Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. hefur orðið sammála um að mæla með samþ. þessa frv. Málið hefur nú gengið gegnum hv. Ed. og fengið þar einróma fylgi. Við í fjhn. gerum á því tvær smávegis brtt., og fjallar sú fyrri eingöngu um að skýra það, að lífeyrisstyrkur komi ekki til greina við launalækkun, nema hún stafi af örorku, en síðari brtt. er aðeins leiðrétting á máli. Annars held ég, að ekki þurfi að gera öllu ýtarlegri grein fyrir þessu frv., vegna þess að það er gert í nánu samræmi við gildandi lög um lífeyrissjóð ljósmæðra. Eini mismunurinn er sá, að rétt til lífeyris hefur sérhver hjúkrunarkona, sem greitt hefur iðgjöld til sjóðsins í 10 ár eða lengur samkv. þessu frv., en samkv. l. um lífeyrissjóð ljósmæðra er miðað við 5 ár. Fjhn. taldi rétt að setja þessar reglur í þetta frv. í samræmi við það, sem upp er tekið í öðrum tveim frv., sem sé um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins og lífeyrissjóð barnakennara. Þá var það og upplýst, að n. sú, er starfar nú stjórnskipuð til þess að endurskoða alla löggjöfina um tryggingar ríkisins, mun taka þetta mál til athugunar eins og önnur, og hygg ég, að hún muni síðar gera till. varðandi lífeyrissjóð ljósmæðra, að hann fari yfir á 10 ára regluna. Eins og áður er sagt, álít ég, að ekki sé þörf á að gera frekari grein fyrir þessu máli, þar sem þetta er gert í samræmi við áðurgreind l. um lífeyrissjóð ljósmæðra, og er frv. samið af einum aðaltryggingasérfræðingi landsins.

dómsmrh. (Einar Arnórsson) : Laust fyrir mánaðamótin síðustu rituðu 14 menn stjórnarskrárnefnd bréf. Þar segir m. a., að stofnun lýðveldis beri að haga svo, að í engu sé „vikið frá gerðum samningum og drengilegri málsmeðferð“. Enn fremur segir þar svo: „Ef Alþingi fellir samninginn úr gildi, án þess að fullnægt sé minnstu kröfum sambandslaganna, - og stofnar lýðveldi á Íslandi við þær aðstæður og á þann hátt, sem misbýður drengskapar- og sómatilfinningu þjóðarinnar og réttarvitund þeirri, sem henni hefur verið innrætt af ágætustu leiðtogum hennar í 100 ára sjálfstæðisbaráttu, munu þau hörmulegu tíðindi gerast, að Alþingi neyði þjóðina til þess að vera sundurlynda um úrlausn þessa stórmáls. Vér munum telja það siðferðislega skyldu vora að leggja málstað vorn fyrir alþjóð Íslendinga, svo að atkvæðagreiðsla um málið verði sem sönnust skýrsla um vilja þjóðarinnar. Oss er ekki nóg, að formlega sé stofnað lýðveldi á Íslandi. Vér vitum, að margvíslegar hættur geta steðjað að frelsi voru, þjóðerni og menningu. Og gegn þeim hættum verður aðeins barizt til þrautar með samhuga átökum þjóðar, sem er jafnófús að fremja rangindi sem þola rangindi. Vér erum ekki að rjúfa neina þjóðareiningu um lausn sjálfstæðismálsins. Sú eining hefur þegar verið rofin með því að fara að nauðsynjalausu með málin inn á brautir, sem allmikill hluti þjóðarinnar mun aldrei sætta sig við“. Í fréttalestri útvarpsins s. l. föstudagskvöld var bréf þetta lesið í heild, þ. á m. þessar tvær tilvitnanir, er ég las upp. Þetta hefur sætt aðfinnslum ýmissa. Ekki þó svo að skilja, að útvarpið hafi á nokkurn hátt farið rangt með, heldur hitt, að ekki þótti sæma, að útvarpið birti orðrétta þá kafla bréfsins, er ég las. Ég hef að sjálfsögðu ekkert við það að athuga, að útvarpið birti það úr nefndu bréfi, sem snerti sjálfa fréttina. Tel það rétt og sjálfsagt, enda sé gætt hlutleysis í frásögn. En hitt tel ég óviðeigandi, að birta þá kafla úr bréfinu, þar sem farið er meiðandi og móðgandi orðum um meiri hluta Alþingis og þann hluta þjóðarinnar, sem honum eru fylgjandi. Þess vegna átti ég s. l. mánudagsmorgun tal við réttan aðila og benti honum á, að þessi meðferð útvarpsins hefði vakið gremju. Hann féllst á, að ekki hafi verið rétt að lesa þessa kafla, og lofaði hann að hafa gát á þessu framvegis, að ekki yrði lesin upp meiðandi ummæli um þing og stjórn. Ég gef deildinni þessa skýrslu vegna fyrirspurnar, er fram hefur komið frá þm. N.-Ísf. varðandi þetta mál.



Það er um skýrslu hæstv. dómsmrh., sem ég vil segja nokkur orð. Hann gat þess, að í tilefni af því, sem birtist í útvarpinu, hefði hann kallað fyrir sig yfirmann þeirra málefna og rætt við hann um það, hvað það væri óviðeigandi, að birt voru ummælin í skjali því, sem hér ræðir um. Ég hygg, að hæstv. ráðh. sé nokkuð viðkvæmur um flutning mála í útvarpinu. Eins og kunnugt er, er útvarpað daglega fréttum frá Alþ. og ýmissa skjala þar getið. Ég tel, að 14-menningarnir beri ábyrgð á ummælum sínum, og þar sem þau eru fram komin vegna yfirlýsingar tveggja þingflokka, þá nálgist það mjög, að hér sé um þskj. að ræða, og mundi engum ofboðið, þó að lesin væru þingskjöl, þótt í þeim hafi verið ekki minni né óvarkárari fullyrðingar en í umræddu skjali. Þetta vildi ég segja um það atriði, en hitt undrast ég, að dómsmrh. skyldi telja þetta sér óviðkomandi. Útvarp og háskóli eru hvort tveggja ríkisstofnanir, og ef ásakanir koma fram, ber dómsmrh. að rannsaka, hvort þær hafa við rök að styðjast. Mér virðist hann gera hér nokkurn mun á, þótt háskólinn sé auðvitað eins og aðrir háskólar nokkuð „automat“. Það er í þessu sambandi aukaatriði, hvort er um réttlætismál að ræða, en ég er óánægður með, hvernig ráðherra hefur gert upp á milli þeirra fyrirspurna, sem til hans var beint. Ég tel það ekki minna atriði, að 3 prófessorar varna mönnum máls í einni háskólabyggingunni heldur en þótt lesið hafi verið upp í útvarpinu skjal með undirskrift þessara 14 manna.

Dómsmrh. (Einar Arnórsson) : Þm. er óánægður með okkar gerðir í þessu máli, og undrast ég það ekki, en hins vegar teljum við, að við höfum rétt til að hafa okkar skoðanir hér um. Hann gat þess, að hér hefðu farið umræður á milli flokka, en ég tek fram, að það er á ábyrgð þingsins og flokkanna, en ekki fréttastofu útvarpsins. En hitt verður útvarpið að sjá um, að í fréttum sé ekkert það flutt, sem talizt getur meiðandi og móðgandi fyrir þing og stjórn. Hitt er því óviðkomandi, hvað háskólaráð gerir við sinn húsakost, enda þótt ég hyggi, að í þessu tilfelli sé um nokkurn misskilning að ræða.



Herra forseti. Ég skal ekki vera langorður í þetta sinn. Ég vil einungis þakka dómsmrh. fyrir hans skjótu og ákveðnu tiltektir, að koma í veg fyrir, að slíkt geti komið fyrir aftur.



Það var aðeins eitt atriði, sem kom fram í ræðu dómsmrh., sem ég vildi gera aths. við. En það var það, þegar hann sagði það sér óviðkomandi, til hvers háskólabyggingarnar væru notaðar. Mér þykir allundarlegt, ef honum þykir hlýða, að þar sé leyft að verja einn málstað, en bannað að verja annan.



Herra forseti. Samgmn. hefur á þskj. 526 gefið út nál. sitt um þetta mál. Eins og þar greinir, hefur n. ekki séð sér fært á þessu stigi að leggja til, að frv. þetta nái fram að ganga. Frv. þetta snertir aðeins eina gr. vegal. eða þó reyndar tvær gr. -, ef þannig væri frá gengið, að samræmi væri í. Ýmsir menn úr samgmn. þingsins hafa átt tal um þetta atriði, sem í frv. er til meðferðar, við vegamálastjóra og verið sammála honum um það, að við fyrsta tækifæri væri æskilegt, að endurskoðun færi fram á vegal. og þá líka þessum kafla, sem frv. þetta við kemur, þ. e., að sú endurskoðun væri ekki í því fólgin að bæta aðeins vegum í þjóðvegatölu, heldur líka að taka önnur ákvæði laganna og semja þau um með því að setja nánari ákvæði í staðinn. Samgmn. er ekki fylgjandi þessum till., sem fram koma í frv. á þskj. 334. Þar er lagt til, að verkfærra gjald, sem kallað er, sé tekið til nýrrar meðferðar á þeim grundvelli, að þessi skattur verði hækkaður. En slíkir skattar sem þessi, sem kallaðir hafa verið nefskattar, eiga ekki lengur neinn stað í gjalda- og greiðslulöggjöf þjóðarinnar. Það mun ekki vera nema á tveim stöðum í okkar löggjöf, sem eimir eftir af slíku, þ. e. í kirkjulöggjöf, þar sem um er að ræða kirkjugjöld og prestgjöld, og svo þar, sem er þetta verkfærra gjald, þar sem viss upphæð skal greidd af hverri persónu á tilteknum aldri. Nú er komið svo, að öll gjöld miðast við það, sem kalla mætti eftir efnum og ástæðum, og er það beinlínis tekið fram í útsvarslöggjöfinni. Og í sjálfu sér er ekki um annað talað í skattal. Undantekningar eru frá þessu tollar og því um líkt, sem kemur öðruvísi út þó en beinn nefskattur, því að þar er ekki miðað við, að jafnt gjald skuli taka af hverri persónu. Nú er einnig svo komið, að þessi verkfærra gjöld eru að hverfa úr þýðingu. Þau voru í fyrstu lögð á til þess að mæta tiltölulega lítilli þörf vegna viðhalds vega í hreppum og sýslum. Nú er þetta orðið með öðrum hætti. Nú eru það útsvör og sýsluvegasjóðsgjöld, sem hrepparnir greiða, sem standa undir þessum kostnaði öllum, því að hreppavegagjaldið hangir aðeins við lýði enn; en er mjög lítill hlutur upp í það nú orðið, sem það í fyrstu var ætlað til að fullnægja, og það mundi ekkert gera til, þó að það hyrfi með öllu. Og fjöldi sýslufélaga er kominn inn á allt aðra braut til þess að fullnægja þessari þörf, sem er söfnun sýsluvegasjóða. Hv. þm. sjá því, að hér í þessu frv. er því nokkuð umhverft og ekki ástæða til að taka upp það, sem í því er farið fram á. Og ef samgmn. hefði komið með till. um breyt. á því atriði, sem frv. er um, þá hefði hún lagt til, að þetta verkfærra gjald yrði afnumið með öllu. En n. hefur ekki talið sérstaka ástæðu til þess á þessu þingi að fara inn á það að breyta þessum l. með því að samþ. slíka úrfellingu, en hefur borið fram rökst. dagskrá um, að ríkisstj. láti sem fyrst fram fara gagngerða endurskoðun á hinum almennu ákvæðum vegal. Ég vil því fyrir hönd n. óska þess, að sú afgreiðsla verði höfð á málinu, að samþ. verði þessi rökst. dagskrá.

Frsm. meiri hl. ( Skúli Guðmundsson) : Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að svo stöddu að fjölyrða um þetta mál. Á þskj. 479 er lagt til, að frv. verði samþ. óbreytt.

Frsm. (Áki Jakobsson) : Herra forseti. Fjhn. hefur haft þetta mál lengi til meðferðar, en hefur ekki orðið fyllilega sammála um það, þótt hún hafi ekki gefið út nema eitt nál. Frv. þetta er eiginlega í tveim höfuðatriðum, annað þeirra fjallar um það, að hækka þann hluta stríðsgróðaskattsins, sem skiptist milli bæjar- og sýslufélaga, þar sem enginn stríðsgróðaskattur er greiddur, úr 5% upp í 15%, en hitt atriðið er það, að þau bæjar- og sýslufélög, sem að vísu fá skatt sem hluta af stríðsgróðaskatti samkv. 2. gr., en er lægri en þau mundu fá samkv. 3. gr., skuli fá stríðsgróðaskatt samkvæmt þeirri gr. Þetta mun hafa verið framkvæmt þannig, að minnsta kosti af stjórn Sjálfstfl. Ef l. hefðu verið framkvæmd samkv. orðanna hljóðan, þá hefði t. d. Siglufjörður eitt árið átt að fá 146 kr. í stað þess að fá skatt samkv. 3. gr., sem gerði 16000 kr. - Hér er því ekki verið að gera annað en að staðfesta „praksis“, sem verið hefur. N. gat ekki verið sammála um að hækka stríðsgróðaskattshlutann, sem úthlutað er samkv. 3. gr. Í nál. er birt bréf frá eftirlitsmanni sveitarstjórnarmálefna og brtt., sem hann leggur fram, en n. varð þó ekki sammála um að taka upp, þó að ekki sé hægt að neita því, að hún sé að nokkru leyti til bóta, og er það til athugunar, hvort ástæða er til að taka hana upp. Á. þessu stigi málsins hef ég ekki gert frekari till. um þetta, en ég býst við, að nm. telji sig hafa óbundnar hendur við að flytja brtt., þó að þeir hafi hafnað því, sem felst í frv. Samkvæmt þessu hefur minni hl. n., sem er ég einn, lagt til, að frv. verði samþ. óbreytt, en meiri hl. leggur til, að þessum 5% í 3. gr. l. verði ekki breytt.



Herra forseti. Ég verð að segja það, að mér þykja þær undirtektir, sem fjhn. hefur veitt þessu frv., vera heldur daufar. Aðaltilgangurinn með þessu frv. var sá að hækka þann hundraðshluta, sem sýslu- og bæjarfélög fá af stríðsgróðaskatti. Oft hefur verið rætt um það hér, að bæjar- og sveitarfélög séu mjög þurfi fyrir aukna tekjustofna, og nú á þessum tímum, þegar innheimtur er mjög verulegur stríðsgróðaskattur, þá virðist ekki óeðlilegt, að þau bæjar- og sveitarfélög, þar sem þannig háttar til um, að lítill stríðsgróðaskattur fellur til, fái nokkra hlutdeild í þessum skatti, sem rennur til ríkissjóðs. Þessi hluti bæjar- og sveitarfélaga hefur verið fram til þessa 5% af stríðsgróðaskattinum. Hins vegar hafa þau bæjar- og sveitarfélög, sem fá 45% af áföllnum stríðsgróðaskatti á viðkomandi stað, fengið á þennan hátt allverulegar upphæðir, og auðvitað hæstar í Reykjavík og Hafnarfirði, þar sem mestur hluti stríðsgróðans fellur til. En fjöldi annarra bæjarfélaga hefur fengið mjög lítið í sinn hlut, - sem hafa fengið þessi 5%. Um leið og ákveðið var, að þessi bæjar- og sýslufélög fengju 5% af stríðsgróðaskattinum, var fellt niður ákvæðið um, að þessi félög fengju 12½% af áföllnum tekjuskatti á viðkomandi stað. En nú hefur það sýnt sig, að í flestum þessara bæjar- og sveitarfélaga nema þessi 5% tæplega því, sem þau voru svipt með því að taka af þeim 12½% af áföllnum tekjuskatti. Í raun og veru má segja, að þau hafi ekki fengið nokkurn hlut af þessum stríðsgróðaskatti, því að það, sem þau fengu af honum, kemur rétt upp á móti því, sem þau höfðu fyrr samkv. öðrum l. - Það, sem vakti fyrir mér, var að hækka nokkuð þann heildarhlut, sem af þessum skatti gengi til bæjar- og sýslufélaga, eða úr 5% upp í 15%. En meiri hl. hv. fjvn. vill ekki hreyfa við þessu ákvæði, ekki einu sinni hreyfa við þeim ákvæðum, sem gilt hafa um dreifingu þessarar litlu upphæðar. Þó hefur eftirlitsmaður sveitarstjórnarmálefna gert allýtarlegar tillögur til n. um það, hvernig haga mætti úthlutun þessa fjár. Og hann leggur einnig til, að 10% af stríðsgróðaskattinum verði tekið og skipt á milli sýslufélaga, bæjarfélaga og hreppsfélaga. Ég álít þá uppástungu, sem kemur fram frá þessum manni, mjög athyglisverða. Ég álít það form, sem hann bendir á um úthlutun á þessu fé, til verulega mikillar réttlætingar frá því, sem verið hefur. En það virðist vera svo hjá meiri hl. hv. fjhn., að stefnan sé að hreyfa alls ekki við þessu né auka framlagið af stríðsgróðaskatti til bæjar- og sveitarfélaga og að fara ekkert inn á að hreyfa við þeirri reglu, sem farið hefur verið eftir um skiptingu þessa fjár. En það þýðir kannske ekkert að fást um það. Það verður að sýna sig í hv. d., hvort meiri hl. hv. þm. lítur svo á, að það sé réttmætt að neita bæjar- og sýslufélögum þeim, sem lítinn stríðsgróða skatt hafa, um dálítið ríflegra framlag af þessu fé en þau hingað til hafa fengið. En ég vil alveg sérstaklega undirstrika þetta, að þessi litla hlutdeild, sem bæjar- og sýslufélög hafa fengið í stríðsgróðaskattinum, hún rétt aðeins vegur upp á móti því, sem þau höfðu áður með öðrum l., en tekið var út, þegar þetta ákvæði var sett inn, um hlutdeild þeirra í stríðsgróðaskattinum. Það má því segja, að þau fái ekki neitt af þessum stríðsgróðaskatti. En ef hæstv. Alþ. vill ekki breyta þessu, verður vitanlega við það að sitja. Bæjarfélögin hafa fundið, að lítill skilningur er á hæstv. Alþ. um þetta atriði, að það þurfi að gefa þeim aukin skilyrði til þess að afla sér tekna. En mér hafði skilizt á allmörgum hv. þm., að þeir vissu mjög vel, að full þörf er á að breyta þarna um og að full sanngirni er, að hlutdeild bæjar- og sýslufélaga verði aukin í stríðsgróðaskattinum frá því, sem nú er. Vil ég því eindregið mælast til þess, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir, en brtt. hv. meiri hl. fjhn. við frv. verði ekki samþ.

Jakob Möller. Út af aths. hv. 6. landsk. þm. (LJós) vil ég víkja aðeins að því, að ég sem fjhnmaður get ekki fallizt á að hækka þessa hlutdeild í stríðsgróðaskattinum vegna þeirra bæjar- og sýslufélaga, sem enginn stríðsgróðaskattur er greiddur í. Frá mínu sjónarmiði væri allt öðru máli að gegna, ef um það væri að ræða að veita hlutdeild í tekjuskattinum, reglulegum tekjuskatti, sem greiddur er til ríkissjóðs, vegna þess að tekjuskattur er víðast hvar greiddur, en stríðsgróðaskatturinn er tekjustofn þeirra sveitarfélaga, þar sem hann fellur til. Og þegar gengið hefur verið inn á þá braut að ætla þeim sveitar- og bæjarfélögum sérstakl., þar sem stríðsgróðaskattur fellur til, hlut af honum, þá byggist það á því, að með því að taka stríðsgróðaskattinn sé gengið á tekjustofna þeirra bæjar- og sveitarfélaga. En um slíkt er ekki að ræða, þar sem enginn stríðsgróðaskattur er greiddur. Þess vegna horfir þetta öðruvísi við, þegar fara á inn á þá leið að láta önnur bæjar- eða sveitarfélög en þau, sem greiða stríðsgróðaskatt, fá hlutdeild í honum, því að þá er verið að gera þau sveitarfélög, sem greiða ekki stríðsgróðaskatt, þátttakandi í tekjustofnum annarra sveitarfélaga. Og það er ákaflega mikið umdeilanlegt, hvort það er réttlætanlegt á nokkurn hátt. En hins vegar geri ég ráð fyrir því í sameiginlegu nál. meiri hl. fjhn., sem mælir á móti því, að þessi hækkun verði gerð, sem í frv. er gert ráð fyrir, á hlutdeild bæjar- og sýslufélaga í stríðsgróðaskattinum, að ekki sé fært að ganga lengra í því að skerða þessar tekjur ríkissjóðs með því að hækka þennan hlut úr 5% í 15%.



Út af þeim ummælum, sem hér féllu hjá hv. 3. þm. Reykv. (JakM), vil ég segja það, að þetta mál liggur hreint ekki þannig fyrir, að um það sé að ræða, að þótt hlutdeild þessara bæjar- og sýslufélaga af stríðsgróðaskatti verði aukin eins og hér er lagt til, frá því sem verið hefur, þá verði það á nokkurn hátt til þess að skerða samkv. núverandi 1. hluta þeirra bæjar- og sveitarfélaga, sem nú fá 45% af þeim stríðsgróðaskatti, sem á er lagður hjá þeim hverju fyrir sig. Það verður ekki á nokkurn hátt. Þau fá nákvæmlega jafn mikið af þeim hluta, þó að þetta frv. verði samþ., eftir sem áður. En sá einn munur, sem á þessu yrði, er, að ríkið kæmi til með að sleppa nokkru af því, sem það hefur. Það, sem því hefur ráðið úrslitum hjá hv. meiri hl. fjhn., er það, sem síðast kom fram í ræðu hv. 3. þm. Reykv., að þeir hafa ekki álitið, að ríkið mætti við því að sleppa þeirri fjárhæð, sem hér ræðir um, en ekki hitt, að í raun og veru væri verið að draga til þeirra bæjar- og sveitarfélaga, sem greiða ekki stríðsgróðaskatt, af þeim skatti, sem önnur bæjar- og sveitarfélög ættu, þar sem stríðsgróðaskattur væri á lagður.



Herra forseti. Ég vil fara fram á það, þó að það sé kannske óvenjulegt, að umr. verði tekin aftur upp um þetta mál, og vil ég gera grein fyrir þeirri ósk minni. Þetta er síðasta umr. um þetta mál hér í hv. d., a. m. k. að sinni. Henni lauk með þeim hætti, þegar þetta mál var við þessa umr. rætt hér á dögunum, að klukkan var orðin fjögur, sem er venjulegur fundarlokatími. Ég hafði þá talað og gert grein fyrir málsatriði. Þegar ég fór af fundi kl. fjögur, þá var hv. 6. landsk. þm. (LJós) að tala, og auk þess vissi ég, að einn hv. þm. var á mælendaskrá, 2. þm. N.-M. (PZ). Og ég gekk þá út frá því sem vísu, að umr. um málið mundi þá verða frestað. Nú er það að vísu ekki algild regla, að umr. sé frestað kl. 4, en þó svo venjuleg, að ég gerði ráð fyrir, að svo mundi verða um þetta mál, þó að ég vilji ekki ásaka hæstv. forseta fyrir það, þó að hann sliti umr. þá um málið, þar sem enginn var á mælendaskrá. En þar sem þetta atriði er mjög þýðingarmikið, þá óska ég eftir þessu, - án þess að ég geri grein fyrir því, hvað það er, - en það var sem sé ágreiningur um l. um samvinnufélög, hvernig þau beri að skilja, og ég hafði lýst skoðun minni, þar sem talað er um, að samvinnufélög hafi óskiptilega varasjóði og að það sé óeðlilegt, að þær reglur gildi um varasjóði þessara félaga, þar sem, þegar allt er athugað, enginn munur væri á þessum félögum og öðrum félögum, sem varasjóði hafa. Og þetta byggist á því, að þótt í 3. gr. l. um samvinnufélög sé svo ákveðið, að innstæðufé í óskiptilegum sameignarsjóðum sé ekki útborgað við félagsslit, þá er í annarri gr. þessara sömu l., 24. gr., lagt svo fyrir, með leyfi hæstv. forseta: „Fé má ekki greiða úr varasjóði nema eftir tillögu félagsstjórnar, í samráði við endurskoðun og með samþykki aðalfundar, enda séu tillögunni fylgjandi eigi færri en 2/3 þeirra félagsmanna eða fulltrúa, sem atkvæðisrétt eiga á fundinum“. Það er augljóst, að þetta ákvæði 24. gr. ónýtir gersamlega ákvæði 3. gr., því að samkv. 24. gr. er hægt, hvenær sem er, að skipta varasjóði slíks félags upp, greiða félagsmönnum úr honum á hverju einasta ári og ganga þannig frá, að við félagsslit sé enginn varasjóður til, og þannig gera það að verkum, að þessi félög séu nákvæmlega með sama hætti og önnur hlutafélög, sem um er að ræða í landinu, hvers konar hlutafélög sem eru. Ég vil því fara fram á það við hæstv. forseta, að hann taki málið nú aftur á dagskrá til umræðu.

Forseti (JörB) : Mér skilst nú, að hv. 3. þm. Reykv. sé í grg. sinni fyrir ósk sinni um það, að málið verði tekið nú á dagskrá aftur, búinn að koma að þeirri leiðréttingu, sem hann taldi nauðsyn til bera, og þannig ná þeim tilgangi, sem hann hafði með ósk sinni. Ég get ekki orðið við þeim tilmælum hans að opna nú umr. þá aftur, sem lokið var nú nýskeð um þetta mál. Það er að vísu svo, að það er ýmist með það, hvort fundi er lokið í þessari hv. d. kl. 4 eða honum er frestað, þannig að veitt er fundarhlé í klst. En þannig stóð nú á í þetta sinn, að það var ekki nema einn á mælendaskrá á þessum venjulega fundartíma, þegar hv. 6. landsk. hafði lokið sínu máli, sem sé hv. 2. þm. N.-M. (PZ), og þá með aðeins athugasemd, sem hann fékk að gera, og er því var lokið, voru ekki fleiri á mælendaskrá, og þess vegna lauk umræðum þá.



Ég hefði talið æskilegt, að möguleikar smærri útgerðarfyrirtækja til þess að leggja í nýbyggingasjóði væru nokkru rýmri en í þessari brtt. er gert ráð fyrir, og var brtt. mín í þá átt, sú sem nú síðast var felld. En þrátt fyrir það greiði ég atkv. með þessari brtt. og segi já.



Ég tel nokkurs vert, að frv. eins og það er borið fram, nái afgreiðslu á þinginu. En ég tel aftur á móti, að það sé ólán, ef meiri háttar brtt. verða samþ. á því. Þegar af þeirri ástæðu mun ég greiða atkv. á móti öllum meiri háttar brtt. við það og segi því nei.



Já, með tilvísun til grg. hv. þm. V.-Húnv.



Já, með skírskotun til aths. hv. þm. V.-Húnv. Brtt. 436,1 samþ. með 17:7 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BFB, LJós, PZ, PÞ, SigfS, SG, STh, SkG, StJSt, SvbH, ÞG, BG, BÁ, EOl, EystJ, FJ, JörB. nei: GTh, JakM, JJós, JPálm, SB, SEH, SK. IngJ, JS, SÞ, ÁkJ, ÁÁ, EmJ, GSv greiddu ekki atkv. 4 þm. (ÓTh, PO, GÞ, GG) fjarstaddir. Brtt. 457,1 a, svo breytt, samþ. með 17:11 atkv. Brtt. 457,1 b samþ. með 14:10 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: SigfS, SB, SG, SK, STh, StJSt, ÞG, ÁkJ, BG, EOl, EystJ, FJ, BFB, LJós. nei: SEH, SkG, SvbH, BÁ, IngJ, JPálm, JS, PZ, PÞ, JörB. SÞ, ÁÁ, EmJ, GSv, GTh, JakM, JJós greiddu ekki atkvæði. 4 þm. (GÞ, GG, ÓTh, PO) fjarstaddir. 2 þm. gerðu grein fyrir atkv.



Ég tel bæði óeðlilegan mismun gerðan þarna á persónufrádrætti og auk þess alls ekki fært að hækka hann eins og hér er stefnt að, meðan sá umreikningur á tekjum er framkvæmdur, sem nú er, og segi ég því nei.



Með tilvísun til grg. hv. þm. V.-Húnv. segi ég nei. Brtt. 586 samþ. með 16:6 atkv. Brtt. 513, svo breytt, samþ. með 17:2 atkv. Brtt. 473 samþ. með 16:10 atkv. Brtt. 478 samþ. með 25 shlj. atkv. Brtt. 451 og 505 teknar aftur. Brtt. 457,2 samþ. með 17:7 atkv. Brtt. 518 samþ. með 19 shlj. atkv. Brtt. 457,3 samþ. með 19:5 atkv. Brtt. 458 samþ. með 22 shlj. atkv. Brtt. 436,2 kom ekki til atkv. Frv., svo breytt, samþ. með 18:12 atkv. og afgr. til Ed.

Eysteinn Jónsson. Herra forseti. Þessi till. til þál. fer fram á, að skipuð verði sérstök fimm manna rannsóknarnefnd, sem hafi það verkefni að rannsaka matvælaskemmdir þær, er um ræðir í till., en það er fyrst og fremst allt viðvíkjandi kjötnámunum í Hafnarfjarðarhrauni, og skal n. hafa vald til að krefja menn um skýrslur svo og um nauðsynlega aðstoð. Það er eigi alllítið verk, sem n. þessari er ætlað, en ég kem síðar að því atriði, hver nauðsyn er til nefndarskipunar í þessu máli. Enn fremur er ákvæði um, að n. þessi skuli rannsaka skemmdir á kjöti og öðrum matvælum. Nú er ekki venja, að þannig sé farið að nema þegar ríkar ástæður liggja fyrir hendi um mikið ólag og óhæfu. En þótt hér sé svo óvenjulega að farið, þá gera flm. sér ekkert far um að skýra, af hverju þetta sé svo brýn nauðsyn. Það skortir fullkomlega rök fyrir því, af hverju þeir krefjast, að slík rannsókn fari fram. Hitt vita menn, að þessir þm. eru haldnir ofsóknaræði gegn samtökum bænda. Þá skal ég víkja örfáum orðum að því, sem er aðalatriði þessarar till. Það kom heldur en ekki gott hljóð í flm., þegar fréttist um, að fundizt hefði kjöt í Hafnarfjarðarhrauni. Þeir túlkuðu þetta þegar á þann veg, að þetta kjöt hefði verið eyðilagt af ásettu ráði til þess að halda uppi hinu háa verði á kjöti, og því fer alls fjarri, að þeir hafi kvikað frá þessari skoðun sinni. Annað veifið tala þeir þó um sleifarlag á meðferð þessara mála. Er augljóst, að þá langar til að halda hér uppi tvenns konar áróðri, sem getur þó alls ekki samrýmzt. Er þetta gott dæmi um málflutning þessara manna. Það er upplýst í þessu máli og ekki unnt að vefengja það, og það hefur ekki heldur verið reynt að vefengja það, að það kjöt, sem Samband íslenzkra samvinnufélaga hefur látið urða í. Hafnarfjarðarhrauni, er að magni um 20 smálestir. Enn fremur ættu allir menn að vita það, að kjötmagn það, sem selt er hér innan lands nú, leikur frá 3000 til 3500 smálesta. M. ö. o., það kjöt, sem farið hefur verið með suður í Hafnarfjarðarhraun og urðað þar, er ekki nema eitthvað í kring um 5–6% - fimm til sex af þúsundi - af því kjötmagni, sem verzlað er með í landinu sjálfu. Þetta ætla ég, að ætti að vera nægilegt til þess að upplýsa það, hvers konar fjarstæða annað eins er og það, að nokkrum manni detti í hug að koma fyrir kattarnef 5–6%, af einhverri vöru til þess að gera markað fyrir vöru rýmri og það eigi að vera eitthvert atriði til þess að geta haldið uppi verðinu. Og þetta sýnir ekki annað en - ja, hvers konar aumingjar hér eru að verki, að þeir skuli leyfa sér að bjóða mönnum upp á aðrar eins fjarstæður og þessar. Ef gera hefði átt ráðstafanir til þess að rýma á markaðinum, þá hefði orðið að taka öllu betur á en að koma fyrir kattarnef (eða minkanef?) 5–6% af framleiðslunni. Það ætla ég, að allir geti séð, jafnvel þeir, sem glórulitlir eru vegna andúðar gegn kjötframleiðendum og ákafa um það að koma illu af stað, eins og virðist vera um flm. þessarar þáltill., því að það getur ekki verið miðað við annað en koma illu af stað að halda á málum eins og gert hefur verið í sambandi við þetta mál, það er óhugsandi. Það sér hver skynbær maður. [Frh.].