Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í umr. um samkomulag um veiðar breskra togara nú loksins þremur vikum fyrir lok tímamarkanna hér á hinu háa Alþ. hefur það komið í ljós, að verulegar líkur eru á því að áframhald verði á veiðum breskra togara eftir 1. des. n.k. Von mín var sú og að ég tel þúsunda annarra landsmanna að þessir samningar tryggðu endalok á veiðum breta hér við land fyrir fullt og allt. Á þeirri forsendu einni var ég jákvæður um stuðning við samkomulagið og fór ekki dult með það utan Alþ. og nú í umr. hér áður. En þar sem það er staðreynd, að í dag koma fulltrúar Efnahagsbandalagslandanna til þess að hefja samningaumleitanir á ný og ráðh. þeir, sem talað hafa í þessum umr. ekki lýst yfir skorinort að alls ekki yrði samið áfram við breta eða Efnahagsbandalagið fyrir þeirra hönd, tel ég samkomulagið ekki tryggja það, sem afstaða mín byggðist fyrr á, og segi því nei.



Herra forseti. Á s.l. sumri var mikil óþurrkatíð um mikinn hluta landsins. Talað er um óvenjulegt óþurrkasumar og svo var og um sumarið 1975. Þetta minnir áþreifanlega á hve bændur eru almennt háðir veðurfarinu um heyöflun. Þó mætti ætla að í allri þeirri tækniþróun, sem gengið hefur yfir landbúnað á síðari árum, stæðu bændur betur að vígi í þessu efni en áður var. En það er siður en svo. Fjárhagsleg skakkaföll bænda af völdum óþurrka gerast nú stórum alvarlegri en áður var, þar sem nú er svo miklu kostað til áburðar og heyvinnslutækja. Er því ekki að ófyrirsynju að talað er um hvernig bæta megi tjón sem þeir verða fyrir í óþurrkasumrum. En mest er um vert að forða frá tjóni með því að gera fóðuröflunina óháðari veðurfarinu. Nú eiga ekki allir bændur landsins sammerkt í þessu efni. Um langt árabil hafa sumir bændur verið svo óháðir veðurfarinu sem verða má. Öll eða nær öll heyverkun þeirra hefur verið í vothey. Þeir bændur, sem beitt hafa þessari heyverkunaraðferð alfarið, eru samt allt of fáir. Þeir teljast frekar til undantekninga þegar lítið er á bændastétt landsins í heild. Þó eru þess dæmi, að allir bændur í heilum byggðarlögum verka hey sín í vothey, svo sem t.d. í strandasýslu og á Ingjaldssandi í Vestur-Ísafjarðarsýslu. Með votheysverkun fá bændur öryggi svo sem frekast er unnt gegn duttlungum tíðarfarsins. Votheysverkun tryggir fóðuröflunina í óþurrkatíð. Votheysverkun firrar bændur áföllum og fjárhagstjóni sem þeir verða fyrir í óþurrkasumrum sem ekki hagnýta þessa aðferð. En votheysverkunin er ekkert neyðarúrræði til að mæta óþurrkum, þvert á móti. Auk öryggisins, sem þessi heyverkun veitir um fóðuröflunina, fylgja aðrir hinir mikilvægustu kostir. Votheysverkun tryggir fóðurgildi heyfengsins, hvað sem líður tíðarfarinu. Þroskastig gróðurs er afgerandi fyrir næringargildið í grasinu og þá að sjálfsögðu í votheyinu. Eftir því sem jurtin þroskast verður trénið meira og fóðurgildið minna. Við votheysgerð þarf ekki að bíða þurrks til að slá þar til grasið er úr sér vaxið, en mikilvægi þess fyrir fóðurgildið verður ekki ofmetíð. Og ekki er hætta á því að slegið gras hrekist og missi þannig fóðurgildi sitt, því hey er hirt í vothey um leið og það er slegið. Með votheysverkun komast bændur hjá notkun fóðurbætis til að bæta hið lélega fóðurgildi sem fylgir úr sér vöxnu og hröktu þurrheyi vegna óþurrka. Er því um stórkostlegan fjárhagslegan hagnað fyrir bændur að ræða, svo mjög sem fóðurbætiskaupin vega mikið í útgjöldum búsins þegar byggt er á þurrheysverkun. Auk þess ber að hafa í huga hina miklu gjaldeyrisnotkun sem innflutningi fóðurbætis fylgir og þjóðhagslegan óhag. Búnaðarmálastjóri má best um þetta vita. Í yfirliti sínu um landbúnaðinn árið 1975, sem birtist í dagblaðinu Tímanum 8. jan. s.l., segir hann um afleiðingar óþurrkasumarsins 1975 sem hér segir, með leyfi hæstv. forseta: „Þótt heymagn landsmanna muni vera svipað eða aðeins lítið minna en árið 1974, þá er fóðurgildi þess gróft reiknað um 40 millj. fóðureiningum minna nú. Jafngildir það um 40 þús. smálestum af kjarnfóðri að verðmæti 1.5 milljarðar kr. Þrátt fyrir þetta stórfellda tjón hef ég engan bónda hitt sem ber sér vegna þess, og heldur ætla þeir að taka afleiðingunum með sinni venjulegu þrautseigju. Sumpart verður þetta gert með aukinni kjarnfóðurgjöf, en einnig munu hin lélegu hey draga mjög úr framleiðslunni.“ Þessi ummæli búnaðarmálastjóra eru mikið umhugsunarefni. Í fyrsta lagi sýna þau glöggt skaða bænda og þjóðhagslegt tjón sem fram kemur í lélegu fóðurgildi þurrheys í óþurrkasumrum. Í öðru lagi virðist koma fram í þessu tali aðdáun á viðbrögðum bænda við þessu ástandi. Þeir æðrast ekki og ætla að sýna sína „venjulegu þrautseigju“, segir búnaðarmálastjóri. Þeir kaupa bara meira kjarnfóður og framleiða minna. Þetta er að vísu aðeins sagt um árið 1975. En það endurtekur sig í ár og endurtekur sig í öllum óþurrkasumrum. Það, sem gildir fyrir bændur, er að koma í veg fyrir þennan vanda. aðdáanlegir eðliskostir íslenskra bænda hagnýtast betur með því að þeir beini æðruleysi sínu og þrautseigju til að breyta um heyskaparaðferðir til að gera síg óháðari höfuðskepnunum, heldur en að berjast vonleysisbaráttu við máttarvöldin. Þá krefst votheysverkun miklu minni vélakosts en þurrheysverkunin. Hér munar svo miklu að það mun láta nærri að um a.m.k. helmings mismun sé að ræða. Þetta varðar ekki litlu þegar hafður er í huga hinn mikli vélakostur sem fylgir nútímabútækni. Hér er þá ekki einungis um að ræða að votheysverkun fylgi miklu minni stofnkostnaður vegna tækjakaupa, heldur og miklu minni rekstrarkostnaður véla. Kostnaður verður minni vegna aðkeyptrar viðgerðarvinnu. varahluta, bensíns, dísilolíu o.s.frv. sem rekstri slíkra véla fylgir. Er hér um að ræða atriði sem hafa veruleg áhrif á framleiðslukostnað landbúnaðarvara. Enn kemur til sá kostur votheysgerðar sem eigi varðar litlu. Þurrheysverkun fylgir miklu meiri umferð um túnin, auk þess sem galtar sitja tímunum saman á túnunum og valda skemmdum. Það er auðvelt að stórspilla gróðri með mikilli umferð. Á undanförnum árum hafa verið gerðar tilraunir til að fá úr því skorið hvaða áhrif mikil þjöppun hefur á uppskeruna. Tilraunir á Sámsstöðum hafa gefið til kynna að tún með eðlilegri umferð, sem svo er kallað, gefi 1/3 meiri uppskeru en tún með mikilli umferð. Tilraunir á tilraunastöðinni á Akureyri henda í sömu átt. Þetta sýnir ótvírætt hver hagur fylgir votheysverkun einnig í þessu tilríki. Ég skal ekki gerast fjölorðari um heyöflunina við votheysverkun, en aðeins taka fram til viðbótar að hún krefst minni vinnu en þurrheysverkun. Vinnsluþörf votheys er fremur lítil, en stöðug, og fóðuröflunin er einfalt verk og að mestu fyrir fram afmarkað í tíma og fyrirhöfn. Er þá gert ráð fyrir, að bændur sérhæfi sig og aðstöðu sína í vélakosti og byggingum til votheysverkunar. Þegar svo er um búið er leið fóðursins greið frá túni og fram á jötu. Þá er líka ekki einungis búpeningi tryggt hollt fóður, heldur eru og þeir menn, sem vinna við fóðrunina, firrtir óhollustu þeirri sem fylgir þurrheysfóðrun. Bægt er frá atvinnusjúkdómi þeim sem herjað hefur íslenska bændur, heymæðinni. Það, sem ég hef hér sagt, er byggt á reynslu þeirra bænda sem um árabil hafa verkað allan eða meginhluta heyfengs síns í vothey jafnt í þurrkatíð sem óþurrkatíð. Mætti því halda að íslenskir bændur byggðu fóðuröflun sína að miklu leyti eða að mestu leyti á votheysverkun. En því er nú ekki að heilsa, siður en svo. Það er ekki nema lítill hluti af heyfeng bænda sem er verkaður í vothey. Þannig nam vothey árið 1913 aðeins 7.5% af heildarheyfengnum miðað við fóðureiningar, árið 1974 6.8% og árið 1975 8.4%. En ekki eiga allir bændur sammerkt í þessu efni, eins og ég áður sagði. Árið 1915 verkuðu t.d. bændur í Strandasýslu 57% af heyfengnum sem vothey. Mest var votheysverkunin í Fellshreppi, 92%, og þar næst í Kirkjubólshreppi, 86%. Það er rannsóknarefni út af fyrir sig hvernig stendur á því að íslenskir bændur hafa ekki altnennt notfært sér reynsluna af votheysverkun og lagt meiri áherslu á hana en raun ber vitni, jafnframsæknir sem þeir hafa verið í öðrum greinum búskaparhátta. Út í það skal ekki farið. Í þessu sambandi skal þó haft í huga að votheysverkun er ekki skilyrðislaust öruggasta, ódýrasta og fyrirhafnarminnsta heyverkunaraðferðin. Til þess að svo megi verða þarf nægar haganlegar votheysgeymslur, réttan tækjabúnað og rétta meðhöndlun. Það stoðar ekki fyrir bændur að gripa til votheysgerðar við ófullkomnar aðstæður þegar í óefni er komið. Úr sér vaxið og hrakið hey getur aldrei orðið gott fóður. Það gengur ekki að gripa til votheysverkunar sem neyðarúrræðis í óþurrkatíð. Haft er eftir einum strandamanni: „Allir geta gert vothey ef þeir eru ekki að hugsa um þurrhey.“ Svo furðulegt sem það má vera, þá virðist að mistök fyrir hálfkák í votheysgerð hafi mótað frekar almennt viðhorf til þessarar heyverkunaraðferðar en árangur þeirra sem alfarið hafa haldið sig við votheysverkun. Tregðulögmálíð um að taka upp bætta búskaparhætti hefur hér reynst svo sterkt, að jafnvel hefur verið neitað staðreyndum um gildi þessarar heyverkunaraðferðar. Þetta er nú að breytast. Menn neita ekki lengur staðreyndum. Eru því varnargarðar fordómanna að bresta í þessum efnum. Andspyrnan gegn votheysverkun hefur nú hörfað, ef svo mætti að orði komast í síðasta vígið. Er nú alvarlegt mál í senn orðið skoplegt. Það nýjasta er að hinn góði árangur strandamanna við votheysverkun eigi að vera til kominn af því að þar sé gras annarrar gerðar en annars staðar. Hvað þá um Ingjaldssand? Hvað þá um einstaka bændur víðs vegar um land sem hafa sömu reynslu og árangur af votheysgerð sem strandamenn? Hvað þá t.d. um norðmenn sem verka i mörgum héruðum um 80% heyfengs síns í vothey? Hvað er þetta eiginlega? Skyldu rómverjar að fornu hafa fengið gras frá Ströndum til votheysgerðar? Þáltill. sú, sem ég hef lagt fram á þskj. 10 og hér er til umr., felur í sér að ríkisstj. láti gera ráðstafanir til að stuðla að almennari votheysverkun en nú er. Í fyrsta lagi skal þetta gert með því að kynna bændum reynslu þeirra, sem um árabil hafa byggt heyöflun sína að öllu eða mestu leyti á votheysverkun. Bændur, sem ekki hafa horfið að votheysverkun, þurfa ekki að þreifa sig áfram eða renna blint í sjóinn. Þeir geta fræðst um þessi efni hjá þeim bændum sem hafa kunnáttu og reynslu. Þarf að vinna skipulega að þessu sérstaka verkefni, svo sem með útgáfu upplýsinga, kynningarferðum bænda og með alhliða aðstoð ráðunauta þeirra og sérfræðinga. Þá gerir þáltill. þessi ráð fyrir að hærri stofnlán verði veitt til byggingar votheyshlaðna en þurrheyshlaðna. Nú er þessu þveröfugt farið. Lán út á votheyshlöður eru 50% af matsverði, en 55% af matsverði þurrheyshlaðna. Auk þess kemur til styrkur til súgþurrkunarkerfis við þurrheyshlöðu. Till. gerir ráð fyrir hærri lánum til votheyshlaðna. Auk þess kemur að sjálfsögðu til greina að veita meiri óafturkræf framlög til votheyshlaðna en nú er gert til að greiða fyrir þeirri þróun sem áriðandi er að verði. Enn fremur er lagt til að sérstök stofnlán verði veitt til að breyta þurrheyshlöðum í votheyshlöður. Slíkt hefur mikla þýðingu. Í mörgum tífellum er hægt að breyta hlöðum, sem upphaflega voru gerðar fyrir þurrheysverkun, svo að í þeim megi verka vothey. En slíkar breytingar kosta fjármagn, og því er gert ráð fyrir sérstökum stofnlánum til að gera bændum slíkar breytingar auðveldari. Þessi till. er ekki um að sett verði á fót n. til þess að athuga málið. Till. byggir á þeirri forsendu að málið liggi nógu ljóst fyrir til stefnumörkunar á þann veg sem lagt er til. Með þessu er ég ekki að gera lítið úr rannsóknum. Almennar rannsóknir á heyverkunaraðferðum eru sjálfsagðar og raunar stöðugt verkefni Rannsóknastofnunar landbúnaðarins. En slík starfsemi má ekki koma í veg fyrir eða tefja eðlileg viðbrögð við reynslu sem þegar liggur fyrir. Þáltill. þessi gerir ráð fyrir að ríkisstj. verði falið að gera þær ráðstafanir sem þarf til að stuðla að almennari votheysverkun en nú er. Hér er ekki einungis um að ræða aðgerðir til að firra bændur áföllum og tjóni sem eru samfara óþurrkasumrum. Hér er um að tefla mál sem hefur mikla þjóðhagslega þýðingu. Það varðar ekki litlu fyrir þjóðarbúskapinn að fóðuröflun landbúnaðarins geti orðið hagkvæmari og ódýrari en nú er. Hér er um mál að ræða sem ekki þolir bið, svo mikið er í húfi. Aldrei hefur verið meiri skilningur á málinu en einmitt nú. Ætla mætti að forusta landbúnaðarins léti málíð til sín taka og fylgdi því eftir. Sjást þess raunar nokkur merki. Þannig segir um þetta mál í ágætri forustugrein í blaði landbrh., Tímanum, 26. sept. s.l., með leyfi hæstv. forseta: „Sannast að segja er ekki ámælislaust, hversu treglega hefur gengið að útbreiða votheysverkun í landinu og þá fyrst og fremst í þeim héruðum þar sem allir vita að votviðrin geta hvaða sumar sem er verið eins og sverð yfir höfði manna. Tvö síðustu sumur ættu að vera öllum rækileg áminning um að við svo búið má ekki standa.“ Herra forseti. Ég vænti þess að hv. Alþ. afgr. þessa þáltill. með skjótum og jákvæðum hætti, þannig að stefnumörkun sú, sem till. gerir ráð fyrir, firri a.m.k. Alþingi ámæli fyrir aðgerðaleysi í þessum efnum. Ég legg svo til. herra forseti, að till. þessari verði vísað til hv. atvmn. þegar fyrri hl. umr. er lokið, og hef ekki meira um málið að segja.



Herra forseti. Á þskj. 33 hef ég leyft mér að leggja fram till. til þál. um rannsókn á framkvæmd skattalaga. Tillgr. er orðuð svo: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að láta fara fram rannsókn á framkvæmd skattalaga í hinum ýmsu skattaumdæmum landsins. Að lokinni þeirri rannsókn verði, ef ástæða þykir til, settar reglur sem stuðli að samræmingu í framkvæmd skattalaga, svo og um skyldu skattstjóra, bæði gagnvart ríkisvaldinu og skattgreiðendum. Verki þessu skal lokið fyrir álagningu skatta árið 1977 og niðurstöður birtar.“ Miklar umr. hafa orðið síðustu mánuðina um skattalögin og framkvæmd þeirra. Ég ætla ekki að gera hér að umr. þær breytingar sem nauðsynlegar eru á skattalögum. Ég legg aðeins ríka áherslu á að þær þurfa margar að verða, og að mínu mati þarf að tryggja að allir menn, sem komnir eru á þann aldur, taki einhvern þátt í kostnaði við sameiginlegar þarfir sveitarfélaga og þjóðarbús. Hins vegar hefur hvað eftir annað komið fram hjá ýmsum aðilum, sem um þessi mál hafa fjallað, að framkvæmd skattalaga sé ekki siður mikilvæg og nauðsynlegt að tryggja þar samræmingu. M.a. kom þetta fram í stefnuræðu hæstv. forsrh. þar sem hann sagði orðrétt, með leyfi forseta: „Nauðsynlegt er jafnhliða að samræmi sé í framkvæmd skattalaga alls staðar á landinu.“ Það kom einnig mjög berlega fram í svari við fsp., sem hér var flutt fyrir nokkrum dögum, að þarna þarf að gera betur ef vel á að fara. Að vísu kom fram í svari hæstv. fjmrh. að ríkisskattstjóri gerir með tilvitnun til 42. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt vissar tilraunir til þess að samræma framkvæmd skattalaga. En í því sama svari komu einnig fram, með leyfi forseta, eftirfarandi ummæli sem höfð eru eftir ríkisskattstjóra: „Öll framkvæmd við álagningu tekjuskatts og eignarskatts er í höndum skattstjóra, sbr. ákvæði 37. gr. skattalaga, og á þeirra ábyrgð. Ríkisskattstjóri hefur enga heimild til afskipta af því hvernig hver skattstjóri um sig skipuleggur og vinnur verkefnið. Það getur því verið misjafnt milli skattstjóra hversu ítarlega farið er í einstök atriði og hve mörg og þá hvaða atriði eru afgreidd við útkomu skattskrár og hver á síðara stigi úrvinnslu.“ Eins og ég sagði áðan, ber ríkisskattstjóra skylda til þess samkvæmt 42. gr. skattalaga að beita sér fyrir vissri samræmingu í framkvæmd þeirra hjá hinum ýmsu skattstjórum í skattaumdæmum landsins. Einnig ber fjmrh. samkv. 45. gr. skattalaga að hafa eftirlit með því að skattstjórar, ríkisskattstjóri og ríkisskattanefnd ræki skyldur sínar. Það hefur rétt til að fá sendar framtalsskýrslur og krefja skattstjóra og ríkisskattstjóra um skýringu á öllu því er framkvæmd laga þessa varðar, segir í 45. gr. Þarna eru því ákvæði sem eiga að stuðla að samræmingu. En þó kemur greinilega fram, eins og ég las áðan, í svari ríkisskattstjóra að samræmið er alls ekki eins mikið og æskilegt væri. Ég hef reynt að afla mér upplýsinga um atriði sem e.t.v. varpa ljósi á þessa staðreynd. M.a. hef ég fengið hjá ríkisskattstjóra upplýsingar um kærur í hinum ýmsu skattaumdæmum landsins á árunum 1974 og 1975 og eru þær upplýsingar eins og hér segir: Í Reykjavík voru kærur árið 1975, eða vegna skattárs 1974, 2789, en 1975 3407. Í Reykjaneskjördæmi voru kærur vegna skattárs 1974 1321, en 1818 1975. Á Vesturlandi hef ég eingöngu tölu fyrir 1975, en þá voru kærur 306. Í Vestfjarðakjördæmi voru kærur hvort árið 550. Í Norðurlandskjördæmi vestra voru kærur 164 1974, en 180 1975. Í Norðurlandskjördæmi eystra voru kærur 1974 253, en 318 1975. Á Suðurlandi voru kærur 584 1974, en 596 1975. Þessar tölur einar út af fyrir sig segja e.t.v. ekki mikið, svo ég hef reiknað þetta í hlutfalli við íbúafjölda. Þá kemur í ljós að kærur í Vestfjarðakjördæmi eru langsamlega hæstar eða u.þ.b. 55 fyrir hverja 1000 íbúa. Næsthæstar eru þær í Reykjaneskjördæmi eða rúmlega 42 fyrir hverja 1000 íbúa, þá í Reykjavík rúmlega 40 fyrir hverja 1000 íbúa, síðan á Suðurlandi 31 fyrir hverja 1000 íbúa, Vesturlandi 21, Norðurlandi vestra 18 og Norðurlandi eystra 14. Frá Austurlandi hef ég ekki fengið upplýsingar. Ég hef einnig aflað mér upplýsinga um leiðréttingar skatta á grundvelli þessara kæra fyrir árið 1975. Þá kemur í ljós að í Reykjavík var tekjuskattur einstaklinga lækkaður um 35 1/2 millj., en tekjuskattur félaga lækkaður um 15 millj. eða samtals um rúmlega 50 millj. Í Vesturlandsumdæmi var tekjuskattur lækkaður um 14.6 millj. fyrir einstaklinga, en félaga um 6.4 millj, rúmlega. Í Vestfjarðakjördæmi var tekjuskattur einstaklinga lækkaður um tæplega 13 millj., en tekjuskattur félaga lækkaður um 25.1 millj. Í Norðurlandskjördæmi vestra var tekjuskattur einstaklinga lækkaður um 5.7 millj., en tekjuskattur félaga hækkaður um rúmlega 500 þús. Í Norðurlandskjördæmi eystra var tekjuskattur einstaklinga lækkaður um 71/2 millj., en tekjuskattur félaga hækkaður um 10 millj. Í Austurlandskjördæmi var tekjuskattur einstaklinga lækkaður um 17 millj. rúmlega, en tekjuskattur félaga lækkaður um 1.6 millj. Í Suðurlandsumdæmi var tekjuskattur einstaklinga, þegar Vestmannaeyjar eru teknar með, lækkaður um u.þ.b. 13 millj. og tekjuskattur félaga lækkaður um u.þ.b. 18 millj. að Vestmannaeyjum meðtöldum, en Vestmannaeyjar eru sérstakt skattumdæmi. Í Reykjanesumdæmi var tekjuskattur einstaklinga lækkaður um 58.3 millj., en tekjuskattur félaga lækkaður um 7.6 millj. Samtals fyrir landið allt er tekjuskattur einstaklinga lækkaður um 164.5 millj., en tekjuskattur félaga um 63.4 millj. Þessar tölur einar út af fyrir sig segja ekki heldur alla söguna. Ég hef því einnig lauslega reiknað breyt. út fyrir hverja 1000 íbúa í hinum ýmsu skattaumdæmum landsins. Þá kemur í ljós að í Vestfjarðaumdæmi er lækkun tekjuskatts samtals um 3.8 millj. fyrir hverja 1000 íbúa, þá hef ég tekið saman tekjuskatt einstaklinga og tekjuskatt félaga. Af öðrum kjördæmum er í Reykjavík hins vegar lækkun á tekjusköttum aðeins um 600 þús. fyrir hverja 1000 íbúa. Í Vesturlandsumdæmi er lækkunin 11/2 millj. fyrir hverja 1000 íbúa, í Norðurlandsumdæmi vestra er lækkunin innan við 600 þús. fyrir hverja 1000 íbúa og enn minni í Norðurlandsumdæmi eystra og öðrum kjördæmum, sem ég ætla ekki að lesa hér upp til að stytta mál mitt. Að meðaltali nemur lækkun á tekjuskatti einstaklinga og félaga um 1 millj. á hverja 1000 íbúa landsins. Vestfjarðakjördæmi er langsamlega hæst með 3.8 millj. lækkun fyrir hverja 1000 íbúa. Vesturlandskjördæmi, Austurlandskjördæmi og Reykjaneskjördæmi koma næst með um það bíl 11/2 millj. fyrir hverja 1000 íbúa. Mér virðist að þessar tölur sýni ákveðið að framkvæmd skattalaga sé mjög breytileg og lítil samræming á henni á milli hinna ýmsu skattaumdæma landsins. Ég hef fremur kosið að fara með slíkar tölur heldur en að rekja dæmi sem þó eru ákaflega mörg. Dæmi hafa verið nefnd í umr. hér á hv. Alþ. úr Vestfjarðakjördæmi. T.d. hefur verið vakin afhygli á harðorðri kæru og opinberu bréfi Búnaðarsambands strandamanna, þar sem það kærir álagðan tekjuskatt á starfsemi þeirra samtaka. Ég hygg að það muni vera einsdæmi að tekjuskattur sé lagður á slík samtök bænda. Ég hef ekki heldur rætt neitt um söluskattinn. Ég hef eingöngu snúið mér að tekjuskatti einstaklinga og félaga, en ég hygg að sama megi segja um álagningu söluskatts. Hins vegar eru þær allar upplýsingar töluvert óljósari því kærur vegna söluskattsálagningar berast ekki á einum og sama tíma ársins nokkurn veginn, heldur allt árið og eru því stöðugt að koma inn og sömuleiðis leiðréttingar þar á. Hins vegar eru dæmin um álagningu söluskatts mörg og athyglisverð t.d. í Vestfjarðakjördæmi, sem er langsamlega hæst bæði með kærur og leiðréttingar, eins og ég hef gert grein fyrir. Í Vestfjarðakjördæmi er t.d. nú lagður söluskattur á framtalin hlunnindi, - hlunnindi sem hafa verið talin fram árum saman, - og er söluskatti safnað saman og lagður nú á 5 ár aftur í tímann. Vel má vera að hlunnindi þessi séu söluskattsskyld, og ætla ég alls ekki að ræða um það eða vefengja það, það gera þeir aðilar sem fjalla um kærur. En sú spurning hlýtur sannarlega að vakna, þegar slík hlunnindi hafa verið talin fram ár eftir ár, hvor er sekur, sá sem á að leggja á eða framteljandinn. Þessar tekjur af hlunnindum hafa verið taldar fram og eru með í þeim tekjuskattsstofni, sem á hefur verið lagt. Nú er hins vegar farið til baka yfir 5 ára tímabil og hluti af þessum sama stofni á að greiðast sem söluskattur. Ég held að það liggi nokkuð ljóst fyrir í þessu einfalda dæmi að þar er einhvers staðar veruleg brotalöm á og ástæða fyrir hið opinbera að skoða slíkt mál vandlega. Ég get nefnt ákaflega svipuð dæmi um söluskatt á greiðasölu sem ávallt hefur verið talin fram og söluskattur greiddur af hráefni til slíkrar greiðasölu. En nú er skyndilega lagður á hár söluskattur 5 ár aftur í tímann, þótt á engan máta hafi framtöl verið vefengd og af þeim áður greiddur tekjuskattur, eins og ég nefndi í sambandi við hlunnindin. Þannig væri hægt að nefna um söluskattsálagningu ótalmörg dæmi sem lýsa hinni furðulegustu framkvæmd og sannfæra mig um að samræming á þessari framkvæmd er ákaflega nauðsynleg. Hvaða úrbætur er þá hægt að gera í þessu sambandi? 42. gr. skattalaga gerir ráð fyrir því að ríkisskattstjóri hafi þá skyldu að stuðla að samræmingu í framkvæmd skattalaga. Hann hefur hins vegar sagt sjálfur sem svar við fsp. hér á þingi að framkvæmdin sé fyrst og fremst í höndum skattstjóra eða m.ö.o. að heimild hans sé þarna ákaflega takmörkuð. Vel má vera nauðsynlegt að styrkja þessa heimild ríkisskattstjóra verulega, og tel ég að það eigi að athuga ef sú verður niðurstaða sem ég hef fært rök að í þessari framsöguræðu minni. Ég nefndi það einnig að samkv. 45. gr. skattalaga ber fjmrh. að hafa eftirlit með framkvæmd skattalaga. Sú spurning hlýtur að vakna hvort það eftirlit sé nægilegt, hvort það þurfi ekki að styrkja. En ég get einnig vel trúað því að efla þurfi skattstofurnar sjálfar. Ég geri mér grein fyrir því, að þær eru víða, ef ekki alls staðar, undirmannaðar og geta þá ekki sinnt hlutverki sínu eins og þeir einstaklingar, sem þar starfa, eflaust vilja. Ég segi einnig í þessari till. að setja skuli reglur um skyldu skattstjóra, bæði gagnvart ríkisvaldinu og skattgreiðendum. Mér virðist allt of oft bera við að skattstjórar og starfsmenn skattstofa líti á sig sem eins konar tollheimtumenn ríkisins, en ekki sem starfsmenn afþjóðar. Þeir eru þar til þess að skipta þeirri byrði, sem við eigum öll að bera af rekstri þjóðarbúsins, sem sanngjarnast á okkur öll, og þeir eru að sjálfsögðu þannig ekki síður þjónar okkar heldur en ópersónulegir þjónar ríkisvaldsins. Ég held að það þurfi að gera skattstofum kleift að sinna því hlutverki sínu að leiðbeina skattaframteljendum að vissu marki. Ég tek undir það, sem hefur komið fram í umr. um þetta mál, að það er ekki verkefni skattstofa að telja fram fyrir einstaklinginn. En þær eiga að mínu mati að geta leiðbeint einstaklingum sem til þeirra leita. Það er víða erfitt vegna þess hve starfslið er af skornum skammti. Ég vil að lokum geta þess, að í þessu sambandi má gjarnan hafa í huga, - í sambandi við þann fjölda af kærum og leiðréttingum sem ég hef hér lesið upp, - að víða um landið er aðstaða til þess að kæra miklu lakari heldur en hún er hér á þéttbýlissvæðinu. Hér á þéttbýlissvæðinu hafa menn aðgang að endurskoðendum og öðrum sérfróðum mönnum á sviði skattalaga og framkvæmdar þeirra og geta fengið þar nauðsynlegar leiðbeiningar. Oft ber einnig svo við að póstur með skattframtölum eða álagningu skatta berst svo seint til viðtakanda að jafnvel kærufrestur er útrunninn. Þannig eru það fjölmörg atriði í dreifbýli sem stuðla að því að kærur verða þar raunar færri, þrátt fyrir þann fjölda sem ég nefndi áðan, en annars mundi verða. Ég vona að mér hafi tekist að færa rök fyrir því hér með tölum, sem eru komnar frá ríkisskattstjóra og verða vonandi ekki hraktar, að framkvæmd skattalaga er mjög ábótavant, mjög breytileg á milli hinna ýmsu skattumdæma landsins. Ég hef kosið að styðjast við þá óánægju sem kemur fram hjá skattgreiðendum í kærum þeirra, og þá staðreynd, sem fram kemur í víðtækum breytingum og leiðréttingum á álögðum sköttum. eins og fram kom í því sem ég las upp áðan. Það er von mín að sú n., sem fær þetta mál til meðferðar, sjái sér fært að afgreiða það skjótt, skoða það vel og Alþingi sendi það síðan ríkisstj. Það er skoðun mín að fjmrn. ásamt ríkisskattstjóra eigi að framkvæma þessa rannsókn. Ég hef lagt til í tillgr. að athugun þessari verði lokið fyrir álagningu skatta árið 1977 og niðurstöður verði birtar, þannig að almenningur geti gert sér grein fyrir staðreyndum þessa máls. Að loknum þessa hluta umr. legg ég til að till. verði vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt tveimur öðrum þm. að flytja till. til þál. á þskj. 48 um rannsókn á hvernig best megi vinna verðmæti úr sláturúrgangi. Till. er þannig: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að láta fara fram rannsókn á því hvernig hagkvæmast sé að vinna verðmæti úr sláturúrgangi.“ Íslendingar eru enn skammt á veg komnir með að nýta verðmæti sem unnt er að vinna úr sláturúrgangi. Sé borið saman við það sem gerist víða erlendis kemur í ljós, að við eigum mikið ógert í þessum efnum. Hér er miklum verðmætum kastað með því að nýta ekki sláturúrgang betur en nú er gert. Mikil verðmæti eru í blóði og innmat sláturgripa sem ekki er að fullu nýttur. víða erlendis eru bein sláturdýra möluð og mjölið notað í bætiefnaríkt fóður. Úr hornum, klaufum og hófum eru gerðir ýmsir verðmætir hlutir sem eru í háu verði á stórum mörkuðum víða um lönd. Ekki skal fullyrt að þessu sinni hversu miklu fjármagni er á glæ kastað miðað við heildarverðmæti hvers sláturgrips þegar meðferð á sláturúrgangi er eins og hér gerist. En menn, sem hafa kynnt sér þessi mál erlendis, telja að sláturúrgangur ásamt beinum sé verulegur hluti af heildarverðmæti sláturdýra, ef unnið er úr öllum sláturúrgangi sem nýtilegur er. Í flestum iðnvæddum löndum hafa orðið miklar framfarir nú síðustu ár í nýtingu hvers konar efna, bæði lífrænna og ólífrænna. Þykir nú sjálfsagt, þar sem þekking og hagsýni er ráðandi, að nýta sláturúrgang og önnur vinnsluhæf efni sem gera má verðmæti úr með nýjustu vinnslutækni. Dr. Karl Kortsson dýralæknir skrifaði athyglisverða grein í Morgunblaðið 18. sept. s.l. um nýtingu sláturúrgangs og dýraskrokka sem standast ekki gæðakröfur til manneldis. Dr. Karl Kortsson, segir m.a.: „Snemma á öldum gerðu menn sér ljósa þá hættu sem stafaði af dauðum dýrum. T.d. setti Karl mikli keisari I. upp sérstaka sorphreinsunarstaði. Hinar vísindalegu niðurstöður gerlafræðirannsókna í lok 19. aldar færðu mönnum heim sanninn um að greftrun dýraskrokks nægði ekki í baráttunni gegn útbreiðslu dýradrepsótta. Þá voru í öllum menningarlöndum settar reglur um sorphreinsun undir eftirliti ríkisins. Þegar miltisbrands og annarra smitandi sauðfjársjúkdóma varð vart á Íslandi var það oft vegna þess að skrokkar hinna sýktu dýra voru ekki brenndir, heldur voru þeir grafnir. Með auknum fólksfjölda svo og vegna sjálfstæðishreyfinga og bættrar tækni urðu hlutverk löggjafans fjölþættari. Þannig voru sett lög í Vestur-Þýskalandi 2. sept. 1975 um eyðingu dýraskrokka, skrokkhluta og afurða af dýrum, en þau stuðla mjög að því að auka framleiðni dýrabúskapar og efla umhverfisvernd.“ Dr. Karl Kortsson segir enn fremur: „Í skýrslum mínum til yfirvaldanna hef ég oft vakið athygli á nauðsyn vísindalegrar umbreytingar sláturúrgangs í dýrafóður til þess annars vegar að hindra útbreiðslu dýrasjúkdóma, garnaveiki o.s.frv. og hins vegar til verndunar umhverfisins, m.a. með því að hamla gegn fóðrun rotta, máva, hrafna og fleiri dýra o.s.frv. Á Íslandi vantar viðhlítandi lög um skyldur til eyðingar dýraskrokka og úrgangsefna dýra, tilkynningarskyldu, afbendingarskyldu án endurgjalds, öruggan flutning með fjárhagslegum tilstyrk ríkisins, tilhögun úrvinnslu og eftirlít í héraði. Nytsemi úrvinnslustöðvar eins og hér er um að ræða fer eftir staðsetningu verksmiðjunnar. Sá úrgangur, sem til félli, er kominn undir fjölda fjár á svæðinu og annarra sláturgripa og því, hversu oft sláturúrgangur mundi berast og dýraskrokkar, svo og vegalengdum við flutninga. Verksmiðjan yrði að vera lágmarksstærðar til þess að standa undir fjármagns- og rekstrarkostnaði. Vegna hins mikla flutningskostnaðar og af heilbrigðisástæðum eru vegalengdir takmörkunum háðar.“ Karl Kortsson segir enn fremur: „Verksmiðjan yrði að vera miðsvæðis miðað við þá aðila sem skiluðu úrganginum. Úrvinnslustöðin yrði að vera vel einangruð hið ytra sem að innri byggingu til að forðast að verða umhverfinu til byrði vegna sýkingarhættu og óþefs. Að mínu áliti væri það einnig hagkvæmt að verksmiðjan væri höfð nálægt hitaveitu og grasmjölsverksmiðju, en það getur verið erfitt að sameina það. Fóðurkögglar, sem gerðir hafa verið að kjötmjöli og grasmjöli, hafa reynst mjög vel sem dýrafóður. Til að skapa aukið geymsluþol verður kjötmjölið að vera með öllu laust við fituleifar. Úrvinnslustöðin ætti að lúta stjórn dýralæknis. Stofna mætti hlutafélag með forgangsrétti sláturhúshafa. Fjöldamargar aðferðir eru til við úrvinnslu sem þessa og eru þær nú á dögum allar fullkomlega sjálfvirkar. Sjálfur þekki ég Alfa Laval-miðsóknaraðferðina sem með sjálfvirku og lokuðu kerfi vinnur kjöt- og beinamjöl, fitu til iðnaðar og fleira úr úrgangi sláturhúsa með gerilseyðingu. Þessi úrvinnsla fer fram í þremur meginstigum: 1) hitun og gerilsneyðingu, 2) aðgreiningu og 3) þurrkun. Með viðbótartækjum er hægt að aðgreina beinamjöl. slógmjöl o.fl. til framleiðslu á verðmætum blómaáburði með meiru. Endurnýtingarhlutfallið er 73% af hráefninu. Þau 27%, sem enn verða úrgangur, geta orðið umhverfinu til óþæginda.“ Ég hef lesið hér nokkuð úr athyglisverðri grein dr. Karls Kortssonar um það efni sem hér er um að ræða. Gefur það nokkra vísbendingu um að við íslendingar megum ekki draga öllu lengur að vinna úr sláturúrgangi og eyða skrokkum og dýraleifum sem ekki eru nothæfir til undaneldis. Í Borgarnesi hefur nýlega verið komið upp úrvinnslustöð sem nýtir sláturúrgang að verulegu leyti. Enn mun ekki vera unnið þar sérstaklega úr hornum, klaufum og hófum. Erlendis eru unnir ýmsir dýrir munir úr hornum, og úr klaufum og hófum er einnig unnin dýr olía sem notuð er til smurnings á flókna og viðkvæma vélahluta. En verksmiðjan í Borgarnesi er stórt spor í rétta átt að því marki sem að er stefnt, þótt því hafi enn ekki verið að fullu náð. Sláturfélag Suðurlands hefur látíð fara fram athugun á því, hvort hagkvæmt sé að byggja verksmiðju sem vinnur úr sláturúrgangi. Verksmiðja sú mun vera svipuð þeirri sem starfrækt er í Borgarnesi. Hráefni er mikið sem til fellur hjá sláturfélaginu, auk þess sem við bætíst úr öðrum sláturhúsum á Suðurlandi. Það, sem kæmi til vinnslu, eru 3.8 kg af hverri kind, 114 kg af nautgrip eða 40% af heildarþunga og 8 kg af svínum. Þetta sýnir að mikið efni fellur til árlega í einstökum landshlutum og í heild yfir landið. Við úrbeiningu fellur mikið til af beinum sem malað er í bætiefnaríkt mjöl sem selt er á hærra verði en kjötmjöl úr venjulegum sláturúrgangi. Auk áðurnefnds hráefnis má nýta annað, t.d. seli og sjálfdauð húsdýr. Verksmiðjuna mætti einnig nota til þess að bræða til sölu mör og afgangsfitu sem erfitt er að koma í verð án sérstakrar meðferðar. Sláturfélag Suðurlands hefur látið gera grófa áætlun um stofnkostnað kjötmjölsverksmiðju. Er stofnkostnaður áætlaður 56 millj. kr. Ekki hefur enn verið athugað um hagkvæmni mismunandi gerða af verksmiðjum. Er mikill munur á því að framleiða í verksmiðjunni aðeins kjötmjöl eða nýta öll þau efni af sláturgripum, sem nothæf eru, í verðmikla framleiðslu, eins og nú er gert þar sem tæknin er mest og þekking fullkomnust. Stjórnendur Sláturfélags Suðurlands hafa sýnt áhuga á þessu mikilsverða máli þótt þeir hafi ekki enn komið því í framkvæmd Er hyggilegt að athuga vel hvað best hentar hér áður en í framkvæmdir er ráðist. Í lauslegri rekstraráætlun, sem Sláturfélag Suðurlands lét gera á kjötverksmiðju, kemur í ljós að reksturinn gæti gefið sæmilegan arð. Segja má að um tvenns konar arð gæti verið að ræða í verksmiðju sem vinnur úr sláturúrgangi sem áður hefur ekki verið nýttur. Sláturúrgangurinn verður verðmætt hráefni með því að vinna úr honum, og margir menn fá atvinnu við vinnslu í verksmiðjunni sem skilar verðmætri vöru. Í fyrrnefndri rekstraráætlun er auk þess gert ráð fyrir sæmilegri arðsemi þess fjár sem í verksmiðjuna er lagt. Markaður ætti að vera öruggur fyrir framleiðslu verksmiðjunnar. Beinamjöl er m.a. notað í fóðurblöndur. Fitan yrði að verulegu leyti notuð til blöndunar í grasköggla. Hefur það verið reynt í Gunnarsholtsverksmiðjunni og virðist gefa góða raun. Kjötmjöl er notað til fóðurs og e.t.v. að einhverju leyti til áburðar, svo sem í blómaáburð, sbr. það sem fram kemur í áður tilvitnaðri grein dr. Karls Kortssonar dýralæknis. Væri unnið úr öllum sláturúrgangi á landinu yrði mikill verðmætisaukning á nýrri framleiðsíugrein sem veitti atvinnu og mörgu vinnandi fólki tekjur. Atvinnulífið er ekki enn nægilega fjölbreytt hér á landi til þess að veita fullkomið atvinnuöryggi fyrir almenning. Iðnaður hér á landi er enn ungur að árum og á eftir að þróast á ýmsan hátt. Landið hefur ávallt verið talið snautt að hráefnum til iðnaðarframleiðslu. Skortur á fjármagni hefur oft hindrað að ráðist væri í sæmilega arðbærar framkvæmdir. Það hefur einnig átt sér stað að verðmætasköpun hefur orðið minni en efni stóðu til vegna þess að mikil verðmæti hafa farið í súginn. Þekkingu og fjármagn hefur vantað til að nýta margt, sem til fellur, í stað þess að kasta því á glæ, þótt það gæti orðið verðmætt. Í því sambandi má m.a. nefna endurvinnsluiðnað úr sorpi, rusli og brotajárni sem nú er mjög þýðingarmikill og arðgefandi í nágrannalöndum okkar, en hefur ekki enn komist á fót hér á landi. Vonandi þykir hér eftir sjálfsagt að efna til endurvinnsluiðnaðar hér á landi og spara með því gjaldeyri og auka atvinnu og verðmæti. Einnig skal þess vænst að unnið verði úr sláturúrgangi með sama markmið fyrir augum. Till. á þskj. 48 er flutt í þeim tilgangi að rannsókn verði látin fram fara á því, með hverjum bætti sé hagkvæmast að vinna verðmæti úr sláturúrgangi. Enginn efast um að það megi gera eins og víðast annars staðar. En rannsóknir eiga að stuðla að því að hagkvæmasta leiðin sé valin áður en í framkvæmdir er ráðist, og þess vegna er till flutt. Hæstv. forseti. Ég sé ekki ástæðu til að segja meira um þetta mál að sinni, en legg til að umr. verði frestað og málinu vísað til hv. atvmn.



Herra forseti. Ég hef tvö undanfarin þing flutt hér á Alþ. till. til þál. sem verið hafa að meginefni svipaðar þessari till. sem hér er á þskj. 36, um endurskoðun tekjuskattslaga. En þessar till. hafa ekki náð fram að ganga. Ég hef í fyrri framsöguræðum lýst allítarlega núverandi tekjuskattskerfi og kallað það hneyksli að leiðréttingar skuli ekki hafa fengist á því kerfi, og ég geri það enn. Ég hef furðað mig á því, að þótt ýmsir þm. úr öðrum stjórnmálaflokkum en Alþb. hafi viðurkennt að tekjuskattskerfið sé stórgallað hefur það hvorki gerst að till. okkar alþb.- manna fengjust afgr. með eðlilegum hætti né að fram kæmu till. frá hæstv. ríkisstj. eða frá hv. þm. úr stjórnarflokkunum um aðra lausn á þessum vanda. Að vísu hefur því verið lofað á hverju ári nú um alllangt skeið að senn yrðu gerðar breyt. á tekjuskattskerfinu. Fyrst voru þessi loforð gefin af fyrrv. fjmrh. Halldóri E. Sigurðssyni, og síðan aftur og aftur af núv. hæstv. fjmrh., Matthíasi Á. Mathiesen. Það hefur sem sagt verið skákað æðilengi í því skjólinu að skattamálin væru til gaumgæfilegrar athugunar, eins og það hefur verið nefnt. Fyrir nokkrum árum átti að heita að þau væru í athugun hjá sérstakri n., en sú n. mun hafa verið lögð niður fyrir nokkrum árum án þess að nokkurt frv. sæi dagsins ljós hér á Alþ. í kjölfar þeirra nefndarstarfa. Hins vegar lýsti hæstv. fjmrh. yfir í framsöguræðu fyrir frv. til fjárl. 28. okt. 7975, að unnið hefði verið í rn., eins og hann sagði, að undirbúningi „frv. um hreyt. á lögum um tekju- og eignarskatt sem lagt verður fram fyrir lok þessa árs“ - þ.e. fyrir árslok 1975. Þetta rættist þó ekki frekar en ýmislegt annað sem fyrirheit hafa verið gefin um í tíð þessarar ríkisstj. Eftir áramótin í fyrra var enn talað um það oftar en einu sinni hér á Alþ. að frv. um breyt. á tekjuskattslögum yrði lagt fyrir Alþ. a.m.k. fyrir vorið, en það varð heldur ekki. Nú er enn talað um það að frv. sé á næstu grösum, kannske talað um það meira nú en nokkru sinni fyrr, og vonandi er það vísbending þess að frv. sé í raun og veru á leiðinni. Þó bólar ekkert á því enn. Ég bendi á það, að ef afgreiðsla þessara mála á að eiga sér stað fyrir n.k. áramót, þá þarf heldur en ekki að hafa hraðan á til þess að það megi takast. Ef afgreiðsla þessa máls frestast hins vegar fram á síðari hluta vetrarins, þá er ljóst að engar breytingar munu eiga sér stað á næsta skattári, skattárinu 1977, því að þá verður sjálfsagt sagt að um seinan sé að láta nýjar skattareglur gilda á því ári. Niðurstaðan verður því sú, ef þannig fer að dregst fram yfir áramót að leggja frv. fram eða afgr. það, að skjólstæðingar ríkisstj. munu geta haldið í þær út þetta kjörtímabil og fram yfir næstu kosningar, jafnvel þótt þær verði ekki fyrr en vorið 1978. Till. sú til þál., sem ég hef leyft mér að flytja á þskj. 36 um nauðsynlegar breytingar á tekjuskattslögunum, er í nokkrum liðum. Megintilgangur þessarar till. er að sjá til þess að fyrirtæki, félög og hvers konar rekstur, sem rekinn er í ágóðaskyni, greiði eðlilegan tekjuskatt af hagnaði sínum. Til þess að svo verði þarf að breyta ýmsum ívilnunarreglum skattalaga og þá einkum hinum flóknu ákvæðum um fyrningar, þannig að afskriftir miðist við eðlilegan endingartíma eigna. Af þessum atriðum, sem varða skattlagningu hvers konar rekstrar, án tillits til þess hvort reksturinn er á nafni einstaklings eða á nafni félags, ætla ég að víkja hér á eftir. En fyrst vil ég fjalla um hitt höfuðefni till., þ.e.a.s. álagningu tekjuskatts á einstaklinga sem reka atvinnurekstur í eigin nafni. Í þessar till. er lagt til að álagning tekjuskatts á fyrirtæki og hvers konar rekstur verði ávallt skýrt aðgreind frá skattgreiðslum þeirra sem eiga reksturinn. Til frekari áréttingar þessari breytingu er það tekið fram, að tekjur einstaklinga til skatts eigi ekki að skerðast þótt rekstur í eigu þeirra skili bókhaldslegu tapi. Og í þriðja lagi er lagt til að einstaklingum, sem hafa tekjur sínar af eigin rekstri, verði framvegis áætlaðar ákveðnar lágmarkstekjur til skatts ef litlar tekjur eru fram taldar. Hér er sem sagt fjallað um einn augljósasta ágalla í núverandi tekjuskattskerfi sem margir reka augun í og mikið er kvartað yfir, þ.e. þegar ákveðinn rekstur er ekki aðeins skattlaus vegna ýmiss konar óeðlilegra ívilnunarreglna, heldur er eigandi rekstrarins, sem þó kann að hafa ágætar tekjur úr ýmsum öðrum áttum, einnig skattlaus vegna þess að hann getur komið bókhaldslegu tapi á skattskýrslu sína. Þá breytir engu þótt maðurinn sé að öðru leyti tekjuhár og lifi bersýnilega hátt og hafi mikil útgjöld því að bókhaldstapið af rekstrinum hjálpar honum til þess að losna við allan tekjuskatt. Þetta er að sjálfsögðu algerlega fráleitt, og það má ekki lengur líða að þessu sé ekki breytt. Ég þessu á að vera nokkuð auðvelt að breyta. Annað og erfiðara vandamál er með þann einstakling sem hefur ekki tekjur af öðru en rekstrinum og annaðhvort er þá formlega á launum hjá fyrirtækinu, - launum sem eru bókfærð svo lág að af þeim er sáralítill skattur, eða tekjur mannsins koma einungis fram sem hagnaður af rekstrinum þegar búið er að færa raunverulegan hagnað niður í óverulegan bókhaldslegan hagnað með ýmsum ívilnunarreglum skattalaga. Að sjálfsögðu er það svo í reynd, að annaðhvort hefur fjármagn eigandanum til lífsframfæris verið tekið út úr rekstrinum sem lán eða fyrirtækið greiðir útgjöld viðkomandi einstaklings með beinum eða óbeinum hætti án þess að þessar greiðslur séu taldar fram. Í síðar nefnda tilvikinu er að sjálfsögðu um bein skattsvik að ræða og það er því utan við meginsvið þessarar till. Bætt skatteftirlit og betri ráðstafanir gegn skattsvíkum, bæði hvað snertir tekjuskatt og söluskatt, er mál út af fyrir sig sem er mjög stórt í sniðum, en það er ekki tekið með í þessa till. sem fjallar fyrst og fremst um lögleyfðar aðferðir til þess að koma tekjum undan skatti. Það verður að ætla að menn hafi lífsframfæri sitt af umfangsmiklum rekstri, ef þeir á annað borð standa fyrir. slíkum rekstri og hafa ekki aðrar tekjur að neinu ráði, og því hlýtur þrautalendingin að vera sú, sem hér er gerð till. um og hefur verið gerð till. um á undanförnum árum, að mönnum séu áætlaðar ákveðnar lágmarkstekjur. Auk þess, sem ég ef nú nefnt, er sérstaklega lagt til í þessari þáltill. að spornað verði við því með beinum lagaákvæðum að skuldir séu notaðar í óhóflegum mæli til að lækka tekjuskattsgreiðslur. Ef skuldirnar stafa af eignamyndun einstaklings til persónulegra þarfa er ekki nema sanngjarnt að einhver takmörk verði sett fyrir því hve mikla vexti megi draga frá tekjum, og er þá hugsanlegt að miða hámark vaxtafrádráttar við meðalvexti íbúðarverðs og fjölskyldustærð á hverjum tíma og hjá hverjum einstaklingi. Stafi vaxtagreiðslur hins vegar af rekstri fyrirtækja er eðlilegast að þær komi inn í bókhald rekstrarins og minnki þar bókfærðar tekjur án þess að tap af völdum þeirra skerði persónulega tekjur einstaklingsins, eins og áður var vikið að. Ég vil nú víkja að þeim ívilnunarreglum skattalaganna sem snerta allan rekstur. Í grg. með þeirri þáltill., sem hér er til umr., er frá því skýrt að gerð hafi verið athugun á skattlausum fyrirtækjum í Reykjavík á þessu ári og að miðað hafi verið við að fyrirtækin greiddu a.m.k. 15 þús. kr. í aðstöðugjald. Þessi athugun á skattlausum fyrirtækjum í Reykjavík leiddu til þeirrar niðurstöðu að 483 fyrirtæki reyndust algjörlega skattlaus enda þótt þau greiði um 362 millj. kr. í aðstöðugjald og veita þeirra sé því lauslega áætluð um 39–40 þús. millj. kr. Til samanburðar er rétt að geta þess, að þegar ég mælti fyrir sams konar till. árið 1974, fyrir tveimur árum, þá skýrði ég frá því að skv. athugun, sem þá var gerð, hefðu 240 félög með samanlagða ársveltu yfir 10 þús. millj. kr. reynst skattlaus miðað við rekstrarárið 1973. Og fyrir einu ári, þegar ég mælti fyrir till. sama efnis, skýrði ég frá því að fjöldi þeirra fyrirtækja í Reykjavík, sem ekki greiddu tekjuskatt, væri 432 og að samanlögð velta þeirra væri tvöfalt meiri en verið hafði árið áður, 20 þús. millj. Í þetta sinn hefur skattlausum fyrirtækjum í höfuðborginni enn fjölgað verulega, og enn hefur það gerst að á milli ára virðist velta þeirra vera tvöfalt meiri en árið áður. Hún var 10 þús. millj. rekstrarárið 1973, 20 þús. millj. 1974 og 40 þús. millj. á árinu 1975. Þegar ég mælti fyrir þessari þáltill. fyrir einu ári eyddi ég allmiklum tíma til að gera grein fyrir ýmsum löglegum aðferðum skattalaga sem þar má fínna og brúklegar eru til að koma tekjum undan skatti. Ég sé því ekki ástæðu til þess að fara jafnítarlega í efni skattalaga að þessu sinni, en vil þó stikla hér á stóru og geta helstu ákvæða sem hér skipta máli. Ég hef bent á það í fyrsta lagi að ein helsta aðferðin er sú að meta vörubirgðir á lágu verði og velta þannig undan sér mjög miklum tekjum. Það er að sjálfsögðu mjög hagkvæmt á verðbólgutímum að beita þessari aðferð. Í öðru lagi hef ég bent á þá sérstöku heimild sem tryggingafélögin hafa í 17. gr. skattalaga til að leggja til hliðar vegna ógreiddra tjóna eða bótagreiðslna. Enginn vafi er á því, að skýringin á því hversu mörg tryggingafélög eru á hverju ári á þessum listum sem fylgt hafa till. minni til þál., er sú, að þau hafa notað sér þetta ákvæði skattalaga og hafa getað skotíð undan miklum tekjum sem síðan eru ekki skattlagðar fyrr en löngu seinna, þegar fjármunirnir eru orðnir miklu minni vegna verðrýrnunar krónunnar. Þriðja aðferðin er heimildin í 17. gr. skattalaga sem fyrirtæki hafa til að leggja í varasjóð 25% af hreinum tekjum félaganna áður en tekjuskattur frá árinu áður hefur verið frá dreginn. Því miður hafa ekki verið veittar opinberar upplýsingar um það hvert tap ríkissjóðs á þessu ári sé af þessum sökum, en upplýsa má að á árinu 1974 var áætlað tap ríkissjóðs af þessum ástæðum 271 millj. Má ætla að sú upphæð sé nálægt þrisvar til fjórum sinnum hærri nú. Fjórða og fimmta ívilnunarreglan snerta fyrningarákvæðin. Eins og kunnugt er er fyrningarhlutfall ekki í neinu samræmi við eðlilegan endingartíma eignanna. Svo farið sé fljótt yfir sögu og miðað við lausafé, þ. á m. skip og bifreiðar, þá er almenna fyrningin af slíkum eignum 15%, flýtifyrningin 6%, og því til viðbótar kemur verðhækkunarstuðull á hverju ári sem mun á þessu ári hafa numið 6.8%, þar sem fjmrn. ákvað með auglýsingu nr. 19 23. jan. á þessu ári að fyrningarstuðullinn skyldi vera 45% og 45% af 15% eru 6.8%. Samanlagt er því fyrningarhlutfall á þessu ári á lausafé 27.8%. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þessar fyrningaheimildir, en menn sjá af þessari tölu að hún leiðir til þess að hugsanlegt er að lausafé sé fyrnt allt að 85% á aðeins þremur árum. Sjötta meginreglan, sem hér skiptir máli, er sú, að skattalögin gera ráð fyrir því að sömu eignina megi fyrna að fullu oftar en einu sinni, aðeins ef hún skiptir um eiganda. Með því að skipta stöðugt um eign eftir að viðkomandi eign hefur verið fyrnd geta menn verið með gífurlegan fyrningafrádrátt í gangi á hverju einasta ári. Þetta tengist því ákvæði tekjuskattslaganna að söluhagnaður lausafjár og skipa skuli vera skattfrjáls eftir 4 ára eignarhald. Eigendurnir þurfa sem sagt að eiga viðkomandi eign í 4 ár og þá geta þeir skipt og byrjað að fyrna nýja eign. Til viðbótar þessu er svo að nefna ákvæði um flýtifyrningu sem upphaflega var réttlætt á þann hátt, að það væri aðeins tilfærsla milli ára og fyrr eða siðar yrðu menn að greiða skatt af flýtifyrningunni. En vegna ákvæðis í skattalögunum um að skattskylda vegna flýtifyrningar geti gengið upp í fyrningarheimildir af nýrri eign sem keypt er þá má segja að það gildi nokkuð svipað um flýtifyrninguna og aðra fyrningin, að hún kunni aldrei að koma til skatts ef eigandinn er nógu vakandi með að skipta um eignir reglulega til þess að geta leikið á skattalögin, eins og þau veita heimildir til. Ég hef farið hér mjög fljótt yfir sögu. Ég vísa til fyrri framsöguræðu um þessi efni og læt duga þessa grg. um ívilnunarreglur skattalaganna. Löngum er kvartað yfir því hér á hv. Alþ. að þm. flytji eingöngu till. um útgjöld ríkisins, en hugsi ekkert um að afla ríkinu tekna. Þessi söngur hefur heyrst hér á Alþ. í áratugi, og í útvarpsumr. nú fyrir skemmstu var einn af ráðh. hæstv. ríkisstj., Matthías Bjarnason, einmitt með mikinn söng um þetta efni, að stjórnarandstæðingar hugsuðu aðeins um útgjöldin og létu tekjurnar lönd og leið. Ég vil benda á það að lokum, að við höfum í þessari till. minni einmitt dæmi um hið gagnstæða. Við alþb.-menn flytjum sem sagt till. ár eftir ár um að bætt verði í ríkiskassann 6–8 þús. millj. kr. miðað við núverandi tekjuskattskerfi. En þessar till fást ekki afgr, og hæstv. fjmrh. hefur ekki einu sinni séð sóma sinn í því að vera viðstaddur þessar umr. og taka þátt í umr., heldur er ævinlega fjarverandi þegar þessi till. er tekin til umr., og sama gildir um langsamlega flesta hv. þm. núv. stjórnarflokka. Þessi fjárhæð, 6–8 þús. millj. kr., ætti þó að geta komið að nokkru gagni, fyrir utan að bæta úr því hrópandi misrétti sem við blasir í hvert sinn sem tekjuskattur er á lagður. Þessa fjárhæð mætti nota og ætti að nota til að lækka söluskatt um 4–5% og lækka þannig vöruverð um svipaða hundraðstölu. Það væri sannarlega góð byrjun í markvissri sókn gegn verðbólgunni sem hefur, eins og allir vita, ætt áfram með einstæðum hraða í tíð núv. ríkisstj., og enginn sér fyrir endann á þeirri ferð nema breytt sé algjörlega um stjórnarstefnu í grundvallaratriðum. Ég vil að lokum segja það um stefnuna í skattamálum almennt, að það er rétt, sem oft hefur komið fram, að í þjóðfélaginu ríkir hin megnasta óánægja með tekjuskattinn. Tekjuskatturinn hefur orðið óvinsælli með ári hverju, m.a. vegna þess hversu fáránlegt kerfið er. Þess vegna hafa sumir hv. þm. látíð sér til hugar koma, þ. á m. formaður þingflokks Alþfl., að réttast og eðlilegast væri að afnema tekjuskatt með öllu, láta hann hverfa, a.m.k. tekjuskatt á launafólki. Ég vil þó láta það koma hér fram, að ég er ekki hlynntur slíkri hreytingu. Ég tel að tekjuskattur sé nauðsynlegt tekjujöfnunartæki og hann eigi fyllsta rétt á sér ef misréttíð, sem nú viðgengst, er leiðrétt, og það er hægt að leiðrétta það. Ég tel hins vegar að veruleg einföldun skattakerfisins væri mjög til bóta. Ég tel að það ætti að afnema hina mörgu frádráttarliði skattalaga, eins og þeir birtast í núverandi mynd, og það væri miklu eðlilegra að taka upp hliðstæðan grundvöll við álagningu tekjuskatts og nú gildir um álagningu útsvars. Við þurfum nauðsynlega að koma á staðgreiðslukerfi skatta hér á landi, og við verðum öll að viðurkenna það, að útilokað er að staðgreiðslukerfið verði tekið upp meðan skattálagningin er svo flókin sem raun ber vitni. Það verður að grisja þennan mikla frádráttarfrumskóg. En hitt er allt annað mál, að hugsanlegt er að í staðinn komi afsláttur af greiddum skatti og afslátturinn sé miðaður við hinar sérstöku aðstæður ýmissa þjóðfélagshópa sem nauðsynlegt er að taka tillit til, t.d. einstæðra foreldra, svo ég nefni dæmi. Ég sé svo ekki ástæðu, herra forseti, til að fjölyrða frekar um þessa till. Ég hef margoft gert grein fyrir henni hér á Alþ. og ég sé því ekki ástæðu til að orðlengja þetta frekar. Það er furðulegt að hv. alþm. skuli enn ekki hafa fengist til þess að taka skattamálin föstum tökum. Við vitum að ýmsir halda dauðahaldi í hin fáránlegu fyrningarákvæði og aðra verstu vankanta skattalaganna. Mér þykir hins vegar ótrúlegt að meiri hl. Alþ. sé sama sinnis. Þess vegna er þessi till. enn einu sinni borin fram. Ég legg til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði þessari till. vísað til hv. fjvn.

Flm: (Gylfi Þ. Gíslason): Herra forseti. Í þessari till. er lagt til að Alþ. feli hæstv. ríkisstj. að afla nýjustu fáanlegra upplýsinga, sem séu sambærilegar, um þjóðartekjur á mann á Íslandi og öðrum Norðurlöndum. En jafnframt er ríkisstj. falið að afla upplýsinga um gildandi kaupgjald helstu starfsstétta, um tímakaup, vikukaup eða mánaðarkaup, sem og nýjustu sambærilegar upplýsingar um raunverulegar tekjur þeirra fyrir og eftir skattgreiðslu og um vinnutíma. Og að síðustu er gert ráð fyrir því, að reynt verði að áætla kaupmátt launanna miðað við verðlag í hverju landi og Alþ. síðan gefin skýrsla um niðurstöðu þessarar upplýsingasöfnunar. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að á næsta ári munu fara fram samningar um laun nær allra launþega á Íslandi: verkalýðsfélaga innan Alþýðusambandsins, opinberra starfsmanna og háskólamanna. Það hefur komið skýrt og greinilega fram af hálfu málsvara allra þessara launþegasamtaka, að þeir telja kaupmátt launa sinna hafa rýrnað óeðlilega mikið að undanförnu og mismunandi mikið. Almennar staðhæfingar hafa og heyrst um það, að laun séu nú orðin hjá mörgum mikilvægum starfsstéttum miklu lægri en þau gerast í nálægum löndum og miklu meiri en mismunurinn er á þjóðartekjum á mann á Íslandi og í nálægum löndum samkv. alþjóðlegum skýrslum sem um það eru birtar. Af þessum sökum er nauðsynlegt að fyrir liggi sem gleggst vitneskja um þetta mál. Nú er mér fullvel ljóst, eins og raunar áreiðanlega öllum starfsbræðrum mínum í hagfræðingastétt, hversu mikil vandkvæði eru á því að bera saman laun almennt og laun einstakra stétta í einstökum löndum, jafnvel hver vandkvæði eru á því að bera saman útreikninga á þjóðartekjum á mann í einstökum löndum, að ég tali ekki um samanburð á kaupmætti tekna þegnanna í einstökum löndum. En jafnvel þó að það sé fúslega játað að slíkur samanburður er miklum erfiðleikum bundinn, mikill vandi að gera hann og taka verður tillit til þess að um óvissuatriði er að ræða, þá gæti engu að síður komið í ljós að mismunurinn væri meiri en svo á þjóðartekjum á mann, á kaupupphæð og kaupmætti, að ekki væri hægt að skýra hann með vandkvæðum í skýrslugerð einni saman. Þess vegna tel ég rétt að efnt sé til upplýsingasöfnunar sem þessi till. fjallar um, þó að ég skuli fyrir fram viðurkenna að niðurstöðu hennar verður að taka með vissum fyrirvara, en gagnleg gæti hún engu að siður alveg tvímælalaust orðið. Sannleikurinn er sá, að mjög lausleg athugun á vissum meginþáttum þessara mála bendir til þess að það sé orðið um að ræða miklu meira bil á milli kaupgjalds hér og t.d. á hinum Norðurlöndunum en hægt er að skýra með mismun þjóðarteknanna. Svo sem kunnugt er eru þjóðartekjur á mann mjög svipaðar hér á Íslandi og hafa verið um nokkur undanfarin ár yfirleitt á hinum Norðurlöndunum. Svíar eru þar að vísu áberandi hæstir, en þjóðartekjur á mann á Íslandi eru ekki fjarri því sem gerist í hinum Norðurlöndunum. Ég hef aflað mér upplýsinga um kaupgjald ófaglærðra verkamanna og iðnverkamanna í Noregi, Danmörku og Svíþjóð, sem og um kaupgjald fjölmennustu stéttar opinberra starfsmanna þar og hér, þ.e.a.s. um kaup barnakennara. Þessi samanburður, sem ég skal nú gera mjög stuttlega grein fyrir, er sterkasta röksemdin fyrir því að ástæða sé til þess að gera þennan samanburð, sem till. fjallar um, á miklu víðtækari og nákvæmari grundvelli en hægt er fyrir einstaka þm. að gera með lauslegri athugun. Algengasti eða mest notaði taxti Dagsbrúnar hér, 7. taxtinn, er þannig að tímakaup samkv. honum er nú 1. nóv. 408.70 kr. Meðaltímakaup verkamanna í dagvinnu var á öðrum ársfjórðungi 1976 nokkru hærra, 440.89 kr., en nú 1. nóv. mundi það vera 524.40 kr. En hvað skyldi kaup ófaglærðra verkamanna vera í Danmörku? Það er um 30 danskar kr., þ.e.a.s. 962 ísl. kr. Í Noregi er meðaltímakaup iðnverkamanna í dagvinnu. - það er e.t.v. ekki alveg sambærileg tala við Dagsbrúnarkaupið hér eða kaup ófaglærðra verkamanna í Danmörku, það er slíkt sem veldur vandkvæðum á samanburðinum, - en meðaltímakaup iðnverkamanna í dagvinnu er nú í Noregi norskar kr. 28.55, sem svarar til 1024 kr. samkv. gengi. Í Svíþjóð er meðalkaup iðnverkamanna nú 24.40 kr. sænskar, sem svarar til 1 086 ísl. kr. samkv. gengi. Það er langhæst, meira en helmingi hærra en meðaltímakaup verkamanna í Reykjavík er í dag samkv. opinberum skýrslum. Ef litíð er til fjölmennustu stéttar opinberra starfsmanna, þ.e. barnakennaranna, þá voru nú 1. nóv. byrjunarlaun barnakennara yngri en 32 ára 92 069 kr. Kaup kennara eldri en 32 ára er 101415 kr., en hámarkslaun barnakennara eru 115 926 kr. Þetta á við barnakennara samkv. gamla kerfinu, ekki þá kennara sem útskrifaðir eru frá kennaraháskóla. Byrjunarlaun þeirra eru 95182 kr., þ.e. nokkru hærri er byrjunarlaun hinna, en hámarkslaun eru þau sömu og hinna kennaranna, þ.e.a.s. 115 926 kr. Byrjunarlaun barnakennara í Kaupmannahöfn eru 6 885 danskar kr., sem svarar til 220 733 ísl. kr., þ.e. helmingi hærri en á sér hér stað. Úti á landi eru launin hins vegar nokkru lægri. Þar er um að ræða þrjá launaflokka. Hinn lægsti þeirra er 195 886 kr., en hinn hæsti er 204190 kr. Byrjunarlaun barnakennara í Noregi eru mun lægri en í Danmörku, þau eru 143 050 kr., en hins vegar mun hærri heldur en hér. Kennarar í Svíþjóð hafa mismunandi há laun eftir því hvort þeir kenna 7, 8 og 9 ára börnum annars vegar eða hvort þeir kenna 10, 11 og 12 ára börnum hins vegar. Byrjunarlaun kennara, sem kenna 7, 8 og 9 ára börnum, eru 164 681 kr., en hámarkslaun þessara kennara eru 180 965 kr. Þeir kennarar, sem kenna 10, 11 og 12 ára börnum, skiptast hins vegar í þrjá launaflokka. Hinn lægsti þeirra hefur 175 851 kr. í laun, en hinn hæsti 197 923 kr. Hámarkslaun kennaranna eru upp undir það sem hámarkslaun kennaranna í Danmörk eru, sem eru þannig best launaðir af öllum kennurum á Norðurlöndum, en íslenskir barnakennarar hins vegar langverst launaðir. Ég nefndi ekki fleiri dæmi um þetta, en vildi þó ekki mæla fyrir þessari till. nema geta bent á skýr og ótvíræð dæmi um að það er um að ræða stórfelldan launamismun hjá fjölmennum starfsstéttum hér á Íslandi annars vegar og á hinum Norðurlöndunum hins vegar.  Að svo mæltu leyfi ég mér, herra forseti, að leggja til að þessari umr. verði frestað og till. vísað til hv. allshn.



Virðulegi forseti. Ég tel að sú till., sem hv. 1. flm. Gylfi Þ. Gíslason, var að fylgja úr hlaði, sé á margan hátt athyglisverð. Ég hef vegna nokkuð langs starfstíma í Norðurlandaráði átt þess nokkurn kost að kynna mér laun á öðrum Norðurlöndum og hef oft og tíðum reynt að bera þau saman við þau laun sem gilda á okkar landi. Í mínum huga er ekki nokkur vafi á því, að laun almennt talað á Íslandi eru langtum lægri en á Norðurlöndum. Um það held ég að þurfi ekki að deila. Í Svíþjóð eru t.d. lög sem mæla svo fyrir að þar megi enginn vinna lengur eftirvinnu á hverju ári en sem nemur 200 klst. Ef menn bera þetta saman við það sem algengast er hér, þar sem stór hópur launþega vinnur langan tíma í eftirvinnu og næturvinnu til þess að reyna að ná þeim tekjum sem nauðsynlegar eru til þess að framfleyta fjölskyldu, þá sjá menn þegar af þessu að launakjör og kaupmáttur launa í þessum tveim löndum Svíþjóð og Íslandi, hljóta að vera ærið mikið mismunandi. Ástæðan til þess, að ég kvaddi mér hljóðs í sambandi við umr. um þessa þáltill, er sú, að mér finnst efni hennar ekki nægilega viðtækt. Till. gerir ráð fyrir því að ríkisstj. beiti sér fyrir nánast upplýsingasöfnun um tiltekin atriði sem till. fjallar um. Þessar upplýsingar, sumar hverjar a.m.k., liggja fyrir í þeim stofnunum landsins sem að þessu vinna. Þó held ég að það væri mjög þarft verk að þessum upplýsingum væri safnað saman í einn stað og Alþ. kynntar þær niðurstöður, eins og raunar tillgr. gerir ráð fyrir. Mér finnst það vanta í till. og vil spyrja hv. 1. flm. till. hvort hann og meðfim. hans gætu ekki orðið sammála mér um að bæta inn í till., að jafnframt þessari upplýsingasöfnun færi fram sérstök rannsókn á því, hvernig á því standi að á Íslandi séu rauntekjur launafólks svona miklu lægri en ég tel að þær séu á öðrum Norðurlöndum, þrátt fyrir það að þjóðartekjur á mann í þessum löndum séu nokkuð sambærilegar, eftir því sem ég best veit. Ég tel að þetta sé afar mikið atriði, að við fáum skýra og nákvæma rannsókn á ástæðum þeim er til þess liggja að rauntekjur launa í landi okkar eru, að því er ég tel, langtum lægri en á öðrum Norðurlöndum. Til þess liggja að sjálfsögðu ákveðnar ástæður. Ég hef sjálfur í huga mínum reynt að finna þær og hef nokkrar hugmyndir um þetta, en ég tel afar þýðingarmikið og nauðsynlegt að á þessu fari fram hlutlaus sérfræðileg rannsókn og niðurstöður þeirrar rannsóknar verði látnar fylgja þeim upplýsingum sem till. gerir ráð fyrir.



Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Skaftasyni fyrir vinsamlegar undirtektir undir þá till., sem hér er til umr., og skal gjarnan taka það fram, að ég er síður en svo á móti því að viðfangsefni þeirrar rannsóknar, sem lagt er til að efnt verði til, verði víkkað í þá veru sem hann gerði að umtalsefni í ræðu sinni. Það er vissulega rétt, að till. er hugsuð sem grundvöllur undir tilraun til mats á því hvernig á þessum mun standi. En ég er síður en svo á móti - þvert á móti mundi ég fagna því ef sú n., sem fær málið til meðferðar, vildi mæla með því að verksvið rannsóknarinnar yrði víkkað einmitt í þá veru sem hv. þm. gerði að umtalsefni í ræðu sinni.