arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mál þetta hefur verið til athugunar hjá fjhn. hv. þd., og ég geri frekar ráð fyrir, að nál. komi um málið frá þeirri n. eða einhverjum hluta hennar, og ætti það að geta legið fyrir strax eftir helgina. Vildi ég því mælast til þess við hæstv. forseta, að hann frestaði umr. málsins nú og tæki málið af dagskrá þessa fundar.



Herra forseti. Þetta frv. er, eins og hv. þdm. sjá, um breyt. á l. um ríkisábyrgð vegna bátaútvegsins og er flutt vegna þess, að við framkvæmd þeirra l. hefur komið í ljós, að fyrrv. hæstv. fjmrh. (PM) vildi ekki fallast á, að þessi ábyrgð, sem felst í þessum nefndu l., nái til þess að ábyrgjast útflutningsverð fyrir hrogn, þannig að tryggt væri, að hrogn sem útflutningsvara væru framleidd. - Hrognaframleiðsla landsins er á milli 15 og 20 þús. tunnur á ári, og mikill markaður er fyrir þessi hrogn og sennilega góður markaður, þrátt fyrir það að eitthvað um 4–5 þús. tunnur séu óseldar af fyrra árs framleiðslu af þeim. Er líklegt, að góður markaður sé fyrir framleiðslu þessa árs af hrognum, ef svo fer, að þau verði verkuð til sölu. En eins og nú standa sakir, treysta menn sér ekki til að kaupa þessa vöru föstu verði vegna óvissunnar um söluna. Ef þetta sjónarmið, sem ég hef hér tekið fram, hefði komið til umr. í sambandi við afgreiðslu frv. um ríkisábyrgð vegna bátaútvegsins fyrir s.l. jól, þá hefði þessu þegar í stað verið bætt inn í það frv., af því að það var gengið út frá því sem gefnu, að þessi ábyrgð á fiskverðinu kæmi að fullum notum. En þarna verður allmikill frádráttur á ábyrgðinni á fiskverðinu, ef sjávarútvegsmenn verða að kasta hrognunum, sem þeir hafa getað hagnýtt og fengið fyrir kr. 0.50 pr. kg. Bæði hafði útvegurinn ástæðu til að ætla, að ábyrgðin, sem samþ. var fyrir jólin fyrir bátaútveginn, næði til þessarar vöru, hrognanna, þannig að ekki væri tekið með annarri hendinni það, sem gefið var með hinni, og eins er hitt víst, að þarna væri verið að kasta mjög þýðingarmiklu verðmæti, ef hrognin yrðu ekki verkuð til sölu, sem hægt mundi þó vera að fá mikinn markað fyrir, þegar að því kemur að gera viðskiptasamninga, sem nú er ráðgert að gera með sendingu n. í því skyni. Og með tilliti til þessa tvenns álít ég alveg nauðsynlegt, að hæstv. Alþ. kveði upp úr um það, hvað skuli vera réttur skilningur í þessum efnum, og bæti þannig inn í l. ákvæði, sem taki af allan vafa um, að ríkið taki á sig verðábyrgð á frystum og söltuðum hrognum, eins og það hefur tekið gagnvart verði á fiski. Að lokinni þessari umr. legg ég til, að frv. verði vísað til hv. fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ásmundur Sigurðsson) : Herra forseti. Þetta frv. er flutt af landbn. fyrir tilmæli frá stjórn Loðdýraræktarfélags Íslands. Í því eru fólgnar nokkrar breyt. frá núgildandi l. um þessi efni. Eins og þm. mun vera kunnugt, voru fyrstu l. um loðdýrarækt sett 1937. Síðan var þeim l. breytt 1940. Árið 1944 kom svo fram stjfrv. um breyt. á þessum l., en því frv., var vísað frá með rökst. dagskrá, eftir að leitað hafði verið umsagnar Loðdýraræktarfélags Íslands og Búnaðarfélags Íslands og þau mótmælt frv. Í þessu frv. er gert ráð fyrir nokkrum breyt., sem miða að því, að Loðdýraræktarfélag Íslands fái aukinn íhlutunarrétt um störf loðdýraræktarráðunauts, og eru þau ákvæði í 1., 2., 3., 5. og 6. gr. Í annarri málsgr. 1. gr. er lagt til, að loðdýraræktarráðunautur skuli hafa eftirlit með framkvæmd l., en hann skal starfa í sambandi við Loðdýraræktarfélagið, og er hans eftirlit nýmæli. Í 2. gr. er og gert ráð fyrir, að Loðdýraræktarfélag Íslands, en ekki loðdýraræktarráðunautur segi fyrir um, hvernig þau eyðublöð skuli vera, er þar um getur. Í 5. gr. er aðalákvæðið um að gefa Loðdýraræktarfélagi Íslands íhlutunarrétt um störf ráðunautar, og er það ákvæði nýtt. Í 6. gr. er svo gert ráð fyrir, að loðdýraræktarráðunautur ferðist milli loðdýrabúanna úti um land í samráði við Loðdýraræktarfélag Íslands. Önnur breyt. er svo í 3. gr., þar sem gert er ráð fyrir, að menn séu skyldaðir til að hafa tryggari vörzlu um dýrin en hingað til hefur verið með því að setja ytri girðingu það langt frá búrunum, að hún valdi ekki aðfenni að þeim. Þetta atriði um ytri girðingu er nýtt og sett vegna þess, að mjög ótryggt þykir að hafa aðeins eina girðingu um búrin. Ákvæði er einnig í 3. málsgr. þessarar gr. um það, að viðkomandi hreppsnefnd eða bæjarstjórn geti svipt loðdýraeiganda leyfi til loðdýraræktar, ef hann vanrækir hina lögboðnu vörzlu. Í l. frá 1937 var ákveðið, að menn þyrftu leyfi bæjar- eða sveitarstjórna til þess að rækta loðdýr, en ekkert ákvæði var um sviptingu slíkra leyfa. Þá er í 4. grein það nýmæli, að allir er eiga loðdýr skuli skyldir að vera meðlimir í Loðdýraræktarfélagi Íslands, eins þótt þeir komi dýrunum í vörzlu og fóður hjá öðrum. Sömuleiðis er þar ákveðið, að félagsgjöldum skuli fylgja lögtaksréttur. Í 8. gr. er gert ráð fyrir að fella niður II. kafla laga frá 13. júní 1937, um loðdýralánadeild, og er það gert að ósk bankastjóra Búnaðarbankans. Lánadeildinni var veitt fé úr ríkissjóði, um 50000 kr. næstu 5 árin, en meginið af því er nú tapað, og er því lagt til að fella þennan lagakafla niður. Hins vegar benti bankastjóri Búnaðarbankans á, að ef ástæða þætti að halda greiðslum þessum áfram, væri það athugandi í sambandi við afgreiðslu frv. til l. um ræktunarsjóð, er nú liggur fyrir Alþ. Sé ég svo ekki ástæðu til að fjölyrða þetta öllu meira. N. er fús til að taka þetta frv. til frekari athugunar, en hún flytur það, eins og áður er sagt, að ósk Loðdýraræktarfélags Íslands, og hafa nm. óbundnar hendur við afgreiðslu þess. Ef málinu yrði aftur vísað til n., mundi hún taka það til frekari athugunar og leita umsagnar um það, t. d. hjá búnaðarþingi, er mun koma saman um næstu mánaðamót.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Sigurður Bjarnason) : Herra forseti. Í framsögu fyrir frv. um vegal. á þskj. 330, sem samgmn. þessarar d. flutti, gerði ég grein fyrir því,. að vænta mætti frv., sem vegamálastjóri hefði undirbúið, um hækkun á sýsluvegasjóðsgjöldum. Í þessu frv., sem hér liggur fyrir á þskj. 431, felast till. vegamálastjóra í þessu efni, sem n. hefur flutt í frv.-formi. Efni þessa máls er það, að á síðasta Alþingi voru samþ. l. um hámarksframlög úr ríkissjóði til sýsluvegasjóða, þannig að framvegis skyldi miðað við 10 af þúsundi í staðinn fyrir 6. Nú hefur komið í ljós með hækkun á vegagerðarkostnaði og auknum þörfum sýsluvegasjóða, að þörf er meiri tekna í þessa sjóði. Þess vegna er lagt til að hækka framlagið upp í 12 af þúsundi. Þetta er einnig gert í samræmi við þá hækkun, sem lagt er til í frv. um vegalög, að verði á framlagi ríkissjóðs til sýsluvega. Ég gerði grein fyrir þeirri. hækkun við 1. umr. frv. um vegal. og sé ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðum á þessu. stigi málsins. Ég vil svo aðeins fyrir hönd samgmn. vænta þess, að þetta mál nái fram að ganga, og óska, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.. N. mun svo, ef ástæða þykir til og aths. koma fram, taka málið til nánari athugunar milli umr.

Forseti (BG): Þriðja dagskrármálið (frv. um tannlækningar) er tekið af dagskrá.

Frsm. minni hl. (Garðar Þorsteinsson) : Mig langar aðeins til að fá upplýsingar hjá hæstv. forseta um, hvernig stendur á, að þetta frv. er enn tekið af dagskrá. Ég veit ekki, hvað oft það hefur komið á dagskrá og alltaf tekið út. Ég skil ekki, að þetta sé svo flókið mál, að það þurfi oft að taka það af dagskrá, ef tími er til að ræða það.

Menntmrh. (Eysteinn Jónsson) : Þetta mál kom fyrir nokkrum dögum síðan frá n. Því hefur verið frestað eftir minni ósk, af því að ég hef verið að kynna mér málið, þar sem ég var því ókunnugur áður. Ég hef verið að athuga nýja tilhögun á því, sem ég hef ekki enn athugað til hlítar. Þess vegna hef ég beðið um að fresta málinu. En ég býst við, að áhugamenn um þetta mál þurfi ekki að bera kvíðboga fyrir, að það dagi uppi. Það er svo langt eftir af þinghaldinu, og ég geri þetta ekki til að tefja málið, heldur af þeirri ástæðu, sem ég hef nú greint.



Herra forseti. Það var nokkuð snemma á þessu þingi, að ég bar fram frv. til l. um breyt. á l. um almannatryggingar. Það mun vera hið 49. í röðinni af málum þessa þings. 7. nóv. 1946 var það tekið til 1. umr. í d. og vísað til heilbr: og félmn. Síðan hefur ekkert af því heyrzt. Nú hefði ég talið gott, að sú n. vildi nú eftir svona langan tíma láta eitthvað frá sér heyra um það. Hér mun eitthvað vera á fundi af nm. úr þeirri n., ef til vill allir. Ég vil leyfa mér að beina þessum tilmælum til þeirra, að n. fari að láta uppi álit sitt um málið það fyrsta.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Þessi till. til þál. um breytingu á sumartíma þarf ekki langra skýringa. Undanfarið hefur verið óánægja, m.a. meðal verkamanna, þar eð þessi breyting á sumartíma með því að flýta klukkunni svo snemma væri nokkurs konar framlenging á skammdeginu. Þeim, sem fara kl. 7 í vinnu á morgnana í björtu, finnst óviðeigandi, að klukkunni sé flýtt svo snemma. Einnig er almenn óánægja meðal skólanemenda. Þeir fara í dimmu í skólann í skammdeginu, og þegar klukkunni er flýtt, halda þeir áfram að fara í myrkri í skólann. Ástæðan til, að þessi till. er flutt, er óánægja hjá verkamönnum og mörgum öðrum með þetta fyrirkomulag, og ég get ekki séð, að nokkur rök mæli með því, að klukkunni sé flýtt svo snemma. Ég vona, að hv. d. taki þessu máli vel.



Ég vil leggja til, að málinu verði vísað til allshn.



Herra forseti. - Það er orðin svo naumur tími með þetta mál, þar eð á að flýta klukkunni á sunnudaginn kemur, þess vegna bað ég hæstv. forseta að taka þetta til umr. í dag.



Herra forseti. - Það er hægt að athuga till., þótt málinu sé vísað til n. Ég get skilið, að klukkunni sé flýtt 1. marz, en síður, að ástæða sé til þess í maí, því að þá er slík birta, svo að það hefur enga þýðingu. Þetta hefur aðeins þýðingu haust og vor. Mér virðist full ástæða til að athuga þetta í n. og athuga málið betur, áður en það er samþ. Hægt er og fyrir ríkisstj. að koma í veg fyrir, að klukkunni verði flýtt 1. marz.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Steingrímur Steinþórsson) : Herra forseti. Ég verð að óska eftir f. h. landbn., að þetta mál verði ekki til umr. að þessu sinni. N. ákvað í morgun að óska eftir umsögn búnaðarþings um þetta mál, og var frv. sent þangað. Ég vil því biðja hæstv. forseta að taka þetta mál af dagskrá og ekki á dagskrá næstu viku a. m. k.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil mælast til þess, að forseti gefi mér gott hljóð, því að ég er kvefaður og á því bágt með að láta til mín heyra. Ég þarf nú ekki að fjölyrða mikið um þetta mál, en ég benti á eftir fjörkippinn árið 1944, að rétt væri að binda þá nútímann að nokkru leyti við fortíðina. Þó að þetta sé nú ekki stórmál, þá hefur okkur farnazt illa til þessa gagnvart verndun leifa stórmenna okkar, utan ef til vill hvað snertir leiði Jóns Sigurðssonar forseta og Sigurðar Breiðfjörðs skálds, en þeim hefur verið reistur minnisvarði í gamla kirkjugarðinum í höfuðstaðnum. Er mér nú helzt í huga, að Jónas Hallgrímsson lá lítils virtur í erlendu landi í áratugi og leiði Bjarna Thorarensens er vart þekkjanlegt, svo að vafi leikur á, hvar það er í kirkjugarðinum, en úr því mætti skera með því að grafa niður á kistuna, því að málmkrossi mun hafa verið komið fyrir á kistulokinu. Leiði Bólu-Hjálmars mun vera týnt, enda þótt það væri merkt um nokkurra ára bil. Leiði Gríms Thomsens er vart þekkjanlegt, og leiði Kristjáns Jónssonar að Hofi í Vopnafirði sést varla. Fyrir leiði Guðmundar Kambans hefur ekkert verið gert enn þá og heldur ekki skáldkonunnar Unnar Benediktsdóttur Bjarklind né Guðmundar Friðjónssonar. Að lokum vil ég minna á, að landar okkar í Ameríku reistu Stephan G. Stephanssyni skáldi veglegan minnisvarða, en létu það þó ekki nægja, heldur komu leiði hans undir vernd ríkisins og vernda þannig minningu hans um óborna tíð. Þar er þó að vísu sá siður hafður, að ríkið verndar margt, en ég álít, að til þess að framkvæma þessa þáltill. þurfi um 20 þús. kr. til að gera legsteinana, og fornminjaverði yrði svo falið að hafa eftirlit með leiðunum. Ég legg svo til, að málinu verði v ísað til hv. fjvn.



Herra forseti. Ég get orðið stuttorður um þessa þáltill., því að henni fylgir grg. Grenivík er allstórt þorp, og menn stunda þar bæði sjó- og landvinnu. En síðan skipin fóru að stækka, þá hefur ekki verið gott að fá sjómenn á trillubáta, þeir vilja ekki vera á svo litlum fleytum, og þá vofir sú hætta yfir, að Grenivík leggist í eyði, og er þá miklum verðmætum kastað í sjóinn. Þess vegna hefur þorpsbúum komið saman um að mynda útgerðarfélag og eru þegar búnir að safna um 200 þús. kr. til þess að kaupa tvo stóra vélbáta. En til þess að hægt verði að nota svona báta, þarf bátabryggju, og hefur - kostnaðurinn verið áætlaður af vitamálastjóra um 400 þús. kr. Það er gert ráð fyrir, að ríkið leggi fram fé í þessa byggingu. Og þó að ég bendi hér á þessar 200 þús. kr. sem helming þessa kostnaðar, þá mundi það verða undir mati hv. fjvn. og síðan Alþ., hvort ekki væri hægt að byrja með minna og láta bygginguna ná yfir lengri tíma. Ég þykist vita, að þegar búið er að kaupa báta, sem kosta eina og hálfa millj. kr., þá sjái hv. þm. ekki fært að láta þar við sitja og- styrkja ekki þessar framkvæmdir. Læt ég svo þetta nægja, og óska ég, að þessu máli verði vísað til hv. fjvn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Brynjólfur Bjarnason) : Herra forseti. Með þessu frv. er farið fram á, að sú breyt. verði gerð á l. nr. 103 frá 30. des. 1943, um lífeyrissjóð hjúkrunarkvenna, að launagreiðendum sé gert að skyldu að halda eftir iðgjaldshluta sjóðfélaga af launum hans og standa lífeyrissjóðnum skil á báðum iðgjaldshlutunum. Það hefur komið í ljós, að það er nauðsyn á, að þessi skylda sé lögleidd. Reynslan hefur sýnt það, þar sem í nokkrum tilfellum hefur komið fyrir, að launagreiðendur hafa ekki haldið eftir iðgjöldum af launum og ekki heldur staðið í skilum með sinn hluta til sjóðsins. Heilbr.- og félmn. hefur athugað þetta frv. og leggur einróma til, að það verði samþ. - Svo held ég, að málið sé svo einfalt, að ekki þurfi að hafa um það fleiri orð. Vænti ég þess, að hv. þd. vilji fallast á að samþ. þetta frv.

Flm. (Björn Kristjánsson) : Herra forseti. Ég hafði ekki tekið eftir því á dagskránni - þó skömm sé frá að segja -, að þetta mál er á dagskrá nú. Ég hef þess vegna ekki búið mig undir að halda hér neina framsöguræðu, enda held ég, að það sé óþarfi. Það var af hreinni gleymsku og athugunarleysi, að þessi höfn komst ekki inn í hafnarl., þegar þau voru hér til meðferðar á þinginu í fyrra. Ég geri ekki ráð fyrir, að það þurfi að tala fyrir þessu máli. Þessi höfn stendur svo miklu nær því að komast upp í þessi l. en fjöldamargar hafnir, sem teknar voru í hafnarl. í fyrra, að ég vona, að það verði enginn ágreiningur um þetta mál. Ég vísa um réttmæti þessa máls til grg., sem fylgir frv. Hún er að vísu stutt, en það er ekki heldur þörf á að hafa miklar málalengingar um þetta mál. Ég ætla að leyfa mér að óska þess, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. sjútvn.



Ég get nú fallizt á, að hér sé nokkur hvatning um það, að ríkisstj. stuðli að því, að eitthvað í þessa átt verði gert í skólamálum til sveita. En þar sem þarna er til tekið, að í einum eða fleiri gagnfræðaskólum sé tekin upp svona kennsla, þá þykir mér það helzt til þröngskorðað og að vísu ekki alveg réttsælis, sem að mínu áliti þyrfti meira að miða við bændaskólana. Vil ég láta till. liggja milli hluta og greiði ekki atkv.

Frsm. meiri hl. (Gísli Jónsson) : Með því að hv. flm. frv. lýsti því yfir hér í gær við umr. um þetta mál, að þessi breyt. væri í raun og veru einskis virði, þá geri ég ráð fyrir, að hann vilji ekki hafa þennan hátt á málinu, og segi ég því nei.



Herra forseti. Ég vil fyrst og fremst þakka hv. þm. Barð. fyrir það, hvað hann tekur mikið tillit til mín, en ég tel, að þótt þessi breyt. sé gerð á dagskrártill., þá nær það alls ekki þeim tilgangi, sem ég ætlaði að ná með frv. En ef á að fara að gera einhverja kákbreytingu á þessu, þá álít ég, að slíkt muni tefja þá lausn málsins, sem þarf að koma sem fyrst. Ég greiði þess vegna ekki atkv. með þessari brtt., jafnvel þótt hún sé dálítið spor í rétta átt. Rökst. dagskráin á þskj. 423, frá meiri hl. iðnn., samþ. með 10:5 atkv:, að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BrB, EE, GJ, GÍG, JJós, LJóh, PM, SÁÓ, StgrA, BBen. nei: HV, HermJ, PZ, BSt, BK. ÁS, ÞÞ greiddu ekki atkv.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. sjútvn. hefur haft þetta mál til athugunar og rætt það mjög ýtarlega á ný. Hún getur ekki fallizt á þær breyt., sem gerðar voru á þessu frv. í hv. Nd., og ber því fram á ný brtt. við frv., sem eru á þskj. 506, alls átta að tölu og alveg samhljóða þeim breyt., sem hún bar fram við frv. við 2. umr. í þessari hv. d. Sjútvn. leggur því til, að málinu verði breytt í það horf, eins og hv. Ed. gekk frá því á þskj. nr. 463 eftir 2. umr. hér í hv. d. Meginágreiningurinn í þessu máli er sá, að sjútvn. þessarar hv. d. litur svo á, að hér eigi fyrst og fremst að koma á með samþ. þessa frv. fræðslu fyrir matsveina á fiskiskipum og flutningaskipum, en að ekki sé þörf á með þessu frv. að grípa inn í þá kennslu, sem ákveðin er með iðnfræðilöggjöfinni. hvorki viðvíkjandi veitingaþjónum né um fræðslu um fullkomna matreiðslu, þ. e. a. s. um skyldur og réttindi og fræðslu veitingaþjóna og matreiðslumanna, sem ákvæði eru nú um í iðnfræðslulöggjöfinni. Álítur sjútvn. ekki ástæðu til að blanda þeim ákvæðum inn í þessi l., sem frv. þetta stefnir að. Þegar svo reynsla kemur á þennan skóla, sem frv. þetta er um, eftir að hann byrjar að starfa, þá mun sú reynsla skera úr um það, hvort nauðsynlegt þykir að auka við skólann. En n. vill ekki, að skólinn sé reistur strax svo stór eins og gert er ráð fyrir með þeim breyt., sem gerðar hafa verið á þessu frv. af hv. Nd. Væntir sjútvn. þess. að brtt. hennar verði samþ., svo að málið komist í það form, sem það var í hér eftir 2. umr. í þessari hv. d. - Ég sé svo ekki, að þörf sé að ræða þetta mál frekar nú. Það hefur verið gefið út nál. um málið, svo að öllum hv. þdm. ætti að vera kunnugt um málið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JPálm): Það hefur orðið að samkomulagi við formenn þingflokkanna að fresta hinum svokölluðu eldhúsdagsumr. til 3. umr. fjárl. En til þess að fá það formlega samþykkt, þarf að samþykkja afbrigði frá þingsköpum fyrir því. Vil ég nú leita afbrigða fyrir því.



Herra forseti. Ég vil fyrir hönd fjvn. leggja til, að frv. til fjárl. á þskj. nr. 14 verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Það var nú lengi tilætlunin að reyna að fá fjárl. afgr., áður en þessi heimild rynni út, sem verður um næstu mánaðamót. En hv. þdm. er kunnugt um, að það er allstutt síðan gengið var frá afgreiðslu fjárl. til 3. umr. Og þau eru nú með rekstrarhalla, sem er um 30 millj. kr., og þar að auki er 42 millj. kr. óhagstæður greiðslujöfnuður á sjóðsyfirliti. Það er því sýnt, að þótt ekki sé gert ráð fyrir miklum hækkunum á gjaldahlið fjárl. við 3. umr., er tekjuöflun til að mæta útgjöldunum nauðsynleg, og því miður getur þar ekki orðið um smáar upphæðir að ræða. M. a. vegna þess, að það krefst rannsóknar, hvar hægt er að bera niður í því efni, og af ýmsum öðrum ástæðum þótti ekki fært að knýja fram 3. umr. fjárl. fyrir hátíðir (páska). Af þessum ástæðum er því auðsætt, að fara verður fram á það við hæstv. Alþ., að l. um bráðabirgðafjárgreiðslur úr ríkissjóði á yfirstandandi ári verði framlengd, eins og farið er fram á í þessu frv., sem hér liggur fyrir. Og er þar sett markið til loka apríl. En vitaskuld verður sennilega löngu fyrir þann tíma búið að ganga endanlega frá fjárl. Ég vildi því mega vænta þess, að hv. þd. féllist á samþykkt þessa frv. og að hæstv. forseti og hv. þdm. í sameiningu vildu greiða fyrir málinu, þannig að frv. gæti gengið í gegnum allar þrjár umr. í d. nú í dag. Frv. er borið fram af hv. fjhn., og virðist því ekki vera ástæða til þess að vísa því til nefndar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Jóhann Jósefsson) : Herra forseti. Ríkisstj. hefur séð sig til knúða að leggja mál þetta fyrir hæstv. Alþ., þar sem sýnilegt er, að afgreiðsla fjárl. getur ekki orðið fyrir þann tíma, sem núverandi heilmild um fjárgreiðslur úr ríkissjóði rennur út. Að vísu var ekki til þess ætlazt, að það þyrfti að framlengja þessa heimild, en eins og hv. þm. er kunnugt, er skammt síðan fjárlagafrv. var afgr. til 3. umr. með margra tuga millj. kr. rekstrarhalla, og þótt ekki verði frekari halla við bætt, þá er mikil þörf fyrir miklar tekjur. Það er nú sýnt, að þetta tekjuöflunarspursmál og ýmis önnur mál, sem í sambandi við það standa, verða ekki leyst, svo að vel sé, fyrir hátíðina. Það var því horfið að því ráði að fara fram á það við hv. Alþ., að það framlengdi núverandi greiðsluheimild til loka næsta mánaðar, en vitanlega verður langt fyrir þann tíma búið að afgreiða fjárl. frá þinginu. Ég vænti þess, að hv. d. hraði afgreiðslu þessa máls, svo að það geti fengið afgreiðslu á þessum degi, og tel ég óþarft, að því sé vísað til nefndar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (JPálm) : Ég hef boðað til þessa fundar í dag að loknu páskahléi til þess að minnast nokkrum orðum nýlátins fyrrverandi þingmanns, Árna Jónssonar frá Múla. Hann andaðist hér í bænum aðfaranótt 2. þ. m., rúmlega hálfsextugur að aldri. Árni Jónsson fæddist á Reykjum í Reykjahverfi í Suður-Þingeyjarsýslu 24. ágúst 1891, sonur hins nafnkunna merkismanns Jóns bónda þar og alþingismanns, síðar í Múla, Jónssonar bónda á Helluvaði í Mývatnssveit Hinrikssonar, en móðir Árna og kona Jóns í Múla var Valgerður Jónsdóttir bónda og þjóðfundarmanns á Lundarbrekku í Bárðardal Jónssonar prests í Reykjahlíð Þorsteinssonar. Árni lauk gagnfræðaprófi á Akureyri 1908, stúdentsprófi í Reykjavík 1911 og ári síðar prófi í forspjallsvísindum við háskólann hér. Þá hvarf hann frá frekara námi og vann í verzlunarskrifstofu í Englandi næstu 3 árin, 1912–1915. Næsta ár, 1916, stundaði hann verzlunarstörf á Seyðisfirði, en ári síðar, 1917, varð hann verzlunarstjóri á Vopnafirði og gegndi því starfi um 7 ára skeið, til 1924. Í rúm 3 næstu árin, 1925–1928, var hann forstjóri Brunabótafélags Íslands. Þegar hann lét af því starfi, tók hann mjög að leggja stund á blaðamennsku, var ritstjóri Varðar 1928–1929, stjórnmálaritari Ísafoldar 1930 og ritstjóri Austfirðings á Seyðisfirði 1930–1932. Eftir þann tíma hafði hann um skeið á hendi skrifstofustörf í Reykjavík hjá Sambandi íslenzkra fiskframleiðenda og gaf sig jafnframt að blaðamennsku, allt til 1944, ritaði stjórnmálagreinar í Vísi til 1942, gerðist þá ritstjóri Þjóðólfs og síðan Íslands. Frá því er hann hætti blaðamennsku, fékkst hann við ritstörf hér í bænum, einkum þýðingar bóka. - Á Alþ. átti hann sæti alls um 9 ára skeið, var fyrst 2. þm. N-M. 1924–1927 (kosinn 1923), og 10 árum síðar, 1937, tók hann hér sæti að nýju sem landsk. þm. (varaþm.), þegar Magnús Guðmundsson féll frá, og sat á þingi til 1942. Fyrra tímabilið, 1924–1927, átti hann sæti í neðri deild, en hið síðara, 1937–1942, í efri deild. - Af öðrum störfum, sem hann var kosinn til þess að gegna í almenningsþarfir, má nefna, að hann sat í útvarpsráði 1939–1943 og var yfirskoðunarmaður ríkisreikninganna 1925, 1926 og 1927. Árni Jónsson var gjörvilegur maður, stórbrotinn í lund, þó að hann væri hversdagslega gæfur og glaðlyndur, miklum gáfum gæddur, eins og hann átti kyn til, söngmaður ágætur, hagorður og listfengur. Honum var frábærlega létt um að rita og var bæði hugkvæmur og orðsnjall. Blaðagreinar hans margar voru hnittnari og hæfnari en almennt gerist hjá íslenzkum blaðamönnum. - Hin síðari ár naut hann sín ekki svo sem atgervi hans hæfði sakir heilsubrests. Þessi vel gefni og mikilhæfi maður er nú hniginn í valinn fyrir aldur fram. Ég vil biðja hv. þm. að votta minningu Árna Jónssonar virðingu sína með því að rísa úr sætum. -