Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Pjetur Þórðarson) Oddviti hreppsnefndar Stykkishólmshrepps hefir í brjefi, dags. 14. f. m., beðið Alþingi að veita landsstjórninni með lögum heimild til þess að selja hreppnum þjóðjarðirnar Ögur og Sellón í Stykkishólmshreppi, eftir reglum þeim, sem nú gilda um sölu þjóðjarða til ábúenda. Stykkishólmshreppur á nú alt land jarðarinnar Grunnasundsness, sem kauptúnið er bygt á. Þetta land er nú orðið allsendis ónógt kaupstaðarbúum, sem nú eru orðnir um 650 að tölu, og er því brýn þörf á viðbótarlandsnytjum. Auk Grunnasundsnesslands er Ögur eina landjörðin innan endimarka hreppsins, og liggur því betur við, kaupstaðnum til notkunar, en nokkurt annað land. Ögur er 27 hndr. að dýrleika. Jarðgæðin, sem talin verða, eru tún, 8 vallardagsláttur að stærð, en fóðrar að eins eina kú. Slægjurnar eru mestmegnis smáblettir innan, um bithaga. Gefa þær af sjer ca. 200 hesta í meðalári. En langstærstu landsnytjarnar eru fólgnar í góðri mómýri, með miklu móttaki. Kemur það sjer sjerstaklega vel fyrir kaupstaðarbúa, því að mótak er nú um það bil á þrotum í því landi, sem þeir eiga að. Enn fremur er talið til jarðnytja dálítið æðarvarp, er gefur af sjer um 2 tvípund af dún árlega. Beitiland er þar allgott, einkum þó fyrir sauðfje, ásamt fjörubeit. Sellón er eyðijörð, 24 hndr. að stærð. Landsnytjar þar eru 2½ kýrfóður af góðu heyi, haustbeit fyrir 100 sauðkindur og 4½ tvípund af dún árlega. Talið er, að þessar jarðir, sem síðan 1911 hafa verið sameinaðar í einni ábúð, geti framfleytt 3 kúm. 120 sauðkindum og 8 hrossum. 5 kúgildi fylgja eigninni. Jarðakaupin hafa verið í alla staði vel og formlega undirbúin. Meðal annars hefir, fyrir milligöngu umboðsmanns og með samþykki stjórnarráðsins, verið svo um búið, að jörðin er laus úr ábúð í næstu fardögum. Jeg skal geta þess að dýralæknirinn þar vestra, sem situr í Stykkishólmi, gat þess við nefndina, út af þessum jarðakaupum, að eyjan Sellón væri sjerlega hentug til slægjuafnota fyrir dýralækninn þar. Í sambandi við það er sú bending, sem nefndin hefir gefið hæstv. landsstjórn í nál. á þgskj. 377, að vert sje að tryggja dýralækni slægjuafnot á þessari eyju, gegn sömu leigu og aðrir bjóða, um leið og samið verður um kaupin. Frv. þetta hefir fengið greiðan framgang í hv.Ed., þar sem það er fram komið. Nefndin hefir og stuttlega gert grein fyrir sínu áliti um söluverð eignarinnar, í niðurlagi 1. málsgreinar í nál. á þgskj. 377. Nefndinni þykir yfir höfuð vel til fallið, að Stykkishólmur fái þessa eign við sanngjörnu verði til fullrar eignar og afnota, og væntir þess, að hv. deild samþykki frv. án frekari málalenginga.

Frsm. meiri hl. (Stefán Stefánsson) Það eru tvær aðalbreytingar, sem þetta frv. leggur til að gerðar sjeu á núgildandi ullarmatslögum. Fyrri breytingin er sú, að öll ull sje metin, auk vorullar, einnig haustull, en hún sje ekki flokkuð. Þetta hefir nefndinni komið saman um að sje sjálfsagt. Enda bendir greinargerð frv. til þess, að svo sje um þá ull, sem verða á verslunarvara, ef dæma skal eftir því, hvernig ýmsar verslanir hafa afgreitt þær sendingar fyrirfarandi. En svo er önnur aðalbreyting í frv., sem nefndin hefir klofnað um. Erum við þar 4 nefndarmenn í meiri hluta, en að eins einn í minni hl., en það er annar flutningsm. frv. Breytingin er sú, að í stað þess, að nú eru 4 yfirmatsmenn, verði einn yfirullarmatsmaður skipaður fyrir land alt. Meiri hl. getur ekki sjeð, að þessi breyting geta orðið til bóta, heldur það gagnstæða, að hún leiði miklu fremur til skemda á lögunum. Meiri hl. getur ekki sjeð, að einn maður muni geta haft eftirlit með matinu að neinu ráði. Ullarmatið fer fram á 2–3 vikum, eða í lengsta lagi á mánaðartíma. Á þeim tíma á þessi eini maður að hafa gætur á því, að ullarmatsmenn víðs vegar á landinu vandi matið og komi á samræmi í því. Í frv. er gert ráð fyrir, að þessi eini maður fari um land alt á 3 árum, eða með öðrum orðum, komi einu sinni á hverjum þrem árum á hvern ullarmóttökustað á landinu. Í stað þess, að nú geta þessir 4 yfirullarmatsmenn komið á hvern ullarmóttökustað á hverju vori, þá gæti þessi eini maður að eins komið á 1/3 hluta þeirra árlega. Það væru því tvö ár, sem liðu milli þess, að hann gæti fundið undirmatsmennina á hverjum stað og rækt embætti sitt. Og jeg hygg, að flm. hafi ætlað honum nægilegt verkefni, þegar litið er til allra þeirra ferðalaga, sem þessum eina manni eru ætluð. Hann á t. d. á einu vori að fara um Norðurland og vera á öllum þeim stöðum, sem ull er flutt út. Nú skyldi vera ís fyrir Norðurlandi og skipaferðir mjög ógreiðar. Þá er það alls ekki þægilegt fyrir hann að finna alla ullarmatsmennina og koma á alla ullarmóttökustaði. Nei, þau ferðalög gætu orðið honum torsótt, og sennilega allkostnaðarsöm fyrir ríkissjóðinn, væri hann úr öðrum landsfjórðungi og yrði að kaupa fargögn eða flutninga. Þetta atriði hefir því orðið til þess, að nefndin klofnaði, og það er ekkert tiltökumál, þótt hv.flm. frv. (S. S.), sem er í nefndinni, vildi ekki ganga svo í berhögg við það, að falla frá þessu meginatriði. Þá er það ein breyting, sem er allveruleg í frv. frá lögunum, sem öll nefndin er einhuga um, en það er að geymsla ullarinnar sje undir umsjá matsmanna þangað til ullin er flutt út. Þessi breyting virðist alveg sjálfsögð. Sem sagt lítur meiri hl. nefndarinnar svo á, að þótt svo sje, að ullarmatið sje á sumum stöðum má ske í ólestri, þá sjeu engar líkur til, að það batni, nema síður verði, ef yfirullarmatsmaðurinn verður einn. En sje svo, að frv. sje fram komið af því, að einhver ullarmatsmaður hafi ekki reynst vaxinn starfinu, þá sýnist liggja nær, að skifta um menn, heldur en að breyta lögunum þannig, til að koma í veg fyrir þetta. Enda er engin sönnun fyrir því, að þessi eini maður ræki starf sitt betur en hver þessara fjögra, sem nú eru, eður væri því betur vaxinn. Þá hefir meiri hl. nefndarinnar lagt til, að á hverja ullarsendingu sje sett bókstafamerki fyrir hvern landsfjórðung, fyrir það svæði, er hver ullarmatsmaður ræður yfir. Þetta álítur meiri hl. að muni verða til þess, að auka samkepni um vöruvöndun og mat hjá matsmönnum, og enn fremur, að enginn landsfjórðungur njóti þá annars eða gjaldi, sem nú getur vel verið, og það því fremur, sem það er mjög erfitt að fá algert samræmi í matið um land alt. Merkið er því hvöt til að vanda vöruna vel, ástæða fyrir matsmennina til að vanda matið sjerstaklega vel, og það miklu fremur en nú er. Annars er mjer mikil forvitni á að heyra frá þeirri mönnum í deildinni, sem vanir eru mati og sölu á ull á erlendum markaði, hvernig þeir líta á þetta ákvæði, því að það er allverulegt atriði að okkar áliti. Þá getur meiri hl. ekki treyst sjer til að ákveða fasta fjárhæð til ferðakostnaðar yfirmatsmannanna. Hann er nú ákveðinn 200 kr. En meiri hl. nefndarinnar virðist ekki hægt að ákveða hann, eins og nú er ástatt, því að ef matsmennirnir ættu að rækja starf sitt samviskusamlega, þá eru þeir svo lengi á ferðalögum, að vart verður ætlast til, að þeim nægi 200 kr. til ferðakostnaðar. Þetta varð að ágreiningsefni milli nefndarhlutanna. Að vísu mun minni hl. ekki hafa ákveðið neina fasta upphæð, en hann hefir gefið í skyn, að hann sje óánægður með það ákvæði meiri hl., að ferðakostnaðurinn skuli greiddur „eftir sanngjörnum reikningi.“ Þetta eru þá helstu breytingarnar, sem meiri hl. leggur til. Aðalbreytingarnar stafa af því, að flutningsmenn hafa gert ráð fyrir einum yfirmatsmanni, en meiri hl. vill hafa þá 4, eins og verið hefir. Að svo mæltu hefi jeg ekki fleira að vekja athygli á. Meiri hl. landbúnaðarnefndar leggur því til, að brtt. á þgskj. 379 verði samþ., og eins og jeg hefi tekið fram, verða þær að skoðast til verulegra bóta á frv.

Frsm. minni hl. (Sigurður Sigurðsson) Landbúnaðarnefnd var, eins og frsm. meiri hl. (St. St.) sagði, sammála um breytingarnar við 1. gr. frv., og taldi frv., með þeirri breytingu, til mikilla bóta, saman borið við núgildandi lög. En svo skildust leiðir, og er jeg algerlega á öðru máli en hv. meiri hl., um allar brtt. við aðrar greinar frv. Sú brtt., sem virðist einna mikilvægust, er brtt. við 4. gr. Í frv. er gert ráð fyrir einum yfirullarmatsmanni, en meiri hl. vill hafa þá fjóra. Og flytur hann sem ástæðu fyrir breytingunni það, að starfið verði betur rækt af fjórum en einum. En ástæða flm. frv. fyrir því, að hafa yfirullarmatsmanninn að eins einn, er tekin fram í greinargerð frv. og er sú, að með því fengist meira samræmi í ullarmatið, en það hefir einkum þótt skorta undanfarið. Það liggur nú í augum uppi, að það er engan veginn næg ástæða gegn því að hafa einn yfirullarmatsmann, að hann geti ekki farið yfir alt svæðið eða umdæmið á ári. Það mundu fjórir menn ekki gera heldur. Og jeg veit ekki til, að þeir, sem nú eru yfirullarmatsmenn, fari um alt umdæmi sitt árlega, enda er engin skylda til þess. Það var að eins fyrsta árið, sem lögin giltu, að þeim var gert að skyldu að fara um alt umdæmi sitt, því þá þurftu þeir að útnefna matsmenn. En síðan hafa þeir ekki farið um þau, nema eftir hentugleikum. Og ullarmatið er ekki betra með fjórum yfirullarmatsmönnum, því reynslan bendir á, að það sje í mesta ólestri eins og er, þó að fleiri sjeu yfirmatsmenn en einn. En ef einn maður væri settur yfir alla ullina, maður, sem að sjálfsögðu yrði bæði að vera sjálfstæður og samviskusamur, og starfanum að öðru leyti vaxinn, væru mikil líkindi til, að hann gæti komið á samræmi í ullarmati, á hinum ýmsu útflutningsstöðum á landinu. Svo hefir viljað bera á því, að ullarmatsmennirnir hafa ekki verið valdir af betri endanum og oft ráðið meira um valið kunningsskapur yfirullarmatsmanns en hæfileikar þeirra, sem teknir voru til starfans. Og það verður síður hætta á þessu, ef ullarmatsmaðurinn er einn. Jeg hefi grun um, að það, sem hefir mestu ráðið um, að sumir í meiri hl. snerust á móti 4. gr. frv., sje það, að yfirullarmatsmaðurinn á Norðurlandi sje talinn góður. En þegar um almenn lög er að ræða, er mjer illa við, að persónulegu sje blandað inn í málin. Svo er að minnast á eitt alveg nýtt fyrirbrigði í brtt. meiri hl., um það, að hafa ákveðið merki fyrir ull úr hverjum landsfjórðungi. Og þetta halda þeir að verði til að skapa samkepni milli hinna ýmsu yfirullarmatsmanna. En í þessu sambandi vil jeg benda á, að ullin er ólík í hinum ýmsu hjeruðum landsins. Það var mikið talað um „eðlisgalla“ á kjöti hjer um daginn. En þá á ekki síður við að tala um eðlisgalla á ull, og ullin hjer á Suðurlandi hefir sannarlega eðlisgalla, sem stafar af því, að hjer er annað fjárbrigði en fyrir norðan og austan. Sjerstaklega er fjeð hjer sunnanlands ólíkt þingeyska fjenu. En mestu veldur þó um mismuninn veðráttufar, landshættir og hagar. En þetta á ekki að hafa áhrif á matið, því það er ekki eðlisgildi ullarinnar, sem á að meta, heldur verkunin. Það, að skapa hjer samkepni í ullarmatinu, nær því ekki tilgangi sínum. Hv. frsm. (St. St.) gat þess, að jeg legði sekki svo mikla áherslu á, hvort brtt. meiri hl. yrðu samþ. eða ekki, að undanskilinn brtt. við 4. gr. En þetta er ekki rjett hjá honum, því jeg álít, að þær sjeu allar til stórspillis á frv. Og verði brtt.samþ., þá er jafngott að fella frv. alveg, enda óvíst, að við flm. leyfum því lengra, heldur tökum það aftur. Sjálft frv. tel jeg til bóta, nái það fram að ganga, enda er það flutt hjer og samið eftir bendingum og ráðleggingum þeirra manna, sem best vit hafa á þeim málum.

Pjetur Jónsson Jeg teldi illa farið, ef málinu væri eytt út af þeim klofningi, sem komið hefir upp í hv. landbúnaðarnefnd. Og mjer virðist, að hvort sem frv. verður samþ. með brtt. meiri hl. eða óbreytt, þá sje það til bóta frá því sem er. Með því að hafa að eins einn yfirullarmatsmann fengist að líkindum meira samræmi í ullarmatið. En þá veltur á hinu, að maðurinn yrði vel valinn og starfi sínu vaxinn. Yrði hann að ferðast allan þann tíma ársins, sem ull væri flutt út, því hann yrði að líta eftir allri ull, hvaðan sem væri af landinu, og það mundi hann geta einn saman. Þeir tveir matsmenn, sem Bretar sendu hingað í fyrra, höfðu meira en nóg að gera, að líta eftir ull þeirri, sem út var flutt, og yrði yfirmatsmaðurinn að sjálfsögðu að hafa aðstoðarmann. Það kom í ljós í fyrrasumar, að ullarmatinu var ákaflega áfátt sumstaðar. Var leitt til þess að vita, að sumt, sem talið var í 1. flokki upphaflega, varð ekki nema með því lakara í 2. flokki. Og þó voru ekki svo fá dæmi til slíks. En jeg held, að með því að skerpa betur eftirlitið með þessum fjórum matsmönnum  (S. S.: Hver gerir það?)  , þá gæti ullarmatinu mikið farið fram. Í byrjun var einn maður settur yfir hina fjóra, og fór hann um landið til að líta eftir matinu. Það var Sigurgeir Einarsson. En hann vann bæði of stutt árlega og ekki nema 2 ár í alt, svo hann kom ekki á nægu samræmi í matinu. Nefndin ætti að athuga, hvort þessir fjórir menn gætu ekki á einhvern hátt haft sambönd þannig hvor við annan, að þeir gætu borið sig saman og lagt sameiginlegan grundvöll undir matið, eins og gert er ráð fyrir í frumvarpinu um kjötmat. Jeg held, að till. meiri hl. um merkin sje góð, og geri ráð fyrir, að þau gætu orðið til að auka samkepni á milli yfirskoðunarmanna og hjeraða. Kaupmenn, t. d. í Ameríku, hafa nú síðan matið kom furðað sig á því, hve t. d. ull nr. 1 er misjöfn eftir því, úr hvaða landshluta hún er, og talið vöruna svo misjafna, að ekki væri óhætt að reiða sig á vörumerkið: Ísland No. 1. Flokkunin yrði áreiðanlega betri og ábyggilegri, ef merki væru fyrir hvern fjóðung. Á þann hátt gæti knúðst fram, að kaupmenn færu að gera greinarmun á sunnlenskri ull og norðlenskri, eins og áður var venja, eftir því, sem gæðamunur reynist. Og merkið knýr áreiðanlega fram eðlilegan greinarmun.  (H. K.: Engum hefir dottið þetta í hug með fiskinn)  . Jú, spánverskir fiskikaupmenn taka mikið tillit til þess, hvaðan af landinu fiskurinn er. Þeir eru orðnir svo kunnugir hjer, að þeir vita, hvaðan fiskurinn er bestur og hvaðan verstur. Mjer finst verulegt atriði frv. standa óbreytt, þó að brtt. meiri hl. verði samþ. En eitt vil jeg benda hv. meiri hl. á. Borgunin fyrir ullarmatið er alt of lág. Hana verður að hækka. Jeg álít, að matsmenn verði að hafa sæmilegt kaup, meðan þeir eru á ferðalögum, og þeir verða að ferðast mikið, þótt á einstaka stað megi trúa undirmatsmönnunum. En þá verður að borga þeim dagpeninga auk ferðakostnaðar, sem því svarar, hvað meira kostar að halda sig á ferðalagi en heima hjá sjer.

Gísli Sveinsson Jeg skal þegar lýsa yfir því, að jeg sje ekki annað en að svo sje komið hjer málum, að hv.flm. þessa frv. geti með engu móti fylgt meiri hl. landbúnaðarnefndar, því að jeg sje ekki, hvað eftir stendur af frv., ef brtt. hans ná fram að ganga. Þá er eins gott að láta ullarmatslögin, sem nú gilda, standa óbreytt. Enda er skemst frá að segja, að jeg er hvorugu hlyntur, hvorki frv. nje brtt. meiri hl., en vil láta ullarmatslögin gilda enn um hríð, eins og þau eru, og láta ganga úr skugga um það, hvort ekki má herða á eftirlitinu. Landsstjórnin hefir þegar sent út áminningu um, að vandað sje ullarmatið betur en verið hefir, og má vænta einhvers árangurs af því. - Að hinu leytinu er jeg hv. meiri hl. samdóma um, að ekki sje heppilegt að setja einn yfirmatsmann í landinu, í staðinn fyrir fjóra. Er því talið til gildis, að meira samræmi mundi verða í matinu, ef maðurinn er einn. Fljótt á litið kann að virðast svo, en þá er líka mikið komið undir þessum eina manni. En ef sá maður - sem sennilega yrði valinn úr hóp yfirmatsmanna núverandi, - yrði ekki sem bestur, hvar situr maður þá með samræmið? Meiningin ætti að vera að ganga svo frá þessu mati, að það yrði sem best. Mjer sýnast rök hv.þm. S.-Þ. (P. J.) fullframbærileg, sem sje þau, að þessir matsmenn geti kynt sjer aðferðir hvers annars, staðið í sambandi hver við annan, ferðast á milli, ef svo ber undir, og borið sig saman. Þeim ætti þá að vera vanda- og vansalaust að koma sjer saman um mat og matsaðferðir, og væri þetta vegur til samræmis. En sú leiðin er á engan hátt einhlít, að fela þetta alt einum manni. En jeg vildi benda á, að þegar rætt er um samræmi, þá verður að líta lengra, líta dýpra og aðgæta, hvort ekki sje hægt að láta samræmið ná til fleiri vöru- eða afurðategunda Og vil jeg þá fyrst og fremst nefna kjöt. Þar er víst og ætlast til samræmis, en þó eru fimm menn, sem hafa þar yfirumsjón.  (H. K.: Þar stendur öðruvísi á)  . Mjer virðist einmitt, að mjög sje líkt á komið. Eitt er að minsta kosti mjög skylt, og það er, að kjötið er misjafnt að gæðum í hinum einstöku hjeruðum. Þar fer eins og um ullina, að hún hefir eðlisgalla eða eðliskosti fram yfir það, sem er í öðrum hjeruðum. Þar er ekki verkun til að dreifa, heldur, eins og hv. 1. þm. Árn. (S. S.) rjettilega benti á, fer það eftir veðráttu og landslagi, og ef til vill er um sjerstakt fjárkyn að ræða. En þarna ber eins að gæta, og það er, að fullkomið rjettlæti kemst ekki á, þótt farið sje eftir fjórðungum og þeim sett ákveðin merki. Bæði kjöt og ull geta verið misjöfn að eðlisgæðum innan fjórðunga og jafnvel innan hjeraða. En vitanlega nær það ekki neinni átt, að ætla að flokka eftir sýslum, hreppum, eða ef rjettast ætti að vera, þá jafnvel eftir bæjum. Þetta ákvæði um fjórðungsmerkin nær því á engan hátt tilgangi sínum. Matinu verður heldur ekki kent um, því að bersýnilegt er, að hjer er eðli ullarinnar, sem skilur á milli. Ef löggjöf eins og þessi er athuguð og reynt að hafa í henni samræmi, þá verður ekki sjeð, hvers vegna hjer á að gera upp á milli. Eðli löggjafarinnar um þetta efni, grundvöllurinn, sem hún byggist á, er að koma á jöfnuði og samræmi. Þá verður manni að spyrja, hvers vegna þeir, sem betur eru settir, eigi líka að njóta betri kjara á markaðinum? Með því er brotin grundvallarreglan, og þó að það sje skiljanlegt, að einstaka hjeruð, sem standa betur að vígi, vilji pota sjer út úr, þá getur þingið, sem á að líta á málið í heild, ekki tekið það til greina. Mjer skilst, að þetta kapp stafi aðallega frá Norðlendingum, og þá sjerstaklega Þingeyingum, sem þykjast vera sjerlega vel stæðir í þessu efni. En meiningin er sú með ullarmatinu, að láta eitt yfir alla ganga, hvar sem þeir búa á landinu, og þess vegna hlýt jeg að vera þessari skiftingu mótfallinn. Hvort sem matsmennirnir verða fleiri eða færri, þá geta menn líklega orðið sammála um það, að starfið sje mikilsvert. Það nær því ekki neinni átt að ætla að borga þeim með 400 kr. Þótt umdæmi þeirra sje ekki nema fjórðungur, þá geta þeir ekki eytt tíma sínum, og það einna dýrmætasta tíma ársins, fyrir einar 400 kr., því auk þess þurfa þeir undirbúning undir starf sitt, og það verður að launa þeim betur, ef ætlast er til, að þeir ræki starf sitt nokkuð í áttina til þess, sem vera ætti, - Hvað eru 400 kr.? Það eru 100 kr. rúmar fyrir stríðið. Það þýðir ekki lengur að tala um það sem sömu upphæð; gildið er alt annað. Að lokum vildi jeg beina þeirri spurningu til meiri hl., hvort ætlast sje til, að yfirmatsmennirnir eigi að ferðast um árlega. Í brtt. á þgskj. 379 er þessu látið ósvarað, og gætu þeir þá meira að segja látið sjer nægja að fara 3. hvert ár. Bótin verður þá ekki mikil. Jeg vil, að svo sje frá þessu gengið, að yfirmatsmennirnir sjeu skyldaðir til þess að ferðast árlega um alt umdæmið, á hvern einasta stað, þaðan sem ull er flutt út. Þetta verður að vera tekið fram ótvírætt, svo að undan því verði ekki komist. Í samræmi við þetta verður vitanlega að launa þeim rækilega. Þá vildi jeg spyrja meiri hl. að öðru, og það er, hvað gera eigi við þá staði, sem liggja á milli umdæma, eða milli hinna tilteknu endistöðva. Það virðist svo, sem þessir staðir sjeu settir út fyrir lögin, sjeu strykaðir út úr þjóðfjelaginu að þessu leyti. Lögin ákveða, að eitt umdæmið sje t. d. milli Víkur og Borgarness, og annað milli Hornafjarðar og Norðurlands. En hvar telst svæðið milli Víkur og Hornafjarðar? Þarna er þegar svæði, sem er matsmannslaust. Nú hafa risið þarna upp tveir staðir, sem flytja út ull, og hefir lent í bauki og basli, stappi og stímabraki að fá yfirullarmatsmennina til að skifta sjer af því. Þessu vil jeg skjóta fram til íhugunar. Það getur verið spursmál, hvort ekki sje rjettara að hafa takmörkin nákvæmari, miða þau heldur t. d. við landshluta en kaupstaði. Kauptún og ullartökustaðir risa upp og breytast, og því ótrygt að miða við þá. Yfirleitt er jeg mótfallinn öllum breytingum á þessum lögum, en tel enn ekki fullreynt, að ekki megi takast að koma á samræmi, ef stjórnarvöldin reyna eitthvað til þess. Jeg tel þau lög, sem nú gilda, fullnægjandi, ef eftirlit er haft með, að þeim sje fylgt, en vanti eftirlitið og vanti framkvæmdina, þá skiftir líka minstu, hvernig lögin líta út á pappírnum.

Matthías Ólafsson Jeg get ekki skilið þá staðhæfingu sumra hv.þm., að betra sje að fella frv. en að samþykkja það með brtt., sem fram eru komnar. Jeg fæ ekki annað sjeð en að bót sje að brtt. Það er að vísu ekki ætlast til eftir brtt., að haustull sje metin, en það þarf að meta hana, þarf að flokka hana, eins og hverja aðra vöru. Um það, hvort betra sje að hafa einn yfirmatsmann eða fleiri, held jeg, að ekki ætti að vera vafi. Jeg get skilið, að um það gætu verið skiftar skoðanir. Ef mennirnir eru fjórir, þá þarf hver ekki að þekkja nema sinn fjórðung. Hvað það snertir, að vilja láta flokka eftir fjórðungum, þá sje jeg ekki, að hjá því verði komist. Við verðum að láta útlendinga trúa því, að mat okkar sje einhvers virði. - Þeir segja nú sem svo, að svo lengi sem þeir sjái að eins ullina flokkaða í 1., 2., og 3. flokk, þá geti þeir gefið jafnt fyrir þá alla. Þeir vita ekki, hvaðan ullin er, en norðlensk ull í 2. flokki er jafngróð sunnlenskri ull í 1. flokki. Matið er einskis virði meðan ekki er flokkað eftir fjórðungum. - Þá talaði hv.þm. V.-Sk. (G. Sv.) um, að hjer ætti jöfnuður að ráða. Jeg ætlaði varla að trúa mínum eigin eyrum. Hvernig getur hv.þm. (G. Sv.) haldið því fram, að vörur, sem eru misjafnar að gæðum, eigi að seljast sama verði? Það er ekkert annað en svik við kaupandann, ekki annað en blekking, að selja verri vöruna sem þá betri. Það er sama, hvort varan er ljeleg vegna illrar meðferðar eða af náttúrunnar völdum; ljeleg vara verður ekki eins góð og góð vara með lagaboði, og að selja þær jafnt er ekkert annað en blekking. Menn kunna að nefna fiskinn í þessu sambandi. Hann er ekki flokkaður eftir landshlutum, en þó er það á allra vitorði, að hann er misgóður; t. d. er enginn fiskur jafngóður og vestfirskur. En kaupendurnir þekkja þetta; þeir vita, hvaða fiskur er frá Vestfjörðum, og borga hann hærra. Það er ekki hægt að blekkja þá. Þrátt fyrir alt, sem gert hefir verið til að bæta verkun á sunnlenskum fiski, þá hefir ekki tekist að gera hann eins góðan. Það er ekki mönnunum að kenna; fiskurinn er verri í raun og veru, og eins er sennilega ástatt um ullina. Það er þess vegna nauðsynlegt að flokka hana eftir gæðum. Jeg segi ekki, að takmörkin, sem hjer eru tilgreind, sjeu rjett eða nákvæm. Takmörkin verða vitanlega að setjast af sjerfræðingum, en þó held jeg, að þessi skifting í fjórðunga sje betri en ekki.

Frsm. meiri hl. (Stefán Stefánsson) Jeg get verið hv.þm. S.-Þ. (P. J.) og hv.þm. V.-Ísf. (M. Ó.) þakklátur fyrir undirtektir þeirra með brtt. meiri hl. og þær upplýsingar, sem þeir gáfu. - Báðir þessir menn hafa lagt fyrir sig verslun, og þar af leiðandi kynst þeim kröfum, sem gerðar eru á erlendum markaði; ætti því álit þeirra að vera að einhverju metið í þessu máli. Hjer í deildinni eru sennilega engir, sem geta talað um það af jafnmikilli reynslu. Þá vík jeg mjer að hv. 1. þm. Árn. (S. S.). Hann sagði, að ekki væri ætlast til, að ullarmatsmenn ferðuðust um árlega. Í 8. gr. laganna, sem um þetta hljóðar, verður ekki annað sjeð, en þar sje beint til þess ætlast, og ef matsmennirnir láta undir höfuð leggjast að ferðast árlega yfir umdæmi sín, þá brjóta þeir að minsta kosti algerlega í bága við anda laganna. Jeg verð að telja það vanrækslu í starfi þeirra, ef þeir ferðast ekki yfir alt umræmi sitt á hverju ári og komi á hvern ullarútflutningsstað. - Þetta er óneitanlega skylda þeirra, og stjórnarinnar að skerast í leikinn, ef þeir fullnægja henni ekki. Annars furðar mig ekki á þeirri breytingu hv. 1. þm. Árn. (S. S.) á lögunum, að hafa einn yfirmatsmann, þegar gengið er út frá, að ekki þurfi nánara eftirlit en þriðja hvert ár. En þetta má ekki eiga sjer stað. Yfirmatsmenn verða að koma árlega á útflutningsstaðina, og jeg veit það um matsmann okkar Norðlendinga, að hann fer árlega yfir umdæmið, enda heyrist engin óánægja þar yfir matinu. Hjer kveður aftur við annan tón; hjer er víst óánægja talsverð, og hún er ef til vill tilefnið til þess, að þetta frv. er komið fram. En það stefnir ekki í rjetta átt að vilja setja einn mann til að gera það vel, sem fleiri hafa ekki leyst af hendi svo viðunandi þyki. Það væri meiri ástæða til að leita að betri mönnum í þessar stöður, mönnum, sem vildu og gætu rækt starf sitt vel og samviskusamlega. Þá sagði hv. 1. þm. Árn. (S. S.), að matsmenn ættu ekki að líta eftir eðlisgæðum ullarinnar, heldur að eins eftir verkun. Jeg held, að öllum ætti að vera ljóst, að verðmæti vöru fer ekki eingöngu eftir verkun og meðferð hennar, heldur líka eftir gæðum í raun og veru. Hvernig væri t. d. hægt að selja haustull sem nr. 1, þótt hún væri vel verkuð? Nei, það verður að taka hvorttveggja til greina, því af gæðunum, jafnframt góðri verkun, hlýtur það að leiða, að norðlenska ullin er í meira áliti en sunnlensk ull. Það eru gæði ullarinnar, sem þar ráða engu síður. Hv. 1. þm. Árn. (S. S.) talaði um, að ef matsmaðurinn væri einn, þá bæri hann meiri ábyrgð. En hvað nær sú ábyrgð langt? Hann á, eftir skoðun hv.þm. (S. S.), að meta misjafna ull sama flokksmerki, sje hún að eins jafnvel verkuð. Verður það til að auka á ábyrgðartilfinningu hans fyrir matinu? Jeg hygg ekki. Ef ullin er merkt eftir fjórðungum, sjest nánar, hvernig að þessu er unnið af hverjum yfirmatsmanni, og þá kemur nánari eða gleggri ábyrgð fram. Og hvernig er svo hægt að krefjast þess, að maður beri ábyrgð á ull, sem hann hefir aldrei skoðað? Það er vitanlegt, að einn maður kemst ekki yfir að líta sjálfur eftir allri ull landsins, og væri þess vegna í meira lagi ósanngjarnt að heimta ábyrgð af honum. En það er nauðsynlegt, að borin sje ábyrgð á starfinu, og þess vegna þurfa matsmennirnir að vera fleiri, og þeim mögu- legt að rækja það. Háttv. þm. S.-Þ. (P. J.) talaði um, að það vekti furðu á erlendum markaði, hvað ull nr. 1. væri mismunandi. Þetta er eðlilegt. Sunnlensk ull nr. 1 er ekki betri en þingeysk nr. 2. En samt er því haldið fram, að þetta sje sama varan að gæðum. Það er beinlínis villandi fyrir kaupendurna. Þeir fara auðvitað ekki einasta eftir verkuninni, heldur líka gæðum ullarinnar, og samkvæmt því ber matsmönnum að taka þetta hvorttveggja til greina við matið. Háttv. þm. V.-Ísf. (M. Ó.) talaði um, að það þyrfti að flokka haustull. Jeg held, að það sje óþarfi. Hún hlýtur að vera svo lík að gæðum, hvaðan sem er af landinu, að vart mun hægt að gera upp á milli. Þar er þess að eins að gæta, að hún sje þur, hvernig lit, hvort hún er sæmilega hrein, eða blóðskorpur og annar óþverri sje í henni. Matsmennirnir verða að sjá um, að ekki flytjist út nema þur og hrein haustull, og þá er því mati, að jeg hygg, algerlega fullnægt. Jeg held, sem sagt, að flokkun á haustull sje talsvert vafasöm. Þó skal jeg ekkert um það fullyrða. Það mætti athuga til 3. umr. málsins, því allar þær brtt., sem kunna að miða til bóta frv., er nefndin fús á að taka til greina.

Pjetur Ottesen Þegar þetta frv. fyrst kom fram, þá var jeg strax þeirrar skoðunar, að í rjetta átt væri stefnt, með því að setja einn yfirmatsmann yfir alt landið. Jeg áleit, að með því væri trygt, að meira samræmi kæmist á í ullarmati en reynslan hefir sýnt, að nú á sjer stað. En hitt aftur á móti, að þessi yfirmatsmaður kæmi að eins 3. hvert ár, eins og gert var ráð fyrir í frv., á þá staði, þar sem ullarmat fer fram, það álít jeg að væri ekki fullnægjandi trygging. En er jeg hafði hugsað betur þetta atriði, þá þóttist jeg sjá, að hann gæti oftar komið á ullarútflutningsstaðina en gert er ráð fyrir í frv. Jeg hefði jafnvel getað búist við, að hann gæti komið einu sinni á ári á flesta staðina. Jeg hefi hugsað mjer þetta þannig, að hann ferðaðist kringum landið í maímánuði, og hefði með sjer sýnishorn af ull, og að hann í þeirri ferð ætti tal við ullarmatsmenn úti um landið og leiðbeindi þeim. Svo færi hann aftur hringferð um ullartökutímann. Miðað við samgöngur eins og þær eru nú gæti hann komið á flesta ullartökustaðina á þann hátt, og þeim mun auðveldara væri þetta, er betur greiddist úr samgöngunum. Jeg verð því að líta svo á, að ekki sje mikið gerandi úr þeirri mótbáru, að yfirmatsmaðurinn geti ekki látið til sín taka, af því hann geti ekki ferðast nægilega um landið. Það er að sjálfsögðu rjett, að ull er talsvert mismunandi að gæðum víðs vegar af landinu. En þetta er einmitt mjög misjafnt innan hvers sýslufjelags, þó ekki sje lengra farið. Þess vegna nær það engri átt, eins og meiri hl. nefndarinnar ætlast til, að ullin sje flokkuð eftir landsfjórðungum, í fyrsta lagi af því, að skiftingin er af handahófi, og svo er ekkert samræmi í ullargæðum í hverjum landsfjórðungi. Þó að norðlensk ull hafi á sjer betra álit og sje í hærra verði á markaðinum en önnur ull, þá er hún vafalaust misjöfn að gæðum líka. Það mun aðallega vera þingeyska ullin, sem komið hefir þessu orði á norðlensku ullina. Jeg hygg t. d., að ekki geti verið mikill munur á ull úr Húnavatnssýslu og úr dölunum í ofanverðri Borgarfjarðarsýslu. Fjárkynið er hið sama í báðum þessum landshlutum, og önnur skilyrði mjög svipuð, og ullin þar af leiðandi mjög lík. Enda hefir áður fyr verið flutt ull úr Borgarfirði norður á Borðeyri til útflutnings þaðan, og ekki orðið til að rýra álit norðlensku ullarinnar, að jeg held. Það er því mín skoðun, að það geti orðið gott samræmi í ullarmatinu, ef að er farið eins og ætlast er til í þessu frv. En að ætla sjer að fara að gera upp á milli, eins og meiri hl. nefndarinnar vill í brtt. sínum, nær engri átt. Jeg hefi átt tal um þetta við þann mann, sem fyrstur gerði tilraun til að bæta ullarverkunina nokkuð alment og kynnast erlendis, hvaða kröfur ullarverksmiðjurnar gerðu til verkunar á ullinni. Það er Sigurg. Einarsson. Hann hefir, eins og kunnugt er, ferðast til Ameríku og kynt sjer ullarmarkað þar, og auk þess starfað að ullarmati hjer innanlands um nokkur ár. Hann leggur mikið upp úr, að málinu sje komið í rjett horf, og telur einu leiðina til að koma samræmi á, að einn maður hafi á hendi yfirumsjón alls ullarmatsins, er leiðbeini síðan hinum matsmönnunum með flokkun á ullinni. En eins og þetta er framkvæmt nú, þá eru matsmennimir 4, enda hefir það alls ekki komið að tilætluðum notum. Þetta hefir valdið hinum mesta glundroða á matinu, þannig að sín aðferðin hefir verið notuð á hverjum staðnum. Af því hefir aftur leitt, að kaupendum erlendis hefir ekki fundist þetta næg trygging, og keypt ullina þannig, að þeir hafa jafnvel borgað 30–35% lægra fyrir ullina, af því þeir teljast ekki hafa næga tryggingu fyrir því, að ullin sje sú vara, sem vottorðin segja að hún sje. Af þessu geta menn nú sjeð, hvers virði ábyggilegt og samfelt mat á ullinni er. Mjer þótti vænt um að heyra, að hv.þm. S.-Þ. (P. J.) var þeirrar skoðunar, að það mundi mest trygging í því, hvað það snerti að fá gott samræmi í matið, að hafa einn yfirmatsmann fyrir alt landið. Þá hefir því verið haldið fram, að það að merkja ullina eftir landsfjórðungum mundi skapa samkepni milli landsfjórðunga í matinu. Jeg legg ekki mikið upp úr því. Jeg held fastlega, að hitt fyrirkomulagið sje miklu hyggilegra, að hafa einn yfirmatsmann fyrir alt landið, mann, sem hafi áhuga á starfinu og sje fær um að glæða áhuga undirmanna sinna á þessu starfi og gera þeim ljóst, hve mikla þýðingu það hefir að gæta vandvirkni í þessu starfi. Þá talaði hv.þm. V.-Ísf. (M. Ó.) og hallaðist að því, að þessi greining á ullinni væri æskileg, því þá vissu kaupendur altaf, hvaðan ullin væri. En kaupendur vita þó altaf um seljanda og frá hvaða stað ullin er flutt út; það sýna matsvottorðin. Jeg held, að þetta ætti að geta verið alveg eins með ullina og fiskinn, sem hv.þm. V.-Ísf. (M. Ó.) mintist á; ekki er hann flokkaður eða merktur eftir því, hvaðan hann er fluttur út af landinu. Það er alveg víst, að þessi flokkunaraðferð eftir landsfjórðungum er engan veginn nauðsynleg, heldur þvert á móti hið gagnstæða, að samkepni nýtur sín engu síður, þó að sú aðferð sje ekki viðhöfð.  (M. Ó.: Ullin er mest flutt út frá Rvík, þótt hún sje ekki úr nærliggjandi hjeruðum)  . Þó ullin hafi verið flutt út frá Reykjavík á stríðsárunum úr öðrum landsfjórðungum, þá liggja til þess alveg sjerstakar ástæður. Á venjulegum tímum mundi hún verða tekin á skip í hverju umdæmi fyrir sig. Það er alveg rjett, sem hv.þm. V.- Sk. (G. Sv.) tók fram, að það er engin sönnun fyrir því, að öll ull úr einhverri sýslu sje söm að gæðum. Hún getur einmitt verið gagnólík. Jeg verð því að mæla eindregið móti þessari brtt. meiri hl. nefndarinnar. En jeg vil, ef frv. verður samþ., gera yfirmatsmanni að skyldu að koma á sem flesta ullartökustaði árlega, en þessu má breyta við 3. umr., ef til kemur.

Hákon Kristófersson Það er nú komið á daginn, að þetta frv. okkar hefir ekki fundið náð fyrir augum hv. meiri hl. landbúnaðarnefndar, eins og líka brtt. á þgskj. 379 ber með sjer. Áður en við gengum frá þessu frv. fyrir fult og alt bárum við okkur saman við þá menn, er við töldum hafa mesta þekkingu til að bera í þessu máli, og á jeg þar einkum við Sigurgeir Einarsson. Hann er manna kunnugastur verkun og meðferði allri á ull, eins og hv.þm. Borgf. (P. O.) tók fram. Og jeg hygg, að hann standi ekki að baki hv.þm. V.-Ísf. (M. Ó.) og háttv.þm. S.-Þ. (P. J.). Þó skal jeg geta þess um þann seinni, að hann hefir haft mikil afskifti af þessu máli, og ber því gott skyn á það. Við flm. höfðum því búist við, að þetta frv., eins og það lá fyrir, mundi fá betri undirtektir hjá nefndinni en nú er raun á orðin. Það sem virðist vekja mesta mótspyrnu er breytingin á yfirmatsmönnunum. Við gerðum ráð fyrir í frv., að hann væri að eins einn, og var það álit þeirra manna, er við bárum okkur saman við, að það mundi heppilegast. Hv. frsm. meiri hl. nefndarinnar (St. St.) talaði móti þessu og færði ýms rök fyrir þeirri skoðun, sem nefndin heldur fram. Jeg skal nú ekki fara að vefengja það, sem hann sagði. En ómögulega get jeg sannfærst af andmælum hans, því mjer virtist þau lík því, er menn halda fram þegar þeir verja ekki satt mál. Hann færði þau rök móti þessu meðal annars, að ekki væri hægt að ætlast til, að þessi eini maður gæti verið á öllum stöðum sama árið. Það var heldur ekki ákveðið af okkur, eða í það minsta ekki slegið föstu, en við gengum þó út frá, að svo mætti verða. En Sigurgeir Einarsson ljet það álit sitt í ljós, að með bættum samgöngum mundi hann vafalaust geta komið nægilega oft á matsstaðina, eins og líka var skoðun hv.þm. Borgf. (P. O.). Enda sje jeg ekki, að brýn nauðsyn sje á, að hann komi á hvern stað árlega. Hann getur haft með sjer sýnishorn af ull, þegar hann kemur þangað, og sýnt ullarmatsmönnunum, og auk þess sagt þeim fyrir um alla meðferð á ullinni. Ef það eru samviskusamir menn og áreiðanlegir, eins og gera má ráð fyrir að þessir sjeu, geri jeg ráð fyrir, að þeir hagi sjer þar eftir. Enn fremur sagði háttv.frsm. (St. St.), að engin sönnun væri fengin fyrir því, að þessi eini maður rækti starf sitt betur en þeir fjórir, sem verið hafa. Það hefir ekki verið minst neitt á það af okkur flm. En jeg býst satt að segja við, að það sje æði misjafnt. Að öllu samanlögðu verð jeg að telja meiri líkur fyrir því, að maður, sem gefur sig við þessu sem aðalstarfi og fæst við það alt sumarið, hann hafi betri skilyrði til að gegna því á sómasamlegan hátt en hinir, sem hljóta að hafa það að eins í hjáverkum. Þó frsm (St. St.) kunni að hafa nefnt einn góðan mann, þá sannar það út af fyrir sig ekkert um hina. Það getur verið undantekning. Því er þó engan veginn slegið föstu af mjer, að allir þeir menn, er starfið hafa haft á hendi, hafi eftir atvikum ekki rækt það sómasamlega, sjerstaklega er þess er gætt, hve starfið er illa launað. Enn fremur mintist hv.frsm. (St. St.) á, og vildi mæla þeirri skoðun nefndarinnar bót, að ullina bæri að flokka eftir fjórðungum. Og í sama strenginn tóku þeir hv.þm. V.-Ísf. (M. Ó.) og hv.þm. S.-Þ. (P. J.). Jeg skal játa, að jeg legg talsvert upp úr áliti beggja hv.þm. Þó mun nú svo vera um hv.þm. V.-Ísf. (M. Ó.), að hann mun aðallega hafa sjeð lakari tegundir af ull á Vestfjörðum. En einmitt þetta, að ullin er misjöfn hjer innanlands, sannar það best, að þörf er á einum yfirmatsmanni, til að koma samræmi á um alt land. Jeg skal leyfa mjer að benda á, að jeg efast um, að þessi svo kallaða norðlenska ull sje nokkru betri heldur en til dæmis úr Strandasýslu og austurhluta Barðastrandarsýslu. Ef nú þessi tilhögun kemst á, sem nefndin vill, þá fellur ull úr Strandasýslu og Barðastrandarsýslu undir vestfirsku ullina, sem vitanlega mun lítið eða ekki vera lakari en norðlensk ull, þótt hún hafi fengið meira álit á sig, bæði hefir á sjer lakara orð, og er enda ekki eins góð í sumum hjeruðum. Þess er heldur ekki að vænta, þar sem fje lifir þar að miklu leyti á útigangi. Þar af leiðir, að ullin verður þynnri og óálitlegri, auk þess sem miður er vandað til hennar á sumum stöðum, ef til vill, en þar, sem vöndun og önnur skilyrði eru í besta lagi. Þetta yrði því skaði fyrir þessa ull úr þessum tveim sýslum, er jeg nefndi, og sennilega viðar, t. d. hjer sunnanlands. - Jeg býst við, að ef einn væri yfirullarmatsmaður, þó ætti hann hægt með, sökum kunnugleika síns á staðháttum víða um landið, að segja fyrir um, hvernig ullarverkun væri komið í best horf, og að koma á sem bestu samræmi. Þetta væri mikið verra viðureignar, ef þeir væru fjórir, eins og hver getur sjeð. T. d. mundi ullarmatsmaður í Sunnlendingafjórðungi sennilega telja bestu ullina þar nr. 1, þrátt fyrir að hún væri ef til vill ekki betri en nr. 2 annarsstaðar. Aftur á móti gæti sá maður, sem alstaðar þekti til staðhátta, sagt fyrir um, hvað bæri að varast og hvers bæri að gæta, til að koma sem bestu samræmi á milli landsfjórðunganna. Hv. frsm. (St. St.) gat um það í ræðu sinni, að þetta frv. mundi sennilega fram komið af því, að við flutningsm. værum óánægðir með ullarmatsmennina. Jeg gæti með jafnmiklum rjetti sagt, að hv. 1. þm. Eyf. (St. St.) væri á móti frv. af því, að hann teldi, að einhver skjólstæðingur hans misti einhvers í ef það yrði að lögum.  (E. A: Það segja sumir, að svo sje)  . Um það vil jeg ekkert fullyrða. Jeg vil, að gefnu tilefni, lýsa því yfir, að mjer hefir aldrei komið til hugar, að þetta væri endilega ætlað sjerstökum manni. Jeg skal viðurkenna, að við höfðum augastað á ágætum og færum manni í alla staði, þar sem er Sigurgeir Einarsson ullarmatsmaður. En er jeg spurði hann, hvort hann mundi fást til að taka að sjer slíka stöðu, aftók hann það með öllu og sagði það ekki koma til mála.  (E. A.: Fyrir 400 kr.)  . Jafnskýr maður og hv. 2. þm. Arn. (E. A.) er ætti að vera það kunnugur bæði sjálfum sjer og mjer, að hann vissi, að við erum ekki vanir að skera við neglur okkar. Við erum örlátari en svo, að við ljetum kauphæðina bera á milli. Hvað snertir það atriði, að ein ástæðan á móti frv. sje sú, að ekki sje völ á hæfum manni í svo vandasama stöðu, þá skal jeg játa, að hjer er nokkur vandi á. Það þyrfti að vera maður, sem hefði kynt sjer ullarmarkað bæði erlendis og hjer heima. En á hinn bóginn finst mjer það vera hreinasta þrotalýsing á þjóð okkar, ef við höfum ekki á að skipa mönnum í þessa sem aðrar trúnaðarstöður. - Háttv. þm. V.-Sk. (G. Sv.), sem talaði kröftuglega og allítarlega um málið, taldi það vera hvatvíslega fram borið. Þessi dómur þm. (G. Sv.) er, eins og fleiri úr þeirri átt, alger sleggjudómur. Jeg skal kannast við, að undirbúningi málsins kunni að hafa verið ábótavant í einhverju, en þó átti jeg aldrei von á, að önnur eins brtt. eins og sú á þgskj. 379 mundi koma fram við frv. Jeg lít á hana sömu augum og hv. meðflutningsm. minn.  (E. A.: Ekki sömu augum)  . Eftir því, sem það er venjulega skilið, þá hygg jeg það enga málvillu, þó að jeg viðhefði þetta orð. - Annars finn jeg ástæðu til að segja það, að hv. 2. þm. Árn. (E. A.) væri sæmra að sitja í sæti sínu og gera þaðan þær athugasemdir, er honum þætti við eiga, heldur en ganga um gólf í deildinni, kastandi fram útúrsnúningum og hártogunum á orðum mínum og annara. Jeg vona, að hæstv. forseti sje ekki að hingja, þótt jeg segði þessi maklegu orð. Að ullarmatsmennirnir ferðist hver til annars og beri ráð sín saman, væri að vísu gott, en jeg hefi litla von um, að þeir gerðu það. Skyldu þeir ekki miklu heldur hokra hver í sínu horni og fara að sínum eigin ráðum. Það er heldur ekki hægt að ætlast til þess, að þeir geri nema það minsta, sem þeir álíta sig geta komist af með, fyrir þau laun, er þeir nú hafa. Ef hv. deild vill ekki samþykkja frv. óbreytt, eða lítið breytt, þá verð jeg að hallast að þeirri skoðun, sem fram hefir komið hjá sumum hv.þm., að best sje að fella alt saman, bæði frv. og brtt. Jeg hefði þó ekkert á móti því, að 4. gr. frv. væri breytt dálítið, þannig, að skýrt kæmi fram meining hennar, sem er sú, að enginn ullarsölustaður megi undan falla, þannig, að ullarmatsmaður hafi ekki komið þar einhvern tíma á 3 árum. En þar með er ekki sagt, að hann megi ekki koma þar oftar. Miklu fremur er sjálfsagt að gera ráð fyrir, að svo eigi að vera. Flokkunina eftir fjórðungum álit jeg verða mundu til ills eins, og lýsir hún smásálarskap þeirra, sem að henni standa. Hvers vegna var ekki samskonar till. flutt þegar sett voru lögin um mat á saltfiski? Hvers vegna var vestfirskur saltfiskur ekki látinn ganga undir sjerstöku merki? Þess eru þó dæmi, að annar fiskur hefir verið sendur út undir því yfirskyni, að hann væri vestfirskur. Þess munu líka dæmi, að vestfirsk ull sje send til Akureyrar og seld þar sem norðlensk ull. Hvorttveggja getur vel komið fyrir, meðan varan er mismunandi að gæðum. En það er vaxandi áhugi fyrir vöndun vörunnar, sem á að koma því til leiðar, að þessi mismunur hverfi, og jeg efast ekki um, að svo muni fara áður en langt um liður. En þótt einhver njóti góðs af öðrum fjórðungi landsins, það tel jeg frekar gott en hitt, og jeg get ekki sjeð, að löggjafarvaldið hafi neina ástæðu til að stemma stigu fyrir því.

Bjarni Jónsson Það eru til bæði sannar sögur, þjóðsögur og skröksögur. Það er sönn saga, sem hv.flm. frv. hafa að segja, að hv. nefnd hafi skemt frumv. Það er þjóðsaga, að norðlensk ull sje betri en vestfirsk ull, en þegar hv.þm. segja, að sú þjóðsaga sje sönn, þá er það skröksaga. En það þykir mjer undarlegt, þegar 1 yfirmatsmann á að skipa um alt land, að finna þá um leið upp á þessum fjórðungsmerkjum. Þessi eining mun þó til þess gerð, að ullin verði flokkuð eftir gæðum, en ekki eftir því, hvar hún hefir vaxið á kindunum. Ef svo er ekki, getur hver metið eftir því, sem honum sýnist, heima í sínu hjeraði. Jeg get þess til, að fleiri sjeu svo skapi farnir en jeg, að þeir vilji ekki, að Alþingi gefi út lög, er mæli svo fyrir, að ull í einhverju hjeraði, t. d. Dalasýslu, sje verri en annarsstaðar, og það því fremur, sem þetta á að gera rannsóknarlaust og vitlaust út í loftið. Nú er engin sönnun fyrir því, að ullin sje betri á Norðurlandi en t. d. í Dalasýslu. Jeg man eftir annari þjóðsögu, sem mjer var sögð, þegar jeg var drengur. Hún var svo, að hvergi væri vænna fje en í Þingeyjarsýslu. En þegar fjárspekingur einn ferðaðist um landið og rannsakaði þetta mál, komst hann að þeirri niðurstöðu, að hvergi væri eins vænt fje og í Laxárdal í Dalasýslu. Það er því að eins þjóðtrú, að ullin sje betri í einum fjórðungi en öðrum, og kann sú trú að hafa orðið til af því, að varan hefir um tíma selst betur. En það er engin sönnun fyrir því, að varan sje betri í eðli sínu. Að eins mikil líkindi fyrir því, að hún sje betur verkuð. En nú á ullarmatið einmitt að verða til þess, að samræmi komist á og öll ullin verði jafnvel verkuð. Ef búspekingarnir þarna hinum megin mættu vera að því að hlusta á mál mitt, þá vildi jeg minna þá á, að einu sinni var það sagt, að Bíldudalsfiskur væri betri en íslenskur fiskur.  (S. St.: Það er nú langt síðan)  . Það er þó ekki svo langt, að drenghnokkinn, sem þarna situr, muni það ekki.

Matthías Ólafsson Mín skoðun fellur víst ekki vel í geð hv.þm. Dala. (B. J.), sem segir, að öll ull sje jafngóð, og það sje því skröksaga ein, að norðlensk ull sje betri en önnur ull hjer. En hvað sem hann álítur um það mál, þá mun sú skoðun haldast framvegis hjá þeim, sem ullina kaupa, enda er það sannleikur, að hún er í eðli sínu bæði þelmeiri og betri. Og jeg geri ráð fyrir, að ullarkaupendur hafi meira vit á þessu en hv.þm. Dala. (B. J.).  (B. J.: Það veit hv.þm. (M. Ó.) ekkert um. Hann hefir sjálfur ekkert vit á ull, frekar en á fiski)  . Jeg verð að segja það, að mjer er ekki alveg sama, hvernig bændur fara með vöru sína; sjerstaklega er það mikils vert landsins vegna, að vel sje til hennar vandað. Nú mundi svo fara, að ef 1 yfirmatsmaður væri um land alt, þá yrði hann að skipa bestu ullina úr sumum hjeruðunum í 2. flokk, ef hún væri verri að gæðum en annarsstaðar, þó aldrei nema hún væri eins vel verkuð. Því mundi verða kunnað mjög illa. En væri ullin aftur á móti flokkuð í hverjum fjórðungi fyrir sig í 1., 2. og 3. flokk, þá mundi verða norðlensk ull nr. 1, vestfirsk ull nr. 1, o. s. frv., og þá auðvitað norðlensk ull nr. 1 borguð hæstu verði. Þá kæmi það ekki til, að við svo að segja svikum inn á markaðinn lakari vöruna með því að telja hana til þess flokksins, sem betri er í raun og veru. En ef talað er um nr. 1 af íslenskri ull yfir höfuð, þá getur hún verið úr hvaða hjeraði sem er. En sú ull á auðvitað ekki saman nema að nafninu, þó að kaupandinn verði að ganga út frá því, að nr. 1 sje alt jafngild vara. Jeg skal fúslega viðurkenna það, að ull úr mínu hjeraði getur alls ekki jafnast á við norðlenska ull, og mjer er engin þægð í, að hún komist í sama verð, meðan hún er ekki jafngóð. En jeg hefi von um, að hún gæti orðið það, sjerstaklega með því að bæta fjárkynið. Jeg þori að fullyrða, að ull á Vesturlandi sje hvergi eins góð og ull á Norðurlandi. Það mun því ekki leiða neitt gott af því, að láta sama manninn meta ullina alstaðar á landinu. Væri það samviskusamur maður, þá yrði hann að fara með bestu ullina sumstaðar niður úr 1. flokki, því að hitt væri rangt, að smeygja lakari vörunni undir þann flokkinn, sem bestur er, og með því móti mundi almenn vöruvöndun og gæði aldrei nást. Hefði þeim ráðum verið beitt með fiskinn, mundi hafa illa farið og umbótin ekki eins fljótt komist á. En nú er svo komið, að sunnlenskur fiskur er kominn næstum í sama verð og vestfirskur.

Þorleifur Jónsson Mál þetta hefir nú verið mikið rætt, og skal jeg því ekki vera langorður. Jeg vildi að eins taka það fram, að mjer er ekki kunnugt um það, að ullarmatslögin frá 1915 hafi reynst illa. Og hafi matið ekki náð tilgangi sínum, þá mun það ekki vera lögunum að kenna, heldur því, að illa hafi tekist að velja mennina. Annars hefi jeg ekki heyrt neitt um það, að matið hafi tekist illa; að minsta kosti er engin óánægja yfir því í Austfirðingafjórðungi, þar sem jeg þekki til. Aðalbreytingin, sem frv. fer fram á er sú, að skipaður verði einn yfirmatsmaður í stað fjögra. En ekki get jeg sjeð, hvaða bót væri í því. Það hefir verið sagt, að það ætti að vera til þess að auka samræmið í matinu. Það getur ef til vill hugsast, að svo yrði, en langan tíma mundi það taka fyrir einn mann að koma því samræmi á. Hann þarf langan tíma til að fara um alt landið og setja matsmenn inn í þá starfsemi þeirra. En nú sje jeg ekki betur en yfirmatsmenn þeir, sem nú eru, gætu unnið að því sama, með því að bera starf sitt saman, þótt fjórir sjeu. Þessi breyting er því að mínu áliti ekki til neinna bóta. Jeg held jafnvel, að hún gæti orðið til þess, að ósamræmi yrði meira eftir en áður. Brtt. háttv. nefndar fara hjer þvert á móti, þar sem hún vill halda þessum fjórum mönnum. Þá vill hún breyta þannig til, að sett verði sitt merkið á ullina fyrir hvern fjórðung. En það held jeg að hafi enga þýðingu. Jeg skil ekki, að ullin seljist betur fyrir það. Kaupendunum er innan handar að vita, hvaðan af landinu ullin er, þar sem hún er altaf merkt kaupmannsmerki. Það er líka næsta óeðlilegt að setja slík ákvæði inn í löggjöfina; svo mundi að minsta kosti þykja ef setja ætti slíkt inn í fiskimatslögin. Jeg held því, að brtt. bæti ekki heldur. Þá hefir verið talað mikið um það, að auk verkunar þurfi að taka ullargæðin til greina við matið. En þá fer matið að verða nokkuð flókið. Gæðin eru mjög mismunandi. Þá þarf mann með sjerþekkingu til matsins. En mjer vitanlega hefir enginn Íslendingur sjerþekkingu á því, hvað útlendar ullarverksmiðjur heimta, hvað ullargæði snertir. Það hefir verið sagt, að norðlensk ull sje best; en jeg hygg, að hún sje innbyrðis mjög misjöfn. Jeg tel það víst, að eyfirsk ull sje verri en þingeysk, en það atriði fer mjög eftir landslagi og ef til vill veðráttu. Frá Möðrudal hefir verið flutt fje af þingeysku kyni til Skaftafellssýslu, og hefir reynslan orðið sú, að holdafar hefir batnað, en aftur á móti virðist ull af því fje ekki betri en af skaftfellsku fje. Jeg held því, að vandasamt verði að eiga við ullargæðin, ef taka á tillit til þeirra við matið. Jeg sje því ekki, að frumv. nje brtt. geti orðið til neinna bóta, og ekki hafa umr. þessar heldur sýnt það, að þörf sje á að breyta lögunum. Það gæti verið rjett að hækka kaup matsmanna, en að því er lítið gert bæði í frv. og brtt. nefndarinnar. Skal jeg svo ekki fara fleiri orðum um mál þetta.

Frsm. minni ml. (Sigurður Sigurðsson) Ullarmatsmál þetta hefir nú verið allrækilega rætt frá báðum hliðum. Og hjer virðist mega segja með öllum rjetti, að fullkomin vörn, ef ekki sókn, hafi verið af hendi þeirra, sem minni hl. fylgja að málum, og kann jeg þeim öllum þakkir fyrir það, sem þeir hafa lagt til málsins. Af því að jeg stend einn uppi í minni hl. í nefndinni, vil jeg nú leyfa mjer að gera örlitlar athugasemdir við ræður nokkurra þeirra hv.þm., sem talað hafa. Er þá fyrst á að minnast hv.þm. S.-Þ. (P. J.). Hann mælti með þessum fjórðungsmerkjum, en einhver skaut því að honum, að slíkt tíðkaðist þó ekki, þegar um saltfisk er að ræða. Svaraði hann því til, að þess gerðist ekki þörf, þar sem vestfirskur fiskur væri alment viðurkendur bestur og því tekinn fram yfir annan. En nú vil jeg benda hv.þm. á það, að því hefir verið haldið fram, að þingeysk ull væri betri en önnur ull hjer. Eins og kunnugt er, sendu Þingeyingar Kristján heitinn Jónasson utan til að kynna sjer ullarverkun, og hafa þeir síðan lagt talsvert kapp á að vanda verkun ullarinnar. Það mætti því segja, að þingeyska ullin að þessu leyti samsvaraði vestfirska fiskinum. Það ætti því ekki að þurfa nein fjórðungsmerki til þess að halda henni, eða norðlenskri ull, uppi. Hún lifir á sínum gamla orðstír, nema ef svo skyldi vera, að verkun hennar væri að hrapa. En það gefur að skilja, að ull, sem er betri en alment gerist, hún ryður sjer til rúms á markaðinum af sjálfu sjer. Þá er hv.þm. V.-Sk. (G. Sv.). Jeg er honum samdóma um það, að ekki þýði að samþ.brtt., heldur væri nær að fella alt saman, því brtt. miða að því, að gera frv. sem líkast lögunum um ullarmat, að efni og formi, að því einu undan skildu, að þær spilla lögunum að nokkru. Á jeg þar aðallega við fjórðungsmerkin. Þá tók hv.þm. (G. Sv.) til samanburðar við þetta lögin um mat á saltkjöti. Þar eru matsmenn fimm. - En hjer er alt öðru máli að gegna. Kjöt er altaf kjöt. Það er að vísu misfeitt og vöðvarnir misþykkir. En það verður aldrei eins misjöfn vara að öðru leyti eins og ullin. Kemur það helst fram í því, að hún hefir oft ýmsa aðfengna galla. Hún getur verið sendin og leirug, eða þá skógdregin og flókin. En alt eru þetta aðfengnir gallar, sem vitanlega spilla ullinni og gera hana verri en ella. Ullarmatið verður því í raun og veru margbrotnara og flóknara en mat á kjöti, og til þess að fá samræmi í það er nauðsynlegt, að skipaður sje til þess að eins einn hæfur maður. Þá talaði háttv.þm. V.-Ísf. (M. Ó.) bæði margt og mikið. - Virtist hann hneykslast á þeim orðum mínum, að matið ætti aðallega að vera mat á verkun ullarinnar. En í raun og veru er það þó svo, bæði samkvæmt orðum og anda ullarmatslaganna og eðli málsins. Hann vill, að mest áhersla sje lögð á eðlisgæði hennar, og vill hann, að sú ull verði í fyrsta flokki, sem best er á öllu landinu. En það mælir einmitt sterklega með þessu ákvæði í frv., að einn yfirmatsmaður sje fyrir land alt. Hann mundi kynnast því, hvar ull er best á landinu, og yrði það um leið hvöt fyrir aðra að bæta hana með kynbótum, að svo miklu leyti sem það væri auðið, og öðru fleira. En hins vegar má telja víst, að þar, sem landslag og loftslag er svo mjög ólíkt sem í Þingeyjarsýslu, Jökuldal og víðar, og svo hjer á Suðurlandi, muni það reynast ókleift að bæta svo kynið, að ullin verði jafngóð í þessum hjeruðum. Ullarmatið verður að vera svo gott, að óhætt sje að treysta því, en það verður aldrei, nema einn góður yfirullarmatsmaður sje hafður yfir öllu landinu. Gæti hann þá samræmt ullarmatið og sett matsmönnunum fastar reglur að fara eftir í þessu efni. Hv. frsm. meiri hl. (St. St.) talaði um, að yfirullarmatsmennirnir ættu að halda fundi og bera sig saman um verkun og mat á ullinni. Þetta má vel vera að hægt sje. En mjer er spurn: Hver hefir þarna framkvæmdavaldið? Það hefir einnig ekki svo lítinn kostnað í för með sjer, að menn úr fjarlægum hjeruðum komi saman á einn stað til fundarhalda. Jeg sje svo ekki ástæðu til að vera að þrefa um þetta mál meira, enda verða menn að játa, að fremur hefir verið sókn en vörn af hálfu þeirra, er talað hafa máli minni hl. Vona jeg fastlega, að brtt. verði feldar.

Pjetur Jónsson Jeg hallast heldur að því, að rjett minn vera hjá hv. meiri hl. landbúnaðarnefndar að hafa yfirmatsmennina fjóra, eins og nú er, en ekki einn. Það kom líka til tals, þegar um kjötmatið var að ræða, að hafa einn - ef maður mætti segja - háyfirkjötmatsmann, en það þótti ókleift. Bæði er tíminn, sem slátrun og kjötútflutningur aðallega stendur yfir, svo stuttur, að þessi maður gæti engan veginn komist yfir að hafa eftirlit með undirmönnum sínum, og svo eru staðirnir svo margir, er hann þyrfti að heimsækja á sama tíma, að hann þyrfti að vera gæddur þeirri yfirnáttúrlegu gáfu, að vera alstaðar nálægur, ef hans ætti verulega að gæta. En til þess að koma samræmi á í kjötmatinu var svo óákveðið, að stjórnarráðið gæti kallað matsmennina saman á fund, til þess að ræða málið sín á milli og bera sig sem best saman. Ef nú ætti að vera einn „háyfirullarmatsmaður“, gildir sama um hann og hinn, að starfið verður honum ofvaxið; en ef menn vildu koma á samræmi um ullarmat, mætti mæla svo fyrir í lögum, að stjórnin gæti kvatt ullarmatsmennina á fund, á sama hátt og áður er sagt um kjötmatsmenn. - Menn tala hjer mikið um mismuninn á gæðum ullarinnar í mismunandi bygðarlögum, en jeg held, að sá mismunur liggi engu síður í eðlisgæðum ullarinnar en í verkun hennar, þvotti, þurkun o. s. frv. Jeg vona fastlega, að verkunin eigi fyrir sjer að batna um land alt. En hinn mismunurinn breytist síður. Sje nú sjermerki á ullinni eftir landshlutum, gætu þau bent á, hvar hina eðlisbetri ull er að finna. Jeg get talað hlutdrægnislaust um þetta mál, því þessi merki yrðu hvorki til gagns nje ógagns fyrir Suður-Þingeyjarsýslu, því að ullin þaðan hefir þegar besta orð á sjer á markaðinum af íslenskri ull. Það er eftirtektarvert um eðlisgæði ullarinnar, að hún er bæði fínni og þelmeiri á Hjeraði og Norðurlandi austanverðu heldur en annarsstaðar á landinu. Þessi breyting ullarfarsins mun hafa komið í Þingeyjarsýslu með hinu svo kallaða Jökuldalskyni, sem þar breiddist út á árunum 1840–1860. Fór þar saman breyting til hins betra bæði á ull og kjötþrifum eða holdafari. Jeg hefi ekki enn hugsað mjer, hvernig best væri að skifta landinu undir þessi merki, en það þyrfti að athuga nákvæmlega.

Gísli Sveinsson Hv. frsm. meiri hl. landbúnaðarnefndar (St. St.) gerir sjálfsagt ráð fyrir, að allar brtt. verði samþ., því að hann talaði með svo miklum móð, og ljet ekki svo lítið að geta þess, hvort engin tiltök væru á að lagfæra þær eins og jeg hafði bent á. Hann hjelt því fram, hv.frsm. (St. St.), að brtt.hv. meiri hl. tækju það fram, að ullarmatsmennirnir ættu að ferðast árlega hver yfir sitt svæði, en þetta gera þær ekki. Tekur brtt. við 4. gr. það eitt fram, að yfirmatsmennirnir skuli ferðast um meðal ullarmatsmannanna um ullartökutímann, en þær greina alls ekki, að þeir skuli koma til þeirra allra árlega. Það má vel vera, að þetta hafi óviljandi tekist svona óhönduglega fyrir hv.frsm. (St. St.), en það má ekki minna vera en að hann játi þetta og lofi bót og betrun. Enn fremur tók hv.frsm. (St. St.) ekkert fram um, að nefndin væri á því, ef brtt. næðu fram að ganga, að hækka kaup yfirullarmatsmanna. Hefir þó verið rækilega bent á, bæði af mjer og öðrum, að einar 400 kr. eru ekkert kaup, ef þessir menn eiga að koma á alla ullartökustaði, eða yfirleitt stunda starfa sinn. Þetta þyrfti nefndin að taka alt til yfirvegunar. Annars finst mjer, að hv. meiri hl. hefði getað sparað sjer þessar brtt, með því að leggja það hreinlega til, að frv. yrði drepið. Það eina, sem frv., eftir brtt., hefir fram yfir gildandi lög í þessu efni, eru þessi fjórðungsmerki. Þeim viðvíkjandi verð jeg að segja, að jeg sje ekki betur en að hv. meiri hl. hafi með þeim verið að sæta færi til þess að skapa misrjetti meðal hinna ýmsu landshluta. Frá mínu sjónarmiði er það illa farið, að málið skuli hafa tekið þessa stefnu. Jeg get tekið það fram, að jeg er að mestu leyti sammála hv.þm. S.-Þ. (P. J.). Jeg er sammála honum um, að aðalullarmatsmennirnir skuli vera fjórir, og sje jeg ekki annað en að hægt sje að koma samræmi á mat þeirra, með því t. d., að stjórnarráðið kveðji þá til sameiginlegra funda, og hafi yfirleitt eftirlit með starfi þeirra. En jeg er aftur á móti ósamþ. hv. sama þm. (P. J.) um þessi fjórðungsmerki, því að mjer finst þau skapa misrjetti, eins og jeg hefi áður tekið fram, og margt annað ilt geti af þeim leitt. Svo virtist, sem hv.frsm. (St. St.) vildi halda því fram, að ullarmatslögin væru gefin til þess, að ullargæðin kæmu sem best í ljós; en þetta er hinn mesti misskilningur. Ullarmatslögin eru fram komin til þess að bæta verkun ullarinnar og meðferð alla. Það liggur líka í augum uppi, að til þess að bæla ullina þarf alt annað en lög um ullarmat. Til þess þyrftu sjerstök lög eða reglur um kynbætur o. m. fl., en það kemur ekkert þessu máli við, og ef menn því, er um ullarmat ræðir, vilja fara að láta skifta landinu niður í ýms svæði, hvert með sínu merki, þá eru menn alveg komnir út fyrir anda laganna, sem rætt er um. Ef það því er satt, sem margir hv.þm. eru að tala um, að ull á Norðurlandi austast og Austurlandi nyrst standi að gæðum mikið framar ull á Vesturlandi og Suðurlandi, þá þyrfti eftir því sjerstaka löggjöf um það atriði. Og eftir brtt. nefndarinnar ætti, ef svona væri ástatt um ullargæðin, ull úr nokkrum hluta Norðurlands, af Vesturlandi og Suðurlandi, alls ekki að komast í 1. flokk. Jeg býst þó ekki við, að þeir, sem mælt hafa með þessari breytingu hv. nefndar, hafi ætlast til þessa, og geta þeir því sjeð, hversu vanhugsuð þessi breyting þeirra er og hversu ómögulegt er, að hún geti samrýmst nokkru rjettlæti. Enn fremur ber þess að gæta, að þessi skifting á landinu, sem nefndin gerir ráð fyrir, er með öllu ófullnægjandi. Hv. þm. S.-Þ. (P. J.) sagði, að best væri ullin í Þingeyjarsýslum og Norður-Múlasýslu. Eftir því ættu þessar sýslur að vera í sjerstökum flokki, og yrði svo að skipa öðrum sýslum í flokkana eftir nákvæma rannsókn ullargæðanna. Jeg vænti því svo mikillar sanngirni og rjetts skilnings af hv.þm., að þeir samþ. aldrei slíka fjarstæðu, sem þessi fjórðungsmerki.

Bjarni Jónsson Það, sem jeg vildi sagt hafa, verður einskonar framhald af ræðu hv.þm. V.-Sk. (G. Sv.). Jeg hefði getað skilið, að till. sem þessi, um fjórðungsmerkin, hefði getað komið fram í landi, þar sem hægt hefði verið að tala um margskonar fjárkyn. En þar sem það veit hvert mannsbarn, að íslenskt fjárkyn hefir haldist óblandað frá því á landnámstíð, þá má geta nærri, hvort mismunurinn sje orðinn svo mikill á ullargæðum, sem af er látið. Það sjá og allir, að ekki getur það fallið saman við pólitíska skiftingu landsins, hvernig ull vex á sauðum. - Hjer er mikið verið að ræða um ullargæði, eða með öðrum orðum, hvort svo mikill munur sje á lengd þelháranna í hinum ýmsu hjeruðum landsins, að þess gæti á ullarmarkaðinum, án tillits til verkunar ullarinnar. Menn þykjast vita, að með blöndun fjár í vissum sveitum landsins hafi ullin batnað, en menn vita ekkert um hina hluta landsins, er þeir vilja skifta niður. Jeg fæ ekki betur sjeð en að það sje náttúrufræðileg fásinna að vera að tala um skiftingu landsins eftir ullargæðum. Ef ætti eftir nokkru að skifta, þá væri það eftir því, hvar væri heilara eða kaldara. Hafi sem sje ullin breyst nokkuð að ráði á íslensku fje, mun það vera af völdum náttúrunnar. Það er sem sje náttúrulögmál, að náttúran reynir að verja börn sín og gerir þeim fært að sigrast á öðrum þeim fjandsamlegri öflum. Þarf ekki annað en benda á, hversu útigangshestar eru miklu loðnari en þeir, er í húsum eru hafðir. Það gæti því hugsast, að eitthvað líkt hefði átt sjer stað hjer. En þá væru takmörkin sennilega um Öndverðarnes og Lónsheiði. Þá lagði hv.frsm. meiri hl. (St. St.) áherslu á, að slík flokkun ullarinnar gæti aukið samkepnina með ullarmatsmönnunum. Það má vel vera, en spurningin er, hvort sú samkepni yrði til bóta. Það gæti sem sje vel komið fyrir, að ullarmatsmönnum sunnanlandsþætti sá sinn sómi, að hafa ekki minna af ull í fyrsta flokki heldur en ullarmatsmenn norðanlands eða austan. Verður því ekkert um það sagt, hvort þessi samkepni yrði til bóta í versluninni, eða til skaða. Ástæðurnar fyrir þessari breytingu hv. meiri hl. sýna sig því að vera engar ástæður, nema ef þær skyldu vera þær, að þeir, sem betra þykjast eiga fjeð, vilji taka sig út úr og búa að sínu.