Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Í tilefni af ári fjölskyldunnar árið 1994 var starfandi hér á landi landsnefnd um ár fjölskyldunnar. Nefndin var skipuð árið 1991 og setti hún sér m.a. það markmið að vinna að gerð opinberrar fjölskyldustefnu. Nefndin var skipuð fulltrúum 30 félagasamtaka og skilaði hún lokaskýrslu og tillögum til félmrh. í upphafi árs 1995. Í kjölfar tillagna nefndarinnar lagði fyrrv. félmrh., Rannveig Guðmundsdóttir, fram þáltill. á Alþingi skömmu fyrir kosningar en hún fékkst ekki rædd í þinginu sökum þess hve seint hún var lögð fram. Í lokaskýrslu landsnefndarinnar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Lagt er til að í þáltill. felist viðurkenning á fjölskyldunni sem grunneiningu íslensks samfélags og því beri stjórnvöldum á hverjum tíma að marka sér opninbera stefnu í málefnum fjölskyldunnar. Opinber fjölskyldustefna hafi það markmið að styrkja og styðja fjölskylduna til að sinna hlutverki sínu í nútímasamfélagi og spannar innihald fjölskyldustefnu nánast öll viðfangsefni opinberrar stjórnsýslu.`` Þá lagði landsnefndin til að ráðherra beitti sér fyrir fullgildingu samþykktar Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 156 um jafna möguleika og jafnrétti til handa konum og körlum í atvinnu, starfsfólk með fjölskylduábyrgð. Samþykktin tekur til vinnandi karla og kvenna sem hafa skyldum að gegna gagnvart eigin börnum og öðrum nánum vandamönnum þegar slíkar skyldur skerða möguleika þeirra til undirbúnings, þátttöku eða frama atvinnulífinu. Samþykktin tekur til allra greina atvinnulífsins og er megininntak hennar að auðvelda fólki með fjölskylduábyrgð að sinna atvinnu sinni án þess að verða fyrir mismunun að svo miklu leyti sem því er mögulegt án árekstra milli atvinnu þess og fjölskylduábyrgðar. Yfir 20 lönd hafa fullgilt samþykktina, þar á meðal alls staðar á Norðurlöndum fyrir utan Ísland og Danmörk. Tillaga um þetta efni var ekki lögð fyrir Alþingi í vor og því spyr ég hæstv. félmrh.: ,,1. Hyggst ráðherra fylgja eftir tillögum landsnefndar um ár fjölskyldunnar 1994 um mótun opinberrar fjölskyldustefnu og aðgerðir til að styrkja stöðu fjölskyldunnar ? 2. Hyggst ráðherra fylgja eftir tillögum sömu nefndar um að fullgilda samþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 156 um starfsfólk með fjölskylduábyrgð?``

Herra forseti. Ég hef ekki tekið ákvörðun um hvort tillagan verði flutt óbreytt. Ég mun fara nákvæmlega yfir hana og hafa samráð við ýmsa aðila og m.a. nýtt Jafnréttisráð. Það kann að vera að eitthvað vanti og það kann líka að vera að einhverju sé ofaukið. En ég hef áhuga á því að flytja mál af þessu tagi og þá í því skyni að það verði að ályktun Alþingis, ekki bara leggja það fram rétt fyrir kosningar þegar vonlaust er að það nái afgreiðslu. Ég get upplýst að mér er sérstök ánægja að flytja mál af þessu tagi því að Framsfl. hefur fortíð í málefnum fjölskyldunnar. Fyrsta tillagan um málefni fjölskyldunnar, sem flutt var á Alþingi, var flutt árið 1980. Það var tillaga um fjölskylduvernd og flutningsmenn voru þáv. hv. þm. Haraldur Ólafsson og Alexander Stefánsson. Síðan fluttu þeir ásamt Níelsi Árna Lund á þinginu 1981--1982 tillögu um stefnumörkun í fjölskyldumálum. Hvorug þessi tillaga náði afgreiðslu. Þessir brautryðjendur hafa kannski verið á undan sinni samtíð og vonandi tekst mér að framkvæma ætlunarverk þeirra þó að það sé hálfum öðrum áratug síðar. Síðari liðurinn fjallar um fullgildingu alþjóðasamþykktar ILO nr. 156 um starfsfólk með fjölskylduábyrgð. Hvað eftir annað hefur komið til umræðu að fullgilda þessa samþykkt og nú síðast í síðustu ríkisstjórn. Þáv. hæstv. félmrh. vildi beita sér fyrir fullgildingu samþykktarinnar samkvæmt 50 ára venju en þau gögn sem ég hef í höndum sýna að þáv. hæstv. utanrrh., Jón Baldvin Hannibalsson, taldi það vera í verkahring utanrrn. að flytja málið. Mér hefur ekki unnist tími til að kanna hvort enn þá er ágreiningur við utanrrn. og fyrsta atriðið er að fá botn í það mál. Mismunandi sjónarmið hafa komið fram meðal aðila vinnumarkaðarins og ágreiningurinn er fyrst og fremst varðandi fullgildingu og framkvæmd á 8. gr. samþykktarinnar en samkvæmt henni skal aðildarríki tryggja að fjölskylduábyrgð sem slík skuli ekki vera gild ástæða til uppsagnar. Miðað við aðstæður hér á landi telst fullgild trygging að mati Alþjóðavinnumálastofnunarinnar annaðhvort ákvæði í kjarasamningum eða setning laga. Ráða má af afstöðu samtaka atvinnurekenda að stjórnvöld verði að setja lög til að hrinda í framkvæmd ákvæðum 8. gr. samþykktarinnar og í því sambandi getur tvennt komið til álita. Ein leið er að endurskoða lög nr. 19/1979, um rétt verkafólks til uppsagnarfrests frá störfum og til launa vegna sjúkdóms- og slysaforfalla, með það að markmiði að taka upp í þau lög ákvæði 8. gr. samþykktar nr. 156 um fjölskylduábyrgð, að hún geti ekki verið ástæða til uppsagnar starfs. Einnig er athugandi að sett verði lög sem almennt fjalli um uppsagnir starfsmanna. Ég er vanbúinn að taka afstöðu til þessa málefnis. Ýmislegt kemur til álita og er erfitt að taka það út úr og fjalla um það án tengsla við aðra þætti vinnumarkaðsmála. Ég vil í þessu sambandi geta þess að á vegum félmrn. er starfandi vinnuhópur sem hefur það hlutverk að fjalla í heild um samskiptareglur aðila vinnumarkaðarins. Hv. fyrirspyrjanda er kunnugt um þetta starf sem því miður lá niðri um skeið en ég hef ákveðið að taka þráðinn upp aftur og vinnuhópnum eru skapaðar þær aðstæður að hann geti sinnt viðfangsefni sínu af krafti og árangur sjáist strax í haust. Ég vil ekki útiloka að réttarstaða atvinnurekenda og launafólks hvorra gagnvart öðrum að því er varðar uppsagnir komi til umfjöllunar á vettvangi þessa vinnuhóps.

Virðulegi forseti. Það sem hér hefur komið fram er að uppi voru áform á ári fjölskyldunnar um að það starf endaði með tillögu um fjölskyldustefnu. Þetta hafði ekki gerst þegar ég kom í félmrn. í nóvember sl. en málið var gert að forgangsmáli hjá mér og aðstoðarmanni mínum, Braga Guðbrandssyni, formanni landsnefndar, í janúar. Tillaga þar að lútandi var afgreidd af landsnefnd áður en þing kom saman í lok janúar. Það dróst að málið kæmi inn í þing eins og hér hefur komið fram og það er umhugsunarefni að þegar það loks komst á dagskrá var það ávallt síðasta málið þrátt fyrir þrýsting. ILO-samþykkt nr. 156 um fjölskylduábyrgð var flutt í ríkisstjórn þrátt fyrir að í samstarfsnefnd um alþjóðasamþykktir, samstarfsnefnd vinnumarkaðarins, hefur það verið ljóst að VSÍ er á móti því að sú samþykkt sé afgreidd. Málið var ekki til lykta leitt í ríkisstjórn en það hefði ekki staðið á því, virðulegi forseti, að utanrrh. hefði flutt málið. Hins vegar var dregið upp að það var ekki sama hvaða ráðuneyti flytti þessi mál en gömul samþykkt fyrir því að félmrn. gerði það. Það er afar mikilvægt, virðulegi forseti, að mörkuð verði opinber fjölskyldustefna og ég tek undir þær væntingar sem félmrh. gefur um að tillaga komi fram í haust.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. greinargóð svör og ég fagna því sérstaklega að hann hyggist beita sér fyrir mótun opinberrar fjölskyldustefnu og minni í því sambandi á hvatningu sem kemur fram í lokaskýrslu landsnefndar um ár fjölskyldunnar þar sem sérstök áhersla er lögð á mikilvægi þessa máls. Ég þekki ágreininginn sem hæstv. félmrh. kom inn á um það á milli utanrrn. og félmrn. og hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir skýrði nánar í hverju hann er fólginn. Þrátt fyrir mögulegan ágreining um það hver leggi fram tillöguna er málaflokkurinn eigi að síður á vettvangi félmrn. þar sem þríhliða nefnd Alþjóðavinnumálastofnunarinnar starfar á þeim vettvangi. Ég tel það því eigi að síður vera á ábyrgð félmrh. að hafa einhverja afstöðu til þess hvort hann beitir sér fyrir fullgildingu samþykktar Alþjóðavinnumálastofnunarinnar. Ég vil líka nefna að það er alveg rétt að fulltrúi ASÍ hefur verið á móti fullgildingu þessarar samþykktar og reyndar einnig annarrar samþykktar sem fulltrúar launamannasamtaka hafa mikið barist fyrir að fá fullgilta, þ.e. samþykktar um starfsöryggi, um uppsagnir af hálfu atvinnurekenda. Ég minni á að samkvæmt reglum sem gilda um alþjóðavinnumálastarfið er það félmrn. og ríkisstjórnarfulltrúans að taka sjálfstæða afstöðu til þessa máls í staðinn fyrir að það sem hefur gerst með þessar tvær samþykktir er að það verður engin niðurstaða þar sem ekki hefur fengist samþykkt beggja fulltrúa, annars vegar VSÍ og ASÍ og ríkisstjórnarfulltrúinn hefur ekki viljað taka afstöðu í málinu.

Herra forseti. Að sjálfsögðu er ákaflega mikilvægt að sem best samstarf og samvinna sé á milli aðila vinnumarkaðarins. Ég geri mér vonir um að hægt sé að bæta það. Þar af leiðandi get ég sagt það hér að ég vil fara varlega í öllum aðgerðum sem gætu orðið til þess að styggja menn. Ég tel að þetta sé einn þáttur í miklu stærra máli, þ.e. samskiptum aðila vinnumarkaðarins. En ég vona að málið fái farsæla lendingu.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir fsp. til hæstv. utanrrh. um undirbúning að stofnun frísvæðis á Suðurnesjum. Fríiðnaðarsvæði og möguleikar þeirra fyrir íslenskt atvinnulíf hafa verið til umræðu í hv. Alþingi á annan áratug. Á öllum þessum tíma sem við höfum notað til umræðu um málið hafa aðrar þjóðir þróað hjá sér margs konar útgáfur af frísvæðum sem veita miklum fjölda manna atvinnu en frísvæðin eru talin vera um 400 í heiminum í dag. Þekktasta frísvæðið er í Shannon á Írlandi og hafa risið þar mörg öflug fyrirtæki með margs konar framleiðslu. Starfsmenn við það frísvæði og þjónustutengd fyrirtæki eru um 100 þúsund í dag. Þar hefur jafnframt þróast upp háskóli, háskólinn í Limerick þar sem 85% nemenda fara til starfa hjá atvinnulífinu og 15% hjá hinu opinbera. Þetta hlutfall er öfugt hér á landi sem gæti verið ein ástæða lítillar nýsköpunar í atvinnulífinu hér. Ástæða fyrir áhuga á frísvæði á Suðurnesjum hefur verið góð reynsla annarra þjóða á þessu sviði samanber dæmið frá Shannon. Fleiri ástæður hafa komið til á seinni árum eins og mikið atvinnuleysi á Suðurnesjum og óvissa um veru varnarliðsins á Keflavíkurvelli en hjá varnarliðinu og verktökum starfa um 2.000 manns. Á þeim tíma sem umræðan um frísvæðið hefur staðið yfir á Íslandi hafa orðið miklar breytingar á starfsemi þeirra erlendis og eru t.d. ekki lengur girt af sérstök svæði þar sem eingöngu starfa frísvæðafyrirtæki heldur eru gerðir sérstakir samningar við hvert fyrirtæki um starfsemina og staðsetning nánast hvar sem er í bænum. Á síðasta kjörtímabili starfaði nefnd á vegum utanrrn. að undirbúningi að stofnun frísvæðis við Keflavíkurflugvöll. Undirritaður átti sæti í nefndinni sem síðasta árið og er mér því kunnugt að störf hennar voru á lokastigi þegar síðasta ríkisstjórn fór frá völdum. Að mínu áliti var mjög jákvæð afstaða í nefndinni til stofnunar frísvæðis hér á landi. Þau vandamál sem helst voru uppi við lokaafgreiðslu frá nefnd tengdust skattaívilnunum á tekjuskatti, þ.e. máli sem heyrir undir fjmrn. Ástæða þess að ég ber fram þessa fsp. svo skömmu eftir kosningar er sú að störf á vegum varnarliðsins á Keflavíkurflugvelli hafa aldrei verið eins ótrygg og einmitt nú. Mér er sagt að í ár muni fækka um 2.000 varnarliðsmenn og fjölskyldur þeirra og er það um 40% fækkun. Ljóst er að öll umsvif munu dragast mjög saman á næstu árum í kjölfar þessa og er ekki enn vitað hve mikil starfsemi verður í raun á vegum varnarliðsins á Keflavíkurflugvelli næstu tvö til þrjú árin. Atvinnuöryggi fjölda manna er þarna í húfi og skylda stjórnvalda að freista þess að byggja upp ný atvinnutækifæri. Það þolir ekki lengri bið að ljúka þessu máli um stofnun frísvæðis á Suðurnesjum. Því legg ég eftirfarandi spurningar fram, virðulegi forseti: ,,1. Hvenær mun undirbúningsnefnd um stofnun frísvæðis á Suðurnesjum ljúka störfum? 2. Styður ráðherra hugmyndir um stofnun frísvæðis á Suðurnesjum? 3. Getur ráðherra fallist á að láta vinnslu vegna stofnunar frísvæðis flytjast frá utanríkisráðuneyti til fjármálaráðuneytis? 4. Telur ráðherra að frísvæði geti afmarkast af samningi við einstakt fyrirtæki á skipulögðu svæði sveitarfélags undir iðnað í stað samnings á afmörkuðu svæði innan girðingar? 5. Telur ráðherra skattfríðindi vega þungt til að laða erlenda aðila að frísvæði á Suðurnesjum?``

Herra forseti. Haustið 1992 skipaði forveri minn nefnd til að kanna kosti þess að koma á frísvæði á Suðurnesjum og skilaði hún áfangaskýrslu í lok mars 1993. Í tillögu nefndarinnar var hvatt til frekari vinnu á þessu sviði og lagt til að beitt yrði ýmsum ívilnunum í því skyni að laða erlend fyrirtæki til starfa á frísvæði. Á grundvelli þessarar niðurstöðu var nefndinni falið að vinna að málinu áfram. Hv. 10. þm. Reykn., sem er einn nefndarmanna, lagði fram spurningar til mín í fimm liðum og ég kýs til að byrja með að svara því í samfelldu máli og reyna síðan að draga saman niðurstöður í lokin. Rétt er að hafa það í huga að þar sem niðurstaða nefndar um frísvæði á Suðurnesjum liggur ekki fyrir er ekki unnt að ræða efnislegar tillögur um tilhögun frísvæðis aðrar en þær sem fram koma í áfangaskýrslu nefndarinnar frá í mars 1993. Fyrirspyrjandi innir eftir afstöðu minni til hugmynda um stofnun frísvæðis á Suðurnesjum. Fyrir fram líst mér auðvitað vel á allar hugmyndir sem eru til þess fallnar að auka atvinnu og skila auknum tekjum. Hins vegar verða hugmyndir um frísvæði að taka mið af þeim efnahagslega veruleika sem við búum við og þeim skuldbindingum sem við höfum undirgengist á alþjóðavettvangi. Ljóst er að hugmyndir af þessu tagi gera allar ráð fyrir að um sé að ræða að hagstæðari reglur gildi fyrir fyrirtæki á frísvæði en önnur fyrirtæki í landinu búa við. Fyrirtækjum á frísvæðum eru jafnan boðin betri kjör, t.d. hagstæðari afskriftarreglur, lægri opinber gjöld, lægri þjónustugjöld, eins og lagt var til í áfangaskýrslu frísvæðisnefndarinnar í mars 1993. Ég tel að hvað þetta varðar hafi áfangaskýrslan frá 1993 vakið fleiri spurningar en hún svarar. Ég bendi t.d. á þá staðreynd að samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið setur þröngar skorður við ríkisstyrkjum og mismunun milli fyrirtækja. Undanþágur hafa þó verið heimilaðar vegna frísvæða í sumum Evrópuríkjum en einungis ef um er að ræða afmörkuð svæði þar sem atvinnuleysi er vel yfir meðaltali ríkja Evrópska efnahagssvæðisins eða meðallaun eru vel undir sama meðaltali. Sem betur fer er slíku ekki til að dreifa á Suðurnesjum. Sem dæmi er vert að nefna að Danir veita mjög takmarkaðar ívilnanir á sérstökum efnahagssvæðum en þar er um að ræða svæði sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur samþykkt sem svæði þar sem heimilt er að beita ríkisstyrkjum vegna atvinnuleysis. Þær ívilnanir gilda aðeins í fimm ár. Í áfangaskýrslunni var ekki útfært hvernig menn hygðust haga ívilnun á frísvæði til að tryggja að þær brytu ekki gegn EES-samningnum. Hugmyndir af þessu tagi, sem raktar eru í áfangaskýrslu nefndarinnar, virðast einnig fela í sér að tvenns konar leikreglur eigi að gilda um atvinnustarfsemi í landinu eftir því hvar menn setja fyrirtæki sín á fót. Ég tel mikilvægt að ein lög gildi í landinu, þar með talið að sömu skattar séu lagðir á fyrirtæki á frísvæðum og önnur fyrirtæki í landinu. Í þessu sambandi er vert að minna á að í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er kveðið á um að skattalegt umhverfi fyrirtækja verði svo sem best gerist í samkeppnislöndum okkar þannig að ekki þurfi að gera sérsamninga við erlend fyrirtæki til að þau fáist til starfa hér á landi. Ég tel eðlilegra að unnið verði að því að jafna starfsskilyrði atvinnulífsins í landinu með almennum aðgerðum sem komi öllum fyrirtæki í hag. Erlend fjárfesting er mikilvæg fyrir íslenskt atvinnulíf enda endurspeglar stefnuyfirlýsing ríkisstjórnarinnar vel þá staðreynd. Ég tel hins vegar varhugavert að ala á trú manna á töfralausnir sem takmörkuð efnisleg rök standa á bak við. Þá er mikilvægt atriði í efnahagsstjórnun í okkar fámenna landi að við sköpum sambærileg skilyrði í atvinnulífinu hvar sem er á landinu. Að því er varðar þær spurningar sem fyrirspyrjandi beinir til mín þá vil ég svara að því er varðar 1. spurninguna: Ég hef ekki fengið neinar upplýsingar um það en samkvæmt upplýsingum formanns nefndarinnar er starf nefndarinnar á lokastigi. Varðandi 2. spurninguna um stuðning minn við slíkar hugmyndir: Ég hef greint frá almennum hugmyndum mínum hér að framan að svo miklu leyti sem unnt er og í ljósi þess að niðurstaða nefndarinnar liggur ekki fyrir. Hvort málið eigi að flytjast frá utanrrn. til fjmrn. vil ég segja að það er vissulega vafamál hvort mál sem þetta eigi að falla undir utanrrn. og mér finnst margt benda til að svo sé ekki. Hins vegar tel ég eðlilegt að erlend fjárfesting almennt falli undir viðskrn. en ekki fjmrn. Hins vegar skiptir það ekki meginmáli að mínu mati heldur er það efnisleg og fagleg umfjöllun málsins. Að því er varðar 4. spurninguna vil ég vitna til almennra orða hér að framan. Framkvæmdaatriði af þessum toga hlýtur að ráðast af því hvort ákveðið yrði að koma á frísvæði eða ekki. Varðandi síðustu spurninguna um skattfríðindi vísa ég til þess sem ég hef almennt sagt hér um skattfríðindi. Ég tel heildstæða skattastefnu, sem mótuð er í samræmi við það sem almennt gerist í nágrannalöndum okkar, vera til þess fallna að laða erlenda fjárfestingu til landsins. Í því hefur nokkuð áunnist á undanförnum árum en enn er þar margt ógert. Ég vitna til þess að í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er lögð áhersla á að skapa slíkar almennar forsendur fyrir erlendri fjárfestingu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanrrh. fyrir greinargóð svör. Ég legg áherslu á það að þó svo þessi hugmynd um frísvæði hafi verið lengi til umræðu og margir hafi gert sér vonir um að eitthvað leiddi af umræðunni þá hefur ekki enn verið tekin nein ákvörðun. Ég mun því kalla eftir ákvörðun frá utanrmn. um það hvernig þetta verður endanlega til lykta leitt. Við getum sagt sem svo að nauðsynlegt sé að málinu verði lokið. Það getur verið að menn hafi misjafnar skoðanir á því hvort frísvæði eða sérstakar aðgerðir á einhverju ákveðnu svæði eigi rétt á sér. En ég minni einfaldlega á það að á Íslandi hefur ekki í 15 ár orðið nein erlend fjárfesting sem neinu nemur. Hvers vegna er það? Menn hljóta að spyrja þeirrar spurningar. Mörg vestræn lönd hafa einmitt gripið til sérstakra úrræða sem hafa leitt af stað margan annan iðnað sem hefur síðan orðið atvinnulífinu í heild sinni mjög til framdráttar. Ég bendi einnig á að það hefur orðið til þess eins og ég sagði í upphafi að háskólar og skólar á verkmenntasviði hafa náð að þróast á allt annan hátt. Það er eitt af því sem er áhyggjuefni í menntun okkar hér á Íslandi að sífellt er meira um það að stúdentar úr Háskóla Íslands hafi viljað starfa hjá hinu opinbera frekar en að fara út í atvinnurekstur á eigin vegum.

Herra forseti. Ég tel mjög mikilvægt að þessu starfi sé lokið og málið verði til lykta leitt. Þá hlýtur að vera grundvallaratriði sú nefnd sem hefur verið að fjalla um málið ljúki störfum. Ég vil að sjálfsögðu auka atvinnulíf á Suðurnesjum og styrkja það með öllum hætti. Hins vegar þýðir ekkert að byggja þar á einhverjum fölskum forsendum eða grunni sem fær ekki staðist eða ala á vonum um að koma á sérstöku svæði sem stenst e.t.v. ekki alþjóðlegar skuldbindingar okkar. Engum er greiði gerður með því. Það má kannski segja að vandræðagangurinn í kringum það að ljúka störfum nefndarinnar byggist m.a. á því að menn hafa ekki fundið nægilega góða leið til að koma þessu af stað. En vonandi er hún til. Ég bendi líka á að jafnvel þótt boðið sé upp á betri skattameðferð á svæði sem þessu --- við getum tekið sem dæmi að boðið væri upp á 10% tekjuskatt --- þá er tekjuskattur í Bandaríkjunum 34% og bandarískt fyrirtæki sem myndi hugsanlega starfa á þessu svæði þyrfti þá að borga 24% skatt í sínu heimalandi eða í Bandaríkjunum. Margir hafa haldið því fram að sérstakar skattareglur á takmörkuðum svæðum erlendis hafi veikt tekjuöflunarsvæði viðkomandi ríkja vegna þess að til langframa sætti önnur fyrirtæki sig ekki við það í viðkomandi landi að greiða allt aðra skatta en gerist á þessu svæði. Þarna eru því miður margvísleg vandamál en ég tek undir það með fyrirspyrjanda að það er mikilvægt að leiða þetta mál til lykta og tala um það eins og það er en ala ekki langtímum saman á einhverjum vonum sem ekki fá staðist.

Virðulegi forseti. Fsp. sem ég set fram til sjútvrh. er svohljóðandi: ,,Er eitthvað því til fyrirstöðu að smábátar, sem hafa verið úreltir, séu skráðir til annarra verkefna en veiða, t.d. sem skemmtibátar fyrir ferðamenn, fremur en að þeim sé öllum fargað?`` Þetta er spurning sem oft er lögð fyrir okkur þingmenn og fyrir skömmu lenti ég í umræðum um þetta mál. Það verður að segjast eins og er að í umræðum um þessi mál verður okkur gjarnan fátt um svör. Viðmælandi minn hafði farið í ýmsar stofnanir sem tengjast sjávarútvegi til að leita ásjár og upplýsinga. Honum fannst sjálfum að hann fengi misvísandi upplýsingar. Viðmælandi minn átti kost á smábát í góðu standi sem hafði hlotið úreldingu og þá væntanlega úreldingarstyrk. Hann hugðist nýta hann sér og fjölskyldunni til ánægju og stússa í ýmsu. Hann var tilbúinn að lúta öllum hugsanlegum reglum og skilyrðum en rakst alls staðar á veggi. Samkvæmt upplýsingum, sem við fáum þegar við spyrjumst fyrir um hvað er hægt að gera við þessa báta, kemur m.a. í ljós að ef sá sem hefur úrelt bát og hlotið til þess styrk flytur hann til næsta nágrannalands, við skulum segja til Færeyja, þá er hægt að flytja bátinn þaðan og heim og skrá hann og nýta hann til einhvers annars. Hins vegar er enginn sem bannar að flytja bátinn inn aftur en það má ekki breyta nýtingu hans hér heima. Verðmæti í plastbát miðað við nýsmíði er t.d. miðað við 8 metra bát u.þ.b. 2,5--3 millj. kr. fyrir utan virðisaukaskatt, virðulegi forseti, og tek ég þetta sem dæmi um þau verðmæti sem sóað er miðað við að þessir bátar eru úreltir og ekki nýttir til neins. Ég vil einnig geta þess að bæjarráð Ólafsfjarðar sendi frá sér eftirfarandi bókun: ,,Bæjarráð Ólafsfjarðar harmar þá gegndarlausu sóun á verðmætum sem felst í því að þegar smábátar eru samþykktir í úreldingu eru þeir venjulega malaðir mélinu smærra áður en úreldingarstyrkurinn er greiddur út. Stór hluti þeirra báta sem fengið hafa úreldingarstyrki og hafa verið eyðilagðir hefðu hentað vel sem skemmtibátar fyrir ferðamenn. Uppbygging þessarar iðngreinar er kostnaðarsöm og það er hörmulegt til þess að vita að einfaldasta leiðin til að koma bátum varanlega af skipaskrá verði þannig til þess að önnur grein nái ekki að nýta sér þessa kostnaðarlækkun smábáta sér til eflingar. Bæjarráð skorar á alþingismenn að íhuga hvort ekki megi finna aðrar leiðir sem séu færar sem komi í veg fyrir hvort tveggja, að stöðva óheyrilega sóun verðmæta og tryggja að bátar, sem fengið hafa úreldingarstyrki, komi ekki inn á skipaskrá á ný.`` Því ber ég fram þessa spurningu til hæstv. sjútvrh.: Er ekki möguleiki að fara þá leið sem bæjarráðið bendir hér á og eiga svör við þeim erfiðum spurningum sem sífellt berast okkur og stöðva þá verðmætasóun sem á sér stað við þá úreldingaraðferð sem viðgengst í dag?

Herra forseti. Gildandi lög um Þróunarsjóð sjávarútvegsins eru því til fyrirstöðu sem hv. þm. spyr um en þau lög voru eins og kunnugt er samþykkt á Alþingi á sl. vori m.a. með atkvæði hv. fyrirspyrjanda. Núv. ríkisstjórn hefur hins vegar lagt fram frv. til laga um breytingar á lögum um Þróunarsjóð sjávarútvegsins þar sem ráð er fyrir því gert að falla frá þeim takmörkunum sem hv. þm. spyrst fyrir um og það mál er 7. dagskrármál á 13. fundi Alþingis sem hefst þegar að loknum þessum fundi.

Virðulegi forseti. Það getur verið erfitt að orða slíka fsp. eins og ég setti fram fyrir nokkru og áður en hin eftirsóknarverðu sjávarútvegsfrumvörp birtust okkur alþingismönnum en spurningin hefur einmitt verið þessi: Er eitthvað því til fyrirstöðu að þetta verði hægt? Auðvitað þekki ég lagasetninguna sem slíka en það er líka alveg ljóst að þessari sömu spurningu hefur verið mjög undarlega svarað í ýmsum stofnunum þar sem mönnum hefur þótt þetta erfitt mál. Ég er auðvitað mjög spennt að sjá hvernig verður farið með skráninguna og hvaða möguleikar opnast við breytingar sem fyrirhugaðar eru í því frv. sem hér er til umræðu síðar í dag og lít með mikilli eftirvæntingu til þess hvernig það mál verður afgreitt í þinginu.