Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frv. þetta var samþ. hér með nokkrum breyt. frá því, sem það kom frá Nd. Nú hefir Nd. sent það aftur og gert á því eina breyt., og er hún sú, að fellt hefir verið niður úr 17. gr. ákvæði um, að dýraleit og grenjavinnslur innan skógargirðinga skuli framkvæmdar á kostnað viðkomandi hrepps eða hreppa. Ég býst við, að landbnm. séu sammála um að fara ekki að spyrna fæti við frv. eins og nú er komið, heldur mæla með því. Ég geri það a. m. k. fyrir mitt leyti og geri einnig ráð fyrir, að hinir nm. muni vera samþykkir þessari niðurfellingu. Það, sem sérstaklega gerir að verkum frá mínu sjónarmiði, að ég mæli með því, er það, að ég tel, að í rauninni hafi engin þörf verið á að setja þetta ákvæði inn í 17. gr., því að í gildandi l. frá 1933 um refaveiðar og loðdýrarækt segir í 2. gr., að hreppar eigi að annast grenjaleitir og grenjavinnslu í heima- og afréttarlöndum hreppsins, og í 6. gr. er getið um það, að allan kostnað af grenjavinnslu og grenjaleit, annan en þann, sem ábúandi óskar að taka þátt í og fá fyrir það yrðlinga í sinn hlut, sem þá voru verðmætir, skuli greiðast af hreppssjóði eða hreppssjóðum, ef fleiri en einn hreppur eru um landið. Mér finnst, að engu sé sleppt úr löggjöfinni, þótt þetta sé fellt niður, þar sem til eru sæmilega skýr ákvæði um þetta í l., þótt ekki sé það tekið hér fram. Ég vil því fyrir hönd landbn. mæla með því, að frv. verði samþ.



Herra forseti! Hin síðustu ár hefir mönnum orðið það ljósara og ljósara, að nauðsyn bæri til þess, að hið opinbera hlutaðist til um, að fleiri býli gætu risið upp í hinum dreifðu byggðum landsins, svo að fleiri menn gætu lifað af landbúnaði, og atvinnuleysið í þorpunum, samfara aflabresti nú síðustu árin, hefir stutt að þessu. Upp af því hafa svo risið nýbýlal. og með þeim eða eftir þeim hefir ríkið stutt að því, að nýbýli kæmust upp. En reynslan hefir orðið við framkvæmd þessara mála, að þar, sem ekki hafa verið reist nýbýli á hluta úr eldri býlum og stuðzt við ræktað tún, eins og þar, sem jörðum hefir verið skipt í tvennt, eins og víða hefir verið gert, en menn hafa tekið óræktað land, sem frumbýlingarnir hyggjast að rækta sjálfir, þá hefir það sýnt sig, að þessir menn hafa átt fram undan erfiðan lífsróður fyrst um sinn og ræktun þessara landa hefir gengið nokkuð seint. Ríkisstj. skipaði nýlega svokallaða landnámsnefnd, og hefir sú nefnd lagt til, að land verði tekið eignarnámi austur í Ölfusi, ef ekki nást samningar um kaup, og ræktað fyrir nýbýlahverfi. Þetta hefir aldrei verið gert áður, þótt segja megi, að þurrkun landsins, sem kallað hefir verið Síbería, gæti verið undanfari þess, að þar yrðu reist nýbýli, og svo má líka segja, að í þorpunum, þar sem útgerðin hefir brugðizt og menn lifa að mestu leyti á landbúnaði, séu orðin nokkurskonar nýbýlahverfi, eins og á Eyrarbakka og Stokkseyri. Það var haldinn sameiginlegur fundur um þetta mál hjá landbn. beggja d., og voru allir sammála um að bera frv. þetta fram eins og stjórnarráðið óskaði eftir að það væri, og nm. í þessari d. eru allir sammála um að mæla með. að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir nú. Um leið og ég segi þetta fyrir n. hönd, vil ég segja frá mínu eigin brjósti, og þar tala ég sem einstaklingur, en hvorki sem flokksmaður né landbnm., að allt þetta og annað, sem gert hefir verið í nýbýlamálunum, er að vísu spor í rétta átt, en það nær ekki nema litlum hluta af þeim áfanga, sem menn vilja ná með þessu. Ég hefi þá sérstöðu, sem ég býst við, að ég standi alveg einn uppi með enn sem komið er, að ég held, að eigi á annað borð að halda áfram á þessari braut, að taka land á einum stað þetta árið og öðrum það næsta til að stofna nýbýlahverfi, þá muni það aldrei nema að litlu leyti leysa það vandamál, sem fyrir mönnum vakir að leysa, sem sé að það fólk, sem vill mynda sjálfstæð heimili í sveitum landsins, hafi aðstöðu til að geta það. Hin síðustu ár hafa að meðaltali um 300 hjón gift sig í sveitunum. Býli landsins eru þetta um 6200–6300 að jafnaði, það jafnar sig nokkurn veginn upp, að nýbýli myndast á einum stað og jarðir fara aftur í eyði ár og ár, svo talan veltur eitthvað á þessum tölum, og hefir gert það um áratugi. Nú þurfa þessi 300 hjón, sem gifta sig árlega, að fá jarðir, ef þau eiga að vera áfram í sveitinni, en það eru ekki nema 130–140 bændur á ári, sem deyja frá jörðum sínum, svo aðeins tæpur helmingur þessara hjóna getur fengið jarðir, þótt þau sitji um hverja þá jörð, sem losnar. Þá er ekki um annað fyrir þau að gera en annaðhvort alls ekki að hugsa um að mynda sjálfstæðan atvinnurekstur í sveit, eða fara í kaupstað og reyna að heyja sína lífsbaráttu þar, þótt þau hefðu miklu heldur kosið að vera kyrr í sveit. Ég held, að allt svona lagað, eins og þetta frv., sé spor í áttina, en takmarkið næst ekki fyrr en komin eru á allsherjarl. um heimild til að taka land eignarnámi fyrir býli, hvar sem er á landinu, ef á þarf að halda. Þetta vildi ég láta koma fram sem mína skoðun. Ég stend e. t. v. einn með hana hér á hv. Alþingi, en það getur breytzt. Þegar ég stakk upp á því 1912, að ríkið færi að kaupa jarðir, vildi enginn á það hlusta, og þegar ég minntist á það 1915, sem nú er komið hér inn í 17. gr. jarðræktarlaganna, þá vildi heldur enginn sjá það eða heyra. Nú viðurkenna allir, að þetta sé rétt. Svo þótt þetta frv. sé ekki nema lítið spor í þá átt að koma í veg fyrir, að fólkið flosni upp úr sveitunum og unga fólkið geti stundað þar sjálfstæðan búrekstur, þegar það hefir aldur og getu til þess, þá er það spá mín, að næstu ár verði haldið áfram að koma löggjöfinni í það horf, að í stað þess, að fólkið hrökklist úr sveitunum, þá komi almenn eignarnámsl., sem skapi möguleika fyrir því, að fólkið geti verið áfram í sveitunum, þar sem það vill, svo mikill hluti af fólksfjölgun sveitanna neyddist ekki til að flytja til bæjanna, eins og nú er.



Herra forseti! Þetta frv., sem liggur hér fyrir um breyt. á vegal., kom hingað frá hv. Nd. N. gat ekki orðið sammála um það, eins og sjá má á þeim tveimur nál., sem fram eru komin á þskj. 493 og 491. Tveir af okkur litum svo á, að eins og þessum málum væri nú komið, þá sé ekki rétt að samþ. þetta frv., og skal ég leyfa mér að segja nokkur orð um þá afstöðu okkar, þótt gerð sé grein fyrir henni í nál. okkar á þskj. 491. Skal ég þá fyrst benda á, að þjóðvegirnir, sem nú eru í landinu, eru enn sem komið er meira og minna óbílfærir eða rétt slarkandi bílfærir. Skal ég í því sambandi benda á, að í aðeins þremur sýslum eru allir þjóðvegirnir orðnir bílfærir. Það er í Borgarfjarðarsýslu, Austur-Húnavatnssýslu og Rangárvallasýslu. Þá vil ég einnig í þessu sambandi benda á, hvernig þetta mál er komið hér inn á Alþingi. Hv. þm. Borgf. flytur fyrst frv. um breyt. við vegal. inn á Alþ., - þm. fyrir kjördæmi, þar sem allir þjóðvegir eru bílfærir og sumir ágætlega góðir. Af sýsluvegum þar er 1/3 hlutinn bílfær, annar þriðjungurinn slarkandi bílfær mestallt árið, en 1/3 er ekki bílfær enn, en unnið að lagningu þeirra nú árlega. Og svo leggur hann til með frv. sínu, að þessi þriðjungur, sem ekki er bílfær ennþá, verði tekinn í þjóðvegatölu og þar með öllum óbílfærum vegum, sem nú eru sýsluvegir, létt af sýslunni. Þannig ber málið að hér á Alþingi, að þm. úr kjördæmi, þar sem allir þjóðvegir eru bílfærir, helmingurinn ágætlega og hinn helmingurinn sæmilega bílfær, 1/3 af sýsluvegunum bílfær, 1/3 slarkfær og 1/3 óbílfær, kemur með till. um að taka þennan síðasta þriðjung upp í þjóðvegatölu, og nær saman um sig svo mörgum Nd.-mönnum, að frv. er hingað komið. Þá vil ég benda á, að nú er mislangt komið að gera þá þjóðvegi, sem þegar eru í l., akfæra. Í 3 sýslum eru óakfærir af þeim vegum, sem þegar eru komnir í þjóðvegatölu, innan við 10 km. Í Vestur-Húnavatnssýslu eru t. d. aðeins 0,8 km. óakfærir, í Vestur-Skaftafellssýslu 9,3 km., í Mýrasýslu 9,5 km. Hinir þjóðvegirnir í þessum sýslum eru allir orðnir akfærir. Þá koma næst 2 sýslur, sem hafa á milli 10 og 20 km. þjóðvegi, sem eru óbílfærir. Það eru í Eyjafjarðarsýslu 13,8 km. og Dalasýslu 15 km. Í 3 sýslum eru frá 20–30 km. óakfærir enn. Það eru Vestur-Ísafjarðarsýsla með 26,7 km., Gullbringu- og Kjósarsýsla með 27,5 km. og Árnessýsla með 28,6 km. Í Skagafirði eru 31,2 km., í Strandasýslu 42,1 og Norður-Ísafjarðarsýslu 49 km., í Norður-Þingeyjarsýslu 54,5, Austur-Skaftafellssýslu 63,7, Suður-Þingeyjarsýslu 67,3, Barðastrandarsýslu 79,1, Suður-Múlasýslu 90,3, Snæfellsnessýslu 98,3 og í Norður-Múlasýslu 161,2 km óakfærir af þeim vegum, sem þegar eru komnir í þjóðvegatölu. Svona er ástandið nú. Alþ. er búið að ákveða, að þessir vegir skuli vera þjóðvegir og að þeir skuli gerðir bílfærir, og þetta er eftir. Og þrátt fyrir að mikið hafi áunnizt, eru nokkrir partar af því, sem bílfært er kallað, aðeins rutt. Það liggur fyrir skýrsla frá vegamálastjóra um, hversu mikið það er í hverri sýslu, sem er lítt eða ekki akfært. Það er t. d. ekkert í Gullbringu- og Kjósarsýslu, ekkert í Borgarfjarðarsýslu, lítið eitt í Mýrasýslu o. s. frv. Nú skilst mér, að Alþ. hafi með því að gera einhvern veg að þjóðvegi tekið á sig vissar skyldur gagnvart þeim vegi, fyrst og fremst að halda honum við, og í öðru lagi að kosta lagningu hans, en ekki ákveðið hvenær. Hvað viðhaldið snertir, þá verðum við að horfast í augu við þann sannleika, að á því síðasta ári, sem skýrslur eru um, var eytt í vegaviðhaldið til þjóðveganna 830000 kr. Ég verð að segja það frá ferðalagi mínu um landið í fyrravor, að ég hefi aldrei séð vegi eins vel farna undan vetrinum og þá, enda viðhaldsféð minna en oft áður. Vegamálastjóri segir, að þessi upphæð sé það allra minnsta, sem hægt sé að komast af með, og verði þó að vanrækja það dálítið, af því að upphæðin sé of lítil. Alþ. hefir ekki séð sér fært að láta hann hafa svona mikið fé nú, heldur hefir lækkað upphæðina niður í 750000 kr. Hann á þannig að hafa ennþá minna fé en ráðgert var síðasta ár. Nú er það hinsvegar vitanlegt, að kaup verkamanna hefir hækkað og mun hækka meira, og í öðru lagi mun kostnaður við viðhald þeirra vega, sem hér á að bæta við, verða 33000 kr. minnst, og þá miðað við dagkaup eins og það var í fyrra. Hv. form. fjvn. sagði við mig í gær í einkasamtali, að framlagið til vegaviðhalds væri aðeins áætlunarupphæð, það yrði að greiða það, sem þyrfti. Ég veit ekki. hvoru ég á að trúa, þegar hann segir það og lýsir yfir, að verið sé að gera fjárl. sem næst því, sem þau muni verða í veruleikanum, en það er alveg víst, að ef við samþ. að bæta þessum vegum við þjóðvegina, þá hækkar viðhaldið eða það gengur út yfir þá vegi, sem fyrir eru, og þeim verður verr haldið við. Til viðbótar við það, að vegaviðhaldið er ekki áætlað nema 75000 kr., þó að við vitum, að það hafi orðið 830000 kr., þá vill nú Alþ. fara að samþ. að bæta þar ofan á nýjum þjóðvegum, þar sem viðhaldið kostar 35000 kr. Og þrátt fyrir það að Alþ. telur, að vel geti farið svo, að það verði að skera þetta niður um 1/3 hluta eða rúmlega það, þá telur það samt rétt að bæta við vegum, sem kostar 35000 kr. að halda við. Þetta finnst mér ekkert vit. Ég verð að álíta, að þeir, sem geta verið með þessu, hafi gróflega litla ábyrgðartilfinningu eða þá að þeir séu að leika einhvern blindingsleik til þess að sýna einhverjum kjósendum, að þeir hafi komið inn á vegalög einhverjum vegi, þó að vitað sé, að það verði til þess eins að draga úr, að þeim vegi eða öðrum vegum á landinu verði eins vel haldið við og ella væri. Þá er annað sjónarmið, og það er það, að sýsluvegirnir eru alstaðar lagðir að nokkru leyti fyrir sýslufé og að nokkru leyti fyrir landsfé. 1933 voru samþ. 1. nr. 102 um framlag til akfærra sýsluvega, sýsluvegasjóðslögin svokölluðu. Með bráðabirgðabreyt. nokkurra laga var samþ. að lækka þetta, en þó látið vera nokkuð. Nú hygg ég, að ekki orki tvímælis, að þessir vegir, sem sýslurnar eru að baksa við að leggja, potast smátt og smátt í þá átt, sem þeir eiga að vera. Hinsvegar er reynslan sú, og má nefna þess mörg dæmi, að þegar búið er að taka slíka vegi í þjóðvegatölu, þá hættir sýslan að leggja fé til þeirra, en gerir aðra vegi að sýsluvegum, sem venjulega hafa miklu minni þýðingu, og þannig líða nokkur ár, að allt stendur við það sama, af því að ekki fæst fjárveiting til veganna úr ríkissjóði, en á sama tíma heldur sýslan áfram að leggja fé í minna nauðsynlega vegi, sem hún hafði gert að sýsluvegi í stað hinna, er gerðir voru að þjóðvegum. Þess vegna verður það oft til þess að tefja fyrir, að vegirnir væru lagðir, að þeir eru teknir í þjóðvegatölu, og stundum verða lagðir og fullgerðir aðrir vegir, sem þá hafa orðið að sýsluvegum, en öllum ber saman um, að síðar áttu að leggjast. Þetta er önnur ástæðan, sem verður að athuga, þegar litið er á þetta mál í heild. Þá vil ég enn benda á, að vegirnir eru í eðli sínu mjög misjafnir. Margir vegir eru þannig, að það er sjálfsagt, að öll þjóðin standi að þeim, því að þeir eru þjóðvegir í þess orðs réttu merkingu. Hinsvegar er það kunnugt, að það eru margir vegir, sem ekki er hægt að segja það um, því að þeir hafa ekki þýðingu nema fyrir takmarkaðan fjölda fólks innan vissra svæða. Þeir eru að réttu lagi héraðavegir. Ég hefi litið svo á, að sú stefna, sem upp er tekin í sýsluvegasjóðslögunum, sé sú rétta, og eins þar sem svo er fyrir mælt í vegalögunum, að hægt sé að krefjast ákveðins framlags frá viðkomandi hreppi, ef sérstaklega stendur á; það álít ég, að sé rétt stefna. Ég álít, að núverandi þjóðvegum eigi að halda uppi að nokkru leyti af heildinni, en að nokkru leyti af viðkomandi héruðum. Vegamálastjóri hefir liðað vegina sundur, eftir því sem honum finnast þeir eiga að vera flokkaðir á þennan hátt. Ég lít svo á og sá hv. samnm. minn, sem stendur að þessu meirihl.nál. með mér, að rétt sé að flokka ekki einu sinni þá vegi, sem nú eru komnir inn í þjóðvegatölu, heldur einnig þá, sem hér liggja fyrir og hafa legið fyrir í allskonar brtt., og ýmsa aðra vegi, sem hafa ekki legið hér fyrir. Þeir yrðu flokkaðir þannig, að í flokki sér yrðu þjóðvegir, sem ríkissjóður ætti að bera allan kostnað af, en sér í flokki yrðu aftur héraðavegir, sem ríkið bæri ákveðinn hluta af og viðkomandi hérað ákveðinn hluta, og svo gæti vel verið að rétt væri að flokka héraðavegina í tvo flokka; í öðrum flokknum væru þeir, sem væru meira áríðandi og ríkið stæði undir að langmestu leyti, og svo aðrir, sem ríkið stæði ekki undir nema að nokkru leyti, að helmingi eða kannske ekki það. Við álítum því að þessar ástæður allar sýni fullkomlega, að þörf sé á að taka vegalögin í heild til endurskoðunar. Svo er líka önnur ástæða, og hún er sú, að sumstaðar hafa þjóðvegirnir verið lagðir eftir þeim leiðum, sem nú er hætt að fara, eins og í Austur-Skaftafellssýslu. Þjóðvegurinn liggur þar eftir Mýrunum og yfir Hornafjarðarfljót, en síðan bílferjan kom yfir Hornafjarðarós, er farið niður á fjörur og eftir þeim. Þetta er sjálfgerður vegur nema á nokkrum parti, og vegamálastjóri hefir orðið að sjá um hann, þótt hann sé ekki þjóðvegur. Þess vegna hlýtur að vera brýn þörf að endurskoða öll þjóðvegalögin, og jafnframt lít ég svo á, að óforsvaranlegt sé af Alþ., þegar það veit, að þörf er á að láta meira en 800000 kr. í vegaviðhald og þarf að skera niður nauðsynlegustu upphæðir, að leyfa sér að skera viðhaldið niður í 750000 kr. og með því segja vegamálastjóra að hafa vegina þannig, að ekki sé hægt að fara um þá, því að það er það, sem Alþ. segir. Og á sama tíma er það óforsvaranlegt að taka þar til viðbótar 5–600 km. í þjóðvegatölu og segja svo vegamálastjóra að dreifa þessu fé enn betur, líka á þessa vegi, og láta svo allt drabbast niður ennþá meir. Ég álít það ábyrgðarleysi af þeim, sem gera þetta, og óforsvaranlegt í alla staði. Sömuleiðis er það, að upp undir 2/3 af þeim vegum, sem hér á að taka í tölu þjóðvega, eru sýsluvegir, sem nú er verið að leggja af sýslunum með framlagi frá ríkinu í móti. Allt þetta stöðvast með því að gera þá nú að þjóðvegum. Og hvenær treysta hv. þm. sér til að leggja með, að veitt verði framlag úr ríkissjóði til nýbygginga þessara vega? Hefir fjvn. ekki þótt fullerfitt að leggja eitthvað fram til þeirra vega, sem nú þegar eru þjóðvegir? Af þessum ástæðum öllum leggur meiri hl. til, að frv. verði afgr. með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá: [Sjá þskj. 491].

* Frsm. minni hl. (Jónas Jónsson): Það er ekki mikið eftir af fundartímanum, en þetta málefni er svo gott, að það mælir með sér sjálft. Ég er hissa á hv. 1. þm. N.-M., að hann skuli eyða svona miklum tíma til að sýna fram á fánýti vega, því að ég veit ekki betur en að hann sé mjög aðgangsmikill um vegi fyrir sitt kjördæmi. Ég vil segja honum frá því, að ein mesta sandeyðimörk hér á landi er svæðið frá Möðrudal til Vopnafjarðar. Það hefir verið reynt að gera þessa eyðimörk bílfæra. Hver hefir gagn af þessu? Það eru Vopnfirðingar og engir aðrir. En hvers vegna hafa Vopnfirðingar fengið veg? Það er af því, að til eru menn, sem líta öðruvísi á málin en þessir hv. þm., sem standa að þessari dagskrá, og fara ekki í hreppapólitík. Ég hefi átt mikinn þátt og meiri en þessi hv. þm. í að útvega fé í vegi til Vopnafjarðar. En það er ekki hægt fyrir hv. 1. þm. N.-M. og þá, sem eru uppbótarþm. þaðan, að koma til þm. og biðja þá um að vera með vegum þar eystra, þegar þeir geta ekki vitað til, að annarstaðar séu lagðir vegir. Öll ræða hv. 1. þm. N.-M. byggðist á þeirri skoðun, sem var hér ríkjandi, áður en bílarnir komu. Þá var reynt að gera smáspotta, og þegar bílarnir komu og hleyptu krafti í þessa hluti, þá voru aðeins til smáspottar út frá Akureyri og fáeinum öðrum kaupstöðum, vegurinn yfir Fagradal og austur yfir heiði. Það gekk allt eftir þessu músarholusjónarmiði, sem dagskráin er byggð á. En það kom nýr andi yfir fólkið, og frv. það, sem hér liggur fyrir, er runnið frá þeim sama anda. Frv. er byggt á því að byggja vegi áfram og koma þeim lengra, nota þær þúsundir af fólki, sem nú hafa ekkert að gera, gefa þeim tækifæri til að vinna í vegum. Þetta þarf í sjálfu sér ekkert að rökræða, og það er undarlegt eftir allt, sem gert hefir verið, eftir að búið er að leggja tugi þúsunda í að gera sumarbílfæran veg til Vopnafjarðar, - það væri undarlegt, ef svo ætti að hætta, - ef ætti að segja fólkinu, - ef það ætti að vera gleðiboðskapurinn til þess frá þessum hv. þm. Vopnfirðinga, sem ætti að tilkynna fólkinu í útvarpinu, að það hefði nú tekizt að drepa þetta frv., - ef fólkið ætti að fá það eftir að hafa tapað mestu af sínum markaðsmöguleikum í Noregi, í Póllandi, í Þýzkalandi, og fallinn markað í Ameríku, - ef svo á þar á ofan að segja því, að það fái ekki meiri vegi. Það er ekki ámælisvert, þó að búið sé að gera veg til Vopnafjarðar, en nú geta þessir þm. þakkað þeim, sem koma nú fram með sín áhugamál. Hér er lítil brtt., sem hv. þm. Dal. flytur, og ég er með brtt. um veg í Bárðardal. Það má segja, að það sé engin goðgá að stinga upp á, að Dalamenn fái veg, sem kemur þeim í samband við kaupstað, og Bárðdælir fái veg eftir sinni sveit, þar sem dugandi menn eru að berjast við mikla örðugleika og hafa ekki veg, heldur en að eigi að fara að leggja 50 km. veg yfir sandauðnina til þess að þm. Vopnfirðinga geti komizt heim til sín. Nú gat hv. þm. ekki komizt hjá því að lesa upp úr sínu nál. til þess að sanna þær vitleysur, sem eru í því skipulagi, sem hann hefir. Hann talaði um, að búið væri að breyta þjóðveginum í Austur-Skaftafellssýslu, þar væri komin ný leið með bílferju yfir Hornafjarðarós. Hvers vegna er þá hv. þm. að berjast með hnúum og hnefum, fölskum tölum og allskonar vitleysum fyrir, að þetta eigi að vera svona, hreppavegurinn eigi að vera þjóðvegur og þjóðvegurinn eigi ekki að vera neinn vegur? Hæstv. vegamálaráðh. er svo settur, að í hans kjördæmi er einn af aðalvegum landsins, Grindavíkurvegur. Hann er ekki þjóðvegur, og svo berjast þessir hv. þm. fyrir af allri sinni getu, að hann verði ekki viðurkenndur, og ég veit þó ekki, hvaða vegur á að vera þjóðvegur, ef það er ekki vegurinn frá Vogastapa til Grindavíkur, vegurinn, sem Grindvíkingar börðust fyrir að leggja sjálfir, - lögðu á sig gífurlegar fórnir til að koma honum upp og lögðu hlut á hvern bát til þess að unnt væri að framkvæma það. Nú segir þessi hv. þm.: „Þessi vegur á ekki að vera þjóðvegur, en sandauðnin frá Möðrudal til Burstarfells á að vera þjóðvegur, og það á að spara allt í hana.“ Það er nú komið að fundarslitum, svo að ég sé ekki ástæðu til að ræða frekar um þetta, en afdrif frv. fara alveg eftir því, hvort músarholusjónarmiðið á að fá að komast að í vegamálunum.



Herra forseti! Ég þarf ekki miklu að svara hv. þm. S.-Þ. Þó voru það tvö eða þrjú atriði úr hans ræðu, sem mig langar sumpart til að fá skýringu á, og sumpart vil ég svara nokkuð. Hv. þm. S.-Þ. sagði, að ég falsaði tölur. Ég krefst þess ákveðið, að hann nefni, hvaða tölur það eru. Ég hefi tölurnar frá vegamálastjóra, og ef það er vegamálastjóri, en ekki ég, sem hv. þm. segir, að hafi falsað þessar tölur, sem ég nefndi, þá svarar vegamálastjóri því sjálfur, enda þó hann geti það ekki hér á þingi. En eins og það kom fram í ræðu hv. þm. S.-Þ., þá bar hann mér það á brýn, að ég hefði falsað tölur. Hér liggja tölurnar á þessu blaði, og ég óska ákveðið eftir, að hv. þm. gefi upp, hvaða tölur ég hafi falsað. Þá sagði hv. þm., að ég væri með eitthvert músarholusjónarmið. Nú er mér ekki ljóst, hvaða sjónarmið hv. þm. kallar músarholusjónarmið í þessu máli. Ég veit ekki, hvaða sjónarmið músin hefir til samgangna í holu sinni. En ég geri ráð fyrir, hvað sem öðru líður, að músinni sé í brjóst borið, eins og öðrum verum, að vilja lifa og vilja hafa greiðan gang út úr holunni, það sé fyrst og fremst hennar sjónarmið, og það sé það, sem hv. þm. S.-Þ. kallar hér músarholusjónarmið. Það er flestum verum eðlilegt að vilja hafa sjálfsbjargarviðleitni. Þegar ég yfirfæri þetta á þjóðfélagið, þá verður það fyrst fyrir í þessu sambandi, að fólkið þarf að komast yfir landið eftir þeim vegum, sem búið er að leggja eða lofa því að leggja. Hvernig hefir hv. þm. S.-Þ. og hæstv. Alþ. rækt þetta? Jú, þegar vegamálastjóri hefði átt að fá 830 þús. kr. til viðhalds á vegum, eins og eytt var síðastl. ár, þá er hann látinn hafa 750 þús. kr., og má öllum vera ljóst, sérstaklega þegar tillit er tekið til þess tvenns, að kaup hefir hækkað, svo dagsverk fyrir sömu fjárupphæð verða færri, og að viðhaldið hefir verið af vanefnum gert og ófullnægjandi, að með þeirri upphæð verður viðhald veganna það lélegt, að þeir ganga úr sér. Þetta er þá rækt á þann hátt, að láta göngin frá músarholunum falla saman. En á sama tíma er ákveðið að grafa ný göng með því að taka á ný í þjóðvegatölu nýja vegi. Og ef við færum að heimfæra þetta upp á till., sem hér liggja fyrir, þá gæti verið um tvær eða þrjár músarholur að ræða í kjördæmi hv. þm. S.-Þ. Inn í Bárðardal liggja göng, sem þeir hafa grafið sjálfir, og þingið hefir ákveðið, að ein músagöng skuli liggja út í Kinn, og það skyldi maður ætla, að hv. þm. S.-Þ. legði til, að þessi göng væru nú grafin. En það gerir hann ekki. Hann vill létta af Bárðdælingum að halda opnum göngunum frá sér, þó hann viti, að það gerir hann verr fallinn til að uppfylla þær skyldur, sem hann hefir tekið sér á herðar með lagningu þjóðvega, sem þegar eru komnir í þjóðvegatölu, eins og Kinnarvegarins. Það er eftir 60,3 km. af þeim vegi, sem ákveðið er að leggja í Þingeyjarsýslu sem þjóðveg. En áður en á að sjá um, að það sé gert, vill hv. þm. S.-Þ. láta þingið taka á sig nýjar skyldur, en hina bíða, þó þeim fyrir löngu hafi verið gefin von um vegina. Mér skilst, að þetta sé músarholusjónarmiðið, og það sé hv. þm. S.-Þ., sem það hafi, en ekki ég. Þá talaði hv. þm. um það, að þjóðvegur væri frá Austurlandi og niður í Vopnafjörð, og væri búið að eyða í hann allmiklu fé, og þetta væri sandauðn. Og það var svo að heyra, að það væri alveg óverðskuldað að leggja fé í þann veg. Ég skal benda á það, að þegar þessi vegur var tekinn í þjóðvegatölu og fyrst veitt til hans fé, lá fyrir tilboð um að leggja allan veginn fyrir 18600 kr. frá Möðrudal og niður á Brúnir og gera það í akkorði. En fjvn., sem hv. þm. S.-Þ. átti þá sæti í og var form. fyrir, vildi ekki sinna þessu tilboði. Vegamálastjóri lagði á móti því og taldi, að vegir, sem væru lagðir fyrir akkorð, væru ekki líkt því eins vel gerðir og þeir, sem hann léti gera. Og þess vegna var þetta ekki gert. En vegurinn varð miklu dýrari heldur en hann hefði orðið í akkorði, en hann er kannske betur gerður heldur en ef hann hefði verið gerður í akkorði; það er ekki gott að dæma um það, því þótt við sjáum, hvernig hann er nú, er ekki hægt að segja, hvernig hann hefði verið gerður í akkorði. Það hvað þessi vegur verður yfir 18600 kr. er því að öllu leyti að kenna fjvn., og þá fyrst og fremst form. hennar. Annars er nú vegurinn ekki kominn alla leið enn, þótt hv. þm. S.-Þ. teldi svo í fávizku sinni. Það, sem skiptir máli, er, hvort á að fara inn á það sjónarmið, að þenja vegakerfið út, samhliða því sem allir viðurkenna, að ekki sé hægt að leggja nægilegt fé til þess að leggja vegi og halda þeim við, og hvort það á að bæta við vegaköflum, sem vitað er að kosta 35 þús. kr. bara í viðhaldi, og hvort það á að láta þau sýslufélög, sem nú eru að leggja þessa vegi með framlagi úr ríkissjóði á móti, gera það áfram, og láta bíða að bæta þessum nýju vegum við þjóðvegi, þangað til ríkið getur lagt til þeirra, sem getur vart orðið fyrr en 1942, þar sem nú eru þegar samþ. fjárl. fyrir 1941. Á að láta drafnast niður viðhaldið á hinum vegunum, sem komnir eru með því að minnka fé til þess með því að taka af fé því, sem fyrir er, til viðhalds þessara nýju vega? Ég álít þessa stefnu óheilbrigða. Ég álít, að það heilbrigðasta í þessu máli sé að endurskoða alla vegalöggjöfina. Þá minntist hv. þm. á það, að ég hefði bent á sem dæmi vegi, sem vegamálastjóri sæi um viðhald á, sem ekki væru þjóðvegir, og átti þar við veginn eftir fjörunum frá Flatey að Melatanga, og að ég hefði haft þetta úr nál. hans. Það getur verið, að hann minnist á þetta í nál. sínu, en ég hefi ekki lesið það, enda var því útbýtt nú á fundinum. En hvernig bætir hann úr þessu? Vegur þessi er þegar kominn í þjóðvegatölu í Nd., en samhliða ætlast hv. þm. S.-Þ. til, að jafnframt haldi vegamálastjóri við vegi, sem liggur samhliða þessum vegum, sem hann kallar „ómerkilegan hreppaveg“, sem ekki komi heildinni neitt við. Það er ekki verið að leiðrétta vegal. með þessu. Það þarf að leiðrétta öll vegal. í heild, og þá er ekki vafi á því, að ýmsir vegir, sem eru komnir á vegal., eiga ekki að vera þjóðvegir. Það eru aðrir í þessum till., sem eiga að vera þjóðvegir, og aðrir, sem eiga að vera héraðavegir, og svo eru vegir, sem hvergi eru í þessum till., sem eiga að vera héraðavegir. Og það, sem við viljum, er, að þessu máli verði vísað til ríkisstj. til þess að hún láti endurskoða vegal. og leggja síðan málið fyrir næsta þing. Það hefir komið fram í ræðu hv. þm. S.-Þ. o. fl., að við værum með þessu að sýna vegamálunum í heild óvilja. Við vildum ekki veita fé til nýrra vega. Heldur nú hv. þm. S.-Þ. að féð, sem varið sé til vegagerða 1940 og 1941, vaxi, þó samþ. séu þessi lög? Hann er að tala um, að nú þurfi að vinna að vegagerð, eins og það standi í einhverju sambandi við þetta frv. Er ekki búið að samþ. fjárl. og ákveða, hvað leggja skal til vega? Ég veit ekki betur, og þó hv. þm. S.-Þ. sé sjaldan í deildum þingsins, fylgist hann væntanlega það með málum, að hann veit þetta. Allt hans tal um þörf vinnu nú í sambandi við þetta mál er því vitleysa ein. Og það hefir verið sagt, að það sæti illa á mér að vera á móti því, að sveitakjördæmi fái vegi. Hverjir eru á móti því? Eru þeir á móti því, sem vilja láta leggja vegaspotta, þó að ekki sé nema fyrir litla upphæð á hverjum stað, eða hinir, sem vilja koma vegum í þjóðvegatölu, sem leiðir það af sér að engu verður við þá bætt fyrst um sinn? Eða eru það þeir, sem vilja láta sýslurnar og ríkið leggja fram í þessa vegi og halda þeim áfram smátt og smátt með eðlilegum hætti, þangað til þeim verður markaður bás þar, sem þeim er eðlilegast að vera í lögunum? Ég er alls ekki viss um, hver leggur meir á móti vegamálunum yfirleitt, þessir hv. þm., sem hafa borið mér þetta á brýn, eða við, sem höldum hinu fram og viljum láta endurskoða alla vegalöggjöfina. Hitt er annað mál, að ef vegirnir komast í þjóðvegatölu, verður vonandi einhverntíma í náinni framtíð hægt að leggja þá á ríkisins kostnað, en þeir stoppa í bili, þegar þeir fara úr sýsluvegatölu, því fjárveitingunni, sem fá á í sýsluvegi með framlagi á móti, verður ekki varið til þeirra, eftir að þeir eru komnir í tölu þjóðvega. Það er þess vegna alveg rangt að vera að tala um í þessu sambandi, að einn sé á móti vegalagningu og annar ekki. Ef þetta frv. yrði að l. eins og það kemur frá Nd., myndi lengd þjóðveganna aukast um 10% og viðhald veganna eitt aukast um 35 þús. kr. minnst, eftir áætlun vegamálastjóra. Við í meiri hl. samgmn. álítum slíkt vera ábyrgðarlaust og því fulla þörf á í þessu máli, að hér verði horfzt í augu við veruleikann, og vegal. verði endurskoðuð og þeim skipað í heilbrigðara form heldur en þau nú eru í.



Þeir áttust við hér áðan í ræðum, hv.. þm. S.-Þ. og hv. 1. þm. N.-M., og ætlaði ég mér ekki að svo komnu máli að blanda mér inn í þeirra mál. En þar sem frsm. meiri hl. samgmn. virtist í ræðu sinni gera ráð fyrir því, að ég segði hér nokkur orð, þá get ég ekki verið að neita honum um það og verð við þeirri ósk hans. Hv. 1. þm. N.-M. fór mjög mikið með tölur hér, eins og honum er títt. Nú sagði hann, að hv. þm. S.-Þ. hefði brugðið sér um það, að hann falsaði tölur. Ég tók ekki eftir því, hvort hv. þm. S.-Þ. sagði það alveg afdráttarlaust, en hv. þm. S.-Þ. ætti að vita bezt og vera kunnugast um það, hvernig hv. 1. þm. N.-M. fer með tölur. En oft hefir verið talið, að tölur frá hendi þessa hv. þm. séu lítt ábyggilegar, og má vera, að það sé enn meira nú en verið hefir. En mér virðist vera farinn að minnka sá brúaáhugi, sem hefir verið í honum fyrr, því að hann hefir jafnan viljað hafa framlög í vegabætur yfir vatnsföll og land, og viljað gera mikið að slíku. En nú virðist mér hann vilja stinga við fótum, og alls ekki vilja, að ríkissjóður styrki fleiri vegi eða að teknir séu fleiri vegir í þjóðvegatölu, og þá sjálfsagt líka hætta að brúa ár, sem ekki eru á vegum í þjóðvegatölu. Hann ætlar sýslum að gera það, skilst mér. Hv. þm. lýsti því yfir, að ríkissjóður væri þess ekki megnugur að taka fleiri vegi upp í þjóðvegatölu. En hann hyggur, að sýslufélögin séu þess megnug að vinna nú meira en áður að sýsluvegunum. Því að við vitum, að eftir því sem samgöngur aukast og bílakstur vex, er krafizt, að ekki þurfi að stöðvast við reiðgötur, sem ruddar hafa verið fyrir klyfjahesta, heldur að bílar geti óhindrað farið yfir héruðin. Og við því geta sýslusjóðir ekki reist rönd, að gera bílvegi, sem mjög verður að vanda til. Ef hv. þm. vildi nú sleppa þessum eina eyri, sem hann fékk lagðan á hvern benzínlítra nú á þessu þingi til brúargerða, aðallega fyrir sitt kjördæmi, og upphæðinni, nær 100 þús. kr., væri skipt milli sýsluvegasjóða, þá þyrfti nú varla að taka nýja vegi í þjóðvegatölu, en móti því stritast hv. þm. eins og hann getur. Annað hljóð mun hafa verið í þeim strokk 1936, þegar þá voru rædd vegal. hér á þingi, því ef maður athugar vegal. frá þeim tíma, þá sér maður fljótt, að það hefir ekki einn einasti hv. þm. verið jafngráðugur í að koma vegum í þjóðvegatölu eins og einmitt hv. 1. þm. N.-M. Því að í kjördæmi hv. 1. þm. N.-M. eru 4–5 vegir, sem komast í þjóðvegatölu, þegar aðrar sýslur hafa látið sér nægja tekna einn eða í mesta lagi tvo vegi. Nú þarf þessi hv. þm. ekki meiri þjóðvegi, og þá geta hinir beðið rólegir og eiga helzt að sjá fyrir sínum vegum sjálfir. En hitt finnst mér ekki óeðlilegt, þó að önnur héruð vilji njóta jafnréttis á við þetta hérað, sem hefir sótt á svo fast áður fyrr og verið mikið styrkt, og þm. þeirra reyni að fá jafnmikil réttindi og fríðindi fyrir þau héruð, sem standa þeim næst, eins og þetta eina hérað, Norður-Múlasýsla, hefir fengið áður fyrr, eins og ég gat um. Ég minntist á það, að hann hefði getið þess, að ríkissjóður væri ekki fær um að taka fleiri vegi í þjóðvegatölu. En ég hefi líka bent á, að það væri ómögulegt, að héruðin gætu haldið við þessum vegum eins og krafizt er nú, nema þeim komi tekjuauki. Þá gat hv. þm. um það, að þeir menn, sem vildu auka vegakerfið í landinu, hefðu mjög litla ábyrgðartilfinningu. Ég verð að segja, að það er til ábyrgðartilfinning gagnvart fleirum heldur en aðeins ríkissjóði. Það verður að athuga, hvað héruðin þola, og við það verður dálítið að miða vegagerð og viðhald vega. Hv. þm. bar okkur það á brýn, að þetta væri aðeins kjósendadekur. En slík orð finnast mér koma úr hörðustu átt, því að hafi nokkur þm. dekrað við sína kjósendur og farið eftir þeirra kröfum, þá er það hv. 1. þm. N.-M. Og það hefir heyrzt, að kommúnistasella væri austur í Jökuldalshéraði, og talið er, að hv. þm. teygi höndina nokkuð í áttina til kommúnista hér við atkvgr. Þeir vegir, sem nú eru þegar í þessu frv., hvort sem það verður samþ. eða ekki, eru taldir í héruðunum vissir að komast í þjóðvegatölu eftir eitt eða tvö ár, og héruðin munu ekki hreyfa hönd né fót til þess að bæta þá. Og ég tel ekki farsælla fyrir ríkið að geyma sér að taka þá og bíða eftir því, að þeir gangi enn meir úr sér, heldur en taka á móti þeim nú þegar eins og þeir eru. Og sízt er það til bóta að fresta viðhaldi þessara vega, og á næsta þingi verða ekki minni átök um þá, og gæti mér komið til hugar, að það væri þá einhver vegarspottinn í Norður-Múlasýslu svona rétt undir kosningar, sem þyrfti að líta á og kannske að koma í þjóðvegatölu.

* Frsm. minni hl. (Jónas Jónsson): Hv. 1. þm. N.-M. gekk nú eiginlega inn á þetta þrönga sjónarmið, sem ég hafði talað um. En hann talaði eins og það væru mýs, fólkið í sveitinni, og að það væru mýs í Bárðardal. Og það eru víst sjálfsagt mýs í Vopnafirði og í Hjaltastaðaþinghá. En ég mótmæli því algerlega, að mínir kjósendur í Suður-Þingeyjarsýslu séu mýs. En ég skal ekki segja, hverjir það eru, sem kjósa hv. 1. þm. N.-M. Hinu verður ekki neitað, að réttari samlíking með þessu orði er að nota það í sambandi við þá tregðu í vegamálum, sem lýsir sér í hugsunarhætti hv. 1. þm. N.-M. Hv. 1. þm. N.-M. reyndi ekki að mótmæla því, að vegna þess stórhugar í vegamálum á undanförnum árum, þá er vegagerðin komin eins langt eins og hún er komin. Við nokkrir þm. fórum um kjördæmi hv. þm. árið 1928, seint á sumri. Og ef maður fer um það kjördæmi nú og athugar alla þá vegi og brýr, sem gerðar hafa verið síðan, þá stafar það af því, að þm., sem ferðuðust þarna þá, sannfærðust um það, að fólkið, sem þarna býr, hefði rétt fyrir sér að óska eftir vegabótum þar. Það er hætt við, að biðin hefði orðið nokkuð löng, ef við hefðum átt að bíða aðgerðalausir eftir því, að það yrði rannsakað samkv. rökst. dagskrá Alþingis af ríkisstjórn og hlutaðeigandi aðilum. Ég verð að segja, að mér finnst hv. þm. ekki komast vel frá þeirri hliðstæðu, sem ég tók frá Vopnafirði. Þar hafa þeir góða höfn og samgöngur innan sveitar, en eru einangraðir frá vegakerfi landsins og óska nú eftir vegi ofan af Fjöllum. Hv. þm. langar til þess, að þeir fái hann, - en hvenær mundi það verða, ef aðrir hefðu sama músarholusjónarmið og hann? Kannske aldrei. En við skulum alls ekki fara þannig að, við skulum leggja þennan veg eins fljótt og hægt er, og líka veginn út á Skarðsströnd, sem hv. 1. þm. N.-M. er á móti. Framkoma þessa hv. þm. er jafnóverjandi fyrir því, þó að við látum ekki kjósendur hans gjalda hennar. Það þarf oft færri menn til þess að gera skaða en gagn, og hér þyrfti ekki nema fáeina af þeim mönnum, sem líkjast þessum hv. þm., til að vinna óbætanlegt tjón. Ég skal segja ofurlitla dæmisögu um mann, sem var ráðunautur í Búnaðarfélaginu og þm. fyrir myndarlegt kjördæmi. Hann hafði lengi vel ágætt upp úr því að setja sig upp á móti öllu því, sem hann hélt hann gæti stöðvað fyrir öðrum. En kjósendur hans áttuðu sig á því, áður en lauk, að hann kom anzi litlu fram á þingi af því, sem til gagns horfði; menn lærðu að beita hann sömu aðferð og hann beitti aðra. Nú geta menn athugað að taka upp þessa aðferð, þegar það er verðskuldað. - Það fór svo, að búnaðarfélagsráðunauturinn, sem vanur var að setjast á hvern hlóðarstein í kjördæminu og tala við hverja kerlingu, hann féll, - á músarholusjónarmiðinu. Ég verð að segja það, að mér þætti leiðinlegt, ef þetta ætti eftir að koma fyrir þennan hv. flokksbróður minn. Ég hefi tekið fyrir tvær hliðar á þessu máli. Ég er ekki þm. Eyf. og því síður Siglfirðinga, það er ekki af því, sem ég hefi gert það, sem ég hefi getað, bæði persónulega og á flokksfundum, til að flýta fyrir vegi yfir Siglufjarðarskarð. Fyrir nokkrum árum voru till. um það kolfelldar, en nú er búið að koma því inn í vitund manna, að þetta sé nauðsynjamál, sem ekki megi stöðva, og þótt það væri drepið í bráð á síðasta þingi, vissu allir, að það gæti ekki staðið lengi. Nú var við afgreiðslu fjárl. stigið rösklegt spor áleiðis. Það er ekki furða, þótt hv. 1. þm. N.-M. mæti mér sem andstæðingi í þessu efni, því að ég er þar búinn að liggja á allt öðru plani en hann í mörg ár. Vegna þessa víðara sjónarmiðs hefi ég vanrækt hluti í mínu eigin kjördæmi. Spurningin, sem ég vil leggja fyrir hann, er þessi: Eiga þröng kjördæmasjónarmið rétt á sér eða á að líta á nauðsyn alls landsins og m. a. atvinnuþörfina, - nú þegar þannig stendur á fyrir sjávarútveginum, að sumum íshúsum og útgerðarmönnum þykir ekki borga sig að framleiða ísfisk fyrir enska markaðinn, hvað þá að fisksöluútlitið sé glæsilegt á öðrum sviðum? Ég hygg, að þeir, sem atvinnu missa, þiggi að vinna við vegagerð, ef þess er kostur. Það liggur ekki fyrir til umr. nú, hvort leggja eigi niður þjóðvegi eins og Mýraveg, þegar þjóðvegur er kominn eftir Melatanga. Ég geri ráð fyrir, að það verði athugað á sínum tíma. Enn síður kemur tölumoðið málinu við. Upp úr því fást ekki nema falsrök, þegar á að flækja menn með talnaröðum. Einn hv. þm., sem nú er dáinn og ég ætla ekki að nefna, var vanur að hugsa alla hluti í tölum. Þessi maður raðaði einu sinni tölunum þannig, að hann gat byggt það á þeim að hækka ísl. krónuna stórkostlega á árunum 1923–26. En það var aðeins byggt á tölum, ekki sjálfu lífinu. Og var það ekki röksemdafölsun? Hvað ætli útgerðarfyrirtækin, sem töpuðu þarna 2 millj. kr., segi um það? Eða ef maður tekur Eyjólf Jóhannsson í Mjólkurfélaginu og Sveinbjörn Högnason í Mjólkursamsölunni og ber saman þeirra tölur, - hvað hefir maður upp úr því? Það er auðvitað gott að hafa tölur með, en alveg tilgangslaust að þylja þær upp eins og hv. 1. þm. N.-M. gerir oft. Hvað þýða allir þessir km. eða kannske ég segi heldur kg. af sandi ofan af Hólsfjöllum í Vopnafjörð? Lífið sýnir okkur aftur á móti mun á vegi um auðn og vegi um byggð, eins og þar sem vegurinn frá Ásgarði út eftir Fellsströnd á að liggja. Ég vil ekki hlusta á tómt tölumoð og slúður, heldur röksemdir lífsins. Ég veit, að það er réttara að leggja veginn í Dalasýslu en öræfaveginn. En ég vil leggja báða vegina. Nú hefi ég svarað þessum hv. þm. nægilega. Bæði hann og aðrir hv. þm. skulu vita það, að þeim mun ekki takast að ósekju að halda fram músarholusjónarmiðum sínum.



Herra forseti! Ég þarf litlu að svara hv. þm. S.-Þ. (JJ). Hann viðurkenndi með þögninni, að tölurnar, sem ég tók, væru réttar og að hann hefði farið með rangt mál, þegar hann sagði, að þær væru falsaðar. Bollaleggingar hans um, að Jón Þorláksson hafi dregið rangar ályktanir af tölum, koma mér ekki við, en leitt þykir mér, að hann af því skuli hafa orðið svo hræddur nú að gera hið sama, að hann skuli ekki þora að horfast í augu við veruleikann, sem hér sést bezt með tölunum. En þær tölur liggja fyrir, að í kjördæmi hans eru 67,3 km. af þjóðvegum, sem eftir er að gera bílfæra, og í öllum sýslum, nema þrem, Borgarfjarðarsýslu, Austur-Húnavatnssýslu og Rangárvallasýslu, er mikið af þjóðvegum. sem ekki eru bílfærir. Þetta skildist mér hv. þm. kalla falsrök, því að það væru bara tölur. Nei, þetta er lífið, þó að það sé sagt í tölum. Heldur hv. þm., að hann flýti fyrir lagningu þessara vega með því að minnka framlagið til viðhalds þeirra um 35 þús. kr. á ári, eins og verður, ef frv. er samþ.? Heldur hann, að hann efni gefin loforð við kjósendur sína með því að samþ. að leggja tuttugu nýja vegi jafnframt eða áður en þau loforð verða efnd að leggja þá vegi, sem enn eru ólagðir af þjóðvegum? Hann hrósar sér af því, að sjónarmið sitt sé ákaflega víðtækt. Nú hefi ég það sjónarmið, og hefi reynt að fylgja því í lífinu, að koma því í framkvæmd, sem ég hefi lofað að gera, áður en ég tæki á mig nýjar skyldur. Þegar hv. þm. (JJ) hefir lýst yfir því sem form. fjvn., að ómögulegt sé að leggja eins mikið til viðhalds vegum og vegamálastjóri telur þurfa, hvað þá auka hraðann á nýlagningum, þar til uppfyllt væru gefin loforð, finnst mér lítið vit í að dreifa kröftunum í enn fleiri staði, og mannslegra væri að reyna að koma móti fólkinu með eitthvað af því, sem maður er búinn að lofa, með því að taka veg í tölu þjóðvega og þar með gefa ákveðnar vonir um, að hann verði lagður. Það er náttúrlega alveg misskilningur, að við, sem stöndum að nál. meiri hl., séum andvígir meiri vegalagningum. Það, sem hv. 5. landsk. (ÞÞ) sagði um það, er alveg út í hött. Hann talaði um þetta mál í sambandi við brýr og brúarlagningar. Hvað kemur það þessu máli við. Þá var hann að reyna að hjálpa hv. þm. S.-Þ. með aðdróttunum um, að tölur þær, er ég nefndi, væru ekki réttar, en þar sem hv. þm. S.-Þ. hefir nú étið það ofan í sig og reynt að skjóta sér á bak við það, að Jóni sál. Þorlákssyni hafi orðið það á að draga rangar ályktanir af tölum, þá væri hv. 5. landsk. þm. sæmra að reyna að verja þann gamla flokksbróður sinn en vera með dylgjur til hans. Hann talaði um framlög til sýsluvega. Reynslan sýnir, að sýslur hætta að leggja í vegi, sem breytt er úr sýsluvegum í þjóðvegi, og þá hættir lagning þeirra að miða áfram um stund. En ekki er hætta á því, að sýslurnar reyni ekki að taka við tillagi ríkisins til sýsluvega og leggja eitthvað á móti. Breytingar þessa frv. mundu að öllum líkindum draga úr vegagerð af þessari ástæðu. Annars mætti vel nota heimild 12. gr. vegalaganna frá 1933 til að ákveða, að sveitarfélög eða sýslur verði að taka að sér nokkurn hluta kostnaðar við að gera þjóðvegarkafla akfæra. Með því móti mætti halda áfram slíkum vegum, þangað til ríkið sér sér fært að taka þá að sér að öllu leyti. En þegar það kostar 800–900 þús. kr. að halda gerðum vegum við, þótt af vanefnum sé gert, þýðir ekki að bæta ofan á 35 þús. kr. viðhaldsbyrði án þess að gera sér afleiðingarnar ljósar. Vanræksla á viðhaldi hlýtur að fara vaxandi, og það hefnir sín síðar. Eina úrræðið er að flokka vegina á nýjan leik í þjóðvegi og héraðavegi (og í 3. lagi hreppavegi), ákveða, hvernig ríkið leggur fé til hvorra um sig og hvaða vegir lenda í hvorum flokki, losna við ólag eins og t. d. það að halda Mýravegi við sem þjóðvegi samhliða Melatangavegi. Jafnframt verður að bæta fyrir það óheillaspor, sem stigið var 1936 með 14. liðnum í l. um bráðabirgðabreyt. nokkurra laga, að takmarka mjög lögboðin framlög ríkisins til sýsluvegasjóða.