Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. 6. brtt. á þskj. 163 var tekin aftur við 2. umr. vegna þess að hæstv. sjútvmrh. taldi hentara að hafa 5 menn í n. þeirri, sem þar um ræðir, en 3, eins og gert var ráð fyrir í brtt. N. hefur komið saman og endursamið brtt. út frá þessu sjónarmiði og leyfir sér að flytja hana nú skrifl., ef leyfi hv. d. fæst til þess, að atkvgr. megi fara fram um hana. Og till. verður þá þannig; þetta verður síðasti málsl. 1. gr.: „Sjútvmrh. getur með reglugerð kveðið nánar á um framkvæmd ákvæðanna í stafl. a-d í þessari gr. Til að sjá um úthlutun bóta samkv. a-lið skal skipa nefnd 5 manna. Formaður n. skal tilnefndur af ráðh., en hinir skipaðir samkv. tilnefningu eftirtalinna aðila: Landssambands ísl. útvegsmanna; Síldarverksmiðja ríkisins og annarra síldarverksmiðja sameiginlega; Sölusambands ísl. fiskframleiðenda; Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna og Sambands ísl. samvinnufélaga sameiginlega. Komi aðilar sér ekki saman um fulltrúa, skipar ráðh. í hans stað mann með þekkingu á þeirri atvinnugrein, sem um er að ræða.“ Síðan kemur 2. mgr. í lok þessarar gr.: „Bætur samkv. stafliðunum b, c og d skulu ekki fara fram úr 45 millj. kr.“ Hæstv. sjútvmrh. kom með áætlun um þessa þrjá liði við 1. umr. og taldi þá mundu nema tæpum 30 millj. kr. Deildin hefur gert nokkrar breytingar á þessum liðum og rýmkað þá smávegis, og svo kann að fara, að við endurskoðun þurfi nokkru meira fé en bráðabirgðaáætlanir höfðu gert ráð fyrir. Þess vegna þótti n. rétt að orða till. svolítið ríflegar en gert hafði verið ráð fyrir við framsögu. En á hinn bóginn þótti okkur rétt að nefna þarna fjárhæðir, því að annars gat litið svo út sem ráðh. eða ríkisstj. hefði gersamlega óbundnar hendur um að ráðstafa öllu fénu, sem til ráðstöfunar var í þessu skyni, þannig að ekkert hefði orðið afgangs í sjóði þá, sem nefndir eru í 2. gr. Ég hygg, að enginn ágreiningur sé um þetta atriði frá nokkurs manns hálfu og leyfi mér því að fara fram á við hv. þd., að það verði samþ., eins og n. leggur til.



Herra forseti. Það, sem felst í þessu frv., er í meginefnum tvö atriði. Annars vegar er það ákvæði í 1. gr. frv., að frádráttur sá, 3 þús. kr. á mánuði, sem veittur hefur hingað til verið fiskimönnum, skuli einnig vera veittur öðrum sjómönnum eða skipverjum á íslenzkum skipum, ef þeir hafa verið skráðir á skipin minnst 6 mánuði af skattárinu. Það þykir eðlilegt, miðað við eðli þeirrar atvinnu, sem hér er um að ræða, að einnig farmenn fái notið þessa frádráttar. Þeir eru stóran hluta ársins fjarri sínum heimilum og það getur ekki talizt skapa fordæmi fyrir aðra, þó að þetta ákvæði verði einnig látið ná til farmanna. Í annan stað er svo ákvæði 2. og 3. gr. frv., sem er um margföldun á núgildandi fasteignamati, þannig að við ákvörðun eignarskatts verði fasteignamatið nú nífaldað í kaupstöðum og kauptúnum, en margfaldað með 4,5 í sveitum. Eins og menn muna, var í frv. um efnahagsmál, sem hefur legið fyrir þessu þingi, lagt til, að fasteignamatið yrði í þessu skyni tólffaldað. Það þykir rétt að falla frá því og nífalda fasteignamatið aðeins, en gert er ráð fyrir því, eins og tekið er fram í grg. þessa frv., að sveitarfélögum verði einnig heimilað að nífalda fasteignamatið til ákvörðunar eignarútsvars, og verður þá einnig gert ráð fyrir því að breyta útsvarsstigum, þannig að þeir verði þeir sömu og skattstigarnir eru, en eins og gildir í dag, eru eignarútsvarsstigar miklum mun hærri heldur en eignarskattsstigar og í fleiri þrepum. Það er gert ráð fyrir því, eins og ég sagði, að fasteignamat jarða í sveitum verði aðeins margfaldað með helmingi þessarar upphæðar. Eins og hv. þdm. mun kunnugt, er fasteignamatsgrundvöllurinn mjög mismunandi eftir því, hvort um er að ræða fasteignir í þéttbýli eða strjálbýli. Það er mikið álitamál, hvort það er nákvæmlega rétt eins og það er í dag og er raunar vitað, að svo er ekki, enda er fasteignamatið, sem nú fer fram, við það miðað að fullreyna og sannreyna það, hvað sé eðlilegt í þessu efni. Hins vegar liggur það ljóst fyrir, að það verður ekki á þessu stigi fundinn annar grundvöllur fyrir þessu heldur en þessi einfalda margfeldisregla. Það er hins vegar gert ráð fyrir því, að fasteignamatið verði tilbúið á næsta ári, þannig að þetta ætti ekki að þurfa að gilda nema í eitt ár. Þar er í þeim l. svo fyrir mælt, að endurskoða verði öll þau gjöld, sem fasteignamat miðast við, og kemur þetta þá vitanlega samkv. því ákvæði einnig til endurskoðunar þá. Í 3. gr. l. er lagt til, sem er eðlilegt í samræmi við þessa hækkun matsins, að skattfrjáls eign, skattfrjáls fasteign eða verðmæti í skattfrjálsri fasteign hækki einnig í sama hlutfalli, þ.e.a.s. verði 200 þús. kr. í staðinn fyrir 100 þús. kr. nú. Það hafa heyrzt ýmsar raddir um það, að óeðlilegt væri að halda þessu máli til streitu og menn eru ekki sammála um þetta margfeldi fasteignamatsins, þar sem sumir halda því fram, eins og maður heyrir gjarnan nú á dögum, að ríkissjóður hafi nægilega peninga, þannig að ekki sé þörf á því að leggja út í nýja skatta. Þetta má kannske til sanns vegar færa, en það fer þó nokkuð eftir því, hvað menn hugsa sér þá að nota slíkt fé. En því hefur verið margoft yfirlýst, að það fé, sem ríkissjóði áskotnast nú umfram það, sem áætlað hefur verið, og umfram það, sem nauðsyn krefur í sambandi við fjárlagaafgreiðslu til ríkisrekstrarins sjálfs, verði notað til þess að mæta afleiðingum gengisbreytingarinnar, og eru þá fyrst og fremst hafðar í huga tollabreytingar í því sambandi. Það er ljóst mál, að gengisbreyting hefur alltaf þau áhrif, að fasteignir halda sínu verði, ef ekki hækka í verði, a.m.k. gera þær það, þegar tímar líða og raunar strax og það er því ekkert óeðlilegt við það, þó að einhver skattur sé einmitt lagður á eigendur fasteigna í sambandi við slíkar aðgerðir. Og það verður að telja æskilegt miðað við allar aðstæður að halda einmitt áfram þessari skattheimtu, til þess að geta þá notað það fé aftur til þess að mæta afleiðingum gengisbreytingarinnar í sambandi við tollalækkanir eða aðrar ráðstefanir, sem þar koma til greina. Þetta er ástæðan fyrir því í stuttu máli, að það þykir eðlilegt, að þessi ákvörðun um hækkun fasteignamatsins verði lögfest, enda þótt strangt tekið megi segja, að ríkissjóður þyrfti ekki fjárins með, ef hann ætlaði ekki að nota það með þessum hætti til þess að létta á almenningi á annan hátt. Um sveitarfélögin er það að segja, sem nánar verður gerð grein fyrir, þegar frv. verður lagt fyrir Alþ., sem væntanlega verður nú upp úr helginni, en ekki er nauðsynlegt að afgreiða það fyrir áramót, að auðvitað er veruleg aukning á útgjöldum þeirra á næsta ári fyrirsjáanleg, og Samb. ísl. sveitarfélaga hefur einnig þótt eðlilegt að fara þessa leið til að mæta þeim vanda að einhverju leyti í stað þess að hækka almennt útsvarsálögur á laun eða tekjur og miðast þá við svipaðar röksemdir eins og ég tilgreindi, að lægju fyrir þessu máli af hálfu ríkisins. Í 4. gr. frv. er um atriði að ræða, sem eru formlegs eðlis fyrst og fremst. Það hafa risið sums staðar vandamál í sambandi við umboðsmenn, skattstjóra. Það er gert ráð fyrir því í núgildandi lögum, að hreppstjórar séu það. Sums staðar er ekki hægt að koma þessu við og þykir því eðlilegt, að oddvitar verði það, þar sem hreppstjórar ekki geta verið það af einhverjum ástæðum. Það liggur í augum uppi, að það er mjög mikið hagsmunamál sveitarfélaganna sem slíkra, að skattaframtöl séu í góðu lagi, því að á þeim er byggð einnig útsvarsheimta sveitarfélaganna, þannig að það er ekki óeðlilegt að tengja þetta saman. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, á þessu stigi málsins að hafa um þetta fleiri orð. En það er nauðsynlegt að afgreiða þetta mál, áður en þinghlé verður fyrir jólin, og vildi ég því leyfa mér að beina því til hv. n., sem fær þetta til meðferðar, að hún leitist við að ljúka störfum það snemma, að hægt verði að ljúka afgreiðslu málsins fyrir jólahlé. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Ég mun ekki halda hér langa ræðu um þetta frv. um breyt. á l. um tekjuskatt og eignarskatt. Þetta frv. er komið frá hv. Nd. og hefur nokkuð verið rætt þar og ég skal láta mér nægja að gera nokkrar almennar aths. við frv., en þótti þó rétt að fara um það nokkrum orðum, áður en það færi til n. Eins og hæstv. ráðh. tók fram, eru raunar ekki nema tvö megin-efnisatriði í þessu frv. Annars vegar það ákvæði 1. gr., að sjómannafrádráttur, sem hingað til hefur aðeins gilt fyrir fiskimenn, skuli nú gilda fyrir alla skipverja á íslenzkum skipum, þá, sem hafa verið lengur skipverjar en 6 mánuði á hverju skattári. Þennan frádrátt, sem á að vera 3 þús. kr. fyrir hvern mánuð, tel ég eðlilegan. Ég fellst alveg á þau rök, sem færð hafa verið fram fyrir því, að það sé eðlilegt, að allir sjómenn njóti þessa frádráttar, enda er það svo, að þetta ákvæði mun vera lögfesting á samkomulagi, sem gert var við farmenn í vinnudeilu þeirra, sem lauk í nóvembermánuði s.l. Og eftir því, sem ég hef skilið þá samninga, var einmitt þetta atriði meginréttarbótin, sem farmenn fengu í þeim samningum. Tekjuskattsstigunum er þann veg farið hjá okkur, að menn eru mjög fljótir að komast í háa skattstiga, ef þeir hafa allsæmilegar tekjur og þess vegna er það auðvitað veruleg kjarabót að fá einhverja slíka fjárhæð dregna frá tekjuskatti. Um það, hvort hér sé leið eða brotinn ís fyrir aðrar stéttir til þess að rétta hlut sinn, skal ég ósagt látið, en tel þó alveg vafalaust, að einnig aðrar stéttir í þjóðfélaginu hljóti að taka eftir þessari afgreiðslu og það komi a.m.k. sterkt til álita, hvort kjarabaráttan geti að einhverju leyti færzt yfir á þetta svið, ekki sízt þar sem nú er búið að afnema það samband milli framfærslukostnaðar og launa, sem áður var þó nokkur trygging fyrir launþega í þessum efnum. Ég ætla ekki að fara fleiri orðum um 1. gr. Ég geri ráð fyrir því, að það séu allir hv. þdm. á einu máli um að mæla með samþykkt hennar. Allt öðru máli gegnir um hitt aðalákvæði frv., það ákvæði, sem felst í 2. gr. þess og er efnislega á þann veg að hækka fasteignamat til eignarskatts úr sexföldu fasteignamati í nífalt í kaupstöðum, en margföldun með 4,5 skuli gilda í sveitum. Ég hygg, að það séu flestir á því, að ekki liggi svo mjög á fyrir ríkissjóð einmitt nú að taka upp þessa hækkun á eignarskatti. Hæstv. fjmrh. upplýsti hér áðan, að aðalfasteignamat það, sem ákveðið var með l. nr. 28 frá 1963, að fram skyldi fara, mundi sjá dagsins ljós á næsta ári, á 5. ári eftir samþykkt laganna, og má vissulega segja, að það sé ekki fyrr en skyldi. Og ég sé ekki neina ástæðu til þess, að hv. Alþ. sé nú að setja ákvæði um margföldun fasteignamatsins til eignarskatts, þegar í fyrsta lagi svo stutt er eftir til aðalfasteignamats og í öðru lagi með hliðsjón af því, sem fram kom hjá hæstv. fjmrh. hér áðan, að ríkissjóður þarf ekki á þessum tekjum að halda nú. Þessi margföldun fasteignamatsins er leifar af efnahagsmálafrv. hæstv. ríkisstj., sem lagt var fram hér í þingbyrjun og var talið nauðsynlegt til þess að geta afgreitt greiðsluhallalaus fjárlög. Nú hefur ýmislegt á dagana drifið síðan á fyrstu dögum nóvembermánaðar, eins og kunnugt er, m.a. það, eins og hæstv. fjmrh. vék að hér áðan, að hagur ríkissjóðs hefur gerbreytzt. Og hann, sem áður hafði áhyggjur af því að geta afgreitt greiðsluhallalaus fjárlög, tekur það nú hér fram í þessari hv. þd., að ríkissjóður þurfi ekki á þessu fé að halda. Eðlileg afleiðing af þessum breytingum hlýtur að vera sú að fella niður þessa skattheimtu. Það er alveg nóg að gert til kjaraskerðingar fólks, þó að þessum lið sé sleppt. Hér er að vísu ekki um mjög háa fjárhæð að ræða, 30 millj. kr., sem þessi skattauki á að gefa ríkissjóði, en þetta er þó umtalsverð útgjaldaaukning einmitt hjá einstaklingum, þó að ríkissjóð muni að sjálfsögðu mjög lítið um þessa fjárhæð á sínu 6000 millj. kr. fjárlagafrv., sem væntanlega verður að fjárlögum innan skamms. Hér er um það að ræða í mörgum tilfellum, að eignarskattur hækkar verulega. Ég hef nú ekki við höndina upplýsingar um það, hversu miklu þetta nemi í einstökum tilvikum. Þegar talað var um margföldun á verði eða mati til eignarskatts í sambandi við efnahagsmálafrv., sýndist mér, að slíkt gæti í mjög mörgum tilfellum haft í för með sér u.þ.b. þreföldun á eignarskatti venjulegs íbúðareiganda. Með skírskotun til þess og með hliðsjón af því, að hér er um ónauðsynlega fjáröflun til ríkissjóðs að ræða, hygg ég, að við ættum að geta orðið sammála um að fella þessa skattheimtu niður að þessu sinni. Það er fleira, sem kemur til greina í þessu sambandi, en þetta, sem nú hefur verið nefnt, og þá fyrst og fremst það í mínum huga, að ég hef talið að gjöld af fasteignum ættu fyrst og fremst að vera tekjustofn handa sveitarfélögunum. Það er vitað, að mörg sveitarfélög eiga nú í erfiðleikum með að afgreiða fjárhagsáætlanir vegna þeirra stórfelldu hækkana sem fyrirsjáanlegar eru á útgjöldum þeirra og eru afleiðingar af nýafstaðinni gengisfellingu. Þannig veit ég að muni vera um Reykjavíkurborg og þar eru erfiðleikar á því að koma fjárhagsáætlun saman, og það verður ekki gert nema með því að draga úr verklegum framkvæmdum, a.m.k. í reynd. Það er nýlega búið að nota til fulls ákvæði laga um ákvörðun fasteignagjalda í Reykjavík. Ég man ekki nákvæmlega, hvað mörg ár eru síðan, en það er ekki langt síðan. Það kann að vera nokkuð til í því, sem hæstv. fjmrh. sagði hér, að gengislækkun sé ekki óhagstæðust fyrir þá, sem fasteignir eiga, ég get vel fallizt á það, og það sé þess vegna ekki kannske mjög ósanngjarnt, að ein afleiðing gengislækkunar sé nokkur hækkun á fasteignagjöldum. En með hliðsjón af fjárhagsástandi ríkissjóðs annars vegar og sveitarfélaganna hins vegar tel ég það augljóst mál, að sú hækkun, sem telst sanngjörn á fasteignum sem afleiðing gengisfellingarinnar, renni til sveitarfélaganna. Þar eru opinberir aðilar, sem vissulega hafa þörf fyrir tekjuaukningu, hins vegar er ríkissjóður, sem samkv. yfirlýsingu hæstv. fjmrh. þarf ekki á þessu fjármagni að halda. Sveitarfélögin verða fyrir útgjaldahækkun, eins og segir í aths. með frv., og sem viðurkenningu á því er talað um, að sveitarfélögunum muni verða veitt leyfi til þess að hækka virðinguna til álagningar eignarútsvara til samræmis við það, sem lagt er til um eignarskattinn til ríkisins. Ég skal ekki segja, hvað mikið sú breyting kann að gefa sveitarfélögunum, en ég veit, að þau hafa fulla þörf fyrir hana og að þau hefðu fulla þörf fyrir að fá alla þá hækkun, sem teldist sanngjarnt að leggja á fasteignir, vegna þess að útsvarsbyrðin er áreiðanlega, a.m.k. í Reykjavík, nægilega þung fyrir því. En þar að auki leyfi ég mér að benda á, að það verður fyrirsjáanleg útgjaldahækkun hjá fleirum en ríkissjóði og sveitarfélögunum vegna gengislækkunarinnar. Það er fyrirsjáanleg stórkostleg útgjaldaaukning hjá öllum almenningi, hjá borgurum landsins, og þeir geta ekkert sótt fjármagn, þeir geta ekki lagt skatt á neinn til þess að standa undir þeirri útgjaldahækkun. Þvert á móti er búið að búa svo um hnútana, að þeir skuli nú mæta henni bótalaust, og þess vegna tel ég, að undanþáguákvæði 3. gr. um þá eign, sem undanþegin skuli vera skattgjaldi, sé of lág, þar sem hér er ákveðið, að miðað sé við 200 þús. kr. Það er að vísu sama tala og var í efnahagsaðgerðafrv., þegar þó var gert ráð fyrir meiri hækkun á fasteignamati til eignarskatts heldur en þetta frv. gerir ráð fyrir, en samt tel ég, að hér sé allt of lág undanþága, vegna þess hve fasteignir eru orðnar dýrar og vegna þess þar af leiðandi, hversu lítil eign það er, 200 þús. kr., sem á að vera undanþegin eignarskatti í þessu sambandi. Og ég hefði viljað athuga það í hv. n., sem fær málið til meðferðar, hvort ekki geti náðst samkomulag um að hækka þennan frádrátt, ef ekki heppnast að fá samstöðu um það að leggja þessa óhæfu skattheimtu algerlega niður. Ég tel ekki óeðlilegt, að t.d. helmingur verðs meðalíbúðar, svona u.þ.b. sú upphæð, sem menn þurfa að leggja fram, þeir, sem hæstra lána njóta úr almenna veðlánakerfinu, að það yrði talin hæfileg viðmiðun í þessu sambandi, og þess vegna tel ég, að sú brtt., sem borin var fram í hv. Nd., um, að þessi tala yrði ákveðin 400 þús. í staðinn fyrir 200 þús., eins og hér er gert ráð fyrir, sé algert lágmark. Ég skal ekki fjölyrða um þetta. Ég tel það sem sagt ósanngjarnt að bæta þessum álögum núna á fólk, sem verður að taka bótalaust á sig þungar klyfjar. Ég bendi á það, að fyrir liggur, að ríkissjóður fær mjög auknar tekjur og þarf skv. játningu hæstv. fjmrh., sem bar sig vel hér yfir fjárhag ríkissjóðs áðan, ekki á þessum auknu tekjum að halda. Ef það telst hins vegar nauðsynlegt eða réttlátt að hækka kvaðir á fasteignaeigendur, vegna þess hagræðis, sem þeir kynnu að njóta af gengisfellingunni, tel ég hiklaust, að sú aukna skattheimta eigi að renna til sveitarfélaganna. Ég sé ekki ástæðu, herra forseti, til að lengja þessa umr. meira en orðið hefur.



Herra forseti. Ég skal nú ekki heldur lengja þessar umr., enda var ég með ósk um það, að málinu yrði hraðað. En mér þótti ánægjulegt að hlusta á ræðu hv. 11. þm. Reykv., enda hefur hann, vegna sinnar sérþekkingar á þessum málum, tvímælalaust glögga hugmynd um það, hvað er rétt og eðlilegt í þessum efnum. Hann tók það fram sem sína skoðun, sem ég taldi vera aðalrökin fyrir þessu máli, að miðað við slíkar verðlagsbreytingar, sem nú verða, sé það rétt, að fasteignir hækki í verði og því geti verið fullkomlega eðlilegt út frá þeim sjónarmiðum, að auknar séu kvaðir á fasteignum. Við vitum það líka, að á tímum verðhækkana er það mjög eftirsótt, og hefur verið hér um langan aldur, að koma fjármunum sínum í fasteignir, vegna þess að það hefur þótt miklu arðbærara og öruggara til þess að treysta verðgildi peninganna. Og miðað við það ástand er auðvitað ekki óeðlilegt, að lagðar séu þá einhverjar auknar kvaðir einmitt á fasteignaeigendur, þegar það er ljóst, að enda þótt reynt hafi verið að bæta hag sparifjáreigenda með háum vöxtum, hefur það engu að síður ekki nægt til að rétta þeirra hlut, þannig að þeir hafa orðið fyrir verulegu tjóni á móts við það, sem fasteignaeigendur hafa orðið fyrir, þar sem þeir hafa getað haldið eignum sínum í fullu verði og ríflega það, enda fjárstraumurinn legið þangað. Mér sýnist því, að efnislega sé enginn ágreiningur okkar á milli, hv. þm. og mín, um það, að hugsunin í þessari skattálagningu geti verið eðlileg. Það, sem okkur ber í rauninni á milli, er það, hvort ástæða sé til þess að hafa þessa skattheimtu til ríkisins eða hvort eigi að hafa hana í ríkara mæli til sveitarfélaganna en gert er ráð fyrir. Ég ætla ekki að fara að ræða hér fyrirhugað frv. um sveitarfélögin að öðru leyti, en ég skýrði frá því, af því að ég taldi rétt, að það kæmi hér fram, en mér sýnist ekki, að ágreiningur muni verða á milli okkar hv. þm. um það mál út af fyrir sig, heldur hitt, að hér sé verið að taka fé í ríkissjóðinn. Í því sambandi vildi ég aðeins láta það koma fram, til þess að það ylli ekki misskilningi, þar sem hann ítrekað vitnar í mín ummæli um það, að ríkið hefði ekki þörf fyrir þessa peninga, að það er út af fyrir sig rétt, eins og ég sagði, að tekjuauki ríkissjóðs verður það mikill, að hann gæti verið án þessa fjár, ef litið er einhliða á málið. En ég lagði áherzlu á, að það, sem þyrfti að taka hér til greina og væri aðalröksemdin fyrir því, að lagt væri til að viðhafa þessa skattlagningu til ríkisins, væri það, að ríkið þyrfti á því að halda til þess að mæta afleiðingum gengisbreytingarinnar, ekki fyrir sig sjálft, heldur fyrir almenning í landinu, og það væri einmitt eðlilegt að taka hér nokkurt fé af þeim aðila, sem hagnast á gengisbreytingunni, og færa yfir til þeirra, sem hafa tjón af henni. Þetta er hugsunin, sem á hak við þetta liggur, þannig að þó að ríkið þurfi ekki beint á peningunum að halda vegna sinna eigin þarfa, er þessi skattheimta hugsuð til þess að notast aftur til að létta byrðar almennings vegna gengisbreytingarinnar. Að síðustu var svo eitt atriði, sem hann gat um og sagðist mundi vilja beita sér fyrir, en það væri að hækka hina skattfrjálsu upphæð fasteigna, og taldi, að það væri a.m.k. lágmark, að miðað væri við húsnæðismálalán. Ég held, að þetta byggist á ákaflega miklum misskilningi hjá hv. þm., vegna þess að fasteignir eru í dag metnar eftir allt öðrum grundvallarreglum, þannig að hús eða íbúð, sem í dag er 1 milljón kr. virði, er ekki metin nema á tiltölulega mjög lága upphæð, þannig að þegar við tölum um skattfrjálsa upphæð 200 þús. kr., nemur það auðvitað raunverulega miklu hærri upphæð en húsnæðismálaláninu, eins og það er í dag. Menn þurfa sem sagt, þegar þeir eru að íhuga þetta, að gera sér grein fyrir því, hvaða skalar það eru, sem eignirnar eru metnar eftir, og það eru þessir lágu skalar, sem gilda enn að verulegu leyti í dag. Og þegar kemur að eignaútsvörunum, mun það líka koma í ljós, að hér er um verulegar hagsbætur að ræða, vegna þess að eins og það dæmi lítur út í dag, er skattfrjáls upphæð við álagningu eignarútsvars miklu lægri en hér er gert ráð fyrir, en hins vegar er nú áformað, að upphæðin verði sú sama bæði við eignaskattinn og eignaútsvarið. Ég sé svo ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta mál, enda sýnist mér ekki, að efnislega beri ákaflega mikið á milli, nema þetta atriði, að hv. þm. telur, að það sé ekki eðlilegt, að ríkið innheimti þetta, en hins vegar erum við sammála um, að það geti verið fullkomlega eðlilegt að skattleggja fasteignir á svipuðum tímum og nú eru.



Herra forseti. Út af því, sem hæstv. fjmrh. sagði, skal ég nú ekki flytja hér langt mál, en ég vildi, áður en ég sný mér að því með örfáum orðum að svara því, sem hann beindi til mín, leiðrétta það, sem ég sagði hér áðan, að Reykjavík eða borgarstjórn Reykjavíkur hefði fullnotað heimildir til þess að leggja á fasteignaskatt. Borgarstjórinn í Reykjavík, hv. 12. þm. Reykv., upplýsti mig um það eða minnti mig á það, sem ég átti náttúrlega að muna, en var búinn að gleyma, að þegar breytt var fasteignagjöldunum síðast hér í Reykjavík, var það gert á þann hátt, að gjöldin á húseignir voru aðeins hækkuð um 100%, en heimild laganna er 200%. Hins vegar var álagið á lóðir fullnotað. Ég ætlaði ekki að fara hér með rangt mál, og af því að mér var bent á þetta í tæka tíð, vil ég hafa það, sem sannara reynist í þessu efni, og leiðrétti það, þótt það skipti í sjálfu sér litlu sem engu máli um það, sem hér er til umræðu. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri lítið, sem bæri á milli hjá okkur. Það má vera, að það sé lítið. Það eru þessar 30 millj., sem á milli ber. Ég legg til, að þær verði ekki innheimtar. Hæstv. ráðh. leggur til, að þær verði lagðar á. Annar er nú náttúrlega munurinn ekki. Það er rétt, sem hann sagði, að kannske er höfuðágreiningurinn um sjálft málefnið sá, hver eigi að hafa fasteignirnar sem skattstofn. Ég held því fram, og það er ekki ég einn, sem geri það, - þær raddir hafa verið margar hér á hv. Alþingi og víðar, - að stefna bæri að því, að talsverðu leyti a.m.k., að sveitarfélögin hefðu þær tekjur, sem sanngjarnt teldist að leggja á fasteignir. Og ég vil segja, að hafi það verið réttlætanleg eða réttlát stefna fyrr, er hún það enn fremur nú, þar sem skattheimta ríkissjóðs hefur margfaldazt á liðnum árum og ríkið teygir sig lengra og lengra og víðar og víðar til fanga, þannig að það verður færra og færra, sem sveitarfélögin hafa til þess að afla tekna af, og útsvörin fara að verða þar geysihár liður. Þar að auki sagði ég í þessum fáu orðum áðan, að ég teldi nánast fjarstæðu að vera að fikta við þetta fasteignamat æ ofan í æ, þegar upplýst er, að aðalfasteignamat skv. lögunum frá 1963 eigi nú að koma á næsta ári, og ég legg bara áherzlu á, að farið sé eftir þeim lögum, því að í þeim segir, að á 5 ára fresti milli aðalmata skuli yfirfasteignamatsnefnd kanna, hvort fasteignaverð hafi breytzt verulega á tímabilinu. Nú telur yfirfasteignamatsnefnd, að svo sé, og getur fjmrh. þá ákveðið breytingu á mati fasteigna í landinu í samræmi við það, og í sambandi við þetta verður að hafa í huga bráðabirgðaákvæðið, sem segir, að áður en nýtt aðalmat fasteigna skv. lögum þessum gengur í gildi, skuli fara fram endurskoðun á gildandi ákvæðum laga, sem fasteignamat hefur áhrif á, og miðist endurskoðunin við, að skattur á fasteignum hækki ekki almennt vegna hækkunar fasteignamatsins. Ég segi bara það sem mína skoðun, að við eigum að bíða eftir þessu aðalfasteignamati, og þá verða þessi mál endurskoðuð. Þá gefst tækifæri til þess að gera það upp við sig endanlega, hver fasteignagjöldin til ríkisins eiga að vera eða eignarskattur af fasteignum, og ég sé ekki annað með hliðsjón af því, sem nú hefur gerzt og ég áðan rakti, en að mjög auðvelt sé að bíða þess tíma. Þar að auki legg ég áherzlu á það, þótt ég viðurkenni, að fasteignir geti verið réttlátur gjaldstofn sveitarfélaganna a.m.k., að hófs sé gætt í því, hversu mikið er lagt á fasteignir, og ég undirstrika nauðsyn þess, að viss lágmarkseign sé skattfrjáls, hvernig sem það kann nú að verða reiknað. Ég skal játa það, að ég er ekki vel að mér í útreikningi á eignarskatti, en ég legg áherzlu á það, að meðalíbúð, sem á hvíla meðalskuldir, á ekki að vera tekjustofn fyrir einn eða neinn. Það á að vera talið eðlilegt hér, að menn eigi slíka eign, án þess að það sé skattlagt sérstaklega. Það er búið að skattleggja tekjurnar um leið og þær myndast, og það er ekki sanngjarnt að mínum dómi að skattleggja slíka meðaleign öðru sinni. Það er allt annað mál með stóreignir og stóreignamenn, ég er ekkert að biðja um neina vægð gagnvart þeim, en þessi almenna smáeign bjargálna manns, hún tel ég að eigi ekki að vera tekjustofn, hvorki fyrir ríkið né sveitarfélögin. Ég skal svo ljúka máli mínu. Þessu máli liggur auðvitað á, eins og öllum öðrum málum, og sízt vil ég verða til þess að tefja þinghaldið meira en þörf er á.