Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Í svari mínu til hv. 5. þm. Reykv. benti ég á, að hvað sem menn segðu, þá hefði átt sér stað pólitískur félagsskapur innan verkalýðsfélaganna, en óeðlilegt væri að halda slíkum félagsskap áfram, eftir að búið væri að gera þá breyt., sem gerð hefur verið á Alþýðusambandi Íslands. Vitanlega er Óðinn innan verkalýðsfélaganna. Þetta hefur verið deild verkamanna í Dagsbrún, og hvað sem hver segir, þá er það félag stofnað til að eftirlíkja vinnufylkingu þá, sem Hitler á sínum tíma setti í gang í Þýzkalandi. Ég er ekki að segja, að félagið hafi síðan starfað í þeim anda, en af íhaldsmönnum þeim, sem stofnuðu þetta félag, var það tilætlunin. Hv. þm. var að tala um, að það hefði ekki hafzt mikið upp úr vinnumiðlunarskrifstofunni. Mér er kunnugt um starfsemi einnar slíkrar skrifstofu, og hún var þannig, að þessi skrifstofa gat gefið bæjarstj. upp eða verkalýðsfélaginu, hvað margir menn væru atvinnulausir og hvaða tekjur verkamenn hefðu haft, það sem af var árinu. Þetta var gert upp mánaðarlega og starfi skrifstofunnar hagað samkvæmt reglugerð, sem gefin hafði verið út af ríkisstj. Hitt er svo annað mál, að hagstofan hefur á undanförnum árum verið langt á eftir tímanum með svona skýrslur, þannig að sá hagfróðleikur, sem menn í öðrum löndum telja sér nauðsynlegt að fá á hverjum tíma, hefur venjulega ekki legið fyrir nema á margra ára fresti og þá sem eins konar sögulegur fróðleikur. Nú er búið að gera þá breyt. á hagstofunni, að hún er búin að fá fullkomnar og góðar vinnuvélar og mun því geta unnið úr slíkum skýrslum á þeim tíma, sem talinn væri hæfilegur án ýkjamikils tilkostnaðar. En þegar búið er að gera hagstofunni kleift að vinna úr þeim skýrslum, sem hver menningarþjóð telur sér nauðsynlegt að fá um sitt atvinnuástand, þá telja stjórnarfl. sér sæma að flytja frv. á Alþingi um að kippa grundvellinum undan því, að slíkum skýrslum sé safnað. Ég fór nokkrum orðum um það í gær, hversu nauðsynlegt aðrar þjóðir teldu sér að hafa glöggar vinnuskýrslur og vinna úr þeim, bæði vegna verkalýðsins og þjóðfélagsins í heild, en það er vitanlegt, að það er ekkert vit í því eða réttlæti að láta vanta menn í eina atvinnugrein í þjóðfélaginu, en hafa of marga í annarri, svo að ekki sé safnað skýrslum, sem eru undirstaða undir því, að hægt sé að hafa áhrif á, að vinnuaflið sé hagnýtt á þann hátt, sem þjóðfélaginu og verkalýðnum er fyrir beztu. Mér þykir leitt að geta ekki sannfært hv. 1. þm. Rang. um þetta, en ég er vonlaus um að geta það, því að hann skilur hvorki upp né niður í þessum málum. Þær ræður, sem hv. þm. hefur hér flutt, hafa borið vott um, að hann vill ekki, eins og hann er þó greindur og skilningsgóður, hleypa hér neinum skilningi að. Hann er búinn að taka að sér að verja vondan og óréttmætan málstað á Alþingi. Og þá finnst honum eins og gömlum og góðum glímumanni, að sjálfsagt sé að reyna að standa, hvernig sem hann þarf að bolast til þess. Hv. 1. þm. Rang. var að blanda ríkisútvarpinu inn í þetta mál. Og það vill nú svo til, að sú till., sem alþýðuflokksmenn fluttu um útvarpið, var ekki um að rannsaka ríkisútvarpið og fjármál þess, heldur um nefndarskipun til þess að athuga, hvort ekki væri hægt að fá meira fé til dagskrár útvarpsins. Í allshn. kemur einn ágætur þm. með till. um að bæta við till., að n. athugi um leið, hvort ekki sé hægt að koma þar við almennum sparnaði. Nú hefur hv. 1. þm. Rang. verið að dylgja um það, að þetta hefði verið flutt af alþýðuflokksmönnum vegna þess, að þarna séu ekki margir alþýðuflokksmenn í stofnuninni. En till. um athugun á þeim almenna sparnaði var ekki flutt af alþýðuflokksmönnum, heldur einum ágætum flokksmanni hv. frsm., hv. 1. þm. Árn. Hann lét þess getið, að hann, sem í mörg ár hefur verið endurskoðandi ríkisreikninganna, teldi rétt að láta þessa athugun fylgja till., sem alþýðuflokksmenn hafa borið fram. Ummæli hv. 1. þm. Rang. um það, að alþýðuflokksmenn hafi eitthvað sérstaklega verið að bekkjast til við útvarpið með sinni till., af því að þar séu svo fáir alþýðuflokksmenn, eru því algerlega ósæmileg og hitta fyrst og fremst hans eigin flokksmann, hv. 1. þm. Árn., ef þau hitta nokkurn mann, en ég vil ekki segja, að þau geri það, vegna þess að ég veit ekki annað en hv. 1. þm. Árn. hafi flutt þessa till. um sérstaka athugun á fjárstjórn útvarpsins algerlega áreitnislaust gagnvart nokkrum manni eða stjórnmálaflokki. Og sízt mundi hann sjálfur átt að hafa þann hugsunarhátt, sem hann ekki hefur, en hv. 1. þm. Rang. vill eigna okkur alþýðuflokksmönnum, og enn síður ætti hann að vilja bekkjast til við þessa stofnun, ríkisútvarpið, því að þaðan er mér sagt, að hafi komið einn maður á flokksþing Framsfl., eftir að hann hafi verið lengi villtur á villigötum kommúnista. Sami ógeðslegi hugsunarhátturinn kom fram hjá honum, þegar hann var að drótta því að okkur alþýðuflokksmönnum, að við mundum vilja halda við ríkisstyrktri vinnumiðlunarskrifstofu, af því að við ættum svo marga menn þar í vinnu. Ég vil segja honum það, að þær 100 þús. kr., sem veittar eru til vinnumiðlunar frá ríkinu, eru ekki feitur biti handa mörgum mönnum, a.m.k. mundi hvorki ég né hv. 1. þm. Rang. fitna af þessu, ef allar vinnumiðlunarskrifstofurnar skiptu þessu milli okkar. En hv. þm. er með þessar ógeðslegu dylgjur í sambandi við þetta mál, sem er hvorki beina- né bitlingamál, heldur stórt þjóðfélagsmál, sem færi betur, að hv. 1. þm. Rang. vildi einhvern tíma skilja. Hér er ekki um það að ræða, að einhverjir menn á vinnumiðlunarskrifstofu verði atvinnulausir, heldur hvort ríkið á að hafa afskipti af þessu máli og sjá um, að hægt sé að fá glöggt yfirlit um atvinnuástandið á hverjum tíma. - Ég hefði gjarnan viljað óska, að hæstv. forsrh., sem er vanur að vera hér mjög þaulsætinn, gæti verið hér viðstaddur, en hann virðist nú horfinn úr d. Ég hefði viljað, að hann væri hér, meðan við ræðum þetta mikilsverða mál, sem kostar ríkissjóð lítið fé, en getur kostað verkalýðinn og þjóðfélagið stórfé. Ég fer að láta máli mínu lokið, en fyrst hæstv. forsrh. er kominn í sæti sitt, vil ég láta í ljós undrun mína og hryggð yfir því, að hann skuli hafa gerzt til að flytja þetta frv. hér inn í þingið. Ég vil ítreka þau tilmæli, sem fram hafa komið frá Alþfl. áður, að taka þetta mál til nýrrar athugunar, láta þessa starfsemi nú ekki niður falla, heldur safna fullkomnum atvinnuskýrslum um alla atvinnuhætti landsmanna, eins og gert er hjá öðrum menningarþjóðum. Hagstofan með þeim möguleikum, sem hún hefur til að vinna úr þessum skýrslum, vinnur úr þeim á svo traustan hátt, að það geti komið að gagni fyrir ríkisstj. og aðra, sem vilja athuga um atvinnuástandið á þjóðfélaginu. Hv. 1. þm. Rang. var að bjóða mér skiprúm á stjórnarskútunni, að mér skildist, með þeirri ágætu skipshöfn, sem þar væri nú til að halda landinu á floti. Þetta var ákaflega vel boðið, eins og hv. þm. var von og vísa. En ég verð að harma það, að ég get ekki tekið þátt í þessari siglingu. Og ástæðan er sú, að mér virðist hæstv. stj. ekki fara þannig að, að hún hagi sér þannig, að hún sé að halda ríkisskútunni á floti. Mér virðist þvert á móti, að sigling stjórnarskútunnar minni helzt á eina alþekkta ferð mótorskipsins Leó til Snæfellsnesshafna. Hún var á þá lund, að eigandinn lét bora göt á skipið. Mér virðist þjóðarskútan vera orðin lek og á hana sé að koma æ meiri slagsíða, án þess að reynt sé að bæta úr, og mér virðist, eins og öllu er stýrt nú, að allt hljóti að fara í kaf innan skamms. Ég get því ekki tekið því ágæta boði hv. 1. þm. Rang. að taka þátt í slíkri siglingu.

Forseti (SB): Mér hefur borizt frá hv. 5. þm. Reykv. brtt. við 6. gr. frv. um, að orðin „stjórnarmanna og“ í síðustu málsgr. falli niður. Hefur hv. þm. lýst þessari brtt. sinni. Hún er of seint fram komin og þar að auki skrifleg. Þarf tvöföld afbrigði til þess að hún megi komast hér að.



Ég hef af ýmsum ástæðum, sérstaklega af því, að ég hef verið bundinn við umr. í Ed. öðru hverju, minna getað verið við þessar umr. en ég hafði ætlað að vera, og mun ég því ekki mjög blanda mér inn í þær umr., sem orðið hafa um málið. En mér hefur virzt, þegar ég hef komið að umr., að þær hafi fjallað ekki nema að nokkru leyti um það frv., sem hér liggur fyrir, heldur væru þær hálfgerðar eldhúsdagsumr., sem nú er búið að losa okkur við fram yfir áramót. Ég vil ekki blanda mér inn í það atriði. Ég vil hins vegar segja örfá orð um málið sjálft. Það var að vísu gert við 1. umr., og þarf því ekki að segja mikið um það nú. Því er mjög á lofti haldið, að þetta frv. sé mikil fjörráð við verkalýðinn. En það er nú orðin nokkuð löng reynsla af þessum vinnumiðlunarskrifstofum. Og reynslan er sú, þegar frá er tekinn einn staður, höfuðstaðurinn sjálfur, þá hefur gagnið af þessari löggjöf orðið afskaplega lítið. Og mér finnst þetta eðlilegt. Ég skil ekki, að á þeim stöðum, þar sem eru 2–3 þús. manns, þurfi sérstaka vinnumiðlunarskrifstofu til þess að fylgjast með atvinnuástandinu, það sé nokkuð annað, sem þurfi að gera til þess að atvinnulífið sé þar með eðlilegum hætti, eftir því sem möguleikar leyfa. Þetta er hlutur, sem bæjarstj. og starfsnefndir bæjanna geta auðveldlega gert, enda er það svo, að það mun hvergi nema í Reykjavík vera það, sem kalla mætti skrifstofu, sem annast þetta starf, heldur fer framlag ríkisins til bæjarstjórnanna, og þær sjá um þetta, og er þetta fé þá nánast styrkur til þeirra til að leysa þetta starf af hendi. En í Reykjavík er þetta svo, að þar hafa verið starfandi tvær skrifstofur, sem er alger ofrausn, enda ástæðulaust að láta svo vera, ef það er þá ekki einu sinni sæmileg samvinna milli þessara stofnana, sem ég skal ekki segja um, ég þekki það ekki, en hitt er vitað, að það er alltaf einhver togstreita hér í höfuðstaðnum um þessa starfsemi og ekki það samband á milli, sem vera ætti. Út frá þessu sjónarmiði er þetta frv. flutt - og eingöngu þessu. Ég skal viðurkenna það, sem ég held, að hv. þm. Ísaf. hafi sagt, að það er ekki hægt að gera mjög mikið úr sparnaðinum við þessa breyt. Hér er aðeins um 100 þús. kr. að ræða, og það er upphæð, sem veltir ekki miklu. En það er þetta skipulagsleysi sem mér finnst ástæða til að breyta.

Væri þá ekki réttara að lagfæra skipulagið heldur en afnema það?

Ég kem að því síðar. Það kom fram hjá andmælendum þessa máls, að með þessu ætti að hafa í frammi einhverja atvinnukúgun. Þeir, sem slíku halda fram, verða að gera það upp við sig, hvort það muni vera mikil hætta á því, þó að aðeins ein vinnumiðlunarskrifstofa sé starfandi á hverjum stað. Það ætti þá helzt að vera það, að bæjarstjórnarmeirihl. hér, sem er ekki mjög stór, beitti einhverri slíkri kúgun í þessu efni, en ég verð að segja, að ég hef ekki mikla trú á slíku, allra sízt þegar litið er á það skipulag, sem gert er ráð fyrir í 6. gr., þar sem gert er ráð fyrir, að stjórn vinnumiðlunarskrifstofunnar sé skipuð fimm mönnum, þrír skuli kosnir hlutfallskosningu af bæjarstjórn, og hefur minni hl. þá ávallt möguleika á því að koma þar að einum manni, því að ég get ekki ímyndað mér, að alþýðuflokksmenn séu hræddir um, að þeir tapi svo fylgi, að þeir geti ekki komið þar að einum manni með hlutfallskosningu. Þeir eiga því að geta verið öruggir hvað það snertir. Auk þess eiga að vera tveir aðrir menn í stjórn vinnumiðlunarskrifstofunnar, annar tilnefndur af Alþýðusambandi Íslands eða fulltrúaráði verkalýðsfélaganna innan Alþýðusambands Íslands, en hinn af félagi atvinnurekenda á staðnum. Ég álít, að gegnum þessa stjórn hljóti að vera hægt að hafa þau ítök frá öllum aðilum, að allur grunur um misbeitingu ætti að vera úr sögunni. Það hefur komið fram skrifl. brtt. um, að stjórnin sé ólaunuð. Ég álít það út af fyrir sig ekki stórt atriði og mun að svo stöddu ekki segja neitt um það, en ég legg áherzlu á, að þessi skipan verði höfð á um stjórn stofnunarinnar, eins og ráðgert er í 6. gr. frv. Er það með það fyrir augum, að á þann hátt geti öll sjónarmið komið fram frá hálfu verkalýðssamtakanna og fulltrúa þeirra og atvinnurekenda hins vegar og bæjarstj. sjálfrar, sem rekur skrifstofuna og kostar hana og hefur meiri hl. í stj. Annað tel ég ekki sæmilegt og tel það eitt meginatriði þessa máls. Þá eru ákvæði um það í 8. gr. frv., að hægt sé að koma á meiri vinnumiðlun og jafnvel nokkurs konar kerfi úti um land, þegar rn. telur þörf fyrir og nauðsyn ber til að gera slíka hluti. Mér virðist því mjög sæmilega séð fyrir þessu í frv., eins og það er. Ég á því dálítið erfitt með að skilja það ofstæki, sem hefur gripið suma menn, sem hafa talað um þetta mál eins og einhverja sérstaka árás á verkalýðinn og fjandskap gegn honum. Mér virðist það svo fjarstætt sem nokkuð getur verið. Hér er aðeins verið að koma heppilegra skipulagi á mál, sem hefur verið í ólestri og enginn hefur neitað að væri með þessum tveimur skrifstofum í Reykjavík, sem ekkert samband hafa sín á milli. Það er skipulag eða skipulagsleysi, sem einhvern veginn verður að bæta úr, það er ég viss um, að hv. 3. landsk. þm. viðurkennir frekar en flestir aðrir. Hann hefur nú ásamt flokksbræðrum sínum hér í deildinni borið fram sérstakt frv., sem koma á í staðinn fyrir vinnumiðlunina. Það er að vísu virðingarvert að reyna að gera tilraun til þess að koma einhverju skipulagi á þessi mál, og skal ég athuga við umr. þess, hvað gott er í því, en mér sýnist við fljóta yfirferð á því, að það geri ráð fyrir nokkuð stórri stofnun. Annars skal ég ekki fjölyrða um þetta frv. að svo komnu máli. Ég ætla nú að snúa mér að hv. 3. landsk. viðvíkjandi einu atriði, sem hann ræddi hér um í sinni ræðu og lagði mikið upp úr. Hann vildi halda því fram, að það væri óheimilt að gera þessa breytingu vegna samþykktar Alþjóðavinnumálastofnunarinnar. Hann viðurkennir að vísu, að við séum ekki bundnir þessari samþykkt, vegna þess að Alþingi hefur ekki samþ. hana, en heldur því hins vegar fram, að ráðh. hafi vanrækt að leggja hana fyrir þingið og gert sig að því leyti til brotlega við þessa stofnun. - Þetta er hin mesta firra. Hún hefur einmitt verið lögð hér fram á Alþingi, og vænti ég þess, að hv. þm. hafi fengið þingskjalið eins og aðrir þingmenn. Ríkisstjórninni er aðeins skylt að tilkynna hv. þingmönnum samþykktir stofnunarinnar, og hvaða þm. sem er getur svo borið það fram, en ríkisstj. er engan veginn skyldug til þess. En hefði ríkisstj. hins vegar vanrækt að tilkynna þessa samþykkt, þá mætti segja, að hún hefði gerzt brotleg, en mér er kunnugt um, að þessu er einmitt svona háttað í flestum löndum. Skylda ríkisstj. nær til þess eins að leggja þetta fyrir Alþingi, til þess að hver þingmanna sem vill geti sett það fram í frv.-formi. - Ég vildi aðeins leiðrétta þetta, vegna þess að hv. þm. gerði mikið úr þessu atriði. Hv. þm. Ísaf., sem reyndar er ekki við hér sem stendur, talaði um það, að ríkisstj. væri að bora fleiri og fleiri göt á þjóðarskútuna. En mér er óhætt að fullyrða, að ef mörg göt hafa verið boruð á þjóðarskútuna í tíð þessarar stjórnar, þá voru þau ekki færri, þegar hv. þm. og hans flokksmenn stóðu við stýrið, - en mér finnst annars bezt að ræða þetta mál með rökum, en ekki sleggjudómum út í loftið. Ég ætla svo ekki að hafa fleiri orð um þetta frv. að þessu sinni. Það er sýnilegt, að það siglir engan hraðbyr hér í deildinni og að það verður ekki að lögum fyrir þinghlé, en ég get ekki tekið ráðleggingu hv. þm. Ísaf. þess efnis, að íhuga málið vandlega aftur og taka svo frv. aftur. Ég hef lýst því áliti mínu, hvers vegna þetta eigi fram að ganga, og umr. hafa ekki breytt skoðun minni.



Herra forseti. Það virðist enginn þeirra þremenninganna, sem helzt hafa haldið hér uppi andúð gegn þessu frv., vera viðstaddur, og verð ég því að láta skeika að sköpuðu um það, hvort þeir heyra mál mitt eða ekki. Hv. 6. þm. Reykv. (SG), sem gegnir því starfi jafnframt að vera form. í stærsta verkamannafélagi landsins, sem sé verkamannafélaginu Dagsbrún, hélt áðan ræðu um þetta mál og kom þó lítið nálægt meginefni málsins. Aðaluppistaðan í ræðu hans var árás á eina stofnun Reykjavíkurbæjar, ráðningarstofuna. Hann fullyrti að hún væri pólítískt misnotuð af meiri hl. bæjarstj. og að fjöldi verkamanna hefði orðið fyrir uppsögn atvinnu án tillits til verkhæfni, heldur aðeins af pólitískum ástæðum, og sagðist hann tala hér af þekkingu, bæði sem form. Dagsbrúnar og einnig af því að hafa sjálfur orðið fyrir pólitískum ofsóknum af hálfu ráðningarstofunnar. Út af þessum fullyrðingum hv. 6. þm. Reykv. hef ég leitað mér upplýsinga hjá ráðningastofunni að því er hann sjálfan snertir persónulega. Að þeim fengnum kemur í ljós, að hann hefur aldrei, hvorki fyrr né síðar, leitað til ráðningastofu Reykjavíkurbæjar um vinnu í þau 17 ár, sem hún hefur starfað, og að hún hefur aldrei komið nálægt hans atvinnumálum, hvorki að því er snertir ráðningu eða uppsögn. Það er því enginn fótur fyrir fullyrðingum hans um að hafa orðið fyrir barðinu á þeirri stofnun vegna pólitískra skoðana. Hins vegar hef ég fengið upplýsingar um það, að þegar haldið var uppi atvinnubótavinnu af bænum, mun bæjarverkfræðingur hafa ráðið þennan mann sem flokksstjóra eða verkstjóra, en hversu lengi, veit ég ekki. En við þær athuganir, sem ég lét fara fram, hefur það eitt komið í ljós, sem bendir til þess, að fullyrðingar hans séu staðlausir stafir með öllu. Ég verð líka að segja það, að ef eitthvað væri til í því, sem hann hélt fram, hefði mátt búast við, að einhvern tíma hefði komið hljóð úr horni um þessi mál í bæjarstj. Ég hef setið í bæjarstj. í 12 ár og hef aldrei heyrt, að ráðningastofan beitti verkamenn pólitískum ofsóknum, og allir, sem ég hef spurt, hafa aldrei heyrt á þetta minnzt, fyrr en hann ber þessi ósannindi fram í þingsölunum. Að því er snertir þau ummæli hv. 6. þm. Reykv., að ráðningaskrifstofan væri pólitískt verkfæri Sjálfstfl. og að það væri undantekningarlaust álit verkamanna, að hún beitti verkamenn hlutdrægni, sem væru í andstöðu við Sjálfstfl., þá virðist mér, að á þessu ári hefðu a.m.k. einhvern tíma átt að koma fram umkvartanir um slíkt til bæjarstj., bæjarráðs eða borgarstjóra. Mér vitanlega hafa slíkar umkvartanir aldrei komið fram, og hefði minni hl. bæjarstj. getað borið fram kvörtun yfir, ef það væri rétt, að það væri undantekningarlaust álit verkamanna, að hér sé um pólitíska hlutdrægni að ræða. - En það er annað, sem mér virðist koma hér fram. Hv. 6. þm. Reykv. hefur í 8 ár verið form. Dagsbrúnar, stærsta verkamannafélags landsins, og ef um svona svívirðilega vinnuúthlutun er að ræða hjá bænum, hefði hann fyrr átt að láta þetta mál til sín taka sem fulltrúi og trúnaðarmaður þessara samtaka. Hann hefur aldrei komið til bæjarstj., bæjarráðs eða mín út af umkvörtunum yfir, að menn hans í Dagsbrún væru beittir pólitísku misrétti af ráðningastofunni. Hann hefur komið að máli við mig út af öðru máli. Þegar rekstur stærsta verkstæðis bæjarins, áhaldahúss bæjarins, var endurskipulagður, kom í ljós, að hægt væri að spara þar mikið mannafl með því að fækka þar um 12 menn. Þá kom hv. 6. þm. Reykv. til mín og fór fram á að halda öllu í sama horfinu, þótt sannazt hefði, að unnt væri að koma sparnaði við í þessum rekstri. Mér finnast það ákaflega furðuleg vinnubrögð af þessum hv. þm., sem er þm. Reykv., að beina ekki umkvörtunum sínum til réttra aðila, þ.e. bæjarstj., en að koma hér inn á Alþ. með árásir á bæjarstj. Reykjavíkur, sem að því er hann snertir er hægt að sanna, að er fleipur eitt. Hins vegar koma þessar ásakanir og gagnrýni frá manni, sem styður þann stjórnmálaflokk, sem á þá ósk heitasta að koma á hér á landi alræði eins flokks og vill afnema allt skoðanafrelsi og málfrelsi, en vegna þeirra ummæla, sem hann lét hér falla, taldi ég nauðsynlegt að svara hans tilefnislausu árásum, og mun ég nú fara örfáum orðum um frv. sjálft. Hv. 3. landsk. þm. (GÞG) og hv. þm. Ísaf. (FJ) telja, að með þessu frv. sé verið að stíga stórt skref aftur á bak í félagsmálum; hér sé um enga sparnaðarviðleitni að ræða og tilgangurinn með því sé að gefa bæjarstj. yfirráð yfir vinnumarkaðnum. Við skulum athuga, hvernig þessu er varið í Reykjavík. Hér starfar ráðningastofan, sem heyrir undir bæjarstj. og er kostuð af henni. Önnur stofnun starfar hér á sama sviði, sem haldið er uppi vegna lagaboðs, vinnumiðlunarskrifstofan í Reykjavík, og hefur hún sáralítið verkefni, en kostar helmingi meira en ráðningastofa Reykjavíkurbæjar. Hvað vinnst með samþykkt þessa frv.? Hér verður þá starfandi aðeins ein vinnumiðlunarskrifstofa. Í fyrsta lagi sparast með því stórfé, bæði fyrir bæjarsjóð og ríkissjóð, þannig að gera má ráð fyrir, að með þessari sameiningu muni kostnaðurinn verða helmingi minni en nú er fyrir báða þessa aðila. Í öðru lagi er gert ráð fyrir, að starf þessarar einu stofnunar verði miklu ábyrgðarríkara. Það er mjög óheppilegt að hafa 2 stofnanir á sama stað, sem hafa með höndum sama verkefni, og það er allra dómur, að verkefnin vinnist miklu betur með því að hafa eina stofnun heldur en tvær. Í stað þessara tveggja skrifstofa mundi sem sé koma ein, og eftir frv. yrði hún ekki eingöngu undir bæjarstj. Reykjavíkur, eins og nú er, heldur er gert ráð fyrir, að stj. hennar skuli skipuð 5 mönnum, 3 skulu kjörnir af bæjarstj. með hlutfallskosningu, einn tilnefndur af verkalýðsfélagi og einn af félagi atvinnurekenda. Munurinn á þessari skrifstofu eins og hún er fyrirhuguð í frv. og vinnumiðlunarskrifstofunni, sem nú starfar, er sá, að í yfirstj. hennar kýs bæjarstj. þrjá menn í stað tveggja, og kemur þriðji maðurinn í stað fulltrúa ráðh. Hér er um það að ræða, að í fyrsta lagi sparast með þessu fé fyrir ríkissjóð og bæjarsjóð, í öðru lagi kemst á betra skipulag og heppilegri vinnubrögð og í þriðja lagi fær bæjarstj. Reykjavíkur með hlutfallskosningu kjörna þrjá menn í stj. í stað tveggja áður; bæjarstj. ræður m.ö.o. meiru en áður, sem eðlilegt er, þar sem hún ber kostnaðinn, og er því furðulegt, að þm. Reykv. berjist á móti því, að Reykjavík fær meiri völd en áður í þessum efnum. En mesta rökvilla hv. 6. þm. Reykv. er sú, að eftir að hann er búinn að lýsa yfir, að ráðningastofa Reykjavíkurbæjar sé ekkert annað en pólitískt verkfæri, þá vill hann, að þetta frv. verði drepið, þótt það geri ráð fyrir, að í stj. vinnumiðlunarskrifstofunnar eigi sæti fulltrúi verkamanna, og vill hann drepa málið til þess að það ástand, sem hann lýsti, haldi áfram. Ég þarf ekki að fara fleiri orðum um þetta mál, því að rökin gegn því eru svo gersamlega haldlaus. - Að vísu mætti segja, að eðlilegt væri, að ríkissjóður legði fram fé til þessara mála, en ég get vel fallizt á það, að bæjarsjóður standi fyrst og fremst undir kostnaðinum og sérstaklega með tilliti til þeirrar reynslu, sem fengizt hefur þann hálfan annan áratug, sem þessi starfsemi hefur hér verið rekin, að heppilegast er að fara þá leið, sem hér er lagt til, því að afskipti ríkisvaldsins af þessum málum hafa aðeins orðið til að gera vinnuskipulagið erfiðara og kostnaðinn meiri fyrir ríkissjóð og bæjarsjóðina. Ég tel ekki þörf á að svara ýmsum þeim einstöku atriðum, sem hér hafa komið fram og hafa verið mjög utan við málið. - Hv. þm. Ísaf. vitnaði í síðustu ræðu sinni í þann góða mann, hv. 6. þm. Reykv., og vildi strika undir hans ummæli. Þeim hefur nú verið svarað og hv. þm. Ísaf. að því leyti einnig Hann réðst hér á félag sjálfstæðra verkamanna, Óðin, og krafðist þess, að það yrði lagt niður. Það er öllum vitanlegt, að það félag er fyrst og fremst stofnað til að auka lýðræðið innan verkamannasamtakanna, og það kemur því nokkuð úr undarlegri átt, þegar hv. þm. Ísaf., sem hefur verið mikill áhrifamaður í sínum flokki, telur Óðin hafa verið stofnaðan með atferli nazistanna sem fyrirmynd. Það hefur verið vitnað í einræðisbrölt í verkalýðshreyfingunni hér á landi, sem svipar til þess, þegar Alþfl. reyndi að svipta þá menn réttindum, sem vildu ekki skrifa undir yfirlýsingar hans, og það var fyrst og fremst gegn slíku ofbeldi, sem sjálfstæðisverkamenn stofnuðu sinn félagsskap. En þegar hv. þm. Ísaf. heimtar, að félag sjálfstæðisverkamanna sé lagt niður, þá er ég hræddur um, að afnám þess félags mundi koma illa niður á hans flokki, Alþfl., því að ég veit ekki betur en að áhrif Alþfl. í verkalýðssamtökunum byggist á því, að sjálfstæðir verkamenn hafa bundizt samtökum við Alþfl. til að hrinda áhrifum kommúnista. Hv. þm. Ísaf. ætti því að tala varlega um að heimta, að þessi félagsskapur verði lagður niður, því að slíkt mundi kannske fyrst lenda á Alþfl. sjálfum. Ég tel ekki þörf á að ræða þetta mál frekar, því að það hefur verið skýrt bæði af hæstv. forsrh., hv. 5. þm. Reykv., frsm. n., hv. 1. þm. Rang., auk þess sem ég tók fram við 1. umr. málsins.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja umr. frá því, sem orðið er. - Mér hefur verið núið því um nasir, að ég sé ekki kunnugur þessum málum, en ég hef töluvert lært af að hlusta á þær umr., sem hér hafa farið fram. Ég er satt að segja mjög undrandi á málflutningi andmælenda þessa frv., sérstaklega því, hve rök þeirra stangast á. Allt þeirra tal byggist á því, að þeir telja þessa breyt. á vinnulöggjöfinni spor aftur á bak. Maður skyldi þá ætla, að sú löggjöf, sem staðið hefur um þessi mál undanfarin 16 ár, hafi reynzt vel. En hvað skeður? Allur þeirra málflutningur gengur út á að lýsa, hvað sú löggjöf hafi reynzt illa, hve starf ráðningarskrifstofunnar hafi verið mislukkað og alls konar misbeitingar hafi átt sér stað þar. Maður skyldi þá ætla, að þeir yrðu fegnir því, að þessi skrifstofa sé lögð niður. Breyting sú, sem frumvarpið fer fram á, er einmitt í því fólgin, að skrifstofa þessi sé lögð niður og önnur skrifstofa sett í staðinn, þar sem verkalýðsfélögin fái fulltrúa í stjórn. Ég held, að þessi breyting verði að teljast til bóta, eftir þeim lýsingum, sem andmælendur þessa frv. sjálfir hafa gefið. Ég hef hér í minni fyrri ræðu lýst því, í hverju þessar breytingar eru fólgnar, og skal ekki endurtaka það, enda er það orðið ljóst af þeim umr., sem hér hafa farið fram, en ég þarf að víkja örfáum orðum að ræðu hv. 3. landsk. Hann beindi því mjög að mér, að ég hefði vanrækt þingmannsskyldu mína, einkum vegna þess, að ég hefði aldrei komið með till. til sparnaðar. Ég man nú ekki eftir till., sem hv. þm. hefur komið með í þá átt, ég held, að þær hafi nú heldur gengið í þá átt að auka útgjöld ríkissjóðs en hitt, svo mér finnst það sitja illa á honum að lá öðrum að hafa ekki komið með sparnaðartill. Það er líka hans skylda að koma með till. í þá átt. Ég hef þó sýnt viðleitni til þessa svo að segja á hverju þingi. Enn fremur sagði hv. þm., að ég sem meðlimur í fjvn. hafi ekki gert neitt í þá átt að draga úr óráðsíu og sukki ríkissjóðs. Hvað er nú hæft í þessu? Fyrir ekki alllöngu kom öll fjvn. fram með till. um athugun á rekstri ríkisins. Samkv. henni átti að rannsaka, hvort ekki væri unnt að draga úr kostnaði ríkissjóðs og komast af með færra fólk í þjónustu ríkisins. Þessi till. var samþ. á Alþingi, og þá voru í ríkisstjórn fulltrúar flokks hv. 3. landsk. og hafa verið þangað til fyrir rúmu ári, en samt var þetta aldrei gert, þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir til þess að koma því til vegar. Auk þess hef ég oft borið fram hér á Alþingi till. til sparnaðar, bæði einn og með öðrum, en mér er óhætt að segja, að hv. 3. landsk. hefur alltaf verið á móti, eða ekki man ég betur. Það er fyrst nú, þegar hans menn eru hættir að vera ráðherrar, að fer að brydda á því hjá honum, að eitthvað þurfi að gera í þessu máli. - Ríkisstj. er nú að athuga starfrækslu ríkisins og reyna að koma á sparnaði á ýmsum sviðum. Þetta er mjög erfitt og vandasamt verk, og ég býst við, að hv. 3. landsk. muni tala þó nokkur orð á Alþingi, áður en þær breyt. í sparnaðarátt, sem fyrirhugaðar eru, komast á. Nei, það situr ekki á honum né fulltrúum hans flokks að bera mönnum á brýn, að þeir hafi ekki komið með sparnaðartill., því þeim er hann og hans flokkur alltaf á móti. - Ég skal ekki lengja þessar umr. frekar, en ég undrast rök þessara manna, hvernig þau stangast á. Það, sem verið er að gera, er að draga úr gjöldum ríkis og bæja og koma á betri skipan í þessum málum. Ég undrast, að þessir menn skuli ekki vilja neina breyt. í þá átt. Þeir telja sér skylt að vera á móti ríkisstj. og öllum hennar till., hvort sem þær eru góðar eða illar; það er nokkurs konar flokkssamþykkt. - Hv. 5. þm. Reykv. hefur komið hér fram með brtt., en ég vildi óska, að hún væri látin bíða til 3. umr.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls átti ég orðaskipti við hæstv. forsrh. og einnig við hv. 7. þm. Reykv. Ég tel ekki sérstaka ástæðu til þess að skipta mér af þeim umr., sem fram hafa farið í deildinni, enda þau rök flutt af fulltrúum míns flokks, hv. 3. landsk. og hv. þm. Ísaf., sem fullnægjandi eru. Ég tel þó rétt að segja nokkur orð um þetta mál. Þó hæstv. fors- og félmrh. sé fjarstaddur, vafalaust önnum kafinn við önnur mikilvægari störf, þá vil ég víkja örfáum orðum að þeirri stuttu ræðu, sem hann hélt hér fyrir kaffihlé, einkum fyrir þær sakir, að mér fannst hæstv. ráðh. hafa merkilega fátækleg rök að flytja til stuðnings þessu máli, miklu fátæklegri en ég gæti búizt við af honum og þeim kynnum, sem ég hef haft af málflutningi hans. Rök hans voru eiginlega þau, að löggjöfin um vinnumiðlun hefði verið mjög lítið notuð til þessa og þörf væri endurbóta, þess vegna væri till. fram komin. Ég skal að vísu játa, að þessi löggjöf um vinnumiðlun, sem sett var 1935, hefur ekki verið notuð eins mikið og búast mætti við, en þær ástæður eru til þess, að á undanförnum 10 árum hefur ástandið verið þannig, að ekki hefur verið hörgull á vinnu fyrir verkamenn, þar sem meiri eftirspurn hefur verið en framboð á vinnuafli; af því leiðir, að vinnumiðlunarskrifstofan hefur verið minna notuð en ella. En nú er útlitið þannig, að búast má við umskiptum í þessu efni, og víða er þegar kominn í ljós skortur á vinnu, og þá kemur aukið og nýtt verkefni fyrir vinnumiðlunarskrifstofu til að fullnægja hlutverki sínu. Ég held því, að þessi rök hæstv. ráðh. séu lítilsvirði, sérstaklega þegar þess er gætt, að frv. er þannig vaxið, að búast má við, að dregið verði úr vinnumiðlun eftir að löggjöfin er komin á, og muni því heldur auka vandkvæðin en hitt. Mér finnast rök hæstv. forsrh. mun veikari en mætti búast við af honum og undirstrika það, að hann hafi hvorki vilja né sannfæringu til að stuðla að framgangi þessa máls, enda þótt hann af einhverjum ástæðum hafi gerzt hvatamaður að flutningi þess. Þeir, sem hafa kynnt sér ályktanir þings alþjóðavinnumiðlunarsambandsins, sem það gerði fyrir 2 árum geta ekki dregið í efa, að þær samþykktir, sem það gerði, ganga í öfuga átt við það, sem þetta frv. gerir. Í upphafi þessarar umr. færði hv. 3. landsk. fyrir þessu fullgreinileg rök, enda má það augljóst vera, þar sem allir hv. alþm. hafa átt þess kost að kynna sér samþykktir þess og vafalaust allir gert það, þar sem þeim var útbýtt hér á hv. Alþingi sem þskj. Nú er það að vísu svo, eins og tekið hefur verið fram, að þessar ályktanir alþjóðavinnumiðlunarþingsins hafa ekki verið fullgiltar af Alþingi og hæstv. ríkisstj. ekki séð ástæðu til að fara fram á slíka fullgildingu, en ég hafði haldið, að það væri af þeirri ástæðu að þegar voru í gildi l. á Íslandi um þessi efni og þess vegna ekki brýn ástæða til fullgildingar samþykktanna. Mér er kunnugt, af svolítilli nasasjón af störfum alþjóðavinnumiðlunarsambandsins að sá háttur er víða hafður á, að þátttökuríki fullgilda samþykktir þess á þingi, en þar sem til eru l. í aðalatriðum í samræmi við þessar ályktanir, er auðvitað ekki knýjandi ástæða til fullgildingar. Ég leit svo á, er hæstv. ríkisstj. lét leggja þessar samþykktir fyrir Alþingi sem þskj., að hún teldi gildandi löggjöf í höfuðatriðum í samræmi við þessar samþykktir, og þyrfti því ekki löggildingar við. En svo skeður það, að ríkisstj. flytur frv., sem er í beinni andstöðu við samþykktir þessar, eða a.m.k. stórt spor aftur á bak. Þegar þess er gætt, að við áttum fulltrúa á þessu þingi, er galt samþykktum þess jáyrði sitt, þá er það vafalaust siðferðislega rangt fyrir þátttökuríki í alþjóðavinnumiðlunarsambandinu að leggja fram frv , sem gengur í öfuga átt við þær samþykktir. Ég tel að það sé a.m.k. siðferðislega rangt af hálfu ríkisstj., eftir að við erum aðilar að samþykktum alþjóðavinnumiðlunarsambandsins, að setja slíka löggjöf. Ég þarf ekki að minna á þau atriði, sem þeir köstuðu á milli sín, hv. þm. Ísaf. og hæstv. forsrh., um það að bora gat á þjóðarskútuna, en vil ekki inn á þau fara. Hins vegar get ég ekki neitað því, að mér virðist ríkisstj. vera að bora göt á félagsmálalöggjöf landsins með flutningi þessa frv. og öðrum slíkum, t.d. um breyt. á l. um almannatryggingar virðist mér hún vera með ráðnum hug að bora göt á félagsmálakerfið í heild. Út af þeim umr., sem orðið hafa út af rekstri ráðningarskrifstofu Reykjavíkur og starfsemi málfundafél. Óðins, þá verð ég að undrast þau ummæli varðandi Óðin, að það félag hafi verið stofnað vegna þess að skipulagi alþýðusamtakanna hafi þurft að breyta með skipulagsbundnum samtökum svo kallaðra sjálfstæðisverkamanna. Ef það hefur verið verkefni félagsins þá er því fullnægt fyrir 10 árum og starfsemi Óðins af þeim sökum ónauðsynleg. Hitt er annað mál, að starfsemi Óðins brýtur síður en svo í bága við íslenzk lög um myndun slíkra félaga. Hins vegar hlýtur menn að greina á um nytsemi þessa félagsskapar fyrir íslenzka alþýðuhreyfingu. Í sambandi við það, sem hv. 7. þm. Reykv. var að tala um einræðisbrölt Alþfl. í sambandi við skipulag alþýðuhreyfingarinnar, þá má geta þess, að það var með líkum hætti hér og í upphafi annars staðar. T.d. var skipulagið í Svíþjóð eins fyrstu 10 árin, en var þá breytt, vegna þess að það þótti ekki hentugt lengur. Sama hefur þróunin orðið á Íslandi. Við, sem þekkjum sögu íslenzkrar alþýðuhreyfingar, vitum, að í fyrstu tíðkaðist það, að í verkalýðsfélögunum væru eingöngu menn, sem aðhylltust jafnaðarstefnuna, hinir héldu sig utan við þau, og þegar Alþfl. var stofnaður, mynduðu þau kjarna hans. Svo gerðist það æðilöngu síðar, að það var tekið upp í samninga, að þeir menn, sem væru í verkalýðsfélögum, ættu forgangsrétt til vinnu, og þá streymdu menn, sem ekki aðhylltust jafnaðarstefnuna, inn í verkalýðsfélögin. Þangað til mátti segja, að setja mætti ekvalmerki milli verkalýðsfélaganna og Alþfl. Þetta skipulag var síður en svo óeðlilegt, og enn þann dag í dag eru til verkalýðsfélög í Svíþjóð og Bretlandi, sem eru í verkamannaflokknum. Einstakir félagsmenn þurfa ekki að ganga í flokkinn frekar en þeir sjálfir vilja, en félögin sem slík eru í flokknum. Þannig helzt þetta skipulag enn þann dag í dag í þessum löndum, og það þarf síður en svo að ásaka Alþfl. fyrir nokkurt einræðisbrölt í þessum efnum, heldur stafar þetta af þróuninni í verkalýðsmálum og stjórnmálum á Íslandi á þeim tíma. Ég skal ekkert segja um, hvaða hlutverki verkalýðsfélag sjálfstæðismanna á að gegna, fyrst það var ekki lagt niður fyrir 10 árum, eftir unninn sigur, en ég fæ ekki betur séð en það verði svo að vera eftir stjórnskipulagslögum, að það haldist, annað mál er hitt, hve starfsemi þess er heppileg fyrir íslenzka alþýðuhreyfingu. Hv. 7. þm. Reykv. sagði, að vinnumiðlunarskrifstofan hafi haft lítið hlutverk og miðað við afköst og mannahald nokkuð dýr. Sannleikurinn er, að hún hefur alltaf haft nokkurt verkefni, en ráða má af líkum, að það verkefni er ekki nærri eins mikið og ætla mætti, þar sem Rvík hefur sérstaka ráðningarskrifstofu. Með þessu frv. er gert ráð fyrir, að hægt sé að spara ríkissjóði 400 þús. kr., en það getur orðið of dýr sparnaður. Mér skilst, að í fjárhagsáætlun Reykjavíkurbæiar sé gert ráð fyrir 100 þús. kr. hækkun til þessara mála, svo þetta verður síður en svo sparnaður fyrir Reykjavík og miðað við málefni lítill og nánasarlegur sparnaður fyrir ríkissjóð........ ..... En úr því varð ekki, að því er ég hygg vegna þess, að sjálfstæðismönnum hafi ekki líkað, að stjórn vinnumiðlunarskrifstofunnar væri með þeim hætti, sem núgildandi löggjöf gerir ráð fyrir. Þó að ég fylgdi því á sínum tíma, að það yrði með þessum hætti væri ég reiðubúinn að ræða um breytta löggjöf í þessu efni, ef það gæti orðið til þess, að aðeins yrði ein vinnumiðlunarskrifstofa í Rvík og haldið yrði þeim vísi að vinnumiðlunarlöggjöf, sem áður var, en ekki dregið úr henni, eins og gert er með frv. hæstv. ríkisstj. Þau rök voru færð fyrir því, að félmrn. skipaði einn mann, sem væri formaður, og vinnumiðlunarskrifstofan legði fram 1/3 kostnaðar við skrifstofuna. Má segja, að þetta væri á fullum rökum byggt, en því miður hefur þessum tveimur ráðningarskrifstofum verið haldið uppi hér í Rvík um langan tíma, eða í 15 ár. Þó að gerðar hafi verið hvað eftir annað tilraunir til að sameina þetta, hefur aldrei náðst um það samkomulag. Ég lýsti því oft yfir við ráðamenn Reykjavíkurbæjar, að ég væri því samþykkur að reyna að ná samkomulagi um að sameina þessar skrifstofur í eitt, en varðandi það um ráðningaskrifstofu Reykjavíkur, að menn hafi óttazt, að hún hafi til þessa verið rekin með kannske nokkuð pólitískum blæ, þá skortir mig skilyrði til þess að dæma um það, því að ég þekki ekki rekstur skrifstofunnar, en eitt er víst, og það er það, að það er rétt hjá hv. 6. þm. Reykv. (SG), - og erum við þar á sama máli, þó að okkur greini annars oft á, - að verulegur hluti af reykvískum verkalýð telur það verr farið, ef hér á að koma til sögunnar eins konar framhald af ráðningarskrifstofu Reykjavíkur, þótt það yrði að vísu eftir sérstakri löggjöf, sem hér yrði sett. Ég held mér sé óhætt að segja, að við höfum báðir orðið þess varir meðal verkamanna, að þeir eru hræddir við þessa skipulagsbreytingu hér í Rvík. Hvort þessi ótti er rökstuddur, veit ég ekki, en hann er til staðar. Frsm. meiri hl. n., hv. 1. þm. Rang., sagði í síðustu ræðu sinni, að ef hann hefði ekki verið viss um málstaðinn, sem hann tók að sér að flytja hér sem frsm. meiri hl., þá hefði hann orðið sterkari í trúnni eftir að hafa heyrt ræður andstæðinga málsins, og þau rök færði hann fram til styrktar sinni auknu trú, að því hefði verið lýst yfir, að vinnumiðlunarlöggjöfin hefði reynzt illa, vegna þess að í skjóli hennar hefðu starfað aðrar skrifstofur. Þetta er náttúrlega mjög fjarri lagi; ráðningarskrifstofa Rvíkur hefur ekki starfað í skjóli vinnumiðlunarlöggjafarinnar, heldur þvert á móti. Þrátt fyrir þessa löggjöf mundi enginn geta bannað Reykjavíkurbæ að reka sína skrifstofu á sama hátt og verið hefur, þannig að það er fjarri öllu lagi, að í skjóli vinnumiðlunarlöggjafarinnar hafi þróazt þessi tvöfeldni, ef svo má segja, í vinnumiðlunarskrifstofu höfuðstaðar landsins. Og þetta voru eiginlega einu rökin, sem hv. 1. þm. Rang. hafði fram að flytja fyrir málstað sínum. Ég man eftir þeim tíma, þegar við stóðum saman hér á Alþ., hv. 1. þm. Rang. og ég, í harðri andstöðu við frv., sem flutt var af hæstv. aðalforseta þessarar d., hv. þm. N-Ísf., um að breyta vinnumiðlunarlöggjöfinni í dálítið svipaða átt og hér er farið fram á. Við stóðum þar hlið við hlið í andstöðu við frv. Nú hafa orðið á þessu umskipti, - ekki hvað snertir Alþfl., heldur hvað snertir Framsfl. Þeir hafa valið sér nýja samstarfsmenn í þessu máli, en Alþfl. hefur nákvæmlega sömu afstöðu til málsins og áður hefur verið. Hvort hv. Framsfl. hefur í samræðum við Sjálfstfl. öðlazt einhvern nýjan sannleika í þessu máli, get ég ekki sagt um, en staðreynd er það, að Alþfl. hefur ekki skipt um skoðun, en það hefur Framsfl. aftur á móti gert. Ég held, að í sjálfu sér þurfi ég ekki að hafa þessi orð mín fleiri. En með tilvísun til þess, sem fram hefur komið í ræðu hv. 3. landsk. og hv. þm. Ísaf., og með tilliti til þeirra orða, sem ég sagði við 1. umr. þessa máls, og með tilliti til þess, sem ég nú hef sagt, vil ég að lokum geta þess, að það eru fjórar höfuðstaðreyndir, sem gera það að verkum, að ég og mínir flokksbræður munum ákveðið greiða atkv. gegn frv. Það er í fyrsta lagi vegna þess, að það er dregið úr frumkvæði ríkisvaldsins og aðstoð þess við vinnumiðlun í landinu. Það er frá okkar sjónarmiði tvímælalaust spor aftur á bak í þessari grein félagsmálalöggjafarinnar íslenzku að dregið er úr frumkvæði ríkisvaldsins og aðstoð við vinnumiðlun í landinu. - Í öðru lagi er það hlægilegt yfirklór að tala um sparnað, enda mun það ekki valda því, að þetta frv. er fram borið. Þetta verður að minnsta kosti ekki sparnaður fyrir bæjarfélögin, en hæstv. forsrh. lýsti yfir því í sambandi við almannatryggingafrv., að hagur bæjarfélaganna væri þannig, að þau ættu örðugt með að standa undir greiðslum til almannatrygginganna, hvað þá að bæta því við að greiða meiri rekstrarkostnað í sambandi við vinnumiðlun. - Í þriðja lagi brýtur það í bága við siðferðislega skyldu, er hvílir á Íslendingum sökum aðildar þeirra að alþjóðavinnumálastofnuninni. Ég veit ekkert, hvernig næsti fulltrúi íslenzku ríkisstj. færi að því að skýra það á alþjóðaþingi vinnumálasambandsins hvernig á því hefði staðið, að Ísland hefði, í stað þess að endurbæta og auka sína vinnumálalöggjöf í samræmi við samþykktir alþjóðaþingsins, dregið úr henni og brotið í bága við alþjóðasamþykktir, sem gerðar voru fyrir tveimur árum, meðal annars fyrir fulltingi fulltrúa Íslands. - Í fjórða lagi má geta þess, að þessi löggjöf, ef sett verður, væri sett í hreinni andstöðu við verkalýðssamtökin. Allsherjarþing íslenzku verkalýðssamtakanna hefur lýst andstöðu sinni gegn þessari skipulagsbreytingu. Auk þess er hættulegt fyrir hvaða ríkisstj. sem er að setja löggjöf, sem er í beinni andstöðu við skipulagsbundin verkalýðssamtök í landinu. En það er einn þátturinn í samstarfi hæstv. ríkisstj. að virða að vettugi íslenzk verkalýðssamtök. Það getur gengið að vissu marki, en það er ekki hyggilegt, og það mun seinna koma á daginn, að það hefnir sín.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, sem ég vildi beina til hv. 7. þm. Reykv., borgarstjórans í Reykjavík. - Ég hef aldrei leitað til ráðningarskrifstofu Reykjavíkurbæjar, en við skulum bara athuga hana. Það hefur verið borgarstjóri í Rvík á undan þessum borgarstjóra, og ég geri ráð fyrir, að starf borgarstjórans nú í þessum málum sé nákvæmlega áframhald af því, sem verið hefur. Og við skulum líta á þetta tímabil, sem ég nefndi áðan, frá 1939–40. Þá átti ég einmitt í stríði með atvinnu hér í Rvík, og það hefur ekkert breytzt, og ég er viss um, að hv. 7. þm. Reykv. veit það alveg tvímælalaust, að þetta er sama stefna og var þá. Ég, sem hef lifað þá tíma, óska ekki eftir, að verkamenn lifi upp þann atvinnuleysistíma, með því fyrirkomulagi, sem þá var, þó að ég sé hræddur um, að nú sé heldur farið að síga á þá hlið. Það er auðséð á öllu, enda kemur það dálítið greinilega fram í brtt. hv. 5. þm. Reykv., sem hann ber hér fram, að í raun og veru virðist eiga að færa nafn vinnumiðlunarskrifstofunnar yfir á ráðningarskrifstofu Reykjavíkurbæjar, þannig að vinnumiðlunarskrifstofa Rvíkur heiti bara vinnumiðlunarskrifstofa, og þessi nýja stofnun verði í rauninni ekkert annað en framhald af ráðningarskrifstofu Reykjavíkurbæjar. Það er nefnilega gefið til kynna, að það sé yfirstjórn Reykjavíkurbæjar, sem eigi að ráða hér, og þó að það væri ekkert annað en þetta, mega hv. þm. vita, að af þessu mundi leiða ákaflega mikla tortryggni verkamanna hér í Rvík. Það verður að teljast mjög óréttlátt að ætla að bera þannig fyrir borð hagsmuni þeirra aðila, sem hér eiga hlut að máli, að þeir fái ekki að hafa hér hönd í bagga, og ég er viss um, að engin verkalýðsfélög hér í Rvík mundu fást til þess að mæla með þessu. Og þó að hæstv. Alþ. sjái sér ekki fært að taka tillit til þess, en það verða verkamenn svo oft að sætta sig við, þá hlýtur að koma að því, að verkamenn, sem vinna að þessum störfum, verða að hafa einhverja íhlutun um það, hvernig þeim verður ráðstafað. Hv. 7. þm. Reykv., borgarstjórinn í Rvík, sagði, að það væru staðleysu stafir, að um atvinnukúgun væri að ræða. Það er ég alveg viss um, að hv. þm. segir móti betri vitund, því að reynslan sýnir það ljóslega, að menn hafa verið reknir úr vinnu aðeins fyrir sínar pólitísku skoðanir. Sé farið í gegnum sögu verkalýðshreyfingarinnar, kemur í ljós, að allir þeir, sem hafa barizt fyrir þessum frjálsu réttindum fólksins, hafa verið meira og minna útilokaðir af atvinnurekendavaldinu. Sú hefur verið saga verkalýðshreyfingarinnar, og ég er viss um, að enginn hv. þm. getur borið á móti þessu. Þetta er ekki eingöngu hér, því að þetta hefur ætíð verið svo um allan heim, ef undirokaðir menn hafa verið að reyna að ná rétti sínum, að þá hafa valdhafarnir alltaf útilokað þá menn, sem hafa haft forustuna fyrir því, og þetta er einmitt það, sem við viljum, að vinnumiðlunin komi í veg fyrir, að menn séu sviptir atvinnu og lífsbjörg fyrir sínar skoðanir, fyrir það, að þeir eru að berjast fyrir rétti sínum. Og það er það, sem fólk er hrætt um, að þótt ástandið sé slæmt eins og nú er, þá versni það við þetta.



Herra forseti. Ég hefði nú ekki mikið blandað mér í þessar löngu umr., ef ég hefði ekki heyrt þau rök, sem af hálfu hæstv. forsrh. og af hálfu 1. þm. Rang., frsm. n., hafa verið flutt sem aðalrök í þessu máli, en þeir töldu báðir að meginrökin fyrir flutningi frv. væru þau, hvað þessi löggjöf hefði reynzt illa. Til stuðnings þessari fullyrðingu sinni færðu þeir fram þau rök, að í Rvík væru starfandi tvær vinnumiðlunarskrifstofur og skipulagsleysið í starfseminni gerði það að verkum, að þessu þyrfti að breyta, en hvorugur gat um það, hvernig þessi l. hefðu reynzt úti á landi eða hvort menn þar væru ánægðir með þau. Vildi ég aðeins láta þetta koma fram, áður en þessari umr. lýkur. Það, sem hefur gerzt í Rvík, er það, að bæjarstjórn Rvíkur hefur ekki sætt sig við l., heldur hefur hún haldið uppi fyrir eigin reikning skrifstofu utan við þau, og af því hefur skapazt sá glundroði, sem talinn er vera orsök þess, að flutt er frv. um að breyta þessum l. Ef bæjarstjórn Rvíkur hefði ekki gert þetta, þá væri ein vinnumiðlunarskrifstofa starfandi hér í Rvík. Ég skal ekkert um það segja, hvers vegna Reykjavíkurbær hefur valið þennan kost. Það hafa komið hér fram ýmsar getsakir um það, og skal ég ekkert um það fullyrða, en það virðist auðséð, að þeir hefðu getað látið sér nægja að halda uppi einni vinnumiðlunarskrifstofu og málið þannig leyst. - En sem sagt, þetta var nú ekki það, sem ég aðallega vildi segja, heldur ætlaði ég að skýra frá þeirri reynslu, sem ég hef af þessum l. í Hafnarfirði, þar sem starfrækt hefur verið vinnumiðlunarskrifstofa allan tímann síðan lög þessi voru sett og til dagsins í dag og með þeim árangri, að frá bæjarráði Hafnarfjarðar hafa borizt einróma mótmæli gegn því, að þessum l. verði breytt. Þetta sýnir, að öllum aðilum, sem í bæjarstjórninni eiga sæti, hefur ekki þótt neitt við l. að athuga. - Ég vildi láta þetta koma fram, vegna þess að þetta skipulagsleysi og þessi slæma reynsla, sem á að hafa fengizt af þessum [., á bara ekki við nema í Rvík, og það á við í Rvík einvörðungu vegna þess, að bæjarstjórn Rvíkur hefur af einhverjum ókunnum ástæðum talið sig þurfa að halda uppi tveimur vinnumiðlunarskrifstofum, þar sem nóg var að hafa eina. Nú er það aftur á móti svo í Hafnarfirði og þar, sem líkt stendur á, að eini árangurinn af þessari lagasetningu yrði sá, að gjöldunum við rekstur vinnumiðlunarkerfisins yrði velt yfir á bæina í stað þess, að áður skiptu bæirnir og ríkið þessum kostnaði nokkuð á milli sín. Nú vita það allir, að fjárhagur bæja úti um land - ég skal ekki segja um Rvík - þrengist óðum hvað líður með minnkandi gjaldgetu fólksins af ýmsum orsökum, vegna þess að ríkissjóður leggur undir sig meira og meira af þeim tekjustofnum, sem bæirnir höfðu áður, sem gerir það að verkum, að útsvarsálagningin getur ekki orðið eins mikil og þörf er á til þess að rekstur bæjarfélaganna geti verið í því horfi, sem nauðsyn ber til, en rekstur bæjanna þyngist líka, ef störf, sem kostuð hafa verið af ríkinu, eru nú færð yfir á bæjarsjóðina, svo að þeir verða nú að bera byrðar, sem ríki og bæir báru áður í sameiningu. Þetta tvennt, að ríkið leggur undir sig tekjustofna bæjarfélaganna, hvern á fætur öðrum, en veltir af sér útgjöldum, eins og í þessu tilfelli, yfir á bæina, hlýtur að valda bæjarfélögunum miklum fjárhagsörðugleikum. Í Hafnarfirði t.d. yrði afleiðingin af þessari löggjöf sú, að útgjöldin af vinnumiðluninni færðust yfir á bæinn, en yrðu tekin af ríkinu. Nú geri ég ráð fyrir, að þetta yrði á annan veg hjá öðrum bæjarfélögum, sem sé á þann veg, að þau sjái sér ekki fært að halda uppi þessari nauðsynlegu starfsemi, að tekjuöflun og fé bæjanna fari í aðra starfsemi, er sé svo brýn, að þetta verði látið sitja á hakanum, og þá hlýtur þetta frv. að verka á þann hátt, að störf vinnumiðlunarskrifstofanna verði lögð niður og skrifstofunum lokað, og þess vegna verkar frv. þvert á móti því; sem hæstv. forsrh. og félmrh. var að lýsa yfir áðan, þ.e. að verið væri að færa málið í annað og betra og skipulegra horf en hér hefði verið áður með gömlu l. - Ég sé, að hæstv. ráðh. er kominn í d. Ég var að segja, að fyrsti árangurinn af þessari lagasetningu yrði sá, að sums staðar yrði þessi starfsemi lögð niður, því að bæirnir hefðu ekki efni á því að halda því uppi einir, og á öðrum stöðum yrði það á þann hátt, að þessi miklu útgjöld, sem ríkissjóð munar ekkert um, þau yrðu færð yfir á þá, sem eiga kannske erfitt með að borga þau. Mér finnst þetta ganga í öfuga átt, ef það verður til þess, að þetta starf verði alveg fellt niður. Mér sýnist, að eina ástæðan til þess, að þetta frv. er flutt, sé þessi ágreiningur hér í Rvík, vegna þess að ekki hefur náðst samkomulag milli þessara vinnumiðlunarskrifstofa, sem starfandi eru í Reykjavíkurbæ. Ég vil því spyrja hæstv. ráðh., hvort ekki séu önnur ráð fyrir hendi til að fá þetta lagað en að ráðast þannig að stofnunum, sem eiga í erfiðleikum og þurfa á styrk ríkisins að halda til starfsemi, sem óumdeilanlega er hin mesta þjóðarnauðsyn. Ég skal ekki rekja það nú, hver nauðsyn ber til að þessari starfsemi sé haldið uppi. En ég vil skjóta því til hæstv. ráðh., hvort ríkisstj. geti ekki hugsað sér neina aðra leið til að laga þetta deilumál, sem fyrst og fremst er bundið við Rvík, þannig að aðrir þurfi ekki að gjalda þess.



Herra forseti. Í ræðu hv. 8. landsk. kom fram nokkur misskilningur, sem mér þykir vert að leiðrétta. Hann skýrði frá því, að í fjárhagsáætlun Rvíkur væri gert ráð fyrir því að hækka framlagið til ráðningarskrifstofu bæjarins um 100 þús. kr. og væri þannig ekki mikill sparnaður á ferðinni. En þetta er á misskilningi byggt. Áætlaðar eru í einu lagi 250 þús. kr. til vinnumiðlunarskrifstofanna beggja, og minnkar það hlutfallslega, er lög þessi taka gildi, er hér um ræðir. Út af ræðu hv. þm. Hafnf., sem lá Rvíkurbæ á hálsi fyrir það, að hann hefði ekki viljað sætta sig við núgildandi lög um þetta efni, þá vil ég segja það, að sökin er hér ekki Rvíkur. Það var Rvík, sem fyrst bæja á landi hér kom á hjá sér vinnumiðlunarskrifstofu, og það var hann og flokksbræður hans, er síðar stóðu að því að þvinga upp á bæinn annarri skrifstofu og greiða kostnað við hana, sem varð helmingi meiri en kostnaðurinn við ráðningarskrifstofu bæjarins, enda mála sannast, að hann hefur numið hærri upphæðum en nokkur rök mæla með. Þá vildi ég leyfa mér að segja það, út af ræðu hv. 6. þm. Reykv., að mér er það að vísu gleðiefni, að hann át ofan í sig flest það, er hann hafði áður sagt, svo sem það, að hann hefði orðið fyrir barðinu á hlutdrægni þessarar ráðningastofu. Hann er nú búinn að draga þar í land og kveðst aldrei hafa til hennar leitað. Og að því er ég kemst næst, mun hann heldur ekki hafa undan neinu að kvarta í viðskiptum sínum við bæinn. Hvernig þeim hefur verið háttað fyrir 1933, er mér ekki fullkunnugt, en mér er sagt, að þessi hv. þm. hafi oft fengið vinnu sem verkstjóri hjá bænum, en hans aðalstarf var lengi við kirkjugarðinn, og ég veit ekki annað en honum hafi jafnan verið prýðilega tekið af fyrrv. bæjarverkfræðingi, enda hefur sá maður lýst í viðtali við mig undrun sinni yfir brigzlum hv. þm.



Herra forseti. Mér finnst nú vera hangið hér nokkuð í nöfnum. Því að þótt ég hafi ekki persónulega orðið fyrir aðkasti af hálfu ráðningaskrifstofu Rvíkurbæjar, þá verða þeir, sem standa í baráttu fyrir verkalýðinn, alltaf fyrir aðkasti, og það er jafnan sama aflið, sem verður þess valdandi, og tilviljun hvaða nafn því er gefið. Hér er um lögmál að ræða, og gegn þessu afli, sem alltaf er á móti réttindum verkalýðsins, verður barizt unz annar hvor aðilinn verður ofan á; og ég er ekki í neinum vafa um, hvor aðilinn það verður.



Herra forseti. Mig langar til að segja fáein orð í tilefni af ræðu hv. 7. þm. Reykv., en hún mótaðist nokkuð af því, að hann heyrði ekki síðari hluta umræðnanna um þetta mál í gær. Höfuðrök hv. þm. fyrir málinu voru þau, að það væri óeðlilegt, að bæjarskrifstofurnar hefðu ekki meiri hluta í stjórn vinnumiðlunarskrifstofunnar, og enn fremur hitt, að óþarft væri, að tvær vinnumiðlunarskrifstofur væru hér í bænum. Það sem hv. þm. sagði var rökstuðningur fyrir gömlu frv. um vinnumiðlun, sem flutt var af hv. þm. N-Ísf. og náði ekki fram að ganga; en efni þessa frv. er um allt annað og meira. Efni þess er fyrst og fremst það að afnema rétt ríkisvaldsins til þess að skipa fyrir um vinnumiðlun, og er það stærsta sporið, sem stigið yrði aftur á bak með samþykkt þess. Á þetta atriði minntist hv. þm. hins vegar ekki. Við Alþfl.- menn vorum andstæðingar hins fyrra frv., en vegna þessa ákvæðis erum við þó enn andstæðari þessu frv. Ég get að vissu leyti skilið, að það séu óskir bæjarstjórnanna að hafa meirihluta í stjórnum vinnumiðlunarskrifstofanna og kalla þau rök, sem að því hníga, ekki fráleit. En að afnema afskipti ríkisvaldsins af þessum málum, það er hins vegar fráleitt, og þess finnast ekki dæmi meðal nokkurra nágrannaþjóða okkar, að ríkisvaldið sé afskiptalaust um þessi mál. Ég hef leitað upplýsinga um það í félmrn., og sá háttur, sem hér á upp að taka, væri einsdæmi í nálægum löndum, og hin ríkjandi skoðun er þar alls staðar sú, að eðlilegt sé og nauðsynlegt, að ríkið hafi þarna hönd í bagga. En í tilefni af ræðu hv. 7. þm. Reykv. og afstöðu hans vil ég leyfa mér að spyrja hann og hæstv. forsrh., hvort það væri hugsanlegt, að fallið yrði frá því að fylgja þessu frv. fast eftir, ef samkomulag gæti orðið um lausn málsins á svipuðum grundvelli og lagt var til í frv. hv. þm. N-Ísf. á sínum tíma. Það hlýtur að vísu eitthvað að hafa gerzt síðan það frv. var á döfinni, fyrst það er nú nauðsynlegt að stíga enn stærri spor aftur á bak en þar var gert ráð fyrir; en eins og kunnugt er, þá var Framsfl. á móti því og átti sinn þátt í að það var fellt. En væri nú gerð þessi breyting á lögunum, að bæjarstjórnirnar fengju meiri hluta í stjórnum skrifstofanna, þá vildi ég spyrja, hvort ekki gæti orðið sú stefnubreyting í málinu, að ákvæðið um að afnema afskipti ríkisvaldsins yrði numið burt, og málið þannig leyst í meiri friði en nú horfir. Þá vildi ég enn fremur, að gerð yrði úrslitatilraun til þess að sameina hinar tvær stofnanir, sem starfa að vinnumiðlun í Rvík og ég játa, að er óeðlilegt að séu tvær, án þess þó að öll afskipti ríkisins yrðu felld niður. Það hafa verið gerðar tilraunir til þess, en ég tel ástæðu til að gera nú í því efni úrslitatilraun, og fresta þá meðferð þessa máls á meðan. Allar líkur eru til þess, að með samþykkt þessa frv. verði mjög dregið úr vinnumiðlun í landinu; en það er sérstaklega alvarlegt mál nú, þegar að kreppir í atvinnu- og fjárhagsmálum þjóðarinnar. Þessu frv. hefur líka að vonum verið harkalega andmælt af verkalýðsfélögum og bæjarstjórnum ýmissa kaupstaða, svo sem Hafnarfjarðar, Ísafjarðar, Siglufjarðar o.fl., og allt eins af hálfu Sjálfstfl.-manna sem annarra í þessum bæjarstjórnum. Enn fremur hlýtur það að skipta verulegu máli, að stefna frv. er þveröfug við það, sem tíðkast í nágrannalöndum okkar, og í fullu ósamræmi við samþykktir um þessi mál, sem Íslendingar hafa staðið að á alþjóðavettvangi. Þetta eru allt svo veigamikil atriði, að ég skil ekki, hvernig unnt er að komast fram hjá þeim og taka málið til frekari athugunar.



Herra forseti. Hv. 7. þm. Reykv. ræddi nokkuð það, sem ég sagði um vinnumiðlunarskrifstofurnar í Reykjavík, og vildi bera af sér, að hann ætti nokkra sök á því, að þær væru tvær. Hann sagði eins og rétt er, að vinnumiðlunarskrifstofa Rvíkurbæjar hefði verið starfandi áður en hin kom til sögunnar, og honum fannst ekki eðlilegt, að bæjarstj. hefði viljað sætta sig við l. frá 1935. Þar var þó aðeins reynt að fá því framgengt, að haldið yrði uppi vinnumiðlun um allt land með sama hætti og í Rvík, og bæinn rak engin nauð til að halda uppi sinni skrifstofu í trássi við þau víðtæku lög. Ég skal ekki lengja mál mitt, en vil leyfa mér að spyrja hæstv. forseta, hvort ekki megi fara fram á það við hv. heilbr.- og félmn., að hún athugi á milli umræðna, hvort ekki mætti fara þá leið, sem hv. 3. landsk. stakk upp á um samkomulag í þessu máli, svo að ekki þurfi að koma til þeirra afleiðinga, er ég lýsti í minni fyrri ræðu að það mundi hafa, ef frv. þetta yrði samþ. í núverandi formi.



Herra forseti. Þetta frv., á þskj. 410, um breyt. á almannatryggingal., var verið að afgr. frá Ed. rétt áðan. Ég tel rétt að láta þessu frv. fylgja örfá orð um undirbúning þess og önnur atriði. - Þetta frv. er í rauninni ekki nýr gestur hér á Alþ. Fyrir Alþ. í fyrra lá frv. um breyt. á ahnannatryggingal., sem samið hafði verið af tryggingaráði samkv. ósk þáv. félmrh. Þetta frv. var allumfangsmikið og var m.a. gert ráð fyrir, að tekjur væru auknar hjá tryggingunum á mörgum sviðum, um leið og hækkuð væru framlög að nokkru leyti frá þeim aðilum, sem að tryggingunum standa, sem eru ríkissjóður og sveitarfélög og svo einstaklingarnir í þjóðfélaginu og svo að lokum atvinnurekendur. Í fyrra var þetta frv. stöðvað af ríkisstj. þeirri, sem nú situr, og var það gert af þeim ástæðum, að ríkisstj. hafði nokkurn ugg um það, að það væri ekki á þessum tíma hægt að auka tryggingarnar að neinu ráði. Því var hins vegar lofað af mér þá, að það skyldi verða lagt fyrir næsta Alþ. frv. um þetta efni, því að ýmis ákvæði í frv., eins og það lá fyrir í fyrra, voru á þann veg, að nauðsynlegt var að fá þau samþ. sem fyrst, því enginn ágreiningur var um þau. Ráðuneytið lét því í sumar endurskoða frv. frá því í fyrra og lagði það síðan fyrir Ed. fyrir nokkru. Við þá endurskoðun voru felld niður að mestu leyti eða öllu þau ákvæði, sem höfðu auknar tryggingar í för með sér, og af ástæðum, sem óþarfi er að fjölyrða um, þar sem spár okkar, um fjárhagsafkomu og atvinnumál landsins og möguleika til þess að auka tryggingarnar með auknum framlögum frá þeim aðilum, sem undir þeim standa, hafa allar rætzt; því miður, meira en búizt var við, af ýmsum ástæðum. Svo bætist við það, sem er enn meira áberandi nú en í fyrra, að ýmis sveitarfélög eru að verða algerlega í vanskilum við Tryggingastofnunina, vegna þess að þau hafa ekki fjárhagslega möguleika til að standa undir gjöldum, sem til hennar á að greiða, og það hefur mikil áhrif á mig um það að ganga ekki fast að því nú á þessum tíma að auka við tryggingarnar, meðan þannig er ástatt um þá veigamestu aðila, eins og sveitarfélögin, sem eiga að standa straum af kostnaðinum við þetta. Í frv., eins og það var lagt fyrir hv. Ed., var allmjög hert á því um fjárframlög til trygginganna á þann hátt, að gert var ráð fyrir því, að það yrði á næsta ári að ganga nokkuð á tryggingasjóð almannatrygginganna, til þess að geta staðið straum af tryggingunum, eins og það var, og gert var ráð fyrir að hið sama gilti nákvæmlega um sveitarfélögin. Hins vegar var þá í því frv. ráðgert, að iðgjöld á einstaklingum hækkuðu sem næmi 15%. Hv. Ed. hefur nú afgr. frv., og það náðist samkomulag milli mín og hv. Ed. um nokkrar breyt. á frv., sem fara í þá átt að auka nokkuð fjárframlög til trygginganna og gera þeim á þann hátt hægt að standa undir sömu tryggingagreiðslum eins og áður hafði verið, og frv. hafði verið afgr. frá hv. Ed. á þeim grundvelli, að samkomulag hafði þannig náðst um þetta atriði. Það er svo til ætlazt, að auk þess fasta framlags, sem ákveðið er í 24. gr. til almannatrygginganna, sem er 17,4 millj. kr. úr ríkissjóði og 10,8 millj. kr. frá sveitarfélögunum, verði greitt á það vísitöluálag, sem nemur 81/3 stigs, sem er meðalvísitala þessa árs, miðað við hina nýju vísitölu, og það er það álag, sem nú verður greitt á hið fasta framlag. Hv. Ed. tók upp að hafa sömu hlutföll um greiðslur þeirra aðila, sem undir tryggingunum standa, ríkissjóðs, sveitarfélaga, einstaklinga og atvinnurekenda, eins og verið hafði áður; einnig var hafður líkur háttur á framlagi ríkisins til sjúkrasamlaga, og var það samkomulagsatriði. Má segja, að eins og frv. er afgr. frá hv. Ed., þá hafi í rauninni náðst fullt samkomulag um frv. eins og það er, þótt hitt sé aftur á móti rétt, að það voru bornar fram ýmsar brtt. við frv. frá einstökum þm., þar sem þeir vildu gera frekari breyt. á því, en út í það atriði er ástæðulaust að fara hér, enda munu hv. þm. hér í d. hafa kynnt sér, hvernig það hefur verið. Það er nauðsynlegt, að þetta frv. verði að l. áður en þessu þingi slítur nú, og þar sem gert er ráð fyrir, að því verði frestað eða þinghlé verði nú innan fárra daga, þá hefur hv. heilbr.- og félmn., sem væntanlega fær þetta mál til meðferðar, ekki langan tíma til þess að sinna frv., og má segja, að það sé leitt með jafnstórt mál og þetta er. En ég vænti þess, að sá undirbúningur og það samkomulag, sem orðið er um málið í hv. Ed., verði til þess, að það geti gengið allmiklu greiðara í gegnum þessa hv. d. fyrir það. - Ég vil geta þess, að við 3. umr. í Ed. kom fram skrifleg brtt. varðandi tryggingarnar, um innheimtu iðgjalda frá sveitarfélögum, en það náðist ekki fullt samkomulag um hana undir umr., og samkv. minni ósk var hún tekin aftur af meiri hl. heilbr.- og félmn., sem flutti till., en þó á þeim forsendum, að þetta yrði athugað hér í Nd. Vildi ég því biðja hv. n., sem fær málið til meðferðar, að hafa samráð við n. í Ed. um þetta atriði sérstaklega; vildi ég mega vænta þess, að það næðist samkomulag milli n. í báðum d. um þetta atriði. Það var ekki mikill meiningamunur í Ed. um það, að eitthvert ákvæði yrði sett til að tryggja greiðslur frá sveitarfélögum, og ætti því að nást samkomulag um það. Ég mun ekki að svo stöddu hafa þessi orð fleiri, það verður sjálfsagt frekar ástæða til þess við 2. umr. að ræða málið. Ég vil gera það að till. minni, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. heilbr.- og félmn. Ég vil svo að síðustu endurtaka þau ummæli, að hv. n. reyni að vinna að málinu, þó tíminn sé naumur, eins fljótt og hún sér sér fært.