gæti án efa átt snaran þátt í að fá lækna út á land. Þá er hér loks lagt til, að Selfosshéraði verði skipt í tvennt. - Það er eftirtektarvert, hvernig þetta er rökstutt í grg. ríkisstj. Þarna eru þrjú þéttbýl byggðasvæði auk landbúnaðarhéraða. Landlæknir viðurkennir að vísu, að eðlilegt sé, að Eyrbekkingar séu á móti þessari breyt. Hins vegar þykir honum Stokkseyringar hafa lítið til síns máls. Kemst hann í því sambandi svo að orði: „Mæla kunnugir, að á læknissókn Stokkseyringa til Eyrarbakka annars vegar og að Selfossi hins vegar sé bitamunur, en ekki fjár“. - Virðist mér, að slík ummæli ásamt öðrum staðhæfingum þessa embættismanns séu fremur sprottin af embættishroka en sanngirni og þekkingu. Stokkseyringar þekkja sjálfsagt betur aðstæður hjá sér en fjarlægur embættismaður, starfandi á skrifstofu í Reykjavík. Sveitarstjórnin á Stokkseyri hefur og mótmælt fullyrðingu landlæknis og á ef til vill eftir að gera það frekar. Ég hef hér og gögn nokkur frá hv. 2. þm. Árn. viðvíkjandi vilja Eyrbekkinga í þessu máli. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Við undirritaðir alþingiskjósendur í Eyrarbakkahreppi færum yður, herra alþingismaður, okkar bezta þakklæti fyrir till. yðar og tilraunir til að skipta núverandi Eyrarbakkalæknishéraði í tvennt með læknissetri á Eyrarbakka og á Selfossi, og skorum jafnframt á yður að halda áfram, þar til fullnaðarsigur er fenginn í málinu. Undirritað af eitt hundrað og tuttugu kjósendum“. Ég verð satt að segja að viðurkenna, þótt ég meti embætti mikils, að ég met svo eindreginn vilja fólksins í slíku máli sem þessu meir en vafasamar yfirlýsingar landlæknis. Þá má einnig minnast á það, að mér hefur borizt útskrift úr fundarbók Framsóknarfélags Eyrarbakka, en það hélt fund 29. febr. 1944. Þar var borin fram svohljóðandi ályktun, er hljóðar þannig með leyfi forseta: „Fundur í Framsóknarfélagi Eyrarbakkahrepps, haldinn 29. 2. 1944, lýsir ánægju sinni yfir fram kominni tillögu Eiríks Einarssonar alþm. um skiptingu Eyrarbakkalæknishéraðs í tvö læknishéruð, og treystir fundurinn þingmönnum héraðsins til þess að halda fast og ákveðið á því máli, þar sem héraðið, eins og það er nú, er að áliti núverandi . héraðslæknis ofviða fyrir einn lækni. Þá lítur fundurinn svo á, að meðferð þessa máls sé mjög einkennileg og óvanaleg, þar sem um er að ræða að flytja læknissetrið úr þéttbýlasta hluta héraðsins í annan stað, fólksfærri, þá er þess að gæta, að hér við sjávarströndina - og hana ekki hættuminni en hún er hér á Eyrarbakka og Stokkseyri - virðist ekki ónauðsynlegt, að unnt sé að ná í lækni fljótlega, ef sjávarslys ber að höndum. Að „þungamiðja héraðsins“ sé flutt upp að Selfossi, viljum við ekki rengja, en hvað sem því líður, viljum við halda því hiklaust fram, að við hér á Eyrarbakka og Stokkseyri höfum sama rétt og áður, hvað læknissetrið snertir“. Útskrift þessi er vottuð af Teiti Eyjólfssyni og Magnúsi Oddssyni. Ég veit nú ekki, hversu margir eru í þessu félagi, - vona, að það sé ekki mjög fjölmennt, - en það eru góðir menn, sem þarna hafa skrifað undir og menn í trúnaðarstöðum, sem þekkja vel, á hverju þarf að halda á þessum slóðum. Það, sem ég vildi að lokum sérstaklega vekja athygli á, er það, að landlæknir, sem skrifar þessa merkilegu álitsgerð, telur í öðru orðinu, að of lítið sé af læknum í landinu, en í hinu orðinu lofar hann Eyrbekkingum og Keflvíkingum aðstoðarlæknum. Til þess skortir ekki læknana. Munurinn er þá sá, að landlæknir vill gera unga læknakandídata að aðstoðarlæknum í þéttbýlinu og varna þeim þar með þess að setjast að í dreifbýlinu. En við hugsum okkur, að eðlilegra sé að segja við kandídatana: Farið fyrst út í erfiðustu og afskekktustu héruðin, og svo skuluð þið fá þau góðu á eftir. - Með því móti eru stofnaðar margar sjálfstæðar og góðar stöður handa læknum, sem þeir hafa til að keppa eftir. Ef ég temdi mér orðbragð hv. 3. landsk. þm., mundi ég segja, að skv. till. landlæknis ætti að hafa ungu læknana til þess að arðræna fyrir meiri háttar læknaburgeisa. Er sannast sagt vont að sjá önnur rök fyrir till. landlæknis en þessi. Landlæknir segir að vísu, að skv. till. sínum geti læknar sameinað sig betur um sjúkraskýlin, en ég verð þá að segja það, að læknar eru mjög ósamvinnufúsir, ef héraðslæknar geta ekki komið sér saman um að verða hvor öðrum til hjálpar, þegar líf liggur við, og hef ég ekki séð öllu þyngri ásakanir í garð læknastéttarinnar en þessar fullyrðingar landlæknis. Mér sýnist því, hvernig sem á mál þetta er litið, að hér sé um sanngirnismál að ræða fyrir það fólk, sem hér á hlut að máli, og að því sé hægt að treysta, sem það sjálft leggur til. Það er ekki enn þá kominn öruggur vetrarvegur yfir Snæfellsnes, og er öruggara að treysta óskum héraðsbúa um, hvernig að þeim sé búið, þangað til þar að kemur, heldur en skrifstofumanni í Reykjavík. Og þó að það kynni að vera svo í fyrstu, að ekki fengist læknar í þessi umdæmi, sem ég skal þó ekkert um segja, og ég hygg, að heilbrigðisstj. ætti að geta fengið þá, ef rétt er á þessum málum haldið, án þess þó ég vilji liggja henni á hálsi fyrir, að það hafi ekki tekist fram að þessu, þá er þó engu spillt með því, þótt þessi embætti væru stofnuð. Að stríðinu loknu er ráðgert, að heim komi 20 til 30 læknar frá Norðurlöndum, og þá gæti fólk í þessum héruðum þangað til unnið að því að koma. upp læknabústöðum og búa þannig í haginn fyrir væntanlega lækna. Og jafnvel þótt allar hrakspár landlæknis hefðu við rök að styðjast, er það engu að síður skylda að verða við óskum almennings, svo að löggjafarvaldið láti ekki á sér standa um að bæta að þessu leyti úr neyð fólksins.

Frsm. minni hl. (Haraldur Guðmundsson.): Ég verð að segja það, að mig furðar nokkuð á tóninum í þessari klukkustundarræðu hv. 6. þm. Reykv. - og eðlilega, þar sem hann þurfti að grípa til þess úrræðis að vitna til Framsóknarfél. Eyrarbakkahr. til þess að sanna mál sitt, því að hingað til hefur hann ekki vitnað til Framsfl., þegar þörf hefur verið á öruggum sönnunum. Því furðulegra þykir mér þetta, þar sem þessi tilvitnun hans var fullkomlega óþörf, því að samþykkt þessa ágæta framsóknarfélags var gerð til þess að fá læknissetrið flutt frá Eyrarbakka að Stokkseyri, og hefur enginn hér lagt til, að það verði gert. Minni hl. leggur til, að læknissetrið verði á Eyrarbakka, eins og verið hefur, og þarf ég því ekki að eyða mörgum orðum um þetta atriði í ræðu hv. 6. þm. Reykv. eða álitsgerð hins góða félaga, sem hann lagði svo mjög upp úr að þessu sinni. Ég get ekki komizt hjá því að minnast á ummæli þau, er síðasti ræðumaður viðhafði um landlækni, þar sem hann sagði meðal annars, að hann hefði óhreint mjöl í pokahorninu og talaði um gikkshátt og embættishroka hans. Svona ummæli eru í alla staði ósæmileg.

Þau hafa sannazt af gögnum málsins.

Þetta er alls ekki rétt. Mér finnst þessi hv. þm. vera þekktur fyrir annað en sérstaka hógværð og lítillæti eða sérstaka varfærni í orðbragði í ræðum sínum. Auk þess verð ég að segja það, að ég þori að gera samanburð á staðarþekkingu landlæknis og þessa hv. þm. í þeim héruðum, er hér um ræðir, og sé um að ræða hroka hjá landlækni, væri hv. þm. nær að líta í sinn eiginn barm og athuga sín eigin ummæli en snúa sér að landlækni. Læt ég svo útrætt um þennan þátt í ræðu hv. þm. Annars er það vissulega rétt, sem hv. þm. hélt fram í ræðu sinni, að hér er um að ræða, hvort þær ráðstafanir til að fjölga smáu læknishéruðunum séu líklegar til þess í heild sinni að bæta ástandið í læknamálum landsins. Þetta er aðalatriðið. Hann hélt því fram, að einmitt það að fjölga smálæknishéruðunum mundi verða til þess að gera þau eftirsóknarverðari, því að með því gæfist læknum kostur á embættum eða von um að geta flutt til annarra betri héraða síðar með tímanum. Ég hygg, a.m.k. eins og nú er ástatt, að þetta eigi ekki við. T.d. eru nokkur héruð á Vestfjörðum, sem um langan tíma hafa verið læknislaus, og að því er snertir stofnun nýs læknishéraðs á Snæfellsnesi, hygg ég, að litlar líkur séu til þess, að þangað fáist í bili læknir, þegar litið er á, hversu mörg héruð eru læknislaus. Ég játa það fullkomlega, að ástandið í læknamálum landsins er óviðunandi, en álít, að sú leið, sem hér er farin, sé ekki líkleg til úrbóta. Mín skoðun er sú, að það, sem gera eigi í þessum málum, sé að fela þeim mönnum, sem líklegir eru til að bera skyn á þessi mál, að gera athuganir á skipun læknamálanna hér á landi í heild sinni og bera fram till. sínar. Hins vegar tel ég það mjög misráðið að gera einstakar breyt. að lítt athuguðu máli, eins og gert er ráð fyrir í frv. nú, eða þær breyt. við það, sem fram hafa komið og munu halda áfram að koma fram. Án þess að mig langi til að lengja þessar umr., get ég ekki látið vera að drepa nokkuð á annað atriði í ræðu hv. þm. Hann virðist vera þeirrar skoðunar, að það sé fyrst og fremst fjárhagsatriði að fá lækna út á landi, og það sé mikið að kenna heilbrigðisstj., að sum héruð séu læknislaus. Um það skal ég ekkert fullyrða. Það kann vel að vera, að með því að gera þessi embætti girnilegri væri auðveldara að fá þangað lækna. Mér er þó nær að halda, að þetta sé ekki meginástæðan, heldur hitt, hversu þessi héruð eru lítt eftirsóknarverð frá sjónarmiði fagmannsins, mannsins, sem er fullur áhuga í fræðigrein sinni og vill halda við og auka við menntun sína. Úti í þessum afskekktu héruðum er lítt um sjúkratilfelli, lítið af tækjum til nauðsynlegra læknisaðgerða og engin sjúkrahús, svo að læknar fá þar ekki tækifæri til þess að fá góða æfingu í starfi sínu. Ég hygg því, að um leið og þessi mál eru athuguð í heild, þyrfti einnig að reyna að búa svo um, að í dreifbýlinu væru nauðsynleg tæki til taks til þess að gera læknisaðgerðir, og jafnframt, að flutningur í sjúkraskýli væri auðveldur. Það þarf því ekki aðeins að bæta launakjör héraðslækna, heldur einnig starfsskilyrði þeirra. En þetta verður að sjálfsögðu stórum erfiðara, ef sú stefna verður upp tekin að búta læknishéruðin niður í smáheildir með nokkrum hundruðum manna í hverju læknishéraði, en ef um stærri héruð væri að ræða. Það er sjálfsagt rétt hjá hv. 6. þm. Reykv. að taka tillit til samgangna og staðhátta, en þessu atriði, sem ég hef nú drepið á, má ekki gleyma. Landlæknir bendir einmitt á það í bréfi sínu, hvernig þróunin eigi að verða í Eyrarbakkalæknishéraði og á Reykjanesi. Hann telur, að það sem skipti mestu máli, sé einmitt það, að þarna verði komið upp myndarlegu sjúkrahúsi með sem beztum starfsskilyrðum og að ráða þangað sérstakan sjúkrahúslækni. Ég hef litið svo á, að skipun aðstoðarlækna sé alls ekki til þess, að héraðslæknaburgeisarnir geti arðrænt fátæka aðstoðarlækna, eins og hv. 6. þm. Reykv. hélt fram, heldur vakir fyrir landlækni í fyrsta lagi, að læknir sé til taks, þegar embættislæknir þarf að taka sér frí, í öðru lagi að koma upp sjúkrahúsum úti um héruð landsins og að þar sé þá nauðsynlegt, að tveir læknar séu við höndina, og í þriðja lagi mætti á þennan hátt fá aðstoðarlækna í bili til þess að gegna störfum í læknislausum héruðum, ef ekki væri önnur leið. Þetta væri með öðrum orðum öryggisráðstöfun vegna þess, hversu illa hefur gengið að fá lækna út í sum héruð landsins. Hv. 6. þm. Reykv. hafði um það ýmis orð, að landlæknir hefði komið ósæmilega fram gagnvart íbúum Snæfellsneshéraðs, og minntist á oddvitafund, er þar var haldinn á sl. sumri, en fundargerð hans er nú birt á þskj. 146. Hann hélt því fram, að með þessu væri verið að gera þm. Snæf. að minni manni og þessir oddvitar hefðu verið leiksoppar í höndum landlæknis og gert einhverja skyssu. Ég verð nú að segja, að mér þykir þetta kuldaleg ummæli í garð þessara oddvita, ef hann álítur þá ekki meiri menn en svo, að þeir hafi látið landlækni nota sig til slíks, enda veit ég ekki, hvort átti að skilja ummæli hans svo, að einhverjir þeirra hafi látið af störfum. Fyrir mitt leyti finnst mér þessi fundargerð, alveg eins og hún kemur fyrir frá oddvitunum, ekkert annað en skynsamleg rök í þessu máli. Hv. 6. þm. Reykv. hafði þau orð, að landlæknir hefði verið að fá þá til þess að óska eftir vetrarvegum um Snæfellsnes, en það veit ég, að ekki hefur þurft að finna það upp að benda oddvitunum á, að þeir þyrftu að fá þennan veg, og um það get ég fullvissað hv. 6. þm. Reykv., að það hefur ekki kostað landlækni neitt erfiði að fá þá til þess að óska eftir vegi yfir þessa tvo fjallgarða, sem um er að ræða. Hitt er svo augljóst mál, að mjög litlar líkur eru til, eins og nú er ástatt, að íbúum hinna hreppanna tveggja, sem aðallega er ætlazt til, að verði í þessu sérstaka læknishéraði, auðnist að fá lækni, og reynist það svo, er héraðið engu betur sett, heldur getur það jafnvel verið verra að gera þessa breyt. Ég skal svo ekki tefja tímann og ræða meira um málið almennt, en vildi aðeins gera þessar aths. við ræðu hv. 6. þm. Reykv., sem mér fannst fara fram á nokkuð óvenjulegan hátt. 1. brtt. minni hl. hef ég þegar rætt, en hún er við 1. gr. frv., eins og það kom frá Nd. við 3. umr., og álítum við, eins og nú er ástatt, að hún komi ekki að neinu haldi, og leggjum því til, að gr. verði felld niður. Um 2. gr. erum við alveg sammála meiri hl., að læknissetrið, sem hingað til hefur verið á Brekku, verði framvegis á Egilsstöðum, en um Bakkagerðishérað er nóg að vísa til þess, er ég hef áður sagt og enginn ágreiningur hefur verið um. Að því er snertir 3. gr., leggur minni hl. til, að gr. verði felld niður, þar sem við erum mótfallnir, að læknissetur héraðsins verði flutt, en viljum, að Eyrarbakkahérað fái aðstoðarlækni. 4. gr. frv. leggjum við til, að verði felld niður. Skiptingin þar þykir okkur fráleit, þar sem um er að ræða, að íbúar Hafnahrepps sæki lækni til Grindavíkur gegnum Keflavíkurhérað, og hefur meiri hl. lagt til, að breyt. verði á þessu gerð. Hins vegar teljum við enga ástæðu til þess nú, að Grindavík verði sérstakt læknishérað, þar sem héraðið er svo fámennt og aðeins 15–20 mín. akstur til læknis í Keflavík, og finnst okkur því sú breyt. óþörf. Annars vil ég í þessu sambandi vísa til bréfs landlæknis, þar sem hann lýsir, á hvern hátt hann telur þessum málum nú bezt komið á Reykjanesi, en hann leggur til, að byggt verði sjúkrahús í Keflavík með föstum lækni við það, og er enginn vafi á því, að þarna er bezta lausnin á þessu máli. Aðrar brtt. við 7. og 8. gr. frv. eru afleiðing af fyrri brtt., og þarf ég því ekki að gera frekari grein fyrir þeim. Ég skal þá að lokum geta þess, að rætt var um það í n. að flytja till. til þál. um að fela ríkisstj. að skipa n. til þess að framkvæma athuganir á skipun læknishéraða landsins í heild og hvað hægt væri að gera til úrbóta. Mér fyrir mitt leyti þótti rétt, áður en till. kæmi fram, að sjá hvaða afgreiðslu frv. fengi hér. Og ef brtt. minni hl. yrðu samþ., geri ég ráð fyrir, að n. í heild muni flytja þessa till. til þál. Verði hins vegar brtt. meiri hl. samþ., tel ég eðlilegt og réttmætt, að fleiri breyt. verði gerðar á frv. Ég skal t.d. benda á læknishéruð eins og Suðureyri, Hrútafjörð og Raufarhöfn, sem við álítum, að hafi a.m.k. jafnmikla ástæðu, ef ekki meiri, til þess að óska eftir sérstökum lækni og ýmis þau héruð, sem hér eru tekin upp í frv., og gætu ef til vill fleiri komið til greina, áður en meðferð málsins er lokið. Ég vil eindregið ráða hv. d. að samþ. till. minni hl. og athuga ákvæðin í nál., sem ég hef drepið á, áður en hrapað er að því að gera jafnstórfelldar breyt. á læknaskipun og að virðist stefnt hér.



Herra forseti. - Mér er tjáð, að fyrir dyrum standi fundur í Sþ., en ég vil aðeins segja nokkur orð, áður en þessum fundi er frestað. Hv. 6. þm. Reykv. lýsti eftir því, hvort ég væri staddur hér til að heyra mál hans. Ég sat þá hér og hef setið síðan, og það er ekki nema von, að hv. þm. æskti þess, að heilbrmrh. væri viðstaddur og heyrði þennan vitnisburð, sem hann gaf landlækni, fyrstu stoð og styttu heilbrmrh., hvern mann hann hefur að geyma og hver embættismaður hann er. Ég verð að segja, að ég þekki ekki takmarkanir fyrir því, hvað þm. geta leyft sér að óvirða fjarverandi mann, jafnvel þó að um embættismann sé að ræða - og það einn af þeim beztu. Hv. 3. landsk. tók af mér ómakið að ræða það frekar. En annars tel ég það embættisskyldu mína að beina því til landlæknis að fá ræðu hv. 6. þm. Reykv. skrifaða sem fyrst, svo að hann geti kynnt sér hana og svarað utan þings. Hv. 6. þm. Reykv. hefur skotið sér hér undir skjöld þinghelginnar, og skal útrætt látið um það. Út af nál., sem hér liggur fyrir, verð ég að segja, að til að bjarga því, sem bjargað verður, eigi að taka til greina till., sem hv. minni hl. hefur lagt fram, því að ef hitt yrði ofan á, yrði vart hægt að fóta sig eða nema staðar í málinu. Hér er hægt að sýna fram á með örstuttum dæmum, hvað af því leiðir, ef einstakir þm. fara að bera fram till. um gagngerðar breyt. - Það var hv. þm. Snæf., sem bar upp till. um að stofna læknishérað úr fimm hreppum. Svo þegar landlæknir hafði athugað þetta og hv. þm. fengið umsögn hans, sannfærðist hann um, að rétt væri að hafa hreppana ekki nema þrjá, en því mótmæltu hrepparnir, og þarf ekki annað en vísa til oddvitafundar í Snæfellsneshéraði sl. sumar. - Hitt er um Grindavík. Þegar till. var borin fram fyrst, var ætlazt til að hafa hreppana fjóra, en svo sættist hv. flm. á að hafa þá aðeins þrjá, og þannig kemur það til hv. Ed. En þá leggur meiri hl. til, að hreppurinn sé aðeins einn. Hvernig yrði, ef læknaskipunin færi eftir því, hvernig hver þm. mælti með frv. eftir sínu höfði og það yrði leitt til lykta eftir því? Þetta mál þarf að taka til gaumgæfilegrar athugunar. Ég felli mig við, að frv. verði samþ. með nokkrum breyt., þó þannig, að meginmál 2. gr. haldist og skipuð sé sérstök n. til að athuga málið fyrir næsta haust.



Sjútvn. þessarar d. hefur athugað frv. Meðan sjútvn. Nd. hafði það til meðferðar, leitaði hún um það umsagnar vitamálastjóra, sem mælti eindregið með samþykkt þess. Sjútvn. Ed. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. - Sjútvn. hefur haft þetta mál til athugunar. Í Nd. var frv. dálítið breytt. En n. leggur eindregið til, að það verði samþ. eins og það kom þaðan.