Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Jón Sæmundur Sigurjónsson) : Virðulegi forseti. Ég flyt hér frv. til laga um breyting á lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda. Þessi breyting varðar 5. mgr. 12. gr. laganna, sbr. 7. gr. laga nr. 90/1987, um að þar bætist nýr málsliður við svohljóðandi: ,,Námsmenn við framhaldsskóla, sem lögheimili eiga á stöðum þar sem engir slíkir skólar eru fyrir hendi og hafa ekki nýtt persónuafslátt sinn að fullu við upphaf haustmissiris, eiga rétt á aukaskattkorti frá skattstjóra til ráðstöfunar fyrir foreldri eða viðurkenndan fjárhaldsmann þar sem tilgreindur er sá persónuafsláttur sem fyrirsjáanlegt er að námsmaðurinn nýtir ekki.`` Þetta á sem sagt við framhaldsskólabörn sem búa á þeim stöðum þar sem framhaldsskólar eru ekki fyrir hendi og mun ég leiða nokkur rök að þessu máli. Lög um staðgreiðslu opinberra gjalda gera ráð fyrir því að launamaður, sem stundar nám í a.m.k. sex mánuði á ári en er í launuðu starfi yfir sumarmánuðina, geti sótt um að fá námsmannaskattkort hjá ríkisskattstjóra sem beri hærri mánaðarlegan persónuafslátt en aðalskattkort. Námsmaður við viðurkennda framhaldsskóla hefur þannig tvö skattkort til afnota fyrir mánuðina júní, júlí og ágúst. Nú þarf námsmaðurinn að hafa tiltölulega góð laun þessa þrjá mánuði til að fullnýta persónuafslátt sinn sem er einnig leið til að fjármagna námið. Fullvíst má telja að í fæstum tilvikum séu laun námsmanna þennan stutta tíma það góð að þau endist til framfærslu allt skólaárið. Aðstoð þarf því í flestum tilvikum að koma til frá foreldrum eða fjárhaldsmönnum. Framhaldsskólanemendur njóta ekki námslána fyrr en á háskólastigi. Í eldri skattalögum nutu foreldrar og fjárhaldsmenn afsláttar vegna námskostnaðar barna sinna í framhaldsskólum. Í núgildandi lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda er ekki gert ráð fyrir slíku, en þó er gefinn kostur á persónuafslætti námsmannsins sem oftast er sýnd veiði en ekki gefin. Sérstakan kostnað umfram aðra hafa nemendur í framhaldsskólum og foreldrar þeirra þegar sækja þarf skóla í önnur byggðarlög. Það felst veruleg mismunun í því fyrir margt landsbyggðarfólk að geta ekki veitt börnum sínum fæði og húsnæði í heimahúsum meðan á framhaldsskólagöngu stendur, heldur verða að senda þau um langan veg með ærnum tilkostnaði. Ég veit því miður um mörg tilfelli, allt of mörg, þar sem m.a.s. börn sem hafa haft hæstu einkunnir í samræmdum prófum hafa ekki getað stundað nám vegna þess að þau þurfti að senda um langan veg, þau fengu ekki inni í heimavist, fengu ekki inni í mötuneyti þannig að það var foreldrum þeirra ofviða að senda þau til náms og það á þeim tímum sem við lifum í dag. Þetta eru aðstæður sem við héldum að tilheyrðu upphafi aldarinnar en því miður búum við við þetta í dag. Þessu frv. er ætlað að bæta úr þessum aðstöðumun til menntunar í landinu þannig að landsbyggðarfólki, sem ekki býr á framhaldsskólastöðum, gefist kostur á að fullnýta þann persónuafslátt námsmanna sem skattalögin hvort eð er bjóða upp á, ef það yrði þá til þess að þau gætu sent börn sín til mennta eins og aðrir geta sem búa upp við skólavegg. Samkvæmt 1. gr. þessa frv. eiga námsmenn í framhaldsskólum, sem sjaldnast eru í hjónabandi eða í sambúð, sama rétt og makar og fólk í sambúð til að framvísa skattkortum sínum til ráðstöfunar, í þessu tilfelli til foreldra eða fjárhaldsmanns. Þessi réttarbót er ætluð til að jafna aðstöðumun til menntunar og er því bundin við lögheimili fjarri framhaldsskólum.

Flm. (Jón Sæmundur Sigurjónsson) : Virðulegi forseti. Ég flyt hér frv. til laga um breyting á lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Þar segir að við 8. tölul. 3. mgr. 2. gr. laganna bætist svohjóðandi málsliður: ,,sala og útleiga veiðiréttar er þó skattskyld.`` Ég lagði þetta frv. inn í nóvember sl. Í desember sl. flutti ég svipaða brtt. við stjfrv. um virðisaukaskatt sem laut að því að gera veiðileyfi hvers konar skattskyld. Þessa brtt. flutti ég ásamt nokkrum samþingmönnum mínum. Það hefur verið eitt meginatriði hinna nýju virðisaukaskattslaga að þau eru án teljanlegra undantekninga. Þess vegna vekja athygli þær undantekningar sem ekki eiga sér menningarlega, félagslega eða þjóðhagslega afsökun þegar engin skynsamleg rök eru til fyrir því að þau atriði séu endilega skattfrjáls. Eitt þessara atriða eru veiðileyfi hvers konar en skattfrelsi þeirra virðist vart hægt að styðja með neinum skynsamlegum rökum miðað við fjölmarga hluti hins daglega lífs sem hinn venjulegi borgari þessa lands getur ekki veitt sér nema greiða af þeim virðisaukaskatt. Það er því alveg einsýnt að þeir sem ótilneyddir verða sér úti um laxveiði - , silungsveiði - eða fuglaveiðileyfi sér til ánægju geti líkt og aðrir lagt eitthvað til samneyslunnar. Verðlagning slíkra veiðileyfa virðist oftast nær heldur ekki vera í neinu samræmi við þann tilkostnað sem lagt er í af veiðisölumönnum þannig að þessi skattlagning ætti að færa ríkissjóði nokkrar tekjur. Í Dagblaðinu frá 15. des. sl. kemur fram í viðtali við formann Stangveiðifélags Reykjavíkur að marga tugi milljóna þurfi að greiða fyrir veiðirétt á laxveiðiám og þar segir orðrétt, með leyfi forseta: ,,Bændur við þessar veiðiár vilja alltaf meira og meira þó veiðin sé alls ekki góð sumar eftir sumar.`` Í annari grein í Dagblaðinu frá fimmtudeginum 27. des. er svo yfirlit yfir hvað hinar og þessar ár kosta og hvað veiðidagurinn kemur til með að kosta. Hálfur veiðidagur er allt frá 6 -- 11 þús. kr. upp í 45 -- 50 þús. kr. þannig að það er augljóst að kostnaður við slíkar ár er gífurlegur og það er sagt að veltan fyrir laxveiðiár í landinu nemi hundruðum millj. kr. Það er hins vegar alveg ljóst að með þessu frv. er ekki lagt til að keypt eða útleigð aflahlutdeild fiskiskipa verði skattskyld. Þetta atriði er nánar rökstutt í bréfi fulltrúa ríkisskattstjóra sem lagt er fram sem fskj. með þessu frv., en þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Þannig er meginregla að aflakvóti fiskiskips fylgir við eigendaskipti þess, ... Heimilt er með vissum takmörkunum að selja veiðikvóta sérstaklega, ... en einnig í þeim tilvikum ber alltaf að tengja þessi réttindi við ákveðin skip. Samkvæmt 6. tölul. 1. mgr. 12. gr. laga um virðisaukaskatt er sala og útleiga skipa undanþegin skattskyldri veltu. Ríkisskattstjóri túlkar lagaákvæði þetta þannig að það taki til aflahlutdeildar sem seld er með skipi eða leigð með skipi. ... Samkvæmt framansögðu ber að áliti ríkisskattstjóra ekki að reikna útskatt á sölu eða leigu aflakvóta, hvort sem hann er seldur eða leigður sérstaklega um lengri eða skemmri tíma eða seldur eða leigður með skipi.`` Þetta frv. snertir því ekki aflahlutdeild fiskiskipa, heldur varðar einungis laxveiðileyfi og silungsveiðileyfi í ám og vötnum, svo og skotveiðileyfi á landi. Þetta er réttlætismál miðað við tildrög málsins og þetta sinnir þeirri beiðni fjmrh. og þeirra fjárveitinganefndarmanna að þingmenn leggi ekki fram útgjaldafrv., eins og ég gerði hér áðan um nýtingu persónuafsláttar á námsmannakortum framhaldsskólanema frá stöðum sem ekki hafa slíka skóla, nema tillaga sé um leið gerð um það hvernig fjármagna megi þau útgjöld. Virðisaukaskattur á veiðileyfi ætti að gefa ríkissjóði nægar tekjur til að standa undir þessum útgjaldaauka. Ég hef lagt fram tillögu um aukningu útgjalda og hreyft þar réttlætismáli og ég hef sýnt fram á hvernig megi fjármagna það á réttlátan hátt.

Flm. (Ragnar Arnalds) : Herra forseti. Ég flyt hérna frv. til laga um breytingu á lögum um greiðslur Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna fiskvinnslufólks. Þannig er mál með vexti að við gerð kjarasamninga á árinu 1988 var samið um ákvæði sem gilda um greiðslu Atvinnuleysistryggingasjóðs vegna atvinnuleysisbóta fastráðins fiskvinnslufólks. Vinnuveitandi, sem hefur skuldbundið sig til þess að greiða fastráðnu fiskvinnslufólki föst laun fyrir dagvinnu í samræmi við nánari ákvæði í reglugerð, á rétt á, þegar stöðva þarf vinnslu tímabundið vegna þess að hráefni er ekki fyrir hendi til vinnslu, að fá greiðslu úr Atvinnuleysistryggingasjóði fyrir hvern heilan vinnudag umfram tvo sem fyrirtækið heldur starfsmönnum á launaskrá. Greiðsla þessi nemur fjárhæð hámarksdagpeninga skv. 1. mgr. 23. gr. laga nr. 64/1981 fyrir hvern starfsmann í fullu starfi sem orðið hefur verkefnalaus vegna stöðvunarinnar meðan hún varir, þó ekki lengur en fjórar vikur í senn og aldrei lengur en í sex vikur á hverju almanaksári. Þessi ákvæði voru lögtekin með lögum nr. 34 18. maí 1988. Ekki þarf að fara mörgum orðum um hve mikilvæg lög þessi eru fyrir fiskvinnslufólk. En sá er gallinn á þessum lögum að hugtakið ,,fiskvinnslufólk`` hefur verið túlkað í mjög þröngri merkingu og lögin hafa ekki verið talin ná til þeirra sem vinna að síldar- eða loðnubræðslu eða niðursuðu og niðurlagningu. Frv. er ætlað að bæta úr þessu. Hér er því í frv. ný skilgreining á fiskvinnslu þar sem tekið er af skarið um að hvers konar fiskvinnsla falli undir þessi lög. Þannig er gert ráð fyrir því að á eftir 1. mgr. 1. gr. laganna komi ný málsgrein sem verði svohljóðandi, og þar er sem sagt reynt að skilgreina þetta hugtak, fiskvinnslufólk: ,,Til fiskvinnslufólks teljast allir þeir sem starfa að vinnslu sjávarafurða hér á landi en með því er átt við frystingu, söltun, herslu, reykingu, súrsun, niðursuðu, niðurlagningu og hverja þá verkun sem ver fisk og aðrar sjávarafurðir skemmdum, þar með talin bræðsla og mjölvinnsla.`` Herra forseti. Ég legg til að þessu máli verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. sjútvn.