Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

IV. Heimfararleyfi þingmanns. Á 67. fundi í Nd., fimtudaginn 5. maí, áður en gengið var til dagskrár, mælti

Forsrh. og fjrh. (Jón Þorláksson) Jeg hefi eiginlega ekkert að segja um þetta frv. í heild, sem hægt er að láta koma fram við þessa umr. það eru alt saman einstakar upphæðir, hver annari óviðkomandi, sem þótt hefir nauðsynlegt að greiða á árinu 1926 umfram fjárlög. Jeg skal því láta mjer nægja að óska þess, að því verði vísað til fjvn., að umr. lokinni.

Flm. (Hjeðinn Valdimarsson) Það mun viðurkent af þeim, sem til þekkja, að hafnarvinna hjer í Reykjavík mun vera einhver hin örðugasta og versta vinna hjer, og sjerstaklega hefir þetta átt sjer stað eftir stríðsárin. En það er munur á hafnarvinnunni. Það má segja, að vinna við verslunarskip sje ekki mjög frábrugðin annari vinnu, en aftur á móti er öðru máli að gegna um togaravinnuna, bæði vegna þess, hve mikla áreynslu menn verða að leggja á sig, og hve mikið er ýtt á eftir mönnum við vinnuna. Verst er þó við þessa atvinnugrein, að við hana er mjög mikil næturvinna og helgidagavinna, en sjerstaklega næturvinnan er ill fyrir heilsu manna. Það ber ekki sjaldan til við hafnarvinnu hjer í Reykjavik, að menn verða að vinna 24–48 tíma í striklotu. Ástandið hjer er mjög svipað ástandinu á togurunum, áður en hvíldarlögin gengu í gildi, og afleiðingin er sú, að þeir, sem að miklu leyti stunda þessa vinnu, verða fyrir heilsubresti. Það er algengt meðal verkamanna að heyra, að þeir veikjast við næturvinnu, og það er skiljanlegt, að þeir veikjast fyr og slitna við slíka vinnu heldur en aðra. En fyrir menn á ljettasta skeiði getur þetta gengið slysalaust, nokkuð fram eftir, en eldri mennirnir þola hana alls ekki. Nú er það líka að verða svo, að aldraðir menn, sem hafa stundað hafnarvinnu, eru að ganga úr leik, og að eingöngu yngri menn geta stundað þessa vinnu. Þetta hefir líka þá þýðingu fyrir verkamenn, að vinnan skiftist ójafnara niður en ella mundi. Þeir, sem mestir víkingar eru, sækja vinnu fast, ganga að henni nætur og daga, en þeir, sem ekki sækja hana nema á daginn, verða út undan. Afleiðingin fyrir útgerðarmennina af þessari næturvinnu. verður sú, að afköstin verða minni og vinnan dýrari heldur en vera mundi við reglubundna dagvinnu. Og það er ekki hægt að segja, að ekki sje hægt að komast hjá þessari næturvinnu, því að það hefir sýnt sig eina vertíð, að útgerðarmenn hafa algerlega slept þessari vinnu, af því að hún þótti þá of dýr. Þess vegna er það, að menn, sem stunda þessa atvinnu, óska þess, að hún sje afnumin með lögum. Reynt hefir verið, með samningum við útgerðarmenn, að fá þá til að sleppa alveg þessari næturvinnu, og síðast, þegar samningar voru gerðir, var því ekki illa tekið, heldur aðeins sagt, að það þyrfti að vera til undanþáguheimild, en í móti yrði að koma kauplækkun í dagvinnu. Verkamenn líta hinsvegar svo á þetta, að það eigi að vera eins og einn liður í verndarlöggjöf þeirri, sem þingið ákveði á móti misbeitingu á vinnuaflinu, en þeir þurfi ekki að kaupa sjer næturfrið með kauplækkun. Frv. þetta fer fram á, að frá kl. 10 að kveldi til kl. 6 að morgni sje bönnuð þessi næturvinna; en að kvöldvinnan svokallaða er látin afskiftalaus. Lögreglustjóri getur veitt undanþágu frá þessu, þegar brýn nauðsyn þykir til. Maður getur hugsað sjer, að nauðsynlega þurfi að afgreiða skip, t. d. þegar á að senda skip til björgunar, en annars mundi ekki mikið gert að því, að veita slíkar undanþágur. Jeg skal leyfa mjer að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og allshn., að umr. lokinni. Vona jeg, að hv. deild taki því vel.

Jón Ólafsson Frv. það, sem hjer liggur fyrir og flutt er af hv. 4. þm. Reykv. (HjV), er gamall kunningi minn frá samninganefndarfundum hjer í bænum undanfarin ár, en venjulega hefir það verið svo, þegar til þess hefir komið, að farið hefir verið fram á, að nokkuð kæmi í staðinn, þá hefir það venjulega hjaðnað niður, og engin áhersla lögð á að fá það í gegn. Mjer kemur það því dálítið undarlega fyrir, að hv.flm. (HjV) kemur með þetta inn á þing, þótt jeg á hinn bóginn kannist við, að þetta er í samræmi við fleira, sem flutt er inn í þingið frá vissum flokki. Það er, eins og kunnugt er, ekki verkamenn, sem lagt hafa neina áherslu á, að næturvinna væri lögð niður, meðal annars vegna þess, að þeir hafa fengið helmingi hærra kaup fyrir hana, og í öðru lagi vegna þess, að það er fyrst þegar kemur fram á útmánuði, að mest þarf að nota hana. Það er ekki rjett hjá hv.flm. (HjV), að verkamenn þurfi að vinna 24 tíma í lotu, því að það er engin skylda á neinum að gera það, nema því aðeins, að hann vilji fúslega leggja það á sig, vitandi það, að hann hefir meiri peninga upp úr sjer með því. Jeg held þess vegna, að það sje engin ástæða til að vera að breyta núverandi lögum, til að ráða bætur á þessu. Það leiðir af sjálfu sjer um þá, sem láta vinna þessa næturvinnu, að það er vitanlega eitthvað, sem knýr þá til þess, og það er, eins og fjölda hv.þdm. er kunnugt, ærnar ástæður til þess, að óskað er eftir þessari vinnu; það er, sem sje, þannig ástatt, að á Selvogsbanka er ekki fiskur verulega, nema að næturlagi, og því er það, að áhersla er lögð á, að sem fæstum nóttum sje eytt annarsstaðar en þar, því að það er svo, að þeir, sem hafa orðið, vegna bilunar, að dveljast hjer tvær nætur, hafa stundum orðið fyrir því óhappi að tapa þetta frá 60–100 skpd. af fiski á nóttu. Þetta er mjög óþægilegt, og því er öllum það mikið kappsmál, að geta komið afgreiðslunni svo fljótt af, að ekki þurfi að tapa mörgum nóttum. Það er oft svo, þegar þessi tími er kominn, að ekkert fiskast á daginn, að ekki er farið þaðan fyr en kl. 9–10 að morgni og komið hjer kl. 4–6 síðdegis, en það tekur venjulega 12–16 klt. að ferma og afferma skipin. Með því nú að vinna ekki að fermingu og affermingu yfir nóttina og byrja þannig ekki fyr en kl. 6 næsta morgun, geta skipin ekki farið hjeðan fyr en kl. 6–8 að kvöldi, og er þá augljóst, að þau tapa einni nóttu í hverri ferð, fram yfir það, sem þau gerðu áður, og jeg held, að það sje ekki gerandi leikur til þess, fyrir svona mikla smámuni, þar sem ekki er um að ræða, að ekki sje fult samkomulag milli þeirra, sem að þessu máli standa. Mjer finst, að það hafi verið með fullu samkomulagi þeirra, sem hlut eiga að máli, að þessi vinna að næturlagi hefir verið framkvæmd, þegar á hefir þurft að halda. Annað atriði er það, að þetta komi ójafnt niður á verkamönnum, það getur vel átt sjer stað. En þeir, sem ekki treysta sjer til þess að taka þátt í slíkri vinnu, eru yfirleitt frjálsir að því, hvort þeir stunda hana eða ekki. Það getur vel verið, að þeir, sem ekki vinna þessa næturvinnu, verði eitthvað aftur úr, en jeg veit ekki, hvort þess vegna á að gera útgerðinni, landssjóði og landsmönnum það tjón, sem af því leiðir, að tefja skipin að óþörfu frá veiðum um besta aflatímabilið, því það er vitanlegt, að af þessum atvinnuvegi hefir ríkissjóður haft miklar tekjur, og sömuleiðis fjöldi manna lifað af honum, svo að þess vegna held jeg, að ekki sje rjett að leggja á hann sjerstakar lagakvaðir, sem miða að því, að gera stórhnekki öllum áhuga og framkvæmdasemi við aflabrögð. Jeg sje svo ekki ástæðu til að fara um þetta fleiri orðum. Mjer er þess von, að þeir, sem þekkja þetta samningastrit hjer í Reykjavík, eins og jeg þekki það, muni lítið upp úr því leggja, og undrar mig það ekki, þótt slíkt slúður berist inn á hið háa Alþingi úr þessari átt. En það er eftirtektarvert, og það virðist svo frá mínu sjónarmiði, að alt sje miðað við það, að draga úr áhuga manna fyrir sjálfsbjargarviðleitninni, draga úr því, að geta hagnýtt sjálfum sjer og öðrum krafta sína. Jeg held, að Alþingi ætti ekki að ganga á undan með að ljá hönd að slíku, og jeg álít rjett, að þessu máli verði vísað frá nefnd, því að jeg álít, að það eigi ekki að fara lengra, og tel skaðlegt að láta það verða að lögum.

Flm. (Hjeðinn Valdimarsson) Maður heyrir sama „sóninn“ hjerna, eins og þegar hvíldarlögin fyrir togarana voru á ferðinni. Þá var sagt, að það væri unnið með fullu samkomulagi á milli skipstjóra annarsvegar og hásetanna hinsvegar; en það sýndi sig samt hvað eftir annað, að það komu áskriftalistar frá togaramönnum um að fá hvíldarlög, sem bentu á, hversu mikil þörf væri til að samþykkja eitthvað í þessa átt. Það, sem hjer er farið fram á, er í raun og veru ekki annað en það, að verkamönnum sje trygður reglulegur 8 tíma svefn við hafnarvinnu, en hægt sje að vinna í 16 tíma. Það eru aðeins fáar undantekningar, sem hægt er að gera um lengri vinnutíma. Það, sem hv.þm. Reykv. (JÓI) var að tala um, að þennan svefntíma ættu verkamenn að kaupa sjer fyrir lægra kaup aðra tíma, geta þeir ekki fallist á. Við jafnaðarmenn álitum aftur á móti, að verkamenn eigi að vera þannig varðir af löggjafarvaldinu, að þeir þurfi ekki að misbeita vinnukrafti sínum, en það sjá menn líklega, að löggjafarvaldið gerir ekki nú. Fátækir menn verða að sækjast eftir eftirvinnunni, fyrir hvaða kjör sem þeim bjóðast, meðan atvinnan bíður ekki eftir þeim, þó að heilsa þeirra sje í veði. Þess vegna er það ekki nema sjálfsagt, að þeir fari þá leið, að koma með frv. inn á Alþingi, til þess að reyna að laga vinnuaðstæðurnar. Jeg veit ekki, hvaðan hv. 3. þm. Reykv. (JÓl) hefir það, að reykvískir verkamenn leggi ekki neina áherslu á þetta atriði, þegar það er kunnugt, að verkamannafjelagið „Dagsbrún“, sem 9/10 af hafnarverkamönnum eru í hjer í bænum, gerir hvað eftir annað samþyktir um þetta, og að minsta kosti við síðustu kaupsamninga hefir altaf verið minst á þetta mál. Hvað það snertir, sem háttv.þm. (JÓl) talaði um, að þetta fyrirkomulag mundi spilla fyrir veiðum skipanna, þá er það fyrst að athuga, að tíminn, sem þarf til þess að ferma og afferma, er ekki nærri því eins langur og hv.þm. (JÓl) segir, venjulega nú aðeins 8–10 tímar, og stundum jafnvel skemri. Það, sem orsakar þessa næturvinnu, er það sama sem orsakaði hinar miklu vökur á togurunum. Það er aðallega hugsunarleysi útgerðarmanna. Þeir átta sig hvorki á því, að kostnaðurinn við vinnuna verður meiri með því fyrirkomulagi, sem nú er, og að það er hægt að komast hjá þessum kostnaði, nje taka neitt tillit til heilsu verkamanna. Jeg ætla aðeins að benda hv. þingdeild á það, að verkamenn yfirleitt eru algerlega á andstæðri skoðun við hv. 3. þm. Reykv. (JÓl) um þetta mál, og að það er ekki hægt fyrir þá að meta heilsu sína í fiskskippundum.

Ólafur Thors Jeg gat því miður ekki haft þá ánægju, að heyra framsöguræðu hv.flm. (HjV), en fjekk aftur á móti þá óblöndnu ánægju, að heyra svarræðu hans til hv. 3. þm. Reykv. (JÓl). Ræðu þessa hv.þm. (JÓl) heyrði jeg að vísu ekki, en jeg þykist vita, að hann hafi fært þau rök fyrir máli sínu, sem hann stendur manna best að vígi til að flytja. En jeg verð að segja það, þegar hv.flm. (HjV) er að tala um þetta mál og sannanir sinar fyrir rjettmæti þess, þá kom mjer í hug, að nú syngi við annan tón í hv.þm. (HjV) en fyrir skemstu, er við áttum tal um málið. Samningaumleitanir um kaupgjald stóðu þá yfir milli útgerðarmanna og verkamfjel. , Dagsbrúnar“. Hv. 4. þm. Reykv. (HjV) og hv. 5. landsk. (JBald) sögðu þá báðir, að það væru margir menn, sem sæktu sjerlega eftir þessari vinnu, vegna þess, að hún væri svo vel borguð, og með því að þetta er svo, þá þykir mjer það með öllu óviðeigandi, að löggjafarvaldið fari að gripa hjer inn í, þvert ofan í vilja hlutaðeigandi einstaklinga og þarfir þjóðfjelagsins. Þegar jeg sá þetta frv., varð mjer að orði: „höggur sá, er hlífa skyldi“, og þótti mjer undarlegt, að hv.flm. (HjV) skyldi vera að ráðast á þá menn, sem hafa stutt hann til þingsetu. Ef hjer er svo mikið nauðsynjamál á ferðinni sem af er látið, þá finst mjer, að hv.þm. (HjV) geti gripið til þess ráðs, að láta það fjelag, sem hjer á hlut að máli, verkamannafjelagið „Dagsbrún“, gera samþykt um að banna næturvinnu. Fjelagið hefir til þessa ekki vílað fyrir sjer að skamta verkamönnum kaup, án samþykkis atvinnurekenda, svo því er engan veginn ætlað að leggja út á nýja braut. Mjer segir nú svo hugur um, að hv. þm„ sem er formaður „Dagsbrúnar“, vilji hliðra sjer hjá að láta ræða málið í fjelaginu, af því hann veit, að skoðanirnar eru mjög skiftar, en mjer sýnist ástæðulaust, að löggjafarvaldið leysi vandræði hans. Jeg skora á hv.þm. að boða til fundar í „Dagsbrún“, auglýsa vel umræðuefnið og leggja svo fyrir hv. deild fundarsamþykt, er sýni, að það sje óskiftur vilji fjelagsmanna, að næturvinna sje lögbönnuð. Geri hv.þm. (HjV) þetta, mun jeg reiðubúinn að athuga málið að nýju. - Þessi hv.þm. (HjV) gat um áskriftalista til Alþingis, seni komið hafi, þegar „vökulögin“ voru á ferðinni. Jeg verð að segja, að það væri ráð að gera þetta líka núna, og þá sjerstaklega að afla áskrifta frá þeim mönnum, er sjálfir vinna næturvinnu. Jeg skal vera hv.þm. hjálplegur með upplýsingar um, hvaða menn það eru hjá því útgerðarfjelagi, er jeg starfa við. Ef hv. 4. þm. Reykv. (HjV) kæmi með þessa lista, mætti fara að athuga málið. En það er annars ákaflega spaugilegt með þessa áskriftarlista og áskoranir, sem eru að berast utan af landi. Þetta er alt búið til og samþykt í 40 manna „fulltrúaráði“ hjer í Reykjavík. Síðan fer Jón Baldvinsson, sem nú er 5. landsk., í símann, sendir út þessa áskorun til allra verkalýðsfjelaga á landinu, ásamt áskorun um að senda hana aftur. Svo kemur áskorun til Jóns Baldvinsson frá „Verkamannafjelaginu á Húsavík“, og nokkrir hestburðir af öðrum áskorunum. Jón Baldvinsson verður sennilega ekki mjög hissa, því að allar áskoranirnar sendir hann út um landið fám dögum áður. Eftir þeim kafla af ræðu hv.þm. (HjV), sem jeg heyrði, sje jeg ekki ástæðu til að ræða við hann, bráðókunnugan manninn, um nauðsyn þess, að hafa stundum næturvinnu við afferming og ferming botnvörpunga í aprílmánuði. Þessar athugasemdir vildi jeg aðeins gera hv.þm. (HjV) til athugunar; vil jeg bæta því við, að það er einkennilegt, að maður, sem leyfir sjer að flytja slíkt frv., sýnist bera miklu minna skyn á þessi málefni heldur en fjöldinn allur af kjósendum hans.

Flm. (Hjeðinn Valdimarsson) Jeg veit ekki, hversu margar „privat“-samræður hv. 2. þm. G-K. (ÓTh) ætlar sjer að draga hjer inn í umræður. Álitur hann það eflaust bæði þinglegt og drengilegt. Því að hv.þm. hefir ekki getað heyrt mig segja neitt þvílíkt, sem hann hafði eftir, í samninganefnd, sakir þess, að þar hefir hann aldrei verið, þegar jeg hefi verið í samninganefnd, en við höfum aðeins átt tal um þessi mál á heimili mínu. En hitt er vitanlegt, og þarf engan speking til að sjá, að meðan menn eru fátækir og næturvinna er betur borguð en dagvinna, hljóta margir menn að vilja heldur vinna hana, enda þótt heilsa þeirra kunni að spillast við það. Því fremur neyðast þeir til að gera það, sem oft er ekki aðra vinnu að fá. Það er hárrjett, að „Dagsbrún“ gæti gert samþykt um að vinna ekki næturvinnu. En þótt það lægi að ýmsu leyti nærri, þá álítur fjelagið ekki rjett að stofna til deilu um það atriði, sem að rjettu er löggjafaratriði. Því síður vill fjelagið gera þetta nú, sem alveg nýlega er til lykta leidd kaupdeila. Ef hv.þdm. óska eftir að fá áskriftalista frá verkamönnum, ættu ekki að verða vandræði að útvega þá, t. d. meðan málið væri í nefnd. Jeg efa ekki, að á fám dögum mætti fá mörg hundruð nöfn. Og þó að hægt sje að slá því fram, að þessir listar sjeu „pantaðir“, geri jeg ráð fyrir, að erfitt yrði að sanna, að nokkur hefði skrifað nauðugur undir. Jeg vildi benda hv. 2. þm. G.-K. (ÓTh) á, að það er í fullri óþökk kjósenda hans, sem hann berst á móti þessu frv. Hafnfirskir verkamenn hafa einmitt ótvírætt látið í ljós vilja sinn til þess, að slík lög verði sett, og eru þar alveg sammála reykvískum verkamönnum. Ástæðurnar, sem bornar eru fram gegn frv., eru nauðalítils virði. Það sjest best, að hægt er að komast hjá næturvinnu í aprílmánuði útgerðarinnar vegna, á því, að sumar vertíðir hafa útgerðarmenn alls enga næturvinnu látið vinna. Í sanminganefndum hafa þeir altaf haft góð orð um, að næturvinna yrði lítil á næstu vertíð, og engin vandkvæði talið á að láta hana hverfa, með örfáum undantekningum, ef kauplækkun kæmi á njóti. En þegar til kemur. láta þeir skipstjórana hafa alla sína hentisemi um það. Hefir það stundum komið fyrir, eftir að unnið hefir verið alla nóttina, að skipstjórar hafa verið í landi allan daginn og ekki lagt út fyr en undir kvöld. Loks vil jeg endurtaka þá ósk mína, að hv. deild hleypi frv. a. m. k. til 2. umr.

Jón Ólafsson Það er hægt að taka undir það með hv.flm. (HjV), að vel má hætta þessari vinnu, og þar með gera alla sljetta og jafna, þannig að enginn skari fram úr öðrum. Það er í fullu samræmi við eina af hans aðalhugsjónum, að gera alla jafna, hvort sem þeir hafa unnið til þess eða ekki. Kemur það fram í þessu, að vilja banna mönnum að bjarga sjer með heiðarlegri vinnu. Þetta er svona álíka eins og samþykt væri í veiðistöðvum úti um land, að enginn mætti róa, nema allir gerðu það, eða bændur samþyktu, að enginn mætti þurka hey á sunnudögum, nema allir ynnu að því í einu. Það væri jöfnuður, og þá þyrfti enginn að öfunda annan, en svona er farið að því að drepa niður sjálfsbjargarviðleitni manna. Þá vitnaði hv.flm. (HjV) í vökulögin svo nefndu, og sagði, að þau hefðu gert mikið gagn. Jeg var nú eiginlega aldrei á móti þeim, enda þótt jeg teldi þau óþörf. Þegar þau voru sett, var farið að tíðka fastan hvíldartíma á togurum; sjaldan var meira að gera en svo, að helmingur skipverja þyrfti að vera við vinnu, og gat hinn helmingurinn þá hvílst. En hvernig eru nú þessi lög framkvæmd? Ætli hv.flm. (HjV) viti það? Mjer er kunnugt um, að þau eru algerlega lögð á hilluna, þegar koma þarf miklum afla undan skemdum. Og það er gert með besta samkomulagi skipstjóra og skipverja. Þetta ber gleðilegt vitni um, að skynsemin fær að ráða meiru en æsingar „foringjanna“. En svo má lengi sverfa á þessu, að af verði eitthvað sögulegra heldur en þessir lagabálkar. Það getur endað með því, að allir vilji skjóta sjer undan að gera það, sem þeim ber að gera. Það er ekki rjett, að verkamenn vilji fá lögboðið, að þeir eigi að sofa frá kl. 10–6. Þvert á móti. Mjer ætti að vera eins kunnugt og hv.flm. (HjV) um vilja þeirra í þeim efnum, eftir að hafa látið vinna og unnið sjálfur við höfnina í 30 ár. En hv.flm. (HjV) hefir víst sjaldan sjest á hafnarbakkanum, nema í kaupdeilum og æsingum. Það er hægt að lögbjóða ómenskuna, og er það í fullu samræmi við margt, sem hv.flm. (HjV) hefir áður haldið fram. En jeg vona, að hv. deild sýni framsýni sína með því, að fella frv. strax.

Ólafur Thors Hv. flm. (HjV) var að reyna að gefa mönnum í skyn, að jeg hefði farið með einkamál inn í umræðurnar, þegar jeg hafði það eftir honum, að margir í „Dagsbrún“ óskuðu heldur eftir næturvinnu en dagvinnu. Þetta er rangt hjá honum. Auðvitað hafa fallið einhver orð um þetta á heimilum okkar beggja, en bæði hv.flm. (HjV) og aðrir hafa þráfaldlega sagt þetta opinberlega, bæði í samninganefndum og annarsstaðar. Jeg tek þetta aðeins fram til að bera af mjer þær sakir, að jeg hafi sýnt slíkan ódrengskap sem þann, að blanda leynilegum einkaviðræðum inn í umræður á þingi. Hv. flm. (HjV) hjelt, að hægt yrði að koma með samþyktir frá verkamannafjelögunum, um að þau væru móti næturvinnu. Mjer þykir nú takmörkuð sönnun í slíkum samþyktum, en þó þætti mjer nokkurs vert, ef hv.flm. (HjV) reyndi að fá slíkt samþykt á opinberum fundi og berðist þar eins og hetja fyrir sínu máli. En helst væri eitthvað hægt að sanna með því, ef hann kæmi með samþykt frá þeim mönnum, sem sjálfir vinna næturvinnu. Jeg hefi lofað að vera honum hjálplegur með að segja honum, hverjir það eru a. m. k. hjá „Kveldúlfi“. Hv. flm. (HjV) sagði, að jeg talaði í óþökk kjósenda minna, því að þeir væru alveg samþykkir Reykvíkingum um þetta efni. Jeg skal fúslega vera samþykkur síðara atriðinu, að þeir sjeu Reykvíkingum sammála. En hvað vilja Reykvíkingar? Þeir vilja einmitt hafa næturvinnu, og Hafnfirðingar vilja það áreiðanlega líka. Af þessu leiðir vitanlega það, að fyrra atriðið er rangt hjá hv.þm. (HjV), og að jeg er einmitt í besta samræmi við kjósendur mína, án þess að jeg láti vilja þeirra nokkur áhrif hafa á sannfæring mína í málinu. Þá sagði hv.flm. (HjV) eitt orð, sem jeg vil ekki, að sje ómótmælt. Var það áreiðanlega ekki sagt af því, að hv.þm. vissi ekki betur, eins og svo margt hjá honum, heldur var það mælt af illgirnislegum vanmætti. Hann sagði, að stundum, þegar unnið hafi verið við affermingu togara alla nóttina, lægju skipin aðgerðalaus í marga daga aðeins af því, að skipstjóri þyrfti að hafa sína hentisemi í landi. Þessi ummæli eru bæði ómakleg og svívirðileg um skipstjórana. Vil jeg harðlega mótmæla þeim og veit, að hv.þdm. trúa mjer betur í þessu efni en hv.flm. (HjV). Að endingu vil jeg benda á, að með þessu frv. er verið að reyna að þvinga tvo aðilja til samninga, sem báðum eru á móti skapi og báðum gera skaða. Margir vilja heldur vinna næturvinnu en dagvinnu, sakir hins háa kaupgjalds; þá á að svifta leyfi til vinnunnar. Útgerðin þarfnast þessarar vinnu. Hún biður um hana, af því að hennar er brýn þörf. Annars mundi hún ekki greiða fyrir hana tvöfalt kaupgjald. Þeim bændum, sem hjer eiga sæti, vil jeg benda á að athuga, hvað þeim þætti um, ef þingið vildi banna þeim að þurka hey á sunnudögum. Og þó er sá mikli munur á þessari vinnu og sunnudagsvinnu bænda, að útgerðarmenn greiða tvöfalt kaup fyrir næturvinnu, en bændur borga ekkert fyrir sunnudagavinnuna.

Svo!?

. Jeg skora á hv. deild að fella þetta frv. strax og láta það ekki fara til fleiri umræðna.

Flm. (Hjeðinn Valdimarsson) Jeg ætla aðeins að benda hv. deild á, hvílíkt orðbragð hæstv. forseti (BSv) hefir leyft hv. 2. þm. G.-K. (ÓTh). Hann hefir notað hjer orð eins og „svívirðileg ummæli“ og „illgirnislegur vanmáttur“, án þess að átalið væri! Tel jeg því sjálfsagt, að hæði jeg og aðrir fáum óátalið að nota hliðstæð orð, er við þurfum á að halda og við óskum þess. Sveitavinna er ósambærileg við fermingu og affermingu skipa í góðri höfn að næturlagi. Munu bændur ekki kannast við, að hey sje þurkað að næturlagi, nje reglulega unnið að slætti 20–30 tíma samfleytt. Þeim ummælum hv. 3. þm. Reykv. (JÓl), að togaravökulögin sjeu stöðugt brotin, vil jeg mótmæla sem algerlega ósönnum, og þau fáu skifti, sem það er gert, ætti að hegna fyrir, en ekki hælast um það. Ef það er eina vafamálið hjer, hvort verkamenn vilja framgang þessa máls, ætti ekkert að vera hægara en að rannsaka það, t. d. meðan málið væri fyrir allshn. En þetta er aðeins fyrirsláttur. Um vilja Hafnfirðinga í þessu máli ætti mjer að vera sæmilega kunnugt, því að í gærkveldi var jeg þar á fundi, og var samþykt áskorun um að leggja niður næturvinnu. Þess er ekki heldur von, að framkvæmdastjóri „Kveldúlfs“ viti meira um vilja verkamanna en formaður „Dagsbrúnar“. Ummæli mín um skipstjórana get jeg sannað.

Ólafur Thors Jeg hefi átalið með hörðu orðalagi svívirðingar hv.þm. (HjV) um hina duglegustu stjett þjóðar vorrar. Er auðsjeð, að hæstv. forseti (BSv) er því samþykkur, því að ella hefði hann hringt á mig. Jeg vil taka það fram, að af stöðum okkar, mín og hv.flm. (HjV), sannast lítið um, hvor okkar viti meira um vilja verkamanna. Þó er eins og mönnum finnist „Kveldúlfur“ koma ögn nær verkamönnum heldur en Tóbaksverslun Íslands, sem hv.flm. (HjV) er framkvæmdastjóri fyrir.