Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Jónsson) : Herra forseti. Eins og sjá má á grg. frv., þá hefur fjhn. þessarar d. flutt þetta frv. að tilhlutan og ósk hæstv. viðskmrh. En eins og einnig má sjá þar, hafa nefndarmenn óbundnar hendur um málið, og stafar það af því, að n. vannst ekki tími til að athuga málið efnislega, heldur tók hún málið til flutnings aðeins til þess að greiða fyrir því inn í þingið. En eins og hv. þdm. er kunnugt, liggur þessu máli mikið á, því að löggjöf um þetta efni eða einhvers konar ákvæði verða að vera komin um mánaðamót næstu. Við þann tíma er nú gildandi löggjöf miðuð. - Ég get þó sagt það fyrir mitt leyti, að það hefur verið af sumum nm. gerð athugun á þessu máli, og ég og sjálfsagt einhverjir fleiri í n. erum því fylgjandi eins og það er, enda þótt verið gæti, að einhverjar breyt. mætti e. t. v. gera á því. Að vísu veit ég, að hæstv. viðskmrh. mun að sjálfsögðu gera grein fyrir þessu máli. En ég vona, að ég valdi þó ekki allt of miklum endurtekningum, þótt ég skýri frá því, hverjar eru helztu breyt., sem þetta frv. gerir á núgildandi l. um þetta efni. Það er í fyrsta lagi það, að rýmkað er um verzlunarviðskiptin við útlönd að því leyti, að áður voru allar vörur háðar innflutningsleyfum, og ef einhverjar vörur áttu að vera frjálsar, varð að taka það fram með sérstökum ákvæðum, að vörurnar skyldu vera frjálsar. Þannig er í 1. lið 2. gr. frv. tekið fram, að viðskiptaráð skuli gera till. til ráðh. um það, á hvaða vörutegundum innflutningur skuli vera háður leyfisveitingum og frá hvaða löndum. En nú er svo ákveðið, að viðskiptaráð á að gera till. um það, á hvaða vörum innflutningur skuli ekki vera háður leyfisveitingum. Nú eru eftir þessu frv. allar vörur frjálsar um innflutning, nema það sé sérstaklega fram tekið af viðkomandi stjórnarvöldum. Það má segja, að á þessu sé nú ekki meiri munur en þegar sagt er annars vegar, að hús sé hálftómt, og hins vegar að það sé hálffullt. En þó er á þessu mikill prinsipmunur. Og mér finnst sjálfsagt, að þegar stríðsástandinu lýkur, verði einnig við það miðað, að viðskiptin séu frjáls, þó að ýmislegt valdi því, að hömlur þurfa að vera á viðskiptunum. Þá er það annað í þessu frv., að nokkur hluti erlenda gjaldeyrisins verður óháður ákvörðunum viðskiptaráðs, þ. e. a. s. sá gjaldeyrir, sem ekki fer fyrir greiðslur á vörum, sem viðskiptaráð ákveður um, og verður þá sá gjaldeyrir aðeins háður þeim reglum, sem bankarnir, sem gjaldeyrinn eiga, setja. Það verður annað eftirlit með honum en það eðlilega eftirlit, sem bankarnir hljóta að hafa. En enginn má selja erlendan gjaldeyri, nema Landsbankinn og Útvegsbankinn, og svo póststjórnin innan þröngra takmarka. Mér virðist þetta sú eðlilega breyt., og það eðlilega eftirlit með erlendum gjaldeyri er það eftirlit, sem bankarnir framkvæma. Þá er það enn breyt., að nú er ekkert ákvæði um það, að viðskiptaráð annist sjálft innkaup, enda mun því hætt í raun og veru, og því ekki ástæða til þess að hafa það í l. lengur. Fjórða atriði frv. er, að rýmkað er um ákvarðanir um skiprúm. Áður voru ákvæði um, að viðskiptaráð skyldi ráðstafa farmrými á skipum. Og um tíma var skortur á farmrými á skipum aðalerfiðleikinn í sambandi við innflutning til landsins. En í staðinn fyrir þetta er nú í þessu frv. ákveðið, að viðskiptaráð skuli ráðstafa, ef því þykir nauðsyn bera til, farmrými á skipum, er annast eiga vöruflutninga til landsins og eru eign íslenzkra aðila eða á vegum þeirra. Fimmta breyt. leiðir af l. um nýbyggingarráð. Það er tekið tillit til þess í frv., sem kemur m. a. fram í 3. gr. þess, og svo nokkrum innskotum í öðrum gr. frv., og er mjög eðlilegt, því að nýbyggingarráð er orðin svo fyrirferðarmikil stofnun í þessu efni. Þá sýnist mér, að ekki muni vera nema nokkuð smávægilegt eftir að telja, t. d., að það stendur á einstaka stað ráðherra í staðinn fyrir ríkisstjórn. Þó að það að vísu komi til kasta viðskmrh. að eðlilegum hætti, þá þótti samt skýrara, að það væri beinlínis fram tekið í l., að það heyrði undir hann, og gæti raunar í einstaka tilfellum haft þýðingu. Loks er svo breyt. á skipun viðskiptaráðs og varamanna. Breyt. um varamenn er sú, að áður var ákveðin tala varamanna, og hefði þá komið fyrst inn 1. varamaður, svo 2. o. s. frv., en nú, eftir frv., skal beinlínis ákveða, hvaða varamaður skuli koma fyrir hvern aðalmann í ráðinu, að mér skilst, og er í raun og veru alveg sjálfsagt, að svo sé um hnútana búið, þó að viðskiptaráð sé skipað eins frjálst og nú er. Og enn þá sjálfsagðara hefði þetta verið, ef farið hefði verið að till. formanns viðskiptaráðs um að skipa fjóra menn í það að tilnefningu stjórnmálaflokkanna. Þá hefði það verið alveg sjálfsagt, að hver aðalmaður hefði sinn varamann. En þó að viðskiptaráð sé svona skipað eins og það er, álít ég þetta sjálfsagða tilhögun. Það er prentvilla í 1. gr. frv., þar sem stendur: „við skiptingu varamanna“. Þarna á vitanlega að vera: við skipun varamanna. Vil ég biðja hæstv. forseta að leiðrétta þetta. Ég skal svo ekki hafa fleiri orð um þetta frv. Og þó að n. hafi ekki haft málið til meðferðar, þá vil ég, - ekki fyrir hönd n., heldur persónulega - mæla með því, að frv. fái sem greiðastan gang í gegnum hv. þd., því að l. um þetta efni þurfa að verða samþ. fyrir mánaðamótin næstu.

Fjmrh. (Pétur Magnússon) : Herra forseti. Ég þakka hv. fjhn. fyrir að hafa tekið þetta mál til flutnings. Hv. form. og frsm. n. hefur nú gert svo skýra grein fyrir efni frv., að ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta. Hann hefur bent á allar aðalbreyt., sem gerðar eru í frv. frá núgildandi l. Og ef hv. þd. fellst á þær breyt., vildi ég mælast til þess, að hv. d. hraði afgreiðslu málsins. Ég get ekki sett mig á móti því, að málið verði athugað í n. til fyrramáls. En það er nauðsynlegt, að þetta frv. nái samþykki Alþ. á morgun, því að 1. desember falla l. um þetta efni úr gildi, og verður því í síðasta lagi 30. nóvember að staðfesta ný l. í staðinn.



Herra forseti. Ég tók það fram í fjhn., að ég hefði ýmsar aths. við þetta frv. að gera og mundi bera fram brtt. Ég hefði óskað, að málinu verði vísað til fjhn.



Herra forseti. Ég vildi aðeins spyrja hæstv. viðskmrh., hvort hann hefði nokkuð á móti því, að gerð væri breyt. við annan lið 4 gr. frv., þannig að bankarnir fengju skipt jafnt á milli sín gjaldeyrinum, sem þeir kaupa. Það hefur verið nokkur reipdráttur á milli bankanna um þetta. Ég sé ekki, hvaða ástæða er til þess, að Útvegsbankinn, sem hefur haft meginhlutann af gjaldeyrisinnflutningnum, eigi að sitja við lakari skilyrði en þjóðbankinn. Að öðru leyti skal ég ekki fara út í frv. sjálft. En ég vildi spyrja, hvernig stendur á því á bls. 4 í aths. um frv. í nál., að vísað er þar til 8. gr. frv. og sagt, að á þann hátt vilji n. tryggja, að endurskoðun laganna fari fram innan eins árs. 



Herra forseti. Út af þessari aths. frá hv. þm. Barð. vil ég segja það, að ég álít, að það gæti ekki komið til greina að breyta ákvæðum 4. gr. frv. á þann veg, sem hv. þm. talaði um, að erlenda gjaldeyrinum yrði skipt jafnt á milli Landsbankans og Útvegsbankans. Slíkt kæmi ekki til greina, nema að undangengnum samningum milli bankanna. Þetta ákvæði um gjaldeyrinn er sett inn eftir að bankarnir hafa haft þetta mál til athugunar. Og ég held, að ég geti sagt með vissu, að samkomulag hafi orðið um það milli bankanna, að skiptingin á erlenda gjaldeyrinum verði eftir þeim hlutföllum, sem í frv. greinir. Ég hygg, að það sé á misskilningi byggt hjá hv. þm. Barð., að hallað sé á Útvegsbankann með þessu ákvæði frv. Ég ætla, að þessi skipting sé nokkurn veginn í samræmi við veltu bankanna og í samræmi við innstæðufé hvors bankans fyrir sig. Og það gengi a. m. k. í mjög öfuga átt við þróunina, sem hefur orðið annars staðar, - því að ég ætla, að mjög víða sé það orðið svo, að þjóðbankinn einn hefur gjaldeyrisverzlunina, - ef við færum að draga gjaldeyrisverzlunina meir en orðið er undir banka, sem þó er að nafninu til einkabanki. Þetta atriði mætti að sjálfsögðu athuga síðar meir, ef fram kæmi óánægja með þessa skiptingu, sem ég hef þó ekki orðið var við. Þá mætti ná nýju samkomulagi um þessa skiptingu. En ég efast um það, eins og sakir standa, að það væri hagkvæmt fyrir Útvegsbankann að breyta þessu þannig, að gjaldeyririnn skiptist jafnt á milli bankanna. A. m. k. er víst, að þegar l. um þetta voru sett, taldi Útvegsbankinn sér þetta fyrirkomulag, sem í frv. er miðað við, hagkvæmt.

Frsm. (Magnús Jónsson) : Ég vil aðeins benda hv. þm. Barð. á það, auk þess sem hæstv. viðskmrh. hefur tekið fram, að 1. binda ekki þetta hlutfall, ef frv. verður samþ., heldur er þar gert ráð fyrir því, að því hlutfalli, sem hvor banki fær af gjaldeyrinum, geti ráðh. breytt, ef báðir bankarnir samþ. það. Svo að þetta er í raun og veru frjálst, og verður að vera það. Þetta verður ævinlega meira og minna samningamál, en úrskurður í höndum ráðh.

Frsm. (Magnús Jónsson) : Út af þessari till. um að vísa frv. til fjhn., spyr ég hæstv. forseta að því, hvort hann mundi gefa tíma til þess, að nefndarfundur yrði haldinn. Það er augljóst, að ef n. á að gefa út álit og e. t, v. brtt., þá verður hún að hafa fund um málið nú þegar, ef það álit á að geta legið fyrir fundi á morgun. Ef á að halda áfram fundi nú, verður þetta mjög erfitt fyrir n., hins vegar skal ég hafa fund í fjhn. nú þegar að þessum fundi loknum, ef honum lýkur fljótt.

Forseti (StgrA) : Ég mun sjálfsagt verða við því að teygja ekki út þessum fundi lengur.

Flm. (Bjarni Benediktsson) : Herra forseti. Ég get alveg látið nægja að vísa til grg. með þessu frv. Frv. þetta er flutt samkv. ósk bæjarráðs Rvíkur, sem lét semja frv. og fékk til þess Ólaf prófessor Lárusson, hinn hæfasta mann. Tel ég, að aðalefni þess sé frá honum komið, og ætti það út af fyrir sig að vera trygging fyrir því, að vel sé frá því gengið, því ég tel að það, sem mestu máli skiptir, gætu verið hans hugmyndir, sem þar koma fram. Ég legg svo til, að málið verði afgr. til 2. umr. og vísað til allshn. Það gæti að vísu komið til mála að vísa því til iðnn., en ég hef gáð að því að allshn. hefur haft þetta mál áður til meðferðar.