Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Efni þess frv., sem hér liggur fyrir, er það að framlengja heimild til handa hæstv. ríkisstj. til þess að innheimta tiltekin gjöld með viðauka. En slík heimild hefur nú um alllangt skeið verið framlengd frá ári til árs með sérstökum lögum og hefur yfirleitt ekki verið ágreiningur um það hér á hv. Alþingi á undanförnum árum. Af einhverjum ástæðum, sem mér eru ókunnar, þar sem ég var fjarverandi frá þingsetu nokkrar vikur fyrir s.l. jól, hefur málið ekki náð afgreiðslu fyrir áramót, en vonandi kemur það ekki að sök. Eins og nál. á þskj. 216 ber með sér, mælir n. með því, að þetta frv. verði samþ. óbreytt, en einn nm., hv. 5. landsk. þm., hefur þó skrifað undir nál. með fyrirvara, sem ég vænti, að hann geri grein fyrir. Enn fremur var hv. 4. þm. Norðurl. e. fjarstaddur, þegar nál. var afgreitt.



Herra forseti. Ég skrifaði undir þetta frv. með fyrirvara, vegna þess að í því felast ákvæði, sem mér er kunnugt um að koma illa við sölu á fiskiskipum. Það hefur reyndar tíðkazt á Alþingi mörg undanfarin ár, að stundaðar hafa verið hér einfaldar handauppréttingar, ef svo mætti segja, þótt útgjöld hefðu í för með sér gagnvart framleiðslunni. Á s.l. ári fóru fram viðræður fulltrúa ríkisstjórnarinnar og fulltrúa LÍÚ í sambandi við erfiðleika útvegsins. Á þeim fundum var m.a. fjallað um þann kostnaðarauka, sem kemur fram í rekstri fiskiskipa, þegar eigendaskipti verða að skipunum. Fulltrúar útvegsmanna bentu á, að það væri reginmunur á eðli fasteigna og fiskiskipa, aðallega að þrennu leyti: 1) Skip gengju í miklu ríkari mæli kaupum og sölum en fasteignir. 2) Varanleiki fasteigna væri margfalt meiri en fiskiskipa. 3) Veðhæfni fasteigna væri miklu meiri en fiskiskipanna af mörgum ástæðum. T.d. væri engan veginn víst, að verð skips hækkaði með vaxandi dýrtíð, eins og fasteignir gera yfirleitt. Loks var á það bent, að óvíst væri, að ríkissjóður mundi nokkuð skaðast að ráði á því, þótt gjald þetta, sem er 1%, yrði ekki innheimt með 140% viðauka, þar sem æðimikil brögð mundu vera að því, að menn drægju lýsingu afsala fyrir fiskiskipum vegna kostnaðar við hana, og þekktust dæmi þess, að fiskibátar gengju á milli fleiri en tveggja eigenda, áður en þinglýst væri. Þetta æti sér einmitt stað vegna hinna tíðu eigendaskipta að skipum, en þau hafa verið mjög tíð undanfarla ár, einkum minni fiskiskipa, vegna lélegrar afkomu á þorskveiðum. Rétt er að leggja áherzlu á, að stimpilgjöld af afsölum fyrir fasteignum eru nú, eða voru, miðuð við fimmfalt fasteignamat, sem er ávallt mun lægra en raunverulegt söluverð. Einnig er rétt að leggja mikla áherzlu á þau vandræði, sem kaupendur og seljendur skipa komust í vegna hins háa stimpilgjalds, sömuleiðis viðskiptabankar viðkomandi aðila, Fiskveiðasjóður Íslands, hin ýmsu bæjarfógeta- og sýslumannsembætti úti um land og síðast en ekki sízt skipaskráning ríkisins. Hins vegar mun ég ekki greiða atkvæði á móti þessu frv., en í trausti þess, að viðræður hafi átt sér stað við ráðuneytisstjóra fjmrn. og hæstv. fjmrh. um breytta skipan á stimpilgjöldum og þinglýsingarkostnaði eða a.m.k. framkvæmd þeirra mála varðandi fiskiskip, mun ég sitja hjá við atkvgr.



Herra forseti. Hv. þm. hefði nú kannske getað sparað sér þessa ræðu, sem ég hef ekkert út á að setja að öðru leyti, en ég vil aðeins upplýsa það hér, að rn. hefur þegar ákveðið að nota ekki þessa heimild varðandi hækkun stimpilgjalds, þegar um er að ræða sölu skráningarskyldra skipa.



Herra forseti. Eins og segir í grg. með frv. þessu. er það flutt skv. eindreginni ósk Sambands ísl. sveitarfélaga. Efni málsins er ósköp einfalt, en það er á þann veg, að það verði heimilað sveitarstjórnum að láta loka starfsstöðvum, ef viðkomandi atvinnufyrirtæki skilar ekki þeim útsvörum, sem innheimt hafa verið af starfsmönnum fyrirtækisins. Það er til ein heimild í l. um slíka lokun starfsstöðva, og það er í sambandi við söluskatt. Hér er vitanlega um nákvæmlega sömu hugsun að ræða. Hér er um það að tefla, að fyrirtæki skilar ekki innheimtufé, hér er um hreint misferli að ræða með fé annarra aðila. Vitanlega kemur ekki til mála, nema í mjög þröngum og takmörkuðum tilfellum, að leyfa jafnróttækar aðgerðir eins og stöðvun atvinnurekstrar. En reyndin hefur orðið sú með söluskattinn, að þetta hefur ekki komið að sök, vegna þess að menn hafa áttað sig á því, einmitt vegna þessara róttæku heimilda, sem eru í l. um söluskatt, að fyrirtækin yrðu að leggja þetta fé til hliðar eða vera við því búin með öðrum hætti að greiða söluskattinn, þegar hann fellur í gjalddaga. Varðandi það efni, sem hér um ræðir, er það ennfremur að segja, að fallið hafa dómar um það, að hér sé um refsivert athæfi að ræða, að skila ekki gjöldum, sem eru innheimt af starfsmönnum fyrirtækjanna. Og það verður ekki talið, þar sem hér er ekki um eigið fé fyrirtækjanna að ræða, að þau séu beitt óeðlilegu harðræði, að mínu mati, þótt slík heimild verði veitt, sem hér er um að ræða, heldur myndi það hljóta að leiða til þess sama og með söluskattinn, að menn mundu gera sér það ljóst, að það tjóar ekki að taka slíka peninga og halda þeim í rekstri fyrirtækjanna, heldur verður að skila þeim með eðlilegum hætti til sveitarfélagsins. Eins og ég sagði, herra forseti, er málið mjög einfalt í sniðum og auðskilið, og tel ég ekki ástæðu til að fara um það fleiri orðum, en legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Ég býst við, að flestir séu sammála um, að það sé þörf á því að bæta þá hætti, sem tíðkazt hafa að undanförnu um skil á opinberum gjöldum, sem kaupgreiðandi heldur eftir.Það er sjálfsagt rétt, eins og hér kemur fram og hæstv. ráðh. vék aðeins að, að talsverð brögð hafi verið að því, að launagreiðendur hafi haldið þessu fé inni hjá sér og ekki haft það aðskilið frá sínu fé, svo sem vera ætti, heldur blandað því í sinn rekstur og notað það sem rekstrarfé. Þetta er náttúrlega vítavert í sjálfu sér, eins og hæstv. ráðh. vék að, og ekki bót mælandi. En þó er það nú svo, að oft finnast ýmsar afsakanir, og kannske má nú finna vissa afsökun í þessu tilfelli. Hér er nefnilega allveigamikil kvöð lögð á atvinnurekendur og kaupgreiðendur, kvöð, sem hefur í för með sér fyrir þá umstang, vinnu og áhættu, að halda eftir þessum hluta kaups, geyma hann og skila honum. Þetta eiga þeir að gera endurgjaldslaust skv. núgildandi l. Það má vera, að þeir nytu þess að einhverju leyti að leggja á sig þessa fyrirhöfn, og hafa kannske með þessum hætti, sem tíðkast hefur og er ámælisverður, útvegað sér nokkra umbun fyrir þessa fyrirhöfn, sem á þá hefur verið lögð. Þegar ætlunin er að breyta til og afnema þessa hætti, þykir mér sanngjarnt, að það sé athugað, hvort þessir innheimtumenn opinberra gjalda, því að það eru þeir í raun og veru, eigi ekki að fá sanngjarna þóknun fyrir sína fyrirhöfn. Það verð ég að telja mjög sanngjarnt. Ég get ekki séð neina sanngirni í því að leggja svo veigamikla innheimtu á menn, eins og hér er um að tefla, án þess að þeir fái nokkra þóknun fyrir. Það er auðvitað full sanngirni, að þeir fái endurgjald fyrir sína vinnu. Þess vegna skýt ég þessu fram, að ég vonast til þess, að n. sú, sem þetta frv. fær til athugunar, hugleiði það, hvort það er ekki sanngjarnt í sambandi við þessa fyrirhuguðu breytingu að ætla þessum innheimtumönnum sanngjarna þóknun fyrir þá fyrirhöfn og þá áhættu, sem þeir taka á sig og á þá er lögð í þessu sambandi. Á þetta vildi ég aðeins benda. Það er alveg laukrétt, sem hæstv. ráðh. sagði, að þetta er ákaflega einfalt mál í sjálfu sér, en þó er það nú svo, að það getur gefið tilefni til dálítilla hugleiðinga. Þarna er farið inn á þá braut að heimila stöðvun atvinnurekstrar vegna vanrækslu á því að skila opinberum gjöldum, sem eftir er haldið. Þessi braut er ekki ný. Það er farið þarna í troðna slóð. Hæstv. ráðh. minntist á söluskattinn. Það mætti telja mörg önnur dæmi um þetta fyrirkomulag, sem er ákaflega hentugt innheimtufyrirkomulag frá sjónarmiði þess, sem heimtir inn. Það má líka nefna til dæmis símagjöld. Þegar þau eru ekki greidd, er skrúfað fyrir, hitaveitu, ef hún er ekki greidd, er skrúfað fyrir, rafmagn, ef það er ekki greitt, þá er lokað fyrir. Þetta er ákaflega virk innheimtuaðferð, en það má náttúrlega segja, að hún geti átt við víðar, og það eru víðar vanskil en á opinberum gjöldum. Það eru vanskil á skuldum, sem oftast nær mega teljast alveg ótvíræðar og vafalausar eins og opinber gjöld. Það eru víst talsverð brögð að því, að það séu vanskil á greiðslu víxla í bönkunum. Það væri sjálfsagt handhæg innheimtuaðferð að heimila bönkunum bara að loka hjá þeim atvinnurekendum, sem ekki greiddu víxla sína. Það eru víst talsverð brögð líka að því, að það séu vanskil á greiðslu afborgana og vaxta af stofnlánum, vafalausar skuldir yfirleitt. Það mundi greiða fyrir innheimtu þeirra, ef það væri heimilað að stöðva atvinnurekstur þeirra, sem í hlut eiga, nota bene, ef bönkunum væri heimilað það. En hér er um það að ræða í þessu frv., að það er innheimtumanninum sjálfum, sveitarstjórn, Gjaldheimtunni í Reykjavík, eða hver svo sem hann er, sem veitt er heimild til þess að stöðva, hann á að láta lögregluna framkvæma það, alveg án þess að þetta mál komi til nokkurra kasta dómstóla. Það gæti verið freisting fyrir fleiri að vilja fara í þessa slóð. Þess vegna held ég nú, þrátt fyrir allt og þótt ég á engan hátt vilji mæla neinum vanskilum bót, að það sé ástæða til þess, þegar mál þetta er kannað, að stinga við fótum og athuga, hvernig háttað sé réttaröryggi einstaklingsins í okkar ágæta þjóðfélagi. Ég verð að segja það, að ég held, að einstaklingurinn sé í mörgum tilfellum að verða heldur réttlítill gagnvart því opinbera. Og ekki hefur það nú hingað til þótt yfirleitt góð latína að taka mál sem þessi með öllu undan dómstólunum. Og það er að minnsta kosti - og ég vil skjóta því til n., án þess að ég vilji vera að andæfa þessu, sem hér er lagt til, því að ég veit, að það er mikið, sem á eftir rekur í þessu efni - ástæða til að athuga það, hvar við stöndum í þessu efni, hvort við erum ekki smám saman að gera réttaröryggið hornreka hjá okkur. En þetta hvort tveggja þarf helzt að fara saman og verður að samræma, annars vegar að löggæzluaðferðirnar séu virkar, en hins vegar það, að réttaröryggið sé ekki borið fyrir borð. Í þessu tilfelli gæti maður nú haldið, að það væri sæmilega séð fyrir ráðum til þess að ná inn opinberum gjöldum, líka þessum gjöldum, sem hér er um að tefla, því að það er heimilaður lögtaksréttur á þeim. Það er heimilaður lögtaksréttur hjá kaupgreiðanda sjálfum eins og hjá launþeganum, og sannleikurinn er nú sá, að eins og lögtök eru hér framkvæmd, eru þau nú ekki alveg fullkomnasta mynd af réttarfari, sem maður gæti hugsað sér. Það er nú orðið nokkuð fyrirhafnarlítið að fá lögtak gert, því að það er bara auglýst svona fyrirfram með einni auglýsingu með viku fyrirvara, að lögtak fari fram, og síðan á jú að senda ábyrgðarbréf til viðkomandi, en svo er lögtakið bara framkvæmt á viðkomandi embættisskrifstofu. Þannig að þetta er nú orðið fyrirhafnarlítið, og ætti nú að vera hægt að beita þessum aðgerðum, og er reyndar undarlegt, ef þær bera ekki árangur, ef ekki er hægt með þeim hætti að veita þeim launagreiðendum, sem hér er um að ræða, nægilegt aðhald. Ég spyr nú: Hefur það verið reynt, og er það gert? Ef það er ekki gert, hvernig stendur á því, að sú eðlilega innheimtuaðferð er ekki notuð? Ég vildi aðeins koma þessum aths. hér á framfæri, af því, að þótt málið sé einfalt, er það þess eðlis, að það getur dregið slóða á eftir sér, ef sífellt er farið lengra og lengra í þessa áttina.



Herra forseti. Ég vil, eins og þeir 2 ræðumenn, sem á undan mér hafa talað í þessu máli, taka það fram, að ég vil sízt hafa á móti því, að gerðar séu ráðstafanir til þess að skil verði á þeim gjöldum, sem gjaldfalla, hvort heldur sem þau gjaldfalla til hins opinbera, ríkisins, bæjar- og sveitarfélaga eða þau tilheyra einstaklingunum sjálfum. Með þessu frv. er farið ofan í slóð, sem áður er mörkuð t.d. í sambandi við innheimtu á söluskatti, eins og hér hefur líka verið minnzt á, og er ráðandi í fleiri atriðum. Hér er um að ræða að heimila með sérstökum l. stöðvun atvinnurekstrar hjá þeim atvinnurekendum, sem ekki hafa skilað hluta af kaupi starfsmanna sinna, þeim hluta, sem þeir skv. l. hafa dregið af útborguðu kaupi upp í opinber gjöld. Ég vildi hins vegar beina því til þeirrar n., sem um þetta mál fjallar, hvort ekki sé ástæða til þess að athuga þetta mál á dálítið víðara grundvelli og láta ákvæðið ná einnig til hluta kaupsins, sem viðkomandi starfsmanni á sjálfum að hafa verið greiddur en ekki hefur verið greiddur í öllum tilfellum. Ég held, að ég muni það rétt, að í vinnulöggjöfinni sé það hreinlega tekið fram, að ekki sé heimilt að stöðva atvinnurekstur, þ.e.a.s. að gera verkfall, hjá fyrirtæki, þó það sé orðið skuldugt starfsmönnum sínum, heldur eigi þar að gilda aðrar innheimtuaðferðir. Á tímum eins og þessum, þegar vanskil virðast fara nokkuð í vöxt, kannske af ástæðum, sem erfitt er við að eiga, álít ég, að það sé vart hægt að gefa einum aðila rétt til að stöðva fyrirtæki, sem skuldugt er orðið, nema því aðeins að gefa öllum þeim aðilum, sem viðkomandi fyrirtæki er greinilega í skuld við, sama rétt. Bæjarfélög, sveitarfélög, ríkissjóður, þessir aðilar þurfa að hafa einhverja tryggingu fyrir því, að hægt sé að innheimta þetta. En alveg hið sama, og ekki hvað sízt, gildir þetta um heimilin sjálf, sem eiga að fá vinnulaunin til að hafa sér að lífsuppeldi. Þess vegna tel ég, að það sé alveg tímabært að endurskoða það atriði vinnulöggjafarinnar, og það mætti allt eins gera það með því að tengja það þessum nýju lögum og gefa einnig þeim verkalýðsfélögum, sem í hlut eiga gagnvart þeim fyrirtækjum, sem ekki hafa greitt almenn vinnulaun, heimild til rekstrarstöðvunar eða til að boða verkfall, ef ekki eru gerð skil. Þetta vildi ég láta koma sérstaklega fram, að ég tel óeðlilegt að láta þetta lagaákvæði einungis ná til þess hluta vinnulaunanna, sem á að fara upp í greiðslu opinberra gjalda, en skilja eftir með lagabanni gegn rekstrarstöðvun hinn hluta launanna, sem á að fara til lífsuppeldis þeirra heimila, sem byggja lífsafkomu sína á vinnulaunum.



Herra forseti. Það er nú kannske ekki mikið tilefni til þess að orðlengja frekar um þetta mál. Hv. 3. þm. Norðurl. v. kom hér með ýmsar hugleiðingar, sem ég út af fyrir sig vil ekki mótmæla. Þetta frv. gefur vafalaust eins og mörg önnur mál tilefni til ýmissa umþenkinga á víðari grundvelli um ýmis vandamál, sem má segja, að séu tengd því máli, sem flutt er í það og það skiptið. En ég verð þó að láta í ljós þá skoðun mína, sem ég held, að sé ekki hægt að mótmæla, að hér sé um nokkuð sérstætt mál að ræða, svipað ákvæðunum um söluskatt eins og ég gat um áðan. Hér er um það að ræða, að það er aðili, sem tekur í sínar hendur skv. umboði fjármuni fyrir þriðja aðila og skilar ekki því fé. Því hefur verið slegið föstu, eins og ég sagði áðan, í dómi einmitt varðandi skil á útsvörum eða opinberum gjöldum starfsmanns, að hér sé um refsiverðan verknað að ræða. Almenn skuldakrafa getur haft sínar afleiðingar, og að sjálfsögðu eiga menn að standa í skilum með allar sínar skuldbindingar eins gagnvart einkaaðilum og öðrum, en þar hefur þó aldrei verið litið svo á, að þar væri um refsiverðan verknað að ræða, þó að menn stæðu ekki í skilum. Menn fá sína dóma um, að þeir skuli borga, og það getur kostað aðför og annað slíkt. En hér er því slegið föstu beinlínis og getur ekki farið á milli mála, að bæði varðandi vanskil á söluskatti og vanskil á gjöldum starfsmanna, sem eiga að renna til þess opinbera, er um að ræða refsiverðan verknað og misferli með annarra fé, þannig að ég held, að það sé ekki hægt að blanda þessu beinlínis saman við önnur atriði, svo sem hugleiðingar um það, hvaða viðurlög séu við því, að maður borgi ekki víxil í banka, og innheimtu ýmissa annarra gjalda. Þetta er alveg rétt, að auðvitað má endalaust bollaleggja um það, hvort það séu of strangar kröfur gerðar eða einhver mismunun í því á milli opinberra aðila og einkaaðila. Það vita nú hins vegar allir hv. þm., að hvort sem það er rétt eða rangt, þá hefur það opinbera yfirleitt, bæði ríki og sveitarfélög, fengið nokkuð víðtækari heimild í þessu efni en í einkaviðskiptalífinu tíðkast. Þannig er það á ótalmörgum sviðum. Ég skal ekkert segja um þá skoðun, sem kom fram hjá hd. 6. þm. Sunnl., hvort ástæða væri til að veita slík viðurlög við því, að það séu ekki greidd vinnulaun. Það er í rauninni á nokkuð svipuðum hugsunarhætti byggt og hv. 3, þm. Norðurl. v. vék að almennt um kröfur á hendur fyrirtækjum eða aðila, sem ekki standa í skilum. Hvað langt á að ganga í þeim efnum, skal ég ekki láta í ljós neina skoðun um hér. Það er vafalaust eitthvert ósamræmi í því, og ég hef auðvitað síður en svo á móti því, að því sé kippt í lag. En það eina, sem mér finnst, að hér geti komið til álita í sambandi við þetta mál, er atriði, sem hv. 3. þm. Norðurl. v. vék að, og það er, hvort fyrirtækin ættu ekki sanngirniskröfu á einhverri innheimtuþóknun. Það er annað atriði, sem ég tel ekkert á móti, að sé athugað. Þetta hefur komið á dagskrá einnig í sambandi við söluskattinn, en ekki orðið raunhæft þar enn, vegna þess m.a., að veittur hefur verið alllangur frestur til að skila söluskatti, og fyrirtækin hafa vitanlega að meira eða minna leyti haft þennan söluskatt í sinni veltu sér til hægðarauka, þótt þau hafi orðið að vera við því búin að standa skil á honum, þegar þar að hefur komið. Og það skal fúslega játað, og er það mál enda í athugun, þótt það komi ekki beint þessu við, að það getur verið ástæða til að breyta innheimtuaðferðum söluskatts, vegna þess að þær innheimtuaðferðir, sem nú eru tíðkaðar, þ. e. að gjalddaginn er fjórum sinnum á ári, veldur ákaflega miklum erfiðleikum á ýmsan hátt í þjóðfélaginu, sérstaklega í bankakerfinu, vegna þess að í kringum þessa fjóra gjalddaga verður mikil röskun á bankakerfinu, sem gefur auga leið í rauninni, þegar greiddar eru kannske á einum til tveimur dögum inn til ríkisins um 200 millj. kr. eða yfir það, þannig að það er eðlilegt, að það hafi sín slæmu áhrif. Og ég álít, að það geti vel komið til athugunar, sem hv. þm. minntist á, að minnsta kosti er snertir söluskattinn, hvort eðlilegt sé að greiða einhverja þóknun fyrir hann, ef inn á þá braut yrði farið, að það yrði farið að skila honum jafnóðum. Það er að minnsta kosti mál, sem ég tel vel þess virði, að sé skoðað og geti verið réttlætiskrafa í því. Mér finnst þess vegna vel geta komið til álita í sambandi við þetta mál, sem hér er, að það vakni sú spurning, og hef ég síður en svo á móti því, að hv. n. athugi það. Ég vil hins vegar mælast til þess við n., að hún ræði það mál við Samband ísl. sveitarfélaga eða stjórn þess, áður en ákvörðun yrði um það tekin, hvort sanngjarnt væri að taka upp einhverja þóknun fyrir það að stunda innheimtustarfsemi eins og þessa, þegar jafnframt eru lagðar þessar þungu kvaðir á fyrirtækin, að þeim er gert, að viðlögðum þessum aðgerðum, skylt að skila þessum gjöldum. En ég held þó - miðað við það, sem fyrir liggur, þ. e. að staðfest er orðið, að menn geta orðið fyrir hlutfallslega mjög þungum refsidómi fyrir að skila ekki þessum gjöldum - að það sé æskilegast fyrir fyrirtækin sjálf einmitt, að þessu sé komið í það horf, eins og hér er lagt til, til þess að slík ósköp vofi ekki yfir. Það kann auðvitað að virðast svo sem þetta skapi hættu á, að það raski atvinnurekstri og geti jafnvel leitt til stöðvunar hans. En ég held þó ekki, að það sé mjög hættulegt, vegna þess að vitanlega hlýtur viðkomandi sveitarstjórn, sem er aðili að þessu máli, að gera sér grein fyrir því, áður en hún notar þessa heimild, hvort þetta mundi leiða af sér alvarlega röskun atvinnulífs eða hreina stöðvun viðkomandi fyrirtækis, og mér þykir ákaflega ólíklegt, að heimildinni yrði beitt, ei slík alvara væri yfirvofandi.



Herra forseti. Ég ætlaði ekki að taka þátt í umr. um þetta mál, en til viðbótar við það, sem hér hefur komið fram, vildi ég benda á eitt atriði, sem mér finnst ástæða til að hafa í huga, þegar settar eru almennar reglur í l., sem snerta innheimtumál, eins og hér er til umr. Það eru raunverulega engin skilyrði fyrir því, að þessi sterki réttur verði notaður, nema þau, sem koma fram hér í frv., að um sé að ræða opinber gjöld, sem haldið er eftir af launum starfsmanna og að settur er ákveðinn frestur til skila. Hins vegar er aðeins um heimild að ræða, og heimildina má nota. Innheimtumaður hefur í hendi sér að nota hana, ef þessi tvö skilyrði eru til staðar. Ef við lítum t.d. á sveitarstjórnir, vitum við, að það hefur stundum viljað velta á ýmsu, hvernig beitt hefur verið innheimtu í framkvæmdinni. Þetta er vitað. Það er hægt að misnota svona rétt af hálfu opinberra aðila. Það eru engar sérstakar réttarfarsreglur um þessa heimild, eins og er almennt í öðrum efnum, eins og hv. 3. þm. Norðurl. v. minnti hér á. Þess vegna er - ef ekki er færi á því fyrir þá, sem sóttir eru eða innheimt er af, að færa fram einhverjar varnir - vissulega möguleiki á því, að svona einhliða, sterkur, ákveðinn og tillitslaus réttur verði misnotaður. Það hefur verið minnzt á innheimtuþóknunina. Hæstv. fjmrh. sagði hér í sinni ræðu, að sér fyndist það vissulega koma til álita að greiða innheimtuþóknun fyrir innheimtustörf, sem einstakir aðilar, atvinnurekendur, hafa á hendi fyrir ríkið. Í raun og veru er um að ræða í þeim tilfellum óbeina skattaálagningu, vegna þess að innheimta af þessu tagi kostar auðvitað fé, kostar mikla vinnu, kostar vinnukraft og í sumum tilfellum hefur hún í för með sér verulegan kostnað, þannig að það er í alla staði sanngjarnt, að greiðsla sé innt af hendi fyrir þessa þjónustu og skyldu. Ég hygg, að það væri skynsamlegt, að sú n., sem fær þetta mál til athugunar, athugi alveg sérstaklega réttarfarsleg atriði í sambandi við þetta mál, því að þetta er auðvitað tvísýnt mál, sem hér er á ferðinni, sem er annars eðlis, hvað snertir réttarfarsreglur, heldur en aðrar innheimtuaðferðir.