Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir til umr., hefur nú um nokkurt skeið verið til umr. á hv. Alþ. og í nótt sem leið afgreiddi hv. Nd. frv. til Ed. Frv. til l. um tekjuskatt og eignarskatt var flutt á síðasta þingi og fékk þá allítarlegar umr. á hv. Alþ. svo og víðar. Það frv, var sent til umsagnar fjölmargra aðila, og til nefnda þingsins bárust fjölmargar aths. og till. um breytingar. Á s. l. sumri var unnið og fram eftir vetri að endurskoðun frv. Gjarnan hefði ég viljað sjá frv. fyrr á borðum hv. þm., en þar sem það er þeim vel kunnugt frá síðasta þingi. þá vonast ég til að þetta frv. geti náð fram að ganga og orðið lögfest áður en þinglausnir verða. Fjh.- og viðskn. beggja d. hafa unnið saman að skoðun þessa frv. eftir að það var lagt fram í hv. Nd., þannig að ég ætla að þeim þm., sem þá n. skipa í hv. Ed., sé orðið þetta mál mjög kunnugt og því megi vonast til þess, að n. geti á þeim tíma, sem enn er til þingloka, yfirfarið og skoðað frv. enn betur og lokið afgreiðslu þess til deildarinnar aftur og það síðan orðið lögfest. Meginbreytingin í því frv., sem hér er til umr., er að lögð er til gerbreyting á reglum um skattlagningu hjóna. Í stað helmingaskiptareglu fyrra frv. er lögð til takmörkuð sérsköttun hjóna. Hvort hjóna um sig telur fram og er skattlagt af launatekjum sínum og atvinnurekstrartekjum. Eignatekjur beggja eru skattlagðar með tekjum þess hjóna er hærri hefur launatekjurnar. Hvort hjóna um sig hefur sama skattstiga og persónuafslátt og einstaklingur. Sá hluti persónuafsláttar, sem öðru hjóna nýtist ekki, færist yfir til hins. Barnabætur skiptast til helminga milli hjóna. Til eignarskatts eru eignir hjóna lagðar saman og helmingur heildareigna síðan skattlagður hjá hvoru um sig eftir sama eignarskattsstiga og gildir um einstaklinga. Þá er lagt til að launatekjur barna verði sérskattaðar hjá þeim með lágu föstu skatthlutfalli, en börnin njóti ekki persónuafsláttar. Í fyrra frv. var gert ráð fyrir algerri samsköttun foreldra og barna. Horfið er frá afsláttarkerfl fyrra frv., en tekið upp frádráttarkerfi svipað ákvæðum gildandi laga. Frádráttarliðum er þó fækkað nokkuð og gjaldendum gefið val um að nota fastan frádrátt, sem er ákveðið hlutfall af launatekjum, í stað þess að tíunda og njóta frádráttar vegna lífeyrisiðgjalda stéttarfélagsiðgjalda, vaxtagjalda og sérstakra gjafa til menningarmála. Gert er ráð fyrir, að barnabætur verði hærri með börnum undir skólaskyldualdri en öðrum börnum og barnabætur til einstæðra f,oreldra verði hærri en til annarra. Ýmsum öðrum atriðum er breytt, svo sem reglunum um söluhagnað fyrnanlegra lausafjármuna, reglunum um söluhagnað íbúðarhúsnæðis, reglunum um frádráttarbærni meðlaga, reglunum um skattlagningu utanríkisþjónustumanna og reglunum um tekjuuppgjör af útleigðu húsnæði. Þetta var um höfuðbreytingarnar á skattlagningu einstaklinga. Meginbreytingar varðandi skattlagningu atvinnurekstrar eru að reglum um fyrningar og söluhagnað er gerbreytt. Í stað ákvæða fyrra frv. um fyrningu lausafjár af bókfærðu verði og fyrningu fasteigna af upphaflegu kostnaðarverði eru ákvæði um að fyrning skuli reiknuð af endurmetnu stofnverði fyrnanlegra eigna. Stofnverðið er framreiknað með verðbreytingarstuðli sem miðast við breytingu á vísitölu byggingarkostnaðar milli ára, og árleg fyrning er reiknuð af hinu framreiknaða stofnverði. Fengnar fyrningar eru endurmetnar á sama hátt, þannig að fengin fyrning hvers árs er margfölduð með verðbreytingarstuðli fyrningarársins. Fyrningarhlutföll eru lækkuð frá því sem nú er. Kveðið er á um 10% niðurlagsverð mannvirkja og lausafjár. Þá er í frv. ákvæði um takmark fyrninga þeirra aðila sem hafa fjármagnað fyrnanlegar eignir með lánsfé. Eru þau þess efnis, að af hluta skulda, sem telja verður að hafi verið til fjármögnunar fyrnanlegra eigna, er reiknuð hækkun eftir sama stuðli og beitt er á eignirnar og það síðan til frádráttar þegar gert er upp. Söluhagnaður allra eigna annarra en íbúðarhúsnæðis innan vissra stærðarmarka í eigu manna, eins og kemur fram, er samkv. frv. skattskyldur án tillits til eignarhaldstíma. Hins vegar er ákvæðinu um útreikning hans breytt frá fyrra frv. að því er lausafé varðar. Þannig er upphaflegt kaup- eða kostnaðarverð endurmetið miðað við byggingarvísitölu, og söluhagnaður telst munur söluverðs og þannig endurmetins stofnverðs að tekin tilliti til endurmetinna fyrninga, ef um er að ræða sölu á fyrnanlegum eignum. Heimiluð er útgáfa jöfnunarhlutabréfa miðað við raunverulegt verðmæti hreinnar eignar hlutafélagsins í árslok 1978, og er útgáfa jöfnunarbréfa vegna eignabreytinga eftir það bundin almennri verðhækkun. Ákvæðin um frádráttarbærni þeirrar fjárhæðar, sem samvinnufélög greiða félagsmönnum sínum eða færa þeim til séreigna í stofnsjóði, eru breytt frá fyrra frv. og eru nú líkari ákvæðum gildandi laga um þetta efni. Vaxtatekjur af innistæðum í inniendum bönkum eru gerðar skattfrjálsar að vissum skilyrðum fullnægðum, en voru ávallt skattskyldar samkv. fyrra frv. Heimiluð er 5% niðurfærsla útistandandi viðskiptaskulda. Skilgreiningu á hugtakinu vörubirgðir er breytt þannig að heimild er til 30% niðurfærslu. 30% niðurfærsla nær til fleiri hluta en samkv. fyrra frv. Ýmis önnur atriði hafa sætt breytingu, t. d. skilgreining á rekstrarkostnaðarhugtökum. Þar er breytt frá frv. þannig að orðið „nauðsynlegir“ er fellt út. Dráttarvextir af opinberum gjöldum verða frádráttarbærir. Ákvæði eru til þess að forðast tvísköttun við úthlutun arðs milli félaga o. fl. Ég tel ekki ástæðu til að víkja að fleiri breytingum á frv. Við meðferð málsins í Nd. voru gerðar á frv. nokkrar breytingar sem eru á þskj. 764, frá meiri hl. fjh.- og viðskn. Þær brtt. voru allar samþykktar eins og þær liggja fyrir á því þskj., og ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þær hér. Þá var einnig við 3. umr. samþ. brtt. við 16. gr. frv. þar sem þriggja ára frestur hjá ekkju eða ekkli í sambandi við söluhúsnæði var felldur niður. Samhliða þessu frv. var flutt frv. til l. um staðgreiðslu opinberra gjalda. Það frv. hefur ekki áður verið lagt fram á Alþ. og er nýunnið. Hins vegar eru hugmyndir frv. öllum kunnar af nokkrum skýrslum sem gerðar hafa verið þar um og nú síðast 1975. En það er ljóst, að það frv. verður ekki afgreitt á þessu þingi. Til þess er ekki nægur tími, enda málið viðamikið og eins og ég sagði áðan nýtt fyrir augum þm. Það er gert ráð fyrir því, að sumartíminn verði notaður til þess að endurskoða það frv, og kynna það þeim aðilum sem við það eiga að búa, og jafnframt óskað umsagna þessara aðila um málið, þótt sveitarfélögin hafi t. d. oft tjáð sig meðmælt því, að staðgreiðsla yrði upp tekin. Við það yrði miðað, að frv. um staðgreiðslu yrði lagt aftur fram á næsta þingi og stefnt þá að afgreiðslu þess máls fyrir n. k. áramót. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að fjölyrða meir um frv. Ég vísa til ræðu minnar, sem ég áður hef flutt, og þess, sem fram hefur komið, og legg til að þessu frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég hef ekki hugsað mér að halda langa ræðu um þetta mál hér við 1. umr. Nú skin sól í heiði og blíða úti fyrir og þdm. hafa áreiðanlega margt betra við tímann að gera heldur en vera hér á löngum fundi. Þar við bætist, að ég hef átt þess kost að lýsa skoðunum mínum á þessu máli margsinnis áður en það kemur nú til 1. umr. hér í deildinni, og á þessu stigi hef ég ekki miklu við það að bæta. Ég tel, að frv. þetta sé keyrt í gegnum Alþ. með óhæfilegum hraða og að hér sé um hraðsuðu að ræða sem áreiðanlega verði tekin til betri eldunar næsta haust, enda ekkert því til fyrirstöðu að frv. verði tekið til endurskoðunar þá, því að eins og fram hefur komið mun það einungis gilda hvað snertir ákveðna þætti bókhalds fyrirtækja á árinu 1979, en ekki koma til framkvæmda hvað snertir álagningu fyrr en á árinu 1980. Ástæðan til þess að verið er að keyra þetta frv. nú í gegn er einfaldlega sú, að hæstv. fjmrh. er að leita eftir syndakvittun hjá kjósendum sínum, en frá almennu sjónarmiði séð væri ekkert því til fyrirstöðu að afgreiðsla málsins biði til haustsins. Svo mikill er hraðinn á meðferð þessa máls, að þegar hæstv. fjmrh. beitir sér fyrir því, að reiknaðar séu út afleiðingar af samþykkt frv. og landslýð gerð grein fyrir niðurstöðum þeirra útreikninga og hann kemur fram í sjónvarpi og skýrir fyrir þjóðinni töflur, þar sem sýnt er hvernig skattarnir komi út, og það var reyndar sama taflan og svo var aftur sýnd í umræðuþætti sem átti sér stað í sjónvarpinu tveimur eða þremur dögum seinna, þá eru þeir útreikningar kolvitlausir og ekkert mark á þeim takandi. Ég efast ekki um, þó að ég hafi ekki þessar töflur undir höndum, að menn minnist þess sem sáu þessa töflu sem birt var í sjónvarpinu, ekki einu sinni og ekki tvisvar, heldur a. m. k. þrisvar, að þar var gerð grein fyrir því, að kona, sem hefði 2.5 millj. í tekjur og ætti mann sem einnig hefði sömu tekjur, mundi snarlega og þau hjónin samtals lækka í skatti með tilkomu þessa nýja frv. Og ef menn hafa tekið glöggt eftir, þá munu þeir minnast þess, að um var að ræða skattalækkun hjá þeim hjónum úr 200 þús. kr. og niður í 160 þús. kr. Þetta var bara eitt dæmi af mörgum um snarvitlausan útreikning á sköttum. Þetta var að sjálfsögðu alls ekki rétt. Kona, sem þannig stendur á fyrir, hækkar í sköttum, en lækkar ekki. Og ég verð að segja það við hæstv. fjmrh., að ég er óneitanlega undrandi og dálítið hneykslaður á því, að hann skuli ekki hafa beitt sér fyrir því, að þessi mistök væru leiðrétt í sjónvarpinu. Ég veit ekki til þess að þjóðinni hafi verið gerð grein fyrir því, að þarna var um skakka útreikninga að ræða, þó að það sé nú viðurkennt af sérfræðingum. Og ég verð að segja það, að þegar búið er að blekkja þjóðina, að vísu ekki vísvitandi í þessu tilviki, heldur vegna mistaka, þá eiga sjónvarpsáhorfendur heimtingu á því, að beðið sé afsökunar á þessu og nýir útreikningar birtir með sama hætti. En fólk, sem þannig stendur á fyrir, stendur að sjálfsögðu í þeirri trú, að þarna hafi verið um rétta útreikninga að ræða. Ég hef ekki haft orð á þessu fyrr vegna þess að mér datt satt að segja ekki í hug annað en þessar tölur yrðu leiðréttar. En nú þegar liðin er meira en vika, líklega einir 10 dagar síðan þessir röngu útreikningar voru birtir í sjónvarpinu, eins og ég sagði hér áðan, ekki einu sinni, heldur tvisvar eða þrisvar, þá er kominn tími til að leiðrétta. Ég mun við 2. umr. gera grein fyrir afstöðu minni til einstakra atriða frv. Ég tel að veigamestu efnisbreytingarnar, sem fólgnar eru í þessu frv., séu annars vegar breytt skattlagning á tekjum hjóna, og þar er tvímælalaust um tillögugerð að ræða sem horfir til bóta, og svo aftur breytt skattameðferð á tekjum í atvinnurekstri. Þar er um mjög flóknar reglur að ræða sem eru satt best að segja með talsvert ólíkum hætti og var í frv. fyrir einu ári og því langt frá því, að nm, í fjh.- og viðskn. hafi gefist nokkurt tóm til að kanna það til hlítar, að ég tali nú ekki um utanaðkomandi aðila eins og þá sem þetta skattafrv. á að ná til. Í þeim hópum hafa menn ekki átt þess neinn kost að lála sérfræðinga yfirfara efni þessa frv. svo vandlega að unnt sé að átta sig á afleiðingum þess. En ég get sagt það eitt á þessu stigi, að þó að ég viðurkenni fúslega að fyrningarreglurnar, sem í þessu frv. eru, séu eðlilegri en þær fyrri frá tæknilegu sjónarmiði, þá fylgja þeim þess háttar glufur og smugur sem gera það að verkum, að sennilega koma fyrirtæki betur út úr skattlagningu samkv. þessu frv. heldur en fyrri lögum. Ég get bætt því við, að það hafa komið að máli við mig menn, sem eru þessum málum gerkunnugir og hafa tekið þátt í skattuppgjöri og skattálagningu árum saman, sem hafa gert tilraun til að sjá hvernig þetta nýja skattakerfi kæmi út með því að leggja á samkv. því á nokkur fyrirtæki. Og þeir hafa sagt mér, þó að þeir hafi að vísu haft skamman tíma til að komast að óyggjandi niðurstöðu, en þeir hafa sagt mér og áreiðanlega í fyllstu hreinskilni að útkoman hjá þeim hafi verið sú, að smugurnar og glufurnar væru síður en svo minni samkv. þessu frv. en hinu fyrra og sennilega kæmi atvinnureksturinn ekki verr - sennilega betur út úr þessari álagningu. Frómt frá sagt hef ég persónulega ekki haft neina aðstöðu til þess að meta þetta nákvæmlega. En mér segir svo hugur að ýmsar greinar þessa frv. séu á þann veg, að þær muni leiða til óeðlilegrar ívilnunar gagnvart rekstrinum í landinu sem lítinn og í flestum tilvikum engan tekjuskatt hefur greitt. Herra forseti. Um þetta mál mætti fara mörgum orðum, en með tilvísun til fyrri orða minna læt ég þetta duga að sinni.



Herra forseti. Ég get verið stuttorður við þessa 1. umr. þar sem ég á sæti í þeirri n. sem mun fjalla um þetta frv. Eins og fram kom í framsöguræðu hæstv. ráðh., hélt hann yfirgripsmikla ræðu í Nd. og vísaði í hana, og við höfum haldið marga sameiginlega fundi í þessum nefndum og farið í gegnum frv., svo að það liggur sæmilega ljóst fyrir okkur sem erum í fjh.- og viðskn. Engu að síður er það bagalegt, vægast sagt, að þetta frv. skuli koma hér inn þegar störf þingsins eru innan viku talin í tíma. Þetta er það stórmál, að þrátt fyrir það að við höfum unnið sameiginlega á nokkrum fundum eru hér atriði sem ég hefði viljað ræða mjög miklu nánar, og ég er ekki alveg ásáttur með þær breytingar sem frv. hefur tekið í Nd., t. d. um þrengri ákvæði varðandi skattfrjálsa eign, sem ég tel í öfuga átt. Sómasamleg íbúð sem skattfrjáls eign er það öryggi sem hjón eða einstaklingar verða að eiga í dag til elliáranna, og þó að þetta fólk hafi sparað nokkuð gegnum árin, þá er verðbólgan slík að það sparifé eyðist upp. Sómasamlegur lífeyrir, þegar maður hefur staðið á sextugu, er orðinn gagnslaus þegar hann er orðinn 65 ára, ég tala nú ekki um ef það líður 10 ára tímabil, svo að það er engin ofrausn frá hendi þjóðfélagsins og Alþ. að veita þessum hugsanlegu gömlu hjónum eða einstaklingum það að eiga sómasamlega íbúð sem varasjóð ef á þarf að halda þegar þau nálgast ellilífeyrismörk. Ég vil sérstaklega undirstrika þetta strax í upphafi, vegna þess að breytingin, sem gerð var í Nd., er algerlega öfug að mínu mati. Þetta ákvæði frv. er til helminga, og var talað um 750 rúmmetra á einstakling og 1500 á hjón. Ég varpaði fram hugmynd um að þetta væri ekki tekið svona til helminga, einstaklingurinn gæti átt nokkru rýmri eign. Mér virtust sumir menn hlæja að þessu - og þeir um það. En ég tel þetta mjög þröng sjónarmið. Einstaklingurinn hefur verið sérstaklega hundeltur í gegnum skattalög á Íslandi, svo að ég segi ekki meira. Það getur vel verið að hann hafi rýmri hendur en margir aðrir, en löggjöfin sem slík af hendi margra ríkisstj. hefur verið þannig í fjöldamörg ár, og það virðist eiga að halda áfram verulega að vega í sama knérunn. Auðvitað má segja að hann hafi breiðara bak en hjón og barumargar fjölskyldur, en líka getur hann átt við ýmis önnur vandamál að etja sem gera honum ekki fært annað en reyna að hafa vörn í lögum, og kannski er það fyrir hendi fyrir þá sem þekkja nægilega vel. Skattalög eru hverju sinni mjög stór þáttur og snerta raunverulega hvern einasta mann í okkar þjóðfélagi. Það er því eðlilegt að almenningur fylgist vel með hvað er að gerast á þessu sviði. Við myndun þessarar ríkisstj. var boðað að það kæmi strax fram frv. sem snerti þessi mál, og nú hafa liðið nær 4 ár og við erum loksins að eygja möguleika á því að afgreiða þetta síðustu daga þingsins, annan eða þriðja síðasta dag þessa þings. Þetta er bagalegt, eins og ég sagði áðan - vægast sagt mjög bagalegt. Sumt af þessu á ekki að taka gildi nærri strax, og ég vil taka undir orð síðasta ræðumanns, að það er ekki skaði skeður þó að þetta frv. fari ekki í gegn. Þó vil ég strax viðurkenna það, að margt í þessu frv. er miklu betur gert að mínu mati og með sómasamlegri víðhorfum gagnvart almenningi heldur en var í fyrri frv. Engu að síður eru hér svo veigamikil atriði, að þetta þarf mikla yfirvegun og miklu, miklu meiri yfirvegun en við getum nú komið við, sérstaklega í stjórnarandstöðu. Þó að embættismenn, sem hafa unnið að þessu frv., hafi komið og skýrt í stórum dráttum vissa þætti, þá hefur hvergi nærri gefist það svigrúm sem eðlilegt er til að fara í gegnum einstakar greinar og ræða framkvæmd þeirra, sem er það mikilvægasta í þessu máli. Og það, sem mér finnst að þessu frv. og reyndar mörgum öðrum, er að þetta er það flókið enn þá að venjulegur borgari á í erfiðleikum með að sjá, hver skattbyrði hans verður, - því er nú verr. Þetta frv. felur því í sér óumdeilanlega að stórt lið eftirlitsmanna, færra sérfræðinga, verður til kvatt að framkvæma lögin eða aðstoða fólk við að telja fram rétt samkv. lögunum, svo að það verði ekki skattsvikarar af því að það þekki ekki lögin, og það er líka slæmt. Það er margt jákvætt í þessu frv. sem ég ætla ekki að rekja, enda hefur það verið tíundað á öðrum stað. En 16. gr., sem fjallar um söluhagnað af íbúðarhúsnæði, þarf athugunar við. Það hefur nú verið fellt niður, að ekkjan væri knúin til þess - eða ekkill - að selja eign sína innan þriggja ára, og er það mikið spor í réttlætisátt að löggjöfin knýi ekki þann einstakling, sem eftir er, til að ráðstafa eignum sínum. En þetta sýnir aðeins að menn verða að hugleiða það sem er að gerast hér utan dyra í okkar þjóðlífi og við megum ekki setja löggjöf sem knýr fólk til að flytja burt úr því lágmarksöryggi, sem það á, vegna þröngra sjónarmiða skattalega séð. Ákvæðin um söluhagnað eru gerbreytt í frv. og er það vel réttlætanlegt í verðbólguþjóðfélagi. Það hefur jafnan verið sagt að menn spiluðu mjög á verðbólguna, þeir sem til þess hefðu aðstöðu, og er eðlilegt að ríkisvaldið reyni að hamla á móti slíkum vinnubrögðum. Út af fyrir sig get ég vel fallist á þá meginhugsun sem er í þeim kafla frv. Þegar kemur að ákvæðum um hvernig á að finna út þennan söluhagnað, þá er um það fjallað stuttlega í 26. gr. og þar er grundvallarbreyting. Okkur var tjáð að með því að taka vísitölu byggingarkostnaðar fengist, þegar yfir langt tímabil er litið, sæmilega góður mælikvarði á verðbreytingar í þjóðfélaginu. Um þetta má auðvitað deila og um það geta menn verið sammála, að ómögulegt er að setja mælikvarða er sýni allar breytingar í verðhækkunarátt, og eitthvað verðum við að miða við. Hins vegar má mönnum vera það ljóst, að þegar við lítum á styttri tímabil, þá mun þetta koma mjög misjafnlega fram gagnvart hinum einstöku atvinnugreinum og einstaklingum í þjóðfélaginu og mismunandi eignarformi, svo að hér vil ég leggja áherslu á að ekki verði bókstaflega beitt hinu ítrasta ákvæði, þegar er verið að seilast til í skattheimtu, sérstaklega varðandi eignir manna. Hér veltur sem sagt mjög mikið á framkvæmdinni. Frádráttarliðirnir eru margir í þessu frv., mjög margir, og ekki hægt að fara út í þá nákvæmlega. En mikið hefur verið deilt um einn þátt hér, hvort ætti að setja ákveðið hámark í því efni, og skal ég aðeins nefna einn þáttinn, þ. e. a. s. vaxtagjöldin. Ég hefði talið rétt að einfalda þessa liði alla saman og tel það vel framkvæmanlegt, og það er reyndar gert í frv. með því að gefa mönnum kost á því að velja ákveðna prósentu í eitt skipti fyrir allt og nota hana við skattframtal sitt heldur en vera að tína til marga smáliði, því að nákvæmt úrtak sýnir að talan 10% er ekki fjarri lagi þegar lítið er á allstóran hóp manna sem hefur þann möguleika að tína til ýmsa smáliði. Hins vegar mun það auðvitað koma fram, þegar svona einföldun er gerð, að það mun koma allmjög misjafnlega niður og sumir, er ávinning hafa, þegja, en þeir, sem fara halloka, munu kveina. Þetta á við ýmsa námsliði og minni háttar kostnaðarliði sem menn eru að stofna til, stundum bundið við eitt eða tvö ár, og getur orðið tilfinnanlegt fyrir einstaklinga í vissum tilfellum. Einstaklingurinn hefur val og verður þá að velja á milli hvað hann vill, svo að það má segja að flestir ættu að geta sætt sig við þessa aðferð. En aðferðin, sem verður umdeilanleg, eru vaxtagjöldin og hvað þau þýða í skattaniðurstöðu mannsins. Ég tel eðlilegt að fundinn verði nokkuð sanngjarn vaxtafótur á venjulega íbúð, eins og hún er tilgreind í frv., og hámarksvaxtafrádráttur miðaður við hana hjá þeim sem þurfa að hafa slík vaxtagjöld, en ekki ef menn eiga kost á stórmiklu fjármagni fram yfir, þá er það vegna einhverra annarra þarfa og verður þá að gera sérstaka grein fyrir slíku. Ýmis önnur ákvæði eru tekin upp hér sem hafa valdið deilum, um niðurfærslu á viðskiptaskuldum og ýmsu fleiru sem er of langt mál að telja hér upp í þessu tilfelli. Síðan kemur kaflinn um fyrninguna sem er afar mikilvægur þáttur í þessu frv. Ef reikna má með jafnvægi í okkar þjóðarbúskap, sem allir segjast vilja stefna eindregið að, þá er eðlilegt að prósentutala sé sæmilega há á fyrnanlegum eignum. En sé hins vegar reiknað með því, að verðbólgan í þessu landi á ári sé tveggja stafa tala og nemi tugum, þá getur vandamálið orðið miklu erfiðara viðureignar. Um þetta fjallar 38. gr., og hafa orðið um hana verulegar umr. og næstu grein á eftir, og þær reglur, sem hér eru settar fram, verða mörgum erfiðar í framkvæmd, það er ég alveg viss um. 44. gr, sem er algerlega nýtt mat á þessum málum, mun einnig verða mjög mörgum erfið í framkvæmd. Þetta mun ekkert verða erfitt í framkvæmd hjá okkur sem höfum til þess menntun og þjálfun að framkvæma það sem þarna stendur, en fyrir fjölda einstaklinga, fullyrði ég: vörubílstjóra, dráttarvélaeigendur eða vinnuvélaeigendur, smábátamenn og marga, marga aðra verða þessar greinar allar erfiðar í framkvæmd og þeir munu að mínu mati þurfa á sérfræðingaaðstoð að halda í miklu, miklu stærri stíl en nokkurn tíma hefur verið áður. E. t. v. er tilgangur löggjafans og knýja alla í gegnum slíkt eftirlit, og það kann að vera nauðsynlegt og eðlilegt. En mjög margir menn fara þá að fást við það eitt að líta eftir náunganum á öllum sviðum, frá fyrstu öflun fisksins og til síðustu stundar, er fiskimaðurinn leggur ávinning verka sinna í gegnum skattstofuhurðina. Ákvæði, sem mjög er deilt um, er í 59. gr. Þar er ákvörðun um hvernig meta eigi vinnu hjá því fólki er vinnur við eigin fyrirtæki. Þetta er afar viðkvæmt mál í íslensku þjóðfélagi vegna þess hve mikill smárekstur er hér og hve það er algengt að fjölskylda vinni hjá eigin fyrirtæki. Eins og greinin er í dag hefur hún tekið miklum bótum, og sennilega munu flestir geta fallist á hana eins og hún stendur, en ég vil þó undirstrika það hér sem jafnan áður, að mjög veltur á framkvæmd og skilningi viðkomandi skattstjóra. Ég tel að hægt væri að sætta sig við greinina eins og hún er orðuð í dag. Þó munu þeir vera margir utan Alþingis sem telja hana fráleita. Ég vildi aðeins vekja sérstaka athygli á þessu, af því að hún mun snerta mjög marga aðila úti um allt land sem eiga smáfyrirtæki, eru á búum sínum, með sinn litla bát, með sína litlu vinnuvél, með sinn vörubíl og þar fram eftir götunum. En greinin er eðlileg, vegna þess að það hefur verið sagt með réttu, að margir hafa sloppið „billega“ gegnum heldur slöpp skattalög varðandi þetta mat undanfarið. Ég skal ekki leggja neinn dóm á það, er mat skattamanna að gera það, en þess vegna er þessi grein komin inn nú svona ákveðin, að menn hafa talið það óhjákvæmilegt og gert fyrir því fulla grein. En greinin er mjög umdeilanleg, og ég undirstrika það, að hér þarf heilbrigt mat skattstjóra að vera fyrir hendi í framkvæmdinni. Tekjuskattur hjóna er hér í grundvallarbreytingarformi, og um það hafa flestir verið sammála á fundum, að það væri rétt spor og í rétta átt að hafa þau sérsköttuð, og ég held að þessi kafli njóti almenns stuðnings. Síðan eru nokkrar heimildir hvernig á að lækka tekjuskatt og ýmislegt í sambandi við það, og sá kafli hefur ekki orsakað miklar umr. og fengið heldur góðan stuðning sem heild. Þó er þar ákvæði í 5. lið 66. gr. á þessa leið: Ef útgjöld vegna menntunar manns eftir 26 ára aldur hafa skert gjaldþol hans verulega, þá skal koma til frádráttarmöguleika, og einnig ef menn hafa sérstakan kostnað vegna menntunar barna sinna 16 ára og eldri. - Sennilega munu margir háskólamenn og þeir aðilar, er þurfa sérstaka endurmenntun með vissu ára millibili, ekki vera ánægðir með þetta ákvæði og munu þurfa að leita mjög á náðir skattyfirvalda til að meta þann kostnað er þeir leggja í til þess að halda við menntun sinni og þjálfun í starfi. Þetta er þrengra en verið hefur og ég veit ekki hvort þetta er algerlega fortakslaust rétt stefna, vegna þess að þróun í tækni og menntun er svo ör í hinum stóra heimi að margir sérfræðingar, t. d. á heilbrigðismálasviði og tæknisviði, verða óhjákvæmilega að leggja í mikinn kostnað með vissu millibili til að vera starfi sínu vel vaxnir. En sem sagt, þeir eiga þetta undir gæðamati skattyfirvalda, hvað þessi kostnaður má vera mikill, og verður að vona að framkvæmdin verði mannúðleg. Skattstigi manna er jafnan umdeilanlegur og er fjallað um hann í 67. gr. Það má segja að þarna hafi verið seilst dálítið langt, og það er búið að breyta því núna í meðförum Alþingis. Ég tel að hér sé farið fram á ystu nöf. Þegar við stefnum að því að taka skattheimtuna af samtímatekjum, þá hlýtur þessi prósenta að mega vera verulega legri en hún var sett fram í frv., enda er tilhneiging til að gera það. Það var eðlilegt að hafa hana nokkru hærri í mjög miklu verðbólguþjóðfélagi, þar sem krónurnar, sem menn greiddu árið eftir, voru þá orðnar miklu minni. Þess vegna þótti það rétt að hafa hana háa. En nú stefnir að samtímagreiðslu, og þá er eðlilegt að þetta viðmiðunarhlutfall sé mun lægra. Það verður alltaf umdeilanlegt og ekkert við því að segja, en ég held að hér sé seilst eins hált og hægt er - og jafnvel fram yfir það. Kaflinn um barnabætur er með þeim hætti nú eins og verið hefur um skamman tíma, að ekki verða greiddar barnabætur nema viðkomandi einstaklingur hafi gert skil á mörgum opinberum gjöldum, og kann að vera rétt að taka slíkt fram. En þá er bara að framkvæmdin verði einnig nokkuð mannúðleg, því að svo gæti farið að það bitnaði á saklausu fólki, og get ég ekki farið nánar út í það á þessu stigi. Kaflinn um skattskyldar eignir er mjög mikið breyttur og skiptir miklu máli, eins og ég var að drepa á áðan, varðandi þennan öryggisstuðul fyrir einhleypinginn og hjónin, og tel ég að hafi verið skakkt að rýra þetta hlutfall fyrir hina venjulegu fjölskyldu og fyrir einstaklinginn. Önnur atriði í þessu frv. eru um ýmiss konar framkvæmd og refsjákvæði. Mikið var deilt um ákvæði í 94. gr. og er það mjög svipað og er í núgildandi lögum, en þó er þessari setningu bætt við : „Lögreglu er skylt innan starfsmarka sinna að veita ríkisskattstjóra og skattrannsóknarstjóra nauðsynlega aðstoð í þágu rannsóknar skattamáls.“ Hér töldu menn að stefnt væri að hinum venjulega borgara of mikilli ógnun raunverulega og ekki í samræmi við megingildi réttaröryggis. Ég hef ekki komist í gegnum þær brtt. sem komu frá Nd. í nótt, en í n. fannst mér vera hljómgrunnur fyrir því. að þessi setning félli niður og það yrði auðvitað að ganga dómur áður en slíkri hörku yrði beitt. Það er samkv. íslenskri réttarvenju, og bentu lögfræðingar, sem sálu fundinn, á að eðlilegt væri að þetta félli niður. Önnur atriði í þessu frv. fjalla um framkvæmd og refsjákvæði, og varð ekki mikill ágreiningur um þau í n. og sé ég ekki ástæðu til að fjalla nánar um þetta mál, en mun geyma mér rétt til að gera aths, við þessar greinar þegar við fáum málið í n. En eftir því sem ég sé best mun sá tími verða afar naumur og kann því að fara svo, að ég treysti mér ekki endanlega til að fylgja frv., þó að ég viðurkenni að hér sé mjög margt til bóta frá því sem var áður.



Herra forseti. Ég mun ekki halda langa ræðu á þessu stigi um það skattalagafrv. sem hér er lagt fram, enda eins og síðasti hv. ræðumaður ekki kynnt mér þær breytingar sem komið hafa frá Nd. nú í nótt. En það er ýmislegt í þessu frv. sem ég vil gera aths. við og þá fyrst taka undir það sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, að ég tel að ekki sé nægjanlega gætt hagsmuna þeirra sem eitthvað eiga, skulum við segja. Það er ein af skyldum Sjálfstfl. að standa vörð um hagsmuni einstaklingsins og eignarréttinn, en mér finnst að sumu leyti höggið að honum. Þá stendur, svo að ég fari aftarlega í frv., á bls. 29, í 94. gr., um upplýsingaskyldu og eftirlitsheimildir, með leyfi forseta: „Öllum aðilum, bæði framtalsskyldum og öðrum, er skylt að láta skattyfirvöldum í té ókeypis og í því formi, sem óskað er, allar nauðsynlegar upplýsingar og gögn er þau beiðast og unnt er að láta þeim í té. Skiptir ekki máli í því sambandi hvort upplýsingarnar varða þann aðila, sem beiðninni er beint til, eða aðra aðila sem hann getur veitt upplýsingar um.“ Nú skulum við segja að þær lögregluaðgerðir, sem getið er um, verði teknar útúr. Þó finnst mér allt of langt gengið ef með lögum er hægt að skylda hvern sem er til að njósna um hvern sem er hvenær sem er, ef skattayfirvöldum dettur í hug að leita upplýsinga um náungann, t. d. ef skattyfirvöldum dettur í hug að hann geti veitt þær upplýsingar sem gætu klekkt á viðkomandi aðila. Ég vil enn gera að umræðuefni 59. gr, þessa frv., sem varð til þess má segja, að frv. sem ekki komst í gegn á síðasta þingi, var tekið til endurskoðunar víðar en í þn. Það er enn þá talað um að áætla tekjur þeirra atvinnurekenda sem stunda sjálfstæðan atvinnurekstur, eins og þar kemur fram, og tel ég það andstætt þeim lífsskoðunum, sem ég hef, og trúi því tæplega, að sjálfstæðismenn hér á þingi séu þessu ákvæði samþykkir. Ég tel fjarstæðu að ætla sér að láta ríkisskattstjóra setja árlega viðmiðunarreglur til ákvörðunar um skattlagningu á fólk, hvernig sem útkoma þessara smáatvinnurekenda annars kann að vera. Það er annað í þessari 59. gr. sem ég er einnig á móti, og ég ætla að fá leyfi til þess hjá hæstv. forseta að lesa það upp. Þar er vitnað í 2. mgr. 1. tölul. A-liðar í 7. gr., og þar er talað um almenn ákvæði um skattskyldar tekjur í II. kafla, það sem til tekna skal telja, og skiptir eigi máli hver innir greiðslu þeirra af hendi. Í 7. gr. segir svo: „Hvorki skiptir máli hver tekur við greiðslu né í hvaða gjaldmiðli goldið er, hvort sem það er í reiðufé, fríðu, hlunnindum eða vinnuskiptum.“ Nú vitum við að ungt fólk kemur upp þaki yfir höfuðið að miklu leyti í vinnuskiptum, og ég verð að segja það, að það hefur verið eitt af baráttumálum verkamanna í Sjálfstfl. að fá að vera í friði með vinnuskipti sín á milli þegar menn hjálpa hver öðrum til að koma sér þaki yfir höfuðið. Og ég geri ráð fyrir því, að þetta sé mál sem skiptir svo til hvern einasta byggingaraðila, sem á unga aldri fer út í fjárfestingar í stað þess að skemmta sér fyrir tekjur sínar. Ég vara við þessu, því að hér er ríkisskattstjóra gert að skyldu að meta þessi vinnuskipti. Þá get ég ekki séð að það sé jöfnuður á milli hlutabréfaeigna annars vegar í hlutafélögum, sem eiga fasteignir, og hins vegar í hlutafélögum, sem eiga ekki fasteignir. Hlutafélag, sem á ekki fasteignir, getur verið miklu betra fyrirtæki heldur en félag sem á fasteignir. Svona gæti ég talið nokkuð lengi, en ég ætla ekki að gera það á þessu stigi, Ég vil þó benda á, áður en ég lýk máli mínu um þetta mál hér og nú, að ég hef talsvert við 4. gr. frv. að athuga. Það eru taldir aðilar undanþegnir skattskyldu og þar er nr. eitt forseti Íslands og maki. Ég er ekki með núv. forseta Íslands í huga, heldur almennt þá sem gegna forsetastörfum. Ég geri ekki ráð fyrir að forsetafrúin hafi það í huga nú eða upplýsingar liggi fyrir um að hún ætli að fara að vinna úti. En það gæti komið að því, að forseti Íslands væri kona og eiginmaðurinn ynni úti. Mér finnst alveg fráleitt, ef það væri hátekjumaður, bara vegna þess að hann er giftur forseta Íslands, að hann sé ekki skattskyldur. Það getur verið stóreignamaður. Ég sé ekki nokkra ástæðu til þess, ef ættum Rockefeller og hann yrði forseti Íslands, að hann yrði skattlaus af öllum þeim tekjum sem hann hefur utan við embættistekjur sínar. En mér finnst jafneðlilegt að forseti Íslands og maki, ef hann hefur embættistekjur, sé skattfrjáls af þeim embættistekjum sem hann hefur, en ekki af tekjum sem hann hefur annars staðar frá. Þá er þar í sömu grein nr. tvö ríkissjóður, ríkisstofnanir og ríkisfyrirtæki. Af hverju eiga ríkisfyrirtæki ekki að geta borið nákvæmlega sömu gjöld og önnur fyrirtæki, ef á annað borð er talið heppilegt að hafa þau starfandi á vegum ríkisins. Þau gæfu af sér tekjur til ríkissjóðs ef þau væru ekki rekin af ríkinu. Sama er um 3. lið: Sýslufélög, sveitarfélög og fyrirtæki sem þau reka. Og í 4. lið sömu greinar er talað um erlend ríki og alþjóðastofnanir og fasteignir sem þær nota vegna viðurkenndrar starfsemi sinnar hér á landi. Þar finnst mér að eigi að koma inn: ef í gildi eru gagnkvæmir samningar, og þá náttúrlega eins og vant er þurfi að sækja um leyfi hverju sinni til þess að festa hér fé í fasteignum. Það þarf að liggja ljóst fyrir, að það sé þá vegna viðurkenndrar starfsemi erlendra ríkja hér á landi og að það ríki þá gagnkvæmir samningar þar um eins og á öllum öðrum sviðum í samskiptum milli þjóða. En sem sagt, ég ætla ekki á þessu stigi að hafa þessi orð fleiri, en eins og frv, er í dag mun ég greiða atkv. gegn því.



Herra forseti. Heilbr.- og trn. Ed. hefur haft til umfjöllunar um nokkurn tíma frv. til lyfjalaga. N. hefur rætt frv. á nokkrum fundum. Hún hefur fengið til sín nokkra þá aðila er þetta mál snertir, og hún hefur fengið umsagnir frá öðrum. N. hefur lagt fram nál. þar sem allir nm. leggja til að frv, verði samþ. með breytingum, en nm. áskilja sér rétt til þess að flytja eða fylgja brtt. Lyfsölulög þau, sem nú gilda, geyma ákvæði um alla helstu þætti lyfjamálaefna, svo sem lyfin sjálf, lyfjabúðir, starfsmenn lyfjabúða, dreifingu lyfja, verðlagningu þeirra, framleiðslu og gerð. Til þess að endurskoða þessi lög skipaði heilbrrn. 1973 nefnd, og þessi n. hefur nú skilað áliti og lagt til að frv. til nýrra lyfjalaga yrði lagt fram á þessu þingi. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu, að það væri heppilegt að skipa þeim þáttum lyfjamála, sem nú er skipað með lyfsölulögum frá 1963, með þrennum lögum, þar sem í einum verði fjallað um lyfjafræðinga, það frv. hefur þegar verið hér til umfjöllunar í deildinni og er nú til umr. í Nd., í öðrum lögum verði fjallað um lyfjabúðir, þau lög eru enn ekki komin fram, en í hinu þriðja um lyfin sjálf og framleiðslu þeirra, og það er það frv. sem hér er til umr. Það eru ýmis nýmæli í þessu frv. Þar eru settar fram reglur um efni sem ekki eru ákveðin í núgildandi lögum. Má þar t. d. nefna 10. kafla þessa lagafrv. um lyfsölusjóð sem er ætlað að aðstoða við að koma upp lyfjasölu og lyfjabúðum og ýmislegt fleira í sambandi við sölu og afgreiðslu lyfja. Þá er ákvæði í XI. kafla um skráningu hjáverkana lyfja, sem er nýmæli, enn fremur ákvæði um framleiðslu lyfja, ávísun og merkingu. Þar að auki er ýmislegt annað sem er tekið nánar fram um í þessu frv. heldur en í lyfjalögum þeim er nú gilda. N. leggur fram nokkrar brtt. og vil ég nú geta þeirra með fáum orðum. Við 4. gr. leggur n. til, að aftau við gr. bætist: „enda sé talið líklegt að langvinn neysla geti valdið heilsutjóni.“ 4. gr. hljóðar svo: „Vítamín til inntöku teljast ekki lyf nema magn þeirra í hverri mældri einingu sé umfram í 1/2 venjulegan dagskammt. Manneldisráð ákveður, hver sé venjulegur dagskammtur miðað við íslenskar aðstæður. Heimilt er þó að kveða svo á í reglugerð, að ákveðin vítamín teljast ávallt lyf, enda þótt magn þeirra í einingu sé ekki umfram venjulegan dagskammt.“ N. vill sem sagt kveða á um að það sé eingöngu miðað við hvort heilsutjón geti hlotist af þegar tekin er ákvörðun um hvort skuli selja vítamín eingöngu í lyfjabúðum. Við 5. gr. leggur n. til að bætist: „Í reglugerð þessari skal kveða á um hverjar vörur lyfjabúðir einar megi selja.“ Þá er brtt. n. við 11. gr. og hún er um það, að á eftir orðinu „lyfjaformum“ í fyrri mgr. komi: verðs, geymsluþols og notagildis lyfjanna við meðferð tiltekinna sjúkdómseinkenna svo og hjáverkana. Það, sem hér skeður, er eingöngu það, að orðinu „verðs“ er bætt inn í þegar talað er um til hvers beri að taka tillit við ákvörðun lyfjanefndar um hvenær skuli skrá lyf. Talin er full ástæða til að þar komi verðið einnig inn í. Við 13. gr. leggjum við til að í stað orðsins „aukaverkunum“ í síðustu setningu greinarinnar komi: hjáverkunum. Það er í samræmi við það sem nú er yfirleitt notað, að orðinu „aukaverkanir“ er nú sleppt, en hjáverkanir komi í staðinn. Við 14. gr. leggjum við til að aftan við greinina bætist ný mgr., sem hljóði svo: „Lyfjabúðum, tveim eða fleiri, er heimilt að sameinast um framleiðsluvinnustofu, rannsóknavinnustofu og birgðastöð.“ Talið er að þetta sé nauðsynlegt, því að þótt það sé ofviða einni lyfjabúð að framleiða lyf, jafnvel sem þeim er þó nokkurn veginn gert að skyldu að framleiða, þá er talið að ef fleiri sameinast mn það geti það orðið auðvelt og nauðsynlegt. Við 15. gr. leggjum við til að aftan við hana komi: „Landlæknir hefur eftirlit með lyfjaávísunum lækna.“ Þetta er í samræmi við venjur og reglugerðarákvæði og þykir rétt að taka fram um það í lögunum. Við 16. gr. Við leggjum til, að hún hljóði svo: „Lyfjanefnd gerir till, að reglugerð um gerð lyfseðla og afgreiðslu lyfja í samráði við landlækni. Í reglugerð þessari skal m. a. kveða á um eftirfarandi atriði: 1. Hver lyf megi einungis láta út gegn lyfseðli og hve oft gegn sama lyfseðli. 2. Hversu hátta skuli áritun á ílát (afhendingarílát) undir fullgerð lyf. 3. Ávísun lyfja í síma. 4. Ávísun ávana- og fíknilyfja. 5. Ávísun lyfja til notkunar í skipum og loftförum. 6. Rétt læknisefnis til að ávísa lyfjum.“ Þetta er í samræmi við ábendingar hæfustu manna og talið nauðsynlegt, eins og málum er komið nú, að kveðið sé á um þetta í lögum. Þá leggjum við til að í 21. gr. komi 28 í stað 18. Hér hefur aðeins verið um misritun að ræða. Þá er 22. gr. Leggjum við til að orðin „en einungis samkv. beiðni“ falli niður. Þetta þykir heldur strangt, sérstaklega gagnvart þeim læknum, sem starfa úti á landinu, að ekki sé heimilt að senda þeim lyfjasýnishorn í minnstu pakkningu nema samkv. beiðni. Þess vegna leggjum við til að þessi orð falli niður. Við 24. gr. leggjum við til að síðari málsl. falli niður, en hann er þannig: „Áður en slík auglýsing er send út ber honum að gefa lyfjaframleiðanda kost á að gera aths.“ Rn greinin hljóðar um það, að landlækni er heimilt að senda út tilkynningar um lyf, m. a. til þess að vara við hjáverkunum þeirra, sbr. 29. gr. 3. tölul. Þetta mundi þýða það, að enda þótt upp kæmi skyndilega að lyf væri hættulegt, þá yrði landlæknir að eyða tíma í það að ná í framleiðanda og gera honum þetta ljóst. Það þykir okkur of langt gengið og leggjum til að það falli niður. Við 33. gr. gerum við þær brtt. að orðin „og skal hann vera formaður n.“ í 1. mgr. falli niður, en á eftir orðunum „Varamenn eru skipaðir á sama hátt“ komi: Ráðh. skipar einn nm. formann. - Þarna er aðeins um breytingu á orðalagi að ræða og enn fremur að gefa ráðh. meira ráðrúm til að velja formann. Við 50, gr. er sú brtt., að í stað orðsins „skráningarverð“ í 4. tölul. komi: kaupverð, en það er til samræmingar við það sem áður er komið fram, og að í stað orðanna „28.–36. gr.“ í 6. tölul. komi 18.–26, gr. Við 60. gr. eða bráðabirgðaál;væðið gerum við þá brtt., að í stað 1985 komi 1983. Enn fremur leggjum við fram þá brtt. skrifl., með leyfi forseta, að orðin „60. gr.“ falli niður, þar sem hér er um bráðabirgðaákvæði að ræða. Með þessum breytingum leggjum við svo til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Við 1. umr. þessa máls gat ég þess, að mér þætti það lakara að einum kafla í tillögum þeirrar n., sem hafði samið þetta frv., skyldi hafa verið sleppt og hann ekki tekinn fyrir á þessu þingi, þ. e. a. s. kaflanum um sölu og dreifingu lyfja. Rn. taldi, eins og segir í grg., að sá kafli gæti að ósekju beðið væntanlegs frv. um rekstur lyfjabúða og dreifingu lyfja. En ég er á þeirri skoðun, að við hefðum þurft í raun og veru að líta á allt málið í heild, því að sum ákvæði í þessu frv. gætu rekist á við það sem á eftir kann að koma., því að hér er komið inn á verðlagningu lyfja, lyfjaverðlagsnefnd, lyfsölusjóð og lyfjaeftirlit, en síðan er punkturinn settur og það, sem áfram kemur um frekari sölu og dreifingu á lyfjunum, er enn eftir. Við því er ekkert að segja, því að að meginformi til held ég að þetta frv. sé til bóta, þó að það sé eins með það og önnur þau frv. sem við höfum verið að fá í hendur nú síðustu daga, að við höfum hvergi nærri getað skoðað þau svo sem skyldi og áttað okkur á þeim. Þó að við séum að vísu vel settir varðandi allt sem snertir heilbrigðismál með hv. formann n. sem leiðsögumann í þeim efnum, þá er það engu að síður ýmislegt sem við hefðum þurft og þyrftum að athuga betur áður en slíkt er afgreitt, m. a. í sambandi við lyfsölusjóðinn, enda er þar um algert nýmæli að ræða. Ég hef leyft mér að bera fram á þskj. 723 tvær litlar brtt. Ég bar þær fram einn, hefði e. t. v. átt að bera þær beint inn í n., en mér heyrðist á öllu, a. m. k. með þá fyrri, að hún ætti þar ekki fylgi, menn væru ánægðir með það orðalag sem gilti um 32. gr. En sú seinni kemur af mjög eðlilegum ástæðum sem afleiðing af tillögu sem við hv. þm. Stefán Jónsson, Ragnar Arnalds og Geir Gunnarsson fluttum fyrr í þinginu í vetur um eflingu innlendrar lyfjaframleiðslu. Ég hef haft samband við þann aðila sem gleggst veit um þessi mál og ég tel hafa um þetta töluvert að segja, þar sem er Almar Grímsson, og bæði í n. og eins í samtali við hann var það staðfest, að hann taldi orðalag í fyrra frv., sem búið var að samþykkja á sínum tíma hér í Ed., en komst ekki í gegn, um lyfjaframleiðslu, - hann taldi það orðalag, sem þar var og ég hef tekið upp í 32. gr. í minni brtt., betra og markvissara. Í 32. gr. stendur í frv. nú: „Verð lyfja skal vera hóflegt. Það skal birta í lyfjaverðskrá er ráðh. staðfestir.“ En í fyrra frv., sem ég hef tekið óbreytt hér upp og hv. Ed. var búin að samþykkja á sínum tíma, stóð: „Framleiðsluverð lyfja skal vera kostnaðarverð með hæfilegu tilliti til rannsókna- og þróunarkostnaðar, Söluverð innlendrar lyfjaframleiðslu fer að öðru leyti eflir reglum gildandi lyfjaverðskráa, sem staðfestar eru af heilbrrh. Lyfjaverðlagsnefnd er til umsagnar um öll atriði er varða verðlagningu samkv. þessari grein.“ Það má kannske segja að þetta síðasta atriði komi nokkuð af sjálfu sér, en þó þykir mér rétt að hnykkja þannig á. Það þótti þeim ráðuneytismönnum á sínum tíma rétt að gera, og ég vil sem sagt gera þessa gömlu tillögu þeirra að minni. Ég hef borið þetta undir nokkra aðra menn, sem eru þessu kunnugir, og þeir telja einnig að þarna sé um meira og verulegra aðhald að ræða, þó að orðalagið sé ekki neitt ljótt í 32. gr.: „Verð lyfja skal vera hóflegt,“ en það segir ákaflega lítið í raun, og síðan bara að það skuli birta og búið. Ég hefði því eindregið viljað að alþm. hv. dm. athuguðu hvort þeim þætti ekki fært að breyta þessari grein í það form sem þeir áður voru búnir að samþykkja hér í sambandi við frv. um lyfjaframleiðslu á sínum tíma. Ég hef að vísu ekki borið þetta undir hæstv. ráðh., en mér skildist á formanni n., - ég held að ég hafi skilið það rétt, - að hann teldi rétt að halda sig við orðalag 32. gr. eins og það væri og sæi ekki beina ástæðu til þess að breyta því, þó að hann gæti tekið undir það, að þarna mætti vissulega hafa annað orðalag, eitthvað í þá áttina, og voru þær litlu umr., sem fram fóru í n., um þetta atriði. Við 41. gr., um lyfjasölusjóðinn, er till. sem þarfnast örlítillar skýringar. Það er þá í fyrsta lagi það, að í haust snemma fluttum við á þskj. 20, allir þm. Alþb. í þessari deild, till. til þál. um eflingu innlendrar lyfjaframleiðslu, þar sem Alþ. ályktaði að skora á ríkisstj. að láta undirbúa frv. á þá lund, að innlend lyfjaframleiðsla njóti forgangs umfram innflutt lyf sé hún fyllilega samkeppnisfær og að því leyti sem innlend lyf eru talin jafngóð erlendum verði læknum lögð viss skylda á herðar um að nýta þau umfram hin erlendu lyf, jafnframt verði stuðlað að fjölbreyttari lyfjaframleiðslu en nú er. Þessi till. og grg. með henni var samin í beinu samráði við Almar Grímsson sem hafði átt í nokkrum orðaskiptum m. a. á síðasta vetri varðandi lyf og var þar auðvitað eingöngu að svara faglega í því máli, en tók undir ýmis þau atriði, þó að hann viðurkenndi að þarna gæti verið um að ræða erfið atriði til umfjöllunar, eins og reyndar var þá bent á af hv. þm. Oddi Ólafssyni, sérstaklega varðandi skyldu læknanna að nýta hin innlendu lyf umfram hin erlendu. Í grg. okkar og í framsöguræðu minni fyrir þessari till. kom fram að það er gífurlegur mismunur á erlendum lyfjum og inniendum sem talin voru jafngóð lyf eftir prófun og eftir því sem ég fékk upp gefið hjá Almari Grímssyni. Verðmunur var allt að fjórfaldur og gat hvergi nærri talist eðlilegur. Engu að síður rakti ég þar dæmi um það, hvernig læknar hefðu ítrekað gefið ávísun út á hin dýrari lyf, þrátt fyrir það að þeir hefðu einnig í sínum fórum, í sínum lyfjabúðum, þar sem þeir eru með þær einnig, verið með hin ódýrari og verið búnir að fá á því staðfestingu, að áhrif þessa tiltekna innlenda lyfs væru jafngóð. Það var eiginlega hvatinn að þessari till. minni, að ég varð var við þetta við persónulega reynslu heima í héraði. Í þessum lyfsölusjóðsákvæðum, sem hér eru um hlutverk lyfsölusjóðsins, eru tvö atriði sem ég vil setja í aðra röð, þó að þarna sé kannske ekki um neina forgangsröðun að ræða, en ég vil að innlenda lyfjaframleiðslan komi þarna inn sem annað atriði. Ég viðurkenni að fyrsta atriðið ætti að vera, því að það er ábyggilega erfiðast af öllu, að stuðla með fjárframlögum að stofnun og rekstri lyfjabúða á þeim stöðum er heilbrigðisyfirvöld telja nauðsyn lyfjabúða ótvíræða, en vafasamt er hvort reksturinn geti borið sig með eðlilegum hætti. Þetta álít ég að eigi að vera verkefni nr. eitt í þessu, alveg tvímælalaust, og hef þess vegna lagt til að töluliðirnir breytist þannig. En efnisleg breyting er þarna engin, aðeins til frekari áhersluauka. Liður 2 verði síðan um innlendu lyfjaframleiðsluna alveg óbreyttur, þ. e. a. s. að efla með lánum eða styrkveitingum innlenda lyfjaframleiðslu og rannsóknir í lyfjagerðarfræðum. Hér er ekki um neina efnisbreytingu að ræða, heldur aðeins spurningu um röð og áherslu, og ég vil hafa áherslu á þessum tveimur atriðum. Ég hafði einnig samband við Almar Grímsson út af þessu tiltekna atriði, og hann taldi að þó ekki væri um beina forgangsröðun í þessu að ræða, þá væri engu að síður rétt að breyta þessari orðaröð, þessari atriðaröð, til þess að leggja aukna áherslu á þessa tvo þætti sem hann út af fyrir sig var á að væru þýðingarmestu þættirnir í þessu, en kannske ekki þeir fjárfrekustu. Hann hélt að það gæti alveg eins verið að fyrsti liðurinn, sem nú er, gæti orðið hvað frekastur á fé og þar mundi verða mest gengið eftir: að lána fé til stofnunar, kaupa eða endurnýjunar lyfjabúða, enda hefði meining lyfsala með þessum lyfsölusjóði eða beiðni um hann e. t. v. einmitt verið að fá fram lið nr. 1. síðan hefðu þeir í rn. og hæstv. ráðh. komið með hina hliðina. Ég hygg að þetta sé algerlega rétt skilgreining varðandi þetta atriði. Ég vil svo bæta þarna við til þess að tryggja að ekki fari allt í nr. 1, sem ég veit að verður sótt í, og ég veit að hv. frsm, okkar n. er áreiðanlega á sama máli. Það verður auðvitað langmest sótt í sambandi við 1. liðinn, - þá vil ég tryggja að til tölul. 1 og 2, þ. e. a. s. til stofnunar og rekstrar lyfjabúða, þar sem vafasamt er að þær geti borið sig, en þarf að dómi heilbrigðisyfirvalda að hafa lyfjabúðir, og til eflingar innlendrar lyfjaframleiðslu fari a. m. k. 50% af fjármagni sjóðsins. Það vantar inn í þetta vitanlega enn þá. Ég vildi ekki fara lengra í þeirri von að menn gætu kannske sætt sig við þessar breytingar, ekki bæta við neinu um forgang eða neitt í því efni eða neinar skyldur varðandi lyfjaávísun lækna, hvorugt fór ég nokkuð inn á varðandi okkar till. En ég gekk ekki lengra vegna þess að með þessu móti taldi ég möguleika á því að koma þessu fram, og held að það ætti að vera saklaust fyrir hv. stjórnarliða, þó að þeir treysti sínum ráðh. auðvitað betur en öllum öðrum í þessum málum, þá ætti það að vera sársaukalaust fyrir þá að samþykkja þessa litlu till. og reyndar hina, sem er um 32. gr.



Herra forseti. Varðandi brtt. hv. þm. Helga Seljans er það rétt, að við ræddum nokkuð um þetta og að sjálfsögðu viljum við allir hafa hæfilegt verð á lyfjum. Hins vegar var það svo, að okkur fannst orðið „hóflegt“ vera svo ákaflega hóflegt að ekki bæri að hrófla við því. Í öðru lagi er það svo, að varðandi 41. gr. skilst mér á hæstv. ráðh. að enda þótt þetta sé tölusett á þennan þátt, að nr. 1 komi: fé til stofnunar, kaupa eða endurnýjunar lyfjabúða, nr. 2: áhöld nýrra lyfjabúða, nr. 3: bráðabirgðarekstur lyfjabúða o. s. frv., þá sé alls ekki þarna um að ræða að þessir fyrstu liðir: 1, 2 og 3, skuli endilega hafa forgang fram yfir 4 og 5, það sé hreint ekki ætlunin. Ég veit líka að það er beinlínis ætlun ráðh. að stuðla með öllu móti að innlendri lyfjaframleiðslu. Það er að vísu svolítið flókið mál og þarf mikillar athugunar við, en það er nú þegar allmikið af lyfjum framleitt í landinn og ætlunin, eins og ég segi, að auka það svo sem unnt er. Að vissu leyti komum við til móts við þetta sjónarmið, þar sem bætt verði inn í þau atriði sem lyfjanefnd á að ákveða um þegar hún lætur skrá lyf, þannig að ég held að hv. flm, geti verið rólegur fyrir því, að það verði tekið tillít til hans sjónarmiða, enda þótt við samþykkjum ekki þessa till. og tökum hana ekki fram yfir okkar tillögu.



Herra forseti. Það er út af síðustu ummælum hv. þm. Odds Ólafssonar. Það er rétt, að sú breyting var tvímælalaust til bóta sem þarna var gerð, þó að ég hefði talið að orðalag till. minnar ætti rétt á sér í 32. gr. Varðandi lyfsölusjóðinn efast ég ekkert um að það sé meining hæstv. ráðh., að þessir liðir verði jafngildir og a. m. k. liðir 4 og 5 verði ekkert út undan eða ekkert síðri. En ég hallast að því samt sem áður, af því að þarna er, held ég, ekki um ágreiningsatriði milli okkar að ræða, að ég dragi þessa seinni brtt. til baka til 3. umr. og gæti þá kannske hugleitt hvort það væri möguleiki að ná þar um samstöðu. Ég ætla aðeins að spyrja hv. þm., sem er þessu máli mjög kunnugur, hvort hann telji ekki að það sé út af fyrir sig rétt skoðun, að það verði a. m. k. núna fyrst um sinn langmest sótt á fé úr lyfsölusjóði skv. lið nr. 1, þannig að af þeim ástæðum sé viss þörf á því að raða þessu öðruvísi og ákveða einhverja prósentu. Ég fór eins vægt í þetta og hugsanlegt var, því að sannast sagna var mér bent á að það væri engin fjarstæða að fara upp í 60–65% varðandi þessa tvo liði. En ég fór í 50% til þess að vera ekki of frekur á þessa tvo seinni liði. Ég dreg sem sagt þessa seinni till. til baka til 3. umr., ef vera kynni að við í n. gætum komist þar að einhverju samkomulagi.



Herra forseti. Í gær, þegar þetta frv. var til 2. umr. hér í þessari hv. d., stóð svo á að ég hafði fjarvistarleyfi. Ég hafði látið skrifa mig á lista sem þátttakanda í umr., en þar sem ég vildi ekki tefja fyrir afgreiðslu málsins féll ég frá orðinu svo að málið yrði afgreitt til 3. umr. Til þess að taka af öll tvímæli og hugsanlegan misskilning um afstöðu mína í þessu máli vil ég endurtaka þá yfirlýsingu sem ég hélt að ég hefði skilmerkilega gert grein fyrir í ræðu minni þegar ég tók til máls í sambandi við afgreiðslu málsins, að ég væri eindregið á móti því, að stjórnmálaflokkar tækju við styrktarfé frá erlendum aðilum, ef það væri í því magni sem hægt væri að tala um að gæti haft einhver áhrif. Hins vegar lýsti ég þá yfir að þetta mál væri viðkvæmt, þetta væri mjög erfitt í framkvæmd og það þyrfti að athuga frá mörgum hliðum, það væru svo mörg atriði þessu málí viðvíkjandi og þess vegna byggði ég á þessari skoðun þá ákvörðun mína að vísa málinu til nefndar sem ég nefndi í nál. mínu. Það var svo upplýst að þessi n. hefði lokið störfum af því að hún hefði skilað frv. Ég athugaði það síðar og það er ekkert sem stendur í bréfi n. um það, að hún telji sig hafa lokið störfum. Hún hefur skilað frv, og það er allt annað en hún hafi lokið störfum, þannig að ég hef ekki efnislega séð að formsins vegna sé neitt athugavert við það að n. sem slíkri hafi verið falið að athuga nánar það málefni, sem hér er til umr., og láta í té umsögn um það. Það fór nú svo að till. mín til rökstuddrar dagskrár var kolfelld, svo að það er ekki um neitt slíkt að ræða í sambandi við þetta mál. En til þess að taka af allan vafa um afstöðu mína til málsins vil ég bara lýsa því yfir, að ég er samþykkur þeirri meginstefnu sem mörkuð er í frv., og þrátt fyrir það að ég finni galla á ákvæðum frv., þá mun ég greiða því atkv.



Herra forseti. Ég vil enn ítreka að ég tel mikla vansmíði á þessu frv., en endurtek að ég er samþykkur þeirri meginstefnu sem mörkuð er í frv., og því segi ég já.



Herra forseti. Ég hef ekki tekið þátt í umr. um þetta frv. Vissulega hefði verið ástæða til þess að leggja hér orð í belg, ekki síst vegna furðulega ósvífinnar grg. sem hv. þm. Bragi Sigurjónsson sendi frá sér um þetta mál, þar sem hann varpar fram algerlega rakalausum dylgjum og ósvífnum ósannindum. En þar sem hér var um svo einfeldningslegar fullyrðingar að ræða, að ég taldi þær ekki svaraverðar, þá lét ég kyrrt liggja, enda hef ég litið á það ofar öllu öðru nú á seinustu dögum þingsins, þegar mjög tvísýnt er hvort unnt verður að ná þessu máli í gegnum báðar deildir þingsins vegna annríkis, að málið fengi sem greiðasta ferð í gegnum Ed., og hef ég því ekki viljað tefja það með einum eða neinum umr. af minni hálfu. Ég get vel tekið undir það sem fram kom hjá hv. þm. Jóni Sólnes, að e. t. v. kynnu einhver minni háttar - algerlega minni háttar atriði að þurfa athugunar við. En þau eru svo smávægileg og minni háttar miðað við allt meginefni og megintilgang frv., að ég tel að ekki sé tímabært og ekki sé aðstaða til að snurfusa frv. frekar og það verði þá að bíða betri tíma, jafnvel eftir að það verði orðið að lögum, ef mönnum sýnist svo. Það er ekkert í frv. sem getur talist til meiri háttar vankanta. Með þetta í huga segi ég já.

Utanrrh. (Einar Ágústsson) : Herra forseti. Ég er sammála hv. þm. Jóni G. Sólnes að efnið er gott, en frágangurinn lélegur. Þess vegna greiði ég ekki atkv.

Frsm. (Axel Jónsson) : Herra forseti. Félmn. hefur athugað þetta frv. Formaður n. gat þess þegar hann mælti fyrir því hér fyrr í d. að frv. er flutt að beiðni félmrh. Efni frv. er, eins og fram kemur í frv., að hækka framlög sveitarfélaganna vegna orlofs húsmæðra. Í dag greiða sveitarsjóðir 150 kr. fyrir hverja starfandi húsmóður úr sveitarfélaginu. Þetta hefur verið gert síðan breyting var gerð á þessum lögum í des. 1975. Áður greiddi ríkissjóður 100 kr., en sveitarsjóðir 50 á móti. Hér er lagt til að sú breyting verði í fyrsta lagi gerð, að nú verði greitt vegna hvers íbúa sveitarfélagsins og 100 kr. fyrir hvern íbúa, og í öðru lagi, að þetta verði verðtryggt miðað við febrúarvísitölu ár hvert. Við í félmn. leggjum til á þskj. 775 eina breytingu á frv., sem er á þá leið, að lög þessi öðlist gildi 1. jan. í stað þess að frv. gerði ráð fyrir því að lögin öðluðust þegar gildi. Meginorsökin fyrir þessari breytingu er sú, að félmn. er sammála um að óeðlilegt sé að samþykkja auknar greiðslubyrðar á sveitarfélögin á vormánuðum löngu eftir að þau hafa gengið frá sinni fjárhagsáætlun. Ég vil geta þess, að framkvæmdastjóri Sambands ísl. sveitarfélaga kom á fund n. þegar þetta var til athugunar hjá n., og hann upplýsti okkur um að nánast öll sveitarfélögin hér í Reykjavik og á Reykjanessvæðinu hefðu á sínum fjárhagsáætlunum miklu hærri upphæðir til þessara mála heldur en þeim ber skylda til lögum samkv., þannig að þau eru þegar komin talsvert langt í áttina við það sem þarna er lagt til. En það þykir eðlilegra að láta þetta ekki taka gildi fyrr en 1. jan. 1979 þar sem löngu er um liðið hvað afgreiðslu fjárhagsáætlunar snertir. En vitanlega hefur sveitarfélögunum verið í sjálfsvald sett og verður, hvort þau greiða hærra en það sem lögbundið er. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til, herra forseti, að fara um þetta fleiri orðum.



Herra forseti. Þetta frv. til l. um fuglaveiðar og fuglafriðun er að sjálfsögðu eingöngu lagt hér fram til kynningar á þessum síðustu dögum þinghalds að þessu sinni. Þetta frv. er samið af n. sem til þess var sett, en í henni áttu sæti Ásgeir Bjarnason forseti Sþ., dr. Arnþór Garðarsson prófessor og Runólfur Þórarinsson stjórnarráðsfulltrúi. Ég vil aðeins minna á það, að margar samþykktir og ályktanir hafa borist til rn. um nauðsyn þess að taka þessi lög til endurskoðunar og m. a. það varð tilefni til að þessi endurskoðun fór fram. N. hélt nokkuð marga fundi og vann að þessu máli og hafði samband við marga aðila og leitaði tillagna og hugmynda frá þeim, áður en hún lauk störfum. Ég vil ekki tefja hv. þd. með langri framsögu um þetta mál. Í aths. með frv. er nánast sagt flest eða allt það sem ég vildi um það segja á þessu stigi, og vil ég leyfa mér að vísa til þeirra. Ég legg svo til, herra forseti, að málinu verði að lokinni umr. vísað til menntmn.



Herra forseti. Hér er vissulega lagt fram frv. sem er í sjálfu sér stórmál og er gott að fá það til yfirsýnar. Það er nú svo að fá þetta í þeim önnum sem nú ríkja. Maður hefur bókstaflega ekki haft tíma til að líta á þetta mál, en ég sé strax, að nokkurt vandamál getur orðið uppi varðandi 4. gr. og varðandi 5. gr., og komum við þá að því, hvað er sameign og hvar landamerki liggja og þar fram eftir götunum. Þetta finnst mér mjög veigamikið mál og er ekki gott úrlausnar fyrr en það er orðið svo, eins og við höfum lagt til hér, Alþfl.menn, oft á undanförnum árum, að það sé sett löggjöf um hvernig með skuli fara það sem utan girðingar liggur. T. d. segir í 4. gr. - það er nú ekki eins erfitt mál og varðandi 5. gr. um landið sjálft - að ef firðir séu það þröngir að breiddin sé innan 230 metra skuli skipta til helminga. Þetta er mjög viðkvæmt mál, vægast sagt. Tökum þá aðila t. d. á Ströndum eða einhvers staðar annars staðar sem eru að fást við svartfugl eða einhvern annan fugl sem leyfilegt er að veiða. Það gætu orðið árekstrar þarna. Ég held að í sambandi við svona mál sé mjög erfitt að hafa þá ævagömlu venju, að netlög skuli ráða í sambandi við veiði. Það er mjög erfitt -- ég vil bara undirstrika það - jafnvel þó að það geti verið sterk rök fyrir því, að maður telji sig eiga rétt á veiði 115 metra frá landi á fugli sem er á örri hreyfingu. Það er nú svo með fuglamál að þau eru afar viðkvæm og litlar eða engar rannsóknir liggja fyrir, því miður, hvað fuglinn gerir sem skaðvaldur, jafnvel hinn ágætasti og vinsælasti fugl eins og álftin, hvað gerir hún sem skaðvaldur. Ég segi það alveg hreinskilnislega, að það er fráleitt að hafa svo ströng lög að það sé ekki heimilt, auðvitað undir vísindalegu eftirlíti, eins og það heitir, að menn verji land sitt með veiði á álft ákveðinn tíma ársins og ýmsum öðrum fugli, því að það þýðir ekkert að neita þeirri staðreynd, að álftinni hefur fjölgað svo mikið undanfarin ár að af henni er orðið stórtjón, og það ættu bændur best að vita, svo að ég tali nú ekki um það mikla átak sem fram undan er í laxveiðimálum, þá er þar enn meira tjón og svo gífurlegt tjón að ég reyni ekki að spá hvað hún spillir miklu. Við skulum ekki flana að neinu hér. Ég vil vekja athygli á þessu strax, vegna þess að við komumst ekki hjá því að taka á þessum vanda. Og þá verður í löggjöf, sem er hér í undirbúningi og ég þakka sérstaklega fyrir að skuli vera sýnd núna, að taka á þessu máli. Það eru ýmsar fleiri fuglategundir sem hefur fjölgað mjög undanfarin ár. Sumt er alfriðað, sumt ekki, og við verðum að fá nákvæmt yfirlit og miklu meira yfirlit en fyrir hendi er um hvað þetta þýðir í okkar lífríki. Það segja mér fróðir menn, að eftir að veiðar á svartfugli lögðust að verulegu leyti niður hafi honum fjölgað óhemjulega. Allir þdm. geta lesið það sjálfir í bókinni um fiskana eftir Bjarna heitinn Sæmundsson, hversu mikið svartfuglinn tekur til sín og hvað þetta þýðir. Þess vegna langar mig til að vekja athygli á því, að þetta mál þarf nákvæma athugun. Ég er mikill aðdáandi fuglaríkisins hér á landi og vil að við gerum allt til þess að hægt sé að efla það og hafa það sem fjölskrúðugast. En það er öfugt að þora ekki að viðurkenna þá þróun sem er til tjóns fyrir lífríkið sjálft, og löggjafinn verður að taka tillit til þess, að a. m. k. á vissum tímum, eftir undangengna rannsókn og talningu t. d. á álft eða súlu eða einhverju öðru, þá sé heimilt undir eftirliti eða umsjón menntmrn., eins og t. d. með hreindýr, að veiða á ákveðnum tíma ákveðna tölu. Það eru fræg dæmi um það úr þingsögunni, að það hafi orðið dýrt fyrir menn að nefna álftina, og skal ég ekki fara nánar út í það. Ég vil aðeins vekja athygli á því, að þetta er mikið vandamál og nauðsynlegt að löggjafinn fjalli um það hleypidómalaust. Við verðum að horfast í augu við þá staðreynd, að vissum fuglategundum hefur fjölgað hér svo mikið að það er með ólíkindum. Ég man eftir því frá Norðurlandi, að fram yfir fermingu var það undantekning að sjá grágæs. Hettumáf hafði ég alls ekki séð og einn og einn fýl. Nú er þetta talið í þúsundum og tugþúsundum einstaklinga. Sumir bændur segja, að þetta sé vágestur hinn mesti, aðrir láta það átölulaust, eftir því hvernig land liggur. En þetta er mál sem þarf mikla athugun. Það er dálítið fróðlegt að vita til þess, að til Íslands berast miklar samþykktir frá veiðifélögum í Englandi og víðar í Suður-Evrópu um að við friðum þennan fugl svo að hann geti komið í stórum flokkum til Englands þar sem hann er skotinn, ég vil ekki segja miskunnarlaust, en verulega. Það eru birtar myndir af fyrirmönnum með jafnvel prinsinn í broddi fylkingar í veiðitímaritum. Þetta geta menn séð og þetta hef ég séð, þar sem talin eru upp afrek þessara fyrirmanna og höfðingja, hvað þeir hafi skotið af gæsum og smáfuglum, niður í fugla sem okkur dytti aldrei - ekki nokkrum manni - í hug á Íslandi að menn legðust svo lágt að blaka við, hvað þá að deyða. Sumir kunna að segja að þetta komi málinu ekki við. En þetta snertir okkur alla, vegna þess að varðandi farfugla er hér um eitt lífríki að ræða, þá fugla sem hreyfa sig á milli suðlægra og norðlægra slóða. Mjög ánægjulegt væri að sjá það, að átak væri gert í því að alfriða fugla sunnanlands, vestan, norðan og austan á vissum svæðum. Ég átti þess kost t. d. að sjá á austurströnd Bandaríkjanna gríðarlega stórt svæði tekið til friðunar fyrir fugla rétt norðan við Atlantic City, og þar er fólki gefinn kostur á því að fara um og skoða fugla og vera í útivist þar. Þar eru þess háttar mannvirki að fólkið getur gist þar, haft sjónauka og tekið myndir. Tugþúsundir fugla hafa fengið þar aðsetur og eru orðnir staðbundnir, aðrir halda norður um og til nyrstu héraða Kanada og til Íslands. Einnig eru þarna mjög víðtækar upplýsingar um hinar ýmsu tegundir og sýnt samkv. rannsóknum, hvernig fuglarnir hreyfa sig. Það er því ekkert einkamál, hvorki Breta, Frakka, Spánverja né annarra manna, hvernig við tökum á þessum málum, og varla verður sagt að það sé einkamál okkar heldur. Og í þeirri hreyfingu, sem aukin náttúruvernd á nú við að búa hér, sem er blessunarlegt, tel ég hér eitt af meiri háttar málum á ferðinni. Ég vil eindregið mælast til þess, að þetta mál verði rækilega undirbúið og hleypidómalaust lítið á þetta. Ég tel þetta stórmál, og ég tel það líka stórmál hvað í 4. og 5. gr. segir um veiðirétt hins almenna þegns hér á landi. Eins og þær eru orðaðar í dag gæti ég ekki alls ekki fylgt þeim. Herra forseti. Ég skal ekki hafa þessi orð lengri, en ég vil ítreka það að lokum, að ég þakka hæstv. menntmrh. fyrir að sýna okkur þetta og raunar sýna allri þjóðinni þetta. En ég vil láta fylgja jafnframt, að um þessi mál verði hleypidómalaust fjallað, því að það hefur oft verið gert með öfgum, stundum af of miklum tilfinningahita, og ég vænti þess, að þeim þætti í þessum málum sé lokið.