Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. hefur tekið smávægilegri breyt. í Ed. Við getum fullkomlega sætt okkur við þessa breyt., og vona ég, að aðrir dm. geti einnig sætt sig við hana og frv. geti náð fullnaðarafgreiðslu.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Þetta frv. um skipulag og hýsing prestssetra er samið af biskupsskrifstofunni og flutt af menntmn. Ed. fyrir mín tilmæli og fjallar um, hvernig haga skuli byggingu prestsbústaða og hver gjöld prestar skuli greiða vegna bygginganna. Nú eru í gildi lög frá 1935 um hýsingu prestssetra, en þau eru orðin í svo miklu ósamræmi við allt verðlag, að ógerningur er að fara eftir þeim. Ákvæði eru í þeim lögum um, hvað ríkið megi leggja fram til hvers prestsseturs og hvað hver prestur eigi að leggja fram á móti. Þessi ákvæði eru langt frá að samrímast nútíma verðlagi, og er því nauðsynlegt að endurskoða þau. Ástandið í byggingarmálum prestanna er nú þannig, að á annað hundrað presta þurfa húsnæði. Þegar hafa verið reist á nokkrum prestssetrum myndarleg og góð hús, sem veita prestunum beztu skilyrði. En á öðrum stöðum eru ýmist engin hús eða algerlega óviðunandi. Misræmið milli aðbúnaðar hinna ýmsu aðila innan prestastéttarinnar er því svo mikið, að nauðsynlegt er að bæta þar verulega úr. Það er nú miklum erfiðleikum bundið að fá presta í prestaköllin úti um land, og þarf því að gera eitthvað, sem miðar að Því að draga þá þangað. En það verður áreiðanlega ekki hægt, ef byggingar þar eru lélegar eða engar. Ef byggt er með núverandi tilkostnaði, verður ríkið að taka á sig verulegan hluta kostnaðarins, því að ef prestarnir sjálfir ættu að greiða kostnaðinn, yrði æpandi ósamræmi milli kjara þeirra og hinna, er búa í gömlu og góðu húsnæði. Þetta frv. er til að bæta úr þessum vandamálum og skýrir sig að öðru leyti sjálft. Gert er ráð fyrir, að nefnd verði sett til að athuga húsnæðismál presta. Skal hún ákveða bústöðunum staði og gera af þeim skipulagsuppdrætti og sjá um framkvæmd bygginganna. Gert er ráð fyrir enn fremur, að ríkissjóður greiði kostnaðinn við byggingarnar, en sumt af honum verði endurgreitt sbr. 16. gr. Greiðslur ríkissjóðs verða sem sé að nokkru leyti kvaðalaust framlag, en hluti þeirra skal endurgreiðast. Ýmis ákvæði og smærri atriði tel ég ekki nauðsynlegt að ræða á þessu stigi málsins. Annars hefur þetta frv. verið afgr. frá Ed. og vænti ég þess, að þessi hv. d. geti eins sætt sig við það. Menntmn. Ed. hafði málið til meðferðar, og leyfi ég mér því að leggja til, að að lokinni þessari umr. verði því vísað til menntmn.

Frsm. (Gísli Sveinsson) : Herra forseti. Eins og grg. ber með sér, er frv. þetta flutt af samgmn. að ósk samgmrh., og hafa nm. óbundnar hendur um afgreiðslu þess. Það er ekki ósk n. að málinu verði vikið í annan farveg, og ég fyrir mitt leyti felli mig að öllu leyti við það eins og það er. Það er kunnugt, að þetta er í raun og veru ekki nýtt mál. Þörfin fyrir þær ákvarðanir, er frv. felur í sér, hefur undanfarið verið brýn og orðið æ berari með hverju ári. Menn getur náttúrlega greint á um, hvernig haga skuli framkvæmdinni, en ég held, að hér sé rétt af stað farið. Einhvers staðar verður að byrja, og þar eð ég tel, að með þessu frv. sé farið inn á rétta braut, mæli ég eindregið með því.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Herra forseti. Ég vildi aðeins þakka samgmn. fyrir að taka að sér flutning þessa frv. Þetta mál er ekki nýtt að því leyti, að mönnum var orðið ljóst, að hér þurfti úr að bæta. Einhver staður þurfti að vera fyrir hendi handa sérleyfisbifreiðum. En stöðvarnar hafa verið óeðlilega margar og dreifðar um bæinn. Til úrbóta í því efni er því frv. flutt. Víðast hvar erlendis, þar sem áætlunarbifreiðar annast fólksflutninga, eru þær afgreiddar frá einni stöð, og er enn ríkari ástæða til þess hér, þar sem við höfum engar járnbrautir. Það hefur farið fram athugun á, hvernig framkvæmd þessa máls yrði hagað hér í Reykjavík, og skal ég upplýsa, að góð samvinna hefur tekizt milli bæjaryfirvaldanna, skipulagsnefndar og póststjórnarinnar, og mun bæjarstjórn gefa kost á góðri lóð undir stöðina. Sé ég svo ekki ástæðu til að ræða þetta öllu nánar. Aðalatriðið er, að ríkið reisi umrædda stöð og sjái um rekstur hennar. Þörfina fyrir framgangi þessa máls held ég allir sjái og viðurkenni. Endurtek ég svo að lokum þakkir mínar til samgmn.