Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fengið frv. til l. um breyt. á l. um skipan innflutnings- og gjaldeyrismála til meðferðar. Frv. þetta gerir ráð fyrir ótímabundinni framlengingu ákvæðis 6. gr. laga nr. 77/1977 um leyfisgjöld af innflutnings- og gjaldeyrisleyfum. Sú breyting er þó gerð, að fram að þessu hefur helmingurinn af tekjum af leyfisgjöldum runnið til gjaldeyrisbankanna til að standa straum af kostnaði við úthlutun leyfanna, en samkv. þessu frv. verður það nú 1/3, þar sem það er talið nægja til að standa undir þessum kostnaði. Ástæðan fyrir því er einkum sú, að með hækkuðum ferðamannagjaldeyri hafa tekjur af leyfisgjöldum af honum stórhækkað, en þar er leyfisgjaldið langhæst eða 1.75%. Þess má einnig geta, að nú er samkv. beiðni hæstv. viðskrh. verið að athuga hagræðingu í vinnubrögðum við úthlutun þessara leyfa og væri vissulega vonandi að sú athugun bæri þann árangur að hægt yrði að lækka þennan útgjaldalið. Fjh.- og viðskn. leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt, en þeir Eyjólfur Konráð Jónsson og Jón G. Sólnes skrifa undir nál. með fyrirvara. Geir Gunnarsson var fjarverandi afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Landbn. hv. Ed. fjallaði um frv. þetta til l. um greiðslu verðjöfnunargjalds af sauðfjárafurðum á einum fundi og er ekki að orðlengja það, að n. varð sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt. Bragi Níelsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hélt nokkra fundi um frv. til l. um ráðstafanir vegna ákvörðunar Seðlabanka Íslands um breytingu á gengi íslenskrar krónu. Á fund n. kom Jón Arnalds ráðuneytisstjóri og gaf upplýsingar um ráðstöfun á fé úr gengismunarsjóði. Einnig komu á fund n. þeir Sverrir Júlíusson forstjóri Fiskveiðasjóðs og Davíð Ólafsson stjórnarformaður sjóðsins og gáfu þeir ýmsar upplýsingar um síðasta gengismunarsjóð og fyrirkomulag á úthlutun hagræðingarlána. Fram kom að hagræðingarlán af gengismunarfé frá febrúar 1978 voru samtals 353 millj. til 46 aðila um land allt. Nm. spurðu Jón Arnalds sérstaklega um álit starfshóps er skipaður var til að gera úttekt á vandamálum frystihúsa á Suðurnesjum. Í svari hans kom fram að úttektarnefndin leggur til að 8 frystihús á Suðurnesjum fái 235 millj. kr. til brýnustu framkvæmda, en til fjárhagslegrar endurskipulagningar fái 5 frystihús 68,5 millj. kr., eða samtals 303.5 millj. af þeim 1200 millj. sem í hagræðingarsjóði munu vera. Talið er, að alls nemi gengismunarsjóður 6.9 milljörðum kr., en eins og segir í frv. skiptist hann á þann hátt, að 50% fara í Verðjöfnunarsjóð, í hverja deild fyrir sig 25%, til að greiða gengistöp útgerðarinnar svo og til að aðstoða menn til að hætta rekstri óarðbærra skipa. Eins og áður getur fara síðan 1200 millj. í hagræðingarsjóð, sem er um 20% af heildarupphæðinni. - Rétt er að geta þess, að vegna sérstaklega langrar geymslu á saltfiski og ufsaskreið hefur sú ákvörðun verið tekin að þeir þættir fiskvinnslunnar verði utan gengismunarsjóðs. Fjh.- og viðskn. varð ekki á eitt sátt um afgreiðslu frv. Í nál. meiri hl. segir svo, með leyfi forseta: „ N. hefur rætt málið, en varð ekki sammála um afgreiðslu þess. Meiri hl. leggur til að frv. verði samþ., en Eyjólfur K. Jónsson og Jón G. Sólnes munu skila séráliti. Ólafur Ragnar Grímsson skrifar undir nál. meiri hl. með fyrirvara. Geir Gunnarsson var fjarverandi afgreiðslu málsins.“



Herra forseti. Eins og kom fram í nál. meiri hl. fjh.- og viðskn. óskuðum við hv. þm. Eyjólfur K. Jónsson og ég að skila sérstöku nál. í sambandi við þetta mál. Minni hl. er samþykkur ráðstöfun 50% gengismunar til Verðjöfnunarsjóðs fiskiðnaðarins, úr því að sú leið er enn einu sinni farin að láta ekki gengismismun ganga óskertan beint til útflytjenda, eins og gert er að því er útflutningsaðila iðnaðarins varðar. Hins vegar finnst okkur allt hæpnara um ráðstöfun fjár samkv. b-lið 3. gr. frv., enda hefur gengið erfiðlega að fá fullnægjandi upplýsingar um fyrirhugaða framkvæmd þessara ákvæða. En þess ber að gæta, að það getur valdið fyrirtækjum og einstaklingum miklum erfiðleikum ef ákvörðun um ráðstöfun þessa fjár bregst, og vill minni hl. n. því ekki verða valdur að slíkum drætti og mun því ekki torvelda framgang málsins, þrátt fyrir ýmsa annmarka sem við teljum að séu á málinu. Minni hl. leggur áherslu á að það fjármagn, sem ætlað er til að greiða fyrir hagræðingu í fiskiðnaði, verði afgreitt af stjórn Fiskveiðasjóðs Íslands, og telur eðlilegt að það fari gegnum þá deild sem stofnuð var með reglugerð frá 8. júní s.l. og ætluð er til hagræðingar í fiskiðnaði. Eðlilegt er, eins og oft hefur verið gert áður, að létta stofnkostnaðarbyrði eigenda fiskiskipa sem orðið hafa fyrir gengistapi vegna erlendra og gengistryggðra fjárskuldbindinga, en við teljum þó að teflt sé á tæpasta vað með hlutdeild útgerðarinnar sjálfrar í gengishagnaðinum. Við teljum eðlilegt að það fjármagn, sem ætlað er til að hætta rekstri úreltra og gamalla skipa, verði afgreitt í gegnum Aldurslagasjóð fiskiskipa, sbr. lög um Samábyrgð Íslands á fiskiskipum, og eðlilegt að stjórn þess sjóðs fjalli endanlega um úthlutun þessa fjármagns. Með tilvísun til 2. gr. frv., þar sem segir að ríkisstj. kveði nánar á um til hvaða aðila fjármunir úr gengismunarsjóði skuli renna, viljum við benda á að skreiðarframleiðendur og í sumum tilfellum saltfiskframleiðendur stóðu fyrir gengisbreytinguna höllum fótum og kæmi því að okkar dómi mjög til álita, að hluti framleiðslu þeirra verði greiddur útflytjendum á hinu nýja gengi.



Herra forseti. Ég stóð að áliti meiri hl. n. með fyrirvara. Mér þykir rétt við 2. umr. þessa máls að gera örlitla grein fyrir því, í hverju sá fyrirvari er fólginn. Ég ætla hins vegar að hafa mál mitt stutt, þótt vissulega væri tilefni til þess að ræða ítarlega um þær umr. sem fram fóru í n., og þær athuganir sem þar voru gerðar á ákvarðanatöku í því efni að ráðstafa því fé sem hér er til umr. Því miður bárust n. ekki þær upplýsingar sem hún óskaði eftir. Fljótlega í meðferð n. um þetta mál hét ráðuneytisstjóri sjútvrn. að kanna möguleika á því, að n. fengi til skoðunar þá áfangaskýrslu um frystihús á Suðurnesjum sem er fyrsta skrefið til grundvallar úthlutun fjár sem hér er til umr. Þegar það gekk ekki eftir var gefið fyrirheit um það, að útdrætti úr þessari skýrslu yrði komið til n., en það var ekki heldur gert. Við höfum því ekki upplýsingar um það, á hvaða forsendum sá starfshópur, sem sjútvrn. skipaði til þess að gera úttekt á frystihúsunum, byggir starf sitt, einkum og sér í lagi að hve miklu leyti þar er um að ræða það sem ég vil kalla rekstrarlegar forsendur sem miða að því að skapa varanlegan grundvöll fyrir því, að þessi frystihús séu þannig úr garði gerð að þau séu hagkvæmari rekstrareiningar í tæknilegu og framleiðslulegu tilliti ekki síður en í rekstrarlegu tilliti. Jafnframt var það mjög óljóst í n., hvernig miðaði úttekt á frystihúsum í öðrum landshlutum en á Suðurnesjum. Það kom fram í n. í nóvembermánuði, að þeirri úttekt mundi verða lokið fyrri hluta desembermánaðar, en það hefur ekki verið gert. Ég er ekki að átelja það, að úttektin taki langan tíma. Hins vegar finnst mér nauðsynlegt að Alþ. fái í hendur þær skýrslur sem úthlutun þessa fjár grundvallast á. Samkv. þeim upplýsingum, sem fram komu í n., er það fyrst og fremst vinna starfshópsins, sem rn. skipaði, sem verður lögð til grundvallar ákvarðanatöku Fiskveiðasjóðs. Ég hef þó ekki viljað tefja meðferð málsins í þessari d., þótt ég hefði kosið að fjh.- og viðskn. d. hefði fengið þau gögn, sem lofað var að afhenda, og við hefðum fengið ítarlegra og betra yfirlit um hvers konar ákvarðanatöku er þarna í raun og veru að ræða. Ég held að það kerfi, sem beitt hefur verið í þessum efnum, hafi leitt til þess, að tilflutningur verulegra fjármuna hafi átt sér stað frá þeim frystihúsum, sem betur eru rekin og betur standa í rekstrarlegu tilliti og þjóðhagslega séð væri jafnvel hagkvæmara að efla enn frekar, til frystihúsa sem í sjálfu sér eru vonlausar eða vonlitlar rekstrareiningar af margvíslegum ástæðum. Þótt frystiiðnaður á Suðurnesjum eða í öðrum landshlutum sé allra góðra gjalda verður hlýtur það að vera höfuðmarkmið fjármagnsráðstafana af þessu tagi að koma frystiiðnaðinum, hvar sem hann er á landinu, í það skipulega og tæknivædda form að hann skili arði án slíks fjármagnstilflutnings hvað eftir annað sem hefur orðið mjög tíður í kjölfar þeirra tíðu gengisfellinga sem hér hafa átt sér stað. Ég hef því margvíslegar efasemdir um það, að hér séum við á réttri braut, þótt það kunni að vera rétt, að tæknilega betur sé staðið að keyrslunni á þessari braut nú en áður. Ég vil við afgreiðslu þessa máls lýsa þeim fyrirvara mínum, að áður en málið sé endanlega afgreitt frá þinginu liggi miklu skýrar og ljósar fyrir það mat á frystihúsunum sem nú er verið að framkvæma, hvers eðlis það sé og hver er grundvöllur þess. Í trausti þess, að Nd. muni halda áfram því starfi sem hafið var í fjh.- og viðskn. þessarar d., og mér er fullkunnugt um að nm. í Nd. hafa fullan áhuga á því, hef ég ekki viljað leggjast gegn því, að málið væri afgreitt héðan, þótt ég hefði kosið að fjh.- og viðskn. hefði gefið sér lengri tíma og fengið upplýsingar um hina raunverulegu ákvarðanatöku sem liggur að baki ráðstöfun þessara fjármuna svo sem okkur var lofað.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn., sem hafði þetta mál til umfjöllunar, kannaði það mjög ítarlega, eins og kom fram í ræðum frsm. svo og í ræðu hv. 3. landsk. þm. Það eru einungis tvö til þrjú atriði sem ég vildi benda á. Annað er út af ummælum hv. 2. þm. Norðurl. e., Jóns G. Sólness, varðandi saltfiskframleiðendur og skreiðarframleiðendur, hvað þeir ættu að fá. Í áliti minni hl. segir með leyfi hæstv. forseta: „kæmi því að okkar dómi mjög til álita, að hluti framleiðslu þeirra verði greiddur útflytjendum á hinu nýja gengi.“ Það er einmitt það sem er gert ráð fyrir í reglugerðinni. Í sambandi við saltfiskinn verður tekinn hluti af því sem átti að fara í gengismunarsjóðinn og greiddur beint til útflytjenda vegna óvanalega langs geymslutíma. Var upplýst í n. að þessi upphæð mundi nema u.þ.b. 240 millj. Hvað varðar skreiðina reiknar Þjóðhagsstofnun það út, að vegna geymslu á þorskskreið væri ekki ástæða til að veita sérstakar ívilnanir, hins vegar væri um að ræða halla vegna geymslu á ufsaskreið. Er gert ráð fyrir því í reglugerðinni, að um 120 millj. fari til skreiðarframleiðenda. Það er einnig beint til að standa undir óeðlilegum geymslukostnaði sem varð bæði hjá saltfisksframleiðendum út af ástandinu í Portúgal og hjá skreiðarframleiðendum út af Nígeríumálinu. Varðandi ummæli hv. 3. landsk. þm. er óhætt að ítreka það, eins og hann drap reyndar á, að könnunin, sem þessi starfshópur vinnur að, hefur aldrei verið eins ítarleg né slíkt verið eins vel unnið og nú er gert og ber að fagna því. Þessi könnun liggur ekki strax fyrir, þar sem eftir er að taka út aðra landshluta. Það er einungis búið að taka út Suðurnesin og þó sennilega á þessari stundu Suðurland, því það ætti að vera búið. Síðan var hugsunin að farið yrði hringinn í kringum landið og þá yrði heildarskýrslan birt. Þessi skýrsla kemur til með að hafa áhrif á úthlutunina, þar sem hún verður lögð fram í Fiskveiðasjóði, en það er stjórn Fiskveiðasjóðs sem úthlutar þessum lánum. Ég held að það sé - og það var ekki í n. umdeilanlegt rétti vettvangurinn, þó menn, þ. á m. ég, efuðust margir um að þar yrði staðið að málunum þannig að tekið yrði nógu mikið tillit til þessarar könnunar. Varðandi Suðurnesjaáætlunina, sem hefur aðallega verið einblínt á í sambandi við þessa könnun, var eðlilegt að byrja þar, þar sem vandræðin eru mest þar. En það má hins vegar líka benda á að þessa könnun, eins og hún virðist vera byggð upp, er hægt að túlka sem lið í ákveðinni Suðurnesjaáætlun eða lið í endurreisn fiskiðnaðar á Suðurnesjum, þar sem gert er ráð fyrir að einungis þau hús, sem talin eru lífvænleg, og fyrst og fremst var hugsað um atvinnusjónarmið, fái fyrirgreiðslur úr þessum sjóði, og mundi þetta vafalaust verða til þess að eitthvað betra skipulag kæmi á. Einnig má nefna fleiri till. n. sem hefur verið skýrt frá í blöðum, eins og sameiginlega móttöku, þó þar sé meira um að ræða skrifborðshugmynd úr Framkvæmdastofnun og mjög erfiða í framkvæmd. Hins vegar má það ekki gleymast, að þessi upphæð, sem um er talað, er 1200 millj., sem er sáralítið fé í íslenskum sjávarútvegi, fyrir utan það að sjávarútvegurinn á nú þennan milljarð. Það er verið að færa þarna á milli peninga, eins og kom fram í máli hv. 3. landsk. þm. Ef peningunum er vel varið mun ekki gæta neinnar gremju hjá þeim sem peningarnir eru teknir af. Það er einungis ósk, held ég, allra nm., að þessir peningar fari í það sem til er ætlast, að þeir fari í hagræðingu. Þeir eiga ekki að fara til að standa undir rekstri húsa sem væru e.t.v. betur komin að vera ekki í rekstri. Það er von mín, að framkvæmd þessarar úthlutunar verði í anda þess sem ég hef verið að skýra hér. Það hefur oft verið úthlutað áður úr svona sjóðum. Það er reglubundið að mynda svona sjóði við gengisfellingu, og yfirleitt hafa mönnum verið mislagðar hendur varðandi úthlutun og þar hefur áhrifavald bankanna og bankastjóra, sem sitja allir í stjórn Fiskveiðasjóðs, gætt meira en góðu hófi gegnir. Það er von mín, eins og er staðið að þessu máli í byrjun með þessari ítarlegu könnun, að þarna sé kominn heilbrigðari grundvöllur en hefur verið við fyrri úthlutanir af þessu tagi.



Herra forseti. Mér þykir ákaflega leitt að heyra, ef ég hef skilið það rétt, að hv. n., sem hefur haft mál þetta til meðferðar, hafi ekki fengið umbeðnar upplýsingar. Ég tel sjálfsagt að hún fái allar upplýsingar um þetta mál sem hún óskar eftir, bæði um ráðstöfun hins fyrri gengismunarsjóðs, sem á auðvitað að vera auðvelt að veita upplýsingar um, svo og væntanlega ráðstöfun á þeim gengismunarsjóði sem myndast hefur og er að myndast vegna síðustu gengisfellingar. Hæstv. sjútvrh. er ekki hér viðstaddur, en ég dreg ekki í efa að hann mundi taka undir þessi orð sem ég segi hér, að það er sjálfsagt að þm. fái allar upplýsingar um þetta efni. Ég vil taka það fram, þar sem það var ég sem lagði þetta mál fram á sínum tíma, að ekki hefur verið óskað eftir því við mig, að ég hlutaðist til um að upplýsingar væru fram lagðar, en ég lýsi því yfir, að ég skal beita mér fyrir því þegar málið kemur til meðferðar hjá hv. Nd., að sú n., sem fær málið þar til meðferðar, fái allar upplýsingar um þetta mál. Yfir þessu á ekki að hvíla nein leynd.



Herra forseti. Vegna þeirra umr., sem hér hafa farið fram um störf fjh.- og viðskn., vil ég taka það fram, eins og kom fram í máli frsm., að á fundum n. voru framkvæmdastjóri og formaður Fiskveiðasjóðs og þar gáfu þeir upplýsingar um ráðstöfun gengishagnaðar frá tveimur fyrri gengisfellingum og lista yfir það, hverjum hefði verið úthlutað og hverjir hefðu sótt þau lán sem þeim hefði verið lofað. Ég held að þær upplýsingar hefðu ekki getað verið ítarlegri, enda var ekki undan því kvartað hér. En það, sem var hins vegar um að ræða hjá hv. 3. landsk. þm., var áfangaskýrslan sem sá vinnuhópur samdi, er sjútvrh. skipaði eftir tilnefningu Þjóðhagsstofnunar og Framkvæmdastofnunar. Þessa áfangaskýrslu þeirra um stöðuna á Suðurnesjum fengum við ekki í hendur. Ástæðan fyrir því eða rökin gegn því voru þau, að þarna væri um að ræða stöðu einstakra fyrirtækja á Suðurnesjum, stöðu þeirra gagnvart lánastofnunum og annað slíkt, og þar sem þarna væri um áfangaskýrslu að ræða, þá væri okkur ekki afbent hún. Hins vegar yrði unnin upp úr henni önnur skýrsla, sem ekki lá fyrir þegar n. afgreiddi málið, en sú skýrsla mundi standa okkur til boða. Það er rétt að það var þessi áfangaskýrsla vinnuhópsins, sem óskað var eftir, en n. fékk hana ekki í hendur.



Í tilefni af þessum umr. vil ég segja það, að ég hygg að við höfum fengið þær upplýsingar er hafa lotið að þessu frv. Við fengum ekki áfangaskýrsluna, og hv. þm. Jón Helgason gerði grein fyrir því hvaða rök voru nefnd gegn því. Okkur var sagt hverjar væru till. nefndarinnar varðandi ráðstöfun gengismunarsjóðar, till. nefndarinnar varðandi húsin á Suðurnesjum, en aðrar till. um ráðstöfun hans liggja ekki fyrir. Ég vil jafnframt segja það, að ég hygg að það hafi verið sérstaklega vel að staðið hjá sjútvrh. að skipa þessa úttektarnefnd til að gera könnun á stöðu frystihúsanna. Staða þeirra hefur verið slæm að undanförnu, ástæður fyrir því eru margvíslegar, og ég hygg að staðan sé verst á Suðurnesjum eða hafi verið það undanfarin ár. Okkur var sagt frá því að í skýrslunni væri talað um 11 hús, sem væru talin lífvænlegar rekstrareiningar, og að þau hús væru með um 80% af freðfisksframleiðslunni á svæðinu á sínum snærum. Það kvað vera meiningin að styrkja þessi hús sérstaklega og koma málum þannig fyrir að hagræðing verði sem mest og best. Verður ekki annað sagt en að rétt sé að setja fram ákveðna stefnu í því, hvort öll frystihús eigi að lifa eða aðeins þau sem hagkvæm eru sem rekstrareining. Ráðstöfun úr gengismunarsjóði verður sjálfsagt alltaf deilumál, en fróðlegt hefði mér þótt að fá vitneskju um það, hvaðan það fé kemur sem deilt er út, þ.e.a.s. hvað kæmi frá hverjum landshluta. Mér er kunnugt um að þeir, sem reka stöðvarnar á Suðurnesjum, telja að það muni litlu á því sem þeir láta og því sem þeir fá. Þær upplýsingar, sem á skortir eða deilt hefur verið á að hafi ekki verið gefnar, eru í áfangaskýrslunni sjálfri. Væntanlega verður hún gefin út bráðlega. En ég hygg að það skipti litlu fyrir afgreiðslu þessa máls, hvort n. fengi að sjá hana nú eða ekki.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. orð hans hér og þær yfirlýsingar, að fjh.- og viðskn. Nd. muni fá öll gögn í þessu máli sem hún kann að biðja um, sem að öllum líkindum verða þau sömu og beðið hefur verið um í hliðstæðri n. í þessari deild. Mér finnst einstaka ræðumenn hér, eins og hv. síðasti ræðumaður, gera frekar lítið úr þessari áfangaskýrslu og telja að í henni felist atriði um viðskipti fyrirtækja við banka sem ekki megi bera á borð fyrir n. þingsins. Það kann vel að vera. Þó eru þetta allt saman opinberir bankar og hér er um ráðstöfun opinberra fjármuna að ræða. Það eru til ýmsar leiðir til að klæða skýrsluna þannig, að það ætti ekki að brjóta í bága við þá leynd sem einhverjir kynnu að telja að ætti að hvíla á slíku, enda stendur deilan ekki um það. Fyrirspurnir okkar beindust að því að fá ítarlega og nákvæma lýsingu á því, á hvaða grundvelli matið sjálft væri framkvæmt, tillit til hvaða stærða og þátta væri tekið í mati á hinum einstöku frystihúsum og þó einkum og sér í lagi hvert væri hlutfallið í matinu, annars vegar á milli rekstrarlegrar stöðu frystihússins, skulda þess gagnvart bankakerfi og öðrum opinberum aðilum og annað fleira, sem við getum kallað bókhaldslega þáttinn, og hvaða atriði væru það síðan í tæknilegum búnaði og öðrum framkvæmdalegum búnaði frystihúsanna sjálfra sem færu inn í matið á því, hvort þau væru, eins og kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, lífvænlegar rekstrareiningar. Þar sem hér er ekki aðeins um að ræða úttekt á Suðurnesjum, heldur beinlínis frystiiðnaðinum öllum í landinu, þá er mjög mikilvægt að það liggi alveg ljóst fyrir, hverjar eru hinar fjárhagslegu og hverjar eru hinar framkvæmdalegu forsendur slíkrar matsgerðar. Það er alveg ljóst, að niðurstöður starfshópsins, þótt eingöngu sé um fagmenn að ræða, það kom fram í störfum n., munu verða lagðar og hafa þegar verið lagðar til grundvallar úthlutunum eða vilyrðum um úthlutanir á þessum fjármunum. Þegar þetta barst fyrst í tal, þá urðu um það ítarlegar umr. í n. og við margir nm., bæði úr aðildarflokkum þessarar ríkisstj. og eins stjórnarandstöðu, lýstum þeirri skoðun okkar, að það væri veruleg hætta á því, eins og oft hefði áður brunnið við, að hér væri eingöngu verið að nota svokallað hagræðingarfé til þess að bjarga stöðu frystihúsanna gagnvart bönkunum. Það mætti ekki fara svo í þetta sinn eins og hefði gerst oft áður, að í nafni hagræðingar væri eingöngu verið að bjarga skuldasúpu hinna verst settu frystihúsa gagnvart bankakerfinu. Það væri hins vegar mikilvægt verkefni í íslenskum frystiiðnaði að koma þar á hagræðingu, ekki aðeins hjá þeim sem verst eru settir, heldur líka þeim sem vel standa sig, svo þjóðin sem heild fengi meira út úr frystiiðnaði sínum en hún gerir nú. Það er fyllilega mögulegt, ef það er stefnan, að þjóðin sem heild fái meira út úr frystiiðnaði sínum en hún gerir nú. Það getur verið réttlætanlegt að verja hagræðingarfénu að verulegu leyti, jafnvel fyrst og fremst, til þeirra frystihúsa sem bókhaldslega séð standa mjög vel, frekar en eins og okkur býður í grun að verði gert nú, að því verði fyrst og fremst varið til þeirra sem bókhaldslega séð og gagnvart bankakerfinu standa mjög illa. Það var tilraun n. að skoða hvort það væri ekki hægt að brjótast út úr vítahring, sem við margir hverjir töldum að hefði verið dragbítur á ráðstöfun á þessu fé. Það stóð að baki tilraunum okkar til þess að fá allar upplýsingar um hinar tæknilegu, efnahagslegu og rekstrarlegu forsendur þessarar mjög svo mikilvægu úttektar sem verið er að gera á frystiiðnaði landsmanna. Ég er alls ekkert að lasta hana á einn eða neinn hátt, vil taka það alveg skýrt fram, en ég tel hins vegar að hér sé um svo þýðingarmikið atriði að ræða að hún verði að liggja fyrir. Það var í n. talað um tvær skýrslur, og mér fannst síðasti hv. ræðumaður rugla þeim saman. Annars vegar er um frumskýrsluna sjálfa að ræða, sem við fengum boð um að n. gæti ekki fengið að sjá, og svo hins vegar útdrátt úr þessari skýrslu sem n. fengi að sjá, þótt það stæði á því að sá útdráttur kæmi til n. Hér er þess vegna í raun og veru um tvær skýrslur að ræða: annars vegar heildarskýrsluna, sem niðurstaðan var að við fengjum ekki, og hins vegar útdrátt úr henni. Ég vil undirstrika það hér enn og aftur, að ég tel að þegar farið er af stað með úttekt af þessu tagi, sem ég tel fyllilega virðingarvert og allra góðra gjalda vert, þá megi ekki fara með þá vinnu með jafnmikilli leynd og a.m.k. mér og ég veit ýmsum öðrum nm. í þessari n. fannst vera.



Herra forseti. Það hefur verið rætt um hraðfrystihúsin á Suðurnesjum hér í hv. Alþ. áður og komið fram það sem er rætt hér núna, komið fram reyndar oft áður, að þau væru ekki jafnvel í stakk búin og önnur frystihús í landinu til þess að sinna hlutverki sínu. Ég vildi segja fyrst og fremst það, að þetta á sér eðlilegar orsakir. Fyrir allmörgum árum var sett af stað svonefnd hraðfrystihúsaáætlun. Þessi hraðfrystihúsaáætlun var síðan framkvæmd um allt land, en þegar komið var að Reykjavíkursvæðinu, a.m.k. Reykjaneskjördæmi, stöðvaðist framkvæmd áætlunarinnar. Það er í raun og veru þetta sem veldur því, hve illa frystihúsin á Suðurnesjum eru útbúin, að fjármagn frá Fiskveiðasjóði og frá öðrum sjóðum, sem til þessa hafa lagt fjármagn, fór til þess að sinna þessum verkefnum úti á landi. Þegar átti svo að taka Reykjanessvæðið fyrir allmörgum árum var fjármagnið þrotið. Einnig gerðist það, að skuttogarakaup vorn hafin í stórum stíl og Fiskveiðasjóður orðinn fjárvana. Þegar tekið var svo til og átti að fara að skipuleggja aðgerðir þarna, þá skeði tvennt: bæði var fjármagnið á þrotum, eins og ég sagði, og þar að auki var prósentan lækkuð þannig að þeir, sem áttu að fá þetta fjármagn, fengu minna hlutfall af því, sem framkvæmdirnar kostuðu, en áður hafði verið. Allt þetta veldur svo því, að þarna er um sérstakar aðstæður að ræða. Þetta er búið að þvælast á milli opinberra aðila nú í fjöldamörg ár með mjög litlum árangri, og þótt oft hafi verið á þetta minnst hér á Alþ. hefur það oftast endað með því, að skipuð hefur verið ný nefnd eða nýir aðilar frá Framkvæmdastofnun ríkisins eða Byggðasjóði tekið á verkefninu með mjög vafasömum eða litlum árangri. Mér þykir því vænt um að heyra það, að n. hefur viljað kynna sér þetta mál gaumgæfilega. Ég held að hún gæti fengið mjög viðamiklar upplýsingar um þetta mál hjá Framkvæmdastofnun ríkisins, hjá hagdeild Seðlabankans, hjá hagdeild Útvegsbankans og hagdeild Landsbankans. Allir þessir aðilar munu hafa rannsakað þetta mál mjög vel, jafnvel þó sú áfangaskýrsla, sem nú er í gangi, hafi ekki komið fram. En ég vil leggja áherslu á það, að fjármagnsskorturinn á undanförnum árum á að mínu viti mestan þátt í því, hvernig ástatt er þar syðra núna. Þar að auki bætist það við, að talsvert mikil breyting hefur orðið á samsetningu afla, sem hefur valdið frystihúsunum alveg sérstökum erfiðleikum og ýmislegt fleira hefur komið til. Þetta er því flókið mál og vandasamt og má ekki afgreiða með því að segja að þeir þarna suður frá séu ekki færir um að reka frystihúsin.



Herra forseti. Því miður var ég kallaður annað meðan þessi umr. stóð yfir, en vegna þess, sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, vil ég láta koma fram, að nú fyrir fáum dögum voru fulltrúar úr sjútvn. Alþ. ásamt þm. Suðurnesja kallaðir á fund hæstv. sjútvrh. þar sem hann var að gera grein fyrir þeim málum sem hér er um rætt, þ.e.a.s. úttekt á stöðu fiskiðnaðarins, sérstaklega á Suðurnesjum, og þeim ráðstöfunum sem nú á að gera í sambandi við gengishagnaðarsjóð. Það, sem vakti athygli mína á þessum fundi, var að mér fannst að þarna væri um sams konar aðgerðir að ræða og höfðu áður farið fram, eftir þeim upplýsingum sem fyrrv. sjútvrh. og sjútvrh. þar áður gáfu á þessum fundi, en tiltölulega stutt er síðan helmingurinn af gengishagnaði, sem varð um 700 millj. kr., var varið til aðila á Suðurnesjum. Okkur virtist nokkrum þarna að ekki væri nógu skýrt afmarkað hvernig þessu fjármagni yrði varið, þannig að það væri hægt að eygja möguleika á því að það kæmi að því gagni sem allir virðast sammála um að þurfi að vera. En það, sem ég vildi koma að, er að það verði að vera alveg ákveðin áætlun um þetta, þannig að úttektin nái yfir alla hluta landsins að því er varðar fiskiðnaðinn. Þó ástandið sé slæmt á Suðurnesjum, að sjálfsögðu er ég ekki að vefengja það, eru víðar í landinu fiskvinnslustöðvar sem gegna jafnvel enn þá þýðingarmeira hlutverki en sumar fiskvinnslustöðvarnar þarna suður frá, og þurfa vissulega á aðstoð að halda. Vil ég undirstrika að ég tel að það verði að leggja á það þunga áherslu að þessar aðgerðir og þessi athugun, sem fram fer, sem ber að fagna, nái yfir alla landshluta. Hitt vil ég segja, að það kemur mér á óvart ef eftir hraðfrystihúsaáætluninni, þ.e. endurbyggingu og uppbyggingu hraðfrystihúsanna í landinu, hefur ekki verið unnið á Suðurnesjum. Ég hef aldrei heyrt það fyrr en nú, að fiskvinnslustöðvar á Suðurnesjum hafi ekki átt aðgang að þessari áætlun og því fjármagni sem hefur verið veitt. Það hlýtur að vera einhver misskilningur ef svo hefur verið. Alla vega er ég sammála því, ekki má misskilja það, að það sé fyrst lagt til atlögu við það að koma frystihúsunum eða fiskiðnaði á Suðurnesjum í betra ástand. En ég vek athygli á því enn, að það er illa ástatt víðar, m.a. hefur komið fram núna að svo er í Vestmannaeyjum, og sjálfsagt eiga margir landshlutar við þetta sama vandamál að glíma, eins og nefnt hefur verið í þessum umr.



Ég tók það fram áðan, að ég teldi eðlilegt að Suðurnesin yrðu sérstaklega tekin fyrir þegar athugaður yrði rekstur frystihúsa. Ég vil jafnframt bæta við, og þá í tilefni af þeim umr. sem hér hafa orðið, að mér þætti ekki mikið þó allt það fé sem í gengismunarsjóði er eða kemur, færi til Suðurnesja og Vestmannaeyja, því útgerðin á Suðurnesjum og í Vestmannaeyjum hefur verið að koðna niður nú undanfarin ár og goldið þess, hvernig valdhafar hafa stýrt málum. Það má segja, að bátaflotinn á Suðurnesjum sé nokkurs konar elliheimili bátaflotans á landinu og skuttogarar eru þar allt of fáir. Reyndar er ástandið þannig og hefur verið um nokkra hríð, að atvinnulífið hefur átt í mjög miklum erfiðleikum, sem aftur hefur framkallað verulegt atvinnuleysi. Nú er svo að segja stöðugt atvinnuleysi á Suðurnesjum, það er alltaf einhver atvinnulaus, og um þessar mundir eða um áramótin má reikna með að um 200 manns verði atvinnulausir á Suðurnesjum vegna þess að húsin eru hvert á fætur öðru að segja upp starfsfólki vegna þess að frystihúsin eiga erfitt uppdráttar. Það er ekki aðeins vegna þess að frystihúsin eru illa stödd fjárhagslega, heldur vegna þess líka að hráefni skortir mjög tilfinnanlega. Þegar við ræðum um þetta væri fróðlegt að hafa það fyrir sér, hvernig Framkvæmdastofnun t.d. hefur úthlutað fé um landið. Fróðlegt væri að sjá samanburð milli Suðurnesja og annarra landshluta. Staðreyndin er sú, að til Suðurnesja hefur svo til ekkert fé komið. Að vísu fékkst ein lánveiting sem má telja að hafi verið sæmilega stór og var til þess að kaupa togara til Sandgerðis. Það fé, sem í þau kaup fékkst, fór til skipasmíðastöðvar á Akureyri. Togarinn var í nokkra mánuði á Suðurnesjum, en vegna fjárhagserfiðleika varð að selja hann nokkru seinna. Þannig má segja að féð hafi lítið stöðvast á Suðurnesjum. Svona er þetta á fleiri sviðum. Suðurnesin hafa verið afskipt hvað fjármagnsfyrirgreiðslu snertir og reyndar lítið á þau sem ljóta barnið af Framkvæmdastofnun ríkisins. Það voru merkilegar upplýsingar, sem hv. 4. þm. Reykn. gaf áðan um hraðfrystihúsaáætlunina, að hún hefði strandað er kom til Suðurnesja. Ég trúi því fyllilega að svo hafi verið, enda sjást þess merki á Suðurnesjum. Ég vil leggja á það áherslu, að mikil þörf er á því, að vandamál þessa landshluta séu tekin föstum tökum, vegna þess að fram undan er mikið atvinnuleysi og fyrirtækin stöðvast nú hvert af öðru.



Herra forseti. Það er stutt aths. vegna orða hv. 5. þm. Vesturl. Hann taldi algera nauðsyn og sjálfsagt að þessu fé yrði úthlutað um allt landið, en ekki bundið við sérstök landssvæði. Það er einmitt þetta atriði sem við höfum átt við að stríða upp á síðkastið. Það er engin vitleysa, sem ég var að segja, að hraðfrystihúsaáætlunin hafi ekki verið framkvæmd á Suðurnesjum. Það er ein meginástæðan fyrir því, að þar er nú meiri þörf aðstoðar en annars staðar. Það er hins vegar ekki alveg rétt, að af þessum 700 millj., sem úthlutað var á sínum tíma, hafi 300 millj. farið til Suðurnesja. Við héldum það jafnvel lengi, við þm. hérna, en það er algjör misskilningur.  En sem sagt, reynslan er þessi: Fjármagnið hefur farið annað. Þess vegna er ástandið svona slæmt. Á sama tíma hefur svo skeð það sem ég sagði áðan að samsetning aflans hefur breyst frystihúsunum gífurlega í óhag þannig að þau verða e.t.v. að skipta fimm sinnum um stillingar á vélum o.þ.h. á hverjum degi. Þetta allt veldur því, að þau eru í sérstökum erfiðleikum, sem þarf að bæta úr með sérstökum hætti, en ekki með einhverjum þeim hætti sem gildir fyrir allt landið - líka þar sem búið er að koma lagi á hlutina. Verði það ekki gert, þá endurtekur sig sama sagan og áður, að hagræðingarféð fer í skuldagreiðslur og þeir sitja uppi með hin ófullkomnu hús. Eftir því sem ég veit best hefur Byggðasjóður núna tvo menn að störfum og er búinn að vera kannske í eitt ár að undirbúa að taka hraðfrystihúsaáætlunina upp á Suðurnesjum, en ef ég þekki rétt mun það taka allmörg ár að framkvæma áætlun þessa þar.



Forseti. Ég er satt að segja svolítið undrandi á öllum þeim umr. sem átt hafa sér stað um þessa skýrslugerð og úttekt, sem fram fer á frystihúsunum í landinu, því það er ekkert nýtt að sveiflur og breytingar verði í íslenskum sjávarútvegi. Þetta er nokkuð sem við, sem höfum lifað í sjávarútveginum, höfum alltaf orðið að búa við og eigum alla tíð eftir að búa við. Skýrslugerð og úttektir breyta engu þar um. Ég efast þó ekkert um að þeir menn, sem vinna að þessari skýrslu núna, vinna samviskusamlega og gera till. samkv. eigin áliti um það, hvað nauðsynlegt sé að gera. Mér finnst oft koma fram í máli manna, að Sunnlendingar séu orðnir þvílíkir amlóðar að þeir geti ekki rekið orðið fiskvinnslu eða sjávarútveg. Þetta hafa þeir þó gert frá fyrstu tíð. Það eru fyrst og fremst breytingar, sem eru að gerast í náttúrunni, sem hefur þessi áhrif. Vertíðarfiskurinn gengur ekki lengur á hin gömlu hefðbundnu vertíðarmið. Því fáum við Sunnlendingar ekki það hráefni sem við þurfum til vinnslunnar. Við höfum í flestum tilvikum byggt fyrirtæki okkar bæði í útgerð og í vinnslu, á því að geta notið þessarar vertíðarsveiflu og síðan haldið okkur á floti, má segja, það sem eftir er ársins. Ef við lítum á afkomuskýrslur sjávarútvegs, bæði fiskvinnslu og útgerðar, fram til 1970 og fram yfir það, til 1972, þá kemur þar fram að það er Suðurlandið, Reykjanesið og Vestmannaeyjar, sem skilar langbestri afkomu. Síðan fer þetta að breytast úr því, eftir að uppbygging skuttogaraflotans hefst og sú snarvitlausa verðlagning á fiski sem átt hefur sér stað eftir það, þegar farið er að hafa smáfiskinn miklu ódýrari en stórfiskinn. Það er það sem orsakar þessa miklu breytingu í afkomu sjávarútvegsins og að sjávarútvegsfyrirtæki í öðrum landshlutum eru farin að skila miklu betri afkomu en hér. Ég vil vekja athygli á því, að nokkur umræða hefur farið fram hjá þeim stjórnendum fyrirtækja á Suðurnesjum, sem stjórna fyrirtækjum sem talin eru lífvænleg, um það hve mikils virði þessi fyrirgreiðsla, sem þeir eiga að fá nú, er. Ég átti tal við þá nokkra nú fyrir tveimur dögum og þeir töldu að sú fyrirgreiðsla, sem þeir fengju í fjármagni, næmi svo sem einnar viku vinnulaunum og hreint ekki meira. Ef ekki verður meiri árangur af þessari skýrslugerð en sá, að menn fái fyrirgreiðslu sem nemur einnar viku vinnulaunum, þá er heldur mikið úr þessu gert. Mér finnst satt að segja ekki skipta öllu máli að fá þessa skýrslu, heldur hitt, hvað á eftir kemur. Við skulum gera okkur grein fyrir því, að ef á að taka íslenskum sjávarútvegi það tak sem þarf að gera í dag, þá dugir þessi gengismunarsjóður ansi skammt. Það þarf eitthvað meira á eftir að fylgja en hann einn.



Herra forseti. Í þessari umr. hefur verið fjallað að mínu mati einum of mikið um Suðurnesin í sambandi við þá könnun sem gert er ráð fyrir í þessu frv. Það er markmið þessarar könnunar að byrja á Suðurnesjunum, en síðan verður allt landið í heild tekið. Það verður ekki fyrr en því starfi er lokið að endanleg úthlutun fer fram á þessu fé. Þannig er ekki búið að eyrnamerkja þessar 1200 millj. allar Suðurnesjamönnum. Það kom fram í máli hv. frsm. meirihlutanál., að í þessari skýrslu eða till. n. er gert ráð fyrir að lánaðar yrðu til fyrirtækja á Suðurnesjum, til að mig minnir 8 frystihúsa, hagræðingarlán upp á 230 millj. og síðan veitt fjárhagsleg aðstoð upp á 70 millj. Þetta eru einungis till. n. sem stjórn Fiskveiðasjóðs tekur síðan endanlega afstöðu til. Eins og hér hefur verið drepið á eru fleiri staðir í erfiðleikum en Suðurnesin og alveg óþarfi að gera lítið úr erfiðleikum þeim sem við er að etja í Vestmannaeyjum, þar sem helmingur af bátaflotanum hefur verið auglýstur til sölu í blöðunum. Ég vil nefna þá erfiðleika, sem þorpin á Suðurlandi eiga við að glíma, Eyrarbakki og Stokkseyri, sem hafa mjög lítið hráefni. Hvort þorpið um sig á 1/3 í einum togara og bátaútgerð er mjög lítil þaðan. Þar er líka atvinnuleysi. Það er ekki einungis á Suðurnesjum. Það eru aðrir staðir sem eiga í erfiðleikum á þessu svæði, það má nefna Reykjavík, það má nefna Akranes og Snæfellsnes, enda tel ég rangt að það sé verið að tala um sérstakan vanda Suðurnesja. Það er sérstakur vandi Suðvesturlands sem er réttara að tala um. Aðalorsökin fyrir þessum mikla vanda er að mínu mati ekki hraðfrystihúsaáætlunin, heldur einfaldlega sú, að afli hefur farið stórminnkandi hér undanfarin ár og vertíðir eru ekki þær sem þær voru áður fyrr. Það er bátaaflinn sem hefur dregist saman. Það má sjálfsagt ræða það í allan dag af hverju þessi bátaafli hafi dregist saman, en það er þetta sem er meginorsökin, að aflinn er minni á þessum hefðbundnu veiðislóðum bátaútgerðar á Suðvesturlandi. Svo koma í viðbót við þetta áhrif saltfisksverkunar. Hún hefur verið mjög blómleg. Hv. þm. Stefán Jónsson nefndi hér t.d. heimilisiðnað sem er og var í miklum blóma á Suðurnesjum. Þetta var aðallega saltfiskverkun. Það var í þá tíð að hagstætt var að verka saltfisk og hengja upp fisk. Nú bendir margt til þess, að sá tími sé liðinn. Það hafa verið mjög miklir erfiðleikar einmitt varðandi saltfisk og skreið, það er ekki að batna aftur og það má síst af öllu vanmeta þau áhrif. Það er einnig réttileg ábending frá hv. þm. Stefáni Jónssyni um áhrif herliðsins þarna suður frá á atvinnulíf. Hersetan hefur mikil áhrif á atvinnulífið. Það var nefnt hér áðan af hv. þm. Guðmundi Karlssyni að samkv. upplýsingum, sem hann hafði úr samtölum við forráðamenn frystihúsa á Suðurnesjum, þá dygði þetta, sem þeir vissu um að ætti að úthluta, þeim í ein vikulaun. Þarna er að mínu mati verið að skjóta yfir markið. Það eru, eins og sést á þessum tölum, um 300 millj. til 10 fyrirtækja. Þá er um að ræða meira en ein vikulaun, enda er ekki markmiðið - ég vil koma að því að lokum með þessu frv. og með þessari sjóðamyndun að þessir peningar fari upp í skuldagreiðslur. Þetta var það sem við lögðum aðaláherslu á í fjh.- og viðskn., að þessir peningar færu í það sem kallað er hagræðing og þetta nýttist fyrirtækjunum sem best, en ekki að bankarnir, Framkvæmdastofnun eða Fiskveiðasjóður tækju féð upp í gömul vanskil. Það vill n. ekki. Ég held að menn geti verið sammála um það líka, að þeir aðilar á Suðurnesjum, sem koma til með að fá þessi lán, vilja sjálfsagt fá þessa peninga þannig að þeir geti nýst þeim, ekkert sérstaklega í vinnulaun. Það er allt annað mál, hvernig á að borga vinnulaun. Það er tengt rekstrargrundvellinum. Við erum ekki að ræða um hann hér. Við getum haft aðra umr. um það.



Þær umr., sem hér hafa farið fram, gefa til kynna að menn séu ekki á eitt sáttir um það, hvert þetta fé eigi að fara sem í gengismunarsjóði er. Ég ítreka það aftur, að mér fyndist ekki mikið þó það færi allt til Suðvesturlands í þetta sinn, og þó það færi allt þangað þá mundi það ekki verða til þess að hjálpa til svo sem vera þyrfti. Við heyrum sagnir af því, að einstök lítil byggðarlög fá allverulegar fjárhæðir, sem eru langtum meira en það sem verið er að tala um að láta á Suðurnesin. Það er því ekki undarlegt þó að við, sem á þeim stöðum búum, gerum sömu kröfu. Ég tel að þegar verið er að blanda saman herstöðinni á Keflavíkurflugvelli og stöðu frystihúsanna á Suðurnesjum, þá fari menn villir vega, því varla er það herstöðinni að kenna að fjöldi manns gengur nú atvinnulaus á Suðurnesjum. Varla er það herstöðinni að kenna að afli hefur rýrnað frá því sem hann var. Ég held að í kringum 1971 hafi aflinn verið 80 þús. tonn. 1973 var hann kominn niður í 40 þús. tonn, og nú mun aðeins aflast hluti af því - nú á síðustu vertíð barst aðeins hluti af þeim afla á land á Suðurnesjum. Svo er það og þáttur í þessum erfiðleikum, að verðlagning á fiski er snarvitlaus, eins og hv. 5. þm. Suðurl. sagði áðan. Það borgar sig að vinna smáfiskinn. Það borgar sig að drepa þann fisk sem ætti hvað síst að drepa, smáfiskinn, en á þessu svæði, þar sem veiðifloti Suðurnesjamanna og Vestmannaeyja veiðir, er það einkum stærri þorskur sem veiðist. Smáfiskurinn aflast annars staðar á landinu. Svo er samsetning aflans sú, að miklu meira af öðrum fisktegundum en þorski berst á land þar um slóðir. Þetta hjálpast allt að við að gera ástandið svo slæmt sem það hefur verið. Jafnframt tel ég að stefna stjórnvalda hafi orðið til þess, að ástandið er komið í það horf sem nú er. Það er ekki einleikið að lánveitingar út Byggðasjóði skuli vera á þann veg, að klippt er alveg á Suðvesturland. Maður hefði haldið að Byggðasjóður væri til þess ætlaður að efla byggð þar sem hún væri í hættu, en það hefur ekki gilt varðandi Suðurnesin. Þessu þarf að breyta, og vona ég að það verði gert nú á næstunni. Það var rætt um þáltill. er hv. þm. Oddur Ólafsson fékk samþ. á síðasta þingi. Mér er kunnugt um að athugun er að fara fram samkv. till., en lítið hefur gengið. Í tilefni af því, sem rætt hefur verið um starfshópinn er gerði úttektina, þá mun honum hafa verið falið í fyrsta lagi að kanna mikilvægi hvers fyrirtækis í atvinnulífi á hverjum stað, í öðru lagi að athuga fjárhagsstöðu fyrirtækjanna og rekstrarárangur þeirra á þessu ári og undanförnum árum og viðhafa almennt mat á stjórnun fyrirtækjanna og í þriðja lagi að athuga með tæknibúnað fyrirtækjanna. Ég vona að þær till., sem n. gerði, verði að veruleika. Það er svo, að þótt aðeins séu nefnd 11–13 frystihús í þessari skýrslu, þá er nú reiknað með að önnur lifi einnig - fyrirtæki sem eru ágætlega stödd og þurfa ekki á sérstakri fyrirgreiðslu að halda. Ég vil líka geta þess, af því að það var talað um saltfiskinn hér áðan, að samkv. nýjustu fréttum, sem mér hafa borist, er staðan á saltfisksmörkuðum að batna allverulega og vona ég að það komi til góða heimilisiðnaðinum, sem talað var um áðan, og reyndar allri saltfisksframleiðslunni. Ég held að ég hafi ekki fleiri orð um þetta, en ítreka að það, sem á að veita úr gengismunarsjóði á þetta svæði, er allt of lítið. Það yrði sæmilegt ef gengismunarsjóður allur kæmi á Suðurnesin, þ.e.a.s. sú upphæð sem er í gengismunarsjóði núna, fari þangað. En það, sem áætlað er að fari til Suðurnesja, verður til lítillar hjálpar. Það er þörf margra aðgerða annarra, m.a. þarf að auka við bátaflotann og gera mönnum kleift að stunda útgerð af sama þrótti og gert var áður fyrr á Suðurnesjum.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um frv. til l. um niðurfærslu vöruverðs og verðbótavísitölu í september 1978, sem flutt er til staðfestingar á brbl. sem sett voru 1. sept. s.l. Efni brbl. er ákvæði um að sú aukning niðurgreiðslu, sem ákveðin var í byrjun september, skuli koma til frádráttar verðlagi í byrjun ágúst þegar kauplagsnefnd reiknaði verðbótavísitölu. Eins og fram kom í framsöguræðu hæstv. forsrh. er slík lagasetning ekki nýmæli. Allt frá árinu 1970, þegar ríkisstj. Jóhanns Hafstein beitti sér fyrir slíkum lögum, hefur þetta átt sér stað. Á fund n. kom Jón Sigurðsson forstöðumaður Þjóðhagsstofnunar og svaraði spurningum um það, hvernig líklegast væri að þróun verðlags og kaupgjalds hefði orðið ef lög nr. 3/1978, um efnahagsráðstafanir, hefðu haldið gildu sínu óbreytt, og öðrum spurningum sem fram voru bornar. N. varð ekki sammála um afgreiðslu þessa máls. Meiri hl. leggur til að það verði samþ. óbreytt, en minni hl. skilar séráliti. Geir Gunnarsson var fjarstaddur við afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Brbl. þau, sem hér eru til staðfestingar, hafa verið framkvæmd á ábyrgð ríkisstj. Þetta er fyrsta löggjöf þeirrar stjórnar, en engu síður er talið nauðsynlegt að þau öðlist nú staðfestingu. Minni hl. n. telur eðlilegt að stjórnarliðar einir standi að staðfestingu þessara laga og mun ekki greiða atkv. við þá atkvgr. sem fram undan er, enda er varla hægt til þess að ætlast af okkur. Þó við höfum leitast við að greiða fyrir þingstörfum eins og nokkur kostur er, bæði í þessari hv. d. og eins í n., og munum halda því áfram þannig að þingstörf gangi eðlilega, er naumast hægt að ætlast til þess, að við förum að greiða atkv. með þessum lögum, sem eru upphafið að endalokum hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Þetta mál, sem hér er til umr., frv. til l. um breyt. á lögum nr. 67 1971, um almannatryggingar, var til umfjöllunar á einum fundi heilbr.- og trn. og voru þar allir á einu máli um að mæla með samþykkt frv. Við mælum því með að þetta frv. verði samþ. Fjarstaddir á fundi n. voru Bragi Sigurjónsson, Geir Gunnarsson og Oddur Ólafsson.