Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Eins og kunnugt er, hefur því verið hreyft á síðasta þingi og síðustu þingum, að nauðsyn bæri til að auka og efla dýralæknastarfsemina hér á landi. Sú hvatning og sá vilji, sem þar er fyrir hendi, hefur orðið tilefni til þess, að landbrh. skipaði n. manna til að athuga þessi málefni og síðan að undirbúa frv., og er þannig komið, að slíkt frv. hefur nú komið fram í Nd., hefur náð þar samþykki og er svo hingað komið til 2. umr. Breytingin og aukningin er náttúrlega nokkuð víðtæk og þá sérstaklega það, sem er aðalatriðið, að dýralæknum, eins og frv. ber með sér, er töluvert fjölgað, þar sem læknisumdæmin skulu nú vera 9 og þannig lögmælt, að dýralæknar í landinu skuli í rauninni vera 11 samkvæmt frv., því að auk hinna 9 læknishéraða er um að ræða yfirdýralækni og svo einn dýralækni sem skal vera sérfræðingur við tilraunastöð háskólans í meinafræði á Keldum í Mosfellssveit. Það getur náttúrlega orkað tvímælis um takmörk þau, sem læknishéruðunum eru sett í frv., en því máli er þannig háttað, að það er í lengstu lög ágreiningsmál, en sker sig ekkert út úr, þannig að n. þætti ástæða til að hrófla við því, þó að alltaf kunni að vera álitamál um slík takmörk. Auk þess eru í frv. sett ákvæði, sem lúta að aukinni starfsemi, svo sem kjötskoðun, gleggra eftirliti héraðsdýralækna um mjólkurmeðferð. athugun á fjósum og hreinlætisháttum og heilnæmi vörunnar og þar fram eftir götunum, sem er þannig háttað, að ef það á ekki að verða handahóf eitt, þá er það svo mikið starf, að vissulega er ofætlun, að dýralæknar, með svo stór héruð sem enn eru, komist yfir það. Þá er og ákvæði um það, sem horfir til breyt., að ef það vantar lækni til skipunar í ný umdæmi, þá er sú skyldukvöð lögð á herðar nágrannalækni að anna því í bili eftir reglum, sem nánar eru settar. Enn fremur er sú skylda lögð á yfirdýralækni að þjóna hér í næstu sveitum Gullbringu- og Kjósarsýslu. Þá er sú nýlunda í 13. gr., að ef hörgull er á hinum lærðu og prófuðu dýralæknum, þá má láta hæfa menn og vana því að hjálpa sjúkum dýrum gegna þeim störfum, og hlutaðeigandi yfirvöld geta kvatt þá til þess og fengið til þess styrk, eins og ákveðið er í frvgr. Frv. ber það með sér, að það er reynt á töluvert viðtækan hátt að styrkja þessa merkilegu starfsemi í landinu og haga því að öllu leyti þannig, að heildarstarfið verði aukið og á ýmsan veg nánar ákveðið starfssvið og reglur en áður var um að ræða, og þar sem það sætir svo litlum mótmælum sem raun er á hér á Alþ. og litlar breyt. hafa komið fram í landbn. Nd. þá sýnir það, að einingin er nokkuð almenn og rík hér á Alþ. um þetta mál. Eins og ég gat lauslega um, þá varð sama niðurstaðan hjá landbn. þessarar d., og ber hið fáorða nál. það með sér, þar sem í því stendur það eitt, að n. geri það að till. sinni, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir, og vil ég þar með fyrir hönd n. lýsa þeirri till. og óska, að svo megi verða.



Herra forseti. Ég fagna þessu frv. og tel það mikla réttarbót frá því, sem nú er. Það er í öllum aðalatriðum svipað og koma fram í því sömu sjónarmið og í þeim till., er ég lagði hér fram í fyrra, en þá voru felldar. Þó er það ekki þetta, sem gaf mér tilefni til að standa upp, heldur hitt, að ég vil benda á það og beina því til sessunautar míns, sem er form. fjvn., að samhliða því, sem þetta frv. verður að l., þarf að taka til rækilegrar endurskoðunar þann lið í fjárl., sem nú er ætlaður sem styrkur til ólærðra manna til að stunda dýralækningar. Það hefur orðið tilviljun, hverjir hafa fengið þessa styrki. Eins og menn vita, hefur fjvn. ekki fengizt til þess undanfarið að láta þm. vita, hvaða menn það væru, sem fengju þessa styrki, heldur sent yfir þá lista í stjórnarráðið. Ég sá seint í sumar, þegar ég fór upp í stjórnarráð til að athuga, hvort einn maður, sem ég hef tekið móti styrk fyrir, hefði fengið styrk, að sumum var ætlaður styrkur, sem ekki eru lengur í tölu lifenda, og aðrir, sem ætlaður var styrkur, höfðu ekki tekið hann í fleiri ár, af því þeir hafa ekki bugmynd um, að þeim hafi verið ætlaður hann. Nú, þegar þetta frv. kemur til framkvæmda, þá fellur það í hlut viðkomandi sýslunefnda að ákveða, þar sem ekki eru dýralæknar, hverjir eigi að fá þennan styrk, og þá liggur það í hlutarins eðli, að Alþ. getur ekki annað en ákveðið ákveðna upphæð á fjárl. til úthlutunar til þeirra manna, sem viðkomandi héraðsyfirvöld ráða sem aðstoðardýralækna, að fengnu leyfi yfirdýralæknis. Það er bara þetta, sem ég vildi benda hv. fjvn. á að athuga, þegar hún fer að ákveða fjárl. Ég geri ráð fyrir, að þetta frv. verði samþ., því að það er enginn ágreiningur um það nú, sem betur fer.



Út af ummælum, sem komu fram hjá hv. 1. þm. N–M., vil ég segja það, að þetta skal verða tekið til athugunar, þegar þessi liður er afgr. frá fjvn., og gert í samráði við landbrh., sem ég geri ráð fyrir, að hafi með þessi mál að gera. Um hitt atriðið, að þessi styrkur hafi verið veittur þannig, að sumir dánir hafi styrk, en aðrir ekki tekið styrkinn í lengri tíma, þá er þetta ekkert einsdæmi um styrki, sem ákveðnir eru í l. Það eru menn á 18. gr. fjárl., sem hafa verið þar, frá því að fjárl. voru afgr., en ekki tekið styrkinn, og þar af leiðandi fellur styrkurinn niður. Það hefur verið veittur styrkur af menntamálaráði til listamanna og rithöfunda, sem aldrei hafa hirt hann, og það er ekki hægt að ásaka neinn í þeirri stofnun fyrir það. það er einkamál þessara manna, hvort þeir hirða sinn styrk eða ekki. En hins vegar hefur sá háttur verið hafður á um þetta mál, síðan ég kom í fjvn., að í samráði við yfirdýralækni hefur verið ákveðið, hvernig þessum styrk skyldi skipt milli viðkomandi aðila og slík skipting verið send ráðuneytinu til þess að fara eftir um úthlutunina. Að öðru leyti hefur fjvn. ekki afskipti af þessu máli, nema aðeins að fara eftir till. yfirdýralæknis um skiptinguna og ákveða síðan upphæðina í heild í fjárl. til þess að forðast að vera að setja inn mörg nöfn í fjárl.



Herra forseti. Ég vildi aðeins benda hæstv. forseta þessarar d. á það, að einn af hans kjósendum. Halldór Jónsson á Brekku, hefur alltaf verið á lista sem einn, er styrkur var ætlaður, en aldrei hirt sinn styrk, af því að hann veit ekkert um þetta. Alþ. hefur ekki látið neinn vita um þetta, og þessi hefur orðið afleiðingin af því. Þess vegna vænti ég, að hv. fjvn. taki þetta allt til athugunar, og í trausti þess, að hún geri það, ætla ég ekki meira um þetta að segja.