Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þingsköp. Ólafur G. Einarsson: Herra forseti. Þetta mál sem hér á nú að taka á dagskrá og til 1. umr. hefur verið lengi á dagskrá. Um það atriði þarf í sjálfu sér ekki að fara mörgum orðum. Framlagning þess dróst í margar vikur í upphafi þings. Til að rökstyðja þann drátt beitti hæstv. forsrh. á sínum tíma meiri kímnigáfu en hann hafði áður sýnt, þegar hann sagði að það stafaði af óeiningu innan stjórnarandstöðunnar að hann treysti sér ekki til að leggja málið fram. Allir vissu þó hið rétta. Innan ríkisstj. var þá sem oft áður og síðar ágreiningur um framlagningu fylgifrv., svo sem um orlof og nýtt viðmiðunarkerfi. Orlofsfrv. kom fram að kröfu Alþb., en Framsfl. lét hins vegar af kröfu sinni um að viðmiðunarfrv. yrði lagt fram í tengslum við staðfestingarfrv. brbl. En um þetta ætla ég ekki að fara frekari orðum að þessu sinni eða gera það frekar að umræðuefni. Mál þetta er loks komið frá fyrri deild og því má út af fyrir síg fagna. Ég kvaddi mér hins vegar hljóðs um þingsköp til að gera grein fyrir því að ég hefði farið þess á leit við hæstv. forseta deildarinnar að 1. umr. um þetta frv. færi ekki fram fyrr en á mánudaginn kemur. Við þessari beiðni varð hæstv. forseti ekki, að ég ætla vegna andstöðu hæstv. forsrh., en á því koma væntanlega skýringar hér á eftir. Ég ætla því hér í hv. þd. að ítreka þá kröfu að umr. verði frestað til mánudagsins 24, þ.m. Ástæður fyrir þessari kröfu eru ósköp einfaldar. Það verður ekki séð að nein nauður reki ríkisstj. til að knýja málið fram nú í dag gegnum 1. umr. og koma því þannig til nefndar. Í fyrsta lagi hefur ríkisstj. fyrir löngu komið fram þeim vilja sínum að skerða kjör manna eins og brbl. ákváðu og staðfesta á með þessu frv. Í öðru lagi verður ekki séð að óbætanlegur tími tapist þótt málið bíði í nokkra daga. Það verður ekki unnt að boða til fundar í fjh.- og viðskn. Nd. þar sem formaður n., hv. þm. Halldór Ásgrímsson, er erlendis í erindum Alþingis og getur því varla haldið fund í n. í þessari viku þótt hann sé væntanlegur heim á morgun. Ég tek það skýrt fram að ég er ekki með þessum orðum að gagnrýna þessa fjarveru hv. formanns n. Hann er í opinberum erindagerðum erlendis. Úr þessu hefði kannske mátt bæta með því að varaformaður n., hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson, kallaði nefndina saman. Hann er hins vegar erlendis líka, en í einkaerindum að því er ég best veit, og getur þess vegna ekki leyst úr þessum vanda. Sjálfsagt hefði hann hins vegar notið þess að stjórna nefndarfundi, sem fjallaði einmitt um þetta mál, kjaraskerðingu þess fólks sem hann telur sig sérstaklega í forsvari fyrir og úthlutun láglaunabótanna, sem tóru víst eitthvað annað en ætlunin var. Í þriðja lagi sýnist full þörf á því að þeir menn sem leiða eiga nefndarstarfið við meðferð þessa máls séu viðstaddir 1, umr. hér í deild, þar sem ætta má að skýringar verði gefnar á þeim atriðum sem ekki fengust rædd að ráði í hv. Ed. í gær og samkomulag varð um þar að skyldu athuguð í sameiningu af hv. fjh.- og viðskn. Ed. og Nd.-nefndinni. Það sýnist t.d. full þörf á að þessir aðilar hlusti á hæstv. sjútvrh. þegar hann mælir fyrir brtt. sinni um ráðstöfun gengismunar, þessara milljónatuga sem útbýta á til frystihúsa og fiskvinnslustöðva um allt land að því er maður heyrir - eða kannske á ekkert að flytja þessa till. hér við 1. umr. málsins. Hún hefur verið flutt í sjónvarpinu og það á kannske að duga. Þessar ástæður saman og raunar hver um sig ættu að nægja til þess að orðið yrði við svo sjálfsagðri kröfu sem þeirri að fresta umr. til mánudagsins næsta. Ég hef hér í stuttu máli rökstutt þessa beiðni mína. Verði henni enn hafnað, þá bið ég um skýringar hæstv. forseta á því hvers vegna hann getur ekki orðið við beiðninni. Og ég spyr: Er eitthvert ákvæði í þessu frv. sem ekki hefur enn komið til framkvæmda? Er von á brtt. við frv. sem kallar á skjóta afgreiðslu Alþingis? Eða getur það verið að hæstv. ríkisstj. þurfi sérstaklega á viðveru eða fjarveru tiltekinna þm. í deildinni að halda, til þess að fá fram afgreiðslu á málinu sem henni kann að vera þóknanleg? Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa miklu fleiri orð nú um þetta mál. Ef hæstv. forseta þykir sem hér sé hreyft spurningum sem öðrum en honum beri að svara, þá ætla ég að hér í þingsalnum finnist menn sem geta þar hlaupið undir bagga.



Herra forseti. Hv. þm., formaður þingflokks Sjálfstfl., og ég ræddum um það í morgun sem hann hefur farið fram á. Ég tjáði honum mína skoðun á því og skal endurtaka það hér. Þetta mál hefur verið um það bil í tvo mánuði fyrir Alþingi. Þetta hefur hlotið meiri umfjöllun í umræðum manna og í fjölmiðlum heldur en flest önnur mál sem legið hafa fyrir þingi. Ed. Alþingis hefur haft málið til meðferðar og afgreitt það frá sér eftir að hafa lagt í það gífurlega mikla vinnu, haldið fjölmarga fundi, fengið greinargerðir og umsagnir margra sérfræðinga og fulltrúa stofnana og félagssamtaka. Fjh.- og viðskn. Ed. og Nd. hafa unnið saman að málinu þennan tíma. Það mætti hugsa sér í fyrsta lagi að ástæðan fyrir þessari beiðni núna um að fresta 1. umr. málsins hér í deild væri byggð á því að hér væri nýtt mál sem menn þyrftu að kynna sér nánar. En því er ekki þannig varið, það er nú síður en svo, þannig að sú ástæða að menn séu kannske ekki tilbúnir til þess að ræða málið hér er náttúrlega ekki frambærileg. Í öðru lagi færir hv. þm. fram þá ástæðu að formaður þeirrar nefndar sem væntanlega fær málið til meðferðar, fjh.- og viðskn., sé ekki staddur hér og sé erlendis. Það er kunnugt að sá hv. þm., Halldór Ásgrímsson, er að gegna sínum skyldustörfum í forsætisnefnd Norðurlandaráðs nú í Stokkhólmi til undirbúnings þingi Norðurlandaráðs sem hefst í næsta mánuði. Hann kemur heim á morgun. Hann tjáði mér það í símtali í morgun að hann hefði þegar boðað fund í fjh.- og viðskn., miðað við það að málinu yrði vísað til n. nú, hafði boðað hann strax á föstudagsmorgun. Að fresta 1. umr. máls frá því nú á miðvikudegi og fram í næstu viku, vegna þess að ekki verði haldinn fundur í viðkomandi nefnd fyrr en á öðrum degi, ég hef aldrei heyrt slíka röksemd fyrr á þingi, að i. umr. ætti að bíða af slíkri ástæðu. Varðandi það að formaður fjhn., sem er staddur á þessum fundi forsætisnefndarinnar, sé ekki staddur hér við 1. umr. til að svara hugsanlegum fsp., sem menn ætla að beina til hans, hélt ég að fsp. út af frv. ætti fyrst og fremst að beina til þess ráðh. sem flytur málið, sem er ég. Auk þess er að sjálfsögðu sjútvrh. tilbúinn til þess að svara fsp., sem menn vilja trúlega beina til hans í sambandi við þetta mál, þannig að þegar ég lít yfir þær ástæður sem færðar eru fram fyrir þessari frestun, þá sé ég ekki að ein einasta þeirra sé frambærileg. Ég sé ekki nokkra ástæðu til þess að farið sé að taka málið út af dagskrá hér og fresta því í marga daga af slíkum átyllum, enda er öllum vitanlegt að það er allt annað sem vakir fyrir hv. þm. Hann er að reyna að tefja málið af sérstökum ástæðum sem öllum eru kunnar.



Herra forseti. Við þær aðstæður sem eru nú í þinginu hlýtur það að liggja alveg ljóst fyrir að svo best þokar málum hér fram og til afgreiðslu að um það sé skikkanlegt samkomulag í Alþingi milli forseta og þingflokka. Hingað til hefur verið leitast við af hálfu forseta og formanna allra þingflokka að ná ávallt samkomulagi um slík mál og hefur það yfirleitt ávallt tekist. Hæstv. forsrh. hefur sjaldnast átt þar aðild að. Það kom fram í umr. um þetta mál í Ed. Alþingis í gær að sérstaklega var óskað eftir því að þeir Ed.-menn fengju í fyrsta lagi upplýsingar um framkvæmd þeirra láglaunabóta sem greiddar hafa verið samkv. ákvörðunum hæstv. fjmrh. í reglugerð og mjög hafa verið gagnrýndar. Í öðru lagi að þeir fengju ráðrúm til að fjalla um till. frá hæstv. sjútvrh. til breytinga á því frv. ríkisstj. sem hæstv. forsrh. segir að sé búið að liggja hér á Álþingi í tvo mánuði og menn ættu því að hafa haft nægan tíma til að skoða og koma fram breytingum við. Þessi brtt., sem boðuð var í sjónvarpi, kom ekki frá stjórnarandstöðunni. Hún var boðuð af málsvara ríkisstj., hæstv. sjútvrh., þannig að mánuðirnir tveir virðast ekki hafa dugað hæstv. ríkisstj. Stjórnarandstæðingar féllust engu að síður á það, til að greiða fyrir málum í Ed. Alþingis, að hverfa frá þeirri ósk sinni að fá að fjalla um þessar tvennar upplýsingar í þeirri deild, en greiða fyrir afgreiðslu málsins úr Ed. í gær og töldu sjálfsagt að verða við þeim tilmælum. Á sameiginlegum fundi með formönnum þingflokka og forsetum, bæði deildarforsetum og forseta Sþ., sem haldinn var í dag, komu fram tilmæli um það að 1. umr. yrði ekki látin fara fram núna af ýmsum ástæðum, m.a. þeirri að allar horfur eru á því að sú nefnd sem á að fjalla um þetta mál, fjh.- og viðskn., geti ekki haldið fund um málið í þessari viku og því skipti það engu máli hvenær 1. umr. færi fram með hliðsjón af afgreiðslu málsins hér í deild. Hæstv. forsrh. var ekki á þessum fundi í hádeginu fremur en hann hefur yfirleitt sótt þá fundi, þar sem reynt er að ná samkomulagi um afgreiðslu þingmála hér á þessum dögum, eftir að hæstv. ráðh. hefur misst nauðsynlegan stuðning við ríkisstj. sína. Á þessum fundi var nefnilega upplýst að það stæði til að boða fjh.og viðskn. saman til fundar kl. 9 n.k. föstudagsmorgun, eins og ráðh. var að upplýsa. En það kom einnig fram á þessum fundi að búið er að boða tvo þm., sem eiga sæti í þessari nefnd, til fundar í kjördæmi sínu, að tilhlutan hæstv. félmrh., til þess að vera við vígslu á heilsugæslustöð sem til stendur að vígja á Ísafirði kl. 2 n.k. laugardag. Ef menn ætla að komast á þann vettvang verða menn að fara með flugi frá Flugfélagi Íslands á föstudag. Það lá m.ö.o. fyrir að tveir af nm. í fjh.- og viðskn. deildarinnar mundu ekki geta sótt fund í fjh.- og viðskn. á föstudegi, því að þeir væru búnir að binda sig annars staðar. Það lá sem sé fyrir að jafnvel þó hv. formaður n. kæmi til fundar í n. á föstudagsmorgun, þá væru allar horfur á að ekki næðist lögmætur fundur. Hins vegar var strax fallist á það af öllum aðilum að þessu samkomulagi, sem samkomulagstilraunir reyndu að gera, að boða til fundar í fjh.- og viðskn. strax á mánudagsmorgun, jafnvel þótt 1. umr. hér yrði ekki lokið, og þannig reyna að greiða fyrir því að þetta mál fengi eins hraða afgreiðslu úr deildinni og framast væri unnt. Þetta var hæstv. forsrh. að sjálfsögðu ekki kunnugt, .: Þingsköp. 1412 því að hann hefur ekki nú frekar en áður gert sér neitt far um að afla sér upplýsinga um hvernig viðræður standa um gang þingmála hér á Alþingi, á milli þeirra manna sem hafa verkstjórn með höndum á þeirri vinnu, sem eru forsetar þingsins. Ég mælist að sjálfsögðu ekkert undan því að taka 1. umr. um þetta mál nú þegar í stað, þó að ég hefði talið eðlilegra að menn reyndu að ná samkomulagi um þessi mál, og var tilbúinn til þess fyrir mitt leyti að greiða fyrir því, hvernig svo sem það samkomulag gæti orðið. Ég setti ekki fram neina sérstaka ósk frá okkur Alþfl.-mönnum aðra en þá að menn reyndu að ná samkomulagi. Og ég vil taka það fram að allir formenn þingflokka, sem á fundinn komu í hádeginu, og allir forsetar, sem þar sátu, voru reiðubúnir að ganga til samkomulags um þetta mál. Ástæðunnar fyrir því að ekki getur orðið samkomulag er því ekki þar að leita. Ástæðan fyrir því er einfaldlega sú, að meðal þeirra manna sem við sögu málsins koma er einn sem ekki hefur áhuga á því að ganga til samkomulags um störf Alþingis. Það er sá maður sem hefur misst meiri hl. sinn til þess að koma vilja sínum fram hér í þessari hv. deild.



Herra forseti. Ég vil ekki láta hjá líða að vekja athygli á því að þessi þingskapaumræða verður m.a. til vegna deilna á meðal þm. Sjálfstfl. á Alþingi. Ég vil að það komi skýrt fram að þessi undarlegi geðklofi í Sjálfstfl., sem við verðum vitni að á hverjum einasta degi, er stöðugt að taka á sig nýjar myndir. Ég vil vekja athygli á því að einhver mesti skollaleikur sem nú er að gerast í pólitík er sá, að það virðist svo sem flokknum sé að takast að ná í fylgi fyrir bæði sjálfstæðismenn stjórnarandstöðu og stjórnar. Ég held að þetta ósamkomulag þessara ágætu þm. Sjálfstfl. hér í þingi sé kannske einhver alvarlegasti dragbíturinn á störf þingsins. Ég vil segja það, að það skyldi þó ekki fara svo, eftir allar ádeilurnar á hæstv. forsrh., að það komi nú í ljós að hann verði einhver styrkasti stuðningsmaður Sjálfstfl. og sá sem dregur meira fylgi að honum en nokkur annar maður. A.m.k. sýnast mér prófkjör síðustu daga hafa leitt þetta í ljós. Ég vil að þetta komi skýrt fram og menn geri sér ljóst að þetta spil Sjálfstfl. innan stjórnarandstöðu og ríkisstj. er auðvitað í augum allra manna, sem átta sig á því hvað er að ske, að verða bráðskemmtilegur skrípaleikur. Svo rennur allt í ljúfa löð eftir kosningar. Herra forseti. Ég vildi bara benda á þetta vegna þess að þessi geðklofi, sem ég svo kalla, er að verða svo augljós og hann hefur oft og tíðum að undanförnu tafið svo fyrir þingstörfum að við hljótum að verða að vekja athygli á honum.



Herra forseti. Það hefur komið fram í máli manna hér við þessar umr. um þingsköp að óskað hefur verið eftir því að umr. yrði frestað um stutta stund um brbl. sem voru sett í ágúst í sumar og voru lögð fyrir Alþingi seint og síðar meir fyrir jól og hafa síðan legið í Ed. og loks afgreidd þar í gær með miklu hraði. Það kemur jafnframt fram að hæstv. forsrh. hefur lagst gegn slíku og við því er ekkert að segja. Auðvitað hlýtur þá umr. að eiga sér stað. Það er full ástæða til þess að nefna það í þingskapaumræðum að það hafa komið fram upplýsingar í þessu máli, sem hljóta að verða til þess, að áður en efnt er til 1. umr. í þessari hv. deild geri hæstv. ríkisstj. hreint fyrir sínum dyrum og segi hvað hún ætli að gera í ákveðnum málum, sem snerta brbl. beint, og reyndar öðrum málum líka sem snerta þessi lög óbeint. Í fyrsta lagi sýnist mér algerlega óhjákvæmilegt að hæstv. sjútvrh. geri grein fyrir þeim hugmyndum sínum að ráðstafa gengismun með öðrum hætti en gert er ráð fyrir í brbl. Hann þarf jafnframt að segja hv. Alþingi frá því, áður en til 1. umr. kemur, hvort hann hyggist flytja brtt. við brbl., í hverju hún verði fólgin og hvernig á því standi að til ráðstöfunar er miklu meira fjármagn en gert var ráð fyrir í upphafi. Þetta er auðvitað mál sem hefði átt að leysast í Ed., en í trausti þess að tækifæri gefist til að fá slíkar upplýsingar áður en málefnið er lagt fyrir nefnd í Nd. hlýtur maður að fara fram á að hæstv. sjútvrh. skýri út fyrir þjóðinni hvað hann átti við í þessum efnum. Í öðru lagi vil ég lýsa yfir undrun minni á því að hæstv. fjmrh. skuli ekki sjá sóma sinn í því, þegar Alþingi kemur saman, að gera þjóðinni grein fyrir því með ræðu á Álþingi, sem auðvitað er réttur vettvangur til þess, hvernig til hafi tekist með að dreifa láglaunabótum til þeirra sem minnst mega sín í þjóðfélaginu. Það er furðulegt að lögð skuli vera áhersla á það að 1. umr. fari fram í dag, mál fari til nefndar, þegar ekki er búið að gera grein fyrir þessu máli og það er ekki hægt - vegna þess að hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson er fjarstaddur og getur ekki gert grein fyrir skoðunum Alþýðusambands Íslands og Verkamannasambandsins og Verkamannafélagsins Dagsbrúnar varðandi þetta mál - að ætlast til að málið verði afgreitt til n. Þar á ofan er hv. Guðmundur J. Guðmundsson varaformaður í fjh.- og viðskn. Nd. og getur þess vegna ekki látið þá nefnd starfa vegna fjarveru formanns n., hv. þm. Halldórs Ásgrímssonar, sem er staddur á vegum Norðurlandaráðs erlendis. Í þriðja lagi óska ég eftir því að hæstv. forsrh. geri grein fyrir því áður en þetta mál kemur til meðferðar hér í hv. Nd. hvar á vegi statt er svokallað viðmiðunarmál. Það var margoft tekið fram í dagblöðum og á Alþingi af ýmsum fulltrúum hæstv. ríkisstj. að ekki kæmi til greina að afgreiða brbl. eða fylgifrv. brbl., þar á meðal orlofslögin, nema búið væri að ná endanlegum samningum innan hæstv. ríkisstj. um svokölluð viðmiðunarmál. Nú skulum við hafa það í huga að í sumar, þegar gengið var frá brbl. í ágúst, lá fyrir samkomulag hæstv. ríkisstj. um þetta mál. Þar er skýrt tekið fram að koma skuli á nýjum vísitölugrundvelli, sem sé miðaður við nýja framfærsluvísitölu, og að auki að breyta skuli viðmiðunum kauplags og nýrrar framfærsluvísitölu á grundvelli niðurstaðna, sem þriggja manna nefnd, vísitölunefnd, sem starfar á vegum ríkisstj., komst að í sumar. Það er haft fyrir satt að Alþb. sé að reyna að stöðva þetta mál. Það hefur komið fram í fjölmiðlum oftar en einu sinni af hálfu hv. framsóknarmanna að þeir telji að fulltrúar Alþb. innan hæstv. ríkisstj. og utan séu að reyna að koma í veg fyrir framgang þessa máls. Og vitað er hver afstaða sumra forráðamanna Alþýðusambandsins er til málsins. Ekkert hefur bólað á þessu máli, þessu fylgifrv. brbl., sem nú eru komin til Nd. loksins eftir margra mánaða þóf og vist í hv. Ed. Þá bregður allt í einu svo við, að hæstv. forsrh. fer fram á það af fullum þunga að keyra skuli málið til nefndar. Ja, öðruvísi mér áður brá. Kann að vera að jólafrí þm. hafi hæstv. ríkisstj. notað til að ná samkomulagi í þessu máli? Liggur það fyrir? Eða hefur hæstv. forsrh. gefist upp við að ná samkomutagi um málið? Þetta mál er svo brýnt, og nú þegar liðið er á árið 1983 hlýtur það að vera krafa hv. þm. og þjóðarinnar að hún og hv. þm. fái að vita hvernig á því stendur að ekki heyrist eitt einasta orð um þessi viðmiðunarmál. Þetta viljum við fá að vita. Ég veit að þetta er náttúrlega óbilgjörn krafa, áður en brbl. verða send til nefndar eftir 1. umr. hér í þessari hv. deild. Mér finnst satt að segja ekki vera til mikils mælst, en það má vel vera, að hægt sé að skýra það út og sýna fram á að þetta sé aldeilis óguðleg krafa af okkar hálfu. Herra forseti. Til viðbótar þessu hefur það gerst, sem auðvitað hlýtur að leiða til þess að menn þurfa aðeins að hugsa sig um, að nýr flokkur hefur verið stofnaður í landinu, Bandalag jafnaðarmanna, stofnaður með pomp og prakt síðasta laugardag. Hv. þm. Árni Gunnarsson sagði að það væri geðklofi í Sjálfstfl. Það kann vel að vera rétt. En í Alþfl. fyrirfinnst kannske ekki það fyrirbrigði, vegna þess að ef ágreiningur kemur upp í þeim flokki, þá hreinlega klofnar hann alveg og úr honum verða tveir flokkar. Sagði einhver að lengi mætti kljúfa eldspýtu. Það er full ástæða til þess, þegar nýr þingflokkur stofnast, að það komi skýrlega fram frá talsmanni þess flokks hver staða hans er hér í þinginu. Er hann stuðningsmaður ríkisstj. í öllum málum eða bara sumum málum? Við vitum að hv. þm. Vilmundur Gylfason er stuðningsmaður ríkisstj. í a.m.k. þeim málum sem hæstv. sjútvrh. hafði til meðferðar um jólaleytið. En það hefur ekki komið skýrt fram hvort hv. þm. Vilmundur Gylfason hafi breytt afstöðu sinni í fleiri efnum gagnvart ríkisstj. Þetta er auðvitað ástæða til að fram komi. Það er full ástæða til að þingflokkar á hv. Alþingi fái að vega og meta stöðuna með tilliti til þeirra breytinga sem orðið hafa vegna þess að Alþfl. hefur klofnað.



Herra forseti. Að gefnu tilefni vil ég taka það fram að ég er reiðubúinn til að ræða um hugsanlegar breytingar á ráðstöfun á gengishagnaði strax og málið kemur til 1. umr. Slíkt á ekki heima undir umr. um dagskrá eins og hv. þm. vita. Ég legg til að við vindum okkur í 1. umr. strax og tökum málið til meðferðar.



Herra forseti. Ég hélt nú að þessi fundur ætlaði að snúast upp í það að verða upplýsandi, þegar hæstv. sjútvrh. kvaddi sér hljóðs, vegna þess að hann ætlaði að gera grein fyrir ráðstöfun á gengishagnaði af vöru, sem ekki er seld, liggur á dýrum vöxtum, með miklum geymslukostnaði o.s.frv. Ég get ekki séð annað en eigendur útflutningsafurða þurfi á öllum gengishagnaði að halda, ef svo má segja, til þess að standa undir þeim kvöðum sem þegar hafa hlaðist á vöruna, sem enn er óseld. En hæstv. ráðh. gefur þessar skýringar þegar hann álítur rétta tímann til kominn. En það er eitt sem ég hjó eftir hér í þessum umr. og kom fram hjá hv. 3. þm. Vestf. Það náðist samkomulag með forsetum og forustumönnum þingflokkanna um frestun á því máli sem farið er fram á að fresta til mánudags. Og ef það er rétt, ég var ekki á þessum fundi, þá vil ég með leyfi forseta lesa hér upp úr 44. gr. þingskapa Alþingis. Þar segir: „Ef farið er fram á að mál sé látið ganga út af dagskránni skal afhenda forseta kröfuna um það samdægurs og dagskráin er ákveðin.“ Ég sé ekki að þar hafi þingsköp verið brotin. En síðan segir áfram neðar á þessari sömu síðu: „Þegar dagskrá er eigi ákveðin eftir ályktun deildarinnar getur forseti breytt röðinni á þeim málum sem eru á dagskrá og einnig tekið mál út af dagskrá.“ Eftir því sem mér skilst, þá er ekkert í þingsköpum um að neinn annar aðili geti breytt þessari ákvörðun eða samþykkt forseta. Ég lít því svo á, meðan ég hef ekki frekari upplýsingar um málið, að forseti sé búinn að samþykkja þá frestun sem farið hefur verið fram á.



Herra forseti. Ég verð að lýsa sérstökum vonbrigðum mínum yfir málflutningi hæstv. forsrh. áðan. Í máli hans komu fram slíkir endemis útúrsnúningar á því sem ég hafði sagt, að ég hef sjaldan heyrt annað eins satt að segja. Hann þóttist vera að gera rökstuðning minn að umræðuefni en talaði um allt annað mál en ég hafði talað. Ég gerði fjarveru hv. formanns fjh.- og viðskn. að umræðuefni, rökstuddi mína beiðni um frestun með því að hv. formaður fjh.- og viðskn. væri erlendis. Ég tók skýrt fram að ég væri ekki að gagnrýna þessa fjarveru hans, vegna þess að hann er í erindum Alþingis. Ég nefndi einnig að hv. varaformaður n., Guðmundur J. Guðmundsson, væri erlendis og hann gæti þess vegna ekki kallað nefndina saman í fjarveru formanns. Ég var ekki að gera fjarveru þeirra að umræðuefni vegna þess að ég teldi að þm. þyrftu að spyrja þessa menn einhvers við 1. umr. málsins, eins og hæstv. forsrh. sagði að ég hefði gert. Þetta er alrangt. Ég sagði að ég teldi æskilegt að þeir væru hér til þess að hlusta en ekki til þess að svara einhverjum spurningum. Það er allt annað mál. Þetta eru mennirnir sem eiga að leiða málið í þingnefndinni og eiga þess vegna að vera við þegar 1. umr. fer fram. Síðan gerir hæstv. forsrh. mál úr því að ég hafi - ja, mér skildist á honum að það hafi verið rökstuðningur fyrir mínu máli að ekki væri hægt að kalla nefndina saman fyrr en tveimur dögum eftir að málinu hefði verið vísað til nefndar. Þetta var ekki minn rökstuðningur fyrir beiðninni, alls ekki. Ég minntist ekki einu orði á að það væri eitthvað aðfinnsluvert. Ég sagði hins vegar að ég sæi enga ástæðu til þess að vera að flýta afgreiðslu málsins hér við l. umr., vegna þess að það lægi ekkert á, það væri ekki hægt að halda fund í nefndinni. Það hefur komið hér fram hjá hv. þm. Sighvati Björgvinssyni að formaður n. hringdi frá Stokkhólmi og boðaði fund á föstudagsmorguninn. Það hefur líka komið fram að ákveðnir nm. í fjh.- og viðskn. geta ekki mætt þennan dag, því hefur verið lýst hér rækilega, þannig að ég get ekki séð að það verði neinn fundur á föstudag. Hann getur varla orðið fyrr en á mánudag. Svo segir hæstv. forsrh. að þessar ástæður, sem ég færi fram fyrir beiðni minni, séu einskis virði. Það sé allt annað sem fyrir mér vaki. Það sé að reyna að tefja málið af sérstökum ástæðum sem öllum eru kunnar. Hverjar eru þessar ástæður? Ég held að hæstv, forsrh. ætti að skýra það hér beinum orðum, en vera ekkert að tala undir rós. Það sem hefur komið fram hér í þessum umr. er það að staðfest hefur verið að það er hæstv. forsrh. sem vill ekki samkomulag, sem gæti greitt fyrir þingstörfum, hann vill það ekki. Það hefur verið lýst hér þeim fundi, sem fram fór núna skömmu fyrir þingfund með forsetum og formönnum þingflokka, þar sem skýrt kom fram að menn væru reiðubúnir að greiða fyrir afgreiðslu þessa máls á mánudaginn kemur. Ég get lýst því hér yfir, að það verður ekki gerð nein tilraun af hálfu sjálfstæðismanna á mánudaginn til að tefja þetta mál. Menn þurfa hér eðlilegan tíma til að ræða það efnislega og ég trúi því að mánudagurinn dugi til þess. Ef ekki dagurinn sjálfur, þá vænti ég að menn hafi þrek til þess að vera hér á fundi um kvöldið, á mánudagskvöld. Hvað er þá unnið við þetta annað en það að vera hér að þrátta um einskisverða hluti í raun og veru? Það er verið að sýna hver hefur valdið hér á Alþingi. Hæstv. forsrh. vill láta það koma svo skýrt fram sem.verða má að það er hann, sem ræður hér vinnubrögðum, en ekki forsetar þingsins og þaðan af síður náttúrulega formenn þingflokka, þeir eiga ekkert að koma þar nærri. Ég vil svo lýsa því yfir að ég tek ekki við neinum slettum eða útúrsnúningum frá hæstv. forsrh. um þetta efni. Ég get ítrekað hér mínar spurningar. Er eitthvert ákvæði í þessu frv. sem ekki hefur enn komið til framkvæmda? Eða er von á brtt. sem kallar á skjóta afgreiðslu Alþingis? Ég spurði að þessu áðan og ég hef ekki fengið nein svör. Það kemur ekkert annað fram en það, að það á að knýja fram 1. umr. hér með óeiningu milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Ég nefni það svo enn, sem raunar hefur komið hér fram í umr., að afgreiðslu málsins var flýtt í hv. Ed. í gær með samkomulagi milli þingflokkanna. Það samkomulag var gert á þeirri forsendu að nefndir beggja deilda störfuðu saman að athugun á þeim atriðum sem ekki fengust athuguð við meðferð málsins í hv. Ed. Ef þetta samkomutag hefði ekki verið gert í Ed, í gær, þá fullyrði ég að málið væri þar ennþá í umr. Og hvað er þá unnið? Þrátt fyrir ræðu hæstv. forsrh. ítreka ég enn þá kröfu mína og ósk að þessu máli verði frestað til mánudags. Það hefur engan tilgang að vera að hefja 1. umr. hér og nú. Það er aðeins rúmur klukkutími þar til þingflokksfundir hefjast og það er einsýnt að umr. verður ekki lokið þó hún hefjist nú fyrir kl. 4.



Herra forseti. Það þing sem nú situr hefur verið um margt mjög sérstakt og einkennilegt. Ringulreið í afgreiðslu og meðferð mála hefur verið með eindæmum. Ég held að það sé öllum ljóst að ástæða þess er sú, að sú verkstjórn sem hæstv. ríkisstj. og hennar stuðningsmenn hér á Alþingi eiga að hafa hefur með öllu brugðist. Það hefur þess vegna verið brugðið á það ráð nú í ríkari mæli en ég hygg að nokkurn tíma hafi verið gert áður, a.m.k. upp á síðkastið, þá meina ég nú nokkur ár aftur í tímann, að reynt hefur verið að ná samkomulagi um þingstörf á milli flokka. Það hefur gerst á þann veg að formenn þingflokka og forsetar þingsins hafa haft með sér tíða fundi til þess að reyna að ná samkomulagi um það hvernig mál gætu gengið hér fram. Ég segi fyrir mig að mér finnst stundum að hv. 3. þm. Reykn., formaður þingflokks Sjálfstfl., hafi stundum gengið fulllangt í því að ganga til samkomulags við hæstv. ríkisstj. og stuðningsmenn hennar um það hvernig mál mættu ná fram að ganga hér á hv. Alþingi. Formaður þingflokks Sjálfstfl. hefur hvað eftir annað komið inn á fundi í okkar þingflokki til að skýra frá tilmælum hæstv. ríkisstj. og tilmælum stuðningsflokka hennar um hvernig haga skyldi afgreiðslu einstakra mála. Hann hefur sýnt greinilega mikla lipurð í því. Við höfum rætt þessi tilmæli, oft ekki verið sammála í þingflokknum um hvernig við þeim skyldi bregðast, en ég hygg þó að öll þessi mál hafi verið leyst hingað til á þessu þingi á þann veg, að sæmilegur friður hefur verið meðal þm. stjórnar og stjórnarandstöðu um það hvernig mál nái fram að ganga. Ég segi sæmilegur friður, því að við höfum ekki lent í miklum ágreiningi um slíkt hér á þessu annars dapurlega þingi. Formaður þingflokks Sjálfstfl. rakti hér áðan ástæður fyrir þeirri beiðni okkar sjálfstæðismanna að þessi umr. fari ekki fram fyrr en á mánudag. Hann flutti full rök fyrir sínu máli og þær ástæður voru allar eðlilegar og hefði reyndar hver um sig átt að geta dugað. En hæstv. forsrh. brá á það ráð að snúa út úr þessum tilmælum og þeim rökum sem þingflokksformaður okkar flutti. Ég segi fyrir mig, mér finnst það t.d. óverjandi að í stórmáli sem þessu, sem snertir meginþætti íslensks efnahagslífs, skuli vera ætlast til þess að 1. umr. fari fram, að þm. flytji aths. sínar við þetta frv. án þess að formaður og varaformaður n. séu viðstaddir. Ekki vegna þess að við viljum beina til þeirra einhverjum fsp., heldur vegna þess að það er sjálfsögð og eðlileg virðing við þá þm. sem vilja ræða málið, við þá þm. sem vilja gera aths., að formaður og varaformaður þessarar nefndar hlýði á þeirra mál og geti a.m.k. gefið því gaum sem fram kemur í aths. einstakra þm. Annað er óvirðing við þingið. Annað er óvirðing við þm. þá sem vilja láta þetta mikilvæga mál til sín taka. Ég tek það alveg skýrt fram að við sjálfstæðismenn viljum ekki tefja þetta mál. Við höfum ekki gert það hingað til, þar hafa aðrir verið að verki. Það eru nú um það bil sex mánuðir síðan þessi brbl. voru sett. Það er hálft ár síðan brbl. voru sett og við sjálfstæðismenn óskuðum eftir því þá þegar að Alþingi yrði kvatt saman til þess að hægt væri að afgreiða það mál hér á Alþingi. Það er því ekki við okkur að sakast að það hefur dregist í hálft ár að afgreiða þetta mál hér á hv. Alþingi. Þar er við aðra að sakast. Þar er við hæstv. ríkisstj. að sakast, þar er við að sakast stuðningsflokka ríkisstj., sem enn eru innbyrðis ósammála um veigamikla þætti sem tengjast þessu máli, eins og t.d. vísitölumálið. Við hefðum að sjálfsögðu, ef við hefðum viljað tefja þetta mál, getað gert það. Við hefðum þá ekki tekið í mál að gera samkomulag í gær um óvenjuskjótan framgang málsins í Ed., bæði við 2. og 3. umr., sem fram fóru sama dag. Við hefðum að sjálfsögðu notað tækifærið þá til þess að ræða þetta mál mun betur, ef það hefði verið áhugi okkar eða ósk að tefja þetta mál. Það viljum við ekki. Okkar eina ósk er sú, að þessi umr. fari ekki fram fyrr en á mánudag, þannig að hér sé fullskipað í deildinni og menn geti rætt af fullum þunga að viðstöddum þeim nm. sem um þetta mál eiga að fjalla. Og við getum alveg gert okkur fulla grein fyrir því, það veit hæstv. forsrh. vafalaust manna best, að ef við sjálfstæðismenn ætlum að tefja þetta mál, þá getum við það ennþá. Við höfum fulla möguleika á því, bæði í þeirri nefnd sem með þetta mál hefur að gera og í þeim umr. sem hér eiga eftir að fara fram. Það er hins vegar ekki okkar ósk. Það er ekki okkar vilji að tefja málið á neinn hátt. Við höfum aðeins borið fram þessa einu ósk, sem við teljum sanngjarna og eðlilega, eins og á stendur. En hér hefur nú, með þeirri ákvörðun sem hæstv. forsrh. greinilega stendur á bak við, verið rofinn sá friður sem verið hefur til þessa um störf þessa þings. Og ég segi fyrir mig að ég tel ekki ástæðu til þess að formaður þingflokks Sjálfstfl. sitji fundi dag eftir dag til þess að ræða við formenn annarra þingflokka eða forseta þingsins um gang mála hér i þingi. Ég mun a.m.k. innan míns þingflokks ekki taka þeim beiðnum sem hann ber inn á okkar borð jafn vel og gert hefur verið hingað til, eftir það sem hér hefur gerst í dag. Með þessari framkomu er rofinn friður um störf þessa þings.



Herra forseti. Ég skal nú ekki verða til þess að lengja þessa umr. hér. En það er vissulega orðið tímabært að ræða almennt um þingsköp, og á ég þá ekki við það sem er að gerast í dag og gerðist í gær, heldur um störf þingsins hér í vetur. Það er auðvitað raunalegt fyrir hvern einasta þm., sem vill virðingu þessa þings sem mesta, að horfa upp á það sem hér hefur verið að gerast. Og núna er þingið í algeru uppnámi, það verður að segja það eins og er. Það er á mörkunum að hægt sé að setja þingfundi, þm. eru að sinna öðrum verkefnum af öðrum ástæðum og stjórnin á þinginu er gersamlega fyrir neðan allar hellur. Ég er þeirrar skoðunar að ef menn ætla að gera alvöru úr því að halda þessum þingstörfum áfram á sómasamlegan hátt, þá verði þeir að gera svo vel að setjast niður og ná einhverju heildarsamkomulagi, því að þessi vinnubrögð bara duga ekki og ganga ekki lengur. Það er þinginu til háborinnar skammar hvernig hér er starfað dag eftir dag. Þm. eru úti í hornum, ræða þar vandamál sín á milli, fara ekki upp í stól og skýra frá þeim eins og þeir tala um þau. Það eru allir þm. jafngáttaðir á þessum þingstörfum eins og þau hafa verið skipulögð að undanförnu. Þetta þing hefur nákvæmlega engu komið frá sér. Það hefur engin verk unnið í allan heila vetur nema afgreiða bráðnauðsynlegustu lög. Annað hefur ekki verið gert. Ég held, herra forseti, að menn ættu bara að tala opinskátt um það sem hér er að gerast. Það sem er að gerast er það að ríkisstj. óttast um sinn hag vegna þess að það hafa orðið breytingar á þingliðinu. Þetta er nákvæmlega það sem er að gerast. Þess vegna eru þessar tafir boðaðar og þess vegna er þvælst fyrir. Ég held að menn verði að horfast í augu við það að þessi þingstörf, eins og þau nú eru, eru bara ekki líðanleg, þau geta ekki gengið svo áfram. Þeir þm. sem sinna sinni þingskyldu koma hér dag eftir dag til þingfunda. Þeir koma hingað og horfa í gaupnir sér. Það er ekkert verið að gera, það er ekki stefnt að neinu marki. Og eins og ég sagði áðan, ég held að allir ærukærir þm. ættu nú að setjast niður og reyna að ná einhverju heildarsamkomulagi um það hvernig við ætlum að ljúka þessum þingstörfum yfirleitt. Nú styttist óðum í það að fjöldi þm. fer á fund Norðurlandaráðs. Þá verður þingið óstarfhæft í hálfan mánuð. Gera menn sér grein fyrir því? Hvenær á þingið að taka til höndum við þau verkefni sem því er ætlað að vinna að? Við siglum hér svo sofandi að feigðarósi, að ekki tekur nokkru tali. Þjóðfélagið er bókstaflega að fara á hausinn hér utan veggja þinghússins og hér er ekkert gert, ekki nokkur skapaður hlutur. Og það er verið að ræða um brbl. sem raunverulega eru komin í framkvæmd. Að vera að tefja sig á því, til hvers? Hvaða raunsæi er fólgið í því? Þessi þingstörf eru að verða okkur öllum til háborinnar skammar. Það skyldi hver maður skoða það mál í huga sér og spyrja sig þeirrar spurningar hvort hann sé ekki sammála mér í þeim efnum. Eins og þessar deilur hér í dag, sem raunverulega þjóna engum tilgangi, engum öðrum tilgangi en þeim að segja frá því að samkomulag, sem tekist hafði, hefði verið brotið. Það er raunverulega brotið með valdníðslu að hluta til. Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessa umr. Ég er ekki vanur að lengja umr. hér á þingi. En það er nú svo komið fyrir mér, ég segi það hreint út, að mér finnst að því nokkur vanvirða að taka þátt í þessum skrípaleik, bara hreint og beint vanvirða að taka þátt í þeim skrípaleik sem hér á sér stað. Ekki meira um það. Ég ætla að leiðrétta það sem hv. varaformaður Sjálfstfl. sagði hér áðan, þegar hann gerði hv. þm. Vilmund Gylfason að þingflokki. Í mínum þingsköpum stendur að það þurfi a.m.k. tvo þm. til. Það kann að breytast, en ekki er hann orðinn þingflokkur ennþá.



Herra forseti. Ég er satt að segja alveg yfir mig hissa á því að þegar það gerist í þessari þingskapaumr. að lagðar eru spurningar fyrir hæstv. ráðh., sem hafa verið á allra vörum að undanförnu, sumar hverjar í marga mánuði, aðrar í styttri tíma, þá skuli ekki vera gerð ein einasta tilraun af þeirra hálfu til þess að koma hér upp og svara eðlilegum og ég held frekjulausum spurningum sem snerta hag allra landsmanna. Nú má vel vera að það hafi verið spurt út í hött. Það getur vel verið að það sé sjónarmið hæstv. ríkisstj. að það sé spurt út í hött þegar hennar eigin orð eru tekin. Það er spurt út frá eigin orðum hæstv. ráðh. þar sem þeir sjálfir hafa sett sér ákveðin markmið, t.d. um það hvernig þeir vilja afgreiða ákveðin mál, þ. á m. það mál sem hér er til umr. eða á að vera til umr., brbl. Þegar spurt er hvernig á því standi að ekkert heyrist um viðmiðunarreglurnar þá er dauðaþögn, reyndar æpandi þögn, því að það er orðið æðilangt síðan það kom skýrt og skorinort fram, t.d. hjá hv. framsóknarmönnum, að þeir töldu ekki hægt að afgreiða brbl. nema fyrir lægi samkomulag í ríkisstj. um viðmiðunarregluna. Ég fór um þetta nokkrum orðum í fyrri ræðu minni hér um þingsköp, einfaldlega vegna þess að ég tel óverjandi að umr. fari fram um brbl. hér í hv. Nd. nema það sé komið í ljós hvort um breytta afstöðu hæstv. ríkisstj. sé að ræða. Í öðru lagi var frá því skýrt og hefur komið margoft fram í þessum umr. að hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson er ekki viðstaddur, en það er fjölmargt sem við hann þarf að tala við 1. umr. málsins vegna framkvæmdar svokallaðra láglaunabóta. Og það er engin ástæða til þess að koma í veg fyrir það að hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson geti komið á framfæri sínum sjónarmiðum, jafnvel þótt óþægileg séu fyrir hæstv. ríkisstj. En það er greinilega það sem á að gera með því að fallast ekki á að fresta umr. um einn þingdag. Í þriðja lagi hefur það komið fram að hæstv. sjútvrh. hefur lagt til í sjónvarpi, kannske víðar en ekki á hv. Alþingi, að breyta skuli brbl. Hann kom hingað í ræðustól og ég hélt satt að segja að hann ætlaði að svara fsp. um það hvort slík till. yrði lögð fram nú þegar. En ekkert svar kom, bara tilmæli um það að umr. fari fram í dag. Það er ljóst að hér hefur verið gerður samningur sem ekki heldur. Ég vil þess vegna taka undir með hv. þm. Birgi Ísl. Gunnarssyni þegar hann sagði: Það hlýtur auðvitað að þurfa að endurskoða afstöðuna til samstarfs formanna þingflokkanna, sem hefur verið með ágætum í vetur og leyst mörg mál, sem hljóta að koma upp í störfum hv. Alþingis þegar ríkisstj. missir starfhæfan meiri hl., þrátefli skapast og ekki er hægt að koma málum fram nema hæstv. ríkisstj. leiti til stjórnarandstöðu um afgreiðslu mála. Þetta höfum við virt í stjórnarandstöðunni, þetta höfum við skilið. Við höfum gert samninga og átt samstarf við hæstv. ríkisstj. og þá tvo stjórnmálaflokka sem að henni standa. En nú allt í einu er þessu breytt af einhverjum einkennilegum ástæðum. Eftir að við féllumst á það í gær að umr. færu fram, bæði 2. og 3. umr., samdægurs, en til þess þarf afbrigði í Ed., þá á að knýja fram 1. umr. í hv. Nd. Og því er bætt við að annarlegar ástæður hljóti að liggja að baki þegar frestunarbeiðni kemur fram af okkar hálfu. Það er ljóst, og kom reyndar fram í ræðu hv. þm. Ólafs G. Einarssonar, formanns þingflokks sjálfstæðismanna, að það eru full rök fyrir því að fresta 1. umr. málsins. Málið horfði auðvitað allt, allt öðruvísi við ef hér væri um brýnt lagafrv. að tefla, ef um það væri að ræða að búið væri að leggja fram af einhverri brýnni ástæðu lagafrv. sem yrði að taka gildi sem allra fyrst. En því er ekki fyrir að fara. Hér er aðeins um staðfestingarfrv. að ræða á brbl. sem eru í fullu gildi. Hæstv. ríkisstj. hefur þess vegna enga efnislega hagsmuni af því að fá þetta mál rætt einmitt í dag. Lögin tóku nefnilega gildi í ágúst s.l. og hafi einhvern tíma átt að gagnrýna hvernig að þessum málum var staðið var það þá, að Alþingi skyldi ekki vera þegar kallað saman þegar ljóst var að hæstv. ríkisstj. hafði ekki lengur starfhæfan meiri hl. en þvingaði lögin fram utan þings. Og nú, hér um bil hálfu ári seinna, þegar beðið er um eins dags frest vegna þess að það vantar þm., það er ekki hægt að halda nefndarfundi, þá kemur í ljós að það skortir vilja til samstarfs hjá hæstv. ríkisstj. Vilji er allt sem þarf, sagði Einar Benediktsson forðum og fleiri ágætir menn hafa tekið sér þau orð í munn. Ég veit að í þessu máli skortir aðeins viljann. Væri hann fyrir hendi, samstarfsviljinn, þá væri þetta mál auðleysanlegt. Þá færi ekki þessi umr. fram í dag heldur n.k. mánudag. Það mun verða staðið við þau ummæli, sem hér féllu af hálfu formanns þingflokks sjálfstæðismanna, að auðvitað verður þetta mál ekki tafið. Það þarf eingöngu eðlilega afgreiðslu og það þarf að ræða þegar þeir menn eru viðstaddir sem við viljum ræða við um þetta mál. Það er ekkert sem tefst, það eru engir efnislegir hagsmunir í hættu, vegna þess einfaldlega að hér er ekki um lagafrv. að tefla, heldur lög sem eru búin að vera í gildi hér um bil í hálft ár. Þetta skulum við hafa í huga, herra forseti. Hitt er svo annað mál og snertir sjálfsagt fremur efnisumr. þessa máls, að þegar hæstv. ríkisstj. setti þessi lög í sumar var það gert til þess að ná fjórum markmiðum, þ.e. draga verulega úr viðskiptahallanum, í öðru tagi að treysta undirstöður atvinnulífsins, í þriðja lagi að verja lægstu laun og í fjórða lagi að veita viðnám gegn verðbólgu. Þegar þessi fjögur markmið eru rifjuð upp, þá er von að vakni spurningin hvort þeim hafi verið náð, því að nú hafa þessi lög verið í gildi um langan tíma. Að sjálfsögðu hefur það ekki gerst, vegna þess að ennþá er stærsta efnahagsvandamál þjóðarinnar óleyst, en það er auðvitað vegna þrásetu þessarar hæstv. ríkisstj., sem situr gagnslaus í landinu, hefur ekki starfhæfan meiri hl. á Alþingi, kemur ekki málum fram nema með aðstoð stjórnarandstöðunnar, en þráast samt við, þannig að ekki fást skýrar yfirlýsingar um það hvenær kosningar fari fram og skýrari línur fáist í íslensk stjórnmál. Ef þessu heldur áfram, þá er von að það sígi dálítið í virðingu Alþingis, en það var eitt sinn sagt að til þessarar hæstv. ríkisstj. hefði verið stofnað til þess að bjarga virðingu þeirrar ágætu stofnunar.



Herra forseti. Ég vil aðeins leiðrétta smámisskilning hér. Það á ekkert skylt við gott samkomulag formanna þingflokka og forseta að hæstv. forsrh. skuli ekki vilja fallast á niðurstöðu sem allir þessir aðilar höfðu lýst sig reiðubúna að fallast á. Ég legg áherslu á, að ef afgreiðsla mála hér í þinginu á að ganga verður þetta samstarf þingflokkaformanna og forseta að halda áfram og frekar að auka það og bæta en draga úr því. Það eru ýmis mál sem við verðum að afgreiða hér á Alþingi áður en til kosninga verður gengið og afgreiðsla á þeim málum fæst ekki nema með því að þessir aðilar, sem eru fulltrúar þm. hér á Alþingi, haldi áfram að ræðast við og haldi áfram að ná samkomulagi um afgreiðslu mála. Ég lít ekki svo á, og vil taka það fram, að þó svo hæstv. forsrh. hafi ekki viljað fallast á samkomulag, sem allir þingflokkar voru reiðubúnir að fallast á og allir forsetar, eigi það að breyta neinu um það samstarf sem verður að vera hér á Álþingi til þess að Álþingi geti sinnt sínum skyldum við að afgreiða mál. Og ég tel mig ekki eiga neitt sökótt í þessum efnum, hvorki við hæstv. forseta Nd. né forsetana yfirleitt né formenn þingflokka stjórnarliðsins. Aðeins vil ég ítreka að ég taldi eðlilegt að fallast á þessi tilmæli, sem fram voru borin, vegna þess að það skipti ekki neinu máli um framgang málsins hvenær þessi umr. færi fram, það skipti engu máli, við værum reiðubúnir að stuðla að því að framgangur þess geti orðið með sem skjótustum og eðlilegustum hætti, m.a. þannig að fjh.- og viðskn. hefji umfjöllun um þetta mál áður en búið er að vísa því til n. Við það samkomulag stend ég fyrir mitt leyti þannig að ég er reiðubúinn að mæta á fund fjh.- og viðskn. þessarar deildar þó svo 1. umr. sé ekki lokið og þó svo málinu hafi ekki formlega verið vísað til þessarar nefndar. Þó að mönnum gremjist að ekki skuli hafa verið hægt að ná samkomulagi við hæstv. forsrh. um vinnubrögð, sem allir aðrir aðilar að þingstörfum höfðu verið reiðubúnir að fallast á að standa saman um, þá vil ég leggja áherslu á að þar er hvorki við formenn stjórnarþingflokkanna né forseta að sakast. Við verðum að halda áfram að hafa samstarf hér í þinginu þrátt fyrir að hæstv. forsrh. vilji ekki einn þm. fallast á samkomulag sem allir aðrir þm. voru reiðubúnir að fallast á og hefur engin áhrif á gang mála hér í þinginu.



Herra forseti. Þessar umr., sem hér hafa farið fram um þingsköp, eru mjög upplýsandi og skýrt og greinilega hefur komið í ljós að allir formenn þingflokka og þingforsetar hafa talið eðlilegt að fallast á ósk formanns þingflokks Sjálfstfl. um að 1. umr. þessa máls fari fram á mánudaginn. En sá sem stöðvar að þessi ósk fái framgöngu er hæstv. forsrh. einn. Ég harma þessa afstöðu hæstv. forsrh. og beini því einlæglega til hæstv. forsrh. að hann endurskoði afstöðu sína og vil í því sambandi ítreka nokkuð það, sem hér hefur að vísu að nokkru leyti komið fram í máli manna, en það er aðdragandi þessa máls. Við vitum að þetta frv., sem hér á að vera til umr., er til staðfestingar á brbl. sem sett voru í ágústmánuði. Ég tek undir þau orð hv. 10. þm. Reykv., Friðriks Sophussonar, að ekkert ákvæði þessara brbl. hefur frestast vegna þess að staðfestingarfrv. hefur ekki verið afgreitt á Alþingi. Ég hlýt að ítreka fsp. hv. 3. þm. Reykn., Ólafs G. Einarssonar, þar sem hann spurði hvaða efnislega nauðsyn bæri til þess að 1. umr. færi fram í dag í stað þess á mánudaginn og hverju máli það skipti um framgang málsins eða afgreiðslu yfirleitt. Ég hlýt að ítreka það og endurtaka, að í þingflokki sjálfstæðismanna var það til umr. hvernig með málið skyldi farið í Ed. Alþingis. Á það var lögð áhersla af stjórnarliðinu að málið væri afgreitt, bæði við 2. og 3. umr., á einum degi. Á það var fallist með tilvísun til þess að heitið var að þau málefni sem við vildum sérstaklega að tekin væru fyrir yrðu upplýst við meðferð málsins í Nd., en þau eru í raun þess eðlis, þessir málaþættir, sem við teljum vanupplýsta, að ástæða er til að krefjast þess að fyrir liggi fyrirætlanir ríkisstj. og greinargerð áður en málið er tekið til meðferðar eftir þinghlé, bæði í Ed. og í Nd. Þegar við þess vegna höfum fallist á að afgreiða málið úr Ed. með óvenjulega miklum hraða, vegna þess að það er svo mikilvægt mál sem hér um ræðir, þá er það hrein undantekning að bæði 2. og 3. umr. fari fram sama daginn, og er raunar lágmarkskurteisi og var venja í Ed., þegar ég átti þar sæti undir forsæti hv. 4. þm. Vestf., Þorv. Garðars Kristjánssonar, að sýna þdm. þá virðingu að dagur liði á milli umr. En látum það vera. Inn á þetta gengum við samkv. beiðni stjórnarliðsins, en þegar við svo förum hæversklega fram á að 1. umr. verði á mánudag og þegar upplýst er að það tefur ekki afgreiðslu málsins nema um einn dag í raun og veru, þá gegnir það mikilli furðu ef hæstv. forsrh. endurskoðar ekki afstöðu sína og ætlar sér að ganga í móti því sem ekki eingöngu formaður þingflokks Sjálfstfl. hefur farið fram á, heldur aðrir þingflokksformenn og forsetar þingsins hafa fyrir sitt leyti fallist á. Ég vil rifja það upp, að meðan þetta frv. hefur verið til meðferðar í Ed. og eftir að það var rætt fyrir jólaleyfi hefur tvennt komið þar fram, sem sérstök ástæða er til að fjalla mjög ítarlega um. Við sjálfstæðismenn höfum í þinghléi, bæði formaður þingflokks okkar og ég sem formaður flokksins, gert kröfu til þess að Alþingi fjallaði sérstaklega um þá reglugerð sem sett hefur verið um láglaunabætur. Framkvæmd þeirrar reglugerðar kom ekki í raun í ljós fyrr en þingleyfi hófst og sú framkvæmd hefur verið með þeim endemum að full ástæða er til að Alþingi fjalli um þessa reglugerð. Það er út af fyrir sig mjög óvenjulegt og á það drepið í áliti prófessors Sigurðar Líndals varðandi þessi brbl., að um réttindaafsal Alþingis í hendur framkvæmdavaldinu er að ræða og þetta réttindaafsal hefur haft í för með sér að framkvæmdavaldið hefur gefið út reglugerð sem hefur valdið slíkri gagnrýni og slíku misrétti að menn ljúka í raun og veru upp einum munni þar um. Það hefði verið ástæða til þess, eins og hér hefur komið fram fyrr í umr., að hæstv. fjmrh. gæfi skýrslu og gerði grein fyrir þessari reglugerð og framkvæmd hennar, ekki síst þar sem hér er um fyrsta áfanga útborgunar láglaunabóta að ræða og ætlunin væntanlega, miðað við yfirlýsingar ríkisstj., að halda áfram útborgun slíkra láglaunabóta á þessu ári. Það hefði í raun og veru verið lágmarkskrafa, að fyrir lægi grg. um þessi efni og rannsókn fjh.- og viðskn. Ed. um þessa framkvæmd áður en málið var afgreitt úr Ed. En fyrir beiðni stjórnarliðsins og hæstv. ríkisstj. féllumst við sjálfstæðismenn á það þrátt fyrir allt, að málið fen i afgreiðslu í Ed. og yrði síðan kannað í Nd. Ég nefni einnig í þessu sambandi annan þátt mála, sem í ljós hefur komið eftir að jólaleyfi þm. hófst, og það er yfirlýsing hæstv. sjútvrh. um að hann boðaði brtt. um ráðstöfun gengismunarsjóðs í og með af því að gengismunur reyndist meiri en áður var gert ráð fyrir, en ráðstöfun samkv. því sem hæstv. sjútvrh. hefur gefið til kynna er með slíkum hætti að einsdæmi er og óviðunandi með öllu. Það væri tilefni til umr. utan dagskrár út af fyrir sig að ræða stöðvun atvinnufyrirtækja víða um land, sem auðvitað er afleiðing af óstjórn hæstv. ríkisstj. og á sér stað þrátt fyrir að brbl. þau sem á dagskrá eru hafi gengið í gildi og þrátt fyrir að þau áttu öllu að bjarga, eftir því sem formælendur ríkisstj. sögðu í ágústmánuði s.l. þegar þau voru gefin út. Það væri fullkomin ástæða til að ræða það hér utan dagskrár, hvers konar handahófsvinnubrögð ríkisstj. leggur fyrir stjórn Framkvæmdastofnunar ríkisins fram hjá Alþingi og ætlast til þess að fjármunum sé ráðstafað sem ekki er enn búið að ákveða af réttum aðilum hvernig ráðstafa á, þ.e. löggjafarvaldinu. Við höfum beint fsp. til ráðh. varðandi þá fyrirætlun þeirra að gera brtt. um ráðstöfun gengismunar, en ekki fengið svar. Það hefði verið tágmarkskrafa í raun og veru af okkar hálfu í stjórnarandstöðu að krefjast þess að mál þetta yrði rætt og upplýst í Ed., þar sem afgreiðsla frv. hafði ekki farið fram. Við féllum frá þessari kröfu og féllumst á að afgreiða málið úr Ed. í trausti þess að réttmætt tillit yrði tekið til óska okkar um meðferð þessa frv. hér í Nd. Það skýtur því skökku við sanngirni okkar í stjórnarandstöðu varðandi meðferð þessa máls, sú ósanngirni, sem virðist eig að beita stjórnarandstöðuna varðandi ósk hennar um meðferð málsins hér í Nd., og ég trúi ekki öðru en hæst. forsrh. endurskoði afstöðu sína að þessu leyti. Við sjálfstæðismenn höfum líka sagt að áður en þetta frv. væri tekið til umræðu þegar í upphafi í Ed. væri eðlilegt að fylgifrv. sæju dagsins ljós, sem samkvæmt yfirlýsingu ríkisstj. frá 21. ágúst s.l. var sagt að mundu fylgja þessum brbl., og þá á ég við frv. um viðmiðun nýrrar vísitölu, þ.e. hvernig reikna skyldi kaupgjaldsvísitölu eftir að neyslugrunnur framfærsluvísitölunnar hefur verið endurskoðaður. Um það hefur ekkert heyrst og um það hefur þó verið spurt, síðast í umr. rétt áðan. Það hefði sömuleiðis verið ástæða, ef brbl. hafa slíka þýðingu varðandi efnahagsástand og lausn efnahagsvanda sem af er látið af formælendum þeirra, að spyrjast enn á ný fyrir um hvað líður fjárfestingar- og lánsfjáráætlun ríkisstj. Þegar fjárlögin voru lögð fram sagði hæstv. fjmrh. að fjárfestingar- og lánsfjáráætlunin yrði lögð fram innan nokkurra vikna. Þetta mun hafa verið í byrjun nóvembermánaðar, ef ég man rétt. Umræður urðu um þetta hér á Alþingi fyrir jólaleyfi, og þá kvaðst hæstv. fjmrh., þrátt fyrir fyrra loforð sitt og fyrirheit og þrátt fyrir að í svokölluðum Ólafslögum sé sú lagaskylda á ríkisstj. að leggja fram fjárfestingar- og lánsfjáráætlun með fjárlagafrv., ekki geta lofað framlagningu fjárfestingar- og lánsfjáráætlunar fyrir jólaleyfi. En það var gengið út frá því, og orð fjmrh. gáfu það fyllilega í skyn, að fjárfestingar- og lánsfjáráætlun lægi á borðum þm. þegar jólaleyfi lyki. Því væri tilefni til umr. utan dagskrár sú staðreynd ein, að þessi fjárfestingar- og lánsfjáráætlun hefur ekki séð dagsins ljós og er ekki enn komin á borð þm. Ef við erum hér að ræða um frv. til l. um efnahagsaðgerðir er það lágmarkskrafa, ef við viljum fá heildarmynd af efnahagsmálum og viðhorfum í þeim efnum og útliti og framtíðarhorfum, að fjárfestingar- og lánsfjáráætlun sé til staðar. Mér hefur borist í hendur afrit af áætlun Þjóðhagsstofnunar, dagsettri 17. janúar, til ríkisstj., þar sem er gerð grein fyrir framreikningi framfærsluvísitölu og kauptaxta á árinu 1983. Helstu niðurstöður þessarar áætlunar um verðbólgu eru þær, að hún verði 65 til 70% fyrri hluta ársins, fari yfir 70% um mitt ár, en gæti orðið minni síðustu mánuði ársins. Sagt er að hjöðnunin sé þó eingöngu undir því komin, miðað við forsendur dæmisins, að engin sérstök verðbólgutilefni komi fram, svo sem meiri háttar gengisbreytingar eða grunnkaupshækkanir. Samkv. fyrri reynslu, er þó sagt, virðist óvarlegt að treysta á slíka hjöðnun án sérstakra ráðstafana. Það skal tekið fram, að þessi áætlun er byggð á því að brbl. og áhrif þeirra og aðgerðir nái fram að ganga að fullu og öllu. Hvað ætlast hæstv. ríkisstj. fyrir og hvaða máli skiptir hvort þetta frv. hlýtur afgreiðslu Alþingis deginum fyrr eða síðar? Það má alls ekki verða við réttlátum og sanngjörnum óskum stjórnarandstöðunnar. Það er verið að tala um ábyrgð og krefjast ábyrgðar stjórnarandstöðu. Ég vil fyrir hönd míns flokks ekki skjóta okkur undan slíkri ábyrgð, og við gerum okkur ljósa grein fyrir þeirri ábyrgð sem á stjórnarandstöðu hvílir, en það verður þó fyrst og fremst að gera kröfu um að ríkisstj. beri ábyrgð og standi reikningsskil gerða sinna, að ríkisstj. geri sér grein fyrir stöðu sinni. Einn þáttur í ábyrgðartilfinningu ríkisstj. hlýtur að vera að sýna sanngirni í meðferð mála og taka tillit til óska stjórnarandstöðu, einkum og sérstaklega þegar það hefur komið alveg skýrt í ljós í þessum umr. utan dagskrár að það hefur ekki efnisáhrif að verða við þessum óskum stjórnarandstöðunnar eða Sjálfstfl. Hér hefur og þeim rökum – í upphafi máls formanns þingflokks Sjálfstfl. - verið beitt fyrir ósk okkar um að 1. umr. um þetta frv. fari ekki fram fyrr en á mánudag, að formaður fjh.- og viðskn. þessarar deildar er ekki viðstaddur í dag. Ennfremur hefur það verið upplýst, að varaformaður n. er ekki þar heldur til staðar. Nú er það eðlileg krafa og raunar sjálfsögð þingskylda nefndaformanna að vera viðstaddir umr. um þau mál sem til n. þeirra er vísað, vegna þess að í 1. umr. um frv. eiga að koma fram þau sjónarmið þm. sem þeir æskja sérstaklega eftir að séu tekin til meðferðar í störfum þingnefndar. Það er lágmarkskrafa og sanngjörn krafa að formenn hlýði á mál þdm. Þótt sumir þdm. eigi sæti í viðkomandi þingnefnd og flokkar eigi þar fulltrúa, þá er ekki til of mikils mælst að formenn n. séu til staðar þó ekki sé nema til þess að hlýða á málflutning manna við 1. umr. svo að unnt sé að beina störfum þn. í þann farveg sem þm. telja nauðsynlegan til þess að afgreiðsla mála geti gengið greiðlega fyrir sig. Ég fullyrði að sú staðreynd að formenn þingnefndar eru ekki viðstaddir, dag, ef 1. umr. ætti hér fram að fara, er til þess fallin að tefja meðferð málsins í þessari deild og þar með lokaafgreiðslu. Ég bið menn um að líta á þetta með sanngirni og ítreka það enn á ný að ég fæ ekki trúað því, að á ósk formanns þingflokks Sjálfstfl. verði ekki fallist. Og ég tek það fram, að hefði svo verið gert í upphafi hefðu þessar umr. utan dagskrár verið óþarfar. Þær hafa nú staðið í alllangan tíma, svo að aðeins eru eftir 15 til 20 mín. til loka þessa fundur, og það er alveg ljóst að umr. verður ekki lokið í dag, heldur hlýtur hún að frestast. Því skírskota ég enn á ný, með tilvísun til þess að það hefur ekki áhrif á hvenær mál þetta hlýtur afgreiðslu úr deildinni, til þess að orðið sé við ósk formanns þingflokks Sjálfstfl.



Herra forseti. Áður en ég byrja að ræða um frv. sem hér liggur fyrir er óhjákvæmilegt að minnast stuttlega á atriði þau sem hér hafa verið rædd nú hátt á aðra klst. utan dagskrár. Hv. 10. þm. Reykv., Friðrik Sophusson, undraðist mjög að hann hefði ekki fengið svör við fsp. sem hann bar fram til ráðh. Ég vil bara benda á að þær fsp. sem hann bar fram til okkar heyra undir efnisumr. um það mál sem nú er til umr. Hitt væri náttúrlega hrein fjarstæða og sýnir að eitthvað á hv. þm. enn ólært í þingvenjum og þingsköpum, það er ákaflega óeðlilegt, ef við færum að ræða utan dagskrár um þau atriði eða svara fsp. um þau atriði sem heyra beinlínis undir það mál sem er á dagskrá og nú er komið til dagskrár, en sem þessir hv. þm. hafa verið að tefja með málþófi. Þessi ádella hv. þm. er því ekki á rökum reist. Hv. 6. þm. Reykv., Birgir Ísl. Gunnarsson, hélt því fram að ég hefði spillt friði og samkomulagi milli manna í þessu máli eftir að stjórnarandstæðingar hefðu sýnt mikinn samningsvilja með því að fallast á að afgreiða þessi brbl. frá Ed. við umr. í gær. Hér talar hv. þm. af ákaflega litlum kunnugleika, að því er virðist, á því sem gerst hefur. Þetta frv. var vikum saman til meðferðar í hv. Ed. og unnið þar vandlega af fjárhagsnefndum beggja deilda. Það var afgreitt frá n. í Ed., sem skilaði áliti í þrem nál., og það stóð til og var um það sammæli að afgreiða þetta mál út úr Ed. fyrir jól og átti ekkert að vera því til fyrirstöðu. Þá skeður það, að óskir koma fram um að afgreiða málið ekki þá. Þær óskir voru ekki síst frá frsm. Sjálfstfl. í fjhn. hv. Ed., Lárusi Jónssyni, - af eðlilegum ástæðum vegna þess að hann var mjög önnum kafinn við framsögu í fjárlagaumr. í Sþ. Við stjórnarsinnar virtum þennan vilja og þessar óskir og urðum við því að fresta 2. og 3. umr., sem átti að Ljúka fyrir jól í Ed., fram yfir áramót eða þangað til þing kæmi saman að nýju. Að sjálfsögðu var þá gengið út frá því og enginn ágreiningur um það, að málið yrði afgreitt strax á fyrsta eða öðrum degi út úr hv. Ed. þegar þing kæmi saman að nýju. Sú var líka ætlun hæstv. forseta Sþ. á fyrsta degi þingsins nú, mánudaginn 17. janúar, þá yrði málið afgreitt út úr þeirri deild við 2. og 3. umr. Þetta var hans vilji, sem hann hafði tjáð þm. Eftir beiðni stjórnarandstöðunnar veru felldir niður deildafundir á mánudag til þess að unnt væri að halda þingflokksfundi, sem menn töldu að þyrfti allan þennan tíma til. Það er því enginn sérstakur samkomulagsvilji sem stjórnarandstaðan hefur sýnt með því að afgreiða málið svo í gær í Ed. Þetta var eftir að við höfðum gengið inn á þær óskir að fresta málinu fram yfir áramót og eftir að aftur hafði verið gengið inn á að fresta málinu á mánudaginn. Þá var þetta svo sjálfsagt mál að ekki þarf um það að tala. Og það eru ómakleg ummæli hjá þessum hv. þm. að saka mig um að hafa spillt einhverjum friði í þessu og ósatt. Þessar umr. hér utan dagskrár hafa náttúrlega verið að því leyti óeðlilegar að hv, þm. hafa aðallega verið að ræða hér um efni þessa frv., sem nú er komið til umr., og ýmislegt í sambandi við það. Ætla ég að sjálfsögðu að taka megnið af þessum umr. inn í hinar eðlilegu umr. Það er eins og ég gat um áðan búið að ræða þetta mál svo rækilega undanfarna mánuði og það búið að fá svo ítarlega meðhöndlun í Ed. að ég get stytt mjög þessa framsögu. En ég vil áður en ég byrja á því þó aðeins bæta við einu. Þegar talað er um að það sé ósanngirni í því að fallast ekki á ósk formanns þingflokks Sjálfstfl. um að fresta umr. nú frá miðvikudegi til mánudags, þá vil ég taka það fram að í morgun átti ég viðræður við þennan hv. þm. og ég spurði hann þá, ef orðið yrði við þessum óskum hans um að 1. umr. færi ekki fram fyrr en á mánudag, hvort hann væri þá tilbúinn að semja um það hvenær málinu yrði þá lokið með þeirra samþykki í hv. Nd. Hann var ekki tilbúinn að ræða um það mál. Þess vegna hlaut að mér að koma sá grunur að það væri fyrst og fremst til þess að tefja og trufla málið sem þessar óskir höfðu fram komið, enda hef ég, eins og ég hef tekið fram áður og þarf ekki að rökstyðja frekar, ekki heyrt eina einustu frambærilega ástæðu fyrir því að víkja frá því, sem í rauninni lengi hefur staðið til, að 1. umr. færi fram hér í dag eftir að lokið væri meðferðinni í hv. Ed. Þegar ákveðið var að afgreiða málið í gær í Ed. hafði ekki í þeim umr. heyrst eitt einasta orð um að nokkuð væn óeðlilegt við að taka málið til 1. umr. á miðvikudag, þ.e. í dag, hér í þessari hv. deild. 
             Þær ástæður eru færðar hér fram að ekki sé unnt að ná saman fundi í fjhn. fyrr en einhvern tíma eftir helgi. Þetta er ekki rétt, því ég hef upplýst það og það hefur ekki verið rengt að formaður fjhn., Halldór Ásgrímsson, hefur boðað fund á föstudagsmorgun og er tilbúinn að halda fund þá og þess vegna ekki sú ástæða til að fresta málinu. Í þessu frv., sem hér liggur fyrir, er í 1. gr. um það fjallað og ákveðið að fella niður helming verðbóta á laun 1. desember miðað við þær verðbætur sem annars hefðu orðið á þeim degi. Í hv. Ed. eða í n. þeirri sem fjallaði um málið varð það að samkomulagi að breyta þar orðalagi, en það er engin efnisbreyting. Það orðalag, sem upphaflega var í frv., að fella niður helming verðbóta frá 1. des. var umorðað í samráði við sérfræðinga þá sem um þetta fjalla og töldu hið breytta orðalag tvímælalaust eftir þeirra skilningi og venjum. Til þess að fyrirbyggja misskilning, sem sýnilega kom upp þá, var þetta orðað þannig, að það skyldu vera þær verðbætur sem varða tímabilið 1. des. 1982 til 28. febr. 1983. Um þetta var alger samstaða, en engin efnisbreyting. 2. gr. frv. fjallar um sérstakar bætur sem greiða skuli til að bæta upp þennan tekjumissi. 3., 4. og 5. gr. fjalla um ýmis ákvæði varðandi gengismál og gengismun og til hvers honum skuli varið. 6. gr. frv. fjallar um verslunarálagningu. Var þar ákveðin hin svonefnda 30% regla, sem ekki þarf að skýra hér nánar. 7., 8., 9. og 10. gr. varða allar vörugjald, sumpart framlengingu á því vörugjaldi sem staðið hefur hér síðan 1975 og var sett það sumar með brbl., en síðan hefur verið framlengt frá ári til árs með nokkrum breytingum á prósentutölu. Ennfremur var með þessum greinum ákveðið að hækka vörugjald á tímabilinu 23. ágúst 1982 til 28. febrúar 1983 og var tilgangurinn með því tvenns konar, annars vegar að draga úr innflutningi og þar með viðskiptahalla og hins vegar að afla tekna vegna launabóta og húsnæðismála. Í 10. gr. frv. er gerð tæknileg breyting á tollskrá, er varðar viðmiðun á gengi við tollafgreiðslu vara, og 11. gr. varðar samræmingu á verðbótahækkunum launa 1. sept. 1982, en áður hafði verið samið svo um milli verkalýðssamtaka og vinnuveitenda á almennum markaði að dregin skyldu frá verðbótahækkunum 1. des. 2.9% en til þess að þessi umsamda skerðing á verðbótum, sem um var samið á hinum almenna launamarkaði, næði jafnt til allra launamanna var þetta ákvæði sett í brbl. Ástæðan til þess að þessi brbl. voru sett var í meginatriðum sú, að þjóðarbúið hafði orðið fyrir miklum áföllum frá því er gert hafði verið ráð fyrir þegar þjóðhagsspá var samin og þjóðhagsáætlun var til umr. hér á hv. þingi. Sú mikla breyting sem varð á s.l. ári í þjóðarbúskapnum þýddi það, m.a. vegna aflatregðu og aflabrests og heimskreppu, að horfur voru á og eru á 10% halla á viðskiptum við önnur lönd á árinu 1982, 5% samdrætti þjóðartekna á mann á því ári og vaxandi verðbólgu vegna þessara efnahagsörðugleika. Það var m.a. vitað að aflabresturinn, þ.e. bæði hvarf loðnunnar og samdráttur í þorskveiðum og óhentugri samsetning afla, hefur knúið á um miklu meiri gengisbreytingar á s.l. ári en ella hefðu orðið og þar með valdið nokkrum og verulegum hluta hinnar auknu verðbólgu. Í yfirlýsingu ríkisstj., sem kemur fram í grg. þessa frv., sem ég þarf ekki að rekja hér frekar, er svo greint frá því hver helst séu markmið þau sem ríkisstj. hyggist vinna að með þessum brbl., eins og að draga verulega úr viðskiptahalla og reyna að treysta á þann veg undirstöður atvinnulífsins að unnt sé að tryggja næga vinnu og koma í veg fyrir atvinnuleysi, draga úr víxlgangi kaupgjalds og verðlags. Það er auðvitað ljóst að 1. gr. frv. hefur orðið til þess, en samkv. henni nam niðurfelling verðbóta á launum um 7.7%. Hún hefur orðið til þess að verðbólgan hefur ekki vaxið eins og hún hefði gert án aðgerða. Einnig hafa þessar aðgerðir átt sinn þátt í því að viðskiptahallinn hefur ekki orðið eins mikill og ella hefði orðið. Ég skal með tilvísun til þess sem ég sagði áðan ekki rekja frekar efni þessa frv., en í umr., bæði nú og eins að sjálfsögðu þegar n. hefur fengið málið til meðferðar, verða auðvitað gefnar þær upplýsingar sem menn munu biðja um, ýmist í umr. eða í n., og legg ég til að frv. sé vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Við teljum okkur í þingflokki Sjálfstfl. hafa fyrirheit um að hafa fullan tíma til þingflokksfundar og raunar meira vegna þess að við höfum hér boðað til þingflokksfundar raunar samkv. venju, en um það mál sem fjallað hefur verið um á milli flokka, kjördæmamálið, og þess vegna sé ekki efni til þess að hefja fund aftur hálfsex.



Til framkominna óska er sjálfsagt að taka tillit. Hins vegar var ekki ætlun forseta að ljúka umr. um þetta dagskrármál, sem hefur verið flutt framsaga fyrir, heldur yrði því frestað, en ég reiknaði með að það væri hægt að taka fyrir einhver önnur mál til að nota tímann til sjö. En fyrst það kemur fram ákveðin ósk um að svo verði ekki verður við því orðið og verður þá 2. dagskrármálið tekið út af dagskrá og sömuleiðis 3.–17. dagskrármálið. Er þá dagskrá þessa fundar lokið. Til næsta fundar verður boðað með dagskrá. Fundi er slitið.