Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. fjh.- og viðskn. hefur athugað þetta mál mjög rækilega, m. a. fengið á fund sinn stjórnarformann og forstjóra Áburðarverksmiðjunnar, og fengið í hendur þar að auki skriflegar upplýsingar, m. a. bráðabirgðareikning fyrirtækisins. Það er alveg ljóst að þetta fyrirtæki á í gífurlegum erfiðleikum. Stafa þeir mestmegnis af því að framleiðsluvaran er lánuð langtímum saman á lágum vöxtum en reksturinn síðan kostaður með dollaralánum með mjög erfiðum kjörum. Við vildum í nefndinni reyna að komast sem allra lengst til botns í þessu máli, en urðum að lokum sammála um það að mæla með samþykkt frv. Eins og stendur í nál. er ljóst að Áburðarverksmiðjan hefur fyrir löngu notað peninga þá sem hér um ræðir og er því vart um annað að ræða en staðfesta brbl. En nefndin leggur áherslu á að viðskiptalán, sem verksmiðjan tekur, séu ekki endurlánuð til langs tíma með lakari kjörum fyrir fyrirtækið. Þetta er sem sagt ábending um það að þessir viðskiptahættir verði að breytast. Eins og ég sagði mælir nefndin öll með samþykkt frv.



Herra forseti.Ég skrifaði undir þetta nál. með fyrirvara og ég vil geta þess í hverju sá fyrirvari einkanlega felst og skal ekki hafa um það mörg orð. Hann felst fyrst og fremst í því að hér er um að ræða ríkisfyrirtæki þar sem hafa verið rekstrarvandræði árum saman vegna þess að framleiðslan hefur ekki verið seld á því verði sem hún kostar. Hér er enn einn þáttur í hinu margumtalaða landbúnaðardæmi þar sem er verið að greiða niður með ýmsum hætti rekstrarvörur til landbúnaðarins. Ég veit ekki hvað hæstv. fjmrh., sem hefur fengist við viðskipti lengi, segir um þá rekstrarhætti, sem þarna hafa verið viðhafðir. Sem sagt, framleiðslan er ekki seld á því verði sem hún hefur raunverulega kostað, tekin eru lán með allt að því afarkjörum og síðan stundar verksmiðjan lánastarfsemi með allt óðrum kjörum. Svona getur ekkert fyrirtæki gengið til lengdar. Þarna verður að taka á með einhverjum hætti. Það var auðvitað engrar undankomu auðið í þessu máli eins og kom fram hjá hv. frsm., 4. þm. Norðurl. v. Það var þegar búið að ráðstafa því fé sem hér um ræðir. Það er satt að segja ekki til fyrirmyndar hvernig að þessum málum er staðið og þetta er ekki nýtt vandamál. Þetta vandamál hefur verið hér uppi í umr. á Alþingi oft áður. Það er í þessu sem minn fyrirvari fyrst og fremst er fólginn. Um þetta mætti hafa mörg orð og miklu fleiri, en ég ætla ekki að segja margt frekar að þessu sinni. Hér stóðu menn frammi fyrir gerðum hlut og það var í rauninni enginn annar kostur fyrir hendi en láta þetta mál ná fram að ganga, hversu illa sem menn annars una því hvernig á þessum málum hefur verið haldið.



Herra forseti. Ég er sammála hv. síðasta ræðumanni á marga vegu að öðru leyti en því, sem út af fyrir sig skiptir ekki meginmáli í þessu sambandi, er hann segir að erfiðleikar Áburðarverksmiðju ríkisins séu þáttur í hinu margumtalaða landbúnaðardæmi, eins og ég held að þm. hafi komist að orði. Ég vil vekja athygli á því að Áburðarverksmiðjan er ekki í tengslum við landbúnaðinn að öðru leyti en því að hún selur honum afurð sína. Þetta er eins og menn vita iðnaðarframleiðsla og landbúnaðurinn skiptir við þetta fyrirtæki. Ég tek undir það sem hér kom fram að það er ómögulegt að hugsa sér annað en að farið verði ofan í þessi mál. Hér eru menn bundnir af því að skipta við Áburðarverksmiðju ríkisins. Það er enginn möguleiki á því að haga þeim viðskiptum með öðrum hætti og annað gengur að sjálfsögðu ekki. Þá á ég við að það er að sjálfsögðu vandalaust að fá ódýrari áburð en þennan með því að flytja hann inn, en það út af fyrir sig gengur ekki. Ég hygg að launagreiðslur hjá þessu fyrirtæki séu eitthvað í kringum 100 millj. kr. eða kannske meira. Menn sjá nú hvernig það færi ef sú atvinna brygðist. Það er hins vegar alveg ljóst að rekstur Áburðarverksmiðjunnar hefur stórversnað á allra síðustu árum. Það er að vísu rétt hjá hv. þm. Eiði Guðnasyni að það hefur orðið að hlaupa undir bagga í sambandi við áburðarverð áður. Það hefur að því er ég hygg tvívegis verið gert, árin 1975 og 1976, þegar olíuverðshækkunin var sem allra mest. Sú áburðarverðshækkun stóð ekki lengi og tók fyrst og fremst til innflutts áburðar og raunar innflutts hráefnis í þann áburð sem er framleiddur hér. En að öðru leyti hefur þetta ekki gengið fram sem niðurgreiðsla. Það sem hér kemur sérstaklega til er tvennt: að á síðustu árum hefur farið fram stækkun Áburðarverksmiðjunnar með erlendu lánsfé, og líka, eins og hér hefur komið fram, að allt rekstrarfé verksmiðjunnar er í erlendri mynt og nýtur ekki sömu kjara og t. d. Sementsverksmiðja ríkisins varðandi rekstrarlán. Og ég held að sé alveg útilokað annað en að taka það til sérstakrar athugunar. Það liggur fyrir að verð á tilbúnum áburði hefur á síðustu árum hækkað meira en búvöruverðið í landinu. Það hefur því orðið til þess að færa búvöruverðið upp. En þrátt fyrir þessar aðgerðir, eins og kom fram hjá hv. þm., hefur þetta verð hvergi nærri dugað til að standa undir rekstri verksmiðjunnar núna síðustu árin. Hér er þess vegna um augljóst vandamál að ræða sem ekki verður komist hjá að horfast í augu við. Það verður að koma rekstrarvanda verksmiðjunnar þannig fyrir að hægt sé að framleiða þessa vöru með eðlilegu verðlagi. Mér skilst að núna t. d. standi verksmiðjan frammi fyrir því að hafa safnað skuldum í erlendri mynt fyrir rekstrarhalla þriggja síðustu ára, sem nemur 200–300 millj. kr., og munar sannarlega um minna. Þetta ætla ég ekki að orðlengja frekar núna, en ástæðan fyrir því að ég kvaddi mér hér hljóðs er fyrst og fremst og einvörðungu sú, að það er augljóst að þessum málum verður að skipa til betri vegar. Þó að menn hafi komist fram úr þessum málum að þessu sinni, þá gengur það ekki með sama hætti til langframa.



Forseti. Ég vildi aðeins beina þeirri fsp. til hæstv. fjmrh. eða hæstv. landbrh. hvort nú sé á döfinni eða fyrirhuguð einhver sérstök fyrirgreiðsla til Áburðarverksmiðjunnar eða niðurgreiðsla á áburðarverði nú á þessu vori, hvort á að verja enn auknu fjármagni úr ríkissjóði til þessara hluta nú um þessar mundir. Ég vildi aðeins óska eftir svari við því.



Herra forseti. Það eru ekki áform um að verja fjármunum úr ríkissjóði til Áburðarverksmiðjunnar á þessu ári. Það var till. hennar í vetur að áburðarverð til hennar hækkaði um 19.4% en vegna þeirrar fyrirgreiðslu á s. l. ári sem kemur þarna fram í frv. verður hækkunin til bænda að óbreyttu 43.5% eins og skýrt hefur verið frá í fréttum. Ríkisstj. féllst á tillögur stjórnar verksmiðjunnar og á það að tryggja hallafausan rekstur á þessu ári. Hins vegar var í fyrra að nokkru leyti fært á milli kjarnfóðurs og áburðar innan verðlagsgrundvallarins og það er enn í athugun hvort eitthvað slíkt verður gert á þessu ári. En það er ekki um að ræða útgjöld úr ríkissjóði.



Herra forseti. Frv. til l. um ráðstafanir í sjávarútvegi, sbr. brbl. frá 27. maí s. l., 8. mál þessa hv. löggjafarþings, hefur legið æðilengi óafgreitt hjá sjútvn. þessarar hv. deildar. Fljótlega eftir að mál þetta var lagt fram hér í Ed. tók sjútvn. málið til umfjöllunar og sendi frv. til umsagnar hagsmunaaðila eins og vani er. Síðustu umsagnir voru komnar inn um mánaðamótin nóv.–des. s. l. Um það leyti voru komin á borð sjútvn. þingsins önnur veigamikil mál sem tóku upp starfstíma nefndanna nær eingöngu fram að jólaleyfi, en það var hvernig skyldi staðið að stjórnun fiskveiða árið 1984 sem öllum er í fersku minni. Fljótlega kom það upp í n. að skoðanir voru skiptar. Minni hl. n. gagnrýndi einkum tvo efnisþætti frv., þ. e. í fyrsta lagi 1. og 2. gr. þess, sem fjallar um kostnaðarhlut útgerðar, og í öðru lagi 3. gr., sem fjallar um gengismun og ráðstöfun hans. Í 1. gr. frv. er gert ráð fyrir að fiskkaupandi greiði sérstakan kostnaðarhlut til útgerðar, er nemi 29% miðað við fiskverð eins og það er ákveðið af Verðlagsráði sjávarútvegsins á hverjum tíma. Þessi kostnaðarhlutdeild kemur ekki til skipta á skipum sem eru yfir 240 brúttórúmlestir, en 4% af þessum kostnaðarhlut koma til skipta á fiskiskipum sem eru minni en 240 brúttórúmlestir. Með þessari ráðstöfun er lagt til að hinn svokallaði olíusjóður og olíugjald, sem áður var í lögum, falli niður. Þarna er um að ræða einföldun sem ætti að vera til góðs og draga úr hinu illa séða sjóðakerfi þessarar atvinnugreinar. 3. gr. frv. fjallar um gengismun af þeim birgðum sem sjávarútvegurinn átti þegar gengisbreytingin var gerð s. l. vor. Áætlaður gengismunur af heildarbirgðum sjávarútvegsins var þá talinn 552 millj. kr. Ráðstöfun hans skyldi verða á þann hátt sem fram hefur komið á sérstöku þskj. sem svar frá sjútvrh. vegna sérstakrar fsp. þar um fyrr í vetur og mun ég því ekki fara nánar út í það hér. Í viðræðum við sjútvn. kom það fram hjá forsvarsmönnum skreiðarverkenda að hlutur þeirrar greinar væri mjög erfiður vegna mikillar sölutregðu og verðlækkana á skreið. Lögðu þeir mikla áherslu á að skreiðarverkendur fengju til sín a. m. k. ákveðinn hluta af þeim gengismun sem áætlað var að taka af skreiðinni skv. frv. Skv. síðustu upplýsingum skreiðarframleiðenda frá 9. apríl s. l. vantar 290 millj. til þess að endar nái saman skv. þeirra útreikningum, en 200 millj. er talið að vanti skv. áætlun Þjóðhagsstofnunar frá sama tíma. Hvor talan sem notuð er gefur til kynna að um verulegan vanda er að ræða í þessari atvinnugrein og stafar hann einkum af hinni miklu sölutregðu sem verið hefur á stærsta skreiðarmarkaðinum, í Nígeríu, og þar af leiðandi miklum fjármagnskostnaði sem hefur myndast vegna birgðavandans. Menn gera sér vissar vonir um að úr sé að rætast um sölu á þeim birgðum sem í landinu eru, en of snemmt er að fullyrða nokkuð um það. Þessu mun þó fylgja allverulegur greiðslufrestur og jafnvel verðlækkun. Hagsmunanefnd skreiðarframleiðenda hefur lagt fram nokkrar hugmyndir um hvernig megi leysa þennan vanda: Nú þegar verði greidd framleiðendum innistæða í skreiðardeildinni, sem hún á í Verðjöfnunarsjóði fiskiðnaðarins, og nemur sú upphæð um 85–90 millj. kr. Útflutningsgjald af skreið verði lækkað í 2.5% og er áætlað að það gæfi um 60 millj. Gengismunargjald lækki um 70 millj. frá því sem áður var ákveðið. Útlán Seðlabankans verði hækkuð um 10% sem gæfi um 60 millj. kr. Samtals gæfi þetta um 275 millj. upp í það gat sem talið er að hafi myndast í greininni. - En lítum nokkru nánar á þessar tillögur. Í fyrsta lagi er farið fram á að losa um þær 85–90 millj. sem deildin á í Verðjöfnunarsjóði. Þetta eru peningar sem framleiðendur eiga og eiga einmitt að hjálpa til þegar illa gengur í viðkomandi vinnslugrein. Þess vegna hef ég verið meðmæltur því að þessir fjármunir verði greiddir framleiðendum skreiðarinnar sem fyrst. Þessa ráðstöfun þarf stjórn Verðjöfnunarsjóðs að samþykkja og mér er kunnugt um að hæstv. sjútvrh. vinnur að lausn þessa máls. Í öðru lagi er þess farið á leit að útflutningsgjald af skreið verði lækkað úr 5.5%, eins og það er á flestallri sjávarvöruframleiðslu, í 2.5%. Nýverið var samþykkt skv. sérstöku frv. lækkun á útflutningsgjaldi af saltfiski úr 5.5% í 4% vegna erfiðleika í þeirri grein. Jafnframt var samþykkt með sérstakri brtt. frá sjútvn. Nd. að einnig skyldi útflutningsgjald af skreið lækka í 4%. Áætlað er skv. upplýsingum Þjóðhagsstofnunar að þessi lækkun gefi skreiðarframleiðendum 27–28 millj. Skreiðarframleiðendur fara einnig fram á að lán út á skreiðarbirgðir verði hækkuð um 10% frá Seðlabankanum. Þeir áætla að þetta muni gefa, eins og ég sagði áðan, um 60 millj. Meiri hl. n. mælir með því að þetta verði kannað og mælist til þess við hæstv. sjútvrh. að þetta mál nái fram að ganga. Ef þeir þrír liðir sem hér hefur verið minnst á ná fram að ganga má ætla að nýtt fjármagn sem til þessarar greinar kemur væri um 172–173 millj. Skreiðarframleiðendur fara einnig fram á að fá lækkun á áætluðum gengismun um 70 millj. Þetta getur meiri hl. sjútvn. ekki fallist á. Strax á s. l. vori, í kjölfar gengisfellingarinnar þá, var þeim gengismun sem áætlað var að inn kæmi ráðstafað og ekki er enn þá útséð um hvernig þær upphæðir skila sér. Skreiðarframleiðendur halda því fram að gengismunur af skreið verði meiri en áætlað var, einkum vegna meiri birgða en gert var ráð fyrir. Óskandi er að svo verði, en hins vegar má ekki gleyma því að stór hluti skreiðarinnar er óseldur enn þá og verð ekki þekkt og svo er einnig erfitt að segja til um rýrnun sem orðið hefur á þeim skreiðarbirgðum sem í landinu liggja. Um upptöku gengismunar má deila og í þeim efnum sýnist sitt hverjum. Sú aðferð sem nú er notuð við ráðstöfun gengismunar er sú sama og notuð hefur verið um áraraðir af öllum ríkisstjórnum allra flokka allt frá því að gengisbreytingaskeiðið fór að hrjá okkar þjóð. Í þessum málum hefur sjávarútvegurinn notið annarrar meðferðar af hendi löggjafans en t. d. útflutningsiðnaðurinn. Ég ætla ekki að fara út í sérstakar umr. um þau efni hér og nú, en þarna þyrfti að kanna mál vel og marka skýrar línur í meðferð gengismunar í sjávarútveginum. En vonandi tekst að sigla fram hjá slíkum vandamálum á komandi árum með breyttri efnahagsstefnu og stórfelldar gengisbreytingar heyri fortíðinni til. Eins og ég sagði áðan náði sjútvn. þessarar hv. deildar ekki 'samstöðu um það frv. sem hér til umr. Meiri hl. n. leggur til að það verði samþykkt óbreytt. Á sérstöku þskj. 583 leggur meiri hl. n. til að viðbót komi við 1. gr. frv. sem verði 2. mgr. Þessi brtt. hljóðar svo, með leyfi forseta: „Frá og með 1. febr. 1984 skulu þó 2% af þeim 29%, sem um getur í 1. mgr., koma til hlutaskipta og aflaverðlauna til skipverja á fiskiskipum, sem eru yfir 240 brúttórúmlestir, en 27% ekki, og 6% skulu koma til hlutaskipta og aflaverðlauna til skipverja á fiskiskipum, sem eru 240 brúttórúmlestir og minni, en 23% ekki.“ Brtt. þessi er flutt vegna ábendingar sjútvrn. til að taka af öll tvímæli um hvernig túlka beri kostnaðarhlutdeildina sem 1. mgr. 1. gr. frv. fjallar um. Með fiskverðsákvörðuninni 1. febr. s. l. er kostnaðarhlutdeildin lækkuð um 2%, þannig að til skipta kemur 2% meira eftir 1. febr. en áður var. Kostnaðarhlutdeild á fiskiskipum yfir 240 brúttórúmlestir verður því 27% í stað 29 áður og á fiskiskipum undir 240 brúttórúmlestum verður kostnaðarhlutdeildin 23% í stað 25% áður. Herra forseti. Þá læt ég máli mínu lokið og tel mig hafa skýrt álit meiri hl. sjútvn. hv. Ed. í þessu máli.



Eins og fram kom hjá hv. síðasta ræðumanni náðist ekki samkomulag í n. um afgreiðslu þessa máls. Ágreiningur var allverulegur og skilar minni hl. séráliti, þ. e. ég, Kolbrún Jónsdóttir og Skúli Alexandersson. Þetta frv. er 8. mál þessa þings og hefur því tekið alllangan tíma að afgreiða það. Ekki vil ég kenna því um að það hafi verið legið á málinu í n., heldur kannske frekar því að umr. um það voru geysilega miklar. Við kölluðum marga á fund til okkar og málið var rætt mjög ítarlega, enda snertir það marga, ekki aðeins útgerðina heldur líka sjómenn og marga aðra. Við höfum gagnrýnt sérstaklega þær greinar er fjalla um kostnaðarhlut útgerðar þar sem greinilega er verið að færa mikla fjármuni til útgerðarinnar frá sjómönnum sem hafa búið við það að valdhafar hafa talið sér þóknanlegt að skerða kjörin ár eftir ár. Er svo komið að sjómannastéttin er sennilega sú stétt sem verst er sett miðað við aðrar stéttir hvað kjaraskerðingu snertir. Við teljum þetta forkastanleg vinnubrögð og ekki rök fyrir slíku. Við teljum að stjórnvöld hafi almennt komið sér hjá því að marka útgerðinni þann rekstrargrundvöll sem henni hefur hæft hverju sinni. Útgerðin hefur þess vegna átt við vandamál að stríða sem er þáttur af hinum almenna efnahagsvanda, en vandinn er ekki sá að sjómenn hafi verið of vel haldnir. Við áteljum mjög harðlega þessa gjörð og teljum að hún sé fyrir neðan virðingu Alþingis. Við höfum einnig fært rök fyrir þessu og teljum kostnaðarhlut útgerðar of háan. Við teljum það þó til bóta að olíusjóður og olíugjald fellur niður, en þó að þetta sé að vísu einfaldari gjörð frá því sem áður var er kostnaðarhluturinn mun hærri en þessir sjóðir tóku til sín á sínum tíma. Það má benda á að olía hefur og farið lækkandi og á vafalaust eftir að lækka áfram ef að líkum lætur. Sjómannasamtökin hafa mjög kröftuglega mótmælt þessum lögum og fært gild rök fyrir þeim mótmælum og höfum við prentað þau í nál. okkar. Við höfum einnig gagnrýnt upptöku gengismunar, eins og hægt er að orða það, en það kom fram hér áðan, sem er að vísu rétt, að stjórnvöld hafa ár eftir ár notað þessa aðferð til að ná í peninga. Við teljum þetta ranga aðferð og að finna þurfi aðrar leiðir til að rétta af útgerðina þegar hún er illa stödd en að færa fjármuni frá einni grein til annarrar, ég tala nú ekki um þegar svo er komið, eins og kemur fram í þessu frv., að það eru teknir stórfelldir fjármunir af verkun, sem er mjög illa stödd, sannanlega mjög illa stödd og rekin með mjög miklu tapi. Það eru teknir af skreiðarverkun stórfelldir fjármunir þrátt fyrir tap á henni til að færa í aðrar greinar og til annarra aðila. Við nm. í minni hl. teljum þessar aðferðir gjörsamlega úreltar og rangar, þær eigi ekki að nota þó að aðrir hafi notað þær áður, og leggjumst því gegn þessu. Ef svo yrði farið með aðra sem hagnast á gengisbreytingu mætti hugsa sér að tekinn yrði upp gengismunur t. d. hjá álverinu og fluttur yfir í járnblendið eða eitthvað annað, það yrði tekinn gengismunur af varnarliðinu, sem hefur grætt ómælda fjármuni á kauplækkunum sem eru samfara gengisbreytingum, og fluttur í annan atvinnurekstur. Einhvern veginn hefur það farið svo að mönnum hefur ekki dottið í hug að beita slíkum aðferðum nema gegn útgerðinni. Þetta þýðir um leið að sjómenn og verkafólk, sem hefur unnið til þessara peninga, missa af þessum fjármunum. Þeir eru teknir frá þessum aðilum og fluttir eitthvað annað, oft í alls konar óráðsíu og taprekstur fyrirtækja sem oft og tíðum eiga ekki tilverurétt. Þetta er gert með þá hugsun að leiðarljósi að enginn megi fara á hausinn. Það er í raun girt fyrir að menn séu ábyrgir gerða sinna. Það er hægt að hirða peninga með svona tilfærslum frá öðrum sem hafa þá staðið sig betur í rekstri. Við tilgreinum einnig í nál. ýmis ummæli frá því á síðasta þingi þegar sams konar mál lá fyrir, að ráðstafa gengismun. Þá var það að sjálfstæðismenn ásamt Alþfl.-mönnum beittu sér fyrir því að það yrði horfið frá því. Matthías Bjarnason, þáv. alþm. og núv. heilbrmrh., flutti einmitt brtt. við það frv. sem þáv. sjútvrh. flutti og fékk Matthías þá till. samþykkta, þannig að skreiðarverkun, sem hafði staðið mjög illa, þurfti ekki að greiða þennan skatt. Það eru í nál. tilgreind þau ummæli sem eru skjalfest í þingtíðindum og þau ummæli eru mjög hörð og ágæt grg. fyrir því hvers konar vitleysa það er að standa svona að málum. Það fór svo, eins og ég sagði áðan, að alþm. voru að meiri hluta sammála þeirri túlkun að ekki næði nokkurri átt að beita þessu gagnvart þeim greinum sem byggju við stórfellt tap. En það er undarlegt að nú, aðeins nokkrum mánuðum seinna, skuli þm. sjálfstæðismanna hafa uppi allt aðrar skoðanir. Það bendir til þess að þessir menn álíti stjórnmál miklu frekar þátttöku í sirkus en þjóðmálabaráttu. Skipt er um skoðun eftir veðri eða einhverju yfirnáttúrlegu, a. m. k. skv. rökum. Hv. síðasti ræðumaður greindi frá því hvernig skreiðarverkendur hefðu lagt til að leysa þeirra dæmi. Það hefur ekki verið farið að þeim till. enn. Þetta eru till. til þrautavara, ef svo mætti segja. Þeir hafa mjög lagst gegn því að 3. gr. frv. yrði samþ., hafa óskað eftir því að ákvæði hennar næðu ekki yfir þeirra framleiðslugrein vegna þess að ljóst væri að hún væri rekin með miklu tapi. Þeir hafa bent á að þeir þyrftu að fá fé úr Verðjöfnunarsjóði, sem þeir reyndar eiga sjálfir, og þeir hafa bent á að þeir þyrftu 10% aukningu á lánafyrirgreiðslu í bönkum. Hvorugt hefur átt sér stað. Ég fæ ekki séð hverju meiri hl. sjútvn. getur breytt um það og að bankarnir fari að lána meira til þessarar greinar. Auðvitað eru nm. því allir sammála að reynt verði að sinna þessu, en það hefur ekkert verið gert. Eftir sitja skreiðarverkendur mjög illa settir. Þetta eru aðilar sem gjalda þess vitlausa kerfis sem enn er notað. Það kom fram áðan að hugsanlega væri nokkur von til þess að selja skreiðina á næstunni. Því miður er ekkert ljóst í þeim efnum, og þó hún seldist á því verði sem ætlað er að selja hana á nú standa menn alls ekki neitt betur því verðið, sem talað er um að selja skreiðina á, er mun lægra en það sem áður hefur fengist og enn er talað um stórfelldan greiðslufrest. Ég ætla ekki að orðlengja þetta. Við höfum rætt þessi mál mjög mikið í n. og höfum fallist á að málið verði afgreitt þó við séum mjög andvíg málinu og leggjum til að það verði fellt. En við höfum leyft okkur að bera fram brtt. á þskj. 588 og er hún svohljóðandi, með leyfi forseta: „Aftan við 1. mgr. 3. gr. bætist: Þó skal ekki taka gengismun af skreið sem greiðist eftir 1. janúar 1984.“ Við teljum að þetta sé eina leiðin til þess að koma til móts við skreiðarverkendur og reyndar ekkert annað rétt en að samþykkja þessa tillögu.



Herra forseti. Það frv. til laga um ráðstafanir í sjávarútvegsmálum sem hér um ræðir er til staðfestingar á brbl., eins og fram hefur komið, sem sett voru 27. maí á s. l. ári. Hafa því þessi brbl. verið í gildi í nær heilt ár. Efnisinnihald þessa frv. er að annars vegar er kveðið á um sérstakan kostnaðarhlut útgerðar af aflaverðmæti þar sem gengið er á rétt sjómanna og hins vegar er ákvæði um 10% gengismun sem skal færður á sérstakan reikning á nafni ríkissjóðs í Seðlabankanum. Ríkisstj. er heimilt að ráðstafa þessu fé í þágu sjávarútvegs og sjóða hans. Báðar þessar ráðstafanir eru gagnrýni verðar, enda til þeirra gripið til að viðhalda löngu úreltu millifærslukerfi. Reiknimeistarar ríkisvaldsins finna út meðaltalsafkomu útgerðarinnar og fiskvinnslu. Með hliðsjón af þessum útreikningum er fiskverð ákveðið að tilstuðlan oddamanns yfirnefndar verðlagsráðs í langflestum tilfellum. Þessi ráðdeildarsemi stjórnvalda hefur aðeins leitt til þess að millifærslur aukast með ærnum tilkostnaði og óráðsían eykst í rekstri útgerðar og fiskvinnslu. Ég ætla ekki að bæta miklu við það sem hér hefur komið fram hjá hv. þm. Karli Steinari Guðnasyni, frsm. minni hl. sjútvn. og hefur gert því efnislega góð skil sem í frv. felst, en vil þó minna á frv. til l. sem lagt var fram hér á haustdögum af þm. BJ um breytingar á lögum um Verðlagsráð sjávarútvegsins. Í því frv. er lagt til að sú skipulagsbreyting verði gerð á verðlagsákvörðun Verðlagsráðs sjávarútvegsins að lágmarksverð af sjávarafla verði ákveðið í frjálsum samningum af hagsmunaaðilum í verðlagsráði sjálfu án íhlutunar ríkisvalds. Nú er unnið að endurskoðun á lögum um Verðlagsráð sjávarútvegsins. Væri æskilegt að fá upplýst hvar það mál er nú statt vegna þess að frv. BJ liggur nú í hv. sjútvn. og bíður þess að glitti í þá endurskoðun sem er núna í deiglunni.



Herra forseti. Það mál sem hér er til umræðu var eitt af fyrstu málum deildarinnar strax á haustdögum og hefur verið til skoðunar í sjútvn. og er allvel yfirfarið og hefur verið sent mörgum til umsagnar. Strax í upphafi kom í ljós hvernig nm. skiptust upp í afstöðu til málsins. En af einhverjum ástæðum hefur ekki verið talin ástæða til að koma málinu til fullnaðarafgreiðslu hér í deildinni fyrr en nú. Öðruvísi mér áður brá í sambandi við meðferð brbl. Á síðasta ári voru gerðar svipaðar ráðstafanir, þó ekki neitt í líkingu við þessar. Það var verið að gera ákveðnar efnahagsráðstafanir á haustdögum 1982 af ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens. Þingið hafði varla komið saman þegar hv. þáverandi stjórnarandstæðingar tóku sér tíma hvað eftir annað á hv. Alþingi, bæði í sameinuðu þingi og í deildum, til að ræða um hvernig í ósköpunum stæði á því að frv. kæmi ekki til afgreiðslu og lýstu því með mörgum orðum og löngum ræðum hvað það væri nú ólýðræðislegt að afgreiða ekki brbl. um leið og þing kæmi saman. Það virðist sem þm. Sjálfstfl. séu fljótir að skipta um skoðun og gætu, eins og hv. þm. Karl Steinar sagði, skipt um skoðanir á nokkrum mánuðum. Það er greinilegt að í sambandi við afgreiðslu brbl. hefur þeim tekist að skipta um skoðun og breyta vinnuháttum frá því sem þeir áður töldu að æskilegt væri engu síður en í sambandi við það hvernig afgreiða skyldi gengismun. Þeir eru jafnskoðanaliprir í sambandi við það hvernig skuli afgreiða brbl. og þeir eru skoðanaliprir í sambandi við það hvernig ráðstafa skuli gengismun. Það var boðað fyrir tæpu ári eða 27. maí að þær aðgerðir sem þetta frv. fjallar um skyldu mæta rekstrarvanda í sjávarútvegi og þó einkum í útgerð fiskiskipa. Sumir hafa sjálfsagt trúað því líka að þarna væri Sjálfstfl. að koma með betri stefnu og hv. ríkisstj. og í þessum aðgerðum mundi það felast að rekstrarvandi íslenskrar útgerðar leystist. En því miður hefur raunin orðið önnur engu síður en hvað það varðar að halda fram fyrri skoðunum sínum. Íslenski fiskiskipaflotinn stendur nú frammi fyrir ósköp svipuðum og jafnvel stærri vandamálum en hann stóð frammi fyrir á sama tíma fyrir ári. Einmitt um það leyti sem við í sjútvn. vorum að afgreiða þetta mál - á næsta fundi á eftir - fáum við á okkar borð og tökum til umræðu frv. þar sem einn smáhluti af vanda sjávarútvegsins var til umfjöllunar, þ. e. skuldaskil á stofnlánum fiskiskipa. Þeir aðilar sem komu til viðræðu við okkur um það mál voru ekkert feimnir við að segja að það væri ekki nema hluti þess vandamáls sem við blasti. Það vandamál sem við blasir núna í sambandi við sjávarútveginn og útgerð fiskiskipa er að mörgu leyti til orðið vegna þeirra aðgerða sem gerðar og framkvæmdar voru með þeim lögum sem við erum að fjalla um hér. Gengisbreytingin frá s. l. vori, sem varð samhliða þeim lögum sem við erum nú um að fjalla, olli því m. a. að meginhluti fiskiskipaflotans stendur nú í vanskilum gagnvart Fiskveiðasjóði, og nokkur hluti af flotanum í það miklum vanskilum að ríkisstj. hefur ekki enn þá fundið leiðir til þess hvernig eigi að leysa þeirra vandamál. Ég held að það væri rétt við þessa umr. að spyrja hv. 3. þm. Vesturl. hvernig málin standi í sambandi við þau skip sem eru í mestum erfiðleikum vegna stofnfjárskulda. Þessi sami hv. þm. lýsti því yfir fyrir jól vestur í Grundarfirði að vandamál þessara skipa væru þegar að miklu leyti leyst og það væri að mörgu leyti gengið frá því.  Ég vænti þess að þm. telji sig jafnábyrga hvort sem þeir eru að gefa yfirlýsingar hér á hv. Alþingi eða vestur í Grundarfirði, ég treysti því nú, og það sé jafn sjálfsagt að standa við orðin hvort sem þau eru töluð í Grundarfirði eða hér á hv. Alþingi.  Þetta frv. fjallar um breytingu á kostnaðarhluta útgerðar, þ. e. skerðingu á hluta sjómanna til skipta. Þetta frv. gerði hlutaskipti marklaus á stórum hluta flotans. Meginhluti bátaflotans hefur, eftir það að þessi breyting átti sér stað, litla von um að afla það mikið að sjómenn hafi möguleika á að hlutur myndist. Þar af leiðandi veit ég að það er um það talað, eins og fram kemur í áliti Sjómannasambands Íslands sem prentað er í nál. minni hl., að sjómannafélög hafa eftir þessar aðgerðir mjög fjallað um hvort ekki sé eðlilegt að breyta launakerfi sjómanna.  Um þessar og aðrar aðgerðir gagnvart sjómönnum hafa, eins og ég sagði hér fyrr, sjómannasamtökin fjallað. Á fundi 1. maí á Akranesi sagði Óskar Vigfússon formaður Sjómannasambands Íslands, eftir því sem Tíminn segir í dag, með leyfi hæstv. forseta. Hann talaði á ekki ómerkari stað en Akranesi og sagði m. a.: „að sjómannastéttin hefði dregist svo aftur úr í launum, bæði vegna minnkandi afla og þeirrar stefnu að taka sífellt stærri hluta fisksins fram hjá hlutaskiptum, að ekki yrði lengur við það unað. Sjómenn hefðu lengi sýnt mikla þolinmæði í þessum málum, en nú væri svo komið að óumflýjanlegt væri að láta sverfa til stáls á þessu ári til þess að fá leiðréttingu í launamálum sjómannastéttarinnar.“ Þessi lög sem við erum að fjalla um hafa að miklu leyti valdið þeirri stefnu sem sjómannasamtökin reka nú og við megum búast við að komi fram í kaupdeilum og erfiðleikum við samningagerð þegar að haustmánuðum kemur. Annar þáttur þessa frv., sem hv. frsm. meiri hl. notaði meginhluta ræðu sinnar til að réttlæta, er taka gengismunar. Hann fullyrti það að allar ríkisstjórnir allra flokka hefðu tekið gengismun. Sjálfsagt er það að einhverju leyti satt að engar ríkisstjórnir eru saklausar þar af. En undanfarin ár hefur gengismunur ekki verið tekinn vegna þess að það hefur verið gengissig og því hefur gengismunur runnið beint til seljanda vörunnar. Það var merkileg árátta við þær aðstæður sem voru á síðasta sumri að framkvæma gengisfellingu og skipuleggja millifærslu með þeim hætti sem gert var með þessum lögum, þ. e. að taka gengismun af vörum sem vitað var að skiluðu ekki hagnaði og af yrði halli hjá framleiðendum. Þarna var bæði um að ræða saltfiskinn og einnig skreiðina. Við getum að vísu viðurkennt að frá því að þessi brbl. voru sett hafi staða saltfiskverkunar lagast, þannig að réttlætanlegt sé að halda áfram, sem gert var með lögunum, að taka gengismun af þeirri framleiðsluvöru, enda er sá gengismunur allur þegar tekinn, en að rembast eins og rjúpan við staurinn enn við að taka gengismun af þeirri skreið sem enn er óseld í landinu og enn er ógreidd úti í Nígeríu, það fellst ég ekki á og tel alveg rangt. Hv. þm. Karl Steinar lýsti því áðan í ræðu sinni hvað þm. Sjálfstfl. hefðu talið sjálfsagt að slíkt yrði ekki framkvæmt í fyrra. Ég tel að nú sé enn nauðsynlegra að undirstrika þá skoðun sjálfstæðismanna, sem þeir höfðu uppi í þessum málum, en þá. Það voru þó miklar líkur fyrir því á þeim tíma að skreiðin seldist og hún var að seljast á þeim tíma, en eins og stendur í dag eru litlar líkur fyrir því að þessi vara seljist og vitað er að jafnvel þó að hún seljist verður það gert með miklum halla. Það lá alls ekki fyrir þegar sjálfstæðismenn voru að boða sína kenningu um töku gengismunar á síðasta ári að þannig færi í sambandi við framleiðslu skreiðar að beinlínis yrði halli á henni.  Við þessa umr. er rétt að benda á að sá tími sem við erum að upplifa núna og sú umræða sem er í þjóðfélaginu sýnir okkur hvað mikið stefnuleysi fólst í þeim aðgerðum sem gerðar voru með brbl. og þeim aðgerðum sem sú ríkisstjórn sem nú situr gerði í upphafi síns ferils. Það er hver fréttin á fætur annarri í blöðunum, sem komu út í dag, sem undirstrikar þetta. Í Dagblaðinu er það boðað, m. a. með því að hlera þm. Sjálfstfl., að vaxtahækkun sé líkleg og í leiðara þess sama blaðs segir um afgreiðslu mála sem ríkisstj. er nú að leggja fyrir Alþingi og hvernig stoppað hefur verið í fjárlagagatið eftir allar yfirlýsingar ríkisstj. um að ekki skuli bæta við erlendum lánum: „Þótt ríkisstjórnin reyni nú að hagræða spátölum til að svo líti út sem þessi 60% múr hafi verið rofinn með lélegri niðurstöðu f sparnaðaráformum hennar má öllum öðrum vera ljós ósigur hennar. Eftir góða byrjun í fyrra er farið að síga á ógæfuhliðina. Ríkisstjórninni er þrotinn kraftur“. Ég tek reyndar ekki undir að það hafi verið góð byrjun hjá ríkisstj. að gefa út þau brbl. sem hér eru til umr., en ég tek undir að ríkisstj. sé nú þrotinn kraftur.



Herra forseti.  Í fyrsta lagi vil ég segja að við 4. þm. Vesturl. höfum átt mjög góða samvinnu í sjútvn., og ég tók það fram í framsöguræðu minni áðan að það er ekki sök meiri hl. n. að þetta mál hefur dregist þetta lengi. Ég rakti öll rök fyrir því. Þetta er búið að liggja tilbúið hjá okkur í nefndinni ég held í þrjár vikur. Ég tek því ekki með þökkum að ég sé gagnrýndur fyrir að vera að tefja þetta mál vísvitandi, að því er mér skildist á ræðumanni, í n. til að koma því í seinna lagi inn í þingið. Þetta kann ég ekki að meta. Í öðru lagi ætla ég ekki að svara neitt sérstaklega þeirri gagnrýni sem kemur fram þarna á ýmsa liði. Karl Steinar kallaði okkur sjálfstæðismennina þátttakendur í sirkus, heyrði ég áðan. Ég tek enga ábyrgð á orðum sjálfstæðismanna á þingi í fyrra. Ég hef mínar skoðanir hér. Þeir geta svarað fyrir sig sem þar voru. En ég sé ekki ástæðu til að afgreiða þetta mál núna öðruvísi en á þennan hátt. Það liggur ekkert fyrir, eins og ég sagði, hvað fæst fyrir skreið. Það liggur ekkert fyrir um rýrnun á henni eða annað slíkt enn þá. Það er of snemmt að fara að gefa út þann gengismun sem ekki er neins staðar í hendi á næstu mánuðum.  Svo var það að hv. 4. þm. Vesturl., Skúli Alexandersson, hneykslast mjög á gengisbreytingunni s. l. vor. Er það nú að furða? Ég er ekki að mæla bót gengisbreytingu nema síður sé, en hver var aðkoman að því ágæta búi sem ríkisstj. tók við s. l. vor? Skúli á ekki sérstaklega sök á því. Ég vil að menn tali af sanngirni um þessi mál. Hvaða leiðir voru aðrar færar til að reyna að halda þjóðarskútunni á floti en sú sem farin var þá? Svo er því kennt um núna að þetta sé að koma öllu á hausinn. Og svo notar hann aðstöðuna í hv. þingdeild til að segja frá fundi sem við vorum á, þingmenn Vesturlands, vestur í Grundarfirði í vetur og hefur farið alveg sérstaklega fyrir brjóstið á honum. Við vorum þar spurðir ýmissa spurninga um atvinnumál og þ. á m. hvers vænta mætti varðandi útgerð þeirra skipa sem þar væru og einkum nýs skips sem heitir Sigurfari II. Mikið vandamál er hjá þeim í rekstri og einnig hjá Fiskveiðasjóði. Ég sagði það, Skúli Alexandersson, hvað sem stendur í Mogganum, það geta aðrir þm. vitnað um sem voru á þessum fundi og hér eru staddir í deildinni, að unnið væri að því að leita ráða til að leysa vandamál þessara skipa og væri það vel á veg komið. Þetta sagði ég og stend við. Það var þá þegar hafin sú athugun í Fiskveiðasjóði á hvaða máta væri hægt að leysa vandamál þessara skipa. Hvort Sigurfari er til athugunar í augnablikinu skal ég ekki segja um. Sennilega er það ekki vegna þess að það eru átta skip viðskila við hópinn. En á fundinum sagði ég að það væri unnið að þessum málum og við það stend ég. Ég skil ekki hvað það hefur farið fyrir brjóstið á hv. þm. að ég skyldi upplýsa að unnið væri að þessum málum. Það var eins og það væri honum ókært að verið væri að vinna að þessum málum. Svona málflutningur vil ég ekki að sé hafður í frammi á milli félaga úr einu kjördæmi þegar þeir ræða sérstök innanbyggðarvandamál. Þetta er ekkert feimnismál fyrir mig. Ég ætla ekki að tefja þennan fund frekar, en vildi koma að þessum athugasemdum.



Herra forseti. Ég vil bera það af mér að ég hafi persónulega verið að bera það á formann sjútvn. Ed., hv. þm. Valdimar Indriðason, að hann hafi tafið þetta mál. Það er langt frá því að ég hafi sagt það. Aftur á móti var ég að benda á það, og ég veit að hv. þm. ber ekki á móti því, að vitaskuld var það flokkurinn hans og ríkisstjórnin...  Það er ekki rétt að ég hafi verið að gagnrýna einhvern persónulega út af þessu. Þetta var bara mín gagnrýni á það hver var pólitík Sjálfstfl. fyrir ári og hvernig hann kemur fram núna. Það var það sem ég var að segja. Því var ekki vel tekið að ég skyldi nefna Grundarfjörð hér og fund sem við héldum í Grundarfirði. Ég ætla að undirstrika að það hljóta að vera jafnábyrg orð sem við segjum á fundi vestur í Grundarfirði og við segjum hér. Þetta sagði ég áðan. Ég skal alveg viðurkenna að hv. þm. sagði að unnið væri að þessum málum, en hann nefndi líka dagsetningu, hvenær væri líklegt að þetta kæmi. Við vorum allir bjartsýnir. Ég stóð meira að segja upp aftur til að þakka hv. þm. fyrir að hann skyldi hafa lýst þessu yfir á þessum fundi. Svona var þetta. Ég sé ekki beinlínis sérstaka ástæðu til að fara að deila um þetta frekar, en ég tek ekki þessa yfirlýsingu mína að einu eða neinu leyti til baka. Í þessu tilfelli held ég að eðlilegast sé og auðveldast að fletta upp á Mogganum eða spyrja Grundfirðinga eða aðra þm. sem þar voru staddir. Ég undirstrika það sem ég sagði um Sjálfstfl. í sambandi við undirbúning þessa máls og framgang þessa máls. Það er til 2. umr. í deildinni þegar brbl. eru að verða næstum ársgömul. Það fer þvert ofan í það sem þessi flokkur boðaði á síðasta ári. Sú kenning þeirra að það skyldi ekki taka gengismun af skreið fer þvert ofan í það sem í þessu frv. er ætlast til. 



Herra forseti. Það er rétt sem hv. síðasti ræðumaður, 4. þm. Vesturl., sagði hér áðan, að það er röng skipulagning á þingstörfum að nú í þinglok skuli þingmenn vera að afgreiða 8. mál þingsins. Það er ekki bara hvað þetta mál varðar sem rangt er staðið að skipulagningu þingstarfa, svo er á flestum ef ekki öllum sviðum og þarf að stefna að því að ganga skipulegar til verks á næstu þingum. En það féllu hér ansi merkileg orð. Hv. 3. þm. Vesturl. upplýsti áðan að hann svaraði ekki fyrir það sem sjálfstæðismenn hefðu gert í fyrra, og mátti finna það á hreimnum í röddinni að hann var ekki hrifinn af því hvað þeir hefðu aðhafst þá og að hann hefði nokkra skömm á því hvernig að málum hefði verið staðið. En sleppum því. Hér er staddur hæstv. núv. fjmrh., Albert Guðmundsson, sem var einnig á þingi í fyrra og lét til sín taka í umræðu um sams konar mál og við erum að tala um núna, þ. e. upptöku gengismunar. Við þá umræðu sagði sá ágæti þm. og núv. ráðh. með leyfi forseta: „Hann [fyrrv. sjútvrh., Steingrímur Hermannsson] talaði um að það væru fleiri krónur sem fengjust væntanlega einhvern tíma þegar skreiðin seldist. Fleiri krónur, mikið rétt, en það eru verðlausar krónur. Halda menn virkilega, heldur hæstv. sjútvrh. að fyrir þær krónur fáist sama magn af skreið til að selja aftur seinna? Þetta gengur á verðmæti eigenda sjávarútflutningsafurða að sjálfsögðu. Það þýðir ekki að tala hér eins og verið sé að tala við nýútskrifaða viðskiptafræðinga.“ Og áfram hélt hann: „Þá er búið að draga frá gengismun og það er búinn að hlaðast á vöruna aukakostnaður í geymslu, það er búinn að hlaðast á hana fjármögnunarkostnaður, þannig að jafnvel þótt dollarinn hafi hækkað um 100% á árinu, þá dugar það bara ekki til til að standa undir öllum kostnaði.“ Og áfram hélt hæstv. núv. fjmrh.: „Það er hrein sjálfsblekking ef menn halda að einstaklingar fáist til að leggja nýtt fé í slíkan rekstur sem sjávarútvegurinn er orðinn... Að leggja skatt á styrkþegann og styrkþeginn er undirstöðuatvinnuvegur þjóðarinnar, þetta er alveg furðulegt fyrirtæki. Ég get ekki með nokkru móti skilið að blankur einstaklingur geti tekið lán hjá sjálfum sér til að halda áfram að fjármagna sínar þarfir.“ Svo mörg voru þau orð. En nú stendur þessi sami hv. þm. að því að gera það sem honum fannst svo fjandi vitlaust í fyrra.  Nú langar mig til að spyrja hæstv. fjmrh.: Eru svona vinnubrögð til fyrirmyndar? Er hann í hjarta sínu sammála því að fara svona að? Brýtur það ekki í bága við samvisku hans og hugsjónir að halda svona á málum?



Virðulegi forseti. Í þessum orðum, sem hv. 6. landsk. þm. sagði hér, vitnaði hann í ummæli sem prentuð eru í nál. nr. 587 og skoðun mína á því ástandi sem ríkti þegar gengismunur var tekinn af skreið á s. l. ári og ber saman við það ástand í gengismálum sem nú er. Þetta er ekki sambærilegt. Það er ekki sambærilegt þegar dollarinn og annar erlendur gjaldeyrir er á hraðferð niður eða upp til skiptis og dollarinn heldur svo áfram að fara upp borið saman við það, sem verið hefur staðreynd frá því þessi ríkisstjórn tók við, að gengið hefur haldist fast. Þetta er nóg til að svara. Rökin eiga bara ekki við frá einu ári til annars. 



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. samgn. Ed. um frv. til hafnalaga. Ég minni á að við fyrri umr. málsins flutti samgrh. ítarlega ræðu um efni frv. og er að sjálfsögðu engin ástæða til að fara efnislega yfir það sem slíkt. Auk þess fylgir frv. ítarleg grg. sem skýrir alla meginefnisþætti frv. Ég mun þess vegna fyrst og fremst snúa mér að þeim brtt. sem samgn. Ed. leggur hér fram. Eins og fram kemur í nál. nefndarinnar eru allir nm. sammála um afgreiðslu málsins. Nefndin sendi frv. til umsagnar bæði til Landssambands íslenskra útvegsmanna og eins Sambands skipafélaga. Auk þess ræddi nefndin við marga aðila, þ. á m. ráðuneytisstjórann í samgrn., formann Hafnasambandsins og starfsmenn Hafnamálastofnunarinnar. Enn fremur ræddi nefndin við hafnastjóra utan af landi, bæði frá Akranesi og eins frá Stykkishólmi, til að geta fengið sem víðast að sjónarmið varðandi þetta frv. Þess má líka geta að n. fór yfir samþykkt Hafnasambandsins um þessa frv.-gerð, athugaði raunar fleiri efni í þessu tilliti. Sú niðurstaða liggur fyrir á þskj. 724 og eru þar 16 brtt. sem ég ætla að gera grein fyrir í stuttu máli. Þessar till. eru ekki allar mjög efnismiklar, en þó verður annar andi í frv. eftir samþykkt þeirra, ef þær ná fram að ganga, því að þær stefna að því að hafa meira frjálsræði í þessum efnum, eins og raunar verið hefur, og gefa þeim aðilum sem með þessi mál fara í héraði rýmri heimildir um að ákveða hvern veg skuli þar með farið. Í 5. gr. frv., þar sem fjallað er um tækjabúnað Hafnamálastofnunar, er bætt inn í að hún skuli hafa í sinni eigu sérhæfð tæki. Það er m. a. gert með tilliti til þess að sá markaður sem lýtur að hafnarframkvæmdum er ekki stór. Það má í þessu tilliti m. a. minna á pramma sem notaðir eru til að keyra út efni í hafnargarða. Í 7. gr., þar sem höfn er skilgreind, eru tekin af öll tvímæli um að notkun hafnar sé öllum heimil. Í 10. gr., þar sem kveðið er á um að sett skuli hafnarreglugerð fyrir hverja höfn, er gerð till. um að í stað hafnarstjórnar sé leitað tillagna eða umsagna eigenda hafna því að hafnarstjórnir eru að sjálfsögðu ekki sami aðilinn og eigendurnir sem hljóta að eiga að fjalla, eðli málsins skv., um reglugerðir af þessu tagi. Í 11. gr., þar sem fjallað er um gjöld sem eiga að falla til hafnarinnar, er bætt við gjöldum af ferjuflutningum. Það má segja að umr. um 12. gr. hafi verið einna víðtækust. Þar eru mjög víðtækar heimildir um innheimtu á aflagjöldum og hafnargjöldum. Í þessari grein, bæði 5. og 6. tölul. og reyndar í niðurlagi 4. tölul., eru harðari innheimtuákvæði en almennt gilda og sumpart mundu þau skapa fordæmi fyrir aðrar innheimtuaðgerðir. Þess vegna er lagt til að þessi hluti 12. gr. falli út, enda er vel séð fyrir því með öðrum hætti að hægt sé að fá hafnargjöldin og aflagjöldin greidd. Í 13. gr. er kveðið á um með hvaða hætti eigi að staðfesta gjaldskrá. Þar leggur n. til að þau þjónustugjöld sem höfnin verður að greiða heima fyrir, svo sem fyrir vatn og skólp og annað slíkt, séu ákveðin af hafnarstjórn viðkomandi hafnar. Í 17. gr. eru ströng ákvæði um með hvaða hætti eigi að selja eða veðsetja eignir hafnanna og þar er einnig kveðið á um að ekki megi ráðstafa öðru fjármagni heldur en greiðsluafgangi viðkomandi árs. Það er að sjálfsögðu útilokað að kveða svo á, því að greiðsluafgangur liggur ekki fyrir hver er fyrr en árið á eftir. Þar af leiðandi er þessu ákvæði breytt, en lögð áhersla á samþykki samgrn. vegna hugsanlegra framkvæmda. Þar sem fjallað er um skipulag hafnarsvæðis í 18. gr. er bætt inn í að umsagnar þurfi að leita til hafnamálastjóra auk viðkomandi hafnarstjórnar. Í 20. gr. er lagt til að niður falli ákvæði um að ekki megi hefja hafnarframkvæmdir fyrr en að staðfesting hafi fengist frá Innkaupastofnun ríkisins eða á grundvelli þeirra laga sem um þá stofnun gilda. Í 24. gr. er lagt til að hafnsögubátar séu styrkhæfir sem hafnarframkvæmd og með sama hætti er líka lagt til að hafnarframkvæmdir sem horfa til umhverfisbóta séu styrkhæf hafnarframkvæmd. Það er til samræmis við aðrar breytingar í þessu frv. í till. n. að 4. liður 25. gr. sé felldur niður þar sem hann kveður á um að ekki sé heimilt að hefja framkvæmd fyrr en fyrir liggur fjárveiting á fjárlögum. Í 26. gr. er orðalagsbreyting. Kveðið er á um að í staðinn fyrir „mannvirki“ í niðurlagi 3. liðar komi: hafnarmannvirkin. Í 27. gr. er svo kveðið á varðandi umsóknir um framlög úr ríkissjóði til hafnarframkvæmda að rn. skuli, auk þess að leita umsagnar hafnarráðs og hafnamálastjóra, leita umsagnar hlutaðeigandi hafnarstjórnar. 28. gr., sem kveður á um áætlunargerð, er gerð skýrari en var í frv. og þar m. a. kveðið á um að staðfesta skuli áætlun til fjögurra ára sem reyndar sé endurskoðuð á tveggja ára fresti á Alþingi. Herra forseti. Ég hef hér rakið meginbreytingarnar, raunar held ég allar breytingarnar, og skýrt þær, en mér þykir vert að geta þess hér að n. fjallaði æðimikið um þau breyttu viðhorf sem geta orðið og hafa reyndar þegar komið fram í sambandi við tekjur og rekstur hafna vegna þeirrar tækni sem nú ryður sér til rúms, þ. e. gámaflutninga þar sem vörum er safnað saman í flutningagáma og þær síðan fluttar á bifreiðum á sérstakar útflutningshafnir. Þetta er trúlega æskileg þróun frá sjónarmiði þeirra hafna sem þess njóta og eins í sambandi við skipulagða almenna flutninga í landinu þar sem ætla má að þetta horfi til hagræðingar og þá um leið til þess að draga úr kostnaði, sem hlýtur að vera æskilegt. Hins vegar stendur þó hitt eftir og það óhaggað, að við þessar breyttu aðstæður tapa hafnir þeirra byggðarlaga sem varan er flutt frá. Það er trúlegt að þessi breyting eigi eftir að verða enn gagngerðari og með vissum hætti eru menn frekar að spá um framtíðina en að hér hafi þegar átt sér stað umtalsverðar breytingar. M. a. af þeirri ástæðu sá n. sér ekki fært að gera hér breytingu á. Það var mat n. að hún vildi ekki með neinu móti hindra framfarir í þessum efnum. Ég lýk svo máli mínu, herra forseti, en vil að lokum undirstrika að öll samgn. Ed. Alþingis er sammála um afgreiðslu þessa frv., og mér finnst ástæða til að færa samnefndarmönnum mínum þakkir fyrir mikið og gott starf við frágang og afgreiðslu þessa máls í samgn. Ed.



Herra forseti. Þetta mál er búið að vera til rækilegrar athugunar í samgn. og ég þakka formanni n. sérstaklega fyrir góða forustu í þessu máli og fyrir það hvað hann hefur verið ötull að leita upplýsinga og vinna að málinu þannig að samkomulag yrði í n. og að þau lög sem frá okkur færu væru sem best búin við þær aðstæður sem nú blasa við okkur. Ég tel þó ástæðu til að benda á að í vinnu n. hefur orðið nokkur stefnubreyting frá því sem frv. gerði ráð fyrir. Og það er eingöngu þannig, að það er horfið nokkuð frá því að minnka verksvið Hafnamálastofnunarinnar og í vissum þáttum, eins og t. d. í sambandi við 5. gr. frv., er bætt inn í málsgr. þar sem gert er ráð fyrir að stofnunin hafi yfir að ráða sérhæfðum tækjum. Ég er ekki með brtt. í ræðustólnum og tel ekki ástæðu til að fjalla beinlínis um brtt. frá liði til liðs, en í öðrum greinum kemur einnig fram sá vilji n. að halda starfssviði Hafnamálastofnunar nokkuð óbreyttu, það yrði ekki skert eins mikið og frv. í upphafi gerði ráð fyrir. Ég vil einnig taka undir það sem formaður n. nefndi áðan og undirstrika að í n. var rætt þó nokkuð mikið um þann þátt hafnamála sem nú blasir við, þ. e. þá þróun sem á sér stað í gámaflutningum og það að í auknum mæli eru vörur fluttar frá framleiðsluhöfnunum, þ. e. sjávarútvegsbæjunum, til stærri hafna. Þar af leiðandi er það að eiga sér stað að tekjur þessara hafna eru að minnka. Við komumst ekki það langt að gera sérstakar brtt. um þennan þátt, en ég ætla að ástæða sé til að undirstrika að það má alveg gera ráð fyrir að þarna þurfi að gera einhverjar ráðstafanir til að tryggja að eðlileg framþróun geti átt sér stað í flutningatækni, að þær hafnir sem missa tekjur af þeim sökum fái þær að einhverju leyti bættar og að það gerist ekki að hver höfn á landinu fari að hamast við að byggja sig upp til að þjóna þeirri nýjú tækni sem nú er að ryðja sér til rúms. Ég vil svo endurtaka það að ég þakka formanni fyrir mjög góða forustu og skipulagningu í starfi n.



Herra forseti. Ég tek undir þakkir til formanns fyrir ötula forustu í nefndarstörfum þar sem hann hefur leitast við að ná sem víðtækustu samkomulagi um brtt. á frv. til hafnalaga sem hér er til umr. Það er ljóst samkv. þessum brtt. að þær leggja meiri áherslu á hlutverk Hafnamálastofnunar en gert var í frv. Og það er viðurkennt að stofnunin þurfi á sérhæfðum tækjum að halda. Var rætt í n. að þar þyrfti m. a. að vera til staðar dýpkunarskip og fleiri tæki sem erfitt er að ætlast til að einstaklingar eigi eða reki þar sem markaðurinn er mjög þröngur og erfitt að hafa þau gangandi þar sem verkefni eru smá og dreifð víðs vegar um land. Ég fagna þessum breytingum og vænti þess að þær verði til góðs. Það var og rætt nokkuð um þá nýju flutningatækni sem ryður sér nú til rúms og hefur þær afleiðingar að hinar minni hafnir missa af flutningum. Gámavæðingin svokallaða hefur það í för með sér að flutningarnir fara yfir á hendur þeirra hafna sem hafa aðstöðu til að taka á móti og áskipa gámum. Hitt er annað, að það er mjög erfitt að finna lausn á því hvernig höfnum sem ekki hafa þessa aðstöðu verði tryggðar tekjur áfram. Það er mikill vandi vegna þess að hætta er á að ef gripið yrði inn í þá þróun sem hér er um að ræða verði fjötrar lagðir á framfarir og tækni, sem alls ekki má ske. En það þarf að ræða frekar seinna hvernig minni höfnum verða tryggðar tekjur. Ég ætla ekki að fara yfir þær brtt. lið fyrir lið sem hafa verið gerðar, en ég tel þær til mikilla bóta og þakka einmitt þá forustu sem við höfum hlítt í samgn.



Herra forseti. Einn þáttur þessa merka frv. var ekkert ræddur í n. Í frv. er ákvæði til bráðabirgða þar sem lagt er til, samþykkt. með þessum lögum, að samgrn. skuli taka upp viðræður við hreppsnefndir Neshrepps utan Ennis og Ölfushrepps sem og bæjarstjórnir Keflavíkur og Njarðvíkur um afhendingu mannvirkja landshafnanna á Rifi, Þorlákshöfn og Keflavík. Ég taldi ástæðu til, þó að svo hafi farið að þessi þáttur frv. hafi lítið sem ekkert verið ræddur í n., að koma hér upp og lýsa því yfir að ég er alveg sammála þessu ákvæði og tel nauðsynlegt að það mál verði tekið til ákveðinnar afgreiðslu sem fyrst þannig að það hvíli ekki á þessum höfnum of langan tíma. Mér er kunnugt um að hreppsnefndin í Neshreppi er samþykk því að hefja viðræður og er að mínu mati að öllu leyti tilbúin að taka við höfninni eftir þeim grunni sem hér er lýst yfir, þ. e. að hafnirnar verði afhentar þessum sveitarfélögum, en ríkissjóður taki á sig áhvílandi skuldir.



Herra forseti. Hv. menntmn. þessarar deildar hefur fjallað um frv. til l. um breytingu á lögum nr. 12/1970, um menntaskóla. Eins og hv. þdm. rekur minni til þá gerði hæstv. menntmrh. ítarlega grein fyrir þessu máli í framsögu fyrir skömmu síðan. Þess vegna tel ég ekki ástæðu til að fara um þetta frv. mörgum orðum. Sannleikurinn er sá að hér er aðeins verið að treysta þann lagagrunn sem starfið innan öldungadeildanna, eins og þær hafa verið nefndar, hvílir á. Eins og fram kemur í nál. rita sumir nm. undir með fyrirvara. Munu þeir sem viðlátnir eru að sjálfsögðu gera grein fyrir sínum fyrirvörum. Ég vil þó taka það fram að ágreiningur var síður en svo um þetta mál í n., enda leggur n. til að frv. verði samþ.



Herra forseti. Eina athugasemdin sem ég geri við bæði þau frv. um fullorðinsfræðslu sem hér eru á dagskrá, frv. til l. um breytingu á lögum um menntaskóla annars vegar og frv. til laga um heimild til að stofna fjölbrautaskóla hins vegar, ef ég má ræða þessi hliðstæðu mál saman, er sú að nemendum í kvöldskóla skuli vera gert að greiða þriðjung launakostnaðar við kennsluna. Ég sé enga ástæðu til, síður en svo, að nemendur á fullorðinsaldri búi við aðrar aðstæður að þessu leyti en nemendur hér á landi almennt og hef þennan fyrirvara á málinu. Þetta er atriði sem að mínu mati þarf að athuga vendilega við skoðun á heildarskipan fullorðinsfræðslu hér á landi. Ég vil nota þetta tækifæri til að ítreka nauðsyn þess að stjórnvöld flýti því að koma almennilegum skikk á skipan fullorðinsfræðslu og endurmenntunarmála. Fullorðinsfræðsla er mikið réttindamál, og ekki síst fyrir konur sem almennt hafa töluvert minni menntun en karlar. Fyrir því liggja fjölmargar ástæður, en þar vega e. t. v. þyngst hefðbundin viðhorf til þess hvert skuli vera lífsstarf og hlutverk kvenna í þjóðfélaginu. Aðgangur að fræðslu og endurmenntun á fullorðinsárum er því einn mikilvægur þáttur í frelsisbaráttu kvenna og mér finnst ekki annað sanngjarnt en þær njóti þar sömu aðstæðna og börnin sem þær eru eða hafa lokið við að ala upp. Ég vil því beina þeirri fsp. til hæstv. menntmrh. hvort hún sé tilbúin til, við gerð reglugerðar um starfsemi þessa, að beita sér fyrir því að kostnaðarhluti nemenda verði minnkaður frá því sem nú er og frv. kveður á um. Í frv. er reyndar kveðið svo á að kostnaðarhluti nemenda skuli vera allt að þriðjungi launakostnaðar þannig að ráðh. hefur þarna svigrúm við framkvæmd laganna. Og í framhaldi af því langar mig einnig til að spyrja ráðh. hvort hún sé tilbúin til að stefna að því í áföngum að afnema þennan kostnaðarhluta nemenda með öllu. Ég tel mikilvægt að heyra sjónarmið ráðh. í þessum efnum við afgreiðslu málsins. Að öðru leyti er ég eins og ljóst má vera af máli mínu, fyllilega samþykk efni þessara frv. beggja og fagna því að þau eru hér fram komin.



Herra forseti. Ég tek undir það með öðrum að ég fagna því frv. sem hér er flutt og að búið sé að ákvarða stöðu fullorðinsfræðslu í landinu. Hins vegar kemst ég ekki hjá að minnast á það að þarna verður skólastigum í landinu verulega mismunað. Ég ætla að láta liggja milli hluta þann 1/3 sem síðasti ræðumaður var að tala um að yrði greiddur af nemendum. Auðvitað er það liður sem þarf að kanna. Það eiga allir rétt á fræðslu hvar sem þeir búa á landinu og við hvaða aðstæður sem er. En ég vil minnast á þetta vegna þess aðstöðumunar sem skapast þarna á milli menntaskólastigs og fjölbrautastigs. Þið fyrirgefið að ég ræði bæði málin hér í einu. Gert er ráð fyrir að nemandinn greiði 1/3 launakostnaðar, sveitarfélagið 1/3 og ríkið 1/3 þegar um fjölbrautaskóla er að ræða en þegar um menntaskóla er að ræða tekur ríkið að sér allt nema hlut nemandans. Þarna verður því verulegt misræmi. Og það er ekki eingöngu í þessu eina dæmi heldur veldur það vissum vandræðum hjá þeim sveitarfélögum sem reka fjölbrautaskólana að á viðkomandi sveitarfélagi lendir verulegur aukakostnaður. Ég held að ég muni það rétt að t. d. á Akranesi, þar sem er mjög vel rekinn og myndarlegur skóli, varð Akranesbær að greiða á s. l. ári vegna þess arna rúmar 4 millj. kr. Við höfum ekki farið þá leið sem ég kalla neyðarleið þó heimil sé, að innheimta námsvistargjöld fyrir það fólk sem kemur bæði úr Vesturlandskjördæmi og víðar af landinu. Ég kalla það neyðarleið að þurfa að gera það. Þess vegna langaði mig af þessu tilefni að spyrja hæstv. menntmrh. hvað liði skólakostnaðarlögunum. Eigum við von á breytingu á þessu innan tíðar?



Herra forseti. Ég vil fyrst svara fsp. hv. 3. þm. Vesturl. Frv. til l. um skólakostnað verður nú í fyrsta lagi ekki lagt fram á þessu þingi. Í öðru lagi vil ég skýra frá því að nú nýlega hafa farið fram viðræður við forsvarsmenn Sambands ísl. sveitarfélaga um kostnaðarskiptingu ríkis og sveitarfélaga við skólakerfið. Þar hafa ýmis atriði komið til greina, en þetta atriði, sem hér er sérstaklega vikið að, er hluti af stærra máli sem verður að leysast í samhengi við kostnaðinn sem greiddur er á öðrum skólastigum. Það er mín skoðun persónulega að stefna beri að því að sveitarfélögin taki að sér stærri hlut í sambandi við grunnskólann en ríkið aftur á móti við framhaldsskólana. Ég tel að það leiði til gleggri verkaskiptingar og þá verði síður um að ræða þá mismunun milli skóla á sama skólastigi sem nú er fyrir hendi. En þessi mismunun sem óneitanlega er og hv. þm. minntist á, er í raun og veru leifar af því fyrirkomulagi sem var á greiðslu kostnaðar við iðnfræðsluna. Hún hefur á ýmsan veg sem og annað verknám farið inn í fjölbrautaskólana. Að því er varðar fsp. hv. 11. þm. Reykv. um: í fyrsta lagi hvort stefnt yrði að því í áföngum að afnema þátttöku nemenda öldungadeilda í kennslulaunum, þá liggur það ekki fyrir nú að stefnt sé að því. Eins og nú árar sjáum við ekki raunhæfan möguleika á því að hægt sé að opna kerfið á þann veg að boðin sé ókeypis fræðsla fyrir alla þjóðina í skólakerfi landsins, ef svo má segja, eða fyrir hvaða aldur sem er. Ég er þeirrar skoðunar að við verðum að láta hina ungu kynslóð ganga fyrir að þessu leyti. Ástæðan er ekki síst sú, að ógerlegt yrði að gera áætlanir fyrirfram um kostnað í skólakerfinu, húsnæðisþörf, kennaraþörf og annað, ef við hefðum þennan hátt á. Hins vegar er auðveldara að sjá fyrir raunverulegan kostnað og átta sig á því hver hann verður þegar nemendurnir taka þátt í honum með þessum hætti. Enn fremur stendur í langflestum tilfellum þannig á að fólk á þessum aldri hefur haslað sér völl í lífinu, komið undir sig fótunum eins og sagt er, og stendur því ólíkt betur að vígi með að greiða sína skólavist eða velja sér námsferil á einhverju síðara stigi ævinnar heldur en þeir sem yngri eru og hafa ekki sjálfir unnið sér inn fé. Síðan var spurt hvort ég hygðist haga því svo til í reglugerð að lagaheimildin yrði ekki notuð til fulls. Ég tel að ákvörðun í þá veru væri ekki skynsamleg, því lögin gefa svigrúm. Til þess er svigrúmið haft að það fjárhag og ég tel að það atriði verði að ráða. Meira máli skiptir að hafa námsvistarpláss fyrir fleiri, á þann veg sem unnt er þegar nemendurnir sjálfir greiða fræðsluna að nokkru eins og þarna er ráð fyrir gert. Aftur á móti kæmust færri að ef kennslan væri ókeypis eins og er fyrir aðra nemendur skólans. Þetta vildi ég láta koma fram. Og ég vil undirstrika það að þessi starfsemi hefur verið rekin á þann veg allan þann tíma sem hún hefur verið við lýði að nemendur hafi greitt allt að þriðjungi kennslulauna og það hefur ekki hamlað því að vaxandi fjöldi fólks hefur sótt þessa fræðslu sér til gagns og þroska. Þar hefur ekki síst verið um mikilvæga starfsemi að ræða fyrir konur sem ekki hafa af einhverjum ástæðum átt þess kost að stunda nám á fyrri stigum ævi sinnar. Ég þakka hv. menntmn. þessarar deildar fyrir greiða afgreiðslu á þessu máli og góða samstöðu um að ætla sér að koma því fram og hæstv. forseta fyrir að greiða fyrir afgreiðslu þess.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Vesturl. vakti hér athygli á máli sem þörf var á að fjalla um og lagði fsp. fyrir hæstv. menntmrh. um það hvort skólakostnaðarlög mundu ekki bráðlega sjá dagsins ljós. Svarið við þeirri spurningu var á þá leið, sem við höfum sjálfsagt öll búist við, að þau mundu ekki verða lögð fram á þessu þingi. Mér fannst einnig mega ráða það af svari hæstv. ráðh. að það væri nokkuð langt í land að þau yrðu lögð fram eða að lausn þessa máls lægi fyrir. Hæstv. ráðh. lýsti því sem sinni skoðun að ríkið ætti að sinna framhaldsskólanáminu og sveitarstjórnir stærri hluta í grunnskólanámi. Sjálfsagt eru margir á þessari skoðun. En það leysir ekki þann vanda sem við blasir í sambandi við það mál sem hv. 3. þm. Vesturl. benti á, að ákveðin byggðarlög bera sérstakan þunga af framhaldsskólanáminu en önnur ekki. Þetta hefur gengið svo langt að sum sveitarfélög sem kannske þurfa að standa straum af kostnaði við fleiri en einn skóla og telja sig hart leikin hafa tekið það til bragðs að krefjast námsvistargjalda af þeim nemendum sem í þá skóla hafa komið, öfugt við það sem gert er á Akranesi, þar sem ein slík menntastofnun er og Akurnesingar hafa ekki, eins og hv. þm. benti á, krafist námsvistargjalda. Ég held að þetta mál geti raunverulega ekki beðið eftir því að það margþætta mál sem skólakostnaðarlögin eru verði að öllu leyti leyst. Ég legg því áherslu á að þetta mál verði tekið út úr og leyst sérstaklega og á þann máta, sem ég tel sjálfsagðan, að ríkið beri að fullu kostnað við fjölbrautaskóla eins og við menntaskóla.



Herra forseti. Þetta mál er auðvitað hliðstætt hinu fyrra, sem nú þegar hefur verið rætt hér í hv. deild. Því er eins farið um þetta frv. eins og hið fyrra að það er nýlokið, má segja, umr. um þau hér í Ed. Það er skammt síðan mælt var fyrir þessum málum og öllum í fersku minni við hvað er átt. Það þótti eðlilegt og nauðsynlegt að koma í lagabúning því fyrirkomulagi á starfi öldungadeildanna sem viðtekið er. Nefndin leggur að sjálfsögðu til að þetta frv. verði samþykkt. Ég vil í þessu sambandi taka undir það sem hér hefur komið fram í umr., hversu brýnt það er að fá fram heildarlöggjöf um framhaldsskólann og þá ekki síst um skólakostnaðinn. Ég hef ekki fleiri orð um þetta, herra forseti. Ég endurtek: Það var full samstaða um þetta mál í hv. menntmn.



Herra forseti. Mig langar til þess að segja fáein orð vegna svars hæstv. ráðh. hér áðan. Þessi tvö mál sem hér eru til umr. eru nákvæmlega hliðstæð og athugasemdir sem ég gerði við fyrra málið eiga við það síðara. Ráðh. taldi að það væri erfiðara að gera áætlanir varðandi kvöldskólana, fullorðinsfræðslu, ef greiðsluhlutfall nemenda væri öðruvísi en nú er. Ég sé ekki hvernig það getur verið því að það er auðvitað spurning um að taka ákvörðun á einhverjum tíma-punkti og miða síðan við hana í áætlanagerð. Í svari ráðh. var yfirleitt gengið út frá því að einhver ákveðin upphæð væri til ráðstöfunar í þessi mál. Okkur er auðvitað öllum kunnugt um ástand ríkisfjármála þessa dagana, en mér finnst samt sem áður ekki gott að heyra að ráðh. sjái ekki fram á bjartari tíð og hafi ekki áhuga á að hlúa betur að þessum mikilvægu málum sem fullorðinsfræðslan er og sjá til þess að lagt sé fram nægilegt fé til að standa vel að verki. Ráðh. taldi einnig að fullorðið fólk gæti vel greitt eitthvað því það hafi oftast atvinnutekjur sem yngra fólk hafi yfirleitt ekki. Það er svo sannarlega rétt. En ráðh. talaði einnig um það í leiðinni hversu mikilvægt réttindamál þetta væri fyrir konur og þá vil ég benda hæstv. ráðh. á það í leiðinni hversu bág launakjör kvenna í rauninni eru hér á landi, svo bág að þau veita ekki svigrúm til munaðar eins og fræðslu.



Herra forseti. Nefndin hefur rætt mál þetta og mælir einróma með því að það verði samþykki.



Herra forseti. Nefndin er sammála um að mæla með samþykkt þessa frv.



Herra forseti. Ég hlýt að láta hér nokkurt sérálit í ljósi þar eð ég mun ekki sitja hér þingfundi á morgun af óviðráðanlegum ástæðum. Grunnhugsunin um alla banka undir sama rn. er fyllilega réttmæt. Sú breyting sem hér er lögð til er hins vegar þess eðlis að hún ætti að koma inn í allsherjarendurskoðun bankamála en ekki vera gripin ein út úr án allrar skoðunar annarra þátta. Það er auðvitað aðalatriði þessa máls. Rökstuðningur í greinargerð um örari fjölgun útibúa hjá bönkum sem viðskrh. hefur ekki haft yfir að segja er mjög úr lausu lofti gripinn, svo ekki sé meira sagt. Sama er að segja um tengslin við einstakar atvinnugreinar. Þau eru hvergi nærri jafneinskorðuð við neinn sérstakan banka eins og áður var, hvergi nærri eins. Sé ég nú að hæstv. fjmrh. hugsar um Útvegsbankann sinn.  Mér sýnist á öllu að það hafi engri hugsun verið að því eytt af hálfu frumvarpssmiða hvernig ætti að haga því máli, þar sé allt á huldu og því sé vítavert að leggja frv. fram án þess að gera sér grein fyrir því hver skuli vera framtíðarskipan Stofnlánadeildarinnar og hvernig þar skuli staðið að málum í framtíðinni.



Herra forseti. Nefndin er sammála um að mæla með samþykkt frv. eins og það kom frá Nd.



Herra forseti. Nefndin mælir með samþykkt frv. óbreytts eins og það kom frá Nd.



Herra forseti. Tilgangur þessa frv. er að lagfæra hlut þess fólks sem býr við fötlun á svo háu stigi að það á erfitt með að fara ferða sinna án farartækja. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um málið og leggur hún einróma til að frv. verði samþ. óbreytt.