Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Ég vil aðeins taka það fram, að það eru eðlilega margar brtt. á leiðinni, sem hefur verið gersamlega ómögulegt að semja, fyrr en brtt. n. komu. Þess vegna eru þær í smíðum nú og jafnvel farnar í prentun. Ég held þess vegna, að það væri óheppilegt, ef umr. væri slitið nú þegar.

Forseti (JörB): Ég finn, að hv. þm. Snæf. hefur lög að mæla, að þetta mundi verða óþægilegt, en vonandi koma þær brtt., sem enn eru ekki fram komnar, fljótlega. Mætti þá ef til vill greiða fyrir afgreiðslu málsins með því að ræða þær brtt., sem bornar hafa verið fram.

Forseti (JörB): Ég vil vekja athygli á því, að margar brtt. hafa verið teknar aftur við 2. umr. til 3. umr., en það hefur láðst við prentun dagskrár að taka upp þau þskjnr. En þó að svo hafi til tekizt, þá mun verða tekið tillit til þeirra till. við atkvgr. og dagskrá að því leyti leiðrétt. Þau þskj., sem útbýtt hefur verið og fyrir liggja í þessu máli, eru nr. 1178, 1149, 1150, 1152, 1153, 1154, 1155, 1162, 1171, 1172, 1173, 1188, 1189, 1195, 1196, 1198, 1203, .1204, 1205, 1206. Svo koma þau þskj., sem er óútbýtt enn og vitað er, að koma muni fram í málinu, nr. 1211, 1213, 1216, 1217, 1218, 1219, 1220, 1221, 1222, 1223, 1227. Þessum þskj. er óútbýtt, og mun verða leitað afbrigða fyrir þeim síðar. Má og vera, að von sé á fleiri brtt.  (Rödd úr þingmannahópi: Þetta er bara byrjunin.)



Herra forseti. - Fjhn. hefur flutt hér brtt. á þskj. 1206 við frv., sem fyrir liggur, og ætla ég að þessu sinni fyrst og fremst að gera grein fyrir þeim brtt. 1. brtt. er fyrst og fremst formsbreyt., þar sem færðar eru saman tvær gr. frv., þ.e.a.s. 8. og 9. gr. 8. gr. fjallar um starfsmenn dómgæzlu, löggæzlu og tollgæzlu í Reykjavík. N. fannst fara betur á því að hafa í þessari gr. alla starfsmenn dómgæzlu, löggæzlu og tollgæzlu á landinu. Þetta getur annars verið álitamál, og n. leggur að sjálfsögðu ekkert sérstaklega upp úr því, hvort þessi samfærsla verður samþ. eða ekki. - Í brtt. , á þskj. 1206 er svo starfsmönnum þessara starfsgreina raðað eftir launahæð. Ég skal geta þess, að ég held, að ég hafi orðið þess var, að eitt starfsstig innan þessara starfsgreina hafi fallið niður í samningunni, og verður athugað nánar, hvort rétt er að breyta því til samræmis við það, sem áður var gert ráð fyrir í frv. - Annars held ég, að eina breyt. á launum í þessum starfsgreinum, sem gert er ráð fyrir í brtt., sé sú, að n. varð sammála um, að breyt. yrði á kjörum tollstjórans í Reykjavík, bæjarfógeta og sýslumanna. Í frv. er gert ráð fyrir, að þessir menn hafi fastákveðin laun, tollstjórinn 12000 kr., en sýslumenn og bæjarfógetar 11100 kr. En það varð ofan á í n. að breyta því þannig, að laun tollstjórans héldust að vísu óbreytt, en laun bæjarfógeta og sýslumanna lækkuðu um 900 kr. grunnlaunin, m.ö.o. um einn flokk. En í stað þess hins vegar, að í frv. er það lagt á vald ráðh. að ákveða með reglugerð áhættufé til slíkra starfsmanna, ef fjárhagsleg áhætta fylgir starfi þeirra, þá leggur n. til, - og á þetta við bæjarfógeta, sýslumenn og aðra, sem hafa innheimtu fyrir ríkissjóð með höndum, - að fastákveðið verði í l., hvernig sú áhættuþóknun skuli ákveðin, og er till. um þetta á þessu þskj. (1206), tölul. 10, sem hv. þm. hafa fyrir sér. Er ástæðulaust að gera nánari grein fyrir þessu atriði brtt. að öðru leyti en því, að eins og nú er, mundi þessi áhættuþóknun nema til allra innheimtumanna ríkisins rétt um 100 þús. kr. Auk þess leggur n. til, að þar sem segir í frv. í 37. gr.: „Lögmælt innheimtulaun af verðtolli, stimpilgjaldi, skipagjöldum, lífeyrissjóðsgjöldum og iðgjöldum slysatryggingarinnar skulu hér eftir renna í ríkissjóð“, - þar falli burt orðin „iðgjöldum slysatrryggingarinnar“. Það er talið, að það standi alveg sérstaklega á um slysatrygginguna. í þessu efni, þannig að innheimta hennar sérstaklega sé algerlega undir því komin, hve vel. sé gætt þess, að fyrirtæki og einstaklingar greiði. iðgjöld sín og komi þannig undir trygginguna. Og var n. þess vegna sammála um að undanskilja, slysatrygginguna í þessu sambandi. Mér er ljóst, að þessi breyt. á kjörum embættismanna muni mælast misjafnlega fyrir, og ég lofaði að vekja athygli á því, að einstakir sýslumenn skaðast á þessari breyt. í launum sínum, því að innheimtutekjur þeirra verða svo sáralitlar, að þær vega hvergi nærri upp á móti þeirri lækkun á föstu laununum, sem ákveðin er í brtt., eins og hún er a.m.k., þar sem lækkunin er 900 kr. á grunnlaununum, sem með verðlagsuppbót mundi nema nú rúmum 2400 kr. En innheimtulaun nokkurra sýslumanna mundu eftir brtt. vera fyrir neðan þetta og sumra langt fyrir neðan þetta. 2. brtt. er afleiðing af 1. brtt. á þskj. 1206, um að 9. gr. falli niður. 3. brtt. er flutt í því skyni að verða við ósk læknastéttarinnar, sem hér var borin fram af tveimur hv. þm., hv. 1. þm. Rang. og hv. þm. Snæf., um að teknir verði inn í launal. aðstoðarlæknar héraðslækna. Það er í l. frá 1942 heinailað að skipa fjóra slíka aðstoðarlækna, sem hafa það hlutverk að hlaupa í skarðið fyrir héraðslækna, þegar þeir fá frí frá störfum eða geta ekki g;egnt þeim um tíma. Eins og nú er, er aðeins einn slíkur læknir skipaður. En það er heimild til að skipa fjóra. Hefur n. fallizt á, að það sé rétt og sanngjarnt að ákveða þeim mönnum laun í launal. Ég vænti þess, að hv. þm., sem ég nefndi og um þetta flytja brtt: á þskj. 1149, geti sætt sig við þessa brtt. fjhn., þó að launin séu að vísu lægri í brtt. n. en þeir hafa lagt til. Annars er sá möguleiki fyrir þá að flytja brtt. við þetta. Hins vegar leit n. svo á, að hæfilegt væri að taka þessa lækna í VII. fl., en ekki hámarkslaunaflokk héaraðslækna. Það var dálítill misskilningur á milli mín og aðalflm. brtt. um þetta, um hvaða lækna till. fjallaði. Mér skildist það vera tilgangurinn að koma þeim mönnum yfirleitt á launal., sem læknar geta fengið til þess að starfa fyrir sig um tíma. En þetta er ekki hægt nema um lækna, sem ráðnir eru eftir l. frá 1942. 4, brtt. er aðeins orðabreyt. Þá er hér brtt. við 16. gr. frv., tölul. 5 á þskj. 1206, um að fella niður fyrstu málsgr. aths., sem byrjar svo: „Árslaun barnaskólastjóra“, - og er það vegna þess, að n. flytur till. um, að sams konar aths. eða sams konar ákvæði verði sett um alla skóla, þ.e.a.s., að laun kennara við skólana miðist við kennslutíma. Er sú till. undir staflið 9 á þessu þskj., þar sem segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Árslaun kennara samkv. 15., 16. og 29. gr. og barnaskólastjóra eru miðuð við 9 mánaða kennslutíma minnst, en lækka um einn níunda hluta heildarlaunanna fyrir hvern mánuð, sem kennslutíminn er skemmri.“ - Þetta er þess vegna ekki efnisbreyt., heldur aðeins formsbreyting. Þá hefur n. tekið upp, - eins og ég boðaði, að n. teldi, að kæmi til mála, - sérstaka brtt. um skipulagsstjóra í 6. tölul. brtt. á þskj. a206. Þá er 7. tölul. endurskoðaðar brtt. þær, sem n. tók aftur við 2. umr., um póst og síma. Þegar n. gerði fyrri till., sem lágu fyrir við 2. umr. og teknar vomu aftur, vakti fyrir n., þegar hún ákvað, að yfirverkfræðingur landssímans skyldi hafa 11100 kr. árslaun, að honum bæri ríflegri greiðsla fyrir þá sök, að hann starfar við tvær stofnanir. Hann er verkfræðingur bæði útvarps og síma. Rétt hefur þótt að breyta þessu þannig að ákveða laun fyrir verkfræðing landssímans í samræmi við þann flokk, sem hann var í áður í frv., en ákveða honum aukagreiðslu fyrir störf í þágu útvarps, meðan hann gegnir þeim. Þá er í 3. lið till. við 22, gr. sú breyt. gerð, að símastjórinn í Vestmannaeyjum, sem færður var samkv. till. n. niður um einn flokk við 2. umr., er aftur settur í sinn fyrri flokk, þar sem um dæmisstjórar eru. Því olli nokkur misskilningur, er hann var lækkaður. Hann hefur að vísu ekki umdæmisstjórn, en þar á móti heimtar starf hans miklu meiri loftskeytaþjónustu en símastjórar hafa á öðrum stöðum, m.a. þarf hann oft á öllum tímum sólarhrings að halda uppi talstöðvarsambandi við bátaflota á hafi úti. Við þetta bætist einnig það, sem er að vísu ekkert úrslitaatriði, ef hitt væru ekki nægar ástæður, að í hlut á einn af elztu starfsmönnum símans og er að góðu kunnur. Í næsta lið er símastjórinn í Hafnarfirði settur í þann flokk, sem hann var í eftir fyrri till., og þótti nú eigi ástæða til annars. Þá er í 5. lið efnisvörður landssímans látinn flytjast úr næsta flokki fyrir neðan. N. hafði skilið það svo, þegar hún ákvað laun birgðastjóra landssímans, að starf hans og efnisvarðar væri sama starfið. En svo er ekki. Hins vegar er fellt niður starf þess manns, er kallaðist eftirlitsmaður með viðhaldi og aukningu símastöðva, auk þess sem lagt er niður starf eftirlitsmanns með landssímaþjónustunni. Þá hefur n. loks gert breyt. í 8. lið, þar sem hún leggur til, að ekki verði sú breyt. gerð að fella niður bílstjóra landssímans, heldur láta það ráðast, hvort haldið verði eða eigi því fyrirkomulagi, sem verið hefur þar, að ráða fasta starfsmenn til að gegna þessum störfum. Jafnframt hefur n. gert ráð fyrir, að felldir yrðu niður aðstoðarmenn við pósthúsið. Að sjálfsögðu verður að gera ráð fyrir, að einatt verði að grípa til þess að ráða þar aðstoðarmenn, en um það þarf ekki þetta lagaákvæði. Ég skal taka fram í sambandi við brtt. við 22., gr., að mikil óánægja hefur komið fram yfir till. launalfrv. um launakjör við póst, og síma. Ég þykist vita, að í uppsiglingu séu ýmiss konar till. um breyt. á þeim kafla frv. Ég gerði grein fyrir því við 2. umr., að þarna er gert ráð fyrir allverulegri lækkun á launum frá því, sem verið hefur. En það er undirbúið af mþn., þar sem þessar stofnanir höfðu sinn fulltrúa. Og sú n. komst að þeirri niðurstöðu, að óhjákvæmilegt væri að gera þessar lækkanir til samræmis við annað, ef heildargreiðslur samkv. frv. ættu ekki að hækka langt úr hófi. Það varð að lækka á ýmsum þeim stöðum, þar sem laun voru komin hæst. Það er vel skiljanlegt, að þeir starfsmenn, sem fyrir því verða, séu óánægðir, sérstaklega þar sem fellt var niður hið upphaflega ákvæði frv., að enginn embættismaður skyldi lækka í launum við samþykkt þess. Ég vil beina því til hv. þm. að athuga vel, hvað þeir eru að gera, ef þeir taka á sig þá ábyrgð að flytja og samþ. brtt., sem skapa sjáanlegt ósamræmi í frv. frá því, sem það er, frá því samræmi, sem n. hefur leitazt við að skapa. Það yrði aðeins til þess að magna óánægju, sem nóg er af án þess, m.a. vegna þess, að hv. Ed. hefur orðið það á að taka einstakar starfsgreinar út úr og hækka þær. Það hefur verið hér sterkur áróður í þá áta að hækka ýmsar þær starfsgreinar, sem virðast að ýmsu leyti eiga sambærilegan rétt til hækkunar. En fjhn. hefur kosið að láta sitja við það ósamræmi, sem er, heldur en auka nýju ósamræmi við. Út af 8. brtt., að hækka laun gagnfræðaskólakennara um einn flokk, vil ég taka fram, að það er afleiðing þess, að nú em reiknað með 9 mánaða kennsluskyldu í stað 7 mánaða áður í frv. og við undirbúning þess, sbr. 9. brtt. Þá er 10. brtt., sem rædd var áður í sambandi við breyt. á kjörum bæjarfógeta og sýslumanna og áhættuþóknunarákvæðum handa þessum embættismönnum. Síðasta till., l0c, er um að orða svo 2. málsl. 6. mgr. í 37. gr., að um leið og gjaldskrá er sett fyrir héraðslækna, skuli semja við Læknafélag Íslands um afslátt, þegar sjúkrasamlag annast greiðslu. Brtt. er flutt að gefnu tilefni í brtt. frá hv. 1. þm. Rang. og hv. þm. Snæf., þar sem þeir lögðu til, að fellt yrði niður ákvæðið um það, að í gjaldskrá héraðslækna skyldi beinlínis ákveðinn afsláttur á greiðslum. þegar sjúkrasamlag greiðir. N. hugleiddi, hvort eigi væri réttast að ganga að brtt. þessara hv. þm., því að vafalaust mundu flestir læknar fúsir að semja um afslátt gegn þeirri tryggingu, sem samlag veitir um skilvísar greiðslur. En þrátt fyrir dálítinn skoðanamun þótti n. æskilegra að haga þessu á þann hátt, sem í brtt. segir. Vonumst við til, að flm. brtt. geti fallizt á það. Um till. þær, sem teknar voru aftur til 3. umr., og þá legið af brtt., sem nú eru að koma fram og forseti hefur talið upp, vil ég ekki ræða, fyrr en flm. eru búnir að mæla fyrir þeim.



Herra forseti. - Svo stendur á, að enginn er á mælendaskrá og brtt. ekki komnar úr prentun, en ég vil með leyfi hæstv. forseta mæla fyrir þeim till., sem ég er flm. að. Þær eru allar miðaðar við brtt. fjhn. á , þskj. 1206. Hin fyrsta er við brtt. n. L4, þar sem aðalféhirðir og aðalbókari tollstjóra eru í VIII. launaflokki 16600–9000 kr.). Tillaga mín er að bæta þar við deildarstjórum tollstjóra. Þeir deildarstjórar, sem tollstjóri hefur, eru ekki teknir upp í frv. Í bréfi til fjhn. Ed. gerði tollstjóri ýtarlega grein fyrir málinu, og skal ég ekki fara út í þá grg. En í sambandi við þá verkaskipting, sem hann telur nauðsynlega, verður að telja störf deildarstjóranna mjög ábyrgðarmikil. Þarna er aðeins um 2 eða mest 3 embætti að ræða, og skipa þau þeir menn, sem einna lengst hafa unnið í tollstjóraskrifstofunum. Hér er ekki um svo stórt fjárhagsatriði að ræða, að ég telji þörf á að tala um það langt mál. Alþingi getur ekki haft næg kynni af sérhverju starfi í vo fjölmennum stofnunum sem tollstjóraskrifstofan er, og verður þá að kynna sér álit forstöðumannanna og haga sér, vitanlega með allri gát, í samræmi við það. Þá flyt ég á þskj. 1220 brtt. um að bæta aths. aftan við 1. brtt. n. við 8. gr., að fulltrúa I. fl., samkv. 3. tölulið, sem starfað hafa í 6 ár, megi með samþykki hlutaðeigandi ráðuneytis hækka í VI. launaflokk úr VII. fl. Þarna er um að ræða fulltrúa hjá borgardómara og sakadómara, menn, sem hafa gegnt alllengi störfum sínum og öðlazt þar mikla reynslu. Það er alls ekki eðlilegt, að menn með svo mikla æfingu og reynslu í vandastöðu eigi þess engan kost að komast upp í sömu föst laun og sýslumenn, sem einnig hafa aukatekjur. Þeir menn, sem nú skipa störfin, eru í mjög miklum metum hjá þeim, er til þekkja. Ef dómsmrh. væri veitt þessi heimild, mundi hann neyta hennar þá og því aðeins, er víst væri, að um þá starfsmenn væri að ræða, sem missir þætti að, ef þeir hyrfu til annarra starfa. Loks er brtt., sem ég flyt með 3 öðrum hv. þm. á þskj. 1222. Hún er um það að nema burt úr frv. póstafgreiðslumenn II. flokks, en láta alla póstafgreiðslumenn í Reykjavík teljast í einum flokki, er komist upp í 7800 kr. laun, þegar tilteknum starfsaldri er náð. Meginrökin fyrir þessu eru þau, sem hv. frsm. minntist á, að frv. gerir ráð fyrir miklum launalækkunum hjá póstmönnum, svo miklum, að varla er nokkur von, að við verði unað. Þeir menn, sem þarna mundu lenda í II. flokk póstafgreiðslumanna, mundu lækka eftir frv. um rúmar 5200 kr. í byrjunarlaunum og um 3700 kr., eftir að komnar eru fullar aldurshækkanir. Auk þess r askast samkv. frv. hlutfallið, sem verið hefur milli I. og II. fl. póstafgreiðslumanna, þannig að launum hinna síðarnefndu er ætlað að lækka miklu meira en hinna. Virðist þetta engan veginn ósanngjarnt, að hlutur þeirra starfsmanna sé ekki skertur svo mjög sem nú horfir, heldur verði póstafgreiðslumenn í Reykjavík allir í einum launaflokki. Ég tek undir það með hv. frsm., að óhjákvæmilegt var að lækka menn í sumum starfsgreinum. En þegar lækkunin er svo stórfelld sem hér ræðir um, er rétt að reyna að hliðra nokkuð til.



Herra forseti. - Ég hef ekki kvatt mér hljóðs um þetta frv. fyrr en nú. Um það hefur staðið nokkum styr. En nauðsyn málsins er flestum ljós, svo mikið ósamræmi sem orðið var í þessum efnum. Endurskoðunin mátti ekki dragast. Ég vil engan dóm leggja á, hvernig þessi endurskoðun hefur farið úr hendi. Mér er ljóst, að hér er mikið vandamál á ferðinni, þar sem er þetta frv. Það, sem mér virðist einkum áberandi, er það, hve matið á embættum er ólíkt, jafnvel svo að ég efast um, að nokkrir tveir menn séu sammála hér á hv. Alþ. Ég hef viljað láta koma fram skoðun mína að nokkru á því ósamræmi, sem ég tel, að sé í málinu, eins og það liggur fyrir. Mér er fullkomlega ljóst, að þær fáu tilraunir, sem ég hef gert hér við þessa umr. til þess að fá lagfært ýmiss konar ósamræmi í frv., eru ekki nema brot af því, sem gera þyrfti til leiðréttingar á því. En eins og ég sagði áður, er mat manna svo ólíkt á embættunum og gildi þeirra, að seint mun öllum líka. Ég vil taka það fram strax, að ég vil ekki á nokkurn hátt líta á það, hverjir skipa embættin nú, heldur hve þýðingarmikil embættin eru fyrir þjóðfélagið. Ég vildi hafa þennan stutta inngang, áður en ég færi að ræða um þær brtt., sem ég hef gerzt flm. að, og hvað það er, sem fyrir mér vakir, þegar ég geri till. til breyt. á frv. Ég ætla þá fyrst að gera að umtalsefni till. mína á þskj. 1189. Hún fjallar um skipaskoðunarmenn. Það er gert ráð fyrir því, að skipaskoðunarstjóri hafi í laun 10200 kr. á ári. Samkvæmt þeim reglum. sem nú er farið eftir, mun þessi embættismaður vera við sama borð og skrifstofustjórar í stjórnarráðinu og álíka embættismenn, sem voru á þeim launum. Ég hef því talið rétt, að hann yrði látinn fylgja sömu hlutföllum og áður, en eins og kunnugt er, hafa laun þessara skrifstofustjóra nú verið ákveðin 12 þús. kr. á ári samkv. frv. Nú má ef til vill segja, að mat manna á þessum embættum sé þannig, að þeir telji þennan mismun eðlilegan. Fyrir mér horfir málið öðruvísi við. Það embætti, sem þessi maður gegnir, sem ég ræði hér um, er það, að hann á að vera æðsti vörður öryggis sjófarenda í landinu. Það mun láta nærri, að sjómannastéttin, þegar hún er fjölmennust, sé skipuð um 7 þús. mönnum. Það er ágizkunartala, að það séu milli 20 og 30 þús. Íslendingar, sem ferðast á skipum með ströndum fram eða milli landa. Ég vil endurtaka það, að þetta er ágizkunartala. Þær fleytur, sem allur þessi fjöldi ferðast á eða vinnur á, eru undir árvekni og eftirliti þessa embættismanns, og frá mínu sjónarmiði er það svo, að ég álít. að þetta sé eitt með meiri og mikilvægari embættum í landinu. Hv. þm. hafa nú fengið útbýtt hér frv. til l., sem samið er af mþn., sem þingið 1944 ákvað að setja á stofn til að endurskoða l. um eftirlit með öryggi skipa. Eitt af því, sem þessi n. lagði áherzlu á, var það, að þessi embættismaður yrði svo vel launaður, að hann þyrfti engum öðrum störfum að gegna. Svo þýðingarmikið telur n. starf þessa manns, og hún hefur gert till. um, að hann yrði settur á borð með skrifstofustjórum í stjórnarráðinu. Eins og nú er háttað, þá hefur það viðgengizt, að þessi maður taki aukastörf með samþykki ráðh., og hann hefur fram að þessu gert töluvert að því að hafa aukastörf með höndum, sem miða að því að veikja traust á honum sem embættismanni. Hann hefur með öðrum orðum gerzt einkaumboðsmaður ákveðins útgerðarfélags um eftirlit með skipum, í stað þess, að hann á að vera nokkurs konar lögreglustjóri. Sjómannastéttin, jafnt undirmenn sem yfirmenn. hafa mótmælt þessu og talið skaðlegt, að þetta væri látið viðgangast, að slík aukastörf sem þessi væru falin þessum embættismanni, og þar af leiðandi þyrftu laun hans að vera svo há, að hann þyrfti ekki að lifa á bónbjörgum í starfi sínu. Ég játa það, að Alþ. gefst kostur á, um leið og þetta frv., sem ég hef minnzt á, er til umr., að ákveða laun þessa manns, en ég vil leggja til, að það sé gert nú þegar, svo að ráðh. geti með góðri samvizku neitað um þau aukastörf, sem þessi embættismaður hefur nú með höndum, svo að hann geti gefið sig óskiptan að eftirlitinu með ísl. skipum og aðbúð þeirra, er á þeim eru. Þetta vildi ég hafa sagt um þessa till. Ég hef að vísu gert hér aðra till., með því að mér virðist nú sá andi hafa komið fram í umr. um þetta mál, og mér virðist jafnvel, að fjhn., sem mestu ræður hér um, hvað ofan á verður hér í þessari hv. d., að hún sé ef til vill nokkuð treg til að hækka laun vissra starfsmanna, þó að við óbreyttir liðsmenn lítum svo á, að það bæri að gera. Sem sagt, eins og ég sagði í upphafi: Þessa till. flyt ég sumpart af „prinsip“-ástæðum og sumpart vegna þess að ég tel rétt og skylt, að þessi starfsmaður sé í þessum launaflokki. Ég skaut því að sessunaut mínum, sem er form. fjhn., að hér væri sennilega misskilningur á ferðinni, þar sem við 2. umr. hefði staðið: „skipaskoðunarmenn“, - og að n. hafi gert till. um að hækka þessa menn. Hér væri átt við aðra menn, sem ég skal síðar greina frá, en skipaskoðunarmenn skv. gildandi l. skipta mörgum tugum í landinu. Ég man ekki, hve margir þeir eru, en þeir eru launaðir á allt annan hátt skv. núgildandi l., því að þeir hafa ákveðin laun fyrir hvert skip og eru launaðir af skipaskoðunarnefnd, en ekki ríkinu. Mér virðist svo, að í þessu tilfelli fái fáir menn þessa hækkun, sem þar var gert ráð fyrir, en ég hygg, að hv. þm. hafi þá hugmynd, að þetta eigi við tugi manna, en ekki svo fáa sem það er í raun og veru. Þessir menn, sem þetta getur átt við, eru þeir, sem starfað hafa hér í Reykjavík við skipaeftirlit. Það eru með öðrum orðum tveir menn, sem í skipunarbréfinu eru nefndir aðstoðarmenn skipaskoðunarstjóra. Annar þeirra hefur um nokkurra ára skeið verið í þjónustu ríkisins, en hinn er kominn í starfið fyrir atbeina sjómannastéttarinnar til öryggis eftirliti með skipum, sem sigla hér úr höfn til útlanda. Nú er mér kunnugt um, að þessir menn hafa unnið starf sitt af hinni mestu trúmennsku, og ég hef ekki heyrt einn einasta sjómann efast um hæfileika þeirra né trúmennsku í starfi sínu. Í frv., eins og það nú er, eru þessir menn settir á lægri laun en lögregluþjónar í Rvík. Þetta eru sannkallaðir löggæzlumenn, sem hafa verulegt ábyrgðarstarf með höndum, og reynslan hefur sýnt, að þeir eiga mjög óhægt um vik að komast í nokkur aukastörf, vegna þess hve starfið er umfangsmikið. Hitt hef ég orðið var við, að báðir þessir menn urðu að nota sumarleyfið til að afla sér meiri tekna til þess að geta lifað sómasamlega, því að grunnlaun þeirra eru nú 4800 kr. Að vísu hafa þau hækkað skv. þessu frv., en ekki nægilega að mínum dómi. Þeir urðu að taka þann kostinn, því að báðir eru reyndir skipstjórar á góðum aldri, að ráða sig í þjónustu þeirra manna, sem þeir eiga að vera verðir gagnvart. Þeir urðu að ráða sig, eins og þekkzt hefur um skeið, til að sigla togurum til Englands og fá þannig auknar tekjur. og það er ekki vel séð, að sjálfir löggæzlumennirnir þurfi að leita eftir auknum tekjum hjá þeim mönnum, sem þeir eiga að vera verðir gagnvart. Það er því nauðsynlegt, að þeir séu þann veg launaðir, að þeir þurfi ekki að grípa til slíkra aukastarfa. Við flm. brtt. höfum gert ráð fyrir, að ekki væri hægt að bera fram hærri brtt. en felld hefur verið, og þess vegna komið því þannig fyrir, að þessir menn geti hækkað eftir ákveðinn starfstíma um einn launaflokk. Með öðrum orðum: Eftir tveggja ára starf geta þeir komizt upp í sama launaflokk og lögregluþjónar í Rvík, og það virðist ekki til mikils mælzt. Ég hef mikla tilhneigingu til að setja þessa menn í hærri launaflokk með tilliti til þess þýðingarmikla starfs, sem þessir menn inna af höndum, en þar sem búast má við, að hv. Alþ. fallist að meira eða minna leyti á þær till. mþn., sem ég hef lauslega gert að umtalsefni, verður nokkuð veruleg breyt. á þessu þýðingarmikla skipulagi, sem heitir Eftirlit með skipum í landinu, og er þá til athugunar að athuga störf þeirra manna, sem að því skipulagi vinna. En sem sagt, við lítum svo á, að það megi alls ekki skera við nögl sér laun til þeirra manna, sem eiga að vera á verði um allt, er lýtur að öryggi sjófarenda, ef góða menn á að fá til þeirra starfa. Ég veit af nokkurri reynslu, að hv. Alþ. hefur á undanförnum árum skilið nauðsyn þess, sem lýtur að öryggi. Staðreyndirnar sýna okkur og sanna á svo sorglegan hátt, hversu nauðsynlegt sé, að þetta öryggi sé í heiðri haft,. en þetta getur orðið til þess að bjarga þeim, sem fyrir stóru slysunum verða, og til þess þarf trúa og dygga menn til að inna þessi störf af hendi og ekki skera laun þeirra við neglur. Ég á hér nokkrar brtt. á þskj. 1204, sem ég flutti einn. Geri ég ekki ráð fyrir, að ég fái marga meðmælendur hjá hv. n. Þó skal ég ekki fullyrða neitt þar um. En till. eru, eins og ég sagði í upphafi, fluttar til samræmis að minni hyggju. Fyrsta brtt. á við 8. gr. og fjallar um það, að skrifstofustjóri sakadómara o. s. frv., svo sem segir í frv., hækki um einn launaflokk. Hv. þm. Snæf. kom nokkuð inn á nauðsyn þess, að rétt væri að setja þessa menn í hærri flokk en frv. gerir ráð fyrir með aðferð, sem ég vissi ekki, að hann hefði gert till. um, að þeir mættu hækka eftir 6 ára þjónustu. En ég hygg, að þessi tili. mín geti staðizt samt sem áður, þó að hv. d. vildi fallast á, að þessir menn yrðu hækkaðir um einn launaflokk. Ég þarf ekki að endurtaka það, sem hann sagði um þessa menn. Ég er svo gamall Reykvíkingur og hef fylgzt nokkuð með þessum mönnum hér, að ég veit, að ekki er ofsagt, sem hann sagði, að þeir menn, sem hér um ræðir, væru svo miklir prýðismenn í starfi sínu, að það er rangt að meta störf þeirra svo lágt sem frv. gerir ráð fyrir. Það eru ekki þýðingarlítil embætti, sakadómaraembættið í Rvík og önnur þau, sem hér eru talin upp. Það er með öðrum orðum löggæzlan og tollgæzlan í Rvík, borgardómari, borgarfógeti, tollstjórinn o.s.frv. Það eru svo þýðingarmikil embætti, sem þessir menn inna af höndum, og þeir menn, sem ég hef gert að umtalsefni, eru meira en skrifstofustjórar. Það er yfirleitt meira starf, sem þeir inna af höndum, en skrifstofustjórar yfirleitt hafa með höndum. Mín skoðun er sú, að ríkið megi ekki skera svo mjög við neglur sér að launa hin þýðingarmiklu störf, að ekki geti valizt í þau menn, sem eru a.m.k. í hinni betri röð. Ég held, að við ættum að keppa að því, að störfin væru það vel launuð, að hinir hæfustu menn fengjust til þess að gegna þeim, því að fari svo, að hið borgaralega þjóðfélag geti veitt skilyrði til þess að hafa miklu betri tekjur en hér er fyrirhugað, koma hæfustu mennirnir aldrei nálægt þessum embættum.

Þeir eru í störfum.

Þessir menn hafa ekki aukatekjur eins og sumim aðrir til þess að bæta kjör sín. Laun þeirra verða að vera svo mikil, að þeir geti lifað sómasamlega á þeim. Þetta var um a-lið. Þá skal ég víkja örfáum orðum að b-lið. Þar eru taldir upp aðalféhirðir og aðalbókari tollst jóra. Ég held, að það velti ekki á tveim tungum, að tollstjóraembættið í Rvík sé fyrir ríkissjóð og fyrir landið í heild eitt með þýðingarmeiri embættum á því sviði. Það er upplýst. að á s.l. ári fóru 76 millj. kr. um hendur tollsins, mikill meiri hluti af tekjum ríkissjóðs. Þessi mikla fjárhæð hefur því farið um hendur þess manns, sem er gjaldkeri stofnunarinnar: Reynslan hefur sýnt, að þeir, sem eiga að vera verðir stórra fjárhæða, eins og gjaldkerar, þurfa að hafa góð laun. Við eigum að launa þá svo sómasamlega, að það sé nokkurn veginn tryggt, að það fari vel úr hendi. Það, sem ég fer hér fram á, er það eitt, að þessi starfsmaður hækki um einn launaflokk, úr 6600 kr. í 7200 kr. byrjunarlaun með 9600 kr. hámarkslaunum. Ég skal ekki elta ólar við ýmsar aðrar stofnanir, sem gætu verið sambærilegar í frv., en ég hygg, að gera megi fyllilega þennan mun á þessum starfsmanni og starfsfélögum hans við aðrar stofnanir, því að munurinn er svo mikill á þeim fjárhæðum, sem fara um hendur þeirra. Þá kem ég að c-lið, en þar eru taldir þeir embættismenn, sem lægst eru launaðir við þessa stofnun. Það eru innheimtumennirnir. Þeir eru með 4800 kr. að byrjunarlaunum, og hef ég ekki breytt því, en skv. frv. er gert ráð fyrir, að þeir geti komizt í 6000 kr. hámarkslaun. Ég hef leyft mér að gera þá breyt., að þeir hækki upp í 6600 kr. hámarkslaun. Ég veit ekki. hvort hv. þm. telja þetta starf þess eðlis, að það eigi að launa það eins og ég nefndi, enda er till. ekki mjög há, en hins vegar er mér ljóst, að það hvílir nokkur ábyrgð á þessum mönnum, sem ganga út á meðal viðskiptamanna tollstofunnar, sækja þúsundir kr. í vasa gjaldendanna og bera á milli þeirra og skrifstofunnar. Þetta er mjög erilsamt starf. Þeir eru allan daginn á þönum, yfirleitt labbandi á sínum tveimur, og veltur mjög mikið á, að í þetta veljist trúverðugir menn. Og ég skal geta þess, að forstöðumaður þessarar stofnunar, tollstjórinn, leggur verulegt kapp á það, að þessi litla hækkun verði gerð við þessa lægst launuðu starfsmenn stofnunarinnar. Svo mikið leggur hann upp úr því, að þessir menn geti verið sæmilega ánægðir við þetta starf. Hér er í raun og veru ekki til mikils mælzt. Næsta brtt. mín er við II. gr. og fjallar um bókara II. flokks, sem er gert ráð fyrir í frv., að hafi að byrjunarlaunum 5400 kr., og eiga að hækka upp í 5700 kr. Ég hef leyft mér að bera fram þá breyt., að þessi II. flokks bókari falli niður og í þess stað komi I. flokks bókari. Mörg rök hníga að því, að í þetta veljist einungis góðir menn, og ætla ég þá, að þessi skipun sé eðlilegri. En svo legg ég tel, að nýr liður komi: Bókari III. flokks. Næsta brtt. mín er við 23. gr. Er það um starf snertandi Skipaútgerð ríkisins. Þar er og brtt. um, að aðalbókari og aðalféhirðir hækki um einn flokk. Mér er kunnugt um af margra ára reynslu, að störf manna við þessa stofnun eru meiri en við aðrar svipaðar stofnanir, svo að einatt hafa menn orðið að vinna þar eftirvinnu. Nú á hún að falla niður, og er það vel. En þessir starfsmenn eru lægra launaðir en sambærilegir starfsmenn við aðrar stofnanir. Ég hygg, að allir, sem skipt hafa við þessa stofnun viti, hve hér er um að ræða mikið starf, sem útheimtir vel hæft starfslið. Ég legg til, að þarna komi tölul. 1 og 2 afgreiðslustjóri og innkaupastjóri með óbreyttum tölum, en starfinu sé skipt í tvennt. Þá er það 4. brtt., við 25. gr., um starfsmenn við áfengisverzlun og tóbakseinkasölu ríkisins, það er, að skrifstofustjórar (a-liður) hækki um 600 kr. og bifreiðarstjórar (b-liður) hækki jafnmikið. Annars hefði ég viljað, að allir bifreiðarstjórar væru teknir út úr og væru bundnir eftir samningum stéttafélaga sinna. Þannig er það um bifreiðarstjóra hjá einkafyrirtækjum, en þetta er fyrir neðan þeirra taxta. 5. brtt. mín á sama þskj. fjallar um, að bifreiðarstjóri hjá grænmetisverzlun ríkisins hækki um 600 kr., og liggja til hin sömu rök og næstu till. á undan. Þá kem ég að 6. og síðustu brtt. minni um, að aftan við 31. gr. komi ný grein, sem verður nr. 32. Efni þessarar till. er um það, að menn, sem vinna í þjónustu ríkisins við stofnanir, sem settar eru á fót til bráðabirgða. skuli hafa að minnsta kosti 15% hærri laun en þeir, er vinna svipuð störf á föstum launum. Í þessi störf veljast menn, sem ekki geta reiknað með áframhaldandi starfi, og mér er kunnugt um, að í slík störf hefur verið erfitt að fá hæfa menn nema með því móti að greiða hærri laun en venja er. Þannig er það t.d. um viðskiptaráð. Þar eru greidd hærri laun en annars staðar, enda eðlilegt. Ég er hér meðflm. að ýmsum fleiri brtt., en þeim verða gerð skil af öðrum. En áður en ég lýk máli mínu, vildi ég minnast á eina brtt., sem ég er meðfim. að, en það er um næturvarðmanninn við landssímastöðina í Reykjavík. Ég hygg helzt, að þessi maður hafi fallið niður af vangá hjá fjhn., því að ég get ekki komið auga á nokkra ástæðu til að fella þennan mann niður, enda mun vera megn óánægja meðal starfssystkina hans út af þessu. Aðrar brtt. mun ég ekki gera að umræðuefni, en ég skal taka það fram, að eins og viðhorfið er nú, þá býst ég varla við, að allar brtt. mínar verði samþ. En ef ganga ætti til atkvæða um þær meðal fólksins, þá mundu þær allar verða samþ. Það skal vel vanda, sem lengi á að standa, en mig uggir, að ekki líði mörg ár. áður en háværar kröfur koma fram um að lagfæra margt í þessum lagabálki. Ég skal ekki dæma um, hvort ýmsir starfsflokkar séu of háir. Að sjálfsögðu er mest réttarbót þeirra, sem lægst hafa verið launaðir.



Herra forseti. - Ég sé ekki til neins að fara að ræða um þetta mál fram og aftur, þar sem fulltrúi flokksins í fjhn. hefur fjallað um málið. Ég er flm. að brtt. á þskj. 1203 um að færa skattstjórann til um einn launaflokk. Ég veit, að hv. þm. er það ljóst, að skattstjórastarfið er eitt af þýðingarmestu störfum í þágu ríkisins, og vænti ég, að hv. þm. fallist á þessa breyt. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða þetta frekar, en legg það á vald hv. þdm.



Herra forseti. - Það er fremur fámennt hér í deildinni og ekki til mikils að halda langa ræðu, enda mun ég stilla orðum mínum mjög í hóf, en vil minnast á þær brtt., sem ég er flm. að. Ein meginástæðan til afgreiðslu þessa máls er sögð vera sú, að þörf sé að samræma launagreiðslur. En samræming er venjulega í því fólgin að greiða sömu laun fyrir sömu vinnu. En út af þessu er brugðið í 16. gr. frv., það er, að farkennarar, sem vinna sama starf og aðrir kennarar, skuli hafa lægri laun. Yfirleitt mun það vera svo, að ef menn á annað borð eru ráðnir til starfsins, þá fá menn sömu laun og þar hafa við gengizt. Þannig er það til dæmis um skrifstofustörf. Nú er rétt að athuga, hvers vegna þessir farkennarar eru til. Það liggja fyrir skýlaus ákvæði um, að menn með kennararéttindi skuli sitja fyrir um embætti. Það er þess vegna ekki tilfellið, að þessir menn hafi bolað öðrum frá, og þeir hafa enga tryggingu fyrir starfinu áfram, þar eð þeir verða að víkja, ef maður með réttindi sækir um starfið. Mér virðist þetta ekki alls kostar réttlátt, og ég hygg. að kennurum sé ekki gerður neinn greiði með þessu. En hins vegar munar ríkissjóð þetta litlu. Það eru helzt hreppsfélögin, sem kynnu að hafa tilhneigingu til að spara með því að ráða til starfsins menn með lægri launum. Ég hef því flutt brtt. um þetta ásamt hv. þm. V.-Húnv., en fallist hv. þdm. ekki á hana, höfum við flutt aðra brtt. til vara. Farkennurum má skipta í tvo flokka. Annars vegar eru menn, sem hafa gegnt þessu starfi árum saman og eru vaxnir inn í stöðuna. Hins vegar eru allmargir menn, sem ráðnir eru til bráðabirgða og ætla sér ekki að verða kennarar framvegis. Mér virðist ekki hægt að líta sömu augum á þessa menn og teldi rétt að undanskilja hina fáu reyndu og þykir hæfilegt að miða við 5 ára starfstíma, þannig að í stað þess, að þeir fái 75% miðað við full laun, skuli þeir fá 80 %. Þá hef ég leyft mér að flytja brtt. um að hækka laun heimavistarbarnaskólastjóra. Eins og nú er frá gengið, mundi starfstími þeirra oftast reiknast 7 mánuðir, en launin eru miðuð við 9 mánaða starfstíma, og fengju þeir þau því ekki öll greidd. Þetta er lækkun frá því, sem var og mþn. ætlaðist til. Starf þessara manna er eitt hið erfiðasta og ábyrgðarmesta, og má segja, að þeir strjúki aldrei um frjálst höfuð. Þetta er nokkuð öðruvísi í heimangönguskólum. Þar eru kennararnir frjálsir, þegar kennslu er lokið, enda er það kunnugt, að menn hafa þreytzt á þessum starfa og sótt burtu. Ég hafði orð á því við 2. umr., að í l. um héraðsskóla væri svo ákveðið, að starfstími kennara miðaðist við þarfir stofnunarinnar. en þessir skólar eru sjálfseignarstofnanir, sem skólastjórnirnar ráða að mestu. Nú legg ég til, að í stað „kennslutíminn“ komi: starfstíminn. Þetta er brtt. við brtt. fjhn. Það hefur nokkuð borizt í tal við þessar umr., að samræma þyrfti starfstíma kennara í landinu. Ég er þessu samþykkur og get í rauninni fallizt á till. fjhn. um 9 mánaða starfstíma. En það ber að athuga, að þegar frv. var upphaflega samið, var ekki reiknað með þessu, svo að grundvöllur sá, er frv. er byggt á, raskast nokkuð, ef þessu er breytt, og þarf því að gera breyt. á frv. í samræmi við það. Fjhn. hefur tekið þetta sjónarmið nokkuð til greina, en ég tel, að þessa sé þó ekki nægilega gætt. Í frv. var gert ráð fyrir, að kennarar héraðs- og húsmæðraskóla væru einum flokk neðar en kennarar gagnfræðaskóla. Þessu var haggað í fjhn., og hef ég nú lagt til, að kennarar héraðs- og húsmæðraskóla verði hækkaðir um einn flokk, svo að hlutfallið sé hið sama og var í upphaflega frv. Sama gildir eins um kennara stærri skóla, t.d. kennaraskólans, stýrimannaskólans og vélstjóraskólans í Reykjavík. Í frv. voru laun þeirra miðuð við 7 mán. starf, og ég ætla, að skipun þessara kennara í ákveðinn launafl. hafi einmitt byggzt að verulegu leyti á því, að miðað var við þann starfstíma. Með því að samræma nú þetta á þennan hátt, sem ég hef áður drepið á og liggur fyrir í brtt. fjhn., kemur fram í raun og veru hækkun hjá þessum kennurum miðað við það, sem n. lagði til og upphaflega stóð í frv. Ég get ekki komizt hjá því að benda á það t.d., að kennaraskólakennarar, sem kenna 7 mánuði, mundu, ef engin leiðrétting væri gerð önnur en sú að miða laun þeirra við 9 mánaða starf, verða í raun og veru lægra launaðir en barnakennarar, sem þeir sjálfir eru að kenna og útskrifa, ef barnakennarar vinna að vísu a.m.k. 9 mánuði. Mér finnst þetta ekki eðlilegt. Og þess vegna legg ég til á þskj. 1229, að kennarar kennaraskólans, vélstjóraskólans og stýrimannaskólans hækki um einn flokk, en ég ætlast til, að til frádráttar komi aftur hjá þeim og öðrum það, sem þeir vinna skemmri tíma, og er það í samræmi við það, sem fjhn. hefur lagt til. Þá hef ég veitt því athygli. að í 9. brtt. á þskj. I206 frá fjhn., sem fjallar um það atriði, sem ég hef sérstaklega gert að umræðuefni, að þar er komizt svo að orði: „Árslaun kennara samkv. 15., 16. og 29. gr. og barnaskólastjóra eru miðuð við 9 mánaða kennslutíma minnst, en lækka um einn níunda hluta heildarlaunanna fyrir hvern mánuð, sem kennslutíminn er skemmri.“ - Ég vildi út af þessu gera þá fyrirspurn til hv. fjhn., hvað hún hefði hugsað í þessu sambandi um skólastjóra málleysingjaskólans. Mér finnst, ef þessi regla á að gilda fyrir þá líka, að óþarft hefði verið að orða þetta þarna og segja „barnaskólastjóra“, - heldur, að árslaun kennara og skólastjóra skuli miðuð við 9 mánaða starfstíma. Því væri æskilegt að fá að heyra álit n. og tilætlun um þetta atriði. - Þá má líka benda á það, að þótt ég sé í sjálfu sér samþykkur þeirri breyt., sem ég hef drepið á, um hækkun gagnfræðaskólakennara, sem fjhn. hefur lagt til, þá hygg ég, að sú hækkun hafi það í för með sér, að þeir kennarar verði í raun og veru jafnháir sumum skólastjórum í þessum launafl., og það er náttúrlega ekki í samræmi við ákvæði um laun skólastjóra og kennara að öðru leyti í frv. En vel má vera, að það standi í sambandi við orðalag þessarar brtt., 9. brtt., og að fjhn. hafi hugsað sér, að laun þeirra framhaldsskólastjóra yrðu miðuð við raunverulegan starfstíma, jafnvel þótt styttri væri. Ég hef þá farið nokkrum orðum um þessar brtt., og skal ég láta máli mínu lokið um þessi atriði.



Herra forseti. - Ég er einn af þeim mörgu þm., sem tel. að launalagafrv. geri ráð fyrir launagreiðslum. sem vafasamt má telja, að séu í samræmi við gjaldþol ríkisins. En þetta mál er komið svo langt, að það þýðir ekki að sakast um það. En hitt mætti þykja líklegt, að koma mætti að nokkrum leiðréttingum þar, sem ósamræmi virðist vera á millí launagreiðslna. Ég hef ekki séð mér fært samt sem áður að styðja að neinu verulegu leyti till., sem horfa til hækkunar. Ég er að sönnu meðflm. að þremur till. um mjög smávægilega breyt. til hækkunar, sem ég tel til samræmis. En aðalflm. þeirra till. hafa gert grein fyrir þeim, og þarf ég því ekki að minnast á þær sérstaklega. Hins vegar er ég aðalflm. að brtt. á þskj. 1227, sem er brtt. við brtt. hv. fjhn. á þskj. 1206. Þessar till. eru þó ekki til hækkunar á launagreiðslum, en til leiðréttingar, og skal ég leyfa mér að minnast á þær í þeirri röð, sem þær eru á þskj. 1. brtt. er við 5. brtt. á þskj. 1206. Þetta er um birgðastjóra landssímans í Reykjavík. Samkv. þessari brtt. hv. n. eiga að vera í þessum flokki birgðastjóri landssímans í Reykjavík og efnisvörður landssímans í Reykjavík. Ég held, að það hljóti að liggja bak við þetta misskilningur. Birgðir og efni landssímans er það sama, og það getur ekki verið, að það þurfi tvö embætti til þess að sjá um þessi efni landssímans. Það getur ekki verið, að þar eigi að vera nema einn maður. En anni hann því ekki, er það skylda landssímastjórans að fá honum aðstoð. 1. till. mín er því sú, að orðin „birgðastjóri landssímans í Reykjavík“ falli niður, og er þá aðeins eftir efnisvörður. Það er sérstakt starf, og mér er kunnugt um, að því hefur um langan aldur gegnt sami maður, sem að sönnu er sjálfsagt kominn á þann aldur, að starfstími hans verður skammur hér eftir, en þá liggur fyrir að skipa mann í hans stað, en þetta þarf ekki. á meðan þessa manns nýtur við. Þetta er náttúrlega til þess að lækka. en ekki hækka útgjöld stofnunarinnar. Næsta brtt. er við 6. tölul. 7. brtt. fjhn., og hún er aðallega fólgin í formsbreyt. En ég hlýt að gefa nokkra skýringu á því. Með henni er farið fram á, að niður falli orðin „1. fl.“ um símritara, loftskeytamenn og símvirkja. En þannig standa sakir, að eftir brtt. fjhn. eiga að vera tveir fl. þessara manna og raunar fleiri, sem brtt. eru fluttar um af öðrum hv. þm. En í eðli sínu virðist ekki vera hér um neina flokkaskiptingu að ræða. Símritari er símritari, þegar hann hefur lært og tekið próf í því. Og loftskeytamaður er loftskeytamaður, þegar hann hefur lært og tekið próf og staðizt það. Og þar er hvorki um 1. flokks né 2. flokks próf að ræða. Reglan fyrir því að geta orðið loftskeytamaður, símvirki eða símritari er sú, að þess er krafizt. að þessir menn hafi gagnfræðapróf, þ.e.a.s. þriggja ára bóklegt nám.

Tveggja ára.

Venjulega eru menn þrjú ár að ná þessu gagnfræðaprófi, en það fer náttúrlega eftir því, hvað menn eru duglegir. Síðan eru þeir við nám hjá símanum, sem er eins konar verklegt nám, í þrjú ár. Þá er ætlazt til þess, að þessir menn geti tekið próf. Venjan mun hafa verið sú, að þeir væru reynslutíma hjá símanum, áður en þeir væru fastráðnir, og að þeir tækju í einhverri grein annað próf til. En venjulega virðist gangur málsins sá, að mennirnir uppfylla skilyrðin um undirbúningsmenntun sína og hafi síðan verið tilskilið nám hjá símanum, hvort sem það eru þrjú eða fjögur ár eða fleiri, og tækju síðan próf og væru eftir það loftskeytamenn, símvirkjar eða símritarar. Og að eftir að þeir eru ráðnir hjá símanum, séu þeir hvorki 1. né 2. fl., heldur það, sem nafn þeirra bendir til. Nú hvílir að sjálfsögðu engin skylda á símanum að ráða alla þá menn í þjónustu sina, sem tekið hafa þessi próf. En ráði landssíminn þessa menn, sem uppfylla þessi skilyrði, sem krafizt er, þá eiga þeir að sjálfsögðu að komast í þann fl., sem tiltekinn er í launal. Ef þessi regla er ekki höfð, er hægt að láta mann ljúka öllum þessum skilyrðum og láta hann svo hafa starf 2. fl. manns, ef landssímastjóranum þóknast það. Og ef hann þraukar og fer ekki, verður hann að vinna fyrir þetta lægra kaup, enda þótt hann uppfylli þau skilyrði, sem sett eru fyrir þessum réttindum og hann búinn að leysa af hendi með það fyrir augum að taka þetta sér fyrir ævistarf. Þá verður að gera leiðréttingu við 7. lið, um næturvörð á landssímastöðinni í Reykjavík. þetta er starf, sem sami maður hefur gegnt um eða yfir 20 ár, og það er starf, sem er í gildi nú og allar líkur til að verði, á meðan landssímastöðin er til, því að það verður að vera næturvörður á landssímastöðinni í Reykjavík. En vel má vera, að það séu einhverjar ráðagerðir um það, að þessi starfræksla verði framkvæmd með vaktaskiptum. En það er sjálfsagt eigum erfiðleikum bundið að semja um slíkt innan símans. En þetta starf er til og hefur verið það um áratugi og ekki ástæða til þess að fella það niður. Við gerðum þess vegna till. um, að upp yrði tekið sem sérstakur liður á eftir liðnum eins og hann er nú, þannig: Næturvörður við landssímastöðina í Reykjavík 5400–7200 kr. laun. Þetta er að sjálfsögðu engin hækkun á útgjöldum, því að þetta starf verður rækt hvort sem er, þótt það yrði sett undir annað nafn. 3. brtt. er aðeins um, að orðin „símritarar 2. fl., símvirkjar 2. fl., loftskeytamenn 2. fl.“ og orðin „1. flokks" á eftir „línumenn“ falli niður, þannig, að hér sé ekki um neina flokkaskiptingu að ræða. Þá höfum við undir b-lið í þessari 3. till. leyft okkur að leggja til, að teknir verði upp í launal. umsjónarmenn með skeytaútsendingu. Það er dálítið einkennilegt, að þetta hefur gleymzt. Þetta starf er til og hlýtur alltaf að vera það. Það er þannig, að ég held, að hér í Reykjavík eru tveir menn, sem ábyrgð bera á skeytaútsendingum og sjá um þær. Landssímastjórinn hefur skrifað um þetta og beðið, að þetta yrði tekið upp í frv., af því að það hafi gleymzt. Þetta starf er til og hlýtur að verða í framtíðinni, svo að það er nauðsynlegt að taka þetta upp í launalagafrv. Aftur á móti er ekki ætlazt til þess, að bréfberar verði teknir upp í launal., og er það ekki heldur gert eftir till. nefndarinnar. 4. brtt. er aðeins afleiðing af brtt. um, a,ð 1. og 2. flokks línumenn séu ekki til., og er um það, að orðin „línumenn 2. flokks“ falli niður. Þetta er bara til samræmis. Þessar brtt. horfa ekki til hækkunar á launal., en eru aðeins til skýringar og leiðréttingar, og vona ég, að hv. þm. geti fallizt á þær.



Það þýðir náttúrlega lítið að vera að orðlengja þetta. En ég get þó ekki stillt mig um að drepa á einstök atriði, sem komið hafa fram í þessum umr. og í sambandi við brtt., sem fram hafa verið bornar. Nefndin hefur orðið sammála um að mæla með brtt. frá hv. 2. þm. N.-M. um, að tilraunastjórar verði settir í launal., þó að þeir hafi verið felldir úr, af því að stjórn Búnaðarfélags Íslands hafði færzt undan því, að Búnaðarfélagið eða þessi starfsemi væri tekin í launal. Hins vegar hefur n. ekki viljað fallast á brtt. frá þessum sama hv. þm. um það að rugla saman mönnum eins og þar er gert á þskj. 1152. N. telur, að það sé svo mikill munur á þessu, að það sé ekki fært að slá því öllu í einn hóp. Till. hv. 2. þm. Rang. á þskj. 1143 gerir n. ráð fyrir, að flm. fallist á að taka aftur með tilliti til brtt., sem n. flytur um sama efni. Í þessu sambandi skal ég taka fram út af, ræðu hv. þm. a.-Sk., að þar, sem gerður er greinarmunur á skólastjórum barnaskóla og annarra skóla í sambandi við starfstíma, þá er það væntanlega þannig, að það eru aðeins skólastjórar barnaskóla, sem falla undir þetta, og það er miðað við minni starfstíma. Hins vegar lítum við svo á, að skólastjórar annarra skóla, svo sem gagnfræðaskóla og menntaskóla og fleiri, starfi fyrir skólana jafnvel lengur en kennsla stendur yfir. Þá hefur n. ekki getað fallizt á till. á þskj. 1155, a.m.k. ekki meiri hl. n. Um brtt. 2. þm. Rang. er sama að segja og hina brtt. Það hefur ekki heldur fengizt atkvæðamagn fyrir brtt. hv. tveggja landsk. þm., ÞG og LJós, á þskj. 1171, og sama er að segja um brtt. á þskj. 1172 og 1173, sem báðar eru frá hv. 2. landsk. (ÞG) , og tel ég ekki þörf að orðlengja það frekar. Hér hefur rignt yfir okkur í dag brtt. Það er svona helzt líkast því sem er við 2. umr. fjárl., hvað fjöldann snertir. Það kom okkur nm. ekki neitt á óvart, að það mundi verða hafin herferð á hendur hv. þm., og ekki við öðru að búast en einhver svignaði fyrir þeim árásum. En ég hef áður almennt talað um afstöðu n. til þessara brtt. flestra, og er því óþarft að endurtaka svo mikið af því. Hv. þm. Snæf. ber fram brtt. um að stofna stöður á tollstjóraskrifstofunni, sem kallaðar eru deildarstjórastöður. Þetta kemur n. ekki heldur á óvart. Það var talað um það við hana. En það er eins ástatt um þessar brtt. og svo margar aðrar. Þessir starfsmenn hjá tollstjóra hafa komizt hærra í launum en n. telur fært að fara. Munar þó minna á þeim en mörgum öðrum. Og þeir eru jafnvel hærra launaðir en margir aðrir, sem hafa orðið fyrir barðinu á þessum niðurskurði, sem gerður hefur verið til samræmis. Þá er till. sama hv. þm., að fulltrúar fyrsta flokks hækki um flokk eftir sex ára starf. N. getur ekki heldur mælt með þeirri till. Þeir, sem þar er um að ræða, munu að vísu hafa 600 kr. hærri grunnlaun en gert er ráð fyrir í frv. Ég efast ekki um, að þeir starfsmenn, sem þar er um að ræða og hv. þm. Snæf. ber aðallega fyrir brjósti, vinni störf sín ágætlega, en n. hefur virzt, að ef farið væri að raska þeirri flokkun, sem gerð er í frv., þá mundu fleiri þar á eftir fara og af hljótast stórkostleg launahækkun. Hv. þm. a.-Sk. tók svo til orða um þá hækkun, sem hann vildi gera, að ríkissjóð munaði ekki mikið um það. Maður hefði ekki búizt við, að slík orð kæmu úr þeirri átt, eftir því sem hans flokkur hefur talað. Það má segja, að ekki muni mikið um eitt og annað, en safnast, þegar saman kemur. - Svipað má segja um till. þær, sem fram eru komnar frá hv. þm. Snæf. og fleirum viðvíkjandi póst- og símamönnum. Þar er lagt til, að þeir hækki um flokka. Ég hef gert þetta svo rækilega að umtalsefni áður, að það er óþarft að bæta þar við. Aðeins verð ég að geta eins atriðis, þar sem hv. þm. Snæf. gerði þá grein fyrir því, hvað þessir menn væru hart leiknir, að þeir lækkuðu um 3700–5200 kr. Samkvæmt þeim gögnum, sem mþn. hafði við að styðjast og rn. hafði búið í hendur á henni, þá hafa þessir starfsmenn komizt upp í 6750 kr., en þeim eru ætluð 6600 kr. hámarkslaun í frv., að ég hygg. Mismunurinn er 150 krónur, og þó að á það komi verðlagsuppbót, þá getur það ekki skipt þúsundum. Ef þetta samt sem áður á sér stað, þá er það aðeins fyrir það, að þeir hafa aukaþóknun, sem hefur ekki komið fram í þeim plöggum, sem n. hafði til að fara eftir. Nú er það algild regla í þessu frv., að öll aukaþóknun skuli falla niður nema sú undantekning, sem gerð er um innheimtumenn ríkisins, sem mest ábyrgð hvílir, að vera vel vakandi í starfi sínu og allt veltur á hverjum einstaklingi í sínum verkahring. Það kom mér ekki á óvart, að fram kæmi till. um að fella niður þessa 2. flokks starfsmenn. Það má vel vera. að mönnum þyki þetta lítil lækkun að vera kallaðir 2. flokks menn, en það er að gera við því, sem er, að það er einu sinni svona, að menn eru misjafnlega færir og afkastamiklir starfsmenn. Ég geri ráð fyrir, að það vaki fyrir þeim mönnum, sem leggja til að flokka starfsmennina þannig í flokka, að það eigi að greiða mönnum laun eftir því starfi, sem þeir inna af hendi. Ég held, að hv. 7. þm. Reykv. sé fylgjandi því, að ekki eigi að greiða skussa jöfn laun og afburðamanni fyrir störf þeirra. Ég er alveg sannfærður um, að þessi hv. þm. hefur margsinnis haldið fram þeirri skoðun, því að það er skoðun, sem flokksstefna hans byggist á m.a., að einstaklingurinn fái að njóta hæfileika sinna, en ekki greiða öllum sömu laun, afburðamönnum jafnt sem skussum, því að með því er stefnt að því að gera alla að skussum, eftir því sem hægt er. Ég get því ekki fallizt á þau rök, sem færð hafa verið fram fyrir því, að gera eigi alla starfsmenn í hverri grein jafna, gera rétt allra starfsmanna í sömu grein jafnan til launa. Ég álít, að rétt sé að gera mismun, eftir því, hvernig starfið er leyst af hendi. Ég tel sjálfsagt, að þeir, sem vinna mikið og gott starf, fái að njóta þess og séu hækkaðir í launum, og það er áreiðanlegt, að vinnuveitendur græða á því. En ef öllum er greitt jafnt, þá verður afleiðingin sú, að starfið verður yfirleitt lélegra, og þá verða framkvæmdirnar öllu dýrari, jafnvel þó að einstakur maður fái minni laun, því að það þarf marga menn til að vinna fárra manna verk, sem duglegir eru. Ég get þess vegna ekki fallizt á, að þessi till. eigi rétt á sér, enda er það vitanlegt, að þær till. eru ekki stríð um, hvort skipta eigi mönnum í flokka, það er bara áróður fyrir því að hækka laun. Hv. 4. þm. Reykv. var með nokkrar till. til hækkunar. Ég verð að segja það að gamni mínu, að ég hef heyrt, að hann sé búinn að setja upp skrifstofu til að taka á móti beiðnum um launahækkanir og flytja þær inn í d. Ég þykist vita, að hann sé svo mikið góðmenni, að hann fengi ekki staðizt slíka ásókn, og mér finnst till. hans vera spegill af því, hvernig menn eru fengnir til að játast undir slíkan áróður. Ég veit, að það er miklu vinsælla fyrir hv. 4. þm. Reykv. að standa upp og mæla með svo og svo miklum hækkunum ýmissa starfsmanna en fyrir mig að standa upp og mæla á móti þeim, en það verður að taka tillit til fleira en þess, hvað vinsælt er og óvinsælt. Hann fór mörgum orðum um skipaskoðunarstjóra og aðstoðarmann hans, hversu mikils varðandi starf þeirra væri, og skal ég á engan hátt draga úr því. En ég verð að segja, að þau laun, sem þarna er um að ræða, hafa ekki verið talin , hingað til nein smánarlaun. Það eru laun, sem til skamms tíma voru ætluð hæstaréttardómurum og ráðherrum, 10 þúsund krónur, og ráðherrum og hæstaréttardómurum hefur ekki til skamms tíma verið greidd verðlagsuppbót nema á hluta af þeim. Ég veit, að það eru að ýmsu leyti breyttar þarfir manna og kröfur til lífsins og verðlagið kannske líka þrátt fyrir verðlagsuppbótina. En það er líka á það að líta, að það er allverulegur munur á þessum launum, sem þarna er um að ræða, og því, sem áður hefur verið borgað fyrir sambærileg störf. Hann talaði um, að þessir starfsmenn ættu ekki að þurfa að vera á snöpum eftir aukastörfum, en ég geri ráð fyrir, að margir líti svo á, að þeir munu ekki að þurfa þess. Það er ekki það, að ég álíti ekki þennan mann alls góðs maklegan, en það eru svo margir starfsmenn, sem segja má svipað um, og ættum við alltaf að láta undan slíkum rökum, þá færu launin að hækka nokkuð mikið. Í sambandi við aðstöðu þessara manna og þörfina á því að setja þá hærra í launum en gert er í frv. vil ég vekja athygli hv. flm. á því, að samkvæmt þeim gögnum, sem ég gat um áðan í sambandi við annað, sem launamálan. hafði við að styðjast, þá eru laun þessara manna hækkuð um þúsund krónur í grunnlaun, svo að ef mennirnir hafa getað lifað og starfað hingað til, þá ættu þeir því fremur að geta það eftirleiðis, því að það er mikill munur að fá þúsund króna viðbót á grunnlaunin. Er það mikill munur eða hjá þeim, sem haldið hefur verið fram, að yrðu fyrir 3–5 þús. króna launalækkun. Ég taldi rétt að drepa á einstök atriði í sambandi við þær umr., sem hér hafa farið fram, en sé ekki ástæðu til að orðlengja mikið um það. Fjhn. hefur ekki haft tíma né tækifæri til að taka afstöðu til þessarar till., sem safnað hefur verið hér saman inn í þingsalinn. En ég vil aðeins vekja athygli hv. þm. á því, að það er sitt hvað að starfa að því að setja saman launal. mánuðum saman, vera í því starfi og fara yfir það aftur og aftur, gera samanburð milli starfsgreina og einstakra starfsmanna eða bara að taka við umkvörtunum í 2–3 daga og bera svo fram till. um það í þinginu. Hvort halda hv. þm., að líklegra sé til að byggja á, till., sem eru undirbúnar af mþn., sem starfar mánuðum saman, og þingn., sem starfar þar á eftir líka mánuðum saman. a.m.k. fjhn. Ed., eða þm., sem taka að sé2 að bera fram till. um breyt. til hækkunar og samræmingar? Ég er ekki í vafa um, að allar þær breyt. verða til ósamræmis. Viðvíkjandi því, sem hv. þm. a.-Sk. var að bera. sig hér upp undan, hvað misjafnlega væri búið að kennarastéttinni, þá vil ég aðeins vekja athygli á því, að í mþn., sem starfaði að þessu máli, áttu sæti þrír kennarar af sjö nm., svo að það ætti að mega treysta því, að gert hafi verið það, sem hægt hafi verið, til að sanngjarnar till. kæmu fram í þeirra garð.



Herra forseti. - Hv. 8. þm. Reykv. hefur að nokkru leyti tekið af mér ómakið. Að sönnu get ég verið þakklátur hv. frsm. fjhn. fyrir það, að hann gerði engar aths. við brtt. okkar félaganna, sem eru á þskj. 1227, nema eina þeirra. Og þó að hann minntist ekki neitt á hinar brtt. á þskj. og þá ekki heldur til viðurkenningar, þá vil ég líta svo á, að hann hafi ekki álitið þær neitt fráleitar, fyrst hann mótmælti þeim ekki. En brtt. sú, sem hann gerði þarna að umtalsefni og taldi, að væri ekki réttlát og ekki bæri að samþ., er 2. brtt., sem hv. 8. þm. Reykv. hefur nýlokið við að tala um. Hv. frsm. sagði, að hann byggist við því, að ég hefði gert það einhvern tíma og líklega oft, sem hann taldi réttmætt vera, að haga því svo. að menn fengju misjafnt kaup eftir dugnaði. Ég hef haft töluvert með vinnu að gera, en ég get ekki minnzt þess, að ég hafi nokkurn tíma goldið þeim misjafnt kaup, sem unnið hafa sama verk, og það þótt þeir hafi verið misjafnir að dugnaði. Hitt reyndi ég, að fá duglega menn til vinnu. En þegar þeir voru ráðnir, fengu allir jafnt, ef þeir voru fullorðnir menn. En hitt vil ég leggja áherzlu á, að með því að búa til 1. og 2. flokks menn í þessum stöðum, sem brtt. fjallar um, er tekið upp algert nýmæli í íslenzka ríkinu. Það hefur gilt hjá okkur hingað til að setja viss skilyrði fyrir því, að menn væru hæfir til þess að fá störf að vinna fyrir ríkið. Það eru viss skilyrði, sem sett eru fyrir því, að maður geti arðið sýslumaður. prestur eða læknir o.s.frv. En þegar menn hafa uppfyllt þessi skilyrði, hefur engum dottið í hug að segja við neinn sýslumann: Nú ætla ég að vita, hve duglegur þú ert, og kaup þitt á að vera I. eða II. flokks kaup eftir því, hversu duglegur þú reynist. - Og það er ekki heldur sagt við prestana: Við viljum ekki ákveða laun þín nú, því að verðir þú pokaprestur, færð þú II. flokks laun, en verðir þú skörungur, færð þú I. flokks laun. - Nei, íslenzka ríkið hefur fyrir löngu markað þá stefnu að setja mönnum viss skilyrði. sem þeir verði að uppfylla til þess að teljast hæfir til starfa fyrir það, en stöðurnar hafa svo verið veittar með afmörkuðu kaupi, þannig að stöðurnar hafa verið jafnt launaðar, hvort sem menn hafa verið taldir duglegir eða miður duglegir í starfi sínu. Og í þessum tilfellum, sem um er að ræða í brtt., er eins á komið. Mönnum er gert að skyldu að hafa vissa undirbúningsmenntun og þar að auki að vera nemendur við vissa stofnun vissan árafjölda. Síðan taka þeir próf. Ef menn hafa lokið þessu öllu, eiga þeir að njóta þeirra launa, sem stöðunni fylgja, án þess að mismunur á launum komi þar til greina, þar sem þeir hafa allir fullnægt sömu kröfum, sem til þeirra eru gerðar. Það er líka annað í þessu. Nú fer því mjög fjarri, að ég vilji álíta það eða halda því fram. að þeir menn, sem ráða yfir þessum stöðum, mundu misbeita umráðarétti sínum yfir því. hverjir ættu að teljast í þessum tilfellum I. flokks og hverjir II. flokks menn. En ég vil þó minna á það, að það þekkist varla, að slíkt sjálfdæmi sé sett, að sá, sem eigi að gjalda kaup, skuli ráða, hvort það eigi að gjaldast eftir hærri eða lægri taxta. Ef t.d. mönnum, sem ráða menn til alls konar vinnu, svo sem t.d. á vélaverkstæði eða við uppskipun eða því um líkt, væri sett í sjálfsvald, hvort þeir greiddu I. eða II. flokks kaup, og ættu að ákveða það eftir á, þá hygg ég, að þar reyndust ekki vinna margir I. flokks menn. Ætli þeir, sem svona væri sett í sjálfsvald að ráða um kaupgreiðslu, vildu oft greiða I. flokks kaup? Ég held ekki. En það er eftir frv. sett í sjálfsvald ráðamönnum við ýmsar stofnanir, hverjum þeir vilja greiða I. flokks kaup og hverjum ekki. Stofnunin er ekki skuldbundin til að ráða fleiri menn en hún þarf, en hún á ekki að geta sagt eftir eigin geðþótta, hvaða menn - hún telji I. flokks og hverja II. flokks, ef þeir hafa allir jafnt uppfyllt skilyrði, sem stofnunin hefur sett þeim. Hv. frsm. fjhn. sagði, að það, sem kæmi fram í brtt. okkar, væri áróður til þess að fá hækkuð launin. Þetta er ekki rétt. Landssíminn og pósturinn fá mikið af nemendum. Og á því skeiði láta þeir þá vinna ýmis léttari verk og með öðrum til aðstoðar. En þegar mennirnir eru orðnir fullfærir, ræður stofnunin þá menn til sín, sem hún þarf að nota. Það er þess vegna ekki um neina þvingun að ræða fyrir neina stofnun í þessu efni, sem farið er fram á í brtt., og ég hygg því ekki heldur um neinar auknar launagreiðslur að ræða, nema við það sé miðað, að stjórnendur þessara stofnana misbeiti valdi sínu og haldi fullkomnum mönnum á II. flokks launum, sem væri ekki annað en áníðsla á mönnum.



Herra forseti. - Ég ætla ekki að blanda mér í þær umr., sem hér hafa orðið nú síðast, og sé ekki heldur ástæðu til að gera að umtalsefni þær brtt., sem fyrir liggja. Ég er að vísu meðflm. að tveimur af þessum brtt., en aðalflm. þeirra hafa þegar gert rækilega grein fyrir þeim, og get ég því sleppt að tala um þær. En viðvíkjandi þessu máli í heild vil ég taka þetta fram: Framsfl. telur, að þörf sé nýrrar löggjafar um starfsmenn ríkisins og laun þeirra, og þess vegna gerðist einn af þm. flokksins, hv. 1. þm. Eyf., meðflm. að launalagafrv., þegar það var lagt fyrir Alþ. í septembermán. s.l. Að vísu var þm. flokksins þá strax ljóst, að málið var eigi svo vel undirbúið sem skyldi og frv. gallað, enda hafði fulltrúi flokksins í mþn. gert um það ágreining. En þess var vænzt, að takast mætti að koma fram nauðsynlegum lagfæringum á frv. við meðferð þess í þinginu, enda áskildu framsóknarmenn sér óbundin atkv. um málið eftir því, hvernig tækist um afgr. þess á Alþ., þótt einn af þm. flokksins gerðist meðflm. frv. Þm. Framsfl. telja þær launaupphæðir, sem ákveðnar eru í frv., of háar miðað við tekjur landsmanna yfirleitt, einkum þeirra, sem vinna að framleiðslustörfum. Í hv. Ed. þingsins gerði fulltrúi flokksins í fjhn. tilraun til þess að lækka útgjöld ríkisins vegna frv., en till. um það voru felldar af stjórnarflokkunum. Þá flutti einn af þm. Framsóknarflokksins í Ed. einnig till. um það. að launal. kæmu ekki til framkvæmda, fyrr en sett hefðu verið l. um skyldur og réttindi embættismanna, en að frv. um það yrði undirbúið fyrir næsta þing og jafnframt gerðar ráðstafanir til að fækka opinberum störfum og gera allt starfsmannakerfi ríkisins einfaldara og ódýrara en nú er. Við undirbúning launalagafrv. hafði algerlega verið gengið fram hjá því að athuga þessi þýðingarmiklu atriði. Þessar till. voru einnig felldar í hv. Ed. Við 2. umr. frv. hér í hv. Nd. bar ég fram fyrir hönd flokksins brtt. um það, að launin yrðu látin breytast eftir framleiðslutekjum þjóðarinnar ár hvert. En sú till. var felld hér í hv. d. Framsóknarflokksmenn hafa flutt nokkrar brtt. við frv. eins og hv. þm. annarra flokka um tilfærslur einstakra starfsmanna milli launaflokka, eftir því sem þeir telja rétt vera, til þess að betra samræmi verði í launagreiðslunum innbyrðis, og við þessa umr. munu þeir ha,fa sams konar afskipti af málinu. En þar sem flokkurinn telur, að saman verði að fara afgreiðsla launal. og ráðstafanir til þess, að ríkissjóði verði fært að standa undir þeim kostnaði, sem af þeim leiðir, til þess að þau fái staðizt í framkvæmd, og þar sem flokkurinn lítur einnig svo á, eins og þegar er fram tekið, að ákvæði frv. um launagreiðslur séu í ósamræmi við þjóðarhag og tekjur þeirra, er vinna að framleiðslustörfum, þá munu þm. flokksins greiða atkv. gegn frv. við þessa 3. umr.



Herra forseti. - Ég þarf að svara hv. frsm. fjhn. nokkrum orðum út af þeim aths., sem hann gerði, aðallega við tvær af brtt. mínum. Hann byrjaði á því að lýsa yfir, að það væri vegna áróðurs utan að komandi manna, sem ég flytti þessar brtt. En ég get sagt honum það, eins og ég sagði hér í ræðu minni í kvöld, að það, sem knúði mig aðallega til þess að koma fram með þessar brtt., er að ég vil reyna að skapa meira samræmi á milli hinna ýmsu starfa. Mat mitt á þeim störfum, sem ég hef gert brtt. um, er nokkuð annað en hv. frsm., burt séð frá því, hver í embættinu situr nú. Ég hef nú heyrt, að hv. frsm. sé frekar góðmenni, þó að hann hafi hér tekið sér það hlutverk að þrengja kosti einstakra manna. - Rök hv. frsm. gegn brtt. mínum eru í fyrsta lagi um skipaskoðunarstjórann. Ég skal taka fram strax, að skipaskoðunarstjórinn hefur ekki innt að því við mig einu orði né neinn fyrir hans hönd, að ég legði til, að laun hans yrðu hækkuð frá því, sem gert er ráð fyrir í frv. Það er, eins og ég tók fram í kvöld, hreint og beint mat mitt á þessu þýðingarmikla embætti, sem ræður því, að ég geri till. um, að hækkuð verði laun þessa manns, og hef ég þar í huga ekki aðeins starfið nú. heldur það, að ég tel nauðsynlegt, að í þetta starf veljist maður framvegis, sem sé þeim hæfileikum búinn, að hann vilji líta við að taka við starfi sem þessu. Það er vitað, að núverandi skipaskoðunarstjóri á ekki mörg ár eftir til þess að gegna þessu starfi, og það yrði því skammgóður vermir fyrir hann, þótt launin yrðu hækkuð. Hv. frsm. minntist í þessu sambandi á hæstaréttardómara. Skipaskoðunarstjóri var kominn, sagði hann, með þau laun, sem hæstaréttardómarar hafa haft. En þetta er ekki nema að hálfu leyti satt, því að laun hæstaréttardómara voru komin upp í 10 þús. kr. með aukauppbót  Þá er hin brtt. mín, sem hv. frsm. fjhn. gerði að umtalsefni, en hún er um þá menn, sem eru í þjónustu skipaskoðunarstjóra. Mér fannst þann hv. þm. bresta rök, þegar hann fór að tala um þessa menn og taldi, að laun þeirra væru ekki neitt hraksmánarleg. En það er svo, að grunnlaun þeirra eru reiknuð 4800 kr. í þeirri skýrslu, sem ég vitnaði til, og aukauppbót 1320 kr. Þetta verða rúml. 6 þús. kr., og svo kemur dýrtíðaruppbót. Hvort hv. 3. þm. Reykv. finnst þetta of mikil laun, það er hans mat. Mér finnst þetta of lítil laun. Ég tók til dæmis lögregluþjóna í kvöld. Með allri virðingu fyrir starfi þeirra, þá er þó um starf þeirra það að segja, að það er reglubundið. En starf þessara manna, aðstoðarmanna skipaskoðunarstjóra, er ekki reglubundið. Þeir geta verið kallaðir til starfs síns á kvöldin eða nóttunni. þegar svo ber undir. Og þá finnst mér öll sanngirni mæla með því. að starf þeirra . manna sé ekki metið lægra en lögregluþjóna. En svo er annað. Hver sá nýr maður, sem kemur inn í þetta starf, að vera aðstoðarmaður skipaskoðunarstjóra. byrjar með 5400 kr. grunnlaun eftir frv. Það er að vísu hærra en grunnlaun eru nú án aukauppbótar, en lægra en grunnlaunin eru nú með aukauppbót, sem er 6120 kr. Og hver maður, sem kemur inn í starfið nú, fær aukauppbót. Þegar hann kemur inn í starfið, fær hann því að óbreyttum l. grunnlaun með aukauppbót 6120 kr.

Menn, sem búnir eru að vinna mörg ár.

Nei, þetta eru grunnlaun nú, 4800 kr., og menn byrja á þessum launum. Ég held því, að engum blandist hugur um, að hér er verið að lækka laun þessara manna með því að ákveða þeim 5400 kr. í byrjunarlaun. Hver nýr maður, sem kemur inn í þetta starf, á eftir frv. að hafa lægri laun en sömu menn hafa nú með aukauppbót. Ég skil ekki andstöðu hv. þm. á móti þessum starfsmönnum. Þeir eru ekki nema tveir. Og það ætti ekki að skapa mikið ósamræmi í launal., þó að sú brtt. sé samþ., sem hér liggur fyrir á þskj. 1198, um það, að eftir tveggja ára starfstíma færist aðstoðarmenn skipaskoðunarstjóra í X. launafl. og njóti þá aldurshækkana þess flokks. Það virðist vera eitthvað, sem býr hér undir og ég átta mig ekki á, að þessir menn skuli vera lækkaðir í launum í frv. Og af því að hv. frsm. fjhn. virtist tala fyrir hönd meiri hl. n., þá er rétt að taka fram, að það er ekki meiri hl. í n. fyrir þessu.

Það er ekki rétt.

Ég skal ekki pexa við hv. frsm. um það.

Það er rangt.

Við skulum láta útrætt um það. Við erum báðir góðmenni (samkv. orðum hans og mínum) og viljum svo rétt sem hægt er. Og réttlætið segir, að laun þessara manna eigi að hækka frá því, sem gert er ráð fyrir í frv.



Herra forseti. - Ég vil alveg mótmæla þeim ummælum hv. 4. þm. Reykv., að fram hafi komið í því, sem ég hef sagt, nokkur andúð gegn þessum mönnum, sem hann talaði um. Mér er alveg óskiljanlegt, að þessi hv. þm. skuli leyfa sér að segja þetta.

Andúð gegn launum þessara manna.

Og þar sem ég var í mþn. og var með í að hækka laun þessara manna um 1000 kr. og með verðlagsuppbót, sem þá var reiknað með, 2500 kr. og nú 2740 kr., þá virðist mér það lýsa allt öðru en andúð, þó að það atvikaðist svo í hv. Ed., að starfsmenn, sem jafnir voru gerðir þeim frá hendi mþn., væru hækkaðir upp fyrir þá. Að því get ég ekki gert. Það, sem ég sagði um hæstaréttardómarana, var það, að þeir hefðu til skamms tíma ekki haft nema 10 þús. kr. Ég sagði ekkert um það, hvað þeir hefðu haft nú á allra síðustu tímum. En þar til aukauppbótin var ákveðin í ágúst 1942, höfðu þeir ekki nema 10 þús. kr. í grunnlaun. Hv. 4. þm. Reykv. lýsti því, að ósamræmið hefði mest hneykslað hann í sambandi við skipaskoðunarstjóra, af því að sá maður hafi haft sömu laun og skrifstofustjórar í stjórnarráðinu. Ég held, að hann hafi sagt, að skipaskoðunarstjóri hafi haft 10 þús. kr. og skrifstofustjórar í stjórnarráðinu hafa haft 10 þús. kr. síðustu árin. Það er rétt, að skrifstofustjórar í stjórnarráðinu hafa hækkað úr 10 þús. kr. í 12 þús. kr. samkv. frv. En þó að það hafi verið gert, sé ég ekki ástæðu til að láta laun skipaskoðunarstjóra endilega fara eftir því. Um afstöðu mína til þessarar hækkunar skal ég ekki hér segja neitt. En í því sambandi vil ég vekja athygli á því, að það er allt annað mál, þegar starfsmaður er ráðinn til þess að vinna vandasamt starf og öll laun eru við neglur skorin, að þá er ekki hægt að komast hjá því að veita honum hærri laun vegna þess vanda, sem starfi hans fylgir. En þar með er ekki endilega sjálfsagt, að hann eigi að vera í launum sambærilegur þeim mönnum, sem í hæstu launaflokkum eru. Og það getur verið fullkomlega réttlátt, þegar laun eru hækkuð, að laun annarra manna séu hækkuð upp fyrir hann. Nú hafa þessi laun skrifstofustjóranna verið hækkuð um það að vera 1800 kr. fyrir ofan laun skipaskoðunarstjóra. Skrifstofustjórar í stjórnarráðinu hafa hækkað meira en skipaskoðunarstjóri og hafa líka lagt allt annan og meiri tíma í að undirbúa sig undir starf sitt en þessi starfsmaður, skipaskoðunarstjórinn. Ég held, að það sé ekki vafi á því. Mér þykir leitt, að hv. 8. þm. Reykv. er ekki hér. Hann taldi það ófært, að í stofnunum ríkisins væru menn til þess settir að meta störf starfsmannanna og segja: „Þessi á að vera í 2. flokki og þessi í 1. flokki.“ Hins vegar vildi hann láta skussana fara. En verður þá ekki að hafa mann í stofnunum til þess að meta, hverjir eru skussar og hverjir ekki? Mér finnst hann detta um þá torfæru, sem hann þóttist ætla að stökkva yfir. Satt að segja ætla ég að leiða hjá mér að svara hv. 7. þm. Reykv. Hann er svo gersamlega í mótsögn við skoðun sína og stefnu um þessa hluti, að hann mælir bezt sjálfur við sína eigin persónu.



Ég hefði að sönnu talið, að það mundi vera auðveldara að innheimta þennan skatt miðað við árið 1944, og ég býst við, að ég hefði verið með því, ef frv. hefði fyrst komið fram í þessari d., en ég sé, að úrslit málsins eru þannig í Ed., að þar er stórkostlegur meiri hl. með frv. eins og það er, og ég sé ekki fært að stofna til þrætu milli d. að ástæðulausu og segi því nei. Brtt. 1191,2–4 teknar aftur. 1. gr. samþ. með 14:9 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: GÞ, GTh, JakM, JJós, JPálm, LJós, ÓTh, SigfS, SB, SG, SEH, SK, STh, ÞG. nei: EystJ, HelgJ, PZ, PÞ, SÞ, SkG; SvbH, BÁ, JörB. EmJ, IngJ, HarG, PO, BG greiddu ekki atkv. 7 þm. (FJ, GG, GSv, SÁÓ, ÁkJ, ÁÁ, EOl) fjarstaddir. 1 þm. gerði grein fyrir atkv. sínu:



Ég mun ekki taka þátt í atkvgr. um frv., fyrr en ég sé, hvernig fer um brtt. á þskj. 1200. 2. gr. samþ. með 15:5 atkv. Brtt. 1200 felld með 15:14 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: HarJ, HelgJ, IngJ, JPálm, PZ, PÞ, PO, SK, SÞ, SkG, SvbH, BÁ, EystJ, JörB. nei: GTh, JakM, JJós, LJós, ÓTh, SigfS, SB, SG, SEH, STh, SÁÓ, ÞG, BG, EmJ, GÞ. 6 þm. (ÁkJ, ÁÁ, EOl, FJ, GG, GSv) fjarstaddir. Brtt. 1192 felld með 15:13 atkv. 3. gr. samþ. með 15:4 atkv. Brtt. 1193 samþ. með 18 shlj. atkv. 4. gr., svo breytt, samþ. með 15:5 atkv. 5.–12. gr. samþ. með 15:8 atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 15:9 atkv.