Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þetta frv. Eins og sjá má, er þetta framlenging á eldri l. Eins og segir í aths. við frv., þá hefur heimild sú, sem ríkisstj. var veitt í 3. gr. laga nr. 98 1941 til að fella niður aðflutningsgjöld af kornvörum, lækka tolla af sykri og hækka um helming tolla af áfengi og tóbaki, niður fallið um síðustu áramót. En þar sem það mundi hafa áhrif til hækkunar á þær vörur, ef þessi heimild væri ekki höfð áfram í I. og framkvæmd niðurfelling þessara gjalda af nauðsynjavörum þessum henni samkv., þá er ætlazt til, að þessi heimild fáist nú. Ég vildi mælast til þess við hv. þd., að þetta mál gæti fengið heldur fljóta afgreiðslu, vegna. þess að tollafgreiðsla þessara varna, sem hér um ræðir, hefur þegar tafizt nokkuð, og er æskilegast, að sú töf yrði ekki úr hófi fram.



Herra forseti. - Ég kvaddi mér ekki hljóðs út af þessari framlengingu, heldur vil ég spyrja, hvort ríkisstj. gæti ekki nú eða bráðlega gefið þær upplýsingar í sambandi við þessi dýrtíðarmál yfirleitt, sem ég fór fram á hér á dögunum. Ég ætla ekki að endurtaka hér, hvað það var, sem ég vildi gjarnan fá upplýsingar um; ég gerði það þá, og hæstv. ríkisstj. hefur það vafalaust hjá sér.



Herra forseti. - Ég hef við 1. umr. þessa máls gert ýtarlega grein fyrir frv., og er engin þörf á að endurtaka það. Nefndin hefur farið yfir frv. og gert á því nokkrar smávægilegar breyt. Helztu breyt. eru þessar: Í fyrsta lagi, að ef eitthvert ár verður svo mikið tjón af slysum, að iðgjöldin hrökkva ekki til, skal það, sem á vantar, greiðast að jöfnu úr búfjártryggingasjóði deildarinnar og ríkissjóði, en í frv. var gert ráð fyrir, að þetta fé skyldi allt greiðast úr ríkissjóði. Í öðru lagi var gerð breyt. á 9. gr., - þar sem gert er ráð fyrir, að ríkissjóður leggi fram 300 þús. kr., þá er gert ráð fyrir því í brtt., að þetta fé greiðist á þrem árum. Mér finnst að öðru leyti ekki ástæða til að fjölyrða um þetta mál, þar sem ég hef áður gert svo rækilega grein fyrir því. Það er ánægjulegt fyrir bændur, að slíkar tryggingar komist á, svo að þeir geti fengið skaða sinn bættan án þess að þurfa að leita til Alþ. í hvert sinn. Það er ekki nema eðlilegt, að ríkið taki þátt í þessu, þegar um mikið tjón er að ræða. Það má búast við, að leitað yrði til Alþ., ef slíkt kæmi fyrir, og þá er eðlilegra að fara þá leið, sem til er ætlazt í frv. Það er ekki nema eðlilegt, að menn vilji tryggja búpening sinn eins og aðrar eignir, og vænti ég þess, að d. taki málinu vel og það geti fengið greiða afgreiðslu á þessu þingi.



Herra forseti. - Mig langar til að fá upplýsingar um nokkur atriði frá im. n. Í frv. er gert ráð fyrir, að tryggja skuli kynbótanaut og kynbótahesta, er njóta styrkja af opinberu fé og eru til félagslegra afnota. Nú njóta naut og hestar, sem hafa fengið I. og II. verðlaun, styrks af opinberu fé, en ekki þau, sem ekki hafa fengið III. verðlaun. Nú geta naut ekki fengið I. eða II. verðlaun yngri en tveggja ára, og hestar ekki yngri en þriggja. Er það þá ætlunin, að þau verði ótryggð fram að þeim tíma? Og á fjöldinn, sem hefur ekki fengið nema III. verðlaun eða alls engin, að vera ótryggður? Þá er tekið fram í frv., að ekki megi tryggja eldri naut en 12 vetra, ekki eldri hesta en 18 vetra og ekki eldri hrúta og ær en 6 vetra. Á hverju er það byggt, að ekki má tryggja eldri dýr? Nú er það vitað, að góðir kynbátagripir eru oft látnir verða mun eldri en hér segir, - og því þá ekki að tryggja þá allan þeirra aldur? Þá langar mig til þess að fá að vita, hvernig þeir hugsa sér, aia5 baendum verði veittar bætur fyrir skepnur, sem deyja af slysum. Erlendis er það ekki siður að veita slíkar bætur, nema fyrir liggi vottorð frá dýralækni um dauðamein dýrsins. Í strjálbýll okkar er hins vegar ómögulegt að ná alltaf í slík vottorð, og hafa tilraunir til að koma á búfjártryggingum áður strandað á þessu. Ég vildi því vita, hvernig n. hefur hugsað sér að hafa þetta, því að dauðamein geta verið ærið margs konar, og í tryggingarfélögum erlendis eru bætur ekki veittar, ef rekja má dauðameinið að einhverju leyti til meðferðar manna á dýrinu. Þetta langar mig einnig til að heyra um og þá líka, hvernig þeir hugsa sér að bæta vanhöld af slysum, og hvað þeir hugsa sér að telja þar undir og hvað ekki, en það er ákaflega teygjanlegt. Það væri annars ákaflega æskilegt, að hægt væri að finna heppilegt form fyrir starfrækslu búfjártrygginga hér á landi, og ég vona, að þetta frv. sé spor í rétta átt. Erfiðasta vandamálið er þetta með vanhöldin, vegna þess hve torvelt er oft að fá vottorð um dauðameinin. Ég vildi svo að lokum spyrja hv. n., hvernig hún hefur hugsað sér að hafa tengslin milli tryggingardeildarinnar og þeirra fáu tryggingarfélaga, sem nú starfa og eru hreppafélög, eins og t.d. félagið í Kelduhverfi, sem er elzt þessara félaga, eða stofnað 1891 og starfar enn. Í Vestmannaeyjum er einnig félag, sem hefur starfað alllengi og auk þess ýmis önnur. Nú er spurningin, hvernig þessi félög eiga að falla inn í tryggingardeildina og hvort ekki þurfi að mynda sérstakan tengilið, sem þessi félög gætu fallið inn í, eða jafnvel hvort ekki ætti að skylda þau til þess að ganga inn í tryggingardeildina.



Herra forseti. - Út at fyrirspurnum hv. þm. N.-M. vil ég segja nokkur orð. Ilann spurði, hvort það væri ætlunin að tryggja ekki yngri kynbótagripi en þá, sem hefðu hlotið verðlaun. Ég skil frv. svo, að þeir komi ekki til greina tíð tryggingar. Þá var hann að tala um, að aldurstakmörkin væru sett of lág, en þau eru tekin úr núgildandi tryggingarlöggjöf, og sáum við ekki ástæðu til að breyta því, þar sem sú löggjöf var undirbúin af Búnaðarfélagi Íslands, í samráði við ráðunauta þess. N. bjóst því við, að þetta væri í samræmi við það, sem Búnaðarfélagið álítur eðlilegast. Annars er sjálfsagt að taka bæði þessi atriði og þau önnur, sem þm. kunna að gera aths. við, til athugunar fyrir 3. umr. þessa frv. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. sagði um vottorðin, þá játa ég, að oft mun erfitt eða ókleift að ná í dýralækna til þess að gefa þau, en það mun oftast hægt að ná í einhverja valinkunna og trúverðuga menn, sem gætu gefið slíkt vottorð, en ég álít, að þetta verði reglugerðaratriði. Ég lít svo á, að þessi l. verði aðeins rammi, sem fylla þurfi upp í með reglugerð. Það er eðlilega margt enn órannsakað í sambandi við þetta mál, sem fyrst mun koma í ljós, þegar verður að framkvæma l. og hlýtur reglugerðin að byggjast verulega á því. Það er alger misskilningur hjá þessum hv. þm. um vanhöldin, því að sauðfé er ekki tryggt fyrir almennum vanhöldum, heldur aðeins slysatryggt, að undanteknum kynbótabúum, sem eru almennt tryggð. Það vantar einnig hjá okkur allar skýrslur um þessi vanhöld, en það þyrfti nú þegar að afla upplýsinga um þau, og býst ég við, að Búnaðarfélagið mundi vilja aðstoða við það. Þá minntist þessi hv. þm. á þau tryggingarfélag, sem nú starfa, hvert út af fyrir sig. Það er rétt að ekki er í frv. gert ráð fyrir ákveðnum tengslum milli þeirra og tryggingardeildarinnar, en ég hugsa, að það gæti verið reglugerðaratriði, ef ekki frjálsir samningar. Annars býst ég við, að n. sé fús til þess að athuga þetta allt og einnig önnur þau atriði, sem óskað kann að verða athugunar á.



Fyrir skömmu var til umr. hér í þessari hv. d. till. til þál. um mþn. í sjávarútvegsmálum, sem hv. 2. þm. S.-M. og nokkrir flokksbræður hans fluttu. Þegar þessi þáltill. kom fram, fannst mér ekki ástæða til annars en að fagna því, að slík till. kom fram, og ekki sízt, að hún kom úr þeirri átt, sem raun var á. Í þessari þáltill. er tekið fram, að það sé þörf á að rannsaka ýmis mál sjávarútvegsins, og aðalatriði till. virðist vera mótað í 1. gr. þáltill., þar sem talað er um, að rannsaka þurfi, á hvern hátt stuðningi ríkisins við sjávarútveginn verði heppilegast fyrir komið. Samkv. orðanna hljóðan í þáltill. og því, sem hv. flm. hélt fram hér, er hann lýsti till., fannst mér ástæða til að fagna því, að þessi þáltill. kom fram. Það er líka nauðsynlegt, að mörgum málum, sem sjávarútveginn varða, sé aukinn gaumur gefinn. En þegar nál. er út komið um það frv., sem hér liggur fyrir, um breyt. á l. um Fiskveiðasjóð Íslands, og fram hefur komið rökst. dagskrá frá hv. þm. N.-Þ., þá fer ég að efast um, að það sé eins mikið fagnaðarefni fyrir okkur, sem viljum efla sjávarútveginn, að sú þáltill. er fram komin, sem ég gat um. Sá geigur, sem hv. 7. þm. Reykv. lét í ljós um það, að sú till. ætti að vera nokkurs konar skálkaskjól til þess að standa í vegi umbótamála sjávarútvegsins, hefur reynzt óþyrmilega mikið að sönnu. Nú, þegar samkomulag hefur náðst í sjútvn. um þetta mál, sem hér liggur fyrir, sem fer fram á tiltölulega lítilfjörlega réttarbót fyrir annan aðalatvinnuveg landsmanna, sjávarútveginn, þá er þessi þáltill., sem ég gat um, strax notuð sein tylliástæða til að leggja til, að þessu máli, sem fyrir liggur, verði í raun réttri vísað frá. Ég harma það, að ég get ekki haft þá sömu trú á hinum góða vilja, sem ég hélt, að lægi bak við þessa þáltill. hjá hv. 2. þm. S.-M., sem mælti mörg hagleg orð um þá till. hér í hv. þd. En aðalatriði málsins er ekki þetta. Hv. 7. þm. Reykv. hefur gert svo glögga grein bæði fyrir þessu frv. við 1. umr. og einnig fyrir brtt. þeim, sem sjútvn. gerir við frv., að ég þarf ekki miklu við það að bæta. Vil ég þó aðeins benda á eitt atriði, varðandi það nýmæli, sem lagt er til, að tekið verði upp samkv. 6. gr. þessa frv., þ.e.a.s., að við fiskveiðasjóð verði stofnuð sérstök deild, sem annist það hlutverk að veita styrki til byggingar fiskibáta innan 150 smál. Hv. 6. landsk. þm. taldi, að með þessari styrkveitingaraðferð væri farið nokkuð í öfuga átt og að þessar styrkveitingar gætu verið varhugaverðar. Ég er að víssu leyti sammála hv. 6. landsk. þm. í þessu efni. Styrkjapólitík hefur á undanförnum árum gengið alllangt hjá okkur Íslendingum. En þó má fullyrða, að hagsmunir sjávarútvegsins, þess atvinnuvegar landsmanna, sem mesta möguleika skapar til þess, að hægt sé að veita styrki til ýmissa gagnlegra fyrirtækja og ýmissa hluta í þessu landi, hafa sízt setið í fyrirrúmi, þegar um það hefur verið að ræða að veita styrki til gagnlegra hluta. Að vísu hafa verið veittir styrkir til bátabygginga, sem talsvert hefur létt undir með mörgum smáútvegsmönnum um að eignast sín eigin skip. Og till. þær, sem settar eru fram í þessu frv., miða að nokkru leyti í sömu átt. Og ég hygg, að hv. 6. landsk. þm. og ég getum verið sammála um það, að enda þótt inn á þessa braut sé farið nú, þegar alveg sérstaklega stendur á, þá sé það ekki upp á framtíðina alveg bindandi, þannig að Alþingi hafi skapað það fordæmi með því upp á framtíðina, að frá því verði ekki hægt að víkja, þegar um hægist fyrir þessum atvinnuvegi. Ég hygg, að einmitt þetta atriði frv. eigi að ganga fram. Margir smáútvegsmenn eiga í vandræðum með að komast frá þeim skipabyggingum, sem þeir hafa ráðizt í við erfiðar aðstæður. Og enda þótt á síðustu árum hafi komið nokkuð mikill gróði í hlut sjávarútvegsins, stríðsgróðinn, þá hefur í hlut smáútgerðarinnar komið sáralítið af þessum gróða. Sjómenn hafa að vísu fengið nokkru hærri hlut. En smáútvegsmönnum hefur ekki tekizt að safna verulegum gróða, hvað þá stríðsgróða, sem svo er nefndur. Annað atriði þessa frv. er lækkun vaxtanna. Samkv. þessu frv. er lagt til, og sjútvn. hefur ekki gert neinar brtt. við það, að vextir verði lækkaðir úr 41/2% niður í 3%. Þetta er að vísu veruleg lækkun. En þegar um er að ræða að lækka vexti af lánum til fyrirtækja í sambandi við útveginu, verður líka að lita á það, að lánstíminn er svo stuttur, að það er sérstaklega rík nauðsyn á því, að vextirnir séu lægri hjá þessum atvinnurekstri en hjá nokkrum öðrum. Enn fremur eru þær eignir, sem út á er lánað, skipin, þannig, að einnig af þeim ástæðum er rétt, að vextirnir séu hafðir lágir. Ég ætla ekki, að ég þurfi að fjölyrða frekar um þetta. Hv. þm. N.-Þ. hefur borið fram rökst. dagskrá. En þó vil ég vona, að trúa megi á þau haglega sögðu orð, sem hv. 2. þm. S.-M. lét sér um munn fara um skilning á þörfum sjávarútvegsins, þegar bann talaði um till. til þál. um mþn. í sjávarútvegsmálum.



Ég hafði ekki ætlað mér að taka þátt í þessum umr. En ég kvaddi mér hljóðs til að benda á eitt atriði, sem ég er alveg undrandi yfir, að hv. sjútvn., sem vill afgreiða frv. nú, skuli hafa látið fara frá sér óbreytt. Það er sem sé gert ráð fyrir því hér í 6. gr. frv. að styrkja bátabyggingar og skipabyggingar allt að la0 smálesta skipum brúttó, þannig að óendurkræft framlag til hvers skips megi nema allt að 25% af kaupverði eða byggingarkostnaði skipanna, og það er gert ráð fyrir því, að stj. lánastofnunar hafi með höndum úthlutun þessara styrkja, þ.e. að í raun og veru hafi Útvegsbankinn með höndum úthlutun þessara styrkja handa mönnum til þess að byggja fyrir báta. Mér virðist alveg óforsvaranlegt, að mönnum skuli detta í hug, að nokkur lánastofnun í landinu hafi með höndum úthlutun styrkja. Ég er ekki með þessu neitt að deila á stjórn Útvegsbanka Íslands. En það er ekki hægt að gera ráð fyrir því, um hvaða lánastofnun sem væri að ræða, að menn séu svo miklir englar, að það væri útilokað, að menn leiddust út á þá braut að láta þessa styrki að einhverju leyti eftir viðskiptum stofnunarinnar. Það er ómögulegt að verjast þeirri hugsun, að það gæti komið fyrir hvaða stjórn lánastofnunar sem um væri að ræða, að hún úthlutaði þessum styrkjum að einhverju verulegu leyti með hliðsjón af viðskiptum við lánastofnunina. Mennirnir í stjórnum lánastofnananna geta ekki skipt sér í sundur, og þegar kreppa væri komin og vandræði, gæti sú hætta beinlínis vofað yfir, að þessir styrkir til bátabygginganna gætu orðið notaðir til þess að létta á skuldaskiptum við stofnunina hjá þeim, sem styrkina fá. Ég vil biðja hv. þm. að athuga einmitt þetta atriði gaumgæfilega og gera sér ljóst, hvort ekki væri heppilegra að setja öðruvísi upp þann sjóð, sem á að verja til þess að styrkja bátabyggingar, því að þetta fyrirkomulag um stjórn hans finnst mér alveg óhafandi. Það væri vegur, ef stjórn fiskveiðasjóðs væri gerð sérstæð og hefði ekki nokkurn hlut annan að verkefni en að veita þennan styrk og innheimta fé það, sem á að renna í sjóðinn. En að fela þetta stofnun, sem hefur hvers konar skuldaskipti við útvegun rekstrarlána o.þ.h., það getur ekki gengið. Þetta atriði frv. þarf því gagngerðrar endurskoðunar við. Hv. þm. N.-Ísf. sagði, að till. hv. þm. N.-Þ. um að afgreiða málið með rökst. dagskrá væri ekki í samræmi við það, að hann gæti verið áhugamaður um mál sjávarútvegsins. Hv. þm. N.-Ísf. hefði getað látið sér þessi orð um munn fara, ef hv. þm. N.-Þ. hefði ekki gert annað. En þegar hv. þm. N.-Þ. hefur flutt frv. um að verja útflutningsgjöldunum til hagsbóta fyrir sjávarútveginn, en aðeins með því móti, sem að hans dómi er heppilegra, þá getur lm. þm. N.-Ísf. ekki með nokkru móti látið sér þessi orð um munn fara: Því að hv. þdm. vita, að hv. þm. N.-Þ. hefur flutt frv. - og það liggur opið fyrir, að það geti orðið afgr. eins fljótt og þetta frv., - um stofnun sérstaks sjóðs til nýbyggingar fiskiflotans, sem hefur þann kost fram yfir þetta, að þar er ekki gert ráð fyrir, að þeim sjóði sé stjórnað af stj. einnar rekstrarlánastofnunarinnar í landinu, sem ég tel ekki heldur fært. Ég ætla ekki að skattyrðast út af þessum orðum hv. þm. N.-Ísf. og tóninum í ræðu hv. 7. þm. Reykv. um þáltill. um milliþn. í sjávarútvegsmálum, enda þótt það hvort tveggja gæfi nokkurt tilefni til andsvara. En ég vil segja, að ef við vildum hafa sams konar dylgjur gagnvart þeim, gætum við sagt, að þeir væru að leita sér að átyllu til þess að vera á móti því, að skipuð verði mþn. í sjávarútvegsmálum, sem er það atriði, sem mestu. máli skiptir að mínu áliti og ég held allra hv. þdm. Ég vil nú ekki gera þetta að mínum orðum. En ég bendi á, að ef við vildum hafa umr. á sama grundvelli og hv. þm. N.-Ísf. og hv. 7. þm. Reykv., þá gætum við sagt, að þeir væru með þessu máli að leita að átyllu til þess að fjandskapast við þáltill. um milliþn. í sjávarútvegsmálum. Ég segi þetta aðeins til þess að vekja athygli á því, hvert það leiðir, ef sífellt er talað í þessum tón. Ég var hissa á orðum hv. 6. landsk. Hann sagði hér á dögunum, að hann væri á móti styrkjum til bátabygginga, en hallaðist að því, að til þeirra framkvæmda væru veitt vaxtalaus lán. Síðan gerði hann grein fyrir því, af hverju hann væri með því að afgreiða þetta mál nú, og rökstuðningur hans fyrir því var þá sá, að það lægi einmitt svo mikið á að veita þessa styrki, sem hann þó var mótfallinn að veita (eftir orðum hans að dæma), að það yrði að drífa þetta mál í gegn, svo að hægt væri að fara að veita styrkina, sem hann var á móti, að væru nokkurn tíma veittir. Og ég skildi afstöðu hans í þessu þannig, að þegar hann talaði um, að hann væri á móti því að veita styrki, en með því að veita vaxtalaus lán, þá ætti hann með því við það, að þetta mál væri lagt fyrir mþn. í sjávarútvegsmálum. Ég geri það ekki að kappsmáli, að þetta mál verði afgr. nú í einhverju formi. Mér er ljóst, að öll ákvæði um fiskveiðasjóð koma að sjálfsögðu til álita og endurskoðunar í milliþn., hvort sem þessi breyt. verður orðin að l. eða ekki. En ég lít svo á, að það sé í raun og veru mest aðkallandi að leggja útflutningsgjaldið til hliðar, en svo sé rétt að gefa sér nokkurt tóm til að athuga, hvernig því verði bezt varið fyrir sjávarútveginn, og þess vegna mun ég hallast að því að greiða atkv. með dagskrártill. hv. þm. N.-Þ.



Herra forseti. - Það var sérstaklega út af aths. hv. 2. þm. S.-M., sem ég kvaddi mér hljóðs. En hann taldi, að það væri mjög fjarri allri skynsemi að atla stjórn fiskveiðasjóðs að úthluta, svo sem nú er gert, styrkjum til nýbyggingar fiskibáta samkvæmt 6. gr. þessa frv., og færði hann þau rök fyrir því, sem náttúrlega eru að mörgu leyti rétt, að fiskveiðasjóði er stjórnað af stjórn Útvegsbankans. Og það er vitanlega mjög erfitt fyrir stjórn þeirrar stofnunar að loka alveg augunum fyrir hag bankans, hvað svo sem þeir gera, þvíað hagur bankans er þeim auðvitað ríkt í huga. En hv. þm. sagði þó, og ég er honum sammála um það, að það er engin ástæða til að væna þessa menn um það, að þeir mundu misnota vísvitandi aðstöðu sína í þessu efni. Það getur verið, að þeir yrðu blekktir, af því að þeir eru að sjálfsögðu ekki óvilhallir fremur en aðrir. En þessi ágreiningur um það, hver eða hverjir eigi að úthluta styrkjunum, er í raun og veru aðeins um það, hvort fiskveiðasjóður eigi að vera undir stjórn bankastjórnar Útvegsbankans. En það er ekki hægt að miða allt í meðferð þessa máls og þetta fyrirkomulag við það, sem kannske er og sennilega er til bráðabirgða, að stjórn Útvegsbankans stjórni fiskveiðasjóði. Það er alls ekki nýtt, að fiskveiðasjóður sé skoðaður sem eins konar aðstoð við Útvegsbankann. Þegar samþ. var hér fyrir eitthvað 12 árum á Alþingi, að fiskveiðasjóður skyldi taka 1 millj. kr. lán, þá var það hugsað a.m.k. óbeint, ef ekki beinlínis, sem stuðningur við Útvegsbankann, að hann yrði þar með leystur frá að sinna stofnlánaþörf, sem hann var ekki heppilegur til og hafði ekki fjárráð til að gera að neinu leyti. Og fyrst framan af notaði Útvegsbankinn sér þetta mjög, þannig að hann hafði þessa 1 millj. kr. í eigin notkun í útlánum fyrir 7–8% vexti og galt af því fé bara venjulega vexti, sem greiddir voru á þeim tíma af innlánsfé, auk þess sem bankinn losaði sig þá við ýmis skip, sem hann hafði stofnlán í, og yfirfærði þau á fiskveiðasjóð, sem mátti segja að ekki væri óeðlilegt, en var bankanum til hagsbóta. Þannig hefur það verið í 12 ár, að fiskveiðasjóður hefur, með vitund og vilja Alþingis, verið að verulegu leyti notaður til hagsbóta Útvegsbankanum. En það var a.m.k. ætlað, að þetta væri án tjóns fyrir fiskveiðasjóðinn sjálfan. Nú er ég sammála hv. 2. þm. S.-M. um það, að langeðlilegast er, að fiskveiðasjóður hafi sérstaka stjórn, og um þetta var rætt í n., - og um þetta hefur oft verið rætt. Um það hafa komið fram till. í álitsskjölum, sem ég vitnaði í og hv. þm. Ísaf. Sérstaklega minnir mig, að það sé í álitsgerð Fiskifélagsins, eða það hefur komið fram frá formanni Fisksölusambandsins, - ég man það ekki vel nú, hvort heldur var -, að nauðsynlegt sé, að fiskveiðasjóður fái sérstaka stjórn. Þetta um úthlutun styrkjanna er vitanlega alls ekki einskorðað miðað við það núverandi sérstaka ástand, að bankastjórar Útvegsbankans eru jafnframt í stjórn fiskveiðasjóðs, heldur er það miðað við það, að til þess eru sterkar líkur, ef ekki full vissa fyrir því, að stjórn fiskveiðasjóðs muni þannig afla sér langmestra upplýsinga um lántakendur eða um þ á, sem byggja skipin, og mundi þess vegna hafa mesta kunnugleika á þeim skilyrðum, sem sett eru fyrir styrkjunum. Og þetta en ekkert annað vakti fyrir hv. flm?. frv. Og þetta hygg ég, að mér sé óhætt að segja, að hafi vakað fyrir meiri hl. sjútvn., þegar hún lét þetta atriði standa óbreytt. En ég get alls ekki fallizt á það með hv. 2. þm. S.–M., að það sé óhæft, að stofnun, sem fæst við útlán, hafi einnig með höndum úthlutun þessara styrkja. Ef það er t.d. lánastofnun, sem lánar nákvæmlega til sömu skipa og styrkina fá, þá er þetta ekki óeðlilegt, Og svona er þetta um sum lán til landbúnaðarins, eins og t.d. til nýbýla, að þetta er í raun og veru afgert af sömu mönnum með styrkina og lánveitingarnar. Og það er a.m.k. sjálfsagt, að það sé samstarf og kunnugleikar á milli þeirra, sem lána og veita styrkina í þessum tilfellum, og þarf engin hlutdrægni þar að að koma. Það má líka segja um fiskimálan., sem ég ætla ekki, að sett væri út á, sem úthlutaði styrkjum áður, að þessi n. réð einnig fyrir lánsfé, og ég tel engar líkur til, að það hafi komið í bága við annað. Nú er það svo, að fiskveiðasjóður hefur í fyrsta lagi framkvæmdastjórn, sem að sjálfsögðu ræður mestu um þetta, og safnar öllum gögnum um það. Og í öðru lagi eru í frv. markaðar línur um þessar styrkveitingar og þar að auki ákveðið, að ríkisstj. skuli gefa út reglugerð, þar sem reglur fyrir styrkveitingum eru nánar tilgreindar. Og ég geri þess vegna fastlega ráð fyrir, að sá, sem úthlutar styrkjunum að formi til, verði bundina ákaflega glöggum takmörkunum um skömmtun styrkjanna, svo að þetta eigi ekki að koma að neinu tjóni. En því fer fjarri, að það sé kappsmál frá minni hendi né heldur, að ég hygg, meðnefndarmanna minna, hver úthlutar styrkjunum. Við vildum bara, að ráðstafanir væru gerðar til þess, að sá, sem þetta gerir, hafi aðstæður til þess að þekkja alveg ástæður styrkþeganna, svo að skortur á kunnugleika í þeim efnum geti ekki orðið til neinna misfellna í þeim greinum. Það hafa orðið nokkrar deilur út af þessu máli. En þó að ég sé flm. frv., hef ég ekki viljað fara út í þá sálma. Mér þykir mjög gott, að nú er orðið mjög gott samkomulag allra um það, að sjávarútvegurinn eigi að fá allt útflutningsgjaldið af sjávarafurðum, sem ríkissjóður hefur innheimt, sem fé til byggingar skipanna. Um það hefur verið mjög mikill ágreiningur á mörgum undanförnum þingum, og það svo mikill, að nálega hefur ekki verið við það komandi, að fiskveiðasjóður fengi neitt af því. Lengst komst það 1941, að hann fengi 1/4 hluta af því. En nú er enginn ágreiningur um þetta, og þar sem ég er fyrir það mjög þakklátur, tel ég því síður ástæðu fyrir mig að vekja eða taka undir það, sem getur orðið til ósætta í þessu máli. Ég vil heldur láta það kyrrt liggja, þó að ég hafi ýmislegt við ræðu hv. þm. N.-Þ. að athuga. Ég bara vænti þess, að það sé orðinn svo almennur vilji fyrir því hér í hv. d. að samþykkja þessar umbætur á l. fiskveiðasjóðs, sem hér liggja fyrir, að það sé engin hætta á öðru en að frv. nái fram að ganga, og það er höfuðatriðið.



Út af ummælum, sem hér hafa fallið, finn ég ástæðu til að rifja upp nokkuð af því, sem ég sagði við fyrri umr. málsins, og enn fremur vil ég svara nokkru af því sem komið hefur fram í umr. Mér skilst, að hér hafi komið fram og það hafi víðar komið fram, að ekki sé um það deilt, að sjávarútvegurinn þurfi verulega á því að halda nú, að reynt verði að byggja upp fiskibátaflotann. Skýrslur sýna og sanna, að fiskibátaflotinn hefur farið minnkandi og hann hefur sérstaklega mikið gengið úr sér. Bátarnir eru verri en fyrir nokkrum árum. Það verður því að hlynna að því, að flotinn verði stækkaður og stórum bættur. Um þetta virðist ekki vera ágreiningur. En þá er aðeins hitt, hvernig á að keppa að þessu. Yfirleitt virðist ekki heldur vera ágreiningur um það, að rétt sé að efla fiskveiðasjóð, láta hann hafa auknar tekjur, svo að hann verði færari um að lána til nýbygginga bátaflotans. Meginþáttur þessa frv. er einmitt sá að auka tekjur sjóðsins um hér um bil 2 millj. kr. á ári, og enginn, sem talað hefur hér, hefur lýst sig andvígan þeirri till. Önnur breyt., sem hér er farið fram á og enginn hefur, svo að ég viti, mælt á móti, er lækkun útlánsvaxta niður í 3%. Þriðja breyt. er sú, að lánað verði framvegis úr sjóðnum til byggingar dráttarbrauta, og enginn hefur verið á móti þeirri till. Fjórða meginbreyt. er sú að veita styrki út á nýbyggingar og verja úr ríkissjóði í þessu sambandi og styrkja þannig nýbyggingar 1943 og á siðasta ári (1942). Aðeins um þessa till. virðist vera ágreiningur, en hann kemur þó ekki skýrt fram. Ég lýsti yfir, að ég kysi miklu fremur en styrkjaleiðina, að veitt yrðu vaxtalaus lán til þessara nýbygginga. En það er fjarri öllu lagi, að ég sé svo á móti styrkjunum, að ég geti ekki fallizt á það til eins árs, þar sem hér er fyrst og fremst um framkvæmdir til eins árs að ræða, að veita styrkina, ef ekki virðist vera neinn hugur hjá hv. þm. fyrir því að fara þá leið að veita vaxtalaus lán. En vegna þess að ég þykist hafa séð ýmis vandkvæði á því að fara styrkjaleiðina, þá hef ég m.a. beitt mér fyrir því, og meiri hl. sjútvn. hefur síðan gert það að sínum till., að setja ýmsar skorður við því, að styrkirnir verði misnotaðir, heldur komi að svipuðum notum eins og vaxtalausu lánin hefðu komið. Og ég skal benda á nokkuð af því, sem meiri hl. n. hefur lagt þar til. Í fyrsta lagi hefur verið bætt inn í frv., að þessir styrkir verði veittir aðeins til skipa, sem byggð eru aðeins til fiskveiða. Í öðru lagi er þvíbætt hér við, að þeir sjómenn og útgerðarmenn, sem stundi útgerð sem aðalstarf, skuli ganga fyrir um þessa styrki. Auk þess er tveimur þekktum stofnunum, Fiskifélagi Íslands og fiskimálanefnd, með ákvæðum, sem sett hafa verið inn í frv., gefinn réttur til þess að gera till. um það, hvaða reglur skuli gilda um úthlutun styrkjanna. Ég tek það fram, að þessi ákvæði, sem þarna hafa verið sett inn, þau eru mér nægileg til þess, að ég tel fullkomlega réttlátt að vera með því, að þessir styrkir verði veittir nú til eins árs, þar sem brýn nauðsyn er fyrir það að auka nokkuð bátabyggingarnar, þó að ég kysi fremur, að farin væri sú leið að veita vaxtalaus lán. Og því verð ég að svara hv. 2. þm. S.-M., sem þóttist ekki skilja afstöðu mína til þessa máls, að þar sem ég væri með vaxtalausum lánum, þá skyldi ég samt vilja veita styrkina, að ef hann og flokkur hans vill bera fram till. til breyt. um það, að í staðinn fyrir styrki verði veitt vaxtalaus lán, þá skal ég ljá fylgi mitt til þess. En ég er hræddur um, að nokkuð muni vanta á, að hann og flokkur hans muni vilja fara þá leið að veita vaxtalaus lán. Ég vil þá einnig geta þess, að í n. gat ég um það, að ég væri óánægður með þá leið, sem hér er farin, og sú skoðun kom yfirleitt fram í n., að það væri ekki eðlileg leið, að lánastofnun hefði á hendi úthlutun styrkjanna, og ég taldi, að stofnun, sem útgerðarmenn réðu yfir, ætti að hafa þetta með höndum. En nú er það svo, að engin slík stofnun er í raun og veru til. Fiskimálan., sem í raun og veru hefur haft þetta með höndum, hún hefur að litlu eða engu leyti verið undir áhrifum fiskimannanna í landinu. Og Fiskifélagið hefur verið litið örvandi undanfarið og lítið látið til sín taka um þessi mál. Ég tel ýmsa annmarka á, að lánastofnanir hafi úthlutun styrkjanna með höndum. Það er brýn nauðsyn að efla fiskveiðasjóðinn, reyna að hvetja menn til bátabygginga og létta vandræði þeirra, sem þegar hafa efnt til þeirra. Um 800 smál. eru í smíðum, og er fyrirsjáanleg stöðvun, ef ekki koma hagkvæm lánskjör eða beinir styrkir. Nauðsynin er brýn.



Herra forseti. - Ég skal ekki tefja afgreiðslu þessa máls með meiri ræðuhöldum og ekki svara hv. 2. þm. S.- M., en ég vil benda á, að hann sagði, að ef hv. þm. N.-Þ. hefði ekki annað gert en leggja til, að málinu væri vísað frá, hefði ég haft ástæðu til að láta orð falla um efa minn á, að till. um mþn. væri fram komin af þeirri funandi ást til sjávarútvegsins, sem flm. vildu vera láta. Í frv. á þskj. 165, um nýbyggingarsjóð fiskiskipa, er ekki minnzt á meginatriði frv., sem hér liggur fyrir. Hvar er minnzt á lækkun vaxta? Hvar, að 2 millj. kr. skuli taka frá til að efla smáútgerðina? Hv. 2. þm. S.-M. verður að lesa betur. Það er alveg í samræmi við þetta, þegar hann heldur því fram, að till., sem hér liggja fyrir, séu fálm út í loftið, en till. þeirra framsóknarmanna, sem eru hjal um allt og ekkert, séu svo afar veigamiklar. Ég vil ekki tefja þetta mál, sem ég er víss um, að sjómenn í Suður-Múlasýslu eins og annars staðar á landinu fylgjast með og óska sæmilegs velfarnaðar.



Ég gat því miður ekki hlustað á fyrri ræðu hv. þm. N.- Ísf., en býst við, að efni þeirrar ræðu hafi hann nokkuð endurtekið nú. Ýmsir hafa tekið til máls síðan ég flutti framsöguræðu mína fyrir tveim dögum, en margt af því, sem þeir hafa sagt, gefur ekki tilefni til andsvara. Svo er um ræðu hv. frsm. meiri hl. Hann ræddi hógværlega og gerði grein fyrir sínu sjónarmiði, en út af fyrir sig gaf hann ekki tilefni til mikilla andsvara. Hins vegar vil ég segja við hv. þm. N.-Ísf., sem var að setjast niður, að ef hann vill stuðla að því, að umr. megi ljúka sem fyrst, er það ekki rétt aðferð að vera með ádeilur á menn út af því, sem þessu máli kemur ekki við, eins og það, að þáltill. um mþn. í sjávarútvegsmálum sé hjal um allt og ekkert. Ég get ekki heldur komizt hjá að leiðrétta ummæli hans um frv. mitt á þskj. 165, um nýbyggingarsjóð fiskiskipa. Hv. þm. sagði, að það frv. væri þvingarlítið, af því að ekkert væri þar minnzt á ýmis helztu atriði, sem í frv. því felast, sem nú liggur fyrir, hvorki minnzt á lækkun vaxta né styrk til byggingar fiskiskipa. Ég hefði talið æskilegt, að um leið og þm. las frv., hefði hann lesið grg., því að þar er beinlinis tekið fram, hvaða verkefni komi til greina fyrir sjóðinn. Ég vil, með leyfi hæstv. forseta, lesa nokkur orð úr henni: „Á þessu þingi hefur verið borin fram till. um mþn. í sjávarútvegsmálum, sem ætla má, að samþykkt verði, og væri þá eðlilegt, að sú n. legði ráð á um, hversu fénu skuli verja. Koma þar ýmsar aðferðir til greina, svo sem vaxtalækkun á stofnlánum til fiskiskipa, áhættulán gegn 2. og 3. veðrétti í skipum, byggingarstyrkir eða vaxtalaus lán til skipa, og e.t.v., að sjóðurinn láti sjálfur byggja skip, sem seld yrðu eða leigð bæjar- og sveitarfélögum eða fiskimönnum og félögum þeirra.“ Í grg. er þannig beinlínis á það bent, hvaða aðferðir hugsað sé, að til greina komi, en hins vegar hef ég álitið, að réttara væri að slá ekki föstu á þessu stigi málsins, með hverjum hætti fénu yrði varið til endurnýjunar fiskiflotans. Sú skoðun mín byggist á því sérstaklega, að í þeim umsögnum, sem sjútvn. hafa borizt, er þannig á málinu tekið, að það virðist vera mikil þörf á að athuga, hvort ekki sé hægt að koma á einhverju samræmi milli hinna einstöku sjónarmiða, sem þar koma fram. Einmitt með tilliti til þessa hef ég talið heppilegast, að ekki yrði annað gert nú en útvega féð. Enda kom það fram í ræðu hv. 6. landsk. þm., að hann er ekki búinn að gera upp við sig, hvort hann mundi kjósa styrk eða vaxtalaus lán. Hann sagði að vísu, að frá sínu sjónarmiði mundu vaxtalaus lán heppilegri, en getur þó fallizt á, að nú verði ákveðið að veita styrki. Ég vil benda honum á, að það getur verið mjög varhugavert, ef menn hugsa sér, að einhver aðferð sé sérstaklega heppileg, að taka svo upp aðra aðferð, og það mundi hv. 6. landsk. þm. komast að raun um, ef ákveðið væri að veita styrki, þá gæti verið erfitt að koma því til leiðar síðar, að þeirri aðferð væri breytt. Ef öllum, sem nú byggja skip, væru veittir styrkir, mundi þeim, sem byggja t.d. á árinu 1944, þykja sér óréttur ger, ef þeir yrðu að láta sér nægja vaxtalaus lán. Annars er það svo, að ágreiningurinn á milli meiri og minni hl. n. er ekki, eins og fram hefur verið tekið, um það, hvort útflutningsgjaldið á sjávarafurðum skuli ganga til þarfa sjávarútvegsins. Um það eru allir sammála. Ég vil láta taka í l. nú, að þetta útflutningsgjald verði fengið sjávarútveginum, en sé ekki ástæðu til að blanda þeirri ráðstöfun saman við breyt. á löggjöfinni um fiskveiðasjóð, því að slíkt þarf ekki að fara saman. Um þetta atriði, sem er höfuðatriðið fyrir sjávarútveginn, erum við sammála. Það ætti því að geta gengið fram, svo framarlega sem ekki er hnýtt við það tillögum, sem ágreiningur er um. Ég hygg, að það muni sannast, að afstaða mín í þessu máli reynist heppilegri fyrir sjávarútveginn en afstaða meiri hl. Ég óttast, að afstaða meiri hl. tefli aðalatriði málsins í hættu. Það er alveg rétt, sem fram hefur verið tekið af hv. 6. landsk. þm., að fiskiflotinn hefur gengið úr sér og þarf raunar ekki að kynna sér neinar tölur til þess að fara nærri um, að svo muni vera. En eins og fram er tekið í grg. frv. míns á þskj. 165, voru samkv. opinberum upplýsingum í árslok I939 talin 615 skip í fiskiskipaflotanum, þilbátar og þilskip, samtals 26432 rúml. Í árslok 1942, eða seint á árinu reyndar, í október, voru talin 526 fiskiskip, samtals 25990 rúml. Rúmlestatalan hefur minnkað nokkuð, en fjöldi skipa hins vegar tiltölulega miklu meira, og skilst mér, að í þessari tölu sé eitthvað af stórum skipum, sem ekki eru í rauninni fiskiskip. Auk þess hafa skipin gengið úr sér, og þess vegna er rýrnun flotanis meiri en rúmlestatalan gefur til kynna. Frsm. meiri hl., hv. 7. þm. Reykv., lét nokkur orð falla um stj. Útvegsbankans. Ég vildi fara um þessi ummæli hans nokkrum orðum, því að þar gætti nokkurs misskilnings. Ég held, að þeir, sem eru á móti því, að stj. fiskveiðasjóðs úthluti styrkjunum til fiskiskipa, séu það ekki vegna þess, að þeir treysti Útvegsbankanum illa, heldur telji þeir það yfirleitt rangt fyrirkomulag, að lánastofnun úthluti styrkjum til skipa, sem hún sjálf lánar til. Menn óttast, að lánastofnun, sem hefur hagsmuna að gæta, freistist til að haga styrkjunum með tilliti til lánanna. Ég skal ekki segja, að á þessu sé sérstök hætta, eins og stj. fiskveiðasjóðs er nú, en þetta gæti þó komið fyrir fyrr eða síðar. Annars held ég, að öllum hafi þótt eðlilegt, þegar sjóðurinn tók til starfa, að hann væri látinn vera í sambandi við bankann, enda virtist mér koma fram misskilningur hjá hv. þm., þegar hann sagði, að Útvegsbankinn vildi losa sig við óheppileg lán og koma þeim yfir á fiskveiðasjóð. Bankinn getur tæplega fengið betri tryggingar almennt en fiskveiðasjóður hefur fyrir lánum sínum. Hv. þm. Ísaf. talaði í fyrradag, og, hafði ég punktað hjá mér nokkur atriði úr ræðu hans. Hv. þm. vildi hafa það svo, að ég hefði í ræðu minni „afflutt“ þær umsagnir, sem sjútvn. hafa borizt. Ég veit ekki annað en ég hafi í nál. mínu og framsöguræðu skýrt nákvæmlega rétt frá því, sem fram kom í umsögnunum. Skora ég á hv. þm. að skýra nánar, hvað hann meinar. Mér þætti auðvitað skylt að leiðrétta, ef mig hefði hent það að fara rangt með. Þá sagði hv. frsm., að gott væri að heyra frá mér, að nú væri rétti tíminn fyrir ríkissjóð að afhenda útflutningsgjaldið til sjávarútvegsins. Ég hef heyrt eftir hv. form. fjvn., að erfiðlega liti nú út með afgreiðslu fjárl. Það, sem ég átti því við með ummælum mínum og hygg, að ég hafi sagt, var það, að ef þetta væri ekki gert nú, þá yrði það tæplega gert síðar, þegar enn erfiðara væri orðið að afgr. fjárl. en nú er. Hvað því viðvíkur, að þetta mætti hafa verið gert fyrr, þá vil ég leyfa mér að benda á það, að hv. frsm. hefur sjálfur átt sæti í sjútvn. árum saman, og man ég ekki til, að hann hafi hingað til beitt sér fyrir því, að ríkið sleppti þeim tekjustofni. Hv. þm. Ísaf. var með nokkrar hnútur í sambandi við fjárveitingar til landbúnaðarins. Hann Sagði, að landbúnaðurinn hefði lengi notið jarðræktarstyrkja og þeir styrkir, sem nú kæmi til mála að veita til skipa, væru algerlega sambærilegir við þá. Þetta má vel vera, en ég vil benda hv. þm. á það, að þegar l. um jarðræktarstyrki voru sett, þá var það eftir rækilega athugun málsins í mþn. Eins hefur jafnan verið, ef einhverjar verulegar breytingar hafa ver ið gerðar á jarðræktarlögunum. Þær hafa þá alltaf verið undirbúnar í mþn. Það hefur því verið öðruvísu að þessu unnið en frv. því, er hér liggur fyrir. Og ef hv. þm. vill binda sig við jarðræktarl. og meðferð þeirra, þá hefði hann sízt átt að leggja á móti því, að þetta frv. færi í mþn. Hv. þm. lét svo orð falla um það, að líkast væri því sem byggingar fiskiskipa hefðu verið framkvæmdar í óviti hér á landi undanfarið. Þetta er nú dálítið hlálegt, og mundi einhverjum þykja vafasamt fyrir ríkið að styrkja slíkar framkvæmdir. Ég man ekki eftir fleiru, sem ástæða :r til að taka fram að svo komnu máli um ræðu hv. þm. Ísaf. Ég vil að lokum vænta þess, að hv. þm. geri sér ljóst það, sem felst í hinni rökst. dagskrá minni hl. sjútvn. Þar er ekki um neina andúð gegn skipabyggingum né útveginum að ræða, heldur vill minni hl. tryggja, að fjárins verði aflað þegar á þessu þingi og málið undirbúið sem bezt á næstu mánuðum, svo að ráðstafanir verði gerðar að yfirlögðu ráði. Hann telur vafamál, að mikið sé unnið með því að samþykkja nú þetta frv.



Það eru aðeins örfá orð. - Það styrkir skoðun mína, að allar þær stofnanir, sem látið hafa háttv. sjútvn. í té álit sitt á þessu frv., hafa talið það miður vel farið, að fiskveiðasjóður eða Útvegsbankinn sem lánsstofnun skuli eiga að hafa úthlutun styrkjanna á hendi. Hv. frsm. sagði, að fiskimálanefnd hefði úthlutað styrkjum og engin vandræði orðið að. En þetta er dálítið villandi, af því að sú stofnun hefur aldrei haft með höndum almenna lánastarfsemi til útvegsmanna, aðeins veitt stofnlán til frystihúsa, að því er ég bezt veit. Þetta er því ekki sambærilegt. Ég vil því vænta þess, að hv. meiri hl. taki þetta mál til rækilegrar yfirvegunar fyrir 3. umr., ef hin rökstudda dagskrá verður felld, því að það er ómögulegt að fela bankastofnun að úthluta óafturkræfum styrk. Ég bendi á það að fela fiskimálanefnd úthlutunina, unz öðruvísi verður ákveðið, og þá jafnvel eftir tillögum ráðherra. Í þessu felst engin gagnrýni á Útvegsbankanum, heldur aðeins að fylgja þeirri reglu að fela aldrei lánastofnun úthlutun styrkja. Það bendir m.a. á lítinn undirbúning þessa máls, að þetta skuli standa óbreytt, þó að hver eftir annan af fylgjendum frv. hafi orðið að játa, að þetta væri óheppilegt. Ég vil einnig benda á það, ef menn telja mjög nauðsynlegt að koma þessari styrkjastarfsemi þegar af stað, þá er sú leið til að fylgja frv. hv. þm. N.-Þ., um nýbyggingarsjóð fiskiskipa, - m.ö.o. hverfa frá því að hafa sérstaka deild í fiskveiðasjóði, er veiti þessa styrki. Ef vilji hv. flm. ekki hallast að þessu, þá er hitt til, hvort ekki sé athugandi að varast að fela lánastofnun að úthluta styrkjunum. Úthlutunarákvæði í frv. geta ekki verið til frambúðar. Þar er sagt, að leita eigi álits sjóðsstj., þegar samin verði reglugerð um styrkveitingar. En þetta segir litið, þar eð vitað er, að svo margar umsóknir muni berast, að ekki dugir að sinna þeim einum, er ganga fyrir samkv. reglugerðinni, heldur mun og þar fyrir utan sækja fjöldi manna, sem ómögulegt er að segja um, hvernig á að gera upp á milli. Þetta er því alls ekki fullnægjandi. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að ræða þetta frekar.



Það hafa þegar orðið talsverðar umr. um þetta mál, um ýmis atriði í frv. og álít meiri og minni hl. sjútvn. En það er eitt atriði í frv., sem ekki hefur verið mikið vikið að, er ég ætla að fara um nokkrum orðum. Það er 5. gr. frv. Með henni er lagt til, að vextir af útlánum verði lækkaðir úr 4.5% niður í 3%. Ein þeirra stofnana, er n. sendi þetta frv. til álita, þ.e. stj. fiskveiðasjóðs, veik sérstaklega að þessu atriði í umsögn sinni um málið. Sjóðsstj. telur enga ástæðu til þessarar vaxtalækkunar. Bendir hún á, að vextirnir séu lægri en útlánsvextir bankanna, og ef seld verði vaxtabréf fyrir sjóðinn, þá verði ekki hægt að lána það fé út með lægri vöxtum en þeir eru nú, 41/2%. Mér þykir ástæða til að taka þessi ummæli sérstaklega til athugunar. Það eru allir sammála um, að sjávarútvegurinn eigi að búa við sem bezt vaxtakjör. En þó verður þar að taka ýmislegt til greina. Fyrst er það, hvaða vexti þarf að greiða af sparifé því, er lánsstofnanir fá til útlána. Það mun sízt álitið sanngjarnt gagnvart sparifjáreigendum að lækka meira en orðið er innlánsvextina. Annað, sem kemur til greina, er að athuga vaxtakjör annarra atvinnuvega. Vextir af landbúnaðarlánum eru 4–5%. Nú verður ekki um það deilt, að ósanngjarnt sé, að vextir af veðlánum landbúnaðarins séu hærri en vextir af lánum til sjávarútvegsins. Það er kunnugt, að veð í fasteignum eru álitin tryggari en veð í skipum. Það er því óeðlilegt, að vextir af landbúnaðarlánum séu hærri. Hér koma einnig til samanburðar vaxtakjör iðnaðarins. Það þarf að vera samræmi í vaxtakjörum þessara atvinnugreina. Ég skyldi fagna því fyrir mitt leyti, ef hægt yrði að lækka útlánsvexti fyrir alla atvinnuvegina. En ég er í vafa um, að okkur auðnist að færa aðra vexti niður til samræmingar við það, að vextir af sjávarútvegslánum verði ekki nema 3%. Ég óttast, að lánastofnanir geti ekki látið í té svona ódýrt fé. Ég held, að þetta atriði ásamt fleirum, sem fram hafa verið tekin í þessu máli, bendi til þess, að ástæða væri til, að málið fengi betri athugun, eins og lagt er til í hinni rökst. dagskrá minni hl. sjútvn. Því að þótt hún hefði verið samþ., þá hefði verið möguleiki til að styrkja útveginn strax með því að samþykkja frv. um nýbyggingarsjóð fiskiskipa, sem flutt er af þessum sama minni hl. sjútvn.



Herra forseti. - Ísland hefur nú verið mælt af herforingjaráðinu, og eru þau gögn nú öll í Kaupmannahöfn. Nú vil ég spyrja, hvernig það er með þessi frumgögn. Hér er á ferðinni frv. um, að enginn megi gefa út uppdrætti af landinu nema ríkið. En hver á þá þessi frumgögn? Eigum við þau, eða eiga Danir þau? Við höfum alltaf lagt eitthvað fé til þessara mælinga. Nú vil ég því fá það alveg upplýst, hvernig þessu er háttað.



Viðvíkjandi ummælum hv. 2. þm. N.-M. held ég, að nægilegt sé að vísa til grg. frv., en þar er svo að orði komizt: „Þar sem nú er lokið mælingum Íslands, er danska landmælingastofnunin hefur unnið að, síðan laust eftir aldamót, er unnt að gera fullkomna uppdrætti af öllu landinu. Er augljóst, að mjög er þörf uppdrátta af ýmsri gerð bæði af öllu landinu og einstökum landshlutum. Frumrit af öllum mælingum og uppdráttum eru geymi hjá greindri stofnun, og mér er kunnugt um, að hún telur heimildir þessar eign Íslands, enda hefur stofnunin annazt þetta starf fyrir Íslands hönd .“ Annars get ég ekki að svo stöddu gefið aðrar upplýsingar en þær, sem standa í grg.



Þessi þáltill., sem ég flyt hér, er fram komin að nokkru leyti vegna tilmæla og að öðru leyti vegna þess, að nú liggur fyrir Alþ. beiðni Akureyrarkaupstaðar um það, að ríkissjóður ábyrgist ákveðna upphæð vegna, aukningar á orkuveri við Laxárfossa. Það væri þess vegna eðlilegt, ef ráðizt verður í aukningu orkuversins, að þá verði rannsakað, hvort ekki væri heppilegt að leiða rafmagnið frá Akureyri út til Dalvíkur og hafa þá rafstöðina stærri þess vegna, ef á þarf að halda. Vatnsmagnið í Laxá mun leyfa frekari aukningu rafveitunnar, eftir því sem mér er tjáð. Á leiðinni frá Akureyri til Dalvíkur eru þrjár síldarverksmiðjur, sem eru á Hjalteyri, Dagverðareyri og í Krossanesi. Þær mundu efalaust vinna úr síldinni með rafmagni, ef tök væru á því. Og það er þess vegna ekki ólíklegt, að þessi iðnrekstur þessara verksmiðja mundi létta mjög undir með þann kostnað, sem rafleiðslunnni yrði samfara. Ég er ekki í vafa um, að á stöðum eins og Litla-Árskógssandi og í Hauganesi og Dalvík gæti risið upp iðnaður, ef rafmagn væri leitt á þá staði. Auk þess ef aðalrafleiðslan lægi um Litla-Árskógssand, er örstutt frá henni út í Hrísey, og þar er allstórt þorp. Þar er frystihús. Ef rafmagn kæmist þangað, mundi það auka atvinnumöguleika þar. Það er einnig gert ráð fyrir, að herzla lýsis komist í framkvæmd mjög fljótlega í sambandi við síldarverksmiðjurnar, og sú vinnsla mundi verða rekin með rafmagni, ef það væri fáanlegt. Svarfaðardalur er og mjög þéttbýl og blómleg sveit, og ég hygg, ef rafmagn væri komið alla leið til Dalvíkur, mundi Svarfaðardalur fá rafmagn þaðan, auk þess sem alla leið frá Akureyri til Dalvíkur er samfelld byggð, þannig að bæirnir á því svæði mundu vitanlega leiða til sín rafmagn, ef leiðsla lægi þar um. Ég hygg því rétt, að þetta verði rannsakað. Það hefur að vísu áður verið rannsakaður kostnaður við þetta. En niðurstöður þeirrar rannsóknar hafa breytzt, eins og iðnaðurinn hefur breytzt líka síðan. Ég geri því fastlega ráð fyrir, að hv. þd. samþ. þessa þáltill.



Ég efast ekki um, að þessi þáltill. sé flutt í góðri meiningu af hv. flm. (GÞ), og um málið er ekkert annað en gott að segja. Mér er hins vegar kunnugt um, að rafmagnseftirlitið gerði 1939 nákvæma athugun á því, sem hér er farið fram á, að rannsakað verði. Þessi þáltill. fer því í raun og veru ekki fram á annað en að endurskoða þessa áætlun, sem yrði ekki nema nokkurra tíma verk fyrir verkfræðinga, sem starfa hjá ríkinu, svo að kostnaðurinn yrði ekki nema lítill við þetta. Mér finnst, að hv. flm. hefði getað sparað sér ómak við að flytja þessa þáltill., því að hann hefði getað aflað sér upplýsinga um þetta, ef hann hefði leitað til réttra staða.