Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta á þskj. 343, um breytingu á lögum nr. 32/1933, um tilbúning og verslun með smjörlíki o. fl., var lagt fyrir 100. löggjafarþingið, en náði þá eigi afgreiðslu. Frv. er endurflutt nú að beiðni Framleiðsluráðs landbúnaðarins og forustumanna Osta- og smjörsölunnar í Reykjavík. Frv. felur það í sér að feitmeti kallist smjör þótt allt að 25% af heildarfeitimagni vörunnar sé jurtaolía. Þetta er meira magn en í gildandi lögum. Sama gildir um aðrar vörutegundir sem unnar eru úr mjólk eða mjólkurvörum. Lög um tilbúning og verslun með smjörlíki eru gömul. Þau hafa staðið óbreytt í nærri því hálfa öld. Á þessum tíma hafa orðið miklar breytingar í tækni og geymslu matvæla og ýmsar breytingar á framleiðsluháttum og þjóðfélagsháttum. Á síðari árum hefur orðið mikil breyting á framleiðslu mjólkurafurða, t. a. m. á ostum, þannig að mikil fjölbreytni hefur orðið í framleiðslu þeirra mjólkurafurða og hefur m. a. sýnt sig í því að um ánægjulega söluaukningu hefur orðið að ræða á osti innanlands. Er það raunar eina mjólkurafurðin sem söluaukning hefur orðið á. Með þessu frv. er opnað fyrir þann möguleika að hægt sé að breyta framleiðslu á smjöri þannig að í það verði bætt sojaolíu, jurtaolíu, þannig að það verði ekki kallað smjörlíki þó magn annars feitmetis en smjörfeiti verði allt að 25%. Á árunum 1969 og 1970 var hafin framleiðsla á vörum af þessu tagi í Svíþjóð, sem nefnd var „bregott“, og var það gert til að auka á fjölbreytni smjörafurða þar í landi og er talið að það hafi gefið góða raun. Með þessari breytingu heldur smjörið smureiginleikum sínum, þrátt fyrir að það sé geymt í kæliskáp, verður jafnljúft og mjúkt að smyrja með og smjör er við hærra hitastig. Þetta frv. er lagt fram vegna þess að mér þykir rétt að verða við þeim óskum að rýmkað sé um heimildir til íblöndunarefna í smjör án þess að varan verði kölluð smjörlíki, ef það mætti verða til þess að greiða fyrir og auka sölu á smjörfeiti í landinu, en mikil markaðstregða er á sölu mjólkurafurða, ekki síst smjörs. Það er mikil nauðsyn að auka sölu á þeirri matvörutegund. Ég tel sjálfsagt að það verði farið varlega í þessar sakir, og að sjálfsögðu verður áfram hið góða gamla og gróna íslenska smjör á boðstólum að meginmagni. En mér þykir rétt að þessi tilraun verði gerð í þeim tilgangi að freista þess að auka söluna á smjörfeiti. Að svo mæltu leyfi ég mér að óska þess, að frv. þessu verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Það er eina ástæða til þess að ég kveð mér hljóðs um þetta mál, að mér finnst málfarið á þessu frv. það svakalegasta sem ég hef nokkru sinni séð í frv. sem lagt hefur verið hér fram, og þarf meira en meðalmann til að skilja hvað hér er á ferðinni. En ég er sannfærður um að hæstv. landbrh. kom því til skila sem þarna þurfti að koma fram, þ. e. að tilgangurinn með þessu er að reyna að draga úr smjörfjallinu fræga. En þá er það bara spurning sem ósvarað er: Ef smjörlíkið verður bætt mjög með smjöri dregur það þá ekki úr sölu á smjöri, þ. e. verður þá ekki keypt meira smjörlíki? En herra forseti. Það eru hér tvær setningar úr þessu frv. sem mig langar að lesa, með leyfi hæstv. forseta.

Það er veitt það leyfi.

„Rjómalíki nefnist feiti jafningur sem líkist rjóma, en inniheldur aðra feiti en mjólkurfitu í magni er nemur meiru en 25% af fitumagninu.“ Síðan má halda áfram, með leyfi hæstv. forseta:  Síðan kemur í grg., með leyfi hæstv. forseta: „Hefur þar verið haft í huga að halda bragðeiginleikum smjörsins og fjölbreytni þess í tegundum fitusýra og gera það auðsmyrjanlegt við kæliskápshitastig.“ Ég ætla ekki að öðru leyti að amast við þessu frv. né tilganginum sem í því felst. Ég vildi aðeins vekja athygli á því, að þegar frv. af þessu tagi, eru lögð fram, er það nánast frumskilyrði að, þeir, sem um þau fjalla, skilji hvað um er að ræða.



Herra forseti. Ég veit að ég fjalla um og spyr um feimnismál. Mig langar til að leggja eina spurningu fyrir hæstv. landbrh.: Hver er höfundur að þessu frv.?



Herra forseti. Eins og fram kom í framsöguræðu minni er þetta frv. lagt fram hér í annað sinn. Það var til í landbrn. þegar ég kom þangað, en var fyrst lagt fram á 100. löggjafarþinginu. Hver þá hefur samið það veit ég ekki, en þá mun hafa mælt fyrir því þáv. landbrh. Steingrímur Hermannsson.



Herra forseti. Ég leyfi mér að stíga hér í stól til að upplýsa þennan óttalegan leyndardóm, því ég hygg ég hafi svar við þeirri spurningu sem hv. þm. Vilmundur Gylfason bar fram áðan. Ég tel víst að höfundur þessa texta sé sá hinn sami og samdi till. til þál. um stefnumótun í landbúnaði, sem rædd var mjög á síðasta Alþingi.



Herra forseti. Frv. það um flugvallagjald, sem hér er til umr., hefur fengið meðferð í hv. Ed. Alþingis. Í frv. þessu er lagt til að flugvallagjald hækki til samræmis við almenna verðlagsþróun frá 1. jan. 1979 eða um nærfellt 60%. Samkv. því yrði gjaldið 8800 kr. fyrir farþega í millilandaflugi og 650 kr. fyrir farþega í innanlandsflugi. Með 2. mgr. 2. gr. frv. þessa er enn fremur lagt til að ráðh. verði veitt heimild til að hækka flugvallagjald til samræmis við verðlagsbreytingar. Er lagt til að sú heimild verði bundin við hækkun byggingarvísitölu og er það í samræmi við sambærilegt ákvæði í lögum um fjáröflun til vegagerðar. Með þessu móti ætti ekki að þurfa að koma til árlegrar endurskoðunar gjaldsins af hálfu Alþingis til þess eins að halda raungildi þess óbreyttu. Ég leyfi mér, herra forseti, að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Það má raunar segja að hið háa Alþingi hafi tekið afstöðu til þessa máls við afgreiðslu fjárlaganna, þar sem gert er ráð fyrir svo og svo miklum tekjum af þessu gjaldi. Allt að einu er að því gætandi, að fjárlög taka ekki af önnur lög, þannig að lokaákvörðun felst í frágangi þessa frv. Hér er á ferðinni áframhald á hinni mögnuðu áráttu núv. hæstv. ríkisstj. að halda áfram skattpíningarstefnu í öllum þeim efnum sem hún við kemur, og má helst líkja þessu við það að hæstv. ríkisstj. sé skipuð pólitískri sjálfsmorðssveit. Boðuð er niðurtalning, en hvar sem borið er niður í tekjuaukningarmöguleikum fyrir ríkissjóð er lagst á þá sveifina og henni snúið með þeim hætti að allt er auðvitað í þá veru að auka á ósköpin sem viðgangast í þjóðfélaginu og þessi hæstv. ríkisstj. var mynduð til þess að stemma stigu við, þar sem er óðaverðbólgan. Og svo afsaka menn sig með því, eins og hæstv. fjmrh. gerði við afgreiðslu fjárl., að þetta hefði verið fundið upp af einhverjum fyrirrennara sínum! Það er nú mynd á því, eins og þá var getið um, að menn væru ekki skuldbundnir að éta upp alla þá vitleysu sem einhverjir fyrirrennarar þeirra kynnu að hafa fundið upp á. Hér er sem sagt lögð til stórhækkun á flugvallagjaldi. Ef menn ætla að hér sé verið að leggja skatt á einhverja auðkýfinga, sem ferðast á milli landa eða innanlands, er það alger misskilningur. Ferðalög eru orðin almenningsháttur og stunduð af öllum, háum sem lágum, þannig að gjaldið kemur mjög illa við. Ég hélt út af fyrir sig, að okkar flugfélög, sem við þurfum að styðja og styrkja í framtíðinni, stæðu nægjanlega illa þó að ekki væri með þessum hætti verið að draga úr sölumöguleikum og framfærslumöguleikum þess fyrirtækis, eins og hlýtur að verða með þessum háa skatti. Og ekki nóg með að hann sé hækkaður um 60% frá því sem fyrri vinstri stjórnin gerði 1978, úr 5500 kr., sem þá hafði verið hækkað úr 2500, heldur vilja menn nú tryggja sig í framtíðinni með beitingu hæstu vísitölu sem finnanleg er, byggingarvísitölunni, þannig að heimildin verði nú í höndum ráðh. og þurfi ekki að sækja til Alþingis jafnóðum um leyfi til að hækka þetta eins og verðbólguhjólið snýst. Með því að ætla að gera ráð fyrir flugvallagjaldi vegna innanlandsflugs er verið að leggja skatt á strjálbýlið alveg sérstaklega. Ég hefði haldið að samgöngur við það væru ekki með þeim hætti að frambærilegt væri að skattleggja það alveg sérstaklega. Ég á von á því að þessu máli verði vísað til þeirrar n. sem ég á sæti í, fjh.- og viðskn., þannig að ég get stytt mál mitt nú, en kaus að nota þetta tækifæri til þess enn á ný að vekja athygli á þessari ósvinnu sem viðgengst og hæstv. ríkisstj. virðist einbeita sér að, og það er að halda fram hinni mögnuðu skattpíningarstefnu, ekki til að safna í sjóði, heldur til að eyða öllu saman jafnóðum aftur. Við eigum eftir að koma hér að umr. um skattstigafrv., sem hæstv. ríkisstj. hefur í takinu og er til meðferðar í Ed. og menn koma sér ekki að því að ræða fyrir alþjóð og er frestað dögum og vikum saman. Þar munum við sjá að ekki er nóg með að seilst sé þar eins langt og tök eru á, heldur ýmsar forsendur viljandi hafðar rangar, eins og til að mynda að ekki hefur verið tekið nálægt því nægjanlegt tillit til hækkunar á tekjum milli ára, þar sem miðað er við 45% hækkun, en menn áætla þetta upp undir 50% milli ára. Það þýðir auðvitað milljarða sem er með þeim hætti verið að fela til þess að auka tekjur ríkissjóðs. Síðan veltast þeir fram á eftir, þessir háu herrar, með nýjar og nýjar tillögur og vita auðvitað vart sitt rjúkandi ráð því að þeir eru dauðhræddir orðnir í málinu. Þá er allur myndarskapurinn sá eftir nýjustu tillögum þeirra að færa nokkra milljónatugi á milli flokka innan sjálfs frv., en það má auðvitað ekki sjá af einum einasta eyri í að draga úr skattpíningu, enda þótt hægt sé að sýna fram á að umframtekjurnar vegna hærri tekna milli ára nema milljörðum fram yfir það sem reiknað er með. Þetta er þess vegna allt á sömu bók lært. Og ég verð enn á ný að lýsa hryggð minni yfir því, að félagar mínir nokkrir, sem nú eru í bland við tröllin, hafa brugðist þeim hátíðlegu loforðum sem þeir gáfu ásamt okkur um að afnema hina nýju skatta sem settir voru í tíð vinstri stjórnarinnar og Tómas Árnason var frumkvöðull að, eins og t. a. m. hækkun á flugvallagjaldinu. Þeir höfðu hátíðlega lofað því í kosningabaráttunni við alþjóð og voru kosnir vegna þeirra loforða ekki síst, þar sem átti að afnema alla þá nýju skatta. Þeir gera þveröfugt, og á maður bágt með að skilja hvernig í ósköpunum stendur á því. Líka marglýsti hæstv. forsrh. yfir á opinberum vettvangi að ekki yrði um skattahækkanir að tefla. Vilja menn kannske líta á hvað það þýðir að viðhalda aukningunni á söluskatti og vörugjaldi sem sett var á í septemberlok 1979 og gaf þá í ríkissjóð 3 milljarða? Hvað ætti það þýði í aukningu á þessu ári? Þetta gefur í allt 18 milljarða á þessu ári. Aukningin er þar af leiðandi 15 milljarðar. Svo koma æðstu menn þjóðarinnar fram fyrir alþjóð og leyfa sér að halda því fram, að ekki sé verið að auka skatta, eða öllu heldur lýsa því yfir, að svo verði ekki gert. Og í viðtölum nýlega, í blaði í dag, lýsir hæstv. forsrh. yfir að ekki séu tök á að lækka skatta. Er það að furða að ekki séu tök á því þegar menn eru að margfalda þá með tugmilljarða nýjum álögum. Á okkar gömlu félaga, sem bráðum verða okkar góðu samvinnumenn aftur, - á því er enginn vafi þó að þeir hafi villst af leið í bili, misst áttanna, - er meira en sorglegt að horfa taka þátt í þessum leik hafandi lofað alþjóð allt öðru og fengið umboð kjósenda Sjálfstfl. til þess að haga sér samkv. þeim loforðum. Ég sé ekki ástæðu til að setja á lengri tölu vegna þessa sérstaklega. Þetta er lítilmótleg aðferð, sem hér er viðhöfð, en hún gefur dálítið í aðra hönd. Hún gefur vel á annan milljarð í aðra hönd, þótt það láti kannske ekki mikið yfir sér. Með öllum hætti þarf að seilast ofan í vasa almennings, eins og hér ber raun vitni um. Það er alveg sama uppi á teningnum og með orkujöfnunargjaldið. Það er lífsnauðsynleg framkvæmd að jafna orkukostnað í landinu, en þá er því kippt út úr fjárlögunum og sett upp ný innheimtuaðferð til þess líka að stela þessu fram hjá kaupgjaldsvísitölu, en fulltrúar Alþb. hafa ekki alltaf hælt þeirri aðferð. Vitaskuld er þetta m. a. varið með því að hér eigi að fara að hygla framkvæmdum í flugvallagerð. Það er hægt að kalla svona aðferðir ýmsum nöfnum, draga gjaldið út úr sjálfu fjárlagadæminu, sem á að sjá fyrir þessum þörfum, og skýra það einhverjum göfugum nöfnum. En ekki er þetta nema vegna þess að það er þá búið að eyða í óráðsíuna öðrum tekjum ríkissjóðs sem hefðu átt að geta runnið til þessara framkvæmda. Allt eru þetta mannasetningar, en ef grannt er skoðað á það sér enga stoð og síst sanngirnisstoð.



Herra forseti. Það er út af einu atriði í ræðu hv. þm. Sverris Hermannssonar sem ég kvaddi mér hljóðs, en mér hefur fundist örla á í ræðum annarra hv. þm. og eins í öðrum opinberum málflutningi að undanförnu vissum misskilningi í sambandi við svokallað orkujöfnunargjald, því er stundum haldið fram, að þetta orkujöfnunargjald sé tekið út úr vísitölu og áhrif þess séu atgerlega tekin út úr verðbótavísitölu. Það er ekki rétt. Samkv. lögum nr. 13/1979, svokölluðum Ólafslögum, eru dregnar frá hækkun verðbótavísitölu þeir fjármunir sem notaðir eru til hækkunar olíustyrks. Þegar er inni í frádrætti frá verðbótavísitölu olíustyrkur sem samsvarar um 18–19 þús. kr. á mann á ársfjórðung, ef ég man rétt. Sá viðbótarfrádráttur, sem yrði til nú kæmi einungis fram vegna hugsanlegrar hækkunar á olíustyrk frá þessari tölu, þannig að að öðru leyti kemur orku jöfnunargjaldið allt fram í vísitölu eins og það er kallað. - Þetta vildi ég láta koma fram hér vegna þeirra ummæla sem féllu af hálfu hv. þm. Sverris Hermannssonar um að hér væri verið að taka hluti fram hjá kaupgjaldsvísitölu. Varðandi þetta flugvallagjald vil ég svo benda á að samkv. lögum, sem sett voru af vinstri stjórninni á sínum tíma, 1. gr. laga nr. 110/1978, skal tekjum af flugvallagjaldi varið til eflingar flugmála. Hér eru því auðvitað bein tengsl á milli gjalds og útgjalda.



Herra forseti. Út af þessum málum vil ég aðeins taka undir með hæstv. forseta, hv. þm. Sverri Hermannssyni, þau atriði sem hann fjallaði um í ræðu sinni þegar hann gerði enn einu sinni skil þeim skattheimtuaðferðum sem hæstv. ríkisstj., sem nú situr, hefur staðið fyrir um nokkurt skeið. Og vegna orða hæstv. ráðh. um áhrif orkujöfnunargjalds á verðbótavísitölu tel ég skylt að það komi fram hér, að í 50. gr. - mig minnir að það sé 50. gr. - svokallaðra Ólafslaga, laga um efnahagsmál, nr. 13 frá 1979, er sérstaklega tekið fram að slíkur frádráttur hefði jafnframt komið fram þótt um aðrar aðgerðir en um skattheimtu hefði verið að ræða. Þetta er skýrt tekið fram í þessum lögum og þýðir auðvitað að á þeim tíma gerði þáv. hæstv. ríkisstj. ráð fyrir að hægt væri að fara aðrar leiðir en skattahækkanaleiðir til að ná þeim fjármunum fram sem þyrfti til að sinna réttlætismáli því sem felst í að greiða niður eða jafna húshitunarkostnað í landinu. Það verður að koma fram í þessum umr., fyrst á þessi mál er minnst, að hæstv. núv. ríkisstj. notfærði sér bókstaflega bágindi fólksins í landinu til að heimta inn aukna skatta í nafni orkujöfnunar. Þannig voru á sínum tíma teknir út úr fjárlagafrv. 2.8 milljarðar sem voru í fyrstu tveimur útgáfunum fyrir þetta ár. Þeir hurfu sporlaust án þess að niðurstöðutölur gæfu nokkuð til kynna um að það kæmi fram í lækkaðri tekjuáætlun ríkissjóðs. Auðvitað gerðist þetta vegna þess að ríkissjóður þurfti á þessum fjármunum að halda í aðra alls óskylda hluti. Hæstv. fjmrh. lýsti þá yfir því á hv. Alþ., að þetta skipti í sjálfu sér engu máli þar sem þarna væri um beina millifærslu að ræða, sérstakan skatt sem rynni til ákveðins verkefnis, slíkur skattur væri fyrirhugaður og hann ætti ekkert frekar heima í fjárlögum. Auðvitað varð hæstv. ráðh. að renna þessu öllu saman ofan í sig aftur og þetta atriði lenti innan fjárlaga við 3. umr., en þá var heimt inn með nýrri skattheimtu svokallað orkujöfnunargjald, sem auðvitað var ekkert annað en hækkun á söluskatti sem í fyrstu átti að vera 2 prósentustig og hefði gefið ríkissjóði u. þ. b. helmingi meira en þurfti til að jafna húshitunarkostnaðinn samkv. þeim áformum sem hæstv. ríkisstj. hafði í því máli. Þetta var síðan lækkað og mér hefur skilist að það hafi gerst vegna gífurlegs þrýstings ákveðinna hv. þm., bæði í Alþb. og eins í Framsfl., og skil ég vel að skatturinn skuli hafa verið lækkaður. Hann var þó ekki lækkaður meira en svo að gera má ráð fyrir að talsverðir fjármunir verði umfram það sem á að fara til niðurgreiðslu á húshitunarolíunni. Þannig má gera ráð fyrir, og það stendur og hefur ekki verið hrakið, að ríkisstj. hafi í raun náð sér í milli 4 og 5 milljarða kr. út á það réttlætismál að greiða niður húshitun á olíu, en notað það fjármagn til allt annarra og óskyldra hluta. Þetta þarf að ítreka eins oft og maður getur í sölum hv. Alþingis vegna þess að þjóðin á auðvitað heimtingu á því að fá að vita hvernig hæstv. núv. ríkisstj. beitir slíkum málum sér til framdráttar í allt öðrum málum en hún þykist í orði kveðnu vera að berjast fyrir. Varðandi það mál, sem hér liggur fyrir, er það alveg rétt sem komið hefur fram, að skatturinn var settur á sínum tíma til bráðabirgða, eins og fjölmargir aðrir skattar í þjóðfélaginu. En það ætlar að vera eins með þennan skatt og marga aðra skatta, að þeir öðlast eiginlega eilíft líf um leið og þeir eru komnir í lagabúning. Og með því frv., sem hér liggur fyrir, en m. a. s. tryggt með þeim hætti að nú þarf ekki lengur að leita til hv. Alþ., til löggjafar- og fjárveitingavaldsins, um að þessi skattur hækki, heldur á hann að hækka alveg sjálfvirkt samkv. þeim tillögum sem hér liggja fyrir. Þannig verður þessi skattur ein varðan á varðaðri skattaleið ríkisstj., enn ein yfirlýsingin um að leysa eigi öll mál þjóðfélagsins með því að kafa ofan í vasa skattborgaranna, en spyrja aldrei hvort ekki sé ástæða til að skera einhvers staðar niður eða spara þannig að skattgreiðendur í þjóðfélaginu fái haldið eftir einhverju af fjármunum sínum. Það er vegna þessa sem við sjálfstæðismenn munum leggja á það ofurkapp á þessu þingi að koma í veg fyrir, að þetta frv. nái fram að ganga, og munum leggja okkur fram um það sem mest við megum og vonumst til þess að þeir sjálfstæðismenn, sem hafa lýst yfir einhvers konar stuðningi við ríkisstj. og sitja jafnvel í henni, fái ráðrúm til að kanna aftur hug sinn og taka aðra afstöðu til málsins en hv. Ed. gerði. Ég vil ljúka máli mínu með því að höfða sérstaklega til þessara aðila um að þeir standi við yfirlýsingar sem Sjálfstfl. gaf fyrir kosningar og komu fram í skýru máli hv. þm. Sverris Hermannssonar áðan.



Ég vil upplýsa, að ég er staðráðinn í því að halda ekki kvöldfund síðasta vetrardag. Mér ferst kannske ekki, en þó fer ég vinsamlegast fram á það við ræðumenn að þeir sjái svo til að við ljúkum 1. umr. fyrir kl. sjö og komum málinu til nefndar.



Herra forseti. Hér er til umr. enn þá eitt skattafrv. ríkisstj., en umr. hér á þingi hafa í allverulegum mæli snúist um aukna skatta á borgara þessa lands. Ég er ekki viss um að menn átti sig á því, hvers konar óréttlæti fylgir þeirri skattlagningu sem kemur fram í þessu frv. Þetta óréttlæti kemur einkum fram gagnvart íbúum dreifbýlis þessa lands. Þetta er skattur sem mætti að nokkru leyti jafna við átthagafjötra. Það eru lagðir fjötrar á það fólk sem fjærst býr höfuðborgarsvæðinu, þarf að ferðast til þess í margvíslegum tilgangi, fólk sem ekki nýtur þjónustu í sínum byggðarlögum, sem það þarf á að halda, og verður að sækja hana hingað til Reykjavíkur. Við skulum taka sem dæmi fólk sem þarf að sækja til Reykjavíkursvæðisins læknisþjónustu og annað slíkt. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því, að þm. t. d. Vestfjarða eða þm. Norðurl. e., hvar í flokki sem þeir standa, séu tilbúnir að styðja þetta frv. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á því, að þessir menn samþykki auknar skattaálögur á það fólk, sem þeir eru fulltrúar fyrir, ofan á allt annað sem komið hefur undanfarnar vikur. Ég vil benda á það m. a., að sú söluskattshækkun, sem nýverið var ákveðin hér á þingi, leggst með enn þá meiri þunga á fólkið í dreifbýlinu en fólkið í þéttbýlinu. Mig langar, með leyfi hæstv. forseta, að lesa hér nál. frá 3. minni hl. fjh.- og viðskn. Ed. frá því málið var til umr. þar. Þar segir: „Í ljósi þeirrar gífurlegu skattheimtu, sem ríkisstj. ryður nú fram á öllum sviðum, er ekki stætt á því að hækka sérstaklega um 60% flugvallagjald, sem innheimt er af öllum flugfarþegum, eins og fyrirliggjandi frv. gerir ráð fyrir, enda er það andstætt tilraunum til viðnáms gegn verðbólgunni. Þvert á móti á ríkisvaldið að gæta þess, að álögð gjöld af þess hálfu hækki minna en áætluðum verðhækkunum nemur, og ryðja þannig brautina og sýna fordæmi um niðurtalningu verðbólgunnar. Í annan stað er að ýmsu leyti óréttlátt að innheimta flugvallagjald af innanlandsflugi og skattleggja þannig sérstaklega dreifbýlið, sem verður að reiða sig í ríkum mæli á flugsamgöngur.“ Ég er, herra forseti, alfarið andvígur því, að þessi flugvallaskattur verði hækkaður. Ég er andvígur því fyrst og fremst að hann verði lagður á innanlandsflugið. Ég gæti fremur hugsað mér einhvern skatt á millilandaflug og mun ekki mótmæla honum, þó mér þyki hækkunin allveruleg eða 60% og hefði kannske nægt um það bil 35% hækkun. Þessi skattur, sem hér er til umr. og ríkisstj. hyggst leggja á landsmenn, leggst svo til eingöngu á fólkið í dreifbýlinu og raunverulega því meir sem þetta fólk býr fjær Reykjavíkursvæðinu, vegna þess að þeir, sem nær búa, ferðast fremur með bifreiðum. Þeir, sem lengra búa frá Reykjavikursvæðinu, eru tilneyddir í mörgum tilvikum, t. d. yfir vetrarmánuðina, að nota flugvélar. Ég tel að þessi skattur á innanlandsflugið leggist á fólk sem kemst ekki hjá því að ferðast með flugvélum í talsverðum mæli, m. a. til þess að nálgast þá þjónustu sem ég nefndi áðan. Ég hélt að það væri nóg að gert að leggja himinháan söluskatt á allan aukakostnað vegna flutninga á vörum út á land, söluskatt sem þéttbýlisfólkið losnar við, þó ekki sé verið að bæta við einum skatti til viðbótar, sem leggst með mestum þunga á það fólk sem söluskatturinn leggst með mestum þunga á. Ég verð að segja að ef svo fer, að hv. þm, þeirra kjördæma, sem fjærst liggja Reykjavíkursvæðinu, fulltrúar þess fólks sem mest á undir því að nota flugvélar, samþykkja þessa hækkun, þá eru þeir að bregðast kjósendum sínum, og þeir gera það ekki í fyrsta skipti vegna þess að þeir gerðu það á mjög alvarlegan hátt þegar þeir samþykktu hækkaðan söluskatt á þetta sama fólk. Það er kannske svo, að menn hafi ekki áttað sig á því hvað þetta þýðir í raun og veru, þessi skattlagning sem kemur svo misjafnlega niður á íbúum þessa lands. Ég skora á þessa þm., hvar í flokki sem þeir standa að samþykkja ekki skatt á innanlandsflug. Ég skora á þá að vera þeir menn að samþ. ekki þennan skatt. Það er orðið nógu dýrt að ferðast á milli landshluta. Það er orðið nógu dýrt að búa t. d. í Norðurl. e., í þeim hlutum þess sem nyrst liggja og þurfa að eiga nánast allar samgöngur við þéttbýlisstaði undir flugi, þó að ekki sé lagður á íbúana einn aukaskatturinn enn. Og ég er ansi hræddur um að þm. úr þeim kjördæmum, þar sem flug er mest notað, verði ekki þakkað ef þessum skatti verður bætt ofan á aðra skatta sem þegar hafa verið lagðir á kjósendur þeirra og þá sem þeir eru fulltrúar fyrir.



Herra forseti. Ég hef ekki lagt það í vana minn að ofgera þessari deild með málæði, en hitt er svo annað mál að ég skal fúslega verða við þeim tilmælum hæstv. forseta að vera stuttorður. Hér er til umr. frv. til l. um breyt. á lögum um flugvallagjald og menn höfða mjög til réttlætiskenndar manna, og það er eins og þessi mál hafi aldrei verið rædd áður. Það væri kannske fróðlegt að rifja upp hvernig þetta gjald kom til og hvernig stóð á því að það var lagt á á sínum tíma, 1976. Það var einfaldlega lagt á vegna þess að þá var lagður niður söluskattur af flugfargjöldum og í allri angistinni og öllu peningaleysinu, sem hefur hrjáð þjóðfélag okkar og ekki síst ríkissjóð, taldi ríkissjóður og þeir flokkar, sem að ríkisstj. stóðu þá, sér ekki fært að standa svo að málum að þessar tekjur féllu niður með öllu. Ef þessi söluskattur væri enn þá væri gjald á lengstu flugleiðum innanlands einhvers staðar um 11–12 þús. Menn geta séð á því hversu mikil bylting það var þegar söluskattur var lagður niður af flugfargjöldum. Hitt er svo annað mál, að þeim, sem þurfa að nota flugsamgöngur innanlands og annars staðar, er ekki nóg að hafa einhverjar flugvélar til að flytja þá á milli. Þeim er það líka kappsmál að bærilega sé búið að þeim flugvöllum sem eru úti um land, tryggt sé öryggi þeirra, og ég er þess fullviss að til er og ég þekki margt fólk sem vill leggja nokkuð á sig til þess að svo megi verða. Það var talað um það strax þegar þetta flugvallagjald var lagt á, að eingöngu bæri að nota það til framkvæmda í flugmálum. Ég er því sammála. Það var ekki gert strax í upphafi, en það hefur nú verið gert. Ég vildi upplýsa þetta, því að það vill svo til í svona málum sem mörgum öðrum að menn gleyma þeim áföngum sem hafa unnist. Þegar söluskatturinn var á flugið lagður var það svo, að eftir því sem menn áttu lengra að þeim mun meira þurftu menn að borga. Aðstöðumunurinn var þá í fyllsta skilningi skattstofn. Ég get tekið undir það, að í mörgum tilvikum er enn svo í þessu þjóðfélagi að aðstöðumunurinn er skattlagður. Við þurfum að reyna að útrýma því. Og ég vænti þess að ýmsir hv. þm., sem hér eru inni, geti hugsað sér það á ýmsum öðrum liðum. Ástæðan til þess, að ég kom hér upp, var sú umr. sem varð um orku jöfnunargjaldið. Því var haldið fram að það væri algjörlega utan við vísitölu. Þetta er ekki rétt. 1 prósentustig í söluskattshækkun þýðir 0.45% hækkun á kaupgjaldsvísitölu. Og 11/2 stig þýðir það strax að laun í landinu hækka. 

Sömu áhrif hefðu komið af niðurskurði.

Það er alveg rétt að sömu áhrif hefðu komið af niðurskurði, en hverjar hafa verið niðurskurðartillögur stjórnarandstöðunnar í þessu máli? Þeir hafa lagt til að skera niður niðurgreiðslur. Það er niðurskurðurinn sem menn prédika hér: niðurgreiðslur. Gagnast ekki niðurgreiðslur almenningi í landinu? Og vita menn að ef niðurgreiðslur lækka um 3000 millj. þýðir það að launin í landinu eiga að hækka um 1% eða 5–6 þús. millj.? Niðurskurðartillögurnar, sem hér hafa verið bornar á borð að undanförnu, eru ekki eins sakleysislegar og lítur út fyrir að vera. Það má út af fyrir sig segja að öll sú umræða, sem hefur verið að undanförnu um skattamál, hafi því miður ekki verið mjög málefnaleg. T. d. reiknaði Morgunblaðið og sjálfstæðismenn út að skattar hækkuðu um 25 milljarða. Þeir gera það þannig að ganga út frá að skatthlutfall beinna skatta hafi verið 11.6% af brúttótekjum 1978, sem varð endanleg niðurstaða þess árs. Áætluð tala þá var miklu lægri vegna þess að kaupgjaldið hækkaði meira en áætlað var í fyrstu. Okkur hefur ekki tekist á undanförnum árum að gera það sem við ætluðum okkur í verðbólgu. Það er áætlað að skatthlutfallið verði núna 14.2. Þeir hækka það upp í 14.7 og reikna út 25 milljarða. Ef það væri reiknað út frá sömu forsendum, þ. e. áætlaðri tölu nú og áætlaðri tölu þá, munar ekki nema 10 milljörðum. Það er svo með umræðu af þessu tagi, að okkur gengur illa á hv. Alþ. - og ég ætla þar ekki að undanskilja neinn flokk - að ræða málefnalega. Það eru ýkjur á allar hliðar. Eins var það í grg. Alþfl. í Ed. þegar þeir voru að reikna út skatthækkun á tekjulágu fólki. Það var gengið út frá þeirri forsendu að 10% frádrátturinn, þessi nýi frádráttur, gagnaðist engum. Slík villandi umræða er að sjálfsögðu til skammar. Það er alveg ljóst, að það eru skattahækkanir og hafa verið skattahækkanir, en menn ættu að venja sig á að reyna að reikna þær hækkanir rétt út.



Herra forseti. Sú ástæða er fyrir því, að ég tek hér til máls, að það hefur verið á okkur borið að við séum að bregðast þeim kjördæmum sem við erum fulltrúar fyrir ef við samþykkjum þetta frv. Það hefur líka verið sagt að flugvallagjaldið væri átthagafjötrar. Vera má að mönnum finnist sem svona stóryrði eigi rétt á sér, en hlægileg eru þau ef horft er til sögunnar og skoðað í reynd hvað átthagafjötrar voru. Einn þm., hv. 10. Reykv., hótaði málþófi um þetta mál. Mér skildist helst á honum að með því að hóta slíku væri allt útlit fyrir að þeir flokksbræður hans, sem nú styðja ríkisstj., snerust gegn þessu máli. Ég hef litla trú á þeim málflutningi að hóta málþófi. Mér finnst það auvirðileg yfirlýsing og bera vitni um hæpna ást á lýðræði, svo ekki sé meira sagt.

Þetta er ekki rétt hjá þm. Ég talaði um að beita andstöðu, en ekki málþófi.

Hv. þm. mætti gjarnan skoða nákvæmlega það sem hann sagði í þessu efni. Ég tel að þar hafi fullkomlega komið fram sú hótun sem ég gat um áðan. Þá ætlaði ég að koma að kjarna þessa máls varðandi flugvallaskattinn. Okkur, sem erum utan af landi, finnst að það sé ansi þungur róður að fá þá fjármuni til flugvallagerðar sem við þurfum. Okkur finnst að það sé nánast hneisa hjá Alþ. hvernig staðið er að öryggismálum flugvalla í þessu landi. Við eigum kannske tvo flugvelli í landinu, hitt eru lendingarstaðir. Ég fyrir mína parta mun leggja á það höfuðkapp að fá meira fjármagn til flugmála. Þannig tel ég að ég styðji mitt kjördæmi. Hver og einn, sem skoðar skattheimtuna á flugið og ber saman við skattheimtuna á umferðina í landinu, hlýtur að gera sér grein fyrir því, ef hann er ekki blindur, að umferðin á landi er miklu meira skattlögð en flugið. Og það hlýtur að vera grundvallaratriði, þegar menn eru að tala um skattheimtu, að þeir hugsi rökrétt í þessum málum. Það er eðlilegt að þarna sé samræmi á milli. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta mál, en ég mun styðja frv.



Herra forseti. Ég skal reyna að vera stuttorður, og ég get það auðvitað vegna þess að margt af því, sem ég hafði hugsað mér að segja, kom fram í máli hv. þm. Halldórs Ásgrímssonar. Hann mælti furðuskynsamlega af framsóknarmanni að vera um þessa hluti, og þess vegna get ég stytt mitt mál. - En ég hjó eftir því sem hann sagði í lok ræðu sinnar, að menn hefðu beitt býsna einkennilegum útreikningum til þess að fegra málflutning sinn hér. Ég man ekki betur en ríkisskattstjóri hafi einmitt notað dálítið sérkennilega aðferð þegar hann var að reikna út skattbyrðina, sem birtist m. a. í því að einstæðir foreldrar voru reiknaðir barnlausir í hans dæmi. Herra forseti. Þetta gjald, sem hér um ræðir, flugvallagjald, er gamalt. Það er, eins og allir þessir skattar, ættað frá stjórnartíð Geirs Hallgrímssonar. Sannleikurinn er sá, að við Alþb.-menn og vinstri menn höfum ekki fundið upp einn einasta skatt af þessu tagi. Þegar þessi skattur var lagður á af hæstv. fyrrv. fjmrh., Matthíasi Á. Mathiesen, var hann auðvitað talsvert miklu lægri í krónutölu, en áreiðanlega ekki verðminni ef athuguð er verðlagsþróun síðan. Og eins og hv. þm. Halldór Ásgrímsson sagði í ræðu sinni áðan kom þetta í staðinn fyrir söluskatt. Ef ég flýg frá Reykjavík til Vestmannaeyja, fram og til baka, kostar það núna 26 þús. kr. og söluskattur af því væn á sjötta þús. kr., en þetta gjald, hinir hræðilegu átthagafjötrar, er nú 650 kr. Ég held að menn ættu að hugsa sig dálítið um áður en þeir grípa til slíkra stóryrða í sambandi við hluti af þessu tagi. Ég vil enn fremur segja það, og kannske fyrst og fremst, að þegar þetta gjald var lagt á í stjórnartíð Geirs Hallgrímssonar og þeirra frjálshyggjumanna annarra voru peningarnir teknir blygðunarlaust beint í ríkissjóð eða í óráðsíuna, eins og hv. þm. Sverrir Hermannsson orðar það þegar peningar fara til sameiginlegra þarfa landsmanna, svo merkilega sem það hljómar, en nú fara þessir peningar beint til flugmála. Það er aðalatriðið. Ef hægt er að tala um átthagafjötra þeirra, sem fjærst búa Reykjavík við erfið samgönguskilyrði, felast þeir átthagafjötrar í því að ekki er hægt að fljúga á viðkomandi staði vegna lélegs búnaðar. Og þeir fjármunir, sem fara til þeirra verkefna að bæta skilyrðin, eru góðir fjármunir og því er slíkur skattur góður skattur. Ég lagði til hér fyrir mörgum árum þegar þessi skattur var lagður á, að helmingur af honum a. m. k. færi beint til flugmála. Það var fellt af hv. fulltrúum frjálshyggjunnar hér á hv. Alþingi og af framsóknarmönnum einnig, enda kemur alltaf það versta fram, þegar samvinnumenn og frjálshyggjumenn bindast samtökum um að stjórna þessu landi, og fer allt hræðilega illa. Við höfum ekki fundið upp söluskatt. Hann er nú orðinn býsna gamall í hettunni. En það hefur einmitt oft áður verið gripið til þess að hækka söluskatt til að ná í peninga í sérstöku skyni. Það var m. a. gert vegna náttúruhamfara hér á sínum tíma. Þegar náttúruhamförunum lauk, var þá ekki þessi söluskattur dreginn til baka? Það mætti kannske spyrja hv. þm., þó ungur sé, Friðrik Sophusson, að því, hvort það hafi verið að undirlagi sjálfstæðismanna að sá skattur öðlaðist eilíft líf, eins og hann orðar það. Náttúruhamfarapeningunum var sem sagt stolið í margumrædda óráðsíu ríkissjóðs. Það var einnig lögð á hér söluskattsprósenta ein í því sama skyni sem verið er að gera um þessar mundir til að greiða niður olíukostnað úti á landi. Fyrst í stað fór sá skattur til að jafna olíukyndingarkostnað úti á landsbyggðinni, en með hverju árinu sem leið var meira af þessu gjaldi stolið frá hinu upphaflega verkefni í annað, í óráðsíuna, eins og hv. þm. Sverrir Hermannsson kallar það. Það væri auðvitað full ástæða til að athuga svolítið betur hvað þessir hv. þm. Sjálfstfl. eru að segja hér þessa dagana. Þeir hafa lagt til að stórlækka niðurgreiðslur, um fjórðung. Lækkaðar niðurgreiðslur þýða að landbúnaðarvörur stórhækka að sjálfsögðu í verði. Það kemur þeim ekkert mjög illa sem nægar hafa tekjurnar, en þeim verst, sem minnst hafa, og þeim allra verst, sem nota langstærstan hluta tekna sinna til að kaupa sér matvæli. Söluskattshækkun, sem nú er ákveðin, kemur ekki á landbúnaðarvörur. - Og ég er ánægður með það einnig að ég varð fyrstur manna á hv. Alþ. til að leggja til að söluskattur yrði felldur niður af landbúnaðarvörum og matvælum. Það var auðvitað fellt bæði af sambandsmönnum og frjálshyggjumönnum eins og annað gott. Nú hefur það sem betur fer verið tekið upp. Og ég vona að hv. alþm. eigi eftir að fara eftir fleiri tillögum af minni hálfu í framtíðinni. Þetta er það sem hv. sjálfstæðismenn hafa lagt til, að stórlækka niðurgreiðslur með þessum afleiðingum og til að hækka verðbólguna. Þeir hafa lagt til miklu minni skatta og þar með aukna einkaneyslu og meiri innflutning. Allt saman er það verðbólguhvetjandi. Þeir hafa, á sama tíma og skattar skulu lækkaðir, lagt til stórauknar framkvæmdir. Ég hef hvergi heyrt þá minnast á neinn raunverulegan niðurskurð. Allir þessir liðir verða til að ýta undir þensluna í landinu og verðbólguna. Og þetta eru sömu mennirnir sem útbjuggu leifturstríð gegn verðbólgu fyrir nokkrum mánuðum. Hver getur tekið mark á slíkum málflutningi? Það get ég ekki gert. Hitt er svo annað mál, að ég tel að núv. hæstv. ríkisstj. eigi að gæta sín í skattlagningu, hún þurfi að kanna hvort við getum ekki farið að spara og hvort við getum ekki komið okkur saman um það á næstu mánuðum að reyna að glíma í alvöru við þau vandamál sem við er að glíma, ekki síst verðbólgudrauginn margumtalaða sem engum hefur tekist að ráða við. Og síst ferst þeim frjálshyggjumönnum og leiftursóknarmönnum þegar þeir eru að þenja sig hér um skattlagningar, sem þeir hafa fundið upp, og aðferðir, sem þeir hafa notað æ ofan í æ þó að við höfum nú á borðinu hjá okkur frv. um flugvallagjald, þar sem fjármunir, sem af því koma, fara til flugmála í landinu.