Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Nú verður minnst látins fyrrverandi alþingismanns. Jóhann Einvarðsson, fyrrverandi alþingismaður og framkvæmdastjóri, lést sl. laugardagskvöld, 3. nóvember, á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja í Keflavík. Hann var 74 ára að aldri. Jóhann Sigurður Einvarðsson var fæddur í Reykjavík 10. ágúst 1938. Foreldrar hans voru hjónin Einvarður Hallvarðsson, starfsmannastjóri Landsbanka Íslands, og Vigdís Jóhannsdóttir húsmóðir. Að loknu prófi við Samvinnuskólann árið 1958 hóf Jóhann störf í fjármálaráðuneytinu og starfaði þar þangað til hann var ráðinn bæjarstjóri á Ísafirði árið 1966, aðeins 28 ára gamall. Að loknu einu kjörtímabili þar var hann bæjarstjóri í Keflavík 1970–1980. Við alþingiskosningarnar í desember 1979 var Jóhann valinn, sem vinsæll bæjarstjóri, til að leiða lista Framsóknarflokksins í Reykjaneskjördæmi og vann ágætan sigur. Sat hann á Alþingi það kjörtímabil en tapaði þingsæti sínu í kosningunum 1983. Fjórum árum síðar var hann kjörinn á ný til þings, þá í 2. sæti listans sem var undir forustu formanns flokksins. Flokkurinn naut þá meðbyrs í kjördæminu en jafnframt jók breytt kosningakerfi hlut Reyknesinga á Alþingi. Jóhann náði ekki kjöri 1991, en var varaþingmaður. Þegar Steingrímur Hermannsson sagði af sér þingmennsku í apríllok 1994 tók Jóhann sæti hans og sat fram að þingkosningunum 1995. Hann sat alls á 11 þingum. Meðan Jóhann var utan þings 1983–1987 var hann aðstoðarmaður félagsmálaráðherra. Eftir að þingmennsku hans lauk var hann framkvæmdastjóri Sjúkrahúss Suðurnesja og Heilsugæslustöðvar Suðurnesja til loka starfsferils síns. Á Alþingi fékkst Jóhann einkum við sveitarstjórnarmál og atvinnumál en var einnig formaður utanríkismálanefndar um tíma. Hann tók þátt í alþjóðastarfi þingmanna, mest í þingmannasamtökum NATO. Jóhann var félagslyndur maður og valdist til stjórnarstarfa í ýmsum samtökum, ekki hvað síst í samtökum sveitarfélaga og fyrirtækja á þeirra vegum. Þá var hann enn fremur í forustu samtaka handknattleiksmanna um nokkurra ára skeið. Árin 1985–1987 sat hann í bankaráði Útvegsbanka Íslands. Jóhann Einvarðsson var margreyndur maður er hann settist á þing, rösklega fertugur að aldri, bæði úr Stjórnarráðinu og af 14 ára starfi sem bæjarstjóri, á svo ólíkum stöðum sem Ísafirði og Keflavík. Hann sinnti kjördæmi sínu vel. Jóhann var samviskusamur maður og vandvirkur í hvívetna, og lipurmenni og prúðmenni í samstarfi. Hann var hógvær í málflutningi, maður sátta og samkomulags. Fyrir þessa eðliskosti, ekki síður en fyrir stefnumál sín, naut hann trausts og trúnaðar flokksmanna sinna og kjósenda. Ég bið þingheim að minnast Jóhanns Einvarðssonar með því að rísa úr sætum. - 
            

Borist hefur bréf frá hv. 2. þm. Reykv. s., Ólöfu Nordal, um að hún geti ekki sótt þingfundi eins og stendur. Þann 29. október sl. tók því 2. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í kjördæminu, Sigríður Á. Andersen, sæti sem varamaður og er hún boðin velkomin til starfa. Borist hefur bréf frá 1. varamanni flokksins í kjördæminu um að hann geti ekki tekið sæti á Alþingi í forföllum Ólafar Nordal vegna anna. Þessi skipti hafa verið tilkynnt á vef Alþingis.

Forseti vill tilkynna að borist hefur bréf frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu um frestun á því að skriflegt berist við fyrirspurn á þskj. 72, um niðurfærslu lána til almennings, frá Einari K. Guðfinnssyni. Tafir hafa orðið á öflun gagna en ráðuneytið mun svara fyrirspurninni eins fljótt og auðið er. Forseti vill einnig tilkynna að borist hefur bréf frá velferðarráðuneytinu um frestun á því að skriflegt svar berist við fyrirspurn á þskj. 299, um dvalarrými, hvíldarrými og dagvistun fyrir aldraða, frá Björgvini G. Sigurðssyni. Vegna vinnu við úrvinnslu gagna er þess farið á leit við forseta Alþingis að veittur verði frestur til 23. nóvember nk. til að svara fyrirspurninni.

Forseti vill tilkynna að með bréfi, dags. 26. október sl., hefur forseti óskað eftir því við fjárlaganefnd, samanber ákvæði 2. mgr. 5. töluliðar 13. gr. þingskapa, að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um sértekjur A-hluta ríkissjóðs. Jafnframt hefur forseti óskað eftir því við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, samanber ákvæði 8. töluliðar 1. mgr. 13. gr. þingskapa, með bréfi, dags. 31. október sl., að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um fjárhags- og mannauðskerfið.

Til svara eru utanríkisráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra og innanríkisráðherra.

Frú forseti. Fyrr á þessu ári kom forsætisráðherra Kína hingað í heimsókn með stóra sendinefnd. Ýmislegt bar til tíðinda í þeirri heimsókn, m.a. það að kínversk og íslensk stjórnvöld ákváðu að taka aftur upp viðræður um gerð fríverslunarsamnings milli Íslands og Kína, en viðræður um þann fríverslunarsamning höfðu þá legið niðri í nokkurn tíma. En með því að forsætisráðherra Kína var kominn hingað og þetta var tilkynnt meðan á dvöl hans hér á landi stóð var öllum ljóst að því fylgdi mikil alvara. Hæstv. utanríkisráðherra fylgdi þessu eftir skömmu eftir að kínverski forsætisráðherrann var farinn aftur með sendinefnd sína til síns heima og staðfesti í viðtali við Vísi í sumar að ákveðið hefði verið að halda tvær samningalotur á þessu ári, sú fyrri yrði í Beijing í september og sú síðari í Reykjavík í árslok. Heildarniðurstaðan ætti síðan að liggja fyrir fyrir lok næsta árs þannig að það er á að giska ár í að við ljúkum fríverslunarsamningi við Kína miðað við yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar. Síðan utanríkisráðherra var í þessu viðtali við Vísi virðist lítið hafa gerst, það hefur að minnsta kosti ekkert heyrst frá viðræðunum og ekkert verið birt á heimasíðu ráðuneytisins. Ég vil þess vegna bera það upp við hæstv. utanríkisráðherra hvort virkilega hafi ekkert gerst frá því að þessar digru yfirlýsingar voru gefnar. Ef svo er, hvers vegna? Ætlar ríkisstjórnin sér að setja Evrópusambandsumsóknina í forgang og ýta þannig til hliðar svona fríverslunarviðræðum? Ef svo er, hvers vegna eru menn þá að gefa slíkar væntingar? Að minnsta kosti 

Frú forseti. Það gleður mig, þótt það beri nýrra við, að formaður Sjálfstæðisflokksins skuli vera sérstakur áhugamaður um aukin tengsl við Alþýðulýðveldið Kína og ég hef gert mér far um að standa undir væntingum formanns Sjálfstæðisflokksins. Það er alveg rétt sem hv. þm. Bjarni Benediktsson sagði, það voru gefnar sverar yfirlýsingar um það, bæði af hálfu hæstv. forsætisráðherra og forsætisráðherra Kína sem og aumum mér, að stefnt væri að því að ljúka fríverslunarsamningi við Kína fyrir lok næsta árs. Það sem gerst hefur frá því að Wen Jiabao fór héðan af landi er það að sendimenn mínir hafa farið til Kína og átt þar fundi. Það var að vísu ekki formleg samningalota en þar var verið að undirbúa næstu lotu í þessum fríverslunarviðræðum sem verður haldin hér á landi í næsta mánuði, þ.e. í desember. Ég vona að bæði ég og hv. þingmaður getum glatt okkur í lok árs með því að senda á loft nokkrar kínverskar skotflaugar til að fagna þessum áfanga í samskiptum ríkjanna tveggja. 
            

Frú forseti. Ég veit að hæstv. utanríkisráðherra þykir gaman að slá á létta strengi og slá öllu upp í grín. Staðreynd málsins er samt sú að Asía er það svæði í heiminum þar sem vöxturinn í viðskiptum er mestur og ég tel það gríðarlega mikilvægt og mikinn feng að því fyrir okkur ef okkur tækist að gera fríverslunarsamninga við þau svæði í heiminum sem eru í hvað örustum vexti. 80% af nýjum viðskiptum verða í Asíu og Kína er þar í fararbroddi. Það er svo sem hægt að gera að þessu eitthvert gys og það er þá þannig sem ríkisstjórnin lítur á þetta mál, að það snúist allt um það hvaða afstöðu formaður Sjálfstæðisflokksins hefur til Alþýðulýðveldisins Kína, en ég er að horfa á langtímahagsmuni íslensku þjóðarinnar, viðskiptahagsmuni okkar inn í framtíðina, tengslin við þau svæði í heiminum þar sem viðskiptavöxturinn er mestur og bera það síðan saman við þær áherslur sem birtast í verki hjá ríkisstjórninni með því að eyða öllum kröftum sínum í önnur markaðssvæði eins og allir sjá og þekkja. Það sem stendur þá upp úr eftir þetta svar ráðherrans er að það verða 

Frú forseti. Ég tel að það sé sérstök ástæða til að biðja hv. formann Sjálfstæðisflokksins afsökunar á því að utanríkisráðherra nennir ekki að vera alltaf hundleiðinlegur og í leiðu skapi, heldur leyfir sér að vera léttlyndur, bjartsýnn og brosandi eins og hann er að upplagi. Það eru fagnaðartíðindi að málin skuli vera komin þetta langt. Hv. þingmaður spyr hvað valdi drættinum. Drættinum veldur að það voru og eru auðvitað formlega enn þá alvarlegir agnúar á þessum fríverslunarviðræðum. Þeir fólust meðal annars í því að Kínverjar óskuðu eftir nánast óheftum aðgangi fyrir kínverskt vinnuafl tímabundið hingað til lands. Við höfum staðið fast gegn því. Sömuleiðis veit hv. þingmaður að við höfum mjög skýra stefnu um það með hvaða hætti við viljum fara með tolla á sjávarafurðum. Á þeim tíma var ekki jarðvegur fyrir því í Alþýðulýðveldinu Kína. Þetta eru mál sem menn hafa verið að nudda sín á milli til að undirbúa viðskiptalotuna. Ég geri mér mætavel grein fyrir því sem formaður ráðherraráðs EFTA að það er eftir miklu að slægjast í Asíu. 

Frú forseti. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann telji ekki tilefni til þess að endurskoða áform um hækkun skatta á ferðaþjónustuna, einkum og sér í lagi hækkun virðisaukaskatts á gistingu sem mundi þýða að íslensk hótel og gistiheimili greiddu líklega hæsta virðisaukaskatt í heimi á sviði þar sem er gríðarleg samkeppni um allan heim, og einnig áform um hækkun vörugjalda á bílaleigubíla sem eru að sjálfsögðu nauðsynlegir til að dreifa ferðamönnum sem víðast um landið en það hefur, að því er ég tel, verið eitt af markmiðunum með uppbyggingu ferðaþjónustu. Frá því að áform ríkisstjórnarinnar um hækkun skatta á ferðaþjónustuna voru kynnt hafa verið gerðar ýmsar greiningar á því hvaða áhrif þessar hækkanir mundu að öllum líkindum hafa. Jafnvel varfærnar áætlanir gefa til kynna að afraksturinn, hvort heldur sem litið er til tekna ríkisins, nettótekna, eða áhrifa á samfélagið í heild, yrði neikvæður, þ.e. fækkun ferðamanna yrði slík að tekjur samfélagsins og ríkisins mundu dragast saman ef þessi áform yrðu að veruleika. Ég taldi ágætissamstöðu um það í stjórnmálum á þingi að efla ferðaþjónustuna því að hún væri mjög mikilvæg vaxandi atvinnugrein á sviði útflutnings þar sem við þyrftum sérstaklega á vexti að halda. Maður veltir því fyrir sér hvort þær upplýsingar sem fram hafa komið eftir að þessi áform voru kynnt hafi ekki orðið til þess að hæstv. ráðherra telji rétt að endurskoða fyrirhugaðar skattahækkanir.

Frú forseti. Ég tel auðvitað að það sé ástæða til að fara yfir skattaleg málefni ferðaþjónustunnar í heild og skoða þau og samræma. Ég sé ekki standa sterk rök til þess að hótelgisting, t.d. yfir sumartímann þegar auðvelt er að fylla hótel hér og selja þau nokkuð háu verði á tímum þegar gengi krónunnar er mjög lágt skráð og samkeppnisstaða greinarinnar þar af leiðandi mjög sterk, sé skattlögð eins og menning og matur með 7% virðisaukaskatti sem getur leitt til þess að nettóskattur tiltekinna rekstraraðila í þessari grein er nálægt núlli og sum þeirra fá jafnvel endurgreitt. Ferðaþjónustan hefur vaxið vel, það er okkur ákaflega mikilvægt, og framtíðarhorfurnar eru bjartar. Margir greinendur telja að Ísland sé búið að fá þvílíka auglýsingu og þvílíka stöðu á vinsældalistum blaða og tímarita sem mikið eru lesin af þeim sem eru að spá í ferðalög að við eigum ekki að þurfa að kvíða framhaldinu. Ferðaþjónustan sem er að verða ein af burðarásum íslensks atvinnulífs verður auðvitað eins og aðrar greinar að sæta því að skattalegt umhverfi hennar sé skoðað af og til. Það tel ég fulla ástæðu til að gera. Varðandi áformin eins og þau standa í fjárlögunum höfum við hins vegar viðurkennt að það sé bratt að fara í þessa hækkun í einu lagi og láta hana taka gildi strax 1. maí nk. Fjármálaráðherra hefur lýst því fyrir að það sé til skoðunar, bæði hvað varðar tímasetningar og/eða útfærslu, og mun niðurstaðan að sjálfsögðu liggja fyrir áður en fjárlög og tengd tekjuöflunarfrumvörp verða afgreidd. Þetta hefur verið skoðað í nefnd sem ferðaþjónustan á aðild að og ég bind vonir við að menn nái þar saman um skynsamlega útfærslu þessara mála sem gæti falið í sér áfanga í breytingum í þessum efnum sem mundu síðan tengjast því að skattaleg umgjörð og ekki síst virðisaukaskattsfyrirkomulag innan ferðaþjónustunnar í heild yrði endurskoðað. Þannig er að ferðaþjónustan býr í raun og veru við þrjú skattþrep í dag, núll á vissri þjónustu, 

Frú forseti. Ef hæstv. ráðherra leiðréttir mig ekki ætla ég að skilja svar hans sem svo að hann telji tilefni til þess að endurskoða þau áform sem ríkisstjórnin hefur kynnt varðandi hækkun skatta á ferðaþjónustuna. Þá spyr ég hæstv. ráðherra hvort ekki sé rétt við þá endurskoðun að leggja mat á heildaráhrifin, endanleg áhrif, þ.e. líta til langtímaáhrifa og heildaráhrifa af skattbreytingunum, eða skattahækkununum svo að við köllum þetta réttu nafni. Ef menn komast að þeirri niðurstöðu að verið sé að skekkja samkeppnisstöðu íslenskrar ferðaþjónustu það mikið að það leiði til fækkunar ferðamanna sem á endanum skili samfélaginu minni tekjum, er þá ekki rétt að styrkja frekar stöðu ferðaþjónustunnar en hitt? Framlegð í þessari grein hefur þrátt fyrir vöxtinn verið með minnsta móti og samkeppnin er auðvitað gríðarlega mikil. Við höfum séð hversu mikil áhrif það hefur haft í Þýskalandi að þeir skyldu ákveða að lækka skatta á gistingu þar. Þar hefur ferðamönnum fjölgað á meðan Danir eiga í mesta basli verandi með 

Að sjálfsögðu þarf að huga að heildarmyndinni. Þar held ég að ýmislegt kæmi mönnum á óvart, ef það er skoðað, eins og það að skattalegt umhverfi ferðaþjónustunnar í dag er sennilega með því hagstæðasta ef ekki það hagstæðasta sem fyrirfinnst. Talsverðir hlutar þjónustunnar eru án virðisaukaskatts, sumir þeirra hafa að vísu ekki frádráttarheimildir á innskatti eins og eðlilegt verður að teljast, en síðan er gistingin og veitingasalan hér með 7% þrepi sem mun vera eitt það lægsta sem fyrirfinnst. Það er vissulega rétt að innan Evrópu er þetta á breiðu bili, allt frá 8–9% og upp í 12–14% og svo Danir með sinn skatt á endanum. Við þurfum líka að huga að fleiru en í sjálfu sér bara því hvaða áhrif þetta hefði t.d. á áætlaða fjölgun ferðamanna næstu árin eins og sumir nota sem einföld rök. Ef drægi eitthvað úr þeirri miklu fjölgun erlendra ferðamanna sem hefur verið í gangi og horfir til þá eigi bara ekkert að gera þetta. 

Hæstv. forseti. Mér leikur forvitni á að vita með hvaða hætti stjórnvöld ætla að gæta hagsmuna Íslands í samningsafstöðu okkar gagnvart Evrópusambandinu um 12. kafla sem fjallar um matvælaöryggi, dýra- og plöntuheilbrigði. Nú hafa fulltrúar Bændasamtaka Íslands og sérfræðingar á Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði á Keldum sent utanríkismálanefnd áskorun þar sem áréttuð er sú skoðun Bændasamtakanna og þessara sérfræðinga að kröfur Íslands um að viðhalda banni við innflutningi á lifandi dýrum og erfðaefni þeirra séu ekki umsemjanlegar í ESB-aðildarviðræðunum. Mér leikur forvitni á að vita hver afstaða hæstv. atvinnuvegaráðherra er til þeirra samningsmarkmiða sem við erum að vinna að og reyna að hafa samráð við utanríkismálanefnd um. Er afstaða hæstv. ráðherra sú að það sé ekki rétt og undir engum kringumstæðum hagsmunir Íslands að setja inn ófrávíkjanleg skilyrði í samningsmarkmið okkar? Er aldrei hægt að gera það? En ef ráðherrann er á þeirri skoðun að það sé hægt, er þá ekki einmitt hægt að gera það hér? Mig langar að spyrja um þetta og eins: Ef það er rétt að hvergi sé hægt að tína til okkar ýtrustu kröfur í þessum samningaviðræðum, hvernig á þá að halda þeim á lofti? Verður það þá líka þannig þegar við förum að tala um sjávarútvegskaflann að þar megi ekki skrifa hvað okkur langar raunverulega að semja um eða hvað við ætlum okkur raunverulega að tala um í þeim viðræðum af ótta við að ESB fái bakþanka yfir því að við séum ekki í samningaviðræðunum af fullum þunga? Hver er afstaða hæstv. ráðherra? Er hann ekki sammála fulltrúum Bændasamtaka Íslands og sérfræðingum okkar á Keldum um að þetta eigi að vera eitt af okkar ófrávíkjanlegu skilyrðum?

Frú forseti. Samningsafstaðan um 12. kafla, matvælaheilbrigðiskaflann. Mikil vinna hefur verið lögð í að móta samningsstöðuna og þar á meðal og ekki síst í að undirbyggja eins öflugan rökstuðning og mögulegt er, faglegan og sögulegan rökstuðning, fyrir því að Ísland þurfi áfram að geta viðhaft bann við innflutningi á lifandi dýrum, á hráu kjöti og öðru hrámeti sem gæti falið í sér hættur, í allmörgum tilvikum í plöntuheilbrigðismálum sem snúa bæði að tegundahættu og smithættu og loks verður farið fram á það að við viðhöldum þeim undanþágum sem við höfum nú varðandi innleiðingu á sviði EES-reglna í einum þremur tilvikum. Ég leyfi mér að fullyrða að reifaðar eru og lagðar fram rökstuddar og undirbyggðar allar þær meginkröfur sem menn hafa talið mikilvægar fyrir Ísland á þessu sviði. Mér hefur ekki verið bent á að þar vanti upp á. Farið er fram á það í grófum dráttum að Ísland viðhaldi stöðu sinni hvað varðar að þurfa ekki að leyfa hér innflutning á lifandi dýrum, hráu kjöti og hráum eggjum og öðru slíku, að við getum viðhaft sömu undanþágur og takmarkanir varðandi plöntuheilbrigði og að við viðhöldum núverandi stöðu að því marki sem hún er þegar í EES-samningnum. Með öðrum orðum, öllum grundvallarhagsmunum Íslands er þarna haldið til haga og þeir eru rækilega rökstuddir á mörgum blaðsíðum sem fjöldi sérfræðinga hefur lagt hönd á plóginn með og farið er fram á að við getum í samningum viðhaldið okkar stöðu í þessum efnum. Þar er öllu til haga haldið og ég veit ekki til þess að menn hafi fundið neitt sem upp á vantar. Ef svo væri tökum við ábendingum með þökkum. Spurningin um orðalag er annað mál. Hvernig orðum við þau samningsmarkmið sem við setjum fram og rökstyðjum og ætlum okkur að ná fram? Mér finnst menn missa svolítið sjónar á því að það sem skiptir að lokum  
            

Hæstv. forseti. Af orðum hæstv. ráðherra má ráða að þetta sé þá eftir allt saman umsemjanlegt, lokaorð hæstv. ráðherra fólu það í sér. Hvers vegna þarf þetta að standa í grófum dráttum í samningsmarkmiðum okkar? Af hverju segjum við ekki hreint út hvað við viljum og hvað við viljum ekki? Við viljum ekki gefa þetta eftir. Er það þá ekki ófrávíkjanleg krafa af okkar hendi? Hvað er að því að tala skýrt? Er það ekki það besta sem maður gerir í samningaviðræðum, að segja hvað maður vill? Hvernig á fólk að vita hvað við viljum ef við segjum það ekki hreint út? Ég átta mig ekki alveg á hvað ráðherrann er að fara. Er hæstv. ráðherra að segja að honum finnist í lagi að víkja frá varnarlínum Bændasamtakanna sem þau settu fram á sínum tíma þegar þau hófu undirbúning að þeirri aðildarvegferð sem við erum í?

Já, þetta er orðaleikfimi. Ég skal svara alveg skýrt: Nei, það kemur ekki til greina. Það kemur ekki til nokkurra mála að við víkjum frá því að geta viðhaft hér takmarkanir á innflutningi á lifandi dýrum. Saga Íslands ber með sér hversu stórhættulegt það er. Ég skil ekki af hverju við þurfum að ræða hvert við annað eins og einhverja fyrirframsvikara ef við erum sammála um að við ætlum ekki að gefa þetta eftir, það komi ekki til greina. Þetta er atriði af því tagi sem ég tel að komi ekki til greina að gefa eftir. Þess vegna er eytt í það mikilli orku að undirbyggja þá samningsafstöðu og rökstyðja hana þannig að við höfum sterka stöðu þegar til viðræðna kemur og menn skilji það að þetta er eitthvað sem Ísland verður augljóslega að fá í gegn. Þannig tel ég að við eigum að nálgast þetta. Varðandi þá grundvallarhagsmuni okkar sem mikilvægastir eru á sviði landbúnaðar, byggðamála, matvælaöryggis, sjúkdómavarna, sjávarútvegsmála o.s.frv. 

Frú forseti. Ég vil spyrja hæstv. innanríkisráðherra hvað líði niðurstöðu varðandi leiðarval vegar í Gufudalssveit, um Þorskafjörð og suður um. Eins og íbúar á sunnanverðum Vestfjörðum og við hér í þessum sal þekkjum vel hefur lítið lát orðið á raunasögu landshlutans í vegamálum. Hún er í stuttu máli svona: Íbúar hafa kallað eftir öruggum láglendisvegi út úr fjórðungnum. Vegagerðin hefur gert margar tillögur, A, B, C, D o.s.frv., og nú síðast leið I. Íbúar voru sammála stjórnvöldum um að leið B, Þorskafjarðarvegur um Teigsskóg, væri ákjósanlegasti kosturinn þar sem hún yrði láglendisvegur að mestu. Um þá leið hafa hins vegar staðið lagadeilur og áralöng málaferli sem lauk með umdeildum hæstaréttardómi sem hnekkti umhverfismati framkvæmdanna á formsatriði. Sá dómur var mikið högg fyrir íbúa á sunnanverðum Vestfjörðum og setti málið allt á upphafsreit. Í augum leikmanns er lítil sanngirni í því fyrir íbúa svæðisins að verða af góðri samgöngubót vegna formgalla í úrskurði þáverandi umhverfisráðherra um framkvæmdina en það tjáir víst lítið að deila við dómarann. Nú veit ég að hæstv. innanríkisráðherra hefur leitað ásættanlegra lausna á þessum vanda með samráði við fulltrúa Vestfirðinga í samstarfi við Vegagerðina og að nú er verið að skoða leið I, þ.e. brúun Þorskafjarðar og veg handan Teigsskógar austan megin í firðinum. Þetta er leið sem gæti verið ásættanleg lausn hvort sem farið er inn fjörðinn austan megin eða út með honum um Reykhóla. Ég vil því spyrja hæstv. innanríkisráðherra: Hvar er mál þetta statt? Hversu langt er það komið? Munu Vestfirðingar í náinni framtíð sjá lausn samgönguvandræða sinna á þeim nótum sem þarna hafa verið reifaðar, þ.e. með leið I eða útfærslu á henni?

Hæstv. forseti. Það er rétt, sem fram kom í máli hv. þingmanns, að um vegalagningu á Vestfjarðavegi í Gufudalssveit hafa staðið deilur um nokkra hríð sem lyktaði með því að ákveðið var að fela Vegagerðinni að kanna ýmsa kosti að láglendisveg þar sem því hafði verið andæft mjög hressilega að fara yfir hálsana eins og ég hafði lagt til. Þeir kostir sem hv. þingmaður nefnir eru þar til skoðunar. Einnig er verið að skoða jarðgangagerð undir hálsana en ekki síður þá leið sem hv. þingmaður hafði flest orð um, svokallaða I-leið um Þorskafjörðinn utanverðan. Þetta hefur verið kannað á undanförnum mánuðum í sumar og í haust og Vegagerðin unnið að matsáætlun sem nú verður skotið til Skipulagsstofnunar til umsagnar. Ég á von á því að svo verði gert innan skamms og er ég þá ekki að tala í mánuðum heldur í vikum.

Frú forseti. Ég fagna þeirri yfirlýsingu hæstv. innanríkisráðherra að tíminn að lausn máls sé talinn í vikum en ekki mánuðum enda tel ég mjög brýnt orðið að sjá fyrir endann á þessari áralöngu raunasögu, þessum samgönguvandræðum á sunnanverðum Vestfjörðum. Aðalatriðið er þó, tel ég, að ná samstöðu með heimamönnum um ásættanlega lausn því að ég tel að byggðirnar á sunnanverðum Vestfjörðum, atvinnulífið, þjónustan og mannlífið þar yfirleitt, megi ekki við því að bíða lengur eftir tengingunni við þjóðvegakerfi landsins. Ég held satt að segja að þessi leið I gæti verið salómonsdómurinn og lausnin, bæði fjárhagslega og samgöngulega, í þessu máli, sérstaklega ef menn vildu nú skoða það í alvöru að láta veginn fara út með Þorskafirði 

Hæstv. forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að það er mikilvægt að fá lyktir í þetta mál en svo ég sé alveg nákvæmur í framsetningu þá lít ég ekki svo á að lausnin liggi endilega fyrir innan fáeinna vikna. Matsáætlun Vegagerðarinnar verður skotið til Skipulagsstofnunar innan fáeinna vikna og þar fer hún í athugun og síðan á ákvörðunartakan eftir að hafa sinn gang. En ég ítreka að við vinnum að sjálfsögðu markvisst að því að fá lyktir í málið.

Frú forseti. Það vakti nokkra athygli nú síðla sumars þegar íbúi í Grafarvogi tók sig til og tók niður eigin hendi fjölmargar áfengisauglýsingar sem voru á víð og dreif á útivistarsvæðinu næst heimili hennar. Þetta var umgjörð íþróttamóts sem Golfklúbbur Reykjavíkur stóð fyrir. 
             Áfengisauglýsingar eru bannaðar með lögum og Foreldrasamtök gegn áfengisauglýsingum hafa veitt þessum íbúa í Grafarvogi, sem er Salvör Kristjana Gissurardóttir, sérstaka viðurkenningu fyrir að sinna borgaralegri skyldu sinni í þessum efnum. Þessi samtök hafa barist einarðlega á undanförnum árum gegn áfengisauglýsingum sem eru allt of víða í umhverfi okkar og lagt margar kærur inn til lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins fyrir brot á 20. gr. áfengislaganna en án mikils árangurs. Eftir atvikið í Grafarvogi hafa foreldrasamtökin sent öllum sveitarfélögum og fjölmiðlum og þingmönnum, að ég hygg, ábendingu um að áfengisauglýsingar hanga víðar uppi á íþróttasvæðum, á fótboltavöllum og í íþróttahúsum þar sem börn og ungmenni eru að leik. Foreldrasamtökin telja að með því sé brotið á lögvernduðum rétti barna til að stunda íþróttir og æskulýðsstörf án áreitis af áfengisauglýsingum. Nú langar mig að spyrja hæstv. íþróttamálaráðherra, æskulýðsráðherra og menntamálaráðherra, Katrínu Jakobsdóttur, hvort hún telur þetta ásættanlega stöðu og hvað sé til ráða.

Frú forseti. Mín skoðun er sú að áfengisneysla og sala og umgengni við áfengi fari almennt ekki með barnastarfi. Hv. þingmanni er kunnugt að þegar það var rætt fyrr á þessu ári að hefja sölu áfengis á íþróttakappleikjum varð ekkert úr þeirri hugmynd enda er það bannað með landslögum. Afstaða flestra þeirra sem tjáðu sig af hálfu íþróttahreyfingarinnar var mjög einörð, að þetta ætti ekki heima þar enda væru íþróttasvæði þar sem börn og fullorðnir eiga jafnan aðgang ekki staðurinn til að selja áfengi. Eins og hv. þingmaður þekkir þá eru áfengisauglýsingar bannaðar. Það á bæði við um fjölmiðla, íþróttahús og það á við um aðra staði. Kveðið er á um þetta í áfengislögum og ég held að hv. þingmaður hafi nefnt 20. gr. áfengislaga í því sambandi. Viðbrögð við því eru að tilkynna þau mál til lögreglu eins og hv. þingmaður nefndi að hefði verið gert. Ef um er að ræða áfengisauglýsingar í fjölmiðlum er unnt að leita til fjölmiðlanefndar sem tekur á þeim málum. Fyrirspurn hv. þingmanns snerist kannski helst um mat mitt á þessu og það er á þá leið að þetta eigi ekki heima með og fari ekki saman með íþróttastarfi eða æskulýðsstarfi. Það mat gerir ekkert annað en að fara saman við landslög sem eru þau að áfengisauglýsingar eru bannaðar og þeim landslögum á að fylgja, ekki aðeins í þessu umhverfi heldur alls staðar þar sem þær birtast.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að svara þessu með þessum hætti en mig langar samt til að endurtaka spurninguna og spyrja hvað sé til ráða. Það er ljóst að ríkið styður íþróttahreyfinguna með beinum fjárframlögum og ég velti því fyrir mér hvort ekki sé ástæða til að gera könnun á umfangi þessa hjá íþróttahreyfingunni og jafnvel skilyrða framlög til íþróttafélaga því að íþróttafélögin fari að lögum í fjáröflun sinni og útbíi ekki leikvanga eða fótboltavelli með áfengisauglýsingum. Við vitum að áfengisauglýsingar, eins og aðrar auglýsingar, hafa áhrif og við sjáum það best á því hversu sterkir hagsmunaaðilar, þ.e. áfengisframleiðendur, dreifendur og seljendur, eru og hversu lágt þeir leggjast oft til að reyna að komast í kringum áfengissölubannið. Ein 

Virðulegur forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að flýta má þeirri vinnu sem staðið hefur yfir við að skoða styrkingu á áfengislögunum. Ég tel að það sé góð hugmynd hjá hv. þingmanni að kanna stöðu þessara mála. Mörg þessara íþróttahúsa eru í eigu sveitarfélaga en sum hver eru rekin af einkaaðilum sem væntanlega sjá þá um sölu auglýsinga og hagnaðurinn rennur þá alls ekki til íþróttafélaganna. Áður en við höldum áfram með þetta mál held ég að rétt væri að kanna hvar slíkar auglýsingar hafa birst og hverjir taka ágóðann af slíkum auglýsingum, áður en frekari skref verða stigin. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ábendinguna og tel rétt að þetta verði skoðað.

Virðulegi forseti. Ég ætla að biðja hæstv. forseta að beita sér í einu máli. Hér fékk hæstv. atvinnu- og nýsköpunarráðherra fyrirspurn áðan og ekkert óeðlilegt við það að sjálfsögðu og hæstv. ráðherra svaraði því eðlilega. Fyrirspurnin varðaði samningsafstöðu í viðræðum við Evrópusambandið. Hæstv. ráðherra sagði meðal annars að honum hefði ekki verið bent á annað en að í þeim sé hagsmuna Íslands gætt. Frú forseti. Mér er vandi á höndum. Ef ég ætlaði að tala hér og hafa aðra skoðun á þessu en hæstv. ráðherra væri ég að brjóta þann trúnað sem mér er skipað að hafa í utanríkismálum. Frú forseti. Það er ekki hægt að búa við það að við sem sitjum í nefndinni getum ekki talað um þessi mál með sama hætti og mér finnst að ráðherrarnir geri. Ég fer því fram á að hæstv. forseti beiti sér fyrir því að trúnaði á þessum málum í utanríkismálanefnd, á aðildarviðræðunum við Evrópusambandið, verði aflétt. Það getur ekki verið að við sem sitjum í nefndinni séum svo múlbundin að við getum ekki tjáð okkur um málið hér í þingsölum með eðlilegum hætti.

Frú forseti. Ég tek undir það með hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni að þetta er algjörlega óþolandi staða sem við erum sett í. Hæstv. ráðherra tjáir sig um þetta mál. Ég ætla ekki að fara efnislega í það en ég get þó sagt að ég er mjög ósammála mörgu því sem hann sagði. Það getur ráðherra algjörlega getið sér til um vegna þess að við höfum átt samtöl um þetta í utanríkismálanefnd. Nú er það þannig að þessar viðræður eru samkvæmt og eftir leiðsögn meirihlutaálits utanríkismálanefndar Alþingis. Þar segir meðal annars, með leyfi forseta: „Meiri hlutinn telur afar mikilvægt að í því efni verði leitast við að takmarka svo sem kostur er að leggja trúnaðarskyldur á þær upplýsingar sem fyrir liggja og leggur ríka áherslu á að samninganefnd og einstakir samningahópar taki mið af þessu.“ Enn fremur segir: „Þrátt fyrir reglur um trúnað í starfi nefndarinnar er lögð áhersla á mikilvægi gegnsæis í öllu starfi hennar og því eðlilegt að hófs sé gætt í beitingu trúnaðarreglunnar. Með þessu yrði meðal annars tryggt að eftir atvikum gætu fundir nefndarinnar verið fyrir opnum tjöldum.“ Frú forseti. Nú vil ég fara fram á það að haldinn verði opinn fundur í utanríkismálanefnd um einmitt samningsafstöðuna sem hér kom til umræðu vegna þess að það er óþolandi að hæstv. ráðherra og aðrir geti tjáð sig um þetta en ekki við hin sem í nefndinni sitjum.

Forseti vill benda hv. þingmönnum á að það er ekki forseta að aflétta trúnaði í nefnd heldur er það formanns nefndarinnar eða ráðherra að kveða á um slíkt.

Frú forseti. Ástæða er til að taka undir ábendingar þeirra hv. þingmanna sem töluðu hér á undan mér. En vegna ummæla hæstv. forseta rétt áður en ég tók til máls vil ég geta þess sérstaklega að mér þykir mikilvægt að hæstv. forseti skýri hvernig túlka beri þessar reglur. Eins og menn þekkja var sú regla almenn í utanríkismálanefnd hér áður fyrr að það sem þar færi fram væri trúnaðarmál. Slakað var á þeirri reglu og henni breytt á þann veg að í raun væri ekki um trúnaðarmál að ræða nema sérstaklega væri kveðið á um það. Túlkunin hefur hins vegar verið svolítið út og suður og jafnvel farið eftir því hvaða þingmaður á í hlut, leyfi ég mér að segja. Þannig höfum við dæmi um að einn hv. þingmaður hafi sérstaklega verið ávíttur fyrir trúnaðarbrot í nefnd, reyndar ekki í utanríkismálanefnd, á meðan aðrir þingmenn, sem brutu trúnað sem sérstaklega var tekið fram að gilti í utanríkismálanefnd, komust upp með það. Það er því mikilvægt að forseti útlisti nákvæmlega hvernig forseti hyggst túlka þessar reglur og fylgja þeim eftir.

Forseti hefur þingsköpin hér til að vitna í. Í 24. gr. þingskapa er fjallað um utanríkismálanefnd og trúnað og er alveg ljóst í þeirri grein að það er formaður nefndarinnar eða ráðherra sem ræður því hvort trúnaði sé aflétt af máli.

Frú forseti. Ég vil taka undir þann skilning hæstv. forseta, sem hún hefur beint úr þingsköpum, að almennt gildir sú regla í utanríkismálanefnd að trúnaður er á því sem þar fer fram ef ráðherra eða formaður kveður á um slíkt. Það er líka rétt sem hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson segir að þessari reglu var í raun og veru snúið við. Í stað þess að almennt gilti trúnaður á öllu nema annað væri sérstaklega undanskilið hefur sú regla gilt á undanförnum missirum að sérstaklega er kveðið á um trúnað. Varðandi þau mál sem hér hafa verið til umræðu er eðlilegt að trúnaður sé á þeim gögnum sem verið er að vinna áður en þau eru kynnt mótaðila í samningaviðræðum. Það segir sig sjálft að skynsamlegt er að gera það út frá hagsmunum Íslands og það eru þeir sem verða fyrst og fremst að ráða för í þessu efni. Ég hef reynt að standa þannig að málum að það sé gert. Hins vegar höfum við líka breytt vinnureglum í utanríkismálanefnd vegna ábendinga um að flýta því að þessi gögn verða opinber og það hygg ég að nefndarmenn í utanríkismálanefnd geti staðfest.

Virðulegi forseti. Ég vil ítreka, vegna þeirrar umræðu sem ég hóf hér, að það ber að aflétta trúnaði af upplýsingum um samningana við Evrópusambandið vegna þess að það vita allir hvernig þeir samningar fara fram. Það er ekki þannig að eitthvað í þessum samningum komi Evrópusambandinu á óvart þegar þangað er mætt. Það má líka snúa þessu við, virðulegi forseti. Það eru hagsmunir íslensku þjóðarinnar að fá að vita hvað stendur í samningsafstöðunni sem send er út. Það eru hagsmunir hennar að geta hugsanlega haft áhrif á það hvort samningsafstaðan sé nógu sterk eða ekki. Þess vegna ber að sjálfsögðu að aflétta þessum trúnaði og það ber að gera strax.

Virðulegi forseti. Ég vil blanda mér aftur í þetta mál, en ég mun fara formlega fram á það á fundi utanríkismálanefndar í fyrramálið að haldinn verði opinn fundur um þetta mál í nefndinni og einnig að formaður nefndarinnar eða hæstv. ráðherra aflétti þessum trúnaði. Hv. þingmaður sagði að þarna væri verið að ræða samningsafstöðu Íslands gagnvart þriðja aðila. Það er alveg rétt en hvað gerðist hér áðan? Hæstv. ráðherra kom og sagði: Auðvitað verður ekki hvikað frá þessu, auðvitað munum við standa við varnarlínur Bændasamtakanna. Nú er ég komin í vanda, en ég get þó haft eftir það sem ég hef sjálf sagt í nefndinni. Ég tel ekki að samningsafstaðan endurspegli það sem hæstv. ráðherra hélt hér fram og nú er ég að hafa eftir honum það sem hann sagði opinberlega. Okkur er því vandi á höndum. Við erum að takast á um hvort við séum 

Frú forseti. Það hefur komið skýrt fram bæði í máli hv. formanns utanríkismálanefndar og hv. varaformanns nefndarinnar að nefndin hafi ekki það hlutverk að samþykkja samningsafstöðuna sem slíka eða afgreiða hana frá sér. Hlutverk nefndarinnar sé eingöngu að kynna sér um hvað þar er að ræða. Í mörgum tilvikum er verið að kynna fyrir nefndarmönnum á þessum fundum hluti sem þegar eru í umræðunni, sem þegar er ljóst hvert stefna og meira að segja hæstv. ráðherrar ræða í þinginu, eins og við sáum dæmi um áðan. Því vil ég biðja hæstv. forseta að kveða upp úr um það hvort þingmönnum sé óhætt að tjá sig um mál sem eru í umræðu í samfélaginu, jafnvel þótt sömu mál hafi síðan verið tekin fyrir á fundi í utanríkismálanefnd. Eða er það þannig, virðulegi forseti, að þingmenn þurfi sérstaklega að láta hjá líða að mæta á þá fundi til að vera þar með ekki múlbundnir um þessi mál?

Frú forseti. Það vekur nokkra furðu að fylgjast með umræðum úr þingsal þar sem hæstv. ráðherra kemur upp og segir skýrt og skorinort hver afstaðan er í aðildarviðræðunum og hver samningsmarkmiðin eru, og það má alveg þakka honum fyrir þá skoðun sína, en síðan mega fulltrúar okkar í utanríkismálanefnd alls ekki segja eitt né neitt vegna trúnaðar í málinu. Ég held að þetta ferli allt undirstriki enn og aftur, sama hvar við stöndum í þessu máli, hvort sem við viljum klára aðildarviðræðurnar eða ekki, að það má ekki ríkja tortryggni gagnvart öllu aðildarferlinu. Ég undirstrika enn og aftur bón og ósk okkar hv. þm. Birgis Ármannssonar í þá veru að hér verði umfangsmikil umræða í þingsal um framvindu Evrópusambandsviðræðna nú þegar. Ég tel mikilvægt að draga fram ýmis atriði, fá fram skoðanir ráðherra, fá m.a. það fram sem hefur verið sagt í utanríkismálanefnd og fá viðameiri umræðu en venja er í sérstökum umræður, sem standa aðeins í hálftíma og fjórar mínútur eru gefnar á hvern flokk. 

Frú forseti. Ég vil taka undir með hv. síðasta ræðumanni, ég tel fulla ástæðu til að hér fari fram umræða um stöðu aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Ég hef verið þeirrar skoðunar að mikilvægt sé að hún fari reglulega fram og menn skiptist á skoðunum um það hvar við erum stödd í ferlinu og þess háttar. Ég vil líka taka fram vegna afstöðu til einstakra mála að grundvallarhagsmunum Íslands er lýst í áliti meiri hluta utanríkismálanefndar frá 2009. Þar eru allar okkar meginlínur dregnar upp. Það er það veganesti sem íslenskir samningamenn, bæði ríkisstjórnin og embættismenn á vegum ríkisstjórnarinnar, fara eftir. Það þarf ekkert að fara í felur með það sem þar stendur. Það er opinbert plagg og út frá því hlýtur að vera unnið. Varðandi trúnaðinn vil ég ítreka að ég hef beitt mér fyrir því að trúnaði af gögnum sem varða þetta mál sé aflétt fyrr en var í upphafi ferlisins, m.a. vegna umræðu og ábendinga sem um það hafa komið fram og sjónarmiða í nefndinni og við höfum átt ágætt samstarf um það. 

Frú forseti. Ég vil taka undir að ræða þurfi með stjórn þingsins með hvaða hætti utanríkismálanefnd hefur þetta mál í sínum höndum og aðkomu hennar að umsókninni um aðild að Evrópusambandinu. Það þarf að ræða hver sé ábyrgð nefndarinnar gagnvart þinginu hvað varðar einstök atriði málsins. Ég vil líka árétta að í greinargerðinni með umsókninni á sínum tíma var lögð áhersla á mjög opna umræðu, mikla og jafnhliða upplýsingagjöf um málið. Ég vil líka árétta að þetta er gríðarlega stórt mál og það er ekkert smámál hvernig hlutir eru orðaðir í samningsafstöðu Íslands, að menn vísi til þess að þeir meini þetta, en segja svo annað. Þarna þarf að vera nákvæmt samræmi og ef sagt er að það eigi að vera ófrávíkjanleg skilyrði í einhverju á það líka að standa skrifað en ekki öðruvísi. Ég tek undir þá kröfu að þetta mál komi hingað til ítarlegrar og langrar umræðu á Alþingi. 

Frú forseti. Öðruvísi mér áður brá, en í þessu málefni varðandi Evrópusambandið er ég bara nokkuð sammála hv. þm. Jóni Bjarnasyni.  Ég er enn þá þeirrar skoðunar að við eigum að klára aðildarviðræðurnar. En ég vil hafa málið uppi á borðum og ég vil fá tækifæri til að ræða það í þingsal.

Hæstv. forseti. Ég kem upp til að taka undir þær óskir og beiðnir sem komið hafa fram frá hv. þingmönnum í dag. Það er full þörf á því að ræða þetta aðildarferli eða aðlögunarferli í þingsalnum út frá hagsmunum Íslendinga. Ef ferlið er jafnógagnsætt og Bændasamtök Íslands fullyrða, þau fullyrða að þetta sé ekki allt saman í lagi og ekki sé verið að gæta hagsmuna Íslands í ESB-aðildarferlinu, er annaðhvort eitthvað mikið í upplýsingagjöfinni í þessu máli eða hún er einfaldlega rétt sú fullyrðing sem rituð er í leiðara Bændablaðsins þar sem segir: „Stjórnvöld gæta ekki hagsmuna Íslands í ESB-aðildarferlinu.“ Það getur ekki verið að nokkur einasti maður í þinginu vilji að ferlið sé svo ógagnsætt. Ég sé ekkert því til fyrirstöðu að taka umræðurnar upp í þingsal þannig að ég geti komið nýjum sjónarmiðum á framfæri og því að mér finnist í lagi að skrifa skýrt hvað það er sem við viljum 

Virðulegi forseti. Yfirlýsing hæstv. atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra var mjög afdráttarlaus varðandi þá spurningu hvort til greina kæmi að leyfa innflutning á lifandi dýrum. Hæstv. ráðherra svaraði því afdráttarlaust að það kæmi ekki til greina. Það hefur ríkt mikið vantraust á allt þetta viðræðuferli frá því að það hófst og það hefur auðvitað litast mjög mikið af því sem sagt var í upphafi, mjög miklir svardagar voru hafðir uppi í upphafi og einnig áður en ákvörðun var tekin um viðræðuferlið. Það gerir að verkum að jafnvel þótt hæstv. ráðherra hafi gefið þessa afdráttarlausu yfirlýsingu fyrir sína hönd og annarra vandamanna breytir það ekki því að auðvitað á að skrifa afdráttarlaust í samningsmarkmið okkar það sem hæstv. ráðherra var nákvæmlega að segja áðan. Um það snýst þetta mál núna. Við vitum að þetta mál er í miklum vandræðagangi hjá hæstv. ríkisstjórn en það er hins vegar mjög mikilvægt að ræða það efnislega. 

Virðulegi forseti. Eins og menn vita hefur verið í gildi aflaregla varðandi þorskveiðar frá fiskveiðiárinu 1995/1996. Lengst af hefur aflareglan gengið út á það, gróft sagt, að miðað hefur verið við að veiðin væri ekki umfram 25% af viðmiðunarstofni sem er þorskur fjögurra ára og eldri. Ýmsar undanþágur hafa síðan verið gerðar frá þessu, ég ætla ekki að rekja þær, en síðustu árin hefur verið miðað við að veiðihlutfallið væri 20%. En vegna þess að að hálfu er tekið tillit til aflamarks síðasta árs og veiðistofninn hefur verið að stækka er ljóst að veiðiálagið er núna innan við 20%. Við erum í raun ekki með 20% veiðireglu heldur 17–18% veiðireglu sem er langlægsta veiðiálag sem ég hygg að skjöl nái yfir. Þegar þessi veiðiregla var innleidd á sínum tíma var það auðvitað umdeilt, en árið 2009 var ákveðið í ríkisstjórninni að senda ICES, Alþjóðahafrannsóknaráðinu, bréf þar sem óskað væri eftir því að ráðið legði mat sitt á sjálfbærni og virkni 20% veiðireglunnar. Jafnframt þessu hefur verið talsverð umræða um það upp á síðkastið að skynsamlegt kynni að vera að hafa veiðireglu eða aflareglu sem næði til fleiri tegunda. Í því sambandi hefur einkanlega verið rætt um gullkarfa, ufsa og ýsu. Nýverið, á haustdögum, kom fram á opinberum vettvangi að tillögur þar að lútandi hefðu verið lagðar fyrir hæstv. atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra um að setja á laggirnar aflareglu um veiðar á þessum þremur tegundum. Í þeim tillögum væri lagt á ráðin með það hvernig sú aflaregla ætti nákvæmlega að líta út þannig að hægt væri að taka til hennar afstöðu. Ég nefni þetta vegna þess að í júní 2009 skilaði nefnd, sem hæstv. fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafði skipað um þessi mál, áliti sínu og kynnti viðhorf sín til þessa máls. Nú er málið komið lengra, í vor var ákveðið samráðsferli og hæstv. ráðherra fékk síðan þessar tillögur. Þess vegna hef ég lagt fram á Alþingi fyrirspurn til hæstv. atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra í þremur liðum sem er svohljóðandi: 1. Hvaða tillögur liggja nú fyrir um aflareglu við veiðar á ýsu, gullkarfa og ufsa? 2. Hver er afstaða ráðherra til þessara tillagna? 3. Hver hefði orðið úthlutun aflamarks í þessum tegundum á yfirstandandi fiskveiðiári ef tillögum að aflareglu hefði verið fylgt? Í þessu sambandi er mjög mikilvægt að árétta eitt. Hvaða skoðun sem menn hafa á aflareglu er aðalatriðið að menn hafi sannfæringu fyrir því að stofnmat á hverjum tíma sem er framkvæmt af Hafrannsóknastofnun endurspegli veruleikann. Við vitum það til dæmis varðandi ýsuna sem er ein þeirra þiggja 

Frú forseti. Varðandi fyrstu spurninguna, svo ég noti tímann í að reyna að svara spurningunum beint, um hvaða tillögur liggi fyrir um aflareglu við veiðar á ýsu, gullkarfa og ufsa, er því til að svara að tillögurnar eins og þær standa ganga í fyrsta lagi út á aflareglu fyrir ýsu sem er í grófum dráttum svohljóðandi: Aflamark næsta fiskveiðiárs verði 40% af áætluðu magni 45 sm og stærri ýsu í upphafi næsta aflamarksárs. Síðan er önnur regla sem gæti tekið til við tilteknar aðstæður, þ.e. ef áætluð stærð hrygningarstofns á sama tímapunkti er undir skilgreindum varúðarmörkum sem eru þá 45 þús. tonn. Þá skuli lækka veiðihlutfallið þannig að það sé að hámarki 0,4 sinnum stærð hrygningarstofns í upphafi næsta almanaksárs deilt með varúðartölunni 45 þús. tonn. Í öðru lagi liggur fyrir aflaregla um ufsa sem er svohljóðandi: Aflamark næsta árs verði 20% af viðmiðunarstofni fjögurra ára og eldri ufsa og aflamarki síðasta fiskveiðiárs. Það er mjög sambærileg regla við það sem er í gildi í þorskinum. Þar er líka lögð til varúðarregla ef hrygningarstofn á úttektarári fer niður fyrir svokölluð gátmörk eða „Btrigger“ sem lagt er til að verði 65 þús. tonn í tilviki ufsa. Þá skal lækka veiðihlutfallið með hlutfallinu stærð hrygningarstofns á úttektarári deilt með 65. Ekki er tekið tillit til aflamarks síðasta fiskveiðiárs í þeirri fráviksreglu. Fyrir gullkarfann liggja fyrir svohljóðandi tillögur: Aflamark næsta fiskveiðiárs byggi á að meðalveiðidauði 9–19 ára karfa verði ekki hærri en 0,097. Sömuleiðis ef hrygningarstofn fari niður fyrir gátmörk, sem lagt er til að verði 220 þús. tonn, lækki veiðidauði sem ráðgjöf byggir á með hlutfallinu stærð hrygningarstofns í upphafi úttektarárs deilt með 220. Í tilviki gullkarfans er að sjálfsögðu gert ráð fyrir því að reynt verði að láta regluna taka til Íslands, Grænlands og Færeyja. Í öðru lagi er spurt hver sé mín afstaða til þessara tillagna. Henni væri kannski best svarað ef tíminn leyfði með því að rekja þau samskipti sem hafa verið t.d. á þessu ári. Í upphafi árs skrifaði ég Hafrannsóknastofnun og fór fram á að stofnunin legði af stað með aflareglur í ýsu, ufsa og karfa á grundvelli þeirrar vinnu sem fyrir lá. Ég er eindregið þeirrar skoðunar að við eigum að byggja á langtímanýtingarstefnu og aflareglur eru það tæki sem menn hafa kannski mest verið að þróa og horfa til. Við höfum þar af leiðandi unnið þessa vinnu áfram á þeim grundvelli fyrir tegundirnar þrjár með samráði við umhverfisráðuneytið og fjölmarga aðila innan greinarinnar. Vissulega eru skoðanir skiptar, því er ekki að leyna, en kostir þess að festa í sessi viðurkenndar aðferðir til að grundvalla á langtímanýtingarstefnu eru ótvíræðir. Það er ljóst að því fylgir agi. Það eykur að sjálfsögðu líkur á því að fiskveiðistjórn okkar teljist standast grundvallarkröfur um sjálfbærni og að vottun sé möguleg í kjölfarið sem getur haft heilmikið að segja fyrir markaðsstarf. Staða málsins núna er að þegar hefur verið sent bréf til Alþjóðahafrannsóknaráðsins vegna ufsa og ýsu þar sem ráðið er beðið um að meta framangreindar tillögur út frá varúðarreglunni og hvort þær séu líklegar til að leiða til hámarks sjálfbærrar nýtingar, eða „maximum sustainable yield“ eins og það er kallað, þegar til lengri tíma er litið. Varðandi gullkarfann er málið aðeins skemmra á veg komið þar sem verið er að leita samráðs við Grænland og Færeyjar og reyna að ná saman um að senda síðan í kjölfarið sameiginlegt erindi til Alþjóðahafrannsóknaráðsins í sama skyni. Þetta er að sjálfsögðu nauðsynlegt þar sem um deilistofn er að ræða að nokkru leyti með þessum nágrönnum okkar, þó langmestur hluti tegundarinnar komi í okkar hlut. Þriðja spurningin er: Hver hefði orðið úthlutun aflamarks í þessum tegundum á yfirstandandi fiskveiðiári ef tillögum að aflareglu hefði verið fylgt? Svarið er að þá hefði aflamark í ýsu orðið 32 þús. tonn í stað þeirra 36 þús. tonna sem nú eru. Í gullkarfanum hefði aflamarkið orðið 45 þús. tonn, sem er það sama og við erum að taka í ár, þó þannig að ef við hefðum t.d. tekið tillit til veiða Grænlendinga og Færeyinga í fyrra sem voru um 2.300 tonn hefðu 42.700 af því komið í okkar hlut. 

Virðulegi forseti. Það vekur furðu mína að fá upplýsingar um það hvernig málið er unnið í raun og veru. Nú segir hæstv. ráðherra að búið sé að senda bréf til Alþjóðahafrannsóknaráðsins til að fara yfir þessar reglur. Mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra: Hefur þetta verið kynnt fyrir atvinnuveganefnd? Er þetta það fyrsta sem þingið fær að vita um hvað er verið að gera? Ég er sammála hæstv. ráðherra um að mjög skynsamlegt sé að hafa ákveðnar nýtingarreglur, en þá þurfum við að ná lengra með það því við vitum að tillögur Hafrannsóknastofnunar eru ekki óumdeildar. Það þarf að reyna að ná sátt því að tillögur stofnunarinnar endurspegla ekki ástandið á miðunum. Skýrt dæmi um það sést einmitt þessa dagana. Mig langar að velta því upp við hæstv. ráðherra hvort hann telji ekki að áður en menn fái þetta stimplað frá Alþjóðahafrannsóknaráðinu verði að tryggja að þeir séu ekki fastir í einhverri gildru og geti ekki bakkað út úr stöðunni. Mér finnst að breyta þurfi vinnubrögðunum í þessum málum, hvort sem um er að ræða þetta mál eða heildaraflamarksúthlutun, á meðan svona mikil tortryggni ríkir á milli sjómanna og Hafrannsóknastofnunar.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir skýr svör, sömuleiðis hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir þátttöku í þessari umræðu. Hér komum við að gríðarlega mikilvægu máli. Það var heilmikið átak á sínum tíma 1995 og 1996 að setja á aflareglu í þorski. Við vitum líka að oft hefur reynt á þetta. Eins og ég nefndi stuttlega í fyrri ræðu minni hafa ýmsar breytingar verið gerðar á framkvæmd aflareglunnar, m.a. til að taka tillit til aðstæðna á hverjum tíma í hafinu. Aflareglan gengur út á að reyna að veiða tiltekið hlutfall af viðmiðunarstofni og hafa síðan jöfnunarákvæði í reglunni til að koma í veg fyrir mjög miklar sveiflur. Það prinsipp finnst mér vera í meginatriðum skynsamlegt. Stóra málið og hitt atriðið sem við þurfum líka að leiða fram er að við undirbyggjum sem allra best þær rannsóknir sem við leggjum til grundvallar hlutfallinu af veiðinni. Þar held ég að sé gríðarlega mikið verk að vinna. Auðvitað verða hafrannsóknir aldrei óumdeildar en við stöndum núna frammi fyrir því, sérstaklega varðandi ýsuna sem nú á að fara að setja inn í aflaregluna, að það er óskaplega mikill ágreiningur um matið á stærð ýsustofnsins. Við sjáum að samkvæmt mati Hafrannsóknastofnunarinnar og að ef þeirri aflareglu sem nú er verið að leggja til hefði verið beitt, væri aflamarkið orðið 32 þús. tonn. Það er nálægt því sem er í dag en það hefði hins vegar ekki breytt því að samkvæmt mati Hafrannsóknastofnunar eru fram undan hugmyndir um frekari niðurskurð. Það er greinilega í ósamræmi við það sem sjómenn segja manni frá á miðunum þar sem þeir eru á harðaflótta undan ýsunni og eru í hreinum vandræðum með að veiða þorsk vegna þess að þá vantar ýsukvóta. Þess vegna held ég að það skipti öllu máli 

Frú forseti. Varðandi samráð um þetta mál skal ég játa að ég þekki ekki að hve miklu leyti það hefur verið kynnt atvinnuveganefnd sérstaklega og Alþingi. Hafi það ekki verið gert biðst ég velvirðingar á því og tek það á mig. Samráð við hagsmunaaðila í greininni hefur verið mjög umfangsmikið. Strax eftir að bréfið barst Hafrannsóknastofnun í janúarmánuði síðastliðnum fór það af stað og byggði auðvitað á því samráði sem að baki var, svonefndri Skúlanefnd og fleiru. Þetta rekur sig allt aftur til nóvembermánaðar 2009 þegar þáverandi ráðherra hefur samband við Hafrannsóknastofnun og setur ferlið með vissum hætti af stað. Að vísu er þá undir að endurskoða jafnvel að einhverju leyti aflareglu í þorski, en málið þróast svo yfir í að skoða jafnframt möguleika á aflareglum fyrir fleiri tegundir og heldur áfram með bréfi og samráðshópi sérfræðinga haustið 2010. Í framhaldi af bréfinu til Hafrannsóknastofnunar nú í ársbyrjun hefst mjög víðtækt samráð þar sem fulltrúar útgerðarinnar, Landssambands smábátaeigenda, LÍÚ, Samtök íslenskra fiskimanna, fulltrúar allra sjómannasamtakanna, fiskvinnslunnar, bæði með og án veiðiheimilda, og fjölmennt lið frá Hafró vinna saman. Þá eru haldnir á annan tug funda og málið rækilega kynnt. Í framhaldi af þeirri kynningu gafst mönnum færi á og voru í raun beðnir um að skila inn skriflegum athugasemdum, ef einhverjar væru, um tillögurnar að aflareglum fyrir þessar þrjár tegundir. Ég tek að sjálfsögðu undir það að mikilvægt er að menn ræði grunn ráðgjafarinnar sjálfrar í þessu samhengi. Vissulega þekki ég afar vel til stöðunnar með ýsuna þar sem sýnist sitt hverjum. Engu að síður held ég þó að kostir þess að reyna að þróa og móta langtímanýtingarstefnu séu ótvíræðir, eins og ég sagði áður. Loks vil ég geta þess að ég er þeirrar skoðunar að við eigum í framhaldinu að taka líka til endurmats útfærslu aflareglunnar um þorsk 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að rekja þær gömlu deilur sem hafa verið uppi um vegarstæði í gömlu Gufudalssveitinni sem meðal annars hafa hverfst um hugmyndina að leggja veg samkvæmt því sem kallað hefur verið D-leið sem hefur falið það í sér að leggja veg út með Þorskafirði að norðanverðu eða vestanverðu og síðan yfir Djúpafjörð og Gufufjörð, en eins og menn vita hefur það mál komist í ákveðna pattstöðu. Nú hefur það gerst að það liggja hins vegar fyrir drög að tillögu að matsáætlun, mat á umhverfisáhrifum á vegagerð á þeim slóðum og þegar grannt er skoðað eru tvær til þrjár leiðir undir. Hæstv. innanríkisráðherra hefur sem betur fer slegið af allar hugmyndir um að fara svokallaða hálsaleið yfir Ódrjúgsháls og Hjallaháls. Hins vegar eru þá a.m.k. tveir til þrír kostir eftir. Í fyrsta lagi sá kostur að fara þá leið sem kölluð hefur verið D1-leið og felur það í sér að farið er um Ódrjúgsháls með göng undir Hjallaháls. Í öðru lagi það sem hefur verið kölluð I-leið, þ.e. vegur út með Þorskafirði að austanverðu og síðan yfir Þorskafjörðinn að Hallsteinsnesi og yfir Djúpafjörð og Gufufjörð. Loks er það þannig að auðvitað ætti, að mínu mati, að koma líka til álita B1-leið, þ.e. sú leið sem þáverandi hæstv. umhverfisráðherra úrskurðaði um að stæðist kröfur um umhverfismál í úrskurði sínum sem lagður var fram í upphafi árs 2007. Sá úrskurður fól í sér verulega breytingu frá því sem lagt var til grundvallar í umhverfismati á sínum tíma á svokallaðri B-leið um hinn umdeilda Teigsskóg. Ég nefni sem dæmi að í upphaflegu tillögunni er gert ráð fyrir að allt að 12,5% af skóglendi á þeim slóðum gæti spillst en með skilyrðum hæstv. þáverandi umhverfisráðherra var það þannig að um var að ræða möguleika á að skóglendi gæti spillst að 6% og það má, eins og segir hér í drögum að tillögu að matsáætlun, deila um hvort það getur talist umtalsverður hluti eða ekki. Ef við skoðum þetta síðan í fjárhagslegu samhengi þá er það þannig að á árunum 2015–2018, samkvæmt langtímaáætlun í samgönguáætlun, er gert ráð fyrir 3,2 milljörðum og 5 milljörðum á tímabilinu þar á eftir, þ.e. 8,2 milljörðum. Leiðirnar sem nú er ætlunin að skoða, I-leið og D1-leið, kosta annars vegar 9,1 milljarð og hins vegar 9,7 milljarða en B1-leiðin kostar 6,7 milljarða. Það er alveg ljóst að hvaða leið sem farin yrði mun hafa nokkur umhverfisleg áhrif. Það kemur meðal annars fram í þessum drögum, þannig að við getum sagt sem svo 

Hæstv. forseti. Eins og hér er rifjað upp hafa staðið lengi deilur um hvar leggja eigi veg um Gufudalssveitina og hv. þingmaður rifjaði upp þær meginhugmyndir sem fram hafa komið. Í reynd má segja að tveir meginstraumar hafi lengi vel einkennt þá umræðu. Annars vegar að fara um Teigsskóg, sem kölluð hefur verið B-leið, og hins vegar að fara yfir hálsana, fara með veg eða bæta veginn yfir Ódrjúgsháls og Hjallaháls. Það var sú leið sem ég aðhylltist á sínum tíma, einfaldlega vegna þess að hún þótti ódýrust og líklegust til að ná fram samgöngubótum á skömmum tíma. En heimamenn voru þessu mjög afhuga. Á hinn bóginn voru deilur um Teigsskógarleiðina, B1-leiðina sem svo hefur verið nefnd, og gagnrýnin sem fram kom var af ýmsum rótum runnin, umhverfissjónarmið og önnur sem við getum kallað tilfinningaleg rök líka. Nema hvað, síðan var farið að skoða aðra kosti í stöðunni eftir að þessar tvær leiðir voru slegnar af, annars vegar að fara Teigsskóginn og hins vegar yfir Ódrjúgsháls og Hjallaháls, yfir hálsana sem svo er kallað. Hv. þingmaður vill vita hvers vegna svokölluð B-leið sé ekki með í tillögu að matsáætlun vegna fyrirhugaðra framkvæmda á Vestfjarðavegi milli Bjarkarlundar og Melaness í Reykhólahreppi. Það er meginspurningin; hvers vegna var sú leið slegin af? Því er til að svara að ýmis rök, skipulagsleg, fjárhagsleg og vegtæknileg þóttu mæla með því að svokölluð B-leið ætti að vera með í tillögu að matsáætlun ásamt öðrum leiðum. Þrátt fyrir það er uppi lagaleg óvissa vegna úrskurðar Skipulagsstofnunar um mat á umhverfisáhrifum leiðar B og engan veginn víst að hægt sé að halda áfram með þá leið. Það er mat innanríkisráðuneytisins að það mundi fresta framkvæmdum um einhver ár að reyna leið B aftur með fyrirsjáanlegum kærum og málaferlum, auk þess sem niðurstaða úr slíku ferli væri alveg óviss. Innanríkisráðuneytið, og þá ég hef ákveðið að þessi leið verði ekki með í matsáætlun af þessum sökum, einfaldlega vegna þess að fyrirsjáanlegt er að þetta mundi fresta framkvæmdum um langan tíma og niðurstaðan yrði einnig mjög óviss. Þar að auki verð ég að segja að þær leiðir aðrar sem eru skoðaðar - og þá er ég að lýsa mínu persónulega mati sem ég hef reynt að láta ekki flækjast mjög mikið fyrir mér í þessari umræðu - þá eru aðrir kostir betri og ég vil ganga úr skugga um hversu fýsilegt er að fara með göng undir hálsana eða fara það sem nefnd hefur verið svokölluð I-leið, þ.e. að þvera Þorskafjörðinn utarlega. Þar koma mismunandi kostir einnig til skoðunar. Þetta þarf að skoða mjög rækilega. Sú var tíðin að ég var mjög andvígur þverun fjarða og taldi mikil umhverfisspjöll að því en staðreyndin er sú að hægt er að hafa ýmsan hátt á í þeim efnum. Það er eitt að þvera innarlega og eyðileggja leirurnar í fjörðunum og síðan, eins og við höfum dæmi um á Vestfjörðum, að brúað er með mjög víðu hafi og án þess að valda miklum spjöllum á ströndinni. Þetta eru einfaldlega kostir sem við þurfum að skoða. Þetta er ástæðan, hv. þingmaður, fyrir því að B-leiðin, Teigsskógarleiðin, var slegin út af borðinu og er ekki til athugunar í þessu ferli.

Frú forseti. Ef ég fæ aðeins að blanda mér í þessa umræðu þá finnst mér staðan vera þannig núna að við þurfum að horfa til framtíðar. B-leiðin var ákjósanlegasta leiðin að mati stjórnvalda og íbúa á svæðinu. Um það er ekki nokkur vafi en í því máli féll hæstaréttardómur sem setti það mál allt á upphafsreit. Eins og hæstv. innanríkisráðherra rakti hér áðan eru fyrirsjáanlegar lagaflækjur, málaferli og óviss niðurstaða í því máli sem í raun og veru gerir það að verkum að það er eiginlega ekki vogandi að halda áfram að berja höfðinu við steininn með B-leiðina, þó að ég sé þeirrar skoðunar, og við öll, að sú leið hefði verið æskilegust. Hæstv. ráðherra vísaði til þess að heimamenn hefðu verið afhuga svokallaðri leið D1, að fara um Ódrjúgsháls og undir Hjallaháls. Ástæða þeirrar andstöðu held ég að hafi verið sú að menn óttuðust tafir og að jarðgöngin undir Hjallaháls yrðu aldrei að veruleika. 

Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni Einari K. Guðfinnssyni fyrir að taka þetta mál hér upp. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra tveggja, þriggja spurninga. Í fyrsta lagi: Er hæstv. ráðherra fullviss um að minni málaferli og tafir muni verða með því að fara aðra leið en svokallaða B-leið? Í öðru lagi: Hæstv. ráðherra sagði að það féllu öll rök með því að fara svokallaða B-leið en hafði áhyggjur af því að þetta mundi allt dragast. Mig langar að fá betri svör við því hvers vegna B-leiðin má ekki vera inni í matsáætluninni, ef það liggur fyrir að því verði hafnað, því að öðruvísi geta menn ekki tekið ákvörðun um að fara leiðir sem kosta 2,4 milljörðum meira. Það hlýtur að þurfa að vera meiri innstæða en kom fram hjá hæstv. ráðherra áðan. Síðan langar mig að segja að mér finnst þetta vera dálítið keimlíkt því, af því hann nefndi þverun fjarða, og þegar Gilsfjörðurinn var brúaður, að þá voru gerðar miklar athugasemdir og miklar heimsendaspár hvað það mundi hafa í för með sér, sem hafa betur fer ekki gengið eftir. Mér finnst þetta vera 

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og þá umræðu sem hér hefur farið fram. Ég ætla að árétta nokkur sjónarmið. Það sem ég er að leggja til er að B1-leiðin, sem er ný leið, sem ekki hefur farið í gegnum það ferli sem hér er um að ræða, að sú leið verði líka tekin til skoðunar í því umhverfismati sem ætlunin er að fari fram á vegakostum í Gufudalssveitinni. Síðan mun það bara koma á daginn hvernig þeirri leið og öðrum leiðum þar muni reiða af. Það er mjög mikilvægt að átta sig á því að B1-leiðin er ekki sú leið sem Skipulagsstofnun hafnaði á sínum tíma. Við erum að tala um allt annars konar vegagerð. Í öðru lagi getum við ekki horft fram hjá því í þessu sambandi að það er gríðarlegur kostnaðarmunur á þessum einstöku kostum. I-leiðin sem hér hefur verið nefnd er talin kosta 9,7 milljarða kr., D1-leið sem er jarðgöng undir Hjallaháls, vegur yfir Ódrjúgsháls, er talin kosta 9,1 milljarð kr., B1-leið er talin kosta 6,7 milljarða. Í samgönguáætlun, sem er útblásin eins og allir vita, er gert ráð fyrir að við höfum til þessarar framkvæmdar 8,2 milljarða kr. á árunum 2015–2022, um það bil 1 milljarð á ári að jafnaði. Þetta þýðir að innan þess vegáætlunartímabils sem lýkur í árslok 2022 væri ekki búið að ljúka þeim framkvæmdum með þessu fjármagni ef annaðhvort D1-leið eða I-leið er farin. Þess vegna tel ég að það sé ábyrgðarhluti að láta ekki skoða líka þennan nýja kost sem menn hafa teflt fram og kom í gegnum úrskurð þáverandi hæstv. umhverfisráðherra, að ábyrgðarhluti sé að hann verði ekki jafnframt skoðaður þegar við erum að fara af stað með matsáætlun. Það mun síðan verða seinni tíma mál að vinna úr þeim kostum sem þá blasa við okkur eftir að umhverfismatið hefur farið fram 

Hæstv. forseti. Hér eru nefndar háar tölur og það er svo að sönnu að vegaframkvæmdir af því tagi sem við erum að ræða, þverun fjarða, göng, jarðgöng eru dýrar framkvæmdir og það er mikilvægt að gefa sér góðan tíma til að gaumgæfa rækilega hvaða kosti á að velja. Síðan er það hitt að við verðum að reyna að komast út úr því öngstræti sem þessi umræða hefur komist í á undanförnum árum og út á það hefur starfið gengið á undanförnum missirum að þrengja umræðuna, fækka valkostunum og setja út af borðinu þá kosti sem valda mestum deilum. Þá vísa ég aftur í Teigsskóginn og ég vísa aftur í hálsaleiðina sem ýmsir telja hafa verið besta kostinn, ég er í þeim hópi, svo dæmi sé tekið en heimamenn hafa afdráttarlaust hafnað þessu. Síðan er það ekki alveg rétt sem sagt er að ég segi að fram hafi komið að öll rök hnigi að því að fara Teigsskógarleiðina. Það eru ýmis rök sem hafa þótt hníga í þá átt. Það er alveg rétt. Sjálfum persónulega, af því vísað er í persónulegar skoðanir manna, þá þótti mér á tíma það vera um sumt hyggilegt. En það eru aðrir sem eru mjög andvígir henni og alveg ljóst að það mundi leiða til harðvítugra málaferla ef reynt yrði að fara þá leið. Hv. þingmaður Ásbjörn Óttarsson spyr að því hvort við höfum vissu fyrir því að sú yrði ekki raunin ef aðrir valkostir yrðu farnir. Ég skal ekkert fullyrða um það. Ég þakka hv. frummælanda og fyrirspyrjanda 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra um hvernig unnið hafi verið að þingsályktunartillögu sem samþykkt var á Alþingi á sínum tíma, 16. mars 2011. Í henni var hæstv. ráðherra falið að gera úttekt á kostnaði og mögulegum leiðum til að tryggja að á Ísafjarðarflugvelli væri nægjanlegur búnaður og aðstaða til að unnt væri að sinna þaðan flugi til Grænlands. Úttektina og niðurstöður hennar átti að kynna samgöngunefnd Alþingis eins fljótt og auðið væri. Þetta mál hefur þann aðdraganda að ég mælti á sínum tíma, 19. október 2010, fyrir þingsályktunartillögu um millilandaflug um Ísafjarðarflugvöll. Flutningsmenn ásamt mér voru hv. þingmenn Norðvesturkjördæmis. Tillögugreinin eins og hún var orðuð á þeim tíma var svohljóðandi, með leyfi virðulegs forseta: „Alþingi ályktar að fela samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra að tryggja að á Ísafjarðarflugvelli sé nægjanlegur búnaður og aðstaða til að hægt sé að sinna þaðan millilandaflugi með flugvélum sem núna hafa heimild til þess að fljúga um völlinn.“ Það var rakið nokkuð í greinargerðinni að tíðkað hafi verið millilandaflug frá Ísafirði og sérstaklega til Grænlands á sínum tíma en síðan hafi verið lokað fyrir það vegna þess að talið hafi verið að það þyrfti viðbótarbúnað til að hægt væri að sinna þessu flugi. Eins og tillagan bar með sér má segja að að baki henni hafi búið sú hugsun að endurvekja mætti flug milli Ísafjarðarflugvallar og Grænlands. Við vorum í raun ekki að setja háleitari markmið en að reyna að tryggja að útbúnaður væri til staðar og aðstaða á Ísafjarðarflugvelli sem gæti leyft það flug. Ég hygg að ekkert okkar hafi verið með drauma um að hægt væri að hefja millilandaflug í stórum stíl til Evrópulanda eða Ameríku eða annarra heimssvæða. Hugmyndin var fyrst og fremst sú að stíga þetta skref að reyna að tryggja að þjónustu við Grænland yrði að einhverju leyti sinnt frá Ísafjarðarflugvelli. Við sjáum að í þessu eru fólgnir gríðarlega miklir efnahagslegir hagsmunir. Það er mikil uppbygging á Grænlandi núna og aðstæður þar eru þannig að þeir þurfa að sækja sér þjónustu, aðstoð og vinnuafl við þá uppbyggingu, m.a. hingað til Íslands. Íslendingar hafa unnið þarna í talsverðum mæli og er um að ræða gagnkvæma hagsmuni Íslendinga og Grænlands. Í þessu felast augljóslega mikil tækifæri fyrir þá staði sem munu þjóna samskiptum Íslands og Grænlands á næstunni. Í ljósi þess að landfræðileg lega Vestfjarða við Grænlandi er eins og allir þekkja og með tilvísun til að þessari þjónustu var að einhverju leyti sinnt frá Ísafjarðarflugvelli og fyrir utan að það getur verið mjög hagkvæmt að geta stytt þessar flugleiðir og fljúga frá Ísafjarðarflugvelli - þegar allt þetta er lagt saman finnst manni hníga að því mikil rök 

Hæstv. forseti. Ísafjarðarflugvöllur er í dag skilgreindur sem skráður lendingarstaður sem þjónar innanlandsflugi. Þetta hefur meðal annars í för með sér að um flugvöllinn gilda vægari og kostnaðarminni kröfur í öryggismálum annars vegar og í flugvernd hins vegar. Innanríkisráðuneytið fól Isavia ohf. að veita umsögn um flug til Grænlands um Ísafjarðarflugvöll en fyrirtækið hefur fjallað um málið í nokkurn tíma. Isavia ohf. hefur stillt upp þremur kostum í stöðunni. Flugmálastjórn metur eina þessara leiða færa en gerir alvarlegar athugasemdir við hinar. Ljóst er að nokkur kostnaðarlegur munur er á þessum þremur kostum sem grundvallast annars vegar á mismunandi öryggiskröfum, samanber reglugerð um flugvelli nr. 464/2007, og hins vegar mismunandi flugverndarkröfum, samanber reglugerð um flugvernd nr. 985/2011. Ekki er gert ráð fyrir fé til þessa máls á samgönguáætlun og þar af leiðandi í þjónustusamningi innanríkisráðuneytisins við Isavia, en fé til flugmála er í dag afar takmarkað og hrekkur vart til að halda innanlandsfluginu gangandi eins og við þekkjum af umræðu undangenginna daga. Ég mun nú gera grein fyrir þeirri leið sem Flugmálastjórn metur færa. Hún gengur út á að Ísafjarðarflugvöllur verði skilgreindur sem hefðbundinn millilandaflugvöllur í flokki I með tilheyrandi öryggis- og flugverndarkröfum. Árið 2008 lét Isavia fara fram kostnaðargreiningu á því hvaða kostnaður mundi fylgja því að Ísafjarðarflugvöllur yrði skilgreindur sem millilandaflugvöllur í flokki I. Sú kostnaðargreining hefur nú verið uppreiknuð. Heildarstofnkostnaður við þann valkost, þ.e. bæði við flugverndarráðstafanir og annað sem ráðast þyrfti í, væri tæplega 85 millj. kr. Rekstrarkostnaður yrði tæplega 34 millj. kr. Eini fyrirvarinn sem gerður er af hálfu Flugmálastjórnar er að stofnuninni ber vegna krafna um flugvernd skylda til að tilkynna um alla millilandaflugvelli á Íslandi til Eftirlitsstofnunar EFTA, ESA, og Evrópusambandsins, ESB. Þessir aðilar halda lista yfir flugvelli og taka þá út samkvæmt eigin úttektarkerfi. Flugmálastjórn þarf að sjálfsögðu að gera úttekt á flugvellinum, bæði miðað við reglugerð um flugvöllinn nr. 464/2007, og miðað við reglugerð um flugvernd nr. 985/2011. Það þarf svo örugglega að bæta honum inn á lista yfir tollhafnir og landamærastöðvar í viðeigandi reglugerðum á sviði fjármálaráðuneytisins. Vegna landslags í kringum Ísafjarðarflugvöll uppfyllir hann ekki þá staðla sem krafist er til stærðar öryggissvæða umhverfis flugbraut. Ísland hefur skuldbindingar til að innleiða kröfur Alþjóðaflugmálastofnunarinnar, ICAO. Samkvæmt reglugerð um flugvelli nr. 464/2007, sem innleiðir ICAO viðauka 14 sem hér á við, er heimilt að veita undanþágur frá þessum kröfum. Þetta á þó eingöngu við að til komi ráðstafanir sem tryggja fullt öryggi og slíkar ráðstafanir séu tilkynntar Alþjóðaflugmálastofnuninni ef um alþjóðlegan flugvöll er að ræða. Vegna sömu landfræðilegra aðstæðna geta stærri loftför ekki notað Ísafjarðarflugvöll og er Flugfélag Íslands meðal annar þess vegna með undanþágu frá Eftirlitsstofnun EFTA frá reglugerð Evrópusambandsins nr. 1008/2008, um sameiginlegar reglur um flugrekstur og flugþjónustu innan Evrópska efnahagssvæðisins. Undanþágan tekur til allra loftfara Flugfélags Íslands sem notuð eru í flutningaflugi inn á Ísafjarðarflugvöll og er veitt vegna takmarkaðrar afkastagetu loftfaranna við brottflug og aðflug inn á Ísafjarðarflugvöll vegna þeirra landfræðilegu aðstæðna sem nefndar voru hér að framan. Það eru því einungis minni loftför sem munu geta komið og farið frá Ísafjarðarflugvelli athugasemdalaust.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir greinargóð svör. Það er ljóst að hæstv. ráðherra og hæstv. ráðuneyti hafa brugðist vel við samþykkt Alþingis og unnið þessa úttekt á kostnaði og mögulegum leiðum til að tryggja að á Ísafjarðarflugvelli verði til staðar sá búnaður sem þarf til að hægt sé að sinna þaðan flugi til Grænlands. Ég skal játa að ýmislegt af því sem hæstv. ráðherra rakti í nokkuð tæknilegu svari sínu var þannig að ég nam það ekki nákvæmlega, a.m.k. ekki til að endursegja það í löngu máli. Hins vegar tók ég eftir því að hæstv. ráðherra sagði að lagðar hefðu verið fram af hálfu Isavia þrjár tillögur til að bregðast við þessum áformum og ein þeirra hefði hlotið náð fyrir augum Flugmálastjórnar. Það er væntanlega sú tillaga sem við erum að horfa sérstaklega á. Kostnaðurinn við hana væri rúmar 80 millj. kr. þegar búið væri að taka tillit til almenns stofnkostnaðar, og síðan ýmislegt sem lýtur að skilyrðum sem koma í kjölfarið á flugvarnaráætlun sem við erum skuldbundin að fylgja. Síðan er rekstrarkostnaður á ári rúmar 30 millj. kr. Auðvitað gerum við okkur ekki grein fyrir því á þessari stundu hverjar tekjur gætu verið af rekstri þessa flugvallar í millilandaflugi. Hins vegar er ljóst mál einhverjar tekjur gætu komið til þannig að við erum örugglega ekki að tala um nettótekjur sem þyrftu að koma úr ríkissjóði. Ég verð að segja að ef þarna er um að ræða verulegt tækifæri, sem ég hygg að kunni að vera, ættum við ekki að láta 80 millj. kr. velkjast fyrir okkur. Þó að við séum með niðurskorna samgönguáætlun í fluginu um þessar mundir eigum við að reyna að horfa til lengri tíma í þessum efnum. Þetta kostar auðvitað ákveðinn undirbúning og ég geri mér grein fyrir því að þetta gerist ekki í dag eða á morgun. Að mínu mati eru þessar hugmyndir og sú staðfesting sem hefur komið á því 

Hæstv. forseti. Ég get tekið undir með hv. þingmanni, það er nauðsynlegt að skoða málin heildstætt, ekki aðeins einblína á kostnaðinn heldur horfa líka til tekna sem hafa má af þessum breytingum. Eins og hér hefur komið fram hafa þessi mál verið til skoðunar hjá Isavia. Síðan er á hitt að líta að landfræðilegar aðstæður við Ísafjarðarflugvöll eru óneitanlega erfiðar og hafa krafist þess að leitað sé eftir undanþágum. Það breytir því ekki að mat manna er að hægt sé að nota flugvöllinn sem millilandaflugvöll með þessum lágmarksfjárfestingum, stofnkostnaði og síðan rekstrarkostnaði, annars vegar 85 millj. kr. og hins vegar 34 milljónir í rekstrarkostnað á ári. Þessar upplýsingar liggja núna fyrir og við munum síðan að sjálfsögðu skoða framhaldið.

Frú forseti. Mig langar að beina fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra er varðar strandsiglingar. Þannig er að mörg svæði á landinu búa við mjög háan flutningskostnað. Það kemur mjög illa niður á einkum og sér í lagi atvinnustarfsemi á þeim svæðum. Ég get nefnt fyrirtæki eins og laxeldi á sunnanverðum Vestfjörðum, steinullarverksmiðju á Sauðárkróki, kalkþörungaverksmiðju á Vestfjörðum, svo fáein dæmi séu tekin. Þetta stendur því atvinnuuppbyggingu á þeim svæðum mjög fyrir þrifum. Á síðasta þingi tók ég upp umræðu við hæstv. innanríkisráðherra um þessi mál og beindi þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðherra hvort til stæði að hefja strandsiglingar umhverfis landið og til umræddra svæða. Hæstv. innanríkisráðherra svaraði því svo til að þetta mál væri í undirbúningi og búið væri að taka ákvörðun um að hefja strandsiglingar, þ.e. að þetta væri ekki lengur á skoðunarstigi heldur væri verið að undirbúa framkvæmd verksins. Nú eru liðnir allmargir mánuðir síðan þau ummæli féllu úr ræðustól Alþingis. Því langar mig að spyrja hæstv. innanríkisráðherra að tveimur spurningum: Hvenær gerir ráðherra ráð fyrir að strandsiglingar hefjist? Hvernig verður áætlun um þær háttað, hvernig verður tímaáætlunin og til hvaða staða verður siglt?

Hæstv. forseti. Allar götur frá því ég kom inn á Alþingi fyrst árið 1995 hef ég verið áhugasamur um strandsiglingar. Eins og við vitum gerðist það um miðjan 10. áratuginn, hygg ég það hafi verið, að þær voru lagðar af í skipulegu formi, þá studdar af fjármunum úr ríkissjóði. Menn höfðu margir mörg og þung orð um að það gengi ekki að niðurgreiða siglingarnar en vildu þó gleyma því að landflutningarnir eru niðurgreiddir einfaldlega með því að gera vegi, kostnaðarsamar vegaframkvæmdir, sem auðvelda eða gera mögulega flutninga á landi. Ég held að fyrir strandsiglingum sé þverpólitískur vilji og hafi alla tíð verið. Ég held að allir stjórnmálaflokkar hafi talað fyrir því að taka upp strandsiglingar. Nú er það loksins að verða að veruleika. Hv. þingmaður spyr hvað dvelji orminn langa. Þá spyr ég á móti hvort hann hafi einhvern tímann heyrt getið um hið Evrópska efnahagssvæði og ESA og alla biblíumeistarana þar sem rýna í gögnin hvernig eigi að gera þessa hluti, hvernig eigi að standa að útboðum þannig að það sé í samhljómi við heilaga ritningu markaðslögmálanna í Brussel. Það er það sem hefur tafið málið. En núna hillir undir niðurstöðu. Við erum búin að senda til ESA öll gögn sem málið varðar. Spurt er hvenær við gerum ráð fyrir að strandsiglingar geti hafist. Við eigum eftir að fá þessi gögn aftur í hendur og síðan munu siglingarnar verða boðnar út í snarhasti. Miðað við tímaáætlanir okkar ættu siglingar að geta hafist í mars/apríl árið 2013. Þá spyr hv. þingmaður hvernig áætlun verði háttað, tímaáætlun, og til hvaða staða verði siglt. Því er til að svara að siglt verður einu sinni í viku umhverfis landið. Fastir viðkomustaðir verða höfuðborgarsvæðið, Vestfirðir, Norðurland og Austfirðir. Að lágmarki er um að ræða 50 ferðir á ári. Heimilt verður að fjölga viðkomustöðum á síðari stigum en þó innan þess tímaramma sem hverri ferð er ætlaður.

Forseti. Mig langar að vekja athygli spyrjanda og svaranda hér í dag, sem báðir virðast vera áhugamenn um strandsiglingar, á máli nr. 124, frumvarpi sem lagt var fram á þessu þingi og ég er 1. flutningsmaður að, sem fjallar um breytingu á landflutningalögum, nr. 40/2010. Þar kveður einfaldlega á um það að við ákvörðun um flutningsgjald skal sundurgreina hvern kostnaðarlið. Óheimilt er að binda veittan afslátt við heildarflutning. Hér er hugmyndin sú að banna það að stærri flutningsaðilar sem fara á alla staði og keyra, og hafa ákveðið að gera það, geti gefið upp einn heildarprís. Það mundi opna markaðinn fyrir þá sem vilja sigla kringum landið með vörur, þannig að það væri ekki hægt að einoka markaðinn eins og menn gera hér í ljósi stærðar.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svör hans og hv. þm. Margréti Tryggvadóttur fyrir innlegg hennar. Ég fagna því að hæstv. ráðherra hefur verið að skoða þetta mál og að það sé í fullum undirbúningi. Ég fagna því sérstaklega að gert er ráð fyrir að strandsiglingar umhverfis Ísland muni hefjast vorið 2013 og vonast til þess að það muni ganga eftir. Það er orðið hart í ári þegar hinir evrópsku skrifræðisherrar eru farnir að standa svo í vegi fyrir málum að það tefji þjóðþrifamál eins og þetta um svo langan tíma sem raun ber vitni. En ég fagna því þó að það er að komast lausn í þetta mál og fagna því sérstaklega að siglingar muni að hefjast. Hvað varðar mál hv. þm. Margrétar Tryggvadóttur þá hef ég kynnt mér það lítillega, en þrátt fyrir þá hugsun sem er í því máli held ég engu að síður að það sé gríðarlega mikilvægt að á miðlægan hátt sé hlutast til um að koma á strandsiglingum umhverfis Ísland. Það mál held ég að muni ekki breyta mikilvægi þess sem hér um ræðir. Ég fagna þessari ákvörðun en harma að það skuli hafa dregist í þetta langan tíma og harma það sérstaklega að það skuli vera hið evrópska regluverk sem komi í veg fyrir að þeir sem reka fyrirtæki, þeir sem halda uppi þjónustu í þeim dreifðu byggðum þar sem flutningskostnaðurinn er hvað hæstur, skuli hafa þurft að bíða í þennan tíma. En ég fagna því eins og ég segi að lausn sé að komast í málið.

Hæstv. forseti. Já, það er alveg rétt, ef við horfum til langs tíma hefur þetta dregist í hálfan annan áratug. En nú er það hins vegar að gerast að með markvissum vinnubrögðum hillir undir niðurstöðu í málinu. Það var ákvörðun sem ég tók fljótlega eftir að ég tók við embætti samgönguráðherra, að reyna að hrinda þeim áformum í framkvæmd sem ég tel að þverpólitískur stuðningur sé við, vegna þess að fulltrúar úr öllum stjórnmálaflokkum hafa talað fyrir þessu þjóðþrifamáli. Ég vonast nú til þess, eins og ég sagði í upphafsorðum mínum, að strandsiglingar hefjist á fyrri hluta næsta árs.

Frú forseti. Á mörgum undanförnum árum höfum við hæstv. innanríkisráðherra og þeir stjórnmálaflokkar og stjórnmálahreyfingar sem við höfum starfað með unnið að því að auka hlut kvenna í margvíslegu tilliti, m.a. í stjórnsýslunni, á Alþingi, í ríkisstjórn, bæði í löggjafarvaldi og framkvæmdarvaldi. Það er hins vegar nokkurt áhyggjuefni þegar menn fylgjast með þróun mála í þriðja valdþætti ríkisvaldsins, dómsvaldinu, að hlutur kvenna er þar rýr. Það eru ekki nein ný sannindi, þetta hefur verið svona um langt skeið. Spurningin er hins vegar hvort ástæða sé til að grípa til einhverra sérstakra ráðstafana til að bregðast við, því að það hlýtur að vera keppikefli að dómstólar landsins endurspegli samfélagið eins og það er og þar með að hlutur kvenna í dómarastörfum sé viðunandi, sé sambærilegur og fjöldi karla, annars getum við ekki verið fullviss þess að dómstólarnir endurspegli samfélagið sem þeir starfa í. Ég hef leyft mér á þskj. 187 að leggja fram fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra sem varðar þetta málefni: 1. Hver er heildarfjöldi dómara við íslenska dómstóla, annars vegar við Hæstarétt og hins vegar við héraðsdómstóla? 2. Hver er kynjaskipting dómara, annars vegar við Hæstarétt og hins vegar við héraðsdómstóla? 3. Telur ráðherra hlutfall kvenna í dómarastöðum við Hæstarétt annars vegar og við héraðsdómstóla hins vegar vera viðunandi? 4. Telur ráðherra koma til álita að grípa til sérstakra ráðstafana til að jafna hlut kynjanna í dómarastöðum, t.d. með því að beita ákvæðum 2. og 3. málsliðar 3. mgr. 4. gr. a í lögum um dómstóla, nr. 15/1998, með síðari breytingum? Þau lagaákvæði lúta að því að á árinu 2010 voru gerðar breytingar á lögum um dómstóla sem gera það að verkum að ráðherra er nú bundinn af áliti sérstakrar hæfnisnefndar um mat á hæfni dómara í dómarastöður, en áður hafði það verið dálítið undir hælinn lagt eins og við þekkjum dæmi um frá forverum núverandi hæstv. innanríkisráðherra. Jafnframt var opnað fyrir það að ráðherra gæti borið aðra niðurstöðu en niðurstöðu hæfnisnefndar undir Alþingi ef hann teldi sérstök tilefni til. Hvorki í nefndaráliti allsherjarnefndar né í greinargerð með frumvarpinu eru gefnar neinar vísbendingar um hvaða álitamál þarna gætu komið til skoðunar. Ég er þeirrar skoðunar að það eigi a.m.k. að gefa því gaum að það geti verið eðlileg ástæða að reyna að ná og auka jafnræði kynjanna í dómstólunum, að grípa til þessa ákvæðis dómstólalaganna og inni hæstv. innanríkisráðherra eftir því.

Hæstv. forseti. Hér er hreyft mikilvægu máli og settar fram fjórar spurningar. Í fyrsta lagi: „Hver er heildarfjöldi dómara við íslenska dómstóla, annars vegar við Hæstarétt og hins vegar við héraðsdómstóla?“ Því er til að svara að heildarfjöldi dómara við Hæstarétt Íslands eru 12, þar af er einn skipaður dómari í leyfi til að sitja í EFTA-dómstólnum. Verið er að auglýsa setningu vegna þess til og með 31. desember 2014. Heildarfjöldi dómara við héraðsdómstólana er 43. Þar af eru tvö embætti laus til skipunar, en enn hefur ekki verið auglýst í þau embætti. Í öðru lagi er spurt: „Hver er kynjaskipting dómara, annars vegar við Hæstarétt og hins vegar við héraðsdómstóla?“ Í Hæstarétti eru tíu karlar skipaðir dómarar og tvær konur eru skipaðar dómarar. Hlutfall skipaðra dómara er því 83% karlar og 17% konur. Ein staða dómara hefur verið auglýst laus til setningar vegna leyfis, en um er að ræða stöðu Páls Hreinssonar sem nú er dómari við EFTA-dómstólinn fram til 31. desember 2014. Við héraðsdómstólana eru karlar 63% skipaðra dómara og konur 37%. Sé tekið mið af starfandi dómurum, þ.e. tekið tillit til setninga fram að áramótum, er hlutfallið 56% karlar og 44% konur. Nú stendur fyrir dyrum að auglýsa tvö embætti héraðsdómara laus til skipunar. Einnig verða þrjú embætti fljótlega auglýst til setningar frá áramótum. Síðan er ég hér með mikið töfluverk þar sem þær tölur allar eru sundurgreindar og horft til einstakra héraðsdómstóla. Þá er ég kominn að þriðju spurningunni eftir að við erum búin að kortleggja landslagið. „Telur ráðherra hlutfall kvenna í dómarastöðum við Hæstarétt annars vegar og við héraðsdómstóla hins vegar vera viðunandi?“ Nei, ég tel það ekki vera viðunandi. Dómskerfið eins og allar stofnanir í samfélaginu, ekki síst þær sem gegna lykilhlutverki á borð við dómstóla landsins, eiga að endurspegla þjóðfélagið með tilliti til kynjanna. Þannig að svar mitt er að ég telji það ekki vera viðunandi. Þá er komið að lokaspurningunni um hvað sé til ráða. Hún er svohljóðandi: „Telur ráðherra koma til álita að grípa til sérstakra ráðstafana til að jafna hlut kynjanna í dómarastöðum, t.d. með því að beita ákvæðum 2. og 3. málsliðar 3. mgr. 4. gr. a í lögum um dómstóla, nr. 15/1998, með síðari breytingum?“ Þannig er, svo maður reyni að klifra upp úr reglugerðar- og lagaorðalaginu sem einkennir gjarnan þessa umræðu, að valið er í dómstóla og það er sérstök hæfnisnefnd sem hefur það verkefni með höndum og ráðherra skipar síðan í embættið að hennar tillögu. Ráðherra getur hins vegar breytt út af því en verður þá að skjóta ákvörðun sinni til Alþingis. Hann má ekki breyta ákvörðun hæfnisnefndarinnar nema að hann ákveði að gera það. Fyrir því þarf hann hins vegar að hafa sterk rök sem snúa að hæfni einstaklinganna. Hann getur ekki gert það einvörðungu, að mínu mati, með tilliti til kynjanna. Það verður að vera jafnræði með þeim einstaklingum sem þarna kæmu til álita. Þessi aðferð sem tæki til að rétta hlut kynjanna tel ég ekki vera rétta. Ég tel hana ekki vera rétta og ekki eiga við sem eitthvert algilt tæki, en ítreka það sem ég sagði áðan að mjög mikilvægt er að jafnræði sé með kynjunum í dómstólum landsins.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir mjög greinargóð svör. Hér reiðir hann fram tölulegar upplýsingar um fjölda dómara og skiptingu þeirra milli kynja. Ég tel að það séu athyglisverðar tölur, sérstaklega að því er varðar Hæstarétt. Þar er ójafnræði miklu meira og það vekur sérstakar áhyggjur vegna þess að við vitum að á næstu árum mun hæstaréttardómurum fækka. Þetta stafar af því að það á að fækka hæstaréttardómurum, þeim var fjölgað tímabundið vegna sérstaks álags, og þá er hætt við því að þar verði hlutur kvenna jafnvel enn lakari á næstunni. Ég er sammála hæstv. ráðherra um að þessi staða sé óviðunandi, en hef kannski ekki alveg sömu áherslu hvað það varðar hvort hér megi grípa til sérstakra ráðstafana. Ég nefndi sérstaklega þetta ákvæði laganna sem ég tel að geti verið málefnalegt, að sjálfsögðu ekki þannig að farið sé út fyrir þann ramma sem hæfnisnefnd telur hæfa dómendur. Það er auðvitað skilyrði. Ég tel hins vegar að það geti verið málefnalegar ástæður. Ég vil líka nefna annað atriði, það hvernig skipað er í dómnefndina sjálfa. Þar virðist ekki vera farið eftir ákvæðum laga um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna. Í dómnefndinni er aðeins ein kona af fimm fulltrúum. Þar skipar Hæstiréttur til dæmis tvo fulltrúa og telur sig ekki sjálfan þurfa að uppfylla ákvæði jafnréttislaganna um að gæta að hlutfalli kynjanna þar. Þetta tel ég að geti komið til skoðunar, einnig hvort konur séu til dæmis í auglýsingum um dómarastöður sérstaklega hvattar til að sækja um. Það er stundum gert í auglýsingum að það kyn sem er færra af í viðkomandi starfsstétt er sérstaklega hvatt til að sækja um. Ég tel menn að minnsta kosti geta skoðað ýmsar leiðir til að 

Hæstv. forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að það hefur verið pottur brotinn á ýmsum sviðum í þessum efnum, þá ekki síst hvað varðar skipan í hæfnisnefnd. Eins og hér er réttilega nefnt eru Hæstiréttur og þeir aðilar sem skipa í nefndina gagnrýniverðir. Þeirri gagnrýni hefur vissulega verið komið á framfæri. Staðreyndin er sú að þjóðfélagið er að breytast hvað þetta snertir og sú breyting endurspeglast meðal annars í dómstólunum. Í héraðsdómi er hlutfallið annað en í Hæstarétti og gefur vísbendingar um það sem koma skal. Þótt það sé mikilvægt að huga að jafnræði og jafnrétthárri stöðu kynjanna má það aldrei ganga út yfir einstaklingana þannig að þeir njóti ekki sannmælis óháð kyni, karlar ekki síður en konur.

Virðulegur forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra um það hvort áformað sé að bæta GSM-samband á Hellisheiði og Suðurstrandarvegi. Ég hefði átt að bæta Þrengslunum inn í þessa kippu og ef hæstv. innanríkisráðherra hefur upplýsingar um þau fyrirvaralaust væri ágætt að fá þær líka. Þetta eru í rauninni tvö mál. Annars vegar er það Hellisheiðin á þjóðvegi 1, að mestu leyti er hún í sambandi en þó eru staðir, t.d. í brekkunni hjá Skíðaskálanum í Hveradölum og á einstaka stöðum á heiðinni, þar sem GSM-samband dettur niður. Það er mjög bagalegt, sérstaklega í ljósi þess að fjarskiptasjóður hefur, eftir því sem ég kemst næst, unnið að því á undanförnum árum að bæta og tryggja GSM-samband á þjóðvegi 1. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra hvort til standi að laga þetta á þessum fjölfarna vegi á þjóðvegi 1 þar sem veður eru válynd og ótækt að hafa stopult GSM-samband. Suðurstrandarvegur er hins vegar ekki á þjóðvegi 1. Vonandi verður hann fjölfarnari en hann er núna. Þetta er nýr vegur, ég nota hann mjög mikið, búsett á Suðurnesjum, á oft og reglulega erindi á Suðurlandið og fór síðast þennan ágæta veg í morgun. Þar er staðan þannig að á löngum kafla vegarins er ekki neitt samband. Það er ekki ofsagt að segja að sambandið sé stopult, það er mjög lélegt samband. Eins og ég segi er umferð kannski ekki mjög mikil núna en þess þá heldur er af öryggissjónarmiðum mjög mikilvægt að hafa samband þannig að hægt sé að kalla til aðstoð ef eitthvað fer úrskeiðis. Eins og ég segi er núna ekkert samband á löngum köflum á þessum vegi. Ég beini því fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra um hvort áform séu uppi um að bæta GSM-samband á þessum tveimur vegum sem ég nefndi. Ef hæstv. ráðherra hefur upplýsingar um Þrengslin sem er svipað ástatt um, sambandið dettur út á einstaka köflum, þætti mér vænt um að fá upplýsingar um þann veg líka.

Hæstv. forseti. Ég get engu lofað um að svara því sem ekki er sérstaklega tilgreint í spurningunni vegna þess að ég leitaði fanga um svörin hjá sérfræðingum ráðuneytisins en er ekki sérfróður um þessi efni sjálfur. Hér er hreyft mjög mikilvægu máli eins og hv. þingmaður nefnir. Við erum ekki bara að tala um þægindi, við erum ekki síður að tala um öryggisatriði þannig að þetta er mikilvægt mál sem við ræðum. Spurt er hvort áformað sé að bæta GSM-samband á Hellisheiði og Suðurstrandarvegi. Eitt af meginmarkmiðum fjarskiptaáætlunar 2005–2010 var að bæta öryggi vegfarenda með auknu aðgengi að farsímaþjónustu, GSM, á þjóðvegum landsins. Fjarskiptasjóður fékk það verkefni samkvæmt lögum nr. 132/2005 að bjóða út kerfisuppbyggingu og rekstur GSM-þjónustu á þeim vegarköflum stofnvegakerfisins þar sem GSM-þjónusta var ekki tiltæk og fyrir lá að mundi ekki byggjast upp á markaðslegum forsendum samkvæmt upplýsingum frá markaðsaðilum. Markmiðinu var náð í kjölfar tveggja útboða eftir að samið var við Símann hf. í janúar 2007 og við Og fjarskipti ehf., Vodafone, í desember 2007. Í aðdraganda útboða árin 2006 og 2007 var gerð kostnaðaráætlun á grundvelli stöðugreiningar og forhönnunar. Ljóst var að fjármunir fjarskiptasjóðs til verkefnisins samkvæmt fjárheimildum mundu hrökkva skammt til þess að ná markmiði um 100% GSM-útbreiðslu á öllum vegarköflum þjóðvegakerfisins. Lögð var áhersla á stofnvegi og fjölfarna ferðamannastaði. Eftir uppsetningu fjarskiptasenda náðist að lágmarki um 75% aukning á þjónustu á þeim þjónustusvæðum sem verkefnið náði til og var GSM-samband bætt á alls 68 skilgreindum stofnvegaköflum um allt land. Rétt er að hafa í huga að vegfarendur með farsímaáskrift hjá einu fjarskiptafyrirtæki geta verið utan þjónustusvæðis þar sem eingöngu farsímakerfi frá öðru fjarskiptafyrirtæki er til staðar og svo öfugt. Þetta kann að hafa mismunandi áhrif á upplifun notenda á tilteknum svæðum þar sem farsímafyrirtækin hafa ekki samið um reiki sín á milli. Rétt er að taka fram að ef farsími missir samband getur tekið smátíma fyrir handtækið að leita að neti og komast aftur í samband. Fjarskiptafyrirtækin hafa verið hvött til þess að ná samningum um reiki á markaðslegum grunni notendum til hagsbóta. Öryggi farsímanotenda er því tryggt þótt reiki sé ekki til staðar þar sem hægt er að hringja í 112 úr öllum GSM-símum óháð farsímakerfi. Samningar fjarskiptasjóðs skylda viðsemjendur hans til að veita öðrum GSM-rekstraraðilum reikiþjónustu á styrktum fjarskiptasendum. Mælingar í aðdraganda verkefnisins sýndu ekki fram á umtalsvert þjónustuleysi á stofnveginum um Hellisheiði. Stofnvegurinn féll því utan við verkefni fjarskiptasjóðs. Styrkur GSM-merkis, þar með talið í þéttbýli, er þó misjafn á köflum sökum landslags eða fjarlægða frá sendi sem getur orsakað slit á símtölum, en það á almennt við um farsímaþjónustu hér á landi samkvæmt upplýsingum frá fjarskiptafyrirtækjunum. Samkvæmt nýrri mælingu Póst- og fjarskiptastofnunar kemur fram að á örfáum stöðum á veginum um Hellisheiði er hætt við slitum á samtölum. Suðurstrandarvegur er einnig stofnvegur og féll undir seinna GSM-útboð fjarskiptasjóðs. Um var að ræða tvö afmörkuð þjónustusvæði, annað liggur frá Grindavík langleiðina að Krýsuvík og hitt frá Krýsuvík og austur fyrir Selvog. Mæling sem framkvæmd var í júní 2008 að lokinni uppbyggingu leiddi í ljós að GSM-þjónusta á fyrrnefnda vegarkaflanum jókst um 80%, og 100% á þeim síðarnefnda. Þessi aukning var í samræmi við útbreiðslumarkmið í útboðsgögnum fjarskiptasjóðs. Frá árinu 2008 hafa þær breytingar orðið að vegarstæði Suðurstrandarvegar hefur færst að hluta. Samkvæmt nýrri mælingu Póst- og fjarskiptastofnunar kemur fram að á fáeinum stöðum á veginum er hætt við slitum á samtölum eða sambandsleysi. Þjónustuhlutfallið er þó umtalsvert hærra en upphafleg útbreiðslumarkmið fjarskiptasjóðs gerðu ráð fyrir. Engin áform á vegum fjarskiptasjóðs eru um að bæta GSM-samband á Hellisheiði og Suðurstrandarvegi umfram það sem fjarskiptasjóður hefur þegar stuðlað að í samræmi við lög nr. 132/2005 og greint er frá í svarinu. Samkvæmt upplýsingum Póst- og fjarskiptastofnunar áforma farsímafyrirtækin ekki frekari uppbyggingu GSM-þjónustu á þessum tilteknu stofnvegum á markaðslegum forsendum.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda Ragnheiði Elínu Árnadóttur fyrir að leggja þessa spurningu fram. Ég verð að segja að svör ráðherrans voru svolítið óskýr, ég gat ekki betur heyrt en að engin áform væru uppi um að bæta þessa þjónustu og af því hef ég miklar áhyggjur. Eins og fram kom í máli hv. fyrirspyrjanda er það mikið öryggisatriði að hægt sé að ná sambandi á Suðurstrandarvegi og eins hljótum við að ætla okkur til framtíðar litið að hafa sambandið á þjóðvegi 1 þannig að hægt sé að ná þar sambandi og halda því ef á þarf að halda á þessari helstu leið okkar Íslendinga í gegnum og kringum landið okkar. Ég hvet hæstv. ráðherra til dáða og vonast til þess að fá aðeins skýrari og þá vonandi jákvæðari svör í seinna svarinu.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin en verð þó að lýsa vonbrigðum mínum með það sem fram kom í máli hæstv. ráðherra um að engin áform væru uppi um að bæta GSM-þjónustuna á þessum tveimur tilteknu vegum. Sérstaklega hvað varðar Suðurstrandarveg vísaði hæstv. ráðherra í mælingar Póst- og fjarskiptastofnunar og sagði að hætt væri við slitum. Ég skal upplýsa hæstv. ráðherra um að það er ekki bara hætt við slitum, sambandið liggur niðri á löngum köflum á þessum vegi. Þetta er ekki bara hætta vegna þess að hann er fáfarinn. Menn geta lent í óhöppum og enginn komið til aðstoðar og þá skiptir ekki máli hvort hann er fáfarinn eða fjölfarinn, þótt fjölmargir kæmu að gætu þeir ekki kallað eftir hjálp vegna þess að það er ekki samband þarna á löngum köflum. Bæði Hellisheiðin og Suðurstrandarvegur eru flóttaleiðir ef kæmi til eldgosa á þessu svæði. Við þekkjum það í þessu ágæta kjördæmi mínu, Suðurkjördæmi, að þar eiga fjöllin það til að gjósa. Suðurstrandarvegurinn væri hin leiðin ef sú fyrri mundi lokast og þá erum við með veg sem er algjörlega sambandslaus á löngum köflum. Ég bið hæstv. ráðherra um að fara með þau skilaboð úr þinginu að það er ekki nóg að útskýra að það gæti slitnað 

Hæstv. forseti. Hin boðlegu skilaboð eru að segja satt og rétt frá. Það sem við erum að reyna að gera er að koma á GSM-þjónustu um land allt og á vegakerfi landsins. Hvernig gerum við það? Þjónustan er boðin út og á markaðsgrunni koma fyrirtækin þessari þjónustu á. Þar sem svæði tveggja fyrirtækja liggja saman hvetjum við til þess að þau semji um það sem kallað er reiki sín á milli. Alls staðar þar sem fjarskiptasjóður kemur hins vegar að málum, þar sem markaðslögmálin eru ekki við lýði,  Það er alveg rétt, ég tek undir það með hv. þingmanni, að við viljum hafa þessi mál í góðu lagi alls staðar á landinu. Við erum smám saman að sauma þetta kerfi saman og þétta upp í þau göt sem eru fyrir hendi. Að sjálfsögðu vona ég að okkur takist að gera það hið allra fyrsta. Ég er einfaldlega að segja hvernig málin standa, hvernig við verjum þeim takmörkuðu fjármunum sem við höfum til ráðstöfunar. Við skulum ekki gleyma því að á sínum tíma var gert ráð fyrir því að fjarskiptasjóður ætti sitt sólarlag og hætti að starfa en einmitt vegna þess að markaðslögmálin hafa ekki fært okkur þá þjónustu sem við helst vildum var ákveðið að framlengja líf hans, m.a. til að ná þeim markmiðum sem hv. þingmaður 

Frú forseti. Mín fyrirspurn beinist að hæstv. menntamálaráðherra og tengist m.a. Háskóla Íslands og ákveðnum hópi sem eru þroskahamlaðir nemendur. Árið 2007 hófu 23 nemendur með þroskahömlun nám við Kennaraháskólann sem er núna menntavísindasvið Háskóla Íslands. Á fjórum árum skilst mér að 39 nemendur hafi útskrifast úr svonefndu starfstengdu diplómanámi fyrir fólk með þroskahömlun og stunda nú um 20 nemendur þetta nám eða gerðu veturinn 2011–2012. Ég hef tengst þessu máli og komið að því frá ýmsum sjónarhornum. Maður verður enn var við, ég ætla ekki að segja fordóma en ákveðið skilningsleysi. Varðandi þetta erum við að ná í gegn skóla án aðgreiningar, þeirri meginreglu sem ég held að sé góð, en engu að síður þurfum við að tryggja hverjum einstaklingi þroskahömluðum eða ekki tækifæri innan skólakerfisins og þá er mikilvægt að fjölbreytni sé til staðar. Þegar byrjað var að ræða um diplómanám fyrir þroskahamlaða nemendur á háskólastigi fékk ég oft spurninguna: Bíddu, er einhver þörf á því? Ég held að það sé einmitt mikil þörf á því. Þetta er verkefni sem Háskóli Íslands hefur gert mjög vel, að mínu mati, m.a. í ljósi þeirrar meginstefnu sem hann hefur varðandi mannréttindi, jafnrétti til náms og jafnrétti til aðstöðu við námið sem slíkt. Ég er sannfærð um að það er mikilvægt að halda þessu áfram og tryggja þroskahömluðum nemendum tækifæri á öllum skólastigum, ekki bara innan leik-, grunn- og framhaldsskóla heldur líka innan háskólans. Það er augljóst að Háskóli Íslands hefur sinnt þörfum einstaklinga með diplómanáminu. Til eru viðtöl við 26, 27 og 28 ára einstaklinga sem segja að námið hafi leyst ákveðna þörf úr læðingi hjá þeim, veitt þeim ómetanleg tækifæri, fyrir utan að fjölskylda þeirra hafi séð þá verða sterkari, þroskaðri og betur í stakk búna til að takast sjálfstætt á við lífið en áður eftir að hafa verið í námi á háskólastigi. Ég tel mikilvægt að fá fram viðhorf ráðherra varðandi framhaldið á þessu diplómanámi innan Háskóla Íslands. Því beini ég eftirfarandi fyrirspurn til hæstv. ráðherra: Hver er framtíð og staða 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að vekja athygli á þessu mikilvæga máli. Eins og hún fór ágætlega yfir í máli sínu hefur þetta verið feikilega vel heppnað verkefni, verkefni sem alls ekki allir voru vissir um að ætti að ráðast í þegar farið var af stað með það. Árið 2007 var þetta rekið sem tilraunaverkefni til tveggja ára á vegum Kennaraháskóla Íslands og voru í upphafi teknir inn 20 nemendur. Síðar tók menntavísindasvið HÍ við verkefninu þegar Kennaraháskólinn og Háskóli Íslands sameinuðust. Námið hefur sem sagt verið rekið af menntavísindasviði en að auki hefur Fjölmennt lagt til einn starfsmann með það hlutverk að styðja nemendur, halda utan um skipulag og aðstoða kennara HÍ eftir þörfum. Nemendur á menntavísindasviði sinna líka námsstuðningi og fá fyrir það námseiningar sem tengjast oftar en ekki námi þeirra á þroskaþjálfabraut. Diplómanámið er skipulagt sem framhald af námi í framhaldsskóla. Nemendur fá þjálfun í að starfa á leikskólum, frístundaheimilum, skólabókasöfnum, með fötluðu fólki eða í hagsmunabaráttu fatlaðs fólks. Hugsunin byggir á sömu hugmyndafræði og við höfum innleitt á öðrum skólastigum, þ.e. þetta er nám án aðgreiningar. Nemendur sækja í mörgum tilfellum sömu námskeið og aðrir stúdentar á menntavísindasviði og er námið síðan aðlagað að þörfum hvers nemanda með sérstakri aðstoð. Eins og ég sagði áðan hóf fyrsti hópurinn nám 2007, næsti 2009 og sá þriðji hóf nám á haustmissiri 2011. 17 nemendur munu brautskrást vorið 2013. Það er áhugavert að greina frá því að af útskrifuðum nemendum hafa 63% fengið vinnu í framhaldi af eða í tengslum við námið og 30% hafa fengið aðra vinnu þannig að tæplega 10% hafa ekki fengið vinnu beinlínis eftir þetta nám. Í stuttu máli sagt þá höfum við rætt þetta mál við Háskóla Íslands á menntavísindasviði. Þar er mikill áhugi á að halda verkefninu áfram. Ég legg á það mikla áherslu að diplómanám á háskólastigi fyrir fólk með þroskahömlun verði áfram í boði. Við vinnum nú að því með HÍ og Fjölmennt, sem hefur komið inn með sérstakan stuðning, að tryggja áframhaldið. Ég tel að það liggi nokkuð ljóst fyrir að við getum tryggt nemendaígildin fyrir námið, sem er það sem HÍ þarf fyrst og fremst að vita. Við erum hins vegar ekki algjörlega búin að loka málinu, en ég stefni ótrauð að því að þetta verði tryggt þannig að nýr hópur, 10–15 nemendur eins og verið hefur, geti hafið nám á næsta haustmissiri sem er 2013.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra kærlega fyrir svarið sem mér fannst vera skýrt í þá veru að hún styður háskólann eindregið í því að þetta nám verði fest í sessi. Við verðum að hafa það hugfast að samkvæmt lögum á fatlaður nemandi, sama á hvaða stigi hann er, rétt á skólagöngu á öllum skólastigum. Ég vil líka taka Háskóla Íslands hér inn. Menntun er algjör forsenda þess að nemendur njóti ekki bara lýðræðislegra réttinda sinna heldur líka þeirra tækifæra sem skólakerfið býður upp á til að efla, þroska og styrkja nemendur og einstaklinga til að sinna því sem lífið býður síðan upp á og krefur það um þegar þeir eru komnir út í samfélagið eftir skólagöngu. Það er ólöglegt að mismuna fólki á grundvelli fötlunar, þroskahömlunar eða annarra námserfiðleika. Þetta er að mínu mati undirstrikað í stjórnarskránni sem við höfum stuðst við síðan 1944. Þetta verðum við að hafa í huga. Ég held að mikilvægt sé að skynja líka þann mikla velvilja sem Háskóli Íslands hefur gagnvart þessu verkefni. Við vitum að nemendaígildin eru ekki greidd að fullu. Það er gömul saga og ný og hægt að gagnrýna núverandi ráðherra sem og forvera í embætti fyrir það. Engu að síður verður háskólinn að vera meðvitaður um að það er ekki hægt að líta á þroskahamlaða nemendur sem afgangsstærð ef fjárframlög fylgja ekki nægilega nemendaígildum. Við sjáum líka að niðurstöður kannana benda til þess að viðhorf kennara sem kennt hafa diplómanemum er mun jákvæðara í garð námsins en hinna sem ekki þekkja til námsins eða nemendanna í þessu diplómanámi. Mér finnst mikilvægt að hafa dregið þetta fram og ekki síður velvilja ráðherra í þessu máli. Það er mikilvægt hvort sem við tilheyrum löggjafarvaldi eða framkvæmdarvaldi 

Frú forseti. Ég þakka líka hv. þingmanni. Ég get tekið undir það með henni að svona verkefni eru ekki sjálfgefin og það skiptir mjög miklu máli að vilji löggjafans og framkvæmdarvaldsins sé skýr í því. Ég ítreka að Háskóli Íslands er mjög áhugasamur um að halda verkefninu áfram. Mig langar að bæta því við, af því hv. þingmaður vísaði í lög og stjórnarskrá, að í framkvæmdaáætlun sem við höfum nýlega samþykkt í málefnum fatlaðra er sérstaklega talað um jafnrétti til náms fyrir alla fatlaða einstaklinga og fjölbreytni í námsframboði. Ég held að hvert sem litið er eigi þetta verkefni sér goða stoð í því sem við höfum rætt og samþykkt hér. Það sem meira er um vert er að reynslan af því er góð. Ég held að við eigum því að halda áfram með þetta mál og mun beita mér fyrir því.

Virðulegur forseti. Ég beini fyrirspurnum til hæstv. menntamálaráðherra varðandi áfengisauglýsingar. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort auglýsingum á öli þar sem óverulegur munur er á umbúðum áfengs öls og léttöls hafi fjölgað í Ríkisútvarpinu á síðustu missirum, og ég er aðallega að spyrja um sjónvarp. Ég spyr hvort ráðherra telji að með slíkum auglýsingum sé bann við að auglýsa áfengi sniðgengið og vísa sérstaklega í nýja auglýsingu sem meðal annars var sýnd 24. október á RÚV, hún fjallaði um nýju Bond-myndina, Skyfall. Ég spyr líka hvort hæstv. ráðherra telji að lýðheilsusjónarmið vegi þyngra en tjáningarfrelsið, eins og hæstaréttardómur hefur reyndar sýnt fram á, hvort hæstv. ráðherra sé sammála því. Í auglýsingunni áðurnefndu var verið að auglýsa Heineken-léttöl. Ég veit reyndar ekki hvort það er selt í landinu, ég hringdi í nokkra stórmarkaði og það var alla vega ekki selt hjá þeim. Þarna er að mínu mati verið að sniðganga lög og þetta er ekki eina tegundin af bjór sem verið er að selja þar sem slíkt er stundað. Við höfum oft séð það í fjölmiðlum að verið er að auglýsa léttöl sem er í umbúðum sem eru nánast algjörlega eins og umbúðir áfenga ölsins, stækkunargler þarf til að sjá orðið léttöl á dósunum. Við höfum tvívegis reynt að taka á því í þinginu að banna þetta, að banna framleiðendum að selja áfengan bjór í umbúðum sem eru svo líkar umbúðum fyrir léttan bjór að munurinn sést varla. Okkur hefur ekki tekist að ná fram meiri hluta á Alþingi, en ég tel að hann sé fyrir hendi. Það er kannski helst út af andstöðu eins flokks og er það ekki gott. Ég tel mjög mikilvægt að við göngum þannig frá lögum að þessar auglýsingar heyri sögunni til. Því fyrr því betra. Það hefur stundum heyrst í umræðunni að þetta auglýsingabann sé heldur óþægilegt, sérstaklega fyrir innlenda framleiðslu á bjór. Ég vil taka fram að samkvæmt upplýsingum ÁTVR var salan í fyrra, árið 2011, 14,4 milljónir lítra. Innfluttur bjór var 26%. Innlendur bjór var 74%. Innlendi bjórinn er því sá sem selst og það eru ekki mörg fyrirtæki sem í hlut eiga. Segja má að fimm aðilar séu stærstir. Það eru Vífilfell með 47%, Ölgerðin Egill Skallagrímsson með 26%, HOB-vín ehf. með 10%, Vín Tríó ehf. með tæplega 5% og Rolf Johansen og Co. með 3,4%. Ég spyr um viðhorf hæstv. menntamálaráðherra til þessa þar sem hæstv. ráðherra fer með málefni RÚV. Ég tel að þessum auglýsingum verði að linna. Því fyrr, því betra.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að vekja máls á þessu. Fyrsta spurningin snýr að því hvort auglýsingum á öli þar sem óverulegur munur er á umbúðum áfengs öls og léttöls hafi fjölgað á Ríkisútvarpinu á síðustu missirum. Við sendum þá fyrirspurn til Ríkisútvarpsins og fengum þau svör að þeim auglýsingum sem merktar eru léttöl hafi fækkað um tæplega 40% á milli áranna 2010 og 2011. Þeir telja sig hafa vísbendingar um að þeim muni fækka enn frekar á milli áranna 2011 og 2012 en þær upplýsingar liggja þó ekki fyrir. Hvað varðar auglýsinguna sem hv. þingmaður vísar í, fyrir hina nýju kvikmynd um James Bond, þá er það alltaf matsatriði ef auglýst er léttöl og léttölsmiðinn er merktur með smáa letrinu en stóra áherslan er lögð á umbúðirnar. Eins og lögin hafa verið túlkuð hér á landi hingað til hefur verið litið á það sem löglega auglýsingu þar sem áfengislögin og fjölmiðlalögin miðast við áfengisinnihald upp á 2,25%, að hreinn vínandi sé 2,25%. Samkvæmt fjölmiðlalögum eru viðskiptaorðsendingar og fjarkaup fyrir tóbaksvörur og áfengi óheimilar og þarf að vera hægt að færa sönnur á fullyrðingar sem fram koma í viðskiptaboðum og fjarkaupsinnskotum fyrir óáfengar drykkjarvörur. Markmiðið er þá að vernda neytendur, takmarka neyslu á tóbaksvörum og áfengi og taka af öll tvímæli um að þær óáfengu drykkjarvörur sem verið er að auglýsa séu sannarlega á markaði fyrir neytendur, eins og hv. þingmaður nefndi. Fjölmiðlanefnd hefur eftirlit með áfengisauglýsingum í fjölmiðlum og hún, eða eftir atvikum lögregla, á að meta hvort lög séu hugsanlega brotin og bregðast við samkvæmt því. Fremur en að stjórnmálamenn séu að leggja mat á það hvort þessi tiltekna auglýsing stangist á við lög eða ekki tel ég rétt að málinu sé vísað til fjölmiðlanefndar. Ég lít svo á að rétt sé að vera formlegur í þessu máli. Ég fór sjálf á umrædda mynd í gær og gat ekki hætt að hugsa um hvort James Bond væri að ýta undir áfengisneyslu. Ég kom hins vegar heim og sagði: Mig langar ekki í áfengi. Hann fór svo illa á henni. Það er annað mál, það tengist ekki auglýsingunni en ég kem því að hér í leiðinni. Hv. þingmaður nefnir líka ákvæði um tjáningarfrelsi, hvort lýðheilsusjónarmið geti vegið þyngra en ákvæði um tjáningarfrelsi þegar við skoðum áfengisauglýsingar. Ákvæði áfengislaga og fjölmiðlalaga eru skýr, núgildandi lög eru skýr, hvað varðar auglýsingar á áfengi samkvæmt skilgreiningu laga. Hins vegar er oft verið að búa efni auglýsinga í búning, það tel ég alveg ljóst, sem getur orkað tvímælis þó að formlega séu þær innan ramma gildandi laga. Það hefur verið staðfest réttilega í þeim dómi frá Hæstarétti, sem vísað er í í fyrirspurninni, að vegna heilsuverndarsjónarmiða sé heimilt, samkvæmt 3. mgr. 33. gr. stjórnarskrárinnar, að takmarka tjáningarfrelsi og setja því mörk sem um getur í 20. gr. áfengislaga. En í dómi Hæstaréttar er ekki talið að sú grein áfengislaga fari í bága við skuldbindingar íslenska ríkisins samkvæmt EES-samningnum. Ég undirstrika að það er hlutverk dómstóla að skera úr um hvort lög séu brotin og það gildir um umrædda auglýsingu sem og aðrar sem orkað geta tvímælis. Ég tek hins vegar undir það með hv. þingmanni að skýra þurfi þessi mál betur eins og lagt er til í frumvarpinu sem hæstv. innanríkisráðherra hefur lagt fyrir þingið. Ég held að það eigi að vera hlutverk löggjafans að skýra löggjöfina fremur en að skera úr um hvort lögin séu brotin, ég tel að það sé dómstólanna. Ég tek undir með hv. þingmanni, ég tel að það sé mjög mikilvægt mál á þessu þingi.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Siv Friðleifsdóttur fyrir að vekja enn og aftur athygli á þessu máli. Það kom til umræðu fyrr í dag og mun gera það áfram. Það er mikilvægt fyrir þingið að afgreiða frumvarp sem liggur fyrir þinginu og þó fyrr hefði verið. Það er endurflutt og því hefur lítillega verið breytt. Ég legg ríka áherslu á að við sameinumst nú um að afgreiða frumvarpið. Það er verið að setja þær auglýsingar sem við horfum á í þessu sambandi í ákveðinn búning, búning sem orkar tvímælis. Við upplifum þetta og þetta særir réttlætiskennd margra. Ég tel að lýðheilsusjónarmið eigi að vega þyngra en hagnaðarsjónarmið þeirra sem fara fram með þessar auglýsingar. Ég tel að íslenski bjórinn eins og hann er í dag tali fyrir sig sjálfur og ekki þurfi að fara þessa leið til að auglýsa hann. Framleiðendum er hægur vandi á höndum að fara að búa sig undir að hafa framleiðsluna eins og frumvarpið segir til um.

Frú forseti. Aðeins út af James Bond. Ég verð nú að viðurkenna að ég er ekki að horfa á hvaða áfengi hann drekkur hverju sinni, það er eitthvað allt annað sem ég er að hugsa um þá.  Í fyrsta lagi er alveg ljóst að niðurstaða faghóps hæstv. fjármálaráðherra frá árinu 2010, fjármálaráðherra hét þá Steingrímur J. Sigfússon, var alveg skýr: Það á að leyfa áfengisauglýsingar en með takmörkunum. Ég held að það sé miklu betra að menn fari að horfast í augu við veruleikann, sem mér finnst ekki koma fram í frumvarpi hæstv. innanríkisráðherra, en hann heitir nútíminn. Internetið, Facebook - við skulum frekar reyna að tækla þessar áfengisauglýsingar, beinar sem óbeinar, með öðrum hætti en gert er í umræddu frumvarpi. Ég vil benda á að forvarnir hafa skilað miklu í grunnskólunum en ekki síður í framhaldsskólum. Við sjáum markvissan árangur því að börnin okkar eru sem betur fer að minnka unglingadrykkjuna. Ég er sannfærð um að við eigum að fara aðrar leiðir. Við viljum stemma stigu við því að fólk neyti áfengis en frumvarpið sem við erum að tala um í allsherjar- og menntamálanefnd er algjörlega veruleikafirrt.

Virðulegur forseti. Svo það sé bara sagt mjög skýrt þá er ég algjörlega andsnúin því að leyfa áfengisauglýsingar, algjörlega, og það er alveg ljóst að neyslan mundi aukast ef þær yrðu leyfðar. Ég ætla að minna á að Norðurlandaráð samþykkti stefnu í þessari viku um að banna ætti auglýsingar sem sneru að ungu fólki, bæði á áfengi og markaðssetningu líka. Það er verið að markaðssetja mikið áfengi núna, sérstaklega gagnvart ungu fólki og sérstaklega gagnvart ungum stúlkum, konum, og það er mjög slæmt. Það sem hefur virkað í þessari áfengisstefnu á alheimsvísu er stefna Norðurlandanna, takmarkað aðgengi og takmarkaður sýnileiki. Við eigum því alls ekki að gefa eftir í þessu þó að stórfyrirtækin vilji það. Auðvitað vilja fyrirtækin það. Þau vilja auglýsa. Þau vilja selja meira og þau eiga mikilla hagsmuna að gæta. Ég er sannfærð um að þau reyna að hafa áhrif á þingmenn og stjórnmálaflokka og hafa alltaf gert. Það er þannig sem kaupin gerast á eyrinni. Ég er algjörlega ósammála því að leyfa eigi áfengisauglýsingar. Þær eru bannaðar. Bannið er hins vegar sniðgengið. Það er greinilega sniðgengið, það er greinilega verið að auglýsa bjór í sjónvarpinu og það á að taka fyrir það. Ég skora á þingheim að taka höndum saman og leyfa meiri hlutanum að koma í ljós í þinginu af því að ég tel að meiri hluti sé fyrir því að viðhalda lögunum eins og þau eru, þ.e. banninu, en koma í veg fyrir sniðgönguna. Ekki má gleyma því að með takmörkunum á þessu sviði erum við að sýna fram á að áfengi er ekki venjuleg vara. Áfengi er ekki eins og mjólk og brauð. Áfengi er allt önnur vara. Það er enginn að tala um að banna áfengi, það er bara verið að tala um að auglýsa það ekki, vera ekki að koma því á framfæri, ekki að ota því að fólki og reyna svo að taka á þeim afleiðingum sem þeir verða fyrir sem neyta þess í óhófi - taka á slysum, taka á dauðsföllum, taka á öllum þeim kostnaði sem samfélagið ber vegna ofneyslu áfengis.

Frú forseti. Ég vil fyrst og fremst þakka fyrir þessa umræðu sem kannski varð allvíðtæk. Ég get tekið undir það með hv. þm. Siv Friðleifsdóttur að þær rannsóknir sem við höfum til að mynda á áfengisneyslu í Evrópu sýna fram á að takmarkað aðgengi hefur áhrif á neyslu á þann veg að hún minnkar. Það er ástæðan fyrir því að ég hef verið fylgjandi einkasölu ríkisins á áfengi og tóbaki og hef ekki viljað sjá það fara í almennar búðir. Ég hef ekki talið það vera eins og hvert annað majónes, ég veit að ýmsir aðrir hv. þingmenn eru mér ósammála um það. Mér finnst þetta mikilvægt mál og kannski best, eins og hv. þingmaður nefnir, að við fáum tækifæri til að ræða áfengislögin og frumvarpið til þeirra hér í salnum. Mikilvægast er að fá sjónarmið þingheims fram í því máli, ég tek undir með hv. þingmanni um það.

Frú forseti. Ég vil beina fyrirspurn til hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra er varðar tjón af fjölgun refa. Ég held að það sé rétt í upphafi að rekja aðeins forsögu þess en eins og kunnugt er var fjárstuðningi við refaveiðar hætt fyrir tveimur árum. Hæstv. umhverfisráðherra lagði fram sín fyrstu fjárlög þegar hún tók við umhverfisráðuneytinu á sínum tíma og gerði ráð fyrir að hætta fjárstuðningi við refaveiðar. Þetta kom mörgum spánskt fyrir sjónir, einkum og sér í lagi vegna þess að virðisaukaskattur sem verið var að greiða af refaveiðum vegna mótframlags frá sveitarfélögunum var hærri en heildarfjárframlag ríkissjóðs. Fjárlaganefnd á þeim tíma, fyrir þremur árum, ákvað þó að bæta fjárveitingunni inn á nýjan leik á milli 1. og 2. umr. og gerði ráð fyrir því með sinni fjárveitingu að þessi málaflokkur yrði endurskoðaður og komið fram með tillögur fyrir fjárlaganefnd árið eftir. Fjárlaganefnd beindi þeim tilmælum til hæstv. umhverfisráðherra en allt kom fyrir ekki. Fjárlög næsta árs komu og enn á ný var búið að taka út fjárstuðning við refaveiðar. Við því var varað en þá var ekki vilji til þess í nefndinni að setja fjárveitinguna aftur inn á milli 1. og 2. umr. Ref hefur fjölgað gríðarlega allt í kringum landið. Við höfum fengið nýlegar fréttir af því að refur sé farinn að ganga í fé sem hefur verið fast í fönn. Við fáum fleiri fréttir ár hvert af dýrbitnu fé, við heyrum af fleiri svæðum þar sem fuglalíf er orðið mjög lítið og allar rannsóknir benda til þess að ref hafi fjölgað gríðarlega. Við gerð fjárlaganna núna hefur verið skorað mjög á fjárlaganefnd að taka ákvörðunina til baka og hefja á ný fjárstuðning við refaveiðar og endurskipuleggja þær á landsvísu. Mig langar að spyrja hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra nokkurra spurninga sem snúa að fjölgun refa þar sem þetta mál heyrir undir hæstv. ráðherra: 1. Hefur ríkisstjórnin í hyggju að koma til móts við bændur vegna þess tjóns sem hlýst af fjölgun refa? 2. Telur ráðherra að það hafi verið skynsamlegt að hætta fjárstuðningi við refaveiðar? Það verður að skoðast í því ljósi, eins og ég kom inn á í máli mínu, að fjárstuðningur ríkissjóðs á þeim tíma var lægri en virðisaukaskatturinn sem ríkissjóður fékk vegna refaveiðanna. 3. Hver er stefna ríkisstjórnarinnar þegar kemur að refaveiðum? Er stefnan sú að ríkið komi ekki að þessu með einhverjum hætti eða sér hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra fyrir sér að ríkissjóður geri það eins og kallað hefur verið eftir af sveitarfélögum allt í kringum landið?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Það er orðið nokkuð árvisst að við tökumst hér á um refamál eða ræðum þau í vinsemd. Fyrst um spurningu hv. þingmanns um stöðu mála. Hann orðar hana sem svo hvort ríkisstjórnin hafi í hyggju að koma til móts við bændur vegna þess tjóns sem hlýst af fjölgun refa. Ref byrjaði í raun og veru að fjölga á ný um 1980 eftir langt fækkunartímabil og lengst af var sú fjölgun fremur hæg. Fjölgun refa hefur verið óvenjuhröð undanfarin 15 ár og vafalítið eru margar ástæður fyrir því, svo sem hlýnandi veðurfar og stækkun ákveðinna fuglastofna. Tjón bænda vegna fjölgunar refa hefur hins vegar ekki verið metið og það er ekki vitað hvort og þá að hve miklu leyti tjón hefur aukist samfara breytingum í refastofninum, þ.e. ekki eru til töluleg gögn um það. En við þurfum betri vitneskju um nákvæmlega þetta samspil, um tjón, veiðar og grenjavinnslu áður en við tökum afstöðu til hvort ástæða sé til þess að bregðast beinlínis við. Spurt var hvort það hefði verið skynsamleg ákvörðun að hætta fjárstuðningi við refaveiðar. Þegar ákvörðun var tekin, eins og hv. þingmanni er kunnugt um og hann var þá stjórnarliði, eftir hrun bankakerfisins um að skera niður í útgjöldum ríkisins á öllum sviðum þurfti að taka ýmsar erfiðar ákvarðanir, hv. þingmanni til upprifjunar, og reynt var að skera minna niður í lögbundnum framlögum en þeim valkvæðu. Sú ráðstöfun að skera niður framlög til fjárstuðnings við refaveiðar var í því ljósi ábyrg miðað við aðstæður í þjóðfélaginu. Hún er valkvæð, þ.e. ríkinu ber ekki skylda til að taka þátt í þessum kostnaði heldur er það heimilt. Það er svo rétt að endurmeta stöðuna miðað við núverandi aðstæður og ástand í fjármálum ríkis og sveitarfélaga sem er sem betur fer, og miklu hraðar en nokkurn óraði fyrir, að sjá til lands í erfiðu endurreisnarstarfi íslensks samfélags undir forustu núverandi ríkisstjórnar og með stuðningi allrar alþýðu í landinu. Líka í kjölfar skýrslu nefndar sem er núna að endurskoða lög um lagaumhverfi villtra spendýra og fugla á Íslandi og taka sérstaklega á þeim þætti sem varðar refaveiðar. Sú skýrsla er væntanleg á næstu vikum. Nefndin er stundum kölluð villidýranefndin vegna þess að manna á milli eru þessi lög nefnd villidýralögin og fjalla sem sé um villt spendýr og fugla og jafnframt vernd, veiðar og nýtingu á þeim. Hv. þingmaður spyr hver stefna ríkisstjórnarinnar sé þegar kemur að refaveiðum. Sú stefna endurspeglast fyrst og fremst í umræddum lögum og er í samræmi við anda og ákvæði þessara laga nr. 64/1994. Í lögunum er beinlínis sagt að draga beri úr hættu á tjóni af völdum refa með stuðningi og endurgreiðslum til sveitarfélaga vegna kostnaðar þeirra við refaveiðar. Þannig er þetta orðað í lögunum. Að mínu mati er nauðsynlegt að fara yfir fyrirkomulag og skipulag refaveiða og gera viðeigandi breytingar á lögunum og það er eitt af því sem undir liggur í þessari endurskoðun og ég bíð tillagna frá nefndinni. Í framhaldinu verða tillögur nefndarinnar skoðaðar. Nefndin hefur haft mjög víðtækt samráð við hagsmunaaðila þannig að ég vænti þess að það ríki tiltölulega breið sátt um þær niðurstöður og hún mun leggja fram tillögur til breytinga á lögunum til þess að bæta meðal annars framkvæmd og skipulag refaveiða. Málið var rætt fyrir fáeinum vikum á sérstökum samráðsvettvangi ríkis og sveitarfélaga sem hefur gengið undir nafninu Jónsmessunefndin. Hún hefur sérstaklega fjallað um fjármálaleg samskipti og hefur verið ákveðið að skipa nefnd á næstunni með fulltrúum Sambands íslenskra sveitarfélaga og þeirra ráðuneyta sem um ræðir til að fara yfir og endurskoða bæði núverandi fyrirkomulag veiðanna en ekki síður hvernig komið er til móts við þann kostnað sem til fellur af þeim sökum. Þá er brýnt að halda því til haga í þeirri umræðu að samkvæmt lögum bera sveitarfélögin ábyrgðina á því að stemma stigu við fjölguninni og halda útbreiðslunni í skefjum valdi stofninn hættu en það er eitt af því sem viðkomandi nefnd tekur væntanlega afstöðu til.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir þessa umræðu og segja við hæstv. ráðherra að það hefði betur verið hlustað á þær athugasemdir sem komu fram þegar nefndin var skipuð á sínum tíma um að láta í þetta menn sem þekktu jafnvel betur til en sérfræðingarnir í Reykjavík. Þá þyrfti ekki að skipa aðra nefnd til þess að fara yfir tillögurnar sem liggja fyrir. Það er auðvitað alveg hárrétt sem hæstv. ráðherra segir, að fara verði yfir framkvæmd og skipulag veiðanna. Það er að mínu viti ekki mjög flókið og hefði ekki þurft að taka svona langan tíma. Það vita allir hvað þarf að gera, það þarf að halda refastofninum í eðlilegu jafnvægi því að ef honum fjölgar eins og hefur gerst hefur það auðvitað gríðarleg áhrif og veldur tekjutapi fyrir bændur. Síðan má velta því fyrir sér að verið er að fylla upp í votlendisskurði til þess að auka fuglalífið og þegar búið er að því kemur refurinn og étur fuglana. Það sér hver heilvita maður. Til þess að setja hlutina í samhengi komu fulltrúar frá Húnavatnshreppi til fjárlaganefndar um daginn og þeir reiknuðu þennan kostnað og miðuðu við íbúafjölda hreppsins og færðu það yfir á höfuðborgarsvæðið. Ef þetta væri útgjaldaliður hjá Reykjavíkurborg næmi hann 1,2 milljörðum kr.

Virðulegi forseti. Að mínu viti voru það mistök á sínum tíma að minnka framlög ríkisins til refaveiða en það er hins vegar fagnaðarefni, ef ég skildi hæstv. ráðherra rétt, að nú er hagur landsins þvílíkt að vænka að búast má við að hægt verði að veita aukna fjármuni í þetta á næstunni. Því langar mig að spyrja hvort ekki sé hægt í haust að setja fjármuni inn í fjárlög sem verið er að fara yfir núna fyrir árið 2013 þannig að hægt sé að bregðast við þessum vanda. Það er alveg ljóst að kostnaður við að halda þessum kvikindum í skefjum hefur færst mikið á hendur sveitarfélaganna, kostnaður þeirra hefur aukist til muna þar sem þau reyna að koma til móts við bændur. Kostnaður bænda hefur vitanlega ekki síður aukist alveg gríðarlega þar sem þeir tapa bústofni sínum að einhverju leyti í kjaftinn á refnum. Við höfum líka séð hvernig refurinn fer með fuglalífið. Ég minnist þess að hafa séð grein í Morgunblaðinu, m.a. eftir hv. þm. Ásmund Einar Daðason, þar sem fylgdi mynd af ref með líklega um 25 þúfutittlinga, ef ég man rétt, í kjaftinum. 

Frú forseti. Ekki fundust mér svör hæstv. ráðherra bera þess merki að það væri hægt að vera bjartsýnn hvað þennan málaflokk snertir. Í fyrsta lagi vil ég segja, og ég fór inn á það hér í mínum inngangsorðum, að þegar fjárveitingum til refaveiða var hætt á sínum tíma var bent á að þau fjárframlög væru gegn því að mótframlag kæmi frá sveitarfélögunum. Það var jafnframt bent á að heildarvirðisaukaskatturinn sem ríkissjóður væri að innheimta af framlagi sveitarfélaganna og ríkissjóðs væri hærri en framlag ríkissjóðs. Þannig að ummæli hæstv. ráðherra um ábyrga fjármálastjórn og annað því um líkt, og að það hafi leitt til þessarar ákvörðunartöku, standast enga skoðun nú frekar en þau gerðu á sínum tíma. Hæstv. ráðherra kom inn á að það hefði verið óvenjuhröð fjölgun refa undanfarin ár og undanfarinn áratug. Það lá fyrir fyrir tveimur árum þegar hæstv. ráðherra lagði það til að hætta fjárveitingum til refaveiða að fjölgunin hafði verið gríðarleg. Tjónið liggur fyrir. Það liggur fyrir alls staðar, allt í kringum landið, ef menn fara og hitta fólk og sjá hvað er að gerast. Fé sem vantar af fjalli fer fjölgandi. Fuglalíf á ákveðnum svæðum og mófuglalíf er að þurrkast út. Það þarf engar stjarnfræðilegar upphæðir til rannsókna í þeim efnum, þetta liggur ljóst fyrir. Nú segir hæstv. ráðherra að til standi að skipa sérstaka nefnd sem eigi að fara yfir þessi mál með sveitarfélögunum og að það sé búið. Fjárlaganefnd lagði það til á sínum tíma á fyrsta starfsári hæstv. ráðherra í ríkisstjórn. Þegar fjárlaganefnd setti inn fjárveitingu til refaveiða lagði nefndin jafnframt til við afgreiðslu fjárlaganna að þessi mál yrðu skoðuð og að árið á eftir yrði komið með heildarstefnu í samstarfi við sveitarfélög og fleiri aðila um hvernig skyldi vinna að þessum málaflokki. Þess í stað kom ráðherra, skar niður fjárveitinguna og ætlar núna að skipa þessa nefnd. 
             Ég vil bara ítreka þá spurningu sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson kom með hér áðan: Er ekki full ástæða til þess, frú forseti og hæstv. ráðherra, að koma til móts við náttúruna í landinu 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir ágæta umræðu hér og fræðandi tölulegar upplýsingar frá hv. þm. Ásbirni Óttarssyni. Vara þó hér eftir sem hingað til við umræðunni um sérfræðingagrýlurnar að sunnan vegna þess að það er gott að stefna saman sérfræðiþekkingu og þekkingu heimamanna í öllum málum. Varðandi orð hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar og Ásmundar Einars Daðasonar liggur það væntanlega ljóst fyrir hv. þingmönnum að úrvinnsla fjárlagafrumvarpsins fyrir árið 2013 er í höndum þingsins. Mælt hefur verið fyrir frumvarpinu hér í þingsal og það er þannig að fjárveitingavaldið er hjá Alþingi en tillagan er komin frá hæstv. fjármálaráðherra og er til afgreiðslu í þinginu. Þannig að afstaða mín er í því máli jafngild afstöðu hvaða þingmanns sem er hér í salnum og varðar ekki mína stöðu sem þátttakanda eða sem hluta af framkvæmdarvaldinu. Hv. þingmaður, fyrirspyrjandi og málshefjandi ræddi um ábyrga fjármálastjórn með miklum boðaföllum hér í fjárlagagerðinni 2009. Ég ætla enn að leyfa mér að horfa í baksýnisspegil hins unga þingmanns og rifja það upp fyrir honum að hann tók þátt í afgreiðslu þeirra fjárlaga sem þingmaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs.

Hæstv. forseti. Mig langar að beina fyrirspurn til hæstv. umhverfisráðherra um Vatnajökulsþjóðgarð. Við höfum áður rætt mál þjóðgarðsins í þessum sal og af minni hálfu hefur komið fram að ég skil ekki hvers vegna yfirstjórn þjóðgarðsins er ekki staðsett á því svæði sem þjóðgarðurinn er. Hún er í Reykjavík. Ég verð að segja að allir þeir sem hafa komið að þessum málum og rætt þau við mig skilja heldur ekki hvers vegna fyrirkomulagið er þannig. Mig langar því að beina þeirri fyrirspurn til hæstv. ráðherra hvort til standi að breyta þessu og færa yfirstjórnina út á land. Fyrirspurnin er ekki flóknari en þetta, ég tel óþarfa að lengja mál mitt, ætla að hafa þetta stutt og laggott svo ég fái skýr svör.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda spurninguna og líka að hún var svo stutt og laggóð. Ég ætla að reifa aðeins málið og bakgrunninn. Vatnajökulsþjóðgarður er eitt metnaðarfyllsta verkefni íslenskra stjórnvalda í náttúruvernd. Garðurinn þekur nærri 15% af flatarmáli landsins og telst stærsti þjóðgarður Evrópu. Hann var stofnaður 2008 og er enn í uppbyggingu. Frá stofnun þjóðgarðsins hefur nánast allur eiginlegur rekstur, uppbygging og allar framkvæmdir hans verið á landsbyggðinni, eðli málsins samkvæmt. Stjórnsýsla þjóðgarðsins er mjög sérstök í ríkisrekstrinum. Hún er valddreifð þar sem starfa fjögur svæðisráð með fulltrúum sveitarfélaga og félagasamtaka og formenn svæðisráðanna eru síðan fulltrúar í sjö manna stjórn þjóðgarðsins. Auk þeirra eru í stjórn þjóðgarðsins formaður og varaformaður sem skipaðir eru af ráðherra og fulltrúi umhverfisverndarsamtaka. Stjórnin ræður síðan framkvæmdastjóra. Starfsstöðvarnar eru með heilsársstarfsemi svo og árstíðabundna. Þær eru í Ásbyrgi við Mývatn, á Skriðuklaustri í Fljótsdal, á Höfn í Hornafirði, í Skaftafelli og Kirkjubæjarklaustri með alls tíu starfsmönnum í heilsársstöðum, en á höfuðborgarsvæðinu er ein starfsstöð með einum og hálfum heilsársstarfsmanni. Árstíðabundnar starfsstöðvar fyrir landvörslu og landverði, fyrst og fremst yfir aðalferðamannatímann, eru nú tólf talsins eða í Jökulsárgljúfrum, við Öskju, í Herðubreiðarlindum, í Hvannalindum, í Kverkfjöllum, við Snæfell, á Lónsöræfum, við Lakagíga, í Blágiljum, við Eldgjá, í Hrauneyjum og Nýjadal. Framkvæmdastjóri garðsins hefur aðsetur og starfsstöð á höfuðborgarsvæðinu eins og fram hefur komið. Þjóðgarðurinn hefur talið það heppilegt fyrirkomulag að hafa litla starfsstöð á höfuðborgarsvæðinu en þar er jafnframt aðstaða fyrir starfsmenn af landsbyggðinni og ýmislegt hagræði vegna sameiginlegra funda og samræmingar á starfi starfsstöðvanna á landsbyggðinni. Ekki eru hins vegar uppi nokkur áform um að stækka starfsstöðina á höfuðborgarsvæðinu. Það stjórnarfyrirkomulag þjóðgarðsins sem lagt var upp með við stofnun hans var nýjung við stjórnun og rekstur náttúruverndarsvæða hér á landi. Það skiptir auðvitað mjög miklu að skilvirkni og sátt sé um rekstur svona stórs hluta landsins sem er ætlað að varðveita til framtíðar margar af stórkostlegustu náttúruperlum okkar sem falla innan þjóðgarðsmarkanna en leyfa jafnframt hóflega nýtingu á ýmsum auðlindum svo sem beit og veiði. Þess vegna er mikilvægt í þessari umræðu að benda á að samkvæmt lögum um Vatnajökulsþjóðgarð, nr. 60/2007, skal fara fram endurskoðun á stjórnarfyrirkomulagi Vatnajökulsþjóðgarðs núna í vetur - það er falið í lögunum - og eigi síðar en 1. janúar 2013 í samstarfi ríkis og sveitarfélaga. Þessi endurskoðun er í undirbúningi í umhverfis- og auðlindaráðuneytinu og má gera ráð fyrir að á þeim grunni gefist gott tækifæri til að greina reynsluna af núverandi stjórnarfyrirkomulagi, aðkomu sveitarfélaganna og heimamanna, náttúruverndarsamtaka og annarra hagsmunaaðila og ræða frekar í framhaldinu hvernig það verði sem best skipulagt til framtíðar. Við uppbyggingu og þróun garðsins hafa komið upp ýmis sjónarmið, m.a. sú áhersla sem kemur fram í fyrirspurn hv. þingmanns. Ég hef heyrt þeim sjónarmiðum hreyft þónokkuð oft. Ég tel einboðið að sú umræða verði hluti af þeirri lögboðnu endurskoðun sem á að fara fram nú í vetur. En í svari mínu vildi ég draga skýrt fram, virðulegi forseti, hversu lítill hluti af utanumhaldi þjóðgarðsins er í raun og veru fyrir hendi á höfuðborgarsvæðinu.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu og ég tel mikilvægt að hæstv. ráðherra fari vandlega yfir rekstur og stjórnsýslu Vatnajökulsþjóðgarðs. Það hefur komið fram að samlegðaráhrifin yrðu mikil ef Vatnajökulsþjóðgarður yrði felldur undir Umhverfisstofnun. Ég man eftir því að fulltrúar frá Umhverfisstofnun komu á fundi fjárlaganefndar í fyrra eða hittiðfyrra og fóru einmitt yfir það. Það væri tvöfaldur kostnaður við rekstur, hvort sem væri við að reka heimasíðu eða margt annað. Þá væri hugsanlega hægt að setja minni fjármuni í yfirbyggingu og væntanlega meiri fjármuni til náttúruverndar. Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort hún og ráðuneytið hafi skoðað þetta og farið yfir það með fulltrúum frá Umhverfisstofnun hvort mögulegt væri að sameina krafta þessara tveggja stofnana.

Hæstv. forseti. Ég ætla að útvíkka fyrirspurn hv. þingmanns. Ef hæstv. ráðherra svarar því til að hún sé að athuga þessa sameiningu vil ég spyrja hvort það sé einhver möguleiki á að ráðherrann íhugi að flytja Umhverfisstofnun út á land. Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir þetta svar, þetta var ágætisyfirlit yfir það hvernig málum þjóðgarðsins er háttað. Ég vil ítreka að ég tel að best færi á því ef öll þessi starfsemi færi fram í þjóðgarðinum eða við hann. Ég vonast til að þau skilaboð nái inn í þá endurskoðunarvinnu sem nú stendur yfir enda smellpassar að mínu viti að ræða þetta í þinginu núna meðan vinnan stendur yfir, áður en menn leggja fram sínar tillögur. Mig langar að hvetja ráðherrann til dáða. Ráðherrann þekkir sjónarmið heimamanna og athugasemdir þeirra við þetta fyrirkomulag og ég vonast til að afstaða þeirra nái inn í endurskoðunarvinnuna og beri þann árangur að störfin verði flutt út á land.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir góða umræðu. Ég held að það sé afar mikilvægt að halda því til haga að mikið af starfsemi stofnana umhverfisráðuneytisins á sér stað úti á landi. Ég held að fólk átti sig kannski ekki á því hvernig þeim er fyrir komið Það er meira að segja þannig með Umhverfisstofnun að þegar hún auglýsir eftir starfsmönnum eru það starfsmenn án staðsetningar, þ.e. þeir eru bara staðsettir á starfsstöðvum Umhverfisstofnunar sem eru á nokkrum stöðum úti um land. Starfsstöðvar Veðurstofu Íslands eru úti um allt land, starfsstöðvar Náttúrufræðistofnunar, Vatnajökulsþjóðgarðs, Skógræktar ríkisins, Landgræðslunnar, Landmælinga o.s.frv. Dreifing starfsstöðva umhverfisráðuneytisins og stofnana þess er því mjög jöfn úti um land, svo því sé haldið til haga. Hv. þm. Ásbjörn Óttarsson spurði um samlegð þjóðgarðanna. Þetta hefur verið skoðað í umhverfisráðuneytinu og er til ágætisskýrsla sem liggur frammi á vef ráðuneytisins þar sem samlegðarmöguleikarnir eru skoðaðir. Þar er sú hugmynd höfð að leiðarljósi að setja á stofn einhvers konar þjóðgarðastofnun þar sem bæði þeir þjóðgarðar sem eru til, Þjóðgarðurinn Snæfellsjökull, Vatnajökulsþjóðgarður og Þingvallaþjóðgarður, og friðlýst svæði sem eru yfir 100 í landinu, ættu heima undir einum sameiginlegum hatti. Ég mundi gjarnan vilja sjá að þingið tæki þessa umræðu dýpra og til nánari skoðunar og ekki síst með hliðsjón af því að fjármagni væri betur varið. Umræðan þarf að eiga sér stað í samráði við þingið og mjög ítarlega, ekki síst vegna þess að Þingvallaþjóðgarður er náttúrlega undir umsjá Alþingis og Þingvallanefndar en reksturinn er að svo ótrúlega mörgu leyti algjörlega sambærilegur hinum. Þetta er ekki fyrirkomulag sem við ættum í raun og veru að sjá til langrar framtíðar, að hafa þetta á svo mörgum höndum.