Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Fyrirspurn þessi er tilkomin vegna þess að á síðasta þingi var samhljóða samþykkt þál. um að vísa til ríkisstjórnarinnar tillögu um fjárveitingu til varðveislu báta og skipa. Forsaga málsins var sú að við fimm þingmenn fluttum frv. um að Þróunarsjóði sjávarútvegsins væri falið það hlutverk að styrkja varðveislu gamalla báta og skipa þar sem minja- eða byggðasöfn og sjóminjasöfn hefðu tekið skip til varðveislu frá árinu 1990 en eins og menn þekkja úr sögunni tók Þróunarsjóður við hlutverki úreldingarsjóðsins sem stóð fyrir því á árunum frá 1990 að styrkja útgerðarmenn til úreldingar fiskiskipa. Því miður var stundum gengið þar svolítið harkalega til verks og skip hugsanlega eyðilögð sem hefðu haft varðveislugildi. Tillagan gekk einfaldlega út á að Þróunarsjóðurinn tæki að sér það hlutverk til viðbótar því sem hann hafði haft áður að varðveita skip sem hefðu sögulegt gildi og til þess væru markaðir ákveðnir tekjustofnar. Rétt er að geta þess í þessu sambandi að í Þróunarsjóðinn hafa komið inn fjármunir sem áður var búið að afskrifa. Ég hef ekki upplýsingar fyrir síðasta ár en þrjú árin þar á undan nam þessi bakreikningur af fé sem áður hafði verið afskrifað í Þróunarsjóðnum tæpum 700 millj. kr., 695 millj. ef ég man rétt. Mest var þetta fé sem hafði áður verið í svokallaðri atvinnutryggingardeild og menn höfðu talið afskrifað en hafði síðan verið greitt upp, m.a. við sameiningar fyrirtækja í sjávarútvegi. Þessi tillaga var samþykkt og því spyr ég: Hvað líður framkvæmd þingsályktunar um varðveislu báta og skipa frá 9. maí í vor þar sem ríkisstjórninni var falið að undirbúa tillögur um hvernig staðið skuli að varðveislu gamalla skipa og báta sem eru mikilsverðar minjar um atvinnu- og byggðasögu? Í nefndarálitinu frá sjútvn. voru tilmæli um það að málinu yrði lokið á þessu ári. Ég beini fyrirspurninni til hæstv. forsrh.

Herra forseti. Hv. fyrirspyrjandi spyr hvað líði framkvæmd ályktunar Alþingis frá síðasta þingi um varðveislu báta og skipa. Ályktunin er reyndar frá 9. maí, þ.e. seint á síðasta þingi. Það er því stutt liðið frá því að ályktunin var samþykkt. Tillagan hefur fengið þá hefðbundnu meðferð og afgreiðslu í stjórnsýslunni að forsrn. hefur falið menntmrn. meðferð og framkvæmd hennar. Ég geri ráð fyrir því að ályktunin fái þá meðferð sem henni ber og í anda þeirrar tillögu sem samþykkt var í því ráðuneyti og er ekki í vafa um að ráðuneytið leysi vel úr því verkefni sem því hefur verið falið. Það kom fram á dögunum í svari við fyrirspurn um meðferð þáltill. fyrr í haust að forsrn. mun láta þinginu héðan af í té árlega skýrslu um meðferð og framkvæmd ályktana Alþingis. Eins og ég gat um á þeim tíma er heppilegt að slíkar skýrslur næðu til ályktana Alþingis frá næstliðnu þingi þar á undan. Þannig ætti að gefast ráðrúm til að efna það sem til er ætlast í þáltill. og um leið hægt að gera því greinargóð skil hver framvinda viðkomandi máls hefur orðið. Ég vænti þess því að geta gefið yfirlit um um hver árangur tillögunnar hefur orðið við þá greinargerð. Að vísu kemur fram í þeirri ályktun eða reyndar í greinargerð ályktunarinnar sem hv. fyrirspyrjandi spyr um að æskilegt sé að hraða meðferð málsins. Ég tel að málið sé út af fyrir sig í eðlilegum gangi þrátt fyrir þessar ábendingar í greinargerðinni. Ég tel að málið sé komið í eðlilegan farveg og muni væntanlega fá málefnalega og góða meðferð sem hægt verður að greina frá í fyllingu tímans.

Hæstv. forseti. Ég tel að þessum málum liggi mikið á. Enn þá fleiri slys eru að verða. Það eru ýmsir bátar og skip, sérstaklega trébátar, sem er verið að farga. Það er mjög nauðsynlegt að komið verði einhverju skikki á þessa hluti og að möguleikar verði fyrir hendi til að styðja við bakið á þeim sem vilja leggja það á sig, t.d. einstaklinga, að viðhalda slíkum skipum. Ég legg mikla áherslu á að þessu verði fylgt eftir. Nefndin gat þess eins og hæstv. ráðherra sagði áðan í greinargerð sinni að hún teldi að þetta þyrfti að leggja fram núna í haust. Ég lýsi yfir vonbrigðum mínum með að það skuli ekki hafa tekist en vona svo sannarlega að menn láti þá hendur standa fram úr ermum og komi með tillöguna sem allra fyrst til Alþingis.

Herra forseti. Hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson hefur hreyft ákaflega mikilsverðu máli sem er um varðveislu gamalla skipa og báta. Hér á árum áður var því miður fargað mjög mörgum skipum sem höfðu mjög miklar minningar úr atvinnusögu okkar Íslendinga. Mörg þessara skipa urðu eldinum að bráð og var mjög vinsælt á árum áður að taka þau í áramótabrennur. Mörgum skipum hefur verið forðað frá því að fara á áramótabrennur og bíða þess að áhugamannafélög og söfn taki þau og geti farið að gera þau upp til þess að forða þeim frá því að grotna niður. Ég vil hvetja hæstv. forsrh. til að beita sér fyrir því að þetta mál fái hraðari meðferð í gegnum stjórnsýsluna en er að gerast því að við höfum ekkert að gera með svona tillögur og svona samþykktir nema peningar fylgi með og peningaúthlutanir þarf til að vernda þessi menningarsögulegu verðmæti.

Herra forseti. Í umsögnum um þetta mál í sjútvn. kom fram að allir þeir sem gáfu umsagnir, sem voru m.a. aðilar frá byggðasöfnum, Þjóðminjasafninu og fleiri áhugamenn um varðveislu skipa, töldu þetta mál mjög brýnt. Reyndar hefur það komið fram í máli hv. þm. Ég held að málið sé í raun og veru þannig vaxið að það þurfi að taka á því mjög fljótlega. Við sjáum það víða sem höfum verið að ferðast um landið að til eru skip sem hafa verið tekin frá til varðveislu sem eru illa farin. Það eru líka til skip á söfnum sem hafa ekki fengist fjármunir til þess að halda við þannig að sómi sé að. Sá úreldingarsjóður sem var settur á laggirnar hafði það hlutverk að úrelda skip. Við gerðum tillögu um að hlutverki hans yrði snúið við að þessu leyti til varðveislu þeirra skipa sem menn teldu mikil menningarverðmæti í. Þess vegna vona ég fastlega að þau svör sem hæstv. forsrh. gaf merki að málinu verði þá hraðað inn í þingið þegar í upphafi næsta árs þannig að okkur takist að ljúka því á vorþinginu.

Herra forseti. Ég hef fullan skilning á því að þetta er hið mikilvægasta mál og hluti af sögu okkar. Við vorum reyndar að rifja það upp hér, hæstv. utanrrh. og ég, að við áttum einmitt samstarf um það á sínum tíma þegar hann var sjútvrh. og ég borgarstjóri að bjarga einu slíku skipi, Aðalbjörginni sem var síðan sett upp í Árbæjarsafn og á síðan að hverfa á hafnarsvæði á nýjan leik. Þetta er stór hluti af sögu okkar. En við skulum gera okkur grein fyrir því líka að þetta er heilmikið mál. Við þekkjum vandamálin á Akranesi. Þar er hið merka skip, kútterinn. Menn eiga í erfiðleikum með hann þó að hann sé varðveittur þar. Þetta er heilmikið mál því það er ekkert auðvelt að varðveita þessi skip úti. Þau þarf helst að varðveita við réttar aðstæður, rétt rakastig og slíkt. Þetta er heilmikill kostnaður þannig að við verðum að fara í þetta af festu og alvöru en jafnframt með gát. En ég ítreka að ekki stendur annað til en reyna að afgreiða þetta mál fljótt og vel en það þarf líka að undirbyggjast vel.

Herra forseti. Á stríðsárunum og við komu varnarliðsins á Keflavíkurflugvöll var tekið eignarnámi mikið land á Suðurnesjum undir starfsemi hersins. Þessi landsvæði hafa verið kölluð varnarsvæði. Með minnkandi umsvifum varnarliðsins hefur þó nokkru landi verið skilað til baka og hefur utanrrn. leigt það til sveitarfélaganna. Eitt af þessum svæðum er svokallað neðra Nickel-svæði í Reykjanesbæ. Þetta svæði hefur ekki verið notað af varnarliðinu síðan á 9. áratugnum eða eftir að tankasvæðið var flutt í Helguvík. Allt frá þessum tíma hefur Njarðvíkurbær og síðan Reykjanesbær sóst eftir þessu svæði undir byggingarland enda í miðju bæjarfélaginu og því mjög verðmætt. Þarna er talið pláss undir 410 íbúðir eða 1.200--1.500 manna byggð og 8 hektarar undir iðnaðar- og verslunarrekstur. Mjög hefur dregist að ganga frá þessu máli af ýmsum ástæðum en fyrst og fremst vegna krafna um hreinsun svæðisins. Í sumar var tilkynnt af utanrrn. að þetta mál væri komið í höfn og bæjarfulltrúi Reykjanesbæjar sagði frá málinu í fjölmiðlum. Þá var fyrirliggjandi samningur til undirritunar og var hreinsun alls svæðisins talin kosta um 62 millj. kr. og yrði viðráðanlegur innan leiguverðs sem Reykjanesbær mundi taka fyrir leigu á lóðum til þess að hreinsa svæðið. Samkvæmt upplýsingum mínum hafa nýjar kostnaðaráætlanir um hreinsunina stöðvað málið enn eina ferðina og ekkert gerst í því síðan. Ekki fer á milli mála að það er á verksviði utanrrn. að ganga frá þessu máli. Þá er ekki aðeins átt við samninga heldur einnig kostnað vegna þeirra og þá hugsanlega endurkröfu á varnarliðið. Ljóst er að langvarandi tafir á skilum á þessu landi hamlar mjög allri uppbyggingu á skipulagi í Reykjanesbæ. Sem dæmi um það má taka að Reykjaneshöllin er byggð fast upp að girðingunni umhverfis Nickel-svæðið, einnig íbúðarhús og íbúðargötur enda við girðingarnetið. Til eru dæmi um að hluti lóða séu innan girðingar og afhendist síðar. Þess vegna spyr ég einnig um hvort hægt sé að skila landinu í áföngum. Að áliti skipulagsyfirvalda í Reykjanesbæ losaði það mjög um pressuna ef nyrðri helmingur svæðisins yrði afgreiddur strax. Með því losnuðu 8--9 hektarar þess lands sem ráð var fyrir gert undir íbúðabyggð og það bætti einnig við nokkru landi til iðnaðar og verslunarreksturs sem og nýtingu lands utan núverandi girðingar. Þessi hugmynd er aðeins lögð fram ef hún yrði til að auðvelda lausn málsins. Herra forseti. Ég ber því upp eftirfarandi spurningar til hæstv. utanrrh.: 1. Er ráðherra kunnugt um áætlaðan kostnað við hreinsun neðra Nickel-svæðisins svo að landið verði byggingarhæft? 2. Hversu mikið fé hefur ráðuneytið fengið frá varnarliðinu eða öðrum til hreinsunar svæðisins? 3. Hefur ráðuneytið veitt Reykjanesbæ eða öðrum fé til hreinsunar svæðisins, og þá hve mikið, eða eru áform um slíkt? 4. Kemur til greina að afhenda Reykjanesbæ svæðið í áföngum?

Herra forseti. Fyrir liggur að varnarliðið hefur ekki frekari not fyrir neðra Nickel-svæðið. Eins og kom fram hjá hv. fyrirspyrjanda er svæðið helsta byggingarland Reykjanesbæjar og eðlilega er mikill áhugi þar á bæ fyrir að nýta svæðið sem byggingarland. Bandaríkjamenn hafa hins vegar ekki formlega skilað neðra Nickel-svæðinu til íslenskra stjórnvalda og er svæðið því enn varnarsvæði. Af hálfu ráðuneytisins hefur verið lögð áhersla á að svæðið verði nothæft eins fljótt og unnt er. Að mörgu er að hyggja þegar að skilun varnarsvæða kemur. Ganga þarf frá svæðinu þannig að það samrýmist hagsmunum varnarliðisins og viðtakanda, þ.e. íslenska ríkinu. Við höfum lagt á það áherslu að gengið verði úr skugga um hvaða mengun sé að finna á svæðinu sem og hvernig taka skuli á því máli. Eins og kunnugt er fór fram ítarleg umhverfisrannsókn sem framkvæmd var af bandarísku ráðgjafarfyrirtæki, sem ég gerði grein fyrir á Alþingi sl. vor, en meginniðurstaða þeirrar rannsóknar var að nokkrir staðir væru á svæðinu þar sem jarðvegsmengun í formi olíuefna, blýs og PCB er fyrir ofan viðmiðunarmörk. Svæðin eru einangruð og er gerð og magn mengandi efna að mati skýrsluhöfunda ekki talið koma í veg fyrir frekar einfalda hreinsun. Heilbrigðiseftirlit Suðurnesja komst að sömu niðurstöðu. Eftir frekari skoðun var Reykjanesbæ sent bréf þar sem landið var boðið til leigu. Málið hefur síðan verið til meðferðar hjá bæjaryfirvöldum í Reykjanesbæ í samráði við ráðuneytið. Meðal þess sem kannað hefur verið er ástand landsins og kostnaður við að bæta úr ágöllum af því. Fyrirspyrjandi spyr hvort ráðherra sé kunnugt um áætlaðan kostnað við hreinsun neðra Nickel-svæðisins svo að landið verði byggingarhæft. Þar er því til að svara að í tilboði ráðuneytisins til Reykjanesbæjar var byggt á kostnaðaráætlun, sem gerð var í október 1999, sem byggði á umhverfisúttekt bandaríska ráðgjafarfyrirtækisins. Í þeirri áætlun var gert ráð fyrir kostnaði við að fjarlægja mannvirki á svæðinu. Ekki var gert ráð fyrir kostnaði við jarðvegshreinsun í þeirri áætlun. Mér er kunnugt um að aðilar í Reykjanesbæ hafi verið að fara yfir þessi mál hjá sér og unnið að athugun á því. Þar hafi sitthvað komið í ljós í tengslum við kostnað við jarðvegshreinsun. Eftir er að fara yfir það mál með þeim. Unnið er að lausn málsins á þann veg að Reykjanesbær geti fengið sem fyrst afnot af landinu. Ég tel ekki efni til að fjalla frekar um einstaka þætti málsins að svo stöddu. Ég legg áherslu á að allir þættir málsins verði skoðaðir ítarlega. Ekki má rasa um ráð fram og mikilvægt er að fyrir liggi hvernig bætt verði úr þeirri mengun sem er að finna í landinu. Þá þarf að ganga frá samningum við varnarliðið um formleg skil landsins en það verður ekki gert fyrr en málið hefur verið skoðað betur. Hvað varðar aðra spurningu fyrirspyrjanda um hversu mikið fé ráðuneytið hefur fengið frá varnarliðinu eða öðrum til hreinsunar svæðisins þá var gerður samningur milli Íslands og Bandaríkjanna um eigendaskipti lóranstöðvarinnar á Sandi 9. ágúst 1996 þar sem íslensk stjórvöld fengu allan rétt til lóranstöðvarinnar, byggingar, mannvirki og aðra aðstöðu þar. Gegn afhendingu þessara eigna tóku íslensk stjórnvöld að sér að rífa niður og fjarlægja öll mannvirki og aðstöðu ofan jarðar sem staðsett eru á neðra Nickel-svæðinu. Þannig skyldi hreinsun yfirborðsmannvirkja vera endurgjald fyrir aðstöðuna á Sandi. Ekki var samið um hreinsun jarðvegs við varnarliðið. Varðandi þriðju spurningu fyrirspyrjanda, hvort ráðuneytið hafi veitt Reykjanesbæ eða öðrum fé til hreinsunar svæðisins og þá hve mikið eða hvort áform séu um slíkt, er því til að svara að Reykjanesbæ hefur verið boðið svæðið til leigu gegn því endurgjaldi að bærinn sinni hreinsun svæðisins. Í ljósi síðustu upplýsinga er ljóst að við þurfum að fara yfir þau mál með Reykjanesbæ og varnarliðinu áður en ákvörðun er tekin í málinu. Að lokum um seinasta lið fyrirspurnarinnar þá tel ég að heildarlausn væri heppilegasta leiðin í þessu máli, lausn sem felst í fullum afnotum Reykjanesbæjar að svæðinu. Ég tel ekkert það hafa komið fram sem bendi til að auðveldara verði að ljúka málinu í áföngum en í einu lagi.

Herra forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hreyfa þessu máli. Ég hef ítrekað gert að umtalsefni á Alþingi umhverfisspjöll og mengun sem orðið hefur af völdum erlendrar hersetu og hernaðarbrölts hér og spurt að því hvernig menn hafi hugsað sér einmitt að hreinsa svæðin og hver eigi að borga. Þessi svæði eru mörg og um allt land. Hér er ekki bara um þetta margfræga Nickel-svæði að ræða. Það sem þarf að gera, herra forseti, er að mínu mati að fara í heildarúttekt og rannsóknir á því hversu umfangsmikil náttúruspjöll af völdum hersetu í landinu eru og hversu mikið verkefni það er að taka til og hreinsa upp menguð svæði og hvernig á að standa að kostnaði í sambandi við það. Ég minni í því sambandi á tillöguflutning minn og hv. þm. Sigríðar Jóhannesdóttur sem við höfum ítrekað verið með og kannski er tilefni til að endurflytja einu sinni enn í ljósi véfréttarlegra svara hæstv. utanrrh.

Hæstv. forseti. Ég vil koma upp af því tilefni að þessi fyrirspurn er flutt. Eins og kom fram hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni hef ég nokkrum sinnum hreyft þessu máli og m.a. sérstaklega Nickel-svæðinu. Ég þakka hæstv. utanrrh. fyrir svörin. Mér fannst þau ekki eins loðin og hv. þm. Steingrími Sigfússyni. Mér fannst það koma einmitt skýrt fram í þessum svörum að ástæðan fyrir því að svæðinu er ekki skilað er að kostnaður við hreinsun á því reynist vera mjög mikill og eru þó að mínu mati ekki öll kurl komin til grafar. Ég held að það sé alveg rétt að þarna sé olíumengun og þarna sé blýmengun en ég held að það hafi ekki verið rannsakað nægilega hver er mengun vegna þrávirkra leysiefna, TCE og PCB og það eigi kannski eftir að koma þar að auki mikill kostnaður í ljós við þá hreinsun.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. utanrrh. fyrir svörin og þeim hv. þm. sem tóku þátt í umræðunni. Ég fagna því að sjálfsögðu að utanrrn. er að vinna að lausn málsins og að ekki er neinn bilbugur á ráðuneytinu að leysa þetta mál. Ég vænti þess að það gerist fyrr en síðar. Eins og ég rakti er vandræðaástand að skapast í bæjarfélaginu út af því hversu langvarandi þessar samningaumleitanir hafa verið. Það er ekkert að koma upp núna. Þetta mál er orðið 12--14 ára gamalt þegar litið er á hvenær svæðið losnaði vegna flutnings á tönkum á annan stað. Ég ítreka við hæstv. utanrrh. að það er mjög mikilvægt að þessum málum ljúki farsællega. Fjöldi manns bíður sem annars vegar vill byggja þarna íbúðarhús og verslunar- og iðnaðarframleiðendur sem vilja byggja þarna upp atvinnuvegi sína og verslunarhúsnæði. Mér er kunnugt um það en það hefur verið leitað til mín af fyrirtækjum sem hafa hug á að vera þarna. Ég held að ég sé ekki uppljóstra neinu um það að þarna eru fyrirtæki sem vilja setja upp byggingarvöruverslun og blómaverslun á 15 þúsund fermetra svæði. Þar er beðið með teikningar og allt er klárt til að hefja framkvæmdir en allt strandar á því að ekki er hægt að afhenda svæðið. Ég vona svo sannarlega að hæstv. utanrrh. leysi þetta mál sem allra fyrst.

Hæstv. forseti. Á undanförnum árum hefur oft komið upp í þingsal að þingmenn hafa miklar áhyggjur af flutningi eldfimra efna um vegi landsins, bæði vegna þeirrar auknu slysahættu sem þetta skapar og einnig vegna mengunarhættu ef t.d. slíkt farartæki kæmi til með að velta. Oftast hefur slík umræða komið upp varðandi Reykjanesbraut en nú nýlega varð mikil umræða vegna þáltill. Guðjóns Guðmundssonar o.fl. um flutning eldfimra efna um Hvalfjarðargöng. Tilefni þeirrar tillögu var m.a. frétt um að árlega væru flutt 180 tonn af própangasi frá Straumsvík til Grundartanga og þessir flutningar færu fram fyrir hádegi á sama tíma og gríðarleg umferð er á viðkomandi vegum, hvað þá í sjálfum Hvalfjarðargöngum. Vinnueftirlitið hefur bent á þá hættu sem sé í göngunum þegar verið er að flytja eldfim efni og beint því til dómsmrh. að setja reglur um þetta því það sé að sjálfsögðu ekki í verkahring Vinnueftirlitsins þar sem dómsmrh. er æðsti yfirmaður umferðarmála í landinu. En það er ekki aðeins á Vesturlandsveginum og í Hvalfjarðargöngum sem ástandið er viðsjárvert. Margoft hefur borið á góma á hinu háa Alþingi gríðarlega eldsneytisflutninga suður á Keflavíkurflugvöll þar sem allt flugvélabensín og annað bensín og olíur, sem eru notuð á Suðurnesjum, er flutt alla daga á tönkum utan úr Skerjafirði gegnum Reykjavík og nærliggjandi byggðir eftir vegum sem anna engan veginn þeirri umferð sem þarna fer um og sem leið liggur til Suðurnesja eftir Keflavíkurveginum sem hefur gríðarlega slysatíðni og mikla umferð að degi til. Þarna eru m.a. á ferðinni farmar af öllu því flugvélabensíni sem utanlandsflugið notar. Um þessa flutninga gilda heldur engar reglur, t.d. um að þeir fari fram að næturlagi meðan umferð er minnst. Þessa dagana ber hátt fréttaflutning af hræðilegu slysi í göngum í Austurríki og ekki fer hjá því að manni detti í hug hvort andvaraleysi Íslendinga í þessum málum sé forsvaranlegt, að ekki skuli hafa verið settar skýrar reglur, þ.e. takmarkanir á því hvaða efni má yfirleitt flytja t.d. um jarðgöng og á hvaða tímum sólarhrings eldsneytisflutningar fari fram. Ég spyr því hæstv. dómsmrh. hvort og þá hvenær hún hyggst setja skýrar reglur um flutning eldfimra efna um þjóðvegi landsins.

Herra forseti. Ég vil fyrst þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hafa lagt þessa fyrirspurn fram. Hún hreyfir þörfu máli. Því er þar fyrst til að svara að á grundvelli umferðarlaganna hefur dómsmrh. sett tvær reglugerðir sem varða flutning á hættulegum farmi á vegum. Er þar annars vegar um að ræða reglugerð um flutning á hættulegum farmi sem er frá árinu 1998 og hins vegar reglugerð um starfsþjálfun stjórnenda ökutækja sem flytja tiltekinn hættulegan farm frá árinu 1995. Báðar þessar reglugerðir voru settar með hliðsjón af reglum sem teknar höfðu verið upp í samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Reglurnar eru því í samræmi við það sem gildir í nágrannalöndum okkar. Reglurnar sem gilda þannig skilgreina m.a. ítarlega hvað er hættulegur farmur en þar er m.a. um að ræða sprengifim efni, lofttegundir, eldfim efni, eiturefni, smitefni, geislavirk efni og ætandi. Þau eldfimu efni sem fyrirspurnin tilgreinir falla þannig undir reglugerðirnar. Þar einnig kveðið á um umbúðir og merkingar á þeim, flutningsskjöl, merkingu ökutækja, ýmsan fylgibúnað með farmi, réttindi ökumanna o.fl., svo og um eftirlit prófanir og viðurkenningar. Að þessu koma Vinnueftirlit ríkisins, lögreglan, Geislavarnir og heilbrigðisyfirvöld hvert á sínu sviði. Segja má að þarna séu ítarlegar almennar reglur um það sem spurt er um. Í reglunum er einnig kveðið á um að leyfi lögreglu þurfi til vissra flutninga og til að ferma eða afferma hættulegan farm á almennu svæði í þéttbýli, að vakta skuli farm og að ökutækum sé ekki lagt við íbúðarhúsnæði. Þá eru þar takmarkanir á flutningi farþega. Loks eru ákvæði um að lögbær yfirvöld geti sett sérstakar reglur um flutning á hættulegum farmi um jarðgöng eða yfir brýr ef nauðsyn krefur og að lögreglan geti sett sérreglur um flutningsleiðir og fylgd ökutækja. Hér hefur verið gerð grein fyrir hinum almennu reglum en unnið er að endurskoðun reglnanna og er þar fyrst og fremst um að ræða aðlögun að nýjum tilskipunum sem settar hafa verið á Evrópska efnahagssvæðinu. Að því er varðar sérreglur um flutning á hættulegum farmi er þess að geta að sérstakar reglur gilda fyrir umferð um Hvalfjarðargöngin og þær reglur setti lögreglustjórinn í Reykjavík í júní 1998 að fenginni tillögu vegamálastjóra. Gilda reglurnar um flutning á hættulegum farmi eins og hann er skilgreindur í reglugerðinni frá 1998 á álagstíma venjulegrar umferðar, þ.e. frá föstudagsmorgni til miðnættis á sunnudagskvöldum allt árið. Um stórhelgar hefst bannið yfirleitt fyrr og því lýkur síðar. Um páska gildir bannið þannig frá laugardagsmorgni fyrir páska og um verslunarmannahelgi frá fimmtudagsmorgni. Bannið varir fram á þriðjudagskvöld eftir páska, hvítasunnu og verslunarmannahelgi. Þá skal þess getið að við flutning á vissum hættulegum farmi, t.d. sprengiefni, er tíðkað að áskilja lögreglufylgd. Við flutning sprengiefnis vegna virkjunarframkvæmda á hálendinu og flutning PCB-efna frá virkjunum er leitast við að fara sem skemmsta leið eftir þjóðvegi 1 og þá valin fáfarnari leið um skeið. Tekið skal fram að samkvæmt upplýsingum frá lögreglustjóranum í Reykjavík og Vegagerðinni stendur nú yfir athugun á því hvort þörf sé endurskoðunar á reglunum um flutning um Hvalfjarðargöng, m.a. í ljósi ábendinga frá Vinnueftirliti ríkisins. Í því sambandi skal tekið fram að Vegagerðin kveður ekki þekkt dæmi um það erlendis að flutningur eldfimra efna um jarðgöng sé alfarið bannaður þar sem umferð er svipuð og í Hvalfjarðargöngum eða innan við 3.000 bílar á dag að meðaltali. Víða séu engar takmarkanir á slíkum flutningum þar sem umferð er 5--10 sinnum meiri, en þeir þá heimilaðir á tilteknum tímum og undir sérstöku eftirliti. Þá séu dæmi um göng þar sem umferð er meiri en 50 þúsund bílar á dag þar sem umferð er alfarið bönnuð. Einnig er bent á að margs konar efni önnur en bensín, olíur og gas geta verið eldfim og að bann við flutningi eldfimra efna einna kallar á eftirlit með öllum flutningabílum. Loks skal tekið fram að á vegum OECD hefur verið unnið að viðamiklu verkefni um flutning hættulegra efna um jarðgöng. Hafa íslensk stjórnvöld fylgst með því verkefni og er gert ráð fyrir að athugun á því hvort gerðar skuli breytingar á reglum um umferð um Hvalfjarðargöng taki mið af tillögum sem þar koma fram. Er gert ráð fyrir að niðurstaða af athugunum lögreglustjóra muni liggja fyrir innan tveggja mánaða. Ég vænti þess að fyrirspyrjandi hafi fengið fullnægjandi svar við fyrirspurn sinni.

Virðulegi forseti. Út af því sem hæstv. ráðherra sagði um þær reglur sem eru í gildi þá er rétt að í gildi eru reglur um bann á flutningi eldfimra efna um Hvalfjarðargöng frá kl. 10 á föstudagsmorgnum til kl. 24 á sunnudagskvöldi. Það er engan veginn fullnægjandi. Það er fráleitt að leyfa þessa flutninga þegar mikil umferð er um göngin á virkum dögum. Það hefur komið fram hjá Gasfélaginu að þeir flytja 180 tonn af propangasi á ári um Hvalfjarðargöngin og þessir flutningar fara fram á morgnana þegar mjög mikil umferð er um göngin, fólks sem er að fara til vinnu og skóla. Það er fráleitt að leyfa þessa flutninga á þessum tímum og helst á að banna þá alveg. Vinnueftirlitið hefur varað við þessu í bréfi til hæstv. ráðherra sem hún framsendi til lögreglustjóra, en það hefur ekkert gerst. Síðan er liðið hálft ár. En vonandi er þetta í athugun. Ég hef flutt þáltill. um þetta sem er til meðferðar í samgn. þingsins. Ég vona að hún fái skjótan framgang. Það sem hæstv. ráðherra sagði, að víða erlendis væru engar reglur, finnst mér ekki gott innlegg í þetta mál. Þó að einhvers staðar séu ekki reglur þurfum við að hafa skýrar reglur vegna þess að eitt slys í göngum getur valdið óbætanlegu tjóni.

Herra forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir þessa fsp. sem hann leggur hér fyrir hæstv. dómsmrh. og svör hæstv. ráðherra. Það er sjálfsagt og eðlilegt að vekja athygli á þessu máli. Það hefur komið fram áður í svari til hv. þm. Hjálmars Árnasonar um flutning á hættulegu efni, bensíni og öðru, um Reykjanesbraut, að ef birgðatankar í Helguvík væru nýttir þá þyrfti ekki að fara með eldsneyti um Reykjanesbraut sem ekki hefur tvær akreinar í hvora átt. Það kemur mér mjög spánskt fyrir sjónir að sá kostur skuli ekki nýttur. Það er því í mörg horn að líta. Ég tek undir það sem fram kom hjá hv. þm. Guðjóni Guðmundssyni. Það veldur oft mikilli töf þegar þungaflutningabílar fara um göngin. Því er vissulega mikil hætta á ferðum þegar gas og bensín er flutt um Hvalfjarðargöngin og sjálfsagt og eðlilegt að sé tekið á þeim málum eins og fram kom í máli hæstv. dómsmrh.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Sigríði Jóhannesdóttur fyrir að bera fram þessa fsp. Ég áttaði mig hins vegar ekki alveg á svari hæstv. ráðherra. Í nokkuð löngu svari las hún upp þær reglugerðir sem í gildi eru. Um það er ekkert nema gott að segja en hins vegar skildi ég fsp. þannig að leitað væri eftir því hvort hæstv. ráðherra ætlaði að herða á þeim reglum sem nú gilda og setja jafnvel skýrari reglur þar sem hætta væri á ferðum. Ég held að það sé mikilvægt að hæstv. ráðherra svari því. Ég skynja það bæði meðal almennings og eins hér í þinginu að menn vilja að settar verði um þetta skýrar reglur. Þegar óhöpp af þessum toga verða þá eru það gríðarleg slys sem jaðra næstum við náttúruhamfarir. Þess vegna er gríðarlega mikilvægt að skýrar og vandaðar reglur gildi. Ég held að í seinni ræðu sinni á eftir muni ráðherra upplýsa okkur um hvort hún hyggist setja slíkar reglur.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Það kemur fram í svari hennar að í gildi er reglugerð en ég held að það sé deginum ljósara, þó ekki sé nema út frá umræðum sem hafa farið fram í þingsal, að sú reglugerð er ekki fullnægjandi. Hér hefur t.d. komið fram að própangas er flutt um Hvalfjarðargöng fyrir hádegi. Það er auðvitað ekki viðunandi, þar sem mjög greið leið er utan við göngin, að slíkt sé gert og engin reglugerð sem banni það. Það hefur komið fram að Vinnueftirlitið hefur látið í ljós áhyggjur af því að ekki séu í gildi nógu strangar reglur. Það hlýtur að liggja fyrir að endurskoða þarf þær reglur sem til eru. Ég vil í þessu sambandi minna á að þegar þrýst var á um byggingu hins gríðarlega mannvirkis sem Helguvíkurhöfn er var nauðsyn hafnargerðarinnar ekki síst rökstudd með því að þar yrði síðan landað öllu því bensíni og olíu sem notað yrði á Suðurnesjum og flugvellinum þar með. Þar með var talið að eldsneytisflutningar á Reykjanesbraut mundu leggjast af. En nú hafa liðið ár og dagur síðan Helguvíkurhöfn var gerð og enn hafa olíufélögin sem hlut eiga að máli ekki byggt upp aðstöðu fyrir olíulöndun þar. Áfram bruna bensín- og olíuflutningabílarnir eftir Reykjanesbrautinni og eykst sá flutningur með ári hverju. Ég sé ekki annan kost vænni í stöðunni en hæstv. ráðherra hreinlega banni þessa flutninga eftir Reykjanesbrautinni svo viðkomandi olíufélag sjái sig knúið til að byggja upp olíutanka við Helguvík.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir þessa umræðu og þær ábendingar sem hér hafa komið fram. Ég er sammála þeim og deili áhyggjum þeirra vegna þess að við vitum að mjög alvarleg slys geta orðið þegar alvarleg efni eru flutt eftir þjóðvegum. Þó er rétt að ítreka að ástæða þess að ég minntist á að engar reglur væru í gildi sums staðar erlendis var til upplýsingar fyrir hv. þm. Það er að sjálfsögðu ekki til eftirbreytni fyrir Íslendinga svo að það komi skýrt fram. Ég veit að ýmsir hv. þm. hafa mikinn áhuga á þessu máli og áhuga á að finna betri lausnir. Hv. þm. Guðjón Guðmundsson hefur einmitt flutt tillögur í þessu efni. Eins og ég sagði áðan í svari mínu er þegar hafin endurskoðun á hluta þeirra reglna sem í gildi eru. Þótt mjög ítarlegar reglur séu í gildi þarf samt sem áður alltaf að athuga þróunina í þessum málum erlendis, auk þess að athuga þarf hvort aðstæður hafi breyst innan lands sem geri það að verkum að breyta þurfi reglum enn frekar. Ég tók einnig fram að lögreglustjórinn í Reykjavík er að skoða sérstaklega umferð um Hvalfjarðargöngin og meta hvort þar eigi að setja strangari skilyrði. Ég sé ástæðu til að ganga eftir því að það komi sem fyrst og við fáum þessar tillögur á okkar borð. Við þurfum auðvitað að vera sammála um að grípa til breytinga, t.d. sveitarfélög og þeir aðilar sem stunda slíkan flutning. Auðvitað þarf að kalla alla þessa aðila til og skoða hvað hægt er að gera.

Herra forseti. Ég hef leyft mér að leggja fram fsp. til hæstv. samgrh. varðandi leigubifreiðaakstur. Það kemur ekki til vegna þess að ég vilji afleggja þau lög sem í gildi eru eða taka upp þann hátt sem Svíar hafa nú haft um nokkurn tíma. Þeir breyttu lögum og gáfu leigubifreiðaakstur frjálsan. Það hefur leitt til margra vandamála, einkum og sér í lagi þannig að misindismenn hafa stundað leigubílaakstur. Þá hefur ekki verið hægt að rekja til leigubílastöðva hvaða bíll hafi farið að viðkomandi húsi eða í viðkomandi ferð. Ég tel að eitt af hinu góða á Íslandi sé að hægt er að fylgjast nákvæmlega með því hvenær hvaða bíll fór, í hvaða ferð og jafnvel með hvaða farþega. Ég furða mig hins vegar á að þegar þetta mál er skoðað í heild sinni kemur í ljós að í fyrsta lagi höfum við lög um leigubifreiðar, nr. 61/1995, þá reglugerð um leigubifreiðar, nr. 224/1995, reglur um tímabundnar undanþágur frá akstri eigin leigubifreiða og síðan fjórðu reglugerðina, þ.e. um aldraða leigubílstjóra, sérstök regla sem gildir um þá. Ég tel að það sé full ástæða, virðulegi forseti, til að gera gangskör í að gera þessi mál aðgengilegri. Í því sambandi vitna ég til fsp. minnar til hæstv. samgrh. og til nál. frá hv. samgn. á 123. löggjafarþingi. Í nál. samgn. semgir m.a., með leyfi forseta: ,,Jafnframt vill samgöngunefnd ítreka álit nefndarinnar frá 122. löggjafarþingi, þskj. 1137, 519. mál, um nauðsyn þess að heildarendurskoðun laga um leigubifreiðar fari fram hið fyrsta.`` Þess vegna legg ég fram þessa fsp. til hæstv. samgrh.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni fyrir að koma fram með þessa fyrirspurn sem er vissulega tímabær. Í þingskjölum frá samgn. er lagt til að heildarendurskoðun löggjafar um leigubíla verði hraðað og er ljóst að fyrir því hljóta að vera ástæður. Í ljósi þess er fyrirspurnin eðlileg. Frá því að ég kom í ráðuneytið hefur málefni leigubíla oft borið á góma. Þó hafði verið gengið frá því nokkru áður að stjórnsýsluleg staða svokallaðrar umsjónarnefndar leigubíla sem hefur með höndum atvinnumál leigubílstjóra hafði verið styrkt verulega. Meira að segja hafði verið gengið svo langt að í einstöku tilfellum eru ákvarðanir hennar ekki kæranlegar nema fyrir dómstólum. Þrátt fyrir þetta og mjög gott starf þeirra sem sitja í umsjónarnefnd virðist framkvæmd laganna kalla á sífelldan núning og jafnvel vandræði. Nokkur atriði mætti nefna. Stjórn og umsýsla kringum atvinnuréttindi hefur aukist sífellt, m.a. vegna aukinna formkrafna, og hún orðið íþyngjandi fyrir alla aðila og kostnaðarsöm fyrir ríkið. Kerfið er stíft og illa sveigjanlegt og flestum er í fersku minni vandræðagangurinn í Leifsstöð í Sleipnisverkfallinu. Mjög skiptar skoðanir eru um hvort framboð leigubíla að kvöldlagi og um helgar á höfuðborgarsvæðinu er forsvaranlegt. Sífelldar erjur eru á milli einstakra félaga leigubílstjóra sem varla eru stéttinni til framdráttar þegar til lengri tíma er litið. Svo virðist sem flestir vilji breytingar á núverandi kerfi en mjög mismunandi er hversu langt menn vilja ganga. Sumir vilja þetta alveg frjálst en aðrir vilja einfalda kerfið og byggja frekar á auknum kröfum til menntunar leigubílstjóra og auknum kröfum til leigubílastöðva. Ég er sammála því að nauðsynlegt sé að endurskoða lögin um leigubifreiðar frá grunni. Ég hef nú þegar látið hefja vinnu í ráðuneytinu til að svo megi verða og geri ég ráð fyrir því að eiga þar bæði samstarf við sveitarfélög og einnig fulltrúa frá þeim aðilum sem stunda leigubílaakstur en þar er um að ræða fleiri en eitt félag. Þannig standa málin.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir svör hans en mér varð aðeins á í messunni þegar ég var að telja upp þau lög og reglugerðir sem eru í gildi um leigubílstjóra. Ég taldi upp lög um leigubifreiðar, reglugerðir um leigubifreiðar og reglur um tímabundnar undanþágur frá akstri eigin leigubifreiðar. Vinnureglur umsjónarnefndar fólksbifreiða á höfuðborgarsvæðinu um mál atvinnuleyfishafa á aldrinum 71--76 ára taldi ég ekki upp og heldur ekki reglur umsjónarnefndar vegna framkvæmdar undanþágna frá akstri eigin bifreiðar settar á grundvelli 2. mgr. 2. gr. reglna samgrh. um tímabundnar undanþágur frá akstri eigin leigubifreiðar nr. 759 frá 8. nóv. 1999. Ég skil alveg þann vanda sem hæstv. samgrh. er í og ráðuneyti hans í þessu máli en ég held að engum blandist hugur um að menn vilja ekki algert frjálsræði í þessu eins og ég kom inn á í upphafi máls míns. Ég vitnaði þá til leigubifreiðastjóra og þess frjálsræðis sem ríkti í Svíþjóð og flestir væru óánægðir með. Hins vegar tel ég rétt að benda á að nokkrir leigubílstjórar eru komnir nokkuð til aldurs og þá er þeim gert nokkuð erfitt að stunda leigubílaakstur jafnvel þótt fullfrískir séu. Ég bendi á, eins og hæstv. ráðherra veit mjög vel um, að rekstur á leigubifreið eða eigin akstur er kannski eini lífeyrissjóður þeirra. Eins og hæstv. ráðherra kom inn á áðan og benti á er ekki gott að leigubílar séu ekki til taks á álagstímum á næturnar. Ég tel að tvímælalaust eigi að taka það alvarlega til athugunar hvort sá sem á bíl og hefur leyfi til leigubílaaksturs hafi ekki rétt til þess að gera viðkomandi bifreið út allan sólarhringinn þó að hann aki ekki sjálfur nema tiltekinn tíma, átta tíma eða tólf tíma á dag. Ég veit að þetta mál þarf góða skoðun en ég tel að það þurfi þó að vera nokkurt frjálsræði leyfishafa og eigenda leigubifreiðar. Ekki sé óeðlilegt að sá sem hefur fjárfest í atvinnutæki eins og leigubíl og hefur rétt og leyfi til að aka á leigubílastöð, geti notað leyfi sitt, með takmörkunum þó, þannig að bifreiðin sé í notkun allan sólarhringinn.

Herra forseti. Það er athyglisvert sem kom fram hjá hv. þm. og vissulega rétt að þeim sem reka leigubíla er mjög þröngur stakkur skorinn. Það er alveg ljóst. Ég tel að það væri af hinu góða að auðvelda þeim þessa starfsemi og þennan rekstur. Leigubílar eru eins og hver önnur atvinnutæki sem mikil fjárfesting liggur í. Eigendur þeirra þurfa að nýta þá fjárfestingu sem allra best og tryggja að bílarnir séu sem lengst í notkun þannig að fjárfestingin beri sem mestan arð. Það gerist hins vegar ekki ef einungis einn aðili getur unnið á hverjum bíl. En þetta eru allt atriði sem þarf að skoða ásamt með því hvort gera eigi breytingar á svæðisskiptingu o.fl. Að þessu er unnið í ráðuneytinu eins og kom fram hjá mér. Ég er sannfærður um að við náum niðurstöðu áður en langt um líður en þetta er mjög viðkvæmt og vandasamt verkefni. Það skiptir mjög miklu máli að þessi atvinnugrein búi við sem mest öryggi og á sama hátt búi notendur þessarar þjónustu við öryggi og kostnaður fari ekki úr hófi.

Virðulegi forseti. Fyrir nokkrum árum samþykkti Alþingi lög um stofnun hlutafélagsins Pósts og síma. Það frv. sem síðan varð að lögum nr. 103/1996 kvað mjög skýrt á um að hlutafé í þessu fyrirtæki yrði ekki selt nema Alþingi samþykkti sölu á hlutafénu. Enn fremur var kveðið skýrt á um í þeim lögum að fyrirtækinu væri heimilt að stofna dótturfélög eða önnur félög um tiltekinn þátt reksturs fyrirtækisins sem yrði alfarið í eigu Landssímans. Þetta er mjög skýrt í lögunum og ekki hægt að misskilja. Til að mynda er ein af forsendum þess að sú leið var farin að einstakir stjórnendur Landssímans eða stjórn hans væru að taka ákvörðun um það hverjum ætti að sameinast og hverjum ekki því að Landssíminn og undanfari hans, Póstur og sími, hafði einkarétt á þessu sviði og hafði því byggt upp mjög öflugt fyrirtæki sem það er enn þann dag í dag. Um síðustu áramót gerðist það, virðulegi forseti, að sameinuð var sala á þjónustu símkerfa og símbúnaðar við fyrirtæki sem var dótturfyrirtæki símans og heitir Grunnur -- Gagnalausnir. Það fyrirtæki var að hálfu í eigu Símans og að hálfu í eigu Opinna kerfa. Tekin var um það ákvörðun að svokölluð notendabúnaðardeild sem annast hefur sölu og þjónustu símkerfa og tengst búnaði til fyrirtækja var sameinuð þessu fyrirtæki og samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef var velta þessa fyrirtækis um það bil 400--500 millj. á ári. Hér er því um verulega stórt fyrirtæki að ræða. Hlutafé í fyrirtækinu Grunnur -- Gagnalausnir var einfaldlega skipt upp eftir þetta þannig að Landssíminn á nú, eftir því sem ég best veit, 80% í fyrirtækinu en Opin kerfi 20%. Þetta fór fram án þess að nokkurt útboð færi fram eða annað enda var hugmynd löggjafans í upphafi sú að ekki kæmi til þess að meta þyrfti hver ætti að vera í samstarfi við Landssímann og hver ekki sökum þess að fyrirtækið var mjög sérstakt. Af þeim sökum, af því að lögin eru skýr, leyfi ég mér á þskj. 284 að beina þeim fyrirspurnum til ráðherra sem þar greinir.

Herra forseti. Í fyrsta lagi spyr hv. þm. sem hafði ekki tíma til að lesa upp spurningar sínar: Veitti ráðherra Landssímanum heimild til þess að selja eða afhenda notendabúnaðardeild fyrirtækisins sem annaðist sölu og þjónustu símkerfa og tengds búnaðar til fyrirtækja um síðustu áramót? Ef svo er ekki, hver tók ákvörðun um að selja? Svar mitt er eftirfarandi: Eins og öllum er kunnugt um er þróun fjarskipta undraverð. Samruni hljóðs, myndar og gagna er staðreynd sem öll framsækin fjarskiptafyrirtæki hafa brugðist við með því að veita betri, fjölbreyttari og ódýrari þjónustu. Landssími Íslands hefur eins og önnur íslensk fjarskiptafyrirtæki borið gæfu til þess að fjárfesta markvisst í hugbúnaðar- og þróunarfyrirtækjum og öðrum fyrirtækjum í upplýsingatækni. Jafnframt hefur fyrirtækið efnt til samstarfs við ýmis fyrirtæki um þróun hugbúnaðarlausna fyrir fjarskiptaþjónustu í stað þess að byggja upp eigin hugbúnaðardeildir í því skyni. Þannig hefur mörgum íslenskum hugbúnaðarfyrirtækjum gefist kostur á að þróa lausnir í samstarfi við tæknimenn Símans og reyna þær bæði frá tæknilegu og viðskiptalegu sjónarmiði. Sumar þessara lausna hafa þegar verið seldar til útlanda. Þetta er sama þróun og í öllum öðrum ríkjum Vestur-Evrópu. Það er orðið hefðbundnum fjarskiptafyrirtækjum nauðsynlegt að veita alhliða samskiptaþjónustu. Með skynsamlegri fjárfestingarstefnu hefur Síminn lagt grunn að áframhaldandi vexti fyrirtækisins þrátt fyrir lækkun á markaðshlutdeild fyrirtækisins í hefðbundinni fjarskiptaþjónustu sem er óhjákvæmileg í öflugri samkeppni. Þetta eru skynsamleg viðbrögð til að tryggja gengi fyrirtækisins og vaxandi verðgildi á komandi árum. Stjórn fyrirtækisins ákvað á síðasta ári að færa fyrirtækjaþjónustu notendabúnaðardeildar Landssímans yfir í dótturfélag símans, Grunn -- Gagnalausnir frá 1. jan. 2000 að telja. Fyrir því voru ýmsar ástæður, auk þeirra sem ég gat um áðan. Í fyrsta lagi var verulegt tap af þeirri starfsemi og nauðsynlegt að leita allra leiða til að snúa tapi yfir í hagnað án þess að draga úr þjónustunni. Í öðru lagi var það mat stjórnenda Landssímans að fyrirtækið þyrfti að geta veitt öflugri þjónustu við samtengingu tölvu- og símkerfa en það hafði gert. Þá var í raun tveggja kosta völ. Annars vegar að ráða inn í fyrirtækið sjálft sérhæfða tölvumenn og fjölga þannig starfsmönnum Símans eða hins vegar stofna til samstarfs við aðila sem hafði mikla þekkingu á tölvusviðinu. Síðari kosturinn var valinn eins og hér hefur komið fram. Stofnað var sérstakt fyrirtæki Grunnur -- Gagnalausnir sem nú er í eigu Símans að 80%, en Opin kerfi eiga 20%. Ég ber fullt traust til stjórnar Landssímans í þessum efnum og legg reyndar áherslu á að stjórnin sé virk og eigi frumkvæði að bættum rekstri fyrirtækisins. Þar undir fellur stofnun Grunns -- Gagnalausna. Auk þess legg ég mikla áherslu á þá staðreynd að Ríkisendurskoðun lagði mat á eignirnar og komst að þeirri niðurstöðu að verðmæti þeirra efnislegu og óefnislegu fjármuna sem lagðir voru til Grunns -- Gagnalausna hafi ekki verið of lágt metið. Í ljósi þess sá ég enga ástæðu til að gera athugasemd við þessa ákvörðun stjórnar Landssímans. Í öðru lagi spyr hv. þm.: Hver var velta notendabúnaðardeildar fyrirtækisins árið 1999? Heildarvelta notendabúnaðardeildar Landssímans árið 1999 var 887.993.432 kr. Ég legg áherslu á að þessi fjárhæð er heildarvelta deildarinnar sem nær bæði til ytri viðskipta og þjónustu við Landssímann sjálfan. Hins vegar var aðeins hluti af starfsemi notendabúnaðardeildarinnar færður yfir í Grunn -- Gagnalausnir. Það var einungis sala á símstöðvum, símkerfum og tengdum búnaði til fyrirtækja og þjónustu tengdri þeim. Það eru um það bil 225 millj. kr. af tæplega 890 millj. sem veltan var í deildinni. Í þriðja lagi spyr hv. þm.: Telur ráðherra samræmast lögum nr. 103/1996, um stofnun hlutafélags um rekstur Pósts og síma, að selja deild út úr fyrirtækinu? Lokamálsliður 1. mgr. 2. gr. laga um stofnun hlutafélags Póst- og símamálastofnunar er svohljóðandi: ,,Þá skal félaginu einnig heimilt að standa að stofnun og gerast eignaraðili að öðrum félögum og fyrirtækjum.`` Auk þess má benda á 3. mgr. 2. gr. laganna sem heimilar hlutafélaginu að gera hvers konar samninga við aðra aðila til að ná tilgangi sínum á sem hagkvæmastan hátt. Í skýringum með þessu ákvæði segir berum orðum að með því sé m.a. átt við aðild hlutafélagsins að öðrum félögum. Það kom fram í ræðu í þinginu þegar mælt var fyrir frv. Með þessum ákvæðum er Landssímanum veitt ótvíræð heimild til að standa að stofnun og gerast eignaraðili að öðrum félögum og fyrirtækjum. Í öðrum ákvæðum laganna eru ákveðnar takmarkanir á þessari heimild hvað varðar leyfisbundna starfsemi félagsins. Á hinn bóginn eru engar takmarkanir í lögum nr. 103/1996 hvað varðar þá þætti í starfsemi félagsins sem eru ekki háðir rekstrarleyfi og að fullu í samkeppnisumhverfi eins og hér um ræðir. Það er því niðurstaða mín að sú ráðstöfun að hluti notendabúnaðardeildarinnar verði yfirtekinn af Grunni -- Gagnalausnum samræmist lögum nr. 103/1996, um stofnun hlutafélags um rekstur Póst- og símamálastofnunar.

Herra forseti. Með fullri virðingu fyrir því sem sagt er í þinginu í ræðum og fyrir skýringum með lagatexta er það svo að lögin eru sá texti sem mönnum ber alltaf að virða, þ.e. lagatextann sjálfan. 1. gr. laganna um stofnun hlutafélags um rekstur Póst- og símamálastofnunar er algerlega skýr. En samkvæmt henni skal allt hlutafé félagsins vera í eigu íslenska ríkisins og skal sala þess óheimil án samþykkis Alþingis. Hlutafélaginu er síðan samkvæmt 2. mgr. 2. gr. sömu laga heimilt að stofna nýtt félag eða félög sem verða alfarið í eigu þess. Svona er lagatextinn. Landssímanum er ekki heimilt að taka hluta úr starfsemi sinni og fella inn í annað fyrirtæki í annarra eigu nema með samþykki Alþingis. Herra forseti. Ef skilningur hæstv. samgrh. og Landssímans er réttur, má þá vænta þess að búið verði að undanskilja GSM-deildina eða ef til vill grunnnetið þegar málið kemur loksins fyrir Alþingi? Eða hvar eru takmörkin, herra forseti, ef hægt er að leggja þann skilning í það að í rauninni megi búta fyrirtækið niður og koma ákveðnum eignum þess undan áður en til sölunnar eða samþykkis kemur á Alþingi? Hvers virði er þá 1. gr. laganna um stofnun hlutafélags um Póst- og símamálastofnun, herra forseti?

Herra forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda, hv. þm. Lúðvík Bergvinssyni, fyrir þá þörfu fyrirspurn sem hér kemur fram. En ég vil nota tækifærið og spyrja hæstv. samgrh. út í það að nýlega mátti lesa í fréttum á viðskiptasíðum að mikil kynning hefur staðið yfir í New York á vegum Kaupþings á ýmsum álitlegum fjárfestingarkostum á Íslandi og voru nefnd fyrirtæki eins og Össur hf., Íslensk erfðagreining, Marel og Landssíminn sem voru þar á kynningarborði fyrir erlendum fjárfestum. Þess vegna vil ég spyrja hæstv. samgrh.: Hefur verið tekin einhver ákvörðun um söluna frekar en það sem við alþingismenn höfum fengið að vita eða er kannski einhver bitasala fram undan á hluta Landssímans til erlendra fjárfesta? Er t.d. búið að undanskilja dreifikerfið? Er það farið frá eða hvað var eiginlega verið að kynna fyrir erlendum fjárfestum? Við vitum að ágreiningur er í hæstv. ríkisstjórn um þetta og eiginlega spurning líka hvort framsóknarmenn 

Virðulegi forseti. Ég skil hæstv. samgrh. vel að vilja lýsa því yfir að hann hafi ekki tekið ákvörðun um að selja þetta heldur hafi stjórnin gert það, en hann hafi samþykkt það með semingi einhvern tíma síðar. Kjarni málsins er hins vegar ekki sá hvernig viðskiptaumhverfið er. Kjarni málsins er ekki sá hver þróun fjarskipta er, hvort hún er undraverð í hraða eða ekki, það er ekki kjarni málsins. Kjarni málsins er sá að Alþingi tók ákvörðun um að hlutafé yrði ekki selt úr félaginu nema með samþykki Alþingis. Alþingi tók ákvörðun um að Landssíminn gæti stofnað dótturfyrirtæki ef þau væru alfarið í eigu Landssímans. Þetta er ákvörðun Alþingis. Hún er skýr og því fæ ég ekki annað séð, virðulegi forseti, en að sú ræða sem hæstv. samgrh. flutti áðan, sem var meira og minna tilraun til að flýja af hólmi í umræðu um málið, hafi öll verið á þá leið að verið væri að reyna að draga athyglina frá kjarna málsins, sem er sá að lögin banna þetta. Það er nákvæmlega kjarni málsins að lögin banna þetta. Því skil ég vel að hæstv. ráðherra hafi viljað lýsa því yfir að hann hafi ekki tekið ákvörðun um að ráðast í þá aðgerð sem ég spurði um áðan. Umræðan snýst ekki um hvort þetta hafi verið skynsamlegt eða ekki. Umræðan snýst um hvort menn eru innan lagarammans eða utan. Ég sé ekki annað eftir að hafa hlýtt á hæstv. ráðherra en að hér sé um skýrt lögbrot að ræða. Ég sé þetta mál ekki öðruvísi. Eins og hv. þm. Bryndís Hlöðversdóttir dró hér fram: Ef rök hæstv. ráðherra duga þá má forusta Landssímans selja GSM-deildina, bara sisvona, án þess að hæstv. ráðherra hafi nokkuð með það að gera. Þá gæti forusta  Virðulegi forseti. Þessi röksemdafærsla gengur ekki á neinn hátt upp.

Herra forseti. Málflutningur hv. alþingismanna Samfylkingarinnar þegar kemur að Landssímanum er alveg stórundarlegur. Eins og hann hefur verið oftast nær og ekki síst hjá hv. þm. Lúðvíki Bergvinssyni, þá hefði hann væntanlega átt að gleðjast yfir því ef Síminn yrði minnkaður sem mest, seldur í pörtum og bútum og helst að GSM-símareksturinn yrði seldur sem fyrst því að í ræðum í þinginu hefur þessi mikli ótti við stærð og afl Landssímans margoft komið fram.  Það er jafnframt alveg skýrt, eins og ég las upp áðan, að í lögunum segir að heimild er fyrir því, samanber 1. mgr. 2. gr. í löggjöf Pósts og síma, að þá er félaginu, eins og þar segir, einnig heimilt að standa að stofnun og gerast eignaraðili. Hvernig gerast fyrirtæki eignaraðilar nema með því að eiga tiltekinn part, annaðhvort með greiðslu peninga eða annars konar eigna? Verðmæti 

Þá á bara að breyta lögunum.

Hv. þm. getur væntanlega talað og komist að í öðrum fyrirspurnatíma ef ekki nægir það sem hann hefur haft tök á að tala. Varðandi það sem kom fram hjá 

Hvað vill Framsfl. ...?

En mesti og besti kynningarmeistari fyrir að undirbúa sölu Símans er ef til vill Samfylkingin.

Herra forseti. Landamæri ESB eru að hluta til á Íslandi því að með lögum og reglugerðum er gerð krafa um að allt hráefni sem tekið er til vinnslu á Íslandi og hefur uppruna utan Evrópska efnahagssvæðisins fari um svokallaðar landamærastöðvar sem eru skoðunarstöðvar fyrir matvæli og eru staðsettar á löndunarhöfnum. Erfiðlega hefur gengið að fá samþykki fyrir umræddum landamærastöðvum og þær eru nú eingöngu í Reykjavík, Akureyri, Ísafirði og Eskifirði. Í byrjun voru heimilaðar nokkrar svokallaðar B-stöðvar, en þeim var öllum lokað eftir að alvarlegt fjaðrafok varð um málið í Brussel. Virðist sem málið hafi lent milli nefnda hjá ESB og EES þar sem ekki var sátt um hver réði. Áhrif þessarar kröfu ESB sem koma síðan fram í íslenskri lagasetningu á rækju- og fiskvinnslu eru hins vegar þau að þær vinnslur sem byggja afkomu sína að einhverju leyti á erlendu hráefni og ekki eru staðsettar þar sem landamærastöðvar hafa verið samþykktar þurfa að leggja í verulegan aukakostnað til að flytja inn hráefni. Sem dæmi má nefna að rækjutogarinn Örvar lá í höfn á Skagaströnd eftir veiðar á Flæmingjagrunni. Þó að fjarlægðin sem flytja þurfti aflann frá skipshlið í frystiklefa hafi einungis verið 50 metrar var ekki heimilt að fara þá leið heldur varð að sigla skipinu til Akureyrar og taka allan afla þar á land í gegnum landamæraskoðun og flytja hann síðan til baka annaðhvort með skipinu eða á bílum. Það liggur auðvitað á borðinu hvaða áhrif slíkar hömlur hafa á samkeppnisstöðu milli vinnslustöðva og verður ekki betur séð en áframhaldandi höft af þessu tagi geti haft veruleg byggðaáhrif. Auk rækjuvinnslu má benda á áhrif á þær fiskvinnslur sem hafa reynt að byggja afkomu sína á vinnslu svokallaðs Rússafisks. Herra forseti. Ég gat um þann aukakostnað sem félög verða fyrir sem hafa ekki hinar svokölluðu B-landamærastöðvar eða A-landamærastöðvar og fram hefur komið hjá framkvæmdastjóra Skagstrendings, Jóel Kristjánssyni, að það fyrirtæki verður fyrir allt að 12 millj. kr. aukakostnaði eingöngu vegna þess að ekki er hægt að landa aflanum á Skagaströnd eins og hér hefur komið fram. Ljóst er að þetta fyrirkomulag íþyngir mjög vinnslum úti á landi og algert lífsspursmál er fyrir þær að fundin verði lausn á þessum málum til þess að þær hafi sambærilegan rekstrargrunn og rekstrarkostnað og aðrar stöðvar. Ég sagði áðan að búið var að opna átta stöðvar, svokallaðar B-stöðvar, en þeim hefur nú verið lokað, eins og t.d. á Húsavík, Raufarhöfn, Siglufirði, Sauðárkróki, Vopnfirði, Bolungarvík og Grundarfirði. Þeim var lokað að kröfu frá Evrópusambandinu. Herra forseti. Vegna þessa hef ég lagt fram fyrirspurn sem er á þskj. 283 til hæstv. sjútvrh. sem er svohljóðandi: ,,1. Hvaða skilyrði þarf að uppfylla til að mega starfrækja B-landamærastöðvar hér á landi vegna heilbrigðiseftirlits með sjávarafurðum frá svæðum utan Evrópska efnahagssvæðisins? 2. Hvers vegna eru B-landamærastöðvar ekki starfræktar hér á landi?``

Herra forseti. Mér er bæði ljúft og skylt að svara fyrirspurn hv. þm. Kristjáns L. Möllers svo mikilvægt sem málið er sem fyrirspurnirnar varða. Í fyrsta lagi er spurt: ,,Hvaða skilyrði þarf að uppfylla til að mega starfrækja B-landamærastöðvar hér á landi vegna heilbrigðiseftirlits með sjávarafurðum frá svæðum utan Evrópska efnahagssvæðisins?`` Í IV. og V. kafla laga nr. 55/1998, um meðferð, vinnslu og dreifingu sjávarafurða, er að finna ákvæði varðandi innflutning frá ríkjum utan Evrópska efnahagssvæðisins og landamærastöðvar. Skilyrði sem landamærastöðvar þurfa að uppfylla til að hljóta viðurkenningu eru nánar skilgreind í 13. gr. reglugerðar nr. 849/1999 um eftirlit með innflutningi sjávarafurða sem og í viðauka E við sömu reglugerð. Helstu reglur varða mannahald og þjálfun starfsmanna, húsnæði, aðstöðu til sýnatöku og úrvinnslu sýna, frysti- og kæligeymslur, tölvukerfi og meðferð skjala. Í viðaukanum segir að Fiskistofu sé heimilt að skipta landamærastöð upp í skoðunarstöðvar, stundum nefndar B-landamærastöðvar, við þær aðstæður að magn og fjölbreytileiki sendinga sé lítill. Skoðunarstöð þarf að uppfylla nær öll sömu skilyrði og landamærastöð. Eftirlitsstofnun EFTA í samráði við eftirlitsdeild Evrópusambandsins gerir úttekir á landamærastöðvum og viðurkennir þær. Reglurnar eru hluti af EES-samningnum. Gilda því sömu reglur á öllu Evrópska efnahagssvæðinu. Sérstakur vinnuhópur á vegum framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins er nú að móta frekari reglur og leiðbeiningar um kröfur sem gerðar eru til landamærastöðva. Fulltrúar Íslands og Noregs eiga sæti í þeim hópi. Má búast við að endurskoðaðar reglur taki gildi á næsta ári. Seinni spurningin hljóðar svo: ,,Hvers vegna eru B-landamærastöðvar ekki starfræktar hér á landi?`` Eins og kunnugt er tók gildi 1. janúar 1999 endurskoðaður viðauki I við EES-samninginn. Samningurinn felur m.a. í sér að heilbrigðiseftirlit á landamærastöð á Íslandi telst fullnægjandi fyrir allt EES-svæðið við innflutning á sjávarafurðum til Íslands frá ríkjum utan EES-svæðisins, svonefndum þriðju ríkjum. Eftir að vara hefur lotið viðeigandi eftirliti á landamærastöð fyrsta innflutningslands gilda reglur um frjálst flæði vöru og hún flyst milli ríkja innan EES-svæðisins án frekari heilbrigðiseftirlits á landamærum. Talið var mikilvægt að innleiða þessar reglur í EES-samninginn vegna hagsmuna Íslands við útflutning á sjávarafurðum en útflytjendur losna með þessu móti við kostnaðarsamt og oft á tíðum tafsamt eftirlit á landamærum annarra EES-ríkja. 1. janúar 1999 voru settar upp landamærastöðvar á Íslandi og er innflutningur á sjávarafurðum frá þriðju ríkjum óheimill nema að undangegnu eftirliti á landamærastöð. Árið 1999 var notað til að undirbúa að koma starfseminni í það horf sem lög og reglugerðir kveða á um. Eftirlitsmenn Eftirlitsstofnunar EFTA komu í allmargar heimsóknir og kapp var lagt á að koma starfseminni sem fyrst í viðsættanlegt horf. Í desember 1999 tók yfirstjórn Eftirlitsstofnunar EFTA, að fengnum tillögum Íslands, ákvörðun sem fól í sér viðurkenningu á að á Íslandi væru sex landamærastöðvar og sjö skoðunarstöðvar þeim tengdar. Ákvörðunin var tekin að fengnu loforði Íslands um að vissar útbætur yrðu gerðar á landamærastöðvunum. Sambærileg ákvörðun var tekin varðandi Noreg. Í ákvörðuninni voru landamærastöðvar í Hafnarfirði, Reykjavík, á Keflavíkurflugvelli, Ísafirði, Akureyri og Eskifirði, en skoðunarstöðvar á Grundarfirði, Bolungarvík, Siglufirði, Húsavík, Raufarhöfn, Þórshöfn og Vopnafirði. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins gagnrýndi ESA fyrir að taka slíkar ákvarðanir. Töldu vissir aðilar að ákvörðunin ætti að fara fyrir sameiginlegu EES-nefndina en ekki vera tekin einhliða af ESA. Um þetta atriði urðu deilur milli samningsaðila um túlkanir á EES-samningi. Þær deilur hafa nú verið leystar með samkomulagi milli aðila um breytta málsmeðferð. Í framhaldi af fyrrgreindi ákvörðun ESA kynnti framkvæmdastjórnin í desember 1999 málið fyrir aðildarríkjum sambandsins í einni af aðalnefnd þeirrar deildar ESB sem fer með heilbrigðismál og neytendavernd. Nefndin hefur mikið vald og er ráðgefandi fyrir framkvæmdastjórnina um mál er varða reglur við framleiðslu, dreifingu og markaðssetningu matvara sem unnar eru úr dýrum, þar með talið fiski bæði hvað varðar heilsu almennings og dýra.

Tíminn er búinn, hæstv. ráðherra.

Þá verð ég að nota seinni ræðutíma minn til þess að ljúka svarinu, herra forseti.

Herra forseti. Athugasemd mín í þessu máli er sú að það er ákaflega snúið að þurfa að hugsa málin á þann veg að tvö sjávarþorp eða tvær sjávarútvegsbyggðir séu ekki jafnsettar að þessu leyti. Í raun er verið að segja að fiskvinnsla t.d. á Skagaströnd sé ekki jafnsett viðskiptalega og atvinnulega og fiskvinnsla á Akureyri eða að fiskvinnsla í Bolungarvík sé ekki jafnsett og fiskvinnsla á Ísafirði. Mér finnst að þarna sé verið að mismuna mönnum allhressilega og það þurfi að reyna að koma þessu þannig fyrir að víðast þar sem hafnaraðstæður eru til 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. sjútvrh. fyrir svar hans við þessari fyrirspurn. Þar hefur margt komið fram og kannski er það mest um vert að verið er að vinna í þessu af fullum krafti á vegum stjórnvalda sem er ákaflega brýnt. Að mínu mati þolir málið ekki mikla bið. Það hefur líka komið upp í huga minn hvort nokkur hætta sé á því að íslenskir embættismenn séu að oftúlka eitthvað af þeim reglum sem settar eru af þessu apparati úti í Brussel. Ég vil nota tækifærið og spyrja hæstv. ráðherra hvort við séum nokkuð að ganga of langt. Það hefur komið fram í ýmsum öðrum málum sem varða túlkun á evrópska efnahagssamningnum að menn geta stundum farið út í oftúlkun þannig að ég vildi spyrja út í það. Ég vil jafnframt hvetja ráðherra til dáða hvað það varðar að ná þarna viðunandi lendingu fyrir hin ýmsu pláss úti á landi og segja það einnig að ekki er hægt að una við að stórkostlegur munur verði á kostnaði við svona lagað eða því hvort hægt verði að reka rækjuverksmiðjur á Skagaströnd eða Akureyri. Það verður að jafna þennan mun og þetta verður að koma eins út. Fyrirtækin verða að greiða alls staðar jafnan kostnað. Ég vil taka það skýrt fram að ég er alls ekki að gagnrýna að það þurfi heilbrigðisskoðun í þessu. Ég hef fullan skilning á því. Þetta eru varúðarreglur og kannski er ekki nema von að þær séu hertar núna. Ég ítreka það og segi að ég er sammála því að passað sé upp á það. Ég vil líka láta koma fram í sambandi við kostnað fyrirtækjanna að töluvert stórt atriði sem blandast inn í þetta mál er að ekki skuli vera hægt að landa þessum afla nema á nokkrum höfnum eins og hér hefur komið fram, og kemur þar inn í náttúrlega tekjutap viðkomandi hafna. Þá má spyrja: Er nokkur sanngirni í því að Skagastrandarhöfn 

Herra forseti. Hef ég þá lesturinn þar sem frá var horfið. Á fundinum boðaði framkvæmdastjórnin að hún íhugaði að leggja til við aðildarríki að öryggisaðgerðum yrði beitt á innflutning á sjávarafurðum frá Íslandi og Noregi þannig að allur innflutningur til aðildarríkjanna yrði að fara um landamærastöðvar ríkjanna og verða skoðaður að fullu. Rök framkvæmdastjórnarinnar voru þau að vegna óvissu um landamærastöðvar í Noregi og á Íslandi og framkvæmd EFTA-ríkjanna á eftirliti á stöðvunum væri þetta nauðsynlegt til að tryggja að neytendum aðildarríkja ESB bærust heilnæmar sjávarafurðir. Málinu var frestað og ákveðið að eftirlitsmenn framkvæmdastjórnarinnar mundu fara í eftirlitsferð með eftirlitsmönnum ESA til Íslands og Noregs í febrúar til að skoða landamærastöðvar í þessum ríkjum og framkvæmd eftirlits ríkjanna við innflutning á sjávarafurðum frá þriðju ríkjum. Eftirlitsmenn ESA og framkvæmdastjórnar ESB gerðu alvarlegar athugasemdir við skipulag eftirlitsins á Íslandi og í Noregi. Í framhaldi af skýrslu þeirra var skoðunarstöðvum, B-stöðvum, lokað. Síðan þá hefur verið unnið að endurskipulagningu á eftirlitskerfinu. Jafnframt var ákveðið að breyta stöðu þeirra og opna aftur sem fullgildar landamærastöðvar. Er við það miðað að fyrstu þrjár stöðvarnar verði tilbúnar til úttektar eftirlitsmanna ESA og framkvæmdastjórnar ESB fyrir lok þessa árs og hinar á vormánuðum 2001. Síðar er hugsanlegt að aðrar stöðvar bætist við. En áður en öll þessi málaferli hófust hafði ekki verið skoðunarstöð á Skagaströnd, fyrst hún hefur borist hér í tal. Að því er ég best veit hafði ekki borist beiðni um það fyrr en komið var í það óefni sem hér hefur verið lýst. Ég legg hins vegar áherslu á að við getum rekið hér sveigjanlegt kerfi til þess að bregðast við mismunandi aðstæðum sem skapast í sjávarútvegi okkar og að það verði gert á eins ódýran og hagkvæman hátt og mögulegt er. Ég tel fullvíst að íslenskir embættismenn oftúlka ekki reglurnar. En ég hef stundum áhyggjur af því að Eftirlitsstofnun EFTA geri það og hugsi þá ekki alveg í samræmi við það sem tíðkast víðast hvar innan Evrópusambandsins.

Virðulegi forseti. Nú við gerð fjárlaga- og fjárhagsáætlana fyrir árið 2001 kemur í ljós að m.a. eru langir biðlistar vegna bæklunarlækninga á höfuðborgarsvæðinu og enn gríðarlegur fjárhagsvandi í heilbrigðiskerfinu þrátt fyrir miklar lagfæringar á síðasta ári. Samkvæmt upplýsingum mínum gætu um 25--35 rúm verið upptekin á suðvesturhorninu vegna bæklunarlækninga sjúklinga að norðan og austan, þ.e. á upptökusvæði Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. Eins og kunnugt er rekur Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri bæklunarlækningadeild og einnig endurhæfingardeild á Kristnesspítala ásamt öldrunardeild. Það vekur furðu að ekki skuli vera uppi áform um að létta á suðvesturhorninu með því að auka þjónustuna í Kristnesi. Hér er enn fremur um gríðarlegt byggðamál að tefla, en mikið er rætt um byggðamál í þingsölum einmitt nú um stundir. Þess vegna, virðulegi forseti, er ég með fyrirspurn í fjórum liðum til hæstv. heilbrrh.: ,,1. Hversu margir njóta endurhæfingar á Kristnesspítala árlega?`` Þá er átt við Kristnesspítala sem deild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri. ,,2. Hefur Kristnesspítali getað þjónað öllum þeim Norðlendingum og Austfirðingum sem óskað hafa eftir endurhæfingu þar? 3. Hversu margir Norðlendingar og Austfirðingar njóta endurhæfingar annars staðar en á Kristnesspítala árlega og þá hvar? 4. Eru áform uppi um að auka þjónustu Kristnesspítala þannig að unnt verði að þjóna þeim Norðlendingum og Austfirðingum sem á endurhæfingu þurfa að halda?`` Nú geri ég mér grein fyrir því, virðulegi forseti, að í vissum tilvikum getur endurhæfing ekki átt sér stað á Kristnesspítala og er þá um að ræða hjartaaðgerðir. En hluti endurhæfingar gæti átt sér stað með tiltölulega litlum kostnaði við uppbyggingu á Kristnesspítala en þar er húsnæði fyrir hendi.

Virðulegi forseti. Sem svar við fyrirspurn hv. þm. Árna Steinars Jóhannssonar um endurhæfingardeild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri í Kristnesi get ég upplýst eftirfarandi: Þingmaðurinn spurði um fjölda þeirra sem njóta endurhæfingar í Kristnesi árlega. Árið 1998 voru 133 innlagnir á deildina og árið 1999 voru 110 einstaklingar lagðir inn alls 139 sinnum. Af þessum 110 einstaklingum voru sex einstaklingar utan Norður- og Austurlands, þar af fjórir úr Reykjavík og tveir Grænlendingar. Árið 2000 höfðu 104 einstaklingar verið lagðir inn alls 148 sinnum fram til 15. nóvember. Af þessum 104 einstaklingum voru þrír utan Norður- og Austurlands, þar af tveir úr Reykjavík og einn frá Ísafirði. Í ársbyrjun 2000 voru 45 einstaklingar á biðlista og 60 um miðjan nóvember. Allir á biðlistanum eru frá Norðurlandi og Austurlandi. Þrátt fyrir þessa biðlista komu upplýsingar frá læknunum um að þegar leggja átti þessa sjúklinga inn voru þeir ekki tilbúnir til að leggjast inn. Það á oft við um sjúklinga sem eru ekki bráðasjúklingar heldur eru í endurhæfingu að þá hentar það akkúrat ekki þegar plássið er laust. Síðan spyr hv. þm. um fjölda Norðlendinga og Austfirðinga sem njóta endurhæfingar annars staðar en í Kristnesi, en þær upplýsingar liggja ekki nákvæmlega fyrir vegna þess að sjúklingar fá auðvitað endurhæfingu víða. Á Sauðárkróki er t.d. nýlega búið að opna mjög myndarlega endurhæfingaraðstöðu og á Blönduósi er einnig endurhæfingaraðstaða og það sama gildir um Neskaupstað. Margir þessara sjúklinga hafa líka farið á Reykjalund og í Hveragerði þannig að þetta dreifist mjög víða. Nokkrir eru á einkastofum. Því er ekki hægt að gefa alveg nákvæmar upplýsingar um þetta eins og fyrirspurnin gerir ráð fyrir. Endurhæfingardeildin í Kristnesi hefur yfir að ráða rýmum fyrir 20 endurhæfingarsjúklinga. Einnig er unnt að nota tíu rými í byggingunni sem sjúkrahótel sem er mjög góð nýjung við þjónustuna. Það er verið að auka þjónustuna á ýmsa vegu. Eftir fáeina daga verður opnuð sundlaug sem gerir möguleika Kristness miklu meiri en nokkru sinni fyrr. Hv. þm. spyr: Er ekki hægt að nýta þessa stofnun enn betur og er ekki hægt að létta á suðvestursvæðinu? Það er alveg rétt. Það er eflaust hægt að nýta þessa stofnun enn þá betur. En uppbyggingin er auðvitað í takt við eftirspurnina. Það er mikil eftirspurn eftir ýmsum bæklunaraðgerðum og við þurfum að hafa endurhæfingarrými klár eftir slíkar aðgerðir. Kristnes hefur nýst mjög vel í þeim tilvikum.

Virðulegi forseti. Í svörum hæstv. ráðherra kom það raunar fram sem ég vissi fyrir fram. Ég hef úr gögnum FSA áætlun um það hvað þeir halda að margir sjúklingar fari af svæðinu til endurhæfingar annars staðar. Þetta tengist auðvitað bæklunardeildinni á sjálfu sjúkrahúsinu og síðan endurhæfingardeildinni á Kristnesspítala. Eftir því sem ég les úr gögnum frá Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri, er gráupplagt að auka þjónustuna bæði á bæklunardeildinni á sjálfu sjúkrahúsinu og endurhæfingardeildinni í Kristnesi. Þess vegna er aðalatriðið bæði að létta á þrýstingnum hér og ekki síður byggðamál, þ.e. að gera ráðstafanir við Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri, bæklunardeildina og endurhæfingardeildina í Kristnesi, þannig að obbinn af þeim 25--35 rúmum hér fyrir sunnan sem upptekin eru af sjúklingum frá Norðurlandi geti nýst í Kristnesi. Ég óska eftir svörum um hvort áform séu um slíkt. Ég tel slíkt mjög brýnt fyrir svæðið. Ég tel þetta stórt byggðamál.

Virðulegi forseti. Bæklunaraðgerðum á sjúkrahúsinu á Akureyri hefur stórfjölgað á undanförnum árum og þeir sem þangað leita eru í auknum mæli af suðursvæðinu. En þegar kemur að endurhæfingunni vill fólk vera nær sínu heimili. Þess vegna hefur endurhæfingin fyrir þá sem búa á suðursvæðinu oft verið á því svæði þó aðgerðirnar hafi farið fram á Akureyri. En það er alveg hárrétt sem hv. þm. segir. Auðvitað er það byggðamál að efla þjónustuna úti á landi og það höfum við svo sannarlega verið að gera eins og ég sagði áðan. Við höfum verið að efla hana í Neskaupstað og á Sauðárkróki og nú á Blönduósi og Kristnes hefur verið að eflast mjög hvað varðar endurhæfinguna.