Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breyt. á lögum nr. 89 5. júní 1947, um Fiskimálasjóð, með síðari breytingum, og hef framsögu fyrir hönd sjútvrh. sem hefur lagt frv. fram sem stjfrv. Eins og hv. þm. er kunnugt er fé Fiskimálasjóðs varið aðallega í tvennum tilgangi: annars vegar til styrkveitinga og hins vegar til lánveitinga, eftir því sem fé sjóðsins hrekkur til. Lögin um Fiskimálasjóð hafa bundið hverja lánveitingu við tiltekna hámarksupphæð. Þessi hámarksupphæð hefur verið hækkuð á nokkurra ára fresti eftir aðstæðum og getu sjóðsins. Síðast var þessi hámarksupphæð hækkuð í 2 millj. kr. árið 1978. Stjórn Fiskimálasjóðs er sammála um að geta sjóðsins og aðrar aðstæður leyfi að þessi upphæð verði nú hækkuð í 5 millj. kr. 1. gr, frv. fjallar því um það, að í stað 2 millj. í 5. gr. komi 5 millj., og 2. gr., að lögin öðlist þegar gildi. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta einfalda lagafrv. fleiri orð, og að lokinni þessari umræðu legg ég til að málinu verði vísað til sjútvn.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um álagningu opinberra gjalda á árinu 1980 og innheimtu þeirra á síðari hluta þess árs. Tildrög þessa frv. eru þau, að 24. júlí s.l. voru sett brbl. um þetta efni vegna ýmissa framkvæmdaatriða sem vörðuðu álagningu skatta á s.l. sumri. Eins og kunnugt er urðu skattalög nokkuð síðbúin á þessu ári, voru ekki afgreidd frá Alþingi fyrr en í aprílmánuði s.l. Af þeim ástæðum og með hliðsjón af því, að verið var að gjörbreyta skattakerfinu, urðu skattstofur seinar fyrir að leggja á skatta. Ýmis vandkvæði hlutust af því og varð því að gefa út brbl. sem veittu heimild til að álagning mætti fara fram með öðrum formlegum hætti en gert er ráð fyrir í lögunum, þ.e. að frestað væri álagningu á börn og lögaðila. Einnig var óhjákvæmilegt að taka upp sérstaka fyrirframgreiðslu skatta í ágústmánuði í þeim skattaumdæmum þar sem álagningu var ekki lokið fyrir 1. ágúst. Allt heyrir þetta nú liðinni tíð til. Hér er um að ræða mál sem ekki hefur áhrif fram í tímann, heldur horfir einungis til að gera upp liðinn tíma. Málið hefur verið afgreitt af hv. Ed. og kemur nú til Nd. Vil ég leggja til, herra forseti, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Í árslok 1978 var lagt sérstakt nýbyggingargjald á flest mannvirki önnur en íbúðarhúsnæði. Tilgangur þessarar gjaldtöku var tvíþættur: annars vegar að afla ríkissjóði tekna, en hins vegar að takmarka fjárfestingar í nýbyggingum og draga þannig úr verðþensluáhrifum sem óheft fjárfesting á þessum vettvangi leiddi til. Gjald þetta hefur aldrei gefið ríkissjóði miklar tekjur, og er áætlað að á þessu ári gefi það einungis rúmar 200 millj. kr. Gjald af þessu tagi getur vissulega átt rétt á sér til að draga úr fjárfestingu um skeið, en minni ástæða þykir til þess nú en var þegar gjaldið var lagt á. Þess vegna er hér lagt til að gjaldið falli niður, og er frv. það, sem hér er til umr., þess efnis. Herra forseti. Ég legg til að lokinni þessari umr. verði þessu máli vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um breyt. á lögum nr. 36/1978, um stimpilgjald. Eins og öllum hv. alþm. er kunnugt er fyrirhugað að breyting verði á verðgildi íslensks gjaldmiðils um næstu áramót. Vegna þessarar breytingar þykir eðlilegt að breyta þeim ákvæðum laga um stimpilgjald, sem hafa að geyma krónutöluviðmiðun, til samræmis við hið breytta verðgildi íslensku krónunnar. Jafnframt er með þessu Frv. lagt til að nokkrar minni háttar breytingar verði gerðar á öðrum ákvæðum laga um stimpilgjald. Þar sem opinberra gjalda 1980. 1240 rætt er um krónur í þessu frv. er átt við nýkrónur. Það skal skýrt tekið fram, að með þessu frv. er ekki verið að hækka stimpilgjaldið. Lögin verða því óbreytt að efni til eftir samþykkt þessa frv. Hér er einungis um formbreytingu að ræða, fyrst og fremst í samræmi við breytingu á verðgildi íslensks gjaldmiðils eða í tengslum við gjaldmiðilsbreytinguna. Herra forseti. Ég held að það sé ástæðulaust að fjölyrða um þetta mál, sem að sjálfsögðu þarf að fá afgreiðslu fyrir n.k. áramót, en ég legg til að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um sameiningu Lífeyrissjóðs barnakennara og Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Frv. þetta er flutt sem stjórnarfrv. og hefur hlotið afgreiðslu Ed. og kemur nú til hv. Nd. Frv. er samið í beinu framhaldi af gerð aðalkjarasamninga á s.l. sumri. Eins og kunnugt er var undirritaður aðalkjarasamningur milli starfsmanna ríkisins í BSRB og ríkissjóðs í ágústmánuði s.l. Þessi samningur var síðan samþykktur í allsherjaratkvæðagreiðslu félagsmanna BSRB. Samkvæmt samkomulagi því, sem ríkisstj. gerði við BSRB og BHM um fétagsleg réttindamál, skyldi gefa út brbl. um nokkur atriði, þ.e. um breytingu á lögum um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins og um breytingu á lögum um kjarasamninga opinberra starfsmanna og kjarasamninga BSRB. Í samkomulaginu við BSRB voru ákvæði þess efnis, að samræma skyldi lög Lífeyrissjóðs barnakennara og Lífeyrissjóðs hjúkrunarkvenna lögum um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, þannig að þær breytingar á lífeyrisrétti starfsmanna ríkisins, sem samið hafði verið um og komið höfðu til framkvæmda við útgáfu brbl. nr. 67/1980, næðu einnig til hjúkrunarkvenna og barnakennara í þjónustu ríkisins. Þetta samræmingarstarf hefur nú verið unnið. Frá því er nánar greint í grg. frv., og lagafrv. þetta er ávöxtur af þessu samræmingarstarfi. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta frv., en vísa til frekari útskýringa í grg. frv. og aths. við það. Ég vil leyfa mér að leggja til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég hef að sjálfsögðu ekkert við það samræmingarstarf að athuga, sem unnið hefur verið varðandi jafnan rétt lífeyrisþega, hvort sem þeir eru aðilar að Lífeyrissjóði barnakennara eða Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Það má einnig segja, að jákvætt geti verið að sameina lífeyrissjóði ef sú stefna verður almennt upp tekin í landinu að sameina þá. Hins vegar virðist mér liggja ljóst fyrir að það verði Lífeyrissjóður barnakennara sem hafi af því mikinn skaða ef þessi sameining á sér stað. Hann er fjárhagslega sterkur, en hinn lífeyrissjóðurinn, lífeyrissjóður ríkisstarfsmanna, hefur að hluta til setið uppi með það, að fjármálaráðherrar hafa fengið að ráðskast með vissan hluta af fjármunum hans, sem hefur á engan hátt bætt hans stöðu. Ég tel ekki rétt að fara út í þessa sameiningu eins og hér er lagt til. Þess vegna áskil ég mér allan rétt til að greiða atkv. gegn þessu frv. þegar það kemur til afgreiðslu.



Herra forseti. Þetta frv. til l. um manntal er samið af hagstofustjóra, er hefur um það haft náið samráð við Samband ísl. sveitarfélaga, Reykjavíkurborg, Fasteignamat ríkisins, Framkvæmdastofnun ríkisins, félagsvísindadeild Háskóla Íslands, heilbr.- og trmrn., húsnæðismálastjórn ríkisins, Jafnréttisráð og Þjóðhagsstofnun. Aðalefni þess er þetta: Samkvæmt gildandi lögum er gert ráð fyrir því, að manntal fari fram á Íslandi tíunda hvert ár, það ár sem endar á núlli. En fyrir tíu árum, 1970, var ákveðið að fella manntal niður vegna þess að þá hafði Þjóðskráin nýlega tekið til starfa og gerðu menn sér vonir um að þær upplýsingar, sem hún hefði að geyma, gerðu manntal óþarft. Reynslan hefur hins vegar sýnt að svo er ekki, því að Þjóðskrána vatnar ýmsar upplýsingar, svo sem um atvinnu, menntun og húsnæði, sem af ýmsum ástæðum er æskilegt og í rauninni nauðsynlegt að afla. Niðurstaðan af könnun þessa máls hefur því orðið sú að leggja til að almennt manntal fari fram á Íslandi 31. jan. 1981. Allshn. Ed. fékk málið til meðferðar og mælti með frv. og var það samþykkt þar með einni brtt. sem n. flutti á þskj. 171. Ég legg til, herra forseti, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. allshn. Þar sem frv. felur í sér að manntal fari fram í lok janúar næsta árs er nauðsynlegt að frv. nái fram að ganga og verði að lögum áður en þingi verður frestað fyrir jól.



Herra forseti. Frv. þetta og hugmyndir um manntal hafa verið ræddar í sveitarstjórnum og þar á meðal að sjálfsögðu í borgarstjórn Reykjavíkur. Ég vil lýsa þeirri skoðun minni, að hér sé ekki um manntal að ræða eins og það orð gefur ástæðu til að skilja manntöl. Ég lít á það, sem hér er verið að kanna, sem hreinar persónunjósnir og mun leggjast gegn þessu frv.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að færa fram þakkir fyrir það að fá að mega taka hér til máls utan dagskrár um afar brýnt mál. Jafnframt vil ég þakka hæstv. forsrh. fyrir að taka mjög jákvætt undir það þegar ég í morgun bað hann um að svara hér spurningum er varða aðlögunargjald. Eins og allir hv. þm. vita var aðlögunargjaldi því, sem nú er í gildi, komið á með lögum nr. 58 1979, sem tóku gildi á miðju ári 1979. Í 7. gr. laganna segir að tekjum af gjaldinu á árinu 1979 skuli varið til sérstakra iðnþróunaraðgerða samkvæmt nánári ákvörðun ríkisstj. að fengnum till. iðnrh. Á sama hátt skal tekjum af gjaldinu á árinu 1980 varið til eflingar iðnþróun samkvæmt ákvæðum fjárlaga. Þeirri upphæð, sem inn kom 1980, var skipt, og samkvæmt tekjuáætlun fjárlaga 1980 var það gert þannig með samkomulagi milli iðnaðar- og fjármálaráðherra að helmingur af aðlögunargjaldinu kæmi til ráðstöfunar á árinu 1980, en það, sem eftir stæði, yrði greitt á árinu 1981. Ráðstöfun gjaldsins var ákveðin þannig, að til Iðnrekstrarsjóðs runnu 500 millj. kr., iðnþróunaraðgerða 80 millj., nýiðnaðarverkefna 100 millj., starfsþjálfunar 140 millj., svæðisáætlana um iðnþróun 30 millj., eða samtals 850 millj. Í endurskoðaðri áætlun um tekjur 1980 - á þessu ári - er talið að aðlögunargjaldið skili um 1900 millj. kr. Í fjárlagafrv. fyrir 1981 er gert ráð fyrir útgjöldum alls 1 milljarði og 50 millj. kr. á fjárlagaliðnum nr. 11 221, sem heitir Lánasjóðir iðnaðarins og aðlögunargjald. Sú fjárhæð er mismunur áætlaðra tekna 1980 og þeirrar upphæðar, sem skilað var árið 1980, þ.e. 1900 mínus 850, sem gerir 1 milljarð og 50 millj. kr. Það er deilt um hvernig aðlögunargjald ársins 1980, sem kemur til útgreiðslu 1981, skuli verðbætt. Auðvitað ræður þar mestu hvenær skil verða á árinu 1981, og væri gott að fá svar við því í umr. sem vonandi fara hér á eftir. Í 3. gr. fjárlagafrv. er tekjuliður undir liðnum 231, sem heitir aðlögunargjald, upp á 2.7 milljarða. Ekkert hefur komið fram í hv, fjvn. sem bendir til þess, að þessi liður eigi að taka breytingum. Hins vegar hefur hæstv. viðskrh. sagt það skýrt og skorinort, bæði í dagblöðum, útvarpi og einnig í ræðu er hann flutti við 1. umr. fjárlaga, að hann legðist gegn þessu gjaldi og teldi að ekki yrði hjá því komist að leggja það niður um næstu áramót eins og ávallt hafi verið ætlunin. Hins vegar sagði hæstv. iðnrh. í Morgunblaðinu í dag eftirfarandi, með leyfi hæstv. forseta: „Ég hef flutt um það bæði formlegar og óformlegar tillögur, að aðlögunargjald verði framlengt. Í ríkisstj. flutti ég formlega tillögu um að gjaldið yrði framlengt og síðan lagt niður í áföngum, þ.e. að það yrði 2% á næsta ári, 1% árið 1982 og félli síðan niður í lok þess árs, sagði Hjörleifur Guttormsson iðnrh. í viðtali við Morgunblaðið í gær um aðlögunargjaldið. „Ég tel, að þetta gæti orðið mjúk lending, og hef trú á því, að það sé hægt. í því tilefni vísa ég til tilurðar gjaldsins árið 1979. Þá var einnig sagt, bæði af erlendum aðilum og fulltrúum utanríkisþjónustunnar, að það væri ekki mögulegt, en það var samt sem áður samþykkt einróma þá, og ég tel að það væri einnig hægt að ná því marki nú.“ Og í lok þessarar fréttar segir hæstv. ráðh.: „Framlenging aðlögunargjaldsins og niðurfelling í áföngum hefði á engan hátt stangast á við gefin loforð, það veit ég.“ Og lýkur þar tilvitnun í hæstv. iðnrh. Aðalatriði þessa máls er að iðnaðurinn telur stöðu sína vera lakari en hinna hefðbundnu atvinnuvega, þ.e. landbúnaðar og sjávarútvegs. Í því sambandi, eins og allir hv. þm. vita, hefur verið bent á aðflutningsgjöld af aðföngum til iðnaðar, en á sínum tíma var flutt um það frv. hér á hv. Alþ. af mér ásamt hv. þm. Árna Gunnarssyni, Kjartani Ólafssyni og Ingvari Gíslasyni, núv. hæstv. menntmrh. Í öðru lagi hefur verið bent á skattamálin. Iðnaðurinn hefur talið sig hlunnfarinn varðandi launaskatt sem hann greiðir í frekari mæti en aðrir atvinnuvegir. Einnig er bent á virðisaukaskattinn sem kemur sérstaklega illa við iðnaðinn. Reyndar segir í stjórnarsáttmála núv. hæstv. ríkisstj. að athuga eigi um virðisaukaskattinn, eins og kemur fram í stjórnarsáttmálanum undir liðnum ríkisfjármál, tölulið 6, og er óþarfi að lesa það því að þann sáttmála kunna allir. Til að kanna þetta mál allt saman flutti hæstv. iðnrh. tillögu í ríkisstj. 30. mars s.l. Í útskrift úr fundargerðarbók hæstv. ríkisstj. segir, með leyfi forseta: „Iðnrh. bar fram svohljóðandi tillögu um samanburðarathugun á starfsskilyrðum iðnaðar, sjávarútvegs og landbúnaðar: Ríkisstj. samþykkir að fram fari samanburðarathugun á starfsskilýrðum iðnaðar, sjávarútvegs og landbúnaðar með tilliti til samkeppnisstöðu í útflutningi og á heimamarkaði. Verði að því stefnt að skapa atvinnuvegunum sambærilega aðstöðu, m.a. með tilliti til mismunandi álagningar opinberra gjalda sem leiði til óhagstæðrar gengisskráningar fyrir einstaka atvinnuvegi. Jafnframt verði gerð athugun á lækkun á sölugjöldum á fjárfestingarvörum og hjálpartækjum með tilliti til jöfnunar á samkeppnisaðstöðu og aukinnar framleiðni svo og á breytingu á stimpilgjöldum. Skipuð verði nefnd til að vinna að þessu máli og verði við það miðað að hún skili áliti fyrir 1. júlí n.k. Í nefndinni verði m.a. fulltrúar frá hagsmunasamtökum í viðkomandi atvinnuvegum. Vegna lækkunar sölugjalda og stimpilgjalda verði gert ráð fyrir allt að 300 millj. kr. tekjumissi ríkissjóðs á síðari hluta ársins 1980. - Samþykkt.“ Með erindisbréfi frá hæstv. forsrh. var síðan nefnd manna skipuð. Í henni eiga sæti Jóhannes Nordal seðlabankastjóri, formaður, Ingi R. Helgason, Árni Benediktsson, Pétur Sigurðsson og Árni Kolbeinsson. Verður að skilja það svo, að þetta séu fulltrúar hagsmunaaðila, eins og nefnt er í samþykkt hæstv. ríkisstj. Það, sem vekur nokkra furðu í sambandi við þetta mál, er að erindisbréf er dagsett 9. sept., en samþykktin í hæstv. ríkisstj. er, eins og ég sagði áður, 30. mars, og ætlunin var þá að nefndin skilaði áliti fyrir 1. júlí, en í almanakinu, sem ég nota dags daglega, er 1. júlí framar í almanakinu en 9. september. Mig langar til að spyrja hæstv. forsrh. hvað líði störfum þessarar nefndar sem þarna var skipuð, þar sem hún hefur afskaplega mikil áhrif á það, hvað verður um stöðu iðnaðarins þegar aðlögunargjaldið fellur niður. Þetta er sá þáttur sem snýr að iðnaðinum, en jafnframt hefur heyrst og gengið um það sögur að nefna eigi til sögunnar nýjan tekjustofn í staðinn fyrir aðlögunargjaldið. Þá er komið að því atriði, sem kannske einkennir þessa hv. samkomu hér, að tekjustofn, sem fundinn er upp í ákveðnu skyni, í þetta sinn til þess að vernda iðnaðinn vegna ójafnrar samkeppnisaðstöðu hans, er felldur niður, en í staðinn er settur skattur til þess að ná inn sömu tekjum og áður. En þær tekjur eiga væntanlega að renna síðan beint í ríkissjóð. Það væri ástæða til að fá fréttir af þessu ef satt reynist. Ég veit að hæstv. fjmrh. er manna fúsastur til að gefa upplýsingar um þessi mál og má vænta þess, að hann taki til máls hér á eftir og geri grein fyrir því, ef það kemur ekki fram hjá hæstv. forsrh., hvað sé að frétta af þessu máli eða hvort það komi til með að gerast sem við vonum flest - a.m.k. sum hver - að þegar aðlögunargjaldið fellur niður falli sá skattur niður fyrir fullt og allt, en ekki komi annar tekjustofn í staðinn. Sem sagt, ég vil beina þeirri fsp. til hæstv. forsrh., hvernig gangi störf nefndar þeirrar, sem hann skipaði 9. sept., og hvenær megi búast við að þeim störfum ljúki. Það væri vissulega ástæða til að spyrja jafnframt um það, hvort hæstv. iðnrh. hafi fallið algjörlega frá niðurtalningu aðlögunargjaldsins, sem er hans skoðun. Og í þriðja lagi, sem ég minntist á í sambandi við hæstv. fjmrh., hvort um nýjan tekjustofn sé að ræða og verðbætur greiddar o.s.frv. En ég legg ekki mikið upp úr því, að þeim spurningum verði svarað að sinni, því að ég veit að hæstv. forseti gefur mér aðeins stuttan tíma og okkur til þess að ræða þetta mál. Engu að síður er það mjög nauðsynlegt og aðkallandi, fyrir hv. fjvn. annars vegar og fyrir samtök iðnaðarins hins vegar, hvað þá fyrir skattgreiðendur þessa lands, að fá að vita hvert stefnir í þessum málum og hver sé í raun stefna hæstv. ríkisstj. Ég þakka, herra forseti, fyrir að fá tækifæri til að ræða þetta mál hér í sölum hv. deildar.



Herra forseti. Í þessu fyrirspurnaflóði hv. þm. utan dagskrár um iðnaðarmál, skattamál, aðflutningsgjöld, fjárlög o. fl. beindi hann einni fsp. til mín, þ.e. varðandi þá nefnd sem skipuð hefði verið til að gera samanburðarathugun á starfsskilyrðum atvinnuveganna. Ég mun að sjálfsögðu svara þeirri spurningu. 9. sept. skipaði ríkisstj. nefnd til að gera samanburðarathugun á starfsskilyrðum iðnaðar, sjávarútvegs og landbúnaðar með tilliti til samkeppnisaðstöðu í útflutningi og á heimamarkaði. Verði að því stefnt að skapa atvinnuvegunum sambærilega aðstöðu, m.a. með tilliti til mismunandi álagningar opinberra gjalda, sem leiðir til óhagstæðrar gengisskráningar fyrir einstaka atvinnuvegi. Jafnframt var nefndinni falið að gera athugun á lækkun á sölugjöldum af fjárfestingarvörum og hjálpartækjum með tilliti til jöfnunar á samkeppnisaðstöðu og aukinnar framleiðni svo og á breytingu á stimpilgjöldum. Í þessa nefnd voru skipaðir dr. Jóhannes Nordal seðlabankastjóri, formaður, og fjórir aðrir nefndarmenn eftir tilnefningu iðnrn., sjútvrn., landbrn. og fjmrh., þeir Ingi R. Helgason hæstaréttarlögmaður, Árni Benediktsson framkvæmdastjóri, Pétur Sigurðsson mjólkurfræðingur, Árni Kolbeinsson deildarstjóri í fjmrn. Á þeim þrem mánuðum, sem nefndin hefur starfað, hefur hún aflað verulegra gagna um þessi mál og haldið allmarga fundi. Enn hefur hún ekki skilað áliti, enda kannske ekki von. Nefndin er að störfum, og við væntum þess, að góðs árangurs megi vænta af starfi hennar.



Herra forseti. Ég vona að hæstv. forsrh. drukkni ekki í fyrirspurnaflóðinu, enda virðist vera eins og að skvetta vatni á gæs að spyrja hann þessara spurninga allra, því að hann reyndi að svara einni, en gat ekki. Enn stendur ósvarað hvernig á því standi að nefnd, sem átti að skipa 30. mars og skila áliti fyrir 1. júlí, var skipuð 9. september og hefur enn ekki skilað áliti. Allir bíða í óvissu, enginn er nær um stefnu ríkisstj. og málið stendur þannig í dag að við vitum ekkert meir eftir þessar umræður en áður.



Herra forseti. Það er ekki að ófyrirsynju að hv. þm. Friðrik Sophusson hefur kvatt sér hljóðs utan dagskrár til þess að spyrjast fyrir um fyrirætlanir ríkisstj. varðandi aðlögunargjaldið. Í blöðum heyrast mismunandi yfirlýsingar ráðh. um framtíð aðlögunargjaldsins. Aðlögunargjaldið fellur brott um næstu áramót. Í fjárlagafrv. er gert ráð fyrir tekjum af því. Ekkert frv. hefur verið lagt fram á Alþ. um framlengingu þess. Því er ekki að furða þótt þm. spyrjist fyrir um það, hver ætlunin sé, þegar tíu dagar eða svo eru til þinghlés vegna jólanna. Ég vil í tilefni þessa láta þá skoðun mína koma fram, að þetta mál sé dæmigert um störf eða starfsleysi ríkisstj., stefnu eða stefnuleysi ríkisstj. Ríkisstj. vissi, þegar hún settist í valdastólana, að aðlögunargjaldið var aðeins til ársloka. Ríkisstj. vissi að ráðh. hennar margir hverjir og þar á meðal þeir, sem um málið áttu að fjalla, höfðu skuldbundið sig gagnvart erlendum viðskiptaaðilum, Efnahagsbandatagi og efnahagssamvinnu Evrópuríkja að framlengja ekki aðlögunargjaldið. Engu að síður kemur ríkisstj. því ekki í verk að marka stefnu hvað við skuli taka þegar aðlögunargjaldið rennur út. Og ríkisstj. kemur sér enn ekki saman nú þegar þrjár vikur eru til áramóta og tíu dagar til þinghlés, hvað gera skuli. Okkur í stjórnarandstöðunni er sagt að 2. umr. um fjárlagafrv. eigi að fara fram í þessari viku, á fimmtudaginn kemur.  Þá má enn fremur nefna að samkvæmt svokölluðum Ólafslögum er skylda ríkisstj. að láta lánsfjár- og fjárfestingaráætlun næsta árs fylgja fjárlagafrv. Í grg. fyrir fjárlagafrv. var gert ráð fyrir því, að þessi áætlun lægi fyrir um mánaðamótin okt.– nóv. Nú er komið fram undir miðjan desember. Það er liðinn einn og hálfur mánuður frá því að ríkisstj. hét þingheimi að þessi áætlun yrði lögð fram. En við höfum ekki séð neitt bóla á þessari áætlun enn þá. Það er lágmarkskrafa að hún verði í höndum þm. nokkrum sólarhringum fyrir 2. umr. fjárlaga. Ríkisstj. hefur brotið lög, og þetta er ekki eina dæmið um brot ríkisstj. á Ólafslögum. Ég held að það verði líka að aðvara ríkisstj. um það, að Alþ. er engin sjálfsafgreiðslustofnun. Það er ekki virðingu Alþingis samboðið að hrúga á borð þm. örfáum dögum fyrir þinghlé málum sem ætlast er til að fái afgreiðslu áður en jólaleyfi hefst. Þetta á við um hvort tveggja varðandi aðlögunargjaldið og varðandi lánsfjár- og fjárfestingaráætlunina, og það á við t.d. þriðja málið sem er dæmigert um fálmkennd vinnubrögð ríkisstj., þ.e. ákvarðanir og stefnuleysi ríkisstj. í vaxta- og .verðtryggingarmálum. Hér hefur verið boðað á Alþ. allt frá því í vor, að fram yrði lagt frv. um framlengingu aðlögunartíma Ólafslaga hvað snertir vexti og verðtryggingu, en ég hef ekki orðið var við það frv. enn í dag. Ég veit að það er stór biti að kyngja fyrir ráðh. Alþb. að fallast á framlengingu aðlögunartíma Ólafslaga hvað snertir vexti og verðtryggingu vegna þess að það ákvæði Ólafslaga sögðu þeir sér vera allra óljúfast að samþykkja. Og þess vegna hlýtur það að vera stór biti í kok fyrir þá að gleypa þetta ákvæði, jafnvel svo kokvíðir sem þeir stundum geta verið, og staðfesta með framlengingu aðlögun vaxta, verðtryggingar og verðbólgu. Ég nefni þessi þrjú dæmi til sönnunar og vitnisburðar um getuleysi núv. ríkisstj. sem jafnvel stjórnarandstöðunni rennur til rifja.



Herra forseti. Vegna orða hv. þm. Geirs Hallgrímssonar, 1. þm. Reykv., sem spurðist fyrir um lánsfjáráætlun, vil ég minna á það, að þegar fjárlög voru lögð fram lá fyrir í fjárlagafrv. yfirlit um lántökur ríkisins og ríkisstofnana varðandi A- og B-hluta fjárlagafrv. Hins vegar voru ýmsir aðrir þættir lánsfjáráætlunar ógerðir þegar fjárlög voru lögð fram, og átti það fyrst og fremst við áættaðar lántökur einkaaðila og einkafyrirtækja, en áætlanir af því tagi eru yfirleitt undirbúnar af Seðlabankanum, og svo í öðru lagi útlán fjárfestingarsjóða, en áætlanir um það efni hafa verið gerðar af Framkvæmdastofnun og stjórn hennar. Þegar ég mælti hér fyrir frv. til fjárlaga þegar nokkuð var liðið á nóvembermánuð lét ég þess getið, að nokkuð hefði dregist að fjmrn. fengi tillögur annars vegar frá Framkvæmdastofnun og hins vegar frá Seðlabanka um þessa tvo þætti lánsfjáráætlunar sem enn voru ófrágengnir, því að um það bil sem mælt var fyrir frv. voru að berast fyrstu tillögur frá þessum aðilum. Það var því þá þegar sýnt, að framlagning lánsfjáráætlunar mundi töluvert dragast og að hún mundi tæpast koma fram fyrr en í þessum mánuði. Ég vil upplýsa það hér, að lánsfjáráætlun er nokkurn veginn frá gengin og ætti ekki að vera neitt til fyrirstöðu að hún yrði lögð fram fyrir jól, nema þá helst það, að nú er skollið á verkfall bankamanna, en starfsmenn Seðlabankans hafa gjarnan lagt hönd á plóginn við lokafrágang áætlunarinnar. Þetta veldur vissum framkvæmdaerfiðleikum við að ganga frá áætluninni með þeim hætti sem venja hefur verið. Ég held að það sé því þegar sýnt að lánsfjáráætlunin muni ekki verða lögð fram fyrir 2. umr. fjárlaga, en ég geri mér vonir um að svo verði í næstu viku. Hv. þm. Friðrik Sophusson spurðist fyrir um það áðan, hvort önnur tekjuöflun kæmi í staðinn fyrir aðlögunargjald inn í fjárlagafrv., en í fjárlagafrv. er gert ráð fyrir að tekjur af aðlögunargjaldi nemi 2 800 millj. kr. Ég held að ástæðulaust sé að hafa svarið við þessari spurningu í mörgum orðum. Ég hef áður gert grein fyrir því, að önnur tekjuöflun kemur þarna í staðinn og hún mun birtast í frumvarpsformi á borðum þm. annaðhvort síðar í dag eða á morgun.



Herra forseti. Þegar menn kveðja sér hljóðs utan dagskrár og hafa áður samband við þann ráðh. sem á að spyrja, þá er æskilegt að menn greini glöggt frá því, um hvað eigi að spyrja. Þegar hv. fyrirspyrjandi ræddi við mig í morgun sagðist hann mundi spyrja um störf þeirrar nefndar sem við höfum hér rætt um, en ekki um einhverjar dagsetningar, hvenær málið hefði fyrst komið til umræðu í ríkisstj. og verið fjallað um það þar. Þær dagsetningar hefði ég getað athugað nánar hefði hann minnst á að hann ætlaði að spyrja um slíkt. En það er auðvitað ekki neitt aðalatriði málsins. Aðalatriðið er það, að þessi nefnd er að störfum með þessu víðtæka verkefni og við væntum góðs af starfi hennar. Varðandi þær umr., sem hér hafa annars farið fram, virðast þeir hv. fyrirspyrjendur, hv. 10. og 1. þm. Reykv., vilja taka nú upp utan dagskrár 2. umr. fjárlaga, því að margt af því, sem þeir hafa hér talað, verður auðvitað til umr. þegar fjárlögin koma úr nefnd til 2. umr. En varðandi það atriði, sem var meginefni í ræðu hv. fyrirspyrjanda, aðlögunargjaldið, þá er kannske ekki að undra þó að hafi þurft nokkurn tíma til að skoða það mál frá öllum hliðum. Það var lögð áhersla á af hálfu samtaka iðnaðarins á sínum tíma að þetta aðlögunargjald yrði á lagt. Ákveðið var að það skyldi standa í 18 mánuði, frá miðju síðasta ári til loka þessa árs. Frá Félagi ísl. iðnrekenda hafa m.a. komið fram ákveðnar óskir um framlengingu þessa gjalds. Að sjálfsögðu þurfti að kanna hvort þætti tiltækilegt að leggja það til við Alþ., og eftir að það mál hafði verið gjörla kannað, m.a. með öflun upplýsinga frá þeim samtökum, sem við erum í og hér eiga hlut að máli, og einnig frá þeim, sem tóku þátt í þessum viðræðum, varð niðurstaðan sú, eins og hæstv. viðskrh. hefur skýrt frá, að ekki þætti fært að fara fram á framlengingu á þessu gjaldi vegna þess, hversu afdráttarlausar yfirlýsingar hefðu verið gefnar af Íslands hálfu í þessu sambandi þegar gjaldið var lögleitt. Niðurstaðan hefur því orðið sú, að þetta gjald verður ekki framlengt. Hins vegar er ætlunin að leita heimildar Alþingis til annarrar fjáröflunar í staðinn til þess að standa undir kostnaði við þau verkefni sem aðlögunargjaldið átti að gera. Þetta verður að sjálfsögðu rætt nánar í sambandi við það frv. og við afgreiðslu fjárlaganna. Hv. 1. þm. Reykv. varð undrandi á því, að nú, hálfri annarri viku, eða um það bil, áður en Alþ. yrði frestað fyrir jól, kæmu ýmis frv. á borð þm. Ég held að þau séu teljandi, þau þing, ef þau eru nokkur á síðari áratugum, sem það hefur ekki gerst, að um svipað leyti og fjárlög eru til afgreiðslu til 2. og 3. umr. eru lögð fram ýmis frv., t.d. um framlengingu gjalda sem standa í beinu sambandi við fjárlögin. Þessi frv. eru yfirleitt afgreidd fyrir jól eins og fjárlögin. Þess eru hins vegar dæmi, að sum slík tekjuöflunarfrv., sem fjárlögin þó byggjast á, hafa ekki verið afgreidd fyrr en eftir áramót. Þess eru dæmi frá fyrri tíð. Mér finnst því að hv. 1. þm. Reykv. þurfi ekki að undrast það. Maður gæti haldið eftir ræðu hans hér, að hann hefði ekki setið fyrr á þingi, hvað þá setið í ríkisstjórn. Hins vegar er skylt að þakka það, að hann lýsti yfir nokkrum klökkva og í rauninni samúð yfir því, að ríkisstj. ætti í erfiðleikum með að leysa vandamál þau sem steðja að þjóðinni. Það er ánægjulegt fyrir okkur, að í stað hugleiðinga um að flytja vantraust á ríkisstjórnina skuli hann lýsa yfir samúð og klökkva yfir því að hún eigi í erfiðleikum.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. forsrh. fyrir ágætar ábendingar. Ég er honum þakklátur einkum og sér í lagi vegna þess, að ég hef átt möguleika á því fyrr á ævinni að kynnast hans ágætu ábendingum, bæði í skóla og svo síðar í þingflokki, og ég met það mjög mikils að hafa lært af honum, því að eins og allir vita er hann manna best að sér um allar þingvenjur. Þannig er ég honum þakklátur fyrir þessa ábendingu. En það stóð nú þannig á í þessu máli, að ég hafði samband við aðra hæstv, ráðherra í þessari ríkisstj., hæstv. fjmrh. Ragnar Arnalds og hæstv. iðnrh. Hjörleif Guttormsson, í morgun út af þessu sama máli, því að ég vissi að þetta heyrði undir fleiri en einn hæstv. ráðh. Reyndar talaði ég ekki við þann hæstv. ráðh. sem ég hefði kannske helst átt að tala við, en það er hæstv. viðskrh., sem á sínum tíma var hæstv. fjmrh., einmitt þegar þessi mál fóru í gegnum þingið, og ég biðst afsökunar á því. En ástæða þess, að ég þurfti ekki að tala við þann hæstv. ráðh., var einfaldlega sú, að hann hefur skýrt og skorinort sagt hvað hann vill gera í þessu máli. Hinir hafa farið með löndum. Og ekki eru þeir neinu nær á þessum fundi. Það eina athyglisverða, sem hefur komið fram á þessum fundi, er að við eigum von á nýju frv. um tekjustofn sem á að kosta ákveðin verkefni og þá væntanlega endurgreiðslur á gjaldi sem þegar er búið að heimta í ríkissjóð. Það, sem auðvitað skiptir mestu máli fyrir iðnaðinn, er að jafnaður verði þessi munur, sem sífellt er verið að tala um og búið er að jagast um í 10 ár. Allar ríkisstjórnir eiga sök á að það loforð hefur ekki verið efnt. Þar er engum einum um að kenna. Nú hefur það gerst, að hæstv. iðnrh. hefur lagt fram þáltill. í Sþ. í nafni hæstv. ríkisstj., þar sem hæstv. ríkisstj. fer fram á að hv. Alþ. samþykki stefnu í iðnaðarmálum og beini því síðan til hæstv. ríkisstj., að hún framkvæmi þá stefnu. Með þessu er auðvitað ríkisstj. að bjóða að stjórnarandstaðan á Alþingi taki þátt í stefnumótuninni, hafi áhrif á þá stefnu sem ríkisstj. hefur lagt grundvöll að. Þær umr., sem hér hafa farið fram utan dagskrár, eru liður í iðnaðarstefnu, ekki til langs tíma, eins og kemur fram í þáltill. hæstv. iðnrh., heldur í bráð. Eru þessi mál þó nefnd í iðnaðarstefnu hæstv. iðnrh. En það er stundum þannig, að þegar komið er að kjarna málsins má ekkert ræða, og svo er nú. Mér þykir það leitt, ég segi það alveg eins og er, að hafa ekki fengið skýrari svör. Við því er ekkert að segja, þau eru ekki fyrir hendi. Að lokum vil ég aðeins ítreka þakkir mínar til hæstv. forsrh. fyrir svörin, þótt lítil væru, og eins fyrir ágætar ráðleggingar.



Herra forseti. Það voru e.t.v. mannlegar skýringar hæstv. fjmrh. á því, hvers vegna lánsfjár- og fjárfestingaráætlunin var ekki fram komin, en ekki voru skýringar hans. stórmannlegar. Sú áætlun, sem átti að fylgja frv. til fjárlága í upphafi þings, átti samkvæmt grg. fjárlaga að leggjast á borð þm. um mánaðamótin október - nóvember. Hvers vegna var það ekki efnt? „Jú,“ sagði ráðherra, „það stóð á Framkvæmdastofnun.“ Ég veit að hæstv. forseti eða forráðamenn Framkvæmdastofnunarinnar kunna skýringar á því. - Önnur ástæða, önnur afsökun. Hvers vegna var ekki þessi áætlun lögð fram á þeim tíma sem heitið hafði verið að leggja hana fram? Jú, það var Seðlabankanum að kenna. Ég býst við að forráðamenn Seðlabankans eigi skýringar á því, ekki síður en forráðamenn Framkvæmdastofnunar. En hvers vegna var ekki hægt að leggja lánsfjár- og fjárfestingaráætlunina fram nokkrum sólarhringum fyrir 2. umr. fjárlaga? Jú, þá var gripið í hálmstráið: Það er skollið á verkfall bankastarfsmanna. Ég tel að þetta sé glöggur vitnisburður um hvað lágt risið er nú á hæstv. fjmrh. og ríkisstj. í heild sinni, að þurfa að grípa í slíkt hálmstrá. Ég þykist nærri því fullviss að Samband ísl. bankamanna muni ekki telja það verkfallsbrot, ef hæstv. fjmrh. settist sjálfur niður við skriftir og lyki gerð þessarar lánsfjár- og fjárfestingaráætlunar með starfsmönnum sínum. Og utan úr sal er skotið fram ábendingu um að það mætti alltaf sækja um undanþágu. En mikið skelfing er þetta lágt ris og lélegar og lítilmannlegar skýringar á aðgerðaleysi og úrræðaleysi einnar ríkisstjórnar. Hæstv. forsrh. nefndi að það væri ekki óalgengt að ýmis frv. væru lögð á borð þm. skömmu fyrir áramót í tengslum við afgreiðslu fjárlaga. Það er ekkert einsdæmi, en slík frv. hafa verið fyrr á ferðinni hjá öðrum ríkisstjórnum, annaðhvort vegna þess að það var fyrirsjáanlegt, að þau þurfti að leggja fram, og samstaða var innan ríkisstjórnar að leggja þau fram, eða þá að búið var að gera aðrar ráðstafanir í tíma, sem ekki er til að dreifa núna. Hér hefur verið nefnt aðlögunargjaldið og hér höfum við nefnt lánsfjár- og fjárfestingaráætlunina. Ég minntist á framlengingu aðlögunartíma Ólafslaga í sambandi við vexti og verðtryggingu sem engin svör hafa fengist við. Hæstv. forsrh. var undrandi að ég skyldi sýna ríkisstjórninni samúð, en boða ekki í þess stað vantraust. Ég held sannast best að segja að ríkisstj, þurfi á mikilli samúð að halda, svo hörmulega sem hún hefur staðið sig í verki. Og það er alveg rétt hjá hæstv. forsrh., að sá tími kann að koma og er e.t.v. ekki langt undan, að eina samúðarkveðjan, sem ríkisstj. þarf á að halda, sé vantraust, svo að hún verði losuð undan því verki sem hún er ekki fær um að inna af hendi.



Herra forseti. Haustið 1978 var í fyrsta sinn ákveðið að leggja sérstakan skatt á skrifstofu- og verslunarhúsnæði, og var þessi skattur lagður á á árinu 1979. Með lögum nr. 29 1980 var á síðastliðnum vetri ákveðið að framlengja þennan skatt um eitt ár, og skyldi hann lagður á öðru sinni í ár. Áætlað er að skattur þessi skili í ríkissjóð á þessu ári tekjum sem nemi um 1 440 millj. kr. Í fjárlagafrv. fyrir árið 1981 er gert ráð fyrir að þessari skattlagningu verði haldið áfram. Af þessum sökum er þetta frv. lagt fram, og er það samhljóða gildandi lögum um skatt á skrifstofu- og verslunarhúsnæði. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að fara frekari orðum um þennan kunningja hv. þm., svo oft sem hann hefur verið hér á ferðinni áður, og vil því einungis leggja til að lokum að þessu frv. verði vísað til hv. fjh.- og viðskn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Það er eins með það mál, sem hér er til umr., og nýbyggingargjaldið, sem með ræðu hæstv. fjmrh. fyrr á þessum fundi var verið að gera till. um að fella niður, að það var haft að yfirvarpi, þegar þessum skatti var komið á, að koma ætti í veg fyrri verðþenslu og verðbólguþróun. Þessi sérstaki skattur á verslunar- og skrifstofuhúsnæði er auðvitað fyrst og fremst settur á laggirnar til þess að ná tekjum inn fyrir ríkissjóð, enda kemur í ljós að hann er ekki felldur niður eins og nýbyggingargjaldið, en einu rökin, sem komu fram í ræðu hæstv. ráðh. fyrir því að fella niður nýbyggingargjaldið, voru þau að sá skattur skilaði litlu í ríkissjóð. Mér er nær að halda að yfirvarp þessa vinstri skatts, sem má gjarnan nefna svo því hann var settur á stofn haustið 1978 af ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar, hafi verið vísvitandi blekking. Nú hefur það skeð frá þeim tíma, að stefnubreytingar hefur orðið vart í röðum framsóknarmanna á þinginu. Þannig sagði hæstv. sjútvrh. Steingrímur Hermannsson í útvarpsræðu um stefnuræðu forsrh. hinn 23. okt. í Sþ. eftirfarandi, með leyfi forseta: „Í því sambandi“ - þetta er um endurskoðun á skattalögum - „leggjum við framsóknarmenn mikla áherslu á niðurfellingu nýbyggingargjalds, eins og ráð er fyrir gert og fullt samkomulag er um. Við teljum einnig skatt á skrifstofu- og verslunarhúsnæði vafasaman nú, þar sem dregið hefur úr þenslu á því sviði og upphaflegum markmiðum með honum því náð. Við teljum nauðsynlegt að endurskoða álagningu eignarskatts, einkum einstaklinga. Við viljum einnig lagfæra þá agnúa á tekjuskattslögunum sem komið hafa í ljós og menn gátu að sjálfsögðu búist við í svo viðamiklum breytingum. Við viljum athuga 59. gr. skattalaganna, sem heimilar að áætla mönnum tekjur, og viljum lagfæra skatta á einstæðum foreldrum, svo eitthvað sé nefnt. Um þetta allt hefur verið rætt í ríkisstj. og menn þar sammála um slíka endurskoðun, enda er hún komin í gang. Vænti ég þess, að árangur sjáist fljótlega.“ Árangur sjáist fljótlega, sagði hæstv. samgrh. Steingrímur Hermannsson um það þegar hann lagði til að felldur yrði niður sá skattur sem hæstv. fjmrh. boðar nú að eigi að fá líf enn um sinn. Hæstv. samgrh. er ekki eini framámaður Framsfl. sem hefur látið skoðanir í ljós í þessu máli því að hæstv. viðskrh., sem var hæstv. fjmrh. þegar þessum skatti var komið á laggirnar, sagði í ræðu um fjárlög í Sþ. 6. nóv. s.l., með leyfi forseta: „Við umræður um skattamál hér á hv. Alþ. á s.l. vetri lét ég þau orð falla, að ég fylgdi því að framlengja skatta á skrifstofu- og verslunarhúsnæði á þessu ári, en væri þó þeirrar skoðunar, að þetta mál þyrfti að taka til endurskoðunar á yfirstandandi þingi. Slík skattlagning kemur þungt niður á bæði samvinnuverslun og annarri verslun, sérstaklega þó í strjálbýlinu, en þar hefur verslun barist í bökkum á undanförnum árum. Í þriðja lagi hef ég svo lýst yfir andstöðu minni við það ákvæði 59. gr. skattalaganna, að mögulegt sé að leggja á menn skatt af hærri tekjum en menn sannanlega hafa.“ Hér kemur fram, eins og í ræðu hæstv. samgrh., von um að þessi skattur verði lagður af, en annað kemur nú upp á teningnum. Mér finnst ástæða til að vera uggandi um aðra skatta þegar í ljós kemur að vonir framsóknarmanna, framsóknarráðherra, bresta í þessu skattamáli. Hvernig fer þá fyrir hinum málunum, skattalækkunum sem þessir tveir broddar Framsfl. boðuðu á Alþingi fyrir skömmu? Kannske er ástæðunnar að leita í ræðu sem hæstv. heilbr.- og trmrh. flutti þegar þessi skattstofn var til umræðu á síðasta þingi. Þá sagði hæstv. félags- og heilbr.- og trmrh. - sem þá var reyndar óbreyttur þm. með leyfi forseta: „Ég er hlynntur því, að sá skattur, sem hér er um að ræða, sérstakur skattur á skrifstofu- og verslunarhúsnæði, verði framlengdur. Þetta er skattur sem fráfarandi vinstri stjórn lagði á fljótlega eftir að hún kom til valda, og ég tel eðlilegt að framlengja hann. Ég tel að það ætti að byrja á öðrum en fyrirtækjum og slíkum aðilum ef ætti að létta skattbyrði hér í landinu.“ Þetta voru orð hæstv. heilbr.- og trmrh. Og í þessu máli eins og stundum áður hefur það verið stefna Alþb. í skattamálum sem hefur orðið ofan á. Í sambandi við þetta frv, er ástæða til að minnast á það jafnframt, að í 3. gr. frv. er- eins og í núgildandi lögum - gert ráð fyrir að þessi sérstaki skattur sé ákveðið hlutfall af fasteignamatsverði. Fyrir örfáum dögum var fasteignamat hækkað, að ég held um 58%. Ég veit að allir hv. þm. þekkja þá þróun á fasteignamarkaðnum sem hefur orðið að undanförnu. Það hefur gerst, að fasteignaverð hefur staðið í stað um langan aldur og er langt innan þeirra marka sem fasteignamatið hækkaði nú síðast. Þessi skattur - sem hæstv. ráðherrar Framsfl. vildu láta leggja niður, en hæstv. fjmrh. fékk fram að fram yrði haldið a.m.k. í eitt ár í viðbót - kemur því til með að hækka mun meira en fasteignaverð hefur hækkað. Herra forseti. Ég lýsi yfir andstöðu við þetta frv. Við sjálfstæðismenn höfum ætíð verið andsnúnir slíkum sérstökum skatti sem mismunar atvinnuvegunum og hefur verið á komið á fölskum forsendum. Við áttum þær vonir, að í lið með okkur hefðu gengið hæstv. ráðherrar Framsfl., en nú kemur í ljós eins og stundum áður, að það er ekki þeirra stefna sem ræður í skattamálunum, það er stefna hins skattaglaða hæstv. fjmrh.



Herra forseti. Það hafa farið fram umr. hér í dag sem varða fjármál ríkisins, varða afgreiðslu fjárlaga. Bæði er það, að ríkisstj. er með til umr. frv. um skattlagningu, og svo hitt, að á því hefur verið vakin athygli utan dagskrár hvernig unnið er að fjárlagagerð. Þar hefur ekki frekar en í öðru fengist vitneskja um það, með hvaða hætti ríkisstj. hyggst koma saman því fjárlagafrv. sem fyrir Alþingi liggur nú. Allt þetta sýnir í raun og veru hvernig að þessum málum er staðið og hefur verið staðið. Fyrr á þessum fundi var rætt frv. um afnám laga um nýbyggingargjald. Nú er til umr. frv. til l. um framlengingu sérstaks skatts á verslunar- og skrifstofuhúsnæði. Hv. 10. þm. Reykv. benti á hver hefði verið forsendan fyrir þessari skattlagningu á sínum tíma, þ.e. 1978, þegar ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar hafði tekið við. Í ræðu þáv. hæstv. fjmrh. kom fram að nauðsynlegt var talið til þess að ná árangri í glímunni við verðbólguna og tryggja jafnframt viðunandi lífskjör almennings að draga úr þeirri geysilegu fjárfestingu og spennu sem hefði verið í landinu. Þegar nú er verið að ræða frv. til l. um sérstakan skatta verslunar- og skrifstofuhúsnæði er búið að ræða um frv. til l. um afnám nýbyggingargjalds. Ef þetta er skoðað sést best það stefnuleysi sem er hjá núv. hæstv. ríkisstj. Hafi hún hugsað sér að nota skattlagningu til að framkvæma þá stefnu sem fram kom í ræðu ráðh. í ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar, þá hefði fyrst af öllu átt að framlengja frv. til l. um nýbyggingargjald og hafa þannig áhrif á það, að um nýbyggingar yrði ekki að ræða nema þá í mjög takmörkuðum mæli. Ef ríkisstj. vildi hins vegar koma til móts við atvinnuvegina í landinu, þá hefði átt að fella niður frv. um sérstakan skatt á verslunar- og skrifstofuhúsnæði. En það er alls ekki nein stefna, það er algert stefnuleysi hjá hæstv. ríkisstj. hér eins og annars staðar. Það, sem ræður að sjálfsögðu að hennar dómi, er hvor skatturinn gefur meiri tekjur í ríkissjóð. Það er skatturinn á húsnæði því sem nú er notað við atvinnurekstur. Við sjálfstæðismenn höfum lýst yfir því, að við munum fella niður þessa skatta þegar við fáum tækifæri til. Því miður hefur það tækifæri enn ekki komið. Það eru hins vegar í ríkisstj. sjálfstæðismenn sem gengu fyrir kjósendur á sínum tíma og lýstu þessu yfir. Og hv. 10. þm. Reykv. vakti áðan athygli á ummælum ráðherra Framsfl., að þeir væru nú búnir að skipta um skoðun frá því 1978. Meira að segja taldi hæstv. sjútvrh. að þeir hefðu náð fram þeim markmiðum sem höfð voru í huga þegar lögin voru sett, og þessir tveir ráðherrar, sem vitnað var til, lýstu sig hlynnta því að fella niður þessa skatta. En þessir hæstv. ráðherrar úr Sjálfstfl. og Framsfl. ráða hér ekki ferðinni. Það eru ráðherrar úr þriðja flokknum, sem á sæti í ríkisstj., ráðherrar Alþb. Það kemur glöggt fram í sambandi við það frv. sem um er fjallað. Það vekur vissulega athygli, þegar komið er fram að jólum og það eru seinustu dagar þings, að lagt er fram frv. um framtengingu á sköttum. Eftir 2–3 daga fer fram 2. umr. fjárlagafrv. og ætlað er að þingið afgreiði það á þeim sömu fölsku forsendum og voru þegar frv. var lagt fram á haustdögum, þ.e. gert ráð fyrir verðlagsþróun frá upphafi árs til loka um 30% og meðalverðlagsþróun frá miðju ári 1980 til miðs árs 1981 um 42%. Þegar Þjóðhagsstofnun hefur látið frá sér upplýsingar um að tölurnar verði ekki 30–40, 40–50 eða 50–60, heldur 65–70%, þá ætlast ríkisstj. til þess, að Alþingi gangi frá fjárlagafrv., sem byggist á forsendum sem ekki eiga aðeins eftir samkv. þessu að tvöfaldast, heldur rúmlega það. Þetta eru atriði sem vert er að skoða þegar þessar umr. fara fram. Þá er það líka athyglisvert sem hér kom fram áðan hjá hæstv. fjmrh. að þeirri lánsfjáráætlun, sem nú er verið að gera fyrir árið 1981, er ekki ætlað að sjá dagsins ljós fyrr en komið er fram yfir áramót, og eru þau vinnubrögð nú endurtekin frá því fyrr á þessu ári. Ég minnist þess, að þegar lánsfjáráætlanir fyrir árin 1976 og 1977 voru lagðar fram á þingi - þá sem nýsmíði - gagnrýndu stjórnarandstæðingar, m.a. núv. hæstv. fjmrh., hversu seint lánsfjáráætlunin væri lögð fram. Það var reynt að flýta þessu, og lánsfjáráætlun fyrir árið 1978 var lögð fram og var til umfjöllunar þegar 2. umr. fjárlagafrv. fyrir árið 1978 fór fram. En vinstri stjórninni, ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar, og þeim flokkum sem að henni stóðu, Alþb. og Alþfl., fannst að koma þyrfti í veg fyrir að það gerðist aftur, að lánsfjáráætlun væri ekki lögð fram þegar fjárlagafrv. væri lagt fram. Þeir töldu þess vegna skynsamlegast og best til að tryggja þetta að lögbinda það. Það var bundið í efnahagslögum, sem enn eru í gildi, að lánsfjár- og framkvæmdaáætlun, sem nú er nefnd svo, skyldi lögð fram með fjárlagafrv. Nú sjá menn efndirnar, enda hefur ekki verið farið eftir þeim lögum - eins og margoft hefur verið bent á hér af hálfu okkar stjórnarandstæðinga - hvorki í þessu né öðru. Þetta sýnir að ekki var ætlunin að setja löggjöf sem gæti styrkt efnahagsstjórn landsins, heldur hefur það sjálfsagt verið hugsunin - eins og við bentum á á sínum tíma - að það væri gert til að friða Alþfl. sem þá átti aðild að ríkisstj. og var með upphlaup af og til eins og Framsfl. hefur verið með í þeirri ríkisstj. sem nú situr. Þá má enn fremur benda á að hér í umr. er tilkynnt af hæstv. fjmrh. að þm. megi búast við að lagt verði á borð þeirra frv. um nýja skattheimtu. Hv. 1. þm. Reykv. vék að því sérstaklega, að komið væri að afgreiðstu fjárlaga, aðeins 10 dagar þar til þing hverfur heim í jólaleyfi, og enn hafa ekki sést á borðum þm. þau tekjuöflunarfrv. sem gert er ráð fyrir að fjárlagafrv. byggist á. Það er rétt, að oft á tíðum hefur það verið með síðari skipunum að frv. hafa verið flutt um framtengingu gjalda. Þó hefur í grg. fyrir fjárlagafrv. jafnan verið á það bent, að samþykkja þurfi framlengingu til að ná saman endum, og ég minnist þess ekki, að svo seint hafi verið lagt fram frv. - ef því hefur þá á annað borð verið ætlað að komast fram fyrir afgreiðslu fjárl. Vissulega er rétt að það hefur gerst, að tekjuöflunarfrv. hafa verið samþ. eftir að fjárlög hafa verið afgreidd á Alþingi. Þá hafa það verið nánast skattstigafrv., og það hafa verið vinstri stjórnir sem hafa gert það. Það hefur verið gagnrýnt hér á Alþ. og ekki talið til eftirbreytni. Jafnvel hefur verið talið að það jaðri við að teljast brot á stjórnarskránni. Enn má benda á, þegar þessar umr. fara fram, að það er ætlan núv, hæstv. ríkisstj. að viðhalda öllum þeim sköttum sem lagðir hafa verið á frá því í sept. 1978. Má ætla að á árinu 1981 muni þessir skattar nema 60-70 milljörðum kr. Fjárlagafrv. er með rangri vísitölu með tilliti til tekjubreytinga á milli ára. Þeirri skattvísitölu eða setningu hennar er ætlað að gefa ríkissjóði tekjur, stundartekjur, sem nema yfir 10 milljörðum kr. Á næsta ári fara því vinstri skattarnir að nálgast 85–90 milljarða kr. umfram það sem hefði verið ef skattalög þau, sem giltu árin 1974–1978, hefðu nú verið í gildi. Ég vil vekja athygli á þessu við 1. umr. þessa frv. Ég tel að með þessu frv. sé enn verið að sliga atvinnulíf þjóðarinnar. Og það sýnir sig, að hér er um að ræða stefnuleysi ríkisstj. Hér er um að ræða fálmkennd vinnubrögð ríkisstj. Hér er um að ræða skattaálögur sem sliga atvinnulífið og gera það að verkum, að ráðstöfunarfé heimilanna er minna nú en það hefur verið um margra ára bil. Sjálfstæðismenn eru andvígir þessu frv. og munu að sjálfsögðu greiða atkv. gegn því.



Herra forseti. Ég harma það enn einu sinni, að þetta frv. til l. um sérstakan skatt á verslunar- og skrifstofuhúsnæði skuli nú vera til endurnýjunar. Ég hef áður sagt hér, þrisvar sinnum áður, að ég líti á þetta frv. sem hluta af eignaupptökustefnu og sú stefna er andvíg lífsskoðunum mínum. Ég mun því nú sem áður beita mér gegn framgangi þessa máls þó að ég geri ekki ráð fyrir að það beri meiri árangur nú en áður. Hér er um að ræða þeim mun ósanngjarnara mál þar sem þolendum þessa er gert að greiða sérstakan eignarskatt til opinberra aðila af öðru en eignum sínum. Í 3. gr. er tekið fram að greiða skuli þennan umrædda skatt af leigulóðum einnig, þótt leiga hafi að sjálfsögðu þegar verið greidd til viðkomandi opinberra aðila af sömu lóðum. Hér er því um að ræða tvísköttun opinberra aðila af lóðunum. Ég held að atvinnufyrirtæki atmennt - og skiptir þá ekki máli rekstrarform fyrirtækja, hvort þau eru í einkaeign, hlutafélög eða samvinnufélög - þoli þessa skattheimtu ekki miklu lengur. Ásókn þessara fyrirtækja í lánsfé á dýru verði til rekstrar er löngu, löngu úr hófi fram. Ég lýsi því andstöðu minni enn einu sinni við þetta frv.



Herra forseti. Það væri e.t.v. hægt að spyrja að því, hvenær svokallaðar hægri stjórnir hafi getað stjórnað fjármálum ríkisins án þess að nota hæstu skattlagningu hverju sinni. Það væri ekki úr vegi að spyrja hv. 1. þm. Reykn., ég geri ráð fyrir að hann gæti e.t.v. manna best svarað því, hvort það er ekki rétt.  Það er alveg rétt, að við framsóknarmenn höfum látið í ljós andúð á þessum sérstaka skatti á verslunar- og skrifstofuhúsnæði, við teljum hann hafa verið lagðan á sem illa nauðsyn. Það er ekkert leyndarmál, enda hefur því verið lýst yfir. Því hefur einnig verið lýst yfir, að við munum beita áhrifum okkar, eftir því sem við höfum möguleika til, til að láta endurskoða alla skattheimtu ríkisins eða tekjuöflun ríkisins til að losna við slíka skattlagningu sem þessa. Við erum að sjálfsögðu reiðubúnir til samstarfs við aðra um að afla ríkissjóði tekna á heppilegri hátt. Hins vegar tel ég að það ætti að vera öllum hv. alþm. ljóst, að eins og ástatt er í efnahagsmálum í dag er ekki hægt að leggja niður skatta til tekjuöflunar fyrir ríkissjóð nema aðrir tekjumöguleikar komi í staðinn. A.m.k. gerum við framsóknarmenn okkur það alveg fyllilega ljóst, að ekki er hægt við þessar aðstæður að leggja niður þennan skattstofn öðru vísi en að hækka t.d. almennan eignarskatt eða söluskatt. Hækkun almenns eignarskatts nú væri hróplegt ranglæti sem hefði alvarlegri afleiðingar en framlenging þessa skatts á verslunar- og skrifstofuhúsnæði. En það verður að segjast eins og er, að eins og ástandið virðist vera ber sú mikla aukning á byggingum þess konar húsnæðis, sem orðið hefur, gleggst vitni um það, að sumir virðast geta borið þennan skatt. Það þarf ekki að fara víða hér um Reykjavíkurborg til að sjá dæmi þess, t.d. hið nýja hús verslunarinnar. Eigendur þess virðast ekki vera í vandræðum með að byggja þrátt fyrir þessa skattlagningu. Ég er ekki með þessum orðum að réttlæta þessa skattlagningu á einn eða neinn hátt. Hún er gerð af illri nauðsyn. Ástandið er þannig, eins og ég hef áður sagt, að við verðum að hafa þennan tekjustofn til þess að koma fram þeim verkefnum sem ríkissjóður þarf að inna af hendi við þessar aðstæður. Þess vegna er ekki um annað að ræða en að framtengja þennan skatt–eða koma með aðra skattlagningu ef menn vilja það heldur. En ég sé ekki möguleika á því, að hægt væri að réttlæta almennan eignarskatt eins og ástandið er í þjóðfélaginu í dag. Mér þótti rétt að láta þetta koma fram við þessar umr., því að það virðist henda, þegar menn eru að ræða slík mál, að þeir gleymi kjarna málsins, að við stöndum í vanda sem við ættum sameiginlega að vera menn til að leysa.



Herra forseti. Út af fsp. hv. 1. þm. Vesturl., hvort hægri stjórnir nýti ekki alltaf skattstofnana meir en aðrar, eða að fullu eins og hann orðaði það, held ég að ég fari rétt með, þá get ég gefið honum þær upplýsingar hér af blaði, sem ég hef frá Þjóðhagsstofnun og ég veit að hann hefur undir höndum líka, ef miðað er við tekjur á tilteknum árum og hlutfall álagðra skatta - hvort heldur af tekjum ársins sem teknanna er aflað eða ársins sem skattarnir eru greiddir á - þá kemur í ljós að á árunum 1975, 1976 og 1977 er hlutfallið álagðir skattar af tekjum greiðsluárs 11.4%, 12.5% og fer niður í 10.6% árið 1977. Þetta eru tölur frá Þjóðhagsstofnun frá því 6. febr. á þessu ári, og ég held að þær hafi ekki breyst nema þá að það hafi orðið til lækkunar. Ef svo er athugað árið 1978, þá hefði þetta hlutfall verið 11.6% án þeirrar löggjafar sem ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar beitti sér fyrir, en fer í 12% með þeim. Það þýðir að vinstri stjórn er tekin við og þá um leið hækkar hlutfallið. Þetta fer á árinu 1979 í 13.2% og árið 1980 í 13.9% samkv. þessum tölum. Ef við svo skoðum nýjasta heftið af Hagtölum mánaðarins getum við séð þetta hlutfall og þá miðað við þjóðarframleiðslu. Þá kemur einmitt í ljós að 1974 er hlutfallið tekjur ríkissjóðs miðað við þjóðarframleiðslu 26.7%, 1975 26.5%, 1976 26.8%, 1977 26.3%. Samkv. þessum tölum - sem ég held að séu þó ívið lægri eftir endurskoðun á þjóðarframleiðslu - er hér um að ræða tekjur ríkissjóðs sem hlutfall af þjóðarframleiðslu frá 26.3% upp í 26.8% í tíð ríkisstj. frá 1974–1978.

Og dúndrandi ríkishalli.

Dúndrandi ríkishalli, sagði hæstv. fjmrh. Það er rétt, á árinu 1975 var dúndrandi ríkishalli. En hann á sínar skýringar, vegna þess einfaldlega að 1974, þegar ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar tók við, tók hún við þeirri mestu verðbólgu sem verið hafði í landinu. Það er búið að slá það út að sjálfsögðu núna, því að það eru komnar nýjar vinstri stjórnir síðan, enda er 50% verðbólga, sem menn töluðu um 1974, ekki talin í dag í sjónmáli, heldur 70%. Ef við athugum örlitið líka hvernig breyting á þjóðarframleiðslu varð 1975, þá kemur fram að hún minnkaði stórlega. Ég vildi gjarnan að hæstv. fjmrh. skoðaði útgjöld ríkisins sem hlutfall af þjóðarútgjöldunum. Þá kemur einmitt í ljós að hlutfallið er nákvæmlega það sama 1973, 1974, 1975, 1976 og 1977, en sem hlutfall af þjóðarframleiðslu er það minna 1975 vegna þess að þjóðarframleiðsla minnkaði og það var verðbólga í landinu sem hafði þessar afleiðingar. Síðan má ekki gleyma því, að í maímánuði 1974 eru samþykkt af þáv. ríkisstj. ný útgjöld upp á 2 milljarða 250 millj. kr., á pappírnum að vísu einhverjar tekjur upp í þetta. Þetta voru útgjöld ríkissjóðs frá og með júnímánuði og út það ár, sem á 12 mánuðum á þessu tímabili voru u.þ.b. 4 milljarðar. Þetta kom allt saman inn í ríkissjóðsdæmið 1975, þannig að hallinn, sem þá var, á sínar skýringar. Ef við höldum okkur að spurningu hv. þm. og skoðum árið 1978, þá voru tekjur ríkissjóðs - nú erum við að tala um tekjurnar, ekki um útgjöldin - þá voru tekjur ríkissjóðs sem hlutfall af þjóðarframleiðslu ekki 26, ekki 27, heldur 28.3%. Þá er ekki lengur hægri stjórn, eins og hann orðaði það, þ.e. samstjórn Sjálfstfl. og Framsfl. Þá er komin vinstri stjórn og hlutfallið af ríkistekjunum 2% hærra hjá vinstri stjórn heldur en hjá ríkisstj. 1974–1978, sem hv. þm. vildi segja að hefði verið hægri stjórn. Árið 1979 var þetta hlutfall 29.5%. Nú eru þessar tölur teknar í síðasta mánaðaryfirliti frá Seðlabankanum og spá hans er að tekjur ríkissjóðs verði 28.6% af þjóðarframleiðslunni 1980. Þetta sýnir að það eru vinstri stjórnir í þessu landi sem þyngja skattbyrðina, auka skattana. Það var einmitt þetta sjónarmið sem kom fram hjá hv. þm. í ræðu hans áðan, að þessa skatta verður að leggja á til að ná saman endum. En að það hvarflaði að hv. þm., að hægt væri að draga úr útgjöldum ríkissjóðs og þar á móti kæmi niðurfelling á þeim sköttum sem við höfum verið að tala um og munum tala um á næstu dögum, á það var ekki minnst. Við skulum gera okkur grein fyrir því, að á þessu tímabili, 1978–1980, hefur hlutfall ríkistekna til opinberra framkvæmda minnkað úr 25% niður í 15%. Þetta segir okkur að það er búið að hlaða á ríkissjóð nýjum og nýjum pinklum í rekstrargjöldum sem veldur því, að ríkissjóður hefur ekki fjármagn til að annast opinberar framkvæmdir eins og áður hafði verið gert, þ.e. nota sama hlutfall af ríkistekjunum, 25%. Og það þótti mönnum á árunum 1974–1978 alls ekki nægilega mikið, þeim sem þá voru í stjórnarandstöðu. Ég vildi aðeins láta þetta koma hér fram vegna þeirra hugleiðinga og óbeinnar fsp. sem hv. 1. þm. Vesturl. bar fram. Ég held að það hafi sýnt sig af því, sem hér hefur verið sagt, að það eru vinstri stjórnir á Íslandi sem þyngja skattbyrðina. Það hefur sýnt sig hvaða vinstri stjórn sem verið hefur við völd í landinu.



Herra forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að taka frekari þátt í þessum umr. en ummæli 1. þm. Vesturl. gáfu tilefni til að standa upp aftur. Það er miklu alvarlegra mál en fjölmargir gera sér grein fyrir, ef ekki er hægt að leggja niður bráðabirgðaskatta þótt átin líði og endurnýjun á þeim fari fram svo til reglulega - skatta sem aldrei var gert ráð fyrir að festust í því fjármálakerfi sem þjóðfélagið hefur búið sér til, heldur hafa átt að vera til að leysa tímabundin verkefni. Þessi skattur var á sinum tíma lagður á einungis til að auka tekjur ríkissjóðs, en átti ekki að standa undir neinu sérstöku tímabundnu verkefni. Ég verð að segja alveg eins og er, að ég batt vonir við að þessi óhappaskattur yrði ekki endurnýjaður, hvað þá að hann yrði reglulega endurnýjaður. Ég ætla ekki að deila um það, hvort hægri stjórnir eða vinstri stjórnir hafi verið vitrari við stjórn á þessu blessaða landi okkar. Ég held við höfum aldrei haft neina sérstaka hægri stjórn.  Ég held að það sé kominn tími til þess, að framkvæmdavaldið beiti hugmyndum sínum til að komast hjá þessari síauknu skattheimtu sem hvílir á þjóðfélaginu, og það er alls ekki með það í huga að finna upp nýja skatta þegar ég tala á móti þeirri skattheimtu sem hér er á dagskrá nú. Stefnan verður að vera sú, hún verður fljótt að verða sú, að skilja meira eftir af launatekjum hjá fólkinu í landinu og gera fyrirtækjum kleift að standa undir meiri framkvæmdum en opinberum aðilum, minnka þar af leiðandi framkvæmdir á vegum hins opinbera. Þetta þýðir að sjálfsögðu breytta stjórnarhætti, það sjá allir. Við verðum að stefna að því að minnka þarfir ríkissjóðs. Þörfum ríkissjóðs er fullnægt með síhækkandi álögum, hvort sem það er í tollheimtu eða annarri opinberri skattheimtu. Það getur ekki gengið til lengdar, það sjá allir. Ég ætla ekki að hafa þessa ræðu lengri eða leggja meira til málanna um það dagskrármál sem hér er rætt. En ég held að öllum sé ljóst að þjóðin rís ekki undir því sem þegar er búið að leggja á hana. Og ég vona að það sé kominn tími til þess að við skiljum það, áður en sá snjóbolti, sem við höfum búið til, hleður á sig meira en ég gat um áðan, þegar ég tók dæmi um 30 millj. sem nú eru orðnar að 43 millj. eftir 12 mánaða bið í banka.



Herra forseti. Það væri vissulega freistandi að hefja hér miklar umræður í sambandi við þau mál sem við höfum verið að minnast á hér. Ég get tekið undir með hv. 3. þm. Reykv., að vissulega væri full þörf á því að taka þessi mál til rækilegrar umræðu og skoðunar til þess að finna út það réttláta kerfi sem við væntanlega erum allir sammála um að þörf sé á að finna í þessum málum. Við vorum að setja réttlátara skattakerfi í lög, eða þeir sem gerðu það 1978. Þar var mikil vinna á bak við lagagerðina. Ég minnist þess, að maður heyrði hina ýmsu stjórnmálaspekinga og ráðamenn á þeim tíma lýsa því yfir, að nú væri fundið réttlátt skattakerfi og skilvirkt, skattakerfi sem ætti að verða til þess að allir þegnar þjóðfélagsins byggju við visst réttlæti á þessum sviðum. Við erum nú á árinu 1980 að sjá hvernig þessi skattalög hafa reynst, afleiðingar þess koma sjálfsagt til umræðu síðar og leiða væntanlega til leiðréttingar. Það, sem ég sagði í fsp. minni þegar ég nefndi hægri stjórn, var einfaldlega vegna þess að hv. 5. þm. Reykv. lagði svo mikla áherslu á orðið vinstri stjórn að mér fannst ástæða til að spyrja hann alveg sérstaklega um ágæti stjórnunarhæfileika á hægristjórnartímabili, sem ég geri þá ráð fyrir að hann hafi viljað eigna sínum stjórnartíma. Það væri sjálfsagt hægt að tala langt mál um þær kröfur sem við gerum til þjóðfélagsins á hverjum tíma. Við viljum meiri félagslegar aðgerðir, við viljum fullkomnara tryggingakerfi og við viljum sjálfsagt - eins og hv. 3. þm. Reykv. sagði réttilega - fjárfesta umfram getu til þess að öðlast þau lífsþægindi sem íslenska þjóðin vill búa við. Í svari hv. 1. þm. Reykn. kom eiginlega fram það sem ég var að biðja hann um að svara. Raunverulega svaraði hann því skilmerkilega þegar hann las upp úr öllum skýrslunum. En auðvitað sleppti hann ýmsu sem gerir það að verkum, að þessi samanburður er ekki eins óhagstæður fyrir hann og e.t.v. fyrir okkur sem stöndum í því að bera ábyrgð á stjórn landsins í dag. Auðvitað sleppti hann ríkishallanum, ástandi í ríkisfjármálum á þessum árum. Auðvitað sleppti hann einnig að bera saman efnahagsástandið í heiminum og nefna olíukreppuna sem hefur sett efnahagskerfi hverrar stórþjóðarinnar á fætur annarrar úr skorðum, hvað þá þau áhrif sem þetta ástand hefur fyrir okkur, þessa litlu þjóð sem hefur mjög einhæfa möguleika á flestum sviðum. Ég hélt að öllum væri ljóst að við Íslendingar erum háðari utanríkisviðskiptum en flestar aðrar þjóðir miðað við þær aðstæður sem við búum við í dag. Þetta er lýsandi dæmi um ástandið í raun og veru, og við ættum ekki að þurfa að vera hér að karpa um það, hvort við þurfum að halda uppi ákveðinni skattlagningu þegar alvarlegt efnahagsástand blasir við. Auðvitað veit hv. 1. þm. Reykn. ósköp vel hvernig efnahagsástandið er. Hann er meira að segja að fletta einni bókinni nú, Hagtölum mánaðarins, sem sýnir honum alveg eins og okkur hinum hvaða vandamál það eru sem við búum við í dag og erum að reyna að finna lausn á til að fleyta okkur áfram svo að þjóðin bíði ekki skipbrot og við getum haldið þeirri meginstefnu sem við erum þó allir sammála um: að reyna að tryggja öllum atvinnu í landinu. Eins og ég sagði áðan ætla ég ekki að fara að halda hér neina eldhúsdagsræðu eða leiða umræðurnar út fyrir það svið sem þær eiga að fjalla um, þ.e. framlengingu á þessum sérstaka skatti sem við erum sjálfsagt ekkert sérstaklega ánægðir með. En eins og ég sagði hér í upphafi vil ég heldur þola það að þurfa að framlengja þennan skatt um eitt ár enn heldur en að taka upp nýja skattlagningu, þ.e. almennan eignarskatt, sem væri sennilega eina úrræðið í staðinn. Þess vegna vil ég heldur af tvennu illu framlengja þennan skatt um sinn.



Herra forseti. Vegna þess, sem hv. 1. þm. Vesturl. sagði, vil ég aðeins minna á það sem sjálfstæðismenn sögðu á haustþingi 1978. Þeir bentu á það, að þáv. ríkisstj. færi rangt að. Hún ákvað að auka ríkisumsvifin og til þess að halda jöfnuði í ríkisfjármálunum beitti hún aukinni skattheimtu. Ef haldið hefði verið því striki sem þá var komið og við hefðum haft ríkisumsvifin í svipuðu hlutfalli 1978 og 1977, þá hefðum við ekki þurft á þeirri skattheimtu að halda sem ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar beitti sér þá fyrir og verið er að leggja til við Alþingi að framlengja nú.



Herra forseti. Ég lýsi ánægju minni með það, að hæstv. fjmrh. er kominn í salinn. Um leið vil ég gefa hv. 1. þm. Vesturl. þær upplýsingar, að þegar skattalögin voru afgreidd 1978 voru þau afgreidd með nafnakalli í minni deild. Ég taldi þau lög meingölluð og afstaða mín gegn þeim er skráð í þingtíðindum frá þeim tíma.