Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef rætt þetta mál nokkuð við 2. umr. hér í hv. d., en vildi þó víkja að því nokkrum orðum hér nú við 3. umr. vegna upplýsinga, sem ég fékk á búnaðarþingi, eftir að málið hafði hér verið afgr. við 2. umr. Það var rætt nokkuð um þetta á búnaðarþingi í sambandi við lánamál landbúnaðarins almennt, og þá talaði einn af stjórnarmönnum Stéttarsambands bænda, Einar Ólafsson, sem mörgum er kunnur og glöggur maður á tölur, og gat hann þess, að lausaskuldir bænda mundu hafa verið í árslok 1960, eftir því sem næst yrði komizt, um 212 millj. kr., og að umsóknir um lán í þessu skyni mundu nema á milli 30 og 40% af þeirri upphæð. Mér finnst, að þarna komi fram svo gagnmerkar upplýsingar um það, að bændur hafi ekki sótt um lán í þessu skyni eins og búast hefði mátt við, að það sé full ástæða til að taka til athugunar á ný, hvort ekki sé rétt að framlengja umsóknarfrest um lánin. Ég skal ekki segja um, hvað hefur valdið því, að þeir, sem skulda 60% af þessum skuldum eða heldur meira en það, hafa ekki sótt um lausaskuldalán til Búnaðarbankans, en það leikur sterkur grunur á því, að orsökin til þess sé einmitt sú, að bændur hafi álitið, að þeir yrðu sjálfir að selja skuldabréfin, en eftir að það viðhorf hefur breytzt, sýnist ástæða til að gefa enn kost á því, að um þetta verði sótt. Það sýnir sig, að þegar ekki er um að ræða að leysa nema kannske í hæsta lagi 40% af þeim erfiðleikum, sem í þessu efni eru eins og sakir standa, þá fullnægir það engan veginn landbúnaðinum í þessu efni. Auk þess er það óleyst að mínu viti enn þá, hvernig farið verður með leiguliðana, sem munu þó nokkrir vera í hópi þeirra, sem þegar hafa sótt um, og kannske enn fleiri í hópi þeirra, sem hafa ekki sótt um. Það kom ekki fram hér við 2. umr. málsins, hvernig væri hugsað að leysa þeirra þarfir í þessu efni. Það kom ekki fram, hvort jarðeignadeild ríkisins mundi veita veðleyfi í þessu skyni eða hvernig hægt yrði að leysa þarfir annarra leiguliða, sem eru allverulegur hluti af bændastétt landsins, og þannig kynni þá að ganga úr líka af þeim 30–40%, sem sótt hafa um lán, ef ekki væri hægt að taka tillit til þessara manna. Það virðist því liggja nokkuð ljóst fyrir, að þessi úrlausn mun ekki fullnægja nema litlum hluta - litlum hluta, segi ég - þeirra bænda, sem skulda verulegt fé í lausaskuldum. Að meðaltali eru lausaskuldirnar í árslok 1960 um 44 þús. kr. á hvern bónda í landinu, en það skiptist mjög misjafnt, þannig að sumir eru með mjög háar fjárhæðir í þessu, en aðrir ekkert, þannig að þeir bændur eru áreiðanlega verst settir til búskapar nú, sem skulda mikið fé í lausaskuldum. Þá er það líka varðandi vaxtaatriðið. Búnaðarþing lagði áherzlu á það, að vaxtaákvæðið yrði fært til samræmis við það, sem gildir um lausaskuldalán sjávarútvegsins, og það kom alveg sérstaklega fram í umr. á búnaðarþinginu um þetta, að bændur telja það sérstaklega óhagstætt, ef vextir af þessum skuldabréfum yrðu bundnir 8% til allt að 20 ára, og margir, sem ræddu þessi mál, lögðu á það höfuðáherzlu, að það yrði í öllu falli haft laust í skuldabréfunum, þannig að hægt yrði að lækka þessa vexti, ef aðrar vaxtabreytingar yrðu í landinu á þessu tímabili. Það hefur komið fram í umr. um efnahagsmál á undanförnum árum, að ef til þess kæmi, að hin svokallaða viðreisn, sem núv. stjórnarflokkar hafa komið á og virðast trúa á að heppnist, heppnaðist, þá væri gert ráð fyrir því, að almennir vextir kynnu að lækka, og það er því eðlilegt, að bændur geri kröfu til þess, að þessir vextir á lausaskuldalánunum lækkuðu þá í hlutfalli við aðrar vaxtabreytingar í landinu, ef svo kynni að fara, að hin svokallaða viðreisn heppnaðist og slíkar vaxtabreytingar yrðu. Þess vegna held ég, að sé ástæða til - og ég vildi beina þeim tilmælum til hv. fjhn. - að taka til athugunar enn á ný, hvort ekki væri hægt að breyta þessum tveim atriðum til hags fyrir bændastéttina, og ég vonast til þess, að hæstv. forseti gefi þann frest til afgreiðslu málsins, að n. fái tækifæri til þess að athuga það mál enn á ný.



Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haldið fund, frá því að 2. umr. lauk, og rætt till. þær, sem teknar voru aftur til 3. umr., þ.e. till. á þskj. 423 og 387. Meiri hl. n. telur ekki rétt að samþ. till. og mælir á móti þeim. Hv. 1. þm. Norðurl. e. mælir með till. á þskj. 423 og mun fylgja sumum till. á þskj. 387. Hv. 9. þm. Reykv. mælir með öllum till. Við, sem meiri hlutann skipum, teljum það að svo stöddu ekki hafa hagnýta þýðingu að víkka lánsrammann, eins og lagt er til í till. á þskj. 423. Það er því miður fyrst nú nýlega, sem tekizt hefur að fylla upp í þann lánsramma, sem verið hefur undanfarið, og má kallast gott, ef hægt verður nú þegar að fylla upp í þennan víkkaða ramma, sem lagt er til í till. n., sem samdi þetta frv., og við teljum því að svo stöddu ekki ástæðu til að hækka eða víkka rammann. Um till. á þskj. 387, þá leggjum við líka á móti, að þær séu samþ. Ég get aðeins hlaupið lauslega yfir þær. Það er fyrst till. um að lækka vextina í 4%. Við teljum ekki, að það mundi vera vænlegt til þess að greiða fyrir því, að nægileg lán fáist, en það teljum við mikilvægast, að þessu ákvæði yrði breytt nú fyrst um sinn. 2. till. á þessu þskj. er um það, að lánveiting skuli bundin því skilyrði, að húsnæðismálastjórn hafi borizt teikningar og sundurliðuð kostnaðaráætlun, áður en framkvæmdir hefjast, ef sveitarfélag leggur fram fé til þess að útrýma heilsuspillandi húsnæði, og húsnæðismálastjórn skuli ráðstafa lánum ríkissjóðs í þessu skyni og hafa eftirlit með, að réttum skilyrðum sé fullnægt. Við teljum, að þetta sé ástæðulaust. Það hafa ekki komið fram neinar kvartanir út af framkvæmd málsins, eins og það hefur verið hér undanfarið, og við teljum ekki ástæðu til að breyta till. um framkvæmd þessa máls umfram það, sem lagt er til í þessu frv., sem hér liggur fyrir. Þá er það 3. till. þarna, - það eru í rauninni nokkrar till., sem þar koma fram. Í fyrsta lagi leggur hv. flm. til, að felld sé niður heimild ríkisstj. til þess að ákveða vexti hjá byggingarsjóði ríkisins og byggingarsjóði verkamanna. Við erum á móti því að fella þá heimild niður. Við teljum, að það sé liprara í framkvæmd, ef svo vel skyldi æxlast, að breytingar yrðu hér almennt og hægt yrði þess vegna að breyta þarna vöxtum til lækkunar, eins og menn vona, þá teljum við fljótlegra að koma því í framkvæmd með því, að ríkisstj. hafi heimildina. Þá kemur hér mjög merkileg till. frá flm. um það, að íbúðareigandi skuli eiga rétt á að fá endurgreiðslu úr ríkissjóði á aðflutningsgjöldum og söluskatti af byggingarefni, sem til íbúðarinnar hefur þurft. Það liggur þó ekki fyrir nein áætlun, og ég tók ekki eftir því í þeirri ræðu, sem hv. flm. flutti hér við 2. umr., að hann gæti neitt um það. hvað þetta mundi kosta ríkissjóð, og þaðan af síður gat hann náttúrlega um það, hvernig ríkissjóður ætti að bæta sér það fé, sem hann þyrfti að greiða í þessu skyni. Án þess að slíkt liggi fyrir, teljum við fjarstætt að samþ. þessa till. Þá er hér c-liðurinn í till. hv. flm. um það, að Seðlabankinn skuli veita byggingarsjóði ríkisins 50 millj. kr. lán með 5½% ársvöxtum árlega næstu 5 ár og húsnæðismálastjórn ráðstafa þeim lánum í samræmi við útlánareglur sínar. Við teljum þetta ekki heldur skynsamlegt og viljum freista þess, hvort ekki er hægt að fullnægja lánaþörf húsnæðismálastofnunarinnar með frjálsum samningum, eins og gert hefur verið til þessa, stundum með allgóðum árangri. Stundum hefur árangurinn ekki verið eins góður að vísu, en við viljum freista þess enn um sinn að ná nægilegu fé til útlána með frjálsum samningum. Þá kemur rúsínan í pylsuendanum, að ríkissjóður greiði í byggingarsjóð 20 millj. kr. sem óafturkræft framlag á árinu 1963 og síðan jafnháa upphæð árlega í fjögur ár. Við viljum ekki heldur ákveða með þessum lögum þá fjárhæð, sem ríkissjóður skal leggja fram árlega í þessu skyni. Ég vil aðeins benda á það í þessu sambandi, að í sambandi við útrýmingu heilsuspillandi húsnæðis hefur verið lögð nokkur kvöð á ríkissjóð, sem ekki er vitað, hver verður, og við teljum ekki rétt að svo stöddu að fara lengra í þá átt.



Herra forseti. Ég harma það, að hv. meiri hl. heilbr.- og félmn. hefur ekki séð sér fært að mæla með þeim brtt., sem fram hafa komið. Þær till., sem ég flyt á þskj. 387, miða allar að lausn mikilsverðra vandamála í sambandi við íbúðabyggingar í landinu. Sumpart miða þær að því að lækka byggingarkostnað hjá einstaklingunum og sumpart miða þær að því að afla meira fjár til byggingarsjóðs ríkisins. Það eru sérstaklega tvær síðustu till., sem ég flyt á þskj. 387, sem miða að því að auka fjárráð byggingarsjóðsins, og ég tel þær í raun og veru mikilsverðastar, eins og sakir standa. Ef þær yrðu samþ., mundu um leið opnast miklir möguleikar fyrir fátæka menn að byggja sér íbúðarhús, en á því virðist nú vera mikil þörf að örva byggingarstarfsemina í landinu. Ég gat þess í ræðu við 2. umr., hvernig dregið hefði úr byggingu íbúðarhúsnæðis á síðustu árum, og nefndi þar tölur. Ég benti á, að í Reykjavík einni hefði íbúðabyggingum stórhrakað á síðustu tveim árum, þannig að um 600 íbúðum hefði verið byggt þar minna en á tveim árum vinstri stjórnarinnar, 1957 og 1958. Hv. 10. þm. Reykv. vefengdi ekki þessar tölur, sem ég nefndi, en vildi hins vegar gera lítið úr gildi þeirra og jafnvel telja þessa minnkun byggingarstarfseminnar síðustu árin allt eins geta verið að kenna illum áhrifum frá tíð vinstri stjórnarinnar. Ég vil því bæta aðeins við nú við þessa umr. öðrum tölum, sem hníga í sömu átt og sýna kannske enn ljósara, hvert stefnir í byggingarmálum þjóðarinnar. Árið 1957 og 1958, á tveimur heilum árum vinstri stjórnarinnar, var byrjað á byggingu samtals 1408 íbúða í Reykjavík. En á viðreisnarárunum tveimur, 1960–61, var byrjað á byggingu samtals 888 íbúða í Reykjavík. Mismunurinn er 520 íbúðir. Þessar tölur tala sínu máli. Á stjórnarárum vinstri stjórnarinnar er hafin bygging 520 fleiri íbúða í Reykjavík en á árum viðreisnarstjórnarinnar. Ég veit ekki, hvort hv. 10. þm. Reykv. vill vefengja þessar tölur eða reyna að skýra þær sem ill áhrif frá tíð vinstri stjórnarinnar, en ég er hræddur um, að það reynist honum erfitt til lengdar að stangast við staðreyndirnar, þótt bölvaðar séu.



Herra forseti. Hv. frsm. meiri hl. félmn. hefur hreyft því, að meiri hl. hafi ekki getað fallist á þá brtt., sem ég flyt við frv. á þskj. 423, en hún er um það, að hámark lána úr byggingarsjóði verði 200 þús. kr. í stað 150 þús. kr., sem er í frv. Meiri hl. n. rökstyður þetta með því, að þetta hafi ekki hagnýta þýðingu, af því að það muni ekki verða fé til að lána nema 150 þús. Nú getur hv. meiri hl. n. ekkert sagt um það, hvað verður hægt að lána á komandi árum úr þessum sjóði. Það fer eftir því fjármagni, sem tekst að afla sjóðnum, svo að það er ekki mögulegt fyrir meiri hl. að fullyrða neitt um það, hvað hefur hagnýta þýðingu og hvað ekki að standi í lögunum hvað þetta snertir. Hins vegar skil ég þennan rökstuðning þeirra á þá leið, að núverandi stjórnarflokkar ætli sér ekki að beita sér fyrir meiri fjáröflun en það, að það verði hægt að ná þessu 150 þús. kr. marki. Þetta er að mínum dómi hrein stefnuyfirlýsing um það. Þetta er hámark, hvað stjórnarflokkarnir telja alveg nóg að ná, og þess vegna ekki ástæða til að vera að setja inn í lögin hærra mark en þetta. Þrátt fyrir það er sú 50 þús. kr. hækkun á lánunum, sem fyrirhuguð er í frv., ekki nægjanleg fyrir helmingi þeirrar hækkunar á byggingarkostnaði íbúðar, sem orðið hefur á tveimur árum, síðan viðreisnarstefnan hófst. Ég hef ekkert fleira út af fyrir sig að segja um þessa stefnu. Hún er svona. Þetta er sjálf viðreisnarstefnan. Ég er náttúrlega andvígur henni, en þessir flokkar fylgja henni, og þá verður það að gilda, fyrst þeir hafa völdin.



Herra forseti. Ég hef litlu við það að bæta, sem ég hef þegar sagt í þessu máli, og tvær síðustu ræður gefa ekki tilefni til stórra umræðna þar til viðbótar. Ég varð þess mjög áskynja síðast við þessar umr. í gær, að í deilum okkar, mín og hv. framsóknarmanna, þá var þeim það sérstakur þyrnir í augum að nefna árið 1959. Það virtist m.ö.o. ekki vera til í almanaki framsóknarmanna, það ár, og af þeim ástæðum mátti helzt aldrei nefna það, því að þá var ekki sá vöxtur í byggingarkostnaði, sem var talinn hentugur til áróðurs í þessu máli.  Ég hjó eftir því í lok ræðu hv. 4. þm. Vestf., að hann sagði, að það sýndi sig í afstöðu stjórnarliða hér til brtt. hans og hv. 9. þm. Reykv., að það væri alls ekki hugmyndin að standa við þá hækkun, sem boðuð er í frv. á hámarkslánum. Vilja þessir menn þó bæta 50 þús. kr. við það hámark, sem í frv. er, svo að það virðist nú vera lítið samræmi í því að ætla að fela þessum voðalegu mönnum, sem hafa jafnillt í huga og hér er tæpt á, að ætla sér ekki að standa við 150 þús. kr. lán, - að ætla þeim þá að standa við 200 þús. kr. lán. Mér virðast þessi rök haldlítil, og enn þá haldminni eru þau fyrir það fólk, sem því miður er allt of margt og hefur verið allt of margt á undanförnum árum, sem hefur ekki verið hægt að fullnægja sökum fjárskorts í þessum efnum. Ég læt nægja að vísa til framsöguræðu meiri hl. heilbr.- og félmn. varðandi þær brtt., sem fyrir liggja. Flest af þeim er í öfgaátt, áróðurstíll. eða eitthvað hliðstætt, sem hvergi fá staðizt og til þess eins að bæta ofan á þann blekkingabunka, sem hrúgað hefur verið yfir fátæka húsbyggjendur á undanförnum árum. Það er meginatriði þessa máls, að það sé ekki farið lengra en svo, að menn eigi a.m.k. líkur fyrir því, að það verði staðið við ákvæði frv., en ekki hitt, að hrúgað sé upp heimildum, sem seint eða aldrei yrðu notaðar.



Herra forseti. Hv. 10. þm. Reykv. viðurkennir berlega, að það hafi verið meining hæstv. ríkisstj. að draga úr íbúðabyggingum í landinu, þeirri fjárfestingu. Það er einmitt þetta, sem er sannleikur. Hæstv. ríkisstj. hefur af ráðnum hug ráðizt á þessa starfsemi með margvíslegu móti og torveldað fólki að framkvæma þá lífsnauðsyn að byggja þak yfir höfuðið á sér. Þetta er eitt af mörgum ávirðingum hæstv. ríkisstj. En mig undrar, að þessi hv. þm. skuli vilja verja þessar aðgerðir ríkisstj., því að þær eru raunverulega fyrir neðan allar hellur. Hv. þm. upplýsti það einnig nú og í gær, að umsóknir um lán til húsnæðismálastjórnar hefðu aldrei verið jafnmargar og nú. Hvað sýnir þetta? Ég efast ekki um, að það sé rétt, en það sýnir, að skorturinn á þessu sviði sverfur harðar og harðar að fólki með hverju ári, sem liður. Og það sýnir einnig, að þörf manna verður með ári hverju almennari fyrir lán. Hvort tveggja er sök hæstv. ríkisstj., hennar stefnu í þessum málum. Ég tók það fram í gær í minni ræðu, að ég held, að mér þætti kostuleg sú kenning stjórnarflokkanna, að íbúðabyggingar séu einhvers konar munaður, sem nauðsyn sé á að takmarka, en þannig virðast leiðtogar þessara stjórnarflokka líta á þetta mál, það sé nauðsyn að draga úr íbúðabyggingum og torvelda mönnum að byggja þak yfir höfuðið á sér. Afleiðingin verður þessi, að á tímabili, þegar sæmilegt stjórnarfar er í landinu, eins og var t.d. 1956–58, þá var mikið byggt, enda þörfin þá orðin mjög brýn eftir undanfarandi stjórnarskeið. Nú kemur aftur afturkippur í þessi mál, það dregur úr byggingum, og nú er knúið fast á dyr. Hvers vegna? Vegna þess, að hér er um lífsnauðsynjar fólksins að ræða. Og það hefur komið mjög greinilega fram, og þar fer ekki hnífurinn á milli Sjálfstfl. og Alþfl., að hér er barizt af kappi enn í dag gegn því, að fólk geti byggt sér þak yfir höfuðið. Það er barizt gegn því, að nokkur ráðstöfun sé gerð til þess að draga úr hinum óhæfilega byggingarkostnaði. Og það er barizt af jafnmikilli ákefð gegn því af þessum fulltrúum stjórnarflokkanna að auðvelda mönnum leið til lána. Sérhver tillaga í þá átt skal felld. Þetta finnst mér ákaflega skammsýn og heimskuleg afstaða til þessa mikilsverða máls. Þetta hefnir sin, að hefta þannig þessa lífsnauðsynlegu starfsemi, byggingu íbúðarhúsa í landinu.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður talaði mjög fjálglega um það, að núv. ríkisstj. torveldaði fólki á allan hátt að koma yfir sig húsnæði. Eitt aðalátrúnaðargoð þessa hv. þm. fór með þessi húsnæðismál á árunum 1957 og 1958. Þá átti ég sæti í þessari hv. d. ásamt honum. Þá var ekki yfir því kvartað, að það dygði ekki húsnæðismálastjórn að hafa fyrra árið 45 millj. kr. til ráðstöfunar og síðara árið, 1958, 48 millj. Þá sat þessi hv. þm. hér og lét ekki á sér kræla, þó að vitað væri þá, að þá var lánaþörfin samkvæmt umsóknum, svo að höfð sé sama viðmiðun og ég hafði hér í ræðu minni í gær, milli 120 og 130 millj. kr. Síðast þegar talning fór fram á þessu, um s.l. áramót, var þörfin, eins og ég skýrði frá hér í gær, um 98 millj. kr. Á síðasta ári, þ.e.a.s. á ári þessarar voðalegu ríkisstj., eru hins vegar afgreiddar til lánaumsækjenda rúml. 78 millj. Ég ætla, að af þessum fáu orðum sé ljóst, hver heilindin eru í viðkvæmnishjali þm. um, að torveldaðar séu íbúðarhúsabyggingar almennings, þegar borin er saman afstaða hans til þessara mála á fyrrnefndum valdaaðstöðuárum hans sjálfs og hans átrúnaðargoðs og svo staðreyndirnar um það, hvað húsbyggjendur hafa fengið af fé í hendurnar á s.l. árum.



Herra forseti. Ég hafði reyndar ætlað mér að flytja brtt. við þetta frv., sem hér liggur fyrir, gera það við 2. umr. málsins. Með því að það stóð þannig á, að umræðan var í gærkvöld á kvöldfundi og orðið nokkuð áliðið, þá kunni ég ekki við að vera að tefja störfin og taldi því réttara að geyma þetta mál til 3. umr. Um þær breytingar, sem felast í því frv., sem hér er til umr., um breyt. á I. um málflytjendur, þá er ég yfirleitt samþykkur þeim breytingum og ætla ekki að fara að fjölyrða neitt um þær út af fyrir sig, en mér þykir á skorta, að það hafi verið breytt þeim ákvæðum í málflytjendalögunum, sem ég tel ástæðu til, og þess vegna ætla ég mér að leggja hér fram eina tillögu til breytingar, viðauka við það frv., sem hér um ræðir. Í 9. gr. laga um málflytjendur er ákvæði um hæstaréttarlögmenn. Réttindi til þess að flytja mál fyrir hæstarétti eru samkvæmt þeirri lagagrein tvenns konar. Það eru annars vegar réttindi, sem héraðsdómslögmenn hafa, sem hafa starfað að málflutningi í fimm ár og flutt á þeim tíma fyrir héráðsdómi a.m.k. 40 mál munnlega. Þeir geta fengið leyfi til þess að flytja fyrir hæstarétti þau mál ein, sem þeir sjálfir hafa flutt fyrir undirrétti. Þetta eru hin minni réttindi, ef svo má að orði komast. Hæstaréttarlögmannsréttindin, sem venjulega er talað um og eru full réttindi til þess að flytja mál fyrir hæstarétti, eru hins vegar að sjálfsögðu fólgin í því, að viðkomandi maður, sem þau réttindi fær, hefur leyfi til þess að flytja öll mál fyrir hæstarétti, hvort sem hann sjálfur hefur flutt þau fyrir undirrétti eða ekki. Í þessari 9. gr. laganna eru eðlilega sett nokkuð mismunandi skilyrði til þess að fá hin meiri réttindi og hin minni réttindi. En samt er sá annmarki á, að undir vissum kringumstæðum og það jafnvel æðioft, þá má segja, að Það séu gerðar meiri kröfur til þess að fá minni réttindin heldur en meiri réttindin. Sá, sem fær full hæstaréttarlögmannsréttindi, þarf að flytja hin svokölluðu prófmál fyrir hæstarétti, sem eru þrjú mál, og rétturinn þarf að taka hans málflutning góðan og gildan til þess að veita honum þessi réttindi. Ég ætla ekki að fara út af fyrir sig að tala hér um þessa prófraun, en í mínum augum er í sjálfu sér ekki mjög mikið leggjandi upp úr þessu, þó að ég ætli ekki að fara að gera hér neinar tillögur um breytingar á þeim hætti, sem hafður hefur verið. Prófraun væri í raun og veru að mínum dómi þá fyrst fullgild, ef um einhvers konar próf væri að ræða, sem umsækjandinn tæki fyrir hæstarétti, en ekki flutning prófmála, vegna Þess að í raun og veru er lítill vandi á höndum í flestum tilfellum fyrir þann, sem flytur slíkt prófmál fyrir hæstarétti. Það er aðeins að flytja þar eina ræðu eða stundum tvær, það er lítið gert að því að flytja svarræður oft og tíðum, og þessa ræðu gæti umsækjandinn í raun og veru samið heima og gæti vel gert það með aðstoð annarra manna eða látið aðra semja ræðuna fyrir sig, þannig að þetta er í raun og veru próf, þar sem maðurinn þarf ekki endilega í raun og veru að ganga undir það sjálfur, hann aðeins flytur ræðuna, en hann getur í raun og veru farið í smiðju hvert sem er til þess að láta taka þetta saman, sem hann segir fyrir réttinum. Nú er ég í sjálfu sér ekki að halda því fram, að þeir, sem hafa gert þetta, hafi yfirleitt gerzt sekir um þetta, þótt að sjálfsögðu sé æskilegt, að menn kynni sér allar hliðar mála, sem þeir eiga að flytja, og leiti til annarra færari manna um ýmsar leiðbeiningar. Það er í sjálfu sér ekkert athugavert við það. Ég er fyrst og fremst að benda á þetta til Þess að sýna, að flutningur prófmáls er engin óyggjandi sönnun fyrir því, að maðurinn sé hæfur til þess að flytja mál fyrir hæstarétti. En það er sá annmarki á þessu að mínum dómi, þar sem þarna er gerð sú krafa, að flutt séu prófmál, að þá eru gerðar mjög litlar kröfur um undirstöðureynslu eða starfsferil, og Það liggur í því, að sá, sem flytur prófmál, þarf að hafa réttindi sem héraðsdómslögmaður, en réttindi sem héraðsdómslögmaður er í raun og veru hægt að fá samkvæmt lögum við það að gegna margs konar störfum, t.d. að vera fulltrúi í stjórnarráði eða í ýmsum störfum, sem lögfræðimenntun þarf til, án þess að hafa nokkurn tíma stundað málflutning. Það er þess vegna vel hugsanlegt, að maður, sem flytur prófmál fyrir hæstarétti og fær réttindi sem hæstaréttarlögmaður, hafi í rauninni aldrei á ævi sinni flutt mál áður, og Það er a.m.k. orðið ákaflega algengt núna, að menn, sem alls ekki hafa atvinnu af málflutningi og aldrei hafa haft það og hafa ekki í hyggju að gera það, fá prófmál og öðlast hæstaréttarlögmannsréttindi, og þetta eru sérstaklega ýmsir fulltrúar í stjórnarráðinu. Þessi öfugþróun, vil ég leyfa mér að segja, er líka að nokkru leyti sprottin af því, að ríkið á oft í málaferlum, málum, sem eru kannske lögfræðilega erfið og vandasöm og eru því viðurkennd sem prófmál, og þessir fulltrúar eiga oft betri aðgang að því að fá mál, sem eru viðurkennd sem prófmál, heldur en hinn almenni málflutningsmaður. Þess vegna er það, að ég vil leggja til, að gerð verði breyting á skilyrðum fyrir því, að menn verði fullgildir hæstaréttarlögmenn. í 6. tölul. 9. gr. I. segir, að það eitt sé skilyrði til þess að fá leyfi til málflutnings fyrir hæstarétti, að hann hafi verið héraðsdómslögmaður í þrjú ár samtals eða um jafnlangan tíma gegnt embætti eða stöðu, sem lagapróf þarf til. En ég álít, að það sé ekki í raun og veru fyrst og fremst nema um tvennt að ræða, sem gefur lögfræðingi nægilega reynslu og undirbúning til þess að geta tekið áð sér að vera hæstaréttarlögmaður, og það er, að hann hafi stundað annaðhvort málflutningsstörf eða dámarastörf í einkamálum og kveðið þar upp dóma. Að vísu kunna að vera frá Þessu einstaka undantekningar, við skulum segja eins og með fræðimenn, menn, sem væru t.d. mjög lærðir í lögfræði og hefðu leitað sér menntunar erlendis. En um þá mundi fyrst og fremst gilda undantekningarákvæði, þar sem hæstiréttur getur leyst þá undan prófraun að nokkru eða öllu leyti, ef dómurunum er kunnugt af lögfræðistörfum manns, að hann sé hæfur til að flytja mál fyrir hæstarétti. Ég álít, eins og ég sagði áðan, að það sé undirstöðuatriði raunverulega, að þessir menn hafi annaðhvort gegnt dómarastörfum og dæmt í einkamálum eða þá að þeir hafi stundað málflutningsstörf, og þess vegna vildi ég leyfa mér að leggja fram brtt. á þá leið, að aftan við 6. tölulið, þennan, sem ég vitnáði til áðan, í 9. gr. l. um málflytjendur bættust orðin: og hefur flutt að minnsta kosti 40 mál munnlega eða kveðið upp dóma í 40 munnlega fluttum einkamálum. - Nú skal ég að vísu játa, að þessi brtt. er samin í nokkrum flýti, og það er á margt að líta, Þegar svona breytingar eru gerðar. Mér fyndist að vissu leyti æskilegt, að n., sem hefur þetta mál til meðferðar, tæki þessa tillögu mína til athugunar og að þessari umr. yrði þá frestað, þó að ég geri það ekki að úrslitaskilyrði, að þannig verði með þetta farið, af því að ég kom ekki brtt. fyrr á framfæri. En Þetta mál hefur verið afgr. hér með nokkuð miklum hraða í d. Ég vil leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessa tillögu og fá Þá afbrigði fyrir henni, ef hún yrði borin upp núna, en annars þætti mér æskilegt, að umr. um málið yrði frestað og nefndin tæki þessa tillögu til athugunar.



Herra forseti. Þetta frv. var lagt fyrir hv. Nd. af hæstv. heilbrmrh., enda heyra þessi mál nú undir heilbrmrn. Hjúkrunarkvennaskólinn starfar á vegum heilbrmrn. En þar eð hæstv. heilbrmrh. er staddur erlendis og getur því ekki mælt fyrir frv. í þessari hv. d., hefur það orðið að ráði, að ég legði það fyrir hv. d., meðfram af því, að gert er ráð fyrir því í frv., að þessi skóli skuli framvegis lúta yfirstjórn menntmrn. Þetta frv. er samið af skólanefnd Hjúkrunarkvennaskóla Íslands. Meginbreytingarnar, sem gert er ráð fyrir í þessu frv. á gildandi lögum um Hjúkrunarkvennaskóla Íslands, eru þær, að gert er ráð fyrir því í þessu frv., að skólinn skuli rekinn sem heimavistarskóli, og er það í samræmi við þá reynslu, að langflestir nemendur óska eftir heimavist, enda er það beinlínis nauðsynlegt, einkum fyrir nemendur hjúkrunarkvennaskólans, sem starfa að verulegu leyti við landsspítalann, að þeir eigi kost á heimavist í hjúkrunarskólanum, þar sem vinna nemenda á landsspítalanum er að mjög verulegu leyti háð vaktaskiptum og þess vegna óþægilegt fyrir nemendur að þurfa að búa úti í bæ, þar sem þeir þurfa oft að koma til vinnu sinnar eða fara úr vinnu á þeim tímum, sem hið venjulega samgöngukerfi bæjarins starfar ekki. Það er enn fremur gert ráð fyrir því í frv., að nafni skólans, sem nú heitir Hjúkrunarkvennaskóli Íslands, sé breytt í Hjúkrunarskóla Íslands, og er það í samræmi við það, að karlmenn stunda nú einnig nám í þessum skóla, og er þess skemmst að minnast, að karlmaður hefur nú nýlega lokið prófi úr skólanum. Þá er enn fremur gert ráð fyrir því, að yfirstjórn skólans skuli flytjast úr heilbrmrn. í menntmrn., og er það í samræmi við þær breyt., sem gerðar hafa verið undanfarin ár á yfirstjórn ýmissa skóla, sem lotið hafa til skamms tíma yfirstjórn hlutaðeigandi fagráðuneyta, en yfirstjórnin hefur verið flutt yfir í menntmrn. Ég varð Þess var, að við umr. í hv. Nd. kom fram sá misskilningur í sambandi við eina ágreininginn, sem varð um málið í þeirri hv. d., - en hann var um það, hvort rétt væri að halda yfirstjórn skólans í heilbrmrn. eða flytja hana í menntmrn., - þá kom fram sá misskilningur, að flestir sérskólanna lytu yfirstjórn hlutaðeigandi ráðuneytis. Þetta var svo fyrir allmörgum árum, en á því er nú orðin mikil breyting. Það var sérstaklega einn nm. í heilbr: og félmn. hv. Nd., sem gerði ágreining um þetta atriði. Því var haldið fram, að t.d. iðnskólar heyrðu undir hlutaðeigandi fagráðuneyti, þ.e.a.s. iðnmrn. Þetta var svo áður, en með nýju iðnskólalöggjöfinni var einmitt yfirstjórn iðnskólanna allra flutt yfir í menntmrn. Þau ummæli komu einnig fram af hálfu sama nm., að t.d. vélskólinn og stýrimannaskólinn heyrðu undir atvmrn. Það er rétt, að atvmrn. fer með málefni stýrimannaskólans, en hins vegar hefur menntmrh. yfirstjórn skólans í atvmrn. Það hefur verið ákveðið í starfsskiptingu milli ráðh. við myndun undanfarandi stjórna, að menntmrh. skuli fara með mál stýrimannaskólans, þótt mál hans séu afgreidd í atvmrn., en það er skv. lögum. Stefnan undanfarin ár hefur því ótvírætt verið í þá átt að sameina æðstu stjórn allra skóla í landinu í menntmrn., þó að sú breyt. hafi ekki náð fram að ganga að öllu leyti enn. Er nú svo komið, að einu skólarnir í landinu, sem ekki lúta yfirstjórn menntmrh., eru búnaðarskólarnir og húsmæðraskólar í sveitum. Búnaðarskólarnir og húsmæðraskólar í sveitum lúta yfirstjórn landbrh. Allir aðrir skólar í landinu eru nú undir yfirstjórn menntmrh., þó að atvmrn. afgreiði mál stýrimannaskólans. Ég hygg því, að óhætt sé að segja, að sú stefna, sem kemur fram í þessu frv. hvað þetta snertir, sé í samræmi við þá þróun, sem verið hefur að gerast undanfarin 8–10 ár í þessum efnum. Hér má og benda á það sérstaklega, að háskólinn og þar með læknadeildin er undir yfirstjórn menntmrh., en um allnáið samstarf milli læknadeildar og læknakennslunnar og starfs hjúkrunarskólans hlýtur að vera að ræða. Að því er snertir stjórn skólans er sú breyt. gerð á núgildandi skipan, að gert er ráð fyrir, að Læknafélag Íslands tilnefni þann skólanefndarmann, sem áður var valinn af sjúkrahúsum, sem vistuðu nemendur við nám. Þau eru nú orðin svo mörg, að Það gæti verið erfitt fyrir þau að koma sér saman um fulltrúa, og þess vegna eðlilegra, að Læknafélag Íslands tilnefni þennan skólanefndarmann. Að öðru leyti er ekki um að ræða neinar meginbreytingar á starfsemi skólans. Ákvæðin um inntökuskilyrði, námstíma, námsefni, próf og framhaldsnám eru gerð nokkru ýtarlegri en Þau voru í eldri lögum, en um grundvallarbreytingar er þar ekki að ræða. Hv. Nd. gerði smávægilegar breytingar á frv. tæknilegs eðlis, en að öðru leyti var hv. Nd. sammála um málið, að því undanskildu, sem ég gat um áðan, að till. kom fram um, að skólinn skyldi áfram lúta stjórn heilbrmrn. En hún náði ekki fram að ganga í hv. Nd. Ég leyfi mér svo að leggja til, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.

Alfreð Gíslason læknir: Herra forseti. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um þetta frv. á þessu stigi málsins. Ég ætla ekki heldur að gera neinar aths. við ræðu hæstv. menntmrh. Hann gat þeirrar breyt., sem í frv. felst, að skólinn eigi nú að hafa húsbóndaskipti og eftirleiðis að lúta yfirstjórn menntmrn. í stað heilbrmrn. Við þá breyt. hef ég í raun og veru ekkert að athuga. Þær breytingar, sem í þessu frv. felast, eru yfirleitt heldur smávægilegar. Sumar af þeim eru að vísu nauðsynlegar og óhjákvæmilegar, eins og um heiti skólans. Fyrir tveimur árum flutti ég frv. um svipað efni og felst í breyt. þeim, sem hér eru á ferðinni nú. Það náði ekki samþykkt þingsins þá, en m.a. fólst í mínum till. þessi breyting á nafni skólans. En ég stend ekki hér upp til þess að tala um þessa hluti, heldur um hitt, sem mér finnst vanta í þetta frv. Eins og allir vita og um hefur verið rætt hér á hinu háa Alþingi áður, er mikill hjúkrunarkvennaskortur í landinu. Þessi skortur á hjúkrunarkonum er ekki neitt einstæður fyrir okkar land, heldur gerir hann víða vart við sig. Spurningin er þessi: Er á nokkurn hátt hægt að bæta úr hjúkrunarkvennaskortinum í framtiðinni með breyt. á lögum um hjúkrunarnám? Mér er það ljóst, að ekki verður að öllu leyti bætt úr þeim skorti með breyt. á lögunum einum, en mér er jafnljóst, að nokkuð má gera í þá átt að bæta úr hjúkrunarkvennaskortinum með breyt. á lögunum. Ég ræði þetta ekki ýtarlega nú, en vil þó minnast á eitt eða tvö atriði. Annað atriðið, sem ég geri að umræðuefni, minntist hæstv. menntmrh. á, að þessi skóli á að vera áfram heimavistarskóli eins og hann hefur verið. Mér heyrðist á hæstv. ráðh., að hann legði á þetta töluvert mikla áherzlu og teldi Það kost. Að mínum dómi er þetta einn stærsti ókosturinn á skólanum í dag, og ein mesta og brýnasta þörf á breyt. í þessum lögum er sú, að þetta ákvæði verði afnumið. Hvað sýnir reynslan? Fyrir nokkrum árum var byggt myndarlegt skólahús á landsspítalalóðinni fyrir hjúkrunarkvennaskólann. Vegna fjárskorts var ekki hægt að ljúka þeirri byggingu. Það var metið mest að byggja heimavistarhluta skólans, en hitt geymt til síðari tíma, að byggja kennslustofur. Fyrir þetta líður skólinn tilfinnanlega í dag. Það vantar kennslustofur, en heimavistin er nægileg. Það eru þess vegna stórir gallar á því að hafa ákvæði í þessum l. um heimavistarskóla, því ætti að útrýma með öllu. Þetta er úrelt og einskisvert ákvæði. Gallinn er mjög áberandi, sá að takmarka aðgang að skólanum. Það gerir heimavistin. Kostirnir eru sárafáir. Ég held, að hæstv. ráðh. hafi verið að tala um kosti og tala um óskir nemenda, en kostirnir eru yfirskin eitt, það eru ekki neinir kostir. Ég skal aðeins minnast á einn raunverulegan kost, og hann er sá óneitanlega, að það getur verið þægilegt fyrir nemanda búsettan utan Reykjavíkur að geta átt vísa heimavist í skólanum. En fyrir alla Reykvíkinga og raunar nærsveitarmenn skiptir þetta engu máli. Heimavistarskóli í Reykjavík á yfirleitt ekki neinn rétt á sér og allra sízt ef heimavistin verður til þess að takmarka möguleika á aðgangi að skólanum. Þetta á sérstaklega við um hjúkrunarskólann vegna þess mikla og tilfinnanlega og vaxandi hjúkrunarkvennaskorts, sem í landinu er. Sá skortur verður miklu tilfinnanlegri þó eftir örfá ár. Eftir þrjú eða fjögur ár tekur til starfa hér í Reykjavík nýr, stór spítali, borgarsjúkrahúsið. Eftir væntanlega ekki allmörg ár tekur til starfa stækkunarviðbót landsspítalans. Þá fyrst tekur í hnúkana um hjúkrunarkvennaskort, þegar þessir spítalar þurfa að fara að ráða starfsfólk. Það er þess vegna sérstök ástæða í sambandi við afgreiðslu þessa máls að athuga þetta gaumgæfilega og eftir því sem unnt er að sníða lögin þannig að auðvelda ungu fólki aðgang að þessum skóla, en torvelda ekki. Ég sé strax, að það er ástæða til að staldra við 1. gr., þar sem ákveðið er, að ríkið skuli reka heimavistarskóla, og ég er persónulega ekki í neinum vafa um, að Því ákvæði þarf að breyta. Annað, sem ég tel að ætti að athuga gaumgæfilega hér á Alþingi, er VI. kaflinn, þar sem rætt er um framhaldsnám og námskeið. Ég held, að Þar ætti að ákveða nánar um námskeið fyrir ungt fólk, sem vill stunda slík námskeið, stunda nám í hjúkrunarfræðum, jafnvel þótt það leiði ekki til þess að hljóta fullkomna hjúkrunarmenntun. Ég hef svo ekki þessi orð fleiri, en vænti þess, að þessi hv. d., ekki sízt fyrir það, að hér eiga sæti tveir læknar, athugi þetta frv. einmitt nú með tilliti til þessara brýnu þarfa á að fjölga í stétt hjúkrunarfólks.



Herra forseti. Núgildandi lög um þjóðskrá og almannaskráningu voru sett árið 1956. Þá hafði allsherjarspjaldskráin, eins og Þjóðskráin Þá var kölluð, starfað í nokkur ár. Var það aðallega á grundvelli eins ákvæðis í tekjuskattslögum frá 1954 um, að gjaldendur skyldu skattlagðir þar, sem þeir væru taldir heimilisfastir skv. allsherjarspjaldskrá hagstofunnar hinn 1. des. á viðkomandi tekjuári. Starfsemi allsherjarspjaldskrárinnar var komin í fastan farveg, þegar þjóðskrárlögin voru sett 1956, en með þeim var hið nýja skráningarkerfi lögfest. Reglur þjóðskrárlaganna hafa reynzt vel í framkvæmd, en ástæðan til þess, að nú er lagt fyrir Alþ. frv. til nýrra heildarlaga um þjóðskrána, er fyrst og fremst sú, að hagstofan hefur f.h. þjóðskrárinnar orðið við eindregnum tilmælum þjóðskjalavarðar og menntmrn. um að taka við vottorðagjöfum af þjóðskjalasafninu. Í sambandi við þessa breyt. þykir rétt að breyta nokkrum ákvæðum þjóðskrárlaganna til samræmis við breyttar aðstæður. Efnisbreytingar eru mjög litlar í frv., þegar undanskilinn er flutningur vottorðsgjafa til þjóðskrárinnar og að niður er lögð hin sérstaka stjórn þjóðskrárinnar. Allt frá því, að Þjóðskjalasafn Íslands eða Landsskjalasafn, eins og það hét áður fyrr, var opnað til almenningsnota um síðustu aldamót, hefur það verið háð þeirri kvöð að annast vottorðagjafir úr kirkjubókum safnsins, en þessi vottorð eru fæðingarvottorð, aldursvottorð, hjúskaparvottorð og dánarvottorð. Þessar vottorðagjafir hafa aukizt stórlega á síðustu áratugum og sívaxandi hluti af starfstíma safnvarða farið til þess að sinna þessu verkefni, sem verður að teljast óviðkomandi hlutverki safnsins. Afgreiðsla þessara vottorða hefur orðið til truflunar og mikilla óþæginda bæði fyrir starfsmenn safnsins og fræðimenn, sem Þar eru að störfum. Hins vegar eru engin vandkvæði á því fyrir þjóðskrána að taka við þessu verkefni. Hún hefur sitt eigið afgreiðslukerfi, og vottorðagjafirnar eru ekki tiltakanleg viðbót við þá upplýsingastarfsemi, sem fyrir er. Einhver stofnkostnaður mun fylgja breytingunni, sennilega þarf að gera handa þjóðskránni míkrófilmur af þeim blaðsiðum kirkjubóka frá 1890–1915, þar sem fæðingar eru skráðar, til þess að þjóðskráin geti látið í té fæðingarvottorð fólks, sem fætt er á þessu tímabili. Frá árinu 1916 eru hins vegar tiltækar á hagstofunni skýrslur presta um allar fæðingar á landinu, og eru þær fullnægjandi grundvöllur vottorðagjafa. Aukinn rekstrarkostnaður vegna yfirtöku þjóðskrárinnar á vottorðagjöfum verður lítill. Það skal tekið fram, að vottorðagjafir presta halda áfram óbreyttar frá því, sem verið hefur. Aðrar breyt. á Þjóðskrárlögunum, sem felast í þessu frv., eru þessar: í stjórn þjóðskrárinnar eru nú sex menn, og þeir eru tilnefndir af hverjum eftirtalinna aðila: berklavörnum ríkisins, borgarsjóði Reykjavíkur, fjmrn., Hagstofu Íslands, Tryggingastofnun ríkisins og félmrn. Hinar fimm fyrst töldu stofnanir voru stofnaðilar þjóðskrárinnar, og félmrn. tilnefndi einn mann í stjórn hennar vegna sveitarfélaga utan Reykjavíkur. Þessi skipan yfirstjórnar þjóðskrárinnar var miðuð við það aðallega, að samkv. ákvæðum frv. um þjóðskrá, sem lagt var fyrir Alþ. 1956, áttu sveitarfélögin að standa undir verulegum hluta af rekstrarkostnaði hinnar nýju stofnunar. Við meðferð málsins á þingi varð á þessu sú breyt., að ríkissjóður tók að sér að greiða allan rekstrarkostnaðinn að undanskildum 1/10 hluta, er Tryggingastofnunin skyldi greiða. Af þessum sökum hefði legið beinast við að breyta þá einnig ákvæðum frv. um tilhögun stjórnar þjóðskrárinnar, en af því varð þó ekki, einkum vegna ótta við, að það mundi tefja afgreiðslu frv. Reynsla þeirra sex ára, sem liðin eru, síðan lög um Þjóðskrá voru sett, staðfesta það, að ekki er þörf á sérstakri stjórn yfir þjóðskrána, og er því lagt til, að hún sé lögð niður. Það er gert með samþykki allra þeirra aðila, sem fulltrúa eiga í stjórn þjóðskrárinnar. Þá eru enn fremur felld niður ákvæði um, að árlega skuli gera kjörskrárstofna handa sveitarstjórnum, en það ákvæði er orðið úrelt vegna þess, að með lögunum frá 1959 um alþingiskosningar var ákveðið, að kjörskrár skyldu aðeins samdar, þá er kosningar ættu fram að fara. Sú breyt. var einmitt gerð vegna þess, að þjóðskráin getur með stuttum fyrirvara framleitt kjörskrárstofna fyrir allt landið. Enn fremur er gert ráð fyrir að fella niður ákvæði um skil dánarvottorða o.fl., sem gert er ráð fyrir að komi síðar í frv. um dánarvottorð. Einnig eru fyllri og skýrari ákvæði um ýmis atriði, án þess að um efnisbreyt. sé að ræða. Ég vænti þess, að þetta frv. geti gengið ágreiningslaust í gegnum hv. Alþ., og legg ég til, að því sé vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Við 2. umr. þessa frv. mælti fjhn. einróma með Því, að frv. yrði samþ. eins og það þá lá fyrir og hafði verið lagt fyrir hv. d. Eftir þá umr. kom í ljós við nánari athugun þeirra sérfræðinga, sem að undirbúningi málsins hafa unnið, að það mundi þörf á að setja nokkur viðbótarákvæði inn í frv., og hefur fjhn. athugað þær till. og flytur á sérstöku Þskj. á grundvelli þeirrar athugunar till. um, að teknar verði inn í frv. tvær nýjar greinar, eins og Þar segir. Önnur Þessara greina, sem fjallar um að samræma gjalddaga ýmiss konar gjalda, stafar af því, að athugun hefur leitt í ljós, að í ýmsum lögum um hin einstöku gjöld eru mismunandi reglur settar varðandi innheimtu og ýmis önnur atriði, sem greinin nánar fjallar um. Það er því talið mjög hæpið, að það kynni ekki að leiða til árekstra, ef það yrði ekki ótvírætt tekið fram, að heimilt væri að samræma þessar innheimtureglur og ýmis atriði þar að lútandi. Þetta er í rauninni ekki neitt verulegt efnisatriði í sambandi við skattheimtuna, heldur er það nauðsynlegt, til þess að hægt sé að framkvæma hina sameiginlegu skattheimtu með eðlilegu móti, því að það mundi skapa mikil vandkvæði, ef þyrfti að hlíta mismunandi ákvæðum um þetta efni varðandi einstök gjöld. Um þetta atriði fjallar önnur brtt. nefndarinnar. Hin brtt. varðar sérstaklega sjúkrasamlagsgjöld, en það er gert ráð fyrir, að sjúkrasamlög geti orðið aðilar að hinni sameiginlegu innheimtu. Félmrn. hefur útbúið Þá brtt., sem nefndin hefur tekið upp og flutt í þessu sambandi, og er sú till. einnig við það miðuð, að ekki þurfi að skapa vandræði, að sjúkrasamlagsgjöldin eru nú innheimt sameiginlega með öðrum gjöldum, sem m.a. leiðir það af sér, ef ekki væru sett um það sérstök ákvæði, að það yrði mjög erfitt að fylgjast með iðgjaldagreiðslum. Og það er ekki hægt að beita þeim ákvæðum, sem nú eru um viðurlög í því sambandi, Þegar samlögin hafa ekki aðstöðu til að fylgjast með innheimtunni á sama hátt og áður. Ég sé ekki ástæðu til þess, nema sérstakt tilefni gefist til, að fara að gera nánari grein fyrir því atriði eða þessum brtt. Þær hníga báðar í þá átt að skapa nauðsynlega forsendu fyrir því, að þessi sameiginlega innheimta geti orðið framkvæmd árekstralaust og án þess að það þurfi að stangast á einstök lagaákvæði, sem kynnu að verða því til hindrunar, að þetta geti orðið með eðlilegum hætti. Með þessu eru engar nýjar kvaðir á gjaldendur lagðar, heldur eru þetta tæknileg atriði, sem hér er um að ræða, og nefndin leggur einróma til, að þessar tvær viðbótargreinar verði teknar inn í frv. og frv. verði samþ.