Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef óskað eftir og tel mig knúinn til að taka hér til máls utan dagskrár og vil beina orðum mínum til hæstv. fjmrh., þó að þau málefni, sem ég hér geri að umræðuefni, heyri e.t.v. einnig undir önnur rn. En hér er um að ræða greiðslur úr ríkissjóði, og vona ég að ekki verði talið óeðlilegt að ég beini orðum mínum til hæstv. fjmrh, fyrst og fremst. Hér er um að ræða niðurgreiðslur á vöruverði og greiðslu útflutningsbóta vegna útfluttra landbúnaðarvara. Mér er tjáð að greiðsluskylda ríkissjóðs vegna niðurgreiðslna nú í desembermánuði sé rúmir 1.7 milljarðar. Allir hv. alþm. vita hvers konar greiðslur er um að ræða. Þetta er hluti af verði búvara sem seldar voru í nóvembermánuði s.l. Vinnslustöðvar landbúnaðarins fá afurðalán hver hjá sínum viðskiptabanka eins og kunnugt er. Seðlabankinn endurkaupir svo lánin að 2/3 hlutum. Um hver mánaðamót skilar hver vinnslustöð birgðaskýrslu til banka síns, og ef um minnkun á birgðum er að ræða verður hún að standa bankanum skil á andvirði hinnar seldu vöru síðari hluta mánaðarins á eftir. Í þessu tilfelli kemur þessi upphæð, sem um er að ræða nú, til greiðslu til bankans 27. þ, m. vegna nóvembersölunnar. En með hverju eiga vinnslustöðvarnar að greiða þar sem þær hafa ekki fengið nema hluta af verði þeirrar vöru, sem veðsett var og þær þurfa að standa skil á, sem eins og áður segir er 1.7 mill jarðar kr.? Nú er mér tjáð að samkv. greiðsluáætlun ríkissjóðs eigi ekki að inna þessa greiðslu af hendi fyrr en 8. jan. n.k. Ég vil því spyrja hæstv. fjmrh. hvort það sé rétt, að fyrirhugað sé að inna þessa greiðslu ekki af hendi nú fyrir áramót. Ríkið gengur nú mjög hart eftir að allir standi í skilum, og ef út af ber, þá lætur það alla, sem ekki standa í skilum, borga dráttarvexti, sem eru nú 4.5% á mánuði, og gerir engan mun á þótt ríkið sjálft skuldi sama aðila stórfé sem er gjaldfallið. En sá er munurinn, að ríkið neitar að greiða vexti, hvað þá dráttarvexti, vegna sinna vanskila. Einnig eru nú ógreiddar útflutningsbætur vegna útfluttra búvara að upphæð 1 milljarður 477 millj. kr. Þessar greiðslur, sem ríkið á að standa skil á, eru því samtals 3.1 milljarður. Það munar um minna, ekki síst í árferði eins og nú hefur gengið yfir landbúnaðinn. Hinn 28. des. 1978 var gerð samþykkt á ríkisstjórnarfundi um að inna greiðslur af hendi vegna útflutningsbóta jafnóðum og fyrir lægju reikningar þeirra vegna. Fjárlög fyrir yfirstandandi ár voru gerð með tilliti til þessarar samþykktar. Á sama ríkisstjórnarfundi var samþykkt að greiða úr ríkissjóði geymslu- og vaxtakostnað vegna birgða jafnóðum og þessar greiðslur falla til. Ég veit ekki betur en það hafi verið farið eftir þessum samþykktum að öllu leyti af fyrrv. ríkisstj., þ.e. ríkisstj. Ólafs Jóhannessonar. Ég vil því spyrja hæstv. fjmrh. að því, hvort þessar 1477 millj. vegna útflutningsbóta verði ekki greiddar Framleiðsluráði nú fyrir áramót samkv. þessari samþykkt. Á sama fundi var, eins og ég sagði áðan, tekin ákvörðun um geymslu- og vaxtakostnaðinn, og ég vil líka spyrja að því, hvort þær greiðslur verði ekki inntar af hendi á sama hátt og gert var af fyrrv. fjmrh., Tómasi Árnasyni.

Fjmrh. (Sighvatur Björgvinsson) Hæstv. forseti. Eins og hv. alþm. er kunnugt er verðlagsár vegna framleiðslu búvöru annað en fjárhagsár ríkissjóðs og sú tilhögun hefur ávallt verið höfð, að í fjárl. eru áætlaðar útflutningsbætur vegna verðlagsárs frá 1. sept. næsta ár á undan og til sama tíma á fjárhagsári ríkissjóðs. Samkv. nýjustu áætlun Hagstofu Íslands nemur leyfilegt hámark verðábyrgðar ríkissjóðs vegna útflutnings landbúnaðarafurða á verðlagsárinu 1978–1979 alls 5 621 803 300 kr. Til greiðslu á þessari verðábyrgð voru samþykktar í fjárl. 5337 millj. kr. og hefur öll sú fjárhæð verið greidd. Þar að auki hefur verið greidd aukafjárveiting sem fyrrv. ríkisstj. samþykkti, að upphæð 189 millj. kr., en þar af voru 125.2 millj. kr. eftirstöðvar frá verðlagsárinu 1977–1978 og þá upphæð ber því ekki að skoða sem greiðslu vegna framleiðslu verðlagsársins 1978–1979. Þar að auki voru greiddar í lok ársins 1978 fyrir fram upp í útflutningsbætur á árinu 1979 802 millj. kr. Samtals hafa því á þessu ári þegar verið greiddar útflutningsbætur úr ríkissjóði vegna verðlagsársins 1978–1979 að upphæð 6202 millj. kr. eða 581 millj, kr. umfram það 10% hámark sem lög leyfa. Það er því ekki rétt, að á skorti að ríkissjóður hafi greitt löglegar verðábyrgðir vegna útfluttra landbúnaðarafurða, þvert á móti hefur þegar verið greidd úr ríkissjóði 581 millj, kr. umfram það sem lög raunverulega leyfa. Ég vil aðeins taka það fram í þessu sambandi, að það hefur oft gerst að uppgjör vegna útflutningsbóta á landbúnaðarafurðir hefur verið dregið fram yfir áramót, þannig að það eru mörg fordæmi fyrir því, að lokagreiðsla á verðábyrgðarfé hafi ekki verið innt af hendi fyrr en eftir áramót á því fjárhagsári sem ábyrgðin átti til að falla á. Núv. ríkisstj. gerði hins vegar þá samþykkt í nóvembermánuði, þegar vantaði enn röskar 380 millj. kr. upp á að hámark verðábyrgðarinnar yrði greitt, að lokið yrði greiðslu á þessu fé fyrir 15. des. s.l., og hefur verið við það staðið, því að eins og ég sagði í máli mínu áðan hefur full verðábyrgð vegna framleiðslu verðlagsársins 1978–1979 þegar verið greidd og raunar 581 millj. kr. fram yfir lögleg mörk í því sambandi. Hv. 2. þm. Norðurl. e. sagði einnig að það hefði verið samþ. 28. des. 1978 í fyrrv. ríkisstj., að auk þessara greiðslna, sem ríkissjóði ber lögum samkv. að greiða, skyldi á árinu 1978 og framvegis verða greidd fyrirframgreiðsla á útflutningsbótum vegna framleiðslu næsta verðlagsárs, þ.e. að til ættu að falla fyrir árslok 1979 í þessu tilviki útflutningsbætur vegna framleiðslu fjögurra fyrstu mánaða verðlagsársins 1979–1980, þannig að við þá fjárhæð, sem ég hef hér nefnt að ríkissjóður hefur greitt og rúmlega það, ætti að bætast á þessu ári fyrirframgreiðsla vegna framleiðslu verðlagsársins 1979–1980, fjóra fyrstu mánuðina. Hinn 28. des. 1978 var svofelld bókun gerð á fundi ríkisstj., með leyfi hæstv. forseta: „Landbrh. lagði fram till. um fyrirkomulag á greiðslum vegna landbúnaðarafurða, dags. 28. des. 1978, ásamt drögum um fyrsta áfanga nál. um afurða- og rekstrarlán í landbúnaði. Engin aths. var gerð, og mun landbrh. vinna að framgangi málsins í samráði við fjmrh. og Seðlabanka Íslands.“ Það er ekki bókað þessi till. hafi verið samþ., heldur að ríkisstj. hafi enga aths. við hana gert og að landbrh. muni vinna að framgangi málsins í samráði við fjmrh. Menn geta svo að sjálfsögðu haft sína skoðun á því, hvort þetta telst vera samþykki ríkisstj. eða ekki. En látum það liggja milli hluta vegna orðalags till. sem upp var borin. Hún hljóðar svo, 1. tölul. hennar: „Fullgildir verðábyrgðarreikningar til ríkissjóðs vegna útflutnings á landbúnaðarafurðum verði greiddir mánaðarlega óháð verðlagsári landbúnaðarafurða, þótt heildarupphæð sé gerð upp í lok hvers verðlagsárs.“ Þetta er 1. mgr. 1. tölul. - 2. mgr. 1. tölul. hljóðar svo: „Samkv. því verði á fjárl. gert ráð fyrir upphæð til greiðslu útflutningsbóta vegna útflutnings á síðustu átta mánuðum fyrra verðlagsárs og fjórum fyrstu mánuðum nýs verðlagsárs.“ Það eru sem sé í þessari till. öll tvímæli tekin af um það, að til þess að 1. mgr. till. verði framkvæmd verði á fjárl. að gera ráð fyrir upphæð til greiðslu útflutningsbóta vegna hennar. 2. mgr. 1. tölul. tekur þannig af öll tvímæli um að til þess að hún verði framkvæmd verði að vera búið að ákvarða til þess fé á fjárl., þannig að menn þurfi ekki að deila um hvort þarna hafi verið gerð samþykkt í ríkisstj. eða ekki, því að þó samþykktin hafi verið gerð liggur þetta ljóst fyrir. Það liggur líka ljóst fyrir að ekkert viðbótarfé var veitt til þessarar samþykktar á árinu 1979, og ég fæ ekki heldur séð að hún hafi verið höfð í huga við samningu fjárlagafrv. þess sem lagt var fram í októbermánuði s.l., þannig að hvorki fjárlög yfirstandandi árs né fjárlagafrv., sem lagt var fram í októbermánuði s.l., gerðu ráð fyrir að við 1. mgr. 1. gr. till. væri staðið. Það er því samdóma álit núv. ríkisstj. og fjmrn., að ekki sé heimild fyrir þessum greiðslum, það skorti heimild til þess að greiða megi úr ríkissjóði útflutningsuppbætur vegna framleiðslu verðlagsársins 1979–1980, eins og um hefur verið rætt. Og að sjálfsögðu greiði ég ekki fé úr ríkissjóði í heimildarleysi. Þá er spurt í þriðja lagi um niðurgreiðslur, en til niðurgreiðslna á vöruverði voru leyfðar í fjárl. alls 18 903 millj. kr. Samþykktar aukafjárveitingar hafa numið 300 millj. kr., þannig að samþykktir og heimildir liggja fyrir um greiðslu 19 milljarða 203 millj. kr. í niðurgreiðslur úr ríkissjóði á árinu 1979. Hins vegar hafa verið greiddir 20 milljarðar 924 millj. í þessu skyni eða 1721 millj. umfram það sem fjárlög og samþykktar aukafjárveitingaheimildir leyfa. Ljóst var að sá dráttur, sem varð á að samræma niðurgreiðslureglur fjárlagaforsendum, mundi hafa í för með sér auknar niðurgreiðslur úr ríkissjóði. Áætlað var að um það bil 1400 millj. kr. mundu bætast við af þessum sökum. Nú þegar hafa verið greiddar 1721 millj. kr. í þessu skyni í stað þeirra 1400 millj. kr. sem áætlaðar voru, eins og ég sagði áðan, og nú fyrir örfáum dögum voru lagðir fram í fjmrn. reikningar fyrir öðrum 1700 millj. kr. til viðbótar, þannig að með því yrði farið langt fram yfir leyfileg mörk, eins og Alþ. hefur afgreitt þau, til niðurgreiðslna á árinu 1979. Það er því ljóst, að fé fyrir síðast nefnda reikningnum er ekki til í ríkissjóði, það er ekki heimild til þess að greiða hann og sá reikningur verður því ekki greiddur fyrr en eftir áramót.



Herra forseti. Aðeins örfá orð um það sem hér er nú til umr. Ég vil í fyrsta lagi leyfa mér að halda því fram, að í æðimörg ár, eða eins mörg og ég gat skoðað þegar ég gegndi embætti landbrh., hafa útflutningsbætur fyrir liðið framleiðsluár landbúnaðarins verið gerðar upp fyrir áramót. Ef ég man rétt er aðeins um að ræða eitt ár - ég hygg árið 1975 frekar en 1976 - þar sem þessar útflutningsbætur voru gerðar upp með víxli sem féll strax eftir áramótin. Ég hygg því, að það sé misskilningur hjá hæstv. fjmrh. að svo hafi ekki áður verið gert. Staðreyndin er vitanlega sú, að á fjárl. hefur aldrei, svo lengi sem ég þekki til, verið nægilegt fjármagn til að standa við lögboðna skyldu samkv. framleiðsluráðslögunum að greiða 10% útflutningsbætur, og öll árin hefur því orðið að fara fram úr fjárveitingu með tilvísun til þessarar lögboðnu skyldu. Út af fyrir sig skiptir ekki máli, hvort um er að ræða liðið framleiðsluár landbúnaðarins eða nýhafið framleiðsluár landbúnaðarins. Það er því miður svo, að fjárhagsár ríkisins eða almanaksárið fer ekki saman við framleiðsluár landbúnaðarins. Þetta hefur ár eftir ár valdið miklum vandræðum, því að upp hafa safnast skuldir við útflytjendur vegna þeirra fjögurra mánaða sem af framleiðsluári landbúnaðarins líða áður en ný fjárlög eru samþ. Þetta veldur m.a. því að greiðslur úr ríkissjóði verða mjög miklar á nýju ári, og við höfum verið að tala um að við þurfum að jafna sveiflur í greiðslum ríkissjóðs. Það er mikill halli á greiðslum ríkissjóðs í upphafi ársins. Því voru allir menn sammála um það, þegar þessi mál voru rædd, að það væri bæði frá sjónarmiði ríkissjóðs og sjónarmiði framleiðenda og útflytjenda ákaflega mikilvægt að þessar greiðslur yrðu jafnari yfir árið. Það var með tilliti til þessa hvors tveggja sem ég lagði fram þær till. sem hér voru nefndar áðan og eru reyndar í fleiri liðum. Þar er einnig samþykkt í öðrum lið að greiða áfallinn kostnað við vaxta- og geymslukostnað mánaðarlega, en geyma það ekki fram eftir ári eins og oft hafði tíðkast. Strax eftir samþykkt þessara till. 28. des. hófst framkvæmd þeirra í anda þessarar samþykktar. Þá var þegar greitt úr ríkissjóði verulega áfallinn útflutningsbótakostnaður, og síðan var allan tímann greiddur jafnt og þétt vaxta- og geymslukostnaður eins og þar er gert ráð fyrir. Fjárlög ársins í ár taka ekki fram út af fyrir sig að þessi fjárhæð til útflutningsbóta sé vegna ákveðins verðlagsárs. Hún er vegna útflutningsbóta, og þar vantar á alveg ljóslega til þess að standa við þessa samþykkt, og því ekki um annað að ræða, ef ríkissjóður vill standa við lögbundna skyldu, en að greiða það með lántöku. Ég vil jafnframt upplýsa það, að í þessu sambandi fóru fram viðræður við Seðlabankann um þetta mál. Mönnum er að sjálfsögðu ljóst að verulegur hluti af því fé, sem þarna er um að ræða í útflutningsbætur, rennur til baka inn í Seðlabankann því að hann hefur veitt þessi afurðalán. Því töldu seðlabankastjórar ekki mikið mál að veita ríkissjóði yfirdrátt til greiðslu á útflutningsbótum þegar þetta kemur aftur inn í bankann, eins og ég var að segja. Þetta mál hygg ég því að sé miklu auðleystara en menn láta hér liggja að. Ég vil jafnframt að lokum taka fram að ríkissjóður má ekki horfa fram hjá þeim stórkostlega vanda sem hann veldur í atvinnulífinu með því að draga slíka greiðslu, með öllum þeim vanskilum sem þá hrúgast upp lið af lið í gegnum þetta kerfi. Ég hygg að sá skaði sé miklu meiri en hinn, að staða ríkissjóðs við Seðlabankann kunni að líta eitthvað betur út við einhver ákveðin tímamörk í almanakinu. Menn verða að horfa fram hjá því og skoða staðreyndirnar. Ég verð því að segja, að ég harma mjög að ekki hefur verið fylgt þessari samþykkt sem gerð var 28. des. í fyrra. Menn segja að þar séu engar aths. gerðar, en mín reynsla í ríkisstj., þó stutt væri, var sú, að þegar ekki voru gerðar aths. við till. voru þær ekki bornar upp til samþykktar og litið á það sem samþykkt á till., og ég hygg að mikill meiri hluti af samþykktum þeirra ríkisstj., sem ég átti sæti í, væru ekki samþykktir ef svo væri lítið á málið sem kom fram áðan hjá hæstv. fjmrh. - Ég vil sem sagt ljúka máli mínu með því að lýsa furðu minni á að þessi ákveðna viljayfirlýsing fyrrv. ríkisstj. hefur ekki verið framkvæmd.



Herra forseti. Ég vil aðeins taka það fram, að mér er það alveg ljóst, sem hv. 2. þm. Norðurl. e. sagði áðan, að það eru erfiðleikar hjá bæði einstaklingum og fyrirtækjum. En spurningin er, hvað eru lögboðnar greiðslur í þessu sambandi og hvað ekki? Ég tel að ríkisstj. verði í þessu sambandi að taka mið af því, hvaða greiðslur hún hefur heimild til að greiða og á að greiða samkv. lögum og hverjar ekki. Eftir því sem starfsmenn fjmrn. upplýsa mig um hefur þegar verið lokið við að greiða allar þær greiðslur sem heimildir eru til að greiða og lög bjóða að greiddar skuli. Ef það kemur í ljós að eitthvað er ofsagt í þeim fræðum, þá mun ég að sjálfsögðu sjá til þess, að við lögboðnar greiðslur verði staðið. Það fé, sem okkur hv. þm. greinir á um, segir fjmrn. - og ég er sammála því þangað til ég fæ betri upplýsingar - að séu ekki lögboðnar greiðslur, heldur greiðslur umfram lögboðnar heimildir. Ég hef ekki lögbókina hjá mér, en mig minnir að segi í lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins, að verðábyrgð ríkissjóðs vegna útfluttra landbúnaðarafurða skuli nema allt að 10% af samanlögðu heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar á viðkomandi verðlagsári. Þetta hefur ávallt verið framkvæmt þannig, eins og ég lýsti áðan, að gerð hefur verið áætlun um það í upphafi árs, hversu mikið heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar mundi verða og síðan áætluð í fjárlagaafgreiðslu 10% af þeirri upphæð, og sú áætlun hefur verið notuð til þess að styðjast við. Þessi áætlun um heildarverðmæti landbúnaðarframleiðslunnar hefur síðan verið endurskoðuð og verðábyrgðin þá leiðrétt. Eins og ég sagði áðan nemur síðasta endurskoðun Hagstofunnar á samanlögðu heildarframleiðsluverðmæti landbúnaðarins á því verðlagsári, sem lögin segja fyrir um að verðábyrgð ríkissjóðs skuli greidd á, alls 5337 millj. kr. Og samkv. upplýsingum fjmrn. hefur sú upphæð þegar verið greidd úr ríkissjóði og rúmlega það. Það hefur hins vegar gerst oft áður, samkv. upplýsingum þessara sömu embættismanna, að endanlegt uppgjör á slíkri ábyrgð hafi ekki farið fram fyrr en eftir áramót. En slíkt uppgjör, slík endanleg greiðsla hefur nú þegar farið fram samkv. þeim upplýsingum sem mér voru gefnar. Sé það rangt, sé eitthvað eftir af þeirri greiðslu sem lögboðið er að ríkissjóður skuli greiða í þessu sambandi, þá verður það auðvitað greitt fyrir áramót, þannig að hvorki embættismenn fjmrn. né ég hafa gert neina tilraun til þess að stöðva eða tefja þær greiðslur sem ríkissjóður á að borga samkv. lögum í þessu sambandi. Hins vegar gerðist það í fyrra í fyrsta skipti, að á því ári var ákveðið að standa að greiðslum umfram þetta, að taka raunverulega upp flýtigreiðslu á útflutningsuppbótum, þ.e. að greiða útflutningsuppbætur af framleiðslu fyrstu fjögurra mánaða verðlagsársins, sem ekki áttu að falla í gjalddaga og ekki var lögboðið að greiða fyrr en eftir áramót. Þarna er um að ræða flýtigreiðslu á útflutningsbótum vegna landbúnaðarafurða. Sú till., sem hæstv. þáv. landbrh. flutti 28. des. 1978, var um það, að þessi háttur yrði upp tekinn. Það finnst ekkert í bókun ríkisstj. um að þessi till. hafi verið samþ. Það stendur aðeins að engin aths. hafi verið gerð og að landbrh. muni vinna að framgangi málsins í samráði við fjmrh. En við skulum ekki deila um það, hvort þetta er samþykki eða ekki. Meginatriði málsins er það, að í sjálfri till. - sem við getum skoðað sem samþykkta - stendur að samkv. þessu verði sérstaklega gert ráð fyrir því við fjárlagagerð, að fé sé fyrir hendi til þess að greiða megi þessa flýtigreiðslu sem er umfram það sem verðábyrgð í lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins segir. Það er alveg ljóst, að fyrir því var ekki gert ráð við fjárlagaafgreiðslu á síðasta Alþ. né heldur var því spáð í fjárlagafrv., sem lagt var fram á Alþ. í okt., að þetta ætti að gera vegna framleiðslu næsta árs. Í yfirstandandi fjárl. og einnig í því fjárlagafrv. var aðeins miðað við að greiða útflutningsbætur vegna framleiðslu viðkomandi verðlagsárs og ekkert fram yfir það, þannig að eigi þessi samþykkt, sem menn ræða um frá 28. des., að gilda, þá yrði samkv. henni að gera ráð fyrir því í fjárl. að svo færi. Það hefur hins vegar ekki verið gert og það er talið afdráttarlaust taka af öll tvímæli um það, að mögulegt sé að veita þetta fé úr ríkissjóði án samþykkis Alþingis, þannig að enn held ég að það sé alveg ljóst, að allar þær greiðslur, sem lögboðnar eru vegna verðábyrgðar á útflutningi landbúnaðarafurða á þessu ári, hafi verið greiddar og rúmlega það. En ég tek það aftur fram, að ef það reynist ekki rétt, ég þarf að skoða málið nánar en mér hefur gefist tími til, mun ég að sjálfsögðu láta greiða það sem á vantar, vegna þess að við höfum ekki í fjmrn. neitað að greiða lögboðin framlög og á slíkum greiðslum hefur ekki staðið. En við höfum hins vegar verið mjög aðhaldssamir um útgjöld úr ríkissjóði sem ekki eru lagalegar heimildir fyrir. Í öðru lagi er löngu búið að ljúka þeim skilum á niðurgreiðslum, sem Alþ. samþykkti við fjárlagaafgreiðslu á s.l. vetri, svo og öllum þeim greiðslum á aukafjárveitingum, sem fyrrv. ríkisstj. hefur samþykkt. Samanlögð fjárhæð aukafjárveitinga og heimilda Alþingis til niðurgreiðslna nemur 19.2 milljörðum kr. Þegar hafa verið greiddir 20.9 milljarðar kr. eða allveruleg fjárhæð fram yfir það sem nemur heimild Alþingis í fjárl. og samþykktum aukafjárveitingum af hálfu ríkisstj. Til viðbótar hafa hins vegar verið lagðir fram reikningar nú fyrir nokkrum dögum upp á 1700 millj. kr. Það er 1700 millj. kr. meira en þegar hefur verið greitt, sem er 1400 millj. kr. meira en nemur heimildum, sem Alþ. hefur veitt, og heimildum, sem samþykktar hafa verið af ríkisstj. Ég tel að mig skorti heimild til þess að greiða slíkt fé úr ríkissjóði, enda ekki lögbundið. Ég tel að mig skorti heimild til þess að greiða það fé nema til komi annað af tvennu: að Alþ. samþykki slíka heimild ellegar þá að ríkisstj. samþykki slíka aukafjárveitingu. Hitt er aftur á móti alveg ljóst, að þegar mönnum er úthlutað ákveðinni fjárhæð á fjárl., sem ekki er bundin við einhverja tiltekna prósentutölu, ekki lögbundið framlag, þá verða menn auðvitað að miða sínar athafnir við að þeir fái þetta fé til ráðstöfunar sem Alþ. ákvarðar, en ekki einhverja aðra miklu hærri upphæð. Ég tel því að bæði fyrrv. og núv. ríkisstj. hafi allríflega gert með því að taka á sig ábyrgð á því að fara 1800 millj. kr. samtals fram úr fjárl., fram úr þeim heimildum sem Alþ. veitir ríkisstj. til fjárframlaga í fjárl. Ég tel að það liggi alveg ljóst fyrir, og ég tel það mjög varhugavert á þessum verðbólgutímum, þegar menn eru að reyna með öllum ráðum að hamla gegn stórfelldum hallarekstri á ríkissjóði, sem hlýtur að hafa í för með sér stórhækkaða skattbyrði á allan almenning í landinu, - þá tel ég mjög varhugavert af stjórnvöldum að fara í greiðslum úr ríkissjóði mörgum milljörðum fram yfir það sem Alþ. heimilar, ekki síst þegar um er að ræða framlög sem ekki eru ákvörðuð af öðrum lögum og er ætlast til af Alþ., þegar fjárlög eru samþykkt, að ríkisstj. standi við og greiði hvorki krónu minna né krónu meira.



Ég vil ítreka þá ósk, sem ég bar fram í upphafi, að umr. um þetta efni utan dagskrár verði sem allra stystar, og vonast til að þeir, sem eiga eftir að tala, taki tillit til þess.



Herra forseti. Ég skal reyna að verða við ósk forseta um að verða mjög stuttorður, þó að tilefni hafi gefist til, bæði frá hendi ráðh. og fyrirspyrjanda, að tala nokkuð langt mál um þetta. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. að því, hvort eigi að leggja til grundvallar fjárveitingu samkv. fjárl. vegna niðurgreiðslna og útflutningsuppbóta eða hvort eigi að standa við samþykktir um niðurgreiðslu á einingu, eins og ákveðið var að gera í ríkisstj. og lagt er til grundvallar fjárlagafrv. Í fjárlagafrv., sem Tómas Árnason lagði fram fyrir kosningar, fylgir sundurliðuð áætlun um niðurgreiðslur á vöruverði. M.a. er áætlað að sölumagn dilkakjöts 8900 tonn og niðurgreiðsla á einingu miðað við júlí er 669 kr. Ársútgjöld vegna niðurgreiðslu á dilkakjöti eru áætluð 5820 millj. Ber þá að líta svo á, að þegar búið er að selja 8900 tonn af dilkakjöti sé niðurgreiðslum hætt samkv. þessum skilningi núv. hæstv. fjmrh.? Þetta er þá alveg nýr skilningur. Hér er farið eftir þeim niðurgreiðslum á einingu sem ákveðnar eru við gerð fjárl. eða af ríkjandi ríkisstj., og við það verður auðvitað að standa. Annars er komið í bakið á þessari atvinnugrein og þeim sem hér hafa hagsmuna að gæta. Í fjárlagafrv. núv. fjmrh. eru niðurgreiðslur lækkaðar frá frv. fyrrv. fjmrh. sem nemur 2020 millj. eða úr 23 000 millj. í 20 980 millj. og skýringin, sem gefin er á því í fjárlagafrv., er að fyrirhugaðar hækkanir niðurgreiðslna á árinu 1980 eru felldar niður. Í þeirri miklu verðbólgu, sem hér er, eru þessar niðurgreiðslur felldar niður. Nú er ég ekki að gagnrýna það, að niðurgreiðslur séu lækkaðar. Ég hef talið að að mörgu leyti hafi verið gengið allt of langt í þeim efnum. En ég tel að á meðan niðurgreiðslur eru í gildi og þær eru ákveðnar á einingu beri ríkissjóði að standa við þær, en ekki sé hægt að segja, þegar komið er í ákveðið magn: Hingað og ekki lengra, nú stoppum við. Út af því, sem hv. 2. þm. Norðurl. e. sagði - og beindi þá orðum sínum til formanns Sjálfstfl., hann væri ábyrgðarmaður þessarar ríkisstj. - vil ég nú leyfa mér fyrir hönd Sjálfstfl. alls að lýsa því yfir, að Sjálfstfl. ber enga ábyrgð á þessari ríkisstj., veitir henni ekki hlutleysi og því síður stuðning. Ábyrgðarmaður þessarar ríkisstj. er forseti Íslands. Hún situr á hans ábyrgð, og það hélt ég að jafnkunnugur maður þingmálum og hv. 2. þm. Norðurl. e. vissi: Hins vegar eru gælur miklar á milli þess flokks, sem nú situr í ríkisstj., og flokks hv. þm., því það hefur ekki verið hægt að koma hnífnum þar á milli síðustu vikurnar eins og allir vita. Formaður Framsfl. hefur verið sitt á hvað til vinstri eða hægri við þessa kratahlið undanfarnar vikur, og hágrátandi kom hann fram í hádegissjónvarpi í dag, þar sem hann telur að það séu blikur á lofti að þetta kærleiksheimili geti haldið áfram. 
            



Herra forseti. Ég ætla ekki í þeim fáu orðum, sem ég segi hér við þessa umr., að blanda mér í deilur stuðningsmanna ríkisstj. sem sprakk í haust. Ég held þeir þurfi að gera upp sín mál um það, hvernig þeir hafa gengið frá málum til fjárlagaafgreiðslu og til afgreiðslu og útborgunar fyrir fjmrh. Ég ætla ekki að blanda mér í það. Hitt er vitanlegt öllum, sem hafa lítið til landbúnaðarins á þessu ári, að þar eru erfiðleikar fyrir dyrum hjá fjölda bænda og það svo; að Framleiðsluráð hefur orðið að leggja þann skatt á bændur að þeir fái ekki borgað fyrir framleiðslu s.l. árs svo að nemur milljörðum kr. Það hefur þegar verið innheimt, eins og kunnugt er. Ég er ekki að áfellast Framleiðsluráð fyrir þetta, þetta var þess eina vörn, fyrst og fremst vegna þess að ég tel og get fært á það sönnur að fyrrv. ríkisstj. vann slælega að þessum málum fyrir landbúnaðinn og því er komið sem komið er. Ég segi, að það hafi verið unnið slælega að þessum málum, og styð það þeim rökum að á s.l. sumri, mig minnir að það væri 5. júní, skipaði fyrrv, landbrh. nefnd sem var skipuð fulltrúum frá öllum þingflokkunum og frá Stéttarsambandi bænda og frá Búnaðarfélagi Íslands. Hún átti að gera till. um hvernig komið yrði til móts við bændur í þeim erfiðleikum, sem stöfuðu frá vöntun útflutningsbóta, og erfiðleikum með sölu búvörunnar. Meiri hl. þessarar nefndar, sem í voru fulltrúar þriggja flokka, Framsfl., Sjálfstfl. og Alþb., komst að þeirri niðurstöðu, að hún lagði til að ríkisstj. legði fram fé til að bæta bændum það tjón, sem þeir hefðu orðið fyrir, að upphæð 3 milljarðar kr. Þessum till. skilaði meiri hl. nefndarinnar til ríkisstj. eða til landbrh. 28. júlí í sumar. En það merkilega gerðist, að ég veit ekki til að þetta nál. og þessar till. nefndarinnar hafi neins staðar verið lagðar fram til þess að koma þeim áfram. Ég veit með fullri vissu að þær voru ekki lagðar fyrir aðalfund Stéttarsambands bænda, því að hann sat ég og veit það þess vegna. Bændur gerðu því enga samþykkt um þessar till. sem nefndin hafði gert. Ég veit ekki til að landbrh. hafi heldur lagt þessar till. fram í ríkisstj., og tel ég það ámælisvert. Ég tel að það, að ekki var farið að þessum tillögum, hafi leitt til þess öngþveitis í fjármálum hjá mörgum bóndanum, sem nú er kunnugt um, og það hafi orðið til þess að magna það öngþveiti. Vegna tilmæla forseta mun ég ekki lengja mál mitt að þessu sinni, en ástæða væri til þess við annað og betra tækifæri að kafa betur ofan í þessi mál.



Herra forseti. Ég verð auðvitað við tilmælum forseta um að segja aðeins örfá orð. Í fyrsta lagi vil ég segja það út af því sem hv. þm. Steinþór Gestsson sagði áðan, að landbrh. gat um þetta í sinni ræðu á Stéttarsambandsfundi bænda, formaðurinn einnig, og ég gaf þar þá yfirlýsingu, að ef það hefðist ekki fram í ríkisstj. að semja um að útvega fjármagn til að endurgreiða bændum verðjöfnunargjaldið, þá yrði frv. lagt fram í byrjun þingsins. Að öðru leyti ætla ég ekki að ræða þetta mál hér, vegna þess að ég má aðeins segja hér örfá orð. Út af ummælum hæstv. fjmrh. vil ég benda á það, að hann upplýsti hér áðan að hann hefði án heimildar greitt 1700 millj. í niðurgreiðslur. Hví getur hann ekki borgað annað eins og hann hefur getað greitt þetta? Ég vil bara spyrja ráðh. Ég held nefnilega að hann hafi verið skyldugur til að borga hvort tveggja, og ég vil taka undir það sem hv. þm. Matthías Bjarnason sagði í því efni, get stytt mál mitt, bara vitnað í ummæli hans að því leyti til. Hins vegar ætla ég að ræða um það á næsta ári, hver ber ábyrgð á þeirri ríkisstj. sem nú situr og hvernig hún er tilkomin. Ég vil svo taka það enn fram og skora á hæstv. ríkisstj. að sjá um það, að vinnslustöðvarnar fái þessar greiðslur í hendur nú fyrir áramót. Þær hafa allar gert ráðstafanir samkv. því að þær fái þetta. Ef það gerist ekki verða þær í vanskilum við ríkissjóð, við sína viðskiptabanka o.s.frv. Ég held að þessar umr, hafi hlotið að opna augu ríkisstj. fyrir því, að ef niðurgreiðslurnar verða ekki inntar af hendi séu það ekkert annað en greiðslusvik blátt áfram. Og það er mjög illt ef ríkið gengur þannig á undan, og það er erfitt a.m.k. að rukka sömu aðila um gjöld og jafnvel söluskatt, en halda fyrir þeim fjármagninu sem ríkið hefur lofað að inna af hendi fyrir þá.



Herra forseti. Mér þykir leitt að þurfa að tefja fundinn með aths., en hún skal vera mjög stutt. Ég verð að lýsa furðu minni á því sem kom fram hjá 2. þm. Suðurl. áðan. Ég veit að hann talar þar þvert um hug sinn, því að hann veit betur. Ég veit að honum er kunnugt um að í þeirri nefnd, sem hann sat í, var ekki samkomulag um hvernig ætti að mæta vanda bænda.

Það var meiri hl.

Það var meiri hl., en fulltrúi eins stjórnarflokksins lagðist þar gegn. Ég vil upplýsa hv. þm. um að tillögum nefndarinnar var samstundis dreift innan ríkisstj. Hins vegar var ekki samkomulag um málið innan ríkisstj. og ekki því unnt að leggja fram tillögur um þessa fjáröflun sem ríkisstj.-mál. Ég vek athygli á að þetta mál hefur þegar komið fram á Alþ. og það reyndar tvisvar, bæði á stutta þinginu í haust og aftur nú, og ég geri fastlega ráð fyrir að innan Alþ. sé meiri hl. fyrir því. Ég tel einungis spilla fyrir framgangi þessa mikilvæga máls þegar svona málflutningur og dylgjur eru hafðar hér í frammi. Ég vil einnig segja við hv. þm., að hann getur litið sér nær ef hann vill leita að erfiðleikum bænda, t.d. til þess dags þegar meiri hl. þm. gekk út.



Herra forseti. Ég ætla ekki að lengja þessar umr. mikið, en ég tel rétt að segja örfá orð vegna þess sem hér hefur fram komið. Mér sýnist að í sambandi við þær greiðslur, sem hér eru til umr., sé fyrst og fremst spurning um vilja, en ekki spurning um lagaheimildir. Ég vil staðfesta það, sem hv. 2. þm. Vestf. sagði áðan frá 28. des. 1978 í sambandi við gerðir ríkisstj., að sú tiltekna gerð, sem hér var vitnað til og samþ., þar sem tveimur ráðh. var falið að ráða fram úr greiðslum vegna útflutningsuppbóta og niðurgreiðslna sem þá voru umfram heimildir, var að vilja ríkisstj. Þannig var haldið á málum í sambandi við bókanir á gerðum ríkisstj., að ef ekki komu fram aths. var á það lítið sem samþykki. Ég get staðfest að þarna var um ríkisstj.- samþykkt að ræða, og ég tel að hæstv. fjmrh. þyrfti ekki að leita langt til að fá staðfestingu á því hjá eigin flokksmönnum. Ég tel það vera ábyrgðarhluta hjá hæstv. fjmrh. að ætla nú að fara að taka upp nýja háttu í sambandi við greiðslur til vinnslustöðva landbúnaðarins vegna niðurgreiðslna, sem ég tel ótvírætt að inna beri af hendi miðað við einingarverð sem samþ. hefur verið og gengið hefur veríð út frá. Og ég vil hér bætast í hóp þeirra sem skora á núv. hæstv. ríkisstj. að standa við þessar greiðslur varðandi það verðlagsár sem nú er hafið, bæði vegna niðurgreiðslna og eins vegna útflutningsuppbóta. Eins og hér hefur komið fram er við margháttaða erfiðleika að etja hjá bændum landsins á þessu ári, og það er ekki rétt að leggja nú til jólahalds með það á samviskunni að breyta fyrirkomulaginu. Ég tel að hæstv. ríkisstj eigi ekki að bæta þar við og auka á erfiðleika. Ég held að menn verði að horfa fram hjá ströngustu lagakrókum þegar um efni sem þetta er að ræða. Mér sýnist líka að staðfest hafi verið í þessum umr. að hæstv. fjmrh. hafi gert það í ýmsum tilvikum. Ég treysti því, að hann endurskoði þá afstöðu sem hér hefur komið fram af hans hálfu varðandi þetta.



Herra forseti. Í hádegisfréttum Ríkisútvarpsins í dag var frá því greint að komin væri upp sú staða að ekki mundi verða flogið t.d. til Ísafjarðar næstu daga, vegna fjárskorts bæði að því er varðaði kaup á eldsneyti á flugvélar svo og, að mér skildist, vegna fjárskorts til þess að hreinsa flugbrautir þar vestra. Að vísu var sagt í þessari frétt að veðurguðirnir væru nú þannig skapi farnir í dag að þeir leyfðu ekki flug á Ísafjörð, en það hefði engu breytt, vegna fjárskorts mundi ekki verða flogið þangað nú. Ég tel þetta mikið alvörumál og tel ástæðu til að fá um það upplýsingar hér á Alþ. hvort sú staða er komin upp sem hér var frá skýrt. Nú er það svo, og ég vænti þess að þm. almennt viti um það, a.m.k. ættu þeir að þekkja það margir hverjir, að t.d. var í síðustu viku ekki flogið til Ísafjarðar í 4 daga vegna óhagstæðs veðurfars. Það kæmi því illa við þennan landshluta ef til viðbótar því kæmi svo stöðvun af manna völdum, vegna þess að ekki hefði verið séð fyrir því að fé væri fyrir hendi til að greiða nauðsynlega aðstöðu vegna flugsins. Ég vil því spyrja hæstv. fjmrh. hvað sé hæft í þeim fregnum sem birtar voru í Ríkisútvarpinu í dag um að flug gæti ekki farið fram með eðlilegum hætti til Ísafjarðar og hugsanlega fleiri staða vegna þess að það vantaði fjármagn til að greiða nauðsynlega þjónustu sem fluginu er samfara.



Herra forseti. Ég vil nú óska eftir því að hæstv. samgrh. verði inni, því að ég ætlaði að beina fsp. minni til hans. Það getur vel verið að sambandið á milli hv. þm., sem var að tala áðan, og fjmrh. sé orðið svo bágborið að þeir þurfi að tala saman úr ræðustól á Alþingi. Ég veit það ekki, það er þeirra mál, og ég kæri mig kollóttan um það. En ég vil spyrja hæstv. samgrh., sem flugmál heyra undir, hvernig á því standi að slíkar fréttir koma og hvort þær hafi við rök að styðjast. Þó að Ísafjörður sé mér kærari en flestir eða allir aðrir staðir, af eðlilegum ástæðum, held ég að það væri alveg sama hvaða staður það væri á landinu, ef fréttir bærust um að þangað væri ekki hægt að fljúga vegna þess að ekki væri hægt að halda gangandi þeim tækjum sem þarf til að halda flugvöllum opnum og annast þjónustu við flugvélar. Við vitum sennilega öll að kerfið er ómanneskjulegt í alla staði. En þó að einhver málaflokkur eða tiltekinn hluti málaflokks fari fram úr þeim áætlunum sem fjmrn. setur getur slíkt ekki gengið út yfir þessa starfsemi, það verður samgrn. eða hvert rn. um sig að sjá um og hafa um samvinnu við fjmrn. Vafalaust er það hér á bak við að þessi starfsemi er komin fram úr áætlun, það þarf ég í raun og veru ekki að spyrja um. En hitt er meira atriði og skiptir öllu máli, að slíkt sem þetta komi ekki fram fyrr og því sé kippt í lag. Ég ætlast til þess af hæstv. samgrh. En ef hann nýtur ekki stuðnings fjmrh. við að kippa því í lag treysti ég ríkisstj. í heild, þó að ég hafi afskaplega takmarkaða trú á henni, að leysa þetta mál svo að haldið verði uppi þjónustu á flugvöllum landsins. - Ég vona að það sé ekki svo komið að ekki megi ganga svo langt að skulda í Seðlabankanum um áramótin og því séu samgöngur stöðvaðar í landinu rétt fyrir jólin.

Fjmrh. (Sighvatur Björgvinsson) Hæstv. forseti. Það er út af fyrir sig ekkert nýtt, eins og við þekkjum allir sem höfum rætt þetta mál a.m.k. til þessa úr þessum ræðustól, að ekki sé flogið frá Reykjavík til Ísafjarðar. Við hófum oft þurft að sæta því, og m.a. er skemmst að minnast kosningabaráttu okkar þremenninganna þar sem við lentum iðulega í slíku. En mér kom á óvart að frétta að ástæðan væri sú, að það skorti fjármuni: Mér var sagt í morgun, að því hefði verið lýst yfir af hálfu Flugfélags Íslands við farþega að ekki væri flugfært til Ísafjarðar vegna veðurs og þó svo flugfært væri mundi ekki vera hægt að fljúga og yrði ekki um neitt flug að ræða fyrir jólin vegna þess að fé vantaði til að hreinsa snjó af flugbrautum og til að hægt væri að viðhafa þann öryggisbúnað sem þarf að viðhafa í sambandi við athugun á lendingarskilyrðum. Þetta kom mér ákaflega á óvart, vegna þess að ég vissi ekki betur en flugmálastjórn ætti allháa fjárveitingu ónotaða frá því sem upphaflega var ráð fyrir gert á fjárlögum og engar óskir höfðu borist fjmrn. um aukafjárveitingar til eins eða neins í sambandi við þessa hluti. Ég spurðist fyrir um það í samgrn., hvort einhver beiðni lægi þar eða það hefði haft einhverjar fréttir af þessu, og svarið var nei. Þeir komu af fjöllum alveg eins og við fjmrn. Athuganir, sem við höfum gert á þessu máli, virðast benda til þess að þarna sé um að ræða stirðleika hjá flugmálastjórn. Ástæðan fyrir því, að þessi frétt hefur verið gefin út, mun víst vera sú, að starfsmaður flugmálastjórnar á Ísafirði hefur þurft að nota fjárfestingarfé - fé sem átti að nota til framkvæmda við flugvöllinn til að kosta rekstur tækjanna sem á flugvellinum eru, og staðan hjá honum mun hafa verið orðin sú í gær eða í dag að hann hafi ekki lengur átt fyrir olíu á þau tæki, sem eiga að ryðja snjó af flugbrautinni, og ekki heldur á þau tæki, sem eiga að prófa bremsuskilyrðin. Ég vil ekkert um það fullyrða hver er ástæðan fyrir samskiptaörðugleikum milli þessa ágæta og valinkunna starfsmanns og flugmálastjórnar, en mér er sagt að svona sé þetta. Ég vil aðeins láta það koma fram, að hér er ekki um fjárskort að ræða. Flugmálastjórn á mjög verulegt fé ónotað af fjárveitingu sinni, sem ekki hefur verið leitað eftir og flugmálastjórn getur hvenær sem er sótt í fjmrn. og til ríkisféhirðis um leið og hún óskar eftir að fá það fé afhent. Ég vil enn fremur taka það fram, að engin erindi hafa borist, hvorki fjmrn. né samgrn., um þetta mál. Hvorugt rn. hafði minnstu hugmynd um málið fyrr en fólk frá Ísafirði bar sig upp um þetta tiltekna mál. Fjmrn. og samgrn. munu hafa samvinnu um að leysa það eftir öðrum leiðum ef ekki tekst að leysa það eftir hinum eðlilegu leiðum í gegnum flugmálastjórn. En sem sé, ég vil endilega taka það fram og leggja á það áherslu, að ástæðan fyrir töfum þessum er ekki fjárskortur, ástæðan er ekki sú að samgrn. hafi ekki sinnt beiðni um fjárveitingu eða aukafjáröflun í þessu skyni. Engin slík beiðni hefur borist samgrn. Ástæðan er ekki heldur sú, að fjmrn. hafi tafið greiðslur. Þvert á móti á flugmálastjórn mjög verulegar greiðslur ónotaðar, sem hún getur sótt í fjmrn. Fjárskortur ætti því ekki að þurfa að tefja að hægt sé að halda uppi eðlilegri flugstarfsemi í landinu og ferðum til Ísafjarðar og annarra staða.



Herra forseti. Vegna fsp. hv. 1. þm. Vestf. vil ég segja til viðbótar við það sem hæstv. fjmrh. sagði, að það var ekki fyrr en kl. eitt í dag að samgrn. vissi um þessa erfiðleika. Flugmálastjóri var á fundi hjá mér kl. hálfeitt og hafði ekki hugmynd um þá. Þarna er því um að ræða sambandsleysi. Vitanlega er ég sammála hv. 1. þm. Vestf. um að slíkt megi ekki koma fyrir, hvorki nú né síðar, að flug stöðvist, allra síst má það koma fyrir rétt fyrir jólin. Að öðru leyti vísa ég í það sem hæstv. fjmrh. sagði. Þetta mál fær auðvitað skjóta lausn.



Herra forseti. Áður en hv. þm. Albert Guðmundsson fer í símann vil ég geta komið upplýsingum á framfæri til hv. þm. Í fyrsta lagi hefur hann annaðhvort misheyrt eða misskilið, ef hann telur að ég hafi sagt hér að atburðir á Ísafjarðarflugvelli stafi af stirðleika starfsmanns flugmálastjórnar þar. Ég sagði það aldrei. Þvert á móti sagði ég að mér virtist af þeim upplýsingum sem ég hefði fengið, að ástæðan væri einhver stirðleiki í kerfi flugmálastjórnar, vegna þess að þessi ágæti starfsmaður hefur neyðst til að nota fé, sem hann átti að hafa í fjárfestingarframkvæmdir, til þess að greiða rekstrarkostnað, borga með olíu og aðrar slíkar vörur, af þeim sökum að ekki hafi gengið nógu greiðlega að koma til hans því fé sem hann átti og á rétt á að fá til þeirrar starfsemi sem fer fram á flugvellinum. Þetta er að sjálfsögðu ekki starfsmanninum að kenna, þvert á móti, heldur hefur hann reynt að mæta þessum örðugleikum með því eina ráði sem hann á tiltækt, þ.e.a.s. að nota það fé, sem áætlað var til fjárfestingar á flugvellinum, til þess að greiða rekstrarkostnað. Þetta eru þær upplýsingar sem mér eru gefnar, og hv. þm. Albert Guðmundsson ætti að geta gengið sjálfur úr skugga um það. Í öðru lagi, hv. þm., áður en þú gengur úr salnum, væri gott að kynna sér það, að í hverjum mánuði eru ríkisstofnunum sendar upplýsingar um stöðu þeirra við ríkissjóð og hvað þær hafa notað af þeim fjárveitingum sem Alþ. hefur samþ. til þeirra. Ég verð að harma ef það getur gerst, að forustumenn ríkisstofnana viti ekki hvernig staða stofnana þeirra er hjá ríkissjóði. Mér finnst það ansi hart ef fjmrn. á að fara að hnippa í menn, sérstaklega forstöðumenn ríkisstofnana, til að segja þeim frá því að þeir séu ekki búnir að nota þá fjárupphæð sem Alþ. hefur ákveðið að heimila þeim m.a. til rekstrar stofnana sinna. Það er ekki verkefni fjmrn. eða ríkisstj. að standa þannig vaktirnar fyrir forstöðumenn ríkisstofnana. Það eina, sem ég upplýsti og vona að hv. alþm. Albert Guðmundsson hafi tekið eftir, og finnst ástæðulaust að hv. þm. hlaupi í símann til þess að ræða við flugmálastjóra áður en hann heyrir þá skýringu mína, er að eins og sakir standa á flugmálastjórn allverulega ónotaða fjárveitingu í ríkissjóði af því fé sem Alþ. áætlaði til flugmálastjórnar á fjárl. Það verður hins vegar að sjálfsögðu að vera viðfangsefni flugmálastjórnar hvað við þetta fé er gert. Það kemur mér mjög spánskt fyrir sjónir ef flugmálastjórn og flugráð veit ekki af þessu, því að slíkar upplýsingar eiga þeir aðilar að fá mánaðarlega frá fjmrn. Hafi þessir aðilar ekki vitneskju um þetta er vonandi við aðra að sakast en fjmrn. Ég vil sem sé láta það koma fram, að ástæðan fyrir töfum á Ísafjarðarflugi í morgun er ekki fjárþröng flugmálastjórnar. Flugmálastjórn á enn eftir allverulegt fé ónotað af fjárveitingu sinni. Ætli það sé ekki best að hv. þm. spyrji kollega sína í flugráði eða starfsmenn að því? Ætli þeir ættu ekki að vita það manna best? Það er stutt síðan þeir fengu mánaðarlegt uppgjör sitt þannig að þeir ættu að geta vitað það með einföldum samanburði. Þetta hefur ekki heldur gerst vegna þess að fjmrn. hafi neitað greiðslum né heldur vegna þess að samgrn. hafi dregið að senda aukafjárveitingarbeiðni um þessi mál. Það hefur ekki þurft á neinu slíku að halda vegna þess að fé er fyrir hendi í ríkissjóði sem flugmálastjórn á heimtingu á að fá. Ég fullyrði a.m.k. að það fé nægi í mjög langan tíma á mjög margar bifreiðar af því tagi sem hér er um að ræða.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég þakka hæstv. fjmrh. og samgrh. líka fyrir þær upplýsingar sem hér hafa komið fram vegna þessa. Ég lít svo á að hér með sé málið leyst, ef fjármunir eru fyrir hendi og ekkert þarf að gera nema nálgast þá. En þarna fer eitthvað milli mála. Ég varð á undan hv. þm. Albert Guðmundssyni. Ég talaði við flugmálastjóra áðan, - áður en málið kom hér á dagskrá. Ég varð á undan flugráðsmanninum sjálfum að afla mér upplýsinga. Flugmálastjóri segir að það, sem upp hafi komið vestra, sé vegna fjárskorts, búið sé að nota þær heimildir sem þeir töldu sig hafa. Ég tel að nauðsynlegt sé að þetta komi hér fram og í áframhaldi af því verði upplýst hvað rétt er í málinu, því að ég tel nauðsynlegt í þessu máli sem öðrum að hið rétta sjái dagsins ljós. - En ég vænti þess sem sagt að þetta mál sé hér með úr sögunni í ljósi þeirra upplýsinga sem komið hafa fram. Aðeins örfá orð að lokum. Ég veit að hv. 1. þm. Vestf. er kærleiksríkur maður á margan hátt og hann ann jafnt sínum flokksbræðrum og systrum mikils kærleika og hinum sem utan þess flokks standa. En aðeins svona undir jólafríið beini ég því til hans að hann eyði öllum áhyggjum sínum, a.m.k. yfir jólahelgina, varðandi það að stirður samgangur sé milli okkar krata eins og málum er háttað í dag. Hann þarf, að ég hygg, á því að halda að beina frekari kærleikskröftum að því að bæta samganginn innan eigin vébanda og herbúða. Hann getur firrt sig því að hafa áhyggjur af okkur hinum.



Herra forseti. Ég hef engar áhyggjur af samgönguerfiðleikum í krataflokknum og engar áhyggjur heldur af því, í hvaða flokki hv. þm. lendir eftir áramótin. Ég geri ekki ráð fyrir að hann muni standa lengi við í sama flokki, því að það er flug sem aldrei bregst. Ég ætla svo að snúa mér aftur að alvarlegri hlið þessa máls. Ég tel að hér rekist hvað á annars horn. Fjmrh. segir að nógir peningar séu til, flugmálastjóri segir að engir peningar séu til, samgrn. veit ekkert um það, það hefur engin beiðni komið um aukafjárveitingu. En sannleikur málsins er sá, að þarna vantar peninga til að greiða nauðsynlegustu hluti svo að halda megi uppi þjónustu. Það er höfuðatriði málsins að eyða og koma í veg fyrir samgönguerfiðleika innan flugmálastjórnarinnar. Það á ekki við aðra flugvelli. En það er fyrsta skilyrðið að þeim sé rutt úr vegi, að góðar og greiðar samgöngur verði innan flugmálastjórnarinnar og til samgrn. Ég vænti þess, að hæstv. samgrh. kynni sér til hlítar þetta mál, því að svona á ekki að geta komið fyrir, - ég veit að hann er mér alveg sammála um það, - og gefi svo okkur, sem hér spyrjum um þetta, skýrslu um hvernig á þessu stóð og hvað hafi verið í vegi. Læt ég svo útrætt um það.



Herra forseti. Fyrir svona stundarfjórðungi var þetta mál við það sama á Ísafirði. Það, sem skiptir máli, er að sjálfsögðu hvernig málið stendur þar, en ekki hvað menn gera sér til skemmtunar hér í þinginu. Ég ætla fjmrh. og samgrh. báða það ábyrga að þeir geri sér grein fyrir því, að ekki er nema um örfáa daga að ræða í þessu sambandi og þetta mál þolir ekki bið til kvölds. Það er með Ísafjarðarflugvöll eins og fleiri flugvelli á þessu landi, að ekki er alltaf hægt að fljúga á þá, jafnvel þó að þeir séu auðir. Hins vegar þykir mér að í þessum ræðustól hafi komið fram það mikið af dylgjum í sambandi við þetta mál, að ekki verði undan því skotist að beina þeim ákveðnu tilmælum til samgrh. að hann gefi skýrslu um hver var hin raunverulega ástæða fyrir því, að ekki var mokað af vellinum, ef hún er ekki sú sem fram hefur komið, þ.e.a.s. fjármagnsskortur.



Herra forseti. Ég verð því miður að hryggja hæstv. ráðh. með því, að ég hef ekki náð símasambandi við flugmálastjóra. Hann er eflaust að ræða þetta mál. Hann er staddur í skrifstofu Flugleiða. En mér þykir vænt um að hv. 6. landsk. þm. hefur náð sambandi við flugmálastjóra á undan mér og fengið það staðfest, sem ég hélt fram áðan, að það væri skortur á peningum hjá flugmálastjórn. Ég vona að ráðh. trúi flokksbróður sínum betur en mér, þó að hann sé ekki búinn að vera samstarfsmaður hans mjög lengi. Að sjálfsögðu standa málin illa á Ísafirði og við getum allir verið vissir um að þetta er ekkert gamanmál og síst af öllu rætt hér sem gamanmál, eins og kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni. Ástandið í flugmálum er mjög alvarlegt um land allt. Þetta er eitt sýnishorn af því, hvað það getur komið sér illa fyrir sveitarfélögin og landshlutana þegar flugvellir lokast vegna skorts á peningum, eins og hér á sér stað að mati flugmálastjórnar. Ég vil ítreka, til þess að það sé rétt með farið, að ég óska eftir að fá staðfest að flugmálastjóri geti farið til ríkisféhirðis og sótt fé og þá hvað mikið. Hæstv. fjmrh. sagði að það mundi nægja til þess verkefnis, sem lægi fyrir á Ísafirði, og miklu meira, en gat ekki um upphæðina. Hvað það snertir að ég hafi ekki vitað um þetta mál, þá var ég ekki við útvarp í hádeginu. Mér skilst að þessi frétt hafi fyrst komið fram í hádeginu. Það var ekki vitað um þetta í gær þegar flugráðsfundur var haldinn. Það er nú svo, að þótt ég sé flugráðsmaður veit ég ekki fyrir fram hvenær flugmál koma hér á dagskrá yfirleitt, hvað þá þegar þau skella á utan dagskrár. Hefðum við haft tækifæri til þess að afla okkur upplýsinga og fá þá skriflega skýrslu frá flugmálastjóra um þessi mál hefði ég að sjálfsögðu verið betur búinn í þessum umr. En flugmálin eru í lamasessi, það vantar fé. Ég bið ykkur um að taka þá meira mark á óskum flugmálastjórnar við gerð fjárlaga nú en þið hafið hingað til gert, hv. alþm.

Fjmrh. (Sighvatur Björgvinsson) Hæstv. forseti. Það eru aðeins nokkrar setningar. Það er ákaflega ákjósanlegt fyrir ríkisstofnanir, sem hafa sértekjur, að þeim sé ljóst hverjar þær tekjur eru. Ég held að það standi öðrum nær en mér að fræða hv. þm. Albert Guðmundsson um það. En ef hann liti á þær tekjur sem flugmálastjórn hefur frá ICAO, Alþjóðaflugmálastofnuninni, og áttaði sig á því, að þær tekjur eru greiddar í erlendum gjaldeyri, spyrðist síðan fyrir um hvað gengisbreytingar á þeim gjaldeyristekjum hefðu haft mikinn tekjuauka fyrir flugmálastjórn í för með sér, væri hann e.t.v. svolítið nær um það hvaða fé flugráð hefur til ráðstöfunar, sem honum virðist ekki vera ljóst. Það er líka ánægjulegt þegar ríkisstofnanir eru svo vel settar að þær gera sér ekki ljóst hversu mikla peninga þær hafa undir höndum.



Herra forseti. Ég var að sleppa símanum eftir viðtal við Agnar Kofoed-Hansen. Hann tjáir mér að þeir hafi fengið allt sitt rekstrarfé og allt sitt framkvæmdafé sem um hafi verið að ræða, búið sé að semja við bankastofnanir á Egilsstöðum gagnvart opnun flugvallarins þar, hins vegar sé óvíst með alla aðra flugvelli, vegna þess að þeir hafi verið að safna skuldum að undanförnu. Jafnframt sagði hann að það væri ekkert sambandsleysi innan stofnunarinnar við starfsmenn, hann hefði seinast í gær átt samtal í tengslum við þetta. Ég vænti þess, að í ljósi þess, sem hér er sagt, verði tekið á þessu máli. Það liggur alveg ljóst fyrir að fjármagnsskortur veldur því að brugðist hefur að halda flugvellinum á Ísafirði opnum.



Herra forseti. Fjh.og viðskn. hefur fjallað um frv. til l. um álag á ferðagjaldeyri, 4. mál Ed. Meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt, þ.e.a.s. fulltrúar Framsfl., Alþb. og Alþfl. í hv. n., en minni hl., fulltrúar Sjálfstfl. í hv. þn., leggur til að frv. verði fellt. Hér er um að ræða 10% álag á ferðagjaldeyri sem lagt var á samkv. lögum um kjaramál, nr. 121/1978, en var tímabundið, náði aðeins til ársloka 1979. Í áætlunum er gert ráð fyrir, að ríkissjóður þurfi á þessum tekjum að halda fyrir næsta ár, og þess vegna hefur hæstv. ríkisstj. flutt það frv. sem hér liggur fyrir. Meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 71 erum við hv. 3. þm. Reykv. andvígir þessu frv. eins og öðrum skattaálagningarfrv. fyrri vinstri stjórnar sem núv, hæstv. ríkisstj. er að framlengja.

Fjmrh. (Sighvatur Björgvinsson) Hæstv. forseti. Eins og kunnugt er er stefnt að því að þing komi saman aftur 8. jan., m.a. til þess að ljúka umfjöllun um tvö frv. varðandi skattamál sem fyrir hafa verið lögð í deildum þingsins, frv. um tekjuskatt og frv. varðandi útsvör o.fl. Svo háttar til með þetta mál að því þyrfti að breyta ef samþ. yrði það frv. um tekjustofna sveitarfélaga sem hér er til meðferðar. Ég sé því ekki ástæðu til að afgreiða nú það mál sem hér er til meðferðar, tel eðlilegast að það yrði athugað jafnhliða því sem gengið yrði til þess verks strax eftir áramótin að fjalla um þau tvö frv. sem ég nefndi áðan. Ég óska því eftir að sú n., sem með málið hefur að gera heilbr.- og trn. þessarar hv. d., búi sig undir að vinna að því fljótlega eftir nýárið að samræma frv., sem hér er til umr., afgreiðslu frv. um tekjustofna sveitarfélaga sem er til meðferðar á hinu háa Alþingi. Ég tel ekki ástæðu til að þetta mál gangi til atkvgr. við 3. umr. fyrir jól.