Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti! Þetta frv. er hingað komið. aftur frá Nd. og hefur tekið þar lítilfjörlegri breyt., sem er komin til af því, að hér í hv. d. var sett í frv. ákvæði um það, að ef land lægi í öðrum hreppi, væri heimilt að taka það, ef það lægi upp að hreppamörkum, og þá var gert ráð fyrir, að hreppamörkunum væri breytt. Þetta þótti hv. Nd. ekki nógu skýrt, til dæmis það, hvernig færi með útsvars- og tekjumissi. Við í Ed. höfðum litið svo á, að það væri sjálfsagður hlutur, að þar réði mat og ekki þyrfti að taka það sérstaklega fram í 1. Hv. Nd. hefur nú sem sagt gert lítils háttar breyt. hér á, og er þar skýrar að orði kveðið en hjá okkur, og tel ég sjálfsagt að samþ. frv. með þeirri breyt.



Herra forseti! Ég sé, að hv. frsm. er ekki við og ég mun vera sá eini úr menntmn., sem er viðstaddur. Þetta frv. er flutt af menntmn. Nd. og fór gegnum þá d. óbreytt. Þetta mál lá síðan fyrir menntmn. þessarar d., og hún vill líka leggja til, að það verði samþ. án breyt., en í frv. felst heimild handa ríkisstj. til að selja Varmahlíðarfél. svonefnda jörðina Reykjarhól í Seyluhrepi í Skagafjarðarsýslu, ásamt nýbýlinu Varmahlíð, auðvitað með því skilyrði, að þar verði reistur héraðsskóli Skagfirðinga. Það, sem veldur því, að farið er fram á þetta, er, að þarna er hiti í jörðu, og það ræður hér mestu um. Eins og ég gat um, er n. sammála um, að heimildin verði veitt.

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Þetta mál er komið aftur frá hv. Nd. með aðallega 2 breyt. Við 1. gr.: Tillag ríkissjóðs er hækkað upp í 300 þús. kr., að því tilskildu, að ágóði tóbakseinkasölunnar gangi beint til ríkisins, og var þetta samkv. till. fjmrh. Þá var í öðru lagi, í 3. gr., hækkað hámark láns- og styrkupphæðarinnar úr 8000 kr., sem hér var ákveðið, í 9000 kr. Þetta eru aðalbreyt. við frv. og svo það, að 1. gangi þegar í gildi. Nú höfum við landbnm. lagt fram nokkrar brtt. Fyrst og fremst er brtt. á þskj. 522, en hún er aðeins leiðrétting. Í öðru lagi höfum við á þskj. 558 lagt til, að á meðan vísitala kauplagsnefndar er 110 eða hærri, skuli framlag ríkissjóðs hækka til samræmis við vísitölu Hagstofu Íslands um byggingu íveruhúsa, miðað við sömu vísitölu 1939. Hækkunin reiknist þó ekki af hærri höfuðstóli en 125000 kr., samkv. brtt. okkar á þskj. 602 og 603. Við settum hámarkið það lágt til samkomulags. Þetta er gert til samræmis við ákvæðin í öðru frv., sem er 7. málið í dagskránni í dag. Eins er hér á þskj. 602 brtt. um, að þessi ákvæði l. gangi í gildi á þessu ári. Það er líka í samræmi við það, sem hefur ver ið sett í frv. um verkamannabústaði. Ef þessi brtt. okkar nær fram að ganga, verður tekin aftur brtt. við 7. málið. Ég vona, að brtt. verði samþ., og hef engu við þetta að bæta.



Ég gat þess áður, að ágreiningur væri milli formælanda annars máls á dagskránni í dag (frv. um breyt. á l. um verkamannabústaði) og formælenda þessa máls. Unnið hefur verið að því að jafna þennan ágreining og finna samkomulagsgrundvöll. Mér skilst, að till. á þskj. 603 fari fram á minni dýrtíðaruppbót, eða 62500 kr. Ég vil lýsa yfir því, f. h. Alþfl., að við höfum fallizt á þetta samkomulag og munum greiða atkv. með till. á þskj. 603, og sýnir það okkar góða hug til sveitanna frá upphafi vega, enda höfum við alltaf viljað láta þær njóta fyllsta jafnréttis.



Herra forseti! Þegar þetta mál var hér í hv. d. til umr. síðast, lýsti ég afstöðu minni og hv. meðflm. míns til þess, sem hlaut að velta á því, að þeim stofnunum, sem skiptu hagnaði tóbakseinkasölunnar með sér á sínum tíma, yrði ekki mismunað nú, en hefðu jafnmikið fé út að lána. Þá mælti ég og fyrir till. mínum á þskj. 541. Nú hefur nokkuð verið lagfært síðan þá, um leið og samþ. var áðan frv. til 1. um byggingar- og landnámssjóð, þó einkum sé enn þá tekið til greina sjónarmið ríkissjóðsins. Sættum við flm. okkur því eftir atvikum við þessa lagfæringu, og lýsi ég yfir því, að allar brtt. á þskj. 541 eru teknar aftur.

Félmrh. (Stefán Jóh. Stefánsson) : Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þetta frv. á þskj. 585. Ég skal játa, að réttara hefði verið að stíla brtt. við ákveðna gr. í 1. 1935, eins og allshn. hefur bent á og gert, í stað „gr. 1“, eins og gert er í till. minni, vegna þess að frv. þetta fjallar um breyt. á tvennum l. En væntanlega veldur það ekki misskilningi, þótt í till. minni standi „4. gr. l.“, því þar er vitanlega átt við 4. gr. 1. nr. 3 frá 1935, um verkamannabústaði. Vil ég beina því til hæstv. forseta, hvort ekki mætti skoða þessi orð mín sem leiðréttingu, er tekin yrði til greina í prentun. Efni brtt. er að færa niður vexti af lánum byggingarsjóðsins úr 5% í 4%. Ástæðan til þess, að ég flyt þessa brtt., er sú, að eins og alkunnugt er, hefur orðið allverulegt húsnæðisleysi í sumum bæjum upp á síðkastið, sérstaklega hér í Reykjavík og á Ísafirði. Í Reykjavík er þetta svo alvarlegt, að 14. maí fengu margar fjölskyldur ekkert þak yfir höfuðið í venjulegum leiguíbúðum. Þess vegna urðu yfirvöld bæjarins að ráðstafa mörgum fjölskyldum í franska spítalann, mörgum konum saman í eina stofu, en hóp af karlmönnum í aðrar. Það er engum blöðum um það að fletta, að húsnæðisvandræðin eru orðin mjög alvarleg í Reykjavík, og má fremur búast við, að þau vaxi en minnki á næstunni. Ég hef því rætt við byggingarfélag verkamanna, hvort ekki sé hægt að gera ráðstafanir til að bæta úr brýnustu þörfum í þessu efni, t. d. með því að koma upp nokkru af verkamannabústöðum í sumar. Forráðamenn félagsins telja þetta alls ekki útilokað og hafa þegar gert ráðstafanir um útvegun á efni, og rætt við félagsmenn um það, hvort þeir mundu vilja kaupa íbúðir nú, ef þær fengjust, þótt þær yrðu nokkru dýrari en áður. Hefur félagsstjórnin fengið jákvæð svör við þeim fyrirspurnum. En til þess að ýta undir menn og hvetja þá til að hefjast handa, hefur verið rætt um nauðsyn þess að lækka vexti og afborganir úr 5% í 4% p. a. Ég hygg, að byggingarsjóður verkamanna sé svo vel stæður, bæði að tekjum og svo eins af því, að hann þarf ekki að verja háum upphæðum til vaxtamismunar af lánum sínum nú orðið, að hann sé þess vegna megnugur þess að lána fé til nýbygginga gegn 4% árlegum vöxtum og afborgunum. Og þegar þörfin er svo rík, er sjálfsagt að láta einskis ófreistað þessu til stuðnings. Till. mín á þskj. 585 er einn liðurinn í þessari viðleitni. Hún er flutt í samráði við hæstv. fjmrh. Vildi ég loks mega vænta þess, að hv. d. taki vel í þetta mál og samþykki till.

Frsm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti! Þetta frv. var lagt fram í Nd. af landbn., en var samið af mæðiveikinefnd. Í þessum lagabálki er steypt saman öllum þeim ákvæðum, sem áður hafa gilt um þetta efni, en þau voru, með áorðnum breytingum, prentuð á þrem stöðum í stjórnartíðindum. Frv. þetta er í 2 atriðum frábrugðið gildandi l. Í 1. lagi er sleppt hér upptalningum á varnarlínum. Hins vegar er heimilað að leggja slíkar línur í samráði við ráðherra. Orsökin til þess, að upptalningunni er sleppt, er sú, að fyrir þessu þingi liggur annað frv., þar sem línurnar eru taldar. Hins vegar má geta þess, að það frv. er ekki í samræmi við þetta, því þar er ætlazt til, að kostnaður við girðingar greiðist af öðrum aðilum en gert er ráð fyrir samkv. þessu frv. Í 2. lagi er hér gert ráð fyrir, að n. geti gert ráðstafanir til, að alin verði upp lömb af þeim stofni, sem bezt þoli pestirnar, og þeim svo dreift. Þetta hefur ekki verið gert áður, vegna þess að menn vissu ekki, að til voru slíkir stofnar. En nú er a. m, k. vitað um einn slíkan stofn, sem þolir mæðiveikina miklu betur en annað fé, og yfirleitt að fé er misþolið gegn veikinni. N. hefur orðið sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. með nokkrum breytingum. 1. brtt. er við 2. gr. Gr. er orðuð upp, eins og sést á brtt., og við hana bætt. Efnið er nú, að 5 manna framkvæmdanefnd hafi starfið með höndum, skipuð af ráðh. eftir tilnefningu landbn. beggja d. Alþingis. Áður voru engin ákvæði um, hversu að skyldi fara, ef nm. forfallaðist. Nú er bætt úr þessu. Enn fremur er lagt til, að ráðh. skipi form. n., en hún velji sér sjálf framkvæmdastjóra til að annast allar framkvæmdir. 2. brtt. er við 4. gr. frv., og upp úr henni legg ég mikið. Þessi framkvæmdanefnd, sem upphaflega var valin, var skipuð 5 mönnum. Þegar landbn. benti á þessa menn, var lögð áherzla á að velja Þá menn, sem kunnugastir voru á þeim svæðum, er veikin náði til þá. Þessir menn áttu að vera nokkurs konar útverðir, til að gæta þess, að varnarlínur yrðu sem traustastar. Nú hefur sú veiki, sem þá var verið að verjast, breiðzt út til nýrra héraða, og upp hafa komið nýjar pestir. N. brestur því kunnugleiku um staðhætti og aðstæður til varna mjög víða, eins og nú er komið, sérstaklega á Austurlandi. En það er erfitt fyrir hana að þurfa að fara eingöngu eftir sögusögn annarra. Í samræmi við þetta ástand er brtt. við 4. gr. Þar er landbrh. gefin heimild til að kveðja til ráða til viðbótar mann eða menn, þegar n. hefur til meðferðar efni, sem hana brestur kunnugleika til að leysa. Er t. d. þá gengið út frá, að ráðh. kalli til 1 eða 2 menn úr Múlasýslum, ef svo ber undir. Fylgi mitt við þessa brtt. er alveg háð því, hvort hæstv. landbrh. lýsir því yfir, að hann muni vilja nota þessa heimild. Ef hann sér sér það ekki fært, þá mundi ég vilja leggja til, að fjölgað yrði í n. úr 5 upp í 6 eða 7, og 1 eða 2 af þeim séu sérstaklega kunnugir á Austurlandi. 3. brtt. er við 34. gr. frv. Er sú till. svo auðskilin, að hún skýrir sig sjálf. En aðalefnið er, að fé, sem drepið er að vetrarlagi, skuli bæta þannig, að tillit sé tekið til fóðurs yfir veturinn í bótunum. Með þessum breytingum vona ég, að frv. verði samþ. og því fylgi jafnframt yfirlýsing hæstv. ráðh. um, að hann muni nota þá heimild, sem ég gat um.

Forsrh. (Hermann Jónasson) : Út af fyrirspurn hv. frsm. skal ég taka fram, að það er mjög líklegt, við aukna útbreiðslu sauðfjárpestanna, að fleiri og fleiri héruð krefjist þess að eignast fulltrúa í nefnd þeirri, er fer með varnarstarfið. Vil ég segja það sem mitt álit, að betra sé að kveðja fróða menn til ráðuneytis en að fara að fjölga í n. upp í 6 eða 7. Mín skoðun er sú, að n. sé því þyngri í vöfum og seinvirkari sem hún er fjölmennari, og hefði gjarnan mátt fækka nm. úr 5 í 3. Ég get því hiklaust svarað því, að ég er fús til að kveðja til menn frá þeim landshlutum, sem ekki eiga fulltrúa í n. og sérstaklega óska, að álit þeirra og till. sé n. kunnugt. Ég get lýst því yfir, að meðan þessi stefna er höfð, mun ég kalla til menn af Austurlandi, þegar til meðferðar verða mál, sem snerta Austurland. Ég tel það betra en að fjölga mönnum í n., því að ef veikin breiðist út, þá yrði ekki hægt að hafa áfram þá skipun, sem til var ætlazt í upphafi. Ég er því fús til að kveðja til menn af Austurlandi, þegar þau mál verða til meðferðar.