Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Orsakirnar fyrir því, að þetta frv. til lækkunar ríkisútgjalda er flutt hér, svo skömmu eftir að fjárl. eru afgreidd, eru þær, sem öllum hv. þdm. eru kunnar af margvíslegum umr. um það mál hér í hv. d. í sambandi við ýmis mál, sem fyrir hafa komið eftir áramót. Það kom í ljós við athugun á afkomu sjávarútvegsins um áramótin, að talið var óumflýjanlegt að beita sér fyrir verulegri viðbótaraðstoð sjávarútveginum til handa - bæði báta -útveginum og hraðfrystihúsunum - auk þeirrar fyrirgreiðslu, sem að sjálfsögðu fólst í gengisbreytingunni fyrir sjávarútveginn, og er talið, að þessi aðstoð nemi rúmum 320 millj. kr. Þegar fjárl. voru afgreidd, var gert ráð fyrir því, að greiðsluafgangur, sem að vísu var ekki tekinn í fjárl., mundi geta orðið á árinu 1968 um 250 millj. kr. Ástæðan til þess, að þessi fjárhæð var ekki tekin inn í fjárl. sem greiðsluafgangur, var, að gert var ráð fyrir því, að tollar yrðu lækkaðir sem næmi þessari fjárhæð, þannig að ekki yrði neitt afgangs hjá ríkissjóði, þar eð ríkisstj. lýsti því yfir, að hún vildi nota alla tiltæka möguleika til þess að létta mönnum áhrif gengisbreytingarinnar. Það er þarflaust að rekja þá sögu til þess að lengja ekki þessar umr., en það var niðurstaðan eftir rækilega athugun, að ráðizt var í að lækka tolla sem nam um 160 millj. kr. tekjutapi fyrir ríkissjóð á þessu ári, og miðað við þá aðstoð, sem sjávarútveginum var lofuð, og að frádregnum þeim greiðsluafgangi, sem talið var að gæti orðið, vantaði um 200 millj. kr. eða réttara sagt um 240 millj. kr. til þess, að endar næðu saman. Sérstök fjáröflun fór fram í sambandi við hækkun á verði áfengis og tóbaks, en að öllum þessum ráðstöfunum gerðum vantaði enn 200 millj. kr., og í þessu frv. er till. til úrlausnar á þeim vanda, hvernig eigi að brúa þetta bil. Það er gert með tvennum hætti annars vegar með því beinlínis að lækka útgjöld, sem gert er ráð fyrir í fjárl., um 138 millj. kr. og hins vegar með því að gera ráð fyrir lántöku að upphæð 62 millj. kr. til þess að afla fjár til tiltekinna ríkisframkvæmda, fyrst og fremst menntaskóla og sjúkrahúsa. Á undanförnum árum hefur töluverðs fjár verið aflað innan framkvæmdaáætlunarinnar með lánum til ríkisframkvæmda. Á s.l. hausti var tekið inn í fjárl. töluvert af þeim fjárhæðum fyrir árið 1968, þar eð sýnt þótti, að mjög þröngt yrði á lánamarkaði á árinu 1968 og því bæri brýna nauðsyn til að íþyngja lánamarkaðnum ekki um of. Var því gert ráð fyrir að draga mjög verulega úr því fé, sem leitað væri eftir á hinum almenna lánamarkaði til ríkisframkvæmda, og í því skyni voru teknar inn í fjárl. allháar fjárhæðir ætlaðar til framkvæmda, sem síðustu tvö árin hafði verið aflað fjár til með lántökum innan framkvæmdaáætlunarinnar. Þegar við stóðum andspænis þeim vanda að brúa þetta 200 millj. kr. bil og þar sem ekki þótti á þessu stigi auðið að ráðast í frekari lækkun ríkisútgjalda en þetta frv. ber með sér, þá var að sjálfsögðu ekki margra kosta völ, ef átti að brúa þetta bil, sem á vantaði - þessar 60 millj. kr. Í raun og veru var ekki nema um þrjár leiðir að ræða, annaðhvort að fella þessar framkvæmdir niður, sem ekki var mögulegt af mörgum ástæðum, eða að afla til þeirra lánsfjár svo sem hér er lagt til - eða í þriðja lagi, sem var ekki talið gerlegt miðað við allar aðstæður, að ráðast í nýja skattlagningu til þess að afla þessa fjár. Það kann að virðast, að það sé ekki stórt átak að spara 138 millj. kr. á ríkisútgjöldum, sem nema nú um 5000 millj. kr., en með hliðsjón af því, að við afgreiðslu fjárl. var lögð á það rík áherzla að halda öllum útgjaldaliðum í lágmarki - öllum stofnunum var neitað um fjárveitingar til allrar nýrrar starfsemi og lagt kapp á að gæta þess í hvívetna að halda fjárlagaútgjöldum niðri - hlaut svo að fara, að það yrði jafnvel erfitt verk að lækka ríkisútgjöld um 138 millj. kr. til viðbótar, og vitanlega var ekki hægt nema með ýmsum ráðstöfunum að draga úr þeirri þjónustu, sem ríkið veitir. Í þessu efni var fylgt þeirri meginstefnu annars vegar að lækka ekki að neinu ráði fjárveitingar til verklegra framkvæmda og í hinn staðinn að hagga ekki í grundvallaratriðum þeirri þjónustu, sem ríkið hefur forgöngu um. Það voru því mjög þröngar dyr, sem varð að ganga um til þess að ná þessum 138 millj. kr. Það er enda rétt að taka það fram, að þessi sparnaður, sem hér er gert ráð fyrir, skilar sér ekki að öllu leyti á þessu ári. Þar sem um er að ræða t.d. uppsögn manna eða fækkun í starfsliði, þá krefst það ákveðins uppsagnarfrests, og sum þessara útgjalda eru með þeim hætti, að ráðstafanir hafa ekki áhrif nema að takmörkuðu leyti á þessu ári og ekki að fullu fyrr en á næsta ári. Þó að frv. sé að vísu í meginatriðum miðað við að leysa vandann á þessu ári, eru sum atriði þess, sem snerta framtíðina, og það byggist á þeirri staðreynd, að það er augljóst mál, að það verður miklum erfiðleikum bundið að koma saman (fjárl. fyrir árið 1969. Þess vegna verður að kanna mjög rækilega áfram allar hugsanlegar leiðir til þess að draga enn úr ríkisútgjöldum, ef ekki á að verða óumflýjanlegt að leggja í stórfelldar skattaálögur á næsta hausti, en svo sem ástatt er í þjóðfélaginu miðað við þá tekjurýrnun, sem orðið hefur, er það auðvitað mjög mikilvægt, að reynt sé að halda sem mest óbreyttu hlutfalli þess, sem ríkið tekur af þjóðfélagsborgurum, og því eðlilegast að kanna öll úrræði til þess að lækka útgjöld. Ég ætla ekki að fara að ræða það á þessu stigi málsins, en hins vegar leggja á það áherzlu, að víðtækar sparnaðarráðstafanir í þessu skyni verða auðvitað ekki framkvæmdar nema með því að skerða verulega margvíslega, veigamikla þjónustu, sem ríkið veitir þjóðfélagsborgurunum, og það kann að verða nauðsynlegt að gera. Þó að menn veiti sér eitt og annað og eðlilegt sé talið að geta gert það á meðan fjárráð eru nóg, verða menn auðvitað að, haga útgjöldum sínum eftir aðstæðum hverju sinni og draga þá saman seglin, ef að þrengir. Það er vitanlega óvenjulegt að breyta fjárl. með þeim hætti, sem hér er gert, en öðruvísi verður það ekki gert, eftir að fjárl. hafa verið afgreidd. Það er einnig að sjálfsögðu mjög óvenjulegt að breyta með einu frv. svo margvíslegum lagaákvæðum sem gert er í þessu frv. hér. Fyrir þessu er eitt fordæmi frá 1940. Þá voru gerðar víðtækar ráðstafanir til sparnaðar og lækkunar útgjalda í fjárl., og það var gert með beinum lögum, þar sem frestað var eða felldar voru niður margvíslegar greiðslur bæði samkv. fjárl. og samkv. sérstökum l. Hefði átt að fara að breyta öllum lögum, sem hér er um fjallað í þessu frv., þá hefði það orðið svo viðamikið, að það var óframkvæmanlegt. Auk þess verður á það að líta, að þó að þessum l. sé víða breytt, er þetta gert sem bráðabirgðabreyting. Það er ekki fastákveðið í mörgum greinum, að þessar lagabreytingar verði til frambúðar - það þarf allt að skoðast nánar og verður auðvitað að gerast í sambandi við undirbúning næstu fjárl., hvað menn geta leyft sér í því efni. Ég ætla nú ekki að orðlengja mikið um þær einstöku breytingar, sem hér eru gerðar. Þær hafa verið ræddar svo mikið - að vísu ekki í þessari hv. d., svo að það er að sjálfsögðu skylt að ræða þær hér eftir því, sem menn óska eftir - að ég efa ekki, að hv. þm. hafa gert sér til hlítar fulla grein fyrir þeim, og skal ég því láta nægja að fara um þær mjög fáum orðum til þess að lengja ekki ræðu mína um of. Það er gert ráð fyrir því í fyrsta lagi að lækka framlög til stjórnarráðsins um 2 millj. kr. Þessi lækkun er gerð á ýmsum liðum, annars vegar bæði á risnukostnaði og hins vegar á ýmsum tilkostnaði rn., sem mundi þá ganga út yfir bæði nefndakostnað, ýmsan kostnað við stjórnarráðið, tækjakaup og annað, sem veitt hefur verið fé til. Þegar hafa verið gerðar ráðstafanir, til þess að þessi sparnaður geti orðið raunhæfur á þessu ári. Þá er í öðru lagi lagt til að fella niður framlag til stjórnarráðshúss. Það hefur verið safnað fé til þess um alllangt árabil, og er nú töluvert í sjóði, en það er ekki áformað að ráðast í þessa framkvæmd á þessu ári og engin endanleg ákvörðun hefur verið um það tekin, hvenær það verður gert. Því hefur verið gripið til þess ráðs í þessu frv., eins og hv. þdm. sjá, að fella niður ekki aðeins þessa fjárveitingu, heldur fella einnig úr nokkrum öðrum liðum fjárveitingar, þar sem verið er að safna í sjóð í samhandi við tilteknar byggingarframkvæmdir, sem ekki er ætlunin að ráðast í á árinu. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að lækka framlag til Viðeyjarstofu um 4 millj. kr. Gert var ráð fyrir 10 millj. kr. fjárveitingu í senn til þess að kaupa þessa eign og til þess að ráðast í viðgerðir, en að sjálfsögðu þarf að gera mikið við húsakost þar. Þetta fé mun nægja til þess að ganga frá kaupunum, en hins vegar verður frestað á þessu ári að ráðast í nokkrar framkvæmdir á Viðeyjarstofu. Þá er lagt til að fella niður fjárveitingu til Háskólans, sem nemur launum handa tveimur prófessorum, sem ekki hafa verið skipaðir, og ákveðið er að leita heimildar til að fresta skipun í þessi embætti, þangað til Alþ. ákveður annað. Allverulegar breytingar eru gerðar á skólamálum. Í fyrsta lagi er þar um að ræða, að gert er ráð fyrir að lækka rekstrarkostnað skóla um 6,6 millj. kr., en þó án þess að draga úr kennslu, eins og tekið er fram í grg. Rétt er að leggja á það áherzlu, að þetta muni ekki hafa nein veruleg áhrif á fjárl. þessa árs, vegna þess að þau eru við það miðuð að greiða kostnað, sem féll til á s.l. ári, en það, sem þessi tala er við miðuð, er að gera sérstakar ráðstafanir til þess að lækka þann tilkostnað, sem áætlað hefur verið, að nýju skólakostnaðarlögin leiddu af sér. Þetta er talið auðið að gera að vísu með verulegu aðhaldi, en með því að gæta þess mjög vendilega, að ekki séu hagnýtt þau réttindi eða heimildir, sem eru til kennararáðninga, nema að svo miklu leyti sem það er óumflýjanlegt. Séu þessar heimildir notaðar út í yztu æsar, þá er þarna um að ræða stórkostlega útgjaldaaukningu, sem fjarstæð er með öllu. Það má nokkurn veginn fullyrða það við nánari athugun á þessu máli, að með sterku aðhaldi á þessu sviði eigi að vera hægt að draga verulega úr þeim kostnaði, sem gert var ráð fyrir, að af þessum nýju skólakostnaðarlögum mundi leiða. Þá er í annan stað varðandi skólana gert ráð fyrir því að lækka þá upphæð, sem er til ráðstöfunar til bygginga á þessu ári, um 5 millj. kr. á framkvæmdaáætlun. Undanfarin ár hefur þetta fé verið lánað til framkvæmda við aðra skóla til að hraða þeim, en þessar lánveitingar verða takmarkaðar á þessu ári, sem nemur umræddum 5 millj. kr. Engu að síður munu framlög til skólabygginga verða mun hærri heldur en á s.l. ári, en þá námu þær um 92 millj. kr. með þeim 10% niðurskurði, sem þá var á slíkum framlögum. Þær mundu miðað við þá lækkun, sem hér er um að ræða, verða 108,2 millj. kr., þannig að raunveruleg aukning skólabyggingafjár á árinu 1968 frá árinu 1967 verður rúmar 16 millj. kr. þrátt fyrir þessa ákvörðun. Þá er gert ráð fyrir í þriðja lagi varðandi fræðslumálin að breyta mjög verulega námsstjórakerfinu og þátttöku ríkisins í kostnaði við fræðslumálastjóraembættið í Reykjavík. Það er ekki ætlunin að afnema námsstjórakerfið að öllu leyti. Það er nauðsynlegt að hafa eftirlitsnefnd - ekki sízt með framkvæmd skólakostnaðarlaga, og gert er ráð fyrir því, að sú skipulagsbreyting, sem hér er fyrirhuguð, geti á ársgrundvelli numið rúmum 2 millj. kr. sparnaði. Þá er enn fremur gert ráð fyrir að gera grundvallarbreytingu varðandi yfirstjórn fræðslumálanna, svo sem segir nánar í frv., á þann hátt, að fræðslumálaskrifstofan verði lögð niður sem sérstök stofnun, fræðslumálastjóri og þær deildir aðrar, sem tilheyra fræðslumálaskrifstofunni, verði hér eftir sameinaðar menntmrn. og fræðslumálastjóri verði deildarstjóri í þeirri deild og annist þar þau sömu verkefni og fræðslumálaskrifstofan nú hefur. Ásamt honum færast þangað aðrir þeir starfsmenn fræðslumálaskrifstofunnar, sem tilgreindir eru í frv., bæði íþróttafulltrúi, bókafulltrúi og starfsmenn fjármálaeftirlits skólanna og Fræðslumyndasafns ríkisins. Þetta verði allt deildir í menntmrn. Það er ekki tiltekin í frv. sú fjárhæð, sem við þetta sparast, en athugun virðist ótvírætt leiða í ljós, að af þessu geti orðið allverulegur sparnaður með betri hagnýtingu starfskrafta við að hafa þessa starfsemi alla á einum stað. Lagt er til að lækka fjárveitingu til Kennaraskólans um 1 millj. kr., sem stafar af því, að ákveðið var að kaupa bókasafn til skólans, gerður var um það samningur og gert ráð fyrir, að borga þyrfti 1 millj. kr. á ári til þeirra framkvæmda, en talið er auðið að fella þá greiðslu niður í ár. Þá er gert ráð fyrir að lækka framlag til Byggingarsjóðs safnahúss um 1 millj. kr. Í upphaflega frv. var gert ráð fyrir að fella þetta framlag alveg niður, en það komu fram sterkar raddir um það hér á hinu háa Alþ., að æskilegt væri að hafa einhverja fjárhæð þarna því til staðfestingar, að þessi bygging skyldi reist, enda þótt sýnilegt væri að sjálfsögðu, að það hefði ekki nein áhrif á það, hvort byggingin yrði reist fyrr eða seinna, hvort fjárhæðin væri 500 þús. kr. eða 11/2 millj. kr. Þetta verður mikið hús, þegar þar að kemur að reisa það, og því aðeins um undirbúningsráðstafanir að ræða nú, en rétt þótti að fallast á það sjónarmið að festa þetta fyrirhugaða hús í fjárl. með einhverri byrjunarfjárveitingu. Gert er ráð fyrir að lækka framlag til þjóðgarðs á Þingvöllum um 1/2 millj. kr. Ég sé ekki ástæðu til að ræða það sérstaklega. Lögreglustjóraembættið á Keflavíkurflugvelli hefur löngum verið rætt hér á Alþ. og talið, að kostnaður við það væri óeðlilega mikill. Þessi kostnaður hefur lækkað vegna þess, að undir embættiskostnaðinn þar heyrir tollgæzlan á Keflavíkurflugvelli, sem aukizt hefur verulega á síðustu árum við geysilega aukningu umferðar á vegum Loftleiða og nú síðast Flugfélags Íslands, þar sem starfsemi þessara aðila við utanlandsflugið er á Keflavíkurflugvelli. Það þótti hins vegar rétt að taka þetta til athugunar og rannsaka rækilega, hvort ekki væri hægt að koma hér við einhverjum sparnaði og samdrætti á þessari starfsemi þar, og er talið auðið að lækka þessi útgjöld um 2 millj. kr. Vera kann, að hægt sé að ganga lengra í því efni, og verður haldið áfram að athuga það, en á þessu stigi þykir ekki raunhæft að gera ráð fyrir meiri sparnaði. Þá er lagt til að lækka framlag til utanríkisþjónustu um 3 millj. kr. Áformað hafði verið að leggja niður tvö sendiráð á Norðurlöndum, í Osló og Stokkhólmi. Það kom hins vegar á daginn, að viðkomandi ríkisstjórnir töldu það mjög miður, að í þetta yrði ráðizt, og á þessu stigi þótti því ekki fært að framkvæma þessar ráðstafanir, en hins vegar er ætlunin að spara þennan tilkostnað með því að kalla heim fimm sendiráðunauta og talið, að sparazt geti á þessu ári um 3 millj. kr. í því sambandi. Gert er ráð fyrir því að lækka framlag til Landnáms ríkisins allverulega eða um 7,5 millj. kr. á þessu ári og 7,5 millj. kr. á næsta ári. Frekari ákvörðun hefur ekki verið um það tekin. Ég geri ráð fyrir, að ekki sé um það ágreiningur, enda kom það fram í hv. Nd., að þetta teldist út af fyrir sig vera eðlileg ráðstöfun með hliðsjón af því, að ekki væri æskilegt að stuðla að aukningu eða fjölgun nýbýla eins og nú standa sakir með framleiðslu og sölu landbúnaðarvara. Það eina, sem ágreiningur var um í Nd., var, hvort ætti að taka þetta fé og nota það með einhverjum öðrum hætti; það er önnur saga. Það verður ekki talið mögulegt að gera meðan við erum að leita úrræða til þess að draga úr útgjöldum, heldur verði í bili að fella þetta niður, og eðlilegt sé að gera það, úr því að ekki er talin brýn nauðsyn á að nota það til þeirra þarfa, sem féð hefur beinlínis verið ætlað til. Þá er gert ráð fyrir því að stefna að því að spara 4 millj. kr. á fiskmati, ferskfiskeftirliti og síldarmati. Það hefur þegar verið - eða nú síðast held ég í gær - útbýtt hér á Alþ. nýju frv. um sameiningu allra þessara mata og endurskipulagningu á yfirstjórn þeirrar starfsemi. Gert er ráð fyrir því, að framkvæmdinni verði hagað á þann veg, að það verði auðið að spara sem svarar þessum fjárhæðum, enda þótt það frv. tilgreini ekki beint nákvæmlega framkvæmdaatriði í því efni. Að því er stefnt með þessari endurskoðun, sem felst í því frv., auk þess sem þar er að sjálfsögðu um að ræða almenna skipulagsbreytingu, sem er talin vera til bóta við framkvæmd þessarar þjónustu. Lagt er til að breyta hlutfalli því, sem ríkisframlag er greitt eftir til Aflatryggingasjóðs, úr 50% eða úr helmingi í þriðjung á móti framlagi sjávarútvegsins. Þetta er byggt á áætlun, sem gerð var á s.l. hausti um rekstrarafkomu Aflatryggingasjóðs á árinu 1968. Vitanlega er það rétt, að það er mjög erfitt að gera slíkar áætlanir, og þess vegna verður þetta allt að byggjast á líkum, en fjárreiður sjóðsins bentu þó til þess, að það væri auðið að framkvæma slíka lækkun sem hér er um að ræða, án þess að það þyrfti að hafa áhrif á starfsemi sjóðsins. Rétt er að taka fram, að ekki er ætlunin að breyta starfsreglum sjóðsins eða þeim greiðslureglum, sem hann fylgir við úthlutun bóta. Gert er ráð fyrir því að fella niður framlag til Fiskveiðasjóðs Íslands - 30 millj. kr. Með því var reiknað í sambandi við ráðstafanirnar í þágu sjávarútvegsins, og það er því raunar fyrirkomulagsatriði, hvort þessi niðurfelling á sér stað eða framlagið til sjávarútvegsins er talið 30 millj. kr. lægra. Það var með því reiknað í öllum umr. um þetta mál, að þetta framlag yrði fellt niður á þessu ári og við það er talan um 320 eða 324 millj. kr. til sjávarútvegsins miðuð. Þá er gert ráð fyrir að lækka framlag til Orkustofnunar og Orkusjóðs um 4,5 millj. kr. Þar er annars vegar um að ræða lækkun á jarðhitarannsóknum og hins vegar á vatnamælingum. Hér er auðvitað um nauðsynlega starfsemi að ræða, en hins vegar talið ógerlegt að gera þetta, án þess að það leiði til einhverra vandræða. Það má á það benda, að heildarfjárveiting til Orkustofnunar er nú 24 millj. kr. og til Orkusjóðs 29 millj. kr., þannig að þar er um samtals 53,6 millj. kr. að ræða, sem greiddar eru til Orkustofnunar og Orkusjóðs á árinu 1968. Gert er ráð fyrir að lækka framlag til löggæzlu um 6,8 millj. kr., sem svarar til um 5% löggæzæslukostnaðar. Það hefur ekki verið endanlega ákveðið, á hvaða liðum þessi lækkun verði, og ég skal ekki fullyrða um það, að það verði að öllu leyti hægt að koma við þessum sparnaði í ár, en að því verður stefnt, og þegar er búið að setja í gang athugun á því, með hvaða hætti verði tiltækilegast að ná fram þessum sparnaði. Tilkostnaður við löggæzlu hefur vaxið mikið á undanförnum árum, en þar er fyrst og fremst um að ræða, að það hafa verið sett ný lög um löggæzlu eða lögreglumenn, sem hafa aukið stórlega þátttöku ríkisins í löggæzlukostnaði sveitarfélaga. Mjög hefur verið sótt að sveitarfélögunum, eins og hv. þdm. allir vita, um að efla löggæzluna og fá aukna aðstoð frá ríkinu í því sambandi, en hins vegar er hér um það veigamikinn útgjaldalið að ræða, að það þykir sjálfsagt og eðlilegt að kanna það til hlítar, hvort ekki er hægt með endurskipulagningu, án þess að það valdi tjóni í löggæzlunni, að stefna að því að draga eitthvað úr útgjöldum við þessa þjónustu. Þá er gert ráð fyrir að lækka framlag til byggingar fangahúsa og ríkisfangelsa um 1 millj. 360 þús. kr. Lögbundið framlag til ríkisfangelsa er 1 millj. kr., en ekkert lögbundið framlag er til héraðsfangahúsa. Nú hefur þegar verið tilkynnt um fjárveitingu vegna ríkisfangelsis um 11,4 millj. kr. Þetta er auðvitað framkvæmd, sem nauðsynlegt er að ráðast í sem fyrst, en þetta verður mikið mannvirki, þegar hafizt verður handa um að byggja það. Auðvitað mun það ekki ráða neinum úrslitum um, hvenær í það verður ráðizt, hvort þessi fjárveiting verður veitt í ár eða ekki,, enda þarf að gera sérstakar ráðstafanir til þess að afla fjár með einhverjum hætti til byggingarinnar, þegar tekið verður til við hana. Lagt er til að fella niður framlag til hægri umferðar, 18,4 millj. kr. Í lögum um hægri umferð er gert ráð fyrir að afla fjár til þeirrar breytingar með sérstöku gjaldi á bifreiðar, sem dreifist á visst árabil. Kostnaðurinn við framkvæmdina fellur hins vegar til að verulegu leyti á þessu ári, og það er því nauðsynlegt að afla verulega aukins fjár til þess að standa straum af þeim kostnaði. Það þykir hins vegar mjög eðlilegt, úr því að ríkissjóður þarf að draga saman seglin með sín útgjöld, að létta af honum þeirri kvöð, sem ætlunin var að leggja á hann og taka að láni þessar 18,4 millj. kr. og það er ekki reynt að leysa það mál með öðrum hætti, þar sem það var, hvort sem er, ekki ætlunin, að ríkissjóður legði endanlega fram þetta fé. Gert er ráð fyrir að lækka mjög verulega framlag til Almannavarna eða um 3 millj. kr., og verður þá aðeins eftir fé til þess að standa straum af rekstrarkostnaði þeirrar starfsemi. Almannavarnir hafa á undanförnum árum safnað að sér ýmiss konar birgðum. Í það hefur þetta fé verið notað, og talið er hægt að lækka þetta framlag, sem þessu nemur, á þessu ári. Þá er gert ráð fyrir, að framlag ríkisins til eyðingar meindýra falli niður og það verði mál sveitarfélaganna eingöngu. Ekki er hægt að telja neitt eðlilegt við það, að það sé sérstakt framlag frá ríkinu í þessu sambandi, en hins vegar er rétt að taka það fram, að þetta hefur ekki áhrif á þessu ári, vegna þess að það kemur ekki til fyrr en á árinu 1969. Framlagið er greitt eftir á og er sett hér í þetta frv. með hliðsjón af því, að það er, eins og ég sagði hér í upphafi míns máls, ekki eingöngu miðað við árið 1968, heldur einnig árið 1969. Gert er ráð fyrir að leggja niður tvö prestsembætti á Keflavíkurflugvelli og í Danmörku. Þessi embætti eru hvorugt innan ramma prestakallaskipunarinnar, en hafa verið sett á stofn á undanförnum árum, og það þykir eðlilegt - þó að þetta geti verið gott og nauðsynlegt og sé það - að gera þá breytingu, sem hér er lagt til, þ.e. að fella þessi embætti niður, eins og sakir standa. Þá er gert ráð fyrir að leggja það á Póst og síma að taka að sér framkvæmd skyldusparnaðar og framkvæmd orlofslaga. Það hefur að vísu verið verulegt deilumál undanfarin ár. Póstur og sími hefur aldrei talið sig fá nægilega greiðslu til að standa undir þessum kostnaði, en það hefur verið deilumál, enda erfitt að reikna það nákvæmlega út. Það er hins vegar alveg ljóst, að Póstur og sími hefur í veltu sinni mjög miklar fjárhæðir á hverjum tíma einmitt vegna þessarar þjónustu, sem léttir mjög rekstrarfjárútvegun þessarar stofnunar, þannig að á því sviði hefur stofnunin veruleg hlunnindi af þessari þjónustu. Það þykir því ekki óeðlilegt, að hægt sé að gera ráð fyrir, að stofnunin geti tekið þetta að sér og létt þessu af ríkissjóði. Einnig er gert ráð fyrir, að ætla megi, að framlag til Ríkisábyrgðasjóðs geti orðið 10 millj. kr. lægra á þessu ári en áætlað er í fjárl. Fjárveitingin var hækkuð mjög verulega í fjárl. þessa árs með hliðsjón af þeim miklu erfiðleikum, sem fyrst og fremst sjávarútvegurinn átti við að stríða, og með hliðsjón af vaxandi vanskilum á s.l. ári. Auðvitað er ekkert hægt að fullyrða um þetta efni, en þær ráðstafanir, sem gerðar eru nú til þess að bæta aðstöðu sjávarútvegsins m.a. til þess að standa í skilum með sínar lánsskuldbindingar, ættu að geta leitt til þess, að vænta mætti meiri skilvísi á ríkisábyrgðasjóðslánum, þannig að reikna mætti með, að eitthvað létti á ríkissjóði vegna vanskila, sem ella hefðu orðið á þessum lánum. Gert er ráð fyrir að lækka framlag til kaupa á ríkisbifreiðum úr 3,6 í 2,6 millj. kr. Á undanförnum árum hafa þær bifreiðar verið endurnýjaðar töluvert. Hins vegar hefur þeirri stefnu verið fylgt síðustu tvö árin, að engin fjölgun hefur átt sér stað í slíkum bifreiðakosti, og unnið hefur verið að því að setja fastar reglur um bifreiðaeign ríkisins embættismanna sérstaklega - hverjir skuli hljóta þau hlunnindi, og þeirri athugun er nú lokið. Á hinn bóginn hefur þótt rétt að stefna að því að halda ekki við gömlum bifreiðum. Það hefur reynzt vera mjög dýrt, og þess vegna hefur verið leitazt við að endurnýja þessar bifreiðar nokkuð oft. Þær eru flestar nokkuð nýjar af nálinni, þannig að það þykir mega gera ráð fyrir því að skerða þetta framlag, án þess að það þurfi að hafa áhrif til hins verra á endurnýjun bifreiða. Þá er gerð nokkur lækkun á framlagi til vitamála, sem er miðuð við það að fresta einni framkvæmd, sem á að vera auðið að fresta. Þessi frestun mundi hafa í för með sér nokkra lækkun. Loks er gert ráð fyrir því, að framlag til Ferðaskrifstofu ríkisins verði lagt niður þ. á m. fjárveiting til landkynningar - 500 þús. kr. Þetta byggist ekki á því, að menn hafi ekki opin augun fyrir nauðsyn þess að stuðla að landkynningu, heldur á því að það er annars vegar talið eðlilegt, að Ferðaskrifstofa ríkisins geti með sinni venjulegu starfsemi staðið straum af hinum almenna rekstri sínum, og hins vegar er byggt á því sjónarmiði, að sú verzlunarstarfsemi, sem Ferðaskrifstofan hefur, skilar verulegum hagnaði. Eðlilegt er því talið, að sá hagnaður renni einmitt til landkynningarinnar. Aðstaða Ferðaskrifstofunnar hefur einmitt á þessu sviði verið bætt mjög verulega á þessu ári með minjagripaverzlun á Keflavíkurflugvelli, og nýlega hefur verið gerð ráðstöfun til að bæta aðstöðu Ferðaskrifstofunnar enn meira með því, að ákveðið hefur verið að krefjast ekki söluskatts af þeim munum, sem seldir eru í þessari verzlun. Við þetta fær Ferðaskrifstofan töluvert meira fé, þannig að ekki þykir óraunhæft að reikna með, að hægt sé að lækka framlagið til hennar svo sem hér er gert ráð fyrir. Ég hef áður gert grein fyrir ákvæðum l. um lántökur og sé ekki ástæðu til þess að gera það, nema frekara tilefni gefist til. Síðari gr. frv., sem ég hef ekki sérstaklega rætt um, tel ég heldur ekki ástæðu til að gera að umtalsefni vegna þess, að þær eru aðeins til þess að gera lögmætar þær ráðstafanir, sem getið er um í 1. gr., og fela í sér breytingar á lagafyrirmælum, sem nauðsynlegt er að breyta, til þess að gera þann sparnað mögulegan í ýmsum atriðum, sem ég hef nú vikið að. Ég sé, herra forseti, ekki ástæðu til þess að þreyta hv. þdm. á lengri framsögu um málið, en er að sjálfsögðu fús til þess að gefa allar þær upplýsingar, sem þörf er á, og einnig mun að sjálfsögðu hv. n., sem fær málið til meðferðar, geta fengið þær skýringar, sem auðið er að veita á einstökum atriðum frv. Ég vildi leyfa mér að fara þess á leit við hv. n., að hún reyndi að hraða svo afgreiðslu málsins, að við gætum lokið afgreiðslu þess, ef mögulegt væri, á fimmtudag, en það veltur að sjálfsögðu á velvilja allra hv. nm., að það sé auðið. Ég legg þá til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hæstv. fjmrh. og aths. þessa frv., fjallar það um annars vegar að taka út af fjárl. 1968 138 millj. kr. og hins vegar að fjármagna með lántökum innan ramma framkvæmdaáætlunarinnar framkvæmdir við menntaskóla og ríkisspítala, sem nema 62,6 millj. kr. á yfirstandandi ári. Með þessu móti á að létta á fjárl. 1968 um 200 millj. kr. í því skyni, eins og sagt hefur verið, að unnt sé að koma við sérstakri aðstoð við bátaútveginn og fiskvinnslustöðvarnar til viðbótar við þá hagræðingu, sem þessir aðilar væntanlega fengu við þá gengislækkun, sem framkvæmd var í nóvembermánuði s.l. Og ég verð að biðja hæstv. fjmrh. að virða a.m.k. mér til vorkunnar, þó að ég taki öllum þessum útreikningum hæstv ríkisstj. og sérfræðinganna með hæfilegum fyrirvara. Það er í allan vetur búið að hringla með þetta vesalings fjárlagafrv. Okkur er þessi saga vafalaust öllum í fersku minni, en hún er í stuttu máli eitthvað á þá leið, að þegar Alþ. kom saman í haust, lá á borðum þm. allmyndarleg bók, fjárlagafrv. fyrir 1968. en jafnframt þessu var svo lagt fram frv. um efnahagsráðstafanir. Samkv. því átti ýmist að afla nýrra tekna eða fella niður ríkisútgjöld, sem námu 750 millj. kr. Þannig átti að ná jöfnuði í ríkisbúskapnum á næsta ári. Og þegar þetta var sagt, þóttist hæstv. ríkisstj. ætla sér að standa við stóru orðin frá því í kosningunum í vor, þ.e. að standa vörð um gjaldmiðilinn; gengislækkun yrði ekki framkvæmd, enda skyldu þeir, sem fyrir henni stæðu, fá að kenna á henni fyrst og fremst, ef til hennar kæmi. Svona var þessi kenning orðuð í vor. Það var sem sé nákvæmlega reiknað út að það væri 750 millj. kr. bil, sem þyrfti að brúa. Á þessum málflutningi var þó auðvitað augljós galli - sem sé sá, að vanda atvinnuveganna var ýtt til hliðar. Menn létust ekki sjá hann í sambandi við þessa fjárlagaafgreiðslu. Töfrabragðasnillingar ríkisstj. höguðu sér eins og þaulæfðir „kabarett“-skemmtikraftar og töluðu um eitthvað annað til að leiða athyglina frá því, sem raunverulega var að gerast. Þetta var í okt., þegar þingið kom saman. Í nóv. var svo framkvæmd mjög stórfelld gengislækkun. Verð erlends gjaldeyris var að öllum jafnaði hækkað um 33,6% - eða þess gjaldeyris, sem ekki var lækkaður í verði á sama tíma - og enn kom þessi töframaður fram á sviðið til þess að tilkynna þjóðinni, að aldrei í sögu landsins hefðu aðrir eins útreikningar legið fyrir til að byggja á nákvæma gengislækkun. Gengislækkunin þurfti að vera 25,4% alveg upp á brot úr prósentu, til þess að hægt væri að reka útflutningsatvinnuvegina styrkja- og hallalaust. Svokölluðum gengishagnaði var ráðstafað hingað og þangað, m.a. til þess að hyggja upp framtíðarsjóði fyrir atvinnuvegina, væntanlega af því að atvinnuvegirnir þyrftu ekki á þessum fjármunum að halda í svipinn; þeir gætu lagt þá til hliðar til að byggja upp fyrir framtíðina. Samkv. þessum útreikningum var svo fjárlagafrv. afgr. sem lög í des. s.l., og jafnframt - eða svona um leið var sambandið milli kaupgjalds og verðlags fellt úr lögum, en til þess að draga úr áhrifum gengislækkunarinnar á lífskjörin var lofað tollalækkun, sem átti að verða 250 – 270 millj. kr. og bæta upp eða a.m.k. draga úr annars vegar áhrifum gengislækkunarinnar og hins vegar því, að nú skyldi ekki lengur greidd verðlagsuppbót á laun. En svo kom jan. Þá komust sérfræðingar hæstv. ríkisstj. að því, að gengislækkunin dugði ekki. Forráðamenn útvegsins og hraðfrystihúsanna sannfærðu sérfræðingana um, að dæmið gengi ekki upp. Sjávarútveginn vantaði meira fé, og hraðfrystihúsin vantaði meira fé, og þegar niðurstöður þessara útreikninga lágu fyrir, kom í ljós, að 320 millj. kr. vantaði til þess, að þessi atvinnuvegur gæti starfað á ný. Þar sem þessi staðreynd var viðurkennd í jan., þá var unnið að því í febr. að setja lög um aðstoð við hraðfrystihúsin upp á 202 millj. kr. og lofa stuðningi vegna fiskverðsins - um 120 millj. kr. eða eitthvað nálægt því. Þá var enn fremur í þeim mánuði unnið að því að framkvæma tollalækkun hæstv. ríkisstj. Hún varð að vísu ekki 250 millj. kr. - þaðan af síður 270 millj. kr., eins og sumir höfðu gert sér von um. Áætluð varð hún 159 millj. kr. Jafnframt var eins og hæstv. fjmrh. sagði áðan, verð á áfengi hækkað um 10% - og mig minnir nú, að í febr. hafi verið talið, að það mundi gefa 50 millj. kr. auknar tekjur, en nú er talað um 40 millj. kr. tekjur. Vera má, að salan hafi minnkað þannig, að þessi áætlunarfjárhæð lækki af þeim sökum. Ég skal engan dóm leggja á það, enda má það svo sem einu gilda í þessu sambandi. Nú er kominn marz, og þá eru það fjárl. enn á ný, sem þarf að taka til gagngerðrar endurskoðunar, og þetta frv., sem hér um ræðir, er eins og áður segir, flutt til þess að létta á fjárl. um 200 millj. kr. til þess að brúa það bil, sem þarna hefur skapazt, eins og hæstv. ráðh. komst að orði. Það skemmtilega og góða við þetta allt saman er það að enn þá eru þessar tölur alltaf jafnhárnákvæmar. Þrátt fyrir till. um meiri sparnað á sumum liðum kemur það í ljós, að slíkt er alls ekki hægt; það er nákvæmlega þetta, sem hægt er að gera, og ekki hægt að hnika því til. Það sýnir afgreiðslu á þeim brtt., sem fluttar voru í hv. Nd. og ekki fengu hljómgrunn þar. Og mér finnst þetta minna mig á það, að hér sé sjónhverfingamaður svo að ég haldi þeirri líkingu áfram - að reyna að blekkja áhorfendur, löngu eftir að áhorfendur hafa séð gegnum alla galdrana; það er ekki skemmtilegur þáttur. Löngum hefur viljað brenna við, að hverjum þyki sinn fugl fagur. Það er einnig svo með hæstv. fjmrh. - ekkert síður þann, sem nú situr, heldur en aðra. Þeim hefur löngum þótt fjárlagafrv., eins og það hefur frá þeim komið, vera þannig úr garði gert, að sem allra minnst þyrfti að breyta því. Þegar fjárlagafrv. fyrir 1968 var hér til meðferðar í haust, var það sama uppi á teningnum. Þá var það mjög nákvæmt og vel undirbúið af hagsýslustjóra og fjmrh. og öllum þessum sérfræðingum, sem hæstv. ráðh. hefur sér til hægri handar, þegar þarf að fara með tölur. Þá var ekki hlustað á það sparnaðarhjal, sem maður og maður var þó að halda hér uppi og jafnvel að bera fram till. um. Það voru taldar óraunhæfar og óframkvæmanlegar till., sem yrði að afgreiða sem markleysu. Nú hefur - sem betur fer, vildi ég segja - þó komið í ljós, að dálítið er hægt að spara. Það er kannske ekki alveg eins mikið og sumir hafa viljað vera láta í sambandi við þetta frv., en nokkur sparnaðarviðleitni skýtur upp kollinum í þessu frv., og það er alveg sjálfsagt að virða það og meta. Ég skal fyrstur manna klappa fyrir hæstv. fjmrh., þegar honum hefur tekizt að koma fram raunhæfum sparnaði, en það veit ég, að hann vill. Ég efast ekkert um, að hæstv. fjmrh. vill halda vel á almannafé, og ég vil láta hann njóta fyllsta sannmælis um það, en náttúrlega ekki fyrr en það hefur verið framkvæmt, því að fyrr er ekkert að þakka. Ég veit, að fyrr ætlast hann ekki til neins þakklætis fyrir þau störf. En þetta frv. verðum við að skoða, til þess er það lagt hér fram, og reyna að gera okkur grein fyrir því, hvað sé raunhæfur sparnaður í þessum till. Ég mun nú leyfa mér að athuga þetta frv. örlítið nánar, bæði að því er snertir sparnaðinn í 1. og 2. gr. og önnur ákvæði frv. eftir því, sem mér finnst tilefni vera til. Mig langar til að byrja á því að minnast á það, sem 2. gr. frv. fjallar um. Eins og hæstv. ráðh. sagði hér áðan og greint er frá í aths. frv., er um það að ræða, að hluti af tilteknum framkvæmdum, skólum og sjúkrahúsum, sem samkv. fjárlagafrv. í upphaflegri mynd var ætlazt til, að yrði kostað af fé úr ríkissjóði, verði nú fjármagnaður samkv. framkvæmdaáætlun. Þeir, sem hafa starfað í bönkum, kannast dálítið við þessa fjármögnun samkv. framkvæmdaáætlun. Ég man ekki vel, hvað það eru mörg ár síðan, að bankastjórar hér í Reykjavík og grenndinni voru kallaðir til viðtals við hæstv. bankamálaráðherra, þar sem erindi hans var að gera við þá svokallaða frjálsa samninga um það, að þeir legðu fram fjármagn til þess að standa undir ríkisframkvæmdum samkv. framkvæmdaáætlun; þetta var fyrir nokkrum árum. Þessir samningar tókust, og síðan hafa bankarnir keypt ríkisskuldabréf eða ríkistryggð skuldabréf fyrir 10% af sparifjármynduninni ár hvert. Þessar fjárhæðir hafa verið misháar auðvitað, eins og gefur að skilja. Ætli þær hafi ekki verið árið 1966 eitthvað um 90 millj. kr. en árið 1967 voru þær miklu lægri vegna þess, að sparifjármyndunin dróst þá saman, en ég ímynda mér, að þær hafi verið um 50–60 millj. kr. Þessar kvaðir eru lagðar á bankana til viðbótar þeirri almennu sparifjárbindingu, sem oft hefur verið rædd hér á hv. Alþ., þ.e. 30% af nýju sparifé, sem bönkunum er gert að geyma á bundnum reikningum í Seðlabankanum. Auk þess hefur ríkissjóður að undanförnu aflað sér lagaheimildar til þess að gefa út spariskírteini og skuldabréf með kjörum, sem bankarnir hafa ekki getað eða mátt taka þátt í og ekki getað staðið undir að fjármagna með afborgunum og greiðslum miðað við vísitölu. Þessi binding eða bréfakaup vegna innlendra framkvæmdalána eru mjög erfitt bindingarform fyrir bankana - jafnvel verra en sjálf almenna sparifjárbindingin, vegna þess að þessi bréf eru yfirleitt til langs tíma - 15 ára gjarnan - og bankarnir fá ekkert til baka af þessu fé, þó að innistæður þeirra minnki. Aftur á móti er almennu bindingunni þó þannig fyrir komið, að verði sparifjárlækkun í einhverjum tilteknum banka, þá skilar þó Seðlabankinn aftur bundna fénu í næsta mánuði; það hefur oft komið fyrir. Ég hygg, að það hafi komið fyrir í flestum bönkum, a.m.k. hefur það komið fyrir í þeim banka, sem ég starfa við. Það dregur vitanlega svolítið úr þeim miklu erfiðleikum, sem skapast hjá peningastofnunum, þegar ráðstöfunarfjármagnið minnkar. En þessi framkvæmdalán greiðast sem sé á umsömdum tíma, þ.e. 15 árum. Hins vegar er rétt að geta þess, að framkvæmdalánin eru með skaplegri vaxtakjörum en almenna bindingin. Almenna bindingin er náttúrlega með óheyrilega hörðum vaxtakjörum fyrir bankana, þar sem vaxtakjörin eru aðeins 1% fyrir ofan meðalinnlánsvexti í viðkomandi banka, í flestum 8% í stað 10%, sem bankarnir geta fengið á almennum markaði, og er að gera rekstraraðstöðu a.m.k. minni bankanna algjörlega ómögulega. Vera má, að stórir ríkisbankar þoli þetta, sem hafa hundruð millj. af eigin fé til þess að standa undir kostnaði sínum. En þeir bankar, sem eru að byrja starfsemi sína, hafa ekki neitt slíkt, og þeir þola ekki þessi kjör. Ég vonast til þess, að hæstv. fjmrh., sem þekkir þessi mál mjög vel, vilji beita áhrifum sínum til þess að koma einhverjum lagfæringum á í þessu, þó að það sé annað mál en er hér til umr., ég veit, að hann hefur fullan hug á því. Það er þess vegna ekki nema von, að hæstv. fjmrh., sem þekkir aðstöðu bankanna, tali um það, eins og hann minntist á hér áðan, að menn hafi haft grun um, þegar fjárlagafrv. var samið upphaflega, að það mundi vera ærið þröngt á lánamarkaði hjá lánastofnunum á árinu 1968 og þess vegna hefði hæstv. ríkisstj. ætlað að fjármagna sumar af þessum framkvæmdum með ríkisfé, en ekki með lánsfé, sem aflað væri á þann hátt, sem ég var nú að lýsa. En því miður finnst mér, að þessi síðasta breyting bendi alveg eindregið í þá átt, að enn á ný - einu sinni enn - muni forráðamenn bankanna hér í Reykjavík og nágrenni verða kallaðir á fund einhvers hæstv. ráðh. og beðnir um að semja um það einu sinni enn að leggja 10% eða hvað það nú verður af nýju sparifé í framkvæmdaáætlunina. Hvernig sem það verður, er það þó alveg ljóst, að þarna er ekki um neinn sparnað að ræða. Þarna er um að ræða lántökur í stað ríkisframlags. En það eru samt eftir 138 millj. kr. í þessu frv., sem ætti þá að vera sparnaður, eftir því sem hæstv. fjmrh. sagði hér áðan, en það er bara ekki alveg rétt. Þetta er ekki allt saman sparnaður. Það eru fleiri lántökur í þessu frv. en þær, sem nú voru greindar. T.d. er í 21. lið 1. gr. fjallað um framkvæmd umferðarbreytingarinnar frá vinstri til hægri; þær 18.4 millj. kr., sem felldar eru út af fjárl., eiga að nást með lánsfé. Samkv. 3. gr. frv. er heimilt að afla láns nákvæmlega sömu upphæðar - til þess að mæta þessum sparnaði, svo að þegar af þessari ástæðu verður að draga hér frá 18.4 millj. kr., og því er ekki hægt að tala um sparnað að því leyti, en samt eru eftir 120 millj. kr. - dálaglegur skildingur. Það verður því miður að kroppa dálítið meira í þennan póst, því að 25. og 26. liður 1. gr. fjalla um kostnað við skyldusparnað og kostnað við framkvæmd orlofslaga. Ráðgert var að greiða póst- og símamálastjórninni úr ríkissjóði fyrir að hafa þessa framkvæmd með höndum. Samkv. þessu frv. fellur sú greiðsla niður, og þessi kostnaður verður eftir sem áður greiddur af Pósti og síma - hann verður m.ö.o. greiddur af þeim hluta ríkistekna, sem Póstur og sími innheimtir. Ekki er þetta neinn sparnaður; þetta eru sömu tölurnar. Þær eru greiddar af öðrum ríkistekjum heldur en þeim, sem fjárlagfrv. fjallar sérstaklega um. Þetta er bókhaldsatriði, en ekki sparnaðaratriði; það hljóta allir þm. að sjá og ekki sízt hæstv. fjmrh., sem veit þetta vitanlega manna bezt. Þessir tveir liðir eru rúmar 8 millj. kr., og þeir verða þá líka að dragast frá. En það eru samt 112 millj. kr. eftir. Af þessum 112 millj. kr. er um það bil helmingur, sem er framlag hins opinbera í sjóði atvinnuveganna ýmsa sjóði atvinnuveganna. Tveir af þessum liðum a.m.k. eru hreinir áætlunarliðir. Það fjármagn til Ríkisábyrgðasjóðs, sem þarf, verður lagt fram, og niðurstaðan úr dæminu breytist ekkert, þó að við í bjartsýni okkar áætlum, að við getum sparað hér 10 millj. kr. Ríkissjóður verður að standa skil á þessum greiðslum að fullu, þegar þar að kemur, eftir öðrum reglum heldur en þeim, sem hér er talað um. Hvað hinum sjóðnum viðvíkur, Aflatryggingasjóði sjávarútvegsins - það er að vísu ekki alveg rétt, að þar sé um áætlunarupphæð að ræða, ég tek það nú aftur - er ætlunin að lækka hlut ríkissjóðs úr helmingi í þriðjung. Hæstv. ráðh. gat þess hér áðan alveg sérstaklega, að reglum um greiðslur úr þessum sjóðum stæði ekki til að breyta. Það hlýtur þá vitanlega að þýða það, að þeim fjárhæðum, sem þarf að greiða úr sjóðnum verður að standa skil á, og eins og ég sagði um Ríkisábyrgðasjóð, þá er hér um áætlaða fjárhæð að ræða. Vel má vera, að þessi áætlun sé rétt, og sízt skal ég harma það, ef svo væri, en vissa fyrir því er vitanlega engin. Þrjátíu millj. kr. af þessum hluta frv. eru framlag ríkissjóðs til Fiskveiðasjóðs, sem hefur staðið í lögum árum saman og nú stendur til að fella niður. Vel má vera, að það sé skoðun hæstv. ríkisstj., að hún sé búin að gera svo mikið fyrir sjávarútveginn, að það sé óhætt og fært að fella þetta framlag niður. Mér fannst það koma fram hjá hæstv. fjmrh. En annað er að heyra á forráðamönnum þessarar atvinnugreinar, því að mér skilst - ég hef að vísu ekki getað fengið að sjá það bréf - að til hæstv. fjhn. Nd. hafi í gær borizt harðort mótmælabréf frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, þar sem því er mótmælt, að þetta framlag sé fellt niður, og talað um, að það sé full þörf á því að halda því óbreyttu. Ég býst við því og verð að segja það, að manni heyrist ástand atvinnuveganna a.m.k. vera þannig - og þá þessa atvinnuvegar ekki síður en annarra – að það sé full þörf á allri þeirri aðstoð, sem lögleidd hefur verið til þeirra, og þess vegna sé það misráðið og eigi eftir að hefna sín að fella þessar greiðslur niður. Þegar verið var að semja um kaup og kjör síðast, var hljóðið afskaplega dauft í þeim, sem sátu atvinnurekenda megin við borðið. Ég tók eftir því t.d., að í Morgunblaðinu, dagana eftir að verkfallinu lauk, voru mörg viðtöl við forystumenn þessara atvinnuvega, þar sem þeir báru sig hörmulega og sumir gengu m.a.s. svo langt að segja, að hver hækkun, sem samið væri um, yrði að koma úr ríkissjóði eða annars staðar frá - sjálfir gætu þeir ekkert á sig tekið. Kannske er þetta bara ástæðulaus barlómur, sem ekki er vert að hlusta á, og mér sýnist að sú ráðstöfun að leggja niður ríkisframlagið, sem staðið hefur árum saman til Fiskveiðasjóðs, beri vott um það, að þannig sé litið á á æðstu stöðum. Ég ætla ekki að rekja þessa liði hvern fyrir sig. Eftir að ég er búinn að tala um það, sem hér hefur verið nefnt, þá eru samt eftir 61 millj. kr., sem á að spara á yfirstandandi fjárlagaári eða þyrfti að spara á þessu fjárlagaári til þess að ná endum saman. Ég tók eftir því, að hæstv. ráðh. sagði það æðioft í sinni framsöguræðu, að þetta mundi ekki koma að liði á þessu ári. Ég ætla ekki að fara að telja það upp, hvaða liðir það voru. Sumt af því voru smáir liðir, en það er náttúrlega skylt að taka viljann fyrir verkið, og sá sparnaður kemur að gagni, sem ráðgerður er núna, þó að það verði ekki fyrr en síðar, en hann jafnar náttúrlega ekki dæmið á fjárl. 1968. Það er auðvitað alltaf mikið matsatriði og erfitt - það skal ég fúslega viðurkenna - að ætla sér að ákveða, þegar á að fara að spara, hvað á að fella niður. Það kemur alltaf illa við einhvern, þegar greiðslur, sem staðið hafa á fjárl., eru felldar niður, og ég ætla ekkert að fara að deila á hæstv. fjmrh. fyrir þær till., sem hann gerir hér til sparnaðar. Sumar þeirra eru alveg sjálfsagðar, og þarf engan rökstuðning fyrir þeim, t.d. eins og það að lækka stjórnarráðskostnaðinn, risnuna og nefndakostnaðinn. Ef það er hægt að lækka hann um 2 millj. kr., þá er það sjálfsagt og hefði átt að vera búið að því áður. Og það er enginn heldur að deila á það, að ekki séu keyptar ríkisbifreiðar eða reknar fyrir 1 millj. kr. minna heldur en gert var á s.l. ári. Úr því að hæstv. ráðh. telja sér kleift að komast leiðar sinnar fyrir 2,6 millj. kr. á þessu ári og aðrir þeir, sem þessara bifreiða njóta, þá er það góðra gjalda vert og virðingarvert. Og þannig eru náttúrlega nokkrir liðir í þessu frv., sem sjálfsagt er að taka vel. Ég vil þó aðeins leyfa mér að benda á, að af þessari 61 millj. kr., sem eru eftir, eru 16.7 millj. kr. - eða núna 16.2 - ætlaðar menntamálunum í landinu í einni eða annarri mynd. Háskólinn á að lækka um 575 þús. kr.; það á að fresta að skipa þar í prófessorsembætti, sem mér skilst, að hafi verið liður í 10 ára áætlun Háskólans, sem verður þá einu árinu lengri eða svo. Á rekstri skóla á að spara 6.6 millj. kr., á skólabyggingum 5 millj. kr., á fræðslumálaskrifstofunni 2 millj. kr., á Kennaraskólanum 1 millj. kr. og á safnahúsinu 1 millj. kr. En ég nefni þessi mál alveg sérstaklega vegna þess, að ég óttast það, að við séum að dragast aftur úr nágrannaþjóðum okkar í menntamálum þrátt fyrir allt okkar fræðslukerfi og þrátt fyrir það vissulega töluvert mikla fjármagn, sem til þessara mála er varið. Í heiminum nú er það menntunin, sem hefur úrslitaáhrif á hag og afkomu þjóðanna. Okkur er það blátt áfram lífsnauðsyn að fá börnum okkar góða og raunhæfa menntun til þess að geta hagnýtt auðlindir landsins og staðizt samkeppnina við aðrar þjóðir. Nú er það fyrst og fremst sérhæfingin, sem gildir, ekki þetta gamla: Löngum var ég læknir minn, lögfræðingur, prestur o.s.frv., heldur sérhæfingin. Það var einu sinni gott að vera þúsund þjala smiður, og það var einu sinni nauðsynlegt að vera það til þess að geta lifað, en nú er það sérhæfingin fyrst og fremst, sem áherzlu verður að leggja á. Ég sá það um daginn í erlendri bók eða blaði, að það eru fleiri en Íslendingar, sem þurfa að gera sér grein fyrir því, hvers virði menntunin er, að allar Evrópuþjóðir þurfa að átta sig á því, að þær eru ekki fyrst og fremst í efnahagsstríði við auðlindir Bandaríkjamanna, heldur menntunina í því landi - og ekki bara þessa háskólamenntun, sem okkur þykir mikið varið í og er góð, heldur einnig og ekki síður ýmsa tæknilega menntun. Því var haldið fram, að Bandaríkjamenn væru langt á undan öðrum þjóðum í slíkri sérhæfingarmenntun, Rússar kæmu þar næstir og þó langt á eftir og Bretar væru svo skástir hér í V-Evrópu. Ég skal viðurkenna það, að mér og sjálfsagt mörgum öðrum þykir þessi einhæfa menntun heldur hvimleið. Við viljum helzt vera jafnvígir bæði á raunvísindi og húmanísk fræði, en í lífsbaráttu þjóðanna ræður sérhæfingin óhugnanlega miklu; við verðum að gera okkur grein fyrir þessu. Þetta styður svo hvað annað, eins og sagt var í þessari grein, sem ég áðan minntist á. Vegna velmegunarinnar, sem bandarísk menntun hefur skapað þar í landi, sogast færustu vísindamenn annarra landa þangað, og þannig breikkar bilið jafnt og þétt. Ymsar þjóðir hér í nágrenni okkar vita þetta og eru að reyna að gera ráðstafanir til þess að mæta þessum vanda. Mér er sagt, að í Noregi hafi verið gert stórátak í aukinni menntun að undanförnu, og þannig kann það að vera víðar, ég er ekki svo kunnugur því. En við þurfum að endurskoða skólakerfið. M.a.o.: Hvað líður þessari margumtöluðu endurskoðun skólakerfisins? Nú á að breyta til á fræðsluskrifstofunni, hjá íþróttafulltrúa og öðrum starfsmönnum við þessi mál, en hvað líður sjálfri endurskoðuninni á skólalöggjöfinni og á námsefninu? Ég veit, að við fengum ný skólakostnaðarlög; mér er kunnugt um það. Við ætlum að fara að breyta þeim núna og ég hef ekki gleymt því, en ég á hér fyrst og fremst við, hvort við þurfum ekki að endurskipuleggja námsefnið og kennsluaðferðirnar og taka upp nýtízkuaðferðir í þessum efnum; ég held það. Ég veit það, að þeir, sem eiga börn í skóla hér í Reykjavík a.m.k. - það er mér kunnugt af eigin raun - eru ekkert ánægðir með það, hvernig kennslan er og hvernig fyrirkomulagið er í skólunum. Það er t.d. til engrar fyrirmyndar að hafa stundaskrána þannig, að börnin þurfa að fara að heiman kl. 8 eða 9 á morgnana og koma ekki heim fyrr en kl. 7–8 á kvöldin, eins og dæmi eru um og ég get nefnt, ef á þarf að halda. Og þannig mætti fleira til tína. Ég er ekkert að segja það, að þeir sem starfa að fræðslumálunum hér og hæstv. ráðh. þar með taldir, vilji ekki vel í þessum efnum, en ég vil bara vara við því, að við förum að spara á þessum málum, ef við getum komið sparnaði við annars staðar - a.m.k. ef sá sparnaður þarf að kosta það, að við slökum á kröfunum; við höfum ekki efni á því. Það er gott að hagræða skólamálunum eins og talað er um í þessu frv. og spara á þann hátt, ef það er hægt, en ég óttast, að það komi niður á menntuninni, og þá borgar sá sparnaður sig illa. Og hvernig er með námsaðstöðuna úti á landi, úr því að farið er að tala um þetta? Hún er náttúrlega engan veginn nógu góð. Ég vék að því, að foreldrar hér í Reykjavík væru óánægðir. Það eru þó alveg smámunir á móti því, sem maður heyrir víða utan af landi, þar sem menntunaraðstaðan er engin, þegar komið er upp fyrir skyldunám og kannske tæplega það. Og nú sýnist manni, að með þessu frv. eigi að minnka eða draga úr starfsemi þeirra manna, sem þó helzt hafa haft það verkefni að fylgjast með því, að menntunaraðstaðan úti á landi væri ekki lakari en hún þyrfti að vera samkv. lögunum. Nú á að draga úr fjárveitingum til námsstjórakerfisins og flytja alla námsstjórana inn í menntmrn. Ég skal ekki segja, hvernig þessum málum á að skipa í framtíðinni, en ég óttast, að þetta verði ekki til bóta. Þá langar mig til að minnast hér aðeins örfáum orðum á 14. og 15. lið, en þeir fjalla um mat á síld og öðrum fiski. Hér á að spara 4 millj. kr. eða um helming fjárveitingarinnar. Ég hef séð, að það var lagt fram hér frv. í gær um eftirlit á mati á fiski og fiskafurðum. Það er samið af n., sem tók til starfa 14. sept. 1960, svo að það er nú ekki flanað að neinu og mætti ætla, að hér væru vel ígrundaðar till. á ferðinni, og ég býst við, að þær séu það; ég vonast a.m.k. til þess. Á grundvelli þessa frv., skilst mér svo, að eigi að koma við áður alveg óþekktri hagræðingu í því að meta fisk og aðrar sjávarafurðir. Það getur vel verið, að þetta sé hægt - ég þekki þetta ekki svo, en mig langar bara til þess að minna á það, hversu nauðsynlegt það er fyrir okkur að halda uppi vönduðu gæðaeftirliti á þeirri útflutningsvöru, sem héðan fer. Það er mjög nauðsynlegt fyrir okkur að afla markaða, og það hefur talsvert verið gert til þess - þó ekki nærri nóg. En það er líka nauðsynlegt - og ekkert síður - að halda þeim mörkuðum, sem búið er að afla. En hvernig hefur það tekizt? Engan veginn nógu vel, og það tekst fyrst og fremst ekki, vegna þess að kaupendur hafa ekki getað treyst því, að varan sé eins góð og hún á að vera. Menn vita ekki, hvað þeir eru að kaupa oft og einatt, þegar þeir eru að festa kaup á þessum vörum, og meðan íslenzk framleiðsla, hvort sem hún raunverulega er ætluð til útflutnings eða innanlandsneyzlu, er ekki vegna eigin krafna, ef svo mætti segja, alltaf nægilega góð, þá verður hið opinbera að halda uppi þessu eftirliti. Það er að mínum dómi algjörlega nauðsynlegt. Ég er ekkert að segja, að þetta sé endilega einhver ólæknandi þjóðarlöstur hjá okkur að geta ekki ástundað vöruvöndun. Ég veit, að í sumum greinum er það gert, en þess er bara að gæta, að margar af þessum framleiðslugreinum eru nýjar og sumar eru starfræktar í tilraunaskyni, og það er ekki rétt gagnvart öðrum heldur að leyfa hverjum sem er að spilla fyrir sölumöguleikum ísl. afurða með óvandaðri vöru. Sumir, og vafalaust margir, leggja áherzlu á að selja alltaf fyrsta flokks vöru, en það er bara ekki nóg, ef við hliðina á þeim er selt sem ísl. framleiðsla eitthvað annað, sem ekki stenzt kröfurnar og spillir sölumöguleikum allrar framleiðslunnar. Það er nauðsynlegt að hafa gát á þessum málum. Þetta frv. er nýframborið, eins og ég áðan minntist á, og það er vel mögulegt - ég skal ekkert mótmæla því að svo stöddu - að það hafi fundizt upp svo stórfelld hagfræði í fiskmati og síldarmati, að hægt sé að fella niður helminginn af þeim fjárveitingum, sem til þess eru ætlaðar; það er gott, ef svo verður. Þá langar mig til þess að víkja örfáum orðum að 12. lið, sem fjallar um utanríkisþjónustuna. Utanríkisþjónustan og sendiráð Íslands erlendis eru auðvitað margrætt mál hér á hv. Alþ. Það er eitt af því, sem mörgum hefur komið fyrst í hug, þegar þeir hafa ætlað sér að leggja fram sparnaðartill. við fjárl. bæði nú og löngu fyrr. Það er mín skoðun, að við þurfum fyrst og fremst markaðsráðunauta. Við þurfum fyrst og fremst menn, sem afla okkur markaða, og viðhalda þeim og selja íslenzkar vörur erlendis og afla þeim álits. Hvort við köllum þessa menn sendiherra eða eitthvað annað, það er algjört aukaatriði. Það er þetta, sem þessir menn þurfa fyrst og fremst að leggja rækt við. Það hefur verið upplýst hér, að komið hafi til tals að leggja niður sendiráð okkar í Ósló og Stokkhólmi. Hæstv. fjmrh. upplýsti áðan, að þetta hefði komið til tals. Það voru menn raunar búnir að frétta, því að í sjónvarpi frá Ósló var einmitt frá því skýrt, að íslenzkir valdhafar hefðu haft þetta fast í huga, en þá hefðu komið upp ákveðin mótmæli frá valdamönnum þessara þjóða- og þá alveg sérstaklega Per Borten forsrh. Norðmanna - og þeir hefðu tekið þessu mjög illa. Fréttir bárust jafnframt af því, að sú hugmynd hefði skotið upp kollinum - ég veit ekki, hvort það var á þingi Norðurlandaráðs eða einhverjum aukaþingum í sambandi við það - að Norðurlöndin öll gætu og ættu að hætta að skiptast á gagnkvæmum sendiherrum. Séu ríkisstj. annars staðar á Norðurlöndum reiðubúnar að ræða þetta, finnst mér, að við ættum að taka þetta mál upp í fullri alvöru. Það mundi henta okkar sparnaðarþörf ágætlega að geta lagt niður þrjú sendiráð á Norðurlöndum í fullri vinsemd við þær ríkisstj., sem þar sitja. Við höfum Norðurlandaráð. Það heldur þing á hverju ári og samþykkir hinar merkustu till., eins og allir alþm. þekkja, og þar gæti náttúrlega verið ákjósanlegur vettvangur fyrir forystumenn Norðurlandanna að skiptast á skoðunum - ekkert síður þó að sendiráðin væru lögð niður, heldur einmitt miklu fremur. Auk þess eru samgöngur nokkuð tíðar orðnar milli þessara vina- og bræðraþjóða. Þetta er því athyglisverð hugmynd, sem ég býst fastlega við, að hæstv. ríkisstj. hljóti að taka til athugunar og reyna að koma í framkvæmd. En það er víðar en hér og annars staðar á Norðurlöndum, sem það er hugleitt að fella niður sendiráð. Og mig langar til þess að sýna það og sanna með því að benda á grein, sem birtist þann 10. marz s.l. í blaðinu „Sunday Express“ í London. Þar er verið að skrifa um nýgerðar breytingar eða skipanir Breta í sendiherrastöðurnar í Washington og París. Það var hr. John Freeman, sem var skipaður sendiherra í Washington, og tengdasonur Winstons Churchills - hvað heitir hann nú aftur - Christopher Soames, sem var skipaður sendiherra í París. Og þegar höfundur greinarinnar er búinn að gera þessum sendiherrum nokkur skil, þá kemur þessi kafli, sem mig langar til þess að lesa hér í eigin þýðingu, með leyfi hæstv. forseta: „Sendiráðin höfðu einu sinni tilgang. Það var að koma á framfæri skilaboðum á milli ríkisstjórna, sem ekki var hægt að senda eftir neinum öðrum leiðum, einnig að gefa skýrslur um önnur ríki og hvað þau væru að gera. Þessi verkefni eru nú eins úrelt og það mundi vera að geyma hesta í bílskúrnum. Ef hr. Wilson vill koma skilaboðum til Johnsons forseta, getur hann notað símann. Ef Wilson af einhverjum misskilningi skyldi langa til að tala við de Gaulle, gæti hann flogið til Parísar og náð heim í kvöldmatinn. Nú geta engin áríðandi skilaboð farið um sendiherrana, og önnur skilaboð er ekki ómaksins vert að senda. Ef hr. Wilson eða hver, sem vera skal, vill vita, hvað er að gerast í franskri eða amerískri pólitík, þarf hann ekki að bíða eftir skýrslum frá sendiherra sínum. Í dagblöðunum fær hann skýrslur, sem eru a.m.k. eins vel skrifaðar og oftast nær byggðar á meiri þekkingu. Hvers vegna stokkum við ekki upp í þessari utanríkisþjónustu? Að vísu þyrftum við fyrsta kastið að greiða dálagleg eftirlaun, en þessi tilgangslausa eyðsla mundi samt einhvern tíma taka enda. Ég býst við, að við þyrftum á nokkrum konsúlum að halda til að hugsa um skipreika sjómenn og vegalausa ferðalanga, og sjálfsagt er, að þeir, sem hefðu áhuga á að halda boð á eigin kostnað, ættu að mega gera það í nafni drottningarinnar. Sannarlega væri það ekki svo vitlaus hugmynd að halda uppboð á eftirsóttustu sendiherraembættunum. Það er misskilningur að halda það, að staða Bretlands sé undir einstaklingsbundnum verðleikum nokkurra sendiherra komin eða íburðarmiklum veizlum, sem þeir halda. Staða Bretlands byggist á atriðum eins og því að geta lagt fram eða útvegað réttar vörur á réttum tíma. Hún byggist á réttri efnahagsstefnu og traustum efnahag. Séum við sterk, þurfum við enga sendiherra, en séum við veik, koma engir sendiherrar að nokkru gagni. Þetta vita allir og játa í kyrrþey; samt er hin fánýta eyðsla látin halda áfram. Flestir þeir, sem afskipti hafa af opinberum málum, lifa í voninni um að hljóta vel þroskaðan ávöxt að launum fyrr eða síðar og hika þess vegna við að minnka framboðið á þeim.“ Ég skal ekkert segja um það, hvort þessi síðasti kafli á við hér. Ég tel það satt að segja mjög vafasamt, en hann virðist eiga við í Bretlandi. En þessi grein sýnir það, að það er alls ekki fráleit hugmynd, sem menn eru að velta fyrir sér hér, að hætta eða draga verulega úr þessum sendiherraskiptum. Hæstv. ríkisstj. hefur sýnt virðingarverða viðleitni í því að byrja á því að draga úr þessu með því að ætla að kalla heim 5 sendiráðunauta og spara á því 3 millj. kr. á þessu ári. Það er ágætt. Bæði um það og annan sparnað í þessu frv. vil ég bara segja að vonandi kemur hann ríkissjóði að notum, án þess að tjón hljótist af fyrir þá starfsemi, sem fyrir sparnaðinum verður. Þetta frv. er kallað bandormur í daglegu tali vegna þess, hvernig það er byggt upp. Það er alveg rétt, að þetta er ekki einsdæmi. Það var bandormur hér 1940, og síðan hafa nokkur frv. verið borin fram og lög sett, sem eru eins upp byggð, þ.e. þau fjalla um breytingu á mörgum lögum. Og flestar af þessum gr. eru eins og hæstv. fjmrh. gat um, afleiðing þeirra breytinga, sem samkv. 1. og 2. gr. verða á fjárveitingum til ýmissa liða á fjárl. 1968. Þannig fjallar 3. gr. t.d. um lántöku vegna hægri umferðar, 5. gr. um námsstjórana og 4. gr. um lán af geymdum fjárveitingum o.s.frv. En svo koma nokkrar greinar, sem virðast alls ekki eiga þar heima, eins og skrattinn úr sauðarleggnum, ef svo mætti segja. Þannig er t.d. í 7. gr. allt í einu farið að fjalla um framtíðarskipulag fræðslumálanna - ekki bara fyrir fjárlagaárið 1968 og 1969 eins og ein önnur grein, heldur til frambúðar. Og eftir því sem mér heyrðist hér í gær var aðalröksemdafærslan fyrir því, að þessi breyting þyrfti að koma í þessu frv., sú, að hæstv. menntmrh. virðist skorta lagaheimild til að sameina undir einu þaki ýmsa af þessum þáttum starfseminnar. Ég tel, að ekki þurfi lög til þess að flytja fræðslumálastjóra innan úr Borgartúni, íþróttafulltrúa úr Arnarhvoli og fjármálaeftirlitið af Laugavegi undir eitt þak, ef það þak væri einhvers staðar að finna. Ég býst við því, að þessi sameining hafi fyrst og fremst ekki verið framkvæmd vegna þess, að það er ekkert húsnæði til. Í upphaflega frv. var ráðgert, að þessi breyting tæki gildi, þegar húsnæði hefði fengizt. Það mun sennilega vera einsdæmi í lögum, að gildisdagur þeirra sé miðaður við húsnæðisástandið, en einu sinni verður allt fyrst. Þessu er nú búið að breyta. Þetta var lagað í Nd., og enda vitanlega ekki hægt að láta þetta sjást. En þessi breyting er vægast sagt mjög einkennileg, og ég hlustaði aðeins í gær á báða ráðh., hæstv. fjmrh. og hæstv. menntmrh., leiða rök að því, hvers vegna þessi breyting væri nauðsynleg. Ég botnaði satt að segja heldur lítið í þeim málflutningi, því að í öðru orðinu var það sagt, að það mundi engin breyting verða, fræðslumálastjóri yrði áfram fræðslumálastjóri og gerði allt, sem hann hefur gert, sömuleiðis íþróttafulltrúi o.s.frv., en samt átti að leiða af þessu heljarmikinn sparnað að vísu ekki á þessu ári, en á næsta ári og þaðan í frá. Það getur vel verið, að það megi endurskipuleggja margt í þessum málum; ég skal ekkert draga úr því. Ég hef ekki kunnugleika á því, svo að það getur verið. Sjálfsagt væri það til mikilla bóta að hafa þessa starfsemi alla undir einu þaki. En til þess þarf vitanlega enga lagabreytingu. Mér hefði þótt mjög æskilegt, að ekki sé meira sagt, að það væri nú upplýst, þótt seint sé, hvernig á að koma þessum málum fyrir eftir breytinguna. Það er talað um það í frv., að l. frá 1930 um fræðslumálastjóraembættið eigi að falla niður, og það á að gera miklar breytingar á skólakostnaðarlögunum, þessum nýju frá því í vor, sem þá þóttu nú ágæt. Er þá ætlunin með þessu að setja ný lög, sem koma í stað þessara laga síðar, og ef það er ætlunin af hverju er það þá ekki gert núna? Eða á framvegis að skipa þessum málum eftir geðþótta hæstv. menntmrh., eins og öðrum þræði mátti skilja á ræðu hans í gær? Á fræðslumálastjórinn að sinna þeim verkefnum, sem honum eru samkv. l. frá 1930 nr. 35 falin og þar eru talin upp sem afmarkað verksvið, eða á hann að vera starfsmaður hæstv. menntmrh. og vinna þau verk, sem hann felur honum? Þetta er vissulega spurning, sem nokkurs virði er að fá svarað, og mér finnst satt að segja ótrúlegt annað en þeir hv. þm., sem ætla sér a.m.k., að samþykkja þessa breytingu og bera ábyrgð á henni, vilji fá að vita, hvað þeir eru að gera og hvernig þessu á að vera varið. Það mundi mér a.m.k. þykja eðlilegt ef ég ætlaði að takast á hendur slíka ábyrgð. Svipaðs eðlis eru ákvæðin í 8. gr., sem fjalla um það að fella niður framlagið til Landnáms ríkisins; þau eiga að gilda til tveggja ára. Ég skil satt að segja ekki þörfina á því að tiltaka tvö ár. Það verða væntanlega samin fjárl. fyrir 1969 eða frv. að fjárl. og þá hægurinn hjá, held ég, að sleppa þessari fjárveitingu, ef það verður tilætlun valdamanna þá, að landnámið skuli annað árið verða af þessum peningum. Nóg um það, hvort landnám eigi að halda áfram að fá fjárveitinguna eins og nú hagar til í landbúnaði - út í það skal ég ekki fara og alls ekki deila við hæstv. fjmrh. um það. Eins og hann vék að, þá hefur verið bent á það í hv. Nd., að full þörf væri fyrir þessa fjárveitingu til skyldra framkvæmda, t.d. til að reisa nýbýli og til þess að auka fóðuröflun og draga þannig úr innflutningi fóðurbætis, sem er ákaflega dýr og er, eftir því sem mér skilst, landbúnaðinum nú mjög þungur í skauti. En eins og ég sagði hér áðan, þá ætla ég ekki að deila við hæstv. ráðh. um það, hvaða liðir það eru, sem felldir verða niður. Það er matsatriði, og vitanlega ræður hann því hvaða liðir það eru, sem hann telur mesta ástæðu til þess að farga. Ég vil þá ekki víkja að fleiri liðum frv. Mig langar aðeins, áður en ég lýk máli mínu, að minna á það, að í aths. við 1. gr. er talað um það, að ókleift hafi reynzt að framkvæma svo mikla lækkun fjárveitinga, án þess að um nokkra skerðingu þjónustu á ýmsum sviðum sé að ræða, og þar segir, að þó hafi tekizt í meginatriðum að haga fyrirhugaðri útgjaldalækkun svo, að hvorki sé haggað meginstefnu varðandi þjónustu ríksins né að nokkru ráði dregið úr verklegum framkvæmdum. Það er sérstaklega orðið „meginstefna“ þarna, sem ég hnaut um, þegar ég var að lesa þessar aths. Það er nokkuð „ flott“, finnst mér, að geta enn talað um meginstefnu í þeim fjárl., sem búið er að velta og snúa eins oft og þessum. En þó má vel vera, að þetta sé alveg rétt, og ég hygg, að það sé alveg rétt, sem þarna segir, að meginstefnunni sé haldið, þ.e. þeirri meginstefnu hæstv. ríkisstj. að neita nú sem löngum fyrr að kannast við þá óhrekjanlegu staðreynd, að efnahagsstefna hennar hefur ekki ráðið við það að leysa vanda ísl. efnahagsmála. Meðan góðærið hélzt, meðan aflabrögð jukust ár frá ári og verðlagið erlendis fór yfirleitt hækkandi á útflutningsvörum okkar, þá gat þetta gengið, en strax og fór að blása á móti, þá strandaði skútan. Og síðan í fyrra hefur blásið á móti. Það er alveg rétt; ég hef enga löngun til þess að gera lítið úr því. En þrátt fyrir þennan mótblástur eru kjör hér og þjóðartekjur enn þá mjög háar samkv. þeim skýrslum, sem eru nýjastar, eins og t.d. þessu blaði þarna frá Efnahagsstofnuninni í París. Árið 1966 vorum við með 1810 dollara neyzlu á mann og í öllum þeim löndum, sem þar er greint frá og neyzlan rakin, þá er það aðeins eitt land, Bandaríkin, sem eru hærri. Öll hin, sem þarna er vitnað í, eru lægri og sum þeirra miklu lægri, t.d. Noregur með 1100 dollara á mann, svo að eitthvað sé tekið af því, sem næst okkur er. Mig minnir, að ég hafi einhvers staðar séð það, að Efnahagsstofnunin hér áætli þjóðartekjurnar 24 milljarða kr. og meðaltekjur hverrar fjölskyldu þá um 1/2 millj. kr. á ári. Meðan þessu fer fram, þá er náttúrlega mjög alvarlegt, að atvinnuvegirnir skuli ramba á heljarþröminni og alþýða manna skuli þurfa að fara í löng og erfið verkföll til þess að fá skerta vísitölu á mánaðarlaun upp að 10 þús. kr. Er ekki eitthvað annað bogið í slíku þjóðfélagi heldur en það, að þetta verkafólk fái of há laun? Og er ekki kominn tími til þess að draga eitthvað úr þeirri óhófseyðslu, sem hækkar meðaltal eyðslunnar svona gífurlega, að við erum næsthæstir af öllum þeim þjóðum, sem þessi stofnun hefur athugað? Já, er ekki kominn tími til þess, að hér sé stjórnað í stað þess að láta reka á reiðanum eins og gert hefur verið? Ég er viss um, að hæstv. ráðh. mundu ekki aðeins skapa sér aukið álit og vinsældir, sem þeir gætu kannske vel bætt svolitlu á sig af, heldur mundu þeir einnig vinna landi og þjóð ómetanlegt gagn, ef þeir spyrntu nú við fótum og viðurkenndu það, sem allir vita, að stefna þeirra er röng og skaðleg, og færu að framkvæma það, sem þeim var falið í kosningunum í vor, að hafa forustu og hætta þessum fálmkenndu bráðabirgðaráðstöfunum, sem m.a. lýsa sér í þessari 3. útgáfu fjárl. fyrir árið 1968. Ég held það, og ég vildi með mikilli vinsemd beina þessari ráðleggingu, ef ég mætti gerast svo djarfur, til hæstv. ráðh. Það verður áreiðanlega ekki illa tekið upp, þó að það komi einhvers staðar við. Það er ekki hægt að stjórna án þess að koma einhvers staðar við m.a.s. í þeirri viðleitni sem hér er til umr., þ.e. sparnaði upp á 60–70 millj. kr., og hæstv. fjmrh. gat réttilega um að kæmi einhvers staðar við. Það eru ekki allir ánægðir, sem fyrir því verða. Það er alveg rétt. En samt hygg ég, að þjóðin sem heild sé ánægð með þá viðleitni, sem hér kemur fram. Því lengra sem haldið verður á þeirri braut, því betra fyrir okkur alla og þá ráðh. ekkert síður. Við munum ekki, framsóknarmenn hér í þessari hv. d., hindra hæstv. ríkisstj. í þeim góðu áformum, sem hún kann að hafa í sparnaðaráttina. Við munum ekki tefja þetta frv., og ég tel alveg víst, að við munum starfa að því eins og eftir verður leitað, að þetta frv. geti orðið að I. Ég mun a.m.k. gera mitt til þess.



Herra forseti. Máli þessu eru gerð mjög ítarleg og glögg skil í aths. við frv. og meðfylgjandi grg., þannig að ég sé ekki ástæðu til að fara um þetta nema örfáum orðum. Eins og kunnugt er, hefur undanfarin ár verið unnið að því að hraða meðferð dómsmála. Má m.a. vísa til þess, að fyrir nokkrum árum var samþ. þáltill. á Alþ. í þá átt. Það, sem þetta frv. fjallar sérstaklega um, er að flýta afgreiðslu hinna svonefndu einfaldari skuldamála, sem hafa hrúgazt upp hjá dómstólunum á undanförnum árum og tekið ákaflega mikið af tíma þeirra, en það eru mál samkvæmt víxlum, tékkum og skuldabréfum og öðrum einhliða óskilyrtum skuldaviðurkenningum. Og þar er í langflestum tilfellum um að ræða mál, þar sem ekki er ágreiningur um fjárhæð eða skyldu, heldur eru þetta fyrst og fremst vanskilamál, þar sem skuldararnir hafa ekki staðið í skilum og skuldareigendurnir hafa orðið að leita ásjár dómstólanna til þess að fá dóma, svo að þeir gætu gengið að eignum skuldara til að innheimta kröfur sínar. Í þessu frv. er gert ráð fyrir þeirri breytingu og einföldun á meðferð þessara mála, að í stað þess, að dómari þurfi að kveða upp sérstakan dóm, geti hann við þingfestingu málsins eða síðar, þegar varnir falla niður af hálfu stefnda, áritað stefnuna og hún hafi þá í raun og veru sama gildi og dómur hefur í dag og verði þá aðfararhæf, en jafnframt er aðfararfrestur styttur í þessum málum úr 15 sólarhringum í 7. Ég sé ekki ástæðu til þess að fara um þetta fleiri orðum. Þetta liggur allt í raun og veru mjög ljóst fyrir og er ákaflega skýrt í aths. með frv. Þessu frv. var vísað til allshn. og samþ. hún einróma að mæla með því, að það yrði samþ.



Herra forseti. Annars vegar gerir þetta frv. ráð fyrir 124 millj. kr. greiðslu til styrktar þorskveiðiflotanum, en sú upphæð er veitt úr ríkissjóði samkv. öðru frv., sem nú er fyrir þinginu. Hins vegar fjallar frv. um notkun þessarar upphæðar, en þar er stefnt að því fyrst og fremst að auðvelda skipaeigendum greiðslu afborgana og vaxta af stofnlánum skipa sinna. Við fiskverðsákvarðanir undanfarin ár hefur þeirri stefnu verið fylgt, að sjómenn á þorskveiðiflotanum skyldu a.m.k. halda í við aðrar starfsgreinar, að því er tekjur snertir, miðað við þann afla, sem vænta má. Þessari meginstefnu var enn fylgt í vetur við ákvörðun á fiskverðinu fyrir árið 1968. Með úrskurði oddamanns í yfirdómi verðlagsráðs um verð á þorski o.fl. í jan. s.l., var ákveðin 10% hækkun, og var þá miðað við það, að sjómenn fengju hækkun á sínum tekjum, sem telja mætti eðlilega miðað við þær hækkanir, sem aðrar starfsgreinar í landi höfðu fengið á árinu. Nú kom hins vegar upp vandamál, sem stóð annars vegar í sambandi við gengislækkunina, en hins vegar í sambandi við hlutaskipti. Fyrir áhrif gengisbreytingarinnar hlaut að verða veruleg hækkun á ýmsum veigamiklum kostnaðarliðum útgerðarinnar. Hins vegar varð það augljóst, að með þeim hlutaskiptum, sem í gildi eru, hrökk 10% fiskverðshækkun, sem tryggði sjómönnum þá afkomu, sem áður getur, hvergi nærri til þess, að veiðiskipin gætu vænzt viðunandi afkomu á þorskveiðum á þessu ári. Var þá miðað við árið 1965, sem talið var sæmilegt ár, en hins vegar gengið út frá aflamagni eins og það var 1966 og að því stefnt, að afkoman gæti orðið svipuð á árinu 1968 og verið hafði út frá þessum forsendum árið 1965. Þegar tekið hafði verið tillit til alls þessa, var augljóst, að ekki varð hjá því komizt, ef tryggja átti þorskveiðiútgerðinni þessa afkomu, að sjá henni fyrir beinu framlagi í einni eða annarri mynd. Við fiskverðsákvörðunina var því yfir lýst af oddamanni, að ríkisstj. hefði heitið greiðslu, 124 millj. kr., úr ríkissjóði til þorskveiðiútgerðarinnar á árinu 1968, en jafnframt var ákveðið, til hvers þetta fé skyldi notað. Efling fiskveiðasjóðs á undanförnum árum hefur gert honum kleift að standa undir hinni stórkostlegu endurnýjun og aukningu fiskiskipaflotans undanfarin ár. Áframhaldandi uppbygging og efling sjóðsins byggist á því, að afkoma útgerðarinnar sé góð, svo að hún geti greitt vexti og afborganir af lánum sínum í fiskveiðasjóðinn. Verði það ekki, er sjóðurinn í hættu og geta hans til þess að standa undir viðhaldi og endurnýjun flotans þá einnig. Einmitt þetta kom fljótt í ljós, þegar halla tók undan fæti að því er varðaði afkomu fiskiflotans. Fyrst kom þetta til með þann flota minni skipa, er stunda þorskveiðar, en síðan bættist síldveiðiflotinn við, er síldveiðiaflinn brást á árinu 1967. Þessar breytingar á afkomu fiskiskipaflotans til hins verra komu fljótlega fram í getuleysi eigenda bátanna til að standa í skilum með greiðslur vaxta og afborgana af stofnlánum skipanna í fiskveiðasjóði. Fyrri hluta ársins 1967 var tekin sú ákvörðun að gera sérstakar ráðstafanir til þess að auðvelda eigendum hinna minni þorskveiðiskipa að standa í skilum við fiskveiðasjóð, en allmikil vanskil höfðu safnazt þar fyrir á undangengnum tímabilum. Þessar ráðstafanir þýddu hins vegar það, að í bili yrðu tekjur fiskveiðasjóðs af vöxtum og afborgunum af þessum skipalánum minni á því ári en átt hefðu að vera að réttu lagi. Enn alvarlegra var þó það áfall, sem síldveiðarnar orsökuðu síðari hluta ársins 1967, því að einmitt sá floti, sem síldveiðarnar stundar, hafði fram að þeim tíma haft mun betri aðstöðu en hin minni skip til að standa í skilum með skuldbindingar sínar við fiskveiðasjóð. Hið stórkostlega tekjutap síldveiðiflotans leiddi óhjákvæmilega af sér getuleysi þessa flota til þess að standa í skilum með greiðslur afborgana og vaxta af stofnlánum skipanna, og eftir atvikum taldi stjórn fiskveiðasjóðs þá, að ekki yrði hjá því komizt að veita þessum flota frest á greiðslum afborgana, sem enn hlaut að þýða verulegan tekjumissi fyrir sjóðinn. Hér var að sjálfsögðu um algera neyðarráðstöfun að ræða, sem mótaðist af því erfiða ástandi, sem veiðibresturinn á síldveiðunum og erfiðleikarnir yfirleitt við síldveiðar s.l. ár höfðu skapað. Þegar litið er á þessar staðreyndir, var það eðlilegt, þegar til þess kom að greiða beint framlag til styrktar þorskveiðiflotanum, að það framlag yrði þá fyrst og fremst notað til þess að auðvelda mönnum að standa í skilum með greiðslu afborgana og vaxta á þeim lánum, sem á skipunum hvíla. Þegar á það er litið, að mestur hluti þeirra stofnlána, sem á skipunum hvíla, er úr fiskveiðasjóði, var það einnig Ijóst, að slík ráðstöfun mundi færa fiskveiðasjóði nokkrar tekjur og auðvelda honum jafnframt innheimtu á vöxtum og afborgunum af skipalánum. Frv. gerir því ráð fyrir, að sett verði upp sérstök deild við Fiskveiðasjóð Íslands og muni hún taka við fyrrgreindri greiðslu ríkissjóðs á árinu 1968, en þeim peningum, sem þannig koma, verði fyrst og fremst varið til greiðslu afborgana og vaxta af lánum úr fiskveiðasjóði. Svo sem greinilega kemur fram í frv., er meginregla þess sú, að greiðslur úr sjóðnum séu vegna stofnfjárskulda. Skipting framlags ríkissjóðs til sjóðsins á milli skipanna ákvarðast af aflaverðmæti þeirra á árinu 1968 á þorskveiðum, en þær undantekningar eru þó gerðar, að þetta nær ekki til togaranna, enda var í umr. um þetta í vetur út frá því gengið við fulltrúa útvegsmanna, og enn fremur, eins og áður segir, nær þetta aðeins til þorskveiðiflotans og því eru undanskildar síldveiðar og einnig rækjuafli og loks sá afli, sem landað er úr veiðiskipi til sölu erlendis. Hins vegar nær þetta til afla á humarveiðum, enda má segja, að þar sé einnig um blandaðar veiðar að ræða, þar sem nokkuð veiðist af bolfiski um leið og humarinn er veiddur. Skipting sjóðsins á milli fiskiskipanna byggist á skýrslum frá Fiskifélagi Íslands um afla og aflaverðmæti fiskiskipanna á þeim veiðum, sem hér koma til með að heyra undir. Hvert það fiskiskip, sem þetta nær til, fær því sama hundraðshluta úr þessum sjóði í sinn hlut eins og aflaverðmæti þess skips nemur af heildarverðmæti allra þeirra skipa, sem þetta nær til. Eftir að sinnt hefur verið meginhlutverki þessa sjóðs, þ.e. að greiða meginverð skipanna hjá stofnfjársjóði, gjaldfallnar afborganir og vexti og annan kostnað af lánum úr fiskveiðasjóði, sem tryggð eru með veði í skipinu, getur svo að sjálfsögðu farið, að eftirstöðvar verði á innstæðum einstakra skipa í stofnfjársjóðnum sjálfum. Í 8. og 9. gr. frv. er gert ráð fyrir því, að ef slík tilfelli koma fyrir, geti eigandi skips, sem innstæðuna á í stofnfjársjóði, notað það, sem þannig verður eftir af fénu, til ýmiss konar annarra greiðslna, en þó verður heimild fiskveiðasjóðs að koma til, áður en af slíku getur orðið. Þar má t.d. nefna, að til greina koma greiðslur til annarra opinberra sjóða og einnig greiðsla kostnaðar við vélaskipti í skipinu eða endurbætur á því, en það er sameiginlegt öllum þessum greiðslum, að þær tilheyra stofnkostnaði skipsins eða þá meiri háttar framkvæmdum í sjávarútvegi. Það er augljóst, að ráðstöfun á þessu fé samkv. 8. og 9. gr. getur skipt allmiklu máli fyrir innstæðueigendur, þar sem þar er um margvíslega möguleika að ræða, sem geta haft áhrif á rekstur þeirra. Það er því eðlilegt að gera ráð fyrir því, að fulltrúar samtaka útvegsmanna geti átt kost á því að láta í té umsögn, áður en kemur til ákvarðana um ráðstöfun á innstæðum samkv. fyrrnefndum greinum. Þá verður að gera ráð fyrir því tilviki, að innstæða sé í stofnfjársjóði eftir að allar gjaldfallnar greiðslur vegna stofnlána skipsins hafa verið greiddar og það enn fremur, að ekki sé fyrirsjáanlegt eða líklegt, að viðkomandi aðili muni ráðast í neinar þær framkvæmdir, sem gert er ráð fyrir að verja megi fé til. Gæti þá svo farið, að fé yrði fast í stofnfjársjóði og lægi þar ónotað, þar sem enginn grundvöllur væri til að ráðstafa því til þeirra þarfa, sem frv. annars gerir ráð fyrir. Það verður því að teljast eðlilegt, að undir slíkum kringumstæðum sé heimild til þess að greiða skipseiganda innstæðu skipsins hjá stofnfjársjóði, eins og gert er ráð fyrir í 10. gr. frv. Þar sem innstæður í stofnfjársjóði eru ætlaðar til greiðslu tiltekinna gjalda vegna skipsins, eins og fyrst og fremst er ákveðið í 7. gr. frv. og einnig í 8. og 9. gr., verður ekki hjá því komizt að tryggja, að ekki megi leggja löghald á þessar innstæður eða taka þær fjárnámi eða lögtaki og enn fremur að óheimilt sé að veðsetja eða ávísa á innstæður, og þannig eru ákvæði 11. gr. til komin. Það er augljóst, að innstæða getur aðeins myndazt í stofnfjársjóði í sambandi við aflaverðmæti skipsins og því er það eðlilegt, að innstæða fylgi skipinu undir öllum kringumstæðum. Vegna þess er einnig nauðsynlegt að tryggja það, að nafni skips, umdæmisbókstöfum og umdæmisnúmeri verði ekki breytt, nema fiskveiðasjóður hafi gefið til þess leyfi sitt, en ákvarðanir um þessi atriði eru í 12. og 13. gr. frv. Gert er ráð fyrir því, að lög þessi taki þegar gildi, en til þess að allur afli ársins verði reiknaður með í aflaverðmæti þessa flota, sem frv. tekur til, var nauðsynlegt að hafa um það ákvæði, eins og er í 15. gr. frv., að ákvæði þessi um aflaverðmæti nái til tímabilsins frá ársbyrjun 1968, því að skipting sjóðsins hlýtur að miðast við aflaverðmæti alls ársins 1968. Þegar kunnugt varð um þetta framlag ríkissjóðs í sambandi við fiskverðsákvörðunina 15. jan. s.l. má gera ráð fyrir því, að þau tilvik hafi verið, að fiskiskip hafi verið leigð til lengri eða skemmri tíma á árinu 1968. Með því að mönnum var fyrir þann tíma ekki kunnugt um, að þetta framlag kæmi, hefur ekki verið hægt að gera ráð fyrir því í þeim leigusamningum, sem til urðu fyrir þennan tíma. Þar sem innstæða í stofnfjársjóði er bundin við skip, en myndast hins vegar af aflaverðmætinu, er óhjákvæmilegt að gera ráð fyrir því, að leigutaki skips fái notið þeirra tekna, sem af aflaverðmæti skipsins leiðir, þar sem í leigusamningi hefur verið gert ráð fyrir því, eðli málsins samkv., að skipseigandi greiddi af stofnlánum skipsins. Bráðabirgðaákvæðið gerir því ráð fyrir þessum möguleika, að heimilt sé að draga það fé frá leigufjárhæðinni, sem aflaverðmæti á leigutímanum veitir rétt til úr stofnfjársjóði fiskiskipa. Í leigusamningum, sem gerðir hafa verið eftir að kunnugt varð um þetta framlag, verður að gera ráð fyrir, að tillit sé tekið til framlagsins, sem frv. gerir ráð fyrir. Hitt bráðabirgðaákvæðið er staðfesting á samkomulagi, sem gert var í verðlagsráði sjávarútvegsins í sambandi við verðlagningu á síld til bræðslu á tímabilinu jan.-febr. 1968. Samkv. Þessu ákvæði eiga eigendur fiskiskipa, sem stunduðu síldveiðar á tímabilinu 1. jan.-29. febr., rétt til þátttöku í stofnfjársjóði, og er þetta eina undantekningin í frv. frá þeirri reglu, að síldveiðiskip skuli ekki tekin með. Til að standa undir kostnaði af þessari þátttöku greiðist stofnfjársjóði 1 millj. kr. af stofnframlagi til verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins, samkv. ákvæðum í lögum um ráðstafanir á gengishagnaði af útfluttum sjávarafurðum, sem samþ. voru í des. s.l. Um skiptingu þessarar fjárhæðar milli fiskiskipanna, sem þátt tóku í síldveiðum á þessu tímabili, og um ráðstöfun innstæðna fer að sjálfsögðu eftir sömu reglum og almennt eru í frv. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um frv. fleiri orð á þessu stigi málsins, nema frekara tilefni gefist til, en legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Meginmarkmið þessa frv., sem hér er nú lagt fyrir Alþ., er sameining tveggja stofnana, Fiskmats ríkisins og Ferskfiskeftirlitsins, í eina stofnun, sem nefnd verði Fiskmat ríkisins. Með þessari sameiningu er ætlunin, að skipulag þessara mála verði betra. Sömu eða svipuð störf eru unnin í báðum þessum stofnunum og er talið, að eðli málsins samkv. sé eðlilegra og æskilegra, að þau störf séu unnin í einni og sömu stofnun. Við sameininguna nýtast betur starfskraftar beggja stofnananna, meira samstarf næst á milli einstakra aðila og eru af þeim sökum bundnar vonir um nokkurn sparnað við þessa sameiningu. Þróun fiskmats og eftirlits á Íslandi er ýtarlega rakin í grg. þeirri, sem frv. fylgir, og er óþarft að rekja þá sögu út af fyrir sig hér. Ef frv. þetta verður að l., koma þau í stað heildarlaga um fiskmat, meðferð, verkun og útflutning á fiski, sem sett voru árið 1948, og laga um ferskfiskeftirlit, sem sett voru árið 1960. Lög þessi hafa reynzt vel miðað við það skipulag, sem þau gera ráð fyrir, og eru mörg eldri ákvæði tekin efnislega óbreytt í hið nýja frv. Eins og áður segir, er meginmarkmið þessa lagafrv. skipulagsbreyting. Lög um ferskfiskeftirlit voru sett á árinu 1960, eftir að ferskfisknefnd hafði unnið að undirbúningi ferskfiskeftirlitsins. Ekki voru menn þá sammála um, að ferskfiskeftirlitið yrði lagt undir fiskmatsstjóra, þótt sumir teldu það eðlilega lausn málsins. Það varð því að ráði, að Ferskfiskeftirlitið var gert að sérstakri stofnun, undir yfirstjórn fiskmatsráðs. Ekki var þó til þess ætlazt, að þessi lausn yrði til frambúðar, og var gert ráð fyrir því í l. um ferskfiskeftirlit, að fiskmatsráð endurskoðaði lög og reglur um fiskmat. Á næstu árum aflaði ráðið upplýsinga og gagna um lög og reglur varðandi eftirlit og mat á fiski og fiskafurðum í nágrannalöndum okkar, eins og fram kemur í grg. frv. Eftir þá gagnasöfnun samdi ráðið frv. til l. um eftirlit og mat á fiski og fiskafurðum, sem afhent var sjútvmrh. í árslok 1965. Till. fiskmatsráðs hafa verið til athugunar í rn., og hafa till. verið ræddar við fulltrúa hinna ýmsu framleiðslugreina, svo og þá starfsmenn hins opinbera, er málið varðar. Í þessum viðræðum kom í Ijós, að hinir ýmsu aðilar höfðu mjög ólíkar skoðanir á því, hvernig eftirlit og mat á fiski og fiskafurðum skyldi skipulagt og framkvæmt. Frv. það, sem hér er lagt fram, er að meginstofni til eins og fiskmatsráð gekk frá því upphaflega. Þó hafa verið gerðar á því nokkrar breytingar og hefur verið reynt, eftir því sem frekast er unnt, að samræma hin ólíku sjónarmið, sem fram hafa komið. Fram hefur farið athugun á því, að hve miklu leyti framkvæmd frv. þessa, ef að lögum yrði, gæti haft sparnað í för með sér fyrir ríkissjóð ef framkvæmdin tækist vel. Frv., eins og núgildandi lög, mótar aðeins í stórum dráttum hið nýja skipulag, en leggur á herðar framkvæmdavaldsins að móta framkvæmdina í smærri atriðum. Mikið veltur því á, hvernig framkvæmdin tekst í þessum málum sem og flestum öðrum. Í þessu sambandi er sérstaklega vert að minnast á, að á Bandaríkjaþingi hefur verið lagt fram frv. til l. um eftirlit með fiski og fiskafurðum, sem flutt er inn til Bandaríkjanna eða framleitt þar. Líklegt er talið, að frv. þetta verði að l. Gerir frv. ráð fyrir miklu strangari kröfum og eftirliti með þessum afurðum en hingað til hefur verið. Ekki verður séð á þessu stigi málsins, hvaða ráðstafanir við Íslendingar þurfum að gera til að standast þessar kröfur, en þó er vitað, að ákveðnar ráðstafanir eru óhjákvæmilegar og munu þær hafa nokkurn kostnað í för með sér. Hér er alvörumál á ferðinni, mál, sem við verðum að fylgjast gaumgæfilega með og fylgja fast eftir með þeim aðgerðum, sem nauðsynlegar teljast. Eins og áður segir, er meginmarkmið þessa lagafrv. sameining Fiskmats ríkisins og Ferskfiskeftirlitsins í eina stofnun, er nefnd verði Fiskmat ríkisins. Hin nýja stofnun skiptist í ferskfisk- og freðfiskdeild annars vegar og saltfisk- og skreiðardeild hins vegar. Er gert ráð fyrir, að ferskfiskeftirlitið og sá hluti af starfsemi Fiskmats ríkisins, sem lýtur að eftirliti og mati á freðfiski, renni saman í eina heild, er nefnist ferskfisk- og freðfiskdeild. Verkaskipting milli þessara tveggja aðila hefur frá byrjun verið tilviljunarkennd, enda erfitt að skilja þar á milli á rökréttan hátt, jafnnátengd og störfin eru. Er það því talið heppilegt, að störf þessi séu í einni og sömu deild. Með því móti munu starfskraftar nýtast betur og minni hætta ætti að verða á árekstrum. Enn fremur er gert ráð fyrir því, að saltfisk- og skreiðarmat verði í einni og sömu deild. Mat á saltfiski og skreið er að mestu framkvæmt af sömu fiskmatsmönnum og hentar það vel, þar sem saltfiskmat fer að mestu fram mánuðina marz-júlí, en skreiðarmatið einkum mánuðina september-febrúar. Með því að skipa saltfisk- og skreiðarmati í eina deild, verður að ætla, að starfskraftar innan deildarinnar nýtist vel og störf verði samstillt. Verkefni þessara tveggja deilda verða svipuð eða sömu og þessar stofnanir hafa nú á hendi. Þó skal sérstaklega tekið fram, að ráðh. hefur óskorað vald til ákvörðunar um framkvæmd gæða og stærðarflokkunar á ferskum og frystum fiski. Fer það eftir aðstæðum á hverjum tíma, að hve miklu leyti flokkun er framkvæmd, hvaða fyrirkomulag telst heppilegt í þessum efnum eða hvert framlag ríkið leggur í té. Nægir í þessu sambandi að vísa til þess, sem áður er rakið um breytingar þær, sem í aðsigi eru á kröfum Bandaríkjanna til freðfiskeftirlits. Frv. gerir ákveðnari og skýrari grein fyrir deildaskiptingu, stjórn og starfsliði Fiskmats ríkisins en hin eldri lög gerðu. Auk forstjórans er þar fiskmatsstjóri og áfram er gert ráð fyrir tveimur deildarstjórum, er veita forstöðu hvor sinni deild. Þessir þrír forstöðumenn fiskmatsins koma í stað eftirtalinna manna, sem starfa samkv. gildandi lögum, en stöður þessara manna eru lagðar niður: fiskmatsstjóra, þriggja yfirfiskmatsmanna, sem í samningi um laun ríkisstarfsmanna nefnast yfirfiskmatsmenn með sérþekkingu á skreið, saltfiski og freðfiski, svo og tveggja framkvæmdastjóra ferskfiskeftirlitsins. Auk þess sem þannig er gert ráð fyrir fækkun forstöðumanna, er einnig gert ráð fyrir, að núv. skrifstofa Fiskmats ríkisins yfirtaki störf þeirrar skrifstofu, er rekin hefur verið á vegum Ferskfiskeftirlitsins. Er þannig gert ráð fyrir, að húsakostur sparist og að starfslið á skrifstofu verði minna en áður. Kostnaður við yfirstjórn og skrifstofuhald ætti þannig að minnka. Yfirfiskmatsmenn skulu vera svo margir sem þörf krefur og ákveðið er í fjárl. hverju sinni, en þeir eru fulltrúar fiskmatsstjóra og deildarstjóra í einstökum landshlutum og hafa umsjón með eftirliti og mati í umdæmi sínu. Gildandi lög ákveða, að yfirfiskmatsmenn skuli vera 8 alls og hvar þeir skuli vera staðsettir. Þessu lagaboði hefur ekki verið framfylgt bókstaflega. Aukin útgjöld, fjölbreyttari útflutningur hefur krafizt fjölgunar yfirfiskmatsmanna. Það þykir því ekki æskilegt eða heppilegt að binda fjölda yfirfiskmatsmanna í lögum. Í frv. er gert ráð fyrir, að yfirfiskmatsmenn geti annazt fiskmat og eftirlit fyrir tvær deildir eða fleiri, og enn fremur getur fiskmatsstjóri kvatt yfirfiskmatsmenn til starfa utan umdæmis þeirra, þegar sérstaklega stendur á og þörf krefur. Með bættu skipulagi fiskmatsins verður að vænta, að starfskraftar yfirfiskmatsmanna nýtist betur en verið hefur. Um réttarstöðu matsmanna skal sagt, að staða þeirra verður svipuð og söm og verið hefur. Með sameiningunni verður þó að vænta, að starfskraftar þeirra notist einnig mun betur en áður og minna þurfi að kosta til starfsbindingar. Það er t.d. ekkert því til fyrirstöðu, að sömu matsmenn annist mat á saltfiski, skreið og ferskfiski, sem ekki hefur tíðkazt hingað til. Staða Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins gagnvart Fiskmati ríkisins verður svipuð og verið hefur. Þó má ætla, að áhrif hennar á starfsemi Fiskmatsins verði meiri. Leita skal álits rannsóknastofnunarinnar, áður en settar eru reglugerðir um framkvæmd laganna. Rannsóknastofnunin hefur enn fremur mikilvægu hlutverki að gegna í ráðgjafarnefnd við Fiskmat ríkisins, sem ráðh. getur skipað. Þess skal getið í þessu sambandi, að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins hefur eftirlit með niðursuðuvörum og meðalalýsi eins og verið hefur. Þessi störf byggjast að verulegu leyti á rannsóknum og hefur Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins í framkvæmd annast þær. Felld eru úr gildi lög nr. 42 frá 1933 um vinnslu, verkun og mat meðalalýsis, sem orðin eru úrelt og nánast dauður bókstafur. Óþarft er að rekja hér einstök ákvæði frv., en mörg þeirra eru nær efnislega samhljóða gildandi lagaákvæðum. Má þar til nefna 2., 10. og 15. gr. frv. 16. gr. er nýmæli, en þar segir, að sýnishorn af öðrum sjávarafurðum en beinlínis heyra undir Fiskmat ríkisins, eins og t.d. niðursuðuvörum, fiskmjöli og lýsi, skuli taka, þegar nauðsyn ber til, og skal sýnishornatakan framkvæmd samkv. fyrirmælum fiskmatsstjóra. Öllum, sem til þekkja, er ljóst, að lengi hefur vantað löggiltan aðila, sem gæti tekið sýnishorn af útfluttum sjávarafurðum og hefur það verið til mikils óhagræðis og verulegs tjóns fyrir sjávarútveginn. Vegna dreifbýlisins er erfitt að koma á sérstakri þjónustu við töku sýnishorna, nema með ærnum tilkostnaði. Fiskmat ríkisins mun hins vegar hafa starfsmenn á flestum höfnum landsins, og er það án efa heppilegasti aðilinn til þess að taka þetta starf að sér. 3. gr. frv. fjallar um útgáfu reglugerða og framkvæmd þeirra. Í gildandi reglugerðum og fyrirmælum er kveðið á um nær öll þau atriði, sem gr. mælir fyrir um, að skipa skuli með reglugerð. Halda þær reglugerðir gildi sínu eftir því, sem við á, þar til nýjar hafa verið settar. Greinin gefur enn fremur fiskmatsstjóra heimild til útgáfu fyrirmæla um framkvæmdaatriði, ef þurfa þykir og ráðh. samþykkir. Í framhaldi af þessu má minna á, að í 17. gr. er gert ráð fyrir, að hægt sé að skipa ráðgjafanefnd, ef hagkvæmt þykir. Skal sú n. skipuð fulltrúum hinna ýmsu greina sjávarútvegsins, svo og fulltrúa frá Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins. Við gildistöku þessara l. hættir fiskmatsráð störfum og þykir þá e.t.v. æskilegt, að starfandi sé n., sem væri tengiliður Fiskmats ríkisins og sjávarútvegsins. N. þessi yrði til ráðuneytis bæði að því er varðar framkvæmdaatriði og til að koma á framfæri æskilegum nýmælum. Af afnámi l. nr. 42 frá 1960 um ferskfiskeftirlit leiðir, að sjóðurinn, sem stofnaður var með 7. gr. þeirra l. til að standa straum af framkvæmd ferskfiskeftirlitsins, fellur niður. Tekjur sjóðsins hafa verið 1 1/2% af fob-andvirði útfluttra sjávarafurða. Svo sem öllum er ljóst, verður á engan hátt talið fært að leggja þennan kostnað á ríkissjóð. Eðlilegt er, að útflutningsframleiðslan beri þennan kostnað, enda er starfsemi ferskfiskeftirlitsins fyrst og fremst í þágu útgerðar og fiskvinnslu, einkum til að tryggja hagsmuni þessara aðila innbyrðis. Er því gert ráð fyrir óbreyttu útflutningsgjaldi til að standa straum af kostnaði við framkvæmd ferskfiskeftirlits. Á s.l. ári varð kostnaður við framkvæmd ferskfiskeftirlits meiri en sem nam tekjum af gjaldinu. Endurtaki sú saga sig, er gert ráð fyrir, að ríkissjóður hlaupi undir bagga. Í síðustu gr. frv. segir, að l. öðlist gildi 1. júli 1968. Nauðsynlegt er, að lög þessi öðlist gildi sem fyrst, til þess að hugsanlegur sparnaður komi svo fljótt til framkvæmda sem kostur er. Lögin eru það umfangsmikil, að hagkvæmt virðist, að þau taki gildi á fyrirfram ráðgerðu tímamarki. Gerir það allan undirbúning að framkvæmd þeirra auðveldari. Að lokum skal sérstaklega tekið fram, að tilgangur opinbers mats og eftirlits á fiski og fiskafurðum er einkum sá að tryggja eftir föngum, að flutt sé út vara, sem stenzt tilskildar gæðakröfur. Eftirlit eða mat felur ekki í sér neina lagalega tryggingu fyrir gæðum vörunnar. Hin fjárhagslega og viðskiptalega ábyrgð er eftir sem áður hjá framleiðanda eða útflytjanda, svo sem verið hefur. Ég tel ekki þörf á því, herra forseti, að hafa um frv. á þessu stigi fleiri orð, en legg áherzlu á það, sem ég hélt fram í upphafi máls míns, að nauðsynlegt er að mínu áliti, að frv. nái fram að ganga á yfirstandandi þingi, og þar sem verulega er áliðið þingtímans, mundi ég vilja beina þeirri ósk til hv. n., sem málið fær til meðferðar, að hún hraði svo störfum sem kostur er, enda tel ég, að að öllum undirbúningi málsins, sem hefur tekið langan tíma, hafi verið svo vel unnið, að ekki þurfi langrar athugunar við a.m.k. ekki meðal utanþingsmanna. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Það er nú orðið áliðið fundartímans, og það er synd að vera að tefja umræður mikið lengur, en ég sakna eins þáttar við endurskipulagningu á Fiskmati ríkisins og hann er sá, hvað verður um fræðslu þá, sem fiskmatsstjóri hefur gengizt fyrir venjulega einu sinni á ári. Ég sé ekki, að það standi hér neitt í því efni og þó er ætlazt til, að til séu nægir og hæfir menn - verulega hæfir menn til að framkvæma það mikla mat, sem l. ganga út frá. Ég vildi ekki tefja tímann meira, en aðeins gera fsp. um það. Verður einhver breyting þar á eða er hugsað, að sama form verði á fræðslu, þó að ekki séu um það rætt í þessu frv. sérstaklega?



Herra forseti. Ég vil aðeins svara þessari fsp. með því, að það er ekki ætlunin að draga á nokkurn hátt úr núverandi starfi fiskmatsstjóra, heldur er hér um verulega viðbót við hans störf að ræða. Þeirri starfsemi, sem hann hefur komið á fót og hv. þm. réttilega nefndi, mun hann tvímælalaust halda áfram, jafnvel þó að sérstök ákvæði séu ekki um það í gildandi l. eða því frv., sem nú er hér flutt.



Herra forseti. Efni þess frv., sem hér liggur fyrir, er það að heimila stjórn Happdrættis Háskóla Íslands að gefa út nýjan flokk hlutamiða fyrir happdrættið. Eins og nál. fjhn. á þskj. 422 ber með sér, mælir n. einróma með því, að frv. verði samþ. Ég vildi þó geta þess við framsögu, að borizt hefur erindi frá Happdrætti Dvalarheimilis aldraðra sjómanna, þar sem frv. þessu er mótmælt, og tel ég rétt að kynna hv. d. þetta erindi, áður en málið verður afgreitt. Það hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta : „Háttvirtu nefndarmenn. Vakin hefur verið athygli okkar á frv., sem er til athugunar hjá hv. fjhn. Ed. Frv. þetta fjallar um heimild fyrir nýjum flokki, C-flokki, til handa Happdrætti Háskóla Íslands, sem jafngildir, ef samþykkt verður, að Happdrætti Háskóla Íslands hafi heimild til þess að reka þrjú happdrætti. Þar eð við óttumst, að slík lagasetning komi til með að skaða tekjumöguleika Happdrættis D.A.S. og Happdrættis S.Í.B.S. verulega, teljum við okkur skylt að vekja athygli yðar á eftirfarandi staðreyndum: Þátttakendur í flokkahappdrættum hér á landi eru á að gizka um 30 þús. manns, sem spila í einu, tveimur eða jafnvel öllum þeirra. Ef hleypt yrði 65 þús. miðum til viðbótar inn á þennan takmarkaða markað, er hætta á, að bitizt yrði um sömu viðskiptamennina, og þarf ekki annað en benda á það árferði, sem þjóðin nú býr við, til að sanna þá staðhæfingu, að lítil líkindi séu á, að almenningur festi meira fé í happdrættismiðum en hann gerir nú þegar. Yfirburðir Happdrættis Háskóla Íslands yfir happdrættið okkar og happdrætti S.Í.B.S. eru ótvíræðir vegna þeirrar sérstöðu, er Happdrætti Háskóla Íslands nýtur með einkaleyfi sínu til peningahappdrættis hér á landi. Happdrætti Háskóla Íslands hefur þegar samkv. gildandi l. heimild fyrir útgáfu 65 þús. miða í báðum happdrættum sínum, þ. e. A- og B-flokki. Samt sem áður gefa þeir ekki út nema 60 þús. miða í hvorum flokki. Ætla mætti, að Happdrætti Háskóla Íslands mundi fyrst nota þá heimild, er þeir hafa til að setja inn á sölumarkaðinn 10 þús. ný númer, áður en beðið er um nýtt happdrætti til viðbótar. Auk þess verður að áætla nokkur þús. miða óselda, og er sú áætlun bæði byggð á óseldum miðum hinna happdrættanna og tekjum Happdrættis Háskóla Íslands. Þrátt fyrir það, sem hér greinir, eru árstekjur Happdrættis Háskóla Íslands um 20 millj. kr., sem gætu í ljósi framansagðs aukizt verulega, og virðist það ekki vera svo lítið ársverk fyrir eina stofnun að koma slíkri fjáröflun í lóg, þegar horft er byggingartíma hér á landi, vinnumarkaðinn, þörf Háskólans miðað við annarra þarfir o. fl. Með þessum aths. er ekki verið á neinn hátt að leggja stein í götu eðlilegrar þróunar Háskóla Íslands, en vegna mikillar hættu á rýrðum tekjum happdrættis okkar, ef af samþykkt þessa frv. verður, höfum við gert framangreindar aths. Um leið viljum við benda hv. nm. á eftirtaldar staðreyndir: Tekjur Happdrættis D.A.S. skiptast nú þannig, að 60% teknanna renna til byggingar Hrafnistu, sem nú er orðið stærsta elliheimili landsins með yfir 370 vistmenn. Þrátt fyrir stöðugar byggingarframkvæmdir á undanförnum árum og mikla skuldasöfnun, er eftirspurn eftir vistplássi þar svo mikil og fer vaxandi, að fjöldi einstaklinga á biðlista hefur ekki farið niður fyrir 200 hin síðari ár. Í byggingarsjóð aldraðs fólks fer síðan 40% teknanna, en samkv. l. á hann að lána til bygginga hentugra íbúða fyrir aldrað fólk. Vegna þeirrar staðreyndar, að nú vantar nauðsynlega 500 ellivistarpláss yfir allt landið, og hópur sá, sem þjóðfélagið þarf að sjá fyrir ellivistarplássum í framtíðinni, fer prósentvís stækkandi, hefur frv. það, sem nú liggur fyrir hv. Nd. um breyt. á l. um byggingarsjóð aldraðs fólks, verið flutt. Ef frv. verður samþ., mun sízt veita af núverandi tekjum Happdrættis D.A.S. Í ljósi framansagðs og í trausti þess, að vandamál aldraðra mæti sama skilningi og ætíð áður í sölum hv. Alþingis höfum við leyft okkur að láta í ljósi álit okkar varðandi áðurnefnt frv. um auknar heimildir til handa Happdrætti Háskóla Íslands. Virðingarfyllst, f. h. stjórnar Happdrættis D.A.S. Baldvin Jónsson, framkvæmdastjóri.“ Eins og ég sagði áðan, taldi ég skylt að kynna hv. d. þetta erindi, og það hygg ég, að sé ekki álitamál út af fyrir sig, að bæði þessi önnur happdrætti, sem hér er um að ræða; D.A.S. og S.Í.B.S., eru á vegum stofnana, sem gegna mikilvægum hlutverkum í þágu mannúðarmála, þannig að þau eru alls góðs makleg. Samt sem áður hefur nú alltaf verið litið svo á hér á hv. Alþ., að ekki væri ástæða til þess vegna hagsmuna þessara aðila að neita Happdrætti Háskóla Íslands um það að auka hlutamiða sína, þegar fram á slíkt hefur verið farið, og mín skoðun er sú, að vandamál þessara aðila verði að leysa eftir einhverjum öðrum leiðum, þó að ég sé ekki reiðubúinn að benda á slíkar leiðir að svo stöddu. Og það er tvennt í þessu erindi, sem ég nú hef lesið upp, sem ég vil leyfa mér að gera aths. við. Það er í fyrsta lagi þetta, að ekki sé ástæða til þess að bæta við nýjum flokki, vegna þess að allir happdrættismiðarnir, sem Háskólahappdrættið hefur nú heimild til að gefa út, hafi ekki enn þá verið seldir. Ég vefengi út af fyrir sig ekki, að þetta muni vera rétt, en á það má benda, að happdrættismiðar selja sig ekki sjálfir og sú samkeppni, sem önnur happdrætti kunna að eiga við að etja af hálfu Háskólahappdrættisins, verður auðvitað komin undir því, hve margir miðar eru seldir hverju sinni, en ekki hinu, hversu marga miða er heimild fyrir að gefa út. Í öðru lagi vildi ég leyfa mér að benda á það, að ég held nú, að stjórn þessara happdrætta, eða stjórn D.A.S., - mér vitanlega hefur ekki borizt erindi frá S.Í.B.S. - ofmeti þá samkeppni, sem um sé að ræða frá Happdrætti Háskóla Íslands, því að á því má vekja athygli, að það er út frá nokkuð mismunandi hvötum, ef svo mætti segja, að ég held, sem fólk annars vegar tekur þátt í Happdrætti Háskóla Íslands og hins vegar í þeim happdrættum öðrum, sem hér er um að tala. Þó að Happdrætti Háskóla Íslands gegni vissulega mjög þörfu hlutverki eða því að afla fjár til byggingarframkvæmda á vegum Háskólans, hygg ég, að það sé nú ekki fyrst og fremst til þess að styrkja slíkar framkvæmdir, sem menn kaupa þar happdrættismiða, enda er almenningi jafnan ekki kunnugt um það, til hverra ákveðinna framkvæmda þessum peningum verði varið, heldur sé hér fyrst og fremst um hreint happdrætti að ræða, þannig að það sé í þeim tilgangi að fá vinninga, sem menn taki þátt í því happdrætti. Aftur á móti hvað snertir Happdrætti D.A.S. og S.Í.B.S., þá má í ríkara mæli líta á það fé, sem kemur inn á vegum þeirra happdrætta sem samskotafé. Þessi happdrætti geta ekki boðið upp á eins miklar vinningslíkur eins og Happdrætti Háskóla Íslands, en á hinn bóginn er hér um að ræða góð málefni, sem margir munu vilja styrkja, þannig að ég hygg eða tel, að þessi happdrætti séu meira hliðstæð ýmsum happdrættum, sem rekin eru á vegum annarra góðgerðastofnana og t.d. þeim happdrættum, sem öðru hverju er stofnað til á vegum okkar ágætu stjórnmálaflokka, en eins og hv. þdm. mun öllum kunnugt um, þá stofna stjórnmálaflokkarnir við og við til happdrætta, þar sem vinningarnir eru að jafnaði einn, tveir eða þrír bílar. En ég hygg, að ástæðan til þess, að fólk kaupi þá happdrættismiða sé ekki sú, að menn geri sér vonir um að hreppa þessa bíla, því að líkurnar á því eru svo sáralitlar fyrir hvern einstakan, heldur til þess að styðja góða hugsjónabaráttu, þannig að hér er ekki um sambærilega hluti að ræða, en hitt er alveg rétt, að minnkandi tekjur almennings vegna hins erfiða árferðis, sem nú er, bitnar vafalaust á rekstri happdrætta eins og öðru, en það á auðvitað jafnt við um Háskólahappdrættið og þau önnur happdrætti, sem hér er um að ræða. Ég sé svo ekki, herra forseti, ástæðu til þess að orðlengja þetta meira, en till. fjhn. er sú, að þetta frv. verði samþ. óbreytt, eins og það liggur fyrir.