Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meirihl. (Jóhann Jósefsson) Þetta frv. er komið frá Nd., eins og það er á þskj. 287. Sjútvn. Ed. gat eigi orðið sammála um þær till., sem gera ætti. Eins og nál. meirihl., á þskj. 346, ber með sjer, sá meirihl. sjútvn. ekki ástæðu til að leggja á móti frv., af ýmsum ástæðum, sem að vísu eru ekki greindar í nál., en jeg mun víkja hjer að með nokkrum orðum. Það, sem fyrst vakti athygli nefndarinnar, var það, hve greiðlega frv. hafði gengið gegnum hv.Nd. Frv. hafði litlum eða engum andmælum sætt þar. Þau andmæli, sem fram komu, beindust alls ekki gegn frv. í sjálfu sjer, heldur gengu þau út á það, hvort veiðar þessar væru reknar af ríkinu eða einstaklingum. En slíkt er algert aukaatriði í sambandi við þetta frv. Nefndinni þótti því íhuguharvert, að leggjast á móti frv., er hafði svo eindreginn byr í N(L það mun hafa verið samþ. þar með 18: 1 atkv. Það þurfti því sterk rök til að tefja framgang málsins að þessu athuguðu. Eins og allir vita, er þetta mál eigi fram komið fyrir neina tilviljun, heldur vegna þess, að hjerlendir menn hafa áformað að sækja um sjerleyfi til hvalveiða, ef frv. verður að lögum. Það er svo um hvalveiðar, að þær munu hvergi fara fram með eftirliti hins opinbera. Það er því í fullu samræmi við löggjöf allra annara þjóða, að svo sje og hjer. Hvervetna tíðkast, að sjerstakt leyfi þurfi til að reka veiðar þessar og að gjald verði að greiða fyrir leyfið. Sú hugsun, sem einkum liggur til grundvallar fyrir hvalafriðunarlögum, er sú, að hvalir greiði fyrir fiskigöngum, en dráp þeirra hafi gagnstæð áhrif. Þessu hefir verið fylgt fast fram sumstaðar hjer á landi. En á síðustu árum hafa fiskifræðingar, er rannsakað hafa fiskigöngur vísindalega, komist að þeirri niðurstöðu, að kenning þessi hafi eigi við rök að styðjast. Sjútvn. þótti tryggilegast að ná tali af vorum eina fiskifræðingi, Bjarna Sæmundssyni, áður en hún tæki frekari ákvarðanir, og kom hann á fund hjá nefndinni. Hann sagðist þegar hafa látið þá skoðun uppi fyrir tuttugu árum, að hvalir hefðu engin gagngerð áhrif á fiskigöngurnar, og þeirri skoðun kvaðst hann fylgja enn. Fiskigöngur kvað hann einkum fara eftir átu í sjó, en átan færi hinsvegar eftir hitastigi og straumum. Þetta mun og vera álit helstu norskra fiskifræðinga. Þá má og telja sitthvað, sem með því mælir frá almennu sjónarmiði, að ísl. ríkisborgurum sje leyft að drepa hval. Má þar fyrst telja atvinnu þá, er slíkar veiðar myndu hafa í för með sjer. Þá rynni og nokkurt sjerleyfisgald í ríkissjóð, fyrir hvalveiðaleyfi. Einnig myndi ríkissjóður fá útflutningsgjöld af þessari framleiðslu eins og annari. Þetta alt myndi geta orðið þjóðinni til verulegra hagsbóta. - Eitt er þó ótalið enn, sem einna mest hefir þó verið lagt upp úr í Noregi í þessu sambandi, og er það hvalkjötið. Ef farið væri að stunda þessar veiðar hjer, ætti almenningur kost á þessari hollu og ódýru fæðu, sem af sjerfræðingum er talin jafnast á við nautakjöt að næringargildi. Þetta er þá það helsta, sem mælir með því að veita slík sjerleyfi. Þar sem sækja yrði um slík leyfi í hvert skifti, er vart nein hætta á, að þau verði veitt svo taumlaust, að hætta geti stafað af. Ráðueytið myndi jafnan hafa spurnir af hvalveiðastöðvunum og geta haft eftirlit með þeim. Þess má og geta, að í Noregi hefir verið hallast að þessari aðferð á síðustu árum, að í stað algerðs banns hafi ráðuneytið heimild til að veita sjerleyfi með sjerstökum skilyrðum og gegn ákveðnu gjaldi. Það, sem einkum hefir verið fundið að slíku leyfi, er það, sem jeg gat um fyr, að hvalir bæti fyrir fiskigöngum. Þessi trú er þó í rjenun, bæði hjer og í Noregi. Síðan frv. kom fram, hafa, eins og kunnugt er, borist áskoranir til þingsins með og móti frv. Vitanlega hafa þær lítið upplýst í málinu, og er sannast að segja erfitt að byggja á slíku. Það, sem hjer verður fyrst og fremst að treysta á, eru hinar vísindalegu rannsóknir. Eins og jeg hefi áður getið um, hefir nefndin aflað sjer álits eina vísindamannsins, sem til er í þessu efni á Íslandi. Þá hefir einnig verið leitað álits stjórnar Fiskifjelagsins, en svar hennar barst ekki í hendur nefndarinnar fyr en í dag, svo að ekki hefir unnist tími til þess að prenta það. Ætla jeg því, með leyfi hæstv. forseta, að lesa upp úr því nokkur orð. Þar segir, að„.... það sje yfirleitt álit fiski- og náttúrufræðinga, að hvalir hafi engin þau áhrif á göngu fiska, hvort sem er með ströndum fram, úti á rúmsjó eða inni á firði, er líklegt sje að geri til eða frá um aflabrögð, hvalirnir eru háðir sömu lögum og fiskarnir, þ. e. ástandi sjávarins og áhrifum hans á átuna, og verða að elta hana eins og síldin og ýmsir aðrir fiskar að sínu leyti, og sumir skíðishvalir eru beinlínis keppinautar þessara fiska um fæðu, og ræður það því að líkindum, að fækkun þessara hvala geti ekki talist hættuleg fiskiveiðum yfirleitt og síldveiðunum sjerstaklega, eins og líka reynsla vor um síðustu 40 ár ber ljósan vott um“ Ennfremur bætir stjórnin því við, að hún sjái ekki, „að nein þau atriði sjeu í frv., er geti komið í bág við hag Íslenskra fiskimanna“. Að þessu athuguðu sýnast ekki vera næg rök fyrir hendi til þess að leggjast á móti frv., sem verjandi sjeu gegn hv.Nd., sem samþ. hefir frv. með miklum atkvæðamun. Jeg veit, að minnihl. nefndarinnar er á annari skoðun, og skal jeg ekki segja meira um málið, fyr en hann hefir gert grein fyrir afstöðu sinni.

Frsm. minnihl. (Ingvar Pálmason) Það hefir farið með þetta frv. eins og stundum hefir komið fyrir áður í sjútvn., að ekki hafa allir getað orðið á einu máli. Frv. það, sem hjer liggur fyrir, er, eins og tekið hefir verið fram, komið frá Nd. Jeg ætla ekki að fara mikið út í frv. sjálft, heldur leitast við að athuga, hvort knýjandi ástæður eru fyrir hendi til þess að Alþingi, sem síðastliðinn vetur framlengdi hvalfriðunarlögin andmælalaust, taki nú sinnaskiftum. Jeg tel rjett að rifja dálítið upp sögu hvalfriðunarlaganna, þó að jeg sje ekki vel fróður um það efni. Sú stefna, að banna hvalveiðar, mun vera jafngömul hvalveiðunum sjálfum. Strax munu heyrst hafa raddir um, að banna þyrfti hvaladráp. Hvalveiðar hafa verið stundaðar síðan 1880 og fram að 1914, og mun einna mest hafa verið veitt um aldamótin. Altaf voru raddir uppi, sem mótmæltu mjög veiðinni, og það tókst ekki að þagga þær niður, þó að hagnaður væri talsverður af þessari veiði, bæði fyrir þá, sem ráku, og fleiri. Eftir að kom fram yfir 1906–7 tók baráttan mjög að harðna, og háværar raddir heyrðust um, að afnema bæri veiðina með lögum. Þessu lauk svo með hvalfriðunarlögunum 1913, sem síðasta þing samþykti að framlengja. Jeg býst við, að legið hafi til grundvallar fyrir þessari lagasetningu fyrst og fremst þær kröfur, sem komu frá þjóðinni, um að afnema veiðina, og svo kann að hafa haft nokkur áhrif, að hvölum var farið að fækka, og því talið rjett að gera tilraun með, hvort hægt væri að fjölga þeim með friðunarlögum. Jeg hefi að vísu ekki kynt mjer umræðurnar um þetta í þingtíðindunum, en jeg hygg, að þetta hafi verið aðalástæðurnar. Ef þetta er rjett, virðist ekki fjarri lagi að athuga, að hve miklu leyti náðst hefir sá tilgangur, að fjölga hvölunum. Það er erfitt að sanna nokkuð í því efni, en jeg þori að staðhæfa, að á Austfjörðum a. m. k. er það alment álit sjómanna, að hvölum hafi fjölgað til muna. Það er áreiðanlegt, að hvalganga við Austfirði hefir verið meiri 2 síðastliðin ár en næstu 10–12 ár á undan. Lögin hafa þá að þessu leyti náð tilgangi sínum. Þá er hin ástæðan, álit sjómanna, að rjett væri, að hvalafriðun næði fram að ganga. Það er full ástæða til að athuga, hvort þessi aðstaða hefir breyst síðan 1913. Um þetta er ekki hægt að segja neitt með fullri vissu, því að engin gögn hafa legið fyrir, sem hægt væri að draga ályktanir af. En þess hefir ekki orðið vart, að komið hafi fram neinar raddir um, að afnema bæri friðunarlögin eða breyta þeim. Og á síðasta þingi voru lögin framlengd til 10 ára. Landsmenn virðast hafa látið sjer það vel líka og engin mótmæli borið fram. Á þessu þingi kemur svo frumvarp þetta, að öllum óvörum, bæði þingmönnum og kjósendum. Jeg fer ekki út í það, að leggja dóm á rök fyrir þeirri skoðun sjómanna, að hvalir hafi áhrif á fiski- og síldargöngur. Vísindin neita því, að svo sje, en á þeim má ekki of mikið byggja. Með allri virðingu fyrir vísindunum, þá er þess að gæta, að sú grein þeirra, sem að þessu lýtur, er mjög ung. Þá má einnig finna þess mörg dæmi í sögu vísindanna, að sumt það, sem þau eitt sinn telja sannað með óyggjandi rökum, reynist rangt síðar meir. Það liggur því nærri að segja, að hjá þeim sje eitt í dag og annað á morgun. Jeg ætla ekki að leggja neinn dóm á þetta atriði, en jeg lít svo á, að raddir almennings sjeu þungar á metunum í þessu efni, og jeg tel varhugavert, að Alþingi afgreiði svona lög að þjóðinni óafvitandi. Flm. frv. telja ekki ástæðu til þess fyrir okkur að friða hvalinn, til hagsmuna fyrir aðrar þjóðir. Með þessu er óbeinlínis viðurkent það, sem jeg hefi haldið fram, að hvölunum hafi fjölgað, því annars hefði ekki verið talað um, að friðunarlögin væri til hagsbóta fyrir aðrar þjóðir. Mjer vitanlega er engin slík hætta fyrir dyrum enn sem komið er. Næstu hvalveiðistöðvar munu vera í Færeyjum, og eins og þær eru reknar nú, mun engin hætta á því, að veiði verði sótt upp til Íslands. Til sönnunar því má benda á, að fyrst voru hvalveiðar reknar hjer fyrir Vesturlandi, en stöðvarnar síðan fluttar til Austurlands, þegar hvalur reyndist meiri þar. Þetta bendir á, að hvalveiðar muni ekki verða sóttar hingað frá stöðvum í Færeyjum. Komið gæti til mála, að aðrar þjóðir sæktu hingað til hvalveiða frá svonefndum flotstöðvum. Það munu hafa verið gerðar einhverjar slíkar tilraunir við Grænland, en ekki, svo að jeg viti, hjer við Ísland. Jeg sje því ekki, að knýjandi ástæður sjeu til þess að afgreiða þetta frv. nú. Þá skal jeg minnast á fjárhagshliðina. Jeg ber að vísu ekki mikið skyn á, hvað kostar að setja upp hvalveiðistöð með 5 bátum, en óhætt mun að segja, að eftir mælikvarða okkar Íslendinga kosti það stórfje. Þar að auki er þessi veiði, eins og raunar öll önnur veiði, talsvert áhættusöm. Jeg vil benda á, að við eigum áreiðanlega völ á miklu arðvænlegri fyrirtækjum, sem við gætum lagt fje okkar i, ef við á annað borð höfum það handbært. Má t. d. benda á eitt, síldarbræðsluverksmiðjur, sem mundu gefa miklu meiri arð. Við höfum áreiðanlega nóg arðsöm verkefni til þess að setja fje okkar í. En varhugavert getur verið að láta slík fyrirtæki njóta mikilla ívilnana eða hagsmuna frá löggjöfinni, því þá er hætt við, að notað yrði útlent fje meira en góðu hófi gegnir. Jeg tel ekki rjett, og er viss um, að ekki vakir fyrir Alþingi, að gefa tilefni til að slík leið sje farin. Þingið hefir haft til meðferðar fleira en eitt lagafrumvarp, sem ganga í þá átt að stemma stigu fyrir því, sem kallað er „leppmenska“. En þeta frv. gæti leitt til slíks. Jeg sje ekki ástæðu til þess að fara frekar út í þetta mál að sinni. Jeg álít ekki rjett að fara að „diskútera“ um það á þessu stigi málsins, við hve mikil rök það álit sjómannanna hefir að styðjast, að hvalir hafi áhrif á fiski- og síldargöngur. Það er víst, að hve mikil eða litil sem rökin eru, þá verður ekki þeirri sannfæringu útrýmt með lögum. Eins og jeg hefi áður tekið fram, verður að taka tillit til þess álits. Legg jeg því til, eins og nú standa sakir, að málinu verði vísað til stjórnarinnar. Jeg tel óhætt að segja, að þetta sje forsvaranlegasta afgreiðslan. Hitt, að lögleiða frv., án þess að gefa kjósendum minsta kost á að láta í ljós álit sitt, tel jeg nær því óforsvaranlegt. Jeg vil benda á, að á sínum tíma var þetta hitamál út um land, og jeg tel, að heldur ætti að forðast að koma af stað nýjum æsingum að ástæðulausu. Jeg skal drepa á brjefið frá stjórn Fiskifjelagsins. Það verður að skoðast sem eigið álit stjórnarinnar, því að jeg veit ekki til þess, að hún hafi neitt umboð til þess að koma þannig fram fyrir fjelagsins hönd. Jeg veit ekki til þess, að málinu hafi verið hreyft neinstaðar á fundum út um land, og því verður þetta aðeins að skoðast sem álit stjórnar fjelagsins. Ef fjelagið alt stæði á bak við, væri meiri ástæða til þess að taka tillit til þessa álits. Jeg sje svo ekki ástæðu til þess að orðlengja þetta frekar.

Frsm. meirihl. (Jóhann Jósefsson) Það hefði sennilega verið rjettara, að jeg hefði tekið það fram í fyrri ræðu minni, að meirihl. nefndarinnar vildi láta samþykkja frv. með lítilsháttar breytingum. En þær voru svo sjálfsagðar, að mjer láðist að geta um þær. Skal aðeins minna á, að þær eru tilgreindar á þskj. 346. Hv. Nd. hafði sjest yfir þetta. Hv. 2. þm. S.-M (IP) hefir minst á það, sem fyrir honum vakir í þessu máli, þennan ótta um það, að ef til vill verði menn víðsvegar út um landið á móti þessu frv. Hv. þm. (IP) gat um, að það væri álit manna á Austfjörðum, að hvölum hefði fjölgað síðan friðunarlögin gengu í gildi. Þetta má vel vera. En hjer er, eins og hv.þm. kannaðist við, aðeins um álit manna að ræða, og það hlýtur altaf að vera heldur lauslegt til að byggja á. Þá mintist hv.þm. á, að vísindin væru ekki ábyggileg í þessu efni. Það má kanske til sanns vegar færa. En þegar um er að ræða annarsvegar lauslegt álit, en hinsvegar rannsóknir fleiri ára, þá getur enginn vafi leikið á, hvort meira á að meta. Þá kom hv.þm. (IP) með yfirlýsingu, sem mjer þótti kynleg. Hann sagði, að frv. kæmi að öllum óvörum. Nú er samþingismaður hv.þm. (IP) einn af flytjendum frv., og auk hans einn af helstu samherjum hv.þm. (IP) í Framsóknarflokknum. Og þó lýsir hv.þm. yfir því, að þetta hafi komið að honum óvörum. Það er óneitanlega einkennilegt, að hv.þm. skuli berjast á móti máli, sem samþingismaður hans flytur, og auk þess eru sumir samflokksmenn hans í hv.Nd. helstu stuðningsmenn þess. Okkur Íhaldsmönnum í þessari hv. deild er einatt brugðið um það, að við sjeum ekki í samræmi við íhaldsmenn í hv.Nd. En þetta dæmi sýnir það, að við höfum ekki verið einir um þessháttar. Það getur alveg eins komið fyrir hjá öðrum hv.þm. og öðrum flokkum. Hv. þm. (IP) vill vísa þessu máli til stjórnarinnar, og er það ánægjulegt, að heyra þá ósk fram borna af manni, sem er í andstöðu við stjórnina. Út af fyrir sig felli jeg mig fjarskalega vel við þessa ósk hv.þm. (IP); það er auðráðið af því, að hv.þm. treystir stjórninni vel í þessu máli, en á hinn bóginn er í frv. sjálfu ætlast til þess, að atvrh. veiti sjerleyfi og hafi úrskurðarvald um það; þar er stjórninni þegar treyst til að fara með þetta mál, svo að það getur alveg eins vel komið fram með frv. eins og með þeirri ósk, sem hv. 2. þm. S.-M. (IP) ljet í ljós, að málinu væri vísað til stjórnarinnar. En aftur er það ákaflega mikilsvert og ánægjulegt að heyra það frá manni úr andstöðuflokki stjórnarinnar, að hann vilji vísa máli, sem hann telur svo mikils varðandi fyrir alla landsmenn, til stjórnarinnar. Hvað það snertir, að þetta mál hafi ekki verið rætt út um land og að óskir kjósenda liggi ekki fyrir í málinu, þá veit jeg satt að segja ekki, hvort það er hlutur, sem þurfi svo mjög að fárast yfir. Hv. þm. (IP) mintist á það, að þetta hefði verið mikið hitamál áður, sem það sjálfsagt hefir verið, og sje nú gengið út frá því, að svo yrði áfram, eins og öll ræða hv.þm. (IP) virtist benda á, yrði í mínum augum ástæðan fyrir því, að bera þetta undir kjósendur, ekki ríkari. Því að jeg tel ólíklegt, að þetta mál sjálft mundi vinna við það, það er, að það yrði betur og óhlutdrægar upplýst, þó að það væri gert að æsingamáli í kosningastappi út um alt landið, því að inn í það myndi svo oft spinnast hreppapólitík og eiginhagsmunir, sem ekki geta orðið til annars en að rugla hugmyndir manna um það, hvað rjett sje í málinu sjálfu. Jeg er því andstæður hv.þm. (IP) í því, að jeg álít, að þegar ekki er hægt að sanna neitt þessa trú, sem hv.þm. segir, að hjer sje um að ræða, eða hafi verið um að ræða, gegn því, að hvalir væri drepnir, þá verð jeg að segja, að málið mundi ekki hafa nema ilt af því að verða gert að æsingamáli. þá veik hv.þm. (IP) að einu atriði í málinu, sem jeg í rauninni fór fram hjá í ræðu minni, sem sje, að aðrir væri farnir að taka frá okkur þessa veiði, og á meðan við meinuðum okkar eigin mönnum að drepa hvalina, væru aðrar þjóðir farnar að sækja þá heim að okkar bæjardyrum. Jeg vildi ekki staðhæfa neitt um þetta, af því að þær upplýsingar, sem jeg hefi fengið, eru ekki svo ljósar, að hægt sje að fullyrða neitt út af þeim. En jeg heyri, að hv.þm. (IP) hefir heyrt um það líka. En þá verð jeg að segja hv.þm. (IP) það, að það er ekkert því til fyrirstöðu, að útlendingar geti með flotstöðvum hagnýtt sjer hvalina hjer við land, hvort sem við bönnum okkar mönnum að drepa þá eða ekki. En hv.þm. (IP) vildi láta það bíða, að við slökuðum nokkuð á taumunum við okkar menn. Jeg sje nú ekki, að það sje rjettara hjá okkur að fara fyrst að leyfa Íslendingum að nota sjer hvalina við strendur landsins, þegar útlendingar eru farnir að draga þá til annara landa. Þessvegna finst mjer það ekki hættulegt, þó að stjórninni sje veitt heimild til að leyfa Íslendingum að setja upp hvalveiðastöðvar. Hv. þm. (IP) mintist á eitt atriði, sem sýnir það fyllilega, að ekki er hætt við, að stöðvar verði margar á næstunni; það var kostnaðurinn. Og það er víst alveg rjett, að bæði er kostnaðurinn mikill og atvinnan áhættusöm, eins og allur annar veiðiskapur, en það verður þá einmitt eðlilegur hemill á það, að það verði af mörgum mönnum óskað eftir þessu sjerleyfi. Hvað snertir athugasemd hv.þm. (IP) um það, að þetta geti gefið ástæðu til leppmensku og að útlent fje kynni að geta slæðst inn í þessi fyrirtæki, þá sje jeg ekki, að það, út af fyrir sig, gefi neina ástæðu til þess að vera á móti því, að Íslendingar geti hagnýtt sjer þessa veiði. Það verður að vera með það eins og annað, sem íslenskir ríkisborgarar ætla sjer að starfrækja hjer, að stjórnin verður að sjá um það, að leppmenska geti ekki átt sjer stað. En þó að slík veiði væri rekin einhversstaðar frá Íslandi af Íslendingum sjálfum, með útlendu fje að einhverju leyti, af því að íslenskt fje skorti, þá get jeg ekki sagt, að mjer sje svo sárt um það, þótt fjeð fengist til þess einhversstaðar annarsstaðar að, ef fje væri ófáanlegt hjá innlendum lánsstofnunum. Þetta, með útlent fje og leppmensku, má ekki nota alstaðar sem grýlu, til þess að fæla menn frá að fylgja nauðsynjamálum. Þá talaði hv.þm. (IP) um það, að stjórn Fiskifjelags Íslands hefði ekkert umboð frá hinum einstöku deildum Fiskifjelagsins til þess að leggja neitt til í þessu máli. Það skal jeg ekkert deila um við hv.þm. (IP); jeg býst ekki við, að stórn fjelagsins hafi aflað sjer þessa umboðs. En jeg tel, að hún muni hafa við hönd sjer þá sjerfróðu aðstoð og þau gögn, sem hægt er í þessu máli, og hygg jeg, að hún myndi litlu bættari fyrir það, þótt hún fengi já frá einni deild Fiskifjelagsins og nei frá annari, eftir því, hvernig talað væri fyrir þeim. Ef á að fara eftir nokkru, þá á að fara eftir þeirri niðurstöðu, sem sjerfræðingar hafa komist að, við að rannsaka málið í fleiri ár. Þegar á þingi árið 1885 var lagt fram frv. með ákvæðum um hvalveiðar, og þá er það þegar tekið fram í greinargerðinni fyrir frv., að þessi skoðun og almenningsálitið á skaðsemi hvalveiðanna komi ekki heim við það, sem áður hafi verið álitið, og þá er þess ennfremur getið, eftir skýrslu frá Hammer skipsforingja, en það var árið 1886, að hann hafi álitið, að það hefði ekki nein áhrif á síldargöngur, hvort hvalir væri friðaðir inni í fjörðum á Íslandi eða ekki. Með tilliti til reynslu undanfarinna ára er víst óhætt að gera ráð fyrir, að þessar andstæðu skoðanir á hvalveiðunum og áhrifum þeirra á fiskigöngur haldi enn um nokkurt skeið áfram að rekast á, og hvorutveggja skoðunin eigi sína öruggu talsmenn, eins og áður hefir verið. Þótt jeg hefði haft, af pólitískum ástæðum, sjerstaka löngun til að fylgja till.hv. 2. þm. S.-M. (IP), þá finst mjer ekki, að þau rök hafi komið fram, hvorki í ræðu hv.þm. (IP) gegn frv. eða frá öðrum, sem geti fengið mig ofan af því, að fallast á gerðir hv.Nd. og hv. samþingismanns 2. þm. S.-M. og flokksbræðra hans í Nd. í því, að leyfa þessu máli að ganga fram.

Sigurður Eggerz Það er aðeins örstutt athugasemd. Það er auðsjeð, að þetta mál hefir ekki verið athugað mjög grandgæfilega í hv.Nd., það sjer maður á því nál., sem þar hefir komið fram, og eins á því, hvað það hefir gengið fljótt í gegnum þá hv. deild, og það sýnist eiga að verða það sama hjer. Það nál., sem hjer er fram komið, er sannarlega ekki mjög upplýsandi fyrir þá, sem ekki þekkja til málsins. Sem sagt, jeg sje ekki betur, eins og sakir standa, en að málið sje ekki mjög athugað, og því er nú svo komið, að jeg vildi leyfa mjer að skjóta því til hv.frsm. minnihl. (IP), hvort hann ekki vill fresta þeirri till. sinni, að vísa málinu til stjórnarinnar, þannig, að málinu yrði lofað að ganga til 3. umr., svo að þeim mönnum, sem vilja afla sjer betri upplýsinga, gæfist kostur á því, og gætu þeir þá, eftir að hafa athugað málið betur, greitt atkv. um það. En um það, að þeir menn, sem ekki væri stuðningsmenn stjórnarinnar, gæti ekki vísað málum til hennar, er það að segja, að það er auðvitað, að hvernig sem menn standa gagnvart stjórninni, geta menn þó og hljóta að vísa málum til hennar. Jeg vil því greiða atkv. með málinu til 3. umr., en frekara fylgi mínu við málið ræður það, hverra upplýsinga jeg hefi aflað mjer í því, áður en greidd verða atkv. um það endanlega. En jeg vildi skjóta þessu til hv.frsm. minnihl. (IP), vegna þess, að jeg hygg, að það sjeu fleiri, sem munu vera svona á báðum áttum og hafi ekki getað athugað málið nægilega ennþá.

Frsm. minnhl. (Ingvar Pálmason) Jeg ætlaðist ekki til þess, að umr. yrðu mjög langar um þetta mál, og þóttist ekki gefa neina ástæðu til þess. En hv.þm. Vestm. (JJós) hefir fundið ástæðu til þess að nota fyrri ræðu mína til að koma áhugamáli sínu að; hv.þm. (JJós) vildi benda mjer á, að till. mín væri traustsyfirlýsing til stjórnarinnar. Jeg verð að segja það rjett eins og er, að „litlu verður Vöggur feginn“. Jeg sje ekki, að það sje neitt, hvorki traust nje vantraust, þó að málinu sje vísað til stjórnarinnar, og þó að jeg beri ekki mikið traust til núverandi stjórnar, álít jeg þó, að hún muni gegna almennum stjórnarstörfum, svo að sæmilegt sje, og held jeg, að hvernig sem menn eru í flokk settir, verði menn að gera það. Jeg sje því ekki, að hv. sessunautur minn (JJós) hafi neina ástæðu til að blanda þessu inn í málið, það gerir hvorki að flýta fyrir nje bæta skilning manna á því. Þá mintist hv.þm. (JJós) líka á það, að jeg væri í andstöðu við flokksbræður mína í hv.Nd. Já, það er rjett. En jeg lít líka svo á, að þetta eigi ekki að vera neitt flokksmál. En vera má, að hv. sessunautur minn (JJós) vilji gera það að flokksmáli. Jeg kemst því miður ekki hjá að svara einstökum atriðum, sem liggja fyrir utan málefnið. Hvað það snertir, að þetta mál hafi verið og geti verið notað sem æsingamál, þá held jeg samt, að best sje að losna við allar æsingar út af því og hv.þm. eigi að ræða það með stillingu, en ekki að fara að valdbjóða eitthvað og segja: gerið þið svo vel, þetta verðið þið að hafa. Ef það er rjett hjá mjer, að meirihluti kjósenda sje óánægður með, að þetta frv. nái fram að ganga, þá er það áreiðanlega ekki besta leiðin að gera frv. að lögum, fleygja því í þá og segja: þetta verðið þið að hafa. Nei, jeg held, að flestir kjósendur sjeu ánægðir með þau lög, sem nú gilda, og mjer er ekki kunnugt um, að neinar raddir hafi komið fram um að breyta þeim lögum, sem samþ. voru á síðasta þingi. Þessvegna segi jeg, að ef einhver æsing verður út af þessu máli, þá er það ekki mjer að kenna eða þeim mönnum, sem vilja láta málið hafa sem rólegasta afgreiðslu í þinginu. Nei, við skulum ekki tala um æsingar, því að jeg held, að það gæti átt við hjer, sem oft hefir verið sagt, að þær væru aðeins öðrumegin; við skulum ekki láta þær verða báðumegin. Þá mintist hv.þm. (JJós) á leppmensku, sem jeg að vísu gaf tilefni til, og sagði mig mótfallinn því, að útlent fje væri notað til slíkrar starfrækslu. Jeg er alls ekki mótfallinn því, að fje sje tekið að láni hjá útlendingum, en jeg er mótfallinn því, að útlendingar eigi fje í íslenskum fyrirtækjum og að arðurinn fari nær allur til þeirra. Því að jeg hygg, að útlendingar muni ekki vilja leggja til fje sitt fyrir sem næst einfalda bankavexti. Nei, jeg hygg, að það liggi oftast á bak við, að þeir vilji ná hagnaðinum af fyrirtækinu í sinn vasa. Svo er enn eitt atriði í þessu máli, það er atvinnan. Það verður mikil aukning við þá atvinnu, sem fyrir er í landinu, og jeg sje ekki neina ástæðu til með nýjum lagaboðum að gefa knýjandi ástæðu fyrir því, að leyfður verði innflutningur útlendra verkamanna. Þá mintist hv.þm. (JJós) lítillega á það, sem jeg drap á, brjefið frá stjórn Fiskifjelags Íslands, og benti á, að það væri mikið varið í það, að hún hefði sjerfræðing við hlið sjer. Já, jeg hefi áður vikið að þessu. En hitt fullyrði jeg, að stjórn fjelagsins skortir algerlega heimild til að koma fram fyrir hönd alls fjelagsins í þessu efni. Þá gróf hv.þm. (JJós) upp umsögn skipstjóra eins frá árinu 1886, Hammer að nafni. En hverskonar maður var það? Mig minnir, að hann hefði verið skipstjóri á útlendu hvalveiðaskipi, svo að það er ekki mikil sönnun í þessu máli. Þá sagði hv.þm. (JJós), að það væri engin ástæða til að halda fram þeirri trú, sem menn hefðu á móti hvalveiðum, því að vísindin segðu alt annað. En mjer nægir að benda á það, að það er oft töluvert erfitt að aðgreina vísindi og trú, að minsta kosti vill það oft verða svo, á meðan þau eru ekki langt á veg komin, að þau byggjast talsvert á trú. Sem sagt, jeg sje ekki neina ástæðu til að fara frekar út í síðustu ræðu hv.frsm. meirihl. (JJós), því að þar kom ekki neitt fram, er geti haft nein veruleg áhrif á afstöðu hv.þm. til málsins. Þá mæltist hv. 1. landsk. (SE) til þess, að jeg tæki till. mína, um að vísa málinu til stjórnarinnar, aftur til 3. umr. Jeg get ekki orðið við þeim tilmælum, af því að jeg lít svo á, að það eigi ekki að afgreiða málið út úr þinginu að þessu sinni, og hversvegna á þá að fresta atkvgr. um hana til 3. umr.? Jeg tel ekki rjett að gera það, því að ef hún ekki nær fram að ganga, þá fer frv. til 3. umr., en nái hún aftur á móti samþykki hv. deildar nú þegar, þá tel jeg það best svo, því að jeg sje ekkert við þetta mál unnið, annað en að eyða tíma og fje í það að ástæðulausu.

Sigurður Eggerz Það er altaf mikið unnið við það í hverju máli, sem talið er mikils virði, að gefinn sje svo mikill frestur í því, að mönnum vinnist tími til að afla sjér þeirrar þekkingar, sem þarf til að rökstyðja atkvæði sitt. Og ef hv.þm. (IP) treystir málstað sínum, þá getur hann gert það. En jeg er ákveð inn í því að vísa málinu ekki nú þegar til stjórnarinnar. Hvað jeg kann að gera síðar, fer auðvitað eftir þeim upplýsingum, sem jeg kann að fá.