Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Klukkan 14.30 fer fram umræða utan dagskrár um íslenska matvælaframleiðslu og matvælaverð. Málshefjandi er hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Jón Bjarnason verður til andsvara. Umræðan fer fram skv. 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Frú forseti. Í umræðum í þingsal í síðustu viku var vikið að störfum sameiginlegrar þingmannanefndar Alþingis og Evrópuþingsins. Því miður gafst mér ekki kostur á að taka þátt í þeirri umræðu en ýmislegt sem þar kom fram gefur mér hins vegar tilefni til að koma nokkrum grundvallaratriðum á framfæri og þar með leiðrétta nokkrar rangfærslur sem hafðar voru uppi í umræðunni. Hin sameiginlega þingmannanefnd Alþingis og Evrópuþingsins var sett á laggirnar í október síðastliðnum í kjölfar þess að formlegar aðildarviðræður hófust á grundvelli ákvörðunar meiri hluta Alþingis. Hlutverk nefndarinnar er að veita stjórnvöldum bæði á Íslandi og í Evrópusambandinu þingræðislegt aðhald, fylgjast með gangi aðildarviðræðna og koma sjónarmiðum á framfæri við stjórnvöld eftir því sem tilefni er til. Fundir nefndarinnar eru opnir þvert á það sem haldið var fram í þingsal í síðustu viku. Þeir eru auglýstir á vef Alþingis og sameiginlega þingmannanefndin er með sérstaka síðu á vef Alþingis þar sem starfsreglur, ályktanir og fundarfrásagnir eru birtar auk almennra upplýsinga um hlutverk, starfshætti og skipan nefndarinnar. Samkvæmt starfsreglum þingmannanefndarinnar sem forsætisnefnd Alþingis samþykkti getur nefndin samþykkt ályktanir en til þess þarf meiri hluti nefndarmanna frá hvoru þingi um sig að styðja þær. Sérstök ályktun var samþykkt á stórfundi nefndarinnar í október síðastliðnum. Fundur sameiginlegu þingmannanefndarinnar var haldin í apríllok. Í byrjun apríl var hins vegar fundað í Íslandsdeild sameiginlegu þingmannanefndarinnar. Þar voru lögð fram drög að ályktun sem unnin höfðu verið að frumkvæði þingmanna í Evrópuþinginu. Sem formaður Íslandsdeildarinnar gerði ég margvíslegar athugasemdir við þau drög en aðrir fulltrúar í nefndinni voru beðnir að koma athugasemdum og breytingartillögum á framfæri innan tveggja vikna. Engar slíkar komu fram af hálfu íslensku fulltrúanna. Nokkrum klukkustundum áður en fundurinn hófst bárust mér hins vegar athugasemdir frá tveimur íslenskum fulltrúum í nefndinni en frestur til breytingartillagna var þá löngu útrunninn. Einnig bárust breytingartillögur frá Evrópuþingsfulltrúunum en þær voru á skjön við aðrar fram komnar breytingartillögur. Varð því niðurstaða mín og formanns Evrópuþingshluta nefndarinnar að leggja til að nefndin ályktaði ekki að þessu sinni. Auðvitað má reyna að gera ferli málsins tortryggilegt en 

Virðulegi forseti. Mig langar að ræða örlítið skoðanir mínar á umræðunni í fjölmiðlum undanfarið um hvernig hv. þingmenn tala hver til annars og um hver annan í fjölmiðlum og jafnvel í þinghúsinu. Ástæðan er held ég öllum kunn. Mjög þung orð hafa fallið nýlega í garð þingmanns og þingmanna og í rauninni finnst mér það setja þingið mikið niður. Okkur er tíðrætt um virðingu Alþingis og hvernig þingmenn og Alþingi geti bætt ímynd sína. Sú framganga sem við urðum vitni að fyrir skemmstu þegar höfð voru stór orð um aðra þingmenn, þeir kallaðir illum nöfnum, jafnvel mjög niðrandi nöfnum sem bera vott um ákveðna fyrirlitningu, það er okkur ekki til sóma. Ég held að þingmenn sem gera slíkt skuldi félögum sínum afsökunarbeiðni, í það minnsta að þeir skýri mál sitt með einhverjum hætti. Ég held líka að það sé umhugsunarefni fyrir forustumenn þeirra flokka sem viðkomandi þingmenn sitja í að þeir taki á slíkum málum innan flokksins. Það er óþolandi að verða vitni að þessu. Þetta setur alla þingmenn á sama stall sem er óásættanlegt. Ég vil hvetja virðulegan forseta til að beita þeim ráðum sem hann hefur til að taka á málum sem þessum en vitanlega nær lögsaga forseta lítið út fyrir veggi þingsalarins. Því þurfa forustumenn flokkanna að grípa inn í og til þess vil ég hvetja.

Frú forseti. Í aðdraganda kjarasamninganna komu ríkisstjórn og stjórnvöld að lausn þeirra mála og í kjölfar samninganna var tilkynnt um umfangsmiklar aðgerðir af hálfu ríkisstjórnarinnar til að koma til móts við launafólk og almenning í landinu. Ég verð að segja eins og er að mér finnst viðbrögð stjórnarandstöðunnar við þessum aðgerðum, sem eru einar þær víðtækustu sem nokkur ríkisstjórn hefur gripið til hér á landi, vera með eindæmum. Í Morgunblaðinu 6. maí, með leyfi forseta, var haft eftir formanni Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Bjarna Benediktssyni um þetta mál: „Bjarni Benediktsson sagðist í gærkvöldi hafa verulegar áhyggjur af því sem hann læsi í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um málið. Sér virtist að bæði ríkisstjórnin og aðilar vinnumarkaðarins væru að lofa upp í ermina á sér hlutum sem engin innstæða væri fyrir.“ Í sama streng hefur hv. þm. Þór Saari tekið og segir líklegt að engin innstæða sé fyrir áætlunum ríkisstjórnarinnar og hann hvetur reyndar verkafólk til að fella þá samninga sem nýverið voru gerðir. Annar forustumaður stjórnarandstöðunnar, hv. þm. Birkir Jón Jónsson varaformaður Framsóknarflokksins, telur að ekki sé innstæða fyrir samningunum eða aðkomu ríkisstjórnarinnar að þeim og telur reyndar að aðkoma ríkisstjórnarinnar að lausn samninganna beri vott um að efnahagsstefna stjórnarinnar hafi beðið skipbrot, svo furðulegt sem það nú er. En hvað vill stjórnarandstaðan? Hvar telur stjórnarandstaðan að ríkisstjórnin og stjórnvöld hafi gengið of langt við að verja hag almennings í landinu? Upp á hvað býður þá stjórnarandstaðan? Vill stjórnarandstaðan ganga skemur í að hækka atvinnuleysisbætur? Vill stjórnarandstaðan ganga skemur í að auka framlög til Fæðingarorlofssjóðs? Vill hún ganga skemur í að auka framlög til menntamála? Vill hún hætta við hækkun almannabótakerfisins? 

Virðulegi forseti. Enginn þarf að vera undrandi á því þó að stjórnarandstaðan hafi einhverjar efasemdir um þær yfirlýsingar sem stjórnvöld hafa gefið í aðdraganda kjarasamninga og í kjölfar þeirra. Ekki þarf annað en að rifja upp efndir stjórnvalda á stöðugleikasáttmálanum margfræga til að átta sig á því að fullt efni er til að hafa varann á og efast um að stjórnvöld muni standa við sinn hluta. En ég ætla að ræða sjávarútvegsmálin við hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, varaformann sjávarútvegsnefndar. Nú hafa strandveiðar farið af stað á þessu vori, þessar ólympísku veiðar sem eru í rauninni ekkert annað en kappveiðar um ákveðið magn af fiski. Í fyrsta lagi ber svo við að fækkað hefur í bátaflotanum sem tekur þátt. Það sýnir okkur að þetta er ekki eins eftirsóknarvert og reiknað var með og sú augljóslega hagkvæmni og arðsemi sem talað var um að ætti að vera af þessu er ekki til staðar. Það sem gerðist á fiskmörkuðum þá viku sem fullar strandveiðar voru í gangi var að verð á þorski á mörkuðum fór úr 370 kr. kílóið niður í 270 kr. Það eru hreinar afleiðingar þessara ólympísku veiða þar sem kappið er ekki með neinni forsjá og þannig skapaðist kaupendamarkaður. Sjómenn og útgerðarmenn höfðu lítið upp úr krafsinu og þjóðin náttúrlega þar með enn minna líka. Við bentum á þetta, stjórnarandstöðuþingmenn, á sínum tíma að strandveiðifrumvarpið væri sjávarútveginum ekki til framdráttar. Hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir hefur sett fram hugmyndir um að frjálsar strandveiðar skuli vera allt árið og við sjáum þá afleiðingar þess. 

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Jóni Gunnarssyni fyrir að vekja máls á þeirri líflegu og ánægjulegu viðbót sem varð við fiskveiðiflóruna fyrir tveimur árum þegar strandveiðar voru teknar upp í einhverjum mæli við Íslandsstrendur. Strandveiðar eru ekki stór atvinnuvegur. Þær eru hins vegar miklu frekar viðurværi. Mér er engin launung á því að ég er stuðningsmaður strandveiða, vil efla þær frekar frá því sem nú er og vil gjarnan að fleiri aflaheimildum verði varið til þeirra. Ég er ekki ein um þá skoðun. Ég vil benda á að nú liggur fyrir Evrópuþinginu ályktunartillaga sem liður í umbótum á sameiginlegri fiskveiði- og sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins, um að beina sérstaklega sjónum að strandveiðum sem vistvænni atvinnugrein og góðum valkosti í sjávarútvegi. Ég hef ekki snúið frá þeirri stefnu minni að frjálsar handfæraveiðar væru mjög æskilegar ef þær yrðu raunverulega frjálsar. Ég hef raunar ekki talað um allt árið enda held ég að ekki sé hægt að stunda frjálsar handfæraveiðar allan ársins hring en þann hluta ársins sem vel gefur á sjó og litlir bátar geta sótt sjó væri það náttúrlega mjög góður valkostur ef hægt væri að koma því á. En því yrðu auðvitað að fylgja ákveðnir skilmálar og einhvers konar stýring. Það er ekkert til sem heitir taumlaust frelsi, hvorki í þessum efnum né öðrum. Nú vona ég að þetta horfi til bóta. Við erum að fara að breyta fiskveiðistjórnarkerfinu og ég á von á því að hagur strandveiðanna vænkist með þeim breytingum sem fyrirhugaðar eru.

Virðulegi forseti. Ég vil fjalla aðeins um fiskveiðistjórnarfrumvarpið sem væntanlegt er til þingsins og vinnubrögð þingsins, hvernig löggjafarvaldið kemur að vinnu við það frumvarp. Það hefur verið lokað inni hjá ríkisstjórnarflokkunum, þ.e. hjá framkvæmdarvaldinu og meiri hluta stjórnarflokkanna, síðan í haust eftir að hafa farið í gegnum opið samráð allra aðila sem taldir voru líklegir til að hafa hagsmuni eða áhuga á því sviði, 15–20 aðilar sem komu þar að í heilt ár. Eðlilegt hefði verið að í kjölfarið hefði málið komið til þingsins til umfjöllunar, hvort sem tillaga um eitthvert slíkt kerfi hefði komið frá ráðuneytinu eða unnin í nefndum þingsins. Ég vil benda á að auðvitað er ekki gott að fela mál sem snertir mikilvæga atvinnugrein þjóðarinnar með þessum hætti. Ég get bent á að á sama tíma og vinna samráðshópsins hófst, hófst undirbúningsvinna Framsóknarflokksins að nýrri sjávarútvegsstefnu. Hún var unnin í opnu ferli í flokknum, í vinnuhópum og á ráðstefnu sem síðan endaði á flokksþingi Framsóknarflokksins í byrjun apríl. Síðan hefur stefnan legið fyrir á heimasíðu flokksins og sá sem hér stendur birti reyndar grein í Morgunblaðinu þar sem farið er yfir meginatriði hennar. Opið er sem sagt öllum þingmönnum og allri þjóðinni að fylgjast með þeirri stefnumörkun sem við framsóknarmenn leggjum til í þessum mikilvæga málaflokki en hjá ríkisstjórnarflokkunum hvílir leyndin yfir. Það getur ekki verið eðlilegt. Ég vildi því taka þetta upp, frú forseti, undir þessum lið, um störf þingsins, 

Virðulegur forseti. Hryllilegar yfirlýsingar formanns LÍÚ í morgun um sjávarútvegsfrumvarp ríkisstjórnarinnar sýna svo ekki verður um villst að sægreifarnir eru ekki í neinum sáttahug í kvótamálinu. Frekja og yfirgangur LÍÚ er svo yfirgengilegur að ekki bara setja þeir kjarasamninga í uppnám heldur skirrast þeir ekki við að hrauna yfir stjórnarfrumvörp sem þeir hafa ekki einu sinni séð. 
             Þegar LÍÚ tekur með þessum hætti því hóflega sáttaboði sem ríkisstjórnin hefur unnið að kallar það auðvitað á að þjóðin verði fengin til að setja niður í eitt skipti fyrir öll þessar deilur. Aðeins þannig fáum við bundið endi á þær og ég er sannfærður um að þá muni LÍÚ uppgötva að hjá almenningi er ríkur vilji til róttækra breytinga í sjávarútvegsmálum. Yfir hverju þykjast nú kvótagreifarnir hafa verið andvaka í nótt? Jú, það er af sögusögnum í fjölmiðlum um það að þeir eigi að borga 5–6 milljarða fyrir aðgang sinn að helstu auðlind Íslendinga. Hver er veruleikinn? Veruleikinn er sá að samkvæmt útreikningum Hagstofu Íslands er hreinn hagnaður í sjávarútvegi 45 milljarðar eftir árgreiðsluaðferð á árinu 2009, 45 milljarðar. Er það þá trúverðugt að jafnvel þó að þessar sögusagnir væru réttar mundi það ríða á slig atvinnugrein sem hefur slíkan stórgróða við núverandi aðstæður í hagkerfinu? Fjarri því. Þess vegna sýna yfirlýsingar formanns LÍÚ fyrst og fremst það að þeir eru enn eina ferðina lagðir af stað í ómerkilegan hræðsluáróður með upphrópunum 

Virðulegi forseti. Við þingmenn Samfylkingarinnar í Suðurkjördæmi fórum í síðustu viku og þessari og héldum fimm af tíu fyrirhuguðum opnum fundum í kjördæminu. Til umræðu á fundunum hafa verið ýmis brýn mál, atvinnu- og menntamál, sjávarútvegsmál, samgöngumál, Evrópumál o.fl. Áherslur á málaflokka eru eðlilega mismiklar eftir því hvar fundirnir voru staðsettir í kjördæminu og þá skiptir máli hvað brennur á fundarmönnum. Eitt mál öðrum fremur hefur þó komið mjög sterkt fram á öllum fundunum og það er virðing Alþingis og hegðun og talsmáti þingmanna úr ræðustól Alþingis. Menn eru sammála um og þykir mjög miður að virðing fyrir þessari elstu og æðstu stofnun landsins hafi hrakað síðustu tvö árin. Sumir segja að nýju þingmennirnir séu helstu sökudólgarnir hvað þetta varðar en aðrir benda á að í hópnum séu bæði nýir þingmenn og þingmenn með þingreynslu. Hverjum sem er um að kenna er þó ljóst að Alþingi hefur glatað trausti og virðingu þorra landsmanna. Virðingu og traust er mögulegt að vinna til baka en það krefst þess að við tökum höndum saman. Vandinn, virðulegi forseti, virðist vera sá að nokkrir hv. þingmenn sjá sér hag í að halda málum í átakaferli og ganga of langt í þeirri hagsmunagæslu, svo langt að framkoman skaðar þingið. Í samfélagi okkar hefur ríkt tortryggni og fjandskapur fengið góða næringu allt frá efnahagshruni, mörgum málum haldið í átakaferli og spilað á neikvæðar tilfinningar sem hefur valdið þjóðarsálinni vanlíðan, auk þess sem virðing Alþingis hefur dalað jafnt og þétt. Með því að kveðja mér hljóðs undir þessum lið vil ég hvetja hv. þingmenn til að taka höndum saman og sýna yfirvegun og virðingu fyrir skoðunum annarra þegar tekist er á um málefni og vinna um leið smátt og smátt til baka virðingu Alþingis Íslendinga.

Virðulegi forseti. Þannig vill til að í utanríkismálanefnd er þingsályktunartillaga frá mér ásamt fleiri alþingismönnum sem gengur út á það að kjósendur landsins fái að greiða nú þegar um það þjóðaratkvæði hvort halda eigi aðlögunarferlinu að Evrópusambandinu áfram eða ekki. Ég hef tvisvar sinnum lagt fram breytingartillögu vegna þess að tillagan er föst í utanríkismálanefnd og nú síðast lagði ég fram breytingartillögu um að þessi þjóðaratkvæðagreiðsla skuli fara fram eigi síðar en 1. september. Því er ljóst að þessa tillögu verður að taka á dagskrá þingsins nú í maí vegna þess tímaramma sem þjóðaratkvæðagreiðslum er settur, að frá samþykkt þeirra á þingi og fram að atkvæðagreiðslunni skuli líða þrír mánuðir. Ég spyr því hv. þingmann og formann utanríkismálanefndar, hv. þm. Árna Þór Sigurðsson: Hvers vegna er þingsályktunartillagan um þjóðaratkvæðagreiðslu, hvort halda eigi aðlögunarferlinu að ESB áfram eða ekki, föst í utanríkismálanefnd og ekki afgreidd inn í þingsal svo að málið geti fengið almenna og eðlilega þingafgreiðslu til samþykktar eða synjunar, því að um leið og Alþingi hefur greitt atkvæði um það þá er ljóst hvernig málið liggur? Hvað óttast meiri hlutinn? Af hverju er málið ekki afgreitt frá utanríkismálanefnd og hingað inn?

Virðulegur forseti. Þegar hv. þingmaður spyr hvað meiri hlutinn óttist er hún væntanlega að ræða um meiri hlutann í utanríkismálanefnd. Verð ég þá að segja að til þess að mál séu afgreidd frá utanríkismálanefnd eins og öðrum nefndum er brýnt að menn sæki nefndarfundi og það sé meiri hluti á nefndarfundum til þess yfirleitt að afgreiða mál. Það er eitt vandamál sem við er að glíma og hv. þingmaður ætti að kannast við. Í annan stað vil ég segja að það kom fram í svari mínu til hv. þingmanns um svipað efni skömmu fyrir páska að ég hygg að tvær þingsályktunartillögur lúta að þessu máli sem við höfum til umfjöllunar í utanríkismálanefnd. Við ákváðum að bíða með afgreiðslu á þeirri tillögu sem hv. þingmaður er 1. flutningsmaður að meðan lyki fyrri umræðu um síðari tillöguna, sem fjallar um að draga aðildarumsókn að ESB til baka, þannig að við tækjum sameiginlega umræðu um þær tvær. Þetta upplýsti ég hv. þingmann um hér í þingsal. Það dróst hins vegar að ljúka fyrri umræðu um síðari tillöguna og henni lauk ekki fyrr en skömmu fyrir páska og þar af leiðandi hefur okkur ekki gefist ráðrúm til að afgreiða málin úr nefndinni eða kanna hvort það sé meiri hluti fyrir því að afgreiða málin úr nefndinni, sem er að sjálfsögðu forsenda fyrir því að málið fari þaðan út, og hvort menn gætu sameinast um einhverja tillögu um afgreiðslu á tillögunum báðum eða hugsanlega annarri ef það yrði niðurstaða nefndarinnar. Málið er á dagskrá í utanríkismálanefnd eins og fjölmargar aðrar tillögur og þingmál sem við munum taka til umfjöllunar á næstunni.

Virðulegi forseti. AGS hefur í nýrri skýrslu staðfest að samdrátturinn hér á landi var meiri og hagvaxtarhorfur eru lakari en í öðrum löndum sem sjóðurinn aðstoðaði. Þetta var einmitt ástæðan fyrir því að við þremenningarnir sátum hjá við fjárlög þessa árs. Skilningsleysi stjórnvalda og kröfuhafa á nauðsyn þess að hraða skuldaaðlögun fyrirtækja og heimila er ein meginástæða fyrir slökum árangri efnahagsáætlunar AGS. Nýgerðir kjarasamningar gefa ekki tilefni til bjartsýni um að skilningur á efnahagsvandanum sé að aukast. Ekkert er minnst á aðgerðir til að tryggja að fjármálastofnanir afskrifi lán sín. Síðan á að leysa skuldbindingarvanda lífeyrissjóðanna með framlagi frá ríkinu og hækkun iðgjalda. Heimila á lífeyrissjóðunum að fjárfesta í óskráðum hlutabréfum í orkugeiranum til að leysa fjárfestingarvanda þeirra. Frú forseti. Stjórnvöld og aðilar vinnumarkaðarins átta sig ekki á að lífeyriskerfið er orðið allt of stórt fyrir íslenskt efnahagslíf. Lífeyrissjóðirnir ná ekki lengur 3,5% raunávöxtun vegna skorts á arðbærum fjárfestingarkostum nema ríki og sveitarfélög selji bréf í orkufyrirtækjunum með góðum afslætti og fari út í rándýrar einkaframkvæmdir. Sjóðsmyndunarkerfi hentar ekki í mjög óstöðugu efnahagslífi því eignir tapast og ávöxtun hrynur oftar við slíkar aðstæður. Verðtryggingin hefur varið eignir lífeyrissjóðanna en er að gera sjóðfélagana sem byggðu upp sjóðina að öreigum. Frú forseti. Við verðum að minnka stærð lífeyrissjóðanna með afnámi verðtryggingar og skattlagningu á inngreiðslu til að fjármagna velferðina í landinu.

Virðulegi forseti. Líkt og hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson vil ég taka til umræðu stjórnmálaumræðuna hér á þingi og í landinu og þá orðræðu sem viðhöfð er af hálfu m.a. hv. þingmanna í garð hvers annars. Ég er þeirrar skoðunar að það sé fullkomlega eðlilegt að menn takist hart á í stjórnmálum og þá ekki síst í kjölfar efnahagshruns og við þær aðstæður þegar í landinu er við völd ríkisstjórn sem hefur það að meginmarkmiði að breyta þjóðskipulaginu. En sú umræða og þau átök þurfa að mínu mati að vera málefnaleg og byggjast á rökum en ekki persónulegum svívirðingum. Því miður hefur sú verið raunin upp á síðkastið. Ég verð að segja það fyrir mitt leyti að sá munnsöfnuður sem hefur verið viðhafður í nýlegri umræðu gengur gjörsamlega fram af manni og jafnast á við það versta sem maður sér í nafnlausum skrifum á veraldarvefnum. Ég verð að segja að þær svívirðingar sem maður hefur horft upp á undanfarið eru þess eðlis að ég man vart eftir því að hv. þingmenn hafi þurft að sitja undir öðru eins, a.m.k. síðan ég settist inn á þing árið 2003. Og þegar hv. þingmenn fá tækifæri til þess að biðjast afsökunar eða draga orð sín til baka gera þeir það með þeim hætti að biðja það kúakyn sem þeir viku að afsökunar og segja að þeir hafi ekki viljað koma óorði á það. Ég verð að segja, virðulegi forseti, að það á enginn, hvorki þingmaður né einstaklingar í þjóðfélaginu, að þurfa að sæta því sem hv. þingmenn hafa þurft að sæta 

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir orð hv. þm. Oddnýjar Harðardóttur og allt sem hún sagði áðan. Það er nú svo og hefur verið um nokkurn tíma að það er alveg sama hvar við þingmenn komum fram, hvort sem það er á félagsfundum, opnum fundum, í fermingarveislum eða við hittum almenning á götu, að menn biðja okkur lengstra orða að gæta orða okkar, vanda vinnubrögð og hætta þeim orðaleik og þeirri framkomu á Alþingi sem hefur verið að sækja í sig veðrið á skömmum tíma. Við vitum þetta öll, svipur Alþingis hefur breyst. Hér varð rof á mörgum sviðum í hruninu, það varð ákveðið siðrof, það er reiði í þjóðfélaginu og sú reiði og það siðrof endurspeglast hingað í ræðustól Alþingis. Okkur stjórnmálamönnum ber skylda til að vera sá styrkur og sú fyrirmynd sem þjóðin þarf á að halda í þeim erfiðleikum sem við erum að ganga í gegnum. Því er mikilvægt að við vöndum bæði orðaval og ræðuhefð á Alþingi en brugðið hefur út af því og það er miður. Hver og einn ber ábyrgð á sínum gjörðum og málflutningi, það getur enginn annar gert það. En við getum öll sem ein heild reynt að vanda okkur og breyta áherslum og það er ekki að ástæðulausu sem þjóðþing annarra landa hafa tekið upp siðareglur. Og nú er að störfum þingskapanefnd sem er að fara yfir þingsköp Alþingis og m.a. mun verða tekið á því 

Virðulegi forseti. Hér var áðan kallað eftir viðhorfum stjórnarandstöðunnar til kjarasamninga. Við vitum að til að þessir kjarasamningar gangi upp og skili raunverulegri kaupmáttaraukningu þarf ýmislegt að ganga eftir, fyrst og fremst það að hér verði stóraukinn hagvöxtur. Það er gríðarlegt áhyggjuefni fyrir okkur sem þjóð að verða vitni að þeirri þróun sem hefur orðið upp á síðkastið þar sem í hverri hagvaxtarspánni á fætur annarri kemur fram að menn eru að endurskoða þessar spár til lækkunar. Það sem er áhyggjuefni í þessu sambandi er að ef raunveruleg kaupmáttaraukning á að eiga sér stað í kjölfar kjarasamninganna þarf hagvöxturinn að stóraukast og það þarf að verða mikil uppbygging á öllum sviðum. Ríkisstjórnin þvælist fyrir því öllu, ríkisstjórnin stendur í vegi fyrir því að hægt sé að hefja framkvæmdir á ýmsum sviðum. Ríkisstjórnin hefur lagt sína lamandi hönd yfir sjávarútveginn og þess vegna er ekki við góðu að búast. Það er augljóst að til að þessar bætur gangi upp gagnvart almenningi sem ríkisstjórnin heitir núna verður þessi hagvöxtur líka að eiga sér stað til að tekjuforsendur ríkissjóðs standist. Aðeins út af þeim umræðum sem fóru fram um strandveiðarnar vek ég athygli á einu. Við vitum að strandveiðunum var upphaflega ætlað að auðvelda aðgang að greininni. Í aflamarkskerfinu, kvótakerfinu, er kvótinn fiskveiðiréttur og hefur auðvitað fengið verðgildi. Í strandveiðunum eru bátarnir fiskveiðiréttur og þeir hafa þess vegna fengið aukið verðgildi. Það er það sem við sjáum núna og verður auðvitað til þess að þær eru aðgangstakmarkandi í sjálfu sér. Við sjáum söguna endurtaka sig núna. Þeir sem seldu kvóta í ýmsum tilvikum og fóru inn í strandveiðarnar sjá sér núna leik á borði og selja bátana því að þeir hafa hækkað í verði, m.a. vegna þess sem hefur spurst út og stjórnarliðar hafa 

Frú forseti. Hinn 14. mars sl. lagði ég fram fyrirspurn á hv. Alþingi til hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um launagreiðslur til stjórnenda banka, skilanefnda og slitastjórna. Fyrirspurnin var lögð fram með leyfi hæstv. forseta eins og venja er með fyrirspurnir og verður þar af leiðandi að líta svo á að forseti hafi talið hana bæra til að fá við henni svar. Spurt var um mánaðarlegar launagreiðslur til æðstu stjórnenda gömlu bankanna þriggja og nýju bankanna eftir að þeir tóku við. Spurt var um launagreiðslur til skilanefndarmanna og slitastjórnarmanna og hvernig laun þessara stjórnenda væru ákveðin. Nú hefur borist svar, tveimur mánuðum síðar, frá hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra í tíu línum þar sem hann upplýsir að hann geti því miður ekki svarað þessari fyrirspurn, upplýsingarnar séu að vísu allar aðgengilegar, opinberar í skýrslum og gögnum en ráðuneytið geti ekki veitt svar við þessum spurningum. Það hefur tekið ráðherrann tvo mánuði að komast að þeirri niðurstöðu að ekki sé hægt að svara sjálfsögðum spurningum af þessum toga. Ég tel þetta mjög ámælisvert og ætlast til þess að 

Hæstv. forseti. Þegar við erum komin að lokaatkvæðagreiðslu um svokallaða rammaáætlun vil ég aðeins gera þingheimi grein fyrir þeirri breytingartillögu sem kom inn milli 2. og 3. umr. Hún var til þess að koma til móts við sveitarfélögin í landinu sem andmæltu því að við skertum sjálfsákvörðunarrétt þeirra vegna skipulagsmála. Sveitarfélögin nefndu tvo kosti, A- og B-kost. Við gátum ekki tekið A-kostinn sem oft og tíðum er besti kostur svo við þurftum að taka B-kostinn. Við tökum hluta af honum en hér bætum við þremur árum við þau tíu ár sem sveitarfélög hafa til að ákveða um landnotkun. Eftir sem áður, virðulegi forseti, er full sátt í nefndinni og algjör stuðningur allra flokka og allra þingmanna við þessa breytingartillögu og lögin í heild. Ég óska Alþingi til hamingju með að þessi rammaáætlun og grunnlög skuli vera að fara í gegn og muni klárast hér í dag.

Virðulegi forseti. Ég tek undir orð formanns iðnaðarnefndar, hv. þm. Kristjáns Möllers. Það hefur tekist ágætlega til með vinnu í nefndinni um þetta mál og náðst um það nokkuð víðtæk sátt. Það er gríðarlega mikilvægt þegar kemur að þessu máli og hann hefur sýnt góða forustu í því að leiða ágreiningsmál til lykta. Nú er aftur á móti ófrágengin rammaáætlunin sjálf og það er gríðarlega mikilvægt að vinnu við hana verði hraðað. Í stjórnarsáttmála þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr er kveðið á um að ekki verði teknar ákvarðanir um frekari virkjanir á meðan rammaáætlun er ófrágengin. Það er algerlega óviðunandi við þær aðstæður sem eru í samfélaginu að við skulum ekki nýta þau tækifæri sem við höfum á borðinu og að ekki skuli vera hægt að taka ákvörðun um augljósa virkjanakosti eins og í neðri hluta Þjórsár. 

Virðulegi forseti. Senn líður að því að þetta þing muni fá mjög stórt verkefni í hendur sem er að fara yfir, við skulum segja flokkun á mögulegum virkjana- og líka verndarkostum þegar kemur að nýtingu náttúru- og orkuauðlinda á Íslandi. Það skiptir þess vegna gríðarlega miklu máli að við séum öll sammála um leikreglurnar sem við erum að samþykkja hér í dag, þ.e. hvaða lagalegu meðferð þessi flokkun muni fá. Það skiptir okkur gríðarlega miklu máli þannig að við getum vandað sem best til verka þegar að þessu stóra verkefni kemur. Það skiptir nefnilega máli að við fáum yfirsýn yfir það hvaða kosti við ætlum að nýta og hvaða kosti við ætlum að vernda til lengri framtíðar þannig að vonandi getum við sett niður þær deilur sem hafa skipt okkur í já- og nei-hópa undanfarna áratugi, með eða á móti einstaka framkvæmdum, og að við getum nú farið að ræða kostina á heildstæðan hátt. Ég þakka hv. iðnaðarnefnd fyrir gríðarlega góða vinnu og þinginu öllu fyrir góða samvinnu í þessu verkefni.

Forseti. Með þessari afgreiðslu er Alþingi Íslendinga að stíga töluvert skref, vonandi meira en við gerum okkur fyllilega grein fyrir. Kannski verður það til þess að nú linni þeim fjögurra áratuga deilum sem við höfum átt í um virkjanir og umhverfi. Mikil og góð samstaða hefur tekist um þetta frumvarp á þinginu og í trausti þess að sú samstaða haldist og að við virðum það tillit sem þarf að taka til margs konar sjónarmiða í þessu efni segi ég já.

Virðulegi forseti. Við hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson flytjum breytingartillögu við þetta frumvarp. Markmið hennar er að við teljum að það fari best á því að orkufyrirtæki eins og Orkuveita Reykjavíkur sinni einungis kjarnastarfsemi sinni en ekki öðru. Samkvæmt núgildandi lögum geta þessi orkufyrirtæki gert nánast hvað sem er undir sólinni eins og dæmi um Línu.Net, risarækjueldi, hörverksmiðju, ljósmyndabanka og sumarhúsabyggingar bera glöggt merki. Við viljum endurskoða þessar heimildir og afnema þær til að koma í veg fyrir slík fjárfestingarævintýri í framtíðinni á kostnað almennings og leggjum því þessar breytingartillögur fram.

Virðulegi forseti. Með þessu frumvarpi er verið að samræma löggjöf um kynjahlutföll og starfandi stjórnarformenn þannig að lög um samvinnufélög, sameignarfélög, Orkuveitu Reykjavíkur og Landsvirkjun séu til samræmis við löggjöf um einkahlutafélög og hlutafélög. Hér erum við ekki að skoða heildarlöggjöf um Orkuveitu Reykjavíkur eða Landsvirkjun. Nú er í gangi viðamikil stefnumótun á vettvangi Orkuveitunnar. Hún á sér farveg á vettvangi borgarinnar og mun svo væntanlega koma inn í Alþingi sem tillaga að lagabreytingum á heildarlögum um Orkuveituna. Það er því ótímabært að við breytum sérstaklega stefnu eða stefnumarkmiðum Orkuveitunnar með þessum breytingum því að hér erum við fyrst og fremst að samræma löggjöf um kynjakvóta og starfandi stjórnarformenn. Þess vegna segi ég nei við þessari breytingartillögu.

Forseti. Ég hef verið efins um kynjakvóta í fyrirtækjum en ég ætla að greiða þessu frumvarpi atkvæði mitt því að ég vil að það sé samræmi í reglum um fyrirtæki óháð félagaformi.

Virðulegi forseti. Því miður voru breytingartillögur okkar hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar felldar áðan en um efni frumvarpsins vil ég segja að fulltrúar Reykjavíkurborgar og Orkuveitu Reykjavíkur komu á fund hv. viðskiptanefndar og báðu meiri hluta nefndarinnar um að fara ekki fram með þær tillögur sem við greiðum atkvæði um núna vegna þess sem hv. þm. Magnús Orri Schram nefndi, að yfir stendur stefnumörkun á vegum fyrirtækisins sem ekki er lokið. Þess var óskað bæði á fundum nefndarinnar og í umsögnum sem nefndinni bárust að beðið yrði með þær breytingar sem frumvarpið mælir fyrir um þar til þeirri stefnumörkun yrði lokið. Það blasir við að við þeim tilmælum verður ekki orðið af hálfu meiri hluta alþingismanna en við sjálfstæðismenn kjósum að hlýða á raddir þeirra 

Virðulegi forseti. Ég vildi ræða hér í dag þá staðreynd að innan fárra ára verður mannfjölgun í heiminum orðin slík að stór hluti jarðarbúa mun búa við hungursneyð og/eða vannæringu. Ég vil líka ræða þá staðreynd að samhliða vaxandi eftirspurn eftir mat í heiminum hafa hnattrænar loftslags- og veðurfarslegar breytingar haft þau áhrif að sum landsvæði eiga við meiri örðugleika að stríða við að framleiða mat en áður. Við þetta tvennt bætist síðan síhækkandi orkuverð og þar með kostnaður við flutninga, auk þess sem fleiri og fleiri gera sér ljóst að því fylgja verulega miklir ókostir með tilliti til umhverfis að flytja matvæli langt yfir skammt. Jafnframt hefur verið tekið land undir lífdísilframleiðslu sem skilar hærra verði en hrávöruframleiðsla á heimsmarkaðsverði. Forseti. Allt þetta hefur orðið til þess að heimsmarkaðsverð á hrávöru, fóðri og mat hefur snarhækkað á síðustu árum og umfjöllun erlendra greiningaraðila síðustu mánuðina, sérlega undir lok ársins 2010 og byrjun 2011, hefur fréttaflutningur verið mikill af framtíðarhorfum landbúnaðar í heiminum og matvælaframboði. Í stuttu máli sagt eru horfurnar þungar þótt ekki sé litið lengra en til ársins 2020. Þar má nefna að nú um stundir eru mestu þurrkar í Kína sem verið hafa, þeir munu valda uppskerubresti á hveiti og afleiðingin er hækkun á heimsmarkaðsverði. Í Bandaríkjunum var árið 2001 framleitt etanól úr 7% af maísökrum, 2010 voru 40% akra komnir undir etanólframleiðslu og í ár virtist stefna í að það þyrfti að taka 5 milljónir ekra undir maísræktina. Reyndin varð 2–3 milljónir ekra og þannig hækkaði markaðsverð á maís á heimsmarkaði. Nefna má óróleikann í Miðausturlöndum og það hefur líka orðið til þess að eftirspurn eftir mat hefur aukist og óstöðugleikinn orðið til þess að hækka verð. Virðulegi forseti. Árið 2020 verða íbúar heimsins tæpir 8 milljarðar. Þá mun annað hvert nýfætt barn í Afríku líða fyrir vannæringu og hungur. Sömu tölur eru einn af hverjum fjórum í Asíu og einn af hverjum sjö í Suður- og hluta Mið-Ameríku. Ætlum við að byggja fæðuöryggi okkar og næg matvæli á að flytja mat frá þessum svæðum, frá þessu fólki sem þarf á öllu sínu og margfalt meiru að halda til að lifa yfir hungurmörkum? Á Íslandi hefur alltaf hluti fólks og jafnvel stjórnmálaflokkar talað fyrir auknum innflutningi matvæla, m.a. vegna þess að þau fengjust á lágu verði á heimsmarkaði. Einnig hafa verið lögð fram rök til þess af sömu aðilum að önnur svæði séu betri til matvælaframleiðslu og þá stundum nefnd lönd Afríku og Suður-Ameríku. Sem betur fer hafa þessi sjónarmið ekki stjórnað för á Íslandi síðustu áratugi. Hver er stefnan nú? Ég spyr hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um stefnu ríkisstjórnarinnar. Ég geri það meðal annars vegna þess að talsmenn aukins innflutnings horfa með mikilli eftirvæntingu til ESB-aðildar þar sem sannarlega verður, ef svo óheppilega fer að til aðildar komi, vegið að íslenskri matvælaframleiðslu eins og aðstæður eru nú. Einnig er rétt að horfa til fæðuöryggis hvað stefnuna varðar. Nú um stundir framleiðum við bara um 50% af þeim hitaeiningum sem við þurfum. Af sérfræðingum í þjóðaröryggi er það talið í lægri kantinum, ef ekki allt of lágt. Nefna má dæmi að íslensk garðyrkja framleiðir innan við 50% af því grænmeti sem þjóðin neytir. Samt eru allir meðvitaðir um yfirburði í gæðum framleiðslunnar og möguleikum á að nýta raforku og hitaorku auk vatns og lofts til stóraukinnar framleiðslu á hollum matvælum. Hér flækist hver fyrir öðrum í stjórnkerfinu hvað varðar lækkun á dreifikostnaði raforku og kemur þar með í veg fyrir að nýta grænu stóriðjuna til matvælaframleiðslu, atvinnusköpunar og gjaldeyrissparnaðar. Hver er stefna hæstv. ráðherra hvað þetta varðar? Fleira má nefna. Ísland mun ásamt Norðurlöndum, Norður-Ameríku og að sumra mati Kína og hluta Austur-Afríku, þ.e. Eþíópíusvæðinu, fara betur út úr loftslags- og veðurfarsbreytingum en önnur svæði. Á Íslandi erum við auðug að þeim auðlindum sem flesta mun skorta, þ.e. mat, vatni og orku. Tækifæri okkar og horfur til lengri tíma eru því öfundsverð. Nefna má að tækifæri til að auka kornrækt og ef til vill fleiri tegundir, eins og hveiti og rúg, eru gríðarleg. Þá hefur verið til umræðu ræktun repju til lífdísilframleiðslu. Það sem hefur gleymst í þeirri umræðu er að samhliða olíunni er framleitt fóður til bæði manneldis og frekari matvælaframleiðslu. Möguleikarnir eru til staðar, bændur landsins eru tilbúnir til að yrkja jörðina - en hver er stefna stjórnvalda? Á að auka innlenda framleiðslu eða á að auka innflutning? Virðulegi forseti. Í umræðu um íslenska matvælaframleiðslu og matvælaverð verður ekki hjá því komist að nefna að á bóluhagkerfisárunum með allt of sterka krónu var íslensk framleiðsla undir miklum þrýstingi. Útflutningsfyrirtækin drógu vart fram lífið og látlaust fóru fjölmiðlar fram með samanburð á matvælaverði hér og í stórborgum Evrópu. Nú er öldin önnur. Ég man varla eftir að fjölmiðlar hafi birt verðkannanir um samanburð á matvælaverði hér og erlendis. Útflutningur blómstrar, ekki síst í matvælaframleiðslu sjávarútvegsins, en einnig má nefna að útflutningur sauðfjárafurða nam um 3 milljörðum á síðasta ári í erlendum gjaldeyri og  Hver er stefna stjórnvalda?

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Sigurði Inga Jóhannssyni fyrir að vekja hér máls á íslenskri matvælaframleiðslu, matvælaverði og fæðuöryggi. Ég get tekið undir margt, ég held allt, sem hv. þingmaður kom inn á. Íslenskur landbúnaður stendur nú á miklum tímamótum. Í fyrsta sinn um áratugaskeið skila útflutningsmarkaðir okkar, t.d. með kjöt og mjólkurvörur, okkur sambærilegu verði og innanlandsmarkaðir. Nú er það alls ekki það mikilvægasta að leggja mikilvægi innlendrar fæðuframleiðslu á vogarskál markaðslögmála, málið er miklu stærra en svo. Þessi tímamót þýða engu að síður að við erum hér að kaupa íslensk matvæli á heimsmarkaðsverði, hvort sem við horfum þar til sjávarfangs eða landbúnaðarframleiðslu. Það er síðan alveg hárrétt hjá hv. þingmanni að það fer mun minna fyrir samanburði fjölmiðla á matvælaverði hér heima og í samkeppnislöndum okkar. Í samstarfsyfirlýsingu stjórnarflokkanna segir að ríkisstjórnin muni standa vörð um innlendan landbúnað og tryggja fæðu- og matvælaöryggi þjóðarinnar. Þar eru jafnframt fyrirheit um að efla lífræna ræktun, fullvinnslu afurða og markaðssókn innan lands sem utan. Eftir þessu hefur verið unnið í ráðuneytinu og það er ekki ofsagt að við höfum fengið hvatningu og stuðning við þessa stefnu af fréttum utan úr hinum stóra heimi, eins og hv. þingmaður rakti hér. Ef tekið er mið af tölum frá Sameinuðu þjóðunum og spám alþjóðlegra stofnana er gert ráð fyrir að heimurinn allur standi frammi fyrir verulegum vanda við að brauðfæða alla íbúa árið 2020, ár sem algengt er nú að miða framtíðarspá við. Jarðarbúum mun fjölga um 10% á þessu svæði. Sum munu að einhverju leyti eflast og önnur munu þá eiga erfiðara vegna breytingar á loftslagi í heiminum. Ef horft er til landa eins og hálendis Eþíópíu, Kína og hluta úr löndum Bandaríkjanna og Norður-Evrópu er ljóst að þar verða miklar breytingar. Það er afar mikilvægt og raunar skylda þessara landa að nýta þessi tækifæri til aukinnar framleiðslu matvæla. Kapphlaupið um ræktunarland er hafið í heiminum með kaupum hinna stóru og ríku á landspildum víðs vegar. Til dæmis hefur verið bent á kaup Stanleys Morgans á kornhéruðum í Úkraínu, það hefur verið bent á að Kínverjar og Suður-Kóreumenn hafa keypt upp stórar spildur í Afríku og olíuríkin hafa verið á hnotskógi eftir því sama. Í hverri viku berast okkur fréttir af umræðu um þennan yfirvofandi vanda frá stærstu þingum og samtökum heims, Bandaríkjunum, Evrópusambandinu, Rússlandi og vitaskuld alþjóðlegum stofnunum. Ein ráðstefna af mörgum um þessi mál verður haldin í Háskóla Íslands nú í vikunni með Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna þar sem fjallað verður um fæðuöryggi, landbúnað og sérstaklega þátt kvenna í þeim efnum. Í sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu er til staðar mikil þekking á þessum málaflokki, og vinna okkar við tillögugerð til Alþingis og nefndastörf innan ráðuneytisins taka mið af því. Ég nefni til dæmis í þessu sambandi mikilvægt frumvarp til nýrra jarðalaga sem er í vinnslu þar sem spornað er við því að ræktunarland sé tekið úr landbúnaðarnotkun og tillögur sem liggja fyrir um öruggari og heilbrigðari svínarækt hér á landi til að tryggja fæðu- og matvælaöryggi þjóðarinnar hvað það varðar. Þá skilaði starfshópur um kornrækt nýlega af sér skýrslu þar sem lagt er til að hagkvæmt sé að þrefalda þá kornframleiðslu sem veltir núna um hálfum milljarði króna og sparar þjóðarbúinu mikilvægan gjaldeyri. Frummælandi vék að fiskeldi og ég tek undir með hv. þingmanni um að þar eru gríðarleg sóknarfæri. Innan ráðuneytisins er unnið að þessum málum. Virðulegi forseti. Ég hef einkum gert landbúnaðinn að umræðuefni en fæðuöryggi okkar snýr einnig að starfsskilyrðum og öryggi við sjávarútveg og þar berum við Íslendingar mikla ábyrgð. Eftir að við tókum sjálf við stjórn lands og fiskimiða hefur okkur orðið ágengt í verndun og sjálfbærri nýtingu fiskstofna okkar. Vissulega má þar betur gera en sá árangur sem hefur náðst í þessum efnum er hvorki sjálfsagður né hefur tekist jafn vel til í ýmsum nágrannalöndum okkar, hvorki í austri né vestri. Um báðar þessar greinar, sjávarútveginn og landbúnaðinn, gildir að okkur er falið mikilvægt hlutverk sem við getum ekki hlaupið frá með því að gefa frá okkur sjálfsákvörðunarrétt þjóðarinnar og ábyrgð hennar í þessum efnum. Við sem höfum talað hér fyrir því að efla og standa vörð um íslenskan landbúnað töluðum kannski fyrir daufum eyrum þegar þenslan stóð sem hæst 

Virðulegi forseti. Þegar kemur að þróun vöruverðs hér á landi stendur landbúnaðurinn sig best. Ef ekki væri fyrir verðþróun landbúnaðarvara væri verðbólgan mun meiri og lífskjör þar af leiðandi verri. Það sem menn gleyma svo oft er að lán manna hefðu hækkað mun meira en þau hafa þrátt fyrir allt gert. Ástæðan er sú að landbúnaðarvörur okkar hafa haldið aftur af verðbólgunni með því að verðhækkanir þeirra hafa verið mun minni en annarra vöruflokka í neysluverðsvísitölu okkar. Ég spurði hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um þetta í mars 2010 og þá kom það fram að frá ársbyrjun 2007 fram í mars 2010 hefðu búvörur eingöngu hækkað um 22%, og inni í því eru að hluta til innfluttar búvörur, og ljóst að innlendu búvörurnar hafa hækkað enn þá minna, aðrar innlendar matvörur hefðu hækkað um 35,6% en ef við skoðuðum þá bara innfluttar matvörur hefðu þær hækkað um 63%, þ.e. þrisvar sinnum meira í prósentum talið en innlenda búvaran. Þessar tölur koma kannski ýmsum á óvart, þær eru að minnsta kosti í algjöru ósamræmi við málflutning þeirra sem hafa endalaust rekið horn sín og hnýfla í landbúnaðinn, kvartað undan kostnaði ríkissjóðs og neytenda og haldið á lofti þeim málflutningi sem veikir íslenska landbúnaðarframleiðslu. Íslenski landbúnaðurinn getur verið stoltur og við getum verið stolt af íslenskum landbúnaði. Það er alveg ljóst að bændur, afurðastöðvar og aðrir sem að landbúnaði starfa geta litið stolt um öxl. Þau hafa lagt sitt af mörkum til að halda verðlagi hér í skefjum og bætt þannig lífskjörin. Það má kannski segja sem svo að þetta sé eini vísirinn að skjaldborginni sem hafi orðið til hér á síðustu missirum. Til viðbótar er síðan ákaflega ánægjulegt þegar það gerist núna, einmitt á þessum missirum, auðvitað að hluta til vegna hins lága gengis en líka vegna almennra framfara í landbúnaði, að landbúnaðurinn sækir á sem útflutningsgrein eins og kom fram í máli hæstv. ráðherra. Þar sjá menn heilmikil tækifæri og það er gríðarlega brýnt að landbúnaðurinn fái starfsfrið til að nýta sér þessi tækifæri vegna þess að landbúnaðurinn er á margan hátt að verða mjög áhugaverð og vaxandi útflutningsgrein, bæði sem matvælaútflutningsgrein 

Frú forseti. Ég tek undir það að matvælaframleiðslan og landbúnaðurinn er almennt mikilvægasta og um leið viðkvæmasta atvinnugreinin í hverju landi eins og hér var rakið ágætlega. Landbúnaður okkar er þó mjög háður innfluttum aðföngum og er mikill akkur að því til framtíðar, til að byggja undir og treysta landbúnaðinn, að draga úr því vægi, t.d. með því að auka notkun á innlendum orkugjöfum í landbúnaði almennt. Við erum mjög háð innflutningi á áburði, vélum, olíu, plasti, kjarnfóðri til svína og kjúklingaræktunar o.fl. Sjónum er ágætlega varpað á mikilvægi landbúnaðar og matvælaframleiðslunnar þegar hamstur birgja á hrávörum á undanförnum árum hefur oft og tíðum keyrt upp verð á einstökum vörutegundum þannig að heilum þjóðum í Afríku og þriðja heiminum er ógnað með hungursneyð og skorti. Þá sjáum við vel hvað við Íslendingar búum vel að eiga öflugan landbúnað sem nýtur sem betur fer stuðnings þvert á flokka eins og við höfum séð í búvörusamningsgerð síðustu ára á Alþingi. Þeir hafa verið afgreiddir með þorra atkvæða þingmanna úr öllum flokkum. Ég tek undir að það er líka fagnaðarefni að umræða um mikilvægi þess að flytja inn matvæli til að lækka verð á innfluttri vöru hefur verið mjög á undanhaldi sem slík. Umræðan um aðild að Evrópusambandinu byggist ekki á því þrátt fyrir slík atriði, heldur auðvitað út af sóknarfærum í upptöku nýrrar myntar. Hvernig landbúnaðurinn kemur út úr aðildarsamningi við Evrópusambandið á næstu mánuðum ræður að mínu mati úrslitum um það hvort slíkur samningur yrði samþykktur. Landbúnaðurinn er þar algjört lykilatriði, enda nýtur hann stuðnings þvert á þjóðfélagshópa og búsetu í landinu. Við eigum að vera stolt af því og gera allt sem við getum til að byggja undir og efla 

Virðulegi forseti. Við Íslendingar allir eigum að vera stoltir af landbúnaðinum okkar. Skömmu eftir hrun talaði ég um að bændur hefðu verið varagjaldeyrisforðinn okkar því að ekki hefði verið gott fyrir þjóðina að þurfa að byggja allar matvörur sínar á innflutningi eins og berlega kom í ljós þar sem gjaldeyrisvaraforðinn þurrkaðist nánast út á einni nóttu. Það gleður mig að heyra skilning hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra á þeirri heimsmynd sem við búum við, þeim heimsvanda er snýr að ræktun til framtíðar og landplássi fyrir landbúnaðarframleiðslu. Mannfjöldaspá heimsins er óhugnanleg og þess vegna þarf að grípa strax í taumana. Ég fagna því sérstaklega að Bændasamtök Íslands séu mjög meðvituð um þennan heimsvanda og hafi þegar kynnt hann. Svo tekur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra undir það. Hagsmunir þéttbýlisins eru mjög miklir í því að hér sé rekinn öflugur landbúnaður. Það eru hagsmunir þéttbýlisins að hér séu íslenskar og hollar landbúnaðarvörur. Hvað gætum við annað gert hér en að styðja við íslenskan landbúnað þar sem mesta neyslan fer fram? Samfylkingin hefur verið dugleg að tala íslenskan landbúnað niður. Þó að hér hafi komið kjördæmakjörinn sunnlenskur þingmaður í ræðustól áðan og látið líta út sem svo væri ekki  
            

Forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir þessa umræðu. Rétt eins og hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson kom að í máli sínu í upphafi hefur matvælaverð á heimsmarkaði hækkað gríðarlega á undanförnum árum. Ef ég man rétt og samkvæmt þeim gögnum sem ég hef hækkaði matvælaverð á heimsmarkaði í marsmánuði áttunda mánuðinn í röð, stanslaust. Það sem meira er, það er búist við því að sú hækkun haldi áfram inn í fyrirsjáanlega framtíð, t.d. að mati Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna. Verðvísitala þeirrar stofnunar hefur ekki verið hærri frá því að mælingar hófust en einmitt í dag. Það er auðvitað fyrirkvíðanlegt, rétt eins og hv. þingmaður nefndi hér áðan, hvaða gríðarlegu afleiðingar þetta hefur á íbúa jarðarinnar þar sem því er spáð að í Asíu einni muni sú hækkun sem þegar hefur orðið á matvælum og er fyrirsjáanleg ýta milljónum manna út í fullkomna fátækt, jafnvel tugum milljóna. Hér er við mikinn vanda að etja sem við ráðum ekki ein við, því miður, eins og við þó gjarnan vildum. Matvælaverðið hefur þó að undanförnu, síðustu tvö árin eða svo, staðið nokkurn veginn í stað sem hlutfall af útgjöldum heimila. Ætli nýjustu tölur séu ekki að nálægt 14% af útgjöldum heimilanna fari til að kaupa mat og drykk. Það er athyglisvert að skoða neysluvísitölu matvöru, hvernig hún hefur breyst á undanförnum árum. Frá árinu 2008 hefur hún hækkað um 25%, heldur minna á síðasta ári, skiljanlega, en eins og hér hefur komið fram áður hefur innlenda varan hækkað þó skömminni minna en innfluttu vörurnar, skiljanlega að mörgu leyti þar sem það er dýrara að flytja inn en áður var. Auðvitað er markmiðið að vera sjálfum okkur nóg um matvælaframleiðslu. Ég vísa til framleiðslu á fiski og þeirra aðgerða sem verður gripið 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. málshefjanda fyrir þessa tímabæru umræðu. Eins og fram hefur komið er fyrirsjáanlegur matvælaskortur í heiminum. Við höfum séð þess stað og sáum þess stað í kjölfar hrunsins með þeim hörmulegu afleiðingum sem það mun hafa í för með sér. Það er því gríðarlega mikilvægt að við stöndum vörð um viðgang og eflingu matvælaframleiðslu í landinu. Ef við gætum þess ekki gæti verið orðið of seint að grípa til aðgerða þegar síhækkandi matvælaverð fer að hafa alvarlegar afleiðingar hér á landi. Við eigum mikla möguleika í víðfeðmu landi sem þrátt fyrir að vera harðbýlt að mörgu leyti býður upp á mikil tækifæri og aukna fjölbreytni. Við höfum séð þess stað í íslenskri matvælaframleiðslu að vöruþróun hefur verið gríðarleg á síðustu árum. Það er auðvitað jákvætt og við þurfum að ýta undir þetta starf og efla það enn frekar. Það þarf að auka fjölbreytni framleiðslueininganna. Það þarf að gefa smærri framleiðslueiningum mikinn stuðning, bæði hins opinbera og ekki síst stofnana þess opinbera. Ég hugsa til dæmis til samtakanna Beint frá býli sem ég held að geti aukið mjög flóru íslenskrar matvælaframleiðslu á komandi árum. Við megum ekki festast í of þröngu regluverki á sama tíma og við verðum auðvitað að gæta þess að viðhalda þeim hreinleika og þeim náttúruafurðum sem við höfum í íslenskri matvælaframleiðslu. Tækifærin eru til staðar og samkeppni landsins hefur aukist þannig að það er ekki útlit fyrir annað en að aukinn útflutningur verði á íslenskri matvælaframleiðslu, bæði í fiski og kjöti. Með þessi sóknarfæri í huga þurfum við að efla til muna íslenskan landbúnað og íslenskan sjávarútveg 

Frú forseti. Ég þakka þessa umræðu sem er bæði brýn og þörf. Það er alveg rétt að það þarf að bregðast við þeim loftslagsbreytingum sem eru ekki að verða heldur eru orðnar og munu breyta miklu um lífsskilyrði jarðarbúa, því miður mest þar sem mest er fátækt fyrir. Loftslagsbreytingarnar krefjast þess af okkur að við mörkum ekki bara stefnu um landbúnaðarmál til framtíðar heldur líka almennt um umhverfismál. Það er munur á því hvort 8 milljarðar manna búa á jörðinni, af því að við eigum bara eina jörð, eða einn og hálfur eins og var fyrir rúmum 100 árum. Ræktunarland er dýrt og það er af skornum skammti. Það er rétt hjá hæstv. landbúnaðarráðherra að það þarf að standa vörð um það í þessu sambandi. Af því að hér er verið að ræða matvælaverð skulum við líka hafa í huga að matvælaverð er í beinu sambandi við verð jarðefnaeldsneytis. Ef verð jarðefnaeldsneytis fer upp hækkar matvælaverð í heiminum. Það er það sem við höfum séð í kreppunni síðustu missirin. Það er því mikilvægt að íslensk stjórnvöld stuðli að aukinni landbúnaðarframleiðslu sem er sjálfbær, lífræn og mætir kröfum neytenda. Kröfur neytenda eru um sjálfbæra og lífræna framleiðslu. Ef af inngöngu í Evrópusambandið verður mun það ekki breyta neinu þar um. Innflutningur matvæla sem er í samkeppni, t.d. hvíta kjötsins sem er verksmiðjuframleitt á Íslandi eins og annars staðar í Evrópu, breytir engu um það. Okkur ber að lyfta undir þá framleiðslu 

Virðulegi forseti. Ég vil nú byrja á að þakka hæstv. ráðherra og hv. þingmönnum fyrir málefnalega umræðu og að koma hér inn á fleiri þætti málsins en ég hafði tækifæri til í inngangi mínum. Það er auðvitað misjöfn sýn á ýmsa hluti. Það verður að viðurkennast að það hefur verið eftirtektarvert að í þinginu hefur ekki verið hægt að koma í gegn málum varðandi landbúnað vegna þess að fámennur hópur sem aðhyllist stóraukinn innflutning á kostnað innlendrar framleiðslu hefur trekk í trekk komið í veg fyrir að frumvörp er tengjast landbúnaði gangi eðlilega fram. Ég hefði líka kosið að fá skýrari svör frá hæstv. ráðherra um plön, til að mynda um fiskeldi. Ef við gætum aukið það í 50 þús. tonn, sem er ekki stórkostlegt miðað við að Norðmenn framleiða milljón tonn í dag, gætum við skapað atvinnu og auk þess aukið gjaldeyristekjur um 30 milljarða. Í vetur sem leið kom til Íslands norskur sérfræðingur í heimsviðskiptum með mat og matvælaframleiðslu. Skilaboð hans voru ekki einasta þau að hér væru tækifæri og þau sífellt hagkvæmari til að auka innlenda framleiðslu heldur væri það skylda okkar að brauðfæða eigin þjóð, framleiða eigin orku og flytja út hvað við gætum til að leggja okkar skerf til matvælaframleiðslu heimsins. Staðreyndirnar tala sínu máli eins og ég ræddi áðan, þetta mun þýða að það verður mikill þrýstingur á þau svæði sem geta framleitt mat, t.d. Evrópu, en þar eru umhverfismálin farin að þrýsta verulega á. Þetta þýðir líka að samkeppnisstaða íslensks landbúnaðar verður enn þá betri og það styttist í að við getum orðið enn samkeppnishæfari en við erum í dag, jafnvel í heimsmarkaðsverði. Hin hliðin er svo sú að til að tryggja fæðuöryggi kemur okkur ekki til með að veita af því sem við framleiðum vegna minnkandi framboðs á heimsmarkaði. Ef þessar ályktanir eru réttar er mjög mikilvægt fyrir Íslendinga að standa vörð um matvælaframleiðslu hverju nafni sem hún nefnist og varast að drepa af okkur fyrirtæki og vaxtarsprota sem í augnablikinu líta ef til vill út 

Frú forseti. Ég þakka sérstaklega góða og hvatningarfulla umræðu. Góður maður sagði að sjálfstæði þjóðar fælist í fæðuöryggi hennar. Það held ég að eigi svo sannarlega við um okkur Íslendinga, eins og alla aðra. Það er líka skylda okkar að varðveita með sjálfbærum hætti þá möguleika sem við höfum til matvælaframleiðslu og nýta þá líka eins og kostur er til eigin þarfa. Hv. þingmaður kom inn á vaxandi flutningskostnað og orkukostnað í þeim efnum og það hafa fleiri gert. Það verður lúxus á næstu árum að eyða stórum hluta af orku í að flytja matvæli á milli landshluta sem hægt er að framleiða á viðkomandi heimaslóðum. Þess vegna er liðinn tími þeirrar stefnu og hugmyndafræði sem ríkti hér, sérstaklega fyrir nokkrum árum, um að það ætti bara að flytja inn mat ef hann fengist á spottprís erlendis. Ég legg áherslu á það að við stöndum vörð um og eflum innlenda matvælaframleiðslu og matvælavinnslu. Horfum á öll störfin sem tengd eru störfum í kjötvinnslu, mjólkuriðnaði o.s.frv. Þetta er ekki alveg sjálfgefið en við verðum að standa vörð um þetta, tryggja umgjörðina, treysta þessa innviði og láta ekki glepjast af einhverjum gylliboðum um ódýrar vörur að utan á einhverjum spottprís. Nei, við verðum að standa vörð um okkar hlut, skyldu og ábyrgð í því að tryggja hér bæði holla og góða matvöru og fæðuöryggi þjóðarinnar.