Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur frá þingflokksformanni sjálfstæðismanna, Arnbjörgu Sveinsdóttur, svohljóðandi bréf um forföll þingmanns, dagsett í dag: „Þar sem Guðlaugur Þór Þórðarson, 4. þingmaður Reykjavíkurkjördæmis norður, getur ekki sótt þingfundi næstu tvær vikur vegna veikinda óska ég eftir því, með vísan til 2. mgr. 53. gr. þingskapa, að 1. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður, Katrín Fjeldsted læknir, taki sæti hans á Alþingi á meðan.“ Katrín Fjeldsted hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til þingstarfa á ný.

Hæstv. forseti. Nú eru uppi miklar deilur um framtíð Ríkisútvarpsins, útvarps allra landsmanna. Annars vegar er ríkisstjórnin og sá meiri hluti sem hún styðst við hér á Alþingi og hins vegar er stjórnarandstaðan. Margir aðilar utan þingsins hafa látið sig málið varða og er það vel. Einn þeirra er útvarpsstjóri Ríkisútvarpsins, Páll Magnússon. Hann hefur fullan rétt til þess að blanda sér í þessar umræður. Bæði hefur hann málfrelsi sem einstaklingur og hlýtur auk þess að blanda sér í umræðu um þá stofnun sem honum hefur verið treyst til að vera í forsvari fyrir. En til hans eru gerðar kröfur, í fyrsta lagi að fara satt og rétt með og í öðru lagi að hann dragi ekki flokkspólitískan taum í umræðunni. Ég minni á að þetta er maður sem samkvæmt frumvarpi ríkisstjórnarinnar á að fá alræðisvald yfir allri dagskrárgerð og öllu mannahaldi í Ríkisútvarpinu, jafnt á fréttastofum stofnunarinnar sem annars staðar í stofnuninni. Í Morgunblaðinu í gær gerir útvarpsstjóri því skóna að starfsmenn Ríkisútvarpsins séu hlynntir frumvarpi ríkisstjórnarinnar. Þetta er rangt. Stéttarsamtök starfsmanna eru frumvarpinu algerlega ósammála og vilja að því sé vísað frá. Í öðru lagi gerir hann því skóna að meiri hluti þjóðarinnar sé fylgjandi frumvarpi ríkisstjórnarinnar. Hér vísar hann í Gallup-könnun frá því í haust sem hann lét sjálfur gera og er vægast sagt afar misvísandi svo að ekki sé dýpra í árinni tekið. Nú er útvarpsstjóri ekki hér til að verja hendur sínar en mér finnst nauðsynlegt að fram komi hjá hæstv. menntamálaráðherra hvort hún sé sammála málflutningi útvarpsstjóra. Um hitt spyr ég ekki hvort hún sé sammála framgöngu hans í þessu máli því það hefur sýnt sig að hún og hann eru eitt þegar um áróður fyrir þessu máli er að ræða. Þau hafa komið saman fram í fréttaþáttum Ríkisútvarpsins til að tala máli ríkisstjórnarinnar. Það er misnotkun og það er óeðlilegt.

Frú forseti. Ég held að það sé full ástæða til þess að hæstv. menntamálaráðherra komi hér og svari fyrir framgöngu útvarpsstjóra í þessu máli. Útvarpsstjóri heyrir undir ráðherrann og þau hafa unnið saman á margvíslegan hátt í þessum efnum að undanförnu og það er orðið mikið umhugsunarefni með hvaða hætti útvarpsstjóri beitir sér grímulaust í þessu máli sem er mjög pólitískt, sem er mikið átakamál og sem er mikið í fréttum. Þar á meðal þarf Ríkisútvarpið væntanlega að sinna skyldum sínum og miðla hlutlægum fréttum af átökunum um þetta mál. Er ekki útvarpsstjóri útvarpsstjóri útvarps allra landsmanna? Upplifir hann sig ekki lengur með þær skyldur að reyna að sameina landsmenn á bak við þessa stofnun? Er hann ekki líka útvarpsstjóri okkar í stjórnarandstöðunni? Hvernig eigum við að líta á það þegar útvarpsstjóri keyrir inn í mikið pólitískt átakamál af þessu tagi með þeim hætti sem hann gerir og fer hamförum í áróðri fyrir þessu umdeilda stjórnarfrumvarpi? Í hvaða stöðu setur það fréttamenn Ríkisútvarpsins þegar yfirmaður þeirra gengur fram með þessum hætti? Er þetta viðeigandi? Er þetta í samræmi við hlutverk Ríkisútvarpsins? Ég segi nei. En er þetta kannski forsmekkurinn að því sem koma skal, frú forseti? Það er spurningin. Á að búa hérna til harðpólitískan útvarpsstjóra í þágu ríkjandi valdhafa á hverjum tíma? Ég held að þessi góði maður, sem og ráðherrann, þurfi að hugsa sinn gang um það í hvað stefnir í þessum efnum og hvaða áhrif þetta hefur auðvitað á stöðu starfsmanna almennt. Mér finnst að hæstv. ráðherra þurfi að svara fyrir það hér hvort þetta geti gengið svona. 
            

Næstur tekur til máls hv. 7. þm. Reykv. s., Mörður Árnason. - Hv. þingmaður er næstur á mælendaskrá, það eru fleiri hv. þingmenn á mælendaskrá.

Ætlar hæstv. menntamálaráðherra að þegja?

Óskar hv. þingmaður eftir að taka til máls? 

Já, ég býð henni sæti mitt hér.

Hv. þingmaður hefur ekki heimild til þess. Fellur þá hv. þingmaður frá orðinu?

Forseti. Þakka þér fyrir að hafa gefið mér orðið. Ég átti von á því að menntamálaráðherra yrði hleypt hér að eins og gerist oft með ráðherra og ósjaldan að röðinni er vikið til svo að ráðherrar komist að en nú hefur forseti ákveðið að hafa menntamálaráðherra væntanlega í lokin til að hún geti átt sitt hefðbundna síðasta orð. Sú spurning sem vaknar auðvitað um þetta mál er hvort Páll Magnússon er heldur í nafni þjóðarinnar yfirmaður dagskrár og fréttaflutnings á Ríkisútvarpinu eða hvort Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir menntamálaráðherra sem enn hefur ekki talað hér - og okkur gefst væntanlega ekki færi á að tala við vegna þess hvernig forseti skipuleggur umræðurnar - hefur ráðið hann sem blaðafulltrúa sinn á Ríkisútvarpið. Það er sérkennilegt með Pál Magnússon að í einkasamræðu og á nefndafundum er hann allur annar en í opinberum málflutningi af þessu tagi. Í Morgunblaðsgreininni, sem hann getur auðvitað skrifað jafnmargar og hann vill, kemur hann fram sem flokksmaður í stjórnarflokkunum, sem blaðafulltrúi, upplýsingafulltrúi fyrir ríkisstjórnina. Þegar rætt er hins vegar við hann einkalega eða á nefndafundi hér um daginn er það allt annað. Þegar hann var spurður þar af hverju hann fylgi þessu hlutafélagi segir hann: Nei, hlutafélagsmálið og rekstrarformsheitið skiptir mig engu máli. Ríkisútvarpið getur heitið, eins og ég rakti hér í gær, Ríkisútvarpið KFUM fyrir mér, mér er alveg sama hvaða skammstöfun er á bak við. Það sem ég vil eru þrír tilteknir efnisþættir, segir Páll, um stjórnarhætti, um skiptingu ábyrgðar og valda og um mannaforráð á Ríkisútvarpinu og ég er honum að mörgu leyti sammála um það. Hann hefur greinilega fengið stöðu sína í þeim krafti og með því skilyrði að vera blaðafulltrúi Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur þegar á hana hallar og það er sérkennilegt og það er það sem ráðherra þarf að skýra hér út hvort sem forseti vill hjálpa henni til þess eða ekki.

Hv. þingmönnum er auðvitað kunnugt um þá meginreglu að þegar rætt er um störf þingsins raðar forseti þingmönnum í þeirri röð sem þeir biðja um orðið. Hæstv. menntamálaráðherra tekur þátt í þessari umræðu og er hvorki fyrst né síðust á mælendaskrá.

Hæstv. forseti. Það er mikið vandaverk að fara fyrir opinberri stofnun og það er eðlilegt að þjóðin geri ákveðnar kröfur til þess fólks sem það gerir. Það er í þjónustu okkar, þetta fólk. Okkur finnst það vera ráðið hjá okkur og við gerum ákveðnar kröfur t.d. til þjóðleikhússtjóra, til landsbókavarðar, þjóðminjavarðar og við gerum kröfur til útvarpsstjóra. Þetta virðist eitthvað hafa þvælst fyrir Páli Magnússyni og það virðist líka eitthvað þvælast fyrir hæstv. menntamálaráðherra Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur. Það er afar miður. En sem nefndarmaður í menntamálanefnd verð ég að gefa þá yfirlýsingu hér að fulltrúar starfsmanna Ríkisútvarpsins hafa komið á nokkuð marga fundi hjá nefndinni og það er rangt sem hér er sagt í grein Páls Magnússonar í Morgunblaðinu í gær um afstöðu Starfsmannasamtaka Ríkisútvarpsins sem eru mjög óskilgreind samtök starfsmanna sem hafa komið fyrir nefndina - fulltrúar þessara samtaka hafa lýst miklum efasemdum. Það á við um Jóhönnu Margréti Einarsdóttur sem er formaður þessara samtaka núna og það á við um Jórunni Sigurðardóttur sem kom með henni á okkar fund fyrir skemmstu. Miklar efasemdir eru í öllum ummælum starfsmanna um það ætlunarverk sem hér er í höndum menntamálaráðherra og mjög alvarlegar ávirðingar hafa komið frá launþegasamtökum þeirra sem starfsmennirnir eiga aðild að. Hér er því bara rangt farið með. Það er verið að villa um fyrir fólki og það er alvarlegt að útvarpsstjóri skuli fara þá leið sem hann gerir í þessari grein. Það rýrir trúverðugleika hans og veikir stöðu hans til muna sem satt að segja hefur auðvitað ekki verið sterk til þessa í þeim átökum sem hafa átt sér stað um það ætlunarverk ríkisstjórnarinnar að einkavæða Ríkisútvarpið.

Frú forseti. Það fer að verða skemmtilegt hvernig raðað er á mælendaskrá en gott að það myndast einhverjar skýrar reglur um þau mál hér á þinginu. Ástæðan fyrir því að ég kem upp hér er einmitt þessi grein útvarpsstjóra Ríkisútvarpsins. Það vekur athygli manns að Páll Magnússon lítur greinilega ekki á sig lengur sem útvarpsstjóra Ríkisútvarpsins, heldur Ríkisútvarpsins ohf. Það sem meira er, ég held að það megi lesa úr öllum ummælum Páls Magnússonar að hann er ekki bara útvarpsstjóri Ríkisútvarpsins ohf., heldur fyrst og fremst ríkisútvarpsstjóri ríkisstjórnarinnar. Það er auðvitað dálítið skrýtin staða, og alveg ný í málinu. Það væri hægt að hafa langt mál, frú forseti, um grein Páls Magnússonar sem birtist í Morgunblaðinu í gær og ber yfirskriftina „Hagsmunavakt Fréttablaðsins“ og hefst með þessum orðum: „Fréttablaðið lemst enn um á hæl og hnakka í hagsmunagæslu fyrir eigendur sína þegar það fjallar um fyrirhugaðar breytingar á rekstrarformi Ríkisútvarpsins.“ Þetta er skemmtileg fullyrðing og kannski merkileg, sérstaklega í ljósi þess að útvarpsstjórinn okkar allra berst einmitt á hæl og hnakka fyrir ríkisstjórnarflokkana, og fyrst og fremst reyndar Sjálfstæðisflokkinn þegar hann er í hagsmunagæslu fyrir þann flokk. Það ber að athuga, frú forseti, og finnst mér það mjög ámælisvert svo að ekki sé meira sagt.

Hæstv. forseti. Ríkisútvarpið á að gæta hlutleysis. Ég vil beina þeim spurningum til hæstv. ráðherra, Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, hvort hún líti svo á að forstjóri Ríkisútvarpsins gæti þess hlutleysishlutverks sem hann á að sjá um að stofnun hans fari eftir eða er búið að aflétta því að gætt sé hlutleysis af hálfu Ríkisútvarpsins um umfjöllun mála? Er það svo að fréttamenn Ríkisútvarpsins eða þeir sem þar starfa séu þá líka komnir á þann vettvang að geta tjáð skoðanir sínar fram og til baka? Mega þeir gera það á vegum Ríkisútvarpsins eða mega þeir bara gera það í blöðum? Ég hef hingað til litið svo á, hæstv. forseti, að hlutleysishlutverk Ríkisútvarpsins væri starfsskylda á því fólki sem þar vinnur, ekki síst útvarpsstjóra sjálfum. Þess vegna spyr ég hæstv. menntamálaráðherra hvernig hún líti á þessi skrif, hvort hún telji þetta samræmast hlutleysishlutverki Ríkisútvarpsins sem stofnunar og hvort það sé túlkun hennar, ef svo er, að þetta séu algjörlega eðlileg afskipti, nái þá til allra starfsmanna Ríkisútvarpsins. Eigum við þá von á að fjöldi greina komi frá 

Frú forseti. Rétt er að undirstrika að það er ekki einsdæmi varðandi meðferð þingmála að forstöðumenn hinna ýmsu ríkisstofnana hafi skoðanir á þingmálum.  Ég hef líka lesið og það haft eftir Páli Magnússyni útvarpsstjóra að hann telji það vera skyldu sína að styðja við þau mál sem hann telur að verði Ríkisútvarpinu til framdráttar. Það er skoðun hans að breyting á lagaramma og lagaumgjörð Ríkisútvarpsins í þá veru sem við erum að gera núna og ræða á hinu háa Alþingi sé Ríkisútvarpinu til framdráttar. Ef forstöðumenn ríkisstofnana eiga ekki að starfa samkvæmt samvisku sinni, eftir hverju eiga þeir þá að starfa?  Síðan er rétt að draga það fram að í grein útvarpsstjóra, Páls Magnússonar, ræðir hann m.a. Gallup-könnun sem hv. þm. Ögmundur Jónasson er sífellt að agnúast út í. Hann á að vita að það er hluti af almannaþjónustuhlutverki Ríkisútvarpsins að gera skoðanakannanir. Þetta er reglubundin könnun sem er gerð á tveggja ára fresti  
            

Frú forseti. Páll Magnússon útvarpsstjóri hefur málfrelsi eins og allir aðrir Íslendingar. Það er alveg klárt að öllu frelsi fylgir líka ábyrgð. Það er skylda Páls Magnússonar útvarpsstjóra að verja stofnun sína á málefnalegan hátt. Hann verður hins vegar að beita þeirri dómgreind sem honum er gefin af almættinu til að vega og meta með hvaða hætti hann kýs að beita þessu frelsi. Ég tel t.d. að hann megi ekki beita því með þeim hætti að það geti dregið í efa trúverðugleika þeirrar stofnunar sem hann veitir forstöðu. Það er stofnun sem töluvert öðru máli gegnir um en ýmsar aðrar þær stofnanir sem hæstv. menntamálaráðherra hefur vísað hér til. Ríkisútvarpið á að segja hlutlægar fréttir af gangi máli, m.a. segja fréttir af RÚV-málinu. Þegar við áttum í harðri deilu um fjölmiðlafrumvarpið á sínum tíma komu ýmsir talsmenn Sjálfstæðisflokksins og sögðu að ómögulegt væri að tala um sjálfstæða fréttamenn vegna þess að yfirmenn á fjölmiðlum drægju taum eigenda sinna og smituðu síðan gagnvart starfsmönnunum, slægju tóninn.  
            

Hæstv. forseti. Það er enginn að gagnrýna það að forstöðumenn ríkisstofnana blandi sér í almenna umræðu um þær stofnanir sem þeim er treyst að vera í forsvari fyrir. Ég tók það fram í máli mínu í upphafi. Þeir eiga hins vegar að fara satt og rétt með. Ég staðhæfi að útvarpsstjóri, Páll Magnússon, hafi  Hér er til umræðu blaðagrein sem hann birti í Morgunblaðinu í gær þar sem hann aftur verður uppvís að því að fara rangt með. Það er þetta sem verið er að gagnrýna. Í fyrsta lagi gerir hann því skóna að starfsmenn séu fylgjandi frumvarpi ríkisstjórnarinnar. Þetta er alrangt, þetta er ósatt. Í annan stað staðhæfir hann á grundvelli Gallup-könnunar frá í sumar að yfirgnæfandi meiri hluti þjóðarinnar sé fylgjandi frumvarpi ríkisstjórnarinnar. Þetta er Gallup-könnun sem gerð var að frumkvæði hans í haust. Ekki var spurt 

Frú forseti. Ég verð að gera þá játningu í byrjun að yfirleitt er ég mikill aðdáandi fundarstjórnar þess hæstv. forseta sem nú situr í forsetastóli. Ég hef þráfaldlega leitað atbeina hennar til að geta greitt fyrir umræðu. Ég fékk til að mynda leyfi hjá hæstv. forseta í gær til að ræða um framvindu fundarins þegar ég vakti athygli á því að ég hefði varpað fram fyrirspurn til bæði hæstv. menntamálaráðherra og hv. formanns menntamálanefndar um mjög mikilvæga þætti sem ég tel grundvallarþætti í umræðunni, og varðar samkeppnisþáttinn. Ég varpaði tiltekinni spurningu til hv. formanns menntamálanefndar um samkeppnisþátt og sérstaklega, frú forseti, af hverju ekki væri pósitíft ákvæði í frumvarpinu sem undanþægi þá Ríkisútvarpið ohf. samkeppnislögum. Ég færði rök fyrir því í máli mínu þá, frú forseti, að ég teldi að þetta bryti gegn Evrópureglum og gæti leitt til mikilla vandræða fyrir Ríkisútvarpið í framhaldinu. Ég spurði þess vegna hæstv. ráðherra og síðan formann menntamálanefndar út í þetta. Hv. formaður menntamálanefndar gaf mér þá það loforð að til að greiða fyrir umræðunni mundi hann koma og halda ræðu um málið. Ég beið eftir henni í allan gærdag og enn er hv. formaður menntamálanefndar ekki kominn á mælendaskrá. Hæstv. menntamálaráðherra hefur heldur ekki tjáð sig um þetta tiltekna atriði sem mér þykir miklu varða. Ég vildi þess vegna benda á, frú forseti, af því að við erum sammála um það, sá sem hér stendur og forsetinn, að mikilvægt sé að draga fram lykilþætti í málinu til að hægt sé að ljúka umræðunni einhvern tímann. Þetta er lykilþáttur og þessari umræðu verður ekki af minni hálfu lokið fyrr en svör hafa fengist um þetta. Sérstaklega er það mikilvægt eftir að í ljós kom í umræðum í gær að hv. formaður menntamálanefndar lýsti því yfir að hann teldi að starfsemi Ríkisútvarpsins, áður en hún verður gerð að opinberu hlutafélagi, brjóti í bága við samkeppnisumræðuumhverfi Evrópuréttarins. Þetta er grundvallaryfirlýsing því að ef það er rétt hjá honum er alveg ljóst að það rekstrarform sem núna er lagt til þverbrýtur það miðað við yfirlýsingu formannsins. Þess vegna þurfum við að fá þetta fram og ég vek eftirtekt á þessu, forseti, vegna þess að ef hv. formaður menntamálanefndar mundi kveðja sér hljóðs og leggja rök sín á borðið mundi það örugglega flýta umræðunni.

Frú forseti. Ég hef, eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson, 1. þm. Reykv. n., í sjálfu sér engar athugasemdir við þá glæsilegu fundarstjórn sem hér er viðhöfð og styð þau vinnubrögð sem hafa verið höfð í frammi í einu og öllu. Ég lýsti því yfir í umræðunni í gær að vel mætti vera að ég kæmi hér og héldi aðra ræðu, m.a. um íslenskar samkeppnisreglur og hvernig þær samræmast því frumvarpi sem hér er til umræðu og sömuleiðis gera að umfjöllunarefni samkeppnisreglur Evrópuréttarins. Það má vel vera að ég muni gera það. Hins vegar er alveg ljóst að þrátt fyrir að hv. þm. Össur Skarphéðinsson sé 1. þingmaður kjördæmis míns ræður hann því ekki um hvað ég fjalla hér í ræðustól eða hvenær ég geri það. Ég get hins vegar upplýst hv. þingmann um það að ég ætla aðeins að bíða um sinn með það að setja nafn mitt á mælendaskrá vegna þess að ég bíð í ofvæni eftir því að hv. þm. Ágúst Ólafur Ágústsson, varaformaður Samfylkingarinnar, komi hingað og ræði þessi mál. Það hefur lítið farið fyrir honum í umræðunni og hann hefur sömuleiðis lítið sést í þingsalnum og lítið blandað sér í þessi mál, bæði á þessu þingi og sömuleiðis á hinum fyrri þegar við höfum rætt um málefni Ríkisútvarpsins. Það vill nefnilega þannig til að hv. þingmaður, varaformaður Samfylkingarinnar, hvorki meira né minna, hefur lýst því yfir opinberlega að hann sé hlynntur því að Ríkisútvarpinu verði breytt í hlutafélag. Maður skyldi nú ætla að maður sem hefur svona mikið undir sér og er hvorki meira né minna en varaformaður næststærsta stjórnmálaflokksins á Íslandi, sem er sá stærsti í stjórnarandstöðunni, sé ekki einn um þá skoðun í þeim stjórnmálaflokki. Ég bíð því spenntur eftir því að varaformaður Samfylkingarinnar, Ágúst Ólafur Ágústsson, komi í ræðustól og ræði viðhorf sín til þess hvort breyta eigi Ríkisútvarpinu í hlutafélag eða ekki. Þegar hann hefur gert það skal ég verða við ósk  
            

Frú forseti. Bara til að hv. þingmaður skilji stöðu þingflokksformanns í Samfylkingunni þá er það svo að hann lítur á sig sem þjón allra þingmanna. Hann er þar af leiðandi undirmaður allra þingmanna og hefur það hlutverk að ná fram hagsmunum þeirra allra og flokksins. Þannig lít ég á og nálgast mitt hlutverk. 
             Frú forseti. Ég hef útskrift af ræðum hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar frá í gær. Þar lýsir hann því yfir án nokkurs fyrirvara að hann muni ekki halda eina ræðu heldur tvær um samkeppnisþátt málsins sem er lykilþáttur. Nú er hv. þingmaður að draga í land með þetta. Því geri ég þetta að umræðuefni, frú forseti, að ég færði rök fyrir því í gær í andsvari að ég teldi frumvarpið, verði það samþykkt og Ríkisútvarpið gert að opinberu hlutafélagi, færa stofnunina nær því sem sumir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa kallað gráa svæðið í samkeppnislegu tilliti. Þegar útvarpið er farið að nýta sér ávinning hlutafélagsins verður það líka að sæta þeim stífu takmörkunum sem samkeppnisrétturinn setur bæði á Íslandi en líka í Evrópu. Tvenns konar grundvallarmisskilningur hefur komið fram í skilningi lögfræðingsins, hv. formanns menntamálanefndar, á því með hvaða hætti Ríkisútvarpið tengist Evrópuréttinum og samanburði hans á ýmsum öðrum atvinnugreinum sem ýmist eru undir eða undanþegnar Evrópurétti. Þetta er lykilskilningur á málinu. Ég beið eftir því að hv. formaður nefndarinnar mundi ræða þetta í framsögu sinni, sem er einhver snautlegasta framsaga sem ég hef heyrt. Hún stóð í fjórar mínútur og er þó hv. þingmaður þekktur að því að geta fjallað af nokkurri þekkingu um lögfræðileg málefni. En þetta vill hann ekki ræða vegna þess að síðar í umræðunni kom í ljós að hann telur að Ríkisútvarpið sé að brjóta samkeppnisreglur núna, hann lýsti því yfir að svo væri. Með þessu frumvarpi herðir hann fremur á því broti í staðinn fyrir að hann ætti að reyna að vinna gegn því. Þess vegna þora hann og hæstv. ráðherra ekki í þessa umræðu, sem er náttúrlega grátlegt, að hv. formaður menntamálanefndar skuli ganga gegn loforðum sínum til stjórnarandstöðunnar um að skýra samkeppnisþáttinn. Það er ekki hægt að draga aðra ályktun en þá að hann geti ekki skýrt það. Hann veit að hann mælir vitandi vits fyrir vondum málstað. Hugsanlega vilja sumir í Sjálfstæðisflokknum hafa þetta svona vegna þess að þetta mun mola undirstöður Ríkisútvarpsins þegar farið verður í dómsmál út af þessu. Hann var búinn að gefa sér niðurstöðuna í gær.

Forseti vill áminna hv. þingmenn um að undir liðnum um fundarstjórn forseta haldi þeir sig við það efni.

Frú forseti. Ég ætla að ræða fundarstjórn forseta. Ég ætla að spyrja hæstv. forseta hvað fyrirhugað sé um fundarhaldið í dag, m.a. vegna þess að í gær var fundað stíft og byrjað fyrr en venjulega er gert á mánudögum og fundað fram undir miðnætti, ef ég þekki það rétt. Ég var ekki í salnum nákvæmlega þegar fundi lauk en það má segja að orðið hafi síðkvölds- eða næturfundur í gær. Mér finnst að við þingmenn eigum heimtingu á að fá að vita hvernig forseti hyggst haga fundarhaldinu í dag og hvort ekki megi treysta því að ekki verði kvöldfundur, ekki verði brotin sú hefð sem yfirleitt er reynt að fylgja, að það séu ekki kvöld- og næturfundir tvo daga í röð heldur líði gjarnan sólarhringur á milli þangað til aftur er gripið til slíkra úrræða ef menn telja þeirra þörf. En ég sé ekki í þessu tilviki að það þurfi að standa í stórkostlega afbrigðilegu þinghaldi bara út af því að ríkisstjórnin á orðið svo bágt í þessu máli og vilji koma því út úr heiminum. Ég held að hún verði að þola að málið sé rætt og menn nýti sér þinglegan rétt sinn til þess að takast á við þetta mál. Síðan vil ég segja um umræðuna, frú forseti, og hvernig henni fram vindur, m.a. vegna orðaskipta hér áður, að ég held að það greiddi fyrir umræðunni að formaður menntamálanefndar og hæstv. ráðherrar svöruðu spurningum sem fram hafa komið, svöruðu fyrir nýja fleti sem sífellt koma upp í þessu máli. Ég vil frekar nálgast málið þannig að það sé skylda þeirra að gera það og við þingmenn eigum heimtingu á að ábyrgðarmenn málsins, formaður nefndar, sem hefur stýrt vinnunni í menntamálanefnd, og hæstv. ráðherra komi inn í umræðuna eftir atvikum og svari fyrir um slíka hluti. Þannig á þetta að virka. Þannig eiga umræðurnar að vera, að ábyrgðarmenn mála séu ekki bara við umræðuna og taki niður hjá sér spurningar sem koma fram heldur bregðist þeir við og svari eftir atvikum á réttum stöðum. Ég held líka að hæstv. ráðherra þurfi að gera betur en henni tókst áðan í að svara fyrir framgöngu útvarpsstjóra, svo lengi sem hann á að heita yfirmaður þjóðarútvarpsins og útvarpsstjóri okkar allra. Það væri fróðlegt að hæstv. ráðherra upplýsti um hvernig starfsemi Ríkisútvarpsins hefur verið á undanförnum mánuðum borið saman við gildandi lög. Er það rétt sem menn fá í enn meira mæli á tilfinninguna, að útvarpsstjóri sé farinn að hegða sér eins og þetta sé þegar orðið hans einkahlutafélag? Hvernig er með útvarpsráð? Einhvern tímann hefði útvarpsráð komið saman og velt fyrir sér hvort útvarpsstjóri væri á réttu róli með því að blanda sér í pólitísk deilumál eins og hann hefur nú orðið ber að. Hvernig er með fundarhöld útvarpsráðs? 

Frú forseti. Ég vil benda á, af því að við erum að ræða fundarstjórn, að í ræðustól koma hv. þingmenn, sumir trekk í trekk, til að spyrja menn hér spurninga og reyndar, það sem verra er, að gera þeim upp skoðanir. Því var hér haldið fram áðan af hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, þegar hann átti að ræða um fundarstjórn forseta, að ég hefði í ræðu í gær haldið því fram að ég væri þeirrar skoðunar að þetta frumvarp stæðist ekki samkeppnisreglur, hvorki íslenskar né evrópskar. Hv. þingmaður spurði mig  „Frú forseti. Hafi ég ekki svarað spurningunni - sem ég svaraði reyndar neitandi áðan - segi ég, frú forseti: Við í stjórnarmeirihlutanum teljum okkur vera á þurru landi hvað varðar þetta frumvarp með hliðsjón af reglum íslensks samkeppnisréttar annars vegar og hins vegar hvað varðar evrópskan samkeppnisrétt.“ Af hverju í ósköpunum getur hv. þm. Össur Skarphéðinsson aldrei haft rétt eftir mönnum? Hann gerir mönnum endalaust upp skoðanir  Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon benti á að það væri eðlilegt að hæstv. menntamálaráðherra og ég sem formaður nefndarinnar mundum svara spurningum sem varpað hefur verið fram. Mér finnst eðlilegt að það verði gert en hvorki hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon né hv. þm. Össur Skarphéðinsson ráða því hvenær ég fer á mælendaskrá eða hvað ég segi. Það er ekki þeirra að ákveða það hvernig aðrir sitja og standa 

Forseti. Það er náttúrlega orðin ákaflega athyglisverð fundarstjórn að hér komi upp maður og ræði um fundarstjórn forseta, hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson, og bölsótist út í annan þingmann fyrir að hafa óskað eftir að fá svör frá nefndarformanni, þ.e. Sigurði. Hann kveðst tala þegar honum sýnist. Síðan eyðir hann síðari hluta ræðu sinnar um fundarstjórn forseta í að kalla til mann sem er ekki staddur hér, ég veit ekki af hvaða sökum, og heimtar að hann tali þegar Sigurði Kára sýnist. Þetta er allt saman um fundarstjórn forseta. Ég veit ekki nema yfirmenn þessa manns í þingflokki Sjálfstæðisflokksins, sem hefur pýramídaskipulag þannig að varaformaðurinn ræður mestu og væntanlega forseti þingsins næstmestu, eigi að taka þennan þingmann, beygja á honum bakið og kannski veita honum bara refsingu fyrir að haga sér svona á þinginu. Ég kom hingað til að ræða fundarstjórn forseta. Ég var nú í salnum í allan gærdag og tók ekki á móti pósti en mér barst í gær bréf frá Einari Farestveit, sem er forstöðumaður á nefndasviði, eins og forseti veit. Það er fjölpóstur til þingmanna: „Vegna tilhögunar þingfunda í þessari viku verða fundir fastanefnda ekki með hefðbundnu sniði. Fastir fundartímar nefnda gilda ekki og nefndarfundir verða haldnir eftir þörfum og boðaðir sérstaklega. Formenn nefnda skipuleggja fundi og fundartíma í samráði við nefndarritara. Með kveðju, Einar.“ Nú geri ég ráð fyrir því að Einar tali í nafni yfirmanns síns, sem er forseti þingsins vegna þess að Einar Farestveit, sem er góður maður og gegn, ræður auðvitað ekki fundartímum nefnda eða skipuleggur nefndarfundi í þessari viku eða öðrum. Hann upplýsir að til sé - það er kannski merkilegast við bréfið - að til sé eitthvað sem heitir tilhögun þingfunda í þessari viku. „Vegna tilhögunar þingfunda í þessari viku“, segir í bréfinu. Þess vegna óska ég eftir því að forseti, sá sem kjörinn er, upplýsi það sem varaforsetar hér á forsetastóli í gær gátu ekki upplýst, hver er tilhögun þingfunda í þessari viku. Hver er ástæðan fyrir því að forseti hefur sett eins konar herlög á þingið fyrstu vikuna á árinu 2007? Vikan á að fara öll í að ræða þetta einstaka mál. Það verða ekki nefndarfundir og virðist ekki eiga að leyfa utandagskrárumræðu. Fyrirspurnafundur á miðvikudaginn er í uppnámi þó að fyrirspurnir bíði, ekki einungis frá því þingi var lokið í desember heldur margar fyrirspurnir frá því rúmum mánuði frá fyrir þann tíma. 

Hæstv. forseti. Það er augljóst að ríkisstjórnin lítur svo á að því sem næst neyðarástand sé á þinginu. Eins og hér hefur komið fram er allt nefndarstarf þingsins sett úr skorðum, öllu skal til kostað til þess að ríkisstjórnin fái sínu framgengt við að einkavæða Ríkisútvarpið og það fáeinum vikum fyrir næstu alþingiskosningar. Það hefur verið boðað til fundar í félagsmálanefnd þingsins í matarhléi, núna klukkan eitt. Ég vil í ljósi þess sem hér hefur komið fram beina þeirri fyrirspurn til hæstv. forseta hvort til standi að gera hlé á þingfundinum þannig að hægt sé að funda með formönnum þingflokka til að ræða þinghaldið í dag og næstu daga. Við höfum ekki enn fengið svör við því hvort til stendur að hafa fyrirspurnatíma á morgun. Við höfum ekki fengið nein endanleg svör við því. Við vitum að búið er að setja allt nefndarstarf úr skorðum eins og hér hefur komið fram. Vísað var í bréf forstöðumanns nefndasviðsins þar að lútandi, en þingflokksformenn og þingmenn eiga kröfu á að vita hvaða áform eru um þinghaldið í vikunni. Ég vil ítreka óskir okkar og kröfur, um að við teljum eðlilegt að á morgun, á fyrirspurnadegi Alþingis, verði fyrirspurnir eins og hefð er fyrir.

Frú forseti. Við ræðum fundarstjórn forseta og á undan mér hafa þó nokkrir þingmenn farið fram á það að virðulegur forseti upplýsi þingheim um það hvernig þinghaldinu verði hagað í dag og kvöld og jafnvel nótt. Engin svör hafa borist frá hæstv. forseta og það þykir mér miður. Ég átti satt að segja von á því að við fengjum einhverja línu, einhver svör um það hvernig til standi að haga þinginu í dag. Ég leyfi mér að benda á það, frú forseti, að við vorum hérna til miðnættis í gær og í morgun byrjuðu síðan nefndarfundir snemma, t.d. í samgöngunefnd kl. 8.30 og stjórnarskrárnefnd kl. 9. Við vitum öll að nefndarfundir í dag verða í skötulíki. Hv. þm. Ögmundur Jónasson kom einmitt inn á það að félagsmálanefnd á að hittast á einhverjum skyndifundi í hádeginu í dag. Það er greinilegt að dagskrá þingsins er að riðlast að verulegu leyti. Það virðist ekkert vera augljóst hvort fyrirspurnir til ráðherra sem eru venjulega á miðvikudögum verða á dagskrá á morgun eins og mér skilst að sé hefð á miðvikudögum. Utandagskrárumræður eru settar á ís þó að þær bíði margar. Mér skilst að það sé ekki á dagskrá að hafa neinar utandagskrárumræður alla þessa viku. Er það svo, frú forseti, að Sjálfstæðisflokkurinn ráðskist með dagskrá þingsins? Eru þetta einhverjar ordrur frá hæstv. menntamálaráðherra eða jafnvel hæstv. forsætisráðherra? Mér er spurn. Ég mundi gjarnan vilja fá svör við þessum spurningum, frú forseti, og ég vona auðvitað að þau verði þannig að málin skýrist eitthvað, að við fáum ekki loðin svör eins og oft eru gefin, að við ætlum að halda áfram eitthvað inn í kvöldið eða það eigi ekki að ræna menn nætursvefninum eða ekki að verulegu leyti eins og talað var um í gær. Það fór allt vel í gær og, frú forseti, það er ekki vegna þess að ég nenni ekki að vinna eða eitthvað svoleiðis eins og stundum hefur verið haldið fram. Hv. formaður menntamálanefndar hélt fram á síðasta þingi að þetta væri jafnvel vegna þess að menn nenntu ekki að vinna eða eitthvað í þá veruna. Það er ekki þess vegna, frú forseti. Ég vil bara fá að vita hversu lengi og hversu mikið á að vinna vegna þess að maður hefur aðra hluti sem maður vill skipuleggja líka.

Virðulegur forseti. Það er full ástæða til að ræða um fundarstjórn forseta því að það berast engin svör varðandi þær beiðnir sem hér hafa verið margítrekaðar, umfram allt að þingheimur fái einhverja vitneskju um það hvernig tilhögun þingfunda er áætluð í þessari viku. Það liggur ljóst fyrir að virðulegur forseti virðist hafa rofið hefðbundið samstarf við þingflokksformenn varðandi slíka framvindu. Það virðist vera slíkt neyðarástand í þinghaldinu að ekki sé hægt að hafa eðlilegt samráð á milli flokka um þingstörfin. Nefndastörf eru í uppnámi þessa viku. Það er ekki einu sinni hægt að upplýsa hvað fyrirhugað er að gera í dag eða kvöld eða nótt þannig að óvissan er algjör og ég held að það sé alveg óhjákvæmilegt að virðulegur forseti geri a.m.k. grein fyrir því hvað veldur því að forseti treystir sér ekki til að hafa neitt samráð við þingflokksformenn eða þingmannahópinn almennt, þingsalinn, varðandi framvindu þinghaldsins. Ég held að það sé óhætt að fullyrða að þetta er afar sjaldgæf staða og nálgast trúlega að vera einsdæmi í fyrstu viku nýs árs að þannig skuli þinghald byrja. Það er ekki fyrirheit um góða tíð fram að þinglokum í vor ef svo á fram að halda. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt, virðulegur forseti, að forseti gefi sér örlítinn tíma til að ræða við þingheim um þetta sérstaka ástand. Það vakti athygli mína áðan í ræðu hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar þegar hann fjallaði sérstaklega um fundarstjórn forseta að hann hafði miklar áhyggjur af því hvernig þingflokkum væri stjórnað í þessu húsi. Ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður þekki stjórnun á sínum þingflokki og það kom augljóslega fram þar að varaformaður hans flokks stýrir þar öllu, 

Forseti vill vegna þessara orða hv. þingmanns taka skýrt fram að forseti hefur haft eðlilegt samráð við þingflokksformenn og átti síðast fund með þeim í gær 

Hæstv. forseti. Í tilefni af frammíkalli tek ég mjög undir orð hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar um stöðu þingflokksformanna. Þeir eiga auðvitað að líta til allra sinna þingmanna, vera undirmenn þeirra og líta til þeirra hagsmuna allra

… þína.

Ég vil gjarnan nýta þennan tíma til að ræða fundarstjórn forseta og minna á það sem öllum þingmönnum má vera ljóst sem hér sátu fyrir áramót. Ég tek vara við því að hér eru varaþingmenn sem ekki voru hér fyrir áramót en öllum sem hér voru mátti vera ljóst um hvað það samkomulag fjallaði sem við gerðum þá. Það var að ljúka þeim málum sem við vorum með þá og gerðum samkomulag um að ljúka fyrir áramót en síðan kæmum við saman 15. janúar til að ræða eitt þingmál, og önnur þingmál yrðu ekki á dagskrá fyrr en því væri lokið. Mér finnst, hæstv. forseti, menn tala ansi frjálslega um það samkomulag og tala eins og að þeir hafi ekki hugmynd um um hvað það samkomulag fjallaði. Það var bara nákvæmlega svona. Við ætluðum að fjalla um Ríkisútvarpið þangað til því yrði lokið. Menn eiga ekki að gera það lítið úr þingstörfum okkar með því að tala um þau á þeim nótum sem hefur verið gert í morgun. Það er bara ekki við hæfi. Ég hvet þess vegna eindregið til að við höldum áfram að fjalla um Ríkisútvarpið eins og dagskrá kveður á um. Ég tek einnig fram að forseti hefur haft fullt samráð við þingflokksformenn og almennt hef ég ekki heyrt nokkurn þingflokksformann kvarta yfir því að samráð við forseta væri ekki gott.

Hæstv. forseti. Hér er eitthvað málum blandið, bæði í því sem hæstv. forseti segir og því sem hv. þingflokksformaður sjálfstæðismanna segir í ræðustóli. Samkomulagið sem gert var við stjórnarandstöðuflokkana fyrir áramót hljóðaði upp á það að Ríkisútvarpið yrði fyrsta og eina málið á dagskrá í þessari þingviku og við mundum búa til rými á mánudeginum sem ekki var gert ráð fyrir í starfsáætluninni að yrði vinnudagur þingsins. Það var ekkert í samkomulaginu um það að allir þingfundir ættu að byrja kl. hálfellefu. Það var ekkert í samkomulaginu um það að fyrirspurnafundur á miðvikudegi skyldi rjúka út í veður og vind. Það var ekkert í samkomulaginu um það að nefndastarf yrði sett í uppnám og nefndafundum frestað. Ég vil að hér séu hlutirnir rétt eftir hafðir og ég spyr hæstv. forseta: Er þetta misskilningur í mér? Ég kom sjálf að þessu samkomulagi.

Fyrirspurnir eru þingmál.

Fyrirspurnir eru þingmál, kallar hv. þingflokksformaður sjálfstæðismanna fram í. Í mínum huga eru fyrirspurnirnar ekki þingmál. Það er bara ákveðinn dagur í starfsáætlun þingsins sem er alltaf ætlaður undir fyrirspurnir og mér hefði fundist eðlilegt að við tækjum það þá fram ef gert hefði verið ráð fyrir því í samkomulaginu að sá dagur fyki og það yrði rætt um Ríkisútvarpið á miðvikudeginum. Í öllu falli var ekki innifalið í samkomulaginu að nefndarfundir lægju niðri. Það var ekki innifalið í samkomulaginu að unnið yrði til miðnættis eða fram á nætur alla þessa daga. Það var ekki innifalið að byrjað yrði kl. hálfellefu hvern einasta dag. Ég vil að hæstv. forseti staðfesti þetta sem ég hef nú sagt.

Hæstv. forseti. Hér er vísað í samkomulag sem gert hafi verið fyrir jól, í desember þegar við gerðum hlé á þinghaldinu. Ég kom að þessu samkomulagi beint. Það snerist um það að fresta 3. umr. um Ríkisútvarpið  Varðandi samráð og samstarf við þingflokksformenn hefur það verið ágætt við hæstv. forseta þingsins. Hins vegar þurfum við að gæta okkar á því að gefa ekki orðum rangt innihald þegar talað er um samráð um það sem nú er að gerast. Við höfum hlýtt á boðskap hæstv. forseta og vilja ríkisstjórnar landsins og stjórnarmeirihlutans. Við höfum haft við það að athuga að hér yrðu ekki fyrirspurnir á morgun. Við höfum óskað eftir því að fram fari utandagskrárumræður þessa viku og við stöndum fast á þeirri ósk að svo verði gert. Ég hef nú þegar sett fram þá ósk að hlé verði gert á þessum þingfundi og að við komum saman til að ræða nákvæmlega þessi efni, fyrirspurnatímann á morgun og utandagskrárumræður á komandi dögum.

Forseti. Áðan var úr forsetastóli rætt um samkomulag. Því miður var forseti ekki viðstödd umræður í gær þegar einnig var rætt um þetta samkomulag. Þá var varaforseti hér Birgir Ármannsson og tjáði sig sem betur fer ekki mikið um þetta samkomulag. Eins og mér var sagt frá þessu og ég skildi það opinberlega og frá mínum þingflokksformanni var samkomulagið þannig að þingflokksformenn stjórnarandstöðunnar féllust á það góðfúslega að þingið hæfist einum degi fyrr en áætlað var á starfsáætlun þeirri sem forseti Alþingis dreifði í haust. Mönnum skildist að forseti ætlaði sér að nýta þennan eina dag, mánudaginn í gær, 15. janúar, til að taka á dagskrá frumvarp menntamálaráðherra um Ríkisútvarpið ohf. og hefja 3. umr. Á það var fallist og látið gott heita. Það þýddi auðvitað að í gær var hafin umræða kl. 13.30 á hefðbundnum þingflokksfundatíma á mánudegi og haldið áfram í gær án þess að nokkrir aðrir liðir þvældust fyrir. Venjulega er það þannig, forseti, til upplýsingar að á mánudögum er ekki hafist handa við þingfundi kl. 13.30, heldur eru þingflokksfundir þá og síðan hefst þingið annan hvern mánudag á því að ráðherrar svara óundirbúnum fyrirspurnum. Ekkert samkomulag var mér vitanlega, og það staðfestist í orðum síðasta hv. ræðumanns, Ögmundar Jónassonar, gert um það að þingið væri sett í einhvers konar neyðarástand, uppi væru höfð einhvers konar herlög í staðinn fyrir venjulega dagskrá samkvæmt þingsköpum. Allra fráleitast er það ef forseti ætlar sér að sleppa á morgun fyrirspurnatíma sem er góður og gildur liður í dagskrá þingsins og getur einmitt m.a. hjálpað til við að skýra mál sem eru á dagskrá. Þannig er t.d. háttað að ég sendi inn í fyrra, ég hygg að það hafi verið í október, tvær mjög mikilvægar fyrirspurnir sem varða efni þjónustusamningsdraganna sem við erum að tala um í þessari umræðu. Önnur er um skilgreininguna á innlendu efni og hin um skilgreininguna á sjálfstæðum framleiðanda. Ég hef fengið svar við annarri þessara fyrirspurna en ekki við hinni. Ég gerði það af ásettu ráði í gær í framsöguræðu minni sem talsmaður minni hluta menntamálanefndar að láta þetta eiga sig vegna þess að ég bjóst við að þessari fyrirspurn yrði svarað 

Frú forseti. Við erum að ræða undir liðnum fundarstjórn forseta um það samkomulag sem gert var um störf þingsins og virðulegur forseti átti aðild að. Það eru greinilega eitthvað skiptar skoðanir um hvað þetta samkomulag fól í sér. Mér sýnast vera algjörlega tveir pólar í því. Það eru hv. þingmenn eins og Ögmundur Jónasson sem var beinn þátttakandi í þessu samkomulagi, maður sem ég treysti, og ég hef enga ástæðu til að efast um orð hans. Það var samkomulag um að þetta yrði fyrsta mál á dagskrá og að auk þess mundu þingmenn mæta einum degi fyrr úr jólafríi sem er auðvitað ekkert jólafrí. Menn voru auðvitað á þeytingi, m.a. sat fólk í menntamálanefnd á stífum fundum milli jóla og nýárs og strax í byrjun janúar og aðrir þingmenn voru í sínum kjördæmum að hitta kjósendur á mikilvægum fundum hér og þar en féllust góðfúslega á að mæta einum degi fyrr, strax á mánudegi, og byrja auk þess daginn snemma á þingfundi, nefndarfundum auðvitað strax og þingfundi óvenjusnemma á mánudegi. Eins og hv. þm. Mörður Árnason kom inn á líka voru ekki neinar óundirbúnar fyrirspurnir til ráðherra á þessum mánudegi heldur var talað mjög mikið og ítarlega og lengi og vel um þetta frumvarp um Ríkisútvarpið ohf. Ég vil einnig ítreka ósk mína, frú forseti, um að þingheimur verði upplýstur um það hvernig dagskráin á að vera í dag. Er meiningin að halda hér kvöldfund? Ég væri líka alveg til í að fá skýringu á því hvað orðið „kvöldfundur“ felur í sér. Nær kvöldfundur fram yfir miðnætti? Það var annar hæstv. forseti sem hélt því fram að skilgreiningin næturfundur væri ekki til, það væri bara kvöldfundur og kvöldfundur gæti staðið til kl. 6 næsta morgun þess vegna. Það þykir mér afar merkilegur skilningur. Þetta mál er þess eðlis að það er hægt að fresta umræðu um það og sérstaklega þegar fram koma 

Hæstv. forseti. Ég kem í ræðustól, hv. þm. Össur Skarphéðinsson, til að hvetja menn til að greiða fyrir þingstörfum  Hv. þm. Ögmundur Jónasson tekur það fram að hann hafi heyrt af þeim ásetningi að við mundum ætla að ræða þetta mál. Það þýðir, a.m.k. í mínum huga, að hann vissi af þessum ásetningi, hann vissi hvernig við ætluðum að haga störfunum og að hér stæði þá til að klára þetta þingmál. Það var ásetningur okkar og að mínu viti það sem þetta samkomulag innihélt. Það að taka ekki fyrir önnur þingmál þýðir líka að fyrirspurnir sem eru þingmál yrðu þá ekki á dagskrá fyrr en þessu máli væri lokið. Ég tel að hér sé fullkomlega eðlilega að málum staðið og að við eigum að halda okkur við það að einbeita okkur að þessu merka máli, draga fram öll góð sjónarmið þannig að allt sé rætt í þaula hvað varðar þetta merka frumvarp og eigum að halda okkur við það vinnulag þangað til því er lokið. Svo er rétt að benda á að menn hafa auðvitað lagt mikið á sig hér eins og hv. þm. Hlynur Hallsson tók fram, hér var fundað í menntamálanefnd þannig að þar voru líka dregin fram öll þau hugsanlegu sjónarmið sem hægt er að draga fram í einu máli. Hér hefur verið mjög vel að verki staðið af hálfu allra þeirra þingmanna sem að þessu máli hafa komið. Eins og ég segi, ég hvet okkur til að halda áfram með málefnalega umræðu um málið.

Virðulegur forseti. Ég þakka forseta fyrir þau svör sem ég fékk áðan við ræðu minni og fyrirspurnum. Það verður þó að segjast að ég var ekki fyllilega sáttur við öll þau svör því að mér fannst á skorta nokkuð um upplýsingar en ég ætlast ekki til þess af virðulegum forseta að önnur tilraun verði gerð til svara, ég vil aðeins hvetja forseta til að halda fund með þingflokksformönnum hið fyrsta því að mér sýnist hafa bæst í ástæður þess að svo verði gert. Í fyrsta lagi er eiginlega ekki viðeigandi að í þingsal séu hv. þingflokksformenn að ræða saman um hvað þeir telji að hafi verið í samkomulaginu sem gert var fyrir jól. Ég held að það sé eðlilegt að virðulegur forseti kalli þingflokksformenn saman og fari yfir það þannig að reynt verði að samræma út á hvað þetta samkomulag gekk þannig að við í þingflokkunum getum síðan fengið um það upplýsingar frá þingflokksformönnum okkar. Það væri þá ekkert vafamál ef eitthvað þyrfti að rifja upp hvað þarna fór fram. Það er augljóst mál að það eru eitthvað mismunandi skoðanir á því milli nokkurra hv. þingflokksformanna. Það er annað sem virðulegur forseti sagði einnig sem ég tel eðlilegt að reynt verði að útskýra. Ég ætlast svo sem ekki til að virðulegur forseti geri það af forsetastóli en ég held að þarft væri að það yrði gert á slíkum fundi með þingflokksformönnum, þ.e. orðalagið „eðlilegt samráð“. Ég taldi eðlilegt samráð ekki hafa átt sér stað milli forseta og þingflokksformanna varðandi þinghaldið. Það má skilja það orðalag á mismunandi hátt en ég tel það ekki eðlilegt samráð þegar samráðið felur það eingöngu í sér að virðulegur forseti gefi tilkynningar um það hver fyrirætlun virðulegs forseta sé varðandi þinghaldið en það sé raunverulega engin umræða og ekki komið til móts við þingflokksformenn um hvaða fyrirkomulag er á því haft. Ég hefði haldið að eðlilegt samráð væri þannig að menn reyndu að ná sameiginlegri niðurstöðu. Valdið er hins vegar forsetans ef ekki tekst að úrskurða um hvað skuli gera. Miðað við upplýsingar mínar hefur ekki verið reynt til þrautar að reyna að ná einhverju samkomulagi um a.m.k. rammann á þinghaldinu, heldur virðist þetta vera í tilskipunarstíl sem ég held að sé ekki vænlegur til árangurs. Ég vil í fullri vinsemd, virðulegi forseti, hvetja til þess að forseti kalli þingflokksformenn til fundar og geri ítrekaða tilraun til að ná utan um málið, bæði það samkomulag sem gert var fyrir áramótin þannig að allir hafi á því sama skilning og reynt verði að fara yfir þinghaldið næstu daga og reynt að ná samkomulagi um t.d. utandagskrárumræður og fyrirspurnatíma þannig að við þurfum ekki að hafa margar senur hér undir fundarstjórn forseta um þessi sömu mál.

Virðulegi forseti. Þetta hafa verið fróðlegar og skemmtilegar umræður í morgun og hafa varpað ljósi á ýmsa þætti þess máls sem við ræðum nú og er held ég að verða eitt versta stjórnarfrumvarp sem hefur komið fyrir Alþingi í háa herrans tíð þar sem útreið hæstv. menntamálaráðherra er að verða með algerum ólíkindum. Það er búið að afgreiða málið fimm sinnum út úr menntamálanefnd Alþingis, í öll skiptin að því er skilja má stjórnarmeirihlutann, í síðasta sinn. Í hvert einasta skipti hefur málið tekið stakkaskiptum, rekstrarformin hafa breyst og hæstv. menntamálaráðherra og forusta stjórnarflokkanna í menntamálanefnd hafa hrakist stanslaust undan í málinu frá því að það kom fyrst inn í sali Alþingis í upphafi þessa kjörtímabils og nú stefnir í mikið óefni. Það urðu miklar umræður um málið í þinginu í gær og ég mun fara yfir það næstu mínúturnar og klukkutímana af hverju þetta mál er jafnafleitt og raun ber vitni. Þar kemur margt til og það hefur, ef eitthvað er, versnað núna í meðförum þingsins, sérstaklega eftir að gert var ljóst í mjög hörðum umræðum í gær að hæstv. menntamálaráðherra hefði leynt þingið mjög mikilsverðum gögnum, gögnum sem varða rekstrarform Ríkisútvarpsins og tilvist þess til framtíðar. Það eru gögn sem snúa beint að því hvort ríkinu sé heimilt samkvæmt Evrópureglum að reka ríkisfjölmiðil sem opinbert hlutafélag sem nýtur allra þeirra fyrirgreiðslna og ívilnana sem opinbert fyrirtæki gerir með opinberu fjármagni upp á 2 milljarða á ári í samkeppni við einkarekna ljósvakamiðla á sama tíma. Gangi það eftir og félli málið þannig gagnvart Ríkisútvarpinu að þetta væri óeðlileg samkeppnisstaða sem ekki væri hægt að una gæti Ríkisútvarpið þurft að standa í háum skaðabótagreiðslum sem mundu að sjálfsögðu ógna tilvist útvarpsins. Nefnd hafa verið dæmi frá TV2 í Danmörku þar sem samkeppnisstofnun þar komst að þeirri niðurstöðu að niðurgreiðsla hins opinbera á rekstrarhluta þess bryti í bága við lög og reglur og þar væri um að ræða óeðlilega niðurgreiðslu á auglýsingum með opinberu fé. Það var mjög alvarlegt þegar það var upplýst hér í gær að hæstv. menntamálaráðherra hefði bókstaflega leynt tilvist þessara gagna, leynt sinn eigin formann menntamálanefndar tilvist þessara gagna þannig að þingið gæti ekki fjallað um þessi mikilsverðu gögn sem varða tilvist og rekstrargrundvöll útvarpsins til allrar framtíðar. Hæstv. menntamálaráðherra sat hér í gær undir þeim alvarlegu ásökunum að hafa leynt Alþingi Íslendinga þessum gögnum, gerði í raun og veru engar tilraunir til að bera það af sér sem orð er á gerandi og sat eftir með það að málið er að því leyti í uppnámi, þó svo að ríkisstjórnarflokkarnir kysu að keyra það í gegn og gera það að lögum með gildistöku 1. apríl sem er rétt tæpum sex vikum fyrir alþingiskosningar. Að sjálfsögðu er það algjört grundvallaratriði, ætli meiri hlutinn í þinginu að gera málið að lögum á næstu vikum, að gildistökuákvæðinu verði frestað fram yfir kosningar til að nýrri ríkisstjórn í vor geti gefist ráðrúm til að breyta lögunum aftur áður en þau taka gildi þannig að það verði ekki of mikið rót á rekstri Ríkisútvarpsins. Þetta er þáttur af því sáttaboði sem fór fram af hálfu stjórnarandstöðunnar fyrir skömmu. Eitt af því sem ég ætlaði að fjalla sérstaklega um í dag og hef fjallað um oft og ítarlega í umræðum um Ríkisútvarpið, í öllum fjórum umræðunum sem hafa farið fram um það nú þegar, er staða Ríkisútvarpsins á auglýsingamarkaði. Í fyrsta lagi held ég að staða Ríkisútvarpsins sem opinbers hlutafélags á auglýsingamarkaði án nokkurrar takmörkunar á kostun og auglýsingasölu sé mjög óeðlileg og ósanngjörn gagnvart einkareknu ljósvakamiðlunum. Ísland er að sjálfsögðu afskaplega lítill markaður fyrir fjölmiðla og það er algjört grundvallaratriði að stjórnvöld gæti hófs og sanngirni gagnvart annarri fjölmiðlun í landinu en þeirri opinberu sem stjórnvöld standa sjálf að. Það er í fyrsta lagi umdeilanlegt hvort ríkið sem slíkt eigi að vera að vasast í fjölmiðlarekstri með neinum hætti. Það er t.d. ekki gefið út ríkisrekið dagblað á Íslandi eða ríkisrekin tímarit og það hljóta að vera ástæður fyrir því. Jú, slík útgáfa er miklu betur komin í höndum einkaaðila. Með sama hætti er það algjört grundvallaratriði að við, Alþingi Íslendinga, sköpum aðstæður og umhverfi fyrir einkarekna fjölmiðlun í landinu, að einkarekin ljósvakamiðlun fái þrifist á þeim litla markaði sem 300 þúsund manna þjóð býður upp á og er auk þess í samkeppni við heiminn allan í gegnum gervihnattastöðvarnar, við internetið þar sem ofurfjölmiðlun á öllum sviðum flæðir nú yfir fólk. Það mun verða sífellt örðugra í framtíðinni að halda úti arðvænlegum ljósvakarekstri þar sem samkeppnin við aðra miðlun, sérstaklega við netið og erlenda miðlun í gegnum gervihnetti, er svo mikil sem raun ber vitni. Þess vegna er mjög óeðlilegt að ríkið skapi nú þá aðstöðu fyrir Ríkisútvarpið sem á áfram að vera ríkisútvarp. Ég er sannfærður um að við sem þjóð og ríki eigum að halda úti öflugu almannaútvarpi, ég held að það séu ástæður og rök fyrir því, sem er ekki sjálfgefið eins og ég sagði áðan, að hið opinbera haldi úti öflugri fjölmiðlun í útvarpi og sjónvarpi þar sem skilgreint er sérstaklega hvernig efni hún miðlar, fréttatengdu, menningartengdu efni sem er ekki boðið upp á annars staðar. Það eru menningarleg og samfélagsleg rök fyrir því að ríkið haldi úti öflugu almannaútvarpi og þess vegna eigum við að nota þetta tækifæri, þegar verið er að setja ný lög um Ríkisútvarpið, til að endurskilgreina inntak hins nýja almannaútvarps til framtíðar um leið og við finnum því það rekstrarform sem er heppilegast fyrir almannaþjónustu, rekstur sem er byggður á þjónustu við fólkið eins og margar aðrar frægar sjálfseignarstofnanir í íslensku samfélagi. Þeim er ekki haldið úti með það að markmiði að græða fé heldur til að þjónusta fólkið. Hlutafélagaformið hefur gefist afskaplega vel í samkeppnisrekstri hvers konar sem haldið er úti á ýmsum sviðum en það er algjörlega fráleitt rekstrarform utan um almannaþjónustu. Þar eru sjálfseignarstofnunarformið og ýmis önnur rekstrarform miklu betri. Utan um hvers konar „public service“, almannaþjónustu, er hlutafélagaformið fráleitt. Það er bara ein ástæða fyrir því. Ef opinberri stofnun er breytt í hlutafélag og um það eru mýmörg dæmi, þ.e. ef það á að selja hana og einkavæða, þá er það sjálfsögð millilending, sjálfsagt skref í þá átt að selja stofnunina að gera hana fyrst að hlutafélagi og taka svo einhverjum missirum seinna skrefið til fulls og selja hana. Ég er sannfærður um að það er markmið Sjálfstæðisflokksins í ríkisútvarpsmálinu. Sjálfstæðisflokknum er ekki umhugað um almannaútvarpið. Hann vill, að ég held, ef marka má þingmál frá mörgum af þeirra öflugustu og herskáustu þingmönnum, selja Ríkisútvarpið og þessi málarekstur hér er liður í því, jafneinkennilega og þetta kemur út fyrir fjölmiðlamarkaðinn allan, skekkir alla myndina. Fyrst á að reyna að styrkja ákveðna þætti rekstursins á kostnað einkarekinnar fjölmiðlunar sem gæti síðan haft mjög alvarlegar afleiðingar félli samkeppnisdómur yfir rekstri stofnunarinnar á þá leið að þar væri óeðlilega að hlutum staðið og samkeppnisforskot Ríkisútvarpsins væri óeðlilegt. Samkeppnisráðið komst að þeirri niðurstöðu að það yrði að taka Ríkisútvarpið út af auglýsingamarkaði eða stofna sérstaka rás utan um almannaþjónustuhlutverkið og aðra þar sem seldar væru auglýsingar á. Við höfum talað fyrir því að huga verði að því af því að fjármögnun Ríkisútvarpsins er blönduð, annars vegar með ríkisframlagi og hins vegar með sérstökum tekjum, auglýsingatekjum, að það hlutfall lækki frá því sem nú er og verði ekki hærra en 15–20% af heildartekjum Ríkisútvarpsins. Þetta lagði Samfylkingin til í fréttatilkynningu þann 7. desember þar sem hún kynnti afdráttarlaust stefnu sína í málefnum Ríkisútvarpsins og sagði að við vildum sjálfstætt og öflugt almannaútvarp. Hugmyndir okkar miða að því að skerpa sérstöðu Ríkisútvarpsins á íslenskum fjölmiðlamarkaði jafnframt því að skapa öðrum fjölmiðlum eðlilegt svigrúm til að dafna í heilbrigðu samkeppnisumhverfi. Samfylkingin telur að frumvarp menntamálaráðherra um Ríkisútvarpið ohf. nái ekki þessum markmiðum en viðhaldi pólitískri íhlutun sem vegi að sjálfstæði stofnunarinnar. Frumvarpið veldur mikilli óvissu um framtíð Ríkisútvarpsins og líklegt er að samþykkt þessi fylgdu auknar deilur og málaferli heima og erlendis. Þau málaferli gætu ógnað tilvist Ríkisútvarpsins til allrar framtíðar. Þess vegna var það svo alvarlegt að hæstv. menntamálaráðherra skyldi leyna gögnunum sem lúta að samskiptum íslenskra stjórnvalda og ESA af því að þau snúa að því grundvallaratriði til hvers málaferlin gætu leitt. Hugmyndir Samfylkingarinnar miða að því að skapa sátt á milli andstæðra sjónarmiða og fá starfsfrið um Ríkisútvarpið til allrar framtíðar. Því leggjum við til að Ríkisútvarpið verði sjálfseignarstofnun með eigin stjórn sem Alþingi kýs. Að auki eigi starfsmenn Ríkisútvarpsins fulltrúa í stjórninni þannig að tryggt sé að ekki myndist ríkisstjórnarmeirihluti í henni. Eins og frumvarpið er lagt upp nú og liggur fyrir Alþingi kemur hæstv. menntamálaráðherra sér upp pólitísku kverkataki á stjórn Ríkisútvarpsins með því að kjósa stjórnina á hverju einasta ári og meiri hlutinn í henni verði alltaf ríkisstjórnarmeirihluti. Þetta er mjög alvarlegt mál þar sem það skiptir öllu máli fyrir öflugt almannaútvarp til framtíðar að það fái sjálfstæði og vinnufrið frá pólitískri íhlutun ríkisstjórnarmeirihluta hverju sinni. Fréttastjóramálið dæmalausa fyrir nokkrum missirum síðan var skólabókardæmi um það hvað pólitísk íhlutun getur leikið opinberan fjölmiðil hrikalega. Ríkisútvarpið og fréttastofan lifðu það vissulega af og biðu engan skaða af. Það var af því að innstæða fréttastofunnar var óhemju mikil og er óhemju mikil hjá þjóðinni og skakkaföllin voru ekki svo alvarleg að henni tækist ekki að rétta úr kútnum aftur. Þar var gerð atlaga af Framsóknarflokknum til að koma sér upp sínum fréttastjóra og ná þannig einbeittari og auknum pólitískum ítökum inni á fréttastofunni og í fjölmiðlinum. Þetta pólitíska tak þarf að losa um. Samfylkingin leggur mikla áherslu á að hin nýja sjálfseignarstofnun sem við viljum stofna utan um Ríkisútvarpið sé með sína eigin stjórn, útvarpsráð verði lagt niður og að auki eigi starfsmenn fjölmiðilsins sinn fulltrúa í stjórninni, það sé tryggt að aldrei myndist ríkisstjórnarmeirihluti í stjórninni þannig að meiri hlutinn í þinginu hverju sinni deili þar ekki og drottni og stjórni fjölmiðlinum eftir einhverjum geðþótta stjórnenda hverju sinni. Við viljum að almenningur eigi að auki aðkomu að stefnumótun Ríkisútvarpsins fyrir tilstilli sérstaks hlustendaþings sem komi saman einu sinni á ári. Útvarpsráð verði lagt niður og pólitísk afskipti af innri málefnum útvarpsins afnumin. Við viljum afnema pólitísk afskipti af innri málefnum en frumvarp menntamálaráðherra, sem við ræðum hér, stóreykur pólitísk afskipti af innri málefnum útvarpsins. Það er hörmuleg öfugþróun og grátlegt að hæstv. menntamálaráðherra skuli leggja þetta fram í sínu frumvarpi. Við viljum, eins og ég nefndi áðan, að fjármögnun útvarpsins verði blönduð, annars vegar með ríkisframlagi og sérstökum öðrum tekjum en hins vegar með auglýsingatekjum sem þó lækki frá því sem nú er og verði ekki hærri en 15–20% af heildartekjum Ríkisútvarpsins. Við í Samfylkingunni leggjum áherslu á að Ríkisútvarpið er almannaútvarp og út frá því á að ganga. Við viljum að Ríkisútvarpið beiti sér í auknum mæli að því í framtíðinni að miðla efni í samræmi við það í stað þess að standa í blóðugri samkeppni við einkareknu fjölmiðlana um að miðla vinsælu amerísku sjónvarpsefni hverju sinni. Dagskrárstefnan ætti fremur að miðast við vandaðan fréttaflutning, menningarmiðlun, fræðslu og lýðræðislega umræðu. Hlutverk almannaútvarps er m.a. að halda úti öflugri miðlun upplýsinga af dægurmálum, öflugri fréttaþjónustu og halda uppi, styrkja og styðja við bakið á lýðræðislegri umræðu. Það gerir Ríkisútvarpið með mjög myndarlegum hætti og margvíslegum. Kastljósið í Ríkissjónvarpinu er gott dæmi um það, frábær sjónvarpsþáttur þar sem haldið er úti mjög öflugri, vandaðri en samt gagnrýninni samfélagslegri umræðu á hverju einasta kvöldi, nema laugardagskvöld. Sex daga vikunnar er Kastljósið í loftinu og er meginþáttur í lýðræðislegri miðlun útvarpsins. Þátturinn er á besta sjónvarpstíma, klukkan tuttugu mínútur í átta á hverju einasta kvöldi á eftir fréttum. Áhorfið er gífurlega mikið og áhrif slíkra þátta á íslenskt þjóðlíf eru gífurleg. Við horfðum t.d. í gær á hv. formann Samfylkingarinnar, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, valta yfir hæstv. fjármálaráðherra í umræðum um evru og gengismál. Þar kom fjármálaráðherra eins og af fjöllum. Þetta var mjög skemmtilegt sjónvarpsefni en í leiðinni mikilvægt fyrir lýðræðislega umræðu um stjórnmál í landinu. Þetta getur Ríkisútvarpið gert skínandi vel. Nefna mætti marga aðra þætti en Kastljós, það mætti nefna marga fyrirtaks þætti af Rás eitt, úr útvarpinu, sem gegna svipuðu hlutverki. Það mætti t.d. nefna Spegilinn frá í gær. Þar var útvarpað með ítarlegum hætti umræðum af þinginu frá því fyrr um daginn, um Ríkisútvarpið. Fyrst kom frétt í útvarpinu, stutt frásögn en svo var ítarleg 7–9 mínútna fréttaskýring þar fjallað var betur um málið. Þar er frábær fréttaskýringarþáttur í Ríkisútvarpinu strax á eftir fréttum. Margir aðrir þættir eru á dagskrá og fjalla um hin ýmsu mál. Áður fyrr voru t.d. þættir sem fjölluðu sérstaklega um sjávarútveginn o.s.frv. Við viljum halda úti slíkri miðlun upplýsinga í almannaútvarpi inn í framtíðina. Við getum ekki gert slíkar kröfur til einkareknu miðlanna með sama hætti þótt einkareknu ljósvakamiðlarnir, t.d. Stöð 2 og margar útvarpsstöðvar hafi í rauninni að mörgu leyti verið í fararbroddi fyrir miðlun efnis sem flokkast undir öflugt efni í almannaþágu, skemmtilegt efni um dægurmál, fréttir og stjórnmál. Við þekkjum fræga þætti eins og Silfur Egils sem hefur alltaf verið á einkareknum stöðvum, byrjaði á grasrótarstöðinni Skjá einum fyrir nokkrum árum og varð feikilega vinsæll þáttur sem var svo fluttur yfir á Stöð 2 og hefur dafnað þar prýðilega, þjóðmálaþáttur sem skiptir máli og hefur mikil áhrif á þjóðmálaumræðuna. Pólitíkin sem Stöð 2 heldur úti einu sinni í viku. Ísland í dag er alla daga, skemmtilegur þáttur sem fjallar um alls konar þjóðfélagsleg málefni. Þetta gera íslenskar sjónvarpsstöðvar mjög vel. Það er þessi miðlun upplýsinga á kjörtíma, í kringum klukkan 20 á kvöldin, 18–20 á kvöldin og fram eftir kvöldi sem mikilvægt er að halda úti. Það skiptir mjög miklu máli fyrir stjórnmálaumræðuna og þjóðfélagsumræðuna í landinu og eflir hið raunverulega lýðræði í landinu og aðgengi almennings að upplýsingum um hvað eina. Menn hlusta á stjórnmálamenn, forustumenn stofnana og fyrirtækja og venjulegir menn og konur ræða ýmis málefni sem skipta okkur öll miklu, hvort sem það eru virkjana- og stóriðjumál eða peninga- og gengismál eða önnur samfélagsleg málefni sem ber hátt nú um stundir í aðdraganda kosninganna. Aðdragandi kosninganna í vor snýst líka um sjálfstætt og öflugt almannaútvarp. Núna er fyrsta vikan af átta dýrmætum vikum fram að þinghléi 15. mars, þegar lokaspretturinn verður tekinn fram að kosningum. Fyrsta vikan fer í að ræða málefni Ríkisútvarpsins af því að hæstv. menntamálaráðherra hefur farið afleitlega með þetta mál. Hæstv. menntamálaráðherra hefur staðið einstaklega illa að þessu máli um Ríkisútvarpið og hefur hrakist úr þinginu á hverju einasta vori allt kjörtímabilið með málið í ruslakörfunni. Hún kemur alltaf aftur með það að nýju. Afstaða Framsóknarflokksins í málinu er náttúrlega rannsóknarefni, þ.e. hvernig hún hefur breyst í málinu. Ég ætla að fjalla um það sérstaklega á eftir, út frá flokksþingssamþykktum Framsóknarflokksins á síðustu átta árum. Það var Framsóknarflokkurinn sem kom í veg fyrir það fyrr á kjörtímabilinu að Ríkisútvarpinu yrði breytt í hlutafélag og Framsóknarflokkurinn kemur í veg fyrir að Sjálfstæðisflokkurinn einkavæði og selji Ríkisútvarpið. Ég held að ef Sjálfstæðisflokkurinn hefði hreinan meiri hluta eða skipti völdum með flokki sem væri lengra til hægri en framsókn þá væri búið að ganga á milli bols og höfuðs á Ríkisútvarpinu. Þá hefði þingmál hv. þm. Péturs Blöndals, Sigurðar Kára Kristjánssonar og Birgis Ármannssonar gengið eftir. Þeir vildu búta Ríkisútvarpið niður og selja á pólitískri brunaútsölu í upphafi kjörtímabils. Það var ekki stoppað af innan Sjálfstæðisflokksins enda hefur hægri armurinn tekið flokkinn yfir eftir formannsskiptin þar í hittiðfyrra. Ég er sannfærður um að Sjálfstæðisflokkurinn væri búinn að selja Ríkisútvarpið og einkavæða ef hann hefði pólitískan styrk til þess. Framsóknarflokkurinn kom í veg fyrir það og það er gott mál. Það var mjög afdráttarlaus stefna Framsóknarflokksins fram eftir kjörtímabili og á fyrri kjörtímabilum í 90 ára sögu flokksins að breyta Ríkisútvarpinu ekki í hlutafélag. Þeir vildu breyta því í sjálfseignarstofnun eins og Samfylkingin leggur til. En út af einhverri undarlegri eftirlátssemi hefur flokkurinn vikið frá því án þess að hafa fyrir því landsfundarsamþykkt, sem er mjög sérkennilegt. Ég vík að því hér á eftir. Við höfum rætt töluvert um mikilvægi þess að takmarka umfang Ríkisútvarpsins á auglýsingamarkaði. Ég held að allt of langt væri gengið, ef við þurfum ekki að gera það út af samkeppnisreglum, að taka útvarpið út af auglýsingamarkaði. Ég tel sjálfsagt mál að almannaútvarpi gefist svigrúm til að afla sér tekna á auglýsingamarkaði með sanngjörnum og eðlilegum hætti í viðkvæmu samspili við einkareknu ljósvakamiðlana. Það er of langt gengið að taka Ríkisútvarpið út af markaðnum, það mundi veikja stofnunina og hún yrði að hætta að sinna mörgum mikilvægum þáttum. En það verður að gæta sanngirni og samræmis í því þannig að einkarekin ljósvakamiðlun fái þrifist og dafnað á íslenskum markaði. Og það er sérkennilegt að um leið og Sjálfstæðisflokkurinn undirbýr sölu og einkavæðingu Ríkisútvarpsins skuli hann fyrst ríkisvæða ljósvakamiðlun landsins og stórskaða einkarekna ljósvakamiðlun með þessu furðulega og afleita pólitíska háttalagi. Það er mikilvægt að hér starfi einkareknir fjölmiðlar sem miðla okkur og framleiða íslenskt efni, miðla fyrsta flokks íslensku leiknu efni eins og við þekkjum af Stöð 2, af þáttum eins og Stelpunum sem eru sýndir á Stöð 2 um helgar og marga aðra íslenska leikna þætti auk þess fjölbreytta dægurmálaefnis sem Stöð 2 og 365 dreifa um sjónvarps- og útvarpsstöðvar sínar. Við verðum að gæta að þeim fjölmiðlum sem njóta engra ívilnana af hálfu ríkisvaldsins. Meðgjöf Ríkisútvarpsins er tveir milljarðar á ári, tvö þúsund milljónir af almannafé. Það er sátt um það í þinginu að við eigum að halda úti almannaútvarpi, að skattborgarar séu þvingaðir til að leggja tvö þúsund milljónir á ári í fjölmiðlarekstur, núna í formi afnotagjalda sem skylt er að greiða. Hér er lögð til versta hugsanlega fjáröflunarleiðin, þ.e. nefskattur. Hann á eftir að verða óvinsæll og umdeildur og grafa undan Ríkisútvarpinu að mínu mati. Alþingi er að ákveða að þvinga fólkið í landinu til að borga tvö þúsund milljónir í þennan fjölmiðlarekstur. Við segjum: Ókei, það eru ástæður fyrir því, menningarleg rök, öryggisrökin, fréttarökin og lýðræðisrökin. Ég er á því að þessi rök haldi og við eigum að halda úti skýrt afmörkuðu almannaútvarpi en ekki t.d. ríkisreknu dagblaði, sem mætti alveg færa rök fyrir eins og ríkisrekstri ljósvaka. En sá ríkisrekstur sem sölumennirnir í Sjálfstæðisflokknum berjast fyrir núna má ekki verða til þess að stórskaða eða draga úr þeim einkarekstri á ljósvakamiðlum sem nú er. Nú er ríkissjónvarpið í bullandi samkeppni við Skjá einn og Stöð 2 innan lands og að sjálfsögðu fjölda sjónvarpsstöðva um allan heim, internetið og alla þá yfirgengilega miklu fjölmiðlun sem á sér stað í dag. Þess vegna þurfum við að gæta að hinu viðkvæma samræmi á milli ríkisrekstrar á ljósvakamarkaði og einkareksturs á ljósvakamarkaði. Ein hugmynd, einföld leið til að takmarka umfang Ríkisútvarpsins á ljósvakamarkaði af því að þetta þurfa að vera skýrar og gagnsæjar reglur, verði þær settar og það þarf að setja þær, ein hugmynd barst okkur í Samfylkingunni í gær frá borgara utan úr bæ sem var að fylgjast með umræðunum í þinginu af því að þetta mál snertir alla og þjóðin hefur mikinn áhuga á málefnum Ríkisútvarpsins. Það er eitt af þeim málum sem á að kjósa um í vor og þess vegna er fáránlegt að keyra svo róttækt og mikilvægt mál í gegnum þingið örskömmu fyrir kosningar, sérstaklega ef gildistakan á að vera fyrir kosningar. Þessi tillaga er svona: Af hverju ekki að skoða þann möguleika sem gengur t.d. í Þýskalandi, þar sem útvarpslagaumhverfið byggir á breska kerfinu, BBC-fyrirkomulaginu, sem ég held að sé fyrirmynd allra fjölmiðla í heiminum. En BBC er, held ég, langbesti fjölmiðill í allri veröldinni. Því er einatt haldið fram af þeim sem hafa yfirsýn yfir sjónvarpsheiminn að Bretum hafi tekist sérstaklega vel að byggja upp almannafjölmiðil sem framleiðir mikið af bæði leiknu efni og öðru frábæru sjónvarpsefni sem er selt út um allan heim. Til að viðhalda sáttinni eru lág afnotagjöld þar og ríkir mikil sátt um BBC. Það var ekki tekist á um BBC á þeim 18 löngu árum sem íhaldið ríkti í Bretlandi frá 1979 til 1997 og einkavæddi þar allt milli himins og jarðar. Þá kom aldrei til tals að hrófla við ríkisútvarpinu eða stíga skref í átt að einkavæðingu þess. Það ætlar íslenska íhaldið að gera núna rétt fyrir kosningar, þar sem íhaldið á Íslandi, hægrisinnaða íhaldið sem nú ræður Sjálfstæðisflokknum, stígur fyrstu skrefin í átt að því að einkavæða Ríkisútvarpið. Það er einstaklega sérkennilegt. En áfram með þessa tillögu. Þar er vitnað til þýska útvarpslagaumhverfisins sem byggir á BBC-kerfinu. Þar mega ARD, sem er þýska ríkissjónvarpið og dótturstöðvar, og ZDF ekki hafa tekjur af kostun. Það er fyrsta takmörkunin. Þær mega ekki hafa tekjur af kostun og aðeins auglýsa á tímanum 18–20 alla virka daga og einnig á laugardögum en ekki á sunnudögum. Á Íslandi mætti hugsa sér að þetta gilti alla daga vikunnar og þá gætu einkastöðvarnar setið einar að tímanum eftir kl. 20:00 á kvöldin og um það gilti þá engin takmörkun. Ríkisútvarpið hefði þá möguleika á að auglýsa fram að hinum svokallaða kjörtíma, „prime time“. Hér eru fordæmi sem hægt er að vinna eftir, segir sá sem sendi okkur í Samfylkingunni erindið. Það er að hans mati einfaldasta leiðin til að leysa málið. Þar með hef ég kynnt þessa tillögu, sem er einföld og ætti að koma vandlega til skoðunar. Þetta þarf að vera mjög einföld leið, að Ríkisútvarpið megi t.d. ekki hafa tekjur af kostun og einungis auglýsa á skilgreindum tíma. Þannig mundum við að mínu mati ná ákveðnu jafnvægi. Þetta þarf ekki að kosta Ríkisútvarpið svo mikið í tekjum en því yrði að mæta með öðrum tekjum. Það væri langbest að Ríkisútvarpið færi á fjárlög í stað þess að taka upp þennan hörmulega nefskatt. Ég ætla að ljúka hér stuttu yfirliti yfir stefnu Samfylkingarinnar í málinu. Við segjum í fimmta lagi að Ríkisútvarpið verði sem almannaútvarp að vera sjálfstætt, óháð stjórnmála- og viðskiptahagsmunum. Starfsmenn þess eiga að búa við ritstjórnarlegt sjálfstæði sem m.a. tryggir faglega umfjöllun um menn og málefni á vettvangi stjórnmála og atvinnulífs. Skýr aðgreining verði mörkuð í dagskrá Ríkisútvarpsins milli dagskrárgerðar og auglýsinga, og settar verði reglur um kostun sem taki mið af því. Samfylkingin leggst eindregið gegn hugmyndum um Ríkisútvarpið ohf. í frumvarpi menntamálaráðherra og helstu gallarnir eru - en þeir eru nefnilega fjölmargir og þetta var áður en sá pólitíski atburður varð fólki ljós í gær og á síðustu dögum að hæstv. menntamálaráðherra hefði vísvitandi að því er virtist, bar það a.m.k. ekki af sér, leynt Alþingi mjög mikilvægum gögnum sem snerta sjálfan grundvöll og tilvist Ríkisútvarpsins.  Við í Samfylkingunni leggjumst sem sagt alfarið gegn hugmyndunum um Ríkisútvarpið ohf. og segjum í fyrsta lagi: Hlutafélagaformið greiðir leið að einkavæðingu Ríkisútvarpsins, í heild eða að hluta. Samfylkingin er alfarið á móti einkavæðingu Ríkisútvarpsins og hlutafélagsformið hentar þar að auki, frú forseti, ákaflega illa - eins og ég gat um í upphafi máls míns - starfsemi almannaútvarps. Hlutafélagaformið er einfaldlega óheppilegt form utan um hvers konar almannarekstur. Þess vegna hefur sjálfseignarstofnunarformið verið notað töluvert mikið í íslensku samfélagi utan um hvers konar starfsemi sem er innt af hendi í þágu fólksins en ekki til að græða fé. Þar mætti nefna menntastofnanir, þar mætti nefna stofnanir eins og Náttúrulækningafélagið í Hveragerði, sem er frábær heilbrigðisstofnun, rekin af hugsjónastarfsemi til að bjóða upp á ákveðna þjónustu, breyta og bæta lífsstíl Íslendinga. Sjálfseignarstofnunarformið hefur gefist mjög vel utan um hana. Það mætti nefna þó nokkuð margar aðrar slíkar. Ég er algjörlega sannfærður um - sérstaklega eftir að hafa farið í gegnum málið fimm sinnum hérna í þinginu og á tugum funda í menntamálanefnd, sem ég tek fram að voru mjög gagnlegir og yfirferðin í menntamálanefnd hefur að mörgu leyti verið alveg prýðileg. Þó að brotlending hafi verið þar í lokin núna rétt eftir áramótin hef ég sannfærst um að sjálfseignarstofnunarfyrirkomulagið er upplagt og einboðið utan um þá almannaþjónustu sem Samfylkingin vill að Ríkisútvarpið inni af hendi. Við viljum ekki byrja á því að ríkisvæða íslenska ljósvakamiðlun, drepa niður frumkvæði og kraftinn í einkareknu miðlunum til þess síðan að selja Ríkisútvarpið og hafa þannig einhver pólitísk yfirráð yfir því hverjir kaupa og reka það. Gera einhverjar pólitískar tilraunir til að reka það eins og einhvers konar flokksfjölmiðil Sjálfstæðisflokksins, sem er náttúrlega ömurlegt fyrirbrigði í íslenskri pólitík, þessi drottnunarárátta Sjálfstæðisflokksins yfir fjölmiðlunum. Fjölmiðlalögin fyrir þremur árum voru tilraun þáverandi forsætisráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins til að ganga á milli bols og höfuðs á óþægum einkareknum fjölmiðlum, en forseti Íslands og stjórnarandstaðan komu í veg fyrir að þau yrðu sett, forsetinn með því að vísa málinu til þjóðarinnar og Sjálfstæðisflokkurinn panikkeraði. Sjálfstæðisflokkurinn er óhemjuhræddur við beint lýðræði. Þess vegna voru lögin numin úr gildi og komu aldrei fyrir þjóðina sem hefði, að ég tel, kolfellt lögin, en það er allt annað mál. Þar hefði fólkið talað beint yfir einhverri umdeildustu lagasetningu síðari tíma, sem fjölmiðlalögin voru þar sem Sjálfstæðisflokkurinn ætlaði að ganga á milli bols og höfuðs á einkareknum fjölmiðlum sem þeir töldu sér ekki þóknanlegir. Svo ömurleg er nú saga Sjálfstæðisflokksins í íslenskum fjölmiðlamálum í okkar eigin samtíma að með ólíkindum er að það skuli eiga sér stað í nútímalegu lýðræðisþjóðfélagi. Við teljum að hlutafélagaformið sé sett á til að greiða leið Sjálfstæðisflokksins að því að selja Ríkisútvarpið seinna meir og við höfnum því algjörlega, tökum það ekki í mál að það komi til greina sem rekstrarform utan um almannaþjónustu eins og hér er lagt upp með. Þá segjum við, frú forseti, óljóst vera um hlutverk nýja fyrirtækisins. Skilgreiningar á hlutverki RÚV ohf. eru óljósar og gefa því undir fótinn að hlutafélaginu sé með aðstoð ríkisstyrks ætlað að keppa á samkeppnismarkaði við aðrar útvarpsstöðvar, m.a. á markaði auglýsinga og kostunar. Það var það sem ég talaði um áðan, frú forseti. Í leynigögnum menntamálaráðherra er verið að fjalla um samspil ríkisstyrksins og stöðu fjölmiðilsins, Ríkisútvarpsins, á samkeppnismarkaði og hvort sú staða brjóti í bága við samkeppnislög og reglur og Ríkisútvarpinu verði gert að greiða háar skaðabætur seinna meir, jafnvel frá gildistöku laganna sem verði til þess að veikja stórum starfsemi þess, eins og gert var í Danmörku með TV2, það var selt. Hér er hæstv. menntamálaráðherra á miklum villigötum, frú forseti. Hæstv. menntamálaráðherra mun með þessu þrátefli sínu, með þessari pólitísku þráhyggju sem felst í því að ferðin er án fyrirheits. Engin sérstök rök hafa komið fram fyrir því að Ríkisútvarpið eigi að vera hlutafélag en ná má öllum markmiðunum fram án þess, sem sagt hinum stjórnunarlegu markmiðum að breyta innri strúktúr og stjórnskipulagi Ríkisútvarpsins, alveg sama þó að rekstrarformið sé allt annað. Þetta er bara þráhyggja og þrátefli hæstv. menntamálaráðherrans hefur og mun, að ég held, hafa mjög slæmar afleiðingar í för með sér fyrir Ríkisútvarpið seinna meir þegar þessi hæstv. ráðherra verður farin frá völdum, því það eru ekki nema 120 dagar þangað til þjóðinni gefst tækifæri til að kjósa Sjálfstæðisflokkinn burt úr Stjórnarráðinu og losa þjóðina við Sjálfstæðisflokkinn eftir 16 ár út úr Stjórnarráðinu þannig að hér megi ganga eftir eðlilegir stjórnarhættir og sett verði jákvæð, skynsamleg og uppbyggileg löggjöf t.d. um Ríkisútvarpið, og við séum laus við þessi óeðlilegu og annarlegu sjónarmið sem reka Sjálfstæðisflokkinn út í lagasetningu af hinu og þessu taginu sem við höfum séð svo oft hérna á liðnum árum, fjölmiðlalögin, lög um Ríkisútvarpið og svona mætti áfram telja þar sem annarleg sjónarmið ráða för en ekki þau að efla almannaþjónustu og gera gott viðkomandi stofnun. Við teljum að skilgreiningar á hlutverki RÚV séu óljósar og gefi því undir fótinn að hlutafélaginu sé með aðstoð ríkisstyrks ætlað að keppa á samkeppnismarkaði við aðrar útvarpsstöðvar, m.a. á markaði auglýsinga og kostunar. Því leggjum við til, eins og ég gat um áðan, að til að byrja með lækki auglýsingatekjur útvarpsins og verði ekki hærri en 15–20% af heildartekjum. Þetta er fyrsta skrefið sem við leggjum til sem er mjög skynsamleg og varfærnisleg nálgun að starfsemi útvarpsins. Engin ástæða er til að ganga hart fram og það þarf að gæta hófs og sanngirni gagnvart Ríkisútvarpinu líka eins og markmiðið er að gæta hófs og sanngirni gagnvart einkarekinni ljósvakamiðlun í landinu, sem er svo mikilvægt að halda úti og treysta. Við eigum að treysta og standa við bakið á einkarekinni ljósvakamiðlun um leið og við eflum og skilgreinum þetta upp á nýtt, almannaútvarpið inn í nýja öld og til framtíðar. Það er þetta sem við eigum að vera að gera í þinginu, frú forseti, að sjálfsögðu. Í þriðja lagi: Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að ríkisstjórnarmeirihluti í nýju útvarpsráði ráði útvarpsstjóra og reki að vild. Fyrirtækið er því áfram - sem er algjörlega afleitt, frú forseti, og er fyrsti liður í tillögu Samfylkingarinnar þar sem við leggjum til að sjálfseignarstofnunin verði frelsuð undan oki pólitískra afskipta, en hinir stjórnlyndu sjálfstæðismenn ætla að treysta kverkatakið á Ríkisútvarpinu. Það er náttúrlega alveg með ólíkindum að þurfa að búa svo um hnúta að pólitískt kverkatak Sjálfstæðisflokksins á Ríkisútvarpinu verði treyst enn frekar og hægt sé að herða að þegar það henti, að Sjálfstæðisflokkurinn geti hert kverkatakið þegar hentar og þarf á að halda, alveg með ólíkindum hvernig þetta er lagt upp hérna. Gert er gert ráð fyrir að ríkisstjórnarmeirihluti í nýju útvarpsráði ráði útvarpsstjóra og reki að vild. Fyrirtækið er áfram undirselt flokkspólitískum afskiptum og inngripum ef valdhöfum þykir þurfa. Kverkatakið er áfram og hægt er að herða að ólinni þegar herða þarf að. Í fjórða lagi, frú forseti: Nefskattur er óheppileg leið til tekjuöflunar og að mínu mati versta hugsanlega leiðin til tekjuöflunar, mun ala á ófriði og ósætti um útvarpið og er alls ekki líklegur til að efla samstöðu um það. Í fimmta lagi, frú forseti, eins og við fjölluðum töluvert um í nefndinni og hv. þm. Ögmundur Jónasson hefur rætt töluvert mikið um eru réttindi starfsmanna ekki tryggð með þeim hætti sem vera ætti í almannaútvarpi sem ríkisvaldið ber ábyrgð á. Þetta var mjög ítarleg og vel unnin samantekt hjá hv. þingmönnum Merði Árnasyni og fleirum um stefnu Samfylkingar í málefnum Ríkisútvarpsins í hnotskurn, hér er þetta bara í hnotskurn og ástæðurnar fyrir því í fimm stuttum liðum af hverju við leggjumst svo eindregið gegn þessu afleita frumvarpi menntamálaráðherra um Ríkisútvarpið ohf. Ég kynnti sérstaklega áðan af því tilefni óformlegt erindi sem okkur barst í gær, samfylkingarmönnum, um eina leið til að afmarka og skorða af auglýsingatekjur útvarpsins þar sem Ríkisútvarpið fengi ekki að hafa tekjur af kostun og aðeins að auglýsa á tilteknum tímum. Þetta er þýskt fyrirkomulag sem byggt er á breska módelinu sem er það besta sem völ er á enda hefur það getið af sér, að ég held að flestir séu sammála um, besta fjölmiðil í heiminum þ.e. breska ríkisútvarpið, BBC. Það eru margir aðrir fletir á þessu máli. Einn er afstaða Framsóknarflokksins, hin síbreytilega, í málinu, hin síbreytilega afstaða Framsóknarflokksins og að ég held að segja megi sorgleg útreið hans í málinu. Framsóknarflokkurinn er í grunninn félagshyggjuflokkur, frjálslyndur félagshyggjuflokkur í grunninn sem væri betur kominn í jafnaðarmannastjórn en í þessari hægri stjórn sem er að ganga af honum dauðum og stjórnarsamstarfið er að ganga af flokknum dauðum einmitt og meðal annars út af máli eins og Ríkisútvarpinu þar sem Framsóknarflokkurinn hefur feykst til eins og lauf í vindi eftir því hvernig Sjálfstæðisflokkurinn blæs, hvernig drottnarinn hagar sér í það og það skiptið og kúskar Framsóknarflokkinn til eins og hvern annan vesaling. Hvernig var með innrásina í Írak og stuðninginn við hana? Hvernig var með fjölmiðlalögin og hvernig er með Ríkisútvarpið? Flokksþing Framsóknarflokksins hafa afdráttarlaust kveðið upp úr um það að stefna flokksins er sú að Ríkisútvarpið skuli vera áfram í almannaeigu og að Ríkisútvarpið skuli vera sjálfseignarstofnun. En hver er staðan núna eftir tólf ára undirgefni, eftir tólf ára vist í skítverkunum fyrir Sjálfstæðisflokkinn? Hún er sú að Framsóknarflokkurinn skrifar upp á það að Ríkisútvarpið skuli vera hlutafélag þó að engin landsfundarsamþykkt eða flokkssamþykkt sé fyrir því. Stefna flokksins er alveg kristaltær og skýr, flokkurinn leggst eindregið gegn því að Ríkisútvarpið sé selt og að Ríkisútvarpið sé gert að hlutafélagi. Framsóknarflokkurinn hefur alveg skýra og einbeitta stefnu í málinu. Hann fylgir henni hins vegar ekki eftir hér í þinginu. Núna í fimmta sinn sem við ræðum málið hefur Framsóknarflokkurinn uppi fimmtu skoðunina á málinu. Í fyrstu lotunum tóku menn eins og hv. þm. Hjálmar Árnason þátt í umræðunum af miklum móð, börðust af miklu kappi og sögðu: Sjáið þið bara til. Við stoppuðum það af að Sjálfstæðisflokkurinn fengi því framgengt að Ríkisútvarpið yrði gert að hlutafélagi. Það voru einhver sameignarfélög og hitt og þetta sem Framsóknarflokkurinn taldi sér mjög til tekna að hafa knúið fram. Til hvers? spurðu hv. þingmenn Hjálmar Árnason og fleiri úr röðum framsóknarmanna menntamálanefndarfólkið. Til hvers? Til að koma í veg fyrir að Ríkisútvarpið verði selt, til að koma í veg fyrir að Sjálfstæðisflokkurinn selji Ríkisútvarpið. Núna sjást þeir ekki í umræðunum nema svona rétt til að gera grein fyrir einhverjum jaðarmálum í þessu stóra máli. Ég ætla að gera íslensku þjóðinni þann greiða að fara aðeins yfir það hver stefna Framsóknarflokksins sé út frá landsfundarsamþykktum og hvernig þetta hefur þróast á síðustu missirum af því að það er, að ég held, einn af lyklunum að þeirri gátu sem er uppi fyrir framsóknarmönnum af hverju fylgið er hrunið af flokknum. Það er bara ein ástæða fyrir því og hún er undirgefni við Sjálfstæðisflokkinn. Undirgefni við Sjálfstæðisflokkinn birtist í nokkrum málum sérstaklega, í stuðningnum við innrásina í Írak, í stuðningnum við fjölmiðlalögin og í stuðningnum við það að Ríkisútvarpið verði gert að hlutafélagi. Þetta eru þrjú af þeim stóru málum sem ramma inn undirgefni Framsóknarflokksins við Sjálfstæðisflokkinn og ramma inn ástæðuna fyrir því af hverju flokkurinn er rúinn trausti þjóðar og af hverju fylgið er hrunið og farið eitthvert annað. Það eru þessi þrjú stóru mál sem hafa sérstaklega leikið flokkinn grátt á þessum missirum. Ég trega það, virðulegi forseti, eins og ég hef sagt áður, af því að Framsóknarflokkurinn er í grunninn frjálslyndur félagshyggjuflokkur sem er langbest kominn í langvarandi samstarfi við jafnaðarmannaflokk eins og Samfylkinguna í staðinn fyrir að hunskast í þessari hörmulegu vist fyrir og með Sjálfstæðisflokknum. En við verðum að halda til haga því sem gerst hefur. Árið 1996 ritaði sérstök nefnd sjálfstæðismanna skýrslu um endurskoðun á útvarpslögunum. Í þeirri nefnd sátu Gunnlaugur Sævar Gunnlaugsson, Tómas Ingi Olrich, Ásdís Halla Bragadóttir, allt þekkt nöfn úr framvarðasveit hægri vængsins í Sjálfstæðisflokknum. Sú skýrsla gefur mynd af þeim stakki sem sjálfstæðismenn vildu fyrir tíu árum og vilja, að ég held, enn þá sníða RÚV í framtíðinni og finna rammann sem nú liggur fyrir í því frumvarpi sem við ræðum í dag. Í kjölfarið vildi Sjálfstæðisflokkurinn ná samkomulagi við Framsóknarflokkinn um ný lög um Ríkisútvarpið og byggja þau á þeirri skýrslu. Skipuð var tveggja manna nefnd sem átti að ná saman um að endurskoða lögin um Ríkisútvarpið með einum fulltrúa frá hvorum stjórnarflokkanna. Þetta var strax í upphafi fyrsta kjörtímabilsins árið 1996, 1997 og 1998, þetta er á fyrstu árum Halldórs og Davíðs, og þeir fulltrúar urðu að lokum Gunnlaugur Sævar Gunnlaugsson frá Sjálfstæðisflokki og Gissur Pétursson frá Framsóknarflokki. En frá nefndinni kom aldrei endurskoðað frumvarp til útvarpslaga. En með mjög afgerandi stuðningsyfirlýsingum frá flokksþingum Framsóknarflokksins, eins og ég gat um hérna áðan, velkist maður ekki í neinum vafa um raunverulegan hug flokksins. Þá fengu hugmyndir Sjálfstæðisflokksins engan framgang hjá Framsóknarflokknum af þeirri einföldu ástæðu að samþykktir flokksþinga og landsfunda Framsóknarflokksins leyfðu það ekki. Stjórnarsamstarfið rúmaði það ekki að Sjálfstæðisflokkurinn fengi stefnu sinni framgengt í þessu máli af því að flokksþing Framsóknar voru hemillinn. Ég held að það hafi glatt á þeim tíma marga félagslega sinnaða Íslendinga að Framsóknarflokkurinn var þó einhvers konar neyðarhemill á villtustu drauma Sjálfstæðisflokksins yfir í hina klassísku nýfrjálshyggju sem þá hafði verið rekin úti um víða veröld og flokkinn þyrsti í að framkvæma hér á Íslandi eftir nokkuð mikla fjarveru á mælikvarða Sjálfstæðisflokksins frá völdum. Þetta var annað kjörtímabilið eftir Davíð. En staðan er núna sú að flokkssamþykktunum hefur verið vikið til hliðar og flokksmenn Framsóknarflokksins eru ekki spurðir lengur, því miður. Þess vegna er fróðlegt að líta á samþykktir flokksþinganna síðustu missirin sem sýna að áætlunin er að ganga fram hjá þeim samþykktum. Það hlýtur að vera mjög alvarlegt mál fyrir kjósendur og félagsmenn í Framsóknarflokknum að þingflokkurinn ætli að gera það, bara til að hanga á völdunum í 120 daga í viðbót, af því það eru bara 120 dagar eftir af kjörtímabilinu. Þá gefst íslenskum kjósendum tækifæri til að kjósa hægri stjórnina frá og nýja stjórn jafnaðarmanna og félagshyggjufólks að völdum í íslensku samfélagi. Þess vegna er svo undarlegt að Framsóknarflokkurinn ætli að láta það verða eitt af sínum síðustu verkum, áður en flokkurinn gengur þau svipugöng sem fram undan eru til íslenskra kjósenda, að svíkja þessar flokkssamþykktir sem eru svo afdráttarlausar um Ríkisútvarpið. Það er mjög dapurlegur endir á tólf ára setu í ríkisstjórn. Auðvitað hefur flokkurinn gert eitt og annað ágætt en að ramma inn lítilþægnina gagnvart Sjálfstæðisflokknum, ramma inn undirgefnina gagnvart Sjálfstæðisflokknum með því að láta það verða yfirskrift þessa síðasta vetrar kjörtímabilsins að svíkja flokkssamþykktir Framsóknarflokksins í málefnum Ríkisútvarpsins. Flokksþingið 1999 sagði t.d. að allar rásir útvarpsins verði áfram í ríkiseigu og því ekki breytt í hlutafélag. Samkvæmt þessu frumvarpi er aðeins kveðið á um eina útvarpsrás og leiðin opnuð til að selja Rás 2. En árum saman kom ekkert annað út úr landsfundum sjálfstæðismanna, sem menn mundu svona þegar rykið var sest, en sú krafa flokksins að það ætti að selja Rás 2. Einnig sagði á sama flokksþingi að Ríkisútvarpinu yrðu tryggð aukin fjárframlög til að það geti betur gegnt menningar- og lýðræðislegu hlutverki sínu, afnotagjöldin haldi verðgildi sínu til að tryggja rekstrargrundvöll þess. Það hefur náttúrlega ekki gengið eftir með neinum hætti. Þá sagði í sama, því að þetta flokksþing fjallaði töluvert um Ríkisútvarpið, að tryggð væru fjárframlög til dreifikerfis Ríkisútvarpsins til að það geti sinnt hlutverki sínu og náð til allra heimila landsins. Í því skyni verði skoðað m.a. að tiltekin hækkun afnotagjalda verði fastbundin fjárfestingu og endurnýjun í dreifikerfi Ríkisútvarpsins og það verði áfram í eigu þess eða í sjálfstæðri rekstrareiningu. Ekkert í þessa veru hefur gerst, frú forseti. Vonir einhverra standa til að flutningsskyldan leysi dreifiskyldu RÚV með öllu en lausleg könnun sýnir að kostnaðarsamar uppfyllingar í kerfinu leiða ekki til þess og leiða kannski til hærri kostnaðar fyrir Ríkisútvarpið þegar upp er staðið. Þá sagði flokksþing framsóknarmanna 2001 að löggjöf um Ríkisútvarpið verði endurskoðuð með það að markmiði að tryggja hlutleysi þess og sjálfstæði og stofnuninni verði áfram gert kleift að rækja mikilvægt hlutverk sitt. Svo geta menn metið hvernig þetta hafi gengið eftir. En til að fara ekki of langt aftur í tímann af því að við erum að deila um rekstrarformið og afstöðu framsóknarmanna í því, þá er ekki lengra síðan en á flokksþinginu 2003 að þar segir, með leyfi forseta: „Breyta skal rekstrarformi Ríkisútvarpsins í sjálfseignarstofnun sem verði laus við viðskiptaleg, stjórnmálaleg eða önnur hagsmunaleg tengsl.“ Þetta segir í landsfundarsamþykkt framsóknarmanna árið 2003. Þess vegna hljóta fulltrúar Framsóknarflokksins að koma núna og útskýra það fyrir þjóðinni og okkur í þinginu - ég vona að einhver þeirra sé að hlusta - hvernig flokkurinn geti leyft sér að svíkja núna þessa flokksþingssamþykkt og ganga fram hjá henni. Við vitum öll að landsfundir eru æðsta vald í málefnum flokkanna og fram hjá þeim samþykktum er í sjálfu sér ekki gengt í ríkisstjórnum nema með sérstökum sáttmálum á miðstjórnarfundum og flokksstjórnarfundum o.s.frv. Mér vitandi hefur Framsóknarflokkurinn ekki gert það og þess vegna kalla ég eftir skýrum svörum af því að í fyrirliggjandi frumvarpi er eins og kunnugt er RÚV ekki breytt í sjálfseignarstofnun. Frumvarpið minnkar ekki stjórnmálaleg hagsmunatengsl útvarpsins heldur eykur þau með því að hafa útvarpsstjórann sjálfstæðan að nafninu til en undir hæl pólitísks skipaðs útvarpsráðs í reynd. Það er það alvarlega og vonda við þennan stjórnunarstrúktúr sem nýja frumvarpið gerir ráð fyrir. Útvarpsstjóri er í orði kveðnu sjálfstæður og hann er það innan húss. Það þarf að gera breytingar á stjórnunarfyrirkomulagi RÚV þannig að útvarpsstjóri hafi miklu meira svigrúm til að reka sína stofnun. Það sem er afleitt við þetta er hvernig verið er að setja fjölmiðilinn og stofnunina undir pólitískan hæl meiri hluta hverju sinni með því að kjósa stjórnina á hverju einasta ári og með því að hafa þar ekki fulltrúa starfsmanna sem kæmi þannig í veg fyrir að ríkisstjórnarmeirihluti myndaðist í útvarpinu hverju sinni. Þetta er því nokkuð dapurleg saga og Framsóknarflokkurinn kemur illa út úr þessu því miður. Ég vona að þeir nái að gera grein fyrir þessu á landsfundi sínum núna í mars hvernig þetta gat farið svona mikið úrskeiðis. Svona rétt í lokin með Framsókn ætlaði ég að nefna að í desember bárust fréttir af því m.a. í þættinum Pólitík á Stöð 2 þar sem voru gestir hv. þm. Össur Skarphéðinsson og stjórnmálamennirnir Sigríður Andersen og Björn Ingi Hrafnsson, formaður borgarráðs Reykjavíkurborgar og framsóknarmaður, að það væri von á uppreisn í Framsóknarflokknum. Þeir ætluðu að koma í veg fyrir að Ríkisútvarpið yrði gert að hlutafélagi og nú skyldi kné fylgja kviði og Sjálfstæðisflokkurinn fara að passa sig. Daginn eftir var sá sem hér stendur með þessum sama Birni Inga í þættinum Silfri Egils þar sem hann kvað mjög sömu tóna. Von væri á uppreisn í Framsóknarflokknum og líkur á því. Með okkur í þeim þætti var hv. formaður menntamálanefndar, Sigurður Kári Kristjánsson, og þótti mikil spenna í loftinu á milli þessara fulltrúa stjórnarflokkanna, en nú ætlaði Framsóknarflokkurinn að standa við landsfundarsamþykktina frá 2003, Ríkisútvarpinu yrði aldrei breytt í hlutafélag, og þeir ætluðu að knýja það fram að því yrði breytt í sjálfseignarstofnun. Til að fylgja þessu eftir var ungliðahreyfingunni att á foraðið og Samband ungra framsóknarmanna ályktaði afdráttarlaust í málinu, að það skyldi ekki verða að Ríkisútvarpið yrði gert að hlutafélagi heldur ætti að gera það að sjálfseignarstofnun. Þetta gladdi mjög nokkra hv. þingmenn, t.d. Guðjón Ólaf Jónsson sem kom þá í ræðustól í þinginu, gífurlega ánægður yfir því að Samfylkingin hefði sömu skoðun og Framsóknarflokkurinn á flokksþingi 2003 og ungliðahreyfingin í desember 2006, að gera ætti RÚV að sjálfseignarstofnun. Á ýmsu væri von, málið í hreinu uppnámi. En viti menn. Síðan hefur bara ekkert heyrst í Framsóknarflokknum hvað þetta varðar. Ég er ekki í neinum vafa um að hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson situr núna á skrifstofu sinni og gerir drög að því að útskýra fyrir þjóðinni og þinginu af hverju Framsóknarflokkurinn ætti núna að hleypa málinu í gegn - eða er kannski von á síðbúinni uppreisn, janúar-uppreisn? Munu framsóknarmenn framkvæma janúarbyltingu þar sem komið verður í veg fyrir að Ríkisútvarpið verði gert að hlutafélagi eins og flokkurinn boðaði á landsfundinum 2003 og eins og flokkurinn lét í veðri vaka í umræðum í nóvember og desember, að gert yrði? Ég var, virðulegi forseti, að athuga hvort ég hefði hér í fórum mínum ályktunina frá SUF sem ég prentaði út af suf.is. Hún er þar örugglega enn þá, sú merka ályktun, en hún var mjög afdráttarlaus, Ríkisútvarpið skyldi ekki gert að hlutafélagi og hörmuð var afstaða Sjálfstæðisflokksins í þessu mikilvæga máli. Hún hljóðar svo, með leyfi forseta: „Stjórn Sambands ungra framsóknarmanna leggst gegn því að frumvarp um Ríkisútvarpið ohf. verði samþykkt og RÚV þannig gert að hlutafélagi. Samband ungra framsóknarmanna telur að hagsmunum RÚV og almennings sé ekki best borgið með breytingu af þessu tagi og telur vænlegra að skoða kosti þess að gera RÚV að sjálfseignarstofnun. Bendir SUF á að þekktasta almenningsútvarp heims, BBC í Bretlandi, er rekið sem sjálfseignarstofnun og er sem slíkt leiðandi í framleiðslu á bæði menningar- og afþreyingarefni. Þá telur SUF að málið sé ekki nægjanlega undirbúið og telur það fráleitt“ - Samband ungra framsóknarmanna sem nú á fjóra fulltrúa í þinginu, Birki Jón Jónsson, Dagnýju Jónsdóttur, Sæunni Stefánsdóttur og sjálfan Guðjón Ólaf Jónsson og bakland þessa mæta fólks telur það fráleitt „að frumvarpið hafi verið lagt fram á Alþingi án þess að afstaða hafi verið tekin til stórra spurninga,“ - og taka þar undir málflutning minn og margra annarra samfylkingarmanna - „svo sem aðkomu RÚV að auglýsingamarkaði sem og stöðu RÚV á samkeppnismarkaði almennt.“ Samkeppnismarkaði almennt, frú forseti. Það sem deilan snýst um núna, það sem rak hæstv. menntamálaráðherra á flótta úr þingsölum var akkúrat þetta. Það var upplýst í Fréttablaðinu fyrir skömmu og endanlega á Alþingi í gær að ráðherrann hefði leynt þingið gögnum. Síðan er þetta mál í uppnámi. Það er einfaldlega fráleitt að ætla sér að keyra þetta í gegnum þingið hundrað dögum fyrir kosningar, ef við gefum okkur að þetta verði klárað eftir tvær vikur og að gildistakan verði 1. apríl, fimm, sex vikum fyrir kosningar. Það er algjört grundvallaratriði að gildistökunni verði frestað í tvo til þrjá mánuði fram yfir kosningar þannig að nýrri ríkisstjórn okkar jafnaðarmanna - eða hvernig sem dómurinn fellur hjá kjósendunum í vor - gefist ráðrúm til að athafna sig í málinu. Það er andlýðræðislegt af hæstv. menntamálaráðherra og ríkisstjórninni að ætla að knýja málið í gegnum þingið svo skömmu fyrir kosningar með það á bakinu að hafa leynt þingið mjög alvarlegum og mikilsverðum gögnum eins og staðfest var af mörgum í þinginu í gær, t.d. hv. varaformanni menntamálanefndar, Dagnýju Jónsdóttur. Áfram til að klára ályktun SUF: „Stíga þarf mjög varlega til jarðar svo að ekki myndist fákeppni á þeim markaði með tilheyrandi neikvæðum áhrifum fyrir neytendur.“ Þessa ályktun hefði ég getað samið og sent út sjálfur, þetta er alveg afbragðsályktun og ég efast ekkert um að þetta er hin raunverulega stefna Framsóknarflokksins alveg eins og landsfundarsamþykktin frá 2003 er hin eina raunverulega stefna Framsóknarflokksins. Frávikin og svikin sem þingmennirnir ætla að standa að gagnvart sínum eigin landsfundarsamþykktum hljóta að kalla á skýringar af hálfu framsóknarmanna um þeirra eigið framferði. Ég er ekki í neinum vafa um að sá örvaglaði riddari sem hv. þm. Guðjón Ólafur Jónsson svo sannarlega er - hann hélt tugi ræðna á síðasta deginum í þinginu fyrir jólin af því að Framsóknarflokkurinn hafði svo mörg viðhorf uppi til svo margra mála og þurfti svo margt að þakka sér af því að allt það góða sem gjört var, að mati hv. þingmanns, var að sjálfsögðu Framsóknarflokknum að þakka. Núna, þegar kemur upp mál sem ekki er hægt að túlka öðruvísi en sem svik Framsóknarflokksins við sín eigin stefnumið, við landsfundarsamþykktina frá 2003 - svo ekki sé verið að vitna í einhverjar gamlar samþykktir sem tíminn hefur kannski úrelt án þess að landsfundi hafi gefist ráðrúm til að endurnýja - en í landsfundarsamþykktinni frá 2003 segir að Ríkisútvarpinu skuli breytt í sjálfseignarstofnun og svo álykta ungir framsóknarmenn í þá veru að það verði komið í veg fyrir einkavæðingaráráttuna í Sjálfstæðisflokknum og það pólitíska kverkatak sem Sjálfstæðisflokkurinn er að reyna að ná á útvarpinu. Þetta er neyðaróp ungra framsóknarmanna til sinna eigin forustumanna og þingmanna um að stöðva gjörninginn, um að koma í veg fyrir að málið gangi eftir. Ég vil bæta því við að sá sem deildi og drottnaði í formannstíð Halldórs Ásgrímssonar, Björn Ingi Hrafnsson, þáverandi aðstoðarmaður og núverandi borgarráðsformaður og borgarfulltrúi, tók mjög kröftuglega undir þetta í tveimur sjónvarpsþáttum, Pólitíkinni á Stöð 2 hjá Svavari Halldórssyni og í Silfri Egils á sunnudeginum þar sem voru viðstaddir hv. formaður menntamálanefndar, sá sem hér stendur auk Birgis Guðmundssonar skólamanns frá Akureyri. Það var ekki annað að skilja en að von væri á mikilli byltingu, mikilli uppreisn og að Sjálfstæðisflokkurinn kæmist ekki upp með þetta. Síðan hafa liðið bæði jól og áramót og ekkert heyrst í Framsóknarflokknum um þetta mál, akkúrat ekki neitt. Það á að láta Sjálfstæðisflokkinn vaða yfir enn einu sinni þó að það kosti það að flokkurinn sé að svíkja sínar eigin landsfundarsamþykktir, en áfram segir í ályktun SUF, með leyfi forseta: „SUF leggur áherslu á nauðsyn þess að hér á landi starfi öflugt ríkisútvarp sem nái til allra landsmanna og hafi ákveðnum skyldum að gegna við framleiðslu á innlendu dagskrárefni. Það að breyta RÚV í hlutafélag“ - og vek ég athygli á þessari setningu, frú forseti, það að breyta Ríkisútvarpinu í hlutafélag - „telur SUF aðeins vatn á myllu andstæðinga Ríkisútvarpsins og þeirra sem vilja einkavæða starfsemi þess.“ SUF leggur áherslu á nauðsyn þess að hér á landi starfi öflugt ríkisútvarp, sem nái til allra landsmanna og hafi ákveðnum skyldum að gegna við framleiðslu á innlendu dagskrárefni. Það að breyta RÚV í hlutafélag telur SUF hins vegar aðeins vatn á myllu andstæðinga RÚV og þeirra sem vilja einkavæða starfsemi þess, þ.e. formanns menntamálanefndar, Sigurðar Kára Kristjánssonar, þingmannanna hv. Birgis Ármannssonar og Péturs H. Blöndals sem hvíla þarna alveg yst á hægri nöfinni í Sjálfstæðisflokknum og berjast þar um á hæl og hnakka, hafa flutt um þetta merkilegt þingmál, um að það eigi að einkavæða og selja RÚV. Þess vegna er þetta ákall frá ungum framsóknarmönnum þar sem þeir segja og ég ætla að endurtaka lykilsetninguna í ályktuninni frá ungum framsóknarmönnum: „Það að breyta RÚV í hlutafélag telur SUF hins vegar aðeins vatn á myllu andstæðinga RÚV og þeirra sem vilja einkavæða starfsemi þess.“ Og nú bið ég þingmenn framsóknarmanna að hlusta vel af því að ég er að lesa hér upp úr ályktun SUF frá því í desember: „SUF hvetur því þingmenn til þess að samþykkja ekki fyrirliggjandi frumvarp, en þess í stað leggja fyrir menntamálaráðherra að hefja undirbúning að því að breyta RÚV í sjálfseignarstofnun sem hafi að fyrirmynd breska ríkisútvarpið BBC.“ Þetta hefði ég getað skrifað sjálfur. Þetta var alveg prýðileg ályktun frá Sambandi ungra framsóknarmanna  Ég spurði hv. menntamálanefndarformann að því í gær hvort hann væri enn á þeirri skoðun að það ætti að einkavæða Ríkisútvarpið og hvort hann teldi hlutafélagavæðingu ekki einfalda það að einkavæða og að einkavæða skyldi. Hann eyddi sinni dýrmætu mínútu í andsvörum í gær í að tala um gamlan netpistil eftir hv. þm. Össur Skarphéðinsson af því að það var brostinn svo mikill flótti á íhaldið hér í gær að menntamálaráðherra hvarf úr salnum eftir að það var upplýst að hún hefði leynt þingið gögnum og hv. formanni menntamálanefndar varð svo um að rifjað væri upp fyrir þjóðinni allri að hann hefði viljað einkavæða RÚV að hann svaraði bara út í hött.  Sem sagt, þetta ákall, þetta örvæntingarfulla ákall frá Sambandi ungra framsóknarmanna til sinna eigin þingmanna hefur verið rifjað upp, sem er sérstakur greiði við framsóknarþingmennina sem komu í salinn rétt áðan og ég veit að ætla að tala hér seinna í dag, í kvöld, næstu daga, þann tíma sem tekur. Sérstaklega bíð ég spenntur eftir að heyra í Guðjóni Ólafi Jónssyni sem er mjög herskár og afdráttarlaus maður í öllum málum. Hann hlýtur að kynna okkur viðhorf sín í málinu Það varð því lítið meira úr flugeldasýningunni hjá þeim að þessu sinni, engar breytingar hafa enn þá verið gerðar á frumvarpinu og hér er ég kominn með ályktunina og aðra að auki, af því að á sama tíma - þetta er af fréttavef Sambands ungra framsóknarmanna frá 3. desember 2006 - þar er kynnt sérstök ályktun frá stjórn Alfreðs, sem er nú nafn við hæfi, sem er félag ungra framsóknarmanna í Reykjavík suður, og skorar það á forustumenn Framsóknarflokksins að fresta afgreiðslu málsins. Þetta er fallegt nafn og vel viðeigandi þegar horft er til afreka fyrrum borgarfulltrúa framsóknarmanna og stjórnarformanns Orkuveitunnar, Alfreðs Þorsteinssonar.  Þannig held ég að mjög afdráttarlaus vilji sé kominn fram frá hinum almenna flokksmanni í Framsóknarflokknum, annars vegar stóru flokksþingi á mælikvarða framsóknar frá 2003 

Það er fyrirhugað að gera matarhlé núna frá klukkan eitt til klukkan hálftvö. Þess vegna vill forseti inna þingmanninn eftir því hvort hann sé u.þ.b. að ljúka ræðu sinni eða hvort hann hyggist gera hlé á ræðunni þar til eftir matarhlé.

Já, ég ætla að gera hlé, ég á nokkrar mínútur eftir.

Þá leggur forseti til að nú verði gert matarhlé til klukkan 13:30.

Virðulegi forseti. Ég var kominn í seinni hlutann í ræðu minni í þetta fimmta skipti sem við fjöllum um Ríkisútvarpið í umræðum í þinginu á þessu kjörtímabili. Ég hef farið um víðan völl og síðast fór ég nokkuð yfir það af hverju og hvað varð til þess að sá hemill sem var að finna gagnvart hlutafélagavæðingunni í Framsóknarflokknum brast. Ég fór yfir nokkrar ályktanir frá bæði ungum og eldri framsóknarmönnum og af sjálfu flokksþinginu 2003 þar sem því var hafnað afdráttarlaust að Ríkisútvarpið yrði gert að hlutafélagi og sjálfseignarstofnun væri það sem breyta ætti því í. Til dæmis hvetur Samband ungra framsóknarmanna þingmenn sína í ályktun í byrjun desember 2006 til að samþykkja ekki fyrirliggjandi frumvarp en leggja þess í stað fyrir menntamálaráðherra að hefja undirbúning að því að breyta útvarpinu í sjálfseignarstofnun sem hafi að fyrirmynd hið breska BBC. Það er hægt að geta sér til um að það sé nokkuð almenn sátt í þjóðfélaginu um þá leið að breyta RÚV í sjálfseignarstofnun. Ég hugsa að hin almenna skoðun sé sú að ríkið eigi að halda úti ljósvakamiðlun í formi útvarps og sjónvarps þótt, eins og ég sagði í upphafi máls míns fyrr í morgun, að það sé aldrei sjálfgefið að ríkið haldi úti eða standi í fjölmiðlastarfsemi. Það er ekkert sjálfgefið að ríkið haldi úti útvarpi og sjónvarpi frekar en dagblaði og tímaritum. Var mikið gantast með þá hugmynd hér fyrir næstum 20 árum þegar þáverandi þingmaður Alþýðubandalagsins, Guðrún Helgadóttir, stakk upp á því að ríkið færi að reka dagblað. Það þótti fáránleg hugmynd og fráleit. Ég held að það séu brýnar pólitískar ástæður fyrir því að hið opinbera haldi úti fjölmiðli. Þess vegna er það viðtekið um alla Evrópu að ríkisvaldið haldi úti fjölmiðli. Þróunin hefur verið í átt til þess, held ég og vona að svo sé sem víðast, sem er að finna hjá þeim fjölmiðli sem gnæfir yfir fjölmiðla heimsins, BBC, að umfang þess miðils á auglýsingamarkaði er mjög takmarkað. Um reksturinn er mikil sátt meðal Breta og það er engin umræða í landinu um að breyta því í einhvers konar hlutafélag eða selja það. Þó eru Bretar býsna róttækir að mörgu leyti í því að fara ótroðnar slóðir í almannaþjónustu hvers konar hvað varðar eignarhald og rekstrarform en það hefur aldrei hvarflað að þeim að hrófla við BBC. Ég held að það sé mjög víðtæk og almenn sátt um það á Íslandi að fara sömu leið, að þorri þjóðarinnar vilji að ríkisvaldið og hið opinbera haldi úti öflugum almannamiðli sem standi undir kröfum og væntingum um lýðræðislegt og menningarlegt hlutverk og samfélagslegt hlutverk almannamiðilsins, hann eigi ekki að selja, hann eigi að hafa afmörkuð verkefni og afmarkað svigrúm á auglýsingamarkaði þannig að einkarekin fjölmiðlun á ljósvakamarkaði fái þrifist og ráðrúm til að þrífast. Í umræðunni um þessa miðla hefur oft gætt svolítið undarlegrar andúðar eða fjandskapar í garð einkareknu ljósvakamiðlanna sem er algjörlega fráleitt. Þetta eru í sjálfu sér gífurlega mikilvægir fjölmiðlar ekki síður en Ríkisútvarpið sjálft eða blöðin og það besta sem gerist í annarri fjölmiðlun. Frá því að Stöð 2 og Bylgjan fóru í loftið fyrir 20 árum hafa þessir fjölmiðlar markað mjög jákvæð spor í sögu Íslendinga. Þeir miðla léttu dægur- og skemmtiefni sem léttir fólki lífið og gerir það skemmtilegra. Þeir búa líka til margs konar vandað og gott og fjölbreytt fjölmiðlaefni. Þeir hafa framleitt mikið af leiknu efni, mikið magn af samræðu- og samfélagsefni, eins og Ísland í dag, Silfur Egils, 19:19, 19:20 og slíkir þættir og aðdragandinn allur. Þetta eru allt skemmtilegir og merkilegir þættir og fjölmiðlun ekkert síður en hin ríkisrekna. Þess vegna er svo mikilvægt að gæta að hinu viðkvæma samspili ríkisreksturs og einkareksturs á fjölmiðlamarkaði. Ég og við í Samfylkingunni viljum halda úti ríkisreknum almannamiðli á ljósvakanum. Hann þarf hins vegar að hafa skýrt afmarkað umboð og það þarf að frelsa hann frá pólitísku kverkataki stjórnarmeirihlutans hverju sinni. Það þarf að gæta hófs og sanngirni gagnvart einkareknu fjölmiðlunum á markaði, gefa þeim andrými og svigrúm til að hægt sé að reka þá o.s.frv. Þetta legg ég mikla áherslu á og hef gert í öllum umræðunum um RÚV, stigvaxandi þó, sérstaklega fyrir áramótin þegar ég taldi mig sjá glytta í það hjá formanni menntamálanefndar, hv. þm. Sigurði Kára Kristjánssyni, og fleirum úr stjórnarliðinu að það kæmi til greina að fara einhverja slíka leið og gera þannig þetta hörmulega frumvarp aðeins skárra. Sú leið var ekki farin, það var enginn raunverulegur pólitískur vilji til þess hvað í ósköpunum veldur því og hvað í ósköpunum hæstv. menntamálaráðherra gengur til með þessu frumvarpi, einhverju klaufalegasta og misheppnaðasta stjórnarfrumvarpi þessa kjörtímabils a.m.k. ef frá eru talin fjölmiðlalögin hin fyrstu. Þau voru þó keyrð til enda. Hér er stanslaust verið að hopa og hörfa og alltaf versnar málið. Ráðherrann er sakaður um og uppvís að því að leyna tilvist upplýsinga o.s.frv., o.s.frv. Eftir að hafa fært fyrir því mjög ítarleg efnisleg rök höfum við lagt fram rökstudda frávísunartillögu við þetta mál og ætla ég að stikla aðeins á henni, með leyfi forseta: „Í ljósi þess sem að framan greinir eiga fulltrúar minni hlutans ekki annars úrkosti en að flytja eftirfarandi tillögu:“ - Við fluttum þessa tillögu við 2. umr. „Þar sem a. fram hafa komið veigamiklar athugasemdir um að sams konar frumvarp um Ríkisútvarpið og fjölmiðlafrumvarpið kunni að brjóta í bága við stjórnarskrá, b. vafi leikur á um hvort ákvæði frumvarpsins stenst reglur Evrópuréttar, c. ekki er ljóst í frumvarpinu með hvaða hætti Ríkisútvarpið á að sinna hlutverki sínu sem almannaútvarp og hver eiga að vera skil milli starfssviðs þess og annarra útvarpsstöðva, d. með ákvæðum um tekjur af auglýsingum og kostun er gert ráð fyrir að Ríkisútvarpið verði áfram á auglýsinga- og kostunarmarkaði án þess að ljóst sé um sérstakt hlutverk þess umfram aðrar stöðvar, e. tillögur frumvarpsins um kjör stjórnar og ráðningu útvarpsstjóra eru ekki til þess fallnar að hefja fagleg sjónarmið til vegs og virðingar og losa Ríkisútvarpið undan flokkspólitískum ítökum, f. ekki er í frumvarpinu gert ráð fyrir eftirlitsráði, t.d. í formi „akademíu“ með tilnefningum frá almannasamtökum, samanber m.a. leiðbeiningar Evrópuráðsins um verkaskiptingu stjórnar annars vegar og eftirlitsráðs hins vegar, g. óvíst er hvernig háttað verður um innlent efni í dagskrá Ríkisútvarpsins til frambúðar, h. ákvæði í frumvarpinu um „a.m.k. eina hljóðvarps- og sjónvarpsdagskrá“ virðist ætlað að auðvelda afnám Rásar 2, i. ekki hefur í frumvarpinu eða í tengslum við það verið gengið með fullnægjandi hætti frá réttindamálum núverandi starfsmanna og óljóst er um starfskjör og samningamál í framtíðinni, j. nefskattur, sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu, er ekki heppileg leið til fjármögnunar, byggist á árlegri ákvörðun þingmeirihluta og felur í sér mismunun milli gjaldenda, k. við blasir að frumvarpið ylli, ef það verður að lögum, málaferlum bæði hérlendis og á EES-vettvangi, l. og hvorki menntamálaráðherra né meiri hluti menntamálanefndar hafa reynt að ná samstöðu um framtíð Ríkisútvarpsins, sem er einhver helsta lýðræðis- og menningarstofnun í íslensku samfélagi, leggur minni hlutinn til að frumvarpinu verði vísað frá.“ Er þetta nokkuð tæmandi yfirlit yfir helstu ágallana á þessu máli um Ríkisútvarpið sem menntamálaráðherra kemur með inn í þingið einu sinni enn. Pólitísk ítök eru því áfram og þau eru hert ef eitthvað er. Umfangið á auglýsingamarkaði er ekki er takmarkað. Hlutverk hins nýja almannamiðils er í rauninni ekki skilgreint upp á nýtt, það er mjög almennt, og versta hugsanlega leiðin er valin til fjármögnunar sem er nefskattur, sem ég er viss um að á eftir að valda miklum deilum um útvarpið. Hann veldur því líka að það er erfiðara að gæta jöfnuðar gagnvart gjaldendum, einstök heimili munu borga himinhá gjöld til Ríkisútvarpsins. Ég er viss um að þegar nefskatturinn kemur til framkvæmda á hann eftir að ala á ófriði um Ríkisútvarpið, auka á ósættið um það og valda margvíslegum skaða. Ég er mjög ósáttur við að sú leið sé farin. Meginatriðið í okkar máli er að stjórnarandstaðan náði samstöðu og hefur stillt saman strengi sína í þessu máli, sem er mjög jákvætt. Stjórnarandstaðan hefur lagt fram raunhæfa og sanngjarna sáttaleið út úr þessum pólitísku ógöngum sem hæstv. menntamálaráðherra hefur ratað í vegna hinnar óútskýrðu þráhyggju að gera eigi Ríkisútvarpið að hlutafélagi. Sú þráhyggja verður vart útskýrð með öðru en að það sé fyrsta skrefið í átt að einkavæðingu og sölu. Við teljum að með frumvarpi þessu sé ekki skapaður sá starfsrammi sem hæfir Ríkisútvarpinu til frambúðar. Þar með næst ekki sá starfsfriður sem Ríkisútvarpinu er nauðsynlegur. Það er líklegt að frumvarpið leiði til meiri deilna en áður um stöðu útvarpsins á fjölmiðlavettvangi og jafnvel til málaferla út af samkeppnismálum, bæði heima og erlendis. Ríkisútvarpinu er stefnt í ófrið og átök í stað þess að skapa sátt og samstöðu um nýjan almannamiðil inn í framtíðina. Með því að breyta Ríkisútvarpinu í hlutafélag teljum við að stigið sé varhugavert skref sem í sambærilegum tilvikum hefur oftast leitt til sölu viðkomandi stofnunar og fyrirtækis. Sporin hræða og af því að engin rök hafa verið lögð fram fyrir þráhyggjunni í hæstv. menntamálaráðherra út af hlutafélagavæðingunni þá hlýtur eitthvað slíkt að liggja að baki. Sé litið til hins pólitíska baklands Sjálfstæðisflokksins þá er viljinn til einkavæðingar og sölu þar ríkur og raddirnar háværar. Stjórnarhættir þeir sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu eru einn versti ágallinn á frumvarpinu fyrir utan rekstrarformið. Þar er gert ráð fyrir pólitísku kverkataki sem Sjálfstæðisflokkurinn hyggst herða að Ríkisútvarpinu. Sjálfstæðisflokkurinn getur ekki sleppt. Stjórnarhættirnir opna leið til áframhaldandi pólitískra ítaka og inngripa. Um það erum við algjörlega sannfærð og það er leitt. En það sem skiptir mestu máli er að losa Ríkisútvarpið eins og kostur er undan pólitískum hæl meiri hlutans hverju sinni, það er gert með því að kjósa ekki alla stjórnina árlega. Það er gert með því að starfsmenn Ríkisútvarpsins eigi fulltrúa í stjórninni þannig að ríkisstjórnarmeirihluti hverju sinni sé ekki í stjórninni og Alþingi geti ekki árlega hreinsað út óþægu stjórnarmennina o.s.frv. Það er hægt að gera með margvíslegum hætti. Við höfum einnig lagt mikla áherslu á að réttindi starfsmanna Ríkisútvarpsins eru samkvæmt frumvarpinu í uppnámi. Það er ekki sennilegt að nefskatturinn, sem ætlunin er að taka upp í staðinn fyrir afnotagjöldin, efli samstöðu meðal almennings um Ríkisútvarpið heldur tefli því til ófriðar. Það er afleit birtingarmynd ríkisrekins almannaútvarps gagnvart fólkinu að ósanngjörnum og háum nefskatti, sem endalaust verður deilt um, sé komið á. Það þarf að finna leiðir friðar og sáttar um Ríkisútvarpið. Það er miklu nær, ef það þarf að afnema afnotagjöldin, að skoða það að setja útvarpið á fjárlög. Þá yrði gerður samningur til tíu ára í senn þannig að meiri hlutinn hverju sinni geti ekki alltaf verið að hræra í framlaginu til þess. Það eru margar aðrar leiðir færar, einkum ef dagskrárframboð dregur áfram dám af kröfum auglýsenda og kostenda á svipaðan hátt og hjá markaðsstöðvunum. Ríkisútvarpið þarf að skilja sig betur frá markaðsstöðvunum að okkar mati. Við viljum efla sérstöðu almannaútvarpsins. Hún er að mörgu leyti til staðar en ef eitthvað er þarf inn í framtíðina, ég held að það sé pólitísk sátt um það líka í Sjálfstæðisflokknum, þ.e. hjá þeim sem ekki slást fyrir því að selja eigi útvarpið. Ég hef einnig bent á að hann sé nánast rannsóknarefni, hinn dæmalausi hringlandaháttur Framsóknarflokksins í þessu máli öllu. Framsóknarflokkurinn hefur haft fimm skoðanir á Ríkisútvarpinu, eina í hvert sinn sem málið er tekið til umræðu. Sú fyrsta var sú að þeir hrósuðu sér af því að hafa beygt Sjálfstæðisflokkinn í duftið, Ríkisútvarpið yrði aldrei gert að hlutafélagi heldur hefði stefna framsóknar gengið fram og ef eitthvað er mundi því lykta þannig að RÚV yrði gert að sjálfseignarstofnun. Þá tóku þátt í umræðunni frammámenn úr Framsóknarflokki en nú heyrist ekki orð frá þeim. Meira að segja Guðjón Ólafur Jónsson er horfinn úr þingsal. Hann hefur þó ekki hingað til flúið örvadrífuna heldur hefur hann mætt henni og tekið þátt í umræðunni með ýmsum hætti. En í þessu fólki hefur því miður ekkert heyrst. Eins og ég upplýsti hér þá er kveðið á um það í landsfundarsamþykkt Framsóknarflokksins frá 2003, skýrt og afdráttarlaust, að Ríkisútvarpið skuli gert að sjálfseignarstofnun og ekki komi til greina að það verði gert að hlutafélagi. Mörg félög ungra framsóknarmanna hafa, nú síðast í desember, lýst því mjög harkalega yfir og skorað á þingmenn Framsóknar að verða við því að koma í veg fyrir að hlutafélagavæðing Ríkisútvarpsins eigi sér stað. Þau telja að standa eigi vörð um Ríkisútvarpið og breyta því í sjálfseignarstofnun. Meira ætla ég ekki að taka fyrir í þessari fyrri ræðu minni við 3. umr. en ég harma að hæstv. menntamálaráðherra hafi ekki séð þann kost vænstan að fresta þessu máli, taka í útrétta sáttarhönd stjórnarandstöðunnar og gera nauðsynlegar breytingar sem gera þarf á stjórnarfyrirkomulagi Ríkisútvarpsins, leggja af útvarpsráð, einfalda strúktúrinn, ná saman um slíkar breytingar og láta rekstrarformið í friði. Það mætti taka upp eftir kosningar, í það minnsta ætti að fresta gildistökuákvæði hinna nýju laga fram yfir kosningar en hafa gildistökuna ekki 1. apríl á þessu ári, fimm til sex vikum fyrir kosningarnar 12. maí. Það er andlýðræðislegt. Ég harma það, virðulegi forseti, að hæstv. menntamálaráðherra ætli að ganga svo glannalega fram.

Frú forseti. Hér er til umræðu frumvarp um Ríkisútvarpið ohf. Ég vil hefja ræðu mína á því að lýsa yfir þeirri von minni að mikill meiri hluti þingmanna beri hag Ríkisútvarpsins fyrir brjósti. Ég held að það sé afar mikilvægt fyrir þjóð að eiga öflugt almannaútvarp, þjóðarútvarp. Einmitt þannig útvarp er Ríkisútvarpið okkar og þá er ég auðvitað að tala um Ríkisútvarpið, ekki Ríkisútvarpið sf. og ekki Ríkisútvarpið hf. og þaðan af síður Ríkisútvarpið ohf. Við í stjórnarandstöðunni viljum nefnilega svo gjarnan efla Ríkisútvarpið okkar og bæta það og það sem er afar mikilvægt, losa Ríkisútvarpið við pólitísk áhrif, þ.e. flokkspólitísk áhrif, auka sjálfstæði þess og efla innlenda dagskrárgerð. Þessir þrír þættir held ég að séu svo mikilvægir - og eiginlega var ég að vona að þetta ætti ekki bara við um þingmenn stjórnarandstöðunnar heldur líka einhverja þingmenn stjórnarliðsins. Stjórnarandstaðan var einmitt með boð um að koma að því verkefni að efla Ríkisútvarpið en því boði var hins vegar hafnað af hæstv. menntamálaráðherra og það er mjög miður. Þetta stóra mál, að efla Ríkisútvarpið hefur þess vegna farið í einhverja afar einkennilega leið sem núna heitir frumvarp um Ríkisútvarpið ohf. og er alls ekki til þess fallið að efla Ríkisútvarpið okkar heldur því miður einmitt til þess fallið að hluta það í sundur og selja það. Þetta er fyrsta skrefið í einkavæðingu Ríkisútvarpsins. Það er auðvitað sorgleg staðreynd og dálítið einkennilegt að flokkur eins og Framsóknarflokkurinn ætli að standa að því máli. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson kom einmitt afar vel og ítarlega inn á það mál og sýndi fram á að það er alls engin eining um það innan Framsóknarflokksins, þ.e. að telja mönnum trú um að ekki sé verið að selja Ríkisútvarpið heldur aðeins að bæta oháeffi fyrir aftan nafnið á því. Það er líka staðreynd að stór hluti hv. þingmanna Sjálfstæðisflokksins vill einmitt selja Ríkisútvarpið, þeir hafa engan áhuga á þessu oháeffi, líta bara á það sem eitt skref og fyrst þeir náðu ekki meiru fram í þessari umferð þá sé það betra en ekki neitt. Og það er dálítið kaldhæðnislegt, frú forseti, að einmitt formaður menntamálanefndar, hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson, er í hópi þeirra þingmanna Sjálfstæðisflokksins sem lagt hefur mikla áherslu á það að skynsamlegast væri að selja Ríkisútvarpið. Nú veit ég ekki hvort hann hefur skipt um skoðun á síðustu dögum en mér skilst að þetta hafi var a.m.k. verið skoðun hans fyrir nokkrum árum. Svo er reyndar um skoðun fleiri núverandi þingmanna Sjálfstæðisflokksins sem voru einu sinni í Samtökum ungra sjálfstæðismanna, þeir eru nú sennilega orðnir of gamlir til þess að vera í þeim samtökum, annars veit ég ekki alveg hvert aldursmarkið þar er. En SUS, Samband ungra sjálfstæðismanna, hefur þetta einmitt á stefnuskrá sinni, að það beri að selja Ríkisútvarpið. Einn hv. þingmaður sem yfirleitt talar mjög skelegglega og er ekki að draga neitt af og ekki að skafa utan af hlutunum, talar venjulega skýrt og skorinort í ræðustóli, hann heitir Pétur Blöndal. Hann hefur sagt það í fyrri umræðu hér, ekki bara um þetta frumvarp heldur um frumvarpið þar á undan og frumvarpið þar þar á undan, að hann líti á þetta sem fyrsta skref í því að selja Ríkisútvarpið. Það er þess vegna ekki einu sinni þannig að menn séu eitthvað að leika tveimur skjöldum eða að hér sé einhver úlfur í sauðargæru, nei, nei, sumir þingmenn segja þetta bara berum orðum. En framsóknarmenn virðast ekki heyra, þeir virðast halda fyrir eyru og augu og munninn á sér þegar kemur að þessum málum. Það er reyndar sagt berum orðum í þessu frumvarpi til laga um Ríkisútvarpið ohf., þessu nýja Ríkisútvarpi ohf., að það eigi að halda úti a.m.k. einni útvarpsrás og það er eðlilegt að maður hnjóti um þetta orðalag. Af hverju er þetta sett svona inn í frumvarpið? Jú, það er vegna þess að það er verið að sannfæra menn um að það verði alla vega haldið úti einni útvarpsrás en bara einni. Á þá að úthýsa Rás 1 t.d.? Nei, sennilega ekki, ég held að það sé nú ekki það skynsamlegasta eða það sem menn í ráðuneytinu voru að hugsa þegar þeir sömdu þennan frábæra frumvarpstexta. Hins vegar kemur það vel til greina að selja Rás 2 til dæmis. Og maður veltir því fyrir sér hvort hægt sé að selja Rás 2, er hægt að selja svona hryggjarstykki í Ríkisútvarpinu okkar? Hvað er Rás 2, er það ekki bara einhver dagskrá, er það ekki bara einhver útsending, er það ekki tónlist og tal, er það ekki dægurmálaútvarp, er hægt að selja það? Er hægt að selja starfsmennina? Það er einmitt það sem þetta mál snýst um. Það snýst um þennan raunverulega auð sem liggur í Ríkisútvarpinu og það er starfsfólkið. Eins og hefur komið margoft fram í umræðunni í dag og í gær, á síðasta þingi og fyrri þingum þá er það alls ekkert ljóst hvað verður um starfsmenn Ríkisútvarpsins, það er því miður ekki búið að ganga frá þeim málum og það er auðvitað grafalvarlegt mál. Það er reyndar sagt að hér eigi að hagræða mikið og það megi búast við því að margir starfsmenn hætti, hvort sem þeim verði sagt upp eða þeir kjósi að fara á biðlaun eða geri starfslokasamninga eins og eru afar vinsælir um þessar mundir. Að minnsta kosti er augljóst að með þessum breytingum munu margir hæfir og góðir starfsmenn Ríkisútvarpsins - sem eru Ríkisútvarpið - verða látnir fara. Það á að selja hluti eins og Rás 2, það á að úthýsa verkefnum, það á að hluta í sundur Ríkisútvarpið, það á að taka hjartað úr starfseminni. Það er grafalvarlegt mál, frú forseti, og starfsfólkið er skilið eftir í óvissu. Það er ekki þannig að ég sé að búa eitthvað til hérna. Við þekkjum nefnilega ágætlega annað fyrirtæki sem er með þessa einkennilegu endingu ohf., það heitir Flugstoðir ohf. og tók starfa nú um áramótin. Og hvernig fór það frábæra fyrirtæki af stað, fyrirtæki sem er í eigu ríkisins, opinbert hlutafélag með einn hlut? Það ætti eiginlega að heita hlutfélag, opinbert hlutfélag en ekki hlutafélag. Flugstoðirnar fóru ekki glæsilega af stað, það fyrirtæki flaug ekki hátt í upphafi, starfsemin var í mikilli óvissu. Starfsmennirnir voru sáróánægðir, vissu ekki hvað yrði um eftirlaunakjör þeirra, vissu ekki hversu lengi þeir mundu halda samningum sínum, hvort kjarasamningarnir yrðu komnir á frjálsan markað eftir nokkra mánuði eða ár. Sem betur fer, þrátt fyrir lítinn samningavilja samgönguyfirvalda, náðist lending í því máli. En ég er þeirrar skoðunar að það að breyta fyrirkomulaginu þannig að Flugstoðir ohf. varð til hafi verið afar misráðið. Það hefur ekki komið nægilega vel fram hvaða hagræðing er eiginlega falin í þessari oháeffun. Ég held að það sé nefnilega engin hagræðing falin í henni. Ég held að það sé verið að moka undir toppana hjá þessu opinbera fyrirtæki, sem núna geta skammtað sér laun eins og þeim hentar, en óbreyttir starfsmenn, starfsmennirnir á gólfinu sitja eftir. Þannig er það. Það er afar líklegt að það sama verði síðan um Ríkisútvarpið, frú forseti. Annað hefur líka vakið athygli mína, komandi hér inn á þing í gær með stuttum fyrirvara, það er þessi umræða um slæm vinnubrögð í menntamálaráðuneytinu og það er auðvitað dálítið sorglegt að maður þurfi að standa frammi fyrir því að gögnum sé haldið til baka. Ég veit ekki hvort ég á að segja haldið leyndum en það er sennilega samt réttasta orðið vegna þess að menn segja: Þið báðuð aldrei um gögnin, þið báðuð aldrei um þessi gögn og bréfaskipti frá Eftirlitsstofnun EFTA, ESA-gögnin svokölluðu. Hvernig í ósköpunum eiga menn að biðja um einhver gögn sem þeir vita ekki að eru til? Þetta er í raun og veru svona frekar heimspekileg spurning og áhugavert að velta henni fyrir sér. Það er auðvitað vandræðalegt að hæstv. menntamálaráðherra skuli ekki sjá að sér og biðjast bara afsökunar á þessu. Það væri miklu drengilegra. Í staðinn eru hér frammíköll sem maður hefur aldrei heyrt af jafnmiklum krafti eins og í gær frá hæstv. menntamálaráðherra. Það segir auðvitað eitthvað um pirringinn í þessu máli og vandræðaganginn að hæstv. menntamálaráðherra Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir þurfti að byrsta sig og hún var reið á svipinn, mjög reið. Ég held að það sé líka dálítið af því að hún veit upp á sig skömmina. Frú forseti. Í ræðu minni ætla ég að fjalla um nefndarálit minni hlutans. Ég ætla að fjalla um blogg hæstv. dómsmálaráðherra Björns Bjarnasonar frá því í gær, en Björn hefur oft verið kallaður ofurbloggari og ég mun fjalla aðeins betur um blogg hans. Ég mun fjalla aðeins um þátt útvarpsstjóra í málinu, títtnefnda Gallup-könnun ætla ég að fjalla um, aðeins betur um ESA-gögnin og ummæli hæstaréttarlögmanns sem segir það berum orðum að hann líti á þetta frumvarp sem upphafið að endalokum Ríkisútvarpsins. Ég ætla einnig að fjalla um framhaldsnefndarálit minni hlutans og um þátt og samhengi þjóðarinnar og Ríkisútvarpsins, því að það er jú þjóðin sem á Ríkisútvarpið, enn þá. En ef fram fer sem horfir verður það auðvitað ekki þannig, ekki frekar en að við vitum öll að þjóðin átti Símann og þjóðin átti Landsbankann og listaverkasafn Landsbankans reyndar líka. Þjóðin átti þessar góðu stofnanir og þessi góðu fyrirtæki, sem margir nefndu mjólkurkýr, en eru núna mjólkurkýr fyrir einhverja aðra, fyrir einhverja sem græða á tá og fingri á þessum fyrirtækjum. Ég nefndi áður nafn hv. þm. Péturs Blöndals. Í umræðu á síðasta þingi um vatnalögin fór hann fram á það að menn mundu segja til um það hversu lengi þeir ætluðu að tala því að hann var að velta því fyrir sér hvernig yrði með andsvör og þess háttar. Ég yrði nú ofsalega kátur ef Pétur Blöndal mundi koma hér og eiga við mig orðastað í andsvörum og þess vegna ætla ég að gera honum þann greiða að nefna það hvað ég telji að ræðan mín verði löng, svona nokkurn veginn. Ég hef auðvitað ekki tímamælt hana alveg en mér finnst frekar líklegt að ég muni ná að koma þeim upplýsingum sem ég ætla að koma frá mér á u.þ.b. klukkutíma eða svo, það gæti teygst upp í einn og hálfan, vonandi ekki mikið meira. Þó er aldrei að vita. Þegar ég gekk í þingsalinn til að hlýða á ræðu hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar var ég eini þingmaðurinn í salnum og þá leit ég á hversu margir þingmenn væru í þinghúsinu og þeir voru níu, sex stjórnarandstöðuþingmenn og þrír úr stjórnarliðinu. Einhverjir eru auðvitað á skrifstofunum sínum, vona ég, hafa gleymt að stimpla sig inn á skrifstofurnar og eitthvað svoleiðis. Það segir okkur að kannski eru u.þ.b. 50 þingmenn fjarverandi, voru merktir fjarverandi og mér þykir það nú dálítið miður að þegar verið er að ræða um svona mikilvægt mál eins og frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. er þá skuli margir fara að sinna öðrum málum. En ég treysti því að sjálfsögðu að þeir kynni sér efni ræðu minnar þó að það verði á annan hátt. Ég ætla að byrja á því að fara aðeins yfir nefndarálit minni hluta menntamálanefndar frá 2. umr. vegna þess að það er mjög áhugaverð og góð lesning og það var reyndar skemmtilegt að fá tækifæri til þess í gær að setja sig ítarlega inn í þau mál. Þetta nefndarálit er upp á heilar 52 síður og ég mun auðvitað bara stikla á stóru í svona aðalatriðum þess máls og síðan er auðvitað eftir nefndarálit minni hlutans, eftir öll ósköpin sem gengu á um áramótin, á milli jóla og nýárs, títtnefnd ESA-gögn komu þá út úr skápnum o.s.frv. Í nefndarálitinu frá minni hluta menntamálanefndar er talað um meginatriði málsins, það er dregið fram í sérstökum kafla. Þar er lögð áhersla á að verði frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. að lögum sé það mjög líklegt til þess að deilur um Ríkisútvarpið muni aukast, alls ekki minnka, og það er auðvitað mjög miður. Það er sagt að sá starfsfriður sem Ríkisútvarpinu sé nauðsynlegur muni að öllum líkindum verða enn þá minni en verið hefur. Þá er nú betur heima setið en af stað farið, frú forseti. Með frumvarpi því sem hér um ræðir er ekki skapaður sá starfsrammi sem Ríkisútvarpinu hæfir til frambúðar og þar með ekki sá starfsfriður sem Ríkisútvarpinu er nauðsynlegur. Líklegt er að samþykkt frumvarpsins leiði til enn ákafari deilna en áður um stöðu Ríkisútvarpsins á fjölmiðlavettvangi og jafnvel til málaferla heima og erlendis. Þetta er auðvitað grafalvarlegur hlutur og þetta er ekki bara eitthvað sem nefndarmönnum í minni hlutanum dettur í hug heldur er þetta stutt með fjölda gagna. Fyrir menntamálanefnd komu um 150 gestir, sumir að vísu tvisvar skilst mér og jafnvel þrisvar, og á máli margra gesta var að skilja að þetta gæti einmitt orðið niðurstaðan. Ég ætla að vitna í álit eins lögfræðings á eftir, hæstaréttarlögmanns sem er einmitt á þessari skoðun. Með því að breyta Ríkisútvarpinu í hlutafélag væri stigið varhugavert skref sem í sambærilegum tilvikum hefur langoftast leitt til sölu viðkomandi stofnunar eða fyrirtækis. Og þetta er einmitt mergurinn málsins, þetta er hryggjarstykkið í þessu máli. Eins og ég kom inn á í inngangi mínum er þetta einmitt á stefnuskrá margra þingmanna Sjálfstæðisflokksins, sem betur ekki fer á stefnuskrá þingmanna Framsóknarflokksins en Framsóknarflokkurinn lætur teyma sig enn eina ferðina út í einhverja óvissu. Ég veit ekki hvort það er Sjálfstæðisflokkurinn sem er búinn að sannfæra Framsóknarflokkinn eða hvort það eru bara þingmenn Framsóknarflokksins sjálfir sem reyna að sannfæra sig um að það sé nú ekki nein dramatísk breyting að breyta okkar ágæta ríkisútvarpi úr ríkisútvarpi í opinbert hlutafélag og þar með er það komið á hlutafélagamarkað, sem þýðir í raun og veru einkavæðing. Það er líka nefnt að þeir stjórnunarhættir sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu opni leið til áframhaldandi pólitískra ítaka og inngripa. Það er einmitt það sem menn hafa aðallega verið að tala um að ætti að forðast, og það er alveg hægt. Það þarf ekki að búa til eitthvert svona frumvarp um Ríkisútvarpið ohf. til að koma í veg fyrir það. Ég hélt reyndar að allir væru sammála um að útvarpsnefnd og bein þátttaka stjórnmálaflokka í rekstri Ríkisútvarpsins sé kannski ekki alveg af því góða. Það er miklu mikilvægara að fulltrúar fólksins í landinu, eigendanna, þjóðarinnar, eigi sæti í stjórn þessarar góðu stofnunar. Það er einmitt miklu mikilvægara og verðugra verkefni að taka sér fyrir hendur að reyna að minnka þau beinu pólitísku áhrif sem eru og hafa verið, mismikil að vísu, innan Ríkisútvarpsins. Stundum hefur Ríkisútvarpið verið kallað bláskjár og ekki að ástæðulausu. Það vita allir af hverju það er. Það er auðvitað ekki við starfsmenn Ríkisútvarpsins að sakast. Þeir eru langflestir afar hæfir og vandir að virðingu sinni og gæta í langflestum tilfellum hlutleysis. Þið takið eftir að ég segi í langflestum tilfellum, vegna þess að svo er því miður ekki að öllu leyti og ég mun kannski koma aðeins inn á það seinna í ræðu minni, t.d. þátt Gísla Marteins Baldurssonar í því efni. Eitt sem er líka nefnt hérna sem grunnatriði í nefndarálitinu og það er að nefskatturinn sé ekki líklegur til að vekja mikla lukku. Það hefur einmitt verið fjallað um það ágætlega hér að nefskattur er eitthvað það heimskulegasta sem hægt er að leggja á fólk. Í eðli sínu er hann afar ósanngjarn skattur. Markmið og takmark skatta er nefnilega það að skattkerfið eigi að vera til að jafna lífskjörin. Ef maður leggur flatan skatt á fólk eða fjölskyldur, óháð efnahag og aðstæðum, er augljóst að það bitnar helst á fólki með lægstu tekjurnar eða engar tekjur og meðaltekjur, margfalt meira en á hátekjumanninum sem er með kannski milljón á mánuði og þar yfir. Hann munar ekkert um 15 þús. kr. í nefskatt til Ríkisútvarpsins. En barnafjölskyldu með lágar mánaðartekjur getur heldur betur munað um þessa upphæð. Í sérstökum kafla í nefndarálitinu er fjallað um vinnubrögðin við að semja þetta frumvarp. Það er auðvitað mjög merkilegt að frumvarpstextarnir hafi verið undirbúnir með leynd hjá sérstökum trúnaðarmönnum flokkanna og upplýsingum haldið markvisst frá almenningi, fjölmiðlum og starfsmönnum Ríkisútvarpsins og það er auðvitað grafalvarlegt mál vegna þess að starfsfólkið hefði átt að vera með í ráðum þegar verið var að finna leiðir til að bæta starfsemina. Er það líklegt, frú forseti, að einhverjir flokksgæðingar Sjálfstæðisflokksins, sem hefur það að hluta til að markmiði sínu að selja Ríkisútvarpið, og flokksgæðingar Framsóknarflokksins, sem labbar alltaf í eftirdragi á eftir Sjálfstæðisflokknum í öllum málum, séu líklegastir til að koma með gáfulegan frumvarpstexta sem eflir Ríkisútvarpið? Nei, frú forseti, þannig er það ekki, það hlýtur hvert barn að sjá. Þingmönnum stjórnarandstöðuflokkanna var auðvitað haldið frá þessu máli eins og hægt var. Það er dálítið sorglegt vegna þess að það hefði verið svo auðvelt að setja saman hóp hæfra einstaklinga úr öllum flokkum, jafnvel með fólki úti í þjóðfélaginu sem hefði áhuga í því. Ég nefni t.d. Hollvinasamtök Ríkisútvarpsins og starfsmenn Ríkisútvarpsins, það hefði líka verið frábært, og það er auðvitað dálítið skrýtið að öllum þessum aðilum hafi verið haldið frá málinu. Er það ekki dálítið skrýtið? Eru það eðlileg vinnubrögð? Auðvitað eru það ekki eðlileg vinnubrögð, frú forseti. Hér segir: „Í stað þess að efna til samstarfs allra flokka á þingi um endurnýjað ríkisútvarp og reyna að ná sem víðtækastri samstöðu um framtíðarskipan þess hafa forustumenn stjórnarflokkanna sammælst um tillögur sem einkennast annars vegar af kreddu og hins vegar af hrossakaupum án þess að vart verði sameiginlegrar grundvallarstefnu um hlutverk Ríkisútvarpsins og stöðu þess á fjölmiðlavettvangi.“ Þetta er auðvitað kjarni málsins og þetta er auðvitað áfellisdómur yfir stjórnarmeirihlutann, yfir þessa ríkisstjórn og yfir hæstv. menntamálaráðherra. Það er bara þannig. Ég held að maður sé ekkert ósanngjarn þegar maður segir að þannig séu hlutirnir. Það hljóta allir að sjá að málið er vanreifað enda er það augljóst að þegar einhverjir flokksgæðingar Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins eru fengnir til að fara í málið þá verður ekkert almennilegt frumvarp úr því. Það er borðleggjandi og augljóst mál en auðvitað dálítið sorglegt vegna þess að hér er um mjög mikilvægt mál að ræða, afar mikilvægt. Fjölmörg álitamál eru enn óafgreidd. Hv. þingmaður og formaður menntamálanefndar, Sigurður Kári Kristjánsson, tók það sérstaklega fram í mikilli tölfræðiræðu hversu vel hafi verið unnið og undirbúið og staðið að þessu máli. Menn hefðu fundað og talað um málið í 72 klukkutíma, í þrjá sólarhringa, og reiknaði þetta út í sekúndum og hvaðeina, fjölmargir gestir hefðu komið fyrir nefndina. Síðan er málið rifið út úr nefndinni án þess að vera fullafgreitt og þá kemur í ljós að enn er verið að bíða eftir mikilvægum gögnum, gögnum sem gætu skipt miklu máli. Og ástæðan fyrir öllum þessum heimsóknum og löngu umræðum er auðvitað sú að frumvarpstextinn er meingallaður, þetta er því miður ónýtt frumvarp. Það er náttúrlega dálítið erfitt fyrir hæstv. menntamálaráðherra að viðurkenna það að þriðja frumvarpið sem komið er með í þingsal um þetta mál, fyrsta frumvarpið var um Ríkisútvarpið sf., síðan Ríkisútvarpið hf. og á þessu þingi er það Ríkisútvarpið ohf. Sem betur fer hefur ríkisstjórnin ekki fleiri þing til að koma með fleiri vitlaus frumvörp um Ríkisútvarpið. Ég ætla rétt að vona að þetta frumvarp verði ekki að lögum á þessu þingi vegna þess að það yrði grafalvarlegt mál. Auðvitað væri hægt að komast að niðurstöðu, það væri hægt að semja um málið. Ég veit að í menntamálanefnd situr fólk sem er alveg tilbúið til að semja um málið, ná góðri lendingu í því til þess að við getum raunverulega eflt þjóðarútvarpið okkar, almannaútvarpið sem við viljum eiga. En þá þarf auðvitað að koma einhver smátilslökun úr hinni áttinni, frá Sjálfstæðisflokknum. Ég held að Framsóknarflokkurinn yrði ekki í neinum vandræðum með að sameinast stjórnarandstöðunni um að búa til frumvarp sem mundi í raun og veru efla Ríkisútvarpið. En af því að hann er í stjórnarmeirihlutanum, og svo notuð séu orð varaformanns menntamálanefndar, hv. þm. Dagnýjar Jónsdóttur, um tvö lið á Alþingi, meiri hlutann og minni hlutann, og hún spilar í meirihlutaliðinu núna, er þar með ekki hægt að komast að sameiginlegri niðurstöðu. Það mundi sennilega þýða stjórnarslit ef Framsóknarflokkurinn segði skoðun sína eins og hún er í raun og veru. Það er ekki baráttumál Framsóknarflokksins að hlutafélagavæða Ríkisútvarpið og hefur aldrei verið þó að ég kunni auðvitað ekki ályktanir einstakra flokksþinga Framsóknarflokksins utan að, sem betur fer. Það er mjög alvarlegt að leggja fram mál sem er svona vanreifað, sérstaklega vegna þess að hér er um mjög mikilvægt mál að ræða. Beiðni um að fá álit fjölmiðladeildar Evrópuráðsins var hafnað þegar fjallað var um málið á milli 1. og 2. umr. og það var auðvitað stórfurðulegt. Það kemur fram í nefndarálitinu að þetta sé í þriðja sinn á þremur þingum sem formaður menntamálanefndar hafnar slíkri beiðni þó að vafi leiki á að stjórnskipan RÚV ohf. standist kröfur í tilmælum um sjálfstæði almannaþjónustu á þessu sviði. Þetta er ekki búið, frú forseti. Þetta voru bara tveir punktar úr vinnubrögðunum. Þriðji punkturinn er sá að menntamálanefnd fékk ekkert tækifæri til að kanna álitamál sem ítrekað hafði komið upp um hvort rekstur Ríkisútvarpsins í hlutafélagsformi standist samkeppnislög, jafnvel stjórnarskrá, þar sem ríkisstyrkur er nýttur til samkeppnisrekstrar, m.a. á auglýsinga- og svokölluðum kostunarmarkaði. Skilgreiningar á almannaþjónustuhlutverki Ríkisútvarpsins eru afar óljósar. Það er einkennilegt að svona augljósar athugasemdir skuli ekki vera teknar til greina og reyndar þurfi að ganga eftir þeim. Það lýsir ekki góðum vinnubrögðum hjá formanni menntamálanefndar. Hann var annars mærður mjög fyrir góð og ítarleg vinnubrögð og skipulega vinnu og ég efast ekki um að hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson er flinkur í að stjórna fundum og hefur gert þetta eins vel og hann gat þó að lokin á þessu máli, þegar það var rifið út úr menntamálanefnd síðastliðinn föstudag og meira að segja kallaðir inn varamenn eins og þingmaðurinn Guðjón Ólafur Jónsson, 7. þm. Reykv. n., sem hafði aldrei áður komið á fund menntamálanefndar, skilst mér. Hann var fenginn til að mæta á föstudegi til að hlaupa í skarðið fyrir varaformanninn til þess að hægt væri að afgreiða málið úr nefndinni með hraði. Þar á undan höfðu menn keppst við að lesa torskilinn texta, skilst mér. Ég hef reyndar ekki fengið að sjá öll þessi ESA-gögn og ég veit ekki hvort ég mundi græða mikið á því að lesa mikinn og djúpan og flókinn lögfræðilegan texta á einhverri tækniensku. En það er auðvitað rétt sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson segir að Sigurður Kári Kristjánsson, hv. formaður menntamálanefndar, er auðvitað mikill snillingur að hafa getað gjóað augunum á bunkann og séð að þarna var ekki neitt sem skipti máli. Þetta voru einhver sendibréf á milli ráðuneytisins og Eftirlitsstofnunarinnar sem menn hefðu reyndar alveg getað sleppt að skrifa og ekkert nýtt eða merkilegt stóð þar. Ýmsar breytingar urðu á frumvarpinu á milli 1. og 2. umr. en ekki mjög miklar á milli 2. umr. og 3. umr. Reyndar eru einu breytingarnar núna að lagt er til af meiri hlutanum að frumvarpið taki ekki gildi 1. febrúar, þ.e. eftir nokkra daga, heldur 1. apríl. Þeir hefðu ekki getað valið skemmtilegri dagsetningu fyrir svona skemmtilegt frumvarp en 1. apríl. Það hæfir kannski þessari frumvarpsómynd, herra forseti. Ég ætla að fara aðeins yfir breytingarnar sem gerðar hafa verið á frumvarpinu. Í nefndaráliti minni hlutans segir: „Það stjórnarfrumvarp um Ríkisútvarpið sem nú er til umfjöllunar á Alþingi er í flestum greinum hið sama og menntamálaráðherra lagði fram á síðasta þingi og hinu næstsíðasta. Frumvarpið nú er að einu atriði undanteknu óbreytt frá sköpulagi frumvarpsins í fyrra, að meðtöldum breytingartillögum meiri hluta menntamálanefndar fyrir 3. umræðu, og vísast því í megindráttum til nefndarálita minni hluta menntamálanefndar á síðasta þingi um málið. Breytingin felst í því að nú hyggjast stjórnarflokkarnir gera Ríkisútvarpið að „opinberu hlutafélagi“ (ohf.) en á fyrra þingi að hlutafélagi (hf.) og á þinginu þar áður að sameignarfélagi (sf.).“ Það er dálítið skemmtilegt að Sjálfstæðisflokkurinn leggur fram frumvarp um Ríkisútvarpið sf., Ríkisútvarpið sameignarfélag. Það var örugglega í anda sjálfstæðisstefnunnar að gera mikið sameignarfélag úr þessu Ríkisútvarpi okkar. Síðan var farið yfir í hlutafélagaformið af því að þeir áttuðu sig á því að sameignarfélagsformið væri alveg handónýtt og ómögulegt eins og það leggur sig og hentaði auðvitað alls ekki Ríkisútvarpinu en hlutafélag væri alveg frábært, það væri miklu betra. Síðan til að koma eitthvað til móts við - ja, ég veit það ekki, kannski voru það hugmyndir framsóknarmanna um að gera Ríkisútvarpið að hlutafélagi. Það hljómaði ekki allt of vel vegna þess að - hvaða reynslu höfum við af því, herra forseti, þegar fyrirtæki eru gerð að hlutafélagi? Jú, það er augljóslega fyrsta skrefið í því að selja þau. Ég man ekki betur en hv. þm. Halldór Blöndal, þá reyndar hæstv. samgönguráðherra sennilega, hafi verið afar stoltur af því að vera með eina hlutabréfið í Símanum, Landssímanum hf., held ég að hann hafi heitið, afar stoltur af því að vera mikill hluthafi í því hlutafélagi en það stóð ekki lengi. Það muna allir þá dæmalausu og skelfilegu sögu um spillingu á spillingu ofan þegar það fyrirtæki var síðan fellt, hlutað í sundur reyndar. Það er auðvitað sorgarsaga sem maður þyrfti að rifja upp einhvern tímann til að haldast í minningunni og vera víti til varnaðar vegna þess að hér erum við einmitt á svipuðum tímapunkti. En framsóknarmenn hafa sennilega fallist á að það væri skárra líka fyrir andlit ríkisstjórnarinnar út á við að þetta væri kannski ekki eins stórt skref að fara með Ríkisútvarpið úr því að vera þjóðarútvarp í almannaeign yfir í það að vera opinbert hlutafélag. Opinbert hlutafélag hljómar einhvern veginn miklu skár en bara hlutafélag. Það átti að reyna að telja mönnum trú um að þar með væri það áfram algerlega á sviði ríkisstofnana en ekki á hlutafélagamarkaði og mjög erfitt væri að breyta því en auðvitað er það ekki þannig. Við vitum allt um það. Það er dálítið skemmtilegt með breytingar frá 1. til 2. umr. að meiri hluti menntamálanefndar lagði til að ekki verði auglýsingar á vefsetri Ríkisútvarpsins frekar en verið hefur að undanförnu Þetta var svo sem ekki mikil breyting og skiptir ekki öllu máli en er kannski góð breyting og mjög gott að maður sé laus við það á einum af þessum veffjölmiðlum, að það séu dinglandi einhverjar auglýsingar blikkandi fyrir framan mann, það er auðvitað ánægjulegt. Það verður að segjast eins og er að þar stóð meiri hluti menntamálanefndar sig afar vel og gerði skynsamlegar breytingar. Einnig voru birt drög að þjónustusamningi sem hæstv. menntamálaráðherra hyggst gera við útvarpsstjóra. Áætluð útgjöld vegna slíks samnings fyrir næstu tíu ár, takið eftir, það er ekki bara fimm ára áætlun eins og í Sovét í gamla daga, heldur tíu ára áætlun. Ég ætla einmitt að fara aðeins betur ofan í þessa tíu ára áætlun Ríkisútvarpsins vegna þess að hún er sérkapítuli út af fyrir sig og dálítið merkileg og skemmtileg. Ég var að vísu búinn að lofa að ég mundi ekki tala í meira en einn og hálfan tíma en mér sýnist að það geti orðið aðeins lengra vegna þess að ég þarf að fara miklu ítarlegar í þetta mál en mér sýndist, en eins og ég segi, þetta er stórmál. Það er auðvitað ástæða til að fara mjög vel yfir það og skoða alla þætti þess. Breytingin úr hf. í ohf. skiptir sáralitlu máli fyrir starfsemi Ríkisútvarpsins þar sem áður hafði verið fallist á að upplýsingalög giltu um nýja fyrirtækið. Það er vissulega mjög ánægjulegt að upplýsingalögin eigi að gilda um þetta nýja fyrirtæki vegna þess að gegnsæi í öllum rekstri ætti að vera leiðarljós og það að geta fengið upplýsingar um allt sem viðkemur starfsemi Ríkisútvarpsins þegar það er ríkisútvarp í almannaþágu er auðvitað grundvallaratriði fyrir eigendurna, sem er þjóðin sjálf. Þess vegna er það grundvallaratriði og líka ánægjulegt að meiri hluti menntamálanefndar áttaði sig á því eftir 1. umr. að þetta var dálítið grundvallaratriði. Síðan er bent á að þessar tillögur eru nánast gagnslausar þar sem ríkisstyrkta hlutafélaginu á samkeppnismarkaði, þar með heildartekjum Ríkisútvarpsins, eru ekki sett takmörk á nokkurn veg. Einungis er kveðið á um að kostunartekjur séu ákveðið hlutfall af auglýsingatekjum. Það er dálítið merkilegt vegna þess að þá fer kostunin náttúrlega eftir því hversu auglýsingatekjurnar eru miklar. Ef auglýsingatekjurnar eru miklar þá má kostunin vera meiri. Það er dálítið einkennilegt að hengja þetta svona saman en ekkert þak sé ofan á. Hversu miklar eiga auglýsingatekjurnar að vera? Þetta er mál sem maður hefði átt að taka fyrir og færð hafa verið rök fyrir því að kannski sé skynsamlegt að taka Ríkisútvarpið að einhverju leyti út af auglýsingamarkaði. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson kom einmitt inn á það og skýrði frá því hvernig þessu er háttað í Þýskalandi þar sem á sjónvarpsstöðvunum ARD og ZDF, á mesta áhorfstíma sem er frá kl. 6 síðdegis til 10 á kvöldin eitthvað svoleiðis og undantekningarlaust í barnaefninu, eru engar auglýsingar. Mér finnst það mjög skynsamlegt. Ég held að Ríkisútvarpið ætti að taka að upp hjá sjálfu sér að hafa ekki á laugardagsmorgnum og sunnudagsmorgnum glymjandi einhverjar sykurauglýsingar á milli teiknimyndanna. Það finnst mér augljóst mál en auðvitað erfitt eins og það er núna, en ég er viss um að fulltrúar stjórnarandstöðunnar væru tilbúnir til og gætu náð einhverri sameiginlegri niðurstöðu með stjórnarmeirihlutanum um að setja slíkar reglur fyrir Ríkisútvarpið frekar en vera að með þennan lagabálk um hlutfall kostunar af auglýsingatekjum o.s.frv. Það hefur heilmikið verið rætt um réttindi starfsmanna. Ég ætla ekki að fjalla mikið um þjónustusamningana, það er annar kapítuli sem ég mun sennilega fjalla um í seinni ræðu minni við þessa 3. og síðustu umr. því það er mjög áhugavert efni sem maður ætti að fara vel ofan í. En annað atriði sem skiptir ekki síður miklu máli er réttindi starfsmanna. Ég er enginn sérfræðingur á því sviði en sem betur fer hafa nokkrir hv. þingmenn kynnt sér þau mál afar vel og verið í sambandi við starfsmenn á Ríkisútvarpinu og stéttarfélög þeirra. Í nefndarálitinu segir um réttindi starfsmanna og vitna ég aftur í texta minni hluta menntamálanefndar. Hér segir, með leyfi forseta: „Í öll skiptin sem mál þetta hefur verið til meðferðar á Alþingi hafa stéttarfélög starfsmanna ásamt heildarsamtökunum BSRB og BHM gert alvarlegar athugasemdir við meðhöndlun réttinda starfsmanna. Þær athugasemdir hafa engu breytt nema hvað meiri hluti nefndarinnar tekur nú góða og gilda yfirlýsingu útvarpsstjóra um að þeir starfsmenn sem nú eiga réttindi í A-deild LSR muni halda þeim rétti. Fulltrúar stéttarfélaganna segja hins vegar að slík yfirlýsing sé marklaus nema þau réttindi verði tilgreind í bráðabirgðaákvæði II.“ Þarna er maður kominn í einhverja nákvæmnisvinnu sem þarf greinilega að fara miklu betur ofan í. Helstu atriði sem nú heyra til réttinda starfsmanna Ríkisútvarpsins en falla niður við breytingarnar eru eftirfarandi, en þetta eru níu atriði, takið eftir, níu atriði um réttindi starfsmanna sem falla niður, en þau eru: andmælaréttur, áminningarskylda, skriflegur rökstuðningur fyrir uppsögn, auglýsingaskylda um laus störf, aðgangur almennings að upplýsingum um nöfn og starfsheiti umsækjenda, uppsagnarfrestur, þagnarskylda, skylda um að hlíta breytingum á störfum og verksviði auk biðlaunaréttar þeirra sem ráðnir eru fyrir 1. júlí 1996. Herra forseti. Þetta eru níu atriði. Þetta eru réttindi sem starfsmennirnir missa á einu bretti þann 1. apríl næstkomandi ef þetta skringilega frumvarp verður samþykkt af meiri hlutanum. Það er ekkert smávegis. Það er grafalvarlegt mál. Hér segir frá því að títtnefndur Páll Magnússon útvarpsstjóri kom á fund nefndarinnar og var m.a. spurður út í réttindamálin og hann staðfesti þann skilning minni hlutans að réttindi samkvæmt núgildandi kjarasamningum falla úr gildi þegar þeir samningar renna út sem verður eftir tvö ár og hann gat ekki upplýst neitt um þá samninga sem tækju við annað en þegar þar að kæmi tækju við svokallaðir frjálsir samningar. Þeir væru einstaklingsbundnir svo hverjum og einum starfsmanni yrði þá frjálst að selja kauphækkanir fyrir réttindi, það er smekklega orðað, að selja kauphækkanir fyrir réttindi. Það þýðir að láta af hendi einhver réttindi sem menn hafa gengið að sem vísum en í staðinn að fá einhverja kauphækkun sem þyrfti þá auðvitað að semja um í hvert skipti. Hér kemur mjög athyglisverður punktur. Aðspurður taldi útvarpsstjóri líklegt að launabil ykist með slíkum samningum. Það er dálítið merkilegt en augljóst og hefur fengið allt of litla umræðu hér. Einnig í sambandi við hið opinbera hlutafélag Flugstoðir ohf. Ég minntist aðeins á það fyrr í ræðu minni að einn tilgangurinn með frumvarpinu væri sá að topparnir geta hækkað aðeins í launum, ekki bara aðeins heldur jafnvel helling, en hinir óbreyttu starfsmenn þurfa að „selja réttindi sín“ til að fá launahækkanir. Það er dálítið merkilegur hlutur. Ég veit ekki hvernig menn sjá það fyrir sér en það er mjög heiðarlegt af Páli Magnússyni útvarpsstjóra að viðurkenna að verið sé að stórauka launabil með frumvarpinu. Það er auðvitað alveg eftir stefnu ríkisstjórnarinnar. Við sjáum það að við erum á hraðleið, íslenska þjóðfélagið, í átt að amerísku þjóðfélagi þar sem launabilið er himinhátt og svimandi. Það er dálítið sorglegt að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins skuli fagna því og hæstv. forsætisráðherra missir jafnvel ekki svefn yfir slíkum smáatriðum. Það er auðvitað skemmtilegt til þess að hugsa. Útvarpsstjóri taldi reyndar einnig líklegt að einhverjum hluta áætlaðrar hagræðingar yrði náð með því að fækka starfsmönnum. Líklegt væri að u.þ.b. 30 starfsmenn mundu nýta biðlaunaréttinn strax, þ.e. 30 starfsmenn Ríkisútvarpsins mundu hætta strax. Ég veit ekki hvort þeir eiga að hætta 1. apríl eða hvort þeir eiga að vinna út einhvern uppsagnarfrest, sennilega ekki ef þeir ætla að nýta biðlaunarétt sinn. Það væri gaman að fá að vita hvað það allt mundi kosta. Ljóst er að réttindi starfsmanna Ríkisútvarpsins eru þar með í uppnámi og það er auðvitað dálítið sorglegt að andmælaréttur eða áminningarskylda og skriflegur rökstuðningur, sem tíðkast sem betur fer hjá ríkisfyrirtækjum, verði öllu hent út í hafsauga með því að oháeffa Ríkisútvarpið okkar. Í sérkafla um tengslin við fjölmiðlafrumvarpið segir í nefndaráliti minni hlutans: ,,Svo bar við á þessu þingi að auk ríkisútvarpsfrumvarpsins lagði menntamálaráðherra fram frumvarp um almenna fjölmiðla (58. mál á þskj. 58). Það frumvarp er í megindráttum byggt á tillögum nefndar sem í sátu fulltrúar allra þingflokka og skilaði skýrslu 7. apríl 2005. Þvert á fyrirheit ráðherra hefur ekki verið reynt í nefndinni að fjalla í samhengi um þessi tvö mál, og það eina sem gert hefur verið í meðferð fjölmiðlafrumvarpsins er að senda það til umsagnar.“ Mér er spurn, herra forseti: Af hverju liggur ekki eins mikið á því máli og þessu? Ég held að það sé mjög mikilvægt og gott mál að fá ramma utan um starfsemi fjölmiðla. Það er afar mikilvægt mál. Það er mjög réttmæt krafa að þessi tvö mál séu rædd í samhengi. Ég held að það væri gott fyrir bæði málin. Hér er minnt á bókun sem fulltrúar Samfylkingarinnar, Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og Frjálslynda flokksins lögðu fram þegar áðurnefnd fjölmiðlanefnd skilaði af sér. Þar sögðu fulltrúarnir að mikilvægt væri að ná sátt um samræmda heildarsýn fyrir íslenska fjölmiðla sem tæki bæði til Ríkisútvarpsins og einkarekinna fjölmiðla. Slíkt væri einungis mögulegt ef vinnan við lagasetningu um Ríkisútvarpið færi fram samhliða vinnunni við hina almennu löggjöf. Það var enn fremur mat fulltrúanna að slík sátt næðist aðeins með því að tryggja faglegt og rekstrarlegt sjálfstæði Ríkisútvarpsins gagnvart stjórnvöldum og varðveita það traust sem ríkir á milli stofnunarinnar og eigenda hennar, þ.e. þjóðarinnar. Þessi fróma ósk fulltrúa Samfylkingarinnar, Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og Frjálslynda flokksins varð því miður ekki að veruleika vegna þess að einhverjir í stjórnarflokkunum ákváðu að það væri miklu mikilvægara að oháeffa Ríkisútvarpið í hvelli og hitt gæti beðið seinni tíma. Það væri allt í lagi að láta það dankast eitthvað í kerfinu. Svo er rætt um sáttaboðið vegna þess að það er virkilega þannig að stjórnarandstaðan er alveg tilbúin til að semja um þetta mál, meira en lítið tilbúin til þess. Hér er bent á að í 1. umr. um frumvarpið, strax í haust, var slíkt sáttaboð ítrekað. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon og hv. þm. Mörður Árnason, fulltrúi Samfylkingarinnar í menntamálanefnd, lýstu því báðir yfir fyrir hönd flokka sinna að ef ráðherra og stjórnarmeirihlutinn væru til viðræðu um annað eignarform en hlutafélagsformið stæði ekki á flokkunum að taka gjörvallt málið til skoðunar á ný með það fyrir augum að reyna til þrautar sættir um framtíð Ríkisútvarpsins. Hvorki menntamálaráðherra, formaður menntamálanefndar né varaformaður hennar úr Framsóknarflokki virtu þetta sáttaboð svars. Það var slegið á útrétta sáttarhönd. Vert er að hafa það í huga, virðulegi forseti, þegar verið er að saka stjórnarandstöðuna um að tefja fyrir málum á þinginu, að það hefði verið hægðarleikur fyrir stjórnarmeirihlutann að taka í þessa sáttarhönd og fara í það mikilvæga verkefni saman að ná sátt um starfsemi Ríkisútvarpsins, breyta því sem breyta þarf og bæta það sem bæta þarf. Það hefði verið sjálfsagt mál og hið besta mál en það varð því miður ekki. Hins vegar er það ekki svo að minni hlutinn sé í fýlu og hafi dregið sáttarhönd sína til baka, það er enn þá tími til að semja. Niðurstaðan er sú að minni hlutinn leggur til að málinu verði vísað frá. Það væri skynsamlegast í stöðunni og það væri ekki í fyrsta skipti. Það færi þá eins með það mál og málið um Ríkisútvarpið sf. og málið um Ríkisútvarpið hf. Það yrði bara tekið út af dagskrá. Það væri langskynsamlegast. Það er ekki út af einhverju einu, nei, það er í 12 stafliðum frá a-l. Frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. getur t.d. brotið í bága við stjórnarskrá. Það er alvarlegt og rétt að ganga frá því máli. Við viljum mjög gjarnan losa Ríkisútvarpið undan flokkspólitískum ítökum en þetta frumvarp er engin lausn á því máli. Það er auðvitað dálítið skrýtið. Bent hefur verið á að ákvæðinu í frumvarpinu um a.m.k. eina hljóðvarps- og sjónvarpsdagskrá virðist beinlínis vera ætlað til að auðvelda afnám ekki Rásar 1 heldur Rásar 2. Þeirrar útvarpsstöðvar sem sinnt hefur hvað best íslenskri dægurtónlist og á heiður skilinn fyrir að gera íslenska tónlist að þeirri útflutningsvöru sem hún er orðin og þeirri grósku sem er í íslenskri tónlist. Rás 2 á þar mjög mikinn þátt og ber að þakka starfsmönnum Ríkisútvarps, Rásar 2, sérstaklega fyrir það. Þeir hafa staðið sig mjög vel í því að spila ekki bara það vinsælasta heldur líka jaðartónlist. Ég held að tónlistarmenn eins og Mugison, jafnvel SigurRós og Lay Low upp á síðkastið, væru ekki það sem þeir eru í dag ef Rásar 2 nyti ekki við. Ég er ekki að segja að einkareknar útvarpsstöðvar geti ekki sinnt þessu máli en það er staðreynd að þær gera það ekki eins vel. Við höfum tölulegar staðreyndir um það. Þetta er auðvitað afar mikilvægt. Einn af þessum 12 stafliðum er um nefskattinn sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu. Þetta er ekki heppileg leið til fjármögnunar sem byggist á árlegri ákvörðun þingmeirihluta og felur í sér mismunun milli gjaldenda sem er auðvitað grafalvarlegt mál. Svo er liðurinn um málaferlin. Það er stór þáttur út af fyrir sig og ég ætla að fara aðeins yfir hann á eftir. Gríðarlegur fjöldi fylgiskjala fylgir nefndarálitinu, t.d. umsögn Samkeppniseftirlitsins sem gerir miklar athugasemdir við málið og margar fleiri athugasemdir, t.d. frá BSRB og verkalýðsfélögum starfsmanna. Auðvitað er það ekki svo að allt sé slæmt við þetta mikla frumvarp til laga um Ríkisútvarpið ohf. Þar eru góðir punktar eins og í II. kafla, um útvarpsþjónustu í almannaþágu. Þar eru að nokkru leyti skilgreindar áherslur og skyldur Ríkisútvarpsins í 13 töluliðum, eins og að leggja rækt við íslenska tungu, sögu þjóðarinnar og menningararfleifð, sem er afar mikilvægt. Ríkisútvarpið hefur auðvitað sinnt þessu vel og gæti sinnt þessu enn þá betur. Annar töluliðurinn hljómar mjög einkennilega, þ.e. að senda eigi út a.m.k. eina hljóðvarps- og sjónvarpsdagskrá. Það er reyndar dálítið merkilegt að þetta skuli orðað svona. Af hverju var bara ekki sagt að haldið skyldi úti a.m.k. einni sjónvarpsrás og a.m.k. tveimur útvarpsrásum. Hafa menn í menntamálaráðuneytinu eitthvað á móti Rás 2? Hvað er málið? Á að slátra Rás 2 strax? Það er ekki einu sinni reynt að fela það. Hins vegar eru hér góðir hlutir eins og um dagskrána, að efnið eigi að fullnægja eðlilegum kröfum almennings um gæði og fjölbreytni, veita eigi almenna fræðslu og gera dagskrárþætti er snerta málefni lands og þjóðar sérstaklega. Það hljómar allt mjög vel. Fimmti liður er flottur, að halda í heiðri lýðræðislegar grundvallarreglur og mannréttindi og frelsi til orðs og skoðana og að gæta skuli fyllstu óhlutdrægni í frásögn, túlkun og dagskrárgerð. Og 6. liður, að flytja fjölbreytt skemmtiefni við hæfi fólks á öllum aldri. Þetta eru auðvitað miklar kröfur en sjálfsagt að setja markið hátt og reyna að fara eftir því. Mér finnst mjög ánægjulegt í 6. tölulið þar sem segir að þess skuli sérstaklega gætt að hafa á boðstólum fjölbreytt efni við hæfi barna, jafnt í hljóðvarpi sem sjónvarpi. Þetta finnst mér mjög góður punktur. Það hefur einmitt oft vantað, því miður, að í útvarpinu sé nægilega mikið af boðlegu efni fyrir börn, virðulegi forseti. Sá sem hér stendur bjó í átta ár í Þýskalandi. Þar er ólíku saman að jafna hvað þar var miklu meira fyrirtaksefni í þýska ríkisútvarpinu fyrir börn. Þetta voru nokkurs konar barnatímar og einn þeirra sem hét Sögur fyrir börn á kvöldin var þáttur á hverju kvöldi sem börnin okkar máttu bara ekki missa af. Það get ég sagt því til hróss. Herra forseti. Ég fagna því sérstaklega að náinn vinur minn, hv. þm. Pétur Blöndal, er kominn í salinn og ætlar vonandi að veita andsvör við ræðu minni. Ég hélt ég mundi kannski ekki tala í mikið meira en einn eða einn og hálfan tíma en mér finnst líklegt, því ég á núna tíu mínútur eftir, að aðeins teygist á því. Ég verð að hryggja Pétur Blöndal …  Það er fleira gott í frumvarpinu af því ég er nú einmitt staddur þar. Þetta dálítið almennt orðað en markið er sett hátt: „Að veita víðtæka, áreiðanlega, almenna og hlutlæga fréttaþjónustu um innlend og erlend málefni líðandi stundar og vera vettvangur fyrir mismunandi skoðanir á málum sem efst eru á baugi hverju sinni eða almenning varða.“ Þessu hlutverki gegnir Ríkisútvarpið reyndar mjög vel, það verð ég að segja, það er alveg til fyrirmyndar. Aðeins hefur verið tekið fram í umræðunum í morgun og í gær reyndar líka, að það er fyrirtaksdagskrárgerð á mörgum sviðum hjá Ríkisútvarpinu og Kastljósið hefur verið nefnt þar til sögunnar í ríkissjónvarpinu og Spegillinn á Rás 1. Hann er að vísu mikill þyrnir í augum hægri manna. Segja sumir að vinstri slagsíða sé á þeim þætti, er það frekar einkennilegur málflutningur. En ef maður hlustar á útvarpið með þröngum flokkspólitískum eyrum getur vel verið að hægt sé að lesa eitthvað slíkt út úr hinum ágæta útvarpsþætti Speglinum, og Samfélaginu í nærmynd jafnvel líka, en þó ekki morgunleikfiminni held ég. Hér er talað um að flytja efni á sviði lista, vísinda, sögu, íþrótta og annars tómstundastarfs. Það er mjög gott. Ég er sérstaklega hrifinn af 9. liðnum, að miða útvarpsefni við fjölbreytni íslensks þjóðlífs, þar á meðal að sinna eðlilegum þörfum minnihlutahópa. Mér finnst ánægjulegt að þetta sé sérstaklega tekið fram í frumvarpinu, að minnihlutahópar séu sérstaklega nefndir. Ég held að allir geti verið sammála um að afar mikilvægt er að útvarp sé ekki bara eitthvað svona „popular“ útvarp fyrir breiðan hóp útvarpshlustenda, heldur einnig fyrir þá sem eru í minni hluta í þjóðfélaginu. Það er afar mikilvægt mál. Ég er viss um að hv. þm. Dagný Jónsdóttir er mér sammála um það, alla vega kinkar hún kolli. Tíundi liður er dálítið skemmtilegur líka: Að koma upp aðstöðu til dagskrárgerðar útvarps utan höfuðborgarsvæðisins. Sú aðstaða er sem betur fer fyrir hendi víða. Á Egilsstöðum er afar gott útvarp rekið og einnig er innslag í sjónvarp á Akureyri, á Ísafirði og á Suðurlandi. En auðvitað mætti koma því upp víðar, t.d. á Vesturlandi. Vesturlandið situr dálítið á hakanum, er að vísu með einhverja litla starfsstöð en efla mætti það til muna. Þetta var nú til að vera á jákvæðu nótunum og segja eitthvað virkilega gott um frumvarpið. Maður nennir ekki að tala endalaust um það sem ekki er gott í frumvarpinu en því miður verður að segjast eins og er að stærsti hlutinn af því er ekki boðlegur. En ég verð að taka fram og hrósa hæstv. menntamálaráðherra sérstaklega fyrir að II. kaflinn í frumvarpinu, um hlutverk og skyldur Ríkisútvarpsins, er mjög góður. Vissulega eru fleiri hlutir góðir í öðrum köflum. Það er áhugavert yfirlitið sem er í frumvarpinu um rekstrarform ríkisfjölmiðla annars staðar, á Norðurlöndum, Stóra-Bretlandi, Hollandi og Austurríki. Það er dálítið merkilegt að Dönum líður ágætlega með ríkisútvarp sitt. Það er fjárhagslega sjálfstæð ríkisstofnun, ekki hlutafélag. Vinir okkar og frændur, Svíar og Finnar, eru hins vegar með eitthvert hlutafélagaform á þessu. En flaggskipið mikla, BBC, og hefur einmitt verið bent á að tilvist og rekstrarform British Broadcasting Corporation byggist á konunglegum sáttmála frá árinu 1926 og hefur haldið þeirri stöðu til dagsins í dag. Þá er sérstaklega minnst á að á löngum og leiðinlegum valdatíma íhaldsmanna í Bretlandi undir stjórn járnfrúarinnar Margrétar Thatcher hvarflaði aldrei að henni, a.m.k. fékk hún það aldrei í gegn í íhaldsflokki sínum, að BBC yrði breytt í hlutafélag. Aldeilis ekki. Rekstrarformið á flaggskipinu er óbreytt. Í Hollandi eru nokkrar rekstrareiningar sem falla undir stofnunina, Nederlandse Omroep Stichting. Austurríska ríkisútvarpið, ORF, er skipulagt sem stofnun. Telja mætti til fleiri lönd þar sem þetta er svona og gengur ágætlega og enginn kvartar yfir. Herra forseti. Ég var búinn að lofa því að seinna í ræðu minni mundi ég aðeins minnast á bráðskemmtilegt blogg hæstv. dómsmálaráðherra, Björns Bjarnasonar. Ég ætla að vinda mér í það. Það er í beinu framhaldi. Hann skrifar þetta á heimasíðuna í gær. Ég ætla ekki að fara að lesa það allt upp, enda getur hver sem er farið inn á heimasíðu Björns og lesið það þar. En þetta er dálítið skemmtilegur pistill og óvenju fyndinn. Þar segir, með leyfi forseta: „Skiljanlegt er að Fréttablaðið og aðrir Baugsmiðlar leggist gegn ríkisútvarpi hér,“ - það er dálítið merkilegt, herra forseti, að Björn Bjarnason skuli enn þá vera við það heygarðshornið að tala um einhverja Baugsmiðla og að Fréttablaðið sé einhver sérstakur Baugsmiðill. Bíðum við, missti hann af því að fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins er orðinn ritstjóri þar á bæ? Er hæstv. ráðherra Björn Bjarnason að halda því fram að Þorsteinn Pálsson, fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, sé einhver sérstök málpípa Baugs, á Baugsmiðli? Og allir leiðarar hans séu skrifaðir til þess að þóknast Baugsfeðgum? Öðruvísi mér áður brá. Það er nú dálítið mikil íhaldssemi að halda sig við sömu hlutina enn og aftur og áfram og endalaust. Að Fréttablaðið, Stöð 2 og visir.is séu allt einhverjir Baugsmiðlar og sá svarti blettur verði aldrei af þeim þveginn. Það væri nú dálítið merkilegt. En hann fullyrðir að Fréttablaðið og aðrir Baugsmiðlar séu „í sama liði og Rupert Murdoch, þeir vilja gera ríkisútvarpið sem tortryggilegast til að veikja stöðu þess, þeim er ljóst að hlutafélagavæðing styrkir innviði þess og gerir það að öflugri keppinaut.“ Þetta finnst mér alger brandari, fullkominn brandari. Síðan segir ofurbloggarinn, Björn - ég veit nú ekki alveg með ofurbloggaratilnefninguna vegna þess að ég sá að hann er kominn á Moggabloggið og er bara í 40. sæti þar. Það eru því margir ofurbloggararnir ef hann er einn af þeim og ekki meira lesinn en það að hann var með 3.000 heimsóknir í síðustu viku. Þeir sem eru merktir eru með yfir 30.000 heimsóknir. Algengt er að vera með um 10.000 á viku. Það segir kannski eitthvað um ofmat á þeim annars ágætu pistlum hæstv. dómsmálaráðherra, Björn Bjarnasonar. Hann segir enn fremur, með leyfi forseta: „Væri þetta málþóf Marðar Árnasonar og Ögmundar Jónassonar til marks um, að þeir hefðu snúist til hægri, mætti sýna þeim skilning, því að beygjan hjá þeim þyrfti að vera stór og taka sinn tíma, en málþófið er ekki þess eðlis, það byggist á einhverri innbyggðri afturhaldssemi og andstöðu við allar breytingar.“ Þetta er náttúrlega að snúa hlutunum algjörlega á hvolf. Ég held að það hafi einmitt verið ítrekað af þeim tveimur heiðursmönnum, hv. þingmönnum, að það er ekki innbyggð afturhaldssemi eða andstaða við breytingar. Ég held að þeir vilji einmitt breytingar til batnaðar fyrir Ríkisútvarpið okkar. Og alveg tilbúnir til að vinna að þeim, herra forseti. Mér finnst þetta pínulítið ómaklegt, jafnvel þó það sé skrifað í einhverju bríaríi á bloggið, þá ættu menn að halda aftur af sér og telja upp að tíu áður en þeir skrifa svona lagað. En niðurlag mánudagsins 15. janúar 2007 hjá Birni Bjarnasyni, er dálítið skemmtilegt. Hann segir nefnilega: „Ég hef í mörg ár verið talsmaður þess, að Ríkisútvarpinu verði breytt í opinbert hlutafélag.“ Mörg ár. Bíðum við. Það var bara verið að leggja það fram í haust að það yrði opinbert hlutafélag. Er hann ekki eitthvað að rugla saman? Vegna þess að einhvern tímann var hann mikill talsmaður þess að það yrði sameignarfélag og þar á eftir venjulegt hlutafélag. En nú fáum við það upplýst á heimasíðunni hans að í mörg ár er hann búinn að vera talsmaður þess að því verði breytt í opinbert hlutafélag. Þetta eru nýjar upplýsingar fyrir mig, herra forseti. Margt er hægt að segja um þátt útvarpsstjórans Páls Magnússonar í þessu máli. Eitt er umtöluð Gallup-könnun sem aðeins var rædd í morgun, herra forseti, þar sem því var haldið fram að mikill meiri hluti þjóðarinnar vildi að Ríkisútvarpið yrði að opinberu hlutafélagi. Herra forseti. Hins vegar er athyglisvert og dálítið merkilegt og ber að skoða það sérstaklega hvernig staðið var að þeirri skoðanakönnun. Það var fyrirtækið Gallup sem heitir núna, held ég, Capacent Gallup, sem framkvæmdi könnunina fyrir Ríkisútvarpið. Ég hélt að þeir væru nú vandir að virðingu sinni og vona satt best að segja að þarna hafi verið gerð mistök. Vegna þess að í þeirri könnun var byrjað á að staðhæfa að til stæði að gera Ríkisútvarpið að hlutafélagi í eigu ríkisins og spurt í framhaldinu hvort fólk væri almennt ánægt eða óánægt með þetta nýja rekstrarfyrirkomulag. Herra forseti. Er eðlilegt að spyrja svona? Menn gefa sér þarna einhverjar forsendur og biðja síðan um álit einstaklinga. Þetta minnir mig á áramótaskaupið, herra forseti, þegar fólk var að hringja inn í einhverjum könnunum, hægt var að fá lánað fólk til að hringja og segja skoðun sína á hinu og þessu. Á þann hátt er auðvitað ekki hægt að framkvæma alvarlega skoðanakönnun. Það er í raun merkilegt að aðeins 60% segja: Ég er ánægður með það fyrst búið er að ákveða það, og þetta eigi að gera og kannski bjargar þetta einhverju hjá Ríkisútvarpið o.s.frv. Það er í rauninni ótrúlegt að ekki fleiri skuli hafa sagt: Nú, er búið að því? Á að gera það? Þá er það kannski bara allt í lagi. Ég held að ég sé bara ánægður með það. Nei, það er auðvitað grafalvarlegt mál að síðan skuli einhverjum niðurstöðum úr slíkum könnunum vera flaggað hér hvað eftir annað og þar með sagt að mikill meiri hluti þjóðarinnar sé sammála Sjálfstæðisflokknum í þessu máli. Það sé alveg frábært að gera þetta að opinberu hlutafélagi. Ég veit ekki hvað mörg prósent þjóðarinnar eru sammála hv. þm. Pétri Blöndal um að best væri að selja Ríkisútvarpið í hvelli. Hefði átt að vera búið að því fyrir löngu.  
             Hv. þm. Pétur Blöndal stendur á því fastar en fótunum að að því komi og það hlakkar í honum. Það hlakkar í hv. þingmanni að nú sé að renna upp sá dagur að þetta óþolandi Ríkisútvarp skuli selt. Það er sorglegt ef það verður endirinn á þessu máli að ríkisstjórninni takist með svínbeygðan Framsóknarflokkinn í afturdragi, komi þar aftan að kjósendum Framsóknarflokksins sem stóðu í þeirri trú að Ríkisútvarpið yrði áfram ríkisútvarp í eigu þjóðarinnar en ekki einhverra viðskiptamógúla. Ekki einhverra nýríkra manna sem sjá hagræðingu stærðarinnar í hverju horni og væru líklegir til að sameina þetta allt og hluta það síðan kannski aftur í sundur og selja hluta af því og sameina það aftur og selja það með miklum hagnaði. Það eru mikil verðmæti sem felast í því að versla með pappíra. En við vitum betur. Raunveruleg verðmæti eru falin í starfsfólkinu og því trausti sem fólk og þjóðin ber til Ríkisútvarpsins. Það er ánægjulegt, herra forseti, að enn þá skuli stór hluti þjóðarinnar líta á fréttastofu útvarps sem áreiðanlegustu fréttastofu í landinu. Það er afar ánægjulegt. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa mál mitt miklu lengra að sinni þó ég sé ekki nærri því búinn. Ég ætla að geyma nokkra bita þangað til í seinni ræðu minni og hleypa mönnum að sem ætla ef til vill að gera athugasemdir eða koma með spurningar um mál mitt. Það er einlæg von mín, herra forseti, að eitthvert samkomulag náist um málið þannig að við þurfum ekki að upplifa það að 1. apríl búum við við þá óvissu sem Ríkisútvarpið ohf. mun leiða yfir okkur. Ég hugsa með hryllingi til þess, alveg eins og þegar fyrirtækið Flugstoðir ohf. tók við um áramótin og allt var í upplausn. Allir vissu að öryggið var ekki það sama og það hafði verið. Það var t.d. enginn starfsmaður í flugturninum á Akureyri. Þar voru tugir flugvéla að lenda á dag í misjöfnum veðrum. Ég vil ekki að við þurfum að upplifa það með Ríkisútvarpið okkar að 30 starfsmenn fari strax á biðlaun og öll réttindi starfsmanna verði í uppnámi  Þess vegna vona ég að málinu verði vísað frá, tekið af dagskrá og við getum sameinast frekar um að búa til skynsamlegt og gott frumvarp um Ríkisútvarpið sem miði að því að efla það en ekki að rífa það í sundur vegna þess að Ríkisútvarpið þarf ekki á því að halda, herra forseti.

Herra forseti. Ég ætla að byrja á að þakka hv. þm. Hlyni Hallssyni fyrir það að tilkynna hvenær hann yrði búinn með ræðu sína þannig að ég geti þátt í málefnalegri umræðu við hann. Það er mjög virðingarvert. Hann talaði mikið en mér fannst ekki koma neitt voðalega mikið út úr því, því miður. Enda átti ég kannski ekki von á því að það væri neitt sérstaklega nýtt í þessari miklu maraþonumræðu um RÚV. En hann sagði rétt áðan að ég vilji að þetta „óþolandi Ríkisútvarp“ verði selt. Ég tel ekki að Ríkisútvarpið sé óþolandi. Ég tel að Ríkisútvarpið sé virkilega góð stofnun með hæfu og góðu starfsfólki sem örugglega blómstrar þegar verður búið að breyta því í ohf. Það verður mikið kraftaverk þegar verður búið að breyta þessu. Það verður allt önnur staða. Varðandi það sem hv. þingmaður sagði um ESA og samkeppnina þá get ég ekki séð annað en að samkeppnisforskotið minnki því að nú stendur allur ríkissjóður á bak við samkeppnisrekstur RÚV. Hver einasta króna í samkeppnisrekstri RÚV bæði á auglýsingamarkaði og eins í dægurmálaútvarpi, sem varla er almannaútvarp, eins og Rás 2, er með ríkisábyrgð. En eftir að búið er að breyta því í hlutafélag þá er a.m.k. bara hlutafé sem stendur á bak við það og fjárveitingar á hverju ári. Kvöð ESA minnkar því en það getur vel verið að ESA neyði menn til að selja þennan samkeppnisrekstur. En ég ætlaði að tala um Flugstoðir ohf. Þar sem hv. þingmaður er annaðhvort vinstri eða grænn nema hvort tveggja sé þá geri ég ráð fyrir að hann sé vinstri og það vildi svo til að allir starfsmenn Flugstoða samþykktu breytingu nema flugumferðarstjórar og þeir eru með 740 þús. kr. að meðaltali í laun. Ekki lágtekjufólk. Ég skil ekki umhyggju hv. vinstri þingmannsins fyrir hátekjufólki sem hefur eyðilagt svonefndan Gini-stuðul.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir að beina til mín fögrum orðum og nokkrum spurningum. Þegar ég talaði um óþolandi Ríkisútvarp var ég að tala um sjónarmið margra flokksfélaga hv. þingmanns. Ekki það að þeim finnist sinfóníurnar á Rás 1 sérstaklega óþolandi eða eitthvað slíkt heldur það að þeim finnst óþolandi að það skuli vera til ríkisútvarp en ekki Ríkisútvarpið ohf., eða bara selt, bara leggja Ríkisútvarpið niður. Hv. þm. Pétur H. Blöndal getur kannski upplýst okkur um það hvort að það séu ekki einmitt raddir innan Sjálfstæðisflokksins sem mundu vilja leggja þetta útvarp niður. Hefur hv. þingmaður t.d. hlustað á orð félaga í Sambandi ungra sjálfstæðismanna? Þeir eru með alls kyns hugmyndir um hvað hægt væri að gera við Ríkisútvarpið. Í sambandi við ESA þá er því miður allt of stuttur tími í stuttum andsvörum til að fara yfir það. Þetta er auðvitað lögfræðilegt atriði og ég vil t.d. benda á álit hæstaréttarlögmanns, Ástráðs Haraldssonar, sem segir, að vísu í einum Baugsmiðlinum, á forsíðu, að þetta sé í raun upphafið að endi Ríkisútvarpsins, frumvarpið miði allt að því. Varðandi Flugstoðir þá verð ég því miður að koma að því í seinna svari mínu.

Herra forseti. Ég fer ekkert leynt með það að ég er 1. flutningsmaður að frumvarpi um að einkavæða og selja RÚV. Ég hef það mikla trú á starfsmönnunum að þeir fengju ákveðinn forkaupsrétt. Ég hef mikla trú á starfsmönnum RÚV. Ég hef mikla trú á fyrirtækinu sem slíku. Það sem er aðalhelsi RÚV er eignarhaldið, að ríkið skuli vera þarna inni, að þetta skuli vera stofnun. Það er svo merkilegt með RÚV að hér spinnast ógurlegar umræður, dag eftir dag, þing eftir þing, um RÚV eins og þetta sé eitthvað sérstakt, þetta fyrirtæki út í bæ. Þetta er ekkert sérstakt nema vegna þess að þingmenn og fréttamenn eru í ákveðnu sambandi. Þeir þurfa nefnilega hvor á öðrum að halda. Þess vegna ræðum við svona ofboðslega mikið um RÚV ohf. en ekki um Flugstoðir ohf. eða bankana þegar þeir voru einkavæddir þó að það hafi reyndar verið mikil umræða líka. Hér er alveg sérstaklega mikil umræða og þetta er farið að nálgast það að verða trúarbrögð og trúarbragðaumræða. Því miður kom afskaplega lítið nýtt fram í máli hv. þingmanns og ég á ekki von á því að þetta málþóf sem hér er í gangi gefi neitt mikið af nýjum upplýsingum eða sjónarmiðum enda er búið að ræða það í 70 klukkutíma, þetta mál, á þessu þingi svo ég tali ekki um önnur þing. Ég hlakka því til að heyra í hv. þingmanni réttlæta það með Flugstoðir ohf. sem hann benti á að mundu verða örlög RÚV ohf. að það voru einmitt hátekjumennirnir hjá því fyrirtæki, flugumferðarstjórarnir, sem reyndar með vöktum og miklu vinnulagi eru með 740 þús. kr. að meðaltali í laun og voru með lífeyrisréttindi opinberra starfsmanna og áminningarréttinn og öll þessi réttindi til viðbótar. Hann er því ekki að verja einhvern lágtekjuhóp. Allt hitt starfsfólkið samþykkti.

Herra forseti. Þetta var afar athyglisverð ræða. Í fyrsta lagi að hv. þm. Pétur H. Blöndal heldur að helstu höftin á Ríkisútvarpinu séu eignarhaldið. Þetta er grundvallarmisskilningur. Þarna erum við innilega ósammála. Það er ekki gallinn við RÚV að það sé ríkisstofnun.  Aðeins um Flugstoðir og flugumferðarstjóra. Það var gott að hv. þingmaður kom inn á meðallaun þeirra, einhver 700 þús. kr. með vöktum. Ég dreg þessar tölur í efa. Hver eru grunnlaun flugumferðarstjóra? Mér þætti áhugavert að fá tölur um það. Kunningi minn er flugumferðarstjóri og því kíkti ég á það í Frjálsri verslun hvað hann hefði verið með í laun á síðasta ári. Hann var með rúmlega 300 þús. kr. Það er stór munur á 300 þús. kr. og 700 þús. kr. hv. þm. Pétur H. Blöndal. Ég held því að það sé kannski ekki vandamálið.

Virðulegi forseti. Þá er komið að enn einni umræðunni um Ríkisútvarpið ohf. Við höfum rætt þetta mál nokkrum sinnum áður og ég vildi leggja nokkur orð í belg þó þau verði kannski svipuð og áður hafa fallið hér enda gerir meiri hluti menntamálanefndar ekki miklar breytingartillögur við frumvarpið núna milli 2. og 3. umr. Mér þykir þó mikilvægt að halda stutta ræðu til að koma sjónarmiðum á framfæri og eiga þá kost á skoðanaskiptum við þá sem þess óska. Eins og við vitum verður Ríkisútvarpið ohf. ríkishlutafélag í almannaeigu. Það er skýrt að félagið verður ekki selt og því verður ekki skipt upp. Í frumvarpinu er skerpt á hlutverkum Ríkisútvarpsins, bæði með ítarlegum ákvæðum í frumvarpinu og í drögum að þjónustusamningi sem fylgir frumvarpinu. Stjórnskipan er tilgreind og það er þingkjörin stjórn sem ræður og, ef til þess kemur, rekur útvarpsstjóra en pólitískt skipuð stjórn mun ekki geta haft afskipti af dagskrárgerð. Miklar breytingar hafa orðið á efni frumvarpsins frá því að það var fyrst lagt fram á Alþingi fyrir tæpum tveimur árum. Unnið hefur verið að lagfæringum á efni þess í hv. menntamálanefnd Alþingis og einnig af hálfu menntamálaráðuneytis. Núgildandi lög um Ríkisútvarpið eru að stofni til frá árinu 1986. Miklar breytingar hafa orðið á fjölmiðlamarkaði síðan þá. Óeining um breytingar á starfsemi Ríkisútvarpsins hefur hamlað eðlilegri þróun innan þess og er nú svo komið að óvissa um framtíðarskipan hefur haft lamandi áhrif á rekstur. Þess má geta að innan menntamálanefndar töluðu allir nefndarmenn um að gera þyrfti breytingar á Ríkisútvarpinu. Þess vegna er afar brýnt að marka starfseminni skýra lagaumgjörð og veita Ríkisútvarpinu tækifæri til að takast á við gjörbreytt umhverfi. Framsóknarflokkurinn hefur ávallt lagt áherslu á að hér á landi verði rekinn öflugur ríkisfjölmiðill þar sem meðal annars verði tryggð fjölbreytni og skoðanafrelsi og að hann standi öllum landsmönnum til boða. Með breytingum á lögum um Ríkisútvarpið er verið að festa almannaútvarp í sessi og tekin af öll tvímæli um að ekki skuli einkavæða reksturinn. Einnig verður sjálfstæði Ríkisútvarpsins eflt. Þau atriði sem framsóknarmenn hafa staðið vörð um eru fyrst og fremst þau að Ríkisútvarpið er ekki til sölu, hlutverk þess verði tryggt, réttindi starfsmanna tryggð og að Ríkisútvarpið fái alla möguleika til að eflast enn frekar á fjölmiðlamarkaði. Við skulum vera minnug þess að framsóknarmenn fóru ekki af fullum krafti af stað í þessa vinnu fyrr en fyrir lá skýr vilji samstarfsflokksins í ríkisstjórn um að Ríkisútvarpið verði áfram almannaeign og fái ramma til að verða öflugt almannaþjónustuútvarp. Virðulegi forseti. Mönnum hefur verið tíðrætt um mörg atriði er snerta þetta frumvarp og mig langar til að koma inn á nokkur hér. Í fyrsta lagi langar mig að koma stutt inn á nefskattinn en hv. stjórnarandstæðingar hafa talað um að hann sé ósanngjarn og of hár. Sumir hafa lýst því yfir, eins og hv. þm. Björgvin Sigurðsson, að frekar eigi að setja Ríkisútvarpið á fjárlög. Þetta er mjög vandmeðfarið. Við viljum skapa sátt um Ríkisútvarpið. Um það eru allir sammála. Afnotagjöldin hafa verið mjög gagnrýnd og ég tek undir þá gagnrýni. Það hefur í raun verið nokkuð fáránlegt að fylgjast með aðgerðum afnotadeildar, hvernig fólk hefur verið elt uppi og hvernig sumir hafa verið á kafi í feluleik. Ég er hlynnt nefskatti og um hann hefur verið rætt í mörg ár sem leið til að taka við af afnotagjöldum. Ég held og það er mín skoðun að það mundi ekki skapast sátt um aukin framlög á fjárlögum og það er ekki gott fyrir RÚV að verða slíkt bitbein. Ríkisútvarpið gæti þá ekki gert framtíðaráætlanir vegna þess að fjárlögin eru breytileg milli ára en sveiflur í nefskatti vonandi ekkert miklar. Eins og ég sagði áðan eru um þetta skiptar skoðanir og því miður held ég að við munum ekki ná saman um þetta atriði. Í öðru lagi, virðulegi forseti, eru það réttindamálin, þ.e. réttindi starfsmanna. Við höfum mikið rætt þann þátt eðlilega. Við teljum að þau séu tryggð. Menn tala um að það sé ekki rétt vegna þess að samningar taki við eftir tvö ár og þá falli ýmislegt í burtu og það er hárrétt. En við getum ekki bundið hendur manna fram yfir samninga. Okkur greinir á um þetta en mér finnst mikilvægt og það sem mikilvægt er er að tryggja réttindi starfsmanna í gegnum þessa formbreytingu sem mun liggja fyrir og síðan treysti ég því að stéttarfélög sem og stjórnendur Ríkisútvarpsins ohf. vinni vel úr því. Við gefum hér veganestið og fordæmið er komið. 
             Í þriðja lagi er það sú einkennilega fullyrðing stjórnarandstöðu að til standi að selja Ríkisútvarpið. Ég mótmæli þessu harðlega. Það stendur skýrt í frumvarpinu að Ríkisútvarpið sé ekki til sölu. Enginn pólitískur vilji er til þess að selja Ríkisútvarpið.

Framsóknar...

Mönnum hefur verið tíðrætt um stefnu Framsóknarflokksins, hv. þm. Össur Skarphéðinsson, í þessu máli. Það er ánægjulegt að menn sýni Framsóknarflokknum svo mikla athygli og kynni sér ályktanir og sögu hans vel. Hins vegar dugar ekki að tína til gamlar flokksþingssamþykktir sem hafa fallið úr gildi þegar nýjar hafa tekið við. Það er þannig hjá flokkum og ekki síst hjá elsta stjórnmálaflokki landsins að við þróumst í takt við nýja tíma.  „Mikilvægt er að Ríkisútvarpið verði áfram í þjóðareigu og sjálfstæði þess eflt. Hraða ber endurskoðun laga um Ríkisútvarpið þar sem m.a. stjórnskipulag stofnunarinnar verður endurskilgreint og mið tekið af nýju fjölmiðlaumhverfi. Skoðaðar verði mismunandi leiðir til að standa undir rekstrarkostnaði.“ Hér segir að taka verði tillit til nýs fjölmiðlaumhverfis og það erum við að gera. Vegna þess hve umhverfið hefur breyst hefur myndast sátt um að ríkið eigi að eiga og reka ríkisútvarp. Umhverfið hefur nefnilega breyst síðan við fjölluðum hér fyrst um Ríkisútvarpið. Nú berast margar tilkynningar um ný dagblöð og tímarit og fleiri fjölmiðla og ljóst er að mikil gróska er á markaðnum. Virðulegi forseti. Ég vil aðeins koma inn á samkeppnismálin. Þau hafa eðlilega verið fyrirferðarmikil í umfjöllun okkar. Við 2. umr. gerðum við í meiri hluta hv. menntamálanefndar þær breytingar að setja þak á kostun og tókum fyrir það að RÚV gæti auglýst á netinu. Þetta eru atriði sem samkeppnisaðilar gerðu athugasemdir við. Þeir gerðu reyndar athugasemdir við fleiri atriði sem ekki var tekið tillit til. Menn hafa deilt um hvort þessi leið standist samkeppnislög. Fulltrúar Samkeppnisstofnunar komu sínum sjónarmiðum á framfæri. Þeir komu því einnig á framfæri að löggjafarvaldið, sem er hér, eigi síðasta orðið og að sérlög gangi lengra en almenn lög. Alþingi getur vikið samkeppnislögum til hliðar. Þetta er alveg skýrt í mínum huga og ekki síst vegna þess að bara sú ákvörðun að hafa ríkisútvarp felur í sér mismunun. Við viljum hafa hér almannaþjónustuútvarp og vitum að til þess þarf atbeina ríkisins. Ég býst fastlega við því að Samkeppniseftirlitið muni að sjálfsögðu fylgjast með þróuninni og koma með athugasemdir og benda á vankanta ef það sér ástæðu til og vona ég að þá verði brugðist við því. Ég tek undir skoðanir formanns menntamálanefndar, hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar um að við séum á þurru landi varðandi samkeppnismálin og þegar menn tala um Evrópureglur og aðgreiningu almannaþjónustuhlutans og afþreyingar- eða samkeppnishlutans þá eru þeir að túlka reglurnar til hins ýtrasta og meira en gerist í framkvæmd í Evrópu. Til að mynda hefur ESA ekki gert einar athugasemdir við BBC þar sem afþreying er hluti af almannaþjónustu og er á dagskrá hjá okkur eins og kemur skýrt fram í þjónustusamningi. Það er aðallega tvennt varðandi samkeppnismálin sem eitthvað var óljóst í og hefur verið varpað ljósi á það. Það er í fyrsta lagi að RÚV mun ekki vera í samkeppni við önnur fyrirtæki um hringitóna og þess háttar starfsemi. Vefur RÚV verður einungis upplýsingavefur. Einnig er það atriði sem kom fram í ESA-gögnunum frægu sem varðar það hvernig Ríkisútvarpið og ríkið bregðast við ef ný þjónusta kemur upp sem ekki er kveðið á um í þjónustusamningi. Það gæti verið annaðhvort ríkið sem biður um breytingu á samningnum eða RÚV sjálft. Þá færi af stað ferli þar sem þessi þjónusta yrði auglýst og boðið að þetta standi til gagnvart samkeppnisaðilum. Ef þeir vilja þessa þjónustu þá taka þeir hana að sér en annars bætist hún við þjónustusamning. Þarna er tryggt að Ríkisútvarpið tekur ekki upp ýmis ný atriði án þess að leitað verði til samkeppnisaðila. Þetta tel ég mjög af hinu góða og samkvæmt upplýsingum hefur ESA sætt sig við þessar upplýsingar og hefur ekki fleiri athugasemdir fram að færa. Virðulegi forseti. Ég tel ekki ástæðu til að koma inn á fleiri atriði. Það er ekkert óeðlilegt að svona stórt mál taki svo mörgum breytingum. Ég vonast til þess að við klárum þetta mál enda er það ekki stofnuninni til framdráttar að vera í óvissu og svona miklum deilum lengi.

Herra forseti. Þetta var stutt og snaggaraleg ræða hjá varaformanni menntamálanefndar, hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur. En hellingur af spurningum sem vaknaði upp við þennan stutta texta. Hvað hefur hv. þm. Dagný Jónsdóttir til dæmis fyrir sér í því að Ríkisútvarpinu ohf. verði ekki skipt upp? Hlutafélagaformið er einmitt til þess fallið að skipta upp hlutafélögum, selja hluta úr rekstri og það stendur ekkert í þessum frumvarpstexta að það megi ekki. Þvert á móti er einmitt sagt að það eigi aðeins að hafa tvær, þ.e. eina sjónvarpsrás og eina útvarpsrás. Það er gefið, í orðanna hljóðan bendir allt til þess að það eigi að selja Rás 2, Rás 2 eigi að hlutast frá þessu. Var það ekki líka þannig, hv. þm. Dagný Jónsdóttir, 

Virðulegi forseti. Ég vil benda hv. þingmanni á að í 1. gr. frumvarpsins á blaðsíðu eitt stendur, með leyfi forseta: „Ríkisútvarpið ohf. er sjálfstætt hlutafélag í eigu íslenska ríkisins. Sala félagsins eða hluta þess, sameining þess við önnur félög eða slit þess er óheimil.“

Herra forseti. Allir vita að það er svo auðvelt að taka þessa setningu út og fyrsta skref sem Sjálfstæðisflokkurinn tekur þegar hann fær einhverju um það ráðið verður að fella þetta út. Við vitum öll að fyrsta skrefið er svo auðvelt, það er að taka þetta út þannig að það verði mjög auðvelt og þá fær hv. þm. Pétur Blöndal þá ósk sína uppfyllta að Ríkisútvarpið verði selt. Við vitum líka öll að þessi lög um opinber hlutafélög eru meingölluð. Það er ekki bara einn lögfræðingur og ekki tveir og ekki þrír, heldur bendir hópur lögfræðinga á að þessi lög hafi verið unnin í flýti og séu að mörgu leyti stórgölluð. Það er sorglegt að þurfa að sitja uppi með það að Ríkisútvarpið okkar eigi að falla undir einhver lög sem halda hvorki vatni né vindum.

Virðulegi forseti. Það er mjög einkennilegt að hlusta á að hv. þm. Hlynur Hallsson dragi í efa ákveðnar setningar í frumvarpinu en aðrar ekki. Fyrst honum er svo umhugað um og heldur langa ræðu um ohf.-formið, sem við erum að breyta Ríkisútvarpinu í, af hverju leggur hann þá meiningu í að það standi en ekki t.d. 1. gr. frumvarpsins? Þetta þykir mér afskaplega einkennilegt. Ég ítreka að í 1. gr. stendur að sala félagsins eða hluta þess, sameining þess við önnur félög eða slit þess er óheimil og þetta stendur alveg jafnmikið og það stendur að Ríkisútvarpið verður ohf.

Virðulegi forseti. Það er margt sem upp kemur í huga manns þegar hlustað er á ræðu hv. þingmanns og varaformanns menntamálanefndar en á þeim stutta tíma hef ég einungis tíma til að nefna eitt atriði. Það stakk mig í ræðu hv. þingmanns þar sem hún hélt því fram að þarna væri verið að draga úr pólitískum áhrifum á dagskrárstefnu Ríkisútvarpsins. Þarna er verið að reyna að slá ryki í augu fólks. Ég trúi því ekki að hv. þingmaður trúi þeirri fullyrðingu sjálf vegna þess að staðreyndin er sú að þegar frumvarpið er skoðað er um að ræða stjórn sem endurspeglar valdahlutföllin á Alþingi og sem kosin er af Alþingi sem síðan ræður og rekur útvarpsstjórann að vild, sem síðan á allt sitt undir þeirri stjórn, ræður og rekur það fólk sem hefur með dagskrána að gera og sýslar með dagskrána á hverjum einasta degi. Þræðirnir úr pólitíkinni og meiri hluta á þinginu hverju sinni liggja lóðbeint í gegnum allt stjórnkerfi Ríkisútvarpsins.

Virðulegi forseti. Ég skil ágætlega áhyggjur hv. þm. Katrínar Júlíusdóttur og ekki síst í ljósi þess hvernig framkvæmdin hefur verið síðustu ár. Ég er þeirrar skoðunar að afskiptin hafi verið einhver frá hinum pólitískt kjörnu fulltrúum. Hins vegar er það svo að það er útvarpsstjórinn sem ber núna ábyrgð á dagskrárgerðinni og ég hef enga ástæðu til að ætla að sú stjórn sem ræður útvarpsstjóra fari að vera með puttana í dagskrárgerðinni. Ég hef meiri trú á að þeir aðilar sem þar eru ráðnir fari ekki að fara eftir ábendingum þeirra fulltrúa sem eru í stjórn og það var auðvitað eitt af markmiðunum, þ.e. að draga úr þeim pólitísku áhrifum sem hafa verið allt of mikil innan Ríkisútvarpsins. Ég held að mjög margir séu sammála því. Ég ber þá von í brjósti að það verði útvarpsstjórinn sem muni bera ábyrgð á dagskrárgerðinni og muni ekki leyfa hinum pólitískt kjörnu fulltrúum að potast í því.

Virðulegi forseti. Það er náttúrlega virðingarvert að þingmaðurinn sé svona hreinskilin hvað þetta atriði varðar. En auðvitað á það að vera þannig að þegar við erum að breyta lögum um Ríkisútvarpið á svo gagnlegan hátt, eins og verið er að gera núna, á að laga þetta stóra umdeilda atriði á þann hátt að Ríkisútvarpið verði hafið yfir allan vafa hvað pólitísk afskipti varðar. Það væri hægt t.d. með því að breyta skipan stjórnarinnar þannig að þaðan kæmu tveir frá starfsmönnum eða aðrir inn í stjórnina svo hún væri ekki að endurspegla valdahlutföllin á þingi. Ég verð að segja að verið er að reyna að slá ryki í augu fólks með því að halda því fram að verið sé að draga úr pólitískum áhrifum þegar það er augljóst í gegnum allt frumvarpið að verið er að gefa í hvað pólitísk ítök varðar vegna þess að útvarpsstjórinn er algerlega undir hælnum á þeirri stjórn sem endurspeglar valdahlutföllin á þingi af því að stjórnin getur rekið hann nákvæmlega hvenær sem henni hentar eða mislíkar það sem hann gerir.

Virðulegi forseti. Um þetta atriði erum við hv. þm. Katrín Júlíusdóttir einfaldlega ekki sammála. Þessi stjórn er eins og stjórn í hverju öðru fyrirtæki og hún mun ekki koma að dagskrárgerð sem er vissulega mikilvægasta hlutverk Ríkisútvarpsins. Það væri alveg hægt að fara aðrar leiðir sem ræddar hafa verið, t.d. að einhver samtök eða stofnanir tilnefndu í stjórn Ríkisútvarpsins, en ég held að menn muni alltaf vera 

Hæstv. forseti. Hlutur Framsóknarflokksins í öllu þessu máli er dapurlegur, vægast sagt. Framsóknarflokkurinn hefur haft ákveðna stefnu í málefnum Ríkisútvarpsins sem búið er að kasta fyrir róða og maður heyrir það á gamalgrónum framsóknarmönnum sem hafa tjáð sig um þessi mál að þeir eru sárgramir yfir þessari framgöngu þingmanna Framsóknarflokksins í málinu. Hv. þingmaður hefur ofurtrú á 1. gr. frumvarpsins um að Ríkisútvarpið verði ekki selt, en ég vil fá að spyrja hv. þingmann: Hvernig lítur hún á ummæli Ástráðs Haraldssonar hæstaréttarlögmanns sem heldur því fram fullum fetum og staðfestir þar með sjónarmið stjórnarandstöðunnar að hér sé um einkavæðingu að ræða, enda sé verið að flytja Ríkisútvarpið alfarið úr umhverfi opinbers réttar inn í umhverfi sem er einkaréttarlegs eðlis. Hér eru framsóknarmenn því að einkavæða Ríkisútvarpið. Hvað segir hv. varaformaður menntamálanefndar við kjósendur sína, sér til varnar í þeim efnum.

Virðulegi forseti. Ég er ekki sammála hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur um þátt Framsóknarflokksins, að menn séu mjög á móti þessu máli o.s.frv. Ég hef verið við vinnslu þessa máls í allan þennan tíma og hef ekki fengið mörg erindi frá okkar gamalgrónu og góðu félögum. Eins og ég kom inn á í framsögu minni er það sem við erum að gera algerlega í takt við stefnu Framsóknarflokksins, í takt við þá ályktun sem samþykkt var á síðasta flokksþingi þar sem fjallað var um að fara yfir rekstrarformið og alveg ljóst að við erum þar að horfa til breyttra tíma. Varðandi það sem hv. þingmaður kom inn á, álit Ástráðs Haraldssonar hæstaréttarlögmanns, verður að skoða það í ljósi þess hvaða tengsl hann hefur við ákveðinn stjórnmálaflokk.  
            

Herra forseti. Þetta eru furðuleg ummæli hv. þingmanns og ég átel að hún skuli láta þau orð falla um fólk úti í bæ sem hefur mikið vit á því málefni sem hér er um fjallað, að hún dæmir ummæli einstaklinga á borð við Ástráð Haraldsson hæstaréttarlögmann út frá einhverjum tengslum við ákveðinn stjórnmálaflokk. Ég verð að segja við hv. þingmann að mér hefði fundist rismeira ef hún hefði svarað spurningu minni sem hún kom sér hjá að gera. Hún hefur kannski fengið ráð hjá sessunauti sínum, hv. formanni menntamálanefndar, varðandi svarið. En ég átti eftir að tala um tvö atriði við hv. þingmann í viðbót. Nefskatturinn á eftir að koma illa niður á barnafjölskyldum. Þegar unglingar eru farnir að greiða þennan nefskatt og unglingar eru tveir eða þrír á heimili á framfæri foreldra sinna, hvar er þá fjölskyldustefna Framsóknarflokksins? Þetta er annað. Og hvað vill hv. þingmaður segja við þá starfsmenn Ríkisútvarpsins sem hafa mótmælt þessu af því að verið er að skerða réttindi þeirra?

Virðulegi forseti. Ég sagði áðan að ég hefði ekki kynnt mér vel grein Ástráðs Haraldssonar hæstaréttarlögmanns en mig minnir að skjal eftir hann hafi verið fylgiskjal með nefndaráliti stjórnarandstöðunnar við 2. umr.

Grein.

Grein, já, og það er sérkennileg tilviljun þá að það skuli birtast sem ný frétt á forsíðu Fréttablaðsins daginn sem við förum að ræða málefni Ríkisútvarpsins á hinu háa Alþingi. En það getur vel verið og við vitum það líka þegar svo stór mál eru uppi að skoðanir lögmanna eru oft mismunandi og mismunandi túlkanir þannig að ég læt honum eftir sína skoðun en ég er ekki sammála henni, að þetta verði til þess að brjóta niður undirstöður Ríkisútvarpsins. Varðandi réttindi starfsmannanna þá sagði ég að við gætum ekki bundið hendur Ríkisútvarpsins fram yfir næstu kjarasamninga.

Hæstv. forseti. Ef það er rétt að ekki sé hægt að binda hendur tilvonandi stjórnenda Ríkisútvarpsins fram yfir næstu kjarasamninga, þá er náttúrlega rangt að segja að réttindi starfsfólks séu tryggð til frambúðar því það eru þau ekki. Það var sérstaklega tekið fram að þetta væri í samþykktum Framsóknarflokksins, að standa við þennan ásetning en það er ekki gert, og menn eiga ekki að láta annað í veðri vaka. Síðan er hitt að til standi með frumvarpi að draga úr pólitískum afskiptum á Ríkisútvarpinu. Þvert á móti er verið að stórauka þau og skapa einræðisvald innan veggja stofnunarinnar og það er skref aftur á bak. Síðan vil ég nefna það sem hér hefur margoft verið rætt að menn hafa miklar efasemdir um að frumvarpið komi til með að standast samkeppnislög og Evrópurétt og setji starfsumhverfi Ríkisútvarpsins í uppnám af þeim sökum. Ég spyr hv. þingmann, fulltrúa Framsóknarflokksins við þessa umræðu: Ef það var í samþykkt Framsóknar að standa vörð um Ríkisútvarpið til frambúðar, hvernig réttlætir hv. þingmaður fyrir sjálfum sér og flokki sínum þessa óvissu?

Virðulegi forseti. Þetta voru margar spurningar á einni mínútu hjá hv. þingmanni. Ég sagði í framsögu minni að réttindi starfsmanna væru tryggð í gegnum þessa breytingu og ekki væri hægt að tryggja réttindin fram yfir samninga. Við vitum ekkert hvað þessir samningar munu fela í sér. Vonandi munu þeir fela enn þá betri tíð fyrir starfsfólk Ríkisútvarpsins, ég hef alla vega trú á því og vona það svo innilega, enda hafa fulltrúar stéttarfélaganna verið hér með skörulega framkomu. Varðandi ESA og varðandi framhald Ríkisútvarpsins er það í minnisblaði frá menntamálaráðuneytinu sem við fengum, að þeir eru alls ekki sammála því að samkeppnisþátturinn muni ekki standast fyrir Evrópuréttinum. Ég er sammála þeim og fór yfir það í máli mínu áðan og það hefur komið fram hjá hæstv. menntamálaráðherra að ESA hefur núna, þegar þeir hafa farið yfir öll gögn í málinu, ekki frekari athugasemdir við málið.

Hæstv. forseti. Um þetta hafa komið fram efasemdir hjá Samkeppnisstofnun og fjölmörgum lögfræðingum. Það er staðreynd og það vekur athygli Alþingis og hlýtur að vekja athygli þjóðarinnar að Framsóknarflokkurinn skuli reiðubúinn að skilja Ríkisútvarpið eftir í óvissu hvað framtíðina snertir. Réttindamálin. Ég vil bara vekja athygli á því að Framsóknarflokkurinn er að hlaupa frá fyrri skuldbindingum um það efni. Nú segir hv. þingmaður, fulltrúi Framsóknarflokksins við umræðuna, að ekkert sé hægt að vita um framtíðina. Við höfum hins vegar fordæmi, sagði hún, í umræðunni. Það er alveg rétt. Við höfum fordæmi frá Matís ohf. nýlega þar sem neitað er svo mikið sem að ræða við stéttarfélögin. Starfsmenn eru teknir, dregnir út í horn einslega til að þröngva upp á þá ráðningarsamningum sem þeir mega ekki sýna. Þetta eru fordæmi sem við höfum fyrir augunum og það er inn í slíka framtíð sem Framsóknarflokkurinn er tilbúinn að senda starfsmenn Ríkisútvarpsins en það eru svik við fólkið og það eru svik við samþykktir og hugsjónir Framsóknarflokksins.

Virðulegi forseti. Ég vil ítreka að það er rétt að fram komu athugasemdir frá Samkeppnisstofnun. Hins vegar sögðu þeir jafnframt á fundi menntamálanefndar að fjárlögin ganga lengra en almenn lög og löggjafinn hefur síðustu orðin og bara það að við ákváðum að vera með ríkisútvarp felur auðvitað í sér ákveðna mismunun og ég er sammála þeirri mismunun. Ég veit að hv. þm. Ögmundur Jónasson, án þess að ég sé að gera honum upp skoðanir, vill hafa öflugt ríkisútvarp eins og ég vil. Varðandi réttindamálin, ég er ekki að segja að það sé gott mál hvernig að málum er staðið hjá Matís. Hins vegar hefur útvarpsstjóri sagt okkur í hv. menntamálanefnd og á öðrum vettvangi að hann vilji gera vel og hann vilji semja við stéttarfélög. Ég vona innilega að hann muni standa við þau orð 

Virðulegi forseti. Þetta voru áhugaverðar umræður sem fóru fram um ræðu hv. þm. Dagnýjar Jónsdóttur. Ég verð að segja að þetta mál og frumvarpið og ferill þess í þinginu er búið að vera ein sorgarsaga frá upphafi til enda. Hér eru búnar að koma fleiri, fleiri útgáfur af frumvarpi til breytinga á lögum um Ríkisútvarpið frá hæstv. menntamálaráðherra Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur og alltaf ár frá ári, frá frumvarpi til frumvarps, þá bara versna þau. Nú hefur þó Sjálfstæðisflokknum, að því er virðist, tekist að svínbeygja Framsóknarflokkinn til fylgis við það að ljúka þessu frumvarpi um Ríkisútvarpið ohf., eins og það heitir núna, og því er það komið alla leið hingað til 3. umr. Það sem hefur gerst síðan 2. umr. fór fram fyrir jól eða nánar tiltekið held ég þann 7. desember sl., er heilmargt. Það hefur verið varpað leyndinni af þessum ESA-skjölum og samskiptum menntamálaráðuneytisins við ESA eða Eftirlitsstofnunina EFTA og þar hefur auðvitað margt athyglisvert komið í ljós. Þar hefur komið í ljós að það frumvarp sem á að fara að afgreiða núna með neyðarlögum nærri því á þingi vegna þess að allri almennri dagskrá hefur verið ýtt til hliðar bara til þess að þetta eina mál komist hér í gegn. Þetta mál er þannig statt að síðasta bréf í samskiptum við ESA var dagsett 9. janúar þannig að það mál er ekki útkljáð og auðvitað hljótum við að gera þá kröfu á hið opinbera að það vandi vinnubrögð sín og ljúki samskiptum sínum við ESA og þeim deiluefnum sem þar hafa verið uppi hvað varðar samkeppnisstöðu og annað til þess að þetta mál fái vandaða meðferð. En nei, það ætla ríkisstjórnin og þingmeirihlutinn ekki að gera vegna þess að það er búið að ryðja öllum öðrum dagskrárliðum til til þess að þetta mál komist hér í gegn á leifturhraða. Það eitt og sér verð ég að segja, virðulegi forseti, finnst mér undarlegt, sérstaklega í ljósi þess að þetta frumvarpið á að taka gildi 1. apríl næstkomandi og við vitum að alþingiskosningar verða þann 12. maí eða einum mánuði og tólf dögum eftir gildistöku þess. Þetta ætla ég að kalla ákveðna gerð af ofbeldi og offorsi vegna þess að það er vitað að þetta er eitt af umdeildustu málum sem hafa farið í gegnum þetta þing á undanförnum árum. Að afgreiða slíkt mál með hálfgerðum neyðarlögum á þingi, neyðarþingsköpum hér á Alþingi og síðan með því að keyra í gegn gildistöku rétt fyrir kosningar, þetta verða að teljast afar, afar vafasöm vinnubrögð - nema þá auðvitað að hæstv. menntamálaráðherra sé búin að sjá það í hendi sér að hún muni ekki halda áfram að sitja í því ráðuneyti sem hún situr í núna og hafi gefið einhver loforð sem hún vill klára að uppfylla áður en hún stígur úr því ráðuneyti. Það er eina skynsamlega skýringin sem hægt er að sjá á þessu offorsi á málinu. Virðulegi forseti. Við höfum ekki fengið nein svör við því sem spurt var um fyrr í dag en þá spurði hv. þm. Mörður Árnason hæstv. forseta sem þá sat í stólnum, Sólveigu Pétursdóttur, hvernig á því stæði og hver væri tilhögun þingsins út þessa viku þar sem búið er að lýsa yfir hálfgerðu neyðarástandi. Engin svör hafa fengist við því og við hljótum að fara fram á að þessu verði svarað a.m.k. fyrir kvöldmat áður en við höldum inn í kvöldið. Ég vona að hæstv. forseti komi þeirri ósk til skila að spurningu hv. þm. Marðar Árnasonar frá því fyrr í dag verði svarað. Virðulegi forseti. Ég hef komið inn á það að allt þetta mál og þetta frumvarp um Ríkisútvarpið hefur verið ein sorgarsaga frá upphafi til enda. Það eru engar deilur um að fjölmiðlaumhverfið hefur tekið mjög miklum breytingum á undanförnum árum og áratugum, sérstaklega síðustu tveimur áratugum, og það eru engar deilur um að í því ljósi sé mikilvægt að skoða stöðu Ríkisútvarpsins og hlutverk þess í því samhengi, þ.e. stöðu Ríkisútvarpsins í breyttu fjölmiðlaumhverfi. Þess vegna er það svo sérkennilegt hvaða vinnubrögðum og aðferðum hefur verið beitt við að koma þessu máli hér inn á borð Alþingis. Á þessu kjörtímabili hafa verið miklar deilur um fjölmiðla og svokölluð fjölmiðlalög. Eftir deiluna stóru árið 2003 var þess vegna ákveðið að fjölmiðlamálið yrði sett í þverpólitískan farveg. Þar var farið í þverpólitískan leiðangur með þverpólitíska nefnd um fjölmiðla og fjölmiðlaumhverfið á Íslandi en það merkilega var að Ríkisútvarpið var þar tekið út fyrir sviga. Ríkisútvarpið, þessi risi á fjölmiðlamarkaði er ekki með og ekki látinn vera með í umfjöllun um fjölmiðlamarkaðinn og það hlýtur að teljast afar undarlegt. Það er líka ljóst að þegar fjölmiðlanefndin skilaði af sér létu fulltrúar stjórnarandstöðunnar í nefndinni bóka að þeir væru þeirrar skoðunar að mikilvægt væri að ná sátt um samræmda heildarsýn yfir íslenska fjölmiðla, sem taki þá bæði til Ríkisútvarpsins og einkarekinna fjölmiðla. Því það er alveg ljóst, virðulegi forseti, að heimar þessara tveggja skarast allverulega og það er svo mikilvægt að fara að skapa sátt um umhverfi þessara aðila, Ríkisútvarpsins og hinna einkareknu fjölmiðla. Í þessari bókun segir einnig að slíkt sé einungis mögulegt, þ.e. að ná sátt um samræmda heildarsýn fyrir íslenska fjölmiðla, ef vinnan við lagasetningu um Ríkisútvarpið fari fram samhliða vinnu við almenna löggjöf um fjölmiðla. Virðulegi forseti. Skoðun okkar í þessum efnum hefur legið ljós fyrir frá upphafi og er ítrekuð í þessari bókun. Ég er farin að velta fyrir mér hvað vaki fyrir stjórnarmeirihluta þingsins að keyra þetta mikilvæga mál hér í gegn í svo mikilli ósátt, þegar það hefði verið svo einfaldur hlutur að taka þetta mál og setja það í þverpólitískan farveg og a.m.k. freista þess að skapa sátt um Ríkisútvarpið. En nei, niðurstaðan hjá ríkisstjórninni og þingmeirihlutanum er sá að keyra málið í gegn og láta það taka gildi mánuði fyrir kosningar, láta þetta umdeilda frumvarp taka gildi mánuði fyrir kosningar. Ég er ekki viss um að svona gjörningur sé algengur í löndum í kringum okkur. Það er oft sagt að ekkert sem núverandi ríkisstjórn geri komi manni lengur á óvart og hvað þá hin ýmsu vinnubrögð. Og auðvitað hlýtur sú ríkisstjórn sem hagar sér svona, að keyra jafnmikla breytingu og umdeilda í gegn rétt mánuði fyrir kosningar, að dæmast af verkum sínum. Núna, þegar um 22 ár eru síðan einkaleyfi Ríkisútvarpsins til útvarpssendinga var afnumið, þá held ég að meiri bragur væri á því að reyna að koma þessu máli í þverpólitískan farveg, ná um það sátt og koma því inn í umræðuna þannig að það sé rætt í einhverju samhengi við aðra fjölmiðla og við hina almennu löggjöf um fjölmiðla, því annars sjáum við fram á að um þetta verður deilt fram og til baka, þ.e. samkeppnisstöðuna, það verður deilt um hvar almannaþjónustuhlutverki Ríkisútvarpsins lýkur og hvar annað byrjar, sem verður umdeilt. Þetta vitum við og þetta veit sú ríkisstjórn sem nú situr og þess vegna undra ég mig á því hvers vegna menn keyra málið svona áfram eins og raun ber vitni. Ef við ætlum að byggja upp almennilegt almannaútvarp sem á að standa til framtíðar þá mundu almennileg stjórnvöld, stjórnvöld sem vilja vinna málið af ábyrgð og festu og vilja Ríkisútvarpinu raunverulega vel, auðvitað skapa um þetta mál þverpólitíska samstöðu. Ég tel að það hefði verið hægt að gera í stað þess að hefja þá sorgargöngu sem þessi frumvörp eru, fyrst Ríkisútvarpið sf., síðan hf. og síðan ohf. Þetta er auðvitað allt ein hörmungarsaga, virðulegi forseti. Á undanförnum árum hafa verið uppi miklar deilur í kringum Ríkisútvarpið, það hafa komið upp mörg deiluefni og mjög stórar pólitískar spurningar og þeim er alls ekki svarað í þessu frumvarpi. Það er ekkert á þessum stóru deiluefnum tekið. Ég get nefnt þar sem dæmi þær breytingar sem er verið að gera á fjármögnun Ríkisútvarpsins, þ.e. að það á að leggja niður hin afar umdeildu afnotagjöld en í staðinn á að taka upp eitthvað sem ég tel að verði enn umdeildara, sem er nefskatturinn. Það er að mínu mati mjög vond leið til þess að fjármagna Ríkisútvarpið og alls ekki til þess fallin að skapa sátt um fjármögnunarleiðina. Mér finnst þetta vera dæmi um hversu illa er vandað til verka við gerð frumvarpsins. Það er einhvern veginn stokkið af einni vondri fjármögnunarleið yfir á aðra vonda eða verri fjármögnunarleið í öllum hamaganginum. Það kom fram í andsvari mínu við hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur að lengi hefur nokkur tortryggni ríkt í garð Ríkisútvarpsins, oft óverðskulduð en stundum verðskulduð. Sú tortryggni sem hefur sprottið af þeim pólitísku ítökum sem verið hafa í útvarpsráði, í gegnum útvarpsráð inn í útvarpið. Útvarpsráð hefur, gerir í dag og hefur gert í gegnum tíðina, endurspeglað meiri hlutann, þ.e. valdahlutföll á Alþingi hverju sinni. Það hefur verið gagnrýnt en með þessu frumvarpi á frekar að bæta við afskiptin í þessum efnum. Ég mun fara betur yfir það í ræðu minni á eftir en eins og ég sagði m.a. í andsvari áðan mun pólitískum ítökum gefið framhaldslíf. Það er verið að skerpa á þeim ef eitthvað er. Virðulegi forseti. Mér þætti vænt um, þar sem enginn stjórnarliði er í salnum, að það yrði tekið niður og því komið áleiðis en ég hef áður spurt þessa. Við erum nú í 3. umr. um málið og mér hefur hvorki við 1. umr. né 2. umr. um málið tekist að fá svör. Hvorki hæstv. menntamálaráðherra eða nokkur á hennar vegum hefur svarað spurningunni: Hvers vegna mega ekki koma í stjórn Ríkisútvarpsins, t.d. tveir fulltrúar starfsmanna? Hvers vegna leggja menn svo mikla áherslu á að stjórnin haldi áfram að endurspegla valdahlutföll á Alþingi? Þessari spurningu hefur aldrei verið svarað. Það hlýtur að vera djúpstæð skýring á þessu sem við verðum að fá að heyra áður en greidd verða atkvæði um málið. Ég óska eftir að hæstv. forseti komi þessari spurningu áleiðis og að henni verði svarað áður en umræðunni lýkur. Auðvitað eru fleiri atriði sem eru stór og umdeild í þessu máli. Það standa t.d. mjög miklar deilur um rekstrarformið. Það er sérstakt að búa til hlutafélag sem fær tekjur af nefskatti og er að mestu rekið fyrir opinbert fé. Maður spyr sig um tilganginn með því. Þetta er afar umdeild leið. Tilgangurinn hefur ekki orðið ljós í þeim stuttu ræðum sem stjórnarliðar hafa séð ástæðu til að halda um málið. Enn hafa ekki fengist nægjanlegar skýringar á þeim atriðum. Það kemur dálítið athyglisvert fram í nefndaráliti minni hlutans, af því við erum að tala um þau deiluefni sem þetta frumvarp mun ýta undir, deiluefni sem uppi eru nú þegar um Ríkisútvarpið í núverandi mynd. Þau fá framhaldslíf í þessu nýja frumvarpi og síðan koma upp ný deiluefni. Í nefndaráliti minni hlutans er kafli sem ber yfirskriftina Staða Ríkisútvarpsins gagnvart samkeppnisrétti og Evrópurétti. Þar er fjallað um umsögn frá Samkeppniseftirlitinu og heimsókn eftirlitsins til nefndarinnar þar sem ýmislegt mjög áhugavert kemur fram. Ég ætla ekki að fara yfir það allt en það má sjá í þingskjölum. Í nefndarálitinu kemur fram að þáttur Samkeppniseftirlitsins í málinu lýsir vel þeirri óvissu sem ríkir nú um stöðu Ríkisútvarpsins gagnvart innlendum samkeppnisrétti og gagnvart Evrópurétti. Minni hluti menntamálanefndar greinir frá því að við umfjöllun um málið í vetur hafi stjórnarandstæðingarnir í menntamálanefnd lagt áherslu á að fá til fundar óháða sérfræðinga á þessu sviði, þ.e. í samkeppnisrétti og í Evrópurétti. Það hafi hins vegar gengið mjög illa. Ástæður þessa segja þeir koma ágætlega fram í svari eins þeirra sem beðinn var að koma fyrir nefndina til að skýra stöðu Ríkisútvarpsins gagnvart innlendum samkeppnisrétti og Evrópurétti. Einn þeirra, Stefán Geir Þórisson lögfræðingur, svarar beiðni nefndarinnar á þá leið, með leyfi forseta: „Spurningarnar sem varpað er fram snúast um grundvallaratriði á einhverjum flóknustu og vandmeðförnustu sviðum réttarins, þ.e. samkeppnisrétti og Evrópurétti. Til að geta svarað spurningum af því tagi sem varpað er fram í erindi þínu [þ.e. nefndarritara] af einhverju viti þarf jafnvel sérfræðingur á þessum réttarsviðum að leggjast í verulega rannsóknarvinnu. Þar sem ég hef yfirdrifið að gera í starfi mínu sem lögmaður sé ég ekki fram á að geta innt þá vinnu sem þarf af hendi í sjálfboðavinnu, en ég geri, af fyrri reynslu, ekki ráð fyrir að þingið muni greiða fyrir vinnu við undirbúning fyrir slíkan fund hjá nefndinni.“ Þetta skýrir og lýsir vel þeirri erfiðu stöðu sem þingnefndir lenda í vegna þess að auðvitað er ekki hægt að fara fram á að lagt sé í mikla og djúpa rannsóknarvinnu í sjálfboðavinnu. Þetta mál lýsir því ágætlega að nefndin hefði þurft meiri tíma og meiri mannafla til að gera sjálfstæðar athuganir á þessum erfiðu sviðum, en það er einmitt á sviði Evrópuréttar og vegna samkeppnislaga sem deilurnar við ESA hafa staðið. Um það fjalla þau leyniskjöl sem voru opnuð fyrir einungis örfáum dögum. Í ágætu nefndaráliti minni hlutans kom einnig fram að á það vanti að ESA hafi gengið úr skugga um formsatriði í nýjasta RÚV frumvarpinu og í fylgigögnum þess, þ.e. hvort það fullnægi Evrópukröfum. Það kemur líka fram að með frumvarpinu sé tekin verulega áhætta á málaferlum á grunni Evrópureglna. Þetta þykir mér afar áhugavert. Nefndin virðist a.m.k. ekki hafa getað gengið úr skugga um að það væri hafið yfir allan vafa að lagasetningin stæðist varðandi Evrópurétti. Lagasetning af því tagi virkar býsna bráðræðisleg. Eins og ég hef sagt áður eru t.d. sett fram dæmi um það í nefndarálitinu hvaða atriði eru líkleg til að verða athuguð fyrir dómstólum. Hér er t.d. spurt, með leyfi forseta: „1. Hvernig sinnir Ríkisútvarpið almannaþjónustuhlutverki sínu? Starfar það samkvæmt of víðri skilgreiningu á almannaþjónustu þannig að starfsemi þess þrengi að möguleikum annarra á ljósvakavettvangi? 2. Hver er þátttaka Ríkisútvarpsins á markaði auglýsinga og kostunar? Er um að ræða grimmilega samkeppni við keppinautana - og byggist hún á sölu auglýsinga og kostunar í tengslum við dagskrárefni sem fellur illa að almannaþjónustuhlutverki Ríkisútvarpsins? 3. Hvert er svigrúm Ríkisútvarpsins til athafna og viðskipta sem lítt eða ekki tengjast almannaútvarpshlutverki þess? Stofnar það til útsendinga á samkeppnisrásum til að afla auglýsingatekna? Vinnur það gegn öðrum ljósvakastöðvum umfram það sem eðlilegt getur talist við rekstur almannaútvarps, ef til vill gegn einhverri tiltekinni stöð? 4. Hvert er rekstrarform Ríkisútvarpsins? Hefur það að formi til sérstöðu sem hæfir hlutverki þess sem almannaútvarps eða er því valið rekstrarform sem einkum miðast við hefðbundinn samkeppnisrekstur á markaði? Er hætta á að Ríkisútvarpið hf. eða ohf. notfæri sér ávinning hlutafélagsformsins án þess að sæta þeim samkeppnisreglum sem keppinautar í öðrum hlutafélögum verða að gangast undir?“ Mér finnast þetta mjög áhugaverðar spurningar og eiginlega með hreinum ólíkindum að menn skuli ekki hafa farið betur yfir þessi atriði í nefndinni eða gefið færi að skoða þau betur. Vegna þess að auðvitað viljum við ekki auka ófriðinn um útvarpið, það viljum við alls ekki. Ég er búin að nefna helstu deilumál sem hafa staðið um Ríkisútvarpið eins og það er núna. Með samþykkt frumvarpsins bætum við enn einu deilumáli við. Menn hafa nefnt að í kjölfar samþykktar þessa lagafrumvarps geti farið af stað hrina málssókna. Ég ítreka að betur hefði átt að vanda til þessa máls. Skynsamlegra hefði verið að setja það í þverpólitískan farveg ásamt hinni almennu fjölmiðlalöggjöf þar sem fjölmiðlamarkaðurinn er skoðaður í heild sinni og heildarsýn fengin á fjölmiðlamarkaðinn, þar sem Ríkisútvarpið yrði með. Ríkisútvarpið er ekki undanskilið hinum heildstæða fjölmiðlamarkaði þótt vissulega hafi Ríkisútvarpið sérstöðu. Við viljum að Ríkisútvarpið hafi sérstöðu en einmitt þess vegna skiptir máli að staða Ríkisútvarpsins sé skoðuð í heildrænu samhengi við almenna fjölmiðalöggjöf. Þannig mundu hagsmunir manna ekki stangast á heldur ná að vinna saman eins og kostur er. Við höfum þegar ákveðið að hér eigi að vera öflugt almannaútvarp, öflugt Ríkisútvarp. Virðulegi forseti. Við í Samfylkingunni höfum lengi talað fyrir því að breyta lögum um Ríkisútvarpið, skerpa stöðu þess og breyta ýmsum þáttum í lagaumhverfi þess. Við höfum talað fyrir því. Ég get nefnt sem dæmi að hv. þm. Mörður Árnason og fleiri hafa lagt fram á Alþingi þingsályktunartillögu í þá veru. Sú tillaga túlkar mjög vel hugmyndir okkar en afstaða okkar hefur verið skýr um alllanga hríð. Hún var einnig kynnt sérstaklega og dregin saman á blaðamannafundi í byrjun desember, fyrstu viku desember. Við erum auðvitað sammála um að breyta eigi lögunum um Ríkisútvarpið. Á lögunum þarf að gera ýmsar breytingar. Um það hefur verið nokkur sátt lengi. En umhverfi fjölmiðlunar hefur breyst verulega frá því fyrir 22 árum þegar við afnámum einkaleyfi RÚV til útsendinga. Virðulegi forseti. Ég nefndi áðan að ég vildi koma betur inn á nokkur atriði sem ég hef verið ósátt við afar lengi. Ég hef í ræðum mínum nefnt þau æðioft og spurt en ekki fengið nein svör. Ég hlýt að geta farið fram á, virðulegi forseti, við lokaumræðu um málið að menntamálaráðherra eða þeir sem tala fyrir þessu frumvarpi í þinginu svari spurningum mínum. Þeir hljóta að þurfa að svara spurningum þingmanna um þetta frumvarp þótt auðvitað sé það í anda annarra vinnubragða þessarar ríkisstjórnar og þingmeirihluta að keyra mál sín í gegn án þess að eiga nokkrar samræður við stjórnarandstöðuna um þau. En ég hlýt a.m.k. að gera tilraun að kalla eftir því að spurningum mínum verði svarað. Virðulegi forseti. Ég nefndi í upphafi máls míns að ég ætlaði að koma betur inn á að með frumvarpinu yrði pólitískum ítökum í málefnum Ríkisútvarpsins gefið framhaldslíf. Ég hef lengi verið ósátt við þá stöðu og við vitum að stjórnskipulag stofnunarinnar hefur verið umdeilt, þ.e. að yfir því gíni útvarpsráð sem endurspeglar valdahlutföllin á Alþingi. Þetta hefur skapað tortryggni í garð Ríkisútvarpsins og margir hafa deilt á þetta. Í þessu frumvarpi er því miður ekki gefið eftir í þessum efnum. Í stað þess að nota tækifærið og laga þennan skavanka á lögunum um Ríkisútvarpið á að auka vandann. Þótt útvarpsráð sé afnumið í þeirri mynd sem það hefur verið er sett yfir stofnunina svokölluð rekstrarstjórn. En staðreyndin er sú að þessi stjórn mun ráða og reka útvarpsstjóra, útvarpsstjóra sem hefur allt með ráðninga- og dagskrármál Ríkisútvarpsins að gera. Þegar útvarpsstjóri er settur í þá stöðu að pólitísk stjórn geti rekið hann hvenær sem er þá er hætta á að yfir útvarpsstjóra hangi uppsagnarbréfið fari hann ekki að vilja þessa hóps. En þar með erum við komin í nokkurn vanda og, virðulegi forseti, alls ekki á réttri braut. Þetta hlýtur að vera vont fyrir metnaðargjarna útvarpsstjóra framtíðarinnar og mér finnst þetta afar varhugavert. Ef við ætlum að eyða tortryggninni í garð Ríkisútvarpsins og gefa metnaðargjörnum útvarpsstjórum starfsfrið frá stjórn sem er að meiri hluta skipuð ríkisstjórnarflokkunum hverju sinni, þ.e. ætlum að gefa útvarpsstjóra starfsfrið og tækifæri til að setja mark sitt á stofnunina, þá getur hann ekki unnið undir þeim kringumstæðum að séu störf hans ekki þóknanleg ríkisstjórn hverju sinni geti stjórnin einfaldlega rekið hann. Með þessum hætti, virðulegi forseti, er kominn beinn þráður frá ríkisstjórnarborðinu og niður eftir allri stjórnskipan Ríkisútvarpsins. Þar með er hætta á að útvarpsstjórar framtíðarinnar reyni, án þess að gera það meðvitað, að þóknast stjórninni. Ég hefði talið heppilegra að fara aðrar leiðir. Eins og komið hefur fram ítrekað, bæði í umsögnum um þetta mál og líka í ræðum, þá er hægt að fara aðrar leiðir. Ein þeirra leiða er t.d. sú að við stjórnina, sem samkvæmt frumvarpinu á að vera fimm manna og meiri hlutinn skipaður ríkisstjórnarflokkunum hverju sinni, bætist við tveir, t.d. frá starfsmönnum. Þetta finnst mér áhugaverð leið. Þar með hættum við beinum pólitískum ítökum ríkisstjórna hverju sinni og þá þarf að ná samstöðu innan stjórnarinnar um allar meiri háttar ákvarðanir. Virðulegi forseti. Það er ekki bara stjórnarandstaðan sem hefur áhyggjur af pólitískum ítökum. Fleiri hafa lagt til breytingar á þessu fyrirkomulagi. Ég get t.d. nefnt umsögn Alþýðusambands Íslands en þar kemur fram að ASÍ telur mikilvægt að standa vörð um sjálfstæði Ríkisútvarpsins og telur að það megi gera með því að taka upp svipað fyrirkomulag og þekkist víða, t.d. að starfsmönnum og sjálfstæðum aðilum utan stofnunarinnar verði auk þings og ráðherra gert að skipa fulltrúa í stjórn Ríkisútvarpsins. Þetta leggur ASÍ beinlínis til. Það er mjög í anda þess sem við höfum sagt. Í umsögn stjórnar Blaðamannafélagsins er einnig komið inn á þetta. Stjórnin leggur í umsögn sinni til að fleiri aðilar en Alþingi fái að skipa fulltrúa í stjórn hlutafélagsins, t.d. starfsmenn Ríkisútvarpsins og nefnir að slíkt eigi sér fordæmi í nágrannalöndum okkar, t.d. sé útvarpsráð NRK skipað níu mönnum og þar af þremur fulltrúum starfsmanna. Í umsögn stjórnar Blaðamannafélagsins segir, með leyfi forseta: „Þannig má stuðla að því að önnur sjónarmið en flokkspólitísk ráði för hjá stjórn hlutafélagsins, t.d. við ráðningu útvarpsstjóra.“ Hér eru fleiri umsagnir en þær tvær sem ég nefni og koma inn á akkúrat þetta. Stjórn Blaðamannafélagsins segir að þetta yrði til þess að önnur sjónarmið en flokkspólitísk ráði för við ráðningu á útvarpsstjóra. Auðvitað sjá fleiri aðilar úti í samfélaginu en bara stjórnarandstaðan hvílík hætta er hér á ferðinni. Ríkisútvarpið verður að vera hafið yfir allan vafa um að flokkspólitísk sjónarmið ráði för ef það á að skapa sátt um það til framtíðar. Þessu hefur ekki verið svarað og ég fer fram á að þeirri spurningu minni verði svarað áður en umræðunni lýkur. Í umsögn stjórnar Blaðamannafélagsins segir jafnframt að samkvæmt frumvarpinu ráði útvarpsstjóri aðra starfsmenn Ríkisútvarpsins ohf. og að lagt sé til í frumvarpinu að nánar verði kveðið á um starfssvið útvarpsstjóra í samþykktum félagsins. Þá er útvarpsstjóri samkvæmt frumvarpinu æðsti yfirmaður allrar dagskrárgerðar Ríkisútvarpsins. Stjórn Blaðamannafélags Íslands segir að hún telji rétt að skilgreina betur starfssvið útvarpsstjóra í lögunum eða þá að lögin kveði á um að settar verði sérstakar reglur sem tryggi sjálfstæði ritstjórna gagnvart útvarpsstjóra. Virðulegi forseti. Þetta er merkileg umsögn og ég tek undir þessar tillögur og athugasemdir. Mér þykir það billegt ef stjórnarmeirihlutinn ætlar að afgreiða umsagnir án þess að svara þessum spurningum, afgreiða þær með þögninni einni saman. Það er auðvitað ekki boðlegt gagnvart öllum þeim fjölda sem hefur sent inn umsagnir um þetta mál og hafa gagnrýnt þetta sama. Fleiri hafa gagnrýnt þetta, t.d. get ég nefnt gagnrýni Hollvinasamtakanna. Mér finnst sérkennilegt ef þingmeirihlutinn og hæstv. menntamálaráðherra ætla að afgreiða umsagnir með þögninni einni saman. Hvernig á að skýra það fyrir fólkinu sem lagði á sig að skrifa umsagnir og koma með mikilvægar ábendingar um frumvarpið inn til menntamálanefndar? Það er a.m.k. lágmark að þessu fólki sé svarað. Hvers vegna var ekki tekið tillit til þeirra athugasemda, ekki þá síst athugasemda þar sem ekki bara einn eða tveir, heldur a.m.k. þrír eða fleiri komu með sömu athugasemdir og ábendingar? Meiri hluti menntamálanefndar hefur ekki séð ástæðu til þess að taka tillit til þessa. Hvers vegna ekki? Því verður að svara. Í umsögn frá Hollvinasamtökunum er lögð áhersla á að gengið verði lengra í að losa stjórn Ríkisútvarpsins ohf. undan hinu flokkspólitíska valdi og meirihlutavaldi Alþingis hverju sinni. Það verði best gert með því að fara í gagnstæða átt við þá stefnu sem mörkuð er í frumvarpinu og hafa æðstu stjórn stofnunarinnar breiðari en þar er gert ráð fyrir. Þetta er allt í sama anda. Við í Samfylkingunni höfum lagt til álíka breytingar og tillögur í þessa veru þannig að losa megi um pólitísk ítök. Virðulegi forseti. Ég vona að stjórnarþingmenn eigi eftir að svara þessum spurningum þegar á líður. Þótt þeir láti ekki sjá sig í salnum vona ég að þeir séu þá a.m.k. með kveikt á sjónvörpunum og taki niður spurningar mínar. Það er til lítils fyrir aðila að senda inn umsagnir, ábendingar og athugasemdir, hvað þá fyrir okkur þingmenn að standa hér og bera fram sömu spurningarnar æ ofan í æ og fá ekki nein svör. Ég hefði talið að hæstv. menntamálaráðherra og meiri hluti þingsins hefði farið það vel í gegnum málið að það ætti að vera hægt að kasta fram svörum við þessum stóru spurningum án þess að hafa mikið fyrir því. Það skyldi maður a.m.k. ætla. Virðulegi forseti. Ég vil nefna fleiri atriði áður en ég lýk umfjöllun minni um hin pólitísku ítök. Stjórn Blaðamannafélagsins kemur í umsögn sinni inn á sjálfstæði ritstjórna og mikilvægi þess að færa ákvæði um það inn í lög, að settar séu reglur um sjálfstæði ritstjórna. Mér finnst rétt að koma inn á að þingmaður Samfylkingarinnar, þ.e. Bryndís Hlöðversdóttir sem var þingmaður fyrir okkur á þessu kjörtímabili, lagði ásamt fleirum fram þingsályktunartillögu sem fjallaði um þetta, þ.e. að skerpa á sjálfstæði ritstjórna. Samfylkingin hefur unnið mikla vinnu í þessum málum sem hefði átt fullt erindi inn í þverpólitíska nefnd. Fulltrúar okkar hefðu orðið til mikils gagns í þverpólitískri vinnu við að reyna að ná samstöðu um stöðu Ríkisútvarpsins til framtíðar. Virðulegi forseti. Næst vil ég víkja máli mínu að fjármögnuninni. Sú leið sem menn ætla að fara er afar umdeild. Ég veit að afnotagjöldin eru gríðarlega umdeild leið til þess að fjármagna Ríkisútvarpið en hvernig í veröldinni hæstv. menntamálaráðherra og þeim sem fyrir þessu frumvarpi tala datt í hug að nefskattur yrði lausnin til framtíðar fyrir Ríkisútvarpið ohf., fyrir hlutafélagið Ríkisútvarpið, að nefskattur mundi leysa afnotagjöldin af hólmi og skapa um fjármögnun Ríkisútvarpsins einhverja sátt, það að nokkrum í veröldinni skyldi detta það í hug er verðugt rannsóknarefni. Ég er eins og margir aðrir sannfærð um að nefskatturinn á eftir að verða umdeildari leið en afnotagjöldin þegar fram líða stundir. Nefskatturinn er vond leið til að fjármagna Ríkisútvarpið og arfavond hugmynd. Hún hreinlega mismunar borgurum landsins. Þessi leið getur leitt til mikils álags á stórar fjölskyldur þar sem ungmenni yfir 16 ára eru í heimahúsum. Álögur geta aukist mjög á slíka hópa. Mér líkar afar illa við þá pólitík sem í frumvarpinu felst, þ.e. þegar ákveðið er, eins og segir í greinargerð með frumvarpinu, að fara leið sem íþyngir stórum fjölskyldum. Mér finnst það umdeilanlegt. Ég er á móti slíkri pólitík en þetta er kannski sú fjölskyldupólitík sem Framsóknarflokkurinn hefur boðað í ræðu og riti á hátíðisdögum. Fram kemur í greinargerð með frumvarpinu að almennt mætti miða við að haga skattlagningunni þannig að hvert þriggja manna heimili yrði nokkurn veginn jafnsett eftir sem áður, sem mundi þýða að gjaldið lækkaði fyrir fámennari heimili, t.d. fyrir hjón, en hækkaði hjá heimilum þar sem einstaklingar 16 ára og eldri væru fjórir eða fleiri. Séu á heimili foreldrar og tvö börn, 16 ára og eldri, er hætt við að gjaldið hækki. Virðulegi forseti. Sumir 16 ára verða undanþegnir þessu þar sem einhver tekjumörk eru sett en tekjumörkin eru það lág að skatturinn mun verða mjög íþyngjandi fyrir margar fjölskyldur. Hér segir beinlínis að það sé meðvituð ákvörðun að hafa þetta svona í greinargerð með frumvarpinu. Undir þetta kvittar Framsóknarflokkurinn sem hefur barið sér á brjóst og sagst ætla að huga að fjölskyldunum í landinu. Við skilgreinum börn til 18 ára aldurs. Frumvarpið gerir ráð fyrir nefskatti við 16 ára aldur. Mér finnst Framsóknarflokkurinn þurfa að svara betur fyrir það en hv. þm. Dagný Jónsdóttir gerði í ræðu sinni áðan. Málið snýst ekki bara um að vera ósammála um leiðir heldur einnig að Framsóknarflokkurinn segir í einu orði að hann ætli að létta álögum af fjölskyldunum í landinu en vikuna á eftir stendur flokkurinn að því að keyra í gegn frumvarp sem, eins og segir í greinargerðinni, kemur til með að íþyngja stærri heimilum, þar sem börn eldri en 16 ára eru tvö eða fleiri. Við vitum að þetta á við um fjölda heimila í landinu. Þetta er ekki sú fjölskyldupólitík sem við í Samfylkingunni viljum reka, að koma með þessum hætti aftan að stærri fjölskyldum. Virðulegi forseti. Nokkrir hafa gagnrýnt þá fjármögnunarleið að taka upp nefskatt. ASÍ hefur gagnrýnt þessa fjármögnunarleið og lýst yfir efasemdum með fyrirhugaða breytingu. Ég get líka nefnt Hollvinasamtökin sem lýsa í umsögn sinni miklum efasemdum með nefskattinn. Áhugavert er að jafnvel þeir sem sætta sig illa eða alls ekki við afnotagjöldin líkar nefskatturinn ekkert fremur. Helsti galli nefskatts er að hann leggst augljóslega þyngst á þá sem hafa lágar tekjur. Þeir geta þurft að greiða hátt hlutfall af tekjum sínum þegar allir greiða sömu krónutölu. Bent er á að skattleysismörkin í frumvarpinu eru með þeim annmarka að eingöngu er miðað við almennar tekjur, launatekjur en ekki fjármagnstekjur. Inn á þetta kemur ríkisskattstjóri í umsögn sinni um frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. Þar vísar hann í umsögn frá 15. mars 2006. Hún var allítarleg og er ótrúlega góð og holl lesning fyrir þá sem vilja kynna sér nefskatt. Ég vil hvetja alla þá sem hafa tækifæri til að lesa þessa umsögn, umsögn um frumvarp til laga um Ríkisútvarpið hf. sem var á dagskrá á síðasta þingi. Þar eru gerðar verulegar athugasemdir við nefskattinn. Ég ætla að fara aðeins yfir þá umsögn vegna þess að í henni kemur margt fróðlegt fram. Þar segir m.a. að helsti ókostur nefskatts sé að hann taki ekki tillit til greiðslugetu og sé íþyngjandi fyrir tekjulága. Svo kemur merkilegur kafli sem ég ætla að lesa beint upp úr umsögninni. Í umsögn ríkisskattstjóra frá 15. mars árið 2006, sem enn er í fullu gildi samkvæmt nýlegri umsögn ríkisskattstjóra, segir með leyfi forseta: ,,Fyrr á öldum voru nefskattar algengir en eru að mestu horfnir í dag. Tvö þekkt dæma úr skattasögunni eru annars vegar skattur sem Ríkharður II. Englandskonungur lagði á 1380 til að fjármagna stríðið við Frakkland. Skattur þessi leiddi til bændauppreisnarinnar 1381. Hins vegar er tilraun á síðari tímum til að leggja á verulegan nefskatt þegar stjórn Margrétar Thatcher í Englandi lét lögleiða nefskatt í stað nokkurs konar fasteignagjalda til að fjármagna starfsemi sveitarfélaga. Skattinum var komið á 1989–1990. Skattur þessi mætti mikilli andstöðu, milljónir manna neituðu að borga hann og náðu mótmælin hámarki sínu með óeirðum á Trafalgar Square í lok mars 1990. Andstaða innan Íhaldsflokksins leiddi m.a. til þess að Margrét Thatcher sagði af sér um haustið. Arftakar hennar lækkuðu skattinn og afnámu hann frá og með 1994.“ Virðulegi forseti. Þetta finnst mér merkileg upprifjun hjá ríkisskattstjóra á því hvernig farið hefur fyrir þeim sem lagt hafa á nefskatt. Ég veit ekki hvort ríkisskattstjóri sé sannspár en miðað við þessi dæmi gæti þetta þýtt að núverandi ríkisstjórn sitji ekki lengi eftir að hafa samþykkt nefskatt, ef marka má söguna. Hvort skatturinn leiði til uppreisnar eða óeirða á eftir að koma í ljós en ég á von á því að mótmælin eigi eftir að verða hávær þegar íslenskir borgarar fá nefskattinum í fyrsta sinn. Umsögnin er áhugaverð. Þar kemur einnig fram að einn helsti galli við nefskatt sé tengslaleysi hans við gjaldþol manna. Í þessu tilfelli sé brugðist við því með því að undanþiggja hina tekjulægstu gjaldinu. Frítekjumörkum fyrir fast krónugjald fylgja nefnilega ákveðin vandamál vegna þeirra sem eru hvor sínum megin næst mörkunum. Það getur vakið upp spurningar um jafnræði. Þá eru skattfrelsismörkin samkvæmt umsögninni með þeim annmarka í frumvarpinu að eingöngu er miðað við almennar tekjur, þ.e. launatekjur og þess háttar, en ekki fjármagnstekjur. Fram kemur að allstór hópur manna hefur miklar tekjur af eignum en lágar launatekjur og yrði samkvæmt þessu undanþeginn gjaldinu. Í umsögn frá ríkisskattstjóra kemur sem sagt fram að allstór hópur yrði undanþeginn gjaldinu, þ.e. hópur sem hefur miklar tekjur af eignum sínum. Þarna erum við komin inn á það sem ég sagði í upphafi máls míns um þetta atriði, að með frumvarpinu er borgurum landsins mismunað. Hinn almenni launamaður á enga möguleika aðra en að greiða skatta og skyldur en núverandi ríkisstjórn virðist alltaf hlífa sama hópnum við skattlagningu og létta af honum álögum. Það er hópurinn sem hæstar hefur tekjurnar og þeir sem möguleika eiga á því að lifa af tekjum af eignum, sem eru ekki með venjulegar launatekjur eins og aðrir. Virðulegi forseti. Þetta er ekki alveg í lagi og mun leiða til þess að nefskatturinn á eftir að verða verulega umdeildur. Hann leggst þungt á stórar fjölskyldur og stór hópur mikilla eignamanna verður undanþeginn honum. Í umsögninni kemur líka fram að frá skattalegu sjónarmiði hafi nefskattur á einstaklinga fáa kosti en afar marga galla. Þar segir að samkvæmt frumvarpinu beri að leggja sama skatt á lögaðila en fyrir þeirri tillögu séu ekki færð nein sérstök rök í greinargerðinni. Fram kemur að skattar á fyrirtæki, sem ekki eru tengdir hagnaði þeirra, hafi verið á undanhaldi en hér sé snúið af þeirri braut. Það sem mér þykir merkilegt í þessu efni er að varðandi lögaðila þá bendir ríkisskattstjóri á að gjaldskyldir yrðu samkvæmt frumvarpinu um 26 þúsund lögaðilar. Ríkisskattstjóri tekur fram að af þeim hafi um helmingur greitt tekjuskatt eða önnur gjöld til ríkissjóðs. Nýir skattgreiðendur úr röðum lögaðilanna yrðu því 13 þús. Þá sé vert að hafa í huga að ætla megi að verulegur hluti hinna nýju skattgreiðenda yrðu félög sem ekki eru starfandi og hafa engar tekjur til að greiða gjaldið af. Mér fannst mikilvægt að þetta komi fram. Mér þykir því ekki hafa verið svarað nægilega fullnægjandi hvers vegna menn eru svo harðir á að nefskattur sé rétta leiðin. Eina sem manni dettur í hug er að sú leið hafi dottið af himnum ofan, eins og svo margt annað í frumvarpinu, við að leysa umdeild mál hvað varðar Ríkisútvarpið. Þarna hafa menn fallið í gryfju, með hæstv. menntamálaráðherra í broddi fylkingar, að flýta sér og henda sér á niðurstöðu sem á eftir að verða til meiri vandræða en formið sem nú er á fjármögnuninni. Virðulegi forseti. Umsögnin frá ríkisskattstjóra er merkileg og er hægt að lesa hana sér til skemmtunar og líka til glöggvunar. Hún er afar áhugaverð fyrir margra hluta sakir, ítarleg og greinargóð. Það sem mér finnst merkilegast í henni er að þar er bent á að þessi leið mismuni borgurum landsins og taki ekkert tillit til greiðslugetu, með henni sleppi þeir sem hafa háar fjármagnstekjur en lágar launatekjur algjörlega við að greiða gjaldið, eins og oft vill verða í samfélagi okkar. Virðulegi forseti. Fleiri hafa gagnrýnt þessa fjármögnunarleið. Neytendasamtökin hafa fjallað ítarlega um hvernig rétt sé að standa að fjármögnun Ríkisútvarpsins. Það kemur fram í umsögn þeirra að upphæð nefskattsins sem kynnt er í frumvarpinu sé mjög há og komi illa við mörg heimili þar sem stálpaðir unglingar eða ungt fólk býr enn í heimahúsum. Neytendasamtökin minna á að skylduáskrift að Ríkisútvarpinu með afnotagjöldum hefur reynst óvinsæl hjá mörgum. En þeir segja líka að hætt sé við því að jafnhár nefskattur og frumvarpið gerir ráð fyrir verði ekki síður óvinsæll. Hér mæla Neytendasamtökin með því að skoða hvort ekki eigi að flétta saman mismunandi fjármögnunarleiðum. Virðulegi forseti. Hér er enn eitt dæmi um óánægju með þá leið sem valin er í þessu frumvarpi. Afnotagjöldin hafa verið umdeild hingað til og hefur verið bent á það ítrekað, í umsögnum og í ræðu og riti, að nefskattsleiðin sé ekki til þess fallin að skapa sátt um fjármögnun Ríkisútvarpsins. Þvert á móti. Ég skil ekki hvers vegna menn halda þessu jafneinstrengingslega til streitu og raun ber vitni. Því hefur ekki verið svarað í þessum stól hvað gerir nefskattsleiðina jafnáhugaverða og þessi ríkisstjórn telur hana vera og hvernig menn réttlæta að sumir þurfi að borga til Ríkisútvarpsins en aðrir ekki. Eins og fram kom í umsögn ríkisskattstjóra verður allverulegur hópur undanþeginn þessu gjaldi, miðað við skerðingarmörk og þær tekjur sem miðað verður við. Það kemur fram í umsögn ríkisskattstjóra að það verði allverulegur hópur. Hvaða rök vega svo þungt að réttlætanlegt sé að mismuna borgurum landsins með þessum hætti? Um það hef ég spurt við 1. umr., við 2. umr. og nú spyr ég aftur við 3. umr. Ég hef ekki enn fengið svör. Ég fer fram á, líkt og með spurningu mína um stjórn Ríkisútvarpsins og skipun hennar, að fá svör við henni áður en umræðum um málið lýkur. Virðulegi forseti. Ég fer að ljúka máli mínu. Í lokin vil ég nefna að mér finnst með hreinum ólíkindum hvaða rekstrarform menn hafa valið fyrir Ríkisútvarpið. Mér finnst þetta sérkennilegt. Þetta hlutafélagaform fyrir Ríkisútvarpið er orðið líkt og trúaratriði. Ég held að menn hefðu þurft að huga að markmiðum, ætluðu þeir sér að finna viðunandi rekstrarform fyrir Ríkisútvarpið til að leysa þau deilumál sem uppi eru í tengslum við það. Öll vinnan virðist þess í stað miða að því einu að koma Ríkisútvarpinu í hlutafélagaform. Það vekur mér undrun en af öllum vinnubrögðunum er augljóst að það er aðalmarkmiðið. Því hefur lítið sem ekkert verið sinnt að leysa þau deilumál sem uppi hafa verið. Virðulegi forseti. Leiðin sem hér er gert ráð fyrir er ekki til að ná sátt um Ríkisútvarpið til framtíðar litið. Ég harma það mjög vegna þess að ég held að við, öll fyrir utan þrjá þingmenn sem hafa komið út úr skápnum hvað það varðar að segjast vilja selja Ríkisútvarpið, við hin 60 viljum að Ríkisútvarpið sé í þjóðareign og við rekum öflugt almannaútvarp sem hafi mikilvægu menningarlegu hlutverki, lýðræðislegu hlutverki og öryggishlutverki að gegna. Þrír þingmenn bera þá von í brjósti að RÚV verði selt. Hv. þm. Pétur H. Blöndal, hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson og Birgir Ármannsson vilja selja útvarpið. Aðrir segjast a.m.k. vera sammála um mikilvægi RÚV. Mér er það algerlega óskiljanlegt að farið sé með málið í slíkan farveg. Ég tel að það sé fullkomlega óþarft. Mér finnst ekki hafa verið nægjanlega rökstutt hvers vegna eigi að oháeffa Ríkisútvarpið. Hvers vegna getur Ríkisútvarpið ekki verið sjálfseignarstofnun? Sjálfseignarstofnun er þekkt fyrirkomulag sem reynst hefur vel við rekstur hjá opinberum aðilum, t.d. á háskólastigi. Að gera Ríkisútvarpið að sjálfseignarstofnun gæfi því svigrúmið sem það þarf í þeirri stöðu sem það býr við í dag. Það skapar líka ákveðna fjarlægð frá pólitíkinni og eigendum þess að hafa sjálfseignarstofnunarfyrirkomulag. Það gæfi RÚV sjálfstæði. Eins og menn þekkja er útvarpið ekki rekið í hagnaðarskyni og allur ágóði færi aftur inn í sjálfseignarstofnunina. Ég hefði talið sjálfseignarstofnun mun heppilegra form. Mér finnst ekki hafa verið nægilega rökstutt hvers vegna eigi að oháeffa Ríkisútvarpið. Þetta fyrirkomulag hefur verið gagnrýnt harðlega úr öllum áttum, bæði frá hægri og frá vinstri. Frá vinstri hefur það verið gagnrýnt út frá því að við viljum ekki að Ríkisútvarpið verði selt heldur viljum við reka öflugt almannaútvarp. Frá hægri hefur það verið gagnrýnt af frjálshyggjumönnum vegna þess að það sé ekki viðeigandi að búa til hlutafélag úr stofnun sem er að mestu rekin fyrir almannafé, það skekki stöðuna á samkeppnismarkaði. Í sjálfu sér er hægt að taka undir hvort tveggja, virðulegi forseti. Það er ljóst, eins og heyra má af þessu og við vitum sem höfum fylgst með þessari umræðu, að þetta er harkalega gagnrýnt úr mismunandi áttum. Hvað er hæstv. ríkisstjórn að búa til með því að samþykkja frumvarp um Ríkisútvarpið ohf.? Jú, það er að búa til fyrirbæri sem verður umdeildara en RÚV hefur nokkru sinni verið. Þetta er ekki bara eitthvert fyrirtæki úti í bæ. Þetta er Ríkisútvarpið sem á að vera öflugur almannamiðill. Málið hefur verið gagnrýnt mjög harðlega úr ýmsum áttum. Ég ætla ekki að fara nánar yfir það enda hefur það verið gert ágætlega í öðrum ræðum hér og við fyrri umræður. Það er gaman að lesa t.d. leiðara fyrrum formanns Sjálfstæðisflokksins og núverandi ritstjóra Fréttablaðsins, Þorsteins Pálssonar, um þessi mál. Í mars í fyrra, þegar rætt var um Ríkisútvarpið hf. og það frumvarp, gagnrýndi hann það mjög harðlega undir yfirskriftinni: Rauðkuhugmyndafræði, það var 31. mars 2006. Hann færði fyrir því ágæt rök hvers vegna óeðlilegt væri að hlutafélagavæða fyrirbæri sem væri að mestu leyti rekið fyrir almannafé. Maður er eitt stórt spurningarmerki yfir því. Ég get tekið undir þá spurningu Þorsteins Pálssonar og annarra um hvers vegna áherslan er lögð á að hlutafélagavæða fyrirbæri sem á að reka fyrir almannafé áfram. Það er algerlega óskiljanlegt, virðulegi forseti. Ég tel að það hefði verið miklu skynsamlegra að gera RÚV að sjálfseignarstofnun ef menn sjá ástæðu til að breyta rekstrarfyrirkomulaginu yfir höfuð. Þó nokkrir umsagnaraðilar hafa einnig fjallað um þennan þátt málsins. ASÍ kemur inn á þetta í umsögn sinni. ASÍ lýsir andstöðu við fyrirhugaðar breytingar á rekstrarforminu. ASÍ segir að það hafi verið og sé enn þá þeirrar skoðunar að víðtækt hlutverk Ríkisútvarpsins sé í almannaþágu, bæði í óháðri fréttamiðlun og einnig sé menningarlegt hlutverk þess þannig að afar mikilvægt er að Ríkisútvarpið verði örugglega áfram í almannaeigu. Í umsögnum BSRB og BHM er líka komið inn á þetta. Þeim þykir með ólíkindum að beita þeirri aðferð sem beitt er gagnvart starfsmönnum þegar stofnun ríkisins er breytt í hlutafélög eða þær lagðar niður, í landinu séu lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins sem ætlað sé að gilda við þessar aðstæður. Það er óþolandi að við þessi skilyrði séu sett sérstök lög sem taka almennu lögin um ríkisstarfsmenn úr sambandi þegar á þau reynir. Undir þetta er auðvitað hægt að taka. Í umsögn BSRB og BHM segir að ef það sé mat þingmanna að réttindi ríkisstarfsmanna séu þannig að þeim þurfi að breyta þá eigi auðvitað að gera það með því að breyta lögunum almennt þannig að slík staða komi ekki upp aftur og aftur. Virðulegi forseti. Ég hef áður sagt að þarna held ég að við séum komin að kjarna málsins. Hver önnur er ástæða þess að menn skeyta ekki um mikilvæga þætti þessa frumvarps sem þyrfti að breyta innan Ríkisútvarpsins? Menn keyra blint á að það verði að samþykkja þetta frumvarp fyrir 1. apríl næstkomandi og verði að samþykkja þetta frumvarp út af oháeffinu, út af breytingunni á rekstrarfyrirkomulagi. Þar er kjarni málsins og aðalatriðið í miklu offorsi í þessu máli. Þarna er komið að kjarna málsins. Sumir stjórnendur Ríkisútvarpsins vilja losna undan lögum um ríkisstarfsmenn, almennum lögum. Það er engin önnur ástæða í sjónmáli. Þessu verður auðvitað að svara og þarf að skoða þessi mál, ef þau íþyngja mikilvægum stofnunum í samfélaginu svona rosalega. Það á að taka heiðarlega og opna umræðu um það í stað þess að fara bakdyramegin að málinu með jafnafdrifaríkum hætti og að hlutafélagavæða mikilvægar stofnanir í samfélaginu, eingöngu til að losa þær undan lögum um opinbera starfsmenn. Menn eiga að koma hreint fram. Við hljótum að gera þá kröfu í stað þess að sýknt og heilagt skuli farið jafnlúalega bakdyramegin að málum. Virðulegi forseti. Margt mjög áhugavert kom fram í umsögnum sem bárust menntamálanefnd og vert að skoða margar þeirra. Í einni þeirra sem ég rak augun í er afar áhugaverður punktur. Það er umsögn Skjásins, frá Magnúsi Ragnarssyni, framkvæmdastjóra. En þar er rætt um þennan samning um útvarpsþjónustu í almannaþágu sem hafa verið gerð drög að og fylgir í greinargerð frumvarpsins um Ríkisútvarpið ohf. Þar segir að samningnum sé líklega ætlað að skilgreina nánar starfsvettvang Ríkisútvarpsins. Því miður er um afskaplega almennt plagg að ræða. Í umsögn Skjásins segir að besta dæmið um þetta sé ákvæðið um nýsköpun í dagskrárgerð þar sem sett séu fram háleit markmið um að Ríkisútvarpið skuli styrkja og efla íslenska kvikmyndagerð með kaupum á dagskrárefni frá sjálfstæðum framleiðendum að lágmarki upp á 150 millj. kr. árið 2008. Í umsögn Magnúsar Ragnarssonar kemur fram að Skjár einn hafi varið meira en þessari upphæð til kaupa á innlendu dagskrárefni frá sjálfstæðum framleiðendum á síðustu 12 mánuðum og það án allra ríkisstyrkja. Þetta, virðulegi forseti, finnst mér áhugavert og tel ekki þurfa að hafa fleiri orð um þjónustusamninginn en að leggja þessa staðreynd fram. Í raun er bent á að þjónustusamningurinn sé tiltölulega metnaðarlítill í miðað við sjónvarpsstöð með slíka stöðu á markaði sem Ríkisútvarpið hefur. Mér fannst þetta áhugaverður punktur að þarna sé verið að setja helst til metnaðarlitlar áætlanir á blað í þjónustusamning fyrir Ríkisútvarpið. Alls konar svona þætti, virðulegi forseti, hefðum við þurft að fara miklu betur í gegnum. Innan þingmeirihlutans var frá upphafi tekin sú stefna keyra málið í gegn þrátt fyrir að t.d. hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson hafi haldið því fram að hér hafi 150 manns komið fyrir nefndina og málið hafi verið rætt fram og til baka. Staðreyndin er sú að ekki var tekið tillit til nokkurs þeirra aðila sem komu fyrir nefndina? Eða hvar er þær breytingar að sjá sem sýna að tekið hafi verið tillit til athugasemda þeirra? Hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson getur boðið fjölda fólks til nefndar og boðið fólki og félagasamtökum að senda inn umsagnir bara til að sýnast. En við vitum að þessi ríkisstjórn og þessi þingmeirihluti hefur ekkert gert með þá vinnu sem fólk hefur lagt á sig fyrir nefndina. Það hljómar vel: 150 manns á 39 fundum. En hvað kom út úr því? Þingmeirihlutinn breytti engu, hlustaði ekki á neinn og keyrir málið í gegn. Það er niðurstaðan. Mér þykir það hjóm eitt þegar formaður menntamálanefndar fer með svona tölur fyrir þingheim. Staðreyndirnar tala sínu máli. Virðulegi forseti. Enn og aftur vil ég ítreka spurningar sem ég hef lagt fram. Í fyrsta lagi: Hvers vegna var ákveðið og hvað olli því að menn ákváðu að láta stjórn Ríkisútvarpsins endurspegla þingmeirihluta og valdahlutföll á Alþingi? Hvað mælir gegn því að t.d. starfsmenn eða aðrir utanaðkomandi aðilar fái t.d. tvo stjórnarmenn? Þetta finnst mér mikilvægt. Ég held að mér hafi láðst að nefna að ég er hlynnt þeirri hugmynd að t.d. útvarpsstjóri fái sömu stöðu og þjóðleikhússtjóri, þ.e. fái starfsfrið í fimm ár, sé skipaður til 5 ára og eigi ekki á hættu að fá uppsagnarbréf ef hann gerir eitthvað sem ríkisstjórninni mislíkar, eins og hætta verður á núna. Mér finnst það áhugaverð hugmynd og hefði viljað heyra skoðun hæstv. ráðherra eða þeirra sem fara fyrir málinu í þinginu á því. Þá ítreka ég spurningu mína um nefskattinn. Hvaða þungu rök eru á bak við að taka upp fyrirkomulag sem bersýnilega mismunar borgurunum? Ég þarf ekki að fara yfir það allt saman aftur. Í lokin, virðulegi forseti, vil ég ítreka þá skoðun mína að ég tel að þetta mál allt hefði getað farið í þverpólitískan farveg. Það hefði að minnsta kosti átt að reyna það. Þegar kemur að Ríkisútvarpinu er það mikið í húfi. En í staðinn munum við sitja uppi með fyrirbærið sem þetta frumvarp á að búa til, óskapnað sem engin sátt á eftir að ríkja um. Við í Samfylkingunni höfum barist fyrir sátt um málið með hv. þm. Mörð Árnason í broddi fylkingar. Við höfum viljað sátt og öll okkar vinna hefur snúið að því að skapa sátt um Ríkisútvarpið sem almannaútvarp til framtíðar. Viljinn hefur verið til staðar af okkar hálfu. Frá okkur hafa komið sáttaboð sem hafa verið hunsuð af stjórnarflokkunum Framsóknarflokki og Sjálfstæðisflokki. Það er ekki að undra að menn efist um eða hafi áhyggjur af vegferðinni sem þeir flokkar eru á með málið og spyrji sig um ástæður þess að málið sé keyrt með slíkum hætti í gegn. Málið kveikir stórar spurningar og mér þykir miður að ekki einn einasti stjórnarliði hafi setið t.d. undir ræðu minni, nema auðvitað sá sem situr á forsetastól. En hann getur ekki gripið inn í og rætt við mig um þetta. Ég harma það. Ég tel að með samræðum um þetta hefðum við getað náð miklu betri árangri en þetta frumvarp getur skilað. Ég er sannfærð um að málið er bara rétt að byrja þegar þessi lög taka gildi. Í því eru svo umdeild atriði að þegar þau, t.d. nefskatturinn og fleira, skella á fólki eigi allmargir eftir að rísa upp á afturlappirnar og mótmæla þessu. En virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra að sinni. Eins og ég sagði höfum við í allri okkar vinnu boðið fram krafta okkar við að ná þverpólitískri samstöðu í því skyni að nútímavæða Ríkisútvarpið. Við erum sammála um að breyta þurfi lögunum en það á ekki að gera með þessum óskapnaði sem liggur fyrir þinginu og menn eru að keyra hér í gegn.

Herra forseti. Þá erum við komin hér enn og aftur til að ræða um frumvarp til breytinga á Ríkisútvarpinu. Það er rétt eins og hér hefur skýrt komið fram í dag að þetta er orðin löng umræða ef menn taka til allar þrjár umræðurnar sem hafa farið fram og undir ýmsum formerkjum, ýmist sf., hf. eða ohf. Ég held að það sé rétt að ég lýsi því strax yfir, herra forseti, að ég get alls ekki samþykkt frumvarpið eins og það lítur út núna og það er af tveimur ástæðum. Annars vegar er sú sem margoft hefur komið fram í ræðum og margoft hefur verið reynt að þræta fyrir, að frumvarpið RÚV ohf. er undanfari sölu á Ríkisútvarpinu og hins vegar að verði frumvarpið RÚV ohf. samþykkt óbreytt þá mun það þýða skerðingu á kjörum og réttindum starfsfólks Ríkisútvarpsins. Það hefur að vísu verið margreynt að draga þær fullyrðingar í efa að kjör starfsfólks Ríkisútvarpsins muni skerðast en þeir sem til þekkja hafa m.a. sent greinargerðir til menntamálanefndar þar sem þeir fara mjög nákvæmlega yfir þau atriði sem um ræðir og þar á meðal lögfræðingar stórra launþegasamtaka eins og BHM og BSRB. Það hefur líka komið fram í umræðunni að starfsmenn hafa lent í vandræðum í þeim ríkisstofnunum sem hefur verið breytt í hlutafélög og má þar t.d. nefna Póst og síma. Og þá kannski sérstaklega það sem er akkúrat að gerast þessa dagana og það er Matís ohf. Þar var nokkrum stofnunum skellt saman í hlutafélag og það verður að segjast eins og er að þar logar allt í illdeilum á milli stjórnenda fyrirtækisins eða hlutafélagsins og starfsfólksins. Það er rétt sem hér hefur komið fram, m.a. í ræðu hv. þm. Ögmundar Jónassonar, að forsvarsmenn Matís hafa færst undan, skulum við segja, samskiptum við stéttarfélögin og reyna þess í stað að semja við hvern starfsmann fyrir sig úti í horni eins og það er orðað. Þessi reynsla sem er í gangi núna og sá er hér stendur hefur nasaþef af segir okkur líka annað, að þessi hlutafélagavæðing er byrjunin á því að reyna að brjóta niður stéttarfélög. Það sem mér finnst kannski svona með mestum ólíkindum varðandi þetta mál er hin gífurlega þrautseigja flutningsmanna, fyrst og fremst menntamálaráðherra í fararbroddi fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Það er þrautseigja Sjálfstæðisflokksins til að reyna að brjóta stéttarfélög á bak aftur. Það er alþekkt sérstaklega á meðal frjálshyggjumanna að þeim er mjög í nöp við stéttarfélög almennt og reyna að slá ryki í augu fólks og segja að það sé mun betra fyrir einstaklinginn, launþegann að geta samið beint við stjórnendur. En við værum ekki með öll þessi stéttarfélög í dag ef reynslan hefði ekki að kennt okkur annað. Það er sorglegt til þess að vita, herra forseti, að þegar samtök launþega hafa á áratugum samið fyrir starfsmenn sína, félagsmenn sína og skapað þeim ákveðin réttindi og stöðu, bætt kjör þeirra frá ári til árs, þá skuli núna leynt og ljóst verið að hefja niðurbrot á stéttarfélögum opinberra starfsmanna. Þetta er draumur sem hefur blundað lengi hjá mörgum og þá sérstaklega þeim er tengjast Sjálfstæðisflokknum og ég er þess fullviss að þetta frumvarp og Matís ohf. sem er orðið að lögum í dag er greinilega upphaf að slíku. Hvers vegna hins vegar menn vilja gera það geri ég mér ekki almennilega grein fyrir nema þá að þar stýri, eins og yfirleitt alltaf þegar menn komast að Sjálfstæðisflokknum, gróðahyggjan. Menn telja að það sé hentugra fyrir fyrirtækin að geta samið beint við starfsfólk og í því felst m.a. launaleynd og það er orðið nokkuð ljóst að það er ekki gert með hag starfsmannsins í huga. Í þessari ræðu ætla ég, herra forseti, að fara yfir nokkur atriði sem ég er búinn að bíða spenntur eftir frá því á síðasta ári að komast að með. Það eru m.a. og kannski fyrst og fremst réttindi starfsmanna. Mér finnst það í raun ekki hafa fengið nægilega góðan hljómgrunn hér inni t.d. þegar dæmi koma um að menn hafi þurft að fara með mál sín til dómstóla eins og t.d. hjá Strætó, eftir að opinberu fyrirtæki var breytt. Mig langar síðan að ræða aðeins um innkomu eða réttara sagt aðkomu núverandi útvarpsstjóra, ég hlýt að segja núverandi því miðað við mörg þau orð sem hann hefur látið falla þá stendur hann væntanlega og fellur með því hvort þessi lög verða samþykkt og ég er þess alveg fullviss að þetta frumvarp mun aldrei verða að lögum óbreytt. Mig langar líka til að fjalla, herra forseti, um nefndarfundina. Þeir hafa verið títtnefndir hér og þá yfirleitt sem rök fyrir mikilli vinnu, bæði menntamálaráðherra og formaður menntamálanefndar hafa statt og stöðugt klifað á því hversu margir gestir hafa komið fyrir nefndina og hversu margra umsagna hefur verið leitað. Á því er sá galli, herra forseti, að ekki er að sjá á frumvarpinu að eftir þeim athugasemdum og ábendingum hafi verið farið. Ég held að rétt sé líka að fara aðeins yfir sögu Framsóknarflokksins í málinu þar sem hann hefur greinilega snarsnúist eins og komið hefur nokkuð ljóst fram í umræðunni í dag. Mig langar líka aðeins síðar í ræðunni að koma inn á það sem hefur verið nefnt í dag, þ.e. samkomulag á milli þingflokkanna væntanlega sem á að hafa verið gert á fundi í desember, en þá vildi þannig til að sá er hér stendur var utan flokka og ekki hafður með í því sem menn kalla samkomulag. Mig langar að fara yfir jafnvel einkavæðingarhlutann því að allir sem vilja, vita og lesa út úr frumvarpinu, svo ekki sé talað um þau frumvörp sem sjálfstæðisþingmenn hafa áður lagt fram, að frumvarpið er fyrsta skrefið í að einkavæða Ríkisútvarpið, selja það þá væntanlega ákveðnum aðilum og yrði ég ekki hissa þó að sumir væru þegar búnir að ákveða hverjum eigi að selja það. Ég er ekki viss um að það hafi verið Kári sjálfur, en hver veit? Ég ætla, herra forseti, að byrja á að fara yfir réttindamálin, hvernig frumvarpið kemur að starfsmönnum og rétt er að benda á það strax í upphafi að starfsmenn hafa gert ýmsar athugasemdir og hafa m.a. kvartað yfir mikilli óvissu sem er um mál þeirra, en engu af þessu hefur því miður verið sinnt, sama hvað hver segir. Hjá BSRB og BHM hafa menn farið mjög vel yfir frumvarpið að sjálfsögðu, sem og forvera þess, Ríkisútvarpið hf. og Ríkisútvarpið sf. Að mati þeirra samtaka er alveg greinilegt að nokkur atriði munu þýða skerðingu á kjörum og jafnvel á kaupi starfsfólks Ríkisútvarpsins í framtíðinni. Ég ætla að leyfa mér að lesa upp, herra forseti, ég held að það sé einfaldast, athugasemdir um stofnun hlutafélags um Ríkisútvarpið. Þetta er umsögn BSRB og BHM, með leyfi forseta: „Með frumvarpinu er lagt til að Ríkisútvarpið (RÚV) verði gert að sjálfstæðu hlutafélagi í eigu íslenska ríkisins. BSRB og BHM þykir með ólíkindum sú aðferð sem beitt er gagnvart starfsmönnum þegar stofnunum ríkisins er breytt í hlutafélög eða þær lagðar niður.“ - Hér er átt við m.a. það sem ég nefndi áðan um Matís ohf.“ Áfram segir: „Í landinu eru lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins nr. 70/1996 sem ætlað er að gilda við aðstæður sem þessar. Það er auðvitað óþolandi að það sé gert aftur og aftur, við þessi skilyrði, að setja sérstök lög sem taka almennu lögin um ríkisstarfsmenn úr sambandi þegar á þau reynir. Ef það er mat þingmanna að réttindi ríkisstarfsmanna séu þannig að þeim þurfi að breyta á auðvitað að gera það með því að breyta almennu lögunum þannig að þessi „ómögulega” staða komi ekki upp aftur og aftur. Þá þurfa ríkisstarfsmenn heldur ekki að vera með væntingar um starfsöryggi sem ekki stenst þegar á reynir. Óréttlætið birtist líka í því að þetta gerist oft en ekki alltaf. Svo virðist vera að þegar breytingarnar snerta litlar stofnanir með fáa starfsmenn þá séu almennu lögin látin gilda en þegar sambærilegar breytingar ná til stærri stofnana eru almennu lögin tekin úr sambandi. Þetta er afleit lagaframkvæmd sem ber merki um hentistefnu og óhreinskilni.“ Svo mörg voru þau orð, herra forseti. Ég held að þetta sé, í þessum inngangi, athugasemdum frá BHM og BSRB, í raun og veru kjarni málsins. Þarna er m.a. verið að vara þingheim við hvað þetta frumvarp varðar, en það er náttúrlega þannig eða virðist alla vega vera orðin sú lenska hér í dag að í raun og veru skiptir engu máli hvað þingheimi finnst. Skoðanir, athugasemdir og ábendingar frá stjórnarandstöðu eru náttúrlega einskis virtar en það sem er kannski verra er að þingmenn í stjórnarmeirihlutanum virðast nánast ekkert um málið hafa að segja. Þó svo að hér komi athugasemdir, mjög alvarlegar athugasemdir frá hagsmunasamtökum, er einfaldlega tilkynnt, eins og kom fram í morgun, að þingmönnum sem sitja í þingnefndum fyrir hönd stjórnarmeirihlutans er nánast tilkynnt að þeir eigi að láta frumvarpið vera. Það er held ég einn mesti gallinn á störfum Alþingis í dag, herra forseti. Svona er þetta, menn hafa kannski ekki alveg viðurkennt það hér í dag, en ég held að menn hafi farið mjög nálægt því og það hefur gerst þegar sá er hér stendur hefur verið í nefnd og velt upp ákvæði. Ef ég man rétt var það varðandi starfsmannaleigur með ábendingu um hvað betur mætti fara, að þá sagði formaður félagsmálanefndar, einfaldlega: Ég þarf að ræða þetta við ráðherra. Ég held einmitt að þetta sé málið svolítið í hnotskurn. Ég var það nýr að ég tók kannski ekki mikið eftir þessu en hef síðan þá velt þessu mikið fyrir mér. Þetta er einmitt málið. Eins og glöggt hefur komið fram er það ráðherra eða hreinlega einhver ákveðinn starfsmaður í ráðuneyti - þetta hefur Eygló Harðardóttir, þingmannsefni Framsóknarflokksins, bent á og er þá í rauninni að átelja harkalega, herra forseti, Framsóknarflokkinn væntanlega fyrir vinnubrögð þar sem hún gaf í skyn í sjónvarpsþætti og hefur gert það líka í skrifum að í raun komi frumvörp tilbúin frá starfsmanni ráðuneytis til Alþingis. Hún sagði á þá leið að greinilegt væri að þingmönnum eða nefndinni væri ekki ætlað að hrófla neitt við frumvörpum. Þetta eru alvarlegar ásakanir sem koma frá einum frambjóðanda Framsóknarflokksins og það er svolítið sérstakt að þarna skuli hún ákveða - væntanlega til að vekja á sér athygli - að upplýsa almenning um slík vinnubrögð á þinginu, vitandi það að hún er í raun að skamma stjórnarflokkana og þar af leiðandi sinn eigin flokk. Það má vel vera að vinnubrögðin eigi eftir að breytast komi Eygló Harðardóttur, núverandi varaþingmaður, meira á þing, ég skal ekki segja um það, en þarna er hún að uppljóstra leyndarmálum um hvernig Framsóknarflokkurinn vinnur frumvörp, hver vinnur frumvörpin og hvernig nefndarmönnum er í raun skipað að hafa helst ekki skoðun á frumvörpum. Þau eigi bara að renna í gegn, þau séu fullkomin, þau séu tilbúin og það sé ekki hins almenna þingmanns að skipta sér af, það er greinilega einhver einn sem ræður. Þessi kafli kom í framhaldi af því, herra forseti, að ég velti upp þeirri staðreynd sem mér finnst persónulega mjög sorgleg, að nefndarmenn skuli ekki geta haft áhrif á frumvörp. Ég kalla það ekki að hafa áhrif þegar menn með einhverri sýndarmennsku, væntanlega einhverri sýndarmennsku, skulum við segja, bæta inn einhverjum smávægilegum leiðréttingum nánast til að geta sagt: Við gerðum breytingar á frumvarpinu. Úr því að ég fór svona langt yfir í Framsóknarflokkinn eru náttúrlega til dæmi þess að framsóknarmenn hafi samþykkt að selja Ríkisútvarpið alls ekki. Ég veit ekki til þess, og mun koma að því síðar í ræðu minni, að það sé neins staðar efni í samþykktum frá þeim að hlutafélagavæða það. Einnig má minnast á, herra forseti, að það hefur gerst nokkrum sinnum að þegar fjölmiðlamenn koma nefndarmönnum, t.d. í menntamálanefnd, svolítið á óvart með spurningum þá hafa sérstaklega ungar og upprennandi stórstjörnur hjá Framsóknarflokknum - ég tek fram að ungliðarnir þar eru afskaplega frambærilegir - átt það til að missa út úr sér sína einlægu skoðun á frumvarpi, lent síðan í vandræðum daginn eftir, greinilega verið tuskaðar til, og síðan kemur enn á ný útþynnt og allt önnur skoðun. Ég ætla að halda áfram að vitna í athugasemdir, umsögn um frumvarpið sem kom frá BHM og BSRB og sé enn ástæðu til að lesa orðrétt upp, með leyfi forseta: „Samtökin spyrja því, hver sé tilgangurinn með því að stofna hlutafélag um Ríkisútvarpið. Er það gert til þess eins að breyta réttarstöðu starfsmanna Ríkisútvarpsins og að RÚV hf þurfi ekki að fylgja þeim lágmarkskröfum gagnvart starfsmönnum sínum sem gerðar eru til opinberra stofnana innan stjórnsýslunnar? Bent hefur verið á að þessi breyting minni um margt á kennitöluskipti í atvinnurekstri, þar sem vinnuveitendur eru að reyna að komast hjá því að standa við samninga sína við starfsmenn. Hlutafélagsformið á að mati samtakanna fyrst og fremst við þegar um er að ræða samkeppnisstarfsemi með arðsemissjónarmið að leiðarljósi en markmiðið með rekstri RÚV hefur verið og á að vera að veita þjónustu, sinna menningarskyldum og öryggishlutverki en ekki skapa eigendum sínum arð.“ Síðan kemur athugasemd varðandi breytingu á réttarstöðu starfsmanna. Enn og aftur, herra forseti, og það er af fullri hreinskilni sagt, felst svo mikill kjarni málsins í þessari umsögn að ég ætla að leyfa mér að halda áfram að vitna orðrétt í næsta atriði sem er réttindi samkvæmt kjarasamningi og ráðningarsamningi. Þar segir, með leyfi forseta: „Stofnunin RÚV verður lögð niður og fer þá um réttindi og skyldur starfsmanna hennar eftir lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, og lögum nr. 72/2002, um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum. Kemur þetta fram í II. kafla ákvæðis til bráðabirgða í frumvarpinu.“ Þá spyrja samtökin: „Hvað þýðir þetta nákvæmlega varðandi réttarstöðu starfsmanna RÚV þegar stofnunin verður lögð niður og hlutafélagið tekur við rekstrinum? Ekki verður betur séð en að baki frumvarpinu búi sú hugsun að breytt skuli réttarstöðu þeirra ríkisstarfsmanna, sem starfa hjá RÚV, án þess þó að annar aðili en ríkið taki við starfseminni. Áfram á RÚV hf. að lúta stjórn ríkisvaldsins og það ber áfram ótakmarkaða ábyrgð á starfseminni. Með öðrum orðum er verið að setja lög um að starfsmenn RÚV hf. verði áfram starfsmenn ríkisins án þess þó að um kjör þeirra, réttindi og skyldur, gildi lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins.“ Þetta er svolítið sérstakt, herra forseti, en þetta er einmitt kjarni málsins og það sem ég benti á í upphafi, að annar megintilgangurinn með því að setja þessi lög um RÚV ohf. er að ná niður réttindum og kjörum opinberra starfsmanna. Það er að sjálfsögðu ósköp eðlilegt að menn vilji ekki viðurkenna það beint upp í opið geðið á náunganum vitandi að ef þetta yrði samþykkt, sem ég er fullviss um að verður aldrei, mundu menn gleyma hinum ýmsu röksemdum síðar, og fljótlega, því miður. Þetta er svolítið sérstakt og það sem ég var að segja, að setja eigi lög um starfsmennina að þeir verði áfram starfsmenn ríkisins án þess að gildandi lög virki um þá, kann að hljóma ankannalega, en það er ekki mér að kenna. Lára V. Júlíusdóttir hæstaréttarlögmaður gerði samantekt fyrir starfsmannasamtök RÚV í tilefni af þessu frumvarpi til laga um Ríkisútvarpið ohf. Hún velti einmitt sama atriði fyrir sér og ég vitnaði til í umsögn BHM en hún segir orðrétt, með leyfi forseta: „Við niðurlagningu stofnunarinnar breytist lagalegt umhverfi starfsmanna RÚV. Þeir hætta að vera opinberir starfsmenn og verða eftir það starfsmenn á almennum vinnumarkaði. Lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins geta ekki gilt um starfsmennina eftir breytinguna.“ Þrátt fyrir það fullyrða þeir sem mæla fyrir þessu frumvarpi, bæði menntamálaráðherra, formaður menntamálanefndar og varaformaður menntamálanefndar, að kjör starfsmanna séu tryggð. Hvernig í ósköpunum má það vera þegar frumvarpið fellir niður lög um réttindi og skyldur starfsmanna? Ég bar upp fyrirspurn í gær til formanns menntamálanefndar um akkúrat þetta atriði, um réttindi og kjör starfsmanna RÚV. Ég vildi fá þetta nokkuð á hreint áður en ég hæfi þessa ræðu og spurði því formann menntamálanefndar, hv. þm. Sigurð Kára Kristjánsson, um það hvort hann teldi ekki að réttindi og kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins skertust ef þetta frumvarp um Ríkisútvarpið ohf. yrði að lögum. Hann svaraði því mjög skýrt, orðrétt, með leyfi forseta: „Til þess að svara spurningunni vil ég segja að ég tel að réttindi starfsmanna séu ekki skert með frumvarpinu.“ Hvernig getur það verið þegar frumvarpið fellir sjálfkrafa niður lög um réttindi og skyldur starfsmanna? Og til að flækja málið aðeins meira, herra forseti, er ég með dóm þar sem starfsmanni hjá Strætó var sagt upp án þess að farið væri að lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna, þ.e. hann var ekki áminntur, ekki var notað svokallað áminningarferli heldur var honum sagt upp. Það er skemmst frá því að segja, herra forseti, að starfsmaðurinn vann málið fyrir héraðsdómi þar sem dómurinn taldi að það hefði átt að fara eftir áminningarferlinu samkvæmt stjórnsýslulögum. Þetta er svolítið sérstakt, lögin skarast greinilega á hvað þetta varðar verði þetta frumvarp nokkurn tíma samþykkt. Það er alveg ljóst og ástæða til að hafa varann á sér. Það er ástæða fyrir þeim varnaðarorðum sem menn hafa haft hér uppi varðandi réttindi og kjör opinberra starfsmanna. Ég tel nokkuð öruggt að þeim sé stórlega stefnt í voða, það er alveg skýrt að þau eru skert þrátt fyrir að menn haldi öðru fram, og ég reikna með að hv. formaður menntamálanefndar viti einfaldlega ekki betur, og ef svo er hefur hann greinilega ekki kynnt sér m.a. þá umsögn sem ég hef verið að vitna í frá BHM og BSRB. Forsvarsmenn þessara samtaka minntust líka á biðlaunaréttinn, minnst er á hann í bráðabirgðaákvæði II en ekki er skýrt hvað þetta þýði fyrir starfsmanninn, og að í athugasemdum frumvarpsins um bráðabirgðaákvæðið segi að meginreglan sé sú að réttur til biðlauna flytjist ekki til hlutafélags. Þar er líka talað um undanþágu. Ég hef líka minnst á að reikna megi með kærum, fleiri kærum en ég minntist á áðan, verði frumvarpið samþykkt, því að með þessari löggjöf er í raun og veru verið að koma í veg fyrir að ríkisstarfsmenn fái notið þeirra réttinda sem þeir hafa áunnið sér í sínu starfi. Ljóst er að það er algerlega andstætt eignarréttarvernd stjórnarskrárinnar. Það eru því margar ástæður, herra forseti, til að hafa allan vara á sér varðandi starfsmannamál verði frumvarp þetta að lögum óbreytt. Í greinargerðinni er líka minnst á lífeyrisrétt starfsmanna, annars vegar í B-deild og hins vegar í A-deild. Gerðar eru alvarlegar athugasemdir og ég held að rétt sé í því sambandi, herra forseti, að hugsa einungis nokkra daga aftur til áramótanna, ekki til áramótaskaupsins heldur til Flugstoða ohf. þar sem mikil átök voru í gangi vegna þess að stór hópur flugumferðarstjóra var ekki tilbúinn að ráða sig hjá Flugstoðum ohf. upp á það eitt að fá bara munnlegt vilyrði fyrir því að þeir héldu öllum sínum kjörum. Lífeyrisréttindi stóðu þar úr af borðinu að mati starfsmanna en þessu ágæta félagi, Félagi flugumferðarstjóra, tókst að ná fram skriflegum samningum eða sáttargjörð um lífeyrisréttindi og er það vel. Ég hef grun um að svipaðar deilur eigi eftir að rísa upp verði þetta frumvarp að lögum. Í greinargerðinni segir enn fremur um lífeyrisréttindi starfsmanna í B-deild samkvæmt frumvarpinu, með leyfi forseta: „Í frumvarpinu segir að starfsmaður Ríkisútvarpsins sem hefur áunnið sér rétt til lífeyrisgreiðslna skv. 24. gr. laga nr. 1/1997, um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, og ræðst til starfa hjá hlutafélaginu með minnst þriggja mánaða uppsagnarfresti í hálft starf eða meira getur ekki hafið töku lífeyris fyrr en hann lætur af því starfi. Við rekstrarformsbreytinguna verður skerðing á réttindum starfsmanna sem greiða í B-deild LSR í dag. Iðgjöld hans miðast við þau laun sem hann hafði þegar staða hans var lögð niður og breytast iðgjaldagreiðslurnar til samræmis við meðalbreytingar sem verða á föstum launum opinberra starfsmanna fyrir dagvinnu. Með öðrum orðum það verður eins konar frysting á laununum. Hefur hækkun launa starfsmanna hjá RÚV hf. því engin áhrif á hvaða eftirlaun starfsmaðurinn fær þegar hann lætur af störfum vegna aldurs. Hér er komið enn eitt atriðið varðandi réttindi og kjör starfsmanna, þ.e. nokkurs konar frysting á launum þegar litið er til hækkunar á lífeyrisgreiðslum. BSRB og BHM benda á það ójafnræði sem ákvæðið til bráðabirgða hefur og að jafnræðisreglunnar sé alls ekki gætt. Áfram segir, með leyfi forseta: „Fjölmörg dæmi eru um fyrrverandi starfsmenn ríkisins sem eru í dag í starfi samhliða töku lífeyris. Til dæmis á það við um starfsmenn Póstsins og Símans sem er mjög stór hópur starfsmanna. Þá er mjög stór hópur ríkisstarfsmanna sem eru í B-deild LSR og njóta lífeyris síns samhliða því að starfa á vinnumarkaðinum í tímavinnu eða lágu starfshlutfalli.“ Síðan segir hér varðandi lífeyrisréttindi starfsmanna í A-deild, með leyfi forseta: „Í frumvarpinu er ekki einu orði minnst á réttindi starfsmanna sem greiða í A-deild LSR. Aðeins er fjallað um lífeyrisgreiðslur skv. 24. gr. laga nr. 1/1997 en sú grein á eingöngu við um B-deild LSR. Í fyrra frumvarpinu um RÚV sf. var eftirfarandi ákvæði: „Í 6. mgr. ákvæðisins er gert ráð fyrir því að þeir starfsmenn Ríkisútvarpsins sem við gildistöku laganna eru í A-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins haldi þeim réttindum.“ Spurt er hver sé réttarstaða starfsmanna sem greiða til A-deildar LSR í dag og nýrra starfsmanna samkvæmt frumvarpi RÚV hf. og samtökin spyrja einnig: „Mun verða tryggt að starfsmenn geti áfram verið í LSR? Möguleikar starfsmanns sem greiðir í A-deild LSR til áframhaldandi aðildar að LSR er háð nokkrum skilyrðum.“ Menn hafa líka deilt um þetta og það er einfaldlega þannig, eins og ég benti á áðan og hefur komið fram, m.a. í deilum hjá Flugstoðum ohf., að það veldur starfsmönnum hjá RÚV að sjálfsögðu áhyggjum ef lífeyrismálin eru ekki alveg á hreinu og það er því miður þannig í þessu frumvarpi. En eins og ég nefndi í upphafi er ástæðan fyrir því sú að með frumvarpinu er m.a. verið að ná niður kjörum og réttindum opinberra starfsmanna. Loks koma samtökin inn á athugasemdir varðandi gjaldskyldu o.s.frv. Hinn 25. apríl kom síðan önnur umsögn frá BHM og BSRB þar sem gerð er tillaga um bráðabirgðaákvæði sem mundi hafa mjög jákvæðar afleiðingar í för með sér fyrir frumvarpið en því miður hefur menntamálanefnd ekki séð ástæðu til að taka upp þær tillögur. Og enn og aftur sannast það sem ég minntist á í upphafi að þrátt fyrir að þeir sem styðja frumvarpið, þeir sem tala sérstaklega fyrir því, hafi margoft hælt sér af því og endurtekið hversu margir gestir komu fyrir nefndir og hversu margar umsagnir hafi komið, þá skiptir það ekki máli því það er sjaldnast hlustað á það eða tekið mark á því. En þar sem þetta skjal skiptir miklu máli þá ætla ég leyfa mér að lesa það hér orðrétt en þar segir, með leyfi forseta: „Tillögur menntamálaráðherra um rekstrarformsbreytingu RÚV yfir í opinbert hlutafélag hefur í för með sér grundvallarbreytingar á réttindum starfsmanna og ýmis réttindi munu jafnframt glatast verði frumvarpið samþykkt. Samtökin hafa lagt höfuðáherslu á það í umsögn frá 16. febrúar 2006“ - sem ég var að vitna í áðan - „að réttindi starfsmanna verði tryggð í frumvarpinu. Að mati samtakanna er eina leiðin til að tryggja óbreytt réttindi starfsmanna að frumvarpið verði ekki að lögum og þess vegna gera samtökin það að sinni megintillögu að horfið verði frá lögfestingu þess.“ Þetta hefur margoft komið fram í umræðunni. En áfram segir, með leyfi forseta: ,,Fari hins vegar svo að menntamálanefnd afgreiði frumvarpið frá sér til 3. umræðu“ - sem hún hefur því miður gert - ,,telja samtökin mjög brýna nauðsyn bera til þess að á því verði gerðar breytingar til að tryggja með skýrum hætti réttarstöðu starfsmanna við gildistöku laganna. Eins og frumvarpið liggur nú fyrir skapast mikil réttaróvissa um réttarstöðu starfsmanna RÚV við gildistöku laganna.“ Það er einmitt þetta sem ég hef verið að benda á. Þarna skapast mikil réttaróvissa. Það skapast mikil óvissa hjá starfsfólki RÚV um sína framtíð, um sín kjör, um sín réttindi, um sínar skyldur og jafnvel skapast réttaróvissa um þeirra réttarstöðu. Það er í raun verið að kalla eftir kærum með því að ætla sér að samþykkja frumvarpið. Það er viðbúið að það eiga eftir að koma kærur frá starfsfólki þar sem það mun væntanlega koma í ljós að þeim er ekki ætlað að halda öllum sínum réttindum þó svo að þau séu lögskipuð. En ríkisstjórnin er að sjálfsögðu vön því að fá á sig dóma. Jafnframt koma fram í bréfinu frá BHM og BSRB eftirfarandi breytingartillögur samtakanna við frumvarpið. Ég ætla að leyfa mér að lesa þær upp, virðulegi forseti: ,,RÚV ohf. tekur við gildistöku laganna yfir skyldur vinnuveitanda gagnvart starfsmönnum Ríkisútvarpsins að öllu leyti og þannig halda þeir óbreyttum réttindum samkvæmt lögum, kjarasamningum og ráðningarsamningum. Starfskjör, réttindi og ávinnsla réttinda halda áfram hjá hlutafélaginu eins og um samfellda ráðningu hjá sama vinnuveitanda sé að ræða.“ Ég spyr: Hvers vegna í ósköpunum má þessi grein ekki vera í frumvarpinu og væntanlegum lögum? Áfram segir, herra forseti: ,,Starfsmenn Ríkisútvarpsins sem njóta biðlaunaréttar samkvæmt 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða, sbr. 34. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur ríkisstarfsmanna, missa ekki rétt til biðlauna við gildistöku laga þessara þó svo að þeir afþakki boð um um starf hjá RÚV ohf. Eftir gildistöku laga þessara skal starfsmönnum sem rétt eiga til biðlauna veittur umþóttunartími í 3 mánuði til að taka afstöðu til þess hvort þeir taki boði um starf hjá RÚV ohf. eða neyti biðlaunaréttar síns, og miðast biðlaunaréttur þeirra þá við lok þriggja mánaða tímabilsins ef viðkomandi kýs að halda ekki áfram störfum. Starfsmenn Ríkisútvarpsins sem eru í Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins eiga rétt til áframhaldandi aðildar að þeim sjóði sem og allir starfsmenn sem ráðnir verða til RÚV ohf. Starfsmenn RÚV ohf. eiga rétt á því að vera félagsmenn í þeim stéttarfélögum sem lögum samkvæmt eiga rétt á því að gera kjarasamning við RÚV ohf. enda hafi hlutaðeigandi stéttarfélag gert kjarasamning fyrir þá við Ríkisútvarpið eða fjármálaráðherra fyrir þess hönd.“ Svo mörg voru þau orð. Þessar tillögur gætu haft mikil áhrif á frumvarpið og gengið langt í að tryggja starfsmönnum RÚV sín réttindi og kjör. En af einhverjum óskiljanlegum ástæðum hefur menntamálanefnd ekki séð ástæðu til þess að taka við þessum ábendingum og gera þær að sínum. Þar af leiðandi hlýtur það að vera rétt, eins og ég nefndi í upphafi, sem haldið hefur verið fram að tilgangurinn með frumvarpinu sé að skerða kjör opinberra starfsmanna, sé að skerða kjör starfsfólks Ríkisútvarpsins. Ég held að svo hljóti að vera. Hér liggja tillögurnar alveg klárt fyrir og væri kannski rétt, ef 3. umr. siglir í þrot, að menn settust betur yfir tillögurnar um bráðabirgðaákvæði sem eru til þess fallnar að skýra lögin. Ef hv. formaður menntamálanefndar getur fullyrt hér í ræðustól að frumvarpið eins og það lítur út núna muni ekki skerða kjör og réttindi opinberra starfsmanna hlýtur hann að geta tekið tillögurnar beint upp. Ég sé ekki að neitt ætti að vera því til fyrirstöðu. Ég hef minnst aðeins á Matís ohf. og tekið það sem dæmi þar sem þar eru uppi samningsörðugleikar á milli stjórnenda Matís ohf. annars vegar og stéttarfélaga starfsfólksins hins vegar. Staðan í því máli er einfaldlega sú að stjórn Matís hefur ekki áhuga á að gera neina samninga með stéttarfélögin sem millilið. Af hverju er minnst á það? Jú, þetta eru varnaðarorð um það hvert stefnir. Ég get ekki séð að nokkurs staðar hafi komið skýrt fram hver muni fara með samningsumboð fyrir hönd starfsmanna RÚV verði frumvarpið að lögum. Það hefði mátt segja sér það sem ég hef verið að ræða um í dag, að þetta yrði reyndin hjá Matís og verður þá væntanlega reyndin hjá RÚV ohf. af því að það kemur fram í greinargerð með frumvarpi um Matís ohf. hversu mjög menn eru ósáttir við að þurfa að semja við stéttarfélögin. Það kemur fram í frumvarpi til laga um stofnun Matvælarannsókna á 132. löggjafarþingi. Við skulum hafa þetta nákvæmt. Í athugasemdum við lagafrumvarpið, nánar tiltekið í lið 7.1 um hlutafélagaformið þar sem er verið að tala um sveigjanleika, starfsumhverfi o.s.frv., segir orðrétt, með leyfi forseta: ,,Stjórnendur hjá A-hluta ríkisaðila eru háðir meiri takmörkunum í rekstri en stjórnendur fyrirtækja með annað rekstrarform. Helstu ástæðurnar eru þær að ríkið ber ótakmarkaða ábyrgð á rekstri sem það stendur fyrir. Stjórnendur ríkisstofnana ráðstafa tekjum sem aflað er með skattheimtu og ríkið hefur ákveðnar skyldur í þágu samfélagsins sem skilgreindar eru í lögum. Ríkisaðilar geta því ekki tekið að sér hvaða verkefni sem er og einkaaðilar geta eingöngu í takmörkuðum mæli farið inn á verksvið ríkisins og keppt við það. Sem dæmi má nefna að samkvæmt lögum um starfsmenn ríkisins gilda aðrar reglur um ráðningu, uppsagnir, launamál og ýmis réttindi ríkisstarfsmanna en í atvinnulífinu almennt.“ Þarna er einmitt kjarni málsins. Þetta kemur að vísu ekki fram í frumvarpinu um RÚV ohf. Menn hafa haft vit á að hafa ekki þann texta þar inni. En þessi texti er alveg skýr þar sem sagt er, með leyfi forseta: ,,Sem dæmi má nefna að samkvæmt lögum um starfsmenn ríkisins gilda aðrar reglur um ráðningu, uppsagnir, launamál og ýmis réttindi ríkisstarfsmanna en í atvinnulífinu almennt.“ Það er að segja, réttindi, skyldur og kjarasamningar opinberra starfsmanna standa ríkisfyrirtækjum fyrir þrifum. Það er það sem verið er að segja hér. Þetta er einmitt það sem er ósagt látið í umræðunni um Ríkisútvarpið ohf. af hendi þeirra sem leggja fram og vilja samþykkja frumvarpið. Þetta stendur í stjórnarflokkunum, það eru þeir samningar sem starfsmenn RÚV hafa í dag og þeirra stéttarfélög hafa unnið fyrir af hörku og þrautseigju í áratugi. Þetta svíður ákveðnum þingmönnum mjög svo. Þessi setning sem er í greinargerð með frumvarpi um Matís ohf. segir öllum sem á vilja hlýða og skilja að þetta er önnur af aðalástæðunum fyrir því að þetta frumvarp er lagt fram. Margar ástæður hafa verið nefndar sem ég á eftir að fara nákvæmar yfir í máli menntamálaráðherra. En hér kemur það alveg skýrt fram af hverju menn fara út í ohf.-væðingu því að mörgum, gróft sagt, finnst lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna, kjör þeirra, standa ríkisstofnunum fyrir þrifum. Ef svo er þá eiga menn að segja það hreint út og, eins og ég kom inn á í upphafi er ég fór yfir umsögn frá hagsmunasamtökum, ganga hreint til verks varðandi breytingar á réttum lögum en ekki lauma þessu inn bakdyramegin, reyna að höggva í réttindi og skyldur opinberra starfsmanna með því að hlutafélagavæða ríkisstofnun. Ég ætla að leyfa mér að lesa þetta upp aftur. Þetta er í athugasemdum með frumvarpi til laga um Matís ohf. ,,Ríkisaðilar geta því ekki tekið að sér hvaða verkefni sem er og einkaaðilar geta eingöngu í takmörkuðum mæli farið inn á verksvið ríkisins og keppt við það. Sem dæmi má nefna að samkvæmt lögum um starfsmenn ríkisins gilda aðrar reglur um ráðningu, uppsagnir, launamál og ýmis réttindi ríkisstarfsmanna en í atvinnulífinu almennt.“ Þetta er mergur málsins. Þarna er, eins og fram hefur komið, meðal annars verið að tala um svokallað áminningarferli sem felst einfaldlega í því að ekki er hægt að segja opinberum starfsmanni upp með geðþóttaákvörðun. Það þarf að áminna hann ef yfirmanni finnst hann ekki hafa staðið sig í starfi. Það þarf að áminna hann tvisvar og ef ekki hefur þá ræst úr er hægt að segja starfsmanninum upp. Þetta er ekki bara spurning um að áminna formlega heldur er þetta líka spurning um að gefa starfsmönnum andmælarétt. Ég held að í þessu tilfelli sé rétt að minna líka á þau átök sem hafa verið í starfsmannamálum hjá Alcoa í Straumsvík. Þar var nýlega þremur starfsmönnum sagt upp á hinum almenna vinnumarkaði. Starfsmönnum sem höfðu unnið þar í áratugi var sagt upp einn tveir og þrír án skýringa. Það sem verra er er að það er enginn andmælaréttur. Það er þetta form sem menn eru meðal annars að sækja í með því að breyta RÚV í RÚV ohf. Þrátt fyrir að búið sé að skreyta bæði frumvarpið og umræðuna og hengja aftan í svokallaðan þjónustusamning sem ég á eftir að fara betur yfir þá er enn ljóst í mínum huga, og mun ég færa fyrir því rök í þessari ræðu í dag, að tilgangurinn með frumvarpinu er annars vegar sá sem ég hef verið að ræða núna, þ.e. að skerða réttindi og kjör opinberra starfsmanna og hins vegar að undirbúa sölu á RÚV. Önnur hagsmunasamtök hafa gert athugasemdir við frumvarpið fyrir hönd starfsfólks. Jafnframt, eins og ég minntist á áðan, tók Lára V. Júlíusdóttir hæstaréttarlögmaður saman atriði sem henni fannst rétt að starfsfólk Ríkisútvarpsins hefði í huga ef til þess kæmi að frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. yrði að lögum. Ég benti á það áðan, og mér leiðist í sjálfu sér ekki að endurtaka það, að hjá Láru kemur fram að verði stofnunin lögð niður við að fara yfir í ohf. breytist að sjálfsögðu lagalegt umhverfi starfsmanna RÚV. Þeir eru þá ekki lengur opinberir starfsmenn heldur starfsmenn á almennum vinnumarkaði. Þar af leiðandi gilda lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins ekki lengur um starfsmennina. Menn hafa verið svolítið missaga um frumvarpið, menn hafa fullyrt að þetta gilti allt saman, það kæmi fram í ákvæði til bráðabirgða, og reynt þannig að slá á ótta og áhyggjur manna. En hér bendir lögfræðingur á að það geti engan veginn staðist. Þar af leiðandi verða væntanlega deilur, eins og ég hef minnst á. Það sem Lára bendir á í greinargerðinni eru atriði um biðlaunaréttindi og lífeyrisréttindi, það sama og aðrir hafa bent á. Jafnvel eru efasemdir varðandi fæðingarorlof og uppsagnarréttindi sem ég minntist á áðan. Jafnframt um veikindaréttindi, orlofsréttindi og aðild að stéttarfélögum sem er að hluta til kjarni málsins, þ.e. hverjir koma til með að semja fyrir hönd starfsmanna Ríkisútvarpsins ohf. Starfsmenn hafa lýst því yfir að þeir vilji hafa áfram sömu samningsaðila fyrir sína hönd. Ef ég man rétt hefur einhvers staðar verið gefið í skyn munnlega að það muni vera. En getur það gengið? Um fæðingarorlofið, sem ég minnist ekki að hafi komið til umræðu og er að sjálfsögðu ein af ástæðunum fyrir því að mörgum þingmanninum og starfsmönnum Ríkisútvarpsins óar við þeim breytingum, segir í samantekt Láru V. Júlíusdóttur um fæðingarorlof, með leyfi forseta: ,,Rétt er að vekja athygli á mismunandi rétti opinberra starfsmanna og starfsmanna á almennum vinnumarkaði til fæðingarorlofs. Um fæðingarorlof fer samkvæmt lögum um fæðingar- og foreldraorlof, nr. 95/2000. Þar er öllum foreldrum tryggður réttur til fæðingarorlofs. Samkvæmt lögunum á ekki að vera munur á rétti þeirra sem eru opinberir starfsmenn og þeirra sem eru í starfi á almennum vinnumarkaði. Í framkvæmd er reyndin þó önnur. Starfsmenn á almennum vinnumarkaði sem eru í fæðingarorlofi fá ekki orlofslaun greidd á þeim tíma. Þegar þeir síðan fara í orlof eftir að hafa verið í fæðingarorlofi hluta orlofsársins fá þeir einungis orlof greitt í hlutfalli við þann tíma sem þeir voru í starfi. Þeir eiga rétt á samningsbundnu fríi en orlofslaunin eru skert sem þessu nemur. Opinberir starfsmenn fá hins vegar óskert orlofslaun þótt þeir hafi varið hluta af orlofsárinu í fæðingarorlofi. Hér er eðlilegt að fram komi krafa frá starfsmönnum að sama regla komi til með að gilda áfram eftir að ohf. hefur yfirtekið RÚV.“ Hér er enn eitt dæmið, frú forseti, um breytingu sem verður á kjörum starfsfólks Ríkisútvarpsins verði frumvarpið að lögum. Að sjálfsögðu eru starfsmenn uggandi um sinn hag. Þetta er eitt af þeim atriðum sem ekki hefur verið komið á hreint. Það hlýtur að vera viljandi gert að koma þessu ekki á hreint miðað við hversu oft bent hefur verið á þennan galla í frumvarpinu. Kannski er það ekki galli ef það er ætlunin, eins og ég held fram, að ríkisvaldið vilji skerða kjör starfsmanna RÚV með því að losa þá undan því að vera opinberir starfsmenn. Þá er þetta væntanlega viljandi gert. Ætli sé ekki rétt að taka smá hvíld á starfsmannamálum. Ég hef farið nokkuð rækilega yfir helstu efni og varað menn við, m.a. eru dæmi um að menn hafi þurft að fara með réttindamál sín fyrir dóm eftir að þeir hafa verið að breyta opinberum fyrirtækjum. Ég er nokkuð viss um að það muni gerast líka hér ef frumvarpið verður að lögum sem ég trúi að vísu að aldrei verði. Það hefur verið svolítið sérstakt að fylgjast með því síðustu árin hvernig frumvarpið, eða hvað á að kalla það, hefur breyst. Það hefur verið mikil þrákelkni, sérstaklega hjá menntamálaráðherra og Sjálfstæðisflokki, að koma í gegn breytingum á RÚV. Margir hafa að vísu talað fyrir því að nauðsynlegt sé að gera ákveðnar breytingar en það er einungis fámennur hópur sem talar fyrir því að gera þær breytingar sem frumvarpið felur í sér. Hún er svolítið sérstök, þessi mikla ákefð við að reyna að breyta, því að í raun er búið að gefast upp a.m.k. tvisvar sinnum við að breyta rekstrarformi Ríkisútvarpsins. Búið er að reyna að koma í gegn frumvarpi um Ríkisútvarpið sf. Það tókst ekki. Búið er að reyna að koma í gegn Ríkisútvarpi hf. Það tókst ekki eða var hætt við og nú eru menn búnir að bæta við frumvarpið einum staf, o. Hvers vegna svo mikið kapp hefur hlaupið í menn við að koma þessum breytingum í gegn með einum eða öðrum hætti átta ég mig ekki alveg á nema það sé út af þessu tvennu sem ég hef nefnt nokkrum sinnum og þreytist ekki á að tiltaka, að annars vegar sé verið að skerða vísvitandi kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins og höggva þannig í raðir stéttarfélaga opinbera starfsmanna og hins vegar að verið sé að undirbúa sölu Ríkisútvarpsins. Því hefur verið haldið fram m.a. í umræðunni í dag að meiri hluti þjóðarinnar vilji slíkar breytingar. Ég er ekki viss um að meiri hluti þjóðarinnar viti nákvæmlega hvað þær breytingar þýði. Það skiptir líka máli hvernig menn hafa leitað að þeirri niðurstöðu. Ég efast um að meiri hluti þjóðarinnar sé samþykkur því að einn ákveðinn hópur starfsmanna sé tekinn svona fyrir og réttindin skert, að kjörin séu skert. Ég hef ekki trú á að vilji meiri hluta þjóðarinnar sé til fyrir því. Það sem meiri hlutinn vill kannski er að þessum umræðum öllum ljúki. Það er ekki það sama. Þess vegna er það m.a. hlutverk okkar að reyna að upplýsa almenning hvaða ókosti það mundi hafa í för með sér að samþykkja frumvarp eins og þetta. Það er gert af dýpstu einlægni. Eitt af því sem mig langar til að taka sérstaklega fyrir, herra forseti, er fylgiskjal II með frumvarpinu. Það var ekki með fyrri frumvörpunum. Þegar eitthvað nýtt kemur er alveg augljóst, a.m.k. í mínum huga, að þarna er eins konar skrautfjöður. Það er verið að reyna að skreyta frumvarpið. Ég er að tala um drög að samningi um útvarpsþjónustu í almannaþágu. Hvers vegna í ósköpunum er ekki hægt að hrinda þeim samningi eða svipuðum samningi í framkvæmd án þess að fyrst komi til samþykkt frumvarps til laga um Ríkisútvarpið ohf.? Það er ekkert sem krefst þess að frumvarp um Ríkisútvarpið ohf. sé á undan. Af hverju í ósköpunum - það eru allir sammála um að reyna eigi að nútímavæða Ríkisútvarpið, ég held að enginn hafi talað gegn því - er ekki búið að gera svipaðan hliðstæðan samning? Af hverju þarf allt í einu að hengja hann þarna í? Tilgangurinn með því getur ekki verið annar en sá að í rauninni er verið að hóta. Þarna kemur samningur sem er byrjað á að kynna opinberlega í fjölmiðlum af menntamálaráðherra og útvarpsstjóra. Samningsdrög eru kynnt um aukna innlenda dagskrárgerð, aukið fjármagn og eitthvað fallegt sem allir vilja en algjört skilyrði er að fyrst verði lagafrumvarpið samþykkt. Þetta er að mínu viti, herra forseti, hótun beint til þeirra þingmanna sem mögulega kunna að vera á móti lagafrumvarpinu. Ég held að meiri hlutinn sé enn þá á móti því. Þetta er ákveðin hótun. Verið er að búa til spennu og ríkisstjórnin er þekkt fyrir það. Við þekkjum það í samskiptum ríkisstjórnarinnar t.d. við samtök öryrkja og aldraðra. Þarna er verið að búa til spennu milli þingmanna og þeirra aðila er koma t.d. að innlendri dagskrárgerð, kvikmyndagerðarmanna o.s.frv. Verið er að búa til þá spennu að ef þingmenn minni hlutans samþykkja ekki Ríkisútvarpið ohf. þá komi þessi samningur ekki til. Þá komi ekki aukið fjármagn til innlendrar dagskrárgerðar. Að sjálfsögðu er þetta hótun. Mér finnst að þetta eigi ekki að þekkjast í sölum Alþingis í dag að menn skuli, eftir að hafa gefist upp tvisvar með að koma frumvarpi í gegn, tengja við óbeina hótun skulum við segja til að reyna að koma upp togstreitu milli ákveðinna hagsmunasamtaka og þeirra þingmanna sem mögulega vilja ekki samþykkja frumvarpið óbreytt. Þetta er mikill samningur og mér skilst að hann mundi fela í sér miklar og góðar breytingar. Ég held að enginn efist um það, en af hverju í ósköpunum er ekki hægt að gera þennan samning við RÚV? Ekki hafa komið nein rök fyrir því að ekki skuli vera hægt að gera samninginn án þess að samþykkja lagafrumvarpið. Það er alveg skýrt að þegar menn hnýta svona fylgiskjal aftan í í tilraun þrjú er þetta eins og að bæta við mótor á kappakstursbíl eða setja nýja innspýtingu, betra eldsneyti eða eitthvað slíkt. Myndir hafa birst í fjölmiðlum af útvarpsstjóra og menntamálaráðherra þar sem þau koma fagnandi og tilbúin með drög, en bíðum við, það hefur í rauninni verið sagt: Nú þurfið þið, í þeim hagsmunasamtökum sem málið við kemur, að berja á ykkar þingmönnum. Ef ég man rétt, herra forseti, þá var þessi samningur ekki kynntur þingmönnum fyrst. Hann hefur væntanlega verið kynntur fyrir fjölmiðlum 28. september. Ég ætla ekki að fullyrða að hann hafi ekki verið kynntur þingmönnum fyrr.

Aldrei kynntur þinginu.

En nú fæ ég hér mjög merkilega athugasemd úr sal um að þessi drög voru í raun og veru ekki kynnt þingmönnum fyrr. Þetta kemur fram í málgagninu, Morgunblaðinu, þann 29. september 2006 í stórri grein með fallegri mynd af hæstv. menntamálaráðherra og útvarpsstjóra alls landsins þar sem hann er að hvísla henni í eyra. Það er kannski svolítið táknrænt að hann skuli gera það einmitt hér á þessari mynd. Hér er slegið upp: RÚV gert að stórauka framboð á íslensku efni. Hér er talað um einhverjar milljónir og milljónir og hundruð milljóna. Hér er að sjálfsögðu talað við forseta Bandalags íslenskra listamanna sem fagnar þessu og fleiri o.s.frv. En af hverju í ósköpunum eru vinnubrögðin svona? Af hverju er þessu hnýtt hérna aftan í annars vegar og hins vegar af hverju er þetta ekki kynnt þingmönnum? Af hverju er þetta kynnt fjölmiðlum fyrst? Ég kann ekki að skýra það og það er ekki mitt hlutverk. En ég held að það hljóti að snúast um að reyna að vekja upp fögnuð, að vekja upp væntingar hjá þeim aðilum sem mundu koma að þeim atriðum er þessi samningur inniheldur og skapa þannig ákveðna stemmningu í þjóðfélaginu áður en þingmenn fá að sjá þetta. Það er merkilegt að þetta skuli gert korteri fyrir upphaf þings. Þetta er gert í lok september 2006 þannig að það þarf enginn að segja mér annað, herra forseti, en að þetta sé allt með vilja gert, allar þessar tímasetningar o.s.frv. Þarna eru lögð fram drög að þjónustusamningi til að vekja vonir þeirra sem að málunum koma og hafa lengi beðið eftir breytingum á RÚV. En það er ekkert sem segir mér að ekki hafi verið hægt að gera slíkar breytingar og þá með þessum þjónustusamningi án þess að bíða eftir að frumvarpið yrði samþykkt. Það er algjört aukaatriði. Það kannski segir líka sitt um vinnubrögðin að ári áður kynnti menntamálaráðherra frumvarpið um RÚV fyrst í fjölmiðlum áður en það var kynnt þingmönnum þannig að vinnubrögðin eru í sjálfu sér ekkert ný. Eins og ég hef sagt þá hljóma þessi drög afskaplega vel. En það er ekkert sem segir mér að þau geti ekki tekið gildi, að ekki sé hægt að setja þau í framkvæmd án þess að hnýta þau svona aftan í frumvarpið og þar af leiðandi óbeint að hóta þingmönnum til hlýðni í þeirri trú að kjósendur vilji þennan samning og það strax. Því hefur að sjálfsögðu verið mótmælt að þessi samningur sé einhver hótun. Umræður um það hafa að sjálfsögðu farið fram hér á hinu háa Alþingi og ekki að undra. Í umræðunum um Ríkisútvarpið ohf. í október í fyrra kvörtuðu þingmenn yfir því að verið væri að hnýta drög að þjónustusamningi við frumvarpið, eins og sjá má í fylgiskjali II, að þetta væri hótun. Ráðherrann brást að sjálfsögðu illa við því. Ráðherrann hefur að sjálfsögðu líka brugðist illa við þeim ummælum þingmanna um að til standi að selja Ríkisútvarpið í framhaldi af hinum mögulegu ohf. breytingum. Ég fór að velta því fyrir mér, herra forseti, hver væru í raun markmiðin með því að gera þessar breytingar, að færa RÚV eins og það er í dag yfir í hlutafélag eða opinbert hlutafélag og ég gríp hér niður í ræðu hæstv. menntamálaráðherra Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, frá 17. október sl., þar sem hún segir m.a., með leyfi forseta: „Breytingarnar á Ríkisútvarpinu eru gerðar með ákveðin markmið í hug. Hver eru þau markmið? Þau eru að það sinni almannaþjónustu, öryggishlutverki … og menningarhlutverkið skiptir einnig miklu máli. Ef Ríkisútvarpið sinnir þessu ekki þá er enginn tilgangur með ríkisútvarpi, þá fyrst er enginn tilgangur með ríkisútvarpi.“ Ég velti því fyrir mér, herra forseti. Er Ríkisútvarpið ekki að sinna þessum þáttum í dag, almannaþjónustu, öryggishlutverki, menningarhlutverki? Ég hefði haldið og ég held að það hljóti flestallir að vera sammála um að Ríkisútvarpið er að sinna þessum markmiðum í dag. En af hverju fullyrðir þá hæstv. menntamálaráðherra, sem því miður er ekki hér í salnum til að hlýða á þessi orð mín,  Hvers vegna tekur hæstv. menntamálaráðherra svona til orða, 17. október 2006 varðandi breytingar á Ríkisútvarpinu og ég ætla að fá að endurtaka þetta hér. Breytingarnar á Ríkisútvarpinu eru gerðar með ákveðin markmið í huga. Hver eru þau markmið? Þau eru að það sinni almannaþjónustu, öryggishlutverki og menningarhlutverkið skiptir einnig miklu máli. Ég spyr enn og aftur, herra forseti: Er Ríkisútvarpið ekki akkúrat að sinna þessum þáttum í dag? Eða hefur mönnum algerlega mistekist? Er þetta hörð gagnrýni á að stjórnendum Ríkisútvarpsins hafi algerlega mistekist og geti ekki sinnt þessum ákveðnu þáttum nema ohf. sé komið. Jafnframt segir hæstv. menntamálaráðherra í sömu ræðu frá 17. október, með leyfi forseta: „Hlutafélagavæðing hefur tilgang. Tilgangurinn er alveg skýr að mínu mati í þessu máli. Það er að styrkja Ríkisútvarpið í því hlutverki sínu að uppfylla þær kröfur sem við gerum til þess.“ Enn og aftur spyr ég, herra forseti: Af hverju er það ekki hægt eins og Ríkisútvarpið er rekið í dag? Ég hef hlustað vel á umræðurnar í dag og síðustu mánuði en mér finnst ekki hafa komið skýrt fram af hverju Ríkisútvarpið getur ekki uppfyllt þær kröfur sem við gerum til þess í dag án þess að breyta því í hlutafélag. Jafnframt segir hæstv. menntamálaráðherra áfram í ræðu sinni frá 17. október, með leyfi forseta: „Ég er sannfærð um að þetta sé leiðin til að gera það. Ég vil sjá aukna innlenda dagskrárgerð. Ég vil sjá aukið íslenskt efni. Ég vil sjá aukna textun“ o.s.frv. Af hverju í ósköpunum, herra forseti, af hverju í ósköpunum hefur þá hæstv. menntamálaráðherra, sem hefur haft til þess nokkur ár, ekki hrint þessu öllu nú þegar af stað? Hvað hefur staðið í vegi? Jafnframt segir hér áfram, með leyfi forseta: „Ég er því sannfærð um að með öllum þeim breytingum erum við að færa Ríkisútvarpið til nútímans um leið og við gerum auknar kröfur til þess varðandi menningarhlutverk.“ Enn og aftur spyr ég: Af hverju er það ekki hægt miðað við núverandi aðstæður? Þegar maður les yfir svona greinargerðir, nefndarálit með frumvarpinu um Ríkisútvarpið ohf. og fer yfir ræður þeirra sem hafa talað fyrir því, og þá er ég fyrst og fremst að tala um hæstv. menntamálaráðherra, þá næ ég a.m.k. ekki enn þá að sjá skýr rök með því að það sé svona bráðnauðsynlegt að breyta rekstrarforminu yfir í ohf. Og þess vegna held ég að ástæðurnar séu fyrst og fremst þær tvær sem ég nefndi í upphafi. Og áfram í ræðunni frá 17. október segir hæstv. menntamálaráðherra, með leyfi forseta: „Ég er jafnframt sannfærð um að ef frekari töf verður á afgreiðslu þessa frumvarps þá jafngildir það líka töf og seinkun á eflingu innlendrar dagskrárgerðar. … Hér er tækifæri og ég er sannfærð um að þetta er rétta leiðin til að efla og styrkja innlenda dagskrárgerð. Þetta er leiðin og þess vegna erum við að ræða þetta og þess vegna er ég að stuðla að því að það verði breyting á Ríkisútvarpinu til framtíðar, til að stuðla að menningarlegri fjölbreytni.“ Hér sagði ráðherrann og ég las orðrétt upp: Ég er jafnframt sannfærð um að ef frekari töf verður á afgreiðslu þessa frumvarps þá jafngildir það líka töf og seinkun á eflingu innlendrar dagskrárgerðar. Er þetta hótun? Já, herra forseti. Þetta er alveg skýr hótun. Ef þingmenn hundskast ekki til að hætta að ræða um þetta frumvarp og koma með sínar athugasemdir og samþykkja það bara möglunarlaust, þá er það þingmönnunum að kenna að tafir verða á eflingu innlendrar dagskrárgerðar. Það er ekkert varðandi Ríkisútvarpið eins og það er í dag sem gefur tilefni til þess. Að sjálfsögðu er þetta hótun. Allt varðandi þennan samning eða drög að þessum þjónustusamningi tengist á einn og annan hátt hótun, herra forseti. Það er mjög slæmt þegar ráðherrar taka sig til og skreyta frumvörp sín, frumvörp sem þegar hefur verið reynt í tvígang að koma í gegn en ekki tekist, með samningi eins og þessum þjónustusamningi og þeirri fullyrðingu að ekki sé hægt að taka upp þennan þjónustusamning eða þau verkefni sem kveðið er á um með honum nema með því að samþykkja frumvarpið. Tefjist afgreiðsla frumvarpsins þýðir það töf eða seinkun á eflingu innlendrar dagskrárgerðar. Að sjálfsögðu er þetta hótun því þarna hafa margir hrokkið við og spurt okkur þingmenn: Af hverju samþykkið þið þetta ekki bara einn, tveir og þrír? Það er ykkur að kenna að það er ekki efling á innlendri dagskrárgerð. Það er einmitt þetta sem hæstv. ráðherra vill ná fram með því að tengja þetta saman. Herra forseti. Ég hef farið nokkuð ítarlega ofan í starfsmannamál og varað menn við hvað kunni að gerast verði þetta frumvarp að lögum. Það voru hér miklar deilur í gær varðandi athugasemdir frá ESA og gögn sem hafa borist á milli menntamálaráðuneytis og þeirrar stofnunar. Eitt af því sem ég minntist sérstaklega á áðan er þetta óvissuástand sem frumvarpið skapar. Það skapar óvissuástand kannski sérstaklega hjá starfsfólki Ríkisútvarpsins. Það er í raun viljandi sköpuð óvissa um dagskrárgerð o.s.frv. en það er alveg skýrt að frumvarpið skapar mikla óvissu um réttarstöðu starfsmanna. Þá dettur manni helst í hug að það sé til þess gert að þreyta menn, starfsfólk Ríkisútvarpsins, til að þrýsta á menn að samþykkja þetta því að að sjálfsögðu líður engum vel í óvissu en það má samt ekki verða til þess að menn séu þreyttir til að samþykkja eitthvað sem þeir eru ekki sáttir við. Eitt af því sem hefur verið bent á ef þessi breyting nær í gegn varðandi starfsmannamál, að nokkuð ljóst er að þá verður reynt að semja beint við einstaka starfsmenn. Reynt verður að forðast samninga í gegnum stéttarfélög rétt eins og er að gerast þessar vikurnar hjá Matís ohf. Þetta mun að sjálfsögðu kalla á launaleynd en viðurkennt hefur verið að launaleynd leiði til aukins kynjabundins launamismunar. Eitt af því sem frumvarpið getur haft í för með sér varðandi skert kjör starfsmanna eða breytingu á kjörum starfsmanna er aukinn kynjabundinn launamismunur. Til orðaskipta kom í morgun þar sem einn ágætur þingmaður lýsti því svo þegar bréf kom til þingmanna um að ekkert yrði á dagskrá í þessari viku annað en frumvarpið um RÚV ohf., að hv. þm. Merði Árnasyni varð að orði að líkja þessari tilkynningu við herlög. Ég ætla að leyfa mér að taka undir það að hluta til því það er mjög einkennilegt að þingmenn skuli fá slíka tilkynningu í tölvupósti frá starfsmanni þingsins um að starfsáætlunin sem er í gildi og hæstv. forseti hefur lagt hart að sér að sé í heiðri höfð og hefur henni verið fylgt mun betur eftir af núverandi forseta en virðist vera síðustu árin, skuli ekki gilda. Það er svolítið einkennilegt að fá svona tilkynningu, klippt og skorið, um að ekki skuli vera neinir fyrirspurnatímar og nefndarfundir skuli vera á óreglulegum tímum og til þeirra boðað. Það sem er kannski enn verra í þessu, herra forseti, er að sá er hér stendur hefur óskað eftir að vera áheyrnarfulltrúi í tveimur nefndum en það virðist ganga erfiðlega að koma því í gegnum kerfið, að samþykkja það eða hafna því. Ég hef því ekki fengið neinar boðanir um eina eða neina nefndarfundi. Hvort það kemur þessum herlögum eitthvað við skal ósagt látið en mér finnst einkennilegt að þegar maður sækir um að vera áheyrnarfulltrúi í nefndum, herra forseti, þann 28. desember sl. skuli það ekki vera afgreitt, án þess að ég ætli að fjargviðrast mikið meira út í það í bili. Ég ræddi áðan um hótun varðandi þjónustusamninginn. Hvernig virkar sú hótun? Hún virkar þannig að verið er að æsa þá er málið skiptir, innlenda dagskrárgerð Ríkisútvarpsins, upp gegn þeim þingmönnum sem mögulega munu ekki vilja samþykkja frumvarpið Ríkisútvarpið ohf. Og það var eins og við manninn mælt þegar þetta var tilkynnt 28. september 2006 opinberlega á fjölmiðlafundi þar sem fyrir svörum sátu hæstv. menntamálaráðherra og útvarpsstjóri, að samningurinn eða drög að þjónustusamningi voru tilkynnt án þess að hafa verið tilkynnt fyrir þingheimi. Í kjölfarið segja menn að sjálfsögðu álit sitt., m.a. birtist ályktun í fjölmiðlum þriðjudaginn 17. október 2006 þar sem Framleiðendafélagið SÍK fagnar nýjum þjónustusamningi milli RÚV og menntamálaráðuneytisins þar sem m.a. er kveðið á um verulega aukningu á hlut íslensks dagskrárefnis í sjónvarpinu næstu fimm árin. Að sjálfsögðu er þetta fólk hæstánægt en ekki er víst að það hafi vitað það þegar þessi ályktun var gerð, að þjónustusamningurinn er dulbúin hótun á þingmenn allra flokka að samþykkja frumvarpið. Ég minntist jafnframt á önnur vinnubrögð. Harkalega var deilt á Alþingi í desember 2005 þegar RÚV-frumvarpið kom fram. Þá var það kynnt fyrst í fjölmiðlum en síðan fyrir þingheimi. Þeir sem kynntu það í fjölmiðlum voru, eins og mætti giska á núna, hæstv. menntamálaráðherra og útvarpsstjóri. Þetta er svolítið sérstakt, herra forseti, að þeir tveir aðilar skulu saman mæta á fjölmiðlafund og kynna nýtt frumvarp um RÚV. Þetta er svolítið sérstakt. Þarna er enn og aftur verið að setja pressu á þingmenn. Búið er að kynna þetta fyrir þjóðinni, búið að kynna alla kosti, enginn hefur rætt neitt um gallana, finnst þeim sem kynna það. Þetta eru mjög slæm vinnubrögð, herra forseti. Ég ætla þó ekki að segja að frumvarpinu hafi verið haldið leyndu frá þingheimi. Það er víst nóg búið að ræða um leynd í dag. En þetta eru ekki jákvæð vinnubrögð og segir manni kannski fyrst og fremst að hæstv. menntamálaráðherra telur það í sjálfu sér algert aukaatriði að vera að kynna málið fyrir þingmönnum og fara með frumvarpið í umræður, hvað þá fyrir menntamálanefnd. Þetta fær mann til að álykta sem svo að þingheimur sé talinn algert aukaatriði í þessu, það eigi ekki að þurfa að ræða þetta og eins og ég minntist á í upphafi, að ráðherra telji hreinlega að frumvarpið sé fullmótað. Rennir það stoðum undir þær yfirlýsingar sem varaþingmaður Framsóknarflokksins, Eygló Harðardóttir, kom með í fjölmiðlum, annars vegar skriflegar og hins vegar í viðtali í Silfri Egils síðasta sunnudag, ef ég man rétt, þar sem Eygló kvartaði hástöfum yfir því að upplifun hennar á Alþingi væri þannig að frumvörpin kæmu tilbúin frá starfsmanni ráðuneytis og skipti í sjálfu sér engu máli álit eða vinna nefndarmanna, þeim væri ekki ætlað að krukka neitt í frumvarpið, ef ég man rétt eftir Eygló haft. Sú skoðun varaþingmanns annars stjórnarflokkanna rennir stoðum undir þann grun sem ég hef nefnt um vinnubrögðin, að hæstv. menntamálaráðherra telur í raun óþarft að leggja frumvarpið fyrir þingheim og menntamálanefnd. Þetta sé tilbúið, svona eigi þetta að vera. En þannig er Alþingi alls ekki ætlað að starfa og það er að sjálfsögðu hlutverk forseta Alþingis að sjá til þess að starfsemin sé ekki með þeim hætti. Ég sé enga ástæðu til að efast um orð Eyglóar og upplifunar hennar og alls ekki eftir að maður hefur farið yfir og upplifað vinnubrögð varðandi þetta ákveðna frumvarp, að þingheimi er alls ekki ætlað að skipta sér af því. Hann á að samþykkja það eins og það er. Hins vegar get ég rétt eins og margur annar stjórnarandstöðuþingmaður ekki annað en hælt hv. formanni menntamálanefndar fyrir þrautseigjuna við að vinna í frumvarpinu og lipurðina við að draga það til baka þegar menn hafa komið með ábendingar og taka það til nefndar en enn og aftur efast ég um að mikið sé hlustað á þá 150 gesti sem talið er að hafi komið fyrir nefndina. Herra forseti. Þá erum við komin að þeim lið í ræðunni sem hefur komið fyrir hjá öðrum þingmönnum og mikið verið haldið til streitu, a.m.k. síðustu þrjú árin og það er hin ástæðan fyrir framlagningu frumvarpsins, þ.e. vilji stjórnvalda eða Sjálfstæðisflokksins til að einkavæða Ríkisútvarpið. Því hefur margoft verið borið í mót að það sé tilgangurinn en að vel athuguðu máli get ég ekki séð neitt annað og minni ég enn og aftur á það sem kom fram í greinargerð frumvarpsins um Matís. Það hefur verið svolítið merkilegt að upplifa það þegar þingmenn hafa lagt fram mál sín síðustu missirin - það er að vísu lenska á Alþingi, því miður, að reyna að koma í veg fyrir að mál sem koma beint frá þingmönnum, sama hvort þau eru frá stjórnarandstöðuþingmanni eða stjórnarþingmanni, þá virðist vera reynt af meiri hlutanum að koma í veg fyrir að þau mál nái í gegn. Eitt af þeim málum hefur vakið sérstaka athygli okkar, þ.e. hugmynd nokkurra þingmanna Sjálfstæðisflokksins um að einkavæða Ríkisútvarpið eða selja það. Þó að það frumvarp sé orðið nokkurra ára gamalt, tveggja, þriggja ára eru þær hugmyndir alls ekki gleymdar. Í apríl í fyrra gerði einn af flutningsmönnum frumvarpsins grein fyrir atkvæði sínu um RÚV-frumvarpið, hv. þm. Pétur H. Blöndal, þar sem hann kvaðst greiða atkvæði með frumvarpinu þar sem það væri skref í þá átt að einkavæða Ríkisútvarpið. Þeir fáu sem þora að tjá sig um það hafa sem sagt haft þessa skoðun. Ég hef enga trú á að þeir kumpánar í Sjálfstæðisflokknum sem lögðu fram tillögu um að einkavæða Ríkisútvarpið séu neitt farnir af þeirri skoðun. Ég hef grun um að það sé enn ætlunin og að sjálfsögðu benda menn á, eins og ég hef verið að gera, að þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa lagt nýtt frumvarp fram. Hvort þeir vilja neita króganum eða ekki skiptir ekki máli. Ef ég man rétt velti hv. varaþingmaður Framsóknarflokksins, Björn Ingi Hrafnsson, upp þeirri spurningu, til hvers væri verið að hlutafélagavæða ef ekki ætti að selja. Hann hefur náttúrlega ekki minnst á það síðan einhverra hluta vegna. Varaformaður menntamálanefndar, hv. þm. Dagný Jónsdóttir, hefur haldið fast í það að bannað sé að selja Ríkisútvarpið og það komi skýrt fram í lagafrumvarpinu. Þeirri grein var greinilega komið fyrir eftir að miklar deilur voru á milli stjórnarflokkanna um frumvarpið um Ríkisútvarpið. Það virtist róa a.m.k. einhverja framsóknarmenn þegar því ákvæði var komið inn í en ekki alla. Haft var eftir hv. þingmanni og formanni þingflokks Framsóknarflokksins, Hjálmari Árnasyni, í fjölmiðlum að nokkuð góður einhugur ríkti innan þingflokksins um frumvarpið. Tók hann sérstaklega fram að það skipti miklu máli að í frumvarpinu væri kveðið skýrt á um að Ríkisútvarpið væri ekki til sölu. Þetta virtist vera það haldreipi, herra forseti, á sínum tíma - ég ætla ekki að nota öll stóru orðin sem hafa verið notuð í dag þegar menn hafa verið að tala um að Framsóknarflokkurinn hafi kokgleypt þetta frumvarp Sjálfstæðisflokksins, hvaða hrossakaup þar voru í gangi ætla ég ekki að velta mér upp úr núna. Það er greinilegt að sú viðbót við lagafrumvarpið, að bannað væri að selja Ríkisútvarpið ohf., var það haldreipi sem Framsóknarflokkurinn þurfti. Það er bannað selja Ríkisútvarpið ohf. Já, en það er öruggt að menn hafa nú þegar séð einhverjar leiðir til að selja Ríkisútvarpið. Það þarf enginn að segja mér annað. Ég veit ekki hvort það er flóknara en svo að menn breyti einfaldlega Ríkisútvarpinu ohf. í Ríkisútvarpið hf. og þar með sé greinin ekki lengur gild. En mér segir svo hugur að þessi grein skipti í raun engu máli og sé fyrst og fremst pólitískt haldreipi fyrir Framsóknarflokkinn til að geta talið kjósendum trú um að þeir hafi ekki opnað leið fyrir það að Ríkisútvarpið verði selt. Einn maður í Framsóknarflokknum er með stóra og mikla samvisku, lætur ekki skipa sér fyrir og fer ekki algjörlega eftir því sem flokksklíkan skipar. Á sínum tíma, þegar hv. þm. Hjálmar Árnason var með yfirlýsingar varðandi söluna í desember 2005, gerði einn þingmaður, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, fyrirvara um samþykkt frumvarpsins. Hann vildi eftir sem áður vera viss um að Ríkisútvarpið yrði ekki einkavætt. Þannig er það nú í kviðdómnum, herra forseti, að allir þurfa að vera sammála, vera vissir. Hér hefur einnig verið rætt um samþykktir á flokksþingum Framsóknarflokksins varðandi Ríkisútvarpið, varðandi sölu eða hlutafélagavæðingu o.s.frv. Menn hafa farið frjálslega með það í dag. Hið merkilegasta í því, herra forseti, er að þetta er mjög viðkvæmt mál fyrir Framsóknarflokkinn. Það vefst ekki fyrir mér að það að þeir skyldu láta knébeygja sig og þykist a.m.k. enn þá standa með þessu frumvarpi. Á síðasta flokksþingi, árið 2005, ályktaði Framsóknarflokkurinn að mikilvægt væri að Ríkisútvarpið yrði áfram í þjóðareign. Kristinn H. Gunnarsson skrifaði um málið grein í Morgunblaðið 11. nóvember 2005. Þar fjallar hann um þessa ályktun. Hér segir þingmaður Framsóknarflokksins, með leyfi forseta: „Loks var ályktað á þessi ári á flokksþingi Framsóknarflokksins að „mikilvægt er að Ríkisútvarpið verði áfram í þjóðareigu“. Samþykktirnar eru í eðlilegu samhengi og mynda skýra stefnu flokksins. Síðari samþykktirnar styrkja þá fyrstu, sem hafnar hlutafélagavæðingu RÚV.“ Síðar segir þingmaður Framsóknarflokksins: „Hlutafélagaformið er fyrst og fremst sölufyrirkomulag, það býr til seljanlega hluti.“ Þetta er akkúrat kjarni málsins, herra forseti. Framsóknarmenn hafa verið á flótta, hafa hreyft aðeins við fyrri samþykktum á flokksþingum en það kemur skýrt fram í grein eftir einn þingmann flokksins að Framsóknarflokkurinn hefur algjörlega hafnað hlutafélagavæðingu og á þeirri forsendu að hlutafélagaformið er fyrst og fremst sölufyrirkomulag. Því er ætlað að búa til seljanlega eign. Þessi orð stangast á. Ég missti því miður af þeim möguleika, herra forseti, fyrr í dag í andsvör við þingmann Framsóknarflokksins, hv. varaformann menntamálanefndar, varðandi þessar flokksþingssamþykktir. En málum er því miður þannig háttað hér í dag og í gær að stjórnarþingmenn hafa ekki haft mikinn áhuga eða vilja eða kannski ekki heimild til að taka virkan þátt í þessari umræðu. Því gefast fá tækifæri til að eiga við þá orðastað. Það komur skýrt fram 11. nóvember 2005, í grein eftir hv. þm. Kristin H. Gunnarsson, sem enn er þingmaður Framsóknarflokksins, enn þá alla vega, að Framsóknarflokkurinn hafi algjörlega hafnað hlutafélagavæðingu. Því hefur Framsókn í raun ekki heimild, a.m.k. ekki frá landsþingi, til þess að samþykkja frumvarpið. Það hafa margir ritað og rætt um þetta frumvarp. Eitt af því sem nefnt var í dag í umræðunum voru vangaveltur þingmanns um hvort núverandi útvarpsstjóri væri byrjaður að vinna eftir ákvæðum þessa frumvarps. Það væri nokkuð athyglisvert. Menn munu að sjálfsögðu velta því fyrir sér hvort þetta sé skot út í loftið eða ekki. En því er þannig háttað að þegar maður les í gegnum það sem hefur verið ritað um þetta frumvarp þá kemur ýmislegt merkilegt í ljós, m.a. að í desember 2005 var núverandi útvarpsstjóri byrjaður að vinna eftir frumvarpinu, eftir þeim lögum sem gilt hefðu að frumvarpinu samþykktu. Það rennir stoðum undir þær fullyrðingar að menntamálaráðherra hafi ætlað að keyra málið í gegnum þingið og hvorki talið umræður í þingsal né vinnu menntamálanefndar nokkru máli skipta. Hvað fór á milli útvarpsstjóra og hæstv. menntamálaráðherra við ráðningu þess fyrrnefnda skal ég ósagt látið. En því er þannig háttað að í viðtali í Viðskiptablaðinu 16. desember 2005, sem blaðamaðurinn Ólafur Teitur Guðnason tók við útvarpsstjóra Pál Magnússon, er m.a. haft eftir útvarpsstjóra, og ég les hér orðrétt, herra forseti, úr þessu viðtali í Viðskiptablaðinu: „Páll segir að ný lög auki möguleika stofnunarinnar til þess að keppa um starfsfólk. „Ég hafði reyndar ekki þolinmæði til að bíða eftir lagabreytingunni til að bregðast við vegna Kastljóssins.““ Síðar segir hann: „Ég hefði þurft að byrja á því að auglýsa stöður.“ Þetta kemur skýrt fram, herra forseti, í Viðskiptablaðinu föstudaginn 16. desember 2005. Útvarpsstjóri, Páll Magnússon, viðurkennir að hann hafi ekki haft þolinmæði til að bíða eftir að frumvarpið yrði samþykkt og gert að lögum. Nú er liðið meira en ár frá því að hann viðurkenndi í opinberum fjölmiðli að hann væri byrjaður að vinna eftir frumvarpinu. Í dag var minnst á, væntanlega var það hv. þm. Ögmundur Jónasson sem talaði um það, að mögulega væri útvarpsstjóri byrjaður að vinna eftir frumvarpinu, m.a. varðandi ráðningarsamninga við starfsmenn, króa þá úti í horni og reyna að gera samninga maður á mann, útiloka stéttarfélögin og búa til launaleynd sem væntanlega leiðir af sér mismun í launum milli kynja. Þær áhyggjur hv. þm. Ögmundar Jónassonar virðast á rökum reistar og útvarpsstjóri þegar byrjaður að vinna eftir frumvarpinu. Það hlýtur að teljast ámælisvert og segja þingheimi að afstaða þingheims skiptir ekki nokkru máli. Hér er hann að tala um ráðningar starfsfólks. Hann lagði það að vísu síðar fyrir útvarpsráðið, nokkrum vikum eftir að atburðirnir áttu sér stað, og hlaut náð fyrir augum þeirra. Þetta er merkilegt. Hérna er það skýrt og skjalfest að útvarpsstjóri er löngu byrjaður að vinna, enda hefur hann í sjálfu sér marglýst því yfir að hann bíði óþolinmóður eftir því að frumvarpið verði samþykkt. Þau orð hans renna enn og aftur stoðum undir að það er ekki talið skipta nokkru máli hvaða álit hinn almenni þingmaður, hvorki í stjórnarandstöðu né í stjórnarmeirihluta, hefur á frumvarpinu. Frumvarpið kom fullskapað og haustið 2005 var útvarpsstjóri byrjaður að vinna eftir því. Ég velti því fyrir mér hvort þetta sé með vilja og vitund hæstv. menntamálaráðherra, að útvarpsstjóri sé löngu byrjaður að vinna eftir ósamþykktu frumvarpi og telji algjört aukaatriði að auglýsa stöður. Ég hef rætt mikið um starfsmannamál. Það hefur margoft komið fram að starfsmenn hafa óskað eftir upplýsingum um hvernig þeirra málum verði háttað. Því hefur ranglega verið haldið fram í dag að starfsmenn séu algjörlega samþykkir frumvarpinu. Starfsmenn eru í mikilli réttaróvissu og hafa að sjálfsögðu lýst því margoft yfir. Ég sé ekki ástæðu til þess að draga það í efa. En eitt af því nýjasta sem hefur komið upp í málinu á síðustu dögum eru vangaveltur lögfræðings, Ástráðs Haraldssonar hæstaréttarlögmanns, eins og hann orðaði það, að Ríkisútvarpið ohf. verði vopnlaust gagnvart kærum. Ég hef ekki séð þessar athugasemdir hans þaggaðar niður enn þá. Þær eru að vísu nýtilkomnar, þær birtust í fjölmiðlum í gær. En það virðist vera nokkurn veginn alveg sama hvaða ábendingar menn koma með, það er ekki mikill vilji, herra forseti, til að taka mark á öðru en því sem stendur í frumvarpinu. Það hafa margoft komið fram fyrirspurnir, bæði í dag og í gær og áður við umræðuna, spurningar frá þingmönnum um eitt og annað er viðkemur frumvarpinu en litlu verið svarað. Eins og sjá má núna hefur ráðherrann og stjórnarþingmenn, hvað þá aðrir ráðherrar, ekki mikinn áhuga á að sitja hér og eiga orðastað við þingmenn. Sumir hafa gengið svo langt, herra forseti, að tala um að þetta sé í raun og veru hlutafélagavæðing gegn starfsfólki. Ég held ég hafi nú komist nokkuð nálægt þannig orðalagi fyrr í ræðu minni og finnst það ekki vera langt frá sannindunum, því með frumvarpinu er í raun og veru verið að skerða áunnin samningsbundin réttindi starfsmanna. Samningsbundin réttindi eru í raun og veru hluti af launakjörum starfsmanna þannig að það er verið að skerða launakjör starfsmanna. Ég hef minnst á að það hafa m.a. fallið dómsmál þar sem starfsmenn hafa talið að eftir breytingar á opinberu fyrirtæki í hlutafélag, þá er ég að tala um strætó, þar hafði t.d. verið sveigt fram hjá áminningarskyldunni. Það hefur sem sagt fallið dómur í þessa átt sem er örugglega ekki sá fyrsti í þá veru og örugglega ekki sá síðasti ef frumvarpið verður að lögum. En það er þá a.m.k. ekki hægt að segja annað, herra forseti, en það hafi verið varað vel við því. Ég fæ ekki betur séð eftir að hafa skoðað þetta mál til hlítar og velt upp mörgum steinum, en að tilgangurinn með frumvarpinu sé annars vegar að skerða kjör og réttindi opinberra starfsmanna og hins vegar að undirbúa sölu. Það er svolítið sérstakt að hlusta á og fara yfir þær ræður þar sem er verið að reyna að fá fólk til að efast um að frumvarpið sé í raun og veru upphafið á því að selja Ríkisútvarpið. Ég vitnaði áðan, herra forseti, í ræðu hæstv. menntamálaráðherra, frá 17. október árið 2006, þar sem ég var að fara yfir þá hótun sem mér finnst felast í því að hnýta fylgiskjali II aftan í frumvarpið en það eru drög að þjónustusamningi. En í þeirri ræðu segir hæstv. menntamálaráðherra m.a., með leyfi forseta: „Ég ætla að fara yfir nokkur atriði sem hæst hefur borið í umræðunni, m.a. þá lensku stjórnarandstöðunnar að telja frumvarpið vera undanfara sölu. Það er sama hve oft því er mótmælt úr þessum ræðustól, hversu oft það er fullyrt af flutningsmanni frumvarpsins og helstu talsmönnum stjórnarflokkanna. Það er ekki hlustað þegar kemur að þessu atriði, frekar farið í að sá fræjum tortryggni og efast um það sem sagt er. Ég spyr: Í stefnu hvaða stjórnmálaflokks er gert ráð fyrir að selja Ríkisútvarpið? Það kemur hvergi fram. Ekki í stefnu Sjálfstæðisflokksins og ekki í stefnu Framsóknarflokksins.“ Það er nú vel, herra forseti, hversu vel hæstv. menntamálaráðherra er að sér í stefnu Framsóknarflokksins. En ef þingheimur á að geta treyst því að það sé ekki ætlunin að selja Ríkisútvarpið með þessu frumvarpi á þeim forsendum að það sé hvergi í stefnu Framsóknarflokksins að selja það, af hverju ættum við að treysta því? Það er ekki heldur í stefnu Framsóknarflokksins að hlutafélagavæða Ríkisútvarpið. En nú er það einmitt eitt af því sem stefnt er að hér í þingi, nema að málið snúi þannig eins og margur hefur gefið í skyn síðustu daga að Framsókn sé hreinlega að vona að einhverjir aðrir bjargi þeim frá þeim harmleik að þetta frumvarp, Ríkisútvarpið ohf., fari alla leið. Þó svo að hæstv. menntamálaráðherra taki það skýrt fram að það sé ekki í stefnu flokkanna að selja útvarpið, þá sé ég enga ástæðu til þess að taka það sem rök fyrir því og það ætti að róa þá sem hafa áhyggjur af því að frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. sé einungis undanfari að sölu RÚV, því það er heldur hvergi getið um að það þurfi endilega að hlutafélagavæða það. Samt eru menn komnir út í það að ef framsóknarmenn geta farið út að hlutafélagavæða Ríkisútvarpið án þess að það sé í stefnu þeirra, þá hljóti þeir að geta farið út í að einkavæða Ríkisútvarpið án þess að það komi fram í stefnu þeirra. Í áðurnefndri ræðu heldur hæstv. menntamálaráðherra áfram og talar um það sem algera fásinnu að Sjálfstæðisflokkurinn ætli sér að selja Ríkisútvarpið. Það er svolítið sérstakt að ráðherra skuli taka svo sterkt til orða þegar einungis eru tvö eða þrjú ár síðan þingmenn flokksins lögðu fram frumvarp um einkavæðingu Ríkisútvarpsins og, eins og ég vitnaði í áðan, þá hafa þingmenn Sjálfstæðisflokksins tekið það fram við atkvæðagreiðslu með áframhaldandi umræðu á þessu frumvarpi að þeir geri það í þeirri einlægu trú að þetta frumvarp sé undanfari sölu. Það er því engin furða þótt margoft sé verið að minna hæstv. menntamálaráðherra á þær áhyggjur þingmanna stjórnarandstöðunnar að til standi að selja Ríkisútvarpið og að þetta sé undanfari að því sökum þeirra dæma sem ég hef nefnt þar sem menn hafa lýst því yfir að það sé það sem þeir vilji gera og hafa sérstaklega lagt fram frumvörp í því sambandi. Ég hefði talið það, herra forseti, ef menn hefðu tekið upp þær tillögur sem samtökin BHM og BSRB lögðu fram til viðbótar við bráðabirgðaákvæði frumvarpsins, þá hefðu menn a.m.k. getað róað okkur sem hafa áhyggjur af því að frumvarpið sé í raun og veru sett til höfuðs réttindum og kjörum opinberra starfsmanna. Ég verð að viðurkenna, herra forseti, að mér finnst það mjög slæmt að hv. formaður menntamálanefndar skuli hafa farið með rangt mál í gær varðandi réttindi og kjör starfsmanna, að hann viti ekki betur. Maður hefði haldið að eftir alla þessa 150 gesti og 67 fundi eða hvað það var, að ef menn hefðu hlustað á það sem allir þessir gestir höfðu fram að færa, þessir hagsmunaaðilar, þá ætti hv. formanni menntamálanefndar að vera ljóst að þetta frumvarp mun skerða kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins. Eins og ég kom að fyrr í dag þá bar ég þá fyrirspurn fram í andsvari í gær hvort formaðurinn teldi að réttindi og kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins skerðist ekki ef þetta frumvarp yrði að lögum, og hann taldi það alveg skýrt að svo væri ekki. Það er því miður misskilningur og ef formaður menntamálanefndar hefur misskilið frumvarpið hvað varðar réttindi og kjör opinberra starfsmanna, þá skerðingu sem þeir verða fyrir með frumvarpinu samþykktu óbreyttu, þá væri kannski næg ástæða til þess að taka hlé og taka frumvarpið enn og aftur til endurskoðunar. Jafnframt spurði ég hæstv. formann menntamálanefndar í gær um framtíðarstarfsmenn, þ.e. þá starfsmenn sem ekki starfa í dag við Ríkisútvarpið, þar sem ég spurði einfaldlega á þá leið hvort réttindi og kjör nýráðinna starfsmanna mundu skerðast. Svar formannsins var á þá leið að þeir starfsmenn sem mundu ráða sig í framtíðinni mundu gera það á sínum forsendum. Þetta er kannski einmitt enn og aftur kjarni málsins, herra forseti, að það sem meiri hlutinn vill gera með þessu frumvarpi er að reyna að sleppa sem þægilegast frá því að ganga ekki alveg milli bols og höfuðs núverandi starfsmanna. En það er ekkert gefið upp hvað verður um starfsmenn framtíðarinnar hjá RÚV. Eins og hefur komið fram, og þá m.a. vegna greinargerðar með frumvarpi Matís, þá hafa réttindi og kjör opinberra starfsmanna hreinlega pirrað margan stjórnmálamanninn. Það er hægt að lesa það varðandi réttarstöðu nýráðinna starfsmanna eða framtíðarstarfsmanna að það sé hreinlega ætlun manna að ráða þá á allt öðrum kjörum og væntanlega rýrari kjörum. Það rennir enn og aftur stoðum undir það sem ég hef verið að segja um tilgang þessa frumvarps. Það hafa margir aðilar, herra forseti, komið með athugasemdir, eða réttara sagt umsagnir. Því miður hefur ekki verið tekið mikið mark á þeim. En menn hafa tekist á um réttindamálin og eru ekki alveg sammála um hverju útvarpsstjóri hafi lofað varðandi réttindi starfsmanna, tryggð eða ekki tryggð, né heldur hvort ástæða sé til að treysta því að fá það einungis í orði. Ég held að það hafi sýnt sig í þeim deilum er voru núna um áramótin, herra forseti, milli Flugstoða ohf. og Félags íslenskra flugumferðarstjóra, að það stéttarfélag tók þá ákvörðun að láta ekki orðin ein duga. Var þar sérstaklega verið að ræða um lífeyrisréttindi, sem eins og ég hef farið yfir í dag munu væntanlega skerðast ef þetta frumvarp verður að lögum. Að sjálfsögðu óttast starfsmenn um kjör sín og að sjálfsögðu vilja þeir ekki láta bara einhver orð duga. Það þyrfti í rauninni að semja algerlega um þessa hluti. Hvað meinar núverandi útvarpsstjóri? Á að taka orð hans gild eða næsta útvarpsstjóra, sem gæti þess vegna orðið innan tíðar því að ekki stendur til að ráða útvarpsstjórann til 5 ára? En því miður þrátt fyrir þessar aðvaranir, þá virðast menn ekki hafa miklar áhyggjur. En það hefur alls staðar komið fram að menn vilja að sjálfsögðu að kaup og kjör og réttindi starfsmanna séu tryggð.

Forseti vill spyrja hv. þingmann hvort hann telji sig eiga langt eftir af ræðu sinni?

Já, ég tel mig eiga langt eftir.

Þá biður forseti hv. þingmann að gera hlé á ræðu sinni meðan tekið verður matarhlé til kl. 8.

Herra forseti. Við erum að tala um frumvarp til laga um Ríkisútvarpið ohf. og ég hef verið að reifa skoðun mína í því máli og þá fyrst og fremst út frá sjónarhorni réttinda starfsmanna RÚV og þeirrar skerðingar sem ég er fullviss um að starfsmenn RÚV verði fyrir verði þetta frumvarp að lögum. Meðal þeirra atriða sem falla niður hjá starfsmönnum RÚV eru andmælaréttur vegna uppsagnar, áminningarskylda í kjölfar uppsagnar eða mögulegrar uppsagnar og skriflegur rökstuðningur fyrir uppsögn. Þetta virðast vera þau atriði sem hafa lengi vel verið þyrnir í augum a.m.k. þingmanna Sjálfstæðisflokksins, þessi réttindi, lög og skyldur opinberra starfsmanna, kjör sem hagsmunasamtökum þeirra, BHM og BSRB, hefur tekist að semja um í áratuga langri baráttu. Þessi þrjú atriði, andmælaréttur, áminningarskylda og skriflegur rökstuðningur fyrir uppsögn, virðast vera mönnum þar efst í huga af einhverjum einkennilegum ástæðum því að á sínum tíma var það náttúrlega ríkisvaldið sem samþykkti þessi atriði varðandi opinbera starfsmenn en í hinu hraða þjóðfélagi nútímans, þessu þjóðfélagi gróðahyggju, einstaklingshyggju, frjálshyggju, hvaða orð sem menn vilja nota, virðist mönnum finnast sem það sé ótækt að reka nokkurt fyrirtæki eða stofnun án þess að hægt sé að ráða og reka menn eins og yfirvaldinu sýnist. Ég minntist m.a. fyrr í dag á greinargerð með frumvarpi sem nú er orðið að lögum um Matís ohf. þar sem m.a. var komið inn á þessi atriði. Þar er í raun og veru sagt að með því að breyta yfir í hlutafélag losni menn við þessar skyldur og nálgist þá almenna vinnumarkaðinn. En hvað gerist? Hvað hefur akkúrat verið að gerast á síðustu missirum, t.d. hjá Alcan í Straumsvík, álverinu? Þar lentu menn í því að starfsmönnum sem höfðu starfað þar í tugi ára var skyndilega sagt upp, fyrirvaralaust, þeir fengu engan andmælarétt, voru ekki áminntir, bara sagt upp, bara „af því bara“. Það er akkúrat þetta sem fylgismenn frumvarpsins vilja, það er þetta form sem þeir greinilega vilja, að forstöðumaður stofnunar eða í þessu tilfelli útvarpsstjóri geti ráðið og rekið menn eins og honum sýnist. Það er grátlegt að þegar samningar hafa náðst og þessi lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna verið samþykkt í góðri samvinnu milli ríkisins og hagsmunasamtaka launþega skuli mönnum í dag vera þetta þyrnir í augum og að menn ætli að gera hvað sem þarf til að losna undan því. Ég er ekki viss um að allir þeir sem hafa í hyggju að samþykkja þetta frumvarp - gera það í raun og veru kannski einungis flokksagans vegna - átti sig allir á hvað er eitt af því versta sem gæti gerst verði frumvarpið samþykkt. Eitt af því versta eru væntanlega skyndilegar og fyrirvaralausar uppsagnir starfsmanna Ríkisútvarpsins, kannski ekki allra, kannski einhvers hluta, einhverra tuga, en í kringum hvern starfsmann eru að sjálfsögðu fjölskyldumeðlimir og þarna gæti, miðað við það að útvarpsstjóri er nú þegar byrjaður að vinna eftir frumvarpinu eins og ég fór yfir áðan og vitnaði í Viðskiptablaðið, nú þegar verið búið að ákveða hverjum eigi að kasta. Kannski er bara beðið eftir að frumvarpið verði samþykkt - sem vonandi verður aldrei - og þá þurfi menn ekki að gefa neinar ástæður fyrir uppsögnum. Þessi stofnun hefur verið til í áratugi og er að stórum hluta byggð upp af því starfsfólki sem starfar þar í dag og að sjálfsögðu eiga menn að geta, ef stór hluti tilgangsins með þessu lagafrumvarpi er að geta ráðið og rekið fólk eins og einum manni sýnist, farið eftir þeim reglum sem eru í dag og áminnt menn hreinlega ef þeir ekki eru góðir í starfi og gefið þeim tækifæri til að svara fyrir sig o.s.frv. Ég held að við hljótum öll að hafa orðið vitni að því að starfsmaður sem ekki stendur sig í starfi en hefur verið áminntur og fengið að andmæla hafi bætt sig. Ég hef grun um að þeir sem tala mest fyrir þessum breytingum hafi ekki nægilega reynslu af akkúrat þessu máli, að vinna eftir þessum lögum um réttindi og skyldur, og mikli fyrir sér hlutina. Sá sem mótmælir því að það sé aðaltilgangurinn með þessu frumvarpi fær mann til að velta fyrir sér hvort verið sé að búa til ásteytingarstein með því að setja réttindi starfsmanna í laust loft, það sé verið að búa þar til ásteytingarstein sem dugar til umræðna á Alþingi og úti í þjóðfélaginu svo vikum, mánuðum og árum skiptir til að fela hina raunverulegu ástæðu lagafrumvarpsins, sem sé þá að búa Ríkisútvarpið undir sölu. Eitt af því sem ekki hefur enn þá verið svarað er hverjir koma til með að semja fyrir starfsmenn í framtíðinni verði þetta frumvarp að lögum. Eru það áfram sömu stéttarfélögin sem starfsmenn hafa óskað eftir skriflega, og mun ég koma að því betur síðar, eða á að reyna að fara þá leið sem stjórnendur Matíss ohf. gera í dag, að semja við hvern og einn starfsmann, tveggja manna tal, launaleynd og allt sem því fylgir? Það er eitt líka varðandi starfsmannamálin, varðandi biðlaunaréttinn, þau sem hafa samið frumvarpið virðast hafa litið á það sem ákveðið góðverk að það nái til ársins 2009 en hins vegar velta menn þá fyrir sér hvað gerist 2010. Hvað tekur við? Það er ekkert sem segir okkur neitt um það þannig að margt varðandi starfsmannamálin er í lausu lofti. Ég minntist á það áðan, herra forseti, í upphafi ræðu minnar að önnur af tveimur höfuðástæðum sem ég tel vera fyrir því að þetta frumvarp er lagt fram svona eins og það er og með þeirri miklu óbilgirni og kergju að samþykkja ekki nokkrar einustu breytingar á því, hvað þá heldur að vísa því hreinlega frá, sé m.a. af því að verið er að undirbúa sölu á Ríkisútvarpinu. Menn hafa reynt að gleyma því að margur hafi talað fyrir því og ég minntist m.a. áðan á atkvæðagreiðslu með RÚV-frumvarpinu þar sem hv. þm. Pétur H. Blöndal tók það skýrt fram að hann greiddi atkvæði með því að frumvarpið færi áfram til næstu umræðu á þeim forsendum að hann liti svo á að hlutafélagavæðingin væri upphafið að sölu. Og af því að margur er gleyminn og hefur reynt að ýta til hliðar minni ég á að lagt var fram frumvarp fyrir nokkrum árum um sölu á Ríkisútvarpinu. Þrír þingmenn Sjálfstæðisflokksins lögðu fram frumvarp um að selja útvarpið og hvers vegna í ósköpunum skyldi nokkur þingmaður trúa því í dag að eitthvað hefði breyst? Hið eina sem hefur breyst er að nú á ekki að ganga hreint til verks, nú á að fara djúpleiðina að sölunni. Það á sem sagt að búa til opinbert hlutafélag og eins og margoft hefur komið fram er hlutafélagavæðing undirbúningur að sölu og á ekki að þurfa að ítreka það. Það er hlutur sem allir ættu að sjá. Ég hef líka minnst á drög að þjónustusamningi og farið yfir aðdragandann að honum og hvernig hann kom til, þjónustusamning sem er hnýttur við lagafrumvarpið og fullyrt að ekki sé hægt að gera slíkan samning öðruvísi en að hann sé hnýttur í þetta frumvarp og frumvarpið verði samþykkt. Það virðist samt margt vera að þessum þjónustusamningi og síðast í október sá stjórn Félags leikskálda og handritshöfunda ástæðu til að álykta eftirfarandi, með leyfi forseta. „Stjórn Félags leikskálda og handritshöfunda fagnar nýjum samningi milli Ríkisútvarpsins og menntamálaráðuneytisins þar sem m.a. er kveðið á um verulega aukinn hlut íslensks dagskrárefnis RÚV í sjónvarpinu á næstu fimm árum. Stjórnin harmar hins vegar að í samningnum sé hvorki fjármagn né útsendingarhlutfall eyrnamerkt leiknu íslensku sjónvarpsefni.“ Þetta er kannski merki um það eins og ég nefndi fyrr að menn hafi jafnvel kastað til höndunum við að útbúa þennan svokallaða þjónustusamning eða drög að þjónustusamningi sem ég er búinn að benda réttilega á að er einungis dulbúin hótun, aðferð til að hóta þingmönnum svo að þeir mæli ekki gegn málinu því að þá fái menn í hausinn þá hópa sem er búið að vera að búa til væntingar hjá sem eru þeir hópar sem kæmu að gerð innlends dagskrárefnis. Það virðist hafa verið, því miður, herra forseti, eitthvað kastað til höndunum við þennan þjónustusamning. Mönnum hefur legið mikið á þar sem ekki allir hópar hafa verið teknir með. Þetta eru að sjálfsögðu bara drög að samningi, það er skýrt tekið fram. Þá er viðbúið að ef frumvarpið yrði að lögum gæti hann kannski orðið eitthvað öðruvísi en enn og aftur set ég spurningarmerki við það, herra forseti, af hverju í ósköpunum ekki sé hægt að gera slíkan þjónustusamning um bætta innlenda dagskrárgerð o.s.frv. án þess að þurfa að samþykkja heilt frumvarp um rekstrarform Ríkisútvarpsins. Miðað við þau markmið sem hæstv. menntamálaráðherra fór yfir sem aðalástæðu fyrir þessu frumvarpi sé ég ekki annað en að hægt hefði verið að gera svona þjónustusamning eða eitthvað í líkingu við hann í starfi útvarpsins eins og það er nákvæmlega í dag. Hæstv. ráðherra segir m.a. í ræðu hér 17. október sl.: „Við vitum að fjármagnið til þeirra dagskrárliða sem fara til sjálfstæðra framleiðenda hefur farið lækkandi, til að mynda þegar stórir íþróttaviðburðir eiga sér stað, eins og Ólympíuleikarnir og fleiri stórir íþróttaviðburðir.“ - Ég get ekki betur séð en að það sé hægt að taka ákvörðun um að auka fé til þessara íþróttaviðburða án þess að þurfa að hnýta hana aftan í þetta frumvarp. Ég sé ekki ástæðu til að fara yfir það aftur, forseti, ég fór í dag vel yfir það hvernig þessi taglhnýting þjónustusamningsins var kynnt. Þjónustusamningurinn var kynntur fyrir fjölmiðlum á undan þingheimi. Hann var kynntur af hæstv. menntamálaráðherra og útvarpsstjóra. Ég get ekki séð annað en að þessi samningur sé einfaldlega til þess fallinn, þessi drög eða hvað á orðið að kalla þetta, að þrýsta á þingmenn og aðra til þess að tefja ekki fyrir málinu. Enda hefur það skýrt komið fram hjá hæstv. menntamálaráðherra að þetta frumvarp þoli enga bið. Hún segir m.a. þann 17. október að hún sé jafnframt sannfærð um að ef frekari töf verður á afgreiðslu frumvarpsins jafngildi það líka „töf og seinkun á eflingu innlendrar dagskrárgerðar“. Það er svolítið sérstakt hvernig þetta er lagt upp þannig að allt sé sett í biðstöðu, að ekkert sé hægt að gera, í raun sé ekki hægt að bæta eitt eða neitt í rekstri Ríkisútvarpsins fyrr en þetta frumvarp verður samþykkt. Það er greinilegt að menn hafa hugmyndirnar um þjónustusamninginn alveg skýrar, hvað þeir vilja bæta og hverju breyta. Jafnframt er skýrt tekið fram að það verði ekki gert nema menn samþykki eitthvað annað. Þjónustusamningurinn er nokkuð ítarlegur og í raun sorglegt að hann skuli ekki vera til kominn fyrir löngu. Hér segir m.a., herra forseti, um samninginn að markmiðið sé að lýsa nánar tilgangi og hlutverki RÚV og þeim kröfum sem gerðar eru til félagsins á grundvelli laganna. Markmiðið er sem sagt að lýsa nánar tilgangi og hlutverki sem þýðir þá væntanlega að hlutverk og tilgangur sé í dag ekki nægilega skýrt. Enn og aftur, hvernig stendur á því að ekki er hægt að skýra tilgang og hlutverk RÚV án þess að til komi þessi stóru lög? Eins og ég sagði er þessi þjónustusamningur um margt merkilegur. Í honum segir m.a. að RÚV skuli hafa frumkvæði að því að miðla íslenskri menningu, listum og menningararfi. RÚV skal ávallt flytja fréttir og fréttatengt efni af sanngirni og hlutlægni. Ég hélt, herra forseti, að þetta væri allt þegar til, öll þessi vitneskja og allar þessar kröfur á RÚV eins og það er í dag. Ég ítreka enn og aftur það sem ég hef sagt, í mínum huga er alveg skýrt að þessi drög að þjónustusamningi eru einungis til þess gerð að reyna að reka á eftir þingmönnum að samþykkja frumvarp um Ríkisútvarpið ohf. og er þess vegna hótun. Mér finnst það mjög vafasöm vinnubrögð af hálfu hæstv. menntamálaráðherra. Ég rétt drap áðan á samantekt sem Lára V. Júlíusdóttir hæstaréttarlögmaður gerði fyrir starfsmannasamtök RÚV í tilefni af þessu frumvarpi þar sem lögfræðingurinn bendir starfsmönnum RÚV á þær hættur sem fylgja þessari fyrirhuguðu lagasetningu og hvernig best sé fyrir þá að bregðast við til að kjör þeirra verði ekki lakari eftir samþykkt frumvarpsins en þau eru í dag. Þetta er mjög góð greinargerð. Hér er vandlega farið yfir. Hún hefur borist menntamálanefnd en þrátt fyrir að þessi greinargerð veiti mikil varnaðarorð varðandi setningu þessara laga hefur nefndin samt ekki séð ástæðu til að taka mið af þeim. Ég fór áðan jafnframt yfir þær tillögur sem BHM og BSRB hafa gert til breytinga á bráðabirgðaákvæði frumvarpsins til að gera það hagstæðara fyrir starfsmenn eða réttara sagt hagstæðara fyrir alla aðila til að forða Alþingi frá því að samþykkja hér lagafrumvarp um RÚV sem fer á skjön við önnur lög og skerðir réttindi starfsmanna. Það sem er einna athyglisverðast í þessu áliti hér, herra forseti, er þar sem lögfræðingurinn veltir fyrir sér hvernig lög skarast. Þar talar hún sérstaklega um - að sjálfsögðu er þetta bráðabirgðaákvæði í lögunum þar sem fjallað er um réttindi starfsmanna þar sem segir m.a. að fara skuli eftir lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, og eftir lögum nr. 72/2002, um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, svokölluðum aðilaskiptalögum. Ég sé ástæðu til að ítreka það enn og aftur, herra forseti, sem kemur fram í þessu lagalega áliti þar sem segir orðrétt, með leyfi forseta: „Við niðurlagningu stofnunarinnar breytist lagalegt umhverfi starfsmanna RÚV. Þeir hætta að vera opinberir starfsmenn og verða eftir það starfsmenn á almennum vinnumarkaði. Lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins geta ekki gilt um starfsemina eftir breytinguna.“ Þetta er algjört grundvallarmál. Ég held að þetta atriði hljóti að hafa óviljandi farið fram hjá menntamálanefnd. Ég held að hún verði að skoða þetta atriði sérstaklega þar sem fullyrt er að lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins gildi áfram. Menn skilja ekkert í þessum áhyggjum sem sumir hafa en hér kemur alveg skýrt fram að ef starfsmenn hætta að vera opinberir starfsmenn eigi þessi lög niður ekki lengur við þá. Kannski er þungamiðjan í þessu öllu saman að menn hafi vitað þetta atriði, það gæti þýtt að lög um réttindi og skyldur starfsmanna falli hreinlega niður og þá séu menn komnir þangað sem þeir ætluðu sér, að ná þessum lögum algjörlega niður. Það má vera, herra forseti, að ég misskilji þetta að einhverju leyti. Ekki er ég löglærður maður en ég les þetta upp úr áliti lögfræðings og hef stutt þetta fyrr í ræðu minni með áliti frá öðrum aðilum. Í álitinu segir að aðilaskiptalögin kveði á um réttindi og skyldur samkvæmt ráðningarsamningi eða þegar ráðningarsamband færist yfir á annan aðila sem yfirtekur starfsemina en jafnframt bendir Lára á að rétt sé að átta sig á því að réttarstaða starfsmannanna eftir hlutafélagavæðinguna geti aldrei orðið sú sama. Þetta er mjög sterk fullyrðing, herra forseti. Lára segir orðrétt, með leyfi forseta: „Rétt er að átta sig á því að réttarstaða starfsmannanna eftir hlutafélagavæðinguna getur aldrei orðið sú sama og hún var þegar Ríkisútvarpið var ríkisstofnun.“ Hér er enn og aftur komið að því, herra forseti, sem ég kom að í gær er ég lagði fyrirspurn fyrir formann menntamálanefndar um hvort réttindi starfsmanna yrðu áfram tryggð með setningu þessara laga. Hér kemur alveg skýrt fram að svo geti aldrei orðið. Það má vera að ég sé búinn að finna punktinn í þessu, að fylgjendur frumvarpsins hafi vitað að réttarstaðan mundi skerðast. Væntanlega er það þá það sem menn hafa ætlað sér. En jafnframt hlýtur sú réttaróvissa sem þarna skapast að kalla yfir ríkið kærur og dóma. Hvernig menn ætla að snúa sig út úr því er mér ekki ljóst en ég tel algjörlega ótækt, herra forseti, að þetta frumvarp verði samþykkt með þessa miklu óvissu sem ég hef bent hér á. Í þessu áliti segir jafnframt að í ákvæði til bráðabirgða II um starfsmannamálin að Ríkisútvarpið ohf. skuli „bjóða störf öllum starfsmönnum Ríkisútvarpsins“. Hér er ekkert talað um hvaða störf það eru, hvort þau séu þau sömu eða sambærileg. Það er einfaldlega talað um störf þannig að útvarpsstjóri getur gert nákvæmlega það sem honum sýnist með núverandi starfsmenn. Yfirleitt hefur verið tekið fram að um skuli vera að ræða sömu störf eða a.m.k. sambærileg. Menn hafa getað sæst á að slíkt orð komi fram í tilfelli sem þessu. Það hefur verið reynt að fá það í gegn en alls ekki verið samþykkt. Það skal vera alveg á hreinu að þó að þessi svokölluðu aðilaskiptalög eigi að tryggja mönnum óbreytt kjör við breytingu er væntanlega hugsunin á bak við aðilaskiptalögin sú að menn gegni sömu störfum og áður. Þarna er greinilega verið að skauta fram hjá því lagaákvæði sem er í aðilaskiptalögum að menn eigi að fá sömu kjör og er skilningur lögfræðinga sá að þá eigi menn að fara áfram í sömu störf. Þarna er búið að tryggja það að útvarpsstjóri ræður algjörlega sjálfur hvort hann bjóði sömu mönnum sömu störf og hefur þarna enn einn möguleikann til að losa sig við starfsfólk, ef sú er hugmyndin, og það er með því að bjóða manni mun lakara eða mun minna áhugavert starf. Þrátt fyrir að aðilaskiptalögin tryggi að það verði að greiða sömu laun er þarna með þessu orðalagi „Ríkisútvarpið ohf. skal bjóða störf öllum starfsmönnum Ríkisútvarpsins“ verið að tryggja enn og aftur útgönguleið fyrir útvarpsstjóra til að ráða og reka fólk - þá sérstaklega hér að reka fólk - eins og honum sýnist eða að draga úr áhuga fólks á að starfa fyrir fyrirtækið. Það kemur fram í þessari álitsgerð, eins og margur hefur bent á, að í raun er alveg ótrúlega lítið fjallað um réttindi starfsmanna í frumvarpinu, sennilega gert til þess m.a. að draga athygli frá þeim eða reyna það sem hefur að vísu ekki tekist. Það er alveg greinilegt og ég er búinn að margbenda á það hér og hef margbent á ákveðin atriði sem styðja þá kenningu mína að önnur ástæðan af tveimur fyrir þessu frumvarpi um Ríkisútvarpið ohf. sé að skerða réttindi og kjör starfsmanna. Það hefur margoft komið fram að það sé mjög mikilvægt að löggjafinn, Alþingi, veiti leiðbeiningar, ef ekki í sjálfum lagatextanum eða í greinargerð þá t.d. í nefndaráliti, um hvernig skuli fara að í þeim álitamálum sem upp kunna að koma. Því miður er ekki að finna neitt um það í nefndaráliti meiri hlutans að menn séu að reyna að upplýsa um möguleg álitamál er varða kjör og réttindi starfsmanna. Og ósköp er nýjasta nefndarálitið snautlegt, að vísu er hér talað um framhaldsnefndarálit. Það dugar alls ekki, eins og í þessu tilfelli í þessu frumvarpi, að vísa einungis til annarra laga, þ.e. að vísa í aðilaskiptalögin, hafi menn einhverjar athugasemdir eða fyrirspurnir varðandi réttindi starfsfólks. Það á að fást ótvírætt úr því skorið, herra forseti, í þessu frumvarpi, annaðhvort í lagatexta eða greinargerð, að lágmarki í nefndaráliti, um örlög starfsmanna, þ.e. hvaða áhrif þessi lagasetning muni hafa á kaup þeirra og kjör. Það á að vera alveg skýrt, það er hefð fyrir því, það er ætlast til þess við lagasetningu, en því er ekki hlítt hér frekar en mörgu öðru og það gefur tilefni, eins og ég hef bent á, til deilna og væntanlega dóma sem ómögulegt er að segja hvað muni kosta þjóðfélagið í framtíðinni. Ég minntist hér líka á biðlaunaréttinn og biðlaunaréttindin. Lára sér ástæðu til að taka það sérstaklega fyrir hér í greinargerð til starfsmanna Ríkisútvarpsins. Það er eiginlega sama hvar maður ber niður, herra forseti, í greinargerðum eða umsögnum varðandi starfsmannamál, gögn eru nokkuð samhljóða um hvaða réttindi er verið að skerða nái frumvarpið óbreytt fram að ganga. Þess vegna hlýtur maður að draga af því þá ályktun að þetta sé vísvitandi gert þar sem margoft er búið að benda á þessi afbrigði í ræðu og riti, í fjölmiðlum og annars staðar. Ef ekki er vilji til þess að taka tillit til þessara atriða varðandi skerðingar á réttindum og kjörum starfsmanna, skerðingar sem hljótist af þessu frumvarpi, hlýtur það að vera vísvitandi gert að stofna til þeirra. Varðandi biðlaunaréttindin er réttilega bent á í greinargerðinni að starfsmenn á almennum markaði eigi ekki slík réttindi og þegar ríkisstofnun er gerð að hlutafélagi fellur þessi réttur, biðlaunaréttindin, einfaldlega niður. Að vísu segir í frumvarpinu um biðlaunaréttinn í 3. mgr. ákvæðis til bráðabirgða II, með leyfi forseta: „Um biðlaunarétt, sem kann að hafa fylgt störfum hjá Ríkisútvarpinu, gilda ákvæði laga nr. 70/1996, þó skulu starfsmenn halda biðlaunarétti sínum verði starf þeirra lagt niður fyrir 31. desember 2009.“ Já, en hvað með 2010, hvernig fundu menn út þessa dagsetningu 31. desember 2009? Af hverju ekki síðar? Hér eru engar skýringar á því. Það er eins og að þarna sé verið að skutla í menn 1–2 árum til að sætta einhverja hluti en að sjálfsögðu dugir þetta alls ekki til þess. Það kemur fram í álitsgerð Láru þar sem segir orðrétt, með leyfi forseta: „Velji starfsmaður sem á rétt á biðlaunum að vinna áfram hjá ohf. heldur hann biðlaunarétti sínum til 31. desember 2009 skv. frumvarpinu. Hér er verið að teygja reglur um opinbera starfsmenn yfir á starfsmenn á almennum vinnumarkaði. Fyrst löggjafinn er reiðubúinn til þess, þá má spyrja hvers vegna miða skuli við 31. desember 2009. Hvort ekki megi tryggja starfsmönnum hlutafélagsins biðlaunarétt framvegis með sama hætti og opinberir starfsmenn almennt njóta. Eðlilegt er að starfsmenn setji þetta fram sem þeirra kröfu í málinu.“ Ég held að það hljóti að hafa verið þarna sem menn, eins og ég segi, köstuðu einhverjum konfektmolum, að fara einhverja millileið, teygja sig frá réttindum starfsmanna á opinberum vinnumarkaði yfir á hinn almenna. Ég get alls ekki skilið að nokkur starfsmaður geti sætt sig við þessa niðurstöðu og ég get ekki annað en velt því alvarlega fyrir mér, frú forseti, hver í ósköpunum sé í raun og veru hugur menntamálaráðherra með frumvarpi eins og þessu. Ég hef hér farið nokkuð ítarlega yfir og bent á atriði sem eru alveg skýr til þess að skerða réttindi og kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins. Það er sérstakt að yfirmaður Ríkisútvarpsins, sem er að sjálfsögðu menntamálaráðherra, skuli sjá ástæðu til að ganga svona harkalega að sínu eigin starfsfólki. Er þetta ábending um að einhver hreinsun eigi að koma til? Eru þarna starfsmenn sem eru óhliðhollir menntamálaráðherra pólitískt? Hver er ástæðan fyrir því að ráðherra tekur þann pól í hæðina að leggja fram frumvarp sem sker starfsmenn svona harkalega niður í réttindum þeirra og kjörum? Í gegnum tíðina hafa opinberir starfsmenn oft litið þannig á að þeir séu með ögn lægri laun en tíðkast á hinum almenna vinnumarkaði og það hafi verið vegið upp með ýmsum öðrum réttindum fyrst og fremst. Síðustu áratugi hefur oft verið minnst á að það sé ákveðið starfsöryggi, það sé a.m.k. meira starfsöryggi hjá hinu opinbera en á almennum vinnumarkaði, og það er það vissulega, síðan komi inn í þetta aukinn veikindaréttur, lífeyrismál o.s.frv. Það hefur alltaf verið, þegjandi eða ekki, það samkomulag milli ríkisvaldsins og hagsmunasamtaka opinberra starfsmanna að þó að krónutalan sé kannski eitthvað ögn lægri en gengur og gerist á hinum almenna vinnumarkaði séu í kjarasamningum og í lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna ýmis ákvæði, ýmis réttindi sem vega upp hin beinhörðu laun. Má þar m.a. nefna fæðingarorlofið þar sem opinberir starfsmenn fá orlof ofan á þann tíma sem þeir eru í fæðingarorlofi en svo er ekki hjá starfsfólki á hinum almenna vinnumarkaði. Þetta er sú leið sem hefur verið farin í áratugi og þeir sem hafa starfað hjá hinu opinbera hafa látið sig miklu skipta þessi góðu réttindi sem hefur samist um í áranna rás. Þess vegna er það að þegar ráðherrann tekur sig til og vill skerða þessi réttindi er ráðherra í sjálfu sér beint að skerða launakjör starfsmanna. Enn og aftur er ég búinn að benda á það, herra forseti, að það er alls ekki rétt sem hér hefur verið haldið fram, m.a. af formanni menntamálanefndar, að kjör og réttindi starfsmanna skerðist ekki verði þetta frumvarp að lögum. Það er alls ekki rétt, þetta mun m.a. þýða óbeina launaskerðingu. Í þessari samantekt kemur fram, eins og ég benti á rétt áðan varðandi fæðingarorlofið, að það er mismunandi réttur milli opinberra starfsmanna og starfsmanna á almennum vinnumarkaði þar sem starfsmenn á almennum vinnumarkaði sem eru í fæðingarorlofi fá ekki orlofslaunin greidd ofan á þann tíma. Margur reynir oft að segja að það sé svo mikil ósanngirni á milli samninga á almennum vinnumarkaði og hinum opinbera. Ef svo er, af hverju þá að fara þá leið að fækka starfsmönnum með einu stykki lagafrumvarpi? Ef þetta er ósanngjarnt, af hverju er þá ekki reynt að semja upp á nýtt? Af hverju er verið að koma, eins og bent hefur verið á, aftan að starfsmönnum? Af hverju setjast menn ekki hreinlega niður og endurskoða þau atriði sem menn eru ósáttir við? Af hverju fara menn í þennan feluleik og laumast til að skera harkalega niður launakjör opinberra starfsmanna og þá sérstaklega í þessu tilfelli starfsmanna Ríkisútvarpsins? Það er að sjálfsögðu mun réttara að breyta frekar almennum lögum en fara þessa bakdyraleið. Eitt af því sem Lára bendir starfsfólki Ríkisútvarpsins á, og hefði ekki veitt af að hæstv. menntamálaráðherra hlustaði á, er að passa þarf, sérstaklega varðandi starfsmenn hjá Ríkisútvarpinu ohf., að starfsmenn haldi öllum sínum áunnu réttindum og starfsaldurinn þarf að sjálfsögðu að teljast alveg frá upphafsdegi ráðningar hjá RÚV og öll önnur ávinnsla réttinda. Eins og ég minntist á áðan, herra forseti, skipta öll þessi réttindi sem ég hef tæpt hér á opinbera starfsmenn gífurlega miklu máli. Þau eru í hugum starfsmanna Ríkisútvarpsins laun. Menn hafa notað orðið „kjör“. Þessi kjör telja starfsmenn Ríkisútvarpsins til launa. Þeir sætta sig við ögn lægri laun en á almennum vinnumarkaði en í staðinn er það vegið upp með því sem var og ég minntist á hér áðan - þótti mest um vert á árum áður - starfsöryggi. Eins og menntamálaráðherra og ríkisvaldið láta núna og hafa látið síðustu missiri er greinilega hvergi orðið starfsöryggi lengur hjá ríkisstofnun. Ef þetta frumvarp verður samþykkt, hvað kemur þá næst? Samþykkt eða ekki. Eins og kerfið er í dag, herra forseti, er búið að tilkynna okkur það nokkuð skýrt í þessum svokölluðu herlögum sem minnst var á hér í dag að þingið skuli ekkert annað gera fyrr en það hefur lokið við að ræða þetta mál út og öllu öðru vísað til hliðar. Þvingunin er algjör. Þvingun og hótun, ekkert annað skal tekið á dagskrá. Það hlýtur að vera, herra forseti, ámælisvert að taka upp slík vinnubrögð og sérstaklega að þau skuli vera samþykkt af forseta þingsins. Í þessari greinargerð er minnst á veikindarétt og veit ég til þess eftir samtöl við starfsmenn Ríkisútvarpsins að það veldur þeim miklum áhyggjum að breyting yfir í Ríkisútvarpið ohf. muni skerða veikindarétt þeirra starfsmanna. Hið sama á við um orlofsréttinn. Betur hefur tekist til í samningum hjá samtökum BHM og BSRB varðandi orlofsrétt en á almennum vinnumarkaði og gjörsamlega ótækt ef það á að skerða þau kjör með þessu frumvarpi. Í greinargerðinni sér Lára V. Júlíusdóttir ástæðu til að taka sérstaklega fyrir aðild að stéttarfélögum. Ég held að það sé rétt að ég lesi þetta bara hreinlega hérna upp, þetta er stutt og laggott, með leyfi herra forseta: „Starfsmenn RÚV eru nú félagsmenn allnokkurra stéttarfélaga. Þau helstu eru Félag fréttamanna, Starfsmannafélag Ríkisútvarpsins, Rafiðnaðarsamband Íslands, Útgarður, Efling, Stéttarfélag verkfræðinga og Kjarafélag tæknifræðinga. Nokkur þessara félaga, Félag fréttamanna, Starfsmannafélag Ríkisútvarpsins og Útgarður, eru alfarið félög opinberra starfsmanna og þau tvö fyrstnefndu væntanlega að stærstum hluta til einungis félög þeirra sem eru í starfi hjá RÚV. Þau starfa ekki á almennum vinnumarkaði og gera ekki kjarasamninga við aðra en fjármálaráðuneytið. Við breytingu á RÚV yfir í hlutafélag er ein leiðin fyrir þessi félög að breyta lögum sínum og aðlaga þau því að þau hafi kjarasamningsumboð fyrir félagsmenn sína á grundvelli laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur. Önnur leið væri sú að tvö fyrsttöldu félögin leystust upp en félagsmenn allra félaganna færu í þau stéttarfélög á almennum vinnumarkaði sem semja fyrir sambærileg störf annars staðar. Þau félög væru þá helst RSÍ og VR. Starfsmenn RÚV sem nú eru félagsmenn RSÍ, Eflingar, Stéttarfélags verkfræðinga og Kjarafélags tæknifræðinga þurfa væntanlega ekki að hafa áhyggjur af félagsaðild sinni í þeim félögum þar sem þau gera nú þegar kjarasamninga á almennum vinnumarkaði. Rétt er að taka fram að lögin um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, nr. 72/2002, eiga að tryggja öllum starfsmönnum RÚV óbreytt kjör út kjarasamningstímabilið.“

Ég vil beina því til hv. þingmanna að trufla ekki ræðumann, tala aðeins á lægri nótum.

Þakka þér fyrir það, herra forseti. Ég held að ég sé gjörsamlega búinn að gleyma hvar ég var þannig að ég held að ég verði að byrja upp á nýtt.  
             Það sem ég var að tala um hér, herra forseti, var aðild starfsmanna RÚV að stéttarfélögum. Hér eru leiddar líkur að því að ef RÚV verður breytt í hlutafélag geti það leyst upp nokkur stéttarfélög. Þá er væntanlega verið að tala um Félag fréttamanna og Starfsmannafélag Ríkisútvarpsins. Þetta finnst mér mjög athyglivert, herra forseti. Og enn og aftur erum við komin hér að punkti sem ég minntist á í upphafi ræðu minnar að ég mundi benda á. Ég er að tala um einbeittan vilja yfirvalda til að setja þessi lög um Ríkisútvarpið ohf., annars vegar til þess að undirbúa sölu á því og hins vegar til að skerða réttindi og kjör opinberra starfsmanna. Hér er lögfræðingur að leiða líkur að því að verði þetta frumvarp samþykkt þýði það mögulega að tvö stéttarfélög verði leyst upp. Það yrðu Félag fréttamanna og Starfsmannafélag Ríkisútvarpsins. Hér erum við enn og aftur komin að kjarna málsins. Það hefur verið nokkuð ljóst síðustu missirin að margur, sérstaklega þeir sem teljast til Sjálfstæðisflokksins, sjái ofsjónum yfir stéttarfélögum í dag og vilji hreinlega losna við þau. Ég held að hér séum við komin að þeim punkti að verði þetta frumvarp samþykkt sé möguleiki á að hér sé Sjálfstæðisflokkurinn búinn að fækka um tvö starfsmannafélög, þ.e. Félag fréttamanna og Starfsmannafélag Ríkisútvarpsins. Hvers vegna? Mér er hulin ráðgáta þessi áhersla á að reyna að ná niður stéttarfélögum opinberra starfsmanna. Ég held enn og aftur að það sé einfaldlega liður í einkavæðingu og einstaklingshyggju að ganga svona langt. En þetta er þó a.m.k. komið á blað, herra forseti, og mér fyndist rétt að forsvarsmenn frumvarpsins svöruðu því hreinlega hvort þarna sé ekki enn og aftur búið að finna megintilganginn með þessu frumvarpi, þ.e. að fækka stéttarfélögum í landinu. Þá erum við komin að ráðningarsamningum. Í greinargerðinni ráðleggur lögfræðingurinn starfsmönnum að gera ráðningarsamning, að sjálfsögðu, en að það sé skýrt og nákvæmlega tekið fram í honum um öll réttindi hans, þau réttindi sem starfsmaðurinn er búinn að ávinna sér, upphafstími ráðningar og lífeyrisréttindi, biðlaunaréttindi, áunninn veikindaréttur, orlofsréttur, uppsagnarréttur og viðbótarréttur vegna fæðingarorlofs. Jafnframt er talin ástæða til að taka sérstaklega fram í hvaða stéttarfélagi viðkomandi starfsmaður vill vera og gæti það orðið snúið ef verður af því sem leitt er að líkum að þetta frumvarp muni valda því að tvö félög þurfi að leggjast hreinlega niður. Mér vitanlega, herra forseti, hafa ekki enn þá fengist svör við spurningum starfsmanna um hvort þeir fái áfram að vera í sömu stéttarfélögum. Þeir hafa óskað sérstaklega eftir því að fá að vera áfram í sömu stéttarfélögum og að samningsaðilar fyrir þeirra hönd séu áfram samtökin BHM og BSRB. Þessu hefur ekki verið svarað skýrt svo óyggjandi sé, einhverra ástæðna vegna. Þetta síðasta sem ég minntist á, varðandi samningsréttinn, er einmitt sérstaklega tekið fram í umsögn Starfsmannafélags Ríkisútvarpsins um þetta frumvarp, þar sem þeir taka fram að þeir vilji halda samningsrétti sínum fyrir hönd núverandi starfsmanna og þeirra sem ráðnir verða eftir breytingu á rekstrarformi. Jafnframt tekur Starfsmannafélag Ríkisútvarpsins það skýrt fram að þeir vilji áfram vera innan raða BSRB. Þessu hefur í sjálfu sér ekki verið svarað enda er hvort tveggja í lausu lofti. Þeir taka jafnframt fram að þeir vilji að félagsmenn, bæði núverandi og þeir sem verða ráðnir eftir breytingar á rekstrarformi, verði í lífeyrissjóði starfsmanna. Að auki leggur félagið áherslu á að allir félagsmenn haldi núverandi réttindum sínum og vill að þeim verði boðin sömu eða sambærileg störf eftir breytingu. Að öðru leyti vísa þeir til umsagna þeirra sem ég hef farið yfir hér í dag, umsagna BHM og BSRB. Þarna koma alveg skýrt fram óskir starfsmanna og þeir leggja sérstaklega áherslu á að þeim verði boðin sömu eða sambærileg störf eftir breytingu. Einhverra hluta vegna hefur hvorki menntamálaráðherra né menntamálanefnd séð ástæðu til að taka fram varðandi störf annað en það að núverandi starfsmönnum verði boðin störf hjá RÚV ohf. Það er algjörlega óásættanlegt að ekki skuli tekið fram að þótt ekki sé um sömu störf að ræða séu það a.m.k. sambærileg störf, því að eins og ég fór yfir áðan, herra forseti, verð ég að ítreka enn og aftur áhyggjur mínar af því hvað geti gerst varðandi starfsfólkið ef þetta frumvarp verður samþykkt. Það er ekki nóg með að áminningarferlið, andmælaréttur og allt slíkt falli niður þannig að útvarpsstjóri geti rekið menn þegar honum sýnist, heldur er þarna opnaður sá möguleiki að starfsfólki sé bara boðið eitthvert starf jafnvel þótt útvarpsstjóri viti fyrir fram að það sé starf sem starfsmanni hugnist ekki og finnist hann jafnvel færður niður eða að hann gagnist kannski ekki vel í því starfi. Það er eiginlega alveg sama hvar maður ber niður, í þessu frumvarpi eru alls staðar gildrur sem ganga út á það eitt að skerða kjör og réttindi starfsmanna Ríkisútvarpsins. Eins og ég hef áður sagt má vel vera að hv. menntamálanefnd hafi ekki áttað sig á þessu en hefði að sjálfsögðu átt að gera það með því að fara vel yfir þau gögn og ábendingar sem nefndinni hafa borist. Þrátt fyrir að ráðherra og fleiri hrósi sér fyrir það í þessu frumvarpi hversu margir gestir komu fyrir menntamálanefnd - það er að vísu óhætt að segja það og ég hef sagt það áður varðandi störf formanns menntamálanefndar að það er jákvætt hversu viljugur hann hefur verið til að kalla fólk fyrir nefndina og kalla eftir upplýsingum og öðru þó að stundum hafi það kannski verið seint og um síðir, - þá er samt athyglisvert að ekki er að sjá, miðað við þær breytingar sem menntamálanefnd hefur gert á frumvarpinu á milli umræðna og eftir að hafa átt samtöl við fjölda gesta og fengið álit þeirra, að nefndarmenn hafi mikið hlustað á þá eða fundist mikið til um þær athugasemdir sem borist hafa. Það hafa sáralitlar breytingar verið gerðar og í raun og veru sjá það allir sem vilja að þær breytingar sem hafa verið gerðar hafa annaðhvort verið til að leiðrétta einhver tæknileg mistök eða eru meira einhver sýndarmennska. Okkur hefur að sjálfsögðu líka borist umsögn frá sjálfum útvarpsstjóra, sem er svolítið merkilegt af því að væntanlega hefur hann komið mikið að samningu frumvarpsins. Hér segir m.a. í umsögn frá útvarpsstjóra, með leyfi forseta: „Í frumvarpinu er tekið á flestum atriðum sem máli skipta og þeim yfirleitt vel fyrir komið.“ Atriði sem máli skipta? Þarna er útvarpsstjóri að sjálfsögðu hollur sjálfum sér eða húsbónda sínum, því það er ekki tekið á öllum atriðum sem máli skipta, það er alls ekki tekið nægilega vel á málefnum starfsfólks. Það er ekki er hægt annað en að kíma yfir þessum orðum í umsögn útvarpsstjóra. Hér er heldur ekkert um starfsfólkið og skyldi engan undra þó að útvarpsstjóri sjái ekki ástæðu til að tala um það í þessu frumvarpi. Ég sé ekki ástæðu til að fara nánar yfir þessa umsögn. Margir hafa velt upp atriðum sem gætu átt eftir að kosta mikið streð í framtíðinni fyrir Ríkisútvarpið, atriðum sem eiga eftir að kosta kærur og jafnvel dóma á hendur Ríkisútvarpinu. Ég hef farið yfir nokkur þeirra en því miður er ekki á það hlustað. Það hefur líka verið minnst á það í dag að starfsfólk Ríkisútvarpsins hafi lýst yfir stuðningi við frumvarpið. Starfsmenn Ríkisútvarpsins hafa ekki lýst yfir stuðningi við frumvarpið óbreytt. Það dugir alls ekki að reyna að tjá þeim með nokkrum orðum útvarpsstjóra að réttindi þeirra séu tryggð því að þessi setning er of stutt hjá útvarpsstjóra. Tryggð hve lengi? Þau eru tryggð þangað til næsti kjarasamningur er gerður sem er eftir eitt ár. Það er allur sannleikurinn og er hluti af ástæðunni fyrir því hversu mikið liggur á þessu frumvarpi, m.a. að keyra það í gegn áður en samningar eru lausir, sem yrði væntanlega 2008, og þá mundu öll þau atriði sem ég og fleiri höfum bent á hér varðandi réttindi og skyldur starfsmanna dragast inn í kjarasamningana o.s.frv. Það er nokkuð ljóst að það er hluti af ástæðunni fyrir þessum hamagangi, því að eins og komið hefur fram hefur verið tekið alveg skýrt fram að þingheimur mun ekki ræða um neitt annað á hinu háa Alþingi fyrr en að þessari umræðu er lokið og allt sett úr skorðum. Herra forseti. Ég er hér með umsögn frá Félagi fréttamanna um frumvarpið. Þar tekur félagið alveg sérstaklega fram að það fari þess á leit við menntamálanefnd að hún skoði eða eins og þar er sagt að horft verði alvarlega til þeirra atriða sem nefnd eru þar varðandi meðferð frumvarpsins og að gerðar verði breytingartillögur við frumvarpið milli 1. og 2. umr. Þetta var ritað 6. nóvember sl. Breytingar í þessa átt voru ekki gerðar. Menntamálanefnd sá ekki ástæðu til að gera breytingar í samræmi við þær ábendingar sem komu fram frá forsvarsmönnum Félags fréttamanna þrátt fyrir að óskað hafi verið eftir því að horft yrði alvarlega til þessara atriða. Nú er ég hættur að ræða um starfsmenn almennt og farinn að ræða þetta þrengra og er kominn að ákveðnum starfsmönnum útvarpsins sem eru fréttamenn. Ég sé ekki ástæðu til að að taka úr þessu helstu atriðin, herra forseti, ég ætla að leyfa mér að lesa hér upp að mestu leyti þau atriði sem Félag fréttamanna sá ástæðu til að óska eftir að tekið yrði tillit til við meðferð frumvarpsins hjá menntamálanefnd. Þeim er skipt í tvennt, það eru annars vegar réttindaleg atriði og hins vegar fagleg atriði. Ég held að það hljóti að verða svo að þegar ég er búinn að fara yfir þessi atriði líka þá fari að renna upp ljós fyrir alhörðustu meðmælendum frumvarpsins hversu gífurlega skerðingu hér er um að ræða á kjörum og réttindum starfsmanna RÚV. Ég velti því upp hvort það sé viljandi eða óviljandi. Ef þingmenn hafa ekki áhuga á að taka þessi atriði upp og lagfæra frumvarpið hlýtur það að vera viljandi. Í umsögn frá Félagi fréttamanna, sem var rituð 6. nóvember sl., varðandi réttindaleg atriði segir, með leyfi forseta: „Félag fréttamanna leggur áherslu á að tilvist félagsins verði viðurkennd sem bæði fagfélag fréttamanna og stéttarfélag sem fer með umboð til að ganga til kjarasamninga fyrir hönd fréttamanna, hvort sem um slík samskipti við Ríkisútvarpið ohf. fer eftir lögum nr. 94/1986, um kjarasamninga opinberra starfsmanna, eða lögum nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur.“ Það er mjög athyglisvert, herra forseti, að nefndin skuli ekki hafa séð ástæðu til að verða við þessari ábendingu frá viðurkenndu fagfélagi og stéttarfélagi fréttamanna varðandi kjarasamninga. Áfram segir, með leyfi forseta: „Félagið leggur megináherslu á að öll þau réttindi sem félagsmenn þess hafa sem starfsmenn Ríkisútvarpsins samkvæmt núgildandi lögum“ - ég vek athygli á því að við erum ekki bara að tala um kjarasamninga heldur um réttindi samkvæmt lögum - „og kjarasamningum haldist óbreytt við breytingu á rekstrarformi stofnunarinnar, þar með talið réttur fréttamanna til töku tveggja mánaða leyfis, hliðstætt samningum blaða- og fréttamanna á almenna markaðnum.“ Jafnframt segir: „Félagið vekur athygli á því að í 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða II við frumvarpið segir að „Ríkisútvarpið ohf. [skuli] bjóða störf öllum starfsmönnum Ríkisútvarpsins“. Ekki er þar kveðið á um að starfsmönnum skuli boðin sömu eða sambærileg störf og þeir gegndu hjá Ríkisútvarpinu sem ríkisstofnun. Félag fréttamanna krefst þess að búið verði svo um hnúta í lagatextanum að kveðið verði á um að fréttamönnum og öðrum starfsmönnum Ríkisútvarpsins skuli boðin sömu störf hjá Ríkisútvarpinu ohf. og þeir gegndu hjá Ríkisútvarpinu sem stofnun.“ Þetta er einmitt eitt af þeim atriðum, herra forseti, sem ég hef hér ítrekað bent á að yfirleitt þegar verið er að breyta stofnunum er tekið fram að boðin skuli sömu störf eða sambærileg störf. Hvorugt er gert í þessu tilviki og það hlýtur að vera eitthvað á bak við það, einhver ástæða fyrir því að hætt er að tala um sömu störf eða sambærileg störf, það hlýtur að snúast um það að menn hafi eitthvað annað í hyggju. Annars væri búið að taka þessari ábendingu hér og frá öðrum aðilum, sem eru þó nokkuð margir, sem bent hafa á þennan galla. Áfram segir, með leyfi forseta: „Félagið leggur mikla áherslu á að kveðið verði á um í lögum um Ríkisútvarpið ohf. að lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996, gildi áfram um starfsmenn Ríkisútvarpsins eftir rekstrarformsbreytingu yfir í opinbert hlutafélag, en það munu þau ekki gera að óbreyttu frumvarpi. Hér hefur félagið m.a. í huga þau eðlilegu réttindi sem lög nr. 70/1996 kveða á um að starfsmenn hafi, svo sem um skyldu til áminningar í vissum tilvikum, sbr. 21. gr. laganna,“ o.s.frv. Enn og aftur er bent á og fullyrt, herra forseti, sem mér finnst vera alvarlegt mál og ég held að hinn almenni þingmaður hafi ekki áttað sig á, að lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996, munu ekki gilda áfram um starfsmenn RÚV að frumvarpinu óbreyttu. Þessi fullyrðing frá Félagi fréttamanna og sem hefur komið frá mörgum öðrum stangast hressilega á við þær fullyrðingar sem flutningsmenn frumvarpsins hafa komið með. Ef menn geta deilt um það á hinu háa Alþingi hljóta menn líka að deila um það í þjóðfélaginu og þá væntanlega í framtíðinni. Ég hef þegar bent á einn dóm varðandi stofnun sem var breytt yfir í fyrirtæki þar sem menn deildu um hvort lögin um réttindi og skyldur og þá sérstaklega áminningarferlið gilti eða ekki eftir breytingu og sitt sýndist hverjum. Hér segir alveg skýrt og er í raun meginmergur málsins, herra forseti, og ég hef sagt vera mjög alvarlegan galla, þ.e. að þetta er túlkað flutningsmönnum í hag, það sem þeim finnst vera sér í hag, það sem menntamálaráðherra finnst vera sér í hag, en sú túlkun er röng. Það segir í frumvarpinu um Ríkisútvarpið ohf. á bls. 5, um réttindi starfsmanna í ákvæði til bráðabirgða, með leyfi forseta: „Þegar stofnunin Ríkisútvarpið verður lögð niður, frá og með 1. febrúar 2007, fer um réttindi og skyldur starfsmanna hennar eftir lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, með síðari breytingum, og lögum nr. 72/2002, um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, eftir því sem við á.“ Þessi málsgrein stangast algjörlega á við það sem ég hef verið að fara yfir, herra forseti. Það er einkennilegt að nefndarmenn skuli leggja fram frumvarp þegar margítrekað hefur verið bent á í mörgum umsögnum að þessi málsgrein standist einfaldlega ekki. Það kemur m.a. fram í umsögn frá Félagi fréttamanna þar sem sagði að lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins gildi ekki að óbreyttu frumvarpi. Þetta kemur alveg skýrt fram í opinberu plaggi frá Félagi fréttamanna og þetta kemur líka fram á öðrum stöðum og er rétt að ítreka að þetta stenst engan veginn. Það er mjög sérstakt að menn skuli annars vegar láta frá sér frumvarp og hins vegar það sem kannski er enn þá verra, herra forseti, að þingnefnd skuli síðan áfram láta frá sér frumvarp þar sem er alveg skýrt að þar er röng fullyrðing varðandi réttindi starfsmanna. Þetta kemur fram hjá Félagi fréttamanna og einnig í því lögfræðiáliti sem ég fór yfir áðan þar sem segir í samantekt Láru V. Júlíusdóttur, með leyfi forseta: „Við niðurlagningu stofnunarinnar breytist lagalegt umhverfi starfsmanna RÚV. Þeir hætta að vera opinberir starfsmenn og verða eftir það starfsmenn á almennum vinnumarkaði. Lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins geta ekki gilt um starfsmennina eftir breytinguna.“ Þetta er svolítið sérstakt að þrátt fyrir að þær ábendingar hafi komið og eru löngu fram komnar frá fleiri en einum aðila, frá fleiri en tveimur aðilum er alveg með ólíkindum að nefndarmenn skuli ekki taka þetta til athugunar þó ekki meira væri. Miðað við það sem ég hef bent á stemmir þessi málsgrein, 1. mgr., alls ekki um réttindi starfsmanna, í II. ákvæði til bráðabirgða. En vilji menn fara í deilur og lögfræðiátök halda menn þessu náttúrlega óbreyttu, en vilji menn forðast slíkt og standa við það sem þeir hafa sagt að réttindi um kjör starfsmanna séu tryggð eiga þeir að sjálfsögðu að draga frumvarpið til baka, þó ekki væri nema tímabundið, til að skoða sérstaklega þessa málsgrein og gera bætur á. Hún er, eins og ég hef rökstutt, röng og ekki sæmandi að senda frá sér slík lög sem menn vita fyrir fram að þeir munu aftur fá í hausinn. Ég var að fara yfir, herra forseti, umsögn Félags fréttamanna. Það er nú svo að þessar umsagnir styðja hver aðra og styðja enn frekar við þann málflutning sem ég hef haldið á lofti og því eðlilegt að maður staldri annað slagið við til að bera þetta saman. Í umsögn Félags fréttamanna kemur í fjórða lagi eftirfarandi fram, það er best að ég lesi þetta orðrétt, með leyfi forseta: „Félag fréttamanna krefst þess jafnframt að kveðið verði á um það í lögum um Ríkisútvarpið ohf. að stjórnsýslulög, nr. 37/1993, muni áfram gilda um starfsemi Ríkisútvarpsins eftir breytingu á rekstrarfyrirkomulagi. Þær réttarreglur valda því að ákvarðanataka í einstökum málum er varða réttindi og skyldur starfsmanna verður að byggjast á málefnalegum forsendum og röksemdum auk þess sem hafa verður í heiðri jafnræðisreglu og ýmsar formreglur sem til þess eru fallnar að tryggja starfsmönnum ákveðna réttarvernd. Slíkar reglur munu ekki gilda um Ríkisútvarpið ohf. nema skýrt sé kveðið á um það í frumvarpinu að þær gildi.“ Í fimmta atriðinu sem Félag fréttamanna bendir á í umsögn sinni er minnst á biðlaunaréttinn sem ég hef farið nokkuð vel yfir fyrr í ræðu minni. Síðan minnast þeir að sjálfsögðu á lífeyrisréttindin þar sem félagið krefst eða eins og segir orðrétt, með leyfi forseta: „Varðandi lífeyrisréttindi krefst Félag fréttamanna þess að búið verði svo um hnúta með ótvíræðum hætti í lögum um Ríkisútvarpið ohf. að starfsmenn hins nýja hlutafélags, þ. á m. fréttamenn, geti áfram greitt iðgjald til Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins (LSR).“ Að lokum minnist félagið á réttindaleg atriði, eins og aðrir hafa að sjálfsögðu gert, þ.e. veikinda- og orlofsrétt, þar sem þeir taka fram að veikinda- og orlofsréttur þeirra í dag sé samkvæmt kjarasamningum almennt mun meiri en á almennum vinnumarkaði, og að þeir sjái ástæðu til þess að í lögum verði það tryggt að réttindi starfsmanna haldist óbreytt eftir breytingu yfir í RÚV ohf. Sumt af þessu ber merki þess að forsvarsmenn Félags fréttamanna eru ekki tilbúnir til að treysta í blindni orðum um að réttindi þeirra verði tryggð annars vegar og hins vegar vita þeir af, eins og þeir og fleiri hafa bent á, að 1. mgr. í ákvæði til bráðabirgða II stenst ekki þ.e. að þegar búið er að breyta því yfir í opinbert hlutafélag séu starfsmennirnir ekki lengur opinberir starfsmenn og þar af leiðandi geti lögin um opinbera starfsmenn ekki gilt. Ég hef ekki heyrt í umræðunni í dag eða gær, herra forseti, að þetta hafi verið borið til baka. Jafnframt minnist Félag fréttamanna á fagleg atriði þar sem það óskar eftir að það sé skýrar kveðið á, skýrt og með ótvíræðum hætti kveðið á um skyldur þeirra. Þetta er athyglisvert. Það segir orðrétt, með leyfi forseta: „Félag fréttamanna leggur áherslu á að í 3. gr. frumvarpsins, þar sem kveðið er á um hlutverk og skyldur Ríkisútvarpsins, verði kveðið með skýrum og ótvíræðum hætti á um að meðal þeirra skyldna sé „að starfrækja almenna, víðtæka, sjálfstæða og hlutlæga fréttaþjónustu um innlend og erlend málefni á hljóðvarps- og sjónvarpsformi“, en þessa atriðis sér ekki með skýrum hætti stað í frumvarpinu eins og það er nú. Leggur félagið til að ákvæði þessa efnis verði bætt við frumvarpið.“ Það er eiginlega alveg sama, herra forseti, hvar borið er niður, hvaða ábendingar koma og frá hverjum þær koma, það virðist ekki vera hlustað og rennir það þá enn og aftur stoðum undir það sem ég fór yfir fyrr í ræðu minni, þær athugasemdir sem varaþingmaður Framsóknarflokksins kom með í fjölmiðlum í gær og fyrradag, ef ég man rétt, þar sem hún lýsir í raun vantrausti á störf þingsins sem er að sjálfsögðu að stórum hluta stjórnað af hennar eigin flokksmönnum, þar sem Eygló Haraldsdóttir, varaþingmaður Framsóknarflokksins, lýsir því að frumvörpin komi í sjálfu sér tilbúin frá ráðuneytinu og að hennar mati frá þá einhverjum ákveðnum starfsmanni ráðuneytisins. Hún tók það sérstaklega fram að tilfinning hennar væri sú að þegar frumvarp er tekið til umræðu í nefnd telji starfsmenn ráðuneytis nánast óþarfi fyrir nefndarmenn að vera að krukka í frumvarpið. Það er svolítið sérstakt að varaþingmaður Framsóknarflokksins skuli sjá ástæðu til að kveðja sér hljóðs til að opinbera þetta, ég veit ekki hvort á að segja hernaðarleyndarmál, en manni dettur í hug að nota það orðatiltæki þegar menn eru farnir að tala um herlög á Alþingi. Það er svolítið sérstakt að varaþingmaður Framsóknarflokksins skuli sjá ástæðu til að fara yfir málsmeðferð á Alþingi flokks síns, nema að hún sé þá að deila sérstaklega á Sjálfstæðisflokkinn. Ekki skal ég segja um það. En fyrir mörgum er það orðið eitt og hið sama í dag. En það er mjög sérstakt að varaþingmaður Framsóknarflokksins skuli opinbera í fjölmiðlum þann skilning sinn á starfsháttum Alþingis að frumvarp sem komi til umræðu á Alþingi, að það sé fullmótað, komi fullmótað frá ráðherra, frá ákveðnum starfsmanni ráðuneytis og það sé hreinlega ekki ætlast til þess að neitt sé hróflað við því, að það sé neitt krukkað í það af þingmönnum almennt, ef ég man orð hennar rétt. Ef það er rétt hjá Eygló Harðardóttur, varaþingmanni Framsóknarflokksins, að hinum almenna þingmanni sé alls ekki ætlað, hvorki stjórnarþingmanni né stjórnarandstöðuþingmanni, að hrófla við frumvarpi sem ráðherra hefur lagt fram þá er þetta sjónarspil sem hér er í gangi og við tökum þátt í, og sem almenningur hefur fyrir augum allt of fáa daga á ári. Því eins og við vitum er frumvarp lagt fram og yfirleitt er 1. umr. ljúf, síðan fer það til vinnslu í nefnd, þar eru kallaðir fyrir gestir, allt að 150 gestir, eins og menn hafa stært sig af mjög oft í dag. En þarna er Eygló Harðardóttir, varaþingmaður Framsóknarflokksins, í raun og veru að segja öllum þessum fjölda gesta, öllum þessum fjölda álitsgjafa sem hafa verið kallaðir til, að þeirra starf sé einfaldlega tímasóun og ekkert annað. 150 gestir, 67 eða 76 fundir hjá menntamálanefnd um Ríkisútvarpið og það muni ekki verða hlustað á einn eða neinn. Mér finnst þetta vera háalvarlegt mál, þessi fullyrðing, frú forseti, og eflaust mundu fleiri þingmenn taka undir hana ef þetta yrði rætt alvarlega og í sjálfu sér væri ástæða til þess að taka þá umræðu sérstaklega undir Athugasemdir um störf þingsins. En ástæðan fyrir því að ég fór út í þessar vangaveltur og að ræða þessa ábendingu er að sjálfsögðu að ég er búinn að fara yfir þó nokkuð mörg atriði sem segja okkur að þetta frumvarp skerði réttindi og kjör opinberra starfsmanna. Skerði réttindi og kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins, fólks sem hefur sína kennitölu og nöfn og eru fyrirvinnur fjölskyldna sinna. Þeirra kjör verða skert. Þrátt fyrir að allir þessir aðilar hafi eytt tíma í að undirbúa góðar umsagnir og hafi komið sem gestir fyrir menntamálanefnd, þá hafi þeir í raun og veru aldrei skipt neinu máli. Það hafi aldrei verið neinn tilgangur með því. Það er það sem varaþingmaður Framsóknarflokksins hefur fullyrt í fjölmiðlum, ekki einu sinni heldur tvisvar, að hennar upplifun af þinginu sé þannig að ef við einangrum það niður í þetta mál þá hafi þessi stóri hópur gesta aldrei skipt máli. En hæstv. menntamálaráðherra og hv. formaður menntamálanefndar og varaformaður menntamálanefndar hafa verið að hæla sér af að hafa kallað til 150 gesti, fengið umsagnir o.s.frv. Ekkert af þessu skiptir máli því það var engum ætlað að krukka í þetta frumvarp. Ég held að þetta hafi komið nokkuð ljóst fram, því þótt hægt sé að benda á að það hafi verið gerðar nokkrar breytingar þá eru þær flestar meira tæknilegs eðlis og það má segja að meiri hlutinn hafi verið píndur í að gera sumar breytingar breytinganna vegna, vegna harðrar andstöðu stjórnarandstöðunnar við frumvarpið og krafna um að menn ræði það til þaula og taki ábendingum. Ég nefndi einnig fagleg atriði sem Félag fréttamanna ræðir um í umsögn sinni um frumvarpið RÚV ohf. Eitt af því sem er nefnt sérstaklega og mér þykir rétt að taka fram er að félagið leggi áherslu á aðgengi almennings að Ríkisútvarpinu sem opinberu hlutafélagi, að aðgangur almennings verði tryggður. Og að almenningur geti sem sagt haft áhrif á og komið skoðunum sínum á framfæri við Ríkisútvarpið ohf. Einhverra hluta vegna sér Félag fréttamanna sérstaka ástæðu til að taka þetta fram og biðja um að skýrt sé kveðið á um slíkt aðgengi í lögunum og að sama gildi um upplýsingar um fjölmiðilinn og dagskrárstefnu hans. En af einhverjum ástæðum, frú forseti, þá hafa menn ekki séð ástæðu til að taka þetta skýrt fram sem rennir enn og aftur stoðum undir það sem ég og fleiri hafa verið að segja, að það er í raun og veru ekkert hlustað, það er ekki ætlast til þess að aðrir en þeir sem sömdu frumvarpið í upphafi, og þá menntamálaráðherra, komi í raun og veru að gerð frumvarpsins. Að lokum varðandi álit fréttamanna þá taka þeir einmitt fram það sem margir hafa bent á hér í dag, í gær og síðustu mánuði og ár, þeir vekja athygli á að starfssvið útvarpsstjóra er ekki skýrt skilgreint í frumvarpinu. En samt komi það í raun og veru fram og sé viðurkennt að sé þörf á slíkri skilgreiningu. Hér segir orðrétt í 3. mgr. 10. gr. frumvarpsins um útvarpsstjóra að í samþykktum félagsins megi nánar skilgreina starfssvið hans. Að mati Félags fréttamanna er réttara að gera það strax í frumvarpstextanum sjálfum. Þetta er einmitt málið. Því hefur yfirleitt verið til svarað þegar menn hafa komið með ábendingar, að það sé ekkert mál að gera það seinna, það eigi í raun og veru bara að treysta. Það er engin ástæða til þess. Það er eitt sem er svolítið sérstakt í þessu öllu, þegar menn eru að ræða um frumvarp sem hefur tekið litlum breytingum og er verið að leggja fram í þriðja skiptið á þremur árum, þá hlýtur það að segja fólki eitthvað þegar menn aftur og aftur þverskallast við að taka ábendingum um breytingar. Af hverju á að lesa milli línanna? Hér kemur m.a. fram hvað menn telja að sé best að sé algerlega skýrt og komi skýrt fram öllum til hagsbóta. Því öll viljum við hafa Ríkisútvarpið og ekki vantar vinsældirnar miðað við kannanir. En af hverju er ekki hlustað? Ég taldi rétt að fara aðeins yfir faglega þætti frá Félagi fréttamanna. Ég hef aðallega verið að taka fyrir starfsmenn, ábendingar frá hagsmunasamtökum, lögfræðingum og fleirum varðandi starfsmenn og taldi rétt að taka þessa hlið líka með þar sem fagaðilar innan Ríkisútvarpsins sjá ástæðu til að koma með ábendingar. Það er svolítið sérstakt að það er eiginlega nákvæmlega sama hver kemur með ábendingar, það er ekki hlustað á neinn. Ef það er svo mikilvægt að setja ný lög um Ríkisútvarpið þá eiga þau að sjálfsögðu að vera vönduð. Þetta er stofnun sem er 75 ára gömul,  Það er rétt, frú forseti, það er búið að ræða þetta mál töluvert mikið. Það er alveg rétt. Það er búið að varpa fram ýmsum sjónarmiðum. Ég hef m.a. sýnt fram á t.d. varðandi grein í ákvæði til bráðabirgða II að lögin stangist hreinlega á við önnur lög, sem veldur því að m.a. formaður menntamálanefndar lýsir því yfir að réttindi og kjör starfsmanna séu tryggð í þessum lögum. En það er alls ekki rétt. Flaustursgangurinn og lætin við að koma þessu í gegn eru þannig að það má ekkert stoppa. Hvers vegna? Nú þegar ég stend hér þá rifjast upp fyrir mér þegar ég tók þátt í umræðu um svokölluð vatnalög fyrir um ári síðan. Þá voru menn skammaðir fyrir miklar umræður. En stór hluti af þeim umræðum, eins og kom í ljós seinna, var til þess fallinn að skýra frumvarpið, að skýra galla þess. Það kom í ljós þegar virkilega á reyndi og menn gáfust upp á að reyna að troða því frumvarpi hér í gegn, eða eins og þáverandi viðskiptaráðherra sagði, þegar búið var að upplýsa þjóðina loksins um grunntilgang vatnalagafrumvarpsins þá tilkynnti ráðherra að hún hefði einfaldlega misskilið frumvarpið. Kannski varð sú mikla málefnalega umræða til þess að hæstv. ráðherra skildi frumvarpið. En það sem við sem tókum þátt í þeirri umræðu vorum að benda á var mjög alvarlegt atriði þar sem með því frumvarpi hefði ráðherra einn einfaldlega getað ráðið því hverjir fengju rétt til að virkja auðlindir í jörðu. Af hverju leiði ég hugann að þessu? Það er vegna þess að þegar fólki liggur mikið á og tekur ekki rökum, eins og er greinilega ekki gert í umræðunni nú, hvorki í sölum Alþingis né heldur í herbergi menntamálanefndar, þá hlýtur maður alltaf að leiða hugann að því hvað sé á bak við og jafnvel hvort það sé eitthvað óhreint. Að vísu vefst það fyrir stjórnmálamönnum og er misjafnt hvað menn kalla óhreint. En þetta hlýtur að leiða hugann að því að það vaki fyrir mönnum að selja Ríkisútvarpið. Mögulega er hreinlega búið að ákveða allan þann feril. Af hverju liggur mönnum svona á að klára þetta núna ekki seinna en korteri fyrir kosningar? Eru menn búnir að ákveða framhaldið? Eru menn jafnvel búnir að ákveða hverjir verða kaupendur? Eða ætla menn mögulega að leggja það algerlega niður? Ég veit það ekki en ég spyr, frú forseti, því að svo margt hefur komið manni á óvart varðandi vinnu í kringum þetta frumvarp alveg frá upphafi. Ég segi að sjálfsögðu „þetta frumvarp“ því að þótt bætt hafi verið við eða færður til bókstafur þá er þetta sama frumvarpið og fyrir þremur árum og ég held að á bak við leynist frumvarpið frá því fyrir fjórum árum þegar þingmenn Sjálfstæðisflokksins lögðu fram tillögu um að einkavæða Ríkisútvarpið. Fleiri hafa sent inn umsagnir en af einhverjum ástæðum hafa þær ekki hlotið náð fyrir augum menntamálanefndar. Þetta ber allt að sama brunni. Ég er búinn að telja upp atriði varðandi starfsmennina, þau eru margítrekuð af mörgum aðilum og sérstaklega þetta. Ég tók eftir því að þingmaður Sjálfstæðisflokksins yfirgaf salinn þegar ég fór sérstaklega yfir það að lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins gildi ekki lengur um starfsmennina verði frumvarpið samþykkt óbreytt. Þar eru atriði sem eiga í sjálfu sér alveg að duga til að frumvarpið verði tekið aftur inn í nefnd og endurskoðað þar því að þarna á eftir að skapast lagaleg flækja. Helstu atriði sem falla niður af þessum sökum eru eins og ég hef minnst á andmælaréttur, áminningarskylda, rökstuðningur fyrir uppsögn, auglýsingaskylda á lausum störfum, aðgangur almennings að upplýsingum um nöfn og starfsheiti umsækjenda, uppsagnarfrestur og þagnarskylda. Eitt sem ég minntist lauslega á fyrr í dag, frú forseti, og er ástæða til að endurtaka er það að eins og fram kemur í þessum umsögnum að verði frumvarpið að lögum fellur niður sú krafa á útvarpsstjóra að auglýsa laus störf, auglýsa eftir starfsfólki. Benti ég jafnvel á nokkuð merka staðfestingu á því að útvarpsstjóri væri í raun og veru byrjaður, eins og menn gáfu í skyn í dag en fundu þess kannski ekki stað, að starfa eftir frumvarpinu, frumvarpi sem aldrei verður samþykkt, frumvarpi sem útvarpsstjóri er búinn að ákveða að verði samþykkt og hefur verið mjög meðmæltur. Fyrr í dag komu upp þær vangaveltur hvort það lægi svona mikið á vegna þess að útvarpsstjóra hefði hreinlega verið lofað þegar hann var ráðinn til starfa hjá Ríkisútvarpinu að þær breytingar sem koma fram í frumvarpinu yrðu að lögum hvað sem hver segði. Alla vega er alveg ljóst að útvarpsstjóri er nú þegar búinn að ákveða að lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna gildi ekki, þrátt fyrir það, eins og ég benti á áðan, að í frumvarpinu komi það skýrt fram í ákvæði til bráðabirgða II að þau lög eigi að gilda. Ég benti á það fyrr í máli mínu að nokkrir aðilar, þar á meðal löglærðir aðilar, hafi ítrekað bent á að verði frumvarpið að lögum muni lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna sjálfkrafa falla niður þar sem þeir teljist ekki lengur opinberir starfsmenn. Menn geta deilt um það en ef ég hef rangt fyrir mér að þau falli ekki niður, þ.e. að lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna haldi ef frumvarpið verður að lögum, hvernig stendur þá á því að útvarpsstjóri er byrjaður að ráða fólk án þess að uppfylla ákveðna kröfu um auglýsingaskyldu, að auglýsa störf? Ef það er rétt að þessi lög gildi áfram um Ríkisútvarpið af hverju er útvarpsstjóri þá nú þegar byrjaður að svína á þeim? Velji menn nú, hvort halda þau áfram eins og flutningsmenn hafa fullyrt eða falla úr gildi? Eiga þau ekki lengur við eins og lögfræðingar hafa bent á og ég hef hér reifað? Hvort heldur er, hvernig í ósköpunum stendur á því að útvarpsstjóri er þegar byrjaður að vinna eftir frumvarpinu og jafnvel að brjóta ákvæði um réttindi starfsmanna þar sem hann hefur þegar ráðið starfsfólk án þess að auglýsa störfin? Hvers vegna segi ég þetta, frú forseti? Jú, þetta kemur fram í viðtali í Viðskiptablaðinu föstudaginn 16. desember 2005. Ég hafði nú ekki séð fyrstu setninguna en hér er mynd af útvarpsstjóra og þar stendur, að vísu í texta fyrir neðan, að hann verði valdamesti útvarpsstjóri sem Ríkisútvarpið hafi haft ef lögin taki gildi. Það var nú ekki það sem ég ætlaði að benda á, frú forseti, ég ætlaði að vitna í viðtalið þar sem þetta kemur fram orðrétt, með leyfi forseta: „Páll segir að ný lög auki möguleika stofnunarinnar til þess að keppa um starfsfólk. „Ég hafði reyndar ekki þolinmæði til að bíða eftir lagabreytingunni til að bregðast við vegna ráðningar starfsfólks í Kastljós“.“ Síðar segir: „Ég hefði þá þurft að byrja á því að auglýsa stöður.“ Hér viðurkennir útvarpsstjóri, og hlýtur að fá ámæli fyrir það, að hafa nú þegar brotið lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna um að auglýsa eigi stöður. Ég hef jafnframt farið hér yfir þá staðreynd, sem við höfum reynt að vara við á undanförnum missirum, að það muni koma upp deilur, verði frumvarpið að lögum, á milli starfsmanna og stjórnenda en það hefur nú þegar gerst í fleiri en einu tilfelli. Ljósasta dæmið í dag er að sjálfsögðu hjá Matís, sem er í dag hlutafélag fyrir það sem áður hét Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins, Matvælarannsóknir í Keldnaholti og Rannsóknarstofa Umhverfisstofnunar. Þær stofnanir voru sameinaðar og gerðar að hlutafélagi. Þessu var að sjálfsögðu mótmælt af stéttarfélögum á sínum tíma og eitt af því sem menn höfðu áhyggjur af og er komið fram er það að stjórnendur Matís höfðu ekki áhuga á að virða þann rétt starfsmanna að vera í stéttarfélögum. Og það hefur komið á daginn að stjórnendur Matís hafa ekki áhuga á að semja við starfsmenn í gegnum gömlu stéttarfélögin heldur, eins og það hefur verið orðað hér, króa stjórnendur starfsfólkið af og reyna að gera samninga við hvern og einn. Slíkir samningar eru væntanlega bundnir þagnarskyldu, svokallaðri launaleynd, og eru ekki þekktir fyrir að vera til góðs fyrir starfsfólkið og alls ekki fyrir konur því að launaleynd er talin bitna hvað helst á konum, þ.e. að hún stuðli að kynbundnu launamisrétti. Úr því að við erum farin að tala um Matís - og það hlýtur að vera eðlilegt, frú forseti, að menn tali um það fyrirtæki sem er í þeim vaxtarverkjum núna sem fyrirtæki lenda í eftir að þeim hefur verið breytt í opinber hlutafélög með loforðum um réttindi starfsmanna o.s.frv. - þá finnst mér mjög athyglivert að í frumvarpi til laga um stofnun Matís kemur fram mjög veigamikill punktur sem rennir stoðum undir það að stjórnendur opinberra fyrirtækja í dag og þeir sem ráða í dag, þ.e. stjórnvöld, vilji koma stéttarfélögum á kné og skerða, eins og ég hef margoft reynt að segja mönnum hér, réttindi og kjör starfsmanna. Því það segir, frú forseti, í athugasemdum við frumvarpið, í kafla 7.1 um hlutafélagaformið sem er nokkuð góður kafli, neðsta línan er að sjálfsögðu aðalatriðið en til að ná samhengi ætla ég að fá að lesa hér orðrétt, með leyfi forseta: „Stjórnendur hjá A-hluta ríkisaðila eru háðir meiri takmörkunum í rekstri en stjórnendur fyrirtækja með annað rekstrarform. Helstu ástæðurnar eru þær að ríkið ber ótakmarkaða ábyrgð á rekstri sem það stendur fyrir. Stjórnendur ríkisstofnana ráðstafa tekjum sem aflað er með skattheimtu og ríkið hefur ákveðnar skyldur í þágu samfélagsins sem skilgreindar eru í lögum. Ríkisaðilar geta því ekki tekið að sér hvaða verkefni sem er og einkaaðilar geta eingöngu í takmörkuðum mæli farið inn á verksvið ríkisins og keppt við það. Sem dæmi má nefna að samkvæmt lögum um starfsmenn ríkisins gilda aðrar reglur um ráðningu, uppsagnir, launamál og ýmis réttindi ríkisstarfsmanna en í atvinnulífinu almennt.“ Þetta er einmitt mergur málsins. Það er kannski ekki skrýtið að þessar setningar skyldu ekki líka hafa fylgt þessu frumvarpi um Ríkisútvarpið ohf. því að menn hafa eflaust fengið bágt fyrir að hafa vogað sér að setja hug sinn á blað með frumvarpinu um Matís ohf. Þetta er einmitt grunnurinn. Menn segja þarna einfaldlega að það vanti meiri sveigjanleika og sveigjanleiki þýðir, eins og margoft hefur verið bent á, að stjórnendur ríkisfyrirtækja þurfi að geta ráðið og rekið starfsmenn eftir „behag“ fyrirvaralaust, áminningarlaust o.s.frv. Það er akkúrat það sem verið er að uppljóstra hér og ég held að við ættum að halda þessum kafla alveg sérstaklega til haga í þessari umræðu, frú forseti, því að það er alveg með ólíkindum að menn skuli setja það á blað að ein af aðalástæðunum fyrir því að menn fari út í að oháeffa sé í raun og veru til að skerða þau kjör og réttindi sem starfsmenn þessara stofnana og fyrirtækja hafa. Hér stendur þetta algjörlega svart á hvítu og mér mun ekki leiðast að ítreka það síðar í ræðu minni. Ég held að þetta sé í raun stór hluti af mergi málsins, ef þannig má að orði komast, frú forseti, og þetta sé það sem menn vilja. Menn eru að misnota hér aðstöðu. Menn telja að gera þurfi breytingar á rekstrarformi Ríkisútvarpsins og það sé m.a. verið að létta af því pólitískum áhrifum o.s.frv. Þeir hlutir eru kannski meira sagðir til að slá ryki í augu fólks því eins og ég er búinn að fara hér yfir vel og vandlega í dag þá er grunnurinn alltaf sá sami. Það eru þessar tvær ástæður fyrir því að þetta frumvarp er lagt fram í þessari mynd. Það er annars vegar áhugi fyrir að einkavæða Ríkisútvarpið og hitt sem er alveg skýrt, og ætti að vera enn skýrara eftir þessa ræðu mína, þ.e. að ástæða setningar þessara laga eða tilraunar til setja þessi lög er tilraun til að skerða réttindi og kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins. Eins og komið hefur fram meðal annars hjá forsvarsmönnum BHM og BSRB þá væri miklu eðlilegra að menn gengju bara hreint til verks, þ.e. ef þessi lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna eru vandamálið. Ef þau orsaka það vandamál að ríkisstofnanir geti illa þrifist í núverandi umhverfi, af hverju vinna menn þá ekki beint í þeim lögum? Af hverju er verið að fara svona aftan að starfsfólkinu, laumast í raun til að búa til flækjur til þess að dempa áhrif laganna um réttindi og skyldur? Kjarni málsins er sá að í raun er verið að afnema þau varðandi starfsmenn Ríkisútvarpsins. Það er gengið mjög langt eins og hér hefur verið gefið í skyn og ég hef farið yfir. Líklegast þarf að leggja niður alla vega tvö stéttarfélög verði þetta frumvarp að lögum. Enn og aftur sannast því það sem menn hafa reynt að benda hér á að þetta er aðför að stéttarfélögum. Þetta er aðför að launafólki. Menn hafa væntanlega haldið að þeir kæmust upp með það. En ég held að svo verði ekki. Verst af öllu, eins og kom fram í upphafi þessa kafla ræðunnar, er það sem ég benti á, að útvarpsstjóri er byrjaður að vinna eftir frumvarpinu. Það er vissulega ámælisvert en styður það sem varaþingmaður Framsóknarflokksins hefur haldið fram í fjölmiðlum um að álit þingmanna skipti engu máli. Ég fór í dag meðal annars yfir aðkomu Framsóknarflokksins að þessu frumvarpi sem er nokkuð sérstök, fyrst og fremst að því leyti að Framsóknarflokkurinn telur í dag að hann hafi sýnt og sannað að hann sé algerlega á móti einkavæðingu Ríkisútvarpsins. Menn hafa togast hér á um túlkun á landsfundarsamþykktum síðustu ára hjá Framsóknarflokknum. En það kom heldur hvergi fram hjá Framsóknarflokknum í þeim ályktunum sem frá þeim hafa komið að til sé einhver heimild eða að fram hafi komið vilji hins almenna félagsmanns í Framsóknarflokknum til þess að hlutafélagavæða Ríkisútvarpið. Því verður nú fróðlegt að sjá, frú forseti, þegar þingmenn Framsóknarflokksins fara út á akurinn núna fyrir kosningar, þ.e. ef þetta frumvarp verður samþykkt, sem ég hef nú enga trú á, en ef svo illa skyldi fara verður fróðlegt að sjá þingmenn Framsóknarflokksins svara fyrir það fyrir framan kjósendur hvers vegna þeir vildu hlutafélagavæða og hvaða heimild þeir hafi í raun haft. Eftir að hafa flett hér í gegnum fjölmiðla síðustu tveggja ára til að átta mig á almennri umræðu þá rak ég augun í einn stóran og mikinn framsóknarmann sem á það til að segja sína skoðun hreint út. Það rennir nokkrum stoðum undir það sem ég hef hér verið að tala um varðandi hlutafélagavæðingu RÚV og álit þessa þingmanns Framsóknarflokksins á því hvort í raun sé til heimild frá flokksþingi Framsóknarflokksins til þess að boða einkavæðingu Ríkisútvarpsins eða hlutafélagavæðingu þess. Frú forseti. Ég vil nefna grein í Morgunblaðinu frá 11. nóvember 2005. Frumvarpið búið að liggja svo lengi undir að maður þarf að fletta ansi mörgum blöðum til þess að sjá hvað menn hafa verið að segja. Þar fjallar Kristinn H. Gunnarsson, þingmaður Framsóknarflokksins, um Ríkisútvarpið og lagafrumvarpið. Hér segir orðrétt, með leyfi forseta: „Loks var ályktað á þessi ári“ - þ.e. 2005 - „á flokksþingi Framsóknarflokksins að „mikilvægt er að Ríkisútvarpið verði áfram í þjóðareigu“. Samþykktirnar eru í eðlilegu samhengi og mynda skýra stefnu flokksins. Síðari samþykktirnar styrkja þá fyrstu, sem hafnar hlutafélagavæðingu RÚV.“ Í framhaldi segir þingmaður Framsóknarflokksins, með leyfi forseta: „Hlutafélagaformið er fyrst og fremst sölufyrirkomulag, ...“ Svo mörg voru þau orð, frú forseti. Miðað við þessa grein sem þingmaður Framsóknarflokksins ritar er hvergi heimild til að einkavæða RÚV, hvergi heimild frá landsþingi Framsóknarflokksins til handa þingmönnum flokksins né heldur er nokkur heimild til að fara út í hlutafélagavæðingu. Menn hafa svolítið togast á um þetta hér í dag. En það er engin ástæða til þess því fyrir fimm árum var í sjálfu sér á flokksþingi Framsóknarflokksins ályktað hreinlega gegn því að breyta RÚV í hlutafélag. Þetta vita menn og þá væntanlega framsóknarmenn hvað helst. Því er alger óþarfi að togast á um þessar staðreyndir. Framsóknarflokkurinn hefur enga heimild til að fara út í þetta. En þeir vilja kannski reyna að drífa það af fyrir sitt næsta flokksþing og er það kannski enn ein ástæðan fyrir því að mönnum liggur á. En mér fannst jafnathyglisverð, þegar ég fór yfir gögnin, frú forseti, þessi setning sem framsóknarmenn, þar á meðal hv. þm. Dagný Jónsdóttir, varaformaður menntamálanefndar, hafa hælt sér og sínum af fyrir að hafa komið inn í frumvarpið, þ.e. þessi setning í 1. gr. í I. kafla um almenn ákvæði, um að sala félagsins, þ.e. Ríkisútvarpsins ohf., eða hluta þess, sameining þess við önnur félög eða slit þess séu óheimil. Þetta gerist í desember 2005. Þetta gerist eftir ákveðið fjölmiðlafár þar sem þingmenn tjáðu sig ógætilega um frumvarpið. Það kemur fram 6. desember 2005 í viðtali við formann þingflokks framsóknarmanna, Hjálmar Árnason, að hann segir að nokkuð góður einhugur - nokkuð góður einhugur - ríki innan þingflokksins um frumvarpið. Hann segir miklu máli skipta að í frumvarpinu sé kveðið skýrt á um að Ríkisútvarpið sé ekki til sölu. En það kemur jafnframt fram í þessari frétt í Morgunblaðinu 6. desember 2005 að einn þingmaður flokksins gerði fyrirvara við samþykkt þess því hann vill vera viss um að Ríkisútvarpið verði ekki einkavætt. Það er einmitt málið. Þessi eina litla setning mun ekkert standa í vegi fyrir þeim sem vilja einkavæða Ríkisútvarpið, þeim sem vilja selja það. Hvernig menn fara fram hjá því hef ég kannski hugmynd um. Ég ætla þó ekkert að leggja mönnum línurnar hér og nú. En það er nokkuð ljóst að þegar þingmenn Sjálfstæðisflokksins eða hæstv. menntamálaráðherra samþykkir að setja þessa setningu þarna inn um að sala félagsins eða hluta þess sé óheimil þá vita þingmenn væntanlega alveg upp á hár hvernig skuli farið bak við þessa setningu, þ.e. þeir sem vilja á annað borð selja RÚV. Rétt eins og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson gef ég því afskaplega lítið fyrir þessa setningu sem var einungis sett til að slá ryki í augu fólks eftir að framsóknarmenn lentu hér í vandræðum við að ræða opinberlega um afstöðu sína til frumvarpsins. Ég held því að nokkuð ljóst sé að menn séu þegar búnir að finna leið fram hjá þeirri veikburða setningu sem þarna stendur. En afskaplega er hún nú falleg samt. Ekki er furða, frú forseti, að menn, og þá þingmenn sérstaklega, hafi margoft talað um að Framsókn sé í raun að svíkja - hvað eigum við að segja - svíkja þjóðina, svíkja þingið, svíkja sitt fólk, með því að heimila að hér sé tekið á dagskrá frumvarp um hlutafélagavæðingu RÚV því eins og ég sagði áðan þá er það alls ekkert í þeirra stefnu sem hefur verið samþykkt á flokksþingum Framsóknarflokksins síðustu ára að fara út í hlutafélagavæðingu heldur þvert á móti. Hef ég grun um að þeir muni lenda í erfiðleikum við að bíta úr nálinni. En kannski er það nú svo, eins og margur hefur giskað á, að framsóknarþingmenn treysti algerlega á stjórnarandstöðuna til að kveða þetta frumvarp í kútinn þannig að þeir sitji ekki uppi með það og þurfi að svara fyrir það fyrir kosningar. Ekki veit ég hvað framsóknarmönnum dettur í hug næst. Það var nú frekar mjótt á mununum að þeir kokgleyptu þá hugmynd Sjálfstæðisflokksins að selja Íbúðalánasjóð og er nú mörgum kunnugt um þær deilur sem sá vilji fyrrverandi formanns Framsóknarflokksins olli, þ.e. að selja Íbúðalánasjóðinn og væntanlega afhenda hann einhverjum flokksgæðingum. Hún er ýmis beitan sem framsóknarmenn bíta á og þá væntanlega af því að þeir fá eitthvað sjálfir í staðinn. Af því ég er nú byrjaður að tala um sölu þá finnst mér svolítið hjákátlegar þær yfirlýsingar þingmanna stjórnarmeirihlutans að sala standi alls ekki til og að hún sé alls ekki tilgangurinn eða ætlunin með þessu frumvarpi. En ef það er rétt að þeir þingmenn meiri hlutans sem koma til með að samþykkja þetta frumvarp séu ekki með hugann við að selja Ríkisútvarpið þá segir það manni einfaldlega að hressilega sé búið að snúa upp á hendurnar á nokkrum af vonarstjörnum Sjálfstæðisflokksins því eins og áður hefur komið fram er nú ekki langt síðan að fyrir þinginu lá frumvarp frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins um að einkavæða Ríkisútvarpið. Þjóðin verður að fara að átta sig á að núverandi ríkisstjórn er margt ekki heilagt. Allt hefur sinn tilgang og kænskan til að fela raunverulegan tilgang er mikil. Menn hafa líka mikla þrautseigju. Ég hef grun um að það sem ég hef verið að benda á í meginhluta ræðu minnar, þann áhuga frumvarpsflytjenda á að leggja stéttarfélag hreinlega niður, sem komið hefur hér fram að frumvarpið geti mögulega leitt af sér, og þessi vilji til að skerða réttindi og kjör, er alveg skýrt. Þetta er vilji sem fylgir þessum harða hægri væng Sjálfstæðisflokksins og menn verða að átta sig á þeirri gífurlega þolinmæði sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur til að ná fram breytingum sem þeim hugnast, breytingum sem því miður stjórnast yfirleitt af gróðahyggju. Talað er um frelsi einstaklingsins en þetta snýr allt fyrst og fremst að því að ákveðnir einstaklingar hafi frelsi til að græða. Fyrir tilstilli Sjálfstæðisflokksins hafa á síðustu árum lagafrumvörp verið afgreidd á Alþingi í þá átt að einkavæða ríkisstofnanir. Í sumum þeirra frumvarpa hefur sú fullyrðing fylgt að það standi alls ekki til að selja en annað hefur komið á daginn. En öllum þeim hefur það fylgt að réttindi starfsmanna verði algerlega í hávegum höfð en sáralítið af því hefur staðið eftir. Það er grunnástæðan fyrir ræðu minni í dag. Frumvarpið er að sjálfsögðu margþætt og kemur inn á marga þætti. Sem betur fer er áhugi þingmanna misjafn og þekking líka. En ég hef séð sérstaka ástæðu til að taka þetta alveg nákvæmlega fyrir og mun gera það enn um sinn. Sannfæring mín fyrir því að frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. sé lagt fram af eftirfarandi ástæðum, annars vegar til að geta síðar einkavætt það og selt það, og hins vegar til að skerða kjör starfsmanna, er hörð og hefur verið það frá því frumvarpið kom fyrst fram. Það er frekar sorglegt, frú forseti, að menn treysti á frumvarpið, því þegar sú vá sem við höfum verið að vara við mun líta dagsins ljós, nokkrum vikum eftir að frumvarpið tekur gildi, ef svo ótrúlega ólíklega vildi til að það yrði samþykkt, þá fara menn að sjá þær afleiðingar sem við höfum verið að benda réttilega á. Það segir manni að sjálfsögðu að þegar meiri hlutinn hefur margoft haft tækifæri til að gera leiðréttingar og bætur eftir allar þær ábendingar sem komið hafa fram í ræðu og riti og hjá þeim fjölmörgu gestum sem hafa komið fyrir nefndina, að þá vakir eitthvað annað fyrir mönnum en að leggja fram það besta frumvarp sem menn geta hugsað sér og hafi þar að leiðarljósi hvað sé best nákvæmlega fyrir Ríkisútvarpið og best fyrir núverandi starfsmenn þess. Því það er alls ekki það sem menn hafa í huga við þetta frumvarp. Það er nú svo sérstakt við frumvarpið að ekki líða margar vikur án þess að eitthvað nýtt komi fram. Menn hafa verið að deila um það síðustu daga að gögnum frá ESA hafi jafnvel verið haldið leyndum fyrir nefndarmönnum. Það sem kom fram síðast í gær eru athugasemdir sem hæstaréttarlögmaður hefur bent á í Fréttablaðinu. Frú forseti. Þegar maður lítur yfir allar þessar athugasemdir og veltir fyrir sér hvort ekki sé ástæða til að snarhemla og fara yfir málið upp á nýtt og taka þær ábendingar alvarlega, þá keppast stjórnarliðar við að baula þær ábendingar niður, sem segir manni einfaldlega að þetta er allt fyrir fram ákveðið. Það er búið að ákveða að þetta fari í gegn og meiri hlutinn neitar því hreinlega að láta nokkurn hlut stöðva sig. Áhætta er tekin, mikil áhætta er tekin. Umræddur hæstaréttarlögmaður talar um að menn séu að taka, eins og frumvarpið er núna, ákveðna áhættu og eigi von á kærum. En á það er ekki hlustað og vaðið áfram í blindni. Þetta er enn eitt dæmið um að í sjálfu sér er alveg sama hvaðan ábendingin kemur. Fylgjendur frumvarpsins hafa margoft ítrekað að þetta sé nánast tómt kjaftæði í stjórnarandstöðunni, allar þær ábendingar og athugasemdir sem stjórnarandstaðan hefur verið að koma fram með á síðustu árum varðandi frumvarpið. En það sannast með hverjum deginum sem líður og því meira sem menn skoða frumvarpið þá eiga þessar áhyggjur og þær ábendingar sem við höfum verið að koma með við rök að styðjast. Mér finnst það nánast ámælisvert, frú forseti, ef menntamálanefnd ætlar að hunsa algerlega þær ábendingar sem hafa komið á síðustu dögum þar sem Ástráður Haraldsson hæstaréttarlögmaður gerir miklar athugasemdir við frumvarpið, m.a. um fjárhagslegan aðskilnað. Hann talar um samtengingu við nýleg lög um opinber hlutafélög og bendir á þó nokkuð mörg atriði sem virkilega væri ástæða til að staldra við, en af einhverjum óskiljanlegum ástæðum hefur meiri hlutinn séð ástæðu til að blása algerlega á þetta álit. En niðurstaðan hjá Ástráði er að fyrirtækið, þ.e. fyrirtækið Ríkisútvarpið ohf., geti illa varist kærum samkeppnisaðila og talar um að RÚV verði vopnlaust gagnvart kærum. Það er mjög einkennilegt að menn skuli ekki taka alvarlega ummæli hæstaréttarlögmanns, starfskollega meiri hluta þingflokks sjálfstæðismanna. Það er enn og aftur dæmi um að fylgjendur frumvarpsins ætla ekki að láta neitt stöðva sig. Þeir hafa gengið mjög harkalega fram í að reyna að ná fram háeff-væðingu á Ríkisútvarpinu og láta sem vind um eyrun þjóta allar ábendingar þrátt fyrir að þær séu studdar rökum. Og reyna jafnframt, eins og hefur verið rætt um síðustu vikur, að leyna gögnum sem mögulega hafa áhrif á málsmeðferð menntamálanefndar á frumvarpinu. En títtnefndur lögfræðingur, Ástráður Haraldsson, hefur áður ritað um frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. Mér fannst mjög athyglisverð greinin sem hann skrifaði í Morgunblaðið og birtist laugardaginn 2. desember 2006 þar sem hann ræðir um einkavæðingu Ríkisútvarpsins, en greinin heitir Einkavæðing Ríkisútvarpsins. Ég held að rétt sé, frú forseti, að ég lesi hreinlega mestalla greinina orðrétt upp til að menn nái örugglega samhenginu. Ástráður Haraldsson segir um Ríkisútvarpið, með leyfi forseta: „Fyrir þinginu liggur nú frumvarp menntamálaráðherra um einkavæðingu Ríkisútvarpsins. Ef frumvarpið verður að lögum verður þar með ákveðið að einkavæða starfsemi Ríkisútvarpsins.“ Þetta er, frú forseti, mjög beinskeytt ádeila á þá sem leggja fram frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. því hér fullyrðir hæstaréttarlögmaður að með þessu sé verið að einkavæða starfsemi Ríkisútvarpsins. En áfram segir, með leyfi forseta: „Í þessu varðar öngvu hver eignaraðild hins nýja félags verður heldur hitt að starfsemin verður eftir að Ríkisútvarpið ohf. tekur við henni ekki framar opinbersréttar eðlis heldur einkaréttar eðlis.“ Þetta er það sem málið snýst um. Áfram segir, með leyfi forseta: „Þannig færist starfsemin af sviði opinbers rekstrar yfir á svið einkarekstrar. Í því kerfi tvískipts vinnumarkaðar sem í gildi er á Íslandi hefur þessi formbreyting úrslitaáhrif að því er varðar alla réttarstöðu starfseminnar. Þetta er höfuðmálið en ekki það hvernig eignarhaldi hins nýja hlutafélags er háttað. Í þessari einkavæðingu felst m.a. að lögin um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna gilda ekki framar um starfsemina og marka því ekki lengur réttarstöðu starfsmannanna.“ Enn og aftur, frú forseti, kemur athugasemd sem styður það sem ég hef verið að segja. Taki frumvarpið óbreytt gildi þá falla niður lög um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna og þar af leiðandi skerðast réttindi og kjör starfsmanna. Áfram segir í grein Ástráðs, með leyfi forseta: „Lögin um kjarasamninga opinberra starfsmanna taka ekki framar til starfseminnar og stjórnendur hins nýja hlutafélags verða ekki fremur en aðrir stjórnendur hlutafélaga bundnir af ákvæðum stjórnsýslulaga í sýslan sinni. Starfsemin hefur þá verið einkavædd, flutt á svið einkaréttar og réttarstaðan sú sama og gildir um aðra starfsemi á almennum markaði.“ Hér hefur hæstaréttarlögmaðurinn Ástráður Haraldsson fært rök fyrir því að með frumvarpinu séu ekki bara lögð drög að einkavæðingu Ríkisútvarpsins eins og við höfum haldið fram heldur sé búið að einkavæða Ríkisútvarpið nái frumvarpið fram að ganga. Þetta eru mjög alvarlegar ábendingar til þingheims, að verði frumvarpið að lögum sé í raun búið að einkavæða Ríkisútvarpið með öllu sem því fylgir. Þá er væntanlega ekkert eftir nema sala á því. En áfram segir í blaðagrein Ástráðs Haraldssonar hæstaréttarlögmanns, um einkavæðingu Ríkisútvarpsins, með leyfi forseta: „Af einhverjum ástæðum hafa flutningsmenn tillagna um einkavæðingu Ríkisútvarpsins kosið að nefna tillögur sínar ekki réttum nöfnum. Reynt er að færa einkavæðinguna í búning sem er til þess fallinn að villa um fyrir þjóðinni.“ Þetta höfum við margoft reynt að benda á. En þrátt fyrir að það standi hér svart á hvítu frá löglærðum manni þá er það hunsað. Menn láta það sem vind um eyru þjóta. En í grein Ástráðs segir jafnframt, með leyfi forseta: „Þannig er talað um hlutafélagavæðingu, eins og það sé ekki einkavæðing, og mikið úr því gert að óheimilt verði að selja fyrirtækið. Það atriði skiptir þó harla litlu máli þegar grannt er skoðað. Meginatriðið er það að verði frumvarpið að lögum mun Ríkisútvarpið færast yfir á svið einkaréttar. Starfsmenn þess munu ekki framar njóta þeirrar ráðningarfestu sem þeir hafa notið sem opinberir starfsmenn og stofnunin mun starfa eftir sömu leikreglum og aðrir einkaaðilar. Vandséð er hvernig Ríkisútvarpið getur til langframa varið sig gagnvart kröfum keppinauta um takmörkun eða afnám ríkisstyrkja sem því er ætlað að njóta í formi nefskatts. Við blasir að ákaflega erfitt verður að rökstyðja ríkisframlag sem ætlað er að standa undir svo stórum hluta rekstrarútgjalda fyrirtækisins sem hér virðist gert ráð fyrir. Að slíku framlagi sé aðeins varið til þess hluta starfseminnar sem fellur undir almannaþjónustuhlutverk þess. Þetta munu keppinautar Ríkisútvarpsins fyrr eða síðar láta reyna á fyrir samkeppnisyfirvöldum og dómstólum. Ég óttast því að með frumvarpi menntamálaráðherra sé enn ekki fundinn réttur farvegur til framtíðar fyrir Ríkisútvarpið.“ Svo mörg voru þau orð, frú forseti. En þrátt fyrir það að greinin hafi birst í Morgunblaðinu í desember síðastliðnum þá halda menn ótrauðir áfram. Menn neita að hlusta á viðvörunarorðin, hlusta ekki frekar á þau en önnur. Það sem er magnaðast í þessari grein er sú fullyrðing lögmannsins að í raun gangi frumvarpið út á að einkavæða Ríkisútvarpið og þar með sé ekkert eftir annað en að selja það. Fyrr í dag, frú forseti, fór ég yfir þjónustusamning sem fylgir frumvarpinu. Ég sé ástæðu til að koma aðeins betur að efni hans. Það er nokkuð sérstakt að þjónustusamningur skuli lagður fram með frumvarpi sem margbúið er að leggja fram. Maður veltir óneitanlega fyrir sér hver sé ástæðan fyrir því að menn leggi fram þjónustusamning með frumvarpinu. Af hverju er ekki hægt að ganga frá þessum þjónustusamningi í dag? Af hverju þarf að bíða eftir einhverju sérstöku frumvarpi? Af hverju þarf að samþykkja þetta frumvarp svo samningurinn haldi gildi sínu? Þjónustusamningurinn fylgdi að vísu ekki með frumvarpi um Ríkisútvarpið hf. Hann fylgdi ekki með frumvarpi um Ríkisútvarpið sf. og ekki heldur með einkavæðingarfrumvarpi sem áður leit dagsins ljós. Hvers vegna fylgir þessi samningur núna? Ég reifaði það lauslega fyrr í ræðunni. Þessi samningur er að sjálfsögðu til þess gerður að ýta við ákveðnum aðilum sem trúa því að ekki sé hægt að gera slíkan samning án þess að samþykkja fyrst frumvarpið. Það hefur virkað. Það kom m.a. fram í ræðu a Eddunni, hjá Birni Björnssyni, hversu afskaplega þýðingarmikill þessi samningur væri og nú ætti að efla innlenda dagskrárgerð. Önnur félög hafa lýst yfir mikilli ánægju. Þetta er einmitt tilgangurinn, að fá félög sem málið viðkemur í lið með sér, félög sem lengi hafa beðið eftir því að innlend dagskrárgerð yrði efld, fá félagasamtök og félagsmenn þar til að ýta á að þingmenn samþykki frumvarpið því ellegar verði svokallaður þjónustusamningur ekki að veruleika. Menn deildu um það í október síðastliðnum hvort um væri að ræða hótun eða ekki. Í mínum huga, frú forseti, er engin spurning um það að þegar menn leggja svona samning fram með þingmáli þá er ætlunin að fegra frumvarpið til að fá ákveðna hópa í lið með einkavæðingarsinnum til að samþykkja Ríkisútvarpið ohf. Það hefur virkað að því leyti að að sjálfsögðu hefur orðið til þrýstingur frá ákveðnum félagasamtökum á þingmenn. Því hefur verið haldið fram að þjónustusamningurinn eða drögin að þjónustusamningi verði það góð fyrir innlenda dagskrárgerð o.s.frv. að þingmenn megi ekki standa í vegi fyrir frumvarpinu, ella komist þessi samningur ekki í gagnið. Þegar samningurinn er þannig matreiddur fyrir þá sem málið er skylt er að sjálfsögðu um hótun að ræða, hvað sem hver segir. Það er skýrt að samningi sem hnýtt er aftan í frumvarp, sem er búið að henda út af borðinu tvisvar, er ætlað að reyna að fegra málið og tryggja að það komist í gegn. Ég hef hérna leitað að ástæðunni fyrir umræddum breytingum á Ríkisútvarpinu og hef talið til þær ástæður sem ég tel fyrir þeim, sérstaklega þessar tvær, að menn séu að undirbúa sölu annars vegar. Ég talaði að vísu einnig um undirbúning einkavæðingar en samkvæmt ábendingum Ástráðs Haraldssonar verður stokkið yfir það ferli verði þetta frumvarp samþykkt, þá verður Ríkisútvarpið í raun einkavætt. En markmiðin með þessu frumvarpi eru að mínu viti af tvennu tagi. Annars vegar að undirbúa sölu á Ríkisútvarpinu og hins vegar að skerða réttindi og kjör opinberra starfsmanna. Hæstv. menntamálaráðherra fjallaði hinn 17. október á þingi um breytingar á Ríkisútvarpinu, þ.e. um frumvarpið sem hér liggur fyrir og ástæðurnar fyrir því. Hún sagði að breytingar á Ríkisútvarpinu væru gerðar með ákveðin markmið í huga. Hver voru þau markmið? Þau voru að það sinnti almannaþjónustu, öryggishlutverki og menningarhlutverkið skipti einnig miklu máli. Ég hélt frú forseti, að þetta væru markmið Ríkisútvarpsins í dag, að sinna almannaþjónustu, öryggishlutverki og menningarhlutverki. Ég get ekki séð að frumvarpið leiði til þess að Ríkisútvarpið sinni þessum atriðum. Það gerir það hvort eð er í dag. Þessi markmið geta alls ekki verið ástæðurnar fyrir breytingunum. Önnur markmið með frumvarpinu hef ég ekki séð hæstv. menntamálaráðherra fjalla um. Ég stend því enn við þær fullyrðingar mínar að tilgangurinn sé í raun einungis það að undirbúa sölu á Ríkisútvarpinu og skerða réttindi og kjör opinberra starfsmanna. Ekkert hefur komið fram sem breytir þeirri skoðun minni. Ég á ekki von á, frú forseti, að héðan af verði margt sagt í þá átt sem breytir þeirri skoðun minni á frumvarpinu. Margir hafa mótmælt þessu frumvarpi. Í þessu eilífðarjólaleyfi las maður í gegnum allt sem hafði verið ritað í fjölmiðlum um Ríkisútvarpið, m.a. nokkur viðtöl og greinar sem útvarpsstjóri hefur ritað eða haft var eftir honum. Í júní á síðasta ári birtist grein eftir hann undir fyrirsögninni Óvissuástandið hefur slæm áhrif á RÚV. Þar er enn og aftur rekið á eftir þingmönnum og eins og alltaf er allt stjórnarandstöðunni að kenna. En málið snýst að sjálfsögðu um að frumvarpið er slæmt og meiri hlutinn vill ekki breyta því. Útvarpsstjóri talar um óvissuástand sökum þess að frumvarp um Ríkisútvarpið sé ekki hleypt í gegn. En hvernig er þá óvissuástandið sem starfsmenn búa við? Hvers vegna greinir menn á um hvort þetta frumvarp skerði réttindi starfsmanna, verði það að lögum? Það er einfaldlega af því menn eru að fela sannleikann því hér eru færð rök fyrir og dregnir fram nokkrir aðilar sem staðfesta að verði þetta frumvarp að lögum þá muni það skerða réttindi og kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins. Það óvissuástand sem starfsfólk býr þar af leiðandi við hefur því fyrst og fremst skapast vegna þess að það er verið að þráskallast við að troða slæmu frumvarpi í gegn. Ég hefði gjarnan viljað sjá útvarpsstjóra hafa jafnframt áhyggjur af því að óvissuástand, eins og hann talar um, hafi slæm áhrif á hinn almenna starfsmann Ríkisútvarpsins. Eitt af því sem hefur komið fram á síðustu dögum er að það hefur verið tekin sú ákvörðun, eins og hv. þm. Mörður Árnason las upp úr tölvupósti í dag frá starfsmanni þingsins, að ýta öllum öðrum málum til hliðar. Forseti þingsins hefur tekið þá ákvörðun að ekkert annað skuli rætt svo lengi sem þarf, og miðað við allar þær réttmætu ábendingar sem hafa komið fram í hverri ræðunni á fætur annarri þá er nokkuð ljóst að sú umræða geti tekið þó nokkurn tíma. Það er svolítið sérstakt að þegar umræðan snýst í raun og veru um að hér liggi fyrir nánast handónýtt frumvarp þá skuli forseti taka þá ákvörðun að allt annað skuli bíða. Það liggja fyrir mál sem eru komin til nefnda og fullt af góðum málum sem ekki hafa enn komist til 1. umr. En það er alveg skýrt hjá forseta að ekkert af þeim kemst á dagskrá fyrr en þingheimur er búinn að samþykkja þetta frumvarp. Það er svolítið sérstakt að forseti skuli taka þannig ákvörðun og tilkynna hana og kannski sérstaklega forseti Alþingis í dag af því að hún hefur sýnt fram á það á síðustu missirum að miklu máli skiptir að starfsáætlun sé haldin. Þess vegna kemur þessi tilkynning, um að öll mál sama hversu góð þau eru skuli bara gjöra svo vel og bíða, mér svolítið á óvart. Enn og aftur er verið að setja þrýsting á hinn almenna þingmann, að hann megi alls ekki ræða þetta mál því þá sitji allt annað á hakanum. Mér finnst slík vinnubrögð mjög athygliverð, frú forseti, því ef ekkert annað kemst á dagskrá þá er í raun og veru er búið að taka þá ákvörðun að engum öðrum málum verði hleypt að fyrr en þetta frumvarp verður samþykkt. Það eru svolítið harkaleg vinnubrögð að forseti skuli taka slíka ákvörðun.  Það er nú með þau vinnubrögð varðandi þetta frumvarp almennt, að það er margt sem kemur manni á óvart. Ákefðin fyrir því að koma því í gegn er slík að það verður hreinlega allt annað að víkja. Ég ætla nú, frú forseti, að taka fyrir umsögn sem menntamálanefnd og þingheimi hefur borist um þetta frumvarp. Það er kannski rétt meðan ég er að fletta að ég veki athygli á því að það er mættur framsóknarþingmaður í salinn. Er það vel.  Eitt erindi sem hefur borist er frá framleiðendum SÍK, það er stjórn framleiðandafélagsins, þar sem þeir fagna nýjum þjónustusamningi milli Ríkisútvarpsins og menntamálaráðuneytisins um verulega aukinn hlut íslensks dagskrárefnis. En þeir eru ekkert sérstaklega að fagna frumvarpinu um Ríkisútvarpið ohf. heldur títtnefndri gulrót sem ég hef minnst á og hefðu eflaust þegið að þjónustusamningurinn væri kominn á strax og þó fyrr hefði verið. En það er nú þannig, frú forseti, að flestallar þessar umsagnir eru á einn veg. Þær benda á ýmsa galla sem eru í frumvarpinu og það er merkilegt að þrátt fyrir að frumvarpið tæki breytingum, a.m.k. um einn eða tvo stafi til eða frá, þá halda umsagnaraðilar áfram að gera athugasemdir við frumvarpið. En á það er því miður ekki hlustað. Þar sem nú fer að líða að síðustu tímum ræðunnar þá held ég að það sé rétt að fara yfir umsögn Hollvinasamtaka Ríkisútvarpsins en það eru samtök sem eru sérstaklega stofnuð til þess að standa vörð um Ríkisútvarpið. Nú kemur annar góður og gegn framsóknarmaður, en þetta eru kannski síst þeir framsóknarmenn sem maður ætti að skamma. Samtökin Hollvinasamtök Ríkisútvarpsins eru félagsskapur fólks sem var stofnaður fyrir nokkrum árum til þess að reyna að standa vörð um Ríkisútvarpið í almannaeigu. Það er kannski rétt, frú forseti, þar sem fer að líða að miðnætti, að ég spyrji forseta hversu lengi standi til að halda þessum fundi áfram, hvort einhver ákvörðun hafi verið tekin um hversu lengi fundurinn skuli standa. Hann hefur staðið frá því klukkan 10.30 í morgun. Nú er klukkan orðin 11 að kvöldi og væntanlega er nýr fundur kl. 10.30 í fyrramálið.

Forseti vill bara upplýsa að fundurinn mun standa enn um sinn.

Ég er hér kominn að umsögn Hollvinasamtaka Ríkisútvarpsins um frumvarpið. Þetta er umsögn sem er dagsett í nóvember sl. þar sem farið er mjög vandlega yfir frumvarpið. Þar kemur alveg skýrt fram strax að grundvallarstefna Hollvinasamtaka Ríkisútvarpsins er andstaða við hlutafélagavæðingu þess. Þau telja að RÚV eigi að vera í eigu hins opinbera, annars sé hlutverki þess sem þjóðarútvarps ógnað. Hér eru því enn ein samtökin, herra forseti, sem lýsa yfir áhyggjum vegna þessa frumvarps. Ég held að þegar maður er búinn að reifa þetta mál jafn vel og ég hef gert og þá sérstaklega með tilliti til réttindamála starfsmanna þá hljóti menntamálanefnd og menntamálaráðherra að sjá sér hag í því að draga frumvarpið aftur til nefndar. Að minnsta kosti að gera þá þær breytingar sem verður að gera til þess að tryggja að þetta frumvarp brjóti ekki svona hressilega á réttindum opinberra starfsmanna eins og það stefnir í að gera. En eins og hefur komið fram í máli mínu og ég hef rökstutt vel og vandlega og vitnað í marga aðila sem vit hafa á þá er augljóslega alveg skýr stefna með setningu þessa lagafrumvarps - að vísu hefur verið bent á að Ástráður Haraldsson telur í grein sinni að með þessu frumvarpi sé nú þegar orðin einkavæðing en ekki hlutafélagavæðing, þannig að ég hlýt þá að breyta þeirri skoðun minni að tilgangurinn sé að einkavæða. Það er sýnt fram á með lagalegum útskýringum að í raun sé búið að einkavæða Ríkisútvarpið verði þetta frumvarp að lögum. Þá stendur hitt eftir, að tilgangurinn með þessu frumvarpi er annars vegar að undirbúa sölu á Ríkisútvarpinu og hins vegar að skerða viljandi eða óviljandi, og ég tel eftir að hafa farið yfir þessi gögn þá sé viljandi verið að skerða kjör og réttindi opinberra starfsmanna. Það er mjög slæmt þegar ráðherra tekur þá ákvörðun að leggja fram frumvarp sem hefur það beinlínis sem aðalmarkmið, enda hefur ekkert annað komið fram, að skerða réttindi og kjör sinna eigin starfsmanna, undirmanna sinna, sem starfsmenn Ríkisútvarpsins eru. Ég hef jafnframt bent á, herra forseti, og farið yfir, svona til varnaðar, það sem hefur verið að gerast undanfarið hjá Matís sem er mjög sambærilegt við það sem er hér verið að gera. Þannig að varnaðarorðin eru vissulega komin um það hvert stefni. Þar nýta stjórnendur Matíss sér leynt og ljóst þetta breytta form þar sem þrjár stofnanir hafa verið sameinaðar í eina undir ohf. og ætla sér greinilega að misnota það til að ná niður kjörum og réttindum. Og það sem kannski er verst, sem hefur lengi verið langtímamarkmið Sjálfstæðisflokksins og vonandi að ágætir framsóknarmenn séu búnir að átta sig á því, er að einn af grunntilgangi þessa frumvarps er að fækka stéttarfélögum.

Herra forseti. Þetta var að mörgu leyti ákaflega skilmerkileg ræða þó að ég sakni þess auðvitað að hv. þingmaður skuli ekki hafa gefið sér lengri tíma til að ræða ýmis flókin málefni sem hann velti upp í ræðu sinni. Meginefni ræðunnar fjallaði um það sem hv. þingmaður telur að séu brot á réttindum starfsmanna Ríkisútvarpsins og felist í samþykkt frumvarpsins. Hv. þingmaður sagði undir blálok ræðu sinnar að eitt meginmarkmiðið með þessu frumvarpi væri að fækka stéttarfélögum. Ég er ekki alveg viss um að ég geti tekið undir að það sé eitt af meginmarkmiðunum en hitt er alveg ljóst að frumvarpið setur réttindastöðu starfsmanna mjög í uppnám. Mér fannst hv. þingmaður að ýmsu leyti ekki alltaf tala algjörlega skýrt í ræðu sinni og þess vegna kem ég upp til að spyrja hann út í eitt tiltekið atriði. Hv. þingmaður sagði að frumvarpið skapaði óvissu um réttindi starfsmanna. Er það svo? Ég er þeirrar skoðunar að það sé alveg ljóst að frumvarpið skerði réttindi starfsmanna hvað sem ýmis unglömb Framsóknarflokksins segja úr þessum stóli. Ég held að um það verði tæpast deilt. En það sem mér finnst merkilegt er að hv. þingmaður skuli taka svona til orða, því að sjálfur las hann upp úr bréfi frá velþekktum vinnuréttarlögfræðingi, Láru V. Júlíusdóttur, sem sagði alveg klárt og kvitt í þeim texta sem hv. þingmaður las upp: „Réttindi starfsmanna verða ekki hin sömu eftir að þetta frumvarp verður að lögum.“ Því langar mig að spyrja hv. þingmann. Velkist hann í vafa um þetta mál? Telur hann í raun að það sé einhver óvissa? Er það ekki alveg rétt að réttindi munu 

Herra forseti. Óvissan sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson minnist hér á og ég minntist á, tengist þeim töfum sem eru að pirra útvarpsstjóra varðandi setningu nýrra laga sem hann segir valda óvissu um Ríkisútvarpið. Ég var að draga inn í það að ég hefði frekar viljað að hann hefði jafnframt áhyggjur af þeirri óvissu sem starfsmenn eru í. Fyrir mér er þetta í sjálfu sér engin óvissa. Þetta er alveg skýrt. Ég fór vel og vandlega yfir það í dag að verði frumvarpið um Ríkisútvarpið ohf. að lögum muni það skerða hvort tveggja, réttindi og kjör starfsmanna Ríkisútvarpsins. Varðandi spurninguna um stéttarfélög þá hefur lögfræðingurinn Lára V. Júlíusdóttir bent á þann möguleika að ákveðin stéttarfélög muni leysast upp verði þetta frumvarp að lögum. Hún er hvorki meira né minna en að tala um Félag fréttamanna og Starfsmannafélag Ríkisútvarpsins, af því að þau geti hreinlega ekki unnið verði frumvarpið að lögum. Þetta er alveg skýrt. Ég hélt því fram annars vegar að það sé engin óvissa um að lögin muni skerða kjör og réttindi opinberra starfsmanna og hins vegar að þau muni stuðla að því að stéttarfélögum fækki, ákveðin stéttarfélög muni verða lögð niður. Það er að sjálfsögðu eitt af langtímamarkmiðunum sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur sett sér og í þessu frumvarpi er í raun og veru loksins að koma upp á yfirborðið andstaða Sjálfstæðisflokksins við stéttarfélög almennt. 
            

Herra forseti. Það er ágætt að hv. þingmaður hefur a.m.k. í mínum huga eytt óvissunni um sína eigin óvissu í þessum efnum. Ég er sammála hv. þingmanni um að það er ekki hægt að ganga að því gruflandi að þetta frumvarp leiðir til skerðinga á réttindum og kjörum starfsmanna. Það gerist hins vegar ekki oft, herra forseti, að ég gangi undir högg til þess að skýla Sjálfstæðisflokknum. Það ætla ég að gera núna. Hv. þm. Valdimar Friðriksson sagði að hérna væri að opinberast tilgangur og markmið Sjálfstæðisflokksins, sem stefndi að því að fækka stéttarfélögum. Gott og vel. Ég ætla í sjálfu sér ekki að deila við hv. þingmann um það. En hvers vegna hlífir hann Framsóknarflokknum í þessu efni? Telur ekki hv. þingmaður að Framsóknarflokkurinn sé alveg jafnbersyndugur um þetta og Sjálfstæðisflokkurinn? Er með nokkru móti hægt að segja að það sé Sjálfstæðisflokknum einum að kenna að það á samkvæmt þessu frumvarpi að fækka stéttarfélögum? Það er ósvinna og ég er því mótfallinn. Við skulum ekki gleyma garminum honum Katli. Við skulum ekki gleyma Framsóknarflokknum sem lætur teyma sig út í þetta fen vitandi það, herra forseti, að hann er að brjóta samþykktir sinna eigin flokksþinga. Hann er að ganga gegn grasrót síns flokks. Er þá ekki sanngjarnt, herra forseti, svo ég varpi þeirri spurningu gegnum forsetadæmið til hv. þingmanns sem flutti hérna skörulega ræðu áðan, að hann lýsir því yfir að Framsóknarflokknum sé ekki síður um að kenna en Sjálfstæðisflokknum í þessu? Raunar er það svo að Framsóknarflokkurinn siglir auðvitað undir fölsku flaggi. Hann heldur því að fólki að hann sé sérstakur félagshyggjuflokkur. Þess vegna er það miklu verra að hann skuli taka þátt í þessari 

Herra forseti. Að sjálfsögðu er það rétt hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að báðir flokkarnir í ríkisstjórn bera ábyrgð á frumvarpinu í heild sinni og öllum þeim slæmu afleiðingum sem af því hljótast. Hvers vegna talaði ég ekki hátt og snjallt um Framsóknarflokkinn varðandi þessa neikvæðu hluti? Ég talaði að vísu um að þetta væri langtímamarkmið sem ég teldi að Sjálfstæðisflokkurinn hefði sett sér fyrir löngu síðan, eins og fleiri hægri flokkar almennt gera. Að sjálfsögðu er Framsóknarflokkurinn líka sekur en sá flokkur er þekktur fyrir að eiga það til að skipta um skoðun. Hvers vegna var ég að hlífa honum? Ætli það hafi ekki bara komið beint frá hjartarótum í þeirri veiku von að þeir framsóknarmenn sem hér hlýða á mál mitt leiti skjóls í þessum orðum mínum og sinnist við … 

Hæstv. forseti. Hér bíða menn eftir að komast að í umræðu um þetta mikilvæga en mjög svo umdeilda mál sem hefur fengið rækilega umfjöllun á Alþingi. Hv. formanni menntamálanefndar, Sigurði Kára Kristjánssyni, hefur orðið tíðrætt um alla þá gesti sem borið hefur að garði í menntamálanefnd, öll álitin sem nefndin hefur fengið og telur þetta vitni um mjög vönduð vinnubrögð. Reyndar skal ég segja hv. formanni menntamálanefndar það til hróss að hann hefur viljað ástunda vönduð vinnubrögð við meðferð þessa máls, hann má eiga það. Hitt er svo annað mál að fjöldi gesta og fjöldi funda segir okkur ekkert um málið nema þá helst hve umdeilt það hefur verið. Ég hef tekið eftir því að þau mál sem hafa komið mjög illa undirbúin inn í þingið hafa einmitt þurft á slíkri meðferð að halda. Hugurinn reikar aftur til ársins 1996 þegar inn í þingsali komu þrjú mjög umdeild þingmál sem lutu að vinnurétti og lífeyrismálum. Þá átti það sérstaklega við um frumvarp um vinnulöggjöfina, þar munu hafa verið haldnir fleiri undirbúningsfundir og síðan nefndarfundir á Alþingi en dæmi eru um í öðrum málum, enda var frumvarpið afar illa undirbúið og umdeilt jafnvel þegar það var gert að lögum. Það segir okkur ekki neitt um ágæti málsins að marga gesti skuli hafa borið að garði. Það væri forvitnilegt að fá einhverja statistík um viðhorf þessara gesta og afstöðu til þessa umdeilda máls en mér segir svo hugur um að flestir hafi þeir verið andvígir hlutafélagavæðingu Ríkisútvarpsins. Við höfum rætt þetta mál margsinnis á Alþingi, ég held að þetta sé þriðja frumvarpið sem kemur fyrir þingið  Hvað hefur breyst? Jú, í fyrsta lagi kom í ljós að þingið hafði verið leynt upplýsingum um samskipti sem stjórnvöld höfðu átt við Eftirlitsstofnun EFTA, ESA, allt árið 2006 og reyndar alveg fram á þennan dag. Það var Fréttablaðið sem upplýsti um þessi bréfaskipti og það var fyrst eftir að fréttir birtust í því blaði um þessi samskipti sem þingnefndin sem fjallaði um málið, menntamálanefnd Alþingis, fór þess á leit að fá umrædda pappíra í sínar hendur. Það var ekki fyrr en í síðustu viku að það gerðist. Þá kom í ljós að síðustu svörin sem fóru frá ríkisstjórninni til Eftirlitsstofnunar EFTA, ESA, voru dagsett 9. janúar, þremur dögum áður en málið var endanlega tekið út úr nefnd. Þegar þessi bréfaskipti voru gaumgæfð kom í ljós að bréfið frá 9. janúar var svar við erindi sem ríkisstjórninni hafði borist 24. nóvember sl. Það er umhugsunar virði að stjórnarmeirihlutinn var reiðubúinn að afgreiða málið sem landslög í desembermánuði áður en minnsta tilraun hafði verið gerð til að svara þessum fyrirspurnum frá EFTA. Menn hafa haldið því fram, og þar á meðal hæstv. menntamálaráðherra, að hér sé ekki um að ræða nein veigamikil efnisatriði, ekkert sem skipti máli í reynd við meðferð þessa máls. Ég er ekki sammála því. Fyrst og fremst er spurt um þrjú meginefnisatriði af hálfu EFTA, í fyrsta lagi á hvaða grundvelli almannaþjónustuþættir Ríkisútvarpsins séu skilgreindir þegar nefskatturinn er ákveðinn og í öðru lagi hvernig þetta hlutverk Ríkisútvarpsins sem lýtur að almannaþjónustu er skilgreint og verður skilgreint þegar fram líða stundir og hlutverk Ríkisútvarpsins og verksvið kemur til með að breytast, hvaða ferlar verða þá notaðir til þess að meta almannaþjónustuhlutverk Ríkisútvarpsins. Í þriðja lagi er um það að ræða að EFTA vill fá að vita með hvaða hætti staðið verður að endurskoðun á þessari stofnun, Ríkisútvarpinu ohf. Það var upplýst að það yrði Ríkisendurskoðun sem annaðist það hlutverk. Nýstárlegt þótti þeim það hjá EFTA en gerðu ekki frekari athugasemdir. Okkur var sagt að fulltrúar ríkisstjórnarinnar hefðu haldið til Brussel til að skýra málstað ríkisstjórnarinnar og sjónarmið hennar í málinu í byrjun janúarmánaðar og staðhæft var við okkur að fulltrúar EFTA hefðu sannfærst um að allt væri eins og það ætti að vera og þess væri að vænta að skriflegt erindi bærist frá Brussel þar sem sú staðfesting kæmi fram. Það erindi hefur hins vegar ekki borist og það er ekki óeðlilegt að stjórnarandstaðan hér á þingi og reyndar þingið allt krefjist þess að málinu verði frestað þangað til þessi staðfesting kemur frá EFTA. Nú er ég ekki einn af aðdáendum EFTA og hins nýja rannsóknarréttar markaðarins sem EFTA er orðið. Það er umhugsunarefni í sjálfu sér að það skuli vera dómstóll í Brussel sem ákvarðar hvað Íslendingar geti gert og hvað þeir megi gera, hvaða lýðræðislegar ákvarðanir þeim er heimilt að taka varðandi almannaþjónustu  
             Hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson segir: Þú vildir bíða eftir þeim. Já, ég tek nefnilega alvarlega samninga sem við undirgöngumst og það er þess vegna sem ég var andvígur EES-samkomulaginu á sínum tíma. Ég óttaðist afleiðingarnar. En aðrir eru svo léttúðarfullir þegar kemur að skuldbindingum sem við undirgöngumst á alþjóðavísu að þeir gera það með ljúfu geði en þegar það síðan ekki hentar hagsmunum þeirra vilja þeir hlaupast undan merkjum.

… Evrópusambandinu.

Ég minnist þess t.d. að þegar ráðgert var að smíða varðskip á Akureyri og ESA gerði athugasemdir við að þessi smíði eða samsetning á skipinu yrði ekki boðin út á Evrópska efnahagssvæðinu vildi meiri hlutinn hér á Alþingi finna einhver málamyndarök til að hlaupast frá þessum skuldbindingum. Ég man að eitt af því sem menn fundu til var að hér væri um að ræða herskip og að í herskipum væru hernaðarleyndarmál og á þeirri forsendu ættum við að geta stýrt þessu verki inn í íslenskar skipasmíðastöðvar. Ég var því fylgjandi að smíða skipið á Íslandi, að sjálfsögðu, en þetta var einmitt ástæðan fyrir því að ég ásamt ýmsum öðrum á sínum tíma hafði efasemdir um EES-samninginn. Þetta er útúrdúr en ég nefni það að við höfum undirgengist þessar reglur og að sjálfsögðu eigum við að taka alvarlega hvaða afleiðingar það kunni að hafa fyrir þá stofnun sem við erum hér að ákveða framtíðina fyrir. Það er einmitt það sem ýmsir lögfræðingar hafa verið að vara okkur við. Þeir hafa sagt að þeir aðilar sem rýna í samkeppnislöggjöfina og Evrópurétt vari okkur við því að við séum að senda Ríkisútvarpið inn á mikla óvissubraut. Við eigum að sjálfsögðu að taka varnaðarorð þeirra alvarlega. Ábyrgir fjölmiðlamenn sem hafa rýnt í þessi mál, ég nefni meðal annarra ritstjóra Fréttablaðsins, Þorstein Pálsson, og ýmsir lögfræðingar vara okkur við því að við séum að senda Ríkisútvarpið inn á mikla óvissubraut hvað þetta snertir, samkeppnisþáttinn og Evrópuréttinn. Hæstv. forseti. Þetta er eitt af því sem breyttist frá því að við ræddum Ríkisútvarpið í haust, í nóvember og desember, þar til við tókum upp þráðinn að nýju nú í janúar. 
             Það er ýmislegt annað sem hefur breyst  Það er rétt að kjarasamningsbundin réttindi og ráðningarkjörin munu haldast út samningstímann sem í þessu tilviki er til ársins 2008. Þegar þeim samningum sleppir, þegar sá samningstími er úti, er allt í óvissu um þessi kjör. Ég tók eftir því að hv. formaður menntamálanefndar sagði hér í ræðustól,  Þetta eru staðreyndirnar og ég minni á þetta vegna þess að þeir ráðherrar sem fara með þessi mál hétu þinginu því og hafa heitið stéttarfélögum því að virða félagslegan samningsrétt og virða réttindi starfsmanna. En þetta eru efndirnar. Það er þess vegna sem við núna setjum alvarleg spurningarmerki við það hvað kemur til með að gerast gagnvart starfsmönnum Ríkisútvarpsins. Þess vegna gef ég ekkert fyrir yfirlýsingar útvarpsstjóra, Páls Magnússonar, um að öll réttindi haldi, nema við fáum vilyrði fyrir því og sett verði í lög eða a.m.k. í skýringartexta með frumvarpinu að félagslegur réttur fólksins til að semja á grundvelli stéttarfélaga sinna verði virtur. Við viljum fá það inn í lagatextann eða í skýringartexta með þessu frumvarpi, það er alger lágmarkskrafa. Ég vek athygli á því að þegar stéttarfélögin vildu fá bráðabirgðaákvæði sett inn í frumvarpið til að tryggja réttindi starfsfólksins var því hafnað. Þess vegna gef ég lítið fyrir yfirlýsingar forsvarsmanna Ríkisútvarpsins og pólitískra fulltrúa hér á þingi sem staðhæfa að réttindi verði virt en neita síðan að gefa nokkur svör þegar þeir eru inntir nánar eftir þessu. Þegar t.d. er spurt hvað muni henda með nýráðningar, hvort fólki verði heimilaður þá aðgangur að A-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins sem lögum og reglum samkvæmt er heimilt að gera eigi starfsmennirnir aðild að BSRB eða BHM, fáum við engin svör, einfaldlega vegna þess að menn eru ekki reiðubúnir að gefa yfirlýsingar um það að starfsfólkið fái aðgang að þessum samtökum. Þetta, hæstv. forseti, er nýkomið til sögunnar. Við vissum alltaf um þessa óvissu sem réttindamálin væru í en núna vitum við að það er eitt sagt á einum stað og annað á öðrum. Það er staðhæft við starfsmenn að réttindi þeirra verði virt og verði tryggð en þegar farið er í saumana á málunum og nánar spurt út í þau eru svörin, bæði frá forsvarsmönnum Ríkisútvarpsins og einnig frá pólitískum fulltrúum hér á Alþingi, þau að um það sé ekkert hægt að segja þegar kjarasamningum sleppir á árinu 2008. Þetta eru staðreyndir málsins. Ég legg áherslu á að okkur ber að hlusta á varnaðarorð lögfræðinga, þeirra sem eru sérhæfðir sérstaklega í Evrópurétti og samkeppnislögum, að sjálfsögðu eigum við að hlusta á hvað þessir aðilar eru að segja. Þeir segja við okkur: Með því að færa Ríkisútvarpið úr almannaþjónustuhlutverkinu, undan stjórnsýslulögum og þeim lögum almennt sem gilda um opinbera starfsemi inn í einkaréttarform erum við að svipta Ríkisútvarpið vörnum sínum gagnvart þeim sem sækja að þeim á samkeppnismarkaði. Þá segja þessir aðilar: Framtíð Ríkisútvarpsins verður þá ráðin fyrir dómstólum, það eru dómstólarnir sem koma til með að dæma, löggjafinn hefur svipt Ríkisútvarpið vörnum sínum. Stjórnarmeirihlutinn hér á Alþingi tekur þátt í að mola undirstöðurnar undan Ríkisútvarpinu. Það er dapurlegt til þess að hugsa að Framsóknarflokkurinn, samvinnuflokkurinn gamli, skuli vera að bregðast Ríkisútvarpinu og sínum eigin hugsjónum með þessum hætti. Við höfum alltaf vitað hvert hugur íhaldsins stefnir, það vitum við. Við höfum séð ungliðahreyfingarnar álykta, SUS, Samband ungra sjálfstæðismanna, og ýmsa talsmenn Sjálfstæðisflokksins, en við áttum þá von, ég átti þá von í brjósti, ég hef alla tíð nært þá von í brjósti að Framsóknarflokkurinn mundi a.m.k. á tvennum vígstöðvum standa vaktina, gagnvart Íbúðalánasjóði, sem íhaldið sækir að og hefur gert árum saman, og einnig gagnvart Ríkisútvarpinu. Þess vegna er það þyngra en tárum taki að Framsóknarflokkurinn skuli taka þátt í þessari aðför að Ríkisútvarpinu og starfsmönnum þess einnig. Það sem ég óttast að muni gerast með þessari breytingu á lögum um Ríkisútvarpið er að sú sátt sem ríkt hefur um þessa stofnun allar götur frá því að hún var sett á laggirnar árið 1930 verði rofin, að hún rofni með þessu frumvarpi. Við vitum að á undanförnum árum, kannski áratugum, frá því að nýfrjálshyggjan, peningafrjálshyggjan, fór á kreik í lok áttunda áratugar síðasta aldar, hafa tekið sig upp ýmsir harðdrægir hægri menn og reynt að safna liði um þá hugsun að menn hættu að greiða til Ríkisútvarpsins. Þessi hugsun fékk byr undir báða vængi og ekkert undarlegt í raun. Á miðjum níunda áratugnum, 1986 held ég að það hafi verið, þegar einkaréttur Ríkisútvarpsins var afnuminn og aðrar stöðvar komu til sögunnar sögðu þessir aðilar og fengu nokkurn hljómgrunn, einkum á hægri væng stjórnmálanna, að það væri óeðlilegt að skylda fólk til að greiða til eins fjölmiðils, ekki síst þegar aðrir væru í boði. Aðrir - og þetta á við um meginþorra Íslendinga - litu hins vegar á Ríkisútvarpið sem mikilvæga og nauðsynlega kjölfestu í menningu okkar og sem upplýsingamiðil og öryggistæki fyrir þjóðina alla. Þannig hefur það verið fram á þennan dag en menn gera að sjálfsögðu kröfur til stofnunar og til starfsemi sem er fjármögnuð með lögþvinguðum skatti, jafnvel þótt sá skattur sé iðgjald af ríkisútvarpi. Það eru peningar sem fara upp úr vasanum hjá okkur hverju og einu og inn í þessa starfsemi. Ég fyrir mitt leyti hef aldrei séð eftir þeim peningum, jafnvel þótt ég hafi ekki alltaf verið sáttur við Ríkisútvarpið mitt en það er ekkert óeðlilegt og á við um okkur öll. Við eigum þó alltaf þá von í brjósti að það megi bæta og þar höfum við rétt til þess að hafa skoðun og reyna að koma henni á framfæri og reyna að hafa áhrif, nokkuð sem við höfum síður þegar miðlar í einkaeign eiga í hlut. Við gerum kröfur til Ríkisútvarpsins og samfélagið hefur smíðað lagaumgjörð um þá starfsemi sem er fjármögnuð með lögþvinguðum sköttum. Það hafa verið samin stjórnsýslulög og upplýsingalög, starfsmenn búa við tiltekin skilyrði sem þeir hafa samið um í áranna og áratuganna rás. Það er þetta sem á að taka frá Ríkisútvarpinu, það á að taka það undan þessum lögum, og menn hlusta á þá menn sem segja að þessi lög séu til óþurftar, þau flækist fyrir. Hvaða lög eru það? Það eru lögin sem eiga að tryggja jafnræði, sem eiga að tryggja að vel sé farið með peningana, sem eiga að tryggja að stofnunin lúti ekki geðþóttastjórn. Það eru þau lög sem með þessu frumvarpi er verið að taka undan grunni Ríkisútvarpsins, um það snýst þessi deila. Þegar búið verður að gera Ríkisútvarpið að einveldisstofnun, færa hana frá almenningi í reynd, gera hana að stofnun sem lýtur meirihlutavaldi stjórnar meiri hlutans hverju sinni og síðan einvaldi sem þessi stjórn ræður og hefur yfirráð yfir öllum mannaráðningum, öllum þeim sem starfa hjá Ríkisútvarpinu, hvort sem er á fréttastofunum, í dagskrárgerðinni, hvar sem er í þessari stofnun, allt fært undir vald eins manns og öll dagskrárgerðin að sama skapi færð undir valdið hjá einum manni og að auki er búið að taka stofnunina undan stjórnsýslulögum, undan þeim lagaramma sem á að gilda um opinbera starfsemi, spyr ég: Trúa menn því virkilega að það verði alhliða sátt um það í samfélaginu að greiða áfram hinn lögþvingaða skatt? Ég hef um það miklar efasemdir. Þess vegna segi ég: Hvers vegna í ósköpunum er verið að tefla framtíð Ríkisútvarpsins í þessa tvísýnu? Margir ágætir menn sem trúa á einkaréttarformið innan veggja Ríkisútvarpsins - þeir hafa fyrirfundist þar og sett slíkar hugmyndir fram í fullri einlægni - hafa gleymt því, hefur mér þótt, að menn geta ekki bæði sleppt og haldið, menn geta það ekki. Menn geta ekki bæði fengið ávinninginn af fjármagninu frá almenningi og líka verið lausir allra mála og stjórnað að eigin geðþótta. Þetta gengur einfaldlega ekki upp. Þess vegna segi ég: Menn eru að rjúfa þá sátt sem ríkt hefur um Ríkisútvarpið með þessu frumvarpi ef það verður að lögum. Mig langar til, hæstv. forseti, að lesa örgrein, hún er ekki löng, sem er skrifuð af þremur fyrrverandi menntamálaráðherrum Íslands. Þeir eru Ingvar Gíslason, sem var menntamálaráðherra fyrir Framsóknarflokkinn, Ragnar Arnalds, sem var menntamálaráðherra fyrir Alþýðubandalagið, og Sverrir Hermannsson, sem var menntamálaráðherra á sínum tíma fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Í reynd eigum við ekkert að líta á flokksstimpla þessara manna, þeir voru menntamálaráðherrar Íslands, þeir voru menntamálaráðherrar Íslendinga og skrifuðu í sameiningu bréf til alþingismanna sem birtist í Morgunblaðinu 1. júní árið 2006, síðasta vor. Ég vil að þetta bréf verði að finna í þingtíðindum þar sem fjallað er um þetta frumvarp. Fyrirsögn á grein þeirra þremenninga, fyrrverandi menntamálaráðherra Íslands, er þessi: Eiga viðskiptafyrirtæki að kaupslaga með hlutabréf í menningarstofnunum? Bréf til alþingismanna. Með leyfi forseta ætla ég að lesa þessa stuttu grein: „Íslendingar teljast með helstu velmegunarþjóðum heimsins og halda því til jafns við stórþjóðir um efnisleg gæði. En auður þjóðar felst ekki einungis í mælanlegum markaðsverðmætum. Varla greinir menn á um að ríkidæmi þjóðar er ekki síður metið á mælikvarða andlegra verðmæta, skapandi listmenningar og auðugs þjóðlífs, þar á meðal þroskaðrar þjóðtungu og bókmennta. Íslensk þjóð er fámenn, búsett á eylandi á ystu nöfum Norður-Atlantshafsins, fjarri meginlandi Evrópu. Á Íslandi hefur samt þróast þjóðmenning, sem vissulega er mótuð af samevrópskum menningaráhrifum og lífsviðhorfum, en er eigi að síður sér á parti, mörkuð sérkennum, sem ráðast af legu landsins, náttúrufari þess og búsetuskilyrðum í harðbýlu landi. Öll viljum við að Íslendingar haldi sínu í samskiptum við aðrar þjóðir. Það gerum við best með ræktarsemi við þjóðlega menningu okkar, enda er menningarrækt smáþjóðum höfuðnauðsyn. Þann vilja geta Íslendingar ekki síst sýnt í verki með því að styrkja menningarstofnanir þjóðarinnar, mennta- og menningarsetrin, skólana og söfnin, sem löngum hefur verið litið á sem samfélagseign, m.a. Þjóðminjasafn Íslands, Þjóðleikhúsið og Ríkisútvarpið. Við, sem stöndum að þessu bréfi, teljum að samfélagseignir á menningarsviði séu ekki söluvara. Á Alþingi er nú til umræðu stjórnarfrumvarp til breytinga á gildandi útvarpslögum. Þar er m.a. lagt til að Ríkisútvarpið verði gert að hlutafélagi. Nái sú tillaga fram að ganga væri stigið varhugavert spor, enda ljóst að hlutafélagsformið er sniðið að fésýsluþörfum og hentar ekki menningarstofnun í almannaeigu. Þótt til kæmi sú varúðarregla að banna sölu slíks hlutafélags með lögum, er hægurinn hjá, þótt síðar yrði, að nema sölubannsákvæðið úr gildi. Þá opnast leið til þess að bjóða hlutabréf stofnunarinnar til sölu. Fésýslumenn, þar á meðal alþjóðleg fégróðafyrirtæki, færu þá að kaupslaga með eina mikilvægustu menningarstofnun þjóðarinnar, en í raun er engin leið að meta verðgildi hennar í peningum, því að menningarverðmæti eru í eðli sínu ómetanleg. Það á ekki síst við um eignasamsetningu Ríkisútvarpsins. Við undirritaðir ítrekum það, sem fyrr hefur komið fram, að við teljum að best fari á því að Ríkisútvarpið haldi stöðu sinni sem sjálfstæð þjóðareign og mælum gegn því að breyta rekstrarformi þess í hlutafélag. Sérstaklega leyfum við okkur að beina því til alþingismanna að þeir greini muninn sem er á þjóðmenningarstofnun og viðskiptafyrirtæki. Ingvar Gíslason, fyrrverandi menntamálaráðherra, Ragnar Arnalds, fyrrverandi menntamálaráðherra, Sverrir Hermannsson, fyrrverandi menntamálaráðherra.“ Hæstv. forseti. Ég vildi lesa þetta bréf til að fá það fest í þingtíðindi í umræðu um þetta mikilvæga mál. Ég er hér að fjalla um hættuna á því að sú þjóðarsátt sem ríkt hefur um Ríkisútvarpið bresti, að hún verði rofin með þessu frumvarpi. Reyndar hefur því verið haldið fram af hæstv. menntamálaráðherra og útvarpsstjóranum í makalausri grein sem sá síðarnefndi ritaði í Morgunblaðið í gær að meiri hluti þjóðarinnar sé því fylgjandi að gera Ríkisútvarpið að hlutafélagi en einmitt því gerði útvarpsstjóri, Páll Magnússon, skóna í Morgunblaðsgrein sinni í gær. Staðreyndin er hins vegar sú að hér er byggt á afar vafasömum grunni. Ég hef gert athugasemdir og gerði það á sínum tíma þegar þessi könnun var framkvæmd af Gallup á vegum Ríkisútvarpsins og forsvarsmanna þess á vegum útvarpsstjórans, Páls Magnússonar, sem kom reyndar í Ríkisútvarpinu og var haft eftir honum í frétt sem birtist 20. september, með leyfi forseta, því að þar segir: „Páll Magnússon útvarpsstjóri er afar ánægður með niðurstöðuna úr viðhorfskönnun um RÚV. Hann vonast til að niðurstaðan virki hvetjandi á stjórnmálamennina þegar þeir taka ákvörðun um framtíð Ríkisútvarpsins.“ Og til hvaða framtíðar er hér verið að vísa? Það er verið að vísa til þeirrar framtíðar sem við erum að ræða nú, hvort gera eigi Ríkisútvarpið að hlutafélagi. Hér segir síðar í þessari frétt, með leyfi forseta: „Í könnuninni“ - hér er vísað til umræddrar Gallup-könnunar sem útvarpið pantaði - „kemur fram að ríflega 60% aðspurðra eru ánægð með að RÚV verði breytt í hlutafélag í ríkiseigu. Páll segist vona að viðhorfskönnunin verði hvatning til þeirra stjórnmálamanna sem vinna að því að breyta rekstrarformi stofnunarinnar.“ Bíðum nú við, hvað skyldi hafa verið spurt um í þessari umræddu könnun? Skyldi hafa verið spurt um það hvort fólk væri þess fýsandi að Ríkisútvarpinu yrði breytt í hlutafélag? Svo var ekki. Byrjað var á að staðhæfa að til stæði að gera Ríkisútvarpið að hlutafélagi í eigu ríkisins og spurt í framhaldinu hvort fólk væri almennt ánægt eða óánægt með þetta nýja „rekstrarfyrirkomulag“. Með þeirri spurningu var gefið í skyn að þetta rekstrarfyrirkomulag væri þegar orðið staðreynd og í ljósi fyrri spurninga í könnuninni þar sem spurt var um það hvort fólk væri almennt ánægt með framgöngu Ríkisútvarpsins kom niðurstaðan ekki á óvart. Fólk var ánægt með það fyrirkomulag sem var við lýði. Niðurstaðan var síðan kynnt þannig að yfir 60% væru ánægð með að RÚV yrði breytt í hlutafélag í ríkiseigu og um 40% væru andvíg. Þess var ekki getið að tæp 28% höfðu ekki skoðun á málinu og voru því einungis 46% ánægð með þetta nýja rekstrarfyrirkomulag. Það eru afskaplega vafasöm vinnubrögð sem hér voru höfð við þessa könnun og við kynningu á henni í Ríkisútvarpinu og af hálfu útvarpsstjóra sem hefur komið fram ásamt hæstv. menntamálaráðherra í áróðri fyrir einkavæðingu Ríkisútvarpsins. Ég hef gagnrýnt þetta, ég gerði það hér fyrr í dag og fékk bréf frá útvarpsstjóra nú síðdegis þar sem hann mótmælir og gagnrýnir þær ásakanir sem hafa verið uppi. Ég mun að sjálfsögðu svara útvarpsstjóra og ætlast til þess að hann fari líkt að og hann gerði með sitt eigið svar og sendi það til starfsmanna Ríkisútvarpsins þegar það liggur fyrir. Nú velta menn því fyrir sér hvað komi til með að gerast innan Ríkisútvarpsins eftir að því verður breytt í hlutafélag ef yfirleitt af því verður. Þá ítreka ég það sem ég sagði áðan og hef margoft hamrað á og aðrir ræðumenn á þingi úr stjórnarandstöðunni hafa einnig hamrað á, að það er verið að draga úr lýðræði innan Ríkisútvarpsins. Ég ætla bara að nefna eitt atriði. Ég á eftir að koma að álitsgerðum starfsmannafélaga Ríkisútvarpsins og heildarsamtaka sem þau eiga aðild að en ég vek athygli á því að á sínum tíma var um það samið að starfsmenn Ríkisútvarpsins fengju aðild að stjórn stofnunarinnar, það var í framkvæmdanefnd. Þetta var byggt á kjarasamningum sem undirritaðir voru milli BSRB og ríkisstjórnarinnar 8. september árið 1980. Tveimur árum síðar var sett reglugerð um þetta efni, reglur um starfsmannaráð í ríkisstofnunum. Ríkisútvarpið kaus í samningum við sína starfsmenn, í samningum við starfsmannafélög Ríkisútvarpsins og starfsmannafélag sjónvarpsins að í framkvæmdastjórn stofnunarinnar fengju þessir aðilar tvo fulltrúa. Þetta voru kjarasamningar, samningar sem gerðir voru milli starfsmanna. Ég vona að hæstv. menntamálaráðherra hlýði á mál mitt, það voru gerðir kjarasamningar, það voru gerðir samningar árið 1982 um aðkomu starfsmanna Ríkisútvarpsins að stjórnun stofnunarinnar. Engin tilraun hefur verið gerð til að ræða við fulltrúa starfsmanna um þessa samninga. Þeim er einfaldlega einhliða rift og ekkert um það rætt meira. Hvers konar framkoma er þetta? Og við hverju er að búast fyrir starfsmenn þessarar stofnunar þegar svona er komið fram við þá? Ég bara spyr. Og nú er það að gerast að stjórnarmeirihlutinn og hæstv. menntamálaráðherra reyna að telja þjóðinni trú um að hér sé stigið skref inn í framtíðina, eitthvert framtíðarskref, þegar verið er að toga okkur aftur inn í gráa forneskju þar sem troðið er á stéttarfélögunum og réttindi starfsfólksins og stéttarfélaga að engu höfð. Ég er að taka það sem dæmi að samningar sem voru gerðir um aðkomu að lýðræðislegri stjórnun eru að engu hafðir. Það er ekki svo mikið sem rætt við starfsfólkið eða stéttarfélögin um þessa samninga sem ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn eru að rifta, einhliða, án þess að ræða við nokkurn mann. Það sem síðan gerist er að menn færa vald í trúnni á píramídastjórnun í fyrirtækjum í hendur á einum manni sem á að geta ráðið og rekið alla hina og öll dagskrárgerðin færð undir vald eins manns. Hvers konar vinnubrögð eru þetta og við hverju er að búast hjá stofnun sem býr við stjórnarhætti af þessu tagi? Ég veit að þetta tíðkast hjá einkafyrirtækjum, ég veit það. Þegar fréttastjóri á Stöð 2 var rekinn, og það var reyndar af sama sjónvarpsstjóranum og er nú útvarpsstjóri á Ríkisútvarpinu, var það gert skýringalaust. Það voru engar skýringar gefnar og þar var ekkert Alþingi sem gat komið að málum til þess að koma kvörtunum á framfæri, einfaldlega vegna þess að við vorum að tala þar um fyrirtæki sem er í einkaeigu, sem er einkafyrirtæki. Það er inn á þessa braut, inn í þetta umhverfi sem menn eru að reyna að draga Ríkisútvarpið. Finnst mönnum þetta horfa til framfara? Að sjálfsögðu ekki. Ríkisútvarpið byggir á ríkum hefðum um margbreytileika, um virðingu fyrir mismunandi sjónarmiðum og mörgu fólki, um að menn vinni saman, um sameiginlegt átak. Við erum að fara út úr þeirri hefð, það er verið að draga stofnunina út úr þeirri hefð og, hæstv. forseti, mér þykir það vera mjög í afturhaldsátt. Annað sem fram kom í hinni makalausu grein útvarpsstjóra í Morgunblaðinu í gær er að hann gerir því skóna að starfsmenn Ríkisútvarpsins styðji frumvarp hæstv. menntamálaráðherra. Hann vísar í bréf sem starfsmannasamtökin, sem eru eins konar regnhlífarsamtök og hafa ekkert að gera með samninga um kaup og kjör, sendu til alþingismanna fyrir einhverjum mánuðum þar sem hvatt var til skipulagsbreytinga og lagabreytinga um Ríkisútvarpið. Um það er víðtæk samstaða. Það hefur lengi verið innan Ríkisútvarpsins og hér í sölum Alþingis samstaða um að gera þurfi breytingar á lagaumhverfi Ríkisútvarpsins. Það er víðtæk samstaða um það. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum lagt fram frumvarp þar að lútandi. Samfylkingin hefur gert grein fyrir sínum hugmyndum um skipulagsbreytingar. Aðrar hugmyndir hafa einnig komið frá Frjálslynda flokknum. Ég er sannfærður um að ef menn raunverulega vildu væri hægt að finna sameiginlegan grundvöll þar sem allir aðilar gætu orðið ásáttir um framtíðarskipan í Ríkisútvarpinu. Ég er sannfærður um það en menn þurfa að gefa sér tíma til þess. Menn þurfa að gefa sér tíma til þess á sama hátt og Bretar gefa sér tíma til að fjalla um stöðu síns ríkisútvarps, það gera þeir með reglulegum hætti og hafa gert allar götur frá 1926 þegar sú merka stofnun var sett á laggirnar. Með reglulegu millibili, sennilega á 10 ára fresti eða þar um bil, er sett niður nefnd sem skoðar stofnunina í ljósi samtímans hverju sinni, hverju þurfi að breyta, en hins vegar er samstaða um sjálfan grundvöll stofnunarinnar. Hvers vegna vinnum við ekki að breyttu fyrirkomulagi og breyttu lagaumhverfi fyrir Ríkisútvarpið á þann hátt sem Bretar gera að þessu leyti? Hæstv. forseti. Klukkan er nú komin að miðnætti. Ég á talsvert í land með að ljúka ræðu minni sem ég get þó fullvissað hæstv. forseta um að verður ekki ýkja löng þegar horft er til ræðuhalda um þetta mál almennt. Ég tel mig eiga eftir um - ja, ég ætla ekkert að gefa upp neinn mínútufjölda en ég lýsi því hér yfir að ég tel allmikið eftir en gæti lokið því á skaplegum tíma á morgun ef fallist er á að gera hlé á þinghaldinu núna.

Forseti hafði hugsað sér að gera hlé á þinghaldinu um miðnætti þannig að hann frestar nú þessum fundi.