Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill tilkynna að með bréfi, dagsettu 14. desember 2009, hefur forseti óskað eftir því við fjárlaganefnd að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar, um endurskoðun ríkisreiknings 2008. Einnig hefur forseti, með bréfi dagsettu 14. desember 2009, óskað eftir því við utanríkismálanefnd að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um útflutningsaðstoð, erlendar fjárfestingar á Íslandi og landkynningu í samræmi við reglur um þinglega meðferð skýrslna Ríkisendurskoðunar.

Forseti vill geta þess að hlé verður gert á þingfundi frá kl. 11 til 11.45 fyrir þingflokksfundi.

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs undir liðnum störf þingsins. Ég er ekki með neina beina fyrirspurn til neins þingmanns heldur ætla ég að vekja athygli þingmanna á svari sem mér barst frá hæstv. forsætisráðherra í gær við þeirri spurningu hvenær legið hefði ljóst fyrir að afgreiðsla Icesave-málsins væri ein af forsendum þess að efnahagsáætlunin fyrir Ísland yrði endurskoðuð. Það er einstaklega einkennilegt að líta á það svar sem hæstv. forsætisráðherra gefur því að hún telur að um mitt ár 2009 hafi komið fram vissar vísbendingar um að litið væri á afgreiðslu Icesave-málsins og endurskoðun efnahagsáætlunar sem samhliða mál og forsendu fyrir því að hægt væri að endurskoða þessa áætlun hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Þetta er sérstaklega skrýtið svar í ljósi þess að fyrir helgi kom fyrir augu manna skjal sem lekið var á netið og varðar bréfaskriftir Indriða H. Þorlákssonar og Marks Flanagans um það að þessi mál væru samtengd. Það skjal var frá 14. apríl 2009 eða rétt fyrir kosningar. En eins og kom fram í ræðum fyrir helgi var það ósk íslenskra stjórnvalda að þessi mál færu ekki hátt fyrir kosningar og ekki væri æskilegt að þau kæmust í hámæli. Við getum svo farið aftur í dagsetninguna þegar hæstv. fjármálaráðherra sagði beinlínis ósatt þegar formaður Framsóknarflokksins spurði hann hvernig gengi með samningsdrög og samninga í Icesave-samkomulaginu. Það var í byrjun júní þannig að þetta mál er allt að verða mjög einkennilegt og hótanirnar sem koma fram í svari hæstv. forsætisráðherra frá í gær - ég hvet ykkur til að kíkja á það, en þetta eru óásættanlegar hótanir sem við erum beitt sem sjálfstætt ríki og þjóð á meðal þjóða.

Frú forseti. Ég vil eiga orðastað við hv. þm. Helga Hjörvar, formann efnahags- og skattanefndar. Við höfum verið að ræða skattamál í efnahags- og skattanefnd og umsagnir hafa vægast sagt verið mjög neikvæðar. Það hlýtur að hafa verið mikil áþján fyrir hv. þingmann að hlusta á gesti og lesa umsagnir. Nú hefur verið lagt fram, af hv. þm. Bjarna Benediktssyni, frumvarp um að skattleggja séreignarsparnað. Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd hafa lagt fram breytingartillögu um að taka upp skattlagningu á séreignarsparnað sem veldur því að halli á ríkissjóði minnkar allverulega og þá munar það tugum milljarða. Ég vil því spyrja hv. þingmann hvort hann hafi skoðað skattlagningu séreignarsparnaðar og sérstaklega í ljósi hinna neikvæðu umsagna og alveg sérstaklega þar sem talið er að árið 2010 verði erfiðasta árið eftir kreppuna og mjög mikilvægt að sem fæst fyrirtæki fari á hausinn í þeirri stöðu - það eru mikil verðmæti sem fara forgörðum þegar fyrirtæki leggja upp laupana - hvort ekki sé skynsamlegra að viðhalda þeim verðmætum með því að skattleggja séreignarsparnaðinn fyrst og síðan að ári að taka upp þá skatta sem ríkisstjórnin kærir sig um og þá í betra tómi og í meiri rólegheitum þannig að búið sé að fara í gegnum alla þá galla sem virðast vera á þessum lögum og reyna að minnka flækjustigið sem fylgir þeim. Þetta er mín spurning til hv. þingmanns, hvort ekki sé betra fyrir þjóðina að fá skattlagningu séreignarsparnaðar sem brú yfir þá gjá sem hún stefnir í á árinu 2010.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Það hefur ekki verið nein áþján að fara yfir skattamálin, öðru nær. Ég held að miðað við þær aðstæður sem við erum í hafi okkur öllum verið ljóst að fyrir okkur lægju margar erfiðar ákvarðanir til að rétta af fjárhag ríkisins. Ég held að við höfum þvert á móti ástæðu til að vera ánægð með að þó hafi verið hægt að draga úr þeim hækkunum á tekjuskatti sem útlit var fyrir í fjárlögum. Það er líka verið að auka jöfnuð í kerfinu, það er verið að hlífa hinum lægst launuðu og það er líka verið að taka á ýmsum réttlætismálum. Ég nefni þar m.a. skattlagningu einkahlutafélaga sem hefur að ýmsu leyti verið ósanngjörn gagnvart launamönnum og hætta á að það hafi verið misnotað. Hvað varðar skattlagningu séreignarsparnaðar þá höfum við, ég og hv. þingmaður, margítrekað rætt það. Hann veit út af fyrir sig að ég hef jákvæða afstöðu til hugmyndarinnar. Ég hafna því hins vegar að hún geti komið í staðinn fyrir þær aðgerðir sem við þurfum að grípa til. Ég held að hún gæti orðið hluti af lausn á því viðfangsefni sem við þurfum að leysa úr á næstu þremur árum. Ég tel jafnframt að tekjur af henni séu af hálfu hv. þingmanns stórlega ofmetnar. Hv. þingmaður lítur fram hjá því að umtalsverður hluti af séreignarsparnaðinum er samtrygging sem menn hafa greitt inn sem grunniðgjöld, margir um áratugaskeið - að skattleggja samtrygginguna inni í séreignarsjóðunum með sérstökum lögum væri auðvitað að mismuna þeim sem hafa verið með sína samtryggingu á þeim vettvangi gagnvart þeim sem eru í almennu sjóðunum. Ég held þess vegna að tekjurnar sem hægt er að fá úr þessu séu umtalsvert ofmetnar hjá hv. þingmanni en þær eru engu að síður talsverðar og geta sannarlega hjálpað okkur við að brúa umrætt bil. En það er ekki hægt að nota þær í staðinn fyrir allar aðgerðir á næsta ári.

Frú forseti. Það eru mjög skörp skil á milli samtryggingarsjóða og séreignarsjóða enda felst í orðinu séreign að það er eign viðkomandi einstaklings og fer hvorki til annarra aldurshópa né annarra í sama sjóði. Það er séreign og þess vegna er mjög auðvelt að halda utan um það. Samkvæmt upplýsingum frá Fjármálaeftirlitinu og mati á aukningu á árinu verður þessi séreign um áramót 309 milljarðar. Hægt er að skattleggja hana án þess að sjóðirnir verði varir við það, með því að þeir gefa út skuldabréf til að borga skattinn. Það er líka hægt að skattleggja hana án þess að sjóðfélagi verði var við það því að það vita allir, og það eiga sjóðfélagar í séreignarsjóðum að vita, að þessi sparnaður er óskattaður og verður skattaður þegar þeir fá þetta greitt út. Þessi hugmynd breytir því engu nema því að ríkið tekur til sín þessa eign í eitt skipti fyrir öll til að brúa það bil sem þjóðin stendur frammi fyrir. Ef við tökum tekjuskattinn þá munu allir greiða lægri skatt, alveg sérstaklega þeir sem hafa lægstu launin vegna þess að persónuafsláttur mun þá halda áfram að vera verðtryggður sem ASÍ hefur t.d. lagt ofuráherslu á að ekki verði hvikað frá. Skattlagning á atvinnu, sem er hækkun á tryggingagjaldinu, kæmi ekki heldur til framkvæmda þannig að það er hægt að fresta um ár öllum þeim skattabreytingum sem ríkisstjórnin leggur til og gott betur því að skattlagning séreignarsparnaðar gefur væntanlega 75 milljarða í tekjur fyrir ríkissjóð og 40 milljarða í tekjur fyrir sveitarfélögin, og það vantar líka inn í dæmið. Ég sé því ekki annað en þetta sé mjög góð lausn til að brúa það bil sem þjóðin stendur frammi fyrir og árið 2011 eru fyrirtækin og heimilin í landinu miklu betur í stakk búin til að taka á sig skattahækkanir.

Virðulegur forseti. Aðeins fyrst um eðli sjóðanna. Það er rétt hjá hv. þingmanni að í séreignarsjóðunum er eðli málsins samkvæmt um séreign að ræða. Hv. þingmaður veit auðvitað líka að hún skiptist annars vegar í svokallaða bundna séreign, sem hefur talsverðu samtryggingarhlutverki að gegna, einkum af iðgjöldum sem voru greidd fyrir lögin um viðbótarsparnað á síðasta áratug. Ég hygg að það sé hátt í þriðjungur af því sem inni í sjóðunum er þannig að út frá jafnræðissjónarmiði væri eðlilegt að horfa til frjálsu séreignarinnar um skattlagningu í þessu efni, en hún mundi þá ekki skila þeim fjárhæðum sem hv. þingmaður er að tala um. Ég held hins vegar að þetta sé leið sem vert er að horfa til og við erum að nýta hana að nokkru leyti með því að heimila bæði í ár og á næsta ári útgreiðslu séreignarsparnaðar og þannig fá bæði ríki og sveitarfélög skatttekjur af því. En ég hygg að í þeim mikla leiðangri sem við þurfum að fara í, bæði á gjaldahlið og tekjuhlið ríkisfjármálanna, getum við ekki skotið okkur undan því að taka ákvarðanir frá ári til árs og það sé einmitt mikilvægt að við leitum víða fanga og gerum það heldur oftar en sjaldnar þannig að við getum haft hækkanir sem allra hóflegastar hverju sinni. Ég held að það sé mikilvægur árangur sem hér hefur náðst í tekjuskatti einstaklinga, að fólki undir 270 þús. kr. er hlíft og hjá þeim sem eru þar yfir er skattbreytingum stillt í hóf eins og kostur er. Ég hygg að 0–2% hækkun á tekjuskattshlutfalli hjá þeim sem þar eru yfir sé innan þeirra marka sem við öll máttum vænta að þurfa að bera, bæði eftir þetta hrun og fyrir óforsjálni okkar sjálfra í þeim skattalækkunum sem ráðist var í í tekjuskatti á þarsíðasta kjörtímabili.

Hæstv. forseti. Við höfum talað mikið um skuldavanda heimilanna á þessu þingi og eins í sumar. Við samþykktum lög í lok október, nr. 107/2009, um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna bankahrunsins. En svo virðist sem þær aðgerðir skili ekki þeim árangri að skuldavanda heimilanna sé eytt eða að við ættum að hafa minni áhyggjur af honum en ella. Við meðferð málsins tókum við sjálfstæðismenn þátt í því að flýta því í gegnum þingið í ljósi þess að við töldum að það væri gott að þó þessar aðgerðir væru komnar til. Við töldum þær ekki ganga nógu langt, við töldum þær ekki vera fullnægjandi og ekki taka á vandanum, en við treystum því að þetta væri byrjunin á því að fara í skoðun á því hvort frekari aðgerða væri þörf og treystum því að full alvara væri þar að baki og vilji til þess. Um þúsund eignir bíða nú nauðungarsölu og svo virðist sem sá bunki sé ekkert að minnka. Það var talið af ýmsum að þær aðgerðir sem við samþykktum í október mundu leiða til þess að kröfuhafar og skuldarar mundu ná að semja um eitthvað af sínum skuldum þannig að eitthvað af þessum nauðungarsölubeiðnum yrðu afturkallaðar. Raunin virðist sýna okkur, miðað við þær fréttir sem gaf að líta á sunnudagskvöldið í fréttaaukanum á RÚV, að svo er ekki. Af þessu höfum við þungar áhyggjur og mig langar að spyrja hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, sem á sæti í félags- og tryggingamálanefnd, og átti þátt í því, ásamt þeirri sem hér stendur, að þessi lög fóru í gegn, hvaða sjónarmið þingmaðurinn hefur í þessu máli, hvort nóg sé að gert eða hvort þörf sé á frekari aðgerðum. Ég tel nefnilega brýnt að við sendum einhver skilaboð úr þinginu fyrir hátíðarnar.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur kærlega fyrir þessa fyrirspurn. Ég geri ráð fyrir að frétt sem var í ríkissjónvarpinu nýlega um ótta fólks með nauðungarsölur hangandi yfir höfði sér hafi orðið tilefni þessarar fyrirspurnar en sú frétt vakti athygli mína. Hv. þingmaður nefndi þau lög sem við stóðum saman að og eru til þess fallin að auðvelda heimilum og fyrirtækjum að fara í frjálsa skuldaaðlögun utan dómstóla. Ég tel mjög ólíklegt að þessi lög dugi ekki en svo virðist sem ekki sé verið að fylgja eftir þeim römmum sem þar voru settir. Ég veit að hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra óskar um þessar mundir eftir tilnefningum í starfshóp sem á að fylgja því eftir að unnið sé samkvæmt markmiði þessara laga. Það er mjög brýnt að sá starfshópur taki sem fyrst til starfa og fari ofan í saumana á hvað veldur því að bankarnir taki ekki á málum þessa fólks. Sannarlega má vera að ekki sé hægt að bjarga öllum úr þessum hópi en það hlýtur að vera að hægt sé að hjálpa meginþorra þessa fólks. Það liggur beint við að byrja þarf á að lengja í frestun nauðungarsölu. Ég held að það sé einsýnt því þetta tekur augljóslega lengri tíma en áætlað var. Þá þarf nefnd skipuð alþingismönnum að fylgja því fast eftir að bankarnir nýti þau úrræði sem þeir hafa, bæði samkvæmt eigin reglum og löggjöf frá Alþingi. Í þessu sambandi held ég að sérstaklega athyglisvert sé að hlusta á orð Marks Flanagans hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum sem segir að bankarnir nýti augljóslega ekki það svigrúm 

Frú forseti. Ég fagna því að hv. þingmaður sé ánægð með fyrirspurnina og að fréttin hafi vakið athygli hennar. Vissulega er mikið áhyggjuefni ef það er rétt að bankarnir nýti ekki sitt verksvið og svigrúm til að grípa til aðgerða til hjálpar skuldsettum heimilum. Þá er kannski spurning hvort verkstjórnarvaldið sé nægilega gott og við ættum jafnvel að ræða þá spurningu hér. Nauðungarsölufrestunin er engin lausn. Upphaflega var frestað til 1. nóvember en nú skilst mér að það standi til loka febrúar eða til 1. mars. Það er að mínu mati ekki fullnægjandi að við frestum alltaf vandamálinu. Við hljótum að ætla okkur hér á Alþingi að finna leiðir til lausna vegna þess að ekkert er verra en óvissa. Ég tel að ekkert sé verra fyrir hin skuldsettu heimili en að vita að ekkert sé í pípunum annað en að lengja aðeins í snörunni og bíða og sjá til. Slík óvissa tel ég að sé nánast óbærileg fyrir heimilin. Frú forseti. Ég vonast til þess að sú nefnd sem ráðherra mun skipa, starfshópur með fulltrúum allra þingflokka, taki til starfa sem fyrst og vinni hratt og vel þrátt fyrir að það séu að koma jól. Menn verða einfaldlega að setjast yfir þetta og reyna að leita nýrra lausna. Það er rétt hjá hv. þingmanni að ef bankarnir eru ekki að fylgja þessu eftir og lögunum er ekki nægilega beitt verður að grípa inn í, taka í taumana og fara af stað í það verkefni vegna þess að við getum ekki sent þau skilaboð að engar lausnir séu í farvatninu 

Frú forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að þær fjölmörgu fjölskyldur sem eru á frestunarlista yfir nauðungarsölur hljóta að horfa með kvíðboga til jólanna en ekki tilhlökkunar og það er mjög alvarlegt mál. Það er mjög alvarlegt að fjölskyldur séu í þeirri stöðu að þær sjái ekki út úr fjárhagsvanda sínum. Þess vegna tek ég innilega undir með hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur að það er mjög mikilvægt að þessi vinnuhópur fari af stað og verði skipaður sem fyrst. Fyrsta verkefni þessa hóps er að mínu mati að kalla til sín bankana, fá ítarlegar upplýsingar um hvernig þeir hafa beitt úrræðum laganna, hvort einhverjar hindranir séu fyrir því að þeir geti beitt þeim og spyrja þá mjög ítarlegra spurninga um hvernig þeir meðhöndli skuldamál heimilanna. Nú ætla ég ekki að gefa mér að ekki sé unnið af heilindum í bönkunum. Ég gef mér að svo sé en það er augljóslega eitthvað sem hindrar þá í að vinna jafn hratt og örugglega og við vonuðum að þeir mundu gera. Ég þakka fyrirspurnina og ítreka að þingflokkarnir þurfa allir að tilnefna í þennan hóp svo hann geti hafið störf fyrir jól.

Virðulegi forseti. Við ræddum 2. umr. fjárlaga fram á nótt og þar staðfestist sá grunur að vinnubrögð í fjárlaganefnd væru í skötulíki. Það er einn sérkennilegasti brandari sem við höfum heyrt þegar hv. þm. Guðbjartur Hannesson sagði að þetta hefði aldrei verið unnið jafn vel og núna. Það hefur verið upplýst, virðulegi forseti, að engin umsögn hefur borist um verkefnatilflutning þar sem heilbrigðisþjónusta er færð yfir til félags- og tryggingamálaráðuneytis. Það er verið að færa heilbrigðisþjónustu í annað ráðuneyti, þetta er verkefnatilflutningur upp á 20 milljarða kr. og engin fagleg umsögn hefur borist. Í þeirri litlu umræðu sem farið hefur fram um málið hefur komið skýrt fram að engin fagleg rök eru fyrir þessu. Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga tók upp á því upp á sitt einsdæmi að álykta um þetta og ég vona að það hafi ekki móðgað hæstv. ríkisstjórn. Þar er alfarið lagst gegn þessu af augljósum ástæðum. Þetta eru hin mestu pólitísku hrossakaup milli ráðherra sem maður hefur séð á síðustu árum ef ekki áratugum. Hér hafa spunameistarar Samfylkingarinnar metið það þannig að svo margt sé í gangi að það sé sjálfsagt að læða þessu inn í skjóli nætur. Hvað eftir annað hefur vanþekking hv. stjórnarþingmanna hvað þetta varðar verið afhjúpuð. Þeir hafa talað eins og þetta sé búsetuúrræði, að þetta tengist því að það eigi ekki að sjúkdómavæða aldraða og þetta tengist verkefnatilflutningi til sveitarfélaga. Allt er þetta alrangt. Ég spyr þess vegna hv. formann fjárlaganefndar hvort hann telji að okkur hafi yfirsést fleiri mál eins og þetta 

Hæstv. forseti. Ég þarf ekki að munnhöggvast við hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson um vinnubrögðin í fjárlaganefnd. Ég stend við það að mun vandaðri undirbúningur hefur verið að mörgu leyti að allri fjárlagagerðinni og lengri aðdragandi en oft áður þó ég hafi ekki nema tveggja ára reynslu varðandi þann málaflokk. Menn geta svo haft sínar skoðanir á því og dásamað það vinnuform sem var hér áður þar sem maður fékk tilkynningu þegar maður mætti í byrjun október um hvernig fjárlögin væru, hafði þá ekki komið að þeim með neinum hætti áður og ekki gefinn mikill tími til að afgreiða þau. Hér er fjallað um það sem hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson hefur áhyggjur af, þ.e. millifærslu á peningum milli ráðuneyta. Það hefur að mínu mati ekkert með verkefnin að gera, hvernig þau verða unnin eða hver ber ábyrgð á þeim, heldur hvorum megin peningarnir eru vistaðir. Ég veit ekki betur en að þegar við afgreiddum fjárlög í desember sl. væri ákvæði um að þáverandi hæstv. heilbrigðisráðherra og nú hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson skuldbindi sig til að ganga frá samningi í janúarmánuði. Það er inni í fjárlögunum 2009, um verkaskiptingu á milli ráðuneyta. Það er best að hv. þingmaður svari því sjálfur af hverju þeirri vinnu lauk ekki áður en hann sté af stóli í byrjun febrúar. Síðan gengu hæstv. félagsmálaráðherra og þáverandi hæstv. heilbrigðisráðherra Ögmundur Jónasson frá samningi um hvorum megin þessi mál væru vistuð fjármálalega. Útfærslan á því er ekki verkefni fjárlaganefndar heldur að tryggja peninga til málaflokksins og það höfum við gert. Ég skil því ekki að þessi spurning eigi í sjálfu sér neitt erindi til mín. Það er útkoman sem skiptir máli, hvernig við búum að öldruðum og hvernig málaflokknum er sinnt. Engar hugmyndir hafa komið upp um að heilbrigðismálum verði sinnt 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Guðbjarti Hannessyni fyrir þetta svar. Hér afhjúpaði hann fullkomið þekkingarleysi á málefninu. Það var algerlega skýrt, virðulegi forseti, að aldrei stóð til í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem ég sat í sem heilbrigðisráðherra að færa heilbrigðisþjónustuna til félagsmálaráðuneytisins. Hér segir hv. þingmaður að þetta snúist bara um að færa peninga á milli en ekki fjárhagslega ábyrgð. Mig langar að lesa upp úr ályktun Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, en þeir þekkja til málsins. Hér segir, með leyfi forseta: „Þeir flytjast á hjúkrunarheimili til að fá hjúkrun og aðra heilbrigðisþjónustu en ekki sem félagslegt búsetuúrræði.“ - Hér er vísað til aldraðra. - „Vistunarmat liggur til grundvallar flutningi á hjúkrunarheimili enda hafa önnur úrræði svo sem sérhæfð dagvist, hvíldarinnlögn og heimahjúkrun verið reynd til fulls. Stjórnvöld boða að fagleg stjórnun og eftirlit með hjúkrunarheimilum verði áfram hjá heilbrigðisráðuneytinu. Stjórn Fíh leggur áherslu á að fagleg og fjárhagsleg yfirstjórn fari saman og falli undir eitt og sama ráðuneytið. Slík skipan eykur líkur á faglegri og réttlátri þjónustu.“ Hvað eftir annað hefur komið fram að yfirsýn yfir þennan þátt heilbrigðismála, og þetta snýr ekki bara að öldruðum svo því sé til haga haldið því það er svo sannarlega líka yngra fólk á þessum heilbrigðisstofnunum, mun fara þegar menn færa fjárhagslega yfirstjórn yfir í félags- og tryggingamálaráðuneytið. Ég held að svar hv. þingmanns sé staðfesting á því að hér verða menn að staldra við og skoða þetta mál betur. Ef þekking formanns fjárlaganefndar er ekki meiri en svo að hann telur að hér sé ekki um að ræða að fjárhagsleg yfirstjórn færist á milli ráðuneyta þá segir það allt sem segja þarf.

Hæstv. forseti. Það gengur stundum fram af manni hvernig þingmenn eins og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson tala til annarra þingmanna. Ég ætla ekki að frýja hv. þingmanni vits eða þekkingar og ég biðst undan því að hann geri það við mig einfaldlega vegna þess að þú veist sjálfur, hv. þingmaður, Guðlaugur Þór Þórðarson - 
            

Ekki samtal.

Við sátum heilu dagana til að fara yfir sjúkratryggingarnar með hæstv. heilbrigðisráðherra á þeim tíma, Guðlaugi Þór Þórðarsyni, til að reyna að bjarga málum í gegn þar sem rætt var um verkaskiptingu á þessum málaflokkum. Þá var ég formaður félags- og tryggingamálanefndar.  Upphaflega var hugmyndin þannig  
             Ég vona að málið fái vandaða umfjöllun. Aðalatriðið er að því sé sinnt, það er okkar að tryggja að fjármagn sé til þess og það hefur verið gert í fjárlaganefnd.

Virðulegi forseti. Ég vildi fá að taka til máls í tengslum við þá umræðu sem átti sér stað milli hv. þm. Péturs H. Blöndals og Helga Hjörvars um skattlagningu. Ég tek undir í meginatriðum það sem hv. þm. Helgi Hjörvar minntist á að aðlögunarþörf okkar er mikil og við þurfum að laga okkar veruleika að þeim tekjum og gjöldum sem ríkinu ber. Útfærsla á skattahugmyndum er réttlætismál, þar á meðal upptaka þrepaskiptingar. Skattlagning séreignarsparnaðar - eins og ég hef verið almennt jákvæður gagnvart þeirri hugmynd þá er hún gríðarlega vandmeðfarin og þarfnast frekari umræðu á vettvangi þingsins. Það sýnir kannski vel hvernig þessi umræða hefur verið undanfarna mánuði að fyrst lögðu menn til að farið yrði í samtryggingakerfi allt saman.  
             Ef við ætlum að fara inn í allan stofninn þurfum við líka að átta okkur á því - og þar erum við aftur komin að skilgreiningu á hugtökum: Erum við að fá lán hjá framtíðinni eða erum við að færa til tekjur frá framtíðinni til okkar í dag? 

Friðjón Þórðarson, fyrrverandi alþingismaður og ráðherra, lést í gær. Hann var á 87. aldursári. Friðjón Þórðarson fæddist á Breiðabólstað á Fellsströnd 5. febrúar 1923. Foreldrar hans voru hjónin Þórður Kristjánsson, bóndi og hreppstjóri þar, og Steinunn Þorgilsdóttir kennari. Friðjón gekk í Menntaskólann í Reykjavík og lauk þaðan stúdentsprófi 1941. Lagði hann síðan stund á lögfræði í Háskóla Íslands og lauk þaðan embættisprófi í þeirri grein 1947. Hann öðlaðist réttindi héraðsdómslögmanns 1948 og hæstaréttarlögmanns 1991. Veturinn 1949–1950 var hann í náms- og kynnisdvöl við aðalstöðvar Sameinuðu þjóðanna í New York og við ríkislögregluskólann í New Haven, Connecticut, Bandaríkjunum. Að loknu lagaprófi varð Friðjón Þórðarson fulltrúi borgardómarans í Reykjavík og síðar lögreglustjórans í Reykjavík á árunum 1947–1955, og var þá oft settur lögreglustjóri um skamman tíma. Hann var settur bæjarfógeti um tíma bæði á Akranesi og síðar á Siglufirði, en var skipaður sýslumaður í heimahéraði sínu, Dalasýslu, 1955 og gegndi því starfi til 1965, varð sýslumaður þar á ný 1991–1993. Árið 1965 flutti hann sig um set og varð sýslumaður í Snæfellsnes- og Hnappadalssýslu um tíu ára skeið. Friðjón Þórðarson gegndi fjölmörgum trúnaðarstörfum í héraði og á landsvísu. Hann var stjórnarformaður Sparisjóðs Dalasýslu hin fyrri sýslumannsár sín þar, sat í bankaráði Búnaðarbanka Íslands 1960–1993, formaður þess 1969–1972. Hann sat lengi í stjórnum Sementsverksmiðju ríkisins, Brunabótafélags Íslands og síðar Vátryggingafélags Íslands. Hann sat í hreppsnefnd Stykkishólmshrepps 1966–1970. Friðjón Þórðarson var fyrst í framboði fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Dalasýslu við kosningarnar 1953, þrítugur að aldri, og á ný í alþingiskosningunum 1956. Þá hlaut hann sæti sem 11. landskjörinn þingmaður og sat til vors 1959. Í kosningunum 1959 og 1963 var hann ofarlega á lista Sjálfstæðisflokksins í Vesturlandskjördæmi og sat um tíma sem varamaður á Alþingi 1962. Hann var síðan kjörinn alþingismaður Vesturlandskjördæmis 1967 og sat samfleytt til vors 1991. Alls sat Friðjón á 30 þingum. Í hinni sögulegu stjórnarmyndun Gunnars Thoroddsens í febrúar 1980 varð Friðjón Þórðarson dóms- og kirkjumálaráðherra og jafnframt samstarfsráðherra um norræn málefni. Gegndi hann ráðherrastörfum til 26. maí 1983. Á Alþingi átti Friðjón lengi sæti í fjárveitinganefnd. Hann gegndi varaforsetastörfum í sameinuðu Alþingi árin 1973–1979. Hann var virkur í alþjóðlegu samstarfi Alþingis, m.a. í þingmannasamtökum NATO, Evrópuráðsins, EFTA og Vestnorræna ráðinu. Friðjón Þórðarson átti sterkar rætur í Dalasýslu og á Vesturlandi og þeim héruðum helgaði hann krafta sína lengi. Hann varð á ungum aldri sýslumaður þar og alþingismaður og jafnframt forustumaður í félagsmálum. Naut hann þar vinsælda sinna, bæði í héraði og á landsvísu, en þjóðþekktur varð hann með kvartettinum Leikbræðrum á sjötta áratug síðustu aldar. Hafði hann góða söngrödd og söng með eldri félögum Karlakórs Reykjavíkur fram á síðustu ár. Auk þessa var Friðjón fimur við vísna- og ljóðagerð. Í starfi sínu varð hann fjölfróður um fólk og sögu svo með afbrigðum var. Sýndi hann sínu fólki mikla ræktarsemi, ritaði um sögu Breiðafjarðar og stóð fyrir margvíslegri menningarstarfsemi í héraði, ekki síst á Eiríksstöðum í Haukadal. Hann átti sæti í stjórn Hollvinasamtaka Dalamanna. Friðjón Þórðarson átti traustu fylgi að fagna á þingmannsferli sínum. Hann var fylginn sér en jafnan prúður í málafylgjunni. Er hann hvarf af þingi átti hann nokkur góð starfsár í Búðardal og hélt ótrauður áfram að efla hag sýslunga sinna og Vestlendinga allra og dró hvergi af sér þótt aldurinn færðist yfir hann. Á því sviði skilaði hann miklu verki. Síðustu viðfangsefni hans voru safn um Leif Eiríksson og um Sturlu sagnaritara Þórðarson. Ég bið þingheim að minnast Friðjóns Þórðarsonar með því að rísa úr sætum. - 
            

Forseti. Það er með miklum ólíkindum hversu illa búið þetta mál er komið í hendur þingsins. Það liggur fyrir að við vinnslu þess hefur verið mjög mikill hraði og ekki gefist tími til að fara ítarlega í gegnum mjög margar lykilstærðir þessa frumvarps sem er svo mikilvægt fyrir afkomu þjóðarbúsins á næsta ári. Það liggur enn fremur fyrir, miðað við þær tillögur sem liggja fyrir frá stjórnarmeirihluta fyrir 2. umr., að hallinn á ríkissjóði er að aukast og verður tæpir 102 milljarðar kr. og frumjöfnuður versnar um 18,3 milljarða milli 1. og 2. umr. Ég trúi því tæpast að stjórnarmeirihlutinn gangi til verka með þeim hætti að láta þá stærð standa óhreyfða við 3. umr. Stjórnarandstaðan hefur boðið upp í það verklag að vinna að því milli umræðna að lækka þessa stærð og ég treysti því að á það 

Hæstv. forseti. Við erum að afgreiða í 2. umr. fjárlagafrumvarpið fyrir árið 2010 þar sem gerðar eru umtalsverðar breytingar frá 1. umr., einkum á tekjuáætlun ríkisins, þar sem stigin eru veigamikil skref til þess að bæta úr þeirri auknu mismunun sem átt hefur átt sér stað á undanförnum árum varðandi skattheimtu. Í þeim tillögum hefur komið fram að verið er að hægja töluvert á aðlögun frá því sem upphaflega var lagt upp með en eftir sem áður standast fjárlögin þau markmið sem sett voru í samstarfsáætlun fjármálaráðuneytisins og raunar ríkisins og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Í heildarniðurskurði á fjárlögunum á þessu ári hefur tekist að verja að mestu veigamestu þætti velferðarkerfisins sem skipta gríðarlega miklu máli og ber að fagna því. Í lokin reiknum við með því að farið verði vandlega yfir málið að nýju á milli 2. og 3. umr. og má búast við að einhverjar breytingar verði 

Virðulegi forseti. Þetta mál er vanbúið á margan hátt og tekjuhlutinn er í miklum ólestri. Það liggur fyrir að tillögur ríkisstjórnarinnar um skattahækkanir hafa komið fram á síðustu dögum og þá hefur sjóðstreymi og áætlanir verið að breytast dag frá degi. Ég fagna því að formaður fjárlaganefndar er reiðubúinn að fara ítarlega yfir málið milli 2. og 3. umr. Ég tel mjög brýnt að við skoðum t.d. þau skörð sem verið er að höggva í velferðarkerfið okkar en legg til að fjárlaganefnd skoði líka mjög ítarlega þann tekjuhluta sem verið er að fara í.

Frú forseti. Mér skilst á þeim aðilum sem eru frá okkur í fjárlaganefnd að nánast engin efnisleg umræða hafi farið fram í nefndinni. Réttast hefði verið að taka upp ný vinnubrögð eins og ítrekað hefur verið lofað því að geðþóttaákvarðanir út frá kjördæmum eru ekki viðeigandi á slíkum tímum sem þjóðin býr við í dag. Það er verið að vega að grunnstoðum samfélagsins á meðan peningum er dælt í verkefni sem ættu að heyra undir sérstaka sjóði. Það á ekki að vera hlutverk þingmanna að útdeila peningum í safnliðum. Ég skora á hv. þingmenn sem stjórna þessu máli að athuga það milli 2. og 3. umr. hvort ekki sé forsenda til að kippa þessum safnliðum út og einbeita sér að heilbrigðiskerfinu.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um frumvarp til fjárlaga ársins 2010 sem hefur verið til umræðu á Alþingi og í fjárlaganefnd og öðrum nefndum þingsins undanfarnar vikur og mánuði. Fjárlaganefnd hefur haldið tugi funda um málið og tekið á móti hundruðum gesta og erinda varðandi fjárlagagerðina og haft samráð við fjölda fólks víðs vegar að úr samfélaginu í þeirri vinnu. Frumvarpið ber eðlilega merki þeirra efnahagslegu erfiðleika sem við eigum við að stríða en það ber ekki síður merki þess að verið er að feta inn á nýjar brautir við ríkisreksturinn á mörgum sviðum. Það er skoðun mín að það frumvarp sem hér um ræðir sé bæði vandað og vel unnið og það gefur fyrirheit um betri tíma, nýjar áherslur og bætt vinnubrögð við fjárlagagerð og við stjórn ríkisfjármála og veitti svo sannarlega ekki af því. Ég vil nota tækifærið til að þakka öllum þeim fjölmörgu sem hafa lagt sitt af mörkum við gerð þessa frumvarps og ekki síst frábæru starfsliði Alþingis sem hefur unnið gríðarlega gott og mikið starf við gerð frumvarpsins.

Frú forseti. Við ræðum tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins sem hv. efnahags- og skattanefnd hefur reyndar enn til meðhöndlunar því að við eigum enn eftir að klára útfærslu á þeim gríðarlegu skattbreytingum sem ríkisstjórnin ætlar að ráðast í um áramótin þannig að það er alger óvissa um tekjuhlið frumvarpsins eins og sakir standa og það er með ólíkindum að hlusta á menn tala um að hér hafi verið vandað til verka. Það er verið að leggja gríðarlegar álögur á heimilin og fyrirtækin í landinu. Við framsóknarmenn höfum talað fyrir því á undangengnum vikum að það yrði skoðað hver geta heimilanna á næsta ári verður í því að greiða hærri skatta ofan á það erfiða árferði sem hér ríkir. Því miður hefur ríkisstjórnin virt að vettugi það samráð sem við höfum viljað hafa við ríkisstjórnina við úrlausn þessa efnis og er niðurstaðan eftir því, að þetta frumvarp er ótækt til 2. umr., a.m.k. hvað tekjuhliðina varðar.

Frú forseti. Hér er verið að ræða um stóraukna skatta og stóraukið flækjustig í álagningu skatta og mikið óðagot. Ég tel að íslensk heimili og íslensk fyrirtæki séu ekki í stakk búin til þess, eftir það áfall sem þau hafa orðið fyrir, að greiða aukna skatta á þessum tíma. Ég tel að hér sé verið að fara inn á mjög hættulega braut og menn ættu heldur að skoða aðrar leiðir sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur bent á; að skattleggja séreignarsparnaðinn. Ég tel að menn séu komnir hér inn á mjög hættulega braut og ættu heldur að fresta skattlagningu í eitt ár þar til heimilin og fyrirtækin eru í stakk búin til að greiða aukna skatta en þau geta það alls ekki núna. Ég segi nei.

Frú forseti. Hér er verið að hækka tryggingagjald en það má líta á tryggingagjald sem greiðslu fyrir það að hafa mann í vinnu sem þýðir að ríkisstjórnin og hv. meiri hluti er í raun að skattleggja atvinnu í landinu. Áðan ræddum við um skattlagningu á áhættufé og sparnað sem á líka að auka, þannig að menn eru á tvennan máta að þrengja að því að hér á landi skapist atvinna. Hvað skyldi það vera, frú forseti, sem við þurfum mest á að halda núna? Það er einmitt atvinna. Ég vara menn eindregið við því að þrengja svona að atvinnunni. Ég geri ekki ráð fyrir að menn geri það með ásetningi en þetta er því miður niðurstaðan úr skattalagabreytingunum. Ég skora á menn að skoða það heldur að skattleggja séreignarsparnaðinn og fresta þessum skattlagningum öllum saman þannig að almenningur, líka láglaunafólk, borgi lægri skatta. Ég segi nei.

Frú forseti. Eins og kom fram hjá síðasta hv. ræðumanni er verið að leggja gríðarlegar álögur á íslenskt atvinnulíf með tryggingagjald upp á 8,6% sem er skattlagning á íslenskt atvinnulíf sem mun óhjákvæmilega þýða það að störfum á Íslandi mun fækka á næsta ári og atvinnuleysi mun aukast. Það er ábyrgðarhluti hjá ríkisstjórninni að leggja þessar álögur á atvinnulífið sem mun hafa slíkar afleiðingar á mjög erfiðum tímum. Ég vil líka vekja athygli á því, frú forseti, að gjöld sveitarfélaganna í landinu vegna þessara hækkana munu hækka um 2 milljarða kr., sveitarfélaga sem mörg hver eiga í gríðarlegum erfiðleikum, og stjórnarmeirihlutinn hefur ekki svarað því í þessari umræðu hvernig mæta á þessum auknu gjöldum á sveitarfélögin en mörg þeirra standa ekki undir þessum kostnaði.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um framkvæmdir á Alþingisreitnum. Það vita flestir að þar hefur staðið yfir fornleifauppgröftur og í ljós komið töluvert magn minja sem menn telja að þurfi að varðveita. Í ljósi þess að það verði gert og í ljósi þess að flytja þarf Skúlahús og ganga frá til að forða meiri skemmdum en ella hefði orðið mun þingflokkur Sjálfstæðisflokksins styðja þessa tillögu.

Virðulegi forseti. Í þessari tillögu er meiri hluti fjárlaganefndar að leggja til 25 millj. kr. framlag til sóknaráætlunar 20/20 sem ég veit reyndar ekkert um þó að ég sitji í hv. fjárlaganefnd nema það að Dagur B. Eggertsson, varaformaður Samfylkingarinnar, stýrir þessu verkefni, enda hefur sóknaráætlun 20/20 aldrei verið kynnt í fjárlaganefnd. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins telur það vera óeðlileg vinnubrögð að úthluta fjármunum í slík verkefni á sama tíma og verið er að skera niður í velferðarþjónustunni.

Frú forseti. Hér eru greidd atkvæði um fjárveitingu til Keilis, frumgreinanáms og vinnumarkaðsúrræða á gamla varnarsvæðinu í Reykjanesbæ. Ég tel mikilvægt að tryggja til framtíðar fjármögnun þessarar nýju menntastofnunar, ekki síst vegna þess mikilvæga hlutverks sem hún gegnir í endurmenntun á svæði þar sem atvinnuleysi er mikið eins og kunnugt er. Ég fagna því að fjárlaganefnd hafi tekið afstöðu með Keili eins og þessi tillaga ber með sér en ég lít svo á að málið sé ekki fullunnið og það verði unnið frekar á milli umræðna. Ég greiði því ekki atkvæði með þessari tillögu.

Virðulegi forseti. Keilir er einstakt verkefni á Suðurnesjum og viðbrögð við gífurlegu atvinnuleysi, breytingum sem urðu við brotthvarf Bandaríkjahers, stórkostleg hugmynd sem er að fæðast og það er virðingarvert að fjárlaganefnd fylgi þessu eftir, en það þarf að gera betur til að tryggja að þetta sé í höfn og vonandi verður því fylgt eftir með starfi fjárlaganefndar.

Virðulegi forseti. Ég kem upp til að ítreka það og leggja áherslu á að þingheimur standi saman um það verkefni sem hér er rætt varðandi Keili. Ég held að það sé rétt að það séu allt að 500 nemendur sem þar stunda nám og það er augljóst að þeir fjármunir sem fjárlaganefnd hefur úthlutað til verkefnisins nægja ekki. Í þessu ljósi er rétt að ítreka það jafnframt að á þessu svæði er atvinnuleysi einna alvarlegast á landinu og ekki síst atvinnuleysi meðal þeirra sem hafa lakasta menntun. Þarna er einmitt verkefni sem mundi koma vel inn til að taka við þeim fjölda. Ég legg til að fjárlaganefnd fari sérstaklega yfir þetta og treysti því að hún geri það en mun ekki greiða atkvæði við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Það er verið að stíga jákvætt skref við að auka framlög, 50 millj., til þessa mikilvæga málaflokks, jöfnunar á námskostnaði. Ég legg samt til að fjárlaganefnd fari ítarlegar yfir þetta milli 2. og 3. umr. og við könnum til hlítar hvort ekki sé hægt að leggja meira í þennan mjög svo mikilvæga málaflokk.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um heiðurslaun listamanna, svokallaðra opinberra ríkislistamanna. Það er nefnilega fjöldi listamanna á Íslandi, mjög stór fjöldi og vaxandi sem betur fer en ég tel mjög rangt að ríkið sé að segja hverjir séu listamenn og hverjir ekki. Ég tel það rangt að ríkið sé að raða mönnum einhvern veginn upp og alveg sérstaklega vegna þess að þeir sem eru á þessum lista hafa sýnt sig og sannað og þurfa ekki á neinum styrk að halda. Þess vegna ætti í rauninni að standa hérna 1 kr. fyrir hvern og einn, heiðurslaun. Hins vegar eru mjög stórir listamenn, ég nefni Björk Guðmundsdóttur sem hefur borið hróður Íslands um allan heim, hún er ekki á þessum lista og ég hef svo sem lagt það til áður að hún fengi eina krónu á mánuði, þannig að það væri hreinn heiður sem hún fengi þá sem listamaður. Ég segi nei við þessu.

Virðulegi forseti. Ég tek undir margt af því sem hv. þm. Pétur H. Blöndal sagði í ræðu sinni. Í fyrsta lagi finnst mér þessi listi mjög sérkennilegur að mörgu leyti, ég tel ástæðu til að fjárlaganefnd og Alþingi í raun endurskoði líka þá um leið tilverurétt þessa lista, ég vil í það minnsta hvetja til þess að milli 2. og 3. umr. verði vandlega skoðað hvort það sé eðlilegt að allir sem eru á þessum lista eigi í rauninni að vera þar.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða heiðurslaunalista Alþingis sem samanstendur af íslenskum listamönnum. Allir flokkar hafa komið að því að styðja þennan lista. Það hafa þingmenn Sjálfstæðisflokksins líka gert. Við munum því greiða atkvæði með þessari tillögu og styðjum hana í þessari atkvæðagreiðslu að mestu leyti.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um aukna niðurgreiðslu á lýsingu í ylrækt. Ég lagði fram þingsályktunartillögu ásamt fjölda annarra þingmanna þar sem við hvöttum hæstv. iðnaðarráðherra og hæstv. landbúnaðarráðherra til að fara ofan í þessi mál og gera gangskör að því að garðyrkjan sæti við réttlátt borð hvað varðar orkuöflun og flutning á orku. Það hefur greinilega ekki unnist tími til þess og hér er þess vegna er valin sú leið að fara kannski lökustu leiðina, þ.e. að fara í auknar niðurgreiðslur aftur. Ég hef grun um að það sé borð fyrir báru í gjaldskrám raforkufyrirtækjanna þar sem má breyta gjaldskránni þannig að þessi niðurgreiðsla kæmi ekki til. Ég hvet fjárlaganefnd til að skoða þetta betur vegna þess að það er óeðlilegt að greiða fjármuni úr ríkissjóði ef hægt er að flytja raforkuna með eðlilegum hætti fyrir eðlilegt verð. Ég mun því sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Hæstv. forseti. Hér er verið að bæta við fjármagn til Hæstaréttar. Það hefur verið gríðarlegt álag á réttinum undanfarin ár og við sjáum fram á stóraukið álag á næstunni vegna hrunsins. Þingflokkur sjálfstæðismanna styður þessa breytingu meiri hluta fjárlaganefndar og greiðir henni atkvæði sitt.

Virðulegi forseti. Eins og kom fram í máli síðasta ræðumanns er verið að hækka fjárveitingu til Hæstaréttar vegna aukins málafjölda. Þingflokkur Framsóknarflokksins styður þá tillögu.

Hæstv. forseti. Hér er lögð til 86 millj. kr. aukning til héraðsdómstóla til að fjölga héraðsdómurum. Þessi ráðstöfun er nauðsynleg vegna aukins álags í dómskerfinu. Þingflokkur sjálfstæðismanna styður þessa tillögu en vill beina því til meiri hluta fjárlaganefndar að skoða kerfið í heild og vill nefna að það þarf að skoða sérstaklega fjárveitingar til löggæslu í landinu.

Virðulegi forseti. Það er svo sem ekki miklu við þetta að bæta. Þingflokkur Framsóknarflokksins styður aukninguna einnig. Það er mjög brýnt að vel sé gætt að þessum málaflokki, bæði hvað varðar héraðsdómstólana og Hæstarétt. Við höfum talið varhugavert að fara í þær breytingar sem hafa verið lagðar til af hæstv. dóms- og kirkjumálaráðherra, þ.e. að færa allt miðstýringarvaldið til Reykjavíkur. Það er annað mál og þessu ótengt en við styðjum þetta heils hugar.

Frú forseti. Hér er verið að bæta í til fangelsismála í landinu. Í fangelsum landsins er gríðarlegur vandi, þau eru yfirfull og þarf að grípa til bráðaaðgerða til að leysa þann vanda. Hér eru lagðar til fjárveitingar til að leysa úr þessum bráðavanda. Þingflokkur sjálfstæðismanna styður þessar tillögur en vill þó taka fram að það er nauðsynlegt að horfa til fangelsismála í heild og til lengri tíma og þetta er einn liður í því.

Virðulegi forseti. Eins og fram hefur komið hafa fangelsismál hér verið í miklum ólestri og mikið fjármagn vantað til þess að aðilar sem hlotið hafa dóm geti hafið afplánun. Meira að segja hefur komið inn í umræðuna að listarnir séu svo langir að refsing hafi fallið niður. Framsóknarflokkurinn stendur því heils hugar að þessari aukningu og telur þetta vera í miklum takti við málflutning flokksins nú á haustdögum. Ég ítreka eins og hv. þm. Ólöf Nordal að þetta er einungis fyrsta skrefið í þeim brýnu málum, sem bíða þjóðarinnar hvað varðar fangelsin, og heildarlausnum sem kunna að skapast í framtíðinni eins og að byggja nýtt fangelsi.

Virðulegi forseti. Við framsóknarmenn hvetjum ríkisstjórnina til þess að standa vörð um fæðingarorlofskerfið. Það er til fyrirmyndar og aðrar þjóðir horfa til okkar öfundaraugum. Á undanförnum vikum og dögum hafa þær fréttir borist úr félagsmálaráðuneytinu að það eigi að fara í einhverjar óvissar aðgerðir. Við munum ekki greiða atkvæði við þessa atkvæðagreiðslu en vonumst til að sá skaði sem nú er verið að gera verði bættur.

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um fæðingarorlof og Fæðingarorlofssjóð. Hann var á sínum tíma mjög merkilegt framlag, bæði til að gæta hagsmuna barna en ekki síður og kannski sérstaklega varðandi jafnrétti kynjanna. Fréttir hafa borist af því að það eigi að hringla með þennan sjóð og menn hafa hringlað með hann undanfarnar vikur og mánuði með ótrúlegum hætti. Það vill nefnilega svo til, frú forseti, að fólk er búið að geta börn og það verður ekki aftur snúið með það. Fólk er búið að gera ákveðnar áætlanir í fjölskyldunni. Ég skora því á ríkisstjórnina að hætta þessu hringli. Sérstaklega eiga menn að varast að lækka hámarkið vegna þess að þá er verið að gefa merki um að það eigi að vera jafnrétti alls staðar nema í háu laununum. Á sama tíma geta menn afnumið sjómannaafsláttinn á fjórum árum, frú forseti.

Virðulegi forseti. Við erum hér að greiða atkvæði um Landspítalann sem er flaggskip heilbrigðisþjónustu okkar. Það er ekki hægt að líta á framlög til hans eða á hann einstakan heldur verður að skoða þetta í stærra samhengi. Ljóst er að ef farið verður fram eins og meiri hlutinn ráðgerir í það minnsta enn, að vera með flatan niðurskurð þar sem og á öðrum heilbrigðisstofnunum, munum við sjá þjónustuskerðingu og biðlista sem við höfum ekki séð svo árum eða áratugum skiptir. Í þessu máli hefur verið unnið og það liggur fyrir valkostur. Ef hæstv. ríkisstjórn fer þessa leið mun það hafa þær afleiðingar sem ég nefndi, þjónustuskerðingu og biðlista sem við höfum ekki séð áður. Ég hvet hv. þingmenn meiri hlutans til þess að fara yfir þetta mál á milli umræðna. Það er annar valkostur.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé mjög mikilvægt að koma þeim skilaboðum til fjárlaganefndar núna milli 2. og 3. umr. að málefni þeirra heilbrigðisstofnana sem hvað verst koma út úr því frumvarpi eða þeim tillögum sem hér hafa verið lagðar fram verði gaumgæfilega skoðuð milli umræðna. Það er ljóst að heilbrigðisstofnanirnar á Sauðárkróki og Blönduósi og einnig á Patreksfirði, þó svo að nokkur leiðrétting sé á Patreksfirði í þessum breytingartillögum sem hér eru, eiga hlutfallslega að taka á sig mestan niðurskurð. Það er ekki í samræmi við þær yfirlýsingar sem gefnar hafa verið og ég vil því hvetja fjárlaganefnd og stjórnarflokkana til að beita sér fyrir því að þetta verði leiðrétt, að þessar stofnanir njóti samræmis við aðrar. Ég mun sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu í trausti þess að þetta verði lagað.

Virðulegi forseti. Hér er verið að hækka örlítið framlög til heilbrigðisstofnananna á Patreksfirði og Sauðárkróki en ég vil árétta það sem kom fram hér á undan að það er verið að skerða mjög mikið hjá heilbrigðisstofnununum á Blönduósi, Patreksfirði og Sauðárkróki, langt umfram aðrar heilbrigðisstofnanir í landinu. Það sem ég vil þó sérstaklega vekja athygli á er að á meðan þetta er gert er verið að auka útgjöld til aðalskrifstofunnar í Reykjavík um 8,4%, virðulegi forseti, á sama tíma og þjónustan við sjúklingana úti á landsbyggðinni er skert. Ég vænti þess að hv. fjárlaganefnd fari vandlega yfir þetta og leiðrétti þann mismun sem þarna á að verða því að ég tel svo sannarlega borð haft fyrir báru að skerða hjá aðalskrifstofunni í Reykjavík og færa það til sjúklinganna úti á landi.

Virðulegi forseti. Ég vildi vekja athygli á og tala aðeins um lið b, þjóðlendumál. Það er ríkisvaldinu til vansa hvernig staðið hefur verið að því máli frá upphafi og hafa ýmsir komið að því máli. Í ræðum forsvarsmanna stjórnarflokkanna í gær, m.a. varaformanns fjárlaganefndar Björns Vals Gíslasonar, kom fram að fjárlagafrumvarpið sýndi stefnumótun og markmið og það sem ríkisvaldið vildi færa fram. Ég vil vekja athygli á því að enn skal haldið áfram í þjóðlenduleiðangurinn. Hér er 16,5 millj. kr. í aukning í viðbót við 4,3 milljónir, þetta er komið í tæpa 21 millj. kr. Ég hvet fjárlaganefnd til að fara yfir hvort ekki sé rétt að snúa af villu vegar og hætta þessum þjóðlenduágangi á land, bæði í einkaeigu og eigu sveitarfélaga, og láta hér við sitja. Ellegar er ljóst hver ber ábyrgð á þessu máli og 

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um framlög til stjórnmálaflokka. Þau hafa verið mjög há og þótt þau séu lækkuð um 10% núna og verði þá 334,5 millj. kr. er það enn þá allt of hátt. Þeim fjármunum er örugglega hægt að verja með betri hætti. Mér finnst þetta eiginlega vera sjálftaka stjórnmálamanna og auk þess felst gríðarlegur lýðræðishalli í þessu kerfi vegna þess að stærstu flokkarnir fá alltaf mestu peningana.

Frú forseti. Það er vissulega dálítið snúið að greiða atkvæði með þessu, á móti eða sitja hjá. Ég er hlynnt því að skera framlög til stjórnmálaflokka meira niður, sérstaklega á svona tímum og mér finnst að það þurfi að endurskoða það kerfi alveg frá grunni. Þetta eru náttúrlega bara samtök og félagsgjöld hljóta að geta haldið þeim uppi. Ég veit að ég verð ekki vinsæl í dag fyrir að segja þetta en mér finnst að við hefðum átt að taka miklu hærri prósentu af framlögum til stjórnmálasamtaka. Ég er hlynnt því að skera niður en ég hefði viljað skera meira niður þannig að ég ætla að sitja hjá.

Virðulegi forseti. Í ljósi mikilvægs vægis sveitarfélaga í þjónustu við íbúa landsins er þörf á að vekja athygli á þessum lið, ekki vegna þeirra athugasemda sem Samband íslenskra sveitarfélaga hefur sent hæstv. ríkisstjórn og Alþingi um fjármálaleg samskipti þessara tveggja aðila. Þar er ríkisvaldinu borið á brýn að hafa þverbrotið samkomulag frá árinu 2005 og enn fremur nýtt samkomulag um vegvísi um hagstjórn sem gert var síðast í október. Þetta er sérstaklega mikilvægt ekki síst í ljósi þeirra upplýsinga sem berast þingmönnum og íbúum þessa lands um fjárhagslega afkomu sveitarfélaga í landinu og nú síðast með þeirri umræðu og þeirri alvarlegu stöðu sem er uppi í Álftaneshreppi. Þess vegna skora ég á stjórnarmeirihlutann að taka þessi mál til gagngerrar endurskoðunar og ekki síst að standa við samkomulag við sveitarfélögin.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með síðasta ræðumanni og skora á hæstv. ríkisstjórn að stórbæta samskipti við Samband íslenskra sveitarfélaga. Þessi málaflokkur skiptir gríðarlega miklu máli. Hér erum við að greiða atkvæði um jöfnunarsjóðinn sem skiptir mörg sveitarfélög sem eru illa stödd mjög miklu máli og ég vonast til að þetta mál verði rætt innan fjárlaganefndar. Það er jákvætt að verið sé að hækka þetta að einhverju leyti en samskiptin geta ekki verið með þessu móti og það verður að fara yfir þetta mál í heild sinni.

Virðulegi forseti. Í þessari tillögu meiri hluta fjárlaganefndar er lagt til að sú hækkun á raforkuskatti sem á að taka gildi á næsta ári nái ekki til íbúa á köldum svæðum. Í fjárlagafrumvarpinu eru niðurgreiðslur á húshitun lækkaðar um 130 millj. kr. þrátt fyrir 20% hækkun á rafmagni á þessu ári og því er orðið 336% dýrara fyrir íbúa í dreifbýli að kynda hús sín en íbúa höfuðborgarsvæðisins. Virðulegi forseti. Sá hv. þingmaður sem mest hefur talað um þennan mismun á síðustu árum er nú orðinn hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og stendur að þeirri tillögu sem eykur þennan mismun til mikilla muna. 
            

Virðulegi forseti. Ég tek undir með síðasta ræðumanni. Þetta er gríðarlega mikið hagsmunamál fyrir dreifbýli þessa lands. Ég vonast til að hv. fjárlaganefnd fari ítarlega yfir þetta mál og við reynum með fulltingi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að leiðrétta þennan mismun.

Virðulegi forseti. Ég vil undir þessum lið hvetja hv. fjárlaganefnd til að fara vel yfir þá liði er snúa að markaðssetningu landsins og ferðamála. Að mínu viti er skammarlega lítið sett í að auglýsa landið og markaðssetja það erlendis. Ég veit að aðilar í ferðaþjónustu eru tilbúnir til að leggja enn meira af mörkum en þeir hafa gert hingað til. Við þurfum að stórauka þessa fjármuni. Það þarf ekki nema rétt rúma 600 ferðamenn til að ná til baka í erlendum gjaldeyri 100 millj. kr. aukningu í markaðsstarf. Það þarf 660 ferðamenn til að ná því aftur til baka þannig að ég hvet hv. fjárlaganefnd til að endurskoða þetta milli umræðna og auka þessa fjármuni.

Virðulegi forseti. Í þessari tillögu meiri hluta fjárlaganefndar er lagt til að fjárheimildir til Vatnajökulsþjóðgarðs verði hækkaðar um 100 millj. kr. og verði eftir þessar breytingar 480 milljónir. Telji ríkisstjórnin vera svigrúm til að hækka fjárheimildir til þjóðgarða ætti sú hækkun að fara til þjóðgarðsins Snæfellsjökuls sem fær einungis 28 millj. kr. á þessu ári og hefur aldrei fengið stofnframlag. Virðulegi forseti. Ég krefst þess að þessi mismunun verði tekin til rækilegrar skoðunar og lagfærð í fjárlaganefnd á milli 2. og 3. umr.

Forseti. Hér fjöllum við um tillögu til breytinga á næststærsta útgjaldalið í rekstri ríkissjóðs á eftir útgjöldum til félags- og tryggingamála. Hér er um að ræða tæpa 100 milljarða kr. Miðað við þá litlu vinnu og litlu skýringar sem fengust á þessum þætti og í ljósi þess hversu flókið mál er á ferðinni hefði verið æskilegt að fá fyllri skýringar á því sem þarna er á ferðinni. Ég fullyrði að fjárlaganefndin hefði betur gefið þessum þætti málsins í tengslum við afgreiðslu fjárlaga rýmri tíma en gert var og tel nauðsynlegt að á milli umræðna verði horft til þessara þátta. Eins og ég nefndi er þetta næststærsti útgjaldaliðurinn og það er ekki sæmandi fyrir okkur að afgreiða hann við 3. umr. með jafnlitlum undirbúningi og liggur fyrir við þessa afgreiðslu, fyrir utan þær skuldbindingar sem enn eru ófærðar inn í fjárlögin.

Frú forseti. Við ræðum hér um vaxtagjöld ríkissjóðs. Nú getum við að sjálfsögðu ekki haft mikil áhrif á þau, ekki nema með þeim lánasamningum sem við gerum og reynum að lækka vexti t.d. úr 5,55% niður í eitthvað annað. En það sem er kannski mest um vert er að menn eiga að segja satt frá, menn eiga að segja skattgreiðendum framtíðarinnar hvað þeirra bíður. Hér vantar inn í vextina af Icesave, 45 milljarða, það vantar gengishækkunina á Icesave, um 100 milljarða. Menn eiga að segja satt, frú forseti. Ég sit hjá.

Virðulegi forseti. Þetta er gríðarlega stór liður sem er algjörlega óútskýrður og eins og kom fram í máli síðasta ræðumanns vantar þarna inn í vextina af Icesave. Til að setja málið í samhengi ætlar ríkisstjórnin sér að sækja tekjur í vasa skattgreiðenda milli 50 og 60 milljarða. Vaxtagreiðslur af Icesave eru um 45 milljarðar á ári þannig að búast má við því að stór hluti skattgreiðenda muni greiða skattana sína beint í vexti af Icesave-samningnum. 
            

Virðulegi forseti. Varðandi sjóðstreymi ríkissjóðs í 2. gr. frumvarpsins gildir það sama og um vaxtaþáttinn sem ég nefndi áðan í atkvæðaskýringu. Hér er um gríðarlegar fjárhæðir að ræða. Ég læt nægja að nefna sem dæmi að hér er verið að tala um að styrkja gjaldeyrisvaraforða Seðlabanka Íslands um 220 milljarða. Það mál er algjörlega órætt í fjárlaganefndinni, sú færsla sem verið er að tala um að komi hér inn. Það liggur heldur ekki fyrir lögbundin umfjöllun efnahags- og skattanefndar um lánsfjárgrein fjárlaga sem ætti að taka til þessarar greinar og við höfum ekki fengið þá umsögn inn í fjárlaganefnd þrátt fyrir þá breytingu sem hér er lögð til. Hefði verið mjög æskilegt að gefa sér tíma til að ræða þær miklu stærðir hér fremur en að elta ólar við það sem sumir þingmenn hafa meira að segja gert hér í umræðu um þetta mál, elta ólar við 500 þúsundkalla eða milljón. Hér er verið að ræða um tugi, hundruð milljarða og það fæst ekki rætt eða rannsakað að neinu gagni svo vel ætti að vera þannig að fjárlaganefnd gæti tekið eins upplýsta ákvörðun í þessum efnum og unnt er.

Virðulegi forseti. Hægt er að segja þrennt um þennan lið. Hann er allur á hreyfingu og hefur verið í fjárlaganefnd undanfarna daga, hann er algjörlega óútskýrður og nefndinni hafa borist misvísandi upplýsingar. Mig langar til að ítreka það sem síðasti ræðumaður hélt fram að við erum ekki að tala um einhverjar 100 milljónir, við erum að tala um tugi og hundruð milljarða, alls kostar órætt í fjárlaganefnd.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli þingheims á lið 7, að kaupa og selja hluti í innlendum sparisjóðum í tengslum við endurskipulagningu sparisjóðakerfisins. Hér er um að ræða opna heimild til að fara í þetta. Ég vil minnast þess að í sumar var með miklu hraði afgreidd löggjöf um sparisjóðina, ég hygg að það hafi verið í maí eða júní, og það lá svo mikið á að koma þessu í gegn og þetta var svo brýnt og það átti að fara í svo miklar aðgerðir gagnvart sparisjóðunum að það þurfti að samþykkja þetta í einum grænum. Síðan hefur harla fátt gerst. Það er nauðsynlegt að fá upplýsingar um hvert er verið að stefna með þetta og hvaða áform ríkisstjórnin hefur hvað varðar sparisjóðina í landinu og hún láti af þeim vana sínum að keyra hlutina í gegn algjörlega með ófyrirséðum afleiðingum.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða galopna heimild til þess að kaupa og selja hluti í innlendum sparisjóðum í tengslum við endurskipulagningu sparisjóðakerfisins. Eins og hv. þm. Ólöf Nordal kom inn á áðan var málið keyrt áfram á síðasta þingi og búin til pressa sem reyndist óþörf. Ég vænti þess að þessi liður verði nýttur á jákvæðan hátt við það að endurskipuleggja sparisjóðakerfið, kerfi sem er afar mikilvægt að sé lifandi og gangi vel, en mér ber einnig að gagnrýna að þetta skuli ekki vera útskýrt í fjárlaganefnd og að nefndin hafi ekki fengið neinar upplýsingar um á hvaða hátt eigi að nýta þessa galopnu heimild. Við framsóknarmenn munum því sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Þrátt fyrir að ég geri mér grein fyrir mikilvægi þess að hefja framkvæmdir og undirbúning að byggingu á nýjum spítala mun ég sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu. Ástæðan er sú að ég tel að staðsetningin sem hefur verið ákveðin og liggur fyrir í þessum tillögum sé ekki sú heppilegasta og það hafi ekki verið færð nægilega sterk rök fyrir því.

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða heimildarákvæði vegna byggingar nýs Landspítala, hátæknisjúkrahúss. Það hefur verið gagnrýnt hér á fyrri stigum að vera með opnar heimildir í heimildarákvæðum þegar um er að ræða miklar fjárskuldbindingar fyrir ríkissjóð. Ég held að það sé ástæða til að taka undir þá gagnrýni og ég held að það sé nauðsynlegt fyrir hv. fjárlaganefnd milli umræðna að gera sér grein fyrir hvaða fjárbindingar hér eru í húfi og koma þeim fyrir á réttum stöðum í fjárlagafrumvarpinu en setja ekki opnar heimildir í heimildarákvæði.

Forseti. Það er alveg ljóst að samkvæmt þeim tillögum sem meiri hluti stjórnar vill gera hér á þeim drögum að frumvarpi sem hér liggja fyrir munu leiða til þess að halli á ríkissjóði eykst úr 87 milljörðum í 102 og frumjöfnuður versnar sömuleiðis um rúma 18 milljarða. Ég veit ekki hvort flautið hér úti er til þess að mótmæla þessari eftirgjöf í útgjöldum ríkissjóðsins. Sjálfstæðismenn eru andvígir því og hafa boðið stjórnarliðum í þá vegferð að reyna að ná samkomulagi milli umræðna um það að draga úr þessum halla. Ég skora enn og aftur á stjórnarliða að taka því boði. Tekjuhlið þessa rekstraryfirlits samkvæmt 1. grein er mjög óviss, svo ekki sé meira sagt, og við getum ekki samþykkt hana. Við munum segja nei við rekstraryfirlitinu svo breyttu af hálfu stjórnarmeirihlutans.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með síðasta ræðumanni. Það er enn þá mikil óvissa um hvernig okkur mun reiða af, hve miklar tekjur skattbreytingar ríkisstjórnarinnar munu skila af sér. Í stuttu máli munum við framsóknarmenn segja nei við 1. gr. svo breyttri.