Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Þetta frv. var flutt í hv.Nd., og hefir legið fyrir sjútvn. Eins og sjá má á nál. á þskj. 171, þá hefir n. einróma fallizt á, að frv. verði samþ. óbreytt. Efni frv. er í stuttu máli það, að tollur af fiskbeinum, sem nú er samkv. lögum 3 kr. af 100 kg. verði lækkaður niður í 1 kr. af hverjum 100 kg. Ástæðan fyrir þessari lækkunartill. er sú, að það hefir almennt vakið mikla óánægju, hvað þessi tollur er hár. En hinsvegar hefir, að minnsta kosti í bráðina, orðið talsvert verðfall á beinunum, sem stafar af verðfalli á beinamjöli. Þess vegna er nokkur hætta á því, að ef tollurinn er hár, þá dragi það úr því, að beinin verði hirt og hagnýtt. Af þessari ástæðu hefir n. fallizt á, að tollurinn verði lækkaður niður í 1 kr. af 100 kg. - Ég hygg, að hv. d. geti fallizt á þetta frv. og samþ. það, eins og ástæður eru nú fyrir hendi og horfur í útvegsmálum. Ég þarf svo ekki að hafa um þetta fleiri orð, nema tilefni gefist til þess.

Frsm. (Magnús Guðmundsson) Þetta frv. er shlj. lögum, sem sett voru á þinginu 1933, um sérstaka heimild til þess að afmá veðskuldbindingar úr veðmálabókum. Ástæðan til þess að það er hér flutt, er sú, að í sumum lögsagnarumdæmum hefir ekki verið notuð sú heimild, sem veitt var í lögunum frá 1933. Og þar sem það verður að teljast nauðsyn að hreinsa úr veðmálabókunum þau skuldabréf, sem hér um ræðir og flest eru ónýt eða úr gildi gengin, þá hefir hv.flm. talið rétt að endurnýja heimildina. Og allshn. er honum sammála um þetta og telur rétt, að þessi aðferð sé viðhöfð í öllum lögsagnarumdæmum landsins. N. flytur aðeins eina brtt. við frv. þess efnis, að sú hreinsun, sem ætlazt er til, að gerð verði í veðmálabókunum, þurfi ekki að fara fram á ný í þeim lögsagnarumdæmum, þar sem hún nú hefir verið framkvæmd samkv. heimild í lögunum frá 1933. N. telur ekki ástæðu til þess t. d. hér í Reykjavík, þar sem þessari hreinsun er nú lokið. N. hefir því orðið ásátt um að leggja til, að orðin „og í Reykjavík lögmaður“ falli burtu, en í staðinn komi: í þeim lögsagnarumdæmum, þar sem ekki voru afmáðar veðskuldbindingar úr veðmálabókum samkv. lögum nr. 20 1933. Þetta raskar ekki, að því er n. finnst, tilgangi hv.flm. með frv., og er því sjálfsagt að samþ.brtt.

Jón Auðunn Jónsson Ég þakka hv.n. fyrir undirtektir hennar við frv. og get fallizt á brtt. þá, er hún flytur, sem er sjálfsögð. Ég hafði ekki athugað það, að heimildin í lögunum frá 1933 hefir verið notuð í einstökum lögsagnarumdæmum, og þess vegna er ekki ástæða til að taka hana upp þar.

Flm. (Páll Þorbjörnsson) Hv. 1. þm. Rang. sagðist hafa rekizt á blaðagrein um þetta efni í Nýja dagbl. fyrir nokkrum dögum, en sagðist ekki hafa búizt við, að nokkur mundi hlaupa eftir því; hér er það ekki heldur gert, enda er það ekki ný bóla, að skrifað sé um þetta mál í blöðin. Forsaga þessa máls er sú, að síðastl. haust hafði nefnd frá járniðnaðarmönnum gert uppkast að frv. um þetta efni, og sneri þessi n. sér svo til þm. Alþfl. og óskaði eftir því, að þeir tækju þetta mál til athugunar. Var það gert, og er þetta frv., sem hér liggur fyrir, til orðið á þann hátt, enda þótt það sé nokkuð breytt frá því, sem járniðnaðarmenn höfðu hugsað sér í byrjun. Í ræðu hv.þm. voru nokkur atriði, sem ég ætla að taka til athugunar. Hann vill halda því fram, að það sé staðleysa, að aðgerð á íslenzkum skipum erlendis hafi stundum verið framkvæmd svo illa, að það hafi þurft að lagfæra skipin strax og þau komu í land hérna. Það þýðir náttúrlega ekki mikið að segja, að þessar fullyrðingar hv.þm. séu staðleysa, en ég skal lofa honum því, að við 2. umr. þessa máls skal ég færa sönnur á mitt mál í þessu efni, enda þykist ég viss um, að hv.þm. muni vera vel kunnugt um, að það, sem ég segi, er ekki fjarri sanni, þar sem hann er einn af meðstjórnendum næststærsta togaraútgerðarfélags þessa lands. Hv. þm. hélt því fram, að aðgerðir á skipum væru þriðjungi dýrari hér heima heldur en erlendis. - Þessu vil ég mótmæla, og vil ég undirstrika það, sem ég sagði í minni fyrri ræðu, að ef svo væri, að þessar aðgerðir væru þriðjungi dýrari hér heima, þá mundi það ekki koma fyrir, að til væru útgerðarmenn hér á landi, sem stjórna sínum fyrirtækjum ekki síður en flestir aðrir, sem létu framkvæma skipaaðgerðir hér heima. Þá sagði hv.þm., að afköst manna hér á landi væru miklu minni í þessari iðngrein en t. d. í Englandi; vildi hann kenna þetta tækjum þeim, sem hér eru notuð á þessu sviði. Ég vil mótmæla því, að afköst hérlendra manna í þessari iðngrein séu minni en erlendra manna. Það vill svo vel til, að ég hefi haft aðstöðu til þess að horfa á vinnubrögð innlendra og erlendra manna í þessari atvinnugrein, bæði í Englandi og víðar, og hefi ég ekki getað séð, að Íslendingar stæðu hinum neitt að baki, enda er það viðurkennt, að íslenzkir verkamenn og iðnaðarmenn eru jafnfærir og afkastamiklir eins og erlendir menn á samsvarandi sviðum. Þá sagði hv.þm., að íslenzkir járniðnaðarmenn þyrftu að læra að verða hraðvirkari og verkhyggnari en þeir eru; ég skrifaði þessi orð upp, og vona ég, að þau verði prentuð í þingtíðindin sem ummæli þessa hv.þm. um járniðnaðarmenn. Þá spurði hv.þm. að því, hvaðan mér kæmi sú vizka, að á þessu ári yrði varið um 1 millj. kr. til aðgerða á íslenzkum skipum. Ég vil spyrja hv. 1. þm. Rang., hvort hann geti neitað því, að það sem af er yfirstandandi ári hafi verið varið milli 300 og 400 þús. kr. til aðgerða á skipum okkar; og sé þetta rétt, sem mér er tjáð og ég hefi enga ástæðu til að efast um, þá vil ég biðja hv.þm. að athuga, hvort það er svo ákaflega ótrúlegt, að þessi upphæð geti verið komin upp í 1 millj. í lok þessa árs. Þá spurði hv.þm. mig, hvort ég vissi, hvað togararnir væru margir. Hann sagði, að þeir væru 35, en ég held, að þeir séu 38, svo framarlega sem enginn þeirra hefir verið seldur úr landi eða farizt síðustu klukkutíma, og eftir upplýsingum frá mönnum, sem ég trúi eins vel til að fara með rétt mál og hv. 1. þm. Rang., eru allar líkur til þess, að það verði 15–20 íslenzk skip eða jafnvel fleiri, sem þurfa aðgerða við á þessu ári, bæði vegna flokkunar og annars. Hv. þm. sagði, að flokkun á skipum okkar Íslendinga kostaði að öllum jafnaði ekki meira en 10–15 þús. kr. Ef hv.þm. vildi fara rétt með í þessu efni og fara eftir sinni eigin reynslu sem gamall útgerðarmaður og bankastjóri í banka, sem hefir mikil ofskipti af togaraflotanum, þá hygg ég, að hann mundi komast að þeirri niðurstöðu, að flokkunaraðgerðir á skipunum komist oft og í flestum tilfellum upp fyrir þessa upphæð, sem hann nefndi. Hv. þm. sagðist vilja óska þess, að sú nefnd, sem fengi þetta mál til athugunar, athugaði það vel, áður en hún léti í ljós álit sitt um það, og vil ég óska þess sama. Hv. þm. minntist ennfremur á það, að það fælist fjarstæða í einni frvgr., sem sé það, að ef skip bilar í hafi, þá er ætlazt til þess samkv. frv., að þau sigli til íslenzkrar hafnar til þess að fá aðgerð. Ég vil benda hv.þm. á það, að það væri hyggilegra fyrir hann að lesa þessa gr. út til enda, því að þá mun hann sjá, að undantekningar eru gerðar frá þessu, sem ættu fullkomlega að fyrirbyggja, að stofnað væri til nokkurs óhagræðis fyrir eigendur skipanna eða vátryggjendur, ellegar til öryggisleysi, fyrir þá, sem á skipunum vinna.

Jón Ólafsson Fyrir nokkrum dögum rakst ég á þessa hugmynd í einu af blöðum bæjarins, Nýja dagblaðinu. En ég hélt þá, að enginn hér á hæstv.Alþ. mundi gleypa þá flugu né gæfi sig í að flytja hana í frumvarpsformi inn á hæstv.Alþ. Skal ég ekki fara mikið út í þær öfgar og staðleysur, sem hv.flm. frv. og frsm. er hér á ferðinni með. Þó get ég ekki látið ógert að minnast á nokkur atriði, sem vitanlega eru augljós hverjum manni, sem vill athuga þetta mál. Hér er það bersýnilega ekki hagur þjóðarinnar, sem borinn er fyrir brjósti, og ekki heldur hagur atvinnurekendanna, sem gera skipin út, eða skipaeigendanna, heldur er hér fyrst og fremst borinn fyrir brjósti hugur nokkurra manna, sem eiga að hafa atvinnu af þessari tilfærslu á aðgerðum skipanna. Hv. flm. fer með þær staðleysur, að stundum hafi það komið fyrir, að svo illa hafi verið gert við skip héðan í útlöndum, að það hafi orðið að taka það í gegn til viðgerðar, þegar hingað heim kom. Það er ekki hægt að synja fyrir, að menn hafi þurft að láta gera eitthvað frekar við þau, þegar heim kom, heldur en gert hafði verið ytra. En þegar talað er um atvinnu við þessar smíðar, þá er það líka atvinnuspursmál fyrir þá, sem atvinnu hafa við útgerð skipanna, hvort það kostar 3–4 vikur að láta gera við skip, eins og venjulegt er hér, eða viðgerðin kostar ekki nema 10 daga töf fyrir skipin, eins og ef gert er við þau í Englandi. Þetta er líka atvinnuspursmál fyrir ýmsa af landsmönnum. Allir, sem komið hafa nálægt þessum hlutum, vita það, að það er a. m. k. þriðjungi dýrara að láta gera við járnskip hér en í Englandi, sem mun koma til af því, að efni sé hér dýrara og einnig, að afköst þeirra manna, sem fást við þessar viðgerðir hér, eru svo miklu minni en þeirra, sem þessi verk vinna í Englandi. Nú segi ég það ekki, að okkar smiðir séu lakari smiðir en smiðir Englendinga. En ég geri ráð fyrir, að þeir hafi lakari verkfæri hér til þessara starfa. Ég geri ráð fyrir, að við eigum hinum mestu hagleiksmönnum í smíðum á að skipa yfirleitt. En þeir þurfa í þessu tilfelli að læra að vera hraðvirkari en þeir hafa verið hingað til í viðgerðum skipa, annaðhvort með því að nota betri verkfæri eða með því að vinna rösklegar en komið hefir á daginn. Hv. flm. og frsm. býst við, að á þessu ári verði að gera við skip landsmanna fyrir nál. 1 millj. króna. Hver hefir sagt honum þetta? Hvað eru margir togarar til í landinu, sem þarf að klassa? Togararnir eru 35 alls. Og það kemur ekki til mála, að meira en helmingur þeirra komi undir klössun í ár, og mundi það kosta 10 til 15 þús. á skip. Hvaðan hefir svo þessi hv.þm. fengið þessa millj. króna? Væri ekki betra að athuga ofurlítið málin, áður en komið er með þau inn á Alþingi? Það er ekki nóg að hlaupa eftir blaðaskrifum og tilfinningum í þekkingarleysi til að bera fram frv. á Alþ., sem svo reynist fjarstæða, eins og þetta frv. Að halda því fram, sem hv. 3. landsk. heldur fram viðvíkjandi þessu máli, getur gengið á pólitískum fundum úti um byggðir landsins, en slíkt getur varla gengið á hæstv. Alþingi. Það, sem ég vildi, á þessu stigi málsins, benda þeirri n. á, sem væntanlega fær málið til meðferðar, er, að það þarf að rannsaka þetta mál rækilega og sjá, hvar það kæmi niður, ef horfið væri að slíku ráði, sem gert er ráð fyrir í frv., hvort það kæmi ekki harðast niður á þeim, sem sízt mega við því, sem eru eigendur skipanna og bankarnir, sem þar hafa hagsmuna að gæta. Fjarstæðurnar í hinum ýmsu gr. frv. er ekki ástæða til að fara út í nú á þessu stigi málsins, en það mun verða gert seinna, svo sem eins og það, að ef skip bilar í hafi o. s. frv. o. s. frv., þá skuli það fara til Íslands. (Hlægilegt ákvæði).

*Gísli Guðmundsson: Ég skal ekki hafa mörg orð um þetta frv., enda geri ég ráð fyrir, að því verði vísað til þeirrar n., sem ég á sæti í, og mun ég því fá tækifæri til þess að athuga það nánar þar. Ég vil aðeins lýsa ánægju minni yfir því, að þessi skriður er nú loks kominn á þetta stórmál. Ég vil ekkert segja um það að svo stöddu, hvað ég álít, að gera eigi við frv. eins og nú er. en ég tel sjálfsagt að vísa því til áframhaldandi umr. og til nefndar. Í sambandi við það ákvæði þessa frv. að lögbjóða innlenda aðgerð á íslenzkum skipum er annað atriði, sem miklu máli skiptir, og það er sjálf skipasmíðin. Það hafa verið uppi háar raddir um það, að nauðsynlegt væri að gera ráðstafanir til þess að smíða smærri skip innanlands; það hefir verið stungið upp á leið til þess, eins og t. d. þeirri að setja toll á innflutt skip. Hingað til hefir ekki þótt fært að fara þá leið, því að það mundi vitanlega auka örðugleika útgerðarinnar. Ég álít sjálfsagt, að n. athugi þetta mál í sambandi við viðgerðarmálið, því að til frambúðar er í sjálfu sér engu minna um það vert, hvar smáskipin eru smíðuð.

Jón Ólafsson Það var óþarft fyrir hv.þm. að fara að afsaka sig fyrir að hafa tekið þessa hugmynd upp úr Nýja dagblaðinu. Það skiptir vitanlega ekki miklu máli, hvort hann hefir fengið hugmyndina þar eða einhversstaðar annarsstaðar, því að frá einhverjum hefir hann fengið hana öðrum en sjálfum sér. Um það ber frammistaða hans í þessu máli vitni, t. d. viðvíkjandi kostnaðinum á viðgerð skipanna, þar sem hann gerir ráð fyrir 1 millj. kr. kostnaði. Þótt gert sé ráð fyrir, að 15 skip muni þurfa viðgerðar við á þessu ári - en það, sem menn vita til, að viðgerðarkostnaður (klössun) á gömlum skipum nemi, er í hæsta lagi 30 þús. kr. -, þá nær það vitanlega engri átt, að viðgerðarkostnaður þessara skipa geti komizt upp í 1 millj. kr., því að venjulega kostar „klassinn“ ekki nema 8–12 þús. kr. á skip, fyrir utan það, sem kallað er venjulegt viðhald. Ég held því, að hv.þm. ætti ekki að rengja orð mín í þessu efni, því að ég hefi fengizt við þetta í mörg ár; ég hefi samið um viðgerðir á skipum og litið eftir þessu á allan hátt mörg undanfarin ár. Hv. þm. þótti hart, að ég skyldi halda því fram, að járnsmiðirnir íslenzku væru ekki nógu afkastamiklir. Ég hefi aldrei lagt það í vana minn að skríða eða hræsna fyrir nokkurri stétt í orðum eða athöfnum, og mun ég því standa við það, sem ég hefi sagt í þessu efni, því að ég hefi fullkomna reynslu fyrir því, að smiðir okkar afkasta ekki nærri eins miklu verki og ég hefi orðið var við, að smiðir gera utanlands. Þótt hv.þm. þykist hafa horft á vinnubrögð erlendra smiða, þá get ég sagt honum það, að ég hefi sjálfur látið íslenzka skipasmíði gera verk, sem var þriðjungi dýrara en samsvarandi verk erlendis. Þetta er ómótmælanlegur sannleikur, sem hægt er að færa sönnur á. - Ég er ekki í vafa um, að svo geti orðið með tímanum, að þessir menn geti jafnazt á við erlenda menn á sama sviði, en meðan svo er ekki, þá liggur það í augum uppi, að með því að skylda skipaeigendur til þess að kaupa viðgerð hér á landi, þá er bara verið að leggja skatt á eigendur skipanna, og eins þá, sem eiga hagsmuna að gæta í sambandi við skipin. Það er líka atvinnutjón fyrir þá, sem skipunum vinna, ef viðgerð skipanna er framkvæmd hér á landi, því að hún tekur þrefalt lengri tíma hér en erlendis, m. a. af því, að okkur smiðjur hafa hvorki eins góðum tækjum né heldur smiðum á að skipa og erlendar smiðjur. Þetta atriði hefir talsverða þýðingu, því að tíminn getur oft verið dýr, þegar fiskveiðar eru í fullum gangi. Það er ekki ástæða til að segja meira um þetta á þessu stigi málsins, en ég vil vænta þess, að hv.n. athugi þetta mál rækilega áður en hún gleypir þessa sömu flugu og hér er á ferðinni úr Nýja dagblaðinu.

*Flm. (Emil Jónsson): Með l. frá 1927, nr. 18 31. maí það ár, var gerð fyrst. tilraunin til þess að setja löggjöf um réttindi og skyldur iðnaðarmanna hér á landi. Þetta mál á sér nokkuð langa sögu, því að þótt iðnaðarmannastéttin hér á landi sé ekki mjög gömul, þá er hún þó nokkuð gömul, og meðal iðnaðarmanna hafa verið uppi ýmsar uppástungur að þessari lagasetningu, áður en lögin voru staðfest. Þessi lög frá 1927 fóru aðallega í þá átt að gera grein fyrir því, hvaða skyldur iðnaðarmenn eiga að uppfylla og hvaða réttindi þeim verða síðan áskilin í staðinn. Síðan þetta gerðist hefir margt breytzt hér á landi. Iðnaðarmönnum hefir fjölgað, sennilega meira en nokkurri annari atvinnustétt landsins, og henni hefir meira að segja fjölgað á sama tíma, sem einni aðalatvinnustéttinni hefir fækkað. Við þessa fjölgun, og eins við sköpun á ýmsum nýiðnaði í landinu, hafa kröfur iðnaðarmanna breytzt, svo að afleiðingin af því verður nauðsyn á því, að þessum lögum verði breytt. Það var að vísu svo í upphafi, þegar lög þessi voru sett 1927, að iðnaðarmenn voru þá þegar nokkuð óánægðir með eitt atriði laganna. Þeir tóku að vísu fegins hendi við því, sem þeir fengu, en strax árið eftir, 1928, hóf iðnaðarmannafélagið og iðnráðið hér í Rvík undirbúning til þess að fá þessum lögum breytt. Það, sem þeir voru aðallega óánægðir með, var það, að lögin gilda aðeins fyrir kaupstaðina. Eins og nú er, nær þessi lagasetning ekki lengra, en nú eru, eins og kunnugt er, hafðar um hönd ýmiskonar þýðingarmiklar iðngreinar fyrir utan kaupstaðina, bæði í kauptúnum og sveitum, og það er náttúrlega ekki síður ástæða til þess, að þessi lagasetning nái líka til þeirra staða. Þess vegna var það þegar í upphafi fyrsta krafa iðnaðarmanna, að lögin næðu til alls landsins. Þessi breyt. er tekin upp í þetta frv., sem hér liggur fyrir, og er hún höfuðbreyting frv. Annað aðalatriðið í aðfinnslum iðnaðarmanna á gömlu lögunum var það, að samkv. þeim getur hver sem er unnið hvaða iðnaðarvinnu sem er, án þess að þurfa til þess nokkurt prófleyfi eða kunnáttu, ef hann ekki tekur aðstoðarmenn við vinnuna. Viðleitni iðnaðarmanna hefir frá upphafi gengið í þá átt að fá þetta ákvæði, sem er í 13. gr. gömlu laganna, fellt burt, og er það fellt niður með þessu frv. Að öðru leyti var í lögunum frá 1927 gert ráð fyrir því, að bæjarstjórnir gætu veitt mönnum, sem hafa ekki fullkomin iðnréttindi, leyfi til þess að stunda iðnvinnu, en hér er þetta fellt niður. Aftur á móti eru gerðar ráðstafanir til þess að tryggja, að nægilegur vinnukraftur sé til iðnaðarvinnu, þótt fullkomlega faglærðir menn séu ekki til á viðkomandi stað; er ætlazt til þess, að meistarafélög og sveinafélög komi sér saman um þetta, þar sem þess gerist þörf. Þessi breyt. er ekki ókunn hér í þingi, því að hún hefir verið flutt af ýmsum allt frá árinu 1930, en þá fluttu hana 3 þm. úr öllum aðalflokkunum, og síðan var hún flutt 1931, en náði í hvorugt skiptið fram að ganga. Aftur á móti náðu nokkrar breyt. fram að ganga 1933, en engin af þessum, sem ég nú nefndi. Það eru nokkrar fleiri breyt., sem frv. gerir ráð fyrir, eins og t. d. að gera greinarmun á því, hvað er að reka iðnað og hvað er að stunda iðnað og hvað þurfi til hvors fyrir sig. Iðnbréfin eiga að falla niður eftir frv. Iðnréttindi verða hér eftir, ef frv. nær fram að ganga, eingöngu bundin við sveinsbréf og meistarabréf. Ennfremur gerir frv. ráð fyrir því nýmæli, að heimila ráðh. að ákveða, að meistarapróf séu haldin að sínu leyti eins og sveinspróf. Þetta er gert til þess að tryggja, að meistararnir séu álíka vel færir í sínu starfi eins og sveinarnir eftir að þeir taka sin sveinspróf. Það hefir komið fram óánægja yfir því meðal iðnaðarmanna, að menn geta fengið meistararéttindi 3 árum eftir sveinspróf, án þess að uppfylla nokkur skilyrði. Ég þarf ekki að taka það fram, það er sjálfsagt öllum hv.þm. ljóst, hver nauðsyn er á, að til séu iðnaðarmenn, sem kunnu sitt verk, og um leið sé tryggt, að aðrir ólærðir menn geti ekki farið inn á þeirra verksvið. Það er þýðingarmikið fyrir iðnaðarmennina sjálfa, en það er engu síður mikils um vert fyrir þjóðina í heild sinni, að henni sé tryggt, að það séu kunnáttumenn, sem vinna þau verk, sem hún þarf að láta vinna, en ekki fúskarar, sem lítið kunna. Það hefir margur glæpzt á því að kaupa ólærða menn til að vinna ýms handverk, en það reynist oft ódýrast, þegar frá líður, að nota iðnaðarmennina. Þó að það líti svo út, að hér sé fyrst og fremst verið að vinna fyrir iðnaðarstéttina, þá er langt frá því, að það sé ein, sjónarmið þessa frv. Ég vil að lokum geta þess, að að þessu frv. standa allir iðnaðarmenn í landinu án tillits til flokkaskiptinga, og það hafa verið samþ. frv. í svipaða átt og þetta á hverju ári í iðnaðarmannafélögunum hér í Reykjavík, síðan l. voru sett 1927. Það hafa líka á 3 iðnaðarþingum, sem háð hafa verið síðan, verið samþ. frv. í mjög svipaða átt, og loks var á síðasta iðnþingi, sem haldið var á Akureyri í fyrra, samþ. þetta frv., sem hér liggur fyrir, svo að segja óbreytt eins og það kemur hér fram. Iðnaðarmenn sjálfir vita það náttúrlega bezt, hvar skórinn kreppir, og þess vegna er eðlilegast, að frumkvæðið komi frá þeim. Ég flutti þetta frv. fyrir eindregin tilmæli þeirra sjálfra. Ég þarf svo ekki við þessa umr. að fara frekar út í þetta mál, en vil leggja til, að að lokinni þessari umr. verði því vísað til iðnn.

Flm. (Páll Þorbjörnsson) Eins og frv. þetta ber með sér, er svo til ætlazt, að aðgerðir á íslenzkum skipum verði hér eftir framkvæmdar í landinu sjálfu, að svo miklu leyti sem það er unnt og með þeim undantekningum, sem gert er ráð fyrir í frv. Eins og kunnugt er, má svo heita, að allar meiri háttar aðgerðir á íslenzkum stórskipum, togurum og flutningaskipum, hafi verið framkvæmdar ytra á undanförnum árum. Þetta er eðlilegt, vegna þess að til skamms tíma hefir þess ekki verið kostur að framkvæma þessar aðgerðir innanlands, vegna vöntunar á ýmsu, sem til þess þarf, svo sem dráttarbraut og fleira. Þó að stórskipafloti okkar hafi verið nokkuð stór í seinni tíð, eða 50–60 skip, þá hefir þessum málum ekki verið komið lengra en það, þangað til fyrir svo sem 2–3 árum, að meiri háttar aðgerðir á slíkum skipum var ekki hægt að framkvæma innanlands. Stærsta sporið í framfaraátt í þessu efni má óefað telja það, að komið var hér upp dráttarbraut, sem getur a. m. k. tekið upp alla togara okkar og þaðan af minni skip. Og nú er svo talið af fróðum mönnum, að hér sé hægt að framkvæma nær allar aðgerðir á þessum skipum. Fagmenn okkar í skipaviðgerðum, járniðnaðarmenn og aðrir, munu sízt standa að baki erlendum mönnum í þessum greinum. Og af afspurn er mér það kunnugt frá þeim, sem reynslu hafa í þessum efnum, að skipaviðgerðir, sem framkvæmdar hafa verið hér heima, eru sízt lakari en þær, sem framkvæmdar hafa verið ytra. Þess munu jafnvel dæmi, að aðgerðir á skipum hafa verið svo illa framkvæmdar á verkstæðum ytra, að þegar skipin hafa komið hingað heim, hefir þurft að gera á þeim stórfelldar endurbætur. Mun óhætt að fullyrða, að íslenzkir iðnaðarmenn í þessum greinum standi sízt að baki þeim útlendu. Og tæki munu vera orðin hér nægileg til þessara aðgerða, og ekki munu þær vera framkvæmdar svo, að þær verði eigendum skipanna dýrari hér en ytra. Enda mun vera hægt að benda á það, að þeir útgerðarmenn, sem allt bendir til, að hafi mesta fyrirhyggju og af mestri skynsemi stjórni sínum útgerðarfyrirtækjum, láta aðgerðirnar á sínum skipum fara fram nær eingöngu hér heima, nema þegar þeir í vissum tilfellum komast alls ekki hjá að láta þær fara fram ytra. Ýmislegt er það fleira, sem mælir með því að flytja aðgerðirnar á skipunum inn í landið, svo sem hið gífurlega atvinnuleysi, sem ríkir nú hér hjá okkur, ekki síður meðal manna í þessari atvinnugrein heldur en öðrum. Ennfremur má benda á það, að það kostar erlendan gjaldeyri að láta aðgerðirnar fara fram á erlendum verkstæðum. Og á slíkum tímum sem nú eru, þegar svo má segja, að allan erlendan gjaldeyri verður að skera við neglur sér, virðist full ástæða til þess að draga úr gjaldeyrisveitingum í þessu skyni, og þá ekki sízt þegar hægt er að sýna fram á það með fullum rökum, að a. m. k. hluta af þessum gjaldeyri, sem varið er í þessu skyni, mætti spara með því að láta framkvæma mikið af þessum viðgerðum hér heima. Það mun nú vera svo ástatt, að það muni láta nærri, að það séu á milli 50 og 60 skip, sem geti komið til mála að láta framkvæma aðgerðir á utanlands, sem sé togarar okkar og flutningaskip og sá hluti línuveiðaskipanna, sem alltaf annað slagið eru að sigla til annara landa. Margt virðist benda til þess, að einmitt nú í ár muni þurfa að fara fram aðgerðir á þessum skipum öllu stórfelldari en á undanförnum árum. Flest þessara skipa eru komin svo til ára sinna, að þau þurfa að fara að ganga til flokkunar, sem útheimtir stórfelldar aðgerðir. Og af fróðum mönnum er mælt, að fyrir utan þær aðgerðir á þessum skipum, sem kunna að geta orðið óhjákvæmilegar vegna stranda og annara sjóskaða, þá muni ekki vera ofmælt, að á þessu ári muni gerast nauðsynlegt að verja 1 millj. kr. til aðgerða á þessum skipum. Það sem af er þessu ári munu hafa verið framkvæmdar aðgerðir á íslenzkum skipum í útlöndum fyrir milli 350 þús. og 400 þús. kr. En á sama tíma hefir ekki verið unnið að slíkum aðgerðum hér heima fyrir nema rúml. 50 þús. kr. Má ennfremur benda á það, eins og getið er um í grg. frv., að ef aðgerðir á íslenzkum skipum flyttust inn í landið með litlum undantekningum, þá mundi það mikið stuðla að aukinni atvinnu, sem þrifizt getur í skjóli þessara aðgerða. Það má gera ráð fyrir því, að samhliða skipaaðgerðum mundu þeir, sem að þeim ynnu hér, ef þær væru fluttar að mestu inn í landið, geta tekið upp ýmiskonar iðnað hliðstæðan og er á það bent í grg. frv. Af fróðum mönnum um þessa hluti er gert ráð fyrir því, að ef skipaaðgerðir verða fluttar inn í landið, eins og hér er gert ráð fyrir, þá muni það tvöfalda atvinnumöguleika þeirra manna, sem við þetta fást nú hér. Fyrir utan járnsmíði við skip mundi þetta svo að sjálfsögðu veita atvinnu öðrum iðnaðarmönnum, svo sem rafvirkjum, trésmiðum, málurum og fleirum. Ég býst við, að öllum sé það ljóst, að hér er stórmál á ferðinni, sem getur haft stórkostlega fjárhagslega þýðingu fyrir okkur Íslendinga. Enda munum við veru ein af þeim fáu þjóðum, sent hafa látið framkvæma þessi verk hjá útlendingum. Eins og ég gat um áðan, hefir til skamms tíma ekki verið aðstaða til að framkvæma þessar viðgerðir hér. Nú er þetta breytt, og mun vera hægt að gera þessar aðgerðir hér í flestum eða öllum tilfellum. Og þess vegna virðist ekkert mæla með því lengur að halda áfram að látu framkvæma þessar aðgerðir ytra. Sé ég ekki ástæðu til að fara lengra inn á þetta mál við þessa umr. Að umr. lokinni legg ég til, að frv. verði vísað til sjútvn.