Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þorsteinn Þorsteinsson Ég hafði ætlað mér, nú um leið og breytingar voru gerðar á lögum um þingsköp, að koma fram með till. um sparnað við þinghaldið, m. a. hversu draga megi úr kostnaði við prentun Alþt. En þar sem þær breyt., sem hér um ræðir, eru aðeins nauðsynlegar bráðabirgðabreyt. á lögum þessum og væntanlega verða þingsköpin rækilega endurskoðuð á næsta þingi, þá hvarf ég frá að fara út í þau atriði nú í þetta skipti. En það, sem kom mér aðallega til þess að kveðja mér hljóðs í þessu máli, var það, að ég vil ítreka þá uppástungu hv.allshn.Ed., að þingflokkarnir skipi hver sinn mann, og vinni þeir að því ásamt skrifstofustjóra Alþingis að undirbúa frv. til þingskapa, sem yrði lagt fyrir næsta þing. Þingflokkarnir geta komið sér saman um þetta nú á þessu þingi og valið síðan mennina í sumar að kosningum afstöðnum. Hygg ég þá aðferð heppilega, því að mjög mundi það mál vefjast fyrir næsta þingi, ef ekkert frv. lægi fyrir eða enginn undirbúningur hafinn um málið áður þing kæmi saman. Vildi ég beina því til flokksstjórnanna, að þær sjái um framkvæmd þessarar till.

Frsm. (Bergur Jónsson) Allshn. hefir nú borið fram að nýju brtt., sem fer í sömu átt og sú till., er áður var fram borin af n., og þó allmikið breytt. En þar sem aðallega voru fettir fingur út í orðalag fyrri till., vænti ég þess, að hv. d. taki þessari betur en hinni, sem var drepin í hálfgerðu ógáti.

Frsm. (Ingvar Pálmason) [óyfirl.]: Við 1. umr. þessa máls hér í d. færði ég nokkrar ástæður fyrir framkomu þessa frv., og sé ekki ástæðu til þess að endurtaka þær nú. Það er nokkuð mikið um ábyrgðarheimildir fyrir þessu þingi, en þessi hefir sérstöðu á meðal þeirra. Í fyrsta lagi er upphæðin ekki mjög stór, ef miðað er við verkefni fyrirtækisins, sem gert er ráð fyrir, að stofnað verði fyrir þetta fé. Í öðru lagi starfar nú þegar á staðnum allmyndarleg verksmiðja, sem getur komið að notum að miklu leyti með þeirri breyt., sem gert hefir verið ráð fyrir. Ég vil benda á það atriði, að öll líkindi eru til þess, að ríkissjóði aukist talsvert tekjur af framleiðslu þessarar verksmiðju. Árið 1932 starfaði fóðurmjölsverksmiðja Norðfjarðar aðeins stuttan tíma. Það var fyrsta árið eftir að bærinn keypti hana, og vildu þá allir fara varlega í rekstrinum. Þó voru skattar þeir og tollar, sem greiddir voru af verksmiðjunni í ríkissjóð, um 3000 kr. Og þessir skattar og tollar eru algerlega fundið fé í ríkissjóði, því að þarna er um framleiðslu að ræða, sem annars hefði engin orðið. Sama skiptir um viðauka þann við verksmiðjuna, sem hér um ræðir. Það, sem vinnst af útflutningsvörum, er alveg viðbót við það, sem fyrir er í landinu. Ég vil ennfremur benda á það, að þarna, eins og víðar á Austfjörðum, er mikil þörf á því, að aðstaða sjávarútvegsins sé bætt, því að undanfarin ár hefir útgerðin gengið erfiðlega, og það sumstaðar svo, að allt virðist vera að fara í kaldakol. Og það er víst, að á einhvern hátt verður að hlaupa undir bagga með útveginum fyrir austan. Ég tel aðferð frv., þá, að styðja íbúana sjálfa til framkvæmda, hjálpa þeim með skynsamlegum lánum til að koma upp nýjum atvinnugreinum, þá heppilegustu. Ég geri fastlega ráð fyrir því, að allir hv. dm. hafi opin augun fyrir því, að hér er um nytjafyrirtæki að ræða, og þó er öllu stillt í hóf með fjárbeiðnir, og það betur en tekizt hefir annarsstaðar, er um hliðstæð fyrirtæki hefir verið að ræða. - F. h. n. vil ég geta þess, að fyrir henni lá uppdráttur að þessum byggingarviðauka, og áætlaður byggingarkostnaður, byggður á tilboðum hvað hús og vélar snertir. Og þegar stærstu liðirnir eru þannig byggðir á föstum tilboðum, er lítil hætta á því, að mikið fari fram úr því í framkvæmdinni. N. er sammála um að leggja til, að frv. verði samþ., en meiri hl. vildi láta þess getið, og n. var raunar öll sammála um það, að taka beri öllum fáanlegum tryggingum fyrir ábyrgðinni. Því er það, að í nál. er stefnt að því, að tekin verði trygging í verksmiðjunni allri, líka þeim hluta hennar, sem þegar er til, að svo miklu leyti sem því verður við komið vegna skuldbindinga, sem nú þegar hvíla á verksmiðjunni. Ég skal geta þess, að í verksmiðjunni, sem nú þegar er til, á fiskiveiðasjóður 1. veðrétt fyrir 30 þús. kr. láni. Aftur á móti á dr. Paul aðeins 2. veðrétt fyrir láni sínu. Ég geri ráð fyrir, að svo væri hægt að koma því fyrir, að ríkissjóður eða sú lánsstofnun, sem féð léti af hendi, fái viðbótartryggingu í verksmiðjunni sjálfri. - Ég læt þetta nægja og vona, að þessi hv. d. sýni málinu sama skilning og hv.Nd. og sjútvn. þessarar d. þegar hafa gert.

Pétur Magnússon Um það leyti sem mál þetta var afgr. frá Nd. kom til mín umsókn frá manni hér í Reykjavík, Harald Faaberg, skipamiðlara, fæddum í Noregi. Hann hefir dvalið hér í 10 ár, skilur vel íslenzku og talar hana sæmilega. Með umsókninni fylgdu vottorð frá lögreglustjóra og borgarstjóra, eins og til er skilið. Hann hefir rekið atvinnu hér allan tímann, er kvæntur íslenzkri konu og uppfyllir öll þau skilyrði, sem þarf til þess að mönnum sé veittur borgararéttur. Ég hefi ekki haft tíma til þess að bera brtt. undir hv. samnm. mína í allshn., en hygg, að þeir hafi ekkert við hana að athuga. Ég mun einnig bera fram brtt. þess efnis, að tillgr. verði orðuð um. Skrifstofustjóri Alþ. hefir bent mér á það, að betur færi á því í erlendum nöfnum að hafa ættarnafnið á undan, og raða svo nöfnum umsækjenda í stafrófsröð. Sem menn sjá, er þetta aðeins formsatriði.

Frsm. (Bernharð Stefánsson) Landbn. hefir athugað þetta mál og leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt. Eins og hv.þdm. vita, þá er þetta frv. flutt af tveim mönnum í Ed., sem báðir eiga sæti í stjórn Kreppulánasjóðsins og eru því þeim málum allra manna kunnugastir. Frv. fer fram á, að ráðstafanir verði gerðar til, að hægt sé að taka lausafjárveð gilt sem tryggingu fyrir láni úr sjóðnum. Nú er það kunnugt, að margir bændur eru svo settir, og sérstaklega þeir, sem helzt þurfa að fá lán úr sjóðnum, að þeir hafa enga tryggingu að setja aðra en lausafjárveð. Þess vegna er það mjög nauðsynlegt, að sjóðurinn geti tekið slík lán gild. Á þessu eru vandkvæði samkv. núgildandi 1. um veð, og er þessu frv. ætlað að bæta úr því. Ég sé svo ekki ástæðu til að skýra þetta mál nánar, en vona, að það fái að ganga hindrunarlaust í gegnum þingið.

Bernharð Stefánsson Ég vildi leyfa mér að spyrjast fyrir um það, hvað líður frv. til l. um virkjun Fljótaár, sem vísað hefir verið til meðferðar fjhn.

Halldór Stefánsson Þessu frv. var vísað til fjhn. 17. þessa mán., og á fundi í n. nokkru síðar, 23. þ. m., var málið tekið fyrir og sent til umsagnar rafmagnsráðunaut ríkisins, en umsögn hans í málinu hefir ekki borizt ennþá. Átti ég tal við ráðunautinn í gær um málið, og tjáði hann mér, að umsögnin mundi koma í dag. Hinsvegar hefir n. ekki séð sér fært að gera neinar till. í málinu fyrr en henni hefir borizt umsögn ráðunautsins.

Bernharð Stefánsson Það er gleðilegt, að svo virðist sem þess sé að vænta, að hv.fjhn.afgr. þetta mál bráðlega. Ég get annars ekki stillt mig um að benda á það, að hv.fjhn. virðist ekki alltaf leggja svo mikla áherzlu á að afla sér fagþekkingar á málum, áður en hún gerir till. í þeim. eins og í þessu tilfelli, því að n. brá ólíkt fljótar við um afgreiðslu annars samskonar máls, sem nú er í hann veginn að fá afgreiðslu þingsins.

Halldór Stefánsson Það virðist svo, sem hv. fyrirspyrjandi sé óánægður við fjhn. fyrir það, að hún skuli ekki nú þegar hafa skilað áliti um þetta mál hans. Ég held nú, að jafnvel þó að mál þetta væri ekki eins mikið vandamál og það í raun og veru er, þá sé ekki rétt að vera óanægður við n., þó að hún hafi ekki afgr. það ennþá, því að það þekkist tæplega hér á Alþingi, að nefndir afgreiði mái svo að segja strax og heim hefir til þeirra verið vísað. Hv. þm. var að vísa til máls í Ed., sem hann taldi svipað þessu, en hefði fengið þar mjög fljóta afgreiðslu. Um það mál er það að segja, að það er komið mjög langt í framkvæmd, en mál hv.þm. er ennþá aðeins í hugum manna, auk þess sem ágreiningur er um það milli nánustu aðilja, svo sem sýslunefndarinnar í Skagafjarðarsýslu og Siglufjarðarkaupstaðar. Er því ekki nema eðlilegt, að það þurfi meiri athugun en mál, sem þegar er komið til framkvæmda.

Bernharð Stefánsson Ég býst við, að ágreiningur sá, sem hv. form. fjhn. var að tala um, að væri milli sýslunefndar Skagafjarðarsýslu og Siglufjarðarkaupstaðar um mál þetta, verði því ekki til fyrirstöðu, því að hann mun þegar vera jafnaður. Vænti ég því, að nál. komi á morgun frá hv.n., og læt ég mér það lynda.

Flm. (Jónas Jónsson) Þessi þáltill. fer ekki fram á neina nýja fjárveitingu og átti því að duga um hana ein umr.Till. gengur út á það aðeins að skýra nokkurn skoðanamun, sem komið hefir fram milli vegamálastjóra annarsvegar, sem haft hefir með höndum yfirstjórn þessara landvarna, og bændanna í Fljótshlíðinni hinsvegar um það, hvernig skilja beri ákvæði í lögunum um þessar varnir frá þinginu 1932. Í umr. um næsta mál á undan í dag á dagskránni hefir hæstv.atvmrh. skýrt þetta mál frá sjónarmiði vegamálastjóra og haldið því fram, að þær varnir, sem framkvæmdar hafa verið þarna í Fljótshliðinni síðastl. sumar, heyri ekki undir aðalákvæði laganna, en þetta er rangt, því þar er beint tekið fram, að ákvæðin eigi við varnir gegn ágangi hverar frá Hlíðarenda og inn að Flótsdal og að á því svæði eigi ríkissjóður að greiða 7/8 hluta kostnaðarins. Þessum skilningi halda hlutaðeigandi bændur fram, en vegamálastjóri hefir aftur haldið því fram, að bændurnir eigi að greiða 1/4 kostnaðarins. Ég er ekki í neinum vafa um það, að vegamálastjóri hefir þarna öldungis rangt fyrir sér. Í öðru lagi er það, ef hans skilningur væri réttur, þá væru lögin þýðingarlaus, með því óhugsandi er, að hlutaðeigandi bændur geti lagt fram 1/4 alls kostnaðarins við þessi varnarmannvirki, og mundi það hví þýða það, að ekkert gæti orðið úr framkvæmdum. Þverá er svo gífurlegt vatnsfall og ásókn hennar á landið svo stórfelld, að það þýðir ekkert að ætlast til þess, að bændurnir geti kostað nauðsynlegar varnir að 1/4 hluta. Ég þykist nú ekki síður en vegamálastjóri vita, hvað meint er með lögunum um varnir gegn landbroti Þverár frá 1932. Ég var þá á Alþingi og einnig í þeirri stjórn, sem bar frv. fram, og það var þá á allra vitorði, að lögin áttu að ná til hverskonar varna, sem heppilegastar teldust gegn ágangi Þverár á sléttlendið í Fljótshlíðinni. Það þýðir ekki að ætla þessum fáu bændum, sem þarna eiga hlut að máli, að kosta varnirnar að svo miklu leyti sem vegamálastjóri vill vera láta, ekki sízt þegar útlit er fyrir, að Þverá ætli að sópa landinu burt svo að segja í einni svipan, því það þýði ekki annað en það, að áin fengi að fara sínu fram. Ég held því, ef það er meining stj. og vegamálastjóra að krefjast svona mikils framlags frá bændunum þvert ofan í yfirlýstan bókstaf laganna, þá sé ekki úr vegi, að Alþingi staðfesti vilja sinn í þessu efni með því að samþ. þessa þáltill. Það væri alveg eins hægt fyrir vegamálastjóra að halda því fram og standa fast á því, að hvítt væri svart og svart væri hvítt eins og að segja, að Alþingi hafi ætlazt til, að bændurnir borguðu 1/4 kostnaðarins í staðinn fyrir 1/8, eins og lögin mæla fyrir, og meira að segja, hæstv.atvmrh. hefir fallizt á þessa skoðun vegamálastjóra. Ég tel því alveg sérstaka nauðsyn á, að Alþingi láti hér vilja sinn glögglega í ljós, því það verður að teljast mjög óheppilegt, ef vegamálastjóri ætlar að fara að umhverfa glöggum lögum frá Alþingi, þegar til framkvæmdanna kemur.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Ég ætla að taka það fram viðvíkjandi þeirri vinnu, sem þegar hefir verið unnin þarna austur frá, að kostnaðinum hefir verið skipt með samkomulagi við hlutaðeigandi bændur, þannig að þeir hafa skuldbundið sig til að greiða 1/4 hluta og þegar greitt sinn hluta að mestu samkv. þeim samningi. Án þess að ég ætli að fara út í lagaskýringar eða kappræður um skilning laganna, þá var það álit vegamálastjóra, sem vann að smíði laganna, að smærri aðgerðir eins og þær, sem unnar voru síðastl. sumar, heyrðu ekki undir ákvæðin um 7/8 kostnaðar úr ríkissjóði, heldur gæti sá samningur, sem gerður var um þetta áður en verkið var hafið, fyllilega samrýmzt lögunum, sem sé að 3/4 kostnaðar greiddust úr ríkissjóði móti 1/4 frá bændunum eða sýslufélaginu. Það er álit margra, að ákvæðin um þátttöku ríkjssjóðs að 7/8 hlutum í kostnaði við varnir innan við Hlíðarenda séu miðuð við það, ef byggður yrði fullkominn varnargarður, sem breytti farvegi árinnar, annaðhvort út frá Streytu eða Háamúla, en að smærri varnir á þessu sama svæði heyrðu undir ákvæðin um 3/4 kostnaðar úr ríkissjóði og 1/4 frá bændum eða sýslu. Ef Alþingi fer nú að slá því föstu, að hverskonar aðgerðir á þessu svæði greiðist að 7/8 hlutum úr ríkissjóði, þá er það auðvitað á þess valdi og ábyrgð, en sem sagt, það liggja fyrir samningar um það, sem búið er að gera, og ég verð að segja, að þess var ekki vænzt, þegar ég gerði þá samninga, að seinna yrði gerð tilraun til að rifta samningum og heimtuð endurgreiðsla á því, sem þegar er greitt. Annars verð ég að telja þá skýringu á lögunum ekki liggja fjarri, að greiðsluákvæðin um 7/8 úr ríkissjóði eigi við hin dýrari og varanlegri mannvirki, en síður við minni varnarvirki eða bráðabirgðaaðgerðir. Ég tel mál þetta svo skylt því máli, sem rætt var næst á undan þessu og afgr. til fjvn., að ég vil telja heppilegt að fresta þessari umr. og láta till. fara til sömu n., því þó hér sé ekki um nýja fjárveitingu að ræða, þá hefir tillagan, ef samþ. verður, í för með sér ný og aukin útgjöld fyrir ríkissjóð.

Pétur Magnússon Ég tek eindregið undir það með hv. 4. landsk., að ákvæði laganna um samgöngubætur og fyrirhleðslur á vatnasvæði Þverar og Markarfljóts séu svo skýr, að ekki sé um það að villast, að stj. sé heimilt að greiða 7/8 kostnaðarins við umbætur innan Hlíðarenda úr ríkissjóði. Mér finnst það ekki vera veigamikil rök hjá hæstv.atvmrh. að bera því við, að gengið hafi verið út frá að varnirnar yrðu framkvæmdar á annan hátt. Það er mjög eðlilegt, að þeir, sem stjórna verkinu, geti komizt að raun um það, að önnur aðferð muni vera heppilegri heldur en sú, sem í upphafi var fyrirhuguð, en mér finnst það ekki skipta máli viðvíkjandi greiðslu á kostnaðinum, hvernig verkinu er hagað. Markmiðið er vitanlega hið sama eftir sem áður, að vernda landið fyrir frekari skemmdum, og það er aðalatriðið. Það er vitanlega enginn ágreiningur um það, að verkinu þarf að halda áfram. Hitt er vafalaust rétt hjá hv. 4. landsk., að 1/8 kostnaðarins er víst nægilega erfiður hlutur handa bændunum að greiða og ekki fært að ætla þeim meira. Ef nú á annað borð á að halda afram á þeirri braut, sem þegar er komið út á í þessu máli, þá er það alveg nauðsynlegt, að ríkissjóður standi við gefin loforð um framlag til varnarvirkjanna, og vil ég því eindregið mæla með því, að þáltill. verði samþ.

Flm. (Jónas Jónsson) Ég ætla að gefa þær upplýsingar frá undirbúningi þessa máls, að það er rétt hjá hæstv. ráðh., að vegamálastjóri og aðrir, sem fjölluðu um málið, þegar lögin voru samin, gerðu ráð fyrir því, að síðar mundi verða gerður stór garður fram af Háamúla, sem veitti Þverá alveg frá Fljótshlíðinni, en það mannvirki er afardýrt og liggur tæpast fyrir í næstu framtíð, en verður vonandi síðasti liðurinn í því verki, sem þegar er hafið, og ég tel næsta mikið vafamal, hvort hægt verður að gera ráð fyrir, að hlutaðeigandi bændur eða sýslan geti einu sinni greitt 1/8 af kostnaði við það verk. En það má ómögulega blanda því verki saman við það, sem lögin frá 1932 voru sett um. Í næstu framtíð er ekki um annað að ræða en að halda anni frá landinu, meðan ekki er hægt að raðast í að veita henni í nýjan farveg. Þegar lögin voru sett, var það ljóst, að þetta verk þoldi enga bið, og lögin voru sett með tilliti til skjótra aðgerða, en ekki aðeins vegna framtíðarstórvirkis. Það kom í ljós, þegar verið var að vinna verkið, að hentugast var að byggja marga smágarða, en vitanlega er það í sömu aðstöðu gagnvart ákvæðum laganna frá 1932. Hæstv. ráðh. hefði því getað tekið dýpra á árinni, er hann sagðist hafa talið sig hafa heimild til að greiða úr ríkissjóði 3/4 kostnaðarins, því honum bar skylda til að borga 7/8 kostnaðarins úr ríkissjóði. Hann var að tala um, að hann hefði samið við bændurna um að greiða 1/4 kostnaðarins. Það er nú tæplega, held ég, hægt að kalla það samninga. Það þýðir lítið að deila við dómarann. Bændunum var nauðugur einn kostur að ganga að því, sem upp var sett. Annarsvegar var ráðunautur ríkisstj. ósveigjanlegur, en hinumegin sækir hvera á landið. Hér voru alveg sérstakar kringumstæður og því ekki um venjulegt samkomulag að ræða. Annaðhvort var að láta ána brjóta niður þetta fagra og góða land eða þá að ganga að hinum hörðu og röngu kostum, enda þurftu bændur hart að sér að leggja með gjafa- og sjálfboðavinnu. Ég skal taka það fram, að það er ekki meining þessarar þáltill. að raska þeim samningum, sem gerðir hafa verið um það verk, sem þegar er unnið. Þess vegna þarf ekkert að tala um endurgreiðslu á því, sem bændurnir þegar hafa lagt fram, heldur er það tilgangurinn, að stj. hafi í þessari heimild tvímælalausa heimild fyrir því, hvernig eigi að skilja bókstaf þeirra laga, sem um er deilt, og geti látið eins og vind um eyru þjóta skilning annara manna, sem telja sig hafa undirbúið þessi lög, en langar til að brjóta þau. Vegna þess að þál. á ekki að verka aftur fyrir sig, heldur aðeins í framtíðinni, sé ég ekki ástæðu til þess, að hún fari til n., og því tel ég ekki heldur þurfi að fresta umr. þessari.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Mér skilst það á ræðu hv. 4. landsk., að hann ætlist ekki til, að till. verði lögð til grundvallar viðvíkjandi greiðslu á kostnaði við það verk, sem þegar er unnið, heldur eigi till. aðeins að ná til framtíðarinnar, og er þess þá að vænta, að stj., hver sem hún verður, líti svo á það mál. Viðvíkjandi því, sem hv. 2. þm. Rang. sagði, að stj. hefði ekki aðeins verið heimilt, heldur jafnvel skylt að greiða 7/8 kostnaðarins, þá verð ég að segja það, að ég get ekki talið mér skylt að láta framkvæma hvert það verk, sem einhver ákvæði eru sett um í lögum, ef ekki er fyrir hendi nein fjárveiting til þess. Það eru mörg lög afgr. frá þinginu nú á tímum, sem fela í sér útgjöld fyrir ríkissjóð, án þess að veittur sé einn eyrir til þess í fjárlögum, og svo er um þessi lög. Veit ég ekki, hvar það mundi lenda með fjárhagsafkomu ríkissjóðsins, ef líta ætti á öll slík lagaákvæði sem beinar fyrirskipanir, án tillits til þess, hvort nokkur eyrir er veittur í fjárlögum, eða yfir höfuð er til eða ekki í slíkar greiðslur. Ég er ekki í vafa um það, að hver stj., sem með völd færi á þessum tímum, yrði að líta á slík lagafyrirmæli aðeins sem heimildir, meðan ekki er ætlað fé til framkvæmdanna í fjárlögum. Úr því hv.flm. hefir lýst því yfir, að þáltill. eigi ekki að ná til þess, sem liðið er, þarf ég ekki fleira að segja, því ég geri ekki ráð fyrir, að ég hafi svo mikil afskipti af þessum málum í framtíðinni.

Forseti (EÁrna): Mér hefir skilizt á hæstv.atvmrh., að hann leggja til, að þessar umr. verði frestað og þáltill. vísað til hv.fjvn. 

Jón Jónsson Hv. 1. flm. þessa mals helt fram í ræðu sinni aðan, að mín rök fyrir því, að atkvæðagreiðslan sýndi ekki öruggt um vilja þjóðarinnar, væru mjög veik. Það er vitanlega ekki hægt að sanna neitt til fullnustu í þessu efni, en mér skilst þó, að allmikil rök liggi fyrir því, að atkvgr. sýni ekki alveg öruggt, hvar meiri hl. þjóðarinnar sé í þessu máli, af því að ekki kusu nema tæp 50% af þeim, sem atkvæðisrétt höfðu. Svo finnst mér benda margt í þá átt, að þeir hafi meira kapp lagt á að sækja kjörfund, sem vildu koma á þessari breytingu, heldur en hinir. Og í annan stað, eins og hv. 2. þm. S.M. tók fram, var þetta á mjög óheppilegum tíma einmitt fyrir þann hluta þjóðarinnar, sem búast mátti við, að fremur yrði banninu fylgjandi. En þrátt fyrir það, þó ég telji, að atkvgr. skeri ekki glöggt úr um þetta, þá sker hún úr um það, að svo mikill hluti þjóðarinnar er á móti banninu, að það verður vitanlega erfitt að halda því uppi til langframa gegn svo miklum hluta þjóðarinnar, og geri ég því ráð fyrir, að ekki verði hjá því komizt á einhvern hátt að afnema það. Ég hefi heldur ekkert sagt um það fyrir mitt leyti, hvort ég mundi alveg skilyrðislaust neita að beygja mig fyrir þeim vilja, en hitt hefi ég sagt, að nauðsynlegt skilyrði fyrir því, að ég geti gert það, er, að um leið og bannið er afnumið væru gerðar þær ráðstafanir, sem frekast er unnt til þess að tryggja, að afnam bannlaganna yrði að sem minnstu tjóni. Hv. flm. vék að því, að það sé að sönnu í þessu frv. gefin heimild dómsmrh. til þess að setja frekari skorður við misnotkun víns, ef þurfa þykir. En það er engin trygging sett með þessu. Það er allt lagt í vald dómsmrh., og ég tel það ekki forsvaranlegt að sleppa málinu á þann hatt, því að auk þessa er dómsmrh. engin bending gefin í þá átt, að hann eigi að nota þessa heimild. Þá tel ég sjálfsagt, að um leið og bannið er afnumið sé synd einhver frekari trygging fyrir aukinni starfsemi til þess af efla bindindið í landinu. En geri maður ráð fyrir, að þessir hv.flm. hefjist nú handa til næsta þings og syni, að þeim sé alvara með því að efla bindindisáhuga í landinu, og ef þá er komið í ljós, að miklu meiri áhugi sé fyrir hendi og löggjafarvaldið um leið tryggi betur en nú að því verði framfylgt, sem ákveðið er, horfir málið öðruvísi við. Þess vegna finnst mér nauðsyn bera til, að málinu verði frestað þangað til sá undirbúningur er fyrir hendi. Ég geri ráð fyrir, að það verði mjög fljótt, ef nokkuð má marka allt þetta tal þeirra manna, sem vilja afnema aðflutningsbannið, að þeir eftir sem áður eða kannske frekar hafi áhuga fyrir að stuðla að bindindi í landinu. Hv. 1. landsk. talaði hér áðan og minntist á, að það væri mikill galli á áfengislögunum, að refsingar fyrir ýms smærri afbrot væru of strangar. Ég get að sumu leyti tekið undir það, að þær séu í ýmsum tilfellum of strangar, en á því er engin bót ráðin, þó að þetta frv. verði samþ. Og hv. 1. landsk. var að tala um, að það mætti ekki láta þá hættu vofa yfir heimilum þessa lands, að þau væru kannske alveg lögð í rústir með of ströngum dómi á heimilisföðurinn fyrir smávægilegt afbrot. Það má vel vera, en heimilin eru ekkert betur komin fyrir því, þó að í viðbót við þá hættu bætist svo, að hætta sé á, að mörg heimili eyðileggist fyrir ofdrykkju heimilisföðurins, sem stuðlað er þó að með þessu lagafrv., sem hér er til meðferðar. Ég hygg því, að hið eina rétta, sem hæstv.þd. getur gert í þessu máli, sé að fella þetta frv., en hitt gæti komið til mála, að samþ. einhverja þáltill., sem fæli stj. að undirbúa endurskoðun áfengislöggjafarinnar og afnám bannsins. Ég býst við, að ég gæti verið með þáltill., sem færi í þá átt.

Jónas Jónsson Ég vildi biðja um nokkrar upplýsingar viðvíkjandi þessari till. Ég er sammála hv.flm. um það, að hér sé þörf fyrir fávitahæli, en ég er ekki viss um, að sú leið, sem hér á að fara, sé sú heppilegasta. Mér skilst á þessari till., að búið sé að byggja steinhús á Sólheimum fyrir fávita og að það sé skammt frá barnahælinu, sem hefir verið talað um hér á þinginu áður og styrkt af ríkisfé. En það sest ekki á þessari till., hvort landlæknir eða heilbrigðisstjórn hafa verið höfð í ráðum við byggingu þessa nýja húss, og heldur ekki, hvernig hugsað er, að þetta verði í framtíðinni, hvort það er meiningin að breyta þessu fávitahæli í barnahæli seinna, þegar landið væntanlega byggir yfir þessa menn. Það er aldrei nema satt, að það er mikil þörf á því fyrir heimilin að losna við þetta fólk sem allra fyrst. Þessir aumingjar eru miklu fleiri en hægt er að koma fyrir á þessum stað, og því er þetta í raun og veru aðeins lítil byrjun og ekki víst, hvort það er rétt byrjun. Ég vildi þess vegna fá nákvæmari upplýsingar um, hvernig þetta Sólheimafyrirtæki er hugsað, hvort þar á að vera bæði barnahæli og fávitahæli, eða hvort þar á eingöngu að vera barnahæli í framtíðinni, og að þetta eigi þá aðeins að vera bráðabirgðaráðstöfun. Ég verð að segja það, að mér finnst gert ráð fyrir nokkuð miklum kostnaði við þessa vesalinga, og getur vel verið, að það komi til af því, að dýr lán hafi verið tekin til byggingarinnar. Ég álít, að úr því verið er að tala um, að landið borgi stórfé þangað, þá sé eðlilegt að fá upplýsingar um, hverjir eiga með þetta fé og fyrirtæki að gera. Annars verð ég að segja það, að mér virðist þetta líkast því, þegar Elliheimilið var byggt. Þessi vandaða bygging, sem átti að gera svo mikið og gott gagn, en hefir því miður ekki gert það, vegna þess að hað er of dýrt að vera þar, nema fyrir efnað fólk. Slíkt hæli var vitanlega fjarstæða að reisa hér í Reykjavík, þar sem reksturinn er mjög dýr. Ég hygg því, að töluvert réttara væri, að landið byggði sjálft, heldur fyrr en síðar, fávitahæli, þar sem bezt skilyrði eru til að starfrækja slíka stofnun, en það er á Reykjum í Ölfusi. Ég álít miklu meira vit í því heldur en að fara að borga einkafyrirtæki óeðlilega háa meðgjöf með því fólki, sem þar er ætlað að dvelja. Það getur vel verið, að hv.flm. geti gefið þær upplýsingar í þessu máli, sem geri hað aðgengilegra.

Jónas Jónsson Mér skildist á ræðu hv.flm., að fyrir forstöðukonunni á Sólheimum vaki að hafa á sama stað fávitahæli og barnahæli. Ég tek undir það með hv.flm., að mér finnst undarlegt að ætla að hafa þau hvort hjá öðru, og ég sannfærðist ekki af þeim rökum, sem færð voru fyrir því, að það gæti gengið vel. Það er nokkuð líkt með þetta mál eins og þegar hressingarhælið í Kópavogi var reist, sem einstakir menn söfnuðu fé til og lögðu mikið á sig til að koma upp. Þegar búið var að reisa það og farið að starfrækja, þá lenti allur kostnaðurinn á ríkissjóði, og þá kom jafnframt í ljós, að hressingarhælið var að mörgu leyti byggt með of lítilli fyrirhyggju og að ýmislegt var þar vanhugsað. Húsið var þannig útbúið, að það var mjög óhaganlegt fyrir sjúklingana, og ekkert hafði verið hugsað fyrir vinnustofu fyrir þá. Í stuttu máli, húsið var óhentugt, af því að það var reist af fyrirhyggjuleysi af einstökum mönnum, og svo verður ríkissjóður að bera kostnaðinn ar eftir ár. En ríkisstj. hefði aldrei byggt hæli þarna, ef hún hefði ráðið. Ég veit ekki nema það geti farið eins með fávitahælið á Sólheimum, að þó að það sé byrjað sem einkafyrirtæki, þá lendi það á ríkissjóði. Ég er á móti því, að stofnuð séu svona fyrirtæki án eftirlits og framsýni um það, hvað landinu hentar bezt, og svo sé komið til ríkissjóðs og hann beðinn um meðgjöf með þeim, sem þar eiga að dvelja. Ég hygg, að það sé ekki rétt hjá hv.flm. að ætla að vísa þessu máli til fjhn., þar sem hér er um nýja fjárv. að ræða, en ekki endurveitingu, eins og var um till., sem ég fór fram á, að vísað yrði til fjhn. Ég álít, að till. eigi heima í fjvn., ef hað er á annað borð rétt að styrkja þetta nú á þessu þingi, en láta það ekki bíða reglulegs fjárlagaþings, og sjá um leið, hvort þetta fyrirtæki, sem er byrjað sem einkafyrirtæki, getur ekki starfað áfram sem einkafyrirtæki.

Flm. (Ingvar Pálmason) [óyfirl.]: Eitt af því, sem mjög grípur inn í afkomumöguleika þeirra manna, sem stunda útgerð í smærri stíl, er landhelgisgæzlan. Það er nú svo ástatt, að meiri hluti sjómannanna hér á landi sækir sjóinn á smábátum, árabátum og svo nefndum trillum; svo er þetta a. m. k. á Austfjörðum og að ég held einnig á Vestfjörðum. Það liggur því í augum uppi, að ef misbrestir koma á landhelgisgæzluna, þá hljóta afleiðingarnar aðallega að koma niður á smábataútgerðinni, sem aðallega notar grunnmiðin. Er því ekki nema eðlilegt, að þá þyki þeim, sem gengið sé á hag sinn. Landhelgisgæzlan er svo þýðingarmikil fyrir bátaútgerðina, að það má vissulega líkja henni við varnir þær, sem á landi eru notaðar gegn því, að stórgripastóð gangi óhindrað um tún manna og engjar. Varnir þessar eru nú víðast hvar orðnar harla fullkomnar á landi og tryggja mjög lífsbjargarmöguleikana þar. Nú orðið mundi það talið óviðunandi, ef slíkar varnir fellu niður og skepnurnar gengju hindrunarlaust um slægjulöndin, en það er alveg hliðstætt því, er stórskip koma í hópum og skafa grunnmið smábátanna. Eins og kunnugt er, er á sjónum haldið uppi vörnum gegn stórskipunum með allálitlegum skipastól, auk smærri fleytna, sem einnig hafa verið notaðar til uppbótar, en ég skal láta ósagt um, hvernig reynzt hafa; má vera, að þær séu heppilegar. En hvað sem þeim líður, þá er það víst, að meðfram öllu Austurlandi og austurhluta Norðurlands hafa miklir misbrestir verið á landhelgisgæzlunni á síðastl. sumri. Það er almæli meðal sjómanna á Austurlandi, að aflamöguleikar smábáta þar hafi algerlega verið eyðilagðir síðari hluta ágústmánaðar í sumar vegna slælegrar landhelgisgæzlu. Ég veit, að oft hafa fyrr heyrzt kvartanir um ónóga landhelgisgæzlu, og oft hefir þá verið sagt, að slíkar kvartanir hefðu við lítil rök að styðjast. En að því er snertir ágengni togara á grunnmiðin á Austfjörðum á síðastl. sumri, þá eru svo glöggar sannanir fyrir því, hve gífurlega hún hefir aukizt, að því verður ekki móti mælt, að gæzlan hefir þar af einhverjum ástæðum mistekizt hrapallega. Til sönnunar þessu skal ég nefna nokkur dæmi, sem ekki verða hrakin: 1. júlí síðastl. hitti vélskipið Drífa togara að veiðum út af Sandvík. Þetta var tilkynnt lögreglustjóranum á Norðfirði, sem kallaði fyrir rétt bæði skipverja og farpega á Drífu og fékk það staðfest, að togarinn hefði verið að veiðum í landhelgi. Ég hygg, að dómsmrn. hafi verið send aðvörun um málið. - Þá var það í september, að vélbáturinn Fylkir frá Norðfirði hitti togara í landhelgi úti fyrir Dalvík. Togarinn var að veiðum og hafði breitt fyrir nafn og númer og dimmt var af nótt. Það sannaðist við próf í málinu, að togarinn hafði verið í landhelgi. Þá hefir verið prentuð opinberlega umsögn frá ábúendunum í Sandvík um aðferðir og yfirgang togaranna þar í víkinni, og þeir hafa boðizt til að standa við þau orð, ef þess yrði krafizt. Ég þarf ekki að endurtaka það vottorð, en vil aðeins benda á það, að það er staðhæft, að nótt eftir nótt hafi fleiri togarar verið að toga í landhelgi, og það einmitt á þeim tíma, sem búizt var við, að varðskipið væri fyrir Austurlandi. Ennfremur vil ég benda á skýrslu, sem fulltrúi Fiskifélags Íslands á Austfjörðum hefir gefið Fiskifélaginu og prentuð er í Ægi. Ég geri ráð fyrir, að margir hv.þm. hafi seð þessa skýrslu. Ég skal geta þess, að þessi maður er mjög glöggur og gætinn og ekki kunnur að því að fara með annað en það, sem hann getur fyllilega staðið við. Auk þess tel ég rétt að taka það fram til áréttingar, vegna misskilnings á þessari skýrslu, að þessi maður er alkunnur stuðningsmaður Sjálfstfl., og getur því ekki verið hér um pólitíska áras að ræða. Þá vil ég enn taka það fram, að á síðastl. hausti hefir það komið fyrir, sem ég veit ekki til, að hægt hafi verið að staðfesta nokkurntíma áður viðvíkjandi yfirgangi togaranna, að þeir hafa leyft sér að toga um hábjartan daginn úti og inni á firðinum, frá legu og út til hafs. Þetta er gengið svo langt, að það má segja, að það sé þjóðarhneisa, ef ekkert er að gert. Þessu til sönnunar skal ég geta þess, að sunnudaginn 17. sept. nú í haust var ég ásamt fleirum staddur á bátabryggjunni á Norðfirði. Togari lá á legunni. Þeir koma venjulega inn, þegar þeir koma af hafi og lagfæra veiðarfæri sín inni á höfn. Hvort þessi togari var í þeim erindum eða hefir komið með rifna botnvörpu veit ég ekki, en hann kom inn um nóttina og lá á höfninni fyrri part dagsins. Rétt fyrir hádegi léttir hann og fer út fjörðinn. Þegar hann kemur í stefnu á Barðsnes, þá snýr hann út fjörðinn og kastar botnvörpunni stjórnborðsmegin. Ég horfði á þetta með 3 mönnum, sem ég veit, að eru fúsir til þess að staðfesta þetta. Ennfremur get ég sagt frá atviki, sem gerðist í haust. Vélbátur frá Norðfirði var að koma af sjó. Þegar hann kemur fyrir Horn, sér hann, að togari er að halda inn fjörðinn. Það var orðið skuggsýnt og togarinn því upplýstur, þegar stefnur þeirra skárust, er mótorbáturinn rétt fyrir aftan togarann. Þó það sé orðið skuggsýnt, tekur maður, sem er uppi á mótorbátnum, eftir því, að togarinn er með vörpuna aftan í. Vélbáturinn ætlar þá að sigla upp að togaranum, en þegar hann verður þess var, herðir hann á ferðinni. Það dró því sundur með þeim og togarinn varð fljótari inn á leguna en vélbáturinn. En inni á legunni voru fleiri togarar fyrir, svo vélbáturinn var ekki viss um, þegar hann kom inn, hvaða togari þetta hafði verið, og gat því ekki tekið nafnið á honum. En formaðurinn, sem var við stjórn á vélbátnum, er fús til að staðfesta, að togarinn var með vörpuna aftan í, þegar hann hélt inn fjörðinn. Það hafa gengið sögur um þetta fyrr í sumar. Íbúarnir á Barðsnesi hafa oft sagt, að þeir hefðu grun um, að togararnir köstuðu vörpunni og toguðu, þegar þeir færu út fjörðinn og sneru við. Bæði þessi tilfelli, sem ég hefi nú nefnt, hafa verið framin undir þeim kringumstæðum, að ekki hefir verið hægt að staðfesta þau. En ég veit, að það muni vera hægt að fá staðfestingu formannsins á vélbátnum, sem sá togarann toga inn fjörðinn. Þá vil ég enn benda á atriði, sem ég tel hafa nokkra þýðingu í þessu máli, þó það sé nokkuð veikara en þau dæmi, sem ég hefi nefnt hér. Einhvern daginn snemma í september var það, að Sandvíkingar álitu, að togari væri að toga í vikinni, en veittu honum ekki frekari eftirtekt en venjulega. Þó sáu þeir eftir nokkurn tíma, að togarinn var lagztur suður undir Gerpi, eða a. m. k. lá þar hreyfingarlaus, og þeir gátu ekki annað formerkt en að hann væri að toga. En rétt á eftir kemur Ægir að togaranum og stanzar við hjá honum langan tíma, en fer síðan norður fyrir Horn og hverfur úr augsýn. En þegar Ægir er horfinn, léttir togarinn og hverfur. Nú hefir mér verið sagt af sjómanni fyrir austan, sem segist hafa haft tal af einum stýrimanni á Ægi, að þetta sé rétt að því leyti, að Ægir hafi hitt togarann undir Gerpi, en hann hafi legið þar við vír og ekkert hafi verið við hann að athuga og þess vegna hafi varðskipið ekkert skipt sér af honum meir. Nú staðhæfa Sandvíkingar, að ef togarinn hafi legið þarna, þá hafi hann ekki legið við annað en vörpu. Ég skal ekki segja, hvað mikið má á þessu byggja. En mér þótti rétt að hreyfa þessu, af því að þetta mál liggur þannig við, að það má ganga úr skugga um, hvort nokkuð er til í þessu, því það hlýtur að sjást í bókum varðskipsins, hvort það hefir hitt togarann. - Þetta er eftirtektarvert, ef það er rétt, að varðskipið hafi hitt togarann. Þá eru miklar líkur til þess, að Sandvíkingar hafi rétt fyrir sér, að togarinn hafi verið að toga, en orðið var við varðskipið og lagzt við vír. Ég ætla ekki að gera mikið úr þessu atriði, þess þarf ekki með. En ef það bætist ofan á annað, sem þegar er hægt að staðfesta, þá vil ég segja, að landhelgisgæzlan sé farin að verða slæm, ef ekki er betra eftirlit á sjálfu varðskipinu en það, að togarar þurfi ekki annað en að bregða vírum fram á stefni togarans á meðan varðskipið fer hjá. Ég skal ekki gera mikið úr þessu fyrr en Ægir hefir staðfest, að varðskipið hafi hitt togarann, en þá geri ég mikið úr því. Ég held, að ég hafi þá með nokkrum rökum sýnt fram á, að það er ekki ofmælt, sem sagt er í grg. fyrir till., að ágangur togara í landhelgi við Austfirði hafi aukizt svo mjög á síðasta missiri, að ekki sé við það unandi. Í sumar höfðu trillubátar frá Norðfirði sæmilegan reytingsfisk í Sandvík og fyrir sunnan Horn allan júlí og fram í ágústmánuð, en eftir að kom fram í miðjan ágúst og togararnir toguðu þarna 10–11 á hverri nóttu, þá tók fyrir allan afla. frá Norðfirði gengu 40 árabátar og trillubátar í sumar. Það er því skiljanlegt, að þessum mönnum sárni, þegar brauðið er svo að segja tekið frá munni þeirra. Ég vildi því vænta þess, að d. taki vel í þessa þáltill. og samþ. hana og að ríkisstj., hver sem hún verður, láti ekki undir höfuð leggjast að bæta úr landhelgisgæzlunni á þessu svæði, a. m. k. á tímabilinu frá ágústmánuði til jóla. Ég ætla ekki að fara frekar út í landhelgismálin að þessu sinni. Ég ber þetta mál fram sem nauðsynjamál án ýfinga. Þó að ég sjálfur telji, að misráðnar hafi verið ýmsar raðstafanir, sem gerðar hafa verið á landhelgisgæzlunni. Ég ætla að meta það meira að reyna að fá viðurkennt, að landhelgisgæzlan hafi verið ófullnægjandi og úr því þurfi að bæta. Ég skal geta þess, að dómsmálaráðuneytið gerði ráðstafanir til þess að leigja bát til landhelgisgæzlu á Austfjörðum í haust. Án þess að ég vilji leggja dóm á það, hvort það er rétt aðferð eða ekki, þá skal ég viðurkenna, að þetta var þó viðleitni til þess að bæta úr því, sem þarna fór aflaga, en stærsti gallinn á því var, að þetta kom of seint, en ég geri ráð fyrir að það hafi stafað af ókunnugleika frekar en af trassaskap. Þó að ég hafi aðeins dregið fram dæmi á þessu litla svæði, þá vil ég geta þess, að - að svo miklu leyti sem mér er kunnugt - þá er ástandið mjög líkt um allt Norðausturland. En ég tók dæmi af þessu svæði af því, að mér var það kunnugast. Ég ætla að láta lokið hér máli mínu í ætta sinn og heyra, hverjar undirtektir till. fær hjá hæstv.dómsmrh. og hv. d.

Flm. (Jónas Jónsson) Eins og hv.þdm. er kunnugt, hefir landið á undanförnum árum veitt talsvert fé til þess að framkvæma mælingar og kortleggja vatnasvæði Þverár og Markarfljóts. Mun vera búið að leggja fram um 27 þús. kr., en er talið, að vanti um 2500 kr. til þess að sá maður, sem verk þetta hefir haft með höndum, geti lokið við teikningar sínar og áætlanir, svo á þeim megi byggja til frambúðar. Nú er það ósk þeirra Rangæinga, sem eiga að búa við ágang þessara vatna, að Alþingi heimili nú þessa litlu upphæð, svo hægt sé að ljúka við þennan óhjákvæmilega undirbúning frekari aðgerða þarna. Að því lýtur fyrri liður þessarar þáltill. En þá er annar liðurinn undir staflið B. Hann lýtur að því að hjálpa til að verja Inn-Fljótshlíðina fyrir hinum mikla yfirvofandi ágangi Þverár. Í lagabálki þeim, sem samþ. var 1932 um fyrirhleðslur og samgöngubætur á vatnasvæði Þverár og Markarfljóts, var gert ráð fyrir, að ríkið hjálpaði til að verja þessar jarðir frá Hlíðarenda og inn í gegn með mörgum en smáum grjótgörðum. Er talið, að það mundi mega gera nokkuð mikið af þessum görðum, ef ríkið legði fram allt að 9 þús. kr. og bætt þar við þeim litla hluta, sem sýslubúum hér að leggja á móti. Eins og tekið er fram í grg.till., hefir ríkisstj. lagt fram nokkurt fé á undanförnum tveimur sumrum til þessara garða, og hefir þannig tekizt að vernda þá jörðina, sem neðst er af þeim, sem í hættu eru staddar, Hlíðarendakot. þessi garðagerð hefir sýnt þann árangur, að menn hafa trú á, að með þessari aðferð megi verja allar þær fögru jarðir, sem þarna eru í hættu. En samhliða því, að neðsta jörðin komst úr hættu að svo stöddu, hefir áin lagzt meira að innri jörðunum, Fljótsdal og Barkarstöðum og jörðunum þar neðan við. M. a. liggur hún nú fast upp að klettunum við Háamúla, og eru tvær innstu jarðirnar þannig afskornar öllum samgöngum, nema klifrað sé yfir fjallið eða riðin Þverá, sem oft er ófær. Þegar áin er komin framhjá Háamúla, skellur hún á hinu fagra sléttlendi, sem nær frá Múlanum niður að Hlíðarendakoti. Er sérstaklega Múlakotsland í mikilli hættu, ef ekki er þegar aðgert. Till. miðar að því að ýta undir, að á komandi sumri verði haldið afram eins og undanfarandi sumur að byggja Þessa smágarða, sem fyrst og fremst yrðu gerðir til að vernda land Múlakots og síðan jarðanna þar inn eftir, eftir því sem fé yrði til. Það má segja, að óviðeigandi sé að koma með slíka fjárbeiðni fyrir þetta þing. En Þverá bíður ekki næsta reglulegs Alþ.; hún er að brjóta niður undirlendið, og 1. frá 1932 ætlast til, að því sé bjargað, ef hægt er, á þann hátt sem byrjað er á. Það gæti munað mjög miklu fyrir þetta mál, hvort haldið er áfram eins og þessi till. gerir ráð fyrir, eða látið reka á reiðanum um þessar varnir. Ég hygg, að ef þessari till. verður vel tekið, þá ætti hún að koma til hv.fjvn., og legg ég til, að henni verði þangað vísað. Óska ég, að hvort sem hv.n. vill sinna þessu máli eða ekki, þá afgr. hún það fljótt, því annars eru litlar líkur til, að því verði lokið á þessu þingi.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Út af fyrri lið till. vil ég taka það fram, að í fjárl. fyrir árið 1934, 16. gr. 54, eru veittar 2000 kr. til þess að ljúka mælingum í Landeyjum, og við undirbúning fjárl. gaf Búnaðarfélag Íslands upplýsingar um, að þessar 2000 kr. mundu nægja. Síðan þessi till. kom fram hefi ég óskað eftir skýrslu um það frá Búnaðarfél., hvað þessu starfi liði, því ég vildi vita vissu mína um, hvort óhjákvæmilegt væri að meira en tvöfalda upphæðina, sem til þess er ætluð. En ég hefi enga skýrslu fengið enn frá Búnaðarfél. um þetta efni. Ég vil aðeins skjóta því til hv.n., að hún afgr. ekki till. sínar í þessu máli fyrr en hún hefir fengið fullar upplýsingar frá þeim aðila, sem umsjón hefir með þessu verki, en það er Búnaðarfélagið. Viðvíkjandi B-lið till. get ég tekið bað fram, að arin 1932 og 1933 hefir verið varið til varna skemmdum af hvera samtals 10900 kr. Þar af hefir ríkissjóður sumpart greitt og sumpart lofað að greiða rúmar 8000 kr. Ég get tekið það fram, að þótt þessi tilraun hafi nú verið gerð, þá er engin fullnaðarreynsla fengin um það, hvort hún kemur að liði. Vörnunum hefir verið þannig hagað, að gerðir hafa verið um 50 þvergarðar út frá bökkum Þverár, frá Hlíðarendakoti og skammt inn fyrir Múlakot, til varnar landbroti á því svæði. Þessir garðar eru gerðir til þess að kasta straumbunganum frá bökkunum, þar sem mest er hættan. Eru þeir flestir stuttir, sumir ekki nema fimm metrar og allir innan við 20 metra nema einn, sem er um 100 metrar á lengd. Í fyrra fékkst því miður ekki hin ákjósanlegasta reynsla um þessa garða. Áin vildi grafa sig á bak við garðana og landbrotið hélt áfram. Nú hefir þegar verið byrjað að draga grjót að til þess að dyngja niður með bökkunum, ef vatnið grefur sig bak við garðana. Fæst ekki fyrr en í vetur reynsla um, hvort það dugir fyllilega. Menn geta gert sér vonir um, að þetta komi að haldi, en full reynsla er enn ekki fengin, og þess vegna finnst mér fyrir mitt leyti varhugavert að ákveða nokkuð um, hvort þessum framkvæmdum verður haldið áfram í sama stíl, fyrr en reynslan er fengin eftir veturinn. Ef reynslan bendir í þá átt, að þetta komi að notum, þá er auðvitað æskilegt, að framkvæmdunum sé haldið áfram. Þó skal ég taka það fram, að ekki mun þess vera kostur að verja allar landbrotajarðirnar í Fljótshlíð með þessum aðgerðum. A. m. k. verður samkv. rannsóknum vegamálastjóra örðugt að vernda tvær jarðir, sem hv.flm. nefndi, Fljótsdal og Barkarstaði, á þennan hátt. Nokkrar fleiri jarðir heldur en þegar er búið að hlaða framundan mun þó að öllum líkindum mega verja. Eins og menn vita, er hvorki í þessa árs né fyrra árs fjárl. nein fjárveiting til þessara fyrirhleðslna. En þar sem þörfin var mjög aðkallandi og leiðinlegt að sjá góð lönd brotin niður án þess nokkuð sé að gert, þá þótti mér rétt að veita nokkurn styrk; þó ekki eins mikinn eins og 1. um samgöngubætur og fyrirhleðslur á vatnasvæði Þverár og Markarfljóts gera ráð fyrir. í 2. gr. er sagt, að varnir fyrir innan Hlíðarenda í Fljótshlíð fyrir ágangi Þverár skuli ríkissjóður kosta að 7/8 hlutum, en sýslufélag Rangarvallasýslu að 1/8 hluta. En þar mun, eftir upplýsingum, sem ég hefi fengið hjá vegamálastjóra - en hann var allmikið við þessa löggjöf riðinn - hafa verið átt við rækilegan og mikinn varnargarð, sem hlaðinn væri alveg fyrir farveg Þverár, annaðhvort fram af Háamúla eða svonefndum Streytum. Hvað snertir bráðabirgiðavarnir og aðrar slíkar framkvæmdir hygg ég því, að verði að halda sér við þau ákvæði laganna, þar sem segir, að varnir annarsstaðar og flóðgáttir kosti sömu aðilar að 3/4 og 1/4 hluta. Ég sá mér því ekki fært, þar sem engin fjárveiting var fyrir hendi, að verja úr ríkissjóði til að styrkja þessa tilraun - því enn er þetta ekki annað en tilraun - meiru en 3/4 hlutum kostnaðar gegn 1/4 annarsstaðar að. Þóttist ég með þessu ekki beita þá, sem hlut eiga að máli, neinu harðræði, því kostnaðurinn er hér um bil allur verkakaup og hestaleiga, og innansveitarmenn voru látnir sitja fyrir vinnunni, svo féð hefir hér um bil allt runnið til reirra. Þar sem hér var að ræða um varnir fyrir tiltölulega fáar jarðir og engin fjárveiting lá fyrir, þótti mér rétt að telja þessa tilraun ekki að öllu leyti undir ákvæði 3. málsgr. 2. gr.l. frá 1932. Hér er farið fram á, að varið verði úr ríkissjóði á næsta ári 9000 kr., gegn 1/8 hluta annarsstaðar að, til þess að halda áfram að gera þessa varnargarða frá Múlakoti og inn eftir Fljótshlíðinni. Ég get vísað til þess, sem ég sagði aðan, að vegamálastjóri telur mikinn vafa á því, hvort mögulegt sé að verjast landbroti undan Barkarstöðum og Fljótsdal á þennan hátt, en hinum jörðunum telur hann tök á að bjarga, eða leggur a. m. k. til, að það sé reynt, ef reynslan í vetur sýnir, að þær framkvæmdir, sem gerðar voru í sumar, koma að notum. Ég vildi aðeins benda á þetta, að það, sem gert hefir verið, er aðeins tilraun, sem reynslan hefir ekki enn sýnt, hvort kemur að fullum notum.

Flm. (Jónas Jónsson) Að því er snertir fyrri hluta till., þá flutti ég hann einnig eftir ósk eins af leiðtogum Vatnafélags Rangæinga. Vatnafélagið hefir það frá stj. Búnaðarfél., að það muni þurfa allt að 3 þús. kr. til þess að ljúka við teikningarnar. Ég vildi hafa vaðið fyrir neðan mig og tiltók heldur lægri upphæð, en ef málinu verður vísað til n., býst ég við, að geti komið til athugunar, hvort Búnaðarfél. treystir sér til að ljúka verkinu fyrir þessa upphæð, eða hvort þurfa mundi velviljað umtal um, að greiða mætti svo sem 500 kr. meira. Það ætti landsstj. og Búnaðarfél. að geta komið sér saman um. Um hitt er enginn skoðanamunur, að teikningarnar þarf að fullgera málefnisins vegna. Ég mun í sambandi við næstu till. á dagskránni (um varnir gegn landbroti af Þverá) koma að skyldu ríkissjóðs til að greiða 7/8 kostnaðar við fyrirhleðsluna. Við þessa umr. liggur aðeins fyrir, hvort þingið vill heimila þessa fjárhæð eins og á stendur. Það er fjárveitingaratriði og þarf því að fara gegnum báðar deildir til þess að gera hæstv. stj. auðveldara að ljúka því verki, sem hún hefir látið byrja á með nokkrum erfiðleikum. eftir því sem fram kom í ræðu hæstv.atvmrh. Ég get ekki verið samdóma hæstv.atvmrh. um það, að í raun og veru sé eftir nokkru að bíða með að ákveða það, að halda skuli áfram með grjótgarðana. Frá vegamálastjóra hefir ekki komið nema ein till. í þessu máli önnur en um grjótgarðana. Sú tilraun var gerð fyrr á árum, áður en núv. atvmrh. tók við stjórn. Það átti að breyta farveg vatnanna með vírneti og staurum, en það bar ekki þann arangur, að áfram væri haldið. Mér er ekki kunnugt um, að nein önnur aðferð sé þekkt, sem þarna gæti átt við, heldur en grjótgarðahleðslan. Og það er sammæli þeirra, sem kunnugir eru í Hlíðinni, að þessir garðar hafi hann tíma, sem þeir eru búnir að standa, sem er einn vetur og tvö sumur, gefið þá raun, sem bezt varð á kosið, og hað sé heim að þakka, að ekki hefir haldið afram hið gífurlega landbrot á þessu fagra sléttlendi, sem áður vofði yfir. Ég vil taka það fram, að einmitt þennan tíma síðan garðarnir komu hefir Þverá legið óvenjufast þarna upp að landinu, svo varla getur meiri þungi reynt á garðana heldur en þeir hafa þegar þolað. Sest þetta bezt á því, að um langan tíma hefir verið ófært frá Eyvindarmála inn að Barkarstöðum og Fljótsdal nema yfir Klifið. Mesta hættan nú, eftir því sem kunnugir menn segja, er, að áin brjótist inn á hið óvarða land á bak við garðana, og stæðu þeir þá eins og sker úti í sandleðjunni. Þess vegna leggja Rangæingar mesta áherzlu á að halda strax afram með garðana inn undir Háamúla. Takist að verja landið þangað inn eftir, er aðalsveitinni bjargað. Ég get tekið undir það með hæstv. ráðh., að það gegnir dálítið öðru máli um tvær innstu jarðirnar; þó æskilegt væri að geta bjargað þeim líka, ha er par minna í húfi. Enda er till.liðurinn orðaður þannig, að halda skuli áfram að gera varnargarða frá Múlakoti og inn fyrir Fljótsdal. Gefur það bendingu um, að halda skuli inneftir eftir því, sem féð hrekkur til, og verða þannig innstu bæirnir helzt útundan. Mér finnst, að hæstv.atvmrh., sem byrjaði á þessu þarfa verki, megi vera ánægður, ef hann fengi þessa heimild, sem hann taldi sig ekki fyllilega hafa áður, til þess að þoka verkinu áfram, svo það geti borið þann árangur, sem hann og aðrir vonast eftir.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Ég get tekið undir það, að það er hægt að taka með þakklæti á móti heimildum, ef fé reynist fyrir hendi. En ekki þætti mér ráðlegt að nota heimild til mikilla framkvæmda í sama stíl, nema reynslan í vetur sýni, að þær vonir rætist, sem við gerðum okkur í upphafi. Reynslan í fyrra vetur sýndi ekki þann arangur, sem vonazt var eftir. Aftur virtist reynslan í sumar vera góð, en veturinn er nú ekki liðinn nema að litlu leyti.

Flm. (Jónas Jónsson) Ég vil benda á, að einmitt út frá sjónarmiði hæstv. ráðh. er æskilegt, að til sé fjárveiting til fyrirhleðslunnar, því annars verður hann í vandræðum með áframhaldið í vor. Þó þessi heimild sé samþ., mundi enginn ásaka hæstv. ráðh., þó hann notaði hana ekki, ef áin yrði búin að rífa niður garðana og sléttlendið í vor, en ef garðarnir reynast vel, eins og flestir búast við, er mikilsvert að hafa heimildina til.

Atvmrh. (Þorsteinn Briem) Ég skal aðeins taka það fram, að ég talaði ekki eins og sá, sem byggist við að verða atvmrh. í vor. 

Fors.- og fjmrh. (Ásgeir Ásgeirsson): Frá því að skemmtanaskatturinn var latinn falla til ríkissjóðs, 1. júlí 1932, hefir verið höfð sú regla, að veita engar undanþágur frá skemmtanaskatti. frá þessum tíma hefir því verið greiddur skemmtanaskattur af öllum leiksýningum. En síðan sú breyt. var gerð, hækkaði skemmtanaskattur úr 10% upp í 18%, en þó voru leiksýningar undanþegnar hækkuninni. Leikhúsin njóta því nú þegar nokkurrar ívilnunar, því að þau greiða nú ekki nema rúman helming í skatt á við það, sem lagt er á flestar aðrar skemmtanir. Stj. ætlaðist til, að við þetta skyldi sitja, og að ekki yrði notuð sú heimild, sem felst í 3. gr. skemmtanaskattslaganna, til að veita algerða undanþágu frá skemmtanaskatti. Hér er að vísu ekki um mikla fjárhæð að ræða, og jafnframt hefir leiklistin menningargildi, en mér er þó skylt á þessu stutta þingi að leggjast frekar á móti öllum till., sem rýra tekjur ríkissjóðs, og öllum þeim till., sem auka stórlega útgjöld ríkissjóðs.

Jónas Jónsson Ég vil ekki mæla á móti þessari till.hv.flm., en ég hefi hugsað mér, ef hún fer til n., að bera fram brtt. við hana. Það er rétt, að leikfélögin eiga nú við örðug kjör að búa, og forstjórn hjá þeim ekki alltaf eins góð og átt hefði að vera. Hér í Rvík var leikfélagið mjög illa statt, en þá fól það Haraldi Björnssyni forstöðu félagsins, og á þessum þremur árum tókst honum að minnka skuldir félagsins úr 20 þús. niður í 10 þús. En þá er gerður samblástur á móti þessum lærðasta leikara og duglegasta manni félagsins og hann ekki lengur látinn hafa forstöðu félagsins, heldur aðrir menn, sem ekki er vitað, að sé neitt öðrum fremur treystandi til að fara með þessi mál. Ég hefi því hugsað mér, að ef þessi till. yrði samþ., þá væri Haraldi Björnssyni falin endurskoðun á fjárhag þessara félaga, og þá fyrst og fremst hjá Leikfélagi Rvíkur, því að Haraldur er sá maður, sem hefir til að bera mikla þekkingu í leikmenntun og hefir þar að auki synt, að hann kann vel að fara með fjárstjórn félagsins. Með því að ég lít svo á, að hér á landi eigi um langan tíma að vera leikflokkur eins og sá, sem nú starfar, en ekki leikarar, sem séu launaðir af því opinbera, þá er frá mínu sjónarmiði nauðsynlegt, að Leikfélagi Rvíkur, sem á að fá aðgang að hinu nýja leikhúsi, verði stjórnað vel í öllum þess fjármálum. Ég þykist vita, að hv.flm. hafi ekki á móti því, að svona sjálfsögð brtt. verði samþ. sé ég svo ekki ástæðu til að ræða málið frekar, nema sér stakt tilefni gefist til.

Frsm. meiri hl. (Tryggvi Þórhallsson) Ég þarf ekki að segja nema örfá orð út af brtt.n. á þskj. 125. Við fyrri umr. þessa máls kom fram sú aths., að ekki væri allskostar rétt að hafa í einu lagi kaupin á húsi og lóð góðtemplara og hitt, hvaða styrk Alþingi vildi veita reglunni til þess að koma upp góðu húsi hér í bænum. Fjvn. hefir fallizt á þetta og ber því nú fram till., þar sem þetta er sundurgreint. Hún leggur til, að húsið og lóðin verði keypt fyrir algengt söluverð hér í bæ, sem er 50% ofar fasteignamati. Húseignin er metin á 50 þús., svo að söluverð yrði 75 þús. kr. Jafnframt leggur n. til, að reglunni verði veittur 75 þús. króna styrkur til húsbyggingar. Það kom greinilega fram við fyrri hluta umr., að menn voru yfirleitt sammála um, að réttmætt væri að styrkja regluna í þessu augnamiði. Sumir vildu aðeins draga þessa styrkveitingu eitthvað á langinn, en ég sé ekki ástæðu til þess, þar sem tímarnir krefjast þess, að hafizt verði meira handa um alla bindindisstarfsemi en áður. 5 af 7 nm. hafa orðið á eitt sáttir um þessa till., og vænti ég þess, að hv. d. veiti henni einnig sitt samþykki.

Frsm. minni hl. (Jón Sigurðsson) Ég skal fylgja dæmi hv.frsm. meiri hl. og vera stuttorður. Ég og einn meðn.m. minn, hv.þm. Dal., höfum ekki getað orðið meiri hl. n. samferða í þessu máli. Í fyrsta lagi um húsakaupin. Við höfum ekki séð ástæðu til að fara að setja fast verð á húseignina. Við teljum okkur skorta kunnleika til þess, að við gætum ákveðið fast verð, og þykir okkur rétt að fara með þetta eins og þegar vafi leikur á um verðmæti eigna, að kvaddir yrðu til óvilhallir menn, er dæmdu. Hv. frsm. meiri hl. gat þess, að eignin væri metin að fasteignamati á 50 þús. kr. En hann gat þess ekki, að í þessari upphæð mun vera falin lóð, sem Alþingi hefir viðurkenndan rétt á. Eftir því, sem skrifstofustjóri Alþingis hefir tjáð mér, hefir Alþingi eða ríkið rétt á nálega 2/3 templaralóðarinnar samkv. dómi hæstaréttar. Þegar því gert er ráð fyrir söluverði 50% yfir fasteignamati eða 75 þús. kr., þá er stefnt að því, að ríkið kaupi lóð, sem það á sjálft og reglan á aðeins ráð á að einum þriðja. Við töldum því rétt, að farin yrði sú leið, sem ég hefi bent á hér í upphafi máls míns. Hitt atriðið er komið undir vilja alþingis, hvað það vill veita mikinn styrk til byggingarinnar. Ef Alþingi ákveður að borga meira verð fyrir eign en hún yrði metin eða ástæða er til, væri þar um dulbúinn byggingarstyrk að ræða. Við minnihlutamennirnir í fjvn. lítum svo á, að það atriði eigi og ekki að koma til greina fyrr en á næsta fjárlagaþingi, enda fáum við ekki séð, að neitt kalli að um þetta, auk þess sem hér er um svo mikla fjárhæð að ræða, hvort sem till. verður samþ. óbreytt eða með breyt. meiri hl., að slík ákvörðun á að bíða reglulegs fjárlagaþings. Þá er og ekki hægt að binda hendur síðari þinga í þessu efni með þál. einni saman. Síðari þing mega vel líta á slíka samþykkt sem ómerka athöfn. Það getur því ekki verið kappsmál neinum að koma þessu máli fram í þessum búningi, þar sem þeir þm., sem síðar yrðu kosnir, mundu engan veginn þurfa að telja sig bundna af slíkum lauslegum ákvörðunum með þál. Það liggur ekkert fyrir í málinu, sem sýni, að því þurfi að hraða, og ég tel víst, að góðtemplarareglan megi eins vænta þess að fá styrk hjá komandi reglulegu Alþingi til starfsemi sinnar eins og hver annar góður og nytsamlegur félagsskapur, sem Alþingi hefir talið rétt að styrkja. Við í minni hl. fjvn. munum því greiða atkv. á móti því, að málið verði afgr. á þessa lund, en ég vil taka það fram, að við gerum það ekki af fjandskap til reglunnar, heldur af því, að við álítum, að hitt, sem við stingum upp á, sé réttari og eðlilegri leið.

Fors.- og fjmrh. (Ásgeir Ásgeirsson): Hæstv. forseti d. hefir lesið hér upp tilkynningu frá Stórstúku Íslands um það, að reglan skori á þingið að gera engar breyt. á áfengislöggjöfinni nú, og verð ég að taka það svo, að reglan ætlist til þess jafnframt, að engin ákvörðun verði tekin um hús- og styrkmál reglunnar á þessu þingi.  (Nokkrir þm.: Heyr)  . Ég vil leggja áherzlu á það í þessu máli, að það er ekki hægt á þessu stutta aukaþingi að leggja þungar og nýjar kvaðir á ríkissjóðinn, án þess jafnframt að sjá fyrir nýjum og auknum tekjustofnum. Eins og stendur er ekki einu sinni séð fyrir, að tekjurnar hrökkvi fyrir þeim kvöðum, sem þegar hafa verið lagðar á ríkissjóð. Ég mun hinsvegar styðja það á næsta þingi, að lóð og hús templara, sem um er að ræða, verði keypt við sannvirði, og auk þess veittur sérstakur styrkur til starfsemi reglunnar, ef áfengislöggjöfinni verður breytt í samræmi við atkvgr. fyrsta vetrardag. Ég teldi þá sjálfsagt, að reglunni væri synd sérstök tilhliðrunarsemi og nærgætni, svo að hún gæti aukið starfsemi sína af nýjum þrótti, en ég vil þó jafnframt taka það fram, að aukið starf reglunnar og von um árangur er ekki eingöngu komið undir húsbyggingunni hér í Reykjavík, heldur engu síður undir ýmiskonar starfsemi reglunnar úti um landið. Ég vildi leggja áherzlu á þetta, að ekki lagðar neinar nýjar kvaðir á á þessu þingi, án þess að um leið væri séð fyrir auknum tekjum til að mæta þeim. Er þetta það, sem hver fjmrh. verður að leggja áherzlu á. Fram að síðasta þingi stóð svo á, að ekki var hægt að afgr. fjármálin nema með mestu harmkvælum, en eftir að stjskr. hafði verið samþ., rættist úr þessu, og jafnhliða þarf þingið að taka upp nýja stefnu, - þá stefnu, að leggja ekki nýjar kvaðir á án þess að sjá fyrir auknum tekjum um leið. Það er ekki nóg að hafa framfaraáhuga og vilja, þótt gott sé; áhuganum þarf líka að fylgja vilji til að bera auknar byrðar og skatta. Hver framfaramaður verður að leggja þetta á sig. Fyrir löngu var talað um, að þetta þing ætti ekki að vera fjárveitingaþing. Um það virtist vera samkomulag allra flokka. Mér þykir því sem hv.fjvn. hafi verið fullörlát í afgreiðslu höfuðtill. sinnar að þessu sinni. Ég legg áherzlu á það sem fjmrh., að ekki verði farið að samþ. neitt, sem hefir aukin útgjöld í för með sér, nema um leið sé séð fyrir auknum tekjum á móti. Það er eðlilegt, að þetta mál verði borið fram á næsta þingi, ef áfengislöggjöfinni verður breytt í samræmi við atkvgr. fyrsta vetrardag, og þá skal ég ekki standa á móti því, að umrædd lóð og hús verði keypt fyrir sannvirði, en ef svo á að gera, á till. líka að vera orðuð eins og minni hl. fjvn. leggur til.

Frsm. meiri hl. (Tryggvi Þórhallsson) Ég þarf að svara hæstv.forsrh. og hv.frsm. minni hl. nokkrum orðum. Hv. frsm. minni hl. lagði áherzlu á það, að út um þessi kaup ætti að gera eins og venja er til um slík kaup. Vil ég benda hv.frsm. minni hl. á það, að það stendur ekki svo á um þessa húseign eins og venja er til. Er það almennt viðurkennt, og sérstaklega af Alþingi, sem gert hefir sérstaka samþykkt með tilliti til þess, að það stæði sérstaklega á með þessa eign. Að því er kaupverðið snertir, erum við í meiri hl. fjvn. par algerlega á réttum grundvelli. Svo sem þm. er kunnugt, er söluverð eigna normalt 50% yfir fasteignamatsverði, og fasteignamatsverð lóðarinnar er rúm 50 þús. kr., svo að það kemur að þessu leyti heim við það söluverð, sem við gerum till. um, 75 þús. kr. Hv. frsm. minni hl. gat þess raunar í ræðu sinni, að fasteignamatsverðið mundi ekki eingöngu miðað við það, sem templarar eiga í þessari eign, en ég get fullvissað hv.frsm. minni hl. um það, að svo mun þó einmitt vera, að frádreginni þeirri kvöð, sem viðurkennt er, að á eigninni hvílir. Hv. frsm. minni hl. taldi það óeðlilegt að taka ákvörðun um þetta nú þar sem þing það, er nú sæti, væri ekki fjárlagaþing. Út af þessu vil ég minna á það, að þessi ákvörðun var einmitt tekin af síðasta þingi, en ég sem einn af þáv. forsetum Alþingis taldi þó rétt að bera málið aftur undir þingið. Þessi mótbára hefir því ekki við neitt að styðjast, þar sem ákvörðunin einmitt hefir verið tekin af fjárlagaþingi, sem síðasta Alþingi vitanlega var. Þá fann hv.frsm. minni hl. að því, að þetta væri ekki nógu góður grundvöllur um málið, af því að síðari þing væru ekki bundin af þál. eins og þessari. Út af þessu vil ég aðeins benda á það, að ef till. verður samþ., leiðir það eðlilega af samþ. hennar, að stj. gerir samninga við regluna um málið á þessum grundvelli, sem till. gerir ráð fyrir, og síðari þing eru auðvitað bundin af samningum, sem stj. þannig hefir gert. Hæstv. fjmrh. hefir lagt á móti málinu með þeim röksemdum, að þingið mætti ekki samþ. nein ný útgjöld án þess að sjá um leið fyrir nýjum tekjum á móti þeim. Ég er fullkomlega sammála hæstv. fjmrh. um þetta. En það er vitað, að auknar tekjur muni koma á móti. Það er vitað, að bráðlega verður gerð sú breyt. á áfengislöggjöfinni, að leyfður verður innflutningur sterkra drykkja, og hefir það í för með sér margfalt auknar tekjur á móts við þetta fyrir ríkissjóð. Rök hæstv. fjmrh. eiga því hér ekki við. Hinsvegar gæti fjvn. tekið það til athugunar, hvort ekki sé rétt að geyma þessar greiðslur þangað til tilsvarandi tekjur hafa komið á móti af breyttri áfengislöggjöf. En ég endurtek það, að þótt mótbára hæstv. fjmrh. eigi við almennt, á hún ekki við í þessu tilfelli, og áminning hæstv. ráðh. til fjvn. á ekki við að þessu leyti af sömu ástæðum. Það er náttúrlega gott að gefa fyrirheit um það, hvað maður ætli að gera á næsta þingi. En það er nú svo, að enginn okkar veit, hvort hann situr næsta þing. Er það ekki einungis komið undir lífi okkar sjálfra og vilja, hvort svo verður, heldur fyrst og fremst undir kjósendunum, hvort þeir vilja kjósa okkur aftur. Ég held því, að það sé bezt fyrir alla að vera ekki að lofa neinu upp í ermina á sér að því er þetta snertir.

Fors.- og fjmrh. (Ásgeir Ásgeirsson): Hv. frsm. meiri hl. viðurkenndi þær ástæður, sem ég flutti gegn till., að þingið megi ekki samþ. ný útgjöld, nema það sjái um leið fyrir auknum tekjum á móti. Og ég þarf ekki að endurtaka það, að ég legg áherzlu á þessar ástæður. Hinsvegar gæti ég fallizt á þá miðlunartill. í málinu, sem hv.frsm. drap á, að útborganir til reglunnar fari ekki fram fyrr en í móti koma auknar tekjur í sambandi við breytta áfengislöggjöf. Ég vil því mælast þess við hæstv. forseta, að hann taki málið út af dagskrá að þessu sinni, svo að þetta atriði geti komið til athugunar í fjvn. (Áköf mótmæli úr ýmsum áttum).