Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í málefnasamningi ríkisstjórnarflokkanna er að því vikið, að sett yrði löggjöf, sem tryggi launafólki greiðslu vinnulauna þrátt fyrir gjaldþrot atvinnurekenda, en löggjöf, sem gengur í þessa átt, hefur fyrir alllöngu verið sett um flest Norðurlönd. Rök fyrir slíkri löggjöf eru svo augljós að mínu viti, að ekki þarf þar ýkjamörg orð um að hafa. Í velferðarþjóðfélagi þykir óhæfa, að verkafólk verði fyrir meira eða minna fjárhagstjóni, ef fyrirtæki verður gjaldþrota af ástæðum, sem verkafólkið fær engu um ráðið og á engan þátt í að skapa. Í samræmi við þetta hefur félmrn. látið semja það frv., sem hér liggur fyrir og er ætlað að tryggja vinnulaun í gjaldþrotatilfellum með ábyrgð ríkissjóðs, að fullnægðum þeim skilyrðum, sem eðlilegt hefur þótt að setja og frv. gerir ráð fyrir. Við samningu frv. hefur verið stuðst við löggjöf um ríkisábyrgð á launum, sem sett var í Svíþjóð 1970 og gekk þar í gildi 1971, og enn fremur hefur verið stuðst við dönsk lög um sama efni frá 1972 og uppkast að frv. til slíkra l. í Noregi. Sænsku l. taka eingöngu til gjaldþrotatilvika og greiðir ríkið kostnað við framkvæmd l., en það fær síðan kostnaðinn endurgreiddan úr sérstökum sjóði, sem fær tekjur sínar af sérstökum skatti, sem á atvinnurekendur er lagður í þessu sambandi. Í Danmörku gilda þær reglur, að tryggingasjóður launþega ábyrgist réttar kröfur launþega við gjaldþrot, en einnig er sannað þykir, að atvinnurekandi geti ekki greitt kröfurnar, þótt hann sé ekki tekinn til gjaldþrotaskipta. Í norsku drögunum að samsvarandi löggjöf er gert ráð fyrir ríkisábyrgð á launakröfum við gjaldþrot með sérstökum viðbótarskatti til almannatrygginga frá atvinnurekendum til að standa undir þeim kostnaði, sem af því leiðir. Í því frv., sem hér liggur fyrir, er farið að hætti Svía að því leyti, að ríkisábyrgð nær aðeins til þeirra vinnulauna, sem forgangsréttur fylgir skv. l. um skipti á dánarbúum og félagsbúum o. fl., og til bóta vegna riftunar á vinnusamningi eða uppsagnar á vinnusamningi svo og orlofsgreiðslu. Ábyrgðin tekur skv. 3. gr. frv. einungis til kröfu, sem lýst hefur verið lögformlega við gjaldþrotaskipti. Þetta gildir þó ekki um bú, sem reynast eignalaus og innköllun því ekki gefin út. Frv. gerir ráð fyrir, að félmrn. inni af hendi greiðslur þær, sem ríkissjóði ber að greiða skv. því, ef að lögum verður, en eigi má sú greiðsla fara fram, fyrr en úrskurður um gjaldþrotaskipti hefur gengið, og eigi heldur fyrr en krafan er komin í gjalddaga. Við samningu þessa frv. hefur verið haft í huga að einfalda framkvæmdina, eftir því sem frekast er kostur, þannig að ákvæði þess leiddu ekki til óþarfaskriffinnsku. Hefur því m. a. ekki verið horfið að því ráði að leggja sérstakan skatt á atvinnurekendur, svo sem gert er í Svíþjóð og í Danmörku. Þykir réttara að fara þá leið að taka tillit til þeirra útgjalda, sem af samþykkt frv. mundi leiða, í annarri skattgreiðslu atvinnurekenda, sem í ríkissjóð rennur. Hér er tæpast um mjög miklar upphæðir skatta að ræða. Má í því sambandi geta þess, að á þingi Norðurlandaráðs 1971 var lagt til, að fjár yrði aflað í þessu skyni með launaskatti, sem talið var þá, að hæfilega yrði metinn um 0,5%0. Virðist því ekki fjarri lagi að hækka samsvarandi núv. launaskatt eða þann, sem ákveðinn yrði án tillits til ákvæða þessa frv., meðan reynsla fengist af því, hvaða upphæðir geti hér orðið um að ræða. En útgjöld þau er auðvitað harla erfitt að áætla af nákvæmni, þar sem fjöldi gjaldþrota hlýtur jafnan að fylgja að mestu árferði hjá atvinnuvegum þjóðarinnar. Herra forseti. Um frekari skýringar á einstökum frv.- greinum leyfi ég mér að vísa til ítarlegrar grg., sem frv. fylgir, en vil að lokum segja það, að með frv. er komið til móts við mjög ákveðnar kröfur verkalýðssamtakanna, sem fram hafa verið settar um árabil. Hugsanlegt er, að launþegasamtökunum þyki sem frv.-ákvæðin séu í þrengsta lagi, og rétt er það, að hér er gætilega af stað farið, þannig að síðar gætu einstök atriði staðið til bóta, að fenginni nauðsynlegri reynslu. Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Herra forseti. Heilbr.- og trn. hefur fjallað ítarlega um frv. til l. um lyfjaframleiðslu. N. varð ekki sammála um afgreiðslu málsins og leggur meiri hl. n. til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem lagðar eru fram á þskj. 221. Minni hl. skilar hins vegar séráliti. Frv. um lyfjaframleiðslu var lagt fram í Nd. í fyrra, en náði ekki fram að ganga. Frv. er um nokkur atriði öðruvísi nú en þá, en engu að síður þótti rétt að líta nokkuð yfir sumar umsagnir frá fyrra þingi. Hins vegar þótti n. réttast að fá til fundar við sig þá aðila, sem frv. snertir mest eða unnu að samningu þess. Hjá n. mættu því Almar Grímsson deildarstjóri í heilbrrn., Erling Edvald lyfsölustjóri, - en frv. kemur að töluverðu leyti inn á Lyfjaverslun ríkisins, svo og stjórnarformaður og framkvæmdastjóri Pharmaco h/f, þeir Sverrir Magnússon og Werner Rasmussen, en varðandi hugsanlega stofnun sameignarfyrirtækis ríkis og lyfsala hefur verið sérstaklega við þetta fyrirtæki rætt. Allir þessir aðilar veittu n. góðar upplýsingar og komu með áhendingar um margt, og skýrðust málin eins og jafnan, þegar svo er unnið. Eins og frv. ber með sér, fjallar I. kafli þess um lyfjaframleiðslu almennt. Nm. ræddu þann kafla allnáið, og skv. sérstakri ábendingu var 3. gr. kaflans umorðuð og gerð fyllri á ýmsan hátt. Aðalatriði breytingarinnar er, að efnt skal til náins samstarfs forstöðumanna þeirra tilraunastofnana, er þar um ræðir, og framkvæmdastjóra lyfjaframleiðslufyrirtækis þess, sem ráðgert er að stofna skv. II. kafla frv. Mynda þeir samstarfsn., sem hefur það hlutverk, eins og segir í brtt. 1 á þskj. 221, „að stuðla að sem bestri nýtingu starfskrafta og tækjabúnaðar þessara stofnana til lausnar verkefnum, sem geta verið sameiginleg, svo sem gæðapróf, rannsóknir, innkaup og heildsöludreifing. Enn fremur skal n. stuðla að sameiginlegu átaki til framleiðslu nýrra lyfja fyrir innlendan og erlendan markað. - N. skal koma saman eftir þörfum og skila skýrslu um starfsemi sína á 6 mánaða fresti til hlutaðeigandi stofnana og heilbrrh.“ Ég hygg, að þessi breyting teljist til bóta um öll vinnubrögð hér að lútandi, og hygg enn fremur, að öll n. sé sammála um þetta atriði. II. kafli frv. fjallar um sameiginlegt fyrirtæki um lyfjaframleiðslu, eða eins og segir í 5. gr. frv.: „íslenska ríkinu er heimilt að gerast stofnaðili að fyrirtæki um lyfjaframleiðslu ásamt lyfsölum og lyfjafræðingum. Fyrirtækið skal vera sjálfstæður réttaraðili með sjálfstæðan fjárhag og reikningshald.“ Þessi kafli varð hv. fulltrúum Sjálfstfl. að ásteytingarsteini í n., sumpart vegna orðalags 6. gr., þrátt fyrir orðalagsbreytingu, svo sem sjá má á þskj. 221, en þó eflaust öllu fremur vegna kaflans í heild og þeirrar stefnu, sem þar kemur fram um stofnun sameiginlegs fyrirtækis ríkis og einkaaðila. Brtt. 3 var t. d. sett sérstaklega fram til þess, að verða mætti, að n. yrði öll sammála um afgreiðslu málsins, en það hrökk ekki til. Þessar 2 brtt., 2 og 3, eru að vísu einnig fram komnar vegna viðræðna við fulltrúa frá Pharmaco h/f, og breytingin á 8. gr. frv. er frá þeim og rn. komin í sameiningu og fullt samkomulag þar um. Varðandi 6. gr. frv., er fjallar um eignarhald, kom fram, að fulltrúar Pharmaco h/f vildu illa sætta sig við orðalagið: „Ríkið skal eiga minnst helming.“ Orðalagi var breytt nokkuð, en vafasamt er, að fulltrúar Pharmaco h/f muni telja það fullnægjandi. Þó mun framkvæmdastjóri hafa talið það til bóta. Í frv. í fyrra voru helmingaskipti fastákveðin varðandi eignaraðild, og það kom fram, eins og ráðherra hafði áður bent á hér í d., að fulltrúar Pharmaco lýstu þá áhyggjum sínum vegna þessa ákvæðis af þeim sökum, eins og þeir orðuðu það, að ríkið gæti viljað hafa fyrirtækið svo stórt og hlutafé svo hátt, að hæpið væri, að þeir gætu lagt fram helming fjármagns í slíkt fyrirtæki. Hér stangast á nokkuð um fyrri afstöðu og núverandi, og skal ég engan dóm á það leggja, hvaða ástæða liggur þar að baki. A. m. k. er rétt að taka skýrt fram, að brtt. 3 á þskj. 221, þ. e. 8. gr., eins og hún nú hljóðar, er beinlínis fyrir þá Pharmaco-menn gerð, og skal ekki öðru trúað en að sú skipan auðveldi alla samninga ríkisins og fyrirtækis þessa, ef af verður, um stofnsetningu fyrirtækisins, en gr. er svo nú: „Stjórn fyrirtækisins skal skipuð 4 mönnum til 2 ára í senn. Félag lyfsala og lyfjafræðinga kýs 2 stjórnarmenn á aðalfundi sínum, og skal a. m. k. annar þeirra vera lyfjafræðingur að mennt. Heilbrrh, skipar 2 stjórnarmenn á sama hátt og félagið. Jafnmargir varamenn skulu skipaðir á sama hátt. Stjórnin kýs sér formann og varaformann til eins árs í senn, og skal formennskan færast til skiptis milli eignaraðila.“ Auðvitað mun reynslan skera úr um, hvort samningar um slíkt fyrirtæki takast, en vissulega telur meiri hl. n., að það væri spor í framfaraátt, ef þar mætti vel til takast. Ég ætla ekki á þessu stigi að fara náið út í það ágreiningsefni, sem mun aðalástæða tveggja nál. í þessu máli, þ. e. a. s. hvort og að hve miklu leyti ríkið eigi að hafa afskipti af málum sem þessum, - hver ríkisafskipti eigi að vera yfirleitt. Þar er um grundvallarstefnumun að ræða, og deilur um það nú mundu aðeins tefja tímann og e. t. v. hindra framgang málsins nú fyrir jól, en það teldi meiri hl. n. óæskilegt. Ég sá reyndar nú rétt áðan, að fulltrúar Sjálfstfl. leggja til, að frv. verði vísað frá með rökstuddri dagskrá. Sá rökstuðningur, sem mér sýnist í fljótu bragði þar uppi hafður, staðfestir aðeins þennan grundvallarágreining, en að öðru leyti þannig, að ekki er ástæða til að elta við hann ólar og verður ekki gert af mér. Það væri vissulega ástæða til þess að fara um þetta frv. í heild mörgum fleiri orðum og þá kosti, sem við í meiri hl. teljum, að því fylgi að koma þeirri skipan á, sem hér um ræðir. En það hefur áður verið gert svo ítarlega hér í d., að ég sé ekki ástæðu til þess. Það hefði einnig verið freistandi að vitna í ýmsar umsagnir hér, sérstaklega umsögn frá Félagi ísl. stórkaupmanna, sem mælti á móti frv., en lét fylgja nokkrar hugleiðingar um æskileg og óæskileg ríkisafskipti, - æskileg ríkisafskipti, þar sem einkareksturinn stæði höllum fæti, en óæskileg ríkisafskipti, þar sem einkagróðinn gæti verið nógur, en hér skal það ekki gert. Þar er komið að kjarna þess ágreinings, sem veldur klofningi n. Meiri hl. n. leggur eindregið til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, er eru á þskj. 221, en fjarverandi afgreiðslu málsins var hv. þm. Geir Gunnarsson.

Frsm. minni hl. (Auður Auðuns) : Herra forseti. Eins og fram hefur komið, hefur n. ekki orðið sammála um afgreiðslu þessa frv. Við hv. 3. þm. Reykn., Axel Jónsson, skilum sérnál. á þskj. 246, og við leggjum til. að frv. verði afgr. með rökstuddri dagskrá. Frv. þetta fjallar annars vegar um almenn ákvæði um lyfjaframleiðslu, en hins vegar um stofnun sameiginlegs fyrirtækis ríkis og einkaaðila um lyfjaframleiðslu. Hin almennu ákvæði um lyfjaframleiðslu eru í 1. kafla frv. Í IX kafla gildandi lyfsölulaga, nr. 30 frá 1963, nánar tiltekið í 50. gr. þeirra l., er að finna ákvæði, sem að verulegu leyti eru efnislega þau sömu og í I. kafla þessa frv. Það verður ekki séð, að út af fyrir sig sé nein nauðsyn að lögfesta þær breytingar, sem æskilegt er talið að gera á umræddri grein lyfsölulaganna, - lögfesta þær með nýjum l., heldur eðlilegt og ætti að vera í lófa lagið að gera þær breytingar á 50. gr. lyfsölul., sem þurfa þykir vegna þeirrar þróunar, sem orðið hefur, síðan þau l. voru sett. Að öðru leyti fjallar frv., eins og áður sagði, um heimild til handa ríkinu til að gerast aðili að stofnun fyrirtækis um lyfjaframleiðslu ásamt einkaaðilum, þ. e. a. s. lyfsölum og lyfjafræðingum. Í frv. eru slíku hugsanlegu fyrirtæki í veigamiklum atriðum ákvörðuð lög, þ. á m. eignarhlutföll og stjórn fyrirtækisins. Þar sem ætlunin er að leita sameigna við einkaaðila um stofnun fyrirtækis, væri eðlilegt, að sú samningsgerð væri ekki fyrir fram ákveðin í l. í þeim atriðum, sem ætla má, að mestu máli skipti, ef verulegur áhugi er á því, að samkomulag náist. Í grg. með frv. um lyfjaframleiðslu frá síðasta þingi, sem nú er visað til, segir, að þegar hafi farið fram viðræður um stofnun sameiginlegs fyrirtækis. Þær eru þar nefndar undirbúningsviðræður við fyrirtækið Pharmaco, en Pharmaco mun vera langöflugasta lyfjaframleiðslufyrirtæki hér á landi í einkaeign, en að því standa velflestir lyfsalar landsins ásamt lyfjafræðingum. Í grg. með frv. frá því í fyrra segir svo í aths. á bls. 7: „Lyfjamálanefnd átti viðtal við forsvarsmenn Apótekarafélags Íslands, Lyfjafræðingafélags Íslands og Pharmaco h/f. Létu þessir aðilar í ljós áhuga á miðskipan lyfjaframleiðslu. Í framhaldi af þessu sendi n. Pharmaco h/f og Apótekarafélagi Íslands skrifleg erindi, þar sem óskað var eftir viðhorfum þessara aðila til stofnunar sameiginlegs fyrirtækis lyfsala og ríkisins, sem ríkið ætti meiri hluta í eða minnst 51%, og stjórnaraðild væri í samræmi við það. Pharmaco vísaði m. a. til bráðabirgðagrg. undirbúningsnefndar Apótekarafélags Íslands frá 1967, þar sem gert er ráð fyrir, að ríkið ætti 20% hlutafjár. Í svarbréfi Apótekarafélags Íslands fólust jákvæðar undirtektir, en tekið fram orðrétt, „að algert skilyrði slíkrar félagsstofnunar yrði að vera, að enginn einstakur aðili eignaðist meiri hluta í félaginu, þannig að tryggð sé á hverjum tíma lýðræðisleg stjórn félagsins.““ Í þessari tilvitnuðu grein úr grg. frá í fyrra ætla ég, að komi fram viðhorf þessara aðila til eignarhlutfallaákvæða frv. Ég held, að það megi vera ljóst, að hvorki Pharmaco né Apótekarafélagið hafi óskað eftir flutningi frv. í þeirri mynd, sem það liggur hér fyrir, hvorki nú né í fyrra. Í frv., sem lá fyrir siðasta þingi, voru eignarhlutföllin ákveðin þannig, að ríkið ætti helming í hinu sameiginlega fyrirtæki, en nú er í 6. gr. kveðið svo á, að ríkið eigi minnst helming. Satt að segja sýnist sú breyting ekki líkleg til að greiða fyrir samkomulagi. Það hefur verið á það bent, að hér starfi a. m. k. 3 lyfjaframleiðslufyrirtæki auk Pharmaco, sem eitthvað kveði að, nánar tiltekið Bristol hf. í Reykjavík, Echopharm, Akureyri og Stefán Thorarensen hf. í Reykjavík. Hefur ekkert samband verið haft við þessa aðila, og eins og ég skal koma að síðar, má búast við, að þessi fyrirtæki, sem minni eru í sniðum, muni með tilkomu enn öflugri fyrirtækja en nú eru fyrir hendi eiga erfitt með að selja framleiðslu sína og þannig allar líkur til, að þau þurfi að rífa seglin eða jafnvel leggja niður starfsemi sína. Má nærri geta, að þau mundu þá verða fyrir fjárhagslegu tjóni og tækjakostur þeirra jafnvel ónýtur og verðlaus. Það eru skiptar skoðanir um, hvort æskilegt sé, að innlend lyfjaframleiðsla sé í einu fyrirtæki, og þar koma m. a. til greina öryggissjónarmið. Í skýrslu dr. Kjartans Jóhannssonar frá febr. þessa árs, sem unnin var fyrir ráðh., segir t. d. um þetta atriði á bls. 72 orðrétt svo: „En sé lögð áhersla á öryggissjónarmið, mæla þau gegn algjörri miðskipan framleiðslu í einu fyrirtæki.“ Þó að með þessu frv. sé ekki stefnt að einkarétti til lyfjaframleiðslu, mun almennt álitið, að framleiðsla, sem nú er rekin í smáum stíl, muni smám saman leggjast niður að mestu með tilkomu öflugri fyrirtækja, enda þróunin orðin þegar í þá átt. Þá hefur einmitt í sambandi við öryggissjónarmið verið vakin athygli á því ástandi, sem skapaðist, þegar eldsvoði varð í Lyfjaverslun ríkisins, þ. e. framleiðsludeild þess fyrirtækis, sem leggur megináherslu á að mæta þörfum sjúkrahúsa og héraðslækna, og starfsemin þar lagðist niður um skeið. Þá voru aðrir aðilar hér á landi, sem gátu hlaupið undir bagga og tekið að sér að framleiða það, sem til þurfti, eða útvega erlendis frá það, sem ekki var hægt að framleiða hér. Þetta er vissulega atriði, sem einnig er vert að hafa í huga í sambandi við öryggissjónarmið. Þá er rétt að vekja athygli á því, sem kemur fram allgreinilega í grg. með frv. í fyrra, að lyfjaeftirlitinu, sem ríkið hefur með höndum, virðist vera býsna ábótavant, og væri ekki vanþörf á, að það yrði eflt, svo að það næði betur tilgangi sínum. Varðandi lækkun verðs með tilkomu slíks sameiginlegs fyrirtækis, þá verð ég að segja, að það er meira en vafasamt, að ríkisíhlutun um lyfjaframleiðsluna verði til þess að lækka lyfjaverðið. Íhlutun og afskipti ríkisins af lyfjaversluninni í Svíþjóð og að nokkru leyti, en þó ekki miklu, af lyfjaframleiðslu þar, benda vissulega ekki í þá átt. Í Svíþjóð yfirtók hlutafélag, sem er að 2/3 hlutum eign ríkisins og að 1/3 hluta eign apótekara, alla smásölu lyfja í landinu árið 1971 og með þeim árangri, að lyfjaverð hækkaði verulega, og hefur valdið bæði mikilli gagnrýni og óánægju. Ég held, að það væri affarasælla fyrir alla, ef ríkið beindi heldur áhuga sínum að því að efla lyfjaeftirlitið og að efla sitt eigið fyrirtæki, Lyfjaverslun ríkisins, sem, eftir því sem kemur fram í margnefndri grg., býr við afar slæmar aðstæður. Það væri áreiðanlega affarasælla, að ríkið sneri sér að því og að öðru leyti greiddi fyrir framleiðslu einkaaðila, því að það er vitað mál, að t. d. Pharmaco, sem hefur þó gert mjög myndarlegt átak og m. a. hefur komið upp mjög fullkominni rannsóknarstofu í sínu fyrirtæki, hefur ávallt átt við lánsfjárörðugleika að stríða, og væri uppbyggingu þess eflaust lengra á veg komið, því að til þess er fullur vilji, ef ekki hefði lánsfjárskortur háð fyrirtækinu. Ef af hálfu ríkisvaldsins er áhugi á því að leita samninga við einkaaðila um stofnun sameiginlegs fyrirtækis um lyfjaframleiðslu, þarf ekki til þess neina löggjöf, að slíkir samningar séu hafnir og reynt til þrautar að ná samkomulagi. Það hefur komið fram hér í umr., að það væri mikill áhugi hjá einkaaðilum á stofnun slíks sameiginlegs fyrirtækis, sem sé þó með vissum skilyrðum. Það er kannske annað að ganga til frjálsra samninga við ríkið eða eiga yfir höfði sér stjfrv. eða lög, sem í meginatriðum binda hendur manna um, hvernig samningsgerðin geti orðið. Ég sé því ekki, að það séu nokkur rök til þess, að nauðsyn sé til að lögfesta ákvæðin um stofnun sameiginlegs fyrirtækis á þessu stigi. Þá má í sambandi við hugsanlega aðild ríkisins að slíku fyrirtæki benda á, að ekki liggja fyrir neinar kostnaðaráætlanir. Það er alveg rennt blint í sjóinn með það, hvað þetta muni kosta ríkið. Ég vil vekja athygli á ákvæði, sem er í 7. gr. frv., 2. tölul., en í þeirri gr. er skilgreindur tilgangur fyrirtækisins. Í tölul. 2 stendur: „Að stunda tilraunir og rannsóknir með það fyrir augum að framleiða sérlyf.“ Þessi gr. er samhljóða 3. gr. frv. frá því í fyrra, og um hana segir í aths. þá um einstakar greinar á bls. 8: „Önnur framleiðsla en sú, sem um er getið í fyrstu tilgangssetningu, mundi falla undir skilgreiningu sérlyfja, og er gert ráð fyrir grundvallar- og þróunarrannsóknum m. a. í því augnarmiði að framleiða hérlendis sérlyf fyrir innlendan og jafnvel erlendan markað.“ Í þeim plöggum, sem fyrir hafa legið í n., er m. a. á það bent, að til þess að annast slíkar grundvallar- og þróunarrannsóknir þurfi að koma upp rannsóknarstofum, sem óhjákvæmilega kosti of fjár, og í því sambandi nefnd hundruð millj. kr. Þetta er aðeins til að benda á, að kostnaðaráætlanir liggi hér engar fyrir, og óséð, hvernig þær mundu verða, þegar öll kurl væru komin til grafar. Þá er í 15. gr. frv. ákvæði þess efnis, að ef ekki takist samningar, þá skuli ríkinu skylt að annast þá lyfjaframleiðslu, sem hinu sameiginlega fyrirtæki hefði ella verið skylt að annast. Nú hefur Lyfjaverslun ríkisins, eins og kunnugt er, um langt skeið rekið lyfjagerð, þar sem megináhersla hefur verið lögð á að mæta þörfum sjúkrahúsa og héraðslækna. Ríkisvaldið getur haft það í hendi sér að efla þetta fyrirtæki, sem býr nú, eins og ég áðan sagði við slæmar framleiðsluaðstæður, og fela því þá lyfjaframleiðslu, sem það metur nauðsynlega og æskilega. Og ég fæ ekki annað séð en þessi ákvæði 15. gr. séu gersamlega óþörf. Ég hef verið að velta því fyrir mér, hvaða ástæða hafi verið til þess að setja inn þessa gr. Í frv. eins og það lá fyrir í fyrra, var ekki rætt um skyldur ríkisins, heldur var þar einungis um að ræða heimild ríkisins til að annast þá lyfjaframleiðslu, sem sameiginlega fyrirtækinu hefði ella borið að annast. Ég hef verið að velta því fyrir mér, hvers vegna þessi gr. væri þannig orðuð, og ég verð að segja, að hjá mér a. m. k. hefur vaknað grunur um það, að þarna ætti að vera svipa á einkaframtakið, það sé gefið í skyn, að ef menn séu ekki hlýðnir og góðir og gangi til samninga á grundvelli þessa frv., þá skuli þeir horfa fram á það, að ríkið setji upp fyrirtæki til að annast að meira eða minna leyti þá framleiðslu, sem einkaframtakið hefur annast hingað til, og þar sem ríkið hefur auðvitað fjármagn til þess að leggja í fyrirtækið og gera það öflugt og sterkt, sjá þeir fram á það, hver þeirra hlutur mundi verða við slíka samkeppnisaðstöðu. Í nál. höfðum við bent á, að í málefnasamningi ríkisstj. varðandi lyfjamál er svohljóðandi klausa, eitt af stefnumálum: „Að endurskipuleggja lyfjaverslunina með því að tengja hana við heilbrigðisþjónustuna og setja hana undir félagslega stjórn.“ Svo mörg voru þau orð. Þarna er hvergi minnst á lyfjaframleiðslu, og þessa frv. er því hreint engin þörf til efnda á stjórnarsáttmálanum. Ég verð að segja það, að ég var frá upphafi tortryggin, þegar þetta frv. kom fram, og ég hef ekki við athugun þess í n. sannfærst að neinu leyti um, að það sé æskilegt, hvað þá nauðsynlegt að lögfesta efni þess. Ég hef nú rakið það, að ákvæði þessa frv. eru í rauninni algerlega óþörf, og ef sem sé áhugi er hjá ríkinu fyrir að leita samvinnu við einkaaðila, þá gæti fyrst komið til álita, hvort lagasetningu þyrfti, þegar búið er að komast niður á fullkominn samkomulagsgrundvöll, en fyrr ætti engin þörf að vera á því. Við, sem að nál. minni hl. stöndum, leggjum til með vísun til þess, sem nú hefur verið sagt, og nál. okkar, að frv. verði afgr. með svofelldri rökstuddri dagskrá: „Þar sem ákvæði 1. kafla frv. er að verulegu leyti þegar að finna í gildandi lyfsölulögum, en ákvæði frv. að öðru leyti óþörf, telur þd. ekki ástæðu til að samþykkja frv. og tekur fyrir næsta mál á dagskrá.“ Ég skal svo, áður en ég vík úr ræðustól, aðeins fara nokkrum orðum um þær brtt., sem meiri hl. n. flytur við frv. Þótt ég vilji láta vísa frv. frá, tel ég þó rétt að fara um þessar brtt. nokkrum orðum. Ég geri ráð fyrir, að 1. brtt sé greinilega til bóta. En um brtt., sem er við 6. gr., 1. mgr., verð ég að segja það, að hún breytir bókstaflega engu, það er bara annað orðalag, en meiningin er í rauninni alveg sú sama og málsgr. nú er. Þá er 3. brtt., sem er við 8. gr., sem fjallar um stjórn fyrirtækisins. Hv. frsm. meiri hl. n. lýsti yfir, að sú brtt. væri komin frá Pharmaco og rn. og þar hefði orðið samkomulag um hana. Ég verð nú að segja það, að það er ekki óeðlilegt og reyndar dytti manni ekki í hug, að þeir Pharmaco-menn neituðu að ræða við rn. og þá m. a. um breytingar á þessu frv., sem ég dreg í efa, að þeir hafi áhuga á að nái fram að ganga. Þarna hefur náðst samkomulag um breytingar á gr. um stjórn fyrirtækisins til þess þó að koma fram einhverjum endurbótum á frv. Það má líta svo á, að þessir aðilar séu í rauninni alveg undir þvingun með þetta frv. yfir höfði sér. En athugum nú, hvernig brtt. er. Hún er um, að stjórnin skuli skipuð 4 mönnum til tveggja ára í senn og að einkaaðilar kjósi 2 í stjórn, en ríkið 2 og skuli formennskan færast til skiptis milli eignaraðila. Þetta er nú gott, svo langt sem það nær. En ég spyr nú bara: Ef að því rekur, að þetta sameiginlega fyrirtæki verði stofnað, og ef, sem búast má við, að fljótt reki að því, að ríkið verði þarna að meiri eignaraðila og jafnvel langsamlega í meiri hl. hvað eignaraðild snertir, halda menn þá, að það verði talið viðunandi, að í stjórn fyrirtækisins eigi minni hl. að ráða jafnmiklu og sá aðili, sem e. t. v. á miklum meiri hl. í fyrirtækinu? Ég held, að þarna séu menn bara neyddir til að taka við þessari dúsu, því að ég held, að það sé alveg fráleitt að ætla, að þetta ákvæði standi til lengdar, eftir að eignarhlutföll eru orðin slík, að ríkið á yfirgnæfandi meiri hl. í fyrirtækinu. Ég hjó eftir því, að hv. frsm. meiri hl. sagði, að þetta frv. þyrfti að afgreiðast fyrir jól. Nú geri ég mér að sjálfsögðu vonir um, að hin rökstudda dagskrá, sem við í minni hl. n. flytjum, verði hér samþykkt og a. m. k. einhverjir af framsóknarmönnunum hér í hv. þd. kunni að hugsa sig um, áður en þeir vilja ýta undir ríkisíhlutun og ríkisrekstur á þessu sviði. En verði hin rökstudda dagskrá ekki samþykkt, þá verð ég að segja, að ég sé ekki, hvað rekur á eftir að afgreiða þetta frv. fyrir jól. Ég hef þó jafnvel getið mér þess til, að það sé lögð á það áhersla af heilbrrh., áður en hann leggur fram hið meira og verra frv. varðandi lyfsölumál, og þar á ég við um frv. Lyfjastofnun ríkisins, sem lagt var fram í Nd. í fyrra og vitað var, að ágreiningur yrði um. Það mundi kannske verða hægari eftirleikurinn þá, þegar búið væri að samþykkja þetta frv. um lyfjaframleiðsluna.



Herra forseti. Það er ekki mikil ástæða til þess reyndar að fara að hefja hér neinar allsherjarumr, um þetta mál. Ég vildi aðeins leiðrétta það hjá hv. 6. þm. Reykv., að ég sagði ekki, að það þyrfti að afgreiða frv. fyrir jól, ég sagði aðeins, að ég teldi æskilegt, - það væri mín skoðun, - að það yrði afgreitt fyrir jól, en á mig hefur ekki verið lögð nein pressa þar að lútandi. Ég hefði t. d. sjálfsagt rekið meira en ég hef gert á eftir því, að þetta frv. yrði tekið á dagskrá og að nál. minni hl. lægi fyrr fyrir en það hefur gert, ef ég hefði verið með einhverjar þvinganir yfir höfði mér. Reyndar talaði hv. þm. um fleiri þvinganir í sambandi við þetta mál, m. a. um einhverjar þvinganir gagnvart þeim Pharmaco-mönnum, sem hefðu svipuna yfir höfði sér varðandi þetta mál allt saman. Það kom ekki fram a. m. k. af hálfu þeirra ágætu manna, sem á okkar fund komu, formanns og framkvæmdastjóra fyrirtækisins, að þeir lægju þarna undir neinni þvingun, og ég heyrði þá á margan hátt mæla með þessari skipan mála, þó að þeir væru ósáttir við eitt tiltekið atriði og segðu eðlilega, að þeir hefðu kosið að fá frekari stuðning til að byggja upp sitt fyrirtæki. Hvernig er þá yfirleitt með þessi góðu einkafyrirtæki okkar? Öll æpa þau á ríkið og lánastofnanir um fjárhagsstuðning og aukna möguleika til þess að koma undir sig fótunum, og til stuðnings þess er alltaf höfðað. Það er þess vegna hlálegt, þegar verið er næstum í sömu andránni af sömu aðilum að tala um ríkið sem einhverja ófreskju, sem hvergi megi nálægt neinum málum koma. Ég hef hingað til haldið, að ríkið værum við, það væri bara fólkið í landinu, sem þar væri á ferðinni, og í málefnum þess yrði að líta á hagsmuni heildarinnar, en ekki endilega að hugsa fyrst og fremst Um að koma fótunum undir ýmsa gróðaspekúlanta. Það hefur ekki verið meining mín, að það væri helsta verkefnið, sem ríkið ætti að hafa. Ég skal ekki fara nánar út í þessa deilu. Það er rétt, að komi fram, að ég varð ekki var við neina sérstaka andstöðu frá þeim Pharmaco-mönnum. Það var að því látið liggja í sambandi við 3. brtt., að ég hefði á einhvern hátt sagt ranglega frá. Það er alls ekki rétt. Pharmaco-menn komu með brtt. til okkar nm. á fundinn, þeir komu með hana beina leið til okkar á fundinn og lögðu hana fyrir okkur, og það er till. nákvæmlega eins og hún liggur fyrir núna. Þeir minntust ekki á, að þar hefði verið um neina pressu að ræða á nokkurn hátt, enda hygg ég, að þeir hafi sjálfir komið til fundar við Almar Grímsson deildarstjóra að fyrra bragði varðandi þetta frv., þegar þeir vissu, að það var komið til afgreiðslu. En ég segi það enn og aftur, að ég sé ekki ástæðu til að fara að ræða hér um ríkisafskipti yfirleitt, hvorki af þessum né öðrum málum. Það er miklu meira mál en svo, að það taki því að fara að hefja einhverjar eldhúsdagsumr. uu það hér út af þessu máli.

Frsm. minni hl. (Auður Auðuns) : Herra forseti. Ég vil aðeins segja það, að ég hef misskilið orð hv. frsm. meiri hl., þegar ég taldi, að það væri ætlunin að afgreiða þetta frv. fyrir jól. Hann hefur nú leiðrétt það, og tek ég að sjálfsögðu þeirri leiðréttingu hans og veit, að hann muni hafa hagað orðum sínum eins og hann lýsti síðar. En þá vil ég leiðrétta anneð. Ég sagði ekki, að hv. frsm. hefði ekki túlkað rétt tilkomu brtt. við 8. gr., þ. e. a. s. um stjórn fyrirtækisins. Það sagði ég ekki. Ég sagði, að hann hefði sagt, að hún væri komin frá Pharmaco og rn. En ég verð að segja, að það er óþarfi að leggja í það þann skilning, að þar með hafi þeir Pharmaco-menn verið ánægðir með gang málanna. Það má segja, að það sé betri hálfur skaði en allur og eðlilegt, að fyrirtæki leggi sig fram um að fá einhverjar leiðréttingar á frv., sem það, eins og ég sagði, á yfir höfði sér, - stjfrv., sem bindur samningsgerðina að verulegu leyti. Og þá vil ég aftur segja, að ég hef enga trú á, að þessi brtt., þótt samþ. verði og frv., brtt. um fyrirkomulag stjórnarinnar, fái staðist til lengdar. Aðalágreiningurinn mun þó vera um eignarhlutföllin. Hv. þm. fór ekkert sérstaklega vinsamlegum orðum um fyrirtækin í landinu, sem öll styndu undan fjárskorti og ætluðust til þess, að ríkið hlypi þar undir bagga, ríkið væri þó ekki nema fólkið í landinu og aðgerðir ríkisins væru þá með hagsmuni heildarinnar fyrir augum. En það er ekki alltaf, sem ríkisvaldið hefur fyrst og fremst hagsmuni heildarinnar fyrir augum. Og ég hef ekki trú á því, að verið sé að gæta hagsmuna heildarinnar með þessu frv., síður en svo. Ég skal ekki fara í neinar deilur við hv. þm. um annars vegar ágæti einkarekstrar og hins vegar um hve æskilegur ríkisrekstur sé. Ég skal láta það liggja á milli hluta. Það er mál, sem hér hefur oft verið rætt. En það er af reynslunni rótgróin tortryggni fólks á því, að ríkisreksturinn sé hagstæðari fyrir hagsmuni heildarinnar. Ég tel, að svo sé alla jafna ekki, og ég skal ekki eyða fleiri orðum í það. En þær ríkisstjórnir, sem hafa ástundað ríkisrekstrarbrölt, álít ég, að hafi ekki alltaf gert það með hagsmuni heildarinnar fyrir augum.



Herra forseti. Ég verð að játa, að ég á ákaflega erfitt með að skilja þetta frv. og ástæðuna til þess, að það er flutt. Eins og sakir standa í lyfjaframleiðslumálum í landinu, mun stærsti lyfjaframleiðandi hér vera Lyfjaverslun ríkisins, sem er rekin undir yfirstjórn Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins eða í tengslum við hana. Þessi Lyfjaverslun hefur þá skyldu að framleiða lyf fyrir sjúkrahús og lækna. Veit ég ekki betur en það hafi allt gengið með eðlilegum hætti. Og um það fyrirtæki gilda sérlög. Að öðru leyti hefur lyfjaframleiðsla verið í höndum ýmissa aðila. Stærsti framleiðsluaðilinn nú mun vera hlutafélag, sem stofnað hefur verið og hér er vikið að, og mundi þá væntanlega leiða til þess, að innan tíðar, með þróun þeirra mála, eins og þau eru í dag, þá yrðu það tveir meginaðilar, sem framleiddu lyf: Lyfjaverslun ríkisins annars vegar og fyrirtækið Pharmaco hins vegar. Að öðru leyti eru svo ýmis lyf framleidd af einstökum apótekum og framleiðsluaðilum, sem einnig er vikið nánar að í þessu frv., en sú framleiðsla hefur öll verið í smáum stíl og sennilegt, að hún dragist saman með eðlilegum hætti. Ég hef verið að leita eftir því, hver séu í rauninni efnisleg atriði þessa frv. Mér skilst þó nánast, að einasta ástæðan til þess, að það er lagt fram, sé einhver klásúla í stjórnarsáttmálanum, sem flestir munu nú vera farnir að leggja lítið upp úr sem heild. En látum það vera, það er eðlilegt, að stjórnin vilji sýna einhverja viðleitni í þá átt að framfylgja honum. En þar er þessi furðulega og lítt skiljanlega setning: „Að endurskipuleggja Lyfjaverslunina með því að tengja hana við heilbrigðisþjónustuna og setja hana undir félagslega stjórn.“ Ég fæ ekki séð, að þetta tengi málið á nokkurn hátt meira við heilbrigðisþjónustuna en verið hefur til þessa. Það er sérstakt eftirlit með lyfjaframleiðslu og lyfjahúðum, og að því leyti fylgist hið opinbera að sjálfsögðu með framleiðslunni og sér um, að hún sé með eðlilegum hætti. Í öðru lagi er lyfjaframleiðsla undir ströngu verðlagseftirliti og hefur verið um langan tíma og ekki ætlunin, að það breytist, að því er manni skilst, með setningu þessarar löggjafar. Að þessu leyti, bæði varðandi allt eftirlit með framleiðslu lyfjanna og verðlagningu þeirra, er þetta allt líklega nú þegar undir því, sem ber að kalla félagslega stjórn, sem er mjög sérstakt hugtak og fræðilegt, en óljóst og óskiljanlegt að vísu, en það er víða notað í stjórnarsáttmálanum. Spurningin er þá þessi; úr því að þetta er þegar til staðar og úr því eð lyfjaframleiðsla á vegum ríkisins er til staðar og hefur fulla heimild til að framleiða lyf eins og henni þóknast og keppa við aðra framleiðendur í því efni: Hvað felst í þessu frv., og til hvers er það flutt? Er þetta eingöngu sýndarmennska til þess að geta vitnað í þennan margfræga málefnasamning, eða hvað er hér á ferðinni? Mér sýnist, ef ég hef skilið þetta rétt, að eina efnislega atriðið, sem skiptir hér máli, sé að heimila ríkisstj. að stofna fyrirtæki með einkaaðilum, ég verð þá leiðréttur, ef það er ekki rétt, - ég hygg, að þetta sé eina efnislega atriði frv., að heimila ríkisstj. með einkaaðilum og þá í rauninni tilteknum einkaaðila að mynda sameiginlegt fyrirtæki um lyfjaframleiðslu. Þessu fyrirtæki er ekki ætlað, - og ég vil leggja áherslu á, að ég skil það svo, - því er ekki ætlað að fá neina einokunaraðstöðu, enda er tekið fram í öðrum greinum frv., að ýmsir aðrir aðilar hafi leyfi til að framleiða lyf, heldur er óskað eftir heimild til þess með alveg tilteknum hætti að stofna til samvinnu við einkaaðila um sameignarfyrirtæki, og geri ég þá ráð fyrir, að hugmyndin sé einnig sú, og vil gjarnan fá það upplýst, að Lyfjaverslun ríkisins verði lögð niður, ef þetta samstarf næst. Öðruvísi sé ég ekki, að út úr þessu fáist nein skynsemi. Ég verð að taka það fram, að ég hef síður en svo á móti því, að sett verði upp sameignarfyrirtæki ríkisins og einkaaðila, ef samkomulag næst um það. En það er ýmislegt, sem þarf að skoða í því sambandi. Ég er sem sagt efnislega samþykkur því, að þetta verði gert og ríkisstj. heimilað það með frjálsum hætti og án þess að til komi neinir úrslitakostir, sem neyði lyfjaframleiðendur til að fallast á skilyrði, sem þeir telji vera óhagstæð sér til handa. Það gæti t. d. orðið með þeim hætti, að gerð yrði slík krafa um hlutafé í þessu fyrirtæki, að það yrði óframkvæmanlegt fyrir einkaaðilana að leggja fram á móti ríkinu, þannig að þeir gætu orðið helmingsaðilar. Ég fæ satt að segja ekki séð, - það er kannske af því, að ég hafi ekki lesið frv. nægilega vel. en ég sé ekki, að hér sé um að ræða í frv. neitt ákvæði um stofnfé fyrirtækisins, og þá er þetta harla götótt. Það er auðvitað veigamikið atriði, hvernig á að byggja þetta fyrirtæki upp, þannig að ég held, að ef þetta er ekki til staðar, er alveg útilokað að gera sér ekki grein fyrir því, ef á annað borð á að fara að byggja upp fyrirtæki sem þetta, hvernig eigi að fjármagna það. Og það er, eins og ég segi, auðvitað hægt að setja einstaklingum stólinn fyrir dyrnar um þátttöku með því að gera þær kröfur um framlög, að þeir fái ekki undir þeim risið. Þetta vantar í frv., held ég að sé, og bið um, að það sé upplýst, ef svo er ekki. Tel ég nauðsynlegt, að þetta verði upplýst og þá einnig fengin heimild til þess að leggja fram fé af hálfu ríkisins. Mér skilst einnig, - og ég verð þá leiðréttur, ef það er ekki rétt, - að ef lyfsalar eða Pharmaco, sem í þessu tilfelli er aðallega talað um, vill ekki fallast á að mynda sameiginlegt fyrirtæki með ríkinu, þá muni allt verða óbreytt. Ég spyr einnig: Er það ekki rétt? Ég finn ekki neitt þvingunaratriði í því sambandi, sem betur fer. Ég finn ekki heldur í þessu frv., að það sé meiningin, ef af þessari samvinnu verður ekki, að þá sé heimild til þess eða ætlunin að einoka framleiðsluna undir Lyfjaverslun ríkisins. Það má auðvitað segja, að tæknilega eða fræðilega, skulum við segja, væri það hægt með því að beita ákvæðum 1. liðar 1. gr. En það eru þegar í frv. sjálfu svo margar beinar undantekningar, að það getur ekki verið hugmynd ráðh., enda væri það alger misnotkun aðstöðu, ef ákveðnir aðilar uppfylla skilyrði 1. gr. um leyfi til framleiðslunnar, ef hann notaði 1. málslið til þess engu að síður að synja um slík leyfi og þannig þvinga allt undir ríkið. Ég held, að þetta sé ekki meiningin í frv. En ég spyr þá: Til hvers er þetta frv.? Það er mér hulin leyndardómur. Af hverju er ekki gengið úr skugga um það endanlega, hvort einhver grundvöllur er undir samstarf um að setja upp lyfjafyrirtæki? Ég geri ekki ráð fyrir, að það verði nokkurt vandamál hér á hinu háa Alþ. að ná um það samstöðu, ef málið er komið á þann rekspöl, að þetta lægi fyrir, að framleiðendur lyfja, minni eða stærri hópur, vildu mynda hlutafélag með ríkinu um framleiðslu lyfja, það yrði nokkurt vandamál að fá því framgengt á Alþ. að því tilskildu, að það væri ekki um einokun að ræða, og það sýnist mér ekki vera ætlunin. Þess vegna vildi ég nú varpa því fram til nánari íhugunar hv. heilbr.- og trn. og sérstaklega til formanns n., sem talaði hér áðan, hvort hann vildi nú ekki vera svo góður að skoða þetta frv. betur og gera sér grein fyrir, hvað er þarna á ferðinni. Er nokkuð á ferðinni? Er þetta nokkuð nema einhver goskúla eða sápukúla, sem nánast er varpað fram til þess að fullnægja einni setningu í stjórnarsáttmálanum? Ég er kannske svona óglöggur á þetta allt, að ég hef ekki fundið „fídusinn“ í frv. En mér er alveg óskiljanlegt í rauninni, hver hann er. Ég get upplýst það hér, að fyrir nokkrum árum, þegar ég fór með málefni Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins, - það var í tíð fyrrv. ríkisstj., - og forstjóraskipti eða lyfsölustjóraskipti urðu, þá kom það mjög til tals og ég átti um það umr. við lyfsala, - það var rætt um það milli heilbrrn. og fjmrn., hvort ekki væri tilvalið að kanna möguleika á því, að Lyfjaverslun ríkisins yrði lögð niður í því formi, sem hún er, og reynt að byggja upp lyfjaframleiðslufyrirtæki og sameina hin ýmsu fyrirtæki í landinu með ríkinu um slíkt fyrirtæki. Úr því varð ekki þá, ég segi: því miður. Það er því engin breyting í þessu máli að þessu leyti til, að það hefur af hálfu Sjálfstfl. t. d. verið fullur skilningur á því, að það gæti verið æskilegt að koma á slíku fyrirtæki, án þess að fælist í því nein einokun, þannig að raunverulega á þessum grundvelli þarf ekki að verða neinn ágreiningur um málið. Hitt er, eins og ég segi, allt annað, að mér sýnist málið, eins og það liggur fyrir hér, vera sýndarmennska og kem ekki auga á, hvaða ástæða er til þess að vera að lögfesta það, svo sem hér er gert ráð fyrir. Allar heimildir til eftirlits með lyfjasölu eru til í dag. Allar heimildir til eftirlits með verðlagningu lyfja eru til í dag. Veit ég ekki betur en lyfjaframleiðsla sé stunduð almennt með þeim hætti, að það er ekki kvartað um, að hún sé í neinum ólestri. Ég hef ekki heyrt neinar kvartanir um það, hvorki varðandi Lyfjaverslun ríkisins né einkaaðila. Hvað er það þá, sem rekur á eftir þessu? Væri ekki æskilegra, að þetta yrði skoðað betur ofan í kjölinn án þess að setja á þessu stigi um það lög, sem e. t. v. þyrfti síðar að breyta, vegna þess að það yrði niðurstaðan, að heppilegra form yrði á félaginu með einhverjum öðrum hætti en gert er ráð fyrir í þessum lögum? Ég gæti vel hugsað mér t. d., að það mætti breyta þessu frv. þannig að heimila ríkisstj. almennt, ef hún telur sig þurfa þá heimild, og jafnvel að afgreiða frv. hreinlega með þeim hætti að heimila ríkisstj. að taka upp viðræður við framleiðendur lyfja, bæði Pharmaco og aðra, um möguleika á því að koma á samstarfsfyrirtæki eða sameiginlegu fyrirtæki ríkisins og þessara aðila um framleiðslu lyfja. Þá kæmi fram vilji Alþingis ríkisstj. til handa um að hefja slíkar viðræður. Þetta hefur verið gert t. d., að heimila stofnun bráðabirgðafélaga, undirbúningsfélaga í öðrum greinum. Ég held, að nýjasta félagið af þeirri tegund sé um þörungavinnslu á Reykhólum, ef ég man rétt. Það var eitthvert undirbúningsfélag myndað eða er það skakkt munað hjá mér?  Ég tek það ekki mjög alvarlega og get látið hjá líða að tala um, hvort sé æskilegra, að það sé undir lyfjastjórn ríkisins eða hjá einkaaðilum. En úr því að ætlunin er ekki að breyta því með frv., nema samkomulag náist, þá eigum við alls ekki að vera að senda frá okkur svona mál. Mér finnst eiginlega óvirðulegt fyrir þessa hv. d., Ed. Alþ., að vera að afgreiða þetta. Við eigum að senda þetta frv. heim aftur og segja, að við þekkjum þá löggjöf á Íslandi, sem er í gildi, og við tökum ekki við svona snakki. Vilji ráðh. fá heimild okkar til að semja við lyfsala um að setja upp sameiginlegt fyrirtæki, þá stendur áreiðanlega á engum um það. En þá viljum við helst fá að vita t. d., hvernig hann hugsaði sér að byggja það fyrirtæki upp fjárhagslega, og ýmislegt annað, sem hér er engar upplýsingar að finna um. Þetta vildi ég nú biðja hv. formann n., sem er glöggur og gegn maður og vill ábyggilega virðingu þessarar hv. d. sem mesta, að taka nú til íhugunar, áður en lengra er farið.



Herra forseti. Ég kveð mér nú aðeins hljóðs til þess að óska eftir því, ef formaður heilbr.- og trn. treystir sér ekki til að svara þeim fsp., sem hér hafa komið fram, sem vel getur verið eðlilegt, að ekki sé í verksviði hans, þá sé umr. frestað, þar til ráðh. hefur að stöðu til að sitja fund d. og hlusta á umr. og fjalla um málið.



Herra forseti. Ég segi það alveg eins og er, að meiri hl. af þeim fsp., sem hér voru bornar fram, eða flestar þeirra voru hreinlega á því stigi, að það er ráðh., sem þar yrði úr að skera, varðandi t. d. fjárhagshlið þessa máls og annað því um líkt, það var spurt allnáið um það. Hins vegar er ég ekki alveg með á því, hvað næstsíðasta ræðumanni gekk illa að skilja þetta frv. og tilgang þess. Ég held, að hann liggi nokkuð ljóst fyrir. En eftir þessar ræður hv. sjálfstæðismanna hér - 

Flm. (Jón Árnason) : Herra forseti. Á þskj. 209 hef ég ásamt hv. 6. þm. Sunnl. leyft mér að flytja frv. til l. um breyt. á l. nr. 67 1971, um almannatryggingar. Eins og kunnugt er, skortir enn allmikið á, að fyrir hendi sé nægjanlegt sjúkrarými í landinu. Af þeim orsökum er oft um langan biðlista að ræða, þar sem sjúklingar bíða eftir sjúkraplássi. Ég hygg, að þetta ástand, sem ég hef lýst, sé fyrir hendi á flestum starfandi sjúkrahúsum. Með hliðsjón af þessu standa nú yfir sjúkrahúsbyggingar hér í höfuðborginni og einnig víða úti um land. Af þessu ástandi leiðir, að þeir sjúklingar, sem ekki fá inni á sjúkrahúsi, verða að ganga á milli sérfræðinga og sjúkrahúsa, sem hafa nauðsynleg rannsóknartæki til hvers konar sjúkdómsgreininga. Nú er það svo samkv. gildandi lögum, að sá sjúklingur, sem lagður er inn á sjúkrahús, fær þar alla þjónustu, sem sjúkrahúsið veitir, algerlega ókeypis. Gildir þar eitt og hið sama um allar rannsóknir, röntgenmyndatökur, hvers konar lyf og aðgerðir og einnig fæðiskostnað, á meðan hann dvelst í sjúkrahúsinu. Eigi sjúklingur þess hins vegar ekki kost að njóta sjúkrahúsvistar og verði að ganga á milli sérfræðinga og/eða sjúkrahúsa til þess að fara í röntgenmyndatöku eða aðrar rannsóknir, þá verður viðkomandi sjúklingur að greiða vissan hluta þess kostnaðar og einnig vissan hluta af þeim lyfjum, sem hann verður að nota utan sjúkrahússins. Hér er um augljóst misrétti að ræða, sem ekki má dragast lengur að leiðrétta. Samkv. 1. gr. þessa frv. er gert ráð fyrir, að sú breyting eigi sér stað, að allir sitji við sama borð hvað þetta snertir. Sú mismunun, sem hér hefur átt sér stað, hefur í sumum tilfellum komið sérstaklega þungt niður á elli- og öryrkjalífeyrisþegum og í sumum tilfellum leitt til þess, að viðkomandi hefur orðið að fresta nauðsynlegri læknisaðstoð um skemmri eða lengri tíma. Þegar um það er rætt, að tryggingarnar auki þátt sinn í greiðslum vegna sjúklinga, eins og hér er lagt til, er ekki óeðlilegt, að haft sé í huga, hver hinn raunverulegi kostnaður trygginganna er nú við þá sjúklinga, sem á sjúkrahúsum dvelja. Samkv. upplýsingum, sem ég hef fengið frá forstöðumanni Landsspítalans, er daggjaldskostnaður Landsspítalans nú kominn nokkuð yfir 6 þús. kr. á dag, og sama gildir að sjálfsögðu um Borgarsjúkrahúsið, því að þan sjúkrahús bæði eru í sama flokki hvað daggjöld snertir. Að vísu eru ýmis önnur sjúkrahús úti á landsbyggðinni með lægri daggjaldskostnað, en allt fyrir það er þessi kostnaður orðinn mjög mikill. Samkv. 2. gr. þessa frv. er gert ráð fyrir því, að öll lyf, sem samlagsmanni er lífsnauðsynlegt að nota, svo og öll lyf fyrir elli- og örorkulífeyrisþega, verði að fullu greidd af tryggingunum. Loks er lagt til samkv. 3. gr. frv., að í stað þess að Tryggingastofnunin hafi heimild til að greiða ellilífeyrisþega 26% lágmarksbóta, þegar hann dvelst á sjúkrahúsi eða dvalarheimili, skuli Tryggingastofnuninni skylt að greiða umræddan hundraðshluta. Ég sé, herra forseti, ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál, en vænti þess, að hv. þm. sjái, að hér er um réttlætismál að ræða, og að sú n., sem fær málið til meðferðar, taki það sem fyrst til athugunar og afgreiðslu. Ég vil svo leyfa mér að leggja til. að frv. verði að lokinni þessari umr. visað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.