Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt 3 öðrum hv. þm. þessarar d. að flytja frv. um heimild fyrir ríkisstj. til að selja Hafnarfjarðarkaupstað land jarðarinnar Áss í Hafnarfirði. Eins og fram kemur í grg, með þessu frv., er frv. flutt að ósk bæjarstjórnar Hafnarfjarðar, en jörðin Ás kom inn í lögsagnarumdæmi Hafnarfjarðar 1959, við síðustu breytingu, sem gerð var á lögsagnarumdæminu. Á þingi 1935 flutti þáv. þm. Hafnf., núv. hæstv. sjútvmrh., frv. um heimild til handa ríkisstj. til þess að selja Hafnarfjarðarkaupstað allt óræktað land þessarar sömu jarðar, sem þegar hefur verið gert. Hér er um að ræða að afla heimildar fyrir ríkisstj. til þess að selja Hafnarfjarðarkaupstað það, sem eftir er, þ.e.a.s. ræktaða landið, ásamt öðru því tilheyrandi. - Ég sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta og legg til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv: landbn.



Herra forseti. Það eru aðeins aths., sem ég vildi skjóta til hv. n., sem þetta mál fer til. Það er í fyrsta lagi, hvort það mundi ekki vera rétt að setja inn í lögin, að Hafnarfjarðarbær megi ekki selja þær lóðir aftur, sem hann þar með eignast. Þegar sala landsins í Vestmannaeyjum til handa Vestmannaeyjakaupstað var hér til umr., kom þetta einmitt til mála hér í d. og var að vísu ekki samþykkt í sambandi við lögin, en var hins vegar sett inn í afsalið, þannig að þegar ríkið seldi Vestmannaeyjum, eins og eðlilegt var, landareign sína þar, var það sett inn í afsalið, að Vestmannaeyjakaupstaður mætti ekki selja þetta aftur. Nú held ég, að það sé raunverulega viðkunnanlegra, ef slíkt ákvæði er sett inn í afsal, að það sé heimild fyrir því í lögum, þannig að ég vildi skjóta því til þeirrar n., sem þetta mál fer til, að athuga, hvort ekki væri rétt að setja þetta ákvæði inn í lögin, því að við þykjumst allir vissir um, að Hafnarfjarðarbær ætlar sér ekki að kaupa þetta til þess að fara að selja það aftur, en til þess að girða alveg fyrir það væri þetta bezt. Svo vildi ég aðeins skjóta því til n. líka til athugunar, hvort 2. mgr. er nægilega sterk í þessu, þar sem stendur: „Náist ekki samkomulag um söluverð landsins, skal það metið af dómkvöddum mönnum,“ - hvort það verður ekki að vera eignarnámsákvæði beinlínis, alveg júridískt, hvort þetta ákvæði er nægilega sterkt.

forseti (SB): Þar sem þetta verður síðasti fundur hv. þd. fyrir páskahelgi, leyfi ég mér að óska öllum hv. þm. gleðilegrar páskahátíðar. Utanbæjarþm. árna ég góðrar heimferðar og heimkomu. Að lokum vil ég láta þá ósk í ljós, að hv. þdm. megi hér allir heilir hittast að loknu hátíðarhaldi.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd okkar þdm. þakka vinsamleg orð og góðar óskir hæstv. forseta í okkar garð. Ég vil jafnframt ósk hæstv. forseta gleðilegrar páskahátíðar, um leið og ég þakka honum fyrir ágætt samstarf við okkur þm. Ég bíð þm. um að taka undir óskir minar til hæstv. forseta með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

forseti (SB): Ég þakka hv. 5. þm. Austf. fyrir vinsamleg orð í minn garð og öllum hv. þdm. fyrir að hafa tekið undir þau. Ég endurtek svo árnaðaróskir mínar í garð hv. þdm. og segi fundinum slitið.



Herra forseti. Í þessu frv. er fjallað um nýskipan íslenzkra rannsókna í þágu atvinnuveganna. Frv., sem í öllum aðalatriðum var samhljóða þessu frv., var lagt fyrir Alþingi 1962, en hlaut ekki afgreiðslu, enda er um viðamikið mál að ræða, sem segja má að ekki sé óeðlilegt, að hið háa Alþingi vilji athuga vandlega. Hinu fyrra frv. fylgdi mjög ýtarleg grg., sem ég hef ekki séð ástæ$u til að láta endurprenta með þessu frv., enda er greiður aðgangur að henni í þingtíðindum. Ég leyfi mér því að vísa til hennar varðandi undirbúning málsins. Í framsöguræðu fyrir fyrra frv. ræddi ég ýtarlega um vaxandi þýðingu vísinda og rannsóknarstarfa í nútímaþjóðfélagi og undirstrikaði nauðsyn þess að efla vísindarannsóknir á Íslandi. Ég sé ekki ástæðu til að endurtaka þær röksemdir nú, en læt við það sitja að leggja áherzlu á, að ég tel þær enn þá í fullu gildi og í raun og veru eiga við í enn ríkara mæli nú en þá. Nú mun ég hins vegar gera grein fyrir því, í hverju þær breytingar eru fólgnar, sem gerðar hafa verið á hinu fyrra frv., en áður langar mig þó til að fara fáeinum orðum um þær meginbreytingar, sem verða mundu á skipulagi íslenzkra rannsókna í þágu atvinnuveganna, ef þetta frv. yrði að lögum. Gildandi lög um rannsóknir í þágu atvinnuveganna voru sett árið 1940. Eru það lögin um náttúrurannsóknir og lögin um rannsóknir og tilraunir í þágu landbúnaðarins. Samkv. þessum lögum eru rannsóknir í þágu atvinnuveganna í höndum rannsóknaráðs ríkisins og atvinnudeildar háskólans ásamt tilraunaráðum jarðræktar og búfjárræktar. Af öðrum aðilum, sem sinna að einhverju leyti rannsóknum vegna atvinnuveganna, má nefna rannsóknarstofu Fiskifélags Íslands, sem starfar að rannsóknum á sviði fiskiðnaðar, jarðhitadeild raforkumálastjóra, sem annast rannsóknir í sambandi við nýtingu jarðhita, og verkfæranefnd ríkisins, sem gerir tilraunir með landbúnaðarvélar. Undirstöðurannsóknir hafa fyrst og fremst verið í höndum Háskóla Íslands, og náttúrugripasafnsins. Háskólinn rekur tilraunastöð í meinafræði að Keldum og eðlisfræðistofnun. Auk þess er unnið nokkuð að undirstöðurannsóknum í fiskideild og landbúnaðardeild atvinnudeildar háskólans og lítils háttar hjá öðrum aðilum í sambandi við önnur meginverkefni. Megingallinn á núverandi skipulagi rannsóknarmálanna er sá, að rannsóknarstarfsemin er á ýmsum sviðum óeðlilega dreifð. Þannig fá nú a.m.k. 8 aðilar fjárveitingar úr ríkissjóði til rannsókna á sviði landbúnaðar, án þess að trygging sé fyrir hagkvæmri samræmingu á nýtingu fjárins. Þá má og á það benda, að meginhlutinn af starfsemi sumra rannsóknarstofnana fer í þjónustu, sem fólgin er í rannsóknum á sýnishornum, eða aðra aðstoð við atvinnuvegina. Er talið, að um 80% af starfsemi iðnaðardeildar atvinnudeildar háskólans sé fólgin í því að láta í té slíka þjónustu. Á ýmsum mikilvægum sviðum atvinnulífsins á sér lítil eða engin rannsóknarstarfsemi stað. Sem dæmi um það má nefna, að hér skortir alveg skipulegar rannsóknir í því skyni að lækka byggingarkostnað, sem hér er tiltölulega hærri en í nálægum löndum. Það, sem fyrst og fremst hefur háð íslenzkri rannsóknarstarfsemi, er annars vegar fjármagnsskortur, en hins vegar skortur á samstarfi og samræmingu við rannsóknirnar. Í þessu frv. er fyrst og fremst fjallað um skipulagsmál rannsóknanna og leitazt við að styðja rannsóknarstarfsemina með bættu skipulagi og bættri starfsaðstöðu, en jafnframt er gert ráð fyrir nýjum tekjustofnum til aukningar á rannsóknum í þágu iðnaðar og byggingariðnaðar. Er gert ráð fyrir því í 46. gr. frv., að innheimt séu hjá iðnfyrirtækjum, verksmiðjum og verkstæðum gjöld, sem nemi 2 af þúsundi af útborguðu kaupi hvers slíks fyrirtækis til verkafólks og farmanna, en undanþegin gjaldinu skulu þó vera hraðfrystihús, síldar- og fiskimjölsverksmiðjur, hvalstöðvar og annar iðnaður úr sjófangi, sláturhús, kjötiðnaður, mjólkurbú og annar slíkur iðnaður, sem vinnur að landbúnaðarafurðum, svo og sements- og áburðarframleiðsla. Er gert ráð fyrir, að tekjur af þessu gjaldi verði talsvert á 2. millj. kr. á ári. Þá er í 53. gr. gert ráð fyrir 1/2% aðflutningsgjaldi af öllu innfluttu timbri, sementi og steypustyrktarjárni og framleiðslugjaldi af sementi, sem framleitt er hér á landi, og á þetta gjald að renna til rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins. Hefur verið áætlað, að tekjur af þessu gjaldi mundu einnig nema nokkuð á 2. millj. kr. á ári. Ef þetta frv. verður að lögum, gerist hvort tveggja, að skipulag rannsóknarmálanna kemst í fastara og skynsamlegra horf en nú á sér stað, auk þess sem samþykkt þess mundi þýða talsvert á 3. millj. kr. nýjar fjárveitingar á ári til rannsókna í þágu iðnaðar og byggingariðnaðar. Fjárveitingar til annarra rannsóknarstarfa þyrftu einnig að aukast, en um það verður að fjalla í sambandi við afgreiðslu fjárlaga. En eftir því sem skipulag rannsóknarmálanna batnar og verður hagkvæmara, ættu líkur að vaxa fyrir því, að Alþingi telji eðlilegt og nauðsynlegt að auka fjárveitingar til rannsóknarmála. Höfuðbreytingin á skipulagi rannsóknarmálanna, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, er fólgin í því, að komið er á fót fimm sjálfstæðum rannsóknastofnunum, sem hver um sig á að heyra undir ráðuneyti þess atvinnuvegar, sem rannsóknastofnunin á að þjóna. En rannsóknastofnanirnar eru hafrannsóknastofnun, rannsóknastofnun fiskiðnaðarins, rannsóknastofnun landbúnaðarins, rannsóknastofnun iðnaðarins og rannsóknastofnun byggingaiðnaðarins. Yfirstjórn hverrar stofnunar á að vera í höndum hlutaðeigandi ráðherra og þriggja manna stjórnar, en dagleg stjórn í höndum forstjóra. Einnig er hægt að skipa svonefndar ráðgjafarnefndir við rannsóknastofnanirnar, ef félög eða samtök innan hlutaðeigandi atvinnuvega óska þess. Er þetta gert til að auka tengsl rannsóknastofnananna og þess atvinnuvegar, sem þeim er ætlað að þjóna. Í stjórn hafrannsóknastofnunarinnar eiga að vera forstjóri stofnunarinnar, fiskimálastjóri og maður tilnefndur af ráðgjafarnefnd stofnunarinnar eða sjútvmrh. í stjórn rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins eiga sæti forstjóri þeirrar stofnunar, fiskimálastjóri og maður tilnefndur af ráðgjafarnefnd eða ráðh. í stjórn rannsóknastofnunar landbúnaðarins eiga sæti forstjórinn, búnaðarmálastjóri og maður tilnefndur af tilraunaráði. í stjórn rannsóknastofnunar iðnaðarins eiga sæti forstjóri stofnunarinnar, einn maður tilnefndur af Félagi ísl. iðnrekenda og einn tilnefndur af ráðgjafarnefnd eða ráðh. Og í stjórn rannsóknastofnunar byggingaiðnaðarins skulu eiga sæti forstjórinn, einn maður tilnefndur af Landssambandi iðnaðarmanna og einn tilnefndur annaðhvort af ráðgjafarnefnd eða ráðh. Er þannig um hliðstæða skipun á stjórnum allra rannsóknastofnananna að ræða. Skipan og hlutverki rannsóknaráðs ríkisins er breytt verulega frá því, sem nú á sér stað. Nú fer rannsóknaráð og framkvæmdastjóri þess með yfirstjórn allra deilda atvinnudeildar háskólans. Samkv. þessu frv. er gert ráð fyrir því, að rannsóknaráð ríkisins sé ráðgjafarstofnun, sem vinni að eflingu hagnýtra rannsókna í landinu, en einnig að eflingu undirstöðurannsókna, að því leyti sem þau verkefni eru ekki í höndum Háskóla Íslands, og þá jafnan í fullu samráði við hann. Rannsóknaráðið á að vera ríkisstj. til ráðuneytis um rannsóknarmál, og skal það gera hlutaðeigandi ráðuneyti viðvart um rannsóknarverkefni, er það telur, að sinna ætti. Rannsóknaráðið á að hafa samráð við rannsóknastofnanir og er þeim stofnunum og einstaklingum, sem fá framlög úr ríkissjóði til rannsókna, skylt að láta rannsóknaráði ríkisins í té upplýsingar og hafa samráð við það, þegar þess er óskað og því verður við komið. Höfuðverkefni rannsóknaráðs ríkisins eiga að vera: Efling og samræming hagnýtra rannsókna og undirstöðurannsókna í landinu. Athugun á nýtingu náttúruauðæfa landsins til nýrra atvinnuvega og atvinnugreina. Að gera till. um framlög ríkisins til rannsóknarmála og fylgjast með ráðstöfunum opinberra fjárframlaga til þeirra rannsóknastofnana, sem þetta frv. tekur til. Öflun fjármagns til starfseminnar almennt til viðbótar framlagi ríkisins og tillögugerð um skiptingu þess á milli rannsóknastofnana og rannsóknaverkefna. Öflun skýrslna um rannsóknir á sviði raunvísinda, sem kostaðar eru af opinberu fé, og kynning á niðurstöðum þeirra. Söfnun erlendra rita og annarra upplýsinga um vísindastörf, rannsóknastörf og tækni og úrvinnsla þeirra til hagnýtingar fyrir atvinnuvegi landsins. Að beita sér fyrir skjótri hagnýtingu tæknilegra nýjunga hjá atvinnuvegunum með kynningarstarfsemi og upplýsingaþjónustu. Samstarf við hliðstæðar erlendar stofnanir. Í rannsóknaráði eiga samkv. frv. að eiga sæti 17 menn: 5 alþm., fulltrúar Búnaðarfélags Íslands, Fiskifélags Íslands, Iðnaðarmálastofnunar Íslands, Efnahagsstofnunarinnar, raforkuráðs og raforkumálastjóra, háskólans og rannsóknastofnananna, sem koma á á fót samkv. frv. Rannsóknaráð á að vera ólaunað, en kjósa úr hópi sinum 5 manna framkvæmdanefnd. En rannsóknaráð ríkisins skal og hafa sérstakan framkvæmdastjóra. Gert er ráð fyrir því, að rannsóknaráð heyri undir menntmrh., þar eð þær stofnanir, sem stunda undirstöðurannsóknir, og þá fyrst og fremst háskólinn og náttúrugripasafnið, heyra undir það ráðuneyti. Og eðlilegt þykir, að ábyrgð á samræmingu rannsóknarstarfseminnar sé í höndum þess ráðuneytis, sem vísindamál almennt heyra undir. Þetta eru meginbreytingarnar, sem samþykkt þessa frv. mundi hafa í för með sér á skipulagi íslenzkra rannsóknarmála. Þær breytingar, sem gerðar hafa verið á þessu frv. miðað við frv., sem lagt var fram 1962, eru fyrst og fremst fólgnar í breytingu á skipan stjórnar rannsóknastofnunar iðnaðarins, en í ljós kom við meðferð málsins í hv. menntmn. þessarar d., að forvígismenn íslenzkra iðnrekenda voru óánægðir með þá skipan, sem þar var ráðgerð á stjórn rannsóknastofnunar iðnaðarins. Í frv. frá 1962 var gert ráð fyrir, að stjórnarnefndarmenn væru 5, forstjórinn sjálfkjörinn, Félag ísl. iðnrekenda og S.Í.S. áttu að tilnefna einn stjórnarmann hvert um sig, og síðan átti ráðh. að skipa 2 menn í stjórnina án tilnefningar. Nú er gert ráð fyrir, að stjórn rannsóknastofnunar iðnaðarins sé skipuð 3 mönnum eins og stjórnir hinna rannsóknastofnananna, forstjóranum, einum manni tilnefndum af Félagi íslenzkra iðnrekenda og hinum þriðja tilnefndum af ráðgjafarnefnd eða ráðh. Ekki þykir ástæða til að gera ráð fyrir, að S.Í.S. tilnefni einn stjórnarnefndarmann eins og Félag ísl. iðnrekenda, þar eð mjög lítill hluti íslenzks iðnaðar er rekinn á vegum S.Í.S. og kaupfélaganna. Samkv. l. um iðnlánasjóð er 0.4% gjald innheimt af öllum iðnaði í landinu. Er það lagt á sama gjaldstofn og aðstöðugjald samkv. l. um tekjustofna sveitarfélaga. Undanþeginn þessu gjaldi er þó allur kjöt og fiskiðnaður og mjólkurbú. Athugun á iðnlánasjóðsgjaldi á árinu 1963 hefur leitt í ljós, að af öllu álögðu iðnlánasjóðsgjaldi á því ári greiddu S.Í.S. og kaupfélögin aðeins 3.69%. Langmestur hluti iðnaðarsjóðsgjaldsins kemur því frá meðlimum Félags ísl. iðnrekenda, og þykir því eðlilegt, að sá aðili tilnefni fulltrúa iðnaðarins í stjórn rannsóknastofnunar hans. Þá hefur og verið gerð sú breyting á skipan stjórnar rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins, að þriðji maður í stjórn hennar skal samkv. þessu frv. tilnefndur af ráðgjafarnefnd eða ráðh., en ekki af ráðh., eins og eldra frv. gerði ráð fyrir. Í 57: gr. eldra frv. var gert ráð fyrir, að unnt væri að veita sérfræðingum verðlaun fyrir sérstök störf eða afrek. Sú grein er felld niður í þessu frv., þar sem ýmsir annmarkar hafa við nánari athugun verið taldir vera á framkvæmd slíkrar verðlaunaveitingar. Að öðru leyti er þetta frv. eins og eldra frv. Það hefur verið mjög rækilega undirbúið. Það var upphaflega samið af þingkjörinni nefnd, atvinnumálanefnd ríkisins, sem jafnframt hafði samið mjög ýtarlega grg. með frv. Það frv. var til rækilegrar athugunar hjá ríkisstj. og ýmsum öðrum aðilum. Í ágústmánuði 1961 var að minni tilhlutan haldin ráðstefna í Háskóla Íslands um framtíðarskipan raunvísindarannsókna á Íslandi, og tók sú ráðstefna frv. atvinnumálanefndar til mjög rækilegrar meðferðar. Samin var ýtarleg skýrsla um störf þessarar vísindaráðstefnu, og var hún á sinum tíma send öllum alþm. Í frv., sem lagt var fyrir Alþ. 1962, var tekið tillit til ýmissa sjónarmiða, sem fram komu á þessari ráðstefnu. Áður en málið var lagt fram 1962, var það enn fremur rætt mjög ýtarlega við forstöðumenn þeirra rannsóknastofnana, sem nú starfa í landinu, og fulltrúa frá atvinnuvegunum. Ég held því, að óhætt sé að fullyrða, að þetta frv. hafi fengið svo rækilegan undirbúning sem frekast eru tök á og málið hafi verið rætt ýtarlega við alla þá aðila, sem það snertir. Að svo mæltu leyfi ég mér að leggja til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Ég vil nota þetta tækifæri til að láta í ljós þá skoðun, sem ég hef að vísu áður komið á framfæri, að mér sýnist mikil nauðsyn á því að efla mjög frá því, sem verið hefur, ýmiss konar vísindalegar rannsóknir í landinu, tilraunir og margvislegt leiðbeiningarstarf, sem gæti orðið byggt á niðurstöðum þessara rannsókna og tilrauna. Ég hygg, að það væri mjög mikil nauðsyn á því að athuga þau mái öll í heild sinni með það fyrir augum að efla þessa starfsemi stórkostlega frá því, sem verið hefur. Í þessu frv. er aðallega gert ráð fyrir skipulagsbreytingum á rannsóknarmálum. Ég hef ekki haft aðstöðu til að skoða þessi efni á þá lund, að ég treysti mér til að láta í ljós álit mitt á þeim skipulagsbreytingum, sem hér eru ráðgerðar, enda veit ég, að það verður skoðað gaumgæfilega í nefnd. En ég kvaddi mér hljóðs til að láta í ljós þá skoðun við þetta tækifæri, að það þarf að stórefla vísindalega starfsemi, tilraunastarfsemi og leiðbeiningastarfsemi í landinu frá því, sem hún hefur verið áður. Og ég hefði talið vel fara á því, að einmitt í löggjöf eins og þeirri, sem hér er efnt til, þ.e.a.s. nýrri löggjöf um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, hefði verið ákveðin, beinlínis í löggjöfinni sjálfri, aukin starfsemi af þessu tagi og verulega aukið fjármagn til þessara mála. En það er ekki hægt að segja, að það sé gert í þessu frv., eins og raunar kom fram hjá hæstv. ráðh. Þó að það eigi að auka dálitið með nýjum álögum framlag til tveggja deilda eða svo samkv. ákvæðum frv., þá er þó í meginatriðum gert ráð fyrir því, að fjárframlög til þessara mála verði ákveðin siðar í fjárlögum og með sérstökum fjárveitingum, en ekki ákveðin framlögin nema að mjög litlu leyti í þessu frv. Ég hefði talið, að það væri mjög þýðingarmikið að ákvarða það jafnvel í sambandi við þetta mál, sem hér liggur fyrir, að stórauka framlögin í þessu skyni, og það er þetta, sem ég vildi láta koma fram við þessa umr. Ég óska eftir því, að hæstv. ráðh. taki það til íhugunar og svo hv. nefnd, sem málið fær til meðferðar, hvort ekki væri hægt beinlínis núna í sambandi við afgreiðslu þessa máls að koma fram nýjum ákvörðunum um aukin fjárframlög í þessu skyni umfram það, sem gert er ráð fyrir í frv., en þar er, eins og hæstv. ráðh. benti á, ákvæði um að leggja á nokkra nýja skatta, sem eiga að renna til rannsóknastofnunar iðnaðarins og rannsóknastofnunar byggingaiðnaðarins. Þar er um tiltölulega mjög lágar fjárhæðir að ræða, á 2. millj. á ári til hvorrar deildar, ef ég skil frv. rétt og það, sem kom fram hjá hæstv. ráðh. Ég get svo ekki stillt mig um að láta í ljós undrun mína yfir því, að hæstv. ríkisstj. skuli telja nauðsynlegt að fara að efna til nýrra skattaálaga til þess að styðja þessar deildir á þennan hátt umfram það, sem verið hefur, og þar sem ekki er um meiri fjárframlög að ræða. Sannast að segja finnst mér það vera nokkuð fyrirhafnarsamt og skothent að efna til þess að setja upp nýtt innheimtukerfi, eins og gert er ráð fyrir í 53. gr., t.d. nýjan aðflutningstoll á timbur, sement og steypustyrktarjárn og einnig framleiðslugjald af sementi, að efna til þess að innheimta nýja tolla fyrir ekki meiri fjárhæðir en þarna er gert ráð fyrir að gangi til rannsóknanna. Í raun og veru er það sama að segja um það að fara að setja upp nýtt álögukerfi á iðnfyrirtæki til þess að ná saman rúml. milljón á ári til að styðja rannsóknastofnun iðnaðarins umfram það, sem verið hefur. En þar er gert ráð fyrir að innheimta sérstakan skatt, 2%, á allt útborgað kaup iðnaðarfyrirtækja í landinu. Þetta verður geysimikið innheimtukerfi, sem efnt er til með þessu móti, nýr skattur, en á ekki að gefa í aðra hönd nema eitthvað á 2. millj. Mér finnst þetta einkennilegt. Þegar þess er gætt, að gjaldheimta ríkisins er yfir 3000 millj. og nýlega hafa álögur verið hækkaðar um a.m.k. 250 millj., finnst mér einkennilegt að vera að bæta nýjum álagaliðum á af þessu tagi. Væri eðlilegt, að þetta væri greitt af ríkinu til þess að gera skattheimtuna í landinu ekki enn flóknari en hún er, því að sannarlega er hún nógu flókin fyrir. En hvað sem þessu liður, þá var aðalerindi mitt í sambandi við 1. umr. þessa máls að benda á nauðsyn á því að auka vísindalega rannsóknarstarfsemi, tilraunir og leiðbeiningar og að benda á, hvort ekki væri hægt einmitt í sambandi við þetta mál að ákveða aukið fjármagn í þessu skyni.



Herra forseti. Ég skal ekki ræða almennt um þetta mál, því að það hef ég gert áður hér. Ég átti sæti í þeirri nefnd, sem undirbjó þetta mál, og ég býst við, að við séum allir þm. sammála um nauðsynina á því að efla rannsóknirnar í þágu atvinnuveganna. Það, sem hins vegar hefur staðið togstreita um allan tímann í sambandi við þetta mál, er, hvernig stjórnirnar skuli skipaðar, hvar þungamiðja valdsins yfir þeim skuli liggja og hve mikil yfirbyggingin yfir hverja rannsóknastofnun skuli vera. Og ég vildi sérstaklega mælast til þess, að hv. menntmn., sem fær þetta til athugunar, athugaði þessa hluti mjög gaumgæfilega. Upphaflega var það svo, að meiri hl. í þeirri nefnd, sem undirbjó þetta frv., var á því, að það skyldi vera sérstök stjórnarnefnd auk hinnar svokölluðu ráðgjafarnefndar við hverja rannsóknastofnun og að þessi stjórnarnefnd skyldi raunverulega vera skipuð að meiri hl. af fulltrúum þeirra samtaka, sem voru þó nokkurn veginn samtök atvinnurekenda, eða þar sem þau voru í meiri hl., og enn fremur, að þessi stjórnarnefnd skyldi ráða forstjóra viðkomandi rannsóknastofnunar. Þetta var það „prinsip“, sem gætti mjög hjá meiri hl. nefndarinnar. Ég hins vegar lagði til sem minni hl. nefndarinnar, að þetta skyldi vera einfaldara í sniðum, þannig að ríkisstj. eða hver ráðh., sem um þessi svið hefði að fjalla, iðnmrh., sjútvmrh., landbrh. o.s.frv., skipaði framkvæmdastjóra, en hins vegar væri stjórnarnefndin ekki til, heldur væri ráðgjafarnefnd, sem samsett væri af fulltrúum allfjölmennra samtaka og væri fyrst og fremst, eins og orðið segir, ráðgefandi. Hæstv. ríkisstj., þegar hún tók þetta til meðferðar, þá gerði hún það, sem ég álft mjög rétt, og því er enn haldið í þessu frv. mér til mikillar ánægju, að það er ríkisstj., það er viðkomandi ráðh., sem skipar forstjóra hverrar stofnunar, þannig að ríkisvaldið hefur það beina vald yfir hinum ýmsu rannsóknastofnunum með því að skipa framkvæmdastjóra þeirra, og það álit ég rétt og það álft ég mjög gott, að það skuli ekki hafa verið látið undan með það. Hins vegar hvað snertir sjálfa stjórnarnefndina, sem að vísu er ekki eins þýðingarmikil, þegar það er ekki lengur hún, sem velur forstjóra, þá er hún samt nokkuð þýðingarmikil, og í þessu frv. var ýmiss konar samkomulag gert um ýmsar nefndarskipanir í því efni, áður en frv. var af hæstv. ríkisstj. lagt fyrir síðasta Alþ. En ég sé, að nú á enn að breyta þar til um tvær af stofnununum, rannsóknastofnun iðnaðarins og rannsóknastofnun byggingaiðnaðarins. Og báðar þær brtt. eru í þá átt að gefa raunverulega einkaatvinnurekendum og samtökum þeirra meiri hl. í stjórn þessara stjórnarnefnda. Í rannsóknastofnun iðnaðarins er því breytt. Áður útnefndi ráðh. 2 af 5, og forstjórinn var sjálfkjörinn, þannig að raunverulega var ríkisstj. sú, sem útnefndi meiri hl., en Félag ísl. iðnrekenda og S.Í.S. útnefndu minni hl., 2 af 5. Nú verður þetta þannig, að þarna á að setja þrjá menn, og nú verður meiri hl. raunverulega útnefndur af samtökum, sem verða meira eða minna samtök iðnrekenda, annars vegar einn tilnefndur af Félagi ísl, iðnrekenda beint og hinn tilnefndur af ráðgjafarnefnd samkv. 42. gr., og þar verða í raun og veru eins konar atvinnurekendasamtök í meiri hluta, þannig að atvinnurekendasamtökin hafa þá alveg meiri hluta í þessari stjórn. Ég skal að vísu viðurkenna, að þetta er ekki eins skaðlegt og það hefði verið, svo framarlega sem því gamla ákvæði meiri hl. í undirbúningsnefndinni hefði verið haldið, að þeir veldu forstjórann. En þó álit ég þetta frekar til hins verra, þessa breytingu. Á sömu leið er þetta með rannsóknastofnun byggingaiðnaðarins. Þar á líka að tilnefna einn mann af ráðgjafarnefndinni, og þar sem annar af þremur er tilnefndur af Landssambandi iðnaðarmanna, ef ég man rétt, þá þýðir það líka, að þau sambönd, sem raunverulega verða meira eða minna atvinnurekendasamtök, hafa þarna meiri hluta. Ég vildi aðeins minna á þetta, vegna þess að ég álít satt að segja, að þessar stjórnarnefndir séu óþarfar þarna. Ég held, að það sé þarna orðinn óþarfa milliliður. Ég gat skilið þetta, meðan það var tilgangur hjá þeim, sem vildu að atvinnurekendurnir raunverulega gætu ráðið þessum stofnunum, að þeir vildu fá þessa stjórnarnefnd, til þess að hún kysi framkvæmdastjóra, en ekki ríkisstjórnin. Þá var þetta skiljanlegt. En með þessu móti, eins og nú er komið, þegar viðkomandi ráðh. skipa forstjórana í þetta, þá er þessi stjórnarnefnd orðin óþörf. Það er óþarfi að hafa við svona rannsóknastofnun tvenns konar nefndir, annars vegar rá$gjafarnefnd, sem er tiltölulega fjölmenn, og hins vegar þarna sérstaka stjórnarnefnd. Og ég álít, að hv. menntmn. ætti að taka til mjög ýtarlegrar athugunar, hvort þessi breyting hafi verið rétt. Í stjfrv., sem lagt var fram í fyrra, var sem fylgiskjal prentað bæði það, sem meiri hl. nefndarinnar, og það, sem minni hl. nefndarinnar hafði lagt til um þetta, þannig að hv. menntmn. hefur aðgang að því. Svo er að síðustu eitt, sem alltaf hefur verið erfitt með í sambandi við þessi lög, og það eru fjárframlögin. En samt vil ég minna á það, og það væri rétt af hv. menntmn. að athuga það mál, því að þetta verður svo lítið allt saman hjá okkur, nema við fáum slíkt í gegn, að atvinnumálanefndin var sammála um eina ákveðna till., sem send var til ríkisstj., um fjáröflun, og þó að hún væri ekki samin um leið og frv. var samið, þá væri rétt fyrir menntmn. að athuga það alvarlega, hvort ekki væri hugsanlegt að ná einhverju samkomulagi um slíkt, því að það er allt annað fyrir Alþ. að afgreiða þetta frv. með því að tryggja um leið verulega stór framlög, sem þar var gengið út frá að væru, heldur en afgreiða það bara svona. Við vitum, að sumar þjóðir verja allt upp í 2% af sínum þjóðartekjum í þessa rannsóknarstarfsemi, og gildi svona rannsóknarstarfsemi vex með hverju árinu, sem núna líður, þannig að ég vil alvarlega skjóta því til hv. n. að athuga þetta mjög gaumgæfilega.