Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef hér á þskj. 239 borið fram brtt. við frv. til l. um breyt. á l. um menntaskóla. Hún hljóðar þannig með leyfi hæstv. forseta. Við 1. gr. Greinin orðist svo: „Fræðslumálastjórn ákveður kennsluskyldu skólastjóra og kennara.“ Þegar l. um menntaskóla voru til umr. á s.l. Alþ., þá áleit ég, að þetta væri eðlilegast að ákveða með reglugerð, en ekki ákveða það í l., hvernig kennsla skyldi ákveðin. Þetta ætti að heyra til lagabálksins um skyldur embættismanna. það hefur upplýstst við þessar umr., að þetta frv. er borið fram til þess að koma á samkomulagi milli núverandi kennara og fræðslumálastjórnar. það hefur verið gengið á rétt núverandi kennara með ákvæðum l. um menntaskóla. Mér skilst eftir þeim umr. að dæma, sem hér hafa farið fram, að fyrir hendi sé samkomulag um það, hvernig þetta skuli vera í framtíðinni. Þess vegna álit ég rétt, að þessi brtt. verði samþ. og fræðslumálastjórn verði látin ákveða kennslustundafjöldann. Það hefur komið í ljós, þótt ekki sé liðið nema eitt ár, síðan þessum l. var breytt, að þörf er á að breyta þeim aftur, og hætt er við, að enn þurfi að gera það. Þess vegna er eðlilegast, að þetta sé í höndum fræðslumálastjórnar, meðan þetta ástand ríkir í landinu. Ég held þetta geti orðið að samkomulagi milli mín og þeirra, sem halda því fram, að nauðsynlegt sé að breyta þessu. Ég vænti þess vegna, að mín brtt. verði samþ.



Herra forseti. - Ég hefði gjarnan viljað fá upplýsingar varóandi það, sem hv. 1. landsk. hefur sagt hér. Hv. þm. minntist á það í gær, að með launal. hefðu laun menntaskólakennara verið lækkuð óbeint. Nú skal ég ekkert um þetta segja, en hitt vil ég fullyrða, að með launal. voru laun nokkurra manna lækkuð beinlínis frá því sem áður var. Í öðru lagi voru laun yfirleitt ákveðin lægri í launal. en Reykjavíkurbær borgaði sínu starfsfólki. það er hins vegar upplýst mál eftir því, sem hæstv. ráðh. sagði í gær og 1. landsk., að þetta frv. er flutt til þess að færa laun menntaskólakennara í samræmi við það, sem áður var. Lenging vinnutíma þeirra var sama og kauplækkun. Persónulega er mér kunnugt um, að sumum þeirra manna, sem lækkaðir voru í launum með launal., er borgað hærra en l. heimila eða eins og áður. Mér er kunnugt um, að sumum embættismönnum er borgað hærra en launal. ákveða og launin miðuð við það, sem Reykjavíkurbær borgar hliðstæðum starfsmönnum sínum. Ég spyr því: Hvað er mikið borgað af slíkum yfirgreiðslum? Hvað eru þeir launamenn margir, sem nú taka hærri laun, en launal. gera ráð fyrir? Mér skilst, að þetta með menntaskólakennarana sé einn liðurinn hér í. Ég veit dæmi um, að mönnum við símann er borgað hærra en l. ákveða og fólki á skattstofunni er einnig borgað hærra. Hér getur verið að ræða um miklu stærri hóp, þótt ég viti ekki um það. En mig langar til að fá upplýsingar um það, hvað þessi hópur er orðinn stór.



Varðandi þessar fyrirspurnir hv. 1. þm. N–M. til mín, þá vil ég aðeins láta þess getið, að mér er ekki kunnugt um, að nokkrum embættismanni sé borgað hærra heldur en l. mæla fyrir um. Hins vegar er það opinbert mál, og hv. þm. þarf ekki að spyrja um það, að á s.l. vetri var sett reglugerð um yfirvinnukaup opinberra starfsmanna og samkv. henni ber að greiða mönnum upp að vissu launamarki kaup fyrir eftirvinnu. Ég man ekki fyrir víst, hvort hér er miðað við 7.800 kr. eða 8.400. Þetta hefur orðið til þess, að margir menn hafa hækkað í launum, einkum þeir, sem eru tiltölulega lágt launaðir, og er það, eins og áður er sagt, vegna eftirvinnu. sem væntanlega hefur verið óhjákvæmileg. Ég skal hins vegar láta þá skoðun mína í ljós, að ég álít, að þessi reglugerð þurfi miklu betri athugunar við. Þetta var eins konar samningur milli ríkisstj. og félags starfsmanna ríkisins, og stóð í miklu þjarki um þetta. Þetta yfirvinnukaup, sem greitt er nú, er mjög hátt og getur því valdið því, að menn í lægri launaflokkum geta komizt miklu hærra í launum en þeir, sem eru með hærri laun samkv. launal. Svo er mér kunnugt um, að orðið hefur að semja við nokkra starfsmenn. sérstaklega bílstjóra, um, að þeir hefðu yfirvinnu. Þetta er eðlilegt, þar sem þeir eiga samkv. launal. að hafa 500 kr. laun á mánuði í grunnlaun, en það hygg ég, að sé orðið óeðlilegt. að bílstjórar vinni fyrir slíkt kaup. Það er því eðlilegt, að erfitt hafi verið að fá bílstjóra til að vinna fyrir þau kjör, sem launal. buðu upp á. Þetta er það eina. sem mér er kunnugt um þessu viðvíkjandi. En mér er ekki kunnugt um, að starfsfólki sé borgað hærra kaup en launal. ákveða.



Herra forseti. - Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir þær upplýsingar, sem hann hefur gefið, svo langt sem þær ná. En mig undrar það, að hann skuli ekki vita meira, að hann skuli ekki vita það, að síðan um mitt sumar hafa allir verkfræðingar Landssímans fengið borgað sama grunnkaup og Reykjavíkurbær borgar sínum verkfræðingum, en það er hærra heldur en launal. ákveða. 



Herra forseti. - Ég gaf upplýsingar við 2. umr. þessa máls um það, að þegar þetta frv. var til meðferðar í þessari hv. d. á síðasta þingi, þá kom frv. þannig frá hv. Nd., að það var ekki ákvæði í því um vinnutíma kennara, heldur var gert ráð fyrir, að það yrði reglu gerðarákvæði, eins og verið hafði fram að þeim tíma. Það fór þó svo, að þessi hv. d. vildi ekki á þetta fallast og setti í frv. ákvæði um, að menntaskólakennarar skyldu hafa lögákveðinn vinnutíma, og ég held það hafi verið gert með samþykki flm. þessarar brtt., hv. þm. Barð. Með þessari brtt. er aftur ætlazt til þess, að hætt sé við þetta og horfið að sama fyrirkomulagi og áður var. Þar sem þessi hv. þd. er öðruvísi skipuð nú en á s.l. þingi. má vera, að hér sé annar meiri hluti nú í þessu máli en var þá. Samt tel ég það ekki líklegt. Það, sem ég vildi taka fram, er það, að þótt þessi till. færi í sama horf og áður var og þótt hún yrði samþ., þá býst ég ekki við, að hún mundi breyta á neinn hátt þessu máli í rauninni, vegna þess að það eru líkur til, að fræðslumálastjórnin mundi leysa þetta á svipaðan hátt og er í frv. Þess vegna álít ég það mjög þýðingarlaust og að það hafi ekki áhrif á framkvæmd málsins, hvort það er samþ., en hins vegar þarf löggjafinn að hafa ábyrgð á þessu og ákveða það í l. Þess vegna vil ég, til þess að forðast meiri glundroða um þetta mál, mælast til, að það verði samþ.



Herra forseti. - Ég vil leiðrétta það, að l. um menntaskóla voru ekki afgr. úr þessari d. með mínu samþ. Ég var á móti l., var á móti því að ákveða í l., að kennslustundir skyldu ákveðnar. Hv. 8. landsk. getur kynnt sér það í skjölum frá fyrra þ. Það er heldur ekki alveg rétt hjá frsm., að þetta mál, eins og það liggur fyrir, sé víðtækara en það var. Kennslustundir eru færðar úr 27 stundum niður í 24 stundir. en nú eru ákveðnar 27 stundir líka fyrir nýju kennarana. Hins vegar er það margupplýst, að þetta samkomulag er gert vegna gömlu kennaranna. Þeir álfta sig misrétti beitta, vegna þess að kennslustundum hefur verið fjölgað. Ég get fallizt á þetta sjónarmið, en ég sé ekki ástæðu til að raska þessu hlutfalli fyrir þá kennara, sem koma á eftir. Ég vil spyrja hæstv. menntmrh., hvort ekki sé hægt að fallast á þessa lausn málsins. Það stendur í frv., að kennslumálastjórnin ákveði kennslustundir skólastjóra. Þetta er í samræmi við það, sem mér skilst að geti verið í samningnum. Frsm. segir, að eðlilegt sé, að löggjafinn ákveði þetta. Það er ekki löggjafarvaldið, sem ákveður þetta nú. Það er hæstv. ráðh., sem hefur orðið að breyta út frá l. Það hefur verið gerður um þetta samningur, og svo er óskað, já, jafnvel heimtað, að þetta sé samþykkt. Hér er hv. 8. landsk. ekki frjáls sinna gerða, því að það er ekki hægt að neita að samþykkja þetta í d. nema með því að lýsa vantrausti á verkum ráðh., sem svo mjög leggur upp úr þessu, að hann lét þau orð falla við 1. umr., að hann mundi ekki gegna embættinu, ef þetta yrði ekki samþ. Ég hef viljað líta á málið frá sömu hlið til þess að gefa ráðh. vald til þess að standa við sín orð, til þess að ganga ekki á rétt hans í þessu máli og til þess að gefa þeim, sem stjórna þessum málum, tækifæri til þess að gera tilraun til að fá kennara að skólanum. Þeir telja það úrræðið til þess að fá nægilega marga kennara að fækka kennslustundunum, þótt einkennilegt megi virðast. Ég hygg, að ekki sé hægt að mæla á móti þessari till. minni, og vænti þess, að hæstv. menntmrh. og allur hans flokkur ásamt öðrum þm. geti verið með henni.



Ég vil þakka hv. þm. Barð. fyrir það mikla traust, sem hann sýnir mér með því að bera þessa till. fram, þar sem það er lagt á vald ráðh., hvernig vinnutímar kennara séu. En samt vildi ég heldur kjósa, að vald mitt yrði takmarkaðra, af þeirri ástæðu, að ef till. yrði samþ., yrði mikið ósamræmi í skólalöggjöfinni. Í öllum öðrum skólalögum er ákveðið með l., hver kennslutími kennara skuli vera. Þetta yrði svo mikið ósamræmi, að ég mundi heldur kjósa, að ótvíræður þingvilji væri fyrir lagasetningu, sem sett væri um þetta atriði.



Með því að upplýstst hefur við umr. þessa máls, að þetta frv. er ekki borið fram til þess að leiðrétta hlut þeirra manna, sem nú starfa við skólana, segi ég nei.



Herra forseti. - Þetta frv. er, eins og kunnugt er, í sambandi við samning þann um afnot af flugvellinum í Keflavík, sem gerður var við Bandaríkin á síðasta þingi. Þar var kveðið svo á, að þeir erlendir menn, sem hér eiga að dveljast til að vinna á flugvellinum, hafi sérlög hvað snertir skatta- og tollagreiðslur. Frv. það, sem hér liggur fyrir, hefur farið í gegnum Nd. og að því er virðist verið samþ. þar án breyt. Því var vísað hér til fjhn., en hún er þannig skipuð, að í hana vantar einn af nm. Hann varð að fara af þingi, þegar málið kom til n., og því var ekki hægt að fá samþykki hans, en um hina fjóra nm. er það að segja, að þrír hafa fallizt á að leggja til, að málið verði afgr. óbreytt, en einn nm., 8. landsk., skilar sérstöku áliti og leggur til, að málinu sé vikið frá með rökst. dagskrá, eins og þar segir. Minni hl. álítur, eftir nál. að dæma, frv. ekki nógu greinilegt og álítur, að gera þyrfti breyt. á öllum þeim skatta- og tollal., sem hér koma til greina. Ég get ekki verið sammála hv. þm. Í 1. gr. er getið, að nánari ákvæði megi setja í reglugerð, og leiðir það af sjálfu sér, að framkvæmd á hverju atriði yrði tekin fram í reglugerðinni og er það betra en að tína allt upp í lagaformi. Ég sé svo ekki ástæðu til frekari málflutnings, nema tilefni gefist til. Þetta er aðeins einn liður í stóru samkomulagi, sem meiri hl. Alþ. samþykkti, en þeim, sem voru á móti því, finnst ef til vill, að þeir þurfi að greiða atkv. gegn þessu líka. En úr því sem komið er, að sáttmáli þessi er gerður og það liggur fyrir að koma á löglegri samþykkt, og það er gert með þessu frv., þá leggur meiri hl. fjhn. til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. - Eins og hv. frsm. minntist á, hef ég ekki getað orðið sammála meiri hl. n. um afgreiðslu þessa máls, og hann gat að nokkru þeirra atriða, sem ósamkomulag varð um. Því verður ekki neitað, að í sambandi við ýmis ákvæði eru allveigamiklar breyt. á íslenzkum tolla- og skattal. og hvað sem því líður, hvort menn hafa verið á móti samningnum, þá kemur það ekki málinu við. Hinu verður ekki neitaó, að bezt er að ganga sem skýrast frá því í íslenzkum l., sem ágreiningi gæti valdið. Það kemur fram í aths., að þeim, sem sömdu frv., var ljóst, að betra væri að breyta hverjum þeim íslenzkum l., er samninginn snerta, en þeir segja, að það sé of umsvifamikið, og er það einkennileg röksemdafærsla. Má vera, að það hefði kostað meiri undirbúning, en þar sem nauðsyn krefur, ber ekki að horfa í þá vinnu, sem því fylgir. Það var rétt hjá hv. þm. Vestm., að samningurinn hefur verið gerður, og getur þetta þing ekki breytt því. Annað mál er það, að það, sem þetta þing getur gert, er að tryggja, að sem minnstir árekstrar verði í framkvæmd samningsins, en það er ekki tryggt í þessu frumvarpi. Í 9. lið samningsins frá 7. okt. 1946 segir, að ekki megi leggja neina tolla eða önnur gjöld á útbúnað, nauðsynjar eða vörur, sem flutt er inn til afnota fyrir Bandaríkjastjórn eða til afnota fyrir starfslið það, sem hér dvelur vegna starfa, sem leiðir af framkvæmd samningsins. Hér virðist vera smuga á tollalöggjöfinni, sem getur skapað smygl. Í Nd. var þetta rætt ýtarlega, og varð þar ágreiningur um þetta og sömuleiðis um skattfríðindin. Það kemur t.d. fram í 10. gr., að eigi skal leggja tekjuskatt á það starfslið, sem hefur störf á hendi fyrir Bandaríkjastjórn á flugvellinum, en vel má vera, að þetta lið vinni eitthvað utan síns starfa, þá ber að athuga það, að þeir eiga að vera skatt- og útsvarsskyldir fyrir þau störf. Um þetta eru mjög ófullnægjandi upplýsingar hjá þeim, sem sömdu þetta frv. Ef til árekstra kemur, þá á úrskurðarvaldið að vera hjá Íslendingum, og væri það rangt af Alþ. að sleppa að lögfesta þetta svo skýrt, að ekki þurfi að vera á valdi dómaranna, sem gætu túlkað málið hver á sinn veg. Enn fremur get ég ekki séð, að það séu frambærileg rök, að of umsvifamikið sé að breyta l. Þess vegna legg ég til, að mín rökst. dagskrá verði samþ.



Herra. forseti. - Það var út af ummælum hv. síðasta ræðumanns um löggæzlu og í hvern vanda dómarar kæmust, ef þessi l. væru samþ., að ég vildi segja nokkur orð um þetta atriði, þar sem mér er málið skylt sem löggæzlumanni í því umdæmi, sem flugvöllurinn er í. Ég hef orðið var við hjá þeim, sem voru á móti samningnum, að það mundi skapa mikinn vanda fyrir íslenzka löggæzlumenn, þegar þessi l. kæmu til framkvæmda, og margir árekstrar mundu verða vegna vafaatriða og ónákvæmni. Ég hef reynt að gera mér grein fyrir, hver þessi vandi væri, og þótt ég hafi hlustað vandlega, hef ég ekki orðið var við, að sá ótti sé á rökum reistur á nokkurn hátt. Mér virðist nú, að þetta liggi svo ljóst fyrir sem frekast má verða. Það er greinilegt, að grundvöllurinn er sá, að Íslendingar hafa tekið við löggæzlu á flugvellinum á sama hátt og annars staðar á landinu. Þess vegna geta ekki orðið árekstrar á þeim grundvelli. að vafi sé á því, hvort starfssvið Íslendinga sé það sama þar og annars staðar á landinu, og einmitt á þessum grundveili hefur löggæzlan og tollgæzlan verið byggð. Ég heyrði í Nd. og sá í blöðum, að löggæzla okkar og tollgæzla mundi verða ófullkomin og nafnið eitt. Mér er kunnugt um. af því að ég hef tekið þátt í undirbúningi varðandi þetta atriði, að löggæzlan og tollgæzlan verður einmitt „effektivari“ þar en annars staðar. Þarna verður sérstök lögregla og tollgæzlumenn og útlendingaeftirlit. Síðar meir, þegar setuliðið fer, verður lögreglumönnum mjög fjölgað og verður fjölmennari löggæzla, en annars staðar. Þess gerist líka þörf, þar sem búast má við, að þar verði á ferð margir útlendingar. Ég fullyrði, að einmitt frá þessu er mjög vel gengið. Einnig á að koma upp sérstöku útlendingaeftirliti og sérstakar ráðstafanir geróar í sambandi við tollgæzlu. Og sá undirbúningur undir þá hlið málsins er á þá leið. að allar flugvélar, sem setjast á flugvöllinn og fara þaðan, eru háðar íslenzkri löggæzlu, og ef þær verða veðurtepptar, þá verður farið með þær líkt og skip, að farangurinn verður innsiglaður og ekki leystur fyrr en við brottför, og er þannig smygl útilokað. Hvað varðar allan varning, þá skal hann fara í gegnum hendur íslenzkra tollgæzlumanna. Verður nákvæmlega fylgzt með þessu og öflug tollgæzla höfð til að fyrirbyggja smygl. Í sambandi við þá undanþágu þurfa engir árekstrar að koma til greina, og Bandaríkjamenn fá ekki aðrar vörur tollfrjálsar en þær, sem heimilt er samkv. samningnum. Ég sé ekki að betra sé að breyta hverjum einum l., því að í frv. eru alveg skýrar linur og beinar línur fyrir tollgæzluna. Ef mætti láta vörur í ákveðnu augnamiði, yrði að setja nánari reglugerð um það. Það er rétt, að fram komi, hvaða ráðagerðir eru í sambandi við toll- og réttargæzluna á flugvellinum, þar sem andstæðingar hafa haldið fram, að þetta væri ekki nema nafnið eitt. Ég vil undirstrika, að þetta fer fjarri sanni, og eru gerðar ráðstafanir um strangt eftirlit og fullkomnari gæzlu en annars staðar.