Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að um kl. 2.30 í dag, að afloknum atkvæðagreiðslum í upphafi síðari fundar, fer fram umræða utan dagskrár um neytendavernd og innflutning á írskum nautalundum. Málshefjandi er hv. þm. Þuríður Backman. Hæstv. landbrh. Guðni Ágústsson verður til andsvara. Samkomulag liggur fyrir milli þingflokka um fyrirkomulag umræðunnar.

Herra forseti. Ástæða fyrirspurnar minnar er sú að innan tíðar munu Færeyingar fá til baka allar sínar fornminjar sem verið hafa á danskri grundu. Á 19. öld var hluti þessara fornminja fluttur á danska þjóðminjasafnið þar sem ekki var hægt að geyma þær á sínum tíma í Færeyjum vegna skorts á viðunandi rými. Nú hafa Færeyingar eignast sitt safnahús þar sem unnt er að varðveita munina. Líklegt er að endurgerð og mjög fullkomin húsakynni Þjóðminjasafnsins íslenska verði tekin í notkun innan skamms. Það verður þá á sómasamlegan hátt hægt að geyma og taka við íslenskum fornminjum og sýna þá menningar- og söguþyrstum Íslendingum en ekki síður útlendingum. Við vitum öll að það er mikilvægt hverri þjóð að geta tengst sögu og menningu fyrri tíma á einn eða annan hátt svo hún geti stolt og keik tekist á bæði við nútíð og framtíð. Ómetanleg eru handritin okkar og Íslendingasögurnar. Minna hefur hins vegar verið um hluti sem varðveist hafa, enda aðstæðurnar oft erfiðar í þessu harðbýla landi. Þeir eru þó nokkrir en margir þeirra dýrgripa eru nú á danskri grundu og hafa verið þar nokkuð lengi. Þegar skrifað var undir sáttmálann við Dani um afhendingu handritanna árið 1965 var eitt ákvæði, þ.e. 6. gr., sem sneri að öðrum þjóðminjum í Danaveldi. Þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Samningsaðiljar eru sammála um það, að með þeirri skipan, sem hér er gerð,`` --- sem tilgreind er í 1. gr. --- ,,sé viðurkennt, að fullkomlega og endanlega sé útkljáð um allar óskir af íslenzkri hálfu varðandi afhendingu hvers konar íslenzkra þjóðlegra minja sem í Danmörku eru.`` Þetta ákvæði er erfitt að sætta sig við í dag en það er að mörgu leyti skiljanlegt, enda barn síns tíma ef svo má segja. Mikið vatn hefur runnið til sjávar síðan og viðhorf manna um rétt þjóða til eigin þjóðminja á erlendri grundu breyst mikið. Það er vel sjáanlegt í flutningi forngripa frá Danmörku bæði til Grænlands og Færeyja. Einnig mæta t.d. fyrrum nýlenduþjóðir Englendinga, Frakka og Hollendinga nú frekari skilningi en áður við að heimta til baka fornminjar. Ég veit að hæstv. menntmrh. svaraði hv. þm. Jóni Bjarnasyni svipaðri fyrirspurn fyrir um tveimur árum og þar sagði hæstv. menntmrh., í rauninni skiljanlega líka, með leyfi forseta: ,,Þetta eru þeir samningar sem við höfum gert [þ.e. sáttmálinn] við Dani um þessi mál og ég er bundinn af þeim eins og aðrir sem starfa undir þessum samningum.`` Engu að síður, herra forseti, tel ég fullt tilefni til að taka upp viðræður að nýju við okkar ágætu vini Dani um að skila okkur fornmunum sem skipta þjóðarvitund okkar miklu. Hér er um að ræða muni eins og Grundarstólinn svokallaða, postulaklæði, biskupsmítur frá Skálholti o.fl. Fyrir okkur Íslendinga skipta þessir munir miklu máli en Dani minna sem sést best á því að þessir munir hafa sárasjaldan verið til sýnis síðustu áratugina í danska þjóðminjasafninu. Hver sem ástæðan var, herra forseti, fyrir afsalskröfu okkar Íslendinga til íslenskra fornmuna í Danmörku tel ég ástæðu til þess í ljósi breyttra viðhorfa og aðstæðna að taka þetta mál upp að nýju og ég efa það ekki að til þess hefur hæstv. menntmrh. stuðning hins háa Alþingis.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir að hreyfa þessu máli og er nauðsynlegt að skýra það eins og raunar hefur verið gert áður í þessum sal. Hv. þm. las úr 6. gr. sáttmála Danmerkur og Íslands frá 1965 um lausn handritamálsins en sleppti einni mikilvægri setningu, herra forseti, en þar segir, með leyfi forseta: ,,Samkvæmt því skal að hálfu íslenzka ríkisins eigi unnt í framtíðinni að hefja né styðja kröfur eða óskir um afhendingu slíkra minja úr dönskum skjalasöfnum eða söfnum, opinberum jafnt sem í einkaeign.`` Ekki var aðeins lýst yfir að með þessari samþykkt eða sáttmála frá 1965 væri viðurkennt að fullkomlega og endanlega væri útkljáð um allar óskir af Íslands hálfu, heldur var einnig samið um að Íslendingar mundu ekki leggja drög að slíkum kröfum. Hér er því um mun viðameira mál að ræða en það að menn ræði um einstakar minjar í dönskum söfnum. Nauðsynlegt er að hafa í huga að sá gjörningur Dana á sínum tíma að ákveða að afhenda Íslendingum handritin er einstæður í menningarsögu heimsins og það má segja að engin þjóð hafi með slíkum hætti staðið að því að afhenda annarri þjóð menningarminjar eins og Danir gerðu með samningnum um handritamálið. Þess vegna eigum við Íslendingar einnig að virða þau ákvæði sáttmálans og ekki að leggja okkur fram um að rifta þeim nema rík ástæða sé til. Þetta mál hefur verið reifað oftar en einu sinni, bæði hér í þingsalnum og einnig í blöðum. Þegar menn átta sig á því afdráttarlausa orðalagi í sáttmálanum sem bæði Danir og Íslendingar undirrituðu 1965, þá staldra þeir jafnan við og segja sem svo: Hvaða ríku ástæður eru það nú sem krefjast þess af okkur að við förum að taka upp jafnafdráttarlaus ákvæði og hér er um að ræða? Aðstæður hafa ekki aðeins breyst á þann veg að þjóðum sé betur ljóst en áður að menningarminjar einstakra þjóða eru dreifðar víða um heiminn, heldur hafa aðstæður einnig breyst á þann veg að miklu auðveldara er en áður var að fá muni til láns úr söfnum hvar sem er og mynda nýjar sýningar eins og t.d. tókst í Bandaríkjunum með því að Norðurlöndin stóðu að víkingasýningunni sem þar fer nú um og verður á ferðalagi þar næstu árin. Ef ekki hefðu verið uppi breytt viðhorf varðandi safnastarfsemi hefði aldrei verið hægt að setja þá sýningu saman. Og þegar leitað hefur verið eftir því við þjóðminjasafnið í Kaupmannahöfn að fá að láni gripi frá Íslandi til sýninga eða rannsókna hingað til lands, hefur ævinlega verið leitast við að verða við því. Síðasta dæmið þar um er þegar stóllinn frá Grund og helgiskrínið frá Keldum voru lánuð á sýninguna Kirkja og kirkjuskrúð, miðaldakirkjan í Noregi og á Íslandi, samstæður og andstæður. Samvinna við þjóðminjasafnið í Kaupmannahöfn hefur ævinlega verið með miklum ágætum. Ég held að menn verði líka að hafa þetta í huga þegar þeir ræða um stöðu þessara mála og velta fyrir sér hvort einstakar þjóðir geti notið þeirra þjóðardýrgripa sem þær eiga í öðrum löndum og söfnum annarra landa. Hér var vísað til þess sem hefur verið að gerast í samskiptum Dana við Grænlendinga og Færeyinga varðandi minjar frá þeim löndum í Kaupmannahöfn. Það er rétt að Danir hafa samþykkt að ýmsir merkir gripir verði fluttir til Færeyja, enda hafa aðstæður skapast þar til að vernda þá og varðveita með viðunandi hætti. Sömu sögu er að segja um muni sem á að flytja frá Danmörku til Grænlands. Þar vísa menn að sjálfsögðu m.a. til þess gjörnings þegar Danir ákváðu að afhenda okkur handritin. Ég veit ekki til þess að nokkrir samningar séu til á milli Dana og Færeyinga eða Dana og Grænlendinga sem eru sambærilegir við sáttmálann sem Danir og Íslendingar gerðu árið 1965 um lausn handritamálsins en það er sá sáttmáli sem við verðum að hafa í huga þegar við hugum að þessum atriðum gagnvart Dönum. Mér finnst því að við þurfum að hafa mjög ríkar ástæður til þess að leggja út í það að hefja eða styðja kröfur eða óskir um afhendingu slíkra minja þegar við höfum lýst því yfir í sáttmálanum að það sé ekki unnt fyrir okkur að gera það.

Herra forseti. Ég fagna þessari fyrirspurn frá hv. fyrirspyrjanda. Fyrir einu og hálfu ári var ég með hliðstæða fyrirspurn sem tók til aðeins fleiri þátta. Ég vil taka undir þá ósk fyrirspyrjandans að með vilja beggja aðila má taka málið upp án þess að að því sé farið með neinum óvirðulegum hætti eða fautaskap og mér finnst full ástæða til að leita óformlega leiða til þess. Ég vil líka vekja athygli á safni í Stokkhólmi, Nordisk Museum, sem var stofnað um 1880 og var ætlast til að það væri einhvers konar alhliða norrænt safn. Þangað fór fjöldi muna héðan frá Íslandi en nú hafa hin Norðurlöndin verið að kalla til sín þá muni sem fóru einmitt á þetta safn. Ég leyfi mér að spyrja hæstv. menntmrh.: Hefur hann gert eitthvað í því eða hefur eitthvað verið gert í því að kanna íslenska muni þar og fá þá afhenta hingað? Sömuleiðis er safn í Hamborg, svokallað Kuhn-safn, sem er með fjölda muna frá Vestfjörðum sem hefði líka verið áhugavert að fá. Herra forseti. Kaleikur Jóns Arasonar í Hóladómkirkju var tekinn ófrjálsri hendi 1550 og væri gaman að fá hann til baka.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þorgerði Gunnarsdóttur fyrir að vekja máls á þessu. Ég vil einnig taka undir það sem hæstv. menntmrh. hefur sagt að okkur ber að fara af mikilli gát í þessu máli og við erum bundnir ákveðnum skuldbindingum í sambandi við málið. Hins vegar er ekki hægt að horfa fram hjá því að samningsstaða okkar á þeim tíma var þröng. Við vildum ná hingað til landsins okkar mestu þjóðardýrgripum og vorum þar af leiðandi tilbúnir til þess að ganga nokkuð langt. Viðhorf til þessara mála hafa breyst og þau hafa breyst nokkuð hratt undanfarna áratugi, ekki síst í ljósi þess hvað gerðist á tímum heimsstyrjaldarinnar síðari í sambandi við listmuni og þjóðardýrgripi. Ég held því að mikilvægt sé að við leitum leiða til að ræða þessi mál við Dani. Ég tel fullvíst í ljósi þess að Danir eru miklir vinir Íslendinga og þeir stóðu að þessum málum á sínum tíma með sóma, að við gætum fundið leið til þess að orða málið við þá eða kanna hvort einhverjir fletir séu á málinu sem hægt sé að ná sátt við þá um.

Hæstv. forseti. Það var sérstakt drengskaparbragð af Dönum þegar þeir skiluðu okkur aftur handritunum og raunar í alþjóðlegu samhengi einstakur atburður. Ég gerði mér samt ekki grein fyrir því að það hefðu fylgt svo strangir skilmálar hvað varðaði kröfur um aðra hluti. Ég hef lagt leið mína í danska þjóðminjasafnið til að skoða ýmsa hluti sem ég vissi að þar væru geymdir en þá voru þeir ekki til sýnis, þannig að ég hef efast um að þetta væri Dönum svona mikið mál. Mér dettur í hug, fyrst við megum ekki lyfta þessari kröfu, hvort möguleiki væri að fá danska stjórnmálamenn, sem ég veit að eru margir okkur mjög hliðhollir, til að lyfta henni.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þingmönnum fyrir að hafa tekið þátt í þessari umræðu. Það er ljóst að þjóðina þyrstir í enn frekari tengsl við söguna og arfleifðina og því er mikilvægt að huga vel að þessu og slökkva þennan þorsta að mínu mati. Ég held líka að við eigum að fara að taka tillit til þess m.a. að ferðamannaiðnaðurinn er sívaxandi atvinnugrein og það er gott að auka fjölbreytni fyrir þá ferðamenn sem hingað leggja leið sína. Það er alveg hárrétt sem kom fram í máli hæstv. menntmrh. áðan að skilmálarnir í sáttmálanum eru afar skýrir og í rauninni okkur óhagstæðir til þess að endurheimta þessa merku dýrgripi. Engu að síður er líka rétt að þetta mál, þ.e. endurheimt þessara fornminja, verði reifað, ekki bara hér á þinginu heldur í dagblöðum og á fleiri stöðum. Það er því ekki að ástæðulausu að ég tek þetta mál hér upp því að ég vil hvetja hæstv. menntmrh. til að taka þetta mál upp, reifa þetta óformlega eða á þann hátt sem þjónar málinu best og þeim miklu hagsmunum sem því fylgja. Ég tel að mjög viðeigandi væri að opna Þjóðminjasafnið eftir miklar og virkar endurbætur með glæsibrag einmitt á sýningu á þessum íslensku munum sem hafa verið geymdir á danskri grund fram til þessa. Ég held að það væri mjög viðeigandi og hvet því hæstv. ráðherra til þess að taka þetta upp á einn eða annan hátt.

Herra forseti. Það er rétt að Þjóðminjasafnið verður opnað vonandi með glæsibrag innan fárra ára og við endurnýjaðar aðstæður og sjálfsagt að huga að því í tilefni af þeirri athöfn að fá sem flesta muni sem Íslendingar hafa ekki alltaf fyrir augunum til sýninga í safninu. Ég vek athygli á því að við snerum okkur til Þjóðminjasafnsins í tilefni af þessari fyrirspurn og þar kom fram að Þjóðminjasafnið hefði ekki nein áform um að endurheimta íslenska gripi frá Danmörku. En að sjálfsögðu hlýtur það mál eins og annað að vera alltaf til skoðunar. Hér var vitnað til blaðagreina og það voru líklega greinar sem Guðmundur Magnússon sagnfræðingur, sem nú er forstöðumaður Þjóðmenningarhússins, ritaði í Lesbók Morgunblaðsins 23. mars 1996. Síðan birti hann aðra grein 30. mars 1996 þar sem fram kom að hann hafði ekki gert sér grein fyrir því þegar hann ritaði grein sína hve afdráttarlaus 6. gr. sáttmála Danmerkur og Íslands frá 1965 er. Menn virðast því ekki almennt gera sér grein fyrir því hve afdráttarlaus þessi grein er og hve mikilvægt er að umgangast hana af fullri virðingu með hliðsjón af sögu handritamálsins þannig að menn geta ekki talað um þetta eins og léttvægt mál bæði út frá sögulegum sjónarhóli okkar, lögfræðilegum sjónarhóli og samskiptum okkar við Dani. Ég mun því nálgast málið á þeim forsendum með fullri virðingu fyrir þeim sáttmála sem við gerðum 1965 og hvernig Danir stóðu að málum þá og einnig með hliðsjón af þeim breytingum sem orðið hafa á viðhorfum manna að þessu leyti og síðast en ekki síst með hliðsjón af því að við erum að skapa Þjóðminjasafni Íslands algjörlega nýjar starfsaðstæður þegar það verður endurnýjað nú á næstu árum. Niðurstaða málsins ræðst að sjálfsögðu af því hvort samkomulag tekst við Dani um eitthvað í þessu efni og hvort unnt sé að vinna þannig að þessum málum að við brjótum ekki gegn neinu sem við höfum áður samþykkt.

Virðulegi forseti. Á hverju ári eru ákvarðaðar fjárveitingar til lögregluembætta í landinu. Um langan tíma var það viðurkennt að alltaf gæti komið til einhverrar framúrkeyrslu embættanna vegna ófyrirséðra erfiðra mála. Fjárveitingar til reksturs sýslumannsembættis og lögreglu í Árnessýslu hafa á undanförnum árum verið naumar samanborið við önnur sambærileg embætti og í engu samræmi við umfang starfsins sem þar er innt af hendi. Fólksfjölgun hefur orðið á svæðinu bæði hvað varðar fasta búsetu og svokallaða dulda búsetu en það er fólk sem dvelur í sumarbústöðum á svæðinu nánast hverja helgi allan ársins hring, en ætla má að íbúum á Suðurlandi fjölgi um tíu þúsund flestar helgar ársins. Bifreiðaeign og umferð á svæðinu hefur aukist og eðli og umfang afbrota breyst eins og annars staðar á landinu samfara aukinni fíkniefnaneyslu. Þetta hefur í för með sér að stöðugt eru gerðar meiri kröfur til starfa lögreglunnar. Bæjarstjórnir Hveragerðis og Þorlákshafnar hafa ítrekað farið fram á aukna viðveru lögreglu á þessum stóru svæðum og það sama gildir um aðra þéttbýliskjarna á svæðinu. Þá er lögreglunni einnig gert að sinna þeim mikla fjölda sem er í sumarbústaðabyggðum án þess að tekið hafi verið tillit til þess hvað varðar fjárveitingar. Að auki hefur lögreglan með sóma séð um sjúkraflutninga í umdæminu. Nýlega fékk lögreglan í Árnessýslu lykla að fínu húsnæði í Þorlákshöfn ásamt, að ég held, 500 þús. kr. til að reka húsnæðið, borga leigu, rafmagn, hita og þess háttar. Þetta er jákvætt en ég sé ekki hvernig lögreglan á að geta sinnt störfum þarna því að allan húsbúnað vantar. En það sem verra er, það vantar líka mannskap. Þrátt fyrir mikla þörf og aukið álag hefur frá 1994 aðeins verið veitt eitt nýtt stöðugildi til lögreglunnar í Árnessýslu, þ.e. ein staða fíkniefnalögreglu. Lögreglumönnum sem ganga vaktir hefur hins vegar fækkað um fjóra á þremur árum. 1. nóv. 1997 voru 20 vaktavinnumenn á fjórskiptum vöktum, allir höfðu lokið Lögregluskólanum. 1. nóv. 2000 eru 16 vaktavinnumenn og þar af sex án menntunar. Það segir sig sjálft að þessi fækkun á vöktum hefur haft í för með sér verulega skerta möguleika lögreglunnar í Árnessýslu til að sinna þeirri þjónustu sem henni ber. Og nú er henni gert að mæta 32 millj. kr. halla sem safnast hefur upp á undanförnum árum, m.a. vegna veikinda. Það er alveg ljóst að það er embættinu algjörlega óframkvæmanlegt nema til komi enn frekari skerðing á þjónustu og t.d. fækkun stöðugilda. Það er útilokað fyrir lögregluna, sýslumannsembættið og íbúa á þessu svæði að fallast á slíkar aðgerðir. Því spyr ég hæstv. dómsmrh.: ,,Hvernig er lögregluumdæminu í Árnessýslu á næstu 3--4 árum ætlað að mæta 32 millj. kr. halla sem safnast hefur upp undanfarin ár? Mun það skerða þjónustu lögreglunnar í umdæminu og þá á hvern hátt?``

Herra forseti. Það er rétt að embætti sýslumannsins á Selfossi hefur átt við rekstrarerfiðleika að stríða undanfarin ár og hefur safnað upp miklum rekstrarhalla sem nemur nú tæplega 46 millj. kr. Um ástæður þessa er ekki hægt að finna einhlít svör en þó má segja að kostnaður við löggæsluna vegur þungt. Hluta þessa kostnaðar má rekja til mikils veikindakostnaðar lögreglumanna frá fyrri árum sem ekki fékkst bættur. Einnig er það staðreynd að meðalaldur lögreglumanna í liðinu er óvenju hár en það þýðir að þeir eru undanþegnir almennri vaktgöngu eins og yngri lögreglumenn. Þetta kallar á kostnaðarsama aukavinnu yngri lögreglumanna og hefur haft einhver áhrif á það að auka halla embættisins. Ég vil taka það fram að dómsmrn. hefur lagt sitt af mörkum með því að gera ítarlegar tillögur um að lækka eftirlaunaaldur lögreglumanna einmitt til þess að komast megi hjá vandamálum sem skapast við þessar aðstæður. Þessar tillögur hafa þó ekki fengið hljómgrunn, m.a. með hliðsjón af áhrifum á aðrar starfsstéttir en þess má geta að eftirlaunaaldur lögreglumanna á Íslandi er sá hæsti á Norðurlöndum og þótt víðar væri leitað. Ég vil líka taka það fram að almennt séð er fjöldi lögreglumanna í löggæsluumdæminu í góðu samræmi við embætti af sambærilegri stærð. Við embættið starfa nú 27 lögreglumenn í umdæminu en hafa ber í huga að lögreglan hefur undanfarin ár einnig sinnt sjúkraflutningum samkvæmt sérstökum samningi við sveitarfélagið. Í reynd er stærð lögregluliðsins hagstæð miðað við fjölda íbúa í umdæminu. Miðað við þann 1. janúar árið 2000 eru 460 íbúar um hvern lögreglumann og þetta eru færri íbúar um hvern lögreglumann en í mörgum öðrum stórum löggæsluumdæmum úti á landi þar sem talan fer upp í allt að 800 íbúa um hvern lögreglumann. Þó ber að hafa í huga að sérstakir álagstímar í löggæslunni tengjast að einhverju leyti fjölmennari sumarhúsabyggð í umdæminu þar sem fólki fjölgar verulega þótt skráð íbúatala standi í stað. Dómsmrn. hefur ekki aðra valkosti en að fylgja fjárlögum sem samþykkt eru á Alþingi og að leggja fyrir undirstofnanir sínar að gera það sama. Ráðuneytinu ber einnig að leita leiða til þess að draga úr halla þeirra stofnana sem eru með meira en 4% halla í árslok. Er þá miðað við þá prósentutölu sem tilgreind er í verklagsreglum fjmrn. um framkvæmd fjárlaga, rekstur og stjórn ríkisstofnana í A-hluta. Aðallega er um að ræða sýslumannsembætti og er embættið á Selfossi eitt af þeim. Fundað var með sýslumönnum á vormánuðum og fyrir þá lagt að grípa til sparnaðaraðgerða í þeim tilgangi að draga úr rekstrargjöldum á tveimur til fimm árum. Ráðuneytið hefur síðan verið í stöðugu sambandi við öll þessi embætti og óskaði greinargerða um stöðu mála nú í haust. Það er gert ráð fyrir því að fara yfir stöðuna aftur þegar niðurstaða ársins 2000 liggur endanlega fyrir á næstu vikum. Ráðuneytið hefur einnig óskað eftir því við embætti ríkislögreglustjóra að skoða fyrirkomulag löggæslu á þessum embættum með það í huga hvort unnt sé að breyta vaktskipulagi og/eða gera aðrar breytingar sem geta leitt til skilvirkari og kostnaðarminni löggæslu. Halli sýslumannsembættisins á Selfossi var 31,9 millj. kr. í árslok 1999 eins og áður segir eða sem nemur 18,5%. Bráðabirgðaniðurstaða gefur til kynna að hallinn sé u.þ.b. 46 millj. kr. í lok ársins 2000. Eins og áður hefur verið rakið á vandi embættisins sér margar orsakir. Ein af þeim er m.a. hár meðalaldur lögregluliðsins og mikill veikindakostnaður. Það er ljóst að ekki verður unnt að vinna á halla af þessari stærðargráðu nema með sérstöku aðhaldi í rekstri og sýslumaðurinn á Selfossi hefur lagt fram margvíslegar tillögur um aðgerðir og ráðuneytið hefur fallist á þær. Ég mun rekja þær frekar í seinna svari þar sem ég sé að tíminn er að renna út. En með þessari endurskipulagningu í rekstri embættisins þá er það von okkar að unnt verði að vinna á þeim gríðarlega rekstrarvanda sem blasir við embættinu.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. 3. þm. Suðurl. fyrir að vekja máls á þessu máli sem er vissulega alvarlegt. Ég þakka einnig dómsmrh. fyrir hennar svör. Það er viðvarandi halli á rekstri lögregluembættisins í Árnessýslu og það bitnar á þjónustu á svæðinu. Það finnum við þegar við ferðumst um þetta svæði að mjög mikið er kvartað um að meiri löggæslu vanti, sérstaklega í þéttbýliskjarna svæðisins. Ég veit líka til þess að ungir lögreglumenn sem hafa t.d. verið í víkingasveitinni hér í Reykjavík, hafa farið frá Selfossi og komið hingað, mjög vaskir ungir menn, vegna þess að ekki hefur tekist að skapa þeim aðstöðu sem víkingasveitarmönnum þar. Það er mjög brýnt að horfa til þess hve svæðið liggur nálægt Reykjavík og við þurfum að kappkosta að halda í unga menn sem eru að mennta sig til lögreglustarfa, t.d. í Árnessýslu. Sérstök álagssvæði eru á Suðurlandi, álagspunktar, samanber sumarbústaðina eins og komið hefur fram og einnig, það sem ekki hefur verið nefnt, að þegar erlendir þjóðhöfðingjar koma á Suðurland þá koma þeir á Þingvöll og þá lendir sá kostnaður á lögregluembætti Árnesinga.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem hér hefur komið fram að um viðvarandi halla er að ræða hjá þessu embætti. En skyldi það ekki vera m.a. vegna þess að um 10 þúsund manns bætast við íbúafjölda þessa umdæmis? Ég vil aðeins benda á að við höfum þessa 10 þúsund íbúa um hverja einustu helgi og suma hverja mánuðum saman án þess að þess hafi gætt í fjárveitingum til sýslumannsembættisins. Það kom fram hjá hæstv. ráðherra að í samanburði við önnur embætti byggjum við nokkuð vel. En ef horft er á framlög á fjárlögum 2001 erum við í fjórða neðsta sæti miðað við íbúafjölda hvað varðar framlög til sýslumannsembættisins og þá er einungis miðað við þá sem eru með fasta búsetu, ekki þá sem eru í sumarbústöðum eða dveljast í sumarbústöðum um hverja einustu helgi og nánast allt sumarið. Eðlilega er því um viðvarandi halla að ræða vegna þess að þetta embætti hefur verið í fjársvelti í mörg undanfarin ár. Mér er kunnugt um að sýslumaðurinn heimsótti m.a. fjárln. Alþingis og gerði nefndinni grein fyrir stöðunni í haust. Það virðist ekkert hafa haft að segja og auðvitað er rétt að hæstv. dómsmrh. verður að fara að þeim fjárlögum sem eru í gildi hverju sinni. En það er mikil nauðsyn á því að taka sérstaklega á hvað varðar þetta embætti sem er nákvæmlega eins og hæstv. dómsmrh. lýsti áðan að við búum m.a. við það að hæsti meðalaldur lögregluþjóna er hjá þessu embætti og afar fáir sem ganga vaktir, 16 í staðinn fyrir 20 fyrir þremur árum. Ekki er hægt að endurskipuleggja embættið miðað við þann mannafla sem við höfum, miðað við þær fjárveitingar sem við höfum öðruvísi en skerða og skera niður þjónustuna og það er aldeilis útilokað á þessu svæði.

Herra forseti. Ég ítreka það sem ég sagði í fyrri ræðu minni og segi það enn að ljóst er að ekki verður unnt að vinna á halla af þessari stærðargráðu nema með sérstöku aðhaldi í rekstri. Sýslumaðurinn á Selfossi hefur tekið þátt í þeirri vinnu og lagt fram margvíslegar tillögur um aðgerðir og ráðuneytið fallist á þær og þær eru helstar: Skipulagsbreytingar og yfirvinnuþak á skrifstofu sýslumanns, aukið aðhald í innkaupum og almennum rekstrarkostnaði, hreppstjórum var sagt upp og létu þeir af störfum 1. sept. 2000. Ekki er ráðið í lausar stöður fastráðins lögregluþjóns. Sparað er í sumarafleysingum í löggæslu og löggæslubifreiðum fækkað. Þetta eru staðreyndir sem blasa við og menn verða að taka á vandanum. Það er alveg ljóst. Með endurskipulagningu í rekstrinum er það von okkar að unnt verði að vinna á þessum gríðarlega rekstrarvanda sem blasir við embættinu. En ég vil vekja athygli á því að þrátt fyrir slæma rekstrarstöðu er ástand mála almennt gott í umdæmi sýslumannsins á Selfossi og engin aðkallandi vandamál sem embættið hefur glímt við, t.d. aukning afbrota. Málafjöldi hjá lögreglunni hefur nokkurn veginn staðið í stað á undanförnum árum þrátt fyrir að íbúum hafi fjölgað nokkuð. Það eru ýmis úrræði sem við sjáum í stöðunni þrátt fyrir að embættið verði að sýna aðhald í rekstri, t.d. hefur átak í fíkniefnalöggæslunni náð til Selfoss þar sem bætt var við stöðu sérstaks fíkniefnalögreglumanns á síðasta ári. Ég legg líka mikla áherslu á að styðja embættið í umferðarmálum og nú er í undirbúningi að koma á samstarfi milli ríkislögreglustjóra og Vegagerðarinnar sem felst í víðtæku samstarfi við lögregluembætti á suðvesturhorninu. Ég mun styðja það átak og væntanlega leggja til auknar fjárveitingar til þess og kemur það embætti sýslumannsins á Selfossi að sjálfsögðu til góða og bætir umferðaröryggið verulega. Ég vil að lokum segja að ég þakka hv. þm. fyrir áhuga þeirra á málinu og ég deili áhuga þeirra á málinu og vona svo sannarlega að fljótlega verði unnt að vinna á þessum fjárhagsvanda hjá embættinu. Mér finnst þó rétt að undirstrika að lögreglan í Árnessýslu hefur staðið sig mjög vel í störfum sínum.

Herra forseti. Það er staðreynd sem verður ekki mótmælt að einbreiðar brýr geta verið hættulegar, einkum við hraðan og ógætilegan akstur, ekki síst ef ökumenn taka ekki tillit til umferðar sem kemur úr gagnstæðri átt. Mörg alvarleg slys hafa orðið við slíkar aðstæður á undanförnum árum. Því langar mig að beina svohljóðandi fyrirspurn til dómsmrh.: ,,Hefur dómsmálaráðuneytið kannað þann valkost að koma umferðarmerkjum (biðskyldu eða stöðvunarskyldu) fyrir til bráðabirgða við einbreiðar brýr á landinu til að tryggja að umferðarréttur sé skýr og draga þar með úr slysahættu?``

Herra forseti. Við þekkjum það öll og það hefur oft verið rætt á hv. Alþingi að svokallaðar einbreiðar brýr skapa margvísleg vandamál og þar hafa orðið mörg og oft alvarleg umferðarslys. Því er það ekki að ófyrirsynju að hugmyndum sé velt upp hvernig megi bæta úr og fyrirspyrjandi nefnir þá til hvort heppilegt geti verið að koma biðskyldu- eða stöðvunarskyldumerkjum þar fyrir til að draga úr slysahættu. Samkvæmt umferðarlögum setur dómsmrh. reglur um gerð og búnað umferðarmerkja, umferðarljósa og hljóðmerkja og annarra merkja á eða við veg til stjórnunar á eða leiðbeiningar fyrir umferð svo og hvað þau tákna. Þessar reglur koma fram í reglugerð um umferðarmerki og notkun þeirra. Það er síðan hlutverk viðkomandi lögreglustjóra, en vegamálastjóra hins vegar þegar um er að ræða þjóðveg utan þéttbýlis, að sjá um að merki verði sett á eða við veg þar sem sérreglur eiga að gilda um umferð eða þörf er á til stjórnunar eða leiðbeiningar. Fyrirbærið einbreiðar brýr er einkum á þjóðvegum utan þéttbýlis þar sem Vegagerðin er veghaldari. Dómsmrn. óskaði eftir því að Vegagerðin léti ráðuneytinu í té umsögn af þessu tilefni og hv. fyrirspyrjandi getur nálgast þá umsögn hjá mér þar sem lýst er nánar þeim reglum sem í gildi eru. Allar einbreiðar brýr á stofn-, tengi- og safnvegum eru merktar með gátskjöldum á hvorum enda auk stærri gátskjalda fyrir umferðarþyngri vegi og/eða þar sem ástæða er til að vara sérstaklega við. Að auki eru sitt hvorum megin brúar, 250 metra frá brúarenda, tvö samhliða viðvörunarmerki ,,önnur hætta`` með undirmerkjunum ,,einbreið brú`` og fjarlægðarmerkinu 250 metrar. Fyrir umferðarþyngri vegi og/eða þar sem ástæða er til að vara sérstaklega við er bætt við í 500 metra fjarlægð frá brúarenda viðvörunarmerkinu ,,önnur hætta`` með undirmerkinu ,,einbreið brú`` og fjarlægðarmerki 500 metrar. Það er alveg ljóst að ítarlegar reglur gilda í þessu efni og það er allt of langt mál að fara með það hér en þessar upplýsingar koma fram í fyrrgreindri umsögn frá Vegagerð ríkisins. Ég hef líka undir höndum myndir af þeim merkjum sem um er að ræða ef fyrirspyrjandi hefur áhuga á að kynna sér þau. Ég tel þó rétt að vitna sérstaklega, með leyfi virðulegs forseta, í umsögn frá Vegagerðinni af því að hv. fyrirspyrjandi spyr sérstaklega um þau mál og þar segir: ,,Rætt hefur verið um forgangsrétt í akstri yfir þessar brýr með merkjum DO511, umferð á vegi veitir forgang, og merki B2511, skylt að veita umferð sem kemur á móti forgang, en ekki verið gerðar um það beinar tillögur. Með því að gefa annarri akstursstefnunni forgang í akstri yfir einbreiðar brýr mætti e.t.v. til lengri tíma auka umferðaröryggi eitthvað en þó ber að hafa í huga að slík merking geti í byrjun haft öfug áhrif ef ökumenn eru ekki nógu vel vakandi eða átta sig ekki nógu vel á breyttum merkingum. Ekki er hefð fyrir þessum merkjum í þjóðvegakerfinu hér á landi. Biðskylda eða stöðvunarskylda kemur vart til greina þar sem þau á samkvæmt reglugerð að nota við vegamót þar sem ökumönnum ber að veita umferð á vegi sem ekið er inn á eða yfir forgang. Þau eru því notuð við allt aðrar aðstæður og ekki ætluð til nota við brýr.`` Þetta er allt nokkuð tæknilegt. Það er alveg ljóst en ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hafa vakið máls á þessu atriði. Það er staðreynd að umferðarslys við einbreiðar brýr eru áhyggjuefni og því er brýnt að að því sé hugað hvernig úr þessu megi bæta. Stjórnvöld umferðarmála og vegamála eru vakandi fyrir öllum góðum hugmyndum í þessu sambandi og hafa t.d. í tilraunaskyni verið sett upp blikkandi viðvörunarljós við nokkrar brýr sem reynst hafa hættulegar en tölulegar upplýsingar liggja ekki fyrir um árangur. En ég vil taka undir með hv. fyrirspyrjanda um að mikilvægt er að einbreiðar brýr séu tryggilega merktar. Ég tel fyllstu ástæðu til þess að taka málið til skoðunar og þakka fyrir þessa fyrirspurn.

Herra forseti. Þetta er mjög athyglisverð og góð tillaga sem hv. þm. Katrín Fjeldsted er með. Allt of mörg alvarleg slys hafa orðið á einbreiðum brúm og það er allt of algengt að bílstjórar keppi að því hvor verður á undan að komast á brúna. Það vantar mikinn aga og virðingu í umferðinni á Íslandi en gert hefur verið mikið átak, t.d. á Suðurlandi, að breikka brýr og við höfum orðið vör við hvað það skiptir okkur miklu máli. Einnig hafa verið sett blikkljós upp við einbreiðar brýr eins og yfir Markarfljót og ég held að margt sé hægt að gera og ég tel að þessi tillaga sé mjög góð.

Herra forseti. Ég þakka hv. 14. þm. Reykv., Katrínu Fjeldsted, fyrir að vekja máls á þessu brýna máli og hæstv. dómsmrh. talaði um að gott væri að fá góðar ábendingar og ráð. Eitt af því sem ég hef velt fyrir mér þegar ég er að aka t.d. leiðina milli Hvolsvallar og Reykjavíkur er Þjórsárbrúin. Fyrir nokkrum árum var hún lýst upp og það hefur komið sér afar vel. Hefur hæstv. dómsmrh. velt því fyrir sér að forgangsraða umferð, þ.e. þeir sem koma að austan hafa réttinn þegar komið er inn á Þjórsárbrúna? Þar er mjög þung umferð og ber að skoða það mál vel. Blikkandi ljósum hefur einnig verið komið fyrir við ákveðnar brýr sem þrengja að. Það tel ég vera mjög til góðs en mér finnst full ástæða til þess að skoða á jafnfjölfarinni brú og Þjórsárbrúnni hvort ekki beri að hafa þar forgang varðandi akstursstefnur.

Herra forseti. Einbreiðar brýr á aðalvegum landsins er ein alvarlegasta ógnun við öryggi í umferðinni. Nú er mjög rætt um að flýta framkvæmdum á vegáætlun, einmitt vegna öryggisástæðna. Ég vil því spyrja, herra forseti: Er ekki mögulegt að flýta framkvæmdum við að breikka einbreiðar brýr og fækka þeim þannig? Það er það öryggi sem við viljum fá. Í öryggisumræðunni er þetta það sem hægt er að gera. Ég hvet hæstv. dómsmrh. til að beita þrýstingi sínum sem ég veit að hún býr yfir til þess að flýtt verði framkvæmdum við breikkun einbreiðra brúa í landinu. Hæstv. samgrh. er hér einnig og hann hefur einmitt verið að funda um öryggismál í umferðinni og hvernig flýta megi vegáætlun þar sem bæta þarf öryggi umferðarinnar. Ég held að þjóðin öll líti svo á að einmitt einbreiðar brýr séu einn alvarlegasti þátturinn í öryggismálum á vegum.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Katrínu Fjeldsted fyrir að vekja athygli á þessu brýna máli. Ég held hins vegar að málið snúi þannig við að við verðum að taka höndum saman og taka a.m.k. þjóðveg 1 og fækka einbreiðum brúm. Vegagerðin hefur sannast sagna gert átak í öllum merkingum. Það er varla hægt upp á það að klaga. Á leið minni til höfuðborgarinnar, frá Akureyri til Reykjavíkur, er að mínu mati stórbót að blikkljósunum sem eru komin á flestar brýr. En ég held að það liggi alveg ljóst fyrir eins og kom fram hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni að við verðum að taka okkur tak og ráðast í framkvæmdir á þessum fjölförnu vegum og breikka brýrnar þannig að þær anni þeirri umferð sem um þær þarf að fara.

Herra forseti. Vegna þeirrar umræðu sem hér hefur farið fram um mikilvægt mál vil ég undirstrika að við höfum tekist á við að fækka einbreiðum brúm. Ég minni á vegáætlun sem var samþykkt hér án mótatkvæða. Í henni er gert ráð fyrir því að fækka þessum hættulegu köflum á þjóðvegakerfi okkar. Ég vil bara minna á að Alþingi tók mjög myndarlega á þessu og fyrir það er ég þakklátur sem ráðherra samgöngumála.

Herra forseti. Ég þakka þingmönnum fyrir að taka þátt í þessari umræðu og hæstv. dómsmrh. fyrir svörin sem voru mjög skýr og gott að vita af áhuganum á þessu máli. Rétt er að heilmikið átak hefur verið gert í að breikka brýr. Að sjálfsögðu hef ég stutt það. Vegáætlun er gerð til ákveðins tíma í senn og það smásaxast á verkefni af þessu tagi. Mín hugmynd var að gera eitthvað til bráðabirgða þangað til verkinu væri lokið. Og ég beindi fsp. til dómsmrh. af ráðnum hug vegna þess að eins og hún sagði þá er biðskylda og stöðvunarskylda bundin í reglugerð. Samkvæmt reglugerð á að nota biðskyldu eða stöðvunarskyldu við vegamót. Kannski mætti gera breytingu á þessari reglugerð þannig að heimilað væri að setja slíkar merkingar einnig við brúarsporða þar sem mönnum finnst það eðlilegt? Reglugerðarbreyting af þessu tagi gæti mögulega tryggt eða aukið öryggi í umferð á vegunum. Ég veit að það er ekki alltaf auðhlaupið að því að breyta reglugerðum af þessu tagi. Þegar ég átti sæti í borgarstjórn og borgarráði á sínum tíma reyndi ég að koma því á hér í Reykjavík að sett yrði upp svokölluð fjórhliða stöðvunarskylda við gatnamót. Um það varð nokkurra ára barátta við dómsmrn. sem lyktaði þannig að það náðist ekki fram. Þar var einnig um reglugerðarákvæði að ræða. Í þessu máli fyndist mér að athuga mætti hvort breyting á reglugerðinni gæti til bráðabirgða dregið úr slysahættu þar til allar þessar brýr hafa verið breikkaðar, en það er auðvitað takmarkið.

Herra forseti. Ég þakka fyrir góðar ábendingar hv. þm. og ég fagna því að við getum tekið höndum saman í þessum efnum. Við þessa umræðu hafa komið fram ýmsar athyglisverðar ábendingar sem ég tel rétt að bregðast við. Meðal annars var minnst á blikkandi aðvörunarljós sem í tilraunaskyni hafa verið sett upp við nokkrar brýr sem reynst hafa hættulegar. Að vísu liggja ekki fyrir tölulegar upplýsingar um árangurinn en ég tel verkefnið þarft. Ég hef átt mjög gott samstarf við hæstv. samgrh. varðandi umferðaröryggismál og í undirbúningi eru ákveðnar tillögur, m.a. um aukna löggæslu í umferðinni. Þar að auki skipaði ég starfshóp þar sem formaður allshn. er formaður. Ég vonast til að sá hópur muni fljótlega skila tillögum til mín um aðgerðir til að auka umferðaröryggi, þar á meðal um breytingar á umferðarlögum. Ég tel koma til greina að vísa því til þessa starfshóps að skoða þá hugmynd sem fram kemur í fsp. hv. fyrirspyrjanda. Ég ítreka þakkir mínar fyrir þessa umræðu.

Virðulegi forseti. Síðasta haust varpaði ég fram fsp. til hæstv. dómsmrh. um Jöfnunarsjóð sókna þar sem ég óskaði eftir upplýsingum um hversu mikið fé hefði runnið í sjóðinn á árunum 1987--2000. Jafnframt var óskað upplýsinga um hvernig fénu hefði verið varið. Svar við þessari fyrirspurn liggur fyrir. Jöfnunarsjóður sókna á sér stoð í lögum um sóknargjöld. Sem kunnugt er er kveðið á um það í lögum um sóknargjöld að þjóðkirkjusöfnuðir, skráð trúfélög samkvæmt lögum um skráð trúfélög svo og háskólasjóðir eigi ákveðna hlutdeild í tekjuskatti þannig að ákveðin fjárhæð, nú um 500 kr. á hvern einstakling 16 ára og eldri, rennur til þess trúfélags sem viðkomandi tilheyrir. Vegna einstaklinga sem ekki eru skráðir í trúfélag rennur gjaldið til Háskóla Íslands. Jöfnunarsjóður sókna er á hinn bóginn sérstakt gjald sem nemur 18,5% af gjöldum sem renna til þjóðkirkjusafnaða og er til viðbótar sóknargjaldi. Hlutverk sjóðsins er að veita styrki til þeirra kirkna sem sérstöðu hafa umfram aðrar sóknarkirkjur, að leitast við að jafna aðstöðu og styrkja sóknir þar sem lögmætar tekjur, þ.e. sóknargjöld, nægja ekki fyrir nauðsynlegum útgjöldum og í þriðja lagi að auðvelda stofnun sókna í nýjum byggðahverfum og að styðja kirkjulega félags- og menningarstarfsemi. Jöfnunarsjóður sókna er eingöngu til ráðstöfunar innan þjóðkirkjunnar. Önnur skráð trúfélög hafa ekki aðgang að sambærilegum sjóði til styrktar starfsemi sinni. Í svari hæstv. dómsmrh. við fsp. minni um upphæðir sem runnið hafa til sjóðsins á síðustu árum og ráðstöfun þess kemur fram að á tímabilinu 1987--2000, að báðum árum meðtöldum, runnu 1.758 millj. í Jöfnunarsjóð sókna og er upphæðin talin saman á verðlagi hvers árs og er ekki reiknað til núvirðis. Á árinu 2000 voru 215 millj. og 500 þús. til ráðstöfunar í sjóðnum. Í samræmi við tilgang sjóðsins, að styrkja sérstaklega þær kirkjur sem hafa sérstöðu umfram aðrar kirkjur, er sérstök áhersla lögð á að styrkja helstu höfuðkirkjur landsins. Þær hafa fengið um 344 millj. úr sjóðnum. Álíka upphæð eða 365 millj. kr. hefur verið varið til ýmissar kirkjulegrar starfsemi og má þar nefna Hjálparstarf kirkjunnar upp á 23 millj., Skálholtsskóli 32 millj. og söngmálastjóri 15,5 millj. kr. svo eitthvað sé nefnt. Tilefni fsp. minnar til hæstv. dómsmrh. um forsendur sem lagðar eru til grundvallar ákvörðun um úthlutun fjármuna úr Jöfnunarsjóði sókna er að í sundurliðun á upphæð til einstakra sókna og einstakra verkefna er erfitt að sjá á hvaða grunni ákvarðanir um úthlutun eru teknar. Hér er um verulegar upphæðir að ræða eða hátt í þrjá milljarða kr. á núvirði. Því væri fróðlegt að fá þetta upplýst. Jafnframt vil ég vekja athygli á þeim aðstæðumun sem er milli þjóðkirkjunnar annars vegar og annarra skráðra trúfélaga hins vegar gagnvart fjárveitingavaldinu. Ég vil sérstaklega taka fram að í fsp. minni felst engin gagnrýni á það hvernig fénu er varið eða efasemdir um að því sé vel varið. Ég tel nauðsynlegt að Alþingi fylgist með hvernig skattfé borgaranna er varið og í því sambandi hef ég einnig varpað fram fsp. til hæstv. heilbrrh. varðandi Framkvæmdasjóð aldraðra.

Herra forseti. Hv. þm. Ásta Möller beinir á þskj. 608 eftirfarandi fsp. til dóms- og kirkjumrh.: ,,Hvaða forsendur eru lagðar til grundvallar ákvörðun um úthlutun fjármuna úr Jöfnunarsjóði sókna, sbr. II. kafla laga um sóknargjöld o.fl., nr. 91/1987?`` Um sjóðinn gilda lög um sóknargjöld svo og reglugerð um Jöfnunarsjóð sókna, nr. 206/1991, og ég ætla mér að fara yfir þessar forsendur. Samkvæmt nefndum heimildum er hlutverk sjóðsins skilgreint í 6. gr. laganna og þær meginforsendur sem byggja ber á við úthlutun. Í 2. gr. reglugerðarinnar er nánari skilgreining á þessum meginforsendum svo og prósentuskipting fjár í helstu flokka. Úthlutað er úr sjóðnum einu sinni á ári. Skilyrði er að fyllt sé út sérstakt eyðublað og að með fylgi þau gögn sem þar er greint frá, þ.e. endurskoðaðir ársreikningar, rekstraryfirlit, fjárhagsáætlun og nákvæm kostnaðaráætlun verksins ásamt teikningum ef við á. Umsóknir um styrki til nýbygginga kirkna og annarra fjárfrekra framkvæmda skulu að jafnaði berast sjóðnum áður en hafist er handa við framkvæmdir. Ferill umsókna frá einstökum sóknum er sá að fyrst þarf að afla umsagna frá héraðsnefnd viðkomandi prófastsdæmis og síðan fara umsóknirnar fyrir bygginga- og listanefnd þjóðkirkjunnar sem fjallar faglega og ítarlega um þær og sendir þær síðan til kirkjuráðs með umsögn sinni. Svigrúm sjóðsstjórnar, þ.e. kirkjuráðs, til úthlutunar er talsvert takmarkað samkvæmt reglugerðinni. Núverandi kirkjuráð hefur sett sér ákveðin viðmið vegna úthlutunar og þau helstu eru þessi: 1. Úthlutað er í desember ár hvert vegna styrkja á næsta ári. 2. Úthlutað er til allt að þriggja ára. 3. Hertar eru reglur um kröfur til formsatriða umsókna og fjárhagslegs bolmagns safnaða til að ráðast í framkvæmdir. 4. Verkefni sem byrjað hefur verið á hafi vissan forgang svo og þegar þarf að leysa úr fjárhagsvanda skuldsettra sókna vegna framkvæmda. 5. Viðhald allra friðaðra kirkna er söfnuðum og kirkjustjórninni um megn. Viðræður fari fram við húsfriðunarnefnd um raunhæfa forgangsröðun og möguleika fámennra sókna til að takast á við slík verkefni og hlutverk Jöfnunarsjóðs í því sambandi. 6. Við úthlutun til verkefna er einkum höfð hliðsjón af umsögn bygginga- og listanefndar hver fjárhagsgeta sóknar er, heildarskuldir og hvaða aðra styrki hún fær. Útborgun styrks er í sumum tilvikum skilyrt t.d. þannig að meðmæli frá héraðsnefnd eða bygginga- og listanefnd þurfi að liggja fyrir. Að því leyti sem unnt er innan ramma laga og reglna er einnig litið til þess við úthlutun að styrkja fámenna og fátæka söfnuði sem ekki hafa burði til að reka eða viðhalda sóknarkirkju fyrir sóknargjöld einvörðungu. Hafa ber í huga að af þeim 300 kirkjum sem eru í landinu eru 210 friðaðar og því er bæði viðhalds- og rekstrarkostnaður oft meiri en ella. Þá er enn fremur hugað að söfnuðum sem hafa reist eða þurfa að reisa kirkju og þurfa sérstaka aðstoð á meðan á því stendur. Kirkjuþing setti sl. haust nýjar starfsreglur um kirkjur og safnaðarheimili, nr. 822/2000. Þar er m.a. tekið á þeim vanda sem upp kemur þegar kirkjur hafa verið yfirgefnar, t.d. þegar íbúar hafa flust brott úr sókninni. Jöfnunarsjóður hefur styrkt viðhald og endurbætur slíkra kirkna en samkvæmt hinum nýju starfsreglum er unnt að stofna félag um slíkar kirkjur sem þá nefnast bænhús. Rétt er að ítreka að styrkir Jöfnunarsjóðs fela oft í sér umtalsverðan stuðning við varðveislu menningarverðmæta um land allt og oft tengjast framkvæmdir ferðaþjónustu. Einnig er rétt að fram komi að kirkjur og safnaðarheimili þjóna oft íbúum sem samkomuhús og til tónleikahalds. Þar er oft aðstaða fyrir margvíslegt félagsstarf utan eiginlegs kirkjustarfs. Að lokum, herra forseti, vil ég minna á að skömmu fyrir áramót veitti ég sundurliðaðar upplýsingar um allar úthlutanir Jöfnunarsjóðs sókna frá árinu 1988 til ársins 2000, að báðum árunum meðtöldum. Ég vil að lokum þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir þessa fsp. Ég þekki forsendurnar fyrir henni. Til mín hefur komið fólk frá öðrum skráðum trúfélögum og vakið athygli mína á þeim mismun sem er fyrir hendi en staða íslensku þjóðkirkjunnar er auðvitað sterk og tryggð í stjórnarskrá. Það er hins vegar spurning hvort hægt er að skoða þetta út frá reglum um húsafriðun eða á einhvern annan máta. Mér finnst rétt að það sé athugað.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. dómsmrh. svörin sem voru mjög ítarleg og góð. Eins og fram kom í ræðu minni hér áðan er Jöfnunarsjóður sókna eingöngu til ráðstöfunar til sókna innan þjóðkirkjunnar. Önnur trúfélög hafa þannig ekki möguleika á að sækja um aukinn stuðning við starf sitt í þennan sjóð. Aðstöðumunur milli þjóðkirkjunnar og annarra skráðra trúfélaga gagnvart ríkinu er verulegur. Ég tel ástæðu til þess að vekja sérstaklega athygli á því. Tæplega 250 þús. manns eru skráð í þjóðkirkjuna 1. des. sl. en um 11 þús. manns eru skráð í fríkirkjur landsins, þ.e. Fríkirkjuna í Reykjavík og Hafnarfirði og Óháða söfnuðinn. Álíka margir eru í öðrum viðurkenndum trúfélögum og þar af 4.300 manns í kaþólsku kirkjunni. Um 12.000 manns tilheyra óskráðum trúfélögum, eru ótilgreindir eða skráðir utan trúfélaga. Sókn fólks úr þjóðkirkjunni til annarra trúfélaga hefur aukist á undanförnum árum og það er athyglisvert. Skráð trúfélög utan þjóðkirkjunnar byggja fjárhagslega starfsemi sína fyrst og fremst á sóknargjöldum og eru laun presta, allt safnaðarstarf og rekstur og viðhald kirkna greitt af því gjaldi. Til samanburðar má nefna að tekjur þjóðkirkjunnar fást í gegnum sóknargjöld auk þess sem ríkið greiðir sérstaklega laun presta og biskupa og ýmsan kostnað við rekstur embætta auk launa og rekstrarkostnaðar vegna Biskupsstofu. Þá hefur þjóðkirkjan aðgang að Jöfnunarsjóði sókna sem er hér sérstaklega til umfjöllunar. Ég vil í þessu sambandi taka sérstaklega dæmi af fríkirkjusöfnuðum sem eru lútersk-evangelískir söfnuðir og byggja á sömu kenningum og þjóðkirkjan. Þeir þurfa sjálfir að standa undir kostnaði við endurbætur og viðhald kirkna sinna sem eru friðaðar byggingar og endurbætur því háðar ákveðnum skilyrðum sem leiða til aukins kostnaðar. Söfnuðirnir hafa ekki sömu möguleika að sækja sér fjárhagslegs stuðnings og sóknir innan þjóðkirkjunnar. Til dæmis má nefna að Fríkirkjan í Hafnarfirði hefur á undanförnum árum staðið í miklum framkvæmdum vegna viðhalds á kirkjunni og kostaði framkvæmdin um 65 millj. kr. Eini fjárhagslegi stuðningurinn af opinberu fé sem kirkjan hefur fengið er 5 millj. kr. framlag úr Húsafriðunarsjóði, þar af 3 millj. af fjárlögum fyrir árið 2001.

Herra forseti. Krafan um breikkun Reykjanesbrautar hefur verið hávær upp á síðkastið, ekki síst vegna vaxandi fjölda alvarlegra umferðarslysa á brautinni síðustu missiri en nú hefur það verið leitt inn í umræðuna að ástandið sé ekki síður slæmt á öðrum sambærilegum vegum, svo sem Vesturlandsvegi þar sem umferðarþungi er jafnmikill eða meiri en á Reykjanesbraut og umferðarslysin jafnmörg eða fleiri. Þá er eðlilegt að menn vilji ræða hlutina í samhengi og skoða þá líka aðrar lausnir, ekki svo kostnaðarsamar sem gætu orðið til þess að draga úr slysum, lausnir sem gætu bætt ástandið með tilliti til nánustu framtíðar þó ekki verði farið út í ýtrustu framkvæmdir umsvifalaust. Nú hafa verið að birtast í fjölmiðlum upplýsingar um orsakir þeirra alvarlegu slysa sem orðið hafa á Reykjanesbrautinni. Kemur í ljós að stór hluti eða þriðjungur slysanna hefur orðið við útafkeyrslur sem má mögulega rekja til þess að ökumenn sofni undir stýri eða missi vald á ökutækjum vegna hálku. Það er alveg ljóst að tvöföldun brautarinnar kemur ekki í veg fyrir slík slys. Það mundu hins vegar vegrið beggja vegna brautarinnar mögulega geta gert. Varðandi þau slys þar sem bíll fer yfir á rangan vegarhelming og lendir framan á öðrum sem kemur úr gagnstæðri átt má ljóst vera að aðskilnaður akstursstefna er lykilatriði til að koma í veg fyrir slík slys. Akstursstefnur yrðu trúlega aðskildar með tvöföldun en það mætti líka hugsa sér að aðskilja þær með vegriðum strax án tvöföldunar. Meðal þess sem komið hefur upp í umræðum síðustu vikna um umferðaröryggi á Reykjanesbraut eru hugmyndir um svonefndan 2 + 1 veg þar sem akreinar eru þrjár alla leiðina en til skiptis tvær í aðra áttina og ein í hina. Okkur ber líka að taka alvarlega upplýsingar sem berast til okkar um umferðarþunga eins og kom fram í grein Sólmundar Más Jónssonar í Morgunblaðinu 19. desember. Þá er algengt að miða við að vegur með eina akrein í hvora akstursstefnu geti annað 12--15 þúsund bifreiðum á dag. Um Reykjanesbrautina fara átta þúsund bifreiðar á dag. Það gefur til kynna að eitthvað annað en umferðarþunginn kalli á tvöföldun brautarinnar. Ef það er ekki umferðarþunginn sem kallar á tvöföldunina, hvað er það þá? Eru vísbendingar um hraðakstur kannski meginorsök alvarlegra slysa á Reykjanesbraut? Er lausnin þá ekki frekar fólgin í aukinni löggæslu sem mundi knýja fram aukna aðgát ökumanna heldur en tvöföldun brautarinnar? Í framhaldi af þessum hugleiðingum höfum við, ég og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, lagt nokkrar fyrirspurnir fyrir bæði hæstv. dómsmrh. sem eru skriflegar og fyrir hæstv. samgrh. sem eru munnlegar og bornar fram í þessum fyrirspurnatíma: 1. Á hvaða stigi er undirbúningur framkvæmda við Reykjanesbraut og hvenær má vænta að einstakir vegáfangar verði boðnir út og framkvæmdum ljúki? 2. Hefur verið athugað að grípa til bráðabirgðaaðgerða, svo sem uppsetningar vegriða, til að auka öryggi á hættulegum vegarköflum þar til tvöföldun er lokið? Og að lokum spurning sem kemur til vegna yfirlýstrar stefnu samgrn. um að bæta almenningssamgöngur í landinu, bæði í þéttbýli og dreifbýli, og sömuleiðis er í umhverfisstefnu ráðuneytisins skýrt tekið fram að leggja beri áherslu á að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis í samgöngum með það að markmiði að draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda: 3. Hvað líður athugun á rafbraut frá höfuðborgarsvæðinu til Keflavíkur?

Herra forseti. Undirbúningur framkvæmda við Reykjanesbraut er á því stigi að þann 22. janúar nk. verða opnuð tilboð í áfangann sem eru mislæg gatnamót á gatnamótum Breiðholtsbrautar, Nýbýlavegar og Reykjanesbrautar en gert er ráð fyrir að ljúka þeirri framkvæmd, sem er upp á tæpan milljarð í kostnaðaráætlun, á þessu ári. Segja má að það sé fyrsti áfanginn í þeirri hrinu. Í öðru lagi vil ég nefna að tvöföldun frá Fífuhvammsvegi að Arnarnesvegi og mislæg gatnamót er í undirbúningi. Frumdrög verða tilbúin núna í febrúar og fjárveitingar til þess verks eru á árunum 2003--2004 en óskir hafa borist úr Kópavogi um að hraða því enn frekar. Í þriðja lagi er Reykjanesbraut um Hafnarfjörð. Vinna við umhverfismat er á fullri ferð hvað þann áfanga varðar og verður unnið að því á þessu ári. Fjárveiting er í ár og á árinu 2002 og 2003 upp á tæplega 1.100 millj. kr. Við vonumst til að hægt verði að bjóða það verk út á þessu ári og fjárveitingarnar eru sem sagt fram til 2004. Í fjórða lagi er það framkvæmdin Hafnarfjörður að Fitjum, þ.e. frá bæjarmörkum Hafnarfjarðar við Straum. Matsáætlun hefur verið kynnt. Skipulagsstofnun þarf að taka afstöðu til hennar núna í janúar. Matsskýrsla verður síðan send og sú vinna verður unnin fullum fetum og að sjálfsögðu verður farið sérstaklega --- það vil ég undirstrika --- að öllum reglum umhverfismatsins. Verkhönnun verður unnin í ár og á næsta ári og útboð þessa stóra verks sem er þá fyrsti áfanginn þarna verður á hinu Evrópska efnahagssvæði á næsta ári, árinu 2002. Við gerum því ráð fyrir að á vegáætlunartímabilinu verði þeim verkáfanga lokið. Hann nær frá Kúagerði að Hafnarfirði. Þar er hins vegar um það að ræða og ég hef lýst því yfir að ég vil ekki gefa neinar yfirlýsingar um lok þeirrar framkvæmdar, þ.e. tvöföldun Reykjanesbrautar frá Hafnarfirði alla leið að Fitjum fyrr en fyrir liggur hvers konar tilboð berast á næsta ári í þennan fyrsta áfanga. Þegar það liggur fyrir og við endurskoðun á vegáætlun á næsta ári verður tekin ákvörðun um það hversu hratt verður unnt að ljúka verkinu öllu alla leið að Fitjum. Ég tel eðlilegt að það komi til kasta Alþingis, að sjálfsögðu, við endurskoðun á vegáætlun þegar tilboðin liggja fyrir. En ég vil undirstrika það að við höfum unnið að þessu á þann hátt að verið er að flýta framkvæmdum frá því sem áður var í langtímaáætlun og á það vil ég sérstaklega minna. Hvað varðar 2. lið fyrirspurnarinnar, hvort rétt væri að grípa til bráðabirgðaaðgerða, þá hefur verið gripið til bráðabirgðaaðgerða eins og þeirra að breikka axlirnar, breytingar og lagfæringar á tilteknum stöðum við gatnamót hafa verið til úrbóta en það er mat Vegagerðarinnar að mjög erfitt sé að koma á vegriðum og skipta Reykjanesbrautinni í tvennt eins og hún er. Hún er ekki nægilega breið til þess og axlirnar eru ekki nægilega vel úr garði gerðar til að hægt sé að gera ráð fyrir því að þær séu partur af akbrautinni. Því miður er ekki fyrir séð um að það sé hægt. Engu að síður er í gangi mjög mikið aukið eftirlit á brautinni af hálfu Vegagerðarinnar í samstarfi við lögregluna. Allt er það gert í því skyni að auka öryggi. Hvað varðar rafbraut frá höfuðborginni til Keflavíkur þá liggur það fyrir að Orkuveita Reykjavíkur er að láta vinna að skoðun á því í samstarfi við Vegagerðina. Gert er ráð fyrir að bjóða út frumathugun en það er alveg ljóst að af hálfu samgrn. verður ekki lagt í mikinn kostnað við það samhliða því að við leggjum á ráðin um að tvöfalda Reykjanesbrautina. Það er forgangsmál umfram það að leggja járnbraut.

Herra forseti. Ég velti fyrir mér hvað hv. fyrirspyrjanda Kolbrúnu Halldórsdóttur gengur til í þessari umræðu þegar verið er að tala um aðgerðir eins og 2 + 1 veg sem við þekkjum sem bráðabirgðaaðgerð, rafbraut til þess að halda þá þessari 2 + 1 akbraut við eða einhverjar aðrar aðgerðir sem menn eru búnir að skoða lengi og sjá ekki sem neina lausn. Mér finnst og velti því fyrir mér hvort vinstri grænir eru að segja að þeir séu á móti því að tvöfalda Reykjanesbrautina sunnan Hafnarfjarðar. Ég velti því fyrir mér, herra forseti. Á fundinum í Stapa fyrir nokkrum dögum leit ég svo á að á 1.000 manna fundi hefði náðst sú niðurstaða að ljúka þessu verki 2004, þ.e. að tvöföldun Reykjanesbrautar sunnan Hafnarfjarðar yrði lokið 2004. Ráðherra endurtók hér það sem hann sagði þar og ég geri ráð fyrir að niðurstaðan verði sú að þetta verði árið 2004 og ekki seinna.

Herra forseti. Okkur fyrirspyrjendum hefur þótt ástæða til að fá fram skýrar upplýsingar um hvar einstakir fyrirhugaðir verkáfangar varðandi tvöföldun Reykjanesbrautar eru á vegi staddir. Það hefur verið ruglandi í þessari umræðu og það er ekki síst nauðsynlegt fyrir hv. þm. Kristján Pálsson og flokksbræður hans að upplýsa þetta. Eins og kunnugt er hafa þessir stjórnarþingmenn verið í ritdeilum og orðaskaki í fjölmiðlum þar sem mjög hefur farið tvennum sögum af því á hvaða stigi þessi mál væru. Nú hafa svör hæstv. samgrh. skýrt það þar sem hann hefur útlistað hvaða verkáfangar eru á hvaða stigi fyrir sig, hvenær þeir verða boðnir út og hvenær þess megi vænta að þeim ljúki. Það er til bóta fyrir alla aðila að þetta liggi skýrt fyrir. Sá er tilgangur okkar með þessari fyrirspurn að fá fram staðreyndir málsins þannig að ekkert þurfi að deila um þær, en það hefur verið gert. Að öðru leyti er það auðvitað svo að umferðaröryggið snýst um fleira en það eitt að bæta vegi og tvöfalda þá þó að það sé nauðsynlegt. Þar geta aðrar aðgerðir komið að gagni og þess vegna er einnig um það spurt eins og vegrið, aðgerðir til þess að ná niður hraða o.s.frv.

Herra forseti. Ég sat einmitt mjög merkilegan fund um þetta málefni í Stapa í Reykjanesbæ í síðustu viku þar sem farið var mjög nákvæmlega yfir þetta mál. Ég tel það vera í býsna öruggum farvegi eins og fram hefur komið hjá hæstv. samgrh. Ég held að óhætt sé að segja að þingmenn frá Suðurnesjum og reyndar Suðurlandi eru býsna samstiga í málinu þannig að við þurfum í rauninni vart um það að deila. Það er í mjög öruggum höndum og mjög öruggum farvegi. Vissulega er nauðsynlegt að velta upp hugmyndum um járnbrautalest eða eimreið eða hvað við köllum slíkt fyrirbæri en það er í rauninni langtum lengra inni í framtíðinni. Það mál sem hér er rætt er í mjög öruggum höndum og það er líka athyglisvert að skynja það góða samstarf sem er milli lögregluembættanna í Hafnarfirði, á Suðurnesjum og á Keflavíkurflugvelli og Vegagerðarinnar í því að ná niður hraða á þessari braut og það skynja menn sem aka um þá braut.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir þau sjónarmið sem hún lét uppi um áhyggjur Suðurnesjamanna af öryggi vegfarenda á Reykjanesbrautinni. Ég tel það meginefni þessa máls og þær umræður voru mest áberandi á borgarafundi í Stapa í sl. viku, þ.e. um öryggi vegfarenda á brautinni. Það skiptir mestu að bæta úr í þessu efni og það sem hæstv. samgrh. hefur sagt um það, bæði á þeim fundi og hér í dag segir mér að hann hefur einbeittan vilja til að flýta þeim framkvæmdum.

Hæstv. forseti. Fram hefur komið að ársdagsumferð á Reykjanesbraut hefði ekki mælst nema tæplega 7.000 bílar á sólarhring og það er rétt. Hins vegar er vandi málsins sá að afskaplega miklir álagstoppar eru í þeirri umferð og hún er mjög erfið. Þarna er mikil slysatíðni m.a. vegna þess að fólk hættir sér út í hraðakstur og framúrakstur í allt of miklum mæli. Ég fagna því að fram kom á fundinum í Stapa að ráðist hefur verið í aðgerðir til að auka löggæslu á veginum. Ég held að það skipti miklu máli þangað til við getum náð þeim áfanga að tvöfalda brautina sem er auðvitað það sem koma skal. Auk þess verð ég að segja að ég hef mikla samúð með því sjónarmiði að athugaður verði nánar kostnaður við að byggja rafbraut milli Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkur. Ég held að slíkt verði gert einhvern tímann í framtíðinni.

Hæstv. forseti. Það liggur alveg ljóst fyrir að þingmannahópur Reykjaneskjördæmis hefur unnið að því af mikilli einurð að koma tvöföldun Reykjanesbrautarinnar á vegáætlun og fá breytingar í gegn til þess að það geti orðið. Það sem hins vegar hefur breyst hér á síðustu vikum og mánuðum er að einstakir þingmenn hafa verið að reyna að slá sig til riddara í þessu máli, oft og tíðum, vil ég halda fram, á frekar ósmekklegan hátt. En það breytir því ekki að samstaðan er fyrir í hópnum. Allir eru að vinna að þessu máli. Ég vil líka taka það fram fyrst ég er komin hér upp að það er algjörlega nauðsynlegt, eins og kemur fram í fyrirspurn hv. þingmanna vinstri grænna, að láta athuga hvað líður athugun á rafbraut til Suðurnesja af því að þó svo að Reykjanesbrautin verði tvöfölduð á næstu árum þá má líka við því búast að efla þurfi hér almenningssamgöngur svo um munar á næstu áratugum.

Herra forseti. Menn hafa rætt um miklvægi tvöföldunar Reykjanesbrautar í heil þrjátíu ár. Nú loks sér fyrir endann á þessu mikilvæga verkefni ef allt gengur fram sem væntingar manna standa til. Það er ljóst að órofa samstaða er meðal þingmanna kjördæmisins, Reykjaneskjördæmis, og í þann hóp hafa nú bæst góðir liðsmenn úr Suðurlandskjördæmi. En það vantar fjármagn til verksins og það þarf að ná í það og fá heimild hins háa Alþingis til þess, með öðrum orðum það þarf atbeina þingmanna úr öðrum kjördæmum ef þetta á fram að ganga. Það er einfaldlega þannig samkvæmt langtímavegáætlun að það sést ekki í fjármagn af neinu viti fyrr en á síðustu árum þessa áratugar og til þess að flýta verkinu til ársins 2004, eins og um er rætt og ég vona að verði, þarf hundruð milljóna og milljarða á endurskoðaðri vegáætlun sem fram fer á næsta ári og ég vona svo sannarlega að þingmeirihluti finnist til þess. En ég tek undir það að menn eiga nú að láta af þeirri iðju sinni að slá sig til riddara og þykjast vera menna helstir og fremstir í þessu máli. Við skulum láta verkin tala.

Herra forseti. Því var hvíslað í eyra mér áðan að umræðan um tvöföldun Reykjanesbrautar væri sennilega einhver hysterískasta umræða í samfélaginu í dag. Það er alveg rétt. Hún virkar hálfhysterísk, kannski vegna þess að þingmannahópur Suðurnesjabúa hefur látið virkilega mikið finna fyrir sér á síðum dagblaðanna og í öðrum fjölmiðlum varðandi málið. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs vilja fá inn í umræðuna aðra möguleika. Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs vilja herma það upp á hæstv. samgrh. að hann stýri ráðuneyti sem hefur umhverfisstefnu og samkvæmt þeirri umhverfisstefnu ber að efla almenningssamgöngur á öllu landinu. Ég harma þau ummæli hæstv. samgrh. sem komu fram í svari hans áðan að samgrn. hyggist ekki leggja meira fjármagn en búið er í athugun á mögulegri rafbraut suður til Keflavíkur því að þar finnst mér hæstv. samgrh. vera að fara á svig við yfirlýsta stefnu ráðuneytisins sem hann stýrir og sömuleiðis vera að fara á svig við þann yfirlýsta tilgang ríkisstjórnarinnar að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis og þar með losun gróðurhúsalofttegunda. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð vill fá þessa hluti fram í umræðuna. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð vill líka fá fram í umræðuna möguleikana á framkvæmdum sem gætu tryggt öryggi vegfarenda á annan hátt en með milljarðaframkvæmdum sem kannski er ekki þörf á til að auka öryggi vegfarenda. Kannski eru til aðrar aðferðir ódýrari og sem eru jafnvel fljótvirkari. Þessi asi á þingmannahópi Reykjanesþingmanna er í hæsta máta skrýtinn og ég minni á að Vesturlandsvegurinn er hættulegri en Reykjanesbrautin. Um hann fara fleiri bílar. Á honum verða jafnalvarleg og jafnvel fleiri umferðarslys. Það er það sem Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hefur viljað fá fram hér í umræðunni í dag og við höfum fengið það.

Herra forseti. Ég get ekki tekið undir það með hv. fyrirspyrjanda, Kolbrúnu Halldórsdóttur að óeðlilega mikill asi sé á þeim þingmönnum sem leggja áherslu á framkvæmdir við Reykjanesbrautina. Ég tel að það sé í fyllsta máta eðlilegt að lögð sé áhersla á þessa framkvæmd. Ég hef ekki hafnað neinum hugmyndum um könnun á lestarsamgöngum milli Reykjavíkur og Keflavíkur. Ég hef ekki hafnað því. Ég hef meira að segja staðið fyrir því að Vegagerðin taki þátt í samstarfi við Orkuveitu Reykjavíkur um að athuga þetta. Ég hafna því hins vegar að það sé gefið undir fótinn með framkvæmdir við uppsetningu á lest á milli þessara staða á sama tíma og við ætlum að leggja út í mikla fjárfestingu við tvöföldun á Reykjanesbrautinni. Það er algjörlega óforsvaranlegt að gefa undir fótinn með slíkt. Lítum aðeins á tölur. Reykjanesbrautin frá Reykjavík til Suðurnesja er talin kosta 9 milljarða. Fjárveitingar á vegáætlun eru 3,3 milljarðar þannig að okkur vantar enn þá 5,7 milljarða til þess að ljúka þessu verkefni sem er að tvöfalda brautina með mislægum gatnamótum allar götur úr Reykjavík til Keflavíkur. Eingöngu kaflinn Hafnarfjörður/Fitjar kostar 2,3--2,5 milljarða þannig að þar vantar yfir 1,5 milljarða til þess að ljúka því verki. Hér er því um stórt verkefni á mælikvarða okkar Íslendinga að ræða og við eigum ekki, þó að við viljum auðvitað draga úr losun gróðurhúsalofttegunda með því að nota samgöngutæki sem henta vel til þess, að gefa undir fótinn með þá kosti sem eru ekki í augsýn. En við eigum að skoða það í framtíðinni.