Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist svo hljóðandi bréf : ,Reykjavík 29. apríl 1974. Jónas Árnason, 5. þm. Vesturl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna annarra starfa mun ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþ. að óska þess, að vegna forfalla 1. varamanns taki 2. varamaður Alþb. í Vesturl., Bjarnfríður Leósdóttir húsfrú, sæti á Alþ. í fjarveru minni." Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Gils Guðmundsson, forseti Nd.“ Með fylgir staðfest símskeyti frá Skúla Alexanderssyni, 1. varamanni, um forföll hans. Bjarnfríður Leósdóttir hefur áður átt sæti á Alþ. á þessu kjörtímabili og kjörbréf hennar verði samþykkt, og býð ég hv. þm. velkominn til starfa.



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs vegna þess, að í fréttaauka hljóðvarpsins í gærkvöld gaf hæstv. iðnrh. eftirfarandi yfirlýsingu, orðrétt: „Því er mér það mikið ánægjuefni, að allir stjórnarflokkar hafa nú samþykkt heimild til forsrh. um að rjúfa þing og boða til þingkosninga í haust.“ Nú hefur ekki birst nein auglýsing eða tilkynning um breyt. á starfsskiptingu ráðh., og því síður er þingheimi kunnugt um, að Magnús Kjartansson hafi myndað nýja ríkisstj., sem jafnvel hefði ekkert annað verkefni en að rjúfa þing og boða til nýrra kosninga. Ég vil því leyfa mér að spyrja hæstv. forsrh., hvort hæstv. ráðh. Magnús Kjartansson hafi talað í umboði hans eða ríkisstj. Það fer eftir svörum hæstv. forsrh., hvaða ályktanir má draga um háttvísi og hógværð eða framhleypni og frumhlaup hæstv. iðnrh. Þá vil ég spyrja hæstv. forsrh., hvort hann telji sig hafa heimild allra stjórnarflokkanna til þess að rjúfa þing og boða til þingkosninga í haust, og ef svo er, hvort hann muni nota þá heimild og þá hvenær. Ég hafði enn fremur ætlað mér að spyrja hv. þm. Hannibal Valdimarsson, formann SF, hvort hæstv. iðnrh. væri útnefndur talsmaður Samtakanna og hvort hæstv. iðnrh. segði rétt til um afstöðu SF. Hv. þm. Hannibal Valdimarsson, formaður SF, hefur nú svarað þessum spurningum mínum með yfirlýsingu, er heyrðist í hádegisfréttum útvarpsins. Tekur hv. þm. fram, að Frjálslyndir og vinstri menn hafi ekki samþykkt heimild til forsrh. um að rjúfa þing og boða til þingkosninga í haust. Má af því draga ályktun um sannleiksgildi orða hæstv. iðnrh. Um leið og ég vænti þess, að þessum fsp. mínum verði svarað, vil ég víkja með örfáum orðum að þætti fréttastofu Ríkisútvarpsins, en svo er mál með vexti, að þrír ráðh. gáfu yfirlýsingar í fréttatíma Ríkisútvarpsins á föstudagskvöldið um viðhorf sín til efnahagsmála og stjórnmálaástandsins. Af þeim sökum var okkur tveim formönnum stjórnarandstöðuflokkanna gefið tækifæri til þess á sama hátt að lýsa viðhorfum okkar í kvöldfréttatíma næsta dag, á laugardagskvöldi. Þá var þeirri umferð lokið. En mér er sagt og haft eftir áreiðanlegum heimildum, að hæstv. iðnrh. hafi orðið óður og uppvægur við það, sem við formaður Alþfl. létum í ljós á laugardagskvöldið, og heimtað að byrja aðra umferð og fá að svara því, er við létum í ljós. Ég verð að finna að því við fréttastofu útvarpsins, ekki að hæstv. iðnrh. fékk að taka aftur til máls, það er sjálfsagður hlutur, heldur hitt, að sá formáli var hafður fyrir orðum hans, að hægt var að skilja það svo, að fréttastofa útvarpsins hefði átt upptökin að því að biðja hæstv. iðnrh. að svara okkur Gylfa Þ. Gíslasyni. Það er ekki, hygg ég sannleikanum samkv. Aðrir ráðh. áttu að hafa fengið sams konar boð, en þáðu það ekki, fylgdi með sögunni. En úr því að önnur umferð er hafin, þá er rétt, að henni ljúki og að stjórnarandstöðuflokkunum verði gefið tækifæri til að tala í þeirri annarri umferð. Hér á Alþ. í gær urðu umr. í Nd. utan dagskrár vegna þess, að fréttir höfðu borist þá um daginn, að austur-þýskir togarar væru að veiðum hér 90 sjómílur vestur af Bjargtöngum. Þá gaf hæstv. sjútvrh. þá yfirlýsingu, að hann hefði skrifað utanrrn. bréf þess efnis, að hann legði til. að lendingarleyfi austur-þýskra flugvéla og leyfi til áhafnaskipta af austur-þýskum togurum væru afturkölluð, ef Austur-Þjóðverjar upplýstu, að þeir hefðu verið að veiðum við Ísland. Þá var sú aths. gerð af hálfu málsvara okkar sjálfstæðismanna og raunar stjórnarandstöðunnar, að hér bæri að fara eftir upplýsingum Landhelgisgæslunnar, og krafist var fundar í utanrmn., til þess að þetta mál yrði að fullu upplýst. Þessi fundur hefur nú verið haldinn, og þar upplýsti forstjóri Landhelgisgæslunnar, að 90 sjómílur frá Bjargtöngum hafi verið að veiðum 6 rússneskir togarar, 10 pólskir togarar, 18 austurþýskir togarar og 1 stór verksmiðjutogari, Junge Garde, auk eins vestur-þýsks togara. En á leið frá þessum slóðum hefði verið móðurskipið og verksmiðjutogarinn Junge Welt á leið hingað til Reykjavíkur til áhafnaskipta til þess að auðvelda þessum togaraflota veiðar á íslenskum fiskimiðum. Því var bætt við, að Junge Welt, það skip, sem við sjáum í ytri höfninni nú í dag, var með 15 sjómílna olíuslóða á eftir sér. Menn minnast umr. um þessi leyfi til áhafnaskipta og lendingarleyfa austur-þýskra flugvéla hér á Alþ. fyrir stuttu. Í þeim umr. kom það fram af hálfu okkar í stjórnarandstöðunni, að í fyrsta lagi bæri ekki að veita þessi leyfi, vegna þess að við gætum ekki haft eftirlit með því, að þessir togarar væru ekki að veiðum á íslenskum fiskimiðum. Í öðru lagi var því haldið fram af okkar hálfu, að við ættum ekki að auðvelda fiskveiðar erlendra togara á norðurslóðum yfir höfuð. Og í þriðja lagi var á það bent af okkar hálfu, að þetta væri ekki vinarbragð gagnvart Kanadamönnum og Norðmönnum, en það var sagt, að þessar veiðar færu ekki fram á Íslandsmiðum, heldur við Kanada, Nýfundnaland og Norður-Noreg. Þetta var vissulega ekki vinarbragð gagnvart þessum þjóðum, sem við erum einmitt að óska eftir, að styðji málstað okkar á hafréttarráðstefnunni væntanlegu. Nú hefur það sem sagt komið í ljós, að aðvaranir okkar eru því miður orðnar að veruleika. Það, sem við sögðum, er orðið að veruleika. Það má að vísu segja hæstv. sjútvrh. til hróss, að hann hefur lagt til, að leyfin væru afturkölluð að einu skilyrði fullnægðu: að Austur-Þjóðverjar sjálfir upplýstu eða játuðu á sig veiðarnar hér á Íslandsmiðum. Nú mun utanrrn. hafa haft samband við skrifstofu austur-þýska sendiráðsins hér í Reykjavík í morgun, en ekki komist í samband við neinn ábyrgan aðila þar. Og með því að tíminn frá því að umr. fóru fram hér í gærkvöld var ekki notaður, þá er það orðin staðreynd, að önnur áhafnaskipti hafa átt sér stað og móðurskipið Junge Welt, 10 þús. tonn, sem hæstv. sjútvrh. sagði í umr. hér fyrir stuttu, að væri 1500–2000 tonna skip, leggur hér frá landi með nýja áhöfn á þessi skip, sem eru að veiðum á Íslandsmiðum. Ég tel, að hér sé um mikil afglöp að ræða. Við fulltrúar stjórnarandstöðunnar í utanrmn. fluttum því eftirfarandi till. á fundi utanrmn.: „Þar sem í ljós hefur komið að skýrsla forstjóra Landhelgisgæslunnar, að austur-þýskir togarar, sem haft hafa aðstöðu til áhafnaskipta hér á landi samkv. sérstökum undanþágum, hafa stundað fiskveiðar á Íslandsmiðum, skorar utanrmn. á utanrrh. að afturkalla nú þegar síðasta lendingarleyfi austur-þýsku flugvélanna, sem flutt hafa áhafnir til áhafnaskipta á Íslandi.“ Þegar þessi till. var flutt, var sú yfirlýsing gefin af hálfu hæstv. utanrrh., að fleiri leyfi yrðu ekki veitt og að þriðja leyfið, sem enn er í gildi, mundi verða afturkallað, og ber að virða og meta það. Ég vil aðeins, áður en ég lýk máli mínu, taka það fram, að það er sjálfsagt virðingarvert af hálfu hæstv. sjútvrh. og hæstv. utanrrh. og hæstv. ríkisstj. að átta sig á því, að ekki bar að veita þessi leyfi, þegar í ljós kemur, að þessir togarar eru að veiðum á íslandsmíðum. En úr því að okkur verður svona við, þegar í ljós kemur, að þessir togarar eru að veiðum á Íslandsmíðum með tilstyrk móðurskipanna, þá getum við sett okkur í spor annarra þjóða, annarra fiskimanna, í Kanada, þ. á m. Nýfundnalandi, og í Norður- Noregi, þar sem þessi skip áttu að vera að veiðum og þar sem þessi áhafnaskipti hefðu auðveldað auknar fiskveiðar. Þess vegna var það rangt að veita þessi leyfi þegar í upphafi, jafnvel án þess að þessi skip hefðu komið til veiða hér á Íslandsmiðum, en það tekur þó af öll tvímæli í allra hugum og m.a. í hugum hæstv. ráðh.



Herra forseti. Mér er fullkomlega heimilt og ég hef til þess fullnægjandi umboð að leggja til við forseta Íslands, að þing verði rofið í sumar og efnt til nýrra kosninga í haust. Hvort eða hvenær ég kann að neyta slíkrar heimildar, gef ég engar yfirlýsingar um á þessu stigi. Í dag vil ég ekki gera öðru skóna en að hv. Alþ. sitji út sitt kjörtímabil. Út af þeim formálsorðum, sem fréttastofan lét fylgja ávarpi Magnúsar Kjartanssonar í gærkvöld, vil ég taka fram, að fréttastofan hafði ekkert samband við mig í gær. Hún hefur því ekki leitað minnar umsagnar um þetta mál. Ég hef því hvorki færst undan að svara spurningum varðandi það né heldur veitt Magnúsi Kjartanssyni neitt umboð til þess að tala í nafni ríkisstj. eða mín. En að því var látið liggja í þessum formálsorðum eða svo mátti skilja það sem einhverjir ráðh. hefðu gefið honum til þess umboð.



Herra forseti. Það má með sanni segja, að nú liði enginn dagur hér á hinu háa Alþ., án þess að stórtíðindi gerist. Hér gerðust stórtíðindi í gærkvöld, hér gerðust jafnvel enn þá meiri tíðindi í dag, svo að það fer að verða gaman að sitja á hinu háa Alþ. Ég ætla að snúa mér fyrst að þessu allra síðasta. Það vakti almenna athygli, það vakti undrun alþjóðar, þegar einn af ráðh., einn af hásetunum í ríkisstj., ekki austur-þýskri ríkisstj., heldur íslenskri ríkisstj., sem þó hefur góð tengsl við þá austur-þýsku, - þegar einn af ráðh. gefur yfirlýsingu um, að forsrh. hafi umboð allra stjórnarflokkanna til þess að rjúfa þing og efna til kosninga í haust. Það hefur mér vitanlega aldrei gerst áður, að ráðh., - ég segi: óbreyttur ráðh., ef ég má tala þannig um jafnvirðulegan mann og hæstv. iðnrh., - skuli gefa slíka yfirlýsingu að forsrh. fornspurðum, því að það er nú komið í ljós, að hann hafði ekkert samráð haft við stjórnarformann sinn, áður en hann gaf yfirlýsinguna. Þetta er óskammfeilni, sem er dæmalaus. En það er mál iðnrh. og forsrh., ég skal ekkert blanda mér í það. Það mega þeir gera upp sín á milli. Mér skilst, að þeir séu þegar byrjaðir að gera það eftir yfirlýsinga hæstv. forsrh. hér áðan að dæma.  Hann sagði, að hann hefði fullt umboð til þess að snúa sér til forseta íslands og rjúfa þing og efna til kosninga, en hann gæfi enga yfirlýsingu um það á þessari stundu, hvort hann gerði það eða hvenær hann gerði það. Hér talar hæstv. forsrh. sem lærður og reyndur lögfræðingur, sem fyrrv. háskólakennari í lögfræði. Hvert orð í þessu efni er formlega rétt, enda ekki við öðru að búast af hæstv. forsrh. en að það, sem hann segir hér í ræðustólnum, sé formlega rétt. Hann hefur samkv. stjórnarskrá heimild til þess sem forsrh. að rjúfa þing, hvenær sem honum sýnist, og efna til kosninga.

Þetta á líka að vera efnislega rétt.

Ég er nú að reyna að afsaka hæstv. forsrh., hann skilur það kannske ekki. - En það, sem venja hefur verið að gera undanfarna áratugi, þegar samsteypustjórnir hafa verið myndaðar, er það, að gert hefur verið samkomulag, stundum skriflegt, stundum munnlegt, um það, að forsrh. noti ekki þessa lögformlegu heimild sína, nema allir aðildarflokkar að ríkisstj. samþykki. Þetta hafa allir forsrh. fram að þessu virt, hvort sem samkomulagið hefur verið skriflegt eða munnlegt. Nú segir hæstv. iðnrh. frá því í fyrrakvöld í útvarpinu, að forsrh. hafi fengið umboð allra þriggja flokkanna, Framsfl., Alþb. og SF, til þess að rjúfa þing og efna til kosninga í haust. Hann nefndi tímann, sagði: í haust, iðnrh.

Ég sagði líka í haust.

Var það? Þá sagði forsrh. svolítið annað í einni setningu en hann sagði í annarri.  Þrjár yfirlýsingar hafa komið fram. Ég vona, að forsrh. haldi áfram að tala eins og lögfræðingur, eins og ég var að segja, að hann ætti helst að gera. En það er kjarni málsins, og með því skal ég ljúka þessum orðum mínum, að einn ráðh. segir í ríkisútvarpinu í fyrrakvöld, að forsrh. hafi umboð allra þriggja stjórnarflokkanna til þess að rjúfa þing og boða til kosninga. Formaður eins stjórnarflokksins, Hannibal Valdimarsson, segir í hádegisútvarpinu í dag, að hann hafi ekki slíkt umboð. Annar hvor hlýtur að segja satt og hinn ósatt. Ég þekki báða mennina, og ég er ekki í miklum vafa um það, hvor segir satt og hvor segir ósatt. Það kemur í ljós hér á eftir.



Herra forseti. Það væri synd að segja, að það sé nokkur útfararstemning á Alþingi Íslendinga í dag, enda virðist sorgarathöfnin ekki eiga að fara fram fyrr en með sláturtíðinni í haust. Ég skal byrja mál mitt á að skýra frá því, að Ríkisútvarpið bauð mér í gær að koma þangað og halda áfram umr. þeim, sem orðið höfðu í Ríkisútvarpið bauð mér í gær að koma þangað ummælum nokkurra ráðh., - þriggja, hygg ég, - um efnahagsmál, síðan var framhaldið það, að stjórnarandstöðuformennirnir komu, og síðan kom hæstv. iðnrh. enn í þessari framhaldssögu í gær. Ég verð að segja það, að ég var að koma kl. hálfátta í gærkvöld af þingflokksfundi, sem haldinn var á sjúkrahúsi hér í bænum af góðum og gildum ástæðum og sá þá mynd hæstv. iðnrh. birtast á skermi sjónvarpsins. Og það var í tilefni af því, að sjónvarpið tjáði, að hæstv. iðnrh. hefði þá fyrir skömmu, í gærkvöld, gefið þá yfirlýsingu, að það væri orðið fullt samkomulag um það í ríkisstj. Íslands, með öllum samstarfsflokkunum, að þing yrði rofið og kosningar látnar fara fram, meira að segja tiltekið hvenær, þ.e. í haust. Ég kom alveg af fjöllum, ég verð að játa það. Ég varð undrandi, því að ég vissi með sjálfum mér, að það var ekki fótur fyrir þessu, og skildi ekki neinn tilgang með slíkum uppspuna. Og ég skil það ekki enn og hef þó leitt hugann að því síðasta sólarhring. Ég var spurður um það í morgun af Ríkisútvarpinu, hvort þessi yfirlýsing Magnúsar Kjartanssonar iðnrh. væri rétt, og ég sagði það með einni setningu, að hún væri ósönn. Hún er ósönn. Og í tilefni af því skal ég, til þess að misbjóða ekki hæstv. forseta, aðeins gefa þessa stuttorðu yfirlýsingu: Eins og kunnugt er, hefur það ávallt verið grundvallarregla í öllum sambræðslustjórnum, að þingrofsrétturinn væri ekki í hendi neins eins af samstarfsflokkunum, heldur sameiginlegur í hendi þeirra allra, þannig að þingrof ætti sér ekki stað á samstarfstímabilinu nema með fullu samþykki og sameiginlegri ákvörðun þeirra allra. Þannig var þetta einnig umsamið, þegar núv. ríkisstj. var mynduð. Nú gerðist það í gærkvöld, að Magnús Kjartansson ráðh. lýsti því yfir í útvarpi og það síðan endurtekið í sjónvarpinu, að samkomulag væri orðið um það milli stjórnarflokkanna allra að rjúfa þing og boða til kosninga. Þetta er ekki sannleikanum samkvæmt, svo að ég endurtaki það enn einu sinni. Um þetta hefur ekki orðið samkomulag milli stjórnarflokkanna, og í þingflokki mínum hafa þau rök komið fram gegn þingrofi, að þingrof gæti ekki leitt til kosninga héðan af fyrr en í fyrsta lagi í júnílok eða júlí, en lífsnauðsyn væri að nota tímann til að koma fram óhjákvæmilegum aðgerðum í efnahagsmálum fyrir 1. júní. Okkar rök eru þau, að það sé ábyrgðarlaust að kynda elda kosningabáls fram að 1. júní og láta vanda efnahagsmálanna magnast á meðan án allra aðgerða. En yrði þingrof nú, væri engin starfhæf stjórn til fyrr en hálfum mánuði, jafnvel mánuði eftir kosningar, og það væri hinn versti kostur, og verður því allra annarra úrræða fremur að leita. En aðalatriðið nú er, að það er rangt, að samkomulag sé orðið um að rjúfa þing og boða til kosninga. Sá formlegi réttur, sem hæstv. forsrh. hefur hér minnt á, að hann hafi sem forsrh., er sá, að þingrofsvaldið sé í hendi forsrh. hverju sinni. En það er drengskaparheitum bundið, að hér verði ekki rofið þing án samráðs allra stjórnarflokkanna og með samþykki þeirra allra. Ég veit, að hæstv. forsrh. er drengskaparmaður heill, og ég hef aldrei reynt hann að öðru. Ég veit, að hann gengur ekki á orð og eiða, þó að ekki séu skjallegir. Hann mun ekki rjúfa þing án samþykkis allra stjórnarflokkanna.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Þetta er ekki í fyrsta skipti, sem umr. verða um það hér utan dagskrár, hvort ég hafi haft heimildir eða umboð til að segja eitt og annað, sem ég hef sagt. Um þetta hefur verið fjallað hér margsinnis, hvort ég hafi fengið uppáskrift ríkisstj. til þess að halda ræður hér eða þar, og menn hafa ámælt mér alveg sérstaklega fyrir, að ég skyldi leyfa mér að segja eitt og annað án þess að hafa slíkt umboð. Ég hef áður lýst því yfir og sú afstaða mín er óbreytt, að ég, þegar ég lýsi mínum skoðunum, geri það í fullkomnu samræmi við hugmyndir mínar um málfrelsi og prentfrelsi, og ég sæki ekki um heimild til eins eða neins til að lýsa slíkum skoðunum mínum. Ég hef ekki gert það og mun ekki gera það. Það getur vel skeð, að hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason hafi orðið að una slíku, meðan hann sat í viðreisnarstjórninni, að mega ekki segja neitt án þess að hafa til þess leyfi Sjálfstfl. En það hefur enginn reynt að leggja slíkar hömlur á mig, og ég hefði aldrei beygt mig undir þær heldur. Þau orð, sem ég sagði í hljóðvarpi í gærkvöld, voru að sjálfsögðu lýsing á mínum skoðunum. Ég var ekki að tala þar í umboði eins eða neins nema sjálfs mín. En það er ákaflega fróðlegt að heyra hér aftur og aftur þessi ritskoðunarsjónarmið, að ráðh. megi ekki segja neitt án þess að um hverja setningu hafi verið tekin formleg ákvörðun í ríkisstj. Það eru stjórnarhættir, sem ég tel ekki vera til neinnar fyrirmyndar. Ég greindi frá því í ummælum mínum í hljóðvarpinu, að hæstv. forsrh. hefði nú fengið heimild allra stjórnarflokkanna til þess að rjúfa þing og boða til kosninga í haust. Og þetta er staðreynd, eins og hæstv. forsrh. staðfesti í orðum sínum hér áðan. Hæstv. forsrh. var ekki að lýsa einhverjum formlegum kenningum. Hann var að lýsa staðreyndunum, eins og þær ern. Á ríkisstjórnarfundi nú nýlega var rætt um efnahagsmálin og m.a. um viðræður, sem hæstv. forsrh. ætlaði að eiga við stjórnarandstöðuna. Og hæstv. forsrh. spurði að því, hvort hann mætti geta þess í þeim viðræðum, að hann hefði samþykki stjórnarflokkanna til þess, að hann gæti látið rjúfa þing og boða til kosninga í haust. Við ráðh. Alþb. lýstum því yfir, að þessa heimild hefði hann frá okkur, og ráðh. SF lýstu því sama yfir.

Það er ósatt. - KP: Þetta er rangt.

Ég spyr hæstv. forsrh.: Er þetta ekki rétt?

Gerðabókin er til.

Gerðabókin er til, segir hæstv. forsrh. Þetta eru staðreyndir. Ég veit hins vegar ekkert um það, hvernig ráðh. SF hafa haft samráð við sinn þingflokk. Um það veit ég ekki neitt. Ég veit hins vegar, hvað gerðist á þessum ríkisstjórnarfundi, og um það segi ég hreinar staðreyndir. Og þetta er ekki staðreynd, sem á að vera neitt leynileg. Ég sé ekki, að það sé nokkur ástæða til þess að halda slíkum staðreyndum leyndum. Það eru staðreyndir, sem ég sagði frá í hljóðvarpinu í gær, og þessar staðreyndir tel ég, að þjóðin eigi rétt á að vita um. Ég fagnaði þessum tíðindum, vegna þess að ég var þeirrar skoðunar, eins og ég lýsti raunar, án þess að hafa heimild til eins eða neins, þegar í des., að þegar stjórnarandstaðan virtist vera ráðin í því að snúast gegn öllum málum ríkisstj., þá ætti að bregðast við slíkum vinnubrögðum, slíku ofstæki, eins og fram hefur komið hér á þingi að undanförnu, með því að rjúfa þing og boða til kosninga. Þess vegna fagnaði ég þeirri samstöðu, sem tókst um þetta nú fyrir mjög stuttum tíma og er bókað um í fundargerð hæstv. ríkisstj., þannig að það tjóar ekki að vera með neinn orðhengilshátt um þessi atriði. Þetta eru staðreyndir. Að sjálfsögðu liggur það í hlutarins eðli, að þegar hæstv. forsrh. er einu sinni búinn að fá yfirlýsingu af þessu tagi frá samstarfsflokkum sínum, þá hlýtur hún að standa. Það er ekki hægt að segja eitt í dag og annað á morgun um atriði eins og þetta. Það er að sjálfsögðu alveg fráleitt, að forsrh. geti ekki treyst því, sem samstarfsmenn hans segja um jafnmikilvæg atriði í ríkisstj. Hv. þm. Geir Hallgrímsson ræddi hér um þátt fréttastofu Ríkisútvarpsins, og væri raunar ástæða til að gera þann þátt að umræðuefni, því að hann hefur vissulega verið dálitið einkennilegur. Upphaf þessara umr. var, að það var haft samband við mig í síma, og ég svaraði í síma fáeinum spurningum, sem til mín var beint, algerlega málefnalega, áreitnislaust, - ég var eingöngu að lýsa afstöðu Alþb., - og þetta var haft eftir mér í fréttatíma hljóðvarpsins um kvöldið. En næsta dag birtast í hljóðvarpinu hv. þm. Geir Hallgrímsson og hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason sjálfir með pólitískar áróðursræður sínar, annar þeirra, hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason, með ofstækisfulla árásarræðu á Alþb., og að slíkur málflutningur eigi heima í fréttatíma útvarpsins, er mér algerlega óskiljanlegt. Slíkar umr. eiga rétt á sér undir öðrum dagskrárliðum en fréttatíma útvarpsins. Ég get ekki sagt annað en þessir hv. þm. háðir hafi gersamlega misnotað þann rétt, sem fréttastofan veitti þeim, og sérstaklega hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason, sem gerði sig þarna sekan um það að misnota á hinn herfilegasta hátt stofnun, sem eitt sinn heyrði undir hann, og raunar fannst ýmsum, að hann kynni að nota þá stofnun, þegar hann var æðsti ráðh. hennar, og kannske á hann dálítið erfitt með að sætta sig við að geta ekki haldið áfram að nota hana á sama hátt og þess vegna verði viðbrögðin svona. Fréttastofa hljóðvarpsins greindi mér frá því, að hún hefði af þessum ástæðum talið rétt að leita á nýjan leik til fulltrúa ríkisstj., stjórnarflokkanna, og hv. þm. Hannibal Valdimarsson hefur staðfest, að við hann var haft samband. Ég varð við þessu boði, og ég svaraði í sömu mynt, ekki reyna þess, að ég telji slíkar umr. eiga heima í fréttatímanum, heldur vegna þess, að ég kann því heldur miður að hlusta á jafndólgslegar árásir og hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason hafði í frammi án þess að svara þeim í einu eða neinu. En þetta er raunar minni háttar atriði miðað við hitt, sem er sú staðreynd, sem ég sagði frá í gær og hefur nú verið staðfest af hæstv. forsrh. og er bókuð í fundargerðarbókum hæstv. ríkisstj. Hv. þm. Gylfi Þ. Gíslason flutti áðan mjög ágætan skemmtiþátt úr þessum stól. Ég held, að þessi hv. þm. ætti að gera meira að þessu. Mér hefur fundist, þegar hann hefur komið fram hæði í hljóðvarpi og sjónvarpi nú að undanförnu, að þá hafi honum ekki verið kátína efst í hug. Hann hefur verið óhemjulega vanstilltur, alveg furðulega vanstilltur. Ég held, að honum láti betur að stjórna skemmtiþáttum og vekja hlátur og kátínu, eins og honum tókst hér áðan. Ég veit ekki nema það væri skynsamlegt fyrir þennan hv. þm. að huga nú að því, hvort það væri nú ekki ráðlegt að leggja inn á þá braut frekar en leggja út í þá kosningabaráttu, sem verður í síðasta lagi í haust. En sem sé, ég hef með þessu svarað og hrakið það, sem hv. þm. Hannibal Valdimarsson sagði, að ég hefði farið með uppspuna. Það gerði ég ekki. Það, sem ég hef sagt, er í samræmi við það, sem hefur gerst á fundi fullskipaðrar ríkisstjórnar.



Herra forseti. Aðeins fyrst nokkur orð varðandi ræðu þá, er hæstv. iðnrh. hélt hér áðan. Hann taldi sig hafa heimild eða umboð til að lýsa sínum eigin skoðunum, og það dregur enginn í efa. Það, sem menn draga í efa, er, hvaða heimild og hvaða umboð hann hefur til þess að lýsa annarra skoðun. Hæstv. iðnrh. er með eftirfarandi orðum: „því er mér það mikið ánægjuefni, að allir stjórnarflokkarnir hafa nú samþykkt heimild til forsrh. um að rjúfa þing og boða til þingkosninga í haust“ - að lýsa ekki eingöngu skoðunum sínum, ekki eingöngu skoðunum síns eigin flokks, heldur og samstarfsflokkanna í ríkisstj., og til þess hafði hann ekki umboð. Það hefur hæstv. forsrh. staðfest úr þessum ræðustóli áðan. Þá nefndi hæstv. iðnrh., að hæstv. forsrh. hefði fengið yfirlýsingar frá samstarfsflokkum sínum í ríkisstj. um það, að honum væri heimilt að rjúfa þing og efna til kosninga í haust. Hæstv. forsrh. sagði í sínu svari, að hann teldi, að forsrh. hefði heimild til þingrofs í haust, en hvenær hann mundi nota þá heimild, skyldi hann ekkert um segja. Nú er rétt að spyrja hæstv. forsrh., hvort hann eigi hér við þá heimild, sem forsrh. hefur lögum samkv., eða hvort hann eigi við þá heimild, sem byggist á samþykki samstarfsflokka hans í ríkisstj. um notkun þessa valds forsrh. til þingrofs. Notkun á þingrofsvaldi í samsteypustjórn hefur almennt verið því skilyrði bundin, eins og hér hefur komið fram í umr., að allir samstarfsflokkar hefðu samþykkt þá notkun. Nú er spurningin sú, og því getur hæstv. forsrh. tæpast vikist undan að svara, vegna þess að þá greinir hér á, hæstv. iðnrh. og hæstv. þm. Hannibal Valdimarsson, formann SF: Hafa samstarfsflokkarnir þrír í ríkisstj. veitt forsrh. heimild til þingrofs og nýrra kosninga í haust? Á hvorn veginn sem hæstv. forsrh. svarar þessari fsp., gerir hann annað hvort hæstv. iðnrh. eða hv. þm. Hannibal Valdimarsson, formann Samtakanna, að ómerkingi orða sinna, og skal ég ekki hafa fleiri orð um það. En hér er um að ræða spegilmynd af því ástandi, sem ríkir innan stjórnarbúðanna, og vitnar um, að stjórn, sem situr í slíku andrúmslofti, er ekki líkleg til þess að leysa úr alvarlegum vandamálum, eins og við þjóðinni blasa nú.



Herra forseti. Þau orð, sem ég sagði áðan, byggði ég á ríkisstjórnarsamþykkt.



Herra forseti. Ég held, að það hafi verið nokkuð fjarri kjarna þessa máls, þegar hæstv. iðnrh. lýsti því yfir, að hann sækti aldrei um umboð til þess að halda ræðu. Það vita allir, að hann þarf á engum slíkum umboðum að halda. En hann sagðist aðeins vera að halda ræðu í ríkisútvarpið til þess að lýsa skoðunum sínum. Það hefði enginn haft neitt við það að athuga. En hann þóttist vera að tala fyrir hönd ríkisstj. allrar og var alveg augljóslega í því hlutverki, sem forsrh. ber að vera í, og það þótti nokkuð nýstárlegt. Ég get upplýst það, að það er nokkuð síðan ráðh. SF skýrðu frá því, að forsrh. hefði innleitt það mál á ríkisstjórnarfundi, hvað gera skyldi, ef ekki yrði fært að koma fram úrræðum og till. ríkisstj. í efnahagsmálum, og þá hefði forsrh. talið, að það væri tvennt til: Annað hvort þingrof og kosningar eða stjórnin segði af sér án þess. - Þá var þetta mál rætt í þingflokki okkar, enda sögðu ráðh. okkar, að því hefði verið beint til þingflokkanna, sem stæðu að stjórninni, að ræða um þessar tvær leiðir, og það gerðum við. Þegar við höfðum rætt þetta mál allrækilega, komumst við að þeirri niðurstöðu, að það væri ábyrgðarleysi - og því lýsti ég síðar í sjónvarpsviðtali í samræmi við niðurstöðu þingflokksins, - það væri ábyrgðarleysi að hella þjóðinni út í kosningaham, út í eldhríð stjórnmálaátaka núna, þegar vitað væri, að holskefla dýrtíðar skylli yfir þjóðina 1. júní n.k. Þessarar skoðunar voru líka ráðh. Samatkanna. Um þetta var enginn ágreiningur. Síðan hefur engin önnur ákvörðun verið tekin í þingflokki Samtakanna. Og að höfðu viðtali við Björn Jónsson í morgun sagði hann mér í tilefni af ræðu Magnúsar Kjartanssonar, að þetta væri tilhæfulaust, fyrir því væri enginn fótur, sem hann hefði þarna fullyrt. Ég fer fram á það, að ég fái að sjá bókun ríkisstj, um þetta, ef hæstv. forsrh. heldur því fram, að það hafi verið bókað, að ráðh. samtaka okkar hafi samþykkt þar þingrof og kosningar, því að það hafa þeir tjáð þingflokknum og eru fleiri til frásagnar um það en ég, að svo væri ekki. Það er sannfæring mín heils hugar, að nú sé annað fyrir Alþingi íslendinga og ríkisstj. á Íslandi að gera heldur en efna til kosningaelds og báls um allt land, það eigi að láta hendur standa fram úr ermum að leysa vandamálín fyrir 1. júlí, áður en vandamálið hefur margfaldast, - margfaldast segi ég, - og kannske orðið óviðráðanlegt, þótt allir legðust á eitt. Það er núna, sem á að framkvæma hlutina, en ekki stefna þjóðinni út í kosningaeld. Þeir gera illt, sem það bál kynda.



Herra forseti. Ég tek af heilum hug undir þessi síðustu orð, sem Hannibal Valdimarsson mælti hér. Það mun reyna á það innan skamms, að þingið fái að standa andspænis því að gera upp hug sinn til ákveðinna ráðstafana. Það hefur aldrei verið meining mín, og það hafa heldur engir samþykkt, að þing skyldi rofið fyrir 1. júní. Það hef ég ekki sagt. 



Herra forseti. Nú er málið alveg hætt að vera skemmtilegt. Ég gat ekki heyrt betur á hæstv. forsrh. áðan, af hinum mikla alvöruþrunga í orðum hans og alvörusvip, sem á honum var, en hann væri að flytja einhvers konar líkræðu. Og það er enginn vafi á því, hvern á að fara að grafa, það er ríkisstj. Þetta var eins konar inngangur að kveðjuorðum yfir ríkisstj., sem hann flutti með alvöruþrunga og alvörusvip. Það stendur hér staðhæfing á móti staðhæfingu, annars vegar af hálfu formanns eins stjórnarflokksins og hins vegar sérstaklega af hálfu eins ráðh., sem hæstv. forsrh. virðist þó frekar styðja. En í öllu falli, það er ágreiningur um það, hvað í raun og veru hefur gerst, því að formaður eins stjórnarflokksins hefur vitnað í einn ráðh., sem hefur líka sagt, að iðnrh. hafi sagt ósatt. Þetta er mál, sem verður að uppklárast. Þingið getur ekki látið bjóða sér það, að hér standi ráðh. og formenn sjálfra stjórnarflokkanna og beri hver annan ósannindum. Það getur ekki gengið. Þetta mál verður að fást upplýst, fást úr því skorið nákvæmlega, hvað þar stendur, ef það þá er rétt bókað. En öðru en því að fletta upp í gerðabókinni og sjá, hvað þar stendur, ef það þá er rétt bókað. En eitt er þó alveg augljóst. Það er alveg augljóst, að hæstv. iðnrh. hefur farið á bak við forsrh. sinn, líklega ekki í fyrsta skipti. En það hefur hann gert núna, það er alveg augljóst, og því hefur hann lýst yfir, hæstv. forsrh., að Magnús Kjartansson hafi ekkert umboð haft til að gefa þá yfirlýsingu, sem hann gaf í útvarpinu í fyrrakvöld, og það er að fara á bak við sinn forsrh. Hann sagðist hafa lýst sínum skoðunum, en hann var að lýsa skoðunum annarra manna, en ekki sínum eigin. Það getur hann gert auðvitað, hvenær sem hann vill, lýst sínum eigin skoðunum, - menn hafa fengið alveg nóg af því að heyra þær, - og hann má gjarnan halda því áfram, hann eykur veg sinn ekkert sérstaklega með því. En ef hann lýsir skoðunum annarra, þá á hann að segja satt og ef hann segir staðreyndir, um skoðanir annarra, þá eiga það að vera staðreyndir, réttar staðreyndir, og það er það, sem dregið er í efa. Ef menn halda, að það sé eitthvað nýtt, að þessi hæstv. ráðh. segi ósatt, ja, ég bara bið fyrir mér. Hvernig halda menn, að tungan í þeim manni sé, sem hefur verið ritstjóri Þjóðviljans í 20 ár? Hún er ábyggilega ekki falleg. Nei, þetta ber auðvitað vott um það eitt og ekki annað en það, að þessi ríkisstj. er orðin algerlega óstarfhæf. Það hefur oft komið í ljós á undanförnum vikum og mánuðum hér á hinu háa Alþ., að ríkisstj. er í raun og veru búin að kveða upp dauðadóminn yfir sjálfri sér, svo að það er ekkert undarlegt, þó að hæstv. forsrh. haldi ræðu eins og hann hélt hér áðan. Líf stjórnarinnar er búið, það er löngu búið, og hún ætti að taka afleiðingunum af því, segja af sér og fara, því að farið hefur fé betra. Það er óhætt að segja það. Einu langar mig til að bæta við, en áður smáinnskot varðandi fréttastofuna. Menn voru hér að ásaka fréttastofuna fyrir hlutdrægni í fréttaflutningi. Ég andmæli þessu. Ég held, að fréttastofan hafi komið algerlega rétt fram og allt, sem hún hafi gert í þessu máli, sé algerlega ámælislaust. Hún leitaði fyrst til þriggja ráðh., þeir fengu allir að segja sína skoðun. Hún leitaði til formanna stjórnarandstöðunnar, við fengum að segja okkar skoðun. Þá reiddist hæstv. iðnrh., vildi fá að segja sína skoðun, og hann fékk það. Það er alveg átölulaust af minni hálfu. Það getur vel verið, að ég sendi út af þessu smáleiðréttingu seinna í dag, getur vel verið. Hún skal vera afskaplega saklaus, svo að fréttastofan á vel að geta birt hana. En hitt var náttúrlega dólgsháttur í mesta máta, þegar iðnrh. gaf í skyn, að ég sem var yfirmaður útvarpsins í 15 ár, hafi misnotað aðstöðu mína sem slíkur. Hann getur spurt hvaða mann sem starfað hefur á fréttastofunni í allan þennan tíma um það, hvort ég hafi nokkurn tíma hringt þangað til þess að hafa afskipti af því, hvað kæmi í fréttum. Ég hef aldrei gert það, aldrei í 15 ár. En það kynni að vera, að einhver gæti sagt frá því, að einhver annar hefði hringt þangað. Það kynni að vera. Ég skal ekki segja meira um það, en það mætti kannske upplýsa eitthvað í þá átt síðar meir. Þó að það sé engin gerðabók til á fréttastofunni, þá kunna menn að hlusta og menn hafa sæmilegt minni a.m.k. Ráðh. var að ásaka mig fyrir að hafa verið vanstilltur í útvarpi og sjónvarpi undanfarið. Þetta segir hann, sem öll þjóðin heyrði skjálfa í útvarpinu í gærkvöldi. En komum nú aftur að alvöru málsins. Fyrst farið er að vitna í gerðabók ríkisstj. og það, sem þar er skráð eða kann að vera skráð, þá langar mig til að bæta einu atriði við. Ef henni er flett upp á annað borð, vil ég láta fletta upp á fleiru en því, sem hér er deilt um. Þá vildi ég fá að vita, hvað stendur í gerðabók ríkisstj. um afstöðu ráðh. Alþb. til hugmynda hæstv. forsrh. um efnahagsmál. Í þeim hugmyndum, frumhugmyndum hans, var eitt atriðið það, að binda skyldi vísitöluna með lögum til loka nóv. n.k. 



Herra forseti. Ég uni því illa, að hæstv. iðnrh. lýsi því hér yfir í ræðustól á Alþ., að a.m.k. annar ráðh. SF sé ósannindamaður að því, sem hann sagði í morgun. Og þegar ég segi annar, þá segi ég það vegna þess, að ég átti tal við þennan ráðh. í morgun, þ.e.a.s. Björn Jónsson félmrh., og hann lýsti því yfir, að ráðh. Samtakanna hefði ekki gefið neitt samþykki í ríkisstj. fyrir þessari þingrofsbeiðni hæstv. forsrh. Ég hef ekki náð tali af hæstv. menntmrh, og vil því ekki fullyrða neitt frekar á þessu stigi málsins um það, en í þingflokki SF hefur engin heimild verið gefin til þess, að þing yrði rofið og efnt til kosninga í haust. Og ég hef ekki þá reynslu af núv, hæstv. félmrh., að hann fari með það fleipur, að hann sé stimplaður ósannindamaður að því, sem hann hefur sagt siðast í morgun. Þetta fullyrti hæstv. iðnrh., en mér heyrðist hæstv, forsrh. líka taka í sama streng. Ég heyrði því miður ekki orð hans í seinni ræðunni, en ég vænti þess, að hann segi mér, þótt úr sæti sínu sé, hver þau voru. Var þar vitnað í stjórnarskrárheimild eða heimild ríkisstj.?

Það var vitnað í heimild ríkisstj.

Heimild ríkisstj., já. Ég tek undir það, sem hér hefur komið fram, - ég sem litt þingreyndum maður veit ekki, hvort það er heimilt að óska þess, að gerðabók þessa fundar í ríkisstj., sem þessir hæstv. ráðh. fullyrða, að á hafi verið samþykkt þingrof og kosningar í haust, eftir henni yrði sent og hún yrði lesin upp hér á þingfundi Alþingis. Ef slíkt er heimilt, þá óska ég eftir því, að það sé gert. Ég uni því ekki, að ráðh, míns flokks séu bornir þeim sökum, að þeir séu ósannindamenn, án þess að hæstv. forsrh, upplýsi, hvað í þessu máli er rétt. En það kemur mér spánskt fyrir sjónir, að vísu skal það viðurkennt, að ég er ekki reyndur í þessu starfi, - en mér finnst það furðulegt, ef það er talinn eðlilegur framgangsmáti í þessum efnum, að einn ráðh., - eins og hér var orðað áðan: hásetinn á skútunni, ekki sjálfur forsrh., - skuli lýsa því yfir, að ríkisstj. hafi fengið heimild til þingrofs og kosninga. Ég hygg, þó að ég sé kannske litt kunnugur þessum málum, að slíkt hefði varla getað gerst í neinu ríki sjálfstæðu, - að glíkt hefði gerst, að einn af ráðh. úr ríkisstj., óbreyttur ráðh., hefði gefið svona yfirlýsingu án þess að hafa samráð eða samband við hæstv. forsrh. Mér þykir það a.m.k. með ólíkindum, að slíkt gæti gerst. Og þegar hæstv. iðnrh, segir hér áðan, að hann hafi verið að lýsa sínum eigin skoðunum, þá er það marklaust hjal. Hann gaf þá yfirlýsingu í gleði sinni, að því er virtist, að hann gæti með ánægju lýst því yfir, að ríkisstj. væri orðin sammála unn að gefa hæstv. forsrh. þessa heimild. Hann var ekki að lýsa sínum skoðunum. Hann virtist vera að lýsa athöfnum samþykktum, sem hefðu átt sér stað í ríkisstj. Þetta eru ekki hans eigin skoðanir. Í áframhaldi af þessu vil ég spyrja hæstv. forsrh., af því að hann sagði hér áðan, að hann hefði fengið slíka heimild: Hefur þessi heimild verið samþ. í þingflokki hæstv. forsrh., þingflokki Framsfl.? - Ég hygg, að svo sé ekki. Þetta mun ekki hafa verið borið undir þingflokk Framsfl. Má vera, að hæstv. forsrh., formaður Framsfl., hafi það vald í sínum flokki, að hann hafi það á hendinni að lýsa yfir samþykki þingflokksins, án þess að bera það undir hann. En ég hygg, að slíkt hafi ekki verið gert. Ég óska eftir því, að hæstv. forsrh., formaður Framsfl., eða hv. 4. þm. Reykv., formaður þingflokks Framsfl., gefi skýringu á því hér, hvort þessi samþykkt hefur verið borin undir eða gerð í þingflokki Framsfl. Ég hygg, að svo sé ekki, og ég held, að það sé rétt. Ég hef a.m.k. grun um það, að allmargir, ef ekki flestir hv. þm. Framsfl. hafi ekki haft hugmynd um þetta. En þrátt fyrir þetta segir hæstv. forsrh., að hann hafi þessa heimild. Ég óska eftir því, að þessu verði svarað hér, Og ef það er leyfilegt samkv. þingsköpum eða þingreglum, þá óska ég eftir því, að fundargerðabók ríkisstj, verði sótt og úr henni lesið af þessum fundi, sem um ræðir.



Herra forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að blanda mér í málflutning af þessu tagi, vegna þess að þetta eru sannast sagna dauðateygjur ríkisstj., og þess vegna er þetta orðið harla ómerkilegt. En það eru önnur atriði, sem ég vil aðeins ræða örlítið, og það var það, sem kom fram hjá hæstv, iðnrh., þar sem hann lét orð falla á þá leið, að hér í þingsölunum væri snúist gegn öllum málum ríkisstj. af slíku ofstæki, að fátítt væri í þingsögunni. Það fól í sér, að ríkisstj, væri ofsótt. Hvernig standa nú málin í raun og veru? Þau standa þannig, að hér liggur fyrir á næstunni að gera till. um að skerða gildandi kjarasamninga, taka vísitöluna úr sambandi o.s.frv. Þannig hefur efnahagsástandið undir stjórn núv. ríkisstj. verið. Svo kemur þessi hæstv. ráðh. hér og heldur, að það sé bara af mannvonsku og illvilja, sem menn samþykki ekki ýmsar till. ríkisstj. í efnahagsmálum. Það er dálítið skemmtilegt, þegar fulltrúi Alþb., sem telur sig vera verkalýðsflokk, hefur staðið þannig að málum, að láglaunafólkið í þjóðfélaginu stendur verr að vígi eftir gerða samninga en áður, og nú þegar farið er að tala um vísitöluskerðingu og annað, þá skuli slíkir menn leyfa sér að halda því fram, að hér séu allar till. ríkisstj. felldar bara af tómri mannvonsku og ofstæki. Ég skal ekki fara nánar út í þetta. En á meðan menn sjá ekki betur frá sér en þetta, þá er von, að illa fari. Annað, sem ég vil víkja að, eru nokkur orð til hv. þm. Hannibals Valdimarssonar. Hann telur, að þingrof sé fráleitt, því að það þurfi að ráða fyrst við efnahagsvandann, En ég verð að segja það, að stjórnarflokkunum er lítt treystandi til að leysa þennan vanda, og það er auðvitað spurning, hvort það sé ekki best, að þessi ríkisstj. fari frá sem fyrst, svo að unnt sé að taka á þessum vanda, a.m.k. er sýnt, að stjórn þessara mála hefur ekki verið björguleg. Mér sýnist því langeðlilegast og heppilegast fyrir alla, bæði stjórn og stjórnarandstöðu og ekki síst fyrir þjóðina, að það sé gengið til kosninga sem fyrst, til þess að menn geti tekið á þessum málum af nokkurri djörfung. Hitt skal ég svo fræða hæstv, iðnrh. um, að hann er að gutla í sams konar ráðstöfunum og viðreisnarstjórnin og aðrir hafa gert og hann hefur gagnrýnt mest allra manna, og er það mjög góð lýsing á, hvernig ástandið er. Svo að lokum gamanmál. Hérna sitja nú tveir hv. þm. Annar heitir Hannibal Valdimarsson, hinn heitir Gylfi Þ. Gíslason. Þeir eru að sameinast í einhverjum flokki og eru ósammála bæði í utanríkismálum og öllum meginþáttum innanlandsmálanna og efnahagsmálum. Er nú furða, að almenningur sé undrandi á þessum skopleik í íslenskum stjórnmálum, þegar þessir herrar eru að reyna að fallast í faðma, en eru ósammála eiginlega um öll atriði, sem máli skipta? Ég verð að segja, að það er von, að maður hlýði ekki með lotningu á svona menn. Ég held, að þeir ættu fyrst að hreinsa til í eigin búi, áður en þeir koma hér upp og eru að deila á ýmsa hluti. Þetta er hlægilegt, og það er von, að almenningur sé orðinn hundleiður á þessum stjórnmálamönnum.



Herra forseti. Það verður aðeins örstutt aths. Ég svara auðvitað ekki hv. síðasta ræðu.manni, Bjarna Guðnasyni. Undir svona kringumstæðum eyðir maður ekki stórum skotum á litla fugla. Erindi mitt í ræðustólinn var að beina örfáum orðum til hæstv. utanrrh., ekki í framhaldi af því, sem sagt hefur verið fram að þessu, heldur í framhaldi af því, sem gerðist í utanrmn. á fundi eftir hádegi í dag. Ég mun að sjálfsögðu ekki skýra frá því, sem þar gerðist, í samræmi við viðteknar starfsvenjur utanrmn., en ég ætla samt að leyfa mér að spyrja hæstv. utanrrh., hvort hann treysti sér ekki til þess að gefa þinginu og þar með þjóðinni yfirlýsingu um, að eftir það, sem gerðist í nótt og morgun varðandi áhafnaskipti í austur-þýsku togurunum, þá megi búast við ákvörðun ríkisstj, um það, að þriðja og ónotaða leyfið verði afturkallað. Það er eindregin skoðun mín og okkar stjórnarandstöðuflokkanna í utanrmn., að slíkt eigi að gera. Og ég skal segja það fyrir fram, að ef hæstv. ráðh, gefur slíka yfirlýsingu, þá fagna ég henni fyrir mitt leyti af alhug, tel hana rétta og tel þá nokkuð vera hætt fyrir mikil mistök, sem því miður hafa átt sér stað og ég skal ekki frekar ræða um. Enn fremur vildi ég endurtaka þá áskorun mína til hæstv. utanrrh., sem ég bar fram í gærkvöld, að skjöl þessa máls verði birt, að þing og þjóð fái að vita um það bréf, sem barst frá austur-þýsku stjórninni, og svarbréf íslensku ríkisstj., og enn fremur frásagnir af munnlegum viðtölum, sem kunna að hafa farið fram, ef þau skipta máli. Allt þetta mál er þess eðlis, - nú skal ég engar ádeilur hafa í frammi, - en allt þetta mál er þess eðlis, að það er nauðsynlegt, að þing og þjóð viti nákvæmlega, hvað hefur gerst og hvernig stóð á þeim mistökum, sem því miður hafa átt sér stað, en ég vona nú, að hæstv. ríkisstj. sé reiðubúin að leiðrétta, eftir því sem kostur er.



Herra forseti, Í ákafanum við að hlusta á umr. um aðalmál þessara umr. var ég búinn að gleyma því, að upphaflega var beint til mín fsp. um það, hvort ég vildi gefa hér yfirlýsingu, og ég er þess vegna þakklátur hv. 7. þm. Reykv. fyrir að minna mig á það. Mér er ljúft að gefa yfirlýsingu hér fyrir hönd ríkisstj., að eftir þær upplýsingar, sem borist hafa um veiðar austur-þýskra togara, hefur sjútvrn. skrifað utanrrn. bréf og lagt til, að leyfi fyrir þriðju flugferðinni með skipti um áhafnir verði afturkallaðar, og ríkisstj, hefur ákveðið, að svo muni gert verða. Ég skal taka til athugunar þá beiðni hv. þm., sem kom fram raunar í utanrmn, áðan líka, að birta þær yfirlýsingar og þau skjöl, sem farið hafa milli austur-þýska sendiráðsins og ríkisstj. viðkomandi þessu máli, en það mun hafa verið 4. apríl. sem þetta leyfi var veitt. Ég var þá ekki á landinu, og ég þarf að fá nokkurn tíma til þess að tína saman þau skjöl. sem hér um ræðir, en ég mun taka til athugunar að hirta þau.