Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að búast má við atkvæðagreiðslu um afbrigði kl. 11.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. og brtt. frá efh.- og viðskn. um frv. til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, með síðari breytingum. Eins eru í frv. þessu gerðar tillögur um breytingar á lögum um nr. 83/19893, um Þjóðarbókhlöðu og endurbætur menningarbygginga, lögum nr. 113/1990, um tryggingagjöld, lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, lögum nr. 144/1994 um ársreikninga og lögum nr. 145/1994, um bókhald, með síðari breytingum. Breytingarnar eru að sjálfsögðu allmargar í tímans rás, enda er það eitt af helstu verkefnum Alþingis að breyta lögum um tekjuskatt og eignarskatt og þeim lögum sem hér eru upp talin. Frv. þetta er eitt af helstu frumvörpum á þessu þingi. Í því felast ákveðnar grundvallarbreytingar á skattlagningu atvinnurekstrar á Íslandi. Þessar breytingar eru í meginatriðum þrenns konar. Í fyrsta lagi lækkar eignarskattur fyrirtækja og einstaklinga, í öðru lagi lækkar tekjuskattur atvinnurekstrar og í þriðja lagi hækkar tryggingagjald á móti samkvæmt frv. Megináhrifin á tekjuhlið ríkissjóðs verða á árinu 2003 en að sumu leyti munu áhrifin koma fram þegar á næsta ári. Enn fremur eru í frv. mikilvæg atriði sem snerta svokölluð verðbólgureikningsskil en meiningin er að þau verði afnumin úr skattalögum og að horfið verði frá verðbólgureikningsskilum á Íslandi á næstunni. Verðbólgureikningsskil voru á sínum tíma tekin upp á miklum verðbólgutímum en nú þegar stöðugleiki hefur orðið meiri í íslensku efnahagslífi svona almennt séð  Enn fremur er mikilvægt ákvæði sem snýr að heimildum einstaklinga í atvinnurekstri til að færa rekstur sinn yfir í hlutafélagaform án þess að slík yfirfærsla ein og sér leiði til skattlagningar með því að söluhagnaður er uppleystur eingöngu við þá yfirfærslu. Um það mál hafa orðið töluverðar umræður og segja má að þar sé oft verið að blanda saman ólíkum hlutum. Ef við lítum á þetta mál snýst það kannski um tvennt. Annars vegar snýst það um hvort eigi almennt séð að vera heimilt að færa einstaklingsrekstur yfir í hlutafélag án þess að yfirfærslan sem slík kalli á skattlagningu. Þetta er mjög mikið hagsmunamál fyrir einstaklingsrekstur í landinu og hlýtur að vera mikið kappsmál fyrir alla þá flokka og þá stjórnmálamenn sem telja sig vera talsmenn hinna litlu fyrirtækja og einstaklingsrekstrarins og rekstrar sem menn eru með á eigin kennitölu að slík yfirfærsla sé heimil. Málið er þannig að oft þurfa þessi fyrirtæki að stækka. Oft þurfa þessi fyrirtæki að taka breytingum. Oft þurfa þessi einstaklingsfyrirtæki að renna saman við önnur fyrirtæki og til að fyrirtæki geti með þægilegu móti þroskast eða þróast úr einstaklingsrekstri yfir í hlutafélag og hægt sé að koma við rekstrarhagræðingu og slíkum þáttum er nauðsynlegt að þessi yfirfærsla sé heimil án þess að hún ein og sér kalli á skattlagningu. Það er líka mjög mikilvægt við kynslóðaskipti í rekstri að hægt sé að færa einstaklingsrekstur á milli kynslóða og halda rekstri áfram en þurfa ekki að vera í félagi án þess að það kosti mikil útlát í skattgreiðslum. Það er oft erfitt þegar menn hafa verið með rekstur á einstaklingsgrundvelli og menn eru komnir á efri ár að halda rekstrinum áfram þegar þeir sem hafa staðið í honum falla frá eða vilja draga sig út úr honum. Þess vegna er nauðsynlegt að það sé mjög auðvelt að færa slíkan rekstur á milli aðila án þess að sú yfirfærsla ein og sér kalli á skattgreiðslur. Þess vegna treysti ég því að allir þeir sem hafa látið sig hin litlu fyrirtæki í landinu miklu varða standi nú með þessari breytingu en reyni ekki að koma í veg fyrir hana vegna þess að yfirfærslan er algjörlega nauðsynlegt mál, mikið framfaramál, fyrir litlu fyrirtækin í landinu. Síðan er annað mál sem kemur þarna inn. Með þeim breytingum sem lagðar eru til á lækkun á tekjuskatti fyrirtækja verður almennt séð hagstæðara að reka fyrirtæki í hlutafélagaformi heldur en í einstaklingsrekstri. Ef menn væru fastir í einstaklingsrekstrarforminu og gætu ekki flutt rekstrarformið á milli mundi það þýða að allir sem koma nýir að atvinnurekstri og væru að byrja í atvinnurekstri mundu að sjálfsögðu velja hlutafélagaformið meðan þeir sem væru áfram með einstaklingsrekstur væru bara fastir. Það mundi skapa mjög mikla mismunun þarna á milli og þess vegna mjög eðlilegt að heimild til þess að flytja á milli sé veitt án þess að þurfa að leysa upp söluhagnað út af þessu. En framtíðarverkefnið hlýtur að vera, þegar upp er staðið, að huga að því hvernig hægt er þá að lækka skattlagningu á einstaklingsrekstrarformið og samræma það skattlagningu félaganna fremur en að gefast upp og hverfa frá því að lækka tekjuskatta á atvinnurekstur. Ég treysti því að það verði viðfangsefnið á næstunni að reyna einmitt að finna leiðir til að draga úr skattlagningu á einstaklingsreksturinn þannig að hann geti búið við svipuð skattakjör og hlutafélög og minni fyrirtækin sem eru rekin í hlutafélagaformi munu búa við. Meiri hluti efh.- og viðskn. er með nokkrar brtt. við frv. Í 1. lið brtt. er skýrt betur hvað þeir sem standa fyrir rekstri þurfa að telja sér til tekna sem laun þannig að ekki verði um að ræða óeðlilegan tilflutning frá launum yfir í arð. Í 2. lið brtt. er enn fremur fjallað um sama atriði þar sem kveðið er svo á um að úthlutum verðmæta úr félögum svo sem hluthafalán og slíkt sem ekki samræmist lögum um hlutafélög og einkahlutafélög skuli talin til skattskyldra tekna. Í öðrum liðum brtt. frá efh.- og viðskn. er líka fjallað um sömu mál og það er einkum í 7. lið brtt. Þessi atriði voru mikið rædd í nefndinni. Að sjálfsögðu þarf að koma í veg fyrir að einstaklingar sem vinna við lítil fyrirtæki, hvort sem það er í einstaklingsrekstri eða í hlutafélögum, telji fram óeðlilega lág laun og telji fram óeðlilega mikinn hagnað, hvort sem það er rekstrarhagnaður í einstaklingsrekstri eða arður af hlutafélagi. Hins vegar er ótækt að svo langt sé gengið í þessum efnum að hver einasti einstaklingur sem stundar atvinnurekstur, hvort sem er í einstaklingsrekstri eða hlutafélagsformi, sé fyrir fram skilgreindur sem skattsvikari áður en annað kemur í ljós. Við vitum hvernig það var í Austur-Þýskalandi í gamla daga. Þá var hver ferðamaður sem kom til landsins skilgreindur sem hugsanleg ógnun við öryggi ríkisins. Ég tel að það megi ekki umgangast þá einstaklinga sem taka þátt í atvinnurekstri í litlum fyrirtækjum á Íslandi sem hugsanlega ógnun við íslenska skattkerfið og íslenska réttarríkið, að þeir séu stimplaðir sem glæpamenn þangað til þeir hafa sannað sakleysi sitt.  Þá er í 3. lið brtt. gert ráð fyrir að horfið sé frá svokallaðri 67 ára viðmiðun sem sett var fram í frv. varðandi myndun lífeyrisréttinda. Mál þetta snýst um að þegar fyrirtæki greiða til lífeyrissjóða til öflunar lífeyrisréttinda fyrir starfsmenn sína er það frádráttarbær kostnaður hjá fyrirtækjunum en getur í vissum tilvikum verið skráð sem tekjur hjá launþeganum og hann því tvískattaður, bæði við inngreiðslu inn í lífeyrissjóði og eins þegar tekið er út úr lífeyrissjóðunum við starfslok, þ.e. þegar ellilífeyrir er tekinn. Á sínum tíma afgreiddi Alþingi ákvæði um þetta, sem gerði það að verkum að ákveðið þak var sett á hve mikið mætti greiða í lífeyrissjóð á þessum forsendum, hvað launagreiðendur gætu lagt mikið inn í lífeyrissjóð án þess að launþegar þyrftu að telja það sér til tekna jafnframt. Það þak var miðað við að telja lífeyrisgreiðslur frá 65 ára aldri. Í frv. var gerð sú tillaga að þessi 65 ára viðmiðun yrði færð upp í 67 ár en í brtt. nefndarinnar er gert ráð fyrir að haldið verði fast við 65 ára viðmiðun. Í 4. lið brtt. eru skýrð betur ákvæði sem snúa að því hvort arður sem fyrirtæki fá frá útlöndum er talinn til skattskyldra tekna eða ekki. Almenna reglan innan lands er sú að arður sem fyrirtækið fær frá öðru fyrirtæki er ekki talinn til skattskyldra tekna vegna þess að fyrirtækið sem greiðir arðinn í fyrirtækið er væntanlega búið að greiða skatt af tekjum sínum. Þetta er hin almenna regla sem gildir um allan heim. Sama reglan gildir fyrir íslensk fyrirtæki gagnvart mótteknum arði frá útlöndum nema arðurinn að utan sé skattlagður í einhverju sérumhverfi. Í brtt. nefndarinnar er það betur skilgreint hvað er sérumhverfi og hvað almennt umhverfi. Reglan sem tekin er upp er að frádráttur samkvæmt þessari málsgrein sé bundinn því skilyrði að skatthlutfall sem lagt er á hagnað hins erlenda félags sé eigi lægra en almennt skatthlutfall í einhverju aðildarríkja Efnahags- og framfarastofnunarinnar í París, OECD, og fjmrh. setji nánari reglur um framkvæmd þessa ákvæðis. Lægsta viðmiðunin sem menn sjá fram á núna er írska skattprósentan sem verður 12,5% en hins vegar hef ég haft fregnir af því að í aðildarsamningum Kýpur að Evrópusambandinu sé miðað við 10% skatthlutfall á atvinnurekstur. Væntanlega verður það sú viðmiðun sem höfð verður. Síðan eru gerðar tillögur í 6. lið um tæknilegar breytingar vegna yfirfærslu á einstaklingsrekstri yfir í hlutafélag og gerð grein fyrir því. Í 8. lið er fjallað um breytingar til að samræma eignarskattslega stöðu verðbréfa. Þetta er fyrst og fremst tæknileg breyting sem gerð er í brtt. og varðar það að skuldabréf útgefin af Íbúðalánasjóði eigi að flokkast með sama hætti og skuldabréf útgefin af Byggingarsjóði ríkisins. Þetta er tæknilegt atriði. Þá gerir nefndin tillögu um að 39. gr. frv. falli brott. 39. gr. frv. er um að heimild sem fjmrh. hefur haft til að krefjast trygginga af erlendum aðilum vegna hugsanlegra skatta hér á landi flytjist til skattstjóra. Þessi grein er felld úr frv. þannig að þessi heimild verður áfram hjá fjmrh. Hins vegar er afar vandasamt að beita slíkri heimild, sérstaklega gagnvart erlendum aðilum sem eru borgarar á hinu Evrópska efnahagssvæði. Það er augljóst að við getum ekki gert aðrar kröfur um tryggingar fyrir skattgreiðslum til borgara á hinu Evrópska efnahagssvæði en til íslenskra ríkisborgara. Það verður því að leysa vandamál sem upp kunna að koma af þessum ástæðum með öðrum hætti. Í 10. lið er verið að uppfæra viðmiðunarfjárhæðir vegna greiðslu vaxtabóta. Í 11. lið brtt. er fjallað um mál sem snerta reiknað endurgjald sem ég ræddi um áðan. Í 12. lið brtt. eru tæknilegar breytingar sem varða rafræn skil á skýrslu og greiðslu vegna staðgreiðslu opinberra gjalda. Í 13. lið brtt. er fjallað um tæknilegt atriði er varðar skilgreiningar á kostnaðarverði eða bókfærðu verði. Í 14. og 15. lið brtt. eru tillögur til breytinga á ákvæðum frv. er snúa að ársreikningalögum. Þar eru afnumin verðbólgureikningsskilin en í frv. hafði óvart verið felld niður annað ákvæði í 25. gr. ásetningarlaganna, sem fjallar um heimildir fyrirtækja til þess að endurmeta eignir þegar raunverð þeirra hefur sannarlega breyst og horfur eru á að sú breyting verði varanleg. Það er nauðsynlegt að þetta ákvæði haldist inni í lögum um ársreikninga. Í nefndinni var gert ráð fyrir því að málið kæmi aftur fyrir nefndina milli umræðna. Sumir nefndarmanna hafa áhuga á að fjalla frekar um ákveðin atriði. Það er sjálfsagt að taka málið aftur inn í nefnd milli umræðna og ég hef gengið út frá því að fundinn verði staður í dagskrá nefndarinnar til að taka málið aftur fyrir ef mönnum sýnist svo. Virðulegi forseti. Með þessum brtt. frá meiri hluta nefndarinnar sem ég hef kynnt legg ég til að þetta mál verði samþykkt.

Herra forseti. Ég sendi hv. efh.- og viðskn. umsögn sem m.a. benti á áhrif skattalækkana á hagnað fyrirtækja, á gengi hlutabréfa þeirra, og þess að nú ætlar ríkið að selja hlutafélög fyrir u.þ.b. 68 milljarða, atriði sem ekki kom fram í greinargerð með frv. Ég rökstuddi að þessi lækkun úr 30% í 18% mundi hækka verð þessara fyrirtækja, að öðru óbreyttu, um tæpa 12 milljarða. Allur pakkinn átti að kosta 4. Svo benti ég á að enn frekari lækkun skattprósentu í 11%, sem ég tel vera pólitískt framkvæmanlegt, mundi lækka tekjur ríkissjóðs að óbreyttum skattstofni um u.þ.b. 1,6 milljarða til viðbótar en hækka verð þessara fyrirtækja um tæpa 7 milljarða. Í þeim skilningi er því afskaplega skynsamlegt að fara með skattprósentuna eins lágt og hægt er, miðað við þá stöðu sem við erum í í dag, að til stendur að selja ríkisfyrirtæki fyrir tæpa 70 milljarða. Ég sé hvergi í gögnum nefndarinnar að þetta hafi verið rætt, sannreynt eða yfirleitt að nefndin hafi tekið nokkra afstöðu til þessa. Ég spyr hv. frsm. nefndarinnar hvort nefndin hafi virkilega ekki rætt þetta atriði, sem er þess eðlis að þessi eins skiptis hagnaður vegur margfalt upp tap ríkissjóðs.

Virðulegi forseti. Umsögn hv. þm. var tekin fyrir á fundi í nefndinni. Það skal viðurkennt að nefndarmenn voru mis\-áhugasamir um að kynna sér umsögn hv. þm. en hvað sjálfan mig varðar kynnti ég mér rök hans. Þegar svona lagað er reiknað út kemur í ljós, eins og hv. þm. nefndi, að menn geta fundið út að verðmæti ríkisfyrirtækja sem á eftir að selja hækkar í eitt skipti. Hins vegar er það því miður þannig að við þurfum að búa við skattana um aldur og ævi. Ef við reynum að meta það hvað eins skiptis hækkun þýðir, sem upphæð sem á að gilda um aldur og ævi, þarf að skoða hver ávöxtunarkrafa er eða hvaða fjármagnskostnað á að miða við til að bera þessa hluti saman. Fyrir hvern milljarð sem eign mundi hækka í verði með þessum hætti, miðað við 6% vaxtakröfu, mundi það þýða 60 millj. Ég held að í þeirri jöfnu sem var verið að fara yfir við ákvörðun á skattprósentunni hafi þessi munur ekki skipt svo miklu máli til lengri tíma litið. Hins vegar er það sameiginlegt áhugamál mitt og hv. þm. að skoða hver skattprósentan á atvinnulíf eigi almennt að vera til þess að skattstofnarnir ræktist sem best og skili sem mestum tekjum í ríkissjóð.

Herra forseti. Tækifæri til lækkunar skatta með þessum áhrifum er bara núna af því að við erum að selja þessi fyrirtæki núna. Það sýnir sig að það tap sem ríkissjóður verður fyrir eða hagnaðurinn er fjórfalt tapið, þ.e. fjögurra ára tap, og hv. þm. veit það að ef við færum með tekjuskatt fyrirtækja niður í 11% hefðum við ekki undan að skrá erlend fyrirtæki hér á landi. Við hefðum ekki undan að fylla skrifstofuhúsnæði á Íslandi með háborguðum starfsmönnum við eignarhaldsfélög sem eru með starfsemi um allan heim.

Virðulegi forseti. Það er eitt sem vantar inn í þessa jöfnu hjá hv. þm. Það er að hugsanlega gæti einhverjum kaupendum þessara ágætu fyrirtækja sem ríkið er að selja dottið í hug að ég og hv. þm. verðum ekki alltaf í meiri hluta. Við eigum eftir undir þessari umræðu að hlusta á áhuga sumra hv. þm. á því að hækka skatta á atvinnureksturinn og jafnvel þó að okkur hv. þm. tækist að lækka skatta á fyrirtæki niður í 10% er ekki víst að menn hafi þvílíka ofurtrú á því að það standist til lengri tíma. Hv. þm. hefur þegar fengið fullvissu um að markaðurinn mundi ekki endilega trúa því að skatturinn mundi haldast í 10% þannig að þessir útreikningar á hækkun á verði ríkisfyrirtækjanna mundu kannski ekki alveg ganga svona upp eins og stærðfræðiformúla sem hv. þm. þekkir vel.

Hæstv. forseti. Hv. formaður efh.- og viðskn. ræddi um bjartar framtíðarhorfur og stöðugleika í íslensku efnahagslífi. Hjá þeim sem gaumgæfa efnahagshorfurnar og hafa ekki pólitísk gleraugu hv. þm. Vilhjálms Egilssonar á nefinu kveður við annan tón. Þannig birtist í fyrradag greinargerð frá Þjóðhagsstofnun þar sem segir að þjóðhagsleg skilyrði á næsta ári verði bæði lakari og óvissari en gert var ráð fyrir og er í álitsgerð Þjóðhagsstofnunar talað um að samdráttur á næsta ári muni nema 1%. Áður var spáð 0,3% samdrætti. Þessi skattapakki gengur út á að veikja stöðu ríkissjóðs og sveitarfélaganna. Ég spyr: Kom aldrei til álita hjá ríkisstjórninni að taka alvarlega varnaðarorð sem borist hafa bæði frá Seðlabanka og Þjóðhagsstofnun einmitt um þetta efni? Í greinargerðum sem efh.- og viðskn. bárust frá Þjóðhagsstofnun er sérstök athygli vakin á því að þessar aðgerðir veiki stöðu ríkissjóðs. Í álitsgerð Seðlabanka segir, með leyfi forseta: ,,Afkoma ríkissjóðs hefur veikst á þessu ári vegna nýrra útgjalda ríkisins og samdráttar í neyslu almennings. Að frátöldum tekjum af eignasölu er nú því sem næst jöfnuður á ríkisbúskapnum þrátt fyrir að þjóðarútgjöld séu enn meiri en þjóðartekjur og ríkið njóti þess í skatttekjum. Af þeim sökum er óæskilegt að rýra frekar afkomu ríkissjóðs á þessu stigi.`` Kom virkilega aldrei til álita hjá hæstv. ríkisstjórn að taka þessi viðvörunarorð sem borist hafa bæði frá Þjóðhagsstofnun og Seðlabanka alvarlega?

Virðulegi forseti. Að sjálfsögðu hafa þessi mál öllsömul verið rædd í þaula á stjórnarheimilinu. Hlutverk þessara skattbreytinga er að búa í haginn fyrir nýtt hagvaxtarskeið á Íslandi. Á árunum 1995--2000 var eitt glæstasta hagvaxtarskeið Íslandssögunnar, einmitt m.a. vegna þeirra breytinga sem gerðar hafa verið á innviðum íslenska hagkerfsins, þar með talin skattlagning atvinnulífsins. Þjóðhagsstofnun kom til efh.- og viðskn. í gær, og vissulega erum við að fara í gegnum ákveðna aðlögun á næsta ári. En þegar á árinu 2003 spáir Þjóðhagsstofnun 3% hagvexti að því tilskildu að vísu að það takist að koma álversframkvæmdum og -virkjunum í gang og ég ætla bara rétt að vona að hv. þm. standi hvorki í vegi fyrir þeim skattbreytingum sem hér er verið að leggja til, sem eru nauðsynlegar til þess að ná hagkerfinu aftur í gang, né gegn álversframkvæmdunum.

Herra forseti. Ég geri mér grein fyrir að sumt af því sem er að finna í skattapakka ríkisstjórnarinnar og lýtur að tekjurýrnun fyrir ríkissjóð og sveitarsjóði er óumflýjanlegt. Þar er ég að tala m.a. um lækkun tekjuskattsprósentunnar sem verður að skoðast í samhengi við heimildir til sveitarfélaga um að hækka útsvar. Þarna er um eins konar tilfærslu að ræða. Einnig fagna ég því að húsaleigubætur skulu ekki skattlagðar. En þegar kemur að öðrum skattatilfærslum er það svo, eins og ég mun gera rækilega grein fyrir í máli mínu síðar í dag, að þær eru harðlega gagnrýndar af verkalýðshreyfingunni gervallri og öllum þeim samtökum sem sinna réttindabaráttu fyrir almenning í landinu. Ég vísa þar til Landssambands eldri borgara, ég vísa til Öryrkjabandalags Íslands, Aþýðusambands Íslands, BSRB og fjölmargra annarra samtaka. Hitt er annað mál að Íslendingar hafa á undanförnum árum notið góðs af þeirri efnahagsuppsveiflu sem einkennt hefur nær allan heiminn. Það höfum við gert þrátt fyrir þá ríkisstjórn sem hér hefur setið.

Virðulegi forseti. Þær breytingar sem verið er að gera munu eiga stóran átt í því að skapa hér nýtt hagvaxtarskeið. Við erum með þessu að rífa atvinnulífið aftur í gang og það mun gerast á árunum 2003, 2004 og 2005. Einmitt á þessum árum munu launþegar landsins og þeir sem þurfa á aðstoð eða samhjálp að halda frá ríkinu njóta þessa í bættum kjörum.

Herra forseti. Hv. frsm. talaði um að nauðsynlegt væri að tryggja skattalegt umhverfi lítilla og meðalstórra fyrirtækja og það tökum við undir í Samfylkingunni með því að leggja til lækkun á stimpilgjöldum og að leggjast gegn hækkun á tryggingagjaldi. Ég spyr hv. frsm. hvort hann geti ekki tekið undir með okkur að það komi mjög illa við lítil og meðalstór fyrirtæki að hækka tryggingagjald. Ég spyr hv. frsm. einnig hvort hann sé ekki líka sammála okkur um að hér sé um sérstakan landsbyggðarskatt að ræða þegar útreikningar ríkisskattstjóra sýna að þrátt fyrir verulega lækkun á tekjuskatti og hækkun á tryggingagjaldi komi þrjú kjördæmi illa út úr þessum skattbreytingum, Norðurland eystra, Austurland og Vestmannaeyjar. Ég vil enn fremur spyrja hv. þm. að því hvort meiningin sé að bæta sveitarfélögunum upp tekjutap sem þau verða fyrir með þessum breytingum þegar sveitarfélögin tapa á þeirri skattbreytingu 1.500--1.800 millj. og af því að yfirfæra einstaklingsrekstur yfir í einkahlutafélög, þá er það mat Reykjavíkurborgar að sveitarfélögin tapi 1.360 millj. og Reykjavíkurborg ein og sér 560 millj. Loks vil ég spyrja hv. þm. hvort hann sé sammála því sem fram kemur í umsögn Verslunarráðsins sem bendir á að samkvæmt lögum eigi tryggingagjald að renna til ákveðinna skilgreindra verkefna en ekki til að standa straum af almennum útgjöldum ríkissjóðs, skýring sú sem fram kemur í athugasemdum með frv. standist því ekki lög. Er þingmaðurinn sammála þessari skilgreiningu Verslunarráðs?

Virðulegi forseti. Að sjálfsögðu er ég sammála því að æskilegt væri að skilgreina betur hvert tekjur af tryggingagjaldi eigi að renna.  Varðandi þau atriði sem hv. þm. nefndi til hagsbóta fyrir litlu fyrirtækin, þá er ekkert sem skiptir meira máli fyrir litlu fyrirtækin og einstaklingsreksturinn heldur en einmitt þau ákvæði sem er að finna í frv. um heimildir til að yfirfæra á milli rekstrarforma án þess að það kosti eitthvað sérstakt í skattgreiðslum. Ekkert. Það er að sjálfsögðu hagsmunamál lítilla fyrirtækja sem stærri, þó fyrst og fremst lítilla fyrirtækja, að breyta stimpilgjaldinu og það er fyrirhugað eins og hv. þm. veit. 
             Virðulegi forseti. Ég hygg að tími hv. formanns Samfylkingarinnar muni hugsanlega koma síðar í umræðunni. Varðandi landsbyggðaáhrifin hefur það að sjálfsögðu verið mikið áhyggjuefni að hagnaður fyrirtækja á landsbyggðinni hefur ekki verið viðunandi. Það er meginvandamálið. En ég hygg að með þeim breytingum sem verið er að gera gagnist þær að sjálfsögðu þeim fyrirtækjum á landsbyggðinni sem skila hagnaði og ég hef trú á því, ekki síst í ljósi þess hvernig gengið hefur þróast að undanförnu og hvernig horfir með að það verði á næstu árum, að býsna mörg fyrirtæki á landsbyggðinni muni hagnast verulega og njóta þess verulega í lægri skattgreiðslum.

Herra forseti. Ég skil vel að hv. þm. líði illa undir svona spurningum vegna þess að það er alveg ljóst --- það liggur fyrir í gögnum efh.- og viðskn. --- að landsbyggðin kemur sérstaklega illa út úr þessum skattalagabreytingum, og líka lítil og meðalstór fyrirtæki. Hv. þm. svarar því ekki t.d. hvort eigi að bæta sveitarfélögunum upp það mikla tekjutap sem þau verða fyrir og ég spyr: Var haft samráð við sveitarfélögin um þessa skattalagabreytingu sem er skylt að gera í samræmi við ákvæði samstarfssáttmála ríkis og sveitarfélaga? Það er athyglisvert líka að hv. þm. er ekki sammála umsögn Verslunarráðsins að því leyti að hér sé verið að brjóta lög en það er athyglisverð ábending. Síðan spyr ég hv. þm.: Hvar á að fá peninga fyrir stimpilgjöldunum? Það er ekki bara hægt að segja að hér eigi að lækka stimpilgjöldin um 900 millj. á næsta ári eða að ári og segja svo ekki hvar eigi að fá peningana.

Virðulegi forseti. Hv. þm. veit að í Verslunarráðinu er mikil breiðfylking, stærri en sumar aðrar fylkingar. Að mínu mati er það viðvarandi viðfangsefni varðandi sveitarfélögin að fjalla um tekjuskiptingu milli ríkisins og sveitarfélaga og það er eitt af því sem þarf að skoða reglubundið. Að sjálfsögðu þarf að skoða þessa hluti eins og aðra í því samhengi. Þetta er eitthvað sem þarf að gerast á nokkurra ára fresti. 

Herra forseti. Hér eru teknar til 2. umr. skattalagabreytingar sem ríkisstjórnin hefur lagt fram sem eiga að hafa það að markmiði að treysta starfsskilyrði og samkeppnishæfni atvinnulífsins. Samfylkingin telur mikilvægt að það verði gert, að treysta starfsskilyrði og samkeppnishæfni atvinnulífsins, m.a. með því að skattalegt umhverfi verði með því besta sem þekkist í alþjóðlegum samanburði til þess að örva nýsköpun og hagvöxt. En Samfylkingin telur jafnframt að skattkerfið eigi að endurspegla jafnræði í skattlagningu og sanngirni í dreifingu á skattbyrðinni en það er langur vegur frá, herra forseti, að tillögur stjórnarflokkanna nái því markmiði. Tillögur þær sem Samfylkingin leggur fram eru mjög umfangsmiklar og í samræmi við stefnu flokksins sem í veigamiklum atriðum koma til móts við athugasemdir og gagnrýni fjölda umsagnaraðila vegna þess að ég hef sjaldan séð frv. sem liggur undir eins mikilli gagnrýni frá umsagnaraðilum og þeim sem tjáðu sig um þetta mál í efh.- og viðskn. um þessar skattalagabreytingar. Helstu gallarnir á þessu frv. fela m.a. í sér: tilfærslu á skattbyrði af fjármagni yfir á vinnuafl og launatekjur, stærri hluti heildarskattheimtu er fluttur yfir á einstaklinga, mismunun innan atvinnulífsins sem birtist í að þær gagnast aðallega stórfyrirtækjum sem skila hagnaði á kostnað lítilla fyrirtækja, hér er um að ræða landsbyggðarskatt þar sem heilu landshlutarnir tapa, láglaunafólk og lífeyrisþegar fá minnst í sinn hlut, þetta eykur möguleika á skattasniðgöngu og tilfærslu á launatekjum yfir í arð og hagnað og hér er um að ræða tekjutap hjá sveitarfélögunum sem getur legið á bilinu 1,5--1,8 milljarðar. Ég spyr hæstv. fjmrh. að því hvort það hafi verið haft samráð við sveitarfélögin um þær viðamiklu breytingar sem hér er verið að gera sem fela í sér svona mikið tekjutap hjá sveitarfélögunum. Og ég spyr hæstv. ráðherra hvort þetta sé í samræmi við samstarfssáttmála ríkis og sveitarfélaga sem er undirritaður af hæstv. félmrh. Páli Péturssyni og hæstv. fjmrh. Geir H. Haarde og formanni Sambands ísl. sveitarfélaga en í 8. gr. hans segir, með leyfi forseta: ,,Komi fram tillögur um meiri háttar breytingar á fjármálalegum samskiptum ríkis og sveitarfélaga og tekjustofnum sveitarfélaga, sem kveðið er á um í lögum þessum eða gert hefur verið sérstakt samkomulag um, skulu þær teknar til umfjöllunar í samstarfsnefnd ríkisstjórnarinnar og Sambands íslenskra sveitarfélaga áður en þær eru teknar til formlegrar afgreiðslu hjá aðilum þessa sáttmála.`` Ég spyr hvort þetta hafi verið gert, hvort leitað hafi verið til þeirra. Eftir því sem ég hef fengið upplýsingar um hefur það ekki verið gert. Það er auðvitað mjög ámælisvert að fara út í svona viðamiklar breytingar á tekjustofnum sveitarfélaga án þess að samráðs sé leitað hjá sveitarfélögum. Ég tel að hér sé verið að brjóta þennan samstarfssáttmála ríkis og sveitarfélaga. Það er athyglisvert, í grg. með frv., að helstu rök fyrir tillögum ríkisstjórnarinnar eru að verið sé að fylgja þróun hjá öðrum ríkjum og að halda forskoti sem Ísland hefur haft til þessa. Í grg. með frv. er fullyrt að tekjuskattshlutfall fyrirtækja sé nú rétt undir meðallagi OECD-ríkjanna. Í svari fjármálaráðherra við fyrirspurn minni, sem fram kemur í fskj. I í nál. sem ég hér mæli fyrir ásamt hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, varðandi skattgreiðslur einstaklinga og fyrirtækja kemur fram að forskot Íslands er þegar verulegt á því sviði. Þar er upplýst að af 22 ríkjum OECD eru 14 með hærra skatthlutfall en Ísland og sömuleiðis að einungis fimm ríki njóti lægra skatthlutfalls, það eru Svíþjóð, Noregur, Finnland, sem eru með 28% skatt á hagnaði fyrirtækja, Sviss með 25% og Írland með 20%. Í sama svari er einnig upplýst um skattlagningu arðgreiðslna. Þar kemur fram að Ísland er með langlægsta skatt á arð, þ.e. aðeins um 10%. Flest ríki leggja á bilinu 25--48% skatt á arð. Það er athyglisvert að ekki eru nema tvö ríki fyrir utan Ísland sem eru með lægri skatt á arðgreiðslur, þ.e. Belgía og Ítalía. Önnur lönd innan OECD eru með hærra skatthlutfall og það verulega hærra, þ.e. á bilinu 25--48%. Hins vegar er þar líka upplýst að tekjuskattur einstaklinga á Íslandi er með því hæsta sem þekkist, sem og skattar á vöru og þjónustu. Það kemur líka fram í þessu svari. Einnig koma fram mjög athyglisverðar upplýsingar um þróun á tekjuskatti einstaklinga og félaga innan ríkja OECD sem má finna á fskj. I. Þar kemur fram að sem hlutfall af þjóðarframleiðslu hafa skattar á einstaklinga frá árinu 1990 til 1999 verið að þyngjast verulega hér á landi, eða úr 8,2% í 12,7%, meðan skattar á félög hafa aðeins breyst lítillega, eða úr 0,9%, sem hlutfall af landsframleiðslu, árið 1990 í 1,5% árið 1999. Skattbyrðinni hefur því í auknum mæli verið velt af fjármagni og fyrirtækjum og yfir á laun og vinnuafl síðasta áratug. Í umsögn ASÍ er einmitt bent á að með lækkun tekjuskatts fyrirtækja, samkvæmt tillögum ríkisstjórnarinnar, verði tekjuskattshlutfall íslenskra fyrirtækja langt undir því sem gerist innan OECD. ASÍ vekur á því sérstaka athygli að á alþjóðavettvangi er slík samkeppni afar umdeild. BSRB vekur athygli á því í umsögn sinni að lækkun á tekjuskatti fyrirtækja muni einvörðungu gagnast þeim sem sýna hagnað. Samtökin telja óeðlilegt að létt sé undir með þeim fyrirtækjum sem sýna hagnað en um leið sé tryggingagjaldið, sem lagt er á fyrirtæki óháð því hvernig þeim vegnar, hækkað og það sé auk þess skattlagning á vinnuafl. Ef við lítum á þróunina í öðrum löndum, þegar það liggur fyrir að skattar á einstaklinga hafa hækkað verulega hér en á móti hafa skattar á fyrirtæki verið að lækka, þá hefur þróunin verið þveröfug í Danmörku, Finnlandi, Írlandi og Svíþjóð. Þar hafa skattar á einstaklinga verið að lækka, sem hlutfall af landsframleiðslu, en hafa aukist á fyrirtæki. Meðaltal skatta einstaklinga innan OECD-ríkja Evrópu var 10,6% af landsframleiðslu á árinu 1990 en þeir voru komnir niður í 10% á árinu 1999. Á sama tíma jukust hins vegar skattar á félög sem hlutfall af landsframleiðslu, úr 2,5% á árinu 1990 í 3,2% á árinu 1999. Þetta sýnir, þvert á það sem haldið er fram í grg. með frv., að skattlagning á lögaðila á Íslandi er mjög hagstæð samanborið við aðrar þjóðir en hlutur einstaklinga í skattbyrðinni er verulega hærri hér en hjá öðrum þjóðum. Í því sambandi má líka minna á það sem fram kemur í fylgiskjali með þessu nál., að skipting á skattgreiðslum milli fyrirtækja og einstaklinga á árinu 2001 var þannig að einstaklingar greiddu samtals 83% en fyrirtæki aðeins 17%. Það er líka athyglisvert, sem fram kemur, að fjöldi skattskyldra lögaðila á öllu landinu var á þessu ári 17.100 en af þeim greiddu einungis 7.500 tekjuskatt. Það kemur fram í svari fjmrh. við fsp. minni hér á Alþingi. Einnig kemur fram, bæði í umsögn Þjóðhagsstofnunar og ASÍ, að það eru fyrst og fremst fjármála- og tryggingafyrirtæki sem munu njóta góðs af lækkun tekjuskatts. Er það meiningin, herra forseti, að það skuli fyrst og fremst vera fjármála- og tryggingafyrirtæki sem eiga að njóta góðs af þessari lækkun? Orðrétt segir í umsögn ASÍ: ,,Skýrist það fyrst og fremst af því að þau eiga fæst hver uppsafnað skattalegt tap og hafa skilað hagnaði síðustu ár. Hins vegar er ljóst að fyrirtæki í sjávarútvegi eiga mörg hver verulegt uppsafnað tap og munu því ekki njóta góðs af lækkun tekjuskatts á næstu missirum.`` Herra forseti. Margir umsagnaraðila gagnrýna mjög hækkunina á tryggingagjaldi, sem þeir segja að komi mjög illa við atvinnurekstur sinn, m.a. Samtök ferðaþjónustunnar sem benda á að tryggingagjöld muni hækka um rúmlega 100 millj. kr. á ferðaþjónustuna án þess að ávinningur verði á móti á næstu 2--5 árum. Það er alvarlegt að Þjóðhagsstofnun bendir í umsögn sinni á að þekkingarfyrirtæki sem eru á frumkvöðlastigi í rannsóknum og þróun án þess að hafa tekjur á móti muni ekki njóta lækkunar tekjuskatts fyrr en eftir langan tíma. Ég bendi einnig á að í umsögn ASÍ í sambandi við einstaklingshlutafélög kemur fram að endurskoða þurfi upphæð fjármagnstekjuskatts ef tekjuskattshlutfall fyrirtækja verður lækkað úr 30 í 18%. Með því að lækka tekjuskatt fyrirtækja en hækka ekki fjármagnstekjuskatt er talið að mismunur í skattlagningu fari í auknum mæli eftir uppruna tekna. Og það er einmitt alvarlegt í þessum brtt. ríkisstjórnarinnar að mismunur í skattlagningu eftir uppruna tekna eykst. Engin rök hafa verið færð fyrir því af hálfu ríkisstjórnarinnar að nauðsynlegt sé að ganga jafnlangt í að lækka skatthlutfall fyrirtækja og gert er í tillögum hennar, ef markmiðið er að halda skattalegu forskoti Íslands, sérstaklega þegar það er gert á kostnað lítilla og meðalstórra fyrirtækja með hækkun á tryggingagjaldi. Samfylkingin telur það ranga stefnu hjá ríkisstjórninni að létta sköttum af fjármagni og flytja þá yfir á vinnuafl og þar með mannauð. Röksemdir stjórnarflokkanna standast ekki og sýna ljóslega að Ísland skipar sér nú þegar í röð þeirra þjóða þar sem skattar á fyrirtæki eru hvað lægstir. Það er því alveg útilokað, herra forseti, að við getum mælt með því að skatthlutfall fyrirtækja verði lækkað um 12%, eða úr 30% í 18%. Kostnaði við lækkunina á að verulegu leyti að mæta með hækkun tryggingagjalds sem, eins og ég hef sagt, bitnar á fyrirtækjum með mikla launaveltu en lítinn hagnað, og fyrirtækjum á landsbyggðinni og sprotafyrirtækjum sem ekkert eiga annað en mannauð. Áhrif hækkunar tryggingagjalds eru rakin í nál. en sú mikla lækkun á tekjusköttum fyrirtækja sem ríkisstjórnin leggur til stóreykur jafnframt líkur á skattasniðgöngu, eins og rökstutt er í nál. Samfylkingin telur nægilegt að lækka skatthlutfall fyrirtækja úr 30% í 25%, þar sem sú lækkun dugir til að halda alþjóðlegu skattaforskoti íslenskra fyrirtækja. Eftir þá breytingu yrði Ísland með lægsta skatthlutfall innan OECD-landanna, og gildir einu, herra forseti, þó að Írland sé tekið inn í þann samanburð. Menn hafa bent á að Írland sé einhver sérstök skattaparadís en við í minni hlutanum, ég og hv. þm. Össur Skarphéðinsson, óskuðum eftir því að ríkisskattstjóri legði mat á og gerði samanburð á sköttum hér á landi og á Írlandi, heildarsköttum og heildaráhrifum af sköttum á fyrirtæki hér á landi og á Írlandi. Herra forseti. Hvað kemur í ljós? Það kemur í ljós að heildarskattar á Írlandi á árinu 2001, þ.e. í ár, voru á bilinu 53,6%--56,5% en á Íslandi 37%. Þegar litið er til ársins 2003, þegar þessar breytingar eru komnar inn sem ríkisstjórnin leggur hér til, verða heildarskattarnir á Írlandi 49,3%--56,5% en á Íslandi 26,2%. Skatthlutfall einstaklinga, en þar er stighækkandi tekjuskattur á einstaklinga, er 20% af tekjum einhleypings sem er með tekjur lægri en 15 þús. pund og hjóna undir tæplega 30 þús. pund en 42% ef tekjur eru hærri. Taflan sem við sýnum í nál. okkar um samanburð á Írlandi og Íslandi, og vitnum þar í útreikninga ríkisskattstjóra, sýnir að það er ýkt og villandi framsetning þegar því er haldið fram að Írland skeri sig úr öðrum löndum fyrir lága skattheimtu á fyrirtæki. Hinn lági skattur þar er eingöngu á tekjur af sölu á vöru og þjónustu. Allar aðrar tekjur, t.d. tekjur af fjármagni, þóknanir o.s.frv., eru skattlagðar með 25% skatti. Þar að auki er skilyrðið fyrir lága skattinum að hagnaðurinn sé borgaður út og skattleggst útborgunin þá með 20--40% skatti hjá hluthafanum. Einnig má benda á að skattar á lögaðila á Norðurlöndunum eru 25--28% í Noregi og Svíþjóð og Finnlandi, en hærri í Danmörku. Markmiðið sem við í Samfylkingunni viljum ná fram og leggjum mikla áherslu á, þ.e. að skattaumhverfi á Íslandi laði hingað erlenda fjárfesta og styrki starfs- og samkeppnisskilyrði íslenskra fyrirtækja, næst fyllilega með 25% skatthlutfalli á fyrirtæki, og vel það. Í því sambandi er líka rétt að vekja athygli á því sem fram kemur í umsögn ASÍ að með lækkun tekjuskatts fyrirtækja verður tekjuskattshlutfall íslenskra fyrirtækja langt undir því sem gerist innan OECD og vekur ASÍ athygli á því að slíkt sé afar umdeilt á alþjóðavettvangi. Það er sérstök athygli vakin á því og undir þetta tekið í umsögn Þjóðhagsstofnunar. Herra forseti. Ég ætla næst að víkja að tekjuáhrifunum og hvaða áhrif þessar tillögur hafa nái þær fram að ganga á tekjutap ríkissjóðs. Verið er að lækka tekjuskattinn úr 30% í 18% og það þýðir umtalsvert tekjutap. Athyglisvert er að skoða þær upplýsingar sem embætti ríkisskattstjóra hefur birt efh.- og viðskn. um hvernig álagning á lögaðila eftir skatttegundum hefði breyst hefðu skattatillögur ríkisstjórnarinnar verið komnar til framkvæmda við síðustu álagningu. Samkvæmt því sem ríkisskattstjóri upplýsir hefði tekjuskattur lögaðila orðið 3,7 milljörðum kr. lægri en fjmrn. hefur haldið því fram að tekjutapið vegna lækkunar á tekjuskatti lögaðila sé um 2,7 milljarðar við lækkun á tekjuskatti úr 30% í 18%. Hér skeikar um milljarði ef þessi samanburður er notaður. Síðan er eitt mjög athyglisvert sem ég vil spyrja hæstv. ráðherra um. Í útreikningum fjmrn. og ríkisskattstjóra er ekki reiknað með tekjutapi á stóriðjufyrirtækjum eins og Norðurál eða Ísal sem eru með sérstaka skattasamninga. Hvaða áhrif hefði það ef þessir aðilar mundu óska eftir að ganga inn í breytt skattaumhverfi með lægri tekjuskatti? Samkvæmt upplýsingum sem fram komu í Morgunblaðinu í júní á þessu ári var hagnaður Ísals fyrir skatta um 4,5 milljarðar kr. og skattgreiðslur þess um 1,4 milljarðar kr. Sé miðað við þetta og að lækkun tekjuskatta á félög samkvæmt frv. er 40% má áætla að sambærileg lækkun skatta hjá Ísal hefði orðið 560 millj. kr. Hér er því um að ræða tekjutap hjá ríkissjóði upp á 560 millj. kr. til viðbótar því tekjutapi sem fjmrn. hefur áætlað vegna skattbreytinganna. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Er það ekki rétt skilið að í útreikningum fjmrn. sé ekki gert ráð fyrir því að stóriðjufyrirtækin eins og Ísal og Norðurál séu með í þeim útreikningum sem sýna tekjutap upp á 2,7 milljarða, og getur ekki verið um umtalsvert tekjutap að ræða til viðbótar ef Ísal kýs að ganga inn í þetta nýja skattaumhverfi? Ég sé ekki betur af þeim sérstöku samningum sem gerðir hafa verið við Ísal en að þeir hafi til þess fulla heimild. Við sýnum í töflu í nál. hvaða áhrif þetta hefði og þá erum við að miða við skattlagningu eins og hún var miðuð við hagnað Ísals á þessu ári sem vel má vera að verði annar á næsta ári. Miðað við þær forsendur og tölur sem við höfum breytist þetta í þá veru, skipt eftir kjördæmum, að skattatapið vegna Reykjaness, ef við lítum á það umdæmi, er 560 millj. kr. meira og skattatap ríkissjóðs er á bilinu 500--600 millj. Gerir hæstv. fjmrh. ráð fyrir að Ísal muni óska eftir því að taka upp skattasamningana sem við þá eru og hvað áætlar hæstv. fjmrh. að það þýði í auknu tekjutapi fyrir ríkissjóð miðað við það að lækka skatthlutfallið úr 30% í 18%? Það kom fram hjá mörgum umsagnaraðilum að óvissa sé um að þessar skattalækkanir muni leiða til svo mikilla aukinna efnahagsumsvifa að þau séu metin á 3,5 milljarða kr. eins og fjmrh. gerir. Meðal annars er vísað til þess að lækkun á skatthlutfalli úr 45% í 30% á síðasta áratug hafi átt verulegan þátt í efnahagsuppsveiflu liðinna ára. Þjóðhagsstofnun bendir á í umsögn sinni að tekjuauki af auknum efnahagsumsvifum sé óviss og fyrir vikið sé hyggilegt að áætla hann varlega. Stofnunin bendir á að þó að gert sé ráð fyrir auknum umsvifum í efnahagslífinu fylgi því á hinn bóginn meiri viðskiptahalli, aukinn þrýstingur á laun og meiri verðbólga. Þetta leiði aftur til meiri ríkisútgjalda og auki halla á rekstri ríkisins. Í ljósi efnahagsþróunar að undanförnu og með hliðsjón af reynslu annarra þjóða bendir Þjóðhagsstofnun á að óbeinu áhrifin gætu orðið minni þar sem heimili og fyrirtæki eru mörg hver skuldsett og því líkur á því að skattalækkanir skiluðu sér ekki í meiri umsvifum heldur yrðu notaðar til að greiða niður skuldir. Það er auðvitað alveg rétt hjá Þjóðhagsstofnun að heimilin og fyrirtækin eru orðin mjög skuldsett. Það er umhugsunarvert, herra forseti, að í tíð þessarar ríkisstjórnar eða frá árinu 1995 hafa skuldir heimila aukist um helming og eru núna að nálgast 700 milljarða kr. og skuldir á hvert mannsbarn eru orðnar 2,4 millj. kr. Seðlabankinn segir í umsögn sinni að hugsanlegt sé að jákvæð tekjuáhrif verði minni hér á landi en í flestum öðrum þróuðum ríkjum vegna þess að skattar á fyrirtæki séu þegar tiltölulega lágir. Líka er ljóst að skattalækkanir setja meiri kvaðir á stjórn peningamála og gætu minnkað svigrúm til vaxtalækkana. Það kemur fram bæði í umsögn frá Þjóðhagsstofnun og Seðlabanka. Ég vil þá halda því til haga sem fram kom í svari Þjóðhagsstofnunar við fyrirspurn minni að meðalvextir á lán þyrftu að lækka um um það bil 0,4% til að skila fyrirtækjum og heimilum 8 milljarða kr. ávinningi á tveggja ára tímabili í formi lægri vaxtakostnaðar eins og þessar skattalækkunartillögur kosta ríkissjóð. ASÍ gerði í umsögn sinni að umtalsefni þau efnahagsumsvif sem hér er verið að ræða um, að þau séu metin á 3,5 milljarða kr. og bendir á í umsögn sinni að ólíku sé saman að jafna nú og í efnahagssveiflunni á fyrri árum sem verið er að vitna til. Íslenska hagkerfið hafi þá verið að sigla inn í skeið mikils hagvaxtar þegar þær skattalækkanir áttu sér stað og honum hafi fylgt mikil aukning á hagnaði fyrirtækja. Varhugavert sé að gefa sér að svo verði á næstu árum þar sem líklegra sé að á næsta ári verði hér ekki mikill hagvöxtur. ASÍ gagnrýnir líka í umsögn sinni að þessar aðgerðir muni leiða til samdráttar í stað eflingar atvinnulífsins. Ástæðan sé einföld. Skattur á launaútgjöld fyrirtækja hafi nákvæmlega sömu áhrif og launahækkunin sjálf, þ.e. kostnaður fyrirtækja hækki og rík tilhneiging sé hjá stjórnendum að velta slíkum skattahækkunum bent út í verðlagið og leiði það til þess að kaupmáttur almennings minnkar. Lækkun tekjuskatts fyrirtækja hjálpi hér lítið því að minnkandi tekjur fyrirtækjanna hafi miklu umfangsmeiri áhrif á fjárfestingarákvarðanir heldur en tekjuskattur af væntum afrakstri. Ég spyr, herra forseti, hæstv. fjmrh. miðað við þessa umsögn ASÍ og að kjarasamningar eru nú í uppnámi, m.a. vegna aukinnar verðbólgu: Hvaða áhrif hefur það á þær viðræður sem væntanlega eiga sér stað milli aðila vinnumarkaðarins og ríkisstjórnarinnar að hækka tryggingagjaldið með þeim áhrifum sem ASÍ er hér að lýsa? Verðlagsáhrifin af þessu eru nokkur og Þjóðhagsstofnun metur það að þetta leiði til hækkunar um 0,3--0,4%, það séu verðlagsáhrifin af hækkun á tryggingagjaldinu. Það er líka umhugsunarvert þegar þessar skattalagabreytingar skila svo litlu til fólks með lægstu tekjurnar að það skuli þá þurfa að bera slíka hækkun í tryggingagjaldi í formi hærra verðlags sem rýrir auðvitað kjör þeirra. Ég spyr, herra forseti, hæstv. fjmrh. hvort hann telji ekki að hækkun á tryggingagjaldi geti sett kjarasamningana í meira uppnám en þeir eru í núna og vísa þar til umsagnar ASÍ. Ríkisskattstjóri bendir á að skattalækkunin á 10. áratugnum átti ekki að leiða til skattalækkana því að samhliða var skattstofninn breikkaður. Jafnframt benti ríkisskattstjóri á að hæpið sé að heimfæra tekjusveiflu og uppgang í efnahagslífi til skattalækkana. Engar óumdeildar kenningar séu til um að samasemmerki sé milli aukinna umsvifa og skattalækkana. Þetta fannst mér nauðsynlegt, herra forseti, að kæmi fram vegna þess að í fskj. frá fjmrn. er lagt verulega upp úr því að skattalækkanir skili sér í auknum efnahagsumsvifum sem metin eru á 3,5 milljarða kr. Ég spyr hæstv. ráðherra: Getur hann skýrt það nánar út heldur en kemur fram í frv. og greinargerð hvenær vænta megi þá að þessi áhrif komi fram? Er það á árinu 2003? Er það á árinu 2004 eða er það eitthvað síðar? Þetta er veigamikill þáttur í því þegar maður er að meta tekjuáhrifin á ríkissjóð af skattalagabreytingunum. Eitt helsta markmið frv. er að skattalækkun í tekjuskatti hafi veruleg áhrif til þess að laða hingað erlend stórfyrirtæki. Það er vissulega markmið sem ber að stefna að. En ég spyr: Getur verið að þær væntingar sem menn hafa í því efni, og fram koma í frv., séu of miklar? Ég vísa þar í embætti ríkisskattstjóra sem var beðið að leggja mat á áhrif þessara breytinga á erlendar fjárfestingar. Í umsögn embættisins kemur fram að áhrif skatta á erlendar fjárfestingar ráðist ekki eingöngu af íslenskum lögum heldur einnig af þeim ákvæðum sem við eiga í heimaríki fjárfestisins og reglum í alþjóðaskattlagningu svo sem tvísköttunarsamningum. Orðrétt segir síðan, með leyfi forseta: ,,Flest ríki á Vesturlöndum hafa sömu grunnreglu varðandi skattskyldu, þ.e. að þegnarnir eru skattlagðir á grundvelli allra tekna þeirra svo sem þeirra er aflað. Enn fremur áskilja þau sér rétt til þess að skattleggja allar tekjur sem uppruna eiga í landinu óháð því hver er eigandi þeirra. Þetta þýðir að tekjur sem erlendir aðilar afla hér á landi eru skattskyldar í heimalandi fjárfestisins. Flest ríki taka í löggjöf sinni eða á grundvelli samninga tillit til skatta sem viðkomandi skattaðili greiddi í því landi sem tekjurnar eru upprunnar í. Áhrifin á arðsemi fjárfestingarinnar ráðast m.a. af því hvernig það er gert. Í sumum tilvikum, t.d. í Bandaríkjunum og Írlandi, er það gert með því að veita skattfrádrátt sem svarar til þess skatts sem greiddur var í upprunalandinu. Í þeim tilvikum hefur skattalækkun í upprunalandinu engin áhrif á fjárfestinn. Í öðrum tilvikum eru arðgreiðslur til móðurfélags undanþegnar skatti og áhrifin ráðast þá af þeim skatthlutföllum sem í löndunum gilda. Lækkun skatta á lögaðila hefur því þegar um er að ræða erlendan eiganda tvíþætt áhrif. Hluti lækkunarinnar skilar sér í auknum skatttekjum hjá heimalandi fjárfestisins og hluti hjá fjárfestinum sjálfum.`` Einnig er athyglisvert í þessu sambandi að Bandaríkin undanþiggja ekki tekjur erlendra dótturfélaga skattlagningu heima fyrir en veita frádrátt frá greiddum skatti sem nemur þeim skatti sem dótturfélagið greiddi í upprunalandi teknanna. Orðrétt segir ríkisskattstjóri síðar í umsögn sinni, með leyfi forseta: ,,Lækkun skatta á félög í upprunalandinu hefur því engin áhrif á heildarskattgreiðslur félaganna, móður- og dótturfélags, en færa skatttekjurnar frá upprunaríkinu til þess ríkis þar sem eigandinn hefur heimilisfesti og gefur það því ekki tilefni til gagnráðstafana.`` Í öðru lagi kemur fram í umsögn ríkisskattstjóra að ríki sem hafa svokallaða CFC-löggjöf geta skattlagt hagnað dótturfélaga sem starfa á lágskattasvæðum með tekjum móðurfélagsins heima fyrir. Slíkum reglum er fyrst og fremst beint gagnvart fjármálafélögum sem ekki eru með neina raunverulega starfsemi í því ríki sem þau eru skráð í. Herra forseti. Hvaða niðurstöðu er þá hægt að draga af þessu? Hún er einfaldlega sú, að mínu mati, að þó að skattbreytingarnar hér á landi kunni að örva erlendar fjárfestingar í einhverjum mæli er vafasamt að þær leiði til þess að erlendir fjárfestar muni hópast hingað af þeim sökum. Mig langar næst að víkja að sköttum á einstaklinga en á síðasta áratug hefur tekjuskattur einstaklinga sem hlutfall af landsframleiðslu vaxið úr rúmlega 8% í tæplega 13% eins og ég nefndi fyrr í máli mínu. Hjá öðrum OECD-ríkjum í Evrópu er hann nú um 10%. Ríkisskattstjóri hefur að ósk fulltrúa Samfylkingarinnar skilað til nefndarinnar áliti sínu á hver sé líkleg þróun í tekjusköttum einstaklinga vegna þessa og næsta árs. Þar kemur fram að við álagningu á þessu ári var almennur tekjuskattur og útsvar samtals um 95,5 milljarðar kr. og skattstofninn tæpir 394 milljarðar kr. Þá var meðalskatthlutfallið um 24,2%. Það sem mér finnst athyglisvert í þessu er að þó að tekið sé tillit til þeirrar skattalækkunar sem einstaklingar fá um næstu áramót, 0,33%, yrði meðalskatthlutfallið á næsta ári engu að síður um 24,8% eða 0,6% hærra en á þessu ári þrátt fyrir þá skattalækkun sem einstaklingarnir fá. Ef gert er ráð fyrir að persónuafsláttur hækki eins og nú er gert ráð fyrir í lögum má reikna með að tekjuskattur og útsvar hækki um 13% að óbreyttum skatthlutföllum og verði þá 108 milljarðar króna. Auknar tekjur af tekjusköttum einstaklinga milli ára eru því um 11 milljarðar kr. þrátt fyrir lækkun á almenna skatthlutfallinu í tekjuskatti um 0,33%. Það sem er auðvitað umhugsunarvirði hér á landi er það að láglaunafólki með 90 þús. kr., lífeyrisþegum, öldruðum og öryrkjum sem eingöngu hafa sér til framfærslu lífeyri almannatrygginga, skuli vera gert að greiða í skatta sem samsvarar 1 milljarði kr. Er það forsvaranlegt í velferðarríkinu Íslandi að fólk sem býr við sultarkjör sem eru þannig að ekki nást endar saman milli mánaða skuli greiða 1 milljarð í tekjuskatt? Það gerist á sama tíma og verið er að létta sköttum af fyrirtækjum eins mikið og raun ber vitni hjá þessari ríkisstjórn. Það er líka ljóst þegar litið er til skattalækkana sem voru fyrir nokkrum árum, 1997, að þetta fólk greiddi raunverulega þá tekjuskattslækkun sem þeir tekjuhærri fengu vegna þess að skattleysismörkin voru fryst. Mér finnst orðið tímabært, herra forseti, að skoðað verði hvernig hægt er að draga úr sköttum hjá fólki sem er með þessar tekjur. En það er eins og reiknimeistarar og embættismenn geti aldrei fundið leið eða reiknað út hvernig hægt er að lækka skatta sérstaklega á þetta fólk þó að alltaf virðist vera auðvelt að finna leiðir og reikna út skattaívilnanir og skattalækkanir fyrir þá sem betur eru settir. Til marks um óréttláta skattastefnu þessarar ríkisstjórnar er ástæða til að halda því til haga að á árinu 1995 þegar þessi ríkisstjórn tók við greiddu lífeyrisþegar, sem eingöngu höfðu sér til framfærslu lífeyri almannatrygginga, engan skatt. Nú er svo komið að þessi hópur greiðir í skatta sem samsvarar lífeyri almannatrygginga í einn mánuð, þ.e. eins mánaðar framfærslueyrir þessa fólks sem það fær úr tryggingum, 70 þús. kr., fer í ríkiskassann. Mér finnst, herra forseti, að þetta sé til skammar og mér finnst að okkur beri skylda til þess í þinginu, stjórnarflokkunum og stjórnarandstöðunni, að setjast yfir það hvernig hægt er að draga úr skattbyrði þessa fólks og lækka hjá því skattana. Við leggjum það til í tillögum okkar, fulltrúar Samfylkingarinnar, að það verði gert. Og við leggjum til í ákvæði til bráðabirgða, herra forseti, að sest verði yfir það verkefni og að skipuð verði nefnd með fulltrúum allra stjórnmálaflokka, aðila vinnumarkaðarins og samtaka öryrkja og aldraðra sem hafi það verkefni að kanna hvaða leiðir eru færar til að afnema eða lækka verulega skatta á launafólki og lífeyrisþegum með tekjur undir lágmarkslaunum. Mér finnst við öll hafa skyldur til þess við það fólk sem er gert að bera 1 milljarð í skatt meðan verið er að lækka skatta á þeim sem betra hafa það í þjóðfélaginu, stóreignamönnum og stóreignafólki. Mér finnst okkur bera skylda til þess. Ég er alveg viss, herra forseti, um að það er hægt að ná um það þjóðarsátt í þjóðfélaginu, og ég er viss um að við höfum hér færa reikningsmenn sem geta reiknað út hvaða leið eigi að fara, hvort það er í endurgreiðslu, í eftiráálagningu eða lækkun á sköttum. Það er gert í löndum eins og Finnlandi og Bandaríkjunum, þar er farin sérstök leið til þess að hlífa láglaunafólki við skatti. Tillögur ríkisstjórnarinnar ganga út á það að hækka frítekjumörk í hátekjuskatti þegar á næsta ári vegna tekna þessa árs. ASÍ mótmælir þessari skattalækkun til þeirra sem eru betur settir á sama tíma og ekkert er gert fyrir þá sem minna hafa. Með því að fara þessa leið er verið að lækka skatta á einstaklinga með hærri tekjur um 600 millj. kr. Í svari ríkisskattstjóra við fyrirspurn okkar í 1. minni hluta kemur fram að þessi breyting leiðir til þess að þeir sem eru með 2 millj. kr. í tekjur fá 6.600 kr. skattalækkun eða meðallækkun á skatthlutfalli um 0,3%. Á sama tíma fá þeir sem eru með 8 millj. kr. í tekjur skattalækkun sem nemur 104 þús. kr. Hjá þeim sem njóta góðs af þessari hátekjuskattslækkun er meðallækkun á skatthlutfalli þeirra um 1,2% en hjá þeim sem eru með 2 millj. ekki nema 0,3%. Við í minni hlutanum spyrjum: Er ekki eðlilegt --- miðað við stöðu ríkissjóðs nú og miðað við það að lítið er gert fyrir þá sem eru tekjulægstir --- að fresta þessari lækkun hjá þeim sem greiða hátekjuskatt, þ.e. að fresta því að hækka frítekjumörkin í hátekjuskatti? Við leggjum það til, herra forseti, að þessi hækkun á frítekjumörkum gangi ekki fram fyrr en á árinu 2004. Við teljum miklu nær, eins og við leggjum til, að stíga skref til að lækka meira almennan tekjuskatt á árinu 2003 sem við leggjum til að verði lækkaður um 0,25%. ASÍ bendir á það í umsögn sinni að hér sé ekki um að ræða meðaltekjur eins og þær eru skilgreindar af kjararannsóknarnefnd og segir orðrétt í umsögn sinni, með leyfi forseta: ,,Því hefur verið haldið fram að hátekjuskatturinn sé í raun bara skattur á meðaltekjur. Það er tvennt sem villir mönnum sýn hvað þetta varðar. Annars vegar virðast margir ekki átta sig á því að þegar hátekjuskattur er reiknaður fyrir fólk í sambúð, þá eru tekjur beggja aðila lagðar saman og það sem er yfir tvöföldum hátekjumörkum 2 x 280 þúsund á mánuði (tekjur ársins 2000) er skattlagt með hátekjuskattsprósentunni 7% aukalega.`` Herra forseti. ASÍ heldur því fram og vísar þar til kjararannsóknarnefndar að þeir hópar sem ná upp að og yfir hátekjuskattsmörkin í launum séu ekki fjölmennir. Í töflu sem fylgir nefndarálitinu og fylgdi umsögn þeirra kemur fram að á árinu 2000 voru meðalatvinnutekjur hjóna og sambýlisfólks samtals 379.417 kr. á mánuði og meðalatvinnutekjur einstæðra foreldra 136.083 kr. á mánuði. Ef eingöngu er horft á meðaltekjur allra sem greiða tekjuskatt nettó eftir að bætur hafa verið dregnar frá tekjuskatti eru þær aðeins 193 þús. kr. á mánuði. En hátekjuskattur greiðist nú eftir þessa breytingu á tekjur sem eru yfir 322 þús. hjá einstaklingum og 640 þús. hjá hjónum, ef ég man þetta rétt. Herra forseti. Ég nefndi að Samfylkingin leggur þess í stað til að lækka frekar á árinu 2003 almennan tekjuskatt einstaklinga og það er í samræmi við stefnu Samfylkingarinnar sem m.a. var samþykkt á síðasta landsfundi flokksins. Samfylkingin hefur rutt brautina fyrir því að þeir sem nýta takmarkaðar auðlindir í sameign þjóðarinnar greiði fyrir það sérstakt gjald. Stefna flokksins er að svigrúminu sem það skapar verði varið til að lækka tekjuskatta einstaklinga. Í samræmi við það leggur 1. minni hluti til að á árinu 2003 verði stiginn frekari áfangi í lækkun á almennum tekjusköttum einstaklinga og hann verði fjármagnaður með gjaldi sem tekið verði fyrir nýtingu fiskstofna. Í þeirri niðursveiflu sem nú er hafin í efnahagslífinu og samdrætti í hagkerfinu ætti það að hafa jákvæð áhrif á atvinnulífið og eftirspurn í hagkerfinu. Þetta er til dæmis í samræmi við þá leið sem nú er áformuð af ríkisstjórninni í Danmörku sem hyggst lækka nokkuð tekjuskatt á einstaklinga til að svara lægð í efnahagslífinu, herra forseti. Ég vil spyrja, herra forseti, hæstv. fjmrh. hvort hann geti verið sammála þessu mati hægri stjórnarinnar í Danmörku sem ætlar að lækka tekjuskatt á einstaklinga til að svara lægð í efnahagslífinu, hvort hann telji það skynsamlega leið. En samtök atvinnulífsins þar hafa lýst stuðningi við þá leið. Herra forseti. Ég vil næst víkja að því sem mjög var rætt í nefndinni og kom mjög fram í umsögnum, þ.e. þeim mun sem orðinn er á skatthlutfalli launafólks og fyrirtækja sem er orðinn nærri 23%. Eitt af því sem erfitt er að sætta sig við í skattatillögum ríkisstjórnarinnar er að verið er að færa skattbyrði í auknum mæli af fjármagni og eignum yfir á vinnuafl og launatekjur. Mesti munur á skatthlutfalli einstaklinga og lögaðila, nái skattatillögur ríkisstjórnarinnar fram að ganga, verður tæplega 23%. Þjóðhagsstofnun segir í umsögn sinni að það sé umhugsunarefni hversu mikið misræmi verði á milli skattlagningar einstaklinga og fyrirtækja með þessum breytingum. Verið er að færa sífellt stærri hluti heildarskattheimtu yfir á tekjuskatt einstaklinga og hann er orðinn langtum stærri hluti af þjóðarframleiðslu en hann var fyrir nokkrum árum. Vegna meiri skattheimtu af einstaklingum eru skattleysismörkin nú lægri og meðalskatthlutfallið hærra en áður. Fyrsti minni hluti óskaði eftir umsögn ríkisskattstjóra um hvort 22--23% munur á skattlagningu einstaklinga og félaga þekktist annars staðar og hver væri algengur munur. Þar kemur nokkuð athyglisvert í ljós. Fram kom í svarinu að yfirleitt er munur á skattlagningu launatekna og heildarskattlagningu tekna af atvinnurekstri öfugt við það sem stefnt er að í frumvarpinu, þ.e. skattur á hagnað af rekstri er hærri en skattur á launatekjur. Mér finnst það umhugsunarvirði, herra forseti, í þeim breytingum sem hér er verið að gera að almennt hjá öðrum þjóðum sé munur á skattlagningu launatekna og heildarskattlagningu í þá veru að skattur á hagnað af rekstri er hærri en skattur á launatekjur. Í flestum löndum eru sameignarfélög ekki sjálfstæðir skattaðilar en hagnaður þeirra skattlagður með öðrum tekjum viðkomandi einstaklinga. Arður á söluhagnað er í flestum löndum skattlagður eins og launatekjur eða sérskattaður með 20--25% til viðbótar við 25--35% skatt á félagið þannig að heildarskattlagningin er 40--50% sem er svipað eða hærra en hæsta skattþrep einstaklinga í flestum löndum. Þegar ríkisskattstjóri er spurður um þennan mismun í skattlagningu, hvaða möguleika hann sjái á úrbótum, er svarið þetta, með leyfi forseta: ,,Eina raunhæfa úrbótin til lengri tíma litið er að afnema mismun á skattlagningu einstaklinga eftir því hvernig tekjur þeirra eru til komnar. Það má t.d. gera með því að hafa skattlagningu á einstaklinga og sameignarfélög hina sömu og stilla skattlagningu hlutafélaga og fjármagnstekjuskatt þannig af að heildarskattlagning slíkra tekna sé hin sama og almennra tekna. Meðal ráðstafana, sem að auki gætu dregið úr mismuninum og tilhneigingu til að flytja til tekjur má nefna: Að allar tekjur, þar með taldar fjármagnstekjur, séu gerðar að andlagi sérstaka tekjuskattsins. Að rekstrarhagnaður sameignarfélaga sé gerður að andlagi sérstaka tekjuskattsins og látinn skerða bætur eins og aðrar tekjur.`` Þetta álit ríkisskattstjóra staðfestir ótvírætt að stjórnarflokkarnir eru á rangri braut með skattastefnu sinni, sem stuðlar að ósanngirni og ójafnræði í skattlagningu bæði milli atvinnugreina og milli einstaklinga og lögaðila. Herra forseti. Ég vil þá víkja að yfirfærslu á einkarekstri yfir í einkahlutafélög en það mál var einna mest rætt í nefndinni. Mikil lækkun á tekjuskatti lögaðila eins og nú er fyrirhuguð mun ein og sér hvetja einstaklinga í rekstri til að breyta rekstrinum í hlutafélag og færa með því hluta launa yfir á hagnað og arð og greiða þannig lægri skatta. Skattalegt hagræði og möguleikar til skattasniðgöngu eru svo miklir með þessum breytingum að leiða má að því líkur að einstaklingsrekstur leggist af með flutningi hans yfir í einkahlutafélög. Þetta er alvarleg þróun sem m.a. embætti ríkisskattstjóra, skattrannsóknarstjóri, skattstjórar, Þjóðhagsstofnun, Seðlabanki og ASÍ vara öll við í umsögnum sínum. Skattstjóri Vesturlandsumdæmis orðar það svo í umsögn sinni að þessi breyting muni kalla á stórfelldan flutning atvinnurekstrar frá einstaklingsformi til félagaforms. Skattstjórinn í Reykjanesumdæmi segir í umsögn sinni að oft sé megintilgangurinn með stofnun einkahlutafélags sá að takmarka ábyrgð og skapa betri skilyrði til að komast hjá réttum skattgreiðslum, koma einkaútgjöldum til frádráttar og skapa skattahagræði með ýmiss konar fjármálagerningum við hlutafélagið. Ríkisskattstjóri telur að aukinn munur í skattlagningu tekna muni leiða til aukinna vandamála við skattframkvæmd, sem erfitt og tafsamt verði að bregðast við. Líkleg afleiðing af þessum aukna mismun sé enn frekari flutningur á einstaklingsrekstri í félagsform og meiri tilhneiging en áður til að dulbúa launatekjur sem tekjur af atvinnurekstri. Ljóst er einnig að þessi breyting mun ýta undir gerviverktöku og auka skattasniðgöngu. Það kom m.a. fram hjá skattstjóra Reykjanesumdæmis. Jafnframt taldi hann --- og það er athyglisvert því að ríkisstjórnin telur að með því að herða reglur um reiknað endurgjald megi koma í veg fyrir óeðlilega yfirfærslu úr einstaklingsrekstri í einkahlutafélög --- að þótt herða ætti á reglum um reiknað endurgjald mundi það ekki miklu breyta um afleiðingar þessara breytinga. ASÍ lýsir sig algjörlega mótfallið þessum breytingum. Það telur nauðsynlegt að herða og skýra öll ákvæði sem snúa að einstaklingshlutafélögum. Í umsögn ASÍ kemur líka fram að búast megi við mikilli aukningu á fjölda einkahlutafélaga og sömuleiðis vandamála sem snerta launagreiðslur til eigenda. Í umsögn Reykjavíkurborgar kemur fram að þessar breytingar muni leiða til þess að einstaklingsrekstur muni hreinlega leggjast af. Áhrifanna gætir víða. Tryggingastofnun ríkisins bendir þannig á í umsögn sinni að þegar um einkahlutafélag er að ræða skipti máli hvernig afraksturinn skiptist á milli reiknaðs endurgjalds og arðgreiðslna. Ástæðan sé sú, að einungis 50% arðstekna koma til útreiknings þeirra tekna sem skerða tekjutengda bótaflokka. Skerðing bóta vegna tekna verður því minni hjá aðila sem fær endurgjald frá rekstri í formi arðgreiðslu frá einkahlutafélagi en hjá þeim sem fær endurgjald í formi hagnaðar frá einstaklingsrekstri. Herra forseti. Ljóst er að yfirfærsla úr einkarekstri yfir í einkahlutafélag leiðir ekki einungis til verulegra skattalækkana, heldur hefur það áhrif á bótagreiðslur í almannatryggingakerfinu og skattkerfinu, eins og greiðslur vaxta- og barnabóta. Með því að taka verulegan hluta tekna út í formi arðs og söluhagnaðar skapast því einnig möguleikar til ýmissa tekjutengdra bótagreiðslna. Skattstjórinn í Reykjanesumdæmi vekur einnig athygli á hvernig menn leika sér með tilfærslur milli reiknaðs endurgjalds og hagnaðar á skattframtölum, allt eftir því hvort er hagstæðara fyrir þá sem sýnir okkur að þeir geta raunverulega ákveðið sjálfir hve mikið þeir áætla sér í tekjur og hve mikið í hagnað með lægra skatthlutfalli. Við bendum á það í nefndarálitinu hvernig þessi þróun hefur verið allt frá 1985. Ríkisskattstjóri var beðinn um álit á breyttum reglum um reiknað endurgjald, en í breytingartillögum meiri hlutans er gert ráð fyrir hertum reglum þar að lútandi. Og hvað segir ríkisskattstjórinn um það? Ég vitna orðrétt til hans, með leyfi forseta: ,,Reglur um reiknað endurgjald eru tilraun til að draga úr tilfærslum úr launum í rekstrarhagnað. Bættar reglur um þær eru mikils virði en munu aldrei leysa úr vandamálinu. Eðli máls samkvæmt verða slíkar matsreglur ætíð lágmark þannig að einhver hluti launa mun færast yfir í rekstrarhagnað. Auk þess eru slíkar reglur erfiðar í framkvæmd og munu kosta mikið. Fjöldi einstaklinga í rekstri er yfir 25.000 og einkahlutafélög og sameignarfélög eru yfir 10.000. Búast má við að álag á skattstofur og yfirskattanefnd aukist stórlega og verður óhjákvæmilegt að gera ráð fyrir því í fjárveitingum þegar á næsta ári. Hluti af þeim fyrirsjáanlega tekjutilflutningi sem bent hefur verið á er þess eðlis að reglur um reiknað endurgjald eða aðrar aðgerðir skattyfirvalda hafa ekkert að segja. Breyting á einkarekstri í sameignarfélag eða einkahlutafélag er eingöngu háð ákvörðun viðkomandi aðila og hafa skattyfirvöld ekkert um slíka formbreytingu að segja. Tilfærsla á tekjum úr hagnaði af einkarekstri í hagnað félags er því alveg óháð reglum um reiknað endurgjald og þær því engin vörn gagnvart tekjutapi sveitarfélaga og ríkis af þeim ástæðum.`` Herra forseti. Ljóst er af framangreindu að vandamálið stendur að stærstum hluta eftir þótt reynt sé að herða að reglum um reiknað endurgjald, auk þess sem það skapar mikil vandamál í allri framkvæmd í skattkerfinu, enda reglurnar mjög matskenndar. Herra forseti. Meira jafnræði í skattlagningu milli lögaðila og einstaklinga og milli tekna af fjármagni og launa mundi girða fyrir óeðlilega yfirfærslu úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög með tilheyrandi skattasniðgöngu. Fyrsti minni hluti leitaði eftir útreikningum hjá embætti ríkisskattstjóra á áhrifum þess að einkarekstri væri breytt í einkahlutafélög. Þar kemur fram að ef allir þeir sem við álagningu þessa árs hefðu haft skattalegt hagræði af því, og höfðu tekjur yfir skattleysismörkum, hefðu breytt einkarekstri í einkahlutafélag hefði það þýtt rúmlega 1 milljarðs kr. tekjutap fyrir sveitarfélög og 500 millj. kr. tap fyrir ríkissjóð. Spurningin er hvort tekjuáhrifin af þessum breytingum sem fram koma í fylgiskjali frá fjmrn. séu ekki vanáætluð. Herra forseti. Við vörum því alvarlega við afleiðingum þessara breytinga og teljum að þessi skattaaðgerð ríkisstjórnarinnar muni í senn auka ójafnræði í skattlagningu og stuðla að skattasniðgöngu með tilheyrandi tapi fyrir ríki og sveitarfélög. Herra forseti. Sýnt er fram á það í nál. sem ég ætla ekki að fara ítarlega í hvaða áhrif þetta getur haft á gróða kvótaeigenda vegna skattalækkana. Þar er sýnt fram á með útreikningum bæði Þjóðhagsstofnunar og embættis ríkisskattstjóra að þetta gæti þýtt 18--26 milljarða skattalækkun miðað við markaðsvirði aflaheimilda í dag ef þær yrðu allar seldar og um leið og Alþingi samþykkir þessa skattalækkun hefur kvótaeigendum verið færð á silfurfati skattalækkun upp á 18--26 milljarða kr., hvort sem þeir svo kjósa að eiga kvótann lengur eða skemur eða hvort þeir leysa strax til sín skattalækkunina með því að selja kvótann. Þar sem skattkvöðin sem á kvótanum hvílir lækkar mun þessi breyting leiða til þess að verð mun hækka jafnt á kvóta sem hlutabréfum í fyrirtækjum sem eiga kvóta. Þar með mun söluhagnaður eigendanna hækka. Ekki er ólíklegt, herra forseti, að eigendur fyrirtækja nýti sér þessa miklu skattalækkun og selji úr þeim eignir sem hafa verið afskrifaðar og fela því í sér óskattlagðan hagnað frá fyrri árum. Sama á við um kvótann. Vel má því vera að kvótaeigendur nýti þá hagstæðu stöðu sem skapast með skattalækkuninni og innleysi fyrr en seinna til sín gróðann af þessari gjöf sem ríkisstjórnin er að færa þeim. Herra forseti. Ég vík þá næst að tryggingagjaldinu. Við teljum varhugavert við núverandi aðstæður að hækka tryggingagjald. Fram kemur í nál. útreikningar frá embætti ríkisskattstjóra á áhrifum hækkunar á tryggingagjaldi. Þar er að finna töflu sem ég fór aðeins yfir í upphafi þessara umræðna. Hún sýnir ljóslega að það eru fyrst og fremst fyrirtæki sem skila verulegum hagnaði á höfuðborgarsvæðinu sem hafa ávinning af breytingunni. Norðurland eystra, Austurland og Vestmannaeyjar tapa á henni. Hér er því greinilega á ferðinni sérstakur landsbyggðarskattur. Hann staðfestir betur en allt annað að það er engin innstæða á bak við tal stjórnarliða um að nauðsynlegt sé að rétta hlut landsbyggðarinnar. Útreikningar embættis ríkisskattstjóra sýna líka að hækkun á tryggingagjaldi verður þungbær fyrir fyrirtæki, sennilega flest lítil og meðalstór, sem eru með mikla launaveltu og greiða þar af leiðandi hátt tryggingagjald. Sömuleiðis á einyrkja og þá sem taka laun samkvæmt verktakagreiðslum. Hækkun tryggingagjalds á þessa aðila stendur í verulegum mæli undir tekjuskattslækkun stórra fyrirtækja sem skila miklum hagnaði, en þau hagnast fyrst og fremst á þessum skattbreytingum ríkisstjórnarinnar. Fyrsti minni hluti varar mjög við því að fyrirtæki í nýsköpun og þekkingariðnaði fara sérstaklega illa út úr fyrirhugaðri hækkun á tryggingagjaldinu. Það er röng skattastefna og gengur gegn því sem Samfylkingin vill leggja áherslu á. Allir vita að framtíðarmöguleikar þjóðarinnar og bætt lífskjör liggja fyrst og fremst í því að hlúa að mannauð og menntun þjóðarinnar. ASÍ, eins og ég hef farið hér inn á, gagnrýnir hækkun tryggingagjaldsins í umsögn sinni og telur að með því sé verið að hækka launakostnað fyrirtækja án þess að það skili sér í bættum kjörum launafólks. Með þessu sé ríkissjóður líka að þrengja að því svigrúmi sem aðilar vinnumarkaðarins hafa til að semja um bætt kjör launafólks. ASÍ bendir á, eins og ég nefndi áðan, að áhrif hækkunar tryggingagjalds á vísitölu neysluverðs séu þau sömu og ef um launahækkun til launafólks væri að ræða. Með þessari breytingu yrði því kaupmáttur launafólks skertur. Alþýðusamband Íslands leggst eindregið gegn því að þessi breyting verði að lögum. Orðrétt segir í umsögn ASÍ, og er ástæða til að vísa til þess með tilliti til þess í hvaða stöðu kjarasamningarnir eru: ,,Um slíka breytingu hlýtur að verða grundvallarágreiningur og er hún lítt til þess fallin að stuðla að sátt á vinnumarkaði.`` Samtök atvinnulífsins gagnrýna hækkun á tryggingagjaldi og telja að hún feli í sér verri rekstrarskilyrði hjá mörgum fyrirtækjum, einkum í vinnuaflsfrekri starfsemi þar sem erfitt eða ógerlegt sé að bæta kostnaðarhækkanir upp með verðhækkunum. Sama gildir um Samtök ferðaþjónustunnar. Um afstöðu Verslunarráðsins fór ég yfir áðan. Samband íslenskra sveitarfélaga hefur í umsögn sinni lagt mat á áhrifin og telur að áhrifin af tryggingagjaldinu þýði verri afkomu fyrir sveitarfélögin sem nemi 500--550 millj. kr. Síðan benda þeir á að þetta hafi áhrif til skerðingar á tekjur Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga og, eins og ég hef farið yfir varðandi einstaklingsreksturinn, þá hefur sérstaklega Reykjavíkurborg gert sérstaka útreikninga og telur að þetta geti þýtt tekjutap upp á 1.300 millj. fyrir sveitarfélögin, þ.e. bara breyting á yfirfærslunni yfir í einkahlutafélög. Herra forseti. Ég held að það sé því alveg ljóst að hækkun tryggingagjalds sé vanhugsuð af ríkisstjórn og muni leiða til erfiðleika og jafnvel uppsagna starfsfólks hjá mörgum fyrirtækjum. Samfylkingin er því mótfallin hækkun tryggingagjalds og lýsir sig andvíga henni og við teljum að með þessu, eins og ég hef bent á, sé verið að leggja sérstakan skatt á landsbyggðina. Ég hef farið yfir tekjutapið hjá sveitarfélögunum, herra forseti. Við fögnum því sem snýr að húsaleigubótum þó að það þýði tekjutap fyrir sveitarfélögin. Það var löngu kominn tími til að stíga það skref að afnema skattlagningu á húsaleigubótum en við teljum að ekki sé nógu langt gengið í að afnema skatta á þá sem verst hafa það í samfélaginu. Samfylkingin hefur margsinnis lýst yfir að af hennar hálfu komi ekki til greina að lækka skatta á fyrirtæki nema einnig verði felld niður skattskylda á fjárhagsaðstoð sveitarfélaga sem er ekkert annað en fátækraskattur, skattur sem vefur upp á sig vegna þess að fólkið getur ekki staðið undir skattinum og kemur til sveitarfélaganna til að leita fjárhagsaðstoðar til að standa undir skattinum. Svona hringavitleysa er þetta nú. Við teljum fráleitt að skattleggja þessa fjárhagsaðstoð til fátæks fólks sem ekki á fyrir allra brýnustu nauðþurftum. Hér er ekki um stórar fjárhæðir að ræða þótt farið yrði sömu leið með þetta og húsaleigubætur en þetta mundi þýða tekjutap fyrir ríkið um 120--135 millj. kr. samkvæmt lauslegu mati Þjóðhagsstofnunar. Herra forseti. Lagðar eru til veigamiklar breytingar á lækkun á eignarsköttum. Í fyrsta lagi er eðlileg og sjálfsögð breyting gerð á hækkun fríeignarmarka í eignarskatti um 20% vegna eigna í árslok 2001 til að koma í veg fyrir hækkun eignarskatta vegna sérstakrar hækkunar á fasteignamati. En herra forseti, með því er ekki að okkar viti uppfyllt loforð fjmrh. frá í sumar um að hækkun á fasteignamati muni ekki hafa áhrif til hækkunar á sköttum eða skerðingar á bótum. Ég er að rukka inn, herra forseti, loforð hæstv. fjmrh. um að gerðar yrðu ráðstafanir til að vaxtabætur mundu ekki skerðast vegna hækkunar á fasteignamati. Eftir því hefur verið ítrekað kallað í efh.- og viðskn. Herra forseti, umræðu um þetta mál má ekki ljúka án þess að fyrir liggi hvernig á því er tekið.

Það liggur fyrir í þingskjölum.

Ekki varðandi vaxtabæturnar, herra ...

Ég svaraði fyrirspurn ...

Það liggur ekki fyrir varðandi vaxtabæturnar, við höfum margítrekað farið yfir það í nefndinni. Það verður auðvitað gert aftur milli 2. og 3. umr. Herra forseti. Hæstv. fjmrh. verður þá að sýna fram á það í ræðustólnum að það sé alveg ljóst að vaxtabæturnar skerðist ekki vegna þess að samkvæmt því sem við höfum farið yfir hafa ekki verið gerðar þær ráðstafanir sem duga til þess að áhrifin af fasteignamatinu komi ekki fram í skerðingum á vaxtabótum.

Þær eiga ekkert að gera það. ... Það liggur fyrir í þingskjölum.

Má forseti biðja hæstv. ráðherra um að gefa ræðumanni frið?

Herra forseti. Við höfum ekki séð þess stað í efh.- og viðskn. Við höfum farið yfir það, ég og formaður efh.- og viðskn., að þetta mál þurfi að skoðast milli 2. og 3. umr. Mér finnst ekkert skrýtið, herra forseti, þó að hæstv. fjmrh. líði illa undir þessum umræðum vegna þess að ég vona að hæstv. ráðherra sé að uppgötva það á hvílíkum villigötum ríkisstjórnin er varðandi þessar skattalagabreytingar.

Þingmaðurinn hefur ekki fylgst með umræðunni fyrr í vetur um þetta.

Mér þykir nú bara gaman, herra forseti, að þessum frammíköllum hæstv. fjmrh. vegna þess að það staðfestir og sýnir mér að honum líður illa undir þessari umræðu.

Mér líður illa undir röfli.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. kallar það röfl þó að hér sé verið að fara ítarlega og efnislega, lið fyrir lið yfir þær skattalagabreytingar sem hæstv. ráðherra leggur til þar sem vitnað er í umsagnir og álit stofnana í þjóðfélaginu, sem hæstv. ráðherra á að bera virðingu fyrir, eins og Þjóðhagsstofnunar, Seðlabanka, ríkisskattstjóra og fleiri aðila eins og ég hef hér gert.

Ég er að tala um þetta síðasta atriði, hv. þm. Það liggur fyrir.

Það er ágætt að hann dregur í land, hæstv. ráðherrann. 
            

Enn á ný biður forseti þingheim að gefa hljóð þannig að hv. þm. geti haldið áfram ræðu sinni.

Herra forseti. Ég ítreka að þetta þarf að skoðast milli 2. og 3. umr. Líka það að fasteignamatið hefur áhrif á erfðafjárskattinn og stimpilgjöldin, og ráðstafanir hafa verið gerðar til þess að það hafi ekki áhrif á þá skattstofna. Verið er að lækka almenna eignarskattinn á lögaðila um helming eða úr 1,2% niður í 0,6% í árslok 2002 sem hefur í för með sér 3,1 milljarðs kr. tekjutap fyrir ríkissjóð. Afnám sérstaka eignarskattsins á einstaklinga og lögaðila leiðir til 800 millj. kr. tekjutaps ríkissjóðs. Herra forseti. Við í Samfylkingunni teljum skynsamlegra að fara hægar í að lækka eignarskatt á lögaðila en stíga fremur skref í að afnema stimpilgjöld sem nýtast mun bæði einstaklingum og atvinnurekstri, ekki síst minni fyrirtækjum eins og ég hef nefnt. Við leggjum því til í 1. minni hlutanum að lækkun á eignarskatti fyrirtækja verði með þeim hætti að hann lækki úr 1,2% í 0,9% en ekki 0,6% eins og frv. gerir ráð fyrir. Í stað þess er lagt til að þriðjungur stimpilgjalds verði afnuminn 1. janúar 2003. Af því að boðuð er lækkun á stimpilgjaldi sem á að kosta 900 millj. kr. og taka gildi 1. janúar 2003 væri fróðlegt, herra forseti, að fá fram hjá hæstv. fjmrh. --- ég vænti þess að hann hlýði á mál mitt --- hvernig á að fjármagna þá lækkun. Í umsögn ASÍ er það gagnrýnt að dregið sé úr skattlagningu á eignum og fjármagni án þess að endurskoðun sé gerð á skattlagningu fjármagnstekna. Rök ASÍ eru þau að skoða þurfi skattlagningu eigna og fjármagnstekna út frá því markmiði að það sé afrakstur eignanna sem verði skattlagður, hvort sem það er leiga, vextir eða arður, en ekki eignin sem slík. Í umsögn þeirra kemur fram að hefði áætluðu tekjutapi verið mætt að hluta til eða öllu leyti með hækkun fjármagnstekjuskatts hefði yfirbragð þessara aðgerða verið allt annað og betra. Slík skattkerfisbreyting hefði stuðlað að því að jafna samkeppnisstöðu mismunandi eignarforma á fjármálamarkaði, og einkennst af innbyrðis jafnvægi á kostum og göllum. Það er skoðun fyrsta minni hluta líkt og ASÍ að skoða eigi mikla skattalækkun eignarskatta í samhengi við fjármagnstekjuskatt. Fjármagnstekjuskattur er hvergi lægri en á Íslandi í löndum OECD, eins og ég hef rakið fyrr í máli mínu. Í löndum OECD er algeng skattlagning á arð 25%--40% og raunar allt upp í 48%. Fyrsti minni hluti telur að fremur en að hækka tryggingagjald eigi að fara þá leið til að afla tekna vegna þessara skattkerfisbreytinga, að hækka fjármagnstekjuskatt lítillega á móti verulegri lækkun á eignarskatti. Það nær mun betur markmiði jafnræðis og sanngirni í skattkerfinu. Það dregur líka úr óeðlilegum hvata til yfirfærslu úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög í þeim tilgangi að komast hjá eðlilegri skattlagningu launatekna. Slíkar skattbreytingar stuðla líka að því að bilið milli skattlagningar á laun og fjármagn verði ekki óeðlilega mikið eins og margir hafa varað við. En því meira sem bilið er, því meiri er hvatinn til að nota slíka yfirfærslu fyrst og fremst til skattasniðgöngu. Loks felst í slíkri skattkerfisbreytingu meira jafnræði í skattlagningu milli atvinnugreina. En hækkun tryggingagjalds gengur þvert á slík markmið. Fyrsti minni hluti leggur því til að í stað hækkunar á tryggingagjaldi verði fjármagnstekjuskattur hækkaður úr 10% í 16% sem gefur brúttó um 2,4 milljarða í tekjur. Er þá miðað við endurskoðaða tekjuáætlun fjárlaga fyrir næsta ár þar sem gert er ráð fyrir að fjármagnstekjuskattur gefi einum milljarði meira í tekjur á ári en áætlað var. Á móti komi sérstakt frítekjumark í fjármagnstekjuskatti. Þannig greiði einstaklingar með fjármagnstekjur að 100 þús. kr. og hjón með fjármagnstekjur að 200 þús. ekki fjármagnstekjuskatt. Með þessari leið væri verið að létta fjármagnstekjuskatti af hóflegum sparnaði en fá samt viðbótartekjur upp á 1,7 milljarða kr. Þessar tillögur mundu leiða til þess að fjármagnstekjuskattur mundi fyrst og fremst aukast hjá þeim sem eru með miklar fjármagnstekjur. Það er sýnt í töflu 11 í nál. en þar kemur fram að af 24,5 milljarða fjármagnstekjuskattsstofni eigi 10% framteljenda 16 milljarða af stofninum. 8 milljarðar skiptist því á þau 90% framteljanda sem eftir eru. Einnig má benda á að verið er að lækka verulega eignarskatt og afnema sérstakan eignarskatt. Má ætla að að verulegu leyti sé um sama fólk að ræða sem á miklar eignir, bæði í fjármagni og föstum eignum. Þannig er ljóst að í heildina tekið er ekki verið að auka skattbyrðina þrátt fyrir lítillega hækkun á fjármagnstekjuskatti sem skila mun nettó um 1,7 milljörðum eftir að tillit hefur verið tekið til frítekjugólfs. Á móti lækkuðu eignarskattar um 3,4--3,5 milljarða kr. samkvæmt þeim tillögum sem fyrsti minni hluti setur fram. Samkvæmt útreikningum frá embætti ríkisskattstjóra eru greiðendur fjármagnstekjuskatts 78.566 en þeir greiða samtals 3.290 millj. kr. Ef fjármagnstekjuskattur færi í 16% og frítekjumark yrði 100 þús. hjá einstaklingum og 200 þús. hjá hjónum, eins og fulltrúar Samfylkingarinnar leggja til, fækkaði þeim sem greiða fjármagnstekjuskatt um 55.800 manns og yrðu um 22 þús. í stað 78 þús. Hér er því um að ræða tillögu sem fækkar verulega í hópi þeirra sem greiða fjármagnstekjuskatt og er því um beina skattalækkun að ræða á stóran hóp fólks eða um 55 þús. manns miðað við skattálagningu þessa árs. Með þessari tillögu er þannig verið að stuðla að tekjuauka fyrir ríkissjóð, hlífa hóflegum sparnaði og minnka það bil sem er orðið á milliskattlagningu á fjármagni og launum. Nú kynni einhver að spyrja: Mun þetta ekki leiða til fjárflótta úr landi? Við spurðum ríkisskattstjóra um það og óskuðum eftir svörum frá embætti hans um hvort hætta væri á að hækkun fjármagnstekjuskatts mundi leiða til fjárflótta úr landi og tekjutaps af þeim sökum. Svör ríkisskattstjóra eru eftirfarandi, með leyfi forseta: ,,Varðandi hættu á því að breyting á fjármagnstekjuskatti muni hafa í för með sér fjárflótta úr landi af skattalegum ástæðum skal bent á eftirfarandi: Fjármagnstekjur íslenskra skattborgara eru skattskyldar hér á landi með sama hætti hvort sem þær eru upprunnar hér eða erlendis. Til að koma þeim undan skatti nægir því ekki að flytja féð úr landi heldur þarf einnig að leyna því og tekjum af því fyrir skattyfirvöldum hér og skattyfirvöldum viðkomandi lands sem oft eru skuldbundin til að veita íslenskum skattyfirvöldum upplýsingar. Tilfærsla á fé er því ekki nægileg heldur þarf skattsvik til viðbótar. Skattar á fjármagnstekjur eru í flestum löndum verulega hærri en hér á landi. Það hefur í þeim löndum ekki leitt til fjárflótta úr þeim í þeim mæli að það hafi verið talið tilefni til að lækka þá skatta.`` Þetta er tilvitnun í ríkisskattstjóra sem ég tel athyglisverða, að skattar á fjármagnstekjur í flestum löndum sem eru verulega hærri en hér hafa ekki leitt til fjárflótta úr þeim í þeim mæli að það hafi verið talið tilefni til í þeim löndum að lækka fjármagnstekjuskattana þess vegna. Mér finnst þetta vera lykilatriði. Skattstjóri segir hér áfram: ,,Það þýðir enn fremur að flutningur á fé til þessara landa án áframhaldandi skattskyldu hér hefði ekki skattalegt hagræði í för með sér. Til að meta líkurnar á fjárflutningum úr landi þarf að hafa í huga hvernig fjármagnstekjur hér eru samsettar og hversu líklegt er að þær verði fluttar. Um 40% fjármagnstekna eru vaxtatekjur af innstæðum í íslenskum bönkum, önnur 40% eru söluhagnaður af hlutabréfum í íslenskum félögum og um 20% eru arður af hlutabréfum í íslenskum félögum.`` Ég tel, herra forseti, að öll rök standi því til þess að fara þá leið sem við leggjum til sem þýðir að við þurfum ekki að fara þá leið að hækka tryggingagjaldið sem er óskynsamleg skattbyrði í þeirri stöðu sem við erum í núna. Þetta mun leiða til tekjuauka hjá ríkissjóði á sama tíma og við erum að létta sköttum af hóflegum sparnaði hjá 55 þúsund einstaklingum. Herra forseti. Afnám verðbreytingarfærslu er einn liður í skattatillögum ríkisstjórnarinnar. Við flytjum fyrir því rök í ítarlegu máli í greinargerðinni að ekki sé skynsamlegt við þessar aðstæður að fara út í verðbreytingarfærslu nú og er m.a. ástæða til að vitna til þess sem fram kom í DV í gær, 5. desember. Þar segir Sveinn Hannesson, framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins, að skattalækkunin verði ónýt í verðbólgunni og afnám verðbólgureikningsskila sé ótímabær eins og nú horfir. Herra forseti. Í ítarlegu máli skýrum við sjónarmið okkar líka í nál. Ég vitna þar til Seðlabanka, til Þjóðhagsstofnunar og ASÍ og það er niðurstaða okkar að geta ekki mælt með því, miðað við núverandi aðstæður, að afnema verðbólgureikningsskil. Herra forseti. Ég vil þá næst víkja að stimpilgjaldi.

Á hv. þm. mikið eftir af ræðu sinni?

Fimm til tíu mínútur.

Þá bið ég hv. þm. um að halda áfram ræðunni og við munum síðan taka matarhlé eftir á að giska tíu mínútur.

Samfylkingin er þeirrar skoðunar að stimpilgjöld séu í eðli sínu ranglát og leggist þyngra á fólk í fjárhagsþröng en aðra í samfélaginu, og þyngra á lítil fyrirtæki en stór. Við leggjum því áherslu á að þegar á næsta ári verði stigið skref í að afnema stimpilgjöld og teljum rétt að um þriðjungur stimpilgjalda verði afnuminn 1. janúar 2003. Við vísum þar til frv. sem hv. þm. Margrét Frímannsdóttir hefur flutt um afnám stimpilgjalda í áföngum en í greinargerð með frv. kemur fram að skattheimta á borð við innheimtu stimpilgjalda hefur verið á hröðu undanhaldi í OECD-ríkjunum síðustu áratugi. Slík skattheimta hefur í för með sér neikvæð áhrif, svo sem að mismuna aðilum innan lands og veikja samkeppnisstöðu fyrirtækja gagnvart erlendum fyrirtækjum. Eins og íslenskt viðskiptaumhverfi hefur þróast er óhætt að halda því fram að stimpilgjöldin séu bein samkeppnishindrun fyrir íslensk fjármálafyrirtæki, sem og íslenska útgefendur verðbréfa sem hyggjast skrá þau á erlendum mörkuðum. Þetta er líka, eins og orðað er í frv. Margrétar Frímannsdóttur, fátækraskattur vegna þess að þetta er kostnaður sem leggst t.d. á fólk í íbúðakaupum. Þess vegna teljum við að afnám á þessum skatti sem við viljum stíga myndarlegt skref í gagnist einstaklingum og heimilunum og sérstaklega litlum og meðalstórum fyrirtækjum sem síður en stærri fyrirtæki geta leitað eftir lánsfé erlendis. Tekjur af stimpilgjaldi eru áætlaðar 3,3 milljarðar kr. á næsta ári. Samkvæmt lauslega áætluðu mati greiða einstaklingar 35--40% af stimpilgjaldinu en fyrirtæki 60--65%. Herra forseti. Ég fer að ljúka máli. Niðurstaða okkar af þessu sem ég hef rakið hér ítarlega er að með vísan í fjölda álita og umsagna sem nefndinni bárust eru skattalagabreytingar ríkisstjórnarinnar að verulegu leyti vanhugsaðar, þær byggjast á þröngri hugmyndafræði og á þeim eru stórir gallar. Þær virðast fyrst og fremst henta stórfyrirtækjum í þéttbýlinu en hvorki sprotafyrirtækjum, smáum fyrirtækjum né landsbyggðinni. Hætta er líka á að áhrifin af landsbyggðarskattinum í formi tryggingagjalds geti leitt til uppsagna og aukið þannig atvinnuleysi auk þess sem verðlagsáhrifin eru verðbólguhvetjandi. Skattalagabreytingarnar fela einnig í sér stórfellt tekjutap fyrir sveitarfélögin. Fyrsti minni hluti leggur því fram viðamiklar breytingartillögur á frv. sem ná því markmiði að mismuna ekki atvinnugreinum, tryggja meira jafnræði, auka sanngirni í allri skattlagningu en ná jafnframt því markmiði að viðhalda alþjóðlegu skattaforskoti íslenskra fyrirtækja. Tillögum okkar er ítarlega lýst hér í lok nefndarálitsins og ætla ég í örstuttu máli að hlaupa á þeim. Við viljum lækka tekjuskatt fyrirtækja úr 30% í 25%. Það kostar 1,1 milljarð kr. í stað 2,7 milljarða kr. tekjuskattslækkunar á fyrirtækin í tillögum stjórnarflokkanna. Við leggjumst gegn hækkun tryggingagjalds. Við viljum að hækkun á frítekjumarki af hátekjuskatti verði frestað um tvö ár. Við styðjum hækkun fríeignamarka eignarskatts og sérstaks eignarskatts um 20% vegna eigna í árslok 2001 til að koma í veg fyrir hækkun eignarskatta vegna sérstakrar hækkunar á fasteignamati. Við styðjum afnám sérstaks eignarskatts á lögaðila og einstaklinga og lækkun á almennum eignarskatti á einstaklinga úr 1,2% í 0,6% í árslok 2002 en leggjum til að almennur eignarskattur á lögaðila lækki einungis úr 1,2% í 0,9%. Á móti er lögð til hækkun á fjármagnstekjuskatti úr 10% í 16% með sérstöku frítekjumarki þannig að fjármagnstekjur einstaklinga að 100 þús. kr. og hjóna eða sambýlisfólks að 200 þús. kr. verði ekki skattlagðar. Miðað við álagningu þessa árs fækkar þeim sem greiða fjármagnstekjuskatt úr 78.566 í 22.725 eða um 55.841 manns með þessari breytingu. Hækkun fjármagnstekjuskatts með frítekjumarkinu gefur tæplega 1,7 milljarða kr. í auknar tekjur miðað við endurskoðaða tekjuáætlun fyrir næsta ár. Við styðjum lækkun á tekjuskatti einstaklinga um 0,33% um næstu áramót sem samið var um í tengslum við kjarasamninga en teljum rétt að stigið verði fyrst skref í lækkun á almennum tekjusköttum sem fjármögnuð verði með hækkun kostnaðargjalda í sjávarútvegi. Þannig verði á árinu 2003 lækkaður almennur tekjuskattur einstaklinga um 0,25% til viðbótar 0,33% um næstu áramót. Við styðjum afnám skattskyldu húsaleigubóta. Við viljum afnema skattlagningu á fjárhagsaðstoð sveitarfélaga en með því nemur tekjutap ríkissjóðs 120--135 millj. kr. Loks leggjum við til að skipuð verði nefnd með aðild fulltrúa allra stjórnmálaflokka, aðila vinnumarkaðarins og samtaka öryrkja og aldraðra sem hafi það verkefni að kanna hvaða leiðir eru færar til að afnema eða lækka verulega skatta á launafólk og lífeyrisþega með tekjur undir lágmarkslaunum. Herra forseti. Í fylgiskjali XIII stillum við upp þessum tillögum okkar og metum áætluð áhrif af þessum skattalagabreytingum. Ljóst er að breytingartillögur okkar kalla á minni útgjöld fyrir ríkissjóð og minni útgjöld fyrir sveitarfélögin en tillögur ríkisstjórnarinnar gera ráð fyrir, og munar þar verulegu. Í tillögum okkar er tekið tillit til lækkunar á stimpilgjöldum sem komi til framkvæmda um þarnæstu áramót. Miðað við hana er niðurstaða okkar sú að útgjöldin yrðu tæpir 6 milljarðar kr. en hjá ríkisstjórninni eru útgjöldin um 7,1 milljarður og þá hefur ekki verið gert ráð fyrir hvernig afla eigi tekna vegna stimpilgjaldslækkunar. Við setjum ekki inn í tillögur okkar mat af áhrifum tillagnanna á aukin efnahagsumsvif sem ég fullyrði að yrðu ekki minni en í tillögum ríkisstjórnarinnar. Við teljum hins vegar að óvissan sé svo mikil í því efni að ekki sé rétt að stilla upp neinni tölu í því sambandi eins og ríkisstjórnin gerir. Í heildina tekið, herra forseti, kostar þetta ríki og sveitarfélög minna en tillögur stjórnarflokkanna. Herra forseti. Loks leggjum við áherslu á að þær breytingar sem ég hef hér lýst nái fram að ganga en þessar skattbreytingar tryggja mun betur jafnræði og sanngirni í skattlagningu og tryggja vel starfsskilyrði og samkeppnishæfni atvinnuveganna án þess að hafa í för með sér verðbólguáhrif sem rýra kjör almennings og þrengja að atvinnuvegum.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur fyrir afskaplega yfirgripsmikla og góða ræðu þó að ég sé í flestum atriðum ekki sammála henni. Það er eitt sem mig langar til að spyrja hv. þm. sem situr í hv. efh.- og viðskn. --- hún hefur væntanlega kynnt sér umsögn mína um þetta frv. í nefndinni --- og spurning mín er hvort hún fallist á útreikninga mína, að hagnaður ríkissjóðs af sölu ríkisfyrirtækja verði 12 milljarðar vegna lækkunarinnar úr 30% í 18%. Og hvort hún fallist enn fremur á það að ríkissjóður mundi hagnast til viðbótar um 7 milljarða ef farið yrði niður í 11% og hvort hv. þm. með hliðsjón af velvild hennar gagnvart velferðarkerfinu væri ekki tilbúin til að styðja lækkun niður í 11% til að geta nýtt þessa 7 milljarða til að bæta stöðu fatlaðra og annarra í velferðarkerfinu. Síðan segir hv. þm. að skattasniðganga muni aukast mikið, og las það upp. Spurning mín til hv. þm. er: Hefur hv. þm. einhverjar tölur í því sambandi? Hve margir munu ,,sníða fram hjá skattinum`` eins hún kallar það eða svíkja undan skatti eins og það heitir á íslensku? Og telur hún að þessi skattsvik mundu aukast enn frekar ef farið yrði í 11% skatta á hagnað fyrirtækja?

Herra forseti. Mér finnst mjög gott hjá hv. þm. að leggja alla þá vinnu sem hann hefur gert í að skoða þetta frv. og senda efh.- og viðskn. athuganir sínar. En ég taldi enga ástæðu til að láta staðreyna þá útreikninga sem hv. þm. leggur hér fram, sem felast í að lækka skatthlutfallið enn meira en ríkisstjórnin áformar, þ.e. ekki bara niður í 18% heldur í 11%, vegna þess að ég einfaldlega ósammála hv. þm. um að það sé skynsamleg leið. Ég hef rökstutt það ítarlega í máli mínu og þarf ekki að gera það frekar en ég hef hér gert. Ég tel að munurinn á skattlagningu fjármagns og launa sé orðinn allt of mikill og ég hygg að hann sé hvergi jafnmikill og hér á landi. Ég tel að það komi einmitt í veg fyrir skattasniðgöngu að reyna að minnka þennan mun eins og við erum að gera miðað við tillögur okkar. Já, ég tel að með því að fara niður í 11%, eins og hv. þm. leggur til, muni þessi skattasniðganga enn aukast. 
             Herra forseti. Ég get ekki sagt nákvæmlega um það hvort það verði 20.150 eða 18.750 eða eitthvað meira en í öllum umsögnum frá öllum skattstjórum sem þekkja þetta gerst, sem veittu nefndinni umsögn, og frá ríkisskattstjóra, er talað um að áhrifin af því að hafa svona mikinn mun, eins og ég nefndi hér, og auðvelda yfirfærslu úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög, yrðu þessar afleiðingar. Og það er það sem ég tel að sé rétt og satt og ég vitnaði t.d. í tölur frá skattstjóra Reykjanesumdæmis sem sýnir hvernig menn hafa verið að spila á þetta kerfi eftir því hvort er hagstæðara, að fá skattlagninguna á hagnaðinn eða launatekjur. Með öðrum orðum: Þetta eru ekkert annað en launatekjur hjá mörgum, sem ákveða sjálfir hve mikið þeir greiða í tekjuskatt af þeim og hve mikið þeir greiða í fjármagnstekjuskatt. Það er því borðliggjandi að þessu fylgja skattsvik en ég hef ekki nákvæma tölu um þau.

Herra forseti. Það er mjög athyglisvert sem kom fram hjá hv. þm. að það sé meira um vert að ná peningum af þeim sem hafa háar tekjur en að bæta velferðarkerfið með auknum tekjum af skattkerfinu. Það sé meira um vert að ná fram einhverju réttlæti en að auka tekjur ríkissjóðs til að standa undir velferðarkerfinu. Þetta er mjög athyglisvert og þetta hefur svo sem komið fram víða og oft. Það sé meira atriði að skipta kökunni en stækka hana. Hv. þm. horfir ekki á það og metur það einskis þó að bent sé á að ríkissjóður gæti hagnast um 18 milljarða með sölu á þessum þrem fyrirtækjum með því að fara með skattprósentuna niður í 11%. Og tapar ekki nema 3,4 milljörðum á móti þannig að hún hefði 14 milljarða til ráðstöfunar, annaðhvort til að greiða niður skuldir barnanna okkar í útlöndum eða til að bæta kjör þeirra sem verst eru settir. Síðari spurningin varðar skattsvikin. Er það virkilega svo að hv. þm. reikni með því að það séu 20 þúsund Íslendingar sem skattkerfið gerir að glæpamönnum? Það er glæpur að brjóta lög. Það er glæpur að svíkja undan skatti. Og er hv. þm. að segja að af kjósendum hennar séu 20 þús. manns sem ætli að fremja þann glæp að sniðganga skattalögin eða svíkja undan skatti?

Herra forseti. Út af því síðasta, það er auðvitað billegur útúrsnúningur hjá hv. þm. að segja að ég hafi nefnt hér að það væru 20 þús. skattsvikarar. Ég nefndi einfaldlega sem dæmi að það væri ómögulegt að setja nákvæmlega puttann á það hve margir nýttu sér þetta skattform og að ekki væri hægt að nefna þá tölu nákvæmlega. En ég fór ítarlega yfir það í máli mínu og vitnaði þar til skattstjóra, að þetta leiðir til skattsvika. Til hve mikilla getur hann örugglega ekki heldur svarað nákvæmlega. En það er athyglisvert, herra forseti, að Sjálfstfl. sem vill helst vera málsvari fyrir stórfyrirtæki og stóreignafólk, styður ekki einu sinni þessa tillögu hv. þm. eða ég fæ ekki ráðið það af orðum hv. formanns efh.- og viðskn. að þeir styðji hv. þm. í þeirri leið að fara með skattana svona langt niður. Það er arfavitlaus tillaga að gera það með þessum hætti. Það sem við viljum horfa til, og hv. þm. gerir ekki, er að hafa skattalögin með þeim hætti að þau stuðli að jafnræði í skattlagningu, að þau stuðli að sanngirni í skattbyrðinni og skattlagningunni og að þau séu hlutlaus gagnvart tekjum. Hv. þm. vill hins vegar ekki horfa til þeirra sjónarmiða heldur vaða með skatthlutfallið niður í 11%. Hvað vill hv. þm. gera fyrir einstaklingana sem borga 37--38% skatt? Hvað vill hv. þm. gera fyrir láglaunafólkið, ellilífeyrisþegana og öryrkja sem borga 1 milljarð í skatt af framfærslueyri sem er innan við 90 þús.? Ég hefði viljað heyra hv. þm. tala um það frekar en að vilja lækka enn frekar skattana á stórfyrirtækjum og stóreignamönnum.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. fyrir samstarfið við meðferð þessa máls í efh.- og viðskn. og þá vinnu sem þingmaðurinn hefur lagt í nál. Ég vil hins vegar spyrja í ljósi orða hv. þm. um áhrif 0,77% hækkunar tryggingagjalds á atvinnuleysi og uppsagnir fyrirtækja, hvort hv. þm., Samfylkingin eða einhver á vegum þingmannsins hefur gert úttekt á áhrifum launakostnaðarhækkana vegna umsaminna launahækkana nú um áramótin hjá fyrirtækjum, sem eru 3%, og síðan umsaminna launahækkana í ársbyrjun 2003 og annarra þeirra launahækkana sem hugsanlega gætu  Annað sem ég fékk ekki almennilega skýringu á var að það á að taka upp mismunandi eignarskatta á eigið fé í fyrirtækjum eftir því hvort nafnverð hlutafjár er hærra eða lægra. Eins og hv. þm. veit þá skiptist eigið fé fyrirtækja í nafnverð hlutafjár og síðan annað eigið fé. Mér skildist á hv. þm. að tillaga Samfylkingarinnar væri upp á að það væri 0,9% eignarskattur á eigið fé sem er inni í fyrirtækinu en 0,6% eignarskattur á nafnverð hlutafjár sem er í eigu einstaklinganna eða eigendanna. Ég vil spyrja um rökin fyrir því að mismuna fyrirtækjum svo miðað við það hvort nafnverð hlutafjár er hærra eða lægra.

Herra forseti. Ég vil líka þakka hv. þm. fyrir ágætt samstarf í nefndinni. Varðandi tryggingagjaldið og hækkun á því þá hef ég rökstutt það með vísan t.d. í umsögn ASÍ, með vísan í verðlagsáhrifin af tryggingagjaldinu, sem er 0,3--0,4%, að þessi skattlagning íþyngir fyrirtækjunum verulega. Ég nefndi hér að þegar verið er að setja auknar álögur á félög með mikla launaveltu geti það hugsanlega leitt til uppsagna og haft þau áhrif. Ég vitna líka til þess að ASÍ segir hreinlega í umsögn sinni að þetta sé mjög vont innlegg inn í kjarasamninga, m.a. vegna þeirra áhrifa sem þetta hefur á verðlag og einnig á minni getu fyrirtækjanna til þess að greiða laun. Varðandi mismunandi skattlagningu á eignarskatti lögaðila þá teljum við að skynsamlegra sé að fara þá leið núna að lækka skattana á lögaðilana minna en tillögur ríkisstjórnarinnar gera ráð fyrir. Við teljum skynsamlegra að verja þá þeim hluta í að lækka stimpilgjöldin um þriðjung sem gagnast fyrirtækjunum mjög vel. Líka má segja um lágan fjármagnstekjuskatt, eins og við erum að tala um, að raunverulega megi líta á eignarskattana sem staðgengil fjármagnstekjuskatts og lagfæringu á ranglátu tekjuskattskerfi. Þeir tekjuhæstu og eignamestu sleppa best og eignarskattur einkum á fyrirtæki er bara smávegis leiðrétting. Ég held því að öll rök mæli með því að fara þessa leið.

Virðulegi forseti. Mér fannst hv. þm. ekki skýra út af hverju rétt væri að mismuna fyrirtækjum í skattlagningu á eigið fé þeirra eftir því hvort nafnverð hlutafjár er hærra eða lægra. Mér fannst ekki koma fram nein skýring á því af hverju slík mismunun væri æskileg. Af hverju á að skattleggja fyrirtæki, þar sem nafnverð hlutafjár er tiltölulega hátt hlutfall af eigin fé, minna en eigið fé fyrirtækis þar sem nafnverð hlutafjár er tiltölulega hátt eða lágt eftir atvikum. En svona er nú þetta. Eitt kom mér sérstaklega á óvart í ræðu hv. þm. og því nefndaráliti sem hér kemur fram, þ.e. andstaðan við að einstaklingsrekstur geti færst yfir í hlutafélag án þess að það hafi í för með sér skattalegar afleiðingar við sjálfa yfirfærsluna. Þetta finnst mér algjörlega á skjön við þær yfirlýsingar flokks hv. þm. að hann sé flokkur smáatvinnurekenda og lítilla fyrirtækja og einstaklinga í atvinnurekstri. En svo þegar hér kemur loksins fram frv., eftir langa bið og langa mæðu, sem felur í sér að auðvelt verði að færa einstaklingsrekstur yfir í hlutafélag þá er ekkert nema vont við það. Maður hefur á tilfinningunni að þeir sem standa í slíkum rekstri séu skilgreindir sem skattsvikarar áður en annað kemur í ljós.

Herra forseti. Hv. þm. stendur fyrir því að hækka hér tryggingagjald. Á hverjum bitnar það? Litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Við viljum koma í veg fyrir það. Hv. þm. stendur að skattalagafrv. sem segir að það eigi að lækka stimpilgjöld, en hvergi er gert ráð fyrir fjármagni til þess. Við viljum lækka stimpilgjöldin strax vegna þess að það kemur best við lítil og meðalstór fyrirtæki sem þurfa að sækja lánsfé sitt innan lands. Okkar tillögur stuðla þess vegna að því að lækka skatta á lítil og meðalstór fyrirtæki. Við höfum ekki sagt, og það kom ekki fram í máli mínu, að við værum að leggjast gegn eðlilegri tilfærslu og yfirfærslu á einstaklingsrekstrinum yfir í einkahlutafélög. Við viljum bara búa þannig um hnútana að ekki sé verið að misnota slíkt skattform. Það er t.d. niðurstaða þeirra sem hafa skoðað þetta, t.d. hjá Reykjavíkurborg, að einstaklingsreksturinn muni hreinlega leggjast af af því að því fylgir svo mikið skattalegt hagræði að færa þetta yfir í einkahlutafélög. Við viljum búa svo um hnútana að ekki sé verið að misnota þennan möguleika. Eins og hverjir nefna það? Í umsögnum Þjóðhagsstofnunar, Seðlabanka, allra skattstjóra og ríkisskattstjóra, er varað við því hvernig búið er um hnútana að því er þetta varðar. En við teljum alls ekki að koma eigi í veg fyrir að sé hægt að færa einstaklingsrekstur yfir í einkahlutafélög eðlilega. Með þeirri leið m.a. sem við erum að fara með því að hækka lítillega fjármagnstekjuskatt með ákveðnu frítekjugólfi er nokkuð dregið úr hvatanum á því að með óeðlilegum hætti sé verið að misnota það að færa einstaklingsrekstur yfir í einkahlutafélög. Ég frábið mér það, herra forseti, að hv. þm. sé að halda því hér fram að við séum með einhverjar tillögur sem ganga gegn því að lækka skatta á lítil og meðalstór fyrirtæki.

Herra forseti. Ég ætla til að byrja með að einbeita mér að og takmarka mig við lækkun á tekjuskatti á hagnað fyrirtækja. Hagnaður fyrirtækja er afskaplega kvikur skattstofn. Fáir skattstofnar eru eins kvikir og hagnaður fyrirtækja. Það er auðvelt að sólunda honum með lélegri stjórnun, skammtímafjárfestingum, markaðssetningu og ferðalögum. Hvati til slíks vex þegar skattprósentan er há. Þá er auðvelt að kaupa fallegar tölvur milli jóla og nýárs og var töluvert mikið gert af því þegar prósentan var 50%, enda sögðu fyrirtæki sem sýndu hagnað að ríkissjóður greiddi helminginn af fínu tölvunum. Sama gerist með ferðalög til útlanda og annað slíkt. Það verður allt miklu léttara þegar ríkissjóður greiðir stóran hluta af þeim. Þessi skattstofn er því með þeim kvikustu sem til eru. Dæmi um skattstofn sem ekki er eins kvikur er eignarskatturinn. Það er ekki auðvelt að lækka eignir sínar, jafnvel þó menn leggist í mikið bruðl. Herra forseti. Í skattafræðum er til svokölluð Laffer-kúrfa sem segir til um að skattstofninn breytist eftir skattprósentunni. Ef við lítum á tekjur ríkissjóðs af ákveðnum skattstofni, og ef skattprósentan væri núll prósent, eru tekjur ríkissjóðs engar til að standa undir velferðarkerfinu. Ef skattprósentan fer í 100%, segjum að 100% skattur væri af tekjum einstaklinga, þá mundu allir hætta að vinna og skattstofninn yrði líka núll og tekjur ríkissjóðs til að standa undir velferðarkerfinu yrðu engar. Einhvers staðar á þessu ferli, frá 0% skattprósentu upp í 100% er hámark. Margir meta það svo að við séum komin yfir það hámark í mörgum skattstofnum þannig að sérhver hækkun á skattprósentu þýði í reynd lækkun á tekjum ríkissjóðs vegna þess að viðkomandi atvinnugrein dragist saman, fari til útlanda --- dæmi eru um ferðalög Íslendinga til útlanda fyrir jól til þess að ná í virðisaukaskattinn sem hopar þangað, þ.e. skattstofninn --- eða fari undir jörðina og verði undirheimaatvinnugrein og skattsvikin aukist. Menn þurfa því að ganga mjög hægt um gleðinnar dyr varðandi upphæð skattprósentu. Ef litið er á hagnað fyrirtækja og skattlagningu á hann er ljóst að þeir sem fjárfesta í fyrirtækjum líta að sjálfsögðu á hagnaðinn eftir skatt, hvað stendur eftir þegar ríkið er búið að taka sinn skatt af hagnaðinum. Það er sá hagnaður sem þeir geta ráðstafað. Ef prósentan er 30% þá heldur hluthafinn eftir 70% af hagnaðinum. Fari prósentan í 18% þá heldur hann 82% eftir af hagnaðinum, þ.e. hann heldur 12% meira eftir, 17% meira af þeim hagnaði sem hann hélt eftir áður. Með öðrum orðum þá eykst tekjustraumur til hluthafans um 17% og þar sem gengi hlutabréfa er ekkert annað en mælikvarði á tekjustrauma þess í framtíðinni þá ætti gengi hlutabréfa að hækka um 17%. Áhrif skattalækkunar á nýsköpun og fjárfestingar eru þau að fólk sem ætlar að leggjast í nýsköpun, segjum úti á landi einhvers staðar, lítið fyrirtæki, ætlar að tína einhver jurtagrös eða hvað sem er,  Hið sama á við um fjárfestingar fyrirtækja. Ef fyrirtæki ætlar að fara í fjárfestingu, hvort sem það er nú að kaupa nýjan vörubíl eða gera eitthvað annað, eða bóndi ætlar að rækta tún sem fjárfestingu, metur það tekjur og gjöld af þessari fjárfestingu og að sjálfsögðu þann hagnað sem það heldur eftir þegar ríkið er búið að taka sinn skerf. Það er einmitt sá hagnaður sem fyrirtækið heldur. Lægri skattprósenta þýðir að arðurinn af fjárfestingunni vex og hvatinn til fjárfestinga vex. Lægri tekjuskattar á fyrirtæki þýða auknar fjárfestingar, aukna nýsköpun og aukna atvinnu, sem kemur öllum til góða. Það er kannski ekki undarlegt að atvinnuleysi á Íslandi er nánast ekkert á meðan t.d. í Evrópusambandinu, þar sem tekjur fyrirtækja eru hærra skattlagðar, er viðvarandi atvinnuleysi um 10%, sem er skelfilegt, herra forseti. Það er skelfilegt, sérstaklega fyrir ungt fólk sem þarf að bíða í ár eða áratugi eftir að fá vinnu. Það hefur auk þess slæm áhrif á samstarf launþega og fyrirtækja eða atvinnurekenda þegar annar er alltaf í þeirri stöðu að biðja um vinnu en hinn getur alltaf bent á að fyrir utan bíði margir eftir stöðunni. Herra forseti. Við búum við þá stöðu í dag að ríkissjóður er að selja fyrirtæki. Menn geta verið ánægðir með það eða ekki. Sumir eru á móti því að selja ríkisfyrirtæki, aðrir vilja það. En hvorum megin sem menn standa þá munu menn vilja fá sem hæst verð fyrir fyrirtækin eftir að búið er að taka ákvörðun um að selja þau. Miðað við það sem ég gat um áðan, að gengi hlutabréfa ætti að hækka í takt við lækkun á tekjuskatti, þá hef ég reiknað út og sendi sem umsögn til hv. efh.- og viðskn. að lækkun tekjuskatts úr 30% í 18% þýddi, eins og ég gat um áðan, 17% hækkun á tekjustraumum. Sú breyting ein sér ætti að þýða 17% hækkun á gengi allra hlutabréfa. Gengi hlutabréfa hækkaði reyndar um 6--7% daginn eftir að tilkynnt var um þessa skattbreytingu en þar eru líka fleiri atriði inni í sem vega á móti, t.d. hækkun á tryggingagjaldi. Þessi breyting ein sér ætti því að þýða 17% hækkun á gengi hlutabréfa, þar á meðal á gengi þeirra hlutabréfa sem ríkissjóður er að selja, 17% af 68 milljörðum sem eru óseldir, og það er gengið fyrir tilkynningu þessarar skattalækkunar. Gengi þeirra ætti þá að hækka um 11,7 milljarða eða 12 milljarða tæplega að öllu öðru óbreyttu. Eða ef menn eiga í erfiðleikum með að selja þessi bréf þá ætti að vera miklu auðveldara að selja þau eftir að skatturinn hefur verið lækkaður. Þessi tala, 12 milljarðar, er svo stór að allur kostnaður í þennan skattapakka sem nefndur hefur verið í greinargerð fjmrn., 6,8 milljarðar, tæpir 7 milljarðar, er hverfandi miðað við hagnað ríkissjóðs af þessari einsskiptissölu. Nú munu sumir segja að verið sé að selja einu sinni en skatturinn virkar til margra ára. Því kemur í ljós að tekjuhagnaður ríkissjóðs af þessum þremur fyrirtækjum svarar til tekjutapsins í fjögur og hálft ár, hvorki meira né minna. Það má því borga tekjutap ríkissjóðs vegna lækkunarinnar í fjögur og hálft ár og þá gef ég mér að skattstofninn sé sá sami, hann breytist ekki. En að sjálfsögðu mun skattstofninn stórhækka við það að lækka prósentuna. Samkvæmt þessum sömu hugleiðingum mundi borga sig að fara með skattprósentuna niður í 0%, herra forseti, vegna þess að þá mundi gengi hlutabréfa almennt, á öllum hlutabréfum, sem sýna hagnað --- önnur eru ekki metin til verðs, fyrirtæki sem sýna viðvarandi tap eru verðlaus, herra forseti, stefna beint í gjaldþrot. Ef skatturinn yrði lækkaður úr 30 niður í 0% þá mundi það þýða að hluthafinn sæi 100% eftir af hagnaðinum í staðinn fyrir 70%, sem þýðir 43% hækkun. Það mundi þýða að þessi þrjú fyrirtæki mundu hækka um 29 milljarða við þá breytingu eina sér. En þá er spurningin: Hvað er mögulegt að fara með tekjuskatt fyrirtækja langt niður? Ég tel að ekki sé mögulegt pólitískt að fara með hann niður í 10% vegna þess að þá munu löndin í kringum okkur í OECD tala um skattaeyju eða skattahlíf og þau munu ekki líða það. Ég hef því lagt til að farið verði niður í 11%, sem er nokkuð lægra en skattar eru á Írlandi, þar sem þeir eru 12,5%, en ekki það mikið lægra að menn geti sett út á það sérstaklega. Við þá lækkun, niður í 11%, mundu þessi fyrirtæki hækka um 18,5 milljarða vegna þeirra breytinga einna sér, þessi þrjú fyrirtæki sem ég nefndi. Ég skil ekki í þeim mönnum sem vilja velferðarkerfinu vel eða börnunum okkar sem borga halla á ríkissjóði til framtíðar, eða þeim mönnum sem eru í forsvari fyrir opinbera starfsmenn og ættu að hafa áhyggjur af lífeyrisskuldbindingum þeirra, að það verði staðið við þær yfirleitt, ég skil ekki í þeim að vilja ekki sjá 18,5 milljörðum meira inn í ríkissjóð en ella, í staðinn fyrir 12 sem koma núna. Ég geri ráð fyrir því að þegar menn hugleiða málið og sjá það í þessu ljósi þá muni mjög margir styðja það að fara með tekjuskatt fyrirtækja í 11%, sérstaklega þegar haft er í huga að ef skatturinn yrði 11% þá hefðu Íslendingar varla undan að skrá erlend stórfyrirtæki sem mundu flytja höfuðstöðvar sínar hingað úr öðrum löndum. Alþjóðafyrirtæki sem eru með rekstur um allan heim og geta verið staðsett hvar sem er mundu flytja höfuðstöðvar sínar hingað til þess að nýta þessa lágu skattprósentu. Fyrir utan það hefur Ísland marga aðra kosti eins og mjög stöðugt efnahagslíf og hér eru ekki neinar óeirðir eða því um líkt. Það er einn galli við þessa tillögu, herra forseti, og hann er sá að munurinn á tekjusköttum einstaklinga og fyrirtækja vex. Og eins og kom fram í ágætri ræðu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur hér áðan, sem var afskaplega vel unnin, mundi hvatinn vaxa til þess að misnota kerfið, til að svíkja undan skatti eða til skattasniðgöngu eins og hún nefndi það. Þá er náttúrlega spurningin hvort við ætlum að láta þá menn sem brjóta lög stýra lagasetningunni. Eiga þeir að ráða því hvort við lækkum skattana niður í 11% og náum í 6 milljarða aukalega til þess að standa undir velferðarkerfinu? Það finnst mér ekki. Mér finnst að bæta eigi skatteftirlitið á þessu sviði og láta ekki slíkar hugleiðingar stýra því hvort menn fari út í skattalækkanir. Svo er líka spurning: Ef það kæmi nú einhver vísir að kreppu hér á landi, ef það skyldi gerast sem er langt í frá í dag, þá geta menn að sjálfsögðu og ættu að lækka tekjuskatt einstaklinga vegna þess að hann er orðinn of hár. En það er ljóst eins og staðan er í dag að lækkun á tekjuskatti einstaklinga mundi auka ráðstöfunarfé þeirra og mundi virka eins og bensín á eldinn í þeirri þenslu sem við búum við enn sem komið er. Herra forseti. Vegna þess arna hef ég lagt til á sérstöku þingskjali að í stað þess að lækka tekjuskatt fyrirtækja í 18% verði hann lækkaður í 11% með þessum rökum. Þetta getum við bara gert einu sinni, herra forseti, vegna þess að þegar búið er að selja þessi ríkisfyrirtæki þá dettur þessi hagnaður út. Og ef við skyldum lækka tekjuskattinn þá þá njóta þeir hluthafar sem hafa keypt þau fyrirtæki þess hagnaðar en ekki ríkissjóður. Það sem ég legg áherslu á að sé gert núna er að þessi skattprósenta verði lækkuð þannig að ríkissjóður njóti þessa hagnaðar. Mörg önnur atriði í þessu frv. sem eru umhugsunarverð og ég mun koma inn á þau í seinni ræðu minni.

Herra forseti. Það er alltaf gaman að hlusta á hv. þm. Pétur H. Blöndal ræða þessi fræði sín og fara með þessar kenningar. En þetta eru bara kenningar. Er það ekki rétt, herra forseti, að þessar kenningar hafa í rauninni aldrei sannað sig í raunveruleikanum? Má ég rifja það upp að fyrr á þessu ári komst til valda í Bandaríkjunum ungur forseti sem hafði á stefnuskrá sinni að lækka skatta gríðarlega. Varð það til þess, herra forseti, að fyrirtæki hækkuðu í verði? Nei, það varð ekki til þess. Áður en þeir válegu atburðir urðu í Bandaríkjunum í byrjun september sem leiddu til þess að sú efnahagslægð sem þá var að ganga yfir dýpkaði að mun, voru komin mjög skýr teikn um að erfiðleikar væru fram undan. Skattalækkanir Bandaríkjastjórnar leiddu ekki til þess að gengi hlutabréfa hækkaði heldur hefur það þvert á móti verið að lækka allt árið og ekki fundust dæmi þess, herra forseti, að nokkuð hægði á þeirri lækkun að neinu leyti vegna þessarar yfirlýsingar Bandaríkjaforseta. Í annan stað fannst mér líka að hv. þm. svaraði rökum sínum svolítið sjálfur þegar hann nefndi það að samkvæmt hinni ágætu Laffer-kúrfu og þessum kenningum þá hefði gengi hlutabréfa í reynd átt að hækka um 17% þegar þessi yfirlýsing kom frá ríkisstjórninni. En það hækkaði bara um 6--7%. Mér finnst því a.m.k. að markaðurinn sýni þetta ekki í verki. Herra forseti. Ég nefni þetta hér vegna þess að hvergi finnast staðfest dæmi um að þessar kenningar um að miklar skattalækkanir leiði til mikillar auðlegðar, gangi eftir.

Herra forseti. Þær kenningar sem ég er að tala um eru lagðar til grundvallar við verðmat t.d. á Landssímanum, á Landsbankanum og öðrum þeim fyrirtækjum sem menn eru að verðmeta. Þá er litið á framtíðartekjuflæði og það er lagt til grundvallar verðinu. Þetta er notað alls staðar við mat á fyrirtækjum, alls staðar. Síðan hafa mörg önnur atriði áhrif á gengið. Ég nefni sem dæmi að í fyrsta lagi var íslenska krónan að lækka, hún er búin að vera að lækka stöðugt, kannski vegna þess hve sumir stjórnmálamenn tala þunglyndislega þessa dagana, þ.e. að þeir tali upp kreppu. Síðan þegar tillögurnar eru lagðar fram þá virka ýmis atriði í þeim illa, t.d. afnám verðbólgureikningsskila, t.d. hækkun á tryggingagjaldi o.s.frv. þannig að heildarpakkinn var ekki bara lækkun á tekjusköttum fyrirtækja. Það sem mér finnst eiginlega verst er að hv. efh.- og viðskn., sem í sátu fulltrúar flokks hv. þm., bað ekki um staðfestingu á þessum kenningum. Hún bað ekkert um að láta skoða hvort þetta væri rétt. Mér fannst mjög slæmt og eiginlega allt að því vítavert að hv. efh.- og viðskn. skyldi ekki ganga eftir því og fá sérfræðinga til þess að segja sér hvort þetta sé rétt eða rangt. Hún horfir fram hjá fleiri milljörðum í tekjum fyrir ríkissjóð og gerir ekkert í því.

Herra forseti. Mér þykir miður að hv. þm. Pétur H. Blöndal sér ekki gallana á sinni eigin röksemdafærslu. Hv. þm. skýrir út fyrir mér hvers vegna þetta hafi ekki birst í gengi fyrirtækja á Íslandi með því að margir aðrir þættir hafi haft áhrif líka. Það er mergurinn málsins. Margir aðrir þættir hafa áhrif á þetta. Þess vegna getur hv. þm. ekki komið og fullyrt að ef farið yrði að tillögum hans þá mundi það leiða til þess að við gætum fengið, eins og hann orðaði það, einsskiptisgreiðslu og þá í formi hækkaðs verðs á þeim fyrirtækjum sem ríkið hyggst selja. Ekkert tryggir það, herra forseti. Í annan stað vil ég líka geta þess að ég á sæti í efh.- og viðskn. og það er rangt hjá honum að við sem þar sitjum höfum ekki gengið eftir því hvort menn teldu að þessar kenningar ættu við rök að styðjast. Það var sérstaklega rætt við fulltrúa fjmrn. og sérstaklega var rætt við ríkisskattstjóra, a.m.k. þessar tvær stofnanir, og spurt hvort einhver óyggjandi dæmi, einhverjar kenningar sem hefðu slegnar undir sig stoðir veruleikans, prófaðar af reynslunni, sýndu fram á þetta. Svo var ekki. Þetta kemur fram í því nál. sem hv. þm. vísaði til og ég er höfundur að ásamt hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur. Það er einfaldlega þannig, herra forseti, að svona kenningar hafa verið ákaflega lengi uppi. Ég minnist þess að á sínum tíma voru þær kallaðar vúdú-hagfræði. Menn verða að geta sýnt fram á þetta með dæmum. Dæmin eru ekki til. Það sem skiptir máli í þessu, herra forseti, er að íslensk fyrirtæki séu a.m.k. samkeppnisfær við erlend fyrirtæki. En ég leyfi mér að efast um að kenningar hv. þm. eigi við veruleikann að styðjast fyrr en hann getur sýnt mér dæmi um það. Og dæmin sem hann hefur sjálfur nefnt héðan af Íslandi standast þetta ekki.

Herra forseti. Það sem hv. þm. kallar vúdú-hagfræði liggur nú bara í augum uppi. Ef hluthafinn sér 82% af hagnaði fyrirtækis síns í staðinn fyrir 70% þá hlýtur hann að meta það sem því nemur meira, því að þegar hluthafinn leggur fram hlutafé, hvort sem hann er að kaupa hlutabréf á markaði eða stofna hlutafélag, metur hann hagnaðinn eftir skatt. Hann sér því þarna 17% meiri tekjustraum til sín og hann hlýtur að meta það 17% meira. Það hlýtur að vera. Annað er ekki rökrétt. Mörg önnur atriði koma inn í þetta, margir aðrir þættir, framboð og eftirspurn o.s.frv. En þetta atriði eitt sér á að valda þeirri hækkun sem um er talað. Mér finnst slæmt ef hv. efh.- og viðskn., sem hv. þm. á sæti í, hafi snúið sér eingöngu til opinberra aðila sem hafa ekki mikla reynslu af verðbréfamarkaði yfirleitt, þ.e. fjmrn. og ríkisskattstjóra. Það eru ekki aðilar sem eru fremstir í flokki þeirra sem starfa á verðbréfamarkaði í heiminum. Miklu skynsamlegra hefði verið að snúa sér til heimsfrægra endurskoðunarskrifstofa sem hafa hér aðsetur eða aðila sem eru að vinna á markaðnum og spyrja þá, spyrja t.d. hvernig þessi ríkisfyrirtæki hafi verið verðmetin. Þau voru verðmetin akkúrat svona. Og lækkun á skattprósentu þýðir hreinlega að verðmatið hækkar.

Herra forseti. Þær hugmyndir sem hv. þm. Pétur H. Blöndal reifaði hafa heyrst áður og reyndar verið í framkvæmd á tímum Ronalds Reagans í Bandaríkjunum og Margrétar Thatcher í Bretlandi. Þær voru reifaðar á ráðstefnu hægri sinnaðra frjálshyggjuprófessora í hagfræði í háskólanum ekki alls fyrir löngu og hafa birst á prenti í bók Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar, kennara við Háskóla Íslands. Vandinn er sá að þær hafa ekki leitt til þeirrar niðurstöðu sem hv. þm. Pétur H. Blöndal telur að þær muni óhjákvæmilega gera. Með því að lækka skatta á fyrirtæki og efnamenn muni allt samfélagið hagnast. En það var eitt sem vakti sérstaklega athygli mína í ræðu hans. Hann sagði að pólitískt væri ekki gerlegt að lækka skatta á fyrirtæki niður í 10%. Hvers vegna er það ekki pólitískt gerlegt? Jú, við mundum, eins og ég skildi það, sæta gagnrýni erlendis frá, því að við yrðum grunuð um græsku að við værum að skjóta skjóli yfir þá sem vildu komast hjá að greiða skatt í heimalandi sínu. En spurning mín til hv. þm. Péturs H. Blöndals er þessi: Nú höfum við orðið fyrir gagnrýni fyrir nákvæmlega þetta, fyrir að gera tilraun, viðskrn. og Verslunarráðið standa að þeirri tilraun, að lokka til okkar fyrirtæki með því að bjóða þeim upp á skattaívilnun 5% í tekjuskatt, ef ég man rétt. Finnst hv. þm. það vera pólitískt gerlegt eða siðferðilega réttlætanlegt?

Herra forseti. Hv. þm. svaraði sjálfum sér því hann sagði að það hefðu komið athugasemdir vegna þess arna. 5% voru greinilega of lág. Ég tel hins vegar að 11% væru viðunandi og ég vil benda á að flest lönd eru með svona skattaskjól T.d. er Danmörk með sérstakt skattaskjól fyrir fyrirtæki sem starfa erlendis frá Danmörku. Og það sem við erum að gera núna með því að lækka skattana er hreinlega að stöðva flutning íslenskra fyrirtækja eða hagnað íslenskra fyrirtækja til útlanda því að það er hægt að flytja hagnað til útlanda án þess að flytja fyrirtækin. Það gera menn með því að stofna dótturfyrirtæki einhvers staðar og selja því vöruna á lágu verði og það selur svo vöruna áfram á háu verði. Þessi skattaskjól eru því til mjög víða. Og það er t.d. eitt merkilegt sem ég rakst á líka að sparifé eða fjármagn frá Austurlöndum nær er sums staðar skattað öðruvísi en annars staðar er gert, þ.e. ekki neitt. Það eru því alls konar reglur í gangi í heiminum með skattlagningu á tekjum og hagnaði og arði og sést ekki alltaf á tölum frá OECD. En varðandi það sem hv. þm. sagði um verðmat á fyrirtækjum, þá hlýtur hann sem fjárfestir í stjórn Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins og eins í BSRB, sem hefur nú fjárfest í fyrirtækjum, ekki alltaf glæsilega, hann hlýtur að hafa metið þann hagnað sem hann sér eftir skatt. Hann getur ekki metið skattinn sem ríkið hirðir sem hagnað sinn sem fjárfestis. Hann hlýtur að meta hagnaðinn eftir skatt. Og þar af leiðandi hlýtur hann að meta meira fyrirtæki sem borgar lítinn skatt eða engan af hagnaðinum heldur en þau sem borga mjög háan skatt. Ég spyr hv. þm.: Hvað mundi hann meta fyrirtæki sem væri með 100% skatt á hagnað og sæi aldrei neinn arð? Hvers virði mundi hann meta það?

Herra forseti. Það er athyglisvert hvernig hv. þm. metur atvinnustarfsemi almennt, eingöngu út frá því sjónarmiði að hún veiti eigendum sínum arð. Það er nú þannig að menn geta viljað styrkja og stuðla að atvinnustarfsemi sem veitir fólki lífsgæði. Þetta er sjónarhorn sem ég vil minna á en skortir yfirleitt hjá hv. þm. En til að leggja áherslu mína á hve brotakennd framsetning hv. þm. Péturs H. Blöndals er á þeim kenningum sínum sem hann segir að muni gefa okkur gull og græna skóga, þá vil ég minna á að hann hefur líka sett fram aðrar mjög athyglisverðar kenningar. Hann sagði t.d. í ræðu 10. eða 11. okt. sl. að hægt væri að tryggja sömu þjónustu, sambærilega þjónustu á sjúkrahúsum landsins þótt við fækkuðum sjúkraliðum um helming, hjúkrunarfræðingum um helming, læknum um helming --- sama þjónusta. Þetta er raunveruleikinn í málflutningi hv. þm. Og ef röksemdafærslan er reist á svipuðum grunni í þessum skattahugleiðingum hv. þm. þá verð ég nú að segja, herra forseti, að ég gef ekki mikið fyrir þær.

Herra forseti. Þeir starfsmenn í atvinnulífinu sem starfa hjá fyrirtækjum með góðum hagnaði gætu sagt hv. þm. hver er munurinn á því að starfa hjá fyrirtæki með góðum hagnaði og hjá öðru fyrirtæki sem er rekið með tapi eða stefnir í gjaldþrot, þar sem uppsagnir og annað er yfirvofandi. Þeir munu geta sagt hv. þm. um lífsgæðin sem felast í því að fyrirtækin skili góðum hagnaði og eru vel rekin. Varðandi það að fækka um helming í heilbrigðisstofnunum þá nefndi ég það að sjávarútvegsfyrirtækin hafa orðið að hagræða vegna samkeppni og þau hafa gert það. Ég nefndi sem dæmi Granda sem er búinn að fækka starfsfólki um meira en helming og framleiðir meira og borgar hærri laun öllum til góða. Það eru lífsgæði, herra forseti. Það er nefnilega þannig að betri stjórnun, líka hjá opinbera geiranum, skilar sér í meiri hagræðingu og þá geta fyrirtækin borgað hærri laun. Og það eru lífsgæði, herra forseti, ekki að halda öllum í sömu lágu, lélegu laununum hjá gjaldþrota fyrirtækjum.

Herra forseti. Í upphafi máls míns vil ég gera þessi ummæli hv. þm. Péturs Blöndals að umræðuefni áður en ég vík að meginefni máls míns. Það er alveg rétt að í fyrirtækjum eru menn stöðugt að leita eftir hagræðingu og sums staðar hefur það tekist prýðilega. Hið sama á að sjálfsögðu að eiga við um opinbera starfsemi og opinberan rekstur. En við verðum að gá að því að ekki er hægt að setja alla starfsemi undir sama hattinn og mæla árangur samkvæmt sömu mælistikunni. Ég skal taka sem dæmi að sá starfsmaður á elliheimili sem sýnir eða hefur til að bera þolinmæði og sýnir alúð og umhyggju kann að vera mun verðmætari starfsmaður en hinn sem er fljótur að skipta á rúmunum, svo tekið sé einfalt dæmi. Sá lögreglumaður sem kemur í veg fyrir að fólk fremji afbrot er árangursríkari í starfi en hinn sem er duglegur við að hneppa fólk í varðhald. Þannig getum við ekki borið saman ólíka þætti. Það er ekki hægt að mæla árangur jafnan á grundvelli færibandsins í verksmiðjunum. Á þetta vildi ég leggja áherslu og koma að hér í upphafi máls míns. Við ræðum nú stóran tekjuskattapakka frá ríkisstjórninni og meiri hlutanum hér á Alþingi. Þegar hann upphaflega birtist var margt mjög óljóst í efnahagsmálum okkar og reyndar blikur þar á lofti. Á síðustu vikum hefur síður en svo birt til því miður, þvert á móti hafa núna komið fram álitsgerðir og greinargerðir frá þeim aðilum sem gaumgæfa efnahagsmálin án þess að hafa pólitísk gleraugu ríkisstjórnarinnar á nefinu. Í áliti Þjóðhagsstofnunar frá því í fyrradag segir að gera megi ráð fyrir að samdráttur á næsta ári verði um 1%, en áður hafði stofnunin spáð því að samdráttur mundi nema um 0,3%. OECD hafði þá einnig sett fram sína spádóma um 0,6% samdrátt á næsta ári. Það er því ljóst að aðstæður eru allar mjög óljósar. Ég er alveg sammála hv. þm. Pétri H. Blöndal í því að við eigum að reyna að forðast að tala hér upp kreppu eða stuðla að svartsýni. En við þurfum engu að síður að vera raunsæ, að leggja raunsætt mat á nútíðina og á framtíðina, vegna þess að --- ég man nú ekki hvernig hv. þm. orðaði það sjálfur --- að lántökur í dag eru skuldbindingar og útgjöld á morgun, og við verðum að reyna að gera okkur grein fyrir því hver hagur okkar verður þegar fram líða stundir. Tillögur ríkisstjórnarinnar um skattkerfisbreytingar hafa verið mjög harðlega gagnrýndar og úr mörgum áttum og sumum óvæntum, eins og ég mun koma að síðar. Samtök launafólks hafa helst fundið að því að þessar skattkerfisbreytingar séu ranglátar, þær ívilni fjársterkum aðilum og í stað þess að gera stórátak til að bæta kjör þeirra sem illa eru settir í þjóðfélaginu, láglaunafólki, öryrkjum og öldruðum, þá sé hinum fjársterku ívilnað með þessum skattapakka. Reyndar er ein undantekning þar á og það eru húsaleigubæturnar. Gert er ráð fyrir að afnema skattlagningu á húsaleigubætur og öll samtök sem tjá sig um skattapakkann þar sem almenningur kemur að, Alþýðusambandið, BSRB, Öryrkjabandalagið og Landssamband eldri borgara fagna þeirri ráðstöfun en gagnrýna hinar þegar á heildina er litið. Reyndar vil ég nefna sérstaklega þó að lækkun tekjuskattshlutfallsins um 0,33% er almennt vel tekið, enda litið á hana í samhengi fyrri ráðstafana þar sem ákveðið var að veita sveitarfélögunum heimild til að hækka útsvar. Í því samhengi skoða menn þá ráðstöfun. Þá hafa samtök launafólks bent á að tillögurnar séu ekki til þess fallnar að treysta atvinnustigið í landinu. Þvert á móti sé líklegt að skattkerfisbreytingarnar mundu veikja þau fyrirtæki sem standa illa og kæmu þar af leiðandi til með að leiða til vaxandi atvinnuleysis. Atvinnuleysi er mjög lítið nú um stundir. Það er rétt rúmlega 1%, 1,2%, ef ég man rétt og hefur ekki verið lægra í langan tíma. En spár sem nú eru gerðar sýna fram á eða gera ráð fyrir, því miður, vaxandi atvinnuleysi. Og menn eru núna að gera því skóna að atvinnuleysi á næsta ári verði um 2%. Í þessum skattapakka hefur einnig verið bent á að ýmis tæknileg vandkvæði séu því samfara þegar misræmi er á milli skattlagningar á fjármagn, fyrirtæki og launafólk. Í tillögum ríkisstjórnarinnar er enn aukið á þetta misræmi --- sem margir vildu kalla misrétti að auki --- launafólki í óhag. Þá hafa sveitarfélögin sett fram gagnrýni sum hver vegna rýrnandi tekna þeirra sem þessi skattapakki leiðir af sér. Af hálfu Þjóðhagsstofnunar --- reyndar er tekið undir það sjónarmið einnig hjá Seðlabankanum --- hefur verið bent á að ríkissjóður stæði tæpt ef ekki væri vegna tímabundinnar sölu á ríkiseignum. Og það er varað við því að ráðist verði í grundvallarbreytingar á skattkerfinu í ljósi mjög tímabundinna aðstæðna. Vegna þess að ríkissjóður sé tímabundið að hagnast á því að selja eignir ríkisins þá eigi menn ekki að láta blekkjast af því. Í ljósi þessarar gagnrýni og þeirrar óvissu sem nú er uppi í efnahagsmálum hef ég gert tillögu um að þessum skattkerfisbreytingum verði skotið á frest með undantekningum þó, með þeirri undantekningu að skattlagningu á húsaleigubætur verði hætt og að tekjuskattslækkunin til einstaklinga komi til framkvæmda. Ég held að það væri mjög skynsamlegt vegna þess að raunsætt talað held ég að menn séu búnir að læsa sig svo rækilega niður í þessar lausnir sínar að litlu verði hnikað nema menn ræði hlutina ofan í kjölinn og gefi sér til þess tóm. Þá held ég að hyggilegt væri að stofnað yrði til víðtæks samstarfs, bæði þverpólitískt á þingi og í þjóðfélaginu almennt, fulltrúar verkalýðshreyfingar og samtaka atvinnurekenda yrðu kallaðir að borði til að móta hér skattastefnu sem samstaða gæti verið um. Ég held að samstaða sé um það, bæði hér á þingi og hjá fulltrúum atvinnulífsins, að menn vilji hafa hér skatta og skattaumhverfi sem sé hagstætt samfélaginu öllu, atvinnurekstrinum og fólkinu sem býr í þessu landi. Mönnum gremst að hér skuli keyrðar í gegn skattkerfisbreytingar sem ívilna hinum tekjuhærri en eru sannanlega á kostnað hinna sem minni hafa tekjurnar. Að mínum dómi ætti við slíka endurskoðun að hafa eftirfarandi atriði að leiðarljósi: Það verði stefnt að því að samræma skatta á lögaðila, fjármagn og laun. Til að ná því markmiði væri nauðsynlegt að hækka fjármagnstekjuskatt frá því sem nú er en jafnframt hækka persónuafslátt og tryggja með því móti hækkun skattleysismarka fyrir einstaklinga. Þetta er reyndar í þeim anda sem Samfylkingin hefur gert tillögur um, að hækka t.d. fjármagnstekjuskattinn úr 10% í 16%, ef ég man rétt. Samfylkingin vill líka lækka tekjuskatt fyrirtækja, fara með hann úr 30% í 25%. Þetta er allt skoðunarvert ef samstaða skapast einnig um aðra þætti. Þess vegna þótti mér hyggilegast að gera tillögu um það núna á þessu stigi að við skytum þessum grundvallarskattkerfisbreytingum á frest og freistuðum þess að ná um það þjóðarsamstöðu að skapa hér skattkerfi sem sátt gæti orðið um. Nú ætla ég að víkja að einstökum efnisatriðum í þessu frv. og þáttum sem hafa komið til umræðu. Ég sagði að tillögur ríkisstjórnarinnar ívilnuðu sérstaklega fjársterkum fyrirtækjum og einstaklingum. Hvernig gerist það? Jú, tekjuskattur fyrirtækja er lækkaður úr 30% í 18%. Síðan gerist það einnig gagnvart einstaklingunum að viðmiðunarmörk hátekjuskattsins eru hækkuð um 15%, þ.e. úr tæpum 280 þús. kr. í rúmar 322 þús. kr. Þetta er sá hópur sem ríkisstjórnin vill svona fyrst og fremst standa vörð um, það er fólkið sem er með yfir 280 þús. kr. á mánuði. En handa hinum sem minna hafa og minnstar tekjurnar hafa, sem eru með undir 70 þús. kr. eins og atvinnulaust fólk er með, eru engar bætur. Það er enginn í Stjórnarráðinu sem stendur vörð um hag þess fólks, ekki nokkur maður. En endilega þarf að færa viðmiðunarmörk hátekjuskattsins upp og færa hann úr 280 þús. í 322 þús. kr. Mér finnst þetta vera fullkomið siðleysi. Þetta er með öðrum orðum, eins og ég gat um, án þess að samsvarandi breyting sé gerð á skattleysismörkum þeirra sem hafa minni tekjur en þessu nemur. Það er verið að ívilna fólkinu sem er með yfir 280 þús. kr. á mánuði, færa skattleysismörk þess upp í 322 þús., en hinir eru skildir eftir sem minnstar tekjurnar hafa. Það er ekki hreyft við skattleysismörkunum, persónuafslátturinn er ekki færður til og stendur ekki til að gera. Þetta er harðlega gagnrýnt í greinargerðum sem efh.- og viðskn. bárust. Í töflum sem fylgja þessum álitum er okkur ágætlega sýnt fram á hvernig skattar hér hafa breyst á liðnum árum. Það er ekkert mjög langt síðan tekjuskattar fyrirtækja voru yfir 50%. Síðan voru þeir færðir niður í 33%, úr 33% voru þeir færðir niður í 30% og nú stendur til að fara með þá niður í 18%. Ef litið er á tekjuskatta einstaklinganna voru þeir 35,20% fyrir rúmum tíu árum, árið 1988. Hvað skyldu þeir vera nú? Þeir eru 38,76%. Tekjuskattar einstaklinganna hafa hækkað. Þegar hæstv. fjmrh. gumar af því að hann sé að lækka stórlega tekjuskatta einstaklinga er það alveg rétt --- að því marki að þeir voru hærra hlutfall um miðjan áratuginn. Árið 1993 voru þeir komnir upp í 41,34% og fóru reyndar hæst 1997 upp í 41,98%. Sé miðað við þá tölu eru þeir lægri nú eins og ég nefndi, 38,76%. Ef við förum hins vegar lengra aftur í tímann var þetta skatthlutfall miklu lægra. Árið 1988, á sama tíma og tekjuskatturinn var í 35,20% hjá einstaklingum, var fyrirtækjaskatturinn 50%, og hann er kominn niður í 30%. Við þessu ætla þeir að hreyfa núna eða þau, sem sitja í ríkisstjórninni, og meiri hlutinn sem þau styðjast við hér á Alþingi. Þau ætla að færa þennan skatt enn þá lengra niður en láta einstaklingana standa í stað, aðra en þá sem hafa hæstu tekjurnar, eru með yfir 280 þús. kr. á mánuði. Það þarf að standa sérstaklega vörð um þá. Í greinargerðum sem okkur hafa borist er síðan tíundað mjög rækilega hvaða afleiðingar þetta hefur. Í ályktunum sem samtök launafólks og önnur almannasamtök hafa sent frá sér er víða vakin athygli á því ranglæti sem ég hef tíundað og þessar tillögur fela í sér. Í umsögn ASÍ er farið yfir valkosti við þessar skattatillögur ríkisstjórnarinnar. Þar er einnig fjallað um það misrétti sem í tillögunum er, og er í því sambandi sérstaklega vísað til breytinga á hátekjuskattinum. Og ég ætla að vitna aðeins í þetta álit Alþýðusambands, með leyfi forseta: ,,Þegar tölur um greiðendur hátekjuskatts vegna tekna árið 2000 eru skoðaðar, kemur í ljós að tæplega 7% tekjuskattsgreiðenda greiða hátekjuskatt eða um 14 þúsund af þeim 214 þúsund sem gefa upp tekjur til skatts. Ef einungis eru skoðaðir þeir sem greiða tekjuskatt nettó, þ.e. greiða tekjuskatt umfram bætur, þá eru þeir 156.600. Hlutfall þeirra sem greiða hátekjuskatt, reiknað af þeim hópi, er 9,3%. Einungis um 3% kvenna greiða hátekjuskatt og aðeins 2,9% giftra kvenna. Um 10,7% karla greiða hátekjuskatt og af giftum körlum greiða um 11% hátekjuskatt. Fjölmennasti hópurinn sem greiðir hátekjuskatt er í hópnum hjón eða 11,8%. Af þessum tölum má ljóst vera að mikill minni hluti greiðir hátekjuskatt. Með þessari breytingu er því verið að setja 600 milljónir til að lækka sérstaklega skatt hjá minna en 10% þjóðarinnar. Með hækkun viðmiðunarmarka lækkar skattur þeirra sem hafa tekjur yfir 320 þúsund kr. á mánuði í ár um 3.000 kr. á mánuði eða um 35 þúsund krónur á ári og á næsta ári um 3.600 krónur á mánuði eða um 43 þúsund á ári.`` Hvað var það mikið sem þeir höfðu af öryrkjunum í upphafi árs? Voru það ekki tölur á þessu bili sem þeir með handafli færðu niður eftir að Hæstiréttur hafði kveðið upp úrskurð sinn? En nú eru þeir að reiða þessar sömu upphæðir fram til þeirra einstaklinga í þjóðfélaginu sem mestar hafa tekjurnar. Og það verður fróðlegt að sjá hvernig menn greiða atkvæði hér á Alþingi þegar þessar tillögur verða bornar upp. Þeir eru sem sagt að færa þessum hópum 35 þús. kr. núna og 43 þús. kr. á næsta ári. Síðan segir áfram í álitsgerð ASÍ, með leyfi forseta: ,,Fyrir 600 milljónir hefði mátt hækka skattleysismörkin um 800 krónur á mánuði, úr 65.132 kr. í 65.932 kr. Hækkun skattleysismarka lækkar vissulega skattbyrði allra sem hafa tekjur yfir skattleysismörkum en lækkar þó hlutfallslega mest skattbyrði þeirra tekjulægstu. Hækkun skattleysismarka um 800 krónur hefur í för með sér að allir sem hafa tekjur yfir skattleysismörkum greiða 310 króna lægri skatt á mánuði. Alþýðusamband Íslands leggst gegn því að skattleysismörk í hátekjuskatti séu hækkuð eins og lagt er til í frumvarpinu og telur að almenn aðgerð eins og t.d. hækkun skattleysismarka eða lækkun almennu tekjuskattsprósentunnar sé betur fallin til tekjujöfnunar.`` Þetta er umhugsunarvert. Þetta eru pólitískar áherslur fyrst og fremst. Ekki nóg með það náttúrlega, þessar klukkustundirnar er verið að kynna nýjar tillögur um að taka skatta, notendagjöld á sjúkrahúsunum, að hækka komugjöld á heilsugæslustöðvarnar og gjöldin til sérfræðinga. Ég verð að segja að ég hef ákveðna samúð með hæstv. heilbrrh. vegna þess að hart er að honum sótt. Ég geri mér fulla grein fyrir því. Hann hefur verið að reyna að standa hér vörð um velferðarþjónustuna og gegn haukunum í Sjálfstfl. sem þar vilja allt einkavæða, setja allt á markað. Og ég tek ofan fyrir honum fyrir að standa í fæturna gegn þessum aðilum. Nú hefur það greinilega gerst að að honum er lagt að færa komugjöldin upp og tilkostnað sjúklinganna. Ég er því mjög andvígur að fara inn á þessa braut vegna þess að staðreyndin er að þegar útgjöld heimilanna eru skoðuð undangenginn áratug, bæði hvað varðar lyfjakostnað og beinan notendakostnað, komugjöld á heilsugæslustöðvar og greiðslur fyrir röntgenmyndir og aðra þjónustu og aðhlynningu sem fólk fær í heilbrigðiskerfinu, hafa þessi útgjöld stóraukist. Og við minnumst þess þegar landslæknisembættið lét fyrir fáeinum árum gera könnun á því hvaða afleiðingar þetta hefði haft í þjóðfélaginu. Þá kom í ljós að tekjulægsta fólkið var farið að veigra sér við að leita læknisþjónustu vegna þess að það hafði ekki ráð á henni. Það var fyrst og fremst í tannlækningum en þess var farið að gæta einnig á öðrum sviðum. Við erum þannig að fara inn á mjög varasama braut með því að hækka þessi gjöld. Ég vitnaði hér í álitsgerð ASÍ. BSRB tekur undir þetta, er með mjög svipaða tóna í álitsgerð sinni. Bæði samtökin fagna niðurfellingu á skattlagningu húsaleigubótanna og segir í umsögn BSRB, með leyfi forseta, að hún sé til þess fallin ,,að auka jafnræði á milli heimila í landinu óháð eignarformi á húsnæði. Aðrar skattkerfisbreytingar sem hér eru lagðar til eru flestar til þess fallnar að bæta stöðu fjársterkra aðila hvort heldur um er að ræða einstaklinga eða fyrirtæki. Þannig eru viðmiðunarmörk svokallaðs hátekjuskatts hækkuð langt umfram verðlagsþróun í stað þess að hækka persónuafslátt og þar með skattleysismörk sem gagnast hefði öllum almenningi í landinu. Þetta gengur þvert gegn áherslum BSRB um að nýta skattkerfið til tekjujöfnunar.`` Þetta segja þessi samtök launafólks á Íslandi, benda á aðra valkosti, aðrar leiðir sem hefði mátt fara ef á annað borð stóð til að lækka skatta, sem ég reyndar hef ákveðnar efasemdir um, ég tel að við eigum að fara mjög varlega þar í sakirnar. En hinar pólitísku áherslur, þessar áherslur ríkisstjórnarinnar, áherslur hæstv. fjmrh. eru náttúrlega forkastanlegar. Það eru ekki bara heildarsamtök launafólks sem gagnrýna þær, það eru nánast öll samtök sem standa vörð um almannahagsmuni, t.d. Öryrkjabandalagið og Landssamband eldri borgara. Allir gagnrýna þessar áherslur, hinar pólitísku áherslur ríkisstjórnarinnar mjög harðlega. Þá hefur verið á það bent að tillögur ríkisstjórnarinnar komi til með að veikja stöðu ríkissjóðs og sveitarfélaga. Að mati fjmrn. munu skattbreytingarnar hafa í för með sér tekjurýrnun sem nemur rúmum 7 milljörðum, 7,1 milljarði kr., en ráðuneytið telur þó að breytingarnar muni hafa í för með sér aukin efnahagsumsvif sem metin eru á 3,5 milljarða. Þetta leyfi ég mér nú reyndar að draga stórlega í efa að standist. Þvert á móti er líklegt að þessar skattkerfisbreytingar muni þrengja að fyrirtækjum sem eiga í rekstrarerfiðleikum, því skattaívilnanir sem er að finna í frv. og í tillögunum munu fyrst og fremst falla í skaut þeirra fyrirtækja sem hafa hagnað af rekstri sínum. Öllum fyrirtækjum verður hins vegar gert að greiða hærra tryggingagjald óháð rekstrarstöðu. En þess skal getið að 7 milljarðarnir sem ég vék að taka til þessa tímabils, þessara tveggja ára sem skattbreytingarnar koma til framkvæmda. Varðandi afkomu sveitarfélaganna í tengslum við skattkerfisbreytingarnar þá er meiri óvissa um hvaða áhrif þær muni hafa á hag þeirra en á við um ríkið. Það eru að vísu óvissuþættir gagnvart ríkinu. Við heyrðum það hjá hv. þm. Pétri H. Blöndal, og það hefur komið fram hjá stjórnarmeirihlutanum, að þessir aðilar telja að með því að lækka skatta á fyrirtæki muni þeim vegna betur og þau munu þar af leiðandi verða líkleg til að veita skattfé inn í fjárhirslur ríkisins á komandi tímum. En ég er að leggja áherslu á, og það eru margir sem taka undir það sjónarmið, að einmitt vegna þess að skatta\-ívilnanir koma fyrst og fremst þeim til góða sem hafa þegar hagnað, ekki hinum sem berjast í bökkum, sem eiga í rekstrarerfiðleikum, á þau eru settar auknar klyfjar með hækkun tryggingagjaldsins, og þar hefði náttúrlega átt að bera niður fyrst og fremst. Varðandi afkomu sveitarfélaganna er staðan óvissari og þar stangast á álitsgerðir sem fram hafa verið reiddar. Þannig metur Reykjavíkurborg tekjutap sveitarfélaganna mun meira en Þjóðhagsstofnun gerir. Reykjavíkurborg metur þetta tekjutap sveitarfélaganna tvisvar eða þrisvar sinnum meira en Þjóðhagsstofnun. Reyndar er ein tala sem Þjóðhagsstofnun sleppir. Þetta gerist þannig að sveitarfélögin eru launagreiðendur sem þurfa að greiða tryggingagjald fyrir starfsmenn sína og það mun koma fram í auknum úgjöldum þeirra. Þjóðhagsstofnun metur að slík útgjöld fyrir sveitarfélögin í landinu muni nema um 400--450 millj. á ári fyrir tryggingagjaldið. Og Reykjavíkurborg nefnir svipaða tölu. Þetta á að sjálfsögðu líka við um ríkið. Ríkið greiðir tryggingagjald fyrir starfsmenn ríkisins. En ríkið fær síðan þessar tekjur á móti aftur inn sem skatttekjur, þannig að þegar upp er staðið er ríkissjóður að sjálfsögðu í plús en þetta er einvörðungu útgjöld fyrir sveitarfélögin. Þjóðhagsstofnun og Reykjavíkurborg nefna svipaða tölu hér, 400--450 millj., vegna hækkunar tryggingagjaldsins. Báðir þessir aðilar telja að tekjur sveitarfélaganna geti minnkað um 90 millj. vegna skattfrelsis húsaleigubóta, vegna þess að hætt er að skilgreina húsaleigubætur sem tekjur og hætt að skattleggja þær og þá verða sveitarfélögin þarna af 90 millj. kr. Það er mat beggja aðila að með því að sjálfstæður atvinnurekstur færist í auknum mæli í einkahlutafélagsform og að tilfærsla verði á milli launa og hagnaðar muni tekjur af útsvari skerðast. Þjóðhagsstofnun telur tekjuáhrif sveitarfélaganna vegna lækkunar útsvarstekna óviss. Þjóðhagsstofnun nefnir engar tölur í þessu sambandi. Reykjavíkurborg telur hins vegar að vegna þessara breytinga á rekstrarformi einstaklingsreksturs muni tekjur sveitarfélaganna rýrna um 1.320 millj. kr. Þarna hafa verið nefndar ýmsar aðrar tölur og mun lægri. Frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga ef ég man rétt og ýmsum öðrum aðilum sem hafa sett fram tölur en þessi tala er nefnd af hálfu reiknimeistara Reykjavíkurborgar. Þá má nefna að Þjóðhagsstofnun telur að þessar breytingar muni rýra tekjur Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Alls metur Þjóðhagsstofnun bein áhrif á afkomu sveitarfélaganna nema a.m.k. 500--550 millj. kr. á ári, en samkvæmt útreikningum Reykjavíkurborgar er þessi upphæð 1,7 milljarðar eða þar um bil. En þarna eins og ég gat um er að sjálfsögðu mikil óvissa. Eitt er það að menn vita ekki hve mikil brögð verða að því að einstaklingar sem stunda sjálfstæðan atvinnurekstur og hafa verið skattlagðir sem einstaklingar á grundvelli tekjuskatts, færa sig yfir í þetta nýja rekstrarform og gera sjálfa sig að einkahlutafélagi sem greiðir mun lægri skatta, bæði lægri skatta og annars konar skatta, ekki tekjuskatta sem sveitarfélögin fá útsvar af heldur fyrirtækjaskatta sem renna til ríkisins. Þetta eru ástæðurnar, meginástæðurnar fyrir því að hagur sveitarfélaganna mun skerðast, verður slakari. Bent hefur verið á það m.a. í tengslum við umræðu um fjárlögin hve erfiður hagur sveitarfélaganna víða er. Hv. þm. Jón Bjarnason gat um það að skuldir sveitarfélaganna hefðu vaxið mjög á undanförnum árum og að gert væri ráð fyrir því, þetta kemur fram í minnihlutaáliti hans með fjáraukalögunum, að skuldir sveitarfélaganna aukist úr 49,5 milljörðum í 53 milljarða kr. á þessu ári. Þetta er þróunin hjá sveitarfélögunum. Og það er mjög varasamt við þessar aðstæður að draga úr tekjumöguleikum þeirra eins og gert er ráð fyrir í tekjupakka ríkisstjórnarinnar. Það er ekki aðeins óráðlegt, það er mjög óábyrgt að gera það við þessar aðstæður. Mjög óábyrgt. Og þar kem ég að kafla í álitsgerð minni sem ég nefni: Óskynsamleg skattheimta -- efnahagslegt glapræði. Skattatillögur ríkisstjórnarinnar hafa verið gagnrýndar á þeirri forsendu að þær séu ekki skynsamlegar og það er tvennt sem hefur sérstaklega verið nefnt í því samhengi. Í fyrsta lagi hafa verið bornar brigður á að lækkun tekjuskatta fyrirtækja jafnhliða hækkun tryggingagjalds sé skynsamleg með hliðsjón af því efnahagsástandi sem nú blasir við. Ljóst er að vaxandi fjöldi fyrirtækja á við rekstrarörðugleika að etja. Í þessu sambandi er vísað í rökstuðning sem fram kemur í þeim álitsgerðum sem hafa verið gerðar að umræðuefni sérstaklega hjá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og ég mun víkja að hér á eftir. Gagnrýnin byggir á því að með tillögum ríkisstjórnarinnar sé sérstaklega komið til móts við þau fyrirtæki sem sýna hagnað en auknar klyfjar settar á hin sem engan hagnað hafa. Og þar kemur sem sagt tryggingagjaldið til sögunnar. Ég vil þó taka fram að þegar við ræðum um tryggingagjaldið, hið illa tryggingagjald, að tryggingagjaldið fjármagnar að sjálfsögðu þætti sem við hljótum öll að leggja mikið upp úr að séu í lagi, að fjármunir séu fyrir hendi til að standa straum af kostnaðinum við. Atvinnuleysisbætur eru fjármagnaðar með tryggingagjaldinu. Fæðingarorlofið er fjármagnað af tryggingagjaldinu. Af tryggingagjaldinu er greitt til almannatrygginga. Þetta eru skattpeningar sem við þurfum á að halda. Spurningin er einvörðungu þessi: Er hyggilegt við þær aðstæður sem við búum við í þjóðfélaginu núna, fyrirsjáanlegan samdrátt, er hyggilegt við þær aðstæður að leggja auknar klyfjar á þau fyrirtæki sem engan hagnað hafa? Og ekki síður hitt að setja á skattlagningu sem tengist launafólki, launagjöldum? Verður það ekki til þess að rýra möguleika þeirra til að halda fólki í vinnu? Eru þetta ekki rangar áherslur? Hefðum við ekki átt að fresta ákvörðunum um lækkun tryggingagjalds, það kemur reyndar ekki til sögunnar fyrr en að ári, en ættum við ekki að fresta þessu, en jafnframt fresta því að fara með tekjuskattinn niður eins og hér er lagt til? Það eru mjög athyglisverð sjónarmið sem fram koma í greinargerðum Seðlabanka og Þjóðhagsstofnunar. Þetta eru nú ekki róttækustu stofnanir í landinu, Seðlabankinn sérstaklega, hann er ekki vanur að hafa uppi mjög harða gagnrýni á ríkisstjórnina, en ég fæ ekki betur séð en að í álitsgerð Seðlabankans og álitsgerð Þjóðhagsstofnunar, sé mjög þungur, alvarlegur aðvörunartónn. Um líklegar afleiðingar þessara skattkerfisbreytinga segir m.a. í áliti frá Seðlabanka Íslands, með leyfi forseta: ,,Skattalækkanir sem boðaðar eru í frumvarpinu munu minnka tekjur ríkissjóðs á árinu 2002 og hugsanlega lengur. Þessi áhrif verður að skoða í ljósi stöðu ríkissjóðs og hagsveiflunnar. Afkoma ríkissjóðs hefur veikst á þessu ári vegna nýrra útgjalda ríkisins og samdráttar í neyslu almennings. Að frátöldum tekjum af eignasölu er nú því sem næst jöfnuður á ríkisbúskapnum, þrátt fyrir að þjóðarútgjöld séu enn meiri en þjóðartekjur og ríkið njóti þess í skatttekjum. Af þessum sökum er óæskilegt að rýra frekar afkomu ríkissjóðs á þessu stigi.`` En það er verið að leggja það til. Það er verið að biðja þingið að samþykkja nákvæmlega þetta. Og ég held áfram: ,,Af þeim sökum er óæskilegt að rýra frekar afkomu ríkissjóðs á þessu stigi og æskilegra væri að skattbreytingarnar hefðu ekki áhrif á heildartekjur. Þótt boðaðar skattbreytingar miði að því að örva framboðshlið þjóðarbúskaparins mun áhrifanna gæta fyrst á eftirspurnarhlið. Því er almennt æskilegra að gera slíkar breytingar þegar lægð er í þjóðarbúskapnum fremur en uppsveifla. Sem stendur gætir enn umtalsverðrar framleiðsluspennu í þjóðarbúskapnum. Á meðan hún er fyrir hendi eru aðgerðir sem tafið gætu óhjákvæmilega aðlögun þjóðarútgjalda að þjóðartekjum óæskilegar.`` Er ekki alveg skýrt hvað verið er að segja hér?  ,,Rétt er að vekja athygli á nokkrum álitamálum. Þar skiptir tvennt mestu máli. Annars vegar veikja þessar breytingar afkomu ríkissjóðs og sveitarfélaga, þótt mat á áhrifum á afkomu sé nokkurri óvissu háð, einkum að því er varðar nettóáhrifin, og fyrir vikið kunna þær að leiða til hærri vaxta en ella. Þetta stafar af því að stjórnvöld hafa í meginatriðum tvö tæki til að halda aftur af þenslu og verðbólgu, þ.e. vexti og afkomu ríkissjóðs. Það leiðir því af sjálfu sér að eftirgjöf á öðru sviðinu felur að öðru óbreyttu í sér þörf fyrir aukið aðhald á hinu sviðinu.`` Einhverjir kunna að segja að ríkissjóður og ríkisstjórnin eigi tveggja kosta völ hér, þ.e. annars vegar að falla frá þessum áformum eða skera niður ríkisútgjöldin. Það er það sem þau eru að reyna að gera. Og ég hélt, herra forseti, að sá tími væri liðinn að það yrði reyndur flatur niðurskurður til að spara í ríkisútgjöldum. Ég hélt að sá tími væri liðinn. En menn ætla að fara þá leið núna. Ég veit ekki betur en að stjórnsýslunni sé almennt gert að skera niður um 1%, alveg óháð því hver staðan er, og reksturinn. Ég vona að einhver leiðrétti mig ef þetta er rangt. Ég hélt að þetta væri liðin tíð. Ég hélt að menn skoðuðu hvert tilvik fyrir sig, hverja stofnun, athuguðu hvort hægt væri að hagræða í starfseminni og tækju ákvörðun í kjölfarið, í stað þess að beita svona mistýrðri reglustikuaðferð. Þetta er eitt sem hefur verið gagnrýnt varðandi skattheimtuna, að hún sé óskynsamleg. Hitt atriðið sem hefur verið nefnt í því sambandi er að þetta séu óskynsamlegar ráðstafanir, þ.e. gagnrýnt hefur verið að skattapakkinn auki á misræmi í skattkerfinu. Sú staðreynd að launafólk býr við mun hærri skatta en fyrirtæki ýtir undir gerviverktöku og að einstaklingar með rekstur flytji sig yfir í hlutafélagsform til að geta greitt lægri skatta. Æskilegt væri að stefnt væri að jafnari skattlagningu og, eins og ég gat um áðan og kemur fram í upphafi minnihlutaálitsins sem ég rita nafn mitt undir, tel ég æskilegt að hækka fjármagnstekjuskatt en fráleitt að samanlagðir fjármagnstekjuskattar og tekjuskattur fyrirtækja séu lægri en skattur á einstaklinga. Það er lágmarkskrafa að þarna búi einstaklingar ekki við þyngri skattlagningu. Og þegar ég tala um samræmingu finnst mér eðlilegt að leitað sé eftir samræmingu þarna á milli, tekjuskatta einstaklinga annars vegar og hins vegar samanlagðra rekstrarskatta fyrirtækja og fjármagnstekjuskatts. Þetta er nokkuð sem ég hefði talið að þingið ætti að taka sér góðan tíma í að gaumgæfa. Við höfum ákveðið að setja ekki fram ákveðnar tillögur um þetta á þessu stigi til þess eins að láta sópa þeim út af borðinu en viljum vekja athygli á þessum meginmarkmiðum sem við teljum mikilvægt að fleiri komi að til þess að móta hér skattastefnu, skattaumhverfi sem sæmileg sátt gæti orðið um. Í þessari umræðu um skatta má ekki gleymast að skattar eru til margs brúks til þess að afla ríki og sveitarfélögum, almannasjóðum, tekna. Þeir eru líka til þess að auka á jöfnuð í þjóðfélaginu. Þeir hafa gildi í þá veru og þegar lækkun skatta og skattkerfisbreytingar ber á góma er nauðsynlegt að ræða það í samhengi við hugsanlegar afleiðingar. Og þá þarf að spyrja hvorn kostinn menn velja, að greiða fyrir þjónustu með sköttum eða notendagjöldum. Þetta eru valkostirnir.  Góð velferðar- og almannaþjónusta gagnast öllu samfélaginu og er forsenda kröftugs atvinnulífs. Það er svolítið gaman að segja frá könnun sem framkvæmd var í Danmörku árið 1996, ég held að danska atvinnumálaráðuneytið hafi látið gera þá könnun meðal atvinnurekenda þar í landi. Þeir voru spurðir: Hvað er það sem skiptir ykkur máli þegar þið takið ákvörðun um hvar þið setjið fyrirtæki á stofn? Yfir 90% sögðu að skólamál skiptu mestu máli. Á svipuðu róli var afstaðan til heilbrigðismála og löggæslu. Fast á hæla þessara þriggja þátta með yfir 80% komu leikskólarnir og ýmsir þættir í stoðkerfi samfélagsins. Menn vildu hafa samgöngur í lagi, veitur, síma og póst. Tæplega 80% lögðu áherslu á öldrunarþjónustu. Oft eru menn að stilla þessu upp sem andstæðum, annars vegar fyrirtækjum á markaði og hins vegar almannaþjónustunni. Þetta eru engar andstæður. Til þess að atvinnureksturinn geti blómstrað þarf þetta stoðkerfi að vera í lagi. Og til að það sé í lagi þarf að greiða fyrir það. Og þjóðin vill gera það með sköttum en ekki með notendagjöldum. Menn hafa verið að velta vöngum yfir því hvernig við getum tryggt að íslensk fyrirtæki vilji vera hér á landi og jafnvel hvernig við förum að því að laða erlend fyrirtæki til landsins. Þá hafa menn einblínt á skattaráðstafanir í þeim efnum og sagt: Við skulum reyna að lækka skattana, þá munu fyrirtækin streyma hingað. En þegar allt kemur til alls er það þetta sem þau eru að horfa til, þ.e. ef um er að ræða einhvern atvinnurekstur, ef ekki er um að ræða skúffu í skrifborði þar sem menn eru að færa til fjármuni. Ef menn eru að tala um atvinnurekstur sem hefur starfsmenn innan borðs eru þetta einfaldlega þær kröfur sem fólk gerir. Það vill hafa samgöngur í lagi, það vill geta tengst netinu, sent börnin sín á leikskóla, fengið aðhlynningu í heilbrigðisstofnunum, löggæslan þarf að vera í lagi o.s.frv. Ég held að þetta skipti miklu meira máli fyrir atvinnureksturinn heldur en hver skattprósentan er. Staðreyndin er sú að við erum á alveg kolvitlausri leið þegar við erum að velta fyrir okkur hvernig eigi að byggja hér upp atvinnulíf. Við eigum að fara í ríkari mæli út á þá braut að veita stofnstyrki og aðstoða fyrirtæki við að koma undir sig fótunum, treysta rekstrargrundvöllinn undir sér en þegar þau fara að hagnast, þegar þau fara að skila arði, eiga þau að sjálfsögðu að greiða til samfélagsins. Hér er ríkisstjórnin að fara alveg þveröfuga leið. Hún heldur að menn hugsi um það eitt hvernig þeir geti hagnast og grætt á fyrirtækinu. Þetta er ekki hið almenna viðhorf. Menn vilja hafa traustan rekstur í fyrirtæki sínu og sjá fram á varanleika og þá eru það þessir þættir sem skipta máli. Ég man eftir því að ég var á ráðstefnu sem EFTA stóð fyrir fyrir hálfu öðru ári, held ég, á Hótel Sögu. Þangað kom maður frá Írlandi sem hélt mikla ræðu um írska undrið, hversu stórvel þeim hefði vegnað eftir að þeir lækkuðu þar skatta, sem eru reyndar hærri en þeir eru á Íslandi --- þetta eru svolitlar blekkingar sem þarna hafa verið hafðar í frammi --- en hann sagði að það væri alveg stórkostlegt hvað þeim hefði vegnað vel. Og hann hélt sína ræðu. Síðan stóð upp maður, þrútinn mjög í framan, rauður og reiður, íhaldsmaður frá Evrópu. Hann sagði: Gerir þú þér ekki grein fyrir því að írska efnahagsundrið byggir að verulegu leyti á þeim tugmilljörðum sem Evrópusambandið hefur dælt inn í írska hagkerfið úr skattpyngju Evrópumanna? Þarna er komin ástæðan, sagði þessi maður, og taldi þetta nánast ósiðlegan málflutning. Staðreyndin er sú að Íslendingar eru almennt með lægri skatta en gerist á Írlandi. Ég er með töflu yfir þetta en ég ætla ekki að þreyta menn með því að fara að lesa hana upp. Þetta er sem sagt um mikilvægi skattanna. Og hvers vegna er ég að eyða tíma í þetta? Vegna þess að mér finnst að í þessari umræðu vilji menn gleyma þessu, til hvers við erum að leggja skatta á þjóðina, hvers vegna við greiðum skatta til samfélagsins. Innflutningurinn í seinni tíð á hægri sinnuðum frjálshyggjupostulum --- ég held að þeir hafi fundið þá allra hægri sinnuðustu í heiminum og safnað þeim saman í háskólann ekki alls fyrir löngu þar sem þeir voru að dásama skattaskjólin sem þeir vildu koma á fót hér á Íslandi. Þessir aðilar virtust alveg gleyma því til hvers fólk greiðir skatta til samfélagsins. Það er til þess að við getum hlúð að góðu mannlífi og haldið áfram að smíða velferðarþjóðfélagið okkar. Í rauninni er þetta ömurleg þróun, sú stefnubreyting sem hefur orðið hér á síðasta áratug. Frá stríðslokum eða þar um bil var um það sæmileg sátt í þjóðfélaginu hvert skyldi stefna. Menn deildu um það hversu miklu ætti að verja til uppbyggingar, til vegagerðar, til að byggja skóla og sjúkrahús o.s.frv., hversu hratt skyldi farið. Menn skiptust í pólitískar fylkingar hvað þetta snertir og áherslur voru mismunandi en það var til þess að gera sátt um þennan grunn. Allir Íslendingar ættu að hafa jafnan aðgang að velferðarstofnunum samfélagsins, að skólunum og heilbrigðisþjónustunni o.s.frv. Nú er verið að færa þetta í aðra átt. Nú er verið að gera alla þessa þjónustu að verslunarvöru. Ég minnist þess að í einkavæðingar- eða einkaframkvæmdarbæklingi ríkisstjórnarinnar sem nú er orðinn frægur að endemum er rætt sérstaklega um þetta. Þessi bæklingur er heiðarlegur. Þar segir að menn skuli gera sér grein fyrir því að samfara einkaframkvæmdinni verði notendagjöld innleidd í ríkara mæli en við höfum búið við. Þetta vildi ég minnast á, hæstv. forseti. Við skulum ekki gleyma til hvers við viljum yfirleitt greiða skatta, bæði sem einstaklingar og sem fyrirtæki. Þegar skattar eru bornir saman hér á landi við það sem gerist erlendis kemur í ljós að skattlagning er hér almennt mun lægri en í öðrum ríkjum, hvort sem litið er til Norðurlandanna eða OECD. Tekjuskattar einstaklinga sem hlutfall af vergri landsframleiðslu eru 9,5% á Íslandi, þeir eru 15,7 á Norðurlöndum, 12,2 í Evrópuríkjum OECD. Tekjuskattarnir sem nú er verið að lækka eru 1% af landsframleiðslunni hér á landi. Þeir eru 2,5% á Norðurlöndunum. Og þeir eru 3,4% í Evrópuríkjum OECD. Það er þetta sem er enn verið að lækka núna. Þetta 1% hlutfall sem er á móti 2,5 og 3,4 á Norðurlöndum og OECD er verið að lækka núna. Launa- og tryggingagjöldin eru líka miklu lægri hér, 2,5 á móti 8,6 og 14% hjá Norðurlöndunum og Evrópuríkjum OECD. Það eru helst skattar á vöru og þjónustu sem eru á svipuðu róli. Þá erum við t.d. að tala um virðisaukaskattinn. Hann er 15,1% hér sem hlutfall af landsframleiðslu, 13% á Norðurlöndum og 15,7% í Evrópuríkjum OECD. Almennt eru skatttekjur hér miklu lægri en gerist í þessum viðmiðunarríkjum, 30,9% hér á móti 40,8 á Norðurlöndum og 47,8 í Evrópuríkjum OECD. Auðvitað segja þessar tölur ekki allan sannleikann, einfaldlega vegna þess að landsframleiðslan sveiflast til, og ég viðurkenni að varasamt er að nota þetta sem eitthvert vísindalegt viðmið. Því fer fjarri að hægt sé að gera það. En sem ákveðin vísbending eru þetta stærðarhlutföll til viðmiðunar þótt engan veginn sé hægt að taka þetta sem einhvern algildan sannleika. Undir lokin vil ég nefna það sem ég hef áður aðeins vísað til að almannasamtök í landinu gagnrýna þessar skattkerfisbreytingar harkalega. Landssamband eldri borgara segir m.a. í sinni álitsgerð, með leyfi forseta: ,,Landssamband eldri borgara fagnar því að gert er ráð fyrir að afnema skattlagningu á húsaleigubætur. Einnig fagnar Landssamband eldri borgara því að gerð er tillaga um ráðstafanir til að koma í veg fyrir skattahækkanir vegna hækkunar á fasteignamati.`` Við eigum eftir að fá botn í það, held ég, hvort það er innstæða fyrir þessum mikla fögnuði. En hæstv. fjmrh. gaf a.m.k. þær yfirlýsingar á sínum tíma að gerðar yrðu ráðstafanir til að koma í veg fyrir skattahækkanir vegna hækkunar á fasteignamati, við eigum eftir að fara nánar yfir það. Síðan segir áfram í álitsgerð Landssambands eldri borgara: ,,Landssambandið saknar þess hins vegar að þess skuli ekki gætt, að nýta þá fjármuni sem ríkið telur sig geta lagt í að bæta skattalegt umhverfi til þess að laga kjör þess lágtekjufólks sem býr við hvað lökust kjör, t.d. með því að hækka skattleysismörk og/eða að búa til nýtt, miklu lægra skattþrep vegna tekna sem væru kannski undir 100 þús. kr. á mánuði, en það hvort tveggja hefur verið krafa Landssambands eldri borgara gagnvart stjórnvöldum um langan tíma. Landssambandinu finnst vera rangar megináherslur í þessu frumvarpi og leggur því til að það fái ekki við svo búið brautargengi gegnum hið háa Alþingi.`` Í áliti Öryrkjabandalags Íslands er vísað í meginályktun nýafstaðins aðalfundar Öryrkjabandalags Íslands. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Aðalfundur Öryrkjabandalags Íslands, haldinn laugardaginn 6. október 2001, vekur athygli á að með margvíslegum aðgerðum og aðgerðaleysi hefur ríkisstjórn Íslands orðið þess valdandi að kaupmáttur öryrkja er almennt lakari í dag en hann var fyrir rúmum áratug. Með raunlækkun skattleysismarka er ríkisstjórnin sú fyrsta í sögu lýðveldisins sem innheimtir tekjuskatt af þeim sem ekkert hafa nema bætur almannatrygginga --- bætur sem þó hafa dregist verulega aftur úr launaþróun. Er nú svo komið að umræddum einstaklingum er gert að endurgreiða rúmar 70 þúsund krónur á ári, sem jafngildir öllum tekjum þeirra á heilum mánuði.`` Það þarf náttúrlega að fjármagna lækkun á hátekjuskattinum. Þar vorum við að tala um 45 þús. kr. á ári ef ég man rétt. Síðan segir áfram, með leyfi forseta, í áliti Öryrkjabandalagsins: ,,Af framansögðu má ljóst vera að Öryrkjabandalag Íslands leggst eindregið gegn þeirri forgangsröðun í skattamálum sem lögð er til í framangreindu frumvarpi.`` Alþýðusamband Íslands segir m.a. í samantekt, með leyfi forseta: ,,Vegið að kjörum almenns launafólks og skattlagning færð af eignum og fjármagni yfir á laun og vinnu. Alþýðusambandið hefur sett fram alvarlega gagnrýni á fyrirhugaðar skattbreytingar ríkisstjórnarinnar og telur að með þeim sé vegið að kjörum almenns launafólks. Kjarni þeirrar gagnrýni sem Alþýðusambandið hefur sett fram er í raun þríþættur en snýst í grundvallaratriðum um að verði þessar tillögur að lögum, sé verið að færa skattbyrðina yfir á laun og vinnu, af eignum og fjármagni.`` Í áliti BSRB segir í samantekt, með leyfi forseta: ,,Þær skattkerfisbreytingar sem lagðar eru til í frumvarpinu ívilna fjársterkum aðilum, án þess að tilraun sé gerð til þess að létta undir með láglaunafólki og millitekjuhópum að undantekinni tillögu um að afnema skatta á húsaleigubætur. BSRB vekur athygli á að á sama tíma og sköttum hefur jafnt og þétt verið létt af fjársterkum fyrirtækjum og arðgreiðslum í atvinnurekstri hefur fjölgað í þeim hópi láglaunafólks og öryrkja sem nú greiða skatta en voru áður undir skattleysismörkum. BSRB væri því fylgjandi að við skattkerfisbreytingar væri byrjað á þessum enda.`` Í þessum orðum Aþýðusambandsins, um að verið sé að færa skattbyrðina yfir á laun og vinnu af eignum og fjármagni, felst kjarni máls. Það er þetta sem skattkerfisbreytingarnar ganga út á. Í rauninni var byrjað á verki sem fékk ekki nógu góðar lyktir á sínum tíma þegar ráðist var í ákveðna samræmingarvinnu í skattkerfinu. Þegar skattur var lagður á fjármagn á sínum tíma kveinkuðu fjármagnseigendur sér óskaplega og fannst afskaplega illa með sig farið. Þeir sögðu að þetta væri eina landið í heiminum sem væri svona óskaplega grimmt við þá sem ættu peninga. Í því sambandi langar mig til að nefna það svona sem lítið innskot að í einni af þeim töflum sem fram hafa verið reiddar í þessu upplýsingaflóði sem við höfum kallað eftir og fengið yfir okkur að undanförnu kemur fram að skattlagning arðgreiðslna sem voru samræmdar við fjármagnstekjuskattinn á sínum tíma og nema 10% á Íslandi eru 40% í Bandaríkjunum og samsvarandi tala í Þýskalandi er 48%. Við erum með 10%. En mikil krafa hafði verið um það í þjóðfélaginu á þessum tíma, undir lok níunda áratugarins og í byrjun þess tíunda, að hér yrði tekinn upp fjármagnstekjuskattur. Hugsunin að baki þeim breytingum sem þá voru gerðar var sú að í stað þess að skattleggja eignir fólks ætti núna að fara inn á nýja braut og skattleggja það sem eignirnar gæfu af sér, tekjurnar sem menn hefðu af eignum sínum, hvort sem var í fjármagni, og þá raunvextina, eða arðinn sem menn hefðu af eignum sínum. Mér finnst þessi hugsun vera skynsamleg. Ef það gerist, eins og lagt er til í þessum skattapakka, að skatthlutfallið á eignirnar verði fært niður, á þá ekki að færa upp skattinn á arðinn?  Það er þessi samræmingarvinna sem ég er að auglýsa eftir. Ég hef hér gert grein fyrir þeim markmiðum sem mér finnst að hafa eigi að leiðarljósi þegar gengið er til þess verks, og á þessu stigi teljum við heppilegt að gera grein fyrir þessari meginhugsun. Við vitum því miður af fenginni reynslu að flestum breytingartillögum verður núna sópað af borðinu þótt við gerum veika tilraun til að fá frest í skattapakkann, að undanskildum tekjuskattinum og skattinum á húsaleigubætur. Við köllum eftir þessari þjóðarsátt, þverpólitískri samstöðu um að koma hér á skattkerfi sem er í senn hagstætt fyrir atvinnureksturinn í landinu og fyrir fólkið sem byggir þetta land ofar öllu, og það er réttlátt. Það verður því miður ekki sagt um skattapakka ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir gott samstarf í nefndinni við meðferð málsins. Hann var þar óvenjuhljóður á köflum. En það hefur ekki komið að sök því ég sé að honum hefur tekist að koma saman ágætisnefndaráliti frá hans sjónarhóli. Ég var hins vegar mjög impóneraður í rauninni yfir þessari ágætu umfjöllun hans um samspil fjármagnstekjuskatts og eignarskatts og þess að þessa skatta ætti að skoða í samhengi. Hins vegar verð ég að viðurkenna að mér finnst að álit hans og skoðun, sem ég ber mikla virðingu fyrir, hafi komið fullseint fram því ég heyrði aldrei þessa skoðun koma fram hjá hv. þm. þegar fjármagnstekjuskatturinn var tekinn upp á sínum tíma. Þó hefði verið ástæða til að koma með hana því þegar fjármagnstekjuskatturinn var settur á var eignarskatturinn ekki lækkaður á móti. Það er þannig spurning hvort hv. þm. sé að skipta um skoðun á þessu máli frá því þegar fjármagnstekjuskatturinn var upphaflega innleiddur eða hvort þetta nýja prinsipp á allt í einu að koma núna á þessu augnabliki. Af hverju var þetta prinsipp ekki eins mikilvægt á þeim tíma þegar fjármagnstekjuskatturinn var tekinn upp?

Herra forseti. Undir lok níunda áratugarins og í byrjun þess tíunda fóru fram mikil átök í þjóðfélaginu um það hvort yfirleitt ætti að taka upp fjármagnstekjuskatt. Ég var í hópi þeirra sem börðust mjög ákveðið fyrir því. Ég þekki ekki afstöðu hv. þm. Vilhjálms Egilssonar, fróðlegt væri að fá að heyra hver sjónarmið hans voru. En við bentum þá á að Ísland væri eitt fárra landa í heiminum sem legði ekki skatta á eigendur fjármagns. Reyndar hefur stóreignafólki og fjármagnseigendum verið hlíft um of í skjóli þeirra ríkisstjórna sem hér hafa setið allt of lengi og verið of bláar á litinn. Ég er að tala fyrir því núna að mér finnist eðlilegt að þess verði freistað að skapa þverpólitíska sátt um skattastefnu sem kæmi til góða bæði atvinnurekstri og fólkinu í landinu og væri í senn réttlátt. Mér finnst eðlilegt við slíka endurskoðun að menn hafi þessi meginmarkmið í huga sem ég gat um, að það sé eitthvert samræmi milli skattlagningar á tekjur einstaklinga og fyrirtækja annars vegar og fjármagns hins vegar í stað þess að fara lengra í þá átt sem við höfum verið að feta okkur núna á síðustu árum, að lækka skatta á fyrirtæki, lækka skatta á þá sem búa best í þessu þjóðfélagi, en þyngja skattbyrðarnar hjá hinum.

Ég vek aftur athygli á því að þegar fjármagnstekjuskatturinn var tekinn upp var eignarskatturinn ekki lækkaður á móti. En miðað við þau prinsipp sem hv. þm. talaði um áðan þá hefði á sínum tíma átt að lækka eignarskattinn á móti fjármagnstekjuskattinum. Nú er verið að lækka eignarskattinn og ég tel það hið besta mál. Við skulum bara skoða eitt. Hver er hin raunverulega skattlagning á hagnað eða arð af eigin fé í atvinnurekstri? Með 1,45% eignarskatti eins og verið hefur þá gefur 10% arður af eigin fé í atvinnurekstri 14,5% tekjuskatt sem ígildi eignarskattsins. Ef maður leggur saman 30% tekjuskatt, 14,5% eignarskattsprósentuna ofan á það og þar ofan á prósentuna af arðinum, þá er hin raunverulega skattlagning á arð af atvinnustarfsemi komin yfir 50%. Þetta er sem betur fer að lækka núna, niður í einhverja eðlilega prósentu. Þessi raunskattlagning á atvinnurekstur sem hér hefur verið er mjög há í öllum alþjóðlegum samanburði. En með þessari lækkun sem núna verður á fyrirtækjasköttunum, bæði eignarsköttunum og á tekjuskatti fyrirtækjanna, erum við að komast í flokk siðaðra þjóða hvað þetta snertir.

Herra forseti. Ég vil taka fram að eignarskattar hafa ekki verið mér neinn sérstakur þyrnir í auga. Ég sé enga fasta jöfnu þar til staðar. Það er einn eignarskattur sem mér hefur fundist eðlilegt að lækka eða alla vega skilyrða, þ.e. eignarskattur á húsnæði fullorðins fólks. Mér finnst slæmt þegar fullorðið fólk er hrakið úr íbúðarhúsnæði sínu. Ég er einfaldlega að vekja athygli á því að fyrst ríkisstjórnin gengst fyrir því að eignarskattar séu lækkaðir þá finnst mér, í ljósi þeirra röksemda sem fram komu í tengslum við upptöku fjármagnstekjuskattsins, eðlilegt að fjármagnstekjuskatturinn verði þá hækkaður að sama skapi. Á hverju byggi ég þetta? Jú, grundvallarsjónarmið mitt er að við eigum ekki að rýra tekjur, hvorki ríkis né sveitarfélags. Ég er talsmaður hárra skatta, við skulum ekki gleyma því. Ég er talsmaður þess að reka velferðarþjónustuna og almannaþjónustu, samfélagsþjónustu, með sköttum. Ekki með notendagjöldum. Ég vil ekki láta rukka við dyrnar á spítölunum eða skólunum. Ég vil ekki skattleggja skólabörn eins og ríkisstjórnin er að gera, eða sjúklingana. Ég vil gera það í gegnum skattana. Ég er einvörðungu, hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, að minna á þann rökstuðning sem hafður var uppi í tengslum við upptöku fjármagnstekjuskattsins á sínum tíma. Ég er vissulega að taka undir sitthvað í þeim sjónarmiðum sem menn hafa haldið fram, að það séu ákveðin rök fyrir því að skattleggja fremur arðinn af eigninni en eignina sjálfa. Ég er tilbúinn að hlusta á þau rök.

Herra forseti. Það er eins og verða vill þegar nálgast áramót að mikið vinnuálag er hér á hinu háa Alþingi. Þó skyldi maður halda að þessi tvö mál, skattbreytingin og svo fjárlögin, væru þau mál sem sérstaklega biðu afgreiðslu. Þannig er enn tími til stefnu. Víst er að lítt þolanleg fljótaskrift er á afgreiðslu mála og fundahaldi. Það kom í fyrsta lagi í ljós við 2. umræðu fjárlaga og þá fljótaskrift sem á henni var höfð og nú aftur vegna þessa máls. Í morgun varð að fresta fundi vegna þess að ekki hafði náðst að leggja fram þingskjöl frá nefnd. Hvað þá um aðra en nefndarmenn sem kunnir eru málatilbúnaði úr efh.- og viðskn., að ég tali ekki um okkur í Frjálslynda flokknum sem ekkert höfum fengið að sjá eða vita um gerð þeirra tillagna, nefndarálita og breytingartillagna í þessu sambandi sem eru síðan lagðar fram eftir að menn eiga að vera byrjaðir að ræða þær? Auðvitað ber dálítið á þessu, að stjórn þingsins þykist ekki þurfa að gá sérstaklega að grundvelli þingræðisins, þ.e. góðri samvinnu við stjórnarandstöðu á hverjum tíma. Það kom nú heldur betur í ljós þegar menn kröfðust upplýsinga um 300 millj. kr. hnyskju sem bætt var inn í fjáraukalög án þess að nein grein væri gerð fyrir því hvað væri þar á ferðinni. Kveða þó þingsköp mjög greinilega á um að fjárln. má ekki leyna neinu í þessu sambandi. Aðeins ein nefnd og er sérstaklega tekið fram í þingsköpum, sem eru eins og menn vita lög, ein þingnefnd getur verið bundin trúnaði ef formaður utanrrn. eða ráðherra kveður á um að svo skuli vera. En þarna tók steininn úr því sjálfir nefndarmenn fjárln., eins og hún heitir nú, fengu ekki upplýsingar um innihald þessa sérsjóðs sem formaður einkavæðingarnefndar, Hreinn Loftsson lögmaður, á að fá til sinna þarfa. Hér erum við að ræða skattbreytingafrumvarp og mér leikur grunur á að engin tilviljun sé af hverju þetta frv. er lagt fram nú. Í skjóli fjölmiðla halda stjórnvöld því fram að hér séu menn að leggja til breytingar á skattalögum sem komi helst öllum landslýð til góða. Þetta frv. er lagt fram í því skyni, einmitt á þessum tíma þegar hæstv. ríkisstjórn á í mestum vandræðum vegna þess að að henni herðir í efnahagsmálum. Að öðru leyti mundi á löngum tíma koma í ljós að þessar skattbreytingar innihalda fyrst og fremst ívilnanir fyrir hátekjumenn, fyrir forréttindahópinn í þjóðfélaginu. Auðvitað hefði verið erfitt að ræða slíkar tillögur á kosningaári enda þótt meginatriði þessa frv. komi ekki til framkvæmda fyrr en 2003. Það er eins og fyrri daginn treyst á gleymsku kjósenda, enda hefur hún því miður ásannast allt of oft. Er kannski ekki að undra, eins og ég sagði, þegar fjölmiðlar ganga undir hverju einu sem frá ríkisvaldinu kemur með góðu eða illu. Slík glímutök hafa valdhafar á fjölmiðlunum. Hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, frsm. og formaður efh.- og viðskn. --- hefur það starf raunar sem aukastarf með því að vera framkvæmdastjóri hins illmúraða hóps í Verslunarráði Íslands --- tók það fram að þessar skattalagabreytingar væru til þess fram lagðar að búa í haginn fyrir nýtt hagvaxtarskeið. Hvert er hv. þm. að fara þarna? Má ekki lesa það í öllum viðtölum og hlusta á það í öllum ræðum hæstv. forsrh. að hér er allt blúndulagt í efnahagsmálum? Hvað þarf þá að vera undirbúa nýtt hagvaxtarskeið fyrst er allt er í hinum mesta sóma að sögn sjálfs formanns hæstv. ríkisstjórnar? Hann talar um það að gengi muni hækka svo snarlega eftir áramót að menn verði að vara sig, kaupmáttur hafi aukist enda þótt allt annað blasi við, viðskiptahalli verði brátt úr sögunni og verðbólga sé á niðurleið. Þetta er það viðhorf, þeir góðærisgeislar sem sólin mikla lætur á okkur skína. Maður skyldi því halda að það þyrfti ekki sérstaklega að búa í haginn fyrir nýtt hagvaxtarskeið. Ég hef fyrir framan mig úrklippu úr Morgunblaðinu frá 9. október þar sem vikið er að ályktun Alþýðusambands Íslands vegna þessa skattalagafrumvarps. Alþýðusambandið ályktaði að aðgerðir ríkisstjórnarinnar í skattamálum þýddu að kjarasamningar á almennum markaði yrðu settir í uppnám. Hvorki meira né minna. Þeir álykta jafnframt að hækkun tryggingagjaldsins geri fyrirtækjunum að sjálfsögðu erfiðara um vik að hækka laun við launþegana. Þeir taka það enn fremur fram að skattbreytingarnar snúist einkum um að eignalega sterkum fyrirtækjum, svo sem bönkum og tryggingafélögum, svo og hátekju- og stóreignafólki sem væri með mikla neyslu og mundi breytingin því ekki leiða til aukinna viðskipta eða neyslu þessara hópa. Enn ályktuðu þeir og mátu það svo að þessar breytingar, sem hafa að yfirskrift að efla íslenskt atvinnulíf, mundu auka samdrátt í fyrirtækjunum o.s.frv. Þeir ályktuðu um að með þessum hætti mundi ekki unnt að slá á verðbólguna. Svo lýstu forráðamenn Alþýðusambands Íslands óánægju sinni með að ekkert samráð hefði verið haft við ASÍ af hálfu ríkisstjórnarinnar um þessar viðamiklu aðgerðir, þrátt fyrir góð orð þar um. Alþýðusambandið fordæmir, að kalla má, þær tillögur til skattbreytinga sem hér liggja frammi. Maður hefði þó haldið að mikið lægi við að ná sem bestu samkomulagi við samtök launþega um þennan málatilbúnað. Að sjálfsögðu mun það verða þeim mun erfiðara fyrir hæstv. ríkisstjórn að ná samkomulagi við verkalýðssamtökin sem þessi málatilbúnaður er af samtökunum talinn ganga mjög á þeirra eigin hagsmuni. Í Morgunblaðinu frá 27. nóvember er síðan grein sem einn af þekktari endurskoðendum, Sveinn Jónsson, skrifar. Þar kemst hann óyggjandi að þeirri niðurstöðu að menn sitji ekkert við sama borð vegna hinna nýju ákvæða um að þeir geti breytt rekstri sínum yfir í einkahlutafélag. Hann tekur dæmi hér af tveimur mönnum, Jóni sem er launþegi og Pétri sem er verktaki. Hann gefur sér að báðir hafi í tekjur 550 þús. kr. á mánuði. Jón getur ekki breytt vinnu sinni, ef við megum orða það svo, yfir í einkahlutafélag en það getur Pétur. Með þeirri aðferð fengi Pétur 300 þús. kr. lægri tekjuskatt en Jón. Þetta er auðvitað með þeim hætti að ekki verður við það búið. Hv. frsm. efh.- og viðskn. gat þess að auðvitað væri ekkert réttlæti í því að nýir menn í atvinnurekstri gætu gengið inn í þessa aðferð um einkahlutafélög meðan aðrir sætu þá eftir sem löngu væru búnir að hefja sína starfsemi. En þetta óréttlæti og misræmi verður ekki leiðrétt með þessum hætti. Það er verið að búa til skattalegan forréttindahóp. Það er sem sagt á eina bókina lært að það er auðvitað verið að búa til nýtt hagvaxtarskeið með því að hygla hinum efnameiri en afgangurinn, neytendur, launþegar í þjóðfélaginu, eiga að borga brúsann. Það er ótrúlegt hversu margir misskilja áhrif hinnar hrottalegu gengisbreytingar sem yfir hefur dunið hina síðustu mánuði. Hæstv. forsrh. hefur bent á að nú græði sjávarútvegurinn á tá og fingri. Ekki veitti honum af því það hélt við að mestöll sjávarútvegsfyrirtæki yrðu stöðvuð fljótlega ef þetta hefði ekki verið gert. Hæstv. ríkisstjórn marglýsir því yfir að hún ætli ekki að beita gömlum ráðum og úreltum í efnahagsmálum en samt var þarna útflutningsatvinnuvegunum rétt upp í hendurnar yfir 30% gengisfelling. Og hverjir borga þetta? Þetta er tilfærsla til útflutningsatvinnuveganna sem neytandinn í þjóðfélaginu borgar með stórhækkuðu verði varanna sem til landsins eru fluttar. Eitt ákvæði í þessu frv. er að skattleysismörk verða hækkuð hjá greiðendum hátekjuskatts en þau standa óbreytt hjá lægra launuðum, hafa þó ekki fylgt verðlagsþróun um lengri tíma. Það á sem sagt að létta af mér, eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson reiknaði út, 35--40 þús. kr. í tekjuskatti en láglaunafólkið á ekkert að fá í sinn hlut. Það er dálítið hastarlegt að þessi fjárhæð sem á að hlífa mér um í sköttum stenst nokkurn veginn á við þær fjárhæðir sem hæstv. ríkisstjórn hafði af öryrkjum og ellilífeyrisþegum á liðnu ári. Það er ömurlegt við þetta að búa svo ekki sé meira sagt og sá sem hér stendur og hans flokkur mun aldrei samþykkja neitt af þessu sem hér stendur meðan slík ósanngirni er höfð í frammi. Þetta frv. og framkvæmd lagabreytinganna á að hafa í för með sér að auka umsvif fyrirtækja. Við búum við hér um bil óbærilega vexti eins og menn þekkja. Þeir eru hafðir svona háir til að draga úr þenslu. Aftur á móti kemur hér frv. sem á að auka hana til baka og hefur alveg önnur áhrif. Ég mundi vilja beina því til hæstv. ríkisstjórnar að fresta þessu frv. sem við höfum til umræðu, kanna málið miklu betur og hafa samráð við félagasamtök og sveitarfélög. Má ég minna á það að sveitarfélögin telja sig tapa á þessari breytingu um einum milljarði kr. og er þó fjárhagur þeirra afar erfiður eins og nú standa sakir. Rétt væri að fresta þessu máli en beita heldur, ef þeir telja óhætt að auka þenslu og umsvif í þjóðfélaginu, vaxtalækkun þegar í stað. Það mundi hafa gífurlega snögg áhrif --- ég segi ef þeir telja þetta óhætt --- að bæta við umsvifin í landinu og hætta að berjast við þensluna með þeim hætti að beita þessari vaxtapíningu. Þá væru það miklu skjótvirkari áhrif sem þetta mundi hafa. Ég þykist vita að talað verði fyrir daufum eyrum um að taka þetta mál til frekari athugunar og endurskoðunar. En ég verð að játa að ég hefði bundið aðrar vonir við stórfellda endurskoðun skattalaga en þá sem hér kemur fram. Ég geri ekki ráð fyrir því að þingflokkur Frjálslynda flokksins muni ljá þessu fylgi sitt að einu eða neinu leyti.

Herra forseti. Hér hafa athyglisverðar umræður staðið yfir í dag um þessar miklu breytingar á skattalögum sem ríkisstjórnin leggur til. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur gert ákaflega góða grein fyrir afstöðu Samfylkingarinnar í þessu máli. Við höfum lagt hérna fram mjög ítarlegt nál. og skýrt afstöðu okkar til þeirra breytinga sem lagðar eru til af hálfu ríkisstjórnarinnar. Sömuleiðis höfum við í Samfylkingunni í ítarlegu máli og með ítarlegum rökum skýrt þær breytingar sem við viljum sjá á þessum málum. Herra forseti. Mér hefur þótt merkilegt að hlusta á hv. þm. Pétur H. Blöndal og sömuleiðis hv. formann efh.- og viðskn., Vilhjálm Egilsson. Fyrst langar mig aðeins að drepa á þær kenningar sem Pétur H. Blöndal var með uppi. Hv. þm. gat þess að það væri bótin á öllum raunum ríkissjóðs, ekki bara á Íslandi, heldur annars staðar líka ef menn færu þá leið að lækka skatta á fyrirtækjum. Það mundi leiða til þess, sagði hv. þm., að tekjustraumar í gegnum fyrirtæki mundu aukast. Þær aðferðir sem notaðar eru til að verðmeta eða gengismeta fyrirtæki eru þess eðlis að það leiðir til þess eftir ákveðnum formúlum að fyrirtækin hækka í verði. Hv. þm. Pétur H. Blöndal kvaðst hafa reiknað það út eftir Laffer-kúrfunni að fyrirtæki sem nú á að selja af hálfu ríkisins mundu við þetta aukast að verðgildi um eina 12 milljarða. Og hv. þm. spurði: Hví í ósköpunum samþykkja menn þetta ekki með lófataki og fá þar með eins skiptis greiðslu, eins og hv. þm. orðaði það, upp á 12 milljarða? Hv. þm. sagði að miðað við það líkan sem hann beitir, og væntanlega byggist á Laffer-kúrfunni, ætti verðgildi fyrirtækja að aukast um 17%. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að hv. þm. hafi sjálfur í máli sínu fellt rökin undan þessu. Í fyrsta lagi gat hann engin dæmi bent á um að þetta hefði staðist. Í öðru lagi gat hann þess að þegar ríkisstjórnin lagði fram þessar hugmyndir sínar í formi frumvarpa leiddi það að vísu til hækkunar fyrirtækja á Verðbréfaþingi Íslands en þær hækkanir voru miklu minni en hv. þm. sagði að hækkanir fyrirtækja ættu að verða samkvæmt Laffer-kúrfunni góðu. Vera kann því að einhver misbrestur hafi orðið hjá félaga Laffer þegar hann var að gera þetta. Ég vísaði raunar einnig til þess, herra forseti, að í Bandaríkjunum hefði Bush gefið út yfirlýsingar um gríðarlegar skattalækkanir þegar hann komst til valda. Það sér ekki á efnahag Bandaríkjanna að menn hafi talið að þær mundu leiða til allra þessara miklu hækkana sem hv. þm. taldi að yrði miðað við svona miklar skattalækkanir þótt þess beri að vísu að geta að á síðustu vikum eftir að markaðir í Bandaríkjunum hafa farið ákaflega langt niður hafa þeir verið að skríða eitthvað upp. Herra forseti. Hér er um að ræða kenningar sem eru athyglisverðar og gaman er að fjölyrða um, skemmtilegar til íhugunar, en þær skortir dóm reynslunnar. Það er hvergi hægt að benda á að skattalækkanir í verulega miklum mæli hafi leitt til þess að efnahagsumsvifin hafi stóraukist. Þetta held ég að hafi skort undir röksemdir hv. þm. Péturs H. Blöndals. Ég tel sjálfur, eins og ég hef sagt, að hóflegar skattalækkanir á fyrirtæki geti verkað eins og smurolía við sérstakar aðstæður til að ýta gangvirkinu af stað aftur en að þær geti gert það í þeim mæli sem hv. þm. Pétur H. Blöndal sagði hér áðan dreg ég í efa. Hv. þm. sendi til efh.- og viðskn. mikið plagg þar sem hann gerði grein fyrir ákveðnum hugmyndum. Ég var að vísu ekki viðstaddur í nefndinni þegar það var tekið til ítarlegrar umræðu. Ég minnist þess hins vegar að við spurðum fulltrúa bæði fjmrn. og ríkisskattstjóra hvort von væri til þess að hægt væri að finna einhvern skóla eða einhverjar óvefengjanlegar kenningar sem sýndu fram á þetta. Og svarið var, eins og kemur fram í nál. okkar, að svo væri ekki. Herra forseti. Annað sem mig langar til að gera að umræðuefni eru ákveðnar staðhæfingar í máli hv. þm. Vilhjálms Egilssonar. Hann vék að þeirri röksemd okkar í Samfylkingunni og stjórnarandstöðunni, sem reyndar má líka lesa í umsögnum ýmissa samtaka sem sendu álit sitt til efh.- og viðskn., að hækkun á tryggingagjaldi yki launakostnað fyrirtækja og þar af leiðandi teldum við að við þessar aðstæður væri þetta ekki ráðlegt, auk margra annarra ástæðna sem við nefndum líka. Þá kom hv. þm. Vilhjálmur Egilsson og ég heyrði ekki betur en að hann væri að leggja að jöfnu hækkun ríkisstjórnarinnar á tryggingagjaldi annars vegar og hins vegar umsamdar launahækkanir í kjarasamningum. Hv. þm. sagði: ,,Ja, ef menn eru á móti hækkun tryggingagjalds vegna þess að það eykur launakostnað fyrirtækja, vilja menn þá ekki með sömu rökum leggjast gegn launahækkunum í kjarasamningum?`` Herra forseti. Þetta er náttúrlega svo ákaflega vond röksemdafærsla að ég er gáttaður á því að formaður efh.- og viðskn. skuli með þessum hætti leiða hana inn í umræðuna. Herra forseti. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir færði í ítarlegu máli og með sterkum röksemdum að því gild rök, að mér þykir, að sú lækkun sem við leggjum til á tekjuskatti fyrirtækja væri nægileg til þess að viðhalda því skattaforskoti sem Íslendingar hafa hvað varðar tekjuskatt á hagnað fyrirtækja í alþjóðlegum samanburði. Hv. þm. gat þess nánast hvergi í máli sínu og ég var nokkuð hissa á því að mér þótti hann í engu geta hrakið þessar röksemdir sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir kom með, og vísaði hann þó til ýmissa gagna. Ég hlýt að óska eftir því að hv. þm. gefi þessu ríkari gaum þegar hann heldur seinni ræðu sína síðar í dag. Jafnframt þótti mér, herra forseti, að lítið legðist fyrir hv. formann efh.- og viðskn. þegar hann hélt því fram að Samfylkingin væri í reynd að vinna gegn hagsmunum lítilla fyrirtækja. Mér þótti þetta koma úr hörðustu átt þegar horft er til þess að hv. þm. hefur verið í fylkingarbrjósti þeirra stjórnarliða sem hafa varið hækkun á tryggingagjaldi um 0,77%. Við hvaða fyrirtæki, herra forseti, skyldi þessi hækkun koma hvað verst? Lítil fyrirtæki? Já. Við lítil fyrirtæki á landsbyggðinni sem hv. þm. ber svo fyrir brjósti? Já. Við ný fyrirtæki í þekkingariðnaði, sprotafyrirtæki, frjóangana inn í framtíðina? Já. Hv. þm. beitir sér fyrir því að hækka skatta á vinnuafl. Mörg þessara litlu fyrirtækja eiga ekkert nema mannauðinn, eiga engar eignir, hafa ekki getað sýnt fram á neinn hagnað og það er alveg ljóst, miðað við það útlit sem er í efnahagsmálum, að það er ekki von á neinum hagnaði hjá þeim. Lækkun á tekjuskatti fyrirtækjanna hjálpar þessum fyrirtækjum ekki. Mörg þessara fyrirtækja eru fleiðruð upp á herðablöð sökum þeirrar lægðar sem nú gengur yfir efnahagslífið og má að stórum hluta, að ég tel, rekja til mistaka við stjórn efnahagsmála. Ætli þurfi mjög stórt högg til að ýta sumum þessara fyrirtækja yfir blábrún bjargsins? Það held ég ekki. Gæti það verið að hækkun tryggingagjaldsins hjálpi einhverjum þeirra? Nei, en hún hjálpar kannski sumum þeirra fram af brúninni, herra forseti. Mér finnst því skjóta skökku við þegar hv. þm. kemur hér og heldur því fram að við séum sérstaklega að vinna gegn hagsmunum smárra fyrirtækja, þegar ljóst er að veigamikill þáttur í tillögum ríkisstjórnarinnar gerir einmitt það sem hann er að saka okkur um. Í annan stað, herra forseti, hlýt ég að vekja athygli á því að eitt af því sem kemur litlum fyrirtækjum ákaflega vel eins og mörgu fólki sem hefur ekki mikla fjármuni umleikis og þarf ítrekað að slá lán til að fleyta sér áfram, það sem kemur þessum aðilum í samfélaginu hvað best er að lækka stimpilgjöld. Stimpilgjöld sem eiga sér ekki mörg fordæmi erlendis. Stimpilgjöld sem ég held að Sjálfstfl. hafi ákaflega lengi talað um að ætti að leggja af. Maður hefði talið að þegar svona gagnmerkar, svo notuð séu orð stjórnarliða, tillögur að skattbreytingum koma fram, þá væri þetta í gadda slegið. Svo er ekki, herra forseti, það er að vísu talað um að að lækka eigi stimpilgjöld um 900 millj. sem er ekki einu sinni þriðjungurinn af þeirri upphæð sem greidd eru í stimpilgjöld núna, en það er ekkert sagt nákvæmlega hvenær og það er heldur ekki sagt með hvaða hætti á að fjármagna það. Við því geld ég varhug, herra forseti. Hvers vegna? Vegna þess að mér þykir sem þar með sé sú skattbreyting sett niður í aðra röð og óæðri miðað við hinar. Ríkisstjórnarliðið hefur sagt hvenær hinar breytingarnar eiga að taka gildi. Ríkisstjórnin hefur líka sagt með hvaða móti hún telur að fjármagn fáist til að standa straum af þeim, en hún gerir það ekki um þessa. Segir ekki hvenær, segir ekki hvernig. Ég hlýt að halda því fram að hér sé fugl í skógi en ekki í hendi. Ég hlýt að halda því fram, herra forseti, að um sé að ræða part af ákveðnum blekkingarleik hjá ríkisstjórninni sem hefur auðvitað séð að sú aðferð sem hún notar til að fjármagna lækkun tekjuskatta sem einkum kemur stórum fyrirtækjum á þéttbýlissvæðinu til góða, þ.e. tryggingagjaldið, kemur svo illa við litlu fyrirtækin, ekki síst litlu fyrirtækin á landsbyggðinni, að hún þurfti að láta skína í einhverja gulrót. Og þessi gulrót var lækkun stimpilgjalda. Það hefði komið þessum fyrirtækjum ákaflega vel ef það hefði verið dagsett, tímasett hvenær átti að lækka stimpilgjöldin. Það er hins vegar þannig, herra forseti, að Samfylkingin sem leggur hér fram ítarlega tillögugerð, leggur fram tillögu um það að á næsta ári verði stimpilgjöldin lækkuð um þriðjung, þ.e. um 1.100 millj. Og hún segir líka frá því hvernig á að fara í það að fjármagna þetta. Mér þykir það því óhæfa hjá hv. þm. Vilhjálmi Egilssyni að koma hingað og halda hinu þveröfuga fram þegar flokkur eins og Samfylkingin er að leggja fram beinharðar rökstuddar tillögur um að bæta hag smárra fyrirtækja. Meginröksemdin sem ég greindi í máli hv. þm. fyrir þeirri staðleysu sinni er sú að Samfylkingin sé á einhvern hátt á móti því að einyrkjar breyti rekstri sínum úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög. Og hv. þm. taldi að við hefðum í frammi málflutning sem gerði það að verkum að hann gæti með einhverjum sóma dregið þá ályktun að við værum að gefa okkur fyrir fram að þeir menn væru lögbrjótar. Ég bið hv. þm. að finna þessu stað í því nál. sem hér liggur fyrir. Að sönnu er rétt að þar er vakin athygli á því að upp kunni að koma sú staða að einstaklingar í slíkri stöðu hallist að því að beita því sem kallað er gerviverktakar. Sömuleiðis að færa ýmsan kostnað sem tengist rekstri þeirra sjálfra, tilveru þeirra og fjölskyldu þeirra, heimili, sem kostnað þess einkahlutafélags. Herra forseti. Hvaðan skyldi Samfylkingin hafa fengið þær hugmyndir sem hún leggur ekki fram sem sínar eigin, heldur getur nákvæmlega hvaðan koma? Frá ríkisskattstjóra, ýmsum einstökum skattstjórum og frá skattrannsóknarstjóra, sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson kallaði sérstaklega á fund nefndarinnar til að kynna nefndinni og þar með hv. þm. hinar nýju leiðir sem menn nota til að koma kostnaði af sjálfum sér með þessum hætti yfir á einkahlutafélögin. Sú hætta sem þarna er fyrir hendi er hætta sem bent er á af fulltrúum ríkisvaldsins og Samfylkingin hefur samviskusamlega bent á þessi álit þeirra. Herra forseti. Samfylkingin hefur ekki lagst gegn því að einyrkjar og aðrir slíkir breyti rekstri sínum yfir í einkahlutafélög, það er fráleitt að halda því fram. Samfylkingin hefur hins vegar bent á að með því að breyta á þennan hátt skatti á hagnað slíkra félaga sé hvatinn svo mikill fyrir þá aðila að vinda sér í þessa færslu að það muni leiða til þess að þau 25 þúsund sem falla í þennan hóp muni að öllum líkindum gera það. Það þýðir að skattar sveitarfélaga munu t.d. lækka um 1.000 milljónir, tekjur ríkisins munu lækka um 500 millj. af þessum völdum. Og ef hv. þm. Vilhjálmur Egilsson vill breyta þessu, þá verður hann auðvitað sýna fram á hvernig sveitarfélögin eiga að standa undir ýmsum þáttum samneyslunnar, sem bæði ég og hann njóta, á hvern hátt á að bæta þeim þetta. Á þetta höfum við bent. Menn miklu vísari okkur hafa sagt að eina og besta leiðin til að koma í veg fyrir þetta sé að samræma skattlagningu, annars vegar hlutafélaganna og einstaklinganna. Þess vegna höfum við lagt til, herra forseti, að skatthlutfallið hjá fyrirtækjum verði 25% og við höfum sömuleiðis lagt til að fjármagnstekjuskattur verði hækkaður upp í 16%. Þegar þetta tvennt er tekið með er það einfaldlega svo að líkast til er óbreyttur sá hvati sem í dag ýtir mönnum til þess að skipta úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög. Í dag tel ég að þann hvata megi meta eftir atvikum, hvort menn eru í hátekjuskattsstiginu eða ekki, á bilinu 8--11%. Með þeim breytingum sem hv. þm. leggur hér til er munurinn 34%, þannig að hvatinn er þrefalt sterkari en ella. Við höfum sem sagt verið að beita okkur fyrir ákveðnu samræmi þarna, herra forseti. Samfylkingin hefur hins vegar með engu móti verið að leggja til einhverjar girðingar sem komi í veg fyrir að menn svipti rekstri sínum á milli þessara tveggja forma. En, herra forseti, það vill svo til að slíkar girðingar, slíkar hömlur, hafa verði lagðar til á undanförnum árum. Ég minnist einnar stofnunar sem gerði það. Hvaða stofnun var það? Það var Verslunarráð. Hafi einhver gert það á síðustu árum, reynt með einhverjum hætti aðeins að torvelda það, þá eru það aðrir en Samfylkingin, herra forseti. Ég vil í örstuttu máli, herra forseti, rekja hérna og taka saman hvaða afstöðu Samfylkingin hefur til þeirra breytinga sem hér liggja fyrir og hvaða breytingar við viljum gera. Þær eru tíu talsins. Í fyrsta lagi vill Samfylkingin lækka tekjuskatt á fyrirtæki úr 30% í 25%. Í öðru lagi leggjumst við alfarið gegn hækkun tryggingagjalds um 0,77%. Við teljum að við þessar aðstæður sé það ekki rétt. Í þriðja lagi viljum við hækkun frítekjumarka. Við viljum að hækkun frítekjumarka í hátekjuskatti verði frestað um tvö ár. Við styðjum í fjórða lagi hækkun fríeignamarka eignarskatts og sérstaks eignarskatts um 20% vegna eigna í árslok 2001 til að koma í veg fyrir hækkun eignarskatta vegna sérstakrar hækkunar á fasteignamati. Í fimmta lagi styður Samfylkingin afnám sérstaks eignarskatts á lögaðila og einstaklinga og lækkun á almennum eignarskatti á einstakling úr 1,2% í 0,6% í árslok 2002. En við leggjum til að almennur eignarskattur á lögaðila lækki einungis úr 1,2% í 0,9%. Á móti er lögð til sú hækkun á fjármagnstekjuskatti sem ég gat um hér áðan. Það er í reynd, herra forseti, ekkert annað en lækkun hjá fjölmörgum, vegna þess að sú breyting með því gólfi sem við leggjum líka til, sem er þannig að fjármagnstekjur einstaklinga að 100 þús. kr. og hjóna að 200 þús. kr. verði ekki skattlagðar, þýðir að þeim sem greiða fjármagnstekjuskatt fækkar um ríflega 50 þúsund. Í sjötta lagi styðjum við lækkun á tekjuskatti einstaklinga um 0,33% sem var samið um í tengslum við kjarasamninga og eiga að taka gildi næstkomandi áramót, en þá leggjum við jafnframt til, herra forseti, að hrinda í framkvæmd þeirri stefnu sem við höfum rekið og samþykkt og ítrekað á landsfundi okkar fyrir skömmu um auðlindagjöld, að þau verði tekin upp til þess að kosta einn áfanga til viðbótar í lækkun á almennum tekjusköttum, sem verði 0,25% á árinu 2003. Við teljum, herra forseti, að það henti ákaflega vel þeirri stöðu sem spáð er að verði þá á hagsveiflunni. Ég vísa líka til þess, herra forseti, að í Danmörku er nú komin ný ríkisstjórn, sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson t.d. er áreiðanlega ekki mjög mótfallinn. 

Ég er ánægður með hana.

Ánægður með hana, segir hv. þm. og ég skil það vel og þóttist geta gefið mér þá niðurstöðu. Og hún er einmitt að fara svipaðar leiðir. Í sjöunda lagi, herra forseti, styðjum við að sjálfsögðu afnám skattskyldu húsaleigubóta. Í áttunda lagi leggjum við til að samhliða þessum aðgerðum verði skattlagning á fjárhagsaðstoð sveitarfélaga afnumin. Í níunda lagi teljum við að rétt sé að skipa nefnd með aðild fulltrúa allra stjórnmálaflokkanna, aðila vinnumarkaðarins, samtaka öryrkja og aldraðra, sem hafi það verkefni að kanna hvaða leiðir eru færar til að afnema eða lækka verulega þá skatta sem launafólk og lífeyrisþegar eru að greiða, þ.e. fólk sem er með tekjur undir lágmarkslaunum. Í tíunda lagi, herra forseti --- og ég vil vekja sérstaka athygli á því, vegna þess að láðst hefur að skrá það í upptalningu í nál. á bls. 21 --- leggjum við einnig til að árið 2003 komi til framkvæmda lækkun á stimpilgjöldum sem nemur 1.100 millj. og ég hef þegar rakið. Herra forseti. Mig langar að síðustu aðeins að ítreka það að við teljum að nauðsynlegt sé að beita sér fyrir breytingum sem jafna aðstöðu Íslendinga gagnvart útlöndum. Af því leiða tillögur okkar varðandi stimpilgjöld. Af því leiðir stuðningur okkar varðandi breytingar á eignarskatti. Af því leiðir sömuleiðis, herra forseti, að við teljum að það sé nóg að lækka tekjuskatt fyrirtækja úr 30% niður í 25% vegna þess að með því er ekki aðeins verið að halda í við breytingar og þróun erlendis, heldur er með því verið að viðhalda skattprósentunni sem Íslendingar hafa í fyrirtækjarekstri gagnvart útlöndum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir ágætissamstarf í nefndinni í meðferð málsins og ágæta ræðu. Ég vil aðeins koma inn á það að það sem ég var að spyrja um varðandi ræðu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur var hvort Samfylkingin hefði lagt mat á hvaða áhrif yrðu af launahækkunum sem hækkuðu launakostnað, af því að Samfylkingin var með ákveðið mat og ákveðin varnaðarorð út af 0,77% hækkun á tryggingagjaldi sem vissulega hækkar launakostnaðinn og þessi 0,77% hækkun var talin hafa áhrif á uppsagnir og auka atvinnuleysi. Þess vegna spurði ég eftir mati á þessu, ekki það að ég ætlaði að leggja til að taka ætti til baka umsamdar launahækkanir, það er af og frá. Varðandi tekjuskattslækkanir fyrirtækjanna, þá eru þær algjörlega nauðsynlegar til að auka samkeppnishæfni okkar. Ef við leggjum saman eignarskattsprósentuna, tekjuskattsprósentuna eins og hún er og fjármagnstekjuskattsprósentuna og göngum út frá 10% arðsemi á eigið fé, sem er afar hátt miðað við það sem gengur og gerist í atvinnulífinu, þá fáum við effektífa skattprósentu á eigið fé eða hagnað af eigin fé fyrirtækja yfir 50%. Og ekki síst ef við lítum til atvinnulífs úti á landi þar sem arðsemin hefur ekki verið mikil þá gagnast eignarskattslækkunin sérstaklega mikið vegna þess hvað þessi eignarskattsprósenta bítur fast í eigið fé. Með því að lækka tekjuskattinn og eignarskattinn er einmitt verið að koma til móts við þau fyrirtæki. En best væri nú ef atvinnulífið úti á landi gæti farið að hagnast og við skulum vona að það takist á næstu árum.

Herra forseti. Það gleður mig að hv. formaður efh.- og viðskn. var a.m.k. ekki að mælast til þess að menn réðust í það óhæfuverk að taka aftur umsamdar launahækkanir. Reyndar tek ég fram að ég gerði ekki ráð fyrir því að það væri ætlun hv. þm. Hins vegar lagði hann þetta tvennt að jöfnu og spyr um áhrifin. Þetta eru umsamdar launahækkanir sem fyrirtækin hafa þurft að gera ráð fyrir í áætlunum sínum. Tryggingagjaldið sem hv. þm. vill hækka kemur auðvitað eins og skrattinn úr sauðarleggnum þó að auðvitað megi halda því fram að þau fái nokkurt ráðrúm til að búa sig undir þetta. Ég held því hins vegar fram, herra forseti, að þessi hækkun á tryggingagjaldi sé skaðleg, ekki bara fyrir lítil fyrirtæki á landsbyggðinni heldur ekki síst þau fyrirtæki sem við lítum svo á að séu þræðir okkar inn í framtíðina, þ.e. sprotafyrirtækin og þekkingarfyrirtækin sem eiga ekkert nema bara mannauðinn. Kapítal þeirra stendur upp klukkan fimm og gengur heim. Það er munurinn á fyrirtækjum framtíðarinnar og fyrirtækjum gærdagsins. Herra forseti. Ég vek eftirtekt hv. þm. á því að við erum nær samstiga varðandi eignarskattinn. Að því er varðar síðan samkeppnishæfni fyrirtækja við útlönd þá vek ég athygli á því að hann hefur ekki mótmælt þeim upplýsingum sem komu fram í máli hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og nál. þar sem sýnt er fram á að í örfáum löndum njóti menn lægra skatthlutfalls í dag. Sömuleiðis vek ég líka eftirtekt á því að við höfum, ef ég man rétt, langlægstan skatt lagt á arð, 10% til þessa. Þannig að ég held því fram, herra forseti, að þegar maður skoðar allt þá sé samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja á þessu sviði nokkuð góð og nægilegt að lækka tekjuskattinn niður í 25%.

Virðulegi forseti. Ef maður skoðar áhrif eignarskattsins, tekjuskattsins, arðsins og fjármagnstekjuskattsins saman, það er það sem skiptir máli, þá kemur í ljós að skattlagning á íslenskt atvinnulíf hefur verið býsna þung. Menn tala oft um Þýskaland. Staðan var þannig í Þýskalandi, og var þannig fram að skattaumbótum sem flokksbræður hv. þm. stóðu fyrir, að það mátti draga tekjuskatt fyrirtækjanna frá þegar menn reiknuðu út fjármagnstekjuskatt einstaklinganna. Síðan var þessu breytt og jafnvel Þjóðverjar, með alla sína skattpeninga, eru að reyna að komast út úr þessari háu skattlagningu á atvinnulífið. Varðandi tryggingagjaldið þá er það vissulega íþyngjandi og enginn sem ber á móti því. En við segjum að þrátt fyrir hækkun tryggingagjaldsins þá vegi skattalækkanirnar á eignarskattinum og lækkun á tekjuskattinum það upp og gott betur. Síðan er hún alveg ótrúleg þessi tillaga Samfylkingarinnar um að hafa mismunandi eignarskatt á fyrirtæki og eigið fé fyrirtækja eftir samsetningu nafnverðs hlutafjár, eftir því hvort það er stærri eða minni hlutur. Ég get bara ekki skilið af hverju þeim í Samfylkingunni dettur þetta í hug. Varðandi yfirfærsluna þá er ég einfaldlega að lesa þetta ágæta nál., sem er vandað og vel unnið. Hér er verið að tala um að 1. minni hluti vari alvarlega við afleiðingum þessara breytinga. Öll umræðan í nefndinni af hálfu nefndarmanna Samfylkingarinnar gekk einmitt út á að vara mjög sterklega við þessu, amast við þessu og reyna að finna breytingunum allt til foráttu. Þegar rætt var um réttarstöðu þeirra sem þarna eiga í hlut þá var alltaf verið að reyna að gera það tortryggilegt að menn stunduðu atvinnurekstur á Íslandi.

Herra forseti. Ef hv. þm. á við að allur málflutningur okkar í efh.- og viðskn. hafi gengið út á það að vara við þessum tillögum sem liggja hér fyrir þá ítreka ég, herra forseti, og bendi hv. þm. á að við styðjum fjölmargar þeirra tillagna sem koma fram frá hv. þm. stjórnarliðsins. Ef hv. þm. átti við þessa tilteknu breytingu sem varðaði möguleikana og hagræðið af því að flytja rekstur úr því formi sem sjálfstæðir atvinnurekendur hafa í dag yfir í einkahlutafélög þá ítreka ég það sem ég sagði áðan, að hver stofnunin á fætur annarri sendi frá sér álit, kom á fund nefndarinnar og benti á alls konar neikvæðar afleiðingar sem því fylgdu. Það getur vel verið að það sé siður hv. þm. Vilhjálms Egilssonar að telja að hann einn viti alla hluti og viti a.m.k. flesta hluti betur en aðrir. En ég vek eftirtekt á því að ríkisskattstjóri, skattstjórar ýmsir og ýmsar stofnanir sem sendu frá sér álit, bentu á þessar afleiðingar. Þetta er því enginn uppspuni í þingmönnum Samfylkingarinnar nema síður væri. Við erum að tala um jafnræði og það er það sem skiptir máli. Hv. þm. hefur talað um nauðsyn þess að koma á jafnræði milli Íslands og útlanda í skattalegu tilliti. Við höfum tekið undir með honum að því er varðar eignarskattana, en við höfum verið að tala um nauðsyn þess að hafa líka skattalegt jafnræði, annars vegar milli þeirra sem hafa rekstur sinn í einstaklingshlutafélögum og líka hinna sem standa þar fyrir utan.

Virðulegi forseti. Ég hef hlýtt á þessa umræðu af mikilli athygli og mér sýnist að bæði umræða og tillögur stjórnarmeirihlutans sýni gjörólíka lífssýn miðað við það sem við byggjum á umræðu okkar og tillögur. Við erum að tala fullkomlega í kross. Þessi umræða dregur fram áherslur íhaldssamfélagsins. Við vitum að íhaldssamfélag er alltaf að gæta ákveðinna hagsmunahópa. Við vitum líka að í samstarfi þarf samstarfsflokkurinn alltaf að vera á verði og standa á sínu. Við sjáum á þeim tillögum sem hér eru kynntar að fjarvera annars stjórnarflokksins í svo ríkum mæli sem raun ber vitni er til marks um að á þessum tíma eru ekki allir ánægðir. Mér finnst, virðulegi forseti, að aðgerðir stjórnarmeirihlutans undirstriki þau viðhorf að það sé allt í lagi að lýðurinn borgi. Þær draga það fram að venjulegur launamaður, litli maðurinn í þessu samfélagi er enn þá breiða bakið. Satt besta að segja er ömurlegt að sjá samhengið á milli tillagnanna um stóru fjárhæðirnar, sem mælast í milljónum og milljörðum, og gramsa svo í pappírunum sem hrúgast á borðin okkar meðan við sitjum yfir þessari umræðu í dag, pappírum sem tengjast málum sem á að ræða síðar svo sem eins og ríkisfjármál. Þegar við gluggum í þá sjáum við að það er fyrst nú á allra síðustu dögum að ríkisstjórnin hefur horfst í augu við staðreyndirnar sem svo lengi hafa blasað við. Það vekur furðu, herra forseti. Niðurskurðurinn sem birtist í gögnunum sem lögð eru á borð okkar eitt af öðru undirstrikar þetta mjög vel. Hér erum við annars vegar að fjalla um miklar skattalækkanir sem koma stöndugum stórfyrirtækjum fyrst og fremst til góða og tryggja hag þeirra á þeim tíma sem í hönd fer. Hins vegar eigum við eftir að ræða, ef við fáum þá á borðin undir þessari umræðu, pappíra sem sýna smásmugulegan niðurskurð í málum sem eru gífurlega mikilvæg í samfélagi okkar. Herra forseti. Þótt það sé ekki á dagskrá ætla ég að nefna fjögur atriði. Þrjú þeirra er að finna í frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Þar á að sækja peninga í skólana og hækka svokölluð skólagjöld. Það á að heimila að taka upp innritunargjald í framhaldsskólum og þangað á að sækja 38 millj. kr. Það á að heimila að innheimta efnisgjald af nemendum og þangað á að sækja 10 millj. kr. Það á að heimila Kennaraháskólanum að innheimta skrásetningargjald við upphaf skólaárs, þangað á að sækja tæpar 9 millj. kr. Það á að hækka gjald sem greitt er til Háskólans á Akureyri og Háskóla Íslands, svokallað skrásetningargjald. Þangað á að sækja 34 millj. kr. til Háskóla Íslands og heilar 4,9 millj. kr. til nemenda í Háskólanum á Akureyri. Menn ætla að sækja ýmislegt annað, t.d. er afar saklaust að tala um að hækka sóknargjöld. Það eru svo fáir sem vita hvað sóknargjöld eru og þess vegna er allt í lagi að lækka þau framlög og ná sér í 100 millj. kr. Hvað ætli þessi sóknargjöld geri? Æ, þau standa undir kostnaði við starf organistans í kirkjunni, standa undir starfinu með börnin í kirkjunni. Barnastarf hefur orðið æ þýðingarmeira í kirkjum landsins hin síðari ár. Það er augljóst að í neyð sinni víla menn ekki fyrir sér að kroppa á ólíklegustu stöðum í viðkvæma liði. Það er stutt síðan ég var í viðtali um kirkjuna mína, Digraneskirkju. Ég var stolt af því að segja frá því að þangað væri hægt að sækja góða friðarstund og til hve mikillar fyrirmyndar starfið þar væri. Þar væri barnastarf mjög öflugt, þar væri ýmislegt á boðstólum fyrir eldri borgara og komið til móts við þarfir þeirra á mörgum ólíkum sviðum og þar færi fram mikið fjölskyldustarf og fræðslustarf, m.a. hjónastarf. Hvaðan ætli menn fái einhvern smápening í þetta, þó svona starf sé í ríkum mæli unnið í sjálfboðavinnu? Jú, úr þessum dreitli sem kemur til kirkjunnar úr sóknargjöldunum. Það liggur við, virðulegi forseti, að ég segi við stjórnarmeirihlutann, þegar ég sé þetta kropp í framhaldsskólana og háskólana --- við sem ætlum að gera svo mikið með unga fólkið og vitum að þekkingarsamfélag framtíðarinnar krefst þess að við setjum allt í menntun --- að ég óski þeim til hamingju með lífssýnina sem birtist í þessum pappírum. Herra forseti. Það sem þessi umræða leiðir betur og betur í ljós er að við verðum að kljást við afleiðingar þess að ríkisstjórnin lét reka á reiðanum þegar hún þurfti og átti að bregðast við. Hún bruðlaði þegar átti að sýna aðhald. Hún taldi fólki trú um að gósentíð væri viðvarandi og hvatti í raun til eyðslu með öllum sínum viðbrögðum í fjölmiðlum í stað þess að vera hreinskilin við þjóð sína og hvetja til aðhalds. Nú þegar það er allt of seint er reynt að klóra sig upp úr brunninum. Það er svo merkilegt að eftirmálin af 11. sept., svo alvarlegur sem sá dagur er í hugum okkar allra, eru gerð að blóraböggli til að breiða á örvæntingarfullan hátt yfir að vandinn er heimatilbúinn. Nú er allt skrifað á breytingarnar eftir 11. sept. En við vitum betur og það er spurning hvenær þjóðin áttar sig á því sem hefur verið að gerast vegna þess að nú er það að verða æ ljósara og nú eru í raun og veru efnahagsstofnanir hægt og sígandi að viðurkenna að það hefði þurft að gera ýmsa hluti fyrr, þá hefðu aðgerðirnar núna ekki orðið svona harkalegar. Þess vegna draga tillögur stjórnarmeirihlutans mjög vel fram að vandi fyrirtækja er mjög mikill að óbreyttu og við höfum farið í gegnum það að undanförnu. Þetta hefur komið mjög vel fram í þeim fyrirspurnum sem ég hef lagt fyrir hæstv. utanrrh. um þróun efnahagsmála í kjölfar stækkunar Evrópu, komið mjög vel fram í fyrirspurn og umræðum um hver munurinn verði í löndunum sem taka upp evru og hjá okkur, og það hefur komið skýrt fram að munurinn er gífurlega mikill og að það verður að taka á varðandi umhverfi atvinnulífsins hér til þess að menn geti haldið einhverri samkeppnishæfni fyrirtækjanna sem eru á Evrópumarkaði. Við erum búin að vita þetta lengi, við erum búin að vera að ræða þetta í allt haust. En það er eitthvað að í umfjöllun efnahagsmála hjá okkur. Gengislækkunin er sennilega að verða 30% frá upphafi ársins í fyrra. Það er mjög erfitt að átta sig á því hvernig hún hefur í raun þróast. Við höfum viðmiðunina gagnvart dollar en um mitt árið núna var ljóst að hún var orðin u.þ.b. 25% frá upphafi ársins á undan og nú mælist hún mjög hátt frá upphafi þessa árs. Það er því ekki ósennilegt að það sé frekar nær 30%. Verðbólgan er komin úr öllum böndum á þessu hausti og við erum með ofurvexti, þá hæstu á samkeppnissvæðum íslenskra fyrirtækja og þetta erum við búin að vera að ræða, bara í öðru samhengi. Og það er alveg ljóst að að taka verður á umhverfi fyrirtækjanna hér til að bjarga því sem bjargað verður. En þetta þurfti ekki að verða svona slæmt. Það er sama hvert við lítum að haldið hefur verið öðruvísi á málum en á að halda á þeim hér og nú, þegar í óefni er komið. Það er vegna þess að þannig hefur verið flotið að feigðarósi að Alþingi verður að lækka skatta fyrirtækja og þess vegna gerir líka Samfylkingin tillögu þar um þó að hún vilji fara aðrar leiðir en stjórnarmeirihlutinn til þess að reyna að rétta við samkeppnisstöðuna fyrir þau fyrirtæki. Þess vegna verður ríkið af umtalsverðum tekjum núna, einmitt þegar afleiðingar efnahagsstefnunnar eru að skella á venjuleg heimili, og reyndar á fyrirtækin vegna þess að fyrirtækin vita, Samtök atvinnulífsins vita það og Samtök iðnaðarins vita að þessi vandi er heimatilbúinn vegna aðgerðaleysis stjórnarflokkanna missirum saman. Það er alveg ljóst að þessi efnahagsstaða skapar ekkert umhverfi fyrir nýja vaxtarbrodda eins og hér hefur komið fram, fyrir ný fyrirtæki sem ekki eru í útflutningi en þurfa að sækja sitt til útlanda. Það er náttúrlega alveg dæmafátt að hugsa til þess hvernig mismunurinn er að verða í skattheimtu í okkar litla landi. Ég ætla að koma aðeins að því síðar. En áður langar mig að bregðast örlítið við af því það var svo athyglisvert að hlusta á orðaskipti hv. þm. Péturs Blöndals og hv. þm. Vilhjálms Egilssonar um skattlagningu fyrirtækja og áhrifin af sölu ríkisfyrirtækja. Og þá veltir maður því fyrir sér hvernig umræðan um þessi mál er innan Sjálfstfl., að það skuli vera þannig að þessir þingmenn þurfi að hnippast á hér í ræðustól Alþingis. Að hv. þm. Pétur Blöndal þurfi að skrifa efh.- og viðskn. bréf sem hann óskar sérstaklega eftir að sé tekið fyrir í nefndinni --- með sjónarmiðum sínum. Og auðvitað erum við öll minnug þess að hv. þm. Pétur Blöndal átti sæti í efh.- og viðskn. en sagði sig úr nefndinni. Ég ætla ekkert að blanda mér í þessi orðaskipti en auðvitað tökum við eftir þeim og veltum vöngum yfir samráðinu og vinnunni í þeim stóra flokki. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir og Össur Skarphéðinsson, félagar mínir, hafa gert því skil í ræðum sínum að annars vegar hækkun tryggingagjaldsins og hins vegar tregðan við að leggja af stimpilgjaldið í áföngum hitta litla manninn afskaplega illa fyrir. En það er eins og annað í þessum tillögum. Ég nefndi að ég ætlaði aðeins, áður en ég færi nánar í tillögurnar um skattamál, að staldra við hv. þm. Pétur Blöndal og ræðu hans. Hann orðaði það svo að ef það væri 100% skattur í landinu mundi enginn vinna og þess vegna yrði að finna ásættanlega tölu einhvers staðar á milli 0 og 100%. Hann nefndi það líka að ef skattpíning væri í landinu þá mundu skattsvik aukast, og ef lægri skattar væru á fyrirtæki þá væri aukin nýsköpun, aukin atvinna og meiri fjárfesting. Þetta hljómar afskaplega vel. Þetta er ekki endilega svona. Það hefur ekki endilega alltaf verið svona. En ég skil a.m.k. áhersluna á gífurlega lækkun skatta á fyrirtæki núna út frá þessu sjónarmiði. En af tilefni þessara orða hv. þm. Péturs Blöndals langar mig að nefna þetta með samfélag. Samfélag snýst ekki bara um hvar maður stoppar ef maður færir fingurinn frá 0 að 100% skatti. Fyrirmyndarsamfélag er þar sem eru gagnkvæmar skyldur og gagnkvæmur réttur og það er hægt að setja eina yfirskrift yfir þessar tvær setningar og hún gæti verið ,,réttlæti``. Skattalögin sem við búum við í dag eru ekki réttlát, það er mjög ójafnt gefið. En skattkerfið, eftir þær breytingar sem stjórnarmeirihlutinn er að gera núna, er enn þá óréttlátara vegna þess að tekjuminnsta fólkið á að bera þyngstu klyfjarnar og það er fullkomlega óásættanlegt, jafnvel þó að það séu erfiðir tímar og jafnvel þó að einhverjum finnist að það sé í lagi að láta minnsta manninn greiða af því að það þurfi að taka á stóru fyrirtækjunum. En það er ekki úr vegi, herra forseti, að drepa aðeins niður í álit Þjóðhagsstofnunar 4. desember, í fyrradag. Því er spáð að landsframleiðslan minnki um 1% á næsta ári samanborið við 0,3% í þjóðhagsáætlun eins og hún kom fram í haust af því að það eru lakari efnahagsleg skilyrði og meiri samdráttur þjóðarútgjalda en áður var gert ráð fyrir. Og hagvöxturinn hækkar hugsanlega um 0,3%. Viðskiptahallinn verður þrátt fyrir alla umræðu um annað samt 49 milljarðar á þessu ári og menn eru að spá því að hann geti farið niður í 38% á næsta ári. Hækkun neysluvöruverðs á milli áranna 2000 og 2001 er spáð að verði 6,6% og á hverjum lendir það? Og því er spáð að hún verði 6,1% á milli 2001 og 2002. Það er umhugsunarefni inn í þessa umræðu. Hins vegar er talið rétt að vekja athygli á mikilli óvissu um þessa spá vegna óstöðugleika á gjaldeyrismörkuðum og óvissu um launaþróun. Og ég tel það fullkomlega eðlilegt að Þjóðhagsstofnun setji þann fyrirvara. Fjórði punkturinn sem Þjóðhagsstofnun gerir að meginatriði er að þegar horft er fram á árið 2002 þá virðast efnahagshorfur góðar og búist er við að efnahagslífið í heiminum hafi náð sér á strik --- takið eftir, með leyfi forseta, ,,í heiminum``. Gleymum því þá ekki að efnahagsstaðan hjá okkur hefur ekki bara hangið saman við það sem er að gerast í heiminum, eins og ég hef þegar getið um, og það megi þess vegna búast við að hagvöxtur geti orðið um 3%. Þá er spáð nær sama hagvexti hér og í heiminum þar sem hlutirnir verða betri ef ráðist verður í áformaðar stórframkvæmdir í áliðnaði --- ef. Ég ætla ekki að segja orð meira um þau mál, en það er þarna stórt ef. Herra forseti. Ég ætla að víkja örfáum orðum að nál. sem fulltrúar Samfylkingarinnar í efh.- og viðskn. hafa lagt fram. Þeir hafa dregið fram helstu gallana á skattalagabreytingum ríkisstjórnarinnar og ég ætla ekki að endurtaka það en ég ætla bara að árétta það sem þegar hefur komið fram að mesti mismunur í sköttum einstaklinga og fyrirtækja verður 23% með þessum tillögum. Og við eigum að segja það alls staðar sem við komum og muna hvar sem við tökum þátt í pólitískri umræðu að mesti munurinn er 23%. Ég ætla líka að vekja athygli á því að þar sem eru settar fram mjög harðar ádeilur á tillögur stjórnarmeirihlutans þá eru þær allar studdar umsögnum þeirra aðila sem gerst þekkja, ríkisskattstjóra, skattstjóra, sýslumanna o.s.frv. Í umræðunni fyrr í dag þegar Jóhanna Sigurðardóttir, sem var framsögumaður fyrir Samfylkinguna í þessu máli og mælti fyrir nál. Samfylkingarinnar, ræddi mismun á skattprósentunni var það gert tortryggilegt að sá sem þægi lægri skattprósentu væri að svíkja undan skatti. Hún svaraði því eðlilega um leið og leiðrétti það. En það sem stendur eftir hér er að velji einstaklingur að hagræða málum sínum og nýta lagaheimildir, hvort sem það er einstaklingur í rekstri með ekkert mannahald sem ætlar að breyta um rekstrarform og fara í 26% skatt eða einkahlutafélag þar sem menn nýta allar lagaheimildir um slíkt, þá kemur út úr því skattahagræðing sem enginn launamaður á möguleika á þó að allt annað sé eins. Þetta er auðvitað umhugsunarefni fyrir okkur og það er að gefnu þessu tilefni sem við höfum sett fram tillögur okkar með þeim hætti að þær eru raunhæfar og sanngjarnar. Við erum að taka tillit til efnahagsumhverfis sem stjórnarmeirihlutinn hefur skapað hérlendis og reyna að bregðast við honum en á annan hátt en ríkisstjórnin. Þess vegna vek ég sérstaklega athygli á því að löndin í kringum okkur, Svíþjóð, Noregur og Finnland eru með 28% skatt á hagnað fyrirtækja, Sviss er með 28% og Írland með 20%. Að vísu hefur formaður efh.- og viðskn. upplýst að þar geti þetta verið misjafnt, að gömul fyrirtæki geti verið með 20% en splunkuný einhvers eðlis séu með lægra. Það leiðir hugann að því að meira að segja á Írlandi gera menn sér grein fyrir því að ný fyrirtæki geta verið þvílíkir sprotar að skattlagning og með hvaða hætti hún er framkvæmd getur ýtt þeim umsvifalaust út af borðinu, alveg eins og mun gerast með mörg ný fyrirtæki í samfélagi okkar þar sem er mikill rekstur en litlar tekjur, af því menn fara ekki í tryggingagjaldið í stað þess að lækka tekjuskattsprósentuna. Það er því ljóst að við erum með þeim lægstu og mætti spyrja hvort við verðum að vera fyrir neðan öll önnur lönd í skattprósentu fyrirtækja til þess að erlend fyrirtæki yfirleitt hugi að því að fjárfesta í íslensku atvinnulífi. Auðvitað er svarið nei. Fyrirtæki í útlöndum eða fjárfestar eru ekki endilega að horfa á það hvort að á Írlandi finnist tegund fyrirtækja sem lýtur lögum um lægri skattprósentu en finnst hér. Það sem fyrirtækin eru að gá að og við verðum að bjóða upp á er stöðugleiki. Stöðugleiki, orðið sem var notað svo mikið í fyrra og svo mikið í notað hittiðfyrra. Það trúðu því allir og fólk fór og keypti íbúðir og hús og gerði áætlanir út frá tekjunum sínum og innkomu fjölskyldunnar í stöðugleikanum. En núna hefur allt breyst og nú er það ekki tiltökumál sýnist mér þó mánaðarútgjöld fjölskyldna sem þannig fóru skipulega í málin út frá eigin tekjum og stækkuðu við sig eða komu sér þaki yfir höfuðið, hækki um 12--15 þúsund á mánuði, ekki tiltökumál. Það er enginn að tala um það fólk, ekki þeir sem hafa talað af hálfu stjórnarmeirihlutans. Nei, það er nefnilega stöðugleikinn sem fólkið í landinu vill og það er stöðugleikinn sem útlendingar þurfa til að þora að koma hingað. Þeir treysta ekki þessu landi. Það er líka fróðlegt að skoða svörin, og ég get nefnt það af því ég hef verið fús að fræðast um afleiðingar af upptöku evrunnar fyrir Ísland og ég hef spurt af því að ég hef ekki gert upp hug minn og af því að mér finnst mikilvægt að fá að heyra hvað felist í ákvörðunum og breytingum í Evrópu til þess að ég eigi í fyllingu tímans auðveldara með að taka ákvarðanir fyrir mig. Mér finnst athyglisvert að í öllum svörunum hefur komið fram hvað fyrirtæki standi miklu verr, eins og ég hef farið hér yfir. Það er líka athyglisvert og menn ættu að skrifa það hjá sér því að stundum held ég að þeir viti það ekki, að ef við værum í þessum félagsskap, sem við náttúrlega erum alls ekki búin að ákveða hvort við viljum vera í, þá mundi ekki þýða að vera með verðtryggingu. Nei, þá yrði maður að haga öllum efnahagsaðgerðum sínum út frá því. Þetta er umhugsunarefni. Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að fara svolítið nánar ofan í það sem mér hefur fundist skipta mestu máli varðandi nefndarálitið sem hér hefur verið kynnt. Ég ætla ekki að gera það vegna þess að ég ætla ekki að flytja miklu lengri ræðu. En ég ætla að nefna tvennt, t.d. það sem kemur hér fram um að mundi gerast ef stóru fyrirtækin með samningana --- af því að í umsögn Þjóðhagsstofnunar kom fram að hægt væri að ná þessum hagvexti ef áformaðar stórframkvæmdir yrðu í áliðnaði og það dregur auðvitað athyglina að slíkum stórfyrirtækjum og þau eru með sérstaka samninga og skattasamninga --- mundu gera kröfu um að fá endurskoðaða samninga og fá að greiða skatta eins og önnur fyrirtæki í landinu. Það mundi breyta þeim tölum sem við erum að tala um alveg gífurlega. Þá værum við bara í Reykjanesi að breyta tölunum sem hér hafa verið kynntar um liðlega 500 millj. Það eru því mörg ,,ef`` í þessu máli, herra forseti. Það er með ólíkindum, þegar verið er að taka ákvarðanir eins og þær sem eru teknar þessa dagana, að menn skuli ekki skoða það að stokka skattana upp með tilliti til launafólksins í þessari stöðu. Ég ætla að enda mál mitt á að minnast á dæmið sem Sveinn Jónsson setti upp í grein sem Sverrir Hermannsson vitnaði í fyrr í dag. Ég hef farið yfir þessa grein og ætla að ljúka máli mínu á þeirri umfjöllun, af því það er ekki alltaf að þeir sem á okkur hlýða við umræðuna, skilji þetta flókna tal um skattumhverfið. Þess vegna ætla ég, með leyfi forseta, að lesa hér örfáar línur sem skýra muninn á þessum tveimur, Jóni og Pétri, sem lifa hvor í sínu skattumhverfinu þótt kannski sé allt annað eins. Dæmið sem Sveinn Jónsson sýnir fram á mismununina sem stefnir í með því að þeir sem eru í eigin rekstri, einstaklingar, geti skipt yfir í öðruvísi skattaform. Hann segir, og enginn efast um að Sveinn Jónsson hafi grundvallarþekkingu á þessum málum: ,,Jón er launþegi enda hefur verið lítið um það á hans starfssviði að menn gætu boðið fram vinnu sína sem verktakar. Auk starfa fyrir aðallaunagreiðanda vinnur hann töluverða aukavinnu fyrir aðra. Ætla má að tekjur hans á árinu 2001 verði að meðaltali 550.000 kr. á mánuði. Pétur hefur starfað sem verktaki og fært tekjur sínar í rekstrarreikning og á skattframtal sem einstaklingur með rekstur samkvæmt núgildandi reglum. Hann hefur því greitt sama hlutfall í skatt af tekjum sínum og Jón. Pétur er himinlifandi yfir framkomnum tillögum í skattamálum. Hann er þegar búinn að ákveða að stofna einkahlutafélag með 500.000 kr. hlutafé og verður hann eini hluthafinn. Pétur verður jafnframt eini starfsmaður félagsins enda hefur hann ekki haft starfsmenn í þjónustu sinni til þessa. Hann áætlar að tekjur sínar að frádregnum rekstrargjöldum verði að meðaltali 550.000 kr. á mánuði á árinu 2001. Sem rekstraraðili þekkir Pétur reglur skattyfirvalda um svokallað reiknað endurgjald og mun framvegis sem hingað til reikna sér þau lágmarkslaun sem fram koma í reglunum varðandi hans starfsgrein og starfsumfang. Þetta lágmark er 330.000 kr. á mánuði á árinu 2001. Ef fyrirhugað skatthlutfall væri í gildi á árinu 2001 mundi hann því greiða 26,2% af 220.000 kr. á mánuði (550.000 mínus 330.000) í stað um 38%. Ef hinar fyrirhuguðu reglur væru í gildi á árinu 2001 mundi Pétur greiða rúmlega 300.000 kr. minni tekjuskatta en Jón enda þótt tekjur þeirra séu þær sömu.`` Sveinn Jónsson endurskoðandi spyr: ,,Fær slík mismunun staðist? Væru Jón og Pétur jafnir fyrir lögum ef svona væri að farið?`` Herra forseti. Hann segir líka: ,,Þeir Pétur og Jón, sem fjallað er um hér að framan, hafa vissulega góðar tekjur og spyrja má hvort umrædd mismunun muni ekki einungis snerta skatta fámenns hóps hátekjumanna. En þeir félagar Pétur og Jón hafa nú ekki hærri laun en það að þeir hefðu ekki greitt svokallaðan hátekjuskatt af þeim fjárhæðum á tekjuárinu 2000 enda bætast ekki við neinar tekjur frá maka. Þeir hefðu því ekki komist í hóp 15.144 skattgreiðenda sem greiddu hátekjuskatt af tekjum ársins 2000. Lögð skal áhersla á að fyrirhuguð mismunun verður enn meiri af fjárhæðum sem lenda í hátekjuskatti heldur en dæmið um Jón og Pétur sýnir.`` Herra forseti. Ég ætla ekki að lesa meira úr þessari grein. Ég hvet þingmenn til að skoða hana. En ég get spurt eins og Sveinn Jónsson spyr lesanda sinn: ,,Hefur þú, lesandi góður, aðstöðu til að komast í forréttindahópinn?`` Herra forseti. Ég legg mikla áherslu á að Samfylkingin hefur farið aðra leið en stjórnarmeirihlutinn í skattatillögum sínum. Við í Samfylkingunni höfum lagt mikla áherslu á að koma til móts, bæði við launþegana og þá sem eru í rekstri en hafa ekki miklar tekjur. Ég vona, af því þetta mál á að fara inn í efh.- og viðskn. á milli umræðna, að það verði tekið til greina að gera breytingar á þeim tillögum sem nú liggja fyrir.

Herra forseti. Hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir, sem hér talaði síðast, talaði um þá sem hefðu talað af hálfu stjórnarmeirihlutans í þessari umræðu. Ég hef fylgst með þessari umræðu í dag, herra forseti. Ég skil ekki af hverju hv. þm. sagði ekki bara ,,sá`` 

Háttvirtur þingmaður.

Hv. þm. Pétur Blöndal tók til máls til þess að undirstrika sérstöðu sína hvað varðar þessi mál eins og reyndar flest önnur mál sem hér koma fram, hvort sem það eru mál af hálfu ríkisstjórnar eða mál okkar stjórnarandstæðinga. Hann hefur kvartað undan því að naumt væri skammtaður tíminn fyrir stjórnarflokkana, sakir þess að hann kemst ekki alltaf að til þess að marka sérstöðu sína. Það er nú öll samstaðan í Sjálfstfl. eða stjórnarliðinu. En einhverra hluta vegna hefur í þessu stærsta máli þingsins, eins og hv. þm. Vilhjálmur Egilsson orðaði það, þeim ekki þótt ástæða til þess að tala um það nema í 20 mínútur og þá var málið afgreitt að því er virðist. Ég held að það sé ekki svo einfalt, herra forseti. Ég vil áður en ég fer að tala um frv. nota tækifærið og óska Sjálfstfl. til hamingju með að nú þegar þeir eru búnir að vera tíu ár í fjmrn. sjái kannski fyrir endann á ekknaskattinum illræmda. Ástæða er til að nefna það hér vegna þess að mér er það minnisstætt þegar Sjálfstfl. var í stjórnarandstöðu og sá ekkert verra og ekkert eitraðra og ekkert mikilvægara markmið í skattamálum en að afnema þennan ekknaskatt, sem þeir sjálfir nefndu svo. En eftir tíu ár, herra forseti, hafa þeir loksins séð ljósið hvað varðar þá sjálfa og nú virðist loks sjást fyrir endann á ekknaskattinum. Herra forseti. Þingmálið sem við ræðum hér er vissulega stórt. Ég tek undir það að við erum hér að ræða eitt stærsta mál þingsins og á morgun ræðum við líklega stærsta málið sem er fjárlagafrv. Þessi mál eru stór vegna þess að þau taka til þess hvernig menn ætla sér annars vegar að hafa áhrif hér á hagstjórnina og hins vegar hvernig þeir ætli sér að deila út byrðunum. Tilgangur frv. sem við ræðum hér í dag og breytinganna sem það boðar í skattamálum er yfirlýstur sá að styrkja samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja. Um það er ekkert nema gott að segja. Það er afskaplega mikilvægt að menn hafi hugann við að styrkja samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs. En miðað við það sem hér hefur verið rakið í dag, og kemur mjög glöggt fram í nál. 1. minni hluta, nál. fulltrúa Samfylkingarinnar í efh.- og viðskn., virðist sem samkeppnisstaða íslensks atvinnulífs sé sæmilega tryggð, séu skattprósentur bornar saman. Það kemur fram þegar það er skoðað að í skattprósentu, hvort sem um er að ræða skatta fyrirtækja, tekjuskatta, skatta af arði eða aðra skatta sem lúta að fyrirtækjum í landinu og fjármagni, virðumst við vera samkeppnisfær. Því hlýtur maður að spyrja, herra forseti: Af hverju á að lækka skattprósentuna svo mikið, niður í 18%? Hver er tilgangurinn? Hvað er ríkisstjórnin að reyna að gera? Það er augljóst, af því sem fram hefur komið, að sú staða að við stöndum nokkurn veginn jafnfætis, reyndar dálítið betur hvað varðar skattprósentu, dugir ekki. Það þarf að fara neðar með skattprósentuna. Jú, herra forseti, það er nefnilega svo að íslenskt atvinnulíf býr að mörgu leyti við býsna flóknar aðstæður. Þær munu ekki verða einfaldari eða betri þegar fram líða stundir. Herra forseti. Mér sýnist að menn séu hér eftir ýmsum leiðum að takast á við hinn litla gjaldmiðil, krónuna, þ.e. menn eru að reyna að mæta með skattalækkunum því óhagræði íslensks atvinnulífs sem felst í því að það skuli þurfa að vinna með svo lítinn gjaldeyri, að það skuli þurfa þar með að búa við svo hátt vaxtastig, svo ótryggt efnahagsástand, svo mikið flökt á krónunni --- það er kallað flökt núna þó sveiflan sé 30%, þetta var kallað gengisfelling hér á árum áður --- menn eru að reyna að mæta þeirri stöðu sem íslenskt atvinnulíf býr við, en ekki má tala um af hverju. Herra forseti. Ég held hins vegar að það sé alveg nauðsynlegt að við setjum þetta allt í samhengi. Þá vil ég nefna í leiðinni það frv. sem hér var dreift í dag um breyting á lögum um bókhald. Í 2. gr. þess frv., herra forseti, er fjallað um breytingar sem miða að því að heimila fyrirtækjum færslu bókhalds og ársreikninga í erlendum gjaldmiðli. Gefin voru fyrirheit af hálfu ríkisstjórnarinnar um að íslensk fyrirtæki fengju að gera þetta og þau hafa fagnað því. Þau hafa jafnframt komið fram með þá kröfu að þau fái þá einnig að skrá hlutabréf sín í erlendri mynt og sömuleiðis að gera launasamninga í þeirri sömu mynt. Herra forseti. Þetta segir okkur nokkuð um það hvern áhuga íslensk fyrirtæki hafa á því að tengjast erlendri mynt eða fá að vinna í annarri mynt en krónunni. Ég held að þessum þrýstingi linni ekki, herra forseti, þó svo að skattprósentan fari niður í 18% vegna þess að skattprósenta í 18% getur verið góð fyrir þau fyrirtæki sem hafa nokkurn hagnað. Einhvers staðar kemur hér fram að einungis tiltekin stórfyrirtæki muni njóta þess. Ég held, herra forseti, að áfram verði ákveðinn þrýstingur á að menn skoði í alvöru aðra möguleika og að menn haldi áfram að þrýsta á að fá þá frekari breytingar í framhaldi af þeim breytingum sem hér eru boðaðar í frv. til laga um breyting á lögum um bókhald, þ.e. að fyrirtæki geti fært bókhald og ársreikninga í erlendum gjaldmiðli. Herra forseti. Menn eru hér sem sagt að mæta ákveðnum erfiðleikum íslenskra fyrirtækja sem skapast af því að við erum að vinna við lítinn gjaldeyri sem gerir það að verkum að efnahagsástandið er að mörgu leyti mun erfiðara fyrir íslensk fyrirtæki en þau fyrirtæki sem þau eiga í samkeppni við. Þá finnst mér líka að menn eigi að segja það og fyrst aðrir urðu ekki til þess þá geri ég það hér með vegna þess að ég held að mjög mikilvægt sé að umræða eins og þessi sé notuð til þess að setja fram tilteknar hugmyndir og ræða þær, setja fram skoðanir eða setja hlutina í nýtt samhengi. Fyrir ári síðan var eðlilega verið að ræða hér skattamál líka. Þetta er sá tími. Þá lýstum við í Samfylkingunni því yfir að við værum tilbúin til að skoða eignarskattana og að við værum jafnframt tilbúin til þess að fella niður stimpilgjöldin. Þessa sér stað í þeim tillögum sem við leggjum hér fram og kynntar hafa verið. Ég vil aðeins fara yfir, herra forseti, hvernig frv. sem hér er nálgast þennan veruleika fyrirtækjanna og sömuleiðis einstaklinganna og þá líka út frá því sem áður hefur verið rætt. Verið er að tala mikið um samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs og ég er búin að fara yfir það að mér finnst það eðlilegt en teldi kannski að rétt væri að ríkisstjórnin orðaði nálgun sína þannig að mönnum væri þá ljóst hvað þeir eru að hugsa og hvernig. En ég vil líka nefna, herra forseti, að við þurfum ekki bara að hugsa um samkeppnisstöðu fyrirtækjanna. Við þurfum líka að velta því fyrir okkur hvaða samkeppnisstöðu einstaklingarnir og fjölskyldurnar hafa og við þurfum að velta fyrir okkur þeim sköttum sem bæði einstaklingar og þá fjölskyldur og heimili þurfa að greiða. Þetta frv. tekur ekki á þeirri samkeppni, ekki hvað varðar tekjuskattana, nema að sáralitlu leyti sem samið hafði verið um í kjarasamningum. Og ég er ansi hrædd um það, herra forseti, að menn verði að fara að horfa meira á þessa hlið eins og við í Samfylkingunni reynum að gera með okkar tillögum, þ.e. horfa á þá hlið að líka er samkeppni um einstaklinga. Einstaklingarnir eru orðnir mjög hreyfanlegir, ef það má orða það svo. Það eru ekki bara fyrirtækin sem leita að betri aðstæðum. Það gera líka einstaklingar og fjölskyldur. Þess vegna er dálítið skammsýnt, herra forseti, að einblína svo mjög á fyrirtækin, en gleyma nánast einstaklingunum og fjölskyldunum. Ég ætla þó ekki að forsóma það sem gert er hér til bóta eins og að fella niður skatt af húsaleigubótum, sem hefur lengið verið baráttumál okkar þingmanna Samfylkingarinnar og er nú loks að komast í höfn. Herra forseti. Mig langar til þess að ræða hér fyrst um þessa hækkun á tryggingagjaldinu. Í greinargerð með frv. ríkisstjórnarinnar kemur beinlínis fram að tryggingagjaldið sé hækkað á móti skattalækkunum, þ.e. um leið og menn lækka skattinn á fyrirtækjunum með annarri hendinni, hækka þeir skattinn á fyrirtækjunum með hinni hendinni, svona á móti, eins og þeir orða það. Og skattinn, segi ég, herra forseti, vegna þess að eins og tryggingagjaldið er skilgreint í frv. ríkisstjórnarinnar er ekki hægt að líta öðruvísi á en svo að hér sé um skattahækkun að ræða. Í skilningi OECD væri þetta skilgreint sem skattahækkun, einfaldlega vegna þess að það vantar skilgreiningu á bak við þessa hækkun gjaldsins. Það kemur fram í lögum um tryggingagjald að ráðstöfun þess er algjörlega sundurgreind, enda er það flokkað sem gjald en ekki skattur. Og í 3. gr. laganna um tryggingagjald er farið nákvæmlega í gegnum það hvaða aðilar, eða hvaða verkefni, hvaða viðfangsefni, fá þær tekjur til ráðstöfunar sem inn koma vegna tryggingagjaldsins. Þær renna m.a. til Atvinnuleysistryggingajóðs, þær renna í Fæðingarorlofssjóð og þær renna m.a. til Tryggingastofnunar ríkisins til að fjármagna lífeyris- og slysatryggingar almannatrygginga eftir reglum sem fjmrh. setur með reglugerð. Herra forseti. Þess vegna er mikilvægt að það komi fram hér í umræðunni, ef menn eiga ekki að sitja eftir með þá tilfinningu að hér sé eingöngu verið að hækka skatta, að hækka skatta þegar um tryggingagjaldið er að ræða, hvernig ríkisstjórnin hafi hugsað sér að verja þessum hluta tryggingagjaldsins, þessum 2,5 milljörðum. Ef ekkert kemur fram um það, herra forseti, þá er hér einfaldlega um skattahækkun að ræða og þá verður þetta dálítið fyndið vegna þess að menn eru þarna að hækka skatta á fyrirtækjum með annarri hendinni, um leið og þeir lækka þá með hinni. Það eru hins vegar ekki sömu fyrirtækin sem njóta eða verða fyrir. Stór skuldlítil fyrirtæki, þ.e. fyrirtæki sem eru búin að byggja upp eignir og skila hagnaði, munu njóta skattbreytinga ríkisstjórnarinnar. Ung fyrirtæki sem eru að byggja sig upp, ég tala nú ekki um fyrirtæki sem byggja fyrst og fremst á mannauði, munu hins vegar líða fyrir hækkun tryggingagjaldsins. Herra forseti. Mér finnst að þetta sé kannski ekki sú ráðstöfun sem menn hefðu átt að fara í núna. Mikilvægara hefði verið, að mínu mati, að menn reyndu að hlúa að vaxtarsprotunum og færu ekki í þær æfingar að hækka á þeim skattana á meðan verið er að lækka þá af hinum stærri og stöndugri fyrirtækjum. En þetta er atvinnustefna hæstv. ríkisstjórnar og hún liggur þá fyrir með þessum hætti. Herra forseti. Mér finnst líka mikilvægt þegar við erum að skoða tryggingagjöldin á Íslandi og horfum á rök ríkisstjórnarinnar fyrir hækkuninni sem þau að tryggingagjald sé tiltölulega lágt á Íslandi, að við veltum því aðeins fyrir okkur hvar menn eigi þá að flokka t.d. lífeyrisiðgjöld. Nú eru greidd 10% plús af launum fólks í lífeyrissjóði. Þessar greiðslur --- þ.e. sambærilegar greiðslur, því ekki eru nú aðrir með sambærilegt eða eins lífeyrissjóðakerfi --- en sambærilegar greiðslur eru flokkaðar sem tryggingagjald eða launaskattar annars staðar og því væri eðlilegt að þessi tala, 10% plús, yrði tekin inn í og að menn litu á þetta í heild sinni þegar verið er að skoða tryggingagjaldið og bera það saman við það sem gerist annars staðar. En þetta ásamt hinu, herra forseti, að hér vantar skilgreiningar á þessa hækkun, gerir það að verkum að mér finnst a.m.k. að af hálfu stjórnarmeirihlutans þyrfti að hafa frekari orð um það sem menn eru að gera og að röksemdin eða það sem menn færa fram sem rök fyrir þessari breytingu, standist ekki þegar farið er að skoða málið betur. Við sjáum það á töflu sem er fylgiskjal VIII í nál. 1. minni hluta efh.- og viðskn., nál. fulltrúa Samfylkingarinnar, þar sem verið er að bera saman hlutfallslega skiptingu skatttekna hins opinbera í OECD-löndunum, að þar er jú tryggingagjaldið frekar lágt. En eins og ég sagði áðan, eru lífeyrisiðgjöldin þar ekki innifalin. Þessi tafla er afar athyglisverð að ýmsu leyti vegna þess að hún sýnir mjög glögglega hver staða Íslands raunverulega er í hinu skattalega umhverfi OECD og þar kemur vel fram það sem ég nefndi í upphafi ræðu minnar, þ.e. ef menn eru bara að horfa á samkeppnishæfnina hvað varðar fyrirtækin þá þarf ekki að breyta skattprósentunni þess vegna. Annað liggur til grundavallar. Hins vegar er alveg ljóst af þessari töflu að einstaklingarnir hvað varðar tekjuskatt, eru nokkuð skattpíndir á Íslandi og sömuleiðis fjölskyldurnar, ef við getum talað um skatta á vöru og þjónustu eða virðisaukaskattinn sem sérstakan fjölskylduskatt, vegna þess að það er neysluskattur og líklega langstærsti hluti skattgreiðslna flestra fjölskyldna. Herra forseti. Ég vildi láta þetta koma fram sem skoðun mína á þessari breytingu á tryggingagjaldinu. Ég geri kröfu til þess að það sé skilgreint í hvað þetta gjald eigi að fara og að menn umgangist þá röksemd sem þeir hafa fyrir því að hækka gjaldið svolítið varlegar en gert er hér í textanum vegna þess að hann er í rauninni alls ekki í samræmi við þann veruleika sem menn ættu að vera að tala út frá. Annað mál er hér inni, herra forseti, sem ég vildi gjarnan nefna og það er stimpilgjaldið. Eins og ég gat um áðan lýstum við fulltrúar Samfylkingarinnar því yfir í umræðum fyrir ári síðan að við værum tilbúin að skoða afnám stimpilgjalds sem er úreltur skattur í engu samræmi við það sem er að gerast í löndunum í kringum okkur og hefði vissulega átt að horfa til ef menn væru í alvöru að horfa til samkeppnishæfni, hvort sem fjölskyldur eða fyrirtæki eiga í hlut. Stimpilgjald er, eins og menn þekkja, skattur sem lagður er á í hvert skipti sem menn eru með eignabreytingar. Varaformaður Samfylkingarinnar, Margrét Frímannsdóttir, hefur í tvígang flutt frv. um afnám stimpilgjalds í áföngum og nú liggur einmitt slíkt frv. fyrir Alþingi. Það er, eins og segir, með leyfi forseta, í greinargerð þess frv.: ,,... óhætt að halda því fram að stimpilgjöldin séu bein samkeppnishindrun fyrir íslensk fjármálafyrirtæki, sem og íslenska útgefendur verðbréfa sem hyggjast skrá þau á erlendum mörkuðum.`` Þarna erum við komin að samkeppnishæfninni beint, herra forseti. Hér kemur einnig fram að stimpilgjöld séu mjög ósanngjarn skattur gagnvart einstaklingum, einkum þeim sem eru að koma sér upp húsnæði. Með innheimtu stimpilgjalds af lánum einstaklinga til húsnæðiskaupa eða annarra nauðsynja er í raun verið að innheimta nokkurs konar fátækraskatt. Þessi lán eru oftast veitt þeim sem ekki hafa efni á að fjármagna húsnæðiskaup eða aðrar nauðsynjar af eigin fé. Það er ítrekað, herra forseti, að það sé óeðlilegt að við skuldbreytingar á lánum sem fjölskyldur hafa tekið sé stimpilgjald innheimt æ ofan í æ. Þar er á ferðinni gjaldtaka sem er langt umfram það sem þjónustan kostar í raun. Það er einnig fullyrt, herra forseti, í nefndaráliti Samfylkingarinnar, þeirra fulltrúa hennar sem eru í efh.- og viðskn., að afnám stimpilgjalda kæmu sér sérstaklega vel bæði fyrir fyrirtæki og heimili. Það er líka ljóst, herra forseti, að afnám stimpilgjalda mundi sérstaklega gagnast litlum og meðalstórum fyrirtækjum vegna þess að þau geta síður en hin stærri fyrirtæki leitað sér lánsfjár erlendis. Það er þess vegna, herra forseti, sem Samfylkingin leggur til að stimpilgjöldin verði afnumin í áföngum. Við erum með tillögu beinlínis þess efnis sem hluta af þeim tillögupakka sem við leggjum fram í þessa skattaumræðu og vísum þar að sjálfsögðu í það frv. sem varaformaður Samfylkingarinnar hefur flutt. Þegar þetta er lagt saman, þ.e. annars vegar það hvernig ríkisstjórnin fer í skattbreytingarnar með því að lækka tekjuskatt á fyrirtækin, lækka eignarskatta og hækka á móti tryggingagjaldið og hins vegar hitt að hirða ekki um stimpilgjaldið, finnst mér að verið sé að sýna hér ákveðna atvinnustefnu eins og ég sagði áðan, atvinnustefnu sem liggur þá fyrir og er í rauninni þveröfug miðað við þá stefnu sem við höfum viljað fylgja. Við höfum gjarnan viljað sjá að menn reyndu frekar með þeim aðgerðum sem farið væri í að hlúa að hinum minni fyrirtækjum, að hlúa að þeim vaxtarsprotum sem hér eru til í atvinnulífinu, hlúa að fyrirtækjum þar sem mannvitið er það verðmætasta en eins og menn þekkja í mörgum þeim fyrirtækjum sem hér hafa haslað sér völl í tölvutækni ýmiss konar, hugbúnaðargerð --- þar er kostnaður vegna tækja eða húsnæðis tiltölulega lítill og verðmætið sem liggur í þeim fyrirtækjum liggur í þekkingu einstaklinganna sem þar starfa. Ég er ansi hrædd um að tryggingagjald geri þessum fyrirtækjum nokkurn óleik en þau geti hins vegar ekki notið þess hagræðis sem önnur fyrirtæki geta, annaðhvort með lækkaðri skattprósentu eða lægri eignarsköttum. Herra forseti. Það kemur fram og hefur komið fram í þessari umræðu að skattbyrðinni hefur í auknum mæli verið velt af fjármagni og fyrirtækjum yfir á laun og vinnuafl hér á Íslandi undanfarinn áratug og það er enn stefnan í þessu frv. Það er vísað til þess að þróunin hafi verið þveröfug í ýmsum þeim löndum sem við berum okkur saman við. Í greinargerð þess nefndarálits sem ég hef verið að vitna til, nefndarálits fulltrúa Samfylkingarinnar í efh.- og viðskn., eru nefnd lönd eins og Danmörk, Finnland, Írland og Svíþjóð þar sem skattar á einstaklinga hafa verið að lækka sem hlutfall af landsframleiðslu en aukast á fyrirtæki. Þó eru fyrirtækjaskattar í þessum löndum lægri en á Íslandi. Mér finnst, herra forseti, eins og ég sagði áðan, mjög nauðsynlegt að við horfum líka til einstaklinganna, að horft sé til þess að það er líka samkeppni um þá. Það er ekki nóg að líta bara til samkeppnisstöðu fyrirtækjanna. Við þurfum líka að gæta að því að einstaklingar og fjölskyldur vilji eiga heima á Íslandi, vilji verja kröftum sínum og nýta þekkingu sína hér vegna þess að það verður lítið um íslenskt atvinnulíf ef við náum ekki að halda í okkar vel menntaða unga fólk sem hefur alla burði til að setjast að mjög víða um heiminn og getur þá valið sér land rétt eins og fyrirtækin. Þetta er eitthvað sem mér finnst að ríkisstjórnin hafi gleymt þegar hún var að stilla upp skattamálum sínum núna. Herra forseti. Ég held að ég sé komin yfir það sem ég ætlaði mér að nefna í þessari umræðu. Það er fyrst og fremst það að skatthlutfallið er í sjálfu sér ekki það sem ríkisstjórnin er í rauninni að tala um vegna þess að það er í sjálfu sér í góðu lagi ef horft er á það í hlutfalli við skatt annars staðar hvað varðar fyrirtæki. Það hefur líka komið fram af því að menn eru að tala um fjárflótta að hann virðist ekki standa í beinu samhengi við hlutfall skattanna. Það er annað sem menn þurfa að ræða um og mér finnst eðlilegt, herra forseti, að við ræðum í þessari umræðu. Þess vegna hef ég komið inn á það sem og hv. þm. Rannveig Guðmundsdóttir. Við þurfum að ræða í þessari umræðu þau vandkvæði sem stafa af því að við erum með mjög lítinn og veikan gjaldmiðil og það skiptir vissulega máli fyrir íslensk fyrirtæki þegar við horfum á efnahagsumhverfi þeirra og þar með samkeppnisstöðu. Þó að menn vilji horfa fram hjá þessari augljósu staðreynd með því að reyna að tala um aðra hluti liggur þetta eigi að síður fyrir sem staðreynd. Til þess að þoka umræðunni áfram, herra forseti, held ég að æskilegt væri að menn ræddu það einnig og hefðu sem hluta af þeirri umræðu sem hér fer fram um samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja og hvað það er sem við þurfum að gera til að mæta þörfum fyrirtækjanna fyrir stöðugra efnahagslíf, lægri vexti og minni gengisáhættu. Fyrir sumum liggur það svar í augum uppi en augljóslega má ekki nefna það í þessari umræðu, a.m.k. virðist það ekki vera vilji hæstv. ríkisstjórnar. Herra forseti. Tillögur Samfylkingarinnar liggja hér fyrir sundurliðaðar. Nálgunin er önnur og í henni kristallast önnur sýn varðandi fyrirtækin í landinu, fjölskyldurnar og einstaklingana, og það er kannski það mikilvæga við slíka umræðu að hér sem og í umræðu um t.d. fjárlögin skýrast hinar pólitísku línur betur en í umræðu um ýmis önnur mál. Kannski má frekar segja þar sem ekki er hægt að marka jafnklára pólitíska línu og gerist þegar menn eru að tala annars vegar um möguleika fjárlagafrv. til hagstjórnar og hvernig því tæki hefur þá verið beitt og hvernig menn vildu beita því og hins vegar skattbreytingar, það er sem sagt spurningin um hverjir eiga að bera þær byrðar sem íslenskt samfélag gerir kröfu um á meðan við ætlum að vera hér með velferðarsamfélag. Ég er alveg sannfærð, herra forseti, um að ekkert þýðir að bjóða íslensku samfélagi upp á þá mismunun sem óhjákvæmilega leiðir af því að skatttekjur minnki hér, þ.e. ef við þurfum að fara það langt niður með skattprósentuna á íslenskum fyrirtækjum til að laga efnahagsumhverfi þeirra svo þau geti staðist samkeppni við það umhverfi sem fyrirtæki erlendis búa við, og skiljum síðan launamenn eftir eina með skattbyrðina. Ég er ekki viss um, herra forseti, að það yrði þolað til lengdar en það er líka eitt af því sem við þyrftum að ræða í þessari umræðu.

Herra forseti. Það frv. sem hér hefur verið til umræðu í dag, skattalagabreytingar sem ríkisstjórnin flutti fljótlega eftir að þing kom saman og við erum að ræða hér við 2. umr. eftir meðferð hjá efh.- og viðskn., er um margt athyglisvert og hefur verið farið allvel í gegnum það eins og það lítur hér út. Það vekur hins vegar athygli mína, herra forseti, hvað þær tillögur sem hér liggja fyrir hafa litla athygli þingmanna fengið ef svo má að orði komast. Ég hef fylgst með umræðum hér í dag og held að ég muni það alveg rétt að hér hefur enginn fulltrúi Framsfl., annars stjórnarflokksins, talað. Ég hef áður getið þess og sagt að mér finnist eins og Framsfl. sé orðinn einhver b-deild í Sjálfstfl., að Framsfl. hafi afsalað sér öllu hér og feli Sjálfstfl., hinum stjórnarflokknum, að fara með mál sín á hinu háa Alþingi nema í þeim örfáu tilfellum þegar framsóknarmenn eru að flytja mál sjálfir. Þannig hefur það verið í dag, herra forseti. Við höfum ekki heyrt í nokkrum hv. þm. Framsfl. og því miður verð ég að segja að ég sakna þess mjög að þeir séu ekki í salnum, að enginn framsóknarmaður skuli vera í salnum, vegna þess að ég mundi mjög gjarnan vilja spyrja framsóknarmenn út í ýmsa þætti hér, t.d. hvað tryggingagjaldið varðar sem landsbyggðarskatt sem það sannarlega er eins og komið hefur fram bæði við 1. umr. og svo núna í meðförum hv. efh.- og viðskn. Ég kem að því síðar. Framsfl. virðist algerlega dæma sig frá þessu máli. Það er náttúrlega mjög undarlegt að það sé ekki einu sinni hægt að eiga orðastað við fulltrúa Framsfl. í efh.- og viðskn., að maður tali ekki um ráðherra félagsmála sem fer með málefni sveitarfélaganna vegna þess að eins og hér kemur fram íþyngir tryggingagjaldið mjög öllum sveitarfélögum í landinu. Ég benti strax við 1. umr. á ákveðna vankanta á þessu máli hvað varðar sveitarfélögin og spurðist fyrir um hvernig menn hygðust lagfæra það gagnvart sveitarfélögunum. Mér fannst hæstv. félmrh. --- ég ætla bara að segja það --- koma af fjöllum varðandi þær fyrirspurnir sem ég lagði þá fram. Hæstv. fjmrh. sem hér situr tók undir það atriði sem ég benti þá á varðandi skatta af einstaklingsrekstri, varðandi breytinguna yfir í einkahlutafélög og tekjutap sem sveitarfélögin yrðu fyrir og fannst það athyglisverð ábending og hvatti til þess að nefndin skoðaði það mál. Því vil ég leyfa mér að leggja fram þá fyrirspurn til hæstv. fjmrh., sem hefur setið hér manna mest yfir þessari umræðu og ber að þakka fyrir, hvað hafi komið út úr þeirri vinnu gagnvart sveitarfélögunum og því tekjutapi sem þau óneitanlega verða fyrir við þessa breytingu á skattalögunum eins og ég hef hér rætt um. Tryggingagjaldið hækkar hjá þeim um 500--550 millj., og meira þegar tekið er tillit til keyptrar þjónustu. Hvernig á að bregðast við þessu, hvert verður tekjutapið vegna breytinganna úr einstaklingshlutafélögum yfir í einkahlutafélög og hvernig ætlar hæstv. ríkisstjórn sér að breyta þeim atriðum og koma til móts við sveitarfélögin? Ég trúi því ekki að það sé ætlun hæstv. ríkisstjórnar að koma þannig fram við sveitarfélögin, að draga út úr rekstri þeirra rúman milljarð eða meira og skerða þannig möguleika þeirra á að veita þjónustu sína. Ég þekki það vel til stöðu sveitarfélaga úti á landi að þau munu ekki geta dregið úr þjónustu sinni til að mæta þessum aukna kostnaði. Þá mun hefjast skuldasöfnun nema menn ætli hreinlega að leggja þá þjónustu af, ekki skera hana niður heldur leggja hana af. Ég held að það sé ekki gott fyrir byggðirnar ef smærri sveitarfélög um allt land þurfa að hætta rekstri ágætrar þjónustu eða skerða þjónustuna við íbúana í byggðarlagi sínu. Það gæti kallað á að einhverjir telji sig ekki geta búið í viðkomandi sveitarfélagi og vilji flytjast á brott. Þetta er mjög mikilvægt atriði og ég vil endilega heyra frá hæstv. fjmrh. á eftir hvernig þessu verði mætt. Virðulegi forseti. Ég sagði að ýmislegt í þessum tillögum virkaði á mig sem hreinn landsbyggðarskattur. Hér er verið að leggja á nýja landsbyggðarskatta. Eins og hér hefur verið rakið er talið að fyrirhuguð hækkun á tryggingagjaldi um 0,77% muni að sjálfsögðu leggjast af fullum þunga á fyrirtæki á landsbyggðinni sem auk þess eru ekki þannig stödd að þau fái mikinn skattalegan ávinning af lækkun á tekjuskatti og eignarskatti. Ég ætla svo sannarlega að taka undir það sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson hefur sagt um landsbyggðafyrirtækin. Ég ætla rétt að vona að þau fari að skila verulegum tekjuafgangi. Hann nefndi áðan að sjávarútvegsfyrirtækin græddu vel í dag. Við höfum séð það, t.d. að Samherji, stærsta sjávarútvegsfyrirtæki landsins, hefur skilað 30% framlegð fyrir afskriftir og skatta. Það er sannarlega gósentíð hjá sjávarútvegsfyrirtækjum í dag. Ég er hins vegar ekki viss um að gengishrunið, sem orðið hefur og hefur styrkt rekstur þessara fyrirtækja þannig að þau fá meira fyrir seldar afurðir í dag en áður, verði til þess að þau skili hagnaði á næsta ári. Ég vona þó sannarlega að eitthvað muni breytast í þá átt. Afleiðingar þessara breytinga hafa verið reiknaðar út af ríkisskattstjóra og það kemur fram í gögnum í nál. hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og Össurar Skarphéðinssonar --- um leið og ég nefni nöfn þeirra vil ég nefna að nál. þeirra er mjög viðamikið og vel unnið og eiga þeir hv. þm. heiður skilinn fyrir þetta nál. Ég hefði sagt að stjórnarmeirihlutinn hefði getað reddað sér út úr þessu klúðri með því að gera tillögur okkar í Samfylkingunni að sínum, þ.e. hefðu fulltrúar meiri hlutans í efh.- og viðskn. gert nál. okkar að sínu. Tryggingagjaldið eins og það kemur fyrir, ég nefndi það áðan, samkvæmt skýrslu og útreikningar úr henni koma fram í nál. 1. minni hluta, hefur þau áhrif að fyrirtæki í Reykjavík, sem eru 11.502, munu fá lækkun eignarskatta upp á 861 millj., lækkun á tekjusköttum upp á 2,5 milljarða en munu hins vegar, ef tillögur ríkisstjórnarflokkanna verða samþykktar, þurfa að borga 1.728 millj. kr. meira í tryggingagjald. Þau munu hagnast á þessu um 1.637 millj. kr. Út af fyrir sig er það kannski ágætt að fyrirtæki skuli hagnast svo mikið á þessu. En ekki er allt gull sem glóir. Þar kem ég að þessum mismun milli höfuðborgarsvæðisins og landsbyggðarinnar. Sama má segja um Reykjanes. Þar eru 4.540 félög sem telja fram. Þau munu njóta eignarskattslækkunar upp á tæpar 260 millj. Þau munu njóta þess að tekjuskattar þeirra lækka um 1.266 millj. Þau munu hins vegar aðeins greiða tæplega 500 millj. kr. meira í tryggingagjald og ávinningur þeirra verður þar um einn milljaður. Þá er Ísal-dæmið ekki tekið inn í, sem við kannski komum að síðar. Ef Ísal mundi banka upp á og fá að njóta hagsbótanna af þessum tillögum, ef samþykktar verða, þá mun þetta breytast töluvert. Öðru máli gildir um landsbyggðarkjördæmin. --- Nú sakna ég þess, herra forseti, að hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, formaður efh.- og viðskn., 1. þm. Norðurl. v., skuli ekki vera í salnum. Mig langar mjög til þess að leggja fyrir hann nokkrar spurningar í þessu efni.

Láta ná í manninn.

Það er spurning hvort Vilhjálmur sé í húsinu. Hann er búinn að vera hér í allan dag.

Hann er í húsi. Forseti gerir ráðstafanir til að ná í hann.

Ég gat um það í upphafi að sá ágæti stofn sem telur sig til framsóknarmanna, þ.e. hv. þm. sem sitja á þingi og ég man ekki hve margir eru, hefur ekki sést mikið í dag. Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Vilhjálmi Egilssyni fyrir að koma í salinn. Ég tek þó skýrt fram að hann hefur setið hér í allan dag sem formaður efh.- og viðskn. og ég ætla ekkert að skammast yfir því að hann hafi fengið sér kaffibolla eða eitthvað þess háttar. En ég var, hæstv. forseti, að ræða um þessar tryggingagjaldsbreytingar og um hvernig það gagnast fyrirtækjum í Reykjavík og á Reykjanesi upp á tæplega 2,7 milljarða. Ég var hins vegar kominn að því að fjalla um hve illa þessar skattkerfisbreytingar munu koma við mörg fyrirtæki á landsbyggðinni. Það var það sem ég vildi spyrja hv. þm. Vilhjálm Egilsson út í, formann efh.- og viðskn. sem jafnframt er 1. þm. Norðurl. v., þess landsbyggðarkjördæmis. Í ljós kemur varðandi skattalegan ávinning fyrirtækja á Norðurl. v. og félaga sem telja fram, sem eru 727 talsins, að þau munu lækka í eignarskatti um 37 millj., lækka í tekjuskatti um 44 millj. en munu hins vegar þurfa að borga 78 millj. kr. meira í tryggingagjald. Þau munu einungis hagnast um 2 millj. kr. á þessari skattkerfisbreytingu. Er þetta einhver ný landsbyggðastefna þingmanna Sjálfstfl. og hæstv. ríkisstjórnar? Telja menn að þær breytingar sem hér er verið að boða með hækkun tryggingagjalds verði til að létta á fyrirtækjarekstri á landsbyggðinni? Ef við förum í önnur kjördæmi sem eiga eftir að sameinast í hinu nýja Norðvesturkjördæmi, tökum t.d. Vesturland þar sem eru 1.360 félög, munu þau lækka í eignarskatti um 59 millj., í tekjuskatti 62 millj., en munu hins vegar þurfa að borga tryggingagjald upp á 118 millj. Þau munu hagnast um 4 millj. Ef við förum til Vestfjarða, þá er svipað upp á teningnum. Ef við tökum þessi þrjú kjördæmi þá er skattalegur ávinningur þessara þriggja kjördæma 18 millj. kr. Það er allt og sumt. Þess vegna er rétt, herra forseti, sem menn hafa sagt og þingmenn landsbyggðarkjördæma, sama hvort þeir eru í Norðurl. v. eða Vesturl. --- ég sé ekki þingmenn úr fleiri kjördæmum --- ættu að hafa í huga að hér er enn einu sinni verið að ívilna fyrirtækjarekstri höfuðborgarsvæðisins. Fyrirtækjarekstur á landsbyggðinni mun sitja eftir, mun ekki fá skattalegan ávinning. Samkeppnisstaða fyrirtækja á landsbyggðinni verður stórlega skert. Rekstrarskilyrði þessara fyrirtækja eru stórlega skert. Þegar þetta bætist svo við önnur afrek ríkisstjórnarflokkanna, sem m.a. hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, 1. þm. Norðurl. v. hefur stuðlað að, t.d. að breyta þungaskattskerfi landsmanna, þá spyr maður bara: Fer ekki að verða komið nóg? Væri ekki gott að staldra við og minnka álögur á fyrirtæki á landsbyggðinni? Væri ekki betra að gera eitthvað sem mundi létta byrðum af fyrirtækjarekstri á landsbyggðinni sem lið í áætlun um að snúa vörn í sókn gegn þeim mikla þjóðarvanda sem við höfum búið við undanfarin ár? Ég fullyrði, herra forseti, að hækkun þungaskatts, sem m.a. hv. þm. Vilhjálmur Egilsson átti þátt í sem formaður efh.- og viðskn., frá 1998 er í kringum 45% á flutningabíl með tengivagni sem keyrir á lengstu leiðum, hvort sem það er frá Reykjavík austur á land eða vestur á firði --- 45% hækkun. Hvert hefur þessi hækkun farið annað en þráðbeint út í verðlagið? Þessi ráðstöfun hefur hækkað verð á nauðsynjavörum hjá landsbyggðarfólki, hækkað verð á flutningsgjöldum til fyrirtækja á landsbyggðinni og hækkað það tvöfalt, séu það fyrirtæki sem eru að flytja vörur frá innflutningshöfnum í Reykjavík út á land til að vinna eitthvað úr því og senda það e.t.v. hingað suður á höfuðborgarsvæðið, stærsta markaðssvæðið. Þannig kemur þetta út. Er nema von, herra forseti, að fyrirtæki og fólk í forustu fyrirtækja á Norðurlandi hafi nú nýlega, í byrjun nóvember sl., stofnað samtök til þess að berjast gegn auknum álögum og áframhaldandi árásum núverandi ríkisstjórnarflokka á landsbyggðina og fyrirtækjarekstur á landsbyggðinni? Meðal helstu atriða hjá þessum samtökum er að berjast fyrir breytingum á þungaskatti og lækkunum þar á. Þess vegna vil ég gjarnan fá að heyra það frá hv. þm. Vilhjálmi Egilssyni hér á eftir, talsmanni ríkisstjórnarflokkanna, formanni efh.- og viðskn.: Er ekki komið nóg? Er ekki kominn tími til að hætta? Viljið þið ekki hætta að auka þessa landsbyggðarskatta sem íþyngja og draga lífsþróttinn úr atvinnurekstrinum á landsbyggðinni og stórhækka vöruverð, sama hvort það er á Sauðárkróki, Ísafirði, Siglufirði eða Neskaupstað? Það er komið nóg. Ofan á þetta allt saman bætast --- sem ég skal viðurkenna að er kannski ekki ríkisstjórninni að kenna eða ríkisstjórnarflokkunum --- miklar breytingar á flutningskerfi landsmanna þar sem eitt fyrirtæki er enn þá að sigla við ströndina, Eimskipafélag Íslands. Þetta félag hefur verið að breyta gjaldskrá sinni, hækka gjöldin á sjóflutningum hér við ströndina sem hefur m.a. þær afleiðingar í för með sér, eins og hér hefur komið fram, að t.d. löndun á 400 tonna farmi úr frystitogara norður á Sauðárkróki mun þýða 900 þús. kr. til 1 millj. kr. hærri flutningsgjöld fyrir að koma því hingað suður í umskipunarhöfn til þess að flytja þessar vörur út --- 1 millj. kr. hækkun á þessum flutningsgjöldum. Það hefur líka komið fram hjá forsvarsmönnum atvinnurekstrar á Norðurlandi að þeir þurfa að flytja inn vörur til landsins, hráefni sitt, og það er frekar þungt. Það kemur hingað til Reykjavíkur, því umskipað í skip sem fer á ströndina og siglt með það norður í land. Sú breyting sem þarna átti sér stað við sjóflutningana og þungaskattsbreytingin, vegna þess að ekki er hægt að nota hana lengur þar sem það er dýrara, hefur gert það að verkum að flutningskostnaður til þessa tiltekna fyrirtækis hækkar um 10--11 millj. kr. bara við þessar breytingar. Þetta er fyrirtæki sem veltir 200--300 millj. með 40 manns í vinnu. Það hefur ekki borgað mikinn tekjuskatt, örlítinn eignarskatt. Það fær ekki skattalegan ávinning. Það mun þurfa að borga hærra tryggingagjald og hækkunin á flutningsgjöldunum á þessum framleiðsluvörum til að skapa þessa vinnu, til að vinna úr því vöru til að selja á höfuðborgarsvæðinu, hefur þær afleiðingar að forsvarsmenn fyrirtækisins verða að grípa til uppsagna, stórbreytinga eða jafnvel það sem er allra verst, hugsa um að hætta atvinnustarfsemi sinni norður í landi og flytja hana til höfuðborgarsvæðisins. Ég fagna því að sjá hv. þm. framsóknarmanna, Hjálmar Árnason, í þingsalnum.  
             Þannig er það nú. En hér hefur ekki verið hægt að spyrja framsóknarmenn út í þá landsbyggðarskatta sem verið er að setja á. Það er með öðrum orðum, herra forseti, alveg með ólíkindum að hv. stjórnarþingmenn sem kosnir eru af fólkinu úti á landi og eru úr þessum landsbyggðarkjördæmum sem við teljum vera, Vesturlandi, Vestfjörðum, Norðurl. v., Norðurl. e., Austurlandi og Suðurlandi, skuli láta lemja svo ofan í sig þessar skattkerfisbreytingar sem gagnast ekki atvinnurekstri á landsbyggðinni og skekkja mjög samkeppnisstöðu atvinnurekstrar á landsbyggðinni gagnvart höfuðborgarsvæðinu. Í guðanna bænum, hv. þingmenn, reynið nú að sporna gegn þessari ískyggilegu þróun. Herra forseti. Hér hefur ekki oft verið talað --- nei, ég verð bara að segja að hér er örsjaldan talað um byggðamál af stjórnarflokkunum. Í gildi er einhver byggðaáætlun. Það er ágætisbók til að fletta upp í með mikið af gögnum. En frekar lítið hefur orðið úr framkvæmdinni á tillögunum sem þar voru nefndar og átti að fara eftir. Mér finnst stundum eins og þeir þingmenn stjórnarflokkanna sem koma úr landsbyggðarkjördæmum skammist sín hreinlega fyrir að tala fyrir málefni fólksins í kjördæmum sínum, atvinnurekstri og öðru og mér þykir mjög slæmt að menn skuli ekki gæta betur hagsmuna þess fólks sem byggir þessi kjördæmi, vill vera þar, vill fá að vera þar í friði en krefst þess að hafa atvinnu og krefst þess að atvinnustarfsemi og annað gangi og fái að þróast eins og á höfuðborgarsvæðinu. Ég ætla ekki að lengja umræðuna, herra forseti, um þau loforð og tal um að flytja atvinnustarfsemi út á land, að maður tali nú ekki um t.d. fjarvinnsluna sem ekkert hefur orðið úr. Herra forseti. Af því að ég sé hér hv. þm. Kristin H. Gunnarsson, fulltrúa Framsfl. í efh.- og viðskn., vil ég ítreka þær spurningar sem ég bar fram áðan og hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, formaður efh.- og viðskn., hefur hlustað á. Ég vil ítreka þær spurningar til fulltrúa Framsfl. í þessari nefnd og spyrja hvort þeir séu virkilega stoltir af þeim tillögum sem hér eru lagðar fram sem eru þannig að þær íþyngja atvinnurekstri á landsbyggðinni og munu, ef þær taka gildi, verða atvinnulífi á landsbyggðinni til trafala. Þar er ég að tala um tryggingagjaldið og það sem ég nefndi áðan um þungaskatt og annað sem hefur verið að íþyngja atvinnurekstri á landsbyggðinni. Herra forseti. Eitt atriði í viðbót sem kemur fram í nál. 1. minni hluta, þeirra Jóhönnu Sigurðardóttur og Össurar Skarphéðinssonar, fjallar um skatta á einstaklinga, þ.e. um að þeir lækki. Það er að ef skattleysismörk hefðu fylgt launaþróun frá árinu 1995 væru þau í dag 89.808 kr. Þetta sýnir okkur að hæstv. ríkisstjórn hefur með stefnu sinni í skattamálum verið að íþyngja láglaunafólki og ná í skatt til þess, enda er það svo í dag að lífeyrisþegar sem eingöngu hafa sér til framfærslu lífeyri almannatrygginga greiða nú um 70 þús. kr. í skatt á ári eða sem svarar til eins mánaðar lífeyrisgreiðslu þeirra. Á árinu 1995 þegar þessi ríkisstjórn komst til valda illu heilli greiddu lífeyrisþegar með lágmarkslífeyri engan skatt. Herra forseti. Ég er að tala um það sem gerst hefur frá því að við jafnaðarmenn, frá því að alþýðuflokksmenn fóru úr stjórn þessa lands og við tóku sjálfstæðismenn og framsóknarmenn. Þeir hafa fundið sér breiðu bökin til að skattleggja, taka nú u.þ.b. 70 þús. kr. í skatt af hverjum ellilífeyrisþega á ári og eru sennilega stoltir af. Þess vegna er það athyglisvert sem hér kemur fram í tillögum og nál. fulltrúa Samfylkingarinnar í efh.- og viðskn. að þeir leggja þar til að kosin verði nefnd sem hafi m.a. það verkefni að skoða hvernig hægt verði að finna leið í gegnum skattkerfið til að útrýma tekjuskatti af 90 þús. kr. launum og lægri, þ.e. lágmarkslaunum. Og því skyldi það ekki vera hægt, herra forseti, með því að gera það eftir á í gegnum skattkerfið, ekki með því að breyta prósentunni til að byrja með, heldur þegar skatturinn er lagður á. Hver er munurinn á því, herra forseti, að leggja á hátekjuskatt eftir á, þegar framteljendur hafa talið fram, og því hreinlega að leggja þá bara á lágtekjuskatt? Eftir því sem ég hef kannað það mál skilst mér að ekki sé erfitt að gera það gagnvart skattkerfinu, þeim prógrömmum öllum sem eru í gangi, ef menn ákveða þetta og ég held að það sé kannski eitt af mikilvægari atriðum í skattamálum að breyta þessu atriði vegna þess að ég trúi því ekki að nokkur einasti stjórnmálaflokkur sem vill láta taka sig alvarlega sé hreykinn af því og stoltur að skattleggja lífeyrisþega og gamalt fólk, öryrkja eins og gert er í dag. Ég trúi því ekki að ríkisstjórnarflokkarnir séu ánægðir með þann 1 milljarð sem fólk með undir 90 þús. kr. á mánuði borgar í skatt á ári. Það er verið er að ná 1 milljarði í skatt af þessu fólki með þessari aðferð. Þess vegna lýsi ég yfir mikilli hrifningu minni með að lagt skuli vera til í þessu nefndaráliti að kjósa nefnd þar sem í eru aðilar vinnumarkaðarins og aðrir til þess að skoða þessi mál vegna þess að það er sennilega eitt það brýnasta í skattkerfisbreytingum í dag. Með þessu er verið að fara leið varðandi hækkun á persónuafslætti eða öðru sem stundum hefur verið farin, þó að hún hafi sjaldan verið farin af núverandi ríkisstjórn, þ.e. að hækka persónuafsláttinn. En þá þyrfti að finna leið til þess að persónuafsláttarhækkun verði ekki notuð til að jafna þetta heldur verði það gert á annan hátt. Með öðrum orðum, það er ekki verið að tala um að fara þá leið að hækka á persónuafslátt til að lækka skatta á þessu fólki, sem yrði þá um leið til þess að milljón krónu fólkið mundi lækka í leiðinni. Það er ekki verið að tala um þá leið. Herra forseti. Ég minntist lítillega á tryggingagjaldið áðan og hvernig það mundi íþyngja atvinnurekstri á landsbyggðinni. Nú ætla ég að snúa mér að því sem snýr að sveitarfélögunum og nefnt var strax í upphafi við 1. umr., þ.e. annars vegar tryggingagjaldi á beinar launagreiðslur og hins vegar breytingu á einstaklingsfyrirtækjunum yfir í einkahlutafélög og því tekjutapi sem sveitarfélögin verða fyrir á þeim tíma. Að mati Sambands íslenskra sveitarfélaga mun hækkun tryggingagjalds hafa áhrif á afkomu sveitarfélaga sem nemur 500--550 millj. kr. og þar til viðbótar komi hækkun tryggingagjalds í tengslum við verktakavinnu fyrir sveitarfélögin, bæði að því er varðar rekstur og fjárfestingar. Ekki hef ég séð í gögnum hvað þetta yrði mikil breyting ef allir breyttu úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög, en það yrði mikið. Ég vil nota tækifærið og spyrja hv. þm. Vilhjálm Egilsson, formann efh.- og viðskn., vegna þess að það kom fram og því lofaði hæstv. fjmrh. eftir spurningar mínar við 1. umr. þegar frv. var lagt fram, að efh.- og viðskn. ætti að skoða sérstaklega hvernig sveitarfélögunum yrði bætt þetta tekjutap og kostnaður við aukið tryggingagjald. Fram hefur komið og það kemur fram hér í fylgiskjali að það séu í kringum 380 millj., eins og hér er talið upp eftir nokkrum sveitarfélögum, sem tryggingagjaldið muni hækka laun þeirra. Ég hef ...

Forseti biður hv. þm. afsökunar. Af sérstökum ástæðum þarf nú að fresta fundi um tíu mínútna skeið ef það kemur ekki illa við hv. þm. Forseti frestar þessum fundi til kl. 18.10.

Hæstv. forseti. Ég var kominn þar í ræðu minni að ég var að ræða um tryggingagjaldið og áhrif þess á sveitarfélögin í landinu og var að tala um að að mati Sambands íslenskra sveitarfélaga muni hækkun tryggingagjalds hafa áhrif á afkomu sveitarfélaga sem nemur 500--550 millj. kr. Þetta eru sannarlega miklir peningar sem á að taka þarna af sveitarfélögunum í ríkiskassann og ég hafði lagt spurningar fyrir þá hv. þm. Vilhjálm Egilsson, formann efh.- og viðskn., og Kristin H. Gunnarsson, talsmann Framsfl. í efh.- og viðskn. En það er líka ansi sérstakt hvað Samtök atvinnulífsins segja um þetta tryggingagjald, en í nál. 1. minni hluta efh.- og viðskn. segir, með leyfi forseta: ,,Samtök atvinnulífsins benda á í umsögn sinni að hækkun tryggingagjaldsins feli í sér verri rekstrarskilyrði hjá mörgum fyrirtækjum, einkum í vinnuaflsfrekri starfsemi þar sem erfitt eða ógerlegt sé að bæta kostnaðarhækkanir upp með verðhækkunum.`` Þetta eru stór og mikil orð, aðvörunarorð sem Samtök atvinnulífsins leggja fram. Verslunarráð Íslands bendir einnig á þetta, en m.a. segir í nál., með leyfi forseta: ,,Í því sambandi má hins vegar benda á, að samkvæmt lögum um tryggingagjald skal það renna til ákveðinna skilgreindra verkefna, en ekki til að standa straum af almennum útgjöldum ríkissjóðs. Skýring sú sem fram kemur í athugasemdum með frumvarpinu stenst því ekki lög. Að mati Verslunarráðs er ríkisstjórnin að ganga gegn lögum landsins með þessari tillögu. Verslunarráðið vekur líka athygli á því að þessi hækkun leiði til verulegs útgjaldaauka fyrir alla atvinnustarfsemi í landi hvernig svo sem aðkoman er. Lýsir ráðið áhyggjum sínum af þessari hækkun og getur ekki stutt hana.`` Virðulegi forseti. Svo segir m.a. í áliti Verslunarráðs Íslands sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, formaður efh.- og viðskn. er framkvæmdastjóri fyrir. Maður spyr bara: Er ekkert mark tekið á áliti frá Verslunarráði eða hvað? Hvernig stendur á því að menn hlusta ekki á það álit sem þar kemur fram? Herra forseti. Hér á árum áður var rukkað aðstöðugjald af fyrirtækjum. Það eru ansi mörg ár síðan það var lagt niður. Það var aðstöðugjald sem var rukkað og menn töldu mjög ósanngjarnan skatt vegna þess að hann var rukkaður burt séð frá því hvort fyrirtækið var rekið með bullandi hagnaði eða á hvínandi hausnum. Tryggingagjaldið er svipað. Tryggingagjaldið er skattur sem leggst á launaútgjöld fyrirtækja og hefur áhrif á hagkvæmni rekstrarins og rekstrarafkomu fyrirtækjanna. Það er með öðrum orðum, burt séð frá því hvað gerist í fyrirtækjarekstrinum, hvernig mál þróast, en fyrirtæki með mikinn launakostnað þarf að borga ef tillögur ríkisstjórnarinnar ná fram að ganga, miklu meira í tryggingagjald eftir þessa breytingu. Miðað við það sem hér hefur verið sagt og kemur fram í nál. 1. minni hluta, þeirra Jóhönnu Sigurðardóttur og Össurar Skarphéðinssonar, í lok þess um tryggingagjaldið sem ég ætla að lesa upp, með leyfi forseta: ,,Af framansögðu er morgunljóst að hækkun tryggingagjalds er algjörlega vanhugsuð og mun leiða til erfiðleika og jafnvel uppsagna starfsfólks hjá mörgum fyrirtækjum. Samfylkingin er mótfallin hækkun tryggingagjalds við núverandi aðstæður. 1. minni hluti lýsir sig andvíga henni. Hækkun tryggingagjalds mismunar atvinnufyrirtækjum og getur leitt til verulegra rekstrarerfiðleika hjá fjölda fyrirtækja. Átelur 1. minni hluti ríkisstjórnina sömuleiðis fyrir að leggja sérstakan skatt á landsbyggðina með þessum hætti.`` Það þarf í raun og veru ekki að hafa, herra forseti, fleiri orð um tryggingagjaldið. Það er íþyngjandi, skekkir samkeppnisstöðu og er mjög ósanngjarn skattur, og eins og hér hefur verið sagt landsbyggðarskattur, og nóg var af þeim fyrir frá hæstv. ríkisstjórn. Nokkur orð um fjármagnstekjuskattinn sem hér er fjallað um í tillögum okkar jafnaðarmanna. Það er með öðrum orðum, herra forseti, alveg ótrúlegt sem kemur fram á fylgiskjali sem er merkt nr. XII, um fjölda gjaldenda en það eru í dag rúmlega 55 þúsund aðilar sem greiða fjármagnstekjuskatt, þennan 10% flata skatt. Ég vek athygli á því að þessi fjármagnstekjuskattur er einnig greiddur af verðbótaþættinum sem er náttúrlega mjög ósanngjarnt. Í tillögum Samfylkingarinnar er fjallað um að ef fjármagnstekjuskatturinn færi í 16% og frítekjumark yrði yfir 100 þús. kr. hjá einstaklingum og 200 þús. kr. hjá hjónum, þá mundi greiðendum fjármagnstekjuskatts fækka og þeir yrðu rúmlega 22 þús. En tekjurnar mundu samt sem áður aukast. Með öðrum orðum, herra forseti, er mjög mikilvægt að benda á það við þessa umræðu sem fram kemur í fylgiskjali XII, frá ríkisskattstjóra, í nál. 1. minni hluta. Þær upplýsingar sem þar koma fram eru mjög athyglisverðar. Menn hafa m.a. þær í huga þegar þeir nefna að full ástæða væri fyrir ríkisstjórnina til að taka þessar tillögur, nál. og fleira, töluverðan hluta þeirra nú milli umræðna og gera að sínum tillögum. Þá held ég að ríkisstjórnin mundi komast betur út úr þessu máli. Í lokin vil ég taka fram, herra forseti, að ég hef gagnrýnt hv. þm. Framsfl. fyrir að hafa ekki verið hér í salnum við þessa umræðu. Þeir hafa lítið látið sjá sig. Ég hef nefnt það áður að Framsfl. hefur falið Sjálfstfl. að ganga frá sínum málum. En það er annar flokkur sem hefur skilað algjörlega auðu í þessu máli líka, fyrir utan framsögu hv. þm. Ögmundar Jónassonar, frsm. 2. minni hluta efh.- og viðskn. Ég vek athygli á því, herra forseti, að hér hefur maður varla séð þingmann frá Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði í allan dag, að maður tali ekki um brtt. þeirra sem hér er lögð fram og ég hef spurst fyrir um hvort sé virkilega eina brtt. frá Vinstri grænum. Svo er. Ég get ekki séð annað, herra forseti --- það er leitt að þeir skuli ekki sjá sér fært að vera hérna í þingsalnum nú þegar er verið að ræða þetta mikilvæga mál, þessa skattkerfisbreytingu --- en þeir skili algjörlega auðu í því. Það er kannski táknrænt, enda hafa Vinstri grænir meira verið í því að spreða og eyða, gert tillögur um það, frekar en að afla tekna eða skoða breytingar á skattkerfinu. Í þessum mæltum orðum gengur formaður Vinstri grænna í salinn og ég geri ráð fyrir því að við eigum eftir að heyra í þeim hv. þm. á eftir, hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni. Við munum að líkindum heyra álit hans á þessu máli. En ég vildi kasta fram þeirri spurningu og fá svar við henni á eftir, þ.e. hvort það sé virkilega rétt að sú brtt. sem hér er flutt á þskj. 473 frá 2. minni hluta efh.- og viðskn., hv. þm. Ögmundi Jónassyni, sem er við 54. gr. sé eina tillaga þeirra. Og 54. gr. þessa frv. hljóðar svo, með leyfi forseta, í 7. kafla og er um gildistöku laganna: ,,Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2002 og koma til framkvæmda við álagningu á árinu 2003.`` En brtt. Vinstri grænna er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,, Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2003 og koma til framkvæmda við álagningu á árinu 2004.`` Með öðrum orðum, herra forseti, ef ég les ekki hér vitlaust eða er ekki með eitthvert vinnugagn sem e.t.v. hefur verið prentað upp, þá get ég ekki séð annað, herra forseti, en að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð sé sammála þessum tillögum. Ágreiningurinn sé bara um hvort þær eigi að taka gildi einu ári seinna. Ég vil nota þetta tækifæri og spyrja hv. þm. Steingrím J. Sigfússon, formann Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs hvort þetta sé virkilega rétt. Reyndar er í brtt. að auki minnst á ákvæðin um húsaleigubæturnar og lækkun tekjuskattsins um 0,33%, sem ég gleymdi að lesa og skal gera hér, með leyfi forseta: ,,Þó skulu ákvæði e-liðar 17. gr. og 30. gr. öðlast þegar gildi og koma til framkvæmda við álagningu á árinu 2002.`` Mér kemur þetta ákaflega spánskt fyrir sjónir. Ég skil ekki hvernig Vinstri hreyfingin -- grænt framboð getur verið sammála þessum tillögum að öðru leyti en því að þær eigi að taka gildi einu ári seinna. Að í stað þess, eins og ríkisstjórnin leggur til, að lög þessi öðlist gildi 1. jan. 2002 og komi til framkvæmda á árinu 2003, þá sé viðsættanlegt samkvæmt brtt. að lögin öðlist gildi 1. janúar 2003 og komi til framkvæmda á árinu 2004. Ef þetta er rangt hjá mér vil ég gjarnan fá að heyra það hér á eftir og heyra hvað virkilega er átt við með þessari brtt. og hvort Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er sammála þessum skattalagapakka ríkisstjórnarinnar. Er eingöngu ágreiningur um hvort lögin eigi að taka gildi einu ári seinna?

Herra forseti. Hér hefur hv. þm. Kristján L. Möller flutt yfirgripsmikla ræðu. Ég verð að segja eins og er, að í sjálfu sér hefur ekkert nýtt komið fram í umræðunni miðað við þá ítarlegu ræðu sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir flutti sem annar fulltrúa Samfylkingarinnar í efh.- og viðskn. En það var ekki ástæða þess að ég kvaddi mér hljóðs heldur hitt að vekja athygli á þessum undarlega sið hv. þm. Kristjáns L. Möller, sem hann gerir sig ítrekað sekan um hér í ræðustól. Það er eins og hv. þm. hafi ekki áttað sig á því að Alþingi Íslendinga er afskaplega tæknivætt þing og hefur m.a. lagt sjónvörp inn á skrifstofur allra þingmanna. Það veit hv. þm., geri ég ráð fyrir, að þingmenn kjósa almennt að fylgjast með umræðum sitjandi á skrifstofum sínum. Þess vegna er með ólíkindum að hv. þm. skuli ítrekað koma, tína út einstaka þingmenn og saka þá um að fylgjast ekki með umræðu og fleira í þeim dúr, í ljósi þessa. Það hvarflar ekki að mér eitt augnablik að að saka þingmanninn um að vera fjarverandi við umræður um mikilvæg mál á Alþingi eða saka hv. þm. um nokkuð án þess að hann sé viðstaddur. Ég vil því hvetja hv. þm. til að láta af þessum plagsið sínum, en leggja til ella, við hæstv. forseta, að þau tæki sem þingmenn hafa inni á sínum herbergjum, á skrifstofum sínum og gjarnan nota til þess að fylgjast með umræðunni, verði aflögð. Það er kannski boðskapur hv. þm.

Herra forseti. Ég verð að biðja hv. þm. Hjálmar Árnason afsökunar ef ég hef raskað ró hans. Ég tek alveg undir það að Alþingi er tæknivætt og það vitum við öll. Við notum sjónvarpstæki þegar við erum að vinna á skrifstofum okkar til að fylgjast með. En mér finnst það vera lágmark að háttvirtir nefndarmenn í viðkomandi nefnd, sem er með viðkomandi mál hér á dagskrá, séu í salnum. Ég hef reynt að leggja hér spurningar fyrir fulltrúa Framsfl. í efh.- og viðskn. og hv. þm. Hjálmar Árnason er í þeirri nefnd. Ég vænti þess þá að fá að heyra svör við þeim spurningum sem ég hef lagt fram. Mig langar með öðrum orðum að vita: Styður Framsfl. fullkomlega og er hann ánægður með þá landsbyggðarskatta sem hér er verið að leggja á rétt einu sinni í formi tryggingagjaldsins? Er það stefna Framsfl., að ganga um atvinnulífið á landsbyggðinni eins og fram kemur í þeim skýrslum og gögnum sem efh.- og viðskn. hefur fengið? Er það skoðun Framsfl. að þetta sé bara allt í besta lagi? Það er þetta sem ég er að ræða um þegar ég ræði um að ég hafi ekki séð fulltrúa Framsfl. mikið í dag, það er alveg hárrétt. En sjónvarpssendingarnar hafa þó skilað sér það vel að það má þá eiga orðastað við hv. þm. Hjálmar Árnason, annan fulltrúa Framsfl. í efh.- og viðskn. Ég bíð eftir að heyra álit þeirra. Þeir hafa ekki rætt um þetta mál í allan dag. Það er mergur málsins.

Herra forseti. Ég vil ítreka það sem ég nefndi hér áðan, þennan plagsið hv. þm. Kristjáns L. Möllers, þar sem hann alhæfir afskaplega mikið um fjarveru þingmanna. Ég vil líka vekja athygli hv. þm. á því, hafi hann ekki áttað sig á því, að starfslag þingsins er með þeim hætti að málum er vísað til fagnefnda eftir 1. umr. Þar fer fram hin efnislega umræða um einstök mál með fulltrúum allra flokka. Síðan koma málin út úr nefnd, ef þm. hv. hefur ekki áttað sig á því, og þar skrifa menn undir nál. eða þeir skrifa ekki undir nál. Ég vil hvetja hv. þm. annars vegar til þess að gerast nú örlítið málefnalegri og hætta þessum plagsið sínum og hins vegar til að lesa þau þingskjöl sem lögð eru fyrir þingið. Það er ekki þinginu sæmandi að þingmenn skuli koma fram með slíku háttalagi sem hv. þm. Kristján Möller gerir sig ítrekað sekan um.

Herra forseti. Ég skal reyna að hafa það í huga það sem eftir er að óska aldrei eftir því að hv. þm. Hjálmar Árnason verði viðstaddur þegar mál eru rædd frá efh.- og viðskn.

Virðulegi forseti. Ræða hv. þm. Kristjáns Möller kom mér mjög á óvart. Ég taldi að hann mundi nota tíma sinn til að skýra út það sem er á bls. 8 í nál. um að nota eigi auðlindaskatt til að fjármagna tekjuskattslækkun. Hver milljarður í auðlindaskatti, sem notaður er til að fjármagna tekjuskattslækkun, þýðir 500 millj. tilflutning frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins. Ég hélt að hann ætlaði að skýra út hvað hann ætlaði að taka mikið frá Siglufirði til þess að fjármagna tekjuskattslækkun í Reykjavík, frá Sauðárkróki, Hofsósi eða frá Skagaströnd. Nei, í stað þess biður hann mig að koma hér og útskýra fyrir sér af hverju þetta frv. sé gott fyrir landsbyggðina, m.a. vegna þess að eignarskatturinn er að lækka. Hv. þm. ætti að kynna sér það hvernig hinn íþyngjandi eignarskattur sligar fyrirtæki sem ekki skila góðum hagnaði, eins og hefur því miður verið raun úti á landi. Þar sem arðsemi af eigin fé er 5%, þá þýðir 1,45% eignarskattur 29% tekjuskatt.

Herra forseti. Ég tók eftir því að hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, formaður efh.- og viðskn., svaraði hér engu um tryggingagjaldið, sem ég spurði hann um og það hvernig tryggingagjaldið, samkvæmt þeim töflum sem liggja fyrir í öllum gögnum sem efh.- og viðskn. hefur fengið, mun íþyngja atvinnustarfsemi á landsbyggðinni. Það mun íþyngja starfseminni þar. Hins vegar kýs hann að ræða hér um hið hóflega auðlindagjald sem Sjálfstfl. samþykkti nýlega á fundi sínum. Ég ítreka spurningu mína um tryggingagjaldið. Ég hef farið yfir hvernig það kemur út í okkar kjördæmi, Norðurl. v., og hvernig það mun létta skattaálögur á fyrirtækjum í Reykjavík og á Reykjanesi en mun gera það að verkum að rekstrarskilyrði milli fyrirtækja á þessum svæðum verða gjörólík. Hann hefur heldur ekki svarað því sem við töluðum um áðan, sem líka kom frá efh.- og viðskn. á árum áður, um breytingar á þungaskattskerfinu sem hafa haft það í för með sér að þungaskattur hefur hækkað um 45% frá árinu 1998.

Virðulegi forseti. Hv. þm. víkur sér undan því að segja hvað hann telur að flytja eigi marga milljarða frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins í gegnum auðlindaskatt og lægri tekjuskatt. Ég hef í allan dag verið að ræða tryggingagjöld, bæði í framsögu og andsvörum. Hv. þm. var kannski ekki í salnum þegar ég ræddi þau mál. Þá er eðlilegt að hann viti ekki hvað hefur farið hér fram. En málið er einfaldlega þetta: Lækkun eignarskattsins hefur geysilega þýðingu fyrir fyrirtæki úti um land, vegna þess hve hagnaður þeirra hefur verið lítill og hvað eignarskatturinn hefur verið íþyngjandi. 30% tekjuskattur og 1,45% eignarskattur á fyrirtæki sem er með 5% arðsemi af eigin fé er samtals 60% krafa. Ég fullyrði að þegar eignarskatturinn lækkar þá munu fyrirtæki á landsbyggðinni fara að sjá pening og að það mun duga til að hjálpa þeim fyrirtækjum mikið.

Herra forseti. Það er best að við tökum bara dæmi af kjördæmi okkar, Norðurl. v. Ef þær skattkerfisbreytingar sem hv. þm. Vihjálmur Egilsson hefur mælt fyrir og er frsm. fyrir komast til framkvæmda mun eignarskattur allra fyrirtækja, þeirra félaga sem telja fram í Norðurl. v., sem eru 725 talsins, lækka um 37 millj. En tryggingagjaldið mun hins vegar hækka um 78 millj. Það er þetta sem ég er að spyrja um og vil biðja hv. þm. um að svara, þ.e. varðandi tryggingagjaldið gagnvart atvinnurekstri á landsbyggðinni, sem skerðir rekstrarskilyrði, þessi litlu fyrirtæki sem berjast í bökkum, skila ekki miklum hagnaði en veita fólki vinnu enn þá. Lát heyra hvernig þetta á að styrkja þá starfsemi? Á Norðurl. v. er eignarskattslækkun upp á 37 millj. en tryggingagjaldshækkun upp á 78 millj. Hversu mun þetta styrkja atvinnureksturinn á Norðurl. v., hv. þm. Vilhjálmur Egilsson?

Herra forseti. Það er athyglisvert að verða vitni að því hér dag eftir dag að hv. þm. Samfylkingarinnar, Kristján L. Möller, gerir sér erindi í ræðustól í hverju málinu á fætur öðru til þess eins að reyna að afflytja afstöðu manna til mála. Hér rembdist hv. þm. Kristján L. Möller áðan við að lesa það út úr tillögum 2. minni hluta í efh.- og viðskn., Ögmundar Jónassonar, að við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði værum sammála ríkisstjórninni í skattamálum. Það er algjörlega ljóst hverjum manni sem hlustaði á ræðu Ögmundar Jónassonar hér áðan, það er gjörsamlega ljóst hverjum læsum manni sem fer í gegnum nál. 2. minni hluta að við erum með í grundvallaratriðum aðrar áherslur. Millifyrirsagnir segja allt sem segja þarf um það: ,,Ríkisstjórnin ívilnar fjársterkum aðilum``, ,,Tillögur ríkisstjórnarinnar veikja stöðu ríkissjóðs og sveitarfélaga``, ,,Óskynsamleg skattheimta, efnahagslegt glapræði`` o.s.frv. En af því að brtt. er tæknilega frestunartill., þá kemur hv. þm. hér upp í ræðustólinn með þennan útúrsnúning. Er þetta nú sæmandi, herra forseti?

Virðulegi forseti. Ég fagna því að hér er kominn talsmaður til að skýra þessa brtt. út fyrir okkur. Ég gat ekki lesið annað út úr þeirri brtt. Ég ætla bara að lesa hana enn einu sinni. Og þá getur vel verið að þessi brtt. sé bara snarvitlaus og eigi ekki heima hér. En það er ein brtt. sem kemur frá 2. minni hluta. Hún er við 54. gr. og orðast svo: ,,Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2003 og koma til framkvæmda við álagningu á árinu 2004.`` Og síðan er rætt um e-lið 14. gr. um húsaleigubæturnar og 30. gr. sem er tekjuskattslækkun um 0,33%. Ég gat ekki lesið annað úr því en að þessi lög og eina brtt. sem er við þennan lagabálk sem hér er, og er við 54. gr. sem er um gildistökuna. Ríkisstjórnarflokkarnir eru með árið 2002 en taki gildi 2003. Ég gat ekki lesið annað út úr þessu en þetta.

Herra forseti. Þetta eru nú svo barnalegir útúrsnúningar eða tilraunir til barnalegra og einfeldnislegra útúrsnúninga að það er eiginlega varla hægt að taka þátt í að ræða þetta hér. Það er náttúrlega í framsöguræðu og nefndaráliti sem hin efnislega afstaða er reifuð. En síðan fellur hv. þm. í þá gryfju að vegna þess að tæknilega er um frestunartillögu að ræða því flytja þarf brtt. við það frv. sem er á dagskrá hverju sinni. Þá liggur það auðvitað þannig að við leggjum til frestun á öllum pakkanum nema tveimur jákvæðum þáttum sem við viljum láta ganga í gildi, sem er að hætta skattlagningu húsaleigubóta og að tekjuskattslækkunin á móti útsvarshækkun sveitarfélaga komi til framkvæmda. Að öðru leyti leggjum við til að þessum skattapakka sem slíkum sé öllum frestað. Þingtæknilega gerist það þannig að þá er flutt tillaga á þessum nótum. Hv. þm. er að vísu ekki mjög þingreyndur og honum fyrirgefst alveg að hafa ekki áttað sig á þessu að svona gerist þetta, en hann er læs, hv. þm. ætti að vera læs og ætti að hafa sæmilega heyrn og þess vegna er eiginlega með ólíkindum að hann skuli reyna efnislega útúrsnúninga af því tagi sem hann var að fara með áðan.

Virðulegi forseti. Það er alveg hárrétt, ég hef ekki hina miklu þingreynslu hv. þm. sem kýs að tala þannig við okkur nýliðana. Það er út af fyrir sig allt í lagi. Ég erfi það ekkert. En ég spurði bara: Hvað á Vinstri hreyfingin -- grænt framboð við með þessari brtt.? Og það kom fram hérna áðan. Þá vil ég leyfa mér að spyrja hv. þm.: Hefði ekki bara verið betra að hér kæmi frávísun á skattalagapakkann? Hér er brtt. um að lögin taki gildi einu ári seinna heldur en ríkisstjórnarflokkarnir leggja til. Ja, það getur vel verið að menn eigi eftir að læra meira á þeim árum sem hv. þm. hefur vonandi lært, en ég þykist vita að hér hefði verið eðlilegra að menn hefðu þá komið með frávísun og þessum skattalagapakka væri vísað frá, fyrir utan húsaleigubæturnar og tekjuskattslækkun upp á 0,33%.

Herra forseti. Hv. þm. Kristján L. Möller hóf ræðu sína á harðri ádeilu á þingmenn fyrir að sinna þessari umræðu lítið og hafa ekki á henni áhuga, samt er hún búin að standa í nokkra klukkutíma og ég verð að minna á að 1. umr. stóð í sex klukkutíma og þar töluðu þingmenn frá öllum stjórnmálaflokkum hér á þingi. Síðan fór hv. þm. mörgum orðum um landsbyggðina og hversu illa væri farið með hana og fór að tala um að Eimskip hefði hækkað gjaldskrána og eitthvað fleira í þeim dúr, sem er reyndar ekki á forræði ríkisstjórnarinnar, og sagði svo eitthvað á þá leið að nú yrði að fara að gera eitthvað til að létta skattbyrðinni af landsbyggðinni. Ég verð þá að minna á í því sambandi að nýlega var samþykkt að breyta fasteignamatinu þannig að húsnæðið á landsbyggðinni yrði ekki metið með sama hætti og á höfuðborgarsvæðinu, sem þýðir það að atvinnurekandi t.d. á Raufarhöfn sem á 300 fermetra iðnaðarhúsnæði borgar kannski 1 / 3 af því sem atvinnurekandi borgar af sambærilegu húsnæði í Reykjavík. Þetta er auðvitað til stórkostlegs hagræðis fyrir atvinnulífið á landsbyggðinni og einstaklingana að sjálfsögðu líka. Mér fannst hv. þm. líka allt of fastur í því sem honum fannst neikvætt. Hann sá ekki neitt jákvætt í frv., ég ætla aðeins að drepa á það í síðara andsvari mínu, því ræðutíminn er búinn.

Virðulegi forseti. Hv. 4. þm. Vesturl., Guðjón Guðmundsson, ræðir um að ég hafi verið að gagnrýna árásir á landsbyggðina og atvinnurekstur þar og það er alveg hárrétt. Hann kýs hins vegar að koma hér upp og ræða það sem ég nefndi m.a. og tók skýrt fram að væri ekki á valdsviði ríkisstjórnar, hækkun á strandsiglingunum hjá Eimskip. En hv. þm. kaus að skauta fram hjá því sem ég nefndi, sem væri á ábyrgð ríkisstjórnarinnar, það er 45% hækkun á þungaskatti frá árinu 1998. Hv. þm. taldi sig ekki þurfa að ræða það en gagnrýnir svo ýmislegt annað sem ég hef sagt. En má ég, hv. þm., heyra álit á 45% hækkun þungaskatts frá 1998 sem hefur íþyngt allsvakalega fyrirtækjarekstri og almenningi út um allt land?

Herra forseti. Við skulum halda okkur við umræðuefnið sem er frv. sem er til umræðu og það frv. er tvímælalaust til hagsbóta fyrir atvinnulífið á landsbyggðinni. Menn getur greint á um það hversu mikið það er, en það er tvímælalaust til hagsbóta. En ég vildi aðeins fá að nefna það sem hv. þm. sleppti í ræðu sinni, hann sleppti því hversu gríðarlegt hagræði er af þessu fyrir einstaklingana í landinu. Hann sleppti því að minnast á 50% lækkun eignarskatts, hækkun fríeignamarks í eignarskattinum og aflagðan þjóðarbókhlöðuskatt, frítekjumark sérstaka tekjuskattsins hækkað, skattur á húsaleigubætur aflagður. Og það er að verða að fullu millifæranlegur skattafsláttur hjóna, fæðingarorlof hefur verið stóraukið. Barnabætur hækka um 2 milljarða í þremur áföngum. Nýlega hefur tekjuskattur einstaklinga verið lækkaður um fjögur prósentustig í þremur áföngum sem er mesta skattalækkun í sögu lýðveldisins. Síðan kemur hv. þm. og sér ekkert nema allt svart þegar verið er að lækka skattana á einstaklingum og fyrirtækjum á landsbyggðinni. Nú sé ég að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir gefur þingmanninum ráð og verður fróðlegt að heyra hvað kemur út úr því í svari hans.

Herra forseti. Já, ég vildi óska að ég gæti lært af öðrum þingmönnum það sem ég hef lært af hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur á tveggja ára ferli. Ég vildi óska að ég gæti lært jafnmikið af öðrum þingmönnum. Ég eyddi töluverðum tíma í að ræða um tryggingagjaldið, hv. þm. Guðjón Guðmundsson. Ég spurði hvort það væri ekki íþyngjandi. Í skýrslum kemur fram að á Vesturlandi munu eignarskattar af fyrirtækjum lækka um 59 millj., tekjuskattur um 62 millj. en tryggingagjald mun hækka um 118 millj. Þannig að fyrirtæki á Vesturlandi munu einungis græða um 4 millj. meðan fyrirtæki í höfuðborginni græða um 2,7 milljarða. Er þetta, hv. þm., til þess að létta atvinnurekstur á landsbyggðinni? Og svo rétt í lokin: Er ekki töluvert verið að ráðast hér að sveitarfélögunum sem við berum umhyggju fyrir? Er ekki verið að skerða ráðstöfunartekjur sveitarfélaga um 1.500--1.800 millj. með þeim breytingum sem verið er að boða? Það er þetta sem ég er að ræða um sem eru auðvitað árásir á landsbyggðarekstur, á sveitarfélög á landsbyggðinni, sem þola ekki mikið fyrir, þetta er það versta í þessum skattalagapakka.

Forseti vill geta þess varðandi þinghaldið í kvöld að ráð er fyrir því gert að ljúka umræðum um fyrsta dagskrármálið þannig að önnur dagskrármál verða tekin út af dagskrá. Þá er enn fremur ráðgert að gera hlé á þessum fundi núna um sjöleytið og halda honum áfram síðan klukkan 8.30 og sem fyrr sagði að ljúka þá umræðum um fyrsta dagskrármálið.

Herra forseti. Ég ræddi í fyrri ræðu minni í umræðunni eingöngu um lækkun tekjuskatts á fyrirtæki og reifaði þá hugmynd mína og rökstuddi að lækka tekjuskattinn niður í 11% og sýndi fram á það að ríkissjóður mundi græða fleiri, fleiri milljarða á því. Nú ætla ég að ræða aðra þætti frv. sem að mínu mati er afskaplega bjartsýnt og afskaplega skemmtilegt að fá inn og ætti að auka landslýð bjartsýni í skammdeginu og ekki veitir af eftir umræðuna hér í dag, sem öll hefur verið meira og minna á svörtum nótum og alveg með ólíkindum. Það liggur við að maður leggist í þunglyndi eftir að hafa hlustað á þessa umræðu í dag, svo slæmt er ástandið. En það er náttúrlega bara í nösunum á þeim sem tala, herra forseti. Undanfarin ár hafa skattar, sérstaklega á einstaklinga, hækkað mikið vegna þess að tekjur hafa hækkað sem aldrei fyrr í þjóðfélaginu. Þar sem frítekjumarkið hefur hækkað eins og verðlagið en ekki eins og tekjur, þá hefur tekjuskattsbyrðin þyngst og spurningin var hvenær komið væri að skattgreiðendum til að taka þátt í sínum hlut af þjóðarkökunni, taka þátt í því hvað þjóðarkakan hefði stækkað mikið. Þar aftur á móti rekumst við á ákveðinn vanda vegna þess að flestar skattalækkanir auka á þenslu og margir segja, þrátt fyrir svartsýnishjalið í dag, að töluverð þensla sé í þjóðfélaginu, m.a. Seðlabankinn. Og þess vegna má ekki lækka neina skatta, hvorki tekjuskatt, virðisaukaskatt né aðra skatta, nema helst skatta á fyrirtæki og eignarskatta, þ.e. skatt á eignir. Skattar á hagnað fyrirtækja hemja fjárfestingu, koma í veg fyrir fjárfestingu og við þurfum einmitt fjárfestingu í dag, því þenslan sem við höfum upplifað undanfarin ár er aðallega vegna einkaneyslu. Eignarskattur, hár eignarskattur, er ekkert annað en hemill á sparnað. Það er refsing fyrir sparnað, það er refsing fyrir ráðdeild. Við þurfum síst á því að halda í dag, að refsa fólki fyrir ráðdeild og sparnað. Við þurfum að örva sparnað. Aukinn sparnaður vinnur á móti þenslu. Þannig að lækkun eignarskatta er einmitt tæki til að vinna á móti þenslu. Þetta frv. vinnur því nákvæmlega í þeim anda. Nákvæmlega. Hér í dag hefur lítið verið rætt um ýmsa þætti þessa frv. sem eru þó mjög margir, og ég ætla að reifa nokkra þeirra. Í fyrsta lagi verðbólgureikningsskil. Það er meiningin að leggja þau af og þó að þau séu á margan hátt mjög skynsamleg, vegna þess að þau taka tillit til verðrýrnunar peningalegra eigna í verðbólgu, er skynsamlegt að leggja þau af vegna samanburðar við útlönd. Fá lönd í heiminum, ef einhver, hafa verðbólgureikningsskil og þess vegna rekast íslensk fyrirtæki á veggi þegar þau eiga í samskiptum við erlend fyrirtæki, sérstaklega ef þau eru að reyna að selja þeim hlutabréf og erlendu fyrirtækin rekast á eitthvert fyrirbæri í reikningunum sem heitir verðbólgureikningsskil eða verðbreytingarfærsla. Annað atriði sem nefnt hefur verið er að færa ársreikninga í erlendri mynt, og það frv. er þegar komið fram þannig að þetta hvort tveggja á eftir að auðvelda mikið fjárfestingar erlendra aðila innan lands. Þá komum við að þeim þætti frv. sem ég tel vera þann mikilvægasta. Það er lækkun eignarskatta úr 1,2% niður í 0,6% og niðurfelling sérstaks eignarskatts upp á 0,25% sem var á sínum tíma ætlaður til að byggja Þjóðarbókhlöðuna. Sem kunnugt er er hún þegar risin fyrir nokkru en skatturinn hefur lifað ansi lengi engu að síður. Eignarskattar eru mjög lúmskir. Þeir eru lúmskastir allra skatta vegna þess að skattstofninn er mjög stífur. Menn geta hætt að vinna ef þeim finnst tekjuskatturinn vera of hár. Menn geta minnkað neyslu ef þeim finnast neysluskattar of háir. Menn geta brugðist við flestum sköttum, ef bensínskatturinn er of hár geta þeir hætt að keyra o.s.frv., en þeir geta illa losað sig við eignir. Ef menn eiga eignir sem eru oft margra ára sparnaður geta þeir illa losað sig við þær á einu bretti, í hendingskasti, nema að fara að stunda óeðlilega mikla eyðslu. Þess vegna eru eignarskattar mjög lúmskir og þeir flytja eignir frá borgurunum til þess sem leggur skattinn á, þ.e. til ríkisins, vegna þess að ríkið gætir þess að sjálfsögðu að allar eignir þess séu undanþegnar eignarskatti. Þetta mátti sjá hér í eina tíð þegar tíundin var lögð á, þá voru eignir þjóðarinnar hægt og bítandi fluttar yfir til kirkjunnar vegna þess að tíundin var jú eignarskattur. Segja má að núverandi eignarskattar séu hvorki almennir né rökréttir. Stærsti hluti eigna í landinu er undanþeginn skatti. Má þar nefna lífeyrissjóðina, orkufyrirtækin, opinber mannvirki, skóla, spítala og skrifstofur. Vegir, hafnir og flugvellir, þjóðlendurnar, er allt saman undanþegið eignarskatti. Ef spariskírteini og bankainnstæður einstaklinga eru umfram skuldir eru þær eignarskattsfrjálsar. Það er einungis 1 / 3 af eignum í landinu sem er eignarskattsskyldur, aðallega atvinnulífið svo og íbúðir einstaklinga og jarðir bænda. Þessi hluti eignanna er fluttur hægt og rólega til ríkisins. Reyndar hefur verið til leið til að losna við eignarskattinn og ég hef bent á hana hér í ræðustól. Hún er sú að taka lán í banka með yfirdrætti, kaupa fyrir það spariskírteini og leggja spariskírteinin að veði fyrir yfirdrættinum --- það fellur ekki undir CAD-reglur bankanna, er þar af leiðandi afskaplega vinsælt þar og minnkar ekki möguleika á lánum til annarra, menn fá þarna mjög lága vexti og eignin lækkar sem nemur eignarskattinum. Þannig var það. Þetta var reyndar að mestu leyti lagað fyrir tveim árum. Enn er til leið til að komast hjá því að greiða eignarskatt. Hún er dálítið flóknari, þ.e. að stofna fyrirtæki sem kaupir allar eignir manns og yfirtekur allar skuldir á nettóvirði, fær lán í banka fyrir þessari nettógreiðslu og það lán er lagt inn í banka í nafni eigandans sem sparisjóðsinnstæða og þá er hún skattfrjáls. Fyrirtækið borgar ekki eignarskatt þar sem eignir þess og skuldir eru jafnháar. Þetta er dálítið flókið og ekki fyrir almenning að stunda, a.m.k. ekki með háan eignarskatt. Þetta er sem sagt möguleiki til að komast hjá því að borga eignarskatt fyrir þá sem ekki nenna.  Ég vil eyða nokkrum orðum á áhrif eignarskatta á sparnað og þenslu og á kjör aldraðra sem ég vil nefna sérstaklega. Aldraðir sem margir hverjir búa í stórum eignum sem þeir hafa komið sér upp um ævina eru búnir að borga skuldir niður, skulda lítið og eru að borga eignarskatta af eignum sínum. Alveg sérstaklega hastarleg verður byrðin þegar annar aðilinn fellur frá, oftast nær karlmaðurinn, og konan stendur eftir með stóra húsið og þarf að borga enn meiri eignarskatta af því að hún nýtur ekki lengur eignarskattsfrelsis bóndans. Þetta verður oft svo þungbært að fólk neyðist til að gefa upp heimili sitt sem það hefur búið í kannski í 20, 30, 40 ár og flytja á stofnanir ríkisins sem oft og tíðum eru miklu dýrari. Þannig virkar eignarskatturinn til þess að auka útgjöld ríkissjóðs og neyða fólk inn á stofnanir sem það kærir sig ekki um og kemur í veg fyrir að fólk búi á heimilum sínum. Ég er því mjög ánægður með að eignarskattar skuli vera lækkaðir, og helst þyrfti að fella þá alveg niður. Hér hefur nokkuð verið talað um landsbyggðina eins og oft áður. Ég held að eignarskattarnir komi eiginlega hvað verst við hana, og alveg sérstaklega koma þeir illa við bændur sem þurfa að borga eignarskatta af jörðum sínum þó að tekjurnar séu kannski litlar sem engar, þökk sé langvarandi landbúnaðarstefnu fjöldamargra ríkisstjórna. 
             Ég var búinn að ræða hér um lækkun tekjuskatta á fyrirtæki og ætla rétt aðeins að koma inn á lækkun tekjuskatts einstaklinga. Ég tel mjög brýnt að strax og færi gefst verði unnið að því að lækka tekjuskatt einstaklinga. Tekjuskattur einstaklinga er ekkert annað en skattur á frumkvæði og dugnað. Þegar fólk leggur hart að sér, hvort sem það er við sjómennsku eða vinnu uppi á hálendinu í myrkri og kulda eða vinnur lengi í frystihúsi eða hvað það nú er, fer það að sjálfsögðu umfram frítekjumark og allur dugnaðurinn er skattaður. Oft sér fólk lítið eftir þegar tekið er tillit til ýmissa tekjuháðra bóta eins og barnabóta, vaxtabóta o.s.frv. Þannig hafa margir sagt mér að þótt þeir séu með dágóðar tekjur hafi þeir í rauninni ekkert mikið til framfærslu og ekkert miklu meira en hinir sem hafa miklu lægri tekjur. Það vill oft gleymast að sérstaklega millitekjufólk með börn, fólk sem er með svona efri millitekjur, lendir í hátekjuskatti og er bara alls ekkert sælt af kjörum sínum í dag, fær litlar sem engar bætur til uppeldis barnanna, fær litlar sem engar vaxtabætur til að koma sér upp húsnæði, en þarf að borga skatta að fullu, hátekjuskatta og aðra. Núverandi kerfi skatta er í reynd niðurgreiðsla ríkisins á láglaunastörfum. Ef fyrirtæki þarf að velja milli tveggja landa fyrir starfsemi sína --- annað er með skattkerfi eins og okkar þar sem lágar tekjur eru skattlausar og hitt með flatan tekjuskatt, við skulum segja 20% sem er meðalskattprósenta á allar tekjur --- flytur það að sjálfsögðu starfsemina til fyrra landsins ef það er í láglaunastarfsemi, t.d. saumaskap, prjónaskap eða slíku, vegna þess að í landinu sem ekki skattleggur lágar tekjur fær fólkið launin að fullu útgreidd. Þetta fyrirtæki mundi aldrei flytja starfsemi sína til lands sem skattleggur allar tekjur, er með flatan tekjuskatt, og þar af leiðandi dregur íslenska tekjuskattskerfið að sér láglaunastörf eins og segull. Fyrirtæki sem eru með hátekjustörf, hátæknifyrirtæki og önnur slík, fara helst til landa sem eru með flatara tekjuskattskerfi. Þannig má segja að skattkerfi okkar verðlauni láglaunastörf og hrindi frá sér hálaunastörfum í alþjóðlegri samkeppni landa um starfsemi, fyrirtæki og starfsfólk. Þetta tel ég vera mjög varasamt fyrir utan hvað það er varasamt og eiginlega móðgandi við lágtekjufólk að ætlast ekki til þess og reikna ekki með því að það geti borið sinn hlut af rekstri velferðarkerfisins. Fyrir utan það tel ég ekki að lágar tekjur séu eitthvert persónueinkenni. Ég vil ekki að fólk sé með lágar tekjur. Það er ekki það sama og persónueinkenni, það er ekki hægt að segja að maðurinn sé bláeygður og með lágar tekjur. Það er nefnilega hægt að breyta tekjunum. Menn geta breytt tekjum sínum, annaðhvort með því að endurmennta sig, sýna meiri dugnað eða ráðdeildarsemi eða með því að vera snjallari í vinnu o.s.frv., þannig að ég lít ekki á lágar tekjur sem einhvers konar persónueinkenni, eins og mjög margir virðast því miður gera hér á hinu háa Alþingi. Þeir tala alltaf um lágtekjufólk eins og það sé bara eitthvert óumbreytanlegt náttúrulögmál, að visst fólk eigi að vera með lágar tekjur.  Þess vegna held ég að skattkerfi eins og við höfum í dag sé refsing til þeirra sem byrja á því að lenda á lágum launum. Þeir geta ekki bætt sig, þeir lenda í fátæktargildru og vinna þá jafnvel svart til að komast hjá því að launaaukinn lendi allur í skatti. Þetta er mjög hættuleg þróun. Herra forseti. Í frv. er gert ráð fyrir hækkun tryggingagjalds um 0,77% og hefur það mikið verið rætt. Á það hefur verið bent að þetta verði skattur á fyrirtæki úti á landi en þau muni hins vegar ekki njóta skattalækkunar á hagnað. Það er afskaplega dapurlegt þegar maður heyrir að fulltrúar landsbyggðarinnar segi þetta. Þeir reikna með því að fyrirtæki úti á landi skili ekki hagnaði. Það á ekkert fyrirtæki að vera starfrækt yfirleitt, aldrei, ef það ekki skilar hagnaði, a.m.k. til lengri tíma. Það stefnir lóðbeint í gjaldþrot. Þeir menn sem tala svona um landsbyggðina eru í rauninni að segja að landsbyggðin sé gjaldþrota. Sem betur fer er ekki svo.  Þannig er það ekki rétt fullyrðing að hagur fyrirtækja úti á landi sé allur þannig að þau borgi engan tekjuskatt. Svo má líka benda á það að þessi hækkun tryggingagjalds er þess eðlis, 0,77%, að fyrirtæki sem er með 130 starfsmenn þarf að hagræða með því að setja einn starfsmann út til að geta greitt þessa hækkun á tryggingagjaldinu. Þetta er einmitt mjög góð aðgerð þegar staðan er sú að hver einasta vinnandi hönd fær vinnu, atvinnuleysi er nánast ekki neitt og það stefnir í hættu á þenslu á vinnumarkaði. Þá er einmitt mjög skynsamlegt að skattleggja vinnuna. Í frv. er boðuð lækkun stimpilgjalds og eftir því sem mér heyrist hér á hinu háa Alþingi og víðar eru menn á einu máli um að stimpilgjaldið sé skattur liðins tíma og það beri að leggja hann af. Hann er öllum til óþurftar. Hann er skattur á fátækt og gjaldþrot. Hann er skattur á fólk sem lendir í fjárhagslegum vandræðum, oft og tíðum mjög ómaklegur skattur og ófélagslegur. Hann stöðvar viðskipti fyrirtækja og meira að segja Seðlabanki Íslands fer í kringum þennan skatt með svokölluðum endurhverfum verðbréfaviðskiptum sem enginn skilur fyrr en hann fer að velta fyrir sér hvað þau eru. Seðlabankinn notar sama skuldabréfið aftur og aftur til þess að þurfa ekki að borga stimpilgjald. Það held ég að hann reyni ...  Ég legg til að hið háa Alþingi taki á honum stóra sínum og leggi stimpilgjaldið algjörlega af. Það mætti gjarnan gera það á tveim, þrem árum ef mönnum finnst sárt að gera það strax en það mætti leggja alveg af. Að lokum ætla ég rétt aðeins að minnast á skattfrelsi húsaleigubóta sem ég er ekkert sáttur við. Það skiptir ekki miklu máli en ég er á móti því að sumar tekjur séu skattfrjálsar og aðrar ekki. Á það hefur verið bent að vaxtabæturnar séu skattfrjálsar. Segja má að það sé ákveðinn ljóður. En fólk með háar tekjur, hvort sem þær koma af vinnu eða af bótum, á að borga skatta. Maður sem ekki fær húsaleigubætur en borgar húsaleigu samt, og er kannski með lægri tekjur en annar sem fær húsaleigubætur. Af hverju ætti hann að borga skatta af húsaleigu sinni að fullu á meðan hinn fær húsaleigubæturnar skattfrjálsar? Hvaða rök eru á bak við þetta? Þar fyrir utan var upphæð húsaleigubóta á sínum tíma ákveðin með hliðsjón af því að þær væru skattfrjálsar. Ég er á móti svona smugum í skattkerfinu sem gera það að verkum að sumir sem hafa meiri ráðstöfun vegna þess að tekjur þeirra koma af bótum og ýmsum öðrum þáttum borga ekki skatta eins og aðrir sem eru með nákvæmlega jafnmiklar tekjur. En það eru vinnutekjur sem þeir fá fyrir að vinna, t.d. að skúra eða eitthvað slíkt. Ef einhver skúrar skal það vera skattlagt. En ef hann fær húsaleigubætur er það ekki skattlagt. Þá sem borga enga skatta hvort sem er skiptir þetta engu máli. Það bætir ekki stöðu þeirra. Þetta bætir því eingöngu stöðu þeirra sem eru með tiltölulega góðar tekjur og alveg sérstaklega einstaklinga sem fá húsaleigubætur óskertar ef þeir eru með tekjur undir 133 þús. kr. Og það merkilega er að sex manna fjölskylda má í heild sinni hafa sömu tekjur og þá fara bæturnar að skerðast. Herra forseti. Ég er almennt séð afskaplega ánægður með þetta frv. Ég mun flytja brtt. sem hefur komið fram á þskj. 471 um að tekjuskattur fyrirtækja lækki úr 30 niður í 11%. Ég hef rökstutt það með því að við Íslendingar stöndum frammi fyrir því einmitt núna að við erum að selja þrjú ríkisfyrirtæki sem eru u.þ.b. 60--70 milljarðar að verðmæti og sú hækkun sem stafar af lækkun tekjuskattsins gefur ríkissjóði það miklar tekjur að hv. þingmenn geta í rauninni ekki horft fram hjá því. Tekjuauki ríkissjóðs vegna hækkunar á þessum þremur fyrirtækjum er jafnmikill og sá skattur sem ríkið sér af í rúmlega fjögur ár. Ég skora á hv. efh.- og viðskn. að skoða þetta mál ofan í kjölinn. Hún gerði það ekki eftir 1. umr. Það er víst meiningin að hún komi saman á milli 2. og 3. umr. og ég mun leggja til að þessari brtt. verði frestað til 3. umr. Ég skora á hv. efh.- og viðskn. að taka sér tak og fá til þess kunnáttumenn á verðbréfamarkaði, kunnáttumenn fyrirtækja sem meta hlutafélög, og fá hjá þeim upplýsingar hvort þetta sé ekki rétt, hvort það geti ekki verið að ríkissjóður sé, með því að hækka verðmæti þessara fyrirtækja, að fá inn tekjur upp á 18,5 milljarða ef tekjuskatturinn yrði lækkaður niður í 11%. Ríkissjóður fær aukalega 18,5 milljarða ef tekjuskattur er lækkaður í 11%. Það tel ég pólitískt framkvæmanlegt í alþjóðlegri pólitík. Þess vegna skora ég á hv. efh.- og viðskn. að taka sér tak, fá til þess sérfræðinga, láta leiða sig í gegnum það hvort þessi breyting ein sér valdi ekki þessari hækkun á ríkisfyrirtækjunum eða geri þau auðseljanlegri, ef þau eru illseljanleg, og hvort ekki sé skynsamlegt að taka þetta skref núna því það verður ekki tekið seinna. Við lækkum ekki skattana niður í 11% þegar við erum búin að selja þessi fyrirtæki því þá fær eigandi þeirra hagnaðinn en ekki ríkissjóður.

Virðulegi forseti. Hv. þm. kom víða við í málflutningi sínum og að sjálfsögðu er ekki möguleiki á því að koma að öllu því sem ég vildi spyrja hv. þm. frekar um. Hv. þm. lýsti því yfir að hann væri í meginatriðum ánægður með þetta og það væri gleðibragur á þessu frv. Mig langar að spyrja hv. þm. um tvö atriði því þegar svona bandormur eða skattapakki er settur fram eru í honum ákveðnar áherslur. Í þessu tilviki er alveg augljóst að áherslan er lögð á tvennt, þ.e. breytingin er fyrst og fremst til hagsbóta fyrir fyrirtæki sem skila hagnaði, því að að sjálfsögðu mun lækkun tekjuskatts ekki koma öðrum fyrirtækjum til góða, og höfuðborgarsvæðið. Þetta eru þyngdarpunktarnir í þessu. Á móti kemur að minni fyrirtæki sem eru kannski að verða til, þurfa að keyra áfram einhvern tíma án þess að vera farin að skila miklum tekjum, og landsbyggðin verða undir. Ég vildi spyrja hv. þm. um þetta, hvort hann sé ekki sammála þeirri greiningu að í áherslu ríkisstjórnarinnar er þetta tekið fram fyrir, þ.e. hagsmunir þessara tveggja hópa, annars vegar stærri fyrirtækja og hins vegar höfuðborgarsvæðisins. Hitt atriðið sem ég vildi spyrja hv. þm. um, vegna þess að hv. þm. er yfir höfuð ánægður með meginstefnu frv., er að veruleikinn er sá að frá árinu 1996 hafa útgjöld ríkissjóðs á verðlagi hvors árs um sig tvöfaldast, farið úr u.þ.b. 125 milljörðum í 250. Er hv. þm. sáttur við þessa ótrúlegu útþenslu ríkissjóðs sem ég held að jaðri við að vera heimsmet?

Herra forseti. Hv. þm. fullyrti að ég væri í meginatriðum ánægður. Ég er í öllum atriðum ánægður. Það er eitt pínulítið atriði sem ég sagði að skipti ekki stóru máli, þ.e. skattfrelsi húsaleigubóta. En ég er afskaplega ánægður með allt annað. Það er ekkert nema gleði. Ég sé ekkert annað. Ef það er einhver drungi í atvinnulífinu, herra forseti, ef stjórnarandstaðan er búin að tala eitthvert þunglyndi í þjóðina ætti þetta frv. að verða til þess að létta mönnum brún og fylla þá bjartsýni því það er það sem þeir þurfa í dag. Enda er ekkert að. Það er ekkert að atvinnulífinu, ekki nokkur skapaður hlutur. Hver einasta hönd er vinnandi eins og hún mögulega getur. Herra forseti. Hv. þm. fullyrti að tvennt í þessu skipti máli, þ.e. fyrirtæki með hagnað og höfuðborgarsvæðið. Það er ekki rétt. Í þessu frv. er eignarskattur líka og hann vegur ekki síður. Og hann virkar um allt land. En það er ekki rétt að fyrirtæki með hagnað séu bara í Reykjavík. Það er algjörlega fráleitt. Sem betur fer er fjöldi fyrirtækja úti á landi, sérstaklega sjávarútvegsfyrirtæki, með góðan hagnað. Það er því ekki rétt. Og ný fyrirtæki, herra forseti. Ég gat um það í fyrri ræðu minni að ný fyrirtæki munu hagnast á lægri sköttum vegna þess að þá verður miklu meiri vilji hjá þeim til fjárfestingar. Lægri skattar á hagnað fyrirtækja þýða, eins og ég rökstuddi, meiri vilja til fjárfestingar og nýsköpunar. Varðandi það að ríkisútgjöldin séu tvöföld, þótt það sé ekki endilega málefni þessa frv. eða fundar, þá er það afskaplega hættuleg þróun og, eins og ég gat um, er tími kominn til að skattgreiðendur fái sinn skerf af þeirri miklu og stóru köku sem hefur verið bökuð og hefur stækkað umtalsvert á síðustu tíu árum.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að standa í einhverju karpi enda er hv. þm. ekki vanur því að karpa hér í ræðustól um hvort hann sé ánægður í meginatriðum eða öllum atriðum að undanskildu einu atriði eða hvernig menn vilja leggja það upp. Hins vegar vil ég mótmæla því sem kom fram hjá hv. þm. um landsbyggðina og höfuðborgarsvæðið. Þær einu tölur sem liggja fyrir um áhrif hækkunar tryggingagjaldsins og lækkunar tekjuskattsins sýna að þau áhrif éta sig upp í Vestmannaeyjum, í Norðurlandskjördæmi eystra og Norðurlandskjördæmi vestra. Það er heildarniðurstaðan fyrir þessi svæði. Þetta eru tölur frá ríkisskattstjóra, engum öðrum, þannig að ég er að gera tölur hans að mínum. Það liggja ekki neinar aðrar tölur eða rannsóknir fyrir. Ég er einfaldlega að draga það fram í umræðuna að opinberar stofnanir og opinberir embættismenn hafa komist að þeirri niðurstöðu að þessi verða áhrifin. Ég vil líka mótmæla því að stjórnarandstaðan sé að tala eitthvert svartnætti inn í þessa þjóð. Stjórnarandstaðan hefur einfaldlega verið að reyna að tala um hlutina eins og þeir eru. Það er alveg ástæðulaust að halda áfram þeirri umræðu. Við vitum hver þróun hefur verið á genginu. Við vitum hver þróun hefur verið á vöxtunum. Það er dálítið langsótt eftir tíu ára samfellda setu í Stjórnarráðinu að kenna stjórnarandstöðunni um, að líklega sé það --- hvað eigum við að segja --- sálarástandið sem að einhverju leyti, sem er rétt, hafi fengið eitthvert áfall og hugsanlega sé þetta allt saman heimatilbúið. Ég skal ekkert um það segja. En það jaðrar við karp og er þingmanninum ekki sæmandi því hann er ekki vanur að stunda karp í þessum ræðustól, að tala um að stjórnarandstaðan eigi allan þátt í því að menn hafa verið að draga saman seglin í atvinnulífinu.

Herra forseti. Hv. þm. gat þess að opinberar skýrslur segðu að ýmsir staðir úti á landi færu illa út úr þessu. Ég mundi nú ráðleggja þeim sem sjá um rekstur þeirra sveitarfélaga að líta í eigin barm til að komast að því hvað sé að.  Fyrirtæki sem ekki skila hagnaði til langtíma eru dauðadæmd. Þau eru dauðadæmd, herra forseti. Það er afskaplega dapurlegt ef í ljós kemur að fyrirtæki skili ekki hagnaði. Menn þurfa þá að skoða hvort stjórnin sé nægilega góð, hvort þeir hafi stundað nægilega mikla hagræðingu. Og þá kemur maður einmitt að áhrifum hækkunar tryggingagjaldsins sem á að hvetja fyrirtæki til að hagræða og spara í mannskap sem er vel hægt þegar hver einasta hönd fær vinnu í landinu. Varðandi svartnættið, þá er ljóst að gengið hefur fallið og vextir eru háir. Það er að mínu mati hvort tveggja afleiðingin af afskaplega mikilli skuldsetningu einstaklinga og til þess að hún lendi ekki í ósköpum er einmitt mjög brýnt að menn sjái til þess að atvinna í landinu sé næg og það gerum við einmitt með því að lækka skatta á tekjur og hagnað fyrirtækja.

Herra forseti. Hér hefur í allan dag verið rætt um frv. til laga um breyting á lögum um tekjuskatt og eignarskatt ásamt öðru og margt verið sagt. Í fskj. II með frv. frá fjárlagaskrifstofu fjmrn. segir, með leyfi forseta: ,,Í frumvarpi þessu eru lagðar til margvíslegar breytingar á gildandi skattalögum. Breytingunum er m.a. ætlað að örva atvinnulífið og styrkja samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja á alþjóðamörkuðum en miða einnig að því að draga úr skattbyrði einstaklinga. Á móti er gert ráð fyrir nokkurri hækkun á tryggingagjaldi.`` Úr þessum setningum, herra forseti, má lesa nokkurn kvíða. Það koma fram ákveðnar áhyggjur í þessum orðum. Þrátt fyrir að hv. þm. Pétur Blöndal hafi sagt hér áðan að allt væri í stakasta og besta lagi hér á landi, allir í vinnu og að allt væri bjart þá bera þó þessi orð ,,ætlað að örva atvinnulífið`` í sér aðra hugsun eða annað hugarfar en hann kom hér fram með, að mínu mati, herra forseti. Góðæri mikið var hér í landinu fyrir ekkert mörgum árum. Mér hefur ekki verið tjáð af neinum þeirra sem þá tjáðu sig um hve mikið góðæri væri hér að því sé lokið. Ef góðærinu er ekki lokið þá má spyrja: Til hvers þarf að örva atvinnulífið? En af þessum orðum ,,að örva atvinnulífið`` dreg ég þá ályktun að fjmrn., fjárlagaskrifstofa ætli sem svo að því sé lokið eða a.m.k. að það sé í mikilli hættu. Hvers vegna er þá góðærið uppurið eða horfið? Er það vegna þess að ríkisstjórnin missti tökin á öllu? Það hlýtur að vera, a.m.k. ef það var ríkisstjórninni að þakka að hér var góðæri, herra forseti. En ef það er ekki ríkisstjórninni að kenna eða við hana að sakast að góðærið sé búið þá getum við líka ætlað sem svo að góðærið hefði komið hvort sem ríkisstjórnin var góð eða slæm og að ríkisstjórnin hafi í raun og veru ekkert haft með þetta góðæri að gera heldur hafi verið þannig aðstæður í landinu eða aðstæður á mörkuðum. Það kom skelfilegur stormur, vindar og straumar sem kenndir voru við El Niño sem eyðilögðu t.d. allar uppsjávarveiðar í Suður-Ameríku. Þar með hrundi mjölframleiðsla þar fyrir nokkrum árum. Þetta varð til þess að verð á mjöli hækkaði mjög á Íslandi og varð undirstaða og jafnvel upphaf góðæris hér. Það var ekki einhver snjöll hagstjórn. Þess vegna þarf að örva atvinnulífið, þ.e. vegna þess að góðærið er á enda og að það þarf að styrkja samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja á alþjóðamörkuðum, segir hér einnig. Fyrirtæki á alþjóðamörkuðum greiða vexti af skuldum sínum og lánum en fyrirtækin á Íslandi greiða gífurlega háa vexti. Því miður ræður ríkisstjórnin engu um hve háir vextir eru á Íslandi. Hún ræður engu um það hvað vextir eru háir og hún ræður ekki neinu um góðærið, hvort það kemur eða fer. Svo virðist a.m.k. vera. Þess vegna ætti enginn hæstvirtra ráðherra að tala um góðæri og tengja það við gerðir sínar. Við þekkjum gamla sögu sem er í Mósebók þar sem maður einn ræður drauma konungsins sem dreymdi fyrir góðæri og hallæri. Náttúran ræður töluverðu um það og önnur skilyrði hvort það er góðæri eða hallæri í landinu. Þó að tækni og þekking sé mikil þá verða menn að varast að hrokast upp eins og hanar á haug og segja að velsæld sem stafar af góðum náttúrulegum skilyrðum sé þeim að þakka. Þá hljóta þeir að segja að hörmungar og hallæri séu þeim að kenna. Þetta er umhugsunarefni fyrir okkur öll. Mikið hefur verið sagt um þetta frv. og mörg ákvæði þess. Ég ætla nú svo sem ekki að endurtaka það hér, það er komið fram á kvöldið. En mig langar þó að geta þess að ég var á ferð um Vestfirði fyrir nokkru í kjördæmavikunni þar sem alþingismenn Vestfjarða hittu að máli sveitarstjórnarmenn. Í máli langflestra þeirra, líka þeirra sveitarstjórnarmanna sem styðja þann flokk sem fer með forsrn., töluðu flestir um að varasamt væri að koma fram með þær breytingar sem hér eru lagðar fram á tryggingagjaldi. Það var sérstaklega nefnt. Ég trúi ekki öðru en að hæstv. ráðherrar ríkisstjórnarinnar hafi heyrt þessar raddir og taki mark á þeim. Hverjum á að treysta betur en einmitt þeim sem eru á kafi í sveitarstjórnarmálum þegar þeir gefa álit sitt á þessu? Við hljótum að taka mark á sveitarstjórnarmönnum sem hafa setið í sveitarstjórnum og sinnt stjórnsýslu sem lýtur að rekstri sveitarfélaga. Þeir hljóta að vita betur en margir hvað hefur áhrif á rekstur sveitarfélaganna. Margoft hefur verið nefnt hvaða áhrif þetta hefur t.d. í Vestmannaeyjum, á Norðurlandi vestra, Norðurlandi eystra og Austurlandi. Ég vona að tillit verði tekið til þeirra orða. Herra forseti. Þegar talað er um að lækka eigi tekjuskatt fyrirtækja úr 30% í 18% og eignarskatt á fyrirtæki og fleiri gjöld og fleiri skatta, lækka skatta á fyrirtæki og jafnvel fjármagnseigendur þá muni það eiga að örva og styrkja atvinnulífið. Það er talið leiða til þess að tekjur þeirra sem vinna þar muni hækka. Margoft hefur verið sagt við þessari umræðu að það sé komin gósentíð hjá sjávarútvegsfyrirtækjum á Íslandi, það komi svo margir dollarar inn í landið fyrir sölu á sjávarafurðum og þeir hagnist svo og ábatinn verði svo mikill að búast megi við því að gengi hlutabréfa í sjávarútvegsfyrirtækjum muni hækka mjög og áhugi manna á því að kaupa hlut í þeim muni aukast snarlega. Ég býst þá við því að heyra innan skamms, sérstaklega á komandi tímum, að laun verkafólks í fiskvinnslu hækki til muna, samkvæmt þeirri kenningu að þegar fyrirtækin fari að hagnast svo mikið þá hækki launin hjá fólkinu. Um leið og þessi röksemdafærsla er notuð og því er haldið fram að það sé allt svona gott í útgerðinni þá er í raun og veru verið að tjá, samkvæmt þessum rökum, að fiskverkafólk geti farið að hlakka til kauphækkana, enda veitir ekki af á þeim bænum. Í fskj. II, sem ég vitnaði í áðan, herra forseti, stendur líka, um skattbreytingarnar sem hér um ræðir: ,,Talsverðum vandkvæðum er bundið að spá fyrir um tekjutap ríkissjóðs í kjölfar slíkra breytinga þegar til lengri tíma er litið. Þar veldur mestu óvissan um í hvaða mæli lækkun tekna verður vegin upp af hækkun tekna vegna vaxandi umsvifa í þjóðarbúskapnum en tilgangurinn með þessum ráðstöfunum er einmitt að stuðla að betri skilyrðum fyrir hagvexti.`` Ég minni á, herra forseti, að fjármagnstekjuskattur er 10% og hann var lækkaður á sínum tíma. Hvaða áhrif skyldi hann hafa haft til þess að örva atvinnulífið eða aðrar skattalækkanir sem hafa átt sér stað á fyrirtækjum eða þeim sem hafa mikið fjármagn undir höndum, til að styrkja og efla atvinnulífið? Kannski er þetta ekki rökrétt. Kannski eru það rangar aðgerðir að lækka svo mikið skatta á fyrirtæki og það sem að þeim lýtur. Það hefur sýnt sig að í samanburði við nágrannalöndin, OECD-löndin, eru lagðir mjög lágir skattar á fyrirtæki. Hér greiða hins vegar einstaklingar hvað hæstan tekjuskatt, en samt er umhverfið þannig hjá okkur að hér eru alveg gífurlega háir vextir, sem margir hafa miklar áhyggjur af. Við getum tekið sem dæmi fjölskyldu sem skuldar 10 millj. kr., ætli hún sé ekki að greiða allt að því 1,2 millj. kr. í vexti og verðbætur á hverju ári? Það þurfa að vera miklar tekjur sem slík fjölskylda hefur, bara til að standa undir þessu og rekstrinum. Það eru margar fjölskyldur í landinu sem skulda fleiri milljónir. Margir hafa talað um það sem fólk er að greiða vegna skulda sinna við Íbúðalánasjóð, að af hverri milljón þá hækki upphæðin nánast í hverjum mánuði. Þetta er áhyggjuefni. Kannski væri betra að huga betur að því hvernig við getum lækkað skatta á einstaklinga. Sagt er að það sé vandkvæðum bundið að spá fyrir um tekjutap ríkissjóðs og hvað tekjutapið eða lækkun skatta á fyrirtækin muni valda mikilli hækkun á tekjum einstaklinga sem síðar muni þá væntanlega skila sér í aukinni neyslu og hækkandi tekjum af virðisaukaskatti og þá jafnframt í auknum tekjum af tekjuskatti. Um þetta er vandi að spá, ,,vandi er um slíkt að spá``, segir í kvæði eftir Jóhannes úr Kötlum, Bráðum koma blessuð jólin, herra forseti. Ég held að íhuga þurfi betur skattatillögurnar og allar þessar breytingar sem menn telja nauðsynlegt að koma á og þegar svona mikilvæg mál eru tekin fyrir, eins og hv. þm. Vilhjálmur Egilsson gat um í framsöguræðu sinni, þurfi að hugsa betur um afleiðingarnar. Hvaða áhrif hefur það t.d. haft, svo ég ítreki spurningu mína, þegar fjármagnstekjuskatturinn er svona lágur? Hefur það skipt einhverju máli til eflingar fyrirtækjum? Hefur ekki fjármagn streymt úr landi? Hefur lækkunin skilað sér? Eða hvers vegna hefur krónan lækkað svo mikið á undanförnum mánuðum? Er það vegna þess að sjávarafurðirnar hafi verið að lækka í verði í útlöndum eða er það eitthvað annað? Er það ekki vegna að allt of mikið fjármagn hefur streymt út úr landinu og að þeir sem hafa bætt hag sinn hafi jafnvel ekki farið í að fjárfesta innan lands heldur talið fé sínu betur varið annars staðar, í öðrum löndum, jafnvel þó að skattar á fyrirtæki þar séu ekkert lægri en hér? Um þetta þurfum við að hugsa vel. Um þetta ætti hv. efh.- og viðskn. að fjalla betur og leggja ríkari áherslu á að forðast skatta sem halda einstaklingum og fjölskyldum í heljargreipum skattpíningar. Betra væri að fara bil beggja í þessu tilliti.

Virðulegi forseti. Það er nú búið að ræða þetta mál lengi dags. Í sjálfu sér er ekki miklu við það bæta. Ég vil þó segja nokkur orð í þeirri umræðu sem hér fer fram. Ég held að í fyrsta lagi verði menn að hafa það í huga í þessari umræðu að nettóáhrif þeirra breytinga sem hér á að ráðast í eru tiltölulega lítil. Þau eru rúmlega 1% af áætluðum tekjum ríkissjóðs. Nettóáhrif þessara breytinga eru kannski lítil í sjálfu sér. Hér er um að ræða 3 milljarða kr. og tekjurnar eru u.þ.b. 260 milljarðar kr. eða svo, þannig að nettóáhrifin eru kannski rúmlega 1%. Við erum því í sjálfu sér ekki að tala um stóra hluti þegar við ræðum um tekjur ríkissjóðs yfir höfuð. Hins vegar er kjarninn í þessu kannski þær áherslur sem í breytingunum birtast. Hér er áherslan lögð á lækkun á tekjuskatti fyrirtækja og að sama skapi er megináhersla lögð á stærri fyrirtækin. Á móti kemur hins vegar að minni fyrirtækin og þau fyrirtæki sem hugsanlega eru að byggja sig upp, hafa ekki miklar tekjur og þar af leiðandi ekki mikinn hagnað, þau hafa lítinn sem engan hag af þessu. Þá er mjög sláandi að Vestmannaeyjar, Norðaustur- og Norðvesturkjördæmin, hin nýju, þ.e. það er nánast frá Hornafirði til Akraness plús Vestmannaeyjar, að nettóniðurstaða þessara staða, ef marka má niðurstöðu ríkisskattstjóra, er sú að þessar breytingar munu koma mjög illa við þessa landshluta, þ.e. fyrirtæki á þessum slóðum munu ekki njóta góðs af þeirri skattalækkun sem hér er á ferðinni. Það var dálítið sérstakt sem fram kom hjá hv. þm. Pétri Blöndal, sem ræddi einmitt þessa hluti í dag, þ.e. að fyrirtæki sem ekki skiluðu hagnaði ættu mjög erfitt. Hann vildi gera ráðamenn í sveitarfélögum allt að því ábyrga fyrir því. En það sem menn verða vitaskuld að hafa í huga í þessu samhengi er að markaðurinn úti á landi eru mun minni en hér og allur aðfangakostnaður vitaskuld miklu hærri. Þess vegna er það einfaldlega staðreynd að veltuskattar, eins og hér er verið að leggja á, eins og tryggingagjaldið, koma verr út fyrir þessi fyrirtæki. Mér finnst það enn fremur umhugsunarefni, í ljósi þess að ekki er langt síðan svokölluð aðstöðugjöld voru felld niður, veltuskattar sem menn töldu á þeim tíma ósanngjarna því að það var fyrst og fremst skattur á veltu en ekki skattur á afkomu, að þegar á að fara að breyta þessum áherslum þá skuli ríkissjóður fara í þetta far að nýju. Ég vildi benda á þetta atriði. Hitt atriðið sem ég vil leggja áherslu á og við komumst ekki hjá að ræða í þessu samhengi er að áhrif þeirra breytinga sem hér er ætlunin að ráðast í eru í raun og veru sáralítil. Við erum að tala um rúmlega 1% breytingu. Ég get sagt það sem mína skoðun að það er ýmislegt í þessu sem mér þykir til bóta, til þess að halda því nú til haga í þessari umræðu. En það er líka dálítið sérstætt, þegar horft er á þetta í heild, hvernig ríkissjóður og ríkið hefur þanist út og virðist nánast ekki hægt að koma nokkrum böndum á það. Við eigum eftir að ræða hér --- það er reyndar á dagskrá í dag en kemst nú varla til umræðu --- lítið frv. um leigubifreiðar sem er einmitt dæmi um hvernig þetta þenst út án þess að nokkur virðist eiga möguleika á að stjórna þeirri útþenslu. Á aðeins fimm árum hafa útgjöld ríkisins tvöfaldast, farið úr 125 milljörðum í u.þ.b. 250. Þeir sem nú ráða ríkjum í Stjórnarráðinu blésu sig eitt sinn breiða á því að æpa og góla um það að nú skyldi báknið burt. Ég geri ráð fyrir að sá staður sé vandfundinn þar sem hægt er að sjá álíka þenslu og hefur átt sér stað í tíð þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr. Vissulega felst hluti af þessu í því að menn hafa byrjað að greiða inn í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins strax og vissulega er hluti af þessu hækkun launa. En það breytir ekki hinu að sú ríkisstjórn sem nú situr virðist ekki hafa nein tök á málum, eins og það dæmi sem við eigum eftir að ræða síðar sýnir. Það að færa verkefni af einum stað yfir á annan þýðir að viðkomandi embættismenn senda einfaldlega reikning vegna þeirrar auknu vinnu sem á þá fellur. Síðan kemur stjórnarmeirihlutinn hlaupandi hingað inn og reynir að búa til tekjur til þess að greiða þann reikning, en það er umræða sem á eftir að fara í síðar. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu mikið. Ég vildi leggja áherslu á að þó að hér sé ekki um mikil nettóáhrif að ræða á heildartekjur ríkissjóðs þá dregur þetta frv. um skattbreytingarnar fram áherslur ríkisstjórnarinnar. Megináherslan er lögð á stærri fyrirtæki og fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu. Skýrustu skilaboðin eru þau að öll umræða um að efla landsbyggðina skilar sér a.m.k. ekki í þessu frv. Menn geta deilt um hvort rétt sé að hafa áhrif á þá þróun í gegnum skattkerfið. Það má vissulega deila um það. En ég vil þó segja það að það er algerlega ástæðulaust að íþyngja þessum fyrirtækjum með skattkerfinu.

Virðulegi forseti. Vegna þess að hv. þm. fjallaði hér um landsbyggðaráhrif þessara breytinga, sem ég tel mjög jákvæð fyrir atvinnurekstur á landinu, þá þætti mér vænt um að hv. þm. skýrði fyrir okkur hvernig Samfylkingin ætlar að standa að því að leggja á hóflegan auðlindaskatt til að fjármagna lækkun á tekjuskatti þar sem hver milljarður í auðlindaskatti flytur 500 milljónir frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins. Hvernig ætlar hv. þm. að láta það koma út? Hvað þýðir það fyrir Vestmannaeyjar, hvað eiga t.d. Vestmanneyingar að leggja mikið af mörkum til þess að greiða niður tekjuskatt fyrir höfuðborgarbúa? Ég held að það væri ágætt að fá þessar skýringar vegna þess að þetta kemur fram á bls. 8 í nál. fulltrúa Samfylkingarinnar.

Virðulegi forseti. Ég skil mætavel að hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, 1. þm. Norðurl. v., vilji ekkert ræða þær hugmyndir sem hér liggja fyrir, hann vilji fara með umræðuna í allt aðra hluti. Ég vil segja það líka að umræðan um auðlindagjöld er orðin margra ára gömul. Sú umræða hefur ráðið hér ríkjum í samfélagsumræðunni undanfarin ár. Mér þykir dálítið sérstakt ef hv. þm. telur að hægt sé að klára þá umræðu í stuttu andsvari. Það finnst mér vægast sagt dálítið sérstakt. Við skulum einmitt halda þessari umræðu áfram. Ég ætla að leyfa mér að fullyrða að núverandi fyrirkomulag við stjórn fiskveiða hefur gert það að verkum að landsbyggðin hefur sjaldan eða aldrei átt eins mikið undir högg að sækja. Ekki hefur nema að litlu leyti verið lagt á auðlindagjald þannig að auðlindagjaldið verður ekki sakað um að hafa vegið að landsbyggðinni. Því er dálítið sérstakt ef hv. þm. ætlast til þess að þessar tillögur verði skýrðar út í stuttu andsvari. Þó má færa góð og gild rök fyrir því að ég skil óskaplega vel að hann vilji reyna að beina umræðunni frá sínu eigin frv. að einhverjum öðrum hugmyndum.

Virðulegi forseti. Ég vek bara athygli á því að hér er þingmaður Samfylkingarinnar að ræða um skattamál og hér frammi liggur nál. frá 1. minni hluta þar sem segir: ,,Í samræmi við það leggur 1. minni hluti til að á árinu 2003 verði stiginn frekari áfangi í lækkun á almennum tekjusköttum einstaklinga og hann verði fjármagnaður með gjaldi sem tekið verði fyrir nýtingu fiskstofna.`` Þetta er innlegg frá 1. minni hluta í þetta mál og mér finnst bara eðlilegt að hv. þm. Samfylkingarinnar komi og skýri þetta út: Hvað ætlar hann að flytja marga milljarða með þessu frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins? Hvað ætlar hann að flytja marga milljónatugi eða hundruð milljóna frá Vestmannaeyjum til höfuðborgarsvæðisins í gegnum síkt fyrirkomulag?

Forseti minnir á að leyfi forseta þarf til að lesa upp prentað mál.

Virðulegi forseti. Þessi umræða verður nú enn undarlegri því ekki eru nema nokkrar vikur síðan ríkisstjórnin lagði fram hugmyndir um að hækka álögur á úthlutaðar aflaheimildir sem, ef ég man þessa tölu rétt og menn geta þá leiðrétt mig, nema hálfum milljarði. Það eru ekki nema nokkrar vikur síðan. Því er náttúrlega alveg makalaust að hv. þm. skuli koma hér upp og óska eftir skýringum á þessu og hugsanlegum áhrifum á landsbyggðina eða hvernig þetta verður útfært. Sjálfur stendur hann að tillögum hér upp á 500 milljónir. Sjálfur stendur hann að tillögum um breytingar á skattkerfinu sem koma mjög illa, samkvæmt tölum ríkisskattstjóra, við Vestmannaeyjar, hið nýja Norðurlandskjördæmi eystra, þ.e. Norðausturkjördæmið, og Norðvesturkjördæmið. Ég skal alveg játa það, virðulegi forseti, að ég skil óskaplega vel að hv. þm. vilji fara með umræðuna í einhvern allt annan farveg en um það mál sem hann sjálfur hefur talað fyrir hér.

Herra forseti. Ég vil fyrir mitt leyti byrja á að þakka þingmönnum fyrir málefnalega umræðu sem hefur staðið í allan dag, eins og kunnugt er, þar sem virkilega hefur á köflum verið farið í saumana á því frv. sem hér er til umræðu og vitaskuld hefur það kristallað þann skoðanamun sem er í þessum málum, sem er í skattamálum milli stjórnmálaflokkanna á Alþingi og milli grundvallarsjónarmiða fólks hér á Alþingi um þessi mál. Vitaskuld er það mjög jákvætt og gott og kannski reyndar frekar sjaldgæft núorðið í umræðum á Alþingi um einstök frv. Ég ætla ekki að hafa langt mál að þessu sinni, herra forseti. Mig langar til þess að víkja að nokkrum atriðum sem hafa komið fram í þessari umræðu og reyna að svara nokkrum spurningum sem til mín hefur verið beint. Kannski væri rétt að byrja á fyrirspurnum eða vangaveltum hv. þm. Karls V. Matthíassonar því að það er stutt síðan hann talaði hér. Hann velti því fyrir sér hvaða áhrif skattalækkanir eins og hér eru lagðar til að því er varðar fyrirtæki mundu hafa og spurði t.d.: Hvaða áhrif hafði lækkun fjármagnstekjuskatts á atvinnulífið og aðrar skattalækkanir sem hafa beinst að atvinnulífinu? Ég skal segja hv. þm. hvaða áhrif þetta hafði. Gleymum ekki því að fyrir ekkert mjög löngu síðan var almenna tekjuskattshlutfallið á fyrirtæki 50% en hefur núna sl. þrjú ár verið 30%. Ég tel að sú breyting, þó að hún hafi reyndar ekki orðið öll í einum áfanga, hafi haft gríðarlega mikilvæg áhrif á atvinnulífið og á fyrirtækin í landinu og að það megi færa mjög haldbær rök fyrir því að ríkissjóður hafi hagnast á þeirri breytingu peningalega en ekki tapað, sem er reyndar það sem við teljum að verði með breytingunni úr 30% ofan í 18. Svo var það fjármagnstekjuskatturinn sem þingmaðurinn nefndi. Hann lækkaði nú reyndar ekki í öllum tilfellum. Hann nefnilega hækkaði úr 0% upp í 10% á stærstum hluta fjármagnstekna í landinu, þar á meðal bankainnstæðum og mörgu öðru sem áður var alls ekki skattlagt, öðrum fjármagnstekjum. En hann lækkaði til að mynda á söluhagnaði, á arði, á húsaleigu og fleiri slíkum atriðum og það varð til þess, herra forseti, að úr læðingi leystust alls kyns fjármagnsstraumar sem voru frystir niðri í frystikistu skattkerfisins engum til góðs en ýmsum til mikilla vandræða en hafa síðan látið mjög gott af sér leiða. Halda menn að sú mikla gróska og þau miklu umsvif sem verið hafa hér á verðbréfamarkaði og hlutabréfamarkaði séu ekki a.m.k. að stórum hluta til til komin vegna þess að þessum skattareglum var breytt. Það var farið að versla með hlutabréf sem ekki var gert áður vegna þess að fólk var í sjálfheldu með hlutabréf vegna þess hve skattheimtan var mikil og skattprósentan há. Þegar þetta var komið ofan í sanngjarnt horf, 10%, fór fólk að haga sér allt öðruvísi en það gerði áður. Sama er að segja um húsaleigumál, arðgreiðslur og fleira. Þess vegna, hv. þm., höfum við mikla sannfæringu fyrir því að þessi áhrif af frv. núna verði mjög til góðs vegna þess að skattstofninn er ekki föst stærð þegar um er að ræða tekjuskattsstofn fyrirtækja eða skatt af fjármagnstekjum. Hann er alls ekkert föst stærð. Hann er kvikur. Hann breytist alveg eins og hagkerfið okkar er sífelldum breytingum undirorpið og er sífellt að breyta um lögun, breyta um hegðun þar sem fólk og fyrirtæki eru ævinlega að leita að betri leiðum til þess að gera hlutina, hagkvæmari leiðum, ódýrari leiðum, betri lausnum á verkefnum og vandamálum. Þess vegna er skattstofninn, þegar um er að ræða fyrirtæki og fjármagn, ekki föst stærð. Hann er ekki einhver fasti sem menn geta gengið að og reiknað út frá heldur þvert á móti hefur skatthlutfallið áhrif á skattandlagið og skattandlagið hefur tilhneigingu til þess að hlaupa undan og hverfa ef skattprósentan er of há. Þetta höfum við séð og margupplifað og allir sem hafa einhvern tíma haft einhverja nasasjón af fyrirtækjarekstri, eins og margir hér í þingsalnum hafa haft, litlum fyrirtækjum eða stórum, vita vel hversu auðvelt er að hafa áhrif á endanlega niðurstöðutölu í uppgjöri fyrirtækja, hvað auðvelt er að eyða peningum sem menn vita að mundu ella fara að hálfu leyti til ríkisins eins og áður var þegar prósentan var 50% en að 1 / 3 í dag þegar prósentan er sú sem hún er í dag, tæplega 1 / 3 . Það verður með öðrum orðum miklu minni hvatning til þess að reyna að minnka skattstofninn, auka tilkostnað, minnka hagnað þegar prósentan er orðin það lág að fólki finnst ekki taka því, stjórnendum fyrirtækja finnst ekki taka því, vilja frekar taka eðlilegan þátt í að borga fyrir það sem það kostar að halda þessu samfélagi uppi að því er varðar velferðarþjónustu, opinbera stjórnsýslu, dómstóla, utanríkisþjónustu o.s.frv. Þetta er kjarni málsins, herra forseti, og það var mjög gott að hv. þm. spurði þessarar spurningar vegna þess að þetta eru rökin fyrir frv. að því er varðar skattlagningarprósentu fyrirtækja. Svo hefur fleiri atriði í frv. borið hér á góma. Margt í frv. hefur að sjálfsögðu borið á góma, en ég tel að þetta sé stóra málið í frv. og að við munum sjá fram á það, þegar fram líða stundir og kannski ekki innan mjög svo langs tíma, að þessi áhrif verða ekki bara jákvæð, þau verða mjög mikil. Ekki þarf annað en að heyra það sem ýmsir aðilar hafa látið hafa eftir sér eftir að þetta var kynnt, ábyrgir aðilar í atvinnurekstri um starfsemi sem þeir hyggjast flytja hingað eða hætta við að flytja úr landi o.s.frv., til að geta áttað sig á því hvað hér er á ferðinni. Ég ætla þá aðeins að víkja að nokkrum atriðum sem til mín var beint í umræðunni. Margir hafa talað um sveitarfélögin, m.a. hv. þm. Kristján Möller og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sem spurði mig að því hvort haft hafi verið samráð við sveitarfélögin um þessar breytingar. Því var reyndar svarað við 1. umr. og svarið er að ekki var haft samráð út fyrir stjórnarflokkana í þessu máli, hvorki við sveitarfélögin, aðila vinnumarkaðarins né atvinnulífshópa eins og Verslunarráðið eða slíka, vegna þess að það var talið geta haft óæskileg áhrif á málið. Það hefði hugsanlega getað leitt til innherjaviðskipta eða einhvers afbrigðis af þeim ef sumir hefðu fengið vitneskju um hluti sem hafa áhrif á markaðinn sem aðrir fá ekki. Þess vegna var reynt að lágmarka það svokallaða samráð sem haft var um þetta mál. Það var bara ákveðið á pólitískum vettvangi og það spurðist ekki út fyrr en eftir klukkan fjögur þann dag sem við tilkynntum þetta, sem var 3. október sl. Ég held að það hafi verið alveg nauðsynlegt. Ég tel ekki að hér hafi verið framið neitt brot á samstarfssáttmála ríkis og sveitarfélaga um samstarf að því er varðar fjármálaleg samskipti ríkis og sveitarfélaga. Ég tel það ekki. Ég tel ekki að sá sáttmáli, svo ágætur sem hann er, feli í sér neitt afsal ríkisvaldsins á því að flytja frv. sem þessi sem nauðsynlegt er að um ríki ákveðinn trúnaður áður en þau koma fram. Síðan hefur hér verið spurt um önnur atriði sem varða sveitarfélögin --- og raða menn sér nú á mælendaskrá til andsvara. Það er ágætt.  Síðan er það spurningin um einkahlutafélögin og áhrif þess að menn flytji rekstur sinn úr einkarekstrarlegu formi yfir í einkahlutafélag. En þá verða menn að hafa í huga að sá möguleiki er fyrir hendi í lögum í dag. Fjölmargir hafa breytt sínum rekstri úr því að vera einkarekstur yfir í að vera einkahlutafélag og það er ekki er hægt að banna mönnum. Einhver tala var nefnd um það í umræðunum að einkahlutafélögin væru orðin eitthvað um 5.000, minnir mig. Hins vegar er vert að minnast þess að einkahlutafélagaformið kom í lög sennilega á árinu 1994 og var eitt af því sem fylgdi EES-samningnum. Þetta form hafði ekki verið í lögum á Íslandi áður en var eitt af því sem við skuldbundum okkur til þess að innleiða hér í lög vegna aðildar okkar að EES-samningnum. Og ég held að það sé bara fínt, gott og blessað og reyndar mjög hentugt form oft og tíðum fyrir atvinnurekstur sem passar inn í þennan búning, hvort sem að honum standa einn eða fleiri aðilar þannig að ekkert verður bakkað með það. Auðvitað má fullyrða eða halda því fram að þau einkahlutafélög sem nú starfi hafi þá hugsanlega rýrt útsvarstekjur sveitarfélaganna að einhverju marki ef það er rétt að einstaklingar hafi í þessum mæli breytt rekstri sínum með þeim hætti yfir í einkahlutafélög. Þá er spurningin hvort þetta muni aukast í framhaldinu verði frv. samþykkt. Ekki er hægt að fullyrða um það með nokkurri vissu. En það er líklegt. Það er líklegt að einkahlutafélögum muni fjölga, m.a. vegna þess að í frv. er sérstök grein sem á að gera fólki auðveldara að komast úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög og er sérstaklega hugsuð fyrir einyrkja sem stunda atvinnurekstur í dag, vilja komast út úr honum, vilja koma honum á hendur afkomenda sinna, vilja geta hætt, selt, losað sig út úr honum en eru í sjálfheldu í dag eins og segir í umsögn skattrannsóknarstjóra um þetta atriði. Hann segir nefnilega í umsögn sinni að ekki leiki vafi á því að við þessa breytingu muni ákveðnum hópi aðila gert kleift að losna úr ákveðinni sjálfheldu. Þetta veit hv. þm. Kristján Möller og þetta vita allir sem til að mynda hafa fylgst með einstaklingsrekstri víða um land. Auðvitað er þetta líka til á höfuðborgarsvæðinu. En þetta er algengt úti á landi, þ.e. að menn hafi verið með einhvern lítinn rekstur, hugsanlega bát, hugsanlega vörubíl, hvað sem það væri nú og eru í þessari stöðu. Okkur fannst rétt --- og uppi hefur verið um það ósk lengi --- að mönnum yrði gert kleift að brjótast út úr þessari sjálfheldu með því að fá rekstri sínum breytt án þess að við það myndaðist nýr skattstofn í formi söluhagnaðar. Tillaga er um það í þessu frv. Það er vissulega rétt. Hver síðan öll þessi áhrif samantekin gætu hugsanlega orðið á sveitarfélögin er erfitt að segja til um. Eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson benti á voru mjög mismunandi útgáfur af spám um áhrifin á sveitarfélögin. Það munar hvorki meira né minna en einum 1.200 millj., minnir mig, á tveimur spám sem fyrir liggja um þetta atriði. Þetta þarf að skoðast betur en þetta er auðvitað ekki nægileg ástæða til þess að hætta við þetta ákvæði eða fresta frv. Þetta er framfaramál þó það geti hugsanlega haft einhver neikvæði áhrif að þessu leyti til fyrir sveitarfélögin. Við þurfum bara að fara yfir það. Við gerum það áreiðanlega í góðu samstarfi við sveitarfélögin. Hv. þm. Kristján Möller lét þess líka getið að fjármagnstekjuskatturinn sem hérna var minnst á væri að því leyti til ósanngjarn að hann væri líka greiddur af verðbótaþættinum, þ.e. hann er greiddur af verðbólgu sem leggst ofan á hinn raunverulega stofn. Það er m.a. ástæðan fyrir því að hann var hafður þetta lágur á sínum tíma. Það væri mjög ankannalegt, óheppilegt að leggja segjum 15, segjum 20% nafnavaxtaskatt á t.d. verðbæturnar sem fólk er að fá af verðtryggðum innlánsreikningum sínum í bönkunum. Megnið af því væri skattur á verðbólguna en ekki skattur á raunveruleg verðmæti, skattur á verðbólguna í hendi almennings. En vegna þess að þessi skattur er lágur voru þessi áhrif talin vera frekar léttvæg. En þau eru auðvitað áhrifameiri eftir því sem verðbólgan er meiri og eftir því sem skattprósentan er hærri. Um þennan skatt hefur þess vegna náðst, að ég tel, bæði í raun og í framkvæmdinni tiltölulega góð sátt og það er þess vegna sem þessi skattur hefur skilað ríkissjóði miklu meiri tekjum, hv. þm. Karl Matthíasson, sem spurði um þetta, miklu meiri tekjum en menn höfðu getið sér til um áður og spáð vegna þess að skattstofninn varð annar og meiri en talið var vegna þess að skatthlutfallið var sanngjarnt. Þeir sem á annað borð spá í slíka hluti sáu ekki ástæðu til að reyna að koma sér undan slíkum skatti t.d. með því að fara með peninga sína úr landi. Þeir sem það hafa hins vegar gert löglega eru ekki endilega að hugsa um fjármagnstekjuskattinn því að það hefur réttilega verið bent á að hann er lægri hér en í mörgum löndum sem betur fer. Það er ein ástæðan fyrir því að gott er að búa á Íslandi. Það eru ekki allir skattar jafnháir hér og annars staðar. En vandamál þeirra sem hafa verið að flytja fyrirtæki sín úr landi hefur frekar verið eignarskattur á Íslandi sem m.a. hefur lagst á hlutafé í litlum fyrirtækjum sem kannski hefur verið eina eign slíkra fyrirtækja. Þess vegna hafa þau farið úr landi, skráð sig annars staðar þar sem ekki er eignarskattur, til þess að fá ekki slíkan skatt sem leggst á eigið fé án þess að taka nokkurt tillit til þess hvort það er hagnaður eða tap af starfseminni. Það er líka þess vegna sem það er orðið mjög brýnt fyrir okkur að breyta skattlagningu eigna hér og koma okkur út úr því fari sem hér hefur verið í mörg ár og er auðvitað orðið úrelt, að skattleggja eignir af þeim mikla þunga sem hér hefur tíðkast. Þess vegna er gott að sjá í tillögum Samfylkingarinnar að gamlir skattpíningarsinnar að því er varðar eignarskatta eins og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, sem sat í ríkisstjórn hér og gerði ítrekaðar tilraunir til þess að skattleggja eignir beinlínis af fólki, sérstaklega haustið 1988, hafa nú séð ljósið í því máli  Haustið 1988 þegar Jóhanna Sigurardóttir var félmrh. var farið með skatthlutfall á eignir allt upp í 2,95%. Ráðherrann þáv. var meðflutningsmaður slíkra tillagna sem þáv. fjmrh. flutti, bar á þeim fulla ábyrgð, hafði örugglega stúderað slíkar hugmyndir og gert sér vel grein fyrir því hvaða áhrif þær mundu hafa á atvinnulíf og eignir, fyrirtæki og einstaklinga, og það er í fyrsta skipti nú í dag sem ég sé þennan þingmann eiga aðild að tillögum um að lækka eignarskatta. Ég fagna því að skilningur hennar í þessu efni hefur breyst og hún hefur breytt um afstöðu í þessu máli. Ég fagna því bara og býð hana velkomna í hóp þeirra sem þannig hugsa. Ég fagna því líka sem fram kom hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni þegar hann velti vöngum yfir því að kannski væri ekki réttlátt að skattleggja bæði stofninn, þ.e. eignina og líka afraksturinn af eigninni með fjármagnstekjuskatti, að kannski ætti það ekki samleið að vera bæði með eignarskatt og fjármagnstekjuskatt. Ég fagna því að hann er a.m.k. opinn fyrir slíkum vangaveltum þó að hann hafi ekki endilega tekið af skarið með það. En það var nefnilega það sem gleymdist þegar fjármagnstekjuskatturinn var lagður á, að lækka eignarskattinn og það er verið að gera það núna. Því er ekki sanngjarnt að vilja hækka fjármagnstekjuskattinn á móti af þeim sökum. Það átti að lækka eignarskattinn fyrir fimm árum þegar fjármagnstekjuskatturinn var lagður á ef vel hefði átt að vera og ef rétt hefði verið rétt. Ástæða er til að víkja að nokkrum spurningum enn þó að kannski sé ekki hægt að svara þeim til hlítar. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir spurði um skattgreiðslur Ísals. Nú er það svo að um það gildir sérstakur samningur um framleiðslugjald svokallað sem það fyrirtæki borgar og auðvitað getum við ekki í útreikningum af því tagi sem liggja á bak við þetta frv. velt fyrir okkur einstökum skattgreiðendum eins og þessu fyrirtæki og tekið allt slíkt með í reikninginn. Verðum við þá ekki að taka líka Járnblendiverksmiðjuna, Norðurál, væntanlegt Reyðarál og fleiri slík fyrirtæki inn í þann pakka? Ísal greiðir núna mjög myndarlega skatta, hefur reyndar ekki gert það alltaf í gegnum árin eins og kunnugt er vegna þess að mikil breyting hefur orðið á afkomu fyrirtækisins. Við vonum auðvitað að það haldi áfram að græða. Ég segi fyrir mig að ég vona að Ísal haldi áfram að græða og vera góður og öflugur vinnuveitandi og borga há gjöld og ég vona að þeir haldi áfram að færa út kvíarnar, þeir sem það fyrirtæki eiga hér. En þeir eiga kost á því að fara inn í almenna skattkerfið og vitanlega væri æskilegt að þeir gerðu það eins og öll svona fyrirtæki. Og það er í samræmi við þær breytingar sem við höfum verið að gera á skattkerfinu að búa þannig um hnútana að ekki þurfi sérreglur um hvert einasta erlent fyrirtæki sem hingað kemur, að þau geti bara gengið beint inn í hið almenna skattkerfi á Íslandi og ekki þurfi að semja um það sérstaklega sem er bæði tímafrekt og dýrt og ekki endilega alltaf hagstætt íslenskum stjórnvöldum eins og ýmis dæmi sanna. Ég vona að það gerist á endanum að Ísal gangi inn í íslenska skattkerfið eins og þeir eiga samkvæmt samningnum rétt á að gera. En þá fara þeir ekki út úr því aftur því ef fyrirtækið tekur þá ákvörðun að ganga inn í kerfið eins og það er á hverjum tíma þá verður ekki aftur snúið með það. Sú leið liggur bara í eina átt. Síðan spurði hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir mig líka hvort ég væri samþykkur því sem væri að gerast í Danmörku varðandi lækkun tekjuskatta. Ég verð að viðurkenna að ég hef ekki haft tíma til þess að lesa mér mikið til um það eða tala við kollega mína í Danmörku úr íhaldsflokknum og vinstri flokknum sem hafa með þetta að gera núna. Ég skal gera það næst þegar ég hitti það fólk. En hitt er annað mál að þeir eru að bregðast við allt öðruvísi aðstæðum. Þeir eru að bregðast við því að fram undan hjá þeim er ákveðin ládeyða. Við höfum verið að glíma við þenslu og við erum ekki að hugsa þetta frv. hér og þann pakka sem er í þessu frv. sem einhverja skammtímaörvun í atvinnulífinu. Það er miklu meiri langtímahugsun í þessu frv. enda á það ekki að taka gildi að stærstum hluta til, eða áhrifin af því að koma fram fyrr, en eftir nokkur missiri og það mun auðvitað hafa langtímaáhrif miklu lengra fram í tímann. Ég óska þeim góðs gengis í Danmörku og get sagt þeim að þeir eiga góðan bandamann uppi á Íslandi í hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur. Síðan spurði hv. þm. mig um áhrif fasteignamatsins sem tekið er sérstaklega á í frv. að því er varðar eignarskattana. Ég lýsti því yfir í sumar, og við fleiri í ríkisstjórninni, að fasteignamatshækkunin sem varð í sumar mundi ekki hafa áhrif á eignarskatta fólks vegna þess að við mundum hækka fríeignarmörkin sem því næmi. Það gerum við í frv. og reyndar vel rúmlega það. En að því er varðar aðra þætti, þá hef ég aldrei sagt að þeir væru í þeim pakka. Ég hef meira að segja svarað því í þessum ræðustóli að við munum ekki grípa til sambærilegra aðgerða, hvorki að því er varðar erfðafjárskatt, stimpilgjald né vaxtabætur. Einhvers staðar verður að draga mörkin í þeim efnum. Það er nauðsynlegt að þetta komi fram þannig að efh.- og viðskn. viti, ef einhver vafi hefur verið í þessu, hver afstaða mín er í því efni. Það er rétt að taka fram vegna þess að til nokkurra orðahnippinga kom milli okkar hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur þegar hún var að fjalla um þetta mál að þar gætti nokkurs misskilnings. Sennilega af minni hálfu en hluta til einnig af hennar hálfu þannig að í milli okkar fóru orðaskipti sem kannski voru ekki alveg við hæfi og mér þykir það leitt ef ég hef tekið fullstórt upp í mig gagnvart ummælum þingmannsins fyrr í dag um það efni en það höfum við rætt og búið er að koma því á hreint hvað þar var á ferðinni. Að því er varðar síðan, herra forseti, stimpilgjaldið sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir gerði líka að umtalsefni, þá er það mál þannig vaxið að tilkynnt var um það þegar þessar aðgerðir allar voru kynntar 3. október að hluti af þessum pakka væri lækkun stimpilgjalds sem næmi um 900 millj. kr. En stimpilgjaldið er í sérstökum lögum. Sú breyting á ekki að koma til framkvæmda fyrr en 1. janúar 2003 og þess vegna liggur ekki á að afgreiða það mál eða koma því inn í þingið, við höfum reyndar tíma til næstu áramóta að ljúka því af, en auðvitað væri hyggilegast og heppilegast að reyna að gera það sem fyrst á árinu 2002. Það frv. kemur því annaðhvort á vorþinginu eða í síðasta lagi í upphafi haustþings. Þannig er staðan á því máli og kannski ekkert meira um það að segja í bili. Ég vil síðan endurtaka það sem ég sagði, herra forseti, í upphafi ræðu minnar að ég tel að þau orðaskipti sem hafa farið fram í dag hafi verið málefnaleg og raunverulega býsna upplýsandi að því er varðar skoðanir manna, annars vegar ríkisstjórnarinnar og stuðningsaðila hennar og hins vegar stjórnarandstöðuflokkanna. Það kemur reyndar á daginn að þeir eru ekki alveg samstiga í þessum efnum frekar en í ýmsu öðru. Það er líka ágætt að það komi í ljós. Mismunandi afstaða er til einstakra atriða í þeim efnum en ég held hins vegar að það sé rangt sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson sagði að lítil breyting væri í frv. vegna þess að hann mældi það á mælistiku heildarskatttekna ríkissjóðs, var reyndar eftir því sem ég best veit með of lága prósentu á þann mælikvarða. En það er ekki aðalatriðið heldur er aðalatriðið innihald breytinganna og þau auknu umsvif og áhrif sem þessar breytingar munu væntanlega hafa, bæði á árinu 2002 en þó einkanlega þegar fram í sækir.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. svaraði nokkrum spurningum sem ég bar upp í þessum ræðustóli og hann talaði um að þær aðgerðir sem gerðar hefðu verið í sambandi við fjármagnstekjuskattinn sem hefði verið lækkaður, þó hann hefði hækkað í sumum tilvikum, og fleiri atriði hefðu orðið til þess að örva atvinnulífið eða hefði virkað sem vítamínsprauta á það. En það hefur greinilega ekki verið nægilega mikið fyrst hæstv. ríkisstjórn telur að það sem bjargi atvinnulífinu á Íslandi sé bara að lækka skatta á fyrirtækin. Ég held að hugsa þurfi alvarlega um vaxtagreiðslurnar en því miður eru tökin greinilega engin hjá ríkisstjórninni hvað varðar þá gífurlega miklu, ég leyfi mér að segja okurvexti sem eru við lýði í landinu. Ég tel að það sé svo sem ekki neitt til að hreykja sér af með þennan fjármagnstekjuskatt í sumum tilvikum a.m.k., þar sem börn eru skattlögð alveg niður í ómálga börn sem eiga kannski örfáar krónur í bankabókum og við höfum komið með tillögur í þeim efnum og svo væri gaman að vita hvort fjmrh. telji að fjörleg viðskipti verði með hlutabréfakaup í kringum jólin eins og var fyrst þegar skattafsláttur vegna hlutabréfakaupa var gefinn á sínum tíma.

Herra forseti. Ég get auðvitað ekki svarað síðustu spurningu þingmannsins, en ég vona að svo verði. Ég vona að blómleg viðskipti verði með hlutabréf fyrir þessi áramót eins og oft hefur verið. En það er mikilvægt að gera sér grein fyrir að það sem hérna er verið að gera er grundvallarkerfisbreyting á skattkerfinu til lengri tíma. Þetta er ekki skammtímaörvunaraðgerð eins og til að mynda er verið að gera í Danmörku núna. Slíkar breytingar geta átt rétt á sér. Þær eru ekki það sem við þurfum mest á að halda núna þegar við erum að koma út úr þensluskeiði þar sem er viðskiptahalli og verðbólgan hefur látið á sér kræla þó að hún sé núna á niðurleið á nýjan leik, þá þurfum við ekki slíkar aðgerðir heldur þurfum við það sem hérna er verið að gera, þar sem verið er að skjóta nýjum stoðum undir atvinnulífið með þessari varanlegu kerfisbreytingu sem er náttúrlega grundvallarstrúktúrbreyting eins og sumir mundu kalla það í skattkerfinu.

Það er mín spá, herra forseti, að þó hér sé verið að tala um lagasetningu til margra ára eða langs tíma þá muni þessu verða breytt þegar fram í sækir. Ég tel að allt of langt sé gengið í þessum efnum, í því að létta sköttum af fyrirtækjum og það eigi að fara bil beggja. Verið er að tala um að lækka eigi skatta á fyrirtæki, m.a. til þess að fá mikið af erlendum fyrirtækjum inn í landið og hér verði einhver paradís. Maður sér fyrir sér, ég veit ekki hvað maður á að sjá fyrir sér af alls konar fyrirtækjum, City Bank, ég veit ekki hvað verið er að hugsa um í því sambandi. En ef miklar skattalækkanir á fyrirtæki leiða til þess að erlend fyrirtæki flytji til landsins þá held ég að mikil hætta sé líka á því, jafnmikla skattapíningu og einstaklingar búa við í dag, að það muni þá leiða til þess að þeir flytji til landa þar sem skattar á einstaklinga eru miklu lægri.

Herra forseti. Ég er ekki viss um að þingmaðurinn geri sér grein fyrir að eitt markmiðið með þessum breytingum er að efla þannig stöðu ríkissjóðs að hún geri okkur kleift að koma enn betur til móts við einstaklingana en við gerum í dag og við getum slegið enn þéttari skjaldborg til að mynda um velferðarkerfið. Síðan sagði þingmaðurinn: ,,Þessu verður breytt ...`` Já, mér finnst það líklegt. Og ég geri mér vonir um að það líði ekkert mjög mörg ár áður en hægt verður að breyta þessu aftur og halda áfram og gera meira í þessum efnum, ganga lengra í að lækka, jafnvel afnema eignarskatta, gera meira í ýmsum öðrum umbótum sem lúta að atvinnulífinu en einnig einstaklingunum. Það er markmiðið með þessum breytingum.

Herra forseti. Ég er sammála hæstv. fjmrh. að það er gott að búa á Íslandi. En það var ekki aðeins það sem hann sagði. Það er gott að búa á Íslandi, sagði hæstv. ráðherra, vegna þess að hér borgum við lága skatta. Annars mundu allir flytja úr landi. Ég hef heyrt hv. þm. Karl V. Matthíasson leiða þessa hugsun áfram með bros á vör að ef við borguðum enga skatta, þá mundu sennilega allir flytja til Íslands. Þetta er það sem einhvern tíma var kallað Sahara-pólitík, eyðimerkurpólitíkin, vegna þess að í Sahara er ágætt að vera en þar er heldur ekki neitt. Ef við þurrkum út allt mannlegt samfélag, ef við þurrkum burt allt það sem við gerum í sameiningu og fjármögnum saman, þá er ekkert sérstaklega gott að vera hér. Staðreyndin er sú að íslensku velferðarþjónustunni er um margt ábótavant og hana þyrfti að bæta. Þegar almenningur á Íslandi er spurður um hvort hann sé reiðubúinn að kosta einhverju til, þá er yfirgnæfandi meiri hluti þjóðarinnar reiðubúinn að gera það. Hér talaði fyrr í dag hv. þm. Kristján L. Möller og hann saknaði mín við umræðuna. Því miður var ég fjarri þá stund sem hann ræddi skattapakka ríkisstjórnarinnar en þar sem hann óskaði eftir skýringum á afstöðu minni ætla ég að verða við beiðni hans. Hv. þm. var að furða sig eitthvað á þeirri tillögu sem ég hef sett fram og gengur út á að skjóta framkvæmd skattapakkans á frest að undanskildum tveimur ákvæðum hans, tveimur greinum. Í fyrsta lagi lækkun almenns tekjuskatts um 0,33% og í öðru lagi afnáms skattlagningar á húsaleigubætur. Ég er fylgjandi síðara atriðinu og hitt lít ég á sem hluta af stærri heild. Áður var um það samið að tekjuskattur yrði færður niður til samræmis við þá ákvörðun Alþingis að hækka heimild sveitarfélaganna til að taka útsvar sem þessu nemur þannig að þetta ber að skoðast í þessu samhengi. Þess vegna vil ég fá þetta til framkvæmda þegar í stað. Hinu vil ég skjóta á frest, ekki vegna þess að ég vilji fá það í framkvæmd heldur vegna þess að ég vil fá umræðu um skattkerfisbreytingar almennt einmitt vegna þess að ég er mjög ósáttur við þær breytingar sem felast í skattapakka ríkisstjórnarinnar. Reyndar er ég mjög ósáttur við þær breytingar sem orðið hafa á skattkerfinu, ekki bara á síðasta ári eða þar síðasta heldur allan tíunda áratuginn. Þar hefur það verið að gerast sem nú er að ágerast að skattar eru lækkaðir á þá sem hafa mestar tekjur, eiga mestar eignir og reka fyrirtæki. Fyrir rúmum 10 árum, árið 1988, voru tekjuskattar á fyrirtæki 50%. Það ár voru tekjuskattar á einstaklinga 35,20%. Núna hefur þetta snúist við. Tekjuskattar einstaklinga eru komnir í 38,76% en tekjuskattar fyrirtækjanna eru komnir niður í 30%. Hvenær byrjaði þetta að gerast? Hver var byrjunin, hvenær hófst þessi öfugþróun? Hvenær skyldi hún hafa hafist? Hún hófst á árinu 1992 og fyrir alvöru árið 1993. Þá voru tekjuskattar fyrirtækjanna komnir niður í 33% en tekjuskattar einstaklinga voru þá komnir yfir 41%. Á sama tíma og þetta gerðist voru lífskjör almennings skert á ýmsan annan hátt. Ég man ekki gjörla hvort það var við fjárlögin 1992 eða 1993 að barnabætur voru skornar niður um hálfan milljarð kr., 500 millj. kr. Það var gert í einu vetfangi og þar hófst sú öfugþróun hvað þær snertir sem hefur leitt til þess að barnabætur eru enn rýrari að verðgildi nú en þær voru fyrir 10 árum. Á þessum árum var álögum hlaðið á sjúklinga. Starfsfólk heilsugæslustöðvanna var sent á námskeið til að kenna því á sjóðsvélar og innræta sjúklingum á langlegudeildum sjúkrahúsanna kostnaðarvitund. Muna menn eftir þessu? Rekur menn minni til þessa? Vegna þess að hv. þm. Kristján L. Möller er að reyna að mála þessa umræðu pólitískum flokkslitum og þá vil ég spyrja hv. þm. Kristján L. Möller: Hverjir skyldu þá hafa setið í ríkisstjórn og í hvers hendi skyldi niðurskurðarhnífurinn hafa verið? Ég geri mér fyllilega grein fyrir því að um þessar aðgerðir var ekki fullkomin sátt í ríkisstjórn. Svo allir séu látnir njóta sannmælis hef ég trú á því að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hafi staðið vel vörðinn og reynt að vinna gegn þessum ósköpum. En þetta eru bara staðreyndir lífsins. Ef hv. þm. Kristján L. Möller hefur einhverjar efasemdir um hvað mér finnst vera rétt og rangt í skattamálum skal ég upplýsa hann um það. Ég er andvígur því, og það á jafnframt við um Vinstri hreyfinguna -- grænt framboð, að fara þá leið sem þarna var farin, að innræta sjúku fólki og fátæku kostnaðarvitund. Ég er andvígur því að létta sköttum af fyrirtækjum og hátekjufólki og hlaða klyfjunum á almennt launafólk. Einmitt þetta er að birtast í þeim skattapakka sem við stöndum nú frammi fyrir. Ein af þeim ráðstöfunum sem grípa á til er að létta sköttum af hátekjufólki um 600 millj. kr. með því að færa hátekjuskattsviðmiðið upp um 15%, úr 280 þús. í 322 þús. Hverjir eru það í hópi Íslendinga sem greiða þennan svokallaða hátekjuskatt? Það er tíundi hluti þjóðarinnar. Ef við deilum niður skattaávinningnum á þennan tíunda hluta þjóðarinnar, hvað skyldi hver þeirra fá í sinn hlut? Hann fær um 40 þús. kr. Hver niðurgreiðir þennan hátekjuskatt, eða þessa skattaívilnun öllu heldur? Hver skyldi gera það? Hvað hefur gerst í skattkerfinu sem býr til þessa niðurgreiðslu, hefur hana innbyggða? Jú, það eru öryrkjar og það er tekjulægsta launafólkið. Það er að niðurgreiða þetta. Fyrir fáeinum árum var það svo á Íslandi að öryrkjar sem aðeins fengu tekjur frá almannatryggingum greiddu enga skatta. Þessi hópur greiðir nú á ári hverju um 70 þús. kr. í skatt. Síðan verður hæstv. fjmrh. reiður þegar menn amast við þessu og benda á að ríkisstjórnin standi vörð um þá sem best standa að vígi í þjóðfélaginu en skerði hlut hinna. Þetta eru staðreyndir sem tala sínu máli. Aðeins um þær áherslubreytingar sem ég vildi sjá og er tilbúinn að taka til umræðu. Hæstv. fjmrh. benti réttilega á að þetta væru vangaveltur af minni hálfu en ég er opinn fyrir þessum hugsunum: Mér finnast ákveðin rök fyrir því að skattleggja fólk þegar það hefur tekjur af eignum sínum í stað þess að leggja höfuðáherslu á að skattleggja tekjurnar einar. Ég benti á að þegar fjármagnstekjuskatturinn var tekinn upp var þessu sjónarmiði haldið mjög á lofti. Hæstv. fjmrh. segir að láðst hafi að lækka eignarskattinn á þessum tíma eða ekki verið um það samstaða. Svo kann vel að vera í einhverjum hópi en ég er ekki tilbúinn að fallast á að þarna séu komnar einhverjar fastar stærðir. Þótt ég sé tilbúinn að skoða þetta, sé opinn fyrir þessum hugmyndum og sjái fyrir þeim ákveðin rök, sé ég líka ákveðna galla. Ég sé ákveðna ágalla á þessu því að staðreyndin er sú að mikil brögð eru að því að fólk svíki undan skatti, komi sér hjá því að greiða tekjuskattinn. Stundum hefur verið bent á að þeir einir greiði tekjuskatt að fullu sem eigi ekki annarra kosta völ. Ég ætla ekki að gera því skóna að það margir svíki undan skatti en það eru greinilega talsverð brögð að því. Þá er það náttúrlega svo að eina augljósa leiðin til að ná til þeirra sem hafa miklar eignir og tekjur en skjóta sér undan skattinum er að skattleggja eignirnar. Þetta eru þeir ágallar sem ég sé á kerfinu. Síðan er spurningin aftur sú hvort menn eigi að smíða skattkerfi sem byggist á því að fólk sé óheiðarlegt. Það er svo önnur spurning en þetta er nokkuð sem við þurfum að hafa í huga. Eins kom það sjónarmið upp í umræðu hæstv. fjmrh. varðandi breytingu á rekstri einstaklinga yfir í hlutafélög, sem auðvitað er alveg rétt, að það er varasamt að smíða kerfi með hliðsjón af því að fólk sé almennt óheiðarlegt. Engu að síður er innbyggður þarna ákveðinn hvati, ákveðin gulrót, til að koma sér undan skattlagningu, einfaldlega vegna þess að skattar á hlutafélög eru miklu lægri en skattar á tekjur. Í framhaldi af þessu vaknar sú spurning hvort ekki sé heppilegast fyrir skattkerfið að hafa sem mest samræmi á milli tekjuskattsins, rekstrarskatts og fjármagnsskatts. Mér finnst þetta allt þess efnis að það þurfi að ræða þessa hluti og skoða. Mér finnst afskaplega sorglegt og miður að ríkisstjórnin skuli ætla að reyna að keyra þetta fram, að lögfesta þessar breytingar, þessar ranglátu og, að mér finnst, mjög vanhugsuðu tillögur. Það er ekki nóg með að þær séu ranglátar heldur held ég að þær séu líka mjög óskynsamlegar. Mér finnst að við þurfum að taka mið af varnaðarorðum sem við heyrum frá ýmsum sérfræðingum í skattkerfinu. Mér finnst allt of margir vara okkur við til að við tökum ekki þau aðvörunarorð til greina. Þetta er ástæðan fyrir því að ég legg það til að þessum skattapakka í heild sinni verði skotið á frest. Mér finnst hins vegar ekki stætt á því að lækkun almenns tekjuskatts og afnámi skattlagningar á húsaleigubætur verði frestað. Þetta er skýringin á þeirri tillögu sem ég hef sett fram.

Virðulegi forseti. Aðeins út af orðum hv. þm. Ögmundar Jónassonar og því sem ég gerði að umtalsefni í dag, þ.e. brtt. sem hann flytur á þskj. 473 um að lög þessi taki gildi einu ári seinna en ríkisstjórnin leggur til miðað við 54. gr. Ef þessi brtt. er lesin er ekki hægt að leggja annan skilning í hana, en af nál. mætti skilja annað. Í brtt. er lagt til að skattkerfisbreytingu ríkisstjórnar verði frestað, ekki vísað frá, ekki að hún verði felld, heldur frestað. Formaður Vinstri grænna gerir að vísu mjög lítið úr mínum stutta þingferli og talar um það með miklum hroka að við, þessir nýju, höfum ekki mikla reynslu. Ég hefði talið betra og vil spyrja hv. þm. Ögmund Jónasson hvort ekki hefði verið betra að leggja til að þeim hluta sem hann segist vera ósammála yrði vísað til ríkisstjórnar eða tillagan hreinlega felld. Á því er mikill munur. Herra forseti. Ef ég les þessi tvö plögg, brtt. frá 2. minni hluta efh.- og viðskn., hv. þm. Ögmundi Jónssyni, og nefndarálitið þá tel ég þetta ekki vera frá sama hópnum. Það er grundvallaratriðið. Það sem segir í brtt. er allt annað en það sem kemur fram í nefndarálitinu, fyrir utan að það stendur hér að tillögunum verði frestað. Að fresta tillögum er ekki það sama og að vera á móti eða leggja til að þær verði felldar. Þetta er grundvallaratriðið. Ég vil bara spyrja út í það. Hér stangast hlutirnir á. Það kom fram, ekki alls fyrir löngu, að lagt var til að skera niður framkvæmdir til hafna fyrir austan, allan pakkann í einu sveitarfélagi. Það reyndist svo ekki vera rétt. Það átti bara að vera ein höfnin af þremur. Er ekki svipuð vitleysa hér á ferðinni?

Herra forseti. Ég ætla ekki að ræða um þá stóru sigra sem menn vinna hér í þingsal á tæknilegum forsendum.  Ég er hins vegar að ræða það --- ég hélt að menn hefðu skilið þau orð mín hér áðan --- að ég tel mikilvægt að við myndum þverpólitíska samstöðu um skattkerfisbreytingar, aðrar en þær sem hér eru lagðar til. Við vitum að að baki skattapakka ríkisstjórnarinnar stendur ríkisstjórnin og stjórnarmeirihluti á Alþingi. Ég legg til að menn skjóti á frest framkvæmd þessara ranglátu og að mínum dómi vanhugsuðu skattbreytinga til þess að við getum tekið höndum saman og komið þar öðrum sjónarmiðum að sem mér finnst vitlegri. Undir þetta taka aðilar, einnig úr sama pólitíska ranni og ríkisstjórnin kemur almennt úr, og telja að á þessu þurfi að gera ýmsar breytingar án þess að þeir vilji endilega hlaupa frá allri sinni sannfæringu og skoðunum. Tillagan gengur út á að reyna að tala hæstv. ríkisstjórn inn á þá skoðun sem er studd af Þjóðhagsstofnun, af Seðlabanka og öðrum þeim aðilum sem gerst þekkja um þessi mál og freista þess að ná samstöðu á grundvelli skynsemi og einhvers réttlætis.

Virðulegur forseti. Ég hef svo sem ekki miklu við þetta að bæta nema því sem ég gleymdi áðan. Ég mundi aldrei leggja til að gildistökudegi yrði frestað á máli sem ég er á móti. Ég mundi samþykkja annan gildistökudag á máli sem ég er sammála, sem ég ætla að styðja, ef ég hef aðra skoðun um gildistökudaginn. Á þessu er mikill munur. Hv. þm. Þetta snýst ekki um það hver sé að sigra eða slá keilur. Þetta snýst ekki um það. Ég er einfaldlega að benda á þann mismun sem er í þeim tvennum gögnum sem koma frá 2. minni hluta efh.- og viðskn., hv. þm. Ögmundi Jónassyni, þingflokksformanni Vinstri grænna. Þegar ég las þessi tvö skjöl, brtt. og nefndarálitið, gat ég ekki séð að þetta væri frá sama aðilanum. Annars vegar segir brtt., eins og hér kemur skýrt fram: ,,Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2003`` --- ríkisstjórnin er með 2002 --- ,,og koma til framkvæmda við álagningu á árinu 2004`` --- ríkisstjórnin er með 2003. Í nefndarálitinu stendur, sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, formaður Vinstri grænna, gagnrýndi mig fyrir að ég hefði ekki verið búinn að lesa. Það er ekki rétt. Ég var búinn að lesa þetta gagn. Þar er talað um að fresta. Á þessu hlýtur að vera mikill munur. Herra forseti. Mér finnst þegar hv. þm. Ögmundur Jónasson ræðir um þetta núna að við séum næstum því sammála um að eðlilegra hefði verið, miðað við þetta sem hér kemur fram --- Vinstri hreyfingin -- grænt framboð vill styðja tvo liði, eins og við höfum farið yfir, húsaleigubæturnar og tekjuskattslækkunin upp á 0,33% --- að leggja til að öðrum þáttum þessa frv. yrði vísað til ríkisstjórnarinnar eða það hreinlega fellt. En það er ekki hér í og mig langar bara til að heyra það þá héðan úr þessum ræðustól frá hv. þm., ef þetta er réttur skilningur, hvort hér sé um einhver mistök í gögnum að ræða, þ.e. að ekki er samræmi milli brtt. og nefndarálits. Ég tel að svo sé, að ekki sé samræmi þar á milli.

Herra forseti. Ég held að ef menn lesa þessar skýrslur og tillögur með einu auga í miðju enni og líta hvorki til hægri né vinstri, hlusta á engin rök, þá komist menn að sömu niðurstöðu og hv. þm. Kristján L. Möller. Ef menn hins vegar hlusta á þær röksemdir sem búa að baki munu þeir komast að raun um að ég er ekki að leggja til að við samþykkjum skattapakka ríkisstjórnarinnar að ári. Ég er búinn að reyna að gera grein fyrir þessu sjónarmiði og skýra það og ég er alveg reiðubúinn að koma hér aftur í ræðustól og halda um þetta langa tölu. Ég er líka tilbúinn að halda langa tölu um skattkerfisbreytingar á síðasta áratug og afstöðu mína til þeirra, hvernig hún er nákvæmlega hin sama nú og þegar menn voru að ganga á hlut launafólks og þeirra tekjulægri í þjóðfélaginu um miðjan síðasta áratug. Ég er alveg tilbúinn til að gera það. En ég held sannast sagna að flestir geri sér grein fyrir hvaða meining búi að baki þessari tillögu.

Herra forseti. Í þeirri umræðu sem hér hefur átt sér stað í allan dag hefur kristallast mjög munur á skattastefnu stjórnarflokkanna og Samfylkingarinnar. Skattastefna Samfylkingarinnar byggist, eins og ég sagði í dag, á jafnræði, sanngirni og hlutleysi gagnvart skattlagningu og skattformum og tryggir um leið starfsskilyrði og samkeppnishæfni fyrirtækja. Skattastefna ríkisstjórnarflokkanna gengur í þveröfuga átt, er vanhugsuð og hentar fyrst og fremst stórfyrirtækjum í þéttbýlinu. Herra forseti. Ég hygg að það sé einsdæmi sem fram kom í ræðu hæstv. fjmrh., að farið sé út í svona stórfelldar skattbreytingar sem svo mikil áhrif hafa á tekjur sveitarfélaganna án þess að rætt hafi verið við þau stakt orð um þær. Ég minnist þess þegar að ég var í ríkisstjórn mátti ekki hreyfa fjárhagslegum samskiptum ríkis og sveitarfélaga, varla um nokkrar milljónir, án þess að koma þyrfti til samráðs milli ríkis og sveitarfélaga um slíkar breytingar. Hér erum við að ræða um 1.500--1.800 millj. kr. tekjutap sveitarfélaganna og þessi ríkisstjórn, með öllum sínum hroka gagnvart sveitarfélögum og öðrum í landinu, lætur ekki svo lítið að tala við sveitarfélögin. Einungis í Reykjavík er tekjutapið, eins og fram kemur í umsögn Reykjavíkurborgar, milli 500 og 600 millj. kr. Ég hefði gjarnan vilja heyra það frá formanni Sambands íslenskra sveitarfélaga hvort hann líti ekki á þetta sem brot á samskiptasáttmála ríkis og sveitarfélaga þó að hæstv. ráðherra geri það ekki. 8. gr. samstarfssáttmálans er alveg skýr í mínum huga. Það á að taka það til sérstakrar umfjöllunar í samstarfsnefnd ríkisstjórnarinnar og Sambands íslenskra sveitarfélaga ef um er að ræða breytingar á fjárhagslegum samskiptum þeirra. Enginn veit þegar þetta frv. verður afgreitt sem lög frá Alþingi á næstu dögum hvort sveitarfélögunum verði þetta bætt á einn eða annan hátt. Herra forseti. Hæstv. ráðherra sagði áðan að stefnubreyting hefði orðið hjá þeirri sem hér stendur varðandi eignarskatta. Nú er tvennu ólíku saman að jafna, herra forseti, skattatillögum stjórnarflokkanna eins og þær birtast í þessu frv. og skattatillögum þeim sem Samfylkingin stendur fyrir og hér hafa verið kynntar. Þar er ekki bara litið til stóreignafyrirtækja, stórfyrirtækja og stóreignamanna, heldur er litið á jafnræði og sanngirni í skattlagningu, ekki bara gagnvart fyrirtækjum heldur er líka verið að horfa til einstaklinga. Slíkur heildarpakki þar sem sýn okkar er allt önnur en Sjálfstfl. er auðvitað allt annað en að fara út í eignarskattslækkun eins og hér er gert. Við leggjum t.d. til að fara þá leið að hækka fjármagnstekjuskatt um 16% á móti eignarskattslækkuninni. Með hvaða áhrifum, herra forseti? Með þeim áhrifum og afleiðingum að við hlífum hóflegum sparnaði fólks. Við viljum lækka fjármagnstekjuskatt. Við viljum fella niður fjármagnstekjuskatt hjá 55 þús. sparifjáreigendum. Þeir voru 78 þús. fyrir þessa breytingu en yrðu 22 þús. næði hún fram að ganga. Það er allt annað að standa að eignarskattslækkun þegar slíkt kemur á móti. Af því að hæstv. ráðherra var að vitna í fyrri ár og tíma minn væntanlega í ríkisstjórn með Sjálfstfl. verð ég að segja, herra forseti ...

1988.

1988. Það var oft, herra forseti, þegar við vorum í ríkisstjórn með Sjálfstfl. ...

Það var ekki þá.

Það var ekki þá en það var oft sem maður lenti í glímu einmitt þá við sjálfstæðismenn sem alltaf eru með sömu hugsunina uppi vegna þess að þeir eru fyrst og fremst í hagsmunagæslu fyrir stóreignafólk og stórfyrirtæki og þeir hafa ekkert breyst þótt þeir séu í ríkisstjórn með framsóknarmönnum. Mér sýnist á þessum skattapakka og miðað við stefnu framsóknarmanna að þeir hafi ekki fengið mikið út úr honum. Ég vil þó óska þeim til hamingju með að þeir hafa fengið hæstv. ráðherra --- það hefur þá væntanlega verið þeim mjög dýrt sem þeir hafa þurft að kokgleypa í staðinn --- fengið afnám á skattlagningu á húsaleigubótum sem hefur verið eitur í beinum sjálfstæðismanna. Ég segi það, miðað við orð ráðherra, að honum finnst ekki muna mikið um það þó að Ísal eða önnur stóriðjufyrirtæki gangi inn í þetta skattumhverfi og fái nokkur hundruð milljónir í skattalækkanir á sama tíma og hér er lagt fram frv. um að auka skatta á sjúklinga og námsmenn. Þetta er einmitt sýn hæstv. fjmrh. og flokks hans. Mér finnst muna um það í þeim niðurskurði sem við stöndum frammi fyrir hvort við förum í hátekjuskattinn núna á þessum erfiðleikatímum, t.d. á næsta ári þar sem verið er að hækka komugjöld og innritunargjöld og efnisgjöld í framhaldsskólum, og auka skatta á sjúklinga og námsmenn. Að fresta þessum hátekjuskatti upp á 600 millj. eins og við höfum lagt til er auðvitað allt önnur sýn og allt önnur skattastefna en stjórnarflokkarnir hafa. Auðvitað munar líka um það hvort þessar skattalækkunartillögur, t.d. tekjuskattslækkun niður í 18%, ganga til stóriðjufyrirtækjanna líka vegna þess að það þýðir verulega mikið tap ríkissjóðs til viðbótar því sem er í skattatillögum þeirra. Herra forseti. Það er nefnilega svo, sem við höfum sýnt fram á í þessu nál., að á Íslandi er rekin önnur skattapólitík, önnur skattastefna, en í flestum öðrum ríkjum OECD. Það höfum við sýnt fram á með talnaefni. Það höfum við sýnt fram á með umsögnum ríkisskattstjóra og skattstjóranna almennt. Við höfum sýnt fram á að hér á landi er skattastefnan sú að létta sköttum af stórfyrirtækjum en hækka skatta á einstaklinga. Ríkisskattstjóri segir í umsögn sinni þegar hann er spurður um það, og það er hér í nefndarálitinu, að þessu sé þveröfugt farið hjá öðrum þjóðum. Þar er stefnan sú að skattarnir eru hærri á fyrirtæki og fjármagnseigendur ekki síst en lægri á launafólk enda ber launafólk uppi 83% af skatttekjum ríkissjóðs. Sýnt hefur verið fram á það, m.a. af fjmrh. sjálfum í svari sem hann hefur lagt fram á þingi, að skattar á vöru og þjónustu hér eru með því hæsta sem þekkist. Tekjuskattur einstaklinga er með því hæsta sem þekkist. Skattar á fyrirtæki eru með því lægsta sem þekkist og hvergi er lægri fjármagnstekjuskattur en hér. Það get ég sagt, herra forseti, að ég hefði aldrei í ríkisstjórn samþykkt þennan skattapakka stjórnarflokkanna með þessari eignarskattslækkun og öðru því sem hér er fram reitt. Við í Samfylkingunni höfum allt aðra sýn. Mér finnst ég sjá í þeirri stefnu sem stjórnarflokkarnir setja fram einmitt það sem lýst er í ágætri grein um íslenska skattkerfið úr blaðinu Tíund fyrir nokkru, skrifaðri af Indriða Þorlákssyni. Mér fannst ég sjá þar ágæta lýsingu á skattastefnu stjórnarflokkanna. Þar segir orðrétt, með leyfi forseta: ,,Skaðleg skattasamkeppni leiðir til brenglunar á fjármála- og þjónustustarfsemi. Hún leiðir til þess að skattbyrði flyst af fjármagni yfir á vinnuafl. Hún grefur undan jafnræði og trúverðugleika skattkerfisins, eykur skattaundanskot og skattasniðgöngu, veldur auknum kostnaði við skattaframkvæmd og rýrir skattatekjur ríkjanna.`` Þetta er, herra forseti, stefna stjórnarflokkanna í hnotskurn. Hæstv. ráðherra kemur hér og talar um að þetta muni auka umsvifin í efnahagskerfinu og vísar til skattalækkana á síðasta áratug í því sambandi. Þetta er allt hrakið í nál. Samfylkingarinnar. Ekki að við gerum það með okkar eigin orðum, okkar skoðunum, heldur er vísað til efnahagsstofnana í þjóðfélaginu, til ASÍ og Þjóðhagsstofnunar svo að dæmi séu tekin. Þær telja að þarna sé á ferðinni ofmat á efnahagsáhrifum. Þegar hæstv. ráðherra talar um fjármagnstekjuskattinn, hvað hann sé hagstæður hér á landi og skattastefnan almennt fyrir fyrirtæki, þá bendi ég líka á það sem kemur fram í nál. okkar á bls. 18, þar sem við spyrjum hvort breytingar á fjármagnstekjuskatti muni hafa í för með sér fjárflótta úr landi af skattalegum ástæðum. Ríkisskattstjóri segir orðrétt: ,,Skattar á fjármagnstekjur eru í flestum löndum verulega hærri en hér á landi. Það hefur í þeim löndum ekki leitt til fjárflótta úr þeim í þeim mæli að það hafi verið talið tilefni til að lækka þá skatta. Það þýðir enn fremur að flutningur á fé til þessara landa án áframhaldandi skattskyldu hér hefði ekki skattalegt hagræði í för með sér.`` Herra forseti. Þetta eru ekki mín orð. Þetta eru orð ríkisskattstjóra, að það hefði ekki skattalegt hagræði í för með sér að flytja fjármagn úr landi jafnvel þó að fjármagnstekjuskattur yrði hækkaður. Herra forseti. Ég held að það hafi komið fram, það heyrðist auðvitað í máli hæstv. fjmrh., að menn óttast hvaða afleiðingu það hefur að galopna, eins og hér er gert, fyrir yfirfærslu á einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög. Það hefur verið sýnt fram á það með útreikningum skattstjóra að ef allir sem hefðu haft af því skattalegt hagræði og voru yfir skattleysismörkum hefðu flutt rekstur sinn yfir í einkahlutafélög þá hefði það þýtt meira en 1 milljarðs kr. tekjutap hjá sveitarfélögunum og um 500 millj. kr. tap hjá ríkissjóði. Ég tel að með þeim tillögum sem við erum að leggja til yrði ekki svona breitt bil á milli skattlagningar á tekjum annars vegar og síðan á skattlagningu fyrirtækja og fjármagns, með því að hækka fjármagnstekjuskattinn eins og við leggjum til, með ákveðnu frítekjugólfi. Með því móti hefði ekki verið svo mikill hvati til að flytja úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög með þeim afleiðingum sem lýst er í áliti frá Reykjavíkurborg en þeir telja að með því muni einstaklingsreksturinn leggjast af. Meiri hlutinn leggur fram brtt. til að reyna að reisa ákveðnar girðingar við því að óeðlilega mikið verði gert af því að flytja einstaklingsrekstur yfir í einkahlutafélög og með því að útfæra reglur varðandi hið reiknaða endurgjald. Ég vísa þá til þess að t.d. skattstjórinn í Reykjanesumdæmi sagði í umsögn sinni að hann teldi að það hefði ekki mjög mikil áhrif þó farið yrði út í það. Menn telja að verið sé að auka álag á allar skattstofur og skattaframkvæmd með þessum breytingum sem muni þegar á næsta ári kalla eftir auknum mannskap á skattstofunum. Ein af þeim tillögum sem meiri hlutinn setur fram varðandi reiknaða endurgjaldið er sem hér segir: ,,Framteljandi skal m.a. láta í té upplýsingar um umfang og eðli starfs og starfsemi, afkomu rekstrarins, fjármagn bundið í rekstri og upplýsingar um útselda vinnu eftir því sem það á við.`` Þegar þessi tillaga var lögð fram í efh.- og viðskn. voru á fundinum fulltrúar fjmrh. og ríkisskattstjóri. Þar tókust þessir tveir aðilar nokkuð á, ríkisskattstjóri og fulltrúar fjmrn., um hluta af þessari tillögu, þ.e. að þarna skuli kveðið á um og sett í lög að framteljandi eigi að láta í té upplýsingar um umfang og eðli starfsins. Í umsögn ASÍ koma einmitt fram sömu viðvaranir og ríkisskattstjóri setti fram þegar hann gagnrýndi hvernig fara ætti í þetta mál. Þarna er verið að óska eftir upplýsingum sem erfitt eða nánast útilokað er fyrir skattstjórana að staðreyna, þ.e. um umfang á starfi þeirra sem reikna sér endurgjald. Viðkomandi gæti lagt fram upplýsingar um tiltölulega lágt endurgjald og sagt að það væri vegna þess að hann væri í hálfu starfi hjá fyrirtæki sínu meðan hann væri í reynd í fullu starfi svo dæmi sé tekið. Ég hef ekki umsögn ASÍ við höndina en þeir lýsa þessu mjög nákvæmlega, hvaða áhrif þetta getur haft. En af því að skattstjóri getur ekki staðreynt --- varla getur hann vitað það nákvæmlega --- þann tímafjölda sem liggur að baki vinnunni hjá þeim sem reikna sér endurgjald leitar hann kannski til yfirskattanefndar til þess að fá úrskurði skattstjórans hnekkt, sem vill hækka á hann endurgjaldið. Þá gæti yfirskattanefndin sagt að þar sem ekki liggi fyrir sönnun frá skattstjóraembættunum þá falli þetta niður, sú hækkun sem skattstjórarnir vilja hugsanlega hækka endurgjaldið um. Ríkisskattstjóri lagði mikla áherslu á að fá þessu breytt en fulltrúar fjmrh. ekki. Þetta held ég að muni gera alla skattaframkvæmdina og skatteftirlitið mjög erfitt. Ég legg áherslu á að meiri hlutinn komi til móts við þessi sjónarmið og okkur í minni hlutanum sem teljum eðlilegt að koma til móts við sjónarmið yfirmanns skattaeftirlitsins og breyti þessari tillögu. Herra forseti. Hér var rætt um hvort fjmrh. uppfyllti þau loforð sem hann gaf í sumar þegar mikil hækkun varð á fasteignamatinu með þeim áhrifum að sýnt þótti að leiða mundi til skattahækkana hjá fólki, t.d. vegna eignarskatta og skerðinga á bótum. Efh.- og viðskn. fundaði í sumar þar sem ítarlega var farið yfir þetta mál. Niðurstaðan af þeim fundi var einróma og henni lýsti t.d. Vilhjálmur Egilsson, formaður efh.- og viðskn. í viðtali eftir þann fund. Efh.- og viðskn. var sammála um að hækkun á fasteignamati ætti ekki að leiða til skattahækkana eða skerðinga á bótum. Hæstv. fjmrh. kom fram, einnig Davíð Oddsson forsrh., og þeir sögðu líka að áhrifin af fasteignamatinu ættu ekki að leiða til skattahækkana. Efh.- og viðskn. fékk lista frá fjmrn. um hvaða áhrif þetta hefði að óbreyttu, þ.e. þýddi verulega hækkun á eignarskatti, ég man ekki nákvæmlega töluna. Það þýddi hækkun á stimpilgjöldum, það þýddi hækkun á erfðafjárskatti og það þýddi skerðingu á vaxtabótum um 170 millj. Við í nefndinni stóðum öll í þeirri trú, miðað við þessi orð, að við þessar yfirlýsingar yrði staðið fyrir lok fjárlagaafgreiðslunnar. Það hefur verið staðið við að hækkun á fasteignamatinu hafi ekki áhrif til hækkunar á eignarskatti en það hefur ekki verið staðið við hitt, varðandi áhrifin til skerðingar á vaxtabótum. Nú vísar hæstv. ráðherra til umræðna sem hafa verið á þessu hausti. Ég hef ekki tekið þátt í þeim. Hæstv. ráðherra segir að hann hafi sagt við þá umræðu, aðspurður af einhverjum þingmanni, að hann mundi ekki beita sér fyrir því að fasteignamatið mundi ekki skerða vaxtabætur. Hann kveðst hafa svarað nei við því þegar hann var spurður hvort hann mundi beita sér fyrir því. Þannig að við það stendur núna. Vaxtabætur verða skertar um 170 millj. en það er staðið við lækkun á eignarskatti. Það var einmitt ekki síst vegna þess sem efh.- og viðskn. ætlaði að þinga milli 2. og 3. umr., vegna þess að það er einlægur vilji t.d. formanns efh.- og viðskn. að komið verði til móts við það sem um var talað í sumar. Við munum fara yfir þetta í efh.- og viðskn. og ég býst við því að þingið hafi sjálfstæðan vilja í þessu efni og efh.- og viðskn., þrátt fyrir að hæstv. fjmrh. hafi einhverja aðra skoðun, sameinist um að flytja brtt. við 3. umr. um að hækkun á fasteignamati skerði ekki vaxtabætur. Á það reynir nú milli 2. og 3. umr. Ég skal setjast yfir það með hv. formanni efh.- og viðskn. að finna leið til að þetta hafi ekki þau áhrif að skerða tekjur ríkissjóðs. Það skal ekki standa á því. En ég legg mikla áherslu á að a.m.k. efh.- og viðskn. falli ekki frá þeirri skoðun sem hún hafði á þessu máli í sumar, þó hæstv. ráðherra ætli að standa þannig að málum að vaxtabæturnar verði skertar. Ég harma það ef svo verður. Herra forseti. Sjálfsagt væri hægt að hafa um þetta miklu lengra mál en ég ætla hér að nema staðar. Ég harma það hve vanhugsuð skattastefna ríkisstjórnarinnar er. Ríkisstjórnin mun ekki ná þeim markmiðum sem hún reynir að setja fram með þessum tillögum. Þetta er illa ígrunduð skattastefna sem mun hafa þau áhrif sem við höfum lýst í ítarlegu nál. en þjóðin ætti eftir þessa umræðu að vera örugglega fullviss um að Samfylkingin hefur allt aðra skattastefnu en stjórnarflokkarnir. Það er með ólíkindum, herra forseti, að Framsfl. sé svo heillum horfinn að hann láti Sjálfstfl. teyma sig í að taka upp skattastefnu sem hvergi þekkist hjá þeim þjóðum sem við berum okkur saman við, þ.e. að auka skatta á einstaklinga og laun en hlífa stóreignafólki, stórfyrirtækjum og setja kostnaðinn af því yfir á landsbyggðina, sprotafyrirtæki og lítil og meðalstór fyrirtæki. Þessi skattastefna, herra forseti, er stjórnarflokkunum til skammar.

Herra forseti. Ég vildi bara taka það fram varðandi vaxtabæturnar að við 2. umr. fjárlaga var samþykkt hækkun upp á 500 millj. kr. vegna breyttra forsendna að því er varðar vaxtabætur fyrir árið 2002. Ég legg til að hv. þm. beiti sér fyrir því á fundi efh.- og viðskn. milli 2. og 3. umr. að farið verði í saumana á þeirri forsendubreytingu. Það má vel vera að eitthvað af því sé komið til vegna breytinga á fasteignamati en ég tel fráleitt að bæta enn við 170 millj. í þennan lið enda hefur því aldrei verið lofað. Ég vildi síðan bara segja það að lokum, herra forseti, að mér finnst mjög athyglisvert að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir skuli ekki vilja rifja það upp með mér þegar hún lagði það til haustið 1988 að hæsta skattprósenta eignarskatts yrði 2,95%. Það lagði hún til sem ráðherra í þáverandi ríkisstjórn. Ég mundi náttúrlega, eins og hún núna, skammast mín fyrir slíka tillögu en ég fagna því jafnframt að hún er núna meðflutningsaðili að tillögu sem gerir ráð fyrir því að lækka verulega eignarskatta einstaklinga og að hluta til einnig fyrirtækja. Það er sem sagt af sem áður var í þessu efni og ég tel að það sé gott. Það eiga allir leiðréttingu orða sinna og út af fyrir sig rétt á því að skipta um skoðun í þessu efni sem öðrum. Við erum að leggja til í ríkisstjórninni að lækka eignarskattana úr 1,2%, fella niður viðbótarálagið sem er 0,25% og fara með það niður í 0,6 fyrir fyrirtæki og einstaklinga. En á sínum tíma var tillaga þeirrar ríkisstjórnar sem Jóhanna Sigurðardóttir sat í haustið 1988 að þetta samanlagt yrði 2,95%. Ég fagna stefnubreytingu þingmannsins.

Herra forseti. Ég vísa því gjörsamlega til föðurhúsanna að hér sé um einhverja stefnubreytingu að ræða. Ég vísa bara til orða minna hér áðan og vænti þess að hæstv. ráðherra hafi hlustað á þau vegna þess að þegar þær skattatillögur sem við erum með í Samfylkingunni eru skoðaðar eru þær allt annars eðlis, eins og hæstv. ráðherra sagði sjálfur í ræðu sinni áðan, en tillögur stjórnarflokkanna. Það er allt annað að fallast á lækkun á eignarskatti þegar um er að ræða hækkun fjármagnstekjuskatts á móti. Það er eðlilegt. Og ég skammast mín ekkert fyrir það þó að ég hafi verið með einhverja tillögu 1988 um hærri eignarskatta þegar --- ja, var fjármagnstekjuskatturinn kominn á þá? Nei. Þá var enginn fjármagnstekjuskattur þannig að ég vísa bara þessum orðum til föðurhúsanna. Ég tel þau ósanngjörn í minn garð vegna þess að sú skattastefna sem við stöndum fyrir er sem betur fer allt önnur en fjmrh. og stjórnarflokkarnir standa fyrir. Hún er skynsamlegri, hún er réttlátari og stuðlar að meira jafnræði og sanngirni í skattlagningunni sem er þveröfugt við það sem stjórnarflokkarnir vilja í skattamálum á Íslandi.

Herra forseti. Þingmaðurinn gagnályktaði eiginlega sjálf í svari sínu og gaf í skyn að ef fjármagnstekjuskatturinn væri ekki 10% heldur 0 væri sennilega í lagi að fara bara upp í 2,95 með eignarskattinn. Þetta stenst ekki skoðun, herra forseti. Út af fyrir sig fagna ég því, eins og ég sagði fyrr í kvöld, að einn stjórnarandstöðuflokkanna skuli hafa lagt fram heildstæða stefnu í þessum málum þó að hún sé gjörólík því sem ríkisstjórnin vill leggja fram og hefur lagt til. Það er virðingarvert að leggja vinnu í að búa til slíkar tillögur og manna sig upp í að leggja þær fram þó að ég sé algjörlega ósammála því, sem kom fram í máli þingmannsins, að þær tillögur séu réttlátari, skynsamlegri og að öllu leyti betri en tillögur ríkisstjórnarinnar. Ég tel að það sé fráleit kenning. Ég tel hins vegar að ýmsir aðrir stjórnmálaflokkar í stjórnarandstöðu á Alþingi mættu kannski læra eitthvað af því þegar svona pakki kemur fram frá stjórnarandstöðunni þar sem aðrar tillögur eru lagðar til í heilu lagi sem svar við tillögu ríkisstjórnarinnar. Mér finnst það athyglisverð nýjung á þessu sviði hér á hinu háa Alþingi. Það hafa Vinstri grænir ekki gert svo dæmi sé tekið, hvað þá Frjálslyndi flokkurinn.