Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár til að ræða við hæstv. forsætisráðherra um þá alvarlegu stöðu sem ég tel að komin sé upp í verkfalli grunnskólakennara. Verkfallið hefur nú staðið á þriðju viku og ég fæ ekki séð að nokkur sé lausn í sjónmáli. Það hefur áhrif á 45 þúsund grunnskólabörn, ríflega 30 þúsund fjölskyldur eiga börn í grunnskólum þannig að segja má að nærfellt þriðjungur allra heimila í landinu verði með einhverjum hætti fyrir barðinu á verkfallinu. Þá eru ótaldir þeir 4.300 kennarar sem standa í verkfallinu og fjölskyldur þeirra. En mesta rótið er auðvitað hjá börnunum sjálfum. Það gildir um þau sem hafa þurft sérstaka umönnun í skólunum en það gildir ekki síður um þau sem eiga með einhverjum hætti erfitt fyrir og þola ekki það uppnám í daglegu lífi sem fylgir agaleysinu og aðhaldsleysinu þegar skólinn, miðpunktur tilverunnar hjá sumum, er allt í einu horfinn úr lífinu. Sum þessara barna sem eiga minnst athvarf utan skólans eru í hættu og langt verkfall er því miður líklegt til að ýta undir brottfall þrátt fyrir skólaskyldu í grunnskólunum. Hæstv. forsætisráðherra sagði í stefnuræðu á dögunum að ríkisstjórninni kæmi málið ekki við. Ég verð að segja að það voru vægast sagt ákaflega óheppileg ummæli og ummæli hæstv. forsætisráðherra eru ekki líkleg til að greiða fyrir lausn verkfallsins. Þau voru fjarri því að hafa þann ábyrga tón sem vænta mátti frá manni í hans stöðu. Ríkisstjórnin getur ekki verið stikkfrí og hún getur ekki sagt að kennaraverkfallið komi sér ekki við. Ríkisstjórnin hefur reyndar margsinnis komið að lausn kjaradeilna þar sem hún hefur ekki átt beina aðild að og það nægir að vísa til síðustu samninga á almennum vinnumarkaði þar sem aðkoma ríkisins réð að sjálfsögðu ákaflega miklu um lyktir málsins. Frá mínum bæjardyrum séð sýnist mér ríkisstjórnin bera þríþætta ábyrgð. Í fyrsta lagi hefur hún sjálf gert samninga við sína eigin kennara sem er fullkomlega eðlilegt að grunnskólakennarar noti sem viðmiðun við sín eigin kjör. Gleymum því ekki að þegar grunnskólinn var færður yfir til sveitarfélaganna í ágúst 1996 voru byrjunarlaun þau sömu í framhaldsskólum og grunnskólum. Eftir síðustu samninga ríkisins eru byrjendalaun mun lægri í grunnskóla og munurinn á heildarlaunum er orðinn verulegur. Ríkisstjórnin getur ekki fært sjálfa sig undan þeirri ábyrgð að hún hefur skapað þetta viðmið. Í öðru lagi hefur ríkisstjórnin líka þrengt að fjárhagsstöðu sveitarfélaganna. Ég man ekki betur en það hafi verið sjálfur hæstv. núverandi félagsmálaráðherra sem benti á það þegar hann var varaformaður Sambands ísl. sveitarfélaga að vegna skattkerfisbreytinga sem þessi ríkisstjórn hefur beitt sér fyrir hafi sveitarfélögin tapað rösklega milljarði á ári úr aski sínum og það hefur auðvitað skert getu þeirra til að ná samningi sem báðir aðilar gætu sæst á. Í þessu felst ef til vill stærsti hluti ábyrgðar ríkisstjórnarinnar. Í þriðja lagi hafa kröfurnar til grunnskólans líka breyst verulega frá því að hann var færður yfir til sveitarfélaganna. Sveitarfélögin eiga reyndar lof skilið fyrir það að þau hafa svarað þessum kröfum með því að hækka þjónustustigið en við berum hins vegar öll samfélagslega ábyrgð á þróun grunnskólans og það er alls ekki of í lagt að ætla að þess vegna sé kallað eftir því að ríkið axli líka hluta af þessum viðbótarkostnaði. Í þeirri erfiðu deilu gagnvart þessu þunga verkfalli berum við öll samfélagslega ábyrgð, Alþingi, sveitarfélögin og kennararnir. En ríkisstjórnin ber líka samfélagslega ábyrgð og hún verður að standa undir þeirri ábyrgð. Ríkisstjórnin hefur margsinnis komið með jákvæðum hætti að kjarasamningum sem hún á ekki beina aðild að og það hlýtur jafnt yfir alla að ganga í því efni. Í ljósi þeirrar erfiðu stöðu sem verkfallið er komið í er fullkomlega eðlilegt að við á hinu háa Alþingi göngum eftir afstöðu ríkisins. Ég vil því leyfa mér að ljúka ræðu minni með því að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Hefur ríkisstjórnin haft samband við deiluaðilana til að kanna hvort ríkisvaldið geti með einhverjum hætti aðstoðað eða auðveldað við að finna lausn á deilunni svipað og ríkið hefur margsinnis gert í erfiðum kjaradeilum?

Frú forseti. Ég deili að sjálfsögðu áhyggjum hv. þm. af þessu verkfalli. Við höfum öll áhyggjur af því. Það snertir allt þjóðfélagið, meira og minna hvert einasta heimili í landinu. Grunnskólinn er ein almikilvægasta stofnun okkar samfélags og að sjálfsögðu er það mjög alvarlegt þegar slík stofnun stöðvast og þeir sem þar starfa hvort sem það eru börn eða kennarar ganga ekki til vinnu sinnar. Það er hins vegar svo að það var ákveðið 1996 í fullu samkomulagi við sveitarfélögin að færa þetta mikilvæga verkefni yfir á ábyrgðarsvið sveitarfélaganna og um það var full samstaða. Hvað þýðir það? Það þýðir að sjálfsögðu að mál eins og þetta á að leysa á þeim vettvangi þar sem ábyrgðin er. Það vill svo vel til að nú standa yfir viðræður í þessu erfiða máli. Það hafa verið samtöl undanfarna daga og eitthvað hefur þokast. Hv. þm. spurði hvort ég sem forsætisráðherra hafi haft samband við deiluaðila. Að sjálfsögðu hef ég ekki gert það með beinum hætti. Ég hef hins vegar fylgst með málinu í gegnum ríkissáttasemjara og það er eðlilegur vettvangur fyrir forsætisráðherra að fylgjast með alvarlegri deilu af þessu tagi. Það er engin venja fyrir því að forsætisráðherra blandi sér inn í alvarlegar deilur með því að tala beint við samningsaðila. Það hefur komið alveg skýrt fram hjá fulltrúum sveitarfélaganna á undanförnum dögum að þeir hafa lýst því yfir að málið sé í höndum samninganefndar þeirra og að þessum sveitarfélögum standa allir stjórnmálaflokkar í landinu t.d. eins og hér í höfuðborginni. Það hefur verið alveg skýr afstaða R-listans sem flokkur hv. þm. á aðild að og fleiri. Ég deili skoðunum þessa fólks í sveitarstjórnunum að málið á að vera á vettvangi samninganefndanna og það er beinlínis rangt að trufla það mikilvæga starf sem þar fer fram og gefa einhverjar falsvonir um lausnir einhvers staðar annars staðar. Það væri ábyrgðarlaust af okkar hálfu. Hins vegar vænti ég þess að menn finni lausn hið fyrsta á þessu máli og nái sanngjarnri niðurstöðu fyrir alla aðila. En sú sanngjarna niðurstaða verður að sjálfsögðu að vera í samræmi við fjárhagslega getu þeirra aðila sem þurfa að greiða. Það er alveg ljóst að því er varðar fjárhagsleg samskipti ríkisins og sveitarfélaganna að þau eru í þeim farvegi sem viljayfirlýsing þeirra núna aðeins fyrir nokkrum dögum hljóðar upp á og það er samkomulag milli sveitarfélaganna og ríkisins um þann farveg. Það eiga sér ávallt stað viðræður milli sveitarfélaganna og ríkisins um fjárhagsmál og tekjumál. Nú hafa bæði ríkið og sveitarfélögin fallist á að koma þeim málum í ákveðinn farveg og það liggur alveg ljóst fyrir og algerlega ástæðulaust að vera að blanda því inn í þá alvarlegu deilu sem nú stendur yfir og við skulum vona að leysist sem fyrst.

Frú forseti. Barátta grunnskólakennara og skólastjórnenda fyrir bættum kjörum snýst um grundvallaratriði. Hún snýst ekki bara um laun og launatölur, hún snýst líka um skólaþróun. Þróun í skólastarfi byggir á menntastefnu sem stjórnvöld á hverjum tíma setja og við í þessum sal tökum afstöðu til meðal annars með því að setja hana í lög. Þess vegna kemur það ástand sem nú er uppi og nær til um 200 grunnskóla í landinu okkur alþingismönnum og ekki síst ríkisstjórninni við. Samkvæmt lögum eru sveitarfélögin ábyrg fyrir rekstri skólanna og ríkisvaldið er ábyrgt fyrir menntastefnunni. Þannig höfum við komið því fyrir. Menntastefnan sem grunnskólinn býr við í dag er afar metnaðarfull, enn betri skóli, þeirra réttur, okkar skylda. Hún hefur að vísu ekki öll komist til framkvæmda enn þá en það er önnur saga sem verður komið betur að síðar. Alþingi og ríkisstjórn hafa á undanförnum árum aukið kröfurnar sem gerðar eru til grunnskólans. Við höfum ákveðið að grunnskólinn skuli mæta þörfum allra nemenda, að hann skuli vera skóli án aðgreiningar og við erum sátt við þá ákvörðun. En hún útheimtir talsverðar breytingar á skólastarfinu, öfluga stoðþjónustu, aukna samvinnu milli kennara og aukið samstarf við foreldra. Skólarnir hafa orðið við kröfunni um hærra þjónustustig og það hefur kostað peninga. Í mínum huga bera þar tveir ábyrgð, ríki og sveitarfélög. Menntastefna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs byggir á því að horft sé heildstætt á menntakerfið allt frá fyrsta skólastiginu, sem er leikskólinn sem við viljum að sé gjaldfrjáls, og upp í háskóla og út í lífið. Grunnskólinn er bara einn hlekkur í þeirri keðju. Ef hann slitnar eða er að veikjast er það auðvitað svo alvarlegt mál sem þing og þjóð, ríki, sveitarfélög og kennarar verða að sameinast um að leysa. Og ég verð að segja að fjarvera ráðherra í umræðunni upp á síðkastið hefur verið áberandi og að mínu mati ekki eðlileg. Menntamálaráðherra og ríkisstjórnin öll hefur sýnt fálæti sem er í ósamræmi við ábyrgð þeirra og á skjön við samþykkta menntastefnu.

Frú forseti. Sú staða sem nú er uppi í grunnskólum landsins er mjög alvarleg. Verkfall grunnskólakennara sem nú hefur staðið hátt á þriðju viku veldur miklu raski á heimilum fólks og í lífi barnanna sem nýkomin voru úr sumarleyfi er vinnudeilan hófst. Eftir því sem verkfallið dregst á langinn verður erfiðara að vinna upp þann tíma sem glatast hefur og meiri hætta á að áhrifin á námsframvinduna verði langvarandi. Menntamálaráðuneytið hefur þegar ákveðið að fresta samræmdum prófum í 4. og 7. bekk sem fara áttu fram nú um miðjan mánuðinn og er ljóst að ekki verður hægt að halda þau fyrr en a.m.k. tveimur vikum eftir að verkfalli lýkur. Á þeim tæpa áratug sem liðinn er frá því að rekstur grunnskólans var færður yfir til sveitarfélaganna hefur margt áunnist. Sveitarfélögin hafa staðið með miklum myndarbrag að uppbyggingu og eflingu grunnskólans. Hjá því verður auðvitað ekki litið að rekstur grunnskólans vegur þungt í rekstri sveitarfélaga, ekki síst hjá minni sveitarfélögum. Það er því skiljanlegt að þau vilji stíga varlega til jarðar í kjaramálum enda ljóst að niðurstöður samninga munu hafa mikil áhrif á afkomu sveitarfélaga. Sveitarfélögin hafa sýnt í tvígang, í kjarasamningunum árið 1997 og síðan árið 2001, að þau standa undir þeirri ábyrgð sem fylgir þessum málaflokki og ég efa ekki að þau munu á ný í samstarfi við kennara standa undir þeirri ábyrgð. Kennarar hafa lagt mikla áherslu á kjarabætur í þessum viðræðum og sú mikla harka sem hlaupin er í vinnudeiluna sýnir hversu mikill þungi liggur að baki þeim kröfum. Kennarastarfið er með mikilvægustu störfum þjóðfélagsins. Vart er hægt að hugsa sér meira ábyrgðarstarf en að vera falin umsjón með menntun barnanna okkar. Það skiptir þjóðfélagið í heild miklu máli að kennarastarfið teljist eftirsóknarvert og að fyrir því sé borin tilhlýðileg virðing. Í síðustu kjarasamningum hafa stór skref verið stigin til að bæta kjör kennara en jafnframt er ljóst að innan raða kennarastéttarinnar er veruleg óánægja með kaup og kjör. Þótt bilið á milli deiluaðila kunni að virka breitt verða þeir að lokum að ná niðurstöðu sem er viðunandi fyrir báða. Til að það megi ganga verða báðir aðilar að slá af ýtrustu kröfum. Út á það ganga kjarasamningar.

Frú forseti. Það gefur augaleið að afleiðingar kennaraverkfallsins fyrir þjóðlífið eru geysimiklar þegar þúsundir kennara hafa lagt niður störf og tugþúsundir nemenda eru án reglulegs skólahalds. Óhætt er að fullyrða að víða er farið að þrengjast í búi hjá kennurum en þeir hafa verið launalitlir í á þriðju viku. Ekki er ólíklegt að verkfallið bitni mismikið á börnunum og að öllum líkindum verst á þeim börnum sem standa hvað verst félagslega. Ef verkfallið dregst mjög á langinn er hætt við að það raski samræmdum prófum og valdi skólastarfi miklu tjóni sem erfitt verður að bæta úr. Stór hætta er á að los komi á skólastarf og góðir kennarar fari í önnur störf. Ríkisstjórnin hefur ítrekað reynt að firra sig ábyrgð á bágri fjárhagsstöðu sveitarfélaganna. Hæstv. forsætisráðherra ætti að vita manna best að víða á landsbyggðinni glíma sveitarfélög við mikinn vanda í atvinnumálum og fólksfækkun en þar ber hann mesta ábyrgð sjálfur. Greinilegt er að hann er meira fyrir að eyða peningum okkar í sendiráð og fínerí í útlöndum en að styrkja fjárhagsstöðu sveitarfélaganna í landinu. Ég tel að bág fjárhagsstaða sveitarfélaganna sé orsök þess hve erfitt er að leysa úr þessari kjaradeilu. Lítið er að heyra frá hæstv. menntamálaráðherra í þessari kjaradeilu nema hvað hún sendi frá sér bækling á dögunum þar sem fram kemur að af og til hugsi hún til þess að kennarar lesi oftar kjarasamningana en námskrána. Hvað veldur því? Ég veit í rauninni ekki hvað svona sendingar eiga að þýða. En það er löngu orðið tímabært að ríkisstjórnin átti sig á því að það eru ekki eingöngu samningsaðilar sem bera hér ábyrgð heldur ber ríkisstjórnin ábyrgð á hve verkfallið er harðvítugt og erfitt að leysa úr því og að forsætisráðherra geri sér grein fyrir því að hann ber þar mikla ábyrgð.

Virðulegi forseti. Eftir að sveitarfélögin tóku við grunnskólanum hafa þau eflt starf innan hans í samræmi við þarfir og kröfur nútímasamfélags þannig að þjónusta við börn og heimili og fjöldi kennslustunda hefur aukist mun meira en gert var ráð fyrir í samningum þeirra við ríkið. Framlag sveitarfélaganna til grunnskólans hefur ekki verið metið að fullu af ríkinu. Auk þess hefur komið fram í máli hæstv. menntamálaráðherra að gert er ráð fyrir að grunnskólinn axli hluta þeirrar kennslu sem nú fer fram í framhaldsskólunum. Skólahald í landinu, sama hvaða skólastig er rætt um, er endanlega á ábyrgð ríkisins og hæstv. menntamálaráðherra getur ekki þagað þá staðreynd í hel. Góður hagur ríkissjóðs mælir með að nú verði fjárhagsleg samskipti við sveitarfélögin leiðrétt. Það er sanngjörn krafa og sennilega eina leiðin til skjótrar lausnar að ríkið viðurkenni skekkjuna í samskiptum þess og sveitarfélaganna, skekkju sem orðið hefur til vegna vanmats á ýmsum kostnaðarþáttum við lögbundin verkefni sveitarfélaganna, verkefni sem ríki og sveitarfélög hafa upphaflega samið um en ríkið síðan einhliða breytt reglum viðvíkjandi framkvæmd þeirra sveitarfélögunum í óhag með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á afkomu þeirra. Þannig koma fjárhagsleg samskipti ríkis og sveitarfélaga að samningum við kennara beint við. Hver dagur sem líður færir okkur fjær þeirri mynd sem við viljum sjá af íslensku samfélagi. Um það þarf ekki að hafa fleiri orð. Spurningin sem við stöndum frammi fyrir er hvort íslenska ríkið geti skorast undan þeirri ábyrgð sem það óneitanlega ber á menntamálum í landinu. Skoðun Samfylkingarinnar er að ríkisstjórnin geti ekki vikið sér undan ábyrgð sinni á málefnum grunnskólans, hvorki faglegri ábyrgð né fjárhagslegri.

Frú forseti. Hugtakið „mennt er máttur“ hljómar vel og hef ég hingað til ekki heyrt neinn andmæla því. Hins vegar stöndum við þessa dagana frammi fyrir því sem þjóð hvort við meinum eitthvað með þessu hugtaki. Sem betur fer virðast samningaviðræður kennara og sveitarfélaga mjakast áfram en á meðan bitnar verkfallið á nemendum, kennurum og fjölskyldum þeirra. Enginn efast um að afleiðingar verkfalls fyrir þjóðlífið eru slæmar enda er ekki boðað til verkfalls nema í neyð. Tíminn leyfir ekki ítarlega umræðu hér en þó vil ég segja að mér finnst vera erfið staða í kjaramálum kennara gagnvart öðrum hópum. Ástæðan er sú að talsmenn annarra hópa hafa haft uppi hótanir að ef gengið verði að launakröfum kennara muni jafnvel forsendur annarra samninga vera brostnar, og nú síðast mátti lesa í blöðum að ákveðin fyrirtæki eru að fara með starfsemi sína úr landi vegna launastefnu ríkis og sveitarfélaga, hún sé of dýr. Þetta tel ég vera afar erfiða stöðu bæði fyrir kennara og sveitarfélögin. Ég tel það mikilvægt að við horfum á heildarmyndina og fulltrúar hinna ýmsu stétta í landinu verða að svara því hvort mennt sé máttur. Ég er ósammála hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni um að viðræðurnar séu í hnút. Líkt og ég sagði áðan mjakast viðræðurnar áfram og við verðum að trúa því að meðan aðilar ræða saman þá er von.

Hæstv. forseti. Tvær alvarlegar vinnudeilur eru nú háðar á Íslandi. Sjómenn heyja varnarbaráttu fyrir sjálfan grundvöll verkalýðsbaráttunnar og er ástæða til að senda þeim samstöðukveðjur. Þeir standa frammi fyrir atvinnurekendavaldi sem er að reyna að hafa af þeim samningsréttinn, brjóta sjálft fjöregg verkalýðsbaráttunnar. Barátta Sjómannasambands Íslands er barátta alls launafólks á Íslandi. Kennaraverkfallið kemur okkur líka öllum við. Það hefur nú staðið í tvær og hálfu viku, skólarnir eru lokaðir, börn og unglingar utan veggja skólanna, kennarar eru launalausir. Deilan er í hnút, deilan er í hörðum hnút. Það er engu að síður ljóst að engan bilbug er á kennurum að sjá. Og hvernig skyldi standa á því? Gæti verið að kennara langi til að vera áfram í verkfalli, að þá langi til að vera lengur launalausir? Nei, kennarar eru staðfastir í baráttu sinni vegna þess að þeim er misboðið til mjög langs tíma, svo misboðið að stéttin var einhuga um að boða til þessa verkfalls. Það eru skilaboð sem atvinnurekandinn verður að taka alvarlega. Við búum í þjóðfélagi vaxandi misskiptingar. Í efstu lögunum er að finna fólk sem talar í milljörðum um eigin hagnað, fólk sem lítur á kennaralaunin nánast eins og vasapeninga. Síðan er það millitekjufólkið, efri kanturinn þar, fólk sem býr við bærileg kjör, fólk sem aldrei finnur til í eigin pyngju. Þetta er fólkið sem hneykslast á kennurum. „Eru ekki 150 þúsund alveg nóg?“ En ég spyr: Hvar er atvinnurekendaábyrgðin, ábyrgð þess sem þarf að geta ráðið gott fólk til starfa? Til þess verður að bjóða upp á launakjör sem eru eftirsóknarverð. Nú er kominn tími til að hæstv. forsætisráðherra komist af afneitunarstiginu. Það er ein lausn á þessari deilu, það eru peningar. Sveitarfélögunum verður að tryggja fjármagn til að geta borgað starfsfólki sínu mannsæmandi laun. Ríkisvaldið er þar í skömmtunarstöðu. 

Herra forseti. Ég held að öllum hv. alþingismönnum sé ljós sú alvarlega staða sem er uppi í verkfalli kennara. Grunnskólarnir hafa verið lokaðir um nærfellt þriggja vikna skeið og enginn velkist í vafa um það að hér er á ferðinni óvenju erfið og illvíg deila þar sem langt hefur verið á milli samningsaðila. Ég tek þó undir með þeim ræðumönnum hér í dag sem hafa getið þess að það að samningsaðilar sitja enn á fundum gefur okkur vissa von þó að fréttir bendi til að enn sé nokkuð langt á milli. En ég held að við verðum að treysta því að þeir aðilar sem sitja við samningaborðið geri sér grein fyrir þeirri ábyrgð sem á þeim hvílir, sem er mikil í þessu máli, mikil gagnvart grunnskólabörnum, fjölskyldum þeirra og svo auðvitað þeim sjálfum, sveitarstjórnarmönnunum sem bera ábyrgð á fjárhag sinna sveitarfélaga og forustu kennara sem ber ábyrgð á hagsmunum umbjóðenda sinna. Ég verð hins vegar að segja að mér finnast ákveðnir þættir í málflutningi stjórnarandstöðunnar hér í dag ekki bera vott um sömu ábyrgð. Mér finnst það ekki bera vott um ábyrgð að láta eins og það sé hægt að leysa þessa deilu með einu pennastriki. Mér finnst það ekki bera vott um ábyrgð að láta eins og ríkið geti komið inn í þetta með einhverja töfralausn á þessu stigi eða að tala þannig að gefið sé í skyn að sveitarfélögin geti þegar í stað orðið við öllum kröfum kennara og áframsent reikninginn til ríkisvaldsins. Mér finnst það ekki bera vott um ábyrgð. Mér finnst það frekar bera vott um pólitíska tækifærismennsku en ekki pólitíska ábyrgð í þessu máli.

Hæstv. forseti. Þau voru frekar nöturleg skilaboðin frá hæstv. forsætisráðherra til þjóðarinnar þegar hann flutti stefnuræðu sína hér í þessum ræðustól á mánudagskvöldið þar sem hann hélt því fram að ríkisvaldið væri ekki aðili að þessari deilu, rekstur og yfirstjórn grunnskólans í höndum sveitarfélaganna, að það væri ábyrgðarleysi af stjórnarandstöðunni að halda því fram að ríkið bæri hér einhverja ábyrgð. Hæstv. forsætisráðherra reyndi þarna að þvo hendur sínar af þessari deilu en öllum er jú ljóst að þessi kjaradeila snýst um launa- og starfskjör grunnskólakennara og einnig um þau verkefni sem voru kostnaðaráætluð við yfirtöku sveitarfélaganna á þessu verkefni, þ.e. rekstri skólanna, en því miður var það svo að nægar fjárveitingar fylgdu ekki með og þetta hafa sveitarstjórnir bent á hvað eftir annað. Margar sveitarstjórnir allt í kringum landið eru illa haldnar fjárhagslega, m.a. vegna samdráttar í atvinnulífi. Við getum litið á staði t.d. á Suðurnesjum eins og Sandgerði, við getum litið á Vestfirði, við getum litið á marga staði á Norðurlandi þar sem fólki hefur fækkað, atvinnustarfsemi hefur dregist saman og þar af leiðandi tekjustofnar sveitarfélaganna. Þegar litið er til þessa hlýtur að vera ljóst að hér hlýtur ríkið að bera einhverja ábyrgð. Ríkið getur ekki þvegið hendur sínar af þessu, ríkisstjórnin getur ekki þvegið hendur sínar af þessu. Ég held, þó að ég hafi enga patentlausn á þessari deilu eins og hún lítur út í dag - sem ég vona að leysist sem fyrst - þá held ég að þessi deila hljóti að verða til þess að við lítum yfir og ræðum það nánar hvernig við getum farið að því að laga hlutina þannig að við lendum ekki aftur í þessari stöðu. Það er óásættanlegt á Íslandi árið 2004 að við sitjum uppi með 43 þúsund grunnskólabörn, 4.300 kennara í verkfalli vikum saman. Það gengur bara ekki.

Frú forseti. Það versta í pólitík er þegar menn þora ekki að horfast í augu við veruleikann. Veruleikinn í þessari deilu kennara og sveitarfélaga er eftirfarandi: Sveitarfélög eru ekki aflögufær til þess að mæta sumpart eðlilegum kröfum kennara, þau hafa ekki peninga aflögu. Ástæðan er einfaldlega sú að það er ríkisvaldið, það er Alþingi Íslendinga sem skammtar sveitarfélögunum úr hnefa. Hinn veruleikinn er sá sem allir verða að horfast í augu við: Kennarar bera sig að sjálfsögðu saman við sambærilegar stéttir. Og hverjar eru þær? Framhaldsskólakennarar í landinu. Og hverjir hafa samið við þá? Hæstvirt ríkisstjórn, fjármálaráðherra. Það er því algjörlega fráleitt með öllu að standa hér í þessum stól, sitja í þessum stólum hér og neita að horfast í augu við þann veruleika að ríkisstjórnin er gerandi í þessu máli. Auðvitað geri ég mér fullkomlega grein fyrir því og það er enginn að biðja um það hér að ríkisstjórnin mæti á samningafundi og leysi þetta vandamál með því að smella fingri. Fyrsta skrefið er að menn horfist í augu við veruleikann, beri þá ábyrgð sem þeim ber og komi að þessu verki með viljayfirlýsingu í þá veru að þeir ætli að bæta hag sveitarfélaganna. Þá væri kannski möguleiki á að sveitarfélögin gengju til þessara samninga með þann grundvöll sem þau þurfa á að halda. Þannig liggur í þessu, frú forseti. Það er satt að segja grátlegt að fylgjast með nýjum forsætisráðherra koma á sínum fyrstu dögum í embætti og segja: Ekki ég. Hvað þá að fylgjast með nýjum menntamálaráðherra sem skilar auðu og kemur með lélega fréttaskýringu af gangi mála í verkfallinu. Með öðrum orðum þá berast engin pólitísk skilaboð. Ekki nokkur. Ekki ég, ekki ég. Svona gera menn ekki, hæstv. forsætisráðherra. [Klappað á þingpöllum.]

Ég vil minna gesti á pöllum á það að það er ekki ætlast til að gestir láti með neinum hætti í ljós skoðanir sínar á ræðum þingmanna meðan þeir dvelja á pöllunum.

Frú forseti. Þetta verkfall kemur okkur öllum við. Það hefur vissulega rík samfélagsleg áhrif. Það er kannski ekki ástæða til að tíunda þau hér en við þau þekkjum öll og á eigin skinni margir hverjir, bæði kennarar og þingmenn. Mér er næst skapi að beina þeirri spurningu til málshefjanda hvaða tilgangi hann ætlar þessari umræðu að þjóna, nú þegar hinar erfiðu viðræður kennara og sveitarfélaga standa yfir. Ég lít þannig á að hafi auknar kröfur til skólastarfs og fjölbreyttari þjónusta leitt til kostnaðarauka sem sveitarfélögin telja að kalli á endurmat á tekjustofnum þá beri þeim að leysa þann vanda í annan tíma. Það á ekki að blanda þeirri umræðu inn í kjaradeiluna núna. Til þess er allt of mikið í húfi. Hver dagur sem þetta verkfall stendur skiptir miklu máli fyrir alla þá sem verða fyrir því, ekki bara þolendurna, nemendur og foreldrar þeirra, heldur fyrir alla kennarana sem eru ekki í vinnu. Mig langar af þessu tilefni, frú forseti, að vekja sérstaka athygli á því að í þessu verkfalli sitja nemendur heldur ekki við sama borð. Sum börn fengu í sumum skólum að fara með bækurnar sínar heim og sum voru beinlínis hvött til þess en öðrum börnum hefur verið meinað að sækja námsbækurnar sínar í skólana. Eins ber að hafa í huga að aðstæður á heimilum barna eru mismunandi fyrir foreldrana til að aðstoða þau og styðja og draga þannig úr neikvæðum áhrifum verkfallsins fyrir námsgengi og námsframvindu barnanna. Ég vil benda á að þetta er í framkvæmd í hróplegu ósamræmi við eitt af meginmarkmiðum okkar, sem er jafnrétti allra til náms. Það er mín skoðun, herra forseti, að eini tilgangur málshefjanda í þessari umræðu sé að reyna að draga ríkisstjórnina inn í deilu sem hún á sannarlega enga aðild að og reyna að koma á hana höggi.

Herra forseti. Hér talaði áðan hv. þm. Jónína Bjartmarz, fyrrverandi formaður Heimilis og skóla, og spurði: Hver er tilgangur málshefjanda með þessari umræðu?

Eðlilega.

Ég skal svara því. Tilgangurinn er sá að reyna að vekja hæstv. forsætisráðherra og hæstv. menntamálaráðherra af værum blundi. Tilgangurinn er sá að reyna að skýra út fyrir ríkisstjórninni hver ábyrgð hennar er í þessu máli. Halda menn að þessi staða sé komin upp allt í einu á síðustu vikum og mánuðum? Að sjálfsögðu ekki. Þessi staða hefur verið að þróast vegna þess að ríkisstjórnin hefur smám saman, með ýmiss konar breytingum, ýmiss konar verkefnum sem hún er að færa yfir til sveitarfélaganna, verið að þrengja að hag þeirra. Það er það sem kemur í veg fyrir að þau geta gengið til samninga sem vissulega mundu aldrei vera þannig að það yrði gengið að ýtrustu kröfum kennara en samningar sem yrðu eigi að síður viðunandi fyrir báða aðila. Sveitarfélögin eru í fjárhagslegri kreppu. Þau segja sjálf að þau hafi aldrei verið skuldsettari og á síðustu fimm árum þá hafi þau safnað sem svarar 8 milljarða kr. skuldum. Þetta hefur komið fram. Hvers vegna er þetta? Vegna þess að ríkisstjórnin hefur aukið við verkefni þeirra og hefur líka, eins og hæstv. félagsmálaráðherra féllst á síðast í gær, verið að kreppa að fjárhag þeirra með skattkerfisbreytingum sem gera það að verkum að þau geta ekki lengur risið nægilega undir þeim kröfum sem við borgararnir í landinu gerum til grunnþjónustu eins og grunnskóla. Ég er að reyna að skýra það út fyrir hæstv. forsætisráðherra. Það kann vel að vera að mér hafi ekki tekist það. Ég verð að segja að það eru kaldar kveðjur sem nýr forsætisráðherra sendir kennurum og sveitarfélögum. Það eru kaldar kveðjur sem nýr menntamálaráðherra gefur þeim sömu aðilum. Ef þetta á að vera framtíðin hjá hæstv. forsætisráðherra þá býð ég ekki í framhaldið. Ég segi einfaldlega: Ill var þín gangan fyrsta.

Herra forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu sem hefur að mestu verið málefnaleg. Það er rangt hjá hæstv. fyrirspyrjanda að fjárhagsleg samskipti ríkis og sveitarfélaga séu ekki í eðlilegum farvegi. Ég minni hann á að það er nýbúið að undirrita viljayfirlýsingu ríkis og sveitarfélaga um það mál, eftir að þetta verkfall hófst. Það er út í hött hjá hv. fyrirspyrjanda að vilja nú fara að blanda þessum málum saman.  Ég er sammála ábyrgri ... 

Er þetta línan?

Þetta er ekki línan. Þetta er ekki línan. Ég gef þessu fólki enga línu, ég tala við það. Mér finnst það afar undarlegt að fulltrúar sömu flokkanna og standa að R-listanum skuli tala með allt öðrum hætti á Alþingi. Það er alveg ljóst að Framsóknarflokkurinn gerir það ekki.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 75/2001, um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf.

Ég bið þingmenn að gefa ræðumanni hljóð.

Ég er þakklátur fyrir að hæstv. fjármálaráðherra hefur fallist á að vera viðstaddur umræðuna en hefði auðvitað kosið að hæstv. samgönguráðherra væri það einnig. Ég tel að full þörf sé á að ræða þetta mál í fjárhagslegu samhengi en ekki síður sem fjarskiptamál. Æskilegast væri að báðir þeir ráðherrar sem með þau mál fara væru til svara og þátttöku í umræðunni. Efni frumvarpsins er einfalt og skýrt. 1. gr. hljóðar svo, með leyfi forseta: „Við lögin bætist svohljóðandi ákvæði til bráðabirgða: Þrátt fyrir ákvæði 1. gr. laga þessara skal ríkissjóður halda óskertum hlut í fyrirtækinu, a.m.k. til ársloka 2008. Fyrirtækinu skal falið að gera sérstakt átak á þeim tíma til að bæta fjarskipta- og gagnaflutningakerfi landsins með það að markmiði að allir landsmenn, án tillits til búsetu, eigi kost á nýjustu og fullkomnustu tækni á þessu sviði. Heimilt er að lækka eða fella niður arðgreiðslur í ríkissjóð á móti þeim fjárfestingum fyrirtækisins í þessu skyni sem síst eru arðbærar, samkvæmt nánari reglum er fjármálaráðherra setur.“ Frumvarpið felur það í sér efnislega að horfið verði frá hugmyndum um sölu eða endanlega einkavæðingu Landssíma Íslands hf. sem hefur með endurmörkun, eins og það heitir mun heita á fínu máli, tekið að kalla sig Símann. Afli fyrirtækisins og fjárhagslegum burðum, sem eru miklir, verði þess í stað beitt til að gera brýnar og löngu tímabærar úrbætur af ýmsu tagi á fjarskipta- og gagnaflutningakerfi landsins. Fyrirtækið er þar í algerri lykilstöðu. Það hefur eitt yfir að ráða grunnneti til fjarskipta, símaþjónustu og gagnaflutninga, sem og farsímaneti o.s.frv. sem þekur nokkurn veginn landið allt. Þetta frumvarp var flutt áður á síðasta þingi en var þá eigi útrætt. Þar sem aðstæður eru í öllum aðalatriðum óbreyttar er það endurflutt nú. Að vísu er það svo, herra forseti, að í tengslum við stólahrókeringar ríkisstjórnarflokkanna hefur formennskan í einkavæðingarnefnd færst frá Sjálfstæðisflokki til Framsóknarflokks. Hún tilheyrir forsætisráðuneytinu. Þar er því komin upp sú kúnstuga staða að Framsóknarflokkurinn hefur forgöngu um það mál og forustuna á hendi í þeim efnum að einkavæða Símann. Auðvitað hefði verið stórkostlega gaman að hafa hæstv. forsætisráðherra Halldór Ásgrímsson á fundinum til að svara fyrir hlut Framsóknar í þessu máli. Kannski verða einhverjir af þingmönnum flokksins, sem eru hér enn þá viðstaddir, til að gefa okkur innsýn í það hvernig Framsóknarflokknum líður og hvaða meiningar hann hefur um málið, eins og það stendur núna. Einnig hafa orðið þau tíðindi að Landssíminn hefur ekki setið aðgerðalaus síðustu mánuðina áður en þessi „taka 2“, önnur tilraun til einkavæðingar á Landssímanum á að hefjast. Síminn keypti mjög stóran hlut í fjölmiðlafyrirtæki á dögunum, í Íslenska sjónvarpsfélaginu sem rekur sjónvarpsstöðina Skjá 1 og keypti sýningarréttinn á enska fótboltanum í leiðinni. Hann er þar með orðinn einn af samkeppnisaðilunum á fjölmiðlamarkaði fyrir utan það að vera fjarskiptafyrirtæki í algerri einokunaraðstöðu, í lykilstöðu á öllum sviðum fjarskipta og með hreina einokun að sumu leyti hvað eign þess á grunnnetinu varðar. Það væri áhugavert að heyra, þótt seint sé, sjónarmið hæstv. fjármálaráðherra sem fer með eignarhlutinn í þessum efnum. Hæstv. fjármálaráðherra hefur látið þannig þegar Síminn hefur staðið, bæði nú og áður, í æfingum af þessu tagi að þær séu eigandanum algerlega óviðkomandi. Þetta er eina hlutafélagið í landinu sem ég veit um sem er í eigu eins aðila upp á 99% en eigandanum kemur ekkert við hvað fyrirtækið gerir, hefur enga skoðun á því og telur það sér algerlega óviðkomandi að fyrirtækið gjörbreyti um stefnu þannig að augljóslega sé um að ræða breytingu í áherslum og stefnu fyrirtækisins, á ákvæðum í samþykktum þess þar sem áskilið er samþykki hluthafafundar. Það er því furðulegt að hæstv. fjármálaráðherra hafi reynt að kaupa sér algera fjarvistarsönnun frá því að það komi honum við, fjármálaráðherra nú og samgönguráðherra áður, hvort Síminn fjárfestir í Búlgaríu eða gerist fjölmiðlafyrirtæki. Það stendur hvergi, hvorki í lögunum né í samþykktum fyrirtækisins að það sé megintilgangurinn með starfsemi þess, þvert á móti. Tilgangurinn með starfsemi Símans eru fjarskipti og afleidd starfsemi. Það er skoðun okkar í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs að það séu engin haldbær rök fyrir einkavæðingu Símans. Að fyrirtækið sé, eins og allt er í pottinn búið og við aðstæður í landinu okkar, langbest komið áfram sem öflugt almannaþjónustufyrirtæki í opinberri eigu. Með því er hvort tveggja í senn hægt að ná fram þeim markmiðum, sem menn eru vonandi sammála um að séu aðalatriðið, að tryggja öllum landsmönnum góða þjónustu á þessum sviðum, að jafna þann aðstöðumun sem er á grundvelli búsetu hvað varðar aðstöðu manna til gagnaflutninga og fjarskipta og í leiðinni á ríkið þetta ágætlega arðbæra fyrirtæki og hefur bara dágóðan arð af því. Ég sé því ekki að það sé neitt að því fyrir ríkið að eiga fyrirtæki. Það er fullkomlega samrýmanlegt leikreglum í viðskiptalífinu og samkeppnisreglum sem eru að gefa af sér arð af stærðargráðunni 2 milljarða á ári til viðbótar þeim sköttum sem það greiðir til hins opinbera. Það er líka ljóst að mikilvægi fjarskipta og gagnaflutninga í nútímasamfélagi er nánast óumdeilt. Af þeim sökum hafa menn víða valið þá leið að fara af mikilli gát í snöggar breytingar, m.a. og ekki síst á eignarhaldi þeirra stóru fyrirtækja sem byggðust upp á tímum einkaleyfa og eru í lykilstöðu í fjarskiptum viðkomandi landa. Ríkisstjórnin verður að svara því og ekki síst Framsóknarflokkurinn sem fer nú með málið í formi formennsku í einkavæðingarnefnd: Hverju sætir það að hér uppi á Íslandi, þar sem aðstæður fyrir eiginlega samkeppni á þessu sviði úti um allt land eru miklu, miklu takmarkaðri en í þéttbýlum milljónasamfélögum t.d. úti í Evrópu, hverju sætir það þá að hér á að fara miklu grófari leið í þessum efnum, ef selja á fyrirtækið í einu lagi og jafnvel ráðandi hlut til eins aðila, en menn hafa valið að gera t.d. í Noregi, Þýskalandi, Frakklandi og víðar í Evrópu? Hér á að fara hina ómenguðu frjálshyggjuleið, ef þær fréttir eru réttar að til standi að selja fyrirtækið á einu bretti með þessum hætti. Það er athyglisvert að hægri stjórnin í Noregi hefur farið mjög hægt í sakirnar í því að draga úr eignarhlut ríkisins í stóra norska símafyrirtækinu Telenor. Þegar því var breytt í hlutafélag og það skráð á markað í desember 2000 seig hlutur ríkisins niður í 77%. Síðast þegar ég fór inn á heimasíðu fyrirtækisins átti norska ríkið enn þá milli 53% og 54% í Telenor og það eru engin áform um að fara þar út í snöggar breytingar. Á móti ríkiseigninni hefur komið mjög dreifð eignaraðild almennings í Noregi og í nokkrum mæli eign erlendra aðila þannig að hluthafar í norska símanum eru milli 50 og 60 þús. Hverju sætir að ríkisstjórnin á Íslandi, og Framsóknarflokkurinn núna í forustu, ætlar að taka þetta fyrirtæki okkar, við okkar sérstöku aðstæður í okkar fámenna og strjálbýla landi og markaðsvæða það á einu bretti? Ég bið um skýringar á því. Menn hafa líka talið það skynsamlega ráðstöfun fjármuna að innleysa í áföngum eign ríkisins ef menn ætla að gera það á annað borð víðast hvar í kringum okkur. Franska ríkið er t.d. að lækka eignarhlut sinn í Telefrance núna, ekki vegna þess að menn vilji það endilega, heldur vegna þess að þeir eru að láta undan þrýstingi Evrópusambandsins til að laga fjárhagsstöðu ríkisins og koma henni inn fyrir viðmiðunarmörk Evrópska efnahags- og myntbandalagsins. Enn á þó franska ríkið meiri hluta í fyrirtækinu og ætlar sér að verja meiri hluta í því, a.m.k. um sinn. Það virðist ekki vera vandamál í þeim ríkjum sem öll eru undirseld samkeppnisreglum Evrópska efnahagssvæðisins, þ.e. Noregur, Þýskaland og Frakkland, að ríkið haldi eignarhlut sínum og eigi þessi kjölfestufjarskiptafyrirtæki og m.a. í gegnum þá eign nái að hafa áhrif á þróunina og tryggja tiltekin samfélagsleg og byggðapólitísk markmið. Ég hvet menn til þess að fara inn á heimasíðu norska símans og lesa hvernig fjallað er um þessa hluti þar í stefnumörkun fyrirtækisins, sem tekur sínar samfélagslegu skyldur alvarlega og lítur á sig sem þjóðarfyrirtæki, almenningsþjónustufyrirtæki, þó svo að það sé orðið í blandaðri eign. En það virðist annað upp á teningunum hér, bæði hjá stjórnendum Símans, sem hafa tekið að sér að skilgreina fyrirtækið í æ ríkara mæli á talsvert annan veg og virðast áhugasamari um að taka þátt í fjárfestingarævintýrum í útlöndum og ráða fokdýr erlend ráðgjafarfyrirtæki til að kaupa fyrirtækinu andlitslyftingu en endilega að axla skyldur sínar alvarlega gagnvart óskum t.d. hvaðanæva að af landsbyggðinni um úrbætur í farsímaþjónustunni. Það er kannski að verða hvað tilfinnanlegast götótt t.d. hvað varðar möguleika manna til atvinnurekstrar víða í strjálbýlinu á Íslandi þar sem gefur augaleið að menn eru illa settir ef þeir hafa ekki aðgang að farsímaþjónustu svo að maður tali nú ekki um að í æ ríkara mæli er farsíminn að verða að öryggistæki t.d. meðfram þjóðvegum landsins. Aðferðafræði hæstv. ríkisstjórnar hvað varðar einkavæðingu er kapítuli út af fyrir sig. Við minnumst þess, herra forseti, þegar þessi leiðangur var á æskuárum sínum, ef við getum sagt sem svo, einkavæðingarleiðangur ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. Þá var mikið lagt upp úr dreifðri eignaraðild og það var mikið talað um hættuna á því að völd og áhrif í viðskiptalífinu söfnuðust á of fáar hendur. Það var talað um að mikilvægt væri að þjóðin yrði þátttakandi í þessu og að það yrði almennt eignarhald á bönkum eða þess vegna Símanum, samanber fyrri hugmyndir um einkavæðingu hans. Þegar tilraunin var gerð á haustdögum 2001 var sett upp heilmikið móverk utan um það hvernig átti að selja svo og svo stóran hlut í áskrift til starfsmanna og almennings, svo og svo mikið í tilboðssölu í viðbót og svo átti að velja kjölfestufjárfesti til að kaupa 25% og með kauprétti 10% í viðbót. Þetta hrundi nú allt saman eins og menn muna heldur hressilega og varð af því eitthvert mesta klúður sem sögur fara af af þessu tagi. En eitthvað fengu þeir fyrir sinn snúð, fínu ráðgjafarnir, voru það ekki PriceWaterhouseCoopers og Búnaðarbankinn sem voru arkitektar að allri snilldinni og verðlögðu Símann á rúma 40 milljarða kr.? En það er ekki eins og ríkisstjórnin hafi lært eitthvað af þessu. Nú á að fara aftur af stað, prjóna upp með nýja aðferðafræði, sem að vísu liggur ekki ljós fyrir enn þá en tilgangurinn helgar meðalið, hversu skynsamlegt eða öllu heldur og því miður óskynsamlegt sem það er. Eins og ég kom að áður er ekki eins og það sé eitthvað sem knýi á í þessum efnum, þetta er hrein pólitísk ákvörðun. Það eru engar aðfinnslur gerðar við það út frá samkeppnisreglum, þau mál eru öll leysanleg og það er ekki eins og verðmæti Símans séu að gufa upp miðað við afkomu fyrirtækisins undanfarin missiri og það er ekki eins og óskað sé eftir þessu af þjóðinni. Það er öðru nær. Það liggur fyrir ítarleg og vönduð skoðanakönnun frá skoðanakönnunarfyrirtækinu Gallup sem spurði að þessu á útmánuðum árið 2002. Þetta var skoðanakönnun sem þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs lét Gallup gera fyrir sig og í ljós kom að yfir 60% af þeim sem afstöðu tóku vildu að Landssíminn yrði áfram í opinberri eigu. Ég fullyrði að t.d. úti á landsbyggðinni er varla finnanlegur maður sem mælir því bót að einkavæða Símann. Það eru einstöku kannski nógu glerharðir og helbláir sjálfstæðismenn sem af flokkshollustu telja sig í orði kveðnu þurfa að halda fram þeirri afstöðu, en margir slíkir hafa sagt við mig undir fjögur augu að þeir hafi engan áhuga á því og vildu betur að þeirra menn létu það í friði. Svo að maður tali nú ekki um Framsóknarflokkinn. Þarna er á ferðinni enn eitt málið þar sem forusta Framsóknarflokksins er einfaldlega úti í mýri, er að láta hafa sig í að fylgja fram stefnu, frá Sjálfstæðisflokknum auðvitað, sem er algerlega gagnstæð því sem þeir sem enn styðja flokkinn í raun og veru vilja. Ég fullyrði það. Reyndar má skoða það ef menn hafa áhuga á hvernig þeir skiptust á flokka sem tóku afstöðu í skoðanakönnuninni á sínum tíma. Ég get fullvissað menn um það að framsóknarmenn voru ekki síður mótfallnir því en kjósendur annarra flokka, nema þá helst kjósendur Vinstri grænna, að einkavæða Símann. Ég hygg t.d. að það hafi verið mun meiri stuðningur við það í röðum stuðningsmanna Samfylkingarinnar, enda ýmsir hægri kratar þar á ferð, að einkavæða Símann en hjá Framsókn. Það er sem sagt næstum tveggja þriðju hluta stuðningur meðal almennings í landinu við það að þjóðin eigi Símann áfram sem almenningsþjónustufyrirtæki og í gegnum þá eign sína og þá stefnu sem fyrirtækinu er gert að framfylgja nái menn fram þeim byggðapólitísku og félagslegu markmiðum sem menn eru auðvitað að sækjast eftir. Setjum þetta svo augnablik í samhengi við þá umræðu sem hér hefur orðið um samþjöppun valds og auðs í kjölfar markaðs- og einkavæðingar sem hefur verið að ganga yfir í samfélaginu. Ég minni á ræðu fyrrverandi hæstv. forsætisráðherra á ársfundi Samtaka atvinnulífsins í marsmánuði síðastliðnum. Ætli það megi ekki lesa út úr þeim orðum talsverðar áhyggjur af því hvernig ýmsir stórir hringar hafi verið að sölsa hlutina undir sig? Það liggur fyrir að einmitt sumir þeir sömu og fyrrverandi forsætisráðherra ýmist nafngreindi eða væntanlega hafði í huga í þeirri ræðu hafa áhuga á Símanum, hafa opinberlega lýst því yfir að þeir hafi áhuga á Símanum, ekki endilega sem innlendu fyrirtæki til að reka sem slíkt, nei, heldur mögulega sem stökkpalli í útrás, nota Símann sem stökkpall í fjárfestingarleiðangra erlendis, gjarnan í Austur-Evrópu þar sem ýmislegt getur komið upp eins og dæmin sanna. Er það þá innlegg í þetta og áhyggjur manna af þessu? Það er líka fróðlegt að setja þetta í samhengi við hið margrómaða fjölmiðlamál og áhyggjur manna af samþjöppun á því sviði. Nú hefur Síminn ákveðið að því er virðist athugasemdalaust af hálfu eigandans og þess sem með það fer, hæstv. fjármálaráðherra, að gerast fjölmiðlafyrirtæki. Síminn er væntanlega markaðsráðandi fyrirtæki. Muna menn eitthvað eftir því í frumvarpi sem hér var að veltast í þinginu í vor og sumar að markaðsráðandi fyrirtæki á öðrum sviðum viðskipta ættu ekki að eiga mikið í fjölmiðli? Ætli nokkur deili nú um að Síminn sé markaðsráðandi? Það er ótrúlegt að ríkisstjórnin skuli ekki velja þann kost að staldra við. Staðreyndin er sú að reynslan af því að einkavæða fjarskiptafyrirtæki í lykilstöðu af þessu tagi eins og Síminn okkar er, eins og síminn í Noregi, Danmörku eða Nýja-Sjálandi er, er mjög blendin. Reynsla Nýsjálendinga af því er herfileg. Ég hvet menn til að kynna sér hana, ég hef áður nefnt það hér. Hvernig hefur það leikið fjarskiptamálin í því landi og hver er útkoman fyrir nýsjálenskan almenning? Hver er útkoman fyrir strjálbýlið, sveitirnar í Nýja-Sjálandi, sem eru að vísu fjölmennar hlutfallslega í því landi og skipta miklu máli af því að landbúnaður er höfuðatvinnugrein Nýsjálendinga. En það finnast fáir stuðningsmenn og aðdáendur þess fyrir utan kannski höfuðborgina og stærstu borgina Oakland, að nýsjálenski síminn var einkavæddur og síðan seldur Ameríkönum. Tvö amerísk fyrirtæki hirða núna allan arðinn af þessu fyrirtæki í fjarskiptum með lykilstöðu á nýsjálenska markaðnum og gera meira en það. Hluti af umsvifum nýsjálenska símafyrirtækisins hefur verið flutt til Bandaríkjanna og hann er orðinn útibú frá bandarískri samsteypu. Hvernig hafa gjaldskrármálin gengið fyrir sig eftir að síminn var einkavæddur í Nýja-Sjálandi? Jú, þannig að það hefur gengið á með kærumálum út af því að síminn í amerískri eigu með einokunaraðstöðu á landsbyggðinni er sakaður um að halda uppi gjaldskránni í dreifbýlinu til að greiða niður kostnaðinn af samkeppninni í höfuðborginni Wellington og í stærstu borg Nýja-Sjálands, Oakland. Þetta er svona. Menn þurfa ekki alla leið suður á hinn enda hnattarins. Menn geta farið til Danmerkur og það mætti ýmislegt segja af þeirri reynslu sem Danir hafa gengið í gegnum og eru þó aðstæður þar auðvitað allar aðrar til samkeppni í fjarskiptamálum heldur en hér. Ég held að sé mjög mikilvægt að menn átti sig á því hvers eðlis fyrirtækið Síminn er. Síminn býr við það sem kallað er oft náttúrlega einokun. Það er fólgið í aðstæðunum sem fyrirtækið er í. Af hverju er það? Það er af því Síminn á grunnnet fjarskipta í landinu. Hvað er grunnnetið? Það er ljósleiðarakerfið. Það eru örbylgjusamböndin. Það eru símstöðvarnar. Það eru tengivirkin. Það er koparinn inn í húsin í landinu. Það eru símþræðirnir inn í hvert einasta hús í landinu. Það eru jarðstöðvarnar, bæði aðalstöðvar og varastöðvar og það er eignarhlutur Íslendinga í sæstrengjum. Allt þetta er í Símanum. Það er ekki vitað annað en að ríkisstjórnin og Framsóknarflokkurinn líka ætli að láta hafa sig út í það að selja þetta allt saman til einkaaðila. Í hvaða stöðu verður þá einkaaðilinn? Hann er kominn í algera lykilstöðu. Hann ræður ekki bara í viðskiptalegu tilliti fjarskiptamálunum í landinu heldur ræður hann fjarskiptaörygginu. Eru menn algerlega sáttir við það, dús við það, að það sé bara sett í hendur einkaaðila að sjá algjörlega um það mál og að ríkið hafi ekkert um það að segja eftir einkavæðinguna hvernig t.d. fjarskiptaöryggið er tryggt, að það verði bara látið ráðast af markaðslegum forsendum og einkahagsmunum eigandans? Nú er Síminn gríðarlega stöndugt fyrirtæki. Hann er metinn á kannski 30–40 milljarða kr. Hann hefur verið gerður upp með rúmlega tveggja milljarða kr. hagnaði undanfarin ár eftir skatta. Síminn hefur því skilað miklu í ríkissjóð. Hann hefur greitt 30% arð af liðlega 7 milljarða kr. hlutafé að nafnvirði sem gerði t.d. á síðasta ári 2.110 millj. kr. og af því fékk ríkið 99%. Auk þess hefur Síminn greitt um 500 millj. kr. í skatta. Það er nú dálaglegt búsílag. En þetta segir ekki alla söguna. Það segir kannski enn meiri sögu að Síminn skilaði frá rekstri í fyrra 7.400 millj. kr. tæpum. Rekstrarhagnaður samstæðunnar fyrir afskriftir voru sem sagt 7.381 millj. kr. Veltufé frá rekstri var 6.800 millj. kr. Sjá menn ekki hvers konar fjármunamyndun er þarna á ferðinni og hvað ríkið er að láta frá sér? Það þarf ekki að eiga fyrirtækið í mörg ár til þess að fjármunamyndunin í því sé sambærileg upphæð og menn eru að tala um sem mögulegt söluverð, kannski fimm ár. Hreinn hagnaður eins og hann hefur verið í fyrra og hittiðfyrra borgar fyrirtækið upp í topp á innan við 20 árum, kannski 15–17 árum. Þá ættum við Símann aftur bara með því að selja hann ekki. Í raun og veru væri ekkert því til fyrirstöðu að fara hér þá leið sem hefur verið farin í Noregi, að eigið fé fyrirtækisins hefur beinlínis verið lækkað með útgreiðslum til eigenda. En ríkisstjórnin virðist ætla að fara þá ótrúlegu leið að selja fyrst og spyrja svo, gefa sér niðurstöðuna fyrir fram, að það verði einkavætt til að þjóna kreddunni og að þar verði farin hin fullkomna nýfrjálshyggjuleið, nýsjálenska leiðin. Menn eru hér greinilega kaþólskari en páfinn. Menn eru hægri sinnaðri en hægri stjórnin í Noregi eins og líka hefur komið fram í fleiri tilvikum. Framsóknarflokkurinn undir forustu hæstv. iðnaðarráðherra Valgerðar Sverrisdóttur reyndist hægri sinnaðri í orkumálum en repúblikanarnir í Kaliforníu.  Svo er verið að tala um það - og það væri fróðlegt að fá útlistanir á því - að nota einhvern hluta söluandvirðisins í ráðstafanir til að stoppa í götin í kerfinu, þétta GSM-netið, bæta úr gagnaflutningaaðstæðum minni byggðarlaga o.s.frv. Er þetta ekki öfug röð á hlutunum, hv. þm. Birkir Jón Jónsson? Væri nú ekki nær að gera þetta fyrst í öllu falli? Það er það sem við erum hér að leggja til. Auðvitað bíður margt fleira úrlausnar í fjarskiptamálum okkar en þetta tvennt sem ég hér nefndi þó það sé mjög mikilvægt. Það er dálítið dapurlegt að Síminn skuli vera svo tregur að það eru einkafyrirtæki sem eru að bjóða minni byggðarlögunum upp á úrlausn. Auðvitað er allt gott um það að segja. En manni finnst að Síminn ætti nú að geta gert þetta sjálfur með öllu sínu bolmagni. Hvernig stendur á því að fyrirtæki jafnvel sunnan frá Ítalíu eru að bjóða upp á þráðlausar lausnir í gagnaflutningamálum í þorpum í landinu sem Síminn okkar virðist ekki hafa áhuga á?

Á ríkið að keppa við þau?

Ja, ríkið á a.m.k. að sjá til þess að hafa þetta í lagi ef ekki eru aðrir um það. Svo er líka spurning: Er ekki Síminn í betri aðstæðum til að gera þetta á hagstæðan hátt ef hann vill það? Auðvitað er samkeppnin orðin staðreynd í þessum efnum. En við vitum að það verður ekki hún sem leysir úr vanda þeirra sem lakasta hafa stöðuna í þessum efnum. Orka stóru fyrirtækjanna fer auðvitað í slagsmálin hér á höfuðborgarsvæðinu. Nú er búið að sameina einkareknu símafyrirtækin nánast öll í eitt. Hvaða mynd blasir þá við okkur ef við einkavæðum síðan Símann? Er það ekki svolítið kunnugleg mynd af tveimur markaðsráðandi risum sem skipta þá markaðnum á milli sín? Þá er búin til alger fákeppnisstaða. Einkavædd einokun verður þá búin til á þessu sviði. Það er auðvitað þannig að um langan aldur mun Síminn vegna lykilstöðu sinnar, vegna sinnar miðlægu stöðu í kerfinu, verða ráðandi risi í þessum efnum. Hvað sem líður samkeppni, ágæt sem hún getur verið á afmörkuðum sviðum, þá er þetta auðvitað þannig. Ég minni líka á það sem ég hef áður getið hér um í sambandi við öryggi fjarskiptakerfisins og þær aðstæður sem fram undan eru í þessum efnum. Fyrir utan fjarskipta- og gagnaflutningamöguleikana almennt og nauðsyn þess að þétta farsímakerfið þá nefni ég hlut sem fram undan er eins og uppbyggingu þriðju kynslóðar farsíma. Hver á að ráðast í það verkefni sérstaklega á landsbyggðinni? Halda menn að einhverjir einkaaðilar svona bara hristi það fram úr erminni að ráðast í þær fjárfestingar sem verða nauðsynlegar á komandi árum til að byggja upp fullnægjandi kerfi fyrir þriðju kynslóð farsíma sem væntanlega kemur hér eins og annars staðar þó það hafi látið á sér standa? Ég held að það verði nú handleggur. Hver á að sjá um að leggja síðasta kílómetrann? Hver á að sjá um fjarskiptin í sveitunum ef menn einkavæða Landssímann? Í fjórða lagi nefni ég svo það að hlutirnir standa ekki kyrrir í þessum efnum, það eru m.a. þau vandamál sem lúta að öllum hugmyndum um að taka einhverja aura út úr sölunni til að stoppa í núverandi kerfi. Ekki er víst að það dugi nema í þrjú ár. Þá eru komnar kröfur, ný og afkastameiri tækni. Þá byrja menn að dragast aftur úr á nýjan leik nema einhvern veginn sé séð fyrir því að fleiri sjónarmið en arðsemiskrafan ein ráði því þetta er spurning um undirstöðuþjónustu í nútímasamfélagi. Þetta er spurning um tilvistargrundvöll í upplýsingasamfélagi nútímans og framtíðarinnar, ekkert minna. Þetta er jafnóaðskiljanlegur og nauðsynlegur hluti af tilverunni og aðgangur að menntun, heilsugæslu og góðum samgöngum. Fjarskiptin liggja þannig í eðli sínu. Með hverju standa og falla hugmyndir manna um nýtingu upplýsingatækninnar t.d. til að efla lýðræðið? Jú, með því að aðgangur allra landsmanna á jafnræðisgrundvelli sé tryggður. Það er hreint ábyrgðarleysi og það er ömurlegt að sjá Framsóknarflokkinn sem þykist enn þá hafa einhverjar taugar til landsbyggðarinnar og búsetu manna þar, láta hafa sig í svona leiðangur, nema honum sé ekki eins leitt og hann lætur. Kannski er þetta einmitt sönnum þess hvernig Framsóknarflokkurinn er flúinn á mölina, að hann ætlar að hafa forgöngu um það undir forustu forsætisráðherra síns, Halldórs Ásgrímssonar, að einkavæða Landssímann. Ég legg svo til, herra forseti, að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og efnahags- og viðskiptanefndar í ljósi þess að fjármálaráðherra fer nú með eignarhaldið í Símanum.

Herra forseti. Ég mun gera grein fyrir meginsjónarmiðum mínum varðandi einkavæðingu Landssímans síðar í þessari umræðu. Mig langaði þó til að víkja að nokkrum atriðum sem fram komu í ræðu hv. flutningsmanns frumvarpsins, hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar. Hann talaði um það og það kemur fram í greinargerð með frumvarpinu að það sé mikilvægt að verja fjármunum til þess að byggja upp dreifikerfi Símans og hann eyddi nokkru púðri í að útskýra að í því væru miklar gloppur. Til þess að umræðan geti verið hér á einhverju vitrænu plani þá tel ég nauðsynlegt að fram komi ákveðnar upplýsingar þannig að menn séu ekki að fara með rangar staðhæfingar um dreifikerfið eins og það er. Ég hef aflað mér upplýsinga um að Landssíminn þjónustar í heimasímum, gömlu símunum, 99,6% heimila í landinu. Það sama gildir um ISDN-gagnaflutningatengingar. Það er ekkert skrýtið vegna þess að svokölluð alþjónustukvöð er á Símanum að sinna öllum heimilum í landinu með heimasíma og ISDN-tengingar og ég verð að segja að Síminn hefur gert það prýðilega og náð 99,6% dreifingu. Síðan er hér talað um gloppur í GSM-kerfinu. Hvað er Síminn að þjónusta stóran hluta heimila í GSM-kerfinu? 98% íslenskra heimila eru í GSM-sambandi. Það er mikilvægt að þetta komi fram. Og menn hafa talað um að ekki séu ADSL-tengingar inn á öll heimili. Það er alveg rétt. En Síminn sinnir 92% heimila á Íslandi. Það er meiri dreifing en þekkist á nokkru byggðu bóli nema kannski fyrir utan Danmörku. Þegar menn tala um að dreifikerfið sé ekki í lagi þá er það einfaldlega ekki rétt. Tölurnar tala sínu máli og það er nauðsynlegt að því sé haldið til haga í þessari umræðu.

Herra forseti. Það var ágætt að fá þetta innlegg hér vegna þess að það lýsir vandanum í hnotskurn. Það sem menn hafa víða gert þegar þeir hafa verið að reyna að skilgreina forsendur samkeppni er að þá hafa þeir sett einhver svona viðmiðunarmörk og sagt: „Jú, fyrirtæki telst veita fullnægjandi þjónustu ef það nær til kannski 80% íbúa í einu landi.“ En hvað með hin 20%, þó það séu ekki nema 10%, þó það séu ekki nema 5%, sem er þá mögulegt að séu dæmd úr leik og sem ekki séu þátttakendur í upplýsingatæknisamfélagi samtímans? Í hvaða stöðu eru þeir settir? Hér dugar ekkert næstum, hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson. Það er nefnilega hér sem prósentureikningurinn dugar ekki. Annaðhvort býr ein þjóð í landinu eða ekki í þessum efnum. Varðandi GSM-kerfið þá eru götin jafntilfinnanleg fyrir því þó þau séu á strjálbýlum svæðum eða meðfram þjóðvegunum, svo lengi sem þau eru til staðar. Ég get nefnt atvinnugrein sem líður mjög fyrir þetta ástand í dag. Það er ferðaþjónusta bænda í sveitum. Drjúgur hluti bændabýlanna er utan GSM-þjónustu. Þó það sé ekki hátt prósent þá er það samt þarna. Það er úr þessu sem þarf að bæta. Þetta snýst oft um kannski einn sendi upp á nokkrar milljónir kr. og að koma honum niður. Þá erum við komin að því að ef Síminn er einkarekinn og arðsemiskrafan ein ræður för þá skilur maður út af fyrir sig aðstæður stjórnendanna, ef þeir telja sig ekki hafa neinar skyldur, að áhugaverðara sé að leggja fjármunina í annað. Þetta er spurningin um það hvernig menn skilgreina sig. Er þetta þjónustufyrirtæki með almennar skyldur og samfélagslega ábyrgð eða er þetta bisness? Ég hélt að hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson skildi þetta. Síðan verður að vekja athygli á einu og það er að innan þeirra prósentutalna sem hv. þm. nefndi eru svæði sem búa við ótryggar tengingar þó að svo eigi að heita að þau séu tengd. Það þekki ég t.d. mjög vel af mínum heimaslóðum um norðaustanvert landið. Þéttbýlisstaðirnir þar búa við ótryggar tengingar 

Herra forseti. Ég var ekki að tala fyrir því að í landinu byggju tvær þjóðir þegar kæmi að fjarskiptakerfinu. Ég benti einfaldlega hv. þm. á, vegna þess að hann gerði mikið úr gloppum í fjarskiptakerfinu, að þær væru kannski ekki eins miklar og hann vildi vera láta í ræðu sinni. Þegar það liggur fyrir að 99,6% landsmanna, þ.e. hvert einasta heimili að 60 bæjum undanskildum, eru tengd inn á fjarskiptakerfi Landssímans þá mundi ég ekki segja að það byggju tvær þjóðir í þessu landi. Ég vildi halda þessu til haga og koma þeim upplýsingum á framfæri í umræðunni. Það hefur verið gert mikið úr því að fjarskiptakerfið sé ekki eins gott og nái ekki til jafnmargra landsmanna og er í raunin. Hv. þm. hefur áhyggjur af því að verði Síminn einkavæddur þá leiði það til þess að fjarskiptaþjónustu verði ekki sinnt í hinum dreifðari byggðum og á ýmsum bæjum. Ég get sagt það fyrir mína parta að ég væri tilbúinn til að leggja tiltölulega háar fjárhæðir af mörkum til að koma þeim bæjum í samband ef það yrði til þess að einkavæða Símann. Ég vil líka benda á það sem hv. þm. sagði í ræðu sinni. Hann sagði að Landssíminn hefði ekki sinnt öllum landsmönnum og öllum byggðarlögum og að ítölsk fyrirtæki og einkafyrirtæki hefðu þá komið til hjálpar og komið þeim aðilum í samband við umheiminn. Þetta eru einmitt þau rök sem við sem höfum talað fyrir einkavæðingu höfum notað. Menn þurfa ekki að hafa svo miklar áhyggjur af því að ríkið komi ekki að því að þjóna þeim sem vilja t.d. eiga viðskipti við símafyrirtæki. Hv. þm. nefndi einmitt rökin sem við, talsmenn frjálsa markaðarins, 

Herra forseti. Síminn er að mörgu leyti mjög gott fyrirtæki og byggir á gömlum merg frá því að hann var opinbert fyrirtæki, starfaði á grundvelli einkaleyfa og skilgreindi sig sem opinbert almannaþjónustufyrirtæki. Póstur og sími var í það heila tekið mjög vel rekin og framsækin stofnun, eins og ég þekkti hana á sinni tíð. Hún skilaði okkur Íslendingum þeim árangri m.a. að um 1990 voru símgjöld í landinu einhver þau lægstu í Evrópu. Við vorum í fremstu röð hvað varðaði tækniþróun í fjarskiptakerfinu. Það má t.d. sjá á því að landið var ljósleiðaravætt. Hér náði stafrænn sími snemma til allra landsmanna, sem er ekki lélegur árangur í okkar strjálbýla landi. Hér var NMT-kerfið byggt upp, með því fyrsta sem þekktist, og hér var byggt upp farsímakerfi. Því miður hefur mér hins vegar fundist að Síminn drægi dám af andrúmsloftinu og viðhorfum stjórnenda sinna og kannski eigenda, í þeim skilningi að ríkisvaldið sem hefur farið með það mál undanfarið er farið að horfa öðruvísi á þessa hluti en áður. Ég hef gagnrýnt það og hefði fundist að Síminn gæti sýnt meiri metnað í að leysa t.d. úr vandamálum minni þéttbýlisstaða á landsbyggðinni. Það er allt gott um framtak og hugvit einkaaðila að segja sem hafa þar fyllt í eyðurnar en aðstæður þeirra eru á margan hátt mismunandi til að leysa það af hólmi. Úr því að kerfið er þó jafngott og hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson dró hér upp, hvers vegna þá að breyta? Hvers vegna að breyta því sem hefur gefist vel? Færeyingar eru með opinbert símafyrirtæki eins og við. Þeir eru á undan okkur að flestu leyti í uppbyggingu fjarskipta. Þeir eru t.d. í þann veginn að ljúka við að gera allar Færeyjar að stafrænu sjónvarpsútsendingarsvæði. Þar erum við talsvert á eftir. Það hafa þeir gert í gegnum sitt opinbera símafyrirtæki. Ég tel að þetta hafi gefist vel. Við eigum ekki að kasta fyrir róða því sem gefist hefur vel. Samkeppnin er góðra gjalda verð. Hún er komin til sögunnar á afmörkuðum svæðum 

Herra forseti. Mig langar að segja nokkur orð um þingmálið sem hér er til umræðu sem lýtur að því í aðalatriðum að fresta fyrirhugaðri sölu Landssímans, a.m.k. til ársloka árið 2008. Hvorugt er nýtt, hvorki afstaða flytjenda þessa frumvarps til sölu Landssímans né hugmyndin um að selja Landssímann. Það hefur verið á dagskrá þessarar ríkisstjórnar frá árinu 1999 og jafnvel lengur. En því miður hefur ekki enn þá orðið af því. Mig langar að taka það ótvírætt fram, strax við þessa umræðu, að ég teldi það hið mesta óráð að hvika frá þeirri stefnu sem mörkuð hefur verið og er því eindreginn andstæðingur frumvarpsins sem mælt var fyrir nú áðan. Ég veit að það kemur háttvirtum framsögumanni lítt á óvart, sem flutti reyndar mikla skammarræðu um öll þau áform og þá sem að þeim standa. Hitt vil ég taka undir með honum að Síminn hefur í gegnum áratugina verið hið besta og þarfasta fyrirtæki. En það, eins og aðrir aðilar á markaði sem Síminn starfar á í dag, verður að laga sig að breyttum aðstæðum. Það mun auðvitað gerast hvort sem mönnum líkar það betur eða verr. Þvílík framþróun hefur orðið í fjarskiptamálum og öðru sem lýtur að starfsemi fyrirtækja á Íslandi að það er ekki hægt að ætlast til þess að Síminn lagi sig ekki að aðstæðum og breytist með framþróun þjóðfélagsins. En það er kannski ekki aðalatriði þess sem ég vildi sagt hafa varðandi þetta frumvarp. Það má segja að þetta mál, út frá sjónarhóli flutningsmanna, sé tvíþætt. Annars vegar er það spurningin um sjálfa söluna og hins vegar fjarskiptalegir þættir málsins sem, eins og háttvirtur framsögumaður gat um, heyra undir samgönguráðherra. Þess vegna mun ég ekki fjalla um þau atriði. Ég vil einungis benda á að af hálfu samgönguráðherra er unnið að því að skilgreina betur þau áhersluatriði sem stjórnvöld vilja tryggja að nái fram þegar ríkið hefur selt eignarhlut sinn í fyrirtækinu. Ég geri ég ráð fyrir að tillögur um það efni muni birtast af hálfu samgönguráðherra á næstunni og þær muni m.a. snúa að hinu svokallaða ATM-neti, jöfnun gagnaflutningskostnaðar í því sambandi, að rekstri NMT-kerfisins, að áframhaldandi uppbyggingu breiðbandsins og að sjálfsögðu að uppbyggingu GSM-kerfisins í dreifbýli og á fjölförnum ferðamannastöðum. Ég ætla ekki að tjá mig frekar um þá hlið málsins en tel eðlilegt að spurningum um þau mál sé beint til fjarskiptamálaráðherrans. Það kom fram í stefnuræðu forsætisráðherra fyrr í vikunni að einkavæðingarnefnd, sem nú lýtur nýrri formennsku eins og fram kom, hefur gert ráðstafanir til að bjóða út ráðgjöf varðandi þessa sölu. Það mál er komið í gang og ætla má, eins og forsætisráðherra gat um, að á fyrri hluta næsta árs geti söluferlið hafist fyrir alvöru á nýjan leik. Því miður vorum við of seinir að ljúka þessu máli fyrir nokkrum árum. Þess vegna var fallið frá þessu ferli í upphafi árs árið 2002 eins og margir muna. Málið er í vissum farvegi og á grundvelli tillagna áðurnefndrar ráðgjafar verður ákveðið með hvaða hætti ýmsar praktískar hliðar málsins verða úr garði gerðar. Þá komum við að spurningum um fyrirkomulag sölunnar, hvort það eigi að vera í litlum bútum eða í stærri bútum, hvort leita eigi að svokölluðum kjölfestufjárfesti eða selja ríkjandi hlut í fyrirtækinu til einhvers eins aðila og hvernig rétt sé að tímasetja það ferli. Það er auðvitað hlutverk ráðgjafans að gera um það tillögur og síðan tökum við sem sitjum í ráðherranefnd um einkavæðingu afstöðu til þess. Ég tel hyggilegast að hafa ekki fleiri orð um það meðan ekki liggja fyrir tillögur um það mál. Ég tel að ýmislegt geti komið til greina í því sambandi. Ég gat þess áðan að hér hefði orðið grundvallarbreyting á öllum fjarskiptum. Það er auðvitað þannig að í fjarskiptaheiminum er sá munur sem hingað til hefur verið á símastarfsemi, sjónvarpi og tölvum smám saman að hverfa. Mörkin þar á milli eru að mást út og nú hefur orðið mikil skörun þar á milli sem gerir það að verkum að einkaaðilar koma í miklu ríkari mæli inn í þetta en áður var. Síminn mætir samkeppni og það kom fram í máli háttvirts framsögumanns að jafnvel erlend fyrirtæki eru farin að hasla sér völl hér á landi á þjónustusviðum sem menn hefðu ekki gert ráð fyrir áður. Með öðrum orðum er ekki lengur þörf fyrir að á þessu sviði sé ríkið umsvifamesti aðilinn. Það er ekki lengur þörf fyrir að ríkið bindi stórfellda fjármuni í slíkri starfsemi þegar aðrir vilja taka verkið að sér, með þeim skilyrðum sem sett verða um dreifingu, útbreiðslu o.s.frv. Markaðsaðstæður hafa breyst frá því sem var fyrir tveimur og hálfu ári síðan. Nú er talið að það sé góður markaður fyrir fyrirtæki af þessu tagi, eins og sjá má af mörkuðum í útlöndum og jafnvel einnig innan lands. Þess vegna er að mínum dómi ekki eftir neinu að bíða með að ganga í þetta verk. Í fyrirtækinu á almenningur á Íslandi tugi milljarða sem hægt er að losa úr læðingi og nota til annarra verkefna í þágu almennings. Háttvirtur framsögumaður gat þess að Síminn væri svo arðbært fyrirtæki að það væri mikið óráð að selja hann vegna þess að hann greiddi um tvo milljarða í arð á ári hverju auk skatta. Ég geri ráð fyrir því að fyrirtækið muni í eigu nýrra aðila halda áfram að borga skatta svo að það er ekki röksemd. En arðinn verður að bera saman við hve mikinn arð andvirði fyrirtækisins getur gefið af sér, þ.e. í vexti. Miðað við þær hugmyndir sem uppi eru um verð fyrir fyrirtækið sýnist mér einboðið að vaxtaávinningurinn af söluandvirðinu verði meiri en sá arður sem nú er greiddur. Hann getur auðvitað birst með ýmsum hætti. Einfalda dæmið væri það ef þessir peningar væru lagðir til hliðar og reynt að ávaxta þá. Það mundi gefa vexti en það er líka hægt að hugsa sér að þetta spari vaxtagjöld sem ríkissjóður greiðir annars staðar eða spari fjármagnskostnað af þeim hluta þeirra fjármuna sem varið yrði til tiltekinna verkefna eins og rætt hefur verið um að gera. Ég tel reyndar að við stöndum frammi fyrir einstæðu tækifæri til að leysa úr læðingi tugi milljarða króna og nýta þá til brýnna og þarfra verkefna. Þá vildi ég fyrst segja, vegna þess hlutverks sem ég gegni í ríkisstjórninni, að brýnasta verkefnið er að mínum dómi að halda áfram að greiða niður skuldir ríkissjóðs og spara ríkinu vaxtakostnað af þeim. Það er mikið hagsmunamál fyrir allan almenning ekki síður en að halda uppi góðri fjarskiptaþjónustu, sem ég dreg ekki í efa. Það er líka hægt að hugsa sér að ráðstafa einhverjum hluta fjármagnsins til brýnna verkefna á öðrum sviðum sem m.a. háttvirtur framsögumaður ber mjög fyrir brjósti. Rætt hefur verið um að nýta fjármagnið til sérstakra stórverkefna á sviði samgöngumála eða annarra hluta sem hvort eð er þarf að ráðast í í þjóðfélaginu fyrr eða síðar. Við erum svo sem ekki ósammála um að ráðast í þau verkefni en þyrftum að bíða þess lengur, ef ekki kæmu til þessir fjármunir, að grípa til ráðstafana sem lúta að því að gera Ísland í heild byggilegra, bæta samgöngur og aðra þætti. Það er einnig mikilvægt atriði í þessu sambandi og skiptir jafnvel ekki minnstu máli. Ég held líka að það skipti máli í þessu sambandi að með því að losa um tök ríkisins á fyrirtækinu og gefa einkaaðilum kost á að annast rekstur þess, með þeim skyldum sem á það verða áfram lagðar, sé að sjálfsögðu búið í haginn fyrir þá útsjónarsemi og hagkvæmni sem almennt fylgir einkarekstrinum. Það verður fróðlegt að sjá hvernig það þróast. Það er auðvitað engin tilviljun að í langflestum nálægum löndum, þar á meðal meira og minna í öllum hinum svokölluðu nýfrjálsu ríkjum í Mið- og Austur-Evrópu hafa menn gengið í það verk að einkavæða símafyrirtæki. Það hefur verið gert í baltnesku löndunum og miklu víðar. Þótt háttvirtur framsögumaður sé ekki ánægður með allt sem þar hefur verið gert þá er það engin tilviljun að þar hafa menn ákveðið að nýta sér kosti einkaframtaksins í þessum efnum en jafnframt losa um fjármagnið sem í þessum rekstri hefur verið bundið. Menn geta auðvitað sagt sem svo að í Noregi séu eilítið öðruvísi aðstæður en almennt gerist. Þar þarf ekki mikið að lesa um fjármagn sem ríkissjóður hefur bundið hér og þar. Í því landi veit ríkissjóður ekkert hvað hann á að gera við alla peningana sína.

Eru Norðmenn óskynsamir?

Þeir hafa ekki jafnmikið að gera við það fjármagn sem bundið er í símafyrirtækinu og ýmsir aðrir, þar á meðal við. Mér finnst það ekki gott dæmi í þessu efni þótt það sé auðvitað mjög til fyrirmyndar ef framsögumaður Steingrímur J. Sigfússon er farinn að vitna til hægri stjórna víða um heim sem sérstaks fordæmis. Reyndar er það blönduð ríkisstjórn eins og við vitum sem er við stjórnvölinn í Noregi. En hún fer sér hægt í þessu eins og mörgu öðru. Ég vildi segja það að lokum að það er athyglisvert að þetta er fyrsta þingmál stjórnarandstöðunnar sem kemur á dagskrá. Hún hefur gert með sér samkomulag um að standa saman um hin stóru mál. Það verður fróðlegt að sjá hvort málið sem hér er flutt er flutt í anda hins nýja og mikla samstarfs stjórnarandstöðuflokkanna sem boðað hefur verið á þessu þingi. Ég segi fyrir mig að ég lýsi eindreginni andstöðu við þetta mál. Ég tel að það sé á misskilningi byggt og yfir því sé andi liðins tíma eins og því miður yfir mörgu öðru sem kemur úr herbúðum okkar ágætu vina og samstarfsmanna í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði.

Frú forseti. Hæstv. fjármálaráðherra talaði um að sala Símans væri liður í að tryggja hagsmuni almennings og tryggja samkeppni. Ég vildi spyrja hæstv. fjármálaráðherra út í samkeppnina sem á að tryggja. Ég hefði talið vænlegra, til að tryggja samkeppni, að fara ekki þá leið sem stjórnarflokkarnir hafa markað, að selja Símann í einum pakka. Ég tel mun vænlegra að undanskilja grunnnetið. Með því að undanskilja grunnnetið þá tryggjum við samkeppnina. Við höfum fordæmi frá breytingum á öðrum sviðum. Við samþykktum síðasta vor breytingar á raforkulögum. Þar var stofnað sérstakt fyrirtæki um flutningsnetið. Þar er ekki samkeppni heldur er einokunarrekstur. Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort það væri ekki rétt að fara svipaða leið varðandi fjarskiptakerfið og raforkukerfið, burt séð frá því hvort flutningskerfið verði í einkaeign eða ekki, þ.e. grunnnet Símans. Er ekki aðalatriðið að skilja á milli samkeppnissviðs og síðan einokunaraðstöðu?

Herra forseti. Ég tel að það sé óraunhæf hugmynd sem hv. þm. mælir fyrir. Ég tel að farið hafi verið rækilega í gegnum það á undanförnum árum. Það er ekki raunhæft að ætla að aðskilja hið svokallaða grunnnet frá öðrum rekstri fyrirtækisins. Niðurstaðan í þessu máli, í sambandi við einkavæðingarferlið, er að gera það ekki. Ég tel mun skynsamlegra að fara þá leið sem ég drap á og liggur eiginlega í hlutarins eðli, að selja fyrirtækið með grunnnetinu og með tilteknum kvöðum og skyldum, bæði svokallaðri alþjónustukvöð á tilteknum sviðum en jafnframt hugsanlega öðrum skyldum eftir því sem nánar verður ákveðið í ferlinu. Það mun væntanlega nánar skilgreint af samgönguráðherra.

Frú forseti. Margir þeirra sem reka fjarskiptafyrirtæki í samkeppni við Símann telja forsenduna fyrir því að samkeppnin verði virk sé að þarna verði skilið á milli. Ég hef aldrei fengið nokkur rök fyrir því að gera það ekki. Mér finnst að stjórnarflokkarnir verði að svara því hvers vegna það megi ekki, þegar þeir sem eru í samkeppni við Landssímann vilja fara þá leið. Ef maður fer yfir rökin varðandi það þá væri það auðvitað hið eina rétta, að skilja á milli samkeppnissviðs og einokunarrekstrar. Annars er hætta á að menn flytji kostnað á milli einokunar og samkeppnissviða. Menn vilja koma í veg fyrir það með því að skilja á milli samkeppnissviðs og einokunarsviðs Símans.

Frú forseti. Ég þakka ráðherra fyrir þátttöku í umræðunni en sakna þó svara varðandi nokkur atriði. Mér fundust í fyrsta lagi mjög fátækleg svörin þegar kom að spurningum um aðferðir við hina áformuðu einkavæðingu. Svarið var í raun: Það verður ákveðið að auglýsa eftir ráðgjafa og ráðgjafinn á að koma með tillögur um hvernig þetta verði gert. Ber þá virkilega að skilja það svo að ríkisstjórnin hafi enga sjálfstæða meiningu um hvernig þetta verði gert? Auðvitað þurfa menn ekki að framselja það út í bæ til einhvers ráðgjafa að koma með hugmyndir um það hvernig að þessu verði staðið. Það liggur náttúrlega beint við að spyrja fyrst: Af hverju er þetta ekki gert eins og venjulega, þegar fyrirtæki eru sett á markað og skráð? Af hverju er Síminn ekki einfaldlega settur í sölu í Kauphöllinni og ríkið færi þá að lækka eignarhlut sinn í áföngum og innleysti hann smátt og smátt? Væri það ekki eðlilegasta og nærtækasta leiðin, samanber Noreg? Í öðru lagi spurði ég hæstv. ráðherra - það kom ekki svar við því - hvort hann hefði meiningar um kaup Símans á Skjá 1. Það væri fróðlegt að heyra um það. Ég hefði í þriðja lagi gjarnan viljað heyra hvort mögulegt væri að skoða núna það sem hafnað var fyrir tveimur eða þremur árum, að skilja eftir eitt hlutabréf inni í fyrirtækinu, ef það yrði selt að fullu, svokallað gullbréf, með kröfum sem hægt væri að setja fyrirtækinu. Þótt Nýsjálendingar væru býsna langt leiddir í sinni frjálshyggju þá gerðu þeir þó það, að skilja eftir eitt gullbréf í fyrirtækinu sem er í höndum nýsjálenska ríkisins sem tryggir því t.d. möguleika á að setja fyrirtækinu innlenda stjórnarmenn sé það er í eigu erlendra aðila o.s.frv. Varðandi það að það sé góð efnahagspólitík að innleysa þessa eign þá bendi ég á það á móti að það er fleira en arðurinn sem hafa þarf í huga og greiddur hefur verið árlega, þ.e. verðmætisaukningin í fyrirtækinu. Eignin vex í verði og það getur verið góð ávöxtun að því leyti. Mesti arðurinn í sambandi við rekstur þessa fyrirtækis 

Virðulegi forseti. Varðandi síðasta atriðið þá er það almennt þannig að menn reyna að meta væntanlega verðmætaaukningu þegar fyrirtæki eru verðmetin til sölu. Það kemur vonandi fram í söluverðmætinu hvað þar er um að tefla. Varðandi aðferðafræðina þá hefur ríkisstjórnin auðvitað ekki framselt ákvörðunarvald sitt til ráðgjafa. En hún kaupir sér ráðgjöf til að geta valið úr nokkrum góðum kostum, vænti ég, til að hafa úr að spila öllum skynsamlegum möguleikum í dæminu. Auðvitað væri einn möguleikinn sá að selja þetta í gegnum Kauphöllina en það er ekki víst að það takist að samræma það öðrum markmiðum, t.d. því að fá hámarksverð fyrir, miðað við það hvað sanngjarnt mun teljast. Varðandi kaup eða viðskipti Símans, sem hv. þm. nefndi, við Skjá 1 þá hefur það komið fram af minni hálfu að ég geri ekki athugasemd við þau viðskipti. Stjórnendur Símans verða að hafa svigrúm til þess að meta sjálfir hvað þeir telja skynsamlegt að gera í slíkum efnum varðandi fjárfestingar. Varðandi gullbréfið þá er það vafalaust eitt þeirra atriða sem ráðgjafinn mundi fjalla um, hvort slíkt kæmi til greina. Ég vil ekki útiloka það fyrir fram. Ég verð þó að viðurkenna að ég hef ekki leitt mjög hugann að þeirri leið en ég þakka þingmanninum fyrir ábendinguna.

Frú forseti. Mér finnst það út af fyrir sig þakkarvert að hæstv. fjármálaráðherra hafni því ekki fyrir fram. Ég þráspurði hæstv. samgönguráðherra um þetta á sínum tíma. Ég réð af svörum hans að hæstv. samgönguráðherra hefði ekki verið því andvígur og jafnvel því fylgjandi en hefði ekki fengið því ráðið, að einhvers staðar annars staðar í kerfinu hefði það strandað, væntanlega í einkavæðingarnefndinni eða ráðherranefnd um einkavæðingu, að ganga þannig frá málum. Ég minni t.d. á að ef það er ætlun manna að hafa það galopið að fyrirtækið geti farið að fullu og öllu í erlenda eigu þá væri spurningin: Vilja menn halda eftir rétti til að sjá um að stjórn þess sé á hverjum tíma að lágmarki skipuð að meiri hluta íslenskum ríkisborgurum o.s.frv.? Varðandi aðferðafræðina þá eru svör hæstv. fjármálaráðherra lýsandi fyrir framgöngu ríkisstjórnarinnar í einkavæðingarferlinu allan tímann, þ.e. hringl. Það er skipt um aðferð nánast í hvert einasta sinn. Þar er engin föst stefna sem liggur fyrir fyrir fram mótuð, öfugt við það sem menn hafa gert víðast hvar annars staðar. Það mætti margt um einkavæðingaræfingar manna segja vítt og breitt um Evrópu en yfirleitt hefur verið mótuð stefna um aðferðafræðina og henni framfylgt. Norðmenn gera þetta, norska þingið hefur komið að því og lagt niður línurnar um hvernig eignarhaldi ríkisins verði háttað í stærstu opinberu fyrirtækjunum til nokkurra ára í senn, t.d. að eignarhlut verði haldið fyrir ofan viss mörk í olíufyrirtækjum, fjarskiptafyrirtækjum o.s.frv. En hér er auglýst eftir ráðgjafa utan úr bæ til að koma með tillögur. Síðan lítur ríkisstjórnin svo á að hún hafi algerlega frjálsar hendur í hvert sinn til að velja bara þá aðferð sem dettur ofan í kollinn á mönnum hverju sinni. Hvers vegna er þetta? Jú, vegna þess að þá geta menn komið fyrir hvers konar pólitískum hrossakaupum, helmingaskiptum og öðru slíku 

Frú forseti. Hér á fyrsta degi á hinu háa Alþingi, þegar við erum að taka fyrir almenn þingmannamál á nýbyrjuðu starfstímabili okkar, ræðum við frumvarp um breytingu á lögum um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. sem tveir þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs flytja. Bara rétt til að skemma stríðni hæstv. fjármálaráðherra þá er þetta ekki fyrsta sameiginlega þingmál stjórnarandstöðunnar sem slíkrar. Það er Íraksmálið sem hefur fengið það virðulega númer á þingskjölum, nr. 3, og auðvitað hefðum við í stjórnarandstöðunni helst viljað vera að ræða það nú á fyrstu dögum þingsins. Þegar ákvörðunin var tekin um að setja Ísland á lista hinna staðföstu þjóða háttaði svo til að hæstv. forsætisráðherra, fyrrverandi utanríkisráðherra, gat ekki verið viðstaddur umræðuna og það er auðvitað algert skilyrði þegar hún fer fram að sá hæstv. ráðherra sé viðstaddur. Það var fyrsta sameiginlega málið. Síðan ætla ég ekki að fara að skemmta okkur með því að segja að auðvitað kom það skýrt fram á þeim fundi sem fjallað var um þetta að menn eru sammála að veita hæstv. ríkisstjórn mikið og gott aðhald eins og við gerðum í fjölmiðlamálinu. Það segir ekkert til um það hvort við séum sammála í öllum málum. Þó svo að því máli sem hér um ræðir megi skipta svolítið niður get ég sem slíkur tekið undir hluta af því en ekki allt. Vegna þess að ég hef verið þeirrar skoðunar, virðulegi forseti, alveg eins og fram kom þegar við tókumst á um þau lög sem við erum að ræða um breytingu á, að fram hefur komið að Samfylkingin hefur verið hlynnt því að selja samkeppnishluta Símans. Hvenær það er gert er allt annar handleggur og hvernig það er gert er líka allt annar handleggur og alls ekki sama hvernig það er gert. Við höfum ákveðnar skoðanir á því hvernig það yrði gert líkt og hæstv. fjármálaráðherra talaði um áðan, þ.e. hvort Síminn væri seldur í einu lagi, í smápörtum eða hvernig staðið yrði að því. Það er auðvitað hluti sem menn geta haft ákveðnar skoðanir á. Hér áður fyrr fóru menn af stað og seldu hlut úr ríkisfyrirtækjum í útboði þar sem almenningur gat tekið þátt þó svo að í seinni tíð hafi hæstv. ríkisstjórn selt þannig, t.d. hlutabréf í Landsbankanum og Búnaðarbanka forðum, til eins og maður segir stundum vildarvina þessara tveggja flokka. Ég vil láta það koma skýrt fram að auðvitað er ekki sama hvernig að þessu er staðið. Og það er rétt sem hér var sagt að þegar hæstv. ríkisstjórn ætlaði að selja Símann á sínum tíma - það mál klúðraðist kannski sem betur fer vegna þess að Síminn er orðinn meira virði núna og meiri eign vegna tafa - komu ríkisstjórnarflokkarnir sér ekki saman um hvernig ætti að selja hann og síðan, eins og hæstv. fjármálaráðherra sagði, urðu menn einfaldlega of seinir. Sú bylgja sem þá var féll mjög skyndilega og þarf ekki að ræða mikið um það klúður sem þar var við fyrirhugaða sölu Símans og sem betur fer var forðað frá að setja á hálfgerða brunaútsölu. Hins vegar er alveg skýrt í huga okkar í Samfylkingunni og það hefur margoft verið sagt hér og lagt til að það er mikið atriði að skilja grunnnet Landssímans frá áður en til sölu kemur. Það er algert lykilatriði. Þegar við fluttum þá tillögu voru ekki margir sem tóku undir hana hér. Framsóknarflokkurinn var þá á harðahlaupum frá þessari stefnu og lét Sjálfstæðisflokkinn beygja sig þó hann sé aðeins að æmta núna að gera þurfi svo og svo mikið á landsbyggðinni gagnvart grunnnetinu áður en til sölu kemur. Ef eitthvað hefur verið, þá höfum við í Samfylkingunni styrkst í þeirri trú að skynsamlegt sé og rétt að taka grunnnetið frá. Stofna um það sérstakt fyrirtæki sem þess vegna getur verið alfarið í ríkiseign, getur líka verið með eignaraðild þeirra fyrirtækja sem vilja og eru stór í þessum rekstri. Hvers vegna segi ég þetta? Vegna þess að m.a. ríkisstjórnarflokkarnir og sumir aðrir flokkar á hinu háa Alþingi voru á síðustu dögum síðasta þings að breyta raforkukerfi landsmanna, voru m.a. þar að stofna fyrirtæki utan um rafmagnslínurnar, utan um flutningsvirkin, taka það út úr og ætla að reka það sem sérstakt fyrirtæki. Það má alveg hugsa sér, virðulegi forseti, að það ríkisfyrirtæki sem er með eignaraðild nokkurra aðila sem áttu flutningslínur í raforkukerfinu, að það fyrirtæki ræki grunnnet Landssímans þess vegna. Þetta er ekkert óskyldur rekstur. Gæti meira að segja verið um margt athyglisvert að skoða að gera það þannig saman. Hvort sem við erum að tala um örbylgjusendingar, grunnlínurnar, ljósleiðarana eða koparlínurnar sem liggja inn í hvert hús frá gamalli tíð og eru alltaf að verða verðmætari og verðmætari vegna þess að tækninni fleygir fram og notkunarmöguleikar eru alltaf að aukast á slíkum koparlínum sem liggja inn í hús, þá auka öll þessi atriði auðvitað verðgildi Símans. En það mætti alveg hugsa sér, virðulegi forseti, vegna þess að menn eru ekki mjög spenntir fyrir því, sérstaklega í Sjálfstæðisflokknum, að það sé ríkisfyrirtæki sem eigi einhvern hluta, það sem ég sagði hér um grunnnetið, en það yrði að sjálfsögðu hálfgert ríkisfyrirtæki eða algert vegna mikillar eignar ríkisins í þeim fyrirtækjum sem munu eiga flutningsvirkin í raforkukerfinu. Ég sagði áðan að taka mætti undir margt sem kemur fram í þessari tillögu, sérstaklega þar sem fjallað er um þjónustu við byggðir. Ég hef margoft áður fyrr spurt hæstv. samgönguráðherra á hinu háa Alþingi út í þessi mál og það misrétti sem fólk er beitt gagnvart háhraðatengingum eftir því hvar það býr á landinu. Um þetta hef ég spurt samgönguráðherra oftsinnis. Ævinlega hefur það svar verið gefið að Landssíminn telji þetta ekki arðbært og þess vegna er það ekki gert. Þetta er aumt svar frá hæstv. samgönguráðherra og hefur gert það að verkum að íbúar svo og svo margra minni byggðarlaga hringinn í kringum landið hafa orðið út undan í þeirri tæknibyltingu sem er að eiga sér stað í alls konar samskiptum í gegnum netið. Það er með öðrum orðum, hæstv. forseti, ekki hægt að bjóða íbúum lítilla byggðarlaga að vera með lélegt netsamband, eins og t.d. ISDN er í dag sem er orðið allt of hægvirkt miðað við sem það var þegar við vorum að setja alþjónustukvöðina yfir í það að vera með ADSL-tengingu, margfalda jafnvel, að fólk situr ekki við sama borð. Það má t.d. spyrja hvort að íbúar slíkra svæða þar sem Landssíminn býður ekki upp á þetta sitji við sama borð við að stunda t.d. fjarnám. Nei. Standa börn og unglingar jafnfætis öðrum við að ná sér í ýmislegt á netinu og flakka þar um ef svo má að orði komast og fræðast jafnvel? Nei, það er ekki. Ég hef tekið dæmi af nokkrum stöðum á landinu, þar sem ég er ákaflega ósáttur með Landssímann, sem hafa síðan tekið málin í sínar hendur og nægir þar að nefna t.d. hið litla byggðarlag Hrísey. Þar tóku íbúarnir sjálfir sig til og byggðu upp í samvinnu við fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu þráðlaust netsamband sem fór upp í gervihnött, úr gervihnetti í jarðstöð til Ítalíu og eftir ljósleiðara frá Ítalíu til Íslands. Af hverju í ósköpunum eiga íbúar í Hrísey að borga margfalt meira fyrir að fá þá sjálfsögðu þjónustu, að kaupa þessa þjónustu frekar en íbúar t.d. í Reykjavík, á Siglufirði, Húsavík, Akureyri eða einhvers staðar þar sem Landssíminn býður upp á ADSL? Af hverju þurfa íbúar þessara litlu byggðarlaga að taka þátt í rándýrum stofnkostnaði? Hvers vegna í ósköpunum getur Landssíminn ekki tekið þátt í þessari tæknibyltingu? Er það kannski bara vegna þess að Landssíminn hefur engan áhuga á þessari tækni, að gera þetta svona í örbylgjusambandi í gervihnetti? Ég spyr. Ég hef spurt um þetta og ekki fengið svar, virðulegi forseti. Þetta er auðvitað grundvallaratriði og mætti taka fleiri byggðarlög, hvort sem það er á Stöðvarfirði eða Raufarhöfn svo ég taki bara nokkra staði t.d. úr mínu kjördæmi, þar sem þessi mál eru rædd. Það er gaman að segja frá því, virðulegi forseti, að í kjördæmaviku fyrir um ári stóð tvennt upp úr hjá sveitarstjórnarmönnum sem ræddu við okkur fulltrúa litlu sveitarfélaganna. Númer eitt var jöfnunarsjóðurinn, skert framlög þar, og hvert var hitt atriðið? Jú, óánægja með að sitja ekki við sama borð og aðrir með háhraðanettengingu. Þess vegna má taka undir það í umræddri tillögu að það er sjálfsagt atriði að skikka Landssímann til að sinna þessari þjónustu á einn eða annan hátt, hvort sem er með lagningu ljósleiðara, örbylgjusambandi eða í gegnum gervihnött. Það getur verið að taka þurfi sérlausnir fyrir ákveðin byggðarlög, þá á bara að gera það. En grundvallaratriðið er að íbúarnir sitji við sama borð. Það var mikið réttlætismál á sínum tíma þegar búin var til ein gjaldskrá fyrir Símann, sama hvar menn sátu á landinu við að tala í síma. Það er ekki langt síðan það var gert. Sama á auðvitað að gilda um þetta. Einnig má taka undir það að Síminn þarf að standa sig betur í því að byggja upp símstöðvar eða sambönd þar sem GSM-sími getur verið notaður sem öryggistæki á þjóðvegum landsins. Það eru allt of margir staðir á þjóðvegum landsins sem eru ekki í GSM-sambandi. Þetta er bara nútíminn í dag. Þetta er öryggistæki, það eru allir með þetta og NMT-síminn sem margir eru með er að líða undir lok og mér skilst að það kerfi sé að detta út á næstunni. Þess vegna er afar brýnt að gengið sé hraðar í þessu. Þarna hefur Landssíminn sannarlega ekki staðið sig og má með sanni segja að maður óttist það að eftir að Landssíminn hefur verið seldur, allur því miður, verði hið nýja fyrirtæki ekki viljugt til að fara í það sem ég hef verið að gera að umtalsefni. Þess vegna á að skikka Landssímann til að gera þetta núna og þess vegna er það sem við í Samfylkingunni höfum fyllst meiri eldmóði fyrir því að aðskilja grunnnetið frá áður en til sölu kemur á samkeppnishlutanum til að sjá um þessa samfélagslegu þjónustu og það sem henni fylgir. Það er svo ýmislegt annað, virðulegi forseti, sem mætti ræða um í fari Landssímans eins og gagnvart því sem ég hef gert að umtalsefni og því að kaupa stóran hlut í Skjá 1. Auðvitað virkar það ósanngjarnt á mann og sama hvort verið er að kaupa hlutabréf Símans í Ungverjalandi, eða í hvaða landi sem það var nú gert, og eðlilegt að fólki gremjist það og leggist jafnvel af enn meiri hörku gegn sölu Símans eins og hefur komið fram í skoðanakönnunum og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon talaði um áðan. Það er auðvitað þannig að þegar verið er að ráðast í slíkar fjárfestingar þá blöskrar fólki. Og í mínum huga, þó að ég ætli ekki að gera kaup Símans í Skjá 1 að umtalsefni nú, var það auðvitað ekkert annað en að taka þátt í þeim hráskinnaleik og í þeirri aðferð Sjálfstæðisflokksins að ráðast áfram að Norðurljósum og því sem þar tengist gagnvart þessu. Skjár 1 var auðvitað notaður sem leppur til að kaupa sýningarrétt á enska fótboltanum, enda kemur það á daginn að þegar átti að sýna þar frítt fyrsta árið kemur Síminn inn til bjargar þeim fjárfestum sem voru að leggja í þá vegferð að kaupa sýningarréttinn. Það er auðvitað hjákátlegt að ríkisfyrirtæki skuli vera að fara inn í þetta. Og af því að hæstv. fjármálaráðherra var hér áðan væri jafnvel hægt að snúa þessu yfir í grín og spyrja hann hvaða leikur í enska fótboltanum verði sýndur næsta laugardag í beinni útsendingu. Þetta er náttúrlega út í hött. Ekki er allt komið fram þar hvað þetta varðar en leiða má líkur að því að þetta sé leikur hákarlanna í Sjálfstæðisflokknum með það sem ég hef gert að umtalsefni og Síminn er svo notaður til að kaupa sýningarréttinn. Virðulegi forseti. Þetta vildi ég láta koma fram í þessum efnum í tengslum við frumvarpið sem við erum að ræða. Það er með ólíkindum hvernig þetta mál er að þróast á verri veg gagnvart því að því miður er það greinilegt að Framsóknarflokkurinn ætlar að láta Sjálfstæðisflokkinn pína sig til þess að selja Símann í heilu lagi, þ.e. með grunnnetinu. Og bara af því að ég gleymdi því rétt áðan þá ætla ég að nefna það í lokin ef við sjáum það ekki hvernig slitnaði upp úr umræðum Norðurljósa við Landssímann um stafræna kerfið. Tökum t.d. ef Landsvirkjun sér frekar þörf í því að nota ljósleiðara og eiga hann yfir hálendið, þá er það dæmi um að grunnnetið sem slíkt á að vera sérfyrirtæki, rekið af sérstökum rekstraraðila, alfarið í eigu ríkisins eða meirihlutaeigu þess og annarra aðila sem koma að þessu, eins og ég sagði áðan, þá er það dæmi sem ég nefndi um Stöð 2 eða Norðurljós og það að menn fara ekki saman í stafræna sjónvarpsútsendingar dæmi um að menn treysta þessu ekki. Ég óttast að hin ýmsu fyrirtæki muni ráðast í fjárfestingar sem gera það að verkum að þetta verður þjóðhagslega óhagkvæmt vegna þess að flutningsgetan í grunnnetinu er næg eins og er og mun aldrei fulllestast og allir ættu að geta keypt þá þjónustu þar ef allir bera gæfu til að bera traust til þess fyrirtækis sem um grunnnetið yrði stofnað.

Frú forseti. Frumvarpið sem við ræðum gengur út á að fyrirhugaðri sölu á Símanum verði frestað alla vega til ársloka 2008. Ég er fyllilega sammála því að fresta sölunni á Símanum og hef sannfærst enn betur um að sú fyrirhugaða sala sem ríkisstjórnarflokkarnir ætla að standa að sé algert óráð vegna þess að þeir ætla ekki að undanskilja grunnnetið. Þeir ætla að láta það fylgja með. Við í Frjálslynda flokknum og Vinstri grænum erum ekki einir um að telja það óráð. Samfylkingin vill einnig undanskilja grunnnetið frá sölunni. Ég veit ekki betur en Fjórðungsþing Vestfirðinga hafi einmitt ályktað gegn sölunni á Símanum, en óvíst að Framsóknarflokkurinn geri orðið nokkuð með ályktanir utan af landi og sérstaklega ekki frá Vestfjörðum. Fleiri sveitarfélög hafa varað við sölunni á Símanum vegna þess að það er ákveðin hætta á því að landsbyggðin komi illa út varðandi fjarskipti. Hvers vegna eigum við að undanskilja grunnnet Símans? Til þess að tryggja samkeppni. Ef Sjálfstæðisflokkurinn meinar eitthvað með því að vilja koma á samkeppni á fjarskiptamarkaði ætti hann að hafa það sem forgangsverkefni að undanskilja grunnnet Símans frá annarri starfsemi hans sem er í samkeppni og hlusta á þá sem eru í samkeppnisrekstri við Símann, en ég veit ekki betur en að þeir hafi einmitt komið þeim skoðunum á framfæri að undanskilja eigi grunnnet Símans frá annarri samkeppnisstarfsemi ef Síminn verður seldur. Við ættum þá að líta til þess hvernig við höfum staðið að því að breyta öðrum rekstri. Fyrr í vor voru sett raforkulög. Þá var tekinn út rekstur bæði dreifikerfa og flutningskerfis sem er einokunarrekstur og framleiðsluþátturinn sem er í samkeppni var hafður sér. Auðvitað eiga menn að fara sömu leið ef þeir meina eitthvað með því að vera með samkeppni á fjarskiptamarkaði. Að vera með grunnnetið og samkeppnisreksturinn í einum pakka er ávísun á einokun. Og einokun í einkaeign er síst betri en ríkiseinokun. Það ættu forkólfar samkeppnis- og markaðslögmála svo sem hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson að samþykkja. Það er í raun enginn eðlismunur á einokunarsamkeppni og ríkissamkeppni nema að hægt er að breyta ríkissamkeppninni með pólitísku valdi. Sjálfstæðisflokkurinn segist stundum vilja samkeppni, jafnvel á fjarskiptamarkaði. Til þess að tryggja hana þarf að tryggja að menn noti ekki einokunaraðstöðu sína og misbeiti markaðsráðandi stöðu. Ýmsir sem stunda fjarskiptaviðskipti telja einmitt að ríkisfyrirtækið Síminn beiti vafasömum meðulum, færi fjármuni úr einokunaraðstöðunni og yfir á samkeppnissviðið. Ég grennslaðist fyrir um þetta og bar upp spurningar til hæstv. fjármálaráðherra. Ég er með þær með mér og ef Sjálfstæðisflokkurinn og hæstv. fjármálaráðherra meina eitthvað með samkeppni á fjarskiptamarkaði hefðu þeir leitast við að svara spurningunum varðandi það hvort Landssíminn sé að misnota einokunaraðstöðu og markaðsráðandi stöðu í samkeppni við frjálsa aðila á markaðnum. Ég hélt að ég væri að vekja athygli á þessu máli og hæstv. fjármálaráðherra mundi taka því fagnandi og svara spurningunum af samviskusemi. En ég bar upp þessa spurningu: Hefur Landssími Íslands hf. tryggt fjárhagslegan aðskilnað á þeirri starfsemi sem lýtur sérstaklega að virðisaukandi þjónustu, t.d. internetþjónustu, GSM-farsímaþjónustu og NMT-farsímaþjónustu? Þá er átt við þá þjónustu sem á í samkeppni við einkaaðila. Í stað þess að ganga úr skugga um það, sem eigandi fyrirtækisins, fæ ég langt svar sem er í rauninni ekkert svar. Það er eins og hæstv. fjármálaráðherra sé með svona þokukenndu svari að þyrla upp ryki í staðinn fyrir að ganga úr skugga um að það ríki heiðarleg og eðlileg samkeppni. Því efast sá sem hér stendur um að hæstv. fjármálaráðherra meini eitthvað með því að hann vilji koma á samkeppni, sérstaklega í ljósi þess að hann er mögulega að hjálpa Landssímanum að beita markaðsráðandi stöðu. Auðvitað á hæstv. fjármálaráðherra að svara spurningum sem til hans er beint og ganga úr skugga um að ekki sé verið að mismuna fyrirtækjum og samkeppni sé tryggð á markaði. Síminn hefur legið undir fleiri ámælum, m.a. þeim að vera orðinn hálfgert flokksfyrirtæki Sjálfstæðisflokksins. Í stað þess að vera almenningsfyrirtæki sem þjónar fjarskiptum á markaði og tryggir að fleiri aðilar geti verið á markaðnum eru þeir jafnvel farnir að koma í veg fyrir samkeppni og breyta samkeppnisstöðu fyrirtækja. Við sjáum það á sjónvarpsmarkaði að allt í einu er Síminn sem er fjarskiptafyrirtæki kominn í fjölmiðlastarfsemi og farinn að kaupa í enska boltanum. Auðvitað verða menn að marka Símanum ákveðna stefnu, einnig í fjárfestingum, þegar Síminn getur ekki fjárfest í GSM-fjarskiptum á landsbyggðinni. Það er ekki hægt en það er hægt að fara með fjármuni úr landi til búlgarskra fyrirtækja. Þetta er furðuleg forgangsröðun. Ég get heils hugar tekið undir efni frumvarpsins, þ.e. að fresta sölu Símans í ljósi þess hversu óhönduglega stjórnarflokkarnir hyggjast standa að sölunni, að tryggja ekki að grunnnetið sé undanskilið þegar selt verður.

Hæstv. forseti. Við ræðum frumvarp til laga sem flutt er af hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni og Jóni Bjarnasyni. Lagt er til að sölu Símans verði frestað, a.m.k. til ársloka 2008. Fyrirtækinu skal á þeim tíma falið að gera sérstakt átak til að bæta fjarskipta- og gagnaflutningakerfi landsins með það að markmiði að allir landsmenn, án tillits til búsetu, eigi kost á nýjustu og fullkomnustu tækni á þessu sviði. Síðan segir áfram, með leyfi forseta: „Heimilt er að lækka eða fella niður arðgreiðslur í ríkissjóð á móti þeim fjárfestingum fyrirtækisins í þessu skyni sem síst eru arðbærar, samkvæmt nánari reglum er fjármálaráðherra setur.“ Þarna vitnaði ég í lagagreinina sem við viljum fá lögfesta. Um miðjan september fóru fram stólaskipti í ríkisstjórninni. Forsætisráðherra og utanríkisráðherra skiptu á stólum og nýr umhverfisráðherra settist í ríkisstjórnarstól. En það gerðist eitt í viðbót og engu líkara en þar væri á ferðinni heilt ráðuneyti, það var einkavæðingarnefnd. Formennskan í einkavæðingarnefnd fór yfir til Framsóknarflokksins í anda góðrar helmingaskiptareglu. Einkavæðingarnefnd er nefnilega mjög áhrifamikil, hún er valdanefnd. Það er á þeim vettvangi sem helmingaskiptin fara fram, þar sem ríkisstjórnin ráðstafar eignum þjóðarinnar eins og salan á bönkunum og fleiri dæmi sanna. Hún hefur reyndar gefið þeim sem starfað hafa í nefndinni talsvert í aðra hönd. Þeir hafa komið sér upp mjög sniðugu kerfi. Þeir eru á föstum nefndarlaunum en leita svo ráðgjafar úti í bæ. Og hvar skyldu þeir leita ráðgjafar? Þeir leita ráðgjafar hjá sjálfum sér úti í bæ. Á rándýrum ráðgjafatöxtum ráðleggja þeir sjálfum sér. Þetta hefur áður komið til umfjöllunar í þinginu þegar óskað var eftir upplýsingum um greiðslur til nefndarmanna í einkavæðingarnefnd. En þetta er ekki stóra málið sem er til umfjöllunar núna heldur það viðfangsefni sem nefndinni hefur verið falið, að selja hlut ríkisins í Símanum og sama - ég vil ekki kalla það röksemd - viðlagið er við málflutning stjórnvalda um ágæti þessarar sölu og áður. Allir eru að gera hana. Þetta var viðkvæðið þegar Póstur og Sími var gerður að hlutafélagi um miðjan 10. áratuginn, vegna þess að allir voru að gera það. Við verðum að gera það líka að sjálfsögðu. Það stóð ekki til að selja Símann, það átti aldrei að selja hann. Þáverandi hæstv. samgönguráðherra lýsti því margoft yfir bæði í þessum sal og í viðtölum að það stæði ekki til. Nú er það hins vegar að gerast og aftur vegna þess að allir eru að gera það í löndunum í kringum okkur og nýfrjálsu þjóðirnar í Mið- og Austur-Evrópu eru að einkavæða alla opinbera starfsemi, sagði hæstv. fjármálaráðherra í umræðu fyrr í dag um söluna. Það er nú það. Ég hef kynnst því svolítið á öðrum vettvangi, vettvangi verkalýðshreyfingar. Þar hefur einkavæðingin í nýfrjálsu ríkjunum svokölluðu komið talsvert til umræðu og um þetta hafa staðið geysileg átök, m.a. um símann í Búlgaríu. Þar hafa Íslendingar fjárfest. Í Fréttablaðinu um miðjan júní birtist svohljóðandi frétt, með leyfi forseta: „Hópur fjárfesta undir forustu Björgólfs Thors Björgólfssonar gekk í gær frá kaupum á 65 prósenta hlut í búlgarska landssímanum, BTC. Kaupverð hlutarins er 24 milljarðar króna. Með Björgólfi í fjárfestingarfélagi hans, Carrera, eru Straumur, Burðarás og Síminn, en leiðandi fjárfestir með Carrera er fjárfestingarfyrirtækið Advent International. Velta BTC var tæpir fimmtíu milljarðar króna og hagnaðurinn á ellefta milljarð. Tæplega 25 þúsund manns starfa hjá fyrirtækinu. Fastlínukerfi BTC nær til allra heimila í Búlgaríu.“ Síðan segir enn fremur í þessari frétt, með leyfi forseta: „Pólitísk átök hafa verið um þætti sölunnar í Búlgaríu, en með afhendingu fjarskiptaleyfis á rekstur GSM-kerfis var síðustu hindrun kaupanna rutt úr vegi. Björgólfur þekkir vel til í Búlgaríu og segir hindranir í stjórnmálalífinu hafa bæði komið sér á óvart og ekki. „Það er ekki fyrir bisnessmenn að skilja pólitíkusa né fyrir pólitíkusa að skilja bisnessmenn. Það fer ekkert saman, en allt er gott sem endar vel og þetta eru mikilvæg viðskipti fyrir búlgörsku þjóðina“.“ Ja, það eru nú áhöld um það og miklar deilur um það. Ég fór að rifja þetta mál upp í eigin huga vegna þess að fyrir ekki svo ýkjalöngu síðan, í lok síðasta árs, í nóvember árið 2003, stóðu miklar deilur í Búlgaríu um sölu á búlgarska símanum. Þar var haldin ráðstefna fjárfesta, bandarískra og þessara íslensku fjárfesta líka, og þar kom fram að sendiherra Bandaríkjanna hafði haft í hótunum við búlgörsku ríkisstjórnina. Í nóvember sagði Björgólfur Thor í blaðaviðtali einnig í Fréttablaðinu eftirfarandi, með leyfi forseta: „Bandaríski sendiherrann hefur lýst því yfir að verði tilboði alþjóðlegu fjárfestanna ekki tekið stefni það viðskiptasamböndum Bandaríkjamanna og Búlgaríu í hættu.“ Þetta eru orðsendingarnar sem lýðræðislega kjörnum stjórnvöldum eru sendar af auðmönnum sem tala eins og þeir sem hafa valdið og vissulega hafa þeir valdið og nú eru þeir búnir að ná sínu fram. Þetta rifja ég nú einvörðungu upp vegna ummæla hæstv. fjármálaráðherra um að þjóðirnar í Mið-Evrópu og í Austur-Evrópu séu að einkavæða símakerfin sín. Um þetta standa geysilegar deilur, ekki aðeins í Búlgaríu heldur einnig annars staðar. Hæstv. fjármálaráðherra sagði að ríkið ætti ekki að annast símarekstur eða yfirleitt rekstur sem aðrir vildu hafa með höndum. Ja, hvernig skyldi standa á því að aðrir vilji hafa þennan rekstur með höndum? Gæti það verið vegna þess að hann gefur talsvert í aðra hönd, gæti það verið þess vegna? Ég var áðan að vitna í hagnaðartölur frá Búlgaríu. Þær eru ekki síður miklar hér á landi. Það hefur komið fram að rekstrarhagnaður Símans og dótturfyrirtækja var á síðasta ári 7.381 milljón fyrir afskriftir. Arðsemi eigin fjár var á árinu 2003 14,8% en var 15,2% á árinu áður. Þetta ætla menn að fara að gefa frá sér, selja frá þjóðinni, og leyfa sér síðan að tala um það sem hafa megi í vaxtatekjur. Hvers konar hagfræði er þetta? Ég bara spyr. Ég minnist þess að þegar núverandi forstjóri Símans tók við starfi sínu var viðtal við hann í sjónvarpinu og hann var spurður: Hverju vilt þú ná fram í starfi þínu sem forstjóri þessa mikla fyrirtækis? Hann svaraði að bragði: „Ég vil hagkvæman rekstur, sterkt fyrirtæki sem skilar eiganda sínum góðum arði.“ Þetta var skilgreining hans á þeim markmiðum sem hann vildi ná fram. Þá kom upp í hugann annað viðtal við póst- og símamálastjóra frá fyrri tíð, Ólaf Tómasson, vegna þess að hann hafði einnig verið spurður þessarar spurningar. Hvert skyldi svar hans hafa verið? „Ég vil reka þetta öfluga símafyrirtæki þannig að það gagnist öllum landsmönnum vel, að það veiti góða þjónustu. Til þess var það smíðað og ég vil ná fram þeim markmiðum.“ Aftur rifjast þetta upp í öðru útvarpsviðtali núna fyrir fáeinum dögum, gott ef það var ekki forstjórinn, ég skal ekki fullyrða um það, en einhver fulltrúi eigenda var spurður út í söluna og hann sagði: „Það sem þetta snýst allt saman um er að sanngjarnt verð fáist fyrir Símann.“ En er það virkilega svo, snýst þetta einvörðungu um sanngjarnt verð? Snýst þetta ekki um skynsemi og snýst þetta ekki um það hvort salan gagnist íslensku þjóðinni? Er það ekki stóra spurningin sem við stöndum frammi fyrir? Ég verð að segja að hvernig sem á málin er litið þá er þetta óráð. Við erum selja frá okkur fyrirtæki sem gefur mikið í aðra hönd, það er ekki svo að það sé greitt með því, síður en svo. Það veitir mikla fjármuni inn í ríkissjóð. Hvaða afleiðingar hefur það? Ja, t.d. þær að við þurfum ekki að hafa skattheimtu eins mikla fyrir vikið. Það er ein afleiðingin. Við skulum ekki gleyma því að jafnvel þau rök að salan skili miklu núna í skamman tíma, einhverjir tugir milljarða kæmu í ríkissjóð, þá hefur það komið fram eða var vakin athygli á því í máli 1. flutningsmanns, hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar, að sé einvörðungu litið til arðsins af fyrirtækinu mundi það borga sig upp á 15–17 árum. Ég spyr því um þessa hagfræði. Ég hef nefnilega trú á því að pendúllinn sé að byrja að sveiflast til baka. Í Bretlandi fer fram mikil umræða núna um svokallaða einkaframkvæmd. Hverjir skyldu standa þar fremst í flokki í að gagnrýna Verkamannaflokkinn, sem hefur ekki verið síður duglegur en íhaldið við að einkavæða? Það eru ýmsir þingmenn íhaldsflokksins, það eru bisnessmennirnir í íhaldsflokknum, þessir ábyrgu, ekki þeir sem vilja setjast við mjaltir og hafa arð út úr fyrirtækjum sjálfum, ekki þessir eigingjörnu, heldur hinir sem hugsa um almannahag. Þeir spyrja: Eru þetta góð býti fyrir hið opinbera? Ég ef stundum rifjað það upp að einn þingmaður Sjálfstæðisflokksins hefur harðlega varað við einkaframkvæmd. Hver skyldi það vera? Það er hv. þm. Gunnar Birgisson. Hvernig stendur á því? Hann er gamall bisnessmaður, hann segir: „Ég læt ekki plata mig, ég læt einfaldlega ekki plata mig.“ Hann er forseti bæjarstjórnar í Kópavogi. Á þeim bænum eru menn ekki ginnkeyptir fyrir einkaframkvæmdum vegna þess að það er ekki góður bisness fyrir bæinn. Það sem mér hefur alltaf fundist átakanlegt þegar ég hef horft eftir ráðherrabekkjunum þegar þeir eru fullskipaðir þessum hagsmunagæslumönnum íslensku þjóðarinnar sem þeir eiga að vera, er hversu illa þeim gengur að standa í fæturna, hversu slæmir bisnessmenn þeir eru fyrir hönd íslensku þjóðarinnar. Síðan er náttúrlega eitt að fjalla um söluferlið, ef af þessu verður. Þá væri náttúrlega skynsamlegast að gera það á markaði, ekki með milligöngu helmingaskiptanefndarinnar, makknefndarinnar, sukknefndarinnar, heldur yrði það gert á markaði. Það var sterk krafa um það á sínum tíma í Sjálfstæðisflokknum. Það var Framsókn sem ætlaði sér að ná í nokkur feit kjötstykki þar og það gekk eftir, íhaldið makkaði með. Þar varð einkavæðingarnefndin tækið sem menn notuðu í því skyni. Og auðvitað er eina rétta leiðin, ef á annað borð er farið út í þessa vitleysu, að gera þetta á markaði. En það á alls ekki að selja Símann, við eigum að halda honum í eign þjóðarinnar og við eigum að byggja upp áfram það kerfi sem hér hefur verið vel byggt upp. Ég vil rifja það upp í lokin svona í ljósi þeirra miklu yfirlýsinga sem hafa komið sérstaklega frá yngri kynslóðinni í stjórnendaliði Símans í seinni tíð, að þá fyrst hafi einhverjar framfarir orðið þegar Síminn var gerður að hlutafélagi og hin nýja hugsun hóf innreið sína í fyrirtækið, þá vil ég minna á að þegar Síminn var gerður að hlutafélagi var staðan sú að hvergi í heiminum voru innanlandssímtöl, þar með talið GSM, ódýrari en á Íslandi. Ég tek undir það, og ætla að gera það að lokaorðum mínum hér, sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði, sem er 1. flutningsmaður þessa máls sem hann flytur ásamt hv. þm. Jóni Bjarnasyni, að menn verði að færa rök fyrir máli sínu. Ef maður ætlar að gera við eitthvað þarf maður að vita hvað er bilað áður en maður byrjar að gera við. Og hvað er að? Hvað er það sem á að gera við? Væri hægt að fá upplýsingar um það aðrar en þær mótsagnir og mótsagnakenndu yfirlýsingar sem við höfum heyrt? Yfirleitt hefur það verið svo þegar ríkið hefur haft einhverja starfsemi á sínum höndum að þá er sagt að nú þurfi að stuðla að samkeppni. Svo þegar búið er að einkavæða, hvað er sagt þá? Þá á náttúrlega að láta þetta renna saman aftur vegna stærðarhagkvæmni, er það ekki? Er það ekki svoleiðis sem þetta gengur fyrir sig? Fyrst eru rökin notuð til að ná þessu úr eign almennings og síðan byrjar náttúrlega samþjöppunin aftur. Þá koma ný rök til sögunnar: „Já, en við erum í samkeppni við erlendar þjóðir.“ Eigum við ekki bara að halda okkur við hin bestu búmannsfræði og spyrja: Hvað gagnast íslensku þjóðinni best? Menn gerðu gys að því áðan að þetta væru gamaldags viðhorf. Já, já, þetta eru gömul og ný sannindi. Eigum við ekki að halda okkur svolítið við þau? Sannindin.