Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Lárus Jónsson) : Herra forseti. Allshn. hefur haft til meðferðar till. til þál. á þskj. 62 um kostnaðaráætlun við vegagerð í Mánárskriðum. N. hefur athugað þetta mál og fengið umsögn vegamálastjóra, sem er jákvæð, en í henni er þó mælzt til þess, að gerð verði sú breyting á till., að í stað orðsins „áætlun“ komi „frumáætlun“. Allshn. hefur því gefið út svofellt nál.: „ Allshn. hefur haft till. til athugunar og fengið umsögn vegamálastjóra. N. leggur til, að till. verði samþ. með þessari breytingu: Í stað orðsins „áætlun“ í tillgr. komi: frumáætlun“.



Herra forseti. Sem meðflm. þessarar till. vil ég leyfa mér að þakka hv. allshn. Sþ. fyrir afgreiðslu málsins. Ég get mjög vel fallizt á þá brtt., sem er borin fram við till., og ég vænti þess, að samþykkt þessarar till. muni leiða til þess, að Siglufjörður komist í enn betra vegasamband en þegar er.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér till. um endurskoðun á tryggingakerfinu. Ég flutti svipaða till. í fyrra, og henni var vísað til n., en aldrei afgreidd frá n. Þessi till. er búin að liggja alllengi án þess að komast til 1. umr., vegna þess að sá tími, sem Sþ. hefur, fer svo mikið í fsp. Ég hef kynnt mér þessi mál töluvert mikið og komizt að þeirri niðurstöðu, að það muni óvíða vera jafnflókið tryggingakerfi og hjá okkur Íslendingum. Till. þessi er í fjórum liðum. 1. liður hljóðar þannig: „Afnumið sé hið tvöfalda, lögboðna örorku- og lífeyrissjóðakerfi, þannig að einn sameiginlegur lífeyrissjóður sé fyrir alla landsmenn. Miðað skal við, að upphæð fullra örorku- og lífeyrisbóta eftir 67 ára aldur geti numið allt að 2/3 af venjulegum starfslaunum, hafi bótaþegi engar aðrar tekjur, en lífeyrir sé lægri, ef um aðrar tekjur sé að ræða. 2. Tryggingakerfið sé fjármagnað annað tveggja af ríkissjóði að öllu leyti eða af ríkissjóði og iðgjöldum einstaklinga og fyrirtækja, hliðstætt því, sem er í Noregi og Svíþjóð. Verði síðari kosturinn valinn, sem hagkvæmara mun reynast, greiða atvinnurekendur ákveðna prósentu af nettótekjum, en launþegar og vinnuveitendur sameiginlega tiltekna prósentu af vinnulaunum og sé miðað við dv. og kauptryggingu sjómanna.“ Ég ætla ekki að lesa hina liðina strax, 3. og 4. lið. Eins og hv. þm. vita, voru samþ. árið 1968 lög um lífeyrissjóð félaga í stéttarfélögum, og þá var öllum meðlimum Alþýðusambands Íslands gert að skyldu að vera meðlimir í lífeyrissjóðunum. Þetta átti að komast til fullra framkvæmda á 4 árum, þannig að 1/4 var fyrsta árið, helmingur annað árið o. s. frv. Þeir eru komnir í fullan gang núna, og það er tekið 10% af kaupi allra manna, sem eru í stéttarfélögum, og lagt í þessa sjóði. Atvinnurekendur borga 6% og launþegarnir sjálfir 4%. Þetta er ekkert annað en kaup, því að það er alveg sama fyrir atvinnurekendur, hvort þeir borga 6% til lífeyrissjóða eða hvort þeir borga launþegunum það. Ég veit ekki til, að það sé neins staðar tvöföld skyldutrygging. Svo eru náttúrlega allir í almannatryggingum. Það fer þriðjungur af öllum ríkisútgjöldunum til tryggingamála. Núv. ríkisstj. breytti tryggingalöggjöfinni þannig, að ríkissjóður borgar allt til almannatrygginga og nær allt til sjúkrasamlaganna. Ég álít, að þarna hafi verið gerð mjög mikil vitleysa, sérstaklega viðvíkjandi sjúkrasamlögunum, vegna þess að ég er sannfærður um, að þau verða miklu dýrari, ef ríkið á að borga allt, heldur en ef tiltölulega lítil sjúkrasamlög eru heima í byggðunum, sem borga hluta af því, annaðhvort einstaklingar eða sveitarfélög. Þá er það miklu betra en ef ríkið á að borga allt saman. Það er ógerlegt að segja um, hvað þetta er miklu dýrara en ég er sannfærður um, að það verður miklu dýrara. Ég gæti vel trúað, að það verði um 50%. Ég get bent á það t. d., að á sjúkrahúsum hjá okkur úti í hinum dreifðu byggðum eru daggjöldin 1400–1500 kr., en daggjöldin á sjúkrahúsunum hér fyrir sunnan, sem ríkið rekur, nálgast víst 5000 kr. á dag, þannig að það er þrefalt dýrara. Nú má vel vera, að eðlilegt sé, að þar sé eitthvað dýrara. En ég get ekki skilið, í hverju svona mikill munur liggur og hlutirnir verða ekki ódýrari, ef ríkið á að greiða allt saman, heldur en ef eftirlitið er heima fyrir. Ég ætla, að gert sé ráð fyrir, að til sjúkrasamlaganna fari á fjórða milljarð af þeim heildarútgjöldum, sem tryggingarnar fá, og helmingur af því mundi vera um 1700 millj. Ef þetta væri heima í byggðunum, þá væri hægt að spara um 1700 millj. fyrir ríkissjóðinn og sennilega töluvert miklu meira, vegna þess að það verður dýrara, ef ríkið borgar það allt, og á eftir að hækka að mun frá því, sem nú er gert ráð fyrir. Nú vitum við, að allir landsmenn greiða í ríkissjóðinn, og þriðjungur af ríkisútgjöldunum fer til tryggingamála. Það er líklegt, að ríkisútgjöldin í heild verði þriðjungur af vergum tekjum þjóðarinnar, og þá er líklegt, að sá hluti, sem fer til trygginganna, sé eitthvað yfir 10% af tekjum fólksins. Svo bætast við 10% af tekjum fólksins til lífeyrissjóðanna, þannig að fólkið leggur milli 20 og 30% af vinnutekjum til tryggingamála í landinu, og þetta er hærra en gerist, að ég ætla, í nokkru öðru landi. Það eru frjálsir lífeyrissjóðir í öllum löndum og er ekkert við því að segja. En þess ber að gæta, að þar sem alltaf er verið að fella gengið eins og hér, eru lífeyrissjóðir í raun og veru óstarfhæfir. Tryggingafræðingar hafa sagt, að það sé í raun og veru ekki hægt að reka heilbrigða lífeyrissjóðsstarfsemi, þar sem alltaf er verið að breyta gengi. Ég get bent á það í því sambandi, að á 10 ára tímabili hafa þessir frjálsu lífeyrissjóðir hér á Íslandi ekkert stækkað, ef miðað er við verðgildi peninga. Þeir hafa um það bil sexfaldast að krónutölu, en verðgildið er ekkert meira en það var fyrir 10 árum, þannig að það er augljóst, að þeir verða óstarfhæfir. Nú vitum við, að ríkisútgjöldin eru orðin bæði að mínu áliti og ýmissa annarra allt of há. Ríkisstj. er í vandræðum með að fá nóg í ríkissjóðinn, og ég ætla, að þessi 10% gengislækkun nú fyrir áramótin hafi m. a. verið gerð til þess að fá fleiri krónur í ríkissjóðinn. Við, sem vorum á þingi árið 1967, munum, að ráðh. voru mjög áhyggjufullir á svipinn, þangað til Bretar felldu gengið, því að þá ætlaði íslenzka ríkisstj. ekki að fella gengið. Þá lifnaði ákaflega mikið yfir þeim, þá gátu þeir fellt gengið og haft þá afsökun, að Bretar hefðu gert það, og felldu það miklu meira en Bretinn gerði og gátu á þann hátt fengið hátt á annan milljarð fleiri kr. í ríkissjóðinn, og það leysti vandræðin í bili. En við sjáum, að það er fráleitt, ef á að fara að lækka gengi til að fá fleiri kr. í ríkissjóðinn, þá kemur öll skriðan á eftir, a. m. k. ef vísitalan er í gangi. Þá þarf að halda áfram að fella gengið til þess að fá aftur fleiri kr. í ríkisstj., þannig að það nær engri átt. Nú eru tvær leiðir til, til þess að afla ríkissjóði tekna. Við getum ekki hækkað innflutningsgjöldin vegna GATT-samkomulagsins, og þá er að hækka söluskatt eða tekjuskatt. Við vitum vel, að það er ekki hægt að hækka tekjuskattinn frá því, sem nú er, því að það er nú lagður tekjuskattur á nauðþurftir fólks og þar að auki er mjög fljótlega tekið um 55% af kaupi fólks. Þetta er allt of hátt fyrir fólk, sem þarf að vinna næturvinnu til að afla sér teknanna. Það leggur þetta ekki á sig, ef meiri hlutinn yrði tekinn. Í viðbót við þetta eru tekin 10% í lífeyrissjóðina, þannig að það eru í raun og veru tekin 65% af fólki. Ég álít því, að það sé nauðsyn á að lækka útgjöld ríkisins, og ég sé ekki aðra leið til að lækka þau verulega en að breyta tryggingalöggjöfinni. Það er náttúrlega hægt að lækka ýmsa smáliði, en við eigum erfitt með að skera framkvæmdir meira niður en gert er nú. Með því að endurskoða tryggingakerfið og gera það einfalt, getum við sparað verulegt fé. Ég er sannfærður um, að þegar samkomulag var um það milli þeirra Hannibals Valdimarssonar og Bjarna Benediktssonar að koma þessu lífeyrissjóðakerfi á, því að það voru þeir, sem sömdu upphaflega um þetta 3 sambandi við vinnudeilur, og svo var það samþ. hér í þinginu, og þá var litið svo 3, að þetta væri liður í samkomulaginu, sem ekki væri hægt að rifta, þá var það, sem m. a. vakti fyrir þeim, að safna fé í sjóði til þess að auka sparifé. Nú er það þannig, að formenn verkalýðsfélaganna eru á þönum að innheimta þetta, og þetta er eins flókið og vitlaust innheimtukerfi og mögulegt er að hafa það. Svo eru einhverjar stjórnir í þessum sjóðum. Ég hef spurzt fyrir um það í Seðlabankanum, hvað þessir lífeyrissjóðir mundu vera margir. Þeir héldu, að þeir væru um 27, en þeir vissu það ekki. Í rauninni veit þetta enginn maður, og þetta er að meira eða minna leyti eftirlitslaust, hvort lífeyrisgjöldin eru innheimt. Það veit í raun og veru enginn til fulls, og eftirlitið er ákaflega lítið. Ég álít, að þetta sé eins og hver önnur vitleysa. Þarna myndast nýjar lánastofnanir. Verulegur hluti af sparifénu, sem myndast í landinu, hlýtur að lenda í þessum sjóðum. Það er talið, að aukið sparifé hafi verið 4 milljarðar s. l. ár. En ef við athugum verðgildi þessara peninga, þá hefur spariféð í raun og veru ekkert aukizt. Verðfall peninganna hefur numið allt að því þessu. En ef verðrýrnun peninganna veldur því, að það þarf á einhvern hátt að þvinga fólkið til þess að leggja til hliðar eitthvað af tekjum sínum, þá er miklu hreinlegra að fara svipaða leið og gert er nú, þegar unga fólkið er skyldað til þess að leggja 15% af kaupi sínu í skyldusparnað, að setja bara skyldusparnað á á vissum aldri. Ég legg til í 4. lið þáltill., hvort það væri þá ekki réttara að koma á skyldusparnaði á aldurstímabilinu 35–67 ára, því að það er miklu auðveldara fyrir fólk að leggja til hliðar aura á því tímabili ævinnar en á því tímabili, þegar það þarf að mynda heimili og hefur ung börn. En leiðin, sem ég aðhyllist, er sú að reyna að treysta verðgildi peninganna, hætta endurteknum gengislækkunum, þannig að fólkið fái traust á því að eiga peninga og á þann hátt aukist sparifé almennings og bankarnir verði starfhæfari en þeir eru nú. En það er meira en að kerfið sé tvöfalt. Ég veit ekki betur en flestir atvinnurekendur verði að borga 1%, að ég ætla, í sjúkrasjóði, þannig að sjúkrasamlögin eru í raun og veru orðin þreföld. Það er í fyrsta lagi almannatryggingar, í öðru lagi lífeyrissjóðskerfið og í þriðja lagi þessir blessaðir sjóðir, sem atvinnurekendur verða að borga í. Auk þess hafa menn margföld eftirlaun í vissum tilfellum. Það er líklega til, að menn hafi fjórföld eftirlaun. Heyrt hef ég, að þau nemi töluvert á annað hundrað þús. á mánuði hjá einstaka mönnum. Við getum bara tekið þm. Þeir hafa eftirlaun sem þm., og ef þeir eru í einhverju föstu starfi, bankastjórar, sýslumenn eða hafa eitthvert fast starf, sem margir hafa, þá hafa þeir eftirlaun sem slíkir. Ef þeir eru ráðh„ þá hygg ég, að þeir hafi eftirlaun bæði sem ráðh. og þm. Svo hafa þeir eftirlaun sem aldraðir menn. Ég þekki það t. d. um sýslumanninn okkar, sem var, hann hefur a. m. k. þreföld eftirlaun og hefur aldrei haft hærri tekjur en eftir að hann hætti að starfa. Þetta er fáránlegt. Sem sagt, tryggingakerfið er svo flókið og vitlaust og dýrt, að það tekur engu tali, og ég álít, að við höfum ekki efni á að reka svona kerfi. Svo vitum við, að ríkissjóður þarf alltaf meira og meira fé, því að nóg eru verkefnin, og það myndast deilur milli ríkisvaldsins og stjórna þessara sjóða um, hver á að hafa yfirráð yfir þessum peningum. Út af því geta orðið hinar verstu illdeilur. Ég hef heyrt, að þeir séu til með að láta af hendi rakna um 300 millj. nú úr þessu lífeyristryggingakerfi. Hvað satt er í því skal ég ekki fullyrða um. Ég veit ekki nákvæmlega og það veit víst enginn, hve mikið fé hefur komið í þessa sjóði s. l. ár. Ég gæti hugsað, að það hefði verið nálægt tveimur milljörðum. Bændur héldu, að það væri hagkvæmt og nauðsynlegt fyrir sig að fá lífeyrissjóð, úr því að launþegarnir hefðu fengið þá, og voru samin sérstök lög um hann. Tryggingafræðingur samdi þau lög. En það var ekki þægilegt að semja lög um þetta. Það er ekkert fordæmi fyrir þessum sjóðum, og bæði lögin um lífeyrissjóði félaga í stéttarfélögum og ekki sízt um lífeyrissjóð bænda eru geysilega vitlaus lög og ómögulegt að skilja þau. Í framkv. var það þannig, að lögin voru svo vitlaus, að þeir gátu ekki framkvæmt þau. Í raun og veru er það kosturinn við lögin um lífeyrissjóð bænda, að þau eru svo vitlaus, að það er ómögulegt að framkvæma þau. Meiningin var, að 2/5 væru teknir af innleggi bóndans beint, en 3/5 átti að taka af neytendum, og kaupfélagsstjórarnir áttu að reikna þetta út. Í framkvæmd reyndist það ómögulegt s. l. ár, og féð var tekið í einu lagi af niðurgreiðslufé, sem ríkið greiddi. En þar með voru lögin brotin, því að það var tekið, - og það vissi ég raunar alltaf, að yrði gert, - af mönnum, sem voru komnir yfir 67 ára aldur og eiga þess vegna ekki að borga í lífeyrissjóðinn, og í öðru lagi af ungu fólki, sem er innan við tvítugt, þannig að lögin voru brotin. Það urðu miklar umr. um lögin um lífeyrissjóð bænda á sínum tíma. Þá var samþ., að þau yrðu endurskoðuð, þegar 2 ár væri liðin. Það er ekki farið að framkvæma þessa endurskoðun enn. Lögin hafa þannig verið brotin. Í viðbót við alla þessa flækju og allt þetta frumskógakerfi var ranglætið alveg stórkostlegt í öllu þessu kerfi. Það er tekið af hinum vinnandi manni frá 16 ára aldri til 67 ára aldurs. Það geta orðið 51 ár. Ef unglingurinn er í skóla, fær hann 4% endurgreidd, ef hann hefur ekki unnið í 6 mánuði, en 6% hirðir sjóðurinn, og þetta er ekkert nema réttur og sléttur þjófnaður, því að þessi 6% eru borguð vegna vinnu þessa manns. Sami leikurinn hefur verið hafður við sjómennina. Þeir hafa haft lífeyrissjóð í fleiri áratugi. Sumir hafa óskað eftir að fá þetta endurgreitt. Þá hafa þeir bara fengið 4%. Sjóðurinn hefur hirt 6% og gert það verðlaust í gegnum gengislækkanirnar. Og það, sem sjómenn hafa fengið í lífeyrisgreiðslur, hefur verið ákaflega lítið. Það var hækkað fyrir 1 eða 2 árum, en það hefur verið ákaflega lítið, sem þeir hafa fengið. Hugmynd mín er, að það sé einfalt kerfi fyrir alla landsmenn. Ég er ekki að segja, að það eigi að vera jafnhár lífeyrir fyrir alla, og verða náttúrlega vissar reglur fyrir því. En ég vil, að kerfið sé einfalt og upphaflega vakti fyrir mér, að þetta lífeyrissjóðakerfi yrði lagt niður. Það yrðu bara almannatr. og svo frjálsir lífeyrissjóðir. En það er ekkert hægt að segja við því, ef menn vilja tryggja sig. Það er í öllum löndum og er einkamál hvers manns. En ég hef komizt að þeirri niðurstöðu, að þetta muni ekki takast, og þá hef ég komizt á þá skoðun, að við ættum að taka upp svipað kerfi og Svíar og Norðmenn hafa. Hið almenna tryggingakerfi hjá okkur var svipað og hjá Dönum. Ég fékk lögin, bæði norsku lögin og dönsku lögin, og þau voru mjög svipuð. Sveitarfélagið lagði vissan hluta, einstaklingarnir vissan hluta og ríkið hluta. Út af fyrir sig var þetta ekki óskynsamlegt kerfi. En nú er bara búið að breyta þessu öllu. Nú er ríkið búið að taka þetta að sér, og þar að auki koma lífeyrissjóðirnir. Svona tryggingakerfisvitleysa þekkist hvergi í veröldinni. Og til viðbótar við þetta eru sumir í þessum frjálsu lífeyrissjóðum. Ég hef átt tal við suma þeirra, t. d. verkfræðing. Hann sagði, að iðgjöldunum væri hent til einskis, því að verðlækkun peninganna gerði það að verkum, að þetta yrði einskis virði. Norska og sænska kerfið, eru þannig, að atvinnurekandinn borgar 8.8%, launþeginn borgar 4%, þannig að alls verða þetta 12.8%. Ef við breyttum yfir í þetta kerfi, þyrftu atvinnurekendur að fá einhvern veginn bætt rúmlega 2%. Það gætu þeir fengið með því að fella niður launaskatt og þetta 1%, sem fer til atvinnuleysistrygginga. Atvinnurekendur tryggja sjálfa sig fyrir 7.8%, og það er miklu lægra en bændur eiga að borga nú. Svo er verulegur hluti af landsmönnum, sem ekki er í þessum lífeyrissjóðum og hefur bara þetta almenna tryggingakerfi, býr við það, og þeir eru óánægðir yfir því út af fyrir sig. Ef þetta yrði gert, þá er líklegt, að það kæmu a. m. k. 3 milljarðar inn í ríkissjóðinn gegnum þetta kerfi, sennilega meira. Ég geri ráð fyrir, að núna fari í laun hjá landsmönnum 40 milljarðar - og fer hækkandi, þannig að ég hygg, að það kæmi í gegnum þetta kerfi allt að 3 milljörðum. Ef hálf sjúkrasamlögin væru færð heim í byggðirnar, mundi þetta verða nálægt 5 milljörðum. Þá gætu tryggingaframlög ríkisins lækkað sem því svarar, og það væri hægt að lækka ríkisútgjöldin um 5 milljarða. Auðvitað má lækka ýmislegt fleira. Ég skrifaði ríkisstj. bréf í vetur, þar sem ég benti á þetta og var að tala um við þá að beita sér fyrir því að breyta tryggingalöggjöfinni og lækka fjárl. sem svaraði 5 milljörðum. Það bréf var í nálægt 20 liðum, sem ég benti á, að væri hægt að lækka. Þá var ég að tala um, að tekjuskattur yrði lækkaður, hann yrði ekki hærri en 30%, þannig að fjölskyldumaður með 2–3 börn þyrfti ekki að borga tekjuskatt af fyrstu 500 þús. Ef þetta hefði komizt í framkvæmd, sem ég bjóst aldrei við, að tækist í ár vegna þess að það þarf að breyta lagakerfinu svo mikið, og það er ekki að búast við, að það takist á fáum mánuðum, þá hefði auk þess verið hægt að tryggja gengi krónunnar. Ég held, að það gangi ekki til lengdar þetta tryggingakerfi, sem við búum nú við. Ég hef tvisvar talað um þetta í sjónvarp, og það hefur fengið góðar undirtektir. Ég get sagt ykkur, hve þetta er fáránlegt í framkvæmd. Það eru ýmsir, sem vinna 2–3 störf, og þeir þurfa að borga í sérsjóði við þau öll. Ég þekki mann norður í Húnavatnssýslu, sem vinnur við 3 störf. Hann sagðist þurfa að borga í 3 staði í lífeyrissjóð. Svo ef einhver færir sig á milli starfsgreina, þá þarf að reikna þetta nákvæmlega út, og þeir segja mér, sem við þetta fást, að það sé feiknaleg vinna að færa milli sjóðanna. Ef við athugum, hvað þetta eru háar upphæðir, þá verða þær ævintýralegar. Ég lét reikna þetta allt saman út á sínum tíma, þegar bændasjóðurinn var á ferðinni. Þá var gert ráð fyrir, miðað við verðlag 1970, að það yrðu um 33 þús., sem hver bóndi þyrfti að greiða. Ég lét reikna það út þannig, að reiknað var með 33 þús. kr. framlagi á ári og 10% vöxtum og vaxtavöxtum, og þá voru það hjá bóndanum eftir 30 ár tæpar 6 millj., eftir 40 ár 16 millj. Það vefur þannig upp á sig, að á fjórða áratugnum allt að því þrefaldast það og á fimmta áratugnum allt að því fimmfaldast það. Nú borgar hinn opinberi starfsmaður yfirleitt ekki nema í 30 ár, og þá fær hann 65–70% af föstum launum. Það er verðtryggt, því að þegar hann hættir starfi, eru eftirlaun hans úr eftirlaunasjóði opinberra starfsmanna reiknuð þannig, að hann fær úr sjóðnum það kaup, sem var, þegar hann hætti starfi, en ef ríkissjóður hækkar kaupið, sem hann hefur gert undanfarin ár, borgar ríkissjóður mismuninn, þannig að hann fær alltaf 65% af þeim launum, sem eru við þá starfsgrein, sem hann hefur verið í, og stundum 70, hafi hann unnið lengi. Hinn óbreytti verkamaður, skulum við segja, sem er í Alþýðusambandinu, þarf að borga allt að þrisvar sinnum meira í 40 ár, ef vextir og vaxtavextir eru reiknaðir, en hinn opinberi starfsmaður, sem borgar aðeins í 30 ár. Nú eru sumir, sem verða að borga í 50 ár, og þá kastar fyrst tólfunum, því að það 4-5-faldast á fimmta áratugnum, þannig að maður, sem borgar í 50 ár, borgar, ef tekið er tillit til vaxta og vaxtavaxta 6–7 sinnum meira en sá, sem borgaði í 30 ár. Þetta hefur þeim háu herrum, sem sömdu þessi lög, alveg sézt yfir. En þetta hafa þeir athugað, sem sömdu lögin um lífeyrissjóð sjómanna, því að þar er hámarkstímabilið 30 ár, og það er allt annað. Það er allt annað fyrir mann, ef hann ætti að byrja að borga 35 ára gamall og hætta 65 ára, heldur en fara að taka af 16 ára unglingi. Þetta er hróplegt ranglæti. Í viðbót við þetta eru allir þessir sjóðir óverðtryggðir hjá alþýðu manna, en verðtryggðir hjá ríkisstarfsmanninum. Ég er ekkert á móti því, að ríkisstarfsmenn hafi sæmilegan lífeyri. En við eigum að hafa þetta einfalt kerfi og hafa sama kerfið fyrir alla landsmenn. Við eigum að búa við sömu lög. Þessar innheimtu- og útgjaldaaðferðir eru alveg fáránlegar og ætla að hafa sjúkrasamlögin, örorkubæturnar og allt þetta kerfi tvöfalt og þrefalt. Ég sé ekki ástæðu til að halda mjög langa ræðu í þetta skipti. Þetta er allt ítarlega tekið fram í grg. Þeir, sem hafa áhuga á málinu, geta lesið grg. Ég hef ekki unnið þetta verk af því, að ég byggist endilega við, að það kæmist í gegn, meðan ég væri á þingi. En þeir, sem síðar taka við, geta þá lesið þetta, ef þeir vilja, og haft gagn af þeim upplýsingum, sem ég hef aflað mér. Ég er sannfærður um, að þessu kerfi verður breytt. Það er allt of vitlaust til þess, að það geti verið varanlegt. Ef við gerum ráð fyrir heilbrigðri peningastarfsemi í þessu landi, sem kannske er vonlítið að verði, getum við ímyndað okkur, hvers konar ægilegar fjárfúlgur þetta verða. Það á ekkert að taka úr þessum sjóðum í 12 ár. Ef við reiknum með, að það verði 3 milljarðar, sem koma í þá á ári, sem ég get búizt við að verði, þá eru það 36 milljarðar. Svo koma vextir og vaxtavextir. Peningarnir verða vitanlega lánaðir út, ég býst ekki við, að það verði 10%, þannig að það er ekki hægt að miða við það, sem ég lét reikna út viðvíkjandi lífeyrissjóðnum. En þetta hljóta þó að verða 60–70 milljarðar eftir 12 ár, þó að við gerum ráð fyrir, að verðgildi peninga breytist ekki frá því, sem nú er, og kaup haldist eitthvað svipað. Það verða náttúrlega fleiri krónur, ef krónan lækkar. Og þá er þarna kominn verulegur hluti af eignum allra landsmanna. Svo sannið þið til, að það verður hörkurifrildi um það, hverjir eigi að ráða yfir þessu fjármagni. Þetta verður tiltölulega meira auðvald en kaþólska kirkjan var á sínum tíma, og var hún þó fullerfið. Og svo eiga menn að strita við að borga vexti af eigin peningum. Nú er ekki nokkur vissa fyrir, á hvern hátt því fé verður varið, sem þessir blessaðir lífeyrissjóðir hafa með að gera. Það getur verið, að því verði varið meira og minna í vitleysu og verði meiri og minni misnotkun á því, þannig að þetta er fáránlegt. Og þeir, sem hafa komið þessu kerfi á, hafa alls ekki athugað, hvað þeir voru að gera. Ég legg til, að þáltill. verði vísað til atvmn., því að ég álít, að þetta snerti atvinnulífið svo mikið. Þetta er einn liður í því sjóðakerfi, sem búið er að blaða á atvinnulífið í landinu. Ég hef fengið upplýsingar um það hjá iðnrekendum og fleirum, að af hverjum 100 kr., sem þeir borga í kaup, þurfa þeir að borga um 42 kr. í ýmiss konar sjóði og aukagjöld, fyrir utan greiðslur til sveitarfélaga og ríkis. Þegar það bætist við, verða það a. m. k. 50%, þannig að 50% af því, sem atvinnurekendur borga í kaup, fer í alls konar útgjöld. Og þið getið nærri, ef eitthvað væri létt á atvinnuvegunum með þessi útgjöld, hvort það væri ekki annað tveggja hægt að borga hærra kaup eða atvinnuvegirnir hefðu betri fjárhag. Það er tími til kominn að atbuga þá hlið málsins líka.



Herra forseti. Allshn. hefur athugað þessa till, um vegagerð yfir Sprengisand. Umsagnir hafa borizt frá nokkrum aðilum, sýslunefnd Þingeyjarsýslu, sýslunefnd Eyjafjarðarsýslu og vegamálastjóra. Ég vil fyrst vekja athygli á vissum atriðum í þessum umsögnum. Sýslunefnd Þingeyjarsýslu mælir eindregið með samþykkt þessarar till. og tekur fram, að sýslunefndin hafi margsinnis með ályktunum látið í ljós áhuga á lagningu vegar úr Bárðardal suður um Sprengisand. Þá má enn fremur geta þess, að sýslunefndin víkur að því sérstaklega, að hún álíti nauðsynlegt að brúa á sumrinu 1973, þ. e. a. s. næsta sumri, Mjóadalsá, til þess að áin verði brúuð, eins og stendur í umsögninni, fyrir þjóðhátíð 1974, en margir Norðlendingar hyggja á að fara þessa leið til Þingvalla. Sýslunefnd Eyjafjarðarsýslu telur rétt, að stefnt sé að því, að lagður verði akvegur yfir hálendið á þessum slóðum, en getur þess um leið, að áform séu um raflínulögn yfir hálendið frá virkjunum á Suðurlandi og til Norðurlands og leysa með þeim hætti orkuþörf Norðlendinga. Því telji sýslunefndin heppilegt, að saman fari línustæði og vegarstæði, en þar sem línustæði sé svo fjarri og óathugað, þá sé ekki rétt eða tímabært, eins og sakir standi, að kveða á um vegarstæðið. Í till., sem hér liggur fyrir til umr., er farið fram á, að athugun verði gerð á hagkvæmni vegar á þessum slóðum, en alls ekki, að það verði ákvarðað, hvar vegurinn skuli liggja. Þess vegna byggist niðurstaðan í umsögn þeirra Eyfirðinganna að vissu leyti á misskilningi. En að öðru leyti er sýslunefndin samþykk því, að þarna verði gerð athugun á vegarstæði, og að sjálfsögðu, að vegur verði þarna lagður. En að sjálfsögðu verða, um leið og athuguð er hagkvæmni þessarar vegagerðar, tekin mið af því, hvar raflínan skuli lögð, því að það er í raun og veru auðsætt, að þetta hvort tveggja þarf mjög að fara saman. Umsögn vegamálastjóra er m. a. á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Á árunum 1958 og 1959 var gerð ítarleg athugun á Sprengisandsleið, og voru niðurstöður þeirrar athugunar sendar ríkisstj. og Alþ. 1961. Niðurstöður þeirrar athugunar voru á þá lund, að gera mætti sumarfæran veg fyrir fjallabifreiðar um Sprengisand með tiltölulega viðráðanlegum kostnaði, og var þá miðað við, að gerð yrði kláfferja á Tungnaá, eins og síðar varð. En nú hafa aðstæður breytzt til ferða yfir Sprengisand með byggingu brúar á Tungnaá hjá Sigöldu og lagningu upphleypts vegar frá Búrfellsvirkjun að Þórisósi. Leggja mun fleiri leið sína um Sprengisand en áður var, þó að enn séu á þeirri leið verulegar torfærur, eins og Nýjadalskvísl og Mjóadalsá hjá Mýri í Bárðardal. Með tilliti til þess, að mikið hefur borið á till. um gerð akvegar um Sprengisand á undanförnum tveimur árum, verður að telja æskilegt að láta framkvæma þá athugun, sem ofangreind till. gerir ráð fyrir, og þá bæði á hugsanlegum kostnaði við slíka vegagerð miðað við sumarveg og þá sérstaklega á hagkvæmni slíkrar vegagerðar. Með vísun til þessa leyfi ég mér,“ - segir vegamálastjóri, - „að mæla með því, að till. þessi verði samþykkt og jafnframt verði gerðar ítarlegar athuganir á umferð frá Reykjavík austur fyrir Akureyri til þess að fá úr því skorið, hve margir hefðu hugsanlega hag af þeirri styttingu, sem vegagerð yfir Sprengisand hefur í för með sér.“ Þá vekur vegamálastjóri í bréfi sínu enn fremur athygli á því, að í vegáætlun fyrir árið 1975 séu veittar 6.4 millj. kr. til brúar á Mjóadalsá hjá Mýri í Bárðardal, en vegamálastjóri segir, að þetta sé í raun og veru ein versta torfæran á Sprengisandsleið. Þessa samþykkt fjárveitingar á vegáætlun til brúargerðar verður væntanlega að skoða sem viljayfirlýsingu af hálfu Alþ. um verulegar endurbætur á þessum fjallvegi öllum. Þá hef ég farið yfir þær umsagnir, sem liggja fyrir. Allshn. barst bréf frá oddvita Skútustaðahrepps, þar sem segir, að sveitarstjórn hafi á fundi lýst fullum stuðningi við þessa þáltill. Enn fremur vil ég geta þess, að Búnaðarþing hefur á s. l. ári samþ. fyllsta stuðning við till. þess efnis, sem getur í þáltill. Í sambandi við umsögn vegamálastjóra vil ég geta þess, að hann telur, að kostnaður við athugun á hagkvæmni vegarins geti orðið allt að 350 þús. kr., og enn fremur, að það sé ekki á vegáætlun, sem nú gildir, nein fjárveiting í þessu skyni. En þar fyrir hefur vegamálastjóri lýst stuðningi sínum við þáltill. Ekki þarf að taka það fram, að Sunnlendingar eru mjög hlynntir þessari vegagerð og hafa ekki síður áhuga á henni en norðanmenn. Þó að um verulegt fjármagn sé að ræða til greiðslu á væntanlegum kostnaði við framkvæmd þáltill., höfum við í allshn. ekki gert till. um breyt. á þáltill. þess efnis, að kostnaður verði greiddur úr ríkissjóði. Við treystum því fyllilega, að ríkisstj. sjái sér fært að standa undir þessum kostnaði, a. m. k. í bili eða þar til fjárveiting fæst með formlegum hætti, ef þess yrði þá talin þörf á sínum tíma. Ekki er búizt við því, að rannsókn verði lokið á þessu ári, heldur þurfi að halda áfram rannsókn á næsta ári. Hér er um svo stórt rannsóknarefni að ræða. En sem sagt, n. treystir því, að framkvæmdir verði hafnar á þessu ári samkv. þáltill. og verði lokið eins fljótt og auðið er. Með hliðsjón af því, sem ég hef tekið fram, og ekki sízt umsögnum, mælir allshn. einróma með samþykkt þessarar till.



Herra forseti. Mér skilst, að þarna sé um vegagerð að ræða yfir Sprengisand, rannsókn á vegagerð, en nú er verið að tala um að leggja rafmagnsstreng norður, flytja rafmagn að sunnan og norður. Það er ekki alveg afráðið, hvort það er Kjölur eða Sprengisandur, sem farinn verður, en ef lína verður lögð norður, þá erum við tilneyddir að leggja veg meðfram línunni og það fullkominn veg.  Auðvitað vilja allir fá sem beztan veg yfir fjöllin til að stytta leið og skemmta sér, en það kostar allt peninga, Ég hef engan sérstakan áhuga á því, að þessi till. fari í gegn. Ég álít, að það sé eðlilegast, að fyrst verði athugað, hvor leiðin verði farin, ef um það verður að ræða að leggja línu norður, og þá leysist málið. Ef hún er lögð um Sprengisand, verður lagður vegur á Sprengisandi. En ég er ekki í vafa um það, að fólkið vill helzt fá vegi alls staðar og alls staðar sem bezta vegi. Það bara kostar peninga, og þeir eru ekki fyrir hendi kannske, þeir peningar. En fari svo, að Sprengisandsleiðin verði valin sem leið fyrir raflínuna, verður vegurinn lagður, hvað sem hann kostar. Það er óhjákvæmilegt.

Frsm. (Jón Skaftason) : Herra forseti. Allshn. hefur haft till. til þál. um könnun á réttarstöðu tjónaþola vegna skaða af völdum flugumferðar í nágrenni flugvalla til athugunar undanfarna daga og sendi þáltill. þessa til umsagnar tveimur aðilum, almannavarnaráði og Sambandi ísl. sveitarfélaga. Báðir þessir aðilar mæla með samþykkt þáltill. óbreyttrar. N. telur, að þáltill. þessi sé merkilegt rannsóknarefni, og leggur því einróma til í nál. á þskj. 378, að hún verði samþykkt.



Herra forseti. Sem 1. flm. þessarar till. langar mig til að þakka allshn. fyrir ágæta afgreiðslu till. Síðan þessi till. kom inn í þingið, hafa gerzt atburðir úti í löndum, sem sýna okkur fram á, hve gífurlegt tjón getur hlotizt í nágrenni flugvalla, og ég held, að það sé örugglega nauðsynlegt fyrir okkur með tilliti til okkar stærstu flugvalla að fá gagngera rannsókn á því, hvað gera þurfi. Þess vegna þykir mér vænt um þá ákvörðun, sem n. tók.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja á þskj. 346 till. til þál. um rannsókn á reki gúmbjörgunarbáta. Þessi till. er flutt af gefnu tilefni og reyndar fleiri tilefnum en einu. Ég held mér sé óhætt að segja, að á yfirstandandi vetri og reyndar fyrra ári líka, hafi orðið hér fleiri sjóslys en í langan tíma áður. Þegar verið var að afhenda þessa þáltill. til prentunar í skrifstofu Alþ. með þeim orðum, sem má sjá í grg. um tölu þeirra íslenzku sjómanna, sem hafa látið líf sitt í starfi í jan. og febr., þá var einmitt eitt skipið til viðbótar að farast hér við vesturströnd landsins og með því tveir menn. Þetta eru ekki einu slysin. Við höfum fengið fréttir í dag af hryllilegu flugslysi, og má reyndar segja, að það sé einstakt, að slíkt geti safnazt að okkur Íslendingum, þegar við höfum í huga, að þrátt fyrir gífurlegt efnahagstjón, sem þjóðin öll og sérstaklega Vestmanneyingar hafa orðið fyrir vegna gossins þar, þá skyldi vera hægt að flytja nær alla íbúa Vestmannaeyja til lands á mjög skömmum tíma án þess að nokkur slys yrðu. Oftar en einu sinni og yfirleitt á hverju einasta þingi, síðan ég kom hingað, hafa komið fram mál, sem varða bæði tryggingar og öryggismál sjómanna, þ. á m. mörg góð mál, og yfirleitt má segja, að hv. Alþ. hafi tekið vel í þær till., sem fram hafa komið um þessi efni. Það hefur hins vegar komið fram gagnrýni frá eigendum skipa, útgerðarmönnum, vegna mikils kostnaðar, sem þessu hefur fylgt. Svo eru aðrir, sem hafa ekki kvartað, en hafa hins vegar gangið á undan með góðu fordæmi og jafnvel verið framar áhugamönnum í þessum málum og betrumbætt skip sín og búnað á þessu sviði, þannig að til fyrirmyndar er. Hins vegar er því ekki að leyna, að það eru ýmsir baggar, bæði á þessu sviði og öðrum, sem þeim eru bundnir. Ég tók það fram um daginn í umr., sem hér urðu í sambandi við fsp., að ég hefði áður mælt með þeirri leið, að í sambandi við öryggi þessarar stéttar, sem staðreynd er, að skilar ákveðnum hluta sínum í hafið, sé greiddur af almannafé kostnaður, sem fylgir því að halda uppi öryggi af því bezta tagi, sem þekkist í heiminum. Við höfum fengið ábendingu nú í heimsfréttunum í sambandi við þessa till., en það er í sambandi við slys, sem varð undan austurströnd Bandaríkjanna nú fyrir nokkrum dögum. Eftir nær 4 sólarhringa kom í ljós, að einn sjómaður komst lífs af og hafði þó verið á lestarhlera allan þann tíma, ofurseldur stórviðri, sjóum og vindum. En talið er eftir fréttum þessum, að hann muni ná fullkominni heilsu að nýju. Að vísu eru töluvert önnur skilyrði, þar sem umrætt norskt skip fórst, heldur en hér við Ísland. Það mun hafa gerzt þar, sem Golfstraumurinn er hvað sterkastur. Sjór er það heitur, en hins vegar er loft þar mjög kalt um þetta leyti. Það er margt, sem læra má af því slysi t. d. fyrir þá aðila, sem hér er lagt til, að rannsaki rek gúmbjörgunarbáta o. fl. við Ísland. Það er sjálfsagt fyrir þá aðila að kynna sér þær staðreyndir, sem þar komu í ljós, og hina umfangsmiklu leit, sem fór fram í sambandi við það slys. Ég tók það fram, að þessi till. hefði verið flutt sérstaklega í tilefni þess slyss, þegar vélskipið Sjöstjarnan fórst, og þá umfangsmiklu leit, sem þá átti sér stað með innlendum og erlendum skipum og flugvélum. Það kom þá í ljós, að jafnvel þeir, sem fróðastir eru um þessi mál, telja sjálfir, að það sé ábótavant um þá vitneskju, sem þurfi að vera fyrir hendi, þegar til slíkrar leitar er gengið. Þeir vita ekki með fullri vissu, hvaða áhrif vindar og straumar hafa á rek gúmbjörgunarbáta, auk þess sem þetta eru óþekkt öfl að miklu leyti, þegar kemur að því að reikna þau út. Þá má segja, að niðurstöður breytist bæði með stærð björgunarbátanna og eins með þyngd þeirra eða lestun. Að vísu er skylt að taka það fram, að á síðustu árum hefur Hafrannsóknastofnunin miðlað íslenzkum sjófarendum mikilli þekkingu um strauma hér við land, hraða þeirra, stefnu og styrkleika. En samt vantar mikið á, að nægilegt sé fyrir skipstjórnarmenn hér við land. Það, sem vantar á í sambandi við þetta, er um áhrif vinda og hafróts og hvernig þessi öfl vinna saman, þegar slíkt farartæki, ef svo mætti orða það, þegar slíkur björgunarbátur er á reki við þær aðstæður. Það er þetta, sem ég er að leggja til, að verði kannað hér við land. Það hefur líka verið kannað og er hægt að kanna það, hvaða áhrif kuldi hefur á menn í slíkum bátum að vetrarlagi. Það var stórt átak gert í sínum tíma, þegar konur í björgunarsveitum víðsvegar um land, sérstaklega í sjávarplássum, tóku sig til og bjuggu þessa gúmbjörgunarbáta með íslenzkum ullarfatnaði og öðru, sem mátti verða til þess að bjarga frá þeim hræðilega kulda, sem hlýtur að hrjá menn, ef þeir komast í björgunarbátana, þegar sjór er kannske við frostmark eða undir frostmarki og lofthitinn langt undir frostmarki, auk hafróts. Því verður ekki á móti mælt, að gúmbjörgunarbátarnir eru eitt þarfasta björgunartæki, sem hefur verið tekið í notkun á íslenzkum skipum, og hafa þegar bjargað fjölda mannslífa. En það hlýtur auðvitað að verða - eins og hefur verið gert hingað til og það hefur vissulega verið gert af innlendum aðilum - að betrumbæta þá og laga að íslenzkum aðstæðum. Það hefur verið gert í góðri samvinnu við innflytjendur þeirra. Þeir hafa verið styrktir, það hafa verið settar á þá taugar, þannig að það hefur verið hægt að binda þá við skipshlið, svo að þeir slitnuðu ekki frá í sjávarróti, og jafnvel hefði mátt hugsa sér, að það hefði mátt tengja þá saman, þó með gát, ef á hefði þurft á að halda, ef um fleiri en einn þát er verið að ræða. En það er samdóma álit þeirra, sem að slysavarnamálum vinna hér við land, að það þurfi að halda áfram þessari endurskoðun með frekara öryggi sjófarenda í huga. Það, sem kemur fyrst upp í hug þeirra, sem hafa mælzt til þess, að áfram verði haldið á þeirri braut, eru erfiðleikarnir á því að finna þessa báta, þegar hafrót er. Það hefur ekki tekizt enn þá að yfirvinna vandamálið um að koma fyrir á þeim ratsjárendurskinsmerki svokölluðu, sem gerir skipum, sem þannig eru búin, kleift að sjá bátana á haffletinum. Það hafa ýmsar till. komið upp um þetta, en þær hafa ekki komizt í framkvæmd og reyndar engar tilraunir farið fram, eins og t. d. að búa bátana sjálfa eða þak þeirra með slíku endurskinsmerki, þannig að það verði alltaf til staðar, um leið og þak þeirra og þeir sjálfir blásast upp. Þá er auðvitað sjálfsagt, að huga að radíótækjum. Það er nokkuð langt síðan nokkrir útgerðarmenn og skipstjórar tóku það upp að vera með hreyfanlega neyðartalstöð í skipum sínum, og var það reyndar í reglugerð um hin stærri skip um langt árabil. Það kom fram hér á þinginu nú fyrir skömmu í framhaldi af þáltill., sem samþ. var í fyrra, um, að bátarnir skyldu útbúnir með mjög handhæg neyðarsenditæki, sjálfvirk, sem taka ætti með, þegar farið væri í björgunarbátana, að bátarnir hefðu ekki enn verið búnir þessu tæki vegna kostnaðar. Þessi tæki eru þannig, að það þarf enga kunnáttumenn til, það þarf ekki annað en að draga út loftnet þessara stöðva, til þess að þær fari í gang og hefji útsendingar á neyðarbylgju. En því miður er oft svo um þessi tæki og öryggisbúnað skipanna, að hann kemur alls ekki að notum vegna kunnáttuleysis þeirra, sem um borð eru, og er enginn vafi á því, að undanþágufarganið á fiskiskipaflotanum á stóran þátt í því. Hinu er auðvitað ekki að leyna, að þetta leysir ekki allan vanda. Svo getur staðið á, ef slys verður um borð í skipi, að þar sem þessari talstöð er komið fyrir, sé útilokað fyrir áhöfnina að ná til hennar og taka hana með sér, auk þess sem menn geta þurft að hugsa um annað en að brjóta sér kannske leið aftur í brú eða stýrishús báts til þess að ná í hana, ef eldur geisar, eða þá að hún sé hreinlega farin fyrir borð, ef brotsjór hefur tekið yfirbyggingu burt. Menn, sem ég hef rætt við, hafa hins vegar fest huga við þá till., að hægt verði að koma fyrir í bátunum sjálfvirkum radíósísendi, sem fari í gang, um leið og báturinn fyllist af lofti eða blæs út. Þetta mundi vera byggt á sama fyrirkomulagi og sjódælur, sem eru í þessum bátum og fara í gang, ef sjór hefur komizt í bátana, þegar þeir blásast út. Ég hef þá trú, að ef ekki verður lagt í að útbúa flotann með fyrrnefndu talstöðvunum, komi þessar síðarnefndu stöðvar að gagni innan 50–80 mílna. Þessar stöðvar yrðu stöðugt í bátunum og væru aldrei teknar úr þeim, en yrðu skoðarar árlega eins og önnur björgunartæki skipsins. Þá er auðvitað fleira, sem gæti komið til greina að útbúa þessa báta með. Ef menn eru slasaðir í þeim eða illa farnir og hrjáðir, þá gætu bátarnir verið á hvolfi langtímum saman. Það vantar á bátana, bæði á botn þeirra og að ég held á þak flestra þeirra, sjálflýsandi gjarðir eða merki, þannig að ef skip er í sjónmáli, þá sjáist þeir í myrkri. Þessi atriði og mörg önnur koma auðvitað til álita hjá þeim mönnum, sem mundu að þessu vinna, ef till. þessi verður samþ. Till. mín er á þá leið, að ríkisstj. verði falið að láta fara fram hið fyrsta ítarlegar rannsóknir á reki gúmbjörgunarbáta við mismunandi veðurskilyrði á hafinu umhverfis Ísland, enn fremur á búnaði bátanna þ. á m. radíósenditækjum, sem staðsett væru í þeim. Og í niðurlagi tillgr. legg ég til, að það sé sjóslysanefnd, sem hafi forgöngu urri rannsókn þessa, en kostnaður allur greiðist úr ríkissjóði. Að sjóslysanefnd standa allir þeir aðilar, sem að okkar fiskiflota standa, að ég tel. Þar eiga aðild bæði útgerðarmenn og sjómenn, bæði yfir- og undirmenn. Siglingamálastofnunin og Slysavarnafélag Íslands. Ég held, að mér sé óhætt að segja, að það sé fullt traust borið til allra aðila, sem við n. starfa. Alla vega hef ég ekki heyrt það gagnrýnt að þessum aðila væri falið þetta. Ég tel eðlilegt, eins og forseti á sínum tíma lagði til, að um málið verði tvær umr., því að það er í niðurlagi tillgr. lagt til, að allur kostnaður greiðist úr ríkissjóði, ef þetta verður samþ. Og það er kannske meginmál greinarinnar að fá fé til að standa undir þessum tilraunum. Ég hins vegar bið hv. þm. að óttast ekki mjög kostnaðinn. Ríkissjóður á stóran skipaflota, sem getur einmitt hjálpað til við slíkar rannsóknir, bæði hafrannsóknaskip og landhelgisgæzluskip, og ég veit, að einstök útgerðarfyrirtæki í eigu einstaklinga og annarra mundu verða fús til að leggja hönd á plóginn, ef það mætti eitthvað verða til þess að betrumbæta öryggismál sjómanna, sem hljóta alltaf að vera í deiglunni, og þó kannske aldrei frekar en á vetri eins þessum, þegar við litum á þann mannskaða, sem orðið hefur.