Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vildi leyfa mér að fara fram á það, að þessu máli væri ofur lítið frestað enn þá, a.m.k. á þessum fundi, þannig að það ynnist tími til þess að koma fram með brtt. Ég hafði flutt brtt. við þetta frv. við 2. umr., sem fór fram í gær, um það, að nokkuð væri linað á tekjuskattinum, sérstaklega væri gefið eftir þeim mönnum, sem hefðu 30 þús. kr. tekjur og þar undir. Enn fremur lágu fyrir till. um að reikna öðruvísi út vísitöluna, og liggja enn þá fyrir breyt. frá meiri hl. fjhn. um að íþyngja raunverulega almenningi með þeim útreikningi. Og mér þætti þess vegna vænt um, að það ynnist tími til þess að koma fram með brtt. um þetta, af því að þetta hefur verið tekið fyrir svo fljótt. En það væri hægt bara síðar á fundinum.



Herra forseti. Ég flutti við 2. umr. málsins tvær brtt., sem þá voru felldar. Ég vil nú freista þess að koma fram með brtt. við 3. gr., um ákveðna tilslökun í tekjuskattinum, sem er að nokkru leyti öðruvísi, en sú till. var, sem ég flutti þá, þó að hún að vísu ekki nema að nokkru leyti gangi skemmra. Till., sem ég flutti við 2. umr., var um, að það yrði sleppt öllum tekjuskatti á þeim, sem hefðu 30 þús. kr. í hreinar tekjur, miðað við konu og eitt barn á framfæri. Í þessari till. minni miða ég við 29 þús. kr. Hins vegar hef ég gert þá breyt. þar á, að í staðinn fyrir það, að áður fór eftirgjöfin stigminnkandi á milli 30 og 40 þús. kr., miðað við 30–40 þús. kr. tekjur, þá læt ég hana nú fara stigminnkandi að sama leyti frá 29 þús. upp í 50 þús. Ég hef sent þessa till. í prentun, en því miður er hún ekki komin úr prentun enn þá. Og satt að segja, þá er kannske dálítið erfitt að greiða atkv. um hana eins og hún er, því að hún er mjög löng, og eins og flestar þessar till., sem snerta tekjuskattinn, þá er hún tiltölulega torskiljanleg. Það hefði því kannske verið æskilegra, ef það hefði a.m.k. verið hægt að fresta atkvgr. um hana á eftir, enda auðséð, að hæstv. ríkisstj. stendur svo tæpt í d., miðað við slæma sókn ráðh., að það er aldrei að vita nema hún falli á einhverjum svona till., ef ekki er höfð því meiri aðgæzla af hálfu hæstv. forseta, án þess að ég hins vegar mundi nú harma það neitt. Till. hljóðar á þessa leið: „Við 3. gr. Greinin orðist svo: Veita skal sérstaka tilslökun í tekjuskatti af hreinum tekjum, álögðum 1953, sem hér segir: Tekjuskattur gjaldanda með 29 þús. kr. eða lægri hreinar árstekjur og konu og eitt barn á framfæri, miðað við Reykjavík, skal falla niður. - Tekjuskattur gjaldanda með 29.001–36.000 kr. hreinar árstekjur og konu og eitt barn á framfæri, miðað við Reykjavík, skal falla niður að 3/4 hlutum. - Tekjuskattur gjaldanda með 36.001–43.000 kr. hreinar árstekjur og konu og eitt barn á framfæri, miðað við Reykjavík, skal falla niður að hálfu leyti. - Tekjuskattur gjaldanda með 43.001–50.000 kr. hreinar árstekjur og konu og eitt barn á framfæri, miðað við Reykjavík, skal falla niður að 1/4 hluta. - Þessi sérstaka tilslökun skal framkvæmd þannig, að tekjur manns að frádregnum skatti skulu aldrei verða lægri en þess, sem greiðir lægri skatt. - Þeirrar hlutfallslækkunar á tekjuskatti, sem þessi gjaldandi fær, skulu allir þeir njóta, sem jafnháan eða lægri tekjuskatt hafa, þó aðeins þeir, er hljóta niðurfærslu tekna samkv. 14. gr. laga nr. 20 1942.“ Ég hef flutt mín rök fyrir nauðsyninni á þessum breyt. og réttmæti þeirra, enda eru þær almennt viðurkenndar. Ég flutti þær við 2. umr. málsins, og ég gerði þá líka grein fyrir, að hve miklu leyti þetta yrði auðveldara fyrir ríkissjóðinn, heldur en hækkun persónufrádráttarins og kæmi þannig lágtekjumönnum miklu meira að gagni, heldur en hækkun persónufrádráttarins jafnvel mundi gera. Ég vil svo, eins og ég hef tekið fram við hæstv. forseta, biðja hann að leita afbrigða fyrir þessari till.

Forseti (SB): Hv. þm. hafa heyrt fram komna brtt. frá hv. 2. þm. Reykv. Hún er skrifleg og of seint fram komin og þarf þess vegna tvöfaldra afbrigða við, sem ég leita hér með.



Herra forseti. Ég flutti við 2. umr. þessa máls nokkrar brtt., og það voru þá fluttar fleiri brtt. um að reyna að fá einhverja rýmkun á söluskattinum. Ég hafði þá flutt brtt. um að undanþiggja íslenzkar iðnaðarvörur söluskattinum, og sú brtt. var felld. Ég mun nú ekki reyna við þessa umr. að fá frekari tilslakanir viðvíkjandi söluskattinum, af því að mér þykir alveg sýnt, hvernig vilji meiri hl. í Nd. er í því efni. En ég vildi gera hins vegar síðustu tilraun til þess að fá rýmkun á innheimtuaðferðinni. Ég flutti mjög ýtarlega brtt. um það siðast og vil nú leyfa mér að flytja aðra brtt. að gefnu tilefni. Ég verð að biðja hæstv. forseta um að leita afbrigða fyrir henni, með því að hún er skrifleg og of seint fram komin. Ég hef sent hana í prentun, en hún nær líklega ekki inn á þennan fund. Hún hljóðar á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Við 3. gr. Á eftir greininni komi ný gr., svo hljóðandi: Í 24. gr. laganna, 4. málsgr., falli niður síðasti málsliður málsgr.“ 24. gr. laganna, eins og hún er nú, er um innheimtuaðferðina. Í 4. málsgr. þeirrar gr. er síðasti málsliðurinn svo hljóðandi: „Þá má og innheimtumaður láta lögregluna stöðva atvinnurekstur hans, þar til full skil eru gerð, með því m.a. að setja verkstofur, útsölur, tæki og vörur undir innsigli.“ Eins og ég skýrði frá við 2. umr. málsins, þá hafa verið ákaflega miklar kvartanir meðal almennings út af hinni harkalegu framkvæmd þessara laga, og einhverjir kunna nú að hafa álitið af þeim hv. þm., sem þá hlýddu á mína ræðu, að ég hefði verið að kveða svo sterkt að orði eins og ég gerði með tilliti til þess, að ég vildi mjög gjarnan sem stjórnarandstæðingur lýsa svona frekar óvingjarnlegum aðferðum hæstv. ríkisstj. Þó var það ekki svo frá minni hálfu, enda notaði ég ekki sterkari orð um það heldur en ég býst við, að almennt séu notuð. Í gær, þegar fundur hófst, þá hitti mig hér niðri maður frá nokkrum samtökum, sem hafa verið óánægð með þetta, og fór með bréf frá þeim til fjhn. þessarar hv. d., sem hins vegar hefur ekki haldið neinn fund í millibilinu, en bréfinu hefur verið útbýtt til hv. þm. sem fjölritaðri grg. við frv. til laga, sem hins vegar ekkert bréf fylgir, en mér er kunnugt um, að hugsað var að senda fjhn. bréf. Ég hef talað við fjhn.- menn um þetta, hvort nokkur von væri um, að n. mundi sem slík flytja þetta, og það var engin von um það hjá fulltrúum stjórnarflokkanna. En ég hef hins vegar leyft mér að flytja núna þessa till. hér og vil, með leyfi hæstv. forseta, lesa þá grg., sem þessi samtök gera fyrir henni. Samtökin, sem að þessari ósk standa, sem ég nú ber fram, eru eftirfarandi: Það er Samband smásöluverzlana hér í Reykjavík, það er Félag íslenzkra iðnrekenda, það er Landssamband iðnaðarmanna, það er Samband veitinga- og gistihúsaeigenda, og það er Verzlunarráð Íslands. Ég veit þess vegna, að hv. þm. skilja, að þessi grg., sem hér er flutt fram, er flutt fram af mönnum, sem eru almennt mjög fylgjandi ríkisstj., og grg. hljóðar á þessa leið: „Þeir, sem kaupa erlendis frá efni og verzlunarvörur, verða að greiða við tollafgreiðslu þeirra 7,7% söluskatt. Þetta fé verða þeir að festa í vörunum, þar til þeir geta selt þær aftur til neytenda og hafa fengið þær greiddar. En það hlýtur mjög oft að verða verulegur dráttur á því, að menn fái þennan útlagða söluskatt endurgreiddan, einkum hjá iðnfyrirtækjum, sem þurfa að framleiða úr efnivörunum og koma vörunum fullunnum á markað, og eins hjá öllum verzlunarfyrirtækjum, sem hafa einhvern vörulager. Allan þann tíma verða þessir aðilar að greiða vexti af því fé, sem ríkisvaldið leggur þeim á herðar að binda í vörum vegna söluskattsins. Þeir, sem selja hvers konar vöru í smásölu eða reka þjónustu, svo og iðnframleiðendur og iðnaðarmenn, verða að innheimta fyrir ríkissjóð sérstakan söluskatt af þessari sölu eða þjónustu. Ríkisvaldið skyldar menn til þess að innheimta þann skatt, án þess að þeir fái nokkra þóknun fyrir, og verða þar að auki að taka fulla ábyrgð á greiðslu hans. Mjög oft hefur hin söluskattskylda vara eða þjónusta ekki fengizt greidd, og fæst jafnvel aldrei greidd, þegar skatturinn er fallinn í gjalddaga, en það hreytir engu um greiðsluskylduna. Verða menn því oft og tíðum fyrir miklu tjóni og óþægindum, sem þeir mega þola bótalaust. Nú um nær 2 ára skeið hefur verið til þess heimild í lögum að stöðva með lögregluvaldi atvinnurekstur þeirra manna, sem eigi hafa staðið í skilum með greiðslu þessa skatts á réttum gjalddögum, og skiptir engu máli þótt ekki vanti nema örfáar krónur til þess, að full skil hafi verið gerð. Telja verður, að réttur ríkissjóðs sé fulltryggður, þótt söluskatturinn væri ekki innheimtur með frekari valdbeitingu, en aðrir skattar, enda er hann samkv. lögum lögtakskræfur, og standa allar eignir viðkomandi aðila sem trygging fyrir greiðslu. Auk þess fellur skatturinn í gjalddaga ársfjórðungslega, svo að verulegar skuldir ættu ekki að þurfa að safnast hjá mönnum vegna vangoldins söluskatts. Svona harðneskjuleg innheimtuaðferð hlýtur einnig að gera alla aðra skattheimtu erfiðari, enda hefur það komið í ljós, að innheimta útsvara til bæjarfélaga hefur aldrei gengið verr, en þau 2 ár, sem nefnt ákvæði hefur verið í gildi. Og ekki gerir það mönnum auðveldara að inna af höndum skattgreiðslur, ef lögreglan setur atvinnutæki þeirra undir innsigli. Aðalsmerki hvers lýðræðisþjóðfélags hlýtur að vera, að ríkisvaldinu sé beitt til hagsbóta fyrir þegnana í heild. Það er því hið mesta harðræði af ríkisvaldinu, er það launar þeim, sem innheimta fyrir það skatta endurgjaldslaust, með því að beita þá fremur lögregluaðgerðum en aðra þegna þjóðfélagsins. Undirrituð samtök, en innan vébanda þeirra eru flestir aðilar, sem þetta ákvæði snertir, hafa bundizt samtökum um að vinna að því að fá fellda niður heimildina til þess að stöðva atvinnurekstur manna vegna vangoldins söluskatts. Tel ég, með tilvísun til framanritaðs, að það sé í senn rangt og óþarft að halda við þessari stöðvunarheimild og skora á hið háa Alþ. að fella hana niður. Virðingarfyllst,“ - og er þetta undirskrifað af Sambandi smásöluverzlana, Félagi íslenzkra iðnrekenda, Landssambandi iðnaðarmanna, Sambandi veitinga- og gistíhúsaeigenda og Verzlunarráði Íslands.“ Ég vil svo enn fremur minna á þá röksemd, sem ég kom fram með í gær í þessu sambandi, hvernig háttaði með lánsféð, sem gerir þetta enn þá brýnna. Þar sem atvinnurekendur fá ekki eðlilegt lánsfé til sins rekstrar, þá gerir það enn þá brýnna, að ríkissjóður, sem bannar bönkunum að lána atvinnurekstrinum fé, gangi ekki svona harðvituglega að viðvíkjandi söluskattinum. Og ég vil þar að auki benda á þau rök mín í gær, að þetta, hve hart er gengið að atvinnurekendum, hefur beinlínis valdið því, að allmikið af t.d. iðnrekendum hefur ekki getað staðið í skilum með vikulegar greiðslur á kaupgjaldi til verkafólks og brotið þar með lög, þannig að lánsfjárerfiðleikarnir, sem fyrirskipaðir eru af hæstv. ríkisstj., og hin harðneskjulega innheimta söluskattsins verða beinlínis til þess að valda alþýðu manna stórkostlegum óþægindum og valda beinum lögbrotum. Ég vil svo leyfa mér að æskja þess, að hæstv. forseti biðji um afbrigði fyrir þessum till., en mun ekki frekar ítreka þau rök, sem ég flutti fyrir þeim í gær.

Forseti (SB): Hv. þm. hafa heyrt fram komnar brtt. Þær eru skriflegar og of seint fram komnar, og þarf þess vegna tvöfaldra afbrigða fyrir þeim.



Herra forseti. Mál þetta um hafnargerð í Kópavogi er komið frá Ed. og hefur þar verið samþ. óbreytt. Sjútvn. hefur haft málið til athugunar og sent það til umsagnar vitamálastjóra. Eftir athugun n. hefur hún mælt með, að frv. yrði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Þessu máli var frestað hér á fundi í gær eftir ósk frá mér. Síðan hefur sjútvn. athugað málið nokkru nánar og þá sérstaklega það ákvæði í 16. gr. frv., sem ég gerði hér athugasemd við, og m.a. var staddur á fundi sjútvn. forstjóri Samábyrgðarinnar, sem hefur með þessi mál að gera í framkvæmd. En þrátt fyrir þær upplýsingar, sem að vísu komu fram á þessum fundi, þá gat ég nú ekki fallizt á sjónarmið meiri hl. n. og hef því flutt við þessa grein brtt., sem er að finna á þskj. 377. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þessa brtt., því að ég rakti það að mestu í gær, en aðalatriðin eru þessi: Í 16. gr. frv. er svo fyrir mælt, að krefjast skuli lögtaks á öllum ógreiddum vátryggingariðgjöldum fiskiskipa, þegar liðnir eru 3 mánuðir frá gjalddaga iðgjaldsins. Mín brtt. fjallar um það, að í staðinn fyrir orðin „3 mánuðir“ komi: 6 mánuðir, - og það verði ekki bundin í lögum skilyrðislaus skylda til þess að krefjast lögtaks fyrir vangoldin iðgjöld fyrr en 6 mánuðir eru liðnir frá því að gjalddagi var. Í frv. er gert ráð fyrir því, að gjalddagar séu á þessum iðgjöldum tveir á hverju ári, og eru iðgjöldin reiknuð fyrir fram. Í framkvæmdinni yrði því þetta þannig, ef mín till. yrði samþ., að þegar þeir 6 mán. eru liðnir, sem vátryggingariðgjaldið reiknast fyrir, þá verði krafizt lögtaks. En í hinu tilfellinu, eins og segir í frv. nú, þá yrði krafizt lögtaks í rauninni miðað við 3 mánuði fyrir fram, eða á miðjum þessum iðgjaldstíma. En hver iðgjaldstími er raunverulega þarna 6 mán. Ég óttast það sem sagt, að úr þessu verði hin mestu vandkvæði hjá mörgum fiskibátum, ef innheimtan ætti að vera svona harkaleg í öllum tilfellum, og ég þykist vita það, að ýmis tilvik séu þannig, að það verði ekki komizt hjá því að bíða nokkuð með það að gera lögtök vegna þessara gjalda, þó að mér sé það hins vegar alveg ljóst, að það verður að vera talsverð hörð innheimta, því að nú er svo komið með Samábyrgðina, að hún er í hreinustu vandræðum með að standa við sínar skuldbindingar vegna þess, hve innheimtan hefur verið í lélegu ástandi. En mér finnst þó, að þessi till. mín sé í rauninni alveg lágmark í þessu efni, þar sem vátryggingarfélögin hafa alltaf rétt til þess hvenær sem er að láta lögtakið fara fram, en að þau séu þó ekki skylduð til þess með lögum að láta lögtakið fara fram fyrr en að 6 mánuðum liðnum, eða frá því að sá tími er raunverulega liðinn, sem tryggingartímabilið þá hefur náð yfir. Ég ætla, að það eigi að vera full aðstaða og góð aðstaða fyrir vátryggingarfélögin að halda uppi sæmilega góðri innheimtu á iðgjöldum, þó að þessi till. yrði samþ., en hins vegar mundi samþykkt hennar koma í veg fyrir allmikil vandræði í mörgum tilfellum, sem mundu hljótast af framkvæmdinni, ef henni væri hagað eins og frv. mælir nú fyrir.



Herra forseti. Sjútvn. athugaði þetta mál eftir umræðuna í gær, og hún gat ekki orðið sammála um að taka þessa breytingu hv. 2. landsk. þm. til greina. N. telur, að þetta sé ekkert hættulegt ákvæði, þessir þrír mánuðir, vegna þess m. a., að sambúð eigenda báta og vátryggingarfélaganna hefur jafnan verið góð, og það er fullkomlega óhætt að treysta því, að hún muni verða það framvegis. N. heldur þess vegna fast við þetta, sem er í frv., þriggja mánaða frest, og telur, að þá eigi bátarnir að hafa þá greiðslumöguleika, sem þeir eiga að geta haft á árinu. Þá hefur sem sagt seinasta greiðsla þeirra farið fram 30. sept. með þriggja mánaða frestinum. Annars yrði það um áramót á seinni helminginn. Þess vegna leggur n. ákveðið til, að frv. verði samþykkt með þessum þremur mánuðum eins og stendur í frv.



Sjútvn. hefur flutt þetta frv. eftir ósk atvmrn. Í þessu frv. er lagt til að breyta aðeins einni grein í lögunum um meðferð, verkun og útflutning á fiski, þ.e. 6. gr., og breytingin er í því fólgin og því einu, að þar er bætt við tveimur yfirfiskmatsmönnum. Öðrum þessara yfirfiskmatsmanna er ætlað að hafa sérþekkingu í meðferð og verkun harðfisks, og á hann að leiðbeina um skreiðarmat um land allt. Í hinu tilfellinu er um að ræða að fjölga úr tveimur upp í þrjá yfirfiskmatsmönnunum á Suðurlandi, en þeir eiga að hafa búsetu í Reykjavík. Þó er hér í raun og veru ekki um að ræða neina fjölgun frá því, sem nú er, því þó að svo sé ákveðið í lögunum, að það skuli ekki starfa nema tveir yfirfiskmatsmenn á Suðurlandi, þá felst í lögunum heimild til þess að bæta þriðja yfirfiskmatsmanninum við, og þessi heimild hefur verið notuð nú um nokkurt skeið, þannig að þar hafa starfað og starfa nú þrír yfirfiskmatsmenn, svo að í raun og veru er ekki hér um að ræða raunverulega breytingu aðra en þá, að bætt er við einum fiskmatsmanni, sem á að hafa sérþekkingu í meðferð og verkun harðfisks og leiðbeina um skreiðarmat. Það hefur hin síðari ár mjög færzt í aukana um útflutning á hertum fiski, og virðist hér vera um sæmilegan markað að ræða fyrir þessa vöru, þannig að þessi verkunaraðferð verði notuð í vaxandi mæli, og það er að sjálfsögðu eins ástatt um fisk, sem þannig er verkaður, eins og um annan fisk, að nauðsynlegt er, að eftirlit sé haft með því, að hann sé fluttur út í því verkunarástandi, sem kaupendurnir gera kröfu til. En það er eins og kunnugt er undirstöðuatriði um markað fyrir fiskframleiðslu vora, að treysta megi matinu. Gæði íslenzks fisks eru viðurkennd, ef eigi brestur á um verkunina. Er því mikið í húfi, að gætt sé fyllsta öryggis. Sjútvn., sem flytur þetta mál, hefur, eða einstakir nm., haft nokkurn fyrirvara um að áskilja sér rétt til þess að flytja brtt. við þetta frv. á síðara stigi málsins og jafnframt að vera með brtt., sem aðrir kunna að flytja. - Ég vil svo f. h. nefndarinnar mælast til þess að, að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr.



Herra forseti. Þetta frv. er flutt af fjhn. deildarinnar að beiðni bankamálaráðh., og er efni þess í raun og veru aðeins það, að Útvegsbankinn sé settur á sama bekk og Landsbankinn og Búnaðarbankinn varðandi þau tvö atriði, sem efni frv. tekur til, en það er annars vegar um ákvörðun vaxta og hins vegar um endurgjaldslaus veðbókarvottorð. Í lögum Landsbankans, 6. kafla, um sérréttindi bankans, er í 53. gr. svo hljóðandi ákvæði: „Bankanum er heimilt að áskilja sér hærri vexti en 6% um árið af útlánum gegn fasteignaveði“ - og í lögum Búnaðarbankans, 21. gr., er ákvæði svo hljóðandi: „Bankinn er undanþeginn almennum ákvæðum laga um hámarksvexti á útlánum gegn fasteignaveði.“ Hins vegar var svo, þegar t.d. Landsbankinn hækkaði vexti sína af fasteignaveðum á þessu ári, að þá hafði Útvegsbankinn ekki aðstöðu til þess að gera breytingar hjá sér, þótt honum svo sýndist, fyrr en almenn heimild var gefin til þess með brbl., sem hafa verið til meðferðar á þessu þingi. En þar sem ríkissjóður er aðaleigandi Útvegsbankans, þó að hann sé í hlutafélagsformi, og ábyrgist einnig bankann að sínu leyti eins og þjóðbankann og Búnaðarbankann, þá þykir einsýnt, að Útvegsbankinn sitji að þessu leyti á sama bekk og hinir tveir fyrrnefndu bankar. - Um hitt atriðið, að það sé skylt að láta bankanum í té endurgjaldslaust veðbókarvottorð, má segja, að það hafi verið þannig í framkvæmd og sé þess vegna ekki breyting frá því, sem verið hefur í raun og veru, en hins vegar hefur bankinn ekki haft lagaheimild til þessa fram að þessu. Ég hygg, að þetta nægi til þess að skýra þetta mál, sem er í eðli sínu einfalt, og legg til, að því verði að þessari umræðu lokinni vísað til 2. umr.



Herra forseti. Allshn. hefur athugað þetta frv., sem flutt er af hv. þm. N-Þ., og leggur til einróma, að það verði samþykkt óbreytt. Eins og tekið er fram í grg. fyrir frv., er það flutt í samráði við hreppsnefnd Kelduneshrepps. Samkvæmt veðmálabókunum virðist jörðin Svínadalur síðan á árinu 1914 hafa verið eign félags í Englandi. Í seinni tíð mun þetta félag ekki hafa haft nein veruleg afskipti af jörðinni og tilvera þess jafnvel dregin í efa. Að undanförnu mun ekki hafa verið búið á þessari jörð, en hún mun þó hafa verið nytjuð. Allshn. leggur einróma til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég vil aðeins leyfa mér að þakka hv. allshn. fyrir afgreiðslu þessa frv., og þar sem hér virðist ekki vera um neitt ágreiningsmál að ræða, vil ég mega vænta þess, að það geti nú gengið greiðlega gegnum deildina.



Herra forsetl. Heilbr.- og félmn. hefur athugað frv. á þskj. 175 og sent það til umsagnar landlæknis, sem mælir með því, að frv. verði samþykkt. N. var einnig sammála um að mæla með samþykkt frv. og væntir, að það fái hér góða afgreiðslu í þessari hv. deild áfram.



Herra forseti. Það er ekki nema eðlilegt, að sjúkrahúsmál Suðurlandsundirlendisins komist á dagskrá. Eins og kunnugt er, þá eru í þeim þremur sýslum, Árnessýslu, Rangárvallasýslu og Vestur-Skaftafellssýslu, ekkert sjúkrahús, en íbúar þar eru samtals um 12 þúsund. Fyrir nokkuð mörgum árum, þegar Guðmundur heitinn Guðfinnsson var læknir á Stórólfshvoli, þá var þar allmyndarlegt sjúkrahús og rekið með miklum myndarskap miðað við þann tíma, en þetta sjúkrahús hefur nú verið lagt niður, og hafa Rangæingar síðan ekkert sjúkrahús. Á Eyrarbakka var byggt hús með það fyrir augum að hafa þar sjúkrahús, tiltölulega stórt hús og hefði getað orðið gott sjúkrahús fyrir það hérað, ef því máli hefði verið fylgt fram eins og vonir stóðu til, en þar er ekki sjúkrahús, heldur vinnuhæli, og hefur verið um mörg ár. Ég held, að það sé óhætt að fullyrða, að íbúar nefndra sýslna séu sammála um, að það verði eitthvað að gera í þessum málum. Á s.l. hausti var samþykkt á aðalfundi Sjálfstæðisfélags Rangæinga að beita sér fyrir því, að byggt yrði fjórðungssjúkrahús á Suðurlandsundirlendinu. Að það var orðað „fjórðungssjúkrahús“ kom til af því, að þeir, sem fundinn sátu, töldu víst, að orðið „fjórðungssjúkrahús“ þýddi það, að meiri hlunnindi væru veitt þeim sjúkrahúsum heldur en venjulegum sjúkrahúsum. Og ég verð að segja það, að áður en ég kynnti mér þessi lög, þá taldi ég, að það væri eitthvað unnið við það að hafa þetta fjórðungssjúkrahús og nefna það því nafni. Þegar ég kom til Reykjavíkur, átti ég tal við 2. þm. Árn. um þetta mál, og kom okkur saman um að athuga m. a., hvað í þessu fælist. Við athugun laganna kom í ljós, að byggingarstyrkur til fjórðungssjúkrahúsa er lægri en til annarra sjúkrahúsa, sem byggð eru í sveit. Eftir að hafa athugað þetta kom okkur saman um að bíða átekta, enda hafði verið ákveðið, að fundur skyldi haldinn enn austanfjalls um málið til viðræðna og athugunar á því yfirleitt. Það liggur svo einkennilega fyrir með lög um sjúkrahús, að byggingarstyrkur til fjórðungssjúkrahúsa er 3/5, en til héraðssjúkrahúsa utan kaupstaða 2/3. Ég sé hér á fylgiskjali, sem prentað er með nál. hv. heilbr.- og félmn., að landlæknir segir, að þessir 2/3 eigi aðeins við læknisbústaði og sjúkraskýli í sveitum, en þetta er ekki þannig orðað í lögunum. Þetta á við öll sjúkrahús utan kaupstaða, önnur en fjórðungssjúkrahús. Það er alveg tvímælalaust í lögunum, og skil ég þess vegna ekki, hvernig landlæknir hefur dregið þá meiningu út úr þessu, að hér væri aðeins um sjúkraskýli og læknisbústaði að ræða. M.a. vegna þess, að þetta kemur fram í áliti landlæknis, get ég ekki á mér setið að mótmæla þessu, vegna þess að ég hef kynnt mér lögin, ég hef borið þau undir lögfræðinga, og skilningur minn á þessu máli er að öllu leyti réttur. Eða hver skyldi vilja segja, að sjúkrahúsið, sem verið er að byggja á Blönduósi, sé sjúkraskýli, sjúkrahús með 30 rúmum, en það nýtur lögum samkvæmt í styrk 2/3 af byggingarkostnaði? Ég tel rétt, að þetta komi fram, vegna þess að m. a. út af því hefur ekki fyrr á þessu þingi verið borið fram frv. um fjórðungssjúkrahús, svo sem mér var óbeinlínis falið á aðalfundi þeim, sem ég áðan nefndi. Fundur sá, sem ég minntist á á Selfossi, var haldinn með þm. Sunnlendinga, héraðslæknum og sýslumönnum. Þar var eining um að beita sér fyrir samstarfi í þessu máli á Suðurlandsundirlendinu og koma sjúkrahúsmáli Sunnlendinga heilu í höfn, eftir því sem bezt þætti henta. Ágreiningur var á fundinum um það, hversu mikið mætti leggja upp úr því frv. um fjórðungssjúkrahús fyrir Suðurland, sem fram var komið á þinginu. Vildu sumir halda því fram, að það væri vinningur í því, að þetta frv. væri samþ., aðrir töldu það hæpið, vegna þess að byggingarstyrkur til sjúkrahússins yrði lægri, ef húsið væri byggt og rekið eins og fjórðungssjúkrahús. En aðalatriðið í þessu máli er það, að allir eru sammála um að vinna fyrir þetta mál eins og bezt má henta. Nú mun einhver segja: Það er vinningur í því að hafa þetta sem fjórðungssjúkrahús, enda þótt byggingarstyrkurinn sé lægri, vegna þess að það eru sérstök hlunnindi, sem fjórðungssjúkrahúsin njóta í sambandi við rekstur húsanna. - Það er rétt, fjórðungssjúkrahús fá dálítinn rekstrarstyrk, en landlæknir segir rétt frá í áliti sínu hér á þskj. 371, að fram að þessu hefur rekstrarstyrkur til fjórðungssjúkrahúsa verið nauðalítill og ómerkilegur, það lítill, að það tekur naumast um það að ræða. Hitt er svo annað mál, að tímarnir geta breytzt þannig, að sá styrkur verði hækkaður og að í framtíðinni verði það styrkur og hlunnindi að láta sjúkrahúsið heita fjórðungssjúkrahús. Ég vil segja það, að enda þótt mér hafi ekki fundizt tímabært í haust að flytja frv. um þetta efni, þá vil ég, úr því að frv. er fram komið, fylgja því fram á þinginu, m.a. vegna þess, að allt er í óvissu um það, hvernig þessum málum verður háttað í framtíðinni. E.t.v. verður styrkur til fjórðungssjúkrahúsa aukinn, en verði það ekki, þá er sýslunefndunum í þessum þrem sýslum fyrir austan og stjórn væntanlegs fjórðungssjúkrahúss í sjálfsvald sett, hvort þau reka sjúkrahúsið samkvæmt þessum lögum eða hvort húsið verður byggt eins og venjulegt héraðssjúkrahús og styrkurinn þá afþakkaður, sem fjórðungssjúkrahús gæti tekið. Og vegna þess að þetta gæti verið á valdi sýslunefndarmanna og stjórnar sjúkrahússins, þá tel ég, af því að þetta frv. er fram komið, sjálfsagt, að það verði samþykkt, m. a. vegna þess, að ég vil undirstrika það, að við erum í aðalatriðum sammála um að láta verða úr framkvæmdum um sjúkrahúsbyggingu ít Suðurlandi. Ég ætla ekki hér á þinginu að fara að auglýsa einhverja sundrungu í þessu máli eða tefja fyrir því, vegna þess að það getur orðið vinningur að því í framtíðinni, ef rekstrarstyrkur til fjórðungssjúkrahúsa verður hækkaður, og það getur aldrei orðið skaði að því, vegna þess að sýslunefndirnar og stjórn sjúkrahússins hljóta að geta ráðið því, hvort þessi lög verða notuð eða ekki, og út af þessu fylgi ég frv.



Herra forseti. Þeim tveimur ágætu fræðimönnum og dómurum, dr. Þórði Eyjólfssyni og Árna Tryggvasyni hæstaréttardómurum, sem fengið var það verkefni að endurskoða lögin um hlutafélög, var einnig falið að endurskoða lögin um firmu, skráningu þeirra og um prókúruumboð. Frv. þeirra í þessum efnum er nú tilbúið og hefur verið athugað af mér og atvmrn., ásamt nokkrum fleirum, og er hér lagt fyrir hv. þd. Í frv. þessu eru ekki verulegar breyt. frá eldri lögum. Segja má, að eldri lög séu færð til betra horfs að formi. Nokkur ákvæði eru öðruvísi en áður var, en um meginbreyt. er naumast að ræða. Þess er þó að geta, að nýjar reglur eru um heiti firma og meiri takmörkum bundið en áður, með hverjum hætti firma, sem ber heiti ákveðins manns, geti haldið því, ef það kemur í hendur nýrra eigenda. Nokkrar aðrar slíkar breyt. eru í frv. Aðalbreyt. má segja að sé sú, að nú er ætlazt til þess, að skráningar á þessum firmum séu allar á einum stað, þ. e. hjá skráningarstjóra, sem hefur aðsetur hér í Reykjavík. Og eins og boðað var í frv. um hlutafélög, þá er ætlazt til þess, að félögin og firmun standi sjálf undir kostnaði við rekstur þess embættis, og eru í þessu frv. ákvæði, sem leggja gjald á aðila, til þess að þessari starfrækslu verði haldið uppi, og er það hliðstætt því, sem er t. d. um bifreiðaeftirlit og fleiri stofnanir. Tel ég, að sá kafli þessara laga sé í raun og veru veigamestur, og má segja, að hann sé í nánu sambandi við hlutafélagafrv., þannig að það frv. standist ekki, nema því aðeins að þessi lög, a. m. k. 7. kafli þeirra, séu einnig samþ. Ég geri nú ráð fyrir og hef tjáð hv. n. það, að það sé ekki tímabært á þessu þingi að afgr. frv. um hlutafélög. Það er svo viðamikið mál og snertir marga aðila, að það er eðlilegt, að það sé nokkurn tíma til athugunar, bæði hjá Alþ. og þeim aðilum, sem hlut eiga að máli. Ég tel því æskilegast og hafði alltaf miðað við það, að hlutafélagafrv. yrði ekki afgr. á þessu þingi, heldur látið bíða til næsta þings, og álít, að sömu meðferð eigi að hafa á þessu frv. Ég ætlast ekki til þess, að það sé afgr. á þessu þingi, heldur lagt hér fram til sýnis, ef svo má segja, og athugunar, ásamt hlutafélagafrv. En að sjálfsögðu vil ég mælast til, að frv. gangi til 2. umr. og verði vísað til hv. allshn., sem hefur hitt frv. til meðferðar.