Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Til svara eru fjármálaráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, umhverfisráðherra, efnahags- og viðskiptaráðherra og innanríkisráðherra.

Frú forseti. Fyrr á þessu ári lagði ég fyrir hæstv. fjármálaráðherra fyrirspurn um það hversu há fjárhæð hefði verið greidd í virðisaukaskatt á árunum 2009 og 2010 á grundvelli þeirrar lagareglu að þeir aðilar sem eru í opinberri þjónustu og hafa undir höndum tiltekna starfsemi sem tilgreind er í lögunum skuli greiða virðisaukaskatt af vörum og þjónustu þegar varan er framleidd eða þjónustan innt af hendi eingöngu til eigin nota og í samkeppni við skattskylda aðila. Þarna er sem sagt að finna í lögum reglu um að opinberir aðilar eigi ekki að koma á fót eigin þjónustustofnunum innan viðkomandi stofnunar til að sinna sjálfum sér í þeim tilgangi einum að koma sér undan því að kaupa þjónustuna hjá einkaaðilum og losna þannig við virðisaukaskattinn. Það urðu mér mikil vonbrigði þegar ég fékk svar fjármálaráðherra um að það væri engin leið að finna út úr því hvort opinberir aðilar væru yfir höfuð að reikna sér virðisaukaskattinn og hversu há fjárhæð hefði skilað sér til ríkissjóðs vegna þessa. Viðskiptaráð benti á það á síðasta ári að opinberum starfsmönnum hefði fjölgað um 30% á undanförnum áratug og starfsmönnum í opinberri stjórnsýslu um 55%, en á sama tíma hefði starfsmönnum á almennum vinnumarkaði einungis fjölgað um 3%. Það virðast vera til staðar hvatar, og þeir eru alveg sérstaklega sterkir á niðurskurðartímum, fyrir opinberar þjónustustofnanir til að koma á fót eigin þjónustueiningum og forða sér þannig frá því að lenda í virðisaukaskatti þegar keypt er þjónusta utan úr bæ. Í svari ráðherrans kom fram að það væri í athugun að endurskoða lög um virðisaukaskatt og framkvæmd þeirra til að auðvelda yfirlit yfir starfsemi af þeim toga sem spurt var um og ég inni fjármálaráðherra eftir viðhorfum hans 

Frú forseti. Hv. þingmaður hreyfir við máli sem er fullgilt að skoða og ég get upplýst hann um að meiningin er að það endurskoðunarstarf á sviði skattamála sem hefur verið í gangi, nokkurt hlé varð á í sumar en fer aftur af stað í haust, verði undir í þeim efnum. Við höfum fengið ábendingar um þennan þátt, ekki bara frá Viðskiptaráði og öðrum slíkum aðilum sem hafa áhyggjur af því, kannski aðallega vegna samkeppninnar eða samskiptanna við einkageirann, heldur líka hvað varðar rétt og sanngjörn skattskil og skattauppgjör í þessum efnum. Við þekkjum þetta dæmi úr fleiri geirum en hjá hinu opinbera þar sem þjónusta er án virðisaukaskattsskyldu eins og í fjármálageiranum. Þar greiða menn virðisaukaskatt vegna starfsemi á eigin vegum sem er virðisaukaskattsskyld úti á markaði en með upptöku fjársýsluskatts, sem nú er á döfinni, mun sú greiðsla falla niður á móti ígildi virðisaukaskattsins sem kemur í formi fjárfestingar Þá hreinsast málin, að minnsta kosti á því sviði, en þegar kemur að opinberum rekstri sem er ekki virðisaukaskattsskyldur þurfa að vera þarna landamæri sem eðlilegt er að virða og kannski hafa ekki verið nægjanlega vel skilgreind í gegnum tíðina. Hér er ekkert nýtt á ferðinni, það er rétt að leggja áherslu á það, heldur hefur þetta fyrirkomulag viðgengist um langt árabil. Hafi Viðskiptaráð haft sérstakar áhyggjur af fjölgun opinberra starfsmanna á undanförnum áratug held ég að við vitum öll hvenær sú fjölgun fór fram. Þróunin hefur því miður verið í aðra átt síðustu erfiðleikaár þar sem störfum hefur fækkað hjá hinu opinbera. Ég tek undir það með hv. þingmanni, þetta er eitt af mörgum viðfangsefnum innan skattkerfisins sem þarf að huga að og það er verið að gera það.

Frú forseti. Þetta svar hæstv. ráðherra veldur mér vonbrigðum. Ég vil í fyrsta lagi koma því að að á milli áranna 2008 og 2009 fjölgaði opinberum starfsmönnum um 300 á sama tíma og atvinnulausum fjölgaði um 10 þúsund. Sú þróun sem hér er vísað til hefur ekki átt sér stað. Þetta er mikið grundvallaratriði sem við erum hér að ræða, fjallar meðal annars um það að við náum hámarksskilvirkni og hagkvæmni í opinberum rekstri, að það séu ekki til staðar hvatar í skattkerfinu fyrir opinbera þjónustuaðila til að koma á fót eigin stofnunum sem geta ekki veitt þjónustuna með jafnhagkvæmum hætti og einkaaðilar gera úti í bæ, en vegna þess að virðisaukaskattur leggst á þá þjónustu þegar hún er keypt koma menn sér upp þjónustunni innan dyra. Þetta er grundvallaratriði. Þetta snýst um að við gerum hlutina eins hagkvæmt og með eins litlum tilkostnaði og hægt er í opinberri þjónustu. Það skiptir sérstaklega miklu máli núna á niðurskurðartímum þegar allar opinberar þjónustustofnanir eru að leita leiða til að hámarka nýtingu þeirra fjármuna sem þær hafa  Ég kalla eftir skýrum svörum um það hvort einhver alvara er á bak við þau orð að ætla að taka kerfið í þessu til endurskoðunar.

Frú forseti. Við viljum hafa skýrar reglur í þessum efnum og hrein landamæri en það er ekki til þess að standa fyrir þeirri pólitík að einkavæða þessa starfsemi. Það eru eðlileg viðbrögð opinberra stofnana þegar þær þurfa að draga úr útgjöldum og standa jafnvel frammi fyrir því að þurfa að segja upp mannskap að reyna að nýta sinn eigin mannskap til að vera sjálfbærari um verkefni. 

Frú forseti. Fyrir liggur að senn lýkur fjárhagslegri skipulagningu Sveitarfélagsins Álftaness. Þeirri endurskipulagningu virðast tengjast einhver loforð um fjármuni sem eru skilyrtir sameiningu sveitarfélagsins við Garðabæ. Það liggur fyrir að Álftanes fór de facto á hausinn en einnig að eftir endurskipulagninguna sem kallar á umtalsverðar afskriftir skulda verður sveitarfélagið sjálfbært og því er krafan um sameiningu með þessum skilyrðum alleinkennileg. Miklar deilur hafa skapast um allt land með sameiningu sveitarfélaga og munu skapast á Álftanesi og Garðabæ því að við sameiningu verður bara spurning um tíma hvenær Álftanesskóla verður lokað í nafni hagræðingar. Slík lokun eins og gerð hefur verið víða um land gerir í rauninni út af við þessi áður sjálfstæðu sveitarfélög sem samfélög. Því beini ég þeirri spurningu til hæstv. innanríkisráðherra hvort hann sé ekki tilbúinn að setja í gang alvöruvinnu við að koma á enn frekari sameiningu sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu þar sem yfir því öllu yrði einhvers konar höfuðborgarsvæðisstjórn sem hefði að gera með skipulags- og umhverfismál og þar með talið staðsetningu skóla. Núverandi sveitarfélög hefðu áfram einhvers konar sjálfsstjórn í öðrum málum þannig að tryggt yrði að íbúarnir fyndu sig áfram sem hluta af því samfélagi sem þeir búa þegar í. Gríðarlegir kostir og hagræðingarmöguleikar felast í frekari sameiningu sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu og brýnt að áður en farið verður af stað með minni sameiningu sé tækifærið nýtt og hugsað stórt strax frá upphafi.

Hæstv. forseti. Ég deili um margt framtíðarsýn hv. þm. Þórs Saaris um framtíðarskipulag á þéttbýlissvæðinu á suðvesturhorninu. Það er tvennt sem ég hef viljað leggja áherslu á um sveitarfélögin, annars vegar almennt að sveitarstjórnarstigið verði eflt sem stjórnsýslustig og hins vegar að nærlýðræði verði eflt. Varðandi fyrri þáttinn virðist þróunin vera í þá átt, góðu heilli, að sveitarfélög í landshlutum hafa tekið sig saman um margvísleg sameiginleg viðfangsefni. Nærtækast er að benda á almannasamgöngur, í því efni hafa verið gerðir samningar á Suðurlandi og fleiri slíkir samningar eru í bígerð annars staðar á landinu. Samstarf um slökkvilið og aðra þætti er ein þróun. Síðan er hitt að hverfisráð eru að festa sig í sessi sem og áhersla á nærlýðræðið. Ég held að þetta tvennt verði til þess að skipulagsformin á suðvesturhorninu komi til með að brotna upp. Menn koma til með að horfa heildstætt á hlutina jafnframt því sem krafan verður um að brjóta upp hinar stóru einingar. Sú framtíðarsýn sem hv. þingmaður lýsir um heildstætt samstarf í stærri einingum en nemur núverandi sveitarfélögum á suðvesturhorninu jafnframt því sem skipulagsformin verði endurskoðuð og komi hugsanlega til með að smækka, að Reykjavík 

Frú forseti. Það er ágætt að hugmyndir rími saman en hér spurði ég hæstv. ráðherra sem fer með sveitarstjórnarmál hvort hann ætli að gera eitthvað sjálfur í málinu, einmitt núna á þessum tímapunkti þar sem fyrir liggur að hugsanlega verði tvö sveitarfélög sameinuð, og hvort tækifærið verði notað til frekari hugsunar á stærri sameiningu. Það eru gríðarlegir hagræðingarmöguleikar á öllu höfuðborgarsvæðinu sem og á suðvesturhorninu. Ef menn tækju sig upp og skipulegðu höfuðborgarsvæðið frá Hvítá í Borgarfirði til Hvítár í Ölfusi sem eitt atvinnusvæði, t.d. með öflugum atvinnusamgöngum, mundi það leiða til rosalega mikils sparnaðar fyrir samfélagið í heild. Hér eru tækifærin. Sumt af þessu er í anda 20/20-áætlunarinnar sem þegar liggur fyrir. Ég óska einfaldlega skýrari svara frá hæstv. ráðherra um það hvað hann ætlar að gera í málinu.

Hæstv. forseti. Ég skal svara alveg skýrt. Ég ætla ekki að gera neitt með lögþvingunum. Það hefur verið áhersla mín frá því að ég settist í stól upphaflega sveitarstjórnarráðherra og síðan innanríkisráðherra að breytingar á sveitarstjórnarstiginu verði ekki knúðar fram með lögþvingunum. Ég bendi hins vegar á að ýmislegt í skipulagsformunum er að breytast og við höfum reynt að stuðla að því. Þá nefni ég samstarf um almenningssamgöngur og um ýmsa aðra þætti. Við erum að breyta reglugerðarverki Jöfnunarsjóðs sveitarfélaganna þannig að útstreymi úr sjóðnum sé alltaf miðað við þarfir íbúanna, við þjónustustigið. Það er þetta sem hið miðstýrða stjórnvald getur gert, það getur reynt að stuðla að þessari þróun en án þess að beita lögþvingunum.

Virðulegi forseti. Við vitum að þrátt fyrir lögin um Bankasýslu ríkisins ákvað hæstv. fjármálaráðherra að fara sérstaklega með eigendavald í tveimur bankastofnunum, Byr og SpKef. Það hefur vakið mikla athygli. Við vorum að fá svör í vikunni sem tengdust fyrirspurnum sem við lögðum fram en fyrirspurnum okkar var þó ekki svarað beinlínis þannig að við þurfum að spyrjast mikið fyrir um þessi mál í framhaldinu. Einnig hefur komið fram og verið staðfest að Byr er búinn, undir eignarhaldi hæstv. fjármálaráðherra, að brjóta lög um eiginfjárhlutfall og ýmislegt annað en ég ætla ekki að fara í þá þætti. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann geti sagt hvort mögulegt sé að kröfuhafar hafi öðlast kröfu á ríkið vegna æfinga við forustu eða eigendavald hæstv. fjármálaráðherra, sem ég hef ekki tíma til að fara nákvæmlega yfir núna. Ekki er gert ráð fyrir neinum fjárútlátum vegna SpKef sem menn höfðu áhyggjur af eftir samrunann við Landsbankann vegna þess að Landsbankinn mat eignir SpKef mun lægri en ráð var fyrir gert. Ég fagna því og lít svo á, nema hæstv. fjármálaráðherra leiðrétti mig, að niðurstaða fáist í það mál þannig að Landsbankinn taki eignasafnið eins og lagt var upp með og það sama eigi að sjálfsögðu við um Byr, enda hefur hæstv. fjármálaráðherra margoft lýst því yfir að þau kaup snúist bara um samþykki Fjármálaeftirlitsins og Samkeppniseftirlitsins.

Frú forseti. Hv. þingmaður er við sama heygarðshornið. Hann hefur verið í þeim leiðangri undanfarnar vikur og mánuði að gera allt tortryggilegt sem mögulegt er við meðferð þessara mála. Hv. þingmaður telur sig greinilega vera í góðri aðstöðu til að fjalla þannig um störf annarra manna. Það er í fyrsta lagi rangt hjá hv. þingmanni að fjármálaráðherra hafi tekið einhverja sérstaka ákvörðun um að fara með eignarhlutina í SpKef sparisjóði og Byr hf. eftir að þeir voru stofnaðir. Með nákvæmlega sama hætti og eignarhlutirnir voru í höndum fjármálaráðuneytisins meðan verið var að semja um endurfjármögnun stóru bankanna og á milli gömlu og nýju bankanna og með sama hætti og farið hefur verið með eignarhlutina í öllum tilvikum færast þeir til Bankasýslunnar þegar eignin er frágengin og endanleg og fjármögnun hefur farið fram. Þannig gerðist það með stóru bankana. Þannig gerðist það með sparisjóðina þegar Seðlabankinn hafði lokið endurfjármögnun þeirra og þannig hefur það líka gerst í tilviki Byrs og Sparisjóðs Keflavíkur, hefði orðið framhald á opinberu eignarhaldi í þeim fyrirtækjum. Um það hefur verið fullt samkomulag milli aðila, milli Bankasýslunnar og fjármálaráðuneytisins. Það er sú framkvæmd sem fylgt hefur verið eftir allan tímann þannig að hv. þingmaður rær ekki á fengsæl mið þegar hann reynir að gera það tortryggilegt. Að sjálfsögðum teljum við ekki að stofnast hafi neinn viðbótarréttur eða kröfuréttur kröfuhafa á grundvelli þess hvernig farið hefur verið með þessi mál og það er eitt af því vandasama sem reynt er að passa upp á allan tímann að halda þannig á þessum málum að rétti allra sé til haga haldið og enginn geti gert kröfur málsmeðferðarinnar vegna. Ég tel ekki að svo sé í þessu tilviki. Varðandi fjárútlátin sem að endingu geta lent á ríkinu vegna þess að tryggja þarf innstæður í Sparisjóði Keflavíkur 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að eyða mörgum orðum um eignarhlutinn, ég hvet bara fólk til að lesa lög um Bankasýsluna og skoða tímalínuna varðandi þá hluti. En við skulum ekki ræða það núna, við getum þess vegna rætt það á eftir. Ég vildi bara fá svar við þessum fyrirspurnum; hvort ekki sé alveg pottþétt að það mat sem var á eignum hjá SpKef og Byr haldi hjá þessum nýju aðilum, annars vegar Landsbankanum og hins vegar Íslandsbanka. Ég þarf að vísu varla að spyrja varðandi Byr vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra hefur marglýst því yfir að þeir einu sem þurfa að samþykkja þann samruna séu Samkeppniseftirlitið og Fjármálaeftirlitið. En ef hæstv. fjármálaráðherra er með einhverjar aðrar fréttir held ég að það væri ekki úr vegi að hann upplýsti þing og þjóð um það.

Frú forseti. Í tilviki Byrs var ríkið minnihlutaaðili í þeim banka eftir að hann var endurfjármagnaður með því að stjórn gamla Byrs breytti kröfu sinni í hlutafé í bankanum og síðan þegar ljóst var að meira þurfti til að styrkja rekstur bankans var hann settur í söluferli eins og kunnugt er og var ríkið minnihlutaaðili í því máli. Í söluferlinu er að sjálfsögðu gert ráð fyrir því að bankinn sé seldur í því ástandi sem hann þá var og kom ekki til frekari fjárútláta af hálfu ríkisins eða skilanefndar af þeim sökum enda verður það nýr aðili sem tekur við bankanum og eftir atvikum endurfjármagnar hann eða sameinar hann rekstri sínum háð samþykki Fjármálaeftirlits og sparisjóðsyfirvalda. Í tilviki Sparisjóðs Keflavíkur er málið ósköp einfalt. Á grundvelli þeirrar algildu tryggingar sem fyrri ríkisstjórn gaf út um að allar innstæður yrðu tryggðar og núverandi ríkisstjórn hefur áréttað, er alveg ljóst að í því er fólgið 

Frú forseti. Hæstv. innanríkisráðherra fer með málefni sveitarfélaganna í landinu. Mig langaði að ræða við hæstv. ráðherra og beina til hans spurningum vegna fyrirhugaðrar fjárveitingar úr ríkissjóði til sveitarfélagsins Álftaness en þó á aðeins öðrum forsendum en hv. þm. Þór Saari gerði áðan. Hluti af því sem rætt er um varðandi Álftanes er að taka um 300 millj. kr. á þessu ári af aukaframlagi jöfnunarsjóðs og setja til sveitarfélagsins Álftaness, það er um það bil helmingur af aukafjárframlaginu þetta árið, og að markmiðið verði að um 1.000 millj. kr. eða 1 milljarður renni til sveitarfélagsins úr jöfnunarsjóði vegna fjárhagsvanda þess sveitarfélags. Í dag er að hefjast fjármálaráðstefna sveitarfélaganna þar sem menn í sveitarfélögum á öllu landinu ræða fjárhagsstöðuna og hvernig mögulegt sé að ná endum saman fyrir næsta ár. Staðreyndin er sú að við mörgum sveitarfélögum blasa mjög erfiðar fjárhagsaðstæður og mörg þeirra hafa skorið niður og hagrætt þar sem mögulegt er. Sum þeirra eru komin á það stig að þau geta ekki lengur sinnt lögbundnu hlutverki sínu. Í ljósi þeirrar ákvörðunar hæstv. ríkisstjórnar að taka 300 millj. kr. á þessu ári af aukafjárframlagi jöfnunarsjóðs og nota til aðstoðar við eitt sveitarfélag sem er í raun komið í þrot, langar mig að spyrja hæstv. ráðherra að því með hvaða hætti verði komið til móts við önnur sveitarfélög sem sótt hafa í þennan jöfnunarsjóð. Það skiptir gríðarlegu máli fyrir þessi sveitarfélög. Með hvaða hætti verður komið til móts við þessi sveitarfélög? Er gert ráð fyrir frekari fjárveitingum í jöfnunarsjóð? Það er þessum sveitarfélögum gríðarlega mikilvægt að fá svar við þeirri spurningu.

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að mörg sveitarfélög í landinu eiga við mjög mikla alvarlega fjárhagserfiðleika að stríða. Þannig munu ein 10–12 sveitarfélög hafa átt í samskiptum við eftirlitsnefnd um fjármál sveitarfélaganna sem vitnar um hver staðan er. Hins vegar er staða Álftaness sérstæð að því leyti að það sveitarfélag er eina sveitarfélagið í landinu sem tapað hefur stjórn á fjármálum sínum. Fjárhaldsstjórn fer með yfirráðin yfir fjárhag Álftaness í reynd. Samkvæmt tillögum fjárhaldsstjórnarinnar var óskað eftir því að mun hærra framlag en nemur 300 millj. kr., sem hv. þingmaður vísaði til, af þeim 700 sem Alþingi ákvað að ráðstafa sem aukaframlagi í jöfnunarsjóð til hjálpar nauðstöddum sveitarfélögum, rynni til Álftaness. Það var tillaga fjárhaldsstjórnarinnar. Hins vegar er niðurstaðan sú að leggja til að 300 millj. kr. af 700 millj. kr. sem Alþingi ráðstafaði á sínum tíma fari til Álftaness og það er tillaga sem ég styð. Hvað varðar þær reglur sem gilda skuli um ráðstöfun þess sem eftir er þá er það enn til umræðu. Við viljum að sjálfsögðu hafa sem best samstarf við sveitarfélögin um hvaða reglum sé fylgt hvað þetta snertir en þær reglur eru enn í mótun.

Frú forseti. Það er alveg rétt, sveitarfélagið Álftanes er eitt þeirra sveitarfélaga sem eru hvað verst stödd í landinu. En það eru mörg sveitarfélög í kringum landið sem eru algerlega aðframkomin. Mörg þessara sveitarfélaga máttu búa við það á góðæristímanum á meðan mikil uppsveifla og hagvöxtur voru á suðvesturhorninu og menn sáu sér fært að byggja sundlaugar og íþróttahús, að glíma við gríðarlega neikvæðan hagvöxt, fólksflótta. Á þeim tíma, góðæristímanum, gátu þessi sveitarfélög ekki byggt sig upp með nokkrum hætti. Nú er komið inn í þetta mál og aukaframlagið tekið og skert um tæpan helming á þessu ári og eftir stendur spurningin sem enn er ósvarað: Með hvaða hætti verður komið til móts við þau sveitarfélög allt í kringum landið sem glíma við gríðarlegan fjárhagsvanda? Óttast hæstv. innanríkisráðherra ekki að þessi sveitarfélög mörg hver muni á næstu árum 

Hæstv. forseti. Ég bind vonir við að sveitarfélögin í landinu geti sinnt sínu lögbundna hlutverki á komandi ári. Hins vegar er það alveg rétt að sveitarfélögin eiga mörg hver, eins og ég gat um áðan, við mikla fjárhagserfiðleika að stríða og 10–12 sveitarfélög hafa átt í samskiptum við eftirlitsnefnd um fjármál sveitarfélaganna. Hv. þingmaður vísar til bágrar fjárhagsstöðu sveitarfélaganna. Ég vil minna á að ríkissjóður á einnig við erfiðleika að etja. Þá er spurningin um að finna skynsamlega og réttláta leið til að ráðstafa þeim fjármunum sem vissulega eru af skornum skammti á sem bestan hátt. Það er viðfangsefnið og að því er unnið.

Hæstv. forseti. Við höfum margoft rætt hér um Landeyjahöfn og þjóðveginn til Vestmannaeyja. Nú erum við að fara inn í annan siglingaveturinn með Landeyjahöfn og það hefur verið ljóst um allnokkurt skeið að Herjólfur er ekki það skip sem við munum geta notað fyrir höfnina til framtíðar. Fyrir um ári síðan ræddum við í þessum sal hvaða undirbúningur væri í gangi af hálfu þáverandi samgönguráðherra varðandi framtíðarsiglingarleiðina, þ.e. hvaða skip mundi koma í staðinn. Þá var hv. þm. Róbert Marshall orðinn formaður í starfshópi sem átti að fjalla um málið. Vil ég nú ítreka spurninguna til hæstv. ráðherra: Hvernig gengur þessum starfshópi að vinna? Síðan er það vandamál dagsins, þ.e. að það virðist vera að Herjólfur muni sigla í Þorlákshöfn á ný og það er nokkuð sem Eyjamenn sætta sig ekki við. Menn vilja að sjálfsögðu nýta þá fjárfestingu sem liggur í höfninni í Landeyjum. Vandamálið varðandi þá siglingarleið í dag er fyrst og fremst skipið. Þess vegna óska ég eftir því að hæstv. ráðherra upplýsi okkur um hvaða vinna er í gangi núna varðandi þann vetur sem nú er hafinn. Hvernig líst hæstv. ráðherra á þau plön að fá Baldur ekki bara til að vera þarna í afleysingum heldur varanlega og þá væntanlega í vetur, eða þá annað skip sem er sambærilegt Baldri? Það þarf að hafa hraðar hendur varðandi þetta mál vegna þess að segja má að samfélagið í Eyjum hafi miklar áhyggjur af þessu og sé uggandi um sinn hag varðandi siglingarleiðina og þjóðveginn í vetur. Ég óska því eftir að hæstv. ráðherra upplýsi okkur um það hér hvernig honum líst á þessi plön og hvaða framtíðarsýn og vinna til framtíðar eru í gangi.

Hæstv. forseti. Fyrir nokkrum vikum síðan skipaði ég samráðshóp, samstarfs- og vinnuhóp, undir formennsku bæjarstjórans í Vestmannaeyjum, Elliða Vignissonar, en að þessum hópi koma fulltrúar nánast allra þeirra sem tengjast samgöngumálum við Vestmannaeyjar. Það eru fulltrúar Vegagerðarinnar, fulltrúar ráðuneytisins, fulltrúar meiri hluta og minni hluta í bæjarstjórn Vestmannaeyja, Eimskipafélagsins og Siglingamálastofnunar. Hópurinn óskaði eftir því að fá heimild til að skipa undirhóp sem yrði þá einnig starfandi á vegum innanríkisráðuneytisins sem kannaði skipakost. Eitt af því sem rætt hefur verið í þessum hópi og ég hef verið upplýstur um er meðal annars að nýta Baldur til þessara siglinga eins og verið hefur tímabundið. Slíkur fundur fór fram í lok síðustu viku þar sem þessi mál voru rædd og allt er það í skoðun og athugun. Ég tek undir með hv. þingmanni að líta beri á samgöngur við Vestmannaeyjar sem hluta af vegakerfinu, samgöngukerfinu. Þetta er þjóðbrautin til Vestmannaeyja og við erum staðráðin í því að gera áfram allt sem í okkar valdi stendur til að halda þeim samgöngum eins góðum og opnum og nokkur kostur er. Við þurfum líka að vera raunsæ. Við þurfum horfa til þess sem hægt er að gera og einnig að meta það af raunsæi hvað ekki er hægt að gera. Við Íslendingar erum ekki ein í þeirri stöðu að þurfa að glíma við erfið náttúruöfl. Danska strandgæslan hefur þannig ein þrjú eða fjögur sanddæluskip á sínum vegum sem dæla öllum stundum sandi við hafnir á Jótlandsströndum, 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þessi svör og fagna þeirri yfirlýsingu sem hér er gefin um að þessi höfn sé hluti af vegakerfinu og þetta sé í rauninni þjóðvegurinn til Eyja. Þá verðum við að líta á rofið á samgöngum milli lands og Eyja sem rof á þjóðveginum og reyna að hafa hraðar hendur við að leysa vandamálið sem felst í því að Herjólfur er í rauninni ekki nothæfur í höfnina yfir vetrartímann. Ég fagna því að verið sé að skoða lausnina varðandi Baldur og þá afstöðu ráðherrans að honum lítist vel á það, en ég ítreka að það þarf að hafa hraðar hendur hvað það varðar. Þó að hart sé í ári hjá okkur akkúrat núna verðum við að horfa til framtíðar og leggja drög að því að kaupa varanlegt skip sem verður þarna til framtíðar eða að láta smíða slíkt skip líkt og hugmyndin var í upphafi varðandi þessa framkvæmd. Þótt ekki 

Hæstv. forseti. Svo ég sé alveg nákvæmur í yfirlýsingum mínum er það rétt að Baldur hefur verið nýttur til þessara ferða. Skoðað hefur verið af hálfu starfsnefndarinnar, samráðsnefndarinnar, hvort hægt sé að nýta hann áfram eða hvaða kostir aðrir komi til greina. Hvað mína afstöðu áhrærir ræðst hún af því hvað samráðshópurinn leggur til í þessum efnum. Ég mun skoða það. Sjálfur hef ég ekki þá sérþekkingu sem til þarf til að kveða upp úr óstuddur um þessi mál. En við gerum gera allt sem í okkar valdi stendur til að samhæfa kraftana. Í stað þess að menn tali út og suður erum við búin að ná þessu öllu undir eina regnhlíf. Þar er unnið vel og markvisst að þessum málum.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til fjáraukalaga en með því er lögð fyrir Alþingi endurskoðuð áætlun, bæði tekjuáætlun og tillögur um breytingar á fjárheimildum ýmissa fjárlagaliða á yfirstandandi ári. Fram hefur farið endurmat á helstu forsendum fjárlaganna og framvindu ríkisfjármála það sem af er árinu. Tillögurnar í frumvarpinu taka einnig eftir atvikum mið af nýrri lagasetningu á árinu, óvissum og ófyrirséðum útgjöldum sem og sjálfstæðum ákvörðunum um ný útgjöld. Auknar útgjaldaskuldbindingar sem í frumvarpi þessu er sótt um heimildir fyrir eiga að stærstum hluta rætur að rekja til áhrifa af kjarasamningum sem gerðir hafa verið á árinu. Vegur þar þyngst hækkun á bótum almannatrygginga og atvinnuleysistrygginga í kjölfar kjarasamninga á almennum vinnumarkaði frá því í vor og aukinn launakostnaður ríkissjóðs vegna sambærilegra samninga við ríkisstarfsmenn. Annað sem veldur mestu um útgjöld umfram fjárlög er kerfislægur vöxtur í elli- og örorkulífeyrismálum, útgjöld vegna sérfræðilæknaþjónustu, einkum þar sem aðhaldsáform hafa ekki gengið eftir að fullu, framlög til vinnumarkaðsaðgerða, m.a. vegna ákvörðunar stjórnvalda um að auka námsframboð fyrir ungt fólk og atvinnuleitendur og efla starfsnám. Auk þess stefna lyfjakostnaður og læknismeðferð erlendis nokkuð fram úr heimildum. Á móti auknum útgjöldum af þessum og öðrum tilefnum vegur lækkun ýmissa annarra útgjaldaliða frá því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum 2011. Má þar nefna minni vaxtakostnað ríkissjóðs, einkum vegna betri vaxtakjara á árinu en reiknað var með í útboðum ríkisbréfa, og lækkun vaxta af útgáfum ríkissjóðs til endurfjármögnunar banka. Af öðrum stærri útgjaldaliðum sem horfur eru á að verði undir áætlun fjárlaga má nefna fjárþörf Fæðingarorlofssjóðs, útgjöld vegna barnabóta og þá er gert ráð fyrir því að framlag til Lánasjóðs íslenskra námsmanna verði lækkað nokkuð í ár og á næsta ári á grundvelli nýrrar greiningar á eiginfjárstöðu sjóðsins sem er sterk. Breytingar á tekjuhlið eru einnig verulegar og aukast heildartekjur en þó ekki til jafns við gjöldin. Breytingar til hækkunar koma einkum fram í tekjuskatti og fjármagnstekjuskatti einstaklinga og tekjum af tryggingagjaldi. Betri horfur hvað varðar tekjuskatt og tryggingagjald eru auðvitað að miklu leyti tengdar launahækkunum í kjölfar kjarasamninga á árinu eins og áður greindi. Mun meiri fjármagnstekjuskattur skilaði sér í ríkissjóð á fyrstu átta mánuðum ársins en áætlað var en nokkur hluti þess skatts kemur jafnan til endurgreiðslu í október og því er enn talsverð óvissa um endanlegar tekjur. Aðrar tekjur sem leiða til hvað mestrar hækkunar frá fjárlögum eru tekjur af auðlegðarskatti og veiðigjaldi fyrir veiðiheimildir. Breytingar til lækkunar tekna koma aftur á móti hvað mest fram í minni tekjum af tekjuskatti lögaðila og minni tekjum af vörugjöldum. Í fjárlögum ársins 2011 var áætlað að 37,3 milljarða kr. halli yrði á rekstri ríkissjóðs á árinu en að frumjöfnuður yrði jákvæður um 15,4 milljarða kr. á rekstrargrunni. Sú áætlun hefur nú verið endurskoðuð með hliðsjón af þjóðhagsspá sem Hagstofan birti 8. júlí sl. og í ljósi nýrra upplýsinga um þróun tekjustofna og útgjalda málaflokka frá þeim tíma. Það endurmat felur í sér breytingar á helstu stærðum ríkisfjármála frá fyrri áætlun. Í þessu sambandi er vakin athygli á því að fjárheimildir sem sótt er um í þessu frumvarpi fara ekki að öllu leyti saman við áætlaða útgjaldaútkomu ársins eins og nánar er greint frá í umfjöllun um útgjaldahorfur fyrir yfirstandandi ár í fjárlagafrumvarpi 2012. Á þessu ári er þó ekki gert ráð fyrir að sá munur verði teljandi þar sem áætlað er að á rekstrargrunni verði heildarútgjöld ársins um 0,8 milljarðar kr. umfram þær fjárheimildir sem hér er sótt um til viðbótar fjárlögum ársins. Skýrist það einkum af því að í mati á endanlegri útkomu ársins getur verið reiknað með umframgjöldum sem ekki eru gerðar tillögur um í frumvarpinu. Í umfjöllun frumvarpsins hér á eftir er almennt gengið út frá niðurstöðum miðað við fjárheimildir sem í því felast fremur en endurmetinni áætlun um útkomu ársins nema annað sé tekið fram. Samkvæmt endurskoðaðri áætlun er nú útlit fyrir að frumjöfnuður á rekstrargrunni verði jákvæður um 4,5 milljarða kr. Verða þá að sjálfsögðu komin fram mikil umskipti í stöðu ríkisfjármála frá árinu 2009 þegar halli á frumjöfnuði ríkisstarfseminnar, á þessum sama lið, var um 100 milljarðar kr. sem svarar til um 6,6% af landsframleiðslu. Á greiðslugrunni er afkoman yfirleitt nokkru lakari, einkum sökum mismunar á álögðum og innheimtum ríkistekjum og er reiknað með að afkoman verði neikvæð um rúmlega 5 milljarða kr. á þann mælikvarða. Ég vík nú að heimildargrein frumvarpsins áður en ég fjalla nánar um tekju- og gjaldahlið. Í 4. gr. þessa fjárlagafrumvarps eru lagðar til breytingar á 6. gr. fjárlaga og vík ég þá sérstaklega að liðum 6.18, 7.18 og 7.19. Í lið 6.18 er óskað eftir heimild til að kaupa land og jarðhitaréttindi í landi Kalmannstjarnar og Junkaragerðis á Reykjanesi af Reykjanesbæ en fjármálaráðuneytið á nú í viðræðum við Reykjanesbæ um það mál. Í lið 7.18 er óskað heimildar til að ganga frá uppgjöri og greiðslu til Landsbankans hf. vegna mismunar á eignum og innstæðuskuldbindingum SpKef sparisjóðs á grundvelli endanlegs eignamats í tengslum við ákvörðun Fjármálaeftirlitsins frá 5. mars 2011, um samruna SpKef sparisjóðs og Landsbankans hf., samanber samning um yfirtökuna milli íslenska ríkisins og Landsbankans hf. frá sama degi. Þetta á sér þá forsögu að hinn 22. apríl 2010 yfirtók Fjármálaeftirlitið vald stofnfjáreigendafundar Sparisjóðs Keflavíkur á grundvelli heimildar í lögum. Fjármálaeftirlitið vék í framhaldinu stjórn sparisjóðsins frá í heild sinni og skipaði bráðabirgðastjórn. Jafnframt tók Fjármálaeftirlitið ákvörðun um að ráðstafa öllum eignum Sparisjóðs Keflavíkur til nýs sparisjóðs og kveða á um yfirtöku hans á nánar tilgreindum innstæðum og eignum. SpKef sparisjóður var í framhaldinu stofnaður af hálfu ríkisins með heimild í 1. gr. laga nr. 125/2008, svonefndra neyðarlaga, um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði. Frá því að FME yfirtók rekstur Sparisjóðs Keflavíkur og færði innstæður og eignir í SpKef sparisjóð var unnið að fjárhagslegri endurskipulagningu sparisjóðsins. Tók sú vinna lengri tíma en búist var við, m.a. vegna tafa við gerð stofnefnahagsreiknings og óvissu um eignamat. Samkvæmt mati stjórnar Sparisjóðs Keflavíkur frá febrúar 2011 var staða hans þannig að eigið fé var neikvætt um 11,2 milljarða kr. en 19,4 milljarða vantaði í heild til að uppfylla kröfur FME um lágmarks eigið fé ætti að reka sjóðinn áfram sem sjálfstæðan sparisjóð. Hinn 3. mars 2011 kynnti sérstakur starfshópur um málefni sparisjóðsins þá niðurstöðu sína að með hliðsjón af kostnaði væri rétt að leita leiða til að sameina SpKef sparisjóð og NBI hf., nú Landsbankann hf. frá 28. apríl 2011, í stað þess að endurfjármagna hann með sjálfstæðum hætti. Var mat manna það að sú aðgerð hefði orðið enn þá kostnaðarsamari. Starfshópurinn sem skipaður var að tilhlutan stjórnvalda starfaði undir forustu Bankasýslu ríkisins. Niðurstaða hans varð sú að með sameiningu við Landsbankann hf. yrðu endanleg framlög úr ríkissjóði mun lægri auk þess sem rekstrarforsendur fyrir starfsemi sparisjóðsins yrðu þá traustari. Á grundvelli tillagna starfshópsins og til að tryggja hagsmuni innstæðueigenda hófust viðræður við Landsbankann hf. um yfirtöku og samruna við SpKef sparisjóð til að bregðast við vanda hans. Viðræðurnar leiddu til þess að hinn 5. mars 2011 tók FME formlega stjórnvaldsákvörðun vegna stöðu SpKef sparisjóðs sem fól í sér samruna SpKef og Landsbankans hf. Sama dag var ritað undir samning milli íslenska ríkisins og Landsbankans hf. um yfirtöku bankans á sparisjóðnum. Í samræmi við yfirlýsingu stjórnvalda frá haustinu 2008 sem síðan hefur verið ítrekuð af núverandi ríkisstjórn er ljóst að allar innstæður í íslenskum bönkum og sparisjóðum eru tryggðar. Skuldir SpKef sparisjóðs fela einungis í sér tryggðar innstæður þannig að ákvörðunin sem liggur til grundvallar frumvarpi þessu byggist því á umræddri yfirlýsingu stjórnvalda. Samkvæmt samningi ríkisins og Landsbankans hf. hefur bankinn unnið að verðmati og áreiðanleikakönnun á eignum og skuldum sparisjóðsins. Í samningnum er gert ráð fyrir að aðilar samnings geti gert athugasemdir við eignamatið og lagt fram rökstuddar tillögur að breytingum. Nú standa yfir viðræður milli ríkisins og Landsbankans um eignamatið. Verði ágreiningur milli aðila sem ekki tekst að leysa úr er gert ráð fyrir að honum megi vísa til sérstakrar úrskurðarnefndar. Er niðurstaða úrskurðarnefndarinnar bindandi fyrir báða aðila um fjárhagslegt uppgjör samkvæmt samningnum. Nokkur óvissa er um tímasetningu varðandi endanlegt uppgjör skulda og eigna sparisjóðsins og má gera ráð fyrir að einhver bið geti orðið á niðurstöðu verði uppi ágreiningur milli aðila sem ekki verður leystur nema fyrir tilstuðlan úrskurðarnefndar. Gera má þó ráð fyrir því að endanleg niðurstaða liggi fyrir á næstu vikum ef allt fer vel. Ekki liggur fyrir þar með hver er munur milli eigna og skulda þegar upp verður staðið en með þeirri málsmeðferð sem samningurinn kveður á um er leitast við að tryggja að sú niðurstaða feli í sér faglegt og hlutlaust mat á eignum og skuldum. Ljóst er þó að með yfirtöku Landsbankans á SpKef mun ríkissjóður ekki þurfa að leggja fram um það bil 8 milljarða eiginfjárframlag sem nauðsynlegt væri, óháð mismun eigna og skulda, til að hann uppfyllti kröfur FME um lágmarkseiginfjárhlutfall hefði sparisjóðurinn ekki verið yfirtekinn. Í tilviki Byrs hefur Samkeppniseftirlitið samþykkt að eignarhlutur ríkisins í Byr hf. verði seldur. Með ákvörðun hinn 22. apríl 2010 yfirtók FME vald stofnfjáreigendafundar í Byr sparisjóði, vék stjórninni frá og skipaði bráðabirgðastjórn. Stofnaður var nýr banki, Byr hf., með 900 millj. kr. eiginfjárframlagi úr ríkissjóði og voru allar innstæður og eignir gamla sparisjóðsins fluttar yfir í hinn nýja banka. Í samræmi við ákvörðun FME skyldi fara fram uppgjör milli gömlu og nýju fjármálastofnananna og að því loknu yrði bankanum lagt til eigið fé sem dygði til að uppfylla skilyrði FME um starfsleyfi. Samkomulag náðist um það milli ríkisins, Byrs hf. og slitastjórnar Byrs sparisjóðs að slitastjórn breytti kröfu sinni á hendur Byr hf. í hlutafé en á móti lofaði ríkið að veita Byr hf. víkjandi lán. Á vormánuðum 2011 lá fyrir að áætlanir um fjárhagslega skipan Byrs hf. samkvæmt ofangreindu samkomulagi dygðu ekki og að hvorki ríkið né kröfuhafar Byrs sparisjóðs voru tilbúnir að leggja fram frekari fjármuni. Í ljósi stöðunnar ákvað stjórn Byrs hf. að reyna að tryggja fjárhag bankans með því að bjóða til sölu nýtt hlutafé í bankanum. Í skipulögðu og opinberu söluferli síðastliðið sumar var áhugasömum fjárfestum boðið að kaupa nýtt hlutafé fyrir allt að 10 milljarða kr. og eignast með því meiri hluta hlutafjár í bankanum. Jafnframt lýstu bæði ríkið og slitastjórn Byrs sparisjóðs því yfir að hlutir þeirra væru til sölu ef bjóðendur kysu að eignast allan bankann. Tveir aðilar skiluðu inn tilboðum og gerðu báðir kröfur um að kaupa allt hlutafé bankans og að Byr hf. yrði sameinaður við þá. Einnig gerðu báðir bjóðendur kröfu til þess að víkjandi lán það sem samið var um í rammasamkomulaginu stæði þeim til boða. Í ljósi niðurstöðu mats á framkomnum tilboðum var að gengið til samninga við Íslandsbanka. Samningurinn er með fyrirvara um samþykki FME og Samkeppniseftirlitsins um yfirtöku Íslandsbanka á Byr hf. og sameiningu. Þá er undirskrift fjármálaráðuneytis um sölu á 12% hlut sínum í bankanum með fyrirvara um samþykki Alþingis og er því leitað heimildar til þeirrar sölu hér. Fjármálaeftirlitið hefur þegar heimilað að gengið verði til samninga við Íslandsbanka um sölu á Byr hf. en afstaða Samkeppniseftirlitsins liggur enn ekki fyrir. Ég vík þá aftur, virðulegi forseti, nánar að tekju- og gjaldahlið fjáraukalagafrumvarpsins. Gert er ráð fyrir að í ár verði heildartekjur ríkissjóðs 482,7 milljarðar kr. á rekstrargrunni og heildargjöld 524 milljarðar kr. Áætlað er að heildarjöfnuður ársins verði því neikvæður um 41,3 milljarða kr. en frumjöfnuður jákvæður um 4,5 milljarða. Reiknað er með að handbært fé frá rekstri verði neikvætt um tæpa 52 milljarða kr. og hreinn lánsfjárjöfnuður neikvæður um 46 milljarða kr. Helstu breytingar frá fjárlögum eru þær að reiknað er með rúmlega 10 milljarða kr. vexti í tekjum ríkissjóðs á móti rúmlega 14 milljarða kr. aukningu gjalda. Verður þá heildarjöfnuðurinn á rekstri ríkissjóðs tæplega 4 milljörðum kr. lakari en gert er ráð fyrir í fjárlögum. Þar af er frumjöfnuður 11 milljörðum kr. lakari en vaxtajöfnuður aftur á móti 7 milljörðum kr. betri. Þá er reiknað með að handbært fé frá rekstri verði 6,3 milljörðum kr. minna en áætlað var við afgreiðslu fjárlaga. Aftur á móti er gert ráð fyrir að fjármunahreyfinga skili 17,7 milljörðum kr. meira í ríkissjóð en áætlað var við afgreiðslu fjárlaga og verður hreinn lánsfjárjöfnuður þá 11,4 milljörðum kr. hagstæðari en áður var reiknað með. Gert er ráð fyrir að lánsfjárþörf ríkissjóðs verði mætt með lántökum en einnig með minni uppkaupum á skuldum ríkissjóðs en áður var áformað og að staða ríkissjóðs hjá Seðlabanka Íslands verði bætt. Nánar er fjallað um helstu breytingar á tekju- og gjaldahlið og sjóðstreymi ríkissjóðs og skýringar á þeim í sérstökum köflum hér á eftir. Útlit er fyrir að tekjuáætlun ársins 2011 muni ganga eftir og ríflega það. Á fyrstu átta mánuðum ársins eru innheimtar tekjur 3,8% yfir áætluðum tekjum tímabilsins. Sú niðurstaða gefur fullt tilefni til að hækka tekjuáætlun ársins í heild um ríflega 10 milljarða kr. í frumvarpi til fjáraukalaga. Þar af hækka frumtekjur um 9,3 milljarða kr. og vaxtatekjur um 0,8 milljarða kr. Gangi sú áætlun eftir munu frumtekjur á greiðslugrunni nema 27% af landsframleiðslu á yfirstandandi ári í stað 26,6% í áætlun fjárlaga. Á heildina litið hafa því þau markmið sem tekjuaðgerðum fjárlaga fyrir árið 2011 var ætlað að ná fram gengið eftir þótt frávik séu í báðar áttir innbyrðis á milli tekjustofna. Þeim forsendum sem byggt er á við endurmat tekjuáætlunar fjárlaga má einkum skipta í þrjá þætti. Í fyrsta lagi er niðurstaða ríkisreiknings fyrir árið 2010 sem lá fyrir undir lok júlí sl., í öðru lagi endurskoðuð þjóðhagsspá Hagstofunnar fyrir árið 2011 frá 8. júlí sl. og í þriðja lagi eru upplýsingar um álagningu og innheimtu skatta og annarra tekna á fyrstu átta mánuðum ársins. Af þessum þáttum vega innheimtuupplýsingar þyngst í tilviki flestra skatta, enda er þar um áreiðanlegar upplýsingar að ræða um þróunina á fyrstu tveimur þriðjungum ársins á greiðslugrunni. Við endurskoðun fjárlagaáætlunar á greiðslugrunni er einkum tekið mið af þeim upplýsingum og áætlun gerð um mánaðarlega innheimtu til ársloka. Áætlun á rekstrargrunni er síðan í flestum tilvikum byggð á greiðslugrunnsáætluninni auk upplýsinga um álagningu ársins og eftir atvikum öðrum gögnum. Tekjur ríkissjóðs samkvæmt uppgjöri ríkisreiknings urðu 478,7 milljarðar kr. á árinu 2010 sem er 1 milljarði kr. meira en í áætlun fjáraukalaga síðasta árs á rekstrargrunni. Á greiðslugrunni varð útkoman 4 milljörðum kr. hærri en áætlunin. Frávik í einstökum liðum frá áætlun 2010 hafa í flestum tilvikum sjálfkrafa nokkur áhrif á áætlun ársins 2011 á rekstrargrunni. Í forsendum fjárlaga fyrir árið 2011 var spáð 1,9% hagvexti og 2,3% verðbólgu að meðaltali milli áranna 2010 og 2011. Miðað við júlíspá Hagstofunnar mun hagþróunin verða heldur betri en hins vegar verðbólga meiri og er nú spáð 3,9% verðbólgu að jafnaði milli áranna 2010 og 2011. Ein meginbreytingin frá fyrri forsendum felst í þeim kjarasamningum sem gerðir hafa verið á vinnumarkaði síðan í maí. Launahækkanir í upphafi samningstímans eru meiri en ráð var fyrir gert og hækkanir á samningstímabilinu í heild eru einnig heldur meiri. Hagstofan hefur einnig endurskoðað mat sitt á vinnuaflseftirspurn á árinu og telur að hún muni nú aukast um 2,1% í stað 0,8% milli ára og hljóta það að teljast gleðilegar fréttir. Þá er rétt að nefna að margir sóttu um að taka út séreignarsparnað á fyrsta fjórðungi ársins og verður sú viðbót við tekjuskattsstofn ársins meiri en ætlað var. Þetta leiðir til hækkunar á fyrri áætlunum um stofna tekjuskatts einstaklinga og tryggingagjalda og er útlit fyrir ágætan vöxt þeirra á árinu, eftir því sem næst kyrrstöðu þeirra beggja að nafnvirði á árinu 2010. Aukin verðbólga leiðir þó til þess að kaupmáttur ráðstöfunartekna í heild er nú talinn aukast minna milli ára en áður, þ.e. um 3,3% í stað 3,6% í fyrri spá. Þá hefur vöxtur einkaneyslu verið endurmetinn upp á við, úr 2,6% í 3,1%. Óbeinir skattar eru aftur á móti nú taldir skila ríkissjóði 3,6 milljörðum kr. minni tekjum en í áætlun fjárlaga og skýrist það af fleiri þáttum en hinum almennu þjóðhagsforsendum eins og fram kemur í umfjöllun hér á eftir. Í frumvarpinu er farið fram á að fjárheimildir ríkissjóðs á árinu 2011 verði hækkaðar um 14,2 milljarða kr. Annars vegar er gert ráð fyrir að útgjaldaheimildir hækki um 23,4 milljarða kr., að stærstum hluta vegna 13,7 milljarða kr. útgjalda í kjölfar kjarasamninga ársins. Þar af nema bætur almannatrygginga og atvinnuleysistrygginga um 8,3 milljörðum kr. og laun opinberra starfsmanna um 5,3 milljörðum kr. Meðalhækkun á launaliðum stofnana vegna kjarasamninga er rétt um 5% í frumvarpinu en bótagreiðslur voru hækkaðar um 8,1%. Þá er í frumvarpinu gert ráð fyrir að liðir sem eru fjármagnaðir með mörkuðum ríkistekjum hækki um 1,2 milljarða kr. en útgjöld vegna þeirra liða hafa ekki áhrif á afkomu ársins. Á hinn bóginn er gert ráð fyrir að útgjöld lækki af ýmsum tilefnum um rúma 10,3 milljarða kr. Munar þar mest um að endurskoðuð áætlun um vaxtagjöld ársins gerir ráð fyrir 6,3 milljarða kr. lækkun þeirra. Þá er í frumvarpinu gert ráð fyrir að óskipt fjárheimild á lið vegna ófyrirséðra útgjalda verði nýtt að fullu með því að millifæra launaheimildir að fjárhæð um 3,3 milljarða kr. til stofnana og að afgangurinn, 1,7 milljarðar kr., verði millifærður á liði vegna gengisendurmats og annarra mála. Fjárheimild safnliðarins lækkar því í sama mæli og er því engin nettóbreyting á fjárheimildum í frumvarpinu vegna þeirra mála. Hins vegar er óskað eftir aukinni fjárheimild á þessum lið sem nemur 2,5 milljörðum kr. til að unnt verði að standa að fullu undir millifærslum á launabótum til stofnana vegna kjarasamninga. Af öðrum liðum sem áætlað er að verði umfram forsendur fjárlaga vegur þungt kerfislægur vöxtur í útgjöldum vegna ellilífeyris og örorkubóta sem gert er ráð fyrir að verði 4 milljarðar kr. umfram áætlanir, en það endurmat byggir á rauntölum á fyrri helmingi ársins og áætlun til áramóta. Þá eru horfur á að sérfræðilæknakostnaður verði um 1,2 milljörðum kr. hærri en áformað var í fjárlögum þar sem ekki er útlit fyrir að aðhaldsmarkmið í þeim málaflokki gangi eftir í samningum við rekstraraðila. Gert er ráð fyrir að framlög vegna vinnumarkaðsaðgerða aukist um nálægt 950 millj. kr., einkum vegna ákvörðunar ríkisstjórnarinnar um að auka námsframboð fyrir atvinnuleitendur og efla starfsnám. Horfur eru á að lyfjakostnaður sjúkratrygginga verði tæplega 900 millj. kr. hærri en gert var ráð fyrir í fjárlögum 2011 miðað við spá um útkomu ársins. Þrátt fyrir að talsverður árangur hafi náðst í að færa lyfjanotkun meira í ódýrari lyf hefur magnaukning lyfjanotkunar vegið upp kostnaðarábatann af þeim árangri. Að óbreyttu er útlit fyrir að lækniskostnaður vegna brýnnar meðferðar erlendis verði rúmlega 660 millj. kr. umfram fjárheimildir fjárlaga. Vegna endurskoðaðrar áætlunar um lögbundin framlög af skatttekjum og útsvarsstofni auk endurmats á kostnaði við húsaleigubótakerfið er reiknað með að auka þurfi tilfærsluframlög til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga um samtals 555 millj. kr. Þá má nefna að þegar tekið hefur verið tillit til úthlutana eftir endurálagningu vaxtabóta vegna húsnæðislána í kjölfar álagningar skatta á einstaklinga liggur fyrir að greiðslurnar verða um 500 millj. kr. hærri en áætlað var í fjárlögum. Gert er ráð fyrir að Ofanflóðasjóður nýti afgangsheimildir frá fyrri árum til framkvæmda sem nemi tæpum 450 millj. kr. umfram áætlun fjárlaga. Áætlað er að greiðslur sanngirnisbóta vegna misgjörða á vistheimilum fyrir börn verði rúmar 420 millj. kr. umfram áætlanir í fjárlögum. Þetta stafar fyrst og fremst af því að greiddar verða bætur vegna fleiri heimila en áður var áætlað. Gert er ráð fyrir 400 millj. kr. framlagi vegna átaks í eflingu atvinnu og byggðar á Vestfjörðum, auk þess sem 300 millj. kr. fara til átaks til að jafna árstíðasveiflu í ferðamennsku. Loks má nefna, frú forseti, að þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011, um heimild fjármálaráðherra til að staðfesta svokallaðan Icesave-samning, hafði í för með sér 245 millj. kr. viðbótarútgjöld á þessu ári. Lækkun útgjalda frá forsendum fjárlaga 2011 er að stærstum hluta til komin vegna endurskoðaðrar áætlunar um vaxtagjöld ársins sem gert er ráð fyrir að lækki um rúma 6,3 milljarða kr. eins og að framan greinir. Stafar það aðallega af lægri ávöxtunarkröfu í útboðum ríkisverðbréfa en forsendur fjárlaga gerðu ráð fyrir, auk þess sem óverðtryggðir vextir af útgáfum ríkissjóðs vegna endurfjármögnunar bankanna hafa líka reynst lægri. Af öðrum stærri útgjaldaliðum sem horfur eru á að verði undir áætlunum fjárlaga má nefna að horfur eru á að fjárþörf Fæðingarorlofssjóðs verði 1,2 milljörðum kr. lægri en reiknað var með í fjárlögum og að við skattálagningu kom í ljós að útgjöld vegna barnabóta höfðu verið ofmetin í fjárlögum sem nemur um 1,2 milljörðum kr. Þá er gert ráð fyrir því í frumvarpinu að framlag til Lánasjóðs íslenskra námsmanna verði lækkað um 600 millj. kr. á þessu ári þar sem eiginfjárstaða sjóðsins er mjög sterk. Þrátt fyrir að framlög til Atvinnuleysistryggingasjóðs hækki verulega vegna hækkana á bótafjárhæðum í kjölfar kjarasamninga, eins og áður er um getið, er reiknað með að útgjöld sjóðsins í heild lækki um 270 millj. kr. vegna minna atvinnuleysis. Önnur tilefni til lækkunar á útgjaldahliðinni eru lægri. Frú forseti. Þetta er meginniðurstaðan. Þrátt fyrir þær miklu breytingar sem gerð kjarasamninga í vor og afleidd áhrif á ríkisútgjöld hafa í för með sér og þrátt fyrir þá óvissu sem eðlilega er glímt við þessi missirin í sambandi við alla áætlanagerð á sviði ríkisfjármála verður útkoman þegar upp er staðið, gangi það eftir sem hér er lagt til, tiltölulega lítil breyting á heildarafkomu ríkissjóðs, þ.e. tæplega 4 milljarða kr. lakari afkoma, og held ég að það verði að teljast nokkuð vel sloppið, ef svo má að orði komast. Ég legg svo til, frú forseti, að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjárlaganefndar sem fær þá málið til skoðunar ásamt með fjárlagafrumvarpi því sem þar er nú til meðhöndlunar.

Forseti. Í 4. gr. þessa frumvarps er heimildarákvæði í grein 7.18 og 7.19 um uppgjör og greiðslur til Landsbankans annars vegar og hins vegar sölu á eignarhlut ríkisins í Byr. Ég leyfi mér að spyrja hæstv. fjármálaráðherra að því hversu háar upphæðir hann geri ráð fyrir að muni leggjast á ríkissjóð vegna þessara tveggja heimildargreina.

Frú forseti. Eins og ég fór nokkuð rækilega yfir í framsöguræðu minni er staða málsins varðandi Sparisjóð Keflavíkur, eða SpKef sparisjóð, sú að í gangi eru viðræður milli Landsbankans hf. og ríkisins á grundvelli þess samnings sem gerður var um sameininguna og liggur niðurstaða ekki fyrir í þeim efnum. Það er því afar erfitt að nefna tölu í því sambandi og ekki beinlínis heppilegt fyrir samningshagsmuni ríkisins að slíkt sé gert. Ég geri ráð fyrir því að hv. þingmaður hafi skilning á þeim aðstæðum en það liggur svo sem fyrir og er opinbert að verulegur munur er á mati Landsbankans á eignasafninu og því mati sem stjórn sparisjóðsins sjálfs stóð fyrir og lá til grundvallar á útmánuðum eða fyrri hluta ársins í ár. Hér er um háar fjárhæðir að ræða. Það var mat sparisjóðsins og óháðs aðila sem um þetta fjallaði á útmánuðum að liðlega 11 milljarða kr. vantaði upp á að eignir dygðu á móti skuldum sparisjóðsins. Hefði á þeim grundvelli ríkið ákveðið að endurfjármagna sparisjóðinn hefði kostnaðurinn nálgast 20 milljarða þegar saman var þá lagður hallinn á sjóðnum og nauðsynlegt eiginfjárframlag frá ríkinu. Hér tölum við því um fjárhæðir sem mælast í tugum milljarða, því miður, og það er alveg ljóst að undan þeim kostnaði kemst ríkið ekki. Hann er fallinn á það vegna yfirlýsingarinnar um að allar innstæður séu tryggðar og enginn mun sjálfviljugur leggja fram muninn á eignum og skuldum sparisjóðsins þannig að ekki er hægt að nefna þarna endanlega tölu fyrr en niðurstaða liggur fyrir úr því ferli sem nú er í gangi. En þær tvær tölur sem ég hef nefnt og svo sú tala sem heyrst hefur opinberlega í fjölmiðlum frá Landsbankanum - án þess ég viti hvort Landsbankinn hafi 

Forseti. Ég þakka svarið þó að vissulega vanti örlítið upp á það, sérstaklega sem lýtur að Byr. Ég hef fullan skilning á því að erfitt sé að nefna ákveðna tölu úr ræðustólnum en á þessu bili liggur fjárhæðin greinilega í tilviki Landsbankans. Ég vil þá spyrja hæstv. ráðherra hvenær hann geri ráð fyrir að niðurstaða liggi fyrir því að í greinargerðinni með frumvarpinu er gert ráð fyrir að samningsniðurstöður liggi fyrir, eins og þar er orðað, í haust eða vetur. Í annan stað vil ég inna hæstv. ráðherra eftir umræðunni og stöðu mála gagnvart frekari framlögum til Íbúðalánasjóðs.

Frú forseti. Í fyrsta lagi varðandi viðræðurnar milli Landsbankans og ríkisins um SpKef yrði ég því fegnastur að það kláraðist sem fyrst en við auðvitað reynum að gæta hagsmuna ríkisins eins og mögulegt er um leið og við höfum skuldbundið okkur til, sem eðlilegt er, að það verði fagleg og óháð niðurstaða sem verði lögð til grundvallar, náist ekki einfaldlega samkomulag þar um. Í tilviki Byrs gerum við okkur að sjálfsögðu vonir um að enginn frekari kostnaður falli á ríkið vegna þess máls og að ríkið fái að uppistöðu til aftur það litla tannfé sem það lagði inn við stofnun Byrs hf. Verði þau áform samþykkt af Fjármálaeftirlitinu og Samkeppniseftirlitinu horfir vel með að ríkið lendi ekki í neinum frekari fjárútlátum vegna þess máls. Í þriðja lagi varðandi eiginfjárstöðu Íbúðalánasjóðs liggja ekki enn fyrir niðurstöður um hverjar afskriftir Íbúðalánasjóðs verða nákvæmlega í tengslum við svokallaða 110%-leið. Við gerum okkur vonir um að það verði nokkuð minni útgjöld en upphaflega var áætlað þannig að eiginfjárstaða sjóðsins verði undir árslok 

Forseti vill hvetja hv. þingmenn og hæstv. ráðherra til þess að virða ræðutíma.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir yfirferðina. Mig langar að spyrja hann út í breytingar á 3. gr. frumvarpsins, sem er reyndar á 5. gr. fjárlaga, þar sem fram kemur, eins og greinin er í dag, að veita hlutafélagi, sem komið verður á stofn um vegaframkvæmdir, allt að 6 milljarða kr. Lagt er til að greininni sé breytt þannig að hún orðist með eftirfarandi hætti, með leyfi forseta: „Seðlabanka Íslands allt að 117.000 milljörðum kr.“ Ég skil ekki samhengið, þ.e. annars vegar hvort þetta eru tæknileg mistök sem ég átta mig bara ekkert á, og hins vegar hvort ekki þurfi að geta um þær ábyrgðir sem fylgja því að fara í þessar framkvæmdir. Ég hef ekki séð þær í fjárlögunum 2012, ég sé þær ekki í fjáraukalögunum 2011. Þess vegna velti ég fyrir mér hvort ekki sé þá mikilvægt að geta þess í fjárlögunum eða fjáraukalögunum eftir að sú ákvörðun var tekin að fara í framkvæmdirnar með ríkisábyrgð en ekki í einkaframkvæmd. Það vakti líka undrun mína að hvorki í fjárlögum fyrir árið 2012 né fjáraukalögum fyrir árið 2011 er minnst á byggingu á nýju fangelsi. Þess vegna velti ég fyrir mér hvort einhver stefnubreyting hafi orðið hjá hæstv. ríkisstjórn um að hætta við bygginguna því að hvergi er getið um hana. Því vil ég spyrja ráðherra hvort hann telji ekki mjög eðlilegt að um það sé fjallað í annaðhvort fjáraukalögum eða fjárlögum. Að lokum: Eftir allar þær deilur sem orðið hafa um Kvikmyndaskóla Íslands á undanförnum vikum og mánuðum velti ég fyrir mér að í fjáraukalögunum stendur að sækja eigi um 8,5 millj. kr. framlag til aðalskrifstofu ráðuneytisins vegna stefnumótunar um kvikmyndanám. Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra: Er þörf á þessari stefnumótun? Er ætlunin að breyta stefnumótun í kvikmyndagerð? Getur Kvikmyndaskólinn ekki sjálfur séð um stefnumótunina? Þar af leiðandi væri hægt að spara 8,5 milljónir á aðalskrifstofunni og leggja það í námið og skólann.

Frú forseti. Varðandi endurlán til hlutafélaga sem annast samgönguframkvæmdir er ekki gert ráð fyrir að til falli kostnaður á þessu ári í þeim mæli sem menn bjuggust við í upphafi þessa árs eða í lok síðasta árs þegar heimildirnar voru settar inn. Þær munu væntanlega og vonandi gera það á næsta ári og þá sérstaklega í tilviki Vaðlaheiðarganga. Þá hefur orðið um það samkomulag að ríkið tryggi fjármögnun á byggingartíma með því að endurlána til félagsins á kjörum sem eru markaðskjör ríkisins á þeim tíma. Það er þá hluti af heildarlánveitingum ríkissjóðs á árinu og er að sjálfsögðu ekkert því til fyrirstöðu að upplýsa hv. fjárlaganefnd betur um það. Varðandi lántökuheimildir til Seðlabankans er þar um að ræða að hafa heimildir til staðar sem eru fullnægjandi til að geta dregið á lánin frá samstarfssjóðum, verði það niðurstaðan að gera það fyrir árslok. En eins og hv. þingmenn vita væntanlega standa þær heimildir opnar til ársloka og sú ákvörðun verður tekin á næstu vikum hvort, og þá í hvaða mæli, dregið verður á eftirstöðvarnar af lántökuheimildum til að byggja upp gjaldeyrisvaraforða. Varðandi fangelsi gildir væntanlega svipað þar um að ekki er gert ráð fyrir að kostnaður sem ekki rúmast innan heimilda innanríkisráðuneytisins í ár falli til á þessu ári, en á næsta ári má gera ráð fyrir nokkrum kostnaði vegna hönnunarsamkeppni og ég geri ráð fyrir því að tillögur um það verði komnar fram fyrir 2. umr. fjárlagafrumvarps fyrir 2012. Um Kvikmyndaskóla Íslands er það að segja að það er liður í heildarvinnu á því sviði, sem tengist framtíð Kvikmyndaskólans og kvikmyndanáms í landinu, að leggja í þessa stefnumótun í samstarfi við Samtök kvikmyndagerðarmanna og það er áætlaður kostnaður í þeim efnum sem ráðuneytið telur sig ekki ráða við innan fjárheimilda sinna.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Mig langar að spyrja út í heimildarbreytingar 6. gr. í fjáraukanum og minna á að í raun og veru er heildarfjárliðurinn um 330 milljónir á þessu ári. Þar inni eru aðgerðir upp á tugi milljarða. Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort hann sé sammála mér um að í raun og veru sé verið að færa í orð þær útgjaldaskuldbindingar sem klárlega munu falla á ríkissjóð, sem eru væntanlega einhverjir tugir milljarða, en Alþingi muni ekki gera sér grein fyrir því og sjái ekki niðurstöðuna fyrr en ríkisreikningur 2011 liggur fyrir. Mér finnst það mjög sérkennilegt og hef margoft gagnrýnt að við skulum vera með 6. gr. heimildir sem klárlega eru inni, fleiri tugir milljarða, en einungis um 300 milljónir á þessum lið. Er hæstv. ráðherra sammála mér um að verði þetta samþykkt munum við ekki gera okkur grein fyrir því sem hér sitjum fyrr en við framlagningu ríkisreiknings fyrir árið 2011 hver raunveruleg útgjaldaukning hjá ríkissjóði er?

Frú forseti. Ég fór alveg rækilega yfir hvers vegna ekki eru forsendur til að nefna þar einhverjar tölur. Á meðan málið er í viðkvæmu samningaferli er ekki venjan að annar samningsaðilinn sýni á spilin hjá sér með áætlun um hvað hann reikni með að þurfa að leggja inn í slíka samninga, eða ef það færi í úrskurðarfarveg, þá yrðu menn einfaldlega að hlíta þeirri niðurstöðu sem þar kæmi. Ég fullvissa hv. þingmann um að það mun ekki standa á því að skila upplýsingum til fjárlaganefndar og Alþingis jafnóðum og eitthvað frekar er um málið að segja um leið og það skýrist hvaða útgjöld gætu orðið þarna á ferðinni, og þau eru fyrst og fremst bundin þessu eina máli. Mér er ekki kunnugt um að á ferðinni séu væntanleg áföll önnur en þau sem tengst geta því að ljúka samningunum um Sparisjóð Keflavíkur við Landsbankann. Það er nokkuð öruggt mál að jafnvel þó að leggja yrði Íbúðalánasjóði til eitthvert viðbótarfé til að styrkja eiginfjárstöðu hans mundi ekki þurfa að afskrifa það eins og þurfti í fyrra tilviki vegna þess að Íbúðalánasjóður er með þó nokkuð jákvæða eiginfjárstöðu. Spurningin væri þá um að leggja honum til aukið eigið fé sem að sjálfsögðu þyrfti ekki að gjaldfæra með sama hætti og var niðurstaða 

Frú forseti. Í fjáraukalögum eiga að koma fram allar þær skuldbindingar sem menn búast við að falli á ríkissjóð áður en ríkisreikningur er endanlega kláraður. Það finnst mér ekki vera gert. Ég tek undir það sem hv. þingmenn hafa spurt hér um, um Vaðlaheiðargöng, fangelsi, ég bæti háskólasjúkrahúsinu við og 5,5% iðgjaldi í A-deild LSR, Saga Capital og sitthvað fleira. Og maður spyr sig: Hvers vegna í ósköpunum var Sparisjóður Keflavíkur ekki inni í fjáraukalögum fyrir árið 2011 eða 2010? Þetta lá allt fyrir. Þessi saga er eldgömul, hún er frá því að hæstv. fjármálaráðherra tók við og hann á að hafa vitað þetta allan tímann. Þetta gerðist á hans vakt, eins og kallað var, öll þau ósköp sem við erum að horfa upp á, og á grundvelli yfirlýsingar hans um að innstæður séu tryggðar. Það er engin ríkisábyrgð á innstæðum á Íslandi, það stendur hvergi nokkurs staðar í lögum. Það er bara yfirlýsing hæstv. ráðherra sem hann er núna að borga tugi milljarða fyrir úr vösum skattgreiðenda til fjármagnseigenda. Maður spyr sig því: Hvað er eiginlega í gangi þegar menn hafa þessar skuldbindingar ekki skýrari í fjáraukalögum? Svo vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvað ríkissjóður „græddi mikið“ á þessum óraunhæfu kjarasamningum sem gerðir voru, vegna þess að ríkið fær heilmiklar tekjur af tryggingagjaldi og tekjuskatti o.s.frv. af þessum tekjum en hefur reyndar útgjöld á móti. Ég kom með frumvarp til fjáraukalaga í vor um lífeyrisútgjöldin, sem var ekki rætt neitt sérstaklega. Ég vil spyrja hann: Hvað græddi ríkissjóður mikið á þessu í heildina?

Frú forseti. Ég held að það sé mikilvægt að halda tveimur þáttum aðgreindum þegar við ræðum um mögulegar skuldbindingar ríkisins. Í fyrsta lagi að fyrir þeim sé gerð grein. Að sjálfsögðu er rétt og skylt og á að gera, að kortleggja og gera grein fyrir öllum ríkisábyrgðum og væntum framtíðarskuldbindingum þannig að sú mynd liggi sem skýrast fyrir. Það er önnur hlið málsins. Hitt er spurningin um gjaldfærslu og hvort teknar séu inn fjárheimildir vegna slíkra framtíðarhluta. Það er allt annað mál. Menn þurfa að hugsa aðeins sinn gang áður en þeir gera þær kröfur að þannig verði farið með bókhald ríkisins, með þeim miklu afleiðingum sem það mundi hafa. Ég er sammála hv. þingmanni um að mjög mikilvægt sé að sjálfsögðu að slíkar framtíðarskuldbindingar, mögulegar ábyrgðir eða áföll séu alltaf kortlögð og veittar upplýsingar um það þannig að myndin í heild sinni liggi sem skýrast fyrir. Hv. þingmaður telur að vandræðin í Sparisjóði Keflavíkur hafi öll gerst á minni vakt og séu þá væntanlega mér að kenna eða á mína ábyrgð. Ætli það sé þannig að rekstur Sparisjóðsins í Keflavík hafi verið sérstaklega undir minni handleiðslu? Ætli við séum ekki að glíma hér við einhverjar sorglegustu eftirstöðvar þess sem var í gangi í bankakerfinu og sparisjóðakerfinu á Íslandi á árunum fram að hruni? Það er auðvitað veruleikinn. Það mun væntanlega koma allt saman í ljós þegar opinber rannsókn birtist á því sem gerðist í sparisjóðunum, ekki síður en í stóru bönkunum. Og sjálfstæðismenn geta varla, jafnnálægt Sparisjóði Keflavíkur og þeir hafa sumir hverjir staðið, hengt það á mínar herðar hvernig þar var staðið að málum. En það má auðvitað reyna. Varðandi hvað ríkið hafi grætt á kjarasamningunum held ég að það sé hæpið að orða það þannig. Þeir stofna til verulegra útgjalda og eru stærsta einstaka ástæðan fyrir því að útgjaldaskuldbindingar aukast um 14 milljarða kr. En tekjur aukast vissulega á móti, bæði af þeim ástæðum og fleirum, þannig að gatið sem eftir stendur þrátt fyrir gerð kjarasamninganna 

Frú forseti. Hæstv. ráðherra segir að gera eigi grein fyrir skuldbindingum í fjárlögum og fjáraukalögum. Ég man aldrei eftir því að Icesave hafi verið nefnt í fjárlögum eða fjáraukalögum, samt var gerður um það samningur undirritaður af hæstv. fjármálaráðherra og samt voru samþykkt um það lög, sem þjóðin sem betur fer felldi. Það var aldrei minnst á Icesave í fjárlögum eða fjáraukalögum, aldrei. Sagan er því ekki nógu góð. Varðandi Sparisjóð Keflavíkur fer fjármálaráðherra auðvitað enn einu sinni að afsaka sig með forverum sínum. Sparisjóður Keflavíkur var í miklum vanda og það átti að taka á honum strax og það var ekki gert strax. Það var beðið og beðið með það og Sparisjóður Keflavíkur safnaði innstæðum eftir að hæstv. fjármálaráðherra tók við og jók skuldbindingu skattgreiðenda.

Frú forseti. Í skýrslu um ríkisbúskapinn 2012–2015 er kafli um áhættu sem kunni að vera til staðar fyrir ríkissjóð í þessum efnum. Þar er fjallað um Icesave. En þar er auðvitað komist að þeirri niðurstöðu að engin leið sé að áætla núna hver kostnaður íslenska ríkisins geti orðið, allt frá því að verða enginn ef allra besta niðurstaða fengist, yfir í að verða mjög verulegur ef við töpuðum illa dómsmáli og teldumst ábyrgir fyrir öllum innstæðunum en ekki bara lágmarkstryggðu fjárhæðinni. Það er ekki hægt að fjalla um þá hluti öðruvísi á þessu stigi máls en að gera grein fyrir þeim og fjalla um þá í texta eins og þar er gert.

Ég var ekki að tala um …


             Þegar skuldbindandi niðurstaða liggur fyrir gegnir að sjálfsögðu öðru máli. Ef svo færi að við fengjum þær skaðabætur sem flokksbræður hv. þingmanns telja að við eigum rétt á frá Bretum, NATO og Evrópusambandinu upp á 11 þús. milljarða kr., þurfum við ekki að hafa af þessu miklar áhyggjur, hv. þingmaður, ef það er verðmiðinn á tjóninu sem hrunið kostaði Ísland, hver sem telst svo endanlega ábyrgur fyrir því. 

Forseti. Það er nú svo þegar fjáraukalög eru lögð fram að þar kennir ýmissa grasa. Vissulega get ég viðurkennt að oft og tíðum þykir manni umræðan um fjárlög bera þess merki að almennur áhugi á þeirri vinnu sé ekki ýkja mikill meðal þingmanna, nema ef upp koma einstök lítil afmörkuð tilvik. Í því frumvarpi sem hér liggur fyrir eru ýmis atriði sem kalla á mjög ítarlega yfirferð fjárlaganefndar og nefni ég þá sérstaklega 4. gr. frumvarpsins sem lýtur að breytingum á 6. gr. fjárlaga fyrir árið 2011. Áður en ég kem að því ætla ég að gera að umtalsefni samskipti fjárlaganefndar við framkvæmdarvaldið og upplýsingagjöfina sem þaðan kemur við eðlilegum og sjálfsögðum fyrirspurnum fjárlaganefndar um hin ýmsu atriði sem lúta að útgjöldum eða útgjaldaskuldbindingum ríkissjóðs. Þegar ég fékk það frumvarp sem hér liggur fyrir rak ég augun í eitt tiltekið nýmæli sem vakti sérstaka athygli mína einfaldlega vegna þess að ég varð fyrst var við það í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2012 sem kom raunar fram á undan fjáraukalögunum. Þetta lýtur að því að Ísland og íslenski ríkissjóðurinn er kominn á fjárlög hjá Evrópusambandinu. Hér er komið inn nýtt framlag sem heitir fjárframlög frá erlendum aðilum, þetta er innan tekjuhliðar A-hluta ríkisreiknings. Þetta vakti sérstaka athygli mína í ljósi þeirrar vinnu og umræðna sem um þessi mál hafa farið í þinginu og raunar í ýmsum nefndum. En þetta atriði sem hér liggur fyrir í fjáraukalagafrumvarpi fyrir árið 2011 vakti athygli mína í ljósi þess að ég gekkst í það mál í vor að kalla eftir svörum frá hverju einasta ráðuneyti varðandi fjárframlög frá Evrópusambandinu til íslenska ríkisins vegna aðildarumsóknarinnar. Ég verð að segja að tillaga hér um fjáraukalagagrein sem hljóðar upp á 372 millj. kr. stemmir, svo ekki sé meira sagt, ansi illa við þau svör sem fjárlaganefnd fékk fyrir minn atbeina úr hverju einasta ráðuneyti. Skemmst er frá því að segja að öll ráðuneyti nema utanríkisráðuneytið könnuðust ekki við nokkurn skapaðan hlut í þessum efnum. Mér finnst þetta umhugsunarefni, sérstaklega þegar þess er gætt að í fjáraukalögunum er óskað eftir heimild til þess að veita viðtöku styrk að fjárhæð 372 millj. kr. og í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2012 er gert ráð fyrir styrk að fjárhæð sem nemur tæpum 600 millj. kr. Allt í allt er íslenski ríkissjóðurinn því að fá á þessum tveimur árum hátt í einn milljarð kr. í styrk frá Evrópusambandinu vegna aðildarumsóknar Íslands eins og stendur í hvor tveggja frumvörpunum. Þetta er mjög merkilegt. Þær spurningar sem ég sendi með atbeina fjárlaganefndar til ráðuneytanna voru þrjár. Ég ætla að vitna í þær, með leyfi forseta. Í fyrsta lagi: Hvaða fjárveitingar samkvæmt fjárlögum hefur ráðuneytið og A-hluta stofnanir þess þegið vegna aðildarviðræðna við Evrópusambandið? Í öðru lagi: Hvaða önnur framlög utan fjárlaga hefur ráðuneytið og A-hluta stofnanir þess þegið vegna aðildarviðræðna við Evrópusambandið? Í þriðja lagi: Hefur ráðuneytið eða stofnanir þess þurft að ráðstafa fjárheimildum í aðildarviðræður sem gert hafði verið gert ráð fyrir að verja til annarra verkefna? Efnahags- og viðskiptaráðuneytið hefur ekki fengið sérstakar fjárveitingar vegna þessara viðræðna. Efnahags- og viðskiptaráðuneytið hefur ekki fengið framlög utan fjárlaga og sama ráðuneyti hefur ekki ráðstafað fjárheimildum til annarra verka. Fjármálaeftirlitið, Samkeppniseftirlitið og Seðlabanki Íslands sem starfa á þess vegum hafa hvorki fengið sérstakar fjárveitingar vegna aðildarviðræðnanna né fengið framlög utan fjárlaga og ekki ráðstafað heimildum til annarra verkefna. Einkaleyfastofa sömuleiðis. Hagstofa Íslands er eina stofnunin sem hefur fengið framlög vegna þessa. Hvert einasta ráðuneyti gefur sams konar svör, ekkert þeirra hefur fengið framlög eða ráðstafað fjármunum utan fjárlaga vegna þessa máls. Utanríkisráðuneytið er eina ráðuneytið sem viðurkennir þetta og talar um að það hafi með höndum ferðakostnað og aðkeypta þjónustu en 100 millj. kr. séu ætlaðar vegna annarra ráðuneyta til þessara mála. Þegar maður sér þá fjárhæð sem hér er tilgreind og ber hana saman við þau svör sem Alþingi hefur fengið frá ráðuneytinu er þetta í fyrsta lagi dónaskapur og í öðru lagi tilraun til að fela einhvern veruleika sem stjórnarliðar vilja ekki draga fram á vettvanginn. Það er með ólíkindum að svona sé komið fram. Þegar maður les svo greinargerðirnar með þessu og horfir á þetta er þessum framlögum ætlað að dekka kostnað annars vegar vegna Þýðingamiðstöðvar utanríkisráðuneytisins og hins vegar vegna Hagstofunnar. Þetta er ekki í neinu samræmi við þau fjárframlög sem ákveðin hafa verið til Þýðingamiðstöðvar eins og hér greinir í skýringum við fjárlagafrumvarpið og því síður framlögin að teknu tilliti til þess kostnaðar sem Hagstofan hefur, og því fer þetta ekki á neinn hátt í að nýta þann styrk sem frá Evrópusambandinu kemur. Þá spyr maður: Hvert rennur þessi styrkur annað en til utanríkisráðueytisins eða Hagstofunnar? Í hvað fer þetta? Ekki er hægt að skipta þessu á milli ráðuneytanna miðað við þau svör sem þau hafa gefið. Er þetta einfaldlega styrkur sem rennur beint í ríkissjóð? Ég hef fullan skilning á því að við höfum fulla þörf fyrir þær fjárhæðir sem þar um ræðir til að vinna okkur í gegnum vandann en ég hafði ekki ætlað það að Evrópusambandið veitti íslenska ríkissjóðnum styrk til þess að vinna á hallarekstri ríkissjóðs. Til einhverra verkefna hlýtur þessu að vera varið. Ég skil ekki hvers vegna í ósköpunum er svona erfitt að tutla þetta út úr Stjórnarráðinu. Á annað ár hefur verið spurt eftir þessu og enn eru engin svör komin sem leiða mönnum fyrir sjónir hvernig þessum fjármunum er ráðstafað, því að viðurkenningin liggur skilmerkilega fyrir í því að það er verið að veita viðtöku styrkjum frá Evrópusambandinu vegna aðildarumsóknarinnar. Það eru út af fyrir sig ákveðin tímamót og ber að fagna því að menn taka út einhvern þroska í þeim efnum. Hitt atriðið sem ég vildi nefna eru heimildarákvæðin. Um þau var rætt hér í ræðu og andsvörum hæstv. fjármálaráðherra við þá þingmenn sem fóru í andsvör við hann, annars vegar það sem lýtur að Sparisjóði Keflavíkur og uppgjöri á greiðslu til Landsbankans vegna þeirra mála og hins vegar eignarhlutinn í Byr. Þarna eru vissulega, eins og kom fram í máli hæstv. ráðherra, gríðarlegar fjárhæðir á ferðinni og það er ekkert óeðlilegt að spurt sé um það við hvaða útlátum ríkissjóður geti búist í þessum efnum. Hins vegar er algjörlega óásættanlegt þegar við vitum af því og höfum viðurkenningu fyrir því að til þessara útgjalda komi að þá sé verið að ræða um að hallinn á ríkissjóði sé einhver tiltekin tala án þess að tekið sé tillit til þeirra staðreynda sem þarna liggja fyrir utan. Við eigum að búa okkur undir það og taka á fjármálum ríkisins með það í huga að vera með allar þessar fjárhæðir undir. Hæstv. ráðherra bar það fyrir sig að ekki væri eðlilegt að upplýsa úr ræðustóli um einhverja tiltekna krónutölu í þessum efnum. Ég skil það sjónarmið mætavel en ég bendi á að hinum megin borðsins á móti fjármálaráðherra situr annar samningsaðili sem hefur þessar upplýsingar líka. Ég held að menn þurfi með einhverju móti að nálgast þetta og leiða þetta mál til lykta en óumdeilt er að þegar við ræðum fjárhagsstöðuna, mögulega afkomu ríkissjóðs, verðum við að vera með það undir í þessum efnum að hér á eftir að koma til verulegra útgjalda úr ríkissjóði. Sömuleiðis má tiltaka það sem kom einnig fram í andsvörum hjá hæstv. ráðherra að gera má ráð fyrir því að ríkissjóður þurfi að leggja Íbúðalánasjóði til fé þó svo að við að sjálfsögðu vonum öll að til þess þurfi ekki að koma. Afstaða mín í þessum máli byggir á því að ég tel að inn í fjáraukalögin fyrir árið 2011 verði að koma með skýrari hætti einhver afmörkun á þeim fjárhagsstærðum sem hér um ræðir. Það gengur einfaldlega ekki að við eigum hér í samræðum oft og tíðum, hvort heldur úr ræðustóli Alþingis eða í nefndum, þar sem við erum að velta á undan okkur 1 eða 2 eða 10 milljónum og séum svo að gefa sýknt og heilagt opnar heimildir í 6. gr. fjárlaga þar sem hægt er að velta á milli stofnana tugum milljarða króna. Ég vil undirstrika það vegna þess að þegar maður hefur verið að benda á gagnrýnivert vinnulag er ýmist gefið í skyn að maður sé andvígur viðkomandi málum eða þetta hafi verið gert með allt öðrum hætti á árum áður. Það kemur stöðunni í dag ekki hætishót við. Þetta er viðfangsefni dagsins sem við er að glíma og ef við ætlum ekki að vera með alla hluti uppi á borðum í þeim efnum gengur okkur ekkert að vinna á því. Maður spyr sig ýmissa spurninga gagnvart slíkum heimildarákvæðum. Ég tel mjög afdráttarlaust, og vil ítreka það við hv. formann fjárlaganefndar að beita sér fyrir því, að allar upplýsingar sem fjárlaganefnd þarf á að halda í þessum efnum eigi að koma upp á borðið í vinnu nefndarinnar svo við gerum okkur grein fyrir þeim fjárhagsstærðum sem þarna er um að ræða en stöndum ekki í þeim sporum að vera hugsanlega á árinu 2012 jafnvel í versta falli á árinu 2013 að fá ríkisreikning fyrir árið 2011 sem sýnir okkur í rauninni fram á um hvaða skuldbindingar er að ræða. Það er gjörsamlega óásættanlegt vinnulag og ástæðulaust að þurfa að hafa hlutina með þeim hætti nema menn hafi einbeittan vilja til að fela þessar stærðir. Ég trúi því ekki upp á hv. formann fjárlaganefndar að svo hátti til í því tilviki. Ég hef enga ástæðu til að ætla það. Í heildina tekið er þetta fjáraukalagafrumvarp markað af þeim kjarasamningum sem gerðir voru um mitt þetta ár. Það er alveg augljóst að þeir hafa verið ríkissjóði gríðarlega þungir á útgjaldahliðinni. Einhver hluti þeirra kemur til baka í formi skattgreiðslna launþega til ríkissjóðs en við sjáum hér verulega þenslu á ýmiss konar bótaliðum, launaliðum o.s.frv. Gera má ráð fyrir að megnið af þeim fjárveitingum sem hér liggja fyrir, óskir um aukningu við gildandi fjárlög fyrir árið 2011 á grunni þessara fjáraukalaga, megnið af þeim fjárveitingum sem þar um ræðir, hátt í 14 milljarðar kr., sé til komið vegna áhrifa kjarasamninganna. Þegar haft er í huga að áhrifin af kjarasamningunum í fjárlagafrumvarpinu eins og það liggur fyrir eru metin á um 26 milljarða kr. erum við farin að ræða um áhrif á einu ári upp á allt að 35–40 milljarða kr. hækkun í útgjöldum ríkissjóðs og þá eru tvö ár eftir af samningstímanum. Þarna hafa legið undir gríðarlegar fjárhæðir, allt að 60, 70 milljarðar kr. gróft til tekið, og forsendan fyrir því, og á það vil ég minna undir lok ræðu minnar, að ríkissjóður gæti staðið undir þeim skuldbindingum sem af þessu leiðir var aukinn hagvöxtur í þjóðfélaginu, aukin verðmætasköpun þannig að fólk ætti möguleika á því að efla tekjur sínar og þrífast betur í samfélagi sem byggði á meiri fjárfestingu en raun ber vitni. Ég ber nokkurn kvíðboga fyrir því að þær áætlanir gangi ekki eftir án þess að ég sé með neitt svartagallsraus í því en ég óska þess svo sannarlega að áætlanir hins opinbera og vinnumarkaðarins um aukinn hagvöxt gangi eftir því að öðrum kosti munum við ekki geta staðið undir þeim kjarasamningum sem gerðir voru um mitt þetta ár.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni fyrir ræðu hans og innlegg hér. Við erum sammála um margt þó að áhersluatriðin geti verið mismunandi. Það vakti athygli mína þegar hann rakti fyrir áheyrendum þau bréfasamskipti sem hann hefur átt við ráðuneytin til að fá upplýsingar um fjármuni sem eigi að nýta í ESB-umsóknina. Ég hef sjálfur óskað eftir upplýsingum frá ríkisendurskoðanda og það tók ríkisendurskoðanda eitt og hálft ár tæpt að svara mér einhverju sem ég taldi að ekki þyrfti meira en tvo, þrjá virka daga til að gera. Mig langar til að spyrja hv. þingmann út í þetta: Getur verið að kerfið, að báknið sé á einhvern hátt að villa um fyrir alþingismönnum? Þær upplýsingar sem hann fékk í bréfum stangast á við þær upplýsingar sem eru í fjáraukalögunum núna. Hver er skoðun hans á þessu? Annað sem mig langar til að velta upp eru þær stóru tölur sem standa alltaf fyrir utan þær upplýsingar sem við fáum bæði í frumvarpi til fjáraukalaga og í fjárlögum fyrir árið 2012. Hæstv. fjármálaráðherra talar um frumjöfnuð en minnist ekki á heildarjöfnuðinn þar sem allir vextirnir eru. Við erum að tala um 80 milljarða hvorki meira né minna. Það væri gaman að heyra hvað hv. þingmanni finnst, hvort við þurfum ekki að hafa þetta allt saman til staðar þegar við förum yfir fjármál ríkissjóðs.

Forseti. Fyrst af öllu vil ég taka fram að ég hef enga ástæðu til að ætla að ríkisendurskoðandi vinni með þeim hætti að hann haldi upplýsingum frá þinginu, ég vil bara undirstrika þá skoðun mína og afstöðu. Það gegnir öðru máli með Stjórnarráðið sjálft einfaldlega vegna þess að þar eru æðstu yfirmenn pólitískir ráðherrar sem hafa kannski hag af því að stýra upplýsingagjöf til þingsins, telja sig hafa pólitískan ávinning af slíku lagi og það kann vel að vera að þeir geti tryggt sér betri gæði með því. Ástæða þess að ég geri þetta að umtalsefni þó að þetta sé ekki ýkja há fjárhæð í heildarsamhenginu er sú að ég vil undirstrika það að meðan upplýsingagjöfin er með þeim hætti sem hún er í þessu tiltekna máli sem er viðkvæmt pólitískt, Evrópuaðildarumsóknin, getum við varla vænst þess að unnið sé með önnur atriði sem eru líka jafnframt viðkvæm með einhverjum öðrum hætti en þeim að upplýsingum sé haldið frá þinginu. Það er gjörsamlega óásættanlegt. Ég skil ekki hvaða feimnismál þetta þarf að vera. Hér er um að ræða fjármuni sem ætlaðir eru til að draga úr nettókostnaði ríkisins til þessa máls. Af hverju geta menn ekki viðurkennt það? Ég er sammála hv. þingmanni um það að þegar við erum að ræða afkomuna eigum við að hafa heildardæmið undir allt saman. Á það hefur skort og það er ekki nýr veruleiki eins og ég hef margoft bent á í ræðum mínum, en í ljósi stöðunnar og alvarleika hennar sem við er að glíma ber okkur öllum skylda til þess og ábyrgð okkar í fjárlaganefnd liggur til þess númer eitt, tvö og þrjú að draga fram alla þá þætti sem við teljum að ríkissjóður þurfi með einhverjum hætti að standa skil á á komandi árum. Það hefur því miður ekki verið gert í þessu plaggi

Virðulegi forseti. Ég þakka andsvörin. Er ekki bara staðan sú að það er endalaust reynt að fegra hlutina? Ríkisstjórnin setti sér sjálf markmið árið 2009 hvað varðar heildarjöfnuð, hagvöxt og verðbólgu og hún hefur ekki náð neinu af þessum markmiðum. Svo sannarlega hefur tekist með frumjöfnuðinn að skera niður og skattpína almenning þannig að þær tölur stemma en öllu öðru er haldið fyrir utan. Ég vona svo sannarlega að þingmaðurinn sé sammála mér um að það sé ekki eðlilegt að ríkisendurskoðandi, þó að ég sé ekki að halda því fram að hann haldi upplýsingum leyndum, svari ekki fjárlaganefndarmanni í eitt og hált ár. Þetta er algjört lykilatriði vegna þess að ríkisendurskoðandi er eftirlitstæki okkar sem sitjum í fjárlaganefnd Alþingis.

Forseti. Fyrst varðandi upplýsingagjöfina og hvort þetta sé tilraun ríkisstjórnarinnar til að fegra ástandið, að sumu leyti getur það verið þannig. Mér finnst ekkert óeðlilegt við það að hvort heldur ríkisstjórn eða stjórnarandstaða setji sér ágætlega háleit markmið en við verðum þá líka að vera menn til að viðurkenna þegar okkur ber af leið og við náum þeim ekki. Það er kannski sú tregða hjá ríkisstjórninni að viðurkenna að hún hafi kannski ekki náð ýtrustu markmiðum og gefi heldur þá mynd að þetta sé alltaf annaðhvort í vasa eða handan við hornið. Það veldur því að menn hafa ekki nægilegt traust til þess sem verið er að setja fram. Varðandi afstöðu hv. þingmanns til Ríkisendurskoðunar þá vil ég undirstrika að ég tel það ekki eðlilega stjórnsýslu að leyna upplýsingum. Mig minnir að í þessu bréfi frá Ríkisendurskoðun hafi komið fram þær skýringar að þarna hafi verið um ákveðinn misskilning að ræða í upplýsingagjöf. Þeir hafi talið að fjármálaráðuneytið mundi koma ákveðnum upplýsingum á framfæri, 

Frú forseti. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson ræddi um mikilvægi þess að fjárlaganefnd sinnti eftirlitshlutverki sínu og fengi til þess tilhlýðilegar upplýsingar og er það algjörlega í samræmi við til dæmis það tímamótaálit sem öll hv. fjárlaganefnd stóð að varðandi mikilvægi þess að agi og festa í fjárlagaferlinu yrðu stóraukin. Ég er svolítið hugsi yfir umræðu hv. þingmanns um styrki frá Evrópusambandinu. Hv. þingmaður fór yfir svör við fyrirspurnum þar sem fram kom að utanríkisráðuneytið hefði fjallað um þessar styrkveitingar og eins að fjallað hefði verið um styrkveitingar til Hagstofunnar. Nákvæmlega þessar 372 milljónir sem eru í fjáraukalagafrumvarpinu eru til þýðingarverkefna í utanríkisráðuneytinu sem og verkefna hjá Hagstofu Íslands. Ég velti því þar af leiðandi fyrir mér hvað það er sem hv. þingmaður er svona ósáttur við varðandi þessi atriði og telur okkur í hv. fjárlaganefnd hafa fengið ófullnægjandi upplýsingar um.

Forseti. Það er ósköp einfalt. Það er ekki það sem hv. fjárlaganefnd hefur ekki fengið upplýsingar um, það er bara misræmið á milli þeirra svara sem öll ráðuneyti Stjórnarráðsins gáfu á tímabilinu febrúar til maí og þeirra skýringa sem er að finna á bls. 78 í fjáraukalagafrumvarpinu. Þess vegna vek ég athygli á því. Ef hv. þingmaður hefur farið í gegnum skýringarnar í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2012, sem ég veit að hún hefur gert, sér hún að misræmið verður enn meira æpandi. Það sem ég vek athygli á er að þegar ég setti fram þessar fyrirspurnir í febrúar 2011 voru svörin öll á þann veg að ég ætla að þar sé ekki um nokkra einustu krónu að ræða í styrkjum. Svo sér maður það að í október sama ár kemur inn eitthvert fé í formi aukafjárveitingar. Ég spyr: Af hverju er það ekki upplýst að menn stefni að því að vinna þetta með þessum hætti? Af hverju þurfum við að vinna þetta með þessum hætti? Skýring mín er bara ein: Menn eru ekki búnir að koma sér saman um hvernig á að gefa eða veita þær upplýsingar sem kallað er eftir. Við þekkjum það öll og getum rætt það alveg kinnroðalaust að það er pólitískur ágreiningur innan flokka, milli ríkisstjórnarflokkanna og hvaðeina, það á ekki að verða til þess að við getum ekki fengið þær upplýsingar á borðið sem við köllum eftir og rætt þær og skipst á skoðunum og svo ræður bara niðurstaða meiri hluta mála við ákvörðun þess. En grundvallaratriði fyrir okkur í fjárlaganefnd til að geta unnið okkar vinnu er það að spurningum okkar sé svarað með heiðarlegum og skilmerkilegum hætti.

Frú forseti. Ég er ósammála hv. þingmanni um að einhver sé að reyna að dylja upplýsingar út af því að málið sé pólitískt viðkvæmt. Ég ætla ekki að fullyrða neitt um það en ég tel að það sé skylda framkvæmdarvaldsins að nýta þá styrki sem mögulegir eru til að styrkja stöðu Íslands í þeim aðildarviðræðum sem við erum í við Evrópusambandið. Þetta eru styrkir sem eru beinlínis til þess fallnir að auðvelda okkur þýðingarvinnu og alla rýnivinnu til að Ísland standi sem sterkustum fótum í þessum samningaviðræðum. Utanríkisráðuneytið var það ráðuneyti sem sagðist nýta þessa styrki og svo var rætt um þetta í samhengi við Hagstofu Íslands. Ég skil ekki enn þá að hvaða leyti var verið að leyna þeim liðum sem fram koma í þessum svörum.

Forseti. Ég verð að viðurkenna að þetta svar hv. formanns fjárlaganefndar urðu mér nokkur vonbrigði. Hún dettur bara niður í sömu þjarkumræðuna og við höfum verið í varðandi þetta mál og við það situr. Hér er ég að vitna til skriflegra svara frá öllum ráðuneytum sem hv. þingmaður virðist ekki taka neitt einasta mark á. Það liggur fyrir að þessir styrkir fara ekkert allir til Þýðingamiðstöðvar og Hagstofunnar. Þá spyr maður og ég hef ekki fengið nein svör við því enn: Hvert fara hinir styrkirnir? Er ekki eðlilegt að fjárveitingavaldið kalli eftir spurningum um það? Ég hef ekkert á móti því ef það er ákvörðun meiri hluta að fara þá leið að sækja það fé sem hann getur til að létta sér kostnaðinn, en grundvallaratriði fyrir okkur sem þingmenn er að fá svör við því hvert þetta fé rennur. Við höfum ekki fengið þau enn þá og ræða hv. þingmanns veitir mér engin svör í þeim efnum, heldur miklu fremur býður upp á sama karp áfram. Það þykir mér miður.

Frú forseti. Ég get verið sammála hv. þingmanni um að það er heldur hvimleitt og bagalegt að glíma áfram við óvissuliði tengda hruninu eins og uppi eru í tilviki Sparisjóðs Keflavíkur. En þannig er það nú bara, því miður, að það er enn eftir uppsóp, getum við sagt, frá hruninu sem við þurfum að takast á við, en þeim liðum fer sem betur fer mjög fækkandi. Sá stærsti einstaki þeirra sem mér er kunnugt um á þessu stigi og eftir er er Sparisjóður Keflavíkur og það er þá huggun harmi gegn. Ég held að hvað sem líður framsetningu og umfjöllun um slíka óvissu eða óreglulega liði, og þeim fer fækkandi eins og ég segi, dregur það ekki úr gildi þess að við höfum sjónir á því hvernig undirliggjandi rekstur ríkisins er þar fyrir utan að þróast. Við göngum auðvitað út frá því að smátt og smátt ljúki þessu tímabili þar sem skjóta upp kollinum eftirlegukindur frá hruninu sem geta leitt til kostnaðaráhrifa fyrir ríkissjóð og þá skiptir auðvitað öllu máli hvernig hinn stöðugi undirliggjandi rekstur ríkisins stendur. Þar hafa orðið veruleg umskipti á til hins betra. Ég ætla að leyfa mér að nefna hér þróun frumjafnaðarins þó að ég viti að hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni þyki það hvimleitt, en það er náttúrlega þannig að sjálfur grunnreksturinn, að frátöldum fjármagnsliðum, var öfugur um 100 milljarða kr. 2009. Gangi forsendur fjárlagafrumvarps næsta árs eftir verður þar orðinn tæplega 40 milljarða afgangur á frumjöfnuði. Það er gríðarleg umbreyting til hins betra á undirliggjandi rekstri ríkisins og eftir því sem óvissuliðum og óreglulegum liðum fækkar sem við getum þurft að búast við og takast á við tengda hruninu, hvort sem það eru fjármálastofnanir eða framlög í sjóði á vegum ríkisins, skiptir þessi bati sköpum. Heildarjöfnuðurinn ef við höfum fjármagnsliðina með, ef hallinn á ríkissjóði verður um 1% af vergri landsframleiðslu á næsta ári í staðinn fyrir 14,6% 2008, 9% 2009, held ég að meira að segja 

Ertu í andsvari við mig?

Forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir andsvarið við mig og Höskuld Þór Þórhallsson. 
             Það er alveg rétt að vonandi er þetta sparisjóðsdæmi eitt af síðustu brotunum sem sópað er upp og hæstv. ráðherra gerði að umtalsefni. Ég minni hæstv. ráðherra á að það er ekki sama hvernig verkið er unnið. Það er ekki sama hvernig sóparinn vinnur sitt verk. Ef honum hefur verið treyst til þess að taka höndum um kústinn þýðir ekki fyrir hann sem eljusaman samviskusaman sópara að kenna þeim sem braut glasið um það ef hann vinnur ekki sína vinnu það vel að einhver stingi sig á glerbrotinu. Umræðan snýst um það hvernig verkið er unnið, hvernig sóparinn vinnur sitt verk. Ég ætla ekki að deila við hæstv. ráðherra um það að það þurfti að taka til og það tekur tíma. Það sem ég vil vekja athygli hæstv. ráðherra á er hvernig verkið er unnið og hvaða aðstöðu ég sem þingmaður í fjárlaganefnd hef til að rækja skyldur mínar við þá sem treystu mér til þess starfs að sitja í fjárlaganefnd. Ég hef metið það svo að til þess að ég geti unnið verk mín af heilindum á vettvangi fjárlaganefndar þurfi ég fyllri og meiri upplýsingar en ég hef haft aðgang að í þessum efnum og tel fulla ástæðu til, ekki síst í ljósi umræðunnar um frumjöfnuð og heildarjöfnuð, að við höfum þokkalega gott yfirlit og tilfinningu fyrir heildarskuldbindingum ríkissjóðs þegar við erum að reyna að vega og meta möguleika á því að frumjöfnuðurinn batni og vaxi meira en raun ber vitni um, þótt vissulega beri að fagna hverjum áfanga í þeim efnum.

Frú forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að sóparinn og sópurinn er eitt en óhreinindin sem verið er að sópa er annað og þau voru búin til eða skilin eftir af öðrum. Varðandi útkomu þessa fjáraukalagafrumvarps vek ég athygli hv. þingmanna á því að þó að afkoman versni vissulega um tæpa 4 milljarða kr. er það sennilega eitthvert minnsta frávik í afkomu sem lagt hefur verið fram í fjáraukalagafrumvarpi mjög lengi, innan við 1% af veltu ríkisins. Hv. þingmaður nefndi svo í lok ræðu sinnar að sjálfsögðu hlut sem við erum öll upptekin af, það er þróun hagkerfisins og heimsbúskaparins á komandi missirum og hve kraftmikill batinn hér verður, sem vissulega er mikil þörf fyrir að haldi áfram. Við eigum öll mikið undir því. Við reynum að hafa áhrif á það sem við getum og er í okkar áhrifavaldi heima fyrir hjá okkur en ytra umhverfinu ráðum við lítið um. Glíman stendur um þetta í velflestum þróuðum hagkerfum þar sem mönnum gengur misvel að koma verðmætasköpun og hagvexti af stað og skapa störf. Við erum í svipaðri stöðu og aðrir í þeim efnum og þó að sumu leyti betur stödd, því að spár fyrir Ísland eru þrátt fyrir allt með því skásta sem núna er í boði innan OECD.

Forseti. Ég tók líkingu af sóparanum og kústinum vegna þess að hæstv. ráðherra bauð upp á þá umræðu. Ég hef enga tilhneigingu til þess að dæma hann einan fyrir það sem verið er að gera líkt og mér fannst koma fram í máli hæstv. ráðherra við svari mínu áðan. Ég tel að til þess liggi ótal ástæður hvers vegna málum er skipað með þeim hætti sem raun ber vitni um í samskiptum Alþingis og framkvæmdarvaldsins. Ég ætla ekki að benda á einn tiltekinn aðila í þeim efnum og segja að þetta sé allt honum að kenna eins og mér finnst umræðan bera allt of mikinn keim af. Þetta eru samverkandi þættir eins og hæstv. ráðherra hlýtur að gera sér grein fyrir og ég vænti þess að hann fari að láta af þeim talanda að gefa það til kynna að einhver einn tiltekinn aðili beri á því alla ábyrgð einn og óstuddur hvernig gólfið var þrifið eða hve gólfið var óhreint þegar hann þurfti að taka til hendi.

Forseti. Við erum að ræða um frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2011. Ég ætla ekki að fara djúpt í það frumvarp sem liggur fyrir og hefur verið rætt í morgun. Það hefur verið farið ágætlega yfir það, bæði af hálfu hæstv. fjármálaráðherra lið fyrir lið og sömuleiðis þeim sem komið hafa í andsvör og ræður eftir það. Það er því ástæðulaust að eyða miklum tíma í það af minni hálfu enda bíður okkar sú vinna í fjárlaganefnd að fara yfir fjáraukalagafrumvarpið og vinna úr þeim upplýsingum sem þar koma fram. Fjáraukalagafrumvarp hverju sinni er oft og tíðum ágætismælikvarði eða kompás á það hvernig til hefur tekist við rekstur ríkisins yfir árið, hvort við erum á réttri eða rangri leið í rekstrinum, hvort hefur tekist að halda þær áætlanir sem lagt var upp með í byrjun árs. Það hefur auðvitað gengið á ýmsu í gegnum árin hvað þetta varðar eins og dæmin sýna og verst örugglega í aðdraganda hrunsins þegar útgjöld fóru langt umfram fjárlög þess árs. Ef mér telst rétt til voru á fjáraukalögum á árunum 2006, 2007 og 2008, á því þriggja ára tímabili, aukaútgjöld sem fólu í sér um 75 milljarða kr., þ.e. um 25 milljarðar á ári voru umfram fjárlög hverju sinni. Á þessu kunna auðvitað að vera ákveðnar skýringar og jafnvel sumar skemmtilegar ef menn vilja hafa gaman af en þær bera engu að síður vitni um það að ekki var mikið aðhald í rekstri ríkissjóðs á þeim tíma þegar peningarnir áttu að flæða hér um götur og stræti sem varð kannski til þess að menn voru ekki alveg á vaktinni yfir því hvernig ríkissjóður var rekinn. En eins og ég segi kunna að vera ýmsar ágætar skýringar á því af hverju þetta gerðist og ég ætla ekki að dæma um það, en þetta er hins vegar ágætisdæmi um það að fjáraukalög áranna 2006, 2007 og 2008 áttu að vera vísbending um að menn væru ekki á réttri leið með reksturinn og hefði átt að grípa í taumana, sem ekki var gert. Það kemur í sjálfu sér ekki á óvart að það fjáraukalagafrumvarp sem við erum að fjalla um er jákvætt fyrir ríkissjóð. Það er vísbending um að við séum á réttri en ekki rangri leið. Þessar upplýsingar hafa legið fyrir og birst okkur jafnt og þétt á árinu úr ýmsum kennitölum héðan og þaðan, frá Hagstofunni, Fjársýslu ríkisins, samskiptum okkar við aðrar þjóðir, Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, og fleiri. Vísbendingarnar hafa allar verið í sömu áttina: Við erum á réttri leið, við höldum þeirri áætlun sem við ætluðum okkur í rekstrinum og stöndum okkur betur en við höfum held ég gert á undanförnum árum. Í mánaðaruppgjöri Fjársýslu ríkisins fyrir fyrstu sex mánuði ársins segir, með leyfi forseta: „Innheimtar tekjur ríkissjóðs í heild námu 214,1 milljarði kr. fyrstu sex mánuði ársins 2011 og voru þær 4,6 milljarða umfram áætlun.“ Á fyrstu sex mánuðum. Síðan kemur fram hér í frumvarpinu að það sé heldur bætt í þá tölu og þar segir, með leyfi forseta: „Útlit er fyrir að tekjuáætlun ársins 2011 muni ganga eftir og ríflega það. Á fyrstu átta mánuðum ársins eru innheimtar tekjur 3,8% yfir áætluðum tekjum tímabilsins. Sú niðurstaða gefur fullt tilefni til að hækka tekjuáætlun ársins í heild um ríflega 10 milljarða kr. í frumvarpi til fjáraukalaga. Þar af hækka frumtekjur um 9,3 milljarða kr. …“ Þetta eru vísbendingar sem hafa komið í okkar hendur í aðdraganda þessa fjáraukalagafrumvarps og benda til þess að þær áætlanir sem við gerðum í tekjuöflun ríkisins hafi gengið eftir og ríflega það. Þetta eru bara staðreyndir sem blasa við okkur og í sjálfu sér ástæðulaust að þvarga mikið um. Varðandi útgjöld ríkisins segir í mánaðaruppgjöri Fjársýslunnar fyrir fyrstu sex mánuði ársins, með leyfi forseta: „Gjöld ríkissjóðs námu alls 249,1 milljarði kr. til júníloka 2011 og voru 2,8 milljörðum kr. undir áætlun sem byggð er á fjárlögum og fluttum heimildum frá fyrra ári.“ Með öðrum orðum undirstrika þessar upplýsingar fyrstu sex mánuðum ársins frá Fjársýslu ríkisins það sem kemur fram í fjáraukalagafrumvarpinu, að tekjurnar eru umfram áætlun og gjöldin eru þar undir. Það breytir því ekki að í fjáraukalagafrumvarpinu sem við ræðum, eins og í öllum öðrum fjáraukalagafrumvörpum sem hafa verið hér til umræðu á undanförnum árum, eru ýmsar breytingar innan ársins, sumar ófyrirséðar, aðrar beinlínis ákvarðanir um aukin útgjöld til tiltekinna verkefna eins og má finna í þessu frumvarpi, en kannski langstærsti hlutinn af þeim breytingum tengist gerð kjarasamninga fyrr á árinu eða hátt í tvo þriðju þeirra aukaútgjalda í fjáraukalagafrumvarpinu má rekja til þess, eins og áður hefur komið fram. Þá spyr maður: Var, eins og margir hafa viljað halda fram, of langt gengið? Áttum við ekki að gera kjarasamninga? Var ástæðulaust að ríkið hefði aðkomu að þeim kjarasamningum eða jafnvel frumkvæði að ýmsu því sem þar gerðist? Hér hefur komið fram í ræðum manna í morgun að þetta hafi verið okkur þungt og jafnvel þyngra en menn bjuggust við. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson nefndi það í ræðu sinni að líklega mætti merkja það á þessu ári að áhrifin af kjarasamningunum væru um 30 milljarðar kr., þ.e. hækkun á launum til ríkisstarfsmanna og opinberra starfsmanna auk þess sem hækkun á ellilífeyri og örorkubótakerfinu nam talsvert háum upphæðum sömuleiðis. Ég er þeirrar skoðunar, virðulegi forseti, að ekki hafi verið undan því komist að gera kjarasamninga á vinnumarkaði í sumar. Ég held að innst inni hafi allir gert sér grein fyrir því hér á þingi og þeir sem komu að rekstri ríkisins og þeir sem glímdu við þann vanda sem hrunið færði okkur haustið 2008. Ég sé engan mun á stjórn eða stjórnarandstöðu hvað það varðar. Ég held að allir hafi gert sér grein fyrir því og horfst í augu við það að kjarasamninga yrði að gera einhvern tímann á þessu tímabili, það yrði ekki hægt að halda launum niðri, hvorki opinberra starfsmanna né annarra, það yrði ekki hægt að frysta bætur eða halda bótum niðri endalaust inn í eilífðina. Það var full nauðsyn á því að mínu mati að leysa þetta vandamál þegar við komum inn í sumarið, ekki til að leiðrétta eingöngu mikilvægustu hlutina eins og kjör þeirra sem hafa orðið fyrir mestu skerðingunum, sem var algjörlega nauðsynlegt, þ.e. leiðrétta kjör örorkulífeyrisþega og ellilífeyrisþega með því að auka í bótakerfið, heldur þurfti að auka laun opinberra starfsmanna. Það var að mínu mati algjörlega óumflýjanleg aðgerð sem ríkið átti aðkomu að. Heldur og ekki síður var óumflýjanlegt að skapa þann frið sem það felur í sér að gera kjarasamninga fyrir atvinnurekendur, hið opinbera og launþega til að geta myndað meira svigrúm til að takast á við þann vanda sem við verðum að glíma við. Ég spyr þá sem gera athugasemdir við þennan stærsta lið útgjaldaaukningarinnar sem felst í fjáraukalagafrumvarpinu: Var þetta óþarfi? Var hægt að komast hjá því að gera þessa kjarasamninga? Var of langt gengið að afgreiða þau mál með því t.d. að hækka bótagreiðslur frá 1. júní í ár út næsta ár þar sem bætur hækka um 12%, verulega umfram verðbólgu? Var ekki um það talað á sínum tíma þegar ráðist var í þessar skerðingar að þeir sem fengju fyrst til baka yrðu þeir sem síst áttu skilið að kjör þeirra væru skert? Ég hélt það. Með þessari ákvörðun erum við í raun og veru að skila til baka hluta af því sem af fólki var tekið með þeim aðgerðum sem gripið var til í upphafi þeirrar áætlunar sem við erum nú að vinna eftir. Það eru sömuleiðis neikvæðir hlutir í þessu fjárlagafrumvarpi sem við þurfum að taka á með einhverjum hætti, bæði í fjárlaganefnd og innan Stjórnarráðsins í ráðuneytunum. Ég bendi sérstaklega á liði í fjáraukalagafrumvarpinu sem við höfum glímt við áður, í fjárlögum síðasta árs, fjáraukalögum síðasta árs og fjárlögum þessa árs, sem eru sjúkratryggingar og virðist því miður ekki vera hægt að ná utan um það sem þar er að gerast með sómasamlegum hætti. Það er bara verkefni sem við þurfum að ráðast í og að ná utan um. Útgjaldaaukningin þar er of mikil, allt of ófyrirséð og þar virðist ríkja einhvers konar agaleysi - ég segi kannski ekki stjórnleysi en í það minnsta lítil stjórn á útgjöldum. Við erum að sjálfsögðu að tala um háar tölur. Í frumvarpinu er að finna ýmsa nýja útgjaldaliði tengda aðgerðum í byggðamálum. Ég nefni Vestfirði sérstaklega í þeim málum. Þar hefur verið gripið til aðgerða í vegamálum, skólamálum, umhverfismálum og fleira slíkt sem ég held að allir geti verið sammála um að þurfi að fara í. Í heildina njóta sveitarfélögin góðs af þeirri tekjuöflun sem hefur tekist að ná inn í fjárlög þessa árs, þ.e. þau fá sinn hlut af tekjuöflun ríkisins eins og fram kemur í fjáraukalagafrumvarpinu hér. Eins og ég sagði í upphafi máls míns ætla ég ekki að fara djúpt í þetta frumvarp enda gefur tíminn ekki tilefni til þess. Þessi vinna bíður okkar í fjárlaganefnd. Ég er ekki í vafa um að fjárlaganefnd mun taka málið föstum tökum eins og öll þau mál sem til nefndarinnar koma og afgreiða það með sóma. Aðalmálið er hvaða skilaboð felast í þessu fjáraukalagafrumvarpi. Heilt yfir, þegar litið er á þær staðreyndir sem blasa við varðandi rekstur ríkisins á þessu ári, er hægt að fullyrða að við erum á réttri leið. Við erum búin að ná betri tökum á rekstri ríkisins, ríkisfjármálum, en áður var. Eins og kom hér fram hjá hæstv. fjármálaráðherra áðan er útgjaldaaukningin innan við 1%, um það bil 0,8% af áætluðum útgjöldum ársins. Það er langt síðan við höfum séð svo lágar tölur í fjáraukalagafrumvarpi á þingi. Yfirbragðið er jákvætt. Það er ekki allt jákvætt í frumvarpinu, ekki er allt sem þar liggur fyrir eins og ég vildi sjálfur hafa séð það gerast, en á heildina litið staðfestir fjáraukalagafrumvarpið eins og margt annað sem við höfum fengið í hendur hvað rekstur ríkisins varðar á þessu ári það að við erum á réttri leið. Við höfum náð ágætistökum á ríkisfjármálunum og fjáraukalagafrumvarpið er til vitnis um það að við eigum að halda áfram á sömu braut og við höfum verið á.

Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að mér létti allnokkuð undir lok ræðu hv. þm. Björns Vals Gíslasonar sem ég þakka ágæta ræðu. Hann nefndi nefnilega í lok ræðu sinnar að það væri ekki allt jákvætt í þessu fjáraukalagafrumvarpi. Ég held að það sé nefnilega rétt, það er ekki allt jákvætt. Okkur þingmenn greinir á um einn mikilvægan hlut, það er hvort ríkisstjórnin hafi náð góðum árangri. Hann nefndi að haldið yrði áfram á sömu braut. Ég vona svo sannarlega ekki, vegna þess að hagvöxturinn er langt undir þeim væntingum sem allir greiningaraðilar höfðu um að hann yrði hér á landi. Hv. þingmaður nefndi að ríkisstjórnin hefði staðist þau markmið sem hún hefði sett sér. Ég held að það sé ekki alls kostar rétt. Það er rétt varðandi frumjöfnuðinn. Það er í sjálfu sér ekkert mál að skera niður eða auka skatta og ná fram frumjöfnuði, en þar vantar öll vaxtagjöld og það vantar líka að minnast á að í planinu sem ríkisstjórnin setti sér í júní 2009 ætlaði hún að vera búin að ná um 4,4% hagvexti. Seðlabankinn er rétt með 1,6% hagvöxt og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn breytti spá sinni í neikvæðari horfur. Þá höfum við ekki náð niður verðbólgunni. Hverju svarar hv. þingmaður þessu? Verðbólgan bitnar á lánum heimilanna. Hvernig ætlar ríkisstjórnin að auka hagvöxt og kveða niður verðbólgudrauginn?

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frumvarp til fjáraukalaga og ég fjallaði um það í ræðu minni áðan og ætlast nú til þess að við höldum okkur við umræðuefnið en förum ekki út um víðan völl. Ég sagði og stend við það, að fjáraukalagafrumvarpið sem við ræðum hér sé til vitnis um að við höfum náð þeim markmiðum sem við ætluðum okkur að gera, eða er hv. þingmaður ósammála því? Því hefur verið haldið fram að það séu þá eingöngu Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur af öllum aðilum í vestanverðri Evrópu, sem viðurkenna það ekki, Höfum við ekki náð árangri í samræmi við það sem við ætluðum okkur? Ég held það. Ég held að það blasi algjörlega við. Ríkisstjórnin hefur náð þeim markmiðum sem hún ætlaði sér í rekstri ríkisins. Ég fór yfir það í ræðu minni áðan sem ég held að blasi við öllum sem fletta í fjáraukalagafrumvarpinu, að stærsti hluti aukinna útgjalda sem fram koma er vegna gerðra kjarasamninga. Ég tel að nauðsynlegt hafi verið að gera þá, algjörlega óumflýjanlegt. Sumir hafa kallað þá ofrausn og talið að of langt væri gengið, ég er annarrar skoðunar. Ég held því fram að ekki hafi verið hægt að komast hjá því og þannig hafi stjórnin staðið við öll þau markmið sem hún setti sér. Tekin var ákvörðun um að gera kjarasamninga. Því fylgdi að seinkað var lokum efnahagsáætlunar um um það bil eitt ár, en beinn rekstur ríkisins hefur þar fyrir utan verið algjörlega eftir því sem áætlað var. Eða lauk ekki samstarfi Íslands við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn í sumar með því að viðurkennt var og gengist inn á það að rekstur ríkisins og efnahagsáætlun hefði gengið eftir í samræmi við áætlanir sem lagt var af stað með 2009? Eða hefði af þeim lokum orðið í sumar ef þannig hefði ekki verið?

Virðulegi forseti. Ég hef verið sanngjarn í þessari umræðu og sagt að það sé rétt að ríkisstjórnin hefur náð fram þeim markmiðum sem hún ætlaði sér varðandi frumjöfnuð. En frumjöfnuður segir ekki alla söguna. Heildarjöfnuðurinn er miklu betra mælitæki til að sjá svart á hvítu hvernig rekstri ríkissjóðs hefur verið háttað. Þar er ríkisstjórnin langt undir markmiðum sínum og markmiðum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Ég held nefnilega að allt sem hv. þingmaður telur ríkisstjórninni til tekna sé henni bara alls ekki að þakka. Ég held að við ættum miklu frekar að horfa á að við höfum sjálfstæðan gjaldmiðil og þá staðreynd að við erum fyrir utan Evrópusambandið, vegna þess að ríkisstjórnin hefur ekki gert neitt annað en að skera niður og skattpína almenning. Ég endurtek spurningu mína um hagvöxt og ég vona að hv. þingmaður treysti sér til þess að svara henni, vegna þess 

Virðulegi forseti. Ísland er í 12. sæti yfir heildarskattbyrði einstaklinga í OECD-ríkjunum, það er nú skattpíningin sem er hér í gangi. Fjáraukalagafrumvarpið er vitnisburður um hvernig gengur að reka ríkissjóð á yfirstandandi fjárlagaári. Það fjáraukalagafrumvarp sem við ræðum hér er vitnisburður um hvernig hefur gengið og það hefur gengið ágætlega að mínu mati, ekki fullkomlega eins og ég hefði viljað sjá það, en í heildina rétt. Rökræða við þingmann, ég tala nú ekki um fjárlaganefndarmann, sem telur að frumjöfnuður á rekstri ríkisins sé ekki gott mælitæki á hvernig gengur, er tilgangslaus.

Frú forseti. Ef ræður hv. þm. Björns Vals Gíslasonar yrðu greindar kæmi í ljós að alltaf er rætt um hrunið og að einhverjir ljótir karlar beri ábyrgð á því sem þá gerðist. Hann ber enga ábyrgð sjálfur, ekki nokkra. Sama er með þá ríkisstjórn sem hann styður. Hún ber enga ábyrgð, allt er þetta einhverjum öðrum að kenna. Það sem vantar í fjáraukalagafrumvarpið sem við ræðum hér, er ekki rætt. Fjáraukalagafrumvarpið á að gefa mynd af þeim skuldbindingum sem menn sjá fyrir að verði. Það er ekki spurning um að þeir tugir milljarðar sem vantar hjá Sparisjóði Keflavíkur er skuldbinding sem menn sjá fyrir. Hún gerðist á vakt hv. þingmanns, því ekki var tekið nógu snemma á því og haldið var áfram að dæla inn innstæðum í þann ágæta sparisjóð - eða ekki, löngu eftir að vitað var hver staðan var. Þannig að fjáraukalögin sýna ekki rétta mynd af þeim skuldbindingum sem ríkissjóður hefur þegar tekið á sig og standa til. Vaðlaheiðargöngin. Það var skrifað undir samning í gær. Hver á að bera ábyrgð á því? Það er ekki í fjáraukalögunum. Er meiningin að bakka með það? Fangelsið. Á ekki að fara að reisa fangelsi? Það stendur víst ekki til. Eða þá háskólasjúkrahús eða hvað sem er? Það vantar allar skuldbindingarnar inn í þetta. Og 2008, þá man ég eftir því, þá var lágmarkslífeyrir elli- og örorkulífeyrisþega hækkaður úr 150 þús. í 180 þús. kr., um 20%. Ég man eftir þeim fjárauka á þeim tíma til að bjarga þeim einstaklingum sem voru í þeirri stöðu, af því að hv. þingmaður nefndi það.

Forseti. Hv. þingmaður hélt því fram að ég bæri enga ábyrgð og ríkisstjórnin bæri að mínu mati enga ábyrgð. Ég ber mína ábyrgð af því fjáraukalagafrumvarpi sem hér er lagt fram. Ég axla ábyrgð á fjárlögum sem voru samþykkt fyrir þetta ár, ekki með vilja hv. þm. Péturs H. Blöndals. Ég ber alla ábyrgð á því, eins mikið og ég get, bæði sem þingmaður, fjárlaganefndarmaður og stjórnarliði. Ég ætla að axla þá ábyrgð og geri það mjög stoltur. Við höfum náð þeim árangri sem hv. þingmaður hnýtir þó hér í. Hv. þingmaður bendir á að skuldbindingar vanti í frumvarpið sem hann þó veit ekkert hverjar eru. En hvað með reksturinn? Vill hv. þingmaður eyða síðari hluta andsvarsins í að upplýsa mig um álit hans á því hvernig rekstur ríkisins hafi gengið? Hefur hann gengið illa? Hefur hann gengið vel? Höfum við haldið áætlun miðað við það sem við lögðum upp með frá 1. janúar 2011? Erum við á réttri leið, hv. þingmaður, eða erum við á rangri leið? Erum við að missa tökin á ríkisfjármálunum eða höfum við náð einhverjum tökum á þeim? Snýst ekki málið um þetta? Gefur fjáraukalagafrumvarpið okkur ekki upplýsingar um þetta, virðulegi forseti? Ég hélt það. Þess vegna segi ég að fjáraukalagafrumvarp hvers árs sé ágætis áttaviti til að stilla af, til að gefa okkur einkunn um hvernig okkur hefur gengið. Okkur hefur gengið ágætlega, ekki að fullu leyti vel, ég viðurkenni það fúslega. Ég tek mína ábyrgð á því líka, og axla mína ábyrgð ásamt stjórnarliðum, ásamt ríkisstjórninni, á því fjárlagafrumvarpi sem samþykkt var fyrir þetta ár, og á fjáraukalagafrumvarpinu sem við ræðum hér og er vitnisburður um að okkur hefur gengið vel. Ég veit ekkert hvar ábyrgð hv. þm. Péturs H. Blöndals liggur, en ég ætla að axla mína ábyrgð.

Frú forseti. Þetta er náttúrlega ótrúlegt því Icesave var undirritað af hæstv. fjármálaráðherra, samþykkt sem lög frá Alþingi og hv. þingmaður samþykkti samt sem áður fjáraukalög þar sem það gleymdist. Ef þjóðin hefði ekki hafnað þeim samningum sætum við uppi með tugi milljarða í skuldbindingu vegna vaxta. Ríkisstjórnin hefur náð mörgum ágætum árangri, t.d. í niðurskurði, en á sama tíma gerir hún gífurleg mistök gagnvart fjármagnseigendum. Hún gusar út tugum milljarða sem ekki koma fram í fjáraukalögunum við Sparisjóð Keflavíkur fyrir innstæðueigendur, á sama tíma og sagt er upp fólki á spítölum út um allt land. Það getur verið að það sé nauðsynlegt, ég veit það ekki, en ég held að menn hafi sofið fulllengi á verðinum yfir stöðu Sparisjóðs Keflavíkur og tekið allt of seint á þeim vandamálum. Það kostar milljarða og milljarðatugi, á sama tíma og menn eru að skera niður.

Virðulegi forseti. Það kostar milljarða og milljarðatugi að vinna okkur út úr þeim vanda, hv. þingmaður, sem lenti á herðum á okkur haustið 2008. Þá skulum við ekkert vera að horfa endilega í það hverjum eða hvort  Hvað vildi hv. þingmaður gera fyrir viðskiptavini Sparisjóðs Keflavíkur? Átti að láta þá sjálfa bera það, öfugt við það sem hv. þingmaður væntanlega studdi í öðrum bankakerfum, í bönkum sem féllu haustið 2008? Var ekki tekin ákvörðun um eitthvað annað þá? Ætlum við ekki að standa við það? Var það aldrei planið, eða hvað?

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hann kom töluvert inn á að þetta gengi nú ágætlega allt saman, ég ætla svo sem ekki að ræða mikið um það við hann. Þegar maður skoðar þær útgjaldabreytingar sem hafa orðið milli fjárlaganna til þessa fjáraukalagafrumvarps sem við ræðum hér, eru það rúmir 20 milljarðar þegar búið er að draga frá vaxtagjöldin. Það er rétt sem hv. þingmaður kom inn á að þetta er að stærstum hluta vegna kjarasamninganna, væntanlega 13, 14 milljarðar, eitthvað svoleiðis. En hv. þingmaður ræddi líka töluvert gerð nýrra kjarasamninga. Þegar við gerum kjarasamninga er mikilvægast af öllu að til verði kaupmáttaraukning. Við sáum til að mynda viðbrögð Seðlabankans þegar samningarnir voru gerðir og þar fannst mönnum mjög bratt farið með kauphækkanir og eingreiðslur sem settar voru inn í upphafi og vöruðu við því að til að þetta mundi ganga eftir yrði að vera töluverður vöxtur, hagvöxtur, og verðmætaaukning í landinu. Því vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann hafi engar efasemdir um að við séum að lenda í ákveðnum vítahring vegna þess að búið er að gera kjarasamninga sem kannski er ekki nægileg innstæða fyrir. Grunnurinn að kjarasamningum er að mínu mati sá að farið sé í ákveðna verðmætasköpun, annars lendum við í þeim vítahring sem við þekkjum frá árum áður þegar menn fara að hækka vörurnar á móti, lánin hækka, þá hækkar vísitalan og við lendum í eins konar hringiðu og í raun verður kaupmáttarrýrnun þegar upp er staðið. Þess vegna vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann hafi ekki áhyggjur af því að við séum hugsanlega að sogast inn í þann feril að það gæti jafnvel orðið kaupmáttarrýrnun þegar öllu er á botninn hvolft. Nú hefur komið fram að á milli áranna 2010 og 2011 varð kaupmáttarrýrnun hjá heimilunum.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Það er rétt eins og kom fram í máli mínu áðan og hv. þm. nefndi í andsvarinu að stærsti hluti af þeirri útgjaldaaukningu sem finna má í fjáraukalagafrumvarpinu er vegna gerðra kjarasamninga. Það eru margir þeirrar skoðunar, bæði hér á þingi og utan þings, að gengið hafi verið of langt og ekki sé innstæða fyrir þeim kjarasamningum sem voru gerðir, í það minnsta af hálfu ríkisins. Ég tel að þegar allt er samanlagt, þ.e. bæði efnahagslegir, félagslegir og samfélagslegir þættir, sé innstæða fyrir því að geta gert kjarasamning. Ég held að við getum öll verið sammála um að ólíkt betra er að vera í samfélagi þar sem friður er á vinnumarkaði og ekki standa yfir deilur. Það er búið að mynda ákveðið rými, bæði fyrir launafólk, ríkið, atvinnurekendur og sveitarfélögin, til að horfa aðeins fram í tímann og reyna að undirbúa sig fyrir næstu skref. Það fylgdi kaupmáttaraukning þeim kjarasamningum sem voru gerðir í sumar. Í dag er kaupmáttaraukning umfram verðlag, það sem af er þessu ári. Það kemur líka meira til. Ríkið hefur t.d. aukið í bótakerfi og sérstakar vaxtabætur sem ráðist var í, í samstarfi við fjármálafyrirtæki sem þó hafa nú ekki að öllu staðið við sinn hlut, þannig að hægt hefur verið að grípa til hliðarráðstafana til að verja kaupmáttinn. Það er vissulega hætta á því, það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður kom inn á, að við lendum í þeim vítahring sem við höfum áður lent í hér á landi ef við gætum okkar ekki. Ég held að sú hætta sé ekki fyrir hendi eða sé léttvæg sem stendur og vægi þess að gera kjarasamninga hafi verið meira en að gera þá ekki.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni að gríðarlega mikilvægt er að hafa frið á vinnumarkaði, til að hafa stöðugleikann. Ég hef hins vegar aðeins meiri áhyggjur en hv. þingmaður af kaupmáttaraukningunni og hvort það gæti hugsanlega orðið kaupmáttarrýrnun vegna þess að innstæða fyrir kjarasamningunum sé ekki fyrir hendi. Ég hræðist það töluvert og vona að það séu bara óþarfa áhyggjur af minni hálfu. Eigi að síður verðum við að gera okkur grein fyrir því að það gæti gerst því að við þurfum líka að átta okkur á að þegar við ræðum um útgjaldahliðina hjá ríkinu, sem kemur að stærstum hluta til vegna kjarasamninganna og þess sem þar gerist, þá hafa kjarasamningarnir líka mjög pósitífa niðurstöðu á tekjuhlið frumvarpsins. Við það að fara í þessar eingreiðslur, með framhlaðna kjarasamninga, kemur fram pósitíf niðurstaða á tekjuáætlun frumvarpsins. Þannig að þegar við skoðum heildina munar miklu minna en kemur fram í útgjöldunum. Nú vil ég spyrja hv. þingmann hvort menn verði ekki að skoða þetta sérstaklega í meðförum hv. fjárlaganefndar á fjáraukalagafrumvarpinu.

Forseti. Ég er nokkuð sammála því sem hv. þingmaður nefndi varðandi áhrif kjarasamninganna á tekjuhliðina og við þurfum að skoða það. Reyndar koma áhrif þeirra á hana ágætlega fram í fjáraukalagafrumvarpinu. Ég vakti athygli á því í ræðu minni hér áðan að áhrifa þeirra gætir meðal annars inn til sveitarfélaganna í gegnum jöfnunarsjóð þar sem sjóðurinn fær í raun og veru hluta af þeirri tekjuaukningu sem við erum að fá inn, meðal annars út af launahækkunum. Stofn tryggingagjaldsins hækkar sömuleiðis vegna launahækkana o.s.frv., þannig að mikið fer af stað við gerð kjarasamninga eins og gerðir voru í sumar. Það á ekki eingöngu við útgjaldahliðina, eins og hv. þingmaður nefndi sérstaklega áðan, heldur ekki síður við tekjuhliðina. Ég held að við þurfum að fara mjög vel yfir þetta í fjárlaganefnd og ræða það, enda bíður sú vinna okkar þar eftir umræðurnar hér.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2011 í 1. umr. Hæstv. fjármálaráðherra mælti fyrir því í morgun. Ég tel mjög mikilvægt að þetta frumvarp verði tekið til rækilegrar skoðunar og yfirferðar eins og endranær í hv. fjárlaganefnd. Það eru margar spurningar sem vakna þegar maður sér ákveðna liði í frumvarpinu og ég tel mjög mikilvægt að fagráðuneytin svari fyrir þá til viðbótar við hæstv. fjármálaráðherra. Ef farið er í það sem kemur fram er gert ráð fyrir því að útgjöld ríkissjóðs aukist um 20 milljarða eða um það bil 20,5 milljarða þegar búið er að draga frá þau vaxtagjöld sem koma til frádráttar vegna þess að vextir hafa ekki hækkað eins mikið í heiminum eða kjörin hafa verið betri en reiknað var með í fjárlögum fyrir árið 2011. Það er mikið áhyggjuefni að fjárútlát eða fjárheimildir skuli fara svo mikið fram úr áætlun, um rúma 20 milljarða, þó svo að hafa verði í huga að kannski stærsti hlutinn skýrist af gerð kjarasamninga. Auðvitað er mikilvægt að hafa hugfast hversu verðmætt það er og mikilvægt að hafa frið á vinnumarkaðnum og svo verðum við líka að gera okkur grein fyrir því að tekjur aukast um rúma 10 milljarða til viðbótar því sem gert var ráð fyrir í fjárlögum árið 2011. Það er að stærstum hluta vegna einmitt kjarasamninganna, þ.e. við gerð kjarasamninganna, sem voru reyndar mjög framhlaðnir með eingreiðslum, jukust skatttekjur bæði fyrir ríki og sveitarfélög. Það er því mjög mikilvægt að hv. fjárlaganefnd fari vel yfir það hver í raun og veru nettóáhrif kjarasamninganna eru á útkomu ríkissjóðs. Það er líka athyglisvert og staðfestir endanlega þar sem hefur komið fram í yfirliti frá Fjársýslu ríkisins að Sjúkratryggingar Íslands fara tæpa 3 milljarða umfram það sem þeim var ætlað. Ég vil rifja upp að það er í raun og veru nokkuð sem hv. Alþingi vissi þegar fjárlög fyrir árið 2011 voru samþykkt. Forstjóri Sjúkratrygginga kom þeim skilaboðum mjög skýrt á framfæri að ef fjárlögin ættu að samþykkjast eins og þau voru gerð fyrir árið 2011 kallaði það á lagabreytingar frá Alþingi, Alþingi yrði að fylgja því eftir að breyta lögum og umhverfi þeirrar stofnunar til þess að hún gæti haldið sig innan ramma fjárlaga, öðruvísi væri það ekki hægt. Það hefur hins vegar ekki verið gert. Þá getur maður velt því fyrir sér hve mikils virði gæði fjárlaga eru þegar hv. Alþingi samþykkir fjárlögin í desembermánuði 2010 fyrir árið 2011 vitandi að ekki hafa verið gerðar lagabreytingar sem kalla á þann sparnað sem gerð var niðurskurðarkrafa til Sjúkratrygginga um, en það er ekki gert. Þetta verðum við að ræða þegar verið er að setja niðurskurðarkröfur, sem endalaust er síðan hægt að deila um hvort séu 1,5% á velferðarmál eða 3% á stjórnsýslu og þar fram eftir götunum, því að það er mjög mikilvægt að þær gangi jafnt yfir alla. Ef hagræðingarkrafa er til að mynda sett á Landspítalann upp á 1,5% þá er mjög mikilvægt, þar sem Landspítalinn hefur staðið sig mjög vel að undanförnu, ef hann nær þeirri hagræðingarkröfu að jafnt gangi yfir allar stofnanir. Við getum tekið langa umræðu um fjáraukalög fyrir árið 2011 og líka fjárlög fyrir árið 2011. Þar er nokkuð sem ég hef gagnrýnt mjög mikið og skil ekki af hverju er ekki breytt, mér er það lífsins ómögulegt. Þá á ég við heimild 6. gr. Ef við tökum heimild 6. gr. eins og hún var í fjárlögum fyrir árið 2011 erum við þar með nákvæmlega 330 milljónir; hún er 320 milljónir fyrir árið 2012. Í þeirri heimild eru talin upp verkefni sem skipta tugum milljarða. Það kemur líka fram í fjáraukalagafrumvarpinu, sem ég ætla aðeins að fara yfir vegna þess að ég tel að það sé mjög mikilvægt fyrir hv. Alþingi að átta sig á því, að niðurstaðan er sú að halli á ríkissjóði verður 42 milljarðar. Hallinn eykst um 4 milljarða frá því sem var gert ráð fyrir í fjárlögum. Menn geta diskúterað það og sagt að hallinn sé í raun og veru ekki mikill miðað við undanfarin ár og rætt það endalaust, en ég ætla að sleppa því. Ég er alveg klár á því að hallinn á árinu 2011 verður miklu meiri. Á því eru að mínu mati eðlilegar skýringar vegna þess að í því fjáraukalagafrumvarpi sem við ræðum er búið að færa texta í heimild 6. gr. en ekki tölur. Þar kemur skýrt fram að út af því sem hefur verið rætt hér fyrr í dag, eins og til að mynda sparisjóðurinn í Keflavík og Byr og þar fram eftir götunum, eigi kannski eftir að koma tugir milljarða. Niðurstaða fjárlaga ársins 2011 er því ekki rétt í tölulegu samhengi. Hér er texti sem segir okkur að þetta muni hugsanlega gerast, settar ákveðnar tölur um það, og mér finnst eðlilegra að við ræðum þá þann halla sem klárlega verður á rekstri ríkisins. Ég veit ekki af hverju þetta er með þessum hætti og skil það reyndar ekki. Ég held að við horfum í ákveðinni sjálfsblekkingu á þessa niðurstöðu en í raun og veru er hún allt önnur. Ég hef ákveðnar efasemdir um það að allir hv. þingmenn geri sér grein fyrir því hver niðurstaðan er í rauninni, enda hefur það sést í öllum umræðum frá því ég kom á þing fyrir rúmum tveimur árum, hvort heldur um er að ræða fjárlög eða fjáraukalög, að salurinn er alltaf tómur. Það er enginn áhugi á þessu. Ég veit ekki hvort fólk er að fylgjast með á skrifstofunum eða hvar sem það er, það er alltaf tómur salur, örfáir þingmenn. Hér er hv. þm. Pétur Blöndal, hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, hæstv. velferðarráðherra og hæstv. fjármálaráðherra er búinn að vera hér í allan morgun og ég þykist vita að sé hér skammt undan en hann hefur alla tíð tekið mikinn þátt í umræðunni um fjárlögin. Ég er ekkert viss um að allir átti sig á því hvað það þýðir í raun og veru að samþykkja þessi fjáraukalög. Mér finnst vera ákveðin sjálfsblekking fólgin í að við vitum ekki niðurstöðuna fyrr en við fáum ríkisreikning fyrir árið 2011. Þá velti ég upp því sem margoft hefur komið fram, að við erum farin að meðhöndla ríkisreikning sem eiginlega önnur fjáraukalög. Þar eru farið í fullt af breytingum, stofnanir lagaðar til - stofnanir sem eru á fjárlagalið - og menn rífast um það hvort eigi að setja örfáum milljónum meira þar eða hér, en síðan þegar menn fá heildaryfirlitið í ríkisreikningi er talað um milljarða á milljarða ofan sem verið er að færa til og niðurstaðan sýnir. Ég tel því mikilvægt að breyting verði á hér á Alþingi og menn taki þátt í þessari umræðu og átti sig þá á stöðunni, flytji ræður og fari í andsvör um það sem þetta snýst um. Nú ætla ég að rökstyðja þetta aðeins frekar. Við erum með heimild í 6. gr. sem ég hef gagnrýnt alveg frá því ég kom á þing. Á þeim fjárlagalið eru rúmar 300 milljónir. Síðan kemur að því að samþykkja þetta fjáraukalagafrumvarp. Sumir hafa reyndar sett spurningarmerki við það eins og hv. þm. Pétur Blöndal sem hefur margoft sagt að ekki megi greiða fé úr ríkissjóði nema hafa til þess heimildir með tölulegum staðreyndum en ekki textalögum og hefur haldið fram að það stangaðist á við stjórnarskrá. Eigi að síður erum við hér með texta um tugmilljarða tilfærslu á fjármunum, þ.e. tugir milljarða munu klárlega lenda á ríkissjóði. Ég hefði talið eðlilegri vinnubrögð að færi inn það sem menn áætluðu að mundi t.d. falla út af Sparisjóði Keflavíkur sem var rætt mikið á undanförnum vikum. Ég held að það sé bara ein leið til þess að leysa þann ágreining sem alltaf er verið að tala um í þessu sambandi. Ég mun á fundi fjárlaganefndar í fyrramálið leggja fram beiðni um að Ríkisendurskoðun verði falið að fara sjálfstætt yfir það mál og skila skýrslu til fjárlaganefndar fyrir 2. umr. fjáraukalaga  Það sem liggur fyrir er að það mun verða meiri halli á ríkissjóði þegar ríkisreikningur fyrir árið 2011 verður lagður fram. Það er að minnsta kosti mín skoðun. Það leynir sér ekkert. Síðan segir hæstv. fjármálaráðherra í morgun að það sé ekki vitað - en það kemur fram í textanum sem ég er að vitna í og þarf held ég að ræða og verður væntanlega gert í hv. fjárlaganefnd - annaðhvort fáist niðurstaða í málið í haust eða vetur. Menn velta fyrir sér: Eigum við að setja þetta sem fjáraukalög á árinu 2012 eða í fjáraukann 2011? Hvar verða skilin þarna á milli? Það getur verið að þetta verði gert eftir að búið er að samþykkja fjáraukalögin en áður en búið er að samþykkja fjárlögin þannig að þá sé hægt að bæta því við fjárlögin. Um þetta fjalla hlutirnir. Þetta er verkefnið sem blasir við. Síðan finnst mér mikilvægt að hv. fjárlaganefnd fari mjög vel yfir þær skuldbindingar sem þarna eru. Það kemur t.d. fram í þeim heimildum sem verið er að fjalla um að þær skipta tugum milljarða. Þær koma fram í texta en ekki er búið að sýna fram á neinar tölur, enda kannski ekki vitað hverjar þær verða endanlega. Mig langar að benda á breytingu sem gerð er í þessu fjáraukalagafrumvarpi þar sem verið er að tala um að hækka stofnfé Þróunarbanka Evrópuráðsins um 2,2 milljarða evra og að hlutur íslenska ríkisins nemi í aukningu rúmlega 4 millj. evra. Ekki er gert ráð fyrir því að aðildarríkin leggi fram fjármagn heldur verði hluti aukningarinnar í formi aukningar á stofnfjárloforðum - stofn-fjár-loforðum. Nú erum við með tvær svona greinar hér inni. Í annarri er gengið á eigið fé bankans en í hinni er stofnfjárloforð. Ég hefði viljað sjá fært inn hvað þetta þýðir í raun og veru. Reiknað er með hluta af stofnfjáraukningunni, ég veit ekkert hvað það er stór hluti. Þetta eru upplýsingar sem ég tel mjög mikilvægt að verði farið yfir í meðförum hv. fjárlaganefndar, enda þykist ég vita og treysti að það verði gert hér eftir sem hingað til. Það er margt sem maður vill ræða og kemst svo sem ekki yfir á þessum stutta tíma. En það er mjög mikilvægt að við fáum yfirlit yfir heildarskuldbindingar íslenska ríkisins eða ríkissjóðs, líka þær sem liggur fyrir að gætu hugsanlega fallið á ríkissjóð til þess einmitt að varast að fá eitthvað í bakið sem kemur öllum á óvart sem við höfum svo oft lent í. Það eru rosalega þung og erfið skref fram undan við að ná jöfnuði á ríkissjóði. Við verðum að vanda okkur hvort heldur sem við erum að tala um þær fjárhæðir eða þá fjárlagaramma sem við ákveðum fyrir viðkomandi stofnanir og ætlumst til að verði farið eftir eða tekjuhliðina. Þetta ásamt mörgu öðru hlakka ég til að fara yfir í hv. fjárlaganefnd og sé ekki ástæðu til að fara frekar yfir hér enda er tími minn búinn.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni málefnalega ræðu og get tekið undir nánast hvert orð sem hann sagði. Ég vil byrja á að taka fram að ég tel að fjáraukalög hafi í tíð þessarar ríkisstjórnar verið mun hóflegri en áður og sýnt vilja til verklagsbreytinga þó að sannarlega megi gera betur, svo því sé til haga haldið. Vegna þess álits sem fjárlaganefnd stóð að í sameiningu vil ég einmitt fara yfir að þar er sérstaklega talað um 6. gr. heimildir og að þær séu of rúmar og rétt sé að þrengja þær og skilgreina betur hvað í þeim felst. Hæstv. fjármálaráðherra hefur reyndar farið vel yfir þær heimildir sem helst hafa verið til umræðu í dag og lýst yfir vandanum við að festa þar niður ákveðnar fjárhæðir og ég held að við höfum öll skilning á því. Varðandi neyðarlögin hefur fjárlaganefnd lýst því yfir að í ljósi breyttra aðstæðna í efnahagsmálum þurfi að meta þörfina á óbreyttum neyðarlögum. Ég vil í þessu sambandi líka minna á að hér hafa fallið yfirlýsingar um fulla innstæðutryggingu. Reyndar hefur andstaða verið við það í þinginu við að breyta lögum um innstæðutryggingar. Eiginlega er spurning mín til þingmannsins svolítið fáránleg af því ég veit að við erum sammála. Ég velti fyrir mér hvort hv. þingmaður telji ekki einmitt að þessi grein varðandi SpKef sýni 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég sagði í ræðu minni að ég teldi þingið sýna þessari umræðu lítinn áhuga en ég veit að þeir hv. þingmenn sem sitja í hv. fjárlaganefnd, sem hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir stýrir og er formaður fyrir, munu að sjálfsögðu fara yfir þetta. Við deilum þeim áhyggjum sem komu fram í sameiginlegu áliti nefndarinnar um hinar svokölluðu 6. gr. heimildir og það þurfi að þrengja þær og fara mjög vel yfir hvað þær þýða í raun og veru. Ég hef rætt það töluvert, bæði hér í þingsal og á fundum nefndarinnar, að ekki er hægt að skilja þetta öðruvísi en svo að fjárheimildin sem slík sé mörkuð inn í fjárlögunum og ég benti á í ræðu minni að hún væri áætluð 320 milljónir. Síðan er hér texti sem segir að það sé heimilt að fara kannski með tugi milljarða af stað. Hvað segir framkvæmdarvaldið þá? Það segir: Við erum með 6. gr. heimild í lögunum, í textanum, við vitum bara ekki hverjar tölurnar verða, þær munið þið sjá seinna. Hvenær sjáum við þær? Væntanlega eftir tvö ár héðan í frá því það er mjög hæpið að ríkisreikningur fyrir árið 2011 klárist nema rétt fyrir vorið 2013, ef við breytum vinnubrögðunum. Þess vegna verðum við að átta okkur á því hvað þetta þýðir, því eitt af fyrstu verkefnunum sem við fórum í við lok árs 2009 var að samþykkja ríkisreikning fyrir árið 2007. Ég skildi nú hvorki upp né niður í því hvers vegna við vorum að samþykkja ríkisreikning fyrir árið 2007 í lok árs 2009. Ég er hræddur um að þetta gengi ekki í fyrirtækjarekstri, þá væru stjórnendur fyrirtækisins ekki meðvitaðir um ástand rekstursins. Ég tel að það sama gildi um ríkissjóð.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég held að það sé mjög mikilvægt að taka umræðu um þessi grundvallaratriði í fjárlagagerðinni og eftirfylgni með fjárreiðum ríkisins því hér á Íslandi hefur verið landlæg óstjórn í efnahagsmálum. Hún hefur verið af ýmsum toga, oft pólitískum. Hún hefur líka haft með gengi gjaldmiðilsins að gera. Ýmsir þættir koma þar til. Ég held að við sem erum kjörin hér af kjósendum til að fara m.a. með fjárreiður ríkisins verðum að taka það hlutverk miklu alvarlegar en gert hefur verið í þessum þingsal. Hv. þingmenn hafa að sjálfsögðu margir hverjir í gegnum tíðina tekið hlutverk sitt alvarlega en það hefur kannski verið svo að alþingismenn hafi ekki séð skóginn fyrir trjánum þegar kemur að fjárlagagerð. Ég lít á það sem mikilvægt hlutverk þess Alþingis sem hér var kjörið í kjölfar efnahagshrunsins, að snúa af þeirri braut og taka af miklu meiri festu og aga á þessum málum. Ég vil nota tækifærið, frú forseti, til að fagna skipan fjárlaganefndar, að því undanskildu að í henni eru reyndar allt of margir karlar, en þarna eru samankomnir einstaklingar sem sannarlega hafa áhuga á þessum málefnum. Nú reynir á að við höfum manndóm í okkur til að fylgja eftir því áliti sem við gátum sameinast um. Ég fagna því að hv. þm. Ásbjörn Óttarsson hefur verið mjög málefnalegur í þessu starfi og ég veit að hann mun gera allt sem í hans valdi stendur til að við breytum málum til betra horfs.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem hv. þingmaður segir að það þarf að taka ríkisfjármálin miklu fastari tökum en við höfum gert og því verður að breyta. Ég hef reyndar aldrei skilið af hverju menn eru að láta faglegu vinnuna þvælast fyrir sér, þ.e. það sem ég tel að hv. fjárlaganefnd eigi að gera. Faglega starfið í nefndinni er að fylgjast með framkvæmd fjárlaga. Hvað pólitísk átök í kringum fjárlögin snertir, þá getum við tekið rökræður hér um hvort við viljum forgangsraða öðruvísi í samfélaginu, hvort sem það eru tekjur eða útgjöld. En faglega vinnan innan hv. fjárlaganefndar á að vera, eins og hv. þingmaður benti á, eins og segir í skýrslunni, sem ég tel að hafi verið mikilvæg áfangaskýrsla. Hún sýnir og staðfestir að hv. fjárlaganefnd vill breyta vinnubrögðunum og ætlast til að þeim verði breytt. Það er niðurstaðan. Enda hefur hún vakið mikla athygli. Þegar maður er búinn að sjá skýrslur frá Ríkisendurskoðun, ár eftir ár, með nánast algjörlega sömu athugasemdunum og aðeins breytingu á dagsetningu og ártali, er fyrir löngu kominn tími til að breyta. Líka því sem ég er óþreytandi að ræða hér, um markaðar tekjur. Þegar fjárlög eru samþykkt á Alþingi erum við að ákveða að ákveðnar stofnanir fái sinn útgjaldaramma. En svo er fullt af stofnunum sem ganga lausar í kerfinu og hafa svokallaðar sértekjur eða markaðar tekjur. Þær geta nánast vaxið um eins mikið og þeim sýnist. Það kemur ekki fram hvað gerst hefur fyrr en í ríkisreikningi fyrir viðkomandi ár. Ég er margbúinn að benda á fullt af stofnunum. Það dapurlegasta við þetta er að sumar þessara stofnana ná sér í tekjur úr einstaka ráðuneytum, þ.e. ráðherra úthlutar tekjum til viðkomandi stofnana. Ég sætti mig ekki lengur við það að á sama tíma og verið er að skera niður til heilbrigðismála, velferðarmála og allra þessara viðkvæmu málaflokka, 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Ásbjörn Óttarsson kvartaði yfir því að lítill áhugi væri á fjáraukalagaumræðunni en ég vek athygli á því að þingpallar eru fullir af ungu fólki sem hefur greinilega mikinn áhuga á umræðunni og er það vel. Í þessari umræðu höfum við mikið rætt landlæga óstjórn í efnahagsmálum. Er það orðrétt haft eftir hv. formanni fjárlaganefndar, Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur. Ég er sammála því að sú skýrsla sem allir nefndarmenn í fjárlaganefnd stóðu að var mikið framfaraspor og það gefur til kynna að þingmenn almennt vita af vandanum. Hér í umræðunni hefur verið gagnrýnt mjög harkalega að í því fjáraukalagafrumvarpi sem liggur fyrir sé bara að finna hálfa söguna, því miður. Það er einmitt það sem ég hef verið að ræða um þegar ég hef sagt að hæstv. fjármálaráðherra stæri sig af því að hafa náð þeim markmiðum í frumjöfnuði sem ríkisstjórnin stefndi að. Ég held að fæstir átti sig á hvað frumjöfnuður er. Við getum tekið það fyrir í örstuttu máli. Frumjöfnuður er í raun það þegar gjöld og tekjur eru sett á borðið en allir aðrir liðir hafðir fyrir utan, eins og t.d. vaxtakostnaður. Ef við tökum sem dæmi heimili og segjum sem svo að foreldrarnir á heimilinu hafi fengið gríðarlega tekjulækkun, minna í laun en áður, og það eina sem þau gætu gert væri að skera niður útgjöld til matvæla og nauðþurfta þangað til það færi undir það sem þau hefðu í tekjur. Síðan kæmi heimilisfaðirinn og segði: Við höfum náð gríðarlega góðum árangri þarna. Ég held að hin hagsýna húsmóðir mundi segja: Já, en bíddu við, verðum við ekki að taka með í reikninginn skuldirnar af bílnum, afborganirnar af bílnum sem við keyptum, afborganirnar af húsinu, allan fyrirséðan kostnað sem á okkur lendir? Og þess vegna segi ég: Ræðum frekar um heildarjöfnuðinn, vegna þess að þar hefur ríkisstjórnin ekki náð markmiðum sínum og er búin að færa þau til ársins 2013.  Ég óskaði eftir að hér væri við umræðuna hv. þm. Björn Valur Gíslason, varaformaður fjárlaganefndar, sem fékk kauphækkun um daginn ásamt tveimur öðrum í meiri hlutanum, formanni fjárlaganefndar og hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni, sem mér skilst að sé orðinn vara-varaformaður fjárlaganefndar. Ég held að þetta séu meiri launahækkanir en gengur og gerist á almennum vinnumarkaði. Ég held við ættum að ræða þetta hérna við gott tækifæri. Þarna liggur nefnilega hundurinn grafinn. Tölum um fyrirséð útgjöld, höfum þau með í dæminu. Og þá komum við að Sparisjóði Keflavíkur. Þar er fyrirsjáanlegur útgjaldaliður og það ekkert smá, upp á einhverja tugi milljarða. Hér hafa verið nefnd mörg dæmi um framkvæmdir sem stendur til að fara í á vegum hins opinbera en er hvorki að finna í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2012 né fjáraukalagafrumvarpinu sem við ræðum hér. Jafnvel þó að við höfum skrifað það niður á blað og séum sammála um að þessu þurfi að breyta sé ég þess mjög lítil merki. Ég held að vandinn liggi í því að framkvæmdarvaldið hefur í raun ægivald yfir lagasetningarvaldinu. Það er einfaldlega þannig. Hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir fór í andsvar við hv. þm. Kristján Þór Júlíusson áðan. Það sem hann var að benda á var misræmi í upplýsingum varðandi fjármuni sem er eytt er í ESB-framkvæmdina og upplýsingum sem eru í fjáraukalagafrumvarpinu. Ég hefði miklu frekar viljað heyra hv. formann fjárlaganefndar taka undir með hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni og segja: Þetta gengur ekki, þetta er í andstöðu við það sem við samþykktum í fjárlaganefnd. Ég mun beita mér fyrir því að laga þetta. Þetta hefði ég viljað heyra frá hv. þingmanni. Við ræddum líka áðan lítillega þá staðreynd að Ríkisendurskoðun svaraði ekki beiðni frá mér um upplýsingar um laun fjárlaganefndarmanna fjögur ár aftur í tímann fyrir en einu og hálfu ári eftir að beiðnin kom fram. Það er líka grafalvarlegur hlutur. Ég virði afsökun Ríkisendurskoðunar. Þar segjast menn hafa staðið í þeirri trú að fjármálaráðuneytið hefði svarað. Ég hefði ekki sent fyrirspurn til Ríkisendurskoðunar ef ég óskaði eftir því að ráðuneytið svaraði mér. Ég sendi líka þessa fyrirspurn bæði á fjármálaráðuneytið og forsætisráðuneytið. Ég hef sem fjárlaganefndarþingmaður skyldum að gegna, á okkur sem sitjum í fjárlaganefnd hvílir sú skylda að hafa eftirlit með þeim fjármunum sem við deilum út til almennings. Við höfum raunverulega eitt tæki til þess að hafa þetta eftirlit, það er ríkisendurskoðandi, enginn annar. Við verðum að treysta á hann. Hann hefur komið fram með margar mikilvægar upplýsingar sem hafa valdið fjaðrafoki í samfélaginu. Nærtækasta dæmið er Menntaskólinn Hraðbraut og sú meðferð fjármuna sem ég held að allir þingmenn taki undir að hafi ekki verið sem skyldi. Þarna liggur hundurinn grafinn. Ég minntist á það áðan að ríkisstjórnin hefði sjálf sett sér markmið. Hvert skyldi markmiðið hafa verið hvað varðar hagvöxt á árinu 2011? 4,4% hagvöxtur. Hagstofan er með hagvaxtarspá sem er töluvert undir þeirri tölu. Seðlabankinn spáir 1,6% og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur lækkað sína spá. Ég held að þegar allt er tekið saman sé árangur ríkisstjórnarinnar alls ekkert sérstakur. Þegar farið er yfir þetta og því velt upp á hvaða grunni hún starfar, hvernig gengi krónunnar er, hvernig sjávarútvegur okkar starfar, hvernig undirliggjandi hagkerfi við búum við, er árangur ríkisstjórnarinnar ekkert sérstakur. Hún hefur ekki staðið við þau markmið sem hún setti sér. Jú, varðandi frumjöfnuð, varðandi niðurskurð, en það er önnur umræða. Ég mundi svo sannarlega vilja eyða heilli ræðu í að ræða niðurskurð á heilbrigðisþjónustu úti um allt land og varðandi uppsagnir í kvennastörfum. Við ættum líka að ræða hér markmið um kynjaða hagstjórn sem er svona hægt og rólega að fjara út, það er svona rétt aðeins minnst á kynjaða hagstjórn, svona ýjað að því öðru hvoru að þetta sé eitthvað sem ríkisstjórnin sé að vinna að en hafi kannski ekki alveg gengið. Samkvæmt frumvarpinu er hallinn á rekstri ríkissjóðs í ár ríflega 41 milljarður, fjárlagafrumvarpið gerði ráð fyrir 37 milljarða halla, en þetta þýðir að útgjöldin munu aukast um 14 milljarða á meðan tekjurnar hækka um 10 milljarða á móti. Við horfum hér aðallega á afleiðingar kjarasamninga sem gerðir voru í sumar. Að sjálfsögðu þýðir þetta aukin útgjöld fyrir ríkissjóð en það koma auðvitað líka tekjur af þessum auknu útgjöldum í formi aukinnar skattheimtu. En um leið og við tölum um aukin útgjöld upp á 14 milljarða vantar þarna inn fyrirséð útgjöld hvað varðar Sparisjóð Keflavíkur. Af hverju skyldi það vera? Getur verið að ríkisstjórnin hafi ekki viljað fá þetta inn í þær tölur sem hún leggur nú á borðið fyrir Alþingi Íslendinga vegna þess að þá getur hún ekki sagt: Sjáiði, við stóðum okkur vel? Getur verið að það sé aðalástæðan fyrir því að við sjáum ekki þessar tölur núna í fjáraukalagafrumvarpinu? Ég held að þar liggi hundurinn grafinn vegna þess að þá liti þetta alls ekki vel út. Við erum ekki að tala um ófyrirséðan kostnað, við erum að tala um fyrirséðan kostnað á næsta leiti. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar. Við munum ræða þetta í fjárlaganefnd Alþingis. Ég tek undir það að nefndin er vel mönnuð. Það er komin viss reynsla hjá þeim sem þar sitja sem er vel. Þar er hróplegt ósamræmi hvað varðar kynjahlutföllin en því miður ákváðu Vinstri grænir að skipta út konu í staðinn fyrir karlmann og sjálfstæðismenn að skipta út konu í staðinn fyrir karlmann. Aðrir hafa setið þar í töluverðan tíma. Ég held að það skipti máli vegna þess að mér finnst bragurinn á þeirri umræðu sem hér hefur farið fram vera nokkuð góður. Við munum fara yfir þetta frumvarp í fjárlaganefnd. Ég tel að við munum sérstaklega í ljósi umræðunnar í dag fara yfir 6. gr. heimildina. Við erum sammála um að það þurfi að breyta henni og þrengja á einn eða annan hátt. Ég vona að það standi eitthvað á bak við þau orð. Það skiptir öllu máli að fjárlaganefndarmenn, þeir sem eru í meiri hluta, séu sjálfstæðir í störfum sínum og vinni fyrir Alþingi, ekki fyrir framkvæmdarvaldið, og láti það ekki trufla störf sín þó að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra séu formenn þeirra flokka sem þeir eru í og hafi hvað mest um það að segja hver framtíð þeirra verður á Alþingi. Við þurfum að styrkja Alþingi. Fyrir því liggur þingsályktun sem var samþykkt hér samhljóða en því miður hefur ríkisstjórnin ekki stigið mörg skref í þá áttina.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér fjáraukalögin og höfum tekið umræðu um ýmislegt sem þeim tengist eðli málsins samkvæmt. Í óundirbúnum fyrirspurnum og á opnum nefndarfundi í gær vakti ég máls á málefni sem hefur farið furðuhljótt miðað við alvarleika málsins og stærð þess, það snýr að Byr og SpKef Svo að við rifjum það upp, vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra hefur farið mjög frjálslega með staðreyndir þegar hann hefur verið að ræða þessi mál - og er það því miður orðin almenn regla hjá hæstv. fjármálaráðherra - þá hefur hann talið það eðlilegasta mál að hann færi með eigendavald í þessum sparisjóðum. Bara til að rifja upp var það nú hæstv. fjármálaráðherra sem sjálfur mælti fyrir og setti á laggirnar sérstaka stofnun, nánar tiltekið Bankasýslu ríkisins. Rök hæstv. fjármálaráðherra voru einfaldlega þau að það væri gríðarlega mikilvægt að fjármálastofnanirnar væru, eins og hann kallaði sjálfur, armslengd frá stjórnmálamönnum. Þar sem ríkið væri að fara inn í þær með eignarhluti, og vísaði þá bæði í stóru bankana og sparisjóðina, væri faglega nauðsynlegt að hafa sérstaka stofnun sem héldi utan um fjármálastofnanir og eignarhlutina þar. Þetta kemur skýrt fram í 1. gr. laga um Bankasýslu og sömuleiðis kemur það skýrt fram að ef ríkið er með eignarhluti þá skuli Bankasýslan fara með þá. Þannig hefur það verið, virðulegi forseti, til dæmis með Landsbankann, til dæmis með stóru bankana og sparisjóðina almennt, ef undan eru skildir tveir bankar, þ.e. Byr og SpKef Það hefur verið vörn hæstv. fjármálaráðherra að meðan um fjárhagslega endurskipulagningu sé að ræða sé það hlutverk fjármálaráðherra að halda utan um hlutinn. Það segir að vísu ekki neitt um það í lögum um Bankasýsluna. Hæstv. fjármálaráðherra vísaði í að það hefði verið gert með sambærilegum hætti með Byr og SpKef og með stóru bankana, en því er til að svara að þegar fjárhagsleg endurskipulagning var í gangi þar var Bankasýsla ríkisins ekki til. Í lögum um Bankasýsluna er að vísu bráðabirgðaákvæði sem vísar til þess að - ég man að vísu ekki alveg lögin núna, það ákvæði, en í örstuttu máli er ekki hægt að finna nein ákvæði, hvorki í bráðabirgðaákvæðinu né í ákvæðinu sjálfu, um það að hæstv. fjármálaráðherra eigi að fara með eignarhlutina þó svo að um fjárhagslega endurskipulagningu sé að ræða. Hæstv. ráðherra hefur hins vegar farið með þessa eignarhluti og kannski er kosturinn við það, að hæstv. ráðherra hefur gengið jafnfast fram og raun ber vitni í að reyna að sannfæra almenning og aðra um að hann eigi að fara með eignarhlutinn í þessum tveimur fjármálastofnunum, að það er þá skýrt í það minnsta hvar ábyrgðin liggur. Ef ég skil hæstv. ráðherra rétt er ástæðan fyrir því að það er ekkert í fjáraukalögunum um fjárlagaheimildir fyrir SpKef, en þar hafa verið ákveðnar deilur í gangi, þ.e. við sameiningu Sparisjóðs Keflavíkur og Landsbankans, taldi Landsbankinn að eignamat Sparisjóðs Keflavíkur væri ofmetið um 30 milljarða kr. Við hljótum að vera mjög bjartsýn á að þetta hafi verið rangt hjá Landsbankanum, vegna þess að ekki er gert ráð fyrir þessu í fjáraukalögum. Hæstv. fjármálaráðherra hefur líka sagt og staðfesti það hér í morgun að ekki verði um að ræða neinar skuldbindingar eða nein fjárútlát af hálfu hins opinbera gagnvart Byr og hann staðfesti líka að þau inngrip sem hann sjálfur hefur haft í þau mál muni ekki baka ríkinu skaðabótaskyldu. Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að þessu sé til haga haldið í þessari umræðu. Ég lagði fram spurningar, 14 spurningar ef ég man rétt, á fundi viðskiptanefndar þann 18. ágúst síðastliðinn, þær bárust hæstv. ráðherra 19. ágúst. Það kom svar sem var merkt þeim spurningum í vikunni, en við nánari athugun kom í ljós að þetta var minnisblað og lýsing á því sem hafði farið fram varðandi Byr og SpKef, en það eru ekki nein svör við þeim spurningum sem þar eru lagðar fram. Virðulegi forseti. Ég tel afskaplega mikilvægt að þessi mál verði rædd og niðurstaða fáist. Hæstv. fjármálaráðherra hefur oftar en einu sinni og oftar en tvisvar kallað þá gagnrýni sem ég hef haft uppi um málsmeðferð hæstv. ráðherra því nafni að ég sé að reyna að gera allt í kringum þetta mál tortryggilegt. Það er það sem hæstv. ráðherra hefur sagt hvað eftir annað. Það er mjög mikilvægt að þeir sem hafa hlustað á hæstv. ráðherra, bæði í stjórn og stjórnarandstöðu, tala um hlutverk Alþingis og meðal annars eftirlitshlutverk, séu meðvitaðir um það hvernig hæstv. ráðherra lítur á það í raun og veru. Hæstv. ráðherra hefur til dæmis ekki svarað því hvernig það megi vera, og ég hvet hæstv. ráðherra til að gera það, að Byr sé búinn að starfa núna undir lögmætum eiginfjárhlutföllum í 18 mánuði. Það er þannig, virðulegi forseti, fyrir þá sem ekki þekkja til, að við erum með sérstakt lagaumhverfi sem miðar að því að fjármálaumhverfi sé traust. Gagnrýnin var sú eftir bankahrunið að þetta umhverfi, þ.e. lagaumhverfið, hefði ekki verið þétt, eftirlitið hefði ekki verið nógu skýrt og ekki nógu skilvirkt, og það hefði verið ein af ástæðunum fyrir bankahruninu. Við erum núna, virðulegi forseti, ekki að tala um það sem gerðist fyrir bankahrun. Við erum að tala um það sem hefur gerst eftir hrun, þar sem aðstæður eru allt aðrar, bankaumhverfið miklu minna, nánar tiltekið um það bil 20% af því sem var fyrir hrun. Á sama tíma hefur eftirlitskerfið eins og Fjármálaeftirlitið stækkað um 80% ef ég man rétt, virðulegi forseti, og samt sem áður erum við í þeirri stöðu, sem ég veit ekki til að hafi gerst áður, að hér starfar banki sem uppfyllir ekki þessi skilyrði. Af hverju eru skilyrði um eigið fé? Það er til að vernda viðskiptavini. Það er til að sjá til þess að stofnanirnar geti sinnt hlutverki sínu. Á forræði hæstv. fjármálaráðherra, sem þessi banki svo sannarlega var, hefur það komið í ljós að í minnsta lagi 18 mánuði var eiginfjárhlutfall þessara banka 4–5%. Samkvæmt lögum á það að vera 8%, en samkvæmt reglum sem voru settar í tengslum við þær bankastofnanir sem fengu fyrirgreiðslu hins opinbera var gert ráð fyrir því að það þyrfti að vera 16%. Við erum því að tala um það, virðulegi forseti, að viðkomandi stofnun var langt undir eiginfjárhlutfallinu. Á sama tíma var þessi stofnun að opna útibú og var í samkeppni við aðila sem svo sannarlega þurftu að uppfylla lögmæt skilyrði. Ég held að það skipti mjög miklu máli að menn skoði í þessu samhengi viðbrögð hæstv. fjármálaráðherra því að hann telur þetta vera fullkomið aukaatriði og sér ekki nokkra einustu ástæðu til að svara því hvernig þetta geti gerst. Ég spurði hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um þetta vegna þess að hann er yfirmaður Fjármálaeftirlitsins. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra benti, væntanlega réttilega, á hæstv. fjármálaráðherra. Benti á að hæstv. fjármálaráðherra bæri ábyrgð á þessu og færi með þessi mál. Það að þingmenn bendi á að ekki hafi verið farið að lögum um fjármálafyrirtæki, það kallar hæstv. fjármálaráðherra að verið sé að reyna að gera hluti tortryggilega. Fleira má nefna í þessu samhengi, virðulegi forseti. Það er mjög margt, en ég ætla að taka hér nokkra hluti út. Stofnaðir voru nýir bankar á grunni þeirra gömlu, eða banki og sparisjóður, og hafa ýmsar spurningar vaknað í tengslum við það. Það er áhugavert að 10 mánuðum eftir að þessi bankar eru stofnaðir - og þetta er eftir bankahrun - eru þeir komnir að fótum fram og geta ekki starfað lengur. Þá er Sparisjóður Keflavíkur sameinaður Landsbankanum og þar, eftir að vera búinn að vera í umsjá fjármálaráðherra, er farið inn á ákveðið eignasafn og eignasafnið er af Landsbankanum talið vera 30 milljörðum lægra en mat Sparisjóðs Keflavíkur er. Miðað við orð hæstv. fjármálaráðherra er ekkert slíkt í gangi í tilfelli Byrs, en þetta hefur eðli málsins samkvæmt haft afleiðingar. Það hlýtur líka að vera ansi áleitin spurning hvaða skilaboð menn séu að gefa, ekki bara út í fjármálalífið heldur til annarra sviða. Ef við erum hér með bankastofnanir og þær eru undir forræði hæstv. fjármálaráðherra og það á bara að vera sjálfsagt og eðlilegt að þær fari ekki að lögum, að þeim leikreglum sem eru til staðar, hvaða skilaboð eru það þá til annarra aðila í þjóðfélaginu? Ég held við ættum að velta því fyrir okkur. Virðulegi forseti. Nema hæstv. fjármálaráðherra upplýsi um eitthvað annað er, samkvæmt mínum bestu heimildum, ekki gert ráð fyrir neinum útgjöldum í tengslum við þessar tvær bankastofnanir. Það er ekki að sjá í þessum fjáraukalögum eða fjárlögum. Það er auðvitað gott ef það gengur eftir. Ég get alveg sagt hæstv. fjármálaráðherra að þeir hv. þingmenn sem hafa kynnt sér þessi mál munu ekki láta það óskoðað. Því er miklu nær að hæstv. fjármálaráðherra geri það sem hann hefur farið fram á að aðrir geri alla jafna og sinni þeim þinglegu skyldum að svara fyrirspurnum án útúrsnúninga og reyni ekki að gera lítið úr þessum alvarlegu hlutum. Því fyrr sem hæstv. ráðherra gerir það þeim mun betra. Þangað til hann gerir það verðum við hv. þingmenn að sinna eftirlitsskyldu okkar og fá botn í þessi sérstöku mál, en þau eru svo sannarlega sérstök þegar við sjáum hvernig hefur fram gengið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna, hann hefur látið sig varða og fylgt eftir þeim hugmyndum sem hann var að ræða hér um það sem gerðist við yfirtökuna á Sparisjóð Keflavíkur. Mig langar að spyrja hv. þingmann um skoðun hans á deilum á milli ríkisins og nýja Landsbankans. Þar hafa menn nefnt allt að 30 milljarða mismun á eignasafni. Nú kemur það fram og það vita allir að 22. apríl 2010 yfirtekur Fjármálaeftirlitið Sparisjóð Keflavíkur og víkur í framhaldinu stjórn sparisjóðsins frá í heild sinni og er þá í raun undir handleiðslu Fjármálaeftirlitsins með reksturinn alveg til 5. mars 2011. Þess vegna langar mig að spyrja hv. þingmann hvernig á því stendur að svona mikill ágreiningur sé um það hvert hið eiginlega virði eignasafns Sparisjóðs Keflavíkur er, en Fjármálaeftirlitið er í raun búið að vera að reka þennan sparisjóð alveg frá því í apríl 2010. Af hverju eru menn ekki komnir nær í sannleikanum um það hvert hið eiginlega raunvirði eignasafnsins er? Ekki þarf að deila um innlán, deilurnar fjalla eingöngu um eignasafn sparisjóðsins. Það er undarlegt að Fjármálaeftirlitið hafi ekki verið búið að gera sér grein fyrir því hversu mikils virði eignasafnið var á öllum þessum tíma, að við skulum standa hér í októbermánuði 2012, alveg frá því í apríl 2010, og menn séu enn að rexa og pexa um hvert hið eiginlega virði eignasafnsins er, svo að munar tugum milljarða.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurningarnar. Tökum bara Sparisjóð Keflavíkur, við skulum hafa í huga að Fjármálaeftirlitið var búið að gera athugasemdir við ýmislegt sem sneri að þeim sparisjóði í september 2008. Frá þeim tíma hefur Fjármálaeftirlitið verið að fylgjast með rekstri þess sparisjóðs mjög gaumgæfilega. Samþykktir voru ársreikningar fyrir árið 2008, sem ég veit ekki til að neinn hafi vefengt, bæði fyrir Sparisjóð Keflavíkur og Byr sparisjóð. Og ég er að reyna að komast að því nákvæmlega hvað gerðist. Sá sem getur svarað því, og ég var að spyrja hér ákveðinnar spurningar, er hæstv. fjármálaráðherra. Ef þetta er rætt segir hæstv. fjármálaráðherra að við séum að gera hlutina tortryggilega. Það liggur fyrir að hæstv. fjármálaráðherra fór með þetta, það liggur hreint og klárt fyrir. Hann hefur hins vegar ekki einu sinni sýnt stofnefnahagsreikninginn enn þá, sem var samþykktur 2010 þegar menn voru að byggja nýjan banka á grunni þess gamla. Látum vera að útskýra hvernig stendur á því að þessar eignir eru ekki lengur til staðar, hafa minnkað svo gríðarlega og raun ber vitni. Við skulum ekki gleyma því að á þessum tíma, þ.e. í bankahruninu, voru settir nýir bankar í stað þeirra gömlu. Þær eignir sem menn eru búnir að vinna, og þær hafa margar hverjar verið að aukast mjög mikið - því er algjörlega öfugt farið þarna. Maður hlýtur að spyrja: Hvernig stendur á þessu? Af hverju geta menn ekki fengið stofnefnahagsreikning þessara banka? Af hverju geta menn ekki fengið ársreikninga þessara banka? Af hverju liggur þetta ekki fyrir? Þegar við leggjum fram þessar spurningar, af hverju svarar hæstv. ráðherra þeim ekki?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Ég næ ekki að átta mig á einu, ég veit ekki hvort hv. þingmaður getur upplýst mig um það. Hv. þingmaður bendir réttilega á að gerð er athugasemd við þetta alveg frá því í september 2008. Síðan yfirtekur Fjármálaeftirlitið reksturinn á sparisjóðnum frá og með 22. apríl 2010. Ég geri mér ekki grein fyrir því hvort eignasafnið sem deilan stendur um, sem hefur rýrnað, rýrnaði á þessum tíma frá því Fjármálaeftirlitið tók sparisjóðinn yfir, eða var það þegar það var fært yfir frá þeim tíma. Varð þessi rýrnun á safninu á þeim tíma sem bankinn var í rekstri og undir handleiðslu og eftirliti Fjármálaeftirlitsins, eða var hún til staðar fyrir? Mig langar að athuga hvort hv. þingmaður getur svarað mér því, hvort það sé þannig. Mér finnst líka alveg ótrúlegt að þessi mikli ágreiningur skuli vera um virði eignasafnsins og að það skuli hlaupa á, eins og komið hefur fram hjá Landsbankanum, 30 milljörðum. Þetta eru engar smátölur. Það er kannski sagt í texta í frumvarpinu en kemur ekki fram í tölum hver raunveruleg niðurstaða reksturs ríkissjóðs á árinu 2011 verður, ekki fyrr en við fáum ríkisreikning 2011. Skýringin er sú, eins og hæstv. fjármálaráðherra sagði hér áðan, að menn vildu ekki vera að sýna á spilin. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Telur hv. þingmaður ekki að fjármálaráðuneytið, Bankasýslan eða hver sem vílar um þessi mál við Landsbankann hafi þegar gefið upp hugmyndir um hve miklu minna virði eignasafnið er, og hverju skeiki? Finnst honum þá ekki eðlilegt að það komi fram í þessum tölum í fjáraukalagafrumvarpinu?

Virðulegi forseti. Það sem ég geri er einfaldlega þetta: Ég reyni að lesa í þau fátæklegu gögn sem við höfum og þau svör sem við fáum, sem eru mjög rýr. Þau koma of seint og þau eru mjög rýr. Ég vek athygli á því að þessir bankar, sem eru á ábyrgð hæstv. fjármálaráðherra, eru ekki að sýna ársreikninga, þeir sýna ekki stofnefnahagsreikning. Það kemur í ljós í þessum svörum sem við erum með að þrátt fyrir að hæstv. fjármálaráðherra fái ársreikningana, þá birtir hann þá ekki fyrr en mörgum mánuðum seinna. Hv. þingmaður spyr hér um eignasafnið og finnst 30 milljarðar há tala. Í hlutfalli af eignasafninu öllu er það gríðarlega há tala. Við gætum kannski gefið okkur að þetta hafi verið 300 milljarða eignir eða 600 milljarða, en nei, þetta voru, ef ég man rétt, 60 eða 70 milljarða eignir, þannig að þetta er alveg gríðarlega há upphæð. Þegar maður skoðar þá ársreikninga sem hafa verið sýndir og samþykktir áttar maður sig sömuleiðis mjög illa á því hvað hefur gerst. Maður áttar sig líka á illa á því hvernig það getur gerst að þessar tvær stofnanir - að fjármálaráðherra sjálfur segi bara við Bankasýsluna: Nei, ég sé um þetta. Af hverju eru þessar stofnanir í fullum rekstri, í fullri samkeppni, setjandi upp útibú, keppandi um viðskiptavini og geta ekki uppfyllt lögmæt lágmarksskilyrði til að starfa sem fjármálastofnanir? Hvernig má það vera? Og er þetta bara allt í lagi? Af því við bendum á þessar staðreyndir erum við þá að gera hlutina tortryggilega? Vill hæstv. fjármálaráðherra að við sem sitjum í hv. efnahags- og viðskiptanefnd bara þegjum yfir þessu? Eigum við bara að láta eins og við vitum ekki af þessu til þess að hæstv. ráðherra - sem svarar ekki einu sinni spurningum sem ég hef beint til hans - geti haldið skemmtilegar ræður um 

Hæstv. forseti. Við ræðum hér frumvarp til fjáraukalaga fyrir árið 2011. Hér í umræðunni hef ég fylgst með því að menn hafa kallað eftir því að við vinnum áfram að því að bæta fjárlagagerð og taka fjárlögin fastari tökum. Það er nokkuð sem við höfum verið að vinna að á síðastliðnum árum og náðst hefur töluverður árangur, en við eigum eftir að stíga nokkur skref í viðbót og ég treysti á að fjárlaganefndin fylgi því eftir. Það er þó mismunandi hvernig menn nálgast þetta, allt frá því að vera nánast með aðdróttanir um að menn séu að setja fram fjárlög eða fjáraukalög til að fela einhverja hluti, sem mér finnst nú ómaklegt. Ég held að menn hafi reynt að upplýsa um allt. Dæmigert fyrir þetta er auðvitað umræðan um sparisjóðina og bankana þar sem menn reyna að vinna heiðarlega að því að koma hlutunum til enda, verkefni sem er býsna stórt og viðamikið. Ástæðan fyrir því að ég vildi endilega taka þátt í þessari umræðu er að mjög stór hluti af þessum fjáraukalögum er í málaflokkum sem heyra undir velferðarráðuneytið. Ég held að það sé mikilvægt að fara vel yfir þá þætti þannig að ljóst megi vera í hvað er verið að ráðstafa fénu til viðbótar. Áður en ég segi það vil ég minna á það sem ég gerði áðan á ársþingi Starfsgreinasambandsins, en þar ítrekaði ég að við megum aldrei gleyma því að viðfangsefnið sem við erum að glíma við, er að reyna að aðlaga fjárlögin að 10–15% raunskerðingu á tekjum. Þá er ég bara að tala um raunskerðingu sem kemur fyrst og fremst til vegna þess að við vorum að keyra samfélagið á lántökum fyrir hrun, á 2 þús. milljarða lántökum í einkaneyslu þar sem veltan var afar óeðlileg. Við fengum af því skatttekjur, að minnsta kosti inn í bókhaldið á þeim tíma, og þetta hrundi. Við getum ekki, þó að við setjum öll hjól í gang sem hægt er, náð þessu aftur á skömmum tíma. Ég held að menn verði að horfast í augu við þann raunveruleika. Í öðru lagi vorum við að borga í kringum 4% í vaxtakostnað. Nú fara um 15% af veltu ríkisins, þ.e. af tekjunum, í vaxtakostnað. Þar erum við að borga kostnaðinn við endurreisn bankanna, Seðlabankans og annarra banka, hallann á fjárlagagerðinni á meðan við vorum að aðlaga fjárlögin - halla sem við erum núna að breyta yfir í það að geta farið að borga niður skuldir - gjaldeyrissjóðinn sem búið er að stofna til að tryggja okkur til framtíðar, og auðvitað að taka afleiðingunum af hruninu. Eins og hér hefur verið rætt er enn ýmislegt að koma fram frá liðinni tíð sem við verðum að gera upp, því miður. Á meðan við förum í gegnum þetta verðum við auðvitað að aðlaga tekjur að útgjöldum, og athygli vekur að það skuli þvælast fyrir fjárlaganefndarmönnum að hugtakið frumjöfnuður nái yfir það. Verkefni okkar er að breyta vöxtum í velferðarútgjöld aftur, þ.e. að koma því þannig fyrir að við minnkum vaxtakostnaðinn og getum farið að greiða til velferðarinnar. Ef við skoðum þær tölur sem birtast í fjáraukalagafrumvarpinu er þar farið fram á tæpa 14,6 milljarða kr. í viðbótarfjárheimildir til velferðarráðuneytisins. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að alls þurfi að hækka gjaldaheimildir ríkissjóðs um tæpa 4,2 milljarða kr. Það er auðvitað vegna þess að aðrar tekjur koma á móti. Í fyrsta lagi er um að ræða viðbótarfjárframlög vegna áhrifa kjarasamninga, í öðru lagi endurmat á útgjöldum almannatrygginga og vinnumála og í þriðja lagi veikleika í útgjöldum sjúkratrygginga. Þegar ég segi veikleika á ég við að ekki hefur ekki tekist að standa við útgjaldaflokkana, þ.e. að ná þeirri hagræðingu sem áætluð var í frumvarpinu fyrir árið 2011. Í frumvarpinu er ekki gert ráð fyrir viðbótarfjárheimildum vegna nýrra verkefna né aukins umfangs eða rekstrarhalla hjá stofnunum og velferðarráðuneytinu. Ástæða er til að taka fram að í sársaukafullri aðlögun útgjalda að fjárheimildum hjá einstökum stofnunum og niðurskurði sem hefur leitt af því, hafa stofnanir náttúrlega staðið sig frábærlega vel og unnið samviskusamlega. Meginbreytingin er sú, að minnsta kosti frá því að ég kom inn í fjárlaganefnd árið 2007, að obbinn af stofnunum stenst fjárlög. Hjá einstaka stofnunum birtist þetta að vísu þannig að það er eins og þær hafi farið fram úr, af því að þær eru með skuldahala frá liðinni tíð sem hefur verið frystur. Það gildir um nokkrar stofnanir, við sjáum þetta t.d. hjá Háskólanum á Hólum og á Hvanneyri. Það er ómaklegt að alltaf sé verið að tala um að þar fari reksturinn árlega fram úr þegar þar er gamall hali sem hangir alltaf með og kemur fram aftur og aftur. Við getum farið yfir það, lið fyrir lið, hvernig þessir 14,6 milljarðar kr. skiptast. Í fyrsta lagi er það vegna ákvarðana ríkisstjórnarinnar sem tengjast kjarasamningunum. Þar er um að ræða hækkun upp á 8,4 milljarða kr., þar af eru rúmir 6 milljarðar í bætur vegna almannatrygginga og hækkun bóta atvinnuleysistrygginga og vinnumála um 2,3 milljarða kr.. Þar skiptir náttúrlega mjög miklu máli að menn tóku hækkunina að fullu, miðað við lægstu laun, tóku 12 þús. kr. inn og hækkuðu bætur almennt um 8,1%. Hækkunin 1. janúar síðastliðinn var 2,5% og hækkunin á miðju ári 8,1%, og ef við bætum við 3,5% um áramót höfum við hækkað í þessum bótaflokkum á einu ári um 15%. Í hækkuninni til atvinnuleysistrygginga og vinnumála komu eingreiðslurnar inn að fullu - og gerðu líka í almannatryggingakerfinu - og til viðbótar hefur ríkisstjórnin bætt við desemberuppbót hjá þeim sem fá atvinnuleysisbætur sem nemur um 400–500 millj. kr. í desember, og er ástæða til að taka eftir því. Síðan voru samþykkt lög um að heimilt sé að greiða áfram þær bætur. Í öðru lagi hljóða ákvarðanir ríkisstjórnarinnar um aðgerðir í vinnumarkaðsmálum upp á 780 millj. kr. Þar kostar ÞOR verkefnið, átaksverkefni fyrir langtímaatvinnulaust fólk, 40 millj. kr. og viðbótarkostnaður vegna átaks til eflingar menntunar fyrir atvinnuleitendur er 18 millj. kr. Takið eftir að sett var inn að á þessu ári eigi að bæta inn 2 þús. einstaklingum í framhaldsskólana og háskólana. Það ber að þakka samstarfið við Samtök atvinnulífsins, bæði ASÍ og launþegasamtökin öll, og Samtök atvinnurekenda og hvernig þau hafa tekið myndarlega á verkefninu Nám er vinnandi vegur, hvað frekari útgjöld varðar. Það er borgað af tryggingagjaldinu, við skulum gera okkur grein fyrir því, sem er launaskattur á starfsmenn og opinbera starfsmenn og aðra. Síðan kemur til fjölgun starfa fyrir námsmenn, þar sem aftur var bætt við, við fórum upp í 900 störf í sumar og munaði auðvitað verulega um það og kostaði 325 millj. kr. Í þriðja lagi eru það aðgerðir ríkisstjórnarinnar til að efla atvinnu og byggð á Vestfjörðum. Þar voru ekki stærri útgjöld í sjálfu sér í fjáraukanum en það, að dreginn var til baka niðurskurður á hjúkrunarheimilinu Barmahlíð upp á 15 millj. kr., það eru tvö pláss, og Heilbrigðisstofnun Vestfjarða um 20 millj. kr. vegna öldrunarþjónustu. Heilbrigðisstofnuninni, í samráði við sveitarfélagið, var boðið að bæta öldrunarþjónustu á minni stöðum í útjaðri Ísafjarðarbæjar, á Flateyri og Þingeyri, og tillögur eru að koma frá heilbrigðisstofnuninni og bæjarfélaginu um hvernig ráðstafa eigi þeim 20 millj. kr. Í öðru lagi er stór liður, hagrænar og kerfislægar breytingar, eins og það heitir svo hátíðlega, upp á 2,7 milljarða. Það er endurmat á útgjöldum og útgjaldahorfum. Bætur almannatrygginga breytast og þar er um að ræða leiðréttingu, í fyrsta lagi vegna þess að fjármagnstekjur sýna sig að vera minni en áætlað hafði verið, fyrst og fremst voru það tekjur af hlutabréfum og öðru slíku sem voru ofáætlaðar fyrir árið 2011. Tekjur frá lífeyrissjóðunum hafa líka verið ofáætlaðar. Atvinnutekjur hafa á hinn bóginn verið hærri en áætlað var í upphafi. Þetta eru breytingar sem Tryggingastofnun verður alltaf að leiðrétta fyrir. Síðan hefur orðið breyting á fjölda bótaþega, þar hefur orðið fjölgun. Bætur almannatrygginga nema 4 milljörðum kr., í atvinnuleysisbótunum var dregið til baka, það var minna atvinnuleysi en reiknað var með, og þar lækkum við um 270 millj. kr. Fæðingarorlofssjóður dregst niður og lækkar um 1,2 milljarða kr., að óbreyttum reglum. Færri hafa verið að taka fæðingarorlof og það er auðvitað áhyggjuefni og eitthvað sem við þurfum að skoða með tilliti til framtíðar og verður tekið til sérstakrar umræðu, með velferðarnefnd, hvernig við getum farið að skila því til baka aftur. Nýkomin er út skýrsla um Fæðingarorlofssjóð og ég hvet menn til að skoða hana. Svo er þarna athyglisverður liður, styrkir til fiskvinnslufyrirtækja vegna hráefnisskorts, hann hækkar um 200 millj. kr. Það er svolítið merkilegt að reglurnar eru þannig að jafnvel mjög stöndug fyrirtæki geta gert út á þennan sjóð. Ég held að við þurfum aðeins að skoða þetta, fólk er skráð atvinnulaust í viku og fær greiðslur frá Atvinnuleysistryggingasjóði vegna hráefnisskorts, jafnvel þó að afkoma fyrirtækisins sé bullandi góð yfir árið. Ég held því að menn ættu að skoða þennan lið. Varðandi breyttar forsendur að öðru leyti koma sjúkratryggingarnar þar inn með hækkun upp á 2,3 milljarða kr. Eins og ég sagði áðan höfum við ekki náð þar tökum á kostnaði, útgjöldum sem áætlað var að ná að lækka. Það er í fyrsta lagi lækniskostnaður upp á 1,1 milljarð kr., en samningar við sérgreinalækna eru runnir út og við þurfum að vinna að því hvernig við getum komið því í form aftur. Til að gæta alls réttlætis er það ekki þannig að þeir séu að fara fram úr þeirri upphæð sem var á árinu 2010, en þeir og við náum sameiginlega ekki þeirri hagræðingu sem ætlast var til. Sama gildir um lyfin, sérstaklega þó svokölluð S-merktu lyf, sem eru sérlyf á sjúkrahúsum. Sameiginlegi lyfjakostnaðurinn hækkar um 900 milljónir og þar höfum við ekki náð þeim markmiðum sem sett voru um niðurskurð. En þrátt fyrir það hefur náðst verulegur árangur í að draga úr lyfjakostnaði, en ekki öllu því sem fjárlögin gerðu ráð fyrir. Lækniskostnaður vegna brýnnar meðferðar erlendis hækkar líka um 660 millj. kr. og þar er fyrst og fremst um að ræða gengisbreytingu en ekki að verið sé að færa ný verkefni úr landi. Menn hafa sagt að við aðgerðir sem gripið hefur verið til í heilbrigðiskerfinu í heild hafi verkefni færst til í kerfinu. Því er mikilvægt að segja að í heilbrigðiskerfinu er um að ræða raunlækkun á kostnaði um 20%, miðað við að við náum fjárlögum 2012. Það er náttúrlega gríðarlega mikill niðurskurður en kannski í samræmi við það sem við höfum í tekjum. Við eyðum áfram 9,3% af vergri landsframleiðslu í heilbrigðismál og við notum áfram svipað hlutfall af tekjum ríkisins í heilbrigðismál, þannig að niðurskurðurinn er ekki meiri en það. Síðan eru smærri verkefni eins og hjá landlækni og Jafnréttisstofu þar sem um er að ræða leiðréttingar, viðbætur hjá umboðsmanni skuldara sem greiðast nú af lánastofnunum, þar er hækkun um 240 millj. kr., slysatryggingar o.fl. Smærri liðir eru undir sjúkratryggingaliðnum, svo sem kostnaður vegna jarðskjálftanna á Suðurlandi, hjá heilbrigðisstofnuninni þar og hjúkrunarheimilinu, upp á rúmar 40 millj. kr. Þannig eru útgjöldin. Ég held að það sé afar mikilvægt fyrir okkur að átta okkur á því að viðbótarkostnaðurinn í fjáraukalögum fer að langstærstum hluta, sem betur fer, til bótaþega eða lífeyrisþega í landinu til að rétta kjör þeirra. Það er gríðarlega mikilvægt og í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar. Ekki er verið að bæta einstökum stofnunum upp, nema þar sem um að ræða breytingar eða tekið er tillit til sérstakra aðgerða eins og á Suðurlandi, svo það sé líka ljóst. Við erum ekki að missa tök á útgjaldaliðum nema í sjúkratryggingunum þar sem útgjaldaaukningin er 2,4 milljarðar kr. Það er næstum því jafnmikið eða meira en niðurskurðurinn var á heilbrigðisstofnunum að öðru leyti. Heilbrigðiskerfið er þannig í raun að hækka, bæði í ár og í fjárlagafrumvarpinu á næsta ári, þó að það bitni svo misjafnt á stofnunum eftir því hvar þjónustan er veitt. Ég taldi mikilvægt að koma inn í umræðuna og fara formlega yfir þetta úr ræðustóli. Verkefnið er ærið, að aðlaga útgjöldin að tekjunum þannig að við getum farið að borga niður vaxtakostnaðinn, lánin og minnka vaxtakostnaðinn. Frumvarpið fer til fjárlaganefndar og ég treysti því að þar verði það skoðað og hljóti eðlilega málsmeðferð eins og skiptir miklu máli. Það ánægjulega í þessu öllu saman er, að með bótabreytingunum og kjarasamningabreytingunum geta menn gefið yfirlýsingu, eins og gefin var hjá Starfsgreinasambandinu áðan, og geta sagt og staðið á því að frá hruni og fyrir hrun hefur kaupmáttur lægstu launa aukist. Það er mikið afrek og skiptir miklu máli.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. velferðarráðherra fyrir að fara hér yfir sinn hluta í fjáraukalagafrumvarpinu sem ég tel að margir aðrir hæstv. ráðherrar ættu að taka til fyrirmyndar. Ég þakka honum sérstaklega fyrir það. Hann kom inn á þær aukningar sem hafa orðið hjá velferðarráðuneytinu sem eru rúmir 14 milljarðar á þessu ári, þ.e. sem koma inn í fjáraukalagafrumvarpið, sem að stærstum hluta skýrist af kjarasamningunum, af hækkun bótaflokka og því sem hæstv. ráðherra fór yfir. Hæstv. ráðherra fór líka yfir það sem hefur gerst með atvinnuleysisbætur og annað. Mig langar að spyrja hæstv. velferðarráðherra að því hvort hann hafi áhyggjur af því hversu lítið bil er á milli atvinnuleysisbóta og lægstu launa - ég ætla þó að taka sérstaklega fram að allir sem missa atvinnuna eiga samúð mína alla - en ég velti fyrir mér í ljósi staðreynda hvort þurfi að skoða það sérstaklega þegar orðinn er svo lítill munur á lægstu launum og atvinnuleysisbótum og hvort hæstv. ráðherra hafi sérstakar áhyggjur af því eða áhyggjur yfir höfuð. Það eru mýmörg dæmi um það, hvort sem okkur líkar betur eða verr, að þegar verið er að ráða fólk í fiskvinnslu eða ráða fólk í vinnu í sláturhúsum þarf að flytja inn útlendinga til þeirra starfa á sama tíma og atvinnuleysi er hér í sögulegu hámarki. Í ljósi þessara staðreynda vil ég spyrja hæstv. velferðarráðherra um það hvort hann hafi áhyggjur af því að það sé hugsanlega of lítið bil á milli lægstu launa og atvinnuleysisbóta og það sé oft og tíðum þannig að þeir sem eru á atvinnuleysisbótum hafi jafnvel meiri ráðstöfunartekjur en þeir sem vinna lægst launuðu störfin. Ég ítreka enn og aftur, svo það fari ekki á milli mála, að allt það fólk sem missir atvinnuna 

Hæstv. forseti. Svarið við því hvort ég hafi áhyggjur af þessu bili, að það sé orðið of lítið, er nei. Ég hef tjáð mig klárt um það að það eigi ekki að reyna að svelta fólk til vinnu. Aftur á móti er alveg klárt að við þurfum að fylgja því miklu betur eftir að fólk þiggi vinnu og það sé val. Við erum að tryggja ákveðna lágmarksframfærslu og hana eigum við að tryggja en það þýðir ekki að fólk eigi að koma sér hjá því að fara í vinnu vegna þess að við búum vel að því eða reynum að gera það. Við búum svo sem ekkert sérlega vel að því en eins vel og við getum til að tryggja að það geti lifað af þeim bótum sem þarna eru. Það fólk sem núna fær 161 þús. kr. í atvinnuleysisbætur var margt með tekjur upp á 400–500 þús. og margt með 200–300 þús. líka, og það er ekki í öfundsverðu hlutverki að reyna að lifa af því, það er útilokað nánast. Það þarf bara miklu, miklu stífari reglur um það að menn verði að þiggja vinnu og svo verðum við að treysta á það og það er auðvitað að gerast að lægstu launin eru að fara upp, lágmarkstryggingin er komin í 187–188 þús. núna, ef ég man rétt, fyrir hækkunina á næsta ári. Á sama tíma er það ánægjulegt auðvitað að bótaflokkarnir okkar hafa verið með lágmarkstryggingu upp á 196 þús. og fara væntanlega yfir 200 þús. á nýju ári. Svar mitt er því afdráttarlaust nei. En það þarf auðvitað að fylgjast með svartri atvinnustarfsemi og að menn komi sér hjá kostnaði. Og það er alveg rétt sem hér kom fram að einhverjir hafa kannski betri afkomu á atvinnuleysisbótum en á lægstu launum þurfandi ekki að borga þá leikskólapláss o.s.frv. Reglurnar eru þó þannig að viðkomandi verður að vera með leikskólapláss til að geta verið á bótum eða pössun til að geta verið tilbúinn að fara á vinnumarkaðinn. Ég held að regluverkinu þurfi að fylgja vel eftir en bæturnar og munurinn þarna á milli er ekki of lítill.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og tek undir með honum að það er ekki auðvelt hlutskipti að hafa ekki atvinnu og þurfa að lifa á þeim atvinnuleysisbótum sem mönnum eru skammtaðar. Ég vil þá kannski spyrja hann frekar út í það hvort hann telji þörf á því að herða eftirlitið til að mynda með því að fólk fari í þá vinnu sem því hugsanlega stendur til boða. Við erum sammála um að slíkt þurfi að gera. Hvort það er nægilegt í dag, maður hefur heyrt sögur af því að menn sem hafa verið að ráða t.d. iðnaðarmenn í vinnu hafi farið inn á atvinnuleysisskrárnar og einu tilfelli komu þrír menn í viðtal og allir réðu sig til vinnu en mættu svo ekki í vinnuna, enginn. Þeir fóru þar af leiðandi tímabundið út af atvinnuleysisskránni en hafa væntanlega farið inn á hana aftur og voru þá hugsanlega að vinna svart. Ég tel að það þurfi að skoða þetta sérstaklega en auðvitað megum við ekki falla í þá gryfju að láta örfáa einstaklinga eyðileggja fyrir fjöldanum. Það má alls ekki skilja orð mín þannig eða skoðanaskipti okkar hér í þá veru að allir séu settir undir sama hatt, alls ekki, því að auðvitað eru allir sammála um að það er mjög bagalegt fyrir blessað fólkið sem lendir í því að missa atvinnu sína og þarf að vera atvinnulaust og vill vinna. Fyrst og fremst þetta, hvort hæstv. ráðherra telji að það þurfi að herða eftirlit með því að fólk þiggi vinnu og í öðru lagi hvort hæstv. ráðherra telji koma til greina að fólk sem er atvinnulaust mæti bara til að koma saman og það gæti verið þannig að einhverjir þar inni gætu hugsanlega kennt viðkomandi aðilum eitthvað sem þeir kunna betur, hvort sem það er tungumál, stærðfræði eða guð má vita hvað. Finnst honum koma til greina að fólk þurfi að mæta kannski einhverja tíma í viku, líka til að huga að velferð fólksins í framtíðinni þannig að það sé þá tilbúið að fara í vinnu þegar hún hugsanlega býðst?

Hæstv. forseti. Varðandi það hvort herða beri eftirlitið þá er ástæða til að taka það fram að virkniúrræðin sem boðið er upp á, t.d. það að innan þriggja mánaða skuli kalla alla í einhver úrræði eða koma þeim í einhverja virkni, eru einmitt til þess að fylgjast með þessu. Menn verða að mæta á námskeið og þeim er gert að taka þátt í ákveðinni vinnu. Ég held að það skipti mjög miklu máli af mörgum ástæðum, bæði félagslega og líka til að hindra misnotkun á kerfinu. Ég held að almennt verðum við að gefa okkur það og ég veit að það er þannig að fólk vill vinna, það vill fá vinnu og þess vegna er auðvitað besta úrræðið að reyna að koma því þannig fyrir að við getum farið að bjóða vinnu og við þurfum auðvitað að gera það eins og við mögulega getum. Eftirlitið hefur verið hert, m.a. varðandi svarta starfsemi, heimsóknir í fyrirtæki sem hefur verið átak á vegum ASÍ og Samtaka atvinnulífsins sem ber að fagna. Við eigum auðvitað að halda áfram að gefa þau kláru skilaboð, við eigum að gera það sem stjórnmálamenn, það á að gera alls staðar í samfélaginu: Við ætlum að tryggja að fólk hafi sómasamlega afkomu en við ætlumst líka til þess að menn misnoti ekki kerfið, svindli ekki á því, og við eigum aldrei að tala slíkt upp. Það gera nefnilega sumir og tala þannig að það sé eðlilegt að fólk reyni að svindla á kerfinu. Það er ekki eðlilegt. Það á að tala þannig að við ætlumst til þess með öryggiskerfið, tryggingakerfið okkar, að við nýtum það þegar við þurfum á því að halda en við eigum að fordæma það þegar það er misnotað á kostnað samfélagsins og menn reyna að komast hjá því að bera ábyrgð á því að við getum boðið sómasamlega afkomu fyrir þjóðina í heild.

Frú forseti. Ég vil við lok þessarar umræðu þakka þeim hv. þingmönnum sem tekið hafa þátt í henni og skal ekki lengja hana að ráði enda ekki þörf fyrir, ég hef svarað í andsvörum athugasemdum sem ég hef talið ástæðu til. Tvennt vil ég nefna stuttlega, það er annars vegar það sem margir hv. þingmenn hafa komið inn á um hagvöxt og hagvaxtarhorfur, eðlilega, öllum er okkur það hugleikið. Það eitt held ég að við getum sagt með nokkuð mikilli vissu að hagvöxtur er genginn í garð og allar spár og allar mælingar á þessu ári staðfesta það. Nú síðast kom út hagspá Íslandsbanka, sem er væntanlega nýjasta tilraunin til að meta stöðuna í þessum efnum, dagsett í gær eða í dag. Nú man ég ekki hvaða dagur er, frú forseti, en ef það skyldi vera 13. október þá er það í dag,  Ef við lítum örlítið á spárnar sem fyrir liggja þá spá allir helstu aðilar vaxandi einkaneyslu í ár og næstu árin. Fyrir árið í ár spáir Íslandsbanki liðlega 3% vexti einkaneyslu og Hagstofan sömuleiðis en Seðlabankinn nokkru meiri eða um 3,7%. Hagvaxtarspárnar eru þannig að Íslandsbanki spáir nú 2,5% hagvexti, Seðlabankinn nokkuð meiri hagvexti eða 2,8–2,9% og Hagstofan sömuleiðis 2,5%. Ef við lítum á fjárfestingarspárnar er Íslandsbanki aðeins svartsýnni en bæði Seðlabankinn og Hagstofan en allir aðilar spá þó 8–16% aukningu fjárfestingar á þessu ári. Ég held að það sé sæmilega tryggt að við erum á þessu ári að landa viðsnúningi í hagkerfinu og vöxtur er genginn í garð. Hins vegar hafa menn rætt nokkuð heimildarákvæði um Sparisjóð Keflavíkur og þau mál sem honum tengjast og sömuleiðis Byr. Ég vil segja það eitt að með þau mál hefur verið farið algerlega í samræmi við lög og ekki síst neyðarlögin og það er á þeim grundvelli sem Fjármálaeftirlitið hefur tekið allar þær stjórnsýsluákvarðanir sem þar koma við sögu. Ég held að hv. þingmenn eigi að hafa í huga að þar liggur það vald. Fjármálaeftirlitið er gerandinn og leiðandi aðili í þeim efnum. Bæði er það svo að Fjármálaeftirlitið veitir fjármálastofnunum starfsleyfi, hefur eftirlit með því að þær uppfylli skilyrði og eftir atvikum innkallar þau starfsleyfi eða yfirtekur starfsemina ef svo ber undir. Hlutverk fjármálaráðuneytisins í þessum efnum er það eitt að vera tilbúið og stofna viðtökufélag, nýtt fjármálafyrirtæki, banka eða sparisjóð, ef þarf að taka við innstæðum úr föllnu fyrirtæki á grundvelli neyðarlaganna og aðgerða Fjármálaeftirlitsins í því sambandi. Það höfum við gert í þeim tilvikum sem á það hefur reynt. Þar af leiðandi hefur Fjármálaeftirlitið fengið í sinn hlut að stofna þessi viðtökufélög með lágmarksframlagi í öllum tilvikum sem þarf samkvæmt lögum til að stofna fjármálafyrirtæki. Þannig hefur það verið gert í tilviki stóru bankanna, Sparisjóðs Keflavíkur og Byrs að stofnað hefur verið nýtt viðtökufélag með lágmarksframlagi, tæpum 900 millj. kr. Í framhaldinu hefst svo ferli sem miðar að því að ljúka samningum milli kröfuhafa og hins nýja fjármálafyrirtækis og endurfjármagna starfsemina. Það ferli hefur verið eins í öllum tilvikum og heldur stjórn sem er sett hinu nýja fjármálafyrirtæki utan um eignina á meðan það tímabil varir. Í tilviki Sparisjóðs Keflavíkur voru það rúmir tíu mánuðir frá 22. apríl 2010 til 5. mars 2011. Hér hefur verið farið nákvæmlega eins að í þessum tilvikum á grundvelli þeirra laga sem um þetta fjalla og mér er ekki kunnugt um annað en að starfað hafi verið eftir þeim og þau verið virt. Þá verður að hafa í huga að gefið er svigrúm af hálfu Fjármálaeftirlitsins til að vinna að fjárhagslegri endurskipulagningu, ná samningum og tryggja endurfjármögnun starfseminnar þannig að eiginfjárhlutföll séu uppfyllt. Menn spyrja: Hvernig stendur á því að svo dapurlega var komið í rekstri Sparisjóðs Keflavíkur sem raun ber vitni? Menn hafa fyrir sér þær miklu afskriftir sem voru á eignasöfnum stóru bankanna þegar þau voru flutt yfir í nýju bankana og það gefur ákveðna leiðsögn um það hvers mátti vænta almennt í fyrirtækjum sem störfuðu við sambærilegar aðstæður. Það er mikill munur auðvitað á þeim fyrirtækjum sem hafa farið þá leið og hinum sem hafa ekki farið hana og við því mátti þar af leiðandi búast að afskriftarþörfin yrði mikil hjá sparisjóðum eða fjármálafyrirtækjum sem ekki höfðu komist í þrot og ekki höfðu fengið sambærilega niðurfærslu á eignasöfnum sínum og stóru bankarnir fengu þegar eignir þeirra voru fluttar yfir, samanber hina margfrægu umræðu um svigrúmið sem ætti þá að vera til staðar til þess að færa niður skuldir. Í tilviki Sparisjóðs Keflavíkur virðist ljóst að margir samverkandi þættir hafi gert það að verkum að staðan er jafndapurleg og raun ber vitni og einhver sú versta sem við höfum staðið frammi fyrir þegar verulega vantar upp á að heildareignir dugi á móti tryggðum innstæðum. Í fyrsta lagi hlutu almennar afskriftir að koma þar til eins og við sjáum stærðargráður um frá bönkunum. Í öðru lagi verður varla fram hjá því horft að útlánastarfsemin þarna hlýtur að hafa verið mjög áhættusöm og tryggingar í mörgum tilvikum lélegar. Annars gæti eignastaðan varla hafa farið eins illa og raun ber vitni. Í þriðja lagi bið ég hv. alþingismenn að hafa í huga að á þessu svæði eru miklir erfiðleikar, þar er fjárhagsstaða margra aðila mjög erfið, atvinnuleysi mikið og erfiðleikar hafa verið þar um þó nokkurt skeið þannig að á einu meginstarfssvæði sparisjóðsins eru miklir erfiðleikar og undirliggjandi veikleikar sem líklega má ætla að hafi áhrif á það að eignasöfnin eru í verra ástandi en ella væri. Þetta og margt fleira skýrist sjálfsagt þegar þau kurl verða komin til grafar, þar á meðal og ekki síst eftir að rannsókn verður lokið á afleiðingum hrunsins eða hlut sparisjóðanna í þeim þegar til kastanna kemur. Að lokum gildir sú yfirlýsing sem gefin var strax haustið 2008 um að þannig yrði farið í gegnum hremmingar fjármálakreppunnar hér á landi að allar innstæður yrðu tryggðar. Sú yfirlýsing var gefin út, samkvæmt henni var starfað þegar stóru bankarnir komust í þrot og henni hefur verið framfylgt síðan, enda væri lítið jafnræði í því að gera það ekki þegar verið er að takast á við síðustu stóru vandamálin sem eru beintengd hruninu. Hvað þessi yfirlýsing á eftir að kosta ríkið þegar upp verður staðið er því miður ekki hægt að fullyrða um á þessu stigi og það er ekki hægt að útiloka að sá kostnaður komi að einhverju leyti fram víðar en í tilviki Sparisjóðs Keflavíkur. En þessi yfirlýsing var gefin. Hún var mikilvæg og var ekki síst gefin til þess að tryggja að ekki yrði áhlaup á bankakerfið sökum þeirrar óvissu sem upp kom haustið 2008 og til að verjast því að almenningur óttaðist um innstæður sínar og tæki þær út úr bönkunum, sem hefði gert alla úrlausn þessara mála enn þá erfiðari. Það má auðvitað deila um margt í þessum efnum en það sem var gert var gert og þá verður að vinna úr hlutunum á grundvelli þess. Þessi yfirlýsing er grundvöllur þessara aðgerða til viðbótar við neyðarlögin og þá aðferðafræði sem þar var mótuð. Það verður unnið samkvæmt því og það er samkvæmt bestu vitund verið að vinna úr þessum málum. Reynt er að lágmarka tjón og ábyrgð og skaða ríkisins í öllum tilvikum, það fullyrði ég. Síðan verðum við að sjá hvernig reikningarnir líta út að lokum þegar öll kurl eru komin til grafar.

Virðulegi forseti. Þetta var ágætlega flutt ræða hjá hæstv. ráðherra en hann kemst ekkert hjá því að svara spurningum og segja frá hvernig er í pottinn búið. Ég ætla að lesa upp úr yfirlýsingu frá ríkisstjórninni 21. mars 2009. Þar segir, með leyfi forseta, að „erfiðleikum á íslenskum fjármálamarkaði sé að ljúka“ og það sé „sannfæring ríkisstjórnarinnar að ekki komi til frekari lokana íslenskra innlánsstofnana“. Þetta var 21. mars 2009. Hæstv. ráðherra heldur því fram núna og hefur fram til þessa haldið því fram að eðlilegt sé að hann fari með eignarhlutinn en ekki Bankasýslan Hann heldur því fram núna að hann hafi ekkert komið að þessu, það hafi verið Fjármálaeftirlitið. Ég spurði hæstv. ráðherra fyrst munnlega í nefnd, síðan sendi ég skriflega fyrirspurn sem ekki enn hefur verið svarað og ég bið þá hæstv. ráðherra að svara þeirri spurningu. Fram kom í yfirlýsingu frá fjármálaráðuneytinu 15. október 2010, með leyfi forseta: „… verður eign Byrs sparisjóðs enn í vörslu og umsjón fjármálaráðuneytisins í samstarfi við slitastjórn Byrs sparisjóðs þar til slitastjórnin kallar eftir honum. Miðað er við að það gerist innan tveggja ára.“ Ég vek athygli á ,,í vörslu og umsjón fjármálaráðuneytisins“. Síðan kom fram hjá FME að þetta væri ekki heimilt því að slitastjórnin gæti ekki verið eigandi bankans. Ég er búinn að spyrjast fyrir um þetta munnlega og skriflega. Ég hef ekki fengið svar. Þetta er yfirlýsing fjármálaráðuneytisins og staðfestir að það sem hæstv. ráðherra var að segja um að þetta kæmi honum ekkert við er ekki rétt og það er óskiljanlegt af hverju hæstv. ráðherra var að leppa þarna fyrir kröfuhafa. Í þriðja lagi vil ég spyrja hæstv. ráðherra enn og aftur: Hvernig má það vera að þessar fjármálastofnanir hafi verið hér um margra mánaða og í rauninni ára skeið  
            

Forseti vill biðja hv. þingmann að gæta orða sinna.

Frú forseti. Þegar yfirlýsing var gefin í þessum efnum á útmánuðum 2009 í kjölfar þess að þrjár stórar fjármálastofnanir, ef ég man þetta rétt, fóru í þrot var það einfaldlega mat þeirra aðila sem að þeim aðgerðum komu og þeirra sem höfðu þá farið yfir stöðu mála í fjármálakerfinu að þar með væri vonandi því versta lokið. Það var byggt á greiningu á ástandinu eins og það blasti þá við. Síðan leið ár þar til að því kom aftur því miður að tvær meðalstórar fjármálastofnanir þraut örendið. Þannig blasir það nú við. Hv. þingmaður leggur mér þau orð í munn að ég hafi sagt áðan að ég bæri enga ábyrgð í þessum efnum og þetta kæmi mér ekki við. Þetta er skáldskapur hjá hv. þingmanni eins og allir heyrðu sem hlustuðu á mál mitt. Ég fór nákvæmlega yfir það hvert hlutverk hvers og eins hefði verið í þessum efnum, fór nákvæmlega yfir það sem snýr að fjármálaráðuneytinu við svona aðstæður, að stofna viðtökufélagið og setja því stjórn til þess að til staðar sé aðili til að taka við innstæðunum sem verið er að bjarga og koma í öruggt skjól. Þetta hefur verið gert eins í öllum tilvikum. Sá hlutur liggur fyrir og aðkoma okkar að því og ábyrgð. En starfsleyfi fjármálastofnana eru hjá Fjármálaeftirlitinu. Ég átta mig á því að hv. þingmanni þykir þetta miður því að hann vildi helst að ég bæri ábyrgð á öllu heila klabbinu því að þá hefði hann meiri efnivið til þess að reyna að lemja á mér með.

Æ, æ, æ!

En lög og reglur eru eins og þær eru og það er alveg sama hvaða snúninga hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson tekur á því. Fjármálaeftirlitið veitir fjármálafyrirtækjum starfsleyfi, tekur af þeim starfsleyfið eða yfirtekur starfsemina ef svo er að skipta, tekur allar stjórnvaldsákvarðanirnar sem því eru samfara. Hlutur fjármálaráðuneytisins er sá sem ég hef farið rækilega yfir og á honum ber ég ábyrgð og stend fyrir. Við undirbúum aðgerðir af slíku tagi ef þær eru óumflýjanlegar með því að hafa viðtökuaðilann kláran. Ef þetta er ekki fært beint 

Virðulegi forseti. Ég ætla enn og aftur að spyrja sömu spurningarinnar og ég mun spyrja þangað til ég fæ svar. Ég les aftur yfirlýsingu fjármálaráðuneytisins. Þar segir frá 15. október, með leyfi forseta: „… verður eign Byrs sparisjóðs enn í vörslu og umsjón fjármálaráðuneytisins í samstarfi við slitastjórn Byrs sparisjóðs þar til slitastjórnin kallar eftir honum. Miðað er við að það gerist innan tveggja ára.“ Ég hef spurt hæstv. ráðherra: Af hverju var þetta samkomulag gert? Það er náttúrlega augljóst að þetta er í vörslu og umsjá fjármálaráðuneytisins en ekki Bankasýslunnar - Bankasýslan fer ekki með þetta eins og hjá hinum bönkunum heldur hæstv. fjármálaráðherra. Það kom fram hjá FME að það væri ekki heimilt að slitastjórnin tæki yfir bankann. Ég spyr því enn og aftur: Af hverju var þetta samkomulag gert þegar það er ekki heimilt? Ég spyr vegna þess að Byr sparisjóður er í vörslu og umsjón fjármálaráðuneytisins. Ég veit alveg hvar leyfisveitingarnar eru en þetta er í vörslu og umsjón fjármálaráðuneytisins og hæstv. fjármálaráðherra getur ekki látið eins og hann hafi ekki vitað af því að banki sem var í vörslu og umsjón hans sjálfs og skilaði ekki ársreikningi - við höfum ekki séð stofnefnahagsreikninginn - hafi ekki uppfyllt lögbundin skilyrði. Hann getur ekki bara bent á eftirlitsaðilann. Ég skal alveg spyrja eftirlitsaðilann, hæstv. ráðherra þarf ekki að hafa áhyggjur af því, en hæstv. ráðherra sem hefur sjálfur sagt þetta vera í sinni vörslu og umsjón, ekki Bankasýslunnar eða neins annars, verður að svara þessum spurningum.

Frú forseti. Það er út af fyrir sig rétt að þeir verða að spyrja ansi oft sem aldrei heyra svörin, sem ekkert gera með það þegar þeim er svarað. Þeir verða að spyrja og spyrja út í hið óendanlega. Það angrar mig ekki nokkurn skapaðan hlut þó að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson eyði í það tíma sínum að spyrja endalaust sömu spurninganna sem búið er að margsvara. Það er vandamál hv. þingmanns ef hann annaðhvort heyrir ekki svörin eða skilur þau ekki. Það er bara þannig. Það er algerlega á hreinu og liggur fyrir að eignarhlutirnir í nýju viðtökufjármálastofnununum eru hjá fjármálaráðuneytinu meðan unnið er að endurfjármögnun þeirrar starfsemi eins og var gert í tilviki stóru bankanna,  Það er alveg rétt eins og lýst var yfir á sínum tíma að þetta var í vörslu og umsjá fjármálaráðuneytisins eftir að Byr hf. hafði verið stofnað. Á þeim tíma voru viðræður afstaðnar við slitastjórn gamla Byrs sparisjóðs um að þeir mundu að uppistöðu til fjármagna nýja bankann með því að breyta kröfum sínum í hlutafé og fjármálaráðuneytið hélt á hlutnum á meðan. Það hefur legið fyrir allan tímann. Því miður, frú forseti, telur hv. þingmaður sig vera að uppgötva einhvern sannleika sem allir nema hann hafa vitað í tæpt eitt og hálft ár.

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra kemst ekki hjá því að svara spurningum. Allir sem hlustuðu á orð hans heyrðu að fyrirspurn minni, sem er nánar tiltekið nr. 14 af skriflegum fyrirspurnum sem ég sendi hæstv. ráðherra, hefur ekki enn verið svarað frekar en flestum þeim sem ég lagði fram. Hæstv. ráðherra, sem hefur farið mikinn og talað um að það sé nú æskilegt að þing og þjóð séu upplýst um hina og þessa hluti, sýnir þinginu enn og aftur fullkominn hroka og telur að hann sé í þeirri stöðu að hann þurfi ekki að svara þeim fyrirspurnum sem til hans er beint. Ég ætla enn og aftur að lesa þá fyrirspurn sem ég beindi til hæstv. ráðherra. Þá vísa ég í yfirlýsingu frá fjármálaráðuneytinu frá 15. október 2010, en þar segir: „Hlutur ríkisins í Byr hf. verður 5,2% en 94,8% hlutur verður eign Byrs sparisjóðs en í vörslu og umsjón fjármálaráðuneytisins í samstarfi við slitastjórn Byrs sparisjóðs þar til slitastjórnin kallar eftir honum. Miðað er við að það gerist innan tveggja ára.“ Fram hefur komið hjá FME á fundi viðskiptanefndar að kröfuhafar, slitastjórn, geti ekki orðið eigendur að bankanum. Spurt er: Af hverju var samkomulag gert þegar ljóst var að kröfuhöfunum, slitastjórnum, var ekki heimilt að eiga banka? Þeirri spurningu hefur ekki verið svarað. Hæstv. ráðherra hefur heldur ekki svarað því hvernig banki í umsjón hans og vörslu gat starfað. Ég vek athygli á því að hæstv. ráðherra finnst þetta sniðugt 

Forseti mælist til þess að menn hafi ekki samræður sín í milli í salnum.

Virðulegi forseti. Ég var ekki með samræður við einn eða neinn. Ég vakti athygli á því, sem ég held að sé mjög mikilvægt, að almenningur fái að vita að hæstv. ráðherra tekur þessu af fullkominni léttúð. Ég veit ekki betur en að hæstv. ráðherra þræti ekki fyrir það en ef það er misskilningur getur hann svo sannarlega leiðrétt hann. Ég spurði hæstv. ráðherra hvernig það mætti vera að bankar sem eru í umsjón og vörslu hans uppfylli ekki lagaskilyrði. Þeir starfa hér og stofna útibú í samkeppni við aðrar fjármálastofnanir sem verða að uppfylla lagaskilyrði. Hvernig það má vera? Síðan eru ýmsar aðrar fyrirspurnir sem hver og einn getur séð því að það eru opinber gögn, þ.e. fyrirspurnir og svör, sem hæstv. ráðherra hefur ekki séð ástæðu til að svara. Virðulegi forseti. Það getur vel verið að hæstv. ráðherra telji sig vera í því umhverfi að hann komist upp með að svara ekki spurningum sem beint er til hans og sem honum ber skylda til að svara. Það breytir ekki staðreyndum mála og það breytir því ekki að hæstv. ráðherra hefur ekki svarað þessum spurningum. En það breytir því heldur ekki að á endanum mun þeim verða svarað, hvort sem það verður hæstv. ráðherra sem gerir það eða einhver annar, vonandi í nánustu framtíð.

Virðulegi forseti. Þótt velferð dýra snerti marga hjartastrengi er það hryggileg staðreynd að málaflokknum hefur ekki verið gert hátt undir höfði í íslenskri þjóðmálaumræðu og því síður stjórnsýslu. Því sem næst eina opinbera birtingarform málaflokksins er í gegnum þau tilfelli sem rata í fjölmiðla og varða dýr sem hafa þurft að þola vanlíðan, þjáningar eða dauða af manna völdum, grimmd ókunnra hugleysingja eða jafnvel eigenda sinna. Ég vil trúa því að flestir Íslendingar vilji sjá dýr njóta þeirrar meðferðar og nærgætni sem ætti að vera sjálfsögð í siðmenntuðu þjóðfélagi. En í skugga allra okkar bestu væntinga hefur ill meðferð á dýrum því miður fengið að hreiðra um sig. Við þekkjum flest dæmi úr þjóðmálaumræðunni sem varða bæði búfé og heimilisdýr. Um þau níðingsverk ætla ég ekki að fjölyrða að þessu sinni en það blasir við að við verðum að sameinast um að gera betur Það hefur lengi verið til vandræða að engin heildstæð löggjöf hefur gilt um dýravelferðarmál. og valdmörk ráðuneyta og stofnana hafa verið óskýr. Dýravelferð sem slík hefur þannig hvorki fengið þann sess sem henni ber í gildandi löggjöf né í framkvæmd hennar. Ég tel að allir sem innan þessa málaflokks starfa viðurkenni að hér þurfi sannanlega að gera betur. Því ber að fagna að sett hefur verið í gang vinna við að móta heildstæða löggjöf um dýravelferð. Drög að slíku frumvarpi voru kynnt á vormánuðum. Þar er leitast við að taka á ýmsum ágöllum, svo sem stjórnsýslulegri vistun málaflokksins, og er stefnt að því að hann falli sem heild undir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Einkum og sér í lagi eru lögð drög að sterkari og áhrifameiri þvingunarúrræðum og viðurlögum við brotum. Það er von mín að þessum málum verði fylgt eftir af festu, að afsláttur verði í engu gefinn frá sjálfsögðum réttindum dýra og afgreiðsla Alþingis endurspegli vilja þjóðarinnar um gagngerar endurbætur og siðvæðingu málaflokksins. Ég tel þær skipulagsbreytingar sem frumvarpsdrögin bera með sér til bóta, en ég vil hnykkja á nokkrum atriðum og inna hæstv. ráðherra svara á hans sýn í málaflokknum. Í fyrsta lagi vil ég segja að það eru mikilvægar forsendur fyrir því að markmið nýrra dýravelferðarlaga nái fram að ganga, að leyfisskylda sé meginreglan fyrir dýrahaldi, einnig í landbúnaði, og að leyfi fylgi reglulegt opinbert eftirlit. Eins og dæmin sanna munu ábyrgðar- og eftirlitsaðilar að öðrum kosti ekki hafa nauðsynlega yfirsýn og því síður úrræði til að bregðast við því sem miður fer. Ég vil undirstrika það og inna hæstv. ráðherra eftir afstöðu hans hvað varðar leyfisskyldu, eftirlit og viðurlög. Þá vil ég spyrja hæstv. ráðherra sérstaklega um hvernig mál standa er varðar gildistöku III. kafla laga, nr. 143/2009, sem snýr að breytingum á lögum um dýralækna og heilbrigðisþjónustu við dýr og taka á að óbreyttu gildi 1. nóvember næstkomandi. Vill hæstv. ráðherra beita sér fyrir því að áðurgreindum lagakafla verði breytt á þann veg að búfjár- og dýraeigendum á landinu öllu verði af hálfu ríkisins tryggð fullnægjandi dýralæknisþjónusta, þjónusta sem sé að lágmarki af samsvarandi gæðum og sú þjónusta sem héraðsdýralæknar hafa veitt til þessa? Síðast en ekki síst vil ég koma inn á lykilatriði í málaflokknum í heild en það er stefnumótanir er varða verksmiðjubúskap sem í sinni nöturlegustu mynd er kerfisbundin, lögleg en siðlaus og algjörlega óásættanleg meðferð á dýrum.

Heyr, heyr.

Málaflokkur þessi er svo stór og viðamikill á alþjóðavísu að um hann þyrfti alveg sérstaka umræðu og að mörgu er þar að hyggja. Þessi mál snúast um okkur öll sem neytendur og hvort við leggjum einungis fram þá kröfu að matvæli séu ódýr en okkur sé nær sama hvaðan og hvernig þau eru til komin, eða hvort við gerum kröfur um góðan og siðlegan aðbúnað dýra í lífi jafnt sem á dauðastund. Þetta er jafnframt spurning um hvort okkur sé nær sama um slæma meðferð lands, mengun frá stórbúum og aukna lyfjanotkun í búfjárhaldi. Pressan á alþjóðavísu hefur nær öll verið á einn veg, að hámarka gróða og lágmarka kostnað. Það er áríðandi að stórefla vitund almennings um þessi efni því að ég vil trúa því og tel að fólk almennt vilji að við förum vel með dýr í hvívetna, en of lítil umræða fer fram um þessi efni og því er meðvitundin yfirleitt of lítil. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvernig hann sér fyrir sér stefnumótun til framtíðar í þessum efnum. Hvernig telur hæstv. ráðherra að hann geti beitt sér fyrir reglum og umhverfi 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Guðfríði Lilju Grétarsdóttur fyrir að taka þetta mál upp á þingi. Ég held að við séum öll þannig gerð að það stingur okkur þegar við heyrum um slæma meðferð á dýrum, hvort sem það eru gæludýr eða búpeningur sem alinn er upp í framleiðsluskyni. Við erum minnug þess að dýrin eru málleysingjar gagnvart okkur, geta alla vega ekki tjáð sig með orðum varðandi aðbúnað og umgengni. Þess vegna er það skylda okkar að sjá til þess að svo sé um búið sem best verður á kosið í þessum efnum. Það er alveg sama hvort við erum framleiðendur á landbúnaðarvörum eða hvort við eigum dýr einungis okkur til ánægju, þá er það frumskylda að góðs aðbúnaðar sé gætt. Við framleiðslu á vörum skiptir hver hlekkur í þeirri framleiðslu máli. Við þurfum að geta horfst í augu við hvern hlekk, við skulum bara taka blessað lambakjötið sem dæmi; allt frá getnaði, fæðingu, meðferð á sauðburði, meðferð í haganum, þegar féð kemur af fjalli og meðferð þess allt að göngum og réttum og til slátrunar. Allur ferillinn, hvert einstakt skref, verður að vera með þeim hætti að við getum staðið stolt frammi fyrir hverju einasta af þessum atriðum og sagt: Við höfum staðið vörð um þessa þætti, um dýravelferðina og siðferðislega þætti. Það er alveg hárrétt sem fram kom hjá hv. þingmanni að lagalega séð hefur þessi málaflokkur heyrt undir tvenn lög, annars vegar dýraverndarlögin, sem verið hafa á forsjá umhverfisráðuneytisins og umhverfisstofnunar, og hins vegar lög um búfjárhald sem verið hafa á forsjá landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytis. Sú verkaskipting hefur á vissan hátt torveldað að byggja upp það nauðsynlega eftirlit sem þessi atriði þurfa öll að búa við. Engu að síður bera sérfræðingar á vegum landbúnaðarráðuneytis ábyrgð á báðum þessum hlutum í gegnum Matvælastofnun. Það er alveg hárrétt að núna liggur fyrir að vinna frumvarp á grundvelli nefndar sem vann að þessum málum. Það er frumvarp um dýravelferð sem tekur á öllum þessum þáttum sameiginlega. Þar er gert ráð fyrir því að þessir málaflokkar séu allir færðir undir landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytið og að megineftirlitið sé hjá sérfræðingum Matvælastofnunar. Að vísu er gert ráð fyrir tvennum lögum, annars vegar lögum sem lúta að almennri dýravelferð og hins vegar breytingum á lögum um búfjárhald. Ég tel að það sé mikil framför að því að setja þessi mál undir einn lagabálk. Hv. þingmaður víkur að ýmsum atriðum varðandi þetta mál. Ég vil undirstrika að verið er að breyta hugtaki. Alþingi fær málið til meðferðar, en þar er breytt um hugtak og notað dýravelferð í frumvarpsdrögunum og tekið fram að það sé markmið að stuðla að velferð dýra, þ.e. að þau séu laus við vanlíðan, hungur og þorsta, ótta og þjáningu, sársauka, meiðsli og sjúkdóma, í ljósi þess að dýr séu skyni gæddar verur, eins og segir í tillögutextanum. Það er breyting á nálgun málsins. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um að þessi málaflokkur þarf að fá verðugan og öflugan sess í íslenskri stjórnsýslu og þar þarf að vera hægt að fylgja eftir eftirliti og viðurlögum ef út af er brugðið. Það er alveg klárt að meginþorri allra sem fara með dýr, hvort sem það eru gæludýr eða skepnur í búskap, fara vel með þau, verum þess minnug. Hins vegar eru þau einstöku undantekningartilvik sem upp koma of mörg. Þau eru ekki aðeins slæm vegna þeirrar illu meðferðar sem dýrin fá heldur eru þau líka slæm fyrir þá ímynd sem við viljum öll standa fyrir varðandi meðferð á dýrum. 
             Virðulegi forseti. Varðandi beinu spurningarnar sem hv. þingmaður kom fram með 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. málshefjanda fyrir að vekja máls á þessu. Ég er sammála því sem hv. þingmaður segir, við þurfum svo sannarlega að veita velferð dýra athygli. Til að byrja með vil ég segja eitt. Ég held að við séum í sjálfu sér öll sammála um verkefnið sjálft sem er að reyna að tryggja sem best dýravelferð í landinu. Ég fagna þeirri endurskoðun sem nú stendur yfir á þeirri löggjöf. Ég er líka alveg sammála hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um að dýraeigendur vilji almennt umgangast dýr sín með velferð þeirra í huga. Það er vilji þeirra sem eiga dýr, hvort sem það eru bændur eða aðrir, að fara vel með þau og ég held að skynsamlegt sé hjá okkur að ganga út frá þeirri forsendu. Það breytir hins vegar ekki því að til eru brotalamir, sumar þeirra mjög slæmar. Við þekkjum ýmis slík dæmi sem hafa ratað í fjölmiðlana. Því miður eru til einstaklingar sem ekki hyggja að þessari grundvallarskyldu dýraeigenda, að fara vel með dýrin sín. Vandinn sem við höfum staðið frammi fyrir þegar slík tilvik koma upp er tvíþættur. Annars vegar stjórnsýslulegs eðlis. Löggjöfin sem um er að ræða er tvenns konar og heyrir undir tvö ráðuneyti og tvær stofnanir. Það býr auðvitað til flækjustig sem þvælist fyrir mönnum þegar á að grípa inn í svoleiðis aðstæður. Í öðru lagi hefur líka komið fram að skortur er á úrræðum. Menn geta kært til lögreglunnar en það hefur reynst mjög tafsamt. Það er líka hægt að beita vörslusviptingu sem er auðvitað mjög afdrifarík aðgerð og hefur líka ýmis vandamál í för með sér. Ég vil þó vekja athygli á því að reynt hefur verið að beina meiri athygli að þessum málum. Matvælastofnun sem fer með þau hefur látið mér í té lista og ef við skoðum tölurnar 

Frú forseti. Ég fagna þeirri umræðu sem hér er vakin upp um dýravelferð og dýravernd sem svo sannarlega er olnbogabarn í samfélagi okkar, í löggjöfinni og innan stjórnsýslunnar. Okkur berast ítrekað fréttir af illri meðferð dýra sem vekja hneykslun og furðu, ekki bara vegna meðferðarinnar á dýrunum heldur líka vegna aðgerðaleysis og úrræðaleysis eða deyfðar hins opinbera við að rannsaka og bregðast við slíkum málum. Í öllum sveitarfélögum eru starfandi nefndir sem hafa aðhalds- og eftirlitshlutverk í ákveðnum málaflokkum. Þær láta stundum hart til sín taka, t.d. ef upp kemst að kvenfélög séu að selja heimabakkelsi í góðgerðarskyni. Maður hefur aldrei heyrt um slíkt írafár vegna meðferðar á dýrum enda eru engar dýraverndarnefndir í sveitarfélögum landsins og hér á landi er engin dýralögregla eins og t.d. í Svíþjóð og dýrahald er ekki háð leyfisveitingum nema í fáum tilvikum. Siðað samfélag lætur sig varða velferð alls sem lifir. Dýr eru ekki aðeins hluti af náttúrunni, þau eru í stórum mæli skjólstæðingar manna, okkar þörfustu þjónar, bestu vinir og hjá bændum forðabú á fæti. Siðferði manns má oft marka á því hvernig hann kemur fram við þá sem þarfnast verndar og eiga sér ekki málsvara. Sama hlýtur þá að eiga við um samfélög. Nú stendur fyrir dyrum heildarendurskoðun á dýraverndarlöggjöfinni í samráði við ýmsa aðila. Það er vonum seinna að löggjöfin frá 1994 verði endurskoðuð og endurbætt. Það á að vera okkur metnaðarmál að skapa sterka og mannúðlega löggjöf um verndun og umhirðu dýra og skapa skýran og afdráttarlausan stjórnsýsluramma, afdráttarlaus viðurlög og úrræði í málefnum sem lúta að velferð dýra. Ég gef lítið fyrir það 

Frú forseti. Ég vil þakka málshefjanda Guðfríði Lilju Grétarsdóttur fyrir að hefja þessa umræðu. Hún átti að fjalla um dýravernd en eins og fram kom í máli ráðherrans er betra að fjalla um þetta sem dýravelferð, það er miklu skynsamlegri nálgun. Almennt vil ég segja að meðferð dýra er góð en auðvitað eru svartir sauðir alls staðar innan um. Það er rétt að ekki hefur verið tekið nægilega vel á þeim vandræðum sem upp hafa komið. Af hverju eru svartir sauðir? Fyrst og fremst vegna vanþekkingar, því miður, og nú á síðustu árum hefur orðið mikil fjölgun dýraeigenda, ekki síst þeirra sem eiga gæludýr og hross, og skort hefur á að þekkingin fylgi með. Í annan stað er það iðnaðarframleiðsla en sem betur fer þekkjum við hana kannski ekki hérlendis í þeim skala sem við höfum séð í sjónvarpinu, en vegna kröfunnar um sífellt lægra matarverð, vöruverð, er gengið á velferð dýranna í slíkri framleiðslu. Það sem ég vil segja, og tek undir með hv. þm. Guðfríði Lilju Grétarsdóttur, er að lagaumhverfið er verulega gallað og hefur verið lengi. Eftirlitskerfin hafa verið gölluð og þetta hefur verið lengi í skoðun. Það er löngu tímabært að taka á málinu og koma því í þann farveg sem skynsamlegast er. Mín skoðun er sú að almenningsálitið breytir hugmyndum um dýravelferð og dýravernd og færir til þröskulda og setur ný viðmið, og hefur gert það á liðnum árum. Ábyrgðin þarf að vera á höndum dýraeigenda, ekki sveitarfélaga eða annarra eftirlitsaðila. Við þurfum að nýta betur praktíserandi dýralækna og þar vil ég líka taka undir með hv. málshefjanda um að ríkisvaldið tryggi dýralæknaþjónustu um land allt. Við þurfum að klára heildarendurskoðun lagaumhverfisins og mikilvægustu punktarnir eru að það sé ein yfirstjórn og skýr ákvæði og valdmörk 

Forseti. Ég þakka innilega fyrir þessa umræðu. Við sem búum hér á þessu landi viljum oft líta á okkur sem dýravini en því miður virðist það ekki gilda um öll dýr, því sláandi fréttir um dýraníð og illa meðferð á búpeningi hafa verið mjög áberandi undanfarið. Mig langar t.d. að spyrja hæstv. ráðherra hvernig stendur á þeirri staðreynd að í núgildandi lögum mega dýralæknar einir gelda grísi en allir vita þó að það eru alltaf starfsmenn svínabúa sem sjá um geldingarnar. Fær þetta lögbrot enn að viðgangast? Ef svo er, ætlar hæstv. ráðherra að beita sér fyrir því að tekið verði á þessu augljósa lögbroti eigi síðar en nú? Mér leikur jafnframt forvitni á að vita hvernig eftirliti með réttri meðferð búpenings verði háttað og hvaða refsingu megi beita fyrir brot í nýrri löggjöf um dýravernd. Verður settur lagarammi um meðferð á dýrum við slátrun? Verður tryggt að þau þurfi ekki að þjást að óþörfu? Síðan langar mig að spyrja. Lítið hefur verið rætt um hvaða reglur og eftirlitsaðferðir munu eiga við þá sem t.d. rækta dýr, svo sem hunda og ketti. Hver verður krafan um aðbúnað dýranna í nýrri löggjöf? Þá langar mig að spyrja hvort hv. ráðherra hafi kynnt sér rannsóknir Árna Stefáns Árnasonar, en hann beinir sjónum sínum sérstaklega á meðferð á kjúklingum, mjólkurkúm og grísum. Fyrst ég hef nokkrar sekúndur í viðbót langar mig jafnframt að taka undir það sem komið hefur fram, að ein af meginástæðum illrar meðferðar á dýrum er hvernig við erum sem neytendur. Við getum ekki bæði ætlast til góðrar meðferðar á dýrum og hámarksarðsemi af afurðinni. Við verðum að velja að borga meira fyrir kjötið eða 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með þeim þingmönnum sem hér hafa talað, að það er gott að vinna sé í gangi við nýja heildstæða löggjöf með það að markmiði að auka dýravelferð, hvort sem á við um gæludýr eða dýr í landbúnaði. Það verður að nálgast alla slíka löggjöf af ákveðinni skynsemi. Við höfum rætt hér t.d. um vinnubrögð við geldingar á grísum og fleiri dýrum. Það verður að taka tillit til aðstæðna í hvert sinn. Segja má að það sé ákveðið tvöfalt siðgæði hjá okkur þegar kemur að matvælaverði og svo matvælaframleiðslu. Okkur hefur öllum ofboðið oft á tíðum að sjá hvað aðbúnaður virðist oft vera mjög slæmur, sérstaklega víða erlendis, í verksmiðjuframleiðslu á matvælum. Ég vil trúa því að almennt sé staðan miklu betri hérlendis að þessu leyti og að velferð dýra sé almennt í góðu standi. Veiðar eru hluti af matvælaframleiðslu. Við erum veiðimannasamfélag og þess vegna þarf löggjöf sem að þessu snýr að taka tillit til þess líka. Veiðiaðferðir eru þannig að dýr geta særst. Það fylgir slíkri matvælaframleiðslu. Þar verðum við að horfa til þess að margar þjóðir hafa sýnt í þeim málum tvöfalt siðgæði. Mér dettur þá helst í hug andstaða margra þjóða við hvalveiðar. Oft hefur dauðastund eða dauðatími hvala verið þar til umræðu og að tryggja verði drápsaðferðirnar. Menn hafa viljað stöðva hvalveiðar tímabundið á þeim nótum. Þannig hafa t.d. Ástralir, innan hvalveiðiráðsins, gagnrýnt harðlega drápsaðferðir á hvölum. Á sama tíma og þeir gerðu það, þurftu þeir að grisja kameldýrastofn sinn um 70 þúsund dýr. Þeir gagnrýndu drápsaðferðirnar út frá því 

Virðulegi forseti. Ég þakka kærlega fyrir þessa umræðu sem er svo sannarlega þörf. Í mínum huga snýst dýravernd um góða umhirðu dýra og að þeim séu sköpuð eðlileg skilyrði til lífs og viðgangs. Að sjálfsögðu snýst hún líka um að við grípum til sérstakra aðgerða þegar útrýmingarhætta er til staðar. En það sem skiptir máli er að til að fá að halda dýr er eðlilegt að krefjast tilskilinna leyfa sem byggð eru á mjög ákveðnum skilyrðum, lagaramma og vinnureglum. Lagarammi og vinnureglur eru skilyrði þess að eðlilegt og skilvirkt eftirlit geti farið fram þannig að við höfum í höndunum tæki til að grípa inn í og beita viðurlögum þegar vanhöld koma í ljós, sem því miður gerist stundum. Þó langflestir séu með dýrahald sitt í góðu lagi koma vanhöld því miður stundum í ljós. Talsvert hefur verið kvartað undan því að tækin skorti til að grípa inn í þegar þarf og á þessu þurfum við svo sannarlega að taka. Einnig má benda á, eins og fram hefur komið í umræðunni, nauðsyn þess að dýralæknar séu til staðar í viðunandi fjarlægð og starfsskilyrði þeirra séu þokkaleg svo að þeir geti sinnt heilbrigðisþjónustu dýra, en sjálfsögðu eru umræður um dýralækna efni í heila aðra umræðu. Til þess að dýrahald sé með heilbrigðum hætti þarf að vera til staðar aðbúnaður og eðlileg skilyrði fyrir þann sem heldur dýr, skýr lagarammi og tæki til eftirlits og eftirfylgdar. Með þeim hætti er sú ánægja sem fylgir dýrahaldi tryggð, hvort heldur sem er eingöngu til ánægju eða öryggis eða atvinnu. Matvæli í hæsta gæðaflokki og öryggi á því sviði eru einnig hluti af þessu máli. 

Herra forseti. Þetta er eitt af þeim málum sem eru margslungin og hafa margar hliðar. Umhirða og umgengni við dýr, hvort sem það eru gæludýr eða búfénaður, þurfa að vera í lagi og þarf að vera eftirlit með slíku þannig að það sé eins og eins og við viljum að það sé. Víða í sveitarfélögum hafa landbúnaðarnefndir og starfsmenn þeirra það á sinni könnu að fylgja slíku eftir og á mörgum stöðum eru þessi mál í ágætu lagi en auðvitað er víða pottur brotinn í þessu eins og öðru. Það eru þrjótar og skúrkar í þessu eins og öllu öðru. Þá þurfum við að finna og ná tökum á þessum málum með einhverjum hætti. En eins og ég sagði hefur velferð og umhirða dýra ýmsar hliðar. Ein er heilbrigði dýranna. Við þurfum að tryggja að bústofnar eða gæludýr á Íslandi njóti besta umhverfis og séu heilnæm og heilbrigð, að ofan á slæma umgengni og umhirðu leggist ekki sjúkdómar sem við höfum ekki áður þekkt. Við munum eftir hestapestinni, sem við köllum svo, sem lagðist á hross á Íslandi. Það þarf engum að dyljast að sú pest, þótt hún hafi gengið yfir, var skepnunum kvalafull og reyndi á þær. Í því sambandi vil ég nefna að þær hugmyndir sem uppi hafa verið um að opna landið fyrir innflutningi á lifandi dýrum, búfénaði og gæludýrum eða einhverju öðru, sem auka mun líkurnar stórlega á því að hér hellist yfir sjúkdómar sem við höfum ekki áður þekkt. Ég fann álit sem kom frá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins þar sem talað var um að á Íslandi hefðu ekki komið upp hættulegir smitsjúkdómar í dýrum síðastliðin 50 ár. Viljum við opna fyrir innflutning á dýrum og taka áhættu af slíku? Það tengist allt umræðunni um heilbrigði og velferð dýra. Ég segi nei. Við eigum að vernda bústofna og gæludýr okkar fyrir slíku. 
            

Forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu sem hefur verið mjög góð. Það er dálítið erfitt að koma upp í lokin á henni, það er búið að segja svo mikið. Ég fagna eins og aðrir því að ný dýraverndarlög séu í pípunum því að löggjöfina þarf vissulega að styrkja. Það er líka mikilvægt að fara eftir lögunum og nota þær valdheimildir sem til staðar eru og láta ekki þá sem fara illa með dýr komast upp með það. Það er eitt sem lítið hefur verið tæpt á, það eru svokallaðar hvolpaverksmiðjur sem gagnrýndar hafa verið víða erlendis, sem eru einhvers konar verksmiðjubú þar sem hundar eru framleiddir. Því miður virðist ýmislegt benda til þess að sá iðnaður þrífist hér að einhverju leyti. Þarna búa dýrin oft við hörmulegar aðstæður þar sem er þröngt um þau og þau eru höfð í búrum þar sem illa er þrifið. Svona bú eru gróðrarstía fyrir sjúkdóma og hundarnir eru stressaðir og án félagslegs samneytis við menn, sem er algjörlega nauðsynlegt ef hvolpar eiga að verða góð gæludýr. Mig langar einnig að tala um ræktun á dýrum sem aðeins var tæpt á áður, einkum hundum og köttum sem eru ræktaðir út af einhverjum útlitseinkennum en þar er ræktunin oft komin út í algjörar öfgar. Hér á landi eru tegundir þar sem dýrin þurfa bæði að fá sæðingu og gangast undir keisaraskurð vegna þess að þau eru komin svo langt frá sínu náttúrulega formi að þau geta ekki eignast afkvæmi öðruvísi. Það finnst mér alveg hrikalegt. Arfgengir sjúkdómar í mörgum hundakynjum eru því miður að aukast mikið. Hér þarf líka heildarendurskoðun á hlutunum.

Virðulegi forseti. Mér hefur þótt jákvætt að hlusta á hæstv. ráðherra og hv. þingmenn því að hér hefur komið fram vilji allra þingmanna til að gera betur í þessum efnum og taka velferð dýra alvarlega. Í stað þess að tala um skúrka í lokaorðum mínum eða þau tilfelli þar sem umhirða og umgengni við dýr er slæm langar mig að hnykkja á því, og vænti svara hjá hæstv. ráðherra þótt tíminn sé naumur, um hvernig við tökum á miklu stærra vandamáli á heimsvísu í þessum efnum sem er menningin í kringum dýr, þ.e. það sem ég nefndi í ræðu minni verksmiðjubúskap, sem er að mínu mati í eðli sínu kerfisbundin slæm meðferð á dýrum. 
             Hvernig ætlum við að tryggja til frambúðar að sá búskapur fái ekki að byggjast upp á Íslandi? Hvernig ætlum við að taka á þeim tilfellum þar sem reyndin er sú nú þegar? Tíminn er allt of naumur en mig langar einnig að nefna við hæstv. ráðherra, vegna þess að ég veit að hann hefur látið til sín taka á fyrri stigum í þeim efnum, umræðu er varðar sláturhús. Nú hefur þeim fækkað hérlendis sem þýðir að dýr eru flutt mun lengri vegalengdir en áður var, sem ýtir að sjálfsögðu undir hættuna á dauða eða lemstrun og sárindum í flutningum. Hvernig tryggjum við að tímanum sé á einhvern hátt snúið til baka, að þetta verði ekki áfram þróunin, sem og eftirlit við dauðastund í sláturhúsum,  Að lokum vil ég segja að 

Forseti biður þingmenn að virða ræðutíma.

Herra forseti. Ég þakka fyrir umræðuna. Hún er virkileg hvatning til að því verki sem er í gangi í ráðuneytinu um að setja fram heildstætt frumvarp til laga um dýravelferð verði lokið sem fyrst. Frumvarpið hefur fengið vandaðan undirbúning og ég á von á því að það megi leggja fram á þingi fyrir jól. Varðandi það sem hv. þingmaður spurði um varðandi leyfisskyldu á dýrahaldi erum við minnug þess að sú leyfisskylda er þegar fyrir hendi á fjölmörgum sviðum. Flestir sem stunda atvinnurekstur með dýr þurfa til þess leyfi og eru bæði með rekstrarleyfi og skilgreint eftirlit. Síðan þarf í mörgum tilfellum leyfi fyrir gæludýr; hundaleyfi o.s.frv. Það er sjálfsagt að fara yfir það allt en aðalatriðið er að umgjörðin sé heildstæð þannig að hægt sé að veita upplýsingar, ráð, eftirlit og þjónustu. Ég vil ekki gera lítið úr þeirri þjónustu sem þarf að vera í boði fyrir fólk sem er í þessum efnum. Varðandi dýralækna og dýralæknaþjónustu í landinu hefur verið sett reglugerð þar sem kveðið er á um lágmarksdýralæknaþjónustu um allt land. Eftirlit og dýralæknaþjónusta hafa verið aðskilin en engu að síður hafa verið gerðir samningar við viðkomandi um þá þjónustu. Það kostar fjármagn og það veltur kannski mest á því, en þó er nú gert ráð fyrir því í fjárlögum núna með um 17 millj. kr. framlagi. Varðandi verksmiðjubúin get ég tekið heils hugar undir að það er alvörumál, ekki síst siðferðislega séð. Nú er 

Háæruverðugur forseti. Ég ætla ekki að verja miklum tíma í að rekja það sem hefur verið gert rangt í efnahagsmálum undanfarin ár heldur einbeita mér að því að fara yfir þær tillögur sem birtast í þessari þingsályktunartillögu sem hefst svo, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að grípa til eftirfarandi aðgerða sem hafi að markmiði að efla stöðugleika í efnahagsmálum, endurskipuleggja skuldir heimila og fyrirtækja og breyta áherslum í skattamálum:“ - Svo eru rakin þau atriði sem huga þarf sérstaklega að í fimm meginliðum eða köflum. Þótt ég hafi nefnt í upphafi að ég ætli ekki að eyða miklum tíma í að fara yfir það sem hefur verið gert rangt þá er þó rétt að nefna sem útgangspunkt það sem blasir í rauninni við öllum að þær aðferðir sem notaðar hafa verið hafa ekki virkað. Plan A eins og það hefur verið kallað hefur ekki virkað. Hæstv. forsætisráðherra hefur margoft sagt að það væri ekki um neitt annað að ræða, það væri ekki til neitt plan B. En þegar við sjáum afrakstur plans A er mikilvægt að finna plan B. Það er svo sannarlega hægt að finna það til að nýta þau gríðarlega miklu tækifæri sem þrátt fyrir allt eru til staðar og ég held að almennt séu menn sammála um að tækifærin á Íslandi séu mjög mikil en þau eru hins vegar að glatast dag frá degi. Við höfum glatað mjög stórum tækifærum nú þegar en þau sem eftir standa eru engu að síður það stór og mikil að það er ekki seinna vænna að nýta þau. Í rauninni er ekki flókið það sem þarf að gera til að við getum nýtt öll tækifærin. Tækifærin felast í rauninni í þeim fimm atriðum sem rakin eru í þessari þingsályktunartillögu. Sé hugað vel að þeim kemur allt hitt með, þá þurfum við ekki að hafa verulegar áhyggjur af öðrum þáttum. Þetta eru sem sagt þau grundvallaratriði sem stjórnvöld þurfa að koma í lag til að efnahagskerfi landsins geti virkað sem skyldi og þjóðin öll farið að njóta góðs af þeim tækifærum sem hún býr yfir. Ég ætla að fara stuttlega yfir þessi fimm atriði. Efst á blaði er endurskipulagning skulda. Það höfum við verið að tala um býsna lengi, alveg frá hruni hafa þingmenn Framsóknar hamrað á mikilvægi þess að ráðist yrði í endurskipulagningu eða raunar leiðréttingu á skuldum heimila og fyrirtækja. Ég hef margoft áður rakið þau tækifæri sem voru til þess sem að einhverju leyti fóru forgörðum en þó eru enn miklir möguleikar á því að bæta úr og það sem meira er, það eru ekki bara möguleikar heldur knýjandi nauðsyn. Hinn valkosturinn er í rauninni ekki fyrir hendi, þ.e. að bregðast ekki við. Við leggjum til að þessu samhliða verði ofuráhersla lögð á verðtrygginguna sem grundvallaratriði í allri áætlunargerð ríkisins og hún afnumin. Hæstv. núverandi forsætisráðherra hefur talað um mikilvægi þess áratugum saman að afnema verðtrygginguna. Nú er hins vegar tækifæri til að gera slíkar breytingar og mikilvægt að nýta það vel en það þarf að gerast samhliða leiðréttingu á þeim skuldum sem hrúgast hafa upp, hinum svokölluðu stökkbreyttu skuldum, og ekki er innstæða fyrir, hvorki af hálfu heimila né fyrirtækja, nema ráðist verði í leiðréttingu. Hvað varðar svigrúm fjármálastofnana til að ráðast í leiðréttingu þá virðist það enn vera mjög á reiki. Menn heyra ýmsar tölur. Blaðamenn áætla tölur, Seðlabankinn leggur eitthvað allt annað fram og hæstv. efnahagsráðherra enn annað. Það er alla vega ljóst að svigrúmið er þrátt fyrir allt töluvert því að lán bæði heimila og fyrirtækja voru færð yfir í nýju bankana með verulegri afskrift. Það er auðvitað sanngirnisatriði og um leið efnahagslega mikilvægt að þetta svigrúm sé látið ganga áfram til þeirra sem skulda. Hver á aðkoma ríkisins að vera í því? Hún getur verið sú að koma á því samráði sem þarf um framkvæmd þessa vegna þess að það er ekki hægt að gera ráð fyrir því að hver og einn banki grípi til verulegra afskrifta nema bankinn vænti þess að aðrar fjármálastofnanir muni gera nokkurn veginn hið sama því að hin jákvæðu efnahagslegu áhrif af skuldaleiðréttingu, sem hefðu auðvitað mjög góð áhrif á bankana ef þau kæmu til, skila sér ekki nema allir eða sem allra flestir bankar og fjármálastofnanir taki þátt. Þar getur ríkið komið að eins og það hefði reyndar átt að gera strax í byrjun árs 2009 og síðan í Þjóðmenningarhúsinu í fyrra. Ríkið gæti samræmt þessar aðgerðir og reiknað dæmið til enda með bönkunum þannig að þeir sæju sér hag í því. Hvati af hálfu ríkisins getur líka birst í einhvers konar samkomulagi um það að bankarnir búi þegar afskriftirnar hafa farið fram við tiltölulega stöðugt rekstrarumhverfi. Þar á ég til að mynda við skattlagningu. Stöðugt eru í gangi hugmyndir um sérstaka skatta á fjármálastofnanir og nú síðast voru slíkar hugmyndir kynntar í fjárlagafrumvarpinu. Það væri því til mikils vinnandi fyrir þessar stofnanir ef þeim yrði veitt eitthvert vilyrði fyrir því að þær mundu búa við stöðugleika næstu árin. Slíkar aðgerðir má nota til að knýja á um afskriftir. Ef annað dugar ekki til þá er að sjálfsögðu hægt að ráðast í lagasetningu. Við höfum fært rök fyrir því að slík lagasetning sé réttlætanleg og eðlileg og hafi verið það sérstaklega á meðan bankarnir voru á hendi ríkisins en geti enn verið framkvæmanleg þó að nýju bankarnir hafi verið stofnaðir. Annað atriðið eru gjaldmiðilsmál og peningamálastefna. Þar leggjum við til að gjaldeyrishöft verði afnumin eins fljótt og mögulegt er og hvetjum til þess að það klárist fyrir mitt ár 2012, þ.e. fyrir mitt næsta ár. Ég efast ekki um að hæstv. efnahagsráðherra muni þykja þetta metnaðarfull áætlun en hins vegar er mjög margt sem bendir til þess að hún eigi ekki að vera verri eða dýrari en það að viðhalda gjaldeyrishöftum í fimm ár í viðbót, eins og rætt var um upphaflega þegar til stóð að framlengja höftin, vegna þess að efnahagslegt tjón hverja viku og hvern mánuð sem þessi höft eru í gildir heldur bara áfram að hrannast upp. Það þarf að grípa til aðgerða í millitíðinni til að undirbúa þetta og menn geta velt fyrir sér aðferðum sem Seðlabankinn er byrjaður að þreifa sig áfram með eins og að bjóða upp erlendan gjaldeyri og hvort ekki væri hægt að ná betri árangri í slíkum uppboðum, þ.e. sölu Seðlabankans á gjaldeyri til þeirra sem vilja losna frá krónum, ef menn stæðu frammi fyrir því að eftir ekki svo langan tíma yrðu gjaldeyrishöftin afnumin. Eins og þetta er núna hef ég grun um að mjög margir hinna svokölluðu krónubréfaeigenda séu tiltölulega rólegir með krónubréfin og taki jafnt og þétt út vextina af þeim og hafi ekki sérstakar áhyggjur af því þó að gjaldeyrishöftin séu í gildi, þ.e. þeir sem eru hvort eð er fastir. Ef það er gert að stefnu að afnema gjaldeyrishöftin fljótlega þá gæti komist hreyfing á þetta og Seðlabankinn fengið betra verð fyrir þann gjaldeyri sem hann selur. Samhliða þessu þarf líka að gera heildarúttekt á peningamálastefnunni sem rekin hefur verið í landinu undanfarinn áratug og lengur. Ég held að það sé óhætt að segja hvað sem líður bankahruninu að stefnan hefur ekki haft tilætluð áhrif, hefur ekki virkað. Það þarf með öðrum orðum alveg nýja nálgun. Það er mikilvægt að óháðir sérfræðingar verði fengnir til að gera þá úttekt svo að þeir sem hafa hannað þessa stefnu og rekið hana verði ekki settir í þá stöðu að meta kosti hennar og galla. Þegar slík úttekt hefur farið fram er fyrst hægt að gera trúverðuga áætlun um sterkari peningamálastefnu til framtíðar, peningamálastefnu sem löguð er að íslenskum aðstæðum betur en sú sem hér hefur verið rekin. Jafnframt erum við að mynda þverpólitískan hóp, ég held að það sé mjög mikilvægt að allir flokkar komi að því, um gjaldmiðilsmálin til að fara í eitt skipti fyrir öll yfir framtíðarkosti í þeim málum. Þar hafa mjög margir kostir verið nefndir en það má ljóst vera að það þýðir ekki lengur að einblína á upptöku evru með aðild að Evrópusambandinu, enda blasir við að Ísland mun alla vega ekki ganga í Evrópusambandið á næstu árum og jafnvel þó að af því yrði þá yrði evran ekki tekin upp fyrr en eftir mörg ár. Ég held að Tékkar séu búnir að fresta áætlun sinni um upptöku evru frá 2015 til 2018 a.m.k. þó að þeir séu búnir að vera í Evrópusambandinu alllengi og lengi verið í þessu ferli. Þeir gera sér hins vegar grein fyrir því að þeir munu ekki taka upp evru á næstunni. Við þurfum í þessu eins og öðru að taka mið af þeim aðstæðum sem uppi eru í stað þess að hengja okkur í einhver áform sem sérstaklega einn flokkur lagði upp með fyrir mörgum árum þegar aðstæður voru allt aðrar. Ég þarf að fara að hraða mér því að tíminn styttist hjá mér. Þriðja atriðið eru framkvæmdir og atvinna. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson er reyndar búinn að mæla fyrir miklum bálki tillagna í atvinnumálum og þetta tengist því auðvitað en hér er farið yfir það hvernig ríkisvaldið getur komið að atvinnuuppbyggingu. Frá síðustu kosningum hefur verið talað um mikilvægi þess að ráðist yrði í vinnuaflsfrekar opinberar framkvæmdir og auðvitað verða þær að vera hagkvæmar til langs tíma litið og helst að spara ríkinu pening eða afla því tekna til langs tíma en mjög lítið hefur orðið úr þeim áformum. Hér er rakið hvers vegna mikilvægt er að breyta því. En mikilvægast af öllu er að breyta þarf skattstefnu með þeim hætti að slíkar framkvæmdir verði fýsilegar fyrir einkaaðila og fjárfesting verði fýsilegur kostur. Ég ætla að hlaupa yfir fjórða atriðið, sem varðar ríkisfjármál, ég mun fara betur yfir það á eftir, og vinda mér beint í það fimmta sem er skattstefnan og skattkerfisbreytingarnar sem ráðast þarf í. Það er orðið mjög aðkallandi og brýnt og nauðsynlegt eins og við sjáum af reynslunni að lækka skattálögur og sérstaklega tryggingagjaldið, sem er í raun skattur á atvinnusköpun og hefur haft mjög óæskileg áhrif og haldið niðri mannaráðningum eða því að fyrirtæki sæju ástæðu til að fjölga fólki. Þessu til viðbótar þarf að einfalda skattkerfið allt. Það sem menn reka sig á aftur og aftur þegar þeir fara yfir þau fjárfestingarverkefni sem verið hafa til skoðunar undanfarin tvö, þrjú ár er að menn setja fyrir sig þessar endalausu flækjur í skattkerfinu og hækkanir skatta. Það þarf með mjög róttækum hætti að einfalda skattkerfið. Með því móti væri ekki verið að draga úr tekjum ríkisins heldur þvert á móti að hvetja til þess að sú verðmætasköpun sem er forsenda þess að tekjurnar geti aukist ættu sér stað. Fjármagnstekjuskattur þarf að miðast við raunverulega ávöxtun. Það er ekki svoleiðis núna þannig að fyrir vikið skortir mjög á þann sparnað sem þarf að eiga sér stað í landinu og sparnað sem til að mynda heldur stöðu Þýskalands jafnsterkri og hún er núna. Í lok V. kafla er persónuafslátturinn og mikilvægi þess að hækka hann í einfaldara 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og eins fyrir að hafa lagt fram tillögu til þingsályktunar um að snúa hlutunum aðeins við og af þeirri braut sem við höfum verið á, fara í atvinnuuppbyggingu og verðmætasköpun og hverfa frá þeirri skattpíningarstefnu sem hæstv. ríkisstjórn hefur haldið uppi. Mig langar aðeins að spyrja hv. þingmann nánar út í það sem hann kom inn á í ræðu sinni og snýr að því að koma framkvæmdum í gang, skapa hagvöxt og breikka skattstofnana, minnka atvinnuleysi og gefa fólki von. Hæstv. fjármálaráðherra og fleiri hv. stjórnarliðar eru alltaf að berja sér á brjóst fyrir að þeir hafi náð tökum á fjárlagahallanum. Ég hef alltaf gert athugasemdir við það að því leyti að það eina sem núverandi ríkisstjórn hefur gert þegar hér hefur ríkt stöðnun í atvinnuuppbyggingu og atvinnumálum er að skattpína fólkið í landinu sí og æ og enn á að halda því áfram sem kallar á landflótta, aukið atvinnuleysi, rýrnandi kaupmátt og aukin vanskil. Því spyr ég hv. þingmann hvort hann telji, gangi þessar tillögur eftir, að hægt verði að snúa af þeirri braut sem hv. stjórnarliðar vilja ekki mikið ræða þegar talað er um hvernig þeir hafi náð tökum á rekstri ríkissjóðs. Það er alveg klárt að hliðarverkanir af því eru akkúrat þær að fólk flýr úr landi og kaupmáttur fer rýrnandi, sem við fengum staðfestingu á fyrir örfáum dögum á milli áranna 2010 og 2011 og líka að vanskil væru að aukast stórlega vegna þess hve mikið er búið að minnka ráðstöfunartekjur heimilanna. Það þarf að gefa fólki og heimilum von, skapa atvinnu og möguleika á að fólk geti séð sér farborða. Þess vegna spyr ég hv. þingmann hvort hann telji ekki alveg öruggt að af þessari stefnu verði snúið ef þessar tillögur verða samþykktar. 
            

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður ítrekar það sem er í rauninni kjarni málsins. Þó að ríkisstjórnin og sérstaklega hæstv. fjármálaráðherra tali mikið um að hér hafi náðst stöðugleiki þá felur sá stöðugleiki ekki í sér þann vöxt sem við þurfum á að halda heldur er hann þvert á móti stöðugleiki sem felur í sér stöðnun. Í rauninni er algert frost ríkjandi í efnahagsmálum þjóðarinnar. Það má svo sem segja að í algeru frosti ríki stöðugleiki. Ég gæti staðið hér frosinn en það kæmi mjög lítið út úr því þótt mætti kalla það stöðugleika. Ég held að vandinn í málflutningi ríkisstjórnarinnar sé sá að hún er að blanda saman tveimur ólíkum hlutum, annars vegar stöðugleika þar sem eiga sér stað framfarir og uppbygging og hins vegar stöðnun. Stöðugleiki og stöðnun er tvennt ólíkt þegar kemur að efnahagsmálum. Við mælum hér fyrir stöðugleika sem býr til þær aðstæður að menn geti byggt upp því að stöðnun leiðir til lengri tíma litið alltaf til afturfarar. Það er ekki hægt að viðhalda stöðnun í efnahagslífi. Afleiðingin er sú sem hv. þingmaður kom aðeins inn á áðan: Fólk flytur úr landi, skatttekjur dragast saman og þótt skatthlutfallið sé hækkað aftur og aftur dragast tekjurnar samt saman vegna þess að annaðhvort miðar okkur nokkuð á leið í efnahagsmálum eða aftur á bak. Það sýnir ekki bara reynsla okkar Íslendinga heldur þjóða almennt. Þess vegna er stöðnun í efnahagsmálum ekki valkostur en stöðugleiki nauðsynlegur.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Það gleymist oft í umræðu um árangur í ríkisfjármálum að þegar er búið að færa til tekjustofna, m.a. frá sveitarfélögunum í landinu með hækkun á tryggingagjaldinu. Þegar tryggingagjald var hækkað - sveitarfélögin eru annað stjórnsýslustig - þá færði ríkið milljarða í ríkissjóð og tók þá í raun og veru af tekjum sveitarfélaganna sem sinna ekkert síður mikilvægari grunnþjónustu en ríkisvaldið oft og tíðum. Við megum heldur ekki gleyma því að fyrir fram voru teknir 3,6 milljarðar í tekjuskatt af stóriðjufyrirtækjunum sem á að byrja að endurgreiða þegar ríkisstjórnin fer frá. Það er mjög mikilvægt að menn átti sig á þessum tölum og þessum staðreyndum þegar þeir gera upp og ræða þann árangur sem hefur náðst í ríkisfjármálum. Ég fagna þeim tillögum sem hér eru lagðar fram og hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson mælti fyrir og ég tel að margt í þeim muni einmitt leiða okkur á þá 

Virðulegur forseti. Ég þakka þetta prýðisgóða seinna andsvar. Það var mjög gott að hv. þingmaður skyldi nefna stöðu sveitarfélaganna í þessu sambandi. Það fer vel á því því að nú stendur yfir fjármálaráðstefna sveitarstjórnarmanna þar sem þessi atriði eru auðvitað efst á baugi. Staða sveitarfélaganna er sérstakt áhyggjuefni reyndar og full ástæða til að taka sérstaka umræðu um hana. Annað mjög áhugavert sem hv. þingmaður benti á var þessi fyrir fram greiddi skattur stóriðjufyrirtækjanna. Ég held hreinlega að ríkisstjórnin hafi verið búin að gleyma því að hún er búin að innheimta þennan skatt fyrir fram miðað við þær forsendur sem hún hefur gefið sér síðustu missirin þar sem gert er ráð fyrir svo og svo miklum tekjum af skattlagningu þessara fyrirtækja, ekki nema hún ætli sér hreinlega að svíkja það samkomulag sem var gert við fyrirtækin og leggja á þau nýja skatta í staðinn fyrir þá skatta sem hafa verið greiddir fyrir fram. 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka formanni Framsóknarflokksins fyrir framsögu hans og það plagg sem flokkurinn kynnir hér sem innlegg í umræðu um efnahagsmál og stöðu þeirra. Mig langar sérstaklega, vegna takmarkaðs tíma, að víkja eingöngu að þeim skattstefnuhugmyndum sem hér koma fram. Ég velti fyrir mér hvort Framsóknarflokkurinn hafi reiknað út hvaða kostnað þær aðgerðir sem þeir mundu vilja efna til hefðu í för með sér. Þá ber þess að geta að í nýframlögðu fjárlagafrumvarpi er lagt til að tryggingagjald verði lækkað, m.a. til að hvetja fyrirtæki til að ráða starfsfólk, og þar tek ég undir punkt nr. tvö í þessum tillögum. Það kemur mér reyndar á óvart að Framsóknarflokkurinn leggi til að afnema þrepaskiptingu tekjuskatts, þar sem sýnt hefur verið fram á að þær breytingar sem ráðist var í, hafa leitt til þess að um 60–70% einstaklinga í landinu borga lægri tekjuskatt eftir þrepaskiptinguna en þeir gerðu áður eða fyrir hrun.  Þá langar mig einnig að spyrja hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson hvort Framsóknarflokkurinn hafi velt því fyrir sér hvað það kostaði að færa persónuafslátt til fyrra horfs að raungildi. Við hljótum að líta svo á að sjálfbærni í ríkisrekstri sé mikilvæg enda trúi ég ekki öðru en Framsóknarflokkurinn fylgi þeirri stefnu. Þess vegna hlýtur maður að velta fyrir sér hvað þær aðgerðir 

Virðulegur forseti. Spurt er um kostnað. Allar miða þessar tillögur að því að auka tekjur, ekki að auka kostnað ríkisins. Það sem við hljótum að hafa lært af reynslu síðustu þriggja ára, ef við höfum lært eitthvað af fjárlagafrumvörpum ríkisstjórnarinnar, og það sem við höfum séð aftur og aftur, er að skattahækkana- og skattflækjustefnan hefur ekki skilað auknum tekjum. Hærri prósenta hefur ekki skilað auknum tekjum heldur minni tekjum, svo að einfaldara skattkerfi er til þess fallið að auka tekjurnar, ekki að draga úr þeim. Í því samhengi má vísa til fjölmargra erlendra dæma þar sem menn hafa borið saman ólíka stefnu í skattamálum. Ég nefni sem dæmi Kanada þar sem menn einfölduðu og lækkuðu skatta í tíð Chrétiens, þess ágæta frjálslynda miðjumanns. Það leiddi til verulegrar tekjuaukningar fyrir kanadíska ríkið. Það hefur líka sýnt sig að þrepaskiptingin er ekki hagkvæm, hún er ekki besta leiðin til að jafna kjör og hámarka verðmætasköpun. Hún dregur þvert á móti úr vinnuhvötinni og þar með verðmætasköpuninni og skaðar fyrir vikið samfélagið allt í leiðinni. Þess vegna er persónuafslátturinn og hækkun hans hagkvæmari leið í samfélaginu. Hv. þingmaður hélt því fram að 60–70% landsmanna borguðu lægri skatta nú en áður. Ástæðan fyrir því er einfaldlega sú að tekjurnar hafa dregist mjög saman. Fólk fær svo miklu minna borgað núna. Kjör fólks hafa rýrnað og þess vegna eru skattgreiðslurnar lægri, það er af minnu að taka.

Virðulegi forseti. Til að leiðrétta þann misskilning sem hér var á sveimi, þá er ég að tala um hlutfall af tekjum einstaklinga, 60–70% einstaklinga eru að borga lægra hlutfall af tekjum sínum í dag en þeir gerðu fyrir hrun. Svoleiðis vinna jafnaðarmenn og á bak við þá stefnu vil ég standa og ég mundi gjarnan vilja fá Framsóknarflokkinn með í þá vegferð að styðja betur við þá sem lægstu launin hafa. Ég skil upplegg Framsóknarflokksins þannig að þeir telji að með því að gefa eftir skatttekjur ríkissjóðs þá muni viðbragð efnahagslífsins og atvinnulífsins verða slíkt, að tekjurnar sem gefnar eru eftir muni koma inn með öðrum hætti. Er ekki með einhverjum hætti verið að leika sér með fjöreggið og hætta á að viðbragðið verði slíkt að sjálfbær rekstur ríkissjóðs sé settur í uppnám? Við jafnaðarmenn viljum nálgast verkefnið þannig að breyta vöxtum í velferð. Þess vegna teljum við mjög mikilvægt að leika sér ekki með fjöreggið 

Virðulegur forseti. Þegar allir eru með lægri tekjur en þeir voru með fyrir nokkrum árum, komast auðvitað fleiri í þann hóp sem borga lægri skatta. Það er ekki flóknara en það. En persónuafslátturinn gagnast hlutfallslega mest þeim sem minnstar hafa tekjur. Það er líka mjög einfalt dæmi sem þarf ekki að flækja. Af því að hv. þingmaður virðist líta á það sem sérstaka áhættu að einfalda skattkerfið þá nægir bara að skoða reynsluna af hinni leiðinni, skattahækkana- og skattflækjuleiðinni. Það má bera þetta saman við að vera í kafi í hlýju vatni og vera að kafna en þora ekki að fara upp til að draga andann af því að menn eru hræddir um að það sé kalt. Það er einfaldlega ekki valkostur að halda áfram á núverandi leið. Menn verða að komast upp og ná að grípa andann, anda að sér súrefni. Hagkerfið þarf að fá súrefni og það gerist ekki með þeirri skattstefnu sem hér er rekin.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að óska formanni Framsóknarflokksins og hv. þingmanni til hamingju með að hafa lagt fram þessar tillögur. Ég verð að segja að ég held að ég sé sammála öllum tillögunum, en til að hafa varann á mér skulum við segja nær öllum. Mér finnst tillögurnar sem lúta að breytingum á skattkerfinu merkilegar og ég held að hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson hitti akkúrat naglann á höfuðið með því að leggja fram þessa tillögu fyrir hönd Framsóknarflokksins. Það verður að einfalda skattkerfið. Þessi þrepaskipting sem komið var á er algerlega meingölluð og veldur mikilli óhagkvæmni í kerfinu. Jafnaðarmenn halda að þeir séu góðir við einhverja með því að vera með þrepaskipt skattkerfi, en eins og svo oft áður er það byggt á misskilningi hjá þeim. Í dag eru 90% allra skattgreiðenda í öðru skattþrepi. Það eru einungis 10% sem ná fyrsta skattþrepi eða síðasta skattþrepinu þannig að 90% allra landsmanna á vinnumarkaði eru í öðru skattþrepinu. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvernig hann sér fyrir sér skattkerfið. Sér hann fyrir sér flatskattakerfi líkt og var áður en vinstri menn fóru að krukka í skattkerfið 

Virðulegur forseti. Það er ánægjulegt að heyra hv. þingmann lýsa því að hann sé sammála þessum tillögum og rétt að nota tækifærið og rifja upp að þetta er ekki í fyrsta skipti sem hv. þingmaður hefur sýnt skynsemi í því að taka undir efnahagstillögur framsóknarmanna. Hann skar sig úr í þinginu á sínum tíma þegar hann tók undir tillögur framsóknarmanna um mikilvægi þess að ráðast í skuldaleiðréttingu. Það er óhætt að segja að þær tillögur hafa sannað gildi sitt svo það er hvatning í því fólgin að heyra hv. þingmann taka undir þessar tillögur líka. Hv. þingmaður bendir á þá staðreynd að einungis 10% landsmanna falli í fyrsta skattþrepið eða það efsta. En nú er ríkisstjórnin einmitt með fjárlagafrumvarpi næsta árs að reyna að þoka fólki upp í efri skattþrep á mjög lúmskan hátt og misnota þar með þrepaskiptinguna. Hún er í rauninni ekki að gera annað en að hækka skatta þótt það sé kallað öðru nafni. Það er alltaf hættan við svona flækjur í skattkerfinu, til að mynda þrepaskiptinguna, þær geta í fyrsta lagi skapað óhagræði og ógegnsæi, eins og í þessu tilviki í fjárlagafrumvarpinu, og dregið einnig úr verðmætasköpun. Þar komum við að svarinu við spurningunni um hvernig skattkerfi við sjáum fyrir okkur. Skattkerfið verður að vera til þess fallið að ýta undir vinnu og verðmætasköpun. Einfaldara skattkerfi þar sem kjör fólks eru jöfnuð í gegnum persónuafslátt er best til þess fallið að hvetja til vinnu og verðmætasköpunar. Svo nota menn leiðir eins og vaxtabætur, barnabætur og aðrar millifærsluleiðir til að bæta enn stöðu þeirra sem standa höllum fæti eftir að þeir hafa greitt 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir gott svar. Varðandi skuldaleiðréttinguna er alveg rétt að við vorum algerlega sammála um hvað bæri að gera. Við getum síðan deilt um það einhvern tíma síðar hvort kom á undan, hænan eða eggið. Önnur tillaga vekur athygli mína sem er mjög í takt við mál sem ég mælti fyrir fyrir hönd þingflokks Sjálfstæðisflokksins. Það er að óheimilt verði að reka ríkissjóð og sveitarfélög með halla nema í sérstökum undantekningartilfellum. Nú veit ég að hv. þingmaður hefur kynnt sér tillögu okkar um að koma upp formlegum fjármálareglum sem eiga að jafna út hagsveifluna og þjóna svipuðum markmiðum og þetta. Er þingmaðurinn sammála þeirri nálgun sjálfstæðismanna eða er einhver blæbrigðamunur þarna á?

Virðulegur forseti. Nú verð ég að játa að ég var staddur í útlöndum þegar hv. þingmaður kynnti þessa leið þannig að ég þekki hana ekki nema bara af afspurn og úr fjölmiðlum.

Þetta kom allt í heimspressunni.

Hv. þingmaður bendir á að þetta hafi verið í heimspressunni og ég varð að minnsta kosti einhvers staðar var við þetta. Ég hallast að því að þarna sé töluverður samhljómur. Þetta kemur inn á það sem hlýtur að vera grundvallaratriði fyrir ríkisstjórn á hverjum tíma, að reka ríkið á sjálfbæran hátt, skila því af sér í betri stöðu en það var þegar tekið var við. Svo geta komið upp undantekningartilvik þar sem skapast möguleikar á mjög dýrum fjárfestingum sem skila þeim mun meiri tekjum til lengri tíma litið. Ég nefni sem dæmi ef ríkið ætlaði að stofna olíufélag, íslenskt Statoil, menn mundu gera það væntanlega eingöngu vegna þess að þeir sæju fyrir sér að fá þeim mun meiri tekjur til lengri tíma litið.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka þingmönnum Framsóknarflokksins og sérstaklega hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, formanni Framsóknarflokksins, fyrir að flytja þessa tillögu og leggja í hana vinnu. Það er mikils virði að stjórnmálaflokkar í stjórn og stjórnarandstöðu ræði saman um stefnu í efnahagsmálum, stöðugleika í efnahagsmálum. Ég vil líka segja að ég held að þessi tillaga sýni nú að það er gríðarlega mikill samhljómur um meginlínur í efnahagsmálum og um þróunina áfram og satt að segja miklu meiri en maður gæti látið sig dreyma um ef tekið er mark á því stóryrðaglamri sem í allt of miklum mæli einkennir umræðu í þessum sal milli flokka. Það kemur með öðrum orðum í ljós þegar framsóknarmenn setja fram sína stefnu með yfirveguðum hætti að það er ekki svo mikið bil á milli. Undir flest af þessu get ég tekið heils hugar og er með nokkrar efnislegar ábendingar sem ég vildi gjarnan fá að nefna en ég lýsi almennt ánægju með þetta plagg. Þetta sýnir að við þurfum að gera stóryrðin útlæg úr stjórnmálunum. Virðulegi forseti. Ég ætla að taka þetta í nokkuð annarri röð en hv. þingmaður fór yfir málið. Í fyrsta lagi vil ég ræða ríkisfjármálin og umfjöllunina sem þarna er um ríkisfjármálin. Það er afskaplega mikilvægt að sjá að framsóknarmenn setja fram það skýra stefnumið að almennt verði óheimilt að reka ríkissjóð og sveitarfélög með halla nema í sérstökum undantekningartilvikum. Agi í ríkisrekstri er settur fram sem sjálfstætt markmið. Það er afskaplega mikilvægt og önnur markmið sett fram sem eru mjög í samræmi við þá vinnu sem við höfum verið að vinna, t.d. að lengja áætlunargerð í ríkisfjármálum og horfurnar í ríkisfjármálaáætlun. Í 5. lið umfjöllunar um ríkisfjármál nefna þingmennirnir þó endurskipulagningu ríkiskerfisins með það að markmiði að lækka raunkostnað í rekstri og þá verði hins vegar forgangsraðað þannig að staðinn sé vörður um mennta-, heilbrigðis- og velferðarkerfi. Ég skil alveg góðan vilja þarna en ég vil hvetja framsóknarmenn til að vera nokkuð metnaðarfyllri í endurskipulagningu í ríkisrekstri en þetta. Ef menn ætla að standa vörð um heilbrigðis-, mennta- og velferðarkerfi þá verða þeir að standa vörð um meira en 75% ríkisútgjalda. Afgangurinn er þegar búinn að taka á sig mjög mikinn niðurskurð, miklu meiri en velferðargeirinn og í fullri einlægni segi ég það að það er engin leið að skera meira niður nema með því að standa einmitt ekki vörð um kerfi, ekki vörð um stofnanir heldur um þjónustu og finna nýjar og ódýrari leiðir til að veita hana. Það hlýtur að vera markmiðið að fækka stofnunum, einfalda rekstrarumgjörðina og tryggja fólki sömu réttindi með minni tilkostnaði. Í ljósi þessarar umfjöllunar er mjög gott að sjá umfjöllunina um endurskipulagningu skulda því að það er alveg ljóst að Framsóknarflokkurinn rekur þá meginreglu að ríkissjóður verði ekki rekinn með halla og það þýðir auðvitað að hann er ekki að fara að leggja byrðar á ríkissjóð vegna skuldaúrvinnslu. Það er mjög mikilvægt að sjá að þó að framsóknarmenn ítreki hér að það beri að nýta svigrúm til almennra leiðréttinga á skuldum gera þeir ekki ráð fyrir að það verði gert með ríkispeningum. Það er þakkarvert og mjög mikilvæg tímamót í þessari umræðu sem hingað til hefur verið allt of glamur kennd varðandi það að menn hafa gefið því undir fótinn að ríkisvæðing skulda sumra sé raunverulegur valkostur við úrlausn skuldamála. Hér er sagt að það eigi að nýta svigrúm fjármálastofnana til almennra leiðréttinga skulda eftir því sem kostur er - eftir því sem kostur er. Í því samhengi hljótum við auðvitað að horfa til þess að nú þegar er búið að verja miðað við stofn efnahagsreikningstölu um 1.200 milljörðum af þeim 1.700 sem til ráðstöfunar eru í svigrúminu og allar horfur á að það verði nýtt til fulls og jafnvel gott betur í skuldaúrvinnslu eins og hún liggur fyrir núna í töpuðum kröfum, í endurmati eigna einstaklinga og heimila. Ég er líka ánægður með áherslurnar á að eignarhald banka á fyrirtækjum verði takmarkað og sölu fyrirtækja í þeirra eigu flýtt. Það er í samræmi við þær áherslur sem við höfum lagt og Samkeppniseftirlitið vinnur eftir núna. Og áherslan á að eyða óvissunni um skuldir heimila og fyrirtækja er svo mikilvæg, ég er mjög ánægður með það að sjá það hér líka. Óvissan er versti óvinur efnahagslegra framfara og efnahagsþróunar áfram. Ef fólk veit ekki hvað það skuldar og fyrirtækin vita ekki hvar þau standa þá er það miklu, miklu verra en hvernig málin eru afgreidd til eða frá. Það verður að afgreiða málin, ljúka þeim hratt og segja: Hér er lokapunkturinn, nú er þetta búið, höldum áfram. Virðulegi forseti. Síðan er rætt um afnám verðtryggingar í skrefum sem er bara eins og við hefðum skrifað það sjálf, ríkisstjórnin, þ.e. að óverðtryggðum lánakostum verði fjölgað og stutt við fjölgun búsetuforma, svo sem eflingu leigumarkaðar. Ég flutti um þetta frumvarp fyrir 19 mánuðum sem varð loks að lögum í haust um heimildir til óverðtryggðrar útgáfu Íbúðalánasjóðs. Ég fagna mjög þessari samstöðu. Í gjaldmiðilsmálum og peningamálastefnu er sett metnaðarfullt markmið um afnám gjaldeyrishafta á næsta ári og sjálfsagt að setja sér metnaðarfull markmið. Við höfum verið að vinna í því í góðri samvinnu á undanförnum mánuðum að gera þau markmið skýrari. Við munum gera allt sem við getum til að flýta því. Við verðum líka að vera raunsæ. Það er alveg rétt sem hér var nefnt af hálfu hv. þingmanns að það kunna að verða atvik sem valda því að það verði auðveldara að afnema höft. Það kann líka að vera að þau geri það torveldara. Allt snertir þetta það líka að við gerum allt sem hægt er til að eyða óvissu. Ég fagna því sem hér er líka sagt um þetta að úttekt verði gerð á peningastefnunni og kannaðir framtíðarkostir í gjaldmiðilsmálum. Þar á auðvitað að skoða alla kosti með gaumgæfilegum hætti. En einu komumst við auðvitað aldrei undan og það er sú staðreynd að upptaka einhvers annars gjaldmiðils en íslenskrar krónu felur í sér skuldsetningu þjóðarinnar til að kaupa þann gjaldmiðil og fyrirheit um viðvarandi skuldsetningu þjóðarinnar til að viðhalda nægu framboði á þeim gjaldmiðli ef útflæðisþrýstingur verður úr landinu. Með öðrum orðum, það dugir ekki bara að kaupa nokkra tugi milljarða af Kanadadollurum og flytja þá inn í landið. Við verðum að vera tilbúin að innleysa allar innlendar innstæður fyrir Kanadadollara ef við ætlum ekki að búa til nýjan gjaldmiðil í skjóli hafta. Það er auðvitað sá ótvíræði kostur sem upptaka evru í gegnum aðild að myntbandalagi Evrópu hefur í för með sér að íslensk króna breytist við það í evru og kallar ekki á frekari skuldsetningu þjóðarinnar til að koma á nýju gjaldmiðilsfyrirkomulagi og tryggir meiri væntingar, sérstaklega í ljósi þeirra væntinga sem við höfum nú um meiri aga í ríkisfjármálum á evrusvæðinu, um að við fáum í skiptum fyrir nýjan gjaldmiðil og þann aga sem við munum þá sýna í ríkisfjármálum lægri vaxtakjör. Í kaflanum um framkvæmdir og atvinnu er ég ánægður með margt. Þar er kallað eftir átaki í framkvæmdum sem opinberir aðilar hafi forustu um eða greiði fyrir. Það höfum við auðvitað gert. Ég átti frumkvæði að því á sínum tíma að við fundum leið til að hrinda af stað miklu átaki í byggingu hjúkrunarheimila vítt og breitt um landið sem einmitt fól það í sér að með lánveitingum frá Íbúðalánasjóði til langs tíma var hægt að fara af stað í framkvæmdir sem ella hefði ekki verið hægt að fara af stað í. Landspítalinn er annað svona verkefni. En vandinn er auðvitað sá að skuldsetningargetu ríkisins eru takmörk sett við þessar aðstæður og við erum auðvitað á barmi þess sem hægt er að setja á ríkið um framtíðarskuldbindingar nema við förum að hætta á það að lánshæfismat ríkisins skaðist af því og þá er líklega ekki verjandi að leggja af stað í verkefnin, þ.e. ef ekki er hægt að tryggja endurgreiðslu þeirra á viðskiptalegum forsendum. Ef beinlínis er bara verið að vísa á skattstofna framtíðarinnar erum við komin að ákveðnum endimörkum. Ég saknaði samt áherslu þarna á aukna samkeppnishæfni atvinnulífsins. Það er horft á mannfrekar framkvæmdir í bráð en ekki á samkeppnishæfni atvinnulífsins til lengdar. Ég minni á þjóðhagsáætlun sem ég lagði fram fyrir nokkrum vikum, þskj. 2, þar sem fjallað er um sýn okkar um umbætur í atvinnulífinu til meðallangs tíma sem eiga að hvata hagvöxt og verða styrkari stoð fyrir fjölbreytt atvinnulíf, hátækniatvinnulíf, það atvinnulíf sem getur skapað verðmætari störf. Við þurfum að horfa á það vegna þess að við byggjum á of einhæfum stoðum um hagvöxt okkar nú. Að síðustu varðandi skattstefnuna og skattkerfisbreytingarnar. Ég er ekki sammála því að þrepaskattur sé af hinu illa í þessu samhengi. Eins og hér hefur komið fram hefur hann tekjujafnandi áhrif og skilar árangri þar. Og ég vek athygli á því að sú aðferðafræði að hækka persónuafsláttinn hefur verið gagnrýnd, m.a. af þeim æðstu prestum hreintrúarsafnaðar vinstri manna sem er að finna hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum sem gerði úttekt á íslenska skattkerfinu og gagnrýndu sérstaklega kerfi hás persónuafsláttar og flatskatta. Þeir töldu eðlilegra að fara hina leiðina, hina norrænu leið, 

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra prýðisgóða ræðu og málefnalega yfirferð og þakka honum fyrir að taka þátt í þessari umræðu. Það skiptir verulegu máli að slík umræða fari fram. Það er oft töluverður munur á jafnaðarmannaflokkum og svo frjálslyndum flokkum eins og Framsókn. En svo eru auðvitað til frjálslyndir jafnaðarmenn, frú forseti, og ég held að það megi setja hæstv. ráðherra í þann flokk. Hann er svona frjálslyndur jafnaðarmaður og ekkert allt of fjarri Framsókn kannski í efnahagsmálum að sumu leyti í það minnsta. En þá velti ég fyrir mér, fyrst það er svona mikill samhljómur, hvert er þá vandamálið? Vandamálið virðist fyrst og fremst vera, frá bæjardyrum mínum og hæstv. ráðherra séð, framkvæmdin, alger skortur á framkvæmd þessarar stefnu. Hverju er þar um að kenna? Er það hæstv. forsætisráðherra, sem er kannski ekki jafnfrjálslyndur jafnaðarmaður og hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra, eða er það samstarfsflokkurinn, Vinstri hreyfingin – grænt framboð, sem hæstv. ráðherra hlýtur að taka undir með mér að er með töluvert aðra nálgun í efnahagsmálum en frjálslyndir flokkar eða frjálslyndir jafnaðarmenn? Af því að hæstv. ráðherra nefndi að hann hefði viljað sjá meira um samkeppnishæfni atvinnulífsins þá er það alveg rétt, en þess er að vænta í atvinnutillögum sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson mun kynna fljótlega. Hann fór reyndar yfir sumar þeirra á síðasta þingi eins og ég nefndi í ræðu minni áðan en mun kynna uppfærða útgáfu fljótlega þar sem mikil áhersla er einmitt á samkeppnishæfni atvinnulífsins. Vonandi sér hæstv. ráðherra sér fært að taka þátt í þeirri umræðu líka.

Virðulegi forseti. Til að svara hv. þingmanni þá fagna ég því að framsóknarmenn ætla líka að koma með tillögur um framsókn í atvinnumálum. Það er mjög gott og mikilvægt. Varðandi framkvæmd efnahagsstefnunnar vil ég benda á að það sem hefur hamlað okkur mest eru ytri aðstæður. Margar af tillögunum sem felast í tillögum framsóknarmanna á ákveðnum sviðum takmarkast auðvitað eðli málsins samkvæmt af svigrúminu í ríkisfjármálum, kafla IV. Ef það væri ekki sagt í tillögum framsóknarmanna í kafla IV að það ætti að stefna að jöfnuði í ríkisfjármálum væri verið að efna til umtalsverðra útgjalda. Við erum auðvitað bundin af nákvæmlega sama aðhaldi í ríkisfjármálum og hv. þingmenn Framsóknarflokksins gera sér grein fyrir að þeir mundu vera bundnir af ef þeir væru við stjórnvölinn og það setur okkur mörk. Það setur t.d. eins og ég nefndi áðan ríkissjóði takmörk fyrir því hvað hægt er að ráðast í af flýtiframkvæmdum. Við venjulegar aðstæður hefðum við t.d. farið í það strax í hruninu ef við hefðum haft til þess skuldsetningargetu að fara í miklar opinberar framkvæmdir. Það hefði verið augljóst. Það var mjög sárt og sárara en tárum taki að skera niður framkvæmdir til vegamála á árinu 2009 til að ná utan um ríkisútgjöldin en því miður var það óhjákvæmilegt. Það er auðvitað þessi ytri rammi sem hefur takmarkað möguleika okkar að langmestu leyti. Um leið og við höfum svigrúm til, eins og í fjárlögum næsta árs, gerum við ráð fyrir að lækka t.d. launaskattana, um leið og við sjáum svigrúm 

Virðulegur forseti. Ég ætla að byrja á að nefna eitt atriði sem ég komst ekki yfir í fyrra andsvari úr ræðu hæstv. ráðherra. Það er varðandi gjaldmiðilinn og skuldsetningarhættuna sem fylgir því að vera með erlendan gjaldmiðil ef menn vilja flytja mikið fjármagn úr landi. Það leysa menn ekki með evrunni eins og við sjáum á stöðu Grikklands og Írlands nú. Úr þessum löndum er búinn að vera mikill fjármagnsflótti sem hefur einfaldlega þýtt að ríkin hafa þurft að skuldsetja sig meira og meira. Menn losna því ekkert við þann vanda þó að þeir gerist aðilar að Evrópusambandinu. Varðandi kafla IV, ríkisfjármálin, og það að sú stefna og áherslan sem þar birtist á að ná jöfnuði í ríkisfjármálum sé hindrun hvað hitt varðar þá verðum við að hafa í huga það sem lögð er töluverð áhersla á þarna, og ég ætla að fara yfir í seinni ræðu, að menn skoði heildarmyndina og langtímaáhrifin til að mynda varðandi hugmyndina um skuldaleiðréttingu sem við ræddum svo mikið á árinu 2009 og ríkisstjórnin taldi þá að mundi leiða til verulegrar skuldsetningar ríkisins og kostnaðar fyrir ríkið. Sú varð einfaldlega ekki raunin. Þær aðferðir hefðu sparað ríkinu mikinn pening og aukið tekjur þess. Þetta sjá menn ekki nema þeir skoði áhrifin til langs tíma og heildaráhrifin. Það þýðir ekkert að bíða og bíða og ætla að hækka skatta aftur og aftur þangað til tekjurnar fara að aukast og ætla sér þá að lækka skatta vegna þess að meðan slík skattahækkunarstefna er rekin, eins og við höfum séð síðastliðin þrjú ár, aukast ekki tekjurnar. Þá lenda menn bara aftur í sömu stöðu á næsta ári, að hækka skattana aftur og vonast til að geta lækkað þá á næsta ári ef tekjurnar aukast, en þær aukast ekki vegna hækkananna.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni aftur fyrir hans góðu ræðu og þetta góða mál og málefnalegar athugasemdir hans. Fyrst varðandi gjaldmiðilinn þá er auðvitað eðlismunur á því ef við stæðum frammi fyrir því, hafandi tekið einhliða upp gjaldmiðil, að þurfa að kaupa þann gjaldmiðil dýrum dómum til að geta staðið undir útflæðishættu allra innstæðna úr íslensku bankakerfi sem núna standa í einhverjum 1.700 milljörðum, því að ég hef enga trú á að það sé til nógu mikið af vitlausu fólki á Íslandi til að vilja eiga innstæður sínar í íslenskum Kanadadollurum. Ég held að þeir mundu örugglega vilja eiga þær í alvöru Kanadadollurum. Það er auðvitað alvarlegur vandi sem við stæðum frammi fyrir sem við mundum ekki standa frammi fyrir með sama hætti ef við værum aðilar að evrunni. Þá væri íslenska krónan lögeyrir þangað til evran yrði lögeyrir og við þyrftum ekki að skuldsetja okkur fyrir því. Útflæðisþrýstingur væri vandamál út af fyrir sig, það er eitt, það er auðvitað alltaf vandamál, en til viðbótar því þyrfti ríkið að skuldsetja sig til að kaupa fólk út. Það er t.d. staða sem við sjáum ekki fram á að við gerum í dag með núverandi gjaldmiðil, hvað þá að við gerðum það með samhliða upptöku annars einhliða. Varðandi 20% niðurfellingarhugmyndirnar og hvort þær hafi verið skynsamlegar á einhverjum tíma þá felst auðvitað í mati hv. þingmanns sami vandinn við endurmat á þeirri ákvörðun og við stóðum alltaf frammi fyrir þá, sem er líka sá að ef í hana yrði ráðist er hún heldur ekki algild, hvað þá ef nýtt verðbólgugos hefði komið og fólk hefði aftur lent í sömu stöðu. Ég vil bara segja að ég fagna því að sjá hér í tillögu Framsóknarflokksins að menn eru búnir að taka út af borðinu hugmyndina um að 20% niðurfelling komi til greina og kostnaður af henni verði borinn af almenningi í landinu. Það er bara afskrifað.  
            

Virðulegi forseti. Ræða hæstv. ráðherra var um margt skynsamleg. Hann talaði af skynsemi um skuldavandann og hann talaði af skynsemi um gjaldmiðlavandann, þrátt fyrir að ég sé ekki alveg sammála honum. En það er bara eins og gengur, menn þurfa ekki alltaf að vera sammála. Síðan þegar kom að sköttunum fór hæstv. ráðherra, eins og oft gerist með vinstri menn í þeim málum, alveg út af sporinu og eiginlega bara út í skurð. Hann vitnaði í skattskýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins þar sem hann sagði að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefði hrósað Íslendingum sérstaklega fyrir að taka upp þrepaskatt. Það er nú ekki alveg sannleikanum samkvæmt, alla vega hefur hæstv. ráðherra þá misskilið eitthvað vegna þess að hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum var sérstaklega tekið fram að eitt skattþrep t.d. í óbeinu sköttunum, virðisaukasköttunum, væri æskilegt. Ekki var talað um að hagkvæmni væri fólgin í því að setja upp þrepaskatt vegna þess að er algjör grundvallarregla að þrepaskattur virkar letjandi á efnahagsstarfsemi. Það er ekki bara mín skoðun og það er ekki bara skoðun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, það er hin viðtekna skoðun innan skattahagfræðinnar. Þess vegna langar mig til að heyra hæstv. ráðherra annað hvort draga til baka það sem hann sagði áður um að þeir hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum hefðu sagt að hér hefði verið tekinn upp hagkvæmur skattur, eða þá að hæstv. ráðherra útskýri fyrir okkur hinum sem höfum aðeins gluggað í þessi mál hvernig það megi vera að þrepaskattur 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að koma upp í andsvar því að þá gefur hann mér viðbótarræðutíma til að útskýra málið. Ég hafði ekki nema hálfa mínútu í skattana og gerði það því á nokkrum handahlaupum en fæ núna fjórar mínútur til viðbótar. Það sem ég vísaði til var að í skýrslum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um endurbætur á skattkerfinu, sem voru tvær, önnur kom út í sumar og hin sumarið 2010, var farið yfir hvaða möguleikar væru til þess að stoppa í göt í skattkerfinu, bæta tekjuöflunargetu skattkerfisins án þess að það fæli í sér verulegt velferðartjón. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður segir að í skýrslunni í sumar var sérstaklega fjallað um möguleikann á því að reyna að búa til eitt virðisaukaskattþrep og verja þá þeim peningum sem inn kæmu vegna hækkunar á neðra þrepinu til tekjujafnandi aðgerða. Ég var mjög hrifinn af þeirri hugmynd og held að það væri mjög skynsamlegt að reyna að þróa hana áfram. Því miður var tekjuöflunarþörfin slík að við hefðum þurft að fara ofar en það var ákveðin skekkja í útreikningum, 20% hefðu ekki dugað til að ná óbreyttum tekjum, þurft hefði að fara í 21% í óbreyttar tekjur og í 22%, ef ég man rétt, til að ná nauðsynlegum tekjuöflunarþætti. Engu að síður held ég að um leið og við höfum tækifæri til út frá ríkisfjármálum eigum við að hugsa þetta mjög alvarlega. Ég held að þetta geti verið efnahagslega mjög skynsamlegt. Hitt sem sjóðurinn benti á í skýrslunni í fyrra var að hinn hái persónuafsláttur á Íslandi væri ekki skynsamlegur. Hér lögðu þingmenn Framsóknarflokksins til hækkun hans. Persónuafslátturinn leiðir til ákveðinnar skekkju. Hann tekur mjög stóran hóp út úr skattgreiðsluhópnum og dregur úr tekjujöfnunaráhrifum skattkerfisins að öðru leyti, sem ég fæ tækifæri til að rekja betur í seinna andsvari mínu.

Virðulegi forseti. Ég sagði í andsvari við hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson áðan að um 90% skattgreiðenda á Íslandi væru í svokölluðu öðru skattþrepi, að 10% væru annaðhvort í lægsta þrepinu eða í efsta skattþrepinu. Tekjuöflunin í því kerfi er því ekki mjög mikil. Ég get að vissu leyti verið sammála hæstv. ráðherra, hugmynd framsóknarmanna um að hækka persónufrádráttinn er kannski ekki alveg sú leið sem ég vil fara en aftur á móti er því ekki að neita að á þessum erfiðu tímum þjónar það mjög vel þeim sem allra lægstu tekjurnar hafa og þeim sem eingöngu lifa á bótum. Það sem mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra út í að lokum er að komið hafa fram nýjar upplýsingar frá OECD sem segja að þær skattahækkanir sem gerðar hafa verið á sl. tæpum tveimur og hálfu ári hafa leitt til þess að Ísland er orðið það land sem er með mestu skattbyrðina á einstaklinga þegar tekið hefur verið tillit til lífeyrissjóðakerfis, vegna þess að við Íslendingar búum við sjóðsöfnunarkerfi sem er fyrir utan hið opinbera meðan flestöll önnur OECD-ríki byggja á gegnumstreymiskerfi sem þarf að fjármagna. Þegar tekið er tillit til þessara tveggja þátta kemur í ljós að 

Virðulegi forseti. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um að við erum almennt komin að þolmörkunum þegar kemur að skattlagningu á einstaklinga og er ekki skynsamlegt að hækka hana meira frá því sem nú er. Það eru hins vegar til hagræðingarleiðir þar innan. Ég vek t.d. athygli á því að hæsta skattþrepið er ekki mjög hátt í alþjóðlegu samhengi og þannig á það að vera. Ég vek líka athygli á því að í tillögum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, sem ég nefndi áðan, rökstyðja þeir sérstaklega að samhliða lækkun persónuafsláttar væri skynsamlegt að lækka skattþrepið í neðsta þrepinu. Síðan ræður samhengið milli neðsta skattþrepsins annars vegar og bótagreiðslna hins vegar því hvernig lágtekjufólki og bótaþegum reiðir af. Ég hef verið mikill talsmaður þess og margheimtað á undanförnum missirum að gangi eftir, en það gengur því miður allt of hægt fyrir minn smekk, að komið verði á einu barnatryggingakerfi sem styðji við barnafólk óháð því hvers vegna foreldrar þeirra eru með lágar tekjur, því að það kerfi sem við höfum í dag þar sem fólk fær greitt sérstaklega með börnum sínum ef það er á bótum í hinu félagslega kerfi letur til atvinnuþátttöku og mismunar fólki. Það er grundvallaratriði að lágtekjufólk sem er í fullri vinnu fái sambærilegan stuðning við framfærslu barna sinna og fólk sem er lágtekjufólk annarra hluta vegna, svo sem örorku vegna. Ég tel mjög mikilvægt að kerfið tryggi að fólk hafi hvata til sjálfsbjargar og festist ekki í fátæktargildru. Ég vek athygli á því að í tillögum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins frá því í fyrra var ekki lagst gegn þrepaskattinum heldur þvert á móti komið með tillögu um betri útfærslu á honum þar sem betur væri stutt að þessu leyti við eðlilega tekjuöflun 

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs um þessa tillögu Framsóknarflokksins og þakka fyrir það innlegg sem hér er fært fram í umræðu um efnahagsmál. Mig langar að staldra við nokkur atriði og spyrja nánar um eða velta upp í því sambandi, en mikilvægast er þó að þessi þingsályktunartillaga gangi til nefndar svo hún fái betri umfjöllun en okkur er fær hér í dag. Framsóknarflokkurinn leggur fram tillögur um gjaldmiðlamál og peningastefnu þess efnis að gjaldeyrishöft verði afnumin eins hratt og mögulegt er þannig að markaðsskráning íslensku krónunnar verði innleidd um mitt ár 2012. Undir það get ég tekið. Það væri ákjósanlegt ef hægt væri en vandamálið hefur verið að menn óttast skammtímalækkun krónunnar verði höftunum aflétt of snemma. Framsóknarmenn leggja á það áherslu að mikilvægt sé að koma í veg fyrir þessa skammtímalækkun án þess þó að greina frá því í þessum tillögum með hvaða hætti það yrði gert. Við getum skoðað nánar í nefndinni hvernig hægt er að tryggja að krónan lækki ekki hratt í kjölfar afnáms gjaldeyrishafta, enda leiðir slíkt til hækkunar verðtryggðra lána heimilanna. Þá er í punktum 3 og 4 talað um framtíðarkosti í gjaldmiðlamálum og úttekt á peningastefnu. Hv. þingmenn í efnahags- og skattanefnd þingsins frá fyrra þingi vita að stefnt er að því að sú vinna fari í gang og þess vegna get ég ekki annað en tekið undir þær áherslur sem Framsóknarflokkurinn kemur með í þeim efnum. Framsóknarmenn leggja til atvinnuátak og að ráðist verði í framkvæmdir. Gaman væri að kannað yrði hvernig Framsóknarflokkurinn hyggist fjármagna þær framkvæmdir því að ekki getur maður annað en tekið undir þau stefnumið sem hér eru sett fram um sérstakt átak í opinberum framkvæmdum, vinnuaflsfrekum verkefnum og framkvæmdum sem opinberir aðilar hafa forustu um. Þessu er ég sammála, en finnst skorta á að útlistað sé nánar hvernig þetta verður fjármagnað svo ég ítreki þá skoðun mína. Sömuleiðis segir Framsóknarflokkurinn að mikilvægt sé að innleiða skattstefnu sem ýti undir fjárfestingu og umsvif í atvinnulífinu. Það væri sömuleiðis athyglisvert að heyra skýrar í framsögumönnum Framsóknarflokksins þá síðar í dag hvernig breyta eigi skattstefnunni svo þessi markmið náist. Mér dettur helst í hug að hægt sé að lækka tryggingagjald og hefur ríkisstjórnin ákveðið að ganga fram með slíkt, en ekki er útlistað í þingsályktunartillögunni hvernig Framsóknarflokkurinn telur skynsamlegt að breyta skattstefnunni svo þetta markmið náist. Heilt yfir eru hér lagðar fram þó nokkuð margar tillögur án þess þó að menn skýri út hvernig þær verði fjármagnaðar. Vissulega rakti framsögumaður þessarar ályktunar nálgun sína og taldi að með því að ýta undir veltu í þjóðfélaginu væri hægt að ná inn tekjum til ríkisins, þá væntanlega gegnum veltuskattana, og þannig ætti að fjármagna þessar umsvifamiklu skattbreytingar. Mér finnst eins og kom fram áðan sem menn væru að leika sér eilítið með fjöreggið vegna þess að ég er sammála Framsóknarflokknum í nálgun á ríkisfjármálum. Framsóknarflokkurinn segir í þessari tillögu að tryggja beri sjálfbærni í rekstri ríkisins, að halli í opinberum rekstri sé varasamur og oft beinlínis hættulegur og að frumvarpi með útgjöldum skuli ávallt fylgja frumvarp með tekjuöflun á móti. Hins vegar skortir algjörlega á að samhliða tillögu til þingsályktunar, þar sem rakið er ítarlega hvernig hægt er að breyta skattstefnunni til að liðka fyrir framkvæmdum, sé skýrt út hvernig fjármagna eigi þær skattbreytingar. Þá get ég verið sammála þeim áherslum sem hér koma fram um langtímaáætlanir í ríkisfjármálum og mikilvægi sjálfbærni án þess þó að hér sé það skýrt með einhverjum hætti. Eins og ég hef rakið í andsvarinu eru hér lagðar til ýmsar skattkerfis- og skattstefnubreytingar, t.d. að persónuafsláttur verði hækkaður til fyrra horfs að raungildi. Í fjárlagafrumvarpinu nú er lagt til að persónuafsláttur fylgi verðbólguþróun næsta árs og ágæt þumalfingursregla í því viðmiði er að hvert prósentustig sem verðtryggingin hækkar um kosti ríkissjóð milljarð. Þá er auðvelt að reikna út að væntanlegar breytingar á fjárlagafrumvarpi næsta árs sem lagt er fram á þessu ári muni kosta ríkissjóð um 5 milljarða kr. Þá fer maður að velta fyrir sér hvað það kosti ríkissjóð að færa persónuafslátt aftur til fyrra horfs. Það eru umtalsverðir fjármunir og aftur skortir tillögur um hvernig eigi að fjármagna slíka breytingu. Virðulegi forseti. Heilt yfir þakka ég Framsóknarflokknum fyrir þær hugmyndir sem hér koma fram. Maður getur tekið undir stefnuna, þau markmið sem hér er lýst og hlakka ég til að vinna að þeim og skoða nánar á vettvangi nefndarinnar. Ég óska Framsóknarflokknum þar með til hamingju með það innlegg sem hér kemur fram.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þátt í þessari umræðu. Það er einmitt mjög mikilvægt að umræða um efnahagsmál og stefnu í þeim fari fram milli ríkisstjórnar og stjórnarandstöðu. Ég tel hins vegar ástæðu til að ítreka það sem ég nefndi áðan, eftir fyrri athugasemdir hv. þingmanns, að tillögurnar fela ekki í sér heilt yfir aukin útgjöld heldur fyrst og fremst sparnað og sérstaklega auknar tekjur. Þetta er algjört lykilatriði í tillögunum. Varðandi skattstefnuna eru til að mynda færð rök fyrir því að einfaldara skattkerfi, og í sumum tilvikum jafnvel lægri skattar, og stöðugleiki í skattamálum skapi meiri tekjur, ekki minni tekjur. Því er þetta ekki spurning um að finna einhverjar tekjuleiðir á móti heldur er þvert á móti verið að auka tekjurnar. Það er ekki að ástæðulausu sem þessu er haldið fram. Eins og nefndi áðan hefur reynslan sýnt, ekki bara á Íslandi heldur víða um heim, að einfaldara skattkerfi og í sumum tilvikum lækkun skatta við vissar aðstæður eins og þær sem ríkja hér skilar ekki minni tekjum til ríkisins heldur meiri tekjum. Ég nefndi áðan dæmi um Kanada. Svo höfum við auðvitað mjög nærtækt dæmi sem er Ísland akkúrat núna þar sem við höfum séð leið ríkisstjórnarinnar, leið skattahækkana og flækjuleiðina, sem hefur ekki skilað auknum tekjum og í mörgum tilvikum dregið úr tekjum ríkisins. Ég nefni sem dæmi auknar álögur á eldsneyti. Þar af leiðandi er þetta ekki spurning um að finna nýjar tekjuleiðir til að standa straum af auknum útgjöldum, 

Virðulegi forseti. Ég vildi glaður geta komið með Framsóknarflokknum í það verkefni að lækka hér skatta og verið fullkomlega viss um að með því værum við að auka veltuna í hagkerfinu svo mikið að við fengjum inni fyrir þeirri skattalækkun. Í hjarta mínu er ég sammála þessari nálgun og óskandi væri að við gætum tekið þá áhættu.  Ég mundi vilja nálgast verkefnið með þeim hætti að, já, við skoðuðum með hvaða hætti við gætum örvað atvinnulífið en látum reikna út hvað það kostar og verum viss um að við höfum fjármuni til að fara í einhverjar breytingar. Þannig mundi ég vilja nálgast verkefnið. En í hjarta mínu er ég sammála þeirri nálgun að ákjósanlegt væri að geta hjálpað atvinnulífinu með aðgerðum ríkisvaldsins.

Virðulegur forseti. Ég held að áhyggjur hv. þingmanns af áhættunni, sem er honum svo hugleikin, séu mjög ofmetnar. Hver er ástæðan fyrir því? Jú, það fyrirkomulag sem nú er í gildi hjá ríkisstjórninni virkar ekki. Þar af leiðandi er ekki áhætta að hverfa frá leið sem virkar ekki. Það er ekki áhætta að fara úr sökkvandi skipi í björgunarbátinn. Menn bíða ekki bara á meðan skipið sekkur af ótta við að hugsanlega sé björgunarbáturinn lekur líka. Og menn hafa ekki ástæðu til að ætla að þessi björgunarbátur sé lekur, einfaldlega í ljósi reynslunnar, í ljósi áratugareynslu fjölmargra þjóða, þar sem við getum mátað þær aðstæður sem við erum í núna, íslenskt efnahagslíf, inn í það sem aðrar þjóðir hafa gengið í gegnum og ólíka stefnu sem hefur verið notuð til að vinna sig út úr þeim vanda og séð að aftur og aftur hefur skattahækkanastefna við aðstæður eins og eru ríkjandi hér haft öfug áhrif, dregið úr tekjum ríkisins og aukið á vandann. Við skulum hafa í huga að vandinn er alltaf að aukast, ríkið er enn þá rekið með halla þrátt fyrir allt. Hins vegar hefur einföldun skattkerfisins og í sumum tilvikum, eins og ég nefndi áðan, lækkun skatta aukið tekjurnar og komið efnahagslífinu af stað. Þetta er ekki bara spurning um aukna neyslu. Tökum sem dæmi tryggingagjaldið sem við hljótum að vera sammála um að hafi þau áhrif að draga úr mannaráðningum, það sé letjandi í því efni. Sé þetta gjald lækkað með þeim afleiðingum að fleira fólk er ráðið í vinnu hefur það þau áhrif í tilviki hvers og eins að viðkomandi þarf ekki lengur að fá bætur frá ríkinu, sérstakar atvinnuleysisbætur, heldur fer að leggja ríkinu til skattgreiðslur. Þetta hefur með öðrum orðum 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fara yfir einstakar tillögur, það gerði hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson ágætlega þegar hann mælti fyrir þessari tillögu. Ég ætla þó að ítreka ákveðna hluti. Þessari tillögu fylgir önnur tillaga sem er búið að leggja fram og verður mælt fyrir væntanlega í næstu viku, um sókn í atvinnumálum. Markmið okkar þingmanna Framsóknarflokksins hefur verið að leggja fram metnaðarfullar tillögur til lausnar á þeim efnahagsvanda sem þjóðin glímir við og það höfum við gert allt frá árinu 2009. Þær tillögur eru margar hverjar fullgildar enn þá. Að sumum þeirra er nú loksins byrjað að vinna eftir allan þennan tíma en aðrar hafa ekki enn hlotið hljómgrunn. Ég ætla að fara aðeins yfir ummæli um þessar tillögur. Ég þakka fyrir það almennt jákvæða viðhorf sem hefur komið fram hjá þingmönnum sem hafa talað, þar á meðal hæstv. efnahagsráðherra. Þegar menn setjast niður og skoða málin ofan í kjölinn sjá auðvitað flestir að það eru kannski ekki mjög flóknir hlutir sem þarf til að koma málum áfram og snúa dæminu við. Þess vegna er ekkert ólíklegt að stutt sé á milli manna þegar farið er að skoða hlutina. Auðvitað er sú þingsályktunartillaga sem hér er lögð fram kerfisbreyting fyrst og fremst. Það er verið að boða ákveðnar breytingar í þeim liðum sem taldir eru upp og hluti af þeim er vitanlega að breyta skattkerfinu og horfa á rekstur ríkissjóðs með öðrum augum en hefur verið gert. Ef einhverjir hafa sagt að í þessari tillögu sé ekki um tekjuaukandi tillögur að ræða geta kerfisbreytingarnar einfaldlega falið í sér tekjuauka. Hins vegar vil ég ítreka að við höfum lagt fram og munum mæla fyrir sérstökum tillögum til þess að auka hér hagvöxt og fjölga störfum. Það er örlítill misskilningur í gangi varðandi þessar tillögur. Í fyrsta lagi vil ég nefna endurskipulagningu skulda. Auðvitað var það alltaf hugmyndin hjá okkur sem höfum talað fyrir þessu máli að fjármálafyrirtækin mundu bera þann kostnað. Það er að sjálfsögðu markmiðið sem var farið af stað með. Nú hafa einstaka fjármálastofnanir líkt og Landsbankinn kynnt ákveðnar aðgerðir, endurgreiðslu á hluta af vöxtum og þess háttar, en ríkissjóður hins vegar, Íbúðalánasjóður, hefur ekki enn kynnt slíkar aðgerðir og er þar vitanlega ekki sjóðnum að kenna heldur kannski þeirri stefnu ríkisstjórnarinnar að vilja ekki fara þær leiðir að semja við lífeyrissjóði er fjármagna lán Íbúðalánasjóðs. Ég vil taka fram að í 3. lið fyrstu tillögu um endurskipulagningu skulda kemur fram að svigrúm fjármálastofnana verði nýtt. Síðan kemur líka fram að það verði mögulega gert með öðrum almennum aðgerðum. Í því sambandi er nauðsynlegt að nefna að það kemur líka fram að stefnt skuli að því að reka ríkissjóð hallalausan nema í sérstökum undantekningartilfellum. Virðulegi forseti. Nú hefur ríkisstjórnin eins og allir vita brugðist í því að nýta það svigrúm sem var við endurreisn og einkavæðingu nýju bankanna til þess að lækka lán heimila og fyrirtækja. Því kann að vera, ef niðurstaðan verður sú að fara þá leið, að ríkissjóður þurfi að leggja eitthvað af mörkum þó að það hafi í sjálfu sér ekki verið markmiðið og margsýnt fram á að þess væri ekki þörf. Varðandi það sem kom fram hér hjá hv. þm. Magnúsi Orra Schram um skammtímalækkun krónunnar þarf að klára það sem þar stendur til að fá rétta mynd af þessari tillögu. Þar stendur, með leyfi forseta: „Komið verði í veg fyrir að skammtímalækkun krónunnar í kjölfar afnáms gjaldeyrishafta leiði til sjálfvirkrar hækkunar verðtryggðra lána í landinu.“ Þessi liður gengur semsé út á það að við afnám gjaldeyrishafta verði komið í veg fyrir að lán heimila stökkbreytist á ný frá því sem verið hefur í dag. Þar höfum við bent á að það kunni að vera leið að festa vísitöluna í ákveðinni prósentu. Síðan vil ég ítreka það sem ég sagði í upphafi míns máls varðandi skatta og skattstefnu og skattkerfisbreytingar að vitanlega er verið að leggja til stefnubreytingu. Að okkar mati er flytjum þessa tillögu mun slík stefnubreyting leiða til aukinna tekna frekar en kostnaðar. Varðandi þær umræður sem hafa verið um gjaldmiðilinn þá þurfa evruríki í vanda að sjálfsögðu að kaupa evrur til að eiga fyrir reikningum sínum eða taka þær að láni. Formaður Framsóknarflokksins hefur bent á þá stöðu sem þessi ríki eru í. Ekki má gleyma því að ríki sem tekur upp nýjan gjaldmiðil í samstarfi eða samráði við annað ríki, hvort sem það er Kanadadollari eða eitthvað annað, af því að sá gjaldmiðill var nefndur hér, kann að leita samninga við viðkomandi ríki eða seðlabanka þess ríkis um ákveðið gengi á þeim gjaldmiðli sem skipt er út og þeim sem tekinn er upp í staðinn. Þetta þarf allt að skoða. Það er mjög mikilvægt að þeir sem eru uppteknir af því að evra sé ein allsherjarlausn fyrir Ísland losi sig aðeins undan þeirri hugsun til að koma með okkur hinum í að skoða hvort aðrir möguleikar, aðrar leiðir, aðrir gjaldmiðlar séu fýsilegri á allan hátt fyrir Íslendinga. Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem hefur verið sagt um að þessar tillögur fái efnislega og góða yfirferð í efnahags- og viðskiptanefnd. Ég reikna með að þessu verði vísað þangað og vona ég sannarlega að svo verði. Ég ítreka að þetta er hluti af heildarmynd sem við leggjum nú fram líkt og við höfum gert undanfarin þing.

Virðulegi forseti. Við ræðum tillögu til þingsályktunar um stöðugleika í efnahagsmálum sem þingflokkur Framsóknarflokksins ber fram. Ég ætla að byrja á því að óska þingflokknum til hamingju með framtakið. Þetta er gott plagg sem skiptist í eina fimm hluta þar sem tekið er á helstu vandamálum í efnahagslífi Íslendinga núna. Ef ég byrja á fyrsta hlutanum sem er endurskipulagning skulda er hvatt til þess að verðtrygging verði afnumin í skrefum. Við hrunið var í kringum 15% lána heimilanna óverðtryggð og það merkilega hefur gerst að lánaformum hefur fjölgað mjög mikið og nú er svo komið að um 35% af öllum útlánum heimilanna eru orðin óverðtryggð. Það sem meira er er að um 90% af nýjum fasteignalánum, sem veitt eru í bankakerfinu, eru óverðtryggð þannig að það virðist gerast mjög hratt að neytenda- og húsnæðislán færast úr því að vera verðtryggð yfir í óverðtryggð. Samt sem áður er full ástæða til að hvetja til þess að verðtrygging hverfi sem fyrst í neytenda- og húsnæðislánum. En um leið vil ég kannski benda á að ég held að það sé mjög æskilegt að þessu lánaformi, verðtryggðum lánum, sé haldið í ríkisskuldum, að ríkið fjármagni sig að hluta til áfram í verðtryggðum lánum til þess að þeir fjárfestingarkostir séu í boði á markaði. Það er algjörlega í samræmi við það sem er að gerast í öðrum löndum - verðtryggðir ríkispappírar eru að aukast mjög í öðrum löndum, t.d. í Bretlandi, ég tala ekki um í nýmarkaðsríkjunum, Brasilíu, Mexíkó og fleiri löndum. Þá er talað um skuldir heimilanna sem er náttúrlega mál málanna í dag. Ég er hjartanlega sammála Framsóknarflokknum um að það verði að eyða þeirri óvissu sem ríkir um skuldir heimila og fyrirtækja eins fljótt og hægt er. Það hefur verið nokkur slugsaháttur á því. Þriggja ára afmæli hrunsins er nýliðið og allt virðist vera upp í loft enn. Hér lesum við í blöðum staðhæfingar frá talsmönnum hagsmunasamtaka og fleirum og heyrum margar ræður í þinginu eins og í gær þar sem farið er mörgum orðum um hversu mikið sé af afskriftasjóðum í bönkunum án þess að raunverulega nokkur viti það. Ég held að það sé mjög brýnt að eyða þessari óvissu fyrir fullt og allt, að því sé komið á hreint hvernig þessi mál standa. Jafnframt er ég hjartanlega sammála því að það sé ómöguleg staða í íslensku þjóðfélagi að bankarnir eigi orðið stóran hluta af atvinnulífinu, ef ekki beint þá alla vega de facto því að það á kannski eftir að ganga frá málum á mörgum stöðum. Það er nokkuð sem á ekki að þekkjast vegna þess að bæði sjálfstæðismenn og framsóknarmenn vita að fyrirtækjum er best komið í höndum einkaaðila.  Síðan eru tillögur í gjaldmiðlamálum og peningastefnu, að afnema gjaldeyrishöftin eins hratt og hægt er og aðgerðir í kringum það. Hér erum við hjartanlega sammála og tölum sem einn maður. Þær aðgerðir sem þar eru lagðar til eru allar mjög skynsamlegar. Þá er komið að þriðja hlutanum sem eru framkvæmdir og atvinna. Ég er einnig sammála Framsóknarflokknum um að það verði gert sérstakt átak í opinberum framkvæmdum án tafar vegna þess að ég trúi því að partur af því sem hið opinbera eigi að gera þegar árar eins og núna sé að fara út í þær fjárfestingar sem það getur í staðinn fyrir að gera eins og núverandi ríkisstjórn hefur gert, þ.e. að sitja með hendur í skauti og draga úr öllum framkvæmdum. Það eykur bara niðursveifluna og seinkar því að við komum upp úr öldudalnum. Þessar tillögur eru því allar skynsamlegar. Jafnframt er talað um að koma á hvötum til að liðka fyrir framkvæmdum eða ýta undir framkvæmdir og nota skattstefnuna í það. Það er allt saman skynsamlegt. Þá eru það ríkisfjármálin. Það er ekki hægt annað en vera sammála því að það eigi að gera langtímaáætlanir í ríkisfjármálum, jafnframt eru settar fram fjármálareglur, að vísu eru þær ekki mjög formlegar en samt sem áður er hugurinn í þeim skynsamlegur. Jafnframt að hér er talað um að ríkiskerfið verði endurskipulagt með það að markmiði að lækka raunkostnað í rekstri. Um það erum við algjörlega sammála. Það verkefni sem við stöndum frammi fyrir núna er að vinda ofan af hinu opinbera. Ríkið er of stórt og of dýrt til þess að það sé sjálfbært. Við eigum að nota peningana á skynsamlegri hátt og leyfa fólkinu sjálfu - það tengist næstu tillögu sem er skattstefnan - sem aflar teknanna að ráðstafa þeim. Það er á hreinu að hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson er betur til þess fallinn að ráðstafa aflafé sínu en hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon. Þá er komið að seinasta liðnum, sem er skattstefnan og skattkerfisbreytingar. Lagðir eru til flatir skattar með því að leggja af þrepaskiptan tekjuskatt. Það er allt mjög skynsamlegt. Ég finn bara eitt atriði sem ég er ekki alveg sammála vinum mínum í Framsóknarflokknum um, það er að persónuafsláttur verði hækkaður til fyrra horfs að raungildi. Ég hefði frekar viljað að skattar yrðu lækkaðir vegna þess að ég held að það sé mikilvægt fyrir alla að taka einhvern þátt í þjóðfélaginu. Þá er kannski hægt að víkja að því síðasta sem er inntökubeiðnin í Framsóknarflokkinn sem ég fékk afhenta. Að öllu gamni slepptu tel ég að þetta sé gott framtak hjá framsóknarmönnum og lýsi mig í öllum meginatriðum sammála því sem hér kemur fram og óska þeim flutningsmönnum til hamingju með hversu vel er að verki staðið.

Frú forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar um hamingjuóskir til handa þingflokki Framsóknarflokksins fyrir þær efnahagstillögur sem hér hafa verið lagðar fram. Það er ekki sjálfgefið að stjórnarandstöðuflokkar á þingi leggi fram mótaðar efnahagstillögur. Það vill allt of oft bregða við að menn einbeiti sér að því að benda á það sem miður hefur farið að þeirra mati en hætta sér síður í að setja fram mótaðar hugmyndir um hvernig skuli á halda við stjórn efnahagsmála. Því fagna ég þessu og vil um leið segja, án þess að kalla yfir mig hættuna af því að mér verði boðið inn í Framsóknarflokkinn, að ég get lýst því yfir að um langflest sem þar kemur fram get ég verið sammála. Þær tillögur sem þarna koma fram eru að mínu mati skynsamlegar og til þess fallnar að koma fram með lausnir á þeim vandamálum sem við er að etja. Hvaða vandamál eru það, frú forseti? Auðvitað fyrst og síðast þau að fjárfestingar á Íslandi eru sem hlutfall af þjóðarframleiðslu einar þær lægstu sem þekkjast á Evrópska efnahagssvæðinu, 13% af þjóðarframleiðslu. Þetta eru mjög alvarleg tíðindi og ég þreytist ekki á að benda á þessa staðreynd vegna þess að þetta er vísbending um það hvernig okkur muni ganga á næstu árum við að vinna okkur úr þessum efnahagsörðugleikum. Fjárfesting á Íslandi hefur verið vel yfir 20% á ári þegar litið er til lengri tíma. Þegar gerðir voru kjarasamningar í landinu, þegar lagt var upp með nokkrar bætur til launafólks, launahækkun, voru ákveðnar forsendur lagðar þar til grundvallar, ákveðin vilyrði og loforð ríkisstjórnarinnar um að gera allt sem í hennar valdi stæði til að vinna með aðilum atvinnulífsins að því að koma fjárfestingarhlutfallinu úr 13% af þjóðarframleiðslu upp í 19–20% á samningstímanum. Ég tel að þær tillögur sem hér hafa verið lagðar fram séu skref í rétta átt til að svara því ákalli og standa við það loforð sem þar var gefið. Eins er mikið vandamál í hagkerfinu sá pólitíski óstöðugleiki og óvissa sem uppi er. Erlendar rannsóknir og kannanir benda til þess að Íslendingar séu lágt skrifaðir hvað þetta varðar og jafnvel flokkaðir með ríkjum á við Líbíu og Egyptaland, Rússland og önnur ríki, með landlægan pólitískan óstöðugleika og nú flokkuð af fjárfestum á því rólinu hvað varðar pólitískan stöðugleika. Vil ég benda á að enn er uppi yfirlýsing hæstv. forsætisráðherra um að hægt væri að grípa til þjóðnýtingar til að breyta eignarhaldi á einu af orkufyrirtækjunum. Það er alvarlegt mál að slík fullyrðing standi enn óbjöguð. Að einstökum liðum þessarar tillögu. Fyrsti þátturinn snýr að skuldastöðu heimilanna. Ég er mjög sammála Framsóknarflokknum í því að auðvitað verður að flýta því að koma einhverri niðurstöðu í það mál og nýta það svigrúm sem bankarnir sannarlega virðast hafa til að lækka skuldir heimilanna. Það er alveg sama hvernig við snúum þessu, það varð forsendubrestur, það varð hrun og fjöldi heimila er enn í þeirri stöðu að geta ekki staðið við skuldbindingar sínar. Framan í það verða menn að horfa. Það verður að finna lausn á því máli, vegna þess að heimili sem geta ekki staðið við skuldbindingar sínar munu ekki taka þátt í neyslunni, munu ekki taka þátt í samfélaginu, fyrir utan auðvitað bara þær hörmulegu persónulegu afleiðingar sem slíkt hefur í för með sér hvað það varðar hvernig lífi menn lifa. Það er líka nauðsynlegt að hafa í huga bæði skuldastöðuna en auðvitað ekki síður tekjurnar og það tengist öðrum tillögum sem hér hafa verið til umræðu um stöðu heimilanna. Það sem skiptir máli gagnvart þeim sem kannski geta enn þá staðið í skilum er að auka tekjurnar þannig að tekjurnar vaxi hraðar en verðbólgan og menn eigi þá auðveldara með að standa skil á skuldum sínum. Þetta verða menn að horfa á í samhengi. Ég ætla þá að rekja mig eftir þeirri röð sem tillögurnar eru lagðar fram í. Í öðru lagi eru lagðar til aðgerðir um stjórn peningamála og stöðu Seðlabankans. Ég er mjög sammála þeirri hugmynd sem hér er lögð fram um nauðsyn þess að leggjast í djúpa og gagngera endurskoðun á forsendum peningamálastefnunnar. Það skiptir miklu máli fyrir heimilin í landinu og auðvitað líka allt atvinnulíf. Það er óþarfi að fjölyrða um það, þar af skiptir kannski einna mestu máli til skemmri tíma litið hvernig við ætlum að lyfta gjaldeyrishöftunum, en um leið síðan hvaða fyrirkomulag tekur við þegar þeim hefur verið lyft. Í þriðja lagi snúa tillögurnar að atvinnufjárfestingum og atvinnulífinu. Ég legg áherslu á að það er mín skoðun að menn megi ekki þrátt fyrir það atvinnuleysi sem við stöndum frammi fyrir missa sjónar á því að það sem mestu skiptir er verðmætasköpunin, þ.e. aukin framleiðni í atvinnulífinu, að við búum til meiri verðmæti og getum þar með boðið íslenskri þjóð upp á aukinn kaupmátt. Tilgangurinn er þess vegna ekki fjöldi starfanna heldur fjöldi vel borgaðra hagkvæmra starfa. Það er það sem skiptir máli. Þessi tvö sjónarmið, að það verði til störf og að það séu góð störf sem skili góðri afkomu, verða að fara saman. Ég er mjög sammála þeirri nálgun Framsóknarflokksins sem varðar einmitt fjárfestingar hins opinbera og það að liðka fyrir einkaframtakinu eftir því sem best má verða. Síðan eru það tillögur um stöðu ríkissjóðs. Ég er einnig mjög sammála þeim. Nú fer ég að hljóma eins og ég sé að kalla eftir inntökubeiðni í þennan ágæta flokk en ég held að það sé eðlilegt að það sé góður samhljómur á milli þessara tveggja flokka, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, í þessum málum. Ég er mjög sammála þeirri áherslu sem Framsóknarflokkurinn leggur á stöðu ríkisfjármála. Ég held reyndar að það sé skilningur á því hjá öllum flokkum að það skipti höfuðmáli fyrir framtíð íslensku þjóðarinnar að við náum góðu jafnvægi í ríkisfjármálunum. Það er nóg að horfa til hörmulegrar reynslu Grikkja og annarra þjóða sem þó, eftir að hafa tekið upp evruna, hafa kafsiglt efnahagsmálum sínum og sérstaklega ríkisfjármálum. Auðvitað er það lexía að það skiptir ekki máli hvaða mynt menn hafa, ef menn halda illa á spilunum fer illa. Hvað varðar skattamálin sem er síðasti þáttur þessara tillagna er ég líka sammála því að það er nauðsynlegt að einfalda skattkerfið frá því sem nú er. Ég tel að ríkisstjórnin hafi gert mistök í því að flækja skattkerfið óþarflega. Það hefur verið horfið frá þeirri stefnumótun að skattkerfið ætti að vera sem einfaldast. Ég tel að menn eigi síðan að bregðast við. Þar sem þeir vilja ná fram auknu félagslegu réttlæti er betra að gera það ekki í gegnum skattkerfið sjálft heldur í gegnum beinar greiðslur til þeirra sem við viljum aðstoða eða teljum að þurfi á aðstoð að halda. Ég tel að við eigum að hafa skattkerfið eins einfalt og mögulegt er. Þannig skilar það mestum tekjum og gefur um leið ríkinu svigrúm til að mæta slíkum skuldbindingum sem ég var að lýsa. Ég hjó eftir í umræðu áðan, m.a. hjá hv. þm. Magnúsi Orra Schram í þeirri umræðu sem var hér aðeins fyrr, þeirri spurningu hvort það væri skynsamlegt að ráðast í skattalækkanir við þessar aðstæður. Ég held að það sé rétt að minna á, og ég hef gert það áður úr þessum ræðustól, að nýverið var birt rannsókn sem unnin var við Harvard-háskólann þar sem skoðuð voru viðbrögð ríkja sem lentu í efnahagskreppu innan vébanda OECD. Það var farið aftur til ársins 1971 og viðbrögðum var skipt í tvo flokka; annars vegar voru þau ríki sem brugðust við efnahagsörðugleikunum með því að auka ríkisútgjöldin, hins vegar þau sem lækkuðu skatta til að örva atvinnulífið. Þetta var alþjóðleg rannsókn, unnin af mjög vandvirkum og góðum hagfræðingum, og niðurstaðan varð sú að þau ríki sem fóru skattalækkunarleiðina voru fljótari að ná sér, fljótari að rísa upp og það sem meira var, efnahagsbatinn varð varanlegri. Í þeirri umræðu hvort það sé skynsamlegt núna að örva atvinnulífið með skattalækkunum tel ég alveg gefið mál að það er sú leið sem við eigum að feta. Fyrir utan það benti hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson okkur á að skattar innan OECD eru hæstir hér á Íslandi þegar saman eru teknar þær lífeyrissjóðsgreiðslur sem við innum af hendi og bornar saman við skattkerfi annarra landa í Evrópu. Það er rétt að hafa þetta í huga. Þetta hefur allt áhrif. Fjárfestingar á Íslandi sem hlutfall af þjóðarframleiðslu eru 13%. Samkvæmt spá Seðlabanka Íslands er hagvöxtur á næsta ári 1,6%. Fram undan eru greinilega erfiðir tímar hvað þetta varðar og það er þörf á tillögum, bæði frá stjórn og stjórnarandstöðu. Því ítreka ég þakkir mínar til þingflokks Framsóknarflokksins vegna framlagningar þessara tillagna og vona að þær eigi eftir að gagnast okkur hið besta.

Virðulegur forseti. Ég þakka prýðilega yfirferð hv. þingmanns og jafnframt þá miklu jákvæðni sem var áberandi í málflutningi hans. Hv. þingmaður kom aðeins inn á það sem ég hef lagt mikla áherslu á í þessari umræðu, tekjuaukninguna sem fylgir skattalækkun við þessar aðstæður, í ljósi reynslunnar eins og hv. þingmaður vísar til. Hér voru einnig til umræðu flækjurnar í skattkerfinu og áhrif þeirra. Hv. þingmaður benti réttilega á að skattamálin og þar af leiðandi tekjur fólks hljóta að vera óaðskiljanlegur hluti lausnar á skuldavandanum. Þess vegna spyr ég hv. þingmann: Getur hann ekki tekið undir það að skattkerfi sem virkar letjandi hvað varðar vinnu, þar sem menn hafa mjög litlar viðbótartekjur af því að bæta við sig vinnu, sé mjög skaðleg þegar menn þurfa að fá tækifæri til að vinna sig út úr skuldavanda? Ég nefni þetta vegna þess að hv. þm. Magnús Orri Schram og raunar hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra lögðu áherslu á að verja þrepaskipta skattkerfið. Við höfum hins vegar séð að þessir jaðarskattar og hin gríðarlega miklu áhrif þeirra valda því að það að bæta við sig vinnu til að auka tekjurnar skilar mönnum mjög litlu þegar til kastanna kemur. Má með öðrum orðum halda því fram að þessi 

Frú forseti. Já, ég held að það sé ekki nokkur spurning að það sé þannig í pottinn búið að eftir því sem skattkerfi eru flóknari, því erfiðara er fyrir fólk að vinna innan þeirra. Það er einn hópur sem gjarnan græðir á því að hafa flókin skattkerfi þar sem eru margar undanþágur og mikið flækjustig, þeir sem hafa mesta fjármuni á milli handanna og hafa tækifæri til að ráða til sín klóka lögfræðinga og endurskoðendur til að hjálpa sér við að komast undan skattgreiðslum. Fyrir venjulega launamenn, hvort sem er á almenna markaðnum eða hjá hinu opinbera, er slíkt ógerningur. Þess vegna skiptir máli að hafa skattkerfið sem einfaldast og reyna að hafa skattprósentuna sem lægsta. Blessun þessarar þjóðar er sú að þrátt fyrir þau áföll sem við höfum orðið fyrir búum við við það að hér eru það miklar auðlindir frá náttúrunnar hendi að það eru stórkostleg tækifæri til fjárfestinga og auðmyndunar. Ef við höfum rétta hvata þannig að fólk mennti sig og sé tilbúið að leggja eitthvað á sig er ekki nokkur spurning í mínum huga að við Íslendingar munum snúa þessari stöðu mjög hratt við. Ef nálgunin er hins vegar sú að segja að það sé aldrei tækifæri til að lækka skattana, við þorum ekki að gera það, við þurfum alltaf einmitt frekar að hækka þá, erum við í vondum málum. Menn virðast vera óhræddir við að hækka þá. Menn tala stundum eins og að það sé engin hætta fólgin í því að hækka skattana. Þá er rétt að minna á að nú þegar eru skattar miðað við ríki OECD hæstir hér á þessu landi þegar tekið er tillit til greiðslna í lífeyrissjóði. Það skiptir verulega miklu máli, 

Frú forseti. Ég var ánægður að heyra hv. þingmann árétta það sem ég benti á áðan, það er ekki síður fólgin í því hætta og raunar miklu frekar hætta við þær aðstæður sem við erum í núna að hækka skatta en lækka þá. Þar er ég að tala um tekjur ríkisins. Áhættan hvað varðar tekjur ríkisins er meiri af því að hækka skattana eins og við höfum þegar séð en því að einfalda skattkerfið og lækka skatta við þær aðstæður sem við erum í núna. Hv. þingmaður talaði töluvert um fjárfestingu og það mikla áhyggjuefni hversu lítil hún hefur verið á Íslandi undanfarin tvö, þrjú ár. Hv. þingmaður nefndi töluna 13%, ég er ekki frá því að nýjustu tölur gefi til kynna að hlutfallið sé komið niður í um það bil 10%. Þetta er mikið áhyggjuefni og gefur vísbendingu um hvers er að vænta hvað varðar möguleika ríkisins á að afla tekna og möguleika atvinnulífs og heimila á að vinna sig út úr vanda. Nú hefur umræðan um þessar tillögur verið svo jákvæð að maður veigrar sér við að nefna það sem flokka mætti sem neikvæðni. Það verður ekki hjá því komist að velta því fyrir sér hvernig standi á því að þegar meira að segja hv. þingmenn Samfylkingarinnar koma hér upp og lýsa sig að langmestu leyti sammála þessum tillögum hafi þeir þá ekki á undanförnum tveimur, þremur árum framkvæmt í samræmi við þessar tillögur. Ef menn eru sammála um leiðirnar í grófum dráttum, af hverju hefur þá ekki verið framkvæmt? Getur verið að það skýrist að einhverju leyti af því að hluti ríkisstjórnarinnar, ekki endilega þeir hv. þingmenn Samfylkingarinnar sem töluðu hér áðan en hugsanlega einhver hluti þess flokks, líti svo á að það sé bara allt í lagi að hlutirnir fari ekki af stað hér á meðan 

Frú forseti. Fyrst um skattana. Vandinn er sá að útgjöld ríkissjóðs þöndust út á síðasta áratug og hraðar en góðu hófi gegndi. Það voru mistök og við sjálfstæðismenn höfum margoft gengist við þeim mistökum úr þessum ræðustól. Þess vegna er það mjög erfitt verkefni að snúa niður útgjöldin en það er augljóst að það er hægt að gera það. Ég vitna meðal annars til orða hæstv. velferðarráðherra sem benti á að menn gætu horft til ákveðinna ára og miðað ríkisútgjöldin við það árabil, t.d. árið 2004–2005, og reynt að skaða sig til baka. Með öðrum orðum höfum við ekki efni á þeim ríkisútgjöldum sem við stöndum fyrir. Þannig er það. Hvað varðar fjárfestingarnar er alveg nauðsynlegt að menn hafi það í huga, gleymi því ekki, að til þess að það verði hagvöxtur, til þess að til verði störf sem síðan leiði til verðmætasköpunar og hagvaxtar, þarf fjárfestingu. Ef fjárfestingin er lág er það ávísun á færri störf. Hagvöxturinn verður vegna fjárfestinga og vegna þess að við náum fram framleiðniaukningu, þ.e. við náum með tækniframförum að gera meira úr þeim tækifærum sem við höfum í höndunum. Þetta er því mikið áhyggjuefni. Hvað varðar það að ríkisstjórnin hefur rekið stefnu sína eins og raun ber vitni eru sennilega aðrir betur til þess fallnir að svara hreint út sagt og væri áhugavert að fá til dæmis hv. þingmann úr liði Vinstri grænna til að útskýra fyrir þjóðinni og okkur þingmönnum hvernig í ósköpunum stendur á því að ekki hefur verið tekið fastar á 

Virðulegur forseti. Það er ástæða til að þakka sérstaklega fyrir þá málefnalegu umræðu og að langmestu leyti jákvæðu umræðu sem farið hefur fram hér í dag um tillögur okkar framsóknarmanna til úrbóta í efnahagsmálum. Þessar umræður sýna að menn geta vel náð saman, fulltrúar ólíkra flokka, um skynsamlegar leiðir séu þeir tilbúnir til þess að rökræða hlutina út frá staðreyndum. Í fyrri ræðu minni fór ég yfir fjögur af þeim fimm meginatriðum sem hér eru lögð til grundvallar en átti eftir að segja nokkur orð um IV. kaflann, um tillögur í ríkisfjármálum. Þar er sérstök áhersla lögð á langtímaáætlanir og heildaráætlanir í fjárlagagerð. Hvers vegna þessi mikla áhersla á langtímaáætlanir og heildaráætlanir? Ástæðan er sú að ef menn skoða ekki langtímaáhrif þeirra ákvarðana sem teknar eru í fjármálum ríkisins taka þeir ekki réttar ákvarðanir. Raunin hefur verið sú í gegnum tíðina að menn eru fyrst og fremst að skoða áhrif af sparnaði eða útgjöldum eða tekjum ríkisins til mjög skamms tíma, til eins árs, en það gefur oft og tíðum ranga mynd. Við höfum mjög nýleg dæmi sem eru hugmyndir um mikinn niðurskurð í heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni. Þar reiknuðu menn með því að það væri hægt að skera niður í framlögum til heilbrigðisþjónustu vítt og breitt um landið án þess að gera ráð fyrir nokkrum kostnaði á móti eða því að áhrifin til lengri tíma litið gætu jafnvel verið þau að auka útgjöld ríkisins. Á nokkrum stöðum, til að mynda á Ísafirði, reiknuðu menn hins vegar dæmið til enda, fengu sérfræðinga til að fara yfir heildaráhrifin af tillögunum. Það kom auðvitað á daginn að sparnaðartillögurnar voru til þess fallnar jafnvel að auka útgjöld ríkisins til lengri tíma litið vegna þess að kostnaðinum sem kom á móti hafði algjörlega verið sleppt í fjárlagagerðinni. Það var t.d. ekki reiknað með því að sjúklingur sem ekki gat legið á sjúkrahúsi á Húsavík þyrfti að fara suður mundi leiða til kostnaðarauka fyrir sunnan eða það að flutningarnir mundu kosta eitthvað og þar fram eftir götunum. Menn voru ekki að skoða heildarmyndina, hvorki í tíma né hvað varðar heildaráhrifin. Annað sem menn hafa ekki gert að neinu ráði er að gera greinarmun á útgjöldum sem falla til innan lands og skila sér að miklu leyti aftur til ríkisins, til að mynda í formi skattgreiðslna, og svo fjármagns sem rennur út úr landinu. Þetta var mjög áþreifanlegt, þessi skortur á slíkum samanburði, í umræðum um Icesave-málið á sínum tíma þar sem menn reiknuðu þann kostnað sem þeir áætluðu að hlytist af því, sem voru peningar, gjaldeyrir sem hefði runnið út úr landinu og ekkert komið á móti, og lögðu hann að jöfnu við önnur útgjöld ríkisins, til að mynda launagreiðslur en í því tilviki kæmi að sjálfsögðu stór hluti strax aftur til ríkisins í formi tekjuskatts og annað veltist áfram í hagkerfinu. Það má kalla þetta heimilisbókhald, að það þurfi í auknum mæli að taka upp heimilisbókhald í áætlanagerð ríkisins og líta á landið, samfélagið allt, sem eitt heimili og skoða hvaða tekjur koma inn á heimilið og hvaða útgjöld fara út. Einungis þannig er hægt að reikna hin raunverulegu áhrif af ákvörðunum um útgjöld og tekjur. Við leggjum til að reglur verði hertar hvað varðar heimildir til þess að skuldsetja ríkið. Þar er átt við að settar verði reglur um það að óheimilt sé að reka ríki og sveitarfélög með halla nema í sérstökum undantekningartilvikum, þetta sé sem sagt langtímamarkmið. Slíkar reglur geta að sjálfsögðu ekki tekið gildi strax, sum sveitarfélög eru í þeirri stöðu til að mynda að það er ómögulegt fyrir þau að skila afgangi á næsta eða þarnæsta ári. En auðvitað er eina vitið til lengri tíma litið að ríkið og sveitarfélög eyði ekki á hverju ári meiru en þau fá í tekjur. Það geta komið upp undantekningartilvik, ég nefndi hér áðan dæmi um það að ef olíu- eða gasauðlindir fyndust í íslenskri efnahagslögsögu og menn vildu fara þá leið sem hugmyndir hafa verið um að stofna sérstakt íslenskt olíufélag, eins konar íslenskt Statoil, þá gæti verið dýrt að koma slíku á en menn gera það þá eingöngu vegna þess að þeir telja sig hafa ágæta vissu fyrir því að tekjurnar verði þeim mun meiri til lengri tíma litið. Almenna reglan ætti að vera sú að reka ríki og sveitarfélög ekki með halla. Hér segir einnig: „Ríkiskerfið verði endurskipulagt með það að markmiði að lækka raunkostnað í rekstri. Í þeim aðgerðum verði forgangsraðað þannig að staðinn sé vörður um mennta-, heilbrigðis- og velferðarkerfi.“ Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra gerði athugasemd við þessa grein áðan og benti á að þetta væru þeir málaflokkar sem bróðurpartur ríkisútgjalda rynni til og það væri ekki hægt að spara í rekstri ríkisins án þess að standa vörð um þessi kerfi. Í tilefni þessarar ábendingar hæstv. ráðherra er rétt að taka fram að hér er átt við að standa vörð um kerfið þannig að þjónusta sé ásættanleg en það þýðir ekki að það sé ekki hægt að spara. Við höfum séð dæmi um það. Jafnvel hefur núverandi ríkisstjórn bent á að það sé hægt að veita sömu þjónustu, jafnvel meiri þjónustu í sumum tilvikum með minni kostnaði. Slíkar leiðir verða að ráða för og þá komum við aftur að því sem ég nefndi í byrjun, mikilvægi þess að meta heildaráhrifin. Dæmið sem ég nefndi áðan á meira að segja vel við í þessu sambandi, ég nefndi dæmið um hugmyndir um niðurskurð á heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni, sem reyndar er enn upp á teningnum í nýjasta fjárlagafrumvarpi, en þar höfum við akkúrat gott dæmi um þetta. Þar er jafnvel verið að leggja fram tillögur um niðurskurð sem veldur ríkinu enn meiri kostnaði til lengri tíma litið. Á öllum sviðum þarf að leggja til grundvallar að í ríkisfjármálum sé leitast við að skoða heildaráhrifin og langtímaáhrifin. Ég ætla að láta þetta nægja af þessari yfirferð. Ég ítreka þakkir fyrir umræðuna sem fram hefur farið og vonast til þess að vinna í nefnd verði í samræmi við þau fyrirheit sem þessi umræða hefur gefið og þetta geti orðið grundvöllur nýrrar og betri stefnu í efnahagsmálum þjóðarinnar.

Frú forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um siglingaleiðir við norðan- og vestanvert Ísland, sem ég flyt ásamt hv. þingmönnum Kristjáni Þór Júlíussyni, Ólínu Þorvarðardóttur, Álfheiði Ingadóttur, Jóni Gunnarssyni, Þuríði Backman, Guðmundi Steingrímssyni, Birki Jóni Jónssyni og Ásmundi Einari Daðasyni Tillagan hljóðar þannig, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela innanríkisráðherra, í samráði við umhverfisráðherra og utanríkisráðherra, að semja reglur um siglingaleiðir við norðan- og vestanvert Ísland, m.a. í tengslum við Norður-Íshafssiglingar, og afla staðfestingar Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar á þeim. Markmið reglnanna verði að afmarka siglingaleiðir vestur og norður af landinu í því skyni að treysta öryggi siglinga, auka öryggi sjófarenda og draga úr líkum á óhöppum og alvarlegum afleiðingum slysa fyrir hið viðkvæma umhverfi og lífríki, enn fremur að stýra og/eða koma í veg fyrir siglingar um sérlega viðkvæm hafsvæði og tryggja viðbúnað vegna mengunarslysa.“ Það er óþarfi að árétta að að undanförnu hefur farið fram mikil umræða um málefni norðurslóða í víðum skilningi. Hún hefur verið fyrirferðarmikil og öll umræða um aukin umsvif á norðurslóðum á næstu árum, sem spáð er og ég kem betur að, beinir óneitanlega sjónum að öryggi siglingaleiða á þessu svæði. Sem eyþjóð eigum við Íslendingar mikið undir traustum og öruggum siglingum. Við erum líka þjóð sem reiðir sig á auðlindir sjávar. Þær eru dýrmætar og ljóst er að siglingar geta vissulega haft umtalsverð umhverfisáhrif í för með sér, einkum fyrir haf og strendur og þar með lífríki, bæði til lands og sjávar, með geigvænlegum afleiðingum. Þess vegna er það brýnt að mati okkar flutningsmanna þessarar tillögu að við hugum vel að öllum umhverfis- og öryggisþáttum að því er varðar siglingar í íslenskri lögsögu. Það er líka rétt að taka fram að tillagan var áður flutt á 135. löggjafarþingi en þá fékkst hún því miður ekki rædd. Skipaumferð í kringum landið, við Ísland og innan íslenskrar efnahagslögsögu hefur aukist mjög á undanförnum árum. Almennir vöruflutningar til og frá landinu hafa aukist mikið og sömuleiðis hefur komum skemmtiferðaskipa bæði til Íslands og á norðanverðu Atlantshafi fjölgað geysilega. Farþegum skemmtiferðaskipa hefur fjölgað frá árinu 2000 um 170–180% bæði í Reykjavíkurhöfn og Akureyrarhöfn. Fyrir um 20 árum komu um 20 skemmtiferðaskip hingað ár hvert og farþegafjöldinn var þá um 8–12 þúsund. Undanfarin þrjú ár hafa í kringum 80 skemmtiferðaskip lagt að bryggju í Reykjavík á ári hverju og um 70 þúsund manns ferðast með þeim hingað til lands. Sömuleiðis hafa sjóflutningar á olíu aukist mikið á þessu svæði. Á árabilinu 2000–2010 jukust sjóflutningar úr tæplega 2,8 millj. tonna í tæplega 4 millj. tonna til landsins og sjóflutningar frá landinu jukust úr 1,3 millj. tonna í tæplega 2 millj. tonna. Þar af hafa olíuflutningar aukist umtalsvert. Til skamms tíma var staðan sú varðandi olíuflutninga að um hafsvæði okkar fóru bara skip sem fluttu olíu til landsins til innanlandsþarfa. Staðan er algerlega breytt og hún hefur breyst á tilltölulega skömmum tíma. Í spá sem birtist í áfangaskýrslu starfshóps um leiðastjórnun skipa frá árinu 2007 segir m.a., með leyfi forseta: „Stór olíuflutningaskip sigla um efnahagslögsögu Íslands í talsverðum mæli á leið frá höfnum við Hvítahaf vestur um haf til Norður-Ameríku. Þessi breyting á olíuflutningaleiðum stafar af því að Rússar eiga miklar olíulindir á norðurslóðum, einkum í Norðvestur-Rússlandi, og líkur eru á að innan 5 til 10 ára verði allt að 50 milljónir tonna af hráolíu fluttar frá Norðvestur-Rússlandi til Bandaríkjanna með stórum olíuflutningaskipum. Leið þeirra liggur um íslensku efnahagslögsöguna og fara skip á þessari leið ýmist austan og sunnan við landið eða norðan og vestan við það. Flest þeirra fara utan þess svæðis sem AIS-kerfi Siglingastofnunar nær til þannig að lítið er vitað um ferðir þeirra.“ Hlýnun sjávar hefur haft í för með sér að siglingaleiðin milli Kyrrahafs og Atlantshafs um Norður-Íshaf hefur opnast, a.m.k. að hluta til, og í öllum spám er gert ráð fyrir að sú umferð sem þar fer um eigi eftir að aukast verulega á næstu árum og áratugum. Árið 2007 stóðu íslensk stjórnvöld fyrir alþjóðlegri ráðstefnu undir heitinu Ísinn brotinn þar sem fjallað var um þróun norðaustursvæðisins og sjóflutninga. Í samantekt frá þeirri ráðstefnu segir m.a., með leyfi forseta: „Loftslagsbreytingar um allan heim, ásamt því að hafís á norðurskautssvæðinu hefur hörfað undanfarin 50 ár, sem á sér vart fordæmi, hafa leitt til þess að hafskip geta nú siglt um hafsvæði norðurskautsins í ríkari mæli en áður. Rannsóknargögn sýna að ís yfir hafsvæðum minnkar stöðugt og nýlegt líkan gefur til kynna að Norður-Íshafið kunni að verða íslaust með öllu stuttan tíma að sumri (í september) frá 2040 að telja eða fyrr. Norðurskautssvæðið gefur vísbendingu um loftslag jarðarinnar í framtíðinni - 10 ár breytinga á norðurskautssvæðinu jafngilda nokkurn veginn 25 árum sjáanlegra breytinga annars staðar á jörðinni.“ Það er afar þýðingarmikið atriði sem þarna kemur fram, að 10 ára breytingar á norðurskautssvæðinu jafngildi um 25 ára breytingum annars staðar á jörðinni. Það þýðir að norðurhöfin, norðurslóðirnar og lífríkið þar, eru miklu viðkvæmara svæði en víðast hvar annars staðar á jörðinni. Það er afar líklegt að á komandi árum og áratugum verði siglingaleiðin um Norður-Íshaf í æ ríkari mæli nýtt fyrir hvers kyns flutninga, enda styttir hún flutningaleiðina milli Evrópu og Asíu umtalsvert. Þá verður líka að teljast líklegt að flutningar aukist um Norður-Atlantshaf og þá um hafsvæðin innan íslensku efnahagslögsögunnar. Með aukinni umferð um þessi hafsvæði verður því enn brýnna en áður að til séu skýrar reglur um siglingaleiðir og stjórnvöld hafi yfir að ráða stjórntækjum til að treysta öryggi siglinga og vernda viðkvæmt umhverfi og lífríki. Seint á árinu 2006 setti þáverandi samgönguráðherra af stað nokkra vinnu við að móta tillögur að afmörkun öruggra siglingaleiða og fá alþjóðlega viðurkenningu á siglingaleiðunum. Í apríl 2007 gerði þessi nefnd sem þarna var að störfum tillögur til samgönguráðherra að því er lýtur að leiðastjórnun skipa fyrir Suður- og Suðvesturland. Í umfjöllun í þessari skýrslu fjallar nefndin um markmið með leiðastjórnunarráðstöfunum, og þar segir, með leyfi forseta: „Annars vegar er stefnt að því að draga úr hættu vegna mengunar hafs og stranda af völdum skipaumferðar með því að takmarka för stórra skipa og skipa sem flytja hættulegan og mengandi varning um hinar mikilvægu uppeldisstöðvar fiska og annarra sjávarlífvera fyrir suðvesturlandi þar sem helstu nytjastofnar Íslendinga klekjast út og eru veiddir. […] Hins vegar er það markmið með leiðastjórnunarráðstöfununum að beina skipum frá siglingahættum á þeim svæðum sem þær ná yfir og á þær siglingaleiðir sem teljast öruggastar.“ Þessi markmið eiga að sjálfsögðu við um allt hafsvæðið í kringum Ísland þótt formlegar reglur hafi aðeins verið settar um siglingaleiðir fyrir Suður- og Suðvesturlandi. Í framhaldi af miklum umræðum um auknar siglingar í Norðurhöfum og flutninga milli Rússlands og Norður-Ameríku, m.a. með hættulegan varning, er sérlega mikilvægt að mótaðar verði reglur um siglingar og leiðastjórnun við norðan- og vestanvert landið. Það er kannski rétt í þessu sambandi að minnast einnig á að utanríkisráðherrar norðurskautsríkjanna átta gerðu bindandi samkomulag fyrr á þessu ári á fundi í Nuuk um samstarf á sviði leitar og björgunar vegna óhappa sem kunna að verða á sjó á þessu hafsvæði og er það mikilvægt innlegg í umræðuna um öryggi í siglingum á norðanverðu Atlantshafi. Í tillögunni er lagt til að innanríkisráðherra, sem fer með siglingamál, verði falið, að höfðu samráði við umhverfisráðherra og utanríkisráðherra, að semja reglur um siglingaleiðir við norðan- og vestanvert landið. Markmiðið er þá að afmarka öruggar siglingaleiðir vestur og norður af landinu í því augnamiði að treysta öryggi siglinga, auka öryggi sjófarenda og draga úr líkum á óhöppum og alvarlegum afleiðingum slysa sem kunna að verða fyrir hið viðkvæma umhverfi og lífríki á svæðinu, og enn fremur að stýra og/eða koma í veg fyrir siglingar um sérlega viðkvæm hafsvæði og tryggja viðbúnað vegna mengunarslysa. Það er mikið í húfi fyrir Íslendinga og því er brýnt að hraða eins og kostur er þeirri vinnu og í þeim tilgangi er þessi tillaga flutt. Ég leyfi mér að vænta þess að tillagan fái gaumgæfilega skoðun í þingnefnd og að leitað verði umsagna og álits helstu sérfræðinga á þessu sviði en einnig að haft verði samráð við umhverfisráðherra og utanríkisráðherra vegna þess að þessi ráðuneyti koma að sjálfsögðu að málum þar sem umhverfismálin eru annars vegar, og hins vegar að afla ákvörðunum um afmörkun siglingaleiða alþjóðlegrar viðurkenningar þannig að mikilvægt er að þessi ráðuneyti séu höfð með í ráðum auk innanríkisráðuneytisins. Ég legg til, frú forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. umhverfis- og samgöngunefndar og til síðari umr.