Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti. Ég þarf ekki að hafa langa framsögu um þetta frv., það segir sjálft að öllu leyti til um tilgang sinn. Þó vil ég benda á það, að þeim, sem er lítið kunnugur þessu máli, mun finnast, að nóg sé til af bifreiðum í landinu, þó að þessar jeppabifreiðar séu ekki fluttar inn. Sama manni mun líka finnast, að það sé nóg að greiða fyrir varahluti og benzín til þeirra bifreiða, sem nú eru til, þó að ekki sé bætt við, og þetta er hvort tveggja alveg rétt. Það gæti líka einhver sagt, að hann skildi ekki í því, hvernig stæði á því, að nú fyrst á árinu 1950 væri verið að tala um þetta. Þetta er ekki nema að nokkru leyti rétt, því að fyrir 3 árum flutti ég frv. um sama efni, sem dagaði uppi. En orsökin til þess, að þessi félagasamtök bændanna, sem þurfa á bifreiðum að halda, hafa verið svona sein að ná sér í bifreiðar, er sú fyrst og fremst, að nokkur af búnaðarsamböndunum hafa nú orðið héraðsráðunaut, þ. e. a. s. mann, sem fer um alla sýsluna og sums staðar meira og mælir allar jarðabætur. Þegar innflutningur bíla var sem örastur fyrir nokkrum árum, þá voru ekki héraðsráðunautar, þá var fjöldi af mönnum, sem fóru um hreppana og gátu mælt jarðabætur eins og ráðunautarnir. Þessi breyting, sem hefur orðið víða á landinu, gerir það að verkum, að maður, sem ekki hafði nema einn hrepp, gat komizt yfir þetta farartækislaus, en getur það ekki nú, þegar svæðin eru svona stór. Sæðingarstöðvar voru ekki til, meðan bifreiðainnflutningur var mikill, nema á Akureyri, sem náði í einn bíl. Þetta frv. er þess vegna flutt af nauðsyn þess, að þeir menn, sem hafa þannig lagaða vinnu í landinu meðal bænda, að þeir þurfa, sumir daglega allt árið, en hinir alltaf þann tíma, sem sæmilega fært er um landið, á hverjum einasta degi að fá bíl til afnota, sem gerir þeim kleift að ferðast á skemmri tíma og þægilegri hátt en þeir geta gert nú. Nú skyldi ég til samkomulags, ef fyrir þessu er einhver vilji, slá af öðru en sæðingarstöðvunum, því að það má segja, að héraðsráðunautarnir geti gengið á milli bæja, farið ríðandi o. s. frv., en það er með öllu ómögulegt að fara með sæði frá sæðingarstöðvunum á 10–20 bæi um heila sýslu nema hafa bil. Sæðingarstöðin, sem nú á að fara að byrja í Gullbringu- og Kjósarsýslu, hefur áreiðanlega það svæði, sem er langhægast yfirferðar, þar geta 2 menn farið frá stöðinni, annar suður með sjó, en hinn upp eftir, og annað öllum pöntunum. En sæðingarstöðin í Borgarfirði verður að hafa marga bíla, sú stöð á ekki um annað að velja en annaðhvort að byrja ekki eða kaupa bíla á svörtum markaði fyrir 40, 60 eða 100 þús. kr., og það sama er að segja um sæðingarstöðina á Lágafelli, hún hefur ekki enn þá neinn bíl. Þessum sæðingarstöðvum er því með öllu ómögulegt að komast af án þess að fá bíla. Hins vegar mætti segja, að héraðsráðunautarnir geti farið á hesti eða gengið. Ég vann í Skagafirði 1923 og fór um allt héraðið gangandi eða á hesti. Þess vegna er ekki lífsnauðsyn fyrir þá að fá bíla á sama hátt eins og sæðingarstöðvarnar. Þetta mál er fjárhagslegs eðlis og snertir gjaldeyrismál, en það er líka landbúnaðarmál, og þess vegna legg ég það á vald hæstv. forseta, hvort það fer til landbn. eða fjhn.



Herra forseti. Þegar maður heyrir talað um innflutning á jeppabílum, þá er margur, sem hrekkur við og heldur, að það eigi að fara að opna innflutning í þessu efni, en þetta frv. er aðeins um innflutning á jeppum í sérstökum tilgangi. Í fyrsta lagi vildi ég spyrja hv. flm.: Eru öll búnaðarsambönd, sem þarna eru upp talin, lögfestir aðilar til að hafa forgangsrétt til þess að eiga jeppabíla, ef ekki, að hvaða ástæðum er þá sumum búnaðarsamböndum sleppt, hvaða sérstaka forgangsþörf hafa þessi búnaðarsambönd fyrir jeppabíla umfram önnur, sem ekki eru í frv.? Í annan stað: Er enginn möguleiki á því, að hægt sé að leysa þörf þessara búnaðarsambanda um bílakost með öðru móti en innflutningi nýrra bíla? Væri ekki hægt, þar sem sparnaðarandi ríkir hjá ríkisstj., að taka eitthvað af bílum hjá opinberum embættismönnum og stofnunum ríkisins og hugsa sér þann sparnað að láta fækka bílum hjá hinu opinbera og taka þá í þessa nauðsynlegu þjónustu heldur en að fara að opna fyrir innflutning á jeppum, sem getur ekki leitt til annars en að einstakar stofnanir rökstyðji sína þörf fyrir að fá þessi tæki, fyrir utan það, að ég hygg, að það mundi vera hægt að leiða rök að því, að landbúnaðurinn þurfi mjög að fá jeppa í sína þjónustu við jarðrækt almennt? Þá sé ég þarna, að það er lagt til í frv., að rannsóknarstöðin á Keldum fái einnig jeppabifreið. Þetta er ein af deildum háskólans. Ég get vel ímyndað mér, að fleiri af deildum háskólans teldu sig þurfa sams konar tæki, einkanlega þær, sem búa í fjarlægð frá bænum eins og þessi. Ég get varla ímyndað mér, að stöðvaður verði innflutningur jeppa aðeins við þessa fjórtán, ef farið er að hefja innflutning á þessum tækjum á annað borð.



Herra forseti. Þetta frv. er dæmi þess, hvaða hégóma menn koma með í frumvarpsformi til að eyða tíma þingsins. Ég teldi ekki óþinglegt, að hæstv. forseti vísaði þessari vitleysu frá. Hvernig ímynda menn sér, að Alþingi geti kveðið á um það, hvaða einstaklingar eigi að fá jeppa? Hvaða þm. hefur gögn og skilríki til að skipta þeim réttlátlega niður? Við vitum, að hér er stórt bákn, sem kostar milljónir og annast mál eins og þessi, og þeim gengur erfiðlega, sem sitja í þessu dag og nótt, þaulkunnugir þörfum manna, að skipta þessu niður og liggja undir ámæli - að mestu ranglega - fyrir að þeim hafi mistekizt sitt starf. Og svo ætlar einn þm. sér þá dul, að þingið skipti 14 jeppum. Ég tel, að þinginu sé beinlínis misboðið með því að eyða tíma þess í slíka fjarstæðu.

Flm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti. Ég skal fyrst leyfa mér að svara hv. sessunaut mínum. Hann spyr, hvort öll héraðasamböndin eigi að fá bifreiðar. Nei, ekki þau, sem hafa marga menn, sem mæla lítil svæði hver, eins og t. d. á Vestfjörðum. Ég tel ekki þörf að sjá þeim fyrir sérstökum farkosti. Hann talaði um, hvort ekki væri hægt að taka bíla af sumum opinberum fyrirtækjum og láta í þessi störf. Það er ekki mitt að dæma um það, ég skal ekki um það segja. Þá yrðu að liggja fyrir upplýsingar, hvað marga bíla gæti verið þar um að ræða. Ég legg engan dóm á það. Hann spurði, hvers vegna ég hefði tekið Keldur með. Það er af því, að þar er dýralæknir, sem oftlega er kallaður langt burt, jafnvel í aðra landsfjórðunga, til að skera úr, hvað sé þar um að vera. Hann þarf þess vegna helzt að hafa aðgang að bíl. Hæstv. ráðh. vil ég segja það, að þetta er í þriðja skiptið, sem hann sér framan í svona frv., alltaf áður með sæmilegri velþóknun þangað til nú. Hann hefur áður séð framan í það í þessu formi hjá mér. Hann hefur líka séð framan í það í því formi, að það voru eingöngu læknar í Reykjavík, sem áttu að fá bílana. Þá tók hann því með mestu velþóknun, en þegar það breyttist svo, að það voru líka læknar í sveitahéruðunum, sem áttu að fá eitthvað, þá breyttist tónninn, svo að frv. dagaði uppi. Nú sér hann framan í það aðeins í þeirri mynd, að bílarnir eru aðeins ætlaðir þeim félagasamtökum, sem öll, burtséð frá Keldum, telja 1–2 þús. menn hvert, en nokkuð þó misjafnt eftir því, hver samböndin eru. Fyrsti bíllinn á að fara til félags, sem hefur yfir 2 þús. menn, annar þangað, sem er tiltölulega fátt, ekki þúsund, þriðja aftur upp í þúsund eða þar um bil o. s. frv. Alls staðar er mikill fjöldi manna, sem stendur að þessum félagasamtökum, allt upp yfir 2 þúsund manns. Þá eina bíla hef ég tekið úr. Læknarnir, sem áttu ekki bíl, munu nú flestir hafa keypt þá á svörtum markaði, en um sveitalæknishéruðin var einu sinni ákveðið, að þau ættu sjálf bílana, og ætlazt til, að þau fengju þá með vægari kjörum en aðrir. Þetta komst í framkvæmd sums staðar, en ekki nema óvíða. Ég tel því langt frá því, að ég hafi á nokkurn hátt misboðið hv. þm. með flutningi þessa frv. Hitt er annað mál, að ég geri mér enga von um, að hér á þingi sé skilningur fyrir, að þessi félagasamtök þurfi á þessu að halda. Þau geta auðvitað keypt bíla á svörtum markaði, því að það er alltaf hægt, meira að segja bíla, sem búið er að flytja inn með leyfi fjárhagsráðs. Þeir kosta upp í 120 þús. kr. Einn var til boða nú fyrir tveimur vikum og kostaði 120 þús. kr. nýr. Annar var í kassanum, kom í sumar, hann fékkst fyrir 100 þús. kr. Þessir bílar hafa komið inn með góðu leyfi ríkisstj. Það er sagt, að það sé ekki hægt að láta gjaldeyri fyrir bíla, en einhvern veginn hafa þeir verið borgaðir. Það getur líka verið hægt að semja við sjómenn um að kaupa svona bíla, annars held ég, að það sé búið að taka fyrir það nú. Mér finnst ég ekki misbjóða þinginu með þessu. Hitt er annað mál, að það má drepa frv. við 1. umr. eins og við 3. Það getur verið, að það verði gert. Hitt legg ég alveg í vald hæstv. forseta, í hvaða n. það fer.

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) : Herra forseti. Ég nenni ekki að rekja sagnfræði hv. þm. um afstöðu mína til mála. Það kom í ljós um daginn, að þessum minnisgóða manni getur skjátlazt, því að þá hélt hann fram, að ég hefði verið riðinn við mál, sem var afgr. 2 árum áður en ég kom á þing. Ég veit, að svipað er um það, sem hann hélt nú fram. Það er allt byggt á misminni. Það er gamall málsháttur, að allt er þegar þrennt er, og mér finnst nóg, ef þingið þarf í þrjú skipti að fjalla um þessa vitleysu, ekki sízt þegar hv. þm. segir sjálfur, að hann hafi enga von um, að það verði samþ. Ég spyr hann nú í góðu, hvort það sé ekki síðasti liðurinn í frv., sem hann hefur áhuga fyrir. Ég skal ekki fara frekar út í ástæður fyrir því. Hann á nú annars svo innangengt hjá fjárhagsráði og góða vini og tengdamenn þar, alveg eins og hann er í góðu sambandi við svarta markaðinn og veit vel, hvað gerist þar. Ég efast ekki um, að hver af þessum óskum yrði tekin til greina, ef menn treystu sér til að flytja bíla inn á annað borð. En hver treystir sér til á Alþingi að segja, að þessir einir fjórtán bílar skuli flytjast til landsins? Hvernig halda menn, að færi með störf þingsins, ef það ætti að eyða tíma sínum í að jafna niður jeppum ?



Ég þakka hv. flm. fyrir þau svör, sem hann veitti mér, en þar með var sú niðurstaða, að Búnaðarsamband Vestfjarða hefði enga þörf fyrir bíl í þessu sambandi og einhverjir fleiri. Ég held, að þetta sé eitthvað málum blandað um þessa minni þörf Vestfjarða en annarra í þessu sambandi. Viðvíkjandi Keldum og jeppa þar, þá sé ég ekki annað en þetta yrði jeppi, sem stofnunin hefði til sinna umráða, en ekki tryggt, að hann yrði til umráða fyrir dýralækninn. Annars er vafasamt um ýmis fyrirtæki, hvort hagkvæmara er fyrir þau að eiga bíla eða fá þá leigða. Reynslan er sú, að bílarnir eru dýrir í rekstri. Ég er því með hæstv. dómsmrh., að það sé hæpið að flytja frv. um, að nokkrir ákveðnir einstaklingar skuli fá aðstöðu til að flytja inn bíla. Fjárhagsráð er rétti aðilinn til að annast rétta úthlutun. Menn verða að leita þangað með þær umsóknir, sem menn þykjast vel geta rökstutt, og beygja sig undir þá úrlausn, sem það veitir. Þingið á ekki að grípa þar inn í, nema um brýna nauðsyn sé að ræða.



Ég er mjög á þeirri skoðun, að það sé allt of langt gengið í því að leggja fram á þingi ýmiss konar smámál, sem að minni hyggju heyrðu miklu fremur undir framkvæmda- en löggjafarvaldið. Þess vegna vöktu þau mikla ánægju hjá mér, ummæli hæstv. dómsmrh., sem sýna, að hann, sem er mikill forustumaður í stærsta þingflokknum, er einnig þessarar skoðunar. En þó lít ég svo á, að þetta sé ekki meira hégómamál en mörg önnur, sem til meðferðar eru á Alþingi. Sé ég því ekki ástæðu til að beita það sérstöku harðræði og segi já.



Með sömu greinargerð og hv. þm. S-M. segi ég nei.