Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar þetta mál var til umræðu í samgmn. þessarar hv. d., mun hafa verið á það minnzt, að ástæða gæti verið til að láta þessi lög ná til fleiri staða en Reykjavíkur einnar. Málið var þó flutt í því formi, sem fram er komið, og var ég sem einn nm. því þá samþykkur. Hins vegar hafa mér nú borizt frá bifreiðarstjórafélaginu í Hafnarfirði tilmæli um það, að a.m.k. þeim stað verði bætt inn í lögin, og vildi ég, með leyfi hæstv. forseta, mega lesa það bréf upp. Það er svo hljóðandi: „Við undirritaðir, stjórn Bifreiðarstjórafélagsins Neista í Hafnarfirði, förum þess á leit, að frv. því til laga um leigubifreiðar í kaupstöðum, sem lagt hefur verið fram á Alþingi, verði breytt þannig, að það nái einnig til Hafnarfjarðar, þar sem allar ástæður eru þar hinar sömu fyrir hendi og í Reykjavík til að setja hámarkstölu á leigubifreiðar í bænum.“ Um rökin fyrir þessu máli almennt þarf ég ekki að fara mörgum orðum. Frsm. málsins, sem flutti framsöguræðu um það í gær, gerði það ýtarlega fyrir nefndarinnar hönd. Ég vildi aðeins leyfa mér að leggja til, að sú heimild, sem í lögunum er gert ráð fyrir að veita, verði færð nokkuð út, þannig að hún rúmi a.m.k. þennan stað, Hafnarfjörð, til viðbótar við Reykjavík, þar sem ástæðurnar eru alveg hinar sömu fyrir þessari lagasetningu. Út af fyrir sig gæti ég vel hugsað mér, að heimildin yrði gerð enn víðari, þannig að hún næði til kaupstaðanna allra eða flestra, en mun þó ekki á þessu stigi málsins gera um það till., en vildi leyfa mér að bera fram skriflega till. um, að Hafnarfirði yrði bætt í frv. Ég vil því leyfa mér að fara þess á leit við hæstv. forseta, að leitað verði afbrigða fyrir þessari skriflegu brtt. minni, sem er svo hljóðandi, að á eftir orðinu „Reykjavík“ komi: og í Hafnarfirði.



Herra forseti. Með þessu frv. er farið fram á að gefa samgmrh. rétt til þess að ákveða, hve margar fólksbifreiðar skuli vera í gangi í Rvík, sem hafa það að atvinnu að keyra fólk. Ég álít, að við þurfum mjög vel að athuga þetta mál og þessi tilmæli, sem hér liggja fyrir. Í fyrsta lagi varðar þetta rétt manna til vinnu, og það er tvíþætt hvað það snertir. Annars vegar kemur þarna fram sá ákaflega eðlilegi hlutur, að þeir menn, sem stunda leigubifreiðaakstur sem atvinnu, vilja eðlilega vera nokkuð öruggir um að geta haft lífsframfæri af sínu starfi og fara þess vegna fram á ákveðna vernd í því sambandi. Hins vegar vitum við, að þessar tilhneigingar til verndar ákveðinna iðnhópa eða hópa innan verkalýðsstéttarinnar eru að vísu mjög eðlilegar frá sjónarmiði þessara hópa, en það þarf um leið að gæta ákaflega mikillar varkárni gagnvart þeim hóp, sem allar svona takmarkanir að lokum koma til með að lenda á, gagnvart þeim mönnum, sem eru að byrja lífið og hafa á milli þess að velja, í hvaða iðngreinar eða atvinnugreinar þeir eigi að fara, og finna þær þá stundum lokaðar fyrir sér. Við verðum að gera okkur ljóst, að jafnóðum sem við takmörkum fjölda atvinnumanna í ákveðinni grein, þá erum við um leið að ýta öðrum fjölda í ríkari mæli að þeim greinum, þar sem engin takmörkun er enn þá, að því að vera ófaglærðir menn, hafnarverkamenn, byggingarverkamenn eða annað slíkt. Og það er alveg nauðsynlegt fyrir okkur í þessum samböndum að reyna að taka tillit til hvors tveggja í senn, eðlilegrar kröfu, í þessu tilfelli bifreiðarstjóranna, um nokkurt atvinnuöryggi fyrir sig, og hins vegar tillit til þess fjölda og þeirra einstaklinga, sem yrðu útilokaðir frá því að fara inn í þessa grein. Þess vegna verðum við að gæta ákaflega mikillar varkárni í ákvörðunum um þessa hluti. Ég dreg ekki í efa neina af þeim röksemdum, sem stjórn Bifreiðarstjórafélagsins Hreyfils færir hér fram í því bréfi, sem hér fylgir með. Það er alveg rétt, að það hefur verið mikið aðstreymi að þessari grein. Það hefur verið mjög erfitt fyrir þá, sem í henni eru, að hafa af því lífsframfæri. Þeir hafa orðið að leggja í mikinn kostnað, og venjulega eru frekar slæm lánskjör á þeim tækjum, sem þeir nota, og ég veit, að þeir hafa orðið margir hverjir að vinna tvöfaldan vinnutíma til þess að reyna að skapa sér sæmileg lífskjör í þessari grein. Ég álít þess vegna, að frv. eins og þetta þurfi mjög ýtarlegrar athygli, og við verðum að reyna á sem beztan hátt að afgreiða þetta mál með því að taka eðlilegt tillit til þeirra óska og hins vegar vernda rétt hinna, sem þetta óbeint mundi bitna á. Nú er eitt atriði í sambandi við þetta frv., eins og það liggur fyrir, sem ég vildi vekja athygli hv. þm. á. Það er með þessari breytingu á 1. gr. laganna, 2. mgr. Er ekki prentvilla í þessu? Er meiningin að fella burt alveg þetta með bæjarstjórnina? Ég skal lesa upp, hvernig núverandi lög eru. Þau byrja þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Bæjarstjórn er heimilt, að fengnum tillögum hlutaðeigandi stéttarfélaga bifreiðarstjóra, að ákveða, að allar leigubifreiðar í kaupstaðnum, hvort heldur eru fólks-, vöru- eða sendiferðabifreiðar, skuli hafa afgreiðslu á bifreiðastöð, sem fengið hefur viðurkenningu bæjarstjórnarinnar.“ Þetta er sem sagt fyrri mgr. eins og hún er núna. Síðari mgr. er svona: „Bæjarstjórn er enn fremur, að fengnum tillögum hlutaðeigandi stéttarfélags og samþykki samgmrn., heimilt að takmarka fjölda vörubifreiða í Reykjavík. Samgmrn. setur með reglugerð nánari ákvæði um slíka takmörkun.“ Ég hafði skilið þetta þannig, að þetta ætti eingöngu við að breyta seinni partinum af þessari 2. mgr. Er það ekki, forseti?  Þá þýðir þetta m.ö.o., að samgmrh. fær einn þá heimild að ákveða, hve margar leigubifreiðar skuli vera í Reykjavík, hvort heldur er til fólkseða vöruflutninga. Nú hefur það verið svo eftir þeim lögum, sem Alþingi samþykkti seinast, að bæjarstjórn Rvíkur hefði þennan rétt, og eftir þessu að dæma á að taka hann af bæjarstjórninni. Nú eru það ýmis verkalýðsfélög, sem hafa ákvarðanir á einn eða annan hátt um það að takmarka, hve margir skuli vera í viðkomandi iðngrein. Svo að segja öll fagfélögin hafa mestmegnis með samningum við atvinnurekendur fengið fram ákvæði, sem takmarka, hve margir fá inngöngu í viðkomandi iðngrein, með því að takmarka, hve margir eru teknir til kennslu, og styðjast þar við iðnlögin. En í þessu sambandi er það sem sé á vissan hátt á valdi sjálfra verkalýðsfélaganna, sjálfra starfsmannafélaganna með samkomulagi í þessu tilfelli við atvinnurekendurna, meistarana, að ákveða, hve margir skuli vera þar. Með þessari grein, eins og hún hér liggur fyrir, er verkalýðsfélagið svipt öllu valdi til að geta ákveðið þetta. Það hefur tillögurétt, getur gert tillögur, en ekki meira, og það er samgmrn. eitt, og ekki einu sinni viðkomandi bæjarstjórn, sem hefur valdið í þessu efni. Ég álit, að þetta sé mjög mikið vald, sem lagt er í hendur ráðherrans með þessu móti. Og ég er dálitið hissa á, að eitt verkalýðsfélag skuli að öllu leyti vilja gefa slíkan rétt í hendur ríkisstj. Það væri ekki nema eðlilegt, að það kæmu a.m.k. samningar til frá hálfu viðkomandi verkalýðsfélags. Eðlilegast fyndist mér nú, að það væri við bæjarstjórn viðkomandi bæjar - eða þá annars við ríkisstj. Hér er sem sé lagt til að taka það vald af bæjarstjórninni, sem hún hefur haft, og leggja það nú í vald ráðherrans, og verkalýðsfélagið á ekki að hafa neitt vald um þetta, heldur ráðherrann einn. Nú vildi ég spyrja: Þegar ætti að fara að framkvæma þetta vald ráðherrans, hvernig mundi það vera gert? Þetta fer fram á að takmarka fjölda leigubifreiða, og Bifreiðarstjórafélagið Hreyfill og þess stjórn segir: Það eru nú þegar of margar leigubifreiðar í gangi, t.d. í Reykjavík. - Nú skulum við segja, að ráðherra fengi þetta vald, og hann fellst á þá skoðun, sem Bifreiðarstjórafélagið Hreyfill heldur fram, að það séu of margar bifreiðar í gangi, og hann ákveður að takmarka fjölda þeirra. Hvernig á þá að framkvæma þá takmörkun? Hvaða aðilar eru það, sem eiga að hætta að keyra? Nú er t.d. í Rvík ein stór stöð, þar sem er samvinnufélag, það eru enn fremur nokkrar einkastöðvar, nokkurt samstarf bifreiðarstjóra um rekstur bílanna á slíkum einkastöðvum, en að minnsta kosti á einni stöð er einn eigandi, sem á alla bílana. Við skulum segja t.d., að það væri góður samvinnumaður, sem væri samgmrh., hann áliti, að samvinnufélagsskapur væri mjög heppilegur og eðlilegast rekstrarform og einkarekstur væri ekki eins heppilegur undir slíkum kringumstæðum. Ef það ætti að fækka, mundi það þá t.d. þýða, að einkabifreiðastöð, við skulum segja t.d. Steindórs, væri lögð niður? Eða hver hefði valdið til þess að ákveða það? Ef einkabifreiðastöð væri lögð niður, þá misstu þeir menn, sem starfa þar sem bilstjórar, atvinnuna. - Hver á að missa atvinnuna í þessu tilfelli? Um þetta er ekkert ákvæði, og þegar Alþingi veitir ráðherra svona rétt, þá er ekki nema eðlilegt, að það sé tekið fram, hvernig ætlazt sé til að slíku valdi skuli beitt. Það er á ýmsan hátt eðlilegur hlutur um þá, sem sjálfir eiga sín tæki og reyna að reka þau, að það sé að þeim hlynnt, en ef til vill mundu hinir, sem eru leigubifreiðarstjórar hjá einum atvinnurekanda, segja, að þeir ættu ekki heldur að verða atvinnulausir. Nú skulum við segja, að það yrði takmarkað við fjölda fólksflutningabíla, sem nú væru í gangi. En eftir nokkurn tíma er máske Reykjavík orðin stærri og þörf orðin á því að bæta við bílum. Hvar á þá að bæta við bilunum? Á hvaða stöð og hverjum á að hleypa að? Á þá ráðherrann einn að ákveða það, hvaða aðilar skuli fá að bætast við í hópinn? Og það yrði kannske orðinn nokkuð langur listi, sem sækti þarna um. Ég býst við, að viðkomandi verkalýðsfélag t.d. mundi gjarnan vilja hafa úrslitaáhrif á það. Ég held þess vegna, að um þessa hluti þurfi að vera nánar ákveðið í lögum, það sé ekki rétt að gefa eingöngu með reglugerð ríkisstjórninni allt vald um framkvæmd svona hluta. Ég vildi þess vegna óska, að hv. samgmn. eða fulltrúi hennar gæfi nokkru nánari skýringar á, hvernig flm. hafa hugsað sér þetta í framkvæmd, eða sá ráðherra, sem með þetta ætti að hafa að gera, gæfi deildinni nokkrar upplýsingar um, hvernig hann fyrir sitt leyti mundi hugsa sér að framkvæma svona. Ekki sízt þegar verið er að leggja í hendur samgmrh. vald, sem bæjarstjórn áður hefur haft, a.m.k. að miklu leyti, - áður þurfti bara samþykki samgmrn., - þá er eðlilegt, að þm. hafi nokkra vitneskju um, hvaða aðferðir eigi að nota við að koma þessu fram. Ég vildi þess vegna eindregið óska eftir, að einhver aðili úr hv. samgmn. gæfi okkur nokkru nánari skýringar á þessu, svo að við gætum gert okkur betur í hugarlund, hvernig þetta mál yrði í framkvæmd.



Herra forseti. Mál þetta mun vera flutt samkv. beiðni Bifreiðarstjórafélagsins Hreyfils hér í bænum, og í grg. eru tilgreindar tvenns konar ástæður fyrir flutningi málsins, í fyrsta lagi sú, að það sé allt of mikið aðstreymi í bifreiðarstjórastéttina hér í bænum, og í öðru lagi, að atvinna bilstjóra hér í Rvík hafi minnkað, Um þessi tvö atriði skal ég ekki dæma, ég hef ekki kunnugleika til þess. En eitt veit ég, og það er það, að atvinna bifreiðarstjóra úti á landi hefur minnkað, og ég held, að ef gerður er samanburður á atvinnu leigubílstjóra hér í Rvík og t.d. á Akureyri, þá mundi koma í ljós, að það væri um algerlega tvenns konar kjör að ræða. Vinna bílstjóra úti á landi hefur farið minnkandi vegna ýmissa atvinnuörðugleika og einnig vegna þess, að fólksstraumurinn hefur í vaxandi mæli leitað hingað suður til Faxaflóans. Ef viðurkenna á það sjónarmið, sem kemur fram í þessu frv., að nauðsyn sé til þess að takmarka aðstreymi í þessa stétt, þá sé ég ekki nokkra ástæðu til annars en að láta það sjónarmið einnig ná til annarra bæjarfélaga hér á landi, og ég leyfi mér að fullyrða, að það er einmitt meiri þörf á því, að heimild frumvarpsins næði til bæjarfélaga utan Rvíkur. Ég hef því leyft mér að flytja skriflega brtt. í þessu máli, þar sem segir, að fyrir orðin „í Reykjavík“ í 1. gr. komi: í kaupstöðum, þannig að nái frv. fram að ganga með þessari brtt., þá nái lögin til allra bæjarfélaganna hér á landi. Þessi brtt. er skrifleg, og ég vil leyfa mér að biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir henni.



Ég vil leyfa mér að bera fram þá fsp. til þeirrar n., sem flutt hefur þetta mál, hvort það hafi legið fyrir henni nokkrar óskir um það úr öðrum kaupstöðum þessa lands en Reykjavík, að tekin yrði upp sú heimild, sem í þessu frv. felst. Ef svo er ekki, þá virðist mér, að ástæðulitið sé að vera að setja í lög slíka heimild sem þessa. Það má að vísu segja, að menn séu ekki bundnir af því að nota þessa heimild, þótt í lögum sé. En mér virðist, að það gæti verið dálítið athugavert að vera að setja slík ákvæði inn í lögin, ef engar óskir liggja fyrir um þetta, og ég vil fyrir mitt leyti óska, að það verði athugað dálitið nánar, áður en gerð er samþykkt um slíkt.



Herra forseti. Mér láðist að geta um það áðan, að ég hef fengið munnleg tilmæli frá stjórn stéttarfé,lags bifreiðarstjóra á Akureyri um að fá þá breytingu á frv., að heimildin næði til Akureyrar einnig. En ég lít þannig á málið, að það sé ástæðulaust að vera að binda þetta endilega við eitt eða tvö bæjarfélög, heldur eigi hér að vera um almenna heimild að ræða, og því aðeins hef ég flutt þessa brtt.



Herra forseti. Það hefur nú þegar verið upplýst í þessum umræðum, hverjar forsendur eru fyrir flutningi frv. þessa, sem hv. samgmn. hefur hér flutt á þskj. 278, um að heimila ráðh. í samráði við viðkomandi stéttarfélag að takmarka fjölda leigubifreiða í Reykjavík. Og nú hafa komið fram óskir frá Hafnarfirði og Akureyri um, að þeir staðir verði einnig aðilar að þessu frv., þannig að lögin gildi á þessum stöðum einnig. Ég held, að það sé hverjum manni ljóst, að eins og viðgengizt hefur undanfarið um viðkomuna í þessari stétt, eins og bréf Bifreiðarstjórafélagsins Hreyfils ber með sér, að atvinnuvegur þessa fólks eða þeirra manna, sem hafa byggt lífsafkomu sína á þessum atvinnuveg, er að falla í rúst, þá sé ekki óeðlilegt, að fram komi óskir um, að takmarkaður sé fjöldi leigubifreiða. Hins vegar er það einnig rétt, sem hv. 2. þm. Reykv. benti hér á áðan, að í slíkum takmörkunum verður að fara ákaflega varlega með tilliti til annarra stétta í landinu, og þá sér í lagi þeirra, sem enn þá hafa engar takmarkanir um fjölda í sínum starfsgreinum. En það er einnig rétt, sem hann benti hér á áðan, að það er engin tala nefnd í frv. eins og það liggur fyrir, og er sjálfsagt mjög miklum erfiðleikum bundið að koma henni við með tilliti til þess, að bærinn stækkar óðum. Þó að bifreiðarnar séu nægar í dag, þá kunna þær að vera of fáar eftir ákveðinn tíma. En ég er fylgjandi þessu frv. fyrst og fremst með það í huga, að í því séu ekki heimildir til þess að víkja þeim mönnum úr bifreiðarstjóraatvinnunni, sem í dag hafa lögleg stöðvarleyfi. Ég held, að það sé nauðsynlegt, að það komi fram í þessum umræðum þegar, og ég þykist vita, að frsm. n. muni svara þeim fsp., sem þegar hafa verið fram lagðar um þessi efni. En ég legg hiklaust þann skilning í frv. eins og það liggur fyrir, að það séu ekki möguleikar fyrir stjórn Bifreiðarstjórafélagsins Hreyfils í samráði við ráðh. að víkja neinum þeim manni úr bifreiðarstjóraatvinnu í dag, sem hefur löglegt stöðvarleyfi. Og komi ekkert fram, sem mælir því í gegn, þá mun ég fylgja frv. með tilliti til þeirrar nauðsynjar, sem skýr rök eru færð fyrir í bréfi Bifreiðarstjórafélagsins Hreyfils.



Herra forseti. Það er vegna fsp., sem beint hefur verið til samgmn., sem ég vildi aðeins segja nokkur orð. Hv. þm. Borgf. spurðist fyrir um það, hvort fyrir n. hefðu legið óskir frá fleiri kaupstöðum en Reykjavík um slíka heimild sem í frv. þessu felst. Ég vil svara þessari fsp. þannig, að þegar n. tók ákvörðun um það að flytja þetta frv., þá lágu slíkar óskir ekki fyrir. Það er fyrst og fremst Bifreiðarstjórafélagið Hreyfill hér í Reykjavík, sem hefur tekið þetta mál upp vegna eigin félagsmanna og aðstæðna í þessum málum hér í Reykjavík. Með því er að sjálfsögðu ekki sagt, að svipaðar aðstæður geti ekki verið fyrir hendi í öðrum kaupstöðum landsins, enda er nú svo komið, að tveir hv. þm., hv. 5. landsk. þm. (EmJ) og hv. þm. Ak. (JR), hafa borið fram brtt. um það að víkka heimildina þannig, í fyrsta lagi, að hún nái til Hafnarfjarðarkaupstaðar, og í öðru lagi, að hún verði almennt látin ná til allra kaupstaða landsins. Út af ummælum hv. 2. þm. Reykv. vil ég taka það fram, að ég hygg fyrir hönd n. í heild, að hún hafi ekki litið svo á, að hægt yrði að nota þessa heimild til þess að fækka þeim mönnum, sem nú þegar starfa að bifreiðaakstri í Reykjavík, eins og frv. nú er úr garði gert. N. hefur ekki talið, að hægt væri að ganga svo langt að beinlínis reka menn út úr stétt, sem þeir þegar hefðu tekið upp atvinnu í. Þetta leiðir nokkurn veginn af eðli málsins, og ég vil láta þennan skilning n. koma skýrt fram, vegna þess að fsp. kom fram um hann frá hv. 2. þm. Reykv. Annars vil ég segja það, að ég tel mjög ótrúlegt og litla ástæðu til þess að óttast, að sú heimild, sem hér er farið fram á, verði misnotuð af þeim aðila, sem hún er fengin, þ.e.a.s. samgmrh. Það er gert ráð fyrir því, að hann fylgi tillögum þeirra stéttarfélaga, sem hlut eiga að máli, og það verður að gera ráð fyrir því, að þau beiti valdi sínu af þeirri ábyrgðartilfinningu gagnvart sínum eigin stéttarbræðrum og ungum mönnum, sem vilja leggja út á braut bifreiðaaksturs, sem telja verður sjálfsagða og eðlilega. Úrslitaákvörðunin um slíka takmörkun er svo á valdi ráðherra. Ég tel ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þær athugasemdir, sem hér hafa komið fram, en vegna þess að hér eru komnar tvær skriflegar brtt. um töluverða breytingu á frv., hins vegar allmargir hv. þm. fjarverandi, þá teldi ég skynsamlegt, að umr. um málið yrði frestað í dag og að samgmn. gæfist tækifæri til þess að ræða hinar fram komnu brtt. og ráðgast um afgreiðslu málsins í heild.



Það er nú upplýst hér í þessu máli, að fyrir samgmn., sem flytur þetta frv., hafa ekki legið óskir frá öðrum kaupstöðum en frá Reykjavíkurbæ um breyt. á lögunum. Á síðara stigi þessa máls hafa hins vegar komið fram óskir frá tveimur öðrum kaupstöðum, Hafnarfirði og Akureyri, um að tekin yrði upp í frv. sams konar heimíld þeim til handa. Við þessu er að sjálfsögðu ekkert að segja, og eins og mál þetta hefur verið reifað hér, þá virðist vera sanngjarnt að verða við slíkum óskum. En ég vil aðeins benda á það, að mér finnst ekki rétt eða heppilegt að ganga lengra í þessu efni en óskir standa til, heldur verði heimildin eingöngu miðuð við þá kaupstaði, sem farið hafa fram á þetta. Það er viðurkennt, að framkvæmd á slíku ákvæði eins og þessu mundi geta orðið allerfið. Og þó að sá skilningur verði lagður í það, að þetta taki ekki til þeirra manna, sem nú eru starfandi í bifreiðaakstri, hvort sem um er að ræða fólks- eða vörubifreiðar, þá veit maður, hver þróunin er í þessu efni, og þegar á að fara að grípa inn í það, þá verða einnig ýmis ljón á vegi. Það verða menn að gera sér alveg ljóst. Auk þess er engan veginn útilokað samkv. orðalagi þessa frv., að óskir geti komið fram um það að fara að gera breytingar á því ástandi, sem nú ríkir í þessu efni. Orðalag frv. rúmar það alveg fullkomlega. Sú yfirlýsing, sem hér hefur komið fram, er aðeins fram flutt hér af hálfu frsm. þeirrar n., sem flutt hefur þetta mál. Og með tilliti til þess, að þarna geta orðið erfiðleikar á leið um takmarkanir, þá virðist mér, að fullkomlega sé réttmætt að benda á það að ganga ekki lengra í þessu efni en óskir liggja fyrir um hér á Alþingi. Ég vil því mjög skjóta því til hv. þm. Ak., að hann fari ekki lengra í sínum till. en að bera fram till. um þetta fyrir sitt kjördæmi, en sé ekki að leggja til, að Alþ. blandi sér inn í aðstæður annarra manna í þessu máli, sem engar óskir hafa borið fram í þessu efni. Ég vildi þess vegna mjög mælast til þess við hann, að hann breyti sinni till. og einskorði hana við sitt kjördæmi.



Herra forseti. Ef menn eru þeirrar skoðunar, að sanngjarnt sé að setja lög sem þessi, þá verð ég að taka undir með þm. Ak. og segja, að það hljóti að vera sanngjarnt, að aðrir kaupstaðir landsins fái sömu réttindi, ef hér er um réttindi að ræða. Og mér skilst á þeim mönnum hér í Reykjavík, sem sækja þetta fast, að hér sé um mikil réttindi að ræða fyrir þessa stétt. En við verðum að gæta að því, að þetta mál hefur tvær hliðar eins og flest önnur. Það er sú hlið, sem snýr að þeim mönnum, sem vilja öðlast réttindin og svo að almenningi, sem verður að taka þeim afleiðingum, sem af réttindunum stafa. Ég fyrir mitt leyti tel það mjög varhugavert að setja lög eins og þessi, að heimila einni stétt að loka sig inni og að það sé raunverulega á hennar valdi, hversu margir menn eru í stéttinni. Þegar búið er að loka einni stétt, þá gerist það, eins og alltaf er, að mönnum fækkar í stéttinni, og eftir því sem mönnum fækkar í stéttinni, eftir því er betri aðstaðan fyrir þá, sem eftir eru. Og þegar búið er að loka einni stétt, þá er erfiður eftirleikurinn fyrir þá, sem vilja komast inn í stéttina. Allur nýgræðingur í stéttinni á erfitt uppdráttar. Það er alveg eins og þegar innflutningshöftin voru sett á og í mörg ár þar á eftir. Þeir, sem höfðu áður verið í verzluninni, fengu réttindin, og nýgræðingurinn í stéttinni var svo að segja drepinn eða kyrktur í mörg ár, vegna þess að nýir menn gátu ekki fengið réttindi fyrir þeim, sem fyrir voru. Og það væri ekki heldur nema mannlegt, þegar búið er að loka einni stétt eins og þessari, að stéttarplássin færu að ganga kaupum og sölum á svörtum markaði fyrir hátt verð. Og þið skuluð reiða ykkur á það, ef þetta verður að lögum, að þá verður skammt þangað til stöðvarplássin í Reykjavík eru komin upp í hátt verð. Menn fara með slíkan kaupskap eins og þeim finnst hagfelldast fyrir sig, og það er ekki neitt við því að segja út af fyrir sig. Það er sagt, að hér sé eingöngu um heimild að ræða. Það er alveg rétt. Þetta er heimild handa ráðherra. En þegar slík heimild er gefin að frumkvæði stéttarfélags, þá er mjög hætt við því, að viðkomandi ráðh. telji sér skylt að verða við kröfum félagsins og að láta lögin koma til framkvæmda. Þess vegna vil ég ekki gefa neinum ráðh. þessa heimild, og sérstaklega ekki undir þeim kringumstæðum, sem hér eru, að stéttarfélag skrifar n. í Alþ. og þessi n. tekur að sér að bera fram breytinguna, sem stéttarfélagið biður um. Mér finnst, að það sé ekki nema eðlileg ályktun að segja, að þó að þetta sé ekki nema heimild, þá verði heimildin notuð. Það er ekki nokkur vafi á því. Ef þessi heimild fæst, þá eru það verðmæt réttindi fyrir þá menn, sem þarna verða innan veggja. Og hvað getur svo svona fordæmi leitt af sér? Er nokkuð meira, þó að t.d. úrsmiðir eða klæðskerar kæmu næst og óskuðu eftir því, að heimild væri gefin fyrir því, að takmarka mætti þátttakendurna í þessum iðngreinum? Eða við skulum segja, að veitingahús í höfuðstaðnum, allar sjoppurnar og öll veitingahúsin, stofnuðu með sér félag og kæmu svo til Alþ. og segðu, að þau óskuðu eftir því, að heimild væri gefin fyrir því að takmarka stofnun veitingastaða í bænum. Það dettur víst engum í hug að neita því, að veitingastaðir í Reykjavík eru of margir, og þó eru ekki allir veitingastaðirnir, sem spinna gull af starfsemi sinni. Þess vegna væri ekkert óeðlilegt, þó að eitthvað slíkt gerðist, og ég álít, að ef einhver slíkur hópur kæmi með sína málaleitun til Alþ., þá ætti hann rétt á að fá jafngóðar undirtektir og sá starfshópur, sem hér er um að ræða.