Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. á þskj. 50, 50. máli deildarinnar, um ríkisábyrgð á launum. Frv. þetta var lagt fyrir Alþingi á síðasta Alþingi, en hlaut ekki afgreiðslu og er þess vegna lagt hér fyrir á ný. Ég vil geta þess að þá var frv. lagt fyrir hv. Nd. og vísað til nefndar, en mér er ekki kunnugt um að nefndin hafi gert tilraun til að senda frv. út til umsagnar, þannig að það er endurflutt hér og þarf þess vegna algjörlega nýja meðferð. Þetta frv. um ríkisábyrgð á launum, sem hér er til umr., er samið af nefnd sem skipuð var í des. 1981 af þáv. félmrh. til að endurskoða gildandi lög um ríkisábyrgð á launum við gjaldþrot nr. 31 frá 28. mars 1944. Í þessari nefnd áttu sæti Hólmfríður Snæbjörnsdóttir, deildarstjóri í félmrn., sem var formaður nefndarinnar, Egill Sigurgeirsson hæstaréttarlögmaður, tilnefndur af Alþýðusambandi Íslands, Einar Arnason lögfræðingur tilnefndur af Vinnuveitendasambandi Íslands, Gunnlaugur Claessen deildarstjóri í fjmrn. og Markús Sigurbjörnsson fulltrúi yfirborgarfógeta í Reykjavík. Ástæðan fyrir því að ákveðið var að láta endurskoða lögin var fyrst og fremst sú, að verulegir annmarkar höfðu komið fram á tilmælum gildandi laga um formlega meðferð greiðslukrafna á hendur ríkissjóði, auk þess sem í lögunum eru mörg ákvæði sem orðið höfðu tilefni til ágreinings um skýringu. Ég er sammála þáv. félmrh. um annmarka laganna að þessu leyti og tel að það frv. sem hér liggur fyrir um þetta efni samræmist betur meginreglum réttarfars og réttarreglum um gjaldþrot en núgildandi lög gera og geri auk þess rétt þeirra launþega, sem eiga inni laun hjá gjaldþrota fyrirtækjum, gleggri, þannig að síður komi til ágreinings vegna þeirra krafna sem ábyrgð ríkissjóðs nái til. Helstu breytingar sem frv. ráðgerir frá gildandi lögum nr. 31 1974, um ríkisábyrgð á launum við gjaldþrot, eru: Í fyrsta lagi: Í III. kafla frv. eru reglur um meðferð greiðslukröfu á hendur ríkissjóði, en fyrirmæli þar um eru ekki ítarleg í gildandi lögum. Reglur þessar miða að því að hraða málsmeðferð og gera hana einfaldari í framkvæmd, auk þess sem þær samræma m.a. skiptameðferð bús betur en núgildandi lög gera. Í þessu sambandi er rétt að benda á ákvæði 7. gr. frv., en þar er að finna upptalningu á þeim upplýsingum og gögnum sem launþegi þarf að láta fylgja kröfum sínum til ráðuneytisins. Þá er í 8. gr. tilgreint hverra upplýsinga ráðuneytið þurfi að afla frá skiptaráðanda um kröfur. Í 9. gr. er sérregla um gagnaöflun launþega og ráðuneytis í þeim tilvikum sem innköllun er ekki gefin út fyrir skiptameðferð á búi vinnuveitanda. Í 11. gr. eru fyrirmæli um ákvarðanatöku í ráðuneyti um það hvort kröfur skuli greiða úr ríkissjóði og jafnframt fyrirmæli um hvernig leysa skuli úr ágreiningi um hvort krafa njóti ríkisábyrgðar. Loks eru í 13. gr. fyrirmæli um tilkynningar og fleira varðandi yfirtöku ríkissjóðs á kröfum. Í öðru lagi nær ríkisábyrgð samkvæmt 1. gr. frv. til kröfu launþega á hendur skuldafrágöngubúi látins vinnuveitanda, auk þess að ná til kröfu á hendur gjaldþrota vinnuveitanda eins og núgildandi lög mæla fyrir um. Samkvæmt d-lið 4. gr. frv. er fjölgað þeim aðilum sem krafist geta ríkisábyrgðar vegna dauðsfalls launþega af völdum vinnuslyss. Í b-lið 5. gr. frv. eru fyrirmæli um 5% hámarkshlutafjáreign launþega í gjaldþrota hlutafélagi til þess að hann njóti ríkisábyrgðar á kröfu sinni. Núgildandi reglugerðarákvæði þar um eru 2%. 8. gr. 2. málsgr. er heimild til þess að taka greiðslukröfu á hendur ríkissjóði til afgreiðslu fyrr en núgildandi lög mæla beinlínis fyrir um. Í 2. málsgr. 11. gr. frv. er heimild til veitingar gjafsóknarleyfis til handa launþega í ágreiningsmálum um hvort ríkisábyrgð fylgi kröfu. Í þriðja lagi gerir frv. í b-lið 4. gr. ráð fyrir að ríkisábyrgð nái ekki til orlofsfjárkrafna eins og núgildandi lög gera ráð fyrir nema í þeim tilvikum sem launþegi fer sjálfur með fyrirsvar fyrir kröfu sinni. Í a-lið 4. gr. er sett hámark á það tímabil sem launþegi getur fengið greiðslu fyrir með launakröfu í ríkissjóð. Það ákvæði kemur í staðinn fyrir 5. málsgr. 2. gr. núgildandi laga sem reynst hefur mjög óljós og torvelt að fylgja í framkvæmd. Þá vil ég taka fram að í 3. gr. frv. eru skilgreind grundvallarhugtök varðandi framkvæmd laganna sem nær með öllu vantar í núgildandi lög. Á ég þar við hugtökin „vinnulaun“ og „launþegi“. Að lokum vil ég geta þess að af hálfu Alþýðusambands Íslands hefur verið óskað eftir að launatengd gjöld yrðu látin falla innan ríkisábyrgðar, einkum iðgjöld til lífeyrissjóða, sjúkra- og orlofssjóða. En með því að núgildandi lög hafa verið túlkuð á þá leið að þau gjöld njóti ekki ríkisábyrgðar og eina dómsúrlausnin sem gengið hefur um það atriði byggir á þeirri túlkun hefur ekki þótt fært að verða við þeirri beiðni. Í því sambandi hefur verið höfð hliðsjón af því réttarfarshagræði sem lífeyrissjóðir njóta lögum samkv. við innheimtu iðgjalda og því að megintilgangur laganna sé sá að tryggja launþega gegn fjárhagslegum skakkaföllum en ekki aðra aðila. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess á þessu stigi máls að hafa um frv. öllu fleiri orð. Ég vísa til umr. sem urðu í hv. Nd. þegar frv. var tekið til meðferðar á síðasta þingi, en það var 28. mars s.l. Ég vænti þess að það náist góð samvinna um það á þessu þingi og hér í hv. Ed. að hraða afgreiðslu þessa máls. Þetta ætti að geta verið samkomulagsmál. Þetta er mikið hagsmunamál fyrir launþega, en einnig fyrir löggjafann því að það eru sífellt uppi deilur um túlkun á gildandi lögum. Allir sem nálægt því koma, skiptaráðendur og aðrir, hafa kvartað mjög yfir því og lagt mikla áherslu á að á því verði ráðin bót með útgáfu þessa frv. Ég legg svo til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Virðulegi forseti. Á þskj. 10 hef ég leyft mér að flytja frv. til l. um breyt. á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins, verðskráningu, verðmiðlun og sölu á landbúnaðarvörum o.fl., nr. 95/1981. Þetta mál kom til umfjöllunar þingdeildar í fyrra, en hlaut ekki þá afgreiðslu sem ég gat fyllilega sætt mig við, og kýs ég þess vegna að flytja það hér aftur. Þetta er ekki afskaplega stórt mál eða mikilvægt. Það fjallar einfaldlega um það að sölulaun skuli ekki tekin af öðru en söluverðmæti varnings og þá þess varnings sem þar er um fjallað. Það er í sjálfu sér nógu vitlaust að menn geti framleitt vöru og átt það víst að sú vara sé keypt, án tillits til þess hvort markaður eða þörf er fyrir hana, þó að ofan á þá vitleysu sé ekki bætt því að menn taki sölulaun af því sem hið opinbera þarf að leggja þessari vöru til þannig að hún skili framleiðendum sínum þeim kostnaði sem þeir hafa orðið fyrir. Ég vil leyfa mér að leggja til að þessu máli verði vísað til 2. umr. og til fjh.- og viðskn.



Virðulegi forseti. Það er kannske undarlegt að vera í orðræðum út af málum sem þessum þegar í þjóðfélaginu er beðið eftir því að fólkið fái sín einu réttu umboðslaun, fyrir sitt strit og starf, en vel að merkja er kannske hér einn angi þess, e.t.v. smár, sem veldur því að fólkið í landinu fær ekki sín laun svo sem vera skyldi, sína umbun, því að það gildir að margt smátt gerir eitt stórt. Þetta er eðlilegt mál og sjálfsagt að það fái jákvæða umfjöllun. Í raun týndist það í kartöflufrelsinu í fyrra hjá hv. landbn. Eðlileg umboðslaun hljóta að vera sjálfsögð, en trúlega er það svo, hvort sem um innflutning eða útflutning er að ræða, að ærið langt kann að vera að því sé hlítt. Vöruverðið okkar almennt segir sitt, leiðir einnig hugann að því hvernig sumir aðilar taka allt sitt á þurru og eiga sinn oft rúma hlut vísan á meðan sjálf grunngreinin ber skarðan hlut, situr endanlega eftir, þegar allir aðrir hafa hirt sinn skerf. Í landbúnaði okkar er þetta ekkert lakara að ég hygg en í öðrum greinum. Ljómandi sölur og fokhátt verð, sem stundum fæst fyrir dýrar úrvinnsluafurðir okkar tengdar landbúnaðinum, skila sér ekki til bóndans sem vöruna framleiddi og enn síður til iðnverkafólksins sem vann að því að gera vöruna svo verðmæta. Verðfall og slæmir markaðir eru hins vegar óspart tíunduð, m.a. þegar launakjör vinnandi fólks ber á góma. Ég skal ekki ræða þetta einstaka mál út af fyrir sig. Ég átti reyndar von á því að frv. færi í okkar ágætu landbn. þar sem hv. 11. landsk. þm. stjórnar af alkunnri röggsemi. Ég heyri að hv. flm. telur að það sé svolítið hæpið, en ég fullvissa hann um að óhætt er að vísa málinu til landbn. núna því að það er búið að gera kartöfluna það mikið frjálsa og óháða að hún ætti ekki að þvælast fyrir eða standa í koki á mönnum núna eins og hún gerði í fyrra því allt lenti þetta þá í einum pakka. Og það er sérstök ástæða til að gaumgæfa þetta mál nú og fá ótvíræðar upplýsingar um þessi umdeildu umboðslaun. En fyrst Framleiðsluráð landbúnaðarins ber á góma hér í frv., þá var það upplýst rækilega í fyrra að heildarendurskoðun ætti sér stað á lögunum um Framleiðsluráð landbúnaðarins. Og þegar hæstv. forsrh. og hv. aðstoðarmaður hans, hv. 1. þm. Suðurl., voru að dunda sér í sáttmálaleiknum í sumar bar þessi mál greinilega mjög á góma. Raunar mátti á niðurstöðum skilja að gífurleg uppstokkun og umbreyting væri í vændum. Reyndar átti það við um landbúnaðinn eins og hann lagði sig, enda ljóst að þeir félagar álitu hann frumvanda íslensks efnahagslífs og hefur það áður heyrst úr öðrum herbúðum og háværar mjög. Því vil ég nú spyrja hversu stjórnarflokkunum gangi með heildarendurskoðun laganna. Hér er hæstv. landbrh. og hér mun a.m.k. einn nm., hv. 11. landsk. þm., sem ég vissi raunar ekki að væri í svo góðum takt við niðurstöður sáttmálaleiksins eins og hann virtist vera. Um þetta hlýtur að vera spurt án þess að til allsherjarumr. sé efnt því að ekki hefur stjórnarandstaðan fengið að fylgjast þar með. Öll lagaendurskoðun á vegum hæstv. ríkisstj. er með því marki brennd að þar fá þeir einir um að véla sem innvígðir kallast. En því frekar er þörf að spyrja og ég vildi beina fsp. til hæstv. landbrh. um það: Hvað líður heildarendurskoðun laganna um Framleiðsluráð landbúnaðarins og hvenær er þess að vænta að frv. um það verði lagt fyrir hið háa Alþingi?



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð til að lýsa almennum stuðningi við þetta mál. Þetta er ekki nýtt mál í þinginu. Alþfl. hefur flutt þetta mál hér í þingsölum með mjög svipuðum hætti og þarna er gert. Þó að Bandalag jafnaðarmanna hafi kosið að taka það eitt og án samráðs við Alþfl., þá er það auðvitað hverjum manni frjálst. En við höfum lýst stuðningi við þetta mál með flutningi þess í þinginu áður. Varðandi það, sem borið hefur hér á góma, til hverrar nefndar þetta mál skuli fara, þá lýsi ég stuðningi við þá hugmynd að þetta sérstaka mál, sem varðar framleiðsluráðslögin, fari til fjh.- og viðskn. Þetta mál er þannig vaxið, þó svo ýmis önnur mál sem varða breytingar á framleiðsluráðslögunum eigi með eðlilegum hætti heima í landbn., að ég hygg það sé betur komið hjá fjh.- og viðskn. Kannske ekki síst vegna þess hver urðu afdrif málsins í fyrra hjá þeirri virðulegu nefnd, landbn., að málið hreinlega gleymdist, týndist, tapaðist eða lenti á einhverjum þeim villigötum að það fékk ekki eðlilega meðhöndlun. Auðvitað ber ég traust til væntanlegs formanns landbn., hv. þm. Egils Jónssonar, í þessum efnum, en ég neita því ekki að ég ber meira traust til þess manns sem ég vænti að verði formaður fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar. Þegar þar að kemur fulltreysti ég honum til að þetta mál fái góða og eðlilega umfjöllun, en það þýðir ekki að ég vantreysti væntanlegum formanni landbn. þessarar hv. deildar. Ég tek undir þá fsp. sem hér var flutt til hæstv. dómsmrh. um endurskoðun framleiðsluráðslaganna. í plaggi sem lagt var á borð okkar þm. í dag, þjóðhagsáætlun fyrir árið 1985, stendur á bls. 16, með leyfi forseta: „Í samræmi við þessi markmið verða lög um Framleiðsluráð landbúnaðarins og önnur lög, sem landbúnaðinn varða, endurskoðuð að höfðu samráði við samtök bænda á eftirgreindum grundvelli.“ Síðan eru talin upp allmörg atriði og sum býsna skynsamleg, óvenjuskynsamleg. En málið er: Er ekkert farið að endurskoða þessi lög? Hefur engin vinna átt sér stað í því? Ég spyr gagngert vegna þess hvernig tekið er til orða hér. Verða lög um Framleiðsluráð landbúnaðarins og önnur lög, sem landbúnaðinn varða, endurskoðuð? Það er ekki að sjá eða skilja af þessu orðalagi, að þessi endurskoðun, sem átti að hefjast fyrir meira en ári síðan, - ef mig ekki misminnir var það eitt af því sem tiltekið var í stjórnarsáttmála þessarar hæstv. ríkisstj. - hafi farið fram. Er það í raun og veru svo að ekkert hafi verið gert í þessu eða lítið? Ég tek undir fsp. hv. þm. Helga Seljans um það hvernig þessi mál standi og hvað þessari vinnu líði vegna þess að þetta er mikilvægt mál. Það er svo að sjá sem þarna hafi mönnum ekkert miðað, eins og lýst hefur verið yfir, og væri æskilegt að fá svör hæstv. landbrh. við því.

Landbrh. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég vil taka undir með hv. 2. þm. Austurl. þegar hann sagði að s álfsagt væri að vísa málinu til nefndar og skoða það. Ég get tekið undir að æskilegt er að þarna séu mönnum allar staðreyndir ljósar. Ég held að ekki sé vilji neins, sem þarna kemur að, að dylja neitt. Þess vegna er æskilegt að eftir sem flestum upplýsingum sé leitað varðandi þessi mál. Hins vegar vil ég, vegna þeirra umr. sem hér hafa farið fram um til hvorrar nefndar málinu skuli vísað, leggja til að frv. sé vísað til landbn. eins og framleiðsluráðsfrv. ævinlega hingað til. Ég veit ekki hvernig vinnubrögð yrðu hér á Alþingi ef við færum að tína einstakar greinar út úr lögum og vísa til sitt hvorrar nefndarinnar. Hvernig í ósköpunum mundi það enda? Deildanefndirnar eru tíu. Ef við værum að búta lög þannig sundur og vísa þeim bútum til sitt hverrar nefndarinnar, eftir því sem okkur dytti í hug að væri æskilegast út frá einhverjum sjónarmiðum, þá held ég að við færum út á algerar villigötur. Ég held að við verðum að halda okkur við það eins og við getum að þeir málaflokkar sem tilheyra ákveðnum nefndum gangi til þeirra. Þess vegna vil ég eindregið leggja til að þessu frv. verði vísað til landbn. Um efni frv. skal ég ekki ræða mikið að öðru leyti. Hér er því slegið föstu að umboðslaunin skuli vera 2% af söluverðmæti útfluttrar vöru. Hvað er söluverðmæti? Er það það verðmæti vörunnar sem ríkið viðurkennir eða er það verðið sem er greitt af kaupanda erlendis - sem ég efast ekki um að sé þarna meint? Hins vegar vitum við að með ákvörðun ríkisstj. og Alþingis árið 1960 um útflutningsbætur á landbúnaðarafurðir var því slegið föstu að ríkið greiddi hluta af framleiðslukostnaði vörunnar. En það er óþarfi að fara út í neina hártogun um það. Hins vegar vil ég benda á að engum er skylt að flytja út landbúnaðarvörur. Það er ekki hægt að lögskylda neinn til þess ef þóknun fyrir það er langt undir þeim kostnaði sem því fylgir. Ég vildi benda þeirri nefnd á, sem um málið kemur til með að fjalla, að ekki má setja svo þröngar skorður í lögum um þá þóknun, sem heimilt er að taka fyrir sölu erlendis, að engir fáist til þess að líta við slíkri vinnu. Það er einmitt lögð áhersla á það núna að okkur sé mikilvægt að leita hinna allra bestu markaða og þær raddir heyrast oft að ekki sé lögð nægileg vinna í markaðsleit. Þess vegna má ekki með einhverjum fljótfærnislegum lagasetningum setja lagaákvæði sem koma kannske algerlega í veg fyrir að nokkur fáist til að líta við þeirri starfsemi. Hér hefur svo verið borin fram spurning um endurskoðun framleiðsluráðslaganna og hvað því verki miðar. Viðræður voru hafnar fyrir um ári um það mál og síðan hefur verið aflað margvíslegra upplýsinga. Stærsti áfanginn í þessari undirbúningsvinnu er tvímælalaust nál. frá nefnd sem ég skipaði á s.l. vetri til þess að gera tillögur um framleiðslustefnu í landbúnaði. Sú nefnd skilaði tillögum sínum í byrjun síðasta mánaðar og þær voru til umfjöllunar á aðalfundi Stéttarsambands bænda, þar sem tekið var undir meginniðurstöðu nefndarinnar. Þetta verður grundvallarplagg, getum við sagt, um þann þátt þeirrar endurskoðunar á framleiðsluráðslögunum. Að því er nú verið að vinna að reyna að móta þá stefnu í lagafrv. þannig að hægt sé að leggja frv. fyrir Alþingi. Hins vegar er augljóst að hér er um mjög mikið vandaverk að ræða, enda þótt samkomulag sé orðið um heildarstefnumörkun í þessum málum. Niðurstaða nefndarinnar er í samræmi við það sem hv. 5. landsk. þm. vitnaði til og las upp úr þjóðhagsáætlun þannig að þar er ekki um neinar andstæður að ræða. Hins vegar er augljóst að allmikil vinna er að koma þessu máli í það horf að hægt sé að leggja það fyrir Alþingi, en ég óska eindregið eftir því að hægt sé að hraða þeirri vinnu og leggja frv. fram hér sem allra fyrst.



Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka þær undirtektir sem þetta litla frv. hefur fengið. Ég vil gera að umræðuefni tvö atriði sem fram hafa komið í þessari umræðu. Það er annars vegar spurningin um það til hverrar nefndar þetta mál á að fara. Ég veit að vinnuhættir Alþingis hafa mótast á löngum tíma. Sá vilji sem fram kemur í ýmsum nefndarstörfum, þ.e. þeirra nefnda sem fjalla um þingsköp eða breytingar á Stjórnarráði og annað slíkt, sýnir að ákveðinn áhugi er þegar á ferðinni og búinn að vera nokkuð lengi til að breyta að einhverju leyti annars vegar starfsháttum Alþingis og hins vegar bæði samskiptum og starfsháttum Stjórnarráðs. Í stjórnarskránni eru tvær greinar, 40. og 41. gr., þar sem talað er um að engan skatt megi á leggja né breyta nema með lögum og ekkert gjald megi greiða af hendi nema heimild sé til þess í fjárlögum eða í fjáraukalögum. Minn skilningur á þessum greinum og samhengi þeirra við störf Alþingis felst einfaldlega í því að á Alþingi starfi annars vegar fjvn. og hins vegar fjh.- og viðskn. og þessar n. taki fyrir öll þau mál sem lúta annaðhvort að álögum eða greiðslum á gjöldum. Þess vegna vil ég vísa þessu máli til fjh.- og viðskn. Hæstv. landbrh. taldi það mundu torvelda og rugla störf Alþingis mjög ef einstaka greinum úr lagabálkum væri vísað þvers og kruss milli n. Nú er það einu sinni svo, þó að einhvern tíma hafi verið sagt að lög skuli ráða en ekki menn, að okkar hlutverk er að móta lögin, en ekki laganna að stjórna því hvernig við vinnum. Þau mál sem heyra til fjármála finnst mér að eigi gagngert og yfirleitt að fara til fjh.- og viðskn. eða fjvn. nema þá að Alþingi samþykki endanlega eitthvað annað og komist að einhverri annarri niðurstöðu um verksvið nefndanna. Ég hef litið þannig á hvað varðar aðrar nefndir en fjh.- og viðskn. og fjvn. að hin upphaflega hugsun um störf þeirra hafi verið sú að þær ættu að fjalla um stefnumótun í viðkomandi málaflokkum en ekki um gjaldtöku eða greiðslu fjármuna úr ríkissjóði. Nú veit ég að téð lög, lögin um Framleiðsluráð landbúnaðarins, hafa inni að halda ýmislegt sem bæði ég og aðrir hv. þm. hafa gagnrýnt á undanförnum árum, bæði um greiðslur og álögur. Ég lagði þetta hér til vegna þess að ég vil láta reyna nokkuð á hvern hug menn bera til þessara mála og held þess vegna fast við minn keip að fara fram á að þessu máli verið vísað til fjh.- og viðskn. Það hefur ekkert með persónur hv. 11. landsk. þm. eða 4. þm. Norðurl. v. að gera. Þetta hefur eingöngu með það, sem á ljótu máli kallast „prinsippafstaða“, að gera. Hvað máli hæstv. landbrh. viðkemur verð ég að segja að ég áttaði mig ekki alveg á því hvað hann var að fara þegar hann fór að hugleiða hvað væri söluverðmæti. Samkv. mínum skilningi er söluverðmæti það verð sem ég fæ fyrir vöruna þegar ég sel hana, þ.e. það verð sem kaupandinn greiðir. Hins vegar fór hann að tala um að enginn væri neyddur til að flytja út og menn skyldu hugsa sig mjög rækilega um áður en þeir færu að setja einhverjar skorður. Ég viðurkenni að í því lagafrv. sem ég legg hér fram er talað um skorður, þ.e. að ekki skuli heimilt að taka meira en 2% af söluverðmæti útfluttra landbúnaðarafurða í sölulaun. Það hlýtur hverjum og einum að vera það ljóst, sem fjallað hefur um þessi mál, hvað mér gengur hér til. Ég er að hafna þeirri hugsun að sölulaun séu tekin af útflutningsbótum. Að kalla það óeðlilegar skorður er skoðun sem hver og einn getur haft sem vill, en í þessu tilviki tel ég það nauðsynlegar skorður til þess að menn geri ekki út á tekjumöguleika sem svona skorðuleysi getur verið.



Virðulegi forseti. Það eru einkum þrjú atriði sem ég vildi gera að umtalsefni og fyrst og fremst varðandi form frekar en efni. Það er þá í fyrsta lagi það sem hér hefur komið fram um að mál hv. þm. Stefáns Benediktssonar, sem hann leggur nú fram öðru sinni, hafi týnst í deildinni í fyrra og þá væntanlega í meðförum landbn. Ed. Alþingis.

Það voru ekki mín orð.

Nei, ég bar þau ekki heldur upp á þig. Það voru aðrir menn sem mæltu þau. - Þá er kannske eðlilegt að rifja upp enn einu sinni hvernig þetta sérstaka mál gekk til. Fljótlega eftir að ég kom úr páskafríi tilkynnti ég flm. að ég væri tilbúinn að afgreiða þetta mál og sagði honum frá tillögum mínum þar um. Þannig stóð þá á að hann var að fara á fund hjá BJ. Að þeim fundi loknum sagðist hann skyldu gefa mér svar. Það svar barst mér á síðustu þingdögum þegar hv. þm. var hér í forsetastól. Hann hafði þá orð um það að hann vildi fá málið atgreitt. Þannig var vinnurásin í kringum þetta mál í landbn. Ed. Alþingis. Þá þykir mér líka rétt að fara örfáum orðum um það sem hv. þm. Helgi Seljan var að segja um skipan endurskoðunarnefndarinnar sem fjallar um framleiðsluráðslögin. Þar talar hann enn einu sinni um það að ekki sé öðrum hleypt að en þeim sem styðja núv. ríkisstj. og þykir honum það mjög miður. Það er vert að benda á það í því sambandi, eins og raunar hefur komið hér fram, að í stjórnarsáttmála núverandi ríkisstj. er tekið fram að þessi endurskoðun skuli eiga sér stað. Það hlýtur því að vera eðlilegt að stuðningsflokkar ríkisstj. gangi frá tillögum í málinu. Það er svo allt annað mál að auðvitað verður fjallað um málið bæði hér á Alþingi og raunar miklu víðar þótt settar verði fram tillögur í frv.formi. Ég er svolítið hissa á því að hv. þm. Helga Seljan skuli þykja þetta undarleg vinnubrögð því að á s.l. kjörtímabili sat hann í nefnd þeirrar ríkisstj. sem þá starfaði við að semja þáltill. um stefnu í landbúnaðarmálum.  Kannske má minna á það til áréttingar að á framboðsfundi austur á landi fyrir síðustu kosningar þá sagði einmitt hv. þm. Helgi Seljan að þetta hefði verið eitt það allra ánægjulegasta starf sem hann hefði unnið um ævina. Þá kem ég að því sem var vikið að mér í sambandi við endurskoðun á framleiðsluráðslögunum, en spurt var hvernig það starf gengi. Ég get að sjálfsögðu vísað til ummæla hæstv. landbrh. þar um. Eins og kom fram í máli hans starfaði að þessu verkefni nefnd sem hann skipaði og var skipuð fulltrúum landbúnaðarins, einum manni úr hverju kjördæmi, og þeirri nefnd var sérstaklega falið að fjalla um framleiðslumarkmiðin sem eru að sjálfsögðu mjög stór þáttur af þessari umræðu. Ég held að það hafi verið góð vinnutilhögun að leitast við að kalla eftir tillögum bændanna þar um. Eins og kom fram í máli ráðh. áðan voru drög að þessu nál. komin fram fyrir aðalfund Stéttarsambandsins sem var haldinn síðustu daga ágústmánaðar ef ég man rétt, en nál. í heild ekki fyrr en nokkru síðar. Þar hefur því fengist ákveðin afstaða frá bændasamtökunum til þessa mikilvæga þáttar þessarar stóru spurningar. Hitt get ég upplýst að endurskoðunarnefndin hefur verið að störfum frá því fyrir rúmu ári, m.a. voru haldnir fundir mánaðarlega í sumar í þessari nefnd. Þær tillögur, sem fram koma í nýjum verkefnasamningi ríkisstj., taka mjög mið af hugmyndum þessarar nefndar. Það var haldinn fundur í þessari nefnd, að því er mig minnir, síðast um miðjan september. Þá var ákveðið að ekki yrði fundað aftur fyrr en eftir að þing kæmi saman, en aftur á móti voru gerðar ráðstafanir til þess að bæta enn við heimildum svo að hægt yrði að fara að ganga í að setja saman tillögur í þessu máli eftir að þing hæfist. Það er að sjálfsögðu ekki í mínu valdi að segja hvað það muni taka langan tíma, fjarri því. Ég tek undir það, sem hæstv. landbrh. sagði áðan, að hér er um gífurlega flókið mál að ræða. Framleiðsluráðslögunum hefur í rauninni ekki verið breytt síðan árið 1947 að stofni til og það er margt orðið úrelt í þeim lagatexta, hversu mikið sem því verður nú breytt. Líka má minna á að auðvitað þurfa margir aðilar að fjalla um framleiðsluráðslögin. Þetta er vinnulöggjöf landbúnaðarins og að sjálfsögðu verður að nást sátt við þann atvinnuveg um þessar breytingar. Allt tekur þetta mjög mikinn tíma. Hins vegar legg ég áherslu á það og get tekið undir það, að að sjálfsögðu er nauðsynlegt að hraða þessari umfjöllun svo að mönnum geti gefist færi á að fjalla um málið eftir að því hefur verið skilað frá þeirri nefnd sem hefur það til meðferðar.



Virðulegi forseti. Hér fer auðvitað fyrst og fremst fram umræða um það frv. sem lagt hefur verið fram og mælt fyrir, þ.e. frv. um breytingar á framleiðsluráðslögunum, að sölulaun verði aldrei hærri en 2% af útflutningsverðmæti. Ég vildi koma því að í þessari umræðu að fyrir 1965 voru þegin sölulaun af verðmæti útfluttra mjólkurafurða miðað við verðmæti þess útflutnings, en ekki miðað við óniðurgreitt heildsöluverð eins og ég hygg að raunin sé nú. Ég vil taka undir þau sjónarmið, sem ég hygg að liggi fyrst og fremst að baki þessum tillöguflutningi, þ.e. að það fyrirkomulag sem nú gildir hvetji ekki til þess að reynt sé að fá hærra verð fyrir viðkomandi vöru á erlendum mörkuðum. Á hitt er að líta að þegar t.d er um að ræða sölu á sauðfjárafurðum, á dilkakjöti, þarf að selja fleira en aðeins lærin og hrygginn, það þarf helst að selja allan skrokkinn. Það gefur auga leið að hæst verð fæst fyrir þá hluta skrokksins sem ég nefndi. Þá leiðum við aftur hugann að því: Er einhver fáanlegur til að selja þá hluta skrokksins sem augljóslega fæst miklu, miklu lægra verð fyrir? Ég efast ekki um að flm. hefur hugað að þessu og hefur sjálfsagt uppi tillögur um hvernig því sem og öðru í þessu sambandi verði fyrir komið. En vegna prósenta sölulaunanna ætla ég að segja nokkur orð. Svo ég taki dilkakjötið, þá hefur verið miðað við óniðurgreitt heildsöluverð að hausti. Sú verðviðmiðun hefur alla jafna gilt út viðkomandi söluár þannig að þegar dæmið hefur verið gert upp í lok söluárs hefur prósentan í raun verið 1.65% og upp í 1.85%, en ekki 2% eins og alltaf hefur verið um talað í umr. nú. Ég skal ekkert um það segja hvort þetta breytir einhverjum viðhorfum að því er varðar frv., enda gildir það mig einu. Á liðnu þingi var aðeins vikið að útflutningi sauðfjárafurða, dilkakjöts. Þar er einmitt að því vikið að frá 15. sept. og til og með ágúst 1983 hafi ein og sama verðviðmiðunin gilt að því er varðar töku sölulauna. Virðulegi forseti. Ég held ég fari ekki fleiri orðum um þetta atriði. Ég vil ekki gera mikið úr því hvert þetta mál fer, hvort það skuli fara til fjh.- og viðskn. Hins vegar læt ég mér til hugar koma að ástæðan fyrir þeirri till. að málinu skuli vísað til fjh.- og viðskn. séu atvikin á liðnu vori, ég geri frekar ráð fyrir því. En enda þótt svo fari að málinu verði vísað til fjh.- og viðskn. munum við í hinni frægu endurskoðunarnefnd um framleiðsluráðslögin - og ég á þann heiður að sitja í nefndinni og hv. 11. landsk. þm., hann kemur mikið við sögu í þessu máli öllu, - ekki gleyma afurðasölumálunum eins og útflutningnum á landbúnaðarafurðum og hvernig honum verður best fyrir komið, m.a. með tilliti til þeirrar þóknunar sem aðilar fá fyrir umfjöllun á þeim varningi, enda þótt mótuð hafi verið framleiðslustefna, ef ég má svo að orði komast. Við hv. 11. landsk. þm. biðum nú nokkuð eftir henni því að þar þurftu að okkar dómi óhjákvæmilega fleiri menn að koma við sögu en ágætir nm. í endurskoðunarnefnd framleiðsluráðslaga. Við vildum að fleiri bændur tækju þátt í þeirri stefnumörkun en við hv. þm. Egill Jónsson.  Ég vil taka undir það, sem hv. þm. hafa komið að, að endurskoðun framleiðsluráðslaganna þurfi að hraða. Ég vil endurtaka að forsendan fyrir skynsamlegum vinnubrögðum og forsendan fyrir því að gera eitthvað í þeim málum var óhjákvæmilega að marka heildarramma. Það er tilgangslaust að setjast niður og lesa saman lagatexta án þess að vita hvert menn stefna. En ég vil þó vara við því að menn séu of bráðlátir. Við skulum ekki gleyma því að við ætlum að vanda það sem lengi skal standa þó ég sé ekki þar með að segja að þessi endurskoðun verði gerð af slíkum myndugleik að hún muni standa á meðan land rís úr sæ. Það má enginn taka það þannig. Flest mannanna verk verða ævinlega til endurskoðunar með tilliti til framþróunar. Ég geri frekar ráð fyrir að það komist meiri skriður á þessa endurskoðun en hingað til hefur verið af ástæðum sem þegar hafa verið tíundaðar og ég vænti þess að menn skilji. Það má e.t.v. segja að mesta vandaverkið fyrir margumrædda endurskoðunarnefnd framleiðsluráðslaga sé að leitast við í sínum tillöguflutningi að standa að þessu máli öllu þannig að samdrátturinn verði ekki einn og sér, heldur komi eitthvað í staðinn. Það fer ekki hjá því að við verðum að hafa hugfast að framleiðslustefna í hefðbundnum búgreinum, sem sett hefur verið fram, varðar ekki einvörðungu bændur. Það er langt frá því. Þessi mál öll varða í mjög ríkum mæli fjölmörg byggðarlög og afkomu þeirra. Þetta veit ég að öllum hv. alþm. er fullkunnugt um. Þess vegna er mikilvægt að í öllu þessu starfi myndist ríkur skilningur fyrir því að þarna þarf eitthvað að koma í staðinn sem fólkið hefur atvinnu við, en jafnframt þokkalega lífsafkomu af. Virðulegi forseti. Ég ætlaði ekki að fara út í almennar umræður um landbúnaðarmál. Hér var fyrst og fremst verið að tala um einn lítinn þátt, en þó nokkuð stóran samt, þátt sem ekki má gleymast, söluþóknun af útflutningi landbúnaðarafurða. Þrátt fyrir að stefna hefur verið sett fram um samdrátt af því tagi að framleiðsla hefðbundinna landbúnaðarafurða verði í sem ríkustum mæli miðuð við innanlandsþarfir er augljóst að um nokkur næstu ár - raunar felur stefnan það í sér - verði töluverður útflutningur á landbúnaðarafurðum. Því er nauðsynlegt að huga að þessu máli. Mér skildist á hv. þm. Stefáni Benediktssyni - og er ég þá að lesa milli línanna - að þessi prósenta sé í sjálfu sér ekki aðalatriðið. Prinsippið er það að taka prósentu af söluverðmæti útflutnings. 2% eru ekki föst í hendi hv. þm. ef ég skil hann rétt. Og ég sé að hann kinkar til mín kolli.

Þorv. Garðar Kristjánsson Hæstv. forseti. Hv. 5. þm. Vesturl. sagði að hann legði ekki mikið upp úr því til hvaða n. þessu frv. yrði vísað. Ég verð að gera þá játningu að ég legg það mikið upp úr því að ég kvaddi mér hljóðs til þess eingöngu að ræða það atriði en ekki frv. efnislega. Og það er að gefnu tilefni. Það er af því sem hv. flm., hv. 8. þm. Reykv., sagði um sinn skilning á þingsköpum sem varðar þetta efni. Ég vil halda því fram að þau sjónarmið, sem hann túlkaði, byggist á misskilningi. Það eru ótvíræð ákvæði þingskapa um þetta efni og það er ótvíræð framkvæmd þingskapa alla tíð um þessi efni. Það kemur stundum fyrir, en það er ákaflega sjaldan, að það getur orkað tvímælis til hverrar n. á að vísa ákveðnu máli. En í þessu tilfelli getur það ekki orkað tvímælis þar sem um er að ræða frv. sem varðar eina aðallöggjöf landbúnaðarins. Það hlýtur að eiga að vísa slíku máli til landbn. Það er í samræmi við 15. gr. þingskapa þar sem talað er um að hvor þingdeild skuli kjósa fastanefndir til að fjalla um ákveðnar tegundir mála, þ.e. hver n. á að fjalla um sína tegund mála. Ég tel að ekki skipti máli í þessu sambandi hvort það er frv. til heildarlöggjafar eða frv. til breytinga á löggjöf eins og hér er um að ræða. Ég vek svo athygli á því að ef það væri horfið frá þessari venju, að hafa fastbundið í hvaða n. mál eigi að fara, þá yrði harla erfitt að framkvæma það ákvæði þingskapa í sömu grein þar sem gert er ráð fyrir að venja sé sú að sama máli sé vísað til sömu n. í báðum deildum. Það yrði erfitt að framkvæma það ef breytt yrði þeirri framkvæmd sem verið hefur. Auk þess er þess að geta að það getur ekki verið sjálfgefið, þó að eitthvert frv. feli í sér útgjöld fyrir ríkissjóð, í hvaða formi sem kann að vera, að það frv. eigi að fara til fjh.- og viðskn. Það eru hreinustu undantekningar ef frv. fela ekki í sér einhver útgjöld í einhverri mynd. Ef slíkri reglu væri framfylgt er ég hræddur um að það yrði yfirþyrmandi starf hjá fjh.- og viðskn. og harla lítið að gera í öðrum n. Hv. 8. þm. Reykv. vísaði til stjórnarskrárinnar, að því er mér virtist, til stuðnings sjónarmiðum sínum og nefndi 40. gr. stjórnarskrárinnar og 41. gr. Ég tel að það sé fráleitt að hægt sé að leita neins stuðnings í stjórnarskrá ríkisins fyrir þeirri skoðun sem hv. þm. setti fram varðandi afgreiðslu á þessu frv. í n. Ef hv. þm. vill meina að mál sem heyra undir 41. gr. stjórnarskrárinnar eigi að fara til fjh.- og viðskn. - ég skildi hann svo - þá er það misskilningur því að samkvæmt þingsköpum mega engin mál sem heyra undir 41. gr. stjórnarskrárinnar fara í fjh.- og viðskn. Samkvæmt þingsköpum eiga þau öll að fara í fjvn. Ég skal ekki fara að ræða hér um það hvort æskilegt væri að breyta þeim reglum sem hafa gilt. Það þarf að breyta ýmsu í þingsköpum og það vinnur sérstök n. að því verki. En mér fannst það liggja í orðum hv. 8. þm. Reykv. að hægt væri að breyta framkvæmd þingskapa í þá átt sem hann var að túlka. Ég tel að það sé ekki hægt nema með því að breyta þingsköpum, en það verður ekki gert nema með lögum.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki fara að efna til allsherjarumr. um þetta þó að ræða mín í upphafi hafi sennilega orðið til þess að kveikja þessa ágætu umr., enda er eins gott að við aðhöfumst hér eitthvað á meðan þeir tala í neðra um hin alvarlegri málefni. Vissulega er hér alvörumálefni á ferð, sem nú eru komin hér til umr., það er að segja um landbúnaðinn í heild sinni, sem hefur nokkuð verið hér til umr., en ég skal ekki fara út í þá umr., hún kemur seinna. Ég ætla ekki heldur að fara út í mikla umr. við minn ágæta vin, hv. 11. landsk. þm., allra síst að fara að rifja upp framboðsfundina okkar eystra ásamt hv. 4. þm. Austurl,. sem hér er einnig til vitnisburðar um það hvernig þeir fóru fram, en ég væri alveg til í að rifja upp svo sem eins og einhver loforð og því um líkt úr þessum ræðustól og efndir, ef hv. 11. landsk. vill fara í keppni um það, því hann hefur haft góð tök á því að standa að efndum á einu og einu loforði a.m.k. Við skulum ekki fara út í það. Ekki geri ég lítið úr þeirri viðkvæmni sem bar á hjá hv. 11. landsk. þm. út af þeirri stefnumörkunarnefnd um landbúnaðarmál sem ég starfaði í. Og vissulega var mikil ánægja að starfa í þeirri nefnd út af fyrir sig, m.a. vegna samstarfs við þá mörgu sem þar komu að verki. En ég geri mikinn mun á hvort ríkisstj. er að setja fram stefnumörkun í þingsályktun, sem þarf svo að framkvæmast með þeim hætti að breyta þarf ótal lögum svo hún geti komist í framkvæmd, eða hvort um beina lagaendurskoðun er að ræða þar sem fjallað er um öll hin þýðingarmestu mál sem t.d lögin um Framleiðsluráð landbúnaðarins eru, óneitanlega, varðandi bændastéttina og landbúnaðinn í heild. Hv. 11. landsk. þm. ítrekaði reyndar áðan að hér væri um mikinn stofn að lagasetningum fyrir landbúnaðinn í heild að ræða. Ég ber þetta ekki saman, þó að ég segi að þessi stefnumörkunarnefnd hafi unnið ágætt starf sem nefnd til þess að gera till. til þál. um stefnumörkun af hálfu þeirrar ríkisstj. sem þá sat, því að nú eru menn að endurskoða heildarlöggjöfina sem mestu skiptir um landbúnaðinn í landinu. Ég tel að í slíkri lagaendurskoðun, hvort sem það er á vegum þessarar ríkisstj. eða annarra, eða á stórum og viðamiklum lagabálkum eigi fleiri að að koma en stjórnarsinnar einir. Í mjög veigamiklum atriðum hefur þessari reglu verið fylgt. Það eru hins vegar undantekningar nú ef það hefur verið gert. Ég man í svipinn ekki eftir nema einni nefnd, sem ég geri ekki lítið úr, sem hæstv. samgrh. skipaði á s.l. ári til að endurskoða flugmál okkar, þar sem hann valdi stjórnarandstæðing til setu í þeirri nefnd, en vel kann að vera að einhverjir ráðh. hafi einhvern tíma orðið þess varir að til var stjórnarandstaða sem gæti kannske m.a. lagt þeim lið í vandasömum málum varðandi lagasetningu. Ekki mundi af veita. Það kom réttilega fram hjá hæstv. landbrh. að þeim markmiðum, sem minnt var á hérna að ná ætti í þjóðhagsáætlun yrði ekki náð nema að undangenginni ærinni vinnu. Ég segi þegar ég les þetta yfir, var ekki búinn að því áður, að það hljóta að vakna margar spurningar um bæði 1. og 2. töluliðinn; um það hvernig ná megi mjólkurframleiðslu og kjötframleiðslu niður með þeim hætti sem þar er greint frá. Það er spurning um byggð í landinu, spurning um það hvernig eigi að tryggja afkomu þess fólks sem er í sveitum nú þegar, hvort það eigi að beina því yfir á yfirfullan vinnumarkað í þéttbýlinu eða hvort útvega eigi því önnur atvinnutækifæri. Það er ekki fljótgert. Það hefur reynslan sýnt hvað sem líður góðum vilja varðandi aukabúgreinar og annað. Hér er ekki um neina fljótfærnisvinnu að ræða, síður en svo, og menn ná þessu ekki á stuttum tíma nema á verði veruleg byggðaröskun og veruleg röskun fyrir afkomu og kjör þess fólks sem í sveitunum býr. Ég ætla ekki að fara út í efnisumr. um þetta mikla mál, en hæstv. landbrh. kom inn á nokkur þeirra atriða sem skipta verulegu máli, eins og t.d markaðsleitina. Það er rétt að markaðsleit hefur verið framkvæmd af ýmsum. Menn hafa farið út um lönd og athugað með markaði fyrir landbúnaðarafurðir okkar. Ég efast ekki um að þar hafi farið menn með góðum hug og viljað vinna virkilega vel, en ég man eftir því að hv. 4. þm. Austurl. benti á það í fyrra í framsöguræðu fyrir öðru þingmáli að það væri ekkert smávandaverk sem þeir menn tækju að sér sem leituðu markaða og þeir þyrftu að vera virkilega vel læsir á vinnubrögð og þá mikilvægu vinnu sem í þetta þyrfti að leggja. Ég efast um að við höfum komið þessu þannig á framfæri að það hefði getað dugað sem þurft hefði. Ég er þó ekkert að gera lítið úr þeim aðilum sem hafa verið að reyna þetta-ég vil segja: hafa stundum verið að baksa við þetta. Síðan kemur hæstv. landbrh. að mótun framleiðslustefnunnar og segir að þar sé grunninn að finna með nýrri stjórnun, með nýjum stjórntækjum. Menn hafa þau nú þegar og vita að þau hafa ekki reynst á þann veg sem menn ætluðust til og vonuðust til að yrði. Ég held að áður en þau stjórntæki verða tekin í notkun þurfi svo sannarlega að mörgu að hyggja. Og ég veit að ekki mun hv. 11. landsk., þrátt fyrir hans orð áðan, verða meinsmaður þess í stjórnarliðinu að hæstv. landbrh. leiti til okkar stjórnarandstæðinga þegar verður farið að leggja þennan heildargrunn að framtíðarstefnu í landbúnaði með beinni og ótvíræðri lagasetningu - ekki tillögu um stefnumörkun, ekki þáltill., heldur beinni og ótvíræðri lagasetningu um framtíð þessa atvinnuvegar.



Virðulegi forseti. Úr því að hv. 4. þm. Vestf. talaði beint til mín úr ræðustól hefði mig gjarnan langað til að fá hann hingað í salinn ef þess væri kostur.

Það er verið að sækja hv. 4. þm. Vestf.

Eins og ég sagði í upphafi máls míns, af því að orðum hv. 4. þm. Vestf. var beint beint til mín, taldi ég nauðsynlegt að koma hingað upp. Það er háttur okkar, sem eldri eru, að tala oft til þeirra yngri með þeim hætti að afsaka misgjörðir þeirra sem misskilning og sýna þeim þá þannig ákveðinn velvilja. Skilningur minn á stjórnarskrá og þingsköpum þarf ekki endilega að vera misskilningur þó hv. 4. þm. Vestf. þyki svo. Nú er það þannig að við þekkjum báðir til sögulegrar tilurðar nefnda á Alþingi þannig að við þurfum ekki að rifja þá sögu upp. Stjórnarskráin fjallar ekki um nefndarstörf Alþingis. Það er okkur báðum fullkunnugt um. Nefndirnar verða til vegna þeirra verkefna sem hrannast upp og nauðsynlegt þykir að vinna með þeim hætti sem þær gera. Það er ákveðin hliðstæða milli þeirra n. sem starfa í Sþ. og þeirra n. sem starfa í þd. Sams konar n. starfa þar með allmiklu samræmi að undanskilinni atvmn. sem fjallar um þó nokkuð stóra og marga málaflokka. Hliðstæða fjvn. Sþ. eru fjh.- og viðskn þd. Það er þannig að þingsköp fjalla sáralítið um hlutverk þessara n. eða verksvið að öðru leyti en því sem sagt er um störf n. í Sþ. og að í þingsköpum stendur um þdn. ekkert annað en það að hvor þd. skuli og kjósa fastanefndir til að fjalla um ákveðnar tegundir mála og skuli það gert á öðrum þingfundi hvorrar deildar, þ.e. kjósa. Þá er spurningin um túlkun tegundar mála og þar sem það er mín túlkun að hér sé um gjaldamál að ræða legg ég til að það fari til fjh.- og viðskn. Ef það er túlkun manna að tegundir mála fari eftir því hvort það stendur í heiti málsins landbúnaður, útvegur eða eitthvað annað get ég fallist á að það verði að vísa þeim til þeirra n. sem sams konar heiti bera. Ég verð að beygja mig fyrir þeirri röksemd hv. 4. þm. Vestf. að þá eigi síður við að vísa málum þvers og kruss, þ.e. hafi mál farið áður til einhverrar n. sé eðlilegt að það fari til hennar aftur. Má þá minna á það að afgreiðsla þessa máls í fyrra var með þeim hætti að ég lagði til að það færi til hv. fjh.- og viðskn. og þd. ákvað að það færi til hv. landbn. Í sambandi við orð hv. 4. þm. Vestf. um rökstuðning minn við stjórnarskrá hef ég ekkert annað að segja en að hann hefði kannske átt að hlusta eilítið betur á það sem ég sagði. Ég sótti engan annan stuðning í stjórnarskrána en þann að með lögum skyldi ákveða gjöld og útgjöld ríkisins og síðan að ákveðnar sögulegar forsendur réðu því hvernig störf hefðu skipast hér á þingi og það væri einfaldlega mín skoðun að á meðan fjvn. Sþ. og fjh.- og viðskn. deilda væru starfandi ættu þær að fjalla um gjöld og útgjöld á vegum ríkisins. Það kann vel að vera að í allflestum tilfellum þurfi lög eða lagafrv. útgjalda af hálfu ríkisins eða gjaldtöku, en það ætti ekki að breyta því að þau mál þyrfti að skoða með tilliti til heildarafkomu ríkissjóðs. Það getur náttúrlega hugsast, og það finnst mér réttmætur skilningur, að n. fjalli um málasvið eins og landbúnað og útveg eða annað því um líkt eins og nöfn þeirra gera ráð fyrir í þingsköpum, en þá mætti líka spyrja hvort fjh.- og viðskn. ætti yfir höfuð að fjalla um nokkuð annað en skattamál eða þá það sem viðkemur gerð fjárlaga. Þessir hlutir eru ekki fastákveðnir. Ákveðnar starfsvenjur hafa skapast. Ekki hafa verið dregnar neinar ákveðnar línur með samþykktum hér í þd. Ég má minna á það máli mínu til stuðnings að ef menn höfða til starfsvenja er þó nokkuð töng hefð fyrir því hér á þingi að málum sé vísað til n. með tilliti til þess í hvaða n. flutningsmaður situr. Má segja að hliðrað sé til með tilliti til þess að hann hafi áhuga á því að fjalla um málið í þeirri n. sem hann situr í þó að málið heyri henni ekki nákvæmlega til samkv. skilgreiningu.



Virðulegi forseti. Það er að sjálfsögðu óþarfi að teygja þessar umr., en það var einkum út af orðum hv. þm. Helga Seljan sem mér fannst eðlilegt að ég kæmi skýringum mínum á framfæri. Hann leitaðist við að bjarga sér út um bakdyrnar frá þeim samanburði sem ég gerði á starfstilhögun fyrrv. og núv. ríkisstj. með því að leiða rök að því að annaðhvort væri um að ræða þáltill. eða frv. Það sem skiptir máli er að í ákvæðum stjórnarsáttmála beggja ríkisstj., fráfarandi og núverandi, var kveðið á um með hvaða hætti skyldi farið með afgreiðslu á landbúnaðarmálum. Fyrrv. ríkisstj. setti það inn í sinn stjórnarsáttmála að stefnan í landbúnaði skyldi ákveðin með þál. frá Alþingi. Hún var, eins og við vitum, samin af nefndinni sem ég vitnaði í og var einmitt fengið það hlutverk. Núv. ríkisstj. ákvað hins vegar í sínum stjórnarsáttmála að stefnan í landbúnaði skyldi mótuð með endurskoðun á framleiðsluráðslögunum. Hér er þess vegna um sama efni að ræða. Það hlýtur að vera öllum mönnum ljóst, eins og ég hef þegar tekið fram, að þótt stjórnarflokkarnir komi sér niður á meginstefnu í landbúnaðarmálum í frv.-formi er eftir öll umfjöllun úti í þjóðfélaginu og hér á Alþingi. Það er því ekki eins og það sem þar kemur fram verði eitthvert leyniplagg og fjarri því að ég hafi andúð á að um þau mál verði nákvæmlega fjallað hér á Alþingi, eins og hv. þm. tók reyndar fram. Ég sé ekki ástæðu til að fara efnislega út í umr. um þessi mál. Það komu ýmsar ágætar ábendingar fram hjá hv. þm. Helga seljan sem ég er honum alveg sammála um. Það er m.a. spurningin um hvernig þetta verður fléttað saman þannig að ekki hljótist af röskun byggðar. Það er skilmerkilega tekið fram í endurnýjuðum stjórnarsáttmála að séð verði fyrir því að inn í landbúnaðinn komi atvinnutækifæri til móts við þann samdrátt sem orðinn er. Hins vegar má segja að samdrátturinn eins og hann er í dag sé orðinn nægur. Það er annað mál að fallið hafa út úr landbúnaðarframleiðslunni mikil verðmæti sem stórlega hafa rýrt og rýra tekjur sveitafólks eins og er. Það er mjög stórt mál og blandast inn í þessa umr. Það er ekki svo ýkjamikið sem út af stendur um þessar mundir að hafa þurfi sérstakar áhyggjur af, ef ekki þyrfti að hugsa fyrir öðru en því sem þar er um að ræða. Hins vegar er staðan í landbúnaðinum þannig og verðmætasamdrátturinn, sem þar hefur orðið, með þeim hætti að hyggja þarf líka að fortíðinni. Þetta vona ég að verði hægt að ræða hér og helst sem fyrst. Ég tek heils hugar undir þau ummæli hv. þm. Davíðs Aðalsteinssonar að það beri að hraða frágangi að tillögum um endurskoðun á framleiðsluráðslögunum og þótt annasamur tími sé fram undan hér á þingi, eins og gjarnan er fram að áramótum vildi ég leggja mitt af mörkum til að þeim störfum yrði hraðað þannig að sem fyrst lyki og annar þáttur þeirrar umræðu gæti hafist, bæði í samtökum bænda og reyndar víðar í þjóðfélaginu og eins á hinu háa Alþingi.

Þorv. Garðar Kristjánsson Hæstv. forseti. Hv. 8. þm. Reykv. vék nokkrum orðum að því sem ég sagði hér áður um skilning minn á því til hvaða þingnefndar ætti að vísa því máli sem við nú ræðum. Hv. þm. lét þess getið að það kæmi stundum fyrir að þegar skiptar væru skoðanir væri sagt að það væri misskilningur á ferðinni og ég mundi hafa sagt það af góðvilja þegar ég notaði orðið „misskilningur“. Ég kem hér aðeins til þess að staðfesta að þessi tilgáta hv 8. þm. Reykv. er rétt. Að sjálfsögðu gat ég sagt að hans skoðun væri röng, en ég orðaði það svo að þetta væri misskilningur. Ég hef þegar tjáð mig um málið og sé ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um það.