Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Um klukkan hálffjögur í dag, að loknum óundirbúnum fyrirspurnatíma, fer fram utandagskrárumræða um framboð Íslands til öryggisráðsins. Málshefjandi er hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson. Hæstv. utanríkisráðherra verður til andsvara. Umræðan fer fram skv. 1. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Hæstv. forseti. „Hvernig getum við brugðist við gagnvart þeim atburðum sem nú eiga sér stað á Gaza-ströndinni, daglegum fjöldamorðum Ísraelshers, algerri einangrun þessa þéttbýlasta svæðis heims, skorti á helstu lífsnauðsynjum, lyfjum og lækningatækum og nú síðast lokun fyrir eldsneyti til svæðisins sem haft hefur í för með sér að raforkuverin hafa stöðvast.“ Ég las, með leyfi forseta, upp tilvitnun í bréf sem Sveinn Rúnar Hauksson læknir, formaður félagsins Ísland – Palestína, hefur ritað utanríkisráðherra fyrir hönd ríkisstjórnar Íslands. Í bréfinu segir enn fremur, með leyfi forseta: „Eldsneytis- og rafmagnsskortur hefur í för með sér að öll starfsemi lamast, þar á meðal starfsemi sjúkrahúsa og heilsugæslu. Það sem ef til vill er alvarlegast varðar vatnsveituna og skolpfrárennsli því að hvort tveggja er háð rafmagnsdælum. Þegar skrúfað er fyrir eldsneyti og rafmagn rennur ekkert drykkjarvatn til íbúanna og skolpið safnast fyrir. Afleiðingar þessa verða geigvænlegar fyrir alla íbúa svæðisins sem eru um 1,7 milljónir talsins og út fyrir Gaza-ströndina. Drepsóttir geta brotist út svo eitthvað sé nefnt. Það virðist vera stefna Ísraelsstjórnar að breyta þessu stærsta fangelsi heims í útrýmingarbúðir. Á hvern hátt hyggst utanríkisráðherra fyrir hönd ríkisstjórnar Íslands bregðast við þessum atburðum og stefnu Ísraelsstjórnar gagnvart íbúum Gaza-svæðisins?“ Hæstv. forseti. Ég vil gera þessi orð og þessar spurningar sem Sveinn Rúnar Hauksson læknir og formaður félagsins Ísland – Palestína, beinir til hæstv. utanríkisráðherra og ríkisstjórnarinnar að mínum.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Ögmundi Jónassyni fyrir að vekja athygli á þessu máli sem er full ástæða til vegna þess að ástand mála á Gaza-ströndinni er skelfilegt og hefur sjálfsagt aldrei verið verra en það er einmitt núna. Til þess að grennslast fyrir um stöðu mála þar hringdi ég í morgun í Karen Abuzaid, sem er framkvæmdastjóri flóttamannasamtaka Sameinuðu þjóðanna á herteknu svæðunum í Palestínu, og hún sagði að í þau sjö ár sem hún hefði verið þarna hefði ástandið aldrei verið verra. Það benti ekkert til þess að það mundi batna á komandi dögum, þvert á móti mundi það líklegast versna, m.a. vegna þess að flóttamannastofnunin verður óstarfhæf frá og með miðvikudegi því að þá hefur hún ekki lengur eldsneyti, hún hefur ekki lengur umbúðir utan um matvæli til að koma inn á svæðið. Flest bendir því til að þetta muni versna. Ég lít svo á að auðvitað sé eðlilegt að bæði Ísraelsmenn og Palestínumenn reyni að gæta öryggis íbúa sinna og stjórnvöld í Ísrael segjast vera að reyna að stöðva eldflaugaárásir en þau gera það með hætti sem ekki er hægt að sætta sig við. Þessar nýjustu aðgerðir Ísraelsmanna eru hóprefsing og hóprefsingar eru ólöglegar aðgerðir samkvæmt alþjóðamannúðarlögum. Þess vegna hljótum við að koma á framfæri áhyggjum okkar og mótmælum við því að þannig sé staðið að málum að það stefni í voða öryggi og lífi óbreyttra borgara. Ég mun reyna að má sambandi við Tzipi Livni, utanríkisráðherra Ísraels, og koma þessum sjónarmiðum á framfæri við hana.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir þessi svör þar sem staðfest er að svo sé litið á í Stjórnarráði Íslands að ástandið á Gaza-svæðinu hafi aldrei verið alvarlegra en nú. Ég leyfi mér að vara við því að stilla upp sem eins konar jafningjum eða leggja að jöfnu aðgerðir Ísraela annars vegar og Palestínumanna hins vegar. Á undanfarinni viku hafa tæplega 40 manns verið drepnir af hálfu Ísraela og margir þeirra óbreyttir borgarar. Ég hef verið að skoða yfirlýsingar sem fram hafa komið í palestínskum fjölmiðlum yfir helgina og þar er að finna ágætt viðtal við Mustafa Borghouti, sem komið hefur hingað til lands, forseti læknishjálparsamtakanna og var fyrrverandi ráðherra í þjóðstjórninni sem bæði Fatah og Hamas áttu aðild að, og hann kallar 

Virðulegur forseti. Sendiherra Ísraels gagnvart Íslandi er staðsettur í Ósló og ég hafði ekki gert neinar ráðstafanir til að kalla á hana heldur sagði ég að ég mundi reyna að ná sambandi við Tzipi Livni, utanríkisráðherra Ísraels, og gera henni grein fyrir þessum sjónarmiðum. Varðandi eldflaugaárásirnar þá eru þær auðvitað líka ófyrirgefanlegar, eldflaugaárásirnar sem koma frá Gaza-ströndinni og hitta fyrir óbreytta borgara í Ísrael og það hafa um 250 slíkar farið á undanförnum mánuði. En það réttlætir ekki þá hóprefsingu sem gripið hefur verið til af hálfu Ísraelsmanna sem eiga að gæta meðalhófs í aðgerðum sínum og eiga að hafa öryggi óbreyttra borgara að leiðarljósi. Það eiga öll stjórnvöld að gera og ábyrgð þeirra er auðvitað mikil í því efni.

Hæstv. forseti. Ég beini máli mínu til hæstv. samgönguráðherra. Ég þarf gjarnan að hafa smáaðdraganda að máli mínu þegar ég tala við hæstv. samgönguráðherra þar sem það var þannig þegar hann var í stjórnarandstöðu að þá hafði hann mikla lausn á öllum málum, fannst mér, og t.d. hvað varðar landsbyggðina þá var það aðallega vegna þess að ríkisstjórnin sem þá sat hafði ekki alveg rétta stefnu sem ekki var alveg blússandi mannfjölgun á landsbyggðinni. Nú er hæstv. ráðherra kominn með mikil völd og hlýtur að geta beitt sér mikið í þessu máli. Það sem ég ætla að spyrja ráðherra út í varðar Vegagerðina. Þannig er að einn hv. þingmaður, stjórnarsinni, hv. þm. Ólöf Nordal, orðaði það fyrir jólin að rétt væri að flytja höfuðstöðvar Vegagerðarinnar til Akureyrar og mælti ágætlega fyrir því. Ég reikna með að þetta sé mál sem er í vinnslu hjá ríkisstjórninni þar sem hér er um stjórnarsinna að ræða og vil því spyrja hæstv. samgönguráðherra betur út í þetta, hvort þetta sé ekki mál sem við megum eiga von á að fá frekari fregnir af alveg á næstunni. En það að hv. þm. Ólöf Nordal virðist vera þessarar skoðunar er reyndar nýr tónn frá Sjálfstæðisflokknum, því að sá flokkur hefur farið með samgöngumál í allmörg ár, í líklega 18 ár, og ekki hefur orðið neitt af því að þessi ágæta stofnun hafi verið flutt út á land. Hins vegar eru breyttir tímar núna og nú er kominn hæstv. samgönguráðherra frá Samfylkingunni sem hefur haft uppi stór orð um mikilvægi þess að fjölga störfum á landsbyggðinni. Ég hef því mikinn áhuga á að heyra frá hæstv. ráðherra hvernig hann ætlar að beita sér í þessu máli.

Hæstv. forseti. Það er ljóst að berin eru súr í Framsókn um þessar mundir, hvort sem það er á Lómatjörn eða annars staðar, en það er annar handleggur. Vegna þess sem spurt er um varðandi Vegagerðina og starfsemi hennar þá starfa þar í kringum 320 manns eins og hv. þingmaður veit væntanlega. Þar af eru tæplega 40 starfandi á Akureyri, tæplega 30 í Borgarnesi, 25–30 á Ísafirði, 20–25 á Reyðarfirði og 17 á Selfossi. Starfsmenn Vegagerðarinnar dreifast því um allt land á stöðvunum og ætli þá séu ekki eftir um 60 manns í Reykjavík, eitthvað svoleiðis, 50–60 manns. Mér sýnist því að töluvert hafi verið unnið í því að dreifa starfsemi Vegagerðarinnar um land allt enda starfar hún um allt land.

Hæstv. forseti. Ég dáist að hæstv. ráðherra hvað hann kann vel þessar tölur allar en það var ekki aðalatriðið í mínum huga að fá þær með þeim hætti sem þær komu fram, heldur að vita hver stefna hæstv. ráðherra og ríkisstjórnarinnar er varðandi þessa stofnun. Ég trúi því ekki að þetta útspil frá hv. þm. Ólöfu Nordal hafi bara verið til heimabrúks. Það hlýtur að hafa verið eitthvað meira á bak við það, að þetta hljóti að vera í undirbúningi. Ég held því fram að því fylgi mikil völd að vera með höfuðstöðvar en eins og nú er þá eru höfuðstöðvar Vegagerðarinnar í Reykjavík. Þess vegna vil ég benda t.d. Samtökum um betri byggð, sem hafa kvartað undan því að samgöngunefndarmenn séu fyrst og fremst af landsbyggðinni, sex af níu, á að því fylgja mikil völd að hafa höfuðstöðvar. Og ég væri tilbúin að skrifa undir það, ef höfuðstöðvarnar færu til Akureyrar, að Norðausturkjördæmi þyrfti ekki að hafa neinn mann í samgöngunefnd, þetta væri okkur svo mikilvægt.

Virðulegi forseti. Nú ætla ekki að setja mig inn í þankagang Framsóknarflokksins um hvernig skipað verður í nefndir á Alþingi ef þetta eða hitt gerist. Ég hef í sjálfu sér ekkert við þetta að bæta. En það er auðvitað metnaðarfull og góð áætlun í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að flytja störf og efla störf á landsbyggðinni, m.a. störf án staðsetningar. Að þessu er unnið og við vonumst til að fara að sjá eitthvað gerast. Hv. þingmaður talaði um að ég hefði oft rætt um byggðamál áður fyrr, sem ég gerði, við hæstv. þáverandi byggðamálaráðherra Valgerði Sverrisdóttur, sem þó mátti ekki kalla byggðamálaráðherra einhverra hluta vegna en það er annar handleggur. Mér er það minnisstætt að á fyrstu dögum hennar í iðnaðarráðuneytinu var tekin saman stór og mikil skýrsla af ráðgjafarfyrirtæki úti í bæ um flutning 200–300 starfa á vegum iðnaðarráðuneytisins út um allt land, Löggildingarstofa og ég man nú ekki hvað þetta allt saman hét. En 

Herra forseti. Í ljósi nýliðinna atburða þar sem ráðist var á lögreglumenn á Laugaveginum þar sem þeir voru við störf og áttu í vök að verjast, langar mig að spyrja hæstv. dómsmálaráðherra Björn Bjarnason, hvað hann hyggist gera til þess að bæta stöðu lögreglumanna í starfi án þess að vopnavæða lögregluna. Enn fremur langar mig til að fá svör við því hvaða leiðir hæstv. ráðherra sjái færar til þess að laða fleira fagfólk í lögregluna og hve miklu ráðherrann hyggst kosta til. Í þriðja lagi langar mig að vita hvort hæstv. ráðherra telji að það þurfi að launa stéttina í samræmi við mikilvægi hennar til þess að hægt sé að rjúfa þann vítahring sem hin almenna lögregla er komin í með því að stöður eru mannaðar af ófagmenntuðu fólki þar sem ekki er til nóg af fagfólki. Í fjórða og síðasta lagi: Hve margir útskrifast árlega frá lögregluskólanum og hvað væri æskilegt að þeir væru margir til þess að anna eftirspurn?

Herra forseti. Á þessu ári munu útskrifast frá lögregluskólanum, ef ég veit rétt, um 80 manns. Það er stefnt að því að reyna að hafa sem flesta nemendur í lögregluskólanum og það er lykillinn að því að fá sem flesta til að starfa að lögreglumálum með þá menntun sem krafist er. Það er m.a. unnið að því að setja saman tillögur um nýjan löggæsluskóla ríkisins til þess að efla starf á þessu sviði, menntunarstarf fyrir lögreglu, fyrir fangaverði, fyrir starfsmenn Landhelgisgæslunnar og fyrir tollverði. Það er því unnið mjög markvisst að því að breyta þessu umhverfi í von um að það takist að fá fleiri menn, karla og konur, til að koma til þessara starfa. Það var einnig spurt um launamálin og auðvitað skipta þau máli fyrir lögreglumenn eins og allar aðrar stéttir og um þau verður samið og gengið frá nú á þessu ári þannig að menn munu sjá hver niðurstaða fæst í því. En lögreglan býr hins vegar við sömu aðstæður og aðrir sem starfa á opinberum vettvangi að miðað við þær aðstæður sem verið hafa í þjóðfélaginu þá hefur gengið illa að ráða menn til starfa hjá opinberum aðilum, hvort sem er í lögreglunni, heilsugæslunni eða á öðrum sviðum, leikskólum og grunnskólum. Ég get farið yfir langt svið sem hv. þingmaður þekkir. Þetta er því mál sem allir þeir sem reka opinbera starfsemi standa frammi fyrir sem viðfangsefni og þurfa að átta sig á hvernig unnt er að bæta úr. Varðandi öryggismál lögreglunnar þá hef ég mínar skoðanir á því. Ég get ekki útilokað að það þurfi að búa þannig um hnútana að lögreglan þurfi að vopnast ef ástandið heldur áfram að þróast á þann veg sem við höfum kynnst.

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir þessi svör. En nú er það svo að þó að 81 lögreglumaður útskrifist í vor, þ.e. ef þeir ná prófum, þá er það líka svo að það komu ekki nema 37 inn í skólann nú í haust. Það virðist vera að þeir sem sækja um komist ekki allir að vegna þess að þeir hafa það ekki til að bera það sem sóst er eftir. Þegar undanþágur eru veittar þá eru þetta kannski 23 af 79 sem hægt er að nota af þeim mönnum sem þurfa að leita undanþágna. Það hlýtur að auka öryggi lögreglumanna að starfa við hlið þeirra sem eru lærðir til þess að sinna þessu starfi og kunna að bregðast við á réttan hátt. Ég saknaði þess að hæstv. ráðherra fór ekki í það að velta aðeins fyrir sér  
            

Hæstv. forseti. Þann 27. ágúst á síðasta ári skipaði félagsmálaráðherra nefnd til móta tillögur sem áttu að miða að því að efla hinn félagslega þátt húsnæðislánakerfisins, þar með talinn leigumarkaðinn og lánveitingar til fólks undir skilgreindum eigna- og tekjumörkun. Það var mjög mikilvægt að skipa þessa nefnd að mínu mati og trúlega flestra hér á Alþingi Íslendinga því staðan á húsnæðismarkaðnum hér á höfuðborgarsvæðinu er með þeim hætti að ungt fólk getur ekki keypt sér eða leigt sér húsnæði. Yfirlýsingar hæstv. ráðherra um að það ríkti neyðarástand á húsnæðismarkaðnum og að þessi nefnd mundi skila af sér 1. nóvember á síðasta ári vöktu eðlilega ákveðnar væntingar í brjóstum þeirra sem eru í þessari stöðu á húsnæðismarkaðnum. Í svari hæstv. félagsmálaráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur, þann 20. nóvember hér á hv. Alþingi segir, með leyfi hæstv. forseta: „Þeirri nefnd sem nú er að móta tillögur varðandi úrlausnir þeirra sem eru fyrstu íbúðakaupendur og fólks sem er undir ákveðnum tekjueignarmörkum er því vandi á höndum. Hún“ - þ.e. nefndin - „mun væntanlega skila niðurstöðum á næstu dögum sem bæta eiga hag fyrstu íbúðakaupenda og byggja upp almennan leigumarkað og fjölga búsetuformum.“ Hæstv. forseti. Þann 20. nóvember á síðasta ári sagði hæstv. ráðherra, Jóhanna Sigurðardóttir að von væri á tillögum frá þeirri nefnd sem hún setti á fót á síðasta ári og vakti þar með miklar væntingar í brjósti þess fólks sem bíður eftir einhverjum raunverulegum úrræðum af hálfu ríkisstjórnarinnar í húsnæðismálum. Það er staðreynd að hæstv. ráðherra hefur vakið upp gríðarlega miklar væntingar. Nú er langt genginn janúarmánuður á árinu 2008 og við hljótum að 

Hæstv. forseti. Ég get vel tekið undir þá lýsingu sem hér var dregin upp af stöðu íbúðakaupenda, þ.e. þeir sem eru ofurseldir félagslega íbúðakerfinu og fyrstu íbúðakaupenda, að hún er slæm og því hef ég lýst hér áður að það þarf með sérstökum hætti að taka á málefnum þessara hópa. Í því augnamiði var nefnd sett á laggirnar, eins og hv. þingmaður nefndi, í ágústmánuði síðastliðnum og ég ætlaði henni tiltölulega skamman tíma til að koma með tillögur sínar. Í ljós kom að það tók nefndina lengri tíma en ég ætlaði henni að skila niðurstöðum. Hún átti að skila niðurstöðum 1. nóvember en það er stutt síðan að hún skilaði mér tillögum. Tillögur nefndarinnar ganga út á það að bæta stöðu þeirra sem geta ekki keypt sér húsnæði og þurfa að reiða sig á félagslega íbúðakerfið og eins að bæta stöðu fyrstu íbúðakaupenda. Það er alveg ljóst að í tillögum nefndarinnar er auðvitað ýmislegt sem snýr að sveitarfélögunum vegna þess að sveitarfélögin hafa auðvitað ýmsar skyldur, sérstaklega við tekjulágt fólk sem þarf á íbúðum að halda á leigumarkaðnum. Ég taldi því affarasælast miðað við tillögur nefndarinnar sem voru lagðar fram og reyndar kom það fram hjá nefndinni að hún taldi mikilvægt að taka upp viðræður við sveitarfélögin um þann þátt sem snýr að sveitarfélögunum. Ég vænti þess að þær viðræður fari í gang á næstu dögum þannig að við munum fyrr en síðar sjá niðurstöðuna að því er varðar þann þátt sem snýr að sveitarfélögunum. Ríkisstjórninni hafa verið kynntar tillögurnar en ríkisstjórnin, ásamt þeirri sem hér stendur, hefur ekki tekið neina afstöðu til þeirra tillagna sem hafa verið lagðar fram. Það munum við gera þegar niðurstaða nefndarinnar í samræðum við sveitarfélögin liggur fyrir og eins þurfum við alveg augljóslega taka mið af þeim markaðsaðstæðum sem nú eru uppi.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir hreinskilnisleg svör héðan úr pontu Alþingis. Við getum ekki sagt að hæstv. samgönguráðherra hafi svarað fyrirspurnum hv. þm. Valgerðar Sverrisdóttur sem sama hætti hér áðan. Ég hélt að þetta væri fyrirspurnatími og því til mikillar fyrirmyndar hjá hæstv. félagsmálaráðherra að svara hreinskilnislega fyrirspurnum mínum hér. Enda er þessi fyrirspurnatími til þess ætlaður. En af því að hæstv. ráðherra hefur sagt okkur að tillögur þessarar nefndar liggi fyrir og Samfylkingin hefur boðað opna umræðu og umræðustjórnmál, er þá ekki rétt að hæstv. ráðherra kynni okkur niðurstöður nefndarinnar þannig að þær geti komið til kasta þingsins við almenna umræðu án þess að þær séu í einhverjum skúffum uppi í ráðuneytum. Við alþingismenn þurfum líka að geta tekið tillit til þeirra tillagna sem nú liggja fyrir. Við erum hér í vinnu fyrir hönd íslensks almennings og ég geri þá kröfu að við fáum að sjá niðurstöðu nefndarinnar þannig að við sem þingmenn getum mótað 

Virðulegi forseti. Ég tel eðlilegt að sveitarstjórnirnar sem nú fjalla um það sem snýr að sveitarstjórnunum fái ráðrúm til þess að ræða það áður en tillögurnar verða kynntar opinberlega. Staðan er sú varðandi leigumarkaðinn og félagslega íbúðakerfið að viðskilnaður síðustu ríkisstjórnar var með þeim hætti að það þarf að taka mjög vel á þessum málum.  Ég tel rökrétt í framhaldi af starfi nefndarinnar, sem líka óskar eftir að fá að sjá hvernig fjármögnun verður háttað af hálfu sveitarfélaganna, þannig að hún mun fá málið aftur til sín, þá tel ég rétt að sá ferill gangi fyrir sig með þeim hætti sem ég hef lýst og að ríkisstjórnin sem einungis fékk þessar tillögur til skoðunar mjög nýlega, fái ráðrúm til þess að taka afstöðu til þeirra. Þegar þetta allt liggur fyrir 

Virðulegi forseti. Fyrir fjórum árum tilkynnti ríkisstjórn Íslands um framboð til sætis í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna árin 2009 og 2010. Nú fer að líða að því að kosið verði. Það verður í október nú í haust og eins og gefur að skilja er mikilvægt að ríkisstjórnin haldi vel á málum sem snerta helstu áherslur hennar í málefnum Sameinuðu þjóðanna og kynntar eru öðrum þjóðum í kosningabaráttunni. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir að gefa kost á umræðu á Alþingi um framboðið til setu í öryggisráðinu og gera grein fyrir helstu markmiðum ríkisstjórnarinnar með framboðinu og gefa skýr skilaboð nú þegar um viðbrögð hennar við nýlegu áliti einnar helstu nefndar Sameinuðu þjóðanna, mannréttindanefndarinnar sem starfar á grundvelli samningsins um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi, í máli tveggja vestfirskra sjómanna gegn íslenska ríkinu. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að ríkið hefði ekki sýnt fram á að það fyrirkomulag og sá háttur sem var viðhafður við innleiðingu fiskveiðiheimilda samkvæmt lögum frá 1990 stæðust kröfur um meðalhófssjónarmið. Með þessu háttalagi hefðu eignarréttindi verið veitt upphaflegum kvótaeigendum varanlega í andstöðu við ákvæði laganna um sameign þjóðarinnar málshefjendum til tjóns. Opinberlega hefur af Íslands hálfu verið lögð áhersla á virðingu fyrir alþjóðalögum, mannréttindum og lýðræði. Minni ég á ræðu þáverandi utanríkisráðherra á Alþingi í nóvember 2003 þar sem þinginu var gerð grein fyrir áherslum ríkisstjórnarinnar með framboðinu. Þar kom fram að Ísland legði áherslu á virðingu fyrir grundvallarmannréttindum og grundvallarréttindum þjóðarréttar og eflingu lýðræðis. Núverandi utanríkisráðherra hefur skýrt afstöðu nýrrar ríkisstjórnar, m.a. á ágætan hátt í ræðu sinni á málþingi í Háskólanum á Akureyri þann 10. desember í fyrra. Þar sagði ráðherra að leið ríkisstjórna, þar á meðal ríkisstjórnar Íslands, til að ná árangri og framförum í mannréttindamálum væri að starfa af heilindum innan alþjóðastofnana. Enn fremur fullyrti ráðherrann í sömu ræðu að framfarir í mannréttindamálum á Íslandi á síðustu áratugum hefðu verið miklar og að þær framfarir hefðu komið að utan. Þá sagði hæstv. utanríkisráðherra einnig, með leyfi forseta: „Almenningur á Íslandi hefur lært að leggja traust sitt á mannréttindi og alþjóðlega vernd þeirra í eigin lífi. Íslenskt samfélag í heild hefur notið ómælds gagns af starfi alþjóðlegra mannréttindastofnana og það er þegar af þessum ástæðum augljóslega hlutverk íslenskra stjórnvalda að styðja, þroska og efla stofnanir og mannréttindastarf hvarvetna í samfélagi þjóðanna. Mannréttindi hér heima og mannréttindin á heimsvísu eru eitt og sama verkefnið.“ Ég tek undir áherslur og ummæli utanríkisráðherra, virðulegi forseti, og tel þarna vel mælt. Ég vil einnig minna á ummæli ráðherrans frá 11. janúar sl. um álit mannréttindanefndarinnar þar sem fram kemur að ráðherrann tekur úrskurð mannréttindanefndarinnar mjög alvarlega. Hún segir þar enn fremur, með leyfi forseta: „Þetta er sú nefnd á sviði mannréttindamála sem er fremst á meðal jafningja og ég tel að lýðræðisríki og ríki sem vill styðjast við svona ákveðna lögfestu í sínum vinnubrögðum hljóti að gefa þessu alvarlegan gaum eins og Íslendingar vegna þess að ef við gerum það ekki, hvernig getum við þá gert kröfur á önnur ríki að þau lúti þeim úrskurðum sem stundum eru mjög alvarlegir og koma frá þessari sömu nefnd?“ Ástæða er til að fagna þessari afstöðu utanríkisráðherra og að auki ummælum varaformanns sjávarútvegsnefndar, hv. þm. Karls V. Matthíassonar, því að það leiðir af þeim að ráðherrann og flokkur hans muni beita sér fyrir nauðsynlegum lagabreytingum til þess að verja mannréttindi hér innan lands. Það sem veldur vonbrigðum og vekur upp efasemdir um heilindi ríkisstjórnarinnar í þessu máli eru yfirlýsingar hæstv. sjávarútvegsráðherra og forsætisráðherra sem báðir hafa sagt að ekki þurfi neinar lagabreytingar. Er það svo að ríkisstjórnin sé tvíhöfða eins og rómverski örninn forðum og tali til beggja handa ólíkum tungum? Ef svo fer að ekkert verði aðhafst til að uppfylla álit nefndarinnar, hvaða skilaboð er verið að senda þjóðum heimsins sem munu í október nk. kjósa í öryggisráðið? Að Ísland líti á mannréttindi aðeins í orði en ekki á borði? Telur utanríkisráðherra að aðgerðaleysi í þessu máli verði til þess að auka hróður Íslendinga meðal þjóða heimsins, sérstaklega í ljósi þeirrar miklu áherslu sem lögð er á mannréttindi af Íslands hálfu? Ég sé ekki betur, virðulegi forseti, en að trúverðugleiki framboðsins til öryggisráðsins sé í húfi.

Virðulegi forseti. Framboð Íslands til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna er framboð öflugs smærra ríkis sem sækir stuðning til Norðurlanda og þeirra sem telja að minni ríki séu einmitt vel til þess fallin að gæta þjóðarréttar og mannöryggis í störfum öryggisráðsins. Norðurlöndin leggja ríka áherslu á að norrænt ríki taki sæti í ráðinu annað hvert tveggja ára tímabila og því starfa löndin öll sameinuð að framboði Íslands en nú eru níu mánuðir til kosninganna sem fram fara í allsherjarþinginu í New York. Norræna módelið og hin norræna sýn og framganga á alþjóðavettvangi nýtur sérstöðu og virðingar í alþjóðasamfélaginu. Ég hef margítrekað í ræðu og riti frá því að ég tók við embætti utanríkisráðherra að skilin milli alþjóðamála og innanlandsmála séu að hverfa. Ég hef sagt sem svo að heimsmálin séu einnig heimamál og heimsverkefnin séu heimaverkefni. Í nútímanum eru mannréttindi heima og mannréttindi á heimsvísu eitt og sama verkefnið. Meðal annars þess vegna eru mannréttindi nú forgangsmál í íslenskri utanríkisstefnu. Fyrr á árum og fram á þennan dag hefur viðtekið viðhorf margra verið á þá leið að skýr rödd Íslendinga í mannréttindamálum í samfélagi þjóða væri kannski ekki nauðsynleg, og jafnvel óþörf, vegna þess að við Íslendingar værum hvort eð er svo mjóróma. Þetta er gömul goðsögn og úr sér gengin. Ég hef rætt persónulega við meira en 2/3 starfssystkina minna í Afríku frá því að ég tók við embætti utanríkisráðherra og get borið vitni hér um að það er horft til Íslands. Árangur Íslands á ýmsum sviðum, svo sem í sjálfbærri nýtingu auðlinda og sjávar og jarðvarma og einstæð atvinnuþátttaka og staða kvenna er þeim áhugaefni og getur verið lifandi fordæmi. Þá að sjónarmiði mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna sem hér hefur verið gert að umtalsefni. Það sem hér um ræðir er einmitt sjónarmið mannréttindanefndarinnar, „view“ eins og það er kallað á ensku. Nefndin starfar á grundvelli samnings Sameinuðu þjóðanna um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi frá 1966. Um leið og samningurinn var samþykktur var samþykkt valfrjáls bókun við samninginn. Bókunin heimilar mannréttindanefndinni að taka við kærum frá einstaklingum, fjalla um þær og láta frá sér sjónarmið um það hvort aðildarríki hafi eða hafi ekki farið eftir ákvæðum samningsins og hvort kærandi hafi orðið fyrir skerðingu á einhverjum þeirra réttinda sem lýst er í samningnum. Ísland hefur fullgilt bæði samninginn og bókunina. Mannréttindanefndin er skipuð 18 sjálfstæðum sérfræðingum og er kosið til hennar á tveggja ára fresti til fjögurra ára í senn. Aðildarríki samningsins tilnefna frambjóðendur til nefndarinnar sem sitja þar sem einstaklingar og sérfræðingar en ekki sem fulltrúar þeirra ríkja sem tilnefndu þá. Mannréttindanefndin hefur það meginhlutverk að hafa eftirlit með því að aðildarríki samningsins framkvæmi og virði ákvæði hans. Mannréttindi eru eðli málsins samkvæmt órjúfanlegur hluti þeirra mála sem koma til umfjöllunar öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna, og hefur þáttur þeirra aukist enn frekar ef eitthvað er. Hlutverk öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna er að fjalla um frið og öryggi og er því engin tenging á milli þessa máls og verkefna þess. Það er því hvorki rétt né málefnalegt að tengja sjónarmið mannréttindanefndarinnar við öryggisráðsframboð Íslands. Ísland er líklega það ríki innan Sameinuðu þjóðanna sem kemur hvað best út hvað varðar virðingu fyrir mannréttindum og er litið m.a. til Íslands þegar rætt er um mannréttindavernd og ástand mannréttindamála þar sem staðan hér er almennt séð góð. Sú staðreynd setur auðvitað einnig aukna ábyrgð á herðar okkar og við viljum vera áfram til fyrirmyndar í samfélagi þjóðanna, ekki síst í baráttunni fyrir eflingu og vernd alþjóðlegra mannréttinda. Þess vegna skiptir auðvitað máli hvernig stjórnvöld bregðast við sjónarmiði nefndarinnar. Ég er þeirrar skoðunar, virðulegi forseti, að stjórnvöld hér á landi hljóti að taka álit mannréttindanefndarinnar alvarlega og muni að sjálfsögðu skoða það gaumgæfilega. Við erum þátttakendur í samfélagi þjóðanna, berum virðingu fyrir Sameinuðu þjóðunum og stofnunum þeirra og hljótum því að fara ofan í saumana á þessu áliti, en það er, virðulegur forseti, ótengt því hvort við erum í framboði til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna eða ekki. Það er sjálfstætt mál að bjóða fram til öryggisráðsins, en mannréttindi og stefna Íslands í mannréttindamálum er grundvallarstoð í utanríkisstefnu okkar og er óháð framboðinu sem slíku.

Herra forseti. Ísland hefur tekið þátt í starfi hinna Sameinuðu þjóða í meira en 60 ár. Þátttaka okkar þar er einn af þeim hornsteinum í stefnu Íslands í utanríkis- og alþjóðamálum sem prýðileg sátt er um í samfélaginu. Um framboð Íslands til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna hafa þó verið skiptar skoðanir í öllum flokkum, en að mínu mati er það rökrétt framhald af störfum okkar þar til þessa. Markmið þess leiðangurs sem framboð til öryggisráðsins er verður hins vegar að vera alveg skýrt og við að hafa burði til þess að starfa þar á eigin forsendum en ekki annarra. Þannig er brýnt að móta sjálfstæða íslenska utanríkis- og friðarstefnu þar sem hernaði og vígvæðingu er hafnað og við eigum að beita okkur fyrir alþjóðlegum samningum þar að lútandi. Við eigum að ganga á undan með góðu fordæmi og friðlýsa landið og lögsögu þess fyrir kjarnorku-, sýkla- og efnavopnum og sýna á þann hátt í verki að við viljum beina athygli að umhverfisöryggi og vernda hafið fyrir úrgangi frá kjarnorkuverum og herstöðvum. Ísland á að styðja eindregið markmið Sameinuðu þjóðanna og ákvæði mannréttindayfirlýsingarinnar með því að leggja sitt af mörkum til að útrýma fátækt og hungri, félagslegu ranglæti, misskiptingu auðs, kynþáttamismunun, mannréttindabrotum og hernaðarhyggju. Í samræmi við markmið Sameinuðu þjóðanna þarf að stórauka framlög til þróunaraðstoðar og mættu þau koma í stað hernaðarbrölts heima fyrir. Meginstoðir sjálfstæðrar utanríkisstefnu eru sjálfstæði og hlutleysi Íslands, alþjóðleg umhverfisvernd, frumkvæði að og stuðningur við alla viðleitni til afvopnunar og friðsamlegrar sambúðar þjóða, samstaða með kúguðum þjóðum og þjóðarbrotum, barátta fyrir mannréttindum og alþjóðleg samvinna á grundvelli jafnréttis og gagnkvæmrar virðingar fyrir ólíkum skoðunum, menningu og trúarbrögðum. Herra forseti. Til að Ísland geti orðið trúverðugur fulltrúi í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna þurfa íslensk stjórnvöld að biðjast afsökunar á stuðningnum við hina ólögmætu innrás Bandaríkjanna í Írak. Þá verðum við að lýsa yfir stuðningi við sjálfstætt og lýðræðislegt ríki Palestínu og mótmæla stöðugri hersetu Ísraelsríkis þar. Við þurfum að fordæma ólöglega og ómannúðlega meðferð á föngum í búðum Bandaríkjamanna í Guantanamo og endurskoða þátttöku okkar í hinum vanhugsaða herleiðangri NATO í Afganistan. Loks þurfum við að taka forustu í loftslags- og umhverfismálum, einu stærsta öryggisviðfangsefni alþjóðasamfélagsins á 21. öldinni, með afdráttarlausum, metnaðarfullum og undanbragðalausum markmiðum  Því miður eru engin teikn á lofti um að núverandi ríkisstjórn muni standa fyrir stefnubreytingu af Íslands hálfu í þessu efni og 

Virðulegi forseti. Málshefjandi spyr hvort trúverðugleiki framboðsins sé í húfi í ljósi þess að nú sé komin fram niðurstaða frá mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna og að ekki hafi undanbragðalaust verið fallist á þau sjónarmið sem þar koma fram. Þarna þykir mér býsna langt seilst. Staðreyndin er sú að það er fullkomlega ómálefnalegt eins og hæstv. utanríkisráðherra vék að í máli sínu að tengja þessa hluti tvo saman með þeim hætti sem málshefjandi hefur kosið að gera. Framboð okkar til öryggisráðsins er miklu stærra mál en svo að það sé hægt að grafa undan trúverðugleika þess með þeirri tilraun sem hér er gerð eða þeim vangaveltum sem málshefjandi færir fyrir okkur á þinginu. Það snýst auðvitað fyrst og fremst um það að við séum að lýsa því yfir að við séum tilbúin, við séum þjóð sem getur axlað ábyrgð af þeim toga sem seta í öryggisráðinu felur í sér, að við séum tilbúin til að rísa til helstu ábyrgðar sem hægt er að axla innan vébanda Sameinuðu þjóðanna. Það er með setu í öryggisráðinu sem menn geta helst axlað einhverjar þær mestu byrðar og gegnt einhverju mikilvægasta ábyrgðarhlutverki sem á þeim vettvangi er hægt að gera. Maður hlýtur að velta fyrir sér hvort málshefjandi haldi því fram að með fullgildingu ákvæða mannréttindanefndarinnar og þessarar bókunar við hana hafi á Íslandi átt sér stað eitthvert framsal á fullveldinu. Heldur hv. þingmaður virkilega að við séum skuldbundin af þessari niðurstöðu? Þetta er ekki annað en álit, sjónarmið eins og hæstv. utanríkisráðherra vék að, og það verður m.a. að skoða þetta mál í 

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka þessa umræðu og taka það fram að við framsóknarmenn styðjum að sjálfsögðu framboð til öryggisráðsins enda var það í okkar tíð sem þetta mál hófst, í tíð Halldórs Ásgrímssonar, fyrrverandi utanríkisráðherra. Það hefur vissulega gefið á bátinn og ekki alltaf verið haldið skynsamlega á málum, ég vil t.d. nefna að í tíð fyrrverandi utanríkisráðherra Davíðs Oddssonar var þetta mál sett á ís og það er ekki útséð um hvaða afleiðingar það kann að hafa haft. Síðan hafa ákvarðanir af hálfu núverandi hæstv. utanríkisráðherra ekki alltaf verið skynsamlegar að mínu mati með tilliti til þess að ná árangri, eins og t.d. það að kalla heim friðargæsluliða sem starfaði að upplýsingamálum í Írak að beiðni írakskra stjórnvalda. Hvað varðar álit mannréttindanefndarinnar finnst mér að báðir forustumenn ríkisstjórnarinnar hafi komið með óskynsamleg útspil og yfirlýsingar í upphafi þessa máls, forsætisráðherra með því að segja ákveðið að lögum verði ekki breytt og utanríkisráðherra með því að segja nánast að lögum verði breytt - þó að hún færi dálítið í kringum heitan graut í ræðu sinni áðan. Þarna tjá ráðherrarnir sig áður en málið hefur verið skoðað og áður en farið hefur verið yfir allar hliðar þess. Vissulega sýnir þetta líka að ríkisstjórnin er ósammála í þessu máli eins og svo mörgum öðrum en það er reyndar ekki fréttaefni lengur. Ég tek undir með hæstv. utanríkisráðherra, þetta mál skiptir gríðarlega miklu. Það skiptir miklu máli hvernig brugðist verður við vegna þess að við erum að tala um grundvallaratvinnuveg á Íslandi, sjávarútveginn, og þess vegna þarf að leita samráðs og það þarf að vinna að þessu máli af hálfu allra stjórnmálaflokka. Ég trúi ekki öðru en að ríkisstjórn sem gefur sig út fyrir að vera ríkisstjórn sátta og samráðs muni leita til allra flokka áður en formlega verður gengið frá áliti sem við höfum víst einhverja 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kristni H. Gunnarssyni fyrir að vekja máls á þessu málefni. Í máli hæstv. utanríkisráðherra kom fram og var sérstaklega talað um það að Ísland hefði fullgilt þann mannréttindasamning sem hér um ræðir hvers álit nefndar Sameinuðu þjóðanna er byggt á. En það var gert eftir að Alþingi Íslendinga hafði samþykkt þingsályktunartillögu þann 8. maí 1979 um þetta atriði, þannig að það var Alþingi Íslendinga sem hafði forgöngu um málið. Á þeim grundvelli skrifaði og fullgilti framkvæmdarvaldið á sínum tíma eða þáverandi utanríkisráðherra þann samning sem um var að ræða, mannréttindasamning Sameinuðu þjóðanna um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi. Það er því eðlilegt, þegar fyrir liggur niðurstaða úrskurðarnefndar, mannéttindanefndar Sameinuðu þjóðanna, í mjög mikilvægu máli sem hefur verið höfðað af einstaklingum gagnvart íslenska ríkinu, að hér sé spurt hvort það sé eðlilegt og hvort við ætlum að halda fast við þetta framboð okkar en fara í engu að því áliti sem liggur fyrir. Það er eðlilegt að hæstv. utanríkisráðherra sé spurð að því hvort hún telji að við séum bundin af þjóðarrétti vegna þeirrar niðurstöðu sem þarna er um að ræða eða ekki. Hv. þm. Bjarni Benediktsson spyr: Heldur þingmaðurinn, og þá á hann við Kristin H. Gunnarsson, að við séum skuldbundin? Ég svara því þannig og segi já, við erum skuldbundin af þjóðarrétti til að fara eftir þessari niðurstöðu og þess vegna skiptir það máli við þessa umræðu og þær kosningar og kosningabaráttu sem um er að ræða að við förum að þjóðarrétti. Við getum ekki ætlast til þess að þjóðir heims kjósi ríki ef það fer ekki eftir þeim samningum og sáttmálum sem það hefur sjálft undirritað.

Virðulegi forseti. Ísland hefur verið aðili að Sameinuðu þjóðunum í rúmlega 60 ár en hefur aldrei áður sóst eftir sæti í öryggisráðinu. Við erum sjálfstætt lýðræðisríki, öflugir talsmenn frelsis og mannréttinda og eigum því fullt erindi í ráðið sem talsmenn þessara gilda. Við erum einnig fulltrúar smærri aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna en samtökin eru ekki klúbbur stórvelda heldur samtök allra sjálfstæðra ríkja heims, stórra sem smárra. Við höfum farið fram af metnaði og í þeirri vissu að við höfum ýmislegt fram að færa og til málanna að leggja í samfélagi þjóðanna. Við höfum hins vegar á sama tíma farið fram af hógværð og lítillæti meðvituð um að við erum lítil þjóð. Ég er ánægð með hvernig barátta Íslands hefur verið rekin, fyrst og síðast á efnislegum og faglegum grunni. Síðan á eftir að koma í ljós hvernig okkur vegnar í baráttunni, það er ekkert í hendi með það. Hvernig sem fer getum við verið stolt af framgöngu okkar og dregið mikinn lærdóm af þessu starfi. Hv. málshefjandi hafði áhyggjur af því að við gætum ekki verið sannfærandi talsmenn mannréttinda í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna í ljósi nýlegs álits mannréttindanefndarinnar varðandi fiskveiðistjórnarkerfið og hann hafði sérstakar áhyggjur af viðbrögðum hæstv. forsætisráðherra og hæstv. sjávarútvegsráðherra gagnvart því. Ég get róað hv. þingmann með því að greina honum frá því að í fyrsta lagi hefur enginn talsmaður íslenskra stjórnvalda talað með þeim hætti að álit nefndarinnar yrði ekki tekið alvarlega. Þvert á móti sagði hæstv. forsætisráðherra á Alþingi í síðustu viku að Ísland hefði nú 180 daga til að fara yfir málið og það yrði gert. Það er ekki bundið af þjóðarrétti þvert á það sem hv. þm. Jón Magnússon vildi halda fram. Síðan er rétt að geta þess að Matvælastofnun Sameinuðu þjóðanna, FAO, sem hefur mest um þennan ágæta málaflokk að segja, hefur ítrekað lýst því yfir að okkar kerfi væri til fyrirmyndar hvað varðar sjávarútveg. Ég tek það álit Sameinuðu þjóðanna líka mjög alvarlega.

Virðulegi forseti. Framboð Íslands til öryggisráðsins er norrænt framboð og það er stutt af öllum Norðurlöndunum og öllum þeim ríkjum sem telja að minni ríki séu vel til þess fallin að gæta þjóðarréttar og mannréttinda í öryggisráðinu. Við erum einmitt vel til þess fallin og við erum tilbúin að axla þá ábyrgð. Framganga Norðurlandanna á alþjóðavettvangi nýtur sérstöðu og virðingar. Við þekkjum það öll sem höfum fylgst með. Mig langar til að nota tækifærið hér til að fagna aukinni áherslu á mannréttindi hjá nýjum hæstv. utanríkisráðherra, áherslu á mannréttindi í utanríkisstefnu Íslendinga. Mannréttindi eru forgangsmál núna og það er eftir því tekið hve tónninn er breyttur. Ég ætla að nefna sem dæmi snöfurmannleg viðbrögð ráðherra þegar brotið var á íslenskum ríkisborgara í Bandaríkjunum nýverið. Íslendingar vilja að utanríkisstefnan sé mannréttindastefna og ég held að allir fagni nýjum áherslum. Fyrri ríkisstjórn með framsóknarmenn í utanríkisráðuneytinu steig mörg feilspor. Ég vil nefna sem dæmi stuðninginn við innrásina í Írak og margvísleg mannréttindabrot sem framin voru í nafni svonefnds stríðs gegn hryðjuverkum. Þar villtumst við Íslendingar á norrænu brautinni. Ég tel ljóst að ríkisstjórnin tekur álit mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna alvarlega. Samfylkingin styður þjóðareign á auðlindum og hefur alltaf sett fyrirvara við einkaeignarrétt þeirra sem úthlutað er aflaheimildum. Það er einmitt sá réttur sem mannréttindanefndin telur brjóta gegn jafnræðisreglu samningsins um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi. Hér eru komin enn ein rökin fyrir því að tryggja þjóðareignarfyrirkomulag í stjórnarskránni.

Hæstv. forseti. Ég hef ekki orðið var við þessa miklu stefnubreytingu í utanríkismálum sem hv. þingmaður Ásta R. Jóhannesdóttir gumar hér af. Ef eitthvað er þá eru hernaðaráherslur meiri nú en áður eftir innkomu Samfylkingarinnar í ríkisstjórn. Það er nokkuð um liðið frá því að fyrst var farið að ræða og undirbúa framboð Íslands til setu í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Eins og hér hefur komið fram hafa sjónarmið verið mismunandi innan flestra stjórnmálaflokka á þingi. Ég fyrir mitt leyti taldi og tel enn að við eigum að leita annarra leiða fyrir Íslendinga en þessarar til að leggja okkar fram á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Ég hef verið talsmaður þess að við verðum þeim peningum sem við látum renna til undirbúnings framboðsins og fyrirhugað er að gera, ef við náum árangri, til verkefna á borð við rannsóknir á sjávarbotninum og lífríki sjávarins. Þetta gerir tvennt í senn, við látum gott af okkur leiða og við eflum íslenska vísindastarfsemi. Þetta sjónarmið varð hins vegar ekki ofan á. Við höfum aftur á móti orðið vitni að hverri heimsreisunni á fætur annarri. Stórar sveitir úr utanríkisráðuneytinu með hæstv. utanríkisráðherra í broddi fylkingar, fyrst hæstv. utanríkisráðherra Halldór Ásgrímsson, síðan hæstv. ráðherra Geir H. Haarde og nú hæstv. ráðherra Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttir. Þau eru búin að fara um Asíu, Afríku, Evrópu og Ameríku og þetta hefur að sjálfsögðu kostað mikla peninga. Það væri fróðlegt að fá samantekt á því hvað þessi áróður hefur kostað íslenska skattborgara. Að lokum, hæstv. forseti, ef við náum árangri þá er verkefnið að sjálfsögðu, eins og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, benti á að breyta áherslum í utanríkisstefnu Íslendinga. Hæstv. ráðherra talaði um 

Hæstv. forseti. Eins og við vitum og fram hefur komið hefur mikið verið lagt í það að vinna að þessu framboði Íslands í öryggisráðið og ég vona svo sannarlega að okkur takist að ná þar kjöri. Hins vegar er hinn diplómatíski heimur mjög flókinn og margbreytilegur og ýmsir hagsmunir ráða því hvernig þjóðir heimsins taka afstöðu til þessa máls og því er ástæða til að vara við of mikilli bjartsýni vegna stuðningsloforða sem einstakar þjóðir gefa. En eins og fram hefur komið í þessari umræðu hefur ýmislegt komið upp sem getur veikt framboð okkar og skiptir þar auðvitað máli. Hér hefur t.d. verið nefnd sú ákvörðun að kalla friðargæsluliða heim frá Írak sem ég taldi ekki rétt. Hér hefur einnig verið rætt um álit mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna. Án þess að ég ætli að fara mikið út í það mál hér og nú verð ég að segja að mér fundust skilaboð stjórnarflokkanna mjög misvísandi, fyrstu viðbrögð þeirra. Það er slæmt og sendir ekki góð skilaboð út í alþjóðasamfélagið. Hér hefur mikið verið rætt um mannréttindamál og Samfylkingin montar sig af því sem er ágætt út af fyrir sig að nú hafi verið mótuð góð stefna í mannréttindamálum í utanríkisráðuneytinu. Í fyrsta sinn sem það var gert var í tíð fyrrverandi utanríkisráðherra, Valgerðar Sverrisdóttur, svo ég taki þátt í toginu um hver gerði hvað á undanförnum árum, en ég vildi að það kæmi hér fram. Virðulegi forseti. Um leið og ég lýsi því yfir að ég vonast til að við náum kjöri í öryggisráðið þá er ástæða til að vara við of mikilli bjartsýni. Ég óttast að framganga ríkisstjórnarinnar um þessar mundir hafi ekki verið til að styrkja framboð í öryggisráðið en ég vil nota tækifærið og óska utanríkisþjónustunni og öflugu starfsfólki hennar góðs gengis við að tryggja okkur sæti í öryggisráðinu. Það ágæta fólk sem þar starfar hefur lagt mikið af mörkum í þeirri baráttu og ég vona svo sannarlega að þar náist árangur.

Virðulegi forseti. Ég þakka þá umræðu sem hér hefur farið fram um þetta málefni og vil segja að Ísland hefur lagt sitt mál fram á forsendum mannréttinda innan lands sem erlendis og að á því sé ekki munur og menn eigi ekki að aðgreina það. Nefndin hefur komist að þeirri niðurstöðu að það sé mikið óréttlæti fólgið í núverandi fiskveiðistjórnarkerfi gagnvart tilteknum íbúum hér á landi. Tugir þúsunda Íslendinga í sjávarþorpum um allt land hafa mátt líða fyrir þetta misrétti síðasta áratug. Það eru mannréttindi fyrir hvern og einn Íslending að fá að lifa og starfa í sinni heimabyggð og það er brotið á þeim mannréttindum þegar sett er löggjöf sem kemur hlutunum svo fyrir að menn neyðast til að flytja úr heimabyggðinni. Þau mannréttindi eru ekkert minna virði en mannréttindi annars staðar. Ég tek undir það sem fram hefur komið og ég vitnaði til í máli hæstv. utanríkisráðherra að það á ekki að aðgreina mannréttindi innan lands og erlendis. Ég tel það vel mælt. Við getum ekki ráðið því, virðulegi forseti, hvort þær þjóðir sem kjósa munu í október nk. um hvaða ríki fara inn í öryggisráðið láti þetta mál hafa áhrif á sig eða ekki. Það er ekki á okkar valdi. Það er þeirra að meta fyrir hvað Ísland segist ætla að standa borið saman við það hvað svo gerir við álit mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna sem varðar tugi þúsunda Íslendinga. Menn hljóta að horfa til þess ef Ísland á að rísa undir því sem það segist vera í þessari kosningabaráttu, fyrirmynd annarra þjóða.

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir þá umræðu sem hér hefur farið fram þó að reyndar hafi verið komið víða við. Upphafsmaður umræðunnar, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, taldi að trúverðugleiki Íslands gæti verið í húfi vegna sjónarmiða mannréttindanefndarinnar, trúverðugleiki Íslands sem frambjóðanda til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Ég held að við verðum að reyna að meta stöðuna á réttan hátt og vara okkur á því að ofmetnast ekki í þessum málum frekar en öðrum. Ég er ekki viss um það, hv. þingmaður, og ég tel mig reyndar hafa nokkuð góða tilfinningu fyrir því hvað menn eru að tala um varðandi öryggisráð Sameinuðu þjóðanna, ég er ekki viss um að sjónir heimsins beinist að Íslandi vegna þessarar niðurstöðu eða þessara sjónarmiða mannréttindanefndarinnar. Ég hygg að sjónir heimsins beinist að alvarlegri mannréttindabrotum sem eiga sér stað um allan heim. Við hverja erum við að keppa þegar kemur að því að leita eftir sæti í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna? Við erum að keppa við Austurríki og Tyrkland. Ég hlýt að lýsa furðu minni á sjónarmiðum sem mér finnst örla á í umræðunni af hálfu vinstri grænna, að þeir líti svo á að m.a. Tyrkland sé betur til þess fært að gæta mannréttindasjónarmiða eða almennra pólitískra sjónarmiða í öryggisráðinu en Ísland. Við Íslendingar hljótum að líta svo á að við séum vel til þess fallin að sitja þarna, við höfum mörgu að miðla, við höfum margt í farteskinu sem læra má af og þess vegna erum við tilbúin til að axla þá ábyrgð sem fylgir því að sitja í öryggisráðinu og tilbúin til að kosta því til sem þarf. Við getum ekki búist við því að fátækar þjóðir í Afríku séu tilbúnar að 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi á þingskjali 305, 272. máli þingsins, en þar er um að ræða breytingu á lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, sem lýtur að því að kveða með skýrum hætti á um að það teljist veiðar í atvinnuskyni en ekki tómstundaveiðar þegar eigandi eða útgerð báts tekur gjald af þeim sem nýta bátinn til fiskveiða. Sams konar frumvarp var flutt á síðasta vetri en var þá ekki afgreitt og er þess vegna flutt að nýju. Það er meginregla samkvæmt íslenskum fiskveiðilögum að bátar þurfa að hafa nægilegan kvóta fyrir þeim afla sem þeir fá í kvótabundnum tegundum. Einu undantekningarnar frá þeirri meginreglu eru þær að heimilt er að stunda fiskveiðar í tómstundum til eigin neyslu. Þá er sjávarútvegsráðherra enn fremur heimilt að ákveða að afli sem fæst á tilteknum opinberum sjóstangaveiðimótum teljist ekki til aflamarks enda sé hann einungis fénýttur til að standa straum af kostnaði við mótshaldið. Nokkuð er um að aðilar, sem eiga eða gera út báta, bjóði þeim sem þess óska og gjald greiða að fara með bátunum í sjóferðir, m.a. til að renna fyrir fisk eða að nýta bátana til fiskveiða jafnvel án þess að fulltrúi útgerðar sé um borð. Áhugi á slíkum fiskveiðum virðist fara vaxandi, einkum meðal erlendra sportveiðimanna og er ástæða til að ætla og sannarlega vona að atvinnustarfsemi af þessum toga aukist umtalsvert á komandi árum. Stundum eru þessir bátar einungis nýttir til fiskveiða en í öðrum tilvikum eru veiðar aðeins einn þáttur í þeirri afþreyingu sem boðið er upp á. Hvað sem því líður er ljóst að umræddir bátar eru nýttir í atvinnuskyni og eru fiskveiðar þáttur í þeirri nýtingu. Það er þess vegna eðlilegt og sanngjarnt að sömu grundvallarreglur gildi um þessa báta og eiga við um aðra báta sem eru nýttir í atvinnuskyni til fiskveiða, einkum hvað varðar þá kröfu að þeir hafi nægjanlegan kvóta fyrir kvótabundnum afla. Að sjálfsögðu fæst mismikill afli við veiðar umræddra báta en þar sem það eru yfirleitt ferðamenn, erlendir og innlendir, sem veiðarnar stunda eru þeir sjaldnast í góðri aðstöðu til að taka aflann með sér og neyta hans sjálfir. Því getur verið heppilegt og hagkvæmt fyrir þá en þó sérstaklega fyrir hlutaðeigandi útgerð að geta selt aflann eða fénýtt hann á annan hátt. Verði þetta frumvarp að lögum þurfa allir bátar sem eru nýttir á umræddan hátt að hafa leyfi til veiða í atvinnuskyni og nægjanlegar aflaheimildir fyrir kvótabundnum afla. Heimilt verður að selja afla sem fæst við þessar veiðar en afla sem fæst við tómstundaveiðar er hins vegar óheimilt að selja. Gert er ráð fyrir að almennar reglur sem gilda um veiðar í atvinnuskyni eigi við um veiðar umræddra báta en þó er nauðsynlegt að ráðherra verði heimilt að setja sérstakar reglur um tiltekin atriði, svo sem varðandi skyldur skipstjóra og skýrsluskil. Það helgast af því að þær aðferðir sem eru hagkvæmastar og almennt eru viðhafðar við útgerð þessara báta og menn þekkja, geta verið nokkuð frábrugðnar því sem tíðkast við rekstur annarra atvinnubáta og eðlilegt er að tekið verði tillit til þess eftir því sem unnt er og lög leyfa. Virðulegi forseti. Frumvarpi þessu er ætlað taka af allan vafa um að það teljist vera veiðar í atvinnuskyni í skilningi fiskveiðilaga þegar eigandi eða útgerð báts tekur gjald af þeim sem nýta bátinn til fiskveiða. Það þýðir, eins og fyrr sagði, að sömu grundvallarreglur gilda um veiðar þessara báta og annarra báta sem eru nýttir í atvinnuskyni til fiskveiða. Með því er nauðsynlegs jafnræðis gætt og jafnframt skýrt hvaða kröfur eru gerðar að þessu leyti til þeirra sem gera umrædda báta út eða hyggjast hefja slíkan atvinnurekstur. Þetta er mikilvægt til þess að þeir sem í hlut eiga geti lagað sig að þeim kröfum og tekið tillit til þeirra við rekstur báta sinna og í þeim áætlunum sem þeir gera í sambandi við þá. Ég vonast til að frumvarpið fái hér framgang og legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og umfjöllunar hjá hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd.

Frú forseti. Það frumvarp sem hæstv. sjávarútvegsráðherra mælti hér fyrir er um að setja í kvóta allar veiðar sem stundaðar eru í sambandi við sjóstangaveiði og fiskveiðar ferðamanna. Menn hafa verið að byggja upp atvinnugrein í kringum sjóstangaveiðina, ekki hvað síst í sjávarplássunum í kringum Vestfirði og reyndar víðar og eru miklar vonir bundnar við þessa atvinnugrein. Ég hygg að von sé á allt að 3.000 ferðamönnum á þessu ári aðeins á Vestfirðina til að stunda þessa grein og miklar væntingar eru bundnar við hana í heimabyggðunum til eflingar nýs atvinnulífs því að þetta er ný grein. Ef menn þurfa nú að kaupa fiskveiðiheimildir til að hægt sé að stunda þessa atvinnugrein kemur þar til nýr stofnkostnaður, viðbótarstofnkostnaður fyrir þessa ferðaþjónustugrein sem óvíst er að hún standi undir. Ég vil því spyrja ráðherra hvort hann haft gert sér grein fyrir því eða hvort það liggi fyrir hver sé kostnaður ferðaþjónustunnar á Vestfjörðum af kvótum eða í því að eiga kvóta, kaupa kvóta eða leigja kvóta, miðað við þá starfsemi sem fyrirhuguð er á þessu ári. Og í öðru lagi: Kemur til greina að úthluta sérstökum kvóta, sérstökum aflaheimildum eins og gert er þegar þorskur er veiddur til fiskeldis, 

Virðulegi forseti. Það er erfitt að svara fyrri spurningunni sem hv. þingmaður lagði fyrir mig vegna þess að við vitum ekki forsendurnar. Við vitum í fyrsta lagi ekki hvað er líklegt að veiðist á þá báta sem gerðir verða út í sumar. Það eru mjög margir óvissuþættir því samfara og þess vegna er mjög erfitt að átta sig á þessu en auðvitað er þetta kostnaður. Þetta er hins vegar kostnaður sem ætti að vera auðvelt að velta inn á þá sem kaupa sér þessi veiðileyfi. Það er ekkert óeðlilegt við það að þeir sem fara til slíkra veiða og fénýta þennan afla séu undir svipaða sök seldir og aðrir sem stunda veiðar í því skyni að fénýta aflann. Þess vegna tel ég ekki eðlilegt í sjálfu sér að taka þennan flokk út fyrir sviga og segja að um þessa báta eigi að gilda allt aðrar og sérstakar reglur sem ekki gilda um aðra sem fara á sjó. Ég get því ekki tekið undir að það sé skynsamlegt að taka frá eitthvert aflamagn og færa sérstaklega til þessara báta. Ég tel miklu eðlilegra að þeir starfi innan almennari laga. Eins og hv. þingmaður veit hafa hins vegar sum sveitarfélög, t.d. á Vestfjörðum, kosið að nýta hluta af byggðakvótum sínum í þessu skyni og það er ekkert óeðlilegt við það. Að mínu mati er það á margan hátt áhugaverð tilraun vegna þess að byggðakvótanum er ætlað að renna nýjum stoðum undir atvinnulífið í þessum smærri byggðum. Þess vegna er alls ekki óskynsamlegt, nema síður sé, að nota byggðakvótann í þessu sambandi. Stóra málið er þá einfaldlega þetta: Hér er um að ræða útgerð báta sem í raun og veru gerir nákvæmlega sömu hluti og útgerðir annarra báta. Menn fara á sjóinn, menn fiska og selja afla sinn. Eina undantekningin er sú að þessir bátar hafa ýmsar aðrar rýmri heimildir. Þarna er t.d. ekki um að ræða sömu kröfur um skipstjórnarréttindi og þess háttar og gerðar eru almennt til annarra báta. Það má því segja sem svo að löggjöfin sé 

Frú forseti. Ég vil ítreka að hér er um nýja atvinnugrein að ræða sem miklar vonir eru bundnar við. Ekki síst í sjávarbyggðunum sem standa höllum fæti og hafa mátt beygja af. Ekki síst vegna rangláts fiskveiðistjórnarkerfis og kvótaúthlutunar sem var til umræðu áðan og mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna hefur gert athugasemdir við að standist ekki stjórnarskrána vegna þess hvernig hún varð til í upphafi. Þarna er komin ný atvinnugrein sem miklar vonir eru bundnar við og við viljum byggja hana upp og gefa henni möguleika. Ég geri ráð fyrir að ég og hæstv. sjávarútvegsráðherra séum sammála um að veita þessari nýju atvinnugrein alla þá möguleika sem kostur er, ekki síst í sjávarbyggðunum sem eiga undir högg að sækja. Þetta er líka örugglega arðvænleg atvinnugrein og hún þarf að byggjast upp. Hún þarf að leggja töluvert fjármagn í stofnkostnað, stofnbúnað, markaðssetningu o.s.frv. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann hafi látið kanna hvort þær aðgerðir sem hér er verið að leggja til án neinna sérstakra mótvægisaðgerða verði ekki of dýrar fyrir þessa nýju atvinnugrein. Hvort hún verði ekki kyrkt í upphafi ef henni verður gert að kaupa sig inn í fiskveiðiheimildir sem aðrar atvinnugreinar fengu upprunalega þegar kvótakerfið var sett á án þess að greiða fyrir þær. Hvort hún verði ekki kyrkt í byrjun með því að steypa henni inn í þetta kvótakerfi sem öllu ætlar að velta um koll í byggðunum vítt og breitt um landið ef ekki koma til mótvægisaðgerðir vegna þessarar nýju atvinnugreinar eða tekinn frá einhver sérstakur pottur sem ekki þarf að greiða fyrir.

Virðulegi forseti. Eins og ég rakti í framsöguræðu minni áðan eru miklar vonir bundnar við þessa nýju atvinnugrein og stjórnvöld hafa fylgst með uppbyggingu hennar og reynt að koma til móts við þarfir greinarinnar. Ein forsenda fyrir því að þessi atvinnugrein geti dafnað og lifað er sú að menn geti m.a. búið sér til viðbótartekjur með því að selja þann afla sem ferðamenn, sem kjósa að kaupa sér þessa þjónustu, draga að landi. Til þess að það sé hægt verðum við að skilgreina þessar veiðar sem veiðar í atvinnuskyni. Þetta eru auðvitað ekki tómstundaveiðar í þeim skilningi sem við höfum lagt í það hugtak. Við erum að byggja upp nýjan atvinnurekstur eins og hv. þingmaður sagði og með þessu frumvarpi er fyrst og fremst verið að opna þessari nýju atvinnugrein leið til að geta aukið tekjur sínar með því að selja aflann og fénýta hann með þessum hætti. Ég veit ekki hvort hv. þingmaður á við það að taka eigi þessa atvinnugrein eina úr í sambandi við íslenskan sjávarútveg, að taka eigi þessa atvinnugrein, sem kannski fyrst og fremst útlendingar stunda, og gefa henni sérstakt færi á að fiska hér við land og selja aflann og fá tekjur án þess að hún lúti að öðru leyti þeim reglum sem í gildi eru um fiskveiðar á Íslandi. Ég trúi ekki að hv. þingmaður meini þetta. Ég held að hv. þingmaður hljóti að vera á einhverjum villigötum og sé ekki búinn að átta sig á málinu. Við höfum reynt að vinna þessi mál í góðri samvinnu við þá sem koma að þessari atvinnugrein og ég held að öllum sé ljóst að það er mikilvægt fyrir greinina að reglurnar um það hvernig hún á að starfa séu ljósar strax frá upphafi. Margt bendir til þess að það geti orðið verulegur vaxtarbroddur í þessari grein og vonandi tekst svo vel til að hingað til lands komi margir ferðamenn sem sjái sér hag í því að kaupa þessa þjónustu og róa til fiskjar. Við vitum að það hefur fiskast vel á grunnslóðinni. Menn hafa verið að fá töluverðan afla og það er mikilvægt að þeir geti fénýtt aflann og þar með er þetta orðin atvinnubundin starfsemi. Þetta eru ekki tómstundaveiðar í þeim skilningi 

Frú forseti. Í þessu máli, hæstv. sjávarútvegsráðherra, verður maður að skoða heildarmyndina og líka út frá þeim meginreglum sem gott fiskveiðistjórnarkerfi á að ganga eftir, þ.e. sjálfbærri þróun. Eru þessar veiðar sjálfbærar? Falla þær að hugmyndafræði um sjálfbæra þróun sem er aðalatriði þessa máls? Í frumvarpinu er lagt til að veiðar í atvinnuskyni, ef eigandi eða útgerð báts tekur gjald af þeim, falli undir kerfið. Ég velti þessu máli fyrir mér, ég set stórt spurningarmerki við þetta. Hæstv. ráðherra lýsti því yfir að margir óvissuþættir væru í þessu máli og ég er algjörlega sammála honum. Gengur frumvarpið ekki of langt? Er ekki seilst út fyrir svið þessara stærri veiða á Tálknafirði og víðar, inn í tómstundaveiðarnar? Yfirtekur þetta ekki allan pakkann? Yfirtekur þetta ekki líka neysluveiðar, til eigin neyslu á leigubátum? Þetta eru spurningar sem vakna í huga mínum og fleiri og ég geld varhuga við frumvarpinu. Ég verð reyndar að segja að það var margt brýnna sem þörf var á að laga í fiskveiðistjórnarkerfinu en þessi þáttur, en um það verður fjallað í sérstöku þingmáli á eftir. Ég geld varhuga við frumvarpinu og ég tel það ekki alveg hugsað til enda. Ræða mín snýst frekar um spurningar og að varpa upp þeim álitaefnum sem upp koma en að lýsa einhverri endanlegri afstöðu. Ég get ekki stutt málið eins og það er lagt upp hér. Ég vil rökstyðja það að nokkru leyti. Ég verð að minna á að þær veiðar sem um ræðir sem hófust, ef ég man rétt, á Tálknafirði og eru stundaðar frá Suðureyri og heimabyggð hæstv. ráðherra, Bolungarvík. Þær eru gagnmerk nýjung í ferðaþjónustunni, við erum öll held ég sammála um það. Það er engin tilviljun að þessar veiðar séu teknar upp í smærri sjávarbyggðum sem verst hafa farið út úr kvótakerfinu. Það má allt eins segja að þetta séu heimagerðar mótvægisaðgerðir hugsandi fólks í þessum byggðum sem reynir hvað það getur að búa í sínu þorpi, búa á sínum stað, og reynir að búa sér til atvinnu. Þetta eru staðir sem hafa farið verulega illa út úr kvótakerfinu, ýmist hefur kvótinn verið seldur brott eða skertur svo verulega að það hafi ekki verið fjárhagslegar forsendur til atvinnuveiða. Það er algjörlega ljóst mál að þessar veiðar hafa stóreflt þessar byggðir. Þær hafa að nokkru leyti snúið vörn í sókn. Ég hef áhyggjur af því að ef grannt er skoðað í þessum mjög opna texta að frumvarpið kunni að koma þessum veiðum í uppnám. Ég hygg líka að frumvarpið kunni að koma því í uppnám að menn veiði til eigin neyslu, hvort sem um er að ræða Íslendinga eða útlendinga, eftir því hvernig þeir kjósa að haga sér varðandi neysluveiðarnar. Á sama tíma og þetta gerist, þetta frumvarp kemur fram, er hins vegar opnað fyrir heimildir fyrir togveiðar á grunnslóð fyrir Suðurlandi og víðar. Það tel ég mjög alvarlegt mál miðað við stöðu þorskstofnsins. Það eru svo, eins og hæstv. ráðherra sagði, afar margir óvissuþættir í þessu máli. Ég verð að segja það, hæstv. ráðherra, að rökstuðningurinn í frumvarpinu er að mínu mati ónógur. Það skortir tölulegar upplýsingar, það eru engar tölulegar upplýsingar um heildarveiði samkvæmt þessu, hvaða áhrif það hafi á kvótakerfið sem slíkt hvort þessar veiðar skapi einhvern vanda - þær eru auðvitað vistvænar eins og frekast getur orðið - hvort einhver hætta sé á að hróflað sé við markmiðum fiskveiðistjórnarkerfisins. Eru þessar veiðar til þess fallnar að spilla fyrir markmiðum fiskveiðistjórnarkerfisins? Getum við svarað því játandi eða neitandi? Ég get svarað því með því að fara í þessi markmið og fullyrt að frumvarpið gengur í það minnsta gegn tveimur meginmarkmiðum þess. Fiskveiðistjórnarlögunum er ætlað að vernda fiskstofna og þeim er ætlað að stuðla að hagkvæmri nýtingu þeirra. Er einhver hætta á ferðum varðandi fiskstofna fyrir þessar stangaveiðar, sjóstangaveiðar? Er hún fyrir hendi? Erum við að setja fiskveiðistjórnarkerfið í uppnám? Það er algjörlega órökstutt í þessu frumvarpi og meðan ekki liggur fyrir sönnun fyrir því að við séum að setja þetta kerfi í uppnám eigum við að leyfa þessu að halda áfram eins og það er. Þar með er ég ekki að segja að hæstv. ráðherra eigi ekki að fylgjast með, afla gagna og upplýsinga, skrá niður tölur og sjá hvaða áhrif þetta hefur. En í dag liggur ekkert á borðinu um það að ástæða sé til að takmarka þessi atvinnuréttindi. Sá sem það gerir hefur sönnunarbyrði fyrir því að það sé réttlætanlegt. Það er mín nálgun. Engar rannsóknir á þessum þætti liggja fyrir. Eru þessir ferðaþjónustuútgerðarmenn á Tálknafirði að spilla fiskstofnum fyrir Vestfjörðum? Eða í Bolungarvík? Getum við svarað því játandi svo að víst sé? Ég get það ekki, þetta eru vistvænar veiðar. Það er algjörlega öruggt, hæstv. sjávarútvegsráðherra, að frumvarpið gengur gegn hinum tveimur meginmarkmiðum fiskveiðistjórnarlaganna, þ.e. að treysta atvinnu og efla byggð í landinu. Frumvarpið gengur gegn þessum brýnu markmiðum og ekki var á slæmt ástand bætandi á þessum stöðum. Ég verð að segja alveg eins og er, hæstv. ráðherra, að mér finnst frumvarpið vera hreintrúarstefnufrumvarp, smásmugulegt, og ekki taka á þeim vanda sem blasir við og við séum að þessu leyti komin út í öfgar nema ég sé sannfærður um það í umfjöllun fyrir sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að fiskstofnarnir séu í voða út af þessu. Ég ítreka að það breytir því ekki að það þarf að fylgjast hér með. Af því að ég sagði í upphafi ræðu minnar að frumvarpið væri of víðtækt, hæstv. sjávarútvegsráðherra, á ég við að það tekur til allra þessara veiða. Það er mjög mismunandi hvernig að þeim er staðið. Það eru skoðunarferðir sem eru farnar á bátum, klukkutíma eða tveggja til þriggja tíma ferðir, þar sem í gangi er hvalaskoðun, fuglaskoðun og náttúruskoðun í víðustu merkingu. Hluti af þessari fjögurra tíma ferð er kannski hálftíma til þriggja kortera stopp þar sem hver ferðamaður um borð getur gripið í sjóstöng og veitt einn, tvo, þrjá, fjóra fiska, tíu fiska kannski, bara til að upplifa þá ánægju og spennu sem því fylgir. Síðan er hin hliðin á þessum peningi, útgerðin eða ferðaþjónustan frá þessum smærri stöðum, t.d. Tálknafirði, Suðureyri og Bolungarvík, þar sem útlendingar og fleiri koma í stórum stíl, sem betur fer, og veiða hugsanlega meira, einhver hundruð kílóa. Ég sé ekki betur, og ég spyr. Mér sýnist frumvarpið taka á hvoru tveggja og ég spyr: Tekur það til þess ef ég leigi bát til veiða til eigin neyslu? Samkvæmt orðanna hljóðan gerir það það. Er það markmiðið? Ég hefði kosið, ef á að feta inn á þessa slóð, að breyta fiskveiðistjórnarlögunum, að fyrst væri vandinn greindur og aflað tölulegra upplýsinga og athugað gjörla hvort einhver hætta sé á ferðum fyrir fiskstofna við landið. Ganga þessar veiðar gegn meginreglunni um sjálfbæra þróun? Fyrr get ég ekki samþykkt það. Í öðru lagi má skoða hvort ekki eigi að setja einhver mörk. Eigum við að vera að eltast við tíu fiska eða eigum við að setja einhver mörk á þessa báta, ef aflinn fer yfir ákveðið hámark gilda lögin? Við eigum ekki að eltast við smámuni í málum sem geta lagt stein í götu þessarar merku nýjungar í ferðaþjónustu. Við eigum ekki að gera það, við eigum ekki að taka þá áhættu, sér í lagi þegar þær byggðir sem ég nefndi á nafn áðan eiga í hlut, byggðir sem standa afar illa. Ég verð líka að benda á að þeir sem hafa stundað ferðaþjónustuna og fiskveiðar í samblandi við hana hafa átt í umtalsverðum erfiðleikum við að kaupa kvóta því að margir þeirra veiða út á kvóta þegar þó að þetta frumvarp virðist teygja sig miklu lengra en til þessara aðila. Þeir hafa átt í miklum erfiðleikum og ég velti fyrir mér og spyr hæstv. ráðherra hvort hann vilji beita sér fyrir því að efla þá byggðakvótann til þess sérstaklega að mæta þessum veiðum. Það væri afar skynsamleg mótvægisaðgerð sem væri hægt að hrinda af stað strax vegna þess að samkvæmt lögum um fiskveiðistjórn hefur, ef ég man rétt, hæstv. ráðherra leyfi til að breyta úthlutun innan fiskveiðiársins, að vissu marki. Ferðaþjónustuútgerðarmenn á Tálknafirði lentu í erfiðleikum síðsumars vegna kvótans, það var ekkert framboð, og nú þegar búið er að ákveða skerðingu í þorski um 30% blasa við miklir erfiðleikar í þessari ferðaþjónustu næsta sumar. Ég þykist vita að hæstv. ráðherra hafi skilning á þeim vanda og ég beini þeim eindregnu tilmælum til hans að íhuga það vel og vandlega og bæta í byggðakvótann beinlínis til að styrkja slíka starfsemi á þessum stöðum sem ég veit að hæstv. ráðherra þekkir betur til en sá sem hér stendur. Það kemur sem sagt til greina að setja mörk, það sé leyfilegt að veiða að ákveðnu marki og kvótabinda fyrir ofan það. Það kemur líka til greina sjálfstæð kvótaúthlutun til þessarar ferðaþjónustu, eins og ég nefndi, í gegnum byggðakvóta eða með öðrum hætti. Til þess hefur ráðherra heimild. Ég minni á að önnur starfsemi í Djúpinu, þorskeldi eða fiskeldi í sjó, fær sérstaka úthlutun. Það er atvinnustarfsemi sem ég set samasemmerki við. Þetta treystir byggðina við Djúpið og byggðirnar þar sem þorskeldið fer fram. Þetta er af nákvæmlega sama meiði þótt ólíkt sé, ferðaþjónusta og þorskeldi. Það má líka hugsa sér að úthluta til þessara veiða í rannsóknarskyni, það er líka hugsun bak við það. Aðalatriðið er að skoða hvort þessar veiðar eins og þær eru stundaðar í dag gangi gegn markmiðum okkar í fiskveiðistjórnarlögunum. Fyrir því ber hæstv. ráðherra sönnunarbyrði. Þetta eru sannarlega vistvænar veiðar og eins og málið er hér lagt fyrir núna get ég ekki stutt það. Auðvitað mun hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd skoða það ítarlega og vonandi m.a. svara þeim spurningum sem ég hef hér lagt upp með.

Hæstv. forseti. Ég hef ekki sömu áhyggjur og hv. þm. Atli Gíslason. Ég held einmitt þvert á móti að frumvarpið muni styrkja stöðu hinnar nýju atvinnugreinar sem nú er verið að byggja upp. Frumvarpið sem hér liggur fyrir í dag um stjórn fiskveiða og við ræðum um, snýr að því að það verði að teljast veiðar í atvinnuskyni ef eigandi eða útgerð báts tekur gjald af þeim sem nýta bátinn til veiða, það er grundvallaratriði. Það mun einnig styrkja stoðir undir ferðaþjónustu, sérstaklega á landsbyggðinni, vil ég taka fram, því að þar hafa menn sérstaklega hugað að þessum málum. Nú þegar hafa verið stofnuð ferðaþjónustufyrirtæki á Vestfjörðum sem sinna þessari tegund ferðaþjónustu. Bundnar eru miklar vonir við að frístundaveiðar verði í hinum dreifðari byggðum þar sem gerðar hafa verið alvarlegar tilraunir til þess að breikka grundvöll atvinnulífsins. Ég vil kalla þær ferðaþjónustuveiðar og þær eru góð stoðgrein við ferðaþjónustu. Það er mjög mikilvægt að byggja á styrkleikum hvers byggðarlags. Því má leiða líkur að því að þar sem menn þekkja best til í smábátaútgerð geti orðið til nýr sproti á grein atvinnulífs minni byggðarlaga. Bæði er til staðar mikilvæg þekking og reynsla en einnig sá stofnbúnaður sem þarf til þess að stofna slík fyrirtæki. Ný og aukin verkefni fást með þessum hætti fyrir bátaflotann og þá meiri arður af þeirri fjárfestingu sem í honum liggur. Komið hefur fram í viðtölum við sveitarstjórnarmenn og hagsmunaaðila, t.d. á Vestfjörðum, að þeir líti vongóðir til tækifæra í þessum geira ferðaþjónustunnar. Það hefur sýnt sig að Þjóðverjar hafa verið sérstaklega áhugasamir um fiskveiðar af þessu tagi. Flugvélafarmar af ferðamönnum frá Þýskalandi hafa sótt Vestfirði heim nokkur undanfarin sumur. Ég nefni hér sérstaklega Vestfirði vegna þess að þar hafa menn verið ákaflega framsæknir á þessu sviði en auðvitað hefur verið hugað að ferðaþjónustu af þessum toga víðar og hún hefur verið stunduð þannig að ég tel þetta mikilvægt mál fyrir alla landsbyggðina. Auðvitað er mjög mikilvægt að þessi tegund ferðaþjónustu verði markaðssett og seld með heildstæðum hætti svo að sem mestur virðisauki geti orðið til við þjónustu ferðamanna sem í hana sækja. Það er meginatriðið sem við verðum að huga að þegar við sköpum eitthvað sem orðið getur styrk stoð undir atvinnulífi hinna smærri byggðarlaga á landsbyggðinni. Þá er auðvitað ekki síður mikilvægt að lögð sé áhersla á að meðferð afla sé góð og almennt sé fylgt þeim reglum sem gilda við veiðar í atvinnuskyni. Því er frumvarpið mikilvægt til að undirstrika að hér er um veiðar í atvinnuskyni að ræða, það er algjört grundvallaratriði, af því að byggð er upp atvinnugrein. Þetta eru ekki einhvers konar hobbýveiðar. Þess vegna er mjög mikilvægt að nægjanlegar aflaheimildir séu til staðar í kvótabundnum tegundum til þess að hægt sé að stunda veiðar af þessu tagi. Þegar sams konar mál lá fyrir sjávarútvegsnefnd á síðasta vetri var leitað eftir afstöðu margra til málsins og rétt er að taka fram að almennt voru jákvæð viðbrögð við frumvarpinu. Fram komu þó atriði, einkum tvö, sem sjávarútvegsnefnd athugaði sérstaklega eins og fram kemur í nefndarálitinu frá þeim tíma. Í nefndaráliti frá 133. löggjafarþingi um mál af sama toga segir, með leyfi hæstv. forseta: „Hið fyrra varðar sjónarmið um jafnræði en frumvarpið virðist bjóða þeirri hættu heim að ýmsar útgerðir gætu hafið að stunda fiskveiðar undir yfirskyni frístundafiskveiða í því augnamiði að koma sér undan íþyngjandi reglum á sviði fiskveiðistjórnar og spara sér um leið kostnað. Síðara atriðið varðar það að ákveðinnar réttaróvissu virðist hafa gætt varðandi það hvaða kröfur eigi að gera til skipstjórnar frístundafiskveiðiskipa og hvort um það atriði gildi reglur um fiskiskip, farþegaskip, skemmtibáta eða jafnvel einhver önnur skip.“ Á þeim tíma brást sjávarútvegsnefnd við þessum athugunarefnum og lagði til breytingar á því sem m.a. sneri að því að skýra betur um hvaða fiskveiðiflota væri að ræða. Þar var m.a. tekið fram að einungis yrði heimilt að stunda fiskveiðar með stöng og handfærum án sjálfvirknibúnaðar. Auðvitað var farið vel yfir málið á þeim tíma og nokkuð margir aðilar kallaðir til þess að ræða það og eins og ég nefndi kom inn þó nokkuð af umsögnum við frumvarpið. Ég reikna með því að við sem nú sitjum í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd þingsins munum skoða þessi atriði sérstaklega og önnur þau sem upp munu koma í umfjöllun málsins. Við munum örugglega skoða þau atriði sem hv. þm. Atli Gíslason nefndi hér að hann vildi fá svör við áður en hann gæti samþykkt frumvarpið eins og það liggur fyrir.

Frú forseti. Það veldur mér vonbrigðum að hv. formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, Arnbjörg Sveinsdóttir, skuli ekki deila neinum þeim áhyggjum sem ég hef lýst hér en ég vonast nú til að nefndarstarfið þróist á annan veg. Eins og ég skil frumvarpið liggur það fyrir að jafnvel afli til eigin neyslu fari þarna undir, við það eina að ég leigi bát til að afla til eigin neyslu fari það þarna undir. Hv. þingmaður sagði að það væri mikilvægt fyrir landsbyggðina og því erum við örugglega öll afar sammála en við blasir að kvóti verður ekki til staðar, ekki verður framboð á kvóta næsta sumar. Í ágúst sl. lentu þessir atvinnurekendur eða fiskveiðiferðaþjónustumenn í vandræðum vegna kvóta og það er algjörlega ljóst að það verður erfiðara næsta sumar. Hvað vill hv. þingmaður gera í þeim efnum? Er hv. þingmaður sammála því að kerfið taki yfir allan pakkann, ef ég má orða það þannig, þ.e. frá því að menn veiði einhver hundruð kíló á dag á þessum bátum sem eingöngu eru gerðir út á sjóstöngina frá Tálknafirði, Suðureyri, Bolungarvík og víðar, yfir í það að veidd séu fáein kóð, fáein kíló? Ég sé ekki betur en að frumvarpið taki yfir allan þennan pakka. Það tel ég alveg óásættanlegt og ég spyr hv. þingmann hvort hún vilji bregðast við því með því að setja til að mynda einhver mörk sem heimild er upp að án þess að fara í gegnum allt þetta skrifræði sem ella blasir við?

Hæstv. forseti. Nei, ég hef ekki sömu áhyggjur og hv. þm. Atli Gíslason. Það er sjálfsagt að við athugum hvort þetta breyti í einhverju stöðu þeirra fiskveiða sem við höfum leyft þar sem menn veiða til eigin neyslu og við förum yfir það í nefndinni. Það er ekki meiningin með frumvarpinu. Hins vegar vil ég benda á að það er þó nokkurt magn sem veitt er undir formerkjum tómstundaveiða. Ég er ekki með þær tölur á hreinu en fram kemur í umsögn Reiknistofu fiskmarkaða frá því í febrúar 2007 að til Reiknistofu fiskmarkaðar hafi farið í gegn 163 tonn af fiski veiddum á sjóstöng og aflaverðmæti þess afla hafi verið 

Frú forseti. Ég hygg að hv. þingmaður hafi komið þarna að kjarna málsins. Það er algjörlega ljóst að ekkert liggur fyrir um hvort þær veiðar sem stundaðar hafa verið og það litla magn sem hér var nefnt, 163 tonn, breyti nokkru um fiskistofna við landið eða hagkvæmni vinnslunnar. Því fer víðs fjarri. Þetta er innan við prósent, þetta er smáræði. Ég hygg að farsælast í þessu máli væri að hæstv. sjávarútvegsráðherra drægi frumvarpið til baka, aflaði ítarlegri upplýsinga um magnið og hvort þetta fari gegn markmiðum fiskveiðistjórnarlaganna, hvort þetta spilli fiskstofnum, hvort þetta minnki hagkvæmni veiða o.s.frv. Það yrði skoðað vandlega, vandinn yrði greindur. Ef vandinn er raunverulegur yrði að því loknu lagt fram frumvarp í þessa veru. Að mínu mati er algjörlega fráleitt að skella á borðið frumvarpi þar sem engin greining eða tölulegar upplýsingar liggja fyrir. Það finnst mér vera langt gengið. Það er alveg ljóst í mínum huga að ástæða er til að hafa áhyggjur af því að frumvarpið muni ganga gegn þeim markmiðum að treysta byggð í landinu. Þá er betur heima setið. Þá er betra að gaumgæfa málið í botn og leggja það vandlega undirbúið fyrir þing ef raunveruleg þörf er fyrir frumvarpið.

Hæstv. forseti. Það hefur náttúrlega margkomið fram hjá ferðaþjónustuaðilum sem hafa verið að byggja upp þessa þjónustu, m.a. á Vestfjörðum, að þeir telja nauðsynlegt að fá þennan grundvöll undir starfsemi sína. Ég vil einnig benda á að Hafrannsóknastofnun, sem ég veit að sumir hverjir - ég held reyndar að hv. þm. Atli Gíslason sé ekki í þeirra hópi, hann hafi jafnvel viljað taka mark á þeirri ágætu stofnun - en í þeirra áliti kemur fram að frumvarpið sé nauðsynlegt og til þess fallið að stuðla að því að heildarafli fari ekki umfram það sem stjórnvöld ákveða á hverjum tíma. Það er auðvitað mikilvægt atriði, menn eiga ekki að hunsa þau markmið sem við setjum um sjálfbæra nýtingu fiskstofna. Við verðum því að hafa þar allt með í myndinni, m.a. þessar veiðar. Ég er algjörlega ósammála hv. þingmanni í því að það gangi gegn eflingu byggðar í landinu. Þvert á móti koma þeir sem helst hafa hugað að þessari tegund ferðaþjónustu úr smærri byggðum þar sem menn hafa þekkingu og reynslu á sviði smábátaútgerðar. Þess vegna er augljóst að fólk í smærri byggðum mun nýta sér þetta og víða hefur komið fram að þarna eru góð tækifæri fyrir minni byggðarlög til að byggja upp ferðaþjónustu og um leið að treysta byggð í landinu.

Frú forseti. Síðustu 24 árin höfum við verið að brjóta mannréttindi varðandi það fiskveiðistjórnarkerfi sem við búum við. Ég hefði lagt það til að við ykjum ekki á mannréttindabrot með þessu frumvarpi. Frumvarpið er beinlínis til þess að valda hærri skaðabótakröfum á hendur ríkinu en ella. Ég legg því til að það verði dregið til baka. Við höfum verið að mismuna Jóni og séra Jóni, þeir hafa ekki staðið jafnir. Um það snýst álit mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna, um mismunun, jafnrétti og atvinnufrelsi. Frumvarpið eykur mismununina. Það segir að Jón megi ekki veiða en séra Jón megi veiða. Um það snýst þetta. Ef einhver ætlar að fara að verða sér út um kvóta til þessarar útgerðar, gera út á sjóstöng, þarf hann að leigja dýrum dómi veiðiheimildir af þeim sem fékk þær gefins eða keypti þær fyrir litla peninga. Þeir sem hafa tjáð sig um þessi mál hjá Samfylkingunni hafa lýst því yfir að þeir vilji fara að áliti mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna, þeir vilji skoða þessa hluti. En mér sýnist að sjálfstæðismenn, sem keppast við að lýsa því yfir að ekki þurfi að fara eftir þessu, ætli að verða mannréttindaníðingar. Ég segi mannréttindaníðingar þegar þeir ætla ekki að laga slíkt mál eins og mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna leggur til að við gerum. Af hverju tek ég svo stórt upp í mig? Það er út af því að með þessu frumvarpi á að halda áfram að mismuna fólki, bæði á landsbyggðinni og annars staðar. Fólk hefur lýst því yfir hér í dag að það megi helst ekki tala um framboð okkar til öryggisráðsins annars vegar og mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna hins vegar. Við ætlumst til þess að okkur sé treyst af því við séum svo góð á öllum sviðum og sérstaklega í mannréttindamálum. En við erum að brjóta mannréttindi. Það hefur verið ömurlegt að hlusta á málflutning margra sjálfstæðismanna hér í dag og í fjölmiðlum síðan upp kom að við værum að fremja mannréttindabrot. Verið er að tala um innan við 200 tonn í öllum tegundum sem fara í þessa sjóstangaveiðibáta. Það er eins og hver annar brandari að menn skuli vera að eltast við að stoppa þær veiðar. Þetta er lítið brot af því sem lendir í brottkasti. Þetta er lítið brot af því sem er landað fram hjá vigt og með ýmsum öðrum aðferðum komið fram hjá. Í frumvarpinu er líka gert ráð fyrir því að ráðherra geti haft áhrif á það hvort skipstjórnarréttindi þurfi á þessa báta sem eru að róa. Ég hefði haldið að vegna öryggismála væri mjög eðlilegt að skipstjórnarréttindi og vélstjóraréttindi þyrfti á þessa báta eins og aðra jafnstóra báta. Bara öryggisins vegna. Þessir bátar sigla um sama sjó og aðrir sem þurfa að hafa réttindi til að sigla. Ég hefði lagt það til að menn væru ekki að bjóða upp á það að skaðabótakröfur verði hærri en ella, að þeir dragi frumvarpið til baka og bíði a.m.k. í 180 daga með að berja slíkt frumvarp í gegn. Það verður þjóðinni dýrkeypt að þurfa að borga skaðabætur vegna þeirra mannréttindabrota sem hafa átt sér stað síðustu 24 árin. Ég vil þá taka fram að það eru þeir sem ekki hafa fengið að veiða sem eiga skaðabótarétt. Það eru ekki sægreifarnir sem eru handhafar kvótans sem eiga rétt á bótum þó að aflamark verði tekið af þeim til að gera kerfið réttlátt þannig að allir standi jafnir, bæði Jón og séra Jón. Ég skora á hæstv. ráðherra og meiri hlutann hér í þinginu sem leggur þetta fram, þetta er stjórnarfrumvarp, að draga það til baka og forðast að mynda meiri og hærri skaðabótarétt fyrir þá sem er verið að mismuna í þessu tilfelli.

Frú forseti. Hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson kallar hér fram í hvort verið sé að stinga menn í bakið. Ég hygg nú að það sé ekki markmiðið með frumvarpinu að gera það og geri þau orð ekki að mínum. En ég vil þó víkja að þessu máli og þá ekki síst með hagsmuni hinnar nýju atvinnugreinar í huga. Hv. þm. Atli Gíslason, þingmaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og fulltrúi flokksins í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, fór ítarlega í gegnum grundvallaratriði í málinu, hvort þær aðgerðir sem boðaðar eru í frumvarpinu séu nauðsynlegar til þess að ná fram meginmarkmiðum fiskveiðistjórnarkerfisins,  Þetta eru tvö, þrjú grundvallaratriði íslenska fiskveiðistjórnarkerfisins, að vernda fiskstofnana í landinu og sjálfbæra nýtingu auðlindanna, að hún sé nýtt samkvæmt lögum um sjálfbæra þróun, að hún efli atvinnulíf og byggð um allt land og í þriðja lagi að nýting á auðlindinni sé hagkvæm og arðbær. Öll þessi þrjú atriði ráða því hvað er hagkvæmast að gera í sambandi við sjávarútveginn. Ég tek því undir þau orð hv. þm. Atla Gíslasonar að svör við þessu þurfi að liggja fyrir áður en fram koma ný frumvörp um skerðingu eða takmörkum á atvinnugreinum sem vilja nýta sér sjávarauðlindina með þeim hætti sem við þekkjum og erum að byggja upp. Atvinnuvegur sem tengist sjóstangaveiði hefur verið að byggjast upp nú á síðustu árum og miklar vonir eru bundnar við hana. En það er alveg ljóst að þessi nýja atvinnugrein þarf að leggja í gríðarlega miklar grunnfjárfestingar, kaup á bátum, markaðssetningu og margt fleira. Það tekur allt tíma og ekki er hægt að ætlast til þess að greinin geti á einhverjum örfáum árum greitt þann stofnkostnað. Það skiptir því máli að aðgengi að þeirri auðlind, sem við erum hér að tala um og gert er út á, sé með þeim hætti að það kyrki ekki nýja atvinnugrein í fæðingu með því að byrja að krefja hana um að greiða fullu verði kaup á aflaheimildum, aflaheimildum sem aðrar atvinnugreinar sjávarútvegsins fengu með réttu eða röngu í upphafi vega þess kvótakerfis sem verið er að vísa til. Frumvarpið er auk þess bara einn liður í kvótakerfinu sem við höfum talið vera ranglátt í heild sinni. Ég vil ítreka spurningar mínar til hæstv. sjávarútvegsráðherra, um tölulegan grunn þessa frumvarps. Hve mikið er gert ráð fyrir að verði veitt? Hvernig er fjárhagsstaða sjóstangaveiðinnar? Hvernig er hún í stakk búin til að taka á sig þessar opinberu álögur, að greiða sérstaklega fyrir fiskveiðiheimildirnar? Verður því mætt með einhverjum hætti? Það var jú gert með fiskeldið, þorskeldið, þá var sérstökum kvóta úthlutað til þeirra aðila sem máttu síðan veiða þorsk til áframeldis. Fordæmin eru fyrir hendi innan núverandi kerfis, að úthluta ákveðnum fiskveiðiheimildum til þessarar atvinnugreinar. Ég vil minna á þær miklu væntingar sem bundnar eru við þessa grein. Gert er ráð fyrir því að á árinu 2008 komi um 3.000 manns, veiðimenn, til landsins. Ég vil ekki tala niður til þeirra þótt það séu útlendingar sem komi og veiði hér og leggi fjármagn til. Við seljum jú fiskinn okkar til útlanda og það eru útlendingar sem borða hann þar. Mér finnst það því hið besta mál að hingað komi erlendir aðilar og veiði á sjóstöng. Gert er ráð fyrir því að gjaldeyristekjur af þessum 3.000 mönnum geti með beinum hætti verið 1,5–2 milljarðar kr. eða þar um bil. Þetta snertir þær byggðir þar sem verið er að skerða möguleika til að nýta sér auðlindina til atvinnusköpunar í gegnum kvótakerfið og niðurskurð kvóta. Áður en gripið er til jafníþyngjandi aðgerða gagnvart nýrri grein verða menn að gera sér grein fyrir hvað þeir eru að gera og hvernig þeir ætla þá að fylgja því eftir. Þeir geta ekki unnið þetta á grunni einhverrar sértrúarhugsjónar eða hugmyndar um að allt verði þetta að vera inni í þessu óréttláta kvótakerfi, sama hvað tautar og raular. Einnig má velta því fyrir sér hvort hægt sé að fara svipað að með þennan afla og með Hafró-aflann, verðmæti þess afla sem bátar koma með að landi, undirmálsfisk o.s.frv., fer til Hafrannsóknastofnunar. Velta má því fyrir sér að andvirði þessa fisks renni í sjóð í viðkomandi byggðarlagi til eflingar atvinnulífi þar ef menn vilja ekki að ferðaþjónustuaðilinn geti fénýtt aflann af því að hann hefur ekki greitt fyrir aflaheimildir. Ég vil benda á að sá afli sem þessir bátar fá er af margvíslegum toga og gæðin geta verið mjög misjöfn. Verðgildið á aflaheimildum, hvort sem þær eru leigðar eða keyptar, tekur í rauninni ekkert tillit til gæða þess afla sem verið er að landa. Þetta er innfjarðarafli og innfjaðarfiskur, mismunandi að stærð, gerð og gæðum. Það er því mjög ósanngjarnt út frá þeim grunni, finnst mér, að krefjast þess að umræddir aðilar kaupi eða leigi aflaheimildir á sömu kjörum og gerist á almennum mörkuðum ef menn vilja vinna á þeim grunni. Mörg atriði eru því óljós í þessu máli og það á að draga þau fram og kanna áhrif frumvarpsins áður en það er lagt fram. Hver er þá munurinn á því að veiða fisk bara í strandveiðum, að standa á bryggjunni og veiða? Við erum að rækilega athuguðu máli að fara út í býsna mikla vitleysu, ef fylgja á því sem lagt er upp með í frumvarpinu. Hæstv. sjávarútvegsráðherra sagði að verið væri að koma til móts við þau fyrirtæki sem hafa verið að byggja sig upp varðandi ferðaþjónustu og stangaveiði á annan hátt. Það er nú ósköp lítið sem verið er að gera þar, það verð ég að segja. Ég er hér með útprentun á frétt frá 28. júní þar sem talað var um klasaverkefnið Sjávarþorpið á Suðureyri. Þar er vitnað í Elías Guðmundsson. Hætta verður því verkefni vegna þess að opinberir aðilar komu ekki að því máli eins og vænst hafði verið. Mér er ekki kunnugt um neinar sértækar aðgerðir af hálfu opinberra aðila til þess að styðja við uppbyggingu á þeim ferðaþjónustuverkefnum sem þarna er um að ræða. Jafnvel síður en svo því að með sameiningu Sparisjóðs Vestfjarða og Sparisjóðs Keflavíkur fæ ég ekki betur séð en erfiðara sé orðið að eiga viðskipti við sparisjóðinn, því að Sparisjóður Keflavíkur geri mun harðari kröfur um veð, arðsemi o.s.frv. Ég veit ekki hvort satt er, en þessar sögur berast og ég hef af því áhyggjur og kæmi mér reyndar ekkert á óvart að þetta væri svo. Hið opinbera er því ekki að koma svo mjög að þessum málum. Ég tek því undir hin afar sterku og rökstuddu varnaðarorð sem hv. þm. Atli Gíslason hafði hér áðan í ræðu sinni um að allir þættir þessa máls verði grandskoðaðir og áhrif á uppbyggingu og þróun atvinnugreinarinnar, möguleika hennar, sem menn bundu miklar vonir við, og ekki síst áhrif á sjávarbyggðirnar á Vestfjörðum. Ekki veitir af. Það verði vandlega skoðað áður en frumvarp um að skattleggja með beinum hætti ferðaþjónustu sem tengist sjóstangaveiðunum verður að lögum. Ég hélt að sú atvinnugrein þyrfti á einhverju öðru að halda en þeirri lagasetningu sem hæstv. sjávarútvegsráðherra beitir sér fyrir. Ég skora á menn, og tek undir orð hv. þm. Atla Gíslasonar þess efnis, að hægja á ferðinni, kalla frumvarpið til baka og reyna að vinna heimavinnuna sína hvað varðar uppbyggingu þessarar atvinnugreinar sem byggist á sjóstangaveiði frá sjávarútvegsplássunum.

Frú forseti. Ég vil leiðrétta hv. þm. Jón Bjarnason að því leyti að hann talar um að erfiðara sé að fá fyrirgreiðslu til að kaupa kvóta eftir að sparisjóður á Ísafirði, ekki rétt? sameinaðist Sparisjóði Keflavíkur. Allir bankar hafa sett stopp á fyrirgreiðslu vegna lána til kvótakaupa og kannski ekki síst eftir að 

Frú forseti. Hv. þingmaður hefur kannski ekki heyrt hvað ég sagði varðandi aðkomu fjármagns að uppbyggingu atvinnufyrirtækja hér. Ég nefndi ekki sérstaklega kvótakaup eða annað því um líkt. Ég benti á að þessar nýju atvinnugreinar hafa ekki fengið svo mikið framlag af opinberu fé. Ég benti líka á að fjárstuðningur heima fyrir, sem byggðist oft og tíðum á viðskiptavelvild sparisjóðanna, ekki síst á Vestfjörðum, gæti einnig verið í nokkuð öðru ljósi eftir að Sparisjóður Vestfirðinga hefur sameinast Sparisjóði Keflavíkur. Ég hef heyrt að gerðar séu harðari kröfur til veðhæfni og annars því um líks upp á almenna fjármagnsfyrirgreiðslu til atvinnulífs eftir það. Menn fagna enn að Sparisjóður Bolungarvíkur, þar sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra er - ætli hann eigi ekki bréf í Sparisjóði Bolungarvíkur og ég er viss um að við erum þar sammála, ég og hæstv. sjávarútvegsráðherra, að við skulum svo sannarlega af öllu okkar afli standa vörð um heimasparisjóðina. Það munu menn reyna vítt og breitt um landið ef sparisjóðirnir verða keyptir upp, þeir gleyptir af græðgisöflunum. Sparisjóðirnir hafa fyrst og fremst verið þjónustustofnanir í heimabyggð, lagt áherslu á það, og þá 

Frú forseti. Það getur vel verið að mér hafi orðið á í messunni þegar ég talaði um að hv. þm. Jón Bjarnason hefði ekki minnst á kvóta en við vorum saman í sjónvarpsþætti fyrir stuttu og þar talaði hann um að það sem vantaði væru peningar og fyrirgreiðsla úr bankakerfinu fyrir atvinnulífið á landsbyggðinni. Hv. þingmaður og ég erum ekki sammála um það. Við þurfum ekki peningana, við þurfum frelsi. Við þurfum að fá frelsi til að geta stundað atvinnu á jafnréttisgrundvelli, haft jafnan aðgang að sameiginlegum auðlindum eins og fiskinum í sjónum. Það er það sem við þurfum en ekki fyrirgreiðslu úr bönkum, styrki úr Byggðastofnun eða frá einhverjum opinberum stofnunum. Það er ekki það sem vantar. Það vantar jafnrétti og frelsi til þess að geta staðið jafnfætis í nýtingu á sameiginlegum auðlindum þjóðarinnar. Menn þurfi ekki að vera leiguliðar, leigja kvóta dýrum dómi eða kaupa kvóta dýrum dómi. Varanlegar veiðiheimildir á 4.200 kr. eins og síðasta verð var í stóra kerfinu, það … 
             Það er ekki verið að tala um það, hv. frammíkallari, að allir eigi að fá að veiða, það er eðlilegt að menn standi jafnfætis hvaða útfærsluleiðir sem farnar eru. Allir eiga sama rétt. Það má bjóða upp veiðiheimildir og láta menn keppa um þær á þeim grundvelli. 

Frú forseti. Ég tek undir þau orð hv. þingmanns að allir þurfi að standa jafnir. Jafnrétti þarf að vera til staðar og jöfn tækifæri og ekki hvað síst fyrir fyrirtækin úti á landi og nýja atvinnugrein eins og  Ég tel mjög varhugavert að íþyngja þessum greinum með þessum hætti. Einnig ber að horfa til þess að veðhæfni eigna úti um land er af fjármálastofnunum miklu lægra metin þannig að fyrirtækin eiga mun erfiðara með að fjármagna bæði stofnkostnað og rekstrarkostnað samkvæmt reglum lánastofnana á höfuðborgarsvæðinu. Ég veit að staðbundnir sparisjóðir hafa ekki gert jafnstranga kröfu um veð íbúðarhúsa úti um land. Það er kannski ekki metið veðhæft nema upp á 2–5 milljónir, þó að byggingarkostnaður sé upp á 20 milljónir, vegna staðsetningar. Þetta hafa staðbundnir sparisjóðir oft og tíðum metið á annan hátt. Ég held því að það sé mikilvægt í öllu þessu heildarsamhengi að við stöndum vörð 

Frú forseti. Ég vil fagna framkomnu frumvarpi hæstv. sjávarútvegsráðherra. Ég tel að það tryggi meira réttlæti í atvinnugreininni. Fram að þessu hefur verið óréttlæti varðandi veiðar þessara báta gagnvart þeim sem eru á veiðum og hafa þurft að kaupa og leigja kvóta hverju sinni. Ég tel jafnframt að þegar þeir bátar sem þurfa að leigja sér kvóta, þeir eru á veiðum á sama tíma og bátar sem stunda sjóstangaveiðar og annað - mér finnst þetta spurning um réttlæti. Ef sjóstangaveiðibátur fer á sjó með þýska ferðamenn er réttlætanlegt að trillukarlinn á bátnum við hliðina á honum þurfi að leigja sér kvóta dýrum dómi en þýski ferðamaðurinn þurfi ekki að greiða annað en það sem hann borgar útgerðinni sem fer með hann? Talað var um það áðan að þetta mundi kosta svo og svo mikið. Ég spyr: Ef við förum til útlanda þurfum við þá ekki að greiða fyrir það sem við gerum? Þurfum við ekki að greiða fyrir það sem við kaupum? Um það snýst þetta mál, ferðamenn borga fyrir það sem þeir gera. Það vekur einnig athygli mína að ekki sé gerð breyting á 6. gr. laganna. Síðari málsgrein 6. gr. laga um stjórn fiskveiða hljóðar þannig, með leyfi forseta: „Ráðherra er heimilt að ákveða árlega að á tilteknum fjölda opinberra sjóstangaveiðimóta teljist afli ekki til aflamarks eða krókaaflamarks og veiðidagar ekki til sóknardaga, enda sé aflinn einungis fénýttur til að standa straum af kostnaði við mótshaldið.“ Mér finnst fullt tilefni til að sjávarútvegsnefnd Alþingis skoði sérstaklega hvort ástæða sé til þess að halda þessari málsgrein inni. Eins og fram kom í ræðu hæstv. sjávarútvegsráðherra er það meginmarkmið frumvarpsins að kveða á um það með skýrum hætti að það teljist veiðar í atvinnuskyni þegar eigandi eða útgerð báts tekur gjald af þeim sem veiðarnar stunda. Allur afli sem kemur á sjóstangaveiðimótum er seldur á markaði. Þetta eru oft mörg tonn þó að hv. þingmönnum, sem hafa verið að fjalla um þetta hér, finnist það lítill hluti þá er það stór hluti fyrir þá sjómenn sem þurfa að kaupa sér og leigja þegar upp er staðið aflaheimildir. Þetta er stór hluti sem svo er hægt að selja á mörkuðum. Ég spyr: Er það réttlætanlegt að allur þessi afli á sjóstangaveiðimótum njóti undanþágu? Ég fagna framkomnu frumvarpi og því að sátt skuli vera innan ferðaþjónustunnar um það. Ég held að frumvarpið sé líka mikilvægt fyrir ferðaþjónustuna í landinu. Eins og hv. þm. Atli Gíslason kom inn á hér áðan og var að tala um að þessar veiðar - þetta yrði erfitt fyrir byggðirnar fyrir vestan næsta sumar. En ég skil það þannig að þetta taki ekki gildi fyrr en 1. september að hausti. Annars er ég ánægð með að þetta skuli koma fram.

Frú forseti. Mismunun og ekki mismunun. Það er nú dálítið skondið þegar hv. þm. Herdís Þórðardóttir talar um trillukarl sem þarf að leigja sér kvóta, hvort sem hann fékk úthlutað kvóta í upphafi eða þurfti að leigja sér kvóta eða kaupa kvóta, að verið sé að mismuna honum gagnvart einhverjum sem er að fara að veiða á sjóstöng. Vissulega er það alveg flötur á því og það er hugsanlegt að svo sé. En hver var mismununin 1984 þegar ákveðið var að tiltekinn hópur manna, sem hafði verið í útgerð á bilinu 1980–1983, fékk úthlutað kvóta, gat leigt hann eða selt að geðþótta, fénýtt hann eða veðsett? Þar var mismunun og það er það sem mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna er að tala um sem mismunun. Að tala svo svona eins og þarna liggi stóra mismununin, að sjóstangaveiðibátur sem fer á sjó hafi forskot fram yfir hugsanlega einhvern trillukarl sem þarf að leigja sér viðbótarkvóta eða hefur einhvern tíma keypt kvóta - það er rétt, það getur auðvitað verið til í dæminu að það sé einhvers staðar mismunun í því. Þetta kerfi er nefnilega allt ein mismunun. Árið 1984, þegar kvótanum var úthlutað, var framkvæmd mesta mismununin. Þar fékk séra Jón veiðiheimildir en ekki Jón. Um það snýst þetta. Þetta er mergur málsins í áliti mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna og þann mismun þarf að leiðrétta.

Hæstv. forseti. Hér erum við að ræða stóra fiskveiðimálið, stóra sportfiskveiðimálið, þar sem það hefur verið upplýst í umræðunni að á veiðum sem eru byggðar á nýrri útfærslu þessarar atvinnu hafi nú náðst á land jafnvel 160 tonn af hinum og þessum fiskum og þar á meðal væntanlega stórlúðunni, sem var skráð í heimsmetabók í Súgandafirði á sl. sumri og var sennilega meiri auglýsing fyrir Ísland en við höfum notið annars staðar lengi, þ.e. að menn hefðu þennan möguleika að reka jafnvel í stórlúðu á Íslandsmiðum, eins og frægt er. Það hefur aðallega verið talað um og mælt fyrir því hér að það væri svo mikil mismunun að leyfa mönnum að hafa eitthvert forskot til að koma á fót nýrri atvinnustarfsemi. Er þetta í einhverju samræmi við það sem við erum að hugsa í öðrum atvinnugreinum? Ég held ekki, hæstv. forseti. Við erum að ýta undir í öðrum atvinnugreinum með ýmsum hætti, við erum með nýsköpunarsjóð sem styrkir nýjar atvinnugreinar og ný atvinnutækifæri. Er það mismunun gagnvart einhverjum öðrum sem eru að fást við svipaða hluti eða voru fyrir? Við erum með AVS-sjóðinn sem hæstv. sjávarútvegsráðherra þekkir mjög vel. Við höfum Byggðastofnun sem reynir líka að stuðla að atvinnuuppbyggingu á landsbyggðinni. Síðast en ekki síst höfum við lög um stjórn fiskveiða sem hafa það göfuga markmið að tryggja trausta atvinnu og byggð í landinu. Ég held að það ætti að vera megininntakið í umræðunni að horfa á þetta út frá því í ljósi þess að allar aðgerðir stjórnvalda hingað til í kvótakerfinu hafa ekkert gert annað en að vega að byggðinni og fækka atvinnutækifærum í byggðunum. Þegar menn urðu fyrir miklum skakkaföllum, m.a. í heimabyggð hæstv. sjávarútvegsráðherra í Bolungarvík þegar kvóti stóru skipanna var seldur í burtu og Matthías Bjarnason, þáverandi þingmaður, komst þannig að orði að hann vonaðist til að Grindvíkingar, sem þá voru að kaupa kvótann, yrðu Bolvíkingum góðir, því að það var ekkert annað ráð, þetta var heimilt samkvæmt lögum. Það var ekkert annað ráð til að bregðast við en að biðja um gott veður og biðja um það að menn héldu áfram atvinnustarfsemi. Sá kvóti fór, og hvað gerðu menn í Bolungarvík? Þeir rifu sig af stað með því að fara inn í tiltölulega opið kerfi smábátaveiðanna og byggja upp nýja atvinnustarfsemi, nýja stöðu, að vísu í hefðbundnum fiskveiðum en með öðru lagi en hafði kannski verið burðarásinn í Bolungarvík og mörgum fleiri byggðum. Það varð til þess að á þeim árum þegar menn höfðu tiltölulega mikið frelsi í botnfiskveiðunum á smábátunum, handfæraveiðum og línu, krókaveiðum, þá tókst mönnum sums staðar að bjarga byggðunum sínum með því að hafa frelsi, frelsi sem var öðruvísi en það frelsi sem var í veiðum stærri skipanna sem voru með kvóta. Leiðin sem farin var til þess að drepa þetta frelsi var að kvótasetja, kvótasetja á alla báta. Síðan var haldið áfram að fjölga kvótabundnum fisktegundum þannig að alltaf minnkuðu möguleikarnir til þess að bjarga sér, og við erum búin að tína inn í kvótakerfið alls konar tegundir sem ég tel a.m.k. ekki nauðsynlegt að séu þar og eru oftast nær sem meðafli. Viðbrögðin hafa því alltaf verið þau sömu, hæstv. forseti, að bregðast við allri framsækni einstaklinganna með því að hefta þá inn í kvótakerfið. Þar eiga menn að vera jafnir. Jafnræðið á að finna með því að setja menn inn í rammann, festa þá þar. Það er jafnræðið sem Sjálfstæðisflokkurinn leitar að með logandi ljósi, að negla allt svoleiðis niður að menn skuli ævinlega þurfa að borga öðrum fyrir réttinn. Það er staðan í dag. Menn eiga sem sagt að leigja eða kaupa þennan rétt af öðrum sem fengu hann. Menn eru búnir að fá margúthlutað í ýmsum kerfum og eftir ýmsum leiðum í kvótakerfinu. Vissulega er það rétt að á seinni árum hafa margir keypt kvóta og bætt við sig aflaheimildum. En flestallir sem hafa gert það, þó að til séu einstaka undantekningar, eru þeir sem voru fyrir í kerfinu með einhvern grunn eða komu sér honum upp þegar frelsi var til að veiða eins og á smábátana, komu sér upp grunni sem þeir gátu byggt á. Ég verð að segja það alveg eins og er, hæstv. forseti, að það eru mikil vonbrigði að menn skuli keyra þetta frumvarp fram með þeim hætti sem hér er lagt upp með. Það er eitt atriði í frumvarpinu sem mér finnst vera rök fyrir til að ræða. Það er hvernig þessum skipum er stjórnað og hver stjórnar þeim, hvaða réttindi menn eiga að hafa o.s.frv. Það á að setja kröfur um það að ferðamenn sem hingað koma og vilja fara á þessum skipum hafi atvinnuréttindi, siglingaréttindi, eða eigum við að gera kröfur um það að á þeim séu þá íslenskir skipstjórar? Það eru atriði sem mér finnst eiga að koma til umræðu og er eðlilegt að ræða. En ég er mjög andvígur því að hefta þessa atvinnugrein nú þegar á þeirri braut sem hún er á því að vissulega gæti þetta verið vaxtarbroddur fyrir margar byggðir og margan sjómanninn sem hefur þekkingu og á bát en á ekki veiðiheimildir til þess að búa sér til atvinnu eða reyna að minnsta kosti að hafa sumaratvinnu, því að þetta eru náttúrlega fyrst og fremst sumarveiðar miðað við hnattstöðu okkar og veðurfar. Sumir gera jú algjörlega út á það að bara sé verið að veiða fisk á sjóstöng og það sé eini sölumátinn í ferðinni en það er samt ekkert algilt. Menn eru með hvalaskoðun, menn eru með fuglaskoðun, menn geta verið með fuglaveiðar, menn eru með sjóstöng. Sumir elda fiskinn um borð og hann er borðaður á landleiðinni, hann kemur væntanlega aldrei á vigt, ekki frekar en sá fiskur sem hent er fyrir borð í brottkastinu, hann kemur aldrei að landi en nemur auðvitað mörg hundruð tonnum meira en þau 160 tonn sem menn eru að ræða hér ef menn ætla að ræða þetta út frá líffræðinni, á þeim sjónarmiðum hvernig við erum að byggja upp stofninn eða ekki að byggja hann upp. Svo er líka rétt að benda á það, hæstv. forseti, að það eru fjöldamargar aðrar reglur sem gefa þeim sem hafa aflaheimildir í dag möguleika til þess að telja afla utan kvóta. Ef ég man rétt er það hálfur undirmálsaflinn sem er utan kvóta, hæstv. sjávarútvegsráðherra leiðréttir þá ef ég fer rangt með. Það er 5% af afla sem má leggja í svokallaðan Hafró-afla. Hafrannsóknastofnun hefur aldrei haft nokkrar einustu áhyggjur af því enda fá þeir tekjur af því. En um leið og er verið að veiða 160 tonn á sjóstöng lýsa þeir því yfir að þetta geti verið hættulegt fyrir uppbyggingu stofnsins og viðhald hans. Menn eigi auðvitað að setja þetta í haft og stýringu, þennan mikla afla, sem ég sagði áðan í stuttu frammíkalli að væri sennilega svipað og fimm eða tíu hrefnur á Íslandsmiðum mundu éta, hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir.

Það þarf líka að telja þær.

Já, vonandi verður þú bara í því að telja þær ef það er aðaláhyggjuefni þitt og það er auðvitað fullt tilefni til að hafa áhyggjur af  Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir gat líka um það að við ættum að byggja á styrkleikum okkar, við kynnum að gera út smábáta úr hinum ýmsum byggðum. Það er alveg rétt, en fjöldamargir þeirra manna sem kunna það hafa ekki í dag nokkurn möguleika til þess að gera út í byggðunum. Þeir eru leiguliðar fyrir þá sem eiga aflaheimildirnar ef þeir vilja róa. Ég tel það því ekki ýta undir styrkleika byggðanna að hefta það að menn geti farið af stað í þessari nýju atvinnugrein með þekkingu sína með þeim hætti að skipa þeim að kaupa aflaheimildirnar af öðrum áður en þeir fara á sjó. Ég veit ekki til þess að þó að maður fari í sjóstangaveiði á Kanaríeyjum borgi maður nokkurt einasta snitti fyrir þann fisk sem maður fær, sem er rétt að taka fram að hefur verið lítill og fáir. En við borgum auðvitað fyrir siglinguna og fyrir að nota bátinn o.s.frv. Ég hygg að það sé mjög svipað víða í Evrópusambandslöndunum þó að ég hafi ekki kynnt mér það sérstaklega. Mér finnst að það þurfi að taka þetta mál, sem ég hef leyft mér að kalla stóra sportfiskveiðimálið, til gagngerrar endurskoðunar og ég held að það væri mjög þarft að ræða það en láta það liggja. Það er allt í lagi að ræða þessi mál fram og til baka vegna þess að þau varpa ljósi á það hvað við erum að gera og hvað við erum að fást við. Forsvarsmenn Hafrannsóknastofnunar hafa t.d. frelsi til þess að veiða eins mikið í rannsóknum og þeim dettur í hug, þeir hafa engar áhyggjur af því, þar er örugglega um að ræða meira en 160 tonn á ári, alveg örugglega. Fiskur sem er skemmdur og selbitinn telst ekki til kvóta. Er það stórhættulegt fyrir kvótakerfið? Er málið kannski bara það að þau verðmæti sem koma út úr þessum afla - ja, ef við mundum láta þau renna til Hafrannsóknastofnunar, mundu forsvarsmenn stofnunarinnar grjóthalda kjafti og segja takk, alveg eins og þeir gera með hin prósentin sem þeir hafa engar áhyggjur af? Ég held að við getum ekkert annað en talað tæpitungulaust um þetta, hæstv. forseti. Það er meðafli á síld, loðnu og kolmunna. Hann er engan veginn alltaf talinn til aflamarks í þeim tegundum sem veiðast með þeim veiðum, það vita allir sem vilja vita. Það er svo sem ekkert við því að gera, það kemur örugglega alltaf einhver meðafli með í þessum veiðum og við erum auðvitað að horfa á það að reyna að nýta þessa stofna, síld, kolmunna og loðnu. Þá eiga menn heldur ekki að láta eins og - ja, ég veit ekki hvernig maður á að orða það - nánast eins og himinn og jörð séu að farast út af einhverjum 160 tonnum sem eru veidd í nýrri atvinnugrein sem er að koma undir sig fótunum. Leyfum henni að þróast, horfum á hana eftir fimm eða tíu ár.

Þetta er bara smáhluti af því.

Ef þú ætlar að sauma utan um allt lífríkið, hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir, þá skaltu koma með tillögu um hvernig þú ætlar að gera það. Alla hluti sem snúa að þessu flókna lífríki okkar, hvernig á að taka utan um það að stjórna því upp á kíló hvað kemur úr hafinu eða hvað deyr þar. Í 1. gr. laganna um stjórn fiskveiða segir að sjávardýr og sjávargróður teljist til nytjastofna. Ég spyr: Eru svartfuglstegundir undir þessu? Þær eru að vísu friðaðar eftir öðrum lögum og fólk má veiða svartfugl á ákveðnum árstíma, en við erum búin að heyra sögur af því í sl. þrjú ár að svartfuglinn hefur ekki nægt æti og rekur á fjörur norðan lands. Ætlum við að fara að hafa sérstakar áhyggjur af því? Og hvernig ætlum við að hafa áhrif á það? Ég held að við séum að ætla okkur ofverk, hæstv. forseti, með því að ætla að reyna að fara inn í þetta mál með þeim hætti sem hér er lagt upp með, að það sé svo nauðsynlegt að binda allt niður upp á kíló og gramm vegna þess að annað sé stórhættulegt fyrir lífríkið. Hvílíkur ofmetnaður mannskepnunnar að halda að hún stjórni lífríkinu. Ég held að menn ættu aðeins að staldra við og leyfa þessu máli að þróast í nokkur ár áður en menn fara alveg á taugum yfir því, hæstv. forseti, að kvótakerfið hrynji með þessu. Við erum ekki að taka úr malarbing þar sem við getum mælt og vigtað nákvæmlega hvað er tekið.

Herra forseti. Hér er verið að ræða frumvarp til laga um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða sem lýtur að því að kvótasetja þá báta sem veiða fisk eða sem ferðamenn veiða. Mig langar til að byrja á að taka undir orð sem hafa verið hér sögð um að farið sé í hvívetna eftir þeim reglum og boðum sem gilda um öryggi þessara báta og skipa. Fyrir helgi var einmitt verið að ræða í þinginu um ályktanir Vestnorræna ráðsins sem fjallaði um björgunarmál á norðurslóðum þar sem skorað er á ríkisstjórnir landanna þriggja, Íslands, Grænlands og Færeyja að standa að sameiginlegum björgunaræfingum og huga að öllu öryggi í sambandi við hafið vegna aukinnar umferðar. Eitt af því sem er að gerast hér í sambandi við þessa auknu umferð er að við fáum hingað sífellt fleiri ferðamenn sem betur fer. Ferðamennskan er atvinnugrein í vexti og sérstaklega hefur hún verið það á höfuðborgarsvæðinu. Það er næstum því hægt að segja að það sé byggt eitt eða tvö hótelherbergi á dag í Reykjavík. Það væri nú ánægjulegra ef það sama gilti um landsbyggðina, ekki veitir nú af. Þó er sá vaxtarbroddur í ferðamennsku úti á landi einmitt sá að menn fara út á sjó með ferðamenn og veiða fisk. Það hefur verið í raun ekki mjög algengt. Við þekkjum það náttúrlega að útlendingar hafa komið til Íslands til að veiða og þá hafa þeir verið að veiða í ám og vötnum og þeir hafa verið algjörlega sáttir við að borga tugi ef ekki jafnvel hundruð þúsunda króna fyrir að veiða lax hér í ám. Þegar ferðamenn koma til Íslands gagngert til þess að veiða fisk þá held ég að vandamálið sé ekki það í þeirra huga að það sé svo rosalega dýrt, alls ekki, þó að þeir þurfi að greiða fyrir það. Það liggur í augum uppi að ferðamenn sem hafa komið til Íslands til veiða eru algjörlega fúsir til að greiða dágóðar summur fyrir það hvort sem það er í fiskveiðiám, í ánum eða jafnvel á hreindýraveiðar eða eitthvað annað. Ég skil mjög vel að þetta frumvarp skuli koma fram og mér finnst ekkert óeðlilegt við það vegna þess að það er orðinn mikill vöxtur í þessari grein. Það hefur verið talað um að farið sé að veiða 160 tonn á síðasta ári. Hvað var það í fyrra og þar áður? Hv. þingmaður Jón Bjarnason nefndi sem dæmi að það gætu komið þrjú þúsund ferðamenn til að veiða fisk. Ef við gefum okkur að það komi þrjú þúsund ferðamenn á næsta ári til að veiða fisk hér á sjóstöng og hver þeirra veiði  Með þessum orðum er ég ekki að segja að ég sé hlynntur lögunum um stjórn fiskveiða. En ég segi að fyrst við erum með þessi lög  Ég vil líka taka fram að nokkur umræða hefur orðið um það hvort frumvarpið banni fólki sem á trillu án nokkurra fiskveiðiheimilda að fara út á sjó og veiða sér í soðið. Svo er alls ekki enda kemur það fram í greinargerð, í athugasemdunum við lagafrumvarpið þar sem vitnað er í lög um stjórn fiskveiða, með leyfi hæstv. forseta: „Samkvæmt 6. gr. laga nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, er heimilt án sérstaks leyfis að stunda í tómstundum fiskveiðar með handfærum án sjálfvirknibúnaðar. Afla, sem fæst við slíkar veiðar, er einungis heimilt að hafa til eigin neyslu og er óheimilt að selja hann eða fénýta á annan hátt.“ Eins og mátti skilja áðan á orðum eins þingmanns að með þessu frumvarpi væri verið að banna frístundaveiðar - það er greinilega alls ekki verið að gera það. Þá hef ég misskilið frumvarpið. Ég segi það, herra forseti, að mér finnst það mjög ánægjulegt að þessi grein, sjóstangaveiðar ferðamanna skuli vera vaxandi. Ég vona að hún muni vaxa enn og er sannfærður um það líka að þeir sem koma til með að veiða þennan fisk munu ekki setja það fyrir sig að þurfa að greiða fyrir það með sama hætti og aðrir þurfa að gera sem eru að veiða hér í landinu. Hins vegar, eins og ég sagði áðan, er kvótakerfið eða fiskveiðistjórnkerfið og það kerfi allt bara allt önnur saga sem er í stöðugri umræðu og við höfum misjafnar skoðanir á því, jafnvel í öllum flokkum.

Herra forseti. Trillukarl sem er að veiða með sjálfvirkum handfærarúllum er borinn saman við menn með sjóstöng, að það sé verið að mismuna. Hv. þm. Karl V. Matthíasson var að taka undir viðhorf hv. þm. Herdísar Þórðardóttur. En hann gleymir því að það var verið að mismuna því árið 1984 fengu sumir aðgang að auðlindinni, fengu að nýta og fengu kvóta úthlutað ókeypis sem þeir hafa getað veðsett, leigt eða selt varanlegri sölu. Þar er mismunun. Það sem menn gera núna ef þeir samþykkja þetta frumvarp þá eru þeir að búa til hærri og meiri skaðabótakröfur á íslenska ríkið og það er ábyrgðarleysi af mönnum að ætla að keyra þetta frumvarp í gegn. Það er ábyrgðarleysi að halda að þeir komist upp með það að mismuna Jóni og séra Jóni. Um það snýst þetta. Skaðabæturnar verða hærri en ella. Hv. þm. Karl V. Matthíasson sem tekur undir viðhorf hv. þm. Herdísar Þórðardóttur er að boða að það sé bara allt í lagi, að ríkið geti tekið þetta á sig. Sjóstangaveiðar eru atvinnugrein sem hefur náttúrlega verið stunduð á Íslandi í 30, 40 ár, en í litlum mæli. Núna erum við farnir að gera þetta og vonandi verður þetta í framtíðinni alvöruatvinnugrein og vonandi geta margir haft atvinnu af þessu í fjóra, fimm mánuði á ári. Það er auðvitað bara gleðilegt og þá á ekki að leggja stein í götu 

Herra forseti. Ég skil ekki alveg hvað hv. þm. Grétar Mar Jónsson á við með skaðabótaskyldunni. Ég vænti þess að hann sé að vitna í álit mannréttindanefndarinnar. Telur þingmaðurinn þá að hver einasti þegn hins íslenska ríkis geti farið í mál við íslenska samfélagið út af því hvernig kvótakerfið eða fiskveiðistjórnkerfið okkar er? Þetta er náttúrlega mjög flókið og yfirgripsmikið mál og ég held að við getum ekki komið með svona staðhæfingar þó svo að mannréttindanefndin hafi skilað þessu áliti. Ég hef sagt að ég er á þeirri skoðun að fiskveiðistjórnkerfið eins og það er í dag þurfi að vera öðruvísi og að því þurfi að breyta. Það er mín skoðun. Ég hef ekkert legið á henni. En meðan við erum með þetta kerfi og meðan það er svona og við erum að veiða innan þess þá er ekki hægt að búa til einhvern hóp sem- ja, nú er það komið upp í 160 og eitthvað tonn. Ef það verður svo 1.600 tonn, hvað tekur það langan tíma og svo framvegis? Við þurfum að huga að því. Það mundi skapa mjög mikla úlfúð og reiði meðal annars hjá smábátamönnum ef einhver einn hópur gæti farið að veiða í ofanálag fleiri hundruð eða jafnvel þúsundir tonna svona algjörlega utan við allt kerfið.

Herra forseti. Það er dálítið sorglegt þegar maður ræðir þessi mál að menn skuli stanslaust snúa út úr því sem verið er að segja. Mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna hefur látið það álit frá sér fara að mannréttindabrot séu á Íslandi, þau liggi í því að verið sé að mismuna mönnum um aðgang að auðlindinni, sameiginlegri auðlind þjóðarinnar, þ.e. fiskinum í sjónum. Þegar aukið er á misvægi og óréttlæti varðandi aðgang að fiskimiðunum þá erum við ekki í góðum málum, íslensk þjóð. Þeir menn sem þurftu að fara í mál við ríkið og voru dæmdir sekir í undirrétti og í Hæstarétti, fóru með málið fyrir mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna. Þeir fengu þar raunverulega uppreisn æru því að mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna telur að brotið hafi verið á þessum mönnum og að þeir eigi rétt á skaðabótum. Ef við, íslenskir stjórnmálamenn, ætlum að standa okkur í stykkinu og leiðrétta þetta mannréttindabrot er kominn skaðabótaréttur, ekki bara til handa þessum tveimur ágætu mönnum sem höfðu kjark og þor til að berjast áfram ásamt lögfræðingi þeirra, heldur handa öllum sjómönnum og fiskvinnslufólki sem getur sýnt fram á að því hafi verið mismunað. Það fólk á rétt á skaðabótum frá íslenska ríkinu og ekki einhverjar fáar krónur. Það geta verið stórar upphæðir.

Herra forseti. Sjávarútvegsmál á Íslandi eru náttúrlega mjög yfirgripsmikil og viðamikil. Ef ég skil hv. þingmann rétt, er hann að segja að allir sem unnið hafa í fiskvinnslu og á sjó geti gert kröfu um að fá einhvern ákveðinn hluta af fiskstofnum eða veiðirétt og að ríkið sé jafnvel skaðabótaskylt gagnvart öllum þessum fjölda karla og kvenna. Ég hugsa að ef málaferlin færu fram, færi ríkið óbeint á hausinn, ef ég skil hv. þingmann rétt. Verði farið í breytingar á sjávarútvegskerfinu og lögum um stjórn fiskveiða held ég að við hljótum að átta okkur á því að slíkir hlutir verða ekki gerðir nema í sátt innan landsins. Það er ekki hægt öðruvísi. Það er ekki hægt að segja bara á einum degi: Nú skulum við leggja niður alla útgerð og byrja upp á nýtt. Það gerist ekki svoleiðis. Það gerist kannski í einhverjum draumum en svoleiðis gerist ekki í raunveruleikanum. Við verðum að vera raunsæ. Þótt við séum andvíg kerfinu og teljum það ranglátt getum ekki breytt fiskveiðistjórnarkerfinu einn, tveir og þrír, bundið alla báta og gert ráð fyrir - ég veit ekki hverju. Mér verður orða vant. 

Virðulegi forseti. Ég get alveg tekið undir með hv. síðasta ræðumanni, Karli V. Matthíassyni, að þegar við ræðum þessi mál þá eigum við að sjálfsögðu að gera það af fullri ábyrgð og það höfum við þingmenn Frjálslyndra gert í þessari umræðu sem og í öðrum umræðum á hinu virðulega Alþingi. Frumvarpið sem við fjöllum hér um er lagt fram sem stjórnarfrumvarp. Þar segir að það teljist veiðar í atvinnuskyni ef eigandi eða útgerð báts tekur gjald af þeim sem nýta bátinn til veiða. Það sem frumvarpið snýst í raun um er að breyta lögum um stjórn fiskveiða og taka gjald af leigu báta sem ætlaðir eru til veiða. Í frumvarpinu er vísað til 6. gr. laganna en síðan er fjallað um að verulegur áhugi sé á ákveðnum tómstundaveiðum, veiðum á sjóstöng og auk þess er talað um vaxandi áhuga erlendra ferðamanna í greinargerð með frumvarpinu. Um er að ræða ákveðinn vaxtarbrodd í íslenskri ferðamennsku sem kemur sjávarbyggðum sem eiga undir högg að sækja sérstaklega til góða og þá er lagt til að brugðið sé fæti fyrir þessa starfsemi. Nú er það þannig, eins og ég vakti athygli á í upphafi, að ef frumvarpið nær fram að ganga sem lög frá Alþingi er verið að setja ákveðnar reglur varðandi þá sem leigja fiskiskip sín til frístundaveiða, taka gjald af þeim. Málið snýst þar af leiðandi ekki í sjálfu sér um fiskveiðistjórnarkerfið sem slíkt heldur um það að leggja nýja tálma við ákveðinni atvinnustarfsemi. Mér skildist á hv. þm. Guðjóni Arnari Kristjánssyni í ræðu hans áðan að það sem málið snerist um í magni talið væru 160 tonn af fiski á síðasta ári. Það er eitthvað sem skiptir engu máli varðandi verndun nytjastofna, ekki nokkru. Það varðar ekki almannahagsmuni í landinu en hins vegar á að setja frekari þrengingar til að þrengja að þeirri atvinnugrein sem hefur verið að hasla sér völl með þessum hætti og hefur komið sér sérstaklega vel fyrir byggðir sem hafa í vaxandi mæli átt undir högg að sækja vegna þess óréttláta kvótakerfis sem við búum við. Hv. þm. Atli Gíslason vakti athygli á því í ræðu sinni áðan að greiningu vantaði á því hvaða þörf væri fyrir aðgerðir þær sem hér eru lagðar til. Ég er honum sammála í því efni og tek undir þau sjónarmið sem hann rakti varðandi það. Það vantar greiningu á þörfinni, hún er ekki fyrir hendi. Þegar engin greining er fyrir hendi er engin forsenda eða ástæða til að vera að breyta lögum. Ég velti fyrir mér spurningum sem upp koma varðandi þær hömlur sem verið er að leggja á atvinnufrelsi manna í þessu frumvarpi. Er ekki hægt að gera það með einhverjum öðrum hætti en lagt er til? Fylgjum við reglum um meðalhóf, þ.e. að ríkisvaldið bregðist ekki við með því að leggja meiri tálmanir en nauðsyn krefur? Satt að segja get ég ekki séð nokkra nauðsyn á því að breyta lögum svo sem hér er lagt til og lýsi mig algerlega andvígan frumvarpinu sem hér er um að ræða. Ég mun greiða atkvæði gegn því af því að ég sé enga forsendu eða nauðsyn á því að breyting sé gerð á lögum um stjórn fiskveiða. Í annan stað, og það sem meira máli skiptir, tel ég að ekki séu komin fram rök eða nokkrar haldbærar skýringar í greinargerð með frumvarpinu sem réttlæta það frumvarp sem hér liggur fyrir með vísan til 75. gr. stjórnarskrár lýðveldisins. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: „Öllum er frjálst að stunda þá atvinnu sem þeir kjósa. Þessu frelsi má þó setja skorður með lögum, enda krefjist almannahagsmunir þess.“ Það þýðir að til þess að lög verði sett sem skerða atvinnufrelsi manna þá þurfi almannahagsmunir að koma til. Ég spyr: Hvar var hægt að merkja að hæstv. sjávarútvegsráðherra vísaði með einhverjum hætti til að frumvarpið væri lagt fram vegna þess að þörf væri á að setja þetta lagaákvæði á grundvelli almannahags? Svarið er: Það kom hvergi fram. Þar er hvergi skírskotun að einu eða neinu leyti til almannahagsmuna. Hér er tvímælalaust um að ræða frumvarp þar sem lögð er til skerðing á atvinnufrelsi og þá er spurningin: Hvað er verið að skerða? Jú, vísað er til eigenda sem taka gjald af þeim sem nýta bátinn sinn til veiða, þ.e. ég á bát sem má nýta til veiða, þess vegna sportfiskveiða, og ég leigi hann erlendum eða innlendum veiðimönnum. Setja á sérstök ákvæði um að takmarka heimild mína til að leigja bátinn, setja tálmun við atvinnufrelsi mínu til að leigja hann. Þar tekur steininn úr varðandi þetta frumvarp að ekki skuli hafa verið skýrt með einum eða neinum hætti að um einhverja almannahagsmuni sé að ræða þegar takmarka á atvinnufrelsi þeirra einstaklinga sem leigja bátinn sinn í þessu skyni. Þess vegna get ég ekki séð að nokkur forsenda eða grundvöllur sé fyrir Alþingi að samþykkja frumvarpið sem hér liggur fyrir óbreytt og án frekari rökstuðnings. Eins og ég vísaði til áðan benti hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson á að á síðasta ári hefði veiði af þessu tagi verið í kringum 160 tonn. Þó að sá afli yrði tvöfaldaður, þrefaldaður eða fjórfaldaður, væru þá einhverjir almannahagsmunir sem gerðu kröfu til þess að gera einhverjar lagabreytingar til að skerða frelsi manna til að leigja bátana sína? Ég verð að segja að ég get ómögulega séð að svo sé. Hv. þm. Karl V. Matthíasson velti því fyrir sér og vandræðaðist með það í ræðustól að veiðarnar kynnu að vaxa, þetta mundi vera vaxandi atvinnuvegur en hvað mundi það þýða? Ef við samþykkjum ekki frumvarpið sem hér er um ræðir þýðir það samt auknar leigutekjur fyrir þá sem leigja báta sína, það þýðir auknar skatttekjur fyrir þau sveitarfélög þar sem viðkomandi aðilar eru búsettir. Það mundi hafa verulega mikla þýðingu til bóta fyrir hinar dreifðu byggðir í kjördæmi Karls V. Matthíassonar og hæstv. sjávarútvegsráðherra. Mér er það gersamlega óskiljanlegt hvernig á því stendur að þeir vilja vinna gegn sjónarmiðum og hagsmunum umbjóðenda sinna sem þeir gera ef frumvarpið nær fram að ganga. Sú ríkisstjórn sem hér situr kallar sig frjálslynda umbótastjórn án þess að þess sjáist beint merki í stjórnarsáttmálanum en það er annað mál. Einhvern tíma var sú skilgreining sett fram að íhaldsmaður mundi ekki breyta lögum nema þess gerðist brýn þörf og sýnt væri að þau lög sem fyrir væru dygðu ekki. Ég fæ ekki séð að það hafi nokkra þýðingu varðandi frumvarpið en það sem hins vegar greinir okkur frjálslynda frá er að við viljum ekki breyta lögum til að skerða frelsi borganna nema í algerum undantekningartilvikum, enda bjóði ótvírætt almannaheill. Á grundvelli viðhorfa frjálslyndis er ég ósammála frumvarpinu vegna þess að þar er ekki um ótvíræða almannaheill að ræða eða nokkur þau atriði sem afsaka að farið sé með þessum hætti gegn atvinnufrelsisákvæði stjórnarskrárinnar. Við erum nýbúin að fá niðurstöðu mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna. Þar segir aukinn meiri hluti að það sé óréttlátt kerfi sem byggist á gamalli tegundaúthlutun margra áratuga þar sem ákveðinn hópur þeirra sem veiðar stunda þarf að kaupa af öðrum sem fá úthlutað ókeypis frá ríkisvaldinu en þeir þurfa ekki að skila því til baka heldur geta þeir farið með það eins og þeim sýnist. Þeir geta selt það, leigt það og það er grunnur undir veðsetningu. Hér er sagt að kerfið sé mjög óeðlilegt. Hæstv. sjávarútvegsráðherra leggur til að við veltum því meira fyrir okkur hvernig við getum svarað þeirri kröfu sem alþjóðasamfélagið hefur sett þar sem mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna, að auknum meiri hluta, hefur kveðið á um að gangi ekki upp miðað við almenn mannréttindi. Hæstv. sjávarútvegsráðherra kýs ekki að bregðast við því, nei. Hins vegar skulu sett lög sem tálma það. Það á að reyna að setja reglu um að þeir sem leigja báta sína til tómstundaveiða séu settir undir kvótakerfið án þess að nokkur fiskverndarsjónarmið séu til umræðu eða annað. Virðulegi forseti. Það er gersamlega útilokað að samþykkja frumvarpið eins og vegið er að atvinnufrelsisákvæði stjórnarskrárinnar og rökstuðningurinn hvað þetta varðar er jafnklénn og raun ber vitni, raunar ekki neinn. Eins og ég minntist á áðan vék hæstv. ráðherra ekki að neinu leyti að því hvaða almannahagsmunir réttlættu að farið væri svo gegn atvinnufrelsisákvæði 75. gr. stjórnarskrárinnar.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að elta ólar við þær röksemdir sem hv. þingmaður dró hér fram enda er það nú þannig að við erum ósammála um grundvallaratriðin, fiskveiðistjórnarkerfið og hvernig standa eigi að því. Ég vil leiðrétta það sem menn hafa verið að tyggja hér upp hver eftir öðrum og ég á nokkra sök á. Í ræðu minni vitnaði ég í umsögn Reiknistofu fiskmarkaðanna frá því í febrúar 2007 þar sem tekið er fram að einungis sá afli sem hafi farið í gegnum Reiknistofu fiskmarkaðanna sé 163 tonn. Þar segir: Er þetta aðeins hluti þess afla sem veiddur var undir formerkjum tómstundaveiða. Hér er eingöngu um að ræða hluta af því sem hefur verið veitt undir formerkjum tómstundaveiða. Mér þykir leitt að menn hafa hver eftir öðrum, ég held nánast hver einasti ræðumaður á eftir mér, talað um að þetta væri sá heildarafli sem kæmi á land vegna tómstundaveiða. Ég tel mér skylt að leiðrétta það. Ég lagði á það sérstaka áherslu í ræðu minni að eingöngu væri um hluta að ræða. En það er augljóst mál að ef þessi atvinnugrein eflist eins og við gerum okkur vonir um verður um þúsundir tonna að ræða en ekki hundruð tonna. Hæstv. forseti. Ég tel mjög mikilvægt að þetta komi hér fram.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir vakti máls á því magni sem um væri að ræða. Ég spyr: Hvernig stendur á því að það liggur ekki fyrir og kemur ekki fram í því ágæta frumvarpi sem hér er til umræðu, hvernig stendur á því að þær upplýsingar liggja ekki fyrir? Hvernig stendur á því að menn eru að velta fyrir sér hvaða magn gæti verið um að ræða? Ég hef engar upplýsingar til þess að sýna fram á eða hrekja eða staðfesta eitt eða neitt í því sambandi. Meðan ekki liggja fyrir staðfestar upplýsingar um það magn sem um er að ræða sé ég ekki annað en verulegur galli sé á því með hvaða hætti frumvarpið er lagt fyrir Alþingi. Það vekur athygli á þeim grundvelli sem ég var að tala um hér áðan, þegar verið er að skerða atvinnuréttindi manna liggur það ekki einu sinni fyrir um hve mikinn afla er að ræða. Það leggur enn þyngra vægi í þau sjónarmið sem ég rakti hér áðan varðandi atvinnufrelsisákvæðið. Ég skil vel að hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir skuli taka það fram strax í upphafi andsvars síns að hún ætli ekki að elta ólar við þær efnislegu og málefnalegu röksemdir sem ég hafði uppi gagnvart frumvarpinu. Það segir mér þó ekki annað en það að hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir hafi engar efnislegar röksemdir 

Hæstv. forseti. Ég ákvað að nýta andsvarið til þess að leiðrétta þann misskilning sem komið hafði fram í umræðunni. Hér er um að ræða 163 tonn. Ef við horfum bara á þá tölu hefði hún skipt verulega miklu máli þegar við ræðum t.d. um úthlutun á byggðakvóta svo að menn horfi líka á hlutina þannig. Ekki hafa mjög mörg byggðarlög enn tekið upp þessa atvinnustarfsemi en eins og ég sagði í ræðu minni munu þau væntanlega gera það vegna þess að þarna eru ýmis tækifæri sem smærri byggðarlög hafa til að efla undirstöður atvinnustarfsemi sinnar. Hv. þingmaður nefndi að hér væru ekki almannahagsmunir í húfi. Ég tel svo sannarlega að hér sé um almannahagsmuni að ræða. Það er skylda okkar að nýta fiskstofnana með sem hagkvæmustum hætti og það getum við ekki gert ef við höfum ekki stjórn á veiðunum, því sem við leggjum til að veitt verði úr fiskstofnunum hverju sinni. Því er algjörlega nauðsynlegt að þetta frumvarp komi fram, m.a. þegar við horfum til almannahagsmuna. Auðvitað má segja að í eðli sínu sé það takmörkun á atvinnufrelsi þegar verið er að úthluta takmörkuðum auðlindum. En þarna er um meiri hagsmuni að ræða en svo að það hefur verið talið eðlilegt að setja um það löggjöf. Ég tel alls ekki að þar sé um að ræða brot á stjórnarskrárákvæðinu sem fjallar um takmörkun á atvinnufrelsi.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir vék að því að frumvarpið varðaði almannahagsmuni af því að þetta væri spurning um að nýta þá fiskstofna sem hér eru með hagkvæmum hætti. Það er ekki rétt. Frumvarpið hefur ekkert með það að gera. Hvað hefur frumvarpið með að gera? Það hefur með það að gera, og það er það sem málið snýst um, að setja tálmun við því atvinnufrelsi manna að leigja bátana sína. Það er það sem spurningin snýst um. Vegna þessara sjónarmiða vil ég leyfa mér að segja: Hvaða máli skiptir það varðandi fiskverndarsjónarmið hvort við leyfum þúsund önglum til viðbótar að vera í sjó á degi hverjum eða ekki? Akkúrat engu máli, það breytir engu hvað það varðar að vernda fiskstofnana. Víkjum þá að úthlutun á takmarkaðri auðlind. Sjálfstæðisflokkurinn stendur því miður varðstöðu um að engu megi breyta í því óréttláta kerfi sem hér hefur verið varðandi fiskveiðistjórnina. Mér er spurn: Hvernig stendur á því að sá stjórnmálaflokkur á Íslandi sem kennir sig við markaðshyggju, segist vera einn helsti málsvari frjáls markaðar, skuli vilja taka markaðinn úr sambandi þegar kemur að úthlutun takmarkaðra auðlinda? Þá getur markaðurinn ekki nýst til góðra hluta. Það fólk og þeir stjórnmálamenn sem þannig hegða sér eru ekki markaðshyggjufólk í raun.

Herra forseti. Hv. þm. Jón Magnússon sagði áðan að ég væri að vinna gegn kjördæmi mínu með því að lýsa yfir stuðningi við frumvarpið og segja að ég hefði fullan skilning á því að það væri lagt fram.  Ég er ekki að réttlæta kvótakerfið, ég er alls ekki að segja það, ekki má skilja orð mín þannig. Ég er bara að segja að í því kerfi sem við höfum núna - við getum hugsað okkur bát sem er að landa einu tonni af fiski sem veiddur var á línu, annar bátur landar öðru tonni sem veitt var á sjóstöng með ferðamönnum, eiga þeir ekki að sitja við sama borð, eiga ekki að gilda um þá sömu lög og sömu reglur? Ég er hræddur um að trillukarlar yrðu ekki sáttir við það að allt í einu kæmi hingað hundrað báta floti sem gæti verið að veiða á sjóstöng eins og mönnum sýndist - það eru öflug veiðarfæri - og gætu veitt utan við lög og reglur, verið í frjálsu kerfi meðan hinir eru það alls ekki. Það er það sem ég er að tala um. Ég hef engar áhyggjur af því að þó ferðamenn greiði vel fyrir  
            

Virðulegi forseti. Það er þannig með laxveiðiárnar að um þær gilda ákveðin lög, önnur lög en um stjórn fiskveiða. Ef það væri þannig með laxveiðiárnar að það ætti að setja sérstök ákvæði um að það væri óheimilt að leigja út nema gegn ákveðnum skilyrðum er ég hræddur um að það væru allir sammála um að þarna væri um skerðingu á atvinnufrelsi að ræða og þess vegna eignarnámsupptaka. Það er ekki flóknara en það. Sama gildir vafalaust varðandi hreindýrin þó að ég þekki ekki eins lög varðandi þau atriði. En það er annað atriði sem hv. þm. Karl V. Matthíasson velti fyrir sér sem var samræmi á milli veiða á sjóstöng og, eins og hann orðaði það, trillukarla sem væru í sveit settir eins og hann talaði um, ef þetta væri 500 báta floti. Við erum ekkert að tala um það og menn verða alltaf að tala út frá þeim raunveruleika sem þeir búa við í hverju þjóðfélagi og raunveruleikinn er sá að þetta er ekkert vandamál. Menn eru ekki að tala um neitt vandamál. Menn eru að tala um að hugsanlega geti komið til þess. Ef til þess kemur þá er hægt að bregðast við því á þeim tíma ef málið verður vandamál en það á ekkert að bregðast við með lagasetningu og setja skerðingar og tálmanir þegar engin þörf er á, þegar það er ekkert sem bendir til þess í umhverfinu að það þurfi að setja lagaákvæði til að takmarka þessar heimildir sem menn hafa - til hvers? Til þess að leigja bátana sína. Ég segi: Mér er hulin ráðgáta af hverju hv. þm. Karl V. Matthíasson vill takmarka möguleika manna til að leigja bátana sína.

Herra forseti. Ég sé það fyrir mér að fleiri hundruð Þjóðverjar, fleiri hundruð Bretar, fleiri hundruð Svisslendingar komi hingað og leigi báta, og hvað eiga þeir að gera? Eiga þeir að fara um borð í bátana og sigla þeim um hafið án allra …  Út af því að við erum að tala um laxveiðiárnar þá vil ég taka það fram að ég fór að ræða um þær sem dæmi um það að erlendir ferðamenn sjá ekkert eftir því að greiða háar og miklar fjárhæðir fyrir það að fá að komast í íslenska náttúru og veiða þar 

Virðulegi forseti. Ég átta mig ekki alveg á því hvað hv. þm. Karl V. Matthíasson var að setja út á eða spyrja um varðandi þau atriði og sjónarmið sem ég setti fram áðan en þetta virðist vera komið út í spurninguna um það hvernig siglingum í kringum landið sé stjórnað. Þegar ég les það frumvarp sem hér er til umræðu þá get ég ómögulega séð að jafnvel þótt hingað kæmu 500 þúsund Þjóðverjar eða Bretar sé einn stafkrókur eða neitt ákvæði í frumvarpinu sem varðar það hvernig þeir skuli haga siglingum sínum við landið og það er aukaatriði. Það sem er aðalatriðið er þetta: Við erum í raun ekki að tala um fiskveiðistjórn, við erum að tala um leigu á bátum. Við erum að tala um leigu á bátum sem eru leigðir í ákveðnum tilgangi þar sem um er að ræða frelsi í dag til leigu og það er verið að tala um að setja takmarkanir á möguleikum til að leigja þessa báta. Við erum að tala um atriði þar sem um er að ræða að þeir sem hafa haft framsýni, dug, þor og framtak hafa fundið upp ákveðna nýja hluti til að styrkja og styðja íslenska ferðaþjónustu og skapa sér tekjumöguleika í leiðinni. Þá á að setja tálma á það að þeir sem þannig hafa komið hlutunum fyrir, sem er jákvætt að öllu leyti og skerðir ekki að einu eða neinu leyti hagsmuni varðandi sjávarútveg eða annað, það er verið að tala um að tálma, takmarka möguleika þeirra einstaklinga sem hafa sýnt þannig framtakssemi og dug. Ég verð að segja að mér finnst það gersamlega óásættanlegt að staðið sé þannig að málum.

Herra þingforseti. Það er nauðsynlegt að menn lesi frumvörp sem er verið að leggja fram og ég ætla að lesa hérna eina setningu fyrir hv. þm. Karl V. Matthíasson, með leyfi forseta: „Ráðherra getur þó með reglugerð sett sérstakar reglur um veiðar og afla, m.a. hvað varðar skyldur skipstjóra,“ - þ.e. hvaða skyldur hann þarf að uppfylla - „tilkynningar og skýrsluskil.“ Ráðherra getur ákveðið hvort maður þarf pungapróf eða ekki til þess að fá að vera skipstjóri á þessum trillum. Það er auðvitað með ólíkindum að við skulum búa við það hér og nú eftir álit mannréttindanefndar að menn skuli vera að reyna að kýla á og koma þessu frumvarpi í gegnum þingið. Þetta snýst um það að allir standi jafnir í þessu eins og öðru í íslenskum sjávarútvegi. Útlendingar sem koma hingað og vilja veiða með sjóstöng eru tilbúnir að borga vel fyrir það. En eigum við að vera með kerfi sem þýðir það að sá sem ekki á veiðiheimildir og þarf að leigja veiðiheimildir til þess að geta farið á sjó þurfi að borga einhverjum sægreifa, einhverjum sem á kvóta, 200 kr. fyrir kílóið til að geta farið út á sjó á trillu? Er ekki nóg komið af þessu? Við erum í rauninni með ríkisstyrktan sjávarútveg. Mesti ríkisstyrkur sem hefur verið gerður var að afhenda kvótann, leyfa mönnum að versla með hann frjálsu framsali, að leigja kvóta innan ársins, að selja hann varanlegri sölu og geta veðsett hann, sameign þjóðarinnar. Reyndar heitir það ekki sameign þjóðarinnar þar, það heitir nýtingarréttur og með hann er verið að versla. Það er verið að versla með nýtingarréttinn en ekki kvótann sjálfan. Mannréttindabrot eru mjög alvarleg. Í kosningabaráttunni í vor vildum við í Frjálslynda flokknum, og komum með margar tillögur sem við vildum að næðu í gegn til að snúa ofan af þessu kerfi. Ég er efins um það í dag að þó að þær væru teknar upp að þær stæðust lög. Ég held að það þurfi að snúa miklu hraðar ofan af þessu en við í Frjálslynda flokknum lögðum til. Við vorum að tala um að rétta kúrsinn í þessari vitleysu á 4, 5, 6 árum en ég get ekki betur séð en ríkisstjórnin hafi bara 180 daga til að snúa ofan af þessu og segja hvernig hún ætlar að breyta kerfinu. Skaðabótum eiga þeir rétt á sem geta sýnt fram á að þeir hafi orðið fyrir mismunun í kvótakerfinu, bæði til sjós og lands. Það er mjög alvarlegt að við skulum þurfa að búa við þetta og það er mjög alvarlegt að við skulum þurfa að fá álit frá mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna til að segja okkur að við höfum brotið mannréttindalög á Íslandi í 24 ár. Við höfum verið að benda á þennan gjörning í 24 ár, ég og mínir líkar, að þetta stæðist ekki jafnrétti, mismunurinn væri svo mikill og atvinnufrelsi manna væri brotið. En það hefur aldrei verið hlustað á okkur heldur hefur meira að segja verið reynt að snúa út úr dómum eins og Valdimarsdómnum og Vatneyrardómnum. Þetta er í raun og veru enn þá meiri áfellisdómur, þetta álit mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna yfir dómstólunum á Íslandi sem hafa ekki staðið sig sem skyldi og hafa dæmt menn seka sem eru svo að áliti mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna algerlega saklausir og eiga orðið skaðabótarétt gagnvart íslenska ríkinu fyrir mannréttindabrot. Ég er ekki í vafa um að það munu margir þeirra líkar, hetjur hafsins og hermenn þjóðarinnar, eiga þennan rétt líka og munu nýta sér hann þegar dæmt hefur verið í þeim málum og þeim úrskurðaðar bætur.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir upplýsti áðan í umræðunni að það hefði ekki átt að túlka þessa tölu, 160 tonn, eins og gerðist í umræðunni. Ég ætla því að ganga út frá því að þetta hafi verið 250 tonn eða 240 tonn. En hafi þetta verið 240 tonn, hv. þm. Arnbjörg Sveinsdóttir, hvað skyldi það vera hátt hlutfall af byggðakvótanum, í 9. gr., sem er 12 þúsund þorskígildistonn?

Er það ekki góð viðbót við …?

Hvað skyldi það nú vera? 240 tonn út úr þeim potti, ætli það séu ekki 0,7%? Þetta er alveg stórhættulegt mál. Svo erum við með 500 tonn í eldiskvóta. Menn hljóta að kippa því til baka. Það getur ekki annað en sett þetta algerlega á hliðina. Svo eru menn með sjóstangaveiðimót sem ekki eru inni í kvóta. Hvað ætla menn að gera við það þegar búið er að segja að það megi ekki veiða neitt á sjóstöng, heldur verði allt að vera í kvóta? Á hvaða vegferð er Sjálfstæðisflokkurinn? Virðulegi forseti. Þetta er alveg stórfurðulegt. Ég veit bara ekkert hvert hann er að fara. Ég held ég verði að líta svo á, eins hart og sjálfstæðismenn hafa talað fyrir þessu máli, að vörnin sem þeir ætla að fara í öllu málinu, þar með talið mannréttindunum gagnvart áliti Sameinuðu þjóðanna sé sú að loka öllum hjáleiðum og þá sitja allir við sama borð, að þeirra mati.

Hvernig fjallaði hv. þingmaður um málið á síðasta þingi?

Þetta er alveg stórkostlegt.

Það er sama málið.

Ég hef fjallað um þetta áður, hæstv. forseti. Síðan segir í 4. gr. laganna eins og þau eru nú, og ég spyr hvernig menn ætli að breyta því: „Á sama fiskveiðiári getur skip bara haft eina gerð veiðileyfis.“ Hv. formaður sjávarútvegsnefndar Arnbjörg Sveinsdóttir er hér og getur ef til vill svarað því hvað eigi að gera. Það hlýtur að eiga að búa til eitthvert sportveiðileyfi og þeir sem eru í sportveiði, kannski 3–4 mánuði á ári, mega þá ekki gera neitt annað? Eða á að breyta þessu ákvæði? Á að gera það undanþegið? Ég held að menn verði aðeins að skoða hvert þeir eru að fara. Síðan er það komið upp að það er verið að sekta einstakling vestur á Bíldudal fyrir að gefa í soðið. Voru það ekki 42 kg af ýsu sem hann flakaði? Ég held að hann hafi gefið nokkur kíló til eldri borgaranna. Ég veit ekki hverjir það voru sem vildu endilega borga honum en það voru einhverjir sem vildu endilega borga honum. Við, íslenskir sjómenn, erum búnir að gefa í soðið ár og síð og alla tíð frá því að maður byrjaði á þessu og sérstaklega gaf maður því fólki sem maður vissi að hafði ekki mikil auraráð. Hvað er að þessari þjóð? Hvert er Sjálfstæðisflokkurinn að fara? Hvaða vitleysa á þetta að vera? Ég held, hæstv. forseti, að menn verði að staldra við og skoða þetta mál ofan í kjölinn. Ég spyr: Ef menn veiða á sjóstöng og elda það um borð, er það þá kvótabrot af því að það er veitt á sjóstöng og búið að ákveða að það sé í kvóta? Er það þá kvótabrot? Hæstv. forseti. Þetta mál er illa ígrundað og þarf að huga miklu betur að því hvað við erum að gera hér og hvert við ætlum með framhaldið. Aðalmarkmið fiskveiðistjórnarlaganna er að tryggja trausta atvinnu og byggð í landinu og það er ekki verið að gera þeim markmiðum til góða með því að hefta nýsköpun í atvinnufrelsi að því er varðar sjóstangaveiði og innkomu sjómanna inn í ferðamannaiðnaðinn þar. Ég endurtek það sem ég sagði í fyrri ræðu minni, hæstv. forseti, að það er tími til að staldra við og skoða þær reglur sem menn eru með, líka þær reglur sem ráðherra hefur heimild til samkvæmt lögunum að setja, reglur um leyfðan meðafla. Ætlar hann að setja reglur um meðafla við sjóstangaveiðar eða á að kvótasetja allar tegundir niður í lóðskötu og hrognkelsi? Það hefur ekkert verið talað um hvernig eigi að gera þetta, hæstv. forseti. En það er stefnt að því að loka öllum leiðum.

Virðulegi forseti. Miðað við þær upplýsingar sem nokkrir hv. þingmenn hafa komið hér fram með liggur alveg fyrir að þetta frumvarp um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða er sett fram án þess að nauðsynlegra upplýsinga eða gagna hafi verið aflað um það hvaða þörf er á því að setja þau ákvæði sem hér er lagt til að nái fram að ganga með lagabreytingum. Það er dálítið bagalegt að þegar frumvarp sem þetta er lagt fram skuli ekki liggja fyrir hver hin raunverulega þörf er, hvað það er sem við erum að tala um í sambandi við þann afla sem hér fæst við tómstundaveiðar og hvort það sé yfir höfuð, eins og málin standa nú, einhver einasta röksemd fyrir því eða einhver þörf á því að setja lög til að takmarka eða setja einhverja tálmanir á þær veiðar sem hér er um að ræða. Virðulegi forseti. Ég get ekki séð að í þeim umræðum sem hér hafa farið fram hafi að einu eða neinu leyti verið sýnt fram á það af stuðningsmönnum frumvarpsins að nokkur þörf sé á þessari lagasetningu. Eins og hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson vék að áðan og ítrekaði sjónarmið sem hann talaði um líka varðandi sína fyrri ræðu erum við hér að tala um tálmanir, vandamál og aukna erfiðleika sem verið er að setja vaxandi atvinnugrein. Og til hvers, af hverju? Jú, einn hv. þingmaður talaði um að verið væri að auka réttlætið í þjóðfélaginu. Með hvaða hætti er réttlætið aukið? Jú, það er talað um að þar sem ákveðinn hópur þeirra sem veiða fisk þurfi að greiða fyrir aflann og fá kvóta sé það óréttlæti að þegar hingað koma menn sem eru að veiða sér til tómstundagamans skuli þeir ekki þurfa að sæta þeim viðurlögum sem fiskveiðistjórnarkerfið setur. Nú má enginn misskilja, ég tel að sjálfsögðu mjög mikilvægt að í sambandi við þær tómstundaveiðar sem hér er verið að fjalla um verði að miða við að þær séu sem arðsamastar enda hefði þessi vaxtarbroddur í sambandi við ferðaþjónustuna ekki orðið til og ekki aukist og ekki dafnað nema vegna þess að það hefur sýnt sig að þær eru arðsamar. Hvernig stendur á því að þær eru það? Það stafar af því að það er verið að leigja því fólki sem vill stunda þessar veiðar aðgang að þeim bátum sem þarna er um að ræða til að komast í að stunda veiðarnar. Þeir peningar sem þannig koma í gegnum leiguna skila sér sem tekjur til þeirra sem leigja bátana sem síðan skilar sér sem skattstofn til ríkisins annars vegar og sveitarfélaganna hins vegar þar sem viðkomandi bátar eru gerðir út og þar sem eigendur þeirra eru. Hvað ef nú verða settar þær tálmanir að þá muni verða hægt að leigja bátana á hærra verði? Nei, það er ekki um það að ræða. Það sem við erum að tala um er að þessir bátar eru leigðir á hæsta mögulega verði. Hvaða þýðingu hefur þá setning þessara laga? Jú, það er takmörkun á möguleikum manna til að stunda þá starfsemi sem hér er um að ræða, leigja báta sína til þeirrar starfsemi sem þarna er um að ræða, það er um að ræða tálmun á atvinnufrelsi þeirra. Það eru þau atriði sem ég geri sérstaka athugasemd við varðandi þetta frumvarp. Ég bendi á og vænti þess að hæstv. sjávarútvegsráðherra komi inn á það í ræðu sinni á eftir hvernig almannahagsmunir geti að einhverju leyti komið til sem réttlæta skert atvinnufrelsi manna með þeim hætti sem lagt er til í frumvarpinu.

Virðulegi forseti. Hér hafa staðið umræður alllengi um þetta frumvarp og var við því að búast. Þetta er frumvarp sem rætt er núna í ljósi annarrar umræðu sem fram fer um sjávarútvegsmálin og ekkert við því að segja. Út af fyrir sig er engin gagnrýni af minni hálfu þótt umræðurnar beri þess nokkur merki. Ég held að sá misskilningur sem hér hefur verið hvað mest áberandi sé að verið sé að setja sérstakar skorður við atvinnufrelsi manna. Því er alveg þveröfugt farið. Ef við skoðum þessi mál núna sjáum við að reglur um tómstundaveiðar eru mjög skýrar í lögum okkar, þær kveða á um að þeir sem stunda slíkar veiðar hafi ekki heimildir til að fénýta aflann. Þeir hafa ekki heimild til að fara með þann afla sem þeir draga úr sjó og selja á mörkuðum eða leggja upp til vinnslu í fiskvinnslu og fá greitt fyrir. Þvert á móti er gert ráð fyrir því að allur sá afli fari til eigin neyslu. Með þessu frumvarpi er hins vegar opnuð leið fyrir þennan tiltekna flota báta, þ.e. báta sem eru nýjung í atvinnulífi okkar, báta sem ekki hafa stundað, a.m.k. ekki í neinum mæli, þennan atvinnurekstur. Flotanum er opnuð leið til að fá auknar tekjur. Þetta er, eins og margir hafa nefnt í dag, frumbýlingsatvinnuvegur, menn eru að hefja hann og m.a. í ljósi þeirra almannahagsmuna skiptir svo miklu máli að menn hafi möguleika á að skapa sér auknar tekjur með því m.a. að selja þann fisk sem ferðamennirnir, sem fá heimild og leigja eða borga fyrir það að fara á sjóinn, geta um leið selt. Oftast nær fá fyrirtækin sem standa að þessari ferðaþjónustuútgerð tekjur af þessum afla. Það er með öðrum orðum - þveröfugt við það sem hér hefur verið haldið fram - verið að reyna að setja nýjar og öflugri stoðir undir þennan atvinnurekstur. Ég er alveg sammála því sem hv. þingmenn hafa talað um hérna í dag, það skiptir mjög miklu máli að vel takist til um þennan atvinnurekstur. Auðvitað vonum við öll að þetta verði blómlegur og kraftmikill atvinnurekstur og auðvitað vonum við að ferðamenn, bæði innlendir og erlendir, noti sér þessa möguleika sem sannarlega eru spennandi við það að greiða ferðaþjónustuaðila fyrir það að nýta bátinn og fiska og að í ljósi þess að afli hefur verið góður á grunnslóðinni geti menn selt hann, fénýtt hann alveg eins og gert er ráð fyrir að gert sé þegar um er að ræða veiðar í atvinnuskyni, haft af því tekjur og styrkt þannig stoðir þessarar nýju atvinnugreinar. Þess vegna er það mikill misskilningur - ég vil ekki láta mér detta í hug að það sé útúrsnúningur - af hálfu þeirra þingmanna sem hafa reynt að halda því fram að hér sé verið að reyna að bregða fæti fyrir þetta. Hvernig ætti einhver endilega að vilja bregða fæti fyrir nýja atvinnugrein sem skiptir miklu máli í sjávarplássunum þar sem þörf er á slíkri nýsköpun? Auðvitað dettur það engum í hug, auðvitað er tilgangurinn með þessu frumvarpi ekki sá að bregða fæti fyrir nýja atvinnugrein. Þvert á móti erum við að reyna að tylla fleiri stoðum undir þessa atvinnugrein og opna leiðir til að auka tekjur. Í dag getum við sagt að réttur manna sem stunda þessa atvinnugrein sé í besta falli óskýr. Nú erum við að skýra þennan rétt, við erum að auka hann og opna þessar heimildir. Virðulegi forseti. Allnokkrar spurningar hafa verið lagðar fyrir mig sem ég tel nauðsynlegt að freista þess að svara. Menn hafa sagt sem svo: Setur þessi atvinnugrein, takmarkaðar veiðar þessara báta sem menn hafa kallað tómstundabáta en eru auðvitað bátar í atvinnuskyni, kerfið í uppnám? Auðvitað er það ekki þannig. Öllum er ljóst að hvorki setja þessar veiðar fiskveiðistjórnarkerfið í uppnám né hefur einhver lítill afli sem hér hefur verið gerður að umtalsefni - við skulum láta liggja á milli hluta að sinni nákvæmlega upp á tonn hver hann er - úrslitaáhrif á stöðu þorskstofnsins. Þetta snýst ekki um það, þetta snýst fyrst og fremst um að búa til aðferðir fyrir þessa atvinnugrein til að hafa auknar tekjur, búa henni almennan ramma sem hún getur starfað innan. Ég hef mikla trú á þessari atvinnustarfsemi. Ég er þeirrar skoðunar að hún geti verið mjög arðsöm. Ég er ekki þeirrar skoðunar sem menn hafa talað hér um, að þessi atvinnugrein sé á slíkum brauðfótum að hún geti ekki selt mönnum aðgang að bátunum og um leið greitt fyrir það gjald til að afla sér aflaheimilda til að standa undir þessu eins og annar atvinnurekstur í sjávarútvegi. Auðvitað er þetta sambærilegt að þessu leytinu. Við erum að gera út báta og við höfum skapað þeim tiltekin réttindi sem aðrir bátar hafa ekki. Hv. þm. Grétar Mar Jónsson og Guðjón A. Kristjánsson veltu því m.a. upp hvort það væri að öllu leyti réttlætanlegt að þessir bátar færu á sjó án þess að gerðar væru sömu kröfur um að þarna væru skipstjórnarlærðir menn um borð. Menn geta velt þessu fyrir sér en þá sjáum við líka í hendi okkar að við horfum væntanlega ekki til veiða þar sem mörg þúsund ferðamenn fara í gegn. Það er á vissan hátt aðgangstakmörkun sem hv. þingmaður leggur hér til. Við stjórnum þessu hins vegar með öðrum hætti, við höfum ákvæði um það í öðrum lögum hvernig standa skuli að öryggismálum þessara báta og þessara sjómanna. Það eru skorður við því hversu langt þeir geta sótt o.s.frv. Mér finnst vel koma til greina að hafa skorður í þessum lögum, líka um veiðarfæri og þess háttar, þannig að það liggi algjörlega fyrir. Það er eitt af því sem menn ræddu í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd. Ég tel, virðulegi forseti, þetta leið til að skapa tekjur fyrir þessa atvinnugrein. Menn hafa líka velt því upp að reisa t.d. aðrar skorður sem fælu það í sér að menn yrðu skyldaðir til að leggja þennan afla inn í það sem menn hafa kallað Hafró-afla. Muna menn ekki hvernig það er? 80% af andvirði þess afla fara til hafrannsókna í landinu, 20% eiga þá að koma til skipta. Hvernig ætla menn að gera það? Halda menn að það sé líklegt til að styðja við bakið á þessari nýju atvinnugrein að hún fái einungis 20% af þessum tekjum? Auðvitað ekki, það sjá allir menn. Þess vegna vakir greinilega fyrir mönnum sem eru að velta upp svona hlutum að búa til aðrar og annars konar aðgangstakmarkanir en þær sem gert er ráð fyrir í þessu frumvarpi. Hér hefur því líka verið velt upp hvort verið sé að koma í veg fyrir að menn geti veitt eins og hingað til hefur verið heimilað og er heimilt í núverandi fiskveiðistjórnarlögum, hvort við séum að koma í veg fyrir að menn geti veitt til eigin neyslu. Það er ekkert slíkt sem vakir fyrir okkur með þessu frumvarpi. Öðru nær hefur margoft komið fram, bæði þegar ég mælti fyrir þessu frumvarpi síðasta vetur og einnig núna, það hefur komið fram í þessari umræðu og það kemur fram í greinargerðinni að ekki neitt slíkt vakir fyrir okkur eða er tilgangurinn með þessum lögum. Öðru nær, tilgangurinn er eingöngu sá að gera skýr skil á milli þeirra sem fénýta aflann og hinna sem ekki fénýta hann. Vegna þess að þetta er í eðli sínu atvinnugrein sem fénýtir þennan afla er alveg ljóst mál að hún þarf á því að halda til þess að geta staðist, til þess að geta búið sér til tekjur, til þess að eiga framtíðarmöguleika, að hún geti gert það með þessum hætti. Ég spyr: Ef þetta er að mati hv. þingmanna svo veikburða atvinnugrein að hún hafi ekki arðsemi til að geta leigt til sín aflaheimildir þrátt fyrir að um borð séu menn sem ekki fá laun, menn sem greiða fyrir það að fara út á sjó á sama tíma og aðrir sjómenn þiggja laun fyrir að fara út á sjó, er augljóst mál að menn eru að reyna að draga upp þá mynd af þessari atvinnugrein að hún sé veikburða og lítil arðsemi í henni, eigi með öðrum orðum ekki mikla framtíð fyrir sér. Ég er ósammála því. Ég held að þessi atvinnugrein eigi einmitt framtíð fyrir sér, hún geti átt eftir að sýna góða arðsemi ef vel verður að verki staðið og búið til skynsamlegt lagaumhverfi, rekstrarumhverfi í kringum þessa atvinnugrein. Menn hafa verið að velta fyrir sér magninu sem þarna kemur á land. Ég svaraði því í andsvari áðan að auðvitað væri erfitt að átta sig á því hvert það yrði á næsta fiskveiðiári. Við vitum t.d. ekki nákvæmlega hversu margir bátar verða, við vitum ekki hversu vel gengur að selja í þessar ferðir þó að allt líti vel út í þeim efnum og við vitum ekki hver fiskigengdin verður. Þessum spurningum er erfitt að svara um framtíðina, við getum reynt að átta okkur á því hver reynslan hefur verið en hún mun væntanlega ekki segja okkur mikla sögu. Þetta eru frumbýlingsár þessarar atvinnugreinar, hún er rétt að byrja. Við erum ekki að horfa til þess að framtíðinni verði þetta einungis það umfang sem var í fyrra og hittiðfyrra í þessum atvinnurekstri. Við erum að vonast til þess - og það er sú framtíðarsýn sem það fólk hefur sem stendur fyrir þessum atvinnurekstri - að við eigum eftir að sjá þúsundir ferðamanna nýta sér þessa möguleika. Er það ekki það sem við erum að vonast til, er það ekki það sem við horfum til, gælum við að geti þess vegna orðið ný lyftistöng fyrir sjávarbyggðirnar í landinu sem sannarlega þurfa á því að halda að fá nýtt blóð og aukinn kraft í atvinnustarfsemi sína? Þetta vakir fyrir frumvarpinu og allt annað tal er þess vegna útúrsnúningar að mínu mati. Virðulegi forseti. Ég held að ég hafi út af fyrir sig komið inn á þær spurningar sem voru lagðar fram í umræðunni. Í sjálfu sér væri hægt að fara miklu fleiri orðum um málið en ég ætla ekki að gera það á þessari stundu. Það er eðlilegt að málið fái vandaða umfjöllun í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd eins og önnur mál sem þar koma fyrir og menn leiti þá eftir þeim upplýsingum sem þeir þurfa að hafa í þessum efnum, t.d. þeim sem menn þurfa að hafa varðandi það sem snýr að öðrum lögum sem varða rammann að þessari atvinnugrein. Það er sjálfsagt að það sé gert í nefndinni. Ég ítreka, virðulegi forseti, að þetta frumvarp hefur fyrst og fremst þann tilgang að reyna að skjóta fleiri og öruggari stoðum undir atvinnulífið. Þetta er tilraun til að skapa ramma utan um nýja atvinnugrein sem hefur ekki verið til staðar. Það er rangt að kalla þetta tómstundaveiðar, þetta eru ekki tómstundaveiðar því að eðli málsins samkvæmt er þetta atvinnustarfsemi. Það er það sem þetta gengur út á. Þetta gengur út á að búa til atvinnustarfsemi og þess vegna er það kjarni málsins að við erum að reyna að opna þessu leið vegna þess að þetta eru veiðar í atvinnuskyni og það er ekkert óeðlilegt við að þeir sem stunda þessar veiðar í atvinnuskyni lúti að þessu leytinu sambærilegum reglum og tíðkast í annarri atvinnustarfsemi í tengslum við sjávarútveginn. Það er endalaust hægt að segja sem svo að þessi atvinnugrein sé þess eðlis að hún eigi að lúta öðrum reglum. Getum við þá ekki alveg eins tekið til línuveiðar, handfæraveiðar, veiðar í byggðunum, veiðar einhvers staðar annars staðar, veiðar eldri sjómanna, yngri sjómanna o.s.frv.? Það er hægt að færa rök fyrir ýmiss konar ívilnunum í þessum efnum, en ég er dálítið undrandi á því hvað menn festa sig í því að í þessu felist einhver sérstök hindrun eða takmörkun á atvinnufrelsi þegar svo er alls ekki. Ég spyr þá líka sjálfan mig og kannski aðra um leið: Ef sérreglur eiga að gilda um þessa tegund atvinnustarfsemi, þessa ferðaþjónustutengdu sjávarútvegsstarfsemi sem nýtur vaxandi vinsælda, ekki síst erlendra ferðamanna, eru þá ekki sérstök rök fyrir því, sams konar rök, að sambærilegar reglur gildi um aðra atvinnustarfsemi í sjávarútvegi? Hvar ætla menn að draga mörkin, hvar ætla menn að draga fiskveiðiréttinn? Frjálslyndi flokkurinn hefur t.d. lagt fram 

Forseti biðst afsökunar á bilun hjá okkur í ljósabúnaði sem varð í fyrri hluta ræðu hæstv. sjávarútvegsráðherra.

Herra forseti. Útlendingar eru tilbúnir til að borga vel fyrir að fá að fara á sjóstöng á Íslandi. En það eiga ekki bara að vera sægreifar sem græða á því. Það er hamlandi fyrir þá eigendur kvótalausra báta sem vilja kannski hafa atvinnu af því að stunda þetta að þurfa að borga 200 kr. fyrir kíló sem þeir ætla að veiða. Það er hamlandi. Það er íþyngjandi. Það er engin spurning um það. En þetta er ríkisstyrkur til þeirra sem hafa kvótann, fengu hann ókeypis eða keyptu hann fyrir lágt verð. Þeir munu græða mest á þessu. Það er sorglegt að sægreifarnir eru varðir af hv. þm. Karli V. Matthíassyni og það er auðvitað útúrsnúningur hjá sjávarútvegsráðherra að tala ekki um að þetta sé íþyngjandi. Þetta er íþyngjandi fyrir þá sem eru kvótalausir og vilja kannski reyna að skapa sér atvinnu í þessari grein. Það þarf að koma 

Herra forseti. Í lögunum segir að það teljist veiðar í atvinnuskyni ef eigandi eða útgerð báts tekur gjald af þeim sem nýta bátinn til veiða. Ég hef sagt það hér í ræðu að auðvitað eiga sjálfbær sjónarmið að liggja til grundvallar. Spurning mín er þessi og ég áréttaði hana, herra forseti, í minni ræðu hér: Á þetta að taka til allra veiða þar sem menn leigja bát, jafnt neysluveiða sem þessara veiða sem stundaðar eru á sjóstöng í miklu umfangi og eru atvinnurekstur? Ég er sammála hæstv. ráðherra um það. En ég geri greinarmun þarna á. En frumvarpið og orðalag þess er svo rúmt að það tekur til alls þessa. Ég varpaði þeirri spurningu fram til hæstv. ráðherra hvort hann væri inni á því að setja einhver mörk, eitthvert lágmark þannig að það væri hægt að veiða að einhverju marki áður en veiðin yrði kvótasett. Það hafa ekki komið svör við því og reyndar fleiri þáttum sem ég hér nefndi.

Virðulegi forseti. Eins og ég hef margítrekað þá er tilgangur þessa frumvarps ákaflega skýr. Hann er sá að opna leið til þess að fénýta afla þegar þannig háttar til að menn leigja bátinn sinn til þess að geta staðið að því sem áður hefur verið kallað tómstundaveiðar. Í dag er það þannig að tómstundaveiðarnar heimila mönnum ekki að fénýta aflann. Ef þessar heimildir til þess að fénýta aflann eru ekki til staðar þá þýðir það að möguleikar manna til að auka tekjur sínar í þessari atvinnugrein eru ekki fyrir hendi. Það getur vel verið að menn þurfi að skoða eitthvað betur sjálfan lagatextann í þessu sambandi. Vegna þess að sú atvinnustarfsemi sem lögunum er ætlað að ná til byggir á því að menn kaupa sér aðgang að bátum, fá að sigla á miðin og veiða síðan og það eru óumdeilanlega bátar sem eru leigðir í þessu sambandi. Þess vegna er þetta orðalag valið. Kjarni málsins er eins og ég hef margoft sagt 

Herra forseti. Það er bara svo að í frumvarpinu er ekkert minnst á það í lagatextanum að fénýta afla eða fénýta ekki afla. Ég fæ illa séð hvernig þetta frumvarp samrýmist 6. gr. um veiðar til eigin neyslu. Það þarf þá auðvitað að skoða, eins og hv. ráðherra nefndi réttilega, í nefndinni. Þetta var athugasemd sem ég verð að gera. Ég heyrði enn þá ekki svar hæstv. ráðherra við því hvort hann gæti hugsað sér að setja ákveðin mörk á þennan afla, þ.e. að hann þurfi að fara yfir ákveðinn afla í tonnum eða hundruðum kílóa og þá taki kerfið við eða hvort þetta eigi að fara ofan í bara eitt kóð sem reglurnar geta mælt fyrir um. Þær eru þannig þessar reglur uppsettar. Þetta nær til kóðaveiða. Svo er spurning, eins og hv. þm. Jón Bjarnason kom með: Ef maður byggði nú nógu langa bryggju, hvort það þurfi ekki að fara að stöðva það líka.

Virðulegi forseti. Það er nú oft talað um að mikið regluverk og mikið eftirlitskerfi sé í kringum sjávarútveginn. Ég óttast að ef leið hv. þingmanns - ég lít ekki þannig á að þetta hafi verið bein tillaga heldur kannski hugmynd sem hann kastaði hérna fram - ef hún yrði að veruleika þá mundi það fremur auka eftirlitsvinnuna í kringum sjávarútveginn og er nú kannski nóg samt. Þess vegna held ég að mikið sé til vinnandi að reyna að gera þessi mál þannig úr garði að við séum ekki að búa til frekari eftirlit heldur reynum að hafa þessar reglur almennari og taka á því þannig.

Herra forseti. Ég tek afdráttarlaust undir þau orð hæstv. ráðherra að þetta sé atvinnugrein sem þurfi að hlúa að og byggja upp. En er þetta þá það fyrsta sem þarf að gera, að setja hana inn í kvótakerfið, láta hana borga, kaupa sig inn í kvótakerfið? Hvar er veiðireynslan sem aðrar greinar sjávarútvegsins hafa fengið? Herra forseti. Nú þegar þarf Hvíldarklettur á Suðureyri að sækja um eitthvað 400 leyfi og vottorð til að reka sína starfsemi. Ég veit að fjárhagur í nýjum atvinnutækifærum eins og í ferðaþjónustunni úti á landi er ekki svo góður þannig að ég spyr  
            

Virðulegi forseti. Í þessu felst nú allur stóri misskilningurinn. Það er ekki verið að reyna að íþyngja þessari atvinnugrein. Þvert á móti er verið að reyna að opna henni leið. Í lögunum í dag er þetta mjög skýrt. Þeir sem stunda tómstundaveiðar geta gert það til eigin neyslu og svo framvegis en þeir hafa ekki heimild til þess að fénýta. Þetta eru út af fyrir sig ekki tómstundaveiðar. Þetta er sem betur fer atvinnurekstur. Við vitum að mannlífið og atvinnulífið á landsbyggðinni mun auðvitað ekkert byggjast á neinum tómstundaveiðum. Það byggir á alvöruatvinnurekstri. Þess vegna erum við að horfa til aukningar þarna á þessu sviði og að menn komi í þúsundavís til þess að stunda veiðarnar á þessum bátum. Þá skiptir miklu máli að þessi afli sé nýttur sem allra best og skynsamlegast, að menn fái sem mest fyrir hann og hafi þess vegna möguleika á að selja hann og hafa af honum tekjur. Ég veit að þetta skiptir miklu máli fyrir ýmsar vinnslur á þeim stöðum sem þetta hefur tíðkast og þeir hafa af því mikla hagsmuni að menn líti á þetta sem atvinnugrein. Þeir hafa, eins og ég, trú á því að þetta geti orðið arðvænleg atvinnugrein en ekki, eins og mér finnst alltaf vaka í umræðum af hálfu hv. þingmanns, að þetta sé atvinnugrein á slíkum brauðfótum að hún þoli ekki að starfa inni í því rekstrarumhverfi sem önnur sjávarútvegstengd atvinnustarfsemi fer fram í.

Herra forseti. Þetta kemur úr hörðustu átt, frá hæstv. sjávarútvegsráðherra, að segja að ég hafi ekki trú á þessari atvinnugrein. Ég veit ekki betur en að í aðdraganda síðustu kosninga hafi ég einmitt lagt áherslu á að framtíðarmöguleikar Vestfirðinga væru ekki hvað síst í ferðaþjónustu og þá einmitt þeirri ferðaþjónustu sem við erum að tala um. Þess vegna þurfum við að gæta okkar á að íþyngja henni ekki í upphafi. Það þarf heldur að hlynna að henni og gefa henni forskot. Þá sagði hæstv. sjávarútvegsráðherra í grein á bloggsíðu sinni um þessar áherslur mínar, með leyfi forseta, 28. mars: „Hvað íbúar Vestfjarða eiga svo að gera hinn hluta ársins“ - þegar ég hélt fram ferðaþjónustunni - „var hins vegar í svörtustu þokumóðu.“ Ég óttast svolítið að þetta sé allt of mikið viðhorf hæstv. ráðherra sem birtist í þessari grein hans í fyrravor, hann hafi ekki trú á ferðaþjónustunni, leggi meira upp úr að fylgja eftir hinni botnlausu trú sinni á kvótakerfið og þeim prinsippum sem þar eru lögð til grundvallar en að vita hvernig megi styðja þessa 

Virðulegi forseti. Það stoðar ekkert fyrir hv. þingmann að tala þannig að hann hafi mikla trú á ferðaþjónustunni en þegar til stykkisins kemur kemur fram í máli hans að hann telji þetta atvinnugrein sem muni ekki sýna þá arðsemi að hún geti starfað innan vébanda þeirrar löggjafar sem gildir almennt um sjávarútveginn og sjávarútvegstengda atvinnustarfsemi. Það sem ég vék hins vegar að á bloggsíðu minni var það að hv. þingmaður var spurður á fundi hvað ætti að gera til að efla atvinnulífið á Vestfjörðum og hann nefndi tvennt, annars vegar þetta ágæta mál sem er þessi nýja atvinnugrein sem ég held að hv. þingmaður sé alveg sammála mér um að sé ekki heilsársatvinnustarfsemi. Ferðamenn munu ekki koma yfir allan ársins hring og róa í svartasta skammdeginu á þessum bátum. Hitt sem hann nefndi var að fara með fólk um Strandir sem ég geri reyndar mjög oft. Ég veit líka hvers vegna, það gera menn á sumrin. Hv. þingmaður bauð með öðrum orðum mönnum bara upp á það að vinna hluta úr árinu. Það var framtíðarsýn hv. þingmanns og það er það sem ég mótmælti - eða gerði kannski pínulítið gys að.

… … gys að ferðaþjónustunni?

Virðulegi forseti. Ég gat ekki greint, hæstv. sjávarútvegsráðherra, að fullnægjandi skýringar kæmu í ræðu hæstv. sjávarútvegsráðherra áðan varðandi atvinnufrelsisákvæðið og þá almannahagsmuni sem væri um að tefla sem réttlættu framlagningu þess frumvarps sem við erum að ræða. Mér þótti miður að þau sjónarmið skyldu ekki koma fram eða nokkur réttlæting fyrir því að þetta frumvarp yfir höfuð væri lagt fram. Að öðru leyti vék hæstv. sjávarútvegsráðherra að því að við frjálslynd vildum setja lög sem takmörkuðu frelsi manna. Það er alrangt. Við frjálslynd viljum fara þveröfuga leið og teljum að atvinnuvegir landsmanna, hvort sem um er að ræða sjávarútveg eða landbúnað, séu í dag reyrðir í viðjar kvótasetningar og annarra tálmana sem eyðileggja möguleika til uppbyggingar og vaxtar.

Virðulegi forseti. Ég veit þá ekki hvenær ég get veitt hv. þm. Jóni Magnússyni fullnægjandi svar, örugglega ekki á þessari tæpu mínútu sem ég hef til ráðstöfunar núna. Ég lagði á það áherslu og útskýrði að með þessu frumvarpi væri verið að opna mönnum leið til að fénýta afla, búa sér til nýjar tekjur, og ég held að það sé mjög í þágu almannahagsmuna að það sé gert. Hv. þingmaður sagði líka áðan að yfir tillögum þeirra í Frjálslynda flokknum væri svífandi einhvers konar frelsisandi. Engu að síður komu fram í máli hans og annarra hv. þingmanna Frjálslynda flokksins tillögur sem fólu í sér að fara annars konar leið til takmörkunar á þessum veiðum sem ég fór nokkrum orðum um og taldi að væru hvorki skynsamlegar né til þess líklegar að styrkja þá atvinnugrein sem ég held að skipti miklu máli. Ég tel að almannahagsmunir krefjist að við reynum að búa sem best um í því lagaumhverfi sem við erum að móta.

Hæstv. forseti. Það kom mér ekki á óvart, hæstv. sjávarútvegsráðherra, að á þeirri tæpu mínútu sem hæstv. sjávarútvegsráðherra hafði áðan gæti hann ekki rennt stoðum undir eða komið með fullnægjandi rök sem sýndu fram á að almannahagsmunir réttlættu þetta lagafrumvarp hans. Fyrst ekki var um þau að ræða í upphafsræðu hæstv. ráðherra eða í svarræðu hans áður dugði mínúta að sjálfsögðu ekki, og mundi jafnvel ekki duga klukkutími þó að hann hefði hann til að réttlæta að sett yrðu þessi skerðingarlög á atvinnufrelsi manna. Það er einfaldlega þannig að hvernig svo sem menn vilja snúa þessu við er þetta skerðing á atvinnufrelsinu - og skerðing á atvinnufrelsi verður ekki sett nema það sé með einhverjum hætti réttlætt af almannahagsmunum. Og það skortir á þau atriði.

Virðulegi forseti. Það er ekki það að ég hafi ekki fullnægjandi rök fyrir nauðsyn þessa frumvarps. Hv. þingmaður er einfaldlega ósammála mér og þess vegna lætur hann eins og að ekki hafi verið flutt fyrir því fullnægjandi rök. Ég hef margfarið yfir það að eins og sakir standa í dag má segja sem svo að þessi nýja atvinnugrein sé háð miklum skerðingum á atvinnufrelsi vegna þess að í besta falli er réttur hennar mjög óskýr til þess að geta fénýtt afla. Það sem við erum að gera hérna núna er í þágu almannahagsmuna og þessarar atvinnugreinar, við erum að reyna að búa til lagalegt umhverfi sem tryggir að menn geti haft af því tekjur að selja þennan afla sem dreginn er á land 

Herra forseti. Við umfjöllun um þetta mál í dag hefur verið minnst á álit mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna. Málið snerist um það hvort landsmönnum væri mismunað á ólögmætan hátt, og aukinn meiri hluti nefndarinnar komst að því að fiskveiðistjórnarkerfið bryti gegn 26. gr. alþjóðasamnings um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi, þ.e. jafnræðisreglu þessa samnings. Það hefur verið vakin athygli á því að þessi jafnræðisregla gangi skemur en jafnræðisregla stjórnarskrárinnar auk þess sem við höfum ákvæði í stjórnarskránni um atvinnufrelsi. Álitaefnið í þessu máli snerist um það hvort kærendurnir yrðu skyldaðir að lögum til að greiða fyrir kvóta til að eiga kost á veiðum. Það var meginatriðið. Nefndin benti á þá sérstöðu málsins samkvæmt 1. gr. fiskveiðistjórnarlaganna að nytjastofnar á Íslandi væru sameign þjóðarinnar, grundvallaratriði. Síðan kemur fram í áliti nefndarinnar að mismununin hafi byggst á aðgerðum innan viðmiðunartímans, upphaflega sem tímabundnar aðgerðir sem kunna að hafa byggst á sanngjörnum og réttlátum viðmiðunum en urðu ekki aðeins varanlegar með setningu laganna heldur breyttu í einkaeign hinum upphaflega rétti til að hagnýta almannaeign. Það er kjarni þessa máls, framsalið o.fl. Það kemur enn fremur fram í þessu áliti að kvóta sem hefur verið úthlutað og er ekki lengur notaður af upphaflegum handhafa má selja eða leigja á markaðsverði í stað þess að skila honum aftur til úthlutunar til nýrra handhafa samkvæmt sanngjörnum og réttlátum viðmiðunum. Mannréttindanefndin kemst að því að þetta fyrirkomulag og þessi háttur við innleiðingu standist ekki jafnræðisreglu 26. gr. þessa alþjóðasamnings. Svo einfalt er það. Nefndin kemst að því. Af því dreg ég þá ályktun, herra forseti, að þetta frumvarp standist ekki 26. gr. og ekki heldur jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Hér er lagt á þessa ferðaþjónustuaðila í útvegi með ferðamenn kröfur sem mannréttindanefndin leggst gegn. Í refsirétti er talað um einbeittan brotavilja. Þetta frumvarp sýnir það, einbeittan vilja til að brjóta gegn mannréttindum. Það er höggvið í sama knérunn og áður. Jafnframt er brotið gegn 75. gr. stjórnarskrárinnar og hv. þm. Jón Magnússon hefur gert því ákaflega skýr skil. Hvar eru almannahagsmunirnir bak við þetta dæmi, hverjir eru þeir? Hvar er skilgreind þörf á þessum breytingum? Hvar liggur vandinn? Það er ekki ein einasta skýring í athugasemdum með frumvarpinu sem ber vott um að þörf sé á þessu, þ.e. að fiskstofnar á Íslandi séu í húfi, þetta breyti einhverri hagkvæmri hagnýtingu. Það er alveg ljóst, hæstv. sjávarútvegsráðherra, að þetta mun leggja stein í götu þessa atvinnuvegar. Það er einföld skýring á því. Þessum atvinnurekendum gekk illa í ágúst að leysa til sín kvóta og staðan hefur ekki batnað í þeim efnum þegar búið er að skerða þorskkvótann um 30%. Það er líka afar erfitt að eiga við þetta að því leyti að þessir ferðamenn veiða margar og mjög mismunandi tegundir, lítið af hverri, þannig að skrifræðið í kringum allt þetta kerfi verður óskaplegt. Þegar því til viðbótar er verið að teygja kerfið inn í tómstundaveiðarnar, inn í kóðaveiðarnar, inn í þessar smáveiðar þar sem bátur fer á sjó til fuglaskoðunar eða náttúruskoðunar, hvalaskoðunar, og á leiðinni er stoppað í þrjú korter og færi rennt í sjó, brugðið upp sjóstöng eða notuð handfærarúlla, verður það verra. Það eru örfá kóð í boði, einhver kíló, og ég geri greinarmun á því sem ég kalla tómstundaveiðar - og jafnvel þótt ég leigi bátinn þeirra - og þeim veiðum sem eru stundaðar sem atvinnugrein í ferðaþjónustu. Þar tel ég að setja eigi mörk, setja skilsmörk, draga skil, ganga ekki of langt. Ég er hins vegar talsmaður þess að þetta mál verði allt skoðað út frá hinni sjálfbæru þróun, heildarmyndinni, markmiðum fiskveiðistjórnarlaganna og fyrir því ber hæstv. sjávarútvegsráðherra og flytjandi þessa frumvarps sönnunarbyrðina.

Herra forseti. Ég ætlaði ekki að segja mikið meira í þessari umræðu en ég hef þegar sagt en vegna ummæla hv. þingmanns Grétars Mars Jónssonar þar sem hann sagði að ég stæði í ræðustól Alþingis til að verja hagsmuni sægreifa eins og hann orðaði það vil ég aðeins ítreka þau orð sem ég hef viðhaft í þessari umræðu. Þau eru: Við erum með ákveðið kerfi í sjávarútvegi okkar, ákveðin lög um stjórn fiskveiða sem ég sjálfur tel að þurfi að endurskoða og hef sagt það a.m.k. fjórum sinnum í dag. Varðandi þessa nýju atvinnugrein - við erum ekki að tala um tómstundaveiðar - öfluga og mikla atvinnugrein sem fer vaxandi, tel ég mjög eðlilegt að þeir sem veiða á þessum bátum fari undir sömu reglur og aðrir sem eru að veiða í þessu kerfi. Við getum hugsað okkur trillu - hugsum okkur mann sem er á þriggja tonna trillu, hann er á skaki og kemur í land með aflann sinn, eitt tonn eins og ég sagði áðan. Síðan kemur annar bátur að landi með eitt tonn en hann er algjörlega utan kerfisins. Það er þetta sem ég tel ekki eðlilegt og í þessu er fólgin ákveðin mismunun innan þess kerfis sem við höfum. Það er það sem ég hef lagt áherslu á. Menn tala um þessa atvinnugrein, nefna Vestfirði, 2–3 staði, hún hefur byrjað á Tálknafirði, er komin á Suðureyri og Súðavík og það er algjörlega ljóst að þessi atvinnuvegur verður ekki bara stundaður á þessum þremur stöðum. Þetta mun vaxa, t.d. á öllu Snæfellsnesi, í öllum bæjunum þar, á Faxaflóa, Austfjörðum og Suðurnesjum. Þess vegna tel ég skynsamlegt að setja ákveðnar reglur um þetta áður en þetta er orðið of mikið. Svo þegar reglan kemur er komið mjög mikið ósætti og óánægja, ekki síst hjá þeim sem fyrir eru með litla báta og eru að veiða í þessu erfiða kerfi. En ég stend ekki hér í þeim tilgangi, eins og hv. þingmaður sagði, að verja sægreifana. Fyrst það kemur hins vegar upp vil ég líka nefna að ef við breytum fiskveiðistjórnarkerfinu þýðir ekkert að segja: Nú bara breytum við öllu, bindum öll skip og enginn hefur neina heimild til að veiða. Við þurfum að horfa á þær aðstæður sem eru fyrir hendi.

Herra forseti. Það er engin spurning að þetta frumvarp er hugsað þannig þeir sem eiga kvóta munu hagnast mest á því. Þeir eiga að geta leigt þeim sem eru kvótalausir þorsk fyrir 200 kr. kílóið. Það mun styrkja þá. Það mun íþyngja þeim sem eru kvótalausir og vilja reyna að bjarga sér með einhverjum hætti. Þið, ágætu stjórnarsinnar, sem ætluðu að berja frumvarpið í gegn hafið ekki svarað því: Þarf réttindi á þessa báta eða ekki? Þarf skipstjórnarréttindi eða vélstjórnarréttindi? Ætlið þið að veita undanþágu frá því að menn geti róið á bátunum án þess að kunna nokkuð til í siglingafræði eða vélfræði? Árið 1984, þegar kvótakerfið var sett á, var byrjað að brjóta mannréttindi, eins og mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna hefur staðfest. Þá var byrjað að úthluta séra Jóni en venjulegi Jón fékk ekki. Séra Karl fékk kvóta en venjulegur Kalli fékk ekkert. Það er það sem málið snýst um og það er eins og menn átti sig ekki á því. Svo er mjög líklegt í miklum niðurskurði eins og nú að enginn kvóti verði á lausu þegar líður á árið, þegar kemur að þessari veiði í júní, júlí og ágúst. Þá er ekkert víst að neinn kvóti fáist fyrir kvótalausa báta. Þið eigið að sjá sóma ykkar í því, þið sem standið að ríkisstjórninni, að fresta þessu um 180 daga þangað til við erum búin að svara mannréttindanefnd varðandi hvaða breytingar þið ætlið að gera og hvernig og draga frumvarpið til baka. Það er í sjálfu sér lágmarkskrafa að þið valdið ekki ríkinu meiri kostnaði vegna skaðabóta sem fólk á 

Ég vil minna hv. þingmann á að nota rétt ávörp.

Herra forseti. Hv. þm. Grétar Mar notar oft orðið séra, séra Jón og Jón. Hann nefndi hér áðan Karl og séra Karl. Ég átti nú eitt sinn trillu og hef tekið þátt í að veiða nokkur þúsund tonn af þorski á Íslandsmiðum, bæði á togurum, netabátum, snurvoðarbátum og á skaki. Hv. þingmaður hélt því fram að mér hefði verið úthlutaður einhver kvóti, það er algjör misskilningur hjá honum.

Ég var ekkert að segja það.

Hv. þm. Grétar Mar sagði það beinum orðum. Það var ekkert öðruvísi. Umræðan er nú farin að fara í hring að mínu mati. Ég ætla að segja í síðasta sinn að ef nýr atvinnuvegur er að verða til, hugsanlega með hundruðum báta, þá sýnist mér algjörlega einsýnt að þeir verði að vera undir sömu reglum og aðrir bátar af sömu stærð sem veiða við strendur landsins. Annars skapa menn gríðarlega mikla óánægju og svekkelsi, það hlýtur að liggja í augum uppi. Þess vegna styð ég frumvarpið. Að vísu er ég alveg til í að skoða ýmislegt sem í því er og bæta má.

Herra forseti. Því hefur ekki verið svarað, hvorki af hæstv. ráðherra né hv. þingmanni, Karli V. Matthíassyni, varðandi réttindi á umrædda báta. Eins og fram kemur í frumvarpinu hefur ráðherra möguleika á því að leyfa mönnum að vera réttindalausir á þessum bátum. Verið er að gera atvinnugreininni erfitt fyrir með því að kvótasetja hana. Það er verið að mismuna. Hvort sem það eru séra Karl og Karl eða Jón og séra Jón í þeirri dæmisögu þá er ég ekki að tala um að Jón Magnússon eigi kvóta eða ekki. Það er ekkert verið að tala um það. Þetta er útúrsnúningur hjá séra Karli en ég ætla ekki að segja að hann hafi átt kvóta eða sé  Með frumvarpinu er verið að mismuna fólki og erfiðara verður fyrir menn að starfa við þetta ef þeir þurfa að leigja sér kvóta eða að eiga kvóta sem þeir geta jafnvel ekki fengið, eins og ég hef áður minnst á. Ég segi hiklaust að þeir eigi að fresta frumvarpinu, draga það til baka þangað til þeir eru búnir að svara mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna um það hvernig þeir ætli að breyta fiskveiðistjórnarkerfinu. Það er borðleggjandi að við Íslendingar verðum að breyta því alveg frá grunni. Við verðum að tryggja að allir sem eiga báta og uppfylla þau skilyrði sem gerð eru í sambandi við öryggismál, skipstjórnarréttindi, vélstjórnarréttindi, báta með haffærisskírteinum, hafi sama rétt til að stunda veiðar við Ísland. Það er augljóst og þess vegna á að draga frumvarpið til baka. Þið eigið ekki að valda þjóðinni meiri skaða en orðinn er því að þetta mun bara þýða 

Herra forseti. Ég held að það liggi nú í augum uppi að þeir sem róa bátum við Íslandsstrendur verða að hafa einhverja getu og kunnáttu til þess. Ég bendi á að frumvarpinu verður vísað til sjávarútvegsnefndar, það rætt þar og sett verða skýr ákvæði um hvaða reglur gilda um að menn fari að veiða við strendur landsins. Ég tel það algjörlega útilokað að sjávarútvegsnefnd muni hleypa því í gegn að Jón og séra Jón fái bara að sigla á bátum á Íslandsmiðum án þess að hafa nokkra þekkingu til eins eða neins, öryggismála eða annars. Ég vona að hv. þingmaður leggi því máli lið þegar frumvarpið verður til umfjöllunar í nefndinni. Ég hef verið þeirrar skoðunar, og er þeirrar skoðunar, að endurskoða þurfi fiskveiðistjórnarkerfið sem við búum við. En á meðan það er eins og það er, hlýtur eitt yfir alla að ganga sem stunda veiðar við Ísland.

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir þau orð sem hv. þm. Karl V. Matthíasson viðhafði í lok ræðu sinnar, að við eigum að veita öllum sömu réttindi. Hvað þýðir það? Allir borgarar íslenska ríkisins eiga sama rétt til að veiða og nýta fiskinn í sjónum. Þar ættum við að geta náð saman. Varðandi það sem hv. þingmaður talaði um, að það væri óréttlæti þegar trillan kæmi inn með tonnið annars vegar og hins vegar þegar leigubáturinn kæmi með tonnið. Hvar er óréttlætið í því? Hvar er vandamálið fólgið í því? Þegar trillan hefur hugsanlega fengið úthlutað gjafakvóta, hvar er þá óréttlætið í því þó að leigubátur komi inn með tonn sem þarf að nýta með ákveðnum hætti, þ.e. til eigin þarfa en að öðru leyti að skila? Ég sé ekki að það sé neitt óréttlæti eða vandamál sem þar skapast. Síðan segir hv. þm. Karl V. Matthíasson að það sé einsýnt að settar séu sömu reglur um þessar veiðar. Það er akkúrat ekkert einsýnt því að við erum annars vegar að fjalla um veiðar í atvinnuskyni og hins vegar um bátaleigu til tómstundaveiða þar sem ákveðnar sérreglur gilda. Þess vegna er engin ástæða til þess og ekkert einsýnt að settar séu sömu reglur. Það eru miklu frekar röksemdir fyrir því að við höfum mismunandi reglur um þessi atriði. Í lokin, hv. þm. séra Karl V. Matthíasson. Í guðspjöllunum er fjallað um verkamennina í víngarðinum þar sem allir fengu sína talentu, hversu snemma eða seint sem þeir komu. Það er einmitt ávísun og ábending um hversu óréttlátt kvótakerfið er, að þeir sem komu í biðsal kvótagreifanna árið 1983 njóta sérréttinda sem verkamennirnir sem vilja koma í víngarðinn fá ekki að njóta, 

Herra forseti. Ég ætla nú ekki að fara út í guðfræðilegar eða trúfræðilegar umræður í tengslum við þetta mál.  Ef við erum allt í einu komin með 200 báta flota sem getur veitt fleiri þúsund tonn af fiski án reglna um það, erum við farin að mismuna. Það er ekki endilega þannig að trillukarlinn sem ég tók sem dæmi af áðan sé á svokölluðum gjafakvóta, eins og hv. þm. Jón Magnússon kallar það, það getur vel verið að hann leigi kvóta. Á hann þá að leigja en ekki hinir? Er það ekki ósanngjarnt? Hægt er að spyrja og fara út í alls konar þrætubókarlist í sambandi við þetta frumvarp endalaust. Frumvarpið breytir ekki fiskveiðistjórnarkerfinu eða afnemur það hvort sem það verður samþykkt eða fellt.

Virðulegi forseti. Menn setja ekki lög og það er ekki réttlætanlegt að setja lög á grundvelli „ef og ef“ og „hefði og hefði“. Það verður að vera einhver réttmæt ástæða til lagasetningar. Það er ekki viðmiðun að hugsanlega gætu komið hingað svo og svo margir bátar til að stunda þær veiðar sem um ræðir. Kæmi til þess, eins og ég vék að í ræðu minni fyrr í dag, gæti verið ástæða til að setja sérstök lagaákvæði, þá gætu komið upp sjónarmið og skilyrði sem réttlæta það á grundvelli almannahagsmuna að setja slíkar skerðingar við atvinnufrelsinu sem um ræðir í lagafrumvarpinu sem hér er rætt. Það er sem sagt spurningin um það hvort réttmætar eðlilegar forsendur séu fyrir hendi. Í dag eru þær ekki fyrir hendi. Það eru engir almannahagsmunir sem spurningin er um. Það er verið að setja tálmun án þess að nokkur grundvöllur, án þess að nokkur lagaleg forsenda sé fyrir því. Ef einhver kaupir sér þennan rétt af þeim sem fékk honum úthlutað hefur mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna sagt: Slíkt brýtur í bága við jafnréttissjónarmið mannréttindaákvæðis Sameinuðu þjóðanna. Eigum við þá að setja og ræða um löggjöf á grundvelli sjónarmiða sem eru andstæð viðhorfum og sjónarmiðum mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna varðandi lagasetningu? Af hverju ættum við að gera það? Mannréttindanefndin hefur sagt: Þetta er óréttlátt. 

Herra forseti. Ef ég skil hv. þingmann rétt er hann að segja: Við skulum hafa ákveðna báta í því kerfi sem nú er, en svo skulum við leyfa öðrum bátum, af því að þeir eru að byrja, að veiða án þess að vera undir nokkrum takmörkunum. Ég er ekki sammála þessu. 
             Ég er á þeirri skoðun að það sama eigi að ganga yfir alla, að lög og reglur sem gilda um sjávarútveg á Íslandi í dag eigi að ná yfir alla þá sem sækja sjó í atvinnuskyni. Þetta er orðið þannig, því miður hefur þessu verið breytt til þessa vegar. Ég vona að lögin um stjórn fiskveiða verði endurskoðuð með það í huga að kerfið verði réttlátara. Að lokum vil ég segja: Ég get ekki séð að þeir sem veiða fisk í atvinnuskyni, þó að um mismunandi atvinnugreinar sé að ræða, annars vegar ferðamennsku og hins vegar sjómennsku, eigi að búa við mismunun. Ef við færum út í það mundi það skapa mikla úlfúð, óánægju og ósætti, miklu meira en er í dag.