Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta, sem á að koma undir atkv. d. í dag, hefur verið lagt fram í hv. Nd. og verið samþ. þar óbreytt. Þetta er ekki fyrirferðarmikið mál, og má því fara fljótt yfir sögu, en það byggist aðallega á því, að félagsskapur vinnuveitenda hefur verið kallaður Vinnuveitendafélag Íslands og verið nefndur það í lögum og fengið réttindi sem Vinnuveitendafélag Íslands til að tilnefna fulltrúa, t.d. í félagsdóm. Félagið hefur nú tekið upp nýtt nafn og kallast nú Vinnuveitendasamband Íslands, og óttast nú félagið, ef það heitir öðru nafni en stendur í lögum, þá muni það missa réttindi þau, sem það á samkvæmt þeim. Þótti því rétt að bera þetta frv. fram eins og það liggur fyrir, svo að tryggt sé, að þar sem talað er um Vinnuveitendafélag Íslands í lögum, þá sé þar með átt við Vinnuveitendasamband Íslands. Allshn. telur rétt og sjálfsagt að mæla með frv. óbreyttu.



Herra forseti. Þetta frv. var lagt fram í Nd. og samþ. þar ágreiningslaust. Efni frv. er það að veita samgmrh. heimild til að veita tveim mönnum réttindi, öðrum stýrimannsréttindi og hinum vélstjóraréttindi. Þeir hafa báðir lokið prófum við danska skóla, en samkv. íslenzkum lögum verða þeir að hafa lokið prófi við íslenzkan skóla til þess að fá full réttindi. Annar þessara manna, Páll Ragnarsson, sem farið er fram á að veita skipstjóraréttindi, fór til Danmerkur og tók þar stýrimannspróf með góðri einkunn og hlaut þar skipstjórnarréttindi. Árið 1942 útskrifaðist hann frá sjóliðsforingjaskólanum og starfaði eftir það fyrir sjómælingastofnunina dönsku og enn fremur sem skipstjóri. Hann kom heim árið 1945 og vann að sjómælingum og kennslu. Hann hefur ágæt próf og góða menntun, og er n. einhuga um, að hann fái réttindin. Hinn maðurinn, Jóhann Rist, útskrifaðist úr vélstjóraskólanum í Kaupmannahöfn 1939 og hefur síðan siglt mikið sem vélstjóri. N. leitaði álits skólastjóra vélstjóraskólans hér, og leggur hann til, að honum séu veitt vélstjóraréttindi hér. Hann telur hann hafa lokið sams konar prófi og krafizt er hér, nema hvað hann hafi ekki tekið próf í rafmagnsfræði, en það telur hann, að hann geti tekið, hvenær sem er, og að því loknu sé sjálfsagt að veita honum full réttindi. Að fengnum þessum upplýsingum leggur n. til, að maður þessi fái þau réttindi, sem um getur í frv., og leggur því til að frv. verði í heild samþ. óbreytt.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt svo hljóðandi skrifl. brtt. frá hv. sjútvn.: „Við 5. gr. Á eftir orðunum „Ef skip, sem skráð hefur verið sem fiskiskip“ í 5. málsgr. komi: og stundað hefur fiskveiðar.“ Þessi brtt. þarf tvöföld afbrigði, þar sem hún er bæði skrifleg og of seint fram komin, og vil ég því leita afbrigða hjá hv. d., til þess að brtt. megi koma fyrir.



Herra forseti. Þessi brtt. skýrir sig sjálf, og var það aðeins athugunarleysi, að hún var ekki sett inn í brtt. n. á þskj. 301. Ég þarf ekki að fara fleiri orðum um till., og var n. öll sammála um hana.



Ég ætlaði ekki að segja meira um þetta mál nú. Þó er það svo, að ég get ekki orða bundizt, heldur verð að minnast á ræðu hv. þm. Barð. (GJ). Skynsemissólin hefur ekki verið í hvirfilpunkti hjá honum við þessa umr. Sumir halda því fram, að hann sé ruglingslegur í ræðum sínum, en nú hefur borið óeðlilega mikið á þessu. Fyrst sagði hann, að ég vildi ekki ýtarlegar umr. um þetta mál. Það hef ég ekki sagt, heldur að málið hafi verið rætt lengi við 1. umr., sem var mjög uppbyggileg umr., og kom þá ýmis speki frá munnum okkar hv. þm. Barð., þótt ekki sé ástæða til að tyggja það upp aftur. Nú hélt hv. þm. Barð. því fram, að 17. gr. jarðræktarl. væri hér endurgengin á ferðinni, nema þetta væri verra, eins og uppvakningar venjulega eru. Hugmyndir hans um takmörkun eignarréttarins eru eitthvað sljóvar, því að samkvæmt 17. gr. eignaðist ekki jarðeigandinn umbætur, sem gerðar voru. Þær voru ekki taldar með í eignaskýrslum og töldust einskis eign, og þær mátti ekki veðsetja. En hér er um algerlega frjálsan umráðarétt að ræða, þar til menn fara út í brask, þá eru lagðar á dálitlar hömlur. Þetta er léttara en stimpilgjaldið, er sett hefur verið á fasteignasölu. Ef ekki er um að ræða meira en fimmfalt fasteignamatið, kemur sölugjaldið ekki til greina. En hann vildi gera úlfalda úr mýflugunni og sagði, að greiða yrði 60% af söluverðinu. Samkvæmt því, sem venja er í mæltu máli, varð ekki annað séð en hann ætti við söluverðið allt. Það getur alltaf komið fyrir, að mönnum skjátlist, en það er bezt að viðurkenna það og vera ekki með undanskot. Svo segir hann, að hv. 8. landsk. þm. hafi komið með aðrar tölur en ég. Ég reiknaði eftir sölugjaldi frv., en hv. 8. landsk. þm. eftir sölugjaldi brtt. Það gæti ekki verið um brtt. að ræða, ef hún breytti engu. Ég get tekið það fram, að ég legg ekki sérstaka keppni á þetta mál. Ég get tekið undir það, sem hv. 1. þm. Eyf. (BSt) sagði, að hér er ekki um algera lækningu að ræða, en þetta er í áttina til bóta. Ef ég sé ókosti á frv., sem ég flyt, tel ég sjálfsagt að breyta því til bóta. Það getur svo farið, ef þetta frv. bregzt, að ég og hv. þm. Barð. getum sameinazt um að fá það lagfært á næsta þingi, eins og við börðumst saman fyrir því að afnema búnaðarmálasjóð, og látið það þá ná líka til húseigna. Annars sé ég ekki ástæðu til þess að svara frekar.



Herra forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að ræða þetta mál frekar við þessa umr., en ræður annarra hv. dm. gefa tilefni til frekari umr. Það er athyglisvert, að hv. frsm. hefur lagt á það megináherzluna, að ekki bæri að ræða málið, og virðist það benda til þess, að hann sé hræddur um, að í umr. komi eitthvað fram, sem ekki er gott fyrir málið sjálft. En þetta mál er ekkert annað en stórkostlegt skattamál og ætti því að mínum dómi að ræðast mjög ýtarlega, í stað þess að hv. frsm. vill ekki ræða málið og fer undan í flæmingi. Það er misskilningur, að ég hafi haldið, að skatturinn væri af öllu söluverðinu. Ég hef aldrei haldið það. Hins vegar eru stuðningsmenn frv. ekki enn búnir að koma sér saman um, á hve mikinn hluta skatturinn leggist, því að einn fékk út 9000 kr., en annar 13000 kr., og reiknuðu þó báðir af sömu upphæð. Annars er meginspursmálið í sambandi við þetta frv. annað en skattaspursmálið, -- það, hvort rétt sé að keppa að því, að það opinbera eignist jarðirnar. Nú miðar þetta frv. að því, að jarðirnar fari úr eigu einstaklinga til hreppsfélaganna, og er þá rétt að athuga, hvernig jarðir hins opinbera eru setnar, og bera það saman við jarðirnar, sem í einkaeign eru, en þar er reginmunur á. Ef menn fara um landið, geta menn bent á þær jarðir, sem ekki eru í einkaeign, því að þar er allt í niðurníðslu. Mér datt í hug saga um einn fyrrverandi vinstriflokksþm., sem nú situr sem prestur úti á landi. Hann kom í heimsókn til kunningja síns og leit yfir sveitina og spurði, hver ætti allar þessar glæsilegu jarðir. Það voru allt sjálfseignarbændur og líka sjálfstæðisbændur, þó að það komi nú ekki þessu máli við. Svo kom hinn flokkurinn, sem neðar var í ástandinu, bændur undirokaðir af karakúlpest og mæddir af andlegum og veraldlegum þjáningum. En í mestri niðurníðslu voru ríkisjarðirnar. Það má tilgreina fleiri sveitir, þar sem svona er ástatt. Á ríkisjörðunum eru húsin í mestri niðurníðslu og jarðrækt og annað í verstu ástandi, af því að allar umbætur fara yfir í eigu ríkisins. Meginhugsun frv. er því til hins lakara. Í sambandi við þetta vil ég benda á það, að hér er raunverulega upp vakinn sá draugur, sem fylgdi 17. gr. jarðræktarl. Það er einkennilegt, að hv. þm. Dal. (ÞÞ) skuli vekja hann upp aftur, eftir að hafa barizt gegn honum í mörg ár, vakið skilning á þeirri baráttu og kveðið hann niður. En hann hefur ekki fyrr kastað rekunum á óskapnaðinn en hann reynir að vekja hann upp aftur. Og þetta er mörgum sinnum verra. Ef þetta verður að l., ætti hann að finna til andúðar á þeim, ekki síður en 17. gr., og taka upp baráttu fyrir því. að þau verði afnumin. Hv. 1. þm. N-M. (PZ) ræddi um það, að öll verðhækkun væri til bölvunar fyrir heildina. Þó skildist mér hann ekki vera á móti því, að jarðir væru seldar hærra verði, ef seljendurnir flyttu ekki til Rvíkur með ágóðann. Ég skal ekki segja, hvort hægt er að komast að samkomulagi við hann um það að skattleggja þá sérstaklega, sem vilja búa í Rvík. En þetta eru einkennileg rök. Margir hafa selt jarðir sínar án þess að flytja til Rvíkur. Gjábakki. sem að fasteignamati er virtur á fimm þús. kr., var seldur ríkinu eftir mati fyrir 150 þús. kr., þó að ekki hafi einu sinni verið lagður vegur þangað, og bóndinn býr þar enn þá. Ég sé ekki, að þetta sé ógæfa fyrir Þingvallasveit. Hitt er annað mál, hvort verðhækkanir, sem stafa af opinberum ástæðum, eiga að einhverju leyti að renna í ríkissjóð. Það á að taka það almennt, og ég er fús að ræða það, en það er annars eðlis og kemur ekki þessu við. Svo vildi ég segja nokkur orð í sambandi við það, sem hv. 1. þm. Eyf. (BSt) sagði. Hann gaf hér svipaða yfirlýsingu í þessu máli og hann gaf í sambandi við afgreiðslu dýrtíðarfrv. Ég gat ekki annað skilið en að hann mundi greiða atkvæði móti betri vitund, vegna þess að um afgreiðslu þessa máls væri samkomulag eða fyrirskipað, að það ætti að afgreiða það.

Þetta er alls ekki rétt

. Hann lýsti yfir því, að hann vildi helzt, að sett yrði á laggirnar stofnun, sem kaupa ætti jarðirnar. Ég hélt nú ekki, að hann væri svona ákafur í að koma upp stofnun til þess að hafa með höndum jarðabrask. Hér yrði um eins konar miðlarastofnun að ræða, og hún hlyti að lenda einhvern tíma í því að kaupa jarðirnar hærra verði en hún gæti selt þær, ef ekki fást kaupendur, sem kaupa vilja fyrir sama verð og hún hefur keypt fyrir. Jarðir, sem ríkið kaupir, eru síðan leigðar fyrir 3% af fasteignamati og endurbætur eru engar gerðar, heldur eru leiguliðarnir látnir niða þær niður. Ef hressa þarf upp á húsin eða endurbæta eitthvað, verður leiguliðinn að bera kostnaðinn sjálfur. Í bezta lagi leggur ríkissjóður til efnið og hækkar jarðarleiguna um 3% af þeirri upphæð, sem fer til endurbótanna. Afgjöldin fara öll til viðhalds og auk þess ¼ millj. kr. úr ríkissjóði. Þegar bezt lætur, selur svo ríkið jörðina eða gefur hana, til þess að geta keypt hana aftur af börnunum eða barnabörnunum. Það er að þessu, sem þetta frv. stefnir, en það er engan veginn æskilegt. Ég geymi mér svo frekari umr. um málið til 3. umr. og mun ekki ræða það nánar nú, nema sérstakt tilefni verði gefið til þess. Hins vegar getur verið, að ég ræði málið frekar við 3. umr.



Herra forseti. Ég þarf ekki að segja mörg orð, en ég verð að leiðrétta rangfærslur hv. þm. Barð. (GJ). Það er undarlegt með þennan hv. þm., sem sækir manna bezt þingfundi, hve illa honum gengur að hafa rétt eftir. Um viðleitnina verður ekki efazt, og eftirtektarhæfileikinn getur því ekki verið meiri en þetta. Ég hef ekkert sagt um það, að ég mundi greiða atkv. móti betri vitund. Ég sagði, að ég hefði takmarkaða trú á frv. og teldi aðra tilhögun betri. Ég sagði, að ég hefði því minni trú á þeirri brtt., sem hér liggur fyrir, og lýsti yfir andstöðu minni við hana. Það hefur engin flokkssamþykkt verið gerð um þetta mál af Framsfl., en það hefur orðið samkomulag um málið á búnaðarþingi og mér finnst, að nokkurt tillit beri að taka til þess, ef það hefur verið afgreitt þar ágreiningslaust. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða meira um þetta. Ég þarf ekki heldur að svara bollaleggingum hv. þm. um ríkisjarðirnar. Ég tók frá upphafi þá stefnu í því máli, að bezt væri, að bændur settu sjálfir jarðirnar, sem þeir búa á. En stundum er þetta ekki hægt. Svo var það fyrir nokkrum árum, er taka þurfti jarðirnar upp í skuldir. Þá var jarðakaupasjóður stofnaður, og eins og á stóð, var það hyggileg ráðstöfun. Jafnframt voru sett l. um það, að ábúendur gætu fengið jarðirnar aftur með vissum skilyrðum, þótt það væri athugavert við þau 1., að skilyrðin voru of þröng. Það má kalla þetta miðlunarskrifstofu, en ég álít bezt að löggjafarvaldið greiddi fyrir því, að allir bændur yrðu sjálfseignarbændur. en ef það er ekki hægt, að opinber aðili kaupi jarðirnar, ekki til þess að þær verði eign ríkissjóðs, heldur til þess að selja þær aftur þeim sömu, ef þeir geta keypt þær, eða öðrum ábúendum, svo að löggjafarvaldið tryggi á þann hátt sjálfseignarbændur. Þetta hefur alltaf verið sannfæring mín, og ég hef aldrei fylgt öðru en því, sem verið hefur í fyllsta samræmi við þetta.



Ég skal ekki lengja umr. Ég vil bara spyrja hv. þm. Barð. (GJ). hver sé að tala um það, að ríkið eignist jarðirnar? Hér er um að ræða skatt, sem renna á til sveitarfélaganna. Hann er að tala um eitthvað allt annað frv. en það, sem hér liggur fyrir. Ég sagði, að frv. væri ætlað að koma í veg fyrir tvo ágalla. Í fyrsta lagi. að allar umbætur og verðhækkanir, sem gerðar væru fyrir opinbert fé, falli í eigu þess, er á jörðina, svo að þegar hann selur, notast ekki almenningi þau gæði, er gerð voru af hálfu þess opinbera, heldur falla þau í hlut jarðeigandans. Með skattinum er reynt að ráða bót á þessu. Hitt atriðið er að ráða bót á því, að kapitalið flytjist burt úr sveitunum, með því að láta nokkurn hluta verðhækkunarinnar renna til sveitarfélaganna. Svo tók ég það fram, að þessu yrði ekki náð nema að litlu leyti með þessu frv., en það væri spor í rétta átt og hvert hænufet í þá átt að láta almenning búa að umbótunum, sem gerðar væru, en láta þær ekki falla í skaut jarðeiganda, ætti mitt fylgi og þess vegna væri ég með frv. Hitt er svo annað, að ég tel það eðlilegt, að ríkið eigi allar jarðir, en það kemur ekki þessu máli við. Ég er hins vegar reiðubúinn að ræða það mál við hv. þm. Barð., hvenær sem tilefni gefst til. Það, sem hann sagði um ríkisjarðirnar, er ekki rétt nema hvað snertir einstaka jarðir og menn, sem aldrei sjá út fyrir eigin vasa og buddu, eins og hann sjálfur.



Það er í rauninni enginn ágreiningur milli mín og hv. 1. þm. Eyf. Ég sagði, að hann hefði ekki viljað brjóta samkomulag, sem gert hefði verið um málið, og nú segir hann, að samkomulag hafi orðið um málið á búnaðarþingi og þess vegna sé hann því meðmæltur. Sama sagði hann í sambandi við dýrtíðarl. Þá var það samkomulag flokkanna, sem hann vildi ekki brjóta. Annars er skoðun okkar á málinu lík. Hins vegar er rétt að geta þess, að það var ekkert samkomulag á búnaðarþinginu um þetta. Hv. þm. Borgf. (PO), sem sæti á í stjórn Búnaðarfélags Íslands, hefur sagt mér, að hann muni berjast gegn þessu frv. í Nd.

Hann á ekki sæti á búnaðarþingi

. Nei, en hann er í stjórn Búnaðarfélags Íslands.

Hvernig féllu atkv. á búnaðarþingi?

Meiri hl. var með því, en þar fyrir var ekki um samkomulag að ræða. Ég er búinn að heyra það oft hjá öðrum en hv. þm. Dal., að þm. Barð. sé vitlaus og illgjarn.

Þetta sagði ég ekki

. En þetta eru náttúrlega engin rök og kemur ekki nærri kjarna málsins. Svona kjaftshögg lenda beint aftur á þann, sem gefur þau. Ég hef heyrt svipuð rök frá ráðherrastólunum, en hvað oft hafa þeir ekki orðið að éta þau ofan í sig? Það eru léleg rök að hafa ekki öðru til að svara þeim, sem rekur ofan í mann vitleysurnar, en að hann sé vitlaus og flámæltur. Við hv. 1. þm. N-M. (PZ) mun ég ræða við næstu umr. Ég vil ekki þreyta hæstv. forseta frekar nú.