Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir um breyt. á l. um eftirlit með skipum, hefur legið nokkuð lengi fyrir þinginu og var lagt fram sem stjórnarfrv. í tíð fyrrv. hæstv. ríkisstj. Því mun hafa verið breytt í Ed. frá því, sem það var flutt upphaflega, en aðalinnihald frv. er að hækka nokkuð gjöld við eftirlit á skipum. Sjútvn. var sammála um að mæla með því, að þetta frv. yrði samþ. óbreytt. og voru þar allir við afgreiðslu nema einn, hv. þm. Snæf., sem ekki tók þátt í afgreiðslunni.



Herra forsetl. N. hefur rætt frv. og er sammála um að leggja til, að það verði samþ., en það fjallar um að taka húseignina Bárugötu 11 í Reykjavík til afnota fyrir starfsemi nokkurra félaga, sem hana hafa keypt, og er alveg hliðstætt nokkrum öðrum heimildum, sem veittar hafa verið af Alþingi.



Herra forseti. Ég hafði ásamt hv. þm. Siglf. lagt fram brtt. við frv. þetta, sem er á þskj. 266 og er þess efnis, að Trésmiðafélagi Reykjavíkur verði heimilað að taka þakhæð hússins nr. 8 við Laufásveg í Reykjavík til afnota fyrir félagsstarfsemi sína. Ég vil leyfa mér að beina þeirri fsp. til hv. n., hvort ekki beri að líta á nál. hennar á þá lund, að hún fallist á, að eðlilegt sé, að þessi heimild verði einnig veitt og þessi brtt. við frv. því einnig samþ., og þætti vænt um að heyra álit n. um það, áður en ég orðlengi frekar um málið.

Frsm. Kjartan J. Jóhannesson): Herra forseti. Það hafði láðst, þegar þetta var rætt í n., að athuga og taka ákvörðun um brtt. líka, en ég hef haft samráð við meiri hl, n., og hún er sammála um að leggja til, að þessi brtt. verði samþykkt.



Herra forseti. Með reglugerð frá 30. júní 1958, sem fjallar um stækkun fiskveiðilandhelginnar úr 4 í 12 sjómílur, og viðbótarreglugerð frá 29. ágúst sama ár, er dragnótaveiði bönnuð í fiskveiðilandhelginni á sömu svæðum og botnvörpuveiðar. Áður var það svo, að dragnótaveiði var bönnuð innan fiskveiðilandhelgi þeirrar, sem gilti samkvæmt reglugerð frá 1952, og þannig var einnig um reglugerðina frá 1950, sem fjallaði um fiskveiðilandhelgi fyrir Norðurlandi, að þá var einnig dragnótaveiði bönnuð á því svæði, sem sú reglugerð gilti um. Með ákvæðum þessara reglugerða voru þannig gerð óvirk ákvæði laga frá 1937 með síðari breytingum um dragnótaveiðar, þó að þau lög hafi ekki formlega verið afnumin. Nú er með þessu frv. á þskj. 208, sem fyrir liggur til 2. umr., lagt til, að slakað verði á þessum ákvæðum reglugerðanna, þannig að dragnótaveiðar skuli heimilar í fiskveiðilandhelginni íslenzkum fiskiskipum, sem minni eru, en 35 rúmlestir brúttó, þó með þeim takmörkunum, sem ráðuneytið kann að setja að fengnum till. fiskideildar atvinnudeildar háskólans og Fiskifélags Íslands. Gert er ráð fyrir því, að rn. geti að fengnum till. þessara stofnana gert frekari takmarkanir á veiðunum. Það er orðað þannig, að það sé að fengnum till. þessara stofnana, þannig að í raun og veru er það á valdi rn. sjálfs eða ríkisstj., hvort hún notar heimildina til þess að setja frekari takmarkanir á dragnótaveiðar, en frv. sjálft gerir ráð fyrir. Samkvæmt 1. gr. frv. er sýslunefndum og bæjarstjórnum heimilt með samþykkt að banna dragnótaveiðar innan afmarkaðra löggiltra hafnarsvæða í viðkomandi héraði. Í 10. gr. frv. eru ákvæði um, að ráðuneytið geti með reglugerð ákveðið um möskvastærð dragnóta og lengd dráttarlína svo og um lágmarksstærð þess fisks, sem veiddur er í dragnót og fluttur í land eða haldið um borð í skipi. Þetta frv. er að mjög verulegu leyti sniðið eftir lögunum, sem ég nefndi áðan, frá 1937, með síðari breytingum, enda er gert ráð fyrir því í 13. gr. frv., að þau lög verði afnumin. Þessu frv. fylgja ásamt grg. tvö fskj., sem prentuð eru á þskj. 208, á bls. 4–11. Það kemur fram í þessum fskj., að sjútvmrn. hefur þann 27. sept. 1958 snúið sér til Árna Friðrikssonar fiskifræðings, sem nú er búsettur í Danmörku og starfar þar á vegum alþjóðafiskirannsókna, og fiskideildar atvinnudeildar háskólans og óskað eftir umsögnum þessara aðila um þessi mál, og fylgiskjölin eru þessar umsagnir, umsögn eða grg. Árna Friðrikssonar fiskifræðings og grg. fiskideildar atvinnudeildar háskólans. Þessar grg. hafa borizt ráðuneytinu á sinum tíma, að því er virðist í nóv., en ráðuneytið hefur ekki hafzt neitt að í málinu, að ég hygg, og ekki óskað þess, að það væri flutt á Alþingi, ekki óskað þess við sjútvn., að hún tæki það til meðferðar og flutnings á Alþingi, þannig að það virðist enn þá vera til athugunar í ráðuneytinu, en hv. 2. landsk. hefur tekið frv. upp til flutnings og birtir hér þessar greinargerðir. Um þessar grg. er það að segja, að bæði Árni Friðriksson fiskifræðingur og fiskideild atvinnudeildarinnar eru því hlynnt, að dragnótaveiðar verði leyfðar. Er það reyndar kunnugt um Árna Friðriksson, að hann hefur lengi verið þessarar skoðunar. Í grg. Árna Friðrikssonar er mælt með því, að dragnótaveiði sé leyfð innan fiskveiðilandhelginnar, og talið, að rétt sé, að veiðitíminn sé frá 1. júní til 30. nóv. við Suðvestur- og Norðausturlandið, en frá 15. júní eða 1. júlí til 30. nóv. við Norður- og Austurland. Hann telur eðlilegt, að veiðarnar séu miðaðar við leyfi, sem væri tímabundið og staðbundið fyrir hvern bát, og að takmörkuð sé stærð bátanna, og gerir till. um, að miðunum sé skipt í sex veiðisvæði, sem hv. þm. geta kynnt sér nánar í þessari grg. Í grg. fiskideildarinnar er einnig mælt með því, eins og þar segir, að ýsu- og skarkolastofnarnir verði betur nýttir af Íslendinga hálfu, en gert hefur verið undanfarin ár, og segir þar, að þessir fiskstofnar hafi rétt svo við, að skynsamleg nýting þeirra sé orðin aðkallandi. Hins vegar er vakin athygli á því, að það þurfi að takmarka veiðina og sé æskilegt að hún væri fyrst um sinn takmörkuð við eitthvert ákveðið magn, sem veitt væri árlega, t.d. 5.000 tonn. Er talið skynsamlegt, að ekki yrði leyfð meiri veiði, a.m.k. á skarkolanum, heldur en sem svarar 5.000 tonnum á ári fyrst um sinn, því að það er markmiðið, eins og tekið er upp í frv., að veiðileyfin séu miðuð við ákveðna stærð skipa, t.d. 35 tonn, og einnig, að miða beri veiðarnar við leyfi, sem bæði eru tímabundin og staðbundin fyrir hvern bát, en atvinnudeildin telur, að um slíkt ætti að hafa samráð við Fiskifélag Íslands. Nú er það svo, eins og kunnugt er, að þó að þessir aðilar séu því hlynntir, að fiskveiðilandhelgin sé opnuð fyrir dragnótaveiðum íslenzkra skipa, a.m.k. að einhverju leyti, þá eru þar ekki allir á einu máli, og er þar skemmst frá að segja, að eins og hv. þm. er kunnugt, þá hefur þetta mál, dragnótaveiði í landhelgi, hvort hana skuli leyfa og þá hvernig, verið mikið deilumál hér í landi, og Alþingi og ríkisstj. hafa haft af því meiri og minni afskipti undanfarna þrjá áratugi. Lög, sem fjalla um bann við þessum veiðum, voru fyrst sett hér á Alþingi árið 1923. Það voru heimildarlög, og með þeim var ríkisstj. heimilað að banna dragnótaveiði í landhelgi, ef þurfa þætti. Þessi lagaheimild frá 1923 var upphaf hinna svonefndu héraðabanna, en héraðabönnin voru þannig til komin yfirleitt, að sýslunefndir eða bæjarstjórnir gerðu till. um það til ríkisstj., að dragnótaveiði skyldi bönnuð á ákveðnum svæðum fyrir landi héraða, og í samræmi við þessar till. voru svo reglugerðir gefnar út af ríkisstj. Samkvæmt lögunum frá 1923 var t.d. það sama ár gefin út reglugerð um bann við dragnótaveiði við sunnanverðan Faxaflóa, en þetta bann gilti fyrir strandlengju Vatnsleysustrandar, Keflavíkur og Gerðahrepps í Gullbringusýslu. Árið 1927 var samkvæmt sömu lögum gefin út önnur reglugerð um bann við dragnótaveiði fyrir landi Hafnahrepps í Gullbringusýslu. Héraðabönnin byrja því við Faxaflóa. Næst gerist það svo í þessu máli á Alþingi, að árið 1928 voru sett ný lög í stað hinna eldri heimildarlaga um bann gegn dragnótaveiði í landhelgi. Með þessum lögum var dragnótaveiði bönnuð hvarvetna í landhelginni níu mánuði ársins, en heimiluð í þrjá mánuði, þ.e.a.s. haustmánuðina, september, október og nóvember, þó þannig, að ríkisstj. skyldi heimilt að setja ákvæði um frekari takmörkun eða bann að fengnum till. hlutaðeigandi sveitarstjórna og Fiskifélags Íslands. Samkvæmt þessum lögum voru enn gefnar út nokkrar reglugerðir um héraðabönn á árunum 1932–34. Þessar reglugerðir voru reglugerð frá 1932 um bann við dragnótaveiði í Þingeyjarsýslum, reglugerð frá 1933 um bann við dragnótaveiði í landhelgi í Ólafsfirði, reglugerð frá 1934 um bann við dragnótaveiði í landhelgi í Dýrafirði, reglugerð sama ár um bann við dragnótaveiði í landhelgi fyrir Skeggjastaðahreppi í Norður-Múlasýslu, reglugerð sama ár um bann við dragnótaveiði í landhelgi það ár á svæðinu frá Gerpisflös að Vattarnestanga í Suður-Múlasýslu og enn reglugerð sama ár um bann við dragnótaveiði á Axarfirði. Þessi héraðabönn, sem ég nú hef nefnt og sett voru eftir till. héraðsstjórna, voru í gildi um nokkurn tíma. Á árunum eftir 1930 gerist það svo, að farið er að sækja á um frekari opnun landhelginnar fyrir dragnótaveiðinni, og er þess að geta m.a., að ríkisstj. gaf einu sinni út bráðabirgðalög um slíka rýmkun, sem Alþingi síðar felldi. Síðar voru svo sett l. um rýmkun að minnsta kosti um nokkurn tíma. Þá gilti sú aðalregla, að dragnótaveiði skyldi heimil í sex mánuði, þ.e.a.s. mánuðina júní til nóvember, á ári hverju sunnanlands og vestan, milli Hjörleifshöfða og Látrabjargs, þó þannig, að á Faxaflóa og Breiðafirði máttu ekki önnur skip veiða en þau, sem skrásett voru innan lögsagnarumdæma, er að þessum fjörðum liggja, öðrum eða báðum, en annars staðar við land gilti þá þriggja mánaða reglan ásamt héraðabönnunum. Næst gerist það í þessu máli, að samþykkt eru ný lög 1937, sem síðar var breytt nokkuð á árinu 1940, og eins og ég sagði áðan, eru þau lög svipuð því frv., sem hér liggur fyrir. Með þeim lögum var heimiluð dragnótaveiði skipum allt að 35 rúmlestum sex mánaða tíma árlega. Þó var í þessum lögum heimild fyrir ráðuneytið til þess að leyfa stærri bátum veiðina um hausttímann, ef ég man rétt. Árið 1945 samþykkir svo Alþingi enn eina löggjöfina um þetta mál, viðaukalög við lögin frá 1937 þess efnis, að ríkisstj. var þá heimilað að banna dragnótaveiði á afmörkuðum svæðum samkvæmt till. Fiskifélags Íslands og atvinnudeildarinnar um algert bann við dragnótaveiði á vissum svæðum, þ.e. í Hamarsfirði í Suður-Múlasýslu, í Aðalvík í Norður-Ísafjarðarsýslu og á svæðinu frá Sandgerðisvita að Hraunsnesi á Reykjanesi. Það var þá talið, að nauðsynlegt væri að setja slík bönn, vegna þess að þarna væri um uppeldisstöðvar að ræða. Þetta, sem ég nú hef sagt um meðferð þessa máls hjá Alþingi og ríkisstj. í sambandi við útgáfu reglugerða, er rakið nokkuð í nál. 2. minni hl. á þskj. 488. En ég hef talið rétt að rifja það upp, vegna þess að það sýnir ýmsa erfiðleika, sem við er að stríða í sambandi við þetta mál, og minnir á ýmsar aðferðir, sem Alþ. hefur tekið upp á ýmsum tímum til þess að leysa þetta mikla ágreiningsmál þannig, að sem flestir mættu við una. Þegar sjútvn. fékk þetta frv. til meðferðar, ákvað hún að senda það til umsagnar ýmsum aðilum. Þeir aðilar, sem fengið hafa frv. til umsagnar, voru, eins og getið er um í nál. á þskj. 488, Fiskifélag Íslands og sambandsdeildir þess í ýmsum landshlutum, sem eru 7 talsins, enn fremur atvinnudeildin og Landssamband ísl. útvegsmanna. Ég hef áður, þar sem ég ræddi um grg. frv., rakið nokkuð umsögn atvinnudeildarinnar, sem er jákvæð gagnvart frv., og mun ekki gera það aftur. Af þeim aðilum, sem fengið hafa málið til umsagnar, hafa að telja má þrír aðrir mælt með frv. Það er fyrst og fremst fiskideildin í Vestmannaeyjum, sem mælir eindregið með frv., og ég skal jafnframt geta þess, að nefndinni hafa borizt frá þeim stað, frá Vestmannaeyjum, erindi frá ýmsum öðrum aðilum, sem eru þess fýsandi, að dragnótaveiði verði leyfð í landhelginni. Hins vegar vil ég ekki leggja dóm á það, hvort það er rétt, sem segir í nál. l. minni hl. á þskj. 436, að þeir, sem meðmæltir eru frv., séu í miklum meiri hluta meðal þeirra, sem sent hafa Alþingi erindi sín, enda er mér ekki alveg ljóst, við hvað er átt með þessum orðum. Frá fiskideildinni á Vestfjörðum hefur enn fremur borizt umsögn, sem telja má í aðalatriðum jákvæða sem meðmæli, og eru þar þó ýmsar athugasemdir gerðar við frv. Sömuleiðis er það svo, að fiskifélagsdeildin á Austfjörðum hefur einnig mælt með frv. með bréfi 4. marz. En þó er þess getið þar, að stjórninni hafi ekki tekizt að koma saman fundi til þess að ræða málið, en þeir stjórnarmenn, sem hafi náð saman, hafi orðið ásáttir um að mæla með frv. Hins vegar er það svo um aðra aðila, að þeir hafa ýmist mælt gegn frv. eða ekki sent umsögn. Þannig hefur stjórn fiskifélagsdeildarinnar í Norðlendingafjórðungi látið þess getið, að ágreiningur sé þar svo mikill manna á milli um þetta mál, að stjórnin hafi ekki treyst sér til þess að gefa umsögn um það til nefndarinnar. Fiskifélagsdeildin á Snæfellsnesi hefur heldur ekki sent umsögn til nefndarinnar. Um hina aðilana er það að segja, að Fiskifélag Íslands hefur með bréfi 14. marz sent umsögn, og er niðurstaðan þessi, með leyfi hæstv. forseta, eftir að rök hafa verið færð fyrir þeirri niðurstöðu : „Vér getum því ekki fallizt á frv. þetta, eins og það liggur fyrir, en leggjum til, að ríkisstj. láti fara fram gagngerða athugun á málinu í heild, áður en tekin yrði ákvörðun um að leyfa dragnótaveiðarnar. En sem einn lið í þeirri athugun teljum vér, að æskilegt væri, að gerðar yrðu viðtækar tilraunir um dragnótaveiðar sem víðast við landið og á ýmsum tímum svo að fá megi sem gleggstar upplýsingar um ástandið, eins og það nú er.“ Einn stjórnarnefndarmaður í Fiskifélaginu tekur fram, að hann sé andvigur dragnótaveiði í landhelgi. Þetta álit Fiskifélags Íslands er prentað sem fylgiskjal með nál. 2. minni hl. á þskj. 488. Þá hefur borizt umsögn frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, þar sem tekin er upp till. aðalfundar landssambandsins, sem beinir því til sjútvmrn. að láta fara fram ýtarlega rannsókn á því, hvort tímabært sé að veita undanþágu til dragnótaveiða innan fiskveiðitakmarkanna takmarkaðan tíma ár hvert á ákveðnum svæðum með takmörkuðum bátafjölda. Landssambandið telur sem sé enn rannsóknar þörf, áður en ákvörðun sé tekin í þessu máli. Þá er umsögn stjórnar fiskifélagsdeildar Reykjavíkur, sem segist ekki geta mælt með frv. óbreyttu, en telur tímabært að leyfa nokkrum bátum að stunda slíkar veiðar í tilraunaskyni. Deildin telur nauðsynlegt, að slíkar tilraunir og athuganir fari fram, áður en ákvörðun sé tekin um það, hvort leyfa eigi dragnótaveiði almennt í landhelgi, hvort sem það leyfi yrði takmarkað við vissa bátastærð eða tiltekin svæði, svo sem frv. það, sem hér um ræðir, gerir ráð fyrir. Þá er umsögn frá fiskifélagsdeild Sunnlendingafjórðungs, þar sem segir á þessa leið í bréfi 16. apríl. með leyfi hæstv. forseta: „Stjórn sambandsins getur ekki mælt með frv., eins og það liggur fyrir, en skorar hins vegar á sjútvmrh. að hlutast til um, að gerð verði viðtæk athugun með dragnótaveiðar í rannsóknarskyni sem víðast við landið á tímabilinu frá 15. júní til 15. ágúst undir eftirliti fiskifræðinga til þess að fá úr því skorið, hvaða áhrif friðunin hefur haft á flatfiskstofninn, og að þeirri rannsókn lokinni ætti að vera fengin nokkur reynsla, sem byggja mætti á frekari ákvarðanir. Eins og fram kemur í þessum umsögnum, sem ég nú hef reynt að gera grein fyrir og talið eðlilegt að hv. þm. verði kunnar, þá er mikill ágreiningur um þetta mál, og m.a. er Fiskifélag Íslands því andvígt, að ákvörðun um þetta mál verði tekin að svo stöddu, og telur rannsókn æskilega. Það hefur orðið niðurstaða okkar í 2. minni hl., okkar hv. þm. Borgf., að leggja það til, að málið verði að þessu sinni afgreitt með rökstuddri dagskrá, sem prentuð er með nál. okkar á þskj. 488. Tillagan er byggð á þeirri skoðun, að ágreiningur sé svo mikill um þetta mál nú og svo margt, sem þurfi athugunar við í sambandi við það, að mjög æskilegt sé, að það hljóti athugun á milli þinga. Við teljum æskilegt, að þm. gefist kostur á að ræða við menn, sem að sjávarútvegi standa víðs vegar um landið, og kynnast viðhorfum til málsins, eins og þau eru nú eða kunna að verða, eftir að það hefur legið fyrir Alþ., eins og það nú hefur gert. Einnig verður að teljast æskilegt, að n., þar sem fulltrúar frá stofnunum sjávarútvegsins ættu sæti, gæti fjallað um þetta mál. Einnig að öðru leyti má telja, að ekki sé tímahært, eins og sakir standa, að taka um þetta ákvörðun. Annar minnihlutamaðurinn, hv. þm. Borgf., hefur óskað að taka fram, að hann sé því mótfallinn, að leyfi séu veitt til dragnótaveiða innan fiskveiðilandhelginnar, og fyrirvari sá, sem hann skrifar undir álitið með, veit að þessu. Hins vegar er hann því eftir atvikum fylgjandi, að málið sé afgreitt á þennan hátt með dagskrá, en mun sennilega sjálfur gera grein fyrir fyrirvaranum að öðru leyti, ef hann telur þess þörf. Ég vil mega vænta þess, að hv. alþm. geti á það fallizt, að þetta mjög svo vandasama mál, og mikla deilumál, verði að þessu sinni afgreitt á þennan hátt, enda er nú svo áliðið orðið þingsins, að þess er varla að vænta, að frv. það, sem hér liggur fyrir, geti orðið að lögum, jafnvel þó að fylgi væri fyrir því í Alþingi, sem raunar má telja vafasamt að sé, eins og nú standa sakir.



Herra forseti. Frv. þetta er flutt í því skyni að reyna að flýta fyrir því, að komið verði á varanlegu vegarsambandi milli Siglufjarðarkaupstaðar og annarra byggðarlaga. Það er eðlilegt, að slíkar till. komi fram, því að Siglfirðingar eru illa settir í þessu efni. Venjulegast er það svo, að þjóðvegurinn yfir Siglufjarðarskarð er aðeins fær um hásumarið og engir vegir á landi færir til Siglufjarðar á öðrum tímum árs. Það hefur verið ákveðið að leggja veg á öðrum stað, fyrir svo nefnda Stráka, og hefur undanfarið verið veitt nokkurt fé til þess nýja vegar. En þetta er kostnaðarsöm framkvæmd. Frv. þessu fylgir bréf frá vegamálastjóra, þar sem gerð er ýtarleg grein fyrir þessu viðfangsefni, og þar er áætlun um kostnað við vegagerðina. Kemur þar fram, að kostnaðurinn við að ljúka þessu verki er áætlaður um 121/2 millj. kr. Aðalkostnaðurinn er við það að gera jarðgöng gegnum fjall, 900 metra löng, og áætlar vegamálastjóri, að það muni kosta 8.6 millj. Það gefur að skilja, að það viðfangsefni er þannig, að það þarf helzt að vinnast á sem skemmstum tíma. Og verður ekki séð, að það verði gert, áður en langt líður, öðruvísi en ef takast mætti að útvega lánsfé til framkvæmdanna, eins og stefnt er að með þessu frv. Vegamálastjóri hefur í bréfi sínu sett upp áætlun um það, að þessari vegagerð yrði lokið á þremur árum. Fyrsta árið yrði vegur að Mánárskriðum undirbyggður, og er áætlað, að það kosti um 750 þús. kr. Má geta þess í þessu sambandi, að nú er í fjárlögum fjárveiting til þessa Strákavegar og Siglufjarðarvegar samtals, sem nemur nokkru hærri upphæð, en hér er um að ræða, og væri því hægt að vinna þetta verk skv. áætlun vegamálastjóra á þessu ári, án þess að til lántöku þyrfti að koma. Á öðru ári áætlar vegamálastjóri að haldið yrði áfram við vegagerðina og varið til þess einni milljón. Auk þess þyrfti þá að brúa nokkur gil, sem hann áætlar að kosti 750 þús. kr. Og á þriðja ári gerir hann síðan ráð fyrir að lokið yrði vegargerðinni og jarðgöngin fullgerð. Og þá er vitanlega þörf fyrir mikið fjármagn til þess að ljúka því verki. Í frv. er lagt til, að ríkisstj. verði heimilað að taka lán allt að 12 millj. kr. til þessara framkvæmda. Og það er gert ráð fyrir því, að þetta fé verði endurgreitt smám saman af framlögum til þessara vega, þ.e.a.s. Siglufjarðarvegar ytri og Siglufjarðarvegar. Þá er gert ráð fyrir því, að Siglufjarðarkaupstaður og Skagafjarðarsýsla ásamt Sauðárkróki taki að sér að annast allar vaxtagreiðslur af þessu væntanlega láni. Í 3. gr. frv. er svo ákvæði um, að til þess að standa undir vaxtagreiðslunum skuli heimilt að leggja gjald á allar bifreiðar og önnur vélknúin farartæki, sem fara um hin væntanlegu bílgöng í Strákafjalli, og verði gjöld þessi ákveðin með sérstakri gjaldskrá, sem viðkomandi aðilar setja, en ráðh. samgöngumála staðfesti. Það er sem sagt gert ráð fyrir því, að þessi gjöld af farartækjunum mæti vaxtagreiðslum af láninu, meðan það stendur. Fjhn. fékk þetta frv. til athugunar, og hefur hún skilað áliti á þskj. 493. Eins og þar er bent á, er nú liðið að þinglokum og því ekki hægt að gera ráð fyrir því, að frv. gæti fengið fullnaðarafgreiðslu á þessu þingi, þar sem það er hér í fyrri þd. Fjhn. fær ekki heldur séð, að það sé aðkallandi að setja löggjöf um þetta nú á þessu þingi. Eins og ég gat um áður, þá er ekki þörf fyrir neitt lánsfé í ár, þó að menn vildu hverfa að því ráði að haga framkvæmdinni á þann hátt, sem vegamálastjóri hér gerir áætlun um. En það er vitanlega þörf á því að undirbúa málið fyrir næsta reglulegt þing, og það yrði bezt gert með því, að leitað yrði að möguleikum til að fá lán til þessarar framkvæmdar, þegar á því þarf að halda, sem yrði þá, ef farið væri eftir áætlun vegamálastjóra, aðallega á árinu 1961. Í raun og veru er það, sem hér veltur á, hvort tekst að fá þetta lánsfé, og fjhn. lítur svo á, að það væri æskilegt, að hæstv. ríkisstj. tæki til athugunar hið fyrsta möguleika til að útvega lán í þessu skyni ásamt bæjarstjórunum á Siglufirði og Sauðárkróki og sýslunefnd Skagafjarðarsýslu, sem hér eiga hlut að máli. Þarna er um mikið hagsmunamál að ræða, ekki aðeins fyrir íbúa Siglufjarðarkaupstaðar, heldur einnig fleiri landsmenn og þá einkum íbúa þeirra byggðarlaga, sem næst liggja þessum kaupstað. Í nál. leggur fjhn. einróma til, að frv. verði vísað til ríkisstj. í því trausti, að þannig verði unnið að málinu áfram, að athugaðir verði möguleikar til lánsútvegunar fyrir næsta reglulegt þing. Ég skal að lokum geta þess, að áður en n. afgreiddi málið frá sér, hafði hún samráð við flm. frv., og lýstu þeir yfir, að þeir gætu fyrir sitt leyti samþ. þessa afgreiðslu á frv.



Herra forseti. Hv. frsm. fjhn. hefur mjög skilmerkilega gert grein fyrir nauðsyn þeirrar vegaframkvæmdar, sem hér er um að ræða, og það er ekki ætlun mín að fara að gera það mál frekar að umtalsefni, því að um það getur naumast nokkur ágreiningur verið, að þetta sé mikilvægt hagsmunamál, ekki aðeins fyrir Siglufjörð, heldur marga aðra aðila. En ástæðan til þess, að ég stend hér upp, er sú, að þeirri áskorun hefur verið beint til okkar þm. Eyf., eftir að þetta mál kom hér fram, frá bæjarstj. Ólafsfjarðar, að leitað yrði eftir því að fá sams konar lántökuheimild til þess að ljúka svokölluðum Múlavegi. Það má um þann veg svipað segja og um Siglufjarðarveg eða Strákaveg, að með honum er ætlunin að tengja við þjóðvegakerfi byggðarlag, sem er veglaust mjög mikinn hluta ársins eða álíka langan tíma á ári hverju og Siglufjörður. Þessi kaupstaður er tengdur við akvegakerfið með svokölluðum Lágheiðarvegi, sem er ófær lengstan hluta ársins. Hins vegar er ljóst, að ef það tækist að leggja þennan Múlaveg fyrir Ólafsfjarðarmúla, þá mundi geta á þessu orðið veruleg breyting, og eigi síður er það atriði, sem veigamikið er í þessu sambandi, að með lagningu þessa vegar mundu batna mjög mikið samgöngur milli Ólafsfjarðar og raunar einnig Siglufjarðar og útsveita Skagafjarðar að austan við Eyjafjörð og Akureyri. Með lagningu þessa vegar mundi vegalengdin til Akureyrar frá þessum stöðum eða frá Ólafsfirði styttast um nærfellt 100 km, og gefur auga leið, hversu geysilega þýðingu slík stytting vegar hefði fyrir allar samgöngur milli þessara byggðarlaga. Þá mundi frá Siglufirði og Ólafsfirði verða samband um þennan veg við Akureyri og sveitirnar þar fyrir austan og með þeim árangri, eins og ég gat um, að í senn yrði þarna um auðveldari veg að fara, en þær vegasamgöngur eru, sem þessir staðir nú búa við, og enn fremur, að með þessu yrðu þessar samgöngur auðveldaðar mjög verulega vegna þeirrar geysimiklu styttingar vegarins, sem með þessu yrði. Það er því ljóst mál, að lagning Múlavegar er ekki síður, en lagning Siglufjarðarvegar ytri, mikið hagsmunamál fyrir öll þessi byggðarlög, sem þarna eiga hlut að máli, og því ekki óeðlilegt að líta á þennan veg sem nokkurs konar systurveg Strákavegar og greiða fyrir honum með nokkuð svipuðum hætti. Ég skal játa, að það er nokkuð sérstætt með Siglufjarðarveg ytri, að það þarf að gera þar jarðgöng, og að þeim framkvæmdum verður að vera hægt að vinna með samfelldu átaki. Hins vegar er þess að gæta, að þar er einnig um að ræða mun dýrari vegaframkvæmd, þannig að í sambandi við Múlaveg væri hægt að leysa þann vanda með miklu lægri fjárhæð, en hér er um að ræða. Það var gerð áætlun um það fyrir einum þremur árum, hvað Múlavegur mundi kosta, og var þá áætlað, að hann mundi kosta um 3.5–4 millj. kr. Sú áætlun hefur vitanlega hækkað allmikið. En þess ber þó einnig að gæta, að síðan hún var gerð, hefur allmiklu fé verið varið til þessa vegar, og það ætti því að mega gera ráð fyrir því, að með t.d. 3.5–4 millj. kr. ætti að vera hægt að ljúka þessum vegi. Ástæðan til þess, að ég stend hér upp í sambandi við afgreiðslu þessa máls, er sú, að ég vildi mega koma því á framfæri við hæstv. ríkisstj., að um leið og hún athugar þetta mál, sem hér er til meðferðar og lagt er til að til hennar sé formlega vísað, þá íhugi hún einnig í samráði við bæjarstj. Ólafsfjarðar og væntanlega þá einnig sýslunefnd Eyjafjarðarsýslu, hvort ekki mundi tiltækilegt að veita sams konar fyrirgreiðslu til þess að ljúka Múlavegi. Það er að sjálfsögðu ekki hægt formlega að afgreiða málið hér með, eins og sakir standa, og taka afstöðu til þeirrar málaleitunar minnar hér í þinginu með því að vísa henni til ríkisstj., eins og gert er með þessu frv. En ég vil engu að síður mega vænta þess, að hæstv. ríkisstj. sé ljúft að íhuga þessi tilmæli bæjarstj. Ólafsfjarðar um leið og athuga, hvort niðurstaðan mundi ekki verða sú, að skynsamlegt væri einnig fyrir þau byggðarlög, sem vikið er að í þessu frv., að það vandamál yrði leyst samtímis þessu vandamáli, sem hér er um að ræða og eins og ég sagði í upphafi máls míns er tvímælalaust mjög mikilvægt að hrundið verði í framkvæmd.



Herra forseti. Ég ætla mér ekki að fara að deila við hv. 2. þm. Eyf. (MJ) um það, hvor vegurinn er þýðingarmeiri, vegurinn frá Ólafsfirði fyrir Ólafsfjarðarmúla eða vegurinn fyrir Stráka. Ég vil aðeins benda á það, að á Ólafsfirði búa innan við 1.000 manns, en á Siglufirði búa 2.700. Auk þess er vegurinn fyrir Stráka ekki eingöngu hagsmunamál fyrir Siglfirðinga, heldur er hann mjög mikið hagsmunamál fyrir allar útsveitir Skagafjarðar. Eins og hv. frsm. tók fram, er þetta áhugamál beggja þessara sveitarfélaga, sem þarna eiga hlut að máli, og verður tæplega hægt að segja, að það sé viðunandi lengur fyrir jafnstóran bæ og Siglufjörður er að búa við það vegasamband, sem hann hefur orðið að búa í undanfarin ár. Það má líka segja um Ólafsfjörð, að þar sé mjög slæmt vegasamband, þar sem vegasamband þar er lokað lítið styttri tíma en Siglufjörður. Ekki skal ég út af fyrir sig hafa á móti því, þó að þetta verði tvinnað saman. Ég vildi bara benda á það, að svo mikið hagsmunamál sem það er Ólafsfirðingum að fá vegasamband fyrir Ólafsfjarðarmúla, þá er þó hitt enn þá meira og stærra hagsmunamál fyrir Siglufjörð. Það má t.d. benda á það, að á vorin, þegar atvinnulífið á Siglufirði er að byrja, þá er mjög bagalegt fyrir fólk, sem þarf að komast norður, að þurfa að notast við þau samgöngutæki, sem þarna eru og torvelda á margan hátt, að hægt sé að koma því atvinnulífi í gang, sem þarf, einmitt vegna þess, hvað vegasambandið hefur verið slæmt, að ég nú ekki tali um það, hvernig þessir bæir á Norðurlandi eru settir, ef t.d. kæmi ísár. Það eitt, ef maður bara hugsar til fyrri tíma, þegar hafísinn lokaði hverri einustu höfn á Norðurlandi ár eftir ár, þá ætti það eitt út af fyrir sig að vera nægileg meðmæli með því, að allt verði gert, sem hægt er, til þess að þessi sveitarfélög kæmust í betra vegasamband, en er nú. Í þessu sambandi má benda á, að Siglufjörður er einn af stærstu framleiðslubæjum landsins og á því að dómi okkar flm. skilyrðislausan rétt til þess, að allt sé gert til að leysa þetta mikla hagsmunamál okkar Siglfirðinga, sem er um leið hagsmunamál alls landsins, á sem hagfelldastan hátt. Þegar þetta mál var flutt hér á Alþ., var það vitanlega okkar meining, sem að þessu stóðum, að það fengist afgreitt eins og frv. lá fyrir. Nú hefur það sýnt sig síðan, að það hefur ekki unnizt tími til þess, - eða talið, að ekki mundi vinnast tími til þess að fá málið afgreitt. Fjhn. hefur flutt hér till., þar sem málinu er vísað á vinsamlegan hátt til hæstv. ríkisstj. Hv. formaður fjhn., hv. þm. V-Húnv. (SkG), boðaði okkur flm. á fund og ræddi um þessa afgreiðslu málsins við okkur. Við lýstum því þar allir yfir, eins og hann tók fram, að við gætum á þessu stigi fellt okkur við þessa afgreiðslu og teldum, að það væri betra að afgreiða málið þannig, heldur en þó að afgreiða það ekki. Hins vegar skal ég taka það fram, að æskilegast hefði það verið, ef hægt hefði verið að afgreiða málið eins og það lá fyrir. Þó er það alveg rétt, sem var bent á í ræðu hv. frsm. n., að vitanlega er það aðalatriðið, að hægt sé að útvega lánið til þessara framkvæmda, og það er einmitt bent á í þessari till., að bæjarstj. Siglufjarðar, sýslunefnd Skagafjarðarsýslu og bæjarstj. Sauðárkróks taki málið til athugunar og rannsóknar, hvort hægt væri að fá umtalað lán, eins og frv. gerir ráð fyrir að þurfi að fá. Ég vil svo að lokum þakka hv. fjhn. fyrir afgreiðslu á þessu máli og vonast til þess, að þm. samþykki það álit, sem hér liggur fyrir.