Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Magnús Kristjánsson Það eru aðeins örfá orð viðvíkjandi brtt. á þskj. 163. Háttv. 1. þm. Eyf. (St. St.) hefir rækilega minst á það mál, og jeg hefi þar litlu við að bæta. En mjer fanst, satt að segja, þessi brtt. koma úr hörðustu átt, þar sem háttv.þm. Str. (M. P.) er faðir að henni. Jeg bjóst raunar við því, að hann mundi vera þessari litlu fjárveitingu til sjúkrahússins hlyntur. Mjer hefir skilist svo, að þess mætti sjerstaklega vænta af honum, að hann bæri heilbrigðismálin fyrir brjósti og mundi verða manna síðastur til þess að narta utan úr sjálfsögðum fjárhæðum til þeirra mála. Þessi háttv.þm. (M. P.) segir að vísu, að þetta sje ekki fyrir honum mikið fjárhagsatriði, heldur stefnumál. En jeg verð að líta svo á, að þessi stefna þm. sje ekki rjett, vegna þess, að sjúkrahús Akureyrar og sjúkraskýli í sveitum eru alls ekki sambærileg. Sjúkrahús þetta er sótt, að meira og minna leyti, úr öllum landsfjórðungum, svo að helst mætti segja, að það nálgaðist það mest að kallast landsspítali. Norðlendingar hafa lagt manna mest á sig til þess að koma heilbrigðismálum sínum í sæmilegt horf. Mætti, ef til vill, segja, að þeir hefðu í því efni reist sjer hurðarás um öxl. En hvað sem því líður, þá ber þó að virða þessa viðleitni þeirra að makleikum. Jeg vil einnig geta þess, að 6 af 7 nefndarmönnum hafa talið þessa styrkveitingu til sjúkrahússins á Akureyri sanngjarna. Það er háttv.þm. Str. (M. P.) einn, sem hefir fundið hvöt hjá sjer til þess að klípa af henni.  (M. P.: Hver hefir sagt, að jeg stæði hjer einn að máli?)  . Þingmaðurinn (M. P.) verður að fyrirgefa, þótt jeg haldi mjer hjer aðeins við það, sem fram er komið í málinu. Annars skal jeg ekki um þetta fjölyrða. Það er óþarfi. Jeg er viss um, að hv. deildarmenn munu hallast að skoðun meiri hl. nefndarinnar í þessu máli. Jeg býst við, að það megi segja, að þetta litla tillag til sjúkraskýlanna sje mjög af skornum skamti, og þau eru mjög svo ófullkomin og hafa lítil eða engin tæki. En um sjúkrahúsið á Akureyri er öðru máli að gegna. Það hefir nú aflað sjer flestra þeirra tækja, sem hægt er að búast við, meðan löggjafarvaldið sýnir því ekki meiri sóma en hingað til hefir átt sjer stað. Þótt jeg að vísu líti svo á, að þessi litli munur - 3 þús. krónur. - geri hvorki til nje frá fyrir sjúkrahúsið, þá vil jeg þó eindregið leggjast á móti því, að brtt. nái samþykki deildarinnar. Og það er vegna þess, að jeg vil ekki og get ekki fallist á skilning háttv.frsm. og flm.brtt. (M. P.) að setja sjúkrahúsin á bekk með sjúkraskýlunum. Og jeg segi, að jeg get ekki talið það annað en smámunaskap - svo jeg við hafi væg orð - af þessum háttv.þm. (M. P.) að flytja þessa brtt. Og þykir mjer ekki ólíklegt, að háttv.þdm. líti á þetta mál öðrum augum en háttv. flm (M. P.). Mjer skildist það á orðum hæstv. fjrh. (M. G.), að hann hallaðist að sömu skoðun og háttv.frsm. (M. P.), og býst jeg við því, að fyrir honum hafi einnig vakað það sama, nefnilega að halda fast við regluna um sjúkraskýli, en þetta er hrein og bein yfirskinsástæða, sem ekki getur talist samboðin hæstv. fjrh. (M. G.). En meðan þessi regla er ekki viðurkend hjer í þinginu, þá fæ jeg ekki sjeð, að það sje rjettmætt að færa hana fram sem gilda ástæðu. Nei, það verður að finna aðrar ástæður til þess að geta, með góðri samvisku, nartað utan úr þessari litlu fjárhæð. En jeg býst ekki við, að slíkar ástæður finnist margar eða mjög veigamiklar. Þá vildi jeg minnast nokkrum orðum á eftirlaun til ekkju Matthíasar Jochumssonar. Mjer er það kunnugt um fjárhagsástand hennar, að jeg veit, að það mundi koma sjer mjög illa, ef klipið væri af þessari fjárveitingu. Það vill svo til, að hið látna stórskáld og andans mikilmenni hefir undanfarin ár sjeð fyrir mörgum ungum barnabörnum sínum, sem nú eru hjá ekkju hans. Jeg þori því að gera ráð fyrir, að ef skáldið vissi hverju fram fer hjer, eins og hann var fulltrúaður á í lifanda lífi, að andi mannsins hjeldi áfram að vera starfandi með fullkomnu meðvitundarlífi hinumegin, þá mundi honum falla það mjög þungt og vera það hin mesta skapraun að sjá börnin, sem hann unni svo heitt, og voru gleði hans í ellinni, líða skort. Jeg verð því að telja það mjög æskilegt, að þingið dragi eins lítið og það frekast sjer sjer fært af þessari styrkveitingu, sem hann hafði. Ekkjan er líka alls góðs makleg, því að hún mun eiga drjúgan þátt í því, að hann gat helgað krafta sína og gáfur hinu þjóðfræga starfi sínu eins og raun ber vitni.

Gunnar Sigurðsson Þótt jeg kveðji mjer hljóðs, er það ekki til þess að fara að taka framsöguna af háttv. meðnefndarmanni mínum, þm. Str. (M. P.), heldur að eins til að leggja áherslu á nokkur atriði fjárlaganna. Jeg þakka hv.þm. Ak. (M. K.) fyrir ræðu hans, sjerstaklega það, sem hann sagði um eftirlaun til ekkju Matthíasar Jochumssonar, og hefir hann þar tekið af mjer ómakið. Jeg vil undirstrika það, að við nefndarmennirnir tókum nærri okkur að þurfa að neita. Það er mjög leiðinlegt að þurfa að spara til þess, sem nytsamt er að styrkja, en sjálfsagt er að beygja sig fyrir nauðsyninni og sníða sjer stakk eftir vexti, þegar fjeð vantar. Og mjer er það ljóst, að eins og sakir standa eru upphæðirnar í fjárlögunum altof háar, í samanburði við væntanlegar tekjur, en það er ekki beint þessu þingi að kenna, heldur stefnu fyrri ára, og ekki er svo gott að gerbreyta fjárlögum á einu ári. Mjer þótti háttv.frsm. (M. P.) ekki taka það nógu skýrt fram, að það eru aðallega stóru upphæðirnar, sem meiri hl. nefndarinnar vill spara, en ekki smáupphæðirnar, sem minst munar um. Við viljum draga að leggja í kostnaðarsöm fyrirtæki í bili, og bíða betri tíma. Með því sláum við tvær flugur í einu höggi. Við spörum fje, svo við getum betur stutt að því, að framleiðslan rjetti við, og með því að leggja allan kraft á að efla og auka hana, fáum við fyrirtækin með minni kostnaði síðar, þegar dýrtíðin minkar eitthvað, eins og vænta má að verði. Jeg get ekki látið hjá líða að fara ofurlítið út í hreppapólitík. Jeg vildi nefna ofurlítið bátsferðirnar milli Reykjavíkur og Rangársands. Skýrslur, sem sendar hafa verið háttv. samgmn., sýna fulla þörf á, að viðbótarstyrkur til þessara bátsferða verði 10,000 kr. Sýslan er, eins og kunnugt er, illa sett hvað samgöngur snertir, algert hafnleysi og slæmir landvegir. Tvö kaupfjelög eru að byrja, og hafa því litlu úr að spila. Bátarnir verða að sæta lagi að komast út og inn, og verða oft að liggja, jafnvel svo vikum skiftir, til byrjar. Síðasta ár, sem háttv. samgmn. leggur til grundvallar, hafa bátarnir verið sjerstaklega heppnir, svo það er valtur grundvöllur í framtíðinni. Hún leggur til, að styrkurinn verði 8000 kr., en megi aldrei fara fram úr 1/3, flutningskostnaðar. Viðvíkjandi umsókn fyrv. símastjóra í Vestmannaeyjum, vil jeg taka það fram, að mjer þykir framferði símastjórnarinnar mjög vítavert. Segja fyrst manninum upp stöðunni og gefa honum síðan vottorð um, að hann sje í alla staði vel fær til að hafa starfann á hendi. Þetta framferði er mjer algerlega óskiljanlegt, og er jeg sammála hæstv. fjrh. (M. G.) um það, að símastjórnin ætti helst sjálf að bæta halla stöðvarstjórans að einhverju leyti. En eins og sakir standa, er ekki forsvaranlegt að bæta honum ekki hallann að einhverju leyti. Þá er það viðvíkjandi styrknum til þessara fáu námsmanna, sem fjvn. leggur til. Mjer þykir æði hart að heyra hæstv. fjrh. (M. G.) setja sig á móti því, að efnilegir menn sjeu styrktir til að ljúka námi sínu. Enginn ætti betur að geta skilið nauðsyn þess. Það mundi þykja óviturlegt, ef banki, sem hefði veitt lán til húsbyggingar, drægi að sjer hendina og neitaði að láta meira fje, þegar aðeins væri eftir að setja alla glugga á húsið. Húsið væri einskis virði og lánveitingin gagnslaus. Eins er það með námsmennina. Ef þeir verða að hætta fyr en þeir hafa lokið prófi, verður námið einskis virði, eða jafnvel verra en það. Jeg get verið samdóma hv. 2. þm. Skagf. (J. S.) um það, að varhugavert sje að styrkja menn til að byrja nám. En það er sitthvað, að styrkja til að byrja eða að ljúka, og það er hið síðartalda, sem hjer er farið fram á. Mjer finst sjálfsagt að veita fje til silfurbergsnámunnar í Helgustaðafjalli. Það getur orðið mikið gróðafyrirtæki, ef vel er á haldið. Við erum svo að segja einir um silfurbergið, og gætum fengið fyrir það stórfje, ef vel er á haldið; t. d. er mikill markaður fyrir það í Þýskalandi.

Sveinn Ólafsson Þessar umræður hafa minst lotið að fjáraukalögunum sjálfum. Mest hafa þær beinst að fylgifiskum þeirra, brtt. Það virðist vera álit margra háttv.þm., að óhjákvæmilegt sje að veita allar þær upphæðir, sem farið er fram á. Um sumar hygg jeg þó, að geti orkað tvímælis, hversu brýnar sjeu. Það er sjálfsagt óvinsælt að ráðast á einstakar upphæðir, en hjá því verður eigi sneitt, eins þótt þær eigi allar einhverja talsmenn. Mest ber á brtt. frá háttv.fjvn.Háttv. frsm. hennar (M. P.) mæltist til þess, að þeir deildarmenn, sem hefðu eitthvað að athuga við tillögumar, ljetu til sín heyra. Fyrir þá skuld vil jeg láta þess getið, að jeg hefði verið þakklátur háttv. nefnd, ef hún hefði viljað slá striki yfir meiri hlutann af till. sínum. En þar sem jeg geri ekki ráð fyrir, að hún verði við þeirri bón, vil jeg minnast á nokkrar einstakar till. hennar. Að því, er kemur til brtt. við 1. gr., tel jeg fjárveitinguna til Ara Arnalds sýslumanns sjálfsagða. Þar er um neyðartilfelli að ræða, og aldrei verður vitað, hvað af því getur leitt að rjetta ekki druknandi manni hjálparhönd. En þetta er ekki hægt að segja um allar brtt. Viðvíkjandi styrknum til sjúkrahússins á Akureyri, get jeg vel felt mig við að fylgja frsm. nefndarinnar (M. P.). Um þarft fyrirtæki er þar að ræða, en hemil verður að hafa á kröfum til ríkissjóðs. Þá eru 5000 kr. til fyrverandi stöðvarstjóra í Vestmannaeyjum. Þrátt fyrir umr. og skýringar háttv.frsm. (M. P.), hefi jeg ekki getað sannfærst um nauðsyn, þessarar fjárveitingar. Ábyggileg gögn vantar, og að telja þetta smáupphæð er ekki rjett. Margt smátt gerir eitt stórt, og bitlingafjöldinn dregst saman í stórar summur. 300 kr. styrkur til fyrirlestra við Stýrimannaskólann er að vísu lítil upphæð, en sennilega óþarfa bitlingur, enda þar nægir kenslukraftar, að því er virðist. Viðvíkjandi uppbótarstyrknum til skólans á Núpi, þá virðist mjer þar lítil nauðsyn, og fordæmi slæmt skapað. Skólinn hefir áður fengið ríflegan styrk, sem ætti að nægja. En ef ríkissjóður á nú að fara að bæta úr alstaðar þar, sem þröngt er í búi hjá einstökum mönnum og stofnunum, þá er hætt við, að hann hrökkvi skamt. Jeg mun ekki greiða atkvæði með námsstyrkjum þeim, sem nefndin leggur til að veita, og þó síst með svo nefndum lokaveitingum. Þeir, sem þeirra eiga að njóta, hafa sumir notið áður mikils stuðnings af opinberu fje, og er mjög óvíst, að eftirtekjan verði þar nokkuð meiri en ella. Margir þessir svonefndu efnilegu námsmenn og listfengismenn, sem ár eftir ár njóta styrks af ríkissjóði, eru hreinn og beinn vonarpeningur, sem landið nýtur lítils eða einskis frá síðar. Nær hæfi þykir mjer, þegar efni eru jafnlítil og nú á slíkum styrkveitingum, að hjálpa þeim til að brjóta ísinn, sem byrjendur eru, en láta hina spila á eigin spýtur. Það eru ekki síst þeir, sem sjálfir brjóta brautina, er að gagni verða, og ef svo færi hjer, að einhver þessara manna yrði að fresta námi um stund, til að vinna sjer fyrir námsfje, þá mundi sú þrekraun, þegar markinu væri náð, fremur auka en rýra manngildið. Mestu nytjamennirnir á undanförnum áratugum hafa einskis notið af opinberu fje sjer til menningar, og væri betur, að þetta dekur við allskonar nemendur gerði þá ekki miður færa til að vinna gagn. Jeg hirði ekki að tína upp alla hina einstöku liði, sem hjer fara á eftir. Jeg get ekki verið á sama máli og háttv.fjvn. um styrkinn til ekkju Matthíasar Jochumssonar. Það eru fleiri ekkjur í líkum sporum, sem eiga erfitt, og er ekki auðvelt að gera upp á milli hennar og þeirra. Þegar hún á að fá svona háan styrk, eða 5700 kr., er ekki óeðlilegt, að öðrum þyki sjer misboðið, því að svo gífurlegur er verðleikamunurinn ekki, að rjettlæti það. Háttv. þm. Ak. (M. K.) hefir upplýst það, að hún hafi á sínum vegum barnabörn síra Matthíasar sáluga. Það eru auðvitað meðmæli, en ekki skil jeg, að það sje vonlaust um, að hinir mörgu og góðu vinir skáldsins og vel stæðu vandamenn verði fúsir til að hlaupa undir bagga með henni. Það er að minsta kosti víst, að hún fer ekki á vonarvöl, þó hún fái ekki þessa háu fjárveitingu. Þá eru brtt. frá háttv. samgmn. á þskj. 181. Jeg bjóst við, að fyrir henni mundi vaka að bæta úr samgönguleysinu við hin fjarlægustu hjeruð fyrir norðan og austan. í till. hennar virðist kenna meir hugulsemi við Eimskipafjelag Íslands heldur en þá landshluta, sem hjer eiga hlut að máli. Þessar 60,000 kr. eru nánast gjöf. Það getur verið, að fjelagið sje hjálparþurfi, og er þá auðvitað vel gert að styðja það. En Austfjörðum er lítill styrkur að þessu. Goðafoss kemur á þær hafnir, sem hann þykist eiga brýnt erindi til, og ekki aðrar. Hann er of dýr og stór til flutninga milli smáhafna og snúninga, og hann bætir aldrei úr flóabátsþörfinni eystra. Stærstu hafnirnar fá sambandið, og hefðu fengið, án alls styrks, því að þangað og þaðan eru flutningar svo miklir, að skipið hlaut að koma þar við. Verstöðvarnar minni og kauptúnin litlu verða hinsvegar með öllu svift því sambandi, sem þau hafa haft undanfarið. Jeg hefi aðeins sjeð uppkast að áætlun fyrir Goðafoss, en mjer er sagt, að því eigi að breyta. Mjer finst ekki viðfeldið að greiða atkv. með slíkri fjárveitingu og hjer um ræðir, og vita ekki, hvað í móti skal koma. enda mun jeg eigi gera það. Það stoðar lítið, þótt fyrirheit sje gefið um viðkomu á einni eða tveimur smáhöfnum, í viðbót við áætlun. Flestar verða útundan, og flóabátsins þörf eftir sem áður til að tengja þær saman. Þær eru yfirleitt á Austurlandi sneyddar öllum samgöngum á landi, vegna landslags og staðhátta. Því ef það er rjett, að Goðafoss eigi ekki að koma við sunnar en á Fáskrúðsfirði, er það bersýnilegt, að undan fellur stórt svæði, s. s. suður að Hornafirði, þó undanfarið hafi þau svæði verið samtengd. Það hefir að vísu verið sagt, að Goðafoss muni gefa kost á því að koma við á Berufirði, ef nógur flutningur fáist. En það er reynsla fyrir því, að af slíkum skilyrðisbundnum ferðum verða oft harla lítil not, og um þennan stað á það auk þess oft við, að ekki er fært þangað, meðal annars vegna vöntunar vita og leiðarljósa. Yfirleitt sje jeg ekki, að háttv. samgmn. hafi tekist að spara mikið frá því, sem verið hefir, því verði fjárveitingin til Goðafoss samþykt, mun vera komið hátt upp í 600 þús. kr. til allra strandferða. Þó fást aðeins gagnslitlar ferðir fyrir Austurland, og sennilega ófullnægjandi fyrir Norðurlandi einnig. En út af þessu hefi jeg, ásamt háttv.þm. A.-Sk. (Þorl. J.). leyft mjer að bera fram brtt. á þskj. 198, þess efnis, að veittar verði 15 þús. kr. til sjerstaks báts, sem gangi milli Hornafjarðar og Seyðisfjarðar. Reyndar hefði verið betra og hagfeldara, að bátarnir hefðu verið tveir, og látnir mætast á Seyðisfirði, og gengi þá annar frá Akureyri. Gæti jeg, fyrir mitt leyti, vel fallist á það skipulag. Því fer svo fjarri, að það sje rjett hjá háttv.frsm. samgmn. (Þorst. J.), að Goðafossferðirnar bæti upp ferðir tveggja slíkra báta milli fjarðanna innbyrðis, að smáhafnirnar fara alls á mis, þótt stærri hafnirnar fái þannig samband við útlönd. Jeg leyfi mjer því að vænta þess, þangað til jeg sje annað, að þessari brtt. okkar verði vel tekið í háttv. deild, þar sem gert er ráð fyrir styrkveitingunni óvenju lítilli, en gagnið af henni mundi hins vegar miklu meira en af Goðafossferðunum. Þá finst mjer ástæða til að minnast á upplýsingar þær, sem hæstv. fjrh. (M. G.) gaf í gær, um tekjur ríkisins fyrsta ársfjórðunginn í ár. Það er einmitt, ekki síst, með þær upplýsingar fyrir augum, sem jeg hefi lagst á móti ýmsum till.fjvn. Því að þessar upplýsingar um rýrnun símateknanna t. d. sýna berlega, hvað að fer. Þó lít jeg annan veg á þessa tekjurýrnun en hæstv. ráðh. (M. G.), og tel hana, að mestu, stafa af því, að símagjöldin eru nú orðin alt of há. Mjer er kunnugt um það, að sumsstaðar eru bein samtök um það að nota ekki símann, nema í brýnustu nauðsyn, og þegar síðasta hækkunin á afnotagjaldinu kom, sögðu margir símanum upp og heimtuðu, að landssíminn tæki áhöldin burtu. Og þessi hækkun símagjalds og afnotagjalds stafar, meðal annars, af síhækkandi kaupkröfum starfsfólks símans, kröfum, sem ganga óhæfu næst. Þá vil jeg enn minnast á eitt atriði, sem hv.frsm. samgmn. (Þorst. J.) drap á, og það var, að stjórnin hefði gert bindandi samning við Suðurlandsfjelagið, og það þannig, að styrkurinn, sem skipið Hjörungavogur átti að hafa til Norður- og Austurlandsferða eftir fjárl. 1920 og 1921, gengi nú allur til „Suðurlands“, auk þeirra 25,000 kr., sem því voru ætlaðar, eða alls 125,000 kr. fyrir ferðir þess í sumar til Vestfjarða. Þessi ummæli voru síðan staðfest af hæstv. atvrh. (P. J.), þótt furðulegt sje. En þetta er nú einmitt ein ástæða þess, að við erum reknir upp á sker með samgöngur norðan og austanlands. Fjenu er varið til þessa ljelega skips, og öllu í öðrum landshluta en upphaflega var ætlað. Jeg vil því, eins og háttv.frsm. (Þorst. J.), lýsa megnustu óánægju minni yfir þessu tiltæki stjórnarinnar, þessu dekri við „Suðurland“ og sukki á strandferðastyrknum, Jeg held, að jeg þurfi svo ekki að fjölyrða um þetta frekar, og heldur ekki um till. mína á þskj. 198, en vil aðeins geta þess, að ef hún yrði samþ., mun jeg fylgja þeim, sem fella vilja styrkinn til Goðafoss og fá annan flóabát í viðbót fyrir norðausturströnd landsins. Þá má fá marga fyrir það fje, sem nú er ætlað Goðafossi. En hann kemur, og þarf að koma, á allar stærri hafnir á þessu svæði, eins þótt styrkurinn falli niður.

Forsætisráðherra (J. M): Það voru aðallega ummæli hv. 2. þm. Skagf. (J. S.), sem koma mjer til þess að standa upp. Hann talaði um það, að óheppilegt væri og athugavert, að stjórnin greiddi fje úr ríkissjóði eftir tillögum fjvn., eða nefnda einna, eins og nú hefði komið fram. Þessi athugasemd er alveg rjett. Þetta er aðferð, sein ekki má yfirleitt viðhafa. En ástæða þess, að þetta var gert í þetta skifti, þ. e. a. s. eftir tillögu fjárveitinganefnda í fyrra, var sú, að þingið var þá mjög stutt, og því slitið af mikilli skyndingu, svo að enginn tími vanst til að fá fjárveitingar, sem sumar virtust þó, svo að segja, sjálfsagðar. á fyllilega lögmæltan hátt. Þess vegna var það ráð tekið, að fjárveitinganefndir sendu stjórninni tillögur um nokkrar fjárbeiðnir, sem þær lögðu til að teknar væru til greina. Vegna þess, að þannig stóð á, hætti stjórnin á það að taka þær fjárbeiðnir, sem helst þótti ástæða til, til greina. Annars mun háttv.frsm.fjvn. (M. P.) sjálfsagt minnast á þetta nánar. En úr því að jeg er staðinn upp á annað borð, vildi jeg minnast örlítið á nokkrar brtt., sem hjer eru fram komnar. Um fjárveitinguna til Ara Arnalds, sýslumanns, vil jeg taka það fram, að jeg get ekki fallist á það, að með henni sje tekin upp sú regla, sem sjálfsagt sje að fylgja um alla embættismenn. Það hefir komið fyrir áður, að þingið hefir veitt styrk, þegar svipaðar ástæður hafa verið, án þess að binda sig að öðru leyti, enda verður þetta að vera hrein undantekning. Út af fyrirlestrastyrknum til Stýrimannaskólans skal jeg geta þess, að jeg taldi ekki heimilt að borga hann, þegar fram á það var farið, án þingssamþyktar, en mun hins vegar hafa dregist á að mæla með því við þingið, og geri það hjer með. Þá er um skrifstofukostnað fræðslumálastjóra, sem jeg er háttv. nefnd þakklátur fyrir að hafa tekið upp, enda er það ekki í samræmi við aðra starfsmenn landsins, að hann skuli ekkert slíkt hafa haft, og hefir víst aðeins verið af vangá í upphafi. Um Kvenrjettindafjelagsstyrkinn skal jeg geta þess eins, að á upphæðina sjálfa var ekki minst í fyrra, en hins vegar hefir kostnaður við ferðina að sjálfsögðu orðið meiri en kostnaður við aðrar samskonar sendiferðir í fyrra. Um styrkinn til skálda og listamanna er það að segja, sem áður hefir verið fram tekið, að hann varð svo lítill í ár, af því að 5000 kr. af honum voru veittar í fyrra, fyrir þá sök, að ýmsir, sem til Ítalíu ætluðu, kváðust fremur geta farið þá en seinna. En hins vegar mun úthlutunarnefndin hafa ætlast til að fá hækkun á styrknum á þessu ári. Í sambandi við þetta skal jeg geta þess, að mjer þykir það mjög óheppilegt, að Jóh. Kjarval skuli engan styrk hafa fengið, bæði af því, að mjer er persónulega kunnugt um það, að hann á erfitt uppdráttar, og svo af hinu, að hann er eflaust einhver efnilegasti af listamönnum okkar, þó að sumum þyki hann nokkuð undarlegur í hinum síðari verkum sínum. Af sömu ástæðum hefði jeg álitið rjett, að Davíð Stefánsson frá Fagraskógi hefði fengið styrk. Að því er til alþýðuskólanna kemur, vil jeg aðeins geta þess, að jeg sakna þess, að ekki er enn tekin til greina beiðni um styrk til Hvítárbakkaskólans, sem jeg verð að telja sjerstaks styrks verðugan, einmitt nú.

Hákon Kristófersson Jeg finn mjer skylt að þakka háttv.fjvn. fyrir undirtektir hennar undir þá málaleitun mína, að ríkið láni hina umbeðnu upphæð, 8 þús. kr., til læknisseturskaupa í Reykhólahjeraði. Eins og nokkrum háttv.þdm. er þegar kunnugt, hafa allmargir menn í viðkomandi hjeraði sjeð nauðsynina á því, að óhjákvæmilegt væri, að hjeraðsbúar gætu bent á heppilegan stað til læknisseturs, svo framarlega sem þeir ættu að gera sjer vonir um, að læknir fengist í hjeraðið. Læknir sá, er var þar seinast og nú er látinn (Oddur sál. Jónsson), átti sjálfur jörðina, er hann bjó á, svo engin von er til, að hún verði fáanleg til læknisseturs í framtíðinni. Það er hvorttveggja, að hún mun ekki hafa verið föl, enda hjeraðinu tæpast fært að kaupa hana. Til þess að koma máli þessu í framkvæmd, var af hjeraðsbúum kosin 3 manna nefnd, þeir Ólafur Eggertsson, Króksfjarðarnesi, Ingim. Magnússon, Bæ og Andrjes Ólafsson, Brekku. Það, sem menn þessir hafa þegar gert í málinu, er það, að þeir hafa keypt jörð fyrir 8500 krónur. Jörð þessi má telja að sje, legu sinnar vegna, sjerstaklega vel valin til læknisbústaðar, enda nokkurnveginn húsuð, eftir því, sem gerist á sveitabæjum. Þess vil jeg láta getið, að í ráði er, að sjúkraskýli verði reist á þessu fyrirhugaða læknissetri strax og læknir kæmi í hjeraðið og ástæður leyfa. En til alls þessa vantar fje. Það hefir því orðið að ráði hjá hjeraðsbúum að leita til hins háa Alþingis um lánbeiðni þá, sem hjer er um að ræða. Með tilliti til þess lofsverða áhuga, er hjeraðsbúar hafa á máli þessu, svo og hinnar brýnu nauðsynjar, er á þessu er, vænti jeg þess, að háttv. deild verði við þessum, að mínu áliti, sanngjörnu óskum. Um einstök atriði, er þetta snerta, skal jeg annars ekki deila. Þar sem hæstv. fjrh. (M. G.) mintist á það, að vextir væru kann ske nokkuð lágir af lánum, en lánstíminn mætti hins vegar vera lengri, þá skal jeg ekki gera það að neinu kappsmáli, enda gekk mjer þarna engin ágirnd til, heldur fór jeg þar eftir reglum, er áður hefir verið fylgt. Þess hefir verið getið af hæstv. fjrh. (M. G.), að þetta mætti að nokkru leyti teljast styrkur, og er það þá auðvitað að því leyti, sem lánskjörin eru betri, en hverfur að því leyti, sem þau eru þrengd, t. d. með hækkuðum vöxtum. Jeg geri að sjálfsögðu ráð fyrir því, að hreppar þeir, sem nefndir eru í brtt. minni, taki lánið, og að viðkomandi sýslufjelög standi að baki og beri ábyrgðina, svo ekki verði það misskilið, hver sje lántakandi. Jeg hefi skrifað tveimur af mönnum þeim, sem gengist hafa fyrir máli þessu, og tjáð þeim, að málaleitun þeirra mundi hafa góðan byr í þinginu, en ekki fengið ennþá svar frá Ólafi Eggertssyni, sem jeg bað þó að láta mig sem fyrst vita, hvort það væri ekki þeirra meining, að hreppar þeir, sem hlut ættu að máli, tækju lánið sameiginlega. Fleira hefi jeg ekki að segja um till. þessa. Hún hefir ekki mætt neinum andmælum, og er jeg þakklátur háttv. deild fyrir það. Háttv. frsm. samgmn. (Þorst. J.) skýrði frá því í gær, að e.s. Suðurland ætti að annast samgöngur milli Reykjavíkur og Vestfjarða, alla leið til Ísafjarðar, og skildist mjer á orðum hans, að með þessari ráðstöfun væri vel sjeð fyrir samgöngum við Vestfirði. Hins vegar fanst mjer samt, að hann teldi skipið lítt fært til að annast þessar ferðir, og finst mjer það trúlegt, eftir því, sem skip þetta reyndist síðastliðið sumar, og koma þá ráðstafanir þessar að litlu haldi og Vestfjörðum til lítils gagns, einkum þó þegar þess er gætt, að Sterling er ekki ætlað að koma nema einu sinni, eða eina ferð, á Vestfirði, og hlýtur þá að liggja í augum uppi, að þetta verða með öllu ónógar samgöngur. Annars finst mjer nefndin hafa gert allmikinn mun á viðkomustöðunum Bíldudal og Patreksfirði. Jeg, sem kunnugur er um þessar slóðir, get ekki gert mjer grein fyrir, af hvaða ástæðum sá mismunur sje gerður, og vildi því leyfa mjer að biðja nefndina um upplýsingar í því efni, hvaða ástæður nefndin hefir haft, til þess að gera þennan mismun á þessum viðkomustöðum, sem, að mínu áliti, ættu að vera sem allra jafnast settir. Hins vegar skal jeg fúslega viðurkenna það, að jeg myndi í alla staði sætta mig við það, þótt 1. ferð Suðurlands fjelli algerlega niður, ef samgmn. gæti sjeð sjer fært að látaskipið fara einu sinni eða tvisvar inn á Króksfjörð, eins og jeg hafði óskað eftir við nefndina. En eftir því sem jeg best veit, og áætlunin mun sýna, þá hefir enn ekki verið gert ráð fyrir því, og vildi jeg því beina þessu til nefndarinnar, í þeirri von, að hún lagfæri þetta, ef mögulegt er. En svo ber líka að líta á það, í þessu samgöngumáli við Vestfirði, að þetta skip, Suðurland, er ekki einungis ætlað Vestfirðingum til hagræðis, þar sem beinlínis eru fyrirskipaðar 4 ferðir austur á Hornaf jörð, sem því er ætlað að annast. Og þótt brugðið geti til beggja vona með þessar Hornafjarðarferðir, eins og háttv.þm. A.- Sk. (Þorl. J.) sagði hjer í gær, þá er þó vitanlegt, að þessar austurferðir eru þegar ráðgerðar, og því ástæðulaust að telja skipið einungis sem strandferðaskip fyrir Vestfirði. Eins og málið horfir því við nú, þá get jeg ekki betur skilið en að fyrir samgöngumálum okkar Vestfirðinga sje illa sjeð, einkum þegar á það er litið, að lítil von er um, að millilandaskipin komi þar við, því að það tel jeg ekki, þótt þau komi við á Ísafirði.  (Þorst. J.: Misskilningur!)  . Mig skyldi gleðja það, að þetta sje misskilningur, eða máske háttv.frsm. samgmn. (Þorst. J.) vildi segja mjer, hvað millilandaskipin eigi oft að koma til Flateyjar, til dæmis, og getur hann þó varla neitað því, að þar sje stór verslunarstaður. - Mjer heyrðist á háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.), að honum þætti illa sjeð fyrir samgöngum við Austfirði, og teldi litlar bætur felast í till. nefndarinnar, en jeg hygg þó, að ekki sje minni ástæða fyrir mig að kvarta, því að eftir því, sem þegar er upplýst, höfum vjer orðið stórum ver úti, eins og jeg hefi nú bent á, og ekki síst, þegar litið er á, hvað millilandaskipin koma oft við á Austfjörðum. Hvað þessa mótorbáta snertir, þá fer til þeirra svo mikið, að það borgar sig varla að láta þá halda ferðum uppi. Enda finst mjer það undravert, og veit ekki hvernig á því getur staðið, að ýms fjelög, sem eiga stærri skip og sigla styrklaust, geta látið skipin bera sig og haft töluverðan hagnað, þar sem mótorbátarnir, sem styrktir eru til að halda ferðum uppi á sömu slóðum, bíða árlegan halla af rekstrinum. Þetta er óneitanlega undarlegt, og ekki að furða, þó að manni fljúgi í hug, að eitthvað hljóti að vera bogið við framkvæmdarstjórnir þessara styrktu báta. Það þykir nú víst illa hlýða, að jeg mæli á móti Breiðafjarðarbátnum Svani. Jeg heyri nú sagt, að hæstv. stjórn hafi lofað 3 þús. kr. styrk þessum bát, ef hann fari vestur eina ferð. Fjelaginu mun nú varla hafa veitt af þessum styrk. En jeg get ekki annað sjeð en að hægt hefði verið að fá bát til þess að skjótast þessa ferð fyrir langtum minni borgun, því að væntanlega hefði hann getað fengið fullfermi. En ef þetta hefir verið gert í áliggjandi lífsnauðsyn, eins og fram hefir verið tekið, þá er þetta afsakanlegt. Þess vil jeg þó geta, að vesturhluti Barðastrandarsýslu og nokkur hluti af austursýslunni mundi heldur hafa verið látinn deyja drotni sínum heldur en hæstv. stjórn legði fram fje til að styrkja þá til slíkra ferða. Jeg skal vera fáorður um brtt. á þskj. 129, en verð þó að geta þess, að 1. liðurinn þar kom mjer undarlega fyrir sjónir, sjerstaklega þó vegna þess, að uppbótar þessarar er hvergi æskt af núverandi hlutaðeigendum. Verð líka að álíta hana, að málavöxtum athuguðum, algerlega óþarfa. Hins vegar er það viðvíkjandi styrknum til Ara Arnalds sýslumanns, að jeg vildi taka það fram, að jeg get ekki litið eins á hann og háttv. 1. þm. S M. (Sv. Ó.), sem telur hann nauðsynlegan. En jeg vil þó, þrátt fyrir það, engan veginn mæla á móti honum, þar sem í hlut á maður, sem mun hafa þessa mjög brýna þörf. En þar sem óhjákvæmilegt mun verða að veita þennan styrk, hvers vegna hefir þá háttv. nefnd ekki getað sint erindi Sigvald í Kaldalóns læknis, sem stendur alveg eins á fyrir, að sögn þar um kunnugra manna. Um styrkinn til stöðvarstjórans í Vestmannaeyjum verð jeg að segja það, að jeg tel það vandræði, að þetta mál skuli hafa komist inn á þing, eins og utan um það hefir verið talað, og teldi því fara best á því, að málaleitun þessari væri sem fyrst vísað á sinn stað. Annars hefi jeg ekki meira að segja um brtt. nefndarinnar að þessu sinni, enda býst jeg við að koma með brtt. við 3. umr.

Frsm. (Magnús Pjetursson) Jeg býst við, að jeg geti verið stuttorður að þessu sinni. Það hefir litlu einu verið hreytt að nefndinni, og skeytin verið meinlaus, svo þau hafa hvorki bitið nje hitt. Jeg ætla að reyna að svara þeim háttv.þm. og stj. í rjettri röð, eins og þeir töluðu, þó að vel geti verið, að jeg hafi einhverju gleymt, því að ekki hefi jeg skrifað alt niður hjá mjer, heldur treyst nokkuð á minnið. Jeg get byrjað með að þakka hæstv. fjrh. (M. G.) fyrir þessar upplýsingar og þessa skýrslu um tekjuvonir, eða öllu heldur vonleysi, á yfirstandandi ári, en það getur ekki haft nein áhrif á nefndina, enda vil jeg með engu móti játa það, að nefndin hafi farið óvarlega og ekki litið fyllilega með sparnaðaraugum á frv., og í samræmi við það borið fram sínar brtt.; eru þær því allar svo nauðsynlegar, að minsta kosti þær, sem eitthvað um munar. Jeg vil og geta þess, að jeg get ekki um símatekjurnar verið sammála háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.), og heldur ekki hæstv. fjrh. (M. G.), að símatekjurnar sjeu minni vegna fjárkreppunnar, eða vegna hækkunar á símagjöldunum. Það er ekki mælikvarðinn, heldur eru það viðskiftahömlurnar, sem gera það, að síminn er langtum minna notaður en áður. Alt viðskiftalíf liggur meira og minna í dái, og því er þörfin fyrir símanot ekki nándarnærri eins rík og áður. Hygg jeg þetta eina helstu ástæðuna. Á það hefir verið bent af hæstv. fjrh. (M. G.) um fjárhagsvandræðin, að sumir síldarútgerðarmennirnir geti nú ekki greitt útflutningstollinn strax, eins og áður. Ef til vill er eitthvað til í þessu, en þó er mjer kunnugt um, að ef stjórnarráðið hefir neitað þessum mönnum um gjaldfrest, þá hafa þeir borgað strax. Annars hefi jeg heyrt því fleygt, að það hafi verið nokkuð af handahófi og sitt á hvað, sem stjórnin hefir gefið þennan frest, og ekki gott að henda reiður á þeim reglum, sem hún hefir farið þar eftir. Annars þykir mjer leiðinlegt, að hæstv. fjrh. (M. G.) skuli hafa lagst á móti brtt. nefndarinnar, enda þótt jeg jafnframt voni, að það hafi engin áhrif á háttv. deild. Viðvíkjandi því, sem hæstv. fjrh. (M. G.) var að kvarta yfir, að hann hefði ekki verið spurður ráða um málaleitun stöðvarstjórans í Vestmannaeyjum, þá er það alveg satt, að svo var ekki gert, enda fanst nefndinni það óþarfi, þar sem fyrir nefndinni lá brjef stjórnarráðsins, sem sýndi fyllilega, hver væri vilji stjórnarinnar í þessu efni, og full ástæða að skoða sem meðmæli frá henni. Þá spurði hæstv. fjrh. (M. G.), hvað nefndin hefði hugsað sjer um útborgun á styrknum til Ara Arnalds. Nefndin hefir ekkert ákveðið um það enn, hvort borga eigi hann mánaðarlega eða miða við ársfjórðungsgreiðslu, og leggur, yfir höfuð, enga áherslu á það, enda hlýtur það að verða samningsatriði milli styrkþega og stjórnarinnar. En út frá því hefir nefndin gengið sem sjálfsögðu, að styrkinn eiga að greiða frá þeim tíma, sem annar maður hefir verið settur til þess að gegna embættinu, og eins hitt, að frá sama tíma sje svo árið talið. En að öðru leyti hlýtur alt þetta að verða samningsatriði, eins og áður er á drepið. Hæstv. fjrh. (M. G.) gat þess, að sjálfsagt væri að styrkja Jóhannes L. L. Jóhannsson orðabókarsafnara, að einhverju leyti, en að hann hefði búist við, að farin yrði önnur leið, og hún var sú, að taka eitthvað af fjárstyrk þeim, sem syni Jóhannesar, Jakobi Smára, var ætlaður. Frá fjárhagshliðinni er þetta kannske það sama, en frá stjórninni horfir það nokkuð öðruvísi við. Stjórnin hefir enga heimild til að rugla fje á milli manna í fjárlögunum, án samþykkis þingsins. Getið skal þess, að nefndin hefir enn ekki tekið afstöðu til erindis Jakobs J. Smára, og get jeg því ekki gefið ákveðin svör, en jeg vildi út af þessu leyfa mjer að leggja eina spurningu fyrir hæstv. fjrh. (M. G.) eða hæstv. stj., og á svari heimar veltur sjálfsagt talsvert um ýmsar ákvarðanir um samning fjárlaganna. Skoðar stjórnin fjárlögin aðeins heimildarlög, eða álítur hún þau skipun, sem hún sje skyld að hlýða? Þessu vona jeg að verði svarað skýrt og skorinort; jeg fyrir mitt leyti hefi litið svo á, að þar sem ekki er beinlínis tekið fram, að aðeins sje um heimild að ræða, þá sje það skipun. Svar við þessu er okkur nauðsynlegt að fá, áður en við göngum frá fjárlögunum. Ekki datt mjer í hug, að hæstv. fjrh. (M. G.) myndi leggjast á móti styrknum til hjúkrunarfjelagsins Líknar, og allra síst vegna þess, að minst hefir verið nokkuð á starfsemi þessa fjelags við umr. um berklaveikisfrv. hjer í deildinni, og þegar þá að ekki er um meiri fjárhæð að ræða, enda kunnugt, að Reykvíkingar líta öðrum augum á þetta fjelag, og telja sjálfsagt að styrkja það.  Þá hafði hæstv. fjrh. (M. G.) ýmislegt að athuga við styrkina til einstakra manna, og verð jeg þá að segja, að lítið legst nú fyrir kappana, þegar þeir fara að klípa nokkrar krónur út úr styrk til fátækra og fjevana, en þó að mörgu leyti efnilegra, námsmanna. En undir það get jeg tekið, að erfitt sje að greina, hvort þeir sjeu styrksins verðugir; en er nokkuð ljettara að segja um, hvort þeir sjeu hans ekki verðugir, og gæta ættu þeir þess, sem þannig tala, að þeir eru að vega í myrkri, og sá sem þannig vegur, getur komið óheppilega niður, enda hefði hverjum þm. verið innan handar að kynna sjer skjöl þau, er að þessu lúta. En úr því þeir ekki hafa gert það, þá verða þeir að fara eftir tillögum nefndarinnar, sem rannsakað hefir málin. Hæstv. fjrh. (M. G.) talaði um utanfararstyrki og námsstyrki, en hjer er alls ekki um utanfararstyrki að ræða, heldur aðeins námsstyrki. Og í sambandi við þetta spurði hæstv. fjrh. (M. G.), hvort enginn þessara manna gæti orðið aðnjótandi þess styrks, sem veittur er í fjárlögum og ætlaður er þeim, sem leita utan til Hafnarháskóla. Sá styrkur, að upphæð 8000 kr., á að koma í staðinn fyrir Garðstyrkinn forna, sem hvarf með sambandslögunum 1918, og er því aðeins byrjunarstyrkur handa þeim stúdentum, er utan leita og ekki geta fengið kenslu hjer. Þessir styrkir, sem nefndir eru hjer, eru eingöngu til framhaldsnáms, eða öllu heldur til lokanáms, að undanteknum einum (Brynjólfs Stefánssonar), sem nýlega hefir endað Garðvist sína. Enda er um þennan 8000 króna styrk það að segja, að hann getur varla náð langt, þegar litið er til allra þeirra stúdenta, sem leita verða til Hafnarháskóla. Hæstv. fjrh. (M. G.) talaði um styrkinn til ekkju Matthíasar skálds. Því þarf jeg ekki að svara, því að háttv.þm. Ak. (M. K.) hefir þar tekið af mjer ómakið. Er mjer kunnugt um það annarsstaðar frá, að upplýsingar hans í því efni eru rjettar. En þótt hin háttv. deild samþykki þennan styrk nú, þá vil jeg benda henni á það, að nefndin hefir ekki tekið neina fullnaðarákvörðun um það, hvort sömu upphæð skuli veita framvegis. Hjer stóð alveg sjerstaklega á í ár. Deildinni er því í lófa lagið, þótt hún samþykki þessa fjárhæð nú, að sjá svo um, að þetta verði ekki framtíðareftirlaun. Ekki get jeg hugsað mjer, að það komi til mála, sem hæstv. fjrh. (M. G.) vildi halda fram, að þetta gæti valdið óánægju meðal annara ekkna í landinu, sem styrks njóta. Jeg trúi því ekki, að nokkur kona sje þannig skapi farin, að henni sviði, þó að ekkja þjóðskáldsins og snillingsins Matthíasar Jochumssonar njóti hærri styrks en aðrar. Þá talaði hæstv. fjrh. (M. G.) um það, að vextirnir af lánunum væru of lágir. Spurði hann, hvort nefndin vildi ekki hækka vextina. Þessu get jeg ekki svarað nú, en sjálfsagt er, að nefndin athugi þetta. Annars finst mjer það engin gild rök fyrir að hækka vextina af þessu láni, að vextir sjeu háir nú. Lánið er veitt til 20 ára, og enginn veit, hvort vextir yfirleitt muni verða jafnháir allan þann tíma eins og þeir eru nú. Margir hafa fett fingur út í brtt. nefndarinnar um uppbót til stöðvarstjórans í Vestmannaeyjum. Hæstv. atvrh. (P. J.) hefir nú gert nokkra grein fyrir, hvernig sá liður er til orðinn. Jeg þarf því ekki miklu að svara. Vil þó andmæla að nokkru þeim orðum háttv.þm. Barð. (H. K.), þar sem hann sagði, að þingið hefði ekki gert þessum manni rangt til, og þyrfti því ekkert að bæta. Það mun nú að vísu rjett, að þingið hefir ekkert gert manninum rangt, en það er engu að síður skylda þingsins, ef einhver þjóna ríkisins verður fyrir rangsleitni af yfirboðurum sínum, að hjálpa honum þá eftir föngum, til þess að ná rjetti sínum. En þá sný jeg máli mínu til hæstv. atvrh. (P. J.) um það, hvort hann hafi sett sig svo vel inn í málið, að hann viti fyrir víst, að maðurinn hafi ekki verið beittur ranglæti. Eða ef hann hefir komist að því, að maðurinn hafi verið ranglæti beittur, hvort hann hafi þá vítt landssímastjóra? Háttv. 2. þm. Skagf. (J. S.) var og að fetta fingur út í ýmislegt. Hefir hæstv.forsrh. (J. M.) svarað honum að nokkru, viðvíkjandi athugasemdum hans við fjáraukalögin. Eins og hæstv.forsrh. (J. M.) tók fram, þá var hjer tímaleysi síðasta þings um að kenna, en ekki því, að fjvn. hefði ekki verið reiðubúin að koma fram með ákveðnar till. En það gat ekki unnist tími til þess á þinginu þá að ræða þessar till. Það sem fjvn. gerði, var því að eins það að heita stjórninni fylgi við þessar till., ef hún bæri þær fram á næsta þingi. Auðvitað ber stjórnin fram till. á sína ábyrgð, en aðeins með stuðningi fjvn. Það lítur og svo út, að fjvn. hafi hjer verið í samræmi við vilja deildarinnar, þar sem engar brtt. hafa fram komið við þessar till. Þá furðaði háttv.þm. (J. S.) sig á till. um launabætur ráðherranna. Bar hann þá saman við aðra embættismenn og sagði, að ef gengið yrði inn á launahækkun á annað borð, þá þyrfti líka að hækka við þessa embættismenn, sem hann taldi upp. Þetta hefði hv. Alþingi átt að vita fyr, að ekki ættu ráðherrarnir að hafa hærri laun en aðrir embættismenn En nú hafa ráðherrarnir hæst laun, grundvallarlaun. Þingið hefir sýnt, að það hefir álitið, að laun ráðherranna þyrftu og ættu að vera hærri en laun annara starfsmanna ríkisins. Hefir þessi háttv.þm. (J. S.) annars nokkrar sannanir fyrir því, að þessir menn, sem hann nefndi, komist af með þau laun, sem þeir hafa? Jeg tel ekki líkur til þess. Sumir af þeim mönnum, sem hv.þm. (J. S.) nefndi, hafa og aðrar tekjur að auki, en það hafa ráðherrarnir ekki. Það þykir ekki hlýða, að þeir hafi aukastörf með höndum. Og mjer finst það vera nokkuð varhugaverð braut, ef þingið á að stuðla til þess, með því að hækka ekki ráðherralaunin, að eingöngu efnamenn geti orðið ráðherrar. Þessi sami hv.þm. (J. S.) mintist á styrkinn til Ara Arnalds. Því þarf jeg ekki að svara. Bæði hæstv.forsrh. (J. M.) og háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) hafa svarað því rjettilega og nægilega, að mínum dómi. Þessi sami háttv.þm. (J. S.) mintist á styrki til einstakra manna, og þá einkum styrkinn til Ásmundar Sveinssonar. Sagði hann, að rjettara væri að hlynna heldur að þeim, sem lengra væru komnir, og láta byrjendurna sitja á hakanum. En þetta er ekki rjett hjá hv.þm. (J. S.). Ásmundur er alls ekki byrjandi. Hann hefir að minsta kosti stundað námið í 3–4 ár. Hann var í Kaupmannahöfn í fyrravetur, og áður hefir hann numið hjer heima. Segist hann sjálfur hafa eytt besta hluta æfi sinnar í þetta nám. En það, sem reið baggamuninn hjá nefndinni um þessa fjárveitingu, voru ágæt meðmæli frá Einari Jónssyni frá Galtafelli og Ríkarði Jónssyni. Undir hitt get jeg vel tekið með hv.þm. (J. S.), að rjett sje að hlynna fremur að þeim, sem langt eru komnir, og tek jeg fegins hendi við stuðning hans í því efni, því að jeg býst við, að fjvn. þurfi ef til vill á honum að halda síðar. Háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) var að kroppa í þennan 300 kr. styrk til fyrirlestranna í Stýrimannaskólanum, og taldi styrkinn alls ekki nauðsynlegan. Jeg átti nú síst von á því, að þetta kæmi frá manni úr sjávarútvegsnefnd.  (Sv. Ó.: Jeg er ekki í þeirri nefnd)  . Jæja. hv.þm. (Sv. Ó). hefir verið það, og altaf sjávarútveg hlyntur og úr sjósóknarhjeraði, og því þykir mjer það koma úr hörðustu átt, er hann vill nú ekki láta greiða einar 25 kr. fyrir hvern fyrirlestur, sem að kunnugra dómi hafa verið mjög þarfir. Annars er styrkurinn hlægilega lítill, en hefir þó borið ágætan ávöxt, að dómi fróðra manna. Sami hv.þm. (Sv. Ó.) rjeðst og á garðinn, þar sem hann er lægstur, nefnilega á þessa ungu námsmenn, en nú þykir mestur frami að ríða niður hjer í þinginu. Sagði hann, að nú væri öldin önnur en þá, er ungir menn fóru utan til að afla sjer fjár og frama. Það mun satt vera, að fáir Íslendingar fara nú utan til að afla sjer fjár. En margir ungir Íslendingar afla sjer frama þar nú. Tel jeg og engin höpp að því, að ungir menn fari utan til þess að afla sjer fjár. Það er ilt að missa efnilega menn úr landi, og lítil von, að slíkir menn vitji heim aftur. En um þá, sem framans leita, er öðru máli að gegna. Hv. þm. (Sv. Ó.) sagði og, að þessir námsmenn væru vonarpeningar. Það má slá þessu fram. En hitt hygg jeg þó sannara, að þeir menn, sem stundað hafa nám sitt með sjerstökum dugnaði um mörg ár, muni áfram halda í horfinu og verða nýtir menn og góðir. En ef þeim verða nú öll sund lokuð, og enginn hjálpar þeim, þá getur þingið gert þá að vonarpeningi, ef það vill nú ekki hjálpa. Hv. þm. (Sv. Ó.) fanst ekki mikið, þó að þessir menn þyrftu að fresta námi um nokkur ár. Jeg held, að þessi orð hljóti að stafa af ókunnugleika hv.þm. (Sv. Ó.). Það varðar einmitt afarmiklu fyrir íslenska námsmenn erlendis að þurfa ekki að hætta náminu og sigla hingað upp til þess að leita sjer atvinnu, þegar ferðir eru svona afardýrar, ekki síst, ef þeir eru þá búnir að taka stórlán, svo að það lítið, sem þeir vinna sjer inn, fer í vaxtagreiðslur. Eitt af því, sem þessi hv.þm. (Sv. Ó.) fann þessum mönnum til foráttu, var það, að sumir þeirra hefðu áður notið styrks frá þinginu. Þessi röksemdafærsla finst mjer alveg þveröfug. Ef Alþingi hefir áður kunnað að meta þessa menn og talið þá styrkhæfa, þá væri það nokkuð einkennilegt, ef þingið ætti nú að kippa að sjer hendinni og klípa af þeim styrkinn, þegar verst gegnir. Nei, einmitt af því, að þingið hefir áður veitt þessum mönnum styrk, þá er það skylda þess að halda styrknum áfram, meðan þörf er og mennirnir hafa í engu af sjer brotið. Jeg man nú ekki eftir mörgu fleiru í ræðum hv.þm. er jeg þyrfti að svara. Þó gleymdi jeg að svara ræðu hv.þm. Barð. (H. K.). er hann talaði um launabætur ráðherranna og fanst ekki ástæða til að hækka launin. af því að ráðherrarnir hefðu ekki beðið um það sjálfir. Jeg held nú sannast að segja, að nefndin hefði ekki orðið fúsari að mæla með þessari hækkun, þó að ráðherrarnir hefðu fram á hana farið. Annars vildi þessi hv.þm. (II. K.) ekki fara mikið út í þetta mál, „eftir því sem ástæður væru“. Jeg skildi ekki þessi orð hv.þm. (H. K.). Mjer skilst, að um þetta mál megi tala hjer eins og hvert annað, og þetta er engin persónuleg uppbót eða ívilnun til þeirra ráðherra. er nú sitja. Út af styrknum til Ara Arnalds spurði sami hv.þm. (II. K.), hversvegna nefndin hefði ekki mælt með styrk til Sigvalda læknis Kaldalóns, þar sem líkt stæði á fyrir þessum mönnum báðum. Fanst mjer hann vilja víta nefndina fyrir þetta tiltæki.  (H. K.: Nei, nei!)  . Jæja. En nefndin fjekk þau skjöl svo seint í hendur, að hún hefir ekki enn þá getað athugað þau. En hún mun taka þau til íhugunar bráðlega. Að lokum vil jeg þakka háttv. meðnefndarmanni mínum, sem hefir styrkt mig við umræðurnar og hlaupið í skörðin. Þá vil jeg svara háttv. 1. þm. Eyf. (St. St.) og háttv.þm. Ak. (M. K.) vegna brtt. minnar. Það mun nú engan á því furða. Þótt þessir menn vilji fá upphæðina sem hætta til sjúkrahússins. En háttv. 1. þm. Eyf. (St. St.) má þó ekki leggja svo mikið kapp á þetta mál, að hann þess vegna fari ekki með rjett mál. Hann sagði, að sjúkrahúsið hefði keypt geislalækningaáhöldin sjertaklega, án þess verð þeirra kæmi fram í þessum 120 þús. kr. En samkvæmt reikningnum eru þessi áhöld reiknuð með í þessum 120 þús. kr.  (St. St.: Ómögulegt!)  . Ef hv.þm. (St. St.) vill rengja þetta, þá getur hann sjeð það sjálfur á reikningnum. Jeg styðst hjer ekki við annað en þau skjöl, sem fyrir liggja. Jeg vil og benda hv. deild á það, að ef þeim sið væri nú fylgt, sem áður hefir verið hafður, þá kæmi ekki til mála að veita þessu sjúkrahúsi jafnmikinn styrk og brtt. mín fer fram á. Venjan hefir nefnilega verið nú, að veita aðeins 1/3 byggingarkostnaðar. En í þessum reikningi er fleira falið. En fyrir mitt leyti hefi jeg ekkert á móti því, að sú stefna sje upp tekin að reikna allan stofnkostnaðinn, og veita þá framvegis 1/4 stofnkostnaðar. Þessir háttv.þm. (St. St. og M. K.) hafa haldið því fram, að hjer væri um nokkurskonar landsspítala að ræða, þar sem þangað vitjuðu menn úr öllum landsfjórðungum. Þetta er að vísu rjett, en þó ekkert nýtt. Jeg býst ekki við, að það sje nokkurt sjúkraskýli á landinu, þar sem ekki hafa verið fleiri eða færri utanhjeraðssjúklingar. Gæti jeg í því efni t. d. bent á næsta súkrahúsið fyrir vestan Akureyri. Það gengur ávalt svo, að sjúklingar fara nokkuð sitt á hvað. En ef þinginu virðist rjett að styrkja hin stærri sjúkrahús með tiltölulega hærri styrk, þá verður að ákveða þá stefnu, því að nú er verið að byggja stór og afardýr sjúkrahús bæði á Ísafirði og Eyrarbakka. Hv. þm. Ak. (M. K.) fanst þessi brtt. koma úr hörðustu átt. En jeg vil segja háttv.þm. Ak. (M. K.) það, að jeg hefi fremur dregið taum Norðlendinga í heilbrigðismálum, og síst verið á móti þeim kröfum, er þeir hafa borið fram með sanngirni í þeim málum. Jeg hefi aðeins borið fram þessa brtt. af því, að mjer virðist hún sanngjörn, en alls ekki af smámunasemi. Jeg veit, að þessi upphæð er lítil. En ef sú stefna verður tekin upp hjer í þinginu að hækka styrk til hinna stærri sjúkrahúsa, þá getur hún síðar meir haft allmikinn kostnað í för með sjer. Hefi jeg áður minst á sjúkrahúsin á Ísafirði og Eyrarbakka, og mun annað þeirra kosti að minsta kosti 1/4 miljón, og hitt enn þá meira. Háttv. þm. Ak. (M. K.) sagði, að 6 af 7 nefndarmönnum væri till. nefndarinnar fylgjandi. Jeg veit ekki, hvaða sannanir þm. hefir fyrir því. Það hefir ekkert komið í ljós um það enn við umr. En við atkvæðagreiðsluna mun það sjást. hvort jeg stend hjer einn uppi. Því hefir verið haldið fram, að Röntgenáhöldin geri aðsóknina að Akureyrarsjúkrahúsinu meiri. Það má vel vera, að svo sje í bráð. En slík áhöld eru tiltölulega ódýr - áhöldin á Akureyri hafa kostað einar 7500 krónur - og jeg býst við því, að flest sjúkrahús fái sjer slík tæki í nánustu framtíð. Annars vil jeg geta þess, af því að jeg ann heilbrigðismálunum töluvert, að mjer þótti leitt, að það skyldi vera gert við spítalann á Akureyri. Hv. þm. kann nú að þykja þetta undarlegt. En jeg hefi þann skilning, að þeim hefði verið betra að byggja nýtt sjúkrahús, því að með því móti hefðu þeir getað gert miklu meira gagn heilbrigðismálum hjeraðsins, og sennilega einnig berklavarnamálunum. sjerstaklega í Norðlendingafjórðungi.

Fjármálaráðherra (M. G.) Jeg þarf að svara fyrirspurn háttv.frsm. (M. P.) um það, hvort undanþágur um greiðslu á síldartolli hafi verið veittar svona sitt á hvað. Jeg veit ekki annað en að allir, sem um það hafa beðið síðan á nýári, hafi fengið þær, en fyr var, af reikningslegum ástæðum, ekki hægt að veita þær. Jeg sagði viðvíkjandi uppbótinni til Petersens, að jeg hefði ekki verið spurður um hana, og jeg tók það jafnframt fram, að jeg hefði ekki verið spurður um neitt viðvíkjandi fjáraukalögunum. En jeg sagði það ekki til að ámæla nefndinni. Þar sem hv.frsm. (M. P.) mintist á, að ráðuneytið hefði lagt það til, að hann yrði veittur, þá er það vitanlega atvinnumálaráðuneytið eitt, en ekki allir ráðherrarnir. Jeg er sammála hv.frsm. (M. P.) um borgunina til hr. Arnalds, en mjer skilst, að þar sem styrkurinn er árslaun embættisins, eigi ekki að borga hann út í stórslump, heldur eins og laun. Háttv. frsm. (M. P.) ljet í ljós þá skoðun, að það væri ekki heimilt að færa fjárhæðir milli manna í fjárlögunum. Jeg játa, að svo er ekki yfirleitt, en vitaskuld getur þingið gert það, ef það vill, og það er þetta, sem jeg nú fer fram á í sparnaðarskyni. Fyrirspurn hv.frsm. (M. P.) um, hvort skoða bæri fjárveitingar í fjárlögunum sem skipun eða heimild, er því að svara, að þar eru ýmist skipun eða heimild. Nánara svar er ekki hægt að gefa í einu lagi. Allir vita, að það er alls ekki tilætlunin að greiða alt, sem veitt er í fjárlögum. Það getur ýmislegt komið fyrir, sem veldur því, að ekki skuli greiða styrki. T. d. ef maður, sem veittur er styrkur til ákveðins verks, lýsti því yfir, að hann vildi ekki vinna að verkinu. Stjórnin verður því að meta eftir atvikum, hvort rjett sje að greiða eða ekki. Mjer þætti gaman að sjá. hvort það yrði ofaná í deildinni, að þeir menn, sem fengju orðabókarstyrkinn, þyrftu ekki að vinna fyrir honum. Háttv. frsm. (M. P.) virtist taka það svo, að jeg væri að mótmæla styrknum til fjelagsins „Líkn“, en það var alls ekki svo. Jeg átti við það, að maður yrði að hafa peninga til að borga aðrar styrkveitingar, því að það er ekki nóg að lofa, maður verður líka að sjá sjer fært að borga. Jeg játa það, að mjer þykir leiðinlegt að þurfa að mæla á móti styrk til námsmanna, því að vitaskuld er þeim oft nauðsynlegt að fá hjálp, en jeg skal taka það fram, eins og jeg gerði í gær, að það er örðugt að veita þeim mönnum styrk, sem maður veit engin deili á. Hv. frsm. (M. P.) talaði um, að ekki ætti að fella styrkveitingar í blindni, en það má þá eins segja, að ekki ætti að samþykkja þær í blindni. Nema það sje meiningin, að maður eigi að trúa fjvn. blint,  (M. P.: Það á að trúa henni)  , að hún sje hinn eini rjetti dómari í þessum efnum og meti alt rjett. Annars er um alla þessa styrki það að segja, að jeg sje ekki annað, en að stefnt sje í hreina vitleysu með þeim öllum. Einhver takmörk hljóta að vera fyrir þingið, fyrir heimild þess til að fara í vasa landsmanna eftir fje. Hvað viðvíkur Ásm. Sveinssyni, þá skildist mjer, að þetta væri hans fyrsta ár erlendis.  (M. P.: Annað ár; hefir dvalið í Kaupmannahöfn frá því 1919)  . Jæja, en hann mun þó varla vera kominn að námslokum. Það er hálfleiðinlegt að þurfa að vera að minnast á eftirlaun ekkju Matthíasar Jochumssonar, en ef átt er aðeins við þetta ár, þá ætla jeg ekki að segja neitt fleira um það. En fyrst háttv.frsm. (M. P.) er svo fastur á samræminu með veitingar til sjúkrahúsa, þá ætti hann líka að vera það um eftirlaun ekkna, en ekki taka eina ekkju út úr og láta hana hafa margfalt hærri eftirlaun en nokkra aðra ekkju á landinu. Það er misskilningur hjá háttv.frsm. (M. P.), að hægt sje að hækka vexti á veittum lánum. Það er aðeins hægt að lækka þá, en ekki hækka, frá því er í byrjun var um samið. Háttv. frsm. (M. P.) og háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) álitu það, að símatekjurnar hefðu lækkað vegna þess, að símagjöldin hefðu hækkað, og er það alt önnur ástæða en jeg álít vera til þessa, en það þýðir ekki að deila um það hjer. Jeg skal þó geta þess, að hækkun hefir ekki eins mikla þýðingu eins og menn halda, því að lækkunin á tekjunum er aðallega á skeytasendingum til útlanda, en taxtarnir á þeim hafa verið óbreyttir.

Frsm. samgnrn. (Þorsteinn Jónsson) Vegna þeirra athugasemda, sem fram hafa komið í umræðunum um brtt. samgmn., verð jeg að segja nokkur orð. Háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) kvað samgöngumálanefnd sýna Eimskipafjelagi Íslands meiri hugulsemi heldur en einstökum landshlutum, þeim, er samgangnanna þyrftu með. Jeg vil taka það fram, sem ætti þó ekki að þurfa, að það var ekki vegna Eimskipafjelagsins, að nefndin lagði til, að þessar 60 þús. kr. væru veittar til Goðafossferðanna, heldur vegna þess, að nefndin vildi tryggja það, að Goðafoss kæmi á sem flestar hafnir á Norður- og Austurlandi. Ef hann fengi engan styrk, þá mundi hann aðeins sigla á stærstu og bestu hafnirnar. Skipið mundi ekki missa mikinn flutning fyrir það, því að samkeppni frá öðrum fjelögum yrði ekki um að ræða. Styrkurinn er veittur með því skilyrði, að Goðafoss sigli á sem flestar hafnir norðanlands og austan, og eftir áætlun. Og eftir því, sem jeg veit, munu hafnirnar vera áætlaðar 18, og þar af 16 fyrir norðan og austan. Háttv. 1. þm. S.-M. (Sv. Ó.) gat þess, að Goðafoss mundi ekki sigla sunnar en á Fáskrúðsfjörð. En útgerðarstjóri Eimskipafjelagsins hefir lofað því að láta Goðafoss sigla á Djúpavog, ef flutningur fengist og aðrar ástæður leyfðu. Háttv. þm. (Sv. Ó.) gat þess, að vart mundi fást svo mikill flutningur, að talin yrði ástæða til að fara þangað. En jeg verð að segja, að ef Goðafoss fær ekki nokkrar vörur til að flytja þangað, þá á hann lítið erindi þangað. En jeg hugsa þó, að þeir þurfi á vörum að halda þar eins og annarsstaðar, og mun því skipið sigla þangað. Sami þm. (Sv. Ó.) taldi minni not að þessum ferðum en flóabátum. Jeg tók það fram í framsöguræðu minni í gær, að þörf væri á flóabátum, þó að þessar ferðir væru farnar, en jeg taldi það meiri skaða að missa þessar ferðir heldur en flóabátaferðirnar. Og eins og jeg tók fram, þá veldur það miklum kostnaði, að millilandaskipin koma ekki á sem flestar hafnir, og sá kostnaður verður afskaplega tilfinnanlegur, þegar þarf að borga 2–3-föld flutningsgjöld. Með þessum Goðafossferðum yrði sparað þetta tvöfalda flutningsgjald, sem legst á vörurnar, eftir að þær koma frá útlöndum, og það var höfuðatriðið fyrir nefndinni. Þessar ferðir geta vitaskuld ekki bætt úr þörfunum með flutning á fólki og vörum milli smáhafna, og væri því, ef þingið sæi sjer fært, æskilegast að fá flóabátaferðir líka. Jeg skal svo minnast á það, sem háttv.þm. (Sv. Ó.) sagði, að styrkur sá, sem ætlaður hefði verið Þorsteini Jónssyni, hafi verið veittur Eimskipafjelagi Suðurlands. Þetta er misskilningur. Skip Þorsteins átti að ganga til Norður- og Austurlands, og Sterling var látin taka þær ferðir. Það voru 170 þús. kr., sem veittar voru í fjárlögunum og áttu að ganga til Sterlings og Suðurlands, en stjórnin hafði óbundnar hendur um, hvernig hún skifti þeim, og skiftin voru þannig, að hæstv. stjórn ljet Suðurland hafa meginhlutann, eða 125 þús. kr. Háttv þm. Barð. (H. K.) var að tala um, að lítt hefði verið hugsað um ferðir um Vesturland. En eftir upplýsingum, sem samgmn. hefir fengið, mun enginn landshluti vera betur settur en þessi um ferðir. Eins og jeg tók fram, þá var ekki hægt að breyta áætlun Suðurlands, úr því, sem komið var. Stjórnin hafði bundið hana svo föstum skorðum, að engu varð um þokað, nema borga ærna peninga fyrir, þó að Suðurlandsfjelagið hefði engan halla af því, að breytt yrði áætlun skipsins. Háttv. þm. (H. K.) sagði, að engin millilandaskip kæmu á hafnir á Vesturlandi. Þetta segir háttv.þm. (H. K.) af því, að hann hefir ekki tekið eftir því, sem jeg sagði í framsöguræðu minni í gær. En eins og jeg tók fram, þá á Gullfoss að sigla til Vesturlandsins, en jeg veit ekki. á hvað margar hafnir. eða hvort það verður eftir áætlun. En eftir því, sem orð fjellu hjá framkvæmdastjóra Eimskipafjelags Íslands, í viðtali við samgmn., þá mun Gullfoss verða látinn sinna þeim ferðum, eftir því, sem þörf krefur. - Þar sem lagt hefir verið til, að mb. Svan yrði veitt 3000 kr. uppbót á styrk, þá á jeg örðugt með að skilja, að þessi háttv.þm. (H. K.) skuli tala móti því. Sú röksemd hans, að mátt hefði fá ódýrari bát hjer í Reykjavík til Breiðafjarðarflutninga í vetur, er á engu bygð, því að það var reynt, en það var ekki hægt að fá annan bát til þessara ferða en Svan, samkvæmt því, sem tekið er fram í nál. samvinnunefndar samgöngumálanna. Stjórnin var búin að gefa vilyrði fyrir því að vera því meðmælt, að báturinn fengi þennan viðbótarstyrk, ef hann tæki að sjer ferðirnar, og það er næsta einkennilegt, að þingmaður frá Breiðafirði skuli tala á móti þessum styrk. Mjer skildist á ræðu hæstv. fjrh. (M. G.), að hann væri á móti því, að brtt. nefndarinnar væru samþyktar, vegna þess, að ef þær yrðu samþyktar, þá yrðu strandferðir dýrari þetta ár en síðastliðið ár. En þetta er ekki rjett. Því að ef tekið er tillit til þess, að styrkurinn til Eimskipafjelags Íslands verði veittur, þá fellur niður 45 þús. kr. styrkur til flóabáta. Svo er annar póstur, sem mun verða að miklum mun lægri. Það er hallinn á ferðum Sterlings, þar sem kol eru fallin mikið í verði. Jeg hefi ráðið það af svörum hæstv. atvrh. (P. J.), að ástæðan til þess, að samið var við Eimskipafjelag Suðurlands í haust, hafi verið sú, að hægt yrði að semja þá þegar áætlun Sterlings fyrir næsta ár. Jeg hygg, að rjettara hefði verið að láta bíða að semja áætlun Sterlings en kaupa svo dýru verði þessar ferðir Suðurlands. Ekki síst, þar sem stjórninni var fullkunnugt um, að almenn óánægja var með skipið og að þingið mundi ekki fúst á að styrkja það með eins ríflegu fjárframlagi, sem hæstv. stjórn ljet það fá á síðastliðnu ári. Þá er það annað, sem virðist hafa verið næg ástæða fyrir hæstv. stjórn um frestun þessa máls, og það er, að þing kom svo snemma saman, að strandferðir voru ekki byrjaðar. Auk þess eru, eins og jeg hefi tekið fram, ferðir milli Reykjavíkur og Vesturlands meiri en milli annara landshluta og höfuðstaðarins. Hefði því verið æskilegast, að þessir samningar hefðu verið látnir bíða. En það má segja, að það þýði nú ekki að tala um slíkt, þar sem búið er að semja, en stjórnaraðgerðir sem þessa má þingið ekki láta óátaldar. Eftir samtal við samgmn.-menn, þá verð jeg að telja varhugavert, að láta ekki brtt. á þskj. 181 koma til atkvgr. við þessa umr. Því að ef styrkurinn til Goðafoss verður feldur, þá er nauðsynlegt að fá þennan styrk. Það er ekki heppilegt, að flóabátur gangi aðeins milli Hornafjarðar og Seyðisfjarðar; hann þarf að ganga alla leið norður á Skála á Langanesi. Þegar Austfirðingar hætta útgerð á Hornafirði, flytja þeir sig eftir stutta dvöl að Skálum, til útgerðar þar. Hefir mjer því dottið í hug að koma með brtt. um þetta við 3. umr. Viðvíkjandi brtt.fjvn. vil jeg taka það fram, að jeg get ekki greitt atkv. með veitingunni til stöðvarstjórans í Vestmannaeyjum. Jeg álít, að þingmenn sjeu ekki neinir dómarar í málum manna. Verði þessi till.samþ., þá álít jeg þingið vera komið inn á hættulega braut. Ef þingið kannast við, með því að samþ. þessa till., að því beri að bæta manninum þann órjett, sem hann þykist beittur, þá mun hann vitanlega halda áfram með fylstu kröfur, þar sem þingið hefir lögfest það, með samþ. þessarar fjárveitingar, að hann hafi verið órjetti beittur. Þó að þess sje ekki þörf að verja gerðir fjvn., get jeg ekki látið vera að minnast á einn lið, sem mætt hefir talsverðum mótmælum hjer í deildinni. Jeg á við styrkinn til íslenskra námsmanna erlendis. Þessi styrkur er ekki hár, en hitt er að vísu satt, að við erum fátækir og lítils megandi, en þó er ein fátækt, sem bagar okkur meira en alt annað, og það er mannfátækt. Okkur vantar tilfinnanlega hæfa og mentaða menn í margar mikilsverðar stöður, og er því fje ekki illa varið, sem veitt er ungum og efnilegum námsmönnum, sem eru að búa sig undir vandasöm störf, er vort litla ríki þarfnast að sjeu unnin með viti og þekkingu. Jeg mun þess vegna greiða atkvæði með þessari fjárveitingu.

Forseti (B. Sv.) Út af fyrirspurn háttv. 1. þm.N.-M. (Þorst. J.) skal jeg geta þess, að hægt er að fresta atkvgr., ef þess er óskað, en það er ekki heimilt að koma með brtt. eftir að atkvgr. hefir farið fram við 3. umr. En það má ná sama takmarki, sem hjer er miðað að, með því að bera fram till. til vara, og býst jeg við, að það verði gert af þeim háttv.þm., sem hjer eiga hlut að máli.