Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur svohljóðandi bréf frá 6. þm. Suðvest., Sigríði A. Þórðardóttur, dagsett 4. apríl 2005: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni óska ég eftir því, með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að 1. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í Suðvest., Sigurrós Þorgrímsdóttir stjórnmálafræðingur, Kópavogi, taki sæti mitt á Alþingi á meðan.“ Sigurrós Þorgrímsdóttir hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa á ný.

Forseti vill geta þess að kl. eitt fer fram umræða utan dagskrár um misræmi á milli fjármögnunar og umsvifa hins opinbera eftir landsvæðum. Málshefjandi er hv. þm. Sigurjón Þórðarson. Hæstv. forsætisráðherra Halldór Ásgrímsson verður til andsvara.

Hæstv. forseti. Ég vil leyfa mér að gera athugasemd við prentað svar hæstv. menntamálaráðherra til mín við fyrirspurn sem ég lagði fyrir hana um listaverkakaup Listasafns Íslands. Þetta er einungis tæknileg athugasemd en ég spyr í fyrirspurninni, sem birtist á þskj. 998 með svarinu, hversu mikið ráðstöfunarfé Listasafn Íslands hafi haft til listaverkakaupa árlega sl. 15 ár og hvernig árleg fjárhæð hafi þróast með tilliti til verðlags. Þegar svarið er skoðað kemur í ljós að útreikningurinn er eitthvað brogaður og ómögulegt að finna þær upplýsingar sem beðið er um í þeim útreikningi sem birtur er. Ég vil því einungis óska eftir því við hæstv. forseta að athugasemd minni verði komið á framfæri þannig að reikna megi þetta upp á nýjan leik svo ljóst verði á hvern hátt fjárveiting til Listasafns Íslands til listaverkakaupa hefur þróast sl. 15 ár.

Þeirri athugasemd verður komið á framfæri.

Herra forseti. Verðbólga mælist yfir viðmiðunarmörkum Seðlabankans hvern mánuðinn á fætur öðrum og verðbólguspár og verðbólguvæntingar eru á uppleið. Þetta gerist þrátt fyrir verulegar hækkanir bankans á stýrivöxtum og það að hækkandi raungengi krónunnar að undanförnu ætti að skila sér verulega í lækkandi verðlagi á innfluttri vöru. Forsendur kjarasamninga á almennum vinnumarkaði eru miðaðar við að verðbólga fari ekki yfir ákveðin viðmiðunarmörk Seðlabankans og því ljóst að vaxandi verðbólga nú kann að reynast afdrifarík hvað varðar stöðugleika á vinnumarkaði. Gengi krónunnar hefur styrkst mikið að undanförnu, raungengisstig er verulega hátt og hlýtur að teljast langt yfir jafnvægismörkum. Gengisvísitalan fór nú og hefur verið fyrir neðan 110 stig, hún er í 108 og 107. Bandaríkjadollari hefur kostað í kringum 61 kr. Tap útflutningsgreina er tilfinnanlegt, einkum ef þær selja vörur sínar að öllu eða verulegu leyti í Bandaríkjadollurum. Ljóst er að þeim mun lengur sem þetta ástand varir og útflutnings- og samkeppnisgreinar þurfa að búa við svo óhagstæð skilyrði þeim mun meiri verða áhrifin. Verulegur hluti verðlagshækkana að undanförnu á rót sína að rekja til mikilla hækkana á fasteignamarkaði. Þróun fasteignaverðs er lögð til grundvallar við útreikninga á vísitölu neysluverðs. En á það hefur verið bent að slík viðmiðun geti verið gölluð. Snögg hækkun á fasteignaverði þýðir auðvitað ekki að allir geti selt fasteignir sínar á hinu nýja og háa verði tafarlaust en eignaaukningin hefur hins vegar áhrif á mat fólks á eignastöðu sína og eyðslugetu. Enn fremur er ekki víst að þættir sem koma ættu til lækkunar eins og veruleg lækkun vaxta geri það eins og útreikningum er háttað í dag. En í því tilviki mun að ég best veit verða stuðst við allt að fimm ára meðaltöl í vöxtum á húsnæðismarkaði í vísitölunni. Ástæða er því til að ætla að hækkun húsnæðiskostnaðar sé ýkt upp eins og stendur og valdi því að verðbólgan mælist mun meiri en ella. Víða annars staðar er stuðst við þróun húsaleigu í verðmælingum af þessu tagi en ekki fasteignaverð og er lagt til að breytingar í þá átt verði undirbúnar hér. Víst er að húsaleiga endurspeglar betur raunverulegan kostnað af því að búa í húsnæðinu og er betri og hugsanlegar viðmiðanir á þessu sviði til að ganga inn í vísitölu neysluverðs. Því leyfi ég mér að spyrja hæstv. forsætisráðherra og ábyrgðarmann efnahagsmála: 1. Er fyrirhugað að endurskoða hlutfall húsnæðiskostnaðar við útreikning á vísitölu neysluverðs? 2. Kemur til greina að Seðlabankinn miði við aðra vísitölu en núverandi neysluverðsvísitölu við framfylgd þess verðbólgumarkmiðs sem honum hefur verið sett lögum samkvæmt?

Herra forseti. Hv. fyrirspyrjandi, hv. þm. Jón Bjarnason, hreyfir hér mikilvægu máli sem hefur verið mjög til umræðu undanfarið og ég gerði m.a. að umtalsefni á ársfundi Seðlabanka Íslands. Húsnæðiskostnaður í vísitölu neysluverðs, eins og fram kom hjá hv. fyrirspyrjanda, er útreiknuð stærð og endurspeglar vægi þess kostnaðarliðar í útgjöldum heimilanna. Sá liður breytist mánaðarlega í takt við fasteignaverð og langtímaraunvexti. Mikil hækkun húsnæðisverðs að undanförnu hefur valdið því að hlutfall húsnæðiskostnaðar hefur hækkað, frá því að vera um það bil 12% af heildarframfærslukostnaði í ársbyrjun 1998 í tæplega 20% í ársbyrjun 2005. Samkvæmt upplýsingum Hagstofunnar byggjast útreikningsaðferðirnar á almennt viðurkenndum alþjóðastöðlum sem ekki stendur til að breyta. Hins vegar er mismunandi aðferðum beitt, eins og fram kom hjá hv. fyrirspyrjanda, við útreikninginn eftir löndum og reyndar erum við ein á báti hvað þessa aðferð varðar. Það þýðir einfaldlega að verðbólgumælingin hjá okkur er ekki nákvæmlega eins og hjá öðrum þjóðum. Mér hefur hins vegar skilist að Evrópuþjóðir stefni almennt að því að taka upp svipaðar aðferðir og við notum innan fárra ára. Í seinni lið fyrirspurnarinnar er spurt hvort til greina komi að Seðlabankinn miði við aðra vísitölu en núverandi neysluverðsvísitölu við framfylgd þess verðbólgumarkmiðs sem honum hefur verið sett. Ég hef áður sagt að mér finnst vel koma til greina að rýmka þau ákvæði yfirlýsingar Seðlabankans og ríkisstjórnarinnar frá árinu 2001 um að verðbólgumarkmið bankans skuli einungis taka mið af 12 mánaða breytingu vísitölu neysluverðs. Í þessu felst engin slökun gagnvart peningamálastjórn Seðlabankans. Þvert á móti tel ég að bankinn eigi að horfa á sem flesta mælikvarða við vaxtaákvarðanir sínar jafnt verðmælikvarða eins og hann gerir og aðra efnahagslega mælikvarða, þar með talin þróun fasteignaverðs. Ég tel hins vegar að verðmælikvarði sem sýnir 4,7% árshækkun þegar þróun fasteignaverðs er meðtalin er helmingi minni hækkun að henni frátalinni sé ekki endilega besti mælikvarðinn á almennt þensluástand í efnahagslífinu. Þess vegna vil ég beita mér fyrir því eins og fram kom á ársfundi Seðlabankans að fram fari sérstök skoðun á því hvort sú viðmiðun sem Seðlabankanum er gert að lúta hvað varðar verðbólgumarkmið sé of þröng og mun ég ræða það við Seðlabankann frekar á næstunni.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda. Það er mikilvægt að í forsendum vísitalnanna felist ekki sérstakt sjálfskaparvíti fyrir okkur. Nú hef ég skilið það svo að á flokksstjórnarfundi Framsóknarflokksins hafi verið ályktað almennt gegn verðtryggingunni og vil ég því nota tækifærið og inna ráðherrann eftir því hvort hann hafi einhverjar fyrirætlanir um að draga úr vægi verðtryggingarinnar eða taka einhver skref til að minnka vægi hennar í efnahagslífinu og fylgja fram stefnuyfirlýsingum flokksstjórnarfundarins eða hvort þessi mál séu yfir höfuð ekki á dagskrá ríkisstjórnarinnar.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra svörin og finn að hann deilir þessum áhyggjum með mér og reyndar fleirum í umræðunni um verðbólguþróunina og hvernig fasteignaverð er reiknað inn í vísitöluna. Það er ekkert smámál ef vísitalan hækkar tvöfalt meira en eðlileg ástæða væri til vegna skyndibólna á fasteignamarkaði. Verðbólgan hækkar skuldir heimilanna og skuldir húseigenda, þannig að það er ekki bara hin ímyndaða eignaaukning sem kemur vegna hækkunar á fasteignaverði heldur hækka skuldirnar líka á móti og þar af leiðandi greiðslubyrðin. Og þrátt fyrir hina miklu hækkun stýrivaxta hjá Seðlabankanum, sem bitnar hart á atvinnulífinu, á einstaklingum sem verða að leita að fjármagni á skammtímamarkaði eða skammtímalánum fer verðbólgan svona upp. Það verður því að horfa til allra leiða til að verðbólgan mælist ekki hærri en raunverulegt efnahagsástand gefur til kynna. Ég geri mér grein fyrir mikilvægi húsnæðiskostnaðarins í vísitölunni og það er alls ekki verið að gera því skóna að draga eigi úr vægi hennar. Hins vegar getur húsnæði sem markaðsvara, sem farin er að ganga á markaði til að kaupa og selja til fjárhagslegs ávinnings, ekki verið raunsannur mælikvarði á húsnæðiskostnað sem við hugsum til, til þarfa einstaklingsins og fjölskyldnanna í landinu. Því fagna ég því 

Herra forseti. Þegar litið er til allra þeirra þátta sem skipta máli í þessu samhengi er ljóst að þrátt fyrir hækkun vísitölunnar hefur greiðslubyrði lána vegna húsnæðismála verið að léttast. Vextir hafa lækkað, lánstími hefur lengst og þar af leiðandi hefur greiðslubyrðin verið að léttast. Auðvitað hefur þetta bætt hag almennings í landinu. Það liggur líka fyrir að hækkandi fasteignaverð eykur eignir Íslendinga þannig að þeir eiga meira í húsnæði sínu en áður var. Líta þarf til allra þessa þátta þegar litið er til hags fólks í þessu samhengi. Út af fyrirspurn hv. þm. Helga Hjörvars liggur fyrir að menn hafa á undanförnum árum verið að draga úr vægi verðtryggingarinnar. Verðtrygging hefur minnkað verulega á styttri lánum en ekki á langtímalánum. Það er stefna flokks míns og ég tel að það sé stefna allra flokka hér á landi að fjármagnsmarkaður á Íslandi geti verið með svipuðum hætti og gengur og gerist í löndunum í kringum okkur og það er að mínu mati mikilvægt og nauðsynlegt að enn frekar dragi úr gildi verðtryggingarinnar eins og er víðast hvar í kringum okkur. Hins vegar er þetta spurning um traust á íslensku efnahagslífi, traust á fjármagnsmarkaði. Við höfum hingað til varlega stigið skref í þessa átt. Ég tel að við eigum að halda því áfram og það muni fyrst og fremst ráðast af því trausti sem íslenski fjármálamarkaðurinn og íslenska efnahagslífið býr við og sem betur fer hefur það farið mjög vaxandi, sérstaklega í tíð núverandi ríkisstjórnar.

Virðulegi forseti. Fyrir fjórum árum samþykkti Alþingi tillögu sem fulltrúar allra flokka á Alþingi stóðu að, um að gerð yrði heildarstefnumótun í málefnum barna og unglinga með það að markmiði að tryggja hag og velferð barna og unglinga á öllum sviðum þjóðlífsins. Á grundvelli stefnumótunar í þessum málum var ríkisstjórninni falið að gera 5 ára framkvæmdaáætlun í samráði við opinberar stofnanir og félagasamtök og leggja hana fyrir Alþingi til staðfestingar eigi síðar en á haustþingi 2002. Í október 2003 lofaði Davíð Oddsson, ári eftir að framkvæmdaáætlunina átti að leggja fyrir þingið, að framkvæmdaáætlunin yrði lögð fyrir Alþingi til staðfestingar, umræðu og afgreiðslu á því þingi, á árinu 2003. Við það var ekki staðið og málið saltað í tvö ár til viðbótar. Fyrst nú í janúar er dustað rykið af þessu verkefni, eftir að ég hafði rekið á eftir því með fyrirspurn til forsætisráðherra fyrir bráðum þremur mánuðum. Þessari fyrirspurn er nú fyrst svarað. Það er full ástæða til að gagnrýna bæði fyrrverandi og núverandi forsætisráðherra fyrir það hvernig hér hefur verið staðið að málum og stöðu þessa verkefnis, nú nærri þremur árum eftir að forsætisráðherra átti að vera búinn að leggja fyrir Alþingi framkvæmdaáætlun í málinu. Um þverbak keyrði í vinnubrögðum forsætisráðuneytisins í þessu máli í gær þegar enn var neitað að svara þessari fyrirspurn en þess í stað vísað til þess að skýrsla um málið með að mestu 2–3 ára gömlum upplýsingum og tillögum og sumar hverjar úr sér gengnar hafi verið sett í hólf þingmanna. Skilaboðin voru þau að þessi skýrsla yrði síðan send nýskipaðri fjölskyldunefnd forsætisráðherra til umfjöllunar. Eftir gagnrýni mína á þá málsmeðferð var fyrirspurn mín frá 20. janúar í þessu máli loks sett á dagskrá í morgun. Ég óska eftir því, herra forseti, að sú skýrsla sem lögð var í hólf þingmanna í gær verði tekin til efnislegrar umfjöllunar á Alþingi og að forsætisráðherra gefi Alþingi skýrslu um efni hennar því að hér er um aðkallandi mál að ræða sem sum hver þola ekki bið. Í þessari skýrslu sem fyrir liggur kemur fram að hér á landi er að finna mikla brotalöm í málefnum barna. Gagnrýni er mikil á óskilvirkni kerfisins, að alla heildarsýn og samhengi vanti og afar brýnt sé orðið að skoða verkaskiptingu milli stofnana og ráðuneyta og skilgreina hvar ábyrgð liggi, auk þess sem miklum agnúum er lýst á bóta- og velferðarkerfinu varðandi hag barna. Í skýrslunni er sérstaklega nefnt að úrbóta sé þörf í málefnum fátækra barna, nýbúa, barna með geðraskanir og barna og ungmenna í vímuefnavanda. Þarna kemur líka fram að kynferðisleg misnotkun barna sé stórum útbreiddari en álitið hefur verið hingað til. Ég spyr ráðherra hvort hann fallist á ósk mína um að skýrslan verði tekin til efnislegrar umfjöllunar á Alþingi á næstu dögum og að forsætisráðherra leggi fyrir Alþingi framkvæmdaáætlun til fimm ára þar sem skilgreint verði og forgangsraðað hvernig ráðast eigi í brýn úrlausnarefni í málefnum barna og ungmenna. Önnur vinnubrögð í þessu máli eru fullkomlega óásættanleg, og óásættanlegt fyrir þingið sem hefur kallað eftir allt annarri málsmeðferð að það taki fjögur ár að afgreiða þetta mál og að loks þegar það liggur fyrir eigi að vísa því í aðra nefnd.

Herra forseti. Því er til að svara að sú nefnd sem þáverandi forsætisráðherra skipaði haustið 2002 og var falið að undirbúa stefnu í málefnum barna og unglinga skilaði skýrslu til forsætisráðherra í lok síðasta mánaðar. Sú skýrsla var send Alþingi með bréfi þann 1. apríl sl. Þann 1. febrúar árið 2002 skipaði ég með samþykki ríkisstjórnarinnar nefnd til að meta stöðu íslensku fjölskyldunnar og koma með tillögur í því augnamiði að styrkja stöðu hennar. Ég hef því ákveðið að fela þeirri nefnd að fara yfir þær tillögur sem í skýrslunni er að finna með það í huga að fella þær að öðrum tillögum sem miða að því að styrkja stöðu fjölskyldunnar í landinu. Ég tel eðlilegan farveg að fela fjölskyldunefndinni næsta skref í mótun opinberrar stefnu í málefnum barna og ungmenna enda hlýtur slík stefna að vera hluti af opinberri stefnu í málefnum fjölskyldunnar. Ég hef farið þess á leit við fjölskyldunefndina að hraða eins og frekast er kostur yfirferð yfir skýrslu þeirrar nefndar sem nú hefur skilað áliti um stefnumörkun í málefnum barna og ungmenna þannig að því starfi sem ályktun Alþingis kvað á um verði lokið sem fyrst. Eins og fram kemur í inngangi skýrslunnar hefur starf nefndarinnar af ýmsum ástæðum tekið lengri tíma en upphaflega var áætlað, eins og oft vill verða. Nefndin aflaði sér yfirgripsmikilla upplýsinga og leitaði eftir sjónarmiðum fjölmargra aðila. Þá einsetti nefndin sér að leita eftir sjónarmiðum barna varðandi stefnuna og hafa víðtækt samráð við aðila sem þekkja til málefna barna. Úrvinnsla alls þessa kallar á mikla vinnu ef vel á að takast til um samræmdar og samþættar aðgerðir. Af lestri skýrslunnar er augljóst að þar er að finna mikilvægar upplýsingar um þennan málaflokk sem er fram settur með skipulegum hætti. Hún mun því koma að mjög góðu gagni við endanlega mótun opinberrar stefnu í málaflokknum og við gerð áætlunar um framkvæmd hennar. Nefndin setur fram sjö meginmarkmið í stefnu í málefnum barna og ungmenna sem hún telur vera brýnustu úrlausnarefnin á þessu sviði. Jafnframt gerir nefndin ítarlega tillögu um nánari útfærslu allra markmiðanna. Nefndin telur að athuguðu máli að brýnustu úrlausnarefnin í þessum málaflokki séu eftirfarandi: 1. að aðgerðir hins opinbera í þágu barna og ungmenna, stjórnun þeirra og framkvæmd séu ávallt markvissar, skilvirkar og árangursríkar, 2. að ávallt liggi fyrir heildstæðar og áreiðanlegar almennar upplýsingar um börn og ungmenni hérlendis, 3. að styrkja foreldra í uppeldishlutverki sínu, 4. að efla heilsugæslu í skólum, 5. að fjárhagslegur stuðningur hins opinbera við fátækar barnafjölskyldur sé nægur og skilvirkur, 6. að forvarnir í greiningu og meðferð geð- og atferlisraskana hjá börnum og ungmennum verði aðgengilegar, skilvirkar og árangursríkar, 7. að börn af erlendum uppruna fái öflugan stuðning opinberra aðila til að aðlagast hinu nýja íslenska samfélagi. Ég dreg ekki í efa að nefndinni ratist rétt til í þessu mati sínu á áherslum. Ég tel hins vegar afar mikilvægt að við frekari stefnumótun og úrlausn viðfangsefna sé litið til fjölskyldunnar í heild. Þó svo að hið opinbera hafi vissulega mikilvægum skyldum að gegna gagnvart börnum og unglingum má aldrei gleyma mikilvægi foreldranna við uppeldi og aðhlynningu barna sinna.

Hæstv. forseti. Þar sem ég var formaður téðrar nefndar sem er til umræðu í dag er mér bæði ljúft og skylt að svara fyrir hana. Það voru ýmsar ástæður sem lágu að baki því að nefndin gat ekki lokið starfi sínu fyrr en í síðasta mánuði en aðalatriðið er að skýrslan er komin fram og að í henni eru mjög mörg góð markmið, góðar tillögur sem eru rökstuddar á ágætan hátt. Ég vísa því á bug að þetta séu úreltar upplýsingar. Ýmsir kaflar hafa verið endurskoðaðir frá upphafi. Sérstaklega vil ég þá benda á kafla sem lýtur að heilbrigðisráðuneytinu og það má geta líka um það að margt hefur færst til betri vegar frá því að tillagan upphaflega kom fram og sem betur fer er íslensk ríkisstjórn og Alþingi alltaf að bæta hag fjölskyldnanna í landinu.

Virðulegur forseti. Alþingi samþykkti í gær ósk mína um skýrslu um fátækt og hag barna þar sem kallað er m.a. eftir aðgerðum ríkisstjórnarinnar. Ég vona svo sannarlega að hæstv. forsætisráðherra muni sinna betur að svara þeirri skýrslubeiðni en haldið hefur verið á þessu máli. Ég verð að segja að það að ætla að vísa málinu áfram í nefnd og vera með einhverjar almennar stefnuyfirlýsingar eftir margra ára vinnu er alls ekki viðunandi, hæstv. forsætisráðherra. Í skýrslunni segir að nefndir séu ofnotað úrræði í málefnum barna. Það sem hér þarf að liggja fyrir og ætti að vera búið að leggja fram, samkvæmt samþykktum þingsins fyrir löngu, eru framkvæmdaáætlanir. Okkur miðar ekkert í því að taka á þeim margvíslegu vandamálum sem löngu eru kunn og margar nefndir hafa bent á nema lögð sé fram framkvæmdaáætlun, sett niður verkefni, tímasetningar og mælanlegur árangur. Nefndir skipar 

Hæstv. forseti. Ég tek undir þau orð sem koma fram í skýrslunni sem við hér ræðum og hv. síðasti ræðumaður gat um. Nefndir eða skýrslur eru ofnotað úrræði í málefnum barna. Hér verður að bretta upp ermar og hefja framkvæmdir. Þess vegna tek ég heils hugar undir kröfu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur sem leggur hér til að þessi skýrsla fái sjálfstæða umræðu í þinginu, það er lífsnauðsynlegt, og síðan að búin verði til framkvæmdaáætlun til a.m.k. næstu fimm ára. Við vitum af þeim skýrslum og rannsóknum sem fyrir liggja hvar skórinn kreppir fyrst og fremst. Við þurfum að grípa til úrræða og það er forkastanlegt að málefni barna og unglinga skuli ekki fá meiri forgang, meiri orku frá okkur hér en raun ber vitni með því að þeim er slefað stöðugt inn í fleiri nefndir og fleiri skýrslur. Hér verður að grípa til úrræða og ég tek undir kröfu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur.

Herra forseti. Í skýrslu forsætisráðherra sem lögð var í hólf þingmanna kemur fram að 130 einstaklingar, m.a. helstu sérfræðingar á sviði félags- og heilbrigðisþjónustu sem um málefni barna fjalla, hafa komið að þessu verkefni sem Alþingi ályktaði um fyrir fjórum árum. Heimildir um gögn og rannsóknir sem stuðst hefur verið við eru bæði innlendar og erlendar og eru 95 talsins. Verkefnið hefur tekið fjögur ár og það er því fullkomlega óásættanlegt að forsætisráðherra hafi þá einu tillögu fram að færa að vísa málinu á nýjan leik í nefnd sem er að fjalla almennt um stöðu íslensku fjölskyldunnar. Umboðsmaður barna hefur kallað eftir þessari framkvæmdaáætlun árlega sl. 10 ár. Umboðsmenn barna annars staðar á Norðurlöndunum hafa fyrir löngu síðan fengið slíka framkvæmdaáætlun að vinna eftir. Ég krefst þess að hæstv. forsætisráðherra fari að vilja Alþingis og ég átel harðlega verði það ekki gert. Það staðfestir fyrst og fremst að forsætisráðherra ræðir málefni fjölskyldunnar og barna bara á tyllidögum, í áramótaávörpum og rétt fyrir kosningar en á borði þegar til kastanna kemur eru þetta bara orðin tóm í munni forsætisráðherra. Hæstv. forsætisráðherra hefur ekki svarað ósk minni um það að skýrslan sem lögð var í hólf þingmanna verði tekin til sérstakrar umfjöllunar á þingi. Ég hef formlega óskað eftir því og farið fram á það að forsætisráðherra geri Alþingi formlega grein fyrir þessari skýrslu. Forsætisráðherra hefur heldur ekki svarað því hvort hann muni leggja fram framkvæmdaáætlun um þetta verk. Það væri raunar miklu nær að þessi skýrsla sem lögð verður í hólf þingmanna verði falin umboðsmanni barna til úrlausnar og að umboðsmaður barna vinni slíka framkvæmdaáætlun til fimm ára á grundvelli skýrslunnar sem nú liggur fyrir sem síðan yrði lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar og staðfestingar. Ég gagnrýni það harðlega að forsætisráðherra hunsi þau vinnubrögð sem Alþingi 

Herra forseti. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir talar eins og ekkert geti gerst í málefnum barna og ungmenna nema með hliðsjón af þessari þingsályktunartillögu, og eins og ekkert sé að gerast í málefnum barna og ungmenna í landinu. Sem betur fer á sér stað hvern einasta dag viðamikið starf að því er varðar börn og ungmenni og miklar framfarir hafa orðið á þeim sviðum. Ég vil t.d. nefna að forsætisráðuneytið hefur tekið upp samstarf við Velferðarsjóð barna og þjóðkirkjuna um átak sem heitir Verndum bernskuna og það starf er í fullum gangi. Nýlega hafa verið samþykktar tillögur á Alþingi um að stórhækka barnabætur sem verður til þess að styrkja stöðu fjölskyldunnar. Á undanförnum árum hefur mikið starf verið unnið með því að efla menntun barna og ungmenna, styrkja skólana og efla forvarnastarf í landinu þannig að ég botna ekkert í því hvaða augum hv. þingmaður lítur það mikla starf sem hefur átt sér stað. Hitt er svo annað mál að sífellt þarf að vera að vinna að þessum málum og framgangi þeirra. Það hefur verið gert og það verður gert áfram. En það verður ekki eingöngu gert, hvorki með nefndarstarfi né þingsályktunartillögum þó að það sé mjög mikilvægt að ræða þessi mál á Alþingi.

Herra forseti. Eins og hæstv. forseti hefur væntanlega tekið eftir óskaði ég eftir því að hæstv. forsætisráðherra mundi svara þeirri ósk minni að þessi skýrsla sem lögð var í hólf þingmanna í gær yrði tekin til formlegrar og efnislegrar umræðu. Ég hef með formlegum hætti og geri það aftur hér og nú óskað eftir því við forseta að skýrslan verði tekin til efnislegrar umfjöllunar og tel það miður að forsætisráðherra hafi ekki séð ástæðu til að svara því í umræðunni að hann fallist á að skýrslan verði tekin til umræðu. Ég verð þó að líta svo á að hæstv. forsætisráðherra hafi ekki hafnað því og ég ítreka þá ósk mína að það verði gert á næstu dögum. Ég segi það líka við hæstv. forseta að það er ekki viðunandi fyrir okkur þingmenn að hæstv. ráðherrar hunsi vilja Alþingis sem fram kemur í tillögum sem Alþingi hefur samþykkt með öllum greiddum atkvæðum þingmanna um að lögð verði fyrir Alþingi framkvæmdaáætlun til fimm ára í þeim málefnum sem við ræddum hér. Þess í stað fer forsætisráðherra allt aðra leið og vísar málinu á nýjan leik í nefnd. Þetta eru óásættanleg vinnubrögð af hálfu hæstv. forsætisráðherra.

Sú ósk hv. þingmanns sem fram kom í máli hennar áðan hlýtur að verða tekin til skoðunar.

Hæstv. forseti. Lög um Tryggingasjóð sjálfstætt starfandi einstaklinga tóku gildi 1. júlí 1997. Tilgangur sjóðsins er að vera tryggingasjóður vegna atvinnuleysis sjóðfélaga. Sjóðfélagar eru í fyrsta lagi bændur sem stunda búrekstur í atvinnuskyni og undir búrekstur fellur hvers konar búfjárrækt. Í öðru lagi smábátaeigendur. Útgerðaraðilar smábáta undir 10 brúttótonnum sem hafa leyfi til að veiða í atvinnuskyni. Í þriðja lagi vörubifreiðastjórar sem stunda leiguakstur eigin vörubifreiðar samkvæmt lögum um leigubifreiðar. Í fjórða lagi. Aðrar starfsgreinar sjálfstætt starfandi einstaklinga. Eins og nafn sjóðsins gefur til kynna eru í honum einstaklingar sem hafa með höndum sjálfstæðan atvinnurekstur sem hafi fátt eða ekkert starfsfólk í vinnu og flestir sjóðfélagar flokkast því sem einyrkjar. Tilgangur sjóðsins er að vera Tryggingasjóður vegna atvinnuleysis sjóðfélaga af einhverjum orsökum, svo sem vegna loka sjálfstæðrar starfsemi. Allt frá upphafi hafa bændur gagnrýnt mjög sjóðinn, gagnrýnt að þeir séu að greiða í hann vegna þess að þeir hafa mjög litla möguleika á að fá greitt úr sjóðnum nema með því að hætta allri starfsemi. Fjármunir hafa safnast fyrir í Tryggingasjóðnum á síðustu árum og hafa bændur áhuga á að það sé kannað hvort og þá hvernig hægt væri að greiða út greiðslu sjúkradagpeninga eða á hvern hátt væri hægt að nýta þá fjármuni í þágu bænda. Við vitum að bændum fækkar ár frá ári og því hlýtur greiðendum í sjóðinn einnig að fækka og það hefur enn fremur áhrif á sjóðinn að þeir bændur sem stofna einkahlutafélög um rekstur búa sinna hætta líka að greiða í sjóðinn. Aðalatriðið er því hvernig er hægt að nýta þá fjármuni best til góða fyrir sjóðfélaga. Spurningar mínar til hæstv. félagsmálaráðherra, Árna Magnússonar, eru eftirfarandi: Hvað greiddu bændur til Tryggingasjóðs sjálfstætt starfandi einstaklinga árlega á tímabilinu 1998–2004? Hvað fengu bændur árlega í atvinnuleysisbætur á sama tímabili? Hvaða önnur útgjöld hefur A-deild sjóðsins, sbr. 16. gr. reglugerðar nr. 317/2003? Hversu mikil er uppsöfnuð innstæða bænda? Sér ráðherra ástæðu til að breyta reglum um atvinnuleysistryggingar bænda að fenginni reynslu þannig að greiðslur frá þeim nýtist bændum betur?

Hæstv. forseti. Hv. þm. Drífa Hjartardóttir hefur lagt fyrir mig fyrirspurn um stöðu bænda innan Tryggingasjóðs sjálfstætt starfandi einstaklinga. Áður en ég svara spurningum er lúta að tölulegum upplýsingum langar mig að rifja upp tildrög þess að sérstakur sjóður var stofnaður og hefði þann tilgang að vera Tryggingasjóður vegna atvinnuleysis tiltekinna hópa sjálfstætt starfandi einstaklinga. Forveri minn í starfi skipaði nefnd til að kanna réttindi og skyldur sjálfstætt starfandi einstaklinga innan atvinnuleysistryggingakerfisins. Það var mat nefndarinnar á sínum tíma að það væru sameiginlegir hagsmunir bænda, smábátaeigenda og vörubifreiðastjóra að stofnaður yrði sérstakur sjóður þeim til handa. Væri þannig eðlilegt að þessar stéttir hefðu áhrif á réttindi sín og skyldur innan atvinnuleysistryggingakerfisins með aðild að stjórn og úthlutun bóta. Enn fremur var lagt til að reglur um skilyrði bótaréttar væru hliðstæðar þeim sem giltu um aðrar stéttir sjálfstætt starfandi einstaklinga. Á þessi rök féllst Alþingi á árinu 1997 er samþykkt var að stofnaður yrði sérstakur sjóður með sjóðstjórn er lög um Tryggingasjóð sjálfstætt starfandi einstaklinga voru samþykkt. Því hlutverki, hæstv. forseti, hefur sjóðurinn gegnt allar götur síðan. Hlutur hverrar stéttar er sérgreindur innan deilda sjóðsins og greiddu bændur 18,7 milljónir inn í sjóðinn á árinu 1998, 19,9 árið 1999, 18,7 árið 2000, 14,4 árið 2001, 14,7 árið 2002, 11,7 árið 2003 og 11 millj. kr. á árinu 2004 eða samtals 109,1 millj. kr. Á sama tíma voru útgreiðslur til bænda eftirfarandi: 12 millj. kr. voru greiddar út á árinu 1998, 11,8 árið 1999, 7,6 árið 2000, 4,5 árið 2001, 6,6 árið 2002, 11,7 árið 2003 og 9,5 árið 2004 eða samtals 63,7 millj. kr. Bændur greiða árlega um 1,7 millj. kr. að meðaltali í rekstrarkostnað sjóðsins eða um 60% af rekstri hans. Uppsöfnuð innstæða bænda nam 118 millj. kr. við lok ársins 2003. Er áætlað að þessi tala hafi numið um 120 millj. kr. í árslok síðasta árs. Hæstv. forseti. Á árinu 2003 var ráðist í að breyta reglugerð um Tryggingasjóð sjálfstætt starfandi einstaklinga samanber reglugerð nr. 317/2003. Þar voru gerðar nokkrar breytingar á efni reglugerðarinnar sem þóttu leiða til rýmkunar á rétti sjálfstætt starfandi einstaklinga. Eðli málsins samkvæmt eru þó áfram gerðar kröfur um að fyrir liggi upplýsingar frá hlutaðeigandi stofnunum um sannanlega stöðvun rekstrar. Verður ekki séð að lengra verði gengið í að rýmka rétt bænda til atvinnuleysistrygginga. Í þessu sambandi hlýtur, hæstv. forseti, að vera nauðsynlegt að líta til tilgangs atvinnuleysistryggingakerfisins sem er að tryggja fólki lífsviðurværi ef það missir vinnu sína tímabundið. Á sama tíma er það gert að skilyrði að einstaklingarnir séu í virkri atvinnuleit og séu reiðubúnir að taka þeim störfum sem í boði eru. Enn fremur verður að horfa til þess að um er að ræða samtryggingakerfi sem er fjármagnað af tryggingagjaldi sem launagreiðendum ber að standa skil á. Er þeim fjármunum ekki ætlað að nýta til annarra hluta en greiðslu atvinnuleysisbóta. Hingað til hefur verið litið svo á að það sé kostur þegar sjóðir eins og þessi hafa það svigrúm að safna í sjóð þegar atvinnuleysi er langt. Eru þeir þá betur í stakk búnir til að takast á við þá tíma er atvinnuleysi eykst og útstreymi úr sjóðnum sömuleiðis án þess að til komi hækkun á tryggingagjaldi eða aðrar sérstakar aðgerðir til að bæta stöðu þeirra. Það heyrir, hæstv. forseti, til undantekninga að framlög einstakra stétta sé sérgreint inni í samtryggingasjóði eins og Tryggingasjóður sjálfstætt starfandi einstaklinga er upp byggður. Slíkt gildir t.d. ekki um þær stéttir sem greiða til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Verður því ekki séð að sanngirni felist í því að bændur nytu þeirrar sérstöðu að unnt væri að greiða út framlög þeirra til atvinnuleysistrygginga til annars en greiðslu atvinnuleysisbóta.

Herra forseti. Mig langar að gera örstutta athugasemd við þetta mál og spurning mín í rauninni er: Hvað er landbúnaður? Er landbúnaður ekki atvinnurekstur og eigum við ekki að horfa til þess að landbúnaðurinn sé atvinnurekstur að öllu leyti og meðhöndla hann þá með tilliti til þessa með sama hætti? Ef landbúnaðurinn er meðhöndlaður sem atvinnurekstur komumst við hjá þeim vandamálum sem hér er verið að tala um og ég hygg að við eigum að gera það. Það eru til mörg dæmi þess einmitt þegar um er að ræða hjón sem stunda landbúnað, að þessi sjóður kemur ekki að gagni t.d. við hjónaskilnað eða eitthvað ámóta sem kemur upp hjá hjónum vegna þess að þá er sá einstaklingur sem fer frá búrekstri ekki lengur bóndi, ekki skráður sem bóndi. Þess vegna eigum við að horfa til þess að landbúnaðurinn sé rekinn eins og hvert annað fyrirtæki á sérkennitölu.

Hæstv. forseti. Það er fátt um svör finnst mér í rauninni þegar kemur í ljós að greiðslurnar inn í sjóðinn frá bændum lækka ár frá ári og það gefur að skilja vegna þess að bændum fækkar, þeir eru að stofna einkahlutafélög og borga þar af leiðandi ekki inn í sjóðinn. Ég tek undir með hv. þm. Kjartani Ólafssyni hvað varðar bændur og einmitt réttindi kvenna í bændastétt við skilnað. Ef þær fara frá búinu njóta þær einskis úr þessum sjóði. Þá kemur það bara í framhaldi af þeirri umræðu sem var í Alþingi í gær um jafnrétti kynjanna í landbúnaði og réttindi kvenna. Ég held og vænti þess að hæstv. ráðherra skoði þessi mál með bændastéttinni, með forustumönnum bænda. Ég held að þeir hafi mikinn áhuga á að breyta þessu vegna þess að þetta nýtist þeim mjög illa. Ég held að þær tölur sem koma hér fram, hvað greitt er út úr sjóðnum, fara líka lækkandi ár frá ári. Þeir greiða inn 11 milljónir en eru að fá út úr honum 9 milljónir. Ég spyr: Er þessi sjóður ekki bara barn síns tíma og ætti ekki að leggja hann niður og menn tryggi sig á annan hátt?

Hæstv. forseti. Sá er hér stendur mun að sjálfsögðu ræða við bændur og fulltrúa þeirra óski þeir eftir því um þetta mál. Það skal ekki standa á mér í þeim efnum. Við verðum að hafa í huga, hæstv. forseti, eins og ég sagði áðan og ítreka hvers eðlis þessi sjóður er. Þetta er sjóður sem ætlað er að standa straum af bótum til fólks sem er tímabundið án atvinnu. Til þess er hann hugsaður og þannig er hann upp byggður. Við verðum að gæta jafnræðis og sanngirni við rekstur atvinnuleysistryggingakerfisins í heild. Hins vegar kann vel að vera að það sé skoðun bænda og það megi finna því einhvern farveg að þeir tryggi sig með öðrum hætti og ég er að sjálfsögðu tilbúinn til að ræða það við þá á réttum vettvangi.

Herra forseti. Ég hef lagt fram fyrirspurn til hæstv. félagsmálaráðherra um sumarbústaðalóðir í ljósi þeirra staðreynda að nú eru um 12–13 þúsund sumarbústaðir í eigu landsmanna og flestir þeirra eru þannig í sveit settir að um leigulóðir er að ræða. Gerð var könnun árið 2004 í júní og september sem unnin var fyrir samgönguráð um aðgengi landsmanna að sumarhúsum. Í 1.100 manna úrtaki kemur fram að 19% eiga sumarhús, 27% hafa aðgang að sumarhúsum, eða samtals 46% landsmanna sem tengjast sumarhúsum á einhvern hátt. Dæmi er um að jörð með sumarbústöðum á leigulóðum með 20 ára leigusamning hafi verið seld. Það hafi verið gerðir leigusamningar jafnvel frá 1980, til 20 ára, og þá nálgast að leigusamningi sé lokið. Dæmi er um að hinn nýi kaupandi jarðar hafi sett mönnum afarkosti annaðhvort með því að hækka lóðaleigu verulega eða bjóða mönnum spilduna á ofurverði. Að öðrum kosti verði menn að fara með sumarhúsið sitt. Ég beini þessari spurningu eðlilega til félagsmálaráðherra m.a. vegna þess að við erum með dæmi um byggingameistara sem byggja blokkir og það fellur undir iðnaðarráðuneyti á meðan byggingin stendur yfir. Síðan eru stofnuð húsfélög og þá falla þau lög og þær reglugerðir að félagsmálaráðherra. Þess vegna er eðlilegt að ég beini spurningu minni til félagsmálaráðherra varðandi réttarstöðu þessa fólks og hvort ekki sé eðlilegt að hennar sé gætt og hef þess vegna lagt fram eftirfarandi spurningar fyrir hæstv. félagsmálaráðherra: 1. Hver er réttur þeirra sem leigja lóð af landeiganda undir sumarbústað til að bregðast við óeðlilegri hækkun afgjalda eða annarri skerðingu réttinda? 2. Hyggst ráðherra beita sér fyrir því að réttur lóðaleiguhafa í þessu sambandi verði skilgreindur nánar í lögum?

Hæstv. forseti. Fyrst er að segja að ekki hafa verið sett sérstök lög hér á landi um samninga um lóðir undir sumarbústaði. Um slíka samninga gilda því almennar reglur kröfu- og samningsréttar. Má sérstaklega benda á lög um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, nr. 7/1936. Í norrænum rétti er fátítt að sett hafi verið lög sem almennt gilda um leigusamninga. Hér hafa hins vegar verið sett lög um nokkrar tegundir slíkra samninga, samanber húsaleigulög, nr. 36/1994, og ábúðarlög, nr. 80/2004. Um leigusamninga gildir hins vegar regla hins almenna samningsréttar um samningsfrelsi borgaranna og geta því efni og kjör samnings verið að vild svo fremi að samningsákvæði séu ekki andstæð lögum. Við samningsgerð er mikilvægt að huga að því að í samningnum séu skýr ákvæði um leigutíma og hugað sé að samningslokum. Í upphafi skyldi endinn skoða. Ákvæði III. kafla laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, með síðari breytingum, veita þó samningsaðila ákveðna vernd. Í því sambandi má sérstaklega benda á 36. gr. laganna þar sem segir í 1. mgr. að samningi megi víkja til hliðar í heild eða að hluta eða breyta ef það yrði talið ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera hann fyrir sig. Við mat samkvæmt ákvæðinu er litið til efnis samnings, stöðu samningsaðila, atvika við samningsgerðina og atvika sem síðar komu til. Á þetta ákvæði gæti hugsanlega reynt ef deilt er um óeðlilega hækkun afgjalda gildandi samnings þótt ekki sé mér kunnugt um að slík mál hafi komið fyrir dómstóla. Um réttarstöðu við lok tímabundins leigusamnings er unnt að benda á a.m.k. einn dóm Hæstaréttar í máli nr. 135/1998, þar sem leigutökum var gert að fjarlægja bótalaust sumarbústað af landi sem leigt hafði verið til 25 ára, enda ekki um annað samið. Ekki verður fullyrt, hæstv. forseti, hvort og þá hvaða fordæmisgildi sá dómur kynni að hafa. Í öðru lagi spyr hv. fyrirspyrjandi hvort ráðherra hyggist beita sér fyrir því að réttur lóðaleiguhafa verði skilgreindur nánar í lögum í þessu sambandi. Varðandi það get ég upplýst að á síðasta áratug fór í tvígang fram úttekt á málefnum sumarhúsaeigenda á vegum félagsmálaráðuneytisins, einkum með tilliti til laga um tekjustofna sveitarfélaga og raunar einnig laga um skipulags- og byggingarmál. Fyrri úttektin var unnin af starfshópi sem skipaður var í apríl 1993 og skilaði áliti rúmu ári síðar. Starfshópurinn skoðaði m.a. möguleika á gerð staðlaðs eyðublaðs fyrir lóðasamninga milli landeiganda og væntanlegs sumarhúsaeiganda en taldi að lokum ekki ástæðu til slíks. Á hinn bóginn taldi hópurinn rétt að í lögum og reglugerðum kæmu fram þau atriði sem nauðsynlegt væri að tilgreina í lóðasamningi svo réttarstaða aðila væri ljós. Starfshópurinn lagði áherslu á að ákvæði skipulags- og byggingarlaga er snerta byggingu sumarbústaða yrðu endurskoðuð í heild sinni. Haft muni að leiðarljósi að yfirsýn um réttindi og skyldur sumarhúsaeigenda, landeigenda og sveitarfélags verði skýrari. Sérstaklega var nefnt að kveða ætti á um að lóðaleigusamningur yrði að vera í samræmi við skipulagsskilmála. Síðari úttektin var unnin af nefnd sem var skipuð hinn 23. febrúar 1996 og skilaði áliti í lok maí sama ár. Á árinu 1996 var gerð breyting á lögum um tekjustofna sveitarfélaga að hluta til á grundvelli álits þeirrar nefndar. Um stöðlun leigusamninga segir í áliti síðari nefndarinnar að staðlaðir samningar um leigu lóða í þéttbýli séu í notkun hjá flestum sveitarfélögum, t.d. hafi Þingvallanefnd látið lögfræðistofu útbúa fyrir sig form lóðaleigusamnings. Enn fremur sé hægt að benda á samninga sem notaðir eru þar sem sveitarfélög sjá um úthlutun sumarhúsalóða. Frekari skoðun, hæstv. forseti, á réttindum sumarhúsaeigenda hefur ekki farið fram á vegum félagsmálaráðuneytisins. Álitamálið sem þessi fyrirspurn beinist að flokkast undir skipulags- og byggingarmál og er því á forræði umhverfisráðuneytis. Ég er engu að síður tilbúinn að taka þátt í áframhaldandi umræðu um þessi mál. Ég tel raunar að réttindi sumarhúsaeigenda séu a.m.k. á köflum fyrir borð borin og þar megi úr ýmsu bæta.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að hv. þingmaður hafi tekið þetta mál upp. Réttindi sumarbústaðaeigenda hafa, eins og hæstv. ráðherra sagði rétti áðan, verið dálítið fyrir borð borin. Fólk hefur verið að byggja upp í landinu bæði gróður og umhverfi, rækta landið og byggja hús en réttindi þess hafa oft verið fyrir borð borin í því samhengi. Sérstaklega, eins og hv. þingmaður tók fram, þegar kemur að rétti þess að sitja á þeirri jörð eða landi sem það hefur reist bústað. Ég fagna þessu og hvet ráðherra eindregið til að skoða réttarstöðu sumarbústaðaeigenda og gera átak í málefnum þeirra þannig að uppbygging og starfsemi sem tengist réttindum fólksins til þjónustu á sumarbústaðalandi sé í samræmi við það sem eðlilegt má telja.

Virðulegi forseti. Eins og ég kom inn á áðan er ekki um neinn smáhóp að ræða en verulegu máli skiptir að réttarstaða hans sé nokkuð ljós og örugg. Yfirleitt eru lóðaleigusamningar vegna sumarhúsa gerðir til 20–25 ára, þeir voru áður til lengri tíma en ég man ekki betur en að á sínum tíma hafi þáverandi félagsmálaráðherra, þ.e. Jóhanna Sigurðardóttir, komið fram með ákvæði um stærð sumarhúsa o.s.frv. Ég held ég sé að fara með rétt mál, að þar hafi félagsmálaráðuneytið blandað sér inn í málið. Í annan stað veit ég ekki betur en ákvæði um 20–25 ára lóðaleigusamninga sé samkvæmt reglum sem annaðhvort koma frá félagsmálaráðuneyti eða frá sveitarfélögunum sjálfum. Það er ákaflega takmarkandi í ljósi þeirra krafna sem nú eru gerðar til sumarbústaðaeigenda varðandi sorphirðugjald og annað, t.d. holræsagjald o.fl. Meðan sumarbústaðaeigendur búa að þessum jörðum bera þeir miklar og margar skyldur sem þeir sinna og því er mjög óeðlilegt að minni kvöð sé á landeigendum, eins og ég kom inn á áðan, t.d. ef eigendaskipti verða á jörðinni, að þá sé nánast hægt að svipta menn þessum rétti. Menn hafa kannski keypt jörðina of dýru verði þannig að endurskoða þarf leigusamninginn til að ná upp í þann kostnað. Við skulum ekki gleyma því mikla og góða hlutverki sem sumarbústaðaeigendur þjóna við landgræðslu, við uppgræðslu þessa lands. Mér finnst full ástæða til þess og vonast til að hæstv. félagsmálaráðherra láti skoða málið og taki á því þannig að réttarstaða þeirra aðila og hagur batni, m.a. í ljósi þess hve margir njóta sveitasælunnar.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að taka þetta mál upp. Ég tek undir með hv. þm. Láru Stefánsdóttur sem sagði líkt og ég áðan að full ástæða væri til að fara yfir réttindi og skyldur þessa hóps sem fer sífellt stækkandi. Það er vafalaust rétt hjá hv. þm. Guðmundi Hallvarðssyni að þær reglur sem bundnar voru í lög á sínum tíma um stærð, tegund, eðli og gerð sumarhúsa hafa væntanlega verið bornar fram á Alþingi af þáverandi félagsmálaráðherra. Ef ég man rétt, hæstv. forseti, þá fluttist hins vegar málaflokkurinn skipulags- og byggingarlög milli ráðuneyta í kringum árið 1994, frá félagsmálaráðuneyti yfir til umhverfisráðuneytis. Þar með er sá hluti málsins þeim megin hryggjar. En ég ítreka það sem ég sagði áðan, hæstv. forseti. Ég tel fulla ástæðu til þess að við beitum okkur fyrir því, væntanlega í sameiningu ég og umhverfisráðherra, að enn og aftur verði sest yfir réttindi og skyldur þessa hóps og þá væntanlega með aðkomu landeigenda og Sambands sveitarfélaga. Ég lýsi mig reiðubúinn til að hafa frumkvæði að því.

Herra forseti. Hér er tekið til umræðu mikilvægt mál sem snertir mjög byggðamál í landinu. Við í Frjálslynda flokknum höfum eins og kunnugt er lagt mikla áherslu á augljóst samhengi byggðaröskunar og kvótakerfisins, sem hefur skilað helmingi minni þorskafla eftir upptöku þess en fyrir, og þess gagnsleysis sem í því felst. Einnig höfum við bent á það að búið er að svipta jarðir landsins útræðisréttinum. Í þessari umræðu ætlum við að beina sjónum okkar að öðrum þáttum, að því hvort vöxtur hins opinbera hafi átt þátt í hinni gríðarlegu byggðaröskun sem hefur átt sér stað í stjórnartíð stjórnarflokkanna. Í nýlegri skýrslu Vífils Karlssonar, dósents í Viðskiptaháskólanum á Bifröst, er fjallað um gríðarlega mismunun á því hvar hið opinbera aflar tekna annars vegar og hins vegar hvar hið opinbera ver tekjunum. Í skýrslunni kemur fram að á árinu 2002 hafi um 27% af tekjuskatti komið frá öðrum landsvæðum en skattumdæmum Reykjavíkur og Reykjaness og enn fremur færir skýrsluhöfundur veigamikil rök fyrir því út frá útreikningum tryggingagjalds að einungis 15% þess fjár sem var aflað á þessum svæðum sé aftur varið þar. Einungis hluta þess skattfjár sem er aflað á landsbyggðinni er varið á landsbyggðinni. Með öðrum orðum gefur skýrslan það til kynna að það sé beint fjárstreymi af landsbyggðinni í formi skatta til höfuðborgarsvæðisins. Þessi umræða er mjög þörf, sérstaklega í ljósi þess að margir virðast lifa í þeirri trú að sí og æ sé verið að sólunda skattfé höfuðborgarbúa út á land. Nú í hádeginu var t.d. verið að kynna skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands þar sem fram kemur að helmingur tekna bænda komi af opinberu fé. Vissulega er orðið tímabært að endurskoða hvernig framleiðslutengt styrkjakerfi landbúnaðarins er en það er ekki sanngjarnt að láta að því liggja í umræðunni að allt það fé komi af höfuðborgarsvæðinu eða þá að allt það fé sem er notað til rafhitunar á húsnæði komi af höfuðborgarsvæðinu. Hið sama má segja um umræðu um fjárframlög til Byggðastofnunar. Ætíð er látið liggja að því að peningar streymi af höfuðborgarsvæðinu og út á landsbyggðina. Raunin er önnur. Í það minnsta gefur þessi skýrsla tilefni til þess að álykta að fjársteymið sé í hina áttina. Í skýrslunni er fjallað um þann gríðarlega vöxt sem hefur orðið á umfangi hins opinbera en hlutur þess nálgast að vera helmingur af vergri þjóðarframleiðslu. Jafnframt er fjallað um þann þátt sem mögulegan orsakavald byggðaröskunar, þ.e. að umsvif hins opinbera sem eru að mestu á höfuðborgarsvæðinu og ofvöxturinn sem hefur orðið í bákninu í stjórnartíð Sjálfstæðisflokksins, að það er orðið allt að helmingur af vergri þjóðarframleiðslu, valdi byggðaröskuninni. Ef farið er yfir árangur núverandi stjórnvalda í byggðamálum er augljóst að hann er enginn. Í raun hefur verið rekin byggðaeyðingarstefna. Það er búið að koma á kvótum og höftum á atvinnuvegi landsbyggðarinnar og síðan er búið að blása ríkisbáknið út. Allt þetta leggst á eitt um að láta landsbyggðinni blæða. Ef stjórnvöld ætla að ná raunverulegum árangri í byggðamálum og fjalla um málaflokkinn með vitrænum hætti verða þau að hafa einhver viðmið og mælistærðir. Ótrúlegur fjöldi skýrslna hefur verið framleiddur þar sem ekkert mat er lagt á fækkun eða fjölgun starfa á landsbyggðinni og heldur ekki hvaða störfum fækkar og hverjum fjölgar. Í lokin vil ég beina eftirfarandi spurningum til hæstv. forsætisráðherra: 1. Mun ríkisstjórnin beita sér fyrir því að frekari athugun fari fram á því hvort stöðugur vöxtur hins opinbera hafi verið einn veigamikill orsakavaldur í þeirri byggðaröskun sem hefur orðið í valdatíð stjórnarflokkanna, Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks? 2. Mun ríkisstjórn Íslands beita sér fyrir því að fylgst verði með því hvar á landinu vöxtur hins opinbera verður og beiti sér fyrir því að landsbyggðin fái nú sinn skerf af umsvifum hins opinbera?

Herra forseti. Það er mikill misskilningur að ekki hafi orðið mikil fjölgun í opinberum störfum úti um land á undanförnum árum. Nýlegar tölur sem ég hef þar um sýna að í opinberri stjórnsýslu hefur t.d. fjölgað um 7% á árunum 1998–2003. Þar af hefur fjölgað um 2% á höfuðborgarsvæðinu en 12% utan höfuðborgarsvæðisins. Í fræðslustarfsemi hefur á þessum árafjölda fjölgað um 31%, sem er mjög mikið. Á höfuðborgarsvæðinu hefur fjölgað í fræðslustarfsemi um 34% en um 25% utan þess. Í heilbrigðis- og félagsmálum hefur fjölgað á þessum árum um 15% á landsmælikvarða. Þar af hefur fjölgað um 13% á höfuðborgarsvæðinu en hins vegar um 17% utan höfuðborgarsvæðisins. Tæplega 30% á vinnumarkaði eru í opinberri þjónustu, bæði á og utan höfuðborgarsvæðisins. Ég hef ekki átt þess kost að fara nákvæmlega yfir þá skýrslu sem hér er vitnað til. Mér sýnist þó augljóst að þar sé unnið út frá svokölluðu tryggingagjaldi en það vill svo til að allar opinberar stofnanir sem eru með starfsemi víða úti um land skila þessu tryggingagjaldi til skattstofunnar í Reykjavík og virðist sem skýrsluhöfundur gangi út frá því að viðkomandi starfsemi sé þar. Á undanförnum árum hefur verið farið út í fjölmörg verkefni á þessu sviði, stofnanir hafa ýmist verið fluttar í heilu lagi eða að hluta. Ég minni á Landmælingar Íslands, Byggðastofnun og hluta Íbúðalánasjóðs. Ég minni á stofnanir á vegum samgönguráðuneytisins og núna síðast á vegum sjávarútvegsráðuneytisins þegar ákveðið var að flytja hluta af starfsemi Fiskistofu og Veiðieftirlitið út á land. Hér hefur því margt verið gert. Skipuð var sérstök nefnd af forsætisráðherra sem hefur átt reglulega fundi með ráðherrum, farið yfir þessi mál í þeim tilgangi að fjölga verkefnum og störfum í opinberri þjónustu utan höfuðborgarsvæðisins. Það sem einkum hefur verið lögð áhersla á í því sambandi er að styrkja þær stofnanir sem eru til staðar úti á landsbyggðinni, m.a. með því að færa til þeirra verkefni, t.d. frá öðrum stofnunum og ráðuneytum. Í því sambandi má nefna menntastofnanir, heilbrigðisstofnanir, rannsóknastofnanir, embætti sýslumanna og skattstofur. Mikil áhersla hefur verið lögð á að fjölga störfum sem krefjast háskólamenntunar og þar hefur athyglin sérstaklega beinst að einum byggðarkjarna í hverjum landsfjórðungi sem síðar með margfeldisáhrifum getur haft jákvæð áhrif á störf og búsetu í nálægum byggðarlögum. Í því sambandi ber einkum að hyggja að menntastofnunum og sjúkrahúsum. Það hefur verið farið út í eflingu menntastofnana víðs vegar um landið og aldrei hefur jafnmikið gerst og á undanförnum árum í þeim efnum. Það er ekki þar með sagt að þessum verkefnum sé lokið og að nóg hafi verið að gert. Hér er um sífelld verkefni að ræða en við verðum líka að gæta þess þegar þessi mál eru dæmd að gífurlegar breytingar hafa orðið á þjóðfélaginu, á okkar þjóðfélagsgerð. Það má segja að byggðin hafi færst miklu meira saman á undanförnum árum en nokkru sinni fyrr. Aðrar kröfur eru gerðar til þjónustu, menntunar og annarra atriða sem skipta máli í sambandi við það hvar fólk velur sér búsetu. Ég tel að þessi skýrsla gefi ekki alveg rétta mynd af ástandinu en það er sjálfsagt að fara betur yfir þau mál og ræða þau. Hér er beitt stærðfræðilegum aðferðum sé ég við lauslegan lestur á þessari skýrslu. 

Herra forseti. Hér er bryddað upp á afar mikilvægu og stóru máli og full ástæða er til þess að hæstv. forsætisráðherra kanni vel og gefi sér betri tíma til að fara yfir þá skýrslu sem hér liggur til grundvallar. Það er nefnilega augljóst mál að þar eru vísbendingar um að þrátt fyrir að hér hafi lengi verið við lýði byggðastefna um að fjölga eigi opinberum störfum á landsbyggðinni og auka þar hlut hins opinbera hefur árangurinn verið býsna lítill. Það eru vísbendingar um að hann hafi ekki bara verið lítill, heldur hafi í raun og veru hin opinbera stefna unnið gegn því stefnumiði sem gjarnan hefur verið sett fram í byggðastefnum. Það segir okkur að ekki er nóg að setja saman fallegar skýrslur eða falleg markmið á blað ef ekki er litið heildstætt á málin. Það blasir við þegar þessi skýrsla er lesin að tekjur ríkisins eru hlutfallslega meiri af landsbyggðinni en þeir fjármunir sem þangað fara. Þetta hefur m.a. þær afleiðingar að höfuðborgarsvæðið hefur vaxið hraðar en ella hefði verið. Um leið og Reykjavík eða höfuðborgin er miðstöð þjónustu og verslunar sogar að sjálfsögðu það svæði að sér fjármagn af landsbyggðinni. 
             Ef til staðar væri heildstæð stefna hefðu menn að sjálfsögðu beint þessu opinbera fjármagni meira út til landsbyggðarinnar með fjölgun starfa og flutningi stofnana vegna þess að þá hefði það fjármagn líka farið í gegnum hagkerfi höfuðborgarsvæðisins og dregið mjög úr þessum mismunandi vexti eftir svæðum. Það sem er athyglisvert við skýrsluna og við höfum því miður fengið allt of lítið af dæmum um er að þarna er verið að beita svokallaðri svæðishagfræði. Það er nútímaleg fræðimennska að skoða þetta þannig vegna þess að eins og við vitum eru hagkerfin orðin meira og minna samliggjandi eftir löndum og það er oft og tíðum meiri samræming innan svæða en jafnvel í heilum löndum. Þess vegna er ástæða til að hvetja 

Herra forseti. Þetta er út af fyrir sig athyglisverð skýrsla sem hér er til umræðu en þegar ég er búinn að fara aðeins yfir stærðfræðiformúlurnar hef ég, eins og hæstv. forsætisráðherra, áhyggjur af því að grunnupplýsingarnar séu kannski ekki alveg þess eðlis að hægt sé að taka þær vísbendingar sem þarna eru sem heilagan sannleik. Þær þarf að skoða betur. Ég verð hins vegar að taka undir með hv. málshefjanda að stöðugur vöxtur hins opinbera er áhyggjuefni. Engum þarf þó að koma á óvart að hlutfall opinberra starfa sé hærra á höfuðborgarsvæðinu. Eins og kom þó fram hjá hæstv. forsætisráðherra hefur þetta verið að breytast til batnaðar og má auðvitað enn breytast. Að því er unnið. Við í sjávarútvegsráðuneytinu höfum unnið markvisst að því á undaförnum árum, bæði með breytingum á starfsemi stofnana okkar og eins með því að taka upp ný verkefni hjá útibúum stofnananna úti á landi. Þannig hefur Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins verið breytt á þann veg að þjónusturannsóknir hafa verið einkavæddar að miklu leyti og störfin orðið eftir á þeim stöðum úti á landi þar sem þau fóru fram áður. Til viðbótar hefur útibúunum verið breytt í rannsóknarútibú og vænti ég mikils af þeirri breytingu í framtíðinni. Áhrifin eru aukin störf á þeim stöðum sem þar er um að ræða. Við höfum tekið upp ný störf á Akureyri, bæði hjá RF og í Verðlagsstofu. Það síðasta eru svo ný störf hjá Veiðieftirliti Fiskistofu sem koma munu til í Vestmannaeyjum í bakreikningum á næsta ári og flutningur Veiðieftirlitsins út á land í útibú, í Vestmannaeyjum, á Höfn, í Stykkishólmi, Grindavík og viðbót á Akureyri. Af þessu má sjá að ríkisstjórnin vinnur mjög skilvíslega að þessu máli og ég geri ráð fyrir því að tölurnar í næstu framtíð verði áfram jákvæðar.

Frú forseti. Ég held að full þörf sé á þessari umræðu og ekki bara umræðu, heldur vönduðum rannsóknum til að undirbyggja betur vitræna og upplýsta umfjöllun um þessi mál. Ég þekki ekki þær tölur sem hæstv. forsætisráðherra vitnaði til um að búskapurinn hefði eitthvað lagast eða þróast landsbyggðinni í hag hvað varðar opinber störf þar annars vegar samanborið við höfuðborgarsvæðið hins vegar. Ég man þó eftir næstsíðustu - eða var það kannski þarnæstsíðasta? - byggðaáætlun inni í hverri voru háleit markmið um að fjölga störfum á landsbyggðinni sérstaklega og umfram það sem gerðist hér á höfuðborgarsvæðinu. Þegar það tímabil var gert upp var niðurstaðan sú að öll fjölgun opinberra starfa í landinu var á höfuðborgarsvæðinu og landsbyggðin hélt sjó með óbreyttan fjölda. Svo mikið man ég. Hvort þetta var næstsíðasta eða þarnæstsíðasta byggðaáætlunartímabil læt ég liggja milli hluta. Tvennt held ég að skipti hér miklu máli, annars vegar hve mikið er gert til að jafna aðstæður og reyna að tryggja sæmilegt jafnvægi í byggðaþróun. Staðreyndin er sú að þegar Ísland er skoðað hefur byggðaröskun á Íslandi orðið meiri en í nokkru öðru vestur-evrópsku landi fyrir utan stríðstíma. Það er staðreynd. En aðgerðir opinberra yfirvalda til jöfnunar í þessum efnum eru mun minni að umfangi en í mörgum nágrannalöndum. Noregur, Skotland, norðurhéruð Svíþjóðar og Finnlands, á öllum þessum svæðum er mun meira gert til að vega upp aðstöðumuninn og jafna skilyrðin. Svo er það spurningin: Hvernig nýtist það fé sem menn leggja þarna af mörkum? Miðsækni hinnar opinberu þjónustu er staðreynd, við þekkjum hana, og það er full ástæða til að fara í þetta uppgjör og skoða það, líka innan skattkerfisins. Ég nefni til sögunnar einn skatt sem landsbyggðin ber af mun meiri þunga en höfuðborgarsvæðið, virðisaukaskattinn sem leggst ofan á endanlegt vöruverð 

Frú forseti. Ég vil taka undir ýmislegt í máli hv. þm. Sigurjóns Þórðarsonar í þessum málum og ber þar helst að nefna þá útþenslu og þann vöxt sem hefur einkennt ríkisbáknið á undanförnum árum. Í því tilliti má til að mynda benda á yfirstjórn landbúnaðarins á Íslandi. Ef ég man rétt erum við með 12 stofnanir um íslenskan landbúnað, 55–60 nefndir og svo má áfram telja. Í raun má segja að yfirstjórn landbúnaðar á Íslandi endurspegli það atvinnuástand sem einkenndi íslenska þjóð um miðja síðustu öld. Áfram er hægt að telja og ég spái því að á næstu árum, hvort sem verður í stjórnartíð núverandi stjórnarflokka - þó svo að ég efist um það - muni ýmislegt breytast er varðar ríkisbáknið í heild sinni. Má þar nefna Íbúðalánasjóð, ríkisfjölmiðlana, heilbrigðiskerfið og svo má lengi telja. Hæstv. sjávarútvegsráðherra kom því að í máli sínu að hann óttaðist og hugnaðist ekki sú þróun sem orðið hefur á vexti hins opinbera á umliðnum árum. Tek ég undir orð hans. Í því ljósi vil ég benda á, frú forseti, nýlega ákvörðun hæstv. sjávarútvegsráðherra um að bæta við starfsstöð Fiskistofu í Vestmannaeyjum. Það er kannski góðra gjalda vert en að sama skapi samhliða slíkum breytingum hefði maður haldið að í þessum eftirlitsiðnaði okkar mundi þá fækka störfum á höfuðborgarsvæðinu. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef undir höndum mun samt ekki draga úr starfsemi Fiskistofu í Reykjavík þrátt fyrir þessa viðbót ráðherra í Vestmannaeyjum.  Í annan stað, frú forseti, vil ég benda á þann möguleika að í ljósi 

Hæstv. forseti. Hér er hreyft við mjög athyglisverðu máli. Sú skýrsla sem hefur verið vitnað til í umræðunni leiðir enn og aftur í ljós að opinber störf í ríkisrekstrinum eru hlutfallslega miklu fleiri á höfuðborgarsvæðinu en á landsbyggðinni. Það er því miður gömul saga og ný. Það þarf því að vinna áfram að því að rétta þennan hlut. Ríkisstjórnin hefur verið að vinna að því eins og hæstv. forsætisráðherra benti á áðan þó að vissulega mætti ganga betur á sumum sviðum í þeim efnum. Ég fagna hér, hæstv. forseti, sérstaklega útspili hæstv. sjávarútvegsráðherra varðandi fjölgun starfa á vegum Fiskistofu á landsbyggðinni. Það vill einmitt svo til að starfsemi þeirrar stofnunar snýr að því að hafa eftirlit með atvinnugrein sem nær eingöngu er starfrækt á landsbyggðinni. Ég tel að hér sé um þjóðhagslega hagkvæman flutning að ræða. Hæstv. forseti. Í ljósi þeirrar staðreyndar að opinber störf á vegum ríkisins eru hlutfallslega færri á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu, sem endurspeglast svo í þeirri umræðu sem við höfum hér uppi, hvernig er þá hægt að sætta sig við það að undirstöðuatvinnugrein landsbyggðarinnar, sjávarútvegurinn, sé sérstaklega skattlögð umfram aðrar atvinnugreinar með hinu svokallaða veiðigjaldi án þess að þeir fjármunir skili sér aftur til sjávarbyggðanna í formi uppbyggingar atvinnulífs og nýsköpunar? Það er algjört grundvallaratriði í þessari umræðu, og endurspeglast hér, að ríkisstjórnin verður að beita sér fyrir því að veiðigjaldið renni aftur til sjávarbyggðanna. Margar þær byggðir heyja nú ákveðna vörn og ég fagna því sem kveðið er á um í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar að veiðigjaldið sé m.a. ein leiðin til að efla þessar byggðir. Ég fagna því og fagna svari hæstv. forsætisráðherra í þessum efnum.

Frú forseti. Það er kannski ráð áður en hv. þingmenn tala sig til meiri hita í þessu máli að átta sig á því að hér býr ein þjóð í einu landi, a.m.k. síðast þegar ég gáði. Hér hefur verið tekin til umræðu ákveðin rannsókn tiltekins fræðimanns við Viðskiptaháskólann á Bifröst þar sem hann beitir sjónarhorni svæðishagfræði svokallaðrar á umsvif og umfang hins opinbera sl. 20–30 ár. Þetta eru vissulega mjög fróðlegar niðurstöður, ekki síst vegna þess að þær leiða auðvitað það í ljós sem allir vita sem með þessu hafa fylgst að hið opinbera hefur vaxið hratt og mikið hér á landi á undanförnum áratugum. Ef menn vilja setja það í pólitískt samhengi skulu menn líka hugsa til þess hverjir hafa verið hér í ríkisstjórn meira og minna síðustu þrjá áratugina. Það er Framsóknarflokkurinn. Mér telst svo til að hann sé búinn að vera í ríkisstjórn nærri því allt mitt líf, frá 1971–1978, 1980–1991 og svo frá 1995 til dagsins í dag. Þetta eru á síðustu 35 árum tæplega þrír áratugir líklega og hæstv. forsætisráðherra er búinn að vera hér á þingi næstum allan þennan tíma.  Það er kannski sú spurning sem hæstv. forsætisráðherra ætti að nota þessa umræðu til að svara.

Hæstv. forseti. Í skýrslu Vífils Karlssonar er dregið fram hagfræðilíkan þar sem hann spyr: Er landfræðilegt misræmi í öflun og ráðstöfun opinbers fjármagns eftir landshlutum? Í ljós kemur töluvert misræmi á þeim hagfræðilegu forsendum sem fram koma í skýrslunni og því er full ástæða til að skoða málið frekar eins og skýrsluhöfundur reyndar bendir á í niðurstöðum sínum. Eins og hæstv. sjávarútvegsráðherra fór yfir áðan er hægt að gera verulegt átak í að færa til opinber störf. Hann hefur sýnt að vilji er allt sem þarf. Þetta er frábært átak hjá honum og hans verður lengi minnst í umræðunni vegna þessa. En af hverju skyldu þjónustufyrirtæki ríkisins beina starfsemi sinni eða kaupum á þjónustu út á land? Í fyrsta lagi koma þar til byggðalegar forsendur. Í öðru lagi að veita þjónustu í nærumhverfi þeirra sem hana nýta. Í þriðja lagi að nýta staðarþekkingu og í fjórða lagi að nýta það trausta og stöðuga vinnuafl sem til staðar er. Þau einkafyrirtæki sem hafa fært starfsemi sína eða hluta hennar út á land hafa nefnt það sem aðalatriði að til starfa hefur valist stöðugt, traust og gott vinnuafl. Kostnaður við starfsþjálfun hefur því verið mun minni en ella og gæði vinnunnar þar af leiðandi mun meiri. Til þessara þátta horfa einkafyrirtæki, og því skyldu ríkisfyrirtæki ekki horfa til þeirra líka? Það er tregðulögmál sem illt er að skilja en þeir ríkisforstjórar sem sjá ljósið eiga heiður skilinn.

Frú forseti. Hæstv. forsætisráðherra vitnaði í einhverjar tölur sem ég veit ekki hvaðan koma. Það væri fróðlegt ef hæstv. ráðherra gæti greint okkur frá því vegna þess að þessa umræðu um byggðamál skortir fagmennsku og að það séu einhverjar rannsóknir á bak við hlutina. Að vísu olli hæstv. forsætisráðherra mér talsverðum vonbrigðum með að lesa þessa skýrslu Vífils Karlssonar bara lauslega. Ég tel að skýrslan sé þess verð að fara gaumgæfilega í gegnum hana. Auðvitað geta verið einhverjir hnökrar á henni, ekki ætla ég að þvertaka fyrir það. Hingað kom í fyrrahaust skýrsla um framvindu byggðamála frá hæstv. byggðamálaráðherra, hæstv. frú Valgerði Sverrisdóttur, og það er ein ömurlegasta skýrsla sem ég hef lesið. Ef hæstv. forsætisráðherra ætlar að fara í gæðaeftirlit með byggðaskýrslum ætti hann einmitt að byrja hjá sinni eigin ríkisstjórn. Það er alveg svakalegt að lesa skýrslur um byggðamál þar sem ekki koma fram neinar mælistærðir, ekkert um íbúaþróun og ekkert um fjölgun eða fækkun starfa. Þetta er borið hér á borð og menn eiga að fjalla um það. Þess á milli gefur hæstv. byggðamálaráðherra Valgerður Sverrisdóttir út svona glansbæklinga sem ekkert er á bak við, er eingöngu upptalning héðan og þaðan á einhverjum verkefnum. Það er orðið löngu tímabært að ríkisstjórnin noti síðustu tvö ár sín til að fara í raunverulega vinnu í byggðamálum og reyni að bæta fyrir misgjörðir sínar. Þetta er, eins og kom fram hér hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni, svakalegt ástand og eitt af þeim verkefnum sem menn ættu að sinna af kostgæfni en ekki renna rétt lauslega yfir, frú forseti.

Frú forseti. Mér finnst hv. þm. Sigurjón Þórðarson ræða þessi mál af mikilli léttúð.

Nei.

Mér finnst ástæða til að fara yfir þær gífurlegu framfarir sem hafa orðið í þessu landi á undanförnum árum og áratugum sem hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir var að rifja hér upp á allri sinni ævi.  
             Hér hafa að sjálfsögðu orðið gífurlegar framfarir. Við skulum minnast þess að Ísland er í útjaðri Evrópu og við erum í samkeppni við öll önnur lönd í Evrópu og víðar í heiminum. Aðalatriðið er það að við stöndum okkur í þeirri samkeppni. Það höfum við vissulega gert og við erum í fremstu röð meðal þessara þjóða. Auðvitað hafa orðið hér miklar breytingar, breytingar á búsetu og líferni, og þær hafa haft mikil áhrif á þjóðfélagið. Hugsið ykkur allar samgöngubæturnar sem hafa orðið á undanförnum árum og þær miklu breytingar, a.m.k. frá því að ég man eftir mér og ég man nú aðeins lengur en hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir, 

Hæstv. forseti. Það er ekki sjálfgefið að öll börn fæðist heilbrigð eða þroskist á eðlilegan hátt. Þeir foreldrar sem eiga heilbrigð börn ganga yfirleitt að því sem sjálfgefnu að svo sé og velta öðru ekki fyrir sér fyrr en eitthvað kemur fram sem vekur grun hjá þeim eða öðrum sem umgangast barnið. Oftast eru það foreldrarnir sem finna fyrst að eitthvað er að hjá barninu, eitthvað sem erfitt getur verið að lýsa eða staðfesta. Áhyggjur foreldra ber því að taka alvarlega og ganga úr skugga um hvort þær séu ástæðulausar. Vakni grunur um þroskafrávik eða fötlun hjá börnum, hvort heldur hjá foreldri, heilbrigðisstarfsfólki, leik- eða grunnskólakennurum, verður hið fyrsta að fara fram frumgreining eða formleg athugun sérfræðinga á þroska eða færni barnsins til að staðfesta eða afsanna að um alvarlegt frávik sé að ræða. Frumgreining getur farið fram á ýmsum vettvangi eftir eðli vandans en algengast er að frumgreining fari fram hjá barnadeildum sjúkrahúsa, sérfræðiþjónustu grunnskóla, ráðgjafar- og sálfræðiþjónustu barna, sérfræðingum svæðisskrifstofa, greiningarteymum heilbrigðisstofnana, Sjónstöð Íslands, Heyrnar- og talmeinastöð og ýmsum öðrum sérfræðingum. Frumgreiningu er í flestum tilfellum sinnt hratt og vel en frumgreiningin skilur frá þau börn sem þurfa á frekari rannsóknum og greiningu að halda frá Greiningar- og ráðgjafarstöð ríkisins. En það er á þessum tímapunkti, hæstv. forseti, sem þrautaganga margra foreldra byrjar og ótti og áhyggjur fjölskyldna hefst. Það hlýtur að vera mikið álag að eiga barn sem vitað er að þroskast ekki á allan hátt eðlilega en fá ekki fullnaðargreiningu og viðhlítandi úrræði fyrir barnið og stuðla þar með að sem mestum þroska og skilyrði til eðlilegs lífs. Það er staðreynd að því fyrr sem greining verður og meðferð hefst, og þá sérstaklega undir 7 ára aldri, þeim mun líklegra er að börnin nái hæfilegum þroska. Nú er ljóst að það er löng bið eftir greiningu hjá Greiningar- og ráðgjafarstöð ríkisins og því hef ég lagt eftirfarandi fyrirspurn fyrir hæstv. félagsmálaráðherra: 1. Hve löng bið er eftir greiningu vegna alvarlegra þroskafrávika, sundurliðað eftir aldri? 2. Hefur tilvísunum til Greiningar- og ráðgjafarstöðvar ríkisins fjölgað á síðustu fimm árum? Ef svo er, hverjar eru taldar helstu ástæðurnar? 3. Hvernig hyggst ráðherra bregðast við fjölgun frumgreininga á Greiningar- og ráðgjafarstöð ríkisins og tilvísana þangað? 4. Hve langan telur ráðherra ásættanlegan biðtíma? 5. Hvenær telur ráðherra að markmiðum um ásættanlegan biðtíma verði náð?

Hæstv. forseti. Ef horft er til þeirra barna sem vísað er til greiningar í fyrsta sinn eru biðlistar og biðtímar sem hér segir: Alls eru 15 börn fædd á árunum 2002–2005 á biðlista eftir greiningu og íhlutun. Þessi börn hafa í dag beðið að meðaltali 99 daga, minnst 28 daga, mest 231 dag. Sjö þeirra hafa beðið meira en þrjá mánuði. Alls er 91 barn fætt á árunum 1999–2001 á biðlista eftir greiningu. Þessi börn hafa að meðaltali beðið 199 daga, minnst 13 daga og mest 550. 63 þeirra hafa beðið í meira en fjóra mánuði. Alls eru 113 börn fædd á árunum 1989–1998 á biðlista eftir greiningu. Þau hafa í dag beðið að meðaltali 350 daga, minnst sjö daga og mest 1.154. 82 þeirra hafa beðið í meira en sex mánuði. Auk þess eru á biðlista 44 börn á grunnskólaaldri sem hafa áður verið skjólstæðingar stofnunarinnar en er nú vísað til endurathugunar vegna breyttra aðstæðna. Alls telur því biðlisti Greiningar- og ráðgjafarstöðvar 266 börn. „Hefur tilvísunum til Greiningar- og ráðgjafarstöðvar ríkisins fjölgað á síðustu fimm árum? Ef svo er, hverjar eru taldar helstu ástæðurnar?“ Veruleg fjölgun hefur orðið á tilvísunum til stofnunarinnar undanfarin fimm ár en reyndar nær þessi aukning lengra aftur í tímann. Þannig var 99 börnum vísað til greiningar árið 1995, 205 árið 2000 og 302 á síðasta ári, þar af 258 sem var vísað til greiningar í fyrsta sinn. Hér er því um þreföldun að ræða á tilvísunum á þessum 10 árum. Á síðustu fimm árum er aukningin um 50%. Þegar horft er til skýringa á þessari aukningu eru þær margþættar. Meginhluti aukningarinnar átti sér stað í tveimur þrepum. Þannig tvöfaldaðist fjöldi tilvísana á milli áranna 1995 og 2000 en síðan virtist vera nokkurt jafnvægi komið á næstu þrjú árin. Síðari hluti aukningarinnar varð að mestu á síðasta ári en heildarfjöldi tilvísana jókst úr 218 árið 2003 í 302 árið 2004. Tilvísanir fyrstu þrjá mánuði þessa árs benda til þess að tilsvarandi fjölda verði vísað í ár og á síðasta ári. Orsakir aukningar á fyrra tímabilinu voru aðallega tvær. Annars vegar jukust mjög tilvísanir grunnskólabarna með alvarleg þroskafrávik og hreyfihamlanir en þeim hópi hafði verið sinnt í takmörkuðum mæli af hálfu stofnunarinnar fram að þeim tíma þrátt fyrir mikla og vaxandi þörf. Þá fól þáverandi félagsmálaráðherra stofnuninni árið 1997 að taka við auknum verkefnum á sviði einhverfu og skyldra raskana í kjölfar þess að barna- og unglingageðdeild vísaði þeim hópi frá þjónustu sinni. Þessir tveir hópar fatlaðra barna vógu þyngst í aukningunni á árunum 1995–2000. Sú aukning sem fram kom á síðasta ári, hæstv. forseti, skýrist að hluta af fjölgun greindra tilvika á einhverfurófi. Þessi aukning er þekkt í alþjóðlegu samhengi án þess að orsakir séu að fullu kunnar en tíðni einhverfu og skyldra raskana hefur a.m.k. þrefaldast. Sem dæmi má nefna að börn með aspergerheilkenni sem voru vangreind áður fyrr og því ekki sinnt koma nú til greiningar og meðferðar mun fyrr en áður. 19 börnum sem höfðu þá frumgreiningu var vísað til Greiningarstöðvarinnar á síðasta ári. Að öðru leyti er líklegt að vandaðri frumgreining barna á forskólaárum sem eru haldin þroskahömlun hafi leitt til fjölgunar í þeim aldurshópi. Þetta gæti skýrst m.a. af frekari stöðlum á sálfræðiprófum og betur skilgreindu greiningarferli með tilkomu greiningarteymismiðstöðvar heilsuverndar barna og ráðgjafarþjónustu leikskóla. Þessi þróun er í sjálfu sér mjög jákvæð þar sem börn grunuð um þroskahömlun greinast mun fyrr en ella og því meiri forsendur að bregðast við vanda eru að draga úr honum til framtíðar. Í öllum tilvikum liggur fyrir frumgreining sem staðfestir alvarleika þroskaröskunarinnar og hefur ekki orðið breyting á kröfum stofnunarinnar um vandaða frumgreiningu áður en til hennar kemur. Í þriðja lagi var á árunum 2002–2003 gerð á vegum félagsmálaráðuneytisins ítarleg úttekt á stöðu Greiningarstöðvarinnar og þörfum fyrir þjónustu hennar. Niðurstaðan varð að til að ná jafnvægi í starfseminni þannig að biðtími yrði ásættanlegur þyrfti að koma til aukning sem næmi átta stöðugildum á fjögurra ára tímabili. Í samræmi við þetta varð aukning um eitt og hálft stöðugildi á síðasta ári og tvö stöðugildi á þessu ári, auk þess sem stofnunin fékk til umráða aukið húsnæði á síðasta ári. Sú aukning sem varð á tilvísunum á síðasta ári og ég vitnaði til áðan, hæstv. forseti, kallar enn á endurskoðun á mannaflaþörf stofnunarinnar á næstu árum til að hún geti sinnt lögbundnu hlutverki sínu. Fyrstu áætlanir gera ráð fyrir að þörf sé á 4–5 stöðugildum umfram þau átta sem áður var getið, þ.e. alls þrjú á ári næstu þrjú ár. Hvað fjórðu spurninguna varðar er ljóst að gera verður ráð fyrir einhverjum biðtíma eftir þjónustu Greiningarstöðvar. Frá upphafi starfseminnar hefur yngri börnum og börnum með alvarlegri fatlanir eða með afturför í þroska verið veittur forgangur að þjónustunni. Fyrir þann hóp, þ.e. yngri börn en þriggja ára og leikskólabörn með alvarlegar fatlanir, er það sameiginleg skoðun félagsmálaráðuneytis og stofnunarinnar að biðtími eigi að vera sem skemmstur, þ.e. að hámarki þrír mánuðir. Fyrir leikskólabörn með vægari fatlanir væri ásættanlegur biðtími 4–6 mánuðir og fyrir grunnskólabörn 6–8 mánuðir, enda væri hægt að hefjast handa um aðstoð við þau börn á heimaslóðum á grundvelli frumgreiningar. Hæstv. forseti. Með þeirri aukningu í starfsemi stofnunarinnar sem rakin er hér á undan má ætla að ofangreindum markmiðum um ásættanlegan biðtíma verði náð á næsta ári fyrir yngsta aldurshópinn en á 3–4 árum fyrir börn á grunnskólaaldri.

Virðulegi forseti. Það er auðvitað fullkomlega óásættanlegt að biðtími eftir þjónustu Greiningarstöðvarinnar geti verið allt að 2–3 ár eins og hæstv. ráðherra lýsti hér. Það er alveg ljóst að biðtími hefur aukist verulega. Börnum sem bíða eftir þjónustu stöðvarinnar hefur líka fjölgað frá því að sú áætlun var gerð á árinu 2002 eða 2003 sem ráðherra nefndi. Það kallar á fleira starfsfólk. Það er bæði ómanneskjulegt og óskynsamlegt að hafa Greiningarstöðina í svona uppnámi og ráðherra verður að vera það ljóst að ef börn t.d. á grunnskólaaldri fá ekki greiningu fá þau ekki sérkennslu. Greining Greiningarstöðvarinnar er forsenda ýmissar þjónustu við fötluð börn, auk þess sem t.d. umönnunarbætur geta oltið á því að börnin fái greiningu. Þess vegna hvet ég ráðherrann til þess að bæta stöðu Greiningarstöðvarinnar. Það hefur verið erfitt að fá starfsfólk þangað, m.a. vegna þess að launin hafa verið þar verulega lægri en annars staðar 

Frú forseti. Eins og fram kom í máli hæstv. félagsmálaráðherra hefur orðið mikil aukning á greiningu á þroskafrávikum. Það er mikilvægt að huga að því að stuðningi verði komið við sem fyrst, eins og einnig kom fram í máli hans. Það er mjög mikilvægt að þessi stuðningur hefjist sem mest á leikskólaaldri frekar en á grunnskólaaldri og það er því mikilvægt að hvatt verði frekar til þess að það byrji sem fyrst. Það hefur verið þannig að ríkið hefur styrkt stuðning við þessi börn í grunnskólum en ekki í leikskólunum. Sveitarfélögin hafa að öllu leyti séð um þann stuðning og ég vil því spyrja hæstv. ráðherra hvort ekki sé eðlilegt að þetta verði fært til samræmis milli leikskóla og grunnskóla. Sem betur fer hafa þó flest sveitarfélög mikinn sóma af því hvernig þau standa að stuðningi við þessi börn.

Frú forseti. Mig langar aðeins að ítreka þá hvatningu sem hæstv. ráðherra hefur fengið til að ráða bót á stöðunni hjá Greiningarstöð ríkisins. Þetta er að verða sagan endalausa, að börn skuli þurfa að bíða í allt að þrjú ár eftir greiningu er algerlega óviðunandi. Eins og komið hefur fram hér fá þau ekki þjónustu í skólunum fyrr en búið er að greina þau. Það getur komið í veg fyrir að forráðamenn fái umönnunargreiðslur o.s.frv. þannig að það er krafa að bót verði ráðin á því að bið eftir greiningu verði skemmri þannig að þau börn sem eru komin í skóla fái þjónustu. Það er auðvitað afleitt þegar börn eru í skóla kannski 2–3 ár án þess að fá nokkra sérþjónustu vegna þess að þau eru enn að bíða eftir greiningu. Það er gjörsamlega óviðunandi.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Ég vil hvetja hann til að líta á þessa umræðu og þær undirtektir sem hann hefur fengið sem hvatningu til að standa vel að Greiningarstöðinni og bæta við þeim stöðugildum sem upp á vantar miðað við þá þarfagreiningu sem gerð var á árunum 2002–2003. Þarfagreiningin sýndi að þá vantaði átta stöðugildi, síðan hafa komið þrjú og hálft stöðugildi, og nú er staðan sú að það þarf enn fleiri en þessi átta til að hægt sé að vinna á þessum biðlistum og gera stöðinni það kleift að sinna hlutverki sínu svo að ásættanlegt sé. Það er búið að bæta úr húsnæðisvanda stöðvarinnar þannig að sá þáttur á að vera í lagi. Það er hægt að þjóna þarna fleirum en gert er í dag en það vantar fólk. Auðvitað verður að standa þannig að starfsmönnum þessarar stofnunar að störfin verði eftirsóknarverð og byggir það m.a. á laununum. Það er þessi biðtími sem er óásættanlegur og þegar við erum að tala um kostnað er það spurning hvort við horfum í kostnað vegna stöðugilda í dag eða kostnað sem þjóðfélagið mun búa við til lengri tíma litið þegar þjónustan við þessi börn verður meiri. Það er vísindalega sannað að því lengur sem greiningin tefst, því lengur sem dregst að grípa inn í með stuðningi, 

Hæstv. forseti. Ég þakka þessa umræðu sem er brýn og tek undir það sem fram hefur komið í máli hv. þingmanna að það skiptir auðvitað miklu máli að vel takist til ekki síður við frumgreiningu og samræmingu þeirra aðgerða sem á sér stað á því stigi máls heldur en varðandi það starf sem fer fram hjá Greiningar- og ráðgjafarstöðinni. Eins og fram kom í máli mínu áðan, hæstv. forseti, hefur starfsfólki hjá stofnuninni verið fjölgað í samræmi við áætlanir á síðasta ári og þessu ári en það er alveg ljóst að með tilliti til frekara álags og aukinna tilvísana á síðasta ári og þessu ári að því er virðist er þörf frekari fjölgunar starfsfólks. Áform mín standa til þess, eins og fram kom í máli mínu áðan, og við gerum ráð fyrir að fjölga stöðugildum hjá Greiningar- og ráðgjafarstöðinni um níu á næstu þremur árum. Með því móti ætti okkur að takast að vinna á þessum langa biðlista komi ekki til frekari aukningar frá því sem nú er. Ég tek undir með hv. þingmönnum að þessi langi biðlisti er óásættanlegur og felur að sjálfsögðu í sér álag á fjölskyldur og foreldra þessara barna og við hljótum öll að vera sammála um að taka höndum saman um að taka á þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég ber fram fyrirspurn til menntamálaráðherra um fræðslu um samkynhneigð í grunn- og framhaldsskólum. Ég legg þessa fyrirspurn fram í félagi við hv. þm. Ágúst Ólaf Ágústsson. en ástæðan fyrir að við leggjum hana fram er sú að síðasta sumar eða réttara sagt í ágúst síðastliðnum kom fram viðamikil og góð skýrsla um réttarstöðu samkynhneigðra sem unnin var af nefnd sem forsætisráðherra skipaði til að kanna réttarstöðu samkynhneigðs fólks. Eins og áður sagði er skýrslan afar umfangsmikil og snertir mörg ráðuneyti en í henni eru ákveðnir þættir og ákveðnar tillögur frá nefndinni sem lúta að fræðslumálum og eru þá á hendi menntamálaráðuneytisins. Fyrirspurnin er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Hvernig hyggst ráðherra bregðast við tillögum nefndar um réttarstöðu samkynhneigðra sem lúta að fræðslu í grunn- og framhaldsskólum um málefni samkynhneigðra, sbr. kafla 10.7 í skýrslu nefndarinnar frá ágúst sl.?“ Í þeim kafla, 10.7, er talað sérstaklega um að aðgerðir til að jafna stöðu samkynhneigðra í samfélaginu snúist að mestu leyti um að eyða fordómum og það sé helst gert með mikilli fræðslu, umræðum og upplýsingagjöf um samkynhneigð. Beinar tillögur nefndarinnar eru afar athyglisverðar. Til dæmis er bent á að í aðalnámskrá grunn- og framhaldsskóla frá 1999 hafi ekki verið tekið mið af tillögum nefndar um málefni samkynhneigðra frá 1994, um að kveða skýrt á um fræðslu um kynhneigð í námskrám. Nefndin leggur til að svo verði gert við endurskoðun aðalnámskrár. Einnig er lagt til að samið verði námsefni fyrir öll skólastig þar sem fjallað verði á fordæmalausan hátt um samkynhneigð. Þá telur nefndin æskilegt að þessi fræðsla sé tilgreind í námslýsingum ýmissa fagstétta, eins og kennara, hjúkrunarfræðinga, lækna, lögfræðinga o.s.frv. Því vil ég spyrja hæstv. menntamálaráðherra hvernig hún hyggist bregðast við þeim góðu tillögum sem lúta að hennar ráðuneyti og er að finna í áðurnefndri skýrslu.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir þessa fyrirspurn frá hv. fyrirspyrjendum því hún vekur um leið athygli á skýrslu nefndar sem Davíð Oddsson, fyrrverandi forsætisráðherra, skipaði árið 2003. Skýrslan var lögð fram á Alþingi en hún er að mínu mati um margt mjög athyglisverð og vel unnin eins og hv. fyrirspyrjandi Katrín Júlíusdóttir kom inn á, og vonandi á hún eftir að bæta stöðu samkynhneigðra á þeim fjölmörgu sviðum sem skýrslan kemur inn á. Hvað varðar viðbrögð við tillögum um fræðslu um málefni samkynhneigðra í skólum get ég sagt að fjallað er um tillögurnar og þær hafðar til hliðsjónar í þeirri endurskoðun námskráa, bæði fyrir grunn- og framhaldsskóla, sem nú fer fram í tengslum við ákvörðun um breytta námsskipan til stúdentsprófs og aukna samfellu í skólastarfi. Rétt er að undirstrika að sú námskrárvinna er hafin og þar er tekið sérstakt tillit til þeirra tillagna sem koma fram í skýrslunni. Í umræddri skýrslu kemur fram að í núgildandi námskrám grunn- og framhaldsskóla sem gefnar voru út 1999 hafi ekki verið tekið tillit til tillagna nefndar um málefni samkynhneigðra frá 1994 þar sem skýrt sé kveðið á um fræðslu um kynhneigð. Mér finnst rétt að benda á að í vinnu við námskrárnar 1999 var höfð hliðsjón af tillögum nefndarinnar frá 1994 en sérfræðingar sem þar komu að verki töldu að koma mætti á framfæri fræðslu um stöðu ólíkra þjóðfélagshópa, þar á meðal samkynhneigðra, þótt þeir væru ekki teknir sérstaklega út fyrir heldur fjallað um þá eins og alla aðra sem hafa sama rétt og sömu skyldur í þjóðfélaginu og eru að sjálfsögðu eðlilegur partur af samfélaginu. Þetta er m.a. gert með því að leggja áherslu á jafnrétti og önnur almenn gildi sem eiga jafnt við um samkynhneigða og aðra. Má t.d. nefna umburðarlyndi, virðingu fyrir skoðunum annarra og lífsgildum þeirra. Tillögur um slíka umfjöllun má einmitt finna í þeirri skýrslu sem verið er að vísa til hér. Ég vil einnig árétta að í námskrá fyrir grunn- og framhaldsskóla frá 1999 er innan margra námsgreina fjallað um samfélagsleg gildi, menningarlegan mun, kynlíf, kynhlutverk, tillitssemi og umburðarlyndi. Af námsgreinunum má nefna félagsfræði, náttúrufræði og ekki síst lífsleikni sem tekin var tekin upp sem námsgrein 1999. Markmið þessarar nýju námsgreinar er að efla almennan þroska nemenda og búa þá undir kröfur daglegs lífs. Mikil áhersla er lögð á að þjálfa nemendur í mannlegum samskiptum, auka víðsýni þeirra og vinna ekki síst gegn fordómum. Í 10. kafla í þessari umræddu skýrslu er einnig fjallað um nauðsyn þess að breytingum á námskrá sé fylgt eftir með gerð námsefnis fyrir öll skólastig. Eftir að námskrárnar voru endurskoðaðar 1999 var einnig farið yfir námsefni og gerðar á því breytingar í þeim anda sem ég hef þegar lýst. Einnig verður þeirri endurskoðun á námskrám fyrir grunn- og framhaldsskólann sem nú fer fram fylgt eftir með endurskoðun á námsefninu sem slíku. Eins og skýrsluhöfundar benda réttilega á er mikilvægt að fjallað sé réttilega um málefni allra þjóðfélagshópa í sem flestum námsgreinum. Í skýrslunni er einnig sagt að leggja þurfi áherslu á umfjöllun um líf og tilveru samkynhneigðra í grunnmenntun ýmissa stétta eins og kennara, hjúkrunarfræðinga, lækna, lögfræðinga,. guðfræðinga, sálfræðinga, námsráðgjafa, félagsráðgjafa, lögreglu og hvaðeina. Er sjálfsagt að vekja athygli þeirra sem skipuleggja menntun þessara stétta á skýrslunni og tillögunum sem þar koma fram en flestar þeirra sækja menntun sína á háskólastigi sem er rétt að draga líka inn í umræðuna. Í tveimur síðustu málsgreinum kafla 10.7 er lögð sérstök áhersla á að starfi Samtakanna '78 að fræðslu í fjölmiðlun og ráðgjöf verði tryggður stuðningur ríkis og sveitarfélaga sem og stuðningur við bókasafn samtakanna. Einnig er lagt til að menntamálaráðuneyti, félagsmálaráðuneyti og heilbrigðisráðuneyti fái félagsvísindadeild Háskóla Íslands til að gera rannsókn á lífi og líðan samkynhneigðra á Íslandi í þeim tilgangi að bæta lífsskilyrði þeirra. Þessar tillögur eru að mínu mati athyglisverðar og eðlilegt að kanna með hvaða hætti hægt sé að koma til móts við þær. Hæstv. forseti. Að lokum vil ég víkja aftur að endurskoðun námskrár fyrir grunn- og framhaldsskóla sem nú fer fram í tengslum við m.a. breytta námsskipan til stúdentsprófs. Við þá vinnu verður nýtt sú reynsla sem fengist hefur af framkvæmd gildandi námskrár en ég vil endurtaka að við þá endurskoðun, sem framkvæmd er af hópi sérfræðinga, er nýja skýrslan um réttarstöðu samkynhneigðra og fræðslu um málefni þeirra að sjálfsögðu höfð til hliðsjónar. Verður fjallað um málið m.a. með tilliti til stefnunnar sem mörkuð var með aðalnámskránni 1999 og hugsanlegra breytinga á henni.

Virðulegi forseti. Ég fagna viðbrögðum menntamálaráðherra við fyrirspurn hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur og sérstaklega að tekið verði tillit til þessa málaflokks við endurskoðun námskráa. Vil ég þá minna á að framhaldsskólanemendur t.d. sem eru að vakna til kynvitundar og skilgreina kynhneigð sína hafa átt örðugt, sem ég þekki frá framhaldsskólakennslu, og að foreldrasamtök samkynhneigðra á Akureyri eða Norðurlandi ætla einmitt í samstarfi við Samtökin '78 að halda ráðstefnu á föstudaginn sem ber heitið: Hver er sá veggur? Ég vil sérstaklega brýna fyrir hæstv. menntamálaráðherra að huga að kennslu í íþróttum. Þar rekast þeir nemendur sem eru samkynhneigðir helst á veggi og eiga mjög erfitt. Síðan vil ég fagna og minna á að það eru einmitt skólar undir ráðuneyti hæstv. menntamálaráðherra sem standa að þessari ráðstefnu fyrir norðan. Ég hvet eindregið til þess að samkynhneigð sé mjög skýrt skilgreind í námskrám og ekki falin undir öðrum orðum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra ágæt svör og er jákvætt að heyra að þessi skýrsla og sá kafli sem snýr að menntamálunum og námskránni sé hafður til hliðsjónar við breytingu á námskrá. Í núverandi námskrá, í kaflanum Lokamarkmið í lífsleikni í grunnskóla stendur, með leyfi forseta: „Nemandi rækti með sér samkennd, samhygð og virðingu fyrir skoðunum og lífsgildum annarra til að geta átt auðug og gefandi samskipti við einstaklinga óháð kyni, kynferði, þjóðerni, trú, líkamlegu og andlegu atgervi.“ Þarna er heilmargt tiltekið en einmitt þarna ættum við að sjá kynhneigð vera inni. Við eigum ekki, eins og hv. þm. Lára Stefánsdóttir sagði, að reyna að fela hana undir rós, undir annars konar orðalagi, heldur koma henni beint að. Í því sambandi vil ég að lokum lesa upp ákveðinn hluta úr texta skýrslunnar og fá að gera þau orð að mínum vegna þess að ég held að þau séu lykilatriði í þessari umræðu og hvað þetta mál varðar, en þar segir, með leyfi forseta: „Þögn um málefni í námskrám skapar óöryggi í skólastarfi um það hvaða stefnu beri að taka þó að eindreginn vilji skólastjórnenda og kennara til breytinga sé fyrir hendi. Þessi þögn bitnar ekki aðeins á öllum nemendum án tillits til kynhneigðar þeirra heldur einnig á samkynhneigðum kennurum svo og samkynhneigðum foreldrum og börnum þeirra.“ Virðulegi forseti. Svo segir í skýrslunni. Ég vil eins og áður segir gera þessi orð að mínum og tel þau lykilatriði í þessum efnum þar sem ekki gengur neitt annað en fræðsla og aftur fræðsla og á því ber hæstv. menntamálaráðherra ábyrgð.

Hæstv. forseti. Ég þakka þá umræðu sem átt hefur sér stað um þetta mikilsverða málefni. Við höfum borið gæfu til fram til þessa að vera með nokkuð þverpólitíska sátt um að vinna og stuðla að framförum í málefnum samkynhneigðra og ég sé líka fram á að eftir þessa umræðu verði þar engin breyting á. Ég hef til að mynda persónulega átt mjög góð samskipti við hv. þm. Guðrúnu Ögmundsdóttur sem hefur verið ötull baráttumaður fyrir réttindum og bættri réttarstöðu samkynhneigðra. Ég geri mér vonir um að áfram verði ríkjandi sú þverpólitíska sátt og að við verðum öll meðvituð um að vinna áfram að réttindamálum samkynhneigðra. Það verður ekki gert með sprengingum eða hvellum heldur einfaldlega markvisst eins og við höfum unnið að málinu fram til þessa og að við vitum að hverju við stefnum en við þurfum auðvitað að byggja það á þekkingu og fræðslu. Ég undirstrika það sem ég sagði áðan varðandi endurskoðun á námskránum. Það verður sérstaklega tekið tillit til þeirra orða sem standa í þessari ágætu skýrslu. Ég mun halda fólki við það verk og fylgja því eftir þannig að það sé alveg skýrt af minni hálfu.

Hæstv. forseti. Kostunarmál í fjölmiðlum hafa oftsinnis verið til almennrar umræðu og þau hafa verið rædd á Alþingi, bæði í tengslum við setningu laga um útvarpsmálefni en einnig hefur menntamálaráðherra áður þurft að svara fyrir um kostunarreglur í fyrirspurnatímum. Varðandi kostun dagskrárliða hafa gjarnan heyrst hvassar gagnrýnisraddir, eins og t.d. þegar ákveðið var að heimila kostun veðurfrétta í sjónvarpinu. Slíkt var talið stríða gegn lögum þar sem um fréttatengt efni var að ræða en samkvæmt lögunum er bannað að kosta slíkt efni. Ekki man ég gjörla hvað það var sem olli því að kostun veðurfrétta var heimiluð en það hlýtur að hafa verið byggt á skilgreiningu einhverra snillinga sem komust að þeirri niðurstöðu að veðurfréttir væru ekki fréttatengt efni. Um auglýsingar og kostun er fjallað í útvarpslögum og gilda þau lög um alla ljósvakamiðlana og í lögum um Ríkisútvarpið er þess getið að útvarpsstjóri eigi að setja sérstakar reglur um auglýsingar í þeim miðli. Þann 3. nóvember 1999 svaraði þáverandi hæstv. menntamálaráðherra Björn Bjarnason fyrirspurn um kostunarmál frá hv. fyrrverandi þingmanni Svanfríði Jónasdóttur og 10. nóvember það sama ár svaraði hann mér skriflega spurningum af sama toga. Meðal þess sem fram kom í svörum hæstv. ráðherra þá var að efni kostaðs dagskrárliðar mætti ekki fela í sér beina hvatningu til kaupa á vörum eða þjónustu og einnig að kostun væri frábrugðin auglýsingum á þá lund að kostunaraðili fengi einungis að birta eitt skilti eða eitt ósamsett óklippt myndskeið með nafni kostunaraðila. Önnur heimil leið væri að birta vörumerki frá kostunaraðila í upphafi og/eða við lok útsendingar í 3–5 sekúndur. Grunnprinsippið í kostun væri sem sagt það að birta nafn viðkomandi kostunaraðila en ekki að auglýsa vöru hans eða þjónustu. Það sama var sagt gilda í sjónvarpi og útvarpi, allsendis óheimilt væri að blanda saman kostun og auglýsingum og óheimilt væri að nota skilti, myndskeið eða hljóðrásir úr auglýsingum þegar kostunaraðila væri getið. Hæstv. forseti. Nú hljóta allir sem hlýða á mál mitt að sjá að þessar reglur hljóta að hafa breyst í grundvallaratriðum þar sem kostunaraðilar sjónvarpsþátta fá núna að birta myndskeið sem ekki verður af neinni sannfæringu sagt að séu annað en auglýsingar á undan eða eftir hinum kostuðu dagskrárliðum. Og kostunaraðilar útvarpsþátta fá nánast að vera á hnjánum á plötusnúðunum heilu og hálfu þættina við að auglýsa sig og sitt. Hæstv. forseti. Síðan þessi svör voru gefin er liðið á sjötta ár og í millitíðinni hefur lögum verið breytt. Ný útvarpslög tóku gildi 26. maí árið 2000 svo að vel kann að vera að kostunarreglur hafi breyst eftir það. Í öllu falli verður forvitnilegt að heyra svör hæstv. menntamálaráðherra við þeim spurningum sem ég hef lagt fram á sérstöku þingskjali til hennar varðandi þessi mál eins og ég hef áður rakið um eldri reglur og í ljósi þess hvernig kostunaraðilar koma skilaboðum sínum á framfæri við útvarpshlustendur og sjónvarpsáhorfendur í dag.

Hæstv. forseti. Hv. fyrirspyrjandi, hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir, spyr þriggja spurninga: „Á hvern hátt fylgja stjórnvöld því eftir að útvarps- og sjónvarpsstöðvar fari að kostunarreglum 21. gr. útvarpslaga?“ Samkvæmt 5. mgr. 6. gr. útvarpslaga hefur útvarpsréttarnefnd m.a. það hlutverk að hafa eftirlit með framkvæmd laganna, þar á meðal eftirlit með öllum útvarpssendingum er lúta íslenskri lögsögu. Eins og fram kemur í fyrirspurn hv. þingmanns hefur 21. gr. útvarpslaga að geyma ákvæði um m.a. kostun. Útvarpsréttarnefnd sem ég skipaði 1. október í fyrra hefur upplýst mig um að til að annast framangreint eftirlit hefur hún í undirbúningi að láta framkvæma sérstaka könnun á því hvernig upplýsingum, fjarsölu og kostun helstu sjónvarpsstöðvanna sem starfa með leyfi nefndarinnar er háttað. Verið er að kynna fyrir forsvarsmönnum sjónvarpsstöðvanna hvernig ætlunin er að standa að þessari könnun en útvarpsréttarnefnd leggur áherslu á gott samstarf og samvinnu við leyfishafa án þess þó að það komi niður á því nauðsynlega eftirliti sem nefndinni er ætlað að hafa með höndum samkvæmt útvarpslögum. Miðað er við að niðurstaða umræddrar könnunar geti legið fyrir á vormánuðum. „Hversu stór hluti auglýsingatekna Ríkisútvarpsins fæst með kostun og hvernig hefur hlutfallið þróast á sl. 10 árum?“ Auglýsingatekjur Ríkisútvarpsins voru á síðasta ári um 23,3% af heildartekjum þess og er í raun sama hlutfall og var árið 1994 en á tímabilinu komust þær hæst í 29,5% á árinu 2000. Á árinu 1994 var hlutfall kostunar af auglýsingatekjum 4,8% en var 11,4% á síðasta ári þannig að ljóst er að stærri hluti auglýsingatekna Ríkisútvarpsins fæst núna með kostunarsamningum en áður. Ef tekið er tillit til heildartekna Ríkisútvarpsins sést að kostun var 1,2% af þeim árið 1994 en 3,5% í fyrra. Hefur aukningin verið nokkuð jöfn á þessu 10 ára tímabili. Í krónum talið voru tekjur af kostun tæplega 33 millj. kr. árið 1994 en voru 118,5 millj. kr. í fyrra og er þá reiknað út frá verðlagi sl. árs. „Telur ráðherra ástæðu til að endurskoða reglur um kostun?“ Því er til að svara að að mínu mati og í ljósi ýmissa atriða og aðstæðna eru ekki uppi sérstök áform á þessu stigi um endurskoðun reglnanna. Mikilvægt er að þessum reglum sé fylgt eftir sem er verið að gera og útvarpsnefnd hefur í undirbúningi þessa sérstöku könnun eins og ég gat um áðan. Það má segja að í raun sé verið að fylgja málinu eftir en eins og staðan er núna er ekki rétt að endurskoða reglurnar um kostun.

Forseti. Ég tek undir það með hæstv. menntamálaráðherra að ekki er ástæða til að endurskoða þessar reglur fyrr en útvarpsréttarnefnd hefur lokið sinni könnun því að það er í fyrsta sinn sem eitthvert stjórnvald á Íslandi fylgir þessum reglum eftir. Það hefur ósköp einfaldlega aldrei verið gert. Kostun getur verið ágætt mál á réttum stað og gagnleg við fjármögnun á fjárfrekum dagskrárliðum eða dagskrárgerð, t.d. við innlenda stórviðburði eða erlenda, enda sé augljóst hvað er á ferðinni. Gallarnir koma ósköp einfaldlega fram í sjálfum lögunum sem löggjafinn hefur samið af góðu viti. Þeir eru að hún á ekki að hafa áhrif á innihald eða efnistök við gerð dagskrárliðarins. Hún á ekki að raska ábyrgð á ritstjórnarlegu sjálfstæði útvarpsstöðvar, hún má ekki fela í sér hvatningu í sjálfu dagskrárefninu til kaupa eða leigu á vörum eða þjónustu kostenda eða annars aðila, eins og stendur í lögunum. Það er þetta hins vegar sem hefur verið brotið. Það hefur verið farið á svig við þessi ákvæði og þau hafa verið brotin augljóslega og opinberlega og ég fagna svörum menntamálaráðherra 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra þessi svör. Það er auðvitað alveg augljóst eins og kemur fram í máli mínu og hv. þm. Marðar Árnasonar að þessar reglur sem eru í gildi hafa verið þverbrotnar og eftir því sem lengra verður haldið inn á þá braut, því lengra færa auglýsendur eða kostunaraðilar sig upp á skaftið. Það er vissulega fagnaðarefni að hæstv. menntamálaráðherra skuli nú tilkynna okkur það hér að útvarpsréttarnefnd skuli vera að fara að framkvæma könnun á þessu máli. Ég geri ekki ráð fyrir að útvarpsréttarnefnd þurfi að kanna þetta verulega djúpt því það er augljóst mál að hér er verið að þverbrjóta gildandi reglur. Það sýnir sig líka á tölunum sem hæstv. menntamálaráðherra gefur okkur upp varðandi hlut kostunar í heildarauglýsingatekjum Ríkisútvarpsins. Sá hlutur hefur aukist talsvert og ég gæti vel ímyndað mér að það stæði í einhverju samhengi við það að kostunin er að verða mun fyrirferðarmeiri sem auglýsing en áður var og fyrirferðarmeiri en reglurnar gera ráð fyrir. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt að framkvæmd þessara reglna verði skoðuð, ég fagna því að það skuli vera í bígerð og vona að það taki skamman tíma að komast að niðurstöðu. Eins og hæstv. ráðherra gat um í máli sínu eru ekki uppi hjá henni áform um að endurskoða þessar reglur að sinni, enda skulum við gera ráð fyrir að málefni fjölmiðla verði til umfjöllunar í þinginu og í þjóðfélaginu þar sem fram undan er mikil umræða, ef að líkum lætur, um þessi málefni. Þá treysti ég því og veit raunar að málefni auglýsenda koma líka upp á borðið og það hvernig reglum um kostun er framfylgt í fjölmiðlunum okkar.

Hæstv. forseti. Uppbygging þekkingarseturs á Austurlandi hefur verið í undirbúningi í nokkur ár, þ.e. frá árinu 2001. Í upphafi þeirrar umræðu var þegar ljóst að aðstöðu vantaði á Egilsstöðum fyrir minni stofnanir og fyrir aðila sem störfuðu að rannsóknum þar. Það er því ljóst að sterkur grundvöllur var fyrir öflugu þekkingarsetri sem hefði það hlutverk að samþætta og efla rannsóknastarf á starfssvæðinu og starf stofnana. Eins og mönnum er kunnugt um er mikill uppgangur á Austurlandi um þessar mundir. Sá uppgangur er á ýmsum sviðum og áhugi margvíslegra fyrirtækja og stofnana á frekari starfsemi þar. Einnig eru í gangi margar áhugaverðar rannsóknir sem m.a. koma til vegna sérstöðu svæðisins. Sem dæmi um það má nefna rannsóknir sem tengjast þróun á því nýja lífríki sem er að verða til í þeim lerkiskógum sem nú vaxa upp á Héraði og fleira mætti nefna í því sambandi. Það er þó ljóst að þau öflugu fyrirtæki sem eru og verða fyrir austan, svo sem í sjávarútvegi, fiskeldi og álbræðslu, vilja tengjast slíku þekkingarsetri fyrir utan margar stofnanir ríkisins sem ýmist hafa þegar aðsetur á Egilsstöðum eða eru að undirbúa slíkt. Margt hefur orðið til þess að tefja vinnslu málsins. Má þar nefna húsnæðismál og mál sem tengjast flutningi ríkisstofnana undir sama þak og þekkingarsetrið er. Fyrir nokkru voru sendar til menntamálaráðuneytisins tillögur þar sem gert er ráð fyrir að skipað verði þekkingarráð Austurlands. Ráðið verði skipað fulltrúum stofnana og atvinnulífs og sjái um samþættingu milli aðila, verði eins konar fag- og hagsmunafélag þekkingariðnaðarins og geti t.d. tekið að sér úthlutun svæðisbundinna rannsóknarstyrkja. Þetta skipulag er t.d. áþekkt því sem nú er varðandi menningarmál í fjórðungnum og menntamálaráðherra hefur nýlega undirritað samning um. Undir þessu þekkingarráði er síðan gert ráð fyrir að rekið verði þekkingarsetur á Egilsstöðum, í Neskaupstað og á Hornafirði en á öllum þessum stöðum er í raun kominn vísir að slíku setri. Það er í Nýheimum á Höfn, á Búlandi í Neskaupstað og í Háskólasetrinu á Egilsstöðum. Á þessum þremur stöðum er fyrir hendi kennsluaðstaða Fræðslunets Austurlands og Háskólaseturs Austurlands auk kjarnastofnana sem eru farnar að stunda rannsóknir tengdar starfsemi sinni. Rétt er að nefna einnig í þessu sambandi að nokkrar stofnanir eru nú þegar í húsnæðishraki á Egilsstöðum og bíða niðurstöðu þessa máls, svo sem Umhverfisstofnun og Fornleifavernd ríkisins. Það er einnig ljóst að sú ákvörðun sem kynnt var í gær um flutning starfa frá Fiskistofu til Hafnar í Hornafirði styrkir þetta mál. Einnig má nefna að samningur um Háskólasetur á Egilsstöðum sem var aðeins til bráðabirgða rennur út síðar á árinu og tengist sá samningur máli þekkingarsetursins mjög sterkt. Tillögur um þekkingarsetrið hafa legið um hríð í menntamálaráðuneytinu án þess að ráðuneytið hafi tekið til þess afstöðu. Því spyr ég hæstv. menntamálaráðherra eftirfarandi spurninga: 1. Hefur ráðuneytið tekið afstöðu til þeirra tillagna sem lagðar hafa verið fram um þekkingarsetur á Austurlandi? 2. Verður skipaður starfshópur til að vinna málið áfram og hefur ráðuneytið í því sambandi sett sér einhvern tímaramma?

Hæstv. forseti. Hv. fyrirspyrjandi spyr mig hvort ráðuneyti menntamála hafi tekið afstöðu til þeirra tillagna sem lagðar hafa verið fram um þekkingarsetur á Austurlandi. Þessar tillögur hafa verið kynntar mér og öðrum í ráðuneytinu og koma þær m.a. fram í vinnuskýrslu á vegum Þróunarfélags Austurlands sem ber heitið Uppbygging þekkingargarðs á Egilsstöðum og þekkingarseturs sem samstarfsvettvangs háskólamenntunar, rannsóknastarfs, atvinnulífs og samfélagsþróunar. Einnig hafa ráðuneytinu borist ályktanir Sambands sveitarfélaga á Austurlandi og tillögur að stofnskrá þekkingarseturs. Tillögurnar fela annars vegar í sér stofnun þekkingarseturs á Egilsstöðum og hins vegar stofnun þekkingarráðs eins og hv. fyrirspyrjandi kom inn á áðan eða þekkingarnets Austurlands sem samhæfir síðan starfsemi er lýtur að rannsóknum, þróun og hálskólamenntun á Austurlandi. Við í menntamálaráðuneytinu höfum tekið jákvætt í þessar tillögur og unnið með heimamönnum að þróun þeirra áfram. Við höfum líka í ágætu samstarfi við fjármálaráðuneytið unnið að því að fasteignir ríkisins yfirtaki húsnæðið að Vonarlandi á Egilsstöðum af Framkvæmdasjóði fatlaðra og leigi það síðan út fyrir starfsemi þekkingarseturs. Fjármálaráðuneytið vinnur nú að endanlegri lausn þessa máls. Jafnframt hefur menntamálaráðuneytið beitt sér fyrir því gagnvart landbúnaðar- og umhverfisráðuneytum að stofnanir á þeirra vegum taki síðan af fullum krafti þátt í þekkingarsetrinu fyrir austan. Afstaða mín til tillagna um þekkingarsetrið hefur því verið jákvæð og það hefur verið unnið að framgangi þeirra í samstarfi við heimamenn og önnur ráðuneyti. Það skal hins vegar tekið fram að málefni þekkingarsetra á landsbyggðinni eru ekki afdráttarlaust á forræði menntamálaráðuneytisins. Hins vegar hefur ráðuneytið beitt sér í uppbyggingu þekkingarsetra á Austurlandi og, eins og menn þekkja og vita, á Vestfjörðum á grundvelli samkomulags við iðnaðarráðuneyti um uppbyggingu menntunar og menningar á landsbyggðinni. Hefur sérstöku fjármagni verið varið til þeirrar uppbyggingar í tengslum við byggðaáætlunina. Það er hins vegar forsenda fyrir því að framhald verði á uppbyggingu þekkingarsetra að sérstakt fjármagn fáist til reksturs þeirra eftir að núverandi byggðaáætlun lýkur í lok þessa árs þannig að hægt sé að halda áfram með þau brýnu verkefni sem uppbygging mennta- og menningarmála eru á landsbyggðinni. Ég hef þegar lagt fram tillögu í ríkisstjórn þar að lútandi. „Verður skipaður starfshópur til að vinna málið áfram og hefur ráðuneytið í því sambandi sett sér einhvern tímaramma?“ Ég hef þegar tekið ákvörðun um að stofna starfshóp um þekkingarsetur á Austurlandi í þeim tilgangi að vinna nauðsynlega undirbúningsvinnu að stofnun þess. Er það gert í trausti þess að viðunandi lausn fáist á fjármögnun starfsemi þekkingarsetursins. Í starfshópnum munu eiga sæti fulltrúar heimamanna, háskóla og hagsmunaaðila. Þegar hafa farið fram viðræður við heimamenn um starf hópsins og verður gengið frá skipun hans á næstu dögum. Er gert ráð fyrir að starfshópurinn ljúki störfum í júní á þessu ári.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir fyrirspurnina og hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég fagna sérstaklega ákvörðun ráðherra um að stofna nú þegar starfshóp til að ljúka stofnun þekkingarseturs á Austurlandi. Eins og hv. fyrirspyrjandi vek ég einnig athygli á áformum um stofnun þekkingarráðs Austurlands til að samhæfa þekkingarstarfsemi þannig að það verði eins konar fag- og hagsmunafélag þekkingariðnaðarins á Austurlandi. Þá er aðkoma atvinnulífsins að þekkingar- og rannsóknastarfsemi tryggð og það leiðir til mikillar samhæfingar. Það er líka full ástæða til að vekja athygli á ályktun vísinda- og tækniráðs frá 17. desember 2004 en þar styður ráðið hugmyndir um þekkingarsetur og færir mjög góð rök fyrir þeim stuðningi sínum.

Virðulegi forseti. Ég fagna sérstaklega þessari fyrirspurn því að uppbygging þekkingar og menntunar á landsbyggðinni er grundvallaratriði fyrir velsæld þar um slóðir. Það sem við horfumst í augu við er lágt menntastig, ekki möguleikar á sérstakri nútímalegri atvinnuuppbyggingu vegna skorts á þekkingu og menntun. Því lýsi ég ánægju minni með að fyrirspurnin kemur fram og að starfshópur verði skipaður með von um úrbætur. Á sama tíma minni ég á að á Egilsstöðum hafa menn reynt að beita sér fyrir fjarnámi á háskólastigi en þar hefur aðstaða öll verið til mikils vansa. Sérstaklega vil ég minna á að framhaldsskólinn hefur búið þar við þröngan kost en hann gæti þjónustað ýmislegt á þessu sviði væri þar rými og klárað að byggja.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Katrínu Ásgrímsdóttur fyrir að taka upp þetta mál og hreyfa við því. Eins þakka ég hæstv. menntamálaráðherra fyrir þau svör sem hér hafa komið fram, þ.e. að þegar hefur verið ákveðið að stofna starfshóp til að vinna að framgöngu þessa máls, og þótt fyrr hefði verið reyndar. Þetta er ágætt mál, þekkingarsetur á Egilsstöðum, þær hugmyndir sem fram hafa komið og menn tekið vel undir vegna mikilla möguleika á að efla menntun og rannsóknir á svæðinu, en vandamálið hefur verið að mörg ráðuneyti koma að því, þ.e. fjármálaráðuneyti, menntamálaráðuneyti, iðnaðarráðuneyti, landbúnaðarráðuneyti, félagsmálaráðuneyti - og hver átti að taka af skarið? Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir að taka af skarið og koma vinnu í gang. Þó að hugmyndin að háskólasetrinu 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. menntamálaráðherra fyrir hennar góðu svör og áhuga hennar á þessu máli. Ég fagna því eins og aðrir sem hér hafa tekið til máls að ákveðið hafi verið að skipa þennan starfshóp og að honum hafi verið settur sá tímarammi að niðurstaða þessa hóps eigi að koma fram fyrir júní. Það er mikilvægt að þetta gangi hratt fyrir sig. Margir bíða eftir því að þetta mál komist áfram. Ég er þeirrar skoðunar að stofnun þessa þekkingarseturs og áframhaldandi uppbygging háskólasetursins fyrir austan sé eitthvert merkasta mál sem er í gangi þar á svæðinu þótt margt merkilegt sé þar í gangi. Það er rétt að minna á, eins og fram kom í ræðu menntamálaráðherra, að ekki er enn búið að tryggja fjármagn í verkefnið. Ég minni hv. þingmenn og menntamálaráðherra á það og hvet þá til að fylgja því eftir. Ég minni líka á það að þetta mál nær ekki bara yfir Norðausturkjördæmið, heldur teygir það sig í Suðurkjördæmið þar sem þekkingarsetur á Höfn er inni í þessu. Það ætti því að vera í höndum margra þingmanna auk ráðuneytisins. Fyrir utan þau ráðuneyti önnur sem koma að þessu máli eins og hæstv. menntamálaráðherra benti á þurfa líka iðnaðarráðherra og landbúnaðarráðherra að taka saman höndum með öðrum í þessu máli.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa ágætu umræðu um þekkingarsetrin og uppbyggingu þeirra á landsbyggðinni. Það er skoðun mín og ég hef margítrekað hana í þessum ræðustól að besta leiðin til að efla og styrkja landsbyggðina, bæði inn á við og út á við, er að stuðla að öflugri menntasókn, þekkingarsókn úti á landsbyggðinni. Það sama gildir að sjálfsögðu varðandi menningarmálin. Við sjáum að gróskan er mikil, ekki síst á því landsvæði sem við erum að tala um, þ.e. á Austurlandi þar sem m.a. menningarsamningur sem ég er nýbúin að skrifa undir við Austfirðinga hefur skilað geysilega miklu fyrir allan þann fjórðung. Við erum að sjá slíkan samning bera ákveðinn ávöxt. Ég held að það sé um leið bæði leiðarvísir og sóknarfæri fyrir önnur landsvæði. Það sama má segja um þekkingarsetrið sem við erum að reyna að vinna heils hugar að. Við sjáum jákvæða þróun á Vestfjörðum. Þar hafa verið stigin mjög merkileg skref varðandi uppbyggingu Háskólaseturs á Vestfjörðum. Ef við stöndum vel að því og allri þeirri framkvæmd getur það hugsanlega orðið vísir að háskólastofnun eða heill háskóli síðar meir. Það fer allt eftir því hvernig við stöndum að þessu. Að mínu mati höfum við öll á þingi unnið af metnaði að því að byggja upp þessi þekkingarsetur. Varðandi þetta tiltekna mál skiptir mestu að það er komið í farveg. Það er búið að setja þeim sem koma að þessu ákveðinn tímaramma og við bíðum og sjáum. Vonir standa ekki til annars en að þær niðurstöður verði jákvæðar, ekki bara fyrir landsfjórðunginn heldur fyrir okkur öll.

Frú forseti. Okkur hefur gengið illa að byggja upp fiskstofnana í sjónum í kringum landið frá því að við tókum upp núverandi fiskveiðistjórnarkerfi. Miðað við þær væntingar sem menn gerðu til kerfisins má segja að þær hafi ekki gengið eftir hvað varðar uppbyggingu nytjastofna sjávar. Við hljótum að velta fyrir okkur af hverju ekki gangi betur en raun ber vitni að byggja upp stofnana og við hljótum að þurfa að vera opin fyrir nýjum aðferðum til að stýra sókn í einstaka fiskstofna. Við vitum öll að sóknarmynstrið hefur breyst talsvert mikið frá því sem það var á árum áður og við hljótum að þurfa að velta fyrir okkur hvort þetta breytta sóknarmynstur og breyttar áherslur við veiðar geti ekki haft talsverð áhrif á hvernig okkur gengur að byggja upp fiskstofnana. Sóknin með mismunandi veiðarfærum hefur breyst frá fyrri tímum og einnig má segja að veiðarfæri hafi þróast mikið á undanförnum árum og veiðigeta þeirra breyst frá því sem áður var. Afli skipa sem stunda togveiðar hefur aukist gríðarlega og sérstaklega veiðigeta þeirra veiðarfæra sem þessi skip nota. Þau draga nú á eftir sér mun stærri og þyngri veiðarfæri en áður tíðkuðust. Viðkvæm botnsvæði hljóta því að vera í talsverðri hættu þegar farið er yfir þau með svo stórvirkum veiðarfærum. Það má kannski jafna þessu við það þegar stórvirkar vinnuvélar fara yfir hraun. Svæði sem áður var torvelt að fara yfir með botntrolli hafa nú slést það mikið að það stendur ekkert fyrir aukinni umferð togara með troll sín yfir þau. Það hljóta allir að viðurkenna að það hlýtur að vera talsvert mikill munur á áhrifum mismunandi veiðarfæra á sitt nánasta lífríki. Kyrrstæð krókaveiðarfæri og gildrur hljóta að hafa önnur og minni áhrif á lífríkið í kringum sig en veiðarfæri sem dregin eru eftir botni. Í dag skiptir engu máli í hvaða veiðarfæri fiskur er tekinn, kíló er kíló og allur dauður fiskur lagður að jöfnu. Ef skaðsemi veiðarfæra er misjöfn og áhrif þeirra á sitt næsta lífríki einnig eigum við að spyrja í fullri alvöru hvort ekki sé rétt að taka upp veiðarfærastýringu í meira mæli en gert er í því fiskveiðistjórnarkerfi sem við höfum. Grundvöllur allra ákvarðana varðandi nýtingu á auðlindum hafsins hlýtur að vera besta þekking sem við getum aflað okkur á hverjum tíma. Við eigum að grunda ákvarðanir okkar á slíkri þekkingu, ekki á tilfinningum eða óskhyggju heldur bestu ráðgjöf sérfræðinga sem fyrir hendi er á hverjum tíma. Því er nauðsynlegt að stunda fjölþættar rannsóknir, og veiðarfærarannsóknir hljóta að koma þar inn í. Því spyr ég hæstv. sjávarútvegsráðherra: 1. Hefur Hafrannsóknastofnunin staðið fyrir rannsóknum á umhverfisáhrifum mismunandi veiðarfæra á lífríki sjávar? 2. Telur ráðherra rétt að auka vægi veiðarfærastýringar við stjórn fiskveiða?

Frú forseti. Fyrirspurnin er í tveimur liðum og er fyrri liðurinn svohljóðandi: „Hefur Hafrannsóknastofnunin staðið fyrir rannsóknum á umhverfisáhrifum mismunandi veiðarfæra á lífríki sjávar?“ Því er til að svara að Hafrannsóknastofnun hefur á undanförnum árum staðið fyrir allnokkrum rannsóknum á áhrifum veiðarfæra á lífríki sjávar. Hér er um að ræða rannsóknir á áhrifum á umfangi botnvörpuveiða á Íslandsmiðum, áhrifum rækju- og hörpudiskveiða á lífríki botns, áhrif vatnsþrýstiplógs, rannsóknir á lífslíkum þorsks við línu- og handfæraveiðar auk víðtækra kjörhæfnis- og skiljurannsókna sem beinast að verndun smáfisks og annars óæskilegs meðafla í togveiðum. Þá hefur verið unnið að því að kortleggja búsvæði innan lögsögunnar með það í huga að vernda sérstaklega viðkvæm og mikilvæg búsvæði. Hefur stofnunin gert fyrstu tillögur í þeim efnum. Að lokum hafa sérfræðingar stofnunarinnar unnið að greiningu upplýsinga er varpað geta ljósi á áhrif svæðabyggðanna og lokun veiðisvæða á vöxt og viðgang fiskstofna. Eins og sjá má af þessu hefur Hafrannsóknastofnunin unnið að margvíslegum verkefnum sem ætlað er að varpa ljósi á áhrif veiða á umhverfið. Hins vegar ber að hafa í huga að rannsóknir af þessu tagi eru oftar en ekki langtímaverkefni og endanlegar niðurstöður því ekki fyrirliggjandi. Samkvæmt langtímastefnu Hafrannsóknastofnunarinnar eru rannsóknir á þessu sviði forgangsverkefni á komandi árum og er mikilvægt að stofnuninni verði gert kleift að efla þennan þátt starfseminnar. Í þessu sambandi skal þess getið að til útibús Hafrannsóknastofnunarinnar á Ísafirði hefur verið ráðinn veiðarfærasérfræðingur sem mun vinna að veiðarfærarannsóknum sem væntanlega munu auka þekkingu á umhverfisáhrifum mismunandi veiðarfæra á lífríki sjávar. Jafnframt er rétt í þessu sambandi að benda á að brýnt er að miða að því að ljúka markvissu átaki við kortlagningu íslensku efnahagslögsögunnar á allra næstu árum svo að unnt verði að undirbyggja aðkallandi friðunaraðgerðir á mikilvægum búsvæðum við landið sem byggja þarf á mun ítarlegri gögnum en nú liggja fyrir á svipaðan hátt og hv. fyrirspyrjandi nefndi í inngangi sínum. Síðari liðurinn er eftirfarandi: „Telur ráðherra rétt að auka vægi veiðarfærastýringar við stjórn fiskveiða?“ Ég hef ekki markað beina stefnu í þeim efnum hvort auka eigi vægi veiðarfærastýringar. Við höfum hins vegar lagt áherslu á það, og það var m.a. eitt af því sem lögð var áhersla á í verkefninu Líffræðileg fiskveiðistjórnun, að skoða með hvaða hætti væri hægt að ná fram meiri hagkvæmni, meiri gæðum og betri árangri með því að stýra veiðunum á nýjan eða annan hátt en við höfum gert áður. Eins og ég hef áður sagt frá hér byggðust niðurstöður verkefnishópsins að mestu leyti á því að leggja til frekari rannsóknir og segja má að allar þær tillögur sem þeir lögðu fram séu núna verkefni sem eru í gangi á vegum annaðhvort Hafrannsóknastofnunar eða Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins. Það má segja að hugsanlega komi út úr þessu starfi niðurstöður sem geti leitt til þess að veiðarfærastýring verði á annan hátt en hún hefur verið. Það er ekki endilega víst, jafnvel þótt út komi jákvæðar niðurstöður í þessu efni, að það leiði til þess að vægi veiðarfærastýringarinnar verði meira því hugsanlegt er þá að einhver önnur tegund af veiðarfærastýringu verði lögð af. Um þetta er einfaldlega of snemmt að fullyrða en tekið verður á því um leið og niðurstöður gefa tilefni til þess. Ég vil hins vegar bæta við í tilefni af orðum hv. þingmanns í inngangserindi hans að ég held að það sé of djúpt í árinni tekið að segja að okkur hafi gengið illa að byggja upp fiskstofnana frá því að núverandi fiskveiðistjórnarkerfi var tekið upp. Ég verð þó fyrstur manna til að viðurkenna að ég vildi mjög gjarnan að það hefði gengið betur og hraðar fyrir sig. Við höfum lært mjög mikið á þessu tímabili og höfum um það mjög sterkar og ákveðnar vísbendingar að við getum byggt upp fiskstofna á þann hátt sem við höfum verið að reyna þó að vissulega hafi það af ýmsum orsökum ekki tekist með alla stofnana eins vel og við hefðum viljað.

Hæstv. forseti. Ég verð að viðurkenna að mér fundust svör hæstv. ráðherra betri en ég átti von á. Hann gaf yfirlýsingu á fundi Landssambands smábátaeigenda í haust þar sem hann sagði skýrt og greinilega að ekki stæði til að mismuna veiðarfærum hvað varðaði úthlutun á kvótum. Mér finnst sem hæstv. ráðherra sé farinn að endurskoða það að einhverju leyti með þeim orðum sínum að hann telji koma til greina að skoða þessa hluti upp á nýtt. Ég fagna því og tel fulla ástæðu til þess. Ég tel að afar ómarkviss stýring sé á ferðinni hvað varðar úthlutanirnar sjálfar. Auðvitað er veiðum stýrt með svæðalokunum og öðru slíku en það er full ástæða til að skoða hvort í úthlutunum sjálfum eigi ekki að koma til móts við aðila eftir því hvernig þeir ganga um lífríkið og hvaða áhrif veiðarnar hafa á viðkomandi stofna.

Virðulegi forseti. Veiðarfærastýringar við stjórn fiskveiða skipta að sjálfsögðu verulegu máli og eru ein af þeim breytum sem við getum beitt til að stýra sókn okkar í fiskstofnana, til að mynda reyna að hafa áhrif á hvaða stærðir fisks við veiðum á hverjum tíma. Þetta snertir að sjálfsögðu kjörhæfni veiðarfæra, til að mynda netveiðarfæra en einnig krókveiðarfæra. Varðandi veiðarfærastýringu með tilliti til áhrifa veiðarfæra á lífríkið almennt - ég er sérstaklega að hugsa um lífríkið á botninum, botndýralíf og áhrif dreginna veiðarfæra á það - þá tel ég löngu tímabært að tekið verði til skoðunar að veiðar með dregnum veiðarfærum, sérstaklega botnvörpu, verði bannaðar á ákveðnum stöðum þar sem við vitum að lífríki á botni er viðkvæmt. En þar skortir að sjálfsögðu rannsóknir og þar hefðum við átt að gera betur en við höfum gert.

Hæstv. forseti. Við veiðum samkvæmt kvótastýrðu fiskveiðikerfi þar sem kvótarnir ganga kaupum og sölum og eru jafnframt leigðir. Það atferli hefur áhrif á stýringu fiskveiða og nýtingu veiðislóðarinnar. Það kann vel að vera að sé aðgangur manna að stærri fiski heftur þá gæti það orðið til að kerfið leiddi af sér meira brottkast. Ég held að menn standi jafnvel frammi fyrir þessu í dag sem hluta af þeirri staðreynd að möskvar í þorskanetum hafa verið minnkaðir. Ég vil spyrja ráðherrann hvort það hafi verið skoðað eða fylgst með því. Það er líka einkennilegt að önnur veiðarfæri geta sótt inn á sömu mið og var verið að vernda varðandi stórfiskinn. Síðan vil ég vekja athygli á því að svæðalokanir þarf að skoða mun betur en gert hefur verið á undanförnum árum.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin við spurningunum og eins hv. þingmönnum sem hafa tekið þátt í umræðunni. Ég verð að segja hvað fyrri spurningu mína varðar, um rannsóknir á vegum Hafrannsóknastofnunar á áhrifum veiðarfæra á lífríki sjávar, að ég er ánægður með þau svör hæstv. ráðherra að stundaðar hafi verið talsverðar rannsóknir hjá Hafró á áhrifum veiðarfæra. Eins fagna ég því að menn velti fyrir sér að gefa þessum rannsóknum ákveðinn forgang og veiðarfærasérfræðingar verði kallaðir til í auknum mæli til að fara betur í rannsóknirnar. Hæstv. ráðherra ræddi rannsóknir á botnvörpu, rækjutrolli, hörpudisksveiðum með plógum, handfæri og línu, en mig langar að inna hæstv. ráðherra eftir því hvort fram hafi farið einhver rannsókn á áhrifum flottrollsveiða á uppsjávarfiski, þar sem stór og mikil troll eru dregin í mjög langan tíma um mikið hafsvæði og gleypa allt sem á því svæði er, t.d. loðnutroll með smáum möskva. Ég heyrði um daginn þær fréttir að jafnvel kæmi lax í þessi veiðarfæri. Það er umhugsunarefni og mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort á því sviði séu einhverjar rannsóknir í gangi eða fyrirhugaðar. Hvað varðar aukið vægi veiðarfærastýringar við stjórn á fiskveiðum fannst mér einnig sem hæstv. ráðherra tæki betur í það en ég átti von á, að veiðarfærastýring gæti komið til greina í auknum mæli frá því sem verið hefur. Hæstv. ráðherra talaði um að menn þyrftu að skoða málið út frá hagkvæmni og út frá gæðum afla. Ég held að við þurfum ekki síður að skoða veiðarfærastýringu með það í huga hvernig okkur gengur að byggja upp fiskstofnana. Þótt hæstv. ráðherra vilji ekki segja að illa hafi gengið að byggja þá upp þá vil ég taka þannig til orða. Eins og staðan er þá hefur gengið illa að byggja upp fiskstofnana.

Herra forseti. Fyrst vil ég segja að hv. þm. Jóhanni Ársælssyni tókst í örstuttri athugasemd að mistúlka bæði orð mín frá fundi Landssambands smábátaeigenda og orð mín í ræðunni á undan. Hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson spurði um athuganir vegna breytinga á möskvastærð. Þær athuganir hafa ekki farið fram en þær breytingar hafa gerst í ákveðnum skrefum. Núna eru þær allar komnar til framkvæmda og með vorinu verður farið að athuga hvort sýnileg áhrif séu af þessum breytingum, t.d. þegar yfirstandandi vertíð er lokið. Þá mun samhengið við brottkast einnig skoðað en það skoðum við reglulega og frá ári til árs hjá Hafrannsóknastofnun. Svæðalokanir og áhrif þeirra hafa nýlega verið skoðaðar í tengslum við nefndina um líffræðilega fiskveiðistjórn og álitsgerð liggur fyrir um það. Varðandi spurningar hv. þm. Jóns Gunnarssonar um flottroll þá hafa verið gerðar rannsóknir á flottrolli. Hins vegar hefur reynst erfitt að gera þær rannsóknir. Farið hefur fram vinna til að þróa þær betur en samt sem áður hafa niðurstöður úr athugunum úr afla að undanförnu leitt til þess að rétt þykir að gera breytingar á þeim um það eru fyrirliggjandi þingmál, eins og hv. þingmenn vita. Hins vegar finnst mér ekki ótrúlegt að lax komi í þetta veiðarfæri, miðað við hvar laxinn heldur sig á hafsvæðinu stóran hluta ævinnar. Varðandi veiðarfærastýringu þá erum við með veiðarfærastýringu. Hún skiptir verulegu máli og það kemur mér á óvart að það skuli koma hv. þingmönnum á óvart að ég taki jákvætt í það miðað við þá forsögn sem nefndin um líffræðilega fiskveiðistjórn fékk þegar erindisbréf hennar var sent á sínum tíma. Þar er talað jákvætt um hvernig þetta megi gerast, frú forseti. En það þýðir ekki endilega að mismuna eigi í kvótum.

Frú forseti. Ég beini spurningu minni til hæstv. landbúnaðarráðherra varðandi stöðu og framtíð sláturhússins á Kirkjubæjarklaustri. Slátrun hefur verið rekin á Kirkjubæjarklaustri um langt skeið. Vinnustaðurinn hefur verið einn sá stærsti í byggðarlaginu og skipt afar miklu máli, bæði í atvinnulegu tilliti og einnig hvað varðar þjónustu við bændur og íbúa svæðisins. Samkvæmt upplýsingum sem heimamenn Skaftárhrepps gáfu okkur í landbúnaðarnefnd í byrjun febrúar stendur til að sláturhúsinu á Kirkjubæjarklaustri verði lokað, jafnvel frá og með næsta hausti. Það er Sláturfélag Suðurlands sem á og rekur húsið en sláturfélagið er í sjálfu sér í eign bænda á Suðurlandi. Mikið hefur verið gert af því á undanförnum árum að úrelda sláturhús og loka atvinnustöðum í byggðarlögum í krafti hagræðingar. Ríkisvaldið hefur gengið þar inn með fjármagn, m.a. til að úrelda burt atvinnutækifærin. Sumpart hefur það verið til góðs en í öðrum tilvikum hefur verið dregið í efa hvort það hafi verið til góðs. Það er a.m.k. ljóst að sláturhúsið á Kirkjubæjarklaustri hefur skipt gríðarlega miklu máli á svæðinu. Það kom fram á fundinum með fulltrúum Skaftárhrepps að Sláturfélag Suðurlands hefði lítið samband haft við heimamenn varðandi þá ákvörðun en Sláturfélagið mun hafa sótt um úreldingarfé til að loka húsinu. Í skýrslu sem hefur verið unnin að beiðni Skaftárhrepps, um áhrif sláturhússins á Kirkjubæjarklaustri á atvinnulíf og búsetu í Skaftárhreppi, kom fram að um 30 manns hafa haft þar atvinnu auk þjónustuaðila sem því tengjast. Þess vegna leyfi ég mér að spyrja hæstv. landbúnaðarráðherra: 1. Hve mörgu fé hefur árlega verið slátrað í sláturhúsinu á Kirkjubæjarklaustri sl. fimm ár og hve mörg ársverk hafa tengst þeirri starfsemi? 2. Hversu mikið er ráðgert að greiða Sláturfélagi Suðurlands fyrir að loka sláturhúsinu á Kirkjubæjarklaustri og hefur sú greiðsla verið innt af hendi? 3. Kemur til greina að ráðherra afturkalli fjárveitingu ríkisins til úreldingar sláturhússins og veiti sveitarfélaginu hana þess í stað til atvinnuuppbyggingar? 4. Kemur til greina að ráðherra beiti áhrifum sínum til að tryggja áframhaldandi rekstur sláturhússins, sem ég veit að hugur heimamanna stendur til?

Hæstv. forseti. Fyrsta spurning er um hversu mörgu fé hafi verið slátrað í sláturhúsinu síðustu árin. Árið 2000 voru það 21 þús. fjár, 26 þús. árið 2001, 27 þús. árið 2002, 27.400 árið 2003 og 27.894 árið 2004. Samkvæmt upplýsingum frá Sláturfélagi Suðurlands eru ársverk ekki nákvæm upp á klukkustund þessi ár en talið er að ársverkin hafi verið 4,7-5,2. Ég vil auðvitað taka fram að það er varla hægt að reikna þetta upp í ársverk. Þessir peningar hafa auðvitað verið fólkinu sem þar vinnur mjög dýrmætir peningar. Sveitafólkið hefur haft þarna vinnu við sláturhúsið og hefur munað um þær tekjur. Þannig er erfitt að miða bara við ársverkin sem ekki eru mörg. Hversu mikið er ráðgert að greiða Sláturfélagi Suðurlands o.s.frv. fyrir þetta? Úreldingarbætur Sláturfélags Suðurlands vegna úreldingar á Kirkjubæjarklaustri námu 24,6 millj. og fór sú greiðsla fram í byrjun þessa árs. Kemur til greina að ráðherra afturkalli fjárveitingu til ríkisins og greiði sveitarfélögum? spyr hv. þm. Nei, slíkt væri brot á reglum nr. 651/2003, um úreldingu sláturhúsa á árunum 2003 og 2004. Ef brugðið verður út frá áður settum reglum um úreldingu hefur jafnræði þeirra sem sóttu um úreldingu verið skert, sennilega með ólögmætum hætti. Ekki er hægt að breyta fyrir fram settum forsendum fyrir úreldingu sláturhúsa eftir á, einum aðila í hag eða einu sveitarfélagi í hag. Verði slíkt gert er jafnræðisregla stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sem ég veit að hv. þingmenn þekkja, brotin og ríkissjóður kann þar með að verða dæmdur bótaskyldur fyrir hugsanlegu tjóni annarra sláturleyfishafa. Ég veit að hv. þingmenn vilja ekki þannig sé brotið gegn lögum eða reglugerðum þannig að þetta kemur ekki til greina. Hv. þm. spyr: Kemur til greina að ráðherra beiti áhrifum sínum til að tryggja áframhaldandi rekstur sláturhússins? Ég átti fund bæði með stjórn og framkvæmdastjóra Sláturfélags Suðurlands og enn fremur með sveitarstjórn Skaftárhrepps og gerði þeim grein fyrir þessum úreldingarreglum og því fé sem veitt væri til þessa verkefnis. Ég gerði þeim grein fyrir því að þetta væri einungis ákvörðun félags þeirra, Sláturfélags Suðurlands og að það ætti rétt lögum samkvæmt á að sækja um úreldingarbætur, það væri Sláturfélag Suðurlands sem úrelti þetta hús en ekki landbúnaðarráðherra. Það er alfarið Sláturfélag Suðurlands sem tekur þessa ákvörðun og gerir það á sínum forsendum og ég vona að hún sé tekin út frá hagsmunum félagsins. Ég get ekki tekið þá peninga og rétt öðrum. Það er annað mál hvað menn geta gert í byggðamálum í gegnum Byggðastofnun eða slíkt batterí, sem sinnir þeim verkefnum til að koma til móts við stöðuna í því sveitarfélagi. Það var á erfiðum tímum í sauðfjárræktinni að farið var út í úreldingu sláturhúsa. Það er kannski til marks um þróunina á því sviði að fyrir nokkrum árum rak Sláturfélag Suðurlands líklega 7–8 sláturhús. Nú rekur það eina starfsstöð á Selfossi og telur sig bæði geta staðið vörð um hærra verð til bændanna og lægri sláturkostnað sem skili sér til bændanna með þeim hætti. Ég er sannfærður um að úrelding sláturhúsanna, þær aðgerðir sem ríkisstjórnin fór í til að bæta bændum þeirra erfiðu kjör, þ.e. 170 millj. kr. til úreldingar sláturhúsanna og 140 millj. kr. til að bæta stöðu sauðfjárbænda á þessum tíma, hafa haft prýðileg áhrif á stöðu þeirra. Nú er staðan sú að sala á lambakjöti hefur ekki verið meiri í mörg ár. Þróunin í lambakjötinu er ör í þeim starfsstöðvum sem ekki bara slátra og setja inn á frysti heldur slátra, vinna afurðina, koma henni á markað o.s.frv. Það er því mikil þróun í þessari grein. Ég er sannfærður um að þessi úrelding og þær aðgerðir sem sauðfjársamningurinn, það sem unnið hefur verið að á vegum Bændasamtakanna og ekki síður sláturleyfishafanna, hefur skilað sér í batnandi stöðu sem þingmenn nefna oft í þessum stól og fagna með landbúnaðarráðherra yfir því að bjartara skuli fram undan.

Hæstv. forseti. Sláturhúsið á Kirkjubæjarklaustri er hér til umræðu og það fer ekkert á milli mála að það hefur haft afar mikla þýðingu, bæði fyrir sveitarfélagið og eins fyrir þá sem hafa haft þar atvinnu. Eins og fram hefur komið er það alfarið ákvörðun Sláturfélags Suðurlands að taka þátt í úreldingu sláturhúsa og ég tek undir með hæstv. landbúnaðarráðherra að það er ekki hægt að taka afturvirka ákvörðun í þessu sambandi, það gengur einfaldlega ekki. Það var því alfarið ákvörðun Sláturfélagsins að fara í þessa aðgerð, eins og fram hefur komið bæði með fundum þingmanna kjördæmisins og landbúnaðarnefndar en að sjálfsögðu þarf eitthvað annað að koma til fyrir þetta samfélag. Það er mjög mikilvægt að ríkið komi að því í gegnum t.d. Byggðastofnun og atvinnuþróunarsjóð og ég vil benda á að það eru mikil sóknarfæri og margir möguleikar á Klaustri 

Frú forseti. Að sjálfsögðu er alltaf sárt þegar störfum fækkar á landsbyggðinni og ekki síst í sauðfjárræktarhéraði eins og í Skaftafellssýslum. En heimurinn er harður hvað þetta varðar og þetta er þáttur í atvinnuháttabreytingu, þ.e. hagræðingarkrafan. Lenging sláturtíma upp í 5–6 mánuði á ári gerir það að verkum að það er hagkvæmara fyrir viðkomandi fyrirtæki að sameina vinnslu sína, sláturtíma og vinnslu á þessum afurðum, og þess vegna er þessi leið farin. Benda má á að Sláturfélag Suðurlands er eitt elsta sláturfélag á landinu og úrvinnslufélag á þessu sviði og hefur aldrei annað en staðið við skuldbindingar sínar við bændur. Heimamenn á Kirkjubæjarklaustri og nágrenni eru áræðnir, hafa tekið höndum saman og eru að leggja í starf samhliða og með Atvinnuþróunarsjóði Suðurlands um atvinnuuppbyggingu á svæðinu. Mér finnst góður tónn í fólkinu miðað við þær aðstæður sem það býr við núna.

Virðulegi forseti. Sláturhúsinu á Kirkjubæjarklaustri hefur verið lokað og það er því miður staðreynd. Ég var fyrr í vetur staddur á fundi með íbúum Kirkjubæjarklausturs og þar var einnig hæstv. landbúnaðarráðherra staddur. Það var mjög forvitnilegt að koma á þann fund og það var mjög áhugavert og skemmtilegt að finna að þrátt fyrir þetta hefur fólk alls ekki gefist upp. Við skulum ekki gleyma því að þetta er lítil byggð á milli sandanna. Hún er viðkvæm fyrir áföllum og ég tel mjög brýnt að lögð verði mikil áhersla á það að þeirri vörn sem þarna er núna verði á ný snúið í sókn. Ég hygg, og deili held ég þeirri skoðun með fjölmörgum íbúum á Kirkjubæjarklaustri og í nágrannasveitum, að sóknarfærin liggi að stórum hluta til í ferðaþjónustu og ég tel að það sé skylda okkar, ekki síst þingmanna kjördæmisins, að sjá til þess að þá verði hlúð að vaxtarbroddum og nýsköpun í þeim atvinnuvegi til framtíðar.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Drífa Hjartardóttir sagði áðan að það væri alfarið ákvörðun SS að leggja niður þessa starfsemi. Ég er ekki sammála þessu. Það er inngrip hins opinbera að borga peninga til að úrelda sláturhús. Nú ætla ég ekki að dæma um hvort það er skynsamlegt að leggja þetta sláturhús niður en ég get ekki séð annað en að þegar menn ákveða að nota peninga frá ríkinu til að koma á nánast skipulagslausu ástandi í sláturhúsamálum eins og raun ber vitni - það er þannig orðið núna að menn eru keyrandi sauðfé endanna á milli í þessu landi, miklu lengri vegalengdir en skynsamlegt er, vegna þess að ríkið er búið að grípa inn í með því að borga peningalausum sláturhúsum peninga til að leggja niður starfsemina. Hæstv. landbúnaðarráðherra er bara kátur og ánægður með þetta og montinn af þessu. Mér finnst full ástæða til að menn 

Frú forseti. Ég var á ferð á Kirkjubæjarklaustri í síðustu sláturtíð og gerði mér þá vel grein fyrir því hve mikið vægi þessi vinnustaður hefur fyrir sveitarfélagið og það fólk sem þar býr. Því átti ég kannski von á að hæstv. landbúnaðarráðherra mundi reyna að taka þetta mál fastari tökum en síðan varð. Svæðið sem sláturhúsið þjónustaði er eftir því sem ég best veit riðulaust svæði. Því velti ég fyrir mér hvort ekki hefði verið rétt að taka það inn í myndina þegar ákvörðun var tekin um að loka þessu sláturhúsi, þá til verndunar svæðisins vegna þess að öll þessi keyrsla á sláturfé út og suður hlýtur að skapa meiri hættu hvað riðusmit varðar. Er ekki um sérstöðu þarna að ræða varðandi þetta sláturhús og þetta svæði og hefði því ekki verið hægt að taka á úreldingu þessa sláturhúss með öðrum hætti en hinna sem ráðherrann vísaði hér til? Hefði ekki verið hægt að vísa til riðuleysis svæðisins þegar menn voru að velta fyrir sér jafnræði milli sláturhúsa?

Frú forseti. Það er mjög sérstakt að heyra málflutning stjórnarsinna sem láta í veðri vaka að þetta sé eingöngu á ábyrgð Sláturfélags Suðurlands. Auðvitað er það ekki. Hér er dæmi um ríkishagræðingu kvótaflokkanna. Það er sorglegt að horfa upp á að búið sé að taka 170 millj. kr. af skattfé landsmanna til að fara í einhverja ríkishagræðingu. Það sem er skrýtnast við þetta hjá þessum kvótaflokkum til sjávar og sveita er að engir útreikningar liggja að baki, hv. þm. Drífa Hjartardóttir. Það eru engir útreikningar sem liggja að baki ákvörðuninni. Menn tala um það eins og það sé jákvætt. Það er ömurlegt að heyra að flokkur einkaframtaksins skuli vaða hér fram með buddu almennings og greiða fólki og loka fyrir því starfsstöðvum. Þetta er ömurlegt.

Hæstv. forseti. Ég vil í þessari umræðu víkja sérstaklega að þeim miklu flutningum sem fara fram á sauðfé á milli landsvæða eftir að sláturhúsum hefur fækkað sem raun ber vitni. Það er að mínu viti mikið áhyggjumál. Ég held að ég hafi réttar upplýsingar um að þess séu jafnvel dæmi að 48 klukkustundir hafi liðið frá því að fé er tekið af bæ og þangað til því er slátrað, stór hluti af því hafi farið í flutningstíma og tafir og síðan bið eftir því að hafin væri slátrun í viðkomandi sláturhúsi. Þetta held ég að sé mjög varhugavert og það snýr auðvitað að dýravernd. Það sem ég vildi sérstaklega vekja athygli á er flutningur á flutningstækjum sem fara bæði af riðusvæðum og inn á ósýkt svæði og síðan aftur til baka o.s.frv. Þarna held ég að liggi mikil hætta og við þurfum sérstaklega að huga að því hvort ekki þurfi að gæta vel að verkum á þessu sviði.

Herra forseti. Ég geri mér grein fyrir því að hvert starf í sveitarfélagi eins og Vestur-Skaftafellssýslu skiptir gríðarlega miklu máli. Það þekkjum við sem höfum verið þingmenn á þessu svæði að heimamenn hafa unnið mjög vel í sláturhúsinu sínu á Klaustri. Nú er hins vegar búið að loka því og það er staðreynd máls. Það var mjög mikið barist fyrir því að reyna að halda þessu sláturhúsi. Það er alveg staðreynd þó að hér inni séu einhverjir að tala um riðu og ýmislegt annað sem ég vona að landbúnaðarráðherra lýsi betur á eftir því að hann hefur lengri tíma. Sláturfélag Suðurlands rekur þetta fyrirtæki. Það var líka mikil umræða á Hvolsvelli á sínum tíma þegar lagt var niður sláturhús þar en byggð upp kjötvinnsla í staðinn. Margir bændur voru á móti því þá en þetta skiptir það samfélag miklu máli. Við eigum að styðja samfélögin í Vestur-Skaftafellssýslu. Hvert starf skiptir máli. Við eigum að horfa til framtíðar og ég treysti m.a. landbúnaðarráðherra til að berjast fyrir því að bændur geti selt afurðir á búum sínum þannig að við eigum að byggja upp. Við eigum ekki að horfa til baka, við eigum að horfa fram á veginn.

Frú forseti. Ég þykist vita að á Kirkjubæjarklaustri og í Skaftárhreppi sé dugnaðarfólk sem muni vinna áfram að uppbyggingu atvinnulífs. En þá ákvörðun að loka sláturhúsinu á Kirkjubæjarklaustri tel ég afar ófaglega tekna. Það hefur komið fram frá heimamönnum að lítið samráð hafi verið haft við þá um þessa lokun. Í öðru lagi fer þetta fjármagn sem varið er til að loka húsinu ekki inn í samfélagið, ekki inn í héraðið til að byggja upp nýtt atvinnulíf, heldur fer það út. Sláturfélag Suðurlands skilaði góðum hagnaði síðasta ár, og það er vel. Ég spyr hæstv. ráðherra: Var farið ofan í forsendur þessarar beiðni frá Sláturfélagi Suðurlands til að loka sláturhúsinu á Kirkjubæjarklaustri? Skriflegri fyrirspurn um hvernig laun heimamanna skiptast á hin ýmsu sláturhús í landinu getur ráðuneytið ekki svarað og segist ekki hafa gögn um það sem eru þó grundvallarforsendur fyrir því að taka ákvörðun um hvar eigi að hagræða og hvar eigi að loka sláturhúsum. Sú ákvörðun að loka sláturhúsinu er engan veginn á faglegum forsendum unnin að mínu mati. Það ber að harma. Ráðherra hefur síðan í hinu orðinu uppi umræðu um að hann vilji efla úrvinnslu og vinnslu og slátrun á búfé í heimabyggð. Ekki er þetta liður í því, eða er það? Hvernig ætlar hæstv. ráðherra þá að koma til móts við þá yfirlýsingu sína? Ég tel, frú forseti, að það beri að harma vinnubrögð eins og hér eru höfð í frammi og þau eru á ábyrgð stjórnvalda að hluta til því að þau setja fjármagnið til úreldingar. Þeirra er að meta hvort ástæða sé til og réttmæt krafa að loka. Ég tel að það hafi ekki verið gert í þessu tilviki 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka þessa umræðu. Það er auðvitað eðlilegt að tilfinningar skapist í kringum ákvarðanir sem þessar. Það er alltaf sárt þegar vinnustaður sem lengi hefur verið, þó hann starfi ekki nema fimm, sex vikur á hausti, hverfur. Auðvitað er það rétt sem hér hefur komið fram að gulrótin í málinu er hagræðing í sláturiðnaði til að bæta kjör sauðfjárbænda og þeirra í Skaftafellssýslu líka. Ríkið ber því að því leyti ábyrgð, eins og fram kom hjá hv. þingmönnum, að það hefur sett gulrótina fram til að hagræða og bæta kjör sauðfjárbænda, sem kannski kemur síðan hinum megin frá að þeir sem unnu í húsinu hafa ekki tekjurnar áfram nema þá að fara lengra til að sækja sér vinnu. Allt er þetta rétt hjá hv. þingmönnum og þetta skapar auðvitað tilfinningar sem eðlilegar eru. Varðandi útreikningana fór fram mikil vinna og skýrsla var gerð og hv. þingmenn geta kynnt sér þær án þess að fullyrða um að engar forsendur séu til staðar og að engar rannsóknir hafi farið fram. Sláturfélag Suðurlands átti rétt á úreldingunni og nýtti sér hana. Ég er sannfærður um að Sláturfélag Suðurlands hefði ekki rekið húsið áfram hvort sem þessi peningur hefði komið eða ekki, eins og það hefur kynnt málið fyrir mér og fyrir heimamönnum. Sláturfélag Suðurlands er sterkara í dag en fyrir fimm árum og er sterkara í dag út af úreldingum bæði á Laxá og þessari stöð. Það er því þeirra mál. Ég verð að segja fyrir mig að mér fannst margir hv. þingmenn horfa til framtíðar, tala um uppbyggingu á mörgum sviðum í Vestur-Skaftafellssýslu, það má ekki rugla heimavinnslu afurða saman við sláturhúsið, það er allt annað mál, hv. þm. Jón Bjarnason. Svo gerist það alltaf í umræðum sem þessum að menn koma eins og þeir séu í norðanvindi og stórhríð. Sumir þingmenn eru alltaf í norðanvindi og stórhríð, neikvæðir, öfugir og tala með þeim hætti að það er engin leið að sætta sig við málflutninginn. 
             En ég þakka hv. þm. Magnúsi Þór Hafsteinssyni alveg sérstaklega fyrir bjartsýna ræðu. Hún kom þó frá Frjálslynda flokknum.

Frú forseti. Ég vil beina fyrirspurn til hæstv. landbúnaðarráðherra varðandi heimasölu afurða bænda. Ég mun reyna að vera ekki með neinn norðangarra en vonast einlæglega til þess að hæstv. landbúnaðarráðherra verði heldur ekki með sömu lætin og þegar hann svaraði mér um daginn þegar ég spurði hann út í útræðisrétt strandjarða. Það fór mjög fyrir brjóstið á honum og honum fannst sú ræða ósæmileg, en margir bændur hafa einmitt haft samband við mig út af þeirri ræðu og sáu mjög lítið ósæmilegt í henni og sjá má þá ræðu í heild sinni á heimasíðu Samtaka eigenda sjávarjarða …  Heimatilbúnar afurðir og hefðir í matargerð eru hluti af menningu hverrar þjóðar. Það er eitthvað sem vekur forvitni ferðamanna og eitt af því sem innlendir sem erlendir ferðamenn sækja í. Dæmin sanna að slík heimavinnsla og sala hafi þegar vakið áhuga. Til dæmis er í mínu kjördæmi haldin mikil hátíð, mikið fjöruhlaðborð í Hamarsbúð á Vatnsnesi. Þar er hægt að fá sér selkjöt; nýtt, saltað eða reykt. Sú matarhefð eða þetta ágæta tiltæki er mjög til þess fallið að halda í gamlar hefðir og varðveita þekkingu. Ágætur hæstv. landbúnaðarráðherra lét vinna skýrslu um heimavinnslu afurða og sölu þeirra. Í framhaldi af því óska ég eftir því að hann geri grein fyrir hvort hann ætli að hrinda þeim tillögum í framkvæmd sem fram koma í skýrslunni. Í skýrslunni kemur fram að við erum kaþólskari en páfinn á ýmsum sviðum og það eru strangari reglur hér en t.d. í Noregi og í Evrópusambandinu. Fyrst við vorum að ræða um sláturhús, þá erum við með ströngustu reglur í heimi, hugsa ég, hvað varðar slátrun fjár. Það er svo komið að það vantar sláturhús á stórum svæðum. Það er farið að slátra í síauknum mæli tel ég heima á lögbýlum. Það er spurning hvort hæstv. ráðherra muni beita sér fyrir því að sú slátrun verði gerð lögleg með einhverjum hætti? Hægt er að vera með færanleg sláturhús eða tryggja einhvern lágmarksaðbúnað þannig að hægt sé að selja beint út af lögbýlinu. 

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður kemst aldrei hjá því þegar hann fer í ræðustól að komast í smáklípu. Nú bar hann það á þann sem hér stendur að hann kæmi bændum í klípu. Bændur eiga sín sláturhús og reka þau sjálfir. Því miður hafa margir lent í vandræðum með sláturhús sín. Reksturinn hefur ekki gengið upp og þeir hafa orðið gjaldþrota og farið illa. Ég hef aðeins komið að því sem landbúnaðarráðherra, eins og fram kom í fyrri umræðu, að reyna að hjálpa til í þessum málum. Þetta eru því bara dylgjur, hv. þingmaður, sem ekki eiga heima í annars ágætri ræðu sem hann minntist á í kringum heimavinnslu afurða. Fyrri spurning hv. þingmanns hljóðar svo: „Mun ráðherra beita sér fyrir því að tillögur nefndar um heimasölu afurða bænda nái fram að ganga og ef svo er, hvernig?“ Nefnd sú sem ég skipaði til að athuga með hvaða hætti bændur gætu í vaxandi mæli selt framleiðslu sína beint frá búum sínum skilaði áliti 31. janúar sl. Niðurstaða nefndarinnar er í stórum dráttum sú að mál þetta þarfnist ítarlegs undirbúnings, bæði að því er varðar að hvaða marki unnt er að slaka á heilbrigðis- og hollustukröfum við framleiðslu slíkra afurða þannig að fulls öryggis sé gætt og eðlilegs samræmis milli afurða og að því er varðar fræðslu og leiðbeiningar fyrir þá bændur sem hyggjast reyna fyrir sér með slíkri framleiðslu. Mun ég beita mér fyrir því að málinu verði fylgt eftir og er að vinna að því í ráðuneyti mínu. Látið verður á það reyna hvort grundvöllur sé fyrir hliðstæðri þróun að þessu leyti hér á landi líkt og gerst hefur erlendis, t.d. í Noregi. Ég get að vissu marki tekið undir með hv. þingmanni að við erum oft kaþólskari en páfinn og það er rétt sem hv. þingmaður sagði, ég hugsa að við séum miklu strangari með heilbrigðari vörur en í Evrópu eða í Noregi. Grundvallaratriði er að fyllsta öryggis sé gætt og öryggi neytenda tryggt. Ég vil hafa það alveg skýrt að þessu má ekki fylgja nein áhætta. Mun ég beita mér fyrir því með samráði landbúnaðarráðuneytisins, umhverfisráðuneytis, heilbrigðisráðuneytis og yfirdýralæknis að þessi mál fái þann framgang sem þau þurfa. Síðan er það hliðin sem snýr að bændum. Í tillögu nefndarinnar er lagt til að ferðaþjónustubændur og aðrir sem vilja nýta sér heimasölu afurða efli með sér samtök til að skilgreina og fylgja eftir þeirri þörf sem hér virðist til staðar. Fann ég það glöggt þar sem við hv. þm. Ísólfur Gylfi Pálmason vorum á fundi fyrir stuttu með ferðaþjónustubændum á Brjánsstöðum á Skeiðum að það er mikill áhugi ferðaþjónustubænda sem taka gesti sína til sín, hvort sem það eru innlendir ferðamenn, Íslendingar, eða hinir erlendu að verða við kalli þeirra sem ferðast um landið því þetta þekkir fólk erlendis frá. Ég legg áherslu á að bændur þurfa sjálfir að vinna í þessum málum og er reiðubúinn til samstarfs við þá um þetta málefni eins og hér hefur verið lýst og starf nefndarinnar ber með sér. Hv. þingmaður spyr: „Mun ráðherra beita sér fyrir því að sala á heimaslátruðu kjöti út af lögbýlum verði leyfð?“ Sala á heimaslátruðu kjöti er óheimil og mun ég ekki leggja til neina tilslökun frá því banni. Það er eitt að bændur slátri lömbum sínum heima fyrir sig og sitt heimili það er annað ef opnað er fyrir sölu á því kjöti út á markað þegar mjög stífar kröfur eru gerðar til sláturhúsanna, bæði hér og í Evrópu. Okkar reglur í þeim efnum miða að því að við stöndumst Evrópu og getum selt kjöt til Evrópu og Bandaríkjanna. Ef við værum þarna komin með aðra aðferð inn á markaðinn gæti hún þess vegna lokað öllum mörkuðum fyrir okkur og valdið mikilli óánægju hér á landi líka. Þarna verður því að vera eins og sagði forðum á Þingvöllum: Ein lög og ein regla. Eins og ég gat um hafa bændur þann rétt á búum sínum og nýta margir sér að slátra lömbum sínum fyrir sig og sína fjölskyldu. Það er allt annað mál. Bændur geta tekið kjöt út úr innleggi sínu heim úr sláturhúsi og verslað með það að vild. Ég hygg að það fólk sem ætlar í þessa vinnslu mundi nýta sér að taka kjöt sitt heim, afurð sína, láta slátra því í löggildu sláturhúsi sem stenst Evrópumarkað, sem stenst Bandaríkjamarkaðinn, þó að það verði að kaupa þjónustuna af sláturhúsinu. Ég held því að það sé engin spurning í huga þess fólks sem er að þjónusta að það ætli ekki að bæta þessum verkum á sig, það er að gera það sem það kann svo vel. Vilji þeir annast sölu þess til neytenda geta þeir farið þá  Þetta eru 

Herra forseti. Ég vil þakka svarið og fyrirspurnina en hér er um mjög spennandi mál að ræða. Ég hvet hæstv. landbúnaðarráðherra til dáða í þessum efnum og að hann fylgi málinu eftir. Ég finn og skynja að það er framsóknarhugur í ráðherranum hvað þetta varðar eins og á svo mörgum öðrum sviðum. Við vitum að fólk hefur mikinn áhuga á því að vita uppruna matar. Garðyrkjubændur merkja t.d. vöru sína búum sínum í dag, þeir merkja vöru sína íslenska fánanum þannig að við vitum að þegar við kaupum grænmeti erum við að kaupa íslenskt grænmeti. Nú stendur til t.d. á Flúðum að halda sérstakan matvæladag þar sem íslenskt grænmeti verður kynnt. Það verður nokkurs konar uppskeruhátíð og ég veit að þetta verður mjög spennandi. Fólk vill vita um uppruna vörunnar, við sjáum það fyrir jólin þegar menn eru að smakka á hangikjöti af ýmsum toga. Þetta er eins og þegar menn eru að smjatta á rauðvíni. Við eigum mjög mikla möguleika í þessum efnum og ég hvet hæstv. landbúnaðarráðherra til dáða.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Sigurjóni Þórðarsyni fyrir að koma með fyrirspurnina á Alþingi. Það er hárrétt hjá honum að heimasala afurða er hluti af menningu og það er mikil eftirspurn frá ferðamönnum að fá vöru beint frá bóndanum. Hér ríkja afar strangar reglur og manni er spurn: Hvaða ástæður eru fyrir því að við erum með svo strangar og miklar reglur? Ég geri ráð fyrir að aðallega sé verið að hugsa um neytendur fyrst þær eru svona strangar. Ferðaþjónustubændur hafa mikinn áhuga á málinu, sem von er, því þetta höfðar beint til iðnaðar þeirra eða ferðaþjónustu. Ég vil taka undir með hv. ráðherra varðandi sláturhúsin. Ég tel að það væri af og frá að leyfa heimaslátrun til að selja afurðir en auðvitað geta menn tekið innlegg sitt út úr sláturhúsi og selt það ef þeir vilja.

Frú forseti. Ég þakka þessa fyrirspurn. Mér finnst hún góð og tek undir þau orð hv. þm. Ísólfs Gylfa Pálmasonar að hvetja landbúnaðarráðherra til dáða því þar held ég einmitt að hundurinn sé grafinn. Það er ekki nóg að tala hér og safna skýrslum ef ekkert gerist. Ég minnist þess að ráðherra hefur talað um þetta undanfarin fjögur, fimm ár á þingi og talað fyrir því fjálglega eins og honum er lagið. En ekkert gerist. Ég tel því að núna sé brýnt að gera aðgerðaráætlun, tímasetta aðgerðaráætlun þannig að hlutirnir gerist. Hún var snjöll þessi hugmynd ráðherrans að láta fólk sækja kjötið sitt á sláturhúsin aftur til að vinna það heima. Bíðum við, það eru kannski svona 300–800 kílómetrar. Með því að loka litlu sláturhúsunum vítt og breitt um landið er verið að skera af þennan möguleika. Mér finnst mikilvægt að ráðherra horfi á þessi mál í heild sinni, sé ekki að vinna skemmdarverk með annarri hendinni og svo lofa bót og betrun með hinn og svo gerist ekkert. Ég tek því undir með hv. þm. Ísólfi Gylfa Pálmasyni og hvet landbúnaðarráðherra 

Hæstv. forseti. Við erum að ræða afar áhugavert efni um að heimagerðan mat og heimagerðar afurðir megi bera á borð. Ég hef nú staðið fyrir því í nokkur ár ásamt nokkrum þingmönnum að flytja hér tillögu um léttvín og hef játað það hér úr þessari pontu að ég hef smakkað léttvín á mörgum bóndabæjum. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort hann hafi aldrei smakkað heimagert léttvín og framleitt á sveitabæ?  Að öllu gamni slepptu þá tek ég mjög undir það sem hér er verið að ræða. Ég tel að það sé mjög áhugavert að auðvelda bændum að selja og kynna heimagerðar afurðir sínar. Ég held að á undanförnum árum hafi reglur okkar að þessu leyti verið allt of strangar og íhaldssamar miðað við það sem maður kynnist í öllum löndum í kringum sig. Það er nánast sama hvar maður kemur í Evrópu, alls staðar er hægt að fara á markað og kynna og kaupa heimagerðan mat.

Frú forseti. Þetta er athyglisverð umræða og ágæt. Margar afurðir landbúnaðarins hafa verið seldar heima. Þetta er ekkert nýtt mál. Má þar nefna t.d. afurðir garðyrkjubænda sem hafa lengi verið seldar heima. Má þar nefna m.a. bæði blóm og grænmeti sem hefur verið selt á garðyrkjustöðvum í Hveragerði. Eitt stærsta ferðaþjónustufyrirtæki á Suðurlandi er upp sprottið úr slíkum jarðvegi, þ.e. Eden í Hveragerði þar sem var byrjað að rækta gúrkur og selja út um dyrnar þar. Þessi þróun hefur því verið í landinu. Þetta er ekkert nýtt. Það er ekkert nýnæmi í þessu. Við eigum bara að láta þetta þroskast áfram landbúnaðinum og ferðaþjónustunni til heilla og til bóta. Fleiri afurðir líka, svo sem ull, hestar, þjónusta, sem seldar eru beint frá búum bænda. Nefna má að á árum áður var rekið sauðfjárbú í Hlíðardal þar sem var rekinn unglingaskóli í Hlíðardalsskóla. Þeir höfðu leyfi til að slátra heima og nota til eigin bústarfa.

Frú forseti. Eins og hv. þm. Kjartan Ólafsson greindi frá hér þá var það svo að unglingar í Hlíðardalsskóla voru nærðir á heimaslátruðu. Hér stendur nú einn af þeim sem komst þrátt fyrir allt til manns og varð ekki meint af. Mig langaði hins vegar, frú forseti, að greina frá því að ég er þeirrar skoðunar að það eigi að rýmka verulega til varðandi sölu á afurðum sem bændur og búandfólk býr til heima hjá sér. Síðastliðið haust fór ég í gönguferð um Alpana. Það var dálítið makalaust að koma ofarlega í Alpana og koma þar í sérstök ostabú, þar sem í miðju Evrópusambandinu var verið að heimila bændum að mjólka með ákaflega frumstæðum hætti og búa síðan til ost og menn komu í stórum hópum langar leiðir til þess að kaupa þessa sérstöku afurð. Þarna fór saman ferðaþjónusta og framleiðsla. Það er það sem við eigum að ýta undir.

Frú forseti. Ég ætlaði einmitt að koma inn á hið sama og hv. 1. þm. Reykv. n., Össur Skarphéðinsson. Það var verst að hann hafði of skamman tíma til að geta lokið ræðunni. En auðvitað er hann einnig að tala um að víkka heimildir þannig út að bændur geti lagað vín, t.d. fíflavín og úr öðrum jurtum og öðru því sem þeir hafa möguleika á að framleiða á sínu búi, berjavín og þar fram eftir götunum. Við höfum, a.m.k. sumir hv. þingmenn, smakkað berjavín og fíflavín og ýmislegt annað sem er mjög gómsætt. Ég gerði þetta að sérstöku umræðuefni á fundi hjá Stéttarsambandi bænda þegar ég var landbúnaðarráðherra en fékk ekki góðar undirtektir. Mig minnir að formaður Búnaðarfélagsins á þeim tíma, ágætur framsóknarmaður, hv. þm. Jón Helgason, hafi haft lítinn skilning á þessum málum. En ég vonast til þess að sá landbúnaðarráðherra sem nú er, hæstv. ráðherra Guðni Ágústsson, sé sama sinnis og ég um nauðsyn vínræktar bænda.

Virðulegi forseti. Það er löngu ljóst að rýmka þarf reglur til þess að bændur geti selt sínar afurðir beint af búum sínum. Ég vil nefna hérna sauðaosta t.d. Það er alveg ótrúlegt. að við sem erum með allt þetta sauðfé hér á landi skulum ekki búa til sauðaosta sem eru ákaflega eftirsóttir í Evrópu. Í síðustu viku töluðum við fyrir ferðamálastefnu og vorum að ræða þar ýmis sóknarfæri. Þarna eru vissulega sóknarfæri í afurðum sem eru seldar beint hjá bændum og það á að gera líka bændum kleift að veita ferðamönnum af hinum ýmsu afurðum sem þeir eru með. Ég vil taka undir þetta með vínin, berjavín, berjalíkjöra og hina ýmsu drykki sem bændur geta bruggað handa ferðamönnum, þ.e. að þeim verði gert það kleift því það er mjög mikilvægt í ferðaþjónustunni. Ég hvet hæstv. ráðherra að fara nú að rýmka reglurnar. Við tölum og tölum um þessi mál. Við gerðum það á síðasta þingi 

Frú forseti. Ég þakka hlýjar undirtektir og hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég vonast til þess að hæstv. ráðherra sjái að það er vel til vinsælda fallið að slaka aðeins á reglunum og horfa ekki eingöngu á ströngustu Evrópureglur heldur líta einnig til þess hvernig þeir meðhöndla minni framleiðendur. Ég tel það mjög mikilvægt. Ef menn horfa til þess hvers vegna megi ekki selja t.d. út af lögbýlum kjöt af heimaslátruðu og hver rökin séu fyrir því. Það er mjög gott að skoða þau. Það er mjög gott að skoða hvers vegna við erum að banna eitthvað, hv. þm. Drífa Hjartardóttir. Er það vegna matvælaöryggis? Ég efast um það vegna þess að þegar matvæli eru unnin enn frekar eins og stjórnvöld eru einmitt að hugsa um að opna á þá auka þau hættuna á óöryggi matvælanna. Síðan geta dýraverndarsjónarmið spilað þar inn í. En á móti kemur að við höfum leyfi til þess að slátra heima til eigin nota. Auðvitað ber að halda þessi sjónarmið í heiðri. En það sem mig grunar að vaki fyrir hæstv. landbúnaðarráðherra þegar honum er svo mikið í mun að koma í veg fyrir sölu út af lögbýlum, er ekki matvælaöryggi og ekki dýravernd heldur að opna ekki glufu í landbúnaðarkerfið, í þessa framleiðslustýringu. Það verður að halda öllu inni. Ég er að segja við hæstv. ráðherra: Slakaðu aðeins á. Það er miklu betra að opna þetta. Það er betur fallið til vinsælda og síðan er miklu eðlilegra að horfa ekki eingöngu á ströngustu Evrópureglur heldur horfa líka til Evrópu, þ.e. hvernig þeir meðhöndla þá smæstu og sína ferðamennsku. Það tel ég vera atvinnuveginum mjög til framdráttar, frú forseti.

Forseti vill minna hv. þingmann á að beina orðum sínum til forseta en ekki einstakra þingmanna.

Hæstv. forseti. Í upphafi má minna á að megnið af þessum ströngu reglum heyra ekki undir þann sem hér stendur. Það eru lög sett af Alþingi sem eru síðan hjá öðrum ráðherrum en þeim sem hér stendur. Þess vegna er þetta samstarfsverkefni sem þarf að fara í og mun verða gert. Tími framkvæmdanna er hafinn. Ég verð að segja hér út af spurningu hv. þm. Guðjóns A. Kristjánssonar um hvort ég hafi fengið léttvín í sveitinni. Ég hef fengið vín sem ég hef orðið léttur af. Ég veit ekki hvort það var léttvín. En ég skil vel fyrirrennara minn Jón Helgason, sem var heiðarlegur bindindismaður og ber að virða það að hann var það, að hann hefur áreiðanlega ekki viljað að menn drykkju fíflavín. Það er ekki alltaf eins og Salómon sagði, að hóflega drukkið vín gleðji mannsins hjarta. Menn fara misjafnlega út úr því. Við skulum hafa það í huga. Hv. þm. Jón Bjarnason leyfir sér hér alltaf að tala eins og hann sé maður aðgerðanna. Í mínum huga er hv. þingmaður hinn eini sanni íhaldsmaður þessa þings. Hann berst gegn öllu. Sannleikurinn er sá að það hefur kannski verið ánægjuleg gæfa þess sem hér stendur að mikil nýsköpun er í íslenskum sveitum. Það er mikil þróun. Auðvitað eru margar breytingar sárar. En það eru margir stórir hlutir að gerast þar og það hefur verið gaman að vera þátttakandi í því. Svona ræða eins og hv. þingmaður leyfir sér að flytja er náttúrlega - ég veit ekki við hvað ég á að líkja henni. Hv. þingmaður var góður skólamaður. En það fer ekki alltaf saman að menn heppnist sem stjórnmálamenn þó svo sé. Ég vil samt sem áður þakka góðar ræður og mikinn áhuga á þessu máli sem ég finn í þjóðfélaginu öllu og ekki síst á meðal bænda og ferðaþjónustu bænda að þeir sjá í þessu tækifæri til þess að efla sveitina 

Frú forseti. Það er ánægjulegt þegar þingstörfin ganga greiðlegar en áætlað er. Ég hlýt að biðjast velvirðingar á því að ég hafði ekki reiknað með því út frá skipulagningu fundarins að þessi fyrirspurn kæmist að fyrr en rétt undir fjögur þannig að ég brá mér aðeins í burtu. Ég hef áhuga á að inna hæstv. fjármálaráðherra eftir því hvað hafi verið ákveðið eða undirbúið við ráðstöfun listmuna vegna fyrirhugaðrar einkavæðingar og sölu Símans sem illu heilli er nú á fullri ferð í andstöðu við guð og menn, leyfi ég mér að segja, því að það liggur fyrir að þjóðin er lítið hrifin af þeirri fyrirætlan. Þegar gamalgróin og merk opinber stofnun, eins og Síminn er, er seld hangir þar margt á spýtunni. Þarna er samansöfnuð mikil saga og mikil arfleifð og þegar um opinberar stofnanir er að ræða hafa menn kannski ekki haft af því miklar áhyggjur þó að saman væri blandað ýmsum hlutverkum sem jafnvel ættu fremur heima annars staðar í hinum opinbera geira ef um einkarekstur og einkafyrirtæki hefði verið að ræða. Þetta kom glöggt í ljós þegar menn seldu ríkisbankana og höfðu ekki leitt hugann mikið að því að þar innan veggja var margt sem miklu eðlilegra hefði verið að ríkið leysti til sín og kæmi fyrir annars staðar hjá hinu opinbera áður en slík eign, rekstrarþættir viðskiptabankanna, væri þá seld. Frægast er auðvitað geysilega verðmætt málverkasafn Landsbankans en fleiri merkilegar eignir áttu þar í hlut. Ég tek fram að ég hef ekki kannað eignastöðuna sérstaklega. Ekki var ástæða til og þess vegna er spurt af því að ég hef ekki beinlínis undir höndum upplýsingar um það hversu mikið af listaverkum, söfnum eða safngripum, kunni að vera í eigu Símans og hvað hafi verið ákveðið þá í þeim tilvikum með ráðstöfun þeirra, hvort þau verði seld einkaaðilum með fyrirtækinu, fylgi með, eða hvort farið hafi verið í gegnum það og það sorterað upp hvað sé eðlilegt að ríkið taki til sín, haldi eftir. Það er ekki seinna vænna að gera það ef til stendur að ana áfram í þessari vitleysu og selja fyrirtækið. Nú veit ég að vísu að Síminn hefur á undanförnum árum staðið ágætlega að því að skila til Þjóðminjasafnsins t.d. munum sem þar eru vel komnir. Það er auðvitað til fyrirmyndar en það skyldi ekki vera svo að eftir sem áður séu þarna ýmis verðmæti af þessum toga sem ástæða væri til að huga að hvað gert verður með. Því er þessi fyrirspurn fram borin.

Virðulegi forseti. Landssíminn er í dag hlutafélag og það sem fyrir dyrum stendur er að selja hlutabréf ríkisins í því félagi. Þar eru fleiri eigendur, eitthvað á tólfta hundrað manns, þar á meðal hv. fyrirspyrjandi eins og hefur komið fram við annað tækifæri. Einn hluthafi getur ekki ráðskast með tilteknar eigur innan félagsins öðruvísi en þá í gegnum stjórnendur þess fyrir milligöngu aðalfundar og stjórnar. Það er því ekkert um það að ræða að ríkisstjórnin eða sá ráðherra sem fer með hlutabréf ríkisins tilkynni að það eigi að taka tilteknar eignir eða verk út úr þessu fyrirtæki áður en það er selt. Hins vegar hafa stjórnendur fyrirtækisins t.d. ráðstafað fjarskiptasafninu við Suðurgötu til ríkisins, til Þjóðminjasafnsins. Það var gert nýlega með sérstökum samningi og sérstökum heimanmundi hvað varðar rekstur safnsins á næstu tveimur árum. Það var auðvitað mjög myndarleg ákvörðun. Þar er um að ræða safngripi úr fjarskiptasögu landsins sem að sjálfsögðu eru best geymdir í vörslu Þjóðminjasafnsins. Hins vegar held ég að Síminn sé ekkert sérstaklega vel birgur af listaverkum, t.d. ekkert miðað við bankana, og hefur ekki safnað slíkum gripum. Hvað sem því líður fylgir allt með sem þetta félag á þegar hlutabréfin verða seld og um það gilda nákvæmlega sömu lögmál og gilda almennt í hlutabréfaviðskiptum. Ef menn kaupa bréf í fyrirtækjum kaupa þeir allt sem fyrirtækið á og það er ekki hægt að gera svona ráðstafanir eins og hv. þingmaður er að gefa í skyn þegar um er að ræða félag af því tagi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn. Hér er auðvitað um mjög mikil menningarverðmæti að ræða. Ég hef áður bent á það að t.d. í héraðsskólum og húsmæðraskólum hefur verið mjög mikið af listaverkum sem hafa mikið menningar- og minjagildi fyrir þá sem hafa gefið o.s.frv. Það er full ástæða til að gefa svona málum gaum þegar annaðhvort er verið að leggja niður stofnanir eða selja þær því að hér er um gríðarleg verðmæti að ræða. Til gamans má geta þess að mér skilst að í þessu fyrirtæki, Símanum, hafi lengi verið málaðar portrettsmyndir af stjórnarformönnum. Reyndar hafa skipti á stjórnarformönnum orðið dálítið tíð á síðustu missirum þannig að það er ólíklegt að myndir af þeim séu orðnar til. Engu að síður, hér er um mjög alvarlegt mál að ræða og full ástæða er til að vekja máls á því.

Forseti. Ég held að það sé orðið mikið vandamál fyrir stjórnsýsluna á Íslandi hvað hæstv. fjármálaráðherra Geir Haarde hefur unnið lengi í ráðuneytum því að hann er hættur að tala eins og stjórnmálamaður og farinn að tala eins og bírókrat. Hér er málið náttúrlega það að hæstv. ráðherra er handhafi 99% hlutabréfa í Símanum fyrir hönd þjóðarinnar. Hann segir þó ekki frá því, eftir að hafa fengið þessa fyrirspurn, heldur segir hann að hann haldi að ekki sé mikið af listaverkum til hjá Símanum. Hann veit það sem sé ekki, hann hefur ekki haft fyrir því að láta gera neina rannsókn á því eða spyrjast fyrir um það hjá Landssímanum sem hann þó er að fara að selja. Hæstv. ráðherra veit sem sé ekki hvað Síminn á. Hann veit ekki hvað hann ætlar að selja. Það verður líka að vekja athygli hæstv. fjármálaráðherra á því að hann getur sem handhafi þessara hlutabréfa í Símanum á aðalfundi hvenær sem er borið fram tillögu um það að Síminn geri í fyrsta lagi skrá yfir öll þessi verk og í öðru lagi ráðstafi þeim með gjöf til ríkisins eða hvert annað sem er. Ég er þess fullviss að fulltrúi okkar alþingismanna í þessu fyrirtæki, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, mundi fúslega og glaðlega gera bandalag við hæstv. fjármálaráðherra um þetta verk.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að taka málið upp. Það hefði verið betur að menn hefðu verið svo forsjálir og haldið vöku sinni hér á þingi þegar unnið var að sölu bankanna, að þar hefðu ekki orðið þau leiðu mistök sem þar urðu. En það er ekki boðlegt, virðulegur forseti, að hæstv. fjármálaráðherra komi hér upp og segi þinginu og fólkinu í landinu að einn hluthafi geti ekki ráðskast með málefni eins og þetta í Landssímanum. Hluthafinn á 98,8% í fyrirtækinu og hann getur auðvitað farið sínu fram í því félagi. Auðvitað getur hann ekki tekið listaverk út úr því nema fyrir komi sanngjarnt endurgjald þannig að ekki sé gengið á eignir þeirra hluthafa sem halda 1% hlutafjár, en hann hefur öll tök til þess. Og hann á auðvitað trúnaðarmenn í stjórn félagsins og þarf á engan hátt að bíða aðalfundar með jafnsmávægilegt atriði og þetta er í rekstri stórs félags 

Ég vil biðja hv. þingmann að virða ræðutíma.

Frú forseti. Vissulega er Landssíminn hlutafélag sem nú stendur til að selja hlut ríkisins í. Og vissulega þegar hæstv. fjármálaráðherra er handhafi hluta ríkisins, sem er mikill meiri hluti bréfanna, þá getur hann auðvitað ráðið því hvað gert verður við listaverkin sem er verið að spyrja um hér. Ekki hefur komið fram hversu mikið af listaverkum er til í eigu Símans - og hér er hæstv. samgönguráðherra sem hefur verið yfirmaður Símans til skamms tíma, hann gæti kannski upplýst nú í umræðunni hverjar eigur Símans eru í listaverkum. Það væri full ástæða til að það kæmi fram, og ég óska eftir því að hæstv. fjármálaráðherra upplýsi það: Hvað hyggst hann sem handhafi stærsta hluta hlutabréfanna gera við listaverkin? Á að selja þau sérstaklega, eins og hv. fyrirspyrjandi spyr um, eða mun hann gefa þau ríkinu áður en salan fer fram?

Frú forseti. Svar hæstv. fjármálaráðherra er með endemum. Það er lýsandi fyrir vinnubrögðin og hrokann sem hefur einkennt framgöngu stjórnvalda í þessu einkavæðingarferli öllu saman. Svarið er: Þetta er orðið hlutafélag og það eru aðrir eigendur komnir með ríkinu inn í myndina og þar með þarf ekkert að hugsa um þetta meir. Engra upplýsinga er aflað til að byggja svar við fyrirspurninni á einhverjum staðreyndum, t.d. um hvað Síminn raunverulega á af listaverkum eða öðrum verðmætum sem eftirsjá væri að fyrir hið opinbera að missa úr sinni hendi. Þvættingur af því tagi að ekki sé hægt að leysa það mál á meðan ríkið á tæp 99% hlutabréfa í fyrirtækinu er ekki á borð berandi í þingsölum. Halda menn virkilega t.d. að það væri ofvaxið fjármálaráðuneytinu, einkavæðingarnefnd og öllu batteríinu, að ganga þannig frá málum að ríkið leysti þá til sín í formi verðmæta sem greiðslu fyrir einhvern hluta af söluverðinu þau verðmæti sem það vill ekki missa af höndum? Ráða menn ekki við það? Ráða menn þá við að selja Símann? Nei, auðvitað gera menn það ekki, enda sjá allir með hvílíkum endemum á að standa að þessu öllu saman. Ég hélt satt best að segja að lexían frá bönkunum hefði kennt mönnum eitthvað. Það er auðvitað hægt að segja sem svo að af því að menn voru svo gjörsamlega sofandi þegar þeir gerðu hina fyrri mislukkuðu tilraun til einkavæðingar, sem hefur þýtt að um 1% er í eigu annarra aðila, þá sé þetta of seint. En það er ekki einu sinni of seint. Það er ekkert vandamál að ganga frá málinu með þessum hætti sem ég hef hérna verið að draga upp, t.d. að ríkið ósköp einfaldlega sorteri þetta og haldi eftir því sem það vill halda eftir og láti það koma fram í uppgjörinu fyrir greiðslu á fyrirtækinu. Að sjálfsögðu veit ég að þessir hluthafar, sem þarna eru að uppistöðu til starfsmenn og svo undirritaður sem eiga þetta á móti ríkinu, mundu ekki fara með háværum mótmælum gegn því jafnvel þó ríkið einfaldlega tæki þetta til sín. Þetta er ekki á borð berandi, framganga af þessu tagi. 

Hæstv. forseti. Það er alveg ótrúlegt hvað hv. þingmaður seilist í rauninni langt til að gera sölu Símans tortryggilega. Ekkert atriði í þessu máli er svo ómerkilegt að það sé ekki notað til þess að reyna að koma höggi á þann gjörning að koma Landssímanum úr eigu ríkisins til annarra. Landssíminn hf. er hlutafélag og þegar það hlutafélag var stofnað var lagt mat á allar eignir og skuldir þessa félags. Síðan var því skipt og Íslandspóstur hf. stofnaður út úr því og þá fór hluti eigna eldra félagsins inn í Íslandspóst. Listaverk og safngripir voru og eru óverulegur hluti af eignum þessa félags, Símans, og eru ekki tilgreindir sérstaklega í reikningum félagsins. Eins og ég sagði áðan felur fyrirhuguð einkavæðing í sér viðskipti með hlutabréf og hún hefur ekki sérstök áhrif á listaverk og safngripi umfram aðrar eignir félagsins. Núverandi eignir félagsins, þar með talin listaverk og safngripir, verða áfram í eigu félagsins nema stjórnendur þess taki sérstaka ákvörðun um sölu þeirra. Þetta er það sem ég vildi sagt hafa um þetta mál. Þetta sagði ég í fyrra svari mínu og ég læt mér aðdróttanir sem hér hafa komið fram frá ýmsum þingmönnum í léttu rúmi liggja.