Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Að loknum atkvæðagreiðslum um fyrstu 11 dagskrármálin fer fram umræða utan dagskrár um erlent vinnuafl. Málshefjandi er hv. þm. Guðrún Ögmundsdóttir. Hæstv. félmrh. verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 1. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Herra forseti. Þetta frv. fjallar um að hætt verði að taka mið af brunabótamati þegar matsverð fasteigna er ákveðið. Það er eðlilegt að þetta mál gangi til félmn. og ég geri ekki athugasemdir við það en ég vildi koma á framfæri við þessa atkvæðagreiðslu ósk minni um það að félmn. leiti umsagnar hjá efh.- og viðskn. um þetta mál. Ég tel það eðlilegt vegna þess að efh.- og viðskn. hefur verið að fjalla um þetta og skylt mál alveg frá því í sumar, þ.e. annað frv. líka sem liggur nú fyrir efh.- og viðskn. og fjallar um brunatryggingar. Þess vegna er það ósk mín að félmn. leiti umsagnar efh.- og viðskn. um þetta mál.

Virðulegur forseti. Nú fyrir helgina varð talsverð umfjöllum í fjölmiðlum um ólöglegt erlent vinnuafl sem fannst í Kópavoginum. Í ljós hefur komið að þessir erlendu verkamenn hafa ekki haft tilskilin leyfi til að starfa hér á landi, þeir eru í útleigu á vegum undirverktaka. Ekki er þetta einungis spurning um leyfin, það er aðeins einn angi málsins, heldur líka hitt að verkafólkið virðist mjög svo undirborgað og greinilegt að hluti launanna fer til undirverktakans þannig að hér er fólk að vinna marga tíma á dag á sultarkjörum, eflaust undir því sem tíðkast í fjárhagsaðstoð. Kerfið virðist vera þetta: Undirverktaki leigir starfsfólkið út, sér því fyrir húsnæði, skammtar því laun sem leigutakinn greiðir útleigjandanum en ekki fólkinu sjálfu. Þá veltir maður fyrir sér hvort það nái 50% af þeim launum sem það á að fá. Þetta er háalvarlegt mál og getur ekki gengið. Í dagblöðum kom jafnframt fram að þess eru mörg dæmi að fólk sé ekki sjúkratryggt og hafi ekki getað notið læknisaðstoðar ef slys ber að höndum. Í Morgunblaðinu 10. nóvember sl. er viðtal við Tryggva Marteinsson, fulltrúa hjá Eflingu, þar sem hann talar um vandamál sem geta komið upp þegar útlendingar hafa ekki atvinnuleyfi, og ræddi hann við einn atvinnurekanda í því sambandi en þar segir, með leyfi forseta: ,,Hann sagði mér að Pólverji sem væri í vinnu hér á landi hefði mölbrotið á sér andlitið í vinnuslysi en þyrði ekki til læknis vegna þess að hann væri án dvalar- og atvinnuleyfis. Þessum manni mun hafa verið það ljóst að hann væri ólöglegur og það þekkist vissulega líka, í bland við þá sem treysta atvinnurekandanum fyrir sínum málum og eru að vinna hér í góðri trú.`` Við þekkjum auðvitað dæmi þess að fólk sé flutt inn sem ferðamenn og vinni því hér neðan jarðar við ömurlegar aðstæður, og dæmin hafa líka sýnt að til eru útlendingar sem sinna hér nokkurs konar vinnumiðlun fyrir landa sína og taka háar greiðslur fyrir. Við þessu þarf auðvitað að skera upp herör. Hitt þekkist auðvitað líka, og frekar oftar, að útlendingar aðstoði landsmenn sína með góðum upplýsingum og stuðningi í nýju landi. Erum við kannski að koma að þeim tímamótum að atvinnuleyfin eigi ekki að vera í höndum vinnuveitenda sjálfra, og þar af leiðandi vinnuafl í forsjá hans, heldur skoða hugmyndir um miðlæga vinnumiðlun hérlendis með nánu samstarfi við vinnumiðlanir í öðrum löndum? Þá yrði tryggt að öll gögn væru réttum megin við strikið. Með slíku fyrirkomulagi færu allar ráðningar í gegnum vinnumiðlanir en ekki einstaka atvinnurekendur að austan, vestan eða sunnan. Þetta er eitt af því sem verðugt er að skoða og þá sérstaklega þegar svona mál koma upp svo ekki sé talað um að reyna að nýta tækifærið í tengslum við nýtt frv. um atvinnurétt útlendinga sem hæstv. félmrh. hefur nýverið mælt fyrir. Það hefur hins vegar háð þessum málaflokki að hann skuli ekki vera allur á einni hendi. Í stað þess skiptist hann á milli tveggja ráðuneyta og ótal undirstofnana. Nú reynir á heildarsýnina. Við skulum hafa í huga að þetta er ekki í fyrsta sinn sem þetta gerist hér á landi. Ég vil minna þingheim á mál sem kom upp í Gufunesi þar sem 10 eða 20 manns bjuggu í hreysi og fengu einungis greiddan helming launa sinna. Rætt hefur verið um að í hlut ætti sama undirverktakafyrirtæki og hér er um að ræða en slíkt er auðvitað verkefni lögreglu að skoða. Einnig má minna á að svipað mál kom hér upp fyrir tæpum þremur árum þegar hópur Tælendinga bjó við illan kost í Laugardalnum, og var hafður svipaður háttur á og í því máli sem hér um ræðir. Sennilega eru málin fleiri þó að fjölmiðlar hafi ekki endilega vitað um þau. Þetta eru háalvarleg mál og við getum ekki verið þekkt fyrir að nýta okkur fátækt og eymd annarra með þessum hætti. Við þurfum að gera allt sem í okkar valdi stendur til þess að leiðrétta það ranglæti sem þetta fólk verður fyrir, ganga frá atvinnu- og dvalarleyfum og tryggja því réttmæt laun meðan á dvöl þess stendur. Virðulegur forseti. Því miður er það svo að þeir fáu atvinnurekendur sem haga sér með þessum hætti skaða að sjálfsögðu alla aðra en það er greinilega nauðsynlegt að vera vel á verði í þessum málum. Þetta er ekki aðeins spurning um undirboð á launum heldur eru aðstæður allar hinar ömurlegustu, margir hírast saman í herbergi með enga aðstöðu. Því miður vill það brenna við að sumir telji að þessi aðstaða sé boðleg fyrir útlendinga þó að við mundum aldrei bjóða okkur sjálfum upp á hana. Og þau rök hafa jafnvel verið notuð að aðstaða í heimalandi hafi verið lítið betri fyrir komuna til landsins og því skyldu þeir þá ekki gera sér þetta að góðu? Ég hélt hins vegar að oftast væri það svo að fólk væri að leita sér að vinnu í öðrum löndum til þess að komast í betri aðstæður en í heimalandi sínu og jafnvel reyna að leggja eitthvað af mörkum til fjölskyldna sinna sem áfram eru í heimalandinu. Ég hefði talið að slíkt væri frekar algengt en það er kannski misskilningur. Að þessu framansögðu spyr ég hæstv. félmrh. eftirfarandi spurninga: Hversu mörg tilfelli hafa komið upp af þessum toga á síðustu árum? Hvaða úrræðum var beitt vegna þeirra mála og hvaða úrræðum getur ráðherrann nú beitt til þess að fyrirbyggja að svona lagað endurtaki sig? Hefur ráðherra í hyggju að koma með lagabreytingar til þess að bæta úr þessu? Og síðasta spurningin er þessi: Mun ráðherra beita sér fyrir lagabreytingum vegna þeirra sem hafa milligöngu í slíkum málum, og hvaða viðurlög sér hann vegna þeirra sem framleigja vinnuafl?

Herra forseti. Útlendingaeftirlitinu bárust nýlega upplýsingar um að ólöglegir erlendir starfsmenn væru við vinnu við byggingu í fjölbýlishúsi í Kópavogi. Lögreglunni í Kópavogi var gert viðvart og hefur hún tekið málið til rannsóknar. Útlendingarnir sem allir koma frá Eystrasaltslöndunum komu til landsins sem ferðamenn að undirlagi fyrirtækis sem nú sætir rannsókn og mun fyrirtækið hafa leigt þá út til verktaka sem stóðu að byggingu hússins. Verið er m.a. að skoða málið út frá þætti atvinnurekanda, hvaða greiðslur hafi átt sér stað milli aðila, aðbúnað o.s.frv. Fyrir liggur að mennirnir hafa farseðil til baka. Síðasta vor varð sama fyrirtæki uppvíst að því að vera með ólöglegt vinnuafl. Lögregla fór á vettvangi og var starfsemi stöðvuð. Vinnumálastofnun barst ekki skýrsla varðandi það mál en ljóst var að ekki væri unnt að beita fyrirtækið refsingu í það sinn en útlendingarnir fóru úr landi. Í kjölfarið komu eigendur fyrirtækisins til viðtals hjá Vinnumálastofnun. Þeir kváðu málið á misskilningi byggt. Þeir teldu sig ekki hafa þurft atvinnuleyfi en hugðust þá bæta úr því og sækja um leyfi en þær umsóknir bárust aldrei. Áður en þessi mál komu upp eða þann 24. apríl sl. fékk sama fyrirtæki gefið út eitt atvinnuleyfi vegna rafvirkja sem starfaði hjá öðru íslensku fyrirtæki og það leyfi gildir til 1. febrúar 2002. Er það eina atvinnuleyfið sem veitt hefur verið til þessa fyrirtækis. Brot gegn lögum um atvinnuréttindi útlendinga, nr. 133/1944, varða þann sektum er hefur útlending í vinnu án leyfis, svo og útlending er starfar án leyfis, sbr. 15. gr. Mál út af brotum gegn lögunum skulu sæta opinberri meðferð, sbr. 18. gr. Slík mál eru því ekki á forræði Vinnumálastofnunar eða félmrn. þó að við látum okkur málið varða. Útlendingaeftirlitinu er heimilt að vísa útlendingi sem stundar atvinnu í andstöðu við ákvæði laga um atvinnuréttindi útlendinga úr landi. Slík ákvörðun hefur í för með sér brottvísun af öllu Schengen-svæðinu. Þess má geta að með tilkomu Schengen-samstarfsins er ekkert eftirlit með komu útlendinga sem koma frá löndum innan Schengen. Það er auðvelt fyrir útlendinga að koma hingað t.d. frá Svíþjóð eða Danmörku eða öðrum Schengen-löndum, og fara að vinna hér án nokkurra leyfa eða eftirlits. Lögreglan í Kópavogi var spurð hvernig rannsókninni miðaði og svarið barst, dagsett í dag: ,,Vegna munnlegrar fyrirspurnar í dag frá fulltrúa félagsmálaráðherra skal eftirfarandi staðfest: Þann 5. nóvember sl. barst rannsóknardeild lögreglunnar í Kópavogi ábending frá Útlendingaeftirlitinu um að á vinnustað einum í Kópavogi kynnu að vera erlendir ríkisborgarar við störf án þess að hafa atvinnuleyfi. Ábending þessi var könnuð og þann 7. nóvember fóru lögreglumenn á vinnustað þennan og handtóku þar níu menn sem reyndust allir vera frá Litháen og hafði enginn þeirra atvinnuleyfi hér á landi. Þeir voru yfirheyrðir en síðan látnir lausir. Rannsókn þessa máls er ekki lokið og er því ekki hægt að skýra nánar frá stöðu þess eða niðurstöðu rannsóknar.`` Þegar við urðum áskynja um þessa atburði í félmrn. skrifaði ég Vinnueftirliti ríkisins 9. nóv. sl. svohljóðandi bréf: ,,Félagsmálaráðuneytið fer þess á leit við Vinnueftirlit ríkisins að starfsmenn þess í eftirlitsferðum sínum á vinnustaði kanni meðal starfsmanna hvort atvinnurekendur hafi gert þeim grein fyrir slysa- og sjúkdómahættu sem kann að vera bundin við starf þeirra. Á þetta ekki síst við um erlenda starfsmenn sem starfa hér á landi tímabundið þar sem jafnframt þarf að ganga úr skugga um að þeir séu sjúkra- og slysatryggðir. Að öðrum kosti er öryggi þeirra ekki tryggt með viðunandi hætti, sérstaklega þeirra sem sinna störfum er fela í sér töluverða slysahættu. Verði starfsmenn Vinnueftirlits ríkisins þess áskynja að lög og reglugerðir um dvalar- og atvinnuleyfi erlendra ríkisborgara séu ekki virtar ber þeim að tilkynna slíkt til Útlendingaeftirlitsins og/eða viðkomandi lögreglu.`` Ég hef einnig efnt til fundar með fyrirsvarsmönnum Alþýðusambands Íslands og óskað eftir að verkalýðshreyfingin vaktaði það hvort einhvers staðar væri grunur um erlenda starfsmenn sem væru leyfislausir eða byggju við illan aðbúnað.

Herra forseti. Þegar við ræddum frv. til laga um atvinnuréttindi útlendinga fyrir nokkrum dögum bar þessi mál á góma og ég nefndi m.a. það sem að mínu áliti væru ákveðnir veikleikar í því frv. og vörðuðu ekki síst réttarstöðu og réttindi erlendra starfsmanna, þar með talið t.d. réttindi þeirra til upplýsinga um kjarasamninga og um réttarstöðu sína að öðru leyti. Og þó að það sé góðra gjalda vert að í lögunum eða frv. séu ákvæði um rétt hinna erlendu starfsmanna til upplýsinga um hvar þeir geti aflað sér fræðslu í íslensku, þá tel ég að þarna þurfi að gera betur. Nú vill svo vel til að hv. félmn. er að hefja vinnu að frv. og hlýtur að taka slíka hluti til skoðunar. Ég held að mjög mikilvægt sé að tryggja betur en nú er hvernig eftirliti verði við komið og aðkomu stéttarfélaga, Vinnueftirlits og slíkra aðila gagnvart stöðu erlendra starfsmanna, bæði hvað varðar ráðningarskilmála þeirra, aðbúnað og annað og svo auðvitað ekki síst að tilskilin leyfi séu fyrir hendi. Það dugar náttúrlega lítt að setja upp eftirlit ef ekki er tryggt að menn séu í landinu á löglegum forsendum og hafi tilskilin leyfi. Hins vegar er alveg ljóst, herra forseti, og ætti ekki að koma neinum manni á óvart að það munu verða uppi tilraunir til svartrar atvinnustarfsemi af þessum toga. Við Íslendingar munum örugglega ekki, komast undan því frekar en aðrar þjóðir að glíma við slíka hluti. Það hafa menn lengi gert á hinum alþjóðlega kaupskipaflota og ljóst er að í hópi farandverkamanna erlendra sem hér starfa mun slíkt láta á sér kræla líka. Þessir tímar eru einfaldlega farnir að knýja dyra, herra forseti, og við verðum að horfast í augu við það. Það verður ekki bæði sleppt og haldið í þessum málum frekar en öðrum. Við getum ekki vænst þess að njóta góðs af erlendu vinnuafli hér, þegar við þurfum á því að halda, án þess að axla um leið þær skyldur sem veru þess í landinu eru samfara.

Hæstv. forseti. Ég vil gera tvær hliðar þessa máls að umtalsefni. Í fyrsta lagi er það óþolandi gagnvart því fólki sem hér kemur til starfa að ekki skuli farið að leikreglum íslensks samfélags varðandi launa- og tryggingamál. Í öðru lagi er það sú óréttláta samkeppnisstaða þeirra fyrirtækja sem stunda það að ráða til sín vinnuafl sem ekki nýtur fullra réttinda eins og þau gerast á íslenskum vinnumarkaði. Við Íslendingar leggjum mikið á okkur til að halda uppi velferðarsamfélagi sem við erum stolt af. Við viljum að þeir sem koma hingað til starfa geti treyst því að þeir búi við sama rétt og aðrir landsmenn. Glæpastarfsemi í sambandi við ráðningu á erlendu vinnuafli á ekki að líðast. Ekki er einungis hættan á að ekki sé greitt eftir umsömdum launatöxtum heldur ekki síður að ekki eru til staðar t.d. slysatryggingar, hvað þá aðrar tryggingar gagnvart fólkinu. Það er fullkomlega ólíðandi að svo sé. Í samkeppnisumhverfi sem ríkir hér á landi er það fullkomlega ólíðandi að sum fyrirtæki komist upp með að misbjóða starfsfólki sínu hvort sem er erlendu eða íslensku og vera þar með betri samkeppnisstöðu gagnvart öðrum fyrirtækjum á markaðnum. Ekki á að líða að slík fyrirtæki stundi undirboð og hafi betri stöðu t.d. á útboðsmarkaði. Vonandi er það dæmi sem hér hefur orðið tilefni þessarar umræðu og kom upp fyrir helgi einsdæmi þó að grunur leiki á um að svo sé ekki. Flest íslensk fyrirtæki eru heiðarleg og standa eðlilega að málum gagnvart umsóknum á atvinnuleyfum og starfsfólki sínu en við getum aldrei búist við því að ná utan um öll þau fyrirtæki sem ætla sér að stunda óheiðarlega starfsemi og þar verðum við að beita öðrum reglum og lögreglueftirliti ef þess þarf með. Að öðru leyti geta auðvitað margir aðrir komið að því að hafa eftirlit þar, m.a. verkalýðsfélög og Samtök atvinnurekenda.

Herra forseti. Fyrir skömmu ræddum við frv. um atvinnuréttindi útlendinga. Í þeirri umræðu vék ég einmitt að málum sem gætu komið upp með þessum hætti, sérstaklega hvað það varðaði að ekki væri næg upplýsingaskylda til erlendra starfsmanna. Málið sem hér er til umræðu er hins vegar þannig vaxið að þeir erlendu starfsmenn sem um ræðir eru alls ekki með atvinnuleyfi og þess vegna ekki auðvelt í að komast að veita þeim þær upplýsingar sem ég ræddi um í sambandi við frv. um atvinnuréttindi útlendinga. Þetta sýnir okkur vissulega að það sem vakin var athygli á í umræðunni að gæti átt sér stað, hefur komið upp. Og þó að ég taki undir það að langflestir atvinnurekendur hér á landi standi vel og eðlilega að málum varðandi erlent vinnuafl, þá erum við að upplifa hluti sem eru í þá veru að útlendingar starfa hér án atvinnuleyfa og eru hér í umboði ákveðinna fyrirtækja sem leigja þá út og taka sjálfsagt til sín stóran hluta þeirra lögmætu launa sem þeir ella ættu að fá. Það liggur því fyrir að stjórnvöld verða á einhvern hátt að efla eftirlit með því að reglum sé fylgt og ég hygg að það verði best gert með því að tekið verði upp virkara samstarf við verkalýðsfélögin og að mönnum verði gert skylt að hafa þau atvinnuleyfi sem þeir hafa undir höndum með sér á vinnustað. Það verður að vera hægt að ganga á vinnustaðina og fylgjast með því hvort fólk hefur atvinnuleyfi. Öðruvísi verður ekki hægt að taka á ólöglegu vinnuafli. Það sést ekki utan á fólkinu.

Herra forseti. Í þessa sali berast nú þær fréttir að hafinn sé ólöglegur innflutningur á útlendingum sem eiga þau verkefni fyrir höndum að vinna án allra leyfa og það á launum sem eru undir lágmarkstöxtum. Það er greinilegt að heimurinn er að opnast til muna og menn fátækari ríkja eygja auknar líkur á því að komast til landa þar sem meiri velmegun ríkir og vonir eru um betra líf. Við slíkar aðstæður sjá ýmsir sér leik á borði og bjóða því fólki aðstoð við að flytjast frá fátækum og jafnvel hrjáðum heimahögum sínum. Boð þessi eru gjarnan gylliboð sem enginn fótur finnst fyrir heldur er verið að blekkja fólk sem býr við sára fátækt og óöryggi. Herra forseti. Nánast í hverjum mánuði sjáum við í sjónvarpinu fréttir af fólki sem lendir í hinum mestu hremmingum þegar það er flutt í þessu skyni á milli landa. Það hefur jafnvel borið við að hópar manna hafa hreinlega látið lífið í slíkum flutningum sem enginn heiðarlegur maður mundi bjóða skepnum að þola. Sú hugsun sem þarna býr að baki er ekki kærleikur eða mannúð í garð þeirra sem láta glepjast og leggja í slíkar ferðir til landa fyrirheitanna. Nei, þvert á móti. Hér ræður græðgin ein ferðinni og það er alvarlegt mál ef atvinnurekendur taka vísvitandi þátt í slíku athæfi. Við vitum að svört atvinnustarfsemi er stunduð hér í ríkum mæli en að sjá hér vísi að þrælastarfsemi er háalvarlegt mál og þeim til skammar sem taka þátt í því. Herra forseti. Ég vona að hæstv. félmrh. muni sjá til þess að slík mál verði rannsökuð ofan í kjölinn og allt gert til að þvílík starfsemi sem hér um ræðir verði upprætt hið allra fyrsta.

Herra forseti. Umræðan snýr að atvinnurekendum sem hafa orðið uppvísir að því að nýta sér bágar, efnahagslegar og félagslegar aðstæður útlendinga í heimalandi þeirra. Ekki liggur fyrir hversu margir atvinnurekendur taka þátt í þessu en hins vegar liggja fyrir upplýsingar um að um 600 útlendingar hafa fengið dvalarleyfi en eru án atvinnuleyfis og það hlýtur að vera vísbending um að um nokkurn hóp þeirra sé að ræða og þar með sé um að ræða nokkurn hóp útlendinga sem brotin eru á öll réttindi og kjarasamningar en þeir þurfa síðan í ofanálag að taka afleiðingunum og sæta brottrekstri úr landi að ógleymdum þeim aðbúnaði, húsnæði og öðrum aðstæðum sem þeim er gert að búa við meðan þeir dvelja hérna. Þessi mál eru okkur auðvitað til skammar. Annars ágætt frv. sem hæstv. félmrh. hefur nú lagt fram í annað sinn, um atvinnuréttindi útlendinga, tekur að óbreyttu ekki skýrlega á brotum atvinnurekenda í slíkum tilvikum. Þar er einungis gert ráð fyrir afturköllun leyfis, m.a. vegna þess að rangar upplýsingar hafa verið veittar eða skilyrðum telst að öðru leyti ekki fullnægt. Ég tel vert að huga að því að taka upp í það frv. skýrt ákvæði um að atvinnurekandi sem brýtur skylduna um atvinnuleyfi til handa útlendingi baki sér með því refsiábyrgð ef á að koma í veg fyrir að menn endurtaki þetta aftur og aftur. Einhverjir þeirra útlendinga sem hér starfa án tilskilanna atvinnuleyfa munu gera það í góðri trú og í fullu trausti á atvinnurekendum sínum en það leiðir aftur hugann að þeim algera skorti sem við búum við hvað varðar alla upplýsingagjöf til útlendinga um skyldur þeirra og réttindi, ekki bara skyldur þeirra og réttindi á vinnumarkaði heldur almennt um hvers konar félagslega þjónustu, tryggingamál og heilbrigðisþjónustu. En í þeim tilvikum sem útlendingur vinnur hér og hefur fengið dvalarleyfi ætti ekki að vera erfitt að tryggja fullnægjandi aðgang að slíkum upplýsingum en auðvitað er erfiðara við þetta allt saman að eiga þegar útlendingar eru fluttir inn sem ferðamenn til starfa svart. Frv. um atvinnuréttindi útlendinga felur í sér mikla réttarbót og er löngu tímabært. Í einu ákvæðinu þar er tekið á því að unnið skuli að því að koma til útlendinga þeim upplýsingum sem þörf er á.

Herra forseti. Með öllum tiltækum ráðum verður að koma í veg fyrir að menn geti gert innflutning á fólki sér að atvinnu og stundað í kringum hana fjárplógsstarfsemi, hvort sem fólkið kemur til varanlegrar búsetu eða til skemmri dvalar, til atvinnu. Það er ömurlegt til þess að vita, í okkar annars lýðfrjálsa landi, að vinnuafl sé flutt hingað inn til landsins á ólöglegan hátt og nýtt eins og um þrælahald væri að ræða. Það er ljóst að eftir að við gerðumst aðilar að Schengen-samkomulaginu er mun erfiðara að fylgjast með íbúum þeirra landa sem eiga aðild að Schengen-samstarfinu þegar þeir koma hingað til lands til dvalar eða til atvinnu vegna þess að það er ekkert eftirlit eða skráning á þeim á landamærunum. Þarna er að mínu viti pottur víða brotinn og þetta býður hættu heim. En við erum fyrst og fremst að fjalla um þá hingaðkomnu útlendinga sem eiga uppruna sinn og heimkynni utan Schengen-landanna. Þeir eru skráðir og það á að vera hægt að fylgja eftir lögum og reglum varðandi atvinnuleyfi, atvinnuréttindi þeirra og dvalarleyfi. Herra forseti. Okkur ber skylda til þess að búa vel að erlendu íbúunum sem koma hingað til dvalar og atvinnu. Það ber að tryggja að þeim sé mjög rækilega kunnugt um rétt sinn og skyldur, og að kjör þeirra fari eftir íslenskum lögum og kjarasamningum. Þetta ber að tryggja. En okkur ber kannski ekki síst að virkja samtök atvinnurekenda og verkalýðsfélögin til þess að fylgja þessu eftir ásamt eftirliti hins opinbera.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. málshefjanda, Guðrúnu Ögmundsdóttur, fyrir að vekja athygli á þessari skuggahlið mannlífsins er varðar erlent vinnuafl. Hér er alvarlegt mál á ferðinni og leita þarf leiða til þess að koma í veg fyrir að svona lagað eigi sér stað í íslensku samfélagi. En um leið og við gerum allt hvað við getum til að sporna við óæskilegri þróun sem þessari megum við ekki gleyma því að í allflestum íslenskum fyrirtækjum þar sem erlent vinnuafl er á starfsmannaskrá eru lög og reglur hafðar að leiðarljósi og komið er fram við útlendinga með nákvæmlega sama hætti og þá Íslendinga sem þar starfa. Þar á ég við laun, veikindarétt, tryggingar og önnur réttindi starfsmanna. Í langflestum tilfellum er hér um góða starfsmenn að ræða, löghlýðna borgara sem starfa hjá löghlýðnum fyrirtækjum og stofnunum. Margir þessara erlendu starfsmanna eru mjög mikilvægir til þess að rekstur geti haldið áfram óhindrað í mörgum sjávarútvegsfyrirtækjum landsins. Mikið er um að erlendir starfsmenn sinni mikilvægum þjónustustörfum sem annars væri erfitt að manna. Gríðarleg þensla hefur verið á höfuðborgarsvæðinu undanfarin missiri og virðist vera sem ákveðinn hópur hafi misst sig í gróðahugsjóninni og leiðst út í að stofna fyrirtæki, glæpastarfsemi með ódýrt erlent vinnuafl, til þess að koma til móts við þá verktaka sem í vanda eru vegna skorts á vinnuafli. Ég nefni sérstaklega þensluna á höfuðborgarsvæðinu því að annar veruleiki virðist blasa við okkur varðandi erlent vinnuafl á landsbyggðinni. Þetta varpar skugga á þá löghlýðnu vinnuveitendur sem leggja sig verulega fram við að styðja við bakið á erlendu starfsfólki sínu og eins varpar þetta skugga á þá góðu erlendu starfsmenn sem eru hér að sinna vinnu sinni á löglegan hátt til þess að framfleyta sér og sínum. Herra forseti. Lögreglan í Kópavogi er að vinna við rannsókn þessa tiltekna máls sem utandagskrárumræðan snýr að og von mín er sú að mögulegt verði að uppræta starfsemi sem þessa.

Hæstv. forseti. Það mál sem hér er í brennidepli vekur enn á ný athygli á nauðsyn þess að mótuð sé heildstæð stefna í málefnum útlendinga sem setjast að hér á landi og málefnum þeirra fundinn einn staður í kerfinu. Slík stefna og lagasetning þarf að fyrirbyggja að hægt sé að ganga eins freklega á rétt erlends starfsfólks og dæmin sanna. Eins og staðan er í dag virðast yfirvöld vanbúin til þess að takast á við vandann jafnvel þótt grunsemdir vakni um innflutning atvinnurekenda á vinnuafli eftir ólöglegum leiðum. Ég verð að segja eins og er, herra forseti, að það var frekar fátt um svör hjá hæstv. félmrh., og við vitum sem er að frv. sem er núna til umfjöllunar í félmn. svarar heldur ekki þeim spurningum sem hér er verið að spyrja. Haft hefur verið eftir forstjóra Útlendingaeftirlitsins í fjölmiðlum að grunur leiki á að innflutningur á ólöglegu vinnuafli hingað til lands standi í nánum tengslum við skipulagða brotastarfsemi á alþjóðavísu. Þetta minnir reyndar, herra forseti, á aðra umræðu sem fyrr hefur farið fram hér á hinu háa Alþingi um tengsl við alþjóðlega brotastarfsemi og ég velti því fyrir mér hvers vegna það sé einatt svo hér á landi að menn vakni upp við vondan draum þegar allt er komið í óefni. Það liggur fyrir að mjög mikil eftirspurn eftir erlendu vinnuafli hefur verið hér á landi á síðustu árum. En á meðan atvinnuleyfin eru á ábyrgð vinnuveitenda eins og hér er hafa atvinnurekendur öll ráð útlendinganna sem hér eru ráðnir til vinnu í hendi sér. Getur það talist eðlilegt fyrirkomulag, herra forseti? Vandinn er ekki útlendingarnir. Vandinn er þeir atvinnurekendur sem misnota aðstöðu sína, þeir sem brjóta lögin. Sá er vandinn sem við erum að ræða hér í dag, herra forseti.

Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að þakka afar málefnalega og skýra umræðu sem hefur farið fram. Mér finnst það greinilegt á öllum sem hér hafa talað að þeir skynja þann þunga og þann alvarleika sem er í þessum málum. Mér fannst mjög ánægjulegt þegar hæstv. félmrh. staðfesti að hér er um sama fyrirtæki að ræða og það sem ég gerði að umtalsefni varðandi Gufunesið, og það er afar mikilvægt að uppræta slíkt. Í því frv. sem er núna til umfjöllunar í hv. félmn. eru ákveðin nýmæli þar sem mælst er til þess að tillit sé tekið til sérstakra aðstæðna hjá útlendingum. Núna er ég að velta fyrir mér orðum hæstv. félmrh. um að það sé auðvitað útlendingaeftirlitið sem sjái um að vísa fólki úr landi þegar svona lagað kemur upp á. Ég veit hins vegar að í þessu tilfelli er ekki búið að vísa fólkinu úr landi. Og mér finnst afar mikilvægt að á þeim málum sé einmitt tekið, fólkinu verði ekki vísað burt heldur gengið frá nauðsynlegum leyfum. Fólkið á ekki að þurfa að fara heim með skottið á milli lappanna, lenda í vondum málum og eiga kannski ekki afturkvæmt hingað. Þvert á móti þarf að kanna hvort það mundi vilja vinna hér áfram og þá á ábyrgð fyrirtækja sem mundu fara að lögum. Umræðan snýst auðvitað líka um þetta eignarhald á vinnuaflinu sem hefur margsinnis verið gagnrýnt. Ég bendi á nýja leið og legg til að við ræðun hana í hv. félmn. en samkvæmt henni yrði hér miðlæg vinnumiðlun sem sæi um öll þessi leyfi. Hún yrði ekki eign einstakra atvinnurekenda. Ég vil að lokum þakka afar góða umræðu, og ég trúi að hæstv. félmrh. muni klára að svara ákveðnum spurningum. Ég held að það verði að taka á því í lögunum og þessu nýja frv. hvernig við eigum að taka á fyrirtækjum sem framleigja vinnuafl.

Herra forseti. Ég vil taka það fram að það er ágæt samvinna milli Útlendingaeftirlitsins og Vinnumálastofnunar, og daglegt samband þar á milli þó að stofnanirnar heyri undir mismunandi ráðuneyti. Það kom til greina að færa þetta undir eitt ráðuneyti en dómsmrn. féllst ekki á þá hugmynd. Upplýsingabæklingar um réttindi og skyldur eiga að vera erlendum starfsmönnum aðgengilegir á 10 tungumálum. Frv. um atvinnuréttindi útlendinga tekur einmitt á þessum málum og ég vil leyfa mér að lesa 17. og 18. gr., en 17. gr. hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Brot gegn lögum þessum eða reglugerðum settum samkvæmt þeim varða sektum nema þyngri refsing liggi við samkvæmt öðrum lögum. Dæma má lögaðila jafnt sem einstaklinga til greiðslu sekta vegna brota á lögum þessum. Um refsiábyrgð lögaðila fer samkvæmt II. kafla A almennra hegningarlaga. Mál út af brotum gegn lögum þessum skulu sæta opinberri meðferð.`` 18. gr. hljóðar svo: ,,Hafi einhver hlutast til um að útlendingur, sem hefur verið synjað um atvinnuleyfi eða hefur ekki sótt um atvinnuleyfi, flytjist til landsins til að taka hann í þjónustu sína ber honum að sjá um heimflutning hans innan þess tíma sem Vinnumálastofnun tiltekur, ríkissjóði að kostnaðarlausu.`` Það verður að borga þessum starfsmönnum samkvæmt íslenskum kjarasamningum. Við pössum að aðbúnaður sé fullnægjandi. Við höfum tvisvar sinnum beðið um lögreglurannsókn vegna þess að við urðum þess áskynja eða fengum grun um að útlendingar hefðu verið látnir borga stórfé til að láta útvega sér vinnu á Íslandi. Í hvorugt skiptið náði það fram að ganga eða viðkomandi starfsmenn guggnuðu á að vitna þegar til kastanna kom. Stéttarfélögin fá ætíð upplýsingar um umsóknir þó að þau veiti ekki leyfin. Ég vona að hér sé um undantekningartilfelli að ræða. Atvinnurekandi ber ábyrgð á starfsmanni sem hann fær leyfi fyrir, og ef um refsivert athæfi er að ræða ber að taka á því af fullri hörku. Það er algerlega ólíðandi að láta menn komast upp með þá hluti sem eru að gerast í Kópavogi.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um loftferðir, nr. 60/1998. Þetta er mál 252 á þskj. 288. Í kjölfar skýrslu rannsóknarnefndar flugslysa um flugslys það sem varð í Skerjafirði í ágúst árið 2000 hófst víðtæk umræða hérlendis um flugöryggismál, stöðu þeirra og ástand. Ég lét fara mjög vandlega yfir þá gagnrýni sem fram kom á framkvæmd flugöryggismála og rannsókn flugslysa hér á landi í þeim tilgangi að draga lærdóm af og standa fyrir aðgerðum sem leitt geti til aukins flugöryggis, fækkunar slysa og aukins trausts almennings á flugi. Ráðuneytið hefur nú þegar gripið til ýmissa aðgerða þar að lútandi. Má þar nefna stórauknar fjárveitingar til flugöryggismála, gildistöku svokallaðra JAR-reglna, sem eru sam-evrópskar reglur um flugrekstur fyrir minni flugvélar, og skipun starfshópa til þess að semja drög að reglugerð um flugvelli og endurskoða lög um rannsóknir flugslysa. Efni frv. sem hér er til umræðu er víðtækt en hefur þau meginmarkmið að auka flugöryggi og flugvernd og tryggja að Flugmálastjórn hafi yfir að ráða nauðsynlegum úrræðum til að eftirlit hennar beri tilætlaðan árangur. Þá ýta nýleg hryðjuverk í fluginu undir að ákvæði laganna um flugvernd séu styrkt, auk þess sem með frv. er lagt til að lögfest verði ýmis ákvæði sem horfa til aukins öryggis almennings á jörðu niðri. Jafnframt var við samningu frv. höfð hliðsjón af úttekt Alþjóðaflugmálastofnunarinnar á stjórnun flugöryggismála á Íslandi. Helstu nýmæli og breytingar frá gildandi loftferðalögum eru þessi: Eftirlitsvald Flugmálastjórnar Íslands er aukið og aukin úrræði til handa stofnuninni við að knýja fram þær ákvarðanir í flugöryggismálum sem stofnunin telur nauðsynlegar í þágu aukins öryggis. Lagastoð er skotið undir lofthæfifyrirmæli og bein rekstrarfyrirmæli stofnunarinnar. Þá er henni veitt dagsektarvald og heimild til að leggja févíti á eftirlitsskylda aðila í líkingu við þær heimildir sem Samkeppnisstofnun og Fjármálaeftirlit eru búnar á þeim vettvangi sem þær starfa á. Með frv. er það nýmæli að flugvellir og flugstöðvar eru gerð leyfisskyld og sett undir opinbert eftirlit Flugmálastjórnar, flugöryggissviðs hennar. Eins og ég gat um áðan skipaði ég starfshóp til að undirbúa reglugerð um flugvelli á Íslandi. Við það er miðað að sá sem vill hefja starfrækslu á flugvelli sæki um viðurkenningu á aðstöðu og búnaði vallarins til flugöryggissviðs Flugmálastjórnar. Sama á við um þá aðila sem í dag reka flugvelli. Þá er með ákvæðum um flugvernd áréttuð þátttaka okkar Íslendinga í átaki sem stendur yfir um allan heim í kjölfar hryðjuverkanna í Bandaríkjunum. Markmið flugverndar er að vernda flugsamgöngur gegn ólögmætum aðgerðum og tryggja öryggi farþega, áhafna og almennings. Til að tryggja öryggi og samræmd vinnubrögð er nauðsynlegt að flugverndaráætlun fyrir Ísland í heild sinni verði hrint í framkvæmd og flugverndarráð sett á laggirnar. Er það í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar bæði Alþjóðaflugmálastofnunarinnar, samtök flugmálastjórna í Evrópu, ECAC, og væntanlega reglugerð Evrópusambandsins. Í síðustu viku boðaði ég til fundar þar sem kynntar voru væntanlegar áætlanir og aðgerðir sem lúta að flugvernd. Markmiðið var jafnframt að koma á samstarfi þeirra sem bera ábyrgð á framkvæmd þeirra mála og flugrekenda og afmarka hlutverk hvers og eins. Á fundinum voru kynnt drög að flugverndaráætlun fyrir Ísland en í fundarlok boðaði ég skipan starfshóps til þess að ljúka gerð flugverndaráætlunar. Verði frv. þetta að lögum sem hér er til meðferðar verður skipað sérstakt flugverndarráð og reglur um fyrirkomulag öryggisleitar á farþegum og öðrum sem fara inn á öryggissvæði svo og fyrirkomulag leitar í farmi og farangri og gegnumlýsingu hans. Þess má geta að Evrópusambandið hefur lagt á það mikla áherslu að ljúka sem fyrst setningu reglugerðar um flugvernd eftir atburðina 11. september sl. Reglugerðin verður væntanlega hluti af EES-samningnum og bindandi hér á landi. Á undanförnum árum hafa nokkur tilvik komið upp þar sem farþegar sýna af sér ofstopafulla hegðun eða hegðun sem getur stofnað öryggi loftfars í hættu. Í ljósi þess er lagt til í frv. að lögfest verði ítarlegri ákvæði um viðurlög við slíkri hegðun. Ríkisstjórnin samþykkti að leggja til niðurfellingu flugleiðsögugjalda, m.a. vegna bágrar afkomu innanlandsflugsins. Með frv. er fengin lagaheimild til þeirrar niðurfellingar. Að lokum eru í frv. lögfestar ýmsar meginreglur í fluginu svo sem um hámarksaldur flugmanna sem hefur verið skipað með reglugerð til þessa. Frv. þetta er samið með það að markmiði að koma í veg fyrir slys og tryggja að öryggi í flugi sé ávallt sambærilegt við það sem best gerist. Verði það að lögum mun það án nokkurs vafa auka flugöryggi hér á landi. Flugöryggismál eru og hafa verið mjög í umræðunni að undanförnu, eins og komið hefur fram fyrr í ræðu minni. Þær umræður og þeir atburðir í fluginu síðustu missiri minna okkur á að allir verða að líta í eigin barm um hvað megi betur fara, bæði flugrekendur, flugliðar og stjórnvöld. Herra forseti. Ég legg til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. samgn.

Virðulegi forseti. Það frv. sem hæstv. samgrh. var að fylgja úr hlaði er, eins og kemur fram í grg. með því og í máli hæstv. ráðherra, sett í framhaldi af mikilli umræðu sem átt hefur sér stað í þjóðfélaginu eftir hið hörmulega flugslys sem varð í Skerjafirði í fyrra. Kannski má einnig segja að það sé sett fram vegna þess að umræða í þjóðfélaginu varð miklu meiri eftir það flugslys en gengur og gerist. Það var náttúrlega vegna þess hve það var svo nálægt okkur og sýnilegt, ekki þar sem flogið var á fjall í dimmviðri eða eitthvað því um líkt. Sú mikla umræða sem hefur orðið í þjóðfélaginu í framhaldi af því er að skila þessum breytingum hingað inn eða því frv. og þeim ákvæðum sem hæstv. samgrh. er hér að flytja. Það verður einnig að segjast alveg eins og er að mikill baráttuandi tveggja manna, Friðriks Þórs Guðmundssonar og Jóns Ólafs Skarphéðinssonar, fyrir flugöryggismálum í framhaldi af því hörmulega slysi þar sem þeir misstu ættingja sína, er aðdáunarverð og ég er hiklaust þeirrar skoðunar að sú umræða hefur átt mikinn þátt í að bæta flugöryggi í landinu og skapa meira traust hjá fólki sem notar flug, og það er vel. Flugsamgöngur skipta okkur Íslendinga mjög miklu máli, annars vegar vegna farþegaflugs um hinar dreifðu byggðir og hins vegar gagnvart ferðaþjónustu í landinu. Skelfileg þróun hefur verið að gerast í þessum málum. Flugrekendur eru í miklum fjárhagslegum erfiðleikum og tapa miklum peningum og flugfélögin hafa verið að draga saman seglin, hætta flugi til ýmissa staða sem er mjög alvarlegt mál. Og það er sama hvort menn ræddu um að Flugfélag Íslands hætti að fljúga til Vestmannaeyja --- sem betur fer kom Íslandsflug og tók við því flugi --- eða áform Flugfélagsins um að hætta að fljúga til Hornafjarðar, að maður tali nú ekki um þegar Flugfélagið hætti algjörlega að fljúga til Húsavíkur, á það mikla ferðamannasvæði sem þar er og hefur vafalaust skapað þar erfiðleika í ferðaþjónustu. Þessu frv. er m.a. ætlað að styrkja stoðir Flugmálastjórnar vegna þess að stofnunin hefur verið gerð afturreka við málaferli þegar menn hafa kært það sem mönnum finnst glæfralegt flug. Þarna er sem sagt verið að fjölga þvingunarúrræðum, dagsektarvald er sett inn í og eiginlega má hiklaust segja að þetta sé í rétta átt. Við höfum örugglega orðið vör við að lögregla stoppar bíla úti á götu sem eru í slæmu ásigkomulagi að hennar mati og lögreglan hefur vald til þess að taka þá bíla úr umferð á staðnum. Og það er sannarlega rétt ef svo hefur verið, og ég segi ef, að flugmálayfirvöld hafa talið sig vanta fleiri ákvæði inn í þetta, þá er það sannarlega gott ef þau er sett þarna inn. Spyrja má út í 84. gr. gildandi laga sem gerð er breyting á í 16. gr. frv., að mig minnir. Þar er fjallað um þetta og við þekkjum nokkur dæmi. Í umræðum um flugmál í samgn. hefur komið fram að menn hafa verið reknir til baka, dómstólar hafa jafnvel vísað máli frá. Ég hugleiddi það þegar ég las frv. yfir hvort þetta hafi virkilega ekki verið nógu sterkt orðað í lögunum, hvort einhverjir meinbugir hafi kannski verið á framkvæmd málssóknar að flugmálayfirvöld voru gerð afturreka með þetta. Þess vegna vil ég leyfa mér að spyrja hæstv. samgrh.: Hvernig hefur þetta mál verið? Hefur í raun og veru reynt virkilega vel á þetta úrræði? Hvað hafa verið mörg mál og hver varð niðurstaðan? Hvaða mál fóru alla leið til Hæstaréttar, hverjum var vísað frá o.s.frv.? Ég vona að hæstv. samgrh. upplýsi okkur um það á eftir og við fáum smáyfirlit um það hvernig þetta var og hvort það hafi verið virkilega svo að menn hafi talið sig vanta þarna ákvæði. Í frv. eru flugverndarákvæði styrkt sem er eðlilegt í framhaldi af nýrri tegund hryðjuverka þar sem glæpamenn tóku heilu breiðþoturnar herskildi og notuðu til að fljúga á byggingar. Sannarlega er þörf á því og er náttúrlega það sem verið er að gera úti um allan heim og á það auðvitað að vera til þess að auka öryggi í flugi og gera það að verkum að fólk treysti sér til að fljúga, vegna þess að það yrði heldur erfitt fyrir efnahagskerfi heimsins ef fólk treysti sér ekki til að fljúga. Á flugþingi nýlega, sem bar yfirskriftina Flugöryggi í dögun nýrrar aldar, kom margt mjög athyglisvert fram. Þar á meðal hlustaði ég á erindi sem flugstjóri hjá Flugfélagi Íslands, Kári Kárason, flutti um flugöryggi í brennidepli. Eins og hann sagði var það í framhaldi af Skerjafjarðarslysinu 7. ágúst árið 2000 sem fjölmiðlar tóku mjög virkan þátt í þeirri umræðu. Mikil gagnrýni kom fram, bæði frá almenningi og fjölmiðlum og jafnt almenningur sem fagfólk sem stóð að henni. Það var ákaflega athyglisvert að hlusta á þennan mann tala um þessi mál og nefna t.d. öryggisnefnd flugmanna sem veitir aðhald t.d. við veðurlágmörk, takmarkanir vegna aðflugstækja, takmarkanir vegna brautarskilyrða og takmarkað flug að nóttu til, og nefndi sem dæmi mjög strangar kröfur sem gerðar hafa verið m.a. í Vestmannaeyjum og á Ísafirði. Og þeir sem hafa flogið til þessara staða þekkja að stundum þarf ekki mikinn vind úr ákveðinni átt til að allt verði ófært og oft hefur maður vafalaust hugsað sem farþegi, sem hefur ekki komist leiðar sinnar vegna þessa, að þarna séu kröfur allt of strangar, en manni kemur ekki til hugar að efast um að þarna sé faglega að verki staðið eftir að hafa hlustað á þennan fyrirlestur. Það var ákaflega merkilegt þegar þessi flugstjóri tók sem dæmi flugslys sem varð 15. nóvember 1978 þegar DC 8-63 flugvél frá Loftleiðum fórst við Colombo-flugvöll á Sri Lanka, og hlusta á þá lýsingu hvernig flugmálayfirvöld þar í landi skelltu skuldinni strax á flugmennina. Sem betur fór var send nefnd frá Íslandi sem mótmælti þessu, hún skoðaði málið og útkoman varð allt öðruvísi. Þetta leyfði manni e.t.v. að hugsa hvort flugslysarannsóknir, flugslysanefnd viðkomandi lands og flugmálastjórn viðkomandi lands sé allt of nátengt. Þess vegna vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort ekki hafi komið til tals við samningu þessa frv. að aðskilja mjög greinilega á milli Flugmálastjórnar og flugslysanefndar þannig að hvergi sé hægt að ætla að þarna sé skipst á skoðunum, skulum við kalla það, meðan á rannsókn stendur. Og þetta dæmi sem ég vitnaði í frá Sri Lanka þar sem fyrsta niðurstaðan varð sú að flugmönnunum var kennt um slysið af þarlendum yfirvöldum en allt annað kom síðar í ljós. Sýn þessa tiltekna flugstjóra á málið kom fram þegar hann endaði orð sín á þann veg að flugmenn, Flugmálastjórn og allir þeir sem vinna að flugmálum ættu að vinna að sama markmiði, sem er mjög göfugt. Lokaorðin voru að menn ættu að hætta að refsa og byrja að hjálpa. Þá kom auðvitað upp í huga minn það sem ég hef oft heyrt, að flugmenn veigri sér stundum við að benda á ýmis atriði og segja frá ýmsum atriðum sem betur mættu fara, vegna þess að mönnum yrði refsað fyrir það. Það leiðir hugann að því hvort refsivöndurinn stjórni svo miklu og óttinn við að segja frá komi í veg fyrir að hið sanna komi í ljós. Hér hafa, eins og hæstv. ráðherra sagði áðan, stórauknar fjárveitingar verið veittar til flugöryggismála. Í huga minn koma margar spurningar í framhaldi af þessu. Ég hefði gjarnan viljað heyra útskýringar á því frá hæstv. ráðherra á eftir. En í athugasemdum með frv. frá fjmrn. kemur fram að samkvæmt mati Flugmálastjórnar sé kostnaður vegna flugöryggismála áætlaður 30 millj. kr. Í frv. til fjárlaga 2002 hefur verið gert ráð fyrir þessum kostnaði með því að færa fjárheimild af framkvæmdum á flugvöllum til reksturs Flugmálastjórnar. Herra forseti. Mér finnst ekki mikill stæll á þessu. Það er verið að taka frá flugvöllum, e.t.v. einhverjum öryggisframkvæmdum, og færa það til Flugmálastjórnar. Mér er spurn: Hvaða stórkostlega auknu fjárveitingar til flugöryggismála er um að ræða í þessu máli? Svo er rætt um fleira í umsögninni með frv., um þessar tölur, þar sem verið er að leika sér með þær fram og aftur. Ég kem að því síðar, t.d. varðandi flugmiðaskattinn eða leiðarflugsgjöldin. Herra forseti. Þar sem ég sit í hv. samgn. get ég metið þetta frv. betur. Það er yfirgripsmikið og við munum augljóslega þurfa að kalla til marga sérfræðinga til að ræða þessi mál og fá umsagnir frá mörgum aðilum. Ég tók ekki eftir því hvort ráðherra var með einhverjar óskir um að þetta frv. yrði afgreitt fyrir lok haustþings. Ég held hins vegar að það sé engan veginn hægt, því miður, og vona að þar með sé flugöryggi ekki stofnað í hættu. Ég segi þetta eingöngu vegna þess að inn í umræðu í samgn. verður auðvitað að blandast þetta tiltekna flugslys, sem svo oft hefur verið rætt um í þessu sambandi, lögreglurannsókn sem er í gangi, og verður vonandi komin niðurstaða í áður en við ljúkum vinnu okkar í samgn. Síðast en ekki síst þyrfti að bíða þeirrar skýrslu sem þeir aðstandendur sem ég nefndi í upphafi hafa beitt sér fyrir að óháðir sérfræðingar frá Cranfield, sem mér skilst að séu þeir bestu í heimi, skili um þetta mál allt saman. Hún verður auðvitað mjög mikið innlegg í flugöryggismál okkar Íslendinga. Ég segi þetta eingöngu vegna þess að ég er þess fullviss, líkt og hæstv. ráðherra, að ef við getum lært eitthvað af þeirri miklu umræðu sem hefur orðið í þjóðfélaginu vegna þessa hörmulega slyss þá verður það líka í skýrslu frá þessum óháðu aðilum sem mér skilst að starfað hafi að flugöryggismálum í Bretlandi í áraraðir. Mér hefur einnig skilist að flugöryggismál í Bretlandi séu með því besta sem gerist í heiminum. Þetta vildi ég minnast á, herra forseti, vegna þess að í þessum skýrslum, lögreglurannsókn og skýrslu flugslysanefndar kann að vera fullt af atriðum sem snúa að flugöryggismálum sem við verðum að draga lærdóm af og setja inn í okkar löggjöf ef okkur finnst einhvers staðar vera brotalöm. Í framhaldi af þessu. Vegna þess að hæstv. samgrh. lýsti því yfir opinberlega, þegar tilkynnt var að þessir óháðu sérfræðingar frá Cranfield hefðu verið fengnir til að vinna að þessu máli, þar sem ráðherra lofaði að um góða samvinnu flugmálayfirvalda á Íslandi yrði að ræða við þessa Breta langar mig að spyrja hvort hæstv. samgrh. getur upplýst þingheim um það hvernig þau samskipti hafa gengið fyrir sig, hvort öll þau gögn sem þessir óháðu sérfræðingar hafa kallað eftir berist þeim fljótt og vel. Þetta segi ég eingöngu til að leggja áherslu á að skýrslu frá þessum óháðu aðilum verðum við að fá til samgn. til að vinna okkar vinnu. Herra forseti. Næsta á dagskrá fundarins er frv. sem ég er 1. flm. að, sem er um niðurfellingu á svokölluðum leiðarflugsgjöldum sem hæstv. ríkisstjórn setti á og var mótmælt af öllum flugrekendum. Hæstv. samgrh. hefur sagt að þessi flugmiðaskattur íþyngi mjög innlendum flugrekendum og boðar það í þessu frv. að hann verði lagður af. Ég ætla ekki að eyða tíma mínum hér til að ræða það. Tími gefst fyrir það á eftir. Ég gleymdi áðan, herra forseti, að spyrja um eitt sem rætt er um í frv., þ.e. ákveðna gæðastuðla fyrir flugvelli og flugstöðvar. Spurning mín til hæstv. ráðherra í þessu sambandi er: Hefur verið lagt mat á það hvort íslenskir flugvellir og flugstöðvar mundu uppfylla þau skilyrði sem hér eru eða mun þetta kannski leiða til þess að einhverjum flugvöllum og flugstöðvum úti á landi, þess vegna á litlum stöðum sem gegna aðallega hlutverki sjúkraflugvalla, verði lokað í framhaldinu? Með öðrum orðum, það þarf að tryggja töluverða peninga til þess að uppfylla þær kröfur sem við setjum þar? Ég hef eina spurningu til hæstv. ráðherra í viðbót. Í þeim lögum og reglugerðum sem við ætlum að setja gerum við okkur auðvitað öll grein fyrir því að kostnaður íslenskra flugrekenda mun stóraukast. Þess vegna er lokaspurning mín til hæstv. ráðherra þessi: Var eitthvert mat lagt á það þegar frv. var smíðað eða er það einn af þeim þáttum sem við í hv. samgn. þurfum að fara í gegnum? Það er öruggt að þetta mun hafa mikinn kostnað í för með sér og miðað við það hvernig flugrekstur á Íslandi gengur er það náttúrlega mjög alvarlegt mál ef flugrekendur gefast hreinlega upp í framhaldi af þessum auknu kröfum. Herra forseti. Umræða um flugöryggismál og innanlandsflug á Íslandi verður að vera þannig að trúnaðarsamband ríki milli flugmálayfirvalda og alls almennings í landinu. Farþegar og ættingjar þeirra verða að geta treyst því að öryggisreglum sé framfylgt og að öryggiseftirlit með íslenskum flugrekstri innan lands sé fullnægjandi.

Herra forseti. Í því frv. til laga um breytingu á lögum um loftferðir sem hér hefur verið mælt fyrir af hæstv. samgrh. er, eins og hann gat um, verið að styrkja og auka heimildir til að beita viðurlögum eða geta betur stýrt gæðum þjónustu- og öryggismála. Ég vildi fyrst og fremst, herra forseti, vekja athygli á og spyrjast fyrir um, í fyrsta lagi 8. gr. þar sem fjallað er um flugvellina og þann búnað sem flugvellir þurfa að hafa. Þar kemur fram, eins og er í núgildandi lögum, að flugvellir skuli flokkaðir eftir þjónustustigi og lágmarksflugvallarþjónustu. Hún skal þar vera skilgreind. Það vekur samt nokkurn ugg ef hertum reglum varðandi búnað og öryggi á flugvöllum og flugstöðvum úti um landi fylgir að þeir flugvellir sem um er að ræða verðir flokkaðir niður í þjónustu og þar af leiðandi verði örðugra að halda uppi t.d. áætlunarflugi á slíka flugvelli. Mjög mikilvægt er að fyllsta öryggis sé gætt og að stöðugt sé unnið að því að bæta og efla þjónustuna á flugvöllum sem öðrum samgöngumannvirkjum. Í þessu lagafrv. er hins vegar ekki gert ráð fyrir því að þessar auknu kröfur eða aðgerðir leiði til aukins kostnaðar við flugvallagerð eða rekstur flugvalla. Ég leyfi mér því að spyrja hæstv. ráðherra hvað sé vitað, hvað fyrirhugað og hver sé ætlunin í þessu efni. Það er ljóst að a.m.k. innanlandsflug á í vök að verjast hvað snertir rekstur og fjármögnun. Ákveðnar flugleiðir eru að nokkrum hluta nú þegar ríkisstyrktar, en annars allar með tiltölulega hátt fargjald. Þessi þjónusta verður óöruggari með degi hverjum og er ekki vitað hvað þar er á ferðinni. Þó horfir allt til þess að þjónustan dragist frekar saman en hitt, svo afleitt sem það er. Varðandi flugvellina skal hér einnig ítrekað, með leyfi hæstv. forseta, það sem stendur í 8. gr.: ,,Flugvöllur telst afmarkað landsvæði, að meðtöldum byggingum og búnaði sem ætlað er til afnota við komur, brottfarir og hreyfingar loftfara á jörðu niðri.`` Hluti af þessu samgöngumannvirki er líka vegirnir að viðkomandi flugvöllum, séu sérstakir afleggjarar frá aðalvegi að flugvöllum. Samkvæmt þessum lögum er gert ráð fyrir því að allir flugvellir falli undir þessi ákvæði. Vegirnir að flugvöllum sem fallið hafa út sem áætlunarflugvellir, þ.e. eru ekki með skipulegri starfsemi, hafa fallið úr tölu þjóðvega og teljast til forsjárlausra vega. Enginn hefur beinar skyldur til að halda slíkum vegum við og enginn ber ábyrgð á þeim samkvæmt núverandi vegalögum, sem er alveg afleitt. Ég hef áður bent á að þau ákvæði þurfi að endurskoða. Þó að flugvöllur fari úr tölu áætlunarflugvalla með skipulegu flugi er hann áfram mikilvægt samgöngumannvirki, getur hvenær sem er komið inn aftur sem áætlunarflugvöllur. Þar af leiðandi þarf áfram að tryggja tengsl flugvallarins við vegakerfi landsins og að þar beri einhver rekstrarlega ábyrgð. Þetta fyndist mér að hefði verið tilvalið að skýra samhliða þessum breytingum. Skýra hefði mátt stöðu veganna sem liggja að flugvöllunum og koma í veg fyrir að þeir yrðu áfram í tölu forsjárlausra þjóðvega sem fjölgar æ meira í landinu eftir því sem byggð skreppur saman. Í 9. gr. frv. er ýmislegt rakið varðandi leyfi og leyfisveitingar. Þar stendur, með leyfi forseta: ,,Leyfi Flugmálastjórnar Íslands þarf til reksturs flugstöðva vegna flutnings á farþegum og farmi í atvinnuskyni. Nánar skal kveðið á um kröfur sem gerðar eru til rekstraraðila, aðstöðu og búnaðar flugstöðva í reglugerð sem ráðherra setur.`` Í þessari grein segir áfram: ,,Að fullnægðum þeim kröfum sem settar eru skal Flugmálastjórn Íslands gefa út starfsleyfi. Í starfsleyfi skal koma fram nafn leyfishafa, gildistími ásamt leyfilegu umfangi starfsemi og þeim takmörkunum og skilyrðum sem leyfishafi skal hlíta.`` Í þessari grein, herra forseti, segir jafnframt að Flugmálastjórn hafi eftirlit með því að leyfishafi haldi þær reglur sem settar eru og geti fylgt því eftir með formlegu eftirliti, heimsóknum og skoðunum. En í lok greinarinnar stendur, herra forseti: ,,Gjaldtaka Flugmálastjórnar Íslands fyrir starf stofnunarinnar samkvæmt þessari grein skal miðast við að eftirlitsskyldir aðilar standi undir kostnaði við starfið.`` Þarna finnst mér galopnin leið til beinnar skattheimtu á flugið og flugreksturinn. Ég tel að það sé óeðlilegt að svo opin heimild eða öllu heldur krafa sé sett um að þetta eftirlit og þær leyfisveitingar sem Flugmálastjórn ber að annast samkvæmt frv. og flugrekstrarhafar séu skyldugir til að greiða þann uppsetta kostnað skilyrðislaust, samkvæmt reikningi Flugmálastjórnar. Þetta finnst mér ástæða til þess að skoða. Það færist æ meira í vöxt að atvinnureksturinn, atvinnulífið og aðrir aðilar greiði beint lögboðin eftirlitsverk og eftirlitsskyldu sem hinu opinbera ber að inna af hendi sem hefur að langmestu leyti verið gert ráð fyrir að þeir fái framlag af fjárlögum til þess að standa straum af. Ég vil jafnframt vekja almenna athygli á þeim hertu kröfum og hertu reglum varðandi flug og aðbúnað í flugvöllum og öllu er viðkemur flugi. Í sjálfu sér er afar gott og nauðsynlegt að ætíð sé hægt að tryggja svo mikið öryggi sem nokkur kostur er. Engu að síður ber þar að fara varlega við setningu laga og reglna hvarvetna hvað þessa þjónustu varðar og að reglurnar verði úr takti við raunveruleikann og ofþyngi flugrekstrinum, ekki síst ef honum ber síðan að standa straum af kostnaði sem þarna er verið að gera kröfur um. Það gæti leitt til þess að flug á Íslandi --- það á fyrst og fremst við um innanlandsflugið --- eigi örðugra en áður með að starfa og enn meiri hætta verði á að það leggist af. Þetta vil ég taka fram og nefna sem varnaðarorð. Ég ítreka jafnframt að að sjálfsögðu ber að efla og styrkja flugöryggi. Í umsögn fjmrn. með þessu frv., herra forseti, er farið nokkuð léttilega með málið. Þar er talað um nokkra tilfærslu á fjármagni og að með því að leggja niður flugleiðsögugjaldið, sem hér er leitað eftir en áður hafði verið tilkynnt að leggja ætti niður, þá breytast náttúrlega ýmsar fjárlaga- og fjárhagsforsendur. En það að þetta frv. leiði sjálfkrafa til þess að flutt sé fjármagn á milli liða í flugþjónustu eða innan samgrn., að þar sé tekið af öðrum liðum, öðrum verkefnum sem eru brýn og nauðsynleg, það er ekki hlutverk þessa frv. Það er ekki hlutverk fjmrn. að kveða á um það í umsögn sinni, samanber orðalagið, herra forseti. Hérna stendur í umsögn fjmrn.: ,,Í frumvarpi til fjárlaga 2002 hefur verið gert ráð fyrir þessum kostnaði með því að færa fjárheimild af framkvæmdum á flugvöllum til reksturs Flugmálastjórnar.`` Það er sjálfsagt hárrétt að þetta sé nefnt og lagt til í frv. til fjárlaga en frv. er í höndum þingsins og því er ekki hægt að fullyrða að þetta gangi fram eins og þarna er lagt til, að færa fjármagn á milli einstakra verkefna. Einnig er farið nokkuð frjálslega með afdrif flugleiðsögugjaldsins, hvernig með það skuli með fara. Ég get í því sambandi sagt frá að m.a. hefur verið gert ráð fyrir því að Veðurstofan fengi hluta af þessu flugleiðsögugjaldi til rekstrar síns. Það er gert ráð fyrir því á fjárlögum þessa árs og það átti að vera til styrktar henni. Í fjárlagafrv. er hins vegar hvergi minnst á það hvernig þetta skuli bætt, hvorki í fjáraukalögum né í frv. til fjárlaga á næsta ári. Vangaveltur um sparnað eða tilfærslur á þessu gjaldi eru nokkuð frjálslegar í umsögn fjmrn., sem annars er náttúrlega bara sem fylgigagn. Ég vil þó nefna að þar tel ég að betur hefði mátt vinna. Herra forseti. Þetta frv. fer til samgn. Þar gefst tækifæri til að fara ítarlega í gegnum málið. Frv. verður sent til umsagnar. Ég á sæti í samgn. og þar gefst tækifæri til þess að fylgja þessum atriðum frekar eftir.

Herra forseti. Ég vil þakka þeim hv. þm. sem hafa tekið til máls um frv. fyrir þeirra innlegg. Hér hafa komið fram nokkrar fyrirspurnir sem ég vildi gera að umtalsefni. Fyrst vil ég aðeins nefna að frv., eins og ég gat um í framsöguræðu minni, er að sjálfsögðu flutt til að gera margs konar breytingar á löggjöfinni sem leitt gætu til þess að flugöryggismálin og framkvæmd þeirra í landinu yrðu traustari. Það er auðvitað tilgangurinn. Þær leiðir sem við höfum til þess eru að sjálfsögðu að læra með ýmsum hætti af reynslunni, þó hún sé oft dýrkeypt. Þar fyrir utan þurfum við, bæði flugmálayfirvöld og ráðuneyti hverju sinni, að vera vel á verði. Ég undirstrikaði það rækilega í ræðu minni. Gera þarf þær breytingar á löggjöf og framkvæmd mála sem gætu leitt til betri vinnubragða, bæði hjá flugrekendum og opinberum aðilum. Hins vegar ber á það að líta að við höfum m.a. rannsóknarnefnd flugslysa til þess að rannsaka flugslys og atvik sem verða hverju sinni. Rannsóknarnefnd flugslysa er m.a. ætlað það mikilsverða hlutverk að gera tillögur til úrbóta og það hefur hún gert. Hv. þm. Kristján Möller nefndi alveg sérstaklega og fór yfir og velti fyrir sér hvort það þyrfti e.t.v. að aðskilja betur en gert er, annars vegar vinnu rannsóknarnefndar og hins vegar starf Flugmálastjórnar. Nú er það svo að það er skýrt tekið fram í lögum um rannsóknarnefnd flugslysa að hún starfar sjálfstætt og henni er ætlað að starfa óháð yfirvöldum, flugrekendum og öllum öðrum sem um þessi mál fjalla. Auðvitað er mjög mikilvægt að ganga svo frá hnútum að rannsóknarnefndin sé óháð. M.a. hefur það nokkuð komið til umræðu í þinginu, þegar gerðar voru kröfur um það af hv. þm. að ráðherra beitti sér gagnvart rannsóknarnefndinni. Ég hef dregið það mjög skýrt fram að rannsóknarnefndin starfar sjálfstætt og það er ekki á valdi ráðherrans að hafa bein afskipti af rannsókn flugslysa. Þetta er alveg nauðsynlegt að taka skýrt fram. Hins vegar er það svo að það kann vel að vera að það þurfi að breyta lögum um rannsóknarnefnd flugslysa. Það kemur þá til okkar kasta síðar, m.a. í þá átt sem fram kom í athugasemdum og ábendingum Alþjóðaflugmálastofnunarinnar þegar hún gerði athugun á starfi og vinnubrögðum nefndarinnar. Ég mun ekki hafa fleiri orð um það en vildi aðeins að þessu gefna tilefni undirstrika þetta sérstaklega. Hv. þm. Kristján Möller nefndi einnig að e.t.v. veigruðu flugmenn sér við að koma fram og gera grein fyrir aðstæðum af ótta við refsivönd. Það er auðvitað hluti af verkefnum rannsóknarnefndarinnar. Hún hefur í raun afskaplega sterka stöðu til að draga fram þessi atriði frá flugmönnum jafnt sem öðrum sem að flugslysum og flugatvikum koma í þeim tilgangi að læra af reynslunni. Þess vegna er ekki gert ráð fyrir því að gögn rannsóknarnefndar flugslysa séu innlegg í kröfu fyrir dómstólum eða vegna ákæru. Það er eitt af grundvallaratriðum flugslysarannsóknanna, að þannig sé staðið að málum að reynt sé að tryggja að hið rétta og sanna komi fram. Það skiptir mjög miklu máli. Hv. þm. nefndi sérstaklega það sem fram kemur í 16. gr. frv. og varðar 84. gr. loftferðalaganna. Í 16. gr. er verið að styrkja og efla þær heimildir sem Flugmálastjórn hefur en í henni segir, með leyfi forseta: ,,Flugmálastjórn Íslands getur gefið út rekstrarfyrirmæli varðandi einstaka rekstrarþætti hjá flugrekendum og öðrum þeim aðilum sem ber að starfa samkvæmt leyfi útgefnu af stofnuninni. Slík fyrirmæli geta þó einnig varðað reksturinn í heild. Rekstrarfyrirmæli geta lotið að því að banna tiltekna starfrækslu, binda hana takmörkunum eða gera hana háða því að tiltekin skilyrði sem stofnunin setur séu uppfyllt í þágu aukins flugöryggis. Rekstrarfyrirmæli skulu greina ástæðu fyrir útgáfu þeirra, gildissvið og gildistíma og þær ráðstafanir sem hlutaðeigandi rekstraraðila ber að viðhafa. Brjóti leyfishafi lagaboð, önnur fyrirmæli um starfsemina, skilyrði leyfis eða reynist hann ófær um að reka starfsemina samkvæmt þeim fyrirmælum sem um hana gilda skal Flugmálastjórn Íslands svipta hann leyfi að nokkru leyti eða öllu, eftir mati stofnunarinnar á aðstæðum. Leyfissvipting að hluta skal þá varða nánar afmarkaða þætti í starfi hlutaðeigandi leyfishafa, til að mynda tiltekið loftfar eða tiltekna viðhaldsstöð. Sviptingin skal í fyrstu vera til bráðabirgða meðan mál er rannsakað með tilliti til þess hvort efni séu til endanlegrar leyfissviptingar. Bráðabirgðasviptingunni skal markaður tími.`` Í greinargerðinni er farið yfir þetta og það skýrt nánar. Hv. þm. spurðist fyrir um það hvort vitnað væri í þessu sambandi til einhverra tiltekinna atburða vegna þess að hér er reynt að herða möguleika Flugmálastjórnar til aðgerða. Það er vegna þess að, eins og fram kemur í frv., talið er að það hafi skort. Bara til þess að upplýsa hvað hér er um að ræða komu á árunum 1995 og 1996 upp þrjú mál þar sem Flugmálastjórn gerði athugasemdir og það endaði með ákæru. Það var sýknað í einu málinu og sakfellt í öðru en refsingar voru mjög vægar. Þarna var um að ræða lágflug, snertilendingar og vatnalendingar. Mat Flugmálastjórnar var að þarna skorti skýrari og afdráttarlausari heimildir, og verið er að vitna til þessara mála þegar fjallað er um þetta í greinargerð frv. Þetta vildi ég nefna hér vegna fyrirspurnar hv. þm. Hv. þm. Kristján Möller og reyndar hv. þm. Jón Bjarnason einnig nefndu hér fjármálahlið frv. og gerðu lítið úr því að verið væri að auka fjármuni til flugöryggismálanna --- á kostnað annarra framkvæmda var nefnt, og það er rétt. Við gerum ráð fyrir því að auka fjármuni flugöryggissviðsins um 30 millj. á næsta ári, sem auðvitað skiptir heilmiklu máli, og það er gert innan þess ramma flugmálaáætlunar sem fyrir liggur. Af ýmsu er að taka í flugmálaáætlun og auðvitað er þar forgangsraðað. Með þessari tilfærslu erum við að forgangsraða með öðrum hætti en áður hefur verið, m.a. vegna þess að við erum með þessu frv. og öðrum aðgerðum að hraða gildistöku JAR-OPS reglnanna hvað varðar minni flugvélar en gert hafði verið ráð fyrir áður. Og við metum það svo að nauðsynlegt sé að herða á og auka þessa vinnu flugöryggissviðsins, eftirlitsvinnu, og það mun þá væntanlega koma niður á m.a. tilteknum byggingarframkvæmdum sem voru fyrirhugaðar. Ég þori að fullyrða að það er ekki á kostnað flugöryggisþátta heldur á kostnað þess að e.t.v. dregur eitthvað örlítið úr þjónustu, og starfsaðstaða á flugvöllum verður ekki strax sú sem verður í fyllingu tímans. Við viljum með þessum áformum, bæði í fjárlögum og fjáraukalögum og með þessu frv., leggja ríka áherslu á flugöryggisþættina og að skapa flugöryggissviði Flugmálastjórnar alla þá möguleika sem við getum til þess að vinna sem best að málum. Hv. þm. nefndi að hann teldi að hv. samgn. gæti ekki lokið starfi sínu á þessu þingi, og mér þykir það miður. Það eru vond skilaboð og ég leyfi mér að efast fullkomlega um það. Ég tel afar mikilvægt að þetta frv. verði afgreitt fyrir jól, og legg á það mjög ríka og mikla áherslu. Við getum auðvitað haldið áfram að vinna að þessum málum og kalla fram sérfræðinga okkur til halds og trausts en ég tel að við getum ekki beðið með afgreiðslu þessa frv. þangað til lögreglurannsókn á viðkomandi flugslysi er lokið eða að annarri tiltekinni rannsókn erlendra aðila ljúki. Ef þær rannsóknir leiða til þess að gera þurfi einhverjar aðrar breytingar þarf auðvitað að taka á því þegar þar að kemur en ég tel að afgreiðslu þessa frv. eigi að ljúka og að samgn. hafi ekki yfir sér þau verkefni um þessar mundir að hún geti ekki lagst í mjög öfluga og góða vinnu við þetta mál. Þess utan veit ég að samgöngunefndarmenn hafa mjög mikið hugsað um þessi mál og rætt þau að undanförnu, og ættu þess vegna að vera betur í stakk búnir til þess að takast á við verkefnið. Þannig að ég legg mikla áherslu á að hraða vinnunni. Spurt var hvort þessar auknu kröfur gagnvart flugvöllum og flugstöðvum gætu leitt til þess að einhverjum flugvöllum yrði lokað. Ég þori ekkert að fullyrða um það en á síður von á því vegna þess að mjög víða er verið að vinna að endurbótum á grundvelli flugmálaáætlunar, t.d. hérna í Reykjavík. Reykjavíkurflugvöllur er mikið breyttur og bættur, og allt í þágu flugöryggis, bæði hvað varðar flugbrautirnar og aðflugsbúnað allan, þannig að ég tel að það sé allt á mjög góðum vegi. Þannig tel ég að að sjálfsögðu þurfi ýmislegt að lagfæra --- það fer ekkert á milli mála --- á grundvelli hertra krafna og reglna og að því þurfum við að vinna. Það er alveg ljóst að kostnaður mun eitthvað aukast hjá flugrekendum en það eru m.a. þættir sem þarf að taka til meðferðar og við getum ekki slegið af kröfum af þeirri ástæðu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir svör við þeim spurningum sem ég lagði fram en vil taka skýrt fram vegna síðustu orða hans, að þetta hefði töluverðan kostnað í för með sér fyrir flugrekendur en samt sem áður mundum við ekki slá af flugöryggi, að ég tek heils hugar undir þau. En ég spurði út í þetta vegna þess að við vitum hvernig rekstrarskilyrði þessara flugfélaga er í dag. Þau berjast í bökkum. Og fjárhagslegur grundvöllur er nánast enginn. Menn eru að reka þetta með því að ganga á hlutafé o.s.frv. Ég sagði þetta eingöngu og spurði vegna þess að ég tel að sú staða gæti komið upp að við yrðum að gefa eftir í ýmsum gjöldum og sköttum sem við leggjum á innlenda flugrekendur sem eru að sinna áætlunar- og sjúkraflugi og öðru hér á landi. Þetta vildi ég að kæmi skýrt fram. Það er sannarlega rétt að öll slík framþróun sem lýtur að öryggismálum, upptaka JAR-OPS reglnanna og annað, hefur auðvitað mikinn kostnað í för með sér fyrir ríkissjóð, fyrir flugrekendur og allt það. Þetta öryggi kostar mikið. Og þess vegna segi ég líka að mér finnst ekki mikill bragur á því að teknar séu 30 millj. af framkvæmdum við flugvelli til þess að færa til Flugmálastjórnar til að sinna þessum öryggisþætti. Ég hefði talið að þarna þyrftu a.m.k. að koma til nýjar 30 millj. Og ég nefni aðeins í sömu andránni það sem snýr að öðru öryggi, þ.e. umferðaröryggisáætlun, sem umferðarþing hefur fjallað um og á að gera til næstu tólf ára, en hefur ekki litið dagsins ljós enn þá hér í þinginu, er ekki farið að ræða, og hæstv. dómsmrh. hefur boðað að ætti að ræða á vorþingi. Ég leyfi mér að efast um að hægt verði að framfylgja áætlun samkvæmt því mikla góða plaggi sem búið er að leggja mikla vinnu í, og eingöngu vegna peningaskorts. Við vitum það. Öll þessi atriði kosta fullt af peningum og peningar þurfa að fylgja með til þess að úr verði bætt. Það er nákvæmlega eins með frv. sem við erum hér að ræða. Þetta vildi ég, herra forseti, að kæmi skýrt fram. Ég þakka líka það svar sem ég fékk hér um að rannsóknarnefnd flugslysa væri aðskilin frá Flugmálastjórn og ég hef heyrt lýsingu á því frá ágætum starfsmanni samgrn. um hvernig þetta var skilið frá vegna krafna frá hinu Evrópska efnahagssvæði. Ég segi hins vegar, og það spilar inn í þegar ég var að ímynda mér að okkur mundi ekki takast að afgreiða þetta fyrir jól, að ég vona svo sannarlega að það takist og skal leggja mitt af mörkum til þess. En ég verð að segja alveg eins og er að við höfum barist hér í því, fulltrúar Samfylkingarinnar, í ansi langan tíma að flugslysanefnd verði kölluð á fund samgn. til að ræða flugöryggismál á Íslandi. Auðvitað er það í framhaldi af skýrslunni um flugslysið í Skerjafirði. Auðvitað blandast það inn vegna þess að flugslysanefnd gerir líka ákveðnar tillögur um úrbætur. Og auðvitað er eðlilegt að hv. samgn. eigi að geta rætt við flugslysanefnd og fengið ábendingar, átt í skoðanaskiptum og þess háttar. Ég hef lesið þær skýrslur sem þar komu fram út af þessu hörmulega slysi. Ég er ekki sérfræðingur í flugmálum. Ég er hins vegar áhugamaður um flugöryggismál og ég hef leitað mér upplýsinga, talað við flugmenn og annað, og flugmenn hafa fært ýmislegt af þessu í tal við mig sem nefndarmann. Þess vegna tel ég afar mikilvægt að hv. samgn. geti fengið flugslysanefnd á fund sinn til þess að ræða þetta frv. þar sem auðvitað blandast við skýrslur um þetta hörmulega flugslys. Auðvitað blandast það þar inn í vegna þess að þar eru dæmi tiltekin. Ég verð að segja alveg eins og er, herra forseti, að því miður verður samgn. ekki ætlaður mikill tími til að fara yfir þetta mikla frv. sem er mjög flókið, vegna þess að þetta er náttúrlega bara fyrir flugtæknifræðinga að fjalla um. Við þurfum auðvitað að draga lærdóm af því sem þeir segja okkur og ráðleggja okkur. Það eru nú ekki eftir margir þingfundadagar, fjórtán dagar taldist mér til og eftir er 2. og 3. umræða um fjárlög, umræða um utanríkismál, nefndafundir o.s.frv. Það hefði nú verið betri bragur á því að leggja frv. fyrr fram. Við höfum ekkert verið í neinum stórmálum í samgn. það sem liðið er frá því að þing kom saman 1. október. Við hefðum getað verið búin að vinna mikið í þessu máli. En ég tek skýrt fram að ég ætla ekki að leggjast í það að tefja þetta mál, alls ekki. En ég vil að það fái vandlega umfjöllun í samgn. og að ekki verði farið í neinum hraðakstri þar í gegn eins og ýmislegt sem við höfum verið að ræða í samgn. Nægir þar að nefna sölu á Landssímanum á síðasta ári sem við urðum að taka með hraðferð, express-ferð í gegnum samgn. Það sem hæstv. samgrh. sagði er einmitt grundvallaratriði í þessum málum, þ.e. við þurfum að læra af reynslunni. Það er nefnilega málið. Við þurfum að fá það inn sem okkur hefur verið bent á að betur mætti fara eins og hæstv. samgrh. er að beita sér fyrir með framlagningu þessa frv. Herra forseti. Vegna spurningar minnar um ákvæði 84. gr. þar sem sett eru inn sterkari ákvæði fyrir Flugmálastjórn þannig að hún verði ekki gerð afturreka frá dómstólum með það mál sem ég spurði hér út í þá vil ég taka fram að á fund samgrn. kom flugmálastjóri og Pétur Maack sem vinnur að flugöryggismálum. Þeir tóku þetta skýrt fram á þeim fundi, þ.e. þeir tóku þetta dæmi um snertilendinguna. Auðvitað er ekki gott ef dómstólar treysta sér ekki til að taka á því máli vegna þess að ekki sé heimild fyrir því og menn reknir til baka. Það er auðvitað ekki nógu gott. Þetta atriði er því að sjálfsögðu til bóta í frv., samanber það sem ég nefndi áðan um lögreglu sem getur stoppað bíl á götu og tekið af honum númerin þannig að hann verður ekki hreyfður öðruvísi en að fara með dráttarbíl. Herra forseti. Ég held að ég hafi nú farið í gegnum það sem ég vildi bæta við það sem ég sagði í fyrri ræðum mínum um þetta mál. En ég segi bara: Við skulum vona að okkur takist að afgreiða þetta mál fyrir jól. Það er að sjálfsögðu afar mikilvægt. En ég gagnrýni að það skuli ekki hafa komið fyrr fram. Samgöngunefnd þarf að senda þetta til umsagnar. Við þekkjum það frá fyrri málum sem við höfum rætt, t.d. flugleiðsögugjöldunum, að umsagnir frá geta verið miklar og ítarlegar sem betur fer. Það eru miklir tæknimenn og miklir fræðingar sem starfa við þetta hér hjá okkur á Íslandi. Við þurfum að sjálfsögðu líka að kalla til okkar fulltrúa frá flugfélögum sem sjá um innanlandsflug vegna þess að við þurfum auðvitað að fá mjög góða lýsingu hjá þeim á því að þessar sjálfsögðu öryggisreglur sem við erum að taka upp og eru öllum til gagns munu hafa mikil fjárútlát í för með sér fyrir ríkissjóð og flugrekendur. Við höfum verið að ræða hér um flugvellina þar sem 30 millj. eru teknar frá. Það getur vel verið að út úr þessu komi það að við munum loka nokkrum flugvöllum eða nokkrum flugstöðvum, sjúkraflugvöllum. Þá verður auðvitað að bregðast við því þannig. Ekki gengur að loka þessu og skapa hættur eða erfiðleika á öðrum sviðum.

Herra forseti. Fyrst vil ég nefna að við undirbúning þessa frv. var leitað umsagna frá flugfélögunum og fleirum þannig að frv. er mjög vel undirbúið. Ég tel að samgn. ætti ekki að vera neitt að vanbúnaði að taka rækilega til hendi við að ljúka þessu á sem skemmstum tíma. Varðandi það að nefndin þurfi að fá til sín t.d. rannsóknarnefnd flugslysa þá get ég að sjálfsögðu ekki skipað henni eitt né neitt. En það er alveg augljóst að aðili eins og rannsóknarnefnd flugslysa hlýtur að geta komið til samgn. til þess að fara yfir og fjalla um málefni eins og breytingar á þessari löggjöf. Varðandi það atriði að flugfélögin séu illa sett þá er það auðvitað rétt. Vandræði hafa verið í rekstri flugfélaga. Ekki hefur það nú batnað við síðustu atburði. En hvað varðar innanlandsflugið þá er staðan gjörbreytt vegna aðgerða stjórnvalda. Hvers vegna? Jú, vegna þess að við höfum boðið út flugleiðir. Við höfum boðið út bæði áætlunarflugleiðirnar, sem er beinn ríkisstyrkur sem ekki var áður sem bætir stöðu flugfélaganna, og við höfum boðið út sjúkraflutningana í tengslum m.a. við áætlunarflugleiðirnar, sem er nýlunda. Það bætir stórlega sjúkraflutningaþjónustuna, breytir henni algerlega í grundvallaratriðum, skapar flugfélögunum auknar og tryggari tekjur vegna þessa og þar af leiðandi betri rekstrarstöðu. Síðan er það nýjast að við höfum ákveðið að bjóða út flugleiðina til Hornafjarðar sem á að bæta stöðu þess flugfélags sem hana fær vegna þess að flugfélögin hafa verið að reka þá flugleið með tapi. Það er því staðreynd að með stefnu stjórnvalda og aðgerðum gagnvart innanlandsfluginu ætti staða flugfélaganna að verða miklu betri.

Herra forseti. Aðeins bara út af gjörbreyttri stöðu flugfélaga. Ég er alveg sammála því, enda var eitt af mínum fyrstu verkum á hinu háa Alþingi þegar ég kom í þetta virðulega hús, umræða utan dagskrár um stöðu innanlandsflugs á Íslandi. Ég var innilega sammála því að þetta yrði boðið út. Ég gagnrýndi að það hefði ekki verið gert fyrr. Og ég var innilega sammála því og því fylgjandi að sjúkraflug og farþegaflug yrðu boðin út saman, eins og hæstv. ráðherra kom inn á um flugið til Hornafjarðar sem ég fagna að eigi að bjóða út og styrkja. Ég sakna þess reyndar að Húsavíkurflugið skuli ekki einnig vera haft með með tilliti til hagsmuna þess svæðis og með tilliti til ferðaþjónustu aðallega í Þingeyjarsýslu. En nóg um það. Ég fagna þessu. Þetta er auðvitað gert til þess að þeir sem fá þennan pakka verði betur í stakk búnir, fái meiri og betri verkefni og geti hagað rekstri sínum eftir því, þ.e. geti betur sinnt áætlunarflugi í leiðinni. Það sem er mikilvægast er að auðvitað vonar maður að með þessu útboði komi aðilar til sem eru kannski í of litlum verkefnum en gætu tekið að sér meira. Ég nefni bara sem dæmi Íslandsflug, næststærsta innanlandsflugfélagið okkar á Íslandi. Auðvitað væri æskilegt að þeir fengju fleiri af þessum leggjum sem við erum að bjóða út, þ.e. farþega- og sjúkraflug, til þess að styrkja rekstrargrundvöll fyrirtækjanna, til þess að geta tekið þátt í að fljúga á öðrum leiðum og halda uppi samkeppni og samgöngum til nokkurra staða. Herra forseti. Svo bara rétt í lokin. Það er alveg rétt að þetta var stillt upp á, að mig minnir, 80 millj. á ári. En það er líka rétt, og rétt að hafa í huga það sem við ræðum hér eftir nokkrar sekúndur, að mikil mistök hæstv. ríkisstjórnar með flugmiðaskattinum svokallaða hafa íþyngt þessum félögum. Og þar voru áætlaðar 50 millj. kr. í skattheimtu á þessu ári.

Herra forseti. Auðvitað þarf alltaf að hafa allt sviðið undir þegar verið er að kveða upp dóma eins og hv. þm. gerir. Ég rakti hér að flugfélögin eiga að hafa allt aðra stöðu í dag eftir að ríkisstjórnin tók ákvörðun um að bjóða út flugleiðir og styrkja þær, tilteknar leiðir. Það má heldur ekki gleyma því að þróun olíuverðs og annars hefur haft geysilega mikil áhrif á flugreksturinn. Málið er ekki einungis að innheimt var gjald af flugfélögunum, svokallað leiðarflugsgjald, sem er bara brot af þeim kostnaði sem ríkissjóður greiðir, sem verður til þess að flugfélögin rata í vanda. Það er annars vegar það að dregið hefur mjög úr notkun flugs á tilteknum flugleiðum á meðan reyndar sem betur fer, eins og til Akureyrar, hefur verið mikil notkun í fluginu. Því þurfa menn að átta sig, eins og ég segi, á sviðinu öllu þegar verið er að kveða upp dóma bæði um stöðu flugsins og aðgerðir stjórnvalda. Ég trúi ekki öðru en að þegar þingmaðurinn fer af sanngirni yfir þetta hljóti hann að vera býsna ánægður með aðgerðir ríkisstjórnarinnar þó hann vilji ekki viðurkenna það sem fulltrúi Samfylkingarinnar sem hefur allt á hornum sér í öllum málum og eru að nálgast Vinstri græna allt hvað af tekur, kannski vegna þess hversu Vinstri grænir hafa náð miklum árangri í því að vera á móti öllu, óánægðir með allt. En Samfylkingunni fer það illa. 
            

Herra forseti. Mér fannst síðustu orð hæstv. ráðherra svona frekar undir beltisstað. Ég held að ég hafi lagt mitt af mörkum hér fyrir fleiri, fleiri málum sem hæstv. ráðherra hefur flutt, til að veita þeim brautargengi og ég hef oft og tíðum hælt ráðherra mjög mikið fyrir ýmis verkefni sem hafa komið fram. En það er sannarlega rétt, herra forseti, að það ber að hafa allt sviðið undir þegar menn skoða gjaldtöku af flugfélögum og rekstrarskilyrði flugfélaga á Íslandi. Við skulum taka bara eitt dæmi sem snýr að efnahagsstefnu núverandi ríkisstjórnar, gengisfellingu upp á 30%. Halda menn að hún sé mjög hagfelld fyrir íslensk flugfélög sem kaupa mest alla sína varahluti og annað slíkt í dollurum? Halda menn að það létti nokkuð rekstrarskilyrði þessara fyrirtækja hvernig farið hefur verið með gjaldmiðilinn okkar íslenska sem er gjörsamlega heillum horfinn og hruninn? Það er rétt með olíuverðið. Við getum minna gert að því. En hátt gengi, gengisfellingin, virkar nú vel inn á það. Halda menn að það sé eitthvað auðvelt fyrir íslensk flugfélög að reka sitt batterí í þessu umhverfi, jafnvel með ríkisstyrkjum vegna farþegaflugs og sjúkraflugs, þar sem tekjurnar eru eingöngu í krónum en stór hluti kostnaðar í erlendri mynt, t.d. leiga á flugvélum, kaup á varahlutum o.s.frv.? Herra forseti. Þetta allt skekkir mjög rekstrarskilyrði íslenskra flugfélaga og reyndar allra atvinnufyrirtækja í landinu, ásamt því sem ber að nefna og ég ætla nú ekki að gleyma, okurvaxtastefnunni sem er bein afleiðing vitlausrar efnahagsstefnu og viðskiptahalla undanfarinna ára. En þessi umræða, herra forseti, átti ekki að snúast um efnahagsmál. Hún átti að snúast um það að erfiðleikar íslenskra flugfélaga aukast og aukast vegna þessa sem ég hef hér nefnt, þ.e. hárra fargjalda því flugfélögin hafa þurft að hækka fargjöldin og fá færri farþega. Þannig heldur þessi vítahringur áfram. Rétt er að flugmiðaskatturinn var ekki mjög hár. Hann var samt sem áður 50 millj. og hann átti að leggjast á íslensk flugfélög.

Herra forseti. Ég sé mig knúinn til þess að koma hér upp til þess að fjalla aðeins um þau orð hæstv. ráðherra að hann ætti í svo miklum örðugleikum með að koma sínum málum fram vegna andstöðu Vinstri grænna því þeir væru svo á móti öllu því sem hann ...

Það er misskilningur.

Nú kallar hæstv. ráðherra fram í og telur að um misskilning hafi verið að ræða og ég vona að það sé rétt. Við höfum einmitt verið að leggja hæstv. ráðherra lið, færa hann til betri vegar, benda honum á hversu einkavæðingin í hans mikilvægu málaflokkum er afleit og slæm. Í því máli sem hæstv. ráðherra er nú hér að flytja varðandi flugmál lýsti hann því einmitt hvernig ríkið er í auknum mæli að koma inn til þess að styrkja flugið, styrkja innanlandsflugið. Það flug sem eftir er í landinu er því að verða í stórum mæli ríkisstyrkt og verður væntanlega ríkisstyrkt enn meir. En hverju er hæstv. ráðherra þarna að sópa upp? Hann er að sópa upp verk fyrirrennara sinna í ráðherraembætti sem einkavæddu flugið, tóku af sérleyfin og gáfu frjálst skotleyfi á flug í landinu. Hvað fengum við? Við fengum það að tvö eða þrjú flugfélög flugu á sama stað, undirbuðu hvert annað og skertu þar með fjárhag sinn innan nokkurra mánaða. Innan nokkurra ára gat ekkert af þessum flugfélögum staðið lengur við þetta innanlandsflug.  Þetta varð hvað erfiðast og sogaði til sín höfuðstól þessara flugfélaga og veitti þeim þó ekki af honum.  Ég óttast, herra forseti, að verði gengið enn harðar fram í einkavæðingu á fjarskiptaþjónustu, í samgöngumálum, almannaþjónustunni og almenningssamgöngunum í landinu þá megum við búast við því að stórir hlutar landsins verði án þessarar þjónustu eða búi við verulega skerta þjónustu. Herra forseti. Ég frábið mér að Vinstri grænir séu hæstv. ráðherra sérstaklega óþægur ljár í þúfu. Við erum einmitt að reka þau erindi að færa mál hans til betri vegar og það munum við gera áfram af öllum okkar krafti eins og við getum með hag lands þjóðar að leiðarljósi.

Herra forseti. Ég var ekki sérstaklega að kvarta undan því að hv. þm. Vinstri grænna væru eitthvað sérstaklega erfiðir mér sem samgrh., það er nú öðru nær. Ég var hins vegar að vekja athygli á því að Samfylkingin ætti ekki að fara í það sama ljáfar og þeir hv. þm. Vinstri grænna, að vera á móti öllu. En hins vegar er alveg ljóst að hv. þm. Jón Bjarnason misskilur það þegar hann talar um einkavæðingu í flugi. Það er náttúrlega ekkert um það að ræða að nein einkavæðing sé í flugi.  Hins vegar var það svo að á grundvelli samnings okkar um Evrópska efnahagssvæðið var gert ráð fyrir að frelsi væri í fluginu, þannig að fleiri en þeir sem hefðu einkarétt á tilteknum flugleiðum gætu stundað þann atvinnurekstur. Það er staðreynd málsins. Og eins og oft vill verða þegar hart er keppt, þá misstíga menn sig stundum, það kann vel að vera að það hafi gerst í innanlandsfluginu, ég vil þó ekkert fullyrða um það. Staðreyndin er sú að þetta er viðkvæm atvinnugrein. Og það er auðvitað alveg ljóst að hv. þm. Jón Bjarnason, þáv. skólastjóri Hólaskóla, hefur líklega ekki flogið nógu oft um Alexandersflugvöll til þess að flugfélögin fengju næg verkefni.  Staðreyndin er hins vegar sú að flugfélögin hafa verið að fóta sig á þessu svelli og með þeim aðgerðum ríkisstjórnarinnar að viðurkenna að styrkja þarf tilteknar flugleiðir í jaðarbyggðum er komið til móts við flugfélögin. Með þeim aðgerðum á ég von á að til frambúðar verði eðlilega staðið að þessum málum.

Herra forseti. Það er alveg hárrétt sem hæstv. ráðherra kom hér inn á í lokin að ríkisvaldið og ríkisstjórnin verður að styrkja innanlandsflug til þess að halda því gangandi og halda þeirri þjónustu sem við viljum hafa þar. Og ég tel að þar séum við á réttri leið. Að vísu þarf enn að skilgreina hvaða innanlandsflug við ætlun að verja en það eru æ fleiri flugleiðir að koma þar inn. Æskilegast hefði þó verið að flugumgjörð á Íslandi hefði verið með þeim hætti að hún hefði ekki þurft þessara ríkisstyrkja við. Og þar tel ég einmitt að hið frjálsa skotleyfi sem var gefið með því að gefa flugáætlun á alla flugvelli frjálsa fyrir nokkrum árum hafi einmitt átt sinn þátt í því að flýta þeirri þróun sem síðan varð að flugfélögin lögðu upp laupana með rekstur á hinum ýmsum flugleiðum. Hæstv. ráðherra nefndi einmitt fáránleikann sem við stöndum frammi fyrir, þ.e. að bjóða út flug til Gjögurs á hinu Evrópska efnahagssvæði. Hæstv. ráðherra kom einmitt inn á þann fáránleika sem við búum við, flugfélög standa ekki út um alla Evrópu í biðröðum til að fá að fljúga til Gjögurs. En íbúarnir þar og þjóðin öll vill væntanlega að haldið sé uppi sem bestum samgöngum við það byggðarlag og er þess vegna furðulegt að þurfa að bjóða slíkt flug út um alla Evrópu. Fáránleikinn sem við stöndum frammi fyrir í þessari einkavæddu samkeppni er því einmitt það alvarlega í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um loftferðir, nr. 60/1998, með síðari breytingum. Auk mín eru flm. að frv. nokkrir aðrir hv. þm. Samfylkingarinnar, Lúðvík Bergvinsson, Einar Már Sigurðarson, Svanfríður Jónasdóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir og Margrét Frímannsdóttir. Frv. er um að 4. mgr. 71. gr. a laganna falli brott. Greinin fjallar um upptöku á svokölluðu leiðarflugsgjaldi, sem við ræddum hér aðeins áðan í því frv. sem hæstv. ráðherra mælti fyrir. Í ákvæði til bráðabirgða segir, með leyfi forseta: ,,Öll gjöld sem innheimt hafa verið á grundvelli 4. mgr. 71. gr. a laga nr. 60/1998, frá því að lög nr. 74/2000 tóku gildi, skulu endurgreidd án ástæðulauss dráttar frá gildistöku laga þessara.`` Herra forseti. Hér er þetta frv. flutt í annað skiptið. Það var flutt á 126. löggjafarþingi og þá bárust samgn. jafnframt umsagnir um málið sem allar voru mjög jákvæðar. Frumvarpið varð hins vegar ekki útrætt og er því flutt nú, en þó með þeirri viðbót sem er ákvæði til bráðabirgða, sem ég nefndi áðan um að innheimt leiðarflugsgjöld, sem stundum hafa verið kölluð flugmiðaskattur ríkisstjórnarinnar, verði endurgreidd þeim flugrekendum sem þau hafa greitt. Frá því frv. var fyrst flutt á síðasta löggjafarþingi og endurflutt nú hefur stuðningsmönnum frv. og þess að fella niður þennan ósanngjarna skatt fjölgað, þar sem hæstv. samgrh. hefur fallist á að ekki sé hægt að leggja þetta gjald á íslenska flugrekendur vegna þess að rektrarafkoma þeirra og rekstrarskilyrði séu það slæm núna. Því ber auðvitað að fagna. En ég ítreka það sem ég sagði áðan, herra forseti, að frv. sem ég flyt er öðruvísi, það gengur lengra, vegna þess að ég tel að endurgreiða ætti íslenskum flugrekendum þessi leiðarflugsgjöld. Allir flugrekendur og allir sem sendu inn umsögn þegar málið var fyrst rætt í hæstv. samgn. mæltu gegn þessu, flugrekendur vöruðu við upptöku slíks gjalds og sögðu að þeir hefðu ekki nokkra möguleika á öðru en setja þetta þráðbeint út í verðlagið. Herra forseti. Við ræddum áðan um rekstrarerfiðleika íslenskra flugfélaga sem sinna innanlandsflugi til hinna ýmsu dreifðu byggða sem m.a. leiddi til þess að við þurftum að taka það upp, eins og reyndar margar nágrannaþjóðir okkar hafa gert, að ríkisstyrkja flug til ákveðinna jaðarbyggða, til ákveðinna staða og ég hef áður lýst því yfir að ég hafi verið mjög ánægður með þá framkvæmd. Ég var líka mjög ánægður með þá framkvæmd að sjúkraflugið væri sett inn í það útboð til að auðvelda flugfélögum og skapa betri rekstrargrundvöll fyrir þau og þau gætu þá sinnt áætlunarflugi til tiltekinna staða, þess vegna í samkeppni við hitt flugfélagið og skapa þar með betri þjónustu og kannski stuðla að því að flugfargjöld rjúki ekki eins upp. Herra forseti. Á 125. löggjafarþingi voru tekin upp gjöld, svokölluð leiðarflugsgjöld á flugleiðum innan lands. Þessi gjöld voru nýmæli hér á landi. Samkvæmt grg. með frv. til framangreindra laga er þessu gjaldi ætlað að standa straum af kostnaði vegna flugleiðsöguþjónustu við flugrekendur. Á fundi samgn. kom fram hjá fulltrúum samgrn. og Flugmálastjórnar að þessi kostnaður væri tæpar 200 millj. kr. á árinu 2000 og gert var ráð fyrir að innheimta 30 millj. kr. fyrir árið 2000 (júní--desember) og tæpar 50 millj. kr. á yfirstandandi ári, árinu 2001. Var á þeim að heyra að stefnt væri að því að gjaldið stæði straum af öllum kostnaðinum í framtíðinni. Með öðrum orðum var sagt að notendur þjónustunnar ættu að greiða sanngjarnt verð fyrir útlagðan kostnað. Það varð sem betur fer ekki. Frumvarpið var sent nokkrum aðilum til umsagnar sem allir mótmæltu þessu nýja gjaldi á innanlandsflugið. Þeir bentu á að ný gjaldheimta mundi fara beint út í verðlagið, með öðrum orðum yrði tekinn upp flugmiðaskattur eins og áður var sagt. Herra forseti. Ég vil vitna aðeins í umsögn Flugleiða og dótturfélags Flugfélags Íslands, sem er ákaflega mikilvægt að rifja hér upp þegar rætt er um þann tíma sem liðinn er frá því þetta var tekið upp og sem blandast auðvitað inn í þá umræðu sem við höfum átt hér í dag um rekstrarerfiðleika flugfélaga og annað. En í þeirri umsögn stóð m.a., með leyfi forseta: ,,Öðru máli gegnir um nýmæli í síðari hluta 2. gr. þar sem ætlunin er að lögfesta álagningu nýrra leiðarflugsgjalda í innanlandsflugi, og innheimta á ,,fyrir hvert flug með blindflugsheimild eða á blindflugsleiðum``. Samkvæmt formúlu, sem gilda á um þessi nýju gjöld, þýðir að greiða þarf t.d. 10,65 kr. fyrir hvern floginn kílómetra Fokker 50 flugvélar í innanlandsflugi. Í athugasemdum með frv. kemur fram að þessu nýja gjaldi sé ætlað að skila Flugmálastjórn um 30 millj. kr. viðbótartekjum í ár.`` Síðan skýra þeir frá aðdraganda þessarar nýju gjaldtöku af innanlandsfluginu sem kom fram á fundi sem samgrn. hélt 19. ágúst 1999 með fulltrúum sex íslenskra flugrekenda. Á þeim fundi kom m.a. fram að hér væri ,,aðeins um fyrsta stig slíkrar innheimtu`` að ræða. Þarna kom það strax fram og var sagt af þeim flugrekendum sem áttu þennan fund, 19. ágúst 1999, að boðað hafi verið að þarna væri aðeins um fyrsta stig slíkrar innheimtu að ræða. --- Ég vildi aðeins ítreka þetta sem hér stendur, herra forseti, vegna þess að stundum hefur verið sagt að farið væri með rangt mál, að þetta hafi verið boðað. Þetta kom fram í umsögninni. --- Á þeim fundi mótmæltu flugrekendurnir harðlega slíkum viðbótarálögum og vitnuðu í því sambandi til þeirrar staðreyndar að íslenskt innanlandsflug hefur um árabil verið rekið með töluverðu tapi. Í kjölfar þessa fundar sendu Samtök ferðaþjónustunnar bréf til samgrh., með afriti til forsrh., fjmrh., flugráðs, flugmálastjóra og Sambands íslenskra sveitarfélaga. Þar var m.a. vísað til tveggja þátta í stefnumörkun ríkisstjórnarinnar frá 28. maí 1999: ,,Að treysta undirstöður byggðar í landinu í samræmi við nýsamþykkta þingsályktun um það efni. Kraftmikið og fjölbreytt atvinnu- og menningarlíf, aðgangur að góðri menntun og velferðarþjónustu ásamt lægri orkukostnaði og góðum samgöngum eru forsendur blómlegs atvinnulífs í landinu öllu. ,,Að auka veg ferðaþjónustunnar með öflugu kynningarátaki á helstu mörkuðum. Þannig verði nýtt þau sóknarfæri sem gefast í þeirri grein, ekki síst á sviði menningar- og heilsutengdrar ferðaþjónustu. Unnið verði að lengingu ferðamannatímans um land allt og betri nýtingu fjárfestingar í greininni.`` Rétt er, herra forseti, í þessu efni að minna á framlagða þáltill. sem nokkrir þingmenn Samfylkingarinnar með hv. þm. Karl V. Matthíasson í broddi fylkingar hafa flutt um þetta efni, þ.e. um að lengja ferðamannatímann. Herra forseti. Í þessari umfjöllun sagði líka: Að mati íslenskra flugrekenda er augljóst að álagning nýrra og aukinna opinberra gjalda á íslenskt innanlandsflug, sem nú þegar er rekið með halla, er ekki til þess fallin að þessum markmiðum verði náð. Í framangreindu bréfi Samtaka ferðaþjónustunnar, fyrir hönd flugrekendanna, var jafnframt minnt á þær grunnreglur um gjaldtöku af flugrekstri sem birtar hafa verið af Alþjóðaflugmálastofnuninni (ICAO) sem Ísland hefur verið fullgildur aðili að frá 1947. Þar er um að ræða yfirlýsingar fastaráðsins, svo og þær alþjóðlegu leiðbeiningar sem er að finna í hlutaðeigandi handbók um þetta efni. Í yfirlýsingu fastaráðsins eru aðildarríkin sérstaklega hvött til varkárni í stefnumörkun sinni við álagningu leiðarflugsgjalda og að þau taki tillit til þeirra áhrifa sem slík gjaldtaka hafi á notendur, sérstaklega flugrekendur sem gætu þurft að hækka gjaldskrár með hliðsjón af auknum kostnaði við ný og hærri gjöld. Herra forseti. Umsagnirnar sem þarna komu voru strax mjög skýrar. Þetta hefur svo allt saman gengið eftir. Samt sem áður þverskallaðist hæstv. ríkisstjórn við þessum aðvörunarorðum og beitti sér fyrir því að þessi flugmiðaskattur var tekinn upp. Það er svo ekki nokkur vafi á því að flugmiðaskattur, þótt ekki sé mikill, samt 45--50 millj. á ársgrundvelli ef áætlanir hefðu gengið eftir --- þess ber að geta að sennilega hefði þessi skattheimta verið eitthvað minni vegna þess að ferðum hefur fækkað. Það er alveg ljóst að þetta var ekki til að létta reksturinn. Það voru því mikil mistök hæstv. ríkisstjórnar og ríkisstjórnarflokkanna að taka upp þessa skattheimtu, þennan nýja skatt. Því ber auðvitað að fagna að nú hafa menn ákveðið að taka þennan skatt til baka, viðurkennt þau mistök sem þarna áttu sér stað og leiðrétt þau með því að taka skattinn út. Það er rétt, herra forseti, að rifja líka aðeins upp --- vegna þess að flugráð fjallaði um frv. það sem hér er flutt á 32. fundi sínum 23. mars 2000 og þar segir m.a., með leyfi forseta: Í ljósi þeirrar erfiðu afkomu á innanlandsflugi sem raun ber vitni, þar sem sífellt fækkar flugrekendum og áfangastöðum, er nauðsynlegt að sýna varkárni við ný gjöld og skoða þarf vel hvaða áhrif þau hafa á notendur. Flugráð er því mótfallið því að setja leiðarflugsgjöld á við núverandi aðstæður og án samhengis við aðra gjaldtöku Flugmálastjórnar. Í þessu bréfi flugráðs kom fram að umsögnin var samþykkt með fjórum atkvæðum en einn flugráðsmaður sat hjá. Og hverjir skyldu nú hafa setið í flugráði? Jú, það eru Hilmar Baldursson og Óli Jón Gunnarsson --- Hilmar Baldursson er að sjálfsögðu skipaður af hæstv. samgrh., og Óli J. Gunnarsson einnig, Gunnar Hilmarsson er framkvæmdastjóri þingflokks framsóknarmanna og skipaður, að mér skilst, sem slíkur. Í flugráði situr einnig sá ágæti maður Karvel Pálmason, fyrrv. alþm., og Árni Johnsen, fyrrv. alþm., sem reyndar var fjarstaddur þennan fund en varamaður hans, Guðmundur Hallvarðsson, sat fundinn. Herra forseti. Það voru sannarlega mikil mistök að leggja þessi leiðarflugsgjöld á á sínum tíma. Og það varð til þess að auka vandræði þessara flugfélaga. Kostnaðaraukinn varð töluverður, þegar stórhækkun á eldsneytisverði er líka höfð í huga, að maður tali ekki um gengisfellingu íslensku krónunnar, gengisfellingu sem menn mæla jafnvel á fjórða tug prósenta, eftir því hvað menn fara langt til baka. Hún hefur ekki orðið til þess að auðvelda flugfélögum rekstur sinn. Íslenskir flugrekendur þurfa að kaupa mikið af þjónustu sinni --- að maður tali ekki um varahluti, eru jafnvel með flugvélarnar á leigu --- og allt er þetta greitt í erlendri mynt. Tekjurnar eru hins vegar í íslenskum krónum, og því fór sem fór. Ég óttast það mjög, herra forseti, að ekki sjái fyrir endann á fjárhagslegum erfiðleikum íslensku flugfélaganna um þessar mundir og ég óttast að uppgjör fyrir þetta ár verði mjög slæmt. Það gæti jafnvel leitt til þess að sum flugfélög muni draga sig út úr íslenskri flugþjónustu. Ég vona svo sannarlega að ekki komi til þess. En það setur auðvitað allt þetta mál í mikið uppnám. Farþegaflugið, flug með ferðamenn og síðast en ekki síst sjúkraflugið. Ég vildi svo rétt í lokin segja það, herra forseti, að sá flugmiðaskattur sem þetta frv. fjallar um að fella niður, en frv. er endurflutt frá síðasta þingi, er skattheimta sem átti að skila einum 45 millj. kr. Það er sannarlega kannski rétt að þessar 45 millj., skipt niður á íslenska flugrekendur, ráða örugglega ekki úrslitum um rekstrarskilyrði þeirra. Ég hygg að gengisfelling íslensku krónunnar valdi því miklu frekar. Engu að síður --- skilaboðin sem hæstv. ríkisstjórn sendi flugrekstraraðilum með þessum flugmiðaskatti voru skýr. Menn geta líka sagt, og hafa sagt, að þessi flugmiðaskattur sé sáralítill á hvern farmiða. Menn voru búnir að reikna það einhvern tímann út að þetta voru fimm eða tíu krónur á farþega o.s.frv. Það getur vel verið að það sé rétt. En ég bendi þá á það, herra forseti, að þessi flugmiðaskattur var líka greiddur af flugferð sem enginn farþegi sat í. Og þótt það hefði bara verið einn farþegi var greitt jafnhátt gjald fyrir flugið. Ég ætla ekki að segja að þetta hafi orðið til þess að Flugfélag Íslands hætti að fljúga til Vestmannaeyja eða Hafnar í Hornafirði, ég er ekki viss um það. En allir þessir samverkandi þættir: gengisfelling krónunnar, hátt olíuverð, mjög mikil launahækkun íslenskra flugmanna --- við megum ekki gleyma --- og annað í þessum dúr hefur verið mjög erfitt fyrir íslenska flugrekendur. Allir þessir þættir sem komu á svipuðum tíma inn hafa vafalaust gert það að verkum að margir hugsuðu sem svo að þetta væri bara hreinlega ekki hægt og að menn mundu draga sig út úr þessum flugrekstri. Sú hefur orðið raunin með Flugfélag Íslands sem hætti að fljúga til Vestmannaeyja. Við tekur sem betur fer Íslandsflug, sem flýgur ágætum vélum, mjög öruggum og góðum Dornier-vélum, en þær eru ekki nema 19 sæta. Og við vitum vel --- það hefur ekki minnkað nú á þessum síðustu og verstu tímum í flugöryggissögu heimsins eða frá hryðjuverkunum 11. september --- að það eru mjög margir, sérstaklega útlendingar sem eru ekki vanir að ferðast í svona litlum flugvélum, sem hreinlega bara hætta við þegar þeir sjá að vélarnar eru ekki stærri. Þannig held ég, herra forseti, að það sé mjög erfitt og mjög bagalegt fyrir samfélagið Vestmannaeyjar að Flugfélag Íslands skuli hætta að fljúga þangað Fokker Friendship-vélum, 50 manna vélum. Og e.t.v. er nákvæmlega það sama að segja um Hornafjörð. Komið hefur fram frá hæstv. samgrh. að hann hyggist efna til útboðs vegna flugsins til Hornafjarðar, og því er ég alveg sammála. Það flug verður ekki rekið nema með ríkisstyrk. Herra forseti. Rétt í lokin. Ég er ekkert hræddur við það að taka upp orðið ,,ríkisstyrkur`` í sambandi við farþegaflug eða sjúkraflug. Þetta er vel þekkt hjá nágrannalöndum okkar. Það þarf að styrkja flug til hinna minni staða, til dreifðra byggða, á landsbyggðinni. Það höfum við gert núna í rúmlega eitt ár og því ber auðvitað að fagna. Þetta er samfélagsleg þjónusta og það er samfélagið sem verður að koma til og veita styrki í þetta flug þannig að hægt sé að hafa það, nákvæmlega eins og ferjusiglingar eru styrktar og nákvæmlega eins og strætisvagnaakstur á Íslandi er í raun og veru niðurgreiddur. Og þá á ég auðvitað við það að 70% af þungaskatti í strætisvagnarekstri eru gefin eftir. Ég er ekki að mæla gegn því, ég er hlynntur því. Ég er sammála því að þetta sé gert. Þetta er einfaldlega hluti af samgöngukerfi Íslendinga og við þurfum að styrkja það á þennan hátt. Herra forseti. Að lokinni 1. umr. um þetta frv. til laga sem ég hef hér flutt legg ég til að því verði vísað til 2. umr. og hv. samgn.

Herra forseti. Eins og fram kom hjá hv. þm., 1. flm. þessa frv., liggur fyrir að í raun er búið að taka ákvörðun um að fella niður hið svokallaða flugleiðsögugjald þannig að flugfélögin þurfi ekki að greiða það. Kannski þarf þá ekki að halda margar ræður um það vegna þess að stjórnvöld eru búin að taka þessa ákvörðun. Og um það fjölluðum við þegar við vorum að fara yfir loftferðalagafrv. fyrr í dag. Hv. þm. Kristján Möller komst að orði eitthvað á þá leið að auðvitað hefði þetta gjald ekki ráðið úrslitum út af fyrir sig um afkomu flugfélaganna hvað varðar innanlandsflugið. Það er alveg rétt hjá honum. Hins vegar var það afstaða ríkisstjórnarinnar að vegna kostnaðarauka hjá flugfélögunum, m.a. vegna olíuverðshækkana, var talin ástæða til þess að koma til móts við flugfélögin með þeim hætti sem við gerum í frv. ríkisstjórnarinnar og fella niður þetta gjald. Hvað varðar hins vegar almenningssamgöngur innan lands vil ég, að gefnu tilefni, fara aðeins yfir það að við Íslendingar höfum sloppið tiltölulega vel frá því að styrkja almenningssamgöngur. Við höfum haft áætlunarbíla sem hafa verið reknir á grundvelli sérleyfa gegnum tíðina og þar eru veittir styrkir, ríflega hundrað milljónir. Á síðasta ári var tvöfaldaður sá styrkur sem gengur til sérleyfisbíla. Auk þess, eins og fram kom, er strætisvagnaþjónustan styrkt nokkuð. Síðan hafa flugfélögin fengið minni háttar stuðning, raunar mjög lítinn, þangað til nú að við höfum boðið út tilteknar flugleiðir. Þetta eru ríkisstyrkir í almenningssamgöngum fyrir svo utan ferjurnar, Herjólf, Baldur, Anný sem gengur til Mjóafjarðar og Hríseyjar- og Grímseyjarferjurnar. Þetta eru auðvitað nokkrar fjárhæðir þegar á heildina er litið fyrir okkar litla hagkerfi og fáu íbúa sem eru í landinu. Engu að síður eru þetta veittir styrkir. Ég tel að við þurfum auðvitað að gæta mjög hófs í því að veita ríkisstyrki, í hvaða nafni sem þeir eru, en við höfum hins vegar tekið ákvörðun um að veita þessa styrki til almenningssamgangna sérleyfisbíla og við gerum ráð fyrir því að bjóða þær leiðir út innan tíðar. Og við höfum ákveðið að bjóða út flugsamgöngurnar á jaðarbyggðirnar eins og hefur komið fram, í tilfelli Hornafjarðar vegna þess að það er tiltölulega löng leið að fara akandi og það er talið að áætlunarflug til Hafnar í Hornafirði nýtist vel fyrir sjúkraflutningana. Á Hornafirði er ekkert sjúkrahús og þess vegna er mjög mikilvægt að sjúkraflutningar séu öruggir. Þess vegna teljum við eðlilegt að þetta fari saman. Þannig er þetta svið ríkisstyrkja hjá okkur og ég tel að jafnan þurfi að skoða mjög vandlega og fara varlega í að halda uppi ríkisstyrkjum. Engu að síður er almenningssamgöngukerfið í öllum nágrannalöndum okkar styrkt með einhverjum hætti. Við höfum ekki járnbrautarlestir eins og nágrannalönd okkar sem kosta þarlenda skattgreiðendur mjög miklar fjárhæðir. Hins vegar er flugið mjög mikilvægt fyrir okkur í stóru og strjálbýlu landi. Sem betur fer er flugið það mikið notað eins og t.d. á leiðunum Reykjavík/Ísafjörður, Reykjavík/Akureyri, Reykjavík/Egilsstaðir og Reykjavík/Vestmannaeyjar að flugfélögin treysta sér til þess að fljúga þessar leiðir án sérstakra styrkja. Ég vona að svo verði áfram í framtíðinni. En aðrar flugleiðir þarf að tryggja og treysta vegna byggðarinnar og ekki síður vegna ferðaþjónustunnar og þess vegna höfum við valið þá leið að veita styrki en gera það með útboðum. Þetta vildi ég að fram kæmi, herra forseti, vegna þessarar umræðu en að öðru leyti vil ég vísa til þess að þetta frv. er í raun óþarft. Það liggur fyrir að við munum ekki innheimta flugleiðsögugjaldið en það er fyrst og fremst liður í því að veita flugfélögunum óbeinan styrk vegna þess að kostnaðarverðshækkanir hjá flugfélögunum hafa orðið miklu meiri en okkur óraði fyrir þegar flugleiðsögugjaldið var á sínum tíma lagt á.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir innlegg hans í þessa umræðu. Hann segir að þetta frv. sé óþarft vegna þess að búið sé að taka ákvörðun um að fella niður þetta gjald. Ég vil því leyfa mér að spyrja hæstv. samgrh., vegna þess að í frv. sem hann flutti áðan um loftferðir er ákvæði um að lög þessi öðlist þegar gildi þegar þau verða samþykkt: Er þá virkilega meiningin að rukka flugmiðaskattinn allt þetta ár? Ég get ekki séð að hæstv. samgrh. fái heimild til að hætta að innheimta leiðarflugsgjöldin á miðju ári eins og boðað var. Það er ekki. Ég spyr hann því út í það og bið hann um að svara því hér á eftir: Hvenær er ætlunin að leiðarflugsgjaldið detti niður? Verður það með gildistöku laganna? Ég get ekki séð annað en að gert sé ráð fyrir að flugmiðaskatturinn tifi í dag. Í dag þarf að borga þessi gjöld fyrir flug frá Reykjavík til Akureyrar vegna þess að það eru engin ákvæði um að hætta við þau frá og með einhverjum tíma. Ég vona að hæstv. samgrh. styrki okkur í því í samgn. að taka gjaldið af. Það er rétt sem hæstv. ráðherra sagði, að við höfum sloppið vel við að styrkja almenningssamgöngur. Hins vegar leggjum við ótal skatta aðra á almenningssamgöngur. Við erum að tala um flugmiðaskattinn. Má ég nefna eitt dæmi, af því að við vorum að ræða um leigubílafrv. fyrir nokkrum dögum. Þar er ákvæði um að taka upp leigubílaskatt upp á 13 þús. kr., ný skattheimta. Gera menn sér grein fyrir því að leigubílstjórar borga virðisaukaskatt af gjaldmælum upp á næstum 2 þús. kr. á mánuði eða 24 þús. kr. á ári. Séu þetta 500 bílar þá eru leigubílstjórar að greiða um 13 millj. kr. í virðisaukaskatt á ári til samfélagsins vegna þess að menn hafa tekið upp nýja aðferð við að mæla kostnað við ferðina.

Herra forseti. Það kemur alveg skýrt fram í frv. sem við ræddum áður, loftferðafrv., að þau lög, ef hv. þm. leggst ekki gegn því að afgreiða þau en hann var reyndar að tala um að hann gerði ekki ráð fyrir að þetta yrði afgreitt fyrr en eftir áramót, taka auðvitað gildi þegar þingið afgreiðir þau. Hins vegar kemur fram í greinargerð með frv. hvaða tekjur við gerum ráð fyrir að fá af þeirri breytingu. Skattalög eru ekki afturvirk með íþyngjandi hætti. Hins vegar er það svo að frv. og greinargerðin segja til um þessa skattheimtu á þessu ári en á næsta ári verður gjaldið ekki innheimt. Umræðan um skattheimtu á leigubíla er mjög sérkennileg hjá hv. þingmönnum Samfylkingarinnar, sérstökum talsmönnum samneyslunnar. Ég kann því mjög illa þegar reynt er að gera úlfalda úr mýflugu. Í umræðunni um leigubílafrv. var skýrt tekið fram að við erum þar fyrst og fremst að innheimta kostnað sem fellur til vegna þess að verið er að úthluta takmörkuðum fjölda leyfa og samfélagið hefur ákveðinn kostnað af því. Þar er mjög góð grein gerð fyrir því hvernig hann verður til og hvernig hann er hugsaður. Ég vona að hv. þingmenn sameinist um að afgreiða það frv. fljótt og vel á þeim forsendum sem þar liggja fyrir.

Virðulegi forseti. Aðeins vegna þess sem hæstv. ráðherra sagði um þetta leiðarflugsgjald og hvenær það eigi að falla niður. Það er rétt að í umsögn um frv. frá fjárlagaskrifstofu fjmrn. kemur fram að samkvæmt upplýsingum frá Flugmálastjórn hafi verið innheimtar á árinu 2001 16 millj. kr. vegna gjaldsins. Því má gera ráð fyrir að útgjöld ríkissjóðs hækki um 29 millj. kr. á árinu 2001 og 45 millj. kr. á árinu 2002, vegna niðurfellingarinnar. Herra forseti. Ég held --- og það er þá bara allt í lagi ef það vantar inn í frv. --- að þetta gjald eigi samkvæmt frv. hæstv. ráðherra sem við vorum að ræða áðan að falla niður frá og með miðju ári. Ég vænti þess þá að við höfum stuðning fyrir því og allir verði sammála því í hv. samgn. að gera þá breytingu, þegar við höfum farið yfir það, að hætt verði að rukka þetta gjald frá miðju ári, helst frá 1. janúar sl. og gjaldið falli niður allt þetta ár. Ég vona að við það verði stuðningur en í frv. sem við ræddum áðan voru engin ákvæði um það. Að mínu mati, ég held að ég skilji það rétt, er ekki nægjanlegt að gjaldið falli niður frá miðju ári vegna þess að um það sé getið í umsögn fjárlagaskrifstofu fjmrn. En ég fagna því að sjálfsögðu, og það skal ekki standa á mér við það, að þetta verði tekið upp. Mér fannst það hálfgerður útúrsnúningur hjá ráðherra áðan að ég hafi boðað að ég mundi leggjast gegn frv. sem við ræddum áðan. Ég sagði það ekki. Ég sagði hins vegar að það yrði ekki nein fljótaskrift á þeirri umræðu. Ég gagnrýndi það hve frv. kemur í raun seint fram en ég held að hv. samgn. muni fara mjög gaumgæfilega yfir það mál og taki sér þann tíma sem þar þarf. Ég er tilbúinn til að mæta á fleiri og lengri fundi ef það má verða til þess að þetta taki gildi. Hins vegar verður farið vel yfir þetta frv. og það þarf að fá margar umsagnir um það og marga í heimsókn til að ræða málið.

Herra forseti. Á þskj. 191 hef ég lagt fram þáltill. um fullgildingu á samþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar um aðbúnað skipverja. Meðflutningsmenn mínir eru hv. þm. Árni Ragnar Árnason, Kristján Pálsson og Guðjón Arnar Kristjánsson. Þáltill. hljóðar svo: ,,Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að fullgilda fyrir Íslands hönd samþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 163, um aðbúnað skipverja á hafi úti og í höfn.`` Í greinargerð kemur fram að árið 1936 samþykkti Alþjóðavinnumálastofnunin, ILO, tilmæli nr. 48. Þessi tilmæli varða velferð sjómanna í höfn. Á grundvelli þessara tilmæla var komið á fót sjómannaþjónustu víða um lönd. Norðurlöndin, önnur en Ísland, voru í fararbroddi, enda miklar siglingaþjóðir á alþjóðlegum mælikvarða. Síðastliðna hálfa öld hafa íslenskir sjómenn getað notið þjónustu slíkra velferðarstofnana, sjómannastofa, annars staðar á Norðurlöndum, á Bretlandi og í Þýskalandi. Hins vegar hefur Ísland ekki tekið þátt í þessari starfsemi. Ástæðan hefur einkum verið sú að á Íslandi hafa verið allt aðrar forsendur ríkjandi í þessum málum. Flutningar fóru að megni til fram með íslenskum skipum til og frá landinu og mjög sjaldgæft að íslensk skip væru í svokallaðri langfart, þ.e. siglingum hafna á milli erlendis um langan tíma. Undanfarna þrjá áratugi hafa þessar forsendur verið að breytast. Stór flutningaskip flytja meginhluta allra fiskafurða á erlenda markaði. Stórflutningar í hráefnisinnflutningi, svo sem á hveiti og korni, súráli og málmblendi, fara að mestu fram með erlendum kaupskipum, en umfangsmestu breytingarnar hafa orðið í farþegaskipasiglingum. Um 15--20 þúsund starfandi sjómenn á skemmtiferðaskipum koma til hafnar á höfuðborgarsvæðinu á hverju ári. Þeim til viðbótar koma um 1.000 kaupskip til hafnar á höfuðborgarsvæðinu með að meðaltali um 10 manns í áhöfn. Fjöldi erlendra og innlendra fiskiskipa kemur til hafnar á höfuðborgarsvæðinu árlega með um 5.000 manns samtals í áhöfnum, en það er varlega áætlað. Þeir Íslendingar sem starfa um borð í þessum skipum búa ekki allir á höfuðborgarsvæðinu. Það er ljóst að á bilinu 25--30 þúsund sjómenn heimsækja höfuðborgarsvæðið á hverju ári. Hinn 17. maí 2000 stofnuðu samtök sjómanna og þjóðkirkjan Sjómannaþjónustuna í Reykjavík og nágrenni. Að henni standa Farmanna- og fiskimannasamband Íslands, sjómannadagsráð, Sjómannafélag Reykjavíkur, Vélstjórafélag Íslands og þjóðkirkjan. Sjómannaþjónustan í Reykjavík og nágrenni byrjaði á því að láta fara fram viðamikla könnun sumarið 2000 meðal erlendra sjómanna um borð í skipum í höfnum við Faxaflóa á þörf fyrir þjónustu við sjómenn á höfuðborgarsvæðinu og fól Gallup framkvæmd hennar. Um 85% þeirra sem svöruðu töldu brýna þörf á sjómannaþjónustu sem hér er um getið. Sú sjómannaþjónusta, sem nú er veitt víða erlendis, byggist á samþykkt ILO. Sjómannaþjónustunni í Reykjavík standa nú til boða fjármunir úr alþjóðlegum velferðarsjóði sjómanna, allt að 98 millj. kr., til að koma þessari aðstöðu á fót hér á landi með öllum þeim búnaði sem til þarf. Rétt er að geta þess að nú þegar er hafið starf við að útbúa þessa sjómannastofu í húsnæði á Grandagarði. Þessi alþjóðlegi velferðarsjóður getur ekki tekið að sér daglegan rekstur slíkrar þjónustu. Sjómannasamtökin binda vonir við að ríkisstjórnin fullgildi ILO-samþykktina til að tryggja fjárhagslegan rekstur þessarar starfsemi á Íslandi. Inn í slíka starfsemi mundi að sjálfsögðu fléttast margvísleg þjónusta við íslenska sjómenn, enda er lögð rík áhersla á að um sé að ræða þjónustu við alla sjómenn, án tillits til þjóðernis. Þjóðkirkjan hefur nú þegar stofnað embætti miðborgarprests sem ætlað er m.a. að sinna þjónustu við sjómenn og er það starf alfarið kostað af þjóðkirkjunni. Gert er ráð fyrir aðstöðu fyrir þessa þjónustu í væntanlegri sjómannastofu, nái tillagan fram að ganga. Fjármögnun þessarar þjónustu annars staðar á Norðurlöndum er með ýmsu sniði. Í Svíþjóð og Finnlandi er þessi þjónusta innifalin í hafnargjöldum en í Danmörku eru beinar fjárveitingar á fjárlögum. Hér á landi mætti athuga með greiðslu til þessa nauðsynjamáls með tilteknu hlutfalli af vörugjöldum. Um væri að ræða rekstrarkostnað sem gæti numið um 20 milljónum íslenskra króna á ári. Herra forseti. Ég hef aðeins stiklað á stóru í greinargerðinni, enda er þetta í annað sinn sem þessi þáltill. er flutt. Ég legg til að eftir þessa umræðu verði málinu vísað til síðari umræðu og hv. félmn.

Herra forseti. Sú tillaga sem hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson flytur ásamt þremur öðrum hv. þm. er allrar athygli verð, þ.e. að ríkisstjórninni verði falið að fullgilda fyrir Íslands hönd samþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar, ILO, um aðbúnað skipverja á hafi úti og í höfn. Það sem að okkur mundi væntanlega snúa fyrst og fremst yrði aðbúnaður skipverja í höfn og þá náttúrlega fyrst og fremst erlendra sjómanna en í grg. kemur fram að árlega sæki um 25--30 þúsund sjómenn höfuðborgarsvæðið. Það er auðvitað alveg rétt sem kom fram í máli hv. þm. og kemur skýrt fram í grg. að forsendur hafa breyst á undanförnum áratugum og eins það að íslenskir sjómenn hafa notað sjómannastofurnar um áratuga skeið á Norðurlöndunum, Bretlandi og Þýskalandi en forsendurnar hafa kannski fyrst og fremst breyst vegna þess að áður fluttu Íslendingar nánast allan sinn varning til og frá landinu með íslenskum skipum. Á þessu hefur orðið veruleg breyting og þess vegna er þetta kannski meira aðkallandi en oft áður, að koma upp slíkri starfsemi hér. Það var mjög sjaldgæft eins og hér kemur fram, að íslensk skip væru í svokallaðri langfart, þ.e. siglingum hafna á milli erlendis um langan tíma. Fram kemur að 10 þúsund þeirra 25--30 þúsund sjómanna sem árlega heimsækja hafnirnar á höfuðborgarsvæðinu eru skipverjar á kaupskipum og sjálfsagt eru það fyrst og fremst þeir sem mundu nota slíka þjónustu ef til kæmi. Ég býst við að þetta mundi kannski síður notast sjómönnum á skemmtiferðaskipum sem hér eru taldir vera 15--20 þúsund á ári þar sem um borð í þeim skipum er e.t.v. flest sú þjónusta sem hér er talin upp, margháttuð þjónusta og afþreying sem skipverjar á skemmtiferðaskipunum geta væntanlega nýtt sér í einhverjum mæli. Mér finnst Gallupkönnunin, sem sjómannaþjónustan hefur látið gera og hér er vitnað í, afskaplega athyglisverð þar sem mjög margir sjómenn á skipum við Faxaflóa og í höfnum hafa verið spurðir um viðhorf sitt til slíkrar þjónustu, hvort þeir mundu nota hana o.s.frv. Þar kemur fram hvað það er sem þessum sjómönnum finnst væntanlega fyrst og fremst vanta. Mér finnst athyglisvert að 94,2% aðspurðra skuli nefna bókasöfn og blöð og 92,3% ferðaþjónustu og tæp 90% síma-, tölvu- og póstþjónustu. Síðan nánast alla aðra liði, 80--90% sjómanna, þ.e. veitingaþjónustu, skoðunarferðir og menningu, félagsskap við aðra sjómenn, afþreyingu og leiki, guðsþjónustu og prestsþjónustu. Mér fannst einnig athyglisvert að það sem þessa ágætu sjómenn virðist síst vanta skuli vera líkamsrækt sem er langlægst í þessari skoðanakönnun. Það er dálítið merkilegt með þeirri miklu vakningu sem orðið hefur í líkamsrækt á undanförnum árum. Ef til vill er skýringin sú að aðstaða til líkamsræktar er í sívaxandi mæli um borð í skipum og að sjálfsögðu er það skýringin á því að sjómönnum finnst síður vanta hana en ýmislegt annað. Það er mjög athyglisvert sem hér segir líka að sjómannaþjónustunni í Reykjavík skuli standa til boða 98 millj. kr. úr alþjóðlegum velferðarsjóði sjómanna til að koma þessari þjónustu upp. Slíkir velferðarsjóðir eru hins vegar ekki tilbúnir til að reka þessa starfsemi og, eins og fram kom hjá hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni, menn þurfa um 20 millj. í það árlega og hér er þeirri hugmynd velt upp að taka það fé af vörugjöldum. Í Svíþjóð og Finnlandi er þetta tekið af hafnargjöldum. Fljótt á litið finnst mér það kannski betri kostur. Ég hefði haldið að ef þetta væri af vörugjöldunum væri það kannski frekar borgað af þeim sem kaupa þær vörur sem verið er að flytja með skipunum, vörugjaldið fari þá beint inn í verðlagið, en hafnargjöldin eru frekar greidd af skipafélögunum, útgerðunum. En e.t.v. fara þau sömu leið í verðlagningunni. Ég þekki það ekki nógu vel. En einhvern veginn sýnist mér fljótt á litið að það gæti verið betri kostur. Það er eitt sem mér finnst dálítið athyglisvert við að lesa grg. og það er að þessi ILO-samþykkt sem er frá 1987 skuli einungis hafa verið fullgilt af 11 ríkjum og þau eru talin upp skilmerkilega. En ég vil spyrja flm., hv. þm. Guðmund Hallvarðsson, hvort hann kunni skýringu á því af hverju svo fá ríki hafi fullgilt þá samþykkt. Ég vil síðan ítreka það að lokum að hér er athyglisvert mál á ferðinni og mér finnst sjálfsagt að skoða það mjög vel í meðförum þingsins.

Herra forseti. Ég þakka hv. 8. þm. Reykv. Guðmundi Hallvarðssyni fyrir að flytja þetta mál. Ég tek undir að mér finnst það mjög athyglisvert og greinilegt að flutningsmaður hefur kynnt sér mjög vel hvernig að þessum málum er staðið hjá öðrum ríkjum. Einnig er ljóst að sjómannasamtökin á Íslandi hafa undirbúið sig verulega með því að stofna nefnd um málið og koma því í þann búning að hægt sé að hrinda þessu í framkvæmd með litlum stuttum fyrirvara. Það virðist nokkuð ljóst að stofnun slíkrar sjómannastofu er tryggt nægt fjármagn en aftur á móti eru meiri erfiðleikar með reksturinn. Ég held að ljóst sé að íslensk stjórnvöld verði að skoða þetta með mjög jákvæðum augum því að með sjómannaþjóð eins og Íslendingum verður að telja það nokkuð sjálfsagða þjónustu að standa að rekstri slíkrar stofu eins og hér um ræðir. Engir skilja það betur en sjómenn hvers virði það er að eiga slíkt athvarf, eins og maður getur sagt, og ég hef sjálfur kynnst því á árum mínum sem sjómaður. Ég tel því enga ástæðu fyrir stjórnvöld að bíða með það að staðfesta þessa ILO-samþykkt nr. 163. Það er reyndar athyglisvert eins og hv. 4. þm. Vesturl. Guðjón Guðmundsson sagði áðan að ekki skuli vera fleiri þjóðir búnar að fullgilda þá samþykkt. Athyglisvert er að Bretar, sú mikla siglingaþjóð, hafa ekki samþykkt hana, ekki Þjóðverjar og ekki Rússar sem eru náttúrlega gríðarleg siglingaþjóð, og ekki Bandaríkjamenn. Það breytir út af fyrir sig ekki neinu. Þessar þjóðir, flestar hverjar, hafa rekið sjómannastofur sem ég hef sjálfur heimsótt. Þó að þeir hafi ekki samþykkt eða fullgilt slíkar samþykktir hafa þeir eigi að síður veitt slíka þjónustu. Það er mjög tímabært að við gerum eitthvað hvað þetta varðar. Fjármögnun rekstrar virðist ekki vandamál heldur spurning um leið sem mætti finna. Mér fyndist að þetta gæti orðið samstarfsverkefni aðila vinnumarkaðarins, t.d. einstakra fyrirtækja eins og Eimskipa, Landssambands ísl. útvegsmanna, sjómannasamtaka og ríkisins. Ég get ekki séð neitt athugavert við að þeir aðilar kæmu sameiginlega að slíku máli. Það getur vel verið að hægt sé að setja eitthvert sérstakt gjald á hafnirnar eða að vörugjöldin verði með einhverju álagi sem mundi dekka slíka þjónustu. Það er samt hætt við því að það álag mundi að endingu lenda hjá höfnunum sjálfum nema það væri sérstaklega eyrnamerkt, það gæti því orðið erfitt að innheimta það. En auðvitað er ekkert sjálfgefið í þessu. Eftir því sem mér skilst er það meining þeirra sem vilja reka slíka stofu að veita sjómönnum ýmiss konar þjónustu eins og að ná í þá til annarra nálægra hafna við höfuðborgina þannig að sjómenn geti notið þess að koma þarna og sinnt áhugamálum sínum t.d. við tölvur, bókasöfn og alls konar tómstundaiðju. Ég kannast við það úr öðrum höfnum að mönnum var boðin slík þjónusta í eina tíð, og maður hugsar einhvern öðruvísi til þeirra þjóða sem veita sjómönnum athygli. Ég ítreka þá skoðun mína að mér finnst vel við hæfi að íslensk stjórnvöld sýni sjómönnum, bæði íslenskum og þeim sem hingað sækja, þá virðingu að samþykkja ILO-samþykkt nr. 163 og veita sjómönnum þá þjónustu sem sjómannastofu mundu fylgja.

Herra forseti. Ég þakka þeim hv. þm. Guðjóni Guðmundssyni og Kristjáni Pálssyni fyrir undirtektir við þetta mál. Aðeins vegna þeirra orða sem hér hafa fallið, m.a. um að aðeins 11 ríki hafi samþykkt ILO-samþykktina, þá er þess að geta að t.d. eru ekki talin upp ríki eins og Bretland og Þýskaland þar sem þó eru reknar sjómannastofur. Norðmenn, Danir og Svíar hafa rekið sjómannastofur vítt og breitt um heiminn og m.a. er að finna slíkar sjómannastofur í Japan. Ég minnist þess sjálfur sem ungur maður siglandi í Karíbahafinu að á mörgum eyjum þar voru danskar og norskar sjómannastofur. Norðmenn, Danir og Svíar hafa því verið mjög ötulir við að reka sjómannastofur enda eru þetta miklar siglingaþjóðir, eins og fram kom í máli mínu áðan, og hafa hugsað vel um sjómenn sína. Íslendingar hafa notið þar mjög mikillar gestrisni um áratuga skeið og þess vegna er ekki óeðlilegt, eins og hér hefur komið fram, að Íslendingar bjóði nú loksins upp á það sama og þessar þjóðir hafa gert hingað til. Ég get alveg fallist á það sem hv. þm. Guðjón Guðmundsson kom inn á varðandi hvernig ætti að finna tekjuhlið á slíkum rekstri sem er áætlað að kosti um 20 millj. á ári hvort sem það er í hafnargjöldum, vörugjöldum eða jafnvel með sérstökum skatti. Það er auðvitað mál sem þarf að leiða til lykta en má ekki verða til þess að tefja framgang málsins. Alþjóðaflutningaverkamannasambandið hefur veitt verulegt fjármagn í að koma slíkri sjómannastofu á og þegar öll sú frumvinna var unnin kom sérstök greinargerð frá Alþjóðaflutningaverkamannasambandinu um það hvernig og hversu vel að þessu málum hafi verið staðið á Íslandi, með Gallupkönnun og þeim undirbúningi sem fram hafði farið. Alþjóðaflutningaverkamannasambandið ætlar t.d. að leggja til fólksflutningabíla, minibus-bíla, a.m.k. tvo, þannig að sjómenn verði sóttir af Reykjanesi og alveg upp á Akranes. Þessi þjónusta verður því mjög virk eins og hún er annars staðar í höfnum. Við höfum orðið varir við að aðilar frá sjómannastofum eða sjómannaheimilum, hvort sem það er kallað, hafa komið um langan veg til þess að sækja sjómenn og bjóða upp á það sem hér var komið inn á, þá þjónustu sem erlendir sjómenn hafa sérstaklega nefnt að þá vanhagi um þegar þeir koma í íslenskar hafnir. Að lokum vona ég að þetta mál fái góða umfjöllun og verði svo fljótt sem verða má að lögum því að sjómannastofan er í undirbúningi og byggingu og væntanlega verður hún á vordögum tilbúin til þess að sinna hlutverki sínu. Það væri afleitt ef á því einu stæði að þátttaka íslenska ríkisins væri ekki klár varðandi málið, svo brýnt sem það er með tilliti til þess fjölda erlendra sjómanna sem kemur í íslenskar hafnir, eins og ég gat um áðan.

Herra forseti. Ég mæli fyrir þáltill. um skipun nefndar um hönnun og merkingu hjólreiðabrauta. Flm. auk mín eru hv. þm. Katrín Fjeldsted, Jóhann Ársælsson, Kolbrún Halldórsdóttir, Magnús Stefánsson, Ásta Möller, Þórunn Sveinbjarnardóttir, Kristján Pálsson, Einar Már Sigurðarson og Gunnar Birgisson, þ.e. öll umhvn. Alþingis. Tillagan er svohljóðandi: ,,Alþingi ályktar að fela samgönguráðherra að skipa nefnd til að marka opinbera stefnu í málefnum hjólreiðamanna og stefnu um hönnun og merkingar hjólreiðabrauta í þéttbýli og dreifbýli. Tekið verði tillit til hjólreiðamanna við hönnun nýrra mannvirkja og stefnt að því að hjólreiðar verði raunhæfur kostur í samgöngumálum á Íslandi. Nefndin skili tillögum sínum fyrir 1. október 2002.`` Markmið þessarar tillögu er að vekja athygli á hjólreiðamönnum í umferðinni, en hjólreiðar eru ört vaxandi ferðamáti í umferðinni hér á landi. Markmið þessarar tillögu er einnig að auka öryggi og fækka slysum hjólandi vegfarenda. Hjólreiðar eru vinsæl afþreying á Íslandi, sem og annars staðar. Hjólreiðafólki hefur fjölgað á Íslandi verulega á síðustu árum og nú eiga að líkindum tveir af hverjum þremur Íslendingum reiðhjól. Hjólreiðar eru ódýr og skemmtilegur ferðamáti og um leið heilsusamlegur og reyndar vinsæl fjölskylduíþrótt. Fjölmörg dæmi eru um að fólk í þéttbýli noti reiðhjól til þess að ferðast milli áfangastaða. Ef aðstæður væru betri væri þetta mun vinsælli og öruggari ferðamáti. Hjólreiðar eru holl og góð íþróttagrein og hluti af daglegri líkamsrækt hjá mörgum. Hjólreiðar eru einnig vinsæll ferðamáti barna og unglinga. Það er í raun löngu tímabært að móta opinbera stefnu í þessum málum. Nú á tímum tölum við gjarnan um heilsutengda ferðaþjónustu en hjólreiðar eru einmitt hluti af henni. Íslendingar sem og útlendingar ferðast um landið yfir sumartímann á reiðhjólum, og það er t.d. mikil umferð erlendra ferðamanna á milli Leifsstöðvar og höfuðborgarsvæðisins og einnig frá Seyðisfirði. Aðstæður hjólreiðafólks á Íslandi eru bágbornar og lítið sem ekkert tillit tekið til hjólreiðafólks í umferðinni. Þess vegna er oft beinlínis hættulegt að ferðast um á reiðhjólum á Íslandi. Hin fjölfarna þjóðleið frá Hafnarfirði um Garðabæ, Kópavog, Reykjavík og Mosfellsbæ er stórhættuleg hjólreiðafólki sem og gangandi vegfarendum. Hér er auðvitað brýnt að gera úrbætur á. Talið er að um 16.000 reiðhjól hafi verið flutt inn árlega síðustu 11 árin eða um 176.000 reiðhjól auk þeirra sem til voru. Það er talið að um 66% þjóðarinnar eigi reiðhjól eða tveir af hverjum þremur landsmönnum. Það er í raun mismunandi hjólreiðamenning á Íslandi, en margir þéttbýliskjarnar eru tilvaldir fyrir hjólreiðamenn. Þar má nefna bæi eins og Akranes, bæi og þéttbýliskjarna á Suðurlandi, eins og Selfoss, Þorlákshöfn, Eyrarbakka, Stokkseyri, Hellu, Hvolsvöll, Vík, Kirkjubæjarklaustur, Höfn í Hornafirði og fleiri bæi mætti nefna. Hjólreiðamenn eru kröftugir og dugmiklir. Í haust gekk ég yfir Fimmvörðuháls og þá mætti ég af þar, af öllum stöðum, tíu duglegum hjólreiðamönnum sem voru að hjóla yfir hálsinn. Það er nú reyndar ekki fyrir hvern sem er, en sýnir í raun hvað hjólreiðar eru að verða vinsæl íþróttagrein á Íslandi. Nauðsynlegt er að gera ráð fyrir þessum ferðamáta við hönnun nýrra mannvirkja enda eru hjólreiðar hluti af nútímaafþreyingu og sumarleyfisferðum margra. Æskilegt væri að í nefndinni sem við gerum tillögu um í þessari þáltill. sætu fulltrúar frá Vegagerðinni, fulltrúar frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, frá Landssambandi hjólreiðamanna, frá Fjallahjólaklúbbi Íslands og Hjólreiðafélagi Reykjavíkur. Í Reykjavík var starfrækt sérstök hjólreiðanefnd sem skilaði ítarlegum tillögum til borgarráðs árið 1994, auk þess sem gengið var í samtök sem heita ,,Car Free Cities``, en allt of lítið hefur verið unnið með þessar tillögur. Athyglisverðar tilraunir hafa verið gerðar um aukna notkun reiðhjóla á Árborgarsvæðinu þar sem almenningi hefur verið boðið upp á reiðhjól til að hjóla á milli staða og síðan er skipst á. Þetta er algeng leið í mörgum stórborgum og ég vil hvetja til þess að fleiri reyni einhverjar leiðir í þessa veru. Þá hefur oft og tíðum verið efnt til skemmtilegra hjólreiðakeppna. Ég minni á eina sem kölluð var Tour de Hvolsvöllur og kröftugustu hjólreiðamennirnir hjóluðu á milli Reykjavíkur og Hvolsvallar á tveimur klukkutímum og 38 mínútum, sem er ótrúlega vel af sér vikið. Þessi leið er um 110 km. Danir eru miklir hjólreiðamenn. Það er gaman að fylgjast með umferð hjólreiðamanna t.d. í Kaupmannahöfn og því hvernig Danir nota reiðhjólið sem samgöngutæki. Á Borgundarhólmi er hjólreiðaparadís. Á Borgunarhólmi voru í eina tíða stundaðar miklar fiskveiðar en þegar dró úr fiskveiðum í Eystrasalti breytti danska ferðamálaráðið eyjunni í raun í hjólreiðaparadís. Þar búa um 50 þúsund manns og ferðaþjónustan yfir sumartímann byggist fyrst og fremst á hjólreiðamönnum sem koma víðs vegar að úr heiminum til þess að hjóla um eyjuna. Það er deginum ljósara að eftir því sem aðstæður hjólreiðamanna batna hvetur það Íslendinga til að nýta sér þennan skemmtilega og holla ferðamáta. Ég vil líka hvetja fyrirtæki og stofnanir til þess að setja upp sérstök hjólreiðastatíf. Það eru t.d. engin hjólreiðastatíf við Alþingishúsið. Fjölmargir starfa á Alþingi og meðal þeirra er einn og einn galvaskur hjólreiðamaður, m.a. sá sem gekk í salinn núna, hv. þm. Össur Skarphéðinsson, en hann var einn af flutningsmönnum þessari þáltill. á síðasta þingi. En af því að hann er ekki lengur í umhvn. þá bauðst honum ekki --- fyrir klaufaskap --- að skrifa upp á þessa þáltill. Ég bið hv. þm. afsökunar á því. Ég veit að hann, herra forseti, er mikill áhugamaður um þetta mál. Að lokinni umræðu mælist ég til þess að samþykkt verði að senda þáltill. til samgn. til nánari umfjöllunar og afgreiðslu.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. 5. þm. Suðurl., Ísólfi Gylfa Pálmasyni, fyrir að hreyfa þessu máli hér. Ég gerði mér nú reyndar ekki grein fyrir því að aðeins fulltrúar í umhvn. ættu að vera meðflutningsmenn þessa ágæta máls, enda eru hér taldir upp menn eins og hv. þm. Einar Már Sigurðarson sem er ekki í umhvn., enda finnst mér það ekki skipta neinu máli. Það er full þörf á því, og ég hugsa að flestir séu sammála því, að marka stefnu um hvernig staðið verði að skipulagi hjólreiðabrauta fyrir hjólreiðafólk. Eins og kemur fram í þáltill. og greinargerðinni með henni eru hvorki meira né minna en 176.000 reiðhjól í notkun eða til reiðu í landinu öllu. Það er ekkert lítið. Það er sorglegt til þess að vita að nánast er ekki neitt um það, reyndar örlítið, en nánast ekki neitt um það að sveitarfélög eða ríki hafi fylgt þessari miklu hjólreiðaeign eftir og gert ráð fyrir því að hægt sé að hjóla eftir vegum eða meðfram vegum án þess að vera í mikilli hættu. Ýmislegt hefur hamlað því að hjólreiðar hafi orðið vinsælar á Íslandi þrátt fyrir mikla hjólreiðaeign. Þar kemur eflaust til veðurlagið. Maður hefur séð hversu erfitt og hættulegt getur verið að nota hjól þegar maður mætir hjólreiðamönnum á Reykjanesbrautinni í tíu vindstigum og rigningu. Menn eru bara í 45 gráðu horni að reyna að halda sér á réttum kili. Maður er alltaf hræddastur um að þetta fólki fjúki hreinlega fyrir næsta bíl. En sem betur fer hafa nú ekki orðið mörg slys af þessum völdum, enda held ég að hjólreiðafólk hafi afskaplega mikinn vara á sér þegar það hjólar um íslenska vegi. Það verður að segjast eins og er að íslenskir ökumenn hafa sýnt hjólreiðamönnum lítinn skilning. Ég hef heyrt marga sem hafa notað reiðhjól kvarta yfir því að bílar strjúkist nánast við hjólin og bílstjórar sýni þeim litla tillitssemi. Það er ein ásæðan fyrir því, held ég, einnig hversu lítil notkun er á reiðhjólum hér að fólk er hreinlega hrætt við að hjóla vegna ógætilegrar umferðar bíla. Kannski mætti líka einhver siðvæðing eiga sér stað samhliða hugmyndinni um að marka opinbera stefnu í þessum málum, þ.e. að bílstjórar taki tillit til annarrar umferðar en bíla, líka umferðar hjólandi vegfarenda. Það verður að segjast eins og er, og ég kannast við það sjálfur sem sveitarstjórnarmaður til mjög margra ára, að í skipulagi sveitarstjórna var ekki verið að hafa áhyggjur af hjólreiðabrautum eða hjólreiðamönnum fyrst og fremst vegna þess að þetta kostaði peninga og það var svona verið að gera það nauðsynlegasta, þ.e. leggja gangstéttir fyrir gangandi fólk og bundið slitlag á vegi. En nú erum við komin það langt á veg í þessum málum að er löngu tímabært að gera hjólreiðamönnum hærra undir höfði en fram að þessu. Með þessari tillögu tel ég að verið sé að reyna að stíga skref í rétta átt í þeim efnum. Ég vil aðeins segja um eitt atriði í greinargerðinni að ég tek undir með hv. 1. flm. að bæjarstjórn Árborgar gerði athyglisverða tilraun er fólki var boðið reiðhjól til brúks um bæjarfélagið og að skila þeim síðan á ákveðna staði aftur eða eftir einhverjum ákveðnum reglum. Reyndar var gerð tilraun með þetta í Reykjanesbæ fyrir nokkrum árum síðan. Sú tilraun gekk því miður ekki nægilega vel vegna þess að fólkið skilaði einfaldlega ekki hjólunum eða þau skemmdust og því varð ekki meira úr tilrauninni. Hún var reynd í Reykjanesbæ og það fólk sem nýtti sér þessa þjónustu var flest ánægt með þetta, en það er eins og það er að þetta þarf ákveðna reynslu. Ég á svo sem von á því, ef þetta reynist vel hjá öðrum og önnur sveitarfélög finna leið til þess að ná sátt um að ganga ekki óvarlega um þessa lánshluti, að þetta gæti orðið mun víðar í framtíðinni. Herra forseti. Að endingu vil ég fagna því að þetta mál er hér komið fram og vona að það fái góða afgreiðslu í gegnum nefnd þingsins.

Herra forseti. Það er ánægjulegt að sjá þessa þáltill. komna fram að nýju en hún fjallar um skipan nefndar um hönnun og merkingar hjólreiðabrauta. Tillagan er dæmi um góð málefni sem koma til umræðu í þingsal og ná ekki fram að ganga og eru ítrekað endurflutt en efni hennar er slíkt að manni finnst að það ætti að vera frekar létt verk og löðurmannlegt að afgreiða hana og koma henni í verk. Í tillögunni er gert ráð fyrir að samgrh. verði falið að skipa nefnd til að marka opinbera stefnu í málefnum hjólreiðamanna og stefnu um hönnun og merkingar hjólreiðarbrauta í þéttbýli og dreifbýli. Einnig er gert ráð fyrir að tekið verði tillit til hjólreiðamanna við hönnun nýrra mannvirkja og stefnt að því að hjólreiðar verði raunhæfur kostur í samgöngumálum á Íslandi. Í þetta verk er ætlað að verja tæpu ári. Ég ræddi þetta mál nokkuð þegar tillagan var síðast lögð fram. Ég vísa til þeirrar umræðu sem var allítarleg. Við vitum öll að hjólreiðamenn eiga fótum sínum fjör að launa, að geta bjargað sér á hjólafáknum og stundum við illan leik úr umferðinni. Það er vitað að hraðbrautir eru ekki ætlaðar fyrir hjólreiðamenn og einnig var það haft við orð við síðustu umræðu um þetta mál að það væri á ábyrgð sveitarfélaganna að gera hjólreiðarstíga meðfram hraðbrautum. Ég ætla ekki að taka afstöðu til þess í sjálfu sér en mér finnst a.m.k. löngu tímabært að þessi opinbera stefna verði mörkuð og henni komið í framkvæmd. Sí og æ er verið að hanna ný mannvirki þar sem reiðhjólið er ekki boðið velkomið og mér finnst það miður. Fyrsti flm., Ísólfur Gylfi Pálmason, minntist áðan á samtökin ,,Car Free Cities`` og mér rennur alltaf blóðið til skyldunnar þegar kemur að þeim samtökum þar sem ég var formaður hjólreiðanefndar Reykjavíkur sem skilaði tillögum um hjólreiðar í Reykjavík, þegar Reykjavík gekk í samtökin ,,Car Free Cities`` árið 1994. Síðan er liðið á áttunda ár. Ýmislegt hefur auðvitað verið gert og ég ætla að gleðja hv. þm. með því að það eru grindur fyrir reiðhjól fyrir utan Ráðhús Reykjavíkur. Það var kannski ekki aleinasti árangur af hjólanefndarvinnu okkar á sínum tíma. Það hefur auðvitað ýmislegt verið tekið til greina en ekki nándar nærri nóg. Eins og menn vita sem ferðast hafa um höfuðborgir annars staðar, þá eru þar víða sérstakar hjólreiðabrautir, sérstök umferðarljós fyrir hjólreiðamenn sem gera ferðir þeirra mun öruggari og fækka slysum þar, með því að menn eru ekki að þvælast inn á milli bílanna. Hjólaeign landsmanna er orðin það almenn að tveir af hverjum þremur eru taldir eiga reiðhjól. Það er einnig vitað að megnið af árinu, alla vega á þessu landshorni, er hægt að hjóla milli staða á nokkuð auðum götum og gangstéttum. Megnið af árinu er það svo. Ég fullyrði að það mun ekki standa á umhvn. þingsins að afgreiða þetta mál. Ég vona okkar allra vegna að þetta verði í síðasta sinn sem þarf að flytja þessa tillögu og við munum sjá það á þessu þingi að hún verði afgreidd og henni komið í framkvæmd.

Herra forseti. Þessi till. til þál. um skipan nefndar um hönnun og merkingar hjólreiðabrauta er hið besta mál og vonandi mun hún ná fram að ganga á hinu háa Alþingi. Í greinargerð með tillögunni er minnst á mikilvægi hjólreiða í samgöngumálunum, þ.e. að hjólreiðar eru bæði vistvænn og öflugur samgöngumáti og því nauðsynlegt að þessi samgönguleið fái eðlilegan sess í uppbyggingu vegakerfisins, bæði í dreifbýli og þéttbýli. Auk þess er nauðsynlegt, eins og kemur fram í greinargerðinni og lögð er áhersla á, að þjónusta og aðbúnaður gagnvart hjólreiðarfólki sé góður og hvarvetna fyrir hendi þar sem nauðsynlegt er. Á það skortir að þessi mál séu í eðlilegum og föstum skorðum. Ég vil t.d. benda á hvernig samgöngubætur skerða í raun möguleika hjólreiðafólks. Ef við tökum Hvalfjarðargöngin sem dæmi þá er bannað að hjóla í gegnum Hvalfjarðargöngin en fyrir fólk sem er að ferðast á hjóli er afleitt að geta ekki nýtt sér þessa samgöngubót. Þarna þyrftu að mínu viti að vera möguleikar á að ferja hjólreiðafólk í gegnum þessi göng í staðinn fyrir að hjólreiðafólk sé nauðbeygt til að hjóla fyrir allan Hvalfjörð til þess að komast áfram vestur, þó að sú leið sé í sjálfu sér falleg og góð. Við sem ökum mikið þjóðvegina gerum okkur grein fyrir þeirri stöðu sem hjólreiðarmaðurinn er í á vegum landsins, að vera þar staddur á milli þessara stóru flutningabíla sem fara með gríðarlegum hraða og miklu sogi eftir þjóðvegunum og síðan koma aðrir á móti. Þá er orðið lítið pláss fyrir hjólreiðarmann á aðalsamgönguæðunum þannig að það ber virkilega nauðsyn til að gera úttekt á þessum málum og móta heildarstefnu. Hins vegar, herra forseti, er rétt að geta þess sem hefur áunnist á hinu háa Alþingi. Á 125. löggjafarþingi, 1999--2000, fluttu hv. þm. Þuríður Backman og Jón Kristjánsson frv. til laga um breytingu á vegalögum, með síðari breytingum. Það snerist um að bæði göngustígar og hjólreiðastígar yrðu lögboðnir hlutar af hinu almenna samgöngukerfi. Þá var sérstaklega vakin athygli á að bæði göngu- og hjólreiðastígar eru mikilvægir, t.d. fyrir börn og unglinga á leiðinni milli heimilis og skóla eða þegar þau nota hjól til að fara milli staða. En til þessa er lítið tillit tekið. Afdrif þessarar tillögu hv. þm. Þuríðar Backman og Jóns Kristjánssonar urðu að á 125. löggjafarþingi árið 2000 var samþykkt brtt. á vegalögum þar sem hjólreiðastígar og göngustígar eru teknir inn sem formlegur hluti af hinu almenna vegakerfi sem bæði opinberir aðilar og félagasamtök geta komið að með að styrkja. Þessir stígar eru orðinn lögformlegur hluti hins opinbera samgöngukerfis og ríki og sveitarfélög bera ábyrgð á að farið sé að þeim lögum, bæði hvað varðar skipulag, lagningu stíga og kostnað eftir því sem við á. Þetta hefur áunnist þó að enn skorti á að þessu sé fylgt eftir bæði með skipulagi og fjármagni. Einnig þarf að móta stefnu sem hvetur til notkunar reiðhjóla og öryggis þeirra sem ferðast á reiðhjólum. Mér þótti rétt, herra forseti, að geta þess sem þó hefur áunnist í samgn. varðandi þetta mál og fagna því að þessi tillaga, um skipan nefndar um hönnun og merkingar hjólreiðarbrauta, til þess að fylgja þessu máli enn frekar eftir, komi fram. Ég tek undir orð hv. flm. sem hér hafa óskað þess að tillagan fái brautargengi og við getum styrkt hjólreiðar landsmanna, öryggi hjólreiðarmanna og það að fleiri geti ferðast öruggir á reiðhjóli um landið.

Herra forseti. Örstutt athugasemd við það sem ég sagði áðan. Ég mismælti mig þegar ég sagði að mál þetta færi til umhvn. Það er kannski tungunni tamast sem hjartanu er kærast en að sjálfsögðu er það hv. samgn. sem tekur málið að sér.

Herra forseti. Þessi þáltill. er allrar athygli verð. Með hliðsjón af því að 40 millj. fara á ári til reiðvega hlýt ég að ætla að þetta mál eigi greiðan aðgang í gegnum þingið og fái viðunandi úrvinnslu. Hins vegar sé ég að flutningsmenn álykta um það að fela samgrh. að skipa nefnd til að vinna að framgangi þessa máls. Ég verð að segja að ég treysti Vegagerðinni vel til að vinna þetta verkefni. Við gætum örugglega stytt okkur verulega leið með því að sleppa nefndinni og setja þetta beint til Vegagerðarinnar. Við sjáum t.d. með reiðvegina að ekki voru kallaðir neinir hestamenn eða sérstakir aðilar til að fjalla um reiðvegina, ekki var skipuð nefnd til þess. Hjólreiðar eru afar skemmtilegar og oft kemur ýmislegt skemmtilegt upp á í sambandi við þá íþrótt. Það eru ekki mörg ár síðan danskur pólitíkus bauð sig fram í kosningum og sóttist eftir stuðningi kjósenda og náði kjöri vegna loforða um að allir danskir þegnar í hans kjördæmi væru mundu búa við þann unað að hafa vindinn alltaf í bakið. Hann hlaut kosningu. Það er ekki nóg með að danskurinn sé mikill húmoristi heldur metur hann reiðhjólið mikils. Við getum lært mikið af því hvernig Danir nota þetta ágæta farartæki og eins og hér hefur komið fram er það bæði til gagns og gamans og líka ágætt til líkamsræktar. Á nýliðnum landsfundi Sjálfstfl. voru samþykktar ágætar tillögur um samgöngumál og m.a. um að gert yrði sérstakt átak í merkingu hjólreiðabrauta í þéttbýli og á helstu ferðamannaleiðum. Það eru því margir aðilar sem vilja leggja þessu máli lið og er það vel. Ég vona að tillagan fái góða umfjöllun í hv. samgn., þar sem ég á sæti, og að nú verði tekið þannig á málum að hjólreiðamenn megi sæmilega vel við una.

Virðulegi forseti. Þegar mál fá einróma viðtökur hringja einhvers staðar nokkrar viðvörunarbjöllur. Það gerðist hjá mér þegar ég fór að hlusta á þessar umræður. Þegar mál eru rædd, kannski gagnrýnislítið, renna þau oft í gegn án þess að menn skoði á þeim allar hliðar. Þess vegna, virðulegi forseti, langaði mig aðeins til að koma inn í þessa umræðu þó að ég hafi ekki velt þessu mjög mikið fyrir mér. Það rifjaðist hins vegar upp fyrir mér að tillaga svipaðrar ættar kom fram á þeim tíma sem ég var formaður samgn., og mig minnir að 1. flm. þess máls hafi verið hv. þáv. þm. Svavar Gestsson. Sú tillaga gekk út á, ef ég man rétt, að þessir hjólreiðastígar yrðu hluti af samgöngukerfinu og, eins og ég man málið, Vegagerðin hafði talsverðar athugasemdir við framsetningu málsins eins og það var a.m.k. kynnt á þeim tíma. Nú skilst mér að við höfum samþykkt hér á Alþingi möguleika á því að ríkissjóður, Vegasjóður, komi að því að fjármagna hjólreiðastíga. Við erum oft og tíðum dálítið örlát á almannafé í ýmsum efnum og þegar upp koma mál sem enginn er á móti, eins og að efla hjólreiðar sem er auðvitað hluti af því að tileinka sér góða líkamsrækt og holla útiveru, bregðumst við auðvitað afskaplega vel við slíkum erindum. Út af fyrir sig mun ég ekki leggjast gegn þessari tillögu hérna enda felur hún fyrst og fremst í sér viðleitni til þess að marka ákveðna stefnu í máli sem auðvitað þarf að hafa einhverja skoðun á. Ég held hins vegar, virðulegi forseti, að menn verði að átta sig alveg á því hvert stefna skuli. Í fyrsta lagi er hér talað um hjólreiðastíga, bæði í þéttbýli og dreifbýli. Hvað eru menn að tala um í þessum efnum? Mig grunar að fyrsta kastið verði auðvitað áherslan á að leggja þessa hjólreiðastíga í þéttbýli vegna þess að þar er þörfin mest, þar er umferðin mest og erfiðast fyrir hjólandi vegfarendur að komast um. Við verðum að átta okkur á því að að öllum líkindum mun þetta þýða að fjárveitingarnar og fjármunirnir muni renna í þessa áttina og kannski ekkert nema gott um það að segja út af fyrir sig. Í öðru lagi verða menn líka að átta sig á því hvert umfangið á að vera. Eftir því sem mér sýndist við fljótan yfirlestur áðan ganga lögin út á það að fjármögnunin á hjólreiðastígum skuli vera í höndum einstaklinga, félagasamtaka, fyrirtækja eða opinberra aðila þannig að málið er býsna opið. Það er út af fyrir sig ekki lögð nein lagaleg skylda á hið opinbera að taka upp fjárveitingar til þess að standa undir hjólreiðastígum en það er opnað á þá hugsun. Nú liggur sem sagt fyrir ágæt og athyglisverð tillaga frá hv. þm. sem felur í sér viðleitni til þess að styrkja málið enn og reyna að marka þessu einhverja braut. Þess vegna, virðulegi forseti, held ég að það sé mjög mikilvægt, áður en Alþingi afgreiðir málið frá sér eftir að það hefur farið í gegnum samgn. Alþingis, að það liggi ljósar fyrir hver meining Alþingis er í þessum efnum. Mér finnst ekki hægt, virðulegi forseti, að Alþingi setji málið með þeim hætti inn til framkvæmdarvaldsins, það sé algerlega látið í hendur þess hvert skuli stefna. Það er auðvitað eðli málsins að ef framkvæmdarvaldinu er falið að skipa nefnd, og því fylgir engin frekari leiðsögn af hálfu Alþingis, er auðvitað búið að selja nefnd framkvæmdarvaldsins ákveðið sjálfdæmi í málinu. Þess vegna tel ég, virðulegi forseti, að ef menn ætla sér að afgreiða þetta mál verði Alþingi að hafa á því skoðun. Á t.d. að hugsa málið þannig að jöfnum höndum skuli leggja hjólreiðastíga í þéttbýli og dreifibýli? Í dreifbýli getur verið mikil þörf. Það er heldur alls ekki létt að hjóla t.d. á þjóðvegi 1 í mikilli umferð sem getur verið þar, og hraðri umferð þó að hún sé auðvitað ekki eins mikil og á þéttbýlisstöðunum. Í öðru lagi: Hvað með kostnaðinn? Eitthvað mun þetta kosta. Hvaða hugmyndir eru menn með í þeim efnum í ljósi þeirra laga sem gildandi eru þar sem gert er ráð fyrir því að það sé ekki einasta ríkið heldur ekki síður einstaklingar, fyrirtæki og félagasamtök sem eiga að standa straum af þessu? Er þá t.d. hugsun flutningsmanna að slíkir aðilar komi að því að kosta með einhverjum hætti þessa hjólreiðarstíga? Virðulegi forseti. Ég veit að þetta mál er í öruggum höndum þegar það er komið til samgn. Alþingis, og ég veit að þar munu menn auðvitað velta þess máli miklu betur fyrir sér heldur en ég get gert hérna í þessari stuttu ræðu minni. En ég held að umfram allt verði Alþingi að hafa einhverja leiðsögn í þessu máli og fela það ekki eingöngu í hendurnar á framkvæmdarvaldinu. Þess vegna er erindi mitt hingað upp fyrst og fremst að árétta það að um leið og Alþingi lýsir með almennum orðum stuðningi við góðar hugmyndir, sem er út af fyrir sig hið þarfasta mál, verður Alþingi auðvitað líka að hafa einhverja skoðun á því hvert stefna skuli. Nefndir eru góðar. Þetta er auðvitað ein aðferð við það að varpa erfiðum verkefnum af sér, að fela þetta einhverjum nefndum, en ég hlýt að hvetja til þess að í samgn. verði reynt að hugsa málið betur og útskýra það þannig að samþykkt verði á Alþingi að nefndin sem verður væntanlega falið þetta verk fái ekki algjört sjálfdæmi um það hvert stefna skuli í máli sem Alþingi á að hafa skoðun á.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir hve vel þeir hafa tekið þessari tillögu, og margt athyglisvert hefur komið fram í umræðunni. Eins og kom fram í framsöguræðu minni er markmið þessarar tillögu að vekja athygli á hjólreiðamönnum í umferðinni og um leið að auka öryggi þeirra og fækka slysum. Hvað kostnað varðar verðum við líka að gæta að því að það er mikill kostnaður fólginn í því þegar slys verða og annað slíkt. Þannig er kostnaður alltaf afstætt hugtak. En hér hafa verið reifaðar ýmsar góðar hugmyndir í þessu sambandi og það er greinilega aukinn áhugi manna á hjólreiðum. Að sjálfsögðu kostar þetta talsverða peninga. Hér er um langtímamarkmið og langtímamál að ræða. Eins og kom einnig fram í ræðu minni áðan er t.d. leiðin frá Hafnarfirði um Garðabæ, Kópavog og Reykjavík í Mosfellssveit býsna fjölfarin og það er beinlínis hættulegt fyrir hjólreiðamenn að vera t.d. á þessum slóðum. Hv. formaður samgn. rifjaði upp áðan að ansi skemmtilegur danskur þingmaður sem heitir Jakob Haugaard --- er reyndar hættur í þinginu --- var mikill áhugamaður um reiðhjól en reyndar fleira en reiðhjól. Þegar hann var kosinn á þing --- ég hygg að það hafi verið 1991 --- var hann með þrjú kosningaloforð. Það var alveg hárrétt hjá hv. formanni samgn. að eitt þeirra var að Danir hefðu alltaf vindinn í bakið þegar þeir hjóluðu. Annað var að það yrði endalaust gott veður í Danmörku og þriðja kosningaloforðið sem er líka dálítið merkilegt var að hann vildi að það yrði svolítið fjörugra ástarlíf á kennarastofunum. Jakob Haugaard hafði sem sagt þessi þrjú kosningaloforð. Hann var kosinn og sat eitt kjörtímabil á þingi í Danmörku en bauð sig ekki fram aftur.  Herra forseti. Ég er ákaflega ánægður með þær undirtektir sem þessi tillaga hefur fengið. Ég er alveg viss um að samgn. mun fjalla um þetta, fylla inn í þær eyður sem upp á vantar og að tillagan nái þeim tilgangi að vekja athygli á hjólreiðamönnum í umferðinni og einnig að auka öryggi þeirra og fækka slysum.