Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram kemur af þskj., er frv. þetta flutt til staðfestingar á brbl., sem út voru gefin 11. maí 1967, og eins og segir í aths. við frv., er alveg talið nauðsynlegt að bæta nokkuð það tjón, sem hafði orðið á veiðarfærum hjá útgerðarmönnum á s.l. vetrarvertíð, sem talin er ein með þeim allra erfiðustu vertíðum, sem um langt skeið hafa yfir þjóð vora dunið og margir hafa jafnað heila áratugi aftur í tímann. Þegar kom að því að gera upp við sjómenn á s.l. vori, var ljóst, að vegna hinnar slæmu útkomu á vertíðinni var það fjöldamörgum útgerðarmönnum um megn, og einn aðalliðurinn í þessu getuleysi útgerðarmanna var talið vera það mikla veiðarfæratjón, sem útgerðin hefði orðið fyrir á þeirri vetrarvertíð, sem þá var að ljúka. Með því að þær 100 millj. kr., sem áætlaðar voru á yfirstandandi ári til verðbóta á ferskfisk, þóttu vera allríflega áætlaðar, þegar hliðsjón var höfð af aflaleysi, ákvað ríkisstj., að taka allt að 12,5 millj. kr. af þessari fjárupphæð til að bæta veiðarfæratjón í trausti þess, að Alþ. féllist á þær ráðstafanir með hliðsjón af því erfiða ástandi, sem hjá útgerðinni ríkti á þessum tíma. Og um það fjallar efni frv., eins og ég sagði, að staðfesta þau brbl., sem nauðsynlegt var talið að gefa út vegna þessara ráðstafana. Ég hirði ekki um að rekja aðdraganda málsins, en hann var sá, eins og kunnugt er af blaðafréttum, að Landssamband ísl. útvegsmanna sneri sér til ríkisstj. og málalok urðu þau, eins og ég áðan sagði, að ákveðið var að verja allt að 12,5 millj. kr. til að bæta útgerðarmönnum veiðarfæratjón, sem þeir höfðu orðið fyrir á þessari mjög svo erfiðu vetrarvertíð. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Á þskj. 31 flyt ég ásamt hv. 3. þm. Norðurl. v. frv. til l. um byggingarsamvinnufélög. Sams konar frv. flutti ég einnig á síðasta þingi í hv. Nd. Því frv. var vísað til n. og kom þaðan aldrei aftur frekar en mörg önnur frv. Ég vil nú vona og mælast til þess, að þetta nýkjörna þing láti þetta mál fá þinglega meðferð og felli þá frv., ef mönnum sýnist ekki, að þeir geti samþ. það, fremur en að láta það sofna út af, eina og örlög þess urðu í fyrra. En auðvitað óska ég þess, að frv. verði samþ. Í raun réttri er hér aðeins um breytingu á eldri lögum að ræða, en til hægðarauka fyrir hv. þm. að átta sig á þeim breytingum, sem í frv. felast, þá hef ég flutt málið í frv.-formi, en ekki sem brtt. við eldri lög, sem vitanlega hefði þó verið hugsanlegt að gera. En önnur ástæða til þess og e.t.v. veigameiri að flytja sérstakt frv. er sú, að lögin um byggingarsamvinnufélög eru nú orðin ein eftir af þeirri lagasetningu, sem upphaflega var gerð um opinbera aðstoð til íbúðarhúsabygginga í kaupstöðum og kauptúnum, þar sem ákvæðin um verkamannabústaði eru orðin að sérstökum lögum, eins og allir hv. dm. vita. Hér er ekki um neinar stórkostlegar breytingar að ræða frá gildandi lögum, nema e.t.v. má segja að því er viðkemur tveim atriðum. Það, sem ég hygg, að mest hafi háð vexti og viðgangi byggingarsamvinnufélaganna, starfsemi þeirra nú á síðari árum a.m.k., er aðallega tvennt. Það er annars vegar skortur á hæfum byggingarlóðum, sem hefur verið a.m.k. hér í Reykjavík og e.t.v. víðar hér á Faxaflóasvæðinu. Hins vegar er svo vafalaust miklu gildari ástæða fjárhagsleg vangeta félaganna til að þjóna tilgangi sínum. Þetta eru auðvitað þau tvö atriði, sem öllum þeim fjölda manna, sem fást við byggingaframkvæmdir, hefur reynzt erfiðast að glíma við, svo að það er ekkert nýtt í því, að þetta eigi sérstaklega við um byggingarsamvinnufélög. T.d. hafa byggingarmeistarar hér í borginni nú nýverið bundizt samtökum um það að leita til hins opinbera um fyrirgreiðslu til starfsemi sinnar, og það, sem þeir leggja höfuðáherzlu á í sinni samþykkt, er einmitt þetta tvennt, að þeim verði veitt frekari aðstoð við útvegun byggingarlóða og að þeir fái meiri aðgang að lánsfjármagni en unnt hefur verið að veita þeim til þessa. Ég mun hér á eftir í stuttu máli leitast við að gera hv. þdm. grein fyrir þessu máli. En áður en ég kem að einstökum greinum frv., langar mig til þess að fá að segja örfá orð um húsnæðismálin almennt. Það er vafalaust dómur okkar allra, sem hér erum inni, og þarf þá ekki neinn rökstuðning frá minni hálfu, að það er brýn þörf á því að koma húsnæðismálunum í betra horf. Raunverulega velmegun hvers þjóðfélags má ekki hvað sízt marka af því, hvernig húsnæðismálunum er fyrir komið. Það er rétt, að talsvert miklu fjármagni er nú varið til íbúðabygginga af opinberri hálfu. Sá stuðningur hefur vaxið mjög mikið að krónutölu undanfarin ár. En þó hygg ég, að menn geti sameinazt um að segja, að verulega skorti enn á, að viðunandi marki hafi verið náð. Hinn 1. júlí s.l. var byggingarkostnaður samkv. útreikningi Hagstofunnar kr. 2768.85 á hvern teningsmetra, en samkv. því kostar þá að byggja meðalíbúð, 370 teningsmetra meðalíbúð, með núverandi verðlagi 1 millj. 24 þús. kr. Lán húsnæðismálastjórnar eiga á þessu ári að geta komizt upp í 380 þús. kr. á hverja íbúð, en auk þess eiga félagar í Alþýðusambandi Íslands rétt á allt að 75 þús. kr. viðbótarláni. Það er enn þá enginn búinn að fá 380 þús. kr. lán úr byggingarsjóðnum, það er sjálfsagt að gera sér það alveg ljóst, að það eru núna mjög langar biðraðir hjá húsnæðismálastjórn af mönnum, sem uppfylla öll skilyrði til þess að fá lán út á íbúðir sínar og eiga til þess skýlausan lagarétt samkv. gildandi ákvæðum, en fjármagnið er ekki fyrir hendi. Mér skilst, að í stuttu máli sé ástandið þannig, - það verður þá leiðrétt hjá mér, ef ég fer rangt með, að þegar athugun var gerð 15. marz í vor, voru um það bil 800 umsóknir, sem ekkert lánsloforð fengu þá og fá ekkert lánsloforð á þessu ári. En um 600 umsækjendur fengu lánsloforð eða loforð um það, að lán þeirra kæmi til útborgunar eftir 1. maí 1968, eins og það er orðað í þeim bréfum, sem þessum umsækjendum voru send. Síðan 15. marz s.l. hefur, að því er ég bezt veit, engin talning farið fram á þeim umsóknum, sem eftir það hafa borizt, en vafalaust skipta þær hundruðum. Og það eru engar líkur á því, að þessir menn fái lán úr byggingarsjóði fyrr en á árinu 1970. Talsverður hluti af fjármagni byggingarsjóðs ríkisins hefur á þessu ári gengið til að standa undir framkvæmdum byggingarnefndarinnar í Breiðholti. Ég hef ekki upplýsingar um það og skal þá ekki heldur neitt spá um það, hversu háar fjárhæðir þar sé um að ræða, en mig minnir að ég hafi einhvers staðar séð frá því skýrt, að hinn 1, sept. s.l. næmi lán byggingarsjóðs til þessarar framkvæmdaáætlunar um það bil 69 millj. kr. Leiðir að líkum, að miklar fjárhæðir hafa síðan bætzt við þessa upphæð, vegna þess að einmitt eftir 1. sept. s.l. hefur verulega mikill skriður komizt á byggingarframkvæmdirnar í Breiðholti, eins og menn hljóta að gera sér grein fyrir, þegar menn hugleiða það, að það er þegar farið að úthluta þessum íbúðum, svo að ég tel víst, að þessi upphæð hljóti að hafa hækkað til mikilla muna. Ég veit ekki heldur, hvað ráðgert er, að þessar 283 íbúðir í Breiðholti, 1. áfanga, muni kosta mikið fullgerðar, en ég leyfi mér að gizka á það, að meðalverð íbúðanna verði einhvers staðar nálægt 800 þús. kr., þegar lagt er saman tveggja, þriggja herbergja og stærri íbúðir og svo einbýlishúsin. Þá mundi þessi áfangi eftir mínum útreikningi kosta einhvers staðar nálægt 225 millj. kr. Og þá er augljóst, að ef ekki verða gerðar sérstakar ráðstafanir til þess að útvega nýtt og annað fjármagn til að standa undir þessum framkvæmdum, eru ekki horfur á öðru en byggingarsjóður verði að standa undir þeim að verulegum hluta, a.m.k. til að byrja með, og verður þá lánsgeta hans á upphaflegu verksviði hans skert sem því nemur. En jafnvel þótt hægt væri nú að efna þessi fyrirheit um fljóta og tafarlausa afgreiðslu þessara hámarkslána, sem ég áðan nefndi, þ, e. 380 þús. kr. út á íbúð að hámarki, og þær 75 þús. kr., sem félagar í A.S.Í. eiga að fá til viðbótar, sem allir viljum við nú vona, erum við þó sjáanlega langt á eftir nágrannaþjóðum okkar, en þær lána allt upp í 90% í þessu skyni. Þess vegna er ljóst, að verulegt átak þarf hér til að koma. Það hefur oft verið rifjað upp hér á hv. Alþ., og ég skal því eyða litlum tíma í það að þessu sinni að sýna fram á, hversu verðbólguvöxturinn og húsnæðiskostnaðurinn eru svo sem tvær hliðar á sama málinu og hvernig þeir óhjákvæmilega hafa áhrif hvor á annan. Þess vegna er það alveg víst, að ef menn meina eitthvað með tali sínu um verðstöðvun og að draga þurfi úr verðbólguvextinum, er lausn húsnæðisvandans eitt af því sem allra fyrst kemur til álita í því efni. Jafnvel þótt það kæmi nú ekki til, svo sjálfsagt sem öllum virðist nú þykja það, er hitt öllum ljóst, að þjóðfélagið hefur ekki uppfyllt frumstæðustu skyldur eða kvaðir við einstaklinginn, fyrr en það hefur gert honum kleift að eignast viðunandi, hæfilegt húsnæði við viðráðanlegu verði, vegna þess að húsnæðið er ein af brýnustu þörfum fólksins. Þess vegna er augljóst, að Alþ. það, sem nú situr verður að auka fjárhagsgetu byggingarsjóðs og það því fremur sem allar líkur benda til þess, að a.m.k. sumir tekjustofnar sjóðsins dragist verulega saman á þessu ári, eins og t.d. launaskatturinn og skyldusparnaðurinn, vegna þess samdráttar í vinnu á þessu ári, sem þegar er farið að gæta, og svo náttúrlega vegna þess, að ekki er hægt að láta sjóðinn standa undir framkvæmdunum í Breiðholti með óbreyttum tekjustofnum. Nú má auðvitað segja, að þessar hugleiðingar um byggingarmálin almennt snerti ekki það frv., sem hér er til umr., nema þá með óbeinum hætti, því að þetta frv. lýtur aðeins að einum þætti húsnæðismálanna, þ. e. að auka möguleika byggingarsamvinnufélaga til þess að gegna hlutverki sínu. Ég held, að það sé alveg vafalaust og raunar ómótmælt eða ég hef a.m.k. ekki séð því mótmælt, að með lagasetningunni um byggingarsamvinnufélög, sem upphaflega var gerð laust eftir 1930, hafi merkum áfanga verið náð í húsnæðismálum, og víst er það, að margir hafa notið góðs af þeirri lagasetningu. Það sýna hin fjölmörgu íbúðarhverfi, sem risið hafa fyrir forgöngu þess félagsskapar. En hinu er ekki heldur að neita. að nú á síðari tímum hafa byggingarsamvinnufélögin átt stöðugt örðugra en áður með að standa fyrir byggingum vegna fjárskortsins fyrst og fremst. Því frv., sem hér um ræðir, sem ég er að mæla fyrir, er ætlað að bæta nokkuð úr þessu. Það er líka höfuðnauðsyn að vinna miklu kappsamlegar en gert hefur verið að því undir forustu húsnæðismálastjórnar að lækka byggingarkostnaðinn. Sá hluti laga um húsnæðismálastofnun, sem fjallar um ráðstafanir til lækkunar byggingarkostnaðar, hefur allt of mikið verið vanræktur. Í 2. gr. l. nr. 42 frá 1957 eru ábendingar um lækkun þessa kostnaðar í 12 liðum. Sum þeirra atriða eru vafalaust vel til þess fallin að hafa áhrif í framangreinda átt, en þau hafa mjög lítið komið til framkvæmda. Ég ætla ekki að þreyta hv. þdm. á að fara að lesa þessa gr. Hún er ykkur öllum vafalaust mætavel kunn. En ég leyfi mér þó að minna á, að í henni eru ýmsir liðir, sem lítt hafa verið framkvæmdir til þessa, t.d. þessir: Að koma á fót og annast leiðbeiningastarf í því skyni að lækka byggingarkostnað og koma á hvers konar umbótum í húsagerð og vinnutækni við byggingu íbúðarhúsa, enn fremur að leggja áherzlu á stöðlun sem flestra hluta til íbúðarhúsabygginga, fjöldaframleiðslu slíkra hluta og leiðbeininga til húsbyggjenda um notkun þeirra. Að beita sér fyrir að útvega hagkvæmar teikningar. Það hefur nokkuð verið gert að því. - Að beita sér fyrir endurskoðun byggingarsamþykktar, eftir því sem þörf krefur. - Að beita sér fyrir lækkun á verði byggingarefnis, með því m.a. að stuðla að hagkvæmum innkaupum, ég hygg, að lítið hafi verið gert að því. - Að beita sér fyrir því, að úthlutun lóða tefji ekki, að byggingar geti hafizt, ég veit ekki til, að þetta hafi mikið komið til framkvæmda. - Og að beita sér fyrir því, að vinna við íbúðarbyggingar sé sem samfelldust árið um kring og sem jöfnust frá ári til árs, mér er ekki kunnugt um, að þessi liður hafi komizt til framkvæmda. - Þó að ég geti hér aðeins um fáa af þessum liðum, er það, að ég hygg, rétt, að of lítið hafi verið gert að því að framkvæma þetta annað aðalverkefni húsnæðismálastjórnar. Verkefni húsnæðismálastjórnar er, eins og kunnugt er, tvíþætt: Annars vegar að ráðstafa því fjármagni, sem fyrir hendi er hverju sinni í byggingarsjóði. Það hefur verið gert. Og svo hins vegar að beita sér fyrir aðferðum og nýjungum til þess að lækka byggingarkostnaðinn. Því hefur minna verið sinnt en skyldi, enda hefur byggingarkostnaðurinn vaxið hröðum skrefum. Samkv. skýrslum Hagstofunnar hefur hann frá því 1959 vaxið þannig, að bygging áðurnefndrar meðalíbúðar, 370 teningsmetra, hefur hækkað úr 456 þús. kr. það ár upp í 1 millj. 24 þús. kr., eins og þessar tölur voru í júní s.l., eða meira en tvöfaldazt. Það er skylt að geta þess í þessu sambandi, að það stendur yfir sú tilraun, sem samið var um í samningum verkalýðsfélaganna á sínum tíma, að byggja 1250 íbúðir í samvinnu ríkisins og Reykjavíkurborgar í Breiðholtshverfi hér í borginni. Það er tilraun til lækkunar á byggingarkostnaðinum, sem vonandi tekst vel, og þó að ráðamenn í þjóðfélaginu hafi séð ástæðu til þess að setja á stofn sérstaka nefnd fremur en að fela húsnæðismálastjórn þetta hlutverk, sem hún var þó lagalega skyld til, er það í mínum augum ekki neitt stórt atriði. Aðalatriðið er hitt, að tilraunin takist, en um það get ég ekkert fullyrt enn sem komið er a.m.k. En því get ég um þessi vandkvæði, sem hinn hái byggingarkostnaður vissulega leiðir af sér í þessu sambandi, að enda þótt söluverð íbúða sé svo hátt sem raun ber vitni og Hagstofan reikni byggingarkostnaðinn þann, er ég áður greindi, hafa þó jafnan verið til aðilar, sem byggja undir þessu verði, og þar eru ýmis byggingarsamvinnufélög áreiðanlega í fremstu röð. Ég hygg, að hv. þdm. séu ekki enn búnir að gleyma því mikla fjaðrafoki, sem varð hér í borginni á s.l. vetri, þegar frá því var skýrt í dagblöðunum, að Byggingarsamvinnufélagi verkamanna og sjómanna hefði tekizt að koma upp íbúðum við Reynimel hér í borginni fyrir mjög hagstætt verð. Það verð var svo lágt, að fjöldi greina birtist í blöðunum, þar sem byggingarkostnaðurinn var dreginn í efa, og það má segja, að maður hafi gengið undir manns hönd að gera þær tölur, sem samvinnufélagið lét frá sér fara, tortryggilegar. Ég veit þó ekki til þess, ég hef a.m.k. ekki séð það opinberlega, að þessum tölum hafi verið hnekkt, og ég hygg, að svo muni ekki hafa verið, enda hafa síðar verið birtar tölur frá öðrum byggingarsamvinnufélögum, sem mjög ganga í sömu átt, og get ég þar t.d. nefnt Byggingarsamvinnufélag atvinnubifreiðastjóra og byggingarsamvinnufélagið Framtak, en bæði þessi byggingarsamvinnufélög þekki ég nokkuð og hef séð þeirra útreikninga á kostnaðarverði íbúðanna, sem þau hafa byggt. Mér finnst, að þessar upplýsingar sýni, að með því að bindast samtökum á vegum byggingarsamvinnufélaganna skapi menn sér mesta möguleika á því að koma upp eigin íbúðum á hagkvæmu verði. Ég skal viðurkenna, að það geta fleiri leiðir komið til greina en sú ein að efla byggingarsamvinnufélögin. Það er óskandi, að tilraunin í Breiðholti gefi góða raun. Það er alls ekki útilokað að mínum dómi, að samtök byggingarmeistara geti byggt ódýrt, ef þau fá til þess nægilegan stuðning. En ég vil ekki, að þáttur byggingarsamvinnufélaganna til lækkunar byggingarkostnaði gleymist, og ég óska þess, að hv. þdm. muni eftir því, að einnig þessum aðilum hefur tekizt að leggja drjúgt lóð á þá vogarskál að lækka byggingarkostnaðinn. Og það sýnir í mínum augum það, að hér eins og á svo mörgum öðrum sviðum er það leið samvinnu og samhjálpar, sem hagkvæmust er. Og það er sú leið, sem við flm. þessa frv. viljum gera greiðfærari með flutningi þess. Ég skal þá í örfáum orðum víkja að þeim breytingum, sem í frv. felast frá gildandi lögum. Í 4. gr. frv. er fjallað um fjáröflunarleiðir byggingarsamvinnufélaganna. Það er einnig gert í 4. gr. gildandi laga. Sú gr. er í 4 stafliðum, og á fyrstu þremur stafliðunum eru aðeins gerðar örlitlar breytingar frá gildandi lögum. en nýmælið í gr. er það, að í b-lið er tekið upp nýtt ákvæði, sem hljóðar svo: „Skylt er Seðlabanka Íslands að kaupa á nafnverði árlega, ef þörf krefur, ríkistryggð skuldabréf samkv. b-lið fyrir eigi lægri fjárhæð en 75 millj. kr.“ Okkur flm. þessa frv. er það að vísu alveg ljóst, að 75 millj. kr. aðstoð í formi sölu á ríkistryggðum skuldabréfum leysir engan veginn allan þann vanda, sem hér er við að fást. En mikill hlýtur þó að vera munur á því og því ástandi, sem nú er, þegar engin sala á ríkistryggðum skuldabréfum er tryggð og svo að segja engir möguleikar eru á því að koma þeim í verð. Sé reiknað með 300 þús. kr. láni í þessu formi út á 2. veðrétt hverrar íbúðar, nægir þessi fjárhagstuðningur þó til þess að lána út á um það bil 225 íbúðir á ári. En eins og þetta er hugsað af hálfu okkar flm., er hér um að ræða annars vegar þetta lán á eftir lánum úr byggingarsjóði ríkisins, sem áfram verða þá á 1. veðrétti, og ef kleift yrði að tryggja sölu á slíkum 2. veðréttar verðbréfum, mundi almenna veðlánakerfið og aðstoð byggingarsamvinnufélaganna í þessu formi til samans lána allt upp í 680–700 þús. kr. út á meðalíbúð, þ.e.a.s. það er algert hámark. Og þá má segja, að í þeim tilfellum, sem slíku yrði við komið, sé farið að nálgast eitthvað það, sem kallast mætti viðunandi í þessum efnum, og það, sem öðrum þjóðum hefur tekizt að gera. Ég skal leyfa mér að minna á það í þessu sambandi, að það er ekkert nýtt, að mönnum sé það ljóst, að það þurfi að auka möguleika byggingarsamvinnufélaganna til þess að selja ríkistryggð skuldabréf. Ég minnist þess og gat um það, að ég hygg í fyrra, þegar ég hafði framsögu fyrir sams konar frv., að í Alþingistíðindum frá 1945 er fjallað um breytingar á lögum um byggingarsamvinnufélög. Þá voru það ýmsir af þeim þm., sem enn eiga hér sæti, sem létu það mál talsvert til sín taka, og þá voru uppi allháværar kröfur um það, þótt það næði ekki fram að ganga þá, að veðdeild Landsbankans yrði gert að skyldu að kaupa þessi veðskuldabréf eða lána til kaupa á þeim tiltekna fjárhæð, sem þá var miðuð við 20 millj. kr. á ári. Þessi till. er vitanlega miklu rausnarlegri en það tillag, sem við flm. þessa frv. förum nú fram á, að Seðlabankinn taki að sér að tryggja sölu á, því að byggingarkostnaðurinn þá var miklu lægri en nú, og til staðfestingar á því get ég aðeins minnzt á það, að í þessum sömu umr. sagði einn af hv. þm. þáv., að húsaleigunefndin í Reykjavík meti íbúð í nýju húsi á 60 þús. kr., tvö herbergi og eldhús, og 90 þús. kr. 3 herbergi og eldhús, og segir síðan: „Það liggur í augum uppi, að það er ofvaxið flestum að búa í slíkum húsum: Þetta nefni ég aðeins til þess að sýna þann mikla mun, sem er á verðlagi húsnæðis þá og nú. Svona gífurleg stökkbreyting hefur orðið á s.l. 20 árum, að þá töldu menn næsta vonlítið, að fólk gæti búið í íbúð, sem kostaði 60, að ekki væri talað um 90 þús. kr. Nú er reiknað út af opinberri hálfu verð meðalíbúðar yfir 1 millj. kr. Hin meginbreytingin, sem er í 8. gr. frv., er um það, að í þeim sveitarfélögum, þar sem byggingarsamvinnufélög starfa, skuli hlutaðeigandi sveitarstjórnum skylt að láta slík félög sitja fyrir um úthlutun lóða. Eins og ég gat um í upphafi máls míns, hafa orðið nokkur brögð að því, einkum þó í Reykjavík, að lóðaskortur hafi háð starfsemi byggingarsamvinnufélaganna. Við flm. þessa frv. teljum slíkt óþarft og óviðeigandi og raunar alveg ástæðulaust, og þess vegna höfum við gert það að till. okkar, að skylda sveitarfélaganna til þess að láta byggingarsamvinnufélög hafa forgangsrétt að lóðum verði lögfest. Þetta eru þær tvær meginbreytingar, sem í frv. felast frá gildandi lagasetningu, en auk þeirra ætla ég með örfáum orðum að gera grein fyrir tveimur eða þremur öðrum breytingum, sem þó eru minni háttar. Það er í 9. gr. Þar er örlítil breyting frá gildandi lögum. Eins og lögin eru nú, er það fortakslaust bannað, að eigendur íbúða, sem byggðar eru á vegum byggingarsamvinnufélaga, selji þær, nema byggingarsamvinnufélagið hafi áður hafnað forkaupsrétti, og þá aldrei á hærra verði en sem svarar byggingarkostnaði að viðbættum verðhækkunum samkv. vísitölu byggingarkostnaðar og virðingarverði þeirra endurbóta, sem gerðar hafa verið, en að frádreginni hæfilegri fyrningu, hvort tveggja samkv. mati dómkvaddra manna. Ég býst við, að það sé nú á flestra, ef ekki allra manna vitorði, að þessi lagaákvæði hafa lítið verið virt að undanförnu og að íbúðir, sem byggingarsamvinnufélög hafa byggt, hafa gengið kaupum og sölum á nokkuð svipuðu verði og aðrar íbúðir sem öðruvísi eru byggðar, það má kannske segja, að það sé nokkurt vorkunnarmál, þar sem byggingarsamvinnufélögin hafa verið mjög vanmáttug að greiða nokkuð úr fyrir mönnum um útvegun fjármagns. Ef hins vegar þetta frv. verður að lögum og ef byggingarsamvinnufélögin geta tryggt meðlimum sínum sölu á allt að 300 þús. kr. í ríkistryggðum skuldabréfum með hagstæðum kjörum til nokkurra ára, eins og fyrirætlun okkar flm. er, horfir hér vitanlega allt öðru vísi við. Þá finnst okkur það vera sanngirnismál, að þeir, sem slíkrar fyrirgreiðslu hafi notið, verði að lúta þessum lagaákvæðum, eins og þau eru upphaflega sett og eins og þau eru í gildandi lögum. En samt sem áður höfum við talið rétt - og í því er breytingin fólgin - með hliðsjón af því, hvernig reynslan hefur verið af þessu, að gera till. um það, að þessi kvöð falli niður eftir 15 ár, þ. e. a. s. að eftir 15 ár frá byggingu sé heimilt að selja þessar íbúðir kvaðalaust eins og aðrar íbúðir, sem byggðar eru á annan hátt. Og í 14, gr. frv. er gerð till. um smávægilega breytingu frá gildandi lögum. Það er um það, hverjir láti gera fyrirmyndaruppdrætti að sérbyggingum og sambyggingum til afnota fyrir byggingarsamvinnufélögin. Í gildandi lögum er það ríkisstj., sem er falið að gera þetta, en við leggjum til, að því verði breytt í húsnæðismálastjórn, þar sem húsnæðismálastjórn er sá aðili, sem fer nú með þessi mál. Og svo að síðustu er sú breyting ráðgerð í 15. gr., að byggingarsamvinnufélög, sem starfa samkv. lögum þessum, skuli undanþegin greiðslu opinberra gjalda, þ. á m. ríkisábyrgðargjalds, og er það nýmæli, sem okkur finnst vera sanngirnisatriði. Aðrar breytingar eru minni háttar, og ég held, að þær þarfnist ekki skýringa umfram það, sem hægt er að finna í grg., og ég skal ekki eyða meira af tíma hv. þm. með að hafa lengri framsögu um þetta mál að sinni. Ég vonast til þess, að frv. fái vinsamlega athugun í n. og allir viðkomandi athugi það vel, hvort ekki sé hér bent á leið, sem hugsanlega geti orðið til að draga úr þeim miklu vandkvæðum, sem leiðir af hinum háa húsnæðiskostnaði. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.

Félmrh. (Eggert G. Þorsteinsson) : Herra forseti. Hv. fyrri flm. þessa frv., 11. þm. Reykv., kom nokkuð í upphafi sinnar framsöguræðu almennt inn á húsnæðismál, auk þess sem hann gerði grein fyrir því frv., sem hér er til umr. Það eru þessar almennu hugleiðingar hans, sem ég vildi gera örstuttar aths. við, ekki af því, að mál hans hafi ekki verið flutt af hógværð, eins og hans er vandi, heldur tel ég þar hallað nokkuð máli í einstökum atriðum, og vildi ekki láta umr. ljúka svo, að við það yrðu ekki gerðar neinar aths. Hann skýrði frá því, sem rétt er, að byggingarmeistarar hafa bundizt samtökum og óskað eftir viðræðum við ríkisstj. eða fulltrúa hennar, með hvaða hætti þeir gætu orðið aðnjótandi hliðstæðrar fyrirgreiðslu og nú á sér við Breiðholtsframkvæmdirnar í íbúðabyggingum. Það hefur lengi verið ósk og von húsnæðismálastjórnar, að slík samtök kæmust upp, því að það var á allra vitorði, sem kynnt hafa sér byggingarframkvæmdir, þar sem þeim er bezt fyrir komið, að hinir einstöku byggingarmeistarar hér hjá okkur væru að mörgu leyti ekki færir um að taka þær að sér, svo magnlitlir sem þeir væru með nauðsynleg tæki til þeirra framkvæmda. Það er því ástæða til að fagna því, að til slíkra samtaka hefur verið stofnað, og óskandi, að þau eigi fyrir sér eðlilega og heiðarlega samkeppni við þær aðrar opinberar aðgerðir, sem nú eiga sér stað í byggingarmálum og allar eru tilraun til þess að lækka þennan gífurlega byggingarkostnað, sem hefur verið áhyggjuefni, ekki bara þessarar ríkisstj. heldur, að ég hygg, velflestra ríkisstjórna, sem hér hafa setið við völd síðan í stríðsbyrjun. Og ég vil vænta þess, að út úr þessum samtökum komi, eins og ég áðan sagði, eðlileg og heiðarleg samkeppni, sem getur orðið þáttur í þeim varanlegustu kjarabótum, sem völ er á fyrir allan almenning, þ.e.a.s. lækkun húsnæðiskostnaðarins, því að hann hefur hvílt á almenningi svo þungt, að hann er áreiðanlega að miklu leyti undirstaðan undir þeim endurteknu kröfum, sem menn gera um aukin laun og eins og hv. flm. gat um áreiðanlega einn veigamesti þátturinn í þeim verðbólgusnúningi. sem átt hefur sér stað hér á undanförnum árum. Um það er ég honum alveg sammála. En þetta hefur reynzt erfiðara verkefni en svo, að það verði leyst á örfáum árum, og ég hygg, að viðurkenna verði, að aldrei áður hafi verið gerðar jafnviðtækar tilraunir til að lækka, þennan kostnað og einmitt á undanförnum 8–10 árum og þó mest nú síðustu 2–3 árin. Það sýna bæði þær fjárhæðir, sem lagðar hafa verið til þessara framkvæmda, og svo þær nýju tilraunir, sem nú er verið að leggja út í með Breiðholtsframkvæmdunum. Ég vil þó enn einu sinni nota tækifærið til þess að vara menn við því að búast við þeim niðurstöðum af Breiðholtsframkvæmdunum, að þar muni endanlega fundin sú eina rétta lausn í húsnæðismálum og til lækkunar byggingarkostnaði, sem völ er á. Allt í kringum okkur og ekki sízt á Norðurlöndunum, sem hv. flm. vitnaði til og sannarlega eru komin langt í því að auka lán til íbúðabygginga og þá ekki síður í sjálfum byggingarframkvæmdunum, er reynslan sú, að þegar þeir lögðu inn á þessar brautir, tók það nokkur ár að komast niður fyrir hinn almenna byggingarkostnað, bæði meðan fólk var að þjálfa sig við þessi nýju vinnubrögð og eins meðan menn voru að ná tökum á þeim nýju tækjum, sem nauðsynleg eru talin til þessara framkvæmda. Það er því áreiðanlegt, að í fyrsta áfanga verður ekki unnt að sýna svo verulega lækkaðan byggingarkostnað sem á að vera hægt, ef hæfilegur aðlögunartími vinnst við slíkar framkvæmdir. Það er því jafnhættulegt að búast við of skjótum árangri í þessum efnum eins og hitt, að vinna ekki stöðugt að því, að því takmarki verði náð. Það var einkum það atriði, sem hv. ræðumaður vék að í vanrækslu húsnæðismálastjórnar, sem hann taldi fyrst og fremst liggja í því, að hún hefði ekki gert sitt til þess að vinna að lækkuðum byggingarkostnaði, sem ég vildi hér gera aths. við. Það er sjálfsagt alveg rétt, eins og hann lauk þeim kafla ræðu sinnar, að það hefði ekki verið nóg að gert í þessum efnum. Svo mun eflaust seint verða. En hinu vil ég mótmæla, að húsnæðismálastjórn hafi vanrækt þennan hluta laganna, sem henni er falin framkvæmd á. Það er rangt. Skal ég þá fyrst og fremst minna á það atriði, sem viðkemur teikningum, einföldum, en ódýrum teikningum, sem húsnæðismálastjórn hefur í vaxandi mæli látið af hendi við húsbyggjendur á undanförnum árum og er nú viðurkennt sem góð þjónusta við allan meginþorra landsmanna. En þegar þessi þjónusta var hafin, má segja, að nánast ekki eitt einasta hús, með örfáum undantekningum, utan Reykjavíkur og Akureyrar og ef til vill Hafnarfjarðar væri byggt samkv. fyrir fram samþykktum teikningum. Þarna hafa orðið algjör kaflaskipti með þessari þjónustu húsnæðismálastjórnarinnar. Auk þess hefur í þeim tilfellum, svo sem hefur orðið í vaxandi mæli, að þessar teikningar hafa verið nýttar, verið boðin þjónusta tæknideildar húsnæðismálastjórnar á teiknistofu til að aðstoða menn við að skipuleggja og grundvalla sínar byggingar og gera kostnaðaráætlanir, sem nú eru farnar að fylgja þessum teikningum, og framkvæmdastjóri stofnunarinnar hefur verið reiðubúinn og átt margar ferðir út á land til þess að annast slíka þjónustu, auk þess sem undir hans stjórn hefur verið unnið mikið og gott starf í þeim efnum með þjónustu beint héðan úr Reykjavík. Sérstakur eftirlitsmaður er starfandi hjá stofnuninni, sem er reiðubúinn til leiðbeiningar mönnum, meðan á sjálfum framkvæmdunum stendur. Þessi atriði vil ég að komi fram, til þess að það sé ekki hægt að fullyrða það æ ofan í æ, að ekkert sé í þessum málum gert. Auk þess hefur tæknideildin um árabil bent á nauðsyn þess, að hafizt yrði handa um framkvæmdir með því sniði, sem nú er verið að gera í Breiðholti, en þar hefur skort fjármagn allt fram undir þetta, að nýjum tekjustofnum var rennt undir byggingarsjóð. Þá fyrst opnuðust þeir möguleikar, sem nú er verið að nýta með Breiðholtsframkvæmdunum. Það verður því ekki sagt, að ekki hafi verið uppi till. um slíkar framkvæmdir. En tvennt hefur þar komið til. Annars vegar getu- og magnleysi okkar byggingarmeistara, fjárhagslegt getuleysi þeirra til þess að standa undir svo viðamiklum framkvæmdum, og svo hins vegar almennt getuleysi byggingarsjóðs til þess að stofna af eigin rammleik til slíkra framkvæmda. Þessir möguleikar hafa sem sagt nú báðir opnazt, og við skulum vona, að á sem allra skemmstum tíma sýni það árangur, en það ber að varast að ýta undir þær vonir óskhyggjumanna, að það komi fram á mjög skömmum tíma. Þá minntist flm. á það, að sá einkennilegi háttur hefði verið á hafður að setja sérstaka framkvæmdanefnd yfir þessar Breiðholtsframkvæmdir, en láta húsnæðismálastjórn ekki annast þær. Það var einn liðurinn í því samkomulagi, sem við verkalýðsfélögin var gert, að svo skyldi á málum haldið, og bar því skylda til að framkvæma það með þeim hætti, sem gert var. Í lok ræðu sinnar vitnaði ræðumaður til þess matsverðs, sem talið var vera á íbúðum hér fyrir 22 árum, og margföldunar á byggingarkostnaði, sem síðan hefði átt sér stað. Ég skal ekki draga í efa, að hann fari rétt með þær tölur, sem þar eiga við, en það var sá galli á, sem því miður, ber of oft á í ræðum hv. stjórnarandstæðinga, að það er bara getið um aðra hlið málsins, þ.e.a.s. hvað byggingarkostnaðurinn hafi hækkað, en ekki hvað almenn laun hafi á sama tíma hækkað í landinu. Án þess að báðar hliðar séu fram dregnar um þessa hluti, er allt tal villandi, og það efast ég um, að hafi verið í huga hv. þm., og ég ber fram þá persónulegu ósk, að það verði framvegis látið fylgja, þegar slíkur samanburður er gerður, til þess að menn geti betur glöggvað sig á því, hver verðlagsþróunin í landinu hafi almennt orðið. Þar með er ég ekki, nema síður sé, að efast um það, að hér sé um að ræða raunhæfar og eðlilegar tölur, rétt með farnar. Það dreg ég ekki í efa. En höfuðástæðan til þess að ég stóð hér upp, er fyrst og fremst til að mótmæla því, að það hafi verið sofið á verðinum um tæknilega aðstoð við húsbyggjendur í því skyni að fá lækkaðan byggingarkostnað. Það er að mínu viti rangt. Hitt get ég fallizt á, að í þeim efnum verði e.t.v. aldrei nóg að gert og þurfi að efla þá starfsemi að mun, auk þess sem fram hjá þeim staðreyndum verður ekki gengið, að á s.l. árum hefur verið veitt til þessara nauðsynlegu framkvæmda meira fé en nokkurn tíma áður í sögu þjóðarinnar, jafnvel þó að menn geti lækkað gildi þeirra peninga með tilvitnunum í þá verðbólgu, sem hér hefur geisað, ekki einungis í tíð núverandi ríkisstj., heldur allra þeirra ríkisstj., sem setið hafa frá því í stríðsbyrjun.

Flm. (Einar Ágústsson) : Herra forseti. Ég skal ekki eyða löngum tíma í það að gera ræðu hæstv. félmrh. að umtalsefni. Hann hóf mál sitt á því að segja, að ég hefði mjög hallað réttu máli í fyrri ræðu minni. Satt að segja og mér til mikillar ánægju fannst mér nú, að þegar átti að fara að nefna dæmin um það, væru þau ekki eins stórkostleg og vænta hefði mátt eftir þessum inngangi. En það er sjálfsagt að reyna að standa fyrir máli sínu og leiðrétta þá þau ummæli, sem helzt gætu verið undirrót slíks dóms af hendi hæstv. ráðh. Hann talaði um það, að ég hefði gert vanrækslu húsnæðismálastjórnar til þess að framkvæma kaflann um lækkun á byggingarkostnaði sérstaklega ranglega að umtalsefni. Og hann vildi nefna nokkur dæmi um það, að tilburðir hefðu verið uppi hafðir í þá átt að framkvæma lögin að þessu leyti. Og ef ég hef tekið rétt eftir, var það aðallega tvennt, sem hann minnti á. Það var í fyrsta lagi það, að húsnæðismálastjórn hefði lagt til teikningar. Það væri algengt orðið og algengast, að a.m.k. utan Reykjavíkur og stærri staða væri byggt samkv. teikningum húsnæðismálastjórnar. Þetta er vissulega alveg rétt, og þetta er til mikilla bóta. Hvað mikið það lækkar byggingarkostnaðinn, skal ég ósagt láta, en þetta er einn af þeim 12 liðum, sem lögin telja upp, og þetta er einn af þeim liðum eða sá eini liður, held ég, sem ég nefndi einmitt, sem hefði verið framkvæmdur. Ég tók það alveg sérstaklega fram, þegar ég las upp þennan lið úr 2, gr. laganna, að á þessu sviði hefði talsvert verið gert, svo að ekki hef ég þá farið rangt með það. Hann sagði, að það væru eftirlitsmenn starfandi á vegum húsnæðismálastjórnar til þess að fylgjast með því, að rétt væri byggt, og ég skal fúslega viðurkenna, að það sé einnig til bóta. En að öðru leyti fannst mér ekki fara mikið fyrir því starfi, sem hv. húsnæðismálastjórn um skeið undir forustu hæstv. núv. félmrh. hefur lagt af mörkum í þessari baráttu og til framkvæmda á 2. gr. umræddra laga. Þessi lagasetning er nú orðin 10 ára gömul, og fjöldi þeirra liða, sem ekki hafa verið framkvæmdir og ekkert verið teljandi reynt að framkvæma, er miklu meiri en þeirra liða, sem framkvæmdir hafa verið að einhverju eða öllu leyti, svo að þótt það kunni að vera, sem ég skal fyllilega fallast á, að mér hafi láðst að geta um eitthvað af störfum húsnæðismálastjórnar í þessa átt, stendur þó hitt óhaggað, að ég hygg að miklu fleira er þar ógert. Hæstv. ráðh. viðurkenndi þetta líka, og hann kom með ástæðuna til þess, að þetta hefði verið ógert, það var fjármagnsskortur. Ég man eftir því, að fyrir nokkrum árum vorum við einu sinni sem oftar að ræða þessi mál og þá barst það sama í tal, og ég viðurkenndi það þá og skal fúslega viðurkenna það enn, að mér dettur ekki í hug að halda það, að það hafi verið fyrir vanrækslu, fyrir trassaskap þessara ágætu fulltrúa fólksins í Húsnæðismálastofnuninni, sem ekki hafi verið gert meira að því en raun ber vitni að framkvæma þessi ákvæði um lækkun byggingarkostnaðar. Það stafar fyrst og fremst af fjármagnsskorti. Það stafar af því, að það fjármagn, sem þessi sjóður hefur haft til ráðstöfunar, hefur ævinlega verið svo takmarkað, að þegar nm. hafa séð þörf húsbyggjenda fyrir lánsfé, hafa þeir látið þessar ráðstafanir mæta afgangi, og ég skal gjarnan undirstrika það einu sinni enn, sem ég hef oft gert áður, að það er fyrst og fremst af þessum ástæðum, sem framkvæmd laganna hefur dregizt. En þetta er misskilningur. Ég leyfi mér líka að benda á, að það verður meira úr því fjármagni, sem Húsnæðismálastofnunin ver til þess að gera þessar ráðstafanir, þær sem að gagni mega koma, heldur en þó að hægt sé að lána þeim fjárhæðum meira til húsbygginga almennt. Og það er fyrst og fremst það, sem ég hef leyft mér að gagnrýna, bæði nú og áður, og mun gera, þangað til veruleg breyting verður á því. Hæstv. ráðh. gat um það, að komið hefðu nýir tekjustofnar til og þess vegna væri hægt að gera áður óþekktar ráðstafanir til lækkunar byggingarkostnaði. Það er rétt, að fjármagn byggingarsjóðs hefur talsvert verið aukið með hækkun skyldusparnaðarins, með launaskattinum, og e.t.v. á einhverja fleiri vegu, sem ég man ekki í svipinn, en þó ekki meira en svo; eins og ég gat um áðan, að til þess að geta staðið undir og veitt lán til framkvæmdanna í Breiðholti hefur þurft að skerða fjármagn byggingarsjóðs til almennra útlána á þann hátt, sem ég gerði áðan grein fyrir, að það eru 800 umsóknir 15. marz, sem ekki er sinnt, 600 umsóknum verður þá að vísa fram á næsta ár, og síðan 15. marz hefur, að því er ég bezt veit, ekki verið gerð einu sinni talning á því, hversu margar umsóknir hafa borizt og ekki hefur verið hægt að sinna. Hæstv. ráðh. sagði, að það hefði verið krafa verkalýðsfélaganna, að sérstök n. væri sett á laggirnar til þess að hafa með höndum framkvæmdirnar í Breiðholti. Ég talaði ekkert um það, hver hefði ráðið því, að þessi tilhögun var viðhöfð. Ég sagði ekki heldur, að ég sæi ástæðu til þess að gagnrýna hana. Ég benti aðeins á það, að Húsnæðismálastofnun hefði verið til og hennar hlutverk væri nokkuð það sama og framkvæmdanefndin er núna að vinna að. Og ég segi það og endurtek það, að mér finnst það undarleg ráðstöfun að þurfa að setja á stofn nýtt ráð eða nýja nefnd til þess að framkvæma það, sem öðrum aðila er með lögum skylt að gera, frá hverjum sem sú krafa kemur. Það er misskilningur hæstv. ráðh., að ég hafi minnzt á 20 millj. kr. framlagið 1945 til þess að sýna fram á það, hvað byggingarkostnaðurinn hafi hækkað. Það segir vissulega sína sögu um það, hvað byggingarkostnaðurinn hefur hækkað á þessum tíma. En ég dró þessa tölu fram til þess að sýna það, hversu ljós mönnum hefði verið sú nauðsyn þá þegar að auka fjármagn byggingarsamvinnufélaga með þessum hætti og hversu miklu meiri stórhugur hefði sýnt sig í þeirri till. heldur en þó þeirri, sem ég er hér að tala fyrir. En það er vissulega alveg rétt, að þetta segir náttúrlega sína sögu um hækkun byggingarkostnaðarins. En auðvitað þarf að geta fleiri atriða, ef menn ætla að fara að bera það saman, hvort það sé svo miklu tiltölulega dýrara að byggja núna eða þá. Það lá ekki í mínum orðum, og ég leiðrétti það, ef einhver hefur misskilið það, eins og hæstv. ráðh. virtist hafa gert. Ég skal ekki vera að lengja þessar umr. Ég tel ekki ástæðu til þess. En ég endurtek það, eins og ég sagði í minni fyrri ræðu og eins og hæstv. ráðh. undirstrikaði, að það er ástæða til þess að fagna því, ef byggingarmeistarar hér í borginni hafa aðstöðu til þess að byggja ódýrara en þeir hafa gert með því að bindast samtökum og með því að eiga von á opinberri aðstoð til þess að geta hrundið því í framkvæmd. Ég er líka mjög ánægður með það og bind talsverðar vonir við það, að tilraunin í Breiðholti gefi góða raun, þó að ég geti vissulega tekið undir þær áhyggjur með hæstv. ráðh., að það sé ekki víst, að árangurinn verði eins og allir hefðu óskað, a.m.k. ekki í fyrstu lotu. En ég skal enda þessi fáu orð með því að minna á það einu sinni enn, að við hlið þessara ráðstafana, við hliðina á samtökum byggingarmeistara, við hliðina á tilraunum ríkissjóðs eða ríkisvaldsins til þess að lækka byggingarkostnaðinn starfa hér félagsmálasamtök, sem hafa sýnt það, að þau hafa getað lækkað byggingarkostnaðinn, byggt ódýrar en margir aðrir, byggingarsamvinnufélögin, og það er til þess að styðja þá viðleitni, sem þetta frv. er lagt fram.

Félmrh. (Eggert G. Þorsteinsson) : Herra forseti. Ég skal nú ekki lengja þessar umr. frá því, sem orðið er. Eftir síðustu ræðu hv. frsm. ber ekki svo mikið á milli, að þess sé þörf. En ég vil þó ítreka það, sem ég sagði áður, að þrátt fyrir það, þó að ýmislegt sé enn ógert og því miður allt of mikið í sambandi við lausn þessa mikla vanda, sem húsnæðismálin eru, verður þó að viðurkennast, að fyrir samstillt átak ríkisvalds, verkalýðsfélaga og annarra, sem þar hafa komið að á undanförnum árum, hefur stærra átak, stærri fjárveitingar til þeirra mála og stærri átök um nýjungar í byggingarframkvæmdum aldrei áður átt sér stað í byggingarsögu þjóðarinnar. Það er staðreynd, sem verður ekki fram hjá komizt. Það er hins vegar enn þá hryggileg staðreynd, að 600–800 umsóknir skuli ekki fá afgreiðslu nú á yfirstandandi ári. En mig minnir, að ég hafi ekki heyrt stórar hvatningar til úrlausnar þeim vanda, þegar við árum saman í húsnæðismálastjórn sátum við það borð að afgreiða 20–25% af fjárþörfinni, sem þá var uppi, og er gott að eiga nýja stuðningsmenn hjá hv. framsóknarmönnum til lausnar þessum vanda nú, þegar þeir sjálfir bera ekki ábyrgðina á framkvæmdum. Þetta er eigi að síður staðreynd, sem átti sér stað á árunum fyrir 1960, að þannig var vinnuaðstaða húsnæðismálastjórnar í þá daga. Og svo langt náðist á síðustu árum, að í hinum þremur lánveitingum var hægt að fullnægja öllum fyrirliggjandi lánsumsóknum, en síðan hefur vegna minnkandi tekna og aukinna byggingarframkvæmda aftur sigið í áttina til þess, sem áður var, og biðraðir hafa skapazt. Við skulum vona, að með sameiginlegu átaki allra þeirra, sem nú láta í ljós vilja sinn til þess að leysa þennan vanda, verði aftur hægt að minnka þessa biðröð og helzt eyða henni með öllu. Þetta vildi ég láta nægja varðandi þær almennu umr., sem um húsnæðismál hafa hér orðið. En varðandi frv, sjálft vildi ég aðeins segja, að ég tel eðlilegt, að sú n., sem frv. fær til meðferðar, leiti álits húsnæðismálastjórnar á ákvæðum þess, þar sem húsnæðismálastjórn hefur nú með höndum allsherjar endurskoðun á opinberum afskiptum af byggingarmálum, og hefur nýverið verið eftir því óskað, að stjórnin lyki þeirri endurskoðun sem allra fyrst, og teldi ég þá eðlilegt, að ákvæði þessa frv. yrðu þar með. Ég tel það vera eðlilega framvindu málsins.



Herra forseti. Ég vil nú mjög þakka hæstv. ráðh. fyrir niðurlagið á hans ræðu, þar sem hann lofaði því, að það frv., sem hér um ræðir, verði tekið til vinsamlegrar athugunar ásamt öðrum þeim leiðum, sem til greina koma í þessu máli. Og fyrir mér er það vissulega aðalatriðið í þessu sambandi, að frv. fái vinsamlega athugun og þá afgreiðslu, sem ég óskaði eftir og bað um í fyrstu ræðu minni hér. Viðkomandi því, að skapazt hafa biðraðir hjá húsnæðismálastjórn og fjármagn er nú ekki til, til þess að afgreiða þær og það sé ekki ný saga, er það vissulega rétt hjá hæstv. ráðh. Það hefur sjálfsagt mjög sjaldan verið þannig ástatt hér, að hægt væri að uppfylla allar þær umsóknir, sem borizt hafa. En hann vildi hugsa gott til þess, eftir því sem mér fannst, að honum hafði bætzt nýr liðsmaður í sinni baráttu við það að hafa alltaf nægilegt fjármagn til húsbygginga. Ég vil í því sambandi, án þess að ég ætli að fara að gera þetta að neinu stóratriði, aðeins minna á það, að núv. löggjöf um húsnæðismálastjórn er sett á þeim tíma, þegar Framsfl. var í stjórn. Þegar Framsfl. var í stjórn ásamt fleirum, voru í fyrsta skipti teknir upp sérstakir tekjustofnar byggingarsjóðs, þar sem var skyldusparnaðurinn, og mér vitanlega hefur aldrei staðið á framsóknarmönnum að ljá þessu máli lið, þannig að hæstv. félmrh. þarf ekki að koma áhugi okkar í því efni á óvart.