Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Bernharð Stefánsson) : Þetta frv. er komið frá Nd., og er efni þess að heimila ríkisstj. að taka innanlandslán, allt að 10 millj. kr., til greiðslu á erlendum skuldum ríkissjóðs. Fjhn. þessarar d. hefur athugað frv. og mælir einróma með, að það verði samþ., enda mætti það undarlegt heita, ef ísl. ríkið reyndi ekki að nota sér ástandið, sem nú er, til að breyta erlendum lánum í innlend eða a. m. k. greiða upp þau erlendu lán, sem eru með það háum vöxtum, að hægt er að fá innlend lán ódýrari. Í gærkvöld var getið hér um innistæður í bönkum og sparisjóðum í landinu, og samkv. því, sem þá kom fram, virðist vera nægilega mikið fé fyrir hendi innan lands til lána fyrir ríkissjóð og meira en það, jafnvel þó að sum bæjarfél. séu líka að bjóða út lán. Ég held, að það væri hæglega hægt að selja öll þau skuldabréf, sem til kæmi.



Herra forseti. - Ég hef tekið eftir því, að olíufrv. ríkisstjórnarinnar er ekki á dagskrá, og síðast, er það var hér í deildinni til umr., var það tekið af dagskrá. Mér finnst því ekki úr vegi, að deildin fengi upplýsingar um, hverju þetta sæti.

Forseti (StgrA): Í sambandi við þessa fyrirspurn skal ég upplýsa það, að þetta mál var ekki tekið á dagskrá vegna þess, að hæstv. atvmrh. bað um, að það yrði ekki gert að svo stöddu. Sömuleiðis hefur það áður verið tekið af dagskrá eftir beiðni hans.

Frsm. (Bernharð Stefánsson) : Þetta frv. er komið frá Nd. og borið fram að tilhlutun hæstv. fjmrh. Aðalefni þess er að framlengja ákvæði bifreiðaskattsl. um eitt ár. Auk þessa aðalefnis eru nokkur nýmæli í 3. gr. um gjalddaga á bifreiðaskatti, þannig að hann sé 1. apríl ár hvert, og er þessi breyt. gerð samkv. till. tollstjórans í Rvík. Fjhn. hefur athugað frv. og mælir með, að það verði samþ. óbreytt. Þó hefur einn nm. fyrirvara, sem hann gerir kannske grein fyrir. Ég hef frá upphafi verið fylgjandi þessum l. og þarf enga sérstaka grein að gera fyrir því, að ég er það enn, en sumir nm., t. d. hv. form., hafa ekki verið fylgjandi þessum l. áður, en leggja samt til, að frv. verði samþ., sökum þess að Alþ. er raunverulega búið að samþ. framlengingu 1. með samþykkt fjárl., því að í fjárl. er því fé ráðstafað beinlínis, sem inn á að koma samkv. þessum l. Það mundi því valda töluverðri röskun á því, sem ætlað er um framkvæmdir samkv. fjárl., ef frv. yrði fellt nú. Þess vegna er öll n. á einu máli um að mæla með afgreiðslu frv.



Herra forseti. Þetta frv. er nú aftur komið frá Nd. og hefur tekið þar þeim breyt., að samþykktir þær, sem í þessari d. voru gerðar um framlög úr ríkissjóði, hafa verið felldar niður. Ég leyfi mér því hér með að taka upp breyt. á þskj. 641, sem fjallar um, að þetta ákvæði sé aftur sett inn í frv., svo að það verði eins og þessi hv. d. gekk frá því. Ég hygg, að ekki þurfi að fara mörgum orðum um þetta atriði, vegna þess að mikill meiri hl. d. féllst á, að þetta væri réttlátt, og get ég ekki verið frv. fylgjandi, nema það verði tekið inn aftur. Mér finnst það algerlega rangt að leggja þennan skatt á nokkurn hluta þjóðarinnar, til þess að bændastéttin um allt land verði hans aðnjótandi, eins og nú er gert ráð fyrir, en hins vegar finnst mér réttlátt, að ríkissjóður leggi fram ákveðið fé, eins og gert var ráð fyrir í frv., þegar það var hér síðast. Hin brtt. er þess efnis, að síðasta málsgr. 3. gr. falli niður, en sú gr. er á þessa leið: „Gjöld þessi er óheimilt að telja til framleiðslu-, sölu- eða dreifingarkostnaðar, þegar útsöluverð vara þessara er ákveðið.“ Mér finnst eðlilegt, að þetta falli niður úr frv., og vænti þess, að það verði samþ. hér í hv. d.



Herra forseti. Mér finnst, að meðferðin á þessu frv. nú á þessu þingi, borið saman við það, sem fram fór um það á fyrra þingi, ætti að vera nægileg til þess að sýna hv. þm., hvers konar málefni þetta er. Um þetta mál er allt á reiki, það flækist fram og aftur milli deildanna, og ómögulegt er að vita, hvað fyrir hv. þm. vakir um aðgerðir, sem lúta að þessu máli. Mér er einnig kunnugt um, að fjöldi bænda hefur skömm á því að vera að lögskipa þessi gjöld af afurðum þeirra til þess að fara í kynnisferðir fyrir, vegna þess að þeir vilja vera sjálfráðir um ferðir sínar. Ég fyrir mitt leyti greiði því ákveðinn atkvæði móti þessu máli vegna þeirrar meðferðar, sem það í heild hefur fengið.



Herra forseti. Ég ætla ekki að taka upp umr. um þetta mál aftur, því að ég hef þegar gert ýtarlega grein fyrir skoðun minni á því svo að það yrði aðeins endurtekning að ræða það hér nú. Meðferð málsins sannar hins vegar ekki, hvers konar málefni þetta er. En hvort bændur eigi að fá sumarfrí eins og aðrar stéttir þjóðfélagsins, ætla ég ekki að taka umr. upp um að nýju. Það mun sýna sig, að það verður ekki hægt að koma á sumarfríi eða hópferðalögum fyrir bændastéttina, hvorki hér né annars staðar, en verði ekki gengið frá frv. eins og gengið var frá því hér í d., verður það fyrst og fremst undir bændum sjálfum komið, hvernig þeir koma þessu fyrir, og þeir eiga ekki að þurfa á aðstoð ríkisins að halda til þess að leggja skatt á sjálfa sig til fjáröflunar til þess að standa undir þessum ferðalögum.

Frsm. meiri hl. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Herra forseti. Ég get sagt það sama og þeir, sem hafa tekið hér til máls á undan mér, að engin þörf er á að eyða löngum tíma í umr. Ég vil aðeins taka það fram, að eins og frv. kemur nú frá hv. Nd., er það í líku formi og það var, er það var lagt fyrir þessa d. fyrst. Nokkur breyt. hefur verið á því gerð, sem ég tel til bóta, en hún er í því fólgin, að það má nú taka fleiri vörutegundir undir þessi gjöld. Ég vil einnig geta þess nú, sem ég tók einnig fram við fyrri umr. málsins, að það var búnaðarþing, sem féllst á það, að kynnisferðir þessar skyldu vera með þessu sniði, sem þær nú eru, og þó að nokkru hafi nú verið bætt við framlög ríkissjóðs í þessum tilgangi, féllst ég á það, til þess að frv. yrði ekki fellt í d. Landbn. hv. Nd. hefur nú tekið málið upp eins og það var áður, og með því að í þeirri n. eiga sæti einn búnaðarþingsmaður og formaður Búnaðarfélags Íslands, sé ég ekki ástæðu til þess að halda því fram, að afstaða bænda sé nokkuð breytt frá því í fyrra, enda hefur formaður búnaðarþingsins kveðið upp úr um þetta.

Á Búnaðarfélagið að ráða lagasetningu?

Formaður Búnaðarfélagsins og formaður búnaðarþingsins, en maður er vanur að taka mark á orðum þeirra og tillögum, hafa fylgzt með þessu máli og verið því fylgjandi. Eins og málum er nú komið, finnst mér annaðhvort eigi að kolfella frv. eða samþ. það í þeirri mynd, sem það nú liggur fyrir í, þar sem formaður landbn. Nd. og búnaðarþingsins óskar eftir, að þessi leið verði farin. Hún verður ríkissjóði að kostnaðarlausu, og það er tryggt, að þessi gjöld koma ekki fram á neytendum. Ég legg því til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Ég geri ráð fyrir því, að ef till. verður samþ., nái frv. ekki fram að ganga, og finnst mér þetta mál hafa dregizt nógu lengi, svo að tími sé kominn til að afgreiða það. Til þess því að flýta fyrir því, að málið verði afgr., segi ég nei.



Í sjálfu sér er ég ekki mótfallinn þessari till., sem fjallar um, að greiða eigi sveitafólki fé úr ríkissjóði, í stað þess að taka þetta fé af því sjálfu, en af þeirri ástæðu, að ég hef ekki álit á málefninu í heild, segi ég nei. Frv. fellt með 5:3 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: ÞÞ, HG, PHerm. nei: BBen, EE, GJ, LJóh, MJ. BrB, BSt, HermJ, IngP, StgrA greiddu ekki atkv. 4 þm. (GÍG, JJ, KA, PM) fjarstaddir. 1 þm. gerði grein fyrir atkv.:



Með því að fellt hefur verið burt tillag frá ríkissjóði og hér um að ræða þvingunarlög á bændastéttina, get ég ekki fylgt frv. og segi því nei.



Herra forseti. Ég ætla að láta nægja að vísa til till. sjálfrar og grg. okkar flm. Margar till. hafa komið fram og margar afgreiddar, sem miða að víðtækum umbótum landbúnaðarins, vélakaupum og þess háttar. - Þessi till. er skorðuð við framræslu mýra og fer þess á leit, að Búnaðarfélagið og ríkisstj. taki höndum saman um að hrinda málinu í framkvæmd. Ég vænti, að svo mikilsverð till. sem þessi fái samþykki. Tel ég hana eiga fullan rétt á sér og þurfi ekki nánari útskýringa. Hún mælir með sér sjálf að öllu leyti.



Ég skal geta þess, að ég álít, að sumt í þessari till. geti orðið að einhverju liði. Jarðvegsrannsóknir eru sjálfsagt góðar, og sama er að segja um ýmislegt fleira í till. Samt ætla ég að lýsa yfir, að ég get ekki gert ráð fyrir, að þessi till. geti komið í stað jarðræktarl. Það er of lauslega gengið frá henni, til þess að hún geti orðið að varanlegu gagni. Ég geri því ráð fyrir, að haldið verði áfram með brtt. við jarðræktarl. strax á næsta þingi. Það er ekki tekið fram, að ríkið eigi að leggja fram fé til rannsóknanna. Ég óttast, að þessi till., verði hún samþ., frekar tefji málið en flýti fyrir framgangi þess. Mun ég þó láta afskiptalaust, hvað um till. verður. En ekki kæmi mér á óvart, að þeir, sem voru á móti breyt. á jarðræktarl. áðan, yrðu með þessari till.



Ég ætla að forðast að leiða önnur mál inn í umr. um þessa till. Vil ég aðeins taka fram, að ég er hissa á, að svo hófsamur maður sem hv. 1. þm. N.-M. skuli telja, að þessi till. mundi tefja breyt. á jarðræktarl. Ég veit, að góður hugur fylgir þessum ummælum, en ég held, að þessi till. geti ekki tafið. Hún er hvatning, og því betur sem henni er fylgt, því nær á lagasetningin að vera. Það er rétt, að ekki var tekið fram, að kostnaðinn skuli greiða úr ríkissjóði, en svo er um margar till., og kemur það ekki að sök.



Ég er þeirrar skoðunar, að þessi till. geti orðið til að tefja fyrir málinu. Það er beinlínis tekið fram, að það á að rannsaka æði mörg atriði. Í 2. tölulið er gert ráð fyrir, að athugað verði, hve stórvirkar skurðgröfur eru. En það er þegar vitað, hve stórvirkar þær eru, og þarf því ekki að tefja málið á þeim rannsóknum. Það virðist eiga að bíða með öflun tækja til bænda, þar til þeirri rannsókn er lokið. Nú eru það tíu bændur fyrir einn, sem spyrja eftir hverri vél, sem flutt er til landsins. Það er fyrst eftir, að sú rannsókn, sem talað er um í frv., hefur farið fram, að styrkurinn á að koma. Niðurstöður rannsóknanna á að leggja fyrir Alþ., og eru þær rannsóknir æði margbrotnar. Ætla ég, að nokkur bið verði á, að þeim verði lokið, en á meðan á málið að bíða. Um margar þær rannsóknir sem talað er um í till., hefði Búnaðarfélag Íslands getað gefið upplýsingar, því að það hefur látið framkvæma þær margar. Ef Búnaðarfélagið hefur rannsóknirnar með höndum, munu þær verða unnar eftir hendinni. Held ég því, að þessi till. sé aðeins til að tefja málið.



Ég vildi aðeins gera grein fyrir atkvæði mínu. Það virðast vera nokkur kennimerki þess, að till. þessi geti frekar orðið til að tefja framkvæmdir í jarðræktarmálum landsins en til að flýta þeim. Þeir, sem flytja hana, hafa sagt, hve mikið þeir vilji hraða jarðræktarframkvæmdum. Það stendur í nál. Það er 10 ára áætlun. Þeir lýsa yfir, að nóg sé komið til 10 ára. Ég býst ekki við, að hugur fylgi máli með þessari till. Það liggur í höndum Búnaðarfélagsins að gera þessar rannsóknir, og er nokkuð seint að byrja á þeim, þegar 10 ár eru liðin hér frá. Ég geri ráð fyrir, að frv. um jarðræktarmál verði samþ. hér á næsta ári, og er þá ekki betur komið að hafa samþ. þessa þáltill., sem er hemill á framkvæmdirnar. Við höfum líka næg reynsluáhöld. - Áherzla er lögð hér á þurrkun jarðvegs. En þegar eru komnar 2 til 3 skurðgröfur, og held ég, að við séum engu bættari, þótt þáltill., sem verkar sem hemill á jarðræktarframkvæmdir, verði samþ. hér. Hún mundi aðeins tefja framkvæmdirnar. Það er nauðsynlegt að framkvæma málið á þennan hátt, og getur Búnaðarfélag Íslands, a. m. k. að fengnum till. búnaðarþings, framkvæmt það svona fyrst um sinn.

Flm. (Eiríkur Einarsson) : Ég hélt satt að segja, að engin umr. yrði um þessa till. Ég skil, hvað þessu veldur hjá hv. þm. Str. (HermJ). Hann er mikill málafylgjumaður, og úr því að nýlega hefur farið svo um frv. hans, er það mannlegur breyzkleiki, að honum hafi hlaupið kapp í kinn, enda hélt hann því fram, að ef nokkur till. yrði samþ. til hvatningar, gæti það orðið til þess að tefja málið sjálft. Þetta er nægilegt svar gagnvart honum, að þó að það sé samþ. till. til hvatningar um að leita fyrir sér um, hvað stórar og margar skurðgröfur þurfi til þess að hefja jarðræktarstarfsemi hér á Íslandi, sé það til að tefja Búnaðarfélag Íslands. Láta nokkrir menn með óbrjálaða skynsemi sér detta þetta í hug? Ég skil sem sagt flm. - af því kappi, sem hefur hlaupið í þá í þessu efni, en ég skil ekki þennan aumingjaskap hjá hv. þm. Dal. (ÞÞ), að hann hjassast á eftir með þrúgur á fótum og segir: Ég verð að stíga þessi spor. - Það er svo heimskulegt, að ég vorkenni honum. Ályktunin liggur fyrir, og þýðir ekki að tala um það. Hún mun verða einn nauðsynlegur þáttur í jarðræktinni á Íslandi, og skyldi enginn láta sér detta í hug, að það komi afturkippur í jarðræktarstarfsemina, þótt samþ. sé hvatning um auknar framkvæmdir. Það er fjarstæða. Og samkvæmt þeirri vitneskju, sem ég hef, eru það einmitt þessir hlutir, sem vantar úti á landi. Bændurnir horfa ár eftir ár á mýrarnar sínar óframræstar, en þá vantar tengiliðinn til þess að gera þær að nothæfu landi. Hv. þm. Dal. sagði: Það eru til 2–3 skurðgröfur. - En hann veit vel, að þær mættu vera fleiri. Það þarf fleiri skurðgröfur í þetta. Það þarf að rannsaka, hvernig bændur vilja hafa eignarráðin yfir þeim. Það er einnig ástæða til að athuga það. Ég ætla að segja það, að þótt hv. þm. Str. og aðrir þm. verði til þess að flytja hér frv. eitthvað líkt því, sem afgreitt var með rökstuddu dagskránni, skal ég aldrei verða sá maður, að vera á móti því, - ef ég get verið með efni þess, - af því að svo og svo hefur farið um annað frv., sem ég hafi borið fram. Það má ekki blanda þörfum almennings saman við þarfir einstakra þm. til þess að sýna kergju á Alþingi.



Herra forseti. Það er rétt, að það er óþarfi að eyða löngum tíma í umr. um þetta mál, því að það er auðvelt að mynda sér skoðun á því. En það er út af því, að fyrsti flm. þessarar till. lagði sérstaka áherzlu á það, að mýrarnar okkar væru góðar til túnræktar og að í þeim væri mikið frjómagn. Þetta hefur verið vitað síðustu tíu árin og er eitt af því fáa, sem menn hafa vitað. Það þarf enga rannsókn á því, hvernig á að ræsa mýrar fram. Það er búið að rannsaka það í Vesturálfu og Englandi með þeim vélum, sem hafa reynzt langafkastamestar við þá vinnu. Það er búið að fá tvær slíkar vélar hingað, og hafa þær verið reyndar. Það kostar 1/3 að grafa með þeim í samanburði við kaup, og það eru þessar vélar, sem eru notaðar við hina stóru jarðrækt í Englandi. Þetta eru þær beztu vélar, sem til eru, og er sú þriðja nú komin, og verða þær látnar raða sér á mýrlendið. Þessi nýja vél er alveg af sömu gerð og hinar, en nokkru stærri, og það þarf enga rannsókn á þessu. Það eru menn, sem kunna með þessar vélar að fara. M. a. er einn ágætur kjósandi í Árnessýslu, sem fer með eina vélina, og þm. þarf ekki annað en fara austur til þess að sjá, hvernig hún vinnur. Það er komin reynsla á því, og það eru nógir menn, sem kunna með þessar vélar að fara. Það er alveg fullrannsakað mál, hvernig mýrarnar okkar eru, og það er þegar fengin full reynsla af því erlendis, hvaða vélar eigi að fá. En það þarf að vinna meira og kaupa meira af vélum. - Viðvíkjandi jarðefnarannsóknunum vil ég segja það, að hingað heim kom maður, Björn Jóhannesson, til þess að rannsaka þetta. Hann dvelst nú fyrir vestan, er á jarðefnarannsóknastofnun og er að ljúka doktorsprófi. Hann kemur heim í vor og byrjar strax að vinna að því starfi, sem hann er ráðinn til, jarðefnarannsóknum. Það þarf enga þál. um það. Hann er einn af þeim ungu mönnum, sem ætlar, þrátt fyrir það að mikið er boðið í þá fyrir vestan, að helga starf sitt íslenzkum landbúnaði. Það, sem þarf að gera og þarf að gera svo fljótt sem unnt er, er að samþykkja frv., sem vísað var frá með rökst. dagskrá, til þess að verkið geti hafizt, í stað þess að tefja með umr. af þessu tagi. Svo skal ég ekki segja meira.



Það er óþarfi fyrir mig að deila mikið um þetta við minn góða vin, 2. þm. Árn. Hann var í reistara lagi, fór fram með fullum seglum og krafti miklum í þessu máli, og er ekkert við því að segja. Ég bið velvirðingar á því, þó að mér detti í hug hugtakið: Hér siglum vér skipin, sögðu kögglarnir. - Ég ætla ekki að segja mikið um það, en held, að það sé heldur skárra að hafa þrúgur á fótum en hlaupa berfættur út í urðir og holt. Ég get hugsað mér, að þm. geti orðið sárfættur, þegar hann er búinn að ganga lengi á þessum vegi, og óski sér, að hann hefði fengið sér svipaðar þrúgur og ég. Hitt segi ég, - og ætla ég ekki að kasta kögglum til míns ágæta samdm., að við erum engu nær, ef við bíðum eftir að athuga hvern hlut. Við þurfum að vera tilbúnir strax í vor og kaupa vélar og verkfæri og flytja inn. Við þurfum að geta hafizt handa um framkvæmdir allar, en ekki að bíða eftir, að þessu sé frestað í ein þrjú ár, og bíða svo eftir þessari tíu ára framkvæmd, sem nú er talið af flm., að sé svo glöggt í bráðabirgðaákvæði jarðræktarl. Ég hef nú talað nægilega um tíu ára áætlunina og held, að þeir geti gjarnan, ef þeim sýnist, farið að ganga til atkv. um þetta mál, en þykist nú vera búinn að gera grein fyrir mínu atkv. og greiði atkv. móti þáltill.

Flm. (Eiríkur Einarsson) : Þetta er aðeins stutt athugasemd, og skal ég ekki tefja málið frekar. Mér fannst líking hv. þm. Dal. ekki nógu fyndin, því að ég get ekki gert að því, þótt við séum ólíkir að vaxtarlagi. Það er ekki mín sök, þó að ég sé ekki sambærilegur við hann að líkamlegum vexti og verði því meiri sigling hjá honum en mér, þegar stendur í seglin, og verður hver að vera sem hann er skapaður, þó að hann sé breiðari en ég. Þetta vildi ég sízt leiða inn í umr. Hann er allra manna gervilegastur og þess vegna eðlilegt, að hröð verður sigling, þegar vindur stendur í hann. En „Fótur vor er fastur, þá fljúga vill önd“, segir Matthías. Annars þýðir ekki að endurtaka það, sem ég hef sagt. Það er fjarstæða að halda, að það sé til tafar að hvetja til aðgerða. Það er ekki nokkurt vit. Það er ekki líklegt, að Búnaðarfélagið mundi segja: Við útvegum ekki meira, því að þáltill. er til fyrirstöðu. Við gerum ekki meira, því að það liggur fyrir að hefja stórar aðgerðir. - Það er fjarstæða. Hv. þm. Str. sagði: „Þetta er svo kunnugt“ - og vitnaði til Englendinga og framkvæmda þeirra, en ég vil segja það, að engin rannsókn hefur farið fram á hinum miklu víðlendum bænda, og þeir geta ekki annað en horft á þessi ónotuðu lönd og hugsað, að það væri ekki mikið, þó að hið opinbera greiddi fyrir því, að þeir gætu ræktað þetta upp, og hjálpaði þeim til þess að leysa þetta af hendi. Ég álít fjarstæðu að ræða þetta, og einu rökin, einu frambærilegu rökin, sem komið hafa fram móti till., eru frá mér sjálfum, um að hún taki kannske ekki yfir nógu mikið, að það hefði mátt fella fleira inn í hana. Ég er ekki með þann sjálfbyrgingsskap, að ég sjái ekki, að hún mætti ná yfir meira. Tíu ára áætlunina, sem hv. þm. Dal. talaði um, dettur mér ekki í hug að leiða inn í umr. Þessi tíu ára áætlun er fjarstæða, en það, sem gildi hefur, er lífið sjálft, hvað sem dauðum bókstafnum líður. Ég ræði þetta svo ekki meira, en get látið máli mínu lokið.



Það er víst alveg rétt, að það þarf ekki langar umr. um málið, en maður verður samt að láta uppi hugsanir sínar um mál, sem hann hefur áhuga á. Ég skil þessa þáltill. á þann veg, að henni sé ætlað að koma í staðinn fyrir það, að vikið var frá frv. um breyt. á jarðræktarl. Ég skil það svo, þegar litið er á ástæðurnar hjá meiri hl. landbn. fyrir því, að frv. var vísað frá, að mest beri á þeirri ástæðu, að meiri hl. landbn. álíti, að það þurfi að fara fram gagngerð heildarathugun á býlum landsins yfirleitt, - athugun um það, hvað vinna eigi á hverjum stað, hvað borgi sig bezt þar og hvað rétt sé að vinna þar. Þessi athugun þurfi að fara fram, áður en gerðar séu breyt. á jarðræktarl. Ég get ekki séð, að þessi þáltill. greiði nokkuð fyrir. Ég sé ekki fyrirmæli um að láta fara fram þá rannsókn, sem menn telja, að þurfi. Það hefur verið bent á það, að til þessa mundi þurfa allmarga menn sérmenntaða á þessu sviði. Það var talað um 20 menn, a. m. k., 20 menn í þrjú ár. Og þessir 20 menn þyrftu undirbúning, áður en þeim væri falið starfið. Ekki sé ég í till. neitt um öflun þessa mannakosts. Fyrst þessi till. greiðir lítið úr þeim annmarka, sem mótstöðumenn jarðræktarl.breyt. töldu á frv., svo að ekki væri hægt að samþ. það eins og á stóð, sé ég ekki, að till. geri gagn. Ég vil ekki fullyrða, að till. mundi tefja fyrir breyt. á l., þó að hún yrði samþ., en ég held hún geri lítið gagn og mun láta hana alveg afskiptalausa. Ég býst við, að það geri hvorki til né frá, hvað um hana verður.



Þar sem ég lít svo á, að þáltill. þessi, ef samþ. verður, verði frekar til tafar jarðræktarmálunum, segi ég nei.



Ég álít þetta lítilfjörlegan kattarþvott og sé ekki ástæðu til að skipta mér af úrslitunum. Ég greiði því ekki atkv.



Með því að nýlega hefur verið samþ. hér í þessari hv. d. rökst. dagskrá, sem fer raunverulega inn á það sama og ætlazt er til hér í þáltill., og með því að ég er á þeirri skoðun, að þetta tefji fyrir frv., sem var fellt með hinni rökst. dagskrá, segi ég nei.



Með því að mikið af þessu verki verður unnið af Búnaðarfélagi Íslands, án þess að gerð verði um það þáltill., og ég er hræddur um, að svo verði litið á, ef þáltill. verður samþ., að hún eigi að koma í stað þeirra framkvæmda, sem um gat í frv., er vísað var frá, og fyrir liggur að gera, segi ég nei. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Till. afgr. sem ályktun efri deildar Alþingis (A. 665).

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Það er svo áliðið þess tíma, sem d. hefur til umráða nú í dag, að ég skal vera fáorður um þessa till. okkar. Eins og grg. ber með sér, var málinu vísað til landbn. til afgreiðslu hér frá d. N. leit svo á, að það væri ekki tímabært og málið yfirleitt ekki svo undirbúið, að rétt væri að samþ. frv. allt, en að sá hluti af frv., sem væri um tilraunastöð á jörðinni, þyldi minnsta bið. Okkur virtist æskilegast að byrja sem fyrst á því starfi, og var n. sammála um að reyna að flýta fyrir því eins og unnt væri. Um hitt atriðið, sjálfan vinnuskólann, virtist okkur ekki hægt að afgr. þann hluta frv. strax á þessu þingi. Undirbúningur þess máls er ekki nægilegur, og þótti okkur rétt að ganga eins rækilega frá því frv. og kostur væri, áður en það yrði samþ. endanlega. Þess vegna er frv. í tvennu lagi. Einnig var það, að n. vildi líka spyrna fótum við því, að nokkuð yrði gert á þessari jörð, sem gæti orðið til tafar fyrir vinnuskólann, heldur miða allt við, að undirbúningur yrði gerður að honum, um leið og tilraunastöðin yrði stofnuð. Sem sagt þá vill n. leggja það til við hv. d., að hún ýti á eftir málinu eins og hægt er og l. standa til. Það er til fé til að koma stöðinni upp, og er æskilegt, að það verði gert sem fyrst. Skal ég svo ekki orðlengja þetta frekar.



Þetta mál hefur legið fyrir þ. að kalla allan þingtímann og hefur nú verið afgreitt frá landbn. Ég vil þakka n. afgreiðsluna. Ég skil vel afstöðu hennar til skólamálsins, þó að ég sé henni ekki sammála, en ég sé ekki ástæðu til að senda þann hluta frv. til mþn., því að málið var fullkomlega rætt við fræðslumálastjóra á sínum tíma, og óska ég því, að 2. liður þáltill. verði borinn upp sérstaklega. Ég treysti mér ekki til að greiða atkv. með honum, en ég er þakklátur fyrir aðra afgreiðslu málsins.