Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Landbrh. (Ingólfur jónsson): Herra forseti. Frv. það, sem hér er um að ræða, er þannig, að það fer fram á að hækka jarðræktarstyrk til sandræktunar, en árið 1955 var jarðræktar lögunum breytt á þann veg að setja sandræktunina skör lægra en aðra jarðrækt. Við nákvæma athugun á þessu hefur komið í ljós, að þetta er ekki réttlátt. Enda þótt sandræktunin sýnist í fljótu bili vera auðveldari og þess vegna e.t.v. ódýrari en ræktun gróinnar jarðar, er það svo, að til þess að sandræktunin geti verið góð, þarf hún miklu meiri áburð en önnur jörð. Það hefur þess vegna verið talið af þeim, sem eru kunnugir þessum málum, eðlilegt að breyta l. í fyrra horf og láta jafnan styrk koma til sandræktunar og annarrar ræktunar. Í þessu. frv. felst það einnig að framlengja lög frá árinu 1957, sem veita aukaframlag til þeirra býla, sem hafa minni túnstærð en 10 hektara. Landnámsstjóri hefur gefið yfirlit yfir það, hversu mikið er búið að vinna eftir l. í þau þrjú ár, sem þau hafa staðið, og gert áætlun um það, hversu mikið er eftir, og telur landnámsstjóri, að líklegt sé, að túnstærðin verði komin upp í 10 hektara á öllum býlum í árslok 1964. Þetta er þó vitanlega ekki hægt að fullyrða, og verður reynslan að skera úr því, hvort ástæða þykir til að framlengja þessi lög öðru sinni. En það sýnist vera réttlátt að framlengja lögin og gera þeim býlum mögulegt, sem enn hafa ekki fengið tiltekna túnstærð, að vinna að því á sama hátt og aðrir, sem hafa notið þessara laga undanfarin ár. Ég vil svo mælast til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Hæstv. ráðh. hefur hér mælt fyrir frv. til laga um breyt. á jarðræktarlögunum. Hann gat þess, að ástæðan fyrir því, að farið væri fram á að láta þá, sem rækta sandjörð, njóta jafnmikils framlags og þá, sem rækta annan jarðveg, væri fyrst og fremst sú, að sandjarðvegurinn væri miklu áburðarfrekari en annar jarðvegur. Því skal ég ekki á móti mæla, ég hugsa, að þetta sé rétt hjá hæstv. ráðh., en ég vil bara út af því benda á það, að hér er um nýja leið eða nýja stefnu að ræða í ræktunarmálum, ef veita skal ríkisframlag út frá auknum rekstrarkostnaði við ræktunina, því að þarna skilst mér að við það sé miðað, að rekstrarkostnaður við sandgræðslutúnin sé meiri en við önnur tún. Þarna er farið inn á þá leið að hækka ríkisframlagið vegna þess, að reksturinn muni verða dýrari, og tel ég, að slíkt sé nýjung, þegar um ríkisframlag er að ræða til jarðræktar í landinu. En um leið og þetta mál ber á góma, hefði ég viljað spyrja hæstv. ráðh. að því, hvort ríkisstj. hefði eitthvað á prjónunum um það að koma til móts við þá, sem eru að rækta landið, með því að hækka ríkisframlagið til jarðræktar, þar sem vitað er, að jarðræktin verður mörgum sinnum dýrari nú en hún hefur verið til þessa, og þar af leiðandi það framlag, sem veitt hefur verið, miklu minni hluti af kostnaðinum. Og það væri sannarlega ekki vanþörf á því að endurskoða ýmis ákvæði jarðræktarlaganna almennt með tilliti til þess, sem er að gerast í efnahagsmálum landsmanna almennt. Þótt ríkisframlagið til jarðræktar og annarra framkvæmda hafi hjálpað mikið til þessa, er vafasamt, hvort það er fullnægjandi nú til að hjálpa þeim, sem hjálpar þarfnast. Ég vil því nú á þessu stigi, áður en þetta mál kemst til n., vita, hvort hæstv. ríkisstj. hefur nokkuð á prjónunum í þessum efnum.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Vesturl. (ÁB) talar um, að það sé ný stefna að veita hærri styrk til ræktunar í sandlandi vegna þess, að sú jörð þurfi meiri áburð en önnur jörð, sem ræktuð er. Ef þetta er ný stefna, má segja, að það sé eðlileg stefna og það hafi verið röng stefna 1955 að breyta jarðræktarlögunum og lækka styrkinn til sandræktunar á þeim forsendum, að það væri ódýrari ræktun, m.a. vegna þess að sandarnir væru oftast nær sléttir. Hvers vegna skyldi lögunum hafa verið breytt 1955 og lækkaður styrkur til sandræktunar nema af þeirri ástæðu, sem var á misskilningi byggð? Reynslan síðan hefur sýnt, að það er ekki tiltölulega ódýrara að rækta sand en aðra jörð, ef sandurinn á að vera vel ræktaður. Þess vegna er farið fram á það með þessu frv., að það verði jafnhár styrkur til sandræktunar og annarrar ræktunar, en ekki hærri styrkur. Og þetta er nánast sagt leiðrétting á því, sem gert var 1955 af misskilningi. Svo er fsp. um það, hvort ríkisstj. hafi á prjónunum nokkrar hugleiðingar um að breyta jarðræktarlögunum eða lagfæra, til þess að þau geti innt af hendi það hlutverk, sem þau hafa gert áður, vegna dýrtíðarinnar. Ég vil upplýsa það, að vitanlega hefur ríkisstj. hugleitt þetta, en hún er ekki tilbúin með tillögur um það. Og ég hygg, að það sé meira en hægt er að segja t.d. um vinstri stjórnina. Ég varð ekki var við, að það örlaði á neinum breytingum hjá henni á árinu 1958, eftir þær hækkanir, sem þá skullu á, á ræktunarlögunum eða t.d. í því skyni að hækka styrk til jarðræktarvéla eða þess konar. Það bar ekkert á því þá. En ég er þakklátur hv. 1. þm. Vesturl. fyrir það, að hann treystir núv. stjórn betur en þeirri stjórn, sem hann studdi þá. Og ég get upplýst hv. þm. um það, að núv. stjórn hefur í hyggju að láta endurskoða ýmiss konar löggjöf landbúnaðarins einmitt með það fyrir augum, að landbúnaðurinn verði ekki mjög hart úti vegna þeirra verðhækkana, sem verða óneitanlega á mörgum vörum, svo sem rekstrarvörum og öðru slíku, enda þótt núv. ríkisstj. taki þessi mál allt öðrum tökum en vinstri stjórnin gerði. Það er bersýnilegt, að hv. 1. þm. Vesturl. treystir núv. stjórn miklu betur en þeirri, sem hann studdi áður, og ætlast til meira af henni. Hv. þm. var t.d. ekki á árinu 1958 að gera kröfur til þess, að fóðurbætir og áburður væri lækkaður í verði, eftir þær verðhækkanir, sem þá urðu, en hann ætlast til þess af núv. ríkisstj., og núv. ríkisstj. mun ekki bregðast því trausti, sem hv. 1. þm. Vesturl. hefur á henni.



Herra forseti. Ég vil benda hæstv. ráðh. á, að það gegnir nokkuð öðru máli um jarðræktarframlagið nú eða 1958, vegna þess að þá hækkaði jarðræktarframlagið sjálfkrafa samkv. þar að lútandi vísitölu, sem um það gilti. En nú, þó að dýrtíðin stórhækki í landinu, er ekki, skilst mér, samkv. nýjustu efnahagsráðstöfunum leyfilegt að hækka jarðræktarframlagið, þar sem hvorki á að greiða kaup né annað samkv. vísitölu, það er búið að afnema hana sem kaupgreiðsluvísitölu og einnig gildir hún ekki varðandi önnur lög, sem eiga að inna af hendi framlög, sem við hana voru miðuð, svo að það gegnir allt öðru máli nú en 1958. Hæstv. ráðh. var að tala um það, að núv. hæstv. ríkisstj. mundi taka landbúnaðarmálin allt öðrum tökum en nokkru sinni áður hefði verið gert. Það efast ég ekki um, að þau verða tekin allt öðrum tökum. En því miður er ég dálitið óttasleginn fyrir því, að þessi „allt önnur tök“ hjá hæstv. ríkisstj. á landbúnaðarmálum verði því miður ekki til góðs fyrir bændastéttina í landinu. Af því að hæstv. landbrh. hefur mjög mikið talað um vinstri stjórnina og hennar þátt í landbúnaðarmálum, vil ég minna á það, að vinstri stjórnin, svo bölvuð sem hún var fyrir landbúnaðinn sem annað, eins og hæstv. ráðh. vill vera láta, þá stórbætti hún um fyrir öllum nýbýlamönnum í landinu, stórbætti fyrir þeim frá því, sem áður hafði verið, meira að segja mikið, eftir að hæstv. núv. landbrh. átti sæti í ríkisstj. og gat þar af leiðandi þá komið sínum málefnum á framfæri til hags og heilla fyrir bændastétt landsins. Þá sagði hæstv. ráðh., að mig minnir, þegar verið var að ræða frv, um nýbýlin og fleira, að þessi styrkur, sem þá átti að veita í fyrsta sinn, 25 þús. kr. á hús hjá nýbýlamanni, það væri ekki neitt. Þó var það þá strax sem svaraði 70–80 lambsverðum, og íslenzka bændur hefur stundum munað um það, sem minna er en það. En sjálfur hefur hæstv. ráðh. nú með þessum ráðstöfunum, sem núv. ríkisstj, hefur gert til þessa, gersamlega eyðilagt þetta framlag, eins og svo margt annað, fyrir þessum sömu aðilum, svo að það er sannarlega ekki vanþörf á því, að ríkisstj. sýni einhvern lit á því einhvers staðar að bæta um eða smyrja sárustu sárin, sem hlutaðeigandi aðilar verða fyrir.



Herra forseti. Það er náttúrlega ástæðulaust að vera að karpa við hv. 1. þm. Vesturl, um þessi mál, vegna þess að hann virðist vera alveg lokaður og alveg blindur á það, sem hann er að fullyrða. Hann segir nú, að það sé allt öðru máli að gegna nú en 1958 með jarðræktarlögin og framlag til jarðræktar. Það er vitanlega allt öðru máli að gegna, vegna þess að nú gerir hann kröfur til annarra, nú gerir hann kröfur til þeirrar stjórnar, sem hann styður ekki, en áður gleymdi hann að gera kröfur, á meðan hann studdi ríkisstj. Hann segir, að vinstri stjórnin hafi bætt ákaflega mikið fyrir nýbýlingum. Ég býst við því, að ýmsir af þeim, sem stóðu að því að breyta löggjöfinni þá, hafi ætlazt til þess, að það gæti orðið nýbýlingum til hagnaðar og til góðs. En hver varð niðurstaðan? Hvað varð úr þessum 25 þús. kr., sem hv. ræðumaður minntist á? Hvað hækkaði vinstri stjórnin mikið byggingarkostnaðinn og rekstrarkostnaðinn á þessum stutta tíma, sem hún starfaði? Og hvað varð nýbýlingunum úr þessu fé? Ég held, að hv. þm hefði ekki þurft að minnast á þetta og að þetta hafi ekki getað orðið hans málstað til styrktar, vegna þess að ósjálfrátt reikar hugurinn að því, hvernig ástandið var, þegar vinstri stjórnin tók við, og hvernig það var, þegar hún skilaði af sér. Ef vinstri stjórnin hefði getað haldið í horfinu eins og sú stjórn, sem var næst á undan, og hefði farið að einhverju leyti eftir ráðum þeirrar stjórnar og stöðvað dýrtíðina, en ekki látið hana snúast og hlaupa í kapp við allt annað, hefði þessi löggjöf nýbýlingunum til handa getað orðið að einhverju gagni. En það varð bara ekki, vegna þess að það leystist allt upp í dýrtíðarflóði, og einmitt vegna þess, hvernig fór á þessu tveimur og hálfu ári, sem vinstri stjórnin sat, erum við nú að glíma við margs konar erfiðleika og setja efnahagsmálalöggjöf, sem hlýtur um sinn að leiða til verðhækkana og til þess á ýmsan hátt að þrengja kosti allra landsmanna í bili. Ef ekki hefði allt farið úr skorðum á valdatíma vinstri stjórnarinnar, værum við ekki í dag að glíma við alla þá erfiðleika, sem nú er við að stríða, og þetta hélt ég að hv. 1. þm. Vesturl. vissi.



Herra forseti. Þar sem hæstv. landbrh. er staddur hér í d. nú, vildi ég mælast til þess, að hann gæfi mér upplýsingar um það, hvenær hægt verður að veita lán úr ræktunarsjóði Íslands og byggingarsjóði sveitabæja. Ráðh. upplýsti það snemma á þessum vetri, að þessum sjóðum mundi verða séð fyrir því fjármagni, sem þyrfti til þess að inna þær lánveitingar af hendi, sem fyrir lægju á því ári. Auk þess hafði hæstv. ríkisstj. tekið það inn í sinn stjórnarsamning að treysta fjárhagsgrundvöll þeirra sjóða, sem eiga að standa undir og lána til sjálfs atvinnulífsins í landinu. Ég hef alltaf verið að búast við því og er raunar ekki einn um þá skoðun, að fljótlega upp úr áramótum hefði verið hægt að hefjast handa um að inna þær lánveitingar af hendi úr ræktunar- og byggingarsjóði, sem í raun og veru þurfti að inna af hendi á árinu sem leið. Og vegna þess að nokkuð er umliðið nú frá áramótum og frá því, að ráðh. taldi, að þessi mál yrðu leyst, vil ég mælast til þess, að hann gefi mér upplýsingar um og upplýsi það hér í hv. d., hvenær þess er að vænta, að byggingarsjóði sveitabæja og ræktunarsjóði verður séð fyrir því fjármagni, sem þeir þurfa til þess að inna nú þegar umbeðnar lánveitingar af hendi.



Herra forseti. Þetta, sem hv. fyrirspyrjandi spyr hér um, er mál, sem hefur verið talað um hér á hv. Alþ. áður, eins og hann minntist hér á, og síðan hefur ekkert breytzt. Það hafa aðeins liðið nokkrar vikur, án þess að Búnaðarbankinn hafi fengið það fé, sem vonazt hefur verið til að hann gæti fengið. Á s.l. ári lánaði ræktunarsjóður nokkurn veginn á sama hátt og gert hefur verið undanfarin ár. Hann lánaði rúmar 40 millj. kr., 41, að mig minnir, á árinu 1957, og 1958 og voru þetta svipaðar upphæðir, ég held, að ræktunarsjóður hafi lánað yfirleitt fyrir áramótin út á þau skjöl, sem voru komin í bankann og tilbúin fyrir 10. des., en eftir það barst talsvert af lánabeiðnum úr ræktunarsjóði, og munu vera allt að 10 millj. kr. óafgreiddar nú af ræktunarsjóðslánum út á framkvæmdir fyrra árs. Þetta er a.m.k. samkv. áætlun, sem ég hef fengið í bréfi frá bankastjóra Búnaðarbankans. Ég býst við, að hv. fyrirspyrjanda sé kunnugt um það, að þegar ekki hefur verið lokið við lánveitingar fyrir áramót, hefur ekki verið aftur byrjað að lána úr ræktunarsjóði fyrr en í marz. Ég hef fengizt við lántökur úr ræktunarsjóði mörg undanfarin ár, og þetta hefur verið venjan. Það má segja, að nú sé komið langt fram í marz og það séu ekki enn þá byrjaðar lánveitingar. En það mun hafa verið á árinu 1958 þrátt fyrir þessa venju að opna ræktunarsjóðinn aftur í marz, að ekki var byrjað 1958 fyrr en í apríl. Ég hygg, að það sé ekki langt að bíða, þangað til Búnaðarbankinn fær þá peninga, sem þarf til þess að ljúka þeim lánabeiðnum, sem fyrir liggja út á framkvæmdir fyrra árs. Ég hygg, að það sé ekki langt að biða þangað til. Ég hafði vænzt þess, að þetta gæti orðið í marzmánuði, og er alls ekki vonlaus um, að það verði næstu daga. Það hafa verið sérstakir menn að athuga fjármál sjóða Búnaðarbankans, sem eru því miður ekki í sem beztu lagi, og þá ekki sízt byggingarsjóður Búnaðarbankans. Byggingarsjóður Búnaðarbankans mun hafa lánað á s.l. ári aðeins út á þær framkvæmdir, sem voru hafnar á árinu 1958, eða til þess að ljúka framkvæmdum, sem var byrjað á fyrir s.l. ár. Aftur á móti hefur byggingarsjóðurinn ekki enn lánað út á framkvæmdir, sem byrjað var á á árinu 1959. Og til þess að ljúka því þarf byggingarsjóðurinn að áliti bankastjóra Búnaðarbankans 10 millj. kr. Þrátt fyrir þetta hefur byggingarsjóðurinn á s.l. ári ekki lánað nema, að mig minnir, 5 millj. kr. lægri upphæð 1959 heldur en 1957, en fjárþörf bankans jókst talsvert á s.l. ári vegna aukinna framkvæmda. Það eru þess vegna 20 millj. kr., sem Búnaðarbankinn þarf að fá fljótt til þess að ljúka lánveitingum út á framkvæmdir, sem hafa verið hafnar á þessu ári. Og það hefur verið gefið fyrirheit um að útvega peninga í þetta. En það er meira, sem Búnaðarbankinn þarf að fá, til þess að hægt sé að fullnægja þeim kröfum, sem á honum hvíla. Í Seðlabankanum eru 12.5 millj. kr. óreiðu- og vanskilaskuldir: 3.5 millj. áhvílandi byggingarsjóði frá 1957 og 3.5 millj. frá árinu 1958, samtals 7 millj. kr. frá byggingarsjóði, og 5 millj. frá ræktunarsjóði. Þetta eru gjaldfallnar skuldir, og þessar 12.5 millj. verða að greiðast til Seðlabankans, áður en Seðlabankinn tekur að sér að greiða fyrir með ný lán til Búnaðarbankans. Það var þannig á árinu 1957, að þá var engin fjárútvegun til byggingarsjóðs fram yfir þær föstu tekjur sjóðsins, önnur en 3.5 millj., sem voru teknar til bráðabirgða að láni í Seðlabankanum. Það var lofað að greiða þetta fljótt aftur, af því að þetta átti að vera bráðabirgðalán. Þessi skuld er enn ógreidd. Og þetta endurtók sig 1958. Þá var aftur tekið bráðabirgðalán í Seðlabankanum handa byggingarsjóði Búnaðarbankans, og þetta er eina féð, sem útvegað var handa byggingarsjóðnum þessi tvö ár fram yfir þær föstu tekjur, sem sjóðurinn hefur. Þegar ég á s.l. hausti talaði við bankastjóra Seðlabankans og bað hann um fyrirgreiðslu fyrir byggingarsjóðinn í svipuðu formi og hann hafði gert tvö undanfarin ár, bæði 1957 og 1958, þá sagði bankastjóri Seðlabankans: Ég gerði nú þetta í góðri trú tvö undanfarin ár, að hlaupa undir baggann, til þess að byggingarsjóðurinn gæti haldið lánveitingum áfram. Og þetta var hægt að gera einu sinni. Það var helzt ekki hægt að gera það tvisvar, þótt ég gerði það. En í þriðja sinn er það ómögulegt. - Og ég áfellist ekki bankastjóra Seðlabankans, þótt hann segði sem svo: Þetta getur ekki gengið. Hér eru óreiðuvíxlar, og þeir verða að greiðast. Þegar það hefur verið gert, geturðu komið til mín aftur. - Mér finnst þetta alveg eðlileg afstaða hjá bankastjóranum. Það, sem hefur því verið við að stríða nú, er ekki aðeins að útvega bankanum fé til þess að lána með venjulegum hætti, heldur einnig til þess að greiða óskilaskuldir frá fyrri árum, og það er þess vegna eðlilegt, ef menn vilja vera sanngjarnir, að þetta sé dálítið þungt fyrir fæti. En eigi að síður vil ég upplýsa það, að Búnaðarbankinn mun fá mjög fljótlega þá peninga, sem hann þarf til þess að veita út á þau skjöl, sem liggja þar óafgreidd vegna framkvæmda fyrra árs, og það yrði þá í leiðinni, um leið og það gerist, að greiða óreiðuskuldirnar, sem liggja í Seðlabankanum, sem eru ekki óreiðuskuldir vegna bankastjóra Búnaðarbankans, heldur vegna þeirra, sem tóku þessi lán handa sjóðum Búnaðarbankans og höfðu lofað að greiða Seðlabankanum það á réttum tíma, en gerðu það ekki.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir þær upplýsingar, sem hann hefur hér gefið. Og ég get líka þakkað honum fyrir það, að hann skuli upplýsa, að þess skuli ekki langt að biða og jafnvel ekki nema til næstu daga, að það verði hægt fyrir stofnlánadeildir Búnaðarbankans að inna af hendi þær lánveitingar, sem þörf krefur nú í augnablikinu. Það er eftirtektarvert, að árið 1960 skuli enginn af þeim, sem byrjaði að byggja íbúðarhús árið 1959, hafa fengið byrjunarlán. Það er algerlega nýtt í sögunni, því að ég hygg, að það hafi ævinlega verið hægt að veita lán úr byggingarsjóði nokkurn veginn eftir því, sem framkvæmdirnar hafa verið unnar. En á þeim 15 mánuðum, sem hæstv. ríkisstj. hefur setið að völdum, hefur henni ekki tekizt að leysa þessa hnúta. En það hlaut að sjálfsögðu að falla í hennar skaut. Þó að á tímabili hafi verið tekin bráðabirgðalán, hefur verið venjan sú, að þeir, sem með völdin fara í landinu, hafi greitt fyrir þessum málum. En í þessa 15 mánuði, sem liðnir eru, frá því að vinstri stjórnin fór frá völdum, hefur ekkert verið hafizt handa um að útvega sjóðnum fé, fyrr en ef það hefur verið einhvern tíma seint á árinu sem leið. Það leið eitt ár, sem ekki var neitt hugsað um þessa hluti, svo að það er kannske eðlilegt, að eitthvað sé í sokkabolunum af þeim sökum. Mér finnst ekki viðeigandi af hæstv. ráðh. að vera að tala um óreiðuskuldir hjá Búnaðarbanka Íslands eða hans sjóðum í þessu sambandi, vegna þess að það er ekki um neina óreiðu að ræða. Sú ríkisstj., sem mun hafa tekið þessi lán, tók þau til framkvæmda í landinu, og hún hefði að sjálfsögðu rækilega gengið frá þessum málum, hefði hennar skeið verið lengra, og það hlaut því að falla í skaut þeirrar stjórnar, sem við tók, að ráða fram úr þeim vanda í þessum efnum sem öðrum, þar sem fráfarandi stjórn vannst ekki tími til að ganga frá hlutunum. En að það sé nokkurs staðar um neina óreiðu að ræða, það viðurkenni ég ekki. Ég vil að lokum vænta þess, að það verði fljótlega hægt að hefja lánveitingar að nýju úr þessum sjóðum, svo að þeir, sem þegar hafa beðið eftir sínum lánum út á framkvæmdir fyrir árið 1959, geti séð nokkurn veginn fram úr, hvort þeir geti haldið áfram þessum framkvæmdum eða þeir verði frá að hverfa á komanda vori, eins og horfir við um marga hverja.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Hv. fyrirspyrjandi sagði, að ef vinstri stjórninni hefði enzt líf og aldur, - hann hefði þá einnig átt að segja líf og heilsa, - þá hefði hún vitanlega greitt þær skuldir, sem hún hefði stofnað til vegna Búnaðarbankans. Það væri alls ekki eðlilegt að vera að tala um óreiðuskuldir, í þessu sambandi. En ég minni á, að 5 millj. kr. víxillinn fyrir ræktunarsjóð var tekinn á árinu 1957, 3.5 millj. kr. víxillinn fyrir byggingarsjóð var tekinn á árinu 1957, og vinstri stjórnin fór þó ekki frá völdum fyrr en í árslok 1958. Þetta hvort tveggja voru bráðabirgðavíxlar til stutts tíma, sem átti að greiða, en vinstri stjórnin greiddi ekki og skildi eftir handa þeim, sem við tóku seinna. Þetta eru óreiðuskuldir, þetta eru gjaldfallnar skuldir og óreiðuskuldir, og fyrr en búið er að greiða þær, þýðir ekki að tala við Seðlabankann um fyrirgreiðslu fyrir Búnaðarbankann. Hitt er svo annað mál, eins og ég tók skýrt fram áðan, að ég ætla ekki að ásaka bankastjóra Búnaðarbankans fyrir þetta, vegna þess að hann tók ekki þetta lán. Það gerði ríkisstj, á þeim tíma, og það var hún, sem lofaði að greiða það. En óreiðuskuld er þetta, sem núv. ríkisstj. verður að taka að sér að greiða. Þetta er bara einn arfurinn, sem hún tekur við frá vinstri stjórninni. Þegar hv. fyrirspyrjandi talar um, að það sé einkennilegt, að á árinu 1960 skuli ekki enn hafa verið lánað neitt út á nýjar framkvæmdir úr byggingarsjóði, þá er það ekkert einkennilegt, ef hv. fyrirspyrjandi vill setja sig inn í þessi mál, sem hann ætti að gera. Það liggur aðeins í því, að þegar reynt var að fá fyrirgreiðslu hjá Seðlabankanum vegna byggingarsjóðsins á s.l. hausti, voru syndir fyrrv. stjórnar, vinstri stjórnarinnar, svo miklar í þessum banka, að hann var lokaður fyrir þessa stjórn, fyrr en búið var að bæta fyrir syndir fyrrv. stjórnar. Og ég trúi því, að hv. fyrirspyrjandi sé ánægður með það og glaður í sínu hjarta, að núv. ríkisstj. hefur tekið að sér að leysa þennan hnút, hefur tekið að sér að útvega Búnaðarbankanum fé, hefur tekið að sér að koma stofnlánasjóðum Búnaðarbankans og stofnlánasjóðum atvinnuveganna í heild á traustan grundvöll, eins og segir í stjórnarsamningum. Þetta ætlar núv. ríkisstj. sér að gera, og það, sem kallar mest að í dag, er að láta Búnaðarbankann fá, ekki 20, heldur allt að 30 millj. kr., til þess að hægt sé að ljúka því, sem fyrir liggur frá fyrra ári eða fyrri árum. Því, sem fram undan er, gefst betri tími til að vinna að, en það þarf vitanlega mikið fjármagn til þess að koma sjóðunum á traustan grundvöll, eins og allir telja nauðsynlegt.

Ásgeir Bjarnason Hæstv. ráðh. hefur rætt um Seðlabankann í þessu sambandi, eins og það væri Seðlabankinn, sem bæri fyrst og fremst skylda til að leysa þann vanda, sem þarna var um að ræða. En ég benti á það hér áðan, að hæstv. ríkisstj. er búin að sitja að völdum í 15 mánuði, og hún gerði ekkert árið 1959 til þess að leysa þann vanda, sem þegar lá fyrir í árslok 1958. Og á sama tíma og verið er að skattleggja þjóðina meira en nokkru sinni hefur þekkzt í hennar sögu, þá kvartar hæstv. landbrh. undan því, að það séu mjög miklir erfiðleikar að leysa málefni þeirra sjóða, sem eiga að rísa undir atvinnulífinu í landinu. Ég hygg, að það kunni vel að vera, að það sé vandi og ekki sízt fyrir þær aðgerðir, sem verið er að gera nú, því að ef sjóðirnir eiga að rísa hlutfallslega undir jafnháum lánum af þeim framkvæmdum, sem kostað verður til í framtíðinni, eins og verið hefur, þá þarf miklu meira fjármagn til þeirra en verið hefur undanfarandi, svo að að því leyti til er skiljanlegt, að það verði erfiðleikar, og þeir verða þá fyrst og fremst í sambandi við þær aðgerðir, sem verið er að gera í efnahagslífinu nú. En það var vel nægt að leysa þessi mál í sambandi við fjárlagaafgreiðsluna á s.l. ári og sjá byggingarsjóði Búnaðarbankans fyrir því fjármagni, sem hann þurfti á að halda þá. En um þetta sveikst fyrrv. ríkisstj. og þeir flokkar, sem að henni stóðu, Sjálfstfl, og Alþfl., gersamlega, og því stendur Búnaðarbankinn frammi fyrir þeim vanda, sem hann er nú i, að hafa ekki getað veitt einum einasta byrjanda í íbúðarhúsbyggingu lán á árinu sem leið. Þetta er atriði, sem ekki verður hægt fram hjá að komast. Það hefur alltaf verið venja, að sú stjórn, sem hefur farið með völdin í landinu, hefur, jafnóðum og á hefur þurft að halda, leyst þennan vanda. En í fyrsta skiptið, eftir að framsóknarmenn fara úr ríkisstj., eru engir peningar til, og virðist vera mjög erfitt að leysa þessi vandamál. Og það var fyrir það, að sú stjórn, sem sat að völdum, vildi ekki leysa þessi vandamál, en ekki fyrir það, að það væri ekki hægt.



Herra forseti. Það er nú eiginlega engu að svara. Hv. fyrirspyrjandi var að tala um það, að þegar Framsfl. væri farinn úr stjórn, væru sjóðir Búnaðarbankans tómir. Og þetta segir hann þrátt fyrir það, þótt það sé vitað, að sjóðirnir eru tómir vegna viðskilnaðar þessara manna. Það er ekki aðeins það, að þeir skilji þá eftir tóma, heldur skilja þeir eftir óreiðuskuldir, sem verður að taka við og greiða upp. Mér finnst þetta nokkuð mikil kokhreysti hjá þessum hv. þm. Þá talar hann um það, að fjárþörf þessara sjóða aukist vegna verðhækkana. Hún gerir það vitanlega. Ef sjóðir Búnaðarbankans og aðrir stofnlánasjóðir atvinnuveganna eiga að lána tiltölulega eins mikið út á framkvæmdirnar eftir verðhækkanirnar og áður, þá náttúrlega eykst fjármagnsþörfin. En hvað gerðu hv. framsóknarmenn eftir verðhækkanirnar 1958? Lánuðu þeir meira út á byggingar eftir það heldur en áður? Var meira lánað út á íbúðarhús í sveitum, eftir að byggingarefnið hafði hækkað svo geysilega sem það gerði með skattlagningunni 1958, heldur en áður var? Ég held ekki. Ég held, að það hafi verið bundið við 75 þús. kr. eftir sem áður. Sjálfsagt hefur það ekki verið af viljaleysi til þess að greiða úr fyrir þeim, sem voru að byggja, heldur hefur það miklu frekar verið af úrræðaleysi og getuleysi þessara manna, eins og bezt kemur fram í því, að þeir sjá engin ráð til útvegunar á fjármagni fyrir byggingarsjóð Búnaðarbankans á árunum 1957 og 1958 önnur en þau að taka bráðabirgðavíxla í Seðlabankanum, sem þeir lofa að greiða, en svíkjast um að greiða. Og mér finnst, að þegar litið er til baka yfir þessa sjóði og þennan feril, þá sé það of mikil kokhreysti hjá hv. 1. þm. Vesturl. að koma hér upp og tala með jafnfurðulegum hætti og hann gerir um þessi mál, - maður, sem er þó í bankaráði Búnaðarbankans og ætti að vera öllum hnútum kunnugur þar. Ég svara því svo ekki, þegar hann er að tala um, að það sé undarlegt að vera að minnast á Seðlabankann í þessu sambandi. Er það nokkuð undarlegt, þótt talað sé um Seðlabankann, um bráðabirgðafyrirgreiðsluna? Það er vitað mál, að á s.l. ári var samþ. að láta 25 millj. kr. ganga til Búnaðarbankans af svokölluðu Ameríkuláni. Á meðan þetta lán er ekki komið inn og ekki búið að breyta því í íslenzka peninga, er vitanlega eðlilegt, að talað sé við Seðlabankann um fyrirgreiðslu, að hann láni til bráðabirgða út á þessa peninga, sem eru vísir í bakhendinni, þegar þeir koma inn, og eru þá til reiðu að borga þá skuld, sem stofnað er til, og það er það, sem meiningin var að gera. Búnaðarbankinn hefur ekki enn fengið nema helminginn af þeim 25 millj., og ef óreiðuskuldin hefði ekki legið í Seðlabankanum, hefði Seðlabankinn verið fús til að lána út á seinni helming þessarar fjárhæðar. Þá væri byggingarsjóðurinn búinn að fá þá peninga, sem hann vantaði. Hv. 1. þm. Vesturl. getur þess vegna aðeins ásakað framsóknarmenn fyrir það, að Búnaðarbankinn er ekki búinn að fá þetta. Hann getur ásakað þá fyrir það að hafa skilið eftir óreiðuskuld í Seðlabankanum, sem olli því, að Seðlabankinn treysti sér ekki til þess að lána 12½ millj., enda þótt það væri hægt að leggja fram fullnaðartryggingu, þessa peninga, sem koma inn á þessu ári af seinni hluta Ameríkulánsins. Ég vænti þess, að hv. 1. þm. Vesturl. viti, hvernig þessi mál liggja, að hann sé ekki að spyrja hér eins og maður, sem þekkir ekkert inn í það, sem hann er að ræða um. En það er furðulegt, að hann skuli koma með fsp. eins og þessa og tala eins og hann hefur gert hér í dag, hafi hann vitað, hvernig í málunum liggur.

Ásgeir Bjarnason Hæstv. ráðh. gat þess, að ekki væri enn þá komið ameríska lánið og þar af leiðandi hefði ekki verið hægt að fullnægja lánsfjárbeiðnum úr Búnaðarbanka Íslands. Þetta kann vel að vera. En hvenær kemur þá það, sem eftir er af láninu? Hvenær er þess að vænta, að það komi? Svo vil ég vekja athygli hæstv. ráðh. á því, að lánið, sem átti að koma, var eingöngu til þess að lána úr ræktunarsjóði, en ekki byggingarsjóði Búnaðarbankans. Það var ekki til þess að leysa hlutverk byggingarsjóðsins, en til þess að leysa ræktunarsjóðsmálin. Og það er einkennilegt, að á öllu árinu sem leið skyldi ekki vera hægt að sjá byggingarsjóði Búnaðarbankans fyrir nægjanlegu fjármagni, þar sem því var haldið fram fyrir kosningarnar á s.l. hausti, að bæði útflutningssjóður og ríkissjóður væru með miklum blóma. Hafi svo verið, hygg ég, að ríkisstj. sjálf og þeir, sem hana studdu, hafi haft það í hendi sér að leysa þessi mál. Og ég get líka fullvissað hæstv. ráðh. um það, að hefðu framsóknarmenn farið með völdin, hefðu þeir fyrir lifandi löngu verið búnir að leysa þennan vanda, því að það hefur aldrei komið fyrir, fyrr en þeir fóru úr stjórn, að þessi málefni hafi ekki verið leyst á sómasamlegan hátt fyrir alla, sem hlut áttu að máli.