Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. atvmn. (Jón Kristjánsson) Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. frá atvmn. um till. til þál. um könnun á jarðvarma, jarðsjó og ferskvatni á Vesturlandi. ,,Nefndin hefur rætt tillöguna og kallað til viðtals Guðmund Pálmason, forstöðumann jarðhitadeildar Orkustofnunar. Fram kom að unnið er að þessu verkefni á vegum stofnunarinnar. Í ljósi þess leggur nefndin til að tillagan verði samþykkt svo breytt: Tillgr. orðist svo: Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að hraða samræmdri könnun á jarðvarma, jarðsjó og fersku vatni á Vesturlandi í samvinnu við sveitarfélög og aðra hagsmunaaðila svo að sem fyrst liggi fyrir upplýsingar um forða af heitu og köldu vatni og jarðsjó er hagnýta megi, m.a. í þágu fiskeldis, til eflingar byggðar og búsetu á Vesturlandi. Árni Gunnarsson og Ólafur Þ. Þórðarson voru fjarverandi við lokaafgreiðslu málsins.`` Undir nál. skrifa Jón Kristjánsson, Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir, Matthías Á. Mathiesen, Geir Gunnarsson og Geir H. Haarde.

Frsm. 2. minni hl. fjh.- og viðskn. Nd. (Kristín Halldórsdóttir): Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að hafa mjög mörg orð um þetta mál, enda þingmenn orðnir nokkuð heimfúsir, en vinur vor Ragnar Reykás hefði líklega sagt að þetta hefði verið hið versta mál eða það hefði verið hið besta mál eftir því í hvorri deildinni hann hefði verið staddur. A.m.k. er þetta orðið afar sérkennilegt mál og hálfgerð þrætubók. Það hefur nú flakkað á milli deilda um hríð og hvorug deildin viljað láta af sínu. Nd. hefur tvisvar sinnum fellt orðið ,,á óréttmætan hátt`` út úr 7. gr. frv., þ.e. 1. mgr. 17. gr. vaxtalaganna sem fjallar um okur, en Ed. hefur jafnoft bætt þeim inn í aftur. Það er út af fyrir sig sigur í málinu að hv. fjh.- og viðskn. Ed. hefur nú fært rök fyrir þeirri skoðun sinni að þessi orð skuli vera inni. Slík rök hefur að margra mati skort þótt eftir þeim hafi verið gengið og m.a. kallað ákaft eftir útskýringum hæstv. ráðherra við umfjöllun málsins í annað sinn í Nd. Þeirra skýringar voru nú að mínu mati fremur rýrar og nánast ,,af því bara``. Nú liggja þessi rök fyrir á þskj. 1013 með tilvísun til athugasemda frá fyrri tíð og rökfærslan er byggð á því að nauðsynlegt sé að hafa ákveðinn sveigjanleika eða fyrirvara fyrir dómstóla um mat á refsiverðleika háttseminnar og þrengingu á efnissviði ákvæðisins. Það er mjög gott að hafa fengið þessa röksemdafærslu fram, en það breytir ekki skoðun þeirrar sem hér stendur. Ég hef ásamt hv. 6. þm. Norðurl. e. enn lagt fram brtt. á þskj. 1230 um að orðin ,,á óréttmætan hátt`` falli brott. Ástæðan fyrir því að ég vil þessi orð út er byggð á máltilfinningu og réttlætiskennd og niðurstaða Ed. breytir þar engu um. Þessi fyrirvari er inni í lögunum og hefur e.t.v. sýnt þar ágæti sitt og gagn m.a. með því að ég held að það sé aldrei eða nánast aldrei kært með tilvísun til þessara laga. Þetta mál hefur nú verið í nokkru reiðileysi í allnokkra daga og virtist um tíma sem hv. stjórnarþingmenn væru endanlega búnir að klúðra því þar sem þeir þorðu ekki að láta það koma til atkvæða í Sþ. Lendingin var auðvitað brosleg, að ekki sé meira sagt, þegar fullbúið frv. birtist á borðum þingmanna í gær og virtist ætlast til ljúfrar afgreiðslu þess í gegnum báðar deildir þingsins í einum grænum hvelli. Það frv. var samhljóða því frv. sem hér um ræðir að öðru leyti en því að málsgreinin sem mestum vandanum og fjaðrafokinu hefur valdið var nú utan pappírs og það hlálega er að hún þurfti aldrei að vera í frv. því í henni felst engin breyting frá gildandi lögum. Þessi margumræddu orð ,,á óréttmætan hátt`` eru --- svo og reyndar öll önnur í þeirri málsgrein eins og hún birtist upphaflega í frv. --- í núgildandi lögum. Frv. sem birtist í gær var svo afturkallað eftir þenkingar á smáfundi í ýmsum kimum þessa húss og hér verður þá innan tíðar atkvæðagreiðsla um þetta mál sem slíkum vandræðum hefur valdið. Það bendir til þess að stjórnarflokkarnir hafi tryggt sér fullnægjandi stuðning við frv. sem þarf eins og mönnum er kunnugt fleiri atkvæði í Sþ. en í deildunum samanlagt. Það verður því fróðlegt að fylgjast með atkvæðagreiðslu á eftir og tekið vel eftir því hverjir hafa nú fengist til liðs við ríkisstjórnina. Það er svo e.t.v. að lokum við hæfi að færa höfundum frv. og ríkisstjórninni svo og auðvitað nefndarmönnum í hv. fjárhags- og viðskiptanefndum beggja deilda sérstakar þakkir fyrir að vekja svo rækilega athygli á þessum margnefndu orðum, glufunni, fyrir þá sem telja réttlætanlegt að hagnýta sér fjárþröng manna og aðstöðumun.

Friðrik Sophusson Virðulegi forseti. Ég tel til hlýða að einn af andstöðumönnum fyrirliggjandi brtt. taki til máls örstutt og rifji upp að þau orð, sem lagt er til að falli út úr frv., eru orð sem voru inni í stjfrv. í upphafi og hæstv. ríkisstjórn var ekki að leggja til að breytt yrði. Í öðru lagi hefur það komið skýrt fram í skjölum í hv. Ed. að sá sem samdi þetta lagafrv. á sínum tíma, prófessor Jónatan Þórmundsson, hafi fullgilda ástæðu til að setja þessi þrjú orð inn og skýrir það mætavel í greinargerð með frv. þar sem hann bendir á að um refsiviðurlög er að ræða og nauðsynlegt er að viss sveigjanleiki sé fyrir dómara til að taka tillit til siðferðis- og réttlætissjónarmiða því að auðvitað getur brot verið stórt eða lítið og nauðsynlegt fyrir dómara að hafa ákveðinn sveigjanleika þegar hann kveður upp sinn dóm. Prófessor Jónatan Þórmundsson vísar í því efni m.a. til almennra hegningarlaga og skýrir mjög vel hvers vegna þessi þrjú orð eru inni í þessari grein. Ég hvet hv. þm. til að kanna vel hvort það sé við hæfi að breyta lagagreininni með tilliti til þess að í henni eru ákvæði sem veita dómstólum heimild til að dæma menn í allt að tveggja ára fangelsi. Eftir að hafa skoðað málið hygg ég að nauðsynlegt sé að hafa þessi orð inni og held að málflutningur þeirra sem barist hafa gegn þessum þremur orðum, a.m.k. sumra hverra, sé á misskilningi byggður. Aðrir hafa rætt efnisatriði málsins. Þar sem hér var flutt ræða til að mæla með samþykkt brtt. hvet ég hv. þm. að greiða atkvæði gegn tillögunni, enda hafa úrslit í þessari atkvæðagreiðslu engin áhrif á lokaniðurstöðuna hvort heldur tillagan verður samþykkt eða felld, ef einhver heldur að svo sé, en um það hafa menn verið að fjalla í hliðarsölum í Alþingishúsinu.

Frsm. meiri hl. fjh.- og viðskn. Nd. (Páll Pétursson): Frú forseti. Ég vil láta koma fram að ég ætla að styðja brtt. hv. 10. þm. Reykn. og 6. þm. Norðurl. e. Þessi umdeildu orð ,,á óréttmætan hátt`` fyrirfinnast ekki í íslenskum lögum á öðrum stað en í þessari tilteknu grein seðlabankalaga þannig að sú röksemd að þessi ,,frasi`` þurfi að standa í lögum stenst ekki því að hvergi í lagasafninu er tekið til orða með þeim hætti til mildunar á refsiákvæðum. Að vísu er orðið ,,óréttmætur`` á einum stað enn í íslenskum lögum. Það er í fullgildingu á Parísarsamþykkt frá 1961 um verslun með iðnvarning. Ég tel sem sagt að sú niðurstaða að fella þessi orð út hafi verið rétt og ég ætla að halda mig við það.

Ragnar Arnalds Virðulegi forseti. Ég tel að ákvæði laga um vaxtatöku séu ófullkomin og að þetta ákvæði, sem er eina ákvæðið í lögum um okurvexti, sé allt of veikt og að það beri eins og hægt er að stuðla að því að fastar sé kveðið að orði í lögum um þessi efni. Ég lít svo á að orðin ,,á óréttmætan hátt`` geri textann lítt skiljanlegan. Ég tek undir það sem seinasti ræðumaður sagði áðan að það er ekki lagamál að miða sekt og refsingu við eitthvað sem er óréttmætt. Þetta er til þess eins fallið að gera ákvæðið loðið og lítt skiljanlegra en efni standa til. Þessi orð veikja þetta eina ákvæði sem til er í lögum gegn okurvöxtum. Þess vegna hefði ég talið ágætt skref að réttu marki að fella þessi orð út, lét það sjónarmið mitt koma skýrt fram við umræður um málið í hv. Nd. og er enn sömu skoðunar og fyrr þótt flutningsmaður till. sé nú annar en þá var, þ.e. við fluttum þetta mál á sínum tíma allmörg í fjh.- og viðskn. deildarinnar. Vissulega kom til álita á tímabili að gefa slaka í þessu máli ef málið í heild væri í hættu, en nú hefur verið upplýst að svo muni ekki vera og ég ætla að standa fast á skoðun minni í þessu efni og reyna að stuðla að því að þau lítt skiljanlegu hugtök, sem eru í lagatextanum og umdeild eru í þessu tilviki, falli brott.

Frsm. fjh.- og viðskn. Ed. (Eiður Guðnason): Ekki skal nú sett á löng ræða um þessi þrjú orð, nóg er búið að segja þar. En það er algjör misskilningur hjá hv. 4. þm. Norðurl. v. að þessi orð veiki lagatextann með einhverjum hætti. Það er grundvallarmisskilningur. Erindi mitt hingað í þennan ræðustól var aðeins að ítreka það og leggja áherslu á að í fjh.- og viðskn. Ed. var algjör samstaða allra nefndarmanna um að þessi orð skyldu standa.

Matthías Bjarnason Virðulegi forseti. Það vekur undrun mína að 5. málið á þessari dagskrá sé tekið út af dagskrá. Ég ásamt fleirum flutti frv. um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins í Nd. Við vildum afgreiða það í sjútvn. deildarinnar, þrír af nefndarmönnum, en formaður nefndarinnar, hv. þm. Árni Gunnarsson, vildi vísa þessu máli frá með þeim hætti að Alþingi kysi fyrir þinglok fimm manna nefnd til að endurskoða lögin nr. 72, um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins. Til samkomulags gengum við þrír nefndarmenn í sjútvn. inn á þessa tillögu vegna þess að við trúðum því að það væri ásetningur flutningsmanna, stjórnarliðanna, að fá tillöguna samþykkta. Með þessu var tekin ákvörðun af heilli nefnd, sjö manna nefnd í Nd., um að flytja þessa tillögu, sem ég hefði kosið að hefði verið afgreidd með öðrum hætti, og ég trúði því að hér væri alvara á ferðum. En þá bregður svo við að hæstv. sjútvrh., sem hefur látið undir höfuð leggjast að endurskoða þessi lög, gengur hér á veggina í þinghúsinu --- það þarf ekki alltaf dyr að ganga í gegnum --- og hefur tekið bæði flokkssystkini sín og fleiri í gegn fyrir að þetta sé vantraust á sig sem eðlilegt er að hann geri því að vitaskuld höfðu nefndarmenn ekki traust á því að sjútvrh. tæki þessi nauðsynlegu og mikilvægu lög til endurskoðunar. En nú er komið að sögu þingmanna, hvernig þeir bregðast við. Þegar heil þingnefnd tekur ákvörðun eins og þessa er virðing Alþingis í veði. Og þá er spurningin: Er virðing sjútvrh. eins, sem hefur trassað þetta mál, meira virði en virðing sjö alþingismanna sem taka þessa ákvörðun? Fyrsti flm. og höfundur þessarar tillögu hvarf úr þingi. Hann gufaði upp hreinlega og hefur ekki sést síðan  Nú hefur hæstv. forseti sameinaðs Alþingis kórónað skömmina með því að taka málið út af dagskrá. Ég varð því að neyta þess að ræða um þingsköp til að koma fram sjónarmiði mínu og skýra fyrir þingheimi óheilindin sem eru á bak við þetta. Virðing þeirra þingmanna sem þannig starfa vex ekki af þessu máli.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Vegna orða hv. ræðumanns vill forseti taka fram að eins og honum mun vafalaust kunnugt tókst samkomulag milli formanna þingflokkanna um hvaða mál skyldu hljóta afgreiðslu við þinglok og hver yrðu að bíða og þetta mál var eitt þeirra þannig að forseti tekur þetta mál út af dagskrá með fullri vitund og vilja allra hv. formanna þingflokka.

Sjávarútvegsráðherra (Halldór Ásgrímsson) Virðulegur forseti. Vegna orða hv. 1. þm. Vestf. vil ég fullvissa þingheim um að ég hef hvorki gengið á veggi né trassað þetta mál. Á árinu 1986 var skipuð nefnd til að endurskoða lögin með aðild þingflokka og eigenda sjóðsins undir forustu sjútvrn. Þessi nefnd skilaði áliti og þá var ekki sameiginleg niðurstaða í nefndinni. Síðan voru þrír menn skipaðir í hóp til að endurskoða lögin að nýju í tíð síðustu ríkisstjórnar og sú nefnd lagði einfaldlega til að Verðjöfnunarsjóðurinn yrði lagður niður. Síðan hefur orðið sú breyting á að það er byrjað að borga út úr ákveðnum deildum Verðjöfnunarsjóðs án þess að innstæður séu þar fyrir hendi, en fyrri nefndin hafði lagt til að það sem væri til í deildum sjóðsins yrði greitt út á 24 mánuðum. Ég tel tímabært að nýju að skipa nefnd í þetta mál, en ég tel óeðlilegt að það sé gert án aðildar eigenda sjóðsins og aðildar sjútvrn. Ég mun hins vegar skipa nefnd til að endurskoða lögin enn á ný til þess að leitast við að ná þar samstöðu og mun leita til þingflokka um aðild að þeirri nefnd. En ég tel á allan hátt óeðlilegt að slík endurskoðun fari fram án aðildar þeirra sem eiga þennan sjóð, en eigendur sjóðsins hafa meiri hluta í sjóðsstjórninni.

Matthías Bjarnason Virðulegi forseti. Eftir niðurstöðum nefndarinnar, sem endurskoðaði lögin um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins og komst að þeirri niðurstöðu að leggja sjóðinn niður, var ekki farið af fyrrv. ríkisstjórn og ekki heldur af þessari ríkisstjórn. Þessi ríkisstjórn hefur beitt sér fyrir því, ekki einu sinni heldur tvisvar, að ein deild þessa Verðjöfnunarsjóðs sem ekkert á til, á ekki bót fyrir rassinn á sér, taki 1150 millj. kr. að láni með ábyrgð fjmrh. Með þessu er auðvitað talað um að sjóðurinn starfi áfram. Ég er ekki að tala um hvaða skoðun menn hafa á því. Sjútvrh. hefur fullt leyfi til að hafa þessa skoðun og aðrir þingmenn einhverja aðra eða sömu skoðun og fjmrh. Ég er að tala um af hverju ekki sé hægt að ræða þessa tillögu fyrst stjórnarliðarnir í nefndinni tóku þessa afstöðu. Við tókum hana ekki. Ég þvældist fyrir lengi vel, en gekk að lokum til samkomulags. Það sem ég gagnrýni er að ganga þannig á rétt okkar og fótumtroða þingræðið. Það er eins og sumir þingmenn líti á sig, eftir að þeir eru kosnir, sem vinnumenn hjá ákveðnum ráðherrum í ríkisstjórn. Áður töluðu menn um húsmenn. Nú er sú stétt lögð niður. Nú er farið að tala um húsbréfa-Jóhönnu o.s.frv. Þannig er það. Ég ætla svo að lokum, virðulegi forseti, að segja að það hefur enginn heimild til þess að semja fyrir mína hönd um að mál komi ekki til umræðu. Ég hef hvorki heyrt formann þingflokks né aðra segja mér að hann hafi samið um að þetta mál mætti ekki koma til umræðu og fá lýðræðislega umfjöllun. Og ég tek því ekkert með þökkum ef einhverjir menn, þó þeir séu í mínum flokki, séu að semja fyrir mína hönd. Ég sem fyrir mig sjálfur.

Ólafur Þ. Þórðarson Herra forseti. Það mál sem hér er til umfjöllunar er með hátt dagskrárnúmer. Hins vegar var það frv. sem flutt var með mjög lágt númer og í nefndinni var gerð ákveðin sátt. Hún fólst í flutningi þeirrar þáltill. sem var áðan tekin á dagskrá. Ég leyfi mér að bera hér fram svohljóðandi dagskrártillögu: ,,Till. til þál. um endurskoðun laga um Verðjöfnunarsjóð fiskiðnaðarins verði strax tekin til atkvæða án umræðu.`` --- Fundarhlé.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Þar sem forseti hafði tekið 5. dagskrármál út af dagskrá getur dagskrártillaga sú er hv. 2. þm. Vestf. lagði fram ekki komið til atkvæða á þessum fundi. Orðið hefur að samkomulagi að til nýs fundar verði boðað þegar að loknum þessum fundi og á þeim fundi verði eitt mál á dagskrá: Verðjöfnunarsjóður fiskiðnaðarins, þáltill., 500. mál Sþ., þskj. 1055.

Páll Pétursson Frú forseti. Ég leyfi mér að flytja skriflega brtt. sem ég tel að geti orðið til þess að eining skapist um málið. Tillaga þessi er skrifleg og of seint fram komin og þarf afbrigða við. Ég legg til að málinu verði vísað til síðari umræðu og tel að málið þurfi ekki að fara til nefndar og komi brtt. til atkvæða við síðari umræðu.

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Alþingi Íslendinga, 111. löggjafarþing, lýkur nú störfum hér í þingsal. Heima í héraði bíða hv. þm. mörg og mikilvæg verkefni og starfsfólks Alþingis þau störf sem urðu að víkja meðan þing hefur setið. Það þing, sem nú lýkur störfum, hefur verið óvenjuannasamt og um margt sérstætt. Hafði þar áhrif myndun ríkisstjórnar mjög skömmu áður en þing kom saman og leið því nokkur tími þar til mál hennar voru lögð fram. Í upphafi þings var lögð fram starfsáætlun Alþingis í fyrsta sinn. Tókst betur en búist var við að halda hana með þeim frávikum þó sem réttur hv. þm. til umræðna utan dagskrár gaf tilefni til. Nýgerðir kjarasamningar höfðu þau áhrif að ekki var unnt að ljúka þingstörfum 6. maí eins og áætlað hafði verið þar sem ný stjfrv. fylgdu í kjölfar þeirra. Við slíku má alltaf búast en almennt hefur starfsáætluninni verið vel tekið og verður hún því vafalaust fastur liður í hauststarfi þingsins framvegis. Nú verður gefið stutt yfirlit um störf Alþingis: Þingið stóð yfir frá 10. okt. 1988 til 6. jan. 1989 og frá 6. febr. 1989 til 20. maí 1989, alls 193 daga. Þingfundir hafa verið haldnir samtals 314. Í Nd. 113 Í Ed. 119 Í Sþ. 82 Alls 314 Þingmál og úrslit þeirra: Lagafrumvörp voru samtals lögð fram 179. Stjórnarfrumvörp voru 104 og þingmannafrumvörp 75. Lögð fyrir Nd. 102 Lögð fyrir Ed. 73 Lögð fyrir Sþ. 4 Alls 179 86 stjórnarfrumvörp voru afgreidd sem lög, en óútrædd stjórnarfrumvörp eru 18. 15 þingmannafrumvörp urðu að lögum, 4 var vísað til ríkisstjórnarinnar en 56 þingmannafrumvörp eru óútrædd. Af 179 frumvörpum alls urðu 101 að lögum. Þingsályktunartillögur voru alls 108. Stjórnartillögur voru 10 Þingmannatillögur voru 98 Alls 108 25 tillögur voru samþykktar sem ályktanir Alþingis, 9 var vísað til ríkisstjórnarinnar, 73 eru óútræddar og ein var kölluð aftur. Skýrslur voru samtals 22. Beiðni um skýrslur ráðherra voru 9 Skýrslur bárust 8 Aðrar skýrslur lagðar fram í Sþ. 14 Alls 22 Fyrirspurnir. Í Sþ. voru bornar fram 207 fyrirspurnir. Allar voru fyrirspurnir þessar afgreiddar nema 6. Munnlegar fyrirspurnir voru 148. Svarað var 143. Skriflegar fyrirspurnir voru 59. Svarað var 57. Tvær fyrirspurnir voru kallaðar aftur og einni fyrirspurn synjað. Alls voru til meðferðar í þinginu 517 mál, þar af voru 348 afgreidd. Tala prentaðra þingskjala var 1339. Eins og fram hefur komið var mikill fjöldi þingmála lagður fyrir þetta þing og óvenjumörg mál hlutu afgreiðslu. Afgreiðsla mála hefur gengið vel þegar litið er til styrkleika hæstv. ríkisstjórnar, og stjórnarandstaðan hefur sýnt ábyrgð og drengskap við þingstörfin. Fyrir það vil ég þakka. Það er ekki verkefni forseta að leggja dóm á mikilvægi þeirra þingmála sem hlotið hafa afgreiðslu hverju sinni. Ég vil þó geta nýsettra laga um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds sem marka munu tímamót í stjórnsýslu í landinu. Þau lög eiga sér lengri sögu en flest þau mál sem þingið hefur lögfest um langa hríð. Árið 1914 var skipuð þingnefnd í samræmi við þingsályktun sem samþykkt hafði verið á Alþingi og lagði nefndin til fullan aðskilnað umboðsvalds og dómsvalds. Álit nefndarinnar var sérprentað og gefið út árið 1916 og þykir enn hið merkasta rit. Ekki bar Alþingi þó gæfu til að aðskilja dómsvald og umboðsvald fyrr en nú. Um öll mál gildir að sú er ósk okkar allra að störf okkar á þessu þingi megi verða landi og þjóð til láns og blessunar. Hver sem lífsviðhorf þingmanna kunna að vera, eða pólitískar skoðanir eins og ýmsir kunna að kalla þau, fullyrði ég að þeir leggja á sig mikla vinnu í þágu lands og lýðs og fá oft lítið þakklæti fyrir. Og það sem verra er: mikið vantar á að starfsaðstaða þeirra sé sambærileg við það sem gerist í nálægum löndum. Sama gildir um aðbúnað starfsfólks Alþingis. Forsetar þingsins hafa fullan hug á að bæta úr þessu og hafa unnið nokkurt starf í því skyni. Því verður haldið áfram á því sumri sem í hönd fer og ekki linnt fyrr en löggjafarsamkomunni hefur verið búin sú aðstaða sem henni hæfir. Við verkalok á þessu fyrsta þingi mínu sem forseti sameinaðs þings vil ég þakka þingmönnum öllum velvild og umburðarlyndi í minn garð. Forsetum deilda þakka ég gott samstarf, svo og varaforsetum og skrifurum. Skrifstofustjóra og starfsfólki Alþingis þakka ég alúð og eljusemi við erilsöm störf. Ég óska þingmönnum góðrar heimferðar og ánægjulegrar heimkomu. Þeim úr okkar hópi sem ekki getur lengur vænst þeirrar heimkomu sem hann áður átti og er fjarstaddur í dag sendi ég hlýjar kveðjur. Forseta Nd. óska ég heilla og hamingju í nýju starfi. Ég vona að við hittumst öll heil á hausti komanda og bið þess að heill og hamingja fylgi öllum hv. alþingismönnum og starfsliði Alþingis.

Danfríður Skarphéðinsdóttir Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir hlýjar óskir í garð okkar þingmanna og fjölskyldna okkar. Það hefur ekki ríkt nein lognmolla í sölum Sþ. nú í vetur og hefur því oft reynt á hæstv. forseta í vandasömu starfi. Á síðasta ári varð sá áfangi á þessu elsta þjóðþingi heimsins að kona settist í stól forseta Sþ. Hæstv. forseti hefur því í vetur gegnt brautryðjandastarfi og vil ég fyrir hönd okkar þingmanna þakka henni fyrir líflega og röggsama fundarstjórn á þessu þingi. Þá vil ég einnig nú við þinglok óska henni og fjölskyldu hennar góðs og gjöfuls sumars. Enn fremur færi ég skrifstofustjóra Alþingis og öllu öðru starfsfólki hér þakkir okkar þingmanna fyrir ómetanleg og vel unnin störf í þágu þingsins, ekki síst nú síðustu vikurnar í þeim önnur sem ríkt hafa. Það er von mín að sumarið verði sú endurnæring sem við þörfnumst eftir óvenjulangan og harðan vetur og við hittumst heil á hausti komanda. Vil ég biðja hv. þm. að taka undir þessi orð mín með því að rísa úr sætum. --- 
            

Forseti (Guðrún Helgadóttir) Ég þakka hv. 6. þm. Vesturl. hlý orð í minn garð og fjölskyldu minnar og hv. þm. fyrir að taka undir þau orð. Ég ítreka óskir mínar til hv. þm. og starfsliðs Alþingis um gæfu og gengi.

Forsætisráðherra (Steingrímur Hermannsson) Handhafar valds forseta Íslands hafa gefið út svofellt bréf: ,,Handhafar valds forseta Íslands, skv. 8. gr. stjórnarskrárinnar forsætisráðherra, forseti sameinaðs Alþingis og forseti Hæstaréttar, gera kunnugt: Að vér veitum hér með forsrh., Steingrími Hermannssyni, umboð til þess í voru nafni að slíta Alþingi, 111. löggjafarþingi, 20. maí 1989. Gjört í Reykjavík, 20. maí 1989. Steingrímur Hermannsson. Guðrún Helgadóttir. Guðrún Erlendsdóttir. Steingrímur Hermannsson. Bréf handhafa valds forseta Íslands um þinglausnir.`` Samkvæmt þessu bréfi, sem ég hef nú lesið, og því umboði sem mér er veitt, lýsi ég yfir því að þessu þingi, sem nú hefur lokið störfum, er slitið. Ég óska þingmönnum og starfsmönnum Alþingis velfarnaðar, þjóðinni allra heilla og bið alþingismenn að minnast fósturjarðarinnar með því að rísa úr sætum. Þingheimur stóð upp og forsrh., Steingrímur Hermannsson, mælti: ,,Heill forseta Íslands og fósturjörð. Ísland lifi.`` Tóku þingmenn undir þau orð með ferföldu húrrahrópi. Var síðan af þingi gengið.