Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BSt): Ég vil vekja athygli á því og taka það skýrt fram, að til umræðu er frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj, til skipakaupa, lántöku og sérstakra ráðstafana í útgerðarmálum til þess að stuðla að jafnvægi í byggð landsins.

Jóhann Jósefsson [frh.] : Herra forseti. Það fór ekki fram hjá mér, sem hæstv. forseti sagði, að minna á, hvaða mál það væri, sem væri til umr. Það er vitanlegt, hvað það er, og þær umræður, sem hafa út af því spunnizt, standa í sambandi við þá fullyrðingu hæstv. forsrh., að á nýsköpunarárunum svokölluðu, þegar m. a. um sams konar framkvæmd var að ræða af hálfu ríkisvaldsins eða hliðstæða til að efla atvinnu í landinu, sem sé togarakaup og dreifingu þeirra út um landið, þá hafi í þeim framkvæmdum, er þá fóru fram, landbúnaðinum verið gleymt. Það er, eins og ég vék að í minni ræðu, ekki nýtt að heyra það úr þeirri átt. Ég tel mér bæði rétt og skylt að leiðrétta þetta, þegar því er haldið fram hér á Alþ., þó að það snerti ekki beinlínis það skipakaupafrv., sem hér liggur fyrir. Ég skal samt sem áður ekki reyna of mikið á þolinmæði hæstv. forseta með löngu máli um þetta og hefði alls ekki hafi um það neinar umræður frá þeirri hlið, sem ég hef orðið að ræða það, ef ekki hefðu komið fram ýmis ummæli frá hálfu hæstv. forsrh. í garð þeirra, sem með þessi skipakaupamál höfðu að gera á nýsköpunarárunum og útdreifingu skipanna, og enn fremur sú endurtekna ásökun, að á þessum tíma hafi landbúnaðurinn verið vanræktur af nýsköpunarstjórninni eða nýbyggingarráði, eins og fram hefur komið. Ég var, þegar bundinn var endi á umr. hér á síðasta fundi þessarar hv. d., að lýsa því, að í nýbyggingarráði hefði einmitt átt sæti mjög svo virðulegur fulltrúi frá Framsfl. Það var þáverandi búnaðarmálastjóri, Steingrímur Steinþórsson. Og verð ég að álíta, að hann hafi bæði verið vel valinn og af honum hafi margt gott leitt í ráðinu, sérstaklega að því er snertir landbúnaðarmál. Í þessu sambandi er vert að geta þess, að á dögum nýsköpunarstjórnarinnar var sá háttur viðhafður, að í svona stórum atriðum, er snertu hagsmuni allra landsmanna, eins og þá voru með höndum hafðir, þá þótti sjálfsagt, að fulltrúa frá stjórnarandstöðunni væri gefinn kostur á að taka virkan þátt í nýsköpuninni, og þess vegna var fulltrúa Framsfl. skipað sæti í þeirri n., og er það hollt til athugunar þeim, sem vildu á hvaða tíma sem það væri bola stjórnarandstöðunni út frá öllu samstarfi á þessu sviði. Af því að hæstv. forsrh. var að ganga inn í deildina, leyfi ég mér að endurtaka það, að ég tel, að það hafi verið rétt á tímum nýsköpunarstjórnarinnar, að fulltrúa frá stjórnarandstöðunni var gefinn kostur á að taka sæti í nýsköpunarframkvæmdunum, eða m. ö. o. hann fékk sæti í nýbyggingarráði, og það er hollt að hafa hliðsjón af því, ekki sízt á þeim tímum, þegar nú virðist stefnan vera hjá hæstv. stjórn að halda stjórnarandstöðunni sem mest frá þeim framkvæmdum, sem hún hyggst hafa með höndum. Fulltrúi Framsfl. í nýbyggingarráði, sem ég nefndi áðan, starfaði þar um tíma, þ. e. a. s. búnaðarmálastjóri. Þegar hann hvarf frá því, kom annar vel metinn framsóknarmaður í ráðið í hans stað, sem var fyrrv. þm, Skagf., ef ég man rétt, þannig að allan þennan tíma hafði Framsfl. vel metna, ágæta fulltrúa, sem störfuðu að þessum málum. Að því er snertir afskiptin af landbúnaðarmálunum, þá skal ég geta þess, að skv. þeirri stefnu, sem þá var uppi, að gera, eftir því sem unnt væri, báðum atvinnugreinunum jafnhátt undir höfði, sjávarútveginum og landbúnaðinum, þá var síðara sjónarmiðið, landbúnaðarsjónarmiðið, það ofarlega á baugi, - ég hef kynnt mér það síðan með að gá í fundarbækur ráðsins frá þeim tíma, - að fyrstu fundirnir snerust eingöngu um málefni, sem sérstaklega vörðuðu landbúnaðinn. Bendir það ekki á, að það hafi verið meiningin að gleyma landbúnaðinum. Á fyrstu fundum ráðsins var mikið um það fjallað, hvernig ætti að auka innflutning á landbúnaðarvélum og þá einkum frá Bandaríkjunum. Vélarnar voru margs konar heyvinnsluvélar og svo dráttarvélar. En á þeim tímum var það þannig, að það voru mestir annmarkar á að fá afgreiðslu á þessum vélum fyrir vestan haf. Afgreiðslutíminn var ákaflega langur, og það var sérstök nefnd þar í landi, sem hafði með úthlutun á nokkurs konar kvótum þar að gera handa löndunum, og fyrstu störf nýbyggingarráðs snerust mest að því að ýta undir innflutning á þessum vélum. Það naut í þeirri viðleitni sinni mjög mikillar aðstoðar sendiherra Íslands í Washington, Thors Thors, og svo var gerður út af hálfu nýbyggingarráðs og með vilja nýbyggingarstjórnarinnar sérstakur sendimaður, einn stjórnarráðsfulltrúi, til þess eingöngu að ýta á eftir afgreiðslu á þessum mjög svo nauðsynlegu vélum til landsins. Þetta gekk tregt framan af, en á öðru starfsári nýbyggingarráðs fóru þessar vélar að streyma inn í landið, eins og raun hefur borið vitni um, og hafa verið innfluttar alltaf síðan, Stærsti innflutningsaðilinn var Samband íslenzkra samvinnufélaga, sem sýndi mjög mikinn áhuga á því að afla þessara véla, og samvinna Sambandsins og nýbyggingarráðs á þessu sviði var mjög góð. Fleiri voru það, sem ýttu undir nýbyggingarráð að gera sítt til þess, að þessi mjög svo nauðsynlegu framleiðslutæki fyrir landbúnaðinn kæmu til landsins. Það voru bæði einstaklingar og forvígismenn bændasamtaka, sem höfðu um þetta samráð við nýbyggingarráð, auk Sambandsins og annarra innflytjenda. Það var engu minni áherzla lögð á að afla véla til landbúnaðarins heldur en til annarra greina, sjávarútvegs eða iðnaðar. Fyrsta og mesta áherzlan var á það lögð að ná vélum til landbúnaðarins, enda má segja, að á þessum árum er það, sem vélvæðing landbúnaðarins hefst fyrir alvöru. Leyfisveitingarnar, sem skrásettar eru um þetta, bera því ljósastan vottinn, að það var ekki neitt smáum tökum á þessum málum tekið á þeim tíma undir stjórn þeirri, sem kölluð var nýsköpunarstjórn. Annað mál var það, sem ég vil aðeins drepa á hér. Það var súgþurrkunartæknin. Nýbyggingarráð fékk á þeim tíma fregnir um það, að þessi verkunaraðferð á heyi, sem kölluð er súgþurrkun, mundi vera heppileg, og í nýbyggingarráði og með vilja landbrh. þeirra tíma var unnið mikið að því að breiða út þekkingu meðal bænda á súgþurrkuninni. Landssmiðjan var sérstaklega fengin til þess að smíða þann hluta af súgþurrkunartækjunum, sem sérstaklega eru nefndir blásarar, og gerði það í stórum stíl, og ég veit ekki nema hún hafi haldið því áfram löngu eftir þá daga, sem nýbyggingarráð hætti að starfa, því að það var ekki svo langur tími, eitthvað hálft þriðja ár eða svo. Og núna, daginn sem við vorum að ræða um þessi mál hér í þinginu, um landbúnaðinn og nýbyggingarráð, þá heyrði ég útvarpstilkynningu um kvöldið, einmitt norðan úr Þingeyjarsýslu, ég held frá Húsavík eða þaðan, að þar var einn kaupfélagsstjóri, sem hafði komið því á framfæri, mér skildist á einhverjum fundi, að það væri nauðsynlegt að hefja framkvæmdir í því að afla varahluta og tækja einmitt til súgþurrkunarinnar. Það sýnir sig, að hún hefur sennilega víða verið tekin upp. Á þessum tíma leitaði nýbyggingarráð til Búnaðarfélags Íslands til þess að fá þar stuðning fyrir þeim framkvæmdum og áróðri, vil ég segja, sem við reyndum að hafa uppi til að gera bændum skiljanlega þýðingu súgþurrkunarinnar. En af einhverjum ástæðum fékk nýbyggingarráð aldrei stuðning Búnaðarfélagsins í þessu efni. Samt sem áður hefur súgþurrkunin rutt sér til rúms, eins og vitað er. Að því er vélvæðingu landbúnaðarins snertir á þessum nýsköpunartíma, sem átti sér stað, eins og ég sýndi fram á, því nær eingöngu á þeim tíma fyrir atbeina nýbyggingarráðs og með þess hjálp, þá var svo komið, að það birtist í einu blaði, sem stendur ákaflega nærri hæstv. forsrh., grein, sem mátti skilja þannig, að það væri eiginlega of mikið að því gert að flytja inn vélar til landbúnaðarins og hestarnir of lítið notaðir. Það bendir ekki á, að það hafi verið legið á liði sínu hvað þennan innflutning snertir undir stjórn nýsköpunarinnar í þá daga. Nýbyggingarráð vildi, eins og stefna nýsköpunarstjórnarinnar líka var, stuðla að því að flytja inn vélar til allra framleiðslugreina og iðnaðar, bæði fiskiðnaðar, til landbúnaðar, til smíðaiðnaðar, járnsmiðaiðnaðar og trésmiðaiðnaðar o. s. frv., og gerði það, sem það gat í þessu efni, - líka til ullariðnaðar. Það var mikið um það rætt að styðja að því, að ull væri hagnýtt betur og meira en þá átti sér stað, og það er vitaskuld mál, sem snertir landbúnaðarhéruðin eingöngu. Það var svo, að nýbyggingarráð lét semja frv. um það að koma á fót ullarverksmiðju, sem ætlazt var til að ríkið stæði fyrir eða ræki, og það var eftir hvötum frá ýmsum aðilum, þó sérstaklega þeim, sem mestan áhuga höfðu á því, að ullariðnaðurinn efldist í landinu. Þetta frv. var tilbúið, en um leið var leitað eftir því, hvort þær ullarverksmiðjur, sem til væru í landinu, t. d. Gefjun og Álafoss, vildu ekki með aðstoð, sem hægt var að fá á þeim tímum, á nýsköpunarárunum, efla sinn vélakost, þannig að þær gætu fullnægt því hlutverki, sem hugsað var að ná með ullarverksmiðju ríkisins. Og eftir ýtarlegt samráð við forstöðumenn Gefjunar og forstöðumenn Álafoss var sú leiðin valin að styðja að því, að þessar verksmiðjur gætu eflt sinn vélakost og sína framleiðslu og þannig fullnægt því, eftir því sem hægt væri, að ullariðnaðurinn yrði rekinn meira og ullin hagnýtt betur en þá hafði verið. Og ég held, að það sé gleðileg staðreynd, að báðar þessar verksmiðjur tóku að sér sitt hlutverk í þessu í samráði við nýbyggingarráð á sínum tíma, meðan þess naut við, og að það hafi orðið til þess m. a., að þessar verksmiðjur eru nú orðnar mjög færar um að gegna sínu hlutverki báðar tvær og framleiða klæðavörur, dúka o. fl., sem virðist standa erlendum innflutningi alveg á sporði. Ég tel ekki, að þetta beri vott um það, að ekki hafi verið hugsað að gera neitt til gagns fyrir landbúnaðinn eða að honum hafi verið gleymt á nýsköpunarárunum, eins og hæstv. ráðh. orðaði það. Fleira mætti nefna í þessu sambandi. Það eru til í landinu. núna eitthvað á þriðja þús. jeppar, sem eru dreifðir út um alla landsbyggðina. Hvernig stóð á þessum jeppainnflutningi, og hvernig er hann þokkaður? Ég held, að það séu fá tæki eða vélar, sem bændurnir hafa sótzt meira eftir að fá heldur en einmitt jeppabifreiðarnar og sækjast víst eftir enn í dag og raunar ýmsir fleiri. Það var nýbyggingarráð, sem hóf innflutning á jeppunum með tilliti til þeirra sérstöku nota, sem landbúnaðurinn gæti af þeim haft. Það var aðalsjónarmiðið í því máli, og framvindan í þeim innflutningi sýnir það og sannar, að þessi ráðstöfun var góð og hefur reynzt þörf fyrir hinar dreifðu byggðir sérstaklega, þó að vitaskuld ýmsir, sérstaklega iðnaðarmenn í kaupstöðum, hafi líka not af þessum jeppabifreiðum. Ég man eftir því, að Jónas Jónsson frá Hriflu, fyrrv. ráðh. og alþm., sagði mér einu sinni sögu af því, ég held, að það hafi nú verið eftir að nýbyggingarráð hætti að starfa, - að hann kom á afskekkt býli fyrir norðan, og ekkja bjó þar með börnum sínum, Þetta býli var mjög úr vegi, og hann leitaðist við að fá hjá henni upplýsingar um það, hvað hún teldi helzt að hægt væri að gera henni til hagsbóta við búskapinn, og hann sagðist hafa búizt við, að hún mundi kannske tala um síma eða rafmagn. Nei, það var jeppabifreið, vegna þess hvað býlið var fjarri öðrum býlum og langt frá samgöngunum, - það var jeppabifreið, sem fólkið á þeim bæ óskaði sér helzt. Þannig mun hafa verið víðar, Ég man það, þegar þessi hugmynd kom fyrst fram í nýbyggingarráði og var byggð á því, að einhverjir höfðu eignazt gamla herjeppa, og var talið, að þeir gætu verið nýtilegir sem hjálparvélar við landbúnaðinn, að áður en nýbyggingarráð tók nokkra ákvörðun í þessu máli, að greiða fyrir innflutningi á jeppum handa bændunum, þá var leitað álits merkra manna, bæði hér nálægt og líka norðan úr landi, sem við vissum að mundu geta látið uppi hlutlaust álit á þessu máli. Og að því fengnu var hafizt handa um að stuðla að þessum sérstaka innflutningi, sem miðaður var við þarfir landbúnaðarins á þeim tíma. Mér þykir ólíklegt, að hægt sé að heimfæra þetta undir það, að þetta hafi verið gert af gleymsku gagnvart landbúnaðinum, að nýbyggingarráð hóf þennan nýtízku innflutning á þessum bifreiðum, einmitt með þarfir landbúnaðarins fyrir augum. Það voru fleiri mál, sem hægt væri að benda á, sem nýbyggingarráð og nýsköpunarstjórnin höfðu með höndum á þessum tíma og eingöngu voru miðuð við þarfir landbúnaðarins. Eg get t. d. minnzt á áburðarverksmiðjumálið, sem á þeim dögum, sem nýbyggingarráð fór að starfa, var á því stigi, að það var fyrirhugað að byggja litla, en tiltölulega mjög dýra verksmiðju, og var mikill ágreiningur með mönnum um, hvort rétt væri að fara út í það á því stigi eða leita betri upplýsinga, bæði um stærð verksmiðjunnar, þar á ég við afköst, og eins um það, hvaða efni ætti að velja til þess að búa til áburðinn úr. Sumir voru svo ákafir, að þeir vildu strax framkvæma málið, eins og það var lítið undirbúið, ófullnægjandi undirbúið, 1944. Aðrir og þ. á m. nýsköpunarstjórnin og nýbyggingarráð, sem þá tók við þessu máli, fóru þá leið að fá valinkunna menn til að rannsaka það að nýju, og það var m. a. þessi rannsókn, sem kom því til leiðar, að þegar farið var af stað fyrir alvöru í byggingarframkvæmdir áburðarverksmiðjunnar, var það gert af þeim myndarskap, sem raun ber nú vitni um, og sýnir, að ef málinu hefði verið flýtt, eins og það lá fyrir 1944 í byrjun árs, þá hefði það ekki verið heppilegt, með því líka að það lagðist nú til í þessu máli, að einmitt á þeim tíma, þegar fullnægjandi rannsókn hafði farið fram og menn voru búnir almennt að koma sér niður á hæfilega stærð og annað í áburðarverksmiðjumálinu, þá kom það happ landinu til handa, að Marshallaðstoðin gerði mögulegt að koma því mikla máli í höfn. Ég held, að þetta mál hafi fengið skynsamlega meðferð undir nýsköpunarstjórninni á sínum tíma, og það, sem í því var gert þá, var með hag landbúnaðarins fyrir augum og ekki af því, að landbúnaðinum væri gleymt. Það mætti fjölmargt segja um ýmiss konar innflutning á stórvirkum vélum og þvílíku, sem þá var ráðizt í og að mestu var gert af sjónarmiði því, er taka vildi sem mest tillit til aukinnar ræktunar og stórvirkra framkvæmda í sveitum, og þarf ekki að lýsa því, hvaða atvinnugrein landsmanna það er, sem fyrst og fremst hefur gagn af slíkum vélainnflutningi og vinnunni með þeim. Loks vildi ég drepa stuttlega á nokkuð af löggjöf þeirra ára, sem nýsköpunarstjórnin hafði með höndum og sumpart var frumsmíði af hálfu nýbyggingarráðs, þó að sumpart væri það frá öðrum stofnunum, sem unnu að samningu laganna eða endurbót gamalla laga, en var þó hrundið í framkvæmd undir nýsköpunarstjórninni á sínum tíma. Vil ég þar til nefna lög um landnám og nýbyggðir í sveitum, frá 29. apríl 1946, en með þeim var ákveðið að veita 50 millj. kr. á næstu 10 árum til landnáms og nýbyggða. Þá má nefna lög nr. 7 frá 1945, um jarðræktar- og húsagerðarsamþykktir í sveitum, og lög nr. 38 sama árs, 1945, um stofnun búnaðarmálasjóðs, og frv. til l. um ræktunarsjóð Íslands, sem var fyrst flutt á aðalþinginu 1945, en náði ekki fram að ganga fyrr en á aðalþinginu 1946, og var þó komið fram yfir áramótin 1946–47, þegar það var samþykkt. En það var eitt af þeim lagafrv., sem á dögum nýsköpunarstjórnarinnar var hrundið í framkvæmd. Ég ætla, að öll þessi lagasetning hafi miðað að því - og sannarlega hefur það verið tilgangur þeirra, sem að henni unnu, hvort heldur var nýbyggingarráð eða aðrir aðilar - að bæta hag sveitanna og landbúnaðarins og beri þess sízt af öllu vottinn, að landbúnaðinum hafi verið gleymt á þessum árum. Ég vil vona, að þetta nægi til þess að sýna fram á, að það er mjög svo óréttmætt og rangt að halda því fram, að á tímum nýsköpunarstjórnarinnar, hvort heldur átt er við stjórnina sjálfa eða nýbyggingarráðið, hafi málefnum landbúnaðarins verið gleymt. Það er þvert á móti. Og ég vona, að hæstv. forseti afsaki það hjá mér, að ég hef hrundið þessari kenningu, sem ég nefndi falskenningu fyrr í ræðu minni, þó að það mál sé á dagskrá, sem hann lýsti hér við fundarsetningu. En umræður um það hafa leitt af sér þessar athugasemdir mínar til að afsanna fullyrðingar hæstv. forsrh. Og mér er það nokkuð skylt, þar sem ég var form. nýbyggingarráðs þessi árin og finn til þess persónulega, þegar því hefur verið haldið fram, að málefni landbúnaðarins hafi verið vanrækt á þessum tímum, því að það mætti segja, að ég og þeir, sem með mér störfuðu í nýbyggingarráði, hefðum þá svikizt um að vinna það hlutverk, sem okkur var falið. En af hálfu nýsköpunarstjórnarinnar var okkur sannarlega ekki annað falið en það að verða landbúnaði og öðrum framleiðslugreinum jafnt og sjávarútvegi og iðnaði að því liði, sem við gætum orðið. Og ég leyfi mér að halda því fram, að við höfum orðið á þessum árum m. a. landbúnaðinum að stóru liði, markað þar spor til stórra átaka, honum til framdráttar. Að lokum vildi ég aðeins minnast á þá kenningu, að það hafi ekki verið nægilega mikið litið til landsbyggðarinnar, þ. e. a. s. staða utan Rvíkur, sem hefur nú orðið aftur í munni hæstv. ráðh. utan Faxaflóa, þegar togurunum var úthlutað á sínum tíma, nýsköpunartogurunum 30. Þeim var úthlutað öllum 30, þar með dieseltogurunum tveimur, samhliða, og það, að dieseltogararnir urðu ekki fleiri, var ekki að kenna nýbyggingarráði, heldur var svo sterk andúðaralda meðal ýmissa aðila utan ráðsins á móti dieselskipum á þeim tíma, að ekki þótti fært af okkur, sem þar sátum og fæstir eða engir gátu talið sig neina sérfræðinga í þeim efnum, að rísa meira upp á móti því, sem þá var almenningsálit meðal útgerðarmanna, heldur en svo, að við tókum þó tvo togaranna með dieselvélum. En þeim til afsökunar, sem á þeim tíma þekktu ekki alla kosti dieselvélanna á móti gufuvélum, má segja það, að reynsla á dieseltogurum, bæði frá Þýzkalandi og Englandi á þeim tíma, þegar þetta gerðist, 1944, var talin mjög misjöfn. Það var ekki það einróma lof af hálfu útgerðarmanna í Englandi um dieseltogara og heldur ekki í Þýzkalandi á þeim tímum, sem kann að vera nú orðið og ég tel víst að sé vegna þess, hve mikið af þeim nýju skipum, sem maður sér frá þessum löndum, eru með dieselvélum. M. ö. o.: Reynslan af dieseltogurum í þá daga var ekki eins fullkomin og hún er núna. Hver veit nema einhvern tíma í framtíðinni kæmi á daginn, að þegar ákveðið hafi verið á árinu 1956, af þeirri ríkisstj., sem þá sat, að byggja togara, sennilega með dieselvélum, að þá hefði hún átt að líta lengra fram í tímann og byggja eitthvað með atómvélum eða einhverju slíku? Maður veit aldrei, hvað tæknin leiðir í ljós. Við vitum það, að til eru skip, sem fljóta á sjónum og eru knúin af atómvélum eða þvílíku. Það er atómorkan, sem er þar driftaraflið, en ekki gufu- né dieselafl. Og þó að ég segi þetta svona eins og í gamni, þá er það bara til þess að sýna fram á það, að tækninni fleygir alltaf fram og það, sem í dag er álitið ófært eða lítið fært eða kannske of lítið reynt og þess vegna vafasamt, getur eftir nokkur ár, þegar tækninni hefur farið fram, verið álitið alveg öruggur grundvöllur til að byggja á o. s. frv. og menn undrist þá yfir, að þetta hafi ekki sézt mörgum árum fyrr. En um úthlutun skipanna var það að segja, - ég lýsti því í minni fyrri ræðu, ég held, að ég hafi nú gleymt Siglufirði þar, - að um þriðjungur þeirra fór til kaupstaðanna úti á landi, og ég held satt að segja, að það hafi ekki verið fært á þeim tíma að beina fleiri skipum út á land heldur en gert var. Þau fóru í kaupstaðina, þar sem, eins og vitað var, á þeim tíma, milli 1944 og 1946, var allt önnur aðstaða á ýmsum öðrum stöðum á landinu, bæði norðan-, vestan- og austanlands, til að hagnýta togaraafla heldur en nú er orðin. Við skulum taka t. d. á Norðurlandi Ólafsfjörð, Sauðárkrók, Eskifjörð á Austurlandi, og fleiri staði mætti nefna, þar sem núna er sennilega möguleiki á því að hagnýta afla úr togara, a. m. k. part af honum, sem alls ekki var til í þá daga og hefði þá ekki komið til neinna mála að fara að setja þar upp togaraútgerð, sem ekki voru nein tæki í landi til þess að hagnýta aflann. Þetta horfir vitaskuld allt annan veg nú orðið en gerði þá. En fyrir hvað hefur breytingin orðið mest? Það er fyrir það, að á þessum stöðum hafa síðan, hafa á árunum, sem liðið hafa, frá því að nýsköpunarstjórnin var hér og nýbyggingarráð starfaði, skapazt skilyrði til þess að hagnýta afla í svo stórum stíl eins og togararnir bera að landi. Og fyrir hvað hafa þessi skilyrði skapazt? Þau hafa skapazt vegna þess áhuga fyrir byggingu hraðfrystihúsa m. a. og verkunarstöðva almennt, sem aðallega var hrundið af stað af nýsköpunarstjórninni og nýbyggingarráð veitti sína aðstoð, eftir því sem það megnaði, til þess að yrði að veruleika í hinum afskekktari þorpum úti á landi. Þess vegna er það, að nú getur verið mikið vit í því að leggja þar togarafisk upp á einum eða fleiri stöðum, sem hefði verið alveg ókleift og hreint ekki neitt vit í að gera á þeim tímum, er engin tæki voru fyrir hendi í landi í þessum þorpum eða fjörðum til að vinna úr fiskinum. Ég held þess vegna, að þegar þessi úthlutun á togurunum, nýsköpunartogurunum, sem kallaðir eru, átti sér stað, þá hafi verið gengið eins langt í því að láta aðra hluta landsins en Reykjavík og Hafnarfjörð verða aðnjótandi þessara framleiðslutækja og þá var eftir atvikum unnt að gera. Meira að segja á sumum þeim stöðum, sem togararnir fóru til, eins og t. d. til Akureyrar, voru ekki öll fullkomnustu tæki, jafnvel ekki þá, fyrir hendi til að vinna úr togaraafla. En það voru þá önnur tæki fyrir og staðurinn það stór, að það var ekki hægt annað en að reyna, að þar væru gerðir út togarar, sem aldrei hafði verið gert fyrr. Og það er mjög gleðilegt að vita, að þessi tilraun hefur fyrir myndarskap Akureyringa á stjórn félagsins, stjórn skipanna og alla aðstöðu, bæði af einstaklinga hálfu og opinberra aðila, farið þar svo vel úr hendi sem raun ber vitni um, og nú eru þeir að koma sér upp hraðfrystihúsi, sem vitað er. Mér er sagt, að á s. l. ári hafi togaraútgerðin þar borgað 15 millj. í vinnulaun. Og sem hafandi verið formaður fyrir þeirri stofnun, sem lagði sitt lið til þess að gera Akureyri fært að hefja útgerðina og fá aðstöðu til að njóta góðs af togurum, þá gleðst ég mjög yfir þeim framgangi, sem þar hefur orðið í þessu máli, eins og ég fyrir mitt leyti gleðst yfir því á öllum stöðum, þar sem áhrifa nýbyggingarráðsins hefur gætt í þessu efni eða öðrum til góðs. Ég skal svo ekki lengja umræður að öðru leyti en því, ef mér gefst nýtt tilefni til um þetta mál. Ég þykist hafa sannað það eða leitt að því eins full rök og mér er fært, í fyrsta lagi, að úthlutun nýsköpunartogaranna á sínum tíma var eðlileg og ekki ámælisverð, að bygging tveggja dieseltogara á þeim tímum var það mesta, sem nýbyggingarráð, gagnvart því almenningsáliti, er það þá átti við að búa, gat hætt sér út í, og að í heild sinni, að á árunum, sem nýsköpunarstjórnin svokallaða starfaði og nýbyggingarráð var hennar framkvæmdastjóri, hafi verið langt því frá, að landbúnaðurinn hafi gleymzt, heldur þvert á móti. Það var vel munað eftir honum. Það var byrjað á því að vinna fyrir landbúnaðinn og því var aldrei hætt, á meðan ráðið starfaði. Hitt er svo annað mál og ég sízt af öllu maður til að dæma um það, hvort ekki hafi kunnað að eiga sér einhver mistök stað í þessum framkvæmdum ráðsins, sem voru eftir stefnu nýsköpunarstjórnarinnar. Það kann vel að vera, þó að ég verði samt að segja það, að ég hef ekki enn þá orðið þess var, að okkur hafi verið borin á brýn í einstökum atriðum nein afglöp í þessum efnum. En hitt vil ég að hv. d. leggi trúnað á, að nýbyggingarráð í heild sinni hafði þau fyrirmæli frá nýsköpunarstjórninni að vinna að alhliða viðreisn atvinnuveganna og að ráðið með einlægu samþykki allra félagsmanna gerði það eftir beztu vitund. Ég sagði frá því í upphafi míns máls, að það skeði við stærsta sporið, er stigið var gagnvart sjávarútveginum, að einn af meðlimum ráðsins vildi ekki taka þátt í atkvgr., lokaatkvæðagreiðslu, sem var afgerandi fyrir málið. Það var hans skoðun, og hann hefur sjálfsagt eftir sínu höfði verið að vinna eftir beztu vitund, og það olli engum missættum í ráðinu á sínum tíma hvað annað samstarf snerti. Það var jafnheilt og óbrotið alla tíð, þangað til ráðið var látið hætta störfum, bæði milli fulltrúa Framsfl., kommúnistanna og Alþfl. og Sjálfstfl. Það var unnið af heilum hug, að ég held, af öllum þessum mönnum að framgangi þeirra góðu málefna, sem ráðið hafði með höndum að vinna að á þeim tíma.



Herra forseti. Ég mun reyna að bregðast ekki trúnaðartrausti hæstv. forseta og mæla hér aðeins örstutt. Ég ætla mér að svara nokkrum atriðum í ræðu hæstv. forsrh. Hann er nú fjarverandi um skeið úr hv. þd., en ég verð engu að síður að fara nokkrum orðum um fá atriði úr ræðum hans. Hann sagði, að allir hefðu verið með fullar hendur fjár, þegar nýsköpunartogararnir voru keyptir, og þá hefði ekki verið mikill vandi að eignast þessi tæki og koma þeim út um landið. Ég átti nú sæti og var forseti bæjarstjórnar í einum þeirra kaupstaða, sem sóttu um nýsköpunartogara, og ég verð að segja það, að það er mjög fjarri réttu lagi, að á þeim stað hafi allir verið með fullar hendur fjár, þegar um það var að ræða að kaupa nýsköpunarbogarana. Þvert á móti þori ég að fullyrða, að enginn af þessum fyrstu nýsköpunartogurum hefði verið keyptur fyrir þennan stað, ef ríkisvaldið hefði ekki hlaupið þar myndarlega undir bagga og markað þar alveg nýja stefnu, eins og ég minntist á í frumræðum mínum, þegar 1. umr. hófst um þetta mál hér í hv. þd. Það var brotið í blað þá með þeim hætti, að fjármagnið var ekki látið ráða staðsetningu skipanna. Togaraútgerðin hafði öll verið í Reykjavík og Hafnarfirði, vegna þess að þar var fjármagnið, Nýsköpunarstjórnin sagði: Við tökum fjármagn og lánum til Ísafjarðar, til Akureyrar, til Seyðisfjarðar og til annarra þeirra staða, þar sem þessi atvinnutæki skortir. - Og það var sú stefnubreyting, sem mest hefur orðið í aðstoðinni við atvinnulíf strjálbýlisins hér á landi. Það er sú stefna, sem í raun og veru er verið að framkvæma með því frv., sem hér liggur fyrir. Og ég segi: Núverandi hæstv. ríkisstj, á þakkir og lof skilið fyrir það, að hún kann að haga sér nokkuð eftir því, sem undanfarandi stjórnir hafa bezt gert. Hæstv. forsrh. hélt því fram, að fyrst hefði komizt skriður á úthlutun togara til byggðarlaga úti á landi, þegar hinir síðari nýsköpunartogarar voru keyptir, tíu togararnir, sem stj. Stefáns Jóh. Stefánssonar beitti sér fyrir, að keyptir væru til landsins, og hv. þm. Vestm. var sjútvmrh. í, Ég vil nú sízt hafa neinn heiður af þeirri stjórn, ekki sízt vegna þess að ég veit, að hv. þm. Vestm., þáverandi hæstv. sjútvmrh., átti hvað ríkastan þátt í því, að haldið var áfram togarakaupunum og að brotin var niður andstaða Framsfl. gegn því að láta byggðarlög úti um land og þjóðina yfirleitt eignast meira af þessum tækjum. En ég vil bara benda á það, að þegar hæstv, forsrh, segir nú, að fyrst hafi komizt skriður á úthlutun togara út um land, þegar þessir tíu togarar voru keyptir til landsins, þá er það alger misskilningur. Ef hæstv. ráðh. athugar, hvernig þessir togarar skiptust milli einstakra byggðarlaga, þá sér hann það mætavel. Staðreyndin er nefnilega sú, að af þessum tíu togurum, seinni togurunum, fóru fjórir til Reykjavíkur og einn til Hafnarfjarðar, samtals fimm til þeirra staða, sem togaraútgerðin hafði öll verið á, Hinir togararnir skiptust eins og hér segir: Tveir fóru til Patreksfjarðar, einn til Ísafjarðar, einn til Akureyrar, og ég segi og skrifa einn til Austfjarða, þar sem togaraútgerðin var þó minnst fyrir. Ég sé ekki, að það hafi komizt neinn sérstakur skriður á úthlutun togara út um land með tilkomu þessarar nýju ríkisstj., sem hélt áfram að framkvæma stefnu nýsköpunarstjórnarinnar. Helmingurinn af togurunum fór til Reykjavíkur og Hafnarfjarðar. Hinn helmingurinn fór út um land, þar á meðal einn til Austfjarða og einn til Norðurlandsins, - einn til Norðurlandsins, Vestfirðirnir urðu þar bezt úti, sem betur fór, Þeir þurftu mest á því að halda. Ég er ekki að segja, að hinir hafi ekki þurft á því að halda líka. Þvert á móti. Og þessir tveir, sem fóru til Patreksfjarðar, fóru þangað fyrir alveg sérstakt harðfylgi og ötula baráttu þáverandi þm. Barð., Gísla Jónssonar, sem einnig hafði barizt fyrir því, að togarar færu þangað af hinum fyrri nýsköpunartogurum. En ég vil benda hv. þm. Barð. (SE) á það, sem talaði hér síðast, þegar málið var til umr., að þegar hinir fyrri nýsköpunartogarar voru keyptir til landsins, höfðu Patreksfirðingar nýlega keypt tvo togara frá Þýzkalandi  Ég álít þess vegna, að það sé alveg að deila um keisarans skegg, þegar ég og hæstv. forsrh. erum að deila um það, sem stendur bara alveg ómótmælanlegt, að nýsköpunarstjórnin braut í blað um togaraútgerð hér í landi. Hún hjálpaði strjálbýlinu til þess að eignast togara, og nýsköpunartogaranna fyrstu, hinna 92, var sendur til staða úti um land. Og þó að hæstv. forsrh. vilji ekki kalla til Akraness og Keflavíkur og Vestmannaeyja út um land, þá er það vissulega út um land. Og sérstaklega er það út um land í þeim skilningi, að það var engin togaraútgerð til á þessum stöðum áður. Ég held, að ég muni það alveg rétt, að í Vestmannaeyjum og á Akranesi og í Keflavík hafi engin togaraútgerð verið áður, og það var verið að brjóta í blað með aðstoð nýsköpunarstjórnarinnar við þessi byggðarlög til þess að eignast togara. Ég held þess vegna, að fyrir því öllu, sem ég sagði um þetta hér, hafi ég haft gild rök, og að hæstv. forsrh. hafi ekki tekizt að hnekkja ummælum mínum um þetta. Hinu var svo varla við að búast, að hann gæti betrumbætt jafnforstokkaðan syndara og mig í ekki lengri ræðu en þetta. Enda þótt ég viti, að mannbætandi áhrif stafi frá hæstv. forsrh., er náttúrlega ekki við því að búast, að hann geti í tveimur ræðum bætt svo forstokkaðan syndara og hann talaði um hér að ég væri, vegna þess að ég skildi ekki og vildi ekki muna stuðning Framsfl. við endurnýjun togaraflotans í lok síðustu styrjaldar. Ég held nú, að það geti varla nokkrir aðrir en hæstv. forsrh. talið mér það til forstokkunar að muna ekki eftir þeim stuðningi. Ég held, að stuðningurinn hafi ekki verið meiri en svo. Já, herra forseti. Ég skal nú ekki lengja þessa aths. miklu meira. Ég vildi aðeins af því tilefni, að hæstv. forsrh. sagði, að einhver maður áhangandi Sjálfstfl. eða einhvers staðar í námunda við Sjálfstfl. hefði talað um, að það ætti að leggja landbúnaðinn niður, minna hæstv. forsrh. á það, að einn af mikilhæfustu stuðningsmönnum eins stærsta flokksins, sem styður núv. ríkisstj., komst einu sinni þannig að orði um landbúnaðinn, að hann væri sport fyrir idjóta og það borgaði sig betur að kosta alla bændur á Hótel Borg en að láta þá vera að föndra við þetta búhokur úti um sveitir landsins. Ja, þetta er nú svona bara af tilefni þessara ummæla hæstv. forsrh., sem ég minni á þessi ummæli. Að lokum vil ég svo segja það, sem einnig hv. þm. Vestm. minntist á, að það er auðvitað mesta blekking, sem hægt er að bera á borð fyrir íslenzka þjóð, að nýsköpunarstjórnin hafi ekkert gert fyrir landbúnaðinn. Það var undir hennar forustu hafinn innflutningur nýtízku landbúnaðarvéla, jeppa, vegagerðarvéla, ræktunarvéla og hvers konar nýrra kækja, sem um var vitað að þá voru til í heiminum, en við hefðum farið á mis við og sumpart voru ný á þeim tíma. Það var alveg brotið í blað um innflutning þessara tækja. Bændur höfðu flestir aldrei séð slík tæki og þau höfðu ekki verið til hér í landinu. Nýsköpunarstjórnin hvatti bændur eins og hugsanlegt var til þátttöku í nýsköpuninni. Aðrir menn reyndu heldur að gera hana tortryggilega og draga úr áhuga bænda fyrir henni, og í þeirra hópi voru því miður sumir mætir menn í Framsfl., enda þótt margir af ágætum mönnum úr Framsfl. skildu alveg kall hins nýja tíma, bæði bændur og jafnvel þm. og leiðtogar flokksins. Það má líka minna á það, að sú löggjöf, sem nú hefur undanfarið orðið bændum að mestu gagni, löggjöfin um eflingu lánastofnana landbúnaðarins, var sett fyrir frumkvæði nýsköpunarstjórnarinnar, löggjöfin um eflingu ræktunarsjóðs og byggingarsjóðs, lagfæring nýbýlalaganna, að ég minnist nú ekki á setningu raforkulaga 1946, sem rafvæðing landsins byggist á í dag. Nei, það er ekki ástæða til þess að vera að fjölyrða um þessa liðnu hluti, en það var nauðsynlegt, þegar því er enn einu sinni haldið fram af hv. leiðtogum Framsfl., að nýsköpunarstjórnin hafi sóað þeim gjaldeyrisinnstæðum, sem þjóðin átti í lok styrjaldarinnar, að bera það þá enn einu sinni til baka og að láta sannleikann í ljós í þessum efnum. Ég vil svo láta þá ósk í ljós, að þetta frv., sem hér er til umr., verði samþ., og ég vona, að jafnvel hv. þm. N-M. verði með því og styðji þetta mál vegna þess, að þetta er gott mál og skynsamlegt, og að atvinnulífinu á Íslandi, úti um landið, eigi eftir að verða mikill stuðningur að þeim nýju tækjum, sem gert er ráð fyrir að verði keypt til landsins samkvæmt þessu frv., og sérstaklega, að jafnvægið í byggð landsins verði aukið og komið í veg fyrir ýmiss konar öfugstreymi, sem nú á sér stað, og flótta frá framleiðslu í byggðarlögum, sem hafa mikla möguleika, til staða, þar sem fólkið vinnur miklu minna að framleiðslu og í raun og veru miklu óþjóðnýtari störf. Þó að allt fólk í landinn vinni hvert á sinn máta gagnleg störf, vitum við það, að það er á framleiðslunni, sem uppbyggingin veltur, og á afrakstrinum af henni, sem möguleikar þjóðarinnar byggjast.



Það er nokkuð mikið orðið af endurtekningum í þessum orðaskiptum, og skal ég reyna að vera mjög stuttorður, minnast á smærri atriði, val togaranna. Það er nú náttúrlega ærið fjarstætt, enda fann hv. þm. Vestm. (JJós) það, að líkja því við það, að nú ætti að kaupa atómtogara, sem sennilega verða nú ekki keyptir, að ekki voru keyptir dieseltogarar á þeim tíma, sem togararnir 32 voru keyptir, því að það var þá, eins og ég hef sagt áður, fjöldamargra manna mál, hvaða vald sem nýbyggingarráð tók sér í því efni, að dieseltogararnir væru hinum fremri og fyrir því væri reynsla, eins og skipstjóri á Akureyri hélt fram og breytti eftir. Að það hafi verið einhver nýjung á dögum nýsköpunarstjórnarinnar, að frystihús hafi verið byggð úti um land, það kemur þvert á sannanir fyrir því, að brautryðjendastarfið í þessu efni var unnið á árunum 1934 og þar á eftir, þegar markaðurinn tapaðist við Spán, og með þeim litlu efnum, sem þjóðin hafði á þeim tíma, hefur aldrei verið gert annað eins í þeim málum. Um landbúnaðinn, að það hafi verið miklar umræður uppi um aðgerðir fyrir landbúnaðinn í nýbyggingarráði, vil ég segja þetta: Það liggja fyrir tölur, sem margsinnis hafa verið birtar, um lán til landbúnaðarins, um vélakaup til landbúnaðarins, um uppbyggingu alla í landbúnaðinum frá þessu tímabili, nýsköpunartímabilinu, og árunum þar á eftir og síðan, og þessar tölur er útilokað að vefengja, hvað langar ræður sem haldnar eru um það,að nýbyggingarráð hafi haft áhuga fyrir eflingu landbúnaðarins og uppi hafi verið um það miklar umræður þar. Það hefur verið sýnt fram á, að það hattar fyrir á árinu 1947, þegar Framsfl. lagði til ráðherra í ríkisstj., og ekki meira um það, - En svo er það viðkomandi togurunum, sumpart að þeir mundu ekki hafa verið keyptir, ef ríkisstj. hefði ekki beitt sér fyrir þessu, sumpart það, að brotið hafi verið blað í sögu útgerðarinnar á þessum árum og skipin seld út um land, þar sem þau mundu ekki annars hafa komið. Þetta er eitt af meginatriðunum í þessum umr. og það, sem þær snúast aðallega um, og hv. þm. N-Ísf. sagði, að tölurnar yrðu ekki vefengdar. Það, sem við erum auðvitað að ræða um, er ekki það, eins og hv. þm. Vestm. var að tala um og spyrja um, hvort þessir staðir, eins og Keflavík, Vestmannaeyjar og Akranes, þyrftu ekki á hráefni að halda. Það þarf Reykjavík líka, það þurfa vitanlega allir staðir, sem hafa frystihús. Það, sem við erum að ræða um, er það, hvað af skipunum hafi farið á þau svæði, þar sem verið var að brjótast í því að koma á stað nýrri útgerð við erfiðari aðstæður, en ekki þá staði, sem eru kallaðir Faxaflóasvæðið, og þar sem var meiri atvinna á þessum tíma og hefur verið síðan en hefur verið kannske að sumu leyti hollt fyrir þetta þjóðfélag og hefur verið margrætt, en um þetta þýðir ekkert að vera að deila. Það er, eins og ég benti á, tekið fram í frv., að sú útgerð, sem fyrst og fremst á að efla, er á Vestfjörðum, Norður- og Austurlandi, þar sem erfiðast hefur verið um atvinnu, og það er staðreynd, sem enginn okkar gengur fram hjá. Við höfum það hér fyrir framan okkur, að 25 af þessum skipum fóru á Faxaflóasvæðið, ekki til Norður-, Vestur- eða Austurlands. 25 fóru á Faxaflóasvæðið, hafnirnar hér við Faxaflóa, og til Vestmannaeyja, þar sem aðstæður til atvinnu hafa verið svipaðar um lengri tíma núna undanfarið. En svo las hv. þm. sjálfur upp sönnunargögnin fyrir því, að breytt var verulega um stefnu, þegar togararnir 10 voru keyptir, því að það fór helmingurinn af þeim, eins og hann skýrði, - ég geng út frá, að hann skýri rétt frá því, ég hef ekki athugað þær tölur, - en hann sagði sjálfur: Það fór helmingurinn af þeim út á land. Viðkomandi því, hvort þarna hafi verið brotið blað, þá má nú benda á það, að hv. þm. sagði hér í gær í ræðu, að það, sem gert hefði verið, hefði verið of lítið og komið of seint. Það er alveg rétt. Þar finnum við báðir til, sem störfum fyrir kjördæmi úti á landi, að það hefur verið of lítið og of seint og hefur aldrei verið nægilega brotið blað, nema ef það verður með framkvæmd þessa frv., ef okkur lánast að koma því í höfn og fá það fjármagn, sem til þess þarf að framkvæma það. En til þess að ég vitni ekki aleinn í þessu máli, ætla ég að lokum viðkomandi þessari stefnu, sem við erum alltaf að deila um, hvenær hafi verið hafin, stefnan að reyna að byggja upp atvinnulífið úti um land, - að leyfa mér, með leyfi hæstv. forseta, að lesa örfáar línur úr bók, sem er nefndarálit eða grg. um athugun á röskun jafnvægis í byggð landsins og um jafnvægisframkvæmdir o. fl., og það er þetta mjög umtalaða álit, sem hv. fyrrv. þm. Barð. (GíslJ) hefur samið og sent okkur alþm. Vænti ég þess nú, að þeir hv. þm., sem hafa verið að deila við mig, vefengi ekki hans vitnisburð, en hann er svona: „Þegar ríkisstj. úthlutaði 33 togurum, sem smíðaðir voru á árunum 1946–48, var í meginatriðum farið eftir þeirri reglu að láta þá aðila fá skipin, sem áður höfðu verið með sams konar atvinnurekstur og helzt höfðu handbært fé til þess að greiða andvirði skipanna með og óskuðu eftir að eignast þau, en þessi skilyrði voru að mjög takmörkuðu leyti til staðar utan Faxaflóa.“ Ég held, að það sé rétt að láta þetta verða seinustu orðin í þessum umræðum frá minni hendi.



Herra forseti. Það var af því, að hv. þm, N-Ísf. (SB) taldi, að það, sem ég sagði um daginn, hefði verið eitthvert vantraust á hæstv. ríkisstj. Orð mín voru þau, að ég teldi mjög vafasamt, hvort hefði átt að ganga á undan, það að reyna að skapa fjárhagsgrundvöll fyrir atvinnulífið í landinu eða fá hingað fyrirtæki, sem menn vissu, eins og nú væri komið högum atvinnulífsins eftir aðgerðir Sjálfstfl., að ekki mundu verða arðvænleg og ekki bera sig. Og ég sagðist vera í vafa um, hvort ég gæti fylgt þessu frv., fyrr en ég sæi framan í till., sem yrðu þess valdandi, að þegar þær væru samþ., sköpuðu þær heilbrigt fjárhagslíf fyrir atvinnutækin í landinu. Hann má kalla þetta vantraust á ríkisstj., ef hann vill. Nú er sá munur á okkur, að hann virðist ætla að fylgja frv., hvað sem verður um allan fjárhagsgrundvöll. Hann sagði sjálfur, að ýmsir menn á Vestfjörðum vildu fá togara til þess að treysta atvinnu sína í framtíðinni. Þeir voru ekki að hugsa um atvinnulífið, heldur atvinnu sjálfra sín. Þeir, sem keyptu togarana, treystu því sem sagt, að ríkið mundi borga þeim það kaup með greiðslu á hallarekstri togarans, að þeir gætu sjálfir haft atvinnu við það, og þess vegna vildu þeir fá togara, en ekki hitt, að hann gæti borið sig og skapað meiri tekjur í viðkomandi þorpi. Það var ekki tilfellið. Þetta er „typisk“ hugsun sjálfstæðismanna. Fyrst ég, svo flokkurinn og síðast heildin. Ég vil helzt og langhelzt fylgja frv. í fullu trausti þess, að þrátt fyrir alla andstöðu Sjálfstfl. heppnist okkur hér á þessu þingi að gera þær ráðstafanir, að atvinnulífið geti borið sig. Og þetta vona ég að takist þrátt fyrir þá hörðu stjórnarandstöðu, sem leggur sig í líma til að reyna að fyrirbyggja allt slíkt, og þess vegna geti frv. komið að gagni. Ég vil gera það, ég mun fylgja því í þeirri von og með þeirri forsendu, að okkur heppnist að skapa fjárhagsgrundvöll fyrir framleiðslu landsmanna. Annars leiðist mér dálítið alltaf þessi metingur um það á milli flokka og manna, hver hafi átt frumkvæðið að þessu eða hinn. Ég vil leyfa mér að minna hv. sjálfstæðismenn á ýmis atriði í því sambandi, án þess þó að ganga nánara inn á þau. - Muna þeir, hvernig þeir tóku því, þegar saltfisksmarkaðurinn á Spáni hrundi og Runólfur sál. Sigurðsson fór að vinna upp freðfisksmarkað erlendis? Muna þeir, hvernig þeir tóku því? Það mun hafa verið fyrsta tilraunin til að reyna að vinna upp almennilegan freðfisksmarkað erlendis, sem þá var gerð. Hvar stóðu þeir þá? Muna þeir, hvernig þeir tóku till., sem flutt var í Nd. og samþykkt þar 5. febr. 1943, um það að láta vegamálastjóra og vitamálastjóra rannsaka, hvort ekki mætti fá til landsins stærri og fljótvirkari vélar, sérstaklega frá Ameríku, heldur en þá voru notaðar hér? Muna þeir það? Svo er verið að deila um, hver hafi átt fyrstu framkvæmd að þessu eða hinu af mönnunum, sem stóðu á móti, þegar fyrst var verið að hreyfa málunum í þinginu, mennirnir, sem héldu því fram, að það væri vantraust á vegamálastjóra að ætlast til, að farið væri að rannsaka, hvort ekki mætti fá fljótvirkari og betri vélar til að gera með vegina en var 1942, þegar till. var lögð fram á Alþ. og samþykkt eftir áramótin. Þá héldu þeir því blákalt fram, að þetta væri vantraust á vegamálastjóra, að verið var að flytja tillöguna. Hann hefði alla kunnáttu á þessu og vissi, hvaða vélar væru beztar og hentugastar. Þetta væri nærri því ósvífni. Og svo eru sömu mennirnir að metast um, hver hafi átt forustu að þessu eða hinu. Nei, ef maður leitar eftir því, hver hafi átt forustu í þessu eða hinu, má oft um það deila. Það er engin ástæða til þess, þegar góð mál ná fram að ganga. Hitt er náttúrlega oft ekki sæmandi, að reyna að vera að telja sér eitt og annað, sem maður ekki á. Sem sagt, það, sem kom mér til að standa upp núna aftur og kveðja mér hljóðs, var mistúlkun þm. N-Ísf. á því, sem ég sagði: það var þetta: Ég geri ráð fyrir því, að ég komist að þeirri niðurstöðu, að ég fylgi þessu frv., eingöngu af því, að ég treysti því, að hin sterka andstaða á móti ríkisstj. hér í þinginu verði þess ekki valdandi, að hún geti ekki rétt við fjárhagsgrundvöllinn, sem atvinnulífið hvílir á, þó að stjórnarandstöðuna langi til að koma því öllu í svartakol.



Herra forseti. Ég vildi aðeins vekja athygli hv. þd. á því, að hv. 1. þm. N-M., sem talaði hér síðast, spurði hv. þd. um það í þaula, hvort hún myndi, hver afstaða sjálfstæðismanna hefði verið til þessa og til hins, til innflutnings vegagerðarvéla, til innflutnings ýmissa annarra tækja, en hann gerði ekki minnstu tilraun til þess að hrekja eitt einasta atriði af því, sem ég sagði um forustu sjálfstæðismanna og nýsköpunarstjórnarinnar um innflutning landbúnaðartækja og útvegun ræktunarvéla og margvíslegra tækja, sem íslenzkur landbúnaður hafði aldrei getað notað áður og aldrei haft aðstöðu til þess að afla sér áður. Þessi hv. þm. heldur, að það dugi bara að slá fram svona sleggjudómum í spurningaformi. Mér kemur ekki til hugar að fara að rökræða við hann um þetta. Það vita allir menn, að á síðri árum hafa sjálfstæðismenn, sumpart einir, sumpart í samvinnu við Framsfl. og aðra flokka, haft forustu um að taka tæknina í þjónustu atvinnuveganna. Við höfum hér aðallega verið að tala um togara. Það má heita, að það standi ómótmælt, að Sjálfstfl. hefur haft alla forustu um þetta. Það er líka staðreynd, að nýsköpunarstjórnin hófst handa um vélainnflutninginn, Hv. þm. getur ekki mótmælt þessu með sleggjudómum. Ég fer ekki frekar út í að svara honum. En hæstv. forsrh. las hér upp - og þótti nú sem hnífur hans kæmi í feitt - úr grg. frá jafnvægisnefndinni sælu, sálugu, ætti ég líklega að segja, því að mér skilst hún sé oltin upp fyrir, eitthvað um það, að í aðalatriðum hefði verið fylgt þeirri stefnu við úthlutun togaranna, að þeim hefði verið úthlutað til Faxaflóasvæðisins og til þeirra staða, þar sem peningar voru fyrir hendi. Látum nú vera, að þetta standi þarna. Ég hef að vísu ekki lesið það, en það er á borðinu hjá mér líka, og ég trúi hæstv. forsrh., að hann sé ekki að lesa rangt upp úr opinberri skýrslu, En ég segi bara við hæstv. forsrh.: Verkin sýna merkin. Það er alveg nákvæmlega sama, hvað stendur í þessari gulu bók þarna. Togararnir eru þar sem þeir eru. Það fór 1/3 togaranna, eins og ég sagði áðan, til staða utan Rvíkur og Hafnarfjarðar, þar sem ekki hafði verið togaraútgerð áður, Það fóru 2 af hinum fyrri nýsköpunartogurum til Austurlandsins, en ekki nema einn af hinum síðari. Það sýnir það, að skriðurinn komst á úthlutun togaranna út á land á tíma nýsköpunarstjórnarinnar. Annars vildi ég ekki vera að hafa neinn heiður af hv. þm. Vestm., sem þá var sjútvmrh. og hafði forustu m. a. um kaupin á þessum tíu togurum. Ég vil ekki hafa neinn heiður af honum, og það dregur enga burst úr nefi okkar sjálfstæðismanna, þó að fimm af þessum togurum hafi farið út á land, nema síður sé. Við höfðum sjávarútvegsmálin og við vorum að framkvæma stefnu, sem við höfðum markað. Framsóknarmenn höfðu barizt á móti þeirri stefnu, en gengu nú inn á hana, vegna þess að þeir sáu, að hún var orðin vinsæl með þjóðinni. Ég bið hæstv. forseta mjög að afsaka, að ég hef þurft að kveðja mér hljóðs og nota hér athugasemdatíma í annað skipti, en ég taldi nauðsynlegt að undirstrika enn einu sinni, hver sannleikurinn er í þessu máli.



Herra forseti. Landbn. hefur haldið fund og athugað þetta frv. nánar en hún hafði gert, þegar hún fékk það til yfirlesturs og flutnings frá ríkisstjórninni. Hún er öll sammála um að leggja til, að frv. sé samþykkt. Í framhaldi af því, sem ég sagði síðast, þegar þetta mál var til umræðu og ég lagði það hér fyrir hv. deild, vil ég segja þetta: Eins og fram kom af því, sem ég sagði þá, eru þessi 12 dýralæknisumdæmi, sem landinu er skipt í, þannig sett nú, að í sjö þeirra eru dýralæknar, einu þó erlendur maður, sem ekki hefur ríkisborgararéttindi, og í öðru annar erlendur maður, sem að vísu er búinn að fá ríkisborgararétt. Í hinum fimm eru engir læknar. Þeir hafa ekki verið til til þessa, nema þá að fá þá erlenda, eins og gert hefur verið í þessi tvö, Rangárvallahéraðið og Eyjafjarðarumdæmið, sem erlendir menn nú sitja í. Eins og ég þá gat um líka, eiga að eðlilegum hætti nokkrir að ljúka prófi í dýralækningum við erlenda skóla, sumir í Noregi og flestir þar, en einn í Danmörku, á næsta ári, 1957. Og ef það heppnast fyrir þeim mönnum fimm, sem nú eru það langt áleiðis komnir með nám, að þeir eiga að réttu lagi að taka próf að ári, þá koma menn nákvæmlega í þessi fimm óveittu héruð, en ekki þá í það sjötta, sem erlendi maðurinn er í núna, sem maður veit að víll hætta og fara til sins heimalands sem fyrst. Ég held þess vegna og vildi nota tækifærið til þess að benda á það fjárveitinganefndarmönnunum, sem því miður eru nú í orlofi fyrir austan fjall að skoða Þorlákshöfn og Náttúrulækningafélagið í Hveragerði, eftir því sem ég veit bezt -  Þetta vildi ég leggja áherzlu á og biðja þá, sem mál mitt heyra, að flytja það til fjárveitinganefndarmannanna, því að það er nauðsynlegt, að þessa sé gætt, um leið og þetta frv. verður væntanlega að lögum, sem ég beld að engri mótstöðu muni mæta hér i þinginu. Sem sagt, landbn. leggur til, að frv. sé samþ. eins og það liggur fyrir.