Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar deildar hefur haft þetta frv. til meðferðar og fjallað ítarlega um það í samvinnu við fjh.- og viðskn. Nd. Nefndin hefur fengið á sinn fund fulltrúa Seðlabanka Íslands, Þjóðhagsstofnunar og enn fremur fengið gögn og yfirlýsingar frá ýmsum öðrum aðilum, svo sem Alþýðusambandi Íslands, Vinnuveitendasambandi Íslands, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja og Verslunarmannafélagi Reykjavíkur, auk gagna sem nefndin hefur fengið frá Hagstofu Íslands og yfirlýsingar frá hæstv. viðskrh. Tveir nm., hv. þm. Lárus Jónsson og Eyjólfur Konráð Jónsson, hafa verið svo vinsamlegir að prenta mikið af þessum gögnum í nál. sínu og ber að þakka þeim fyrir þá þjónustu við þingheim. Er sjálfsagt að gera nál. þeirra myndarlegra í hendi með því að láta þessi gögn þar koma fram. Ég sé því ekki ástæðu til að vera að rekja það ítarlega, sem fram kom hjá þessum aðilum, þar eð það liggur fyrir í áliti 1. minni hl. nefndarinnar. Við, sem myndum meiri hl. fjh.- og viðskn., leggjum til að þetta frv. verði samþykkt og þau brbl., sem ríkisstj. gaf út á gamlársdag, þar með staðfest. Það hefur greinilega komið í ljós, að þessi brbl. njóta yfirgnæfandi stuðnings þjóðarinnar og mikill fjöldi fólks og samtaka hér í landinu hefur með beinum og óbeinum hætti lýst stuðningi sínum við þessa aðgerð. Við erum þeirrar skoðunar, eins og þorri þjóðarinnar, að hér sé um að ræða veigamikið skref í barráttunni gegn verðbólgunni, - skref sem felur í sér verulegan árangur í þeirri baráttu án þess að til atvinnuleysis sé efnt í þessu landi, án þess að kjör almennings í þessu landi séu skert og án þess að efnt sé til ófriðar innanlands milli aðila eða þjóðfélagshópa um efnahagsaðgerðirnar. Það er mjög ánægjulegt og farsælt að ríkisstj. skuli veita þjóðinni slíka forustu að geta lagt upp slíkan árangur í baráttunni gegn verðbólgunni og á sama tíma tryggja kjör alls þorra launafólks í landinu tryggja atvinnuöryggi, tryggja vinnufrið og tryggja þá þjóðfélagslegu samstöðu sem nauðsynleg er eigi slíkar efnahagsaðgerðir að bera árangur. Ásamt því frv., sem hér liggur fyrir, gaf ríkisstj. út sérstaka efnahagsáætlun, sem unnið er eftir. Hluta þessarar efnahagsáætlunar hefur þegar verið hrundið í framkvæmd og nú þessa dagana er verið að hrinda í framkvæmd ýmsum öðrum þáttum efnahagsáætlunarinnar. Ríkisstj. hefur þegar skipað sérstaka viðræðunefnd af sinni hálfu til að eiga viðræður við samtök launafólks og hagsmunasamtök atvinnulífsins á næstu vikum um mótun varanlegra efnahagsaðgerða fyrir árin 1981 og 1982. Þær viðræður munu tvímælalaust leggja grundvöllinn að því, að áfram verði haldið á þeirri braut sem mörkuð var með brbl. á gamlársdag, svo að árangur verði í baráttunni gegn verðbólgunni og þeim skilyrðum öðrum, sem ég gat um áðan í máli mínu, verði einnig fullnægt á þeim tíma sem eftir er af þessu ári og einnig á árinu 1982. Enn fremur er í brbl. og efnahagsáætluninni ákvæði um skattalækkanir og ákvæði um vaxtalækkanir. Að þessum atriðum hefur verið unnið og verður unnið og niðurstöður þeirra verða tilkynntar jafnvel að hluta til í umr. síðar í dag eða þá næstu daga. Ber vissulega að fagna því, að slíkur stjórnmálalegur og efnahagslegur árangur skuli hafa náðst. Það er athyglisvert að á sama tíma og ríkisstj. sýnir órofa samstöðu með skynsamlegum aðgerðum af þessu tagi skuli það gerast hér á Alþingi að stjórnarandstaðan klofnar innbyrðis og flytur algerar sýndartillögur í efnahagsmálum. Það er rétt að hv. deild, þingheimur allur og þjóðin veiti því athygli, að stjórnarandstöðuflokkarnir tveir, flokksbrot Geirs Hallgrímssonar, sem hefur innan við 10% þjóðarinnar á bak við sig í þessu máli samkv. skoðanakönnunum, og þm. Alþfl., sem hafa rétt um helming kjósenda eigin flokks á bak við sig í andstöðunni við þessi brbl., - þessir tveir stjórnarandstöðuaðilar á Alþingi hafa ekki getað komið sér saman um tillögur í efnahagsmálum. Það liggur því ljóst fyrir, skjalfest með þeim þskj. sem lögð hafa verið til grundvallar í þessari umr., að stjórnarandstaðan er klofin, stjórnarandstaðan er sundruð, hún hefur ekki kraft og mátt eða pólitískt þrek til að standa að sameiginlegum tillögum í efnahagsmálum. Það undirstrikar betur en nokkuð annað að ekki er til nokkur annar meiri hluti á Alþ. fyrir samræmdum og sameiginlegum tillögum í baráttunni gegn verðbólgunni en sá sem styður þær tillögur sem núv. hæstv. ríkisstj. stendur að. Stjórnarandstaðan hefur berlega afhjúpað innri sundrung sína með þeim tveimur nál., sem hún hefur flutt, og þeim tillögum sem Alþfl. annars vegar og flokksbrot Sjálfstfl. hins vegar standa að. Þetta er annað meginatriðið í þeirri pólitísku staðreynd sem stjórnarandstaðan afhjúpar í þessari umr. Hitt atriðið, sem stjórnarandstaðan afhjúpar einnig, er hve gersamleg sýndarmennska einkennir tillögugerð þeirra í efnahagsmálum. Þeir leggja fram tillögur um skattalækkanir, sem eru þó á þann veg, að ekki er gerð nein grein fyrir því, hvernig eigi að skera niður ríkisframkvæmdir og ríkisrekstur á móti 10–15 milljarða lækkunum sem hv. stjórnarandstaða leggur til. Ég hélt satt að segja að sá tími væri liðinn í íslenskum stjórnmálum að menn legðu fram sýndartillögur af þessu tagi. Þetta tíðkaðist hér áður fyrr. Þá töldu menn þjóðina og þingheim svo vanþroska að það væri hægt að veifa framan í fólk tillögum um skattalækkanir án þess að spurningin væri sett fram: Hvað á skera niður á móti? En það er einmitt þessi barnaskapur, þetta ábyrgðarleysi sem báðir aðilar núverandi stjórnarandstöðu hafa gert sig seka um og eru því samferða í þessu atriði einu. Þetta er það eina sem þeir hafa getað náð saman um í stjórnarandstöðunni við þetta frv., að leggja fram skattalækkunartillögur án þess að hafa kjark til að segja þjóðinni hvað eigi að skera niður á móti. Hvað á að skera niður í heilbrigðiskerfinu? Hvað á að skera niður í skólakerfinu? Hvað á að skera niður af framkvæmdum? Hvað á að skera niður í tryggingakerfinu? - Við þessu eru engin svör. Það eru engin svör við þessum spurningum því að þeir aðilar stjórnarandstöðunnar, sem flytja tillögur af þessu tagi, hafa ekki pólitískan kjark til að koma fram fyrir þjóðina og botna vísuna. Efnahagstillögur stjórnarandstöðunnar, brtt. við þetta frv., eru því með stóru gati. Þær ganga einfaldlega ekki upp. Þær sýna að stjórnarandstaðan hefur hvorki pólitískt þrek né innri samstöðu til þess að takast á við efnahagsvanda þjóðarinnar því að hún þorir ekki að flytja hér í þingsölum nema hálfkveðnar vísur. Fyrr en hv. fulltrúar stjórnarandstöðunnar í fjh.- og viðskn. og hér í deildinni hafa kjark til að flytja ásamt skattalækkunartillögum sínum tillögur um hvað eigi að skera niður, hvað eigi að skera niður af framkvæmdum til sjúkrahúsa, til skóla, til tryggingamála og annarra veigamikilla þátta í ríkisbúskapnum, verður ekki tekið mark á sýndartillögum á borð við þær sem nú eru fluttar. Það verður fróðlegt að fylgjast með því, hvort samflokksmenn þessara aðila í hv. Nd. þessa þings munu taka upp sams konar tillögur. Vissulega verður það fróðlegt, því að þá mun liggja fyrir að gjörvöll stjórnarandstaðan á Alþingi Íslendinga er bæði innbyrðis sundruð og getulaus til þess að setja fram fullbúnar efnahagstillögur. Ég held að sá víðtæki stuðningur, sem efnahagsaðgerðir ríkisstj. um síðustu áramót hafa fengið, sýni rækilega að þjóðin sér að þeir aðilar, sem nú eru í stjórnarandstöðu, eru á engan hátt megnugir þess að stýra þjóðinni í baráttunni gegn verðbólgunni. Um leið og við í meiri hl. fjh.- og viðskn. leggjum til að þetta frv. verði samþ. vísum við til efnahagsáætlunar ríkisstj. og þeirra fjölmörgu atriða annarra, sem verið er að vinna að á vegum ríkisstj. þessa dagana eða hefur nú þegar verið lokið við frá því að brbl. voru sett, og þeirrar samvinnu, sem ríkisstj. hefur þegar lagt grundvöll að við samtök launafólks og önnur samtök atvinnulífsins á næstu vikum og mánuðum í því skyni að móta til ársins 1981 og ársins 1982 samræmda og varanlega stefnu sem tryggir fulla atvinnu í landinu, tryggir kjör alls atmennings í landinu og tryggir varanlegan og verulegan árangur í baráttunni gegn verðbólgunni.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður gat ekki varist brosi þegar hann gekk úr ræðustól og hló við, enda held ég að honum hafi sjálfum blöskrað þessi ræða.

Það er misskilningur.

Frv. það, sem hér er til umr., fjallar um staðfestingu Alþingis á brbl. sem ríkisstj. gaf út á gamlársdag. Í frv. felst lögþvinguð einhliða fórn launþega og bótaþega almannatrygginga sem nemur 7% af verðbótum launa og bótafjárhæðum hinn 1. mars n.k. frá því sem verið hefði að óbreyttum lögum. Þetta þýðir það, að skerðing verkamannalauna verður núna með Ólafslögum og brbl. 41 574 gkr. 1. mars og þá er miðað við mánaðarlaun verkamanna með tveggja stunda eftirvinnu. Þessi skerðing þýðir einnig ásamt skerðingu Ólafslaga, að t.d. tekjutrygging hjóna lækkar um 11 600 gkr. hinn 1. mars. Taldi hv. síðasti ræðumaður stórkostlegan árangur í viðureigninni við verðbólguna og stórkostlegan sigur fyrir sinn flokk að þetta skyldi hafa náð fram að ganga. Öðruvísi mér áður brá, í febr. 1978 t.d. og síðar. Í frv. sjálfu er ekkert bitastætt ákvæði til að draga úr þessari kjaraskerðingu bótaþega lífeyristrygginga, ekki einu sinni þeirra sem þurfa einvörðungu að lifa af tekjutryggingu einni saman, og sama gildir um láglaunafólk. Samkv. frv. mun kaupmáttur þess skertur verulega og í líkingu við það sem verður um hálaunafólk. Þess munu ekki dæmi, a.m.k. síðustu áratugina, að svo hafi verið staðið að lagasetningu sem þessari af hálfu ríkisstj. og Alþingis. Þrátt fyrir þessa einhliða fórn launþega og bótaþega almanntrygginga næst ekki meiri árangur en svo í viðureigninni við verðbólguna að hún verður svipuð og áður eða um og yfir 50%, að mati Þjóðhagsstofnunar. Þá felast í frv. og efnahagsáætlun ríkisstj. ákvæði um verðlagshöft, falska gengisskráningu og stórhækkun vaxta sem nefna má uppskrift fyrir atvinnuleysi. Við hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson, sem skipar ásamt mér 1. minni hl. hv. fjh.- og viðskn., höfum leyft okkur að flytja á þskj. 445 brtt. við frv. Þessar brtt. felast í að tryggja hag láglaunafólks og bótaþega atmannatrygginga og vernda kaupmátt þessa fólks þrátt fyrir skerðingu verðbóta á laun um 7% hinn 1. mars. Þá fela þessar till. okkar í sér verulega hjöðnun verðbólgu 1. maí, skattalækkun og ekki síst ráðstafanir til að koma í veg fyrir atvinnuleysi, sem stórhætta er á að óbreyttri stefnu ríkisstj. Sjálfstfl. hefur stundum þurft að standa að lagasetningu á Alþingi sem öðrum þræði hefur falist í að skerða verðbætur á laun. Þá hefur þess verið gætt í hvert sinn að í þeirri löggjöf sjálfri fælust ákvæði sem drægju úr kaupmáttarskerðingu og kæmu í veg fyrir kjaraskerðingu láglaunafólks og bótaþega almannatrygginga. Þá hefur það verið skoðun Sjálfstfl., að við slíkar aðstæður þyrfti hið opinbera að ganga á undan í sparnaði og niðurskurði útgjalda og skattalækkun: Ekki fer milli mála að verðbótaskerðing launa og bóta lífeyrisþega almannatrygginga er kjarni þessara brbl. Svo sem fram kemur í bréfi hagstofustjóra er ótvírætt að ákvæði 5. gr. laganna ná til tryggingabóta. Bréfið og útreikningur Hagstofunnar eru birt með nál. okkar sem fskj. II. Í þessu bréfi segir orðrétt: „Hins vegar mun skerðing verðbóta í framkvæmd ávallt hafa gilt gagnvart bótum atmannatrygginga, nema annað hafi verið ákveðið sérstaklega í viðkomandi lögum eða annars staðar.“ Í útreikningi Hagstofunnar, sem fylgir sem fskj. með nál. okkar, kemur fram að hækkun framfærsluvísitölu frá 2. nóv. 1980 til 1. mars 1981 er 14.32 stig. Samkv. skerðingu Ólafslaga vegna búvörufrádráttar og verðhækkunar áfengis og tóbaks dragast frá þessu 2.21% þegar kaupgjaldsvísitala er reiknuð, en vegna viðskiptakjara bætast 0.84% við kaupgreiðsluvísitöluna. Þá hefði hún átt að hækka um 12.95% hinn 1. mars, en vegna ákvæða brbl. og þessa frv. lækkar þessi tala um 7% og kaupgreiðsluvísitalan verður 5.95% hinn 1. mars. Þessi skerðing nær einnig til bóta almannatrygginga, eins og ég gat um áðan, samkv. bréfi hagstofustjóra, nema öðruvísi verði ákveðið í lögum eða stjórnvaldsúrskurði. Síðar á árinu á skerðing samkv. 50. gr. Ólafslaga að falla niður þegar kaupgjaldsvísitalan er reiknuð á laun sem nema 725 þús. gkr. eða lægri upphæð, en haldast í gildi gagnvart útreikningi á hærri laun. Hinn 1. júní og síðar verður því um tvær kaupgreiðsluvísitölur að ræða sem oft og tíðum þarf að nota báðar til að reikna út verðbætur eins launþega. Afnám þessara skerðingarákvæða á laun hafa sáralitla þýðingu til að bæta láglaunafólki þá kaupmáttarskerðingu sem felst í 5. gr. Hér er um að ræða frádrátt frá framfærsluvísitölu sem stafar af hækkun launaliðar bónda í búvöruverði og ákvæði samkv. 3. tölul. 50 gr. Ólafslaga um áhrif viðskiptakjara. Viðskiptakjör hafa versnað mjög síðan Ólafslögin voru sett og hefur það haft í för með sér 16.9% skerðingu verðbótavísitölu fram til 1. mars í ár. Nú hafa viðskiptakjör á hinn bóginn batnað og fá launþegar nú 1. mars 0.84% kauphækkun vegna þessa ákvæðis. Kaupuppbótin hjá verkamanni 1. mars nemur líklega rúmlega 4000 gkr. vegna viðskiptakjarabata. Einmitt þá, þegar svo er ástatt, er afnumið þetta ákvæði og sagt að það sé til hagsbóta fyrir launafólk! Þjóðhagsstofnun spáir því, að viðskiptakjör hvorki versni né batni það sem eftir er yfirstandandi árs. Flest bendir þó til þess, að þau fari heldur batnandi en hitt. T.d. hefur ekki orðið verðhækkun á frystum fiski í Bandaríkjunum í tvö ár og líkur taldar á að þar fari verð þessarar mikilvægu útflutningsvöru okkar að hækka. Það er því einkennileg kjarabót fyrir láglaunafólk að afnema áhrif viðskiptakjara á laun þegar svo er ástatt. Þessi „kjarabót“ láglaunafólki til handa er sögð hafa náðst vegna harðrar baráttu forustumanna Alþb. í launþegasamtökum, ríkisstj. og á Alþingi. Ekki veit ég hvort ástæða er til þess að óska launþegum til hamingju með slíka forustumenn. Ýmsir stjórnarsinnar hafa haldið því fram, að launþegar skipti á sléttu með þessum lögum í kaupmætti, eins og það er orðað. Þjóðhagsstofnun hefur látið fjh.- og viðskn. í té útreikninga sem birtir eru í nál. okkar. Þar kemur allt annað í ljós. Fram kom á sameiginlegum fundi fjh.- og viðskn. Ed. og Nd. frá hálfu forstjóra Þjóðhagsstofnunar að kaupmáttur launa á 4. ársfjórðungi ársins 1981 mundi verða 5–6% minni en á 4. ársfjórðungi ársins 1980. Nú er ekki hægt að kenna um að viðskiptakjör versni, því eins og ég sagði áðan gerir Þjóðhagsstofnun ráð fyrir að viðskiptakjör hvorki versni né batni það sem eftir er af þessu ári. Í þessum útreikningum Þjóðhagsstofnunar, sem birtast í nál., kemur í ljós að kaupmáttur kauptaxta félaga í ASÍ rýrnar um 5.2% 1. mars og er minni út allt árið vegna áhrifa þessara brbl. en verið hefði ef engin lög hefðu verið sett. Ekki er öll sagan sögð þótt tíundað sé hver sé kaupmáttarskerðing taxtakaups launþega og bótaþega almannatrygginga samkv. þessum lögum. Samtímis útgáfu brbl. var öll opinber þjónusta hækkuð um 10% og áformuð stórfelld skattahækkun þriðja árið í röð á allan almenning. Þessi hækkun skatta, sem áformuð er milli áranna 1980 og 1981, er að raungildi sem hér segir á verðlagi fjárlaga 1981: Orkujöfnunargjald hækkar skatta frá fyrra ári um 8 milljarða gkr., innflutningsgjald á sælgæti, sem er nýr skattur, um 1200 millj. gkr., nýtt vörugjald á sælgæti og gosdrykki um 3600 millj. gkr., skattahækkun á bensín umfram verðlag hækkar skatta um 4700 millj. kr., hækkun tekju- og eignarskatta miðað við skattvísitölu 145 hækkar tekju- og eignarskatta um 10.5 milljarða gkr., miðað við breytingar á tekjum milli áranna 1980 og 1981. Samtals eru þetta 28.5 milljarðar gkr., en frá þessu dregst skattalækkun vegna afnáms aðlögunargjalds, afnáms nýbyggingargjalds og áformaðrar tollalækkunar. Þar er um að ræða 4300 millj. gkr. Er niðurstaðan þá sú, að áform eru um skattahækkun milli áranna 1980 og 1981 sem er um 24 milljarðar gkr. að raungildi. Þessi skattahækkun bætist við fyrri hækkanir skatta sem núv. ríkisstj. og ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar bera ábyrgð á frá hausti 1978. Heildarhækkun skatta frá þeim tíma er orðin 70–80 milljarðar gkr. að raungildi á fjárlagaverði í ár eða rúmlega 1700 þús. gkr. á hverja 5 manna fjölskyldu í landinu. Þegar þannig er staðið að málum og ríkisstjórnir fara æ dýpra í vasa skattborgaranna á tímum rýrnandi þjóðartekna er ekki von að kjör almennings batni. Óljós loforð í svonefndri efnahagsáætlun ríkisstj. um óverulega tilslökun á þessum skattahækkunum, sem blasa við, eru almenningi harla lítils virði. Í 2. gr. brbl., sem þessu frv. er ætlað að staðfesta, er kveðið svo á að fresta skuli verðtryggingu sparifjár og inn- og útlána samkv. 33. gr. svonefndra Ólafslaga. Í 3. gr. er á hinn bóginn kveðið svo á að stofna skuli þegar í stað til verðtryggðra innlána sex mánaða sparifjárreikninga í bönkum og sparisjóðum, en þetta þýðir auðvitað í raun verðtryggingu inn- og útlána að verulegu leyti þegar í stað og er um leið lögfesting á hávaxtastefnu án tillits til allra aðstæðna annarra í þjóðfélaginu. Mér hefði þótt tíðindum sæta fyrir allnokkru ef slíkar hugmyndir hefðu komið frá Alþb. Þegar Lúðvík Jósepsson var og hét var annað uppi á teningnum. Þeir bankamenn, sem komu á fund fjh.- og viðskn. til þess að skýra frá vaxtastefnu sem felst í þessum greinum laganna, kinokuðu sér við að skýra þær í samhengi. Sá þeirra, sem varkárastur var, sagði að þær „virtust ganga sitt í hvora áttina“. Þegar þessir mætu bankamenn voru spurðir hvernig þessi ákvæði samræmdust 10. lið svonefndrar efnahagsáætlunar ríkisstj. þar sem segir: „Stefnt verði að almennri lækkun vaxta 1. mars“, fengust engin svör. Segja má að þá hafi vel átt við það orðtæki, sem stundum heyrist hér í þingsölum, að þeir „vöfðu hreinlega tungu um höfuð sér“. Þegar fjh.- og viðskn. óskaði eftir skriflegu svari um það, með hvaða hætti unnið væri að slíkri vaxtalækkun, svaraði hagfræðideild Seðlabankans þannig orðrétt, eins og fram kemur í fskj. III með þessu nál.: „Um það hvernig unnið sé að því stefnumiði að lækka vexti 1. mars, treystist hagfræðideild ekki að svara að svo stöddu". Og hvað eru nú margir dagar, hæstv. ráðherrar, þangað til þessi ákvörðun á að koma til framkvæmda? Hagfræðideild Seðlabankans getur ekkert um það sagt og veit ekkert hvernig unnið er að þessu máli.

Þeir eru nú ekki einir um að eiga almanak.

Augljóst er, hver ástæðan er fyrir þessu svari hagfræðideildar Seðlabankans, ef skoðuð eru fylgigögn bréfs bankans í fskj. með nál. Þar kemur skýrt í ljós, að ákvæði 3. gr. laganna um að skylda banka og sparisjóði til að hafa á boðstólum verðtryggða sex mánaða innlánsreikninga, sem síðar var ákveðið að bæru 1% vexti, þýddi stórfellda hækkun innláns- og útlánsvaxta svo til þegar í stað. Bankamenn og hagfræðideild Seðlabankans hafa svo sannarlega átt erfitt um svör þegar spurt er um hversu mikla hækkun inn- og útlánsvaxta sé að ræða raunverulega miðað við fyrra vaxtakerfi. Skrifleg svör Seðlabankans koma fram í áðurnefndu fskj. með nál. Þar eru raunvextir innlána í 55% verðbólgu neikvæðir á bilinu 12.9–5.8% í núverandi vaxtakerfi, en verðtryggð innlán bera á hinn bóginn jákvæða vexti. Útlán bankanna verða a.m.k. þeim mun dýrari sem þessi vaxtamismunur gefur til kynna. Vafasamt er hvort nokkru sinni fyrr hefur verið tekin ákvörðun um meiri hækkun vaxta en með 3. gr. brbl. Þetta eru að sjálfsögðu góðar fréttir fyrir sparifjáreigendur og verður vonandi til að efla innlendan sparnað að mun. Spurningin er sú, hvort atvinnuvegirnir eru við núverandi aðstæður og stjórnarfar í stakk búnir til að taka á sig þessa miklu raunvaxtahækkun. Taprekstur flestra greina atvinnulífsins undanfarin ár er viðurkennd staðreynd, m.a. í greinargerðum fjárlagafrv. ríkisstj. og hæstv. fjmrh. Enn er afkomu þeirra á þessu ári stefnt í tvísýnu svo að ekki sé meira sagt. Greiðslustaða atvinnufyrirtækja er afleit og vanskil mikil. Hvað þýðir stórhækkun raunvaxta, spennitreyja verðlagshafta, falskt gengi krónunnar og skattpíning við slíkar aðstæður? Skyldi þetta vera aðbúnaður sem auðveldar vélvæðingu, aukna framleiðni, gróanda atvinnulífs, bætta aðbúð verkafólks og þar með bætt lífskjör í landinu? Svarið liggur í augum uppi. Þessi stefna séð í samhengi, lögbinding hávaxtastefnu við þessar aðstæður, er í raun uppskrift fyrir stöðvun atvinnuveganna og atvinnuleysi. Almennt er talið að í byrjun des. á s.l. ári hafi gengi krónunnar verið 8–9% of hátt skráð til þess að útflutningsatvinnuvegirnir hafi fengið kostnað sinn við öflun gjaldeyris uppi borinn. Vegna mikils gengissigs í des. var þetta hlutfall komið niður í 3–4%. Eftir ákvörðun fiskverðs skortir 5–6% á að gengi krónunnar sé „rétt“ skráð, miðað við að allar greinar sjávarútvegsins fái uppi borinn kostnað við gjaldeyrisöflun. Hæstv. sjútvrh. viðurkenndi þessa staðreynd m.a. í umr. hér í hv. deild í gær. Ástandið væri auðvitað miklu verra ef „himnasendingin“ sem er hækkun dollarans vegna vinsælda Reagans í Bandaríkjunum miðað við Evrópugjaldmiðla, hefði ekki komið til. Þessi stefna, að halda uppi fölsku gengi eða jafnvel frystu á tímum 50–60% innlendrar verðbólgu, hlýtur að leika sjávarútveginn grátt svo og útflutningsiðnaðinn, enda kom hér fram í umr. í gær að sumar greinar sjávarútvegsins yrðu reknar með verulegum halla. Samkeppnisiðnaðurinn er þó jafnvel enn verr settur þar sem allar innfluttar iðnaðarvörur framleiddar erlendis af erlendu verkafólki eru raunar niðurgreiddar þegar slík stefna er uppi á teningnum. Til viðbótar óhagstæðu gengi hefur ekki tekist að fá stjórnvöld til að bæta samkeppnisiðnaðinum missi 3% aðlögunargjalds. Ákvæði 1. gr. um „herta“ verðstöðvun, hækkun raunvaxta samkv. 3. gr. og millifærslukerfi, sem þýðir falskt gengi, ásamt sífelldri hækkun skatta á atvinnuvegina og landsfólkið eru augljóslega tilvalin uppskrift fyrir atvinnuleysi, eins og ég sagði áðan. Það er mjög athyglisvert, að með brbl., sem staðfesta á með þessu frv., vinnur ríkisstj. það vel lukkaða afrek að hjakka í sama óðaverðbólgufarinu og gert var ráð fyrir að yrði í fyrra, án þess að eitt eða neitt væri gert til að hamla gegn verðbólgunni. Þetta er nú allur árangurinn. Þjóðhagsstofnun spáði því í apríl í fyrra, að verðbólgan yrði 50–55% árið 1980 ef ekkert væri að gert. Forsrh. sagði þá að vísu í sjónvarpi: „Ef áform okkar standast gæti verðbólgan orðið 40% frá ársbyrjun til ársloka, við skulum segja að hún verði í mesta lagi 45% á árinu. Ég trúi því ekki að hún verði meiri“, sagði hæstv. ráðh. í sjónvarpinu. - Þetta var að sönnu tilslökun frá „niðurtalningunni“ og forsendum fjárlaga sem gerðu ráð fyrir 31% verðbólgu frá ársbyrjun til ársloka. Ég mótmælti þessum sjónvarpsummætum forsrh. í utandagskrárumr. í þessari hv. deild í fyrra, þar sem hæstv. forsrh. átti að hafa spá Þjóðhagsstofnunar í sínum fórum og vita betur þegar hann viðhafði þessi ummæli. Ég sagði þá, með leyfi hæstv. forseta: „Ég óska hæstv. ráðh. til hamingju með að lesa þessa umr. eftir nokkra mánuði og sjá hvað hér hefur farið fram. Það er kannske rétt að enda á því að segja að reynslan er ólygnust. Og ég er algerlega óhræddur að láta reynsluna dæma hvor okkar hæstv. ráðh. hefur farið hér með rétt mál. En ég tel það mjög alvarlegt þegar þjóðin er beinlínis blekkt í málum sem þessum, eins og hæstv. ráðh. gerði í sterkasta fjölmiðli þjóðarinnar.“ Þetta sagði ég orðrétt við umr. utan dagskrár í apríl í fyrra, og hefði hæstv. forsrh., sem raunar ber ábyrgð á þessu frv., gjarnan mátt vera viðstaddur og hlýða á þau orð einu sinni enn. Og reynslan reyndist líka ólygnust. Verðbólgan varð 55% frá 1. des. 1979 til 1. des. 1980 og slík skriða verðhækkana varð í des. í fyrra, m.a. vegna kjarasamninga sem ríkisstj. hafði veruleg áhrif á, að verðbólga frá ársbyrjun til ársloka varð 58.9%, en ekki 40–45% eins og hæstv. forsrh. hélt fram í þessari hv. deild í apríl í fyrra og sagðist ekki trúa að hún yrði meiri vegna aðgerða sem ríkisstj. ætti uppi í erminni. Nú spáir Þjóðhagsstofnun um 50% verðbólgu í kjölfar þessara brbl. á árinu 1981, en hæstv. forsrh. er enn að tala um 40 prósentin sín frá því í fyrra. Hæstv. viðskrh. er þó svo raunsær að hann þreytist ekki á að tala um að frekari ráðstafana sé þörf til að ná verðbólgunni niður fyrir það mark sem Þjóðhagsstofnun spáir nú. Þegar ég tala um hæstv. viðskrh. minnir það mig á að hæstv. ráðh. skrifaði hv. fjh.- og viðskn. bréf að ósk nefndarinnar. Þetta bréf er dæmigert um þau svör sem hæstv. ráðh. hafa viðhaft á Alþingi þegar þeir hafa verið spurðir um hvað ríkisstj. hafi á prjónunum til þess að veita viðnám hinni geigvænlegu verðbólgu sem tröllriðið hefur þjóðarbúskapnum undanfarin ár. Raunar er þetta bréf keimlíkt þeim svörum sem hæstv. ráðherrar gefa um öll önnur mál, sbr. utandagskrárumr. í Sþ. í gær. Þetta bréf er stutt, eins og formaður fjh.- og viðskn. sagði hér í sæti sínu, og ég ætla, með leyfi hæstv. forseta, að lesa það orðrétt. Það hljóðar svo: „Fjárhags- og viðskiptanefnd Alþingis hefur með bréfi, dags. 16. febrúar s.l., spurt rn., hvernig verðlagsmálum og verðlagseftirliti verði hagað eftir 1. maí n.k. Ríkisstj. er að fjalla um frekari aðgerðir í efnahagsmálum, en niðurstöður liggja ekki fyrir enn. Verðlagsmálin eru einn þáttur þessara mála. Af þessum ástæðum er ekki unnt að svara spurningum nefndarinnar á þessu stigi málsins. Tómas Árnason.“ Þetta held ég að sé dæmigert svar sem segir ekki neitt. Raunar er þó eitt sem ávallt hefur heyrst frá þessari ríkisstj. frá því að hún kom til valda fyrir rúmu ári. Hún segir í raun við þjóðina: Við vitum ekki neitt og ætlum því ekki að segja ykkur neitt um hvað við ætlum að gera. Sannleikurinn er sá, að ef ríkisstj. grípur ekki til frekari úrræða í baráttunni við verðbólguna en fram koma í þessum brbl. um bráðabirgðaúrræði eru allar tíkur á að sagan frá því í fyrra endurtaki sig og þegar kemur að kjarasamningum í haust og um áramótin stöndum við í nákvæmlega sömu sporum og í fyrra, þegar verðbólgan fór svo vaxandi að Þjóðhagsstofnun spáði 70% verðbólgu á árinu 1981 ef ekkert væri að gert. Það er næsta kátbroslegt að hæstv. ríkisstj. miðar árangur sinn í viðureigninni við verðbólgu við þessa 70% verðbólguspá Þjóðhagsstofnunar. Aðgerðaleysi ríkisstj. í efnahagsmálum í fyrra og afskipti af kjarasamningum urðu til þess, að alger ringulreið og 70% óðaverðbólgumet blasti við. Með einhliða fórn og kaupmáttarskerðingu bótaþega almannatrygginga og launafólks - jafnt láglauna- sem hálaunamanna - nær ríkisstj. verðbólgunni niður á það stig sem henni var spáð í fyrra ef hún hefði þá haft vit á að sitja með hendur í skauti og gera ekki nokkurn skapaðan hrærandi hlut, hvorki til ills né góðs. Þetta er árangurinn sem næst með þessum fórnum almannatrygginga bótaþega og launþega. Því má með sanni segja um þessi brbl., að þau séu of mikil og einhliða fórn launafólks og lífeyrisþega fyrir of lítinn árangur. Það hefur í rauninni ekkert gerst, ekkert áunnist annað en að bæta fyrir „alvarleg mistök“ - svo að notuð sé fleyg orð hæstv. forsrh. - alvarleg mistök ríkisstj. sjálfrar á s.l. ári og kippt er til baka allri grunnkaupshækkun launþega sem sum launþegasamtökin voru upp undir ár að semja um. Ég óska hv. frsm. fjh.- og viðskn., hv. formanni þingflokks Alþb., til hamingju með það, hvað hann er ánægður með þessi brbl. Þessi brbl. sýna, svo að ekki verður um villst, að núv. hæstv. ríkisstj. var mynduð án þess að samstaða væri um nein úrræði í viðureigninni við þá óðaverðbólgu sem hér ríkir og gegnsýrir og sýkir íslenskt efnahagslíf. Hin margfræga „niðurtalningarleið“ varð ríkisstj. svo rækilega til skammar á s.l. ári að niðurtalning er bannorð í nýrri efnahagsáætlun ríkisstj., sem er í rauninni óljóst orðagjálfur. Í stjórnarsáttmálanum segir orðrétt: „Á árinu 1981 verði ákveðin tímasett mörk í samræmi við markmið um hjöðnun verðbólgu.“ - Og ef ég mætti biðja einhvern hæstv. ráðh. að vera viðstaddan ætla ég að varpa fram fsp. 
             Ég vakti athygli á því, hæstv. ráðherrar, að í stjórnarsáttmálanum, sem stundum er lesið upp úr hér á hinu háa Alþingi, stendur: „Á árinu 1981 verði ákveðin tímasett mörk í samræmi við markmið um hjöðnun verðbólgu.“ Ég spyr: Hvar er að finna þessi tímasettu mörk, hver eru þau og hver eru markmið ríkisstj. á árinu 1981 um hjöðnun verðbólgu? Ég tek ekki mark á því að tala um hin margfrægu 40%, sem var talað um hér í fyrra og allir vita hvernig fór um, en í fyrra, eins og þið munið, voru sett ákveðin tímasett mörk um hjöðnun verðbólgu á þeim tímamörkum þegar vísitala er reiknuð út, og ég spyr: Hver eru þessi mörk á árinu 1981 í samræmi við stjórnarsáttmála? Það er kapítuli út af fyrir sig, að þau brbl., sem ríkisstj. gaf út á gamlársdag, eru með öllu óþörf og brjóta því í bága við það ákvæði stjórnarskrárinnar að brýna nauðsyn hafi borið til að setja þau. 1. gr. laganna er óþörf. Ríkisstj. hafði heimild í lögum til að haga verðstöðvun að eigin vild í framkvæmd. 2. gr. er óþörf vegna þess að 3. gr. tekur hana efnislega til baka og lesnar saman eru þessar greinar eins og brandari í áramótaskaupi. Ef ríkisstj. vildi verðtryggja inn- og útlán með því að taka upp verðtryggða innlánsreikninga, sem bundnir voru til sex mánaða, hafði hún heimild til að gefa Seðlabankanum fyrirmæli um það samkv. VII. kafla Ólafslaga. Trúlega hefðu flestir menn talið að sú ákvörðun væri fullnægjandi framkvæmd á ákvæðum þess kafla. 4., 5. og 6. gr. var unnt að lögfesta á Alþingi með venjulegum hætti fyrir 1. mars, eins og verið er að gera nú, og hefði raunar verið hægt að hafa þá afgreiðslu fyrr á ferðinni. 7. gr. er enn betur fallin til skemmtunar í áramótaskaupi en 2. og 3. gr. Þar setur ríkisstj. lög um að hún hafi heimild til að gera það sem heimild er þegar fyrir í fjárlögum, þ.e. skera niður framkvæmdir, og henni sé heimilt að fresta framkvæmdum samkv. lánsfjárlögum, sem enn eru til meðferðar á Alþingi. Sannleikurinn er sá, að það er með algerum ólíkindum hvað þessi brbl. eru mikið flausturverk. Það rennir stoðum undir ummæli hæstv. viðskrh. í blöðum um að marktækar tillögur ríkisstj. í efnahagsmálum hafi fyrst verið festar á blað á aðfangadag jóla. Trúlegri eru þessi ummæli en það, að hæstv. forsrh. hafi haft einhver úrræði í huga í apríl 1980, þegar hann trúði því ekki, eins og hann sagði orðrétt í sjónvarpi, að verðbólgan yrði meiri en 40 – 45% á síðasta ári. Gjaldmiðilsbreyting átti sér stað um síðustu áramót. Augljóst er að almenningur hefur tekið þessari breytingu vel. Áþreifanlega hefur sannast að gjaldmiðilsbreytingin hefði getað orðið mikilvægur hlekkur í samstilltum aðgerðum gegn verðbólgunni, eins og ég leyfði mér að halda fram fyrir nokkrum árum þegar ég flutti þáltill. um hliðstæða gjaldmiðilsbreytingu. Þessi breyting hefði getað orðið almenningi nauðsynlegt ytra tákn hugarfarsbreytingar og stjórnmálamönnum brýning til allsherjarhreingerningar í efnahagsmálum til eflingar og styrktar hinum nýja gjaldmiðli. Því miður er þetta tækifæri í þann veginn að glatast til óbætanlegs tjóns fyrir þjóðina vegna úrræðaleysis og aðgerðaleysis ríkisstj. Í athyglisverðri grein, sem dr. Jóhannes Nordal Seðlabankastjóri ritar nýlega í Fjármálatíðindi, bendir hann réttilega á hvílíkt tækifæri gjaldmiðilsbreytingin er sem þáttur í víðtækum ráðstöfunum til viðnáms gegn verðbólgu. Hann hvetur til þess að gera „samstillt átak á tiltölulega skömmum tíma“, svo að orðrétt sé vitnað í hann, gegn verðbólguvágestinum. Orðrétt segir Jóhannes Nordal, með leyfi hæstv. forseta, í umræddri grein: „Í öðru lagi er ástæða til að benda á þann litla og yfirleitt skammæja árangur, sem náðst hefur á undanförnum árum með því að reyna að draga úr verðbólgunni með hægfara aðgerðum á tiltölulega skömmum tíma. Þótt fyrir þessari leið megi færa ýmis góð og gild rök virðist hún krefjast meira úthalds og harðara aðhalds um langan tíma en stjórnkerfi Íslands ræður við. Sannleikurinn er sá, að varta er við því að búast, að hin hagstæðu áhrif verðbólguhjöðnunar á atvinnustarfsemi og þjóðlíf fari að koma fram í verulegum mæli fyrr en verðbólguhraðinn er kominn mjög langt niður fyrir það sem hann er nú, jafnvel um helming eða meir, svo að eitthvað markmið sé nefnt. Eigi að bíða eftir slíkum árangri árum saman, er hætt við að stíflan bresti áður en svo langt er komið og allt sæki í sama far. Margt mælir því sterklega með því,“ segir dr. Jóhannes Nordal, „að reynt verði að draga úr verðbólgunni með samstilltu átaki á tiltölulega skömmum tíma, á meðan hagstæð áhrif gjaldmiðilsbreytingarinnar geta enn orðið að nokkru liði.“ Betur er ekki hægt að komast að orði, ef lýsa á þeim hugmyndum í grundvallaratriðum sem sjálfstæðismenn lögðu fram fyrir síðustu kosningar til viðnáms og hjöðnunar verðbólgu á skömmum tíma. Andstæðingum okkar tókst að afflytja og hræða fólk á þessum hugmyndum. Þær voru róttækar og óþekkt fyrirbrigði í íslenskri stjórnmálasögu, að flokkur legði þannig spilin á borðið fyrir kosningar og segði að verðbólgan yrði ekki lækkuð án nokkurra fórna allra landsmanna í bili. Fleiri gera sér nú ljóst, að þessar hugmyndir sjálfstæðismanna fólu í sér raunhæfa leið til þess að nema burt þetta illkynja þjóðarmein með „samstilltu átaki á tiltölulega skömmum tíma“ einmitt um það leyti sem gjaldmiðilsbreytingin var fyrirhuguð. Svo rammt kveður að þessari skoðun að jafnvel pólitískir andstæðingar sjálfstæðismanna játa þetta í blaðaskrifum. Við hv. þm. Eyjólfur Konráð flytjum á þskj. 445 nokkrar brtt., en þær fela í sér skref í átt til endurreisnar íslensks efnahags- og atvinnulífs. Með slíkum aðgerðum sem þær fela í sér yrði undirbúið samstillt átak á tiltölulega skömmum tíma til viðnáms gegn verðbólgu. Ég rek nú nokkur meginatriði þessara brtt. Í fyrsta lagi eru atvinnuvegirnir leystir úr spennitreyju með þessum brtt. Eins og áður segir er lögfesting hávaxtastefnu komin til framkvæmda samkv. 3. gr. frv. og brbl. Sú hávaxtastefna er mjög varhugaverð fyrir atvinnuvegina, svo að ekki sé meira sagt, í þeirri spennitreyju sem hörð verðlagshöft og falskt gengi eru. Úr þessum vanda er lagt til að leysa atvinnuvegina með 1. og 4. brtt., enda mundu þá skapast skilyrði til þess að verðtryggja inn- og útlán bankakerfisins án þess að hætta á stöðvun atvinnuveganna og valda atvinnuleysi. 1. brtt. fjallar um að 8. og 12. gr. verðlagslaga þeirra, er við sjálfstæðismenn og framsóknarmenn beittum okkur fyrir að fá lögfest á Alþingi árið 1978, taki gildi á ný, og 4. brtt. leggur bann við millifærslum til að halda uppi óraunhæfu gengi, útsölu á gjaldeyri og stuðla þannig að taprekstri atvinnuveganna. Í öðru lagi miða þessar brtt. að því að vernda kaupmátt bóta almannatrygginga og láglauna. 2. brtt. felur í sér að bætur lífeyristrygginga í almannatryggingakerfinu skerðist ekki um 7%, eins og verður ef frv. verður samþykkt. Á sama tíma sem framfærslukostnaður hækkar um 14.32% eiga elli- og örorkulífeyrisþegar að fá einungis 5.95% hækkun samkv. óbreyttum brbl. og samkv. þessu frv. Hér er augljóslega um feiknalega óréttláta lögþvingaða kjaraskerðingu að ræða hjá því fólki sem minnst má sín. 7% skerðing elli- og örorkulífeyris sviptir bótaþega 3.5 milljörðum gkr. það sem eftir er af þessu ári. Verst kemur þetta þó niður á þeim sem einvörðungu hafa framfæri sitt af bótum, þ.e. elli- og örorkulífeyrisþegum sem lifa á tekjutryggingu, en með þessu frv. er lögfest að svipta þessa aðila, sem allir eru sammála um að séu verst settir í þjóðfélaginu, 1 þús. millj. gkr. á yfirstandandi ári og rúmlega það þó. Eins og ég sagði áðan nemur þessi skerðing fyrir hjón tæplega 9 þús. gkr. á mánuði. Þá er leitast við að vernda kaupmátt láglaunafólks og almennra launþega með skattalækkunartillögum í 5. brtt., en meginatriði þeirrar brtt. er að skattar hækki ekki. Ég undirstrika það af því, að hv. frsm. sagði áðan að við værum með óraunhæfar skattahækkunartillögur. Hér er verið að flytja brtt. til að tryggja að skattar hækki ekki frá fyrra ári á sama tíma sem verið er að skerða verðbætur á laun, eins og 5. gr. brbl. gerir ráð fyrir. Ég rakti áðan hversu miklar þessar skattahækkanir væru. 5. brtt. gerir ráð fyrir að tekju- og eignarskattur haldist óbreyttur frá fyrra ári með raunhæfri skattvísitölu miðað við tekjubreytingu milli ára. Hún er a.m.k. 51– 52% á sama tíma sem skattvísitala er ákveðin 145. Sjá allir, sem vit hafa á skattalögum, að það þýðir stórfellda skattahækkun. - Við leggjum til að lög um skatt á sælgæti og gosdrykki falli úr gildi. Þarf ekki að rökstyðja hvers konar öngþveiti þessi skattur hefur valdið. Sérstakt vörugjald leggjum við til að lækki um 6% og söluskattur um 2%. Samtals léttir þetta sköttum af almenningi sem nema 25 milljörðum gkr. eða nálægt því sem áformað er samkv. fjárlögum að hækka skatta frá því í fyrra, eins og ég sagði áðan. Það er því algerlega úr lausu lofti gripið og ég vísa því til föðurhúsanna - og næsta hlálegt að heyra talsmann Alþb. halda því fram - að við séum hér að flytja skattalækkunartillögur sem séu atger sýndarmennska. Í okkar huga er það lágmarkskrafa að ekki sé stefnt að stórfelldri skattahækkun þegar verðbætur eru skertar eins og frv. gerir ráð fyrir. Í fjárlögum eru 11 milljarðar gkr. „til efnahagsráðstafana.“ Niðurskurður samkv. 7. gr. yrði þá 14 milljarðar gkr. eða rúmleg það, þar sem örðugt er að meta nákvæmlega tekjutap ríkissjóðs í þessu dæmi. Í brtt. okkar við 7. gr. er lögð áhersla á að lækka ekki síður rekstrarútgjöld ríkissjóðs en framkvæmdaliði, eins og gert er í frv. sjálfu. Hæstv. ríkisstj. virðist ekki koma auga á nokkra einustu leið til að lækka ríkisútgjöldin að öðru leyti en skera niður framkvæmdir. Það er eitt út af fyrir sig stórkostlegt nýmæti að sjá a.m.k. í till. sem Alþb. styður. Við leggjum áherslu á að ríkisstj. leggi hugmyndir sínar um lækkun rekstrarútgjalda, lækkun útgjalda, sem eru lögbundin, og framkvæmdaútgjalda, fyrir Alþingi og fjvn. Ég get lýst því hér yfir að ég mun ekki taka á þeim lækkunartillögum á einn eða annan óábyrgan hátt. Í fjórða lagi er að geta um eitt mikilvægasta atriðið í þessum brtt., fyrir utan skattalækkanir og verndun á kaupmætti bótaþega almannatrygginga. Eitt meginatriðið í þessum tillögum er að þær mundu þýða hjöðnun verðbólgu um 2% 1. maí. Þær mundu lækka framfærslu- og verðbótavísitölu vegna lækkana á veltusköttum 1. maí um 2%. Þetta mundi lækka greidd laun í landinu að krónutölu um 20 milljarða gkr. frá 1. júní og ríkissjóðs um 1600 millj. gkr. Ég vil taka það skýrt fram, að við sjálfstæðismenn erum reiðubúnir að ræða ýmsar leiðir í niðurfærslu ríkisútgjalda, og það er úr lausu lofti gripið að við höfum engar hugmyndir í þeim efnum. Ég skal nefna ýmis dæmi ef hv. formaður fjh.- og viðskn. vildi vera hér inni. Ég vil segja honum það, að við værum alveg reiðubúnir t.d. að tala um niðurfærslu á framlögum til fjárfestingarsjóða, ef féð er notað til skattalækkana, en ekki til þess að þenja út ríkisbáknið, eins og hv. þm. hefur staðið að. Nú þegar fjárfestingarsjóðir eru verðtryggðir, bæði innlán og útlán fjárfestingarsjóða, er engin ástæða til að halda þeim á ríkisframfæri, eins og verið hefur að miklu leyti, en það er skýlaus krafa okkar sjálfstæðismanna að það fé sé notað til skattalækkana, en ekki til að þenja út ríkisbáknið. Við höfum margbent á að í mörgum tilfellum er óhófleg yfirvinna hjá ýmsum ríkisstofnunum. Hefur undirnefnd fjvn. oft gert ýmsar tillögur og unnt er að stemma stigu við því, að yfirvinna sé eins óhófleg og sums staðar er hjá ríkisstofnunum, og talið að það væri þá skárra að ráða nýja starfsmenn til að sinna verkefnum í sumum stofnunum en að láta þær komast upp með að hafa slíka óhóflega yfirvinnu. Þá höfum við nefnt ýmsar hugmyndir um hagræðingin í rekstri og e.t.v. ekki síst hækkun sértekna ýmissa stofnana, þannig að ríkisstofnanir selji þjónustu sína á sanngjörnu verði, en skattborgararnir séu ekki látnir borga þá þjónustu. Ríkisstj. sjálf hefur óskað eftir heimild til að fresta framkvæmdum. Við erum alveg reiðubúnir að ræða það. Svo vil ég nefna siðast, en ekki síst, að ríkisstj. hefur stórkostlega lækkað niðurgreiðslur að raungildi á landbúnaðarvörum frá því í fyrra, þ.e. hún lækkaði þær á árinu 1980 frá árinu 1979 allverulega að raungildi. Við sjáum ekkert athugavert við að halda áfram stefnunni að þessu leyti, ekki síst ef nýr vísitölugrunnur tekur gildi á næstunni. Þannig erum við reiðubúnir að ræða fjölmargar hugmyndir um verulega niðurfærslu ríkisútgjalda. En það gefur auga leið, að ríkisstj. á hverjum tíma hefur miklu betri möguleika á og er raunar eini aðilinn sem hefur möguleika á að koma fram með slíkar hugmyndir og leggja fyrir rétta aðila, t.d. fjvn., þar sem stjórnarandstaðan mundi þá taka á slíkum tillögum með fullri ábyrgð. Að lokum, herra forseti, ef brtt. okkar hv. þm. Eyjólfs Konráðs yrðu samþykktar er þetta frv. þess eðlis að við sjálfstæðismenn hefðum getað staðið að slíkum ráðstöfunum, enda grundvallaratriði fyrr og síðar í stefnu okkar sjálfstæðismanna að færa fjármagn frá hinu opinbera til almennings og sérstaklega vernda kaupmátt bótaþega og láglaunafólks þegar skerða hefur þurft verðbætur á laun vegna efnahagsráðstafana. Og í síðasta lagi, og það skulu vera mín lokaorð: Slíkar ráðstafanir hafa jafnan verið góður undirbúningur að frambúðarefnahagsstefnu, en þetta frv. er það ekki.



Herra forseti. Eins og kemur fram í nál. frá 2. minni hl. fjh.- og viðskn. hefur þingflokkur Alþfl. mótað brtt. við frv. til l. um ráðstafanir til viðnáms gegn verðbólgu sem flutt er til staðfestingar á brbl. ríkisstj. frá því á gamlársdag. Þessar tillögur eru á þskj. 455. Till. miða að því að hlífa hinum verr settu við kjaraskerðingu ríkisstj., lækka skatta og bæta kjör sparifjáreigenda og húsbyggjenda. Þær miða að því að ná betri tökum á lánamálum og sníða nokkra agnúa af frv. ríkisstj. Eins og ég hef látið koma fram áður munu þær ráðstafanir, sem hér er til gripið af hálfu ríkisstj., ekki duga til þess að ná varanlegum árangri. Það er líka mikill ljóður á þessum tillögum, að í þeim er ekkert um hvernig eigi að vernda hag og kjör þeirra sem verst eru settir í þjóðfélaginu. Í yfirlýsingu, sem ríkisstj. gaf á gamlársdag, er að vísu talað um að leitast verði við að lækka skatta hjá fólki með lágar tekjur og miðlungstekjur, en um það hefur ekkert sést. Við í þingflokki Alþfl. teljum nauðsynlegt að sem liður í þeim ráðstöfunum, sem hér verði gerðar, sé lágmarkskrafa að það liggi skýrt fyrir með hvaða hætti eigi að vernda hag hinna verst settu með aðgerðum í skattamálum og í tryggingamálum. Till. þær, sem ég tala hér fyrir og þingflokkur Alþfl. stendur að, fela í sér sex meginefnisþætti: Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að tekjuskattur einstaklinga sé lækkaður um 240 millj. kr. eða 24 milljarða gkr. frá því sem gildandi skattalög gera. - Í annan stað verði sú kaupskerðing, sem ríkisstj. boðar hinn 1. mars, ekki látin ná til bóta almannatrygginga. - 3. Komið verði á nýjum sparifjárreikningum, sem veiti fulla verðtryggingu á því fé sem óhreyft er hverja fjóra mánuði, en peningarnir séu ekki bundnir og geti eigendur þeirra gengið að allri innstæðunni hvenær sem er. - 4. Að lán húsnæðisstjórnar verði aldrei lægri en 35% af kostnaðarverði staðalibúðar. - 5. Að veitt verði viðbótarlán úr bankakerfinu er nemi helmingi húsnæðisstjórnarláns. Þessi lán verði verðtryggð, með lágum vöxtum til langs tíma. - 6. Heimild til frestunar framkvæmda verði miðuð við 100 millj. kr. (10 milljarða gkr.) og háð samþykki fjvn. Eins og hv. deild er sjálfsagt kunnugt eru engar ráðstafanir gerðar til þess í brbl. ríkisstj. að verja hag þeirra sem njóta bóta hjá almannatryggingum. Þvert á móti er hugmyndin að sú 7% launaskerðing, sem fyrirhuguð er hinn 1. mars, gangi líka yfir gamalt fólk og öryrkja og aðra þá sem njóta bóta frá almannatryggingum. Þetta er að sjálfsögðu óviðunandi ástand með öllu og fyrir því flytjum við tillögu um að þessar bætur verði óskertar hinn 1. mars n.k. Í tillögum ríkisstj. er svo gert ráð fyrir að mynda verðtryggða reikninga þar sem innstæða sé bundin til sex mánaða, og birtar hafa verið allflóknar reglur um hvernig féð ávaxtist og hvenær það sé bundið og hvenær það sé laust. Það tekur heilar tvær síður í Hagtíðindum að útskýra það fyrir sparifjáreigendum hvers konar reglur gilda í þessum efnum. Hér er farið inn á flókna leið sem er óaðgengileg, tyrfin og er ekki líkleg til árangurs. Það, sem við leggjum til í þessum efnum, er einfalt og mundi koma til móts við sparifjáreigendur með eðlilegum hætti. Menn mundu njóta verðtryggingar á því sem er raunverulegur sparnaður. Lægsta innstæðan á hverju tímabili yrði verðtryggð, en að öðru leyti reiknaðir sparifjárvextir á inn- og útlán. Að því er húsnæðismál varðar hefur ríkisstj. talað um að leitast við að breyta í lengri tíma lán ýmsum skammtímalánum hjá húsbyggjendum sem á því þurfa að halda. Það voru fróðlegar umr. sem fóru fram um þessi mál hér í deildinni fyrir ekki löngu, þar sem hæstv. viðskrh. fjallaði um hvernig sérstakt lánalengingarráð, sem væri samsett af fjórum „bureaukratískum“ stofnunum, ætlaði að rýna í framtöl manna til þess að komast að því, hvort þeir hefðu virkilega þörf fyrir þessa lánalengingu. Það var verið að undirbúa starf þessara fjögurra stofnana, sem eru félmrn., Seðlabanki, húsnæðismálastjórn og viðskrn., ef mig misminnir ekki. Ég er ansi hræddur um að það verði djúpt á aðgerðum í þessum efnum, og auk þess verður það þá eins konar skömmtunarkerfi sem þarna er tekið upp. Í stað þessa höfðum við Alþfl.-menn þegar í desembermánuði lagt fram tillögur um það, og þær eru hér með ítrekaðar, að þörfum húsbyggjenda verði mætt með því annars vegar að halda sér við þá stefnumörkun, sem núv. hæstv. félmrh. stóð að á sínum tíma, að hækka lán húsnæðisstjórnar upp í 35% af verði staðalíbúðar á þessu ári, en því til viðbótar gerum við tillögur um að bankakerfið veiti lán til langs tíma sem nemi helmingi húsnæðisstjórnarlána, en þessi lán verði verðtryggð með lágum vöxtum. Þetta mundi gagnast sparifjáreigendum mjög vel og að þessum lánum gætu menn þá gengið. Ég gat þess hér í upphafi, að í tillögum okkar væri gert ráð fyrir verulegri lækkun á tekjusköttum einstaklinga. Það er vert að gefa því gaum, að núgildandi skattalög munu færa ríkissjóði tekjur sem eru 5.5 milljörðum kr. hærri en í fjárlögum er áætlað. Það er líka vert að gefa því gaum, að skattar samkv. fjárlagatillögum eru öðrum 5.5 milljörðum kr. hærri en svarar til óbreyttrar skattbyrði milli áranna. Skattbyrði einstaklinga á árinu 1980 var um 13.3%, ef við tökum greiðslubyrði með tilliti til greiðsluárs, sem er eðlilegasta viðmiðunin. Heildarskattar, þ.e. beinir skattar, munu hafa verið 123–124 milljarðar kr., en tekjur einstaklinga 927 907 millj. kr. Til þess að halda þarna óbreyttu hlutfalli þarf sem sagt skattlagningin af tekjuskatti að vera 5.5 milljörðum kr. lægri en í fjárlögum eða 11 milljörðum kr. lægri en núverandi skattalög gera ráð fyrir. Ég vek sérstaka athygli á þessu. Þetta þýðir það í raun og sannleika að þegar koma á til framkvæmda lækkun á greiðslubyrði skatta til að vernda ráðstöfunartekjur verður fyrst að lækka um 11 milljarða og síðan um viðbótarfjárhæð sem nemur því sem nauðsynlegt er til að mæta hugmyndum um að lækkunin verði 1 – 1.5% af tekjunum. 11 milljarða kr. lækkun ein sér mundi ekki þýða neina lækkun á greiðslubyrði af sköttum á greiðsluári, heldur óbreytta greiðslubyrði. Það er mikilvægt að menn hafi þetta í huga þegar lítið er á það viðfangsefni að tryggja ráðstöfunartekjur fólks með skattalækkun. Tillögur okkar Alþfl.-manna gera ráð fyrir að lækka skattbyrði frá því, sem hún var í fyrra, um 1.5% af tekjum hjá öllum þeim sem hafa miðlungstekjur eða minna. Þetta þýðir að samkv. okkar till. mundi skattbyrðin lækka um þessi 1.5% að því er varðar greiðslubyrði eða meira hjá hjónum sem hafa minna en 12 millj. gkr. í tekjur á liðnu ári. Sama gildir um einhleypa með 8 millj. gkr. eða minna og einstæða foreldra með 10 millj. gkr. eða minna. Skattatillögurnar eru allfjölþættar og mun ég nú gera grein fyrir efni þeirra. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að persónuafsláttur hækki úr 7325 kr. í 8600 kr. eða um 1275 kr. (127 500 gkr.) Þetta þýðir reyndar samtals 255 þús. gkr. hjá hjónum. Í annan stað er gert ráð fyrir að persónuafsláttur nýtist til greiðslu eignarskatts. Fram til þessa hefur persónuafsláttur ekki nýst til greiðslu eignarskatts, en með því að leiða það í lög og taka upp það form mundi væntanlega verða létt undir með t.d. ýmsu öldruðu fólki sem þarf að standa undir eignarsköttum af íbúðum sem það býr í. Sama mundi auðvitað gilda um þá sem hefðu orðið fyrir áföllum einhverra hluta vegna og hefðu lækkað verulega í tekjum eða hefðu lágar tekjur. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir því, að ónýtanlegur persónuafsláttur allt að 430 þús. gkr. greiðist út þeim sem eldri eru en 20 ára og stunda ekki atvinnurekstur. Hér er um það að ræða að innan þjóðfélagsins er ákveðinn hópur fólks sem hefur verið skattlaus að undanförnu, en býr við mjög bág kjör. Við viljum freista þess að koma til móts við þennan hóp með því að sá persónuafsláttur, sem ekki nýtist til þess að mæta opinberum gjöldum og eftir stendur, verði greiddur út allt að 430 þús. í gkr. Þetta höfum við þó takmarkað við fólk, sem er 20 ára og eldra og stundar ekki atvinnurekstur. Takmörkunin tekur mið af því, að á yngri árum eru margir heima við og að því leyti sem þeir eru ekki heima við væri réttara að mæta þeirra þörfum t.d. með námslánum og því um líku, og í annan stað höfum við ekki séð ástæðu til þess að hinn ónýtanlegi persónuafsláttur og útgreiðsla hans næði til atvinnurekenda. Í fjórða lagi gerum við ráð fyrir að lágmarksupphæð fasts frádráttar hjá einhleypum hækki úr 550 þús. gkr. í 900 þús. gkr. Þessi fasti frádráttur var upp tekinn í fyrra eftir allmiklar umr. hér, þar sem einhleypum hafði verið ætluð mjög mikil aukning á skattbyrði, og á elleftu stundu ekki bara í óeiginlegri merkingu heldur líka bókstaflega séð - fann fjmrh. það til ráðs að finna upp þessa tágmarksupphæð fasts frádráttar til að draga úr skattaíþyngingu á þessu fólki. Nú stendur þessi upphæð óhreyfð vegna þess að hún hefur ekki verið miðuð við skattvísitölu eða bundin við skattvísitölu. Hér er gert ráð fyrir því, að hún aukist verulega umfram þá skattvísitölu, sem hæstv. ráðh. hefur látið samþykkja, og fari úr 550 þús. gkr. í 900 þús. gkr. Í annan stað er gert ráð fyrir því, að þessi lágmarksupphæð fasts frádráttar, sem var 550 þús. gkr. hjá einstæðum foreldrum í fyrra, verði nú 13 500 kr. eða 1 millj. 350 þús. gkr. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að skattur var hækkaður mjög verulega á einstæðum foreldrum samkv. þeim skattalögum og því skattkerfi sem lögfest var hér í fyrra. Að vísu hefur hæstv. fjmrh. ekki verið mjög ginnkeyptur fyrir að viðurkenna að svo hafi verið. En ég rökstuddi það í fyrra að svo væri, og af þeim gögnum, sem ég hef fengið vitneskju um hjá sérstakri nefnd sem hæstv. ráðh. skipaði, hefur einmitt sannast að einstæðir foreldrar með tekjur á bilinu 2–5 millj. kr. í hittiðfyrra hafa orðið fyrir verulegri skattaíþyngingu, rétt eins og ég sagði. Með þessari sérstöku aðgerð, að hækka fastafrádráttinn verulega umfram það sem hann er hjá einhleypum að því er varðar einstæða foreldra, er leitast við að lagfæra þetta. Hér er sem sagt sú regla upp tekin, að lágmarksupphæð fasts frádráttar hjá einstæðum foreldrum sé 50% hærri en hjá einhleypum. Þessar aðgerðir þýða það, að skattur lækkar mjög verulega hjá fólki eða um það bil um 255 þús. gkr. hjá hjónum, yfirleitt á bilinu 215–300 þús. gkr. hjá einhleypum og hjá einstæðum foreldrum yfirleitt á bilinu 325–400 þús. gkr. Hér væri því stigið mjög myndarlegt skref til þess að vernda kaupmátt ráðstöfunartekna hjá fólki. En ég vil þó vekja sérstaka athygli á því, að það hefur mjög veruleg áhrif að greiða út ónýtanlegan persónuafslátt. Það bætir einkanlega og langt umfram þetta hag þeirra sem lægstar hafa tekjurnar og verst hafa orðið úti. Enn fremur er það einkenni þessara tillagna, að skattlækkunin er hlutfallslega meiri af lágum tekjum en miðlungstekjum. Að því er framkvæmdaratriði varðar, um fyrirframgreiðslu og því um líkt, flytjum við tíka brtt. um tvö atriði. Við teljum að það sé augljóst að sú kjaraskerðing, sem boðað er að komi til framkvæmda núna 1. mars, muni bitna harðast á fólki á fyrstu þremur mánuðum á eftir mars, apríl, maí, og reyndar verulega í júní líka. Þess vegna er það augljóst mál, að til að mæta þörfum þessa fólks og vernda það og ráðstöfunartekjur þess fyrir þeirri kjaraskerðingu, sem koma á til framkvæmda 1. mars, komi tekjuskattslækkunin í reynd til framkvæmda einmitt þann dag líka, þannig að fyrirframgreiðslurnar á þessum mánuðum verði lækkaðar sem nemur þeirri tekjuskattslækkun sem koma á til framkvæmda. Það eru vitaskuld ótæk vinnubrögð ef fara á þannig að að láta tekjuskattslækkunina einungis koma til framkvæmda á síðari hluta ársins. Fólkið þarf á þessum ívilnunum að halda strax upp úr 1. mars. Auðvitað kostar þetta þá fyrirhöfn að það verður að senda út nýja seðla um fyrirframgreiðslur, en ég tel að það sé lítið í lagt með tilliti til þess að þarna væri verið að koma til móts við fólkið þegar þegar það tekur á sig þessa kjaraskerðingu, sem ég geri ráð fyrir að verði að lögum. Einkum á þetta náttúrlega við varðandi þá sem lægst hafa launin. Enn fremur flytjum við tillögu um það, að barnabætur verði greiddar út á fyrirframgreiðslutímabilinu hjá þeim sem eiga tvö börn eða fleiri. Ég vænti þess, að hv. deild sé ljóst að barnabætur eru nú einungis greiddar út á síðari hluta ársins eða eftir að álagning hefur farið fram, rétt eins og menn eigi ekki börnin nema hálft árið. Ég tel að slíkt sé ótækt fyrirkomulag sem sjálfsagt sé að leita leiðréttingar á. Það er að vísu svo, að þeir, sem í nauðum eru staddir og kunna á kerfið, geta óskað eftir því að fá barnabæturnar greiddar út líka á fyrirframgreiðslutímabilinu. En ekki kunna allir á kerfið og stundum síst þeir sem helst þyrftu á fyrirgreiðslunni að halda. Það er afleitt kerfi að vera með undanþágu- og umsóknarákvæði gagnvart fólki sem stendur höllum fæti. Og ég vek athygli á því, að þetta á einmitt við að því er varðar það fólk, vegna þess að hér er um að ræða það fólk sem fær barnabæturnar greiddar út, en ekki þá sem nýta barnabæturnar til að mæta skattinum. Úr þessu þarf vissulega að bæta. Þörfin hefur náttúrlega orðið enn brýnni með tilliti til þeirrar kjaraskerðingar sem fyrirhuguð er 1. mars n.k. Við höfum að vísu takmarkað þetta við að börnin séu tvö eða fleiri þannig að þetta yrði heldur einfaldara í framkvæmd. Nú kunna ýmsir að spyrja hvernig eigi að mæta þeirri tekjuskattslækkun sem Alþfl. boðar með þessum till. Því er fljótsvarað. Í fyrsta lagi eru áætlanirnar í fjárlögum lægri sem nemur 5.5 milljörðum kr. en það sem kemur út úr gildandi skattkerfi. Í annan stað gerum við ráð fyrir að sú fjárhæð sem er í fjárlögum og ætluð er til efnahagsráðstafana, verði nýtt í þessu skyni. Þar eru 11 milljarðar kr. Þá gerum við ráð fyrir því, að heimild í fjárlögum til lækkunar ríkisútgjalda um 3 milljarða gkr. verði enn fremur nýtt. Þetta eru samtals um 29 milljarðar kr. þannig að svigrúm er nægilegt í þessum efnum. Auk þess get ég bent á tillögur Alþfl. frá því að fjárlög voru til afgreiðslu. Þar var líka bent bæði á niðurskurðaratriði og eins á atriði sem mættu verða til frekari tekjuöflunar. Ég tel að með samþykkt till. af þessu lagi væri stigið mjög verulegt spor í þá átt að jafna aðstöðu fólksins í landinu og vernda ráðstöfunartekjur þess og einkanlega þá þeirra sem verst eru settir. Þær brtt., sem við höfum flutt, birtast á sérstöku þskj., eins og ég gat um áðan, 455. Við gerum ráð fyrir því, að við 2. gr. bætist nýr málsliður sem fjalli um nýja innlánsreikninga og viðbótarlán úr bankakerfinu til íbúðabygginga og íbúðakaupa. Við gerum ráð fyrir því að 3. gr. verði breytt þannig, að þar verði tekið fram að lánahlutfall megi ekki ákvarðast undir 35% af áætluðum byggingarkostnaði staðalíbúðar að því er varðar húsnæðisstjórnarlán. Að því er skattamálin varðar höfum við gert ráð fyrir fimm nýjum greinum sem komi á eftir 4. gr., og þær fjalla um þau efnisatriði sem ég hef rakið. Þessar greinar yrðu 5., 6., 7., 8., og 9. gr. Í 5. gr. er skilgreindur lágmarksfrádráttur hjá einhleypum og einstæðum foreldrum. Ég vek athygli á því, að þær tölur, sem hér eru fram settar, eru miðaðar við skattvísitölu 100 í brtt., en þær tölur, sem ég hef nefnt, eru að sjálfsögðu miðaðar við skattvísitölu 145. Þess vegna ber að margfalda þær tölur, sem birtast í brtt., með 1.45 til þess að fá þær tölur sem notaðar yrðu við álagninguna, en þetta er gert svo að samræmi sé milli brtt. og gildandi skattalaga. Í 6. gr, er fjallað um persónuafslátt, skilgreind upphæð hans miðað við skattvísitölu 100 og einnig hvernig persónuafslætti skuli varið: fyrst til að mæta reiknuðum skatti af tekjuskattsstofni, í öðru lagi vegna sjúkratryggingagjalds, í þriðja lagi eignarskatti, í fjórða lagi útsvari og síðan til útgreiðslu allt að 430 þús. gkr. Er sú tala, sem sett er fram hér, miðuð við skattvísitölu 100 eins og aðrar tölur sem þetta varða. Í 7. gr. er fjallað um úfborgun á barnabótum og skilgreint hvernig með skuli fara. Í 8. gr. er skilgreining þess, að þær fjárhæðir, sem upp eru taldar, og aðrar í skattalögunum skuli breytast í samræmi við skattvísitölu sem ákveðin skal í fjárlögum ár hvert, þ. á m. og ekki síst að því er varðar lágmarksfrádrátt einstæðra foreldra og einhleypra, sem ekki hefur verið bundinn við skattvísitölu og ekki hækkaður enn. 9 gr. fjallar svo um fyrirframgreiðslu eða lækkun fyrirframgreiðslu í samræmi við það sem ég taldi áðan. Henni yrði breytt og hún yrði einungis 12% af þeim þinggjöldum, sem bar að greiða á árinu 1980, og leiðrétting yrði framkvæmd í samræmi við það. Á eftir þessum kafla, sem fjallar um skattmálin, er brtt. sem varðar það, að bætur frá Tryggingastofnun ríkisins skuli óskertar vera þrátt fyrir ákvæðin um 7% launa- og kjaraskerðingu. Loks er svo breyting við 7. gr., sem samkv. þessu yrði 12. gr. og hljóðar svo: „ Ríkisstj. er heimilt að fresta framkvæmdum þrátt fyrir ákvæði fjárlaga fyrir árið 1981 um allt að 100 þús. kr. (10 milljarða gkr.) og tekur þetta einnig til fjárlagaliða sem jafnframt eru ákveðnir með öðrum lögum en fjárlögum. Frestun framkvæmda er þó því aðeins heimil að samþykki fjvn. sé jafnframt fengið.“ Við 8. gr. flytjum við að lokum brtt., en hún yrði þá 13. gr. Hún er á þá lund, að lög þessi öðlist þegar gildi og að þau ákvæði, sem varða skattamál og eru í 5., 6., 7., og 8. gr., komi til framkvæmda við álagningu tekjuskatts og eignarskatts á árinu 1981 vegna ársins 1980 og eigna í lok þess árs. Ég hef nú, herra forseti, gert grein fyrir þessum till. í megindráttum. Ég legg áherslu á að það ber brýna nauðsyn til þess, þegar gripið er til ráðstafana af þessu tagi, að koma til móts við þá sem verst eru settir í þjóðfélaginu. Tillögur okkar í þessum efnum miða sérstaklega að því að framfylgja því markmiði. En jafnframt höfum við flutt till. um bætta stjórn lánamála, eins og ég hef gert hér grein fyrir. Þessar till. mundu sníða ýmsa verstu agnúana af þeim áformum sem uppi eru hjá ríkisstj., þær mundu mæta þörfum þeirra sem verst eru settir, bæta kjör sparifjáreigenda og rétta hag húsbyggjenda. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál. Auðvitað er öllum ljóst að tillögur ríkisstj., eins og þær eru úr garði gerðar, munu ekki duga til að ná varanlegum árangri, en það, sem hér hefur verið gerð tillaga um, mundi geta lagt grunn að því.



Herra forseti. Mér finnst við hæfi að skýra frá því við þær umr., sem hér fara fram um efnahagsráðstafanir ríkisstj. sem kynntar voru á gamlárskvöld, að að sjálfsögðu var það alltaf ætlun ríkisstj., að í tengslum við þessar ráðstafanir mundu bætur atmannatrygginga, þ.e. lífeyrisdeildar almannatrygginga, sæta sérstakri meðferð. Þeir, sem til þekkja, vita að lífeyrisbætur almannatrygginga eru ævinlega ákveðnar eða þeim er breytt miðað við verðlagstilfærslur með reglugerðarsetningu hverju sinni. Það hefur því ekki verið talið og ekki þannig að hlutunum staðið að til þess þyrfti sérstaka löggjöf þegar um væri að ræða hækkun á einstökum flokkum lífeyrisdeildar almannatrygginga. Þennan skilning hafa trmrh. haft hér svo lengi sem heilbr.- og trmrn. hefur starfað a.m.k. Í samræmi við þetta álit og vegna þeirra efnahagsaðgerða, sem ríkisstj. hefur nú til meðferðar og hér eru á dagskrá, fjallaði ríkisstj. um þessi mál í morgun og sérstaklega um tekjumál og skattamál þeirra sem eru með lægstu tekjurnar hér í landinu. Hæstv. fjmrh. mun væntanlega hér á eftir gera grein fyrir ramma þeirra ákvarðana sem á döfinni eru af hálfu ríkisstj. vegna skattamálanna, en ég kem hér aðeins upp til að skýra frá meðferð tryggingamálanna í ríkisstj. í morgun. Á fundi ríkisstj. í morgun var samþykkt tillaga um sérstaka 8% hækkun tekjutryggingar elli- og örorkulífeyrisþega. Jafnframt var samþykkt sérstök hækkun heimilisuppbótar, einnig um 8%. Hér er um að ræða sérstaka hækkun á tekjutryggingu og heimilisuppbót um 8%. Ofan á þessa hækkun kemur síðan sú 6% hækkun sem kemur sem verðbætur í landinu núna um mánaðamótin. Hér er því um að ræða liðlega 14% hækkun tekjutryggingar aldraðra og öryrkja og heimilisuppbótar. Eftir þessa ákvörðun liggur fyrir að aldraðir og öryrkjar, sem njóta tekjutryggingar, munu frá næstu mánaðamótum búa við hærra hlutfall í samanburði við umsamin laun í landinu en verið hefur. Auk þeirrar sérstöku 8% hækkunar, sem ríkisstj. samþykkti á fundi sinum í morgun, hefur ríkisstj. áður samþykkt sérstaka 5% hækkun tekjutryggingar, þannig að frá því að núv. ríkisstj. tók við hefur tekjutrygging aldraðra og öryrkja hækkað um 13% umfram verðbætur á laun. Þeir einstaklingar, sem búa við elli- og örorkulífeyri með fullri tekjutryggingu og heimilisuppbót, hafa frá og með 1. mars 305 200 gkr. á mánuði eða 3052 nýkr. á mánuði. Hjón með fulla tekjutryggingu hafa á mánuði 4509 nýkr. Til samanburðar skal þess getið, að dagvinnulaun samkv. 7. taxta Verkamannasambands Íslands eftir eitt ár verða frá 1. mars 3906 kr. á mánuði. Tekjutrygging hjóna, sem bæði njóta fullrar tekjutryggingar, verður því um það bil 15–16% hærri en umsamin laun samkv. þessum taxta Verkamannasambands Íslands, en einstaklingur, sem hefur fulla tekjutryggingu og heimilisuppbót, hefur milli 78 og 79% af umsömdum taxta Verkamannasambands Íslands. Ég taldi nauðsynlegt vegna þeirra brtt., sem hér hafa komið fram, herra forseti, að gera grein fyrir þeim ákvörðunum sem ríkisstj. hefur tekið í þessum efnum, en þær lúta að þessu grundvallaratriði, eins og ég áður sagði, að sérstök ákvörðun er tekin um hækkun heimilisuppbótar og tekjutryggingar upp á liðlega 14%, en bætur almannatrygginga hækka að öðru leyti í samræmi við verðbætur á laun. Hérna er um að ræða grundavallaratriði samþykktarinnar, en að öðru leyti mun hæstv. fjmrh. gera grein fyrir þeim þáttum þessara mála sem lúta sérstaklega að skattlagningunni. Auðvitað er það þannig, að sérstök lækkun á tekjuskatti, sem um hefur verið talað, kemur ekki til þess fólks sem hér er um að ræða og er með bætur frá almannatryggingunum einvörðungu til að tifa af. Ljóst var því, að nauðsynlegt var að taka ákvörðun um mun meiri hækkun til þessa fólks en ella hefði verið.



Herra forseti. Um leið og brbl. ríkisstj., sem gefin voru út á gamlársdag, eru til afgreiðslu hér á Alþingi við 2. umr. í Ed. þykir mér rétt að skýra frá því, að ákveðið hefur verið að verja 100 millj. nýkr. eða um 10 milljörðum gkr. til skattalækkana sem svara til 11/2% í kaupmætti lágra launa og meðallauna. Eins og kunnugt er gaf ríkisstj. út þá yfirlýsingu í tengslum við útgáfu brbl á gamlárskvöld, að til að vega upp á móti þeirri kaupmáttarrýrnun, sem hugsanlega gæti orðið af efnahagsráðstöfunum ríkisstj., mundi ríkisstj. tryggja skattalækkun sem svaraði til 11/2% í kaupmætti launa. Ríkisstj. hefur átt ítarlegar viðræður við fulltrúa miðstjórnar Alþýðusambands Íslands um það atriði, með hvaða hætti þetta verði best framkvæmt. Ákvörðun hefur nú verið tekin á grundvelli þessara viðræðna. Eins og skattalögin eru núna óbreytt er lagt 1.5% sjúkratryggingagjald á tekjur allt að 6.5 millj. gkr., miðað við þá hækkun skattvísitölu sem ákveðin hefur verið í fjárlögum, en þessi skattur er 2% á tekjur þar fyrir ofan. Sjúkratryggingagjald er brúttóskattur,eins og kunnugt er, og rennur alfarið í ríkissjóð og því er hér um að ræða hluta af tekjusköttum ríkisins, sem hér er hreyft við. Áformað er og ákveðið hefur verið að afnema þennan skatt með öllu af tekjum upp að 6.75 gömlum millj. eða 67 500 nýkr., en skatturinn verður áfram 2% á tekjur þar fyrir ofan. Svo að dæmi sé nefnt leiðir þessi breyting á tekjusköttum til 1.5–1.8% skattalækkunar á tekjubilinu milli 4 og 10 millj. gkr., en að sjálfsögðu er það nokkuð mismunandi á hverju tekjubili hversu mikil skattalækkunin er. Þetta, sem ég nefndi nú, eru hins vegar meðaltalstölur, 1.5–1.8% á tekjubilinu milli 4 og 10 millj. kr. Einnig verður persónuafsláttur nokkuð hækkaður og verður væntanlega um 760 þús gkr. eða 7610 nýkr. Nokkrar fleiri breytingar verða gerðar á skattstigum í þessu sambandi sem nánari grein verður gerð fyrir síðar. Eins og hæstv. félmrh. gerði grein fyrir hér á undan mér kemur þess skattalækkun illa til skila til þeirra sem lifa eingöngu á tekjutryggingu og heimilisuppbót Tryggingastofnunar ríkisins. Þess vegna hefur verið ákveðið, eins og hann gerði hér grein fyrir, að hækka þessar bætur 1. mars n.k. um 8% umfram þá hækkun sem verður þá á almennum launum vegna hækkunar verðbóta um 5.95%. Því er það svo, eins og hann gerði grein fyrir, að kaupmáttur tekjutryggingar verður verulega miklu meiri á þessu ári þar sem hækkanir 1. júní, 1. sept. og 1. des. miðast við óskerta framfærsluvísitölu, en ekki þá skertu verðbótavísitölu sem áður var í gildi. Tryggingabætur hækka því meira en orðið hefði án þessara efnahagsaðgerða. Útreikningar á þessari skattalækkun eru miðaðir við ákveðnar breytingar sem gera verður á tekjuskatti áður en þessi skattalækkun upp á 1.5% bætist þar við þar sem í fjárlögum er miðað við skattvísitölu 145. Áformað er að breyta skattstigum og hækka persónuafslátt nokkuð og verður varið til þess þeim 4 milljörðum sem ráð var fyrir gert að í þessu skyni yrði varið við fjárlagaafgreiðslu, auk 1 milljarðs til viðbótar, eða samtals 5 milljörðum gkr. eða 50 millj. nýkr. Eftir þær breytingar, sem má segja að séu gerðar til að skapa ákveðinn núllgrunn til að miða skattalækkunina við, er skattbyrðin nákvæmlega sama á meðaltekjur og hún hefði orðið ef skattvísitalan hefði verið ákveðin 151 í fjárlögum. Það er út frá þessum grunni sem svo er aftur reiknuð 1.5% skattalækkun í samræmi við yfirlýsingar ríkisstj. frá því á gamlársdag. Þá stenst auðvitað engan veginn, sem sumir stjórnarandstæðingar hafa gjarnan viljað segja og láta líta út fyrir, að fyrst hafi verið framkvæmd skattahækkun og svo sé nú verið að gefa til baka það sem áður hefur verið tekið. Grunnurinn er reiknaður upp á nýtt miðað við fjárlagatölur, því að fjárlagatölurnar eru nefnilega ekki í samræmi við skattvísitölu 145, og varið til hækkunar á skattþrepum 5 milljörðum gkr. Þar af var gert ráð fyrir 4 milljörðum í fjárlögum, en 1 milljarður bætist við, þannig að þegar þessi núllgrunnur er reiknaður er fjárlagatalan raunverulega orðin 1 milljarði lægri eða innheimtar tekjur af tekjuskatti eru orðnar 1 milljarði lægri en fjárlagatalan gerir ráð fyrir. Skattalækkunin bætist svo hér við og er upp á 9 milljarða. Skattalækkunin mun sem samt minnka tekjur ríkissjóðs af tekjuskatti um sem svarar 9 milljörðum gkr., miðað við fjárlagatölur, en aukning tryggingabóta mun kosta 1 milljarð gkr., miðað við fjárlög ársins. Þetta vildi ég að kæmi fram við afgreiðslu þessa máls.

Er þetta ekki alger sýndarmennska, sbr. orð formanns fjh.- og viðskn. áðan?

Ja, nú veit ég ekki hvað þm. á við, því að ég hef líklega ekki heyrt þau orð og get því engu svarað. En ætli sé ekki réttast að þm. beini þessari spurningu til einhvers annars en mín. Ég var víst ekki hér inni þegar þau ummæli, sem hér er vitnað til voru látin falla. - En ég held hins vegar að það fari ekkert milli mála að hér hefur verið tekin ákvörðun um skattalækkun upp á 1.5%, miðað við kaupmátt launa. Ég held að það sé óumdeilanlegt að þetta sé rétt reiknað dæmi, en vissulega munu alþm. fá betra tækifæri til að átta sig á útreikningunum á síðara stigi. Við þetta tækifæri er ekki hægt að gera nánari grein fyrir þessum útreikningum. Ég vil láta þessa getið hér, að á fundi með fulltrúum Alþýðusambands Íslands, sem haldinn var í fjmrn. í dag, voru mættir af hálfu Alþýðusambands Íslands Ásmundur Stefánsson, Björn Þórhallsson, Jón Helgason og Guðmundur J. Guðmundsson. Þessir fulltrúar Alþýðusambandsins lýstu því yfir á fundinum, að þeir teldu að með þessari ákvörðun hefði ríkisstj. fyllilega staðið við það loforð sitt að lækka skatta sem svarar 1.5% miðað við kaupmátt launa.



Herra forseti. Ég tel að það sé ánægjulegt að þessi umfjöllun hafi orðið til þess að ýta svolítið við ríkisstj., þó að eins og kom fram í ræðu hæstv. fjmrh., þetta væri dálítið ófullburða enn þá og ekki hægt að gera fullkomna grein fyrir því. Það eru ekki nema bráðum tveir mánuðir síðan yfirlýsingin var gefin svo að kannske er ekki von að menn séu komnir lengra í þeim herbúðum, miðað við það sem menn hafa kynnst í þeim efnum. En ég held að það eigi við í þessu efni að ráðh. hafi sest niður og reiknað á elleftu stundu einu sinni enn. Það er auðvitað góðra gjalda vert að hann hafi sig í það að reikna stöku sinnum, þó að það sé á elleftu stundu. Út af þessum skattahugmyndum ríkisstj., - því að ekki eru þetta tillögur, þetta er aðeins skárra en yfirlýsingin á gamlárskvöld, en ekki geta þetta talist fullmótaðar tillögur og eru hér ýmsir lausir endar, - en út af þessu vil ég benda sérstaklega á það atriði sem kom fram í ræðu hæstv. ráðh. Hann talaði um skattalækkun frá fjárlagatölum upp á 9 milljarða gkr. Þó var 1 milljarður einhvers staðar að dingla sitt hvorum megin við fjárlagatöluna. En látum það nú gott heita að þetta sé skattalækkun frá fjárlagatölunni upp á 9 milljarða gkr. Það verður að benda á að skattatala fjárlaganna er 5.5 milljörðum kr. hærri en óbreytt greiðslubyrði milli áranna. Fyrir því hef ég útreikninga. Þá getur hæstv. ráðh. fengið hjá Þjóðhagsstofnun, svo að það dugar lítið að hrista hausinn yfir því. Þannig eru málin. Þannig er raunveruleg skattalækkun samkv. þeim hugmyndadrögum, sem hæstv. ráðh. kynnir, ekki 9 milljarðar gkr., heldur 3.5 milljarðar gkr.

Þetta er bara rugl hjá þm.

Ég held að hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson ætti að skoða tölurnar betur áður en hann heldur því fram að hér sé farið með rangt mál. Þetta getur hann fengið staðfest ef hann bara vilt setja sig inn í málin. Ég hef gert hér skilmerkilega grein fyrir því, að til þess að halda óbreyttri skattbyrði milli áranna verður álagningartalan að vera 5.5 milljörðum kr, lægri en er í fjárlögum. Sú skattalækkun, sem ráðh. er hér að tala um, er upp á 3.5 milljarða að því er varðar lækkun á greiðslubyrði milli ára. En mér sýnist að hæstv. ráðh. hafi tekist dálítið snoturlega að nýta þessa upphæð, 3.5 milljarða, ef út úr því kemur upp á punkt og prik allar tekjur upp í 10 millj. kr. séu með 1.8% skattalækkun, en að vísu frá fjárlögum.

1.5–1.8

1.5–1.8. Ef við bara lítum á þetta beint er það um þriðjungur þeirrar tölu sem er raunveruleg lækkun í greiðslubyrði eða 0.5–0.6. Það ætti ráðh. að athuga og líta á og kynna þjóðinni nákvæmlega. Auðvitað er gott að ráðh. skuli vera á leiðinni með þetta og er góðra gjalda vert. Ef hann stígur eitt svona skref á hverju kvöldi þarf hann ekki nema eins og 3–4 kvöld. Þá mundi hann geta talað um að hafa efnt það loforð sem gefið var á gamlárskvöld. Ég læt líka í ljós ánægju mína með það, að ríkisstj. skuli hafa áttað sig á því, að það væri ekki vel við hæfi að allt gamalt fólk og öryrkjar tækju á sig þá 7% kjaraskerðingu sem boðuð hefur verið. Hæstv. félmrh. taldi að ríkisstj. hefði samþykkt í morgun sérstaka hækkun á tekjutryggingu og heimilisuppbót til aldraðra og öryrkja sem nemur 8%. Sumir munu telja að það dugi ekki ríkisstjórnarsamþykkt fyrir þessu, heldur þurfi lagasetningu, en það koma þá væntanlega lög um þetta.

Reglugerð.

Ég held að hv. þm. ætti líka að lesa lögin um almannatryggingar.  En það er annað í þessu. Auðvitað er það góðra gjalda vert og mjög ánægjulegt að þarna skuli vera fyrirhuguð 8% hækkun á tekjutryggingu og heimilisuppbót. En ég vek athygli á því, að það eru mjög margir lífeyrisþegar sem ekki hafa sérlega miklar tekjur, en eru ekki á tekjutryggingu. Það er ekki gert ráð fyrir því í þessum tillögum að komið sé á nokkurn hátt til móts við þá. Ég þekki marga slíka. Ég veit ekki betur en þeir teljist meðal þeirra hér í þjóðfélaginu sem ekki hafa það allt of gott og teljast í hópi þeirra tekjulægstu og mundu lítið fá út úr þessum skattatillögum hæstv. fjmrh. Hér er stór hópur fólks skilinn eftir. Í till. okkar vildum við mæta þessu með tvennum hætti: Í fyrsta lagi með því að skerðingin á tryggingabótum almennt um 7%, sem fyrirhuguð er, en hefur nú verið tekin til baka að því er varðar ákveðinn hluta af þessum hóp, yrði alls ekki látin fram ganga, og í annan stað með útgreiðslu á ónýttum persónuafslætti hjá þeim sem lenda að öðrum kosti utanveltu í þessu kerfi. - En þetta er náttúrlega til marks um það, að ákvörðunin hafi verið tekin á síðustu stundu. Ég vona að þegar ríkisstj. hefur verið bent á þessi atriði sjái hún að sér og taki þau til athugunar og flytji nú tillögur um lagfæringar. Eitt skref á dag er í áttina.

Frsm.1. minni hl. (Lárus Jónsson): Herra forseti. Þeir skemmtilegu atburðir, sem skeð hafa hér í hv. Ed. núna við 2. umr. þessa máls, sýna í fyrsta lagi að það er rétt sem ég sagði áðan, að það er með ólíkindum hvernig þessi lög voru úr garði gerð frá hálfu hæstv. ríkisstj. Í þeim var ekki að finna eitt einasta ákvæði sem tryggði hag elli- og örorkulífeyrisþega og táglaunafólks í landinu, þrátt fyrir stórfelldari skerðingu á verðbótum á laun og tryggingabætur en menn eiga að venjast. En ég verð að segja það, að geti hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson, sem hér var að tala áðan, með einhverjum rétti talað um sýndarmennsku, þá getur hann sannarlega talað um sýndarmennsku fylgismanna sinna við þessa umr. Þetta frv. um brbl. ríkisstj. er samkv. mínu almanaki búið að vera í 55 daga í meðferð Alþingis eftir að brbl. voru gefin út.

Í meðferð Alþingis? Nei, nei.

Í meðferð Alþingis að vissu leyti. Þm. voru í jólaleyfi, en þeir fengu þetta frv. í hausinn í jólaleyfinu. Síðan eru að vísu ekki komnir svona margir vinnudagar Alþingis, en menn hafa haft tækifæri til að kynna sér þetta. - Fjárhags- og viðskiptanefndir beggja deilda hafa verið að störfum síðan Alþingi kom saman úr jólaleyfi og hafa fengið til sín fjölda manna til að spyrja þá um ákvæði þessara laga. Að vísu var tekið upp það nýmæli núna að ljósrita umsagnir aðila vinnumarkaðarins upp úr blöðum og átti ekki að vera þörf á því að tala neitt við þá mætu menn. Þar er brotið í blað.

Þetta er nú ekki alveg rétt frá sagt.

Verður sjálfsagt hægt að vitna til þess síðar. Ég óskaði eftir því, eftir að ég kom til starfa í hv. fjh.- og viðskn., - ég þurfti að bregða mér í burtu, - að fá umsagnir þessara aðila. Ég vildi þá ekkert vera að tefja málið með því að biðja þá um að koma á fund nefndarinnar og fékk þær. - Ég veit vel hvað hv. þm. á við, og ég skal leiðrétta það ef hann vill endilega misskilja orð mín þannig. Það mun hafa verið samþykkt í n. áður en ég kom þangað að láta nægja að fá umsagnir þessara aðila án þess að tala við þá. En það var ekki það sem ég ætlaði að gera hér að umræðuefni, heldur það, að þráfaldlega hefur verið að því spurt að því er varðar þessi atriði, sem hér hafa verið upplýst núna frá hálfu hæstv. ríkisstj. og voru til umr. í ríkisstj. í morgun og fjmrn. í dag, - það hefur þráfaldlega verið spurt að því þennan tíma sem þetta mál hefur verið til umr., hvað hæstv. ríkisstj. hygðist gera í þessum efnum og hvað ákvæði 5. gr. um skerðingu verðbóta á laun þýddu að því er varðar bætur almannatrygginga. Ég trúi því ekki, að hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson neiti því, að á síðasta fundi, þegar ég lagði fram okkar brtt., lá fyrir bréf frá hagstofustjóra og þá fengum við ekki önnur svör í hv. fjh.- og viðskn. en að þessi skerðing næði til almannatryggingabóta. Svo koma menn hér og segja að það hafi að sjálfsögðu allan tímann, frá því að þessi lög voru gefin út, verið ætlun ríkisstj. að framkvæma þessi lög með þeim hætti að bótaþegar almannatrygginga fengju sérstakar bætur. Hér er mikil sýndarmennska á ferðinni. En hér er annað á ferðinni. Þetta sýnir að hæstv. ríkisstj. er hrædd. Hún hefur orðið hrædd við gerðir sínar. Hún hefur áttað sig á hversu flausturslega hún stóð að þessari lagasetningu. Hún hefur orðið hrædd og hræddir menn gera ekki alltaf rétt. Það vill svo til að í þessu efni hafa menn af einhverjum undarlegum ástæðum, og þá kannske af því að þessi ákvörðun var líka tekin í flýti, ekki áttað sig á að þeir hugsa sér að bætur þeirra, sem hafa tekjutryggingu eina til lífsframfæris, skerðist þrátt fyrir allt um 0.37% miðað við framfærsluvísitölu. Það liggur á borðinu í sambandi við það sem hæstv. ráðh. sagði. Hv. þm. Ólafur Ragnar Grímsson hristir höfuðið. Ég sé að hann hefur ekki tekið eftir því, hvað hæstv. ráðh. sagði.

Jú, jú.

Hann getur þá kannske tekið þátt í því með mér hér á eftir, því að ég mun flytja brtt. við 3. umr. til þess að tryggja að þetta verði alveg á hreinu, svo að það verði enginn misskilningur í því, að þeir, sem njóta tekjutryggingar og hafa heimilisuppbót, njóti sömu hækkunar 1. mars og verður á framfærsluvísitölu - og hv. þm. Stefán Jónsson getur tekið þátt í því með mér líka. En út af vinnubrögðunum vil ég enn vekja athygli á því, að svo grandvar maður sem ég hygg að allir þm. viðurkenni að Klemens Tryggvason hagstofustjóri er segir orðrétt í bréfi sem ég vísaði til áðan, sem hann skrifar nefndinni: „Að því er varðar spurningu nefndarinnar um hvort ákvæði 5. gr. um 7 prósentustiga skerðingu vísitölubóta taki „til útreikninga á bótum almannatrygginga“, skal eftirfarandi tekið fram: Svo er ekki beinlínis, enda er í brbl. aðeins kveðið á um verðbætur á laun. Hins vegar mun skerðing verðbóta í framkvæmd ávallt hafa gilt gagnvart bótum almannatrygginga, nema annað hafi verið ákveðið sérstaklega“ o.s.frv. Hæstv. ríkisstj. er hér því í algerum skammarkrók.

Grandvarir menn geta haft rangt fyrir sér.

Það má vel vera að þeir geti haft rangt fyrir sér, en það mun þá vera í fyrsta skipti sem einhver hv. þm. treystist hér til þess að vefengja orð Klemens Tryggvasonar um slík efni. - Hér er því verið að viðurkenna hversu flausturslega var að þessum lögum staðið og hversu óréttlátlega var að þessum lögum staðið að því er þetta varðar og svo margt annað sem ég hef hér áður bent á. Og ég vek enn athygli á því, að umrædd samþykkt var gerð í ríkisstj. í morgun, eftir allan þennan tíma. Hvers vegna var hún þá ekki gerð fyrr ef það var alltaf ætlun ríkisstj. að gera þetta? Og svo vitnar hæstv. fjmrh. til fundar sem hafi verið haldinn í fjmrn. í dag. Hann er búinn að hafa nákvæmlega jafnlangan tíma og hæstv. félmrh. til að koma hugmyndum sínum fram um hvernig hann ætti að milda eða draga úr kjaraskerðingu þessara laga. Hann vitnar til fundar, sem hann hafi haft í fjmrn. í dag með einhverjum mönnum utan úr bæ, og tilkynnir það hér og telur það góða og gilda vöru í staðinn fyrir það, að hann hefði að sjálfsögðu átt að koma þessum hugmyndum sínum til fjh.- og viðskn. eða flytja brtt. hér á hinu háa Alþingi.

Alþýðusamband Íslands er nú ekki einhverjir menn úti í bæ.

Alþýðusamband Íslands átti ekki þarna hlut að máli, heldur nokkrir fulltrúar Alþýðusambands Íslands.  Hæstv. ráðh. komst skoplega að orði áðan. Hann sagði að hann kæmi hér með hugmyndir sem fram hefðu komið á fundi í fjmrn. í dag og ættu að vega upp á móti kaupmáttarrýrnun sem hugsanlega gæti orðið af þessum margfrægu brbl.

Það liggur ekki fyrir.

Það liggur á borðinu frá hálfu sérfræðinga sem um þetta mál hafa fjallað, og hér hefur það komið greinilega fram. Hæstv. ráðh. hefur ekki hlustað á þessa umr., hefur ekki látið svo lítið. Það er með fullkomnum ólíkindum hvernig að þessu máli er staðið af hálfu hæstv. ríkisstj., en það geta fylgismenn ríkisstj. hjálpað okkur stjórnarandstæðingum að laga á eftir við 3. umr. Þeir geta þó alla vega tryggt það, - það verður lögfest ef þeir vilja, - að þeir, sem njóta tekjutryggingar og heimilisuppbótar í voru landi fái jafnmikla hækkun á sínar bætur og verður á framfærslukostnaði þeirra um næstu mánaðamót.



Herra forseti. Ég ætla ekki að flytja hér langa ræðu, en að gefnu tilefni vil ég láta það koma hér fram, að það var um það fullt samkomulag í hv. fjh.- og viðskn., að ekki væri þörf á því að kalla til fulltrúa aðila vinnumarkaðarins til viðræðna þar eð öll helstu samtök þeirra hefðu gefið út ítarlegar yfirlýsingar um efni brbl. í janúarmánuði. Þessara yfirlýsinga var aflað úr öruggum og traustum dagblöðum og þeim var dreift í nefndinni og síðan tilkynnt að ef óskað yrði væri sjálfsagt að kalla á fulltrúa þessara samtaka, en þess var ekki óskað. Þetta er ekki meiri háttar mál, en ég vildi þó láta þetta koma hér fram vegna þess að venjan hefur verið sú, eins og réttilega var sagt, að kalla á slíka fulltrúa, en nú var þannig ástatt að samtökin höfðu öll sent frá sér formlegar yfirlýsingar um málið þegar þing sat ekki, og það var látið duga. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um það sem hér hefur komið fram. Það er ljóst að það eru stjórnarandstöðunni mikil vonbrigði að ríkisstj. ætlar í þessum málum sem og öðrum að standa við fyrirheit sín og áform ríkisstj. ganga öll upp jafnt og þétt hvert í sínum áfanga. Það á jafnt við um skattalækkanir sem annað. Sá misskilningur, sem hefur komið fram frá fulltrúum stjórnarandstöðunnar, bæði varðandi hækkun tryggingabóta almannatrygginga og upphæðir skattalaganna, verður auðvitað leiðréttur í reynd, þannig að þessir ágætu herramenn munu sjá það í verki að sú túlkun, sem þeir settu fram áðan, er ekki rétt.