Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hefði nú búizt við því, að hæstv. fjmrh. mundi sýna þessari hv. d. þann sóma að leiða þetta frv. hér í kirkju, ef ég mætti svo að orði kveða, og mér þykir yfir höfuð dálítið leitt, að hæstv. ráðh. skuli ekki vera í d. Þetta frv. er sem sagt í beinu áframhaldi af löggjöf þingsins áður um þann fræga stóreignaskatt, sem hv. deildarmönnum er vitað að lagður er nú á þessa dagana eða hefur verið. Ef hæstv. fjmrh. er fjarverandi, þá get ég vel beðið dálitla stund, en ég held mínar athugasemdir snerti hans afskipti af þessu máli óhjákvæmalega, þar sem hann hefur staðið fyrir því að fá þetta skattafyrirkomulag lögfest og framfylgir að sjálfsögðu framkvæmd þess.

Hæstv. fjmrh. er í umr. í Nd., enda á hann þar sæti. Leggur hv. þm. áherzlu á það, að -

Ja, ég legg eiginlega heldur áherzlu á, að gagnrýni, sem ég kynni að hafa hér um hönd á hæstv. ráðh., kæmi framan að honum, en ekki aftan að honum, þannig að hann gæti verið viðstaddur.



Herra forseti. Það er kannske ekki ástæða til þess að fjölyrða frekar um þetta núna, þar sem við hv. 11. landsk. eigum báðir sæti í þeirri n., sem frv. kemur væntanlega til, svo að við getum sjálfsagt talazt við seinna. Þó vil ég aðeins drepa á það, sem hann nefndi, að hann taldi Dalahérað það víðáttumikið, að það væri sannarlega nægilega stórt. Ég get nú í sjálfu sér tekið undir það; þetta er alveg nógu stórt hérað. En hvað vill hann þá segja um Ísafjarðarhéraðið? Er það þá ekki of stórt? Ég hefði haldið það. Hann nefndi það að skipta því í tvennt. En er það líklegt, að hæstv. Alþ. vilji nú fallast á að fjölga dýralæknum frá því, sem Alþ. er fyrir skömmu búið að gera og áður en séð er hvort það fást nokkrir í þau fimm dýralæknisumdæmi, sem eru óskipuð enn þá? Ég get ekki verið að flytja slíkt mál, ég segi það alveg eins og er. Meðan ekki eru til læknar í nema sjö umdæmi af 12 og hin eru auð, að fara þá að flytja till. um að skipta í tvennt og fjölga þar með dýralæknum, það get ég ekki fengið mig til, af því líka að ég sé ekki nokkra ósanngirni í því að stækka Dalahérað nokkuð til þess að létta á Ísafjarðarhéraði, sem er alveg óhæfilega stórt og óhæfilega erfitt fyrir dýralækni. Ég vona, að hv. þm. mótmæli ekki, að svo sé, að það sé alveg ósambærilegt við Dalahérað. - Hann nefndi það, að samgöngur mundu gersamlega lokast milli Austur- og Vestur-Barðastrandarsýslu og yrði því dýralæknir innifrosinn í Króksfjarðarnesi. Ekki er það nú álitlegt. En verður hann ekki innifrosinn fyrir norðan líka? Hvernig getur hann sinnt Vestur-Barðastrandarsýslu sitjandi á Ísafirði, frekar en hann getur, ef hann væri í Króksfjarðarnesi? Ég nefndi áðan, að snjóbíll hefur fastar áætlunarferðir þessa leið, sem hv. þm. var að tala um að væri frosin. Það er rétt, hún er frosin, en snjóbíll fer yfir þetta frost og það í hverri viku og hefur gert í allan vetur. Nei, ég vil ekki gera lítið úr erfiðleikum að komast yfir Þingmannaheiði að vetri til, það veit ég. En það eru bara allar þessar heiðar að vetri til lokaðar. Hvernig er Breiðadalsheiði? Yfir hana yrði sannarlega læknirinn að fara, ef hann ætti að fara vestur á Rauðasand. Og hann yrði að fara fleiri: Gemlufallsheiði, Hrafnseyrarheiði, Hálfdán, Mikladal og Skersfjall. Þarna eru sex heiðar í röð. Ætli einhver þeirra yrði ekki frosin?

Flm. (Sigurvin Einarsson) : Herra forseti. Með frv., þessu á þskj. 274, sem hér er til umræðu, hef ég leyft mér að leggja til, að nokkur breyting verði gerð á tveimur dýralæknisumdæmum á Vesturlandi. Frv. er flutt skv. ósk bænda, búnaðarfélagsstjórna og tveggja kaupfélagsstjóra í bæði Vestur- og Austur-Barðastrandarsýslu. Samkvæmt lögum nr. 19. frá 1955 nær Dalaumdæmi yfir Skógarstrandarhrepp í Snæfellsnessýslu, Dalasýslu og Austur-Barðastrandarsýslu, en Ísafjarðarumdæmi nær yfir Vestur-Barðastrandarsýslu, Vestur-Ísafjarðarsýslu, Ísafjarðarkaupstað, Norður-Ísafjarðarsýslu og Árneshrepp í Strandasýslu. Af þessu er ljóst, að hér er um mjög misjafnlega stór læknisumdæmi að ræða. En breytingin, sem felst í þessu frv., er sú, að Vestur-Barðastrandarsýsla verði tekin undan Ísafjarðarumdæminu og sameinuð Dalaumdæmi. Ástæður til þessa eru m. a., að stærðarmunur þessara tveggja læknisumdæma er talsvert mikill. Það er sýnilegt, að Ísafjarðarumdæmi er miklu víðáttumeira og auk þess langtum erfiðara yfirferðar. Annað atriði má nefna í þessu sambandi, þótt það hafi kannske ekki eins mikið að segja, en það er fjöldi búpenings í þessum tveimur umdæmum. Sérstaklega eru það þó nautgripir, sem mætti nefna í þessu sambandi, þar sem mest kveður að því, að dýralækni þurfi til þeirra, miklu frekar en sauðfjár. Það er að vísu ekki ýkjamikill munur á þessu skv. síðustu skýrslum hagstofunnar, sem eru frá 1956. Þá voru 1.328 nautgripir í Dalaumdæmi, en 1.813 í Ísafjarðarumdæmi, eða 485 gripum fleira. Í Ísafjarðarumdæmi er 21 hreppsfélag auk Ísafjarðarkaupstaðar, en í Dalaumdæmi 15 hreppsfélög og enginn kaupstaður. En ekkert af þessu er þó höfuðástæðan til þess, að þetta frv. er flutt, hvorki stærðarmunur þessara umdæma né fjöldi búpenings, ekki heldur fjöldi hreppsfélaga, heldur fyrst og fremst samgönguerfiðleikar milli Ísafjarðar og Vestur-Barðastrandarsýslu. Af þessum ástæðum er það, sem ég hef verið beðinn að flytja þetta frv. Eins og hv. þingmönnum er kunnugt, er hér um fjöll og firði að ræða til yfirferðar, eins og reyndar annars staðar á Vestfjörðum. En hálfu erfiðara er þó Ísafjarðarumdæmi, eins og það er nú, en Dalaumdæmi. Ef maður hugsaði sér, að dýralæknir ætlaði að koma í hverja byggð í sínu umdæmi, þá hygg ég, að hann þurfi að fara a. m. k. yfir 12–14 fjallgarða, minni eða stærri, auk þess sem hann verður að sækja yfir Ísafjarðardjúp á annan veginn og eins og enn er yfir Arnarfjörð á hinn veginn. Aftur á móti er Dalahérað þannig, að ekki er yfir önnur fjöll að fara en þrjá hálsa, sem eru í Austur-Barðastrandarsýslu, og ekki um sjóferðir að ræða, nema ef til þess kemur, að hann þyrfti að fara út í einhverja af þeim fjórum eyjum, sem enn eru í byggð og tilheyra Barðastrandarsýslu. Þó skal ég taka það fram, að mér er ókunnugt um byggðar eyjar, hvað þær eru margar í Dalasýslu. Ég hygg, að þetta, sem ég hef nefnt, sýni, að það er ekki ósanngjarnt að gera hér nokkurn jöfnuð á. Að öðru leyti vil ég segja það um samgöngur um þessi héruð, að eigi dýralæknir að sitja á Ísafirði eða þar í grennd, og það býst ég við að verði, þegar dýralæknir kemur þangað, þá er ekki um það að ræða að komast suður í Barðastrandarsýslu nema annaðhvort með skipi eða flugvél. Á landi fer hann það ekki að vetri til, eða tæplega. Það væri mjög erfið ferð. Það er öllum ljóst, að það er ekki greitt aðgöngu að ná til dýralæknis á þennan hátt. Flugsamgöngur að vetrinum eru fremur fátíðar milli þessara héraða og í raun og veru varla um þær að ræða. Skipaferðir eru aftur á móti til að vetrinum, en auðvitað ekki tíðar. Um Dalahérað gegnir nokkuð öðru máli, sem leiðir af því, sem ég hef áður sagt, bæði um landslag og stærð umdæmisins. Og þótt Vestur-Barðastrandarsýslu yrði bætt við það hérað, er að vísu löng leið vestur alla þá sýslu, en sú er þó bót í máli, að þar hefur snjóbíll áætlunarferðir nú alla vetur, og bætir það mjög úr skák. Að sumrinu er þetta að sjálfsögðu allt á annan veg. Frá Ísafirði til Vestur-Barðastrandarsýslu eru engar áætlunarferðir, þó að vegarsamband sé úr Djúpinu þangað. Vegarsamband er ekkert enn frá Ísafirði eða Vestur-Ísafjarðarsýslunni til Barðastrandarsýslu, svo að um sjóferð yrði alltaf að ræða líka, ef ætti að ná til dýralæknis á þeim tíma árs, auk þess sem þetta er býsna löng leið. Um hitt héraðið, Vestur-Barðastrandarsýslu, sem ætlazt er til með þessu frv. að bætist við Dalahérað, er það að segja, að vegasamband er komið á og áætlunarferðir eru þarna vikulega. Það er því ekki neitt sérstaklega örðugt að sumri til fyrir dýralækni að komast yfir sitt hérað, þó að þessi breyting yrði gerð, því að vegur er kominn í hverja byggð í báðum sýsluhlutunum, Vestur- og Austur-Barðastrandarsýslu. Þeir fella þann dóm, sem óskað hafa eftir flutningi þessa frv., að þeim sé ekki hentugra að eiga að sækja til dýralæknis á Ísafirði, en þótt þeir ættu að sækja til hans hingað til Reykjavíkur, og sennilega væri öllu hentugra að eiga að sækja til læknis hér, vegna þess að ferðir eru greiðari milli Reykjavíkur og Vestur-Barðastrandarsýslu, heldur en Ísafjarðar og þess héraðs. Að sjálfsögðu má nefna fleira, sem mælir með því, að orðið sé við þessari ósk þeirra fyrir vestan um tilfærslu á þessu héraði milli læknisumdæma. Hitt skal ég taka fram, að auðvitað verður aldrei gerður fullkominn jöfnuður á héruðum, þótt byggðir séu færðar milli umdæma. T. d. vil ég þegar taka það fram, að fjöldi búfjár yrði auðvitað meiri í Dalahéraði á eftir, ef þetta yrði gert. En hvað nautgripi snertir, sem ég vil sérstaklega taka til greina í þessu sambandi, yrði þó minni munur á eftir, en er nú. Það getur líka verið, að stærð héraðanna verði ekki nærri því jöfn. En móti þessu kemur hitt, að ég hygg, að samgöngurnar verði þeim mun betri á eftir fyrir hvort hérað fyrir sig, eða jafnari réttara sagt, að ekki þyrfti undan því að kvarta, þó að þessi breyting yrði gerð. Ég vænti þess, að hv. d. greiði fyrir þessu frv., svo að það gæti náð fram að ganga á þessu þingi, og vil ekki fjölyrða þetta frekar við þessa umr., nema tilefni gefist til, en legg til, að frv. verði vísað til hv. landbn. að lokinni þessari umræðu.



Herra forseti. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um þetta frv. hv. þm. Barð., ef því verður vísað til landbn., því að þar gefst væntanlega tilefni til að fjalla um það nánar. Ég vil þó ekki láta hjá líða strax á þessu fyrsta stigi málsins að mótmæla þessu frv. Núgildandi dýralæknalög gera ráð fyrir því, að dýralæknisumdæmi sé Dalasýsla ásamt Skógarstrandarhreppi í Snæfellsnessýslu og Austur-Barðastrandarsýslu. Álít ég þetta umdæmi ærið nóg og víðáttumikið fyrir einn lækni. Hv. flm. segir, að ástæðan til þess, að þetta frv. sé flutt, sé hvorki stærðarmunur umdæma né fjöldi búpenings. Höfuðrökin vill hann telja þau, að samgönguerfiðleikar séu miklir milli Ísafjarðar og Vestur-Barðastrandarsýslu. Og eftir því sem hann hefur skýrt frá í grg. frv., gerir hann ráð fyrir, að þessi dýralæknir, eftir að umdæminu hefur verið breytt, ætti aðsetur í Króksfjarðarnesi. En ég vil spyrja hv. þm.: Hvernig er samgöngum háttað milli Austur- og Vestur-Barðastrandarsýslu? Ég veit ekki betur en sú samgönguleið stöðvist snemma á haustin, strax í fyrstu snjóum, og sé ekki fær að vetrarlagi nema fuglinum fljúgandi. Álít ég þess vegna hina mestu firru að hafa dýralækni búsettan í Króksfjarðarnesi, þar sem hann yrði raunverulega innifrosinn og fenntur meiri hluta ársins. En hins vegar vil ég benda hv. þm. á það, að ef hann telur Vestfjarðaumdæmi vera of víðáttumikið og erfitt yfirferðar fyrir einn dýralækni, þá ætti hann að reyna að fara þá leið, sem félagi hans, hv. þm. A-Sk., hefur reynt að fara nú á þessu þingi, og það er að fitja upp á því að skipta Vestfjarðaumdæmi í tvennt. Ég get alls ekki fallizt á röksemdir hv. þm., hef ekki fleiri orð um þetta, en vænti þess, að mér gefist tækifæri til að skýra þetta mál betur á næsta stigi.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt leiðrétting, - Hv. þm. Barð. gat þess, að það mundu vera, að því er mig minnir, fimm dýralæknisumdæmi auð eða án dýralæknis nú. Ég veit ekki betur en hæstv. landbrh. sé nýbúinn að skipa þrjá nýja dýralækna, þannig að raunverulega eru ekki nú nema tvö dýralæknisumdæmi án dýralæknis. Þar að auki veit ég a. m. k. um einn mann, sem enn er óráðinn, svo að nú fer að fækka þeim umdæmum, sem vantar lækna.