Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér er um að ræða samningsbundið verkefni á milli ríkisstj. Íslands og Tækniaðstoðar Sameinuðu þjóðanna. Það var undir þann samning skrifað í lok ársins 1974 fyrir hönd íslensku ríkisstj. Við þennan samning verður ekki staðið án töluvert aukinnar fjárveitingar, og því segi ég já.



Herra forseti. Þar sem það hefur aldrei þótt góður siður í sjóhernaði að skjóta af öllum sínum fallbyssum í einu, og það sinni í hverja áttina, þá segi ég nei.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Þegar svokölluð vinstri stjórn sat að völdum var að ósk alþýðusamtakanna sett upp hagræðingarnefnd til þess að vinna að hagræðingu á málum vinnumarkaðarins. Ég tók þátt í því starfi og taldi stefnt í rétta átt. Því miður dró af störfum þeirrar nefndar. Þegar ég var fjmrh. jók ég við fjárveitingu til þessarar starfsemi og í fjárlagafrv. nú er hún tæpar 6 millj. kr. Ég taldi ekki minni þörf á því að hagræðing væri gerð í versluninni og tel að hagræðingarstarfsemi í verslun sé ekki minna í þágu neytenda heldur en Kaupmannasamtakanna. Ég tel, að það væri því spor aftur á bak að hverfa frá þessu, og mun beita mér fyrir því í ríkisstj. að veruleg hagræðing verði tekin upp í verslun og á því megi byggja ákvörðun um verðlag. Ég segi því nei við þessari till.



Herra forseti. Ég er enn sama sinnis og við afgreiðslu fjárl. fyrir árið 1975. Ég lít á verslunarstéttina sem einn sterkasta burðarásinn undir starfsemi þjóðfélagsins sem ég treysti best til þess að standa undir sameiginlegum þörfum þjóðfélagsins, enda sýna álögur þær, sem hingað til hafa verið lagðar á hana, þá stefnu. Ég vona að hún risi undir því, og ég hef þann metnað fyrir hennar hönd, að hún sé ekki að seilast til fjár úr ríkissjóði, allra síst á jafnerfiðum tímum og nú eru, og segi því já.



Herra forseti. Nú á síðustu dögum þingsins hefur ríkissjóður tryggt sér tekjur svo að nemur milljörðum í neyslusköttum með því að viðhalda vörugjaldi er gefur ríkissjóði um þrjá milljarða og síðan söluskattsstigum. Það væri því að vonum að það væri vilji á Alþ. að hækka lítils háttar fremur en að skera niður lífeyristryggingar, og því segi ég já.



Herra forseti. Á undanförnum árum hefur styrkur íslendinga til vanþróaðra þjóða verið svo smár að hann hefur verið okkur til hreinnar vanvirðu. Það er til enn meiri skammar að taka meira frá þeirri stofnun heldur en við leggjum til hennar, á sama tíma og við styrkjum stórveldið Vestur-Þýskaland með 7000 millj. kr. á ársgrundvelli. Ég segi já.



Herra forseti. Með vísan til þeirrar greinargerðar, sem hv. þm. Jón G. Sólnes mun gera, segi ég nei.



Herra forseti. Þar sem einkaaðilum hefur þegar verið heimilað að halda bingó í auglýsingatíma Ríkisútvarpsins sjálfum sér eða jafnvel sínum málstað til framdráttar, þá sé ég enga ástæðu til annars en að leyfa þessari stofnun, sem á í miklum fjárhagsörðugleikum og verður annars að velta sínum útgjöldum yfir á almenning, að reyna það, ef hún gæti eitthvað létt fyrir sér á þennan hátt. Þessi hugmynd er ekki sprottin upp hér í þessum sal, heldur komin lengra að, frá þeim sem best þekkja til. Ég segi já.



Herra forseti. Ef þessi till. hefði verið þess efnis að reka ætti ríkissjóð með bingói, þá hefði ég sagt já, en fyrst svo er ekki, þá segi ég nei.



Herra forseti. Við lifum í þjóðfélagi þar sem happdrættisspilamennska er ákaflega vinsæl fjáröflunaraðferð. Ef þessi framkvæmd, sem felst í tölulið 5, gæti orðið til þess að útvega ríkissjóði miklar tekjur og jafnvel meira en standa undir sjónvarpinu og sjónvarpsrekstrinum og gæti því komið almenningi til góða, og þar sem hér er um mjög vinsæla fjáröflunaraðferð að ræða, þá tel ég þessa till. ákaflega ákvæða og segi því já.



Herra forseti. Þar sem ég tel að miða eigi við að Ríkisútvarpið sé menningarstofnun, en ekki spilavíti, segi ég nei.



Herra forseti. Ég er sammála rökstuðningi hv. þm. Jóns G. Sólnes, en ég sé formgalla á því að samþykkja þessa till. sem brtt. við fjárlög. Hún er þess eðlis, að hún ætti fremur heima í sérstöku lagafrv. Ég bendi hv. flm. á það formsatriði. Þess vegna tel ég mig ekki geta samþykkt þessa till. vegna formgalla. Ég segi nei.



Herra forseti. Ég er þeirrar skoðunar, að fjárlagafrv. þetta sé ómerkt plagg. Ber til þess margar ástæður, þær helstar að allt er óvíst í launamálum landsmanna, þar eð ósamið er um kaup og kjör nær allra launastétta, og alger óvissa um afkomu flestra atvinnugreina. Þá tel ég að ríkisstj. hafi á líðandi ári sýnt slíka óspilunarsemi í eyðslu að forkastanlegt sé og í hinu nýja fjárlagafrv. sé engin aðhaldssemi sýnd varðandi beina eyðslu, en ósanngjarnar álögur stórlega auknar á almenning og á þá helst sem síst geta undir nýjum álögum staðið. - Á ónýta flík tjóar ekki að setja nýja bót. Í ónýtri flík er ekkert þráðarhald. Vegna þessa hef ég ekki látið mér detta í hug að bera fram nokkrar brtt. við þetta fjárlagafrv. En ég segi eins og Hrafn rauði sagði við Sigurð Orkneyjajarl í lokabardaga Sigurðar, Brjánsorrustu: „Ber þú sjálfur fjanda þinn.“ - Ég greiði ekki atkv.



Herra forseti. Þingflokkur Alþfl. telur frv. það til fjárl., sem nú er til lokameðferðar hér á Alþ., vera glöggan vott þess að ríkisstj hefur ekki tekist að móta heilbrigða heildarstefnu í efnahagsmálum þjóðarinnar, sem dregið geti verulega úr verðbólgunni, tryggt atvinnu, bætt lífskjör launafólks og lagt traustan grundvöll að öruggum rekstri atvinnuveganna. Þingflokkur Alþfl. telur auk þess að þetta frv., sem stjórnarflokkarnir virðast nú ætla að samþykkja, muni reynast pappírsgagn eitt, eins og fjárlög yfirstandandi árs reyndust, þar eð ósamið er um kaup og kjör við svo að segja alla launþega landsins, ómögulegt er að vita hver niðurstaðan verður og allt er því á huldu um hver laun verða á næsta ári. Svo mikil óvissa ríkir jafnvel um afkomu atvinnuveganna, að einnig sú staðreynd gerir margar þær áætlanir, sem fjárlagafrv. er byggt á, mjög vafasamar. Í efnahagsmálum þjóðarinnar ríkir því stjórnleysi og ringulreið. Af þeim sökum hafa þm. Alþfl. ákveðið að láta stjórnarflokkana eina bera ábyrgð á samþykkt þess og sitja hjá við þessa lokaatkvgr. -- Ég greiði ekki atkv.



Þessi fundur er síðasti fundur Alþingis fyrir jólahlé. Í tilefni þess vil ég þakka hæstv. ráðh. og hv. alþm. fyrir ánægjulegt samstarf og umburðarlyndi í minn garð. Bestu þakkir færi ég varaforsetum, skrifurum, skrifstofustjóra og öllu starfsfólki Alþingis. Ég óska hv. alþm. og fjölskyldum þeirra og starfsliði þingsins gleðilegra jóla og farsældar á komandi ári. Utanbæjarmönnum óska ég góðrar heimferðar og heimkomu. Það er von mín að við megum öll hittast heil til starfa er Alþingi kemur saman í janúarmánuði n. k.



Ég vil fyrir hönd okkar alþm. þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir og hlý orð í okkar garð. Ég vil jafnframt þakka honum fyrir gott samstarf við okkur alþm. og fyrir góða og réttláta fundarstjórn. Ég óska hæstv. forseta og fjölskyldu hans gleðilegrar jólahátíðar og góðs og farsæls komandi árs. Ég bið alla alþm. að taka undir óskir mínar til forseta og þakklæti til hans með því að rísa úr sætum. - 
            

Forseti (Ásgeir Bjarnason) : Ég þakka hv. 2. þm. Austurl. fyrir góðar óskir í minn garð og hv. alþm. öllum fyrir undirtektir þeirra. Ég óska ykkur öllum gleðilegra jóla.

Forsrh. (Geir Hallgrímsson) : Herra forseti. Forseti Íslands hefur gefið út svohljóðandi bréf : „Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsrh. umboð til þess að fresta um sinn fundum Alþingis, 97. löggjafarþings, frá 20. des. 1975 eða síðar, ef henta þykir, enda verði þingið kvatt til fundar á ný eigi síðar en 26. jan. 1916. Gjört í Reykjavík, 19. des. 1975. Kristján Eldjárn. Geir Hallgrímsson. Forsetabréf um frestun á fundum Alþingis.“ Samkv. þessu umboði og með tilvísun til samþykkis Alþingis lýsi ég hér með yfir því, að fundum Alþingis, 97. löggjafarþings, er frestað frá 20. des., og verður þingið kvatt til fundar á ný eigi siðar en 26. jan. 1976. Ég óska hv. alþm. og starfsmönnum þingsins svo og landsmönnum öllum gleðilegra jóla og góðs og farsæls nýárs.