Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá þingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins, Illuga Gunnarssyni, um að Ólöf Nordal, 2. þm. Reykv. s. geti ekki gegnt þingmennsku á næstunni. Í dag tekur því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í kjördæminu, Erla Ósk Ásgeirsdóttir, og er hún boðin velkomin til starfa.

Forseti tilkynnir að borist hefur bréf frá innanríkisráðuneytinu um frestun á því að skriflegt svar berist við fyrirspurn á þskj. 335 annars vegar, um fulltrúa sýslumanns á Patreksfirði, frá Eyrúnu Ingibjörgu Sigþórsdóttur, og hins vegar á þskj. 361, um rannsókn og saksókn kynferðisbrota, frá Kristjáni Þór Júlíussyni. Ástæður tafa eru umfang fyrirspurna og ósk innanríkisráðherra eftir fresti til 15. desember nk. til að svara þeim.

Forseti vill tilkynna að gert er ráð fyrir atkvæðagreiðslum um lengd þingfundar kl. 15.30, að loknum óundirbúnum fyrirspurnatíma til ráðherra.

Til svara eru atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra, umhverfis- og auðlindaráðherra og innanríkisráðherra.

Frú forseti. Ég vil bera undir hæstv. umhverfisráðherra mál sem snúa að uppbyggingu iðnaðar við Húsavík og á Bakka. Síðast þegar uppi voru áform um að reisa þar álver sendi umhverfisráðuneytið málið í sérstakt umhverfismat, sameiginlegt umhverfismat. Síðan leið og beið og á endanum vildi ríkisstjórnin ekki framlengja viljayfirlýsingu við þá sem þar áttu í hlut og málið datt út af borðinu við talsverðan fögnuð margra stjórnarliða á Alþingi. Nú eru uppi hugmyndir um að inn á svæðið komi nokkur minni iðnfyrirtæki. Kannski er þetta það sem menn áttu við þegar talað var um að „eitthvað annað“ þyrfti að koma en nýtt álver við Bakka, eins og fyrirtæki sem ætla að starfa í kísiliðnaði við kísilbræðslu. Vitað er að slík fyrirtæki eru með starfsemi þar sem hvert framleitt tonn mengar meira en álver sem þó var ekki hugnanlegt stjórnvöldum á þeim tíma. Ég vil bera það upp við umhverfisráðherra hvort það sé einhver andstaða í ríkisstjórninni við þessi áform og þá tegund af starfsemi sem fyrirhuguð er á þessu svæði vegna þess að við tökum eftir því að það skortir í fjárlögin rúma 2 milljarða til að styðja við uppbyggingu innviða svæðisins svo að þau geti haldið áfram á eðlilegum dampi. Það vantar peninga inn á fjárlög í vegagerð og hafnarmannvirki til að tímaáætlanir um uppbyggingu þessarar starfsemi standist. Þar fyrir utan finnst mér bara sanngjarnt og eðlilegt að menn segi í tíma ef þeir hafa eitthvað á móti eðli starfseminnar sem þarna er um að ræða og þess vegna kalla ég eftir því frá hæstv. umhverfisráðherra að slík sjónarmið, ef þau eiga á annað borð við, komi fram nú þegar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Það er rétt sem kemur fram í orðum hans að þarna var farið í þá vegferð að fara í sameiginlegt umhverfismat til að skapa þá heildarsýn sem nauðsynleg er fyrir áform af þessu tagi. Ég vona að hv. þingmaður sjái kosti þess þó að á þeim tíma hafi verið uppi ágreiningur um þessa aðferðafræði. Hins vegar er þarna í raun og veru steypt saman umhverfismati fyrir orkuöflun, línulagnir og síðan viðkomandi atvinnustarfsemi, álver í þessu tilviki, sem er hægt að meta sérstaklega síðar ef forsendur breytast og leggja við sameiginlega matið. Það er rétt sem hv. þingmaður talar um að mengunaráhrif eru mjög mismunandi eftir því hvaða starfsemi er á ferðinni. Ég gerði ráð fyrir því að hvert fyrirtæki um sig mundi undirgangast allar ýtrustu kröfur um mengunarvarnir o.s.frv. og lúta þeim reglum sem við setjum fyrir atvinnulífið hér og það mundi gilda hvort sem væri um kísilbræðslu eða aðra starfsemi að ræða. Það er auðvitað afar dýrmætt og mér hefur alltaf fundist það mikilvægast þegar rætt er um atvinnuuppbyggingu að hún sé fjölbreytt. Það er kannski ástæðan fyrir því að hv. þingmanni er það ofarlega í huga að ég hafi einhvern tíma goldið varhuga við taumlausri uppbyggingu álvera einna saman um landið, að ég telji rétt af efnahagslegum og umhverfislegum ástæðum að setja ekki öll eggin í sömu körfuna. Fjölbreytt atvinnulíf er eitt af okkar leiðarljósum og vonandi tekst okkur að byggja hér upp samfélag á grundvelli þess en ekki einsleitra verkefna eins og Sjálfstæðisflokkurinn hefur því miður allt of oft staðið fyrir, en forgangsröðun fjármagns er líka viðfangsefni sem hv. þingmaður vill væntanlega 

Frú forseti. Sá ráðherra sem hér talaði er ábyrg fyrir áætlun stjórnvalda um losun gróðurhúsalofttegunda þar sem markmiðið er að draga úr losun fram til ársins 2020. Ég skil orð hennar þannig að það sé ekkert í þessum verkefnum sem við vitum ekki umfangið á. Við vitum hver losunin er. Við vitum hversu stórar verksmiðjur þeir vilja reisa. Ekkert í áformum þessara aðila kemur í veg fyrir að ríkisstjórnin nái markmiðum sínum um losun gróðurhúsalofttegunda fram til ársins 2020 vegna þess að ef svo er þá er það núna sem menn eiga að láta í sér heyra. Við höfum aldrei verið talsmenn þess að það sé ein starfsemi umfram aðra sem við kjósum að komi til landsins. Við viljum bara uppbyggingu og nýtingu þeirra auðlinda sem við Íslendingar höfum úr að spila. Þess vegna fögnum við áformum um uppbyggingu á þessu svæði og köllum eftir því að menn komi í tíma með efnislegar athugasemdir á borð við þær sem ég hef hér vakið athygli á. Ég heyri ekki frá ráðherranum að það sé neitt í starfseminni sjálfri 

Virðulegur forseti. Það er auðvitað afar mikilvægt verkefni fram undan og það verður viðfangsefni ríkisstjórna næstu ára og áratuga að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Það er svo með stóriðjuna að hún heyrir undir evrópska viðskiptakerfið með losunarheimildir en ekki staðbundnar heimildir. Að því leytinu til erum við að tala um samdrátt í losun á svæðinu í heild og það á bæði við um stóriðjuna og flugið, en það sem brýnast er þarna fyrir utan samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda er að hver sú framkvæmd sem þarna verður farið í verði þeirrar gerðar að náttúran sé látin njóta vafans og við séum ekki að taka óþarfa áhættu á kostnað mjög dýrmætra náttúruminja sem eru á þessu svæði. Ég nefni í því sambandi Mývatn.

Virðulegur forseti. Í hádegisfréttum Ríkisútvarpsins kom fram að ekkert yrði af fyrirhugaðri álkaplaverksmiðju á Seyðisfirði vegna þess að menn hefðu gefist upp á biðinni eftir því að forsendur væru uppfylltar hér á landi og selt verksmiðjuna, sem var í Noregi, annað. Fram kom í viðtali við Sigfinn Mikaelsson sem stýrði verkefninu að það hefði gengið ágætlega að safna eigin fé í þessa framkvæmd. Það væri komið í 500 millj. kr. en 800 millj. kr. hefði þurft vegna þess að gerð var krafa af hálfu banka um 50% eiginfjárhlutfall. Það er býsna hátt en engu að síður hafði gengið prýðisvel að safna eigin fé nema hvað það skorti mjög á svör frá ríkisvaldinu um hugsanlega aðkomu þess, t.d. í gegnum Byggðastofnun. Verkefnisstjórinn sagði að kallað hefði verið eftir pólitískri ákvörðun af hálfu ríkisstjórnarinnar en hún hefði ekki fengist og þar af leiðandi hefði það orðið niðurstaðan að falla frá verkefninu sem hefði skapað 35 störf á Seyðisfirði beint og ef við notum þá þumalputtaviðmiðun að álíka mörg afleidd störf sköpuðust hefðu þau orðið 70 í bæjarfélagi þar sem íbúarnir eru nú innan við 700. Ljóst er að það hefði skipt sköpum fyrir atvinnumál á staðnum og því hlyti það að hafa verið mikið kappsmál fyrir ríkisvaldið, þó ekki væri nema af efnahagslegum ástæðum, að ýta undir slíkt og við það bætast að sjálfsögðu samfélagsleg áhrif af slíkri framkvæmd. En sú pólitíska ákvörðun sem beðið var eftir kom aldrei og verkefnið fór annað. Hvers vegna kom ekki sú pólitíska ákvörðun sem kallað var eftir í tengslum við þetta verkefni?

Herra forseti. Ég fylgdist vel með þessu máli og var mjög áhugasamur um það og átti þátt í að koma hreyfingu á viðræður milli aðila eftir að þær höfðu strandað um það bil hálfu ári áður en þetta lognaðist út af eða bakslag kom í málið þrátt fyrir mikinn hug heimamanna og ágætisvilja Síldarvinnslunnar og Byggðastofnunar til að taka þátt í verkefninu. Það lá alveg fyrir að Byggðastofnun hafði stuðning til að taka þátt í því fyrir sitt leyti og hún ætlaði að gera það í gegnum fjárfestingarfélag sem Byggðastofnun og Síldarvinnslan eiga saman og sá aðili ætlaði að taka stóran hlut í þessu verkefni. En meginumsóknin um þátttöku lá hjá Framtakssjóði Íslands, framtakssjóði lífeyrissjóðanna, og niðurstaða þeirra var að hafna þátttöku í verkefninu og þá kom mikið bakslag og verkefnið komst í raun og veru aldrei á skrið aftur. Það er einhver misskilningur í gangi um að verkefnið hafi strandað sérstaklega á því að ekki hafi verið teknar pólitískar ákvarðanir eða ekki hafi verið stuðningur við það af hálfu stjórnvalda, þvert á móti var hann sannarlega til staðar. Það var alveg ljóst að Byggðastofnun yrði studd til þess að taka þátt í þessu fyrir sitt leyti á þeim forsendum sem hún hafði lagt upp með, að vera með í þessu sem býsna stór aðili í samstarfi við Síldarvinnsluna í Neskaupstað í gegnum fjárfestingarsjóð þessara aðila. Það var höfnun Framtakssjóðsins á að taka þátt og koma sem stór kjölfestuaðili inn í þessa fjárfestingu sem setti bakslag í verkefnið og það komst í raun og veru aldrei á skrið eftir það. Þannig þekki ég best til þessa máls.

Virðulegur forseti. Ekki var annað að skilja af fréttaflutningi um þetta mál en að það hefði náð fram að ganga ef aðkoma Byggðastofnunar hefði verið trygg og pólitískur vilji til staðar. Hæstv. ráðherra hefur lýst því mjög afdráttarlaust að það sé mat sitt að sá pólitíski vilji hafi verið til staðar og verið ljós en bendir á að málið hafi strandað á framtakssjóði lífeyrissjóðanna. Það er þá nauðsynlegt að fá úr því skorið hvort hægt hefði verið að klára verkefnið eður ei ef Byggðastofnun hefði komið að því, eins og hæstv. ráðherra segir að hefði verið vel framkvæmanlegt. Ég vil nota tækifærið og spyrja hæstv. ráðherra hvað honum finnst um það að Framtakssjóður lífeyrissjóðanna skuli ekki hafa viljað koma að þessu verkefni. Raunar hefur þessi sjóður, sem átti að stuðla að atvinnuuppbyggingu vítt og breitt um land, verið vægast sagt passasamur 

Frú forseti. Því er fljótsvarað af minni hálfu. Ég varð fyrir miklum vonbrigðum með að Framtakssjóðurinn skyldi ekki treysta sér til að vera með í þessu verkefni. Menn báru meðal annars fyrir sig staðsetninguna, að veð í húsnæði og annað því um líkt yrði þarna veikara en jafnvel bara í nálægum fjörðum. Þarna var um að ræða álitlegt verkefni úti á landsbyggðinni á stað sem hefur átt á brattann að sækja í atvinnulegu og byggðalegu tilliti. Mér fannst þetta kjörið tækifæri fyrir Framtakssjóðinn til að afsanna það sem margir hafa óttast að hann yrði ekki mjög viljugur til fjárfestinga úti um landið sem leiddi á sínum tíma til þess að vissir lífeyrissjóðir á landsbyggðinni eru ekki einu sinni þátttakendur í sjóðnum. Þeir höfðu áhyggjur af þessu sama eins og mér finnst því miður hafa komið á daginn að fjárfestingar sjóðsins hafi verið bundnar meira við starfandi stórfyrirtæki eða fyrirtæki í fjárhagslegri endurskipulagningu hér á höfuðborgarsvæðinu. En þetta fór eins og þetta fór. Það var ljóst að það þurfti allsterkan aðila með umtalsverða getu inn í hópinn til að ná þessu meginfjármagni sem þarna voru gerðar kröfur um af bönkum og öðrum slíkum aðilum og menn höfðu ekki afl til að klára dæmið þegar Framtakssjóðurinn heltist úr lestinni.

Frú forseti. Ég vil byrja á að fagna því sérstaklega að út eru komin sérleyfi fyrir rannsóknir og vinnslu kolvetnis á Drekasvæðinu eins og meðal annars kom fram í tilkynningu frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu. Ég held að þetta sé afar mikilvægt skref. Það er líka mikilvægt að hið opinbera skapi umgerð í þessum málum, sérstaklega í olíuleitarmálunum, þar sem fyrirtæki og fjárfestar geti til lengri tíma horft til framtíðar varðandi áætlunargerð. En við sjálfstæðismenn höfum alltaf lagt á það áherslu að mörg og mikil tækifæri felist í gas- og olíuvinnslu innan íslenskrar lögsögu sem hefur reyndar verið markvisst unnið að á umliðnum 10 árum. En það verður auðvitað að umgangast auðlindirnar okkar af mikilli varfærni og skynsemi ekki síst með langtímahagsmuni að leiðarljósi. Mig langar að beina sjónum aðeins að umsögn frá umhverfisráðuneyti. Í október sagði ráðuneytið að enda þótt lagaleg umgjörð hefði verið sett og ítarlegar leiðbeiningar séu í skýrslu um olíuleit á Drekasvæðinu fari því fjarri að stjórnsýslan og þjóðfélagið séu vel undirbúin fyrir mögulega olíuvinnslu á svæðinu. Slíkur undirbúningur þurfi að vera fullnægjandi þegar rannsóknarboranir hefjast. Þetta var sagt í október og ég held að þetta séu nokkuð sönn og rétt orð. Ég spyr hæstv. ráðherra nú þegar þetta mikilvæga skref hefur verið stigið: Er búið að uppfylla þessi sjónarmið sem komu fram af hálfu umhverfisráðuneytisins? Hvað hefur nákvæmlega verið gert til að undirbúa málið af hálfu stjórnsýslunnar annars vegar og hins vegar úti í þjóðfélaginu?

Frú forseti. Ég held að reynt hafi verið að undirbúa þessa leyfisveitingu eins vel og mögulegt er og vanda til verka í þeim efnum. Íslensk stjórnvöld hafa átt talsvert samstarf við norsk og jafnvel færeysk stjórnvöld þar sem komin er meiri reynsla á þessa hluti. Í þeim skilningi tel ég að það sé jákvætt að fá Norðmenn með. Þeir búa yfir mjög mikilli reynslu á þessu sviði. Þetta er ríkisolíufélag sem þarna verður þátttakandi í þessum tveimur sérleyfum sem nú verða gefin út. En ég er ekki ósammála, nema síður sé, áherslunum sem komu í umsögn umhverfisráðuneytisins. Ég held að það sé alveg ljóst að við þurfum að nota tímann mjög vel til að undirbúa ýmislegt sem snýr meðal annars að öryggis- og umhverfisþáttum þessara mála, að samfélagslegum þáttum og hvernig staðið verður að þjónustu héðan, af Íslands hálfu, inn á þetta svæði. Það þarf að horfa þar annars vegar til skemmri tíma, þ.e. þess sem tengist rannsóknar- og leitartímabilinu ef svo má að orði komast og undirbúa svo auðvitað af kostgæfni ef til frekara framhalds kemur. Nú held ég að við eigum ekki að fara fram úr okkur. Það er náttúrlega ekki búið að finna þarna olíu og augljóst að einhver ár eru í það að leitar- og rannsóknarþátturinn sem nú fer af stað skili sér í slíkum hlutum ef svo færi. Engu að síður tel ég mjög mikilvægt að nota tímann vel. Við þurfum að gæta þess að við höfum stjórnsýslu og umbúnað og sérþekkingu til að standa vel að þessum málum af okkar hálfu. Þar er nærtækt að líta til fordæmanna frá Noregi og til dæmis Færeyjum þar sem við eigum góðu að mæta ef við óskum eftir auknu samstarfi eða stuðningi þaðan til að efla okkar getu á þessu sviði.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Ég er algerlega sammála honum um að það er jákvætt að fá norska aðila og sérþekkingu að þessu máli. En ég verð samt að ítreka þær spurningar sem ég bar fram áðan: Hvað hefur nákvæmlega verið gert í stjórnsýslunni? Hvað hefur verið gert til að fara eftir umsögn umhverfisráðuneytisins frá því í október? Menn hljóta að hafa lagt mikla vinnu í það fyrst verið er að fara út í rannsóknarleyfi núna. Ég er sammála hæstv. ráðherra hvað það varðar að við þurfum að nýta tímann vel. Auðvitað hefur þetta verið lengi í undirbúningi en við þurfum ekki síst að taka tillit til umhverfisins og auðlindarinnar sem er ekki endurnýtanleg auðlind. Ég vil gjarnan spyrja hæstv. ráðherra þessara spurninga aftur: Hvað hefur nákvæmlega verið gert? Ég vil einnig inna hann eftir því tímaplani sem fram undan er. Getur hann brugðið upp mynd af því fyrir okkur hvernig hann sér þetta þróast á næstu vikum og mánuðum?

Frú forseti. Eðli málsins samkvæmt hafa náttúrlega engin ósköp gerst síðan í október frá því að umsögn umhverfisráðuneytisins kom. Það sem gerist væntanlega næst er að beðið verður eftir því að norska Stórþingið taki fyrir niðurstöðu ríkisolíufélagsins um að heimila því þátttöku í verkefnunum og sérleyfin síðan gefin út í framhaldi af því einhvern tíma snemma á næsta ári. En norska Stórþingið þarf sem sagt að taka þessa norsku þátttöku í verkefninu fyrir. Það hefur verið fylgst mjög vel með framþróun þessara mála af Íslands hálfu og við höfum átt, eins og ég segi, verulegt samstarf við Noreg þar um. Það hafa verið fundir, bæði milli ráðuneyta og sérfræðistofnana. Menn hafa fylgst með þessu og kannski af auknum áhuga eftir óhappið í Mexíkóflóa sem hefur sett ýmislegt í endurskoðun í sambandi við öryggiskröfur og öryggisreglur í þessum efnum. Þar held ég að hægt sé að treysta því að Norðmenn gera ríkari kröfur til öryggis- og umhverfismála við olíuvinnslu á hafi en sennilega nokkurt annað ríki. Við erum því í sæmilegum félagsskap með það að leita stuðnings frá þeim.

Virðulegi forseti. Ég ætla að beina fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra sem yfirmanns dómsmála hér á landi. Það er nú svo að verðtryggingin hefur verið bitbein í íslensku samfélagi um allnokkra hríð og í nokkra áratugi, alla vega eina tvo. Um helgina upplýstist að ákveðinn einstaklingur, háskólaprófessor, ætlar að senda erindi til ESA, Eftirlitsstofnunar EFTA, varðandi það hvort verðtryggingin standist Evrópulög. Fyrir ári fór hópur Íslendinga með svipað erindi til ESA, lagði þar inn þær efasemdir að líklega mundi verðtryggingin ekki standast Evrópureglugerðir eða evrópsk lög sem við Íslendingar höfum tekið upp í gegnum EES-samninginn, byggðar á fjórfrelsinu vegna þess að þetta fellur undir frjálst flæði fjármagns. ESA heldur ár hvert fund í hverju EFTA-ríkjanna og á þeim fundi gefst tækifæri til að ræða mál sem eru óskýr og geta þá bæði löndin sem að stofnuninni standa, og eins stofnunin sjálf, tekið mál sjálfstætt á dagskrá. Mig langar í framhaldi af þessu að spyrja hæstv. innanríkisráðherra: Hefur það verið rætt í ríkisstjórninni, eftir að hann tók sæti í ríkisstjórninni, hvort framkvæmdarvaldið sjálft ætti ekki að standa fyrir svona erindisbeiðni til ESA til þess að flýta fyrir dómsmálum hér á landi varðandi verðtrygginguna eða þá að flýta fyrir því að hægt sé að endurreisa heimilin og fá eitthvert jafnræði milli lántaka sem eru með verðtryggð lán og lántaka með gengistryggð lán. Ef þetta hefur ekki verið tekið fyrir á fundum ríkisstjórnarinnar er þess þá að vænta að framkvæmdarvaldið skipti sér að einhverju leyti af þessu?

Hæstv. forseti. Ég verð að játa að ég hef ekki staðið í fararbroddi þeirra sem hafa viljað leita til ESA um okkar úrlausnarefni. Ég geri ekki lítið úr því álitamáli sem hv. þingmaður vekur hér máls á, verðtryggingunni, en hitt er alveg ljóst að ef það er eitthvað sem dómsmálaráðherra, eða ráðherra sem fer með dómsmál, á að varast þá er það að koma nærri þeim aðilum sem kveða upp úr um álitamál af þessu tagi hvort sem það eru dómstólar hér innan lands eða ESA-úrskurðarvaldið. Það er því ekki í mínum verkahring að hafa bein afskipti af málum af þessu tagi.

Virðulegi forseti. Hæstv. innanríkisráðherra misskilur spurninguna. Ég veit vel að innanríkisráðherra má ekki koma nálægt dómsmálum. Ég var fyrst og fremst að spyrja að því hvort það hafi verið rætt í ríkisstjórninni að fá þetta álitaefni leyst hjá ESA vegna þess að ríkisstjórnin getur leitað til Eftirlitsstofnunarinnar með ýmis álitamál. Ég var ekki að biðja um að hæstv. innanríkisráðherra færi að skipta sér af dómsmálum. Við stöndum á alvarlegum tímamótum varðandi heimilin. Mér finnst það skilyrðislaus krafa almennings í landinu að framkvæmdarvaldið leiti allra leiða sem hægt er að leita til að leysa skuldavanda heimilanna. Þess vegna spyr ég á ný: Hvers vegna hefur framkvæmdarvaldið ekki leitað þessa álits þar sem það er skylda að halda þennan fund einu sinni á ári þar sem öll möguleg álitaefni er varða ríkið, sem eru bundin í þessum samningi, mega vera til umræðu? Er ekki tímabært að biðja um að þessu máli verði flýtt þarna úti?

Hæstv. forseti. Ég ætla að leyfa mér að hafa ýmsar efasemdir um ESA yfirleitt sem ég tel að hafi einmitt þrengt um of að skuldugu fólki á Íslandi. Þá er ég að tala um þær skorður sem ESA hefur viljað setja Íbúðalánasjóði sem ég tel jaðra við að vera tilræði við fullveldi okkar, hvernig við rekum okkar stofnanir þar á meðal Íbúðalánasjóð. Ég hef hreinlega ekki gert það upp við mig, eða reyndar velt því fyrir mér af neinni alvöru, hvort ég telji að þetta mál eigi yfirleitt heima hjá ESA. Ég hef ekki sannfærst um það. Ég er tilbúinn að hlusta á þau rök sem fram kunna að vera reidd hvað þetta snertir en þegar á heildina er litið þá tel ég að ESA og úrskurðaraðilar innan hins Evrópska efnahagssvæðis hafi iðulega seilst fulllangt inn í fullveldi okkar með sínum dómum.

Virðulegi forseti. Fréttir berast af því í fjölmiðlum, nú síðast að afloknum þingflokksfundi Samfylkingarinnar, að von sé á nýju frumvarpi um fiskveiðistjórnarmálin. Samkvæmt fréttum hefur tekist að afgreiða málið úr báðum þingflokkunum þó að fyrirvararnir séu víst einhverjir hjá Samfylkingunni. Þar sem við í stjórnarandstöðunni höfum ekki fengið að sjá þetta frumvarp frekar en fyrri daginn langar mig að spyrja hæstv. atvinnuvegaráðherra hvort eitthvert samráð hafi verið haft við hagsmunaaðila eða hvort sérfræðingar hafi komið að því, t.d. þeir sem gagnrýndu fyrri frumvörp ráðherra eða ríkisstjórnar. Ég spyr hvort þetta frumvarp taki á einhvern hátt mið af þeirri miklu gagnrýni sem áður hefur komið fram á frumvörp frá ríkisstjórninni um þetta efni? Samkvæmt fjölmiðlum - og ég verð að vitna til fjölmiðlaumfjöllunar þar sem okkur hefur ekki verið sýnt þetta frumvarp - er það nánast óbreytt frá því sem við vorum að ræða í vor. Þá spyr ég hæstv. ráðherra hvort það geti verið að það sé satt. Við vitum öll örlög þess frumvarps og þeirra sem áður hafa verið lögð hérna fram - og ég verð að viðurkenna að ég er búin að missa töluna á því, hvort þetta er í þriðja eða fjórða skiptið sem við erum að fara að takast á um þessi mál. Er það virkilega þannig að þetta sé óbreytt? Ætlar hæstv. ríkisstjórn og hæstv. ráðherra að leggja á það áherslu að þetta mál klárist á þessu þingi og hvenær þá? Á nokkuð að reyna að klára þetta fyrir jól úr þessu? Hver er fyrirætlan hæstv. ríkisstjórnar í þessum málum? Eins og við vitum eru ekki mjög margir þingdagar eftir fram að kosningum.

Ja, fyrirætlanirnar eru svipaðar því þegar frumvörp eru lögð fram á Alþingi að menn binda vonir við að þau verði afgreidd. Það er almennt þannig. Varðandi spurningar hv. þingmanns að öðru leyti hefur að sjálfsögðu allt verið skoðað og haft undir sem nýtt er í þessu máli frá því að það var hér á dagskrá í fyrravetur, fyrravor og fram á sumar, þar á meðal mikill fjöldi umsagna. Vinnan í þinginu og eftir þingið var hluti af samkomulagi um þinglokin. Síðan hafa komið fram gögn á haustdögum eins og niðurstaða auðlindastefnunefndar og fleira mætti nefna. Tekið hefur verið tillit til ýmissa hluta sem fram hafa komið og frumvarpið mun bera það með sér að það hefur verið skoðað rækilega í ljósi þess sem nú liggur fyrir. Það byggir að stofni til á eldri nálgunum í þessu máli, allt aftur til sáttanefndar sem starfaði á annað ár undir forustu núverandi hæstv. velferðarráðherra, Guðbjarts Hannessonar. Það verða engar óskir um að þetta frumvarp verði afgreitt fyrir jól svo að ég rói hv. þingmann mjög mikið í þeim efnum. Auðvitað væri gott frá þingtæknilegum sjónarmiðum og venjum að málið kæmist til 1. umr. og til nefndar. Stjórnarandstaðan greiðir mjög gjarnan götu þess að mál fái vandaða þinglega meðferð þannig að ég á von á að því verði vel tekið að við reynum að smeygja þessu inn á dagskrá þingsins í desember og koma því til nefndar fyrir jól. Það væri æskilegt.

Virðulegur forseti. Hæstv. ráðherra tókst að róa mig með jólafriðinn en ég verð að viðurkenna að þar lýkur þeirri ró. Mér heyrðist á hæstv. ráðherra, en hann svaraði því ekki beint hvort samráð hefði verið haft við hagsmunaaðila og sérfræðinga, að tekið hefði verið tillit til einstakra þátta. Ég verð að bíða og sjá uns frumvarpið kemur fyrir þingið. Það vekur óneitanlega hjá mér ugg vegna þess að mér finnst þetta vera endurtekið efni. Hér er að koma inn frumvarp sem ríkisstjórnin leggur allt kapp á, ekki til að ná sem breiðastri sátt um það heldur er þetta aftur og ítrekað þannig að ná þarf málamiðlun innan stjórnarflokkanna og þegar sú málamiðlun er komin 

Það er einfalt að svara því, það hefur ekki verið fundað sérstaklega með hagsmunaaðilum um þetta mál núna, enda gjörþekkjum við öll sjónarmið. Þau liggja fyrir. Hér er um að ræða yfirferð á frumvörpum sem áður hafa komið fram og hafa farið út til umsagnar og allir átt kost á að koma sjónarmiðum sínum að þannig að við þekkjum vel hvernig landið liggur í þeim efnum. Við vitum líka að þetta er umdeilt mál á alla enda og kanta og það mun sennilega ekki breytast á þessum dögum frekar en endranær. Varðandi stöðuna í þinginu þakka ég fyrir að þingmaður tekur því vel sem ég stakk upp á, að þetta mál fengi að fara til nefndar fyrir jól, enda eru aðstæður hér mjög góðar eins og kunnugt er. Við erum óvenjusnemma á ferðinni með fjárlagaafgreiðsluna, búin að ræða fjárlög í heila tvo daga við 2. umr. þannig að því hlýtur að fara að ljúka og þá erum við óvenjuvel á vegi stödd með það að ljúka störfum á þingi fyrir jól, enda um ánægjulegt fjárlagafrumvarp að ræða sem er nánast án halla á ríkissjóði.  
            

Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa um lengd þingfunda er tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en hvað þingsköp kveða á um.

Virðulegur forseti. Þar sem ég var á fimmtudag og föstudag með fjarvistarleyfi en persóna mín dróst í þá umræðu sem hér var leyfi ég mér að koma með eftirfarandi yfirlýsingu: Það var hv. formaður fjárlaganefndar, Björn Valur Gíslason, sem óskaði eftir því að frestun yrði á fjárlagaumræðunni. Það kom fram í fjárlaganefnd og við því var orðið að frestunin yrði um eina viku. Ég vil hins vegar taka það fram vegna orða margra þingmanna, bæði á þingi og annars staðar, að hver þingmaður verður að bera ábyrgð á eigin gjörðum og eigin orðum innan þings sem utan, en það var aldrei - ég ítreka, það var aldrei samið um málsmeðferð 2. umr. fjárlaga. Það var samið um frestun í eina viku en um málsmeðferðina var aldrei samið. Þeir sem hafa farið fram og vænt meðal annars þá sem hér stendur, sem var starfandi forseti og fulltrúi í fjárlaganefnd, um að hafa rofið samkomulag fara með ósannindi innan þings sem utan.

Frú forseti. Ég ætla ekki að skattyrðast við hæstv. 1. varaforseta Alþingis, Ragnheiði Ríkharðsdóttur. Hún stýrði þinginu með miklum sóma og í góðu samkomulagi við alla þingflokksformenn þá daga sem forseti þingsins var í burtu og þing starfaði. Fjárlaganefnd hafði í haust frumkvæði að því að breyta umræðuhefðinni sem hefur skapast hér á undanförnum allmörgum árum um fjárlög í þinginu og lagði upp með nýtt skipulag á umræðunni sem tók tvo daga í góðu samkomulagi við alla. Hún fór mjög vel fram að mati allra. Þess vegna var mjög vel í það tekið á fundi formanna með forseta þegar forseti kynnti tillögu um hvernig 2. umr. fjárlaga skyldi fara fram, að henni skyldi frestað um viku og öllu hnikað, þar á meðal 3. umr. um einn dag. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta. Ég hef aldrei sagt að hv. þm. 

Virðulegi forseti. Kannast við verk sín eða ekki, þá get ég upplýst hæstv. forseta og þingflokksformann Vinstri grænna að ég er afar stoltur af mínum verkum á Alþingi. Ég hafna því hins vegar algjörlega að einhvers konar dularfullt samkomulag hafi orðið milli þingflokksformanna um þessa umræðu. Það sem rétt er kom fram í máli hv. þm. Ragnheiðar Ríkharðsdóttur, þ.e. umræðunni var frestað um eina viku. Um það var samkomulag. Stjórnarandstaðan tók vel undir það að fresta umræðunni þar sem stjórnarmeirihlutinn var einfaldlega ekki tilbúinn með fjárlagafrumvarpið í samræmi við starfsáætlun og þær dagsetningar sem hann hafði sjálfur ákveðið. Það er hægt að vísa þessu máli öllu beint til föðurhúsanna. Málið er einfaldlega að það var ekkert samkomulag. Umræðunni varð að fresta vegna vandræðagangs innan stjórnarmeirihlutans og þar erum við stödd í dag.

Virðulegi forseti. Því var haldið fram í þessum ræðustól og víðar að einhvers konar samkomulag hefði verið gert í fjárlaganefnd og um leið við þástarfandi þingforseta. Nú hefur það komið fram hjá hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur að ekkert slíkt samkomulag var gert. Það er rangt sem haldið hefur verið fram um þessi mál að slíkt samkomulag hafi legið fyrir, enda væri það í sjálfu sér marklaust samkomulag gert í fjárlaganefnd ef ekki fylgdi síðan samkomulag þingflokksformanna við þingforseta. Ekkert slíkt samkomulag hefur verið gert um lok þessarar umræðu, ekki af hálfu þess sem hér stendur og fram hefur komið af hálfu þingflokksformanns Framsóknarflokksins að hann hafi heldur ekki gengist undir slíkt samkomulag. Málið ætti nú að vera skýrt. Þeir sem hafa farið hér fram með yfirlýsingu um annað verða auðvitað að hugsa sinn gang um það mál. Eitthvað hefur greinilega skolast til.

Virðulegi forseti. Mér þykir heldur einkennilegt að við séum að taka þessa umræðu hér sem mér finnst að eigi heima á vettvangi þingflokksformanna eða forsætisnefndar. En fyrst umræðan er hafin get ég ekki orða bundist og sé mig knúinn til að taka þátt í henni. Þar sem ég var starfandi þingflokksformaður Samfylkingarinnar á þessum tíma get ég vottað að þáverandi forseti Alþingis, sem á einnig sæti í fjárlaganefnd, bar þau skilaboð inn á fund þingflokksformanna að umræðu um fjárlagafrumvarp yrði frestað um eina viku, yrði á tilteknum fimmtudegi og atkvæðagreiðsla yrði á föstudegi. Ekki voru gerðar athugasemdir af hálfu þingflokksformanna stjórnarandstöðunnar við þá hugmynd og ber því að líta svo á, að sjálfsögðu, eins og venja er á fundi þingflokksformanna, að það plan sé samþykkt.

Frú forseti. Mig langar að benda á þá staðreynd að reynsla mín og ef til vill þingmanna Hreyfingarinnar o.fl. af því sem Alþingi kallar samkomulag er ekki endilega sama skilgreining og venjulegt fólk utan veggja hússins notar um samkomulag. Við höfum átt aðild að þónokkrum samkomulögum við þingmenn, formenn þingflokka, forseta þingsins. Sum þeirra hafa verið undirskrifuð. Þau hafa nákvæmlega ekkert gildi innan þessara veggja. Það er rétt að halda því til haga í þeim sýndarveruleika sem ég heyri fólk lifa hér og hrærast í að samkomulag milli þingmanna, þingflokka, þingflokksformanna eða annarra í þessu húsi, eins og ég sagði áðan, hefur ekkert gildi og er bara til skrauts til að reyna að ná í einhver umræðuefni til að rífast um hér í púltinu.

Virðulegur forseti. Í starfsáætlun þingsins 22. og 23. nóvember stóð 2. umr. fjárlaga og seinni daginn 2. umr. fjárlaga, atkvæðagreiðsla. Þær dagsetningar voru færðar yfir á 29. og 30. nóvember, þ.e. 2. umr. fjárlaga á fimmtudegi og 2. umr. fjárlaga, atkvæðagreiðsla, á föstudegi. Þetta var dagskrá þingsins. Það var hins vegar aldrei samið um málsmeðferð og hvenær þingmenn ætluðu sér að hætta að tala eða ekki tala. Það er algjörlega kristaltært. Við 2. umr. fjárlaga er lengdur ræðutími, 40 mínútur í fyrra sinn, 20 mínútur í seinna sinn og síðan tíu mínútur. Um þá málsmeðferð, hvað sem menn vilja segja, var aldrei samið.