Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur haft til umfjöllunar frv. til l. um breyt. á l. nr. 74 21. ágúst 1974, um meðferð opinberra mála, sbr. l. nr. 23 6. maí 1976. Frv. þetta fjallar um sektarheimild lögreglustjóra og sektarheimild lögreglumanna. Með frv. er verið að hækka sektarmörk vegna verðlagsbreytinga þannig að þær fylgi verðlagsþróun, en sektarfjárhæðir þessar hafa verið óbreyttar frá árinu 1976. Nefndin er sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir meirihlutaáliti fjh.- og viðskn. um frv. til. l. um breyt. á l, nr. 13 0. s. frv., um verðlag og samkeppnishömlur, sem menn þekkja. Það urðu talsverðar umr. um málið við 1. umr. þess 12. mars s. 1., og um þessi mál hafa verið bæði deilur og miklar umr. árum saman og nærri því áratugum saman. Undirbúningur að þeirri lagasetningu, sem fór fram með lögum nr. 56 frá 1978, var mjög langur. Málið hafði reyndar komið til atkv. í þessari hv. d. árið 1969, mjög svipað frv., og féll þá á jöfnum atkv., svo sem sögulegt varð. En síðan hafa menn haldið áfram að vinna að þessum málum og hér náðist allvíðtæk samstaða um að koma þessum lögum á árið 1978 og gildistöku þeirra 1979. Síðan gerðist það, sem einnig er alkunna, að ný ríkisstj. var mynduð og hún breytti veigamestu ákvæðum frv. og setti síðan á verðstöðvun og það oftar en einu sinni með alkunnum glæsibrag og stöðvaði þannig verðbólguþróunina tvisvar eða svo. Að vísu eru nú ýmsir sem spá því að hún geti orðið 50–55% á þessu ári. En ég er dálítið hræddur um að það geti orðið enn þá meiri hraði á henni þegar á árið líður, ef engin breyting verður á stefnu stjórnvalda og þá ekki síst í verðlagsmálunum, því að það er ekki nokkur minnsti vafi á að ein meginmeinsemdin í okkar efnahagslífi eru einmitt þau kolvitlausu verðlagsákvæði sem hér hafa verið. Nú vill svo vel til að á Alþingi Íslendinga munu vera u. þ. b. 4/5 hlutar þm. samþykkir þeirri stefnu sem felst í þessu frv. okkar nú, að breyta þessu í fyrra form. meiri hl. n. mynda sjálfstæðismenn og Alþfl.-maðurinn. Í einum flokki er, held ég, full andstaða við málið, en í öllum öðrum stuðningur. Og svo vel vill til að einn aðaltalsmaður frjálsræðis í viðskiptamálum í marga áratugi er nú hæstv. forsrh., sem án alls efa mun gleðjast mjög yfir því, að þessi stefna Sjálfstfl., Framsfl. og Alþfl. muni nú geta sigrað með e. t. v. 4/5 atkv. hér í hv. Alþingi og það kannske við atkvgr. strax í dag, en þó það yrði kannske ekki endanleg atkvgr., þá hugsanlega á morgun. Mér er það auðvitað mikið gleðiefni að njóta stuðnings hans við þetta mál. En þar að auki er viðskrh. algerlega sammála okkur flm. þessa frv. og meiri hl. n. og hefur látið það koma fram við mörg tækifæri. Auðvitað viljum við styrkja hann í hans erfiðu stöðu og hjálpa honum til að koma málinu í það horf sem hann sjálfur hefur óskað eftir. Því til sanninda ætla ég aðeins að lesa hér örfá orð - með leyfi forseta - úr ræðu sem hæstv. viðskrh. flutti nýlega. Hann segir þar - og ég er sammála hverju einasta orði í því sem hann þar segir, - þetta er langt mál, en ég les bara tvær eða þrjár mgr., - hann segir: „Eins og kunnugt er voru hin nýju verðlagslög samþ. á Alþ. í maí 1978, en tóku gildi í nóv. 1979. Þegar lögin voru fyrst samþ. var hugmyndin með þeim, að stefna að meira frjálsræði í verðlagsmálum. En með þeim breytingum, sem gerðar voru á lögunum árið 1979, var anda þeirra því miður breytt í verulegum atriðum. Ég hef ekki farið leynt með þá skoðun mína, að frjálsari stefna í verðlagsmálum sé miklu líklegri leið til þess að lækka vöruverð í landinu heldur en aðhaldssöm prósentuálagningaraðferð. Ég þarf raunar ekki að gera grein þessari skoðun á þessum fundi, hún er augljós. Aðalástæðan er sú, að með prósentuálagningunni er kippt í burtu hvatningunni til þess að leggja aðaláhersluna á ódýr og hagkvæm innkaup. Auk þess stuðlar þessi prósenturegla að því að slæva verðskyn neytenda, þar sem treyst er á einhverja forsjá opinberra aðila, sem því miður er ekkert nema misskilin trúgirni.“ Þetta er allt hverju orði sannara. Og þess vegna er mjög ánægjulegt að svona víðtækur stuðningur skuli vera í Alþingi Íslendinga við framgang þessa máls. Ég treysti því þess vegna, að það eigi greiða leið í gegnum hv. d. og fái svo til öll atkv. hér núna.



Herra forseti. Eins og kom fram hjá talsmanni meiri hl. n. og fyrsta flm. þessa frv. er nú forsrh. í þessu landi sá maður sem hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson lýsti hér áðan sem einhverjum glæsilegasta talsmanni þeirra hugmynda sem í þessu frv. eru.

Í áratugi.

Í áratugi. Og enn fremur hefur komið fram áður, að hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson hefur lýst því yfir, að hann treysti núv. viðskrh. betur til þess að gæta þessara mála heldur en eigin mönnum.

Sagði ég það?

Já, það kom fram hér við 1. umr. málsins. Með sérstöku tilliti til þess, að svo ágætir menn eru nú í stóli forsrh. og viðskrh. í núv. ríkisstj., hefur minni hl. n. lagt til að þessu frv. verði vísað til þessarar sömu ríkisstj. Má þá segja út frá þeim grundvelli, sem Eyjólfur Konráð Jónsson sjálfur hefur lagt, að sé ekki í kot vísað.



Herra forseti. Það er aðeins ein setning. Við skulum segja það, að ég treysti þessum einstaklingum ágætlega, en ríkisstj. í heild treysti ég illa. En jafnvel þó ég treysti henni vel, þá verðum við að koma til liðs við hana vegna þess að það þarf lagabreytingu til að hún geti framkvæmt skynsamlega stefnu í þessu tilliti. Þess vegna ættum við að sameinast um það - og ég treysti því þá, að þegar hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson hefur gert sér grein fyrir því, að ekki er nægilegt að vísa frv. til ríkisstj., heldur þurfi lagabreytingu, þá muni hann greiða atkv. með þessum breytingum.



Herra forseti. Það kann vel að vera satt sem hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson hefur sagt. En það má þó ekki útiloka það að hæstv. ríkisstj. geti gert enn betur en segir í þessu frv.



Herra forseti. Meiri hl. hefur fjallað um þetta frv. og leggur til að það verði samþykkt með þeim breyt. sem á því voru gerðar í Nd. í samræmi við hin nýju lög um tekju- og eignarskatt.



Herra forseti. Minni hl. fjh.- og viðskn. hefur skilað séráliti í þessu máli á þskj. 580 og leggur til að frv. verði fellt. Í nál. segir: „Þessi skattur var lagður á upphaflega í tíð vinstri stjórnar fyrir áramótin 1978–1979. Allir þm. Sjálfstfl. hafa lýst andstöðu sinni við þetta mál frá upphafi. Við undirritaðir nm. leggjum til að frv. verði fellt.“ Ég þarf í rauninni ekki að hafa fleiri orð um þetta mál. Ég get getið þess, að þessi skattur er mjög sérstaks eðlis, og ég held að ég fari rétt með það, að hliðstæð skattlagning muni ekki vera til annars staðar á byggðu bóli, svo að mér sé kunnugt um, að það sé lagður sérstakur eignarskattur á ákveðnar eignir einhverrar ákveðinnar atvinnugreinar. Það hefur verið rökstutt af hálfu þeirra, sem greiða þennan skatt, að eignarskattur á þessi atvinnufyrirtæki í heild sé það hár, að allar eignir þeirra, sem nota þetta húsnæði, greiðist til ríkis og bæja á 25 árum. Þetta er eitt dæmi um það, hvað við Íslendingar erum frumstæð þjóð að mörgu leyti að því er varðar aðbúnað, sem við bjóðum okkar atvinnuvegum, sem er langt frá því að vera í átt við það, sem gerist með öðrum þjóðum, og gerir okkar atvinnulíf ósamkeppnishæfara á frjálsum grundvelli en ella væri.



Herra forseti. Það er alveg rétt, sem kom fram hjá hv. þm. Lárusi Jónssyni, að þessi skattur er talsvert óvenjulegur. Hann var lagður á fyrst haustið 1978, þá sem brbl. í tengslum við efnahagsráðstafanir sem þá voru gerðar. Hann var síðan tímabundinn við árið 1979. Og enn er gert ráð fyrir að hann sé bundinn við árið í ár, þ. e. árið 1980, og falli niður ef hann verður ekki framlengdur með sérstökum lögum. Ég fylgi því að leggja þennan skatt á á þessu ári vegna þess að hann er liður í tekjuöflun í sambandi við fjárlagagerð. En ég er þeirrar skoðunar, að þetta mál þurfi að taka til endurskoðunar á næsta þingi.