Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þrátt fyrir 4. mgr. 10. gr. þingskapa um lengd þingfunda er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag, þ.e. þar til umræðu um dagskrármálið er lokið.

Virðulegur forseti. Ég hef framsögu fyrir nefndaráliti meiri hluta efnahags- og skattanefndar vegna ráðstafana í ríkisfjármálum sem hv. þingmenn geta fundið á þskj. 174 og þeim breytingartillögum sem meiri hluti nefndarinnar leggur til við þessa umræðu og finna má á þskj. 175. Ég vil þakka nefndarmönnum í efnahags- og skattanefnd, bæði í meiri hluta og minni hluta, fyrir góða samvinnu við úrvinnslu málsins. Það ber að með þeim hætti að það er brýnt að hraða úrlausn og umfjöllun málsins til að áhrif þess geti tekið gildi þegar nú um mánaðamótin. Ég þakka hv. stjórnarandstöðu fyrir að greiða fyrir framgangi málsins og sömuleiðis fyrir ýmsar ágætar ábendingar um það sem betur mætti fara í vinnslu þess. En rétt er að geta þess að auk þeirra tillagna sem hér liggja fyrir mega þingmenn eiga von á frumvarpi er lýtur að lánsfjárheimildum ríkissjóðs sem sömuleiðis þurfa á næstu vikum að liggja fyrir vegna þeirra verkefna sem til umfjöllunar hafa verið í þinginu og menn þekkja til. Það frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem hér liggur fyrir er ekki óskamál nokkurs manns. Hér er verið að skatta og skera niður til að mæta framúrkeyrslu í ríkisfjármálum og brúa það geysilega bil sem er í rekstri ríkissjóðs en að óbreyttu er það svo að við sem nú lifum rekum ríkissjóð með 500 millj. kr. halla á hverjum einasta degi vikunnar. Með því erum við auðvitað að skerða möguleika komandi kynslóða til lífskjara og verður ekki undan því vikist að mæta þessum mikla hallarekstri með ýmsum ákvörðunum sem sannarlega verða þingmönnum þungbærar, margar, enda lúta þær að ýmsum framfaramálum sem barist hefur verið fyrir og náð hefur verið í gegn. Aðrar eru sem betur fer aðeins um eðlilega hagræðingu og sparnað í rekstri og það að taka til baka atriði sem valda kostnaði og betur mega sannarlega fara. Hv. efnahags- og skattanefnd fékk tilhlýðilegar fastanefndir þingsins til að fjalla um þá liði sem einkum lúta að útgjaldaþættinum, hv. fjárlaganefnd, hv. allsherjarnefnd og hv. félags- og tryggingamálanefnd og liggja umsagnir þeirra nefnda fyrir um þau atriði sem að þeim sneru og geri ég ráð fyrir að gerð verði grein fyrir þeim sérstaklega en þær umsagnir fylgja sömuleiðis álitinu í fylgiskjali og geta þingmenn kynnt sér þar álit nefndanna. Efnahags- og skattanefnd fjallaði einkanlega um það sem að henni snýr, tekjuhlið málsins en þar eru allnokkur atriði eins og hv. þingmenn þekkja frá 1. umr. málsins. Þar er stærsta og viðamesta tekjuöflunaraðgerðin sú sem lýtur að tryggingagjaldinu, að bæta fyrir þau miklu útgjöld sem bæði Atvinnuleysistryggingasjóður og Ábyrgðasjóður launa hafa orðið fyrir á þessu ári og verða fyrirsjáanlega fyrir á næstu mánuðum og missirum. Þar er um að ræða skattlagningu sem á ársgrundvelli mun skila um 12,5 milljörðum kr. og á m.a. rót sína að rekja til frumkvæðis Samtaka atvinnulífsins í því að draga það fram að fyrir því er löng venja í íslensku samfélagi að með tryggingagjaldinu sé staðið undir útgjöldum Atvinnuleysistryggingasjóðs og að skattgreiðendur hafi ekki með beinum hætti borið kostnað af því í tekjusköttum sínum eða öðrum sköttum og því sé það fyrst og fremst raunsæi að á þeim erfiðu tímum sem við nú búum við í ríkisfjármálum og munum gera um margra ára skeið verði tryggingagjaldið eftir sem áður að standa undir útgjöldum Atvinnuleysistryggingasjóðs og í ljósi þess mikla atvinnuleysis sem nú er í landinu, nærfellt 20 þúsund manns, sé nauðsynlegt að hækka gjaldið. Verður að segja að það er nokkuð hraustlega gert af fulltrúum atvinnulífsins að taka með þessum hætti á málum því að auðvitað mun þetta leggjast nokkuð þungt á ýmis fyrirtæki þó að sem betur fer séu mörg fyrirtæki í landinu í stakk búin til þess að bera þetta. Í öðru lagi er um að ræða tvær tímabundnar tillögur sem ná til síðari hluta yfirstandandi árs. Þær lúta annars vegar að sérstökum tekjuskatti á tekjur yfir 700 þús. kr. á mánuði sem nemur 8% og síðan sömuleiðis að því að fjármagnstekjur umfram ákveðin lágmörk, lágmörk sem ætla má að séu vaxtaafrakstur af venjulegum sparnaði hjá venjulegu launafólki, að vaxtatekjur umfram það sæti skattlagningu á síðari hluta ársins sem nemi 15%. Í meðförum nefndarinnar tók það þeim breytingum að það er gert ráð fyrir því að skattlagningin verði þegar með þeim hætti en að þeir sem í lægri skattprósentu eru njóti þeirra leiðréttinga í uppgjöri á sköttum ársins á næsta ári. Bæði tryggir það að tekjurnar koma til skila í ár þegar við þurfum á þeim að halda og eins er auðveldara og ódýrara um alla framkvæmd á þessum þætti málsins sé því skipað á þennan veg. Þá voru tvö atriði er lutu að tekjuöfluninni sem segja má að hafi einkum fengið nokkra umræðu í umfjöllun nefndarinnar og athugasemdum þeirra gesta sem fyrir hana komu og umsagnaraðila. Þar er fyrst til að taka fyrirætlun um það að skattleggja hér á landi vaxtatekjur sem menn hafa frá öðrum löndum. Það atriði hefur vakið nokkrar áhyggjur í atvinnulífinu, m.a. um mögulega gjaldfellingu á lánum sem menn þar hafa og um kostnaðarauka við það lánsfjármagn sem fyrirtækin hafa en þau hafa auðvitað, mörg hver, þurft að bera mjög þungan fjármagnskostnað á undanförnum mánuðum og því eðlilegt að slíkar áhyggjur rísi. Í tilfellum langflestra viðskiptalanda okkar er það svo að við höfum tvísköttunarsamninga þannig að þar eiga aðilar út af fyrir sig að vera jafnsettir en þó er nokkur hluti af viðskiptalöndum okkar þar sem þetta sama fyrirkomulag er í viðkomandi ríki, þ.e. ef Íslendingar hafa vaxtatekjur í því landi þá er það skattlagt í því landi og út af fyrir sig eðlilegt að horfa til þess að við gætum samkvæmni í því og sköttum þær þjóðir með sama hætti og þær skatta okkur. Því er ekki að leyna að þetta ákvæði er auðvitað að talsverðu leyti sett fram til þess að draga úr möguleikum manna á skattasniðgöngu, að flytja fé milli ríkja til að sniðganga skattalöggjöf hér, og það ræður miklu um með hvaða hætti þessi lagaheimild verður síðan útfærð og takmörkuð í reglugerð frá hæstv. fjármálaráðherra. Það var niðurstaða nefndarinnar að kalla eftir því að hæstv. fjármálaráðherra kynni fyrir efnahags- og skattanefnd þær takmarkanir sem settar verða á beitingu ákvæðisins í reglugerð áður en hún tekur gildi þannig að það megi sem allra mest lágmarka hin neikvæðu áhrif af þessari aðgerð. En sannarlega eru umtalsverðir ávinningar í því fólgnir bæði að varna skattasniðgöngu og sömuleiðis að tryggja ríkissjóði við þessar aðstæður tekjur á næstu árum af vaxtatekjum erlendra aðila hér á landi. Þá hlaut allnokkra umfjöllun í meðförum nefndarinnar það atriði að hækka virðisaukaskatt á sælgæti, gos og aðrar vörur með sjónarmiðum um að auka gjaldtöku á sykur í landinu og ekki örgrannt um að við þá umfjöllun hafi komið fram að það að beita þessari aðferð getur falið í sér að gjöld hækki á ýmsar vörur sem ekki var ætlunin að hækka eins og vatn, djús og aðrar slíkar vörur en komi þó ekki á sykurmola eða aðra slíka hluti sem menn höfðu ætlað að mundu sæta skattlagningunni. Stafar það af því að fjármálaráðuneytið og hæstv. ríkisstjórn höfðu upphaflega fyrirætlanir um að leggja þessi gjöld á með líkum hætti og hér var áður gert og gert er í nágrannalandi okkar, Danmörku til að mynda, í gegnum vörugjaldakerfið sem leiddi sannarlega til þess að skattlagning af þessu tagi mundi vera miklu samkvæmari í sjálfu sér í því að hún legðist þá sannarlega á sykur við innflutning og kæmi þannig inn í vöruverð þar sem sykur er notaður. Samtök iðnaðarins höfðu síðan aðra tillögu um útfærslu vörugjalda sem nefndin ákvað að láta reyna á á milli 1. og 2. umr. og fór fram allnokkur skoðun á þeim tillögum og hvort unnt væri að verða við þeim sjónarmiðum Samtaka iðnaðarins sem fram komu í umsögn þeirra og tillöguflutningi. Það varð þó niðurstaða meiri hluta nefndarinnar að sýnt væri af umsögnum þeirra sérfræðinga sem við höfum á að skipa í tollamálum og Evrópuréttinum að hér væru, á þeim tillögum sem þar lágu fyrir, þeir annmarkar sem ætla mætti að við yrðum gerð afturreka með vegna þess að það mismunaði aðilum á Evrópska efnahagssvæðinu, en slíkum úrskurði höfum við út af fyrir sig áður orðið fyrir þegar reynt var að hafa 25% álag á þessa vöruflokka og því treysti meiri hlutinn sér ekki til að gera tillögur um að fara þá leiðina. Hann hefur hins vegar óskað eftir því að fá frá fjármálaráðuneytinu breytingartillögu við málið sem lýtur að því að fara þá leið sem ráðuneytið ætlaði upphaflega að fara, í gegnum gömlu vörugjöldin til að tryggja það að þetta sé sykurskattur með sanni og leggist einfaldlega á sykur og sykraða vöru en ekki á einstaka vöruflokka sem hafa þá annmarka sem ég hef áður lýst. Geri ég ráð fyrir að í umfjöllun nefndarinnar síðar í dag milli 2. og 3. umr. muni nefndin taka afstöðu til þeirra tillagna og sömuleiðis kann hv. efnahags- og skattanefnd að þurfa að taka afstöðu til atriða er varða Ábyrgðasjóð launa og tengjast m.a. þeim ágæta stöðugleikasáttmála sem hér náðist með aðilum í gær. Ég vil við þetta tækifæri vekja athygli þingmanna á skýrslu um ríkisfjármál á þskj. 173 þar sem kynnt er sú stóra mynd sem þetta mál er hluti af, þ.e. það gríðarlega verkefni sem við eigum fyrir höndum á næstu árum, að vinna á halla á ríkissjóði sem nemur nærri 200 milljörðum á ári hverju eða eins og ég áður sagði þýðir það að við sem nú lifum erum að reka ríkissjóð með 500 millj. kr. halla á hverjum einasta degi alla daga vikunnar allan ársins hring. Með því erum við auðvitað ekki að gera annað en að leggja skuldir á komandi kynslóðir og draga úr möguleikum þeirra á því að skapa sér góð lífskjör. Það verður þess vegna ekki undan því vikist að taka þær ákvarðanir sem taka þarf til að ná saman þessum hallarekstri. En til að hv. þingmenn átti sig á umfangi þess verkefnis lætur nærri að þetta þýði fyrir meðalheimili í landinu að á hverju ári þurfi það að leggja til hátt í 2 millj. kr. til að við getum í sameiningu náð að loka þessu gati. Auðvitað er það kunnara en frá þurfi að segja að fjölmörg heimili í landinu, tugþúsundir heimila eru á engan hátt í stakk búin til að leggja neitt slíkt af mörkum og því mun þetta auðvitað leggjast með auknum þunga á aðra hópa samfélagsins. Til að gefa annað dæmi um þau áhrif sem hér er um að ræða þá er það þannig að þetta eru tæplega 200 milljarðar kr. árlega sem við þurfum að sigrast á. Heildarútgjöld til rekstrar allra stofnana ríkisins, menntakerfis, heilbrigðiskerfis, utanríkisþjónustu, félagskerfis og hvað það nú er eru rétt rúmlega 200 milljarðar. Það er bara eiginlega allur ríkisreksturinn sem hér er undir. Hins vegar er uppistaðan í fjármálum ríkisins tilfærslur. Það eru almannatryggingarnar, það eru niðurgreiðslur til bænda, lánasjóðurinn, Atvinnuleysistryggingasjóður og ýmsar þær aðgerðir sem eru til þess gerðar að jafna kjör í landinu og færa fé á milli hópa. Allar þær greiðslur í heild sinni nema rétt liðlega 200 milljörðum. Við erum að tala um verkefni sem lýtur að því að brúa nærfellt helminginn af öllum ríkisrekstrinum og það er auðvitað óhjákvæmilegt að þar þurfi víða að leita fanga og víða að bera niður, bæði í niðurskurði rekstrarútgjalda, í því að draga úr millifærslum og í því að skattleggja. En mestu skiptir að við með þessu máli, um ráðstafanir í ríkisfjármálum og þeirri skýrslu sem hér hefur verið dreift í dag, sköpum trúverðugleika fyrir íslenskt efnahagslíf um að hér sitji Alþingi sem fært sé til að takast á við þessi miklu verkefni og fært um að taka þær erfiðu ákvarðanir sem taka þarf til að hætta þessum hallarekstri, til að skapa landinu á ný lánstraust á alþjóðamörkuðum og til að ná vaxtastiginu í landinu niður til að atvinnulífið megi búa við góð rekstrarskilyrði og að því takist að efla verðmætasköpunina og skapa ný atvinnutækifæri, því að velferð okkar á næstu missirum og árum mun auðvitað hvorki ráðast af niðurskurði í ríkiskerfinu né skattlagningu á almenning heldur fyrst og fremst af því hversu vel okkur tekst að búa atvinnulífinu aðstæður til að efla verðmætasköpunina í landinu á nýjan leik og skapa vinnu fyrir þær þúsundir og aftur þúsundir manna sem hafa verið að missa þennan hornstein velferðarinnar, atvinnuna sjálfa.

Virðulegi forseti. Það er ljóst að grípa þarf til róttækra aðgerða til að ná tökum á ríkisfjármálum. Ef fram heldur sem horfir stefnir í meira en 20 milljarða umframkeyrslu á fjárlögum þessa árs sem samþykkt voru með 153 milljarða halla. Er þá ekki talinn með um 20 milljarða kr. kostnaður sem fellur til vegna verðbóta, láns Seðlabanka Íslands til ríkissjóðs vegna uppgjörs bankabréfanna svokölluðu. Samtals er vandamálið því um 193 milljarðar og ljóst að á því þarf að taka. Bein áhrif þessa frumvarps og nýsettra laga um hækkun skatta á áfengi, tóbak og eldsneyti eru þau að afkoma ríkissjóðs er sögð batna um 23 milljarða á þessu ári. Áhrifin koma hins vegar mjög misjafnt niður á ólíkum aðilum þjóðfélagsins. Þannig ná skattahækkanir yfir u.þ.b. 13,7 milljarða af þessum bata og sparnaður um 9,4 milljarða, samtals rúmir 23 milljarðar. Það er hægt að brjóta þetta enn frekar niður. Skattahækkanir á heimili eru í kringum 6,2 milljarðar, skattar á atvinnulífið eru í kringum 7 milljarðar á þessu ári og aðrar skattahækkanir eða réttara sagt hert skatteftirlit er þá ábyrgt fyrir afganginum sem er í kringum 500 milljónir. Það er athyglisvert að skoða hvar á að spara. Sparnaðurinn kemur fram á þrem stöðum. Í fyrsta lagi í rekstri hins opinbera, þ.e. aðhald í stjórnsýslu, þar á að spara 1,8 milljarða. Tilfærslur, þ.e. sjúkratryggingar, fæðingarorlof, elli- og örorkulífeyrir, önnur sértæk tilfærsluframlög, þar á að spara 3,1 milljarð. Þá á að fresta framkvæmdum, bæði vegaframkvæmdum og öðrum framkvæmdum og það telur samtals um 4,4 milljarða. Afkoman bætist þá þannig að 60% af bætingunni eiga að koma í gegnum skattahækkanir og hert skatteftirlit, 14% eiga að koma í gegnum skerðingu bóta, 19% eiga að koma í gegnum frestun framkvæmda og - það sem er athyglisvert - 8% með sparnaði í rekstri hins opinbera. Það er ábyrgðin. Það sem við í minni hlutanum höfum jafnframt gert er að reyna að leggja mat á hver þjóðhagsleg áhrif frumvarpsins eru. Þar skiptum við áhrifunum annars vegar niður í svokölluð fyrstu umferðar áhrif og hins vegar annarrar umferðar áhrif eða það sem í daglegu tali eru kölluð margfeldisáhrif. Fyrstu umferðar áhrifin eru þau að dregnir verða 23 milljarðar út úr hagkerfinu á þessu ári og 63 á því næsta. Það skiptist á þann veg á þessu ári að 9,3 milljarðar koma frá heimilunum, 11,4 frá atvinnulífinu og 1,8 frá rekstri hins opinbera. Það er öll ábyrgðin. Annarrar umferðar áhrifin nema um 46 milljörðum, þ.e. að gert ráð fyrir því að króna sem kastað er út í hagkerfið tvöfaldist í gegnum margfeldisáhrif. Þetta er mjög hógvær forsenda sem við notum hér, t.d. þegar verið er að fjalla um margfaldara við stóriðju er talað um margfaldara upp á 2,5 o.s.frv. Þetta er því hógvært mat hjá okkur. Annarrar umferðar áhrifin eru sem sagt þau að 46 milljarðar eru dregnir út úr hagkerfinu á þessu ári og 126 á því næsta. Nú ber svo við að laun eru nokkurn veginn fast hlutfall af landsframleiðslunni. Launagreiðslur nema um 70% af vergri landsframleiðslu þannig að það er mjög einfalt að reikna út hver áhrifin af því að draga fé út úr hagkerfinu eru. Árið 2009 mun lækkun launa verða 32 milljarðar. Árið 2010 eða á næsta ári er lækkunin um 88 milljarðar. Ef við umreiknum enn og gerum ráð fyrir að öll lækkun launa verði með fækkun starfa. Til að setja hlutina í samhengi mun störfum fækka um 915 á þessu ári vegna þessa frumvarps og 2.500 á því næsta. En auðvitað mun ekki öll lækkun launa koma í gegnum fækkun starfa. Hluti mun koma þaðan og hluti mun koma frá lækkun launa almennt í hagkerfinu. Það sem er kannski það alvarlega fyrir utan náttúrlega fækkun starfa er að lækkun launanna mun skila sér í minni beinum og óbeinum sköttum og hærri bótum að öðru óbreyttu. Eftirspurnin og skattgrunnarnir munu dragast saman enn meira sem leiðir til enn meira tekjutaps fyrir ríkissjóð sem þýðir á mannamáli að þetta eru hæpnar forsendur sem hér er byggt á. Við í minni hlutanum vörum við þessum áhrifum af skattlagningarhluta þessara aðgerða og teljum að við höfum fært góð rök fyrir því að hann kunni að vinna gegn markmiðum aðgerðanna um bættan hag ríkissjóðs þar sem ekki munu nást áætlaðar auknar tekjur af framkvæmdinni vegna eftirspurnar- og skattaáhrifa. Jafnframt er minni hlutinn þeirrar skoðunar að byrðarnar eigi að skiptast á annan veg þannig að stærri hluti afkomubatans eigi að koma frá aðhaldi í rekstri ríkisins og minni umsvifum þess. Okkur finnst skjóta skökku við hverjir eiga að bera byrðarnar. Menn hlífa sér við sparnaði í opinberum rekstri og bera því við að svo langt sé liðið á árið. En þá vil ég minna á að þetta hefur legið fyrir í langan tíma og menn hefðu getað legið undir feldi og hugleitt hvar ætti að spara til að ekki þyrfti að koma til þess sem við sjáum hér, að það eru skattahækkanir og það sem verst er skerðingar bóta ellilífeyrisþega, öryrkja og fleiri sem eiga að standa undir hlutunum vegna þess að menn hafa ekki dug í sér til að koma fram með það hvar á spara í opinberum rekstri. Í minnihlutaálitinu eru umfangsmiklar umsagnir um hverja og eina grein frumvarpsins. Fram eftir degi og fram á kvöld munu samnefndarmenn mínir í minni hlutanum fara yfir einstakar greinar en þó ætla ég, með leyfi forseta, að draga út eina grein sem ég vil fjalla sérstaklega um. Það er grein sem fjallar um það að erlendir aðilar sem hafa vaxtatekjur af fjármálagjörningum á Íslandi skuli greiða tekjuskatt af þeim greiðslum. Við heyrðum frá hv. formanni efnahags- og skattanefndar ágæta tölu sem byggir á greinargerð með frumvarpinu um hver áhrifin verða og miðað við þá tölu er þetta alls ekki svo galin skattheimta. En það er ekki allt sem sýnist. Bæði koma fram, að mínu mati, villandi upplýsingar í greinargerðinni auk þess sem ekki er tekið tillit til allra áhrifa og litið er fram hjá veigamiklum áhrifum. Í fyrsta lagi segir í greinargerð frumvarpsins eitthvað á þá leið að skattlagning vaxta sé nær almenn regla eða það er tónninn í frumvarpinu. Ef við lítum einungis til helstu samanburðarlanda okkar, Norðurlandanna, innheimtir ekkert þeirra almennt skatt af vaxtagreiðslum til aðila sem eru með takmarkaða skattskyldu. Ef litið er til Evrópusambandsins er þar í gildi tilskipun, vaxta- og þóknanatilskipun nr. 2003/49/EB, sem hefur það beinlínis að markmiði að afnema afdráttarskatta á vaxtagreiðslur milli félaga innan sambandsins. Sú fullyrðing í greinargerð frumvarpsins virðist því fullkomlega úr lausu lofti gripin að þetta sé andinn í skattalöggjöf í þeim löndum sem við svo oft berum okkur saman við. Við getum kannski huggað okkur við að það verður þá tekið úr sambandi ef við lendum inni í Evrópusambandinu. En það er annað mál. Í öðru lagi er það ekki rétt sem segir í greinargerð frumvarpsins og það sem hv. frummælandi sagði áðan að verið sé að skattleggja móttakanda vaxtagreiðslna, þó að það sé vissulega tilgangur þessa ákvæðis. Það verða í raun íslensk fyrirtæki og einstaklingar sem bera afdráttarskattinn af vaxtagreiðslunum. Ástæðan fyrir þessu er sú að lánveitandinn leggur upp með að fá visst endurgjald af lánsfjármagninu og ef kostnaðurinn eykst við lánveitingu, til að mynda vegna afdráttarskattsins er þeim kostnaði velt á lántakann. Í skuldabréfum útgefnum á alþjóðlegum fjármálamarkaði og almennum lánasamningum eru m.a. stöðluð ákvæði í þessa veru, svonefnd „gross-up“ ákvæði. Ég vil kannski endurtaka það að þetta eru stöðluð ákvæði í lánasamningum, að það sé ekki lánveitandi sem beri kostnaðinn heldur sé honum velt sjálfkrafa yfir á lántakandann. Þessi ákvæði fela það í sér að ef eigandi skuldabréfsins þarf að greiða afdráttarskatta af vaxtagreiðslum þá skuldbindur útgefandi bréfsins, þ.e. lántaki, sig til að greiða hærri vexti svo að lánveitandi verði jafnsettur og ef engum skatti væri haldið eftir. Hærra vaxtaálag leiðir því eðli málsins samkvæmt til aukins fjármögnunarkostnaðar hjá lántakanda. Í nefndarálitinu er tafla á bls. 12 þar sem sýnt er fram á að þetta mun ekki gilda hjá flestum eða öllum þeim ríkjum sem við eigum tvísköttunarsamninga við. En það er ekki allt sem sýnist þar eins og ég mun rekja. Í þriðja lagi er mikilvægt að leiðrétta ummæli í greinargerð frumvarpsins þar sem segir að í þeim tilfellum þar sem tvísköttunarsamningar eru í gildi ætti skattbyrði móttakanda vaxtanna ekki að aukast því að þeir eiga „rétt á endurgreiðslu/frádrætti í sínu heimaríki“. Raunin er sú að veruleg hætta er á tvísköttun vaxtatekna þrátt fyrir tvísköttunarsamninga þar sem Ísland innheimtir afdráttarskattinn af brúttóvaxtagreiðslu á meðan heimaríki miðar aftur á móti endurgreiðsluna eða frádráttinn yfirleitt við nettóvaxtatekjur. Vegna þessa getur heildarskattlagning vegna vaxtagreiðslna jafnvel orðið hærri en nettótekjur lánveitandans voru vegna lánsins. Afar ólíklegt er að lánveitendur mundu sætta sig við slíkt. Efnahags- og skattanefnd fékk dæmi um hvernig þetta gæti gerst, dæmi af orkufyrirtæki sem er með lán hjá belgískri fjármálastofnun, en Belgía er eitt af þeim löndum sem við erum með tvísköttunarsamning við, og er sagt að það mundi ekki hafa áhrif til kostnaðarauka fyrir Íslendinga. Þetta dæmi af þessu fyrirtæki er unnið af hinni virtu alþjóðlegu endurskoðunarskrifstofu Deloitte, sem er næstum því jafnoft nefnd í þessum sal og Mats Josefsson. Þar kemur fram ótvírætt að kostnaðurinn af þessu tiltekna láni sem dæmið er tekið um muni aukast um 11 milljónir ef frumvarpið yrði að lögum. Jafnframt hafa fyrirtæki bent á að komið geti upp sú staða að lánasamningum verði sagt upp í kjölfarið á þessari breytingu vegna þess að forsendur fyrir lánum hafi breyst. Því sem haldið er hér fram eða andi þessarar greinar í frumvarpinu er bara alls ekki réttur. Þetta er raunveruleg hætta og við höfum ítrekað verið vöruð við úr mörgum áttum í nefndinni að þetta gæti orðið hættulegt. Núna meðan Íslendingar berjast við að fjármagna sig á alþjóðlegum mörkuðum og halda þeim lánum sem þeir eru með á alþjóðlegum mörkuðum væri það algjör firra að tefla þeim samningum í tvísýnu og minnka líkurnar á því að fyrirtæki geti fjármagnað sig á alþjóðlegum mörkuðum vegna þess að við Íslendingar þörfnumst erlends fjármagns svo mjög. Í fjórða lagi er talsverður fjöldi lánveitenda á alþjóðlegum mörkuðum ekki skattskyldur í sínu heimaríki. Þar má nefna t.d. erlenda lífeyrissjóði og ýmsa fjárfestingarsjóði. Þá er ekki um að ræða neinar skattgreiðslur þessara aðila í þeirra heimaríki og því er enginn skattur í heimaríkinu sem hægt er að nota til að draga greiddan afdráttarskatt hérlendis frá. Afdráttarskatturinn hérlendis er því ófrádráttarbær/óendurgreiðsluhæfur kostnaður fyrir slíka aðila. Af þessum sökum leitast þeir við að veita lán í ríkjum þar sem enginn afdráttarskattur er lagður á vaxtagreiðslur þeim til handa. Ákvæði þetta væri því í raun að fækka þeim aðilum sem tilbúnir væru að fjármagna íslensk fyrirtæki og ekki eru þeir nú svo margir fyrir um þessar mundir. Menn gætu sagt sem svo að þetta séu bara einhverjir fjárfestingarsjóðir og fjármálastofnanir sem eru í skattaskjólum og við fáum ekki fjármagn þaðan. Þetta er ekki alls kostar rétt vegna þess að þetta ákvæði á einmitt nákvæmlega við um marga lánveitendur íslensku bankanna sem voru hér fyrir hrun, sem eru reyndar orðnir að kröfuhöfum núna. Ef þeir gætu hugsað sér að lána Íslendingum aftur mundi þetta ákvæði væntanlega verða til að letja þá til þess að lána til Íslands. Óþarfi er að fjölyrða frekar um slæmar afleiðingar þessa ákvæðis fyrir íslenskt atvinnulíf. Verði frumvarpið að lögum mun aðgengi innlendra fyrirtækja að fjármagni á erlendum fjármagnsmörkuðum versna og það litla fjármagn sem stæði til boða yrði dýrara. Íslenskt atvinnulíf þarf nú, sem aldrei fyrr, á virku aðgengi að erlendu lánsfjármagni á viðunandi kjörum að halda. Það mun skipta sköpum fyrir endurreisn landsins. Ef markmiðið er að loka fyrir skattundanskot, líkt og rætt er um í athugasemdum frumvarpsins, er rétt að benda á að íslensk skattyfirvöld hafa nú þegar heimildir til þess að líta fram hjá viðskiptum sem fela í sér skattasniðgöngu. Eins og ég sagði áðan munu nefndarmenn sem standa að þessu minnihlutaáliti koma hér einn af öðrum og ræða einstakar greinar frumvarpsins vegna þess að þetta var einungis toppurinn á ísjakanum sem ég krafsaði í þarna. Þetta frumvarp er unnið af hugsunarleysi, áhrifin af því eru ekki þekkt þannig að minni hlutinn hefur þurft að fara út í einhvers konar hagfræðivinnu til að gera sér grein fyrir hver áhrifin verða á hagkerfið, sem er náttúrlega algjörlega forkastanlegt.

Frú forseti. Þá hefur hv. þm. og hagfræðingur Tryggvi Þór Herbertsson talað. Hann fór mikinn um miklar skattahækkanir ríkisstjórnarinnar en fjallaði minna um niðurskurðinn. Mig langar að beina einni lítilli spurningu til hv. þingmanns. Þegar efnahags- og skattanefnd tók þetta mál til umfjöllunar vísaði hún því til fleiri nefnda, m.a. til félags- og tryggingamálanefndar. Minni hlutinn skilaði þar ekki minnihlutaáliti og stóð ekki að meirihlutaáliti. Hann kom inn á það í máli sínu hér, sem við erum sammála um, að verið væri að skera niður til að mynda hjá öryrkjum og ellilífeyrisþegum. Mig langaði að spyrja hann að því hver hans sýn er á það. Eins þegar þú talar um rekstrarkostnað og að ná niður rekstrarkostnaði, er rekstrarkostnaður í félags- og tryggingamálaráðuneytinu sá rekstrarkostnaður sem hv. þingmaður vill ganga inn í? Vill hann ganga inn í þjónustu við fatlaða sem er stærsti hluti af rekstrarkostnaði félags- og tryggingamálaráðuneytisins? Mig langar að spyrja hann að því hvort hann trúi því virkilega að niðurskurður með þessum hætti bitni á þeim sem minnst mega sín í þessu samfélagi, ég vil fá það hreint út frá hagfræðingnum hvort það er sú leið sem hann vill fara.

Forseti vill áminna hv. þingmann um að beina orðum sínum til hæstv. forseta og ávarpa þingmenn með viðeigandi hætti.

Virðulegi forseti. Til þess að svara þessari spurningu er kannski rétt að vísa beint í ræðu mín áðan. Þar tók ég sérstaklega fram að mér þætti það súrt í broti að ráðast þyrfti hér á öryrkja og aldraða og þá sem eru á bótum til þess að standa undir þeim sparnaði sem hæstv. ríkisstjórn hefur kynnt okkur.

Það er leið jafnaðarmannaflokkanna.

Já, það er leið jafnaðarmannaflokkanna, þakka þér fyrir það, hv. þingmaður. Sú leið sem ég vil fara er ekki að fjármagna þetta með því að skera niður bætur til fatlaðra. Það er barnalegur útúrsnúningur að gefa það í skyn. Rétt eins og hv. þm. Helgi Hjörvar benti hér á er rekstur ríkisins rúmir 200 milljarðar og ef mér skjátlast ekki er þar af einhverju að taka. Við þurfum ekki að ráðast á fatlaða, við þurfum ekki að ráðast á öryrkja, við þurfum ekki að ráðast á aldraða þrátt fyrir að jafnaðarflokkarnir vilji gera það. Þetta er engin hagfræði. Þetta er bara að vera maður og kunna að finna til með samborgurum sínum, hv. þingmaður.

Hv. þingmaður vænir mig um útúrsnúning í þessu máli. En ég vil enn og aftur segja í þessari umræðu að ég held að hv. þingmanni væri það hollt að skoða félags- og tryggingamálaráðuneytið, skoða heilbrigðisráðuneytið, sjá svolítið það sem þar er í gangi, setja sig inn í þetta. Það væri hollt fyrir hv. þingmann. En það væri ekki gott fyrir þá sem þjónustuna þurfa að nota.

Hv. þingmaður ætlar mér mikið. Ég er ekki viss um að hv. þingmaður viti alveg hvað gengur á í hugskoti mínu.

Guði sé lof.

Það sem meira er, hv. þingmaður veit það kannski ekki en mér er fullkunnugt um hvernig þessi kerfi öllsömul byggjast upp. Ég var til dæmis yfir einni stærstu úttekt sem hefur verið gerð á þessu kerfi og veit alveg nákvæmlega hvernig það er upp byggt. Á þeirri reynslu minni byggi ég þær skoðanir mínar að við eigum ekki að ráðast að fötluðum, öryrkjum og gamalmennum eins og jafnaðarmannaflokkarnir vilja gera. Það er á því sem ég byggi þá skoðun mína, auk þess, eins og ég sagði áðan, að hafa einhvers konar sammannlega kennd með því fólki. Það er bara svo einfalt. Ég vil fara aðrar leiðir. Við sjálfstæðismenn höfum bent á leiðir, hvernig væri hægt að komast út úr þessum hrikalegu kringumstæðum sem við erum í. Það er eitt sem ég ætla að gera hv. þingmanni algjörlega ljóst. Það er að ég geri mér fullkomlega grein fyrir því hvert ástandið er og ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að það þarf að gera eitthvað í hlutunum. En þú skalt ekki gera þér neinar vonir um það að ég vilji gera það með því að ráðast að öryrkjum, gamalmennum og fötluðum eins og jafnaðarmannaflokkarnir vilja gera.

Forseti vill áminna þingmann og þingmenn enn og aftur um að ávarpa forseta en ekki hverjir aðra beint.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður Tryggvi Þór Herbertsson er talsmaður okkar í minni hlutanum og hefur hér reifað helstu ákvæði tillögu minni hlutans. Þó eru nokkrar greinar sem ég ætla að fylgja betur eftir. Það hefur komið fram í þessari umræðu og á síðustu dögum að þær aðgerðir sem þessi svokallaða vinstri velferðarstjórn er að fara í eru mjög sársaukafullar fyrir heimilin og fjölskyldurnar í landinu og er mér tjáð í hv. efnahags- og skattanefnd að það sé hluti af prógrammi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að hafa aðgerðirnar í niðurskurði sársaukafullar fyrir heimilin og fjölskyldurnar í landinu. Sálfræðin á bak við það er víst að gera okkur trúverðug í augum heimsins þannig að það sjáist svo sannarlega að það sé verið að taka á málunum og er þetta frumvarp sem hér liggur fyrir með niðurskurðartillögur ríkisstjórnarinnar í raun og veru fórnarkostnaðurinn fyrir því. Það er afar einkennilegt, sérstaklega í ljósi þess að sjálfstæðismenn hafa lagt fram algjörlega frábæra tillögu um tekjur ríkissjóðs. Meira að segja hafa þeir helmingað hana og bent á tillögu varðandi það að skattleggja tekjur lífeyrissjóðanna við innborgun en ekki útborgun upp á 40 milljarða og skil ég í raun ekki af hverju þessi tillaga er ekki skoðuð betur. Henni hefur í raun verið hafnað af ríkisstjórninni eins og öllum öðrum góðum tillögum sem frá stjórnarandstöðunni koma. Í stað þess er ráðist á lítilmagnann. Það er verið að ráðast hér á eldri borgara og það er verið að ráðast á ellilífeyrisþega. Með þessu frumvarpi er ráðist á alla þá sem höllum fæti standa. Bendi ég hér, fyrir utan það sem ég hef minnst á, á 5. gr. frumvarpsins. Það er að vísu aðeins utan þess sem ég er að tala um að verið sé að ráðast á. 5. gr. fjallar um að fjármálafyrirtækin séu engan veginn í stakk búin til þess að taka á þeim erfiðleikum og kostnaði sem því fylgir að skipta greiðslunum upp í fjögur skipti á ári. Það komu aðilar fyrir nefndina sem ítrekuðu það. Lögin eiga að taka gildi 1. júlí og það er ekki búið að vinna neinn grundvöll eða undirbúningsvinnu fyrir því að þetta sé hægt þannig að það er nú eitt af því sem er svo skrýtið í þessu. En nú ætla ég að tala um þá sem minna mega sín og þá sem eiga undir högg að sækja og sýna fram á það hvernig þessi ríkisstjórn er að höggva skarð í raðir þeirra sem mega sín minna. Það er til dæmis gjafsóknarákvæðið í 20 gr. Þar er lagt til að það verði stórkostlega lækkað. Gjafsóknarákvæðið var endurskoðað í fyrra á Alþingi og þar voru gjafsóknarákvæðin mjög þrengd. Nú á að lækka það enn frekar. Þetta er algjörlega óásættanleg aðgerð að okkar mati sem að minnihlutaálitinu standa því að þegar upp er staðið er það grunnréttur hvers einstaklings að geta - þ.e. ef réttur er á einstaklingi brotinn þá er það grunnréttur hans í lýðræðisríki að geta sótt rétt sinn og fengið til þess gjafsókn ef viðkomandi hefur ekki nógu mikið fé til þess að sækja hann. Þarna er enn verið að höggva í það og skilar þetta örfáum milljónum í ríkissjóð eins og raunverulega kannski flestar þessar tillögur sem hér liggja fyrir, 20. gr., 21., 22. og 29., þannig að það er verið að vega að þeim sem minnst mega sín. Önnur grein er 21. gr. Það er mjög alvarlegt að þar er verið að spara eða skera niður. Í 21. gr. og 22. gr. er fjallað um þá sem taka að sér varnir fyrir þá sem lenda í erfiðum sakamálum, eru fórnarlömb erfiðra sakamála. Þetta er um verjendur þeirra og réttargæslumenn. Réttargæslumenn vinna mjög gott starf og oft og tíðum eru þetta erfið störf því að þeir fá sína umbjóðendur sem hafa lent í alvarlegustu brotunum samkvæmt hegningarlögunum. Þá erum við að tala um jafnvel morð, nauðganir og kynferðisafbrot. Það er verið að leggja til að laun þeirra verði lækkuð og svo verjenda þeirra aðila sem er skipaður verjandi. Að mínu mati er þetta alveg einstaklega óeðlilegt því að við höfum horft fram á að það er að brotna upp úr þessu réttarríki sem við búum í. Hér er löggjafinn að fara fram með óvandaða löggjöf eins og ég hef sagt áður. Hér á landi er ekki, samkvæmt fréttum í síðustu viku, hægt að fullnusta refsingar því að dæmdir aðilar, þeir sem hafa dæmdir verið til að greiða sekt greiða ekki. Það er sífellt verið að þrengja að þessu og það er sífellt að molna undan réttarríkinu. Þetta er enn eitt dæmið um það að jafnvel þeir sem lenda í þessu óvart - oft og tíðum er þetta árásir eða annað slíkt - fá kannski ekki bestu aðilana til þess að verja sig eða flytja mál sitt fyrir dómstólum. Þarna er jafnvel verið að búa til einhverja leið til þess að þeir aðilar sem þessi skilyrði uppfylla, þ.e. lögfræðingar og lögmenn, að þeir kannski sorterast þarna inn sem fá ekki vinnu annars staðar. Þessir aðilar eiga að verja og halda uppi réttindum fyrir þá sem hafa lent í svona alvarlegum brotum. Ég geld mikinn varhuga við þessu og svo fyrir utan það er ríkisstjórnin með framlagningu þessa frumvarps að leggja það til að rétturinn til - dómstólaráð hefur hingað til ákvarðað laun þessara aðila. En nú er sá réttur tekinn af því og þetta er fyrsta og ekki eina skiptið sem löggjafanum er ætlað að ryðjast inn í sjálfskipaðar stjórnsýslunefndir sem eru þannig skipaðar að löggjafinn á ekkert að hafa með þær að gera eins og ég benti á áður í ræðu, kjararáð, og nú síðast í 29. gr. er löggjafanum ætlað að rjúka inn í sjálfstætt starfandi stjórnsýslunefnd, sem er óbyggðanefnd og setja lög um að störf hennar frestist. Þetta eru algjörlega óásættanleg vinnubrögð hvernig er farið fram með þetta frumvarp eins og önnur sem þessi ríkisstjórn leggur fram, sem sýnir það að tíminn er naumur. Það vita allir. En nú er þó nokkuð liðið frá kosningum og enn þá lengra liðið frá því að þessi ríkisstjórn tók formlega við þannig að ég spyr enn og aftur: Hvað hafa þessir flokkar verið að gera? Út af hverju er ekki einhver löglærður maður, einstaklingur sem situr við hliðina á þessari ríkisstjórn, heldur í höndina á henni og segir hvað megi og hvað ekki og hvað skarist á við lög og hvað ekki og jafnvel hvað skarist hér á við stjórnarskrá og hvað ekki? Það er algjörlega ófært að löggjafarvaldið sé orðið þannig raunverulega núna að það er farið að valta yfir nefndir sem það hefur ekkert með að valta yfir því að framkvæmdarvaldið valtar svo þar á undan yfir löggjafarvaldið. Ég er mjög hugsi yfir þessari þróun sem hefur átt sér stað eftir hrunið. Ég er mjög hugsi yfir því hvernig allt er orðið laust í reipunum. Ég er mjög hugsi yfir því hvernig framkvæmdin er orðin og ég er mjög hugsi yfir því til dæmis hvernig rannsóknaraðilar starfa. Við verðum að taka okkur saman í andlitinu. Löggjafinn verður að fara hér eftir þeim lögum sem hann setur sjálfur. Það er grunnskilyrði til þess að við getum búið hér í alvöruréttarríki því að ef löggjafinn tekur ekki mark á sér sjálfur hvernig eiga þá þegnarnir sem eiga að fara eftir lögunum sem Alþingi setur að fara eftir þeim? Þetta eru þær athugasemdir sem ég geri við þetta nefndarálit minni hlutans. Ég gæti haldið hér langar ræður um þær greinar sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson fór yfir. En til þess að spara tíma og vera ekki að tvítyggja og þrítyggja hlutina þá skiptum við þessu svona niður. Ég læt þessu lokið að sinni og ég vonast til að þær lagagreinar sem ég hef hér talað fyrir fái meðferð og þeim verði breytt í meðförum þingsins.

Virðulegi forseti. Ég stíg í ræðustól Alþingis til þess að mæla fyrir áliti meiri hluta í hv. félags- og tryggingamálanefnd. Hv. efnahags- og skattanefnd fól okkur að fjalla um þá þætti frumvarpsins sem lúta að málefnum sem falla undir félags- og tryggingamál. Hv. þm. Helgi Hjörvar hefur þegar greint frá breytingum á tryggingagjaldi og gjaldi í Ábyrgðasjóð launa en nefndin fjallaði auk þessara mála um breytingu á lögum um almannatryggingar þar sem lögð er til lækkun á frítekjumarki vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega við útreikning tekjutryggingar auk þess sem afnumin verði heimild ellilífeyrisþega til að velja á milli frítekjumarks og þess að telja 60% af atvinnutekjum til tekna við útreikning tekjutryggingar. Þá er lögð til skerðing grunnlífeyris vegna lífeyrissjóðstekna, skerðing aldurstengdra örorkubóta vegna tekna og hækkun skerðingarhlutfalls tekjutrygginga. Að lokum er lagt til að sett verði sérstakt frítekjumark vegna lífeyrissjóðstekna ellilífeyrisþega við útreikning tekjutryggingar. Auk þessara breytinga er lagt til að skerðingarhlutfall tekjutryggingar hækki úr 38,38% í 45% frá næstu mánaðamótum til loka ársins 2013 og er þar með horfið til þess skerðingarhlutfalls sem var í gildi á árinu 2006 en það hefur farið lækkandi undanfarin ár. Hv. þingmönnum úr minni hluta hefur verið hér tíðrætt um níðingsverk núverandi stjórnar í garð öryrkja og ellilífeyrisþega. Það er merkilegt að hlusta á þessi orð í ljósi þess að það var Samfylkingin og formaður hennar, hæstv. forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir, þáverandi félags- og tryggingamálaráðherra, sem beitti sér af alefli fyrir því að leiðrétta kjör þessara hópa eftir langa valdasetu Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks þar sem kjör örorku- og ellilífeyrisþega höfðu dregist langt aftur úr annarra kjörum. Virðulegi forseti. Það væri auðvelt fyrir mig að standa hér og barma mér yfir því að þurfa að taka þessar ákvarðanir og okkur í meiri hlutanum,  Fulltrúar hagsmunahópa eldri borgara og öryrkja komu á okkar fund og það er virðingarvert að þessir hópar ítrekuðu að þeir skoruðust ekki undan því að taka á sig byrðar í því ástandi sem nú ríkti. En fulltrúar þessara hópa bentu jafnframt á að þeir telji að einstaklingar í þessum hópi eigi ekki að bera hlutfallslega meiri byrði en aðrir. Þetta tökum við heils hugar undir. Varðandi yfirferð hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar á því hvernig við deildum þessum byrðum þá tel ég rétt að taka hér fram að á árinu 2010 er ekki gert ráð fyrir frekari skerðingum í almannatryggingakerfinu, þ.e. þeim þætti sem varðar bætur til elli- og örorkulífeyrisþega. Nú er það svo að hér hefur verið harmað, frú forseti, að við göngum ekki lengra í niðurskurði, að við tökum of mikið inn í sköttum og að við skerðum of mikið í bótum. Við förum inn í bæturnar núna. Við munum ekki fara inn þær frekar á næsta ári. Síðan get ég glatt hv. þingmenn ...

... bara 11 milljarðar á næsta ári ...

Ekki í elli- og örorkulífeyrisgreiðslum. 
            

Elli og örorkulífeyririnn er 3,7 milljarðar. Það er ...

Já, það eru heildarársáhrifin af þessum skerðingum á næsta ári. Ég get glatt hv. þingmenn með því, ef það er þeim gleðiefni, að árunum 2011, 2012 og 2013 verður enn haldið áfram að fara inn í reksturinn. 

Þetta er nú alveg fyrir neðan ... sko.


             Virðulegi forseti. Ég ætla að lesa hér um heildaráhrif úr áliti meiri hluta nefndarinnar, með leyfi forseta: „Meiri hlutinn hefur fullan skilning á aðhaldsþörf í ríkisfjármálum í því ástandi sem nú ríkir en áréttar þó að aldraðir og öryrkjar eru þeir þjóðfélagsþegnar sem búið hafa við hvað bágust kjör ... Nefndin ræddi breytingar sem ætlað er að auka tekjur ríkissjóðs sem og draga úr útgjöldum. Áætluð tekjuaukning af breytingum I. og II. kafla er 12,5 milljarðar kr. á ársgrundvelli eða 7 milljarðar kr. á árinu 2009. Sparnaður af breytingum á lögum um fæðingar- og foreldraorlof er áætlaður um 350 millj. kr. á ársgrundvelli og með breytingunum á lögum um almannatryggingar er gert ráð fyrir heildarsparnaði um 3.650 millj. kr. á ársgrundvelli. Þær breytingar sem lagðar eru til á almannatryggingum hafa áhrif á um 28 þúsund elli- og örorkulífeyrisþega. Ljóst er því að um víðtækar og miklar breytingar er að ræða. Meiri hlutinn áréttar mikilvægi þess að heildaraðgerðir til sparnaðar og tekjuauka lendi ekki með mestum þunga á þeim einstaklingum sem tekjulægstir eru. Þá telur meiri hlutinn að þess hafi verið gætt að standa vörð um þá sem verst eru settir. Meiri hlutinn áréttar þörf þess að þrátt fyrir þröngan ríkisbúskap verði gætt þeirra sanngirnis- og jafnræðissjónarmiða sem velferðarkerfi Íslendinga byggist á.“ Þá vil ég einnig taka fram að inn í þetta álit koma tvær breytingartillögur tæknilegs eðlis. Önnur þeirra er ákvæði til bráðabirgða sem tryggir að lækkun frítekjumarks atvinnutekna á lífeyrisþega lendi ekki á örorkulífeyrisþegum. Síðari breytingartillagan felur í sér að breytingar sem gerðar eru á fæðingarorlofi nái jafnframt til barna sem eru ættleidd eða tekin í fóstur. Undir nefndarálitið skrifuðu Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Guðbjartur Hannesson, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Ólína Þorvarðardóttir og Guðmundur Steingrímsson, með fyrirvara.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum og mig langar að byrja á því að segja að ég hef kynnt mér nefndarálit meiri hlutans og nefndarálit frá minni hlutanum líka. Ég ætla að leyfa mér að vísa sérstaklega til nefndarálits minni hluta nefndarinnar sem myndaður er af þeim Pétri H. Blöndal og Tryggva Þór Herbertssyni og verð að segja að þar er að finna alveg óvenjugott yfirlit yfir áhrif þeirra aðgerða sem hér er verið að grípa til. Mig langar til að þakka þeim nefndarmönnum sérstaklega fyrir þeirra vinnu og þeirra framlag til þeirrar umræðu sem hér fer fram. Það er um þetta mál almennt að segja að það ber með sér að ríkisstjórnin ætlar í upphafi að vinna á þeim mikla vanda sem við er að fást með því að leggja áherslu á aukna skattheimtu, með hækkun skatta. Um þetta vil ég segja að ég held að ríkisstjórnin sé á rangri braut. Ég held að ríkisstjórnin sé um of að einblína á hærri skatta sem uppsprettu nýrra tekna fyrir ríkið. Þetta er býsna alvarlegt mál vegna þess að nýjar álögur á heimilin og fyrirtækin draga ekki bara úr þróttinum í hagkerfinu eins og vikið hefur verið að hér í umræðunni og ágætlega er farið yfir í þessu nefndaráliti sem ég vísaði til heldur mun það beinlínis valda því að sú lægð sem við erum að ganga í gegnum núna getur orðið langvinnari. Það getur tekið okkur lengri tíma ef við förum rangar leiðir núna í upphafi kreppunnar að vinna bug á ástandinu. Ég vil líka láta þess getið hér í þessari umræðu að það kemur margoft fram af hálfu stjórnarliðanna að það sé dapurlegt að þurfa að ganga á velferðarkerfið, sérstaklega í ljósi þess að fyrri ríkisstjórnir hafi ekki nýtt góðærið til þess að styrkja það, til þess að styrkja velferðarkerfið, að fyrri ríkisstjórnir hafi látið beinlínis undir höfuð leggjast að verja auknum fjármunum til velferðarmála á þeim tímum sem ríkissjóður var aflögufær. Þessar rangfærslur verður að leiðrétta í þessari umræðu. Ég ætla að leyfa mér að vísa máli mínu til stuðnings í vefrit frá fjármálaráðuneytinu frá því í febrúar, frá 12. febrúar, um það bil tólf dögum eftir að núverandi hæstv. fjármálaráðherra tók þar við lyklavöldunum. Þá kom út ágætisyfirlit yfir útgjöld ríkissjóðs til almannatrygginga og velferðarmála síðustu tíu árin. Ég ætla að lesa aðeins úr inngangi vefritsins þar sem segir, með leyfi forseta: „Samkvæmt fjárlögum 2009 verða útgjöld til almannatrygginga og velferðarmála samtals um 127 milljarðar króna. Frá árinu 1999 til ársins 2009 er áætlað að útgjöld í þessum málaflokki aukist um 56 milljarða króna og er þá tekið tillit til verðlagsbreytinga. Það jafngildir 79% aukningu að raungildi.“ Það jafngildir 79% aukningu að raungildi á þessu tíu ára tímabili. Þar með held ég að öll umræðan um að góðærið hafi ekki verið nýtt til þess að styrkja velferðarkerfið, til þess að auka framlög til almannatrygginga og velferðarmála sé endanlega kveðin í kútinn með vefriti fjármálaráðuneytisins sjálfs. Nú nema menn vilji koma hingað upp og hrekja þessar tölur. Ef við skoðum þetta aðeins nánar sjáum við til dæmis að elli-, örorku- og ekkjulífeyrir hækkaði frá árinu 1999, þegar hann nam 37 milljörðum og rúmum 600 milljónum, 37,6 milljörðum, í 62 milljarða eða um 25 milljarða á ári. Á árinu 2009 er sem sagt verið að leggja upp með elli-, örorku- og ekkjulífeyri 25 milljörðum hærri fjárhæð á ári en var gert árið 1999. Hér væri hægt að grípa niður í einstaka aðra flokka eins og til dæmis málefni fatlaðra þar sem áður, á árinu 1999 var varið 6,4 milljörðum en á árinu 2009 11,2, þ.e. 4,8 milljarða hækkun í þann málaflokk á ársgrundvelli, á hverju ári. Það er 75% aukning í þann málaflokk. Mestur var samt vöxturinn í atvinnuleysisbótunum. Auðvitað kemur það ekki til af góðu. En afgerandi hækkun var til allra málaflokka yfir þetta tíu ára tímabil. Það er því beinlínis rangt sem haldið er fram í umræðunni um þá skerðingu sem núna er að eiga sér stað í þessum málaflokkum og tengjast öðrum þingmálum sem hér eru til meðferðar í þinginu að þetta sé dapurlegt í ljósi sögunnar. Þvert á móti hafa framlögin verið stóraukin í þessa málaflokka. Við sjálfstæðismenn höfum einkum bent á tvennt þegar kemur að því hvernig megi bæta fyrir hinn mikla tekjumissi ríkisins. Í fyrsta lagi höfum við vakið athygli á leið til þess að auka tekjurnar með því að gera kerfisbreytingu á skattlagningu lífeyrissjóðsgreiðslna. Það liggur fyrir og var fyrirsjáanlegt reyndar áður en tillagan kom fram að af hálfu aðila vinnumarkaðarins eru settir miklir fyrirvarar við þetta og það er skiljanlegt vegna þeirra hagsmuna sem þar er meðal annars verið að verja. Það er líka skiljanlegt af öðrum ástæðum vegna þess að við höfum sjálfir sagt að með þessu dregur úr þjóðhagslegum sparnaði. Hafi einhver haldið að Sjálfstæðisflokkurinn væri sá stjórnmálaflokkur á Íslandi sem væri líklegur til þess að koma hér fram á þingið með tillögur um að auka tekjur ríkissjóðs um marga tugi milljarða þá annaðhvort þekkir viðkomandi sögu Sjálfstæðisflokksins ekki vel eða þá hitt að hann gerir sér ekki grein fyrir því hversu óvenjulegar aðstæðurnar eru sem við búum við í dag. Það eru einmitt hinar óvenjulegu aðstæður sem gera það að verkum að við höfum teflt fram þessari hugmynd þrátt fyrir að með henni dragi úr þjóðhagslegum sparnaði. Það er vegna þess að ef menn fara ekki einhverja leið af þessum toga sem eykur tekjur ríkisins án þess að leggja nýjar byrðar á heimilin og atvinnustarfsemina munu menn þurfa að taka afkomubatann allan í gegnum skatta og niðurskurð. Það er einmitt þess vegna sem við erum að gagnrýna það mál sem við ræðum í dag. Í fyrsta lagi hafa menn gengið allt of skammt fram í niðurskurðartillögunum og það er allt of mikil áhersla lögð á skattana. Skattarnir eru ekki óheppilegir bara vegna þess að þeir draga úr framfærslu eða ráðstöfunartekjum heimilanna og leggja nýjar byrðar á atvinnustarfsemina. Það er ekki eitt og sér vandamálið. Hættan er sú að þetta muni lengja það tímabil sem það tekur okkur að koma hagkerfinu aftur í gang og fara að skapa að nýju störf. Þá erum við komin að einu sem ég held að verði smám saman mergur málsins, mál málanna í allri efnahagsumræðu á næstu missirum og það eru atvinnumálin. Þetta frumvarp er augljóslega ekki til þess fallið að gera neitt í atvinnumálum. Það er verið að leggja nýjar byrðar á atvinnustarfsemina og tryggja þannig að við höfum úr þeim bótum að spila sem þarf til þess að mæta framfærslu atvinnulausra. En það vantar allar hugmyndir, meðal annars skattahugmyndir um það hvernig við getum skapað hvata inn í hagkerfið til þess að skapa ný störf og fá fyrirtækin til þess að ráða til sín fólk. Það þarf ekkert að finna upp hjólið í þeirri umræðu. Við getum bara horft til þeirra fordæma sem við getum séð hvarvetna í löndunum í kringum okkur sem hafa gripið til þess ráðs að koma með skattalega hvata til atvinnustarfseminnar til þess að ýta undir vilja hjá þeim til þess að ráða til sín fólk. Í efnahagstillögum Sjálfstæðisflokksins vikum við að hugmyndinni um að auka við skattfrádrátt vegna rannsókna og þróunar, þ.e. að fyrirtæki sem leggja út í viðbótarkostnað eða út í fjárfestingu til rannsókna og þróunar fái til þess skattalega hvata og þar með eru komnir hvatar fyrir viðkomandi fyrirtæki til þess að ráða til sín fólk. Sums staðar hefur verið farin sú leið hreinlega að veita sérstakan skattafslátt fyrir hvert starf sem er skapað hjá viðkomandi fyrirtæki, jafnvel fyrir hvern starfsmann sem viðkomandi fyrirtæki ræður. Það geta verið tímabundnir hvatar. Þeir geta verið sex mánuðir, tólf mánuðir, átján mánuðir eða annað. En nei, við fáum engar slíkar hugmyndir frá þessari ríkisstjórn. Hún hefur skellt skollaeyrum við öllum hugmyndum í þá veruna. Það eina sem henni dettur í hug er að hækka skattprósentuna alls staðar og horfir algjörlega fram hjá þeirri staðreynd hversu mjög þetta getur dregið úr öllum drifkrafti í hagkerfinu og valdið viðbótarvanda, viðbótarvanda fyrir fyrirtæki sem nú þurfa að auka framlög sín til atvinnuleysistryggingagjaldsins. Við skulum bara athuga það að á næsta ári og því sem eftir lifir af þessu ári er með þessu frumvarpi verið að ákveða að auka um 18 milljarða byrðarnar á atvinnulífið bara út af atvinnuleysistryggingagjaldinu. Þetta veldur því beinlínis að fyrirtækin hafa úr minna fjármagni að spila til þess að ráða til sín fólk og getur jafnvel líka valdið því að fyrirtækin þurfa, eins og bent hefur verið á í nefndaráliti, ýmist að lækka laun eða hreinlega segja upp fólki sem síðan tekur þá við fjármununum sem er verið að gera þessum sömu fyrirtækjum að greiða núna. Við höfum í allri okkar nálgun við þann vanda sem við er að glíma tekið undir með þeim sem segja að það þurfi óvenjulegar ráðstafanir og við þurfum að taka mjög á því til þess að hífa okkur upp úr þessu. Við viljum benda á að með því að endurvekja skattstofnana til dæmis með því að skapa ný störf getum við unnið okkur hraðar út úr þessu heldur en með því að reyna að skattleggja okkur út úr vandanum. Ég gerði það hér fyrr í umræðunni í dag að lýsa yfir ákveðinni furðu á viðmóti aðila vinnumarkaðarins, þ.e. hversu mjög langt þeir voru tilbúnir til að ganga í nýjum álögum, nýjum sköttum, til þess að skapa stöðugleikann og ég óttast að þetta geti orðið til þess að draga málin á langinn. En hvað gera ný störf fyrir ríkissjóð? Tuttugu þúsund ný störf er það sem okkur vantar. Okkur vantar 20 þúsund ný störf. Þau munu bæta afkomu ríkissjóðs um 60 milljarða. Hvar eru þessar tillögur? Hvar eru hugmyndirnar um það hvar nýju störfin eiga að verða til? Hvar eru tilslakanir, hliðranir, hvatar, skattalegir eða af öðrum toga fyrir atvinnufyrirtækin til þess að slík störf geti orðið til? Þær hugmyndir er ekki að finna í þessu máli og við því hljótum við að bregðast með harðri gagnrýni. Að öðru leyti vil ég bara taka undir þær áherslur sem koma fram í nefndaráliti hv. þingmanna Péturs H. Blöndals og Tryggva Þórs Herbertssonar sem lýsa málinu ágætlega. Meðal þeirra tillagna sem eru í þessu frumvarpi - ég ætla ekki að rekja þær hér lið fyrir lið - eru gamlir kunningjar eins og til dæmis aukin skattlagning á vaxtagreiðslur út úr landinu. Ég sat í efnahags- og skattanefnd þegar sama hugmynd var uppi á borðum núna á vorþinginu og þá tókst meiri hluti fyrir því í efnahags- og skattanefnd að fella þetta ákvæði brott. Það var eiginlega enginn annar en hæstv. fjármálaráðherra að mæla tillögunni bót og ég verð að lýsa yfir fullkomnu skilningsleysi á því hvernig þeir þingmenn sem styðja sömu stjórnarflokkana og þá stöðvuðu málið hafa núna á örskotsstundu skipt um skoðun og vilja fara þessa leið sem er hættuleg og mun á endanum ekki gera annað en að auka byrðarnar á atvinnustarfseminni, auka lántökukostnaðinn. Það er algjör draumsýn að einhverjir útlendingar greiði þennan kostnað. Menn eru bara ekki svo vitlausir að lána peninga til Íslands án þess að gera ráð fyrir öllum þeim sköttum og gjöldum sem greiða þarf vegna viðkomandi lántöku fyrir fram. Það verður allt saman reiknað inn í verðið. Þannig mun það gerast og þess vegna erum við á móti þeirri hugmynd.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Ég vil lýsa vonbrigðum mínum með þá afstöðu sem fram kemur hjá hv. formanni Sjálfstæðisflokksins til þess stöðugleikasáttmála sem gerður var í gær og þeirri gagnrýni í garð aðila vinnumarkaðarins sem fram kemur í máli hans og segi fyrir mitt leyti þvert á móti að aðilar vinnumarkaðarins hafa sýnt mikla ábyrgð með því að ná því samkomulagi. Það er auðvitað ekki nýtt að yngri kynslóðirnar í Sjálfstæðisflokknum tali af ákefð gegn sköttum en ég held að það lýsi firnamiklu óraunsæi í því neyðarástandi í efnahagsmálum sem íslenska þjóðin stendur frammi fyrir að það þurfi ekki að einhverju leyti að skatta sig út úr þeim vanda.  Sú fyrsta er um hækkun tryggingagjalds sem Samtök atvinnulífsins höfðu frumkvæði að og lýstu einfaldlega yfir að væri raunsætt, að atvinnulífið hefur alltaf borið og muni alltaf þurfa að bera kostnað af Atvinnuleysistryggingasjóði. Ég hlýt að spyrja hv. þingmann hvort hann deili ekki því raunsæi. Í öðru lagi að lagður verði sérstakur tekjuskattur á fólk með yfir 700 þús. kr. sem hefur létt verulega á skattbyrði hjá á síðustu árum. Er ekki sjálfsagt og eðlilegt að afturkalla þær aðgerðir sem við höfðum ekki efni á þá? Í þriðja lagi er lítils háttar hækkun á fjármagnstekjuskatti hjá þeim sem miklar fjármagnstekjur hafa. Í fjórða lagi afturköllun á hluta þeirra ívilnandi aðgerða sem við gripum til fyrir tveimur árum síðan fyrir sykurframleiðslu í landinu og við höfum ekki reynst hafa efni á. Er einhver af þessum fjórum aðgerðum með þeim hætti 

Virðulegi forseti. Það er eftirtektarvert hjá þingmönnum stjórnarmeirihlutans að þeim er mjög í mun að draga upp þá mynd í umræðum á þinginu að við sjálfstæðismenn séum eitthvað ósáttir við aðila vinnumarkaðarins, að við séum á móti stöðugleikasáttmála. Þetta er bara alrangt. Ég skal segja það einu sinni enn, ég fagna því að gerður hafi verið stöðugleikasáttmáli. Og ég skal segja það einu sinni enn, mér finnst aðilar vinnumarkaðarins hafa sýnt með þessu gríðarlega mikla ábyrgð. En ég lýsi á sama tíma ákveðinni undrun á því að þeir skuli hafa verið tilbúnir til þess að ganga að þeim stöðugleikasáttmála sem nú liggur þrátt fyrir að ríkisstjórnin kæmi ekki með neitt, ríkisstjórnin lagði bara ekkert á borðið. Þeir féllu frá öllum kröfunum sem þeir hafa haft svo hátt um fram eftir árinu, til að mynda um að vextir væru komnir undir 10%, sem var algjör grunnforsenda fyrir nokkrum vikum síðan, til að mynda um að bankakerfið yrði endurreist sem allra fyrst. Nú er talað um að það gerist mögulega með haustinu. Að öðru leyti eru þetta ekkert nema einhverjar óljósar vísbendingar um að ríkisstjórnin hyggist gera hitt eða þetta í stöðugleikasáttmálanum. Látum það liggja milli hluta, við erum að ræða þetta frumvarp. Það er ekki rétt sem hv. þingmaður segir að við séum í grundvallaratriðum á móti öllu því sem gert er í þessu máli, t.d. eins og hátekjuskatturinn. Við höfum nefnt í sambandi við það atriði að það sé óheppilegt að ekki sé tekið tillit til tekna hjóna, að þessi útfærsla sé mjög slæm. En í grunninn er ég að segja að með hærri sköttum verður vandinn ekki leystur, með hærri sköttum einum og sér. Ríkisstjórnin verður að fara að átta sig á að til eru aðrar leiðir, betri og skynsamlegri, til að auka tekjur ríkisins og stoppa upp í gatið, annars vegar með því að hvetja hagkerfið af stað, skapa ný störf, koma með hvata og hægt er að skattleggja með öðrum hætti eins og ég vék að í máli mínu. Þessi aðferðafræði getur 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Það er grundvallaratriði fyrir verðmætasköpun í landinu og til að koma hagþróun í jákvæða átt að skapa Íslandi lánstraust á alþjóðamörkuðum og að skapa hér vaxtarskilyrði í landinu sem atvinnulífið getur búið við. Til þess að það megi takast þarf að taka af festu á ríkisfjármálum, skera niður rekstrarkostnað, draga úr millifærslum og leggja á nýja skatta.

Vanhugsað.

Það er dapurlegt að Sjálfstæðisflokknum fallist hugur við að taka þó ekki sé nema þennan áfanga í því verkefni, því að hér eru út af fyrir sig ekki undir aðgerðir upp á nema 20 milljarða af þeim nærfellt 200 milljarða aðgerðum sem við þurfum að ráðast í. Mér óar nokkuð við því ef það er fyrir fram afstaða stjórnarandstöðunnar að jafnvel þær aðgerðir sem hér eru undir séu of miklar til að í verði ráðist 

Virðulegi forseti. Ég vil bara ítreka það sem ég sagði áðan. Við erum ekki að deila um að það þurfi að taka á vandanum, við erum að segja að við viljum gera það með öðrum hætti. Við viljum sjá að ríkið leggi meira á sig, við viljum sjá ríkið draga meira úr umsvifum sínum. Skoðum hvernig ríkið hefur verið að taka til sín vaxandi fjölda starfa á hverju ári. Skoðum hvernig við höfum misst samneysluna fram úr 2% viðmiðinu aftur og aftur. Skoðum það að einn fjórði allra fjárlagaliða á fjárlögum fer fram úr. Skoðum skýrslur Ríkisendurskoðunar sem ár eftir ár segir að það þurfi meiri aga og ábyrgð í rekstri ríkisins. Er eitthvað verið að taka á þessu? Eru einhverjar vísbendingar um að menn ætli að grípa til aðgerða til að taka á þessum hlutum af meiri hörku? Nei, það er fyrst og fremst verið að tala um að hækka skattana. 

Virðulegi forseti. Það er vissulega svo að það má mjólka kú svo að úr henni falli nytin og auðvitað er það eins með skattstofna að það má ganga svo langt fram að þeir hætti að gefa af sér. Hér gerði hv. þingmaður að umtalsefni tryggingagjaldið. Það er vissulega þannig að það býður heim hættu á því að aukin gjaldtaka bitni á atvinnustiginu en ég bendi á að það voru Samtök atvinnulífsins sem bentu sérstaklega á þennan gjaldstofn sem hugnanlegastan aðildarfyrirtækjunum til að brúa það erfiða bil sem fram undan væri. Eftir stendur hins vegar að við munum þurfa að taka mjög erfiðar ákvarðanir. Hér er auglýst eftir því að ríkisstjórnin sýni á spilin hvað varðar aðhald í rekstri. Það er vissulega þannig að á miðju ári er ekki hægt að breyta mörgum hlutum en það er alveg ljóst að á næsta ári er stefnt að 14 milljarða sparnaði í rekstri ríkisins og honum verður ekki náð nema með mjög sársaukafullum aðgerðum. Hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur auglýst eftir því að af hálfu ríkisins verði gengið hart fram í sparnaði en jafnframt að hann eigi ekki að bitna á velferðarkerfinu. Velferðarútgjöld til félags- og heilbrigðismála eru helmingur ríkisútgjalda. Þar við bætist síðan menntakerfið upp á 12%. Ég get ekki séð fyrir mér að niðurskurðartölum upp á 14 milljarða verði náð öðruvísi en það bitni á velferðarkerfinu. Í því ráðuneyti sem ég ber ábyrgð á að stýra nú horfum við á að niðurskurður geti jafnvel bitnað á þjónustu við fatlaða. Það er engin töfralausn að veifa hér og hrópa eftir meiri niðurskurði í rekstri, menn verða líka að átta sig á að hann kann að verða sársaukafullur. Það sem þarf að gera er auðvitað að koma fram með heilbrigða blöndu af sköttum, samdrætti í rekstri og samdrætti í tilfærslum og reyna að gæta sanngirni sem kostur er. Það hefur verið reynt að gera af hálfu ríkisstjórnarinnar og ég auglýsi eftir því að Sjálfstæðisflokkurinn gangi nú í takt með okkur og með aðilum vinnumarkaðarins þessa leið áfram.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé í reynd þannig að sá stöðugleikasáttmáli sem nú liggur fyrir og þetta frumvarp sem við erum að ræða hér, eru auðvitað í sjálfu sér ekki annað en ákveðið landakort, ákveðinn vegvísir um það hvernig hlutirnir eigi að þróast, hvernig menn ætli að þræða sig eftir þeim vegum sem menn sjá á kortinu. Það á margt eftir að breytast og það eru fyrirvarar af hálfu bæði Samtaka atvinnulífsins og launþegahreyfinganna í samkomulaginu sem eru með dagsetningar strax á þessu ári þannig að þetta verður lifandi skjal. Við erum ekkert að negla niður neina hluti í dag sem verða klappaðir í stein og verða óbreyttir út samningstímabilið. Þvert á móti. Þetta er allt saman fullt af fyrirvörum. Það er rétt sem hæstv. ráðherra segir að þetta er á endanum spurning um blöndu af aðgerðum og við sögðum það fyrir kosningar að líklega þyrfti að skera niður um það bil 10% í flestum ráðuneytum. Við sáum fyrir okkur um það bil 5% í velferðarráðuneytunum. Það var einn hlutur sem við sáum fyrir okkur að þyrfti að gera. Veigamesti munurinn á þeim hugmyndum sem við höfum verið að tala fyrir og því sem ríkisstjórnin er að gera liggur í því hvernig nýrra tekna er aflað hjá ríkinu. Hér er lagt upp með hærri skatta, auknar byrðar. Við höfum sagt: Horfum á atvinnustarfsemina. Sköpum störf. Störf skapa tekjur fyrir ríkið. Ég sakna þess algjörlega bæði í stöðugleikasáttmálanum þar sem slíkar hugmyndir eru í raun ekki sjáanlegar nema bara með stækkunargleri og auðvitað í allri umræðu um ríkisfjármálin fram á veginn litið, að það sé verið að ræða um hvata, ný atvinnutækifæri, skattalega hvata fyrir fyrirtækin til þess að ráða til sín fólk, taka áhættu, og auðvitað er lykilatriði í því að bankakerfið fari að fúnkera eins og það á að gera.

Virðulegi forseti. Það er rétt að það skiptir miklu máli að ná að skapa hvata fyrir atvinnulífið til þess að skapa verðmæti og við eigum mikið undir því að það takist sem fyrst. Þess vegna kallar maður líka eftir því að Sjálfstæðisflokkurinn aðstoði okkur við að reisa við tiltrú á íslensku efnahagslífi. Nú liggur til dæmis fyrir að við eigum mikið undir í því að okkur takist að klára Icesave-samningana til þess að lánshæfismat ríkisins skáni. Við vitum líka að aðildarumsókn að Evrópusambandinu er þáttur sem getur hjálpað okkur í því. Við þurfum með öðrum orðum að ganga áfram þann veg sem gerir okkur kleift að skilja milli gömlu og nýju bankanna. Við vitum að án Icesave-samninga verður ekki skilið milli gömlu og nýju bankanna.

Ekkert samhengi þar á milli.

Jú, hv. þingmaður. 

Virðulegi forseti. Við erum sammála um að það þarf að koma hagkerfinu aftur í gang. En við hæstv. ráðherra erum kannski ekki sammála um hverjar séu bestu leiðirnar til þess. Hér voru tiltekin nokkur stórmál eins og Icesave-samningarnir og Evrópusambandið. Ég get bætt við í þennan sarp. Ég get talað um fyrningarleiðina og ég get talað um orkufrekan iðnað og stóriðju. Þetta eru fjögur stórmál og ríkisstjórnin er ósammála um þau öll. Í þeim öllum er ríkisstjórnin ósammála. Það er engin eining um fyrningarleiðina enda sýnist mér að hún sé komin á ís og það endanlega staðfest með stöðugleikasáttmálanum. Það er engin samstaða í þessari ríkisstjórn um Evrópusambandið, þvert á móti. Annar flokkurinn vill inn og hinn vill vera úti. Það er engin samstaða um stóriðjustefnuna og það er engin samstaða um Icesave.

Hæstv. forseti. Ég er ánægð með að heyra að Sjálfstæðisflokkurinn og stjórnarandstaðan fagni stöðugleikasáttmálanum. Staðan er sú nú að ég held að við gerum okkur öll grein fyrir því, eða ættum að gera það, að þjóðin og við á hv. Alþingi stöndum frammi fyrir miklum vanda. Það er mikilvægt að við náum samkomulagi, einhvers konar samstöðu um það hvernig við ætlum að fara í gegnum þetta tímabil, niðurskurðinn og þá stöðu sem við stöndum frammi fyrir núna og allra næstu árin. Stöðugleikasáttmálinn er þarna undirstaða að því og undirstaða þess að ná einhvers konar samkomulagi hér á þinginu líka. Hvað varðar lífeyrissjóðsgreiðslur og greiðslur úr almannatryggingum sem hv. þingmaður vék hér að og þær upphæðir sem hafa farið til lífeyrisgreiðslna á síðustu tíu árum þá eru þær réttar. En þess má líka geta að þegar við berum saman greiðslur, launagreiðslur og greiðslur til lífeyrisþega þá drógust lífeyrisgreiðslur aftur úr launagreiðslum og kjör lífeyrisþega höfðu versnað á undanförnum árum. Það má segja að við lok ársins 2008 hafi nokkurs konar jafnvægi verið náð, sem sé að kjör lífeyrisþega hafi náð sambærilegum hækkunum og höfðu þá orðið á launamarkaðnum. Því miður hefur komið til skerðinga aftur og það er nokkuð sem ég hefði aldrei viljað sjá, þ.e. að gengið yrði á kjör lífeyrisþega eins og hefur orðið að gera núna á sama tíma og við sjáum að launþegar munu fá einhverjar bætur á laun, launahækkanir, og svo aftur síðar á þessu ári þegar það kemur ekki fram í lífeyrisgreiðslum. 
             Ég vil biðja hv. þingmann um að fara aðeins betur ofan í það og segja okkur frekar frá því. Ef það á að ná að fylla þetta 

Virðulegi forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að frítekjumarkið var ekki vísitölutengt framan af og verkaði þannig á móti hækkunum á ríkisframlögum til viðkomandi málaflokka. En ég held eftir á að hyggja að allur samanburður við hækkanir á almennum launamarkaði sé dálítið varhugaverður vegna þess að við sjáum það alveg í dag að við höfðum ekkert efni á þeim launahækkunum sem gengu hér yfir á umræddu árabili. Það er stóri lærdómurinn sem við þurfum að draga af þessu tímabili sem nú hefur tekið enda að sígandi lukka er best. Þetta tímabil einkenndist af síauknum kröfum allra. Ég ætla ekkert að fara að gera upp á milli allra þeirra hópa sem vildu bæta sín kjör. Eflaust höfðu þeir sem höfðu úr minnstu að spila mest til síns máls. En umræðan einkenndist af því að það höfðu allir fengið mikla kaupmáttaraukningu en ágreiningurinn snerist um það að hún hafi verið mismikil á milli hópa. Varðandi það hvar eigi að skera frekar niður þá vék ég að því hér áðan að við höfum lagt fram hugmyndir um hversu há niðurskurðarprósenta þurfi að vera í einstökum ráðuneytum um það bil. Mismunurinn á tillögum okkar og þeim sem ríkisstjórnin er hér með byggist fyrst og fremst á því að við teljum að hægt sé með hvetjandi reglum, skattbreytingum og öðrum aðgerðum að koma hagkerfinu fyrr af stað, skapa atvinnulífinu svigrúm til þess að komast í gang, skapa ný störf. Það er atvinnusköpunin sem mun á endanum draga okkur út úr þessu. Við munum aldrei lifa á því að greiða opinberum starfsmönnum laun.

Hæstv. forseti. Það er ljóst að hægt er að hagræða í opinberum rekstri og það er hægt að samþætta í opinberum rekstri. Ég hvet alla þingmenn, sama hvar í flokki þeir eru að leggjast á árarnar með það að koma með tillögur um hvernig sé hægt að fara að því. Þegar gengið er lengra, þegar verið er að skera niður þjónustu þá skulum við ekki gleyma því að velferðarþjónustan er veitt af opinberum starfsmönnum. Það eru líka störf. Velferðarþjónustan er atvinna, og atvinna sem er mikilvæg. Við verðum að fara mjög varlega í að ganga ekki svo nærri því velferðarkerfi sem við höfum byggt hérna upp að það verði ekki brotið niður til langrar framtíðar. Opinber störf eru því líka störf sem standa þarf vörð um. Það er einkennilegt að ganga svo nærri velferðarþjónustunni að við verðum í sárum eftir til þess eins að skapa svo því sama fólki einhver önnur störf. Horfum til þess líka að það koma skattar 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að gera lítið úr mikilvægi opinberra starfa og þeirri þjónustu sem opinberir starfsmenn veita hvarvetna í opinbera geiranum, hvort sem þeir eru kennarar í skólum eða hjúkrunarfólk og læknar í heilbrigðiskerfinu eða hvar annars staðar í velferðarkerfinu sem við dræpum niður fæti. Vandinn er bara sá að laun þessa fólks koma úr ríkissjóði og ríkið tekur til baka hluta af sköttunum. Það sem við þurfum er verðmætasköpun í landinu sem á uppruna sinn annars staðar en hjá ríkissjóði. Það gerist hjá atvinnustarfseminni í landinu. Það gerist með hagvexti sem er drifinn áfram helst af gjaldeyrisskapandi tekjum. Við getum ekki rekið almennilegt velferðarnet hér án þess að um leið vera með öflugt atvinnulíf og búa atvinnulífinu hagstæða og samkeppnishæfa 

Hæstv. forseti. Við ræðum hér nefndarálit um frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Hv. efnahags- og skattanefnd fékk frumvarpið til umfjöllunar en hún vísaði því til umsagnar nokkurra nefnda, m.a. til fjárlaganefndar. Það er í sjálfu sér þannig að tekjuþættirnir hafa venjulega fengið umfjöllun fyrst og fremst hjá efnahags- og skattanefnd og útgjaldaliðirnir hjá fjárlaganefnd og megnið af því frumvarpi sem hér um ræðir snýst um lagabreytingar sem tengjast tekjuaukningunni. Eftir sem áður ákvað fjárlaganefnd að fjalla ítarlega um þetta mál og kallaði til sín fulltrúa allra ráðuneyta varðandi stöðu rekstrarins hjá hverju og einu ráðuneyti. Það verður að segjast eins og er og það finnst mér kannski hafa vantað örlítið inn í umræðuna í dag að það mikilvægasta sem við glímum við akkúrat á árinu 2009 er að koma á skikki á rekstrarmálin og umsýsluna hjá ríkinu. Þetta er ekki nýr sannleikur. Hv. þm. Bjarni Benediktsson vakti athygli á þessu en þetta gleymist og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson gleymir þessu algjörlega þegar verið er að skoða sérstaklega þetta fyrsta ár í sambandi við ríkisreksturinn og menn eru að skoða að hve miklu leyti er verið að taka skatta og að hve miklu leyti er verið að skera niður í ríkisrekstrinum. Sú regla hefur viðgengist á undanförnum árum að stofnanir og ráðuneyti hafa getað flutt með sér kostnað á milli ára. Þannig eru um 20 milljarðar, rúmlega, að vísu ekki allt saman í ónotuðum fjárheimildum, sem við getum sagt að sé í pípunum að menn geti notað til að koma sér í gegnum reksturinn á þessu ári. Það hefur einnig viðgengist á undanförnum árum og ég fylgdist með því þegar ég sat í fjárlaganefnd frá árinu 2007 til 1. febrúar á þessu ári að það voru samin fjáraukalög sem gjarnan bættu við 20–30 milljörðum inn í reksturinn á ári hverju. Þegar áætlunin var gerð eftir hrunið, þ.e. á haustmánuðum þegar Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkur voru í ríkisstjórn, var gert samkomulag þriggja aðila; fjármálaráðuneytisins, Seðlabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, um umgjörð í fjármálum, hvernig við ætluðum að aðlaga okkur að því breytta ástandi sem þá var komið upp. Það vekur auðvitað athygli í umræðunni og virðist hafa gleymst hjá Sjálfstæðisflokknum að það voru einmitt sjálfstæðismenn sem voru með í að gera þá áætlun. Hún gekk í aðalatriðum út á það að fjárlög í ár yrðu með 153 milljarða kr. halla og það var auðvitað ófrávíkjanleg krafa þeirra sem sömdu um hvernig ná ætti tökum á ríkisfjármálunum, að sú tala hækkaði ekki. Þegar komið var inn á árið 2009 stefndi í að það yrði frekara tekjuhrun og aukin útgjöld, einkum vegna atvinnuleysistrygginga. Það er líka mikilvægt að þegar skoðað var hver afkoma ríkissjóðs yrði á þessu ári ákváðu menn að binda sig við greiðslugrunninn, þ.e. útgjöldin, og að staðan yrði þannig að á árinu yrði 153 milljarða halli, engu yrði bætt við þar. Til þess að ná því markmiði mætti ekki nota heimildina frá árinu áður og ekki væri hægt að gera ráð fyrir að menn gætu sótt inn í fjáraukalög á þessu ári viðbótarfjármagn nema þá að mæta því með frekari niðurskurði annars staðar. Það er mikilvægt að taka það inn í umræðuna þegar menn tala um að hér sé lítið skorið niður að ef þetta markmið næst, að breyta þessu þannig að við stöndum við fjárlögin fyrir árið í ár án fjárauka og án þess að vera með ónotaðar heimildir frá fyrra ári, þá er um að ræða verulegan ávinning sem nemur tugum milljarða í sambandi við ríkisfjármálin. Þar er um að ræða verulegan niðurskurð líka vegna þess að við lögðum inn í árið 2009 með samdrátt upp á 45 milljarða og lögðum kvaðir á ráðuneyti og stofnanir ríkisins og raunar á fyrirtæki þess líka um að draga saman á þessu ári verulegar upphæðir. Það verður að skoða niðurstöðuna í þessu ljósi, að á þessu fyrsta ári vega skattarnir meira en niðurskurðurinn. Ég held að ef menn gæta sannmælis sjái þetta allir, jafnvel hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson. Það er kannski vitundin um þetta og þau viðtöl sem við áttum við ráðuneytin sem er ástæða þess að mikill meiri hluti fjárlaganefndar er sammála um nefndarálit sem í meginatriðum gengur út á það að undirstrika mikilvægi þess að koma skikki á ríkisfjármálin. Nefndarálitið er ekki langt og það er aðeins einn hv. þingmaður sem skilar minnihlutaáliti, aðrir standa að þessu áliti. Í fyrsta lagi ætlum við að standa við afkomumarkmið fjárlagaársins 2009, þ.e. binda okkur við 153 milljarða. Við undirstrikum að þetta krefst aga, aðhalds og vilja. Og hafandi talað við ráðuneytin þar sem fram kom hjá sumum þeirra að þau hefðu ekki gert sér grein fyrir að ekki mætti færa heimildir á milli ára og hefðu ætlað að mæta niðurskurðinum með því að taka af ónotuðum heimildum frá fyrra ári, á sama tíma og þau sögðu að þau ætluðu að standa við óskir fjármálaráðuneytisins og undirbúningshópsins sem vann að þessum niðurskurðartillögum upp á 20 milljarða, sögðu sömu ráðuneytin að þau ætluðu að ná niður kannski 40, 50, 60 milljónum með einhverjum aðgerðum en tilkynntu um leið að þau væru með kröfur eða óskir í fjáraukalögum upp á margfalda þá upphæð. Eftir að við vorum búin að tala við fyrstu fjögur, fimm ráðuneytin ræddum við það í gríni og alvöru í fjárlaganefnd að það væri eins gott að hætta þessum viðræðum vegna þess að þetta hækkaði alltaf við hverja heimsókn ráðuneytis vegna þess að þau ætluðu sér að nota fjárheimildina frá fyrra ári eða að þau ætluðu að bæta við fjáraukann og voru svo með litla tölu sem átti að skera niður. Þetta er akkúrat vandinn sem við erum að glíma við. Mér finnst menn fara í kringum vandamálið og tipla á hlutunum og láta eins og ekkert sé að. Mér finnst stjórnarandstöðuflokkarnir líka hafa dottið í þessa gryfju og vera að leita að einhverjum patentlausnum, sem væri mjög smart ef við gætum komist hjá því að skera niður, komist hjá því að beita einhverjum hefðbundnum aðferðum, sækja fyrirframgreiðslu inn í lífeyrissjóðina á skattpeningum til að leysa málin. Gott og vel. Ágætishugmynd sem þarf að skoða en það er ákveðin firring í því að halda að við getum tekið þar 40 milljarða á ári og sloppið við allar aðrar aðgerðir. Ég ætla mönnum ekki að þeir hafi einlæglega þá skoðun vegna þess að hér hafa náttúrlega komið tillögur um það og auðvitað þurfum við að fara í öll þessi atriði, en mér finnst menn stundum horfa of mikið á þetta í staðinn fyrir að horfast bara í augu við það að við þurfum að skrúfa okkur aftur, skoða allt stofnanakerfið að nýju, meta hvað við höfum látið of mikla peninga í, hver eru grundvallarverkefni samfélagsins sem við verðum að vera með í samneyslunni, borga með sköttunum okkar og hverju má sleppa. Þetta gerum við ekki á nokkrum vikum í undirbúningi að þessu frumvarpi en aftur á móti er fjallað töluvert um þetta í skýrslunni sem lögð var fram hér sem skjal fyrir áætlunina 2009–2013. Það er alveg augljóst að við verðum að vera ófeimin, og við óskum auðvitað eftir samstarfi allra þingmanna í salnum við að skoða nánast allt, að velta vöngum yfir því hvort við séum með þjónustu sem við viljum standa við. Þá skiptir ekki miklu máli hvort við erum að ræða Varnarmálastofnun, ríkisskattstjóra, nýju Sjúkratryggingastofnunina eða einhver önnur atriði. Við verðum að spyrja okkur að því að nýju: Er þetta nauðsynlegur rekstur, erum við að gera þetta á hagkvæman hátt og komumst við af með minna þannig að við náum utan um þetta verkefni? Ég held að þetta sé að mörgu leyti hollt. Og ég held að það sé rétt sem hv. þm. Bjarni Benediktsson benti á að fyrir sumu af því sem við vorum að gera, m.a. í sambandi við laun og annað, var ekki innstæða fyrir. Við vorum þátttakendur í þessari froðufærslu í samfélaginu, ríkissjóður eins og mörg fyrirtæki. Það er annað sem hefur líka komið fram að menn hafa búið til þannig umhverfi í rekstrinum að það hafa orðið til mörg ohf.-fyrirtæki, það eru komin eignarhaldsfélög sem losa menn undan skattálögum, umhverfi sem við verðum líka að þora að skoða upp á nýtt. Það er fullt af fólki í samfélaginu sem kemur sér hjá því að borga skatta vegna þess umhverfis sem við bjuggum til. Það er líka rekstrarform sem sniðgengur útsvarstekjur eins og hjá sveitarfélögunum. Það skiptir mjög miklu máli að við náum þessum tekjum og fáum eðlilega skattgreiðslu frá öllum í samfélaginu og búum ekki til lagaumhverfi sem kemur sumum út fyrir rammana. Það er líka boðað í þessari skýrslu og er auðvitað mikilvægt í framhaldinu að þær aðgerðir sem við erum að grípa til nái einmitt til stofnana sem eru í eigu ríkisins alfarið eða að stórum hluta, hvort sem það eru bankarnir, Flugstoðir, Keflavíkurflugvöllur hf. eða Landsvirkjun, aðgerðir sem eru m.a. til jöfnuðar þar sem við reynum að taka niður ofurlaun eða laun sem eru algjörlega úr takti við veruleikann í dag og breyta þessu. Það þarf lagabreytingar til í mörgum tilfellum og þá geta menn ekki kveinkað sér undan því þó að sett séu lög eins og hv. þm. Vigdís Hauksdóttir gerði hér áðan. Það hefur þurft að grípa til þess að gefa leiðbeinandi fyrirmæli til kjararáðs vegna þess að kjararáð hefur eingöngu farið að fyrirmælum um að taka mið af markaðsaðstæðum á hverjum tíma í sambandi við laun. Í nefndarálitinu er þetta undirstrikað, agi, aðhald og vilji og síðan að ónýttar fjárheimildir verði ekki notaðar, en síðast en ekki síst er lögð mikil áhersla á það - og það er ekki nýtt markmið hjá núverandi fjárlaganefnd, það hefur verið markmið undanfarin ár og mikilvægt að því verði framfylgt - að breyta undirbúningi og framkvæmd fjárlaga. Við fengum m.a. leiðbeinandi plagg þar sem óskað var eftir þessu af fyrrverandi ráðherra Árna M. Mathiesen og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn kom með tillögur um hvernig bæta mætti fjárlagaferlið. Það fór að miklu leyti saman við tillögur sem höfðu komið frá OECD einhverjum árum áður og tillögur sem starfsmenn nefndasviðs og fleiri hafa komið með einmitt um hvernig breyta megi umhverfi í fjárlagagerðinni. Ég held að við þurfum að skoða þessar tillögur mjög vel og það er þegar komin af stað vinna á vegum fjárlaganefndar þar sem beðið er um að Ríkisendurskoðun, fjármálaráðuneytið og fjárlaganefnd fjalli um það hvernig hægt sé að hafa þetta með skilvirkari hætti, bæði hvað varðar undirbúninginn og eftirlitið. Mikilvægasta breytingin í undirbúningnum er sú að Alþingi setji rammana fyrir ríkisstjórnina um hvaða svigrúm ríkisstjórnin hafi við fjárlagagerðina, það verði fyrsti áfanginn. Síðan fái ríkisstjórnin tækifæri til að gera sín fjárlög, komi með þau inn í þingið að hausti og þá geti Alþingi bæði haft eftirlit með því að framkvæmdarvaldið hafi unnið innan þess ramma sem Alþingi setti. Auðvitað hefur Alþingi síðasta orðið um fjárlagagerðina í heild og mun svo ásamt fleiri aðilum hafa eftirlit með framkvæmdinni, að menn hafi staðið við þau markmið sem þar voru sett. Þetta er meginniðurstaðan í því nefndaráliti sem fjárlaganefnd skilar sem er fyrst og fremst hvatning til að standa vel á bremsunni, fylgja vel eftir hlutum sem hafa farið úrskeiðis hjá einstökum stofnunum eða ráðuneytum og reyna að koma skikki á hlutina. Við höfum heyrt um það ítrekað að ákveðnar stofnanir, ákveðnir skólar hafi reglulega farið fram úr fjárlögum. Það eru komnir tilsjónarmenn fyrir ákveðnar stofnanir og ég tel að það sé af hinu góða. Ég held að það sé afar mikilvægt að í staðinn fyrir að togast á um það hvort viðkomandi stofnun sé illa rekin eða ekki eða þegar stofnun tilkynnir að ef hún eigi að fara að lögum og standast kröfur sem gerðar eru til hennar sé ekki hægt að reka hana á hagkvæmari hátt, þá séu kallaðir til utanaðkomandi aðilar eða aðili frá ráðuneytunum sem fari skipulega yfir þetta og stilli rekstrinum upp að nýju. Við búum við skuldir frá fyrri árum sem hafa verið að sullast í kerfinu, sem aldrei hefur verið tekið á eða verið viðurkenndar og gerðar upp og þess vegna koma þessar stofnanir ár eftir ár eftir inn í fjárlögin með hallarekstur af því að þeim er alltaf ætlað að mæta halla fyrri ára á fjárlögum viðkomandi árs. Þetta er hluti af þeirri tiltekt sem þarf að eiga sér stað við fjárlagagerðina núna og í nýrri uppstillingu á kerfinu. Það vekur furðu mína í umræðunni hér að það skuli endalaust koma sömu gömlu frasarnir um að hækkun á sköttum sé af hinu illa óháð því hvaða skattar eru lagðir á. Og það vekur enn þá meiri furðu mína að þetta skuli koma núna í framhaldi af stöðugleikasáttmálanum vegna þess að eins og hér hefur komið ítrekað fram í umræðunni spiluðu atvinnurekendur því út strax í upphafi að þeir mundu taka á sig hækkun á tryggingagjaldi til Atvinnuleysistryggingasjóðs, þeir teldu það vera eðlilegt, en þeir gerðu það örugglega í trausti þess að þeir fengju þá frið með aðra hluti, m.a. launahækkanir og annað slíkt. Þetta er hluti af heilum pakka sem þeir stilltu upp, þeir samþykkja. Það getur vel verið að einhverjir hv. þingmenn séu þess umkomnir að tala niður til þeirra aðila sem sátu við þetta borð og segja að þeir hafi ekki hundsvit á þessu. Ég er ekki í þeirri stöðu jafnvel þó að ég geti ekki kallað mig hagfræðing með þá menntun sem ég er með.

Málið er að …

Þegar menn hafa verið að slást um hversu mikið eigi að taka í sköttum og hversu mikið eigi að taka niður í niðurskurði, þegar menn voru komnir í þá umræðu á tímabili að það mætti helst ekkert hækka skatta eftir 2010, á næsta ári, og þeir ættu að vera jafnvel allt niður í 30% af þeirri veltu sem við þurfum að ná niður af þessum 170–200 milljörðum, það ætti að vera innan við 30% sem væri í sköttum - það mátti helst ekki taka af öldruðum og öryrkjum eins og hér hefur komið fram og við getum heils hugar tekið undir að væri æskilegt að hlífa þeim hópum, og það er ekki mikið af framkvæmdum að taka, við erum að byrja með 20–30 milljarða og ef við skerum það niður í ár og svo á næsta ári líka verður ekki mikið eftir þar- þá eru menn að tala um að taka 80 milljarða af 200 milljörðum úr rekstri. Og þó að maður heiti Tryggvi Herbertsson þá skuldar hann okkur það að segja hvaða áhrif það muni hafa á veltuna í samfélaginu ef þriðjungi opinberra starfsmanna yrði sagt upp jafnvel þó að það mætti skilja á hv. þingmanni sem talaði áðan, Bjarna Benediktssyni, að þeir geri minnst gagn af því að þeir skapi ekki verðmæti, sem er líka misreikningur á útreikningi í þjóðhagsspám og öðru slíku, auðvitað skapa þjónustustörfin líka veltu í samfélaginu. Ég ætla samt að taka undir það að auðvitað er mikilvægasta forsendan ef við komumst út úr þessum vanda að við getum ráðið við að halda atvinnulífinu gangandi og verðmætasköpuninni, þ.e. í gegnum sjávarútveg, landbúnað og grundvallarframleiðsluna í landinu. Ég ætla ekkert að gera lítið úr því og ég held að við eigum sameiginlega að taka undir þær tillögur sem hér komu fram og eru raunar í samræmi við það sem ríkisstjórnin hefur sett inn í sínum leiðarljósum, þ.e. að verja þá sjóði sem styðja við atvinnulífið. Ég tek heils hugar undir að mér finnst full ástæða til að skoða það hvort hægt er að búa til einhverja hvata fyrir fyrirtæki sem eru í atvinnulífinu og berjast í bökkum í dag til að þau geti fengið súrefni til að geta rekið sig betur og fengið hjálp þar. Ég held að menn eigi ekkert að vera feimnir við að skoða slíka hluti, hvort sem það er bundið við einhverjar ákveðnar atvinnugreinar eða ákveðin svæði, og að reyna að kasta fram slíkum hugmyndum. Auðvitað er það þannig, þó að ég hafi kannski talað pínulítið niður til þeirra hugmynda sem sjálfstæðismenn komu með um fyrirframsköttun á lífeyrissjóðunum, og það er kannski vegna þess að þeir sem voru að vinna saman í Karphúsinu afgreiddu þetta bratt út af borðinu, þá tel ég að það sé mjög mikilvægt að skoða svona hugmyndir og ég held að það sé engin ástæða til þess að hlífa sér við því. Við erum ekki búin að missa af lestinni í því þó að það komi ekki fyrr en á næsta ári eða þarnæsta ári að við grípum til slíkra aðgerða ef það er skynsamlegt.  Í lokin vil ég segja að verkefnið er stórt. Það þýðir ekkert að tala í fyrirsögnum um að við ætlum að sleppa einhverju þegar við erum að reyna að hagræða eða skattleggja, við verðum að grípa til fjölþættra og margþættra aðgerða. Það er verkefnið sem bíður okkar, til þess þurfum við auðvitað hugmyndaauðgi þeirra sem hér hafa talað og tillögur frá bæði stjórnarandstöðu og ríkisstjórn og köllum að sjálfsögðu áfram eftir þeim tillögum. Mér finnst full ástæða til að skoða þær hverja fyrir sig og meta þær og afgreiða svo út af borðinu eða inn á borðið eftir atvikum. En ég held að menn eigi að hætta að tala í fyrirsögnum um að það sé hægt að sleppa hinu og þessu og menn séu að verja eitt fremur en annað. Það er afskaplega hjákátlegt eftir að hafa verið eitt og hálft ár eða raunar tvö ár í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum þegar sá flokkur er allt í einu orðinn aðalhagsmunaaðili aldraðra og öryrkja. Ég veit að hv. þm. Pétur H. Blöndal er búinn að óska eftir að veita andsvar og ég hef þurft að hlusta á það ítrekað að í hvert skipti sem við vorum að komast yfir 150 þúsundin í einhverjum tryggingum þá talaði hann um oftryggingar og ofgreiðslur. Og ef við einmitt tökum það sem hv. þm. Bjarni Benediktsson benti að það hefði orðið veruleg hækkun á almannatryggingum þá hefði hv. þingmaður þurft að benda á hvenær sú hækkun varð mest. Hún varð einmitt á árunum 2007 og 2008. Við erum að draga hluta af því til baka, því miður, það er afar sorglegt en ég ætla að vona að við getum skilað því fljótt aftur. Mikilvægast er þó að endurskoða almannatryggingakerfið, koma á miklu réttlátara kerfi, kerfi sem hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur mikið talað fyrir í sambandi við það að auka virkni úti á vinnumarkaðnum og auka frumkvæði, snúa örorkumatinu þannig við að metin sé starfsgeta en ekki vangeta. Allt þetta þarf að vera uppi á borðinu í endurskoðun okkur á hinu nýja Íslandi þar sem við erum að reyna að gera hlutina með nýjum og betri hætti en hingað til.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hann sagði að það væri mikilvægt að fyrirtækin fengju núna súrefni og ég ætla að spyrja hann hvort það sé gott súrefni fyrir fyrirtæki sem eru í vandræðum að fá á sig að meðaltali 7.000 kr. skatt á hvern launþega á mánuði. Kannski er núna akkúrat sú staða að það þurfi að fara að segja upp fólki. Telur hv. þingmaður að 7.000 kr. aukaskattur á mánuði á meðalmann hjálpi þeim til þess að halda í fólkið? Hér er gert ráð fyrir því að atvinnuleysistryggingagjaldið gefi 7 milljarða í plús. Er hv. þingmanni kunnugt um það í fjárlaganefnd að útgjöld Atvinnuleysistryggingasjóðs verði 10 milljörðum meiri en gert er ráð fyrir í fjárlögum? Kemur það einhvers staðar fram í þessu frumvarpi að menn séu í rauninni komnir 7 milljarða í plús en á sama tíma séu 10 milljarðar í mínus? Svo vildi ég spyrja hann um tónlistarhúsið, hvar þess sjái stað í þessu frumvarpi til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Nú er sagt að verið sé að flytja inn gler frá Kína fyrir dýran gjaldeyri, það sé verið að flytja inn kínverska verkamenn á meðan Íslendingar ganga atvinnulausir, vegna sérhæfingar þeirra í því að reisa þennan ágæta glerhjúp. Fyrir þá verkamenn, sem eru eflaust mjög færir á sínu sviði, þurfum við að borga dýran júan, gjaldeyri, og ég spyr hv. þingmann, sem er formaður fjárlaganefndar, hvernig hann sjái þetta allt ganga upp.

Hæstv. forseti. Í rauninni er síðasta spurningin einmitt sú mikilvægasta, þ.e. þegar hv. þingmaður spyr: Hvernig sjáum við þetta ganga upp? Ég held að það sé rétt sem hv. þm. Bjarni Benediktsson benti á, ég held að ekkert okkar hér á Alþingi viti nákvæmlega hvernig þetta gengur upp. Það krefst þess að við þurfum að bregðast við sífellt og aftur. Sumir telja sig vita meira en aðrir, það er svo önnur umræða. Það sem hv. þm. Pétur Blöndal spyr um er: Er það súrefni fyrir atvinnulífið að skattleggja það? Ég held að það sé rétt hjá honum að það er í sjálfu sér ekki það æskilegasta, það hefði verið betra núna að vera að lækka skatta en eins og ég hef ítrekað bent á í þinginu búum við við það að nákvæmlega þegar mest gekk á í samfélaginu, þegar góðærið var, þegar þenslan var, lækkuðum við skattana á fyrirtækjunum, þá lækkuðum við skattana á einstaklingunum, þá minnkuðum við bindiskylduna, þá jukum við lánin og opinberu framkvæmdirnar - allt aðgerðir sem okkur vantar núna. Því miður getum við ekki notað þær núna. Ég ætla ekki að bera einn ábyrgð á því, og allra síst á tímanum fyrir 2007 áður en ég kom inn í þingið. Þeir sem voru á þeim tíma verða að svara því hvernig stóð á að þetta var gert þannig. Ég geri mér fulla grein fyrir því að álagningin á tryggingagjaldið dugir væntanlega ekki, það er að vísu ekki búið að staðfesta neinar tölur um niðurstöðuna fyrir Atvinnuleysistryggingasjóðinn í ár, en það er líka hugsað þannig að þetta gjald verði aðeins áfram á meðan sjóðurinn verður að byggja sig þá aftur upp ef atvinnuleysið fer niður, eins og við treystum á og vonum, þannig að sjóðurinn standi undir sér, hugsanlega með einhverjum lántökum tímabundið á meðan verið er að brúa bilið. Varðandi tónlistarhúsið er það í sérstöku félagi og hefur ekki komið inn til þingsins síðan ég svaraði hv. þingmanni síðast um það mál. Við höfum ákveðið að taka það sérstaklega upp hjá fjárlaganefndinni en það hefur ekki verið gert enn þá. Þær framkvæmdir eru áfram í gangi að mér skilst án þess að ríkið sé beinn aðili að því. Aftur á móti er þar í gangi eldri samningur um að ríkið greiði allt að 435 millj. kr. 

Frú forseti. Hæstv. menntamálaráðherra tók þá ákvörðun fyrir ekki mörgum mánuðum að halda áfram með þetta hús á sama tíma og rétt áður en hún tekur ákvörðun um að fara að skerða úti um allt kerfið, bæði laun ríkisstarfsmanna, hækka skatta og taka upp sparnaðaraðgerðir um allt. Þarna finnst mér ekki samræmi í ráðstöfunum hæstv. ríkisstjórnar. Varðandi skattlagningu á fyrirtækin tel ég ýmsar aðrar leiðir til að bæta stöðu ríkissjóðs, t.d. með því að herða róðurinn í því að taka upp nýjar virkjanir, reisa ný álver eða finna aðrar leiðir til að nýta orku landsmanna sem liggja hjá hæstv. ríkisstjórn, hæstv. iðnaðarráðherra, og bíða ákvörðunar ríkisstjórnarinnar um að fara í gang. Ég nefni Helguvík, ég nefni Bakka og fjöldann allan af aðgerðum sem hægt væri að fara í til að auka atvinnu. Um leið og einn maður hættir að vera atvinnulaus hættir hann að taka atvinnuleysisbætur, minnkar sem sagt kostnað ríkisins, og þegar þessi maður fær atvinnu fer hann að borga skatta. Hann eykur tekjur ríkissjóðs án þess að skattar séu hækkaðir eitt eða neitt. Við það að einn maður breytist úr því að vera atvinnulaus í það að vera vinnandi maður á vinnumarkaði batnar staða ríkissjóðs um milljónir á ári. Ég skil ekki af hverju menn fara ekki þá leið að reyna af alefli að koma í gang aðgerðum sem auka atvinnu og bæta stöðu ríkissjóðs.

Hæstv. forseti. Við höfum heyrt þessa ræðu áður frá hv. þm. Pétri H. Blöndal, að þetta snúist eingöngu um að auka atvinnu og þar með aukist allar tekjurnar. Ég held að þetta sé í aðalatriðum rétt. Þetta er samt svipað og þegar maður er kominn í þrot í skuldunum sínum og segir að maður eigi bara að bæta við sig vinnu, það sé engin ástæða til að vera að laga neitt til, breyta neinu í lánasafninu, hagræða eða skipuleggja sig upp á nýtt, við bara bætum við okkur vinnu. Málið er nefnilega ekki svona einfalt. Ég veit ekki betur en að það sem hv. þm. Pétur H. Blöndal nefndi sé allt saman inni í stöðugleikasáttmálanum sem var undirskrifaður í gær. Það er engin fyrirstaða af hálfu ríkisvaldsins varðandi Helguvík eða nýjar virkjanir eins og Búðarhálsvirkjun þar sem það liggur fyrir. Það sem stendur á hefur verið lánafyrirgreiðslan og þar er t.d. verið að horfa á að lífeyrissjóðirnir reyni aðild með því að lána okkur pening í augnablikinu vegna þess að við erum meira og minna lokuð af vegna ástandsins sem hér hefur verið. Þá er mjög mikilvægt að þeir peningar fáist og það er verið að ræða það einmitt á þessum vettvangi varðandi stöðugleikasáttmálann að lífeyrissjóðirnir komi að þessum stærri framkvæmdum. Vonandi gengur það eftir. Það er engin fyrirstaða í þessum málum í sjálfu sér, þó að menn hafi haft efasemdir um eða tjáð sig um það eins og varðandi álverið í Helguvík, að orkufyrirtækin geti afhent alla þá orku sem þarf til. Þó hefur því verið svarað hér fullnægjandi að mínu mati að það á að fara þar í fjórum áföngum ef ég veit rétt og að full orka sé til fyrir fyrstu áfangana. Það er engin fyrirstaða að því er ég best veit og við samþykktum hér fjárfestingarsamning fyrir þetta fyrirtæki á síðasta þingi. Um þetta með framkvæmdirnar við tónlistarhúsið, að það sé ekkert samræmi í því, ætla ég svo sem ekkert að tjá mig frekar. Þar var verið að leita að atvinnu. Það eru engin rök fyrir því að halda áfram með tónlistarhúsið við núverandi aðstæður önnur en þau að halda úti atvinnu 

Virðulegi forseti. Það fyrsta sem mér dettur í hug er: Þeir gusa mest sem grynnst vaða. Það er annað mál. Hvernig á að draga úr ríkisútgjöldum? Þeirri spurningu var beint til mín. 1/3 af því sem við eigum að loka á að koma frá sparnaði í opinberum rekstri og skattahækkunum, 1/3 á að koma frá breytingum á skattlagningu lífeyrissjóða og 1/3 með því að hvetja áfram atvinnulífið og stækka skattgrunnana. Það er algjörlega ljóst að það er bara fals að segja að á næsta ári munum við taka til. Aðhaldið í stjórnsýslunni er 1,8 milljarðar af þessum 23 núna og verður 14,3 á næsta ári. Tilfærslurnar, þ.e. örorkubæturnar, fæðingarorlofið, ellilífeyririnn og það, eru 3,1 á þessu ári og 11,1 á næsta ári. Þetta er allt og sumt. Hvað varðar lífeyrissjóðina, hver á að fjármagna okkur ef við skattleggjum þá? Núna setjum við peninga inn í lífeyrissjóðina og þeir kaupa ríkisskuldabréf sem ríkið fjármagnar sig með. Til hvers höfum við þennan millilið? Af hverju erum við ekki bara með þetta beint? Þetta eru bara einhver ruglrök. Á einkamarkaði ganga núna 16.000–17.000 manns atvinnulaus. Hversu mörgum hefur verið sagt upp hjá hinu opinbera? Það er einkageirinn sem hefur tekið þetta allt saman á sig. Ég mun víkja aðeins aftur að smásöguskoðun um hvaðan þetta velferðarkerfi okkar er komið hérna í andsvörum.

Hæstv. forseti. Ég kann afar illa við það þegar hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson ávarpar mann þannig að það sé bara skvettugangur eða að það bylji í einhverri tómri tunnu. Það verður að vera einhver innstæða fyrir slíku. Að taka atvinnulífið allt, þá sem sátu inni í Karphúsi, og ávarpa héðan úr þingsal Alþingis eins og þeir hafi ekki hundsvit á þessu og aðeins einn af 63 þingmönnum - 

Ég var að tala um það sem þú varst að segja.

Hv. þingmaður orðar það þannig að það séu vitlausar aðgerðir sem verið er að fara í. Þær voru afgreiddar í gær af launþegahreyfingunni, af Samtökum atvinnulífsins með 150.000 manns á bak við sig. Þar í eru málamiðlanir, ég geri mér fulla grein fyrir því. Það breytir hins vegar ekki því að þar var samkomulag. Ekki ætla ég Vilhjálmi Egilssyni eða öðrum þeim sem þar skrifuðu undir að þeir leiki sér að því að setja ríkið á hausinn eða taka ákvarðanir sem eru algjörlega út úr kortinu þegar þeir skrifa undir slíkan sáttmála, jafnvel þó að hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson telji svo vera. Þannig talar hann til þessa samkomulags. Það er alveg rétt að við getum hugsað okkur aðrar leiðir og það væri afar notalegt að geta tekið 1/3 í skattlagningu, fyrirframgreiðslu á lífeyrissjóðina, ávísa þannig á framtíðina. Gott og vel, það er vissulega einn möguleiki að taka lánið hjá lífeyrissjóðunum. Við gætum líka tekið bókstaflega vaxtalaust lán hjá lífeyrissjóðunum með lögþvinguðum aðgerðum. Menn geta haft svona hugmyndir. Mér finnst þetta of billega sloppið. Mér finnst að menn verði bara að gjöra svo vel að taka á málunum sjálfir og vera ekki að reyna að ávísa á framtíðina varðandi þessi atriði. Viðfangsefnið er mjög stórt og það er rétt að ekki hefur mörgum opinberum starfsmönnum verið sagt upp. Laun hafa þó verið lækkuð verulega og munu lækka mun meira. Sumir hafa orðið að minnka við sig stöðuhlutfall og það var einmitt hluti af því sem við tókum ákvörðun um, Sjálfstæðisflokkur 

Virðulegi forseti. Ég endurtek: Þeir gusa mest sem grynnst vaða. Við vorum ekki að tala um stöðugleikasáttmálann og erum ekki að því. Við erum að tala um það sem við höfum kosið að kalla bandorm, það er nákvæmlega það sem við erum að gera, alla vega hef ég ekki séð aðila vinnumarkaðarins í efnahags- og skattanefnd að semja hlutina eða skrifa þá upp. Ég held að það sé bara ríkisstjórnin sem ber ábyrgð á þessu og það þýðir ekki að varpa af sér ábyrgð á þessum verkum yfir á aðila vinnumarkaðarins eins og hv. þingmaður gerir hér. Þú verður bara að kannast við að það er ríkisstjórnin sem gerir þetta, en nóg um það. Ég ætla að fara í smásöguskoðun. 1. Lífeyrissjóðakerfið eins og það er núna er tillaga frá sjálfstæðisþingmanninum Ólafi Björnssyni. Við vissum um vandamálin sem voru hér fyrir hendi. Sjálfstæðisflokkurinn hannaði þetta kerfi og setti það á fót með aðilum vinnumarkaðarins fyrir í kringum þrem áratugum síðan. 2. Hv. þingmaður talar um að velferðarkerfið sé búið til af einhverjum öðrum en Sjálfstæðisflokknum. Síðan er talað um að Sjálfstæðisflokkurinn beri ábyrgð á öllu. Við berum ábyrgð á 79% raunaukningu til velferðarkerfisins á undanförnum árum, hv. þingmaður.

Það er mikið af þessu á síðustu tveimur árum.

Á síðustu tveim árum? Síðan þið komuð hefur því miður þurft að skerða. En ég frábið mér að ég sé að tala um stöðugleikasáttmálann í ræðustól. Ég er að tala um ábyrgð ríkisstjórnarinnar á því frumvarpi sem hér er til umræðu.

Hæstv. forseti. Það er gott að heyra að hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson vill ekki styggja þá sem komu að stöðugleikasáttmálanum en ég get upplýst hv. þingmann um að þeir höfðu bæði bandorminn og skýrsluna, sem lögð var fram í dag, til grundvallar þegar þeir unnu stöðugleikasáttmálann. Þessi ríkisstjórn leitaði samstarfs við aðila vinnumarkaðarins og líka samstarfs við sveitarfélögin þó að það þurfi að vinna miklu betur að því samstarfi. Þetta voru forsendurnar sem lagðar voru til grundvallar þegar stöðugleikasáttmálinn var lagður fram. Ég ætla ekki þar með að gera Samtök atvinnulífsins ábyrg fyrir einstökum ákvörðunum, hvorki þessum bandormi né öðrum þáttum. Þetta er heildarniðurstaðan sem menn skrifa undir með ákveðinni markmiðssetningu, með ákveðinni tillögugerð, það er auðvitað þannig hvort sem það eru Kennarasamtökin, Samtök atvinnulífsins eða einstakir. 

Frú forseti. Það var áhugavert að hlusta á orðaskipti hv. þingmanna. Ef ég má veita hv. þm. Guðbjarti Hannessyni ráð er það það að hann er maður til að standa fyrir sínum eigin málflutningi. Ég hef unnið með honum frá því að hann kom á þing í fjárlaganefndinni og hv. þingmaður þarf ekki að taka það sem svo í hvert skipti sem menn eiga við hann orðastað og eru ekki honum sammála að þar með hafi þeir ráðist á bæði Gylfa Arnbjörnsson og Vilhjálm Egilsson. Þingmaðurinn, þótt stór sé, inniheldur ekki þessa tvo menn auk sjálfs sín. Ég hef reyndar tekið eftir því í umræðum í þingsal í dag að menn hafa litið svo á að með stöðugleikasamkomulaginu sé komin upp einhver furðuleg staða, þ.e. ef menn hafa athugasemdir við gjörðir ríkisstjórnarinnar tali þeir um leið af virðingarleysi til þeirra sem stóðu að sáttinni. Ég vara mjög við þessu og ég verð reyndar að segja eins og er að mér finnst þetta bera nokkurn vott um óöryggi um hvernig menn halda á málum. Stöðugleikasáttmálinn er mjög mikilvægur og hann er vonandi skref fyrir okkur áfram. Á miklu veldur hvernig menn standa síðan að málum sérstaklega hjá ríkisvaldinu, sérstaklega um hvernig við tökum á ríkisfjármálunum. Ég vil því byrja á því að segja að menn mega ekki líta svo á að hérna hafi orðið til einhvers konar skjöldur sem gerir það að verkum að hvergi sé hægt að koma við gagnrýni á ríkisstjórnina án þess að verið sé að vega að þeim annars ágætu mönnum, Gylfa Arnbjörnssyni og Vilhjálmi Egilssyni. En þá að því máli sem hér er fyrir framan okkur. Einnig hefur verið nokkuð rætt í dag hver þróun ríkisútgjalda hefur verið til einstakra málaflokka, hvar menn hafa haft áherslurnar í ríkisfjármálum undanfarin ár. Ég er í hópi þeirra þingmanna, og var reyndar þeirrar skoðunar áður en ég kom inn á hið háa Alþingi, að útgjaldastigið, útgjöld ríkissjóðs, hefði vaxið allt of hratt og of mikið. Í þeirri umræðu kom gjarnan upp hugtakið „aðhaldsstig ríkisfjármála“ sem ég tel að hafi verið blekkjandi hugtak, að það hafi ekki horft nægilega til þess að hluti þeirra tekna sem ríkissjóði áskotnuðust var annars vegar vegna starfsemi íslenskra fyrirtækja á erlendri grundu og hins vegar vegna þess mikla viðskiptahalla sem myndast hafði. Ég tel að það hafi villt mönnum nokkuð sýn þegar horft var til þess afgangs sem var af fjárlögum, sem var vissulega mjög mikill. Ég verð að játa að ég fór ekki að hugsa eftir þessum línum fyrr en komið var inn á árið 2007/2008 þegar það rann almennilega upp fyrir mér að það hversu mikill afgangur er á ríkisfjármálunum væri ekki merki um heilbrigði. Segja má að framkvæmdarvaldið og hið opinbera allt hafi á sínum tíma nálgast fjármál ríkisins og sveitarfélaganna þannig að verðbólga væri vandamál sem Seðlabankinn ætti að leysa af því að við höfum breytt lögum um Seðlabanka Íslands, sett honum verðbólgumarkmið. Það var eins og komin væri sú sameiginlega hugsun að menn gætu aukið ríkisútgjöldin allt að því eins og mönnum þóknaðist. Hér hafa verið nefndar tölur um hversu mikil útgjaldaaukning hafi orðið til t.d. velferðarmála á undanförnum 10–15 árum, 79%, sem er auðvitað alveg gríðarlega há tala. Vissulega er það rétt sem kom fram hjá hv. þm. Guðbjarti Hannessyni að hluti af því var aukning sem varð frá þeim tíma sem Samfylkingin kom í ríkisstjórn. Það er alveg sjálfsagt að halda því til haga sem vel er gert en stundum finnst mér eins og ýmsir hv. þingmenn, ég tek þó fram að það eru ekki allir, virðist stundum hafa gleymt því í umræðunni í þessum sal að sá ágæti flokkur Samfylkingin var í ríkisstjórn frá vordögum 2007 og fram í febrúar á þessu ári. Menn geta ekki bæði eignað sér heiðurinn af því sem reynt var að gera vel og látið eins og þeir hafi hvergi komið nærri stjórn landsins sl. tvö ár. Ég hef líka margoft lýst þeirri skoðun minni að sú peningamálastefna sem Seðlabankinn rak við þær aðstæður sem eru uppi í íslensku efnahagslífi hafi verið röng. Það má lýsa henni þannig að bankinn hafi reynt að láta íslenskt þjóðarbú taka lán erlendis til að halda niðri verðbólgu. Það má ljóst vera að slík aðferðafræði, þótt hér sé hún sett upp í einfölduðu máli, og slík nálgun getur auðvitað aldrei gengið upp, enda sjáum við þess stað í efnahagslífi okkar þau vandamál sem við sitjum uppi með vegna hinna svokölluðu jöklabréfa sem gera allt endurreisnarstarf erfiðra. En það er ekki þannig að hér hafi árum saman verið ríkisstjórn við völd, hvort sem var undir forustu Sjálfstæðisflokksins í samstarfi við Samfylkinguna eða Sjálfstæðisflokkur í samstarfi við Framsóknarflokkinn, og að ýmis velferðarmál, menntamál, heilbrigðismál og aðrir slíkir málaflokkar hafi verið sveltir. Þvert á móti var gríðarleg aukning til þessara málaflokka á sl. einum og hálfum áratug samanlögð útgjöld ríkisins og sveitarfélaganna. Peningamálastefna Seðlabankans, sú staðreynd að stór hluti íslenskra lána eru verðtryggð og auðveldur aðgangur að erlendu lánsfé gerðu það að verkum að við misstum tök á hagstjórninni. Þá er ég ekki einungis að horfa á bankana sérstaklega heldur á það verkefni sem við erum fyrst og fremst með hér og í Seðlabankanum. Ég hef líka orðið var við það sjónarmið í þessari umræðu sem ég skil vel hvar á rætur sínar að rekja, að menn leggi nokkuð að jöfnu þau störf sem unnin eru í opinbera geiranum og hins vegar á almennum markaði. Vissulega þarf ekki að deila um að verðmæti eru fólgin í þeim störfum sem unnin eru af hálfu hins opinbera. Í menntuninni sem hið opinbera hefur kosið að reka eru fólgin alveg gríðarleg verðmæti. Í heilbrigðisþjónustunni eru fólgin alveg gríðarleg verðmæti. Það er augljóst mál fyrir hvern einstakling, fyrir utan persónulega líðan og lífshamingju, eru það heilmikil hagræn rök að sem flestir þurfi að dvelja sem styst á spítölum eða fjarri vinnu. Því öflugra heilbrigðiskerfi sem við höfum því betur getum við lifað lífi okkar og þar með tekið þátt í efnahagslífinu og skapað verðmæti. Allt þetta er alveg augljóst mál. En, og það á að vera alveg jafnaugljóst, að til að geta veitt þessa þjónustu eins og við viljum gera þarf þar að baki að eiga sér stað verðmætasköpun. Það má vera deginum ljósara vegna þess að ef það væri einhvern veginn öðruvísi væri aldrei vandamál með atvinnuleysið. Þá mundum við bara fjölga opinberum störfum. Allir þeir sem mundu missa vinnuna á almennum markaði fengju þá bara starf hjá hinu opinbera. Af hverju er það ekki hægt, frú forseti? Af hverju skyldi það ekki vera hægt? Vegna þeirrar staðreyndar sem ég nefndi áður, að bak við þessi störf verður að vera verðmætasköpun. Þetta er mikilvæg og verðmæt þjónusta en fyrir hana þarf að greiða. Þess vegna er það að mínu mati ámælisvert hvernig ríkisstjórnin hefur staðið að málum þegar kemur að atvinnulífinu og verðmætasköpuninni. Til dæmis er það vandamál að í verkefnaskrá ríkisstjórnarinnar er enn þá það fyrirheit eða öllu heldur sú hótun að afskrifa aflaheimildir sjávarútvegsfyrirtækjanna um 5% á ári. Ég verð að segja eins og er að ég er mjög ánægður með að Samtök atvinnulífsins hafa komið vitinu fyrir ríkisstjórnina að nokkru í stöðugleikasáttmálanum með því að setja það mál inn í ákveðinn farveg. En það breytir ekki þeirri staðreynd að áfram vomir þetta yfir. Þessar áætlanir eru enn þá á blaði. Þær hafa ekki verið afnumdar. Má hverjum manni vera það ljóst hvaða áhrif það hefði fyrir íslenskt efnahagslíf ef sjávarútveginum, aflvélinni í hagkerfinu okkar, yrði stefnt í uppnám.

Sem hefur verið gert.

Jafnsérstakar reyndar tel ég vera hugmyndir um frjálsar strandveiðar svokallaðar sem gera ekkert annað en sóa verðmætum og búa til möguleika fyrir þá sem hafa selt sig út úr þeim kerfum sem nú eru við lýði að komast aftur inn í kerfin og selja sig svo aftur út þegar hið óumflýjanlega gerist að loka þarf aftur fyrir aðganginn. Þetta eru tvö dæmi sem ég tek úr sjávarútveginum þar sem ég tel að ríkisstjórninni hafi verið mislagðar hendur og nú vil ég taka það fram við hv. þingmenn að með þessu er ég ekki að veitast að aðilum vinnumarkaðarins, að stöðugleikasáttmálanum eða neinu slíku heldur er ég frekar að hrósa þeim fyrir það sem þar var gert. Það sem við sjálfstæðismenn höfum verið að vara við í þessari umræðu og almennt á undanförnum vikum þar sem rætt hefur verið um það hvernig taka eigi á þessum mikla efnahagsvanda er að við höfum varað við því að nálgast þetta þannig með þá hugsun að leiðarljósi að hægt sé að skattleggja sig út úr þessum vanda. Það er alveg rétt að það eru erfiðir valkostir sem þarf að velja á milli og það er aldrei svo að það verði einhver ein leið sem geti létt af okkur öllum þeim þunga sem á okkur hvílir. En vandinn við skattlagningarleiðina er sá að hún er tvíeggjuð þegar kemur að rekstrarniðurstöðu ríkissjóðs. Ég vil benda, frú forseti, sérstaklega á nefndarálit minni hlutans sem hér er lagt fram og ég tel mjög vandað og greinargott yfirlit yfir afleiðingar þessara aðgerða. Á blaðsíðu 2 í nefndarálitinu eru sérstaklega rakin áhrif þessara aðgerða á efnahagslífið og hvernig þær aðgerðir síðan koma við ríkissjóð og heimilin í landinu. Ég skora á hv. þingmenn stjórnarinnar og stjórnarliða að kynna sérstaklega þessa útreikninga og ef þeir hafa athugasemdir fram að færa við þær niðurstöður sem þar eru settar fram væri það mjög til bóta fyrir umræðuna að heyra þær. En hér er verið að benda á að þau skipta milljörðum og tugum milljarða þau áhrif sem þessar aðgerðir hafa á þjóðarframleiðsluna. Hvers vegna skyldi þetta vera svona? Það er vegna þess að skattahækkanir, hvort sem um er að ræða á atvinnurekstur eða einstaklinga, verða þess valdandi að það dregur úr eftirspurn í hagkerfinu. Þetta er ekki einhver svona uppdiktuð fræðikenning úr skraufþurrum bókum hagfræðinga. Þetta er bara almenn skynsemi sem hver og einn maður getur reynt á sjálfum sér því þegar ríkisvaldið tekur fleiri krónur af laununum þá eru færri krónur eftir þegar menn hafa borgað af lánunum ef þeir geta til að kaupa vöru og þjónustu, til að kaupa föt og mat og allt það sem þarf til að geta lifað eðlilegu lífi. Eftir því sem færri krónur eru eftir til þess því minni eftirspurn er í hagkerfinu og eftir því sem eftirspurnin minnkar í hagkerfinu þá fækkar störfunum. Stundum þegar við sjálfstæðismenn erum að fara yfir þessa röksemdafærslu þá er látið eins og þetta séu einhverjar abstrakt fræðikenningar sem séu þess eðlis að á erfiðum tímum hafi menn enga tíma fyrir slíkt tal, nú þurfi að grípa til skattahækkana. Stundum er talað þannig að menn verða að vera tilbúnir til að taka erfiðar ákvarðanir, að gríðarlega mikilvægt sé að menn taki erfiðar ákvarðanir. Ég er þeirrar skoðunar, frú forseti, að það sé miklu mikilvægara að taka réttar ákvarðanir. Það kann að vera að réttar ákvarðanir séu erfiðar. En ég held að okkur þingmönnum væri hollt að horfa fyrst og síðast til þess að taka réttar ákvarðanir. Vandinn við það sem birtist annars vegar í þessu frumvarpi og hins vegar í stöðugleikasáttmálanum sem skrifað var undir er að okkur sjálfstæðismönnum þykir of mikil áhersla lögð á skattahækkanir vegna þess að við erum sammála um það, held ég, hvar í flokki sem við stöndum að við viljum verja velferðarkerfið í landinu. Við viljum halda uppi öflugu menntakerfi. Við viljum hafa öfluga heilbrigðisþjónustu. Við viljum hjálpa þeim sem þurfa á hjálp að halda. En til að geta gert þetta verður hagkerfið að skapa verðmæti. Það verður ekki gert öðruvísi. Það er óskhyggja að halda annað. Og ef of langt er gengið í skattahækkunum, ef um of er dregið úr möguleikum fyrirtækjanna til að skapa verðmæti þá gerist bara það eitt síðar meir - einu ári seinna eða tveimur eða hvað það nú er - að vandinn í ríkisfjármálunum verður miklu meiri og þörfin á niðurskurði verður enn þá meiri en ella hefði orðið. Það er því ekki eins og látið er að liggja að við sjálfstæðismenn séum með svo kalt blóð í æðum að við segjum sem svo að við viljum engar skattahækkanir, við viljum að allt þetta verði tekið með niðurskurði af því að okkur standi einhvern veginn á sama um velferðarkerfið og menntakerfið og alla þessa liði. Það er svo langt í frá. Það er einmitt öfugt vegna þess að við vitum það - og hv. þingmönnum á að vera það fullkomlega ljóst - að ef skattstofnarnir styrkjast ekki, ef efnahagslífið tekur ekki við sér þá mun það eitt gerast að vandi ríkissjóðs mun vaxa og þá verður erfiðara og erfiðara að ná jafnvægi. Frú forseti. Það eru auðvitað fjölmörg mál sem ég hefði áhuga á að koma að í þessari umræðu. Ég tel að í nefndaráliti minni hlutans hafi verið farið mjög ítarlega yfir einstakar greinar og athugasemdir minni hlutans við einstakar greinar og heildaráhrif þessa lagafrumvarps. Ég vil því nota tækifærið og þakka fyrir þetta álit sem ég tel að sé mjög til hjálpar og aðstoðar við að skilja þetta mál. Ég vil þó að lokum nefna eitt sem snýr að lífeyrissjóðunum og segja að það er ekki rétt og það er ekki hægt að rökstyðja þá skoðun að með því að skoða þá leið sem við sjálfstæðismenn höfum reifað varðandi breytingar á skattlagningu lífeyrissjóðanna sé þar með verið að velta vandanum inn í framtíðina, að menn séu ekki að takast á við þann vanda sem uppi er, að það sé verið að auka byrðarnar á framtíðina. Svo er ekki. Vissulega gerist það að það dregur úr þjóðhagslegum sparnaði. Það má ljóst vera. En á móti verða menn að vega að um leið er verið að draga annars vegar úr skattlagningarþörf ríkisins, þeirri skattlagningarþörf sem hefur þau áhrif sem ég lýsti fyrr í ræðu minni á eftirspurnina í samfélaginu og er þess vegna hættuleg við þessar aðstæður þar sem eftirspurnin er að dragast saman á hverjum einasta degi og einnig lánsfjárþörf ríkisins eins og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson benti á því að það eru einmitt lífeyrissjóðirnir sem eru að kaupa bréf ríkisins og þar með fjármagna ríkið. Menn verða því að horfa á þetta heildstætt til að geta lagt mat á hvaða áhrif slík aðgerð hefði. Menn verða sem sagt að horfa til þess að skattahækkanir, jafnmiklar og lagðar eru til hér næstu árin, munu hafa áhrif á eftirspurnina, draga úr framleiðslugetunni, draga úr viljanum til að fara af stað með ný fyrirtæki, alla þessa þætti og að ríkið stendur frammi fyrir þessum gríðarlega vanda við að fjármagna sig að viðbættu síðan því sem rætt hefur verið og farið yfir margsinnis hvaða áhrif þetta hefur á lífeyrisgreiðslur til hvers og eins einstaklings þar sem bent hefur verið á undarlegar og allt að því óskiljanlegar rökvillur hjá ýmsum þeim sem hafa komið fram og gagnrýnt þær hugmyndir sem við sjálfstæðismenn höfum haft í þessu máli og er of langt mál hér að fara í til að það dugi á þeim sekúndum sem ég á eftir. Að lokum, frú forseti. Við sjálfstæðismenn erum okkur mjög þess meðvituð að það er ekki auðvelt mál fyrir ríkisstjórnina að koma fram með þetta. Þetta er ekki óskastaða nokkurs stjórnmálaflokks eða nokkurrar ríkisstjórnar að þurfa að standa í. Við höfum skilning á því. Við höfum margítrekað að við viljum vinna með ríkisstjórninni í þessum málum. Við höfum lagt fram okkar eigin efnahagstillögur og kynnt þær. En við teljum það líka skyldu okkar jafnframt 

Frú forseti. Við ræðum ráðstafanir í ríkisfjármálum, stjórnarfrumvarp, og það er ekki hægt að neita því að það er mjög mikilvægt að taka á stöðu ríkissjóðs. Í fjárlögum var gert ráð fyrir, ef ég man rétt, 153 milljörðum í halla og það er staða sem gengur ekki upp því að þetta þarf að taka að láni og borga af þessu vexti og vextirnir munu svo auka hallann aftur á næstu árum. Þetta er eitthvað sem taka þarf á og ég held að allir séu sammála því að taka þarf á þessu og þær ráðstafanir sem við heyrum um hér eru aðgerð til að taka á þessum vanda. Það sem mér finnst skorta í öllum störfum ríkisstjórnarinnar er framtíðarsýn. Nú hefur það gerst að þessi halli er orðinn 178 milljarðar í millitíðinni og það er vegna þess að menn hafa ekki verið að taka á vandanum hingað til, þeir hafa verið að dunda sér við ýmislegt annað, eins og að reka Davíð Oddsson úr Seðlabankanum, sem ég hef svo sem nefnt áður, og koma á stjórnlagaþingi til að þóknast einhverjum, síðan að sækja um aðild að Evrópusambandinu og svo kemur náttúrlega sprengjan um Icesave. Allt þetta er eins og til þess gert að taka ekki á vandanum. Á meðan hefur hallinn vaxið um 25 milljarða að mér sýnist og verður alltaf verri og verri. Mér finnst vanta framtíðarsýn. Mér finnst vanta að menn segi hvernig dagurinn 25. júní árið 2014 verður, bara til að nefna dæmi, eða árið 2024 þegar Icesave-samningurinn rennur út. Hvernig lítur sá dagur úr? Hann kemur, það er nokkuð öruggt, það er nokkuð víst. Tíminn heldur áfram. Ég vil að menn sjái þetta, að menn séu búnir að gera áætlanir fram í tímann fyrir ríkissjóð og búnir að gera áhættugreiningu á t.d. hvernig Icesave virkar í versta tilfelli, besta tilfelli og meðaltilfelli, búnir að vinna þetta skynsamlega. Þá getur maður farið að vinda sér í að vinna úr þessu. En á meðan engin framtíðarsýn er og enginn segir mér hvernig þetta lítur út, menn taka stundum ákvörðun um að halda áfram með tónlistarhús eða hætta við aðgerðir í heilbrigðiskerfinu og gera eitthvað annað, þá er þetta svo flausturskennt, frú forseti. Mér finnst mikilvægt núna að auka atvinnu, ég nefndi það áðan, og það þarf að koma bönkunum í gang til þess að auka atvinnu. Bankarnir eru yfirfullir af peningum, þeir eru sneisafullir af peningum. Stýrivextir Seðlabankans eru hættir að virka vegna þess að það eru engin endurhverf lán í gangi. Vextir á millibankamarkaði eru lægri en stýrivextir þannig að það eru heilmiklar forsendur fyrir því að koma atvinnulífinu gang. En menn taka ekki á vissum hlutum eins og t.d. því að klára bankana. Við þurfum líka að gera viðunandi samninga um Icesave til að geta horft til framtíðar. Það er ekki hægt annað, við getum ekki horft til framtíðar með eitthvað hangandi yfir okkur með ákveðnum líkum sem valda því að þjóðarbúið fari á hvolf og við þurfum að leita nauðasamninga eins og gjaldþrota fólk úti í heimi ef illa fer. Það gengur ekki upp. Við verðum að semja þannig að við getum borgað nokkuð örugglega. Ég skrifaði undir nefndarálit sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson hefur farið nokkuð ítarlega í gegnum en mig langar til að bæta um. Það vill svo til að tekjuhluti frumvarpsins snýst um að hækka tryggingagjaldið um 1,66%, hækka fjármagnstekjuskatt úr 10% í 15% og færa ýmsar tegundir matvæla úr 7% virðisaukaskatti, þ.e. aðallega sykur og sykurvörur, í 24,5% skatt. Fyrstu tvö atriðin eru í reynd skattlagning á atvinnu, tryggingagjaldið er skattlagning á atvinnu því að það leggst á laun, það er 7 þús. kr. að meðaltali á hvern launþega á mánuði, og skattlagning á sparnað, hækkun á fjármagnstekjuskatti er ekkert annað en skattlagning á sparnað. En þó veitir ekki af að styrkja þessi tvö atriði. Atvinna hefur hrunið, við búum við atvinnuleysi sem Íslendingar hafa aldrei séð og vilja ekki sjá og ætla ekki að sjá til framtíðar. Þetta er reyndar venjan í þessu framtíðarlandi, Evrópusambandinu. Þar er reglan að atvinnuleysi sé 8–10% en Íslendingar vilja ekki sjá það og ég vil ekki sjá það. Ég vil hafa atvinnuleysið u.þ.b. 2% á ári. En hér er verið að skattleggja atvinnu og það er verið að skattleggja sparnaðinn og sparnaðurinn hrundi. Eignahrunið í haust var gífurlegt, sennilega þúsund milljarðar, og það er verið að skattleggja einmitt fjármagnið og arðinn af því sérstaklega. Mér finnst mönnum vera dálítið mislagðar hendur. Þetta er eflaust í góðu gert, ég efa það ekki, en ég hugsa að menn hafi bara ekki áttað sig á hvað þeir voru að gera með því að auka álögur á atvinnu og auka álögur á sparifjáreigendur og fjármagnið sem þó hafa orðið fyrir langmestu hnjaski sem sparifjáreigendur hafa nokkurn tíma orðið fyrir á eins stuttum tíma. Auðvitað voru neikvæðir vextir í gamla daga sem stálu sparifénu af gamla fólkinu hægt og rólega en það gerðist ekki með svona sviplegum og snöggum hætti. Ég ætla að ræða rétt aðeins um skatta. Skattar á tekjur einstaklinga eru þrenns konar hér á landi, það eru tvenns konar flatir skattar, það er tryggingagjaldið og það er útsvarið. Allir borga tryggingagjald og allir borga útsvar alveg frá fyrstu krónu sem þeir hafa í tekjur, það er ekkert frítekjumark þar. Það vill svo til að ríkið borgar útsvarið fyrir fólk undir frítekjumarki með tekjuskattinum. Tekjuskatturinn er í reynd neikvæður á lágar tekjur og sveitarfélögin fá alltaf sitt útsvar af fyrstu krónu sem menn þéna. Þarna eru sem sagt tvenns konar skattar sem eru algerlega flatir og svo er tekjuskattur ríkisins sem ég var að lýsa áðan sem er neikvæður undir frítekjumarkinu sem nú eru 118 þús. kr. og ríkið er þá í rauninni að borga. Eins og kemur fram í töflu á bls. 4 í nefndarálitinu borgar ríkið tæpar 15 þús. kr. fyrir hvern mann þegar hann er akkúrat í frítekjumarkinu. Síðan minnkar alltaf tekjuskatturinn, þessi neikvæði, og hann endar í því að verða 0 við 182 þús. kr. Skattþegn undir 182 þús. kr. borgar ekki tekjuskatt, hann fær greitt frá ríkinu til að borga útsvarið sitt. Það er fyrst við 182 þús. kr. sem menn fara að borga tekjuskatt. Þetta kemur líka fram á mynd sem þarna er sýnd en ég dreg þetta fram til að menn átti sig á því hvernig tekjur eru skattlagðar, og tryggingagjaldið sem borgað er launagreiðendum mætti láta launþegann greiða með því að setja lög um að hækka öll laun í landinu sem nemur tryggingagjaldinu og launþeginn borgi það sjálfur. Það mundi ekki breyta neinu, ekki fyrir einn eða neinn, hvorki fyrir fyrirtækin né launþegann. En þá kæmi í ljós að hann væri í rauninni að borga tvo flata skatta, þ.e. útsvarið og tryggingagjaldið. Á töflu er sýnt hvernig þessir skattar hegða sér og þar sést líka hvernig tryggingagjaldið er hækkað með þessu. Svo er settur á sérstakur hátekjuskattur á tekjur yfir 700 þús. Fólk lítur á tekjur sínar eftir skatt, það hefur engan áhuga á þeim hluta teknanna sem fer í skatt. Fólk lítur á hvað það fær í vasann eftir að búið er að taka því af skatta og annað slíkt og sumir líta ekki einu sinni á iðgjald í lífeyrissjóð sem sinn hluta þó að það sé í rauninni eignamyndun hjá lífeyrissjóðunum af því að tengslin milli sjóðfélaga og lífeyrissjóða eru afskaplega veik. Þökk sé mjög veiku lýðræði í lífeyrissjóðunum en ég ætla nú ekki að tala um það. Fólk lítur á ráðstöfunartekjur eftir skatt, þetta hafi það til ráðstöfunar, og launagreiðandinn lítur á kostnað sinn fyrir skatt. Og það sem ríkið tekur þarna á milli geta menn deilt um hvort launþeginn greiði eða ríkið. Ég hugsa að þessa hækkun á tryggingagjaldi munu flestir líta á sem kostnað fyrirtækjanna en hann er um 7 þús. kr. á hvern meðal Íslending þar sem meðallaunin eru í kringum 400 þús. Annað sem er athyglisvert líka er að 10% lækkun á skatti þýðir um leið 10% lækkun á tryggingagjaldi og útsvari af því að það er línulegt hvort tveggja en slík lækkun þýðir 18% lækkun á tekjuskatti vegna þess hvernig hann er uppbyggður. Ríkissjóður er því afskaplega viðkvæmur fyrir bæði launahækkunum og launalækkunum og hann verður sérstaklega mikið var við þær launalækkanir sem eru í gangi í dag og ætti í rauninni að hafa hag af því að reyna að hemja þær eins og hægt er, t.d. með því að auka atvinnu í landinu. Aukin atvinna þýðir aukin eftirspurn eftir vinnuafli og þá hækka launin og fleiri borga skatt og þá ætti ríkissjóður að hagnast. Þetta var um hinar þrjár tegundir skatta á tekjur einstaklinga. Í ákvæði til bráðabirgða er verið að hækka hátekjuskattinn. Þar fóru menn þá leið, sem mér finnst vera afskaplega ósanngjörn og ófélagsleg og dálítið merkilegt að vinstri menn skuli fara þá leið, að skattleggja einstaklinginn í sambúð. Þetta er náttúrlega í takt við þá einstaklingshyggju sem hefur grafið um sig í þjóðfélaginu síðustu fimm, sex árin og valdið gífurlegum kostnaði í velferðarkerfinu og kom í kjölfar öryrkjadómsins. Það er einstaklingshyggja að líta ekki á félagslega stöðu fólks heldur segja bara að einstaklingur eigi rétt á þessu þó að hann búi með maka sem bæði á miklar eignir og hefur miklar tekjur. Það er náttúrlega alveg sérstakt að allt velferðarkerfið taki ekki mið af eignum manna. Maður sem á mjög miklar eignir getur fengið bætur úr velferðarkerfinu eins og ekkert sé. Hér er gert ráð fyrir því, í takt við þessa einstaklingshyggju, að fólk borgi hátekjuskatt af launatekjum sem eru yfir 700 þús. hjá einstaklingi. Nú getur verið að hjón séu með mikla ómegð og annað þeirra sé yfir barnahjörðinni og hitt verði að hafa mjög miklar tekjur, t.d. sem sjómaður eða sem mjög virkur og duglegur maður sem vinnur mikla yfirvinnu, það er þekkt hér á landi. Ef annað þeirra er með, hvað á ég að segja, milljón á mánuði en hitt með 100 þús. kr. á mánuði, eitthvað eilítið fyrir að halda bókhald eða eitthvað slíkt, þá borgar það þeirra sem er með milljón á mánuði töluvert góðan, safaríkan hátekjuskatt þó að meðaltekjurnar séu ekkert voðalega beysnar, 550 þús. Þetta frumvarp er því mjög ósanngjarnt og ég legg til - af því að ég sé að hv. formaður efnahags- og skattanefndar er viðstaddur - að við breytum þessu í nefndinni milli 2. og 3. umr. þannig að þetta verði félagslegra og þetta verði jafnað á milli hjóna í þeim tilvikum sem um það er að ræða. Þá er það spurningin um skatta á fjármagnstekjur og ég verð að minna á það, af hverju er skattur á fjármagnstekjur 10% og meðalskattur á tekjur um 23% ef maður tekur persónuafsláttinn og allt inn. Það er vegna þess að hluti af fjármagnstekjum, t.d. vextir, eru verðbætur. Núna hefur það gerst t.d. í vetur að verðbólga hefur verið 18% og maður sem er með 15% vexti tapar, hann nær því ekki að kaupa jafnmikið eftir árið og hann gat keypt ári áður en hann borgar 1,5% í skatt af tapinu. Fjármagnstekjuskatturinn var ákveðinn svona miklu lægri vegna þessara tilvika, vegna þess að menn eru að borga skatt á verðbótaþátt sem er ekki tekjur, sem er froða. Sömuleiðis þeir sem hafa arð og söluhagnað, þá var ákveðið að hafa skattinn miklu lægri vegna þeirrar áhættu sem menn tóku. Reyndar skildi enginn áhættuna þá en ég ætla að vona að menn skilji það í dag. Menn sem fengu arð af hlutabréfum í Kaupþingi í fyrra og borguðu af honum fjármagnstekjuskatt, það er ekki mikill arður af þeirri fjárfestingu í dag, gífurlegt tap og þeir geta ekki dregið það frá skatti. Ef menn ætla að vera sanngjarnir þyrftu menn - já, ég ætla að tala um húsaleiguna áður en ég fer að tala um sanngirnina. Í húsaleigunni geta menn ekki dregið frá gjöld og skatta á húsnæði, afskriftir, viðhald og annað slíkt. Þetta er brúttóskattur og þar af leiðandi var hann ákveðinn helmingi lægri en af venjulegum tekjum vegna þess að verið er að borga 10% skatt af tekjum sem fara í að borga viðhald og annað slíkt sem er ekki tekjur. Þetta voru rökin fyrir því að fjármagnstekjuskatturinn er 10% en ekki eins og laun, 35% af tekjum umfram frítekjumark eða eitthvað slíkt. Ef menn ætla að vera sanngjarnir og vilja fara að líta á þetta sem tekjur þyrfti í fyrsta lagi að taka raunvexti en ekki nafnvexti, menn þyrftu að taka vaxtagjöld til frádráttar, raunvaxtagjöld til frádráttar, að sjálfsögðu, menn þyrftu að taka áhættuna af hlutabréfum. Ég held að margir mundu gleðjast, frú forseti, ef þeir gætu dregið tapið sitt af hlutabréfunum frá tekjum sínum fyrir álagningu skatts næstu 10–15 árin, eitthvað svoleiðis. Það mundi sennilega duga mörgum og yrði mikil ánægja með það yfirleitt í þjóðfélaginu, en þannig yrðu reglurnar að vera ef menn ætla að vera sanngjarnir. Ef menn ætla að vera algerlega sanngjarnir í skattlagningu á fjármagnstekjum yrði að heimila tap manna af hlutabréfum og í húsaleigunni mættu menn þá draga frá allan kostnað, viðhald og skattlagningu, afskriftir og annað slíkt. Ég var í þeirri nefnd sem samdi þetta á sínum tíma og barðist fyrir því að koma með einfaldan 10% skatt sem hefur reynst alveg frábærlega vel. Það var reiknað út að ef menn færu þessa sanngjörnu leið yrðu tekjur ríkisins engar og hvatinn til að skulda yrði mikill vegna þess að vaxtagjöldin yrðu frádráttarbær. Hér er verið að hverfa frá þessari leið, sennilega vegna misskilnings eða vegna þess að menn skilja ekki eðli fjármagnstekna. Hér á að fara að hækka þetta upp í 15% og það hefur verið stöðug umræða um að skattleggja þetta eins og tekjur en þá verða menn líka að líta á þetta sem tekjur. En það er annað. Vegna þess að á Íslandi voru vextir neikvæðir í 30 ár, frá 1950–1980, og sparifjáreigendum var refsað ár eftir ár eftir ár og þeim sem skulduðu var hyglað ár eftir ár eftir ár, þá lærði þjóðin að skulda. Hún lærði svo rækilega að skulda að hún er ekki búin að gleyma þeim lærdómi enn þá og þjóðin skuldar í dag eða fram að hruninu í haust skuldaði hún villt og galið sem er afskaplega slæmt. Það er allt of fátt fólk sem vill spara á Íslandi og allt of margir sem vilja eyða, kaupa sér fínan jeppa, fara í utanlandsferð eða eitthvað slíkt. Þannig var það þangað til í haust. Það varð reyndar mikil breyting þá þegar Íslendingurinn breyttist í homo parcus, hinn sparsama mann sem ég vona að haldi. Ég ætla að vona að það haldi einhverja mánuði eða ár að Íslendingurinn verði homo parcus því að það er nefnilega framtíðarsýnin mín að við getum bara keypt okkur gjaldeyri til að skipta um gjaldmiðil þegar við þurfum á því að halda, eftir 3–4 ár þegar við erum búin að ráða við þau vandamál sem við glímum við í dag. Skattlagning á sparnað er einmitt til að refsa þeim sem hafa sparað og við erum að stíga það skref núna eða gefa það merki að við ætlum að refsa þeim sem hafa sparað, jafnvel eftir eitt mesta verðbólguskot undanfarinna ára sem sparifjáreigendur hafa náttúrlega tapað gífurlega á nema þeir sem áttu verðtryggða reikninga og jafnvel eftir það mikla eignahrun sem varð þar sem gífurlegt hrun varð á hlutabréfaeign almennings. Ég lét reikna það út í efnahags- og skattanefnd í haust að 45 þúsund manns töpuðu að meðaltali 3 milljónum í þessum þremur bönkum okkar sem urðu gjaldþrota og það á einni viku, 45 þúsund manns töpuðu að meðaltali 3 millj. og þar af voru 11 þúsund aldraðir, þ.e. þriðjungur aldraðra tapaði að meðaltali 3 millj. líka á þessari einu viku. Þetta er eignahrun og hér ætla menn að höggva í þann knérunn sem eru fjármagnstekjur og fjármagn. Ég held að menn þurfi aðeins að passa sig. Þó að það sé nauðsynlegt að laga stöðu ríkissjóðs finnst mér að menn eigi að gera það með því að auka atvinnu eins og hægt er, eins og ég nefndi í fyrr í dag, og gera ráðstafanir sem taka á einhverju öðru en einmitt sparnaði og atvinnu. Ég ætla ekki að nefna sykurinn og þá forsjárhyggju. Ég nefni í því sambandi af hverju menn leggi þá ekki skatt á fitu, það er allt of mikið af feitu fólki. Svo ætti náttúrlega að lækka skatt á tannkremi eða jafnvel hafa það ókeypis og hengja svo upp mynd af Steingrími í baðherberginu þar sem hann segir: Burstaðu tennurnar á kvöldin, vinurinn.

Frú forseti. Ég þakka fyrir góðar umræður í dag. Ég skrifaði undir minnihlutaálit í efnahags- og skattanefnd með fyrirvara og skilst að með því hafi ég brotið blað í sögu Alþingis, slíkt hefur víst aldrei verið gert. Til að geta tekið upplýsta ákvörðun um það sem fram fer þarf ég að fá nauðsynlegar upplýsingar til að ganga út frá og þar sem ég kem inn með stuttum fyrirvara sem varaþingmaður þá er ég kannski síður inni í sumum málum sem hafa komið fyrir nefndina og verið rædd þar og treysti mér þar af leiðandi ekki samvisku minnar vegna til að taka upplýsta ákvörðun í því ljósi. Því braut ég þetta blað og skrifaði undir minnihlutaálitið með fyrirvara. Frú forseti. Frumvarpið sem er til umræðu gengur út á nauðsyn þess að auka tekjur ríkissjóðs. Ég geri mér grein fyrir því að vissulega kallar það á sársaukafullar aðgerðir, sem munu hafa afleiðingar fyrir mjög marga í þessu samfélagi. Í sjálfu sér er margt allrar athygli vert í frumvarpinu og ýmislegt sem hægt er að styðja við en því miður eru agnúar á frumvarpinu sem skipta verulegu máli fyrir ákveðna hópa í þessu landi. Samkvæmt 14. og 15. gr. er gert ráð fyrir því að ellilífeyrisþegar og öryrkjar taki á sig miklar skerðingar og eru þær þess eðlis að til skammar er fyrir ríkisstjórnarflokkana sem kenna sig við norrænt velferðarsamfélag og höfðu í kosningabaráttunni í vor uppi stór slagorð um að verja velferðina. Frú forseti. Samvisku minnar vegna og þess að ég er þingmaður Borgarahreyfingarinnar mun ég aldrei taka þátt í því að veitast að lífsafkomu á milli 30 og 40 þúsund einstaklinga sem nú um stundir og undanfarin ár hafa reynt að draga fram lífið nánast við fátæktarmörk og eiga nú að herða sultarólarnar enn frekar og eiga þess ekki kost að lifa mannsæmandi lífi á þeim kjörum sem þeim munu bjóðast verði þetta að veruleika. Það er lítil reisn yfir þessum þætti frumvarpsins og lítil reisn yfir ríkisstjórn sem ætlar sér að seilast í hálftóma vasa þeirra sem standa frammi fyrir því hvort þeir eiga fyrir mjólk eða öðrum nauðsynjum á morgun, sem, nota bene, hækka bara. Til viðbótar skerðingunni munu aðgerðir ríkisstjórnarinnar hafa áhrif á vísitöluna því hækkunum er auðvitað velt út í verðlagið, en þær eru nú þegar orðnar ansi miklar vegna veikrar stöðu krónunnar og almennt þess efnahagsástands sem hér ríkir. Sú fjárhæð sem fæst með þessari aðgerð einni og sér hleypur ekki á mörgum milljörðum. Það væri svo auðveldlega hægt að ná í þessa milljarða einhvers staðar annars staðar og ég tek undir orð hv. þm. Þuríðar Backman sem lýsti eftir því að allir, hvar í flokki sem þeir standa, fari á smásmugulegan hátt í gegnum hugmyndabanka sína til að leita að þessum fjármunum einhvers staðar annars staðar og víða eru til holur í þessu kerfi. Það að sparnaður hins opinbera eigi bara að standa undir 8% af þessari bættu afkomu en skerðing bóta um 14% er algerlega óásættanlegt frá mínum bæjardyrum séð. Varðandi hátekjuskattinn velti ég því fyrir mér hvort ekki er hægt að leysa þetta með því að hafa þetta mjög einfalt, þ.e. að einstaklingar með 700 þús. á mánuði greiði tekjuskatt og fari tekjurnar yfir 1.400 þús. samanlagt hjá hjónum verði greiddur hátekjuskattur. Ég held að ekki þurfi að vera flókið að framkvæma þetta. Ég mun ekki styðja það að ráðast að öryrkjum og ellilífeyrisþegum að svo komnu.

Virðulegi forseti. Þessi ríkisstjórn hefur nú starfað í tæplega hálft ár og mikil þreytu- og uppgjafarmerki eru á öllum hennar vinnubrögðum. Mikið samstöðuleysi er um grundvallaratriði sem snúa að uppbyggingu íslensks samfélags, grundvallaratriði er snúa að atvinnumálum, Evrópumálum, skuldbindingum erlendis gagnvart þessum Icesave-samningum og það má telja upp fleiri atriði. Það er bagalegt að horfa upp á þær lausnir sem þessi hæstv. ríkisstjórn leggur fyrir Alþingi í dag til að gefa íslensku samfélagi aukna bjartsýni og áræðni til að takast á við þann vanda sem fram undan er. Þær lausnir sem ríkisstjórnin hefur eru bara aukin skattheimta og önnur frekari gjaldheimta og hún virðist einnig horfa mjög til þess að draga allan mátt úr atvinnulífinu. Alla vega eru henni mjög mislagðar hendur í því að koma á blað einhverjum hugmyndum sem gætu veitt bjartsýni og áræðni inn í íslenskt atvinnulíf og gefið von um það að aðstæður hér muni breytast svo að við náum að efla atvinnulíf landsmanna, sem er auðvitað grunnurinn að því að ná vopnum okkar. Það mátti líka heyra á hæstv. heilbrigðisráðherra fyrr í dag, þegar verið var að ræða um störf þingsins, að einkarekstur væri bisness og það væri bull og vitleysa. Bisness er eitthvað sem er eitur í hans beinum og þetta segir kannski allt, virðulegi forseti, um viðhorf hæstv. ríkisstjórnar og þeirra vinstri flokka sem hér fara með völd til atvinnulífsins og hvaða áherslur þeir vilja standa fyrir. Við lesum líka að miklar áhyggjur eru úti um allt land vegna aðgerða og aðgerðaleysis ríkisstjórnarinnar í atvinnumálum. Tæpt hefur verið á málefnum sjávarútvegs þar sem ríkir orðið ákveðin upplausn og aðgerðaleysi vegna þeirra skilaboða sem ríkisstjórnin sendi frá sér. Þetta fylgir þessari svokölluðu fyrningarleið sem er auðvitað kolófær leið og það virðist vera að a.m.k. ákveðnir hæstv. ráðherrar séu farnir að gera sér grein fyrir því - sérstaklega hv. þingmenn Vinstri grænna - að þessi leið gengur einfaldlega ekki upp en hún er strax farin að hafa mikil áhrif. Verulega er farið að draga úr umsvifum allra fyrirtækja sem þjónusta sjávarútveg í landinu og farið er að bera á uppsögnum og því að menn þurfa hreinlega að stytta vinnuviku vegna þess að fyrirtæki sem starfa í þessari grunnatvinnugrein þjóðarinnar treysta sér ekki í fjárfestingar og endurnýjun og það sem til þarf til að halda starfsemi sinni gangandi. Óvissan er mikil sem sköpuð er, bæði með fyrningarleiðinni og þeirri strandveiðiheimild sem var komið á núna í síðustu viku þvert á allar gagnrýnisraddir hagsmunaaðila, sveitarstjórna og fólks um allt land. Þetta kemur verst við smærri byggðirnar sem hafa á undanförnum árum verið að braggast aftur í sjávarútvegi. Það sama má nefna varðandi hvalveiðar. Þar hefur ríkisstjórninni tekist að búa til mikla óvissu og nýlegt frumvarp sem lagt hefur verið fram á Alþingi eykur enn á þá óvissu og ef það fer óbreytt í gegn sjá þeir sem þá atvinnustarfsemi stunda sér ekki annað fært en hætta þeirri starfsemi. Við getum rætt um stóriðju og áhrif þessarar ríkisstjórnar á framtíðarmöguleika okkar þar. Í fréttum í gærkvöldi var sagt að á OECD-fundi hefði það komið fram að viðspyrna Íslands til að ná aftur vopnum sínum væri m.a. falin í stóriðju og kannski að stærstu leyti í aukinni stóriðju. Á sama tíma kemur hæstv. fjármálaráðherra ríkisstjórnarinnar, Steingrímur J. Sigfússon, í hádegisfréttir á Bylgjunni og segir að þetta sé bölvuð vitleysa, það þurfi ekki að horfa til frekari stóriðju. Þetta er gert á sama tíma og hæstv. iðnaðarráðherra segir ítrekað í þingsölum að á borði iðnaðarráðuneytisins hafi aldrei verið jafnmörg tækifæri í burðarliðnum, aldrei verið jafnmörg fyrirtæki sem hafa viljað skoða Ísland sem valkost, sem framtíðarstaðsetningu fyrir starfsemi sína. En hvaða svör er verið að gefa þessum fyrirtækjum? Hvaða svör fá þeir sem hafa áhuga á að koma með starfsemi sína til Íslands? Það er verið að gefa þeim þau svör að hér standi ekki til að fara í frekari virkjanaframkvæmdir, hér standi ekki til að nýta náttúruauðlindir landsins til að byggja upp öflugt íslenskt atvinnulíf. Þeir fá sem sagt engin svör. Og menn haga sér alltaf þannig í þessum vinstri flokkum að það er eins og þeir líti svo á að Ísland sé eitt í heiminum að þessu leyti. Það er auðvitað bullandi samkeppni á milli þjóða um að fá starfsemi erlendra fyrirtækja til sín til að skapa útflutningsverðmæti og störf í viðkomandi löndum. Það eru sorgleg dæmi þess á undanförnum mánuðum, má segja, þar sem við Íslendingar höfum misst slík tækifæri úr greipum okkar vegna stefnuleysis vinstri flokkanna og ráðaleysis, vegna þess að fyrirtækin fengu ekki skýr svör um það hvenær þau gætu mögulega hafið starfsemi hér. Þetta er fært í þann búning að hér sé verið að vinna að rammaáætlun um virkjanakosti. Í gangi er náttúruverndaráætlun frá 2009 til 2013 sem rýrir mjög möguleika t.d. sjálfsagðra og hagkvæmra virkjana í Þjórsá og svo getum við haldið áfram. Það tekur eiginlega steininn úr þegar hæstv. umhverfisráðherra kemur fram og skýrir frá því að það verði aðalmetnaður Íslands í viðræðum um loftslagsmál að draga til baka íslensk ákvæði, þá viðurkenningu sem fékkst í Kyoto á sérstöðu Íslands til raforkuframleiðslu og iðnaðarframleiðslu, þá sérstöðu sem þjóðir heims voru tilbúnar til að sýna Íslandi vegna þess hversu hagkvæmt það er að virkja hér og hversu náttúruvænt það er að stunda þá starfsemi hér. Nei, nú skal vera kaþólskari en páfinn sjálfur og fara til baka og afsala þessu, þó að þetta hafi engin áhrif ef þetta er skoðað á heimsvísu. Það er alveg með ólíkindum, virðulegi forseti, að verða vitni að þessu og sérstaklega á þeim tímum þegar við þurfum á því að halda að við stjórn landsins sé ríkisstjórn sem er tilbúin til að berja kjark í fólk, tilbúin til að hvetja atvinnulífið, tilbúin til að opna dyrnar og auka starfsemi. Og nú er það nýjasta í niðurskurðartillögunum að það á að draga saman í vegagerð og samgöngubótum. Fyrstu tillögurnar eru auðvitað um að draga úr þeim á höfuðborgarsvæðinu. Á sama tíma og á að hefja viðræður um að hefja byggingu á Vaðlaheiðargöngum skal hætta við Álftanesveg og Arnarnesveg á höfuðborgarsvæðinu. Hæstv. samgönguráðherra sagði einhvern tíma í ræðu á þinginu að hann væri samgönguráðherra alls landsins og að við sem búum á höfuðborgarsvæðinu þyrftum ekki að hafa áhyggjur af því að hann mundi mismuna okkur með nokkrum hætti. Hann þarf að fara að efna sín fyrirheit að þessu leyti. Í vegagerð felast tækifæri til þess í bráð að gefa von inn í atvinnulífið en þá von á að taka burtu núna. Þetta mun hafa þær afleiðingar að fjölmörg verktakafyrirtæki munu leggja niður starfsemi sína með tilheyrandi afleiðingum fyrir íslenskt atvinnulíf. Í þessu felst mergur málsins, virðulegi forseti, munurinn á nálgun þessara vandamálum og hvernig við ætlum að vinna okkur út úr þessum vandamálum, þ.e. sá munur sem er á stefnu vinstri flokkanna sem hér eru við stjórn sem horfa bara á skattahækkanir, skattpíningar og gjaldahækkanir á fyrirtæki og heimili í landinu, og því sem við sjálfstæðismenn viljum gera, þ.e. að efla íslenskt atvinnulíf og gefa þau tækifæri sem þarf til þess að það geti náð vopnum sínum og skapa þau störf sem þarf að skapa og skila þeim skattgreiðslum sem þarf að skila og er eðlilegt að sé skilað. Nú síðast í dag, í skýrslu fjármálaráðherra um áætlun um jöfnuð í ríkisfjármálum, má lesa að áfram skal haldið á sömu braut. Það er engin von. Ekkert er rætt um að efla atvinnustarfsemi í landinu, efla þá skattstofna sem fyrir eru. Nei, enn skal haldið áfram á sömu braut. Áfengisgjald og tóbaksgjald skal hækkað um 30–40% á næstu mánuðum. Olíu- og bensíngjald skal hækkað á næstu mánuðum. Auðlindagjald upp á 7,5 milljarða skal lagt á atvinnuvegi landsins. Og það skal hækka virðisaukaskatt á matvælum. Þetta eru skilaboð eða hitt þó heldur til að vekja von með þessari þjóð og þeirri atvinnustarfsemi sem hér enn þrífst. Það er þannig að grundvöllur viðreisnar okkar er aukin atvinnu- og verðmætasköpun í landinu og það verður að fara að horfa til þess í auknum mæli. Það er í raun skelfilegt, sérstaklega í ljósi þeirra upplýsinga og tillagna sem liggja fyrir, að horfa til þeirra niðurskurðarhugmynda sem eru ráðandi hjá þessum vinstri flokkum sem gjarnan kenna sig við jafnaðarmennsku. Þeir ætla að skera niður framlög til ellilífeyrisþega og öryrkja um 3,7 milljarða á ári. Þeir vildu helst gera það í gær. Þetta á að taka gildi á þeim greiðslum sem fólki berast núna 1. júlí, á miðvikudaginn í næstu viku. Þetta gerist á sama tíma og hæstv. forsætisráðherra kemur í fjölmiðla í gær og segir að með svokölluðum stöðugleikasáttmála aðila vinnumarkaðarins takist að verja heimilin í landinu og þau heimili sérstaklega sem eru með lágar og meðaltekjur. Skyldi hún hafa verið að hugsa til heimila öryrkja og eldri borgara þegar hún talaði? Hún virðist vera búin að gleyma uppruna sínum, sú ágæta kona, hæstv. forsætisráðherra. Þetta eru heimili sem hafa skuldbindingar eins og önnur heimili í landinu, virðulegi forseti. Þegar fyrir liggja tillögur okkar sjálfstæðismanna um annan grunn að nálgun þessara mála sem felst í því að ná skatttekjum með því að skattleggja inngreiðslur í lífeyrissjóði þannig að hægt verður að byggja ofan á þann grunn með allt öðrum hætti því þá þarf ekki að fara eins grimmt í viðkvæma málaflokka í niðurskurði og það þarf ekki að skera niður allar þær framkvæmdir eins og hér er gert, þá er það alveg ótrúlegt ábyrgðarleysi af hálfu hæstv. ríkisstjórnar að þessi þáttur skuli ekki vera skoðaður betur. Samkvæmt frumvarpinu sem við ræðum eru skattahækkanir á heimili 19,5 milljarðar, viðbótarskattahækkanir. Viðbótarskattahækkanir á atvinnulífið eru 19,5 milljarðar. Þetta eru 39 milljarðar á einu og hálfu ári. Þá er ég að taka það sem eftir er ársins 2009 og 2010. Við þetta bætast síðan skerðingar á elli- og örorkulífeyri upp á 5,5 milljarða og niðurskurður í vegaframkvæmdum upp á 11,8 milljarða. Samtals eru það 17,3 milljarðar. Þessar tölur á næsta eina og hálfa ári, virðulegi forseti, gera 56,3 milljarða á meðan tillögur okkar sjálfstæðismanna um að skattleggja inngreiðslur í lífeyrissjóði mundu á sama tíma færa okkur 60 milljarða og það mundi ekkert heimili, ekkert fyrirtæki og engin stofnun finna fyrir því og enginn öryrki og ekkert eldra fólk. Þetta er sá grunnur sem við leggjum til, virðulegi forseti, að sé lagt út af í þeim aðgerðum sem fram undan eru. En hæstv. ríkisstjórn kýs að kasta þessu út af borðinu án þess svo mikið að taka þetta til umræðu eða frekari skoðunar. Þetta eru ekki tillögur sem eru lagðar fram hugsunarlaust eða án þess að hafa verið ígrundaðar vel. Yfir þessum tillögum eru margir af okkar helstu sérfræðingum á þessu sviði búnir að liggja. Virðulegi forseti. Samstöðuleysi ríkisstjórnarinnar í mikilvægustu málaflokkunum sem við höfum til umfjöllunar á þessu sumarþingi sem eru hvernig við ætlum að bregðast við viðreisn íslensks samfélags - við getum nefnt Icesave-samninginn, við getum nefnt Evrópusambandið, við getum nefnt atvinnumálin, stóriðjumálin, sjávarútvegsmálin - gerir það að verkum að þessi ríkisstjórn er ekki hæf til að sinna verkefnum sínum. Það er kominn tími til þess að þessi ríkisstjórn fari að endurskoða sinn hug. Það er kominn tími til þess að verkstjóri þessarar ríkisstjórnar, eins og þau kusu að kalla hæstv. forsætisráðherra á sínum tíma, hætti að berja hausnum við steininn og viðurkenni að verkefnið er þeim ofviða, viðurkenni að öll fögru fyrirheitin sem þeir gáfu í aðdraganda kosninga, öll þau kosningaloforð sem voru gefin, ganga ekki upp. Það sáum við sjálfstæðismenn fyrir, fórum inn í þessa kosningabaráttu í vor, viðurkenndum það sem miður hafði farið í okkar þætti en töluðum fyrir allt öðrum leiðum og miklu raunsærri og raunhæfari leiðum en þessi ríkisstjórn lofaði þessari þjóð. Skjaldborgin um heimilin hefur aldrei komið. Hún er ekki hrunin. Hún hefur aldrei komið og hún mun ekki koma með þeim aðferðum sem hér eru boðaðar, allra síst með þeirri skýrslu sem hæstv. fjármálaráðherra kynnti í dag um auknar skattahækkanir og aukna píningu á atvinnulífið og heimilin í þessu landi. Það má segja þetta hafi kristallast í ræðu hæstv. forsætisráðherra á 17. júní, ræðu sem maður hefði haldið að ætti að blása glæðum vonar í brjóst fólks, í samfélagið, íslenskt þjóðfélag. Í stað þess var þar um mikla armæðu að ræða og enga bjartsýni að finna, engar leiðir sem geta gefið heimilum og fyrirtækjum í þessu landi tilefni til að vænta þess að við séum að ná vopnum okkar fyrr en allt of seint í raun og veru.

Frú forseti. Hv. þingmaður fór víða í sinni ræðu. Það var einkum tvennt sem ég hjó eftir og ég vil taka undir með hv. þingmanni þegar hann talar um að það sé mikilvægt að tala í von og gefa þjóðinni von og tala í krafti af því að við vitum það báðir tveir, ég og hv. þingmaður að íslenska þjóðin á margar auðlindir, bæði til sjávar og sveita. Þetta er ríkt land af auðlindum og séu þær nýttar skynsamlega er framtíðin björt. Ég vil nefna í því samhengi, af því að hann fór víða og talaði um endurskoðun á sjávarútvegsstefnunni og fleira, að verið er að gefa von með strandveiðifrumvarpinu sem nýverið er búið að samþykkja í ríkisstjórn og veitt voru fyrstu leyfin á Reykjavíkurhöfn í gær. Það er ekki hægt að tala um að með því frumvarpi sé ekki verið að gefa mönnum von til að komast að fiska, komast og róa. Það er langt í frá að þessi ríkisstjórn sé ekki að gefa mönnum von. Hv. þm. Jón Gunnarsson nefndi tillögur sjálfstæðismanna um skattlagningu á inngreiðslur í lífeyrissjóði og hann fór með rangt mál þegar hann sagði að þetta hefði ekki verið skoðað því að þetta var vissulega skoðað og þetta var rætt meðal annars við lífeyrissjóði. Þetta var rætt við gerð stöðugleikasáttmála og ég vil bara ítreka að það að ná stöðugleikasáttmála eins og náð var er gríðarlega mikið atriði í endurreisnarstarfinu. Þetta var algerlega slegið út af borðinu af hálfu þeirra sem voru í þessum stöðugleikaviðræðum auk þess sem lífeyrissjóðirnir eru ekki ánægðir með þetta. Við skulum ekki gleyma því að viðræður eru í gangi við lífeyrissjóðina um að koma að verkefnum, koma að framkvæmdaverkefnum, vegagerð, byggingum þannig að það er aldeilis mikið atriði að hafa þessa aðila góða. Hv. þingmaður kallar þetta tillögu sem slegin var út af borðinu. Ég vísa því alfarið á bug. En það er mikilvægt að þetta sé skoðað ekki bara vegna Sjálfstæðisflokksins heldur í sátt og samlyndi við 

Virðulegi forseti. Ísland er ríkt að auðlindum. Við verðum að nýta þær til að Ísland verði ríkt af þessum auðlindum. Það er algjört grundvallaratriði. Við verðum að nýta þær og við verðum að gera það af skynsemi og við verðum að vera opin fyrir öllum þeim möguleikum sem þar finnast en ekki stöðugt í því að leggja einhverja þröskulda og aukna erfiðleika fyrir þá sem vilja nýta þessar auðlindir okkar. En það hefur verið eins og markmið þessarar vinstri stjórnar að gera það og þau eru fjölmörg dæmin um það eins og ég fór yfir áðan. Að verið sé að gefa von með strandveiðifrumvarpinu er alveg rétt. Það er alveg rétt, virðulegi forseti. Það var verið að gefa ákveðnum aðilum von þar. En það var bara verið að taka von frá miklu fleiri. Það var verið að taka lífsviðurværi frá fleirum og við fengum í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd þingsins fulltrúa utan af landsbyggðinni frá smáum sjávarbyggðum hringinn í kringum landið sem sögðu okkur að með þessu kerfi yrði grundvelli fiskvinnslu kippt undan mönnum á þessu stöðum, þeir mundu þurfa að loka. Svo á við um marga smábátasjómenn enda var það engin tilviljun að við þetta strandveiðifrumvarp var mikil og breið andstaða nema hjá þeim sem sjá þarna tækifæri - og það sérstaklega þeim sem hafa verið í greininni, voru búnir að selja sig út úr henni - sjá þarna tækifæri til að komast inn í hana aftur, eins og rakið var hérna áðan, og vilja síðan selja sig út aftur. Þetta með lífeyrissjóðina. Lífeyrissjóðirnir eru ekki ánægðir með að við skattleggjum greiðslurnar áður en þær fara inn til þeirra. Hvers vegna í ósköpunum ættu þeir að vera ánægðir með það? Vegna þess að það minnkar náttúrlega umráðafé þeirra. En snerist þessi stöðugleikasáttmáli um að gera alla ánægða eða snerist hann um ábyrgð? Ef aðilar atvinnulífsins hafa verið á móti þessu og vilja ekki skoða þetta nánar þá þarf þessi ríkisstjórn auðvitað að hafa 

Frú forseti. Hv. þingmaður talar um þröskulda en ég fæ ekki betur séð en að núverandi kvótakerfi og núverandi sjávarútvegskerfi sé yfirfullt af þröskuldum. Ég ítreka bara það sem ég sagði áðan, ríkisstjórnin er að hefja vinnu við að endurskoða þetta kerfi. Strandveiðifrumvarpið var fyrsti liðurinn í þeirri vinnu og þetta er einmitt gert í þeim tilgangi að gefa byggðunum von. Hann vitnar til sjávarbyggða víðs vegar um landið sem margar hverjar hafa mátt þola gríðarlega erfiðleika, einmitt út af því hvernig hefur verið gengið fram í þessu kerfi. Varðandi stöðugleikasáttmálann hefur þessi ríkisstjórn vissulega bein í nefinu en ég ítreka það sem ég sagði áðan, það er mikilvægt að um allar aðgerðir ríkisstjórnarinnar sé full sátt meðal þeirra aðila sem mynda þennan stöðugleikahóp. Ég spyr hv. þingmann hvort hann telji ekki mikilvægt að haldin sé góð sátt við aðila vinnumarkaðarins og þá sem skrifa undir þennan stöðugleikasáttmála. Ef svo er ekki væri gott að fá svar við því hér því að þá er hann líklega einn fárra í samfélaginu á þeirri skoðun.

Virðulegi forseti. Stöðugleikasáttmálinn er mikilvægur áfangi og verður vonandi grunnurinn að einhverju öðru. Ég geri ekki lítið úr því frekar en aðrir hv. þingmenn sem hafa talað um hann hér í dag. En mér finnst fráleitt að þessar viðræður hafi snúist um að halda mönnum góðum, að ekki hafi mátt taka til umræðu áhugaverðar hugmyndir sem eru studdar 

Það var gert.

Sjávarútvegskerfið er fullt af þröskuldum. Við höfum ekki hafnað því að endurskoða fiskveiðistjórnarkerfið og samkvæmt sáttmála síðustu ríkisstjórnar sem Sjálfstæðisflokkurinn tók þátt í stóð til að endurskoða það. En að gera það með svo byltingarkenndum hugmyndum sem þessi hæstv. ríkisstjórn hefur gert núna, sem er í raun að setja allt fiskveiðisamfélagið úti um allt land í uppnám og situr fyrir vikið undir mikilli gagnrýni sjávarbyggða, smábátasjómanna, útvegsmanna og samtaka sjómanna, getur ekki verið rétt leið. Það er ekki sáttatónninn í þessari ríkisstjórn gagnvart þeim aðilum, það er alveg ljóst þó að maður geri sér vonir um að Samtök atvinnulífsins hafi með fyrirvara sínum á þessum vettvangi, stöðugleikasáttmálanum, varðað leiðina við því að þessi ófæra leið verði ekki farin lengra og valdi ekki meiri skaða en hún hefur þegar valdið. Það er nefnilega þannig að á grunni þessara öflugu atvinnugreina mun þetta land ná viðreisn sinni aftur. Það er á grunni öflugs atvinnureksturs sem byggist á nýtingu náttúruauðlinda sem við munum ná vopnum okkar aftur. Þessi ríkisstjórn er ekki að stuðla að því, hún virðist vera að vinna gegn því.

Frú forseti. Ég vil í upphafi máls míns fagna stöðugleikasáttmálanum sem var undirritaður í gær. Ég tel hann vera ljós og birtu inn í það ástand sem nú ríkir í samfélaginu og að honum standa, eins og hefur komið fram, hagsmunasamtök um 150.000 aðila sem ég tel gríðarlega mikilvægt. Það segir okkur þá það að margir og flestallir muni gera sér grein fyrir því sem verið er að fara í. Ég fagna honum því sérstaklega. Það sem við tökumst á um hér er hvort við séum með raunhæfa áætlun um niðurskurð og skattahækkanir. Við erum að tala um grundvallaratriði sem felast í því hvort menn geta skattlagt meira en nú er. Ég held að allir muni hafa verulegar áhyggjur af því. Eins og atvinnulífið er statt í dag er maður mjög uggandi yfir því að auknar skatttekjur muni ekki skila okkur þeim tekjum sem við vonumst til að þær geri. Atvinnulífið er í dag nánast allt á brauðfótum og ég er ansi hræddur um að markmið okkar í sambandi við fjárlögin muni því miður ekki standast. Ég óska þess þó innilega að ég sé að gera of mikið úr vandanum og hafi rangt fyrir mér í því. Það sem verið er að gera er að við erum að taka 1,8 milljarða á þessu ári í sparnaðarrekstri hjá ríkinu. Eins og margoft hefur komið fram hafa ríkisútgjöld aukist á undanförnum árum um 40% á hverju ári. Það er búin að vera gríðarleg þensla í ríkiskerfinu og við erum að setja þar inn fjármagn sem við höfum í raun og veru ekki efni á á sama tíma og við erum að spara í rekstri um 1,8 milljarða. Ég geri ekki lítið úr því að það er ákveðið átak í því en þá erum við reyndar að skera niður hjá elli- og örorkulífeyrisþegum um sömu upphæð, 1,8 milljarða. Ég hefði viljað að við hlífðum bæði elli- og örorkulífeyrisþegum og snerum okkur að því sem skiptir máli. Það sem skiptir máli í dag er að fara að framleiða. Við þurfum að framleiða og búa til meiri gjaldeyri. Bara það eitt og sér, svo maður taki það hér upp, að ef hæstv. sjávarútvegsráðherra fer eftir niðurskurðartillögunum sem liggja fyrir frá Hafrannsóknastofnun erum við að tala um 30 milljarða samdrátt á næsta ári. Ég er ansi hræddur um að við séum ekki öll farin að gera okkur grein fyrir því hvað það muni þýða. Ég verð að lýsa mjög mikilli óánægju minni með þau vinnubrögð hæstv. sjávarútvegsráðherra að hann gaf það upp til Alþjóðahafrannsóknaráðsins 22. maí. Það er rúmur mánuður síðan hann gaf út hvað hann ætlar að veiða af þorski í aflamarkinu á næsta ári. Hann er búinn að taka þá ákvörðun. Ég hef ekki heyrt hann segja hana opinberlega hér á landi. Hann er búinn að taka ákvörðun um að skerða þorskkvótann um 10.000 tonn, úr 160.000 tonnum niður í 150.000 tonn. Hvað mun það þýða? Ef við ætlum ekki að nýta auðlindirnar okkar og skaffa tekjur munum við ekkert komast í gegnum þetta, því miður. Það er enginn sjómaður við þessar strendur eða útgerðarmaður sammála því að það þurfi að skera niður þorskkvótann, ekki nokkur einasti. Hins vegar eru allir sammála um að skera þurfi niður ýsukvótann. En með þessu háttalagi er ég ansi ræddur um að hæstv. ríkisstjórn geri sér ekki grein fyrir því sem í vændum er. Ég segi það alveg eins og mér finnst það. Það sem þarf að gera er náttúrlega að skapa störf og afla gjaldeyristekna. Það er gríðarlega mikilvægt. Annað sem þarf að gera, það kemur reyndar líka fram í stöðugleikasáttmálanum sem ég vísaði til áðan, frú forseti, er að fara í þær framkvæmdir sem liggja fyrir, þ.e. klára uppbygginguna á álverinu í Helguvík, stækka álverið í Straumsvík og klára líka þær framkvæmdir sem eru tengdar þeim áformum. Inni í þjóðhagsspánni eru þær framkvæmdir sem eiga að draga áfram hagvöxtinn. Ef þessi ríkisstjórn vill taka pólitíska ákvörðun um að hún vilji ekki gera það verður að taka það út úr þjóðhagsspánni þannig að við séum ekki með falskar forsendur og blankó blöð. Við erum búin að fá nóg af því að vera með áætlanir og annað sem skila litlu eða engu. Þá ætla ég að koma aðeins að öðru sem ég hef miklar áhyggjur af, að við náum ekki að standast fjárlögin. Það verð ég að segja, frú forseti, að það kemur mér afskaplega á óvart - og hefði ekki trúað því þótt einhver hefði sagt mér það - hversu ofboðslega veikt þingið er gagnvart framkvæmdarvaldinu. Það er alveg með ólíkindum hvernig það er. Eins og ég sagði í upphafi hef ég mjög miklar áhyggjur af því að við náum ekki að halda fjárlög. Við vorum að funda í fjárlaganefnd með fólki frá ráðuneytunum og þar kom fram að þeir sem þar sitja og stýra gerðu í fyrsta lagi jafnvel ráð fyrir því að fá að færa heimildir á milli ára og í öðru lagi að skila inn fjáraukalögum. Og þá er allt unnið fyrir gýg. Það sem ég hræðist mjög mikið er að á hausti komanda munum við áfram vera með mjög stórt gat. Ég hræðist það mjög, enda kemur reyndar ástæðan fram í ábendingum í meirihlutaáliti fjárlaganefndar. Vil ég fá að lesa aðeins úr því, með leyfi forseta: „Miðað við þær upplýsingar sem fjárlaganefnd Alþingis hefur aflað sér munu þær ráðstafanir sem tilgreindar eru í frumvarpinu ekki duga til að unnt sé að halda markmiðum fjárlaga nema fylgt verði ströngu aðhaldi og ráðuneyti og stofnanir ríkisins fylgi þeim fyrirmælum sem sett hafa verið um frekari sparnað sem einstök ráðuneyti kynntu á fundi nefndarinnar.“ Síðan kemur, og það er það sem við erum búin að upplifa í mörg ár: „Ljóst er að agaleysi hefur verið og er í fjármálum ríkisins og eftirfylgni með fjárlögum óviðunandi. Hvetur meiri hlutinn því eindregið til breyttra vinnubragða við fjárlaga- og áætlunargerð ríkisins þar sem horft er til lengri tíma í senn og að markmið og stefnumótun liggi fyrir.“ Það sem okkur vantar, frú forseti, er eitthvert eftirlit og að koma fjárlögunum þannig fyrir að hægt sé að fylgjast með rekstri ríkisins. Það segir kannski allt um stöðuna sem við erum í að í síðustu viku samþykkti Alþingi Íslendinga lokafjárlög árið 2007, tveimur árum seinna. Lokafjárlög ársins 2007 voru samþykkt á Alþingi í síðustu viku. Hvernig hefur rekstur ríkisins verið? Hann hefur verið með þeim hætti að menn hafa farið fram úr og síðan hafa alltaf verið búin til fjáraukalög. Þetta er hlutur sem við verðum að koma böndum á og það verður að styrkja eftirlitsþátt fjárlaganefndar. Það er þannig í dag að fjárlaganefnd hefur ekki aðgang að bókhaldskerfi ráðuneytanna. Hún hefur ekki aðgang að því. Starfsmenn fjárlaganefndar og fjárlaganefndin sem slík sem á að fylgjast með ríkisútgjöldunum hefur ekki aðgang að því. Þessu tel ég nauðsynlegt að breyta. Það er nauðsynlegt að breyta þessu til að fjárlaganefnd geti sinnt hlutverki sínu eins og hún þarf að gera. Núna erum við að fara í mjög sársaukafullar aðgerðir í ríkisfjármálum. Þá er enn brýnna að við höfum tæki í höndunum til að geta fylgt þeim eftir. Það sem hefur gerst á undanförnum árum þegar menn voru í uppsveiflunni er að tekjustofnar ríkisins voru vanmetnir, þ.e. tekjur ríkisins hafa yfirleitt verið hærri en menn reiknuðu með í fjárlögum sem styður þá það að ef menn hafa reiknað með 500 milljörðum eða 400 milljörðum fá þeir kannski 10% hærra. Síðan keyra menn fram úr um 5% í útgjöldunum og þá gerist það að menn rétta það í fjáraukalögum. Í dag er staðan allt önnur, frú forseti. Hún er þannig að við erum hugsanlega að ofmeta skattstofnana og þess vegna verðum við að hafa í fjárlaganefnd nauðsynlegt tæki til að við getum sinnt eftirlitshlutverkinu þannig að fjárlögin haldi. Það er gríðarlega mikilvægt að það verði gert. Síðan verð ég að segja að ég er hugsi yfir því hvernig þetta er. Ég fór að kynna mér hvernig hið margfræga tónlistarhús, tónlistar- og ráðstefnuhúsið, kemur í raun og veru inn í ríkisapparatið. Ég verð að segja það fyrir mína parta, ég er búinn að eyða bara örfáum tímum í það, að ég held að það væri verkefni fyrir einhvern rannsóknarblaðamann að fara í gegnum það ferli til að við mundum bara læra af því. Það fer inn í fjárlögin sem einhver heimildargrein í einni línu, það er verið að skuldsetja ríkissjóð um - hvað?  Svo er líka annað sem við verðum að gera. Við verðum að fara í ákveðnar skoðanir á því sem er búið að viðgangast undanfarin ár og kemur upp dag eftir dag. Það er fullt af fólki á atvinnuleysisbótum í fullri vinnu. Það er þannig. Það sem við þurfum að gera ef við ætlum að koma þessu samfélagi aftur á réttan kúrs er að setja skýrari, rýmri og strangari kröfur eða lagaheimildir fyrir þær eftirlitsstofnanir sem eiga að fylgjast með þessu þannig að þær geti gripið inn í og leiðrétt þetta. Núna höfum við ekki efni á að láta fólk vera í vinnu á atvinnuleysisbótum. Það er líka annað sem við verðum að passa okkur á. Við lesum um það í blöðum og heyrum í fréttum að það er verið að auglýsa fullt af störfum og það er ekki sótt um þau. Ef einhver sækir um þau eru það hugsanlega útlendingar. Erum við að búa til 5–7% atvinnuleysi til framtíðar? Þá verðum við bara að fara niður á það plan og búa til minna velferðarkerfi þar sem það er annars staðar. Það er líka þannig, frú forseti, að öll finnum við til með þeim sem minna mega sín, alveg sama hvar við stöndum í flokki. Það líður engum vel, alveg sama hver það er, með að fara að skerða örorkubætur eða ellilífeyri, engum, ekki nokkrum manni. Fullt af fólki er öryrkjar sem eru engir öryrkjar. Það er fullt af fólki sem maður skilur ekki sjálfur af hverju er öryrkjar. En það er líka fullt af fólki sem sannarlega er það. Það er oftast nær þannig að þeir sem svindla sér inn í kerfið fara í öll skúmaskotin og fá yfirleitt miklu hærri bætur en þeir sem eru sannarlega öryrkjar og þurfa á þeim að halda. Það er nefnilega það dapurlega við þetta líka. Við þurfum að taka á svona hlutum, bæði gagnvart atvinnuleysinu og þeim öryrkjum sem þiggja bætur en eiga ekki að hafa þær. Það er það sem við þurfum að gera. Við þurfum að snúa okkur að því að breyta þessu til baka því að við erum búin að lifa í loftbóluhagkerfi og vera mjög ójarðtengd. Ég velti því fyrir mér, eins og ég sagði áðan, að meðan við forgangsröðum eins og við gerum verðum við að fara að taka á þessum þáttum. Það er alveg kristaltært í mínum huga. Að lokum vil ég segja, frú forseti, og ítreka að þegar við vorum að vinna þetta nefndarálit sem okkur var sent til umsagnar hjá fjárlaganefnd frá hv. efnahags- og viðskiptanefnd var mjög mikill samhugur hjá nefndarmönnum. Ég bind miklar vonir við þá samstöðu sem myndaðist í fjárlaganefnd og þann skilning sem gætir þar hjá öllum, sama hvar þeir eru í pólitík, á að efla þurfi eftirlitsþáttinn og gera fjárlaganefnd mun virkari í sínum störfum til að geta fylgst með rekstrinum. Ég treysti því, frú forseti, að við munum fara í gegnum þetta tónlistarhússmál og læra af því sem þar er. Það er ekki enn þá of seint að grípa þar inn í. Það hefur komið fram að við erum núna að flytja inn fyrir eina 3,5 milljarða þetta glervirki sem við eigum engan gjaldeyri fyrir en við erum samt að gera það, og ekki bara það, við flytjum inn erlent sérhæft vinnuafl til að setja það upp. Það veit enginn hvernig á að reka það. Þess vegna hvet ég fólk til að hugsa um hvort við getum snúið við og þá gætum við hugsanlega viðurkennt það rugl sem við erum í og líka þá dregið til baka a.m.k. hluta, ef ekki allar þær skerðingar þeirra sem minnst eiga í þjóðfélaginu.

Virðulegi forseti. Hvar er ríkisstjórnin? Væri ekki eðlilegt að hún væri hér að verja þann skelfilega gjörning sem bandormurinn er? Hvar er vonin sem þjóðin þarf svo sárlega á að halda? Hana er ekki að finna í áherslum ríkisstjórnarinnar því að nú hefur hin svokallaða skjaldborg umbreyst í gjaldborg. Ég hef gefið mér tíma til að tala við þá hugrökku öryrkja sem hafa staðið vaktina fyrir utan þinghúsið. Mér finnst ljótt að bæta á áhyggjur fólks sem nú þegar berst í bökkum ofan á það að búa við heilsubrest. Mér finnst það algerlega óafsakanlegt. En á áhyggjur þeirra sem hér mótmæla hefur allverulega verið bætt. Hví er hæstv. forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir ekki hér til að verja lagasetningu sem hrifsar burt sem hún barðist fyrir með kjafti og klóm til handa öryrkjum og ellilífeyrisþegum? Getur það verið rétt að hæstv. forsætisráðherra stjórni ekki landinu heldur séu öll okkar ríkisfjármál og jafnvel pólitískar áherslur runnin undan rifjum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins? Sagt var hér fyrr í dag að það væri þekkt aðgerð hjá AGS að láta hýsilinn sinn skera niður hjá þeim hópum sem síst mega við því. Það er víst gert til að öðlast trúverðugleika í alþjóðasamfélaginu um að þetta sé allt saman gert af mikilli alvöru og engu verði eirt til að tryggja stöðugleika. Er þetta eitthvað sem við viljum taka þátt í, eitthvað sem við mögulega getum varið? Ríkisstjórnin virðist hafa villst eitthvað frá vinstri vængnum og ástundar nú meiri nýfrjálshyggju með niðurskurði sínum en ákveðinn flokkur sem kenndur er við nýfrjálshyggju. Nú hef ég hlustað á áherslur og lausnir hjá öllum flokkunum sem sitja á þingi og ég held að ef ríkisstjórninni væri einhver alvara með samvinnu og samráði ætti hún hreinlega að setja þennan bandorm í endurvinnslu og þiggja aðstoð frá minni hlutanum. Ég held að það væri skynsamlegt að nýta sér þá margslungnu styrkleika sem hér eru til innan húss, þá ólíku sýn sem fyrirfinnst hér. Ef hæstv. ríkisstjórn væri alvara með því að vinna sameiginlega að lausnum ætti hún að boða til alvörusamráðs. Ég held að þá gætum við náð utan um þetta risavandamál saman og fengið stærri sýn á orsök og afleiðingu þeirra gjörninga sem boðaðir eru hér í dag. Þá getum við komist hjá því að gera alvarleg mistök því að það er ljóst að margt af því sem hér er kynnt er ekki alveg hugsað til enda. Tökum sem dæmi niðurskurð sem tengist öldruðum og öryrkjum. Þetta eru 1.800 milljónir, þetta er bara dropi í hafið af þeim niðurskurði sem á að framkvæma. Ég sat í fjárlaganefnd í fjarveru Þórs Saaris og hlustaði þar á velferðarráðuneytin okkar tala um að þau væru komin að þolmörkum og niðurskurður næsta ár mundi þýða uppsagnir og lokanir á stofnunum. Það hlýtur að vera til önnur lausn en sú sem boðuð er með þessum aðgerðum. Ég viðurkenni það fúslega að ég hef ekki heildarlausn en það er aldrei bara ein leið. Það væri e.t.v. ekki vitlaust fyrir ríkisstjórnina að byrja á réttum enda eins og t.d. að skera niður ofurlaun skilanefndarmanna sem hlaupa víst á milljónum í mánaðarlaun. Það kostar okkur um 500 millj. að taka þátt í bókaráðstefnu og 140 millj. að taka þátt í heimssýningu í Kína. Þetta eru bara einhver atriði sem detta inn í huga minn núna. Ég er alveg viss um að það mætti seilast í aðra vasa en hálftóma vasa heldri borgara og hæstvirtra öryrkja. Ég hefði átt von á heildrænni aðgerðum en að setja frekari skatta á heimilin í landinu án þess að aftengja vísitöluna því að jafnvel sykurskatturinn mun hækka húsnæðislánin hjá fólki sem nú þegar berst í bökkum. Ég skilaði ein séráliti í fjárlaganefnd. Þar sagði ég m.a.: „Því er alveg ljóst að það mundi brjóta gegn stefnu okkar að samþykkja þessa aðferð til að standast fjárlög. Minni hlutinn er alfarið á móti þeim niðurskurði sem boðaður er í heilbrigðis- og velferðarþjónustu. Minni hlutinn telur að með því að fylgja ráðgjöf og rammaáætlun AGS séum við að hefja vegferð sem mun enda á því að veikja svo mjög undirstöður velferðarkerfis okkar að það mun á endanum verða þjóðinni dýrkeyptara en svo að hægt sé að réttlæta það. Minni hlutinn skorar á hæstvirta ríkisstjórn að leita annarra leiða til að laga halla ríkissjóðs og styður almennt aðhald í ríkisfjármálum án þess þó að núverandi ríkisstjórn svíki kosningaloforð sitt um að standa vörð um velferðina. Ljóst er að bandormur þessi mun ekki standast ef marka má skýrslur úr ráðuneytinu. Því væri heillaráð að vinna betur að gerð hans og jafnvel horfast í augu við að halla ríkissjóðs verði ekki mætt með þeim aðferðum sem boðaðar eru í honum.“ Frú forseti. Ég hef fullan skilning á því að þessi ríkisstjórn standi frammi fyrir því sem næst ókljúfanlegum vanda en afsakið, æruverðugi forseti, er þetta ekki ríkisstjórnin sem boðaði fyrir kosningar að staðinn yrði vörður um velferðarkerfið?

Frú forseti. Hér er til umfjöllunar bandormur af verstu gerð. Eins og önnur innvortis sníkjudýr er markmið hans að naga og skemma og í þessu tilfelli innviði velferðarkerfisins. Ég tek undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal sem sagði áðan að það virtist sem ríkisstjórnina skorti heildarsýn. Við lifum á sérstökum tímum og meiri hlutinn á Alþingi er ekki öfundsverður af hlutskipti sínu, en hann gleymir því alveg að hann þarf ekki að standa einn. Hér væri eina vitið og eina raunhæfa leiðin til að koma okkur út úr efnahagsvandanum að mynda þjóðstjórn og fá reynda sérfræðinga til liðs við okkur til að finna alvörulausnir. Bandormur sá sem nú skríður um þingið ber þess greinileg merki að honum hefur verið tjaslað saman í flýti. Á honum eru ótal gallar sem ýmsir sem hafa komið hér í ræðustól hafa bent á. Einn þessara galla er tryggingagjaldið. Um daginn ræddi ég við mann sem rekur lítið fyrirtæki sem hingað til hefur staðið traustum fótum. Síðasta árið hefur róðurinn þyngst svo um munar og nú hefur þessi ágæti maður verið að íhuga að segja upp fólki. Hann sagði mér að ef tryggingagjaldið yrði hækkað eins og frumvarpið gerir ráð fyrir væri þessi ákvörðun hreinlega tekin fyrir hann. Hann mundi neyðast til að segja þessum starfsmönnum upp. Það er ekki til hagsbóta fyrir ríkið og það er ekki til hagsbóta fyrir þjóðina. Hér fyrr í dag talaði hæstv. heilbrigðisráðherra um bisness og mátti ráða af máli hans að við ættum helst öll að vera opinberir starfsmenn. Þorri þjóðarinnar vinnur sem betur fer enn þá við einhvern bisness. Mér finnst ríkisstjórnin byrja á öfugum enda. Það er glórulaust að ætla að blóðmjólka aldraða og öryrkja. Það er glórulaust að setja það ekki í forgang að skapa fyrirtækjunum í landinu skilyrði til að starfa eðlilega. Hæstv. ríkisstjórn er að búa til bótaþega og sker svo niður bæturnar. Mig langar að biðja hv. meiri hluta um að hleypa fulltrúum minni hlutans að borðinu. Allir flokkarnir þrír sem mynda minni hluta hafa lagt fram hugmyndir, skoðanir og tillögur sem ekki eru skoðaðar eingöngu vegna þess að þær koma frá minni hlutanum. Það er ljóst að grípa þarf til róttækra aðgerða í ríkisfjármálum. Ég get ekki stutt þennan bandorm því að hugmyndafræðin á bak við hann er vanhugsuð, ósanngjörn og hún mun ekki skila tilætluðum árangri því hann minnkar kökuna sem á að standa undir tekjuöflun og sparnaði ríkissjóðs. Bandormurinn ber þess öll merki að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi haldið í alla þræði og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn ber enga virðingu fyrir velferðarkerfi eins og er á Norðurlöndunum. Þetta get ég ekki skrifað undir.

Frú forseti. „Sjáið þið ekki veisluna, drengir?“ sagði einn ágætur þingmaður ekki alls fyrir löngu. Þar sem þessi góði þingmaður sá veislu sáu aðrir vitleysisgang, bruðl, svínarí og heimsku. Þessi veisla stendur enn þá. Það er alveg greinilegt. Hér þarf ekki að leita lengra heldur en fara niður á höfn til að sjá veisluna. Þar stendur steinkumbaldi sem nú stendur til að klæða með glerhjúp sem sérstakir Kínverjar með sérþekkingu á glerhjúpum munu koma utan um þennan steinkassa. Tónlistarhús er þetta kallað. Þetta er mesti óleikur sem tónlistarlífi á Íslandi hefur nokkru sinni verið gerður. Það er greinilegt að þessi veisla eða vitleysa stendur enn þá og er í fullu fjöri. Fyrir þinginu liggur núna frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem er að öllu leyti furðulegt og gersamlega veruleikafirrt frumvarp sem lítur út eins og plástur sem maður setur á skeinu hjá barni. Það hefur góð áhrif á börn ef þau hrufla sig eða ímynda sér að þau hafi meitt sig. Þá koma þau gjarnan inn og biðja um plástur á meiddið. Venjulegur heftiplástur dugar afskaplega vel. Honum er smellt á viðkomandi og barnið brosir út að eyrum og hefur gleymt meiddinu. Það sem hér er um að ræða er ekki meiddi á litlum fæti. Það sem hér er um að ræða er opið beinbrot á þjóðarlíkamanum og þessar ráðstafanir í ríkisfjármálum bera þess engin merki að nokkur maður hafi hugsað til þess hversu alvarlegt þetta beinbrot er. Þessar ráðstafanir eru plástur en ekki verðugur umbúnaður um það sár sem óvarleg veislugleðin olli á líkama þjóðarinnar. Ég ætla ekki að fjölyrða um þennan bandorm í smáatriðum. Það hefur sjálfsagt nóg verið talað það sem af er þessum degi. En ég get ekki við bundist að minnast á hversu heimskulegt, óréttlátt og ljótt það er að ætla að fela í þessum ómerkilega plástri þá ráðstöfun að skera niður þær naumu tekjur sem ellilífeyris- og örorkulífeyrisþegar hafa. Það er með ólíkindum að ævinlega skuli vegið í sama knérunn. Það er sama hvaða ríkisstjórn situr að völdum hérna og meira að segja núna þegar við erum komin með norræna velferðarstjórn þá verður fyrst fyrir þegar leitað er að hinum breiðu bökum, þ.e. þá verður þeim fyrst fyrir að leita uppi öryrkja og ellilífeyrisþega og skerða kjör þeirra. Um er að ræða um það bil eða ríflega 30 þúsund einstaklinga og í þeim hópi eru fjölmargir þeirra sem kallaðir eru lítilmagnar eða þeir sem minnst mega sín í þjóðfélagi okkar. Ég segi: Það er óhæfuverk að ráðast að þessu fólki með niðurskurði til að ná saman 1,8 milljörðum. Það sem eftir er af þessu ári á að særa og ganga að 30 þúsund manns. Það er greinilega engu til sparað. Auðveldara hefði verið að taka þennan sparnað einhvers staðar annars staðar svo sem eins og hv. þm. Ásbjörn Óttarsson kom að, með því að fara að huga að glerhjúpnum sem Kínverjarnir eru núna að bræða utan á hið svokallaða tónlistarhús við höfnina. Það er óhæfuverk að vega alltaf í þennan knérunn. Það er ekkert annað en óhæfuverk. Það er líka heimska. Það er svona svipuð heimska og hjá manninum sem lá á fjórum fótum undir ljósastaur og sagðist vera að leita að lyklunum sínum. Aðspurður sagðist hann að vísu hafa týnt lyklunum á allt öðrum stað en ljósið væri það gott þarna undir staurnum að hann hefði ákveðið að leita þarna. Því miður virðist ljós niðurskurðarins ævinlega beinast að þessum hópi í þjóðfélagi okkar, gömlu fólki og öryrkjum sem hefur ekkert af sér gert annað en að leggja sitt af mörkum til þessa þjóðfélags sem við höfum byggt upp hérna og á góðum stundum montað okkur af velsæld þessa þjóðfélags og á hversu öflugan hátt það hefur verið byggt upp. En við hegnum þeim sem byggðu þjóðfélagið upp, gamla fólkinu, fyrst af öllum ef á bjátar hjá okkur sjálfum með því að ráðast á nauman ellilífeyri þess. Ég ætla ekki að setja á langar tölur um þennan bandorm aðrar en að mig langar til að það komi skýrt fram að hann olli mér miklum vonbrigðum. Ég hélt að hann væri komin frá róttækri ríkisstjórn, djarfhuga ríkisstjórn sem vildi vega að rótum þess vanda sem steðjar núna að íslenskri þjóð. En þessi bandormur er ekkert annað en plástur á einhverja ímyndaða skrámu á þjóðarlíkamanum frá ríkisstjórn sem ekki gerir sér grein fyrir því að hérna er ekki um neitt smáræðis meiddi að ræða heldur er um að ræða opið beinbrot sem við ættum að snúa okkur að því að veita verðugan umbúnað.

Hæstv. forseti. Komið er að lokum þessarar umræðu um frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum og nefndarálit þau sem hafa verið lögð fram og unnin í þinginu, bæði meiri hluta og minni hluta. Það er alveg ljóst af umræðum hver staða þjóðarbúsins er og ríkissjóðs. Við erum þjóð sem stöndum núna í miðri kreppu. Kreppan er tvöföld að mínu mati. Hún er annars vegar heimatilbúin og sú kreppa er að mínu mati miklu stærri og alvarlegri en sú sem fer um fjármálaheiminn á alþjóðavísu, þ.e. þessi alþjóðafjármálakreppa, þó að sú kreppa hafi ýtt við okkar eigin kreppu, þ.e. hruni allra bankanna sem voru starfandi hér á landi, okkar stóru banka. En það er alveg ljóst að þeir hefðu farið í þrot innan tíðar þó svo að heimskreppan hafi ýtt við og komið hruninu af stað fyrr en ella hefði verið. Heimskreppan olli hér lánsþurrð. Það var ekki lengur hægt að halda spilinu gangandi og halda áfram að fá lán og spila út eins og gert hafði verið. Ég tel því að hin heimatilbúna kreppa sé miklu alvarlegri vegna þess að þar verðum við og neyðumst til að líta í eigin barm. Við getum ekki kennt neinum öðrum um en sjálfum okkur og þeirri pólitík og stefnu sem hér hefur verið rekin undanfarin ár þar sem bankarnir og fjármagnið áttu að „regúlera“ sig sjálft eins og sagt var. Eftirlitið átti að vera svo gott að hægt var að treysta þessari starfsemi. En þetta brást allt saman. Eftir stöndum við með mikinn vanda sem er ekki bara fyrir okkur sem erum hér að vinna fram úr þessu fjárlagaári og var þó nóg niður skorið um síðustu áramót þegar opinberum stofnunum var í raun gert mjög erfitt fyrir með litlum fyrirvara að fara í mikinn niðurskurð og endurskoðun á sinni starfsemi. Núna bætist við að fara í 20 milljarða kr. frekari niðurskurð það sem eftir er ársins. Þetta er ekki létt verk. Í pólitíkinni greinir okkur á um hvernig eigi að fara, hvort það eigi að fara í frekari niðurskurð því að það sem heitir aðhald í rekstri er orðið lítið brot af þessu. Aðhald í rekstri er orðið fyrir okkur á hinu háa Alþingi og í ríkisstjórn eftirlit með ríkisstofnunum þannig að þær haldi sig innan fjárlagarammans. Niðurskurður er aðgerð til þess að aðgerðaáætlun AGS gangi eftir og þar greinir okkur á í pólitíkinni, þ.e. um það hversu hátt hlutfall niðurskurðar eigi að vera og hversu mikið eigi að taka inn í sköttum. Þar held ég að það skipti líka máli hver haldi um stjórnvölinn, sem sé hvaða stefnu sú ríkisstjórn fylgi sem tekur að sér þetta verk, að hreinsa upp, að ganga í verkin, en sitja uppi með ákvarðanir og í raun afleiðingar aðgerða sem búið er að taka, hvernig eigi að fara í skattlagninguna og hvar eigi að skera niður. Þessi ríkisstjórn og Vinstri hreyfingin – grænt framboð sögðu sannarlega fyrir kosningar að það væri okkar hlutverk að verja velferðarþjónustuna og það ætlum við að gera. Við ætlum líka að reyna að standa vörð um kjör lífeyrisþega eins og unnt er. Því er mjög sárt - ég segi það fyrir sjálfa mig og ég veit að svo er um flesta hér inni - að það er mjög sárt að niðurstaðan skuli hafa orðið sú að ekki fannst önnur leið en að fara inn í almannatryggingakerfið og draga til baka þær bætur sem lífeyrisþegar, öryrkjar og aldraðir áttu rétt á til að halda í kjör vinnumarkaðarins og halda þeim lífskjörum sem aðrir hafa í landinu. Þetta er erfitt og ég er alveg sannfærð um að þó svo að það standi að þær skerðingar sem hér eru lagðar til geti náð til næstu fjögurra ára að þá verða þetta þær skerðingar sem munu fyrst ganga til baka ef betur gengur að afla tekna eða rétta hag þjóðarbúsins á næstu fjórum árum. Það er alveg ljóst. Það sem skiptir máli að mínu viti fyrir utan þær skerðingar sem hér eru lagðar til og eru sársaukafullar er að núna á allra næstu mánuðum notum við þá kreppu - ef hægt er að segja sem svo að hægt sé að nota kreppu. Það er hægt að nota kreppu á neikvæðan og jákvæðan hátt. Kreppa getur líka gefið okkur tækifæri til að breyta hugsunarhætti, til að breyta aðferðum, til að breyta kerfum, til að auka samvinnu, til að fá fólk til að horfa til baka og gera meira en bara íhuga, hugsa heldur raunverulega: Erum við hér í okkar þjónustu að veita eitthvað sem er óþarfi eða íburður eða eins og kallast á ensku, með leyfi forseta, „nice to have“ eða er þetta eins og heitir á ensku „must have“. Er þetta eitthvað sem er gott að hafa eða er þetta þjónusta sem við verðum að hafa? Við höfum auðvitað leyft okkur á mörgum sviðum að vera með miklu hærra þjónustustig en nauðsyn krefur og það á kannski sérstaklega við um heilbrigðisþjónustuna þar sem við höfum meiri þjónustu en nauðsyn krefur. Það er á þessu sviði sem ég tel að við getum varið velferðarþjónustuna með því að setja þjónustuna niður á það þjónustustig sem er rétt. Þá sitjum við uppi með það að á þeim árum sem hafa verið hin miklu velmektarár, góðærið, sinntum við því ekki að byggja upp heilsugæsluna, grunnþjónustuna, á höfuðborgarsvæðinu öllu, hún stendur tiltölulega traust úti á landi en er veik hér á höfuðborgarsvæðinu. Það er dýrt að vera fátækur en ég tel að þetta sé það sem við þurfum að gera, við þurfum að treysta grunnþjónustuna á höfuðborgarsvæðinu til að geta farið úr því dýra eða dýrara þjónustustigi sem við höfum í dag að við getum leyft okkur að sækja til sérfræðinga með krankleika eða einkenni sem við ættum að fara með í grunnþjónustuna, heilsugæsluna. Þetta er án þess að nokkuð sé verið að ógna öryggi eða heilsu fólks að þjónusta sé veitt á réttu þjónustustigi. Við þurfum líka að að nota næstu mánuðina og vinna hratt að því að halda áfram að endurskoða grunnhugmyndafræði almannatryggingakerfisins og hætta að horfa á þetta út frá bótum og vangetu öryrkja heldur förum að vinna með breyttum hugsunarhætti um getu öryrkja og hvað þeir geta lagt fram, hvaða vinnugetu þeir hafa og byggja stuðning okkar á því. Við þurfum líka að efla heimaþjónustu, bæði hjá öldruðum og langveikum, en hún er í flestum tilfellum ódýrari og í nær öllum tilfellum mannlegri en hin dýra heilbrigðisþjónusta sem er veitt inni á stofnunum. Það gefur fólki meiri lífsfyllingu og betri heilsu, sama hvort það er langveikt eða öryrkjar, að fá viðhlítandi þjónustu heim og þá er ég að tala um góða þjónustu, samþættingu heilbrigðisþjónustu og félagsþjónustu. En þetta kostar nýja hugsun, nýja samvinnu og breytt munstur og ég tel að við getum notað það alvarlega efnahagsástand sem við búum við núna á jákvæðan hátt og farið inn í kreppuna með jákvæða uppbyggingu til betri lífsgæða. Annað sem ég vil líka minnast á, hæstv. forseti, er að þær tillögur sem hér hafa komið fram um að ganga á grunnlífeyri, þ.e. að lífeyrissjóðsgreiðslur geti skert grunnlífeyri, þýða ekki eingöngu skerðingu á grunnlífeyri viðkomandi lífeyrisþega heldur hafa þær hliðaráhrif sem ég tel að hæstv. heilbrigðisráðherra, hæstv. félagsmálaráðherra og ráðuneytin verði að skoða vel. Hvað það þýðir ef grunnlífeyririnn fellur út og hvaða skerðingu lífeyrisþegar verða þá fyrir í annarri þjónustu eins og tannlækningum, sjúkraþjálfun og fleiru. Margir þjónustuþættir byggja á því að grunnlífeyrir sé til staðar eða tekjutrygging. Mikilvægt er að fara yfir þetta því með þessum bandormi og þeim tillögum sem hér liggja fyrir var það ekki hugmyndin og hefur aldrei verið að það yrðu enn frekari skerðingar en hér koma fram og er þá nóg þannig að ég tel mjög mikilvægt að farið verði sem allra fyrst í þessa vinnu. Hæstv. forseti. Hér hefur mikið verið talað um það að við þurfum að fara og ná okkur út úr þessari kreppu með því að efla atvinnu og ég tek sannarlega undir það. Ég vil minna á að velferðarþjónustan er líka atvinnugrein og skapar bæði störf og ekki síður tekjur. Ég vara við því að nú þegar svo mikið ríður á að skapa fleiri störf sé út frá núverandi atvinnuleysi rokið til og komið hér á mannfrekum framkvæmdum, þ.e. stóriðju eða störfum sem eru mjög orkukrefjandi og dýr, heldur sé horft til framtíðar með sjálfbærni í huga þannig að við gleymum okkur ekki í því að bjarga núinu og gleymum að horfa til framtíðar. Vissulega erum við auðug þjóð. Við erum vel menntuð þjóð, við eigum mikil auðæfi í náttúru landsins, við eigum líka mikla möguleika og tækifæri til að nýta náttúruna á annan hátt heldur en virkja hana hið snarasta, þ.e. virkja hana til orkufreks iðnaðar. Þannig að ég vara við því að við gleymum okkur í núinu við að koma hér á fleiri störfum í stóriðjuframkvæmdunum því þá þurfum við að hugsa dæmið lengra, við þurfum að horfa til framtíðar um orkuöflunina líka og hún er ekki á lausu. Lífeyrissjóðirnir hafa verið nefndir og mismunandi aðkoma þeirra. Eins hafa hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins og fleiri nefnt tillögur sem komið hafa fram um að skattleggja lífeyrissjóðsgreiðslur fyrir fram en eins og líka hefur komið fram hafa þessar hugmyndir verið skoðaðar og ræddar bæði hjá lífeyrissjóðunum og eins inni í hópnum sem kom að stöðugleikasáttmálanum og ég vil fyrir mitt leyti fagna því að sátt hafi náðst með launþegum þessa lands. Ég vil minna enn og aftur á það að við gerð slíkra sáttmála ber og á að hafa fulltrúa lífeyrisþega með að borðinu. Það er yfir 40 þúsund manna hópur sem í raun og veru þiggur eða tekur samfélagslaun og það er ekki sama hvernig farið er með þá þannig að þegar verið er að ræða við launþega á almennum markaði tel ég að fulltrúar lífeyrisþega eigi að koma beint að borðinu. Ég fagna þessu þó að ég sé ekki fyllilega sátt við ýmis atriði þarna, t.d. stóriðjuna, en þeim hlutum víkur maður til hliðar. Við þurfum að komast saman í gegnum þetta og þetta er sá grunnur sem við ætlum að byggja á ásamt bandorminum sem við ræðum hér. Mér finnst mikilvægt að lífeyrissjóðirnir komi að málum eins og uppbyggingu Landspítala – háskólasjúkrahúss, sem er framkvæmd sem ég tel að öll þjóðin geti svo staðið á bak við. Það er mikilvægt. Hvað varðar tónlistarhúsið, þá er alveg sorglegt eins og annað að við skulum sitja uppi með gerðan hlut og það er alveg forkastanlegt og það gagnrýndum við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að í einni línu í fjárlögum skuli hafa verið gefin heimild til að fara í þessa miklu byggingu, en a.m.k. rekstrinum hlaut að vera komið yfir á ríki og Reykjavíkurborg. En þarna átti að treysta einkaframtakinu sem átti alveg að sjá um þetta þannig að það þyrfti ekki að koma frekar inn á borð Alþingis eða vera hluti af fjárlagagerðinni. Hér var nefndur glerhjúpurinn. Við skulum aðeins staldra við og huga að því hvað flottræfilshátturinn leiddi okkur út í þegar tekin var sú ákvörðun að hafa húsið með glerhjúpi framleiddum í Kína. Um þetta er búið að gera samninga og ekki viljum við að samningum sé rift við okkur. Svona stendur þetta og ég held að við ættum aðeins að skoða það og læra af þessu hvernig við og þjóðin fór fram úr sér. Við ræðum líka um að mikilvægt sé að halda áfram með stóriðju á ýmsum sviðum, ekki bara álver heldur efla orkufrekan iðnað og þá vil ég minna hv. þingmann á stöðu Landsvirkjunar og hver hún er í dag og hvort við hefðum ekki betur farið okkur aðeins hægar og sagt a.m.k. eins og kerlingin, að betra mun og jafnara. Kárahnjúkavirkjun fer ekki vel með okkur og ekki þau lán sem Landsvirkjun tók vegna þeirrar miklu og stóru framkvæmdar. Og talandi um sjálfbærni þá vil ég draga það enn og aftur í efa að sú framkvæmd sé arðbær, bæði hvað varðar fjárfestinguna sem slíka og eins umhverfisáhrifin því ég er ansi hrædd um að við sem búum á Fljótsdalshéraði munum finna fyrir afleiðingum leirryksins nú í sumar eftir að svo lágt hefur verið stemmt í lóninu í vetur.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að þakka hv. þm. Þuríði Backman fyrir ágætisyfirlit. Eitt sem kom fram í máli hv. þingmanns er einhver grundvallarmisskilningur sem virðist vera svolítið gegnumgangandi, bæði í þjóðmálaumræðunni og stundum inni á Alþingi líka og það er hversu dýr störf eru. Nú er það þannig að við höfum þessar orkulindir og ég býst við að við séum flest sammála um að þær viljum við nota til að skapa framtíðargjaldeyristekjur fyrir þjóðina. Við erum ekki sammála um hvernig á að nota þá orku. Fram hafa komið hugmyndir um kísilflöguverksmiðjur, gagnaver, jafnvel gróðurhús og síðan náttúrlega álverin. Þá tala menn um hversu mikið hvert starf kostar. Ef við erum sammála um að við eigum að nýta orkuauðlindirnar þá kostar hvert starf við raforkuver jafnmikið, sama í hvað það er notað en aftur á móti er misjafnt hversu mikið fjármagn er á bak við stóriðjuverin. Nú er það svo að þetta er allt saman erlend fjárfesting og hún kemur okkur ekki við að því leytinu til hversu miklu útlendingar vilja eyða í hvert starf. Það eru ekki peningar sem við notum í eitthvað annað þannig að það er grundvallarmisskilningur og ekki raunveruleg rök á móti þessu.

Hæstv. forseti. Ég tel að við eigum að horfa á heildina og kannski fyrst og fremst út frá þeim kostum sem við sjálf sem Íslendingar og þjóð, ríkissjóður eða Landsvirkjun stöndum á bak við og það eru virkjanirnar. Mér finnst líka mikilvægt að við skoðum alla kosti. Við höfum fram til þessa verið mjög bundin af álverunum. Það hefur verið sú stóriðja sem hefur sótt hvað mest að okkur og við höfum verið mjög fús til að taka við þeim verksmiðjum. Nú hafa verið að koma upp aðrir möguleikar, hugsanlega ekki eins mannaflsfrekir en orkufrekar fjárfestingar og þá tel ég mikilvægt áður en við höldum lengra og áður en við gleymum okkur í framkvæmdagleði að rammaáætluninni verði lokið og við séum búin að ná sátt um hvaða svæðum við ætlum að hlífa, sama hvort það er vatnsafl eða gufuorka, þannig að við séum ekki að fara inn á svæði til að eyðileggja til framtíðar. Við eigum líka að horfa á þetta út frá mengun því að er mismunandi mengun frá stóriðju. Þau tilboð eða sá áhugi sem hefur verið að koma fram á allra síðustu árum hefur verið frá fyrirtækjum sem hafa ekki verið með eins mengandi framleiðslu og álverin hafa verið. Mér finnst að menn verði líka að horfa á þetta út frá svæðunum. Við vitum hver áhrifin eru af því að setja mjög stóran vinnustað niður á fámennt svæði og raunar hvað það hefur tekið í. Ég held að við verðum að horfa á mjög marga kosti. Ég vil enn og aftur minna á matarkistuna Ísland. Við höfum mikla möguleika þar 

Virðulegi forseti. Það var reyndar ekki þetta sem ég var að tala um, ég var að tala um það hve miklir peningar væru á bak við hvert starf og var svona að leiðrétta misskilning sem kom fram í máli hv. þm. Þuríðar Backman. Hún sagði annað núna sem gefur tilefni til að hægt sé að spjalla aðeins um það og það er að útflutningstekjur okkar Íslendinga skiptast og þrír stærstu póstarnir eru stóriðja, ferðamennska og útflutningur á fiski. Nú vill svo til að á bak við þær gjaldeyristekjur sem skapast af þessu þá er mest mengun af ferðamennskunni, næstmest af fiskveiðum og minnst af álverum. Ef okkur er umhugað um að menga sem minnst ættum við væntanlega að reisa sem mest af álverum samkvæmt þeim rökum. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um það að við eigum að hafa sem mesta fjölbreytni í atvinnulífi en aftur á móti er ég ekki sammála um að við höfum svo mikinn tíma vegna þess að nákvæmlega eins og hv. þingmaður rakti í ræðu sinni þá erum við að skera niður í málefnum aldraðra og öryrkja, fatlaðra bæði á þessu ári og enn meira á næsta ári og við erum að leggja gríðarlega þungar byrðar á heimilin. Okkur liggur því á að fá tekjur bæði til þess að búa að velferð þessara hópa og til þess að geta t.d. staðið undir Icesave-skuldbindingum sem væri gaman að vita hvort hv. þingmaður ætlar að styðja.

Hæstv. forseti. Ekki sé ég það fyrir mér að með því að koma upp fleiri álverum drögum við úr mengun, enda getum við ekki stillt þessu einu upp á móti öðru. Vissulega er það svo að ferðaþjónustan, þ.e. bílaumferðin, mengar. Ef við ætlum að byggja á ferðaþjónustu til framtíðar sem við höfum mikla möguleika til að gera, bæði sumar- og vetrarþjónustu, verðum við að fara að huga betur að því að skattleggja farartækin, bifreiðarnar, auka hlutfall rafmagnsbíla og annarra farartækja sem ekki nota jarðolíu og almenningssamgöngur og efla miklu meira þjónustu í kringum ferðamenn í rútum. Varðandi útflutning á fiski þá getum við enn bætt okkur í því að efla verðmæti útflutningsins meira en við höfum gert og landbúnaðurinn er í raun og veru sú matarkista sem er vannýtt og þá meina ég bæði til útflutnings og ekki síður til að spara gjaldeyri með því að nýta betur og efla landbúnaðinn hér á landi. Bæði er það hollusta matvaranna, það er atvinnuskapandi og það er gjaldeyrissparandi. Við þurfum að taka á mörgum hlutum í því að efla landbúnaðinn, vinna betur úr sjávarafurðunum og efla ferðaþjónustuna með varúð. Allt leggst þetta á eitt og það sem við 

Frú forseti. Ég vildi koma örstutt upp til að gera grein fyrir því að þegar þetta mál kom inn í nefnd var því vísað áfram til allsherjarnefndar þar sem m.a. var fjallað um ákvæði er sneri að því að fresta svokölluðum þjóðlendulögum. Nefndin ræddi töluvert um það og fékk m.a. á sinn fund fulltrúa frá óbyggðanefnd og fulltrúa frá forsætisráðuneytinu. Sá sem hér stendur gerði fyrirvara við meirihlutaálit nefndarinnar og taldi að eðlilegra og heppilegra hefði verið að fresta einnig aðgerðum á svæði 7B þar sem búið var að lýsa kröfum og senda út kröfubréf en málið var ekki lengra komið. Óbyggðanefnd féllst ekki á þetta og það var ekki vilji til þess hjá meiri hluta nefndarinnar að gera þetta. Með því fororði var fyrirvari minn á þessu nefndaráliti en að öðru leyti studdi ég það að fresta þessum þjóðlendukröfum.

Virðulegur forseti. Ég vil sem formaður efnahags- og skattanefndar þakka hv. þingmönnum fyrir málefnalega umfjöllun um þessar ráðstafanir í ríkisfjármálum eða bandorm. Gerðar hafa verðið ýmsar athugasemdir og sumar ekki að ósekju við málið og hvernig það er búið, enda málið þess eðlis að hér er um að ræða ráðstafanir sem gripið er til á miðju fjárlagaári vegna framúrkeyrslu og við þær aðstæður er auðvitað, eins og þingmenn þekkja, úr takmörkuðum úrræðum að spila. Þær ákvarðanir sem ríkið tekur til þess að draga úr rekstrarumsvifum sínum eða spara eru jafnan talsvert lengi að ná áhrifum í ríkisrekstrinum sakir ýmissa hluta, réttinda starfsmanna, ferlum sem vera þurfa við sameiningar stofnana eða aðra hagræðingu stjórnsýsluréttar og annarra þátta. Þess vegna er m.a. meiri þungi í skattahlutanum á þessum breytingum en gert er ráð fyrir í aðgerðum í ríkisfjármálum á næsta ári og þarnæsta ári. Menn sjá hins vegar heildarmyndina í ríkisfjármálunum best í þingskjali 173 sem er skýrslan um áætlanir í ríkisfjármálum fyrir næstu árin en hér er í sjálfu sér fyrst og fremst um að ræða leiðréttingu innan ársins og auðvitað er hér því miður farið í ýmis ágæt framfaraverkefni og sneitt að hópum sem full ástæða er til að halda uppi málsvörn fyrir í þingsalnum og vekja athygli á og þakka ég fyrir þá umfjöllun. Ég legg svo til við lok þessarar umræðu að málið gangi til 3. umr. og hv. efnahags- og skattanefndar til stuttrar umfjöllunar milli umræðna.

Frú forseti. Ég og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson erum sammála um að vísa fullri ábyrgð á þessu frumvarpi til ríkisstjórnarinnar. Hér er verið að skattleggja atvinnu og sparnað og auk þess að taka upp neyslustýringu og við teljum það ekki gæfulegt. Við munum sitja hjá við flestar 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmönnum fyrir þá umfjöllun sem farið hefur fram um málið. Þetta mál er ekki óskamál neins. Hér er verið að grípa til nauðsynlegra en erfiðra ráðstafana til þess að mæta þeirri framúrkeyrslu sem verið hefur í fjármálum ríkisins og þeim aukna hallarekstri sem var umfram það sem áætlað hafði áður verið, þ.e. liðlega 20 milljarða kr. Það er óhjákvæmilegt að þar sé víða komið við og þegar svo langt er komið fram á árið eru takmarkaðir þeir þættir sem hægt er að grípa til ráðstafana vegna, en meiri hluti hv. efnahags- og skattanefndar leggur áherslu á að málið verði samþykkt við 2. umr. Það verður jafnframt tekið inn til nefndarinnar milli 2. og 3. umr. og gerðar á því tvær breytingar. Önnur þeirra lýtur að virðisaukaskattsþætti málsins og hin að Ábyrgðasjóði launa.

Virðulegi forseti. Nú eru greidd atkvæði um þann þátt sem lýtur að aðgerðum sem nauðsynlegar voru og lúta að kjörum aldraðra og öryrkja. Við þessar erfiðu aðstæður er það mikið ánægjuefni að það tókst að verja hag þeirra sem reiða sig alfarið á bætur almannatrygginga sér til framfærslu þannig að skerðingin bitnar að engu leyti á þeim.

Frú forseti. Hérna erum við að samþykkja að fresta þjóðlendukröfum ríkisins sem er mikið sparnaðarmál, ekki eingöngu fyrir ríkið heldur líka fyrir landeigendur og sveitarfélög. Ég hafði fyrirvara á þessari grein, ég styð að þetta verði gert en ég hefði viljað ganga lengra, ég hefði viljað fresta svokölluðu svæði 7B þar sem búið að er að lýsa kröfum en ferlið er ekki komið af stað. Það er kominn kostnaður af hálfu ríkisins en ekki af hálfu landeigenda og sveitarfélaga hinum megin þannig að ég hefði viljað ganga lengra. Það var ekki vilji til þess í nefndinni en ég styð greinina engu að síður.