Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ég mæli hér fyrir nefndaráliti atvinnuveganefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um fiskeldi, nr. 71/2008 (rekstrarleyfi til bráðabirgða). Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Baldur P. Erlingsson og Jóhann Guðmundsson frá atvinnuvegaráðuneyti, Viktor S. Pálsson frá Matvælastofnun, Guðmund Inga Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra, og aðstoðarmann hans, Orra Pál Jóhannsson, Sigríði Auði Arnardóttur frá umhverfis- og auðlindaráðuneyti, einnig Jóhannes Karl Sveinsson, Kristínu Haraldsdóttur og Trausta Fannar Valsson. Með frumvarpinu er lögð til breyting á 21. gr. c laga um fiskeldi og er frumvarpinu ætlað að lagfæra þann annmarka á gildandi lögum að ef rekstrarleyfi fiskeldisstöðvar er fellt úr gildi er eina úrræði Matvælastofnunar að stöðva starfsemina. Ákvæðið er fortakslaust um það að ef rekstrarleyfi er ekki í gildi skal Matvælastofnun stöðva starfsemina, jafnvel með atbeina lögreglu. Í frumvarpinu er ráðherra veitt heimild til að gefa út rekstrarleyfi til bráðabirgða til allt að tíu mánaða ef umsókn berst innan tilskilins tíma og skal leyfið vera efnislega innan marka þess leyfis sem áður var í gildi. Við meðferð málsins í nefndinni var vísað til Árósasamningsins og því velt upp hvort hætta væri á að lagasetning sem þessi stríddi gegn honum eða drægi úr möguleikum almennings til að koma að ákvörðunum á sviði umhverfismála. Nefndin bendir á að í hinu nýja ákvæði felst einungis bráðabirgðaúrræði auk þess sem kveðið er á um það að rekstrarleyfið skuli vera efnislega innan marka leyfisins sem var áður í gildi. Einnig bendir nefndin á að ráðherra getur sett rekstrarleyfi til bráðabirgða þau skilyrði sem þörf er á svo sem nánar greinir í 8. málslið 1. gr. frumvarpsins. Nefndin leggur til viðbót við 1. málslið 1. gr. frumvarpsins í því skyni að afmarka nánar gildissvið þess og bætir þar við orðunum „vegna annmarka á leyfisveitingu“. Einnig leggur nefndin til lítils háttar breytingar á orðalagi. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Þorgerður K. Gunnarsdóttir sat fundinn sem áheyrnarfulltrúi og er samþykk áliti þessu. Hún ásamt Smára McCarthy hefur þó fyrirvara á málsmeðferð í þinginu og bendir á að þessi breyting komi ekki í veg fyrir að tekin verði auðlindagjöld í fiskeldi þó að þau leyfi séu til bráðabirgða. Undir þetta nefndarálit skrifa sú sem hér stendur, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Inga Sæland, Halla Signý Kristjánsdóttir, Albertína Friðbjörg Elíasdóttir, Ásmundur Friðriksson, Ari Trausti Guðmundsson, Njáll Trausti Friðbertsson, Sigurður Páll Jónsson og Smári McCarthy, með fyrirvara. Þá kynni ég hér breytingartillöguna við frumvarpið. 1. Við efnismálsgrein 1. gr. a. Á eftir orðinu „ráðherra“ í 1. málsl. komi: vegna annmarka á leyfisveitingu. b. Í stað orðanna „hins niðurfellda leyfis“ í 1. málsl. komi: þess leyfis sem var fellt úr gildi. c. Í stað orðanna „fellt niður“ í 1. málsl. komi: fellt úr gildi. 2. Í stað orðanna „sem féllu úr gildi“ í 2. gr. komi: sem voru felld úr gildi. Þannig liggur málið fyrir og það hefur fengið mikla og góða efnislega umræðu í atvinnuveganefnd. Eins og ég ítrekaði í ræðu hér í dag er mjög brýnt að ljúka málinu með þessum hætti. Ég tel að þetta mál standist alla skoðun og mjög brýnt að ráðherra hafi úrræði til þess að mæta því og geta veitt þetta bráðabirgðaleyfi ef þörf er á. Það er mjög gott að það sé gert í almennri lagasetningu og hefði gjarnan mátt gerast fyrr til að koma í veg fyrir atvik af þessu tagi.

Herra forseti. Ég tek undir það sem fram kom hjá hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur um mikilvægi þess að brugðist sé hratt og af festu við því ástandi sem nú ríkir á Vestfjörðum varðandi fiskeldi. Ég get þó ekki setið hjá þegar horft er á vinnubrögð af því tagi sem ástunduð eru hér í dag. Ég kem hingað upp til að spyrjast aðeins fyrir um 2. gr. frumvarpsins sem hljóðar svona: „Lög þessi öðlast þegar gildi og taka jafnframt til rekstrarleyfa sem voru felld úr gildi fyrir gildistöku laganna.“ Nú heyrði ég á máli hv. þingmanns að málið hefði fengið mjög mikla og góða meðferð í atvinnuveganefnd. Ég spyr því: Getur hún upplýst þingið um það hversu mörg leyfi önnur en þau sem þetta mál fjallar um, þ.e. þessi leyfi sem felld voru úr gildi á Vestfjörðum, hafi í gegnum tíðina verið felld úr gildi fyrir gildistöku laganna?

Herra forseti. Nei, ég get ekki svarað því. Það hefði þurft einhvern fyrirvara á því að leita upplýsinga um það. En eins og eðlilegt er vitum við öll að verið er að bregðast við ákveðnum atburðum sem gerðust varðandi leyfi ákveðinna fyrirtækja. Rekstur þeirra er í miklu uppnámi, byggðin er í miklu uppnámi, fjárhagslegir hagsmunir eru miklir þarna undir. En eftir mikla skoðun í ráðuneytinu og meðal sérfræðinga var talið eðlilegt að hæstv. ráðherra gæti mætt þessu í almennri löggjöf með því að ráðherra hefði slíka heimild, að ef ríkar ástæður væru fyrir hendi væri hægt að gefa út rekstrarleyfi til bráðabirgða. Eins og hv. þingmaður veit, og var farið mjög vel yfir í nefndinni, töldu þeir lögspekingar sem komu fyrir nefndina að eðlilegast hefði verið að fara þá leið sem gert er með þessu frumvarpi um almenna löggjöf. Þegar bent er á að vísað sé í þau leyfi sem hafa fallið úr gildi fyrir gildistöku laganna vita allir hv. þingmenn hér inni hverjir munu koma þar til greina hvað það varðar að óska eftir því að fá bráðabirgðaleyfi til að mæta þeim fordæmalausu aðstæðum sem fyrirtækin og byggðin fyrir vestan eru í.

Herra forseti. Mér er svolítið brugðið að heyra svar hv. þingmanns. Ég geri mér fulla grein fyrir alvarleika málsins og hef lagt til tvær tillögur hér á þinginu í dag, að annars vegar verði farin sú leið, sem lögð er til af úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála, að stjórnvaldið stöðvi starfsemi og ráðherra fresti þeim réttaráhrifum til þess að tryggt sé að þessi fyrirtæki geti starfað áfram meðan unnið er á annmörkum á leyfisveitingunni. Hins vegar er sú leið að við samþykkjum ákveðið bráðabirgðaákvæði en förum ekki í almenna lagasetningu sem er haldin þessum annmörkum. Nú rak ég augun í þetta rétt áðan, að hér er verið að tala um að lög þessi öðlist gildi og taki jafnframt til rekstrarleyfa sem féllu úr gildi fyrir gildistöku laganna. Þá spyr maður: Rekstrarleyfa? Í skýringum með ákvæðinu er einfaldlega sagt að í ákvæðinu sé sérstaklega tekið fram að lögin taki jafnframt til rekstrarleyfa - í fleirtölu - sem féllu úr gildi fyrir gildistöku laganna. Þess vegna spyr ég eðlilega: Er um einhver önnur rekstrarleyfi að ræða en þau sem verið er að fjalla um hér fyrir vestan? Við vitum það ekki. Hv. þingmaður og formaður atvinnuveganefndar veit það ekki. Ég held að það sé algerlega útilokað annað en að við fáum upplýsingar um það. Á þetta við um aðra? Mögulega einhverja sem hafa misst leyfin út af öðru en lagatæknilegum annmörkum? Við verðum að fá svör við því hér á Alþingi.

Herra forseti. Eins og kemur hér fram í lagatexta, og hv. þingmaður ætti að vera búinn að kynna sér, er talað um að hægt sé að gefa rekstrarleyfi til bráðabirgða til allt að tíu mánaða berist umsókn þess efnis frá handhafa hins niðurfellda leyfis innan þriggja vikna frá því að leyfið var fellt niður. Þessar þrjár vikur marka þann tíma sem um er að ræða. Það eru ekki margir sem falla innan þeirra þriggja vikna aðrir en umrædd fiskeldisfyrirtæki á sunnanverðum Vestfjörðum sem við vitum að hafa misst sín rekstrar- og starfsleyfi. Ég held því að ég geti algerlega staðið hér og sagt að það séu þessi tvö fyrirtæki sem falla innan þessara marka sem lagagreinin í frumvarpinu tiltekur, þ.e. að leyfin þurfi að hafa fallið niður á síðustu þremur vikum áður en lögin taka gildi.

Herra forseti. Nú höfum við í dag, og bara í dag, verið að ræða um þetta mál. Þetta er stórt mál, skiptir miklu máli. Það skiptir miklu máli að við björgum þeim verðmætum sem bjargað verður og gerum það sem er eðlilegt að gera til að forða samfélagslegu stórslysi. Það er samt alltaf spurning hvernig farið er að. Ég verð að segja að málsmeðferðin hér hefur verið óásættanleg, í enn eitt skiptið vegna þess að verið er að forgangsraða því að klára málið á einum degi umfram alla aðra hagsmuni. Það hefur leitt af sér m.a. það að fyrir örfáum mínútum uppgötvaðist hugsanlegur galli sem hv. þm. Helga Vala Helgadóttir benti á. Við fáum sem betur fer vonandi góð svör úr ráðuneytinu sem allra fyrst.  Gott og vel. Þetta er eitt af því sem hefði átt að uppgötvast ef málið væri í eðlilegu þinglegu ferli en ekki þessu hraðaferli núna. Það að við séum trekk í trekk að keyra mál í gegn á þetta miklum hraða leiðir af sér lélega löggjöf. Leiðir af sér að mistök verða gerð. Að fólk lætur koma sér á óvart þegar hlutirnir eru bilaðir. Það er algerlega skýrt að svona redding, og þetta er redding, verður að vera til bráðabirgða. Það er af þeirri ástæðu sem þingflokkur Pírata leggur fram breytingartillögu sem hefur verið útbýtt sem snýst um að gera sólarlagsákvæði við þessa breytingu. Ótrúlega einfalt mál til þess að tryggja að þegar þetta verður tekið upp, og það á að koma frumvarp frá hæstv. sjávarútvegsráðherra núna í nóvember, verði þetta atriði rætt í þaula, það verði ekki skilið eftir sem eitthvert aukaatriði á þeim grundvelli að það sé ekki beinlínis tekið fram í frumvarpinu sem kemur frá ráðherra þá. Það er nauðsynlegt vegna þess að í dag fékk þetta mál auðvitað ekki að fara í umsagnarferli, fékk auðvitað ekki umsagnir frá öllum þeim hagsmunaaðilum sem gætu komist að annarri niðurstöðu og haft aðra skoðun en þeir tilteknu sérfræðingar sem voru kallaðir fyrir atvinnuveganefnd. Þeir sérfræðingar voru mestan part annaðhvort frá ráðuneytinu eða sérfræðingar sem höfðu unnið með ráðuneytinu að því að finna út úr þessu. Það var ekki einn einasti hlutlaus sérfræðingur sem kom fyrir nefndina. Ég efast svo sem ekki um hæfni og skilning þeirra ágætu einstaklinga, lögfræðinga og annarra sérfræðinga sem komu fyrir nefndina. Þeir vita nákvæmlega hvað þeir eru að gera. En það breytir því ekki að samkvæmt venjulegum, góðum stjórnsýsluháttum er fólk sem vinnur að verkefnum ekki fært um að dæma um ágæti þess verkefnis, hlutlaust. Þetta á að virka þannig. Það verður að vera skýrt að þetta er til bráðabirgða. Við ætlum með einum eða öðrum hætti að taka þetta til umræðu núna í nóvember þegar frumvarp ráðherra kemur fram. Það er engu að síður nauðsynlegt að þetta verði lagað á einhvern hátt í dag. Ég er hlynntur því að við lögum þetta. Ég er auðvitað ekki hlynntur því að við vinnum þetta svona lélega, en gott og vel, við erum hér enn einu sinni og það er okkar skömm. Við verðum að fara að taka okkur á og gera færri svona mistök. Ég segi: Ég mun vera hlynntur þessu máli að því gefnu að ég fái staðfestingu frá ráðuneytinu núna á næstu mínútum að þetta séu eingöngu þessi tvö leyfi sem er um að ræða. Annars er engin leið að vita hvað ég mun gera.

Herra forseti. Við höldum áfram umræðu um tillögu frá sjávarútvegsráðherra um bráðabirgðaúrræði varðandi fiskeldið. Þannig að það sé á hreinu eru allir með það mjög vel í kollinum að eyða þarf óvissuástandi. Allir eru mjög vel meðvitaðir um það. Það eitt réttlætir þó ekki að ekki sé vandað til verka og að vinnubrögð séu ekki þannig að við getum verið stolt af. Það verður að segjast alveg eins og er um málið að innan nefndarinnar var ekki staðið að því eins og sómi er að þegar við ætlum að afgreiða lög frá Alþingi, almenn lög frá Alþingi, af því að búið er að segja að þetta séu almenn lög, á að réttlæta það. Af hverju segi ég það? Jú, m.a. af því að hafnað var þeirri ósk okkar sem erum í stjórnarandstöðunni að fá fleiri gesti til að fara yfir málið, aðra en þá sem höfðu fjallað um málið áður og ráðuneytið benti á, þá fínu sérfræðinga sem mættu fyrir nefndina. Þetta voru mjög öflugir sérfræðingar sem við berum að sjálfsögðu traust til en það hefði verið til bóta að fá fleiri sem höfðu ekki komið að málinu áður og væru þá ekki með þau sömu sjónarmið sem höfðu áður verið lögð til grundvallar, bara svo að það sé nefnt. Við fengum ekki fiskeldisfyrirtækin, við fengum ekki rétt til að biðja veiðiréttarhafa laxveiðiáa o.fl. að mæta á fundinn né samfélagið fyrir vestan. Þeir aðilar fengu ekki að koma á fund nefndarinnar. Ég spyr: Hví í ósköpunum var ekki hægt að kalla þing saman í gær? Við vissum alveg að það þurfti að fara að ræða þetta. Af hverju var ekki hægt að kalla saman þing í gær til þess að við hefðum þá alla vega haft daginn í dag til að fara yfir betur yfir málið en raun ber vitni? Síðan tala forsvarsmenn Vinstri grænna, hvort sem það er formaður atvinnuveganefndar, formaður þingflokks eða forsætisráðherra, um betri og bætt vinnubrögð. Alltaf er fallið á fyrsta prófinu þegar á reynir. Við skulum halda því til haga. Það er m.a. þess vegna sem ég set fyrirvara á nefndarálitið, af því að vinnubrögðin eru ekki þannig að þau styðji bæði við atvinnugreinina sem um ræðir, við málsmeðferð alla á þingi né fleiri þætti. Út á það gengur fyrirvari minn, sem er tvíþættur. Ég vil draga fram það sem skiptir máli og kom til að mynda fram í áliti sérfræðinganna sem áður höfðu fjallað um málið og voru beðnir um það af hálfu ráðuneytisins, við fengum ekki aðra sérfræðinga. Á þeim skamma tíma komu sérfræðingarnir með ákveðnar ábendingar sem hjálpuðu málinu mjög. Ég spyr: Hvað hefðum við fengið til viðbótar ef við hefðum haft örlítið meiri tíma? Sérfræðingarnir voru ekki búnir að lesa nýjustu útgáfuna af tillögu ráðherra. Er það til fyrirmyndar? Nei, það er að sjálfsögðu ekki til fyrirmyndar. Ég er sannfærð um að málið hefði verið enn betra og batnað enn meira en það gerði ef svo hefði verið, því að það er mjög til bóta hvernig málið þróaðist í meðförum nefndarinnar. En ég er líka sannfærð um að fyrirvarar hefðu verið engir ef við hefðum fengið slíkt svigrúm. Máli skiptir að verið er að þrengja heimild ráðherra til að veita bráðabirgðaleyfi. Verið er að draga fram að leyfisveitingarnar komi ekki til ef áður hafa verið annmarkar á leyfisveitingu til fiskeldis eða rekstrarleyfa. Ef fiskeldisfyrirtæki hafa brotið af sér eða einhverra hluta vegna ekki uppfyllt skilyrði laganna á annan hátt en að einhverjir annmarkar eru innan úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála sem hún beinir sjónum sínum að þá er ekki hægt að veita leyfið. Það er því mikilvæg breyting að þrengja heimildina og það gerum við að fengnu leyfi sérfræðinga. Árósasamningurinn hefur verið til umræðu þótt að stjórnarflokkarnir hafi kannski ekki sýnt því mikinn áhuga, en gott og vel. Ég vil fagna því sérstaklega að verið er að reyna að skerpa á því vegna þess að einn af sérfræðingunum sem kom fyrir nefndina, einn helsti sérfræðingur okkar á því sviði, Kristín Haraldsdóttir, sagði að ekki væri hægt að segja að breytingin gengi ótvírætt ekki gegn Árósasamningnum. Nefndin er því að reyna að hnykkja á því að þó að þetta sé bráðabirgðaleyfi er það í rauninni bráðabirgðaúrræði. Allt ferlið ber keim þess að þetta er bráðabirgðaúrræði. Þess vegna er mikilvægt að hafa í huga að ráðherra getur sett viðbótarheimildir, eins og bent var á. Ráðherra getur sett viðbótarheimildir inn í leyfið en þó þannig að leyfisveitingin verði alltaf innan ramma gamla leyfisins, jafnvel þrengri. Það skiptir máli til að við fáum Árósasamninginn inn í samhengið sem allt saman snýst um. Eins og ég segi þá gagnrýni ég harðlega málsmeðferðina. Ef ríkisstjórnin hefði haft einhvern dug í sér hefðum við getað fengið meiri tíma, afgreitt málið í dag, talað um það á þinginu í gær og í dag, en það var ekki gert. Það er eins gott að þegar málinu lýkur taki ríkisstjórnin ekki upp á því hjá sjálfri sér að halda áfram að viðhalda óvissu. Það var svolítil óvissa í þingsalnum í dag, m.a. af hálfu umhverfisráðherra, um hvaða leiðir yrðu farnar, þótt ég vilji líka árétta að ráðherrann mætti fyrir nefndina og svaraði þeim spurningum sem til hans var beint mjög skilmerkilega og reyndi að skýra málið. Engu að síður er ljóst að ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir eiga eftir að fara í ákveðið uppgjör í þeim málum sín á milli. Annað sem ég vil halda til haga, sem fyrirvari minn og hv. þm. Smára McCarthy lýtur líka að, er að við eigum eftir að fá frumvarp, og ég hvet hæstv. sjávarútvegsráðherra til að koma sem fyrst með það, sem snertir heildarlöggjöf um fiskeldi þannig að við getum farið að ræða auðlindagjöld. Ég vil undirstrika að með því að samþykkja þá leið sem hér er er ég ekki að koma í veg fyrir að auðlindagjöld verði lögð á leyfi til fiskeldis, hvað þá bráðabirgðaleyfi. Bráðabirgðaleyfi verða ekki undanskilin töku auðlindagjalda innan fiskeldisins. Auðvitað vil ég fara í almenna umræðu um fiskeldi. Ég vil sjá auðlindagjöldin renna í innviði og innviðauppbyggingu á þeim svæðum sem að gjaldið kemur að mestu frá. Það sama gildir um sjávarútveginn. Þetta er bara prinsippregla. Ég vil að sjávarútvegsfyrirtækin greiði gjöld eins og fiskeldisfyrirtækin, að þau fari að mestu til uppbyggingar á þeim svæðum sem þau koma frá, hvort sem er á Vestfjörðum eða annars staðar á landinu. Við vitum vegna þeirrar umræðu sem er yfirvofandi um veiðigjöld í sjávarútvegi að mikilvægt er fyrir okkur að árétta að við erum ekki að girða fyrir að auðlindagjöld verði tekin af fiskeldisleyfum, hvort sem þau eru varanleg eða til bráðabirgða. Við munum styðja málið að teknu tilliti til þeirra breytinga sem nefndin leggur fram. Ég árétta að mál á að vera mun betur unnið en þetta mál er unnið af hálfu ríkisstjórnar. Eins og við vitum er framsetningin á ábyrgð ríkisstjórnarinnar og síðan vinna þeirra stjórnarflokka sem eru innan nefndarinnar.

Herra forseti. Eins og fram hefur komið hér hefur atvinnuveganefnd nú lokið umfjöllun sinni og fékk á fund sinn nokkra gesti, fulltrúa umhverfisráðuneytis, atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis og Matvælastofnunar, auk þriggja lögfræðinga sem komu hver úr sinni áttinni. Eins og kemur fram í nefndarálitinu er talið að hér sé verið að bregðast við ágöllum á lögunum og að ekki sé á neinn hátt verið að ógilda niðurstöðu úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála. Hins vegar verður að vera einhver varnagli til að ekki sé hægt að kollvarpa heilu samfélögunum að óþörfu eins og ég kom inn á í 1. umr. Þau rök komu fram á fundi nefndarinnar að sterkara og eðlilegra væri að fara þessa leið frekar en að fresta réttaráhrifunum, enda hefur þá ráðherra tækifæri til að takmarka þetta tímabundna leyfi, þ.e. setja mögulega frekari skilyrði, binda það í tíma og óska eftir úrbótum, nokkuð sem ekki er mögulegt ef aðeins réttaráhrifum er frestað. Þá kom fram að mögulega væri orðalagið sem lagt var til í frumvarpinu fullopið og var niðurstaða nefndarinnar, eins og kemur fram í nefndarálitinu og breytingartillögu nefndarinnar, að þrengja það lítillega enda mikilvægt að ljóst væri að ekki væri verið að hugsa þetta sem viðbrögð í þeim málum þar sem rekstraraðilar eru að missa leyfi vegna brota á starfsleyfi, heldur eingöngu þar sem eru annmarkar á leyfisgjöfinni. Auðvitað hefði verið æskilegt og til bóta að taka meiri tíma til umfjöllunarinnar í nefndinni en ljóst er að aðstæður knýja á um að brugðist sé við. Sömuleiðis er mikilvægt að halda því til haga að nauðsynlegt er að styðja betur við þær stofnanir sem sinna leyfisveitingum og eftirliti með fiskeldinu og þurfum við að horfa til þess í fjárlagagerðinni, sem nú stendur yfir, að styrkja þær. Sömuleiðis þurfum við að skoða það við heildarendurskoðun fiskeldislaga síðar á árinu að fjalla um málið að nýju og gæta að því að allt sé eins vandað í þeirri löggjöf og mögulegt er. En ég styð sem sagt niðurstöðu nefndarinnar.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka öllum sem hafa tekið þátt í því að koma þessu máli í gegn í dag. Þetta hefur verið strangur dagur, en það var mjög mikilvægt að klára þetta mál. Ég er þakklátur fyrir hönd Vestfirðinga sem geta nú andað léttar. Börnin kætast í grunnskólanum á morgun, höfðu miklar áhyggjur í dag eins og kom fram í blöðunum. Ég held að þau geti litið bjartari daga fram undan. Ég ætla líka að taka undir það sem hér var sagt af síðasta ræðumanni. Það er mikilvægt að styrkja þessar stofnanir sem eru að vinna að leyfismálum og utanumhaldi um fiskeldi á Íslandi. Það kom fram í nefndinni í morgun að það er mikið mannahallæri og vantar starfsfólk. Það kom t.d. fram, og mér finnst það gríðarlega mikilvægt að það komi fram hér í þessum ræðustól, að fulltrúar Matvælastofnunar, Umhverfisstofnunar og Skipulagsstofnunar gæti þess núna að þrátt fyrir þetta mál tefjist þær leyfisumsóknir sem þegar eru í gangi ekki frekar - út af þessu máli og þeim vandræðum sem hér hafa verið uppi en við erum vonandi að leysa. Eins kom fram hjá fulltrúunum í nefndinni í morgun höfðu allar þessar stofnanir mótmælt valkostagreiningu og þeim kostum sem úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála setti fram í dómum sínum. Það er líka mikilvægt að þingið hugsi til þess að það verði að vera einhverjir kostir sem virkilega eru þá leið til betri vegar, ekki að nefndin geti farið fram á það, þegar reisa á vatnsaflsvirkjun, að kostir gufuaflsvirkjunar verði kannaðir á sama stað. Það gengur ekki. Ég vil þakka ráðherranum, fólkinu í ráðuneytinu og þinginu fyrir að koma þessu máli í gegn í dag. Þetta var vel gert.

Virðulegi forseti. Núna getur þingið unnið hratt, afbrigði og alls konar á einum degi. Manni þætti það vænt ef þingið gæti unnið svona hratt í ýmsum öðrum málum, en því er ekki alltaf að fagna, sérstaklega þar sem málsmeðferðin er eins og hún er og það eru ýmsar spurningar sem vakna þegar öllu er flýtt svona í gegn. Til dæmis er gert ráð fyrir því að hægt sé að gefa út bráðabirgðaleyfi til tíu mánaða og svo endurnýja einu sinni til tíu mánaða í viðbót. Samt er sagt í greinargerð, með leyfi forseta: ,,Telja verður að á tíu mánuðum ætti rekstrarleyfishafa að vera fært að ná fram tilgangi rekstrarleyfis til bráðabirgða í hverju og einu tilviki …“ Það hljómar eins og tíu mánuðir séu alveg nóg og þess vegna er pínulítið undarlegt að það sé veitt leyfi fyrir því að taka aukalega tíu mánuði. Starf þingmannsins er áhugavert og dálítið öðruvísi starf og skilgreint í rauninni bara á einn hátt í stjórnarskrá, þ.e. að fylgja sannfæringu. Það bendir til þess að þingmenn, samt alls ekki allir, að sjálfsögðu, séu sérfræðingar í öllum málum, en þeir geta ekki verið það. Það er ómögulegt. Þess vegna stólum við þingmenn á það að fá álit sérfræðinga á hverju og einu máli sem kemur fram og að sjálfsögðu geta ekki allir verið sérfræðingar í fiskeldismálum. Við stólum á það að fá umsagnir frá ýmsum aðilum. Þegar málsmeðferðin er eins og hún er í dag vantar fullt af umsögnum, það hefur komið fram í ræðum þingmanna núna við 2. umr. Því höfum við í þingflokki Pírata lagt fram breytingartillögu um að gera það ákvæði sem er bætt hérna við að tímabundnu ákvæði sem þýðir að ákvæðið sem er bætt við hérna gildir bara til áramóta. Ráðherra hefur boðað breytingar á þessum lögum í haust og þá er hægt að taka á því í eðlilegu þingferli með öllum umsagnarfresti og eðlilegri umræðu í þinginu hvort það sé tækt að hafa þetta varanlegt. Það sem við mótmælum er að það eigi að vera varanleg heimild til ráðherra þegar greinilega er miðað að þeim einstöku málum sem hérna er fjallað um. Við verðum að viðurkenna það fyrir okkur. Þetta er lagabreyting á einum degi til að tækla ákveðin einstök mál. Þetta er ekki almenn heimild fyrir ráðherra nema að akkúrat eins og frumvarpið er núna er þetta almenn heimild en á ekki að vera það af því að þetta er ætlað til þess að laga ákveðið vandamál. Þegar frumvarpið kemur til umræðu er væntanlega búið að taka ákvörðun um að veita tíu mánaða rekstrarleyfi, bráðabirgðarekstrarleyfi. Ef ákvæðið rennur út um áramótin væri ekki hægt að framlengja það upp á nýtt. Það skiptir í rauninni ekki máli af því að tíu mánuðir duga samkvæmt greinargerð frumvarpsins. Þá erum við þó búin að fara í gegnum umræðuna með frumvarpinu sem kemur í haust um það hvernig við eigum að taka á þessu á varanlegan hátt, ekki á því hundavaði sem við vinnum á hérna í dag.

Virðulegi forseti. Með tillögunni er lagt til að ákvæðið gildi einungis til áramóta. Mig langar samt að árétta eitt sem kom fram í samtölum áðan, ekki í pontu, að að því gefnu að tíu mánaða frestun réttaráhrifa verði veitt má gera ráð fyrir því að önnur lög verði samþykkt á þeim tímapunkti, þegar sá tíu mánaða frestur er liðinn, sem myndi gera það mögulegt að laga vandamálið varanlega án þessa tiltekna ákvæðis. Ég vildi koma því að að þótt ákvæðið falli niður um áramót þýðir það ekki að ekki sé hægt að endurnýja frestun réttaráhrifa, gerist þess þörf, að því gefnu að búið verði að samþykkja ný lög innan tíu mánaða. Ég greiði atkvæði með ákvæðinu en fyrirsjáanlega verður það fellt, eins og alltaf þegar stjórnarandstaðan leggur eitthvað til.