Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef í sjálfu sér engu við það að bæta, sem ég sagði um þetta mál við 1. umr., öðru en því, að allshn. d. hefur fallizt á þau rök, sem ég hef fært fram, og leggur því til, að þetta frv. verði samþ. óbreytt. En, eins og hv. þdm. hafa nú heyrt, þá hefur nú verið sent skeyti til Alþ. frá nokkrum íbúum Ólafsfjarðarhrepps, þar sem þeir óska eftir því, að Ólafsfjarðarhreppur verði áfram í Eyjafjarðarsýslu, en mæla aftur með því, að kauptúnið sé gert að bæjarfélagi, m.ö.o. að núverandi Ólafsfjarðarhreppi sé skipt. - Ég verð nú að segja það eins og það er, að mér kemur þetta skeyti ákaflega mikið á óvart. Því að eins og getið er um í grg. frv., þá hefur það verið tvívegis samþ. á almennum fundi í Ólafsfirði að óska eftir því, að Ólafsfjarðarhreppur fái bæjarréttindi. Og á öðrum þessum fundi var ég sjálfur staddur, það var þingmálafundur í vor. Þar heyrðist engin einasta rödd á móti þessu máli, og ekkert mótatkvæði kom fram. Ég hygg þó, að þar hafi verið menn, sem nú skrifa undir þetta mótmælaskeyti. Það er nú sjálfsagt að taka þetta skeyti til athugunar. Og það hefði mátt taka, málið upp á þeim grundvelli frá upphafi, að Ólafsfjarðarkauptún yrði bær, en hreppurinn héldi sér að öðru leyti. Þannig hygg ég, að það hafi verið, þegar Neskaupstaður fékk bæjarréttindi.

Það var búið að skipta hreppnum áður.

Jæja, það er þó nokkuð svipað. Skiptin voru komin þar áður, en Neskaupstaður er samt sem áður hluti úr hreppi, sem áður var. Það er sjálfsagt að athuga þetta nýja viðhorf. Og ég mun fara fram á það við form. allshn., að málið verði tekið til athugunar á ný í n. út af þessu skeyti. En mér finnst engin ástæða til þess að stöðva 2. umr. út af þessu, og ég legg því til, fyrir hönd n., að frv. verði nú samþ. Það má þá taka það til nýrrar athugunar á milli umr.



Herra forseti. - Mér hefur alltaf skilizt, að aðalástæðan fyrir því, að þetta frv. er borið fram á Alþ., sé í raun og veru þeir erfiðleikar, sem Ólafsfjörður á í út af hafnarmálum. Og sé það svo, þá er hér í raun og veru verið að fara í kringum hafnarl., eins og þau eru. Vildi ég því mælast til þess við hv. flm., hvort hann sæi sér ekki fært að láta fresta þessari umr. hér og reyna að taka málið upp á öðrum grundvelli, m.a. við sjútvn. þessarar d., hvort ekki væri hægt að leysa á einhvern viðunandi hátt þessi vandamál, sem hér steðja að. Það hafa komið fram ýmsar raddir, jafnvel frá öðrum sveitarfélögum, um það, að það sé nauðsyn á að breyta þessum ákvæðum almennt í hafnarl., að sýslur séu ekki gerðar ábyrgar eins og nú er. Auk þess er þess að gæta, að komin eru l. um hafnarbótasjóð og frv. um fjárveitingu úr þeim sjóði. - Hafnarl. eru nú þrískipt, og eru þau lendingarbótal., þar að auki hafnarl. fyrir sýslur og enn hafnarl. fyrir bæi, og öll gera þau ráð fyrir mismunandi fjárframlögum og mismunandi ábyrgðum. - Mér finnst réttast, að hafnarl. séu tekin til endurskoðunar og saminn sé hafnarlagabálkur, þar sem hægt væri að fullnægja þessum þörfum og kröfum Ólafsfjarðar. Það er m.a. ein leið í þessu, að þótt ekki sé þetta sett undir lendingarbætur, þá séu settar sömu skyldur hjá þeim, sem ekki þurfa ábyrgð sýslun., að þeim sé heimilt að leggja 6% hafnargjald á brúttóafla, sem landað er á slíkum stöðum. Það væri ákaflega mikil trygging fyrir ríkissjóð, ef í l. stæði, að það megi leggja allt að 6% á brúttóafla í staðinn fyrir 1 eða 2%, eins og er í hafnarl. Eftir að hafa heyrt skeytið, sem lesið var hér upp frá Ólafsfirðingum, treysti ég mér ekki til að fylgja málinu að svo stöddu. Ég vil, að málið sé tekið aftur til athugunar, og ég vil, að samráð í því sé haft við sjútvn. d., til þess að vita, hvort ekki sé hægt að finna lausn á þessu vandamáli, sem reynt er hér að leysa, kannske með því að stofna til annars enn meira vandamáls.



Herra forseti. Það er náttúrlega rétt, sem hv. þm. Barð. segir, eins og ég gerði grein fyrir hér við 1. umr. málsins, að aðalástæðan til þess, að þetta bæjarréttindamál er fram borið, er neitun sýslunefndar Eyjafjarðársýslu um að ganga í ábyrgð fyrir hafnarláni. Þetta er aðalástæðan til þess, að þetta frv. er fram borið nú. En það er misskilningur, að það sé eina ástæðan til þess, að Ólafsfjarðarkauptún óskar eftir að fá bæjarréttindi, og gerði ég jafnframt grein fyrir því, að sú málaleitun mundi hafa komið mjög bráðlega, þó að enginn ágreiningur um þetta hafnarmál hefði verið fyrir hendi. Ég gerði grein fyrir því, að Ólafsfjörður hefur svo lítið samband við meginhéraðið í Eyjafirði, staðhættir eru svo ólíkir og annað slíkt, svo að þessi ósk hlýtur fram að koma. Þess vegna er langt frá því, að þetta sé eina ástæðan til þess, að frv. þetta er fram borið. Það kann vel að vera rétt, að það sé ástæða til þess að taka það til nýrrar yfirvegunar um hafnarl. yfirleitt, hvort eigi að krefjast ábyrgðar sýslufélagana. En þegar þetta kom fyrir í fyrravetur, að sýslunefnd Eyjafjarðarsýslu synjaði um ábyrgðina, þá reyndum við þm. Eyf. báðir að rannsaka það, eftir því sem við gátum, hvort þingvilji gæti fengizt fyrir því að nema þetta ákvæði úr hafnarl., og við komumst að þeirri niðurstöðu, að það mundi ekki þýða neitt að fara fram á slíkt, það mundi ekki fá fylgi í þinginu. Eins og ég sagði áðan, þá er alveg fyllsta ástæða til þess að taka þetta mál til nýrrar yfirvegunar vegna þessa skeytis, sem nú hefur komið fram frá nokkrum íbúum Ólafsfjarðarhrepps. En þetta er nú ekki síðasta umr. málsins hér í hv. d. Og ég vona nú, að hv. þm. Barð. geti sætzt á það að greiða þessu frv. atkv. til 3. umr. Mér finnst það ekki annað en töf að fara að taka málið út af dagskrá nú, ef það skyldi eiga fram að ganga að lokum. Því að það eru tækifæri eftir til þess að taka nýja afstöðu til málsins, þó að það gangi til 3. umr. Ég heiði þegar í stað orðið við þessum óskum hv. þm. Barð., ef þetta hei~i verið 3. umr. En mér er ómögulegt að sjá, að það sé mjög hættulegt, þó að frv. fái að ganga í gegnum þessa umr. En ef hv. þm. Barð, leggur mjög mikið kapp á þetta, vil ég ekki beinlínis standa á móti því, því að það gæti þá kannske orðið málinu að falli að sýna stífni í þessu atriði. En ég vil fara fram á það, að hann sætti sig við það, að sú nýja athugun, sem þarf fram að fara um málið, fari fram á milli umr. Og vitanlega tek ég með þökkum tilboði hans um það, að sjútvn. þessarar hv. d. taki þetta atriði til nýrrar yfirvegunar. En það finnst mér ekkert koma í bága við það, þó að málið fái nú að ganga áfram á þessu stigi.



Herra forseti. Ég geri það ekkert að kappsmáli, að málið sé tekið af dagskrá í dag, og get vel sætt mig við það, að málið sé athugað á milli umr., sérstaklega þegar vitað er, að málið á eftir að ganga til hv. Nd. En ef það er á bak við, sem mér heyrist á flm., að það séu aðrar ástæður, sem kannske vega eins mikið á vogarskálunum eins og sú ástæða, sem ég gat um áðan, um það, að Ólafsfjarðarkauptún fái bæjarréttindi, þá get ég vel búizt við því, að vilji sjútvn. sé ekki eins sterkur fyrir því að leysa málið, því að þá er það ekki nema hálf hjálp, ef svo kannske á að berja þetta mál fram á næsta þingi með andstöðu svo eða svo mikils hluta íbúanna.

Íbúarnir mæla með því, að þorpið verði bær.