Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseta hefur borist bréf um afturköllun fyrirspurnar. Elsa Lára Arnardóttir kallar aftur fyrirspurn á þskj. 116, mál 113, um nauðungarsölur.

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp og kveð mér hljóðs aðallega til að ræða þá stöðu að það lítur út fyrir að hér náist að ljúka þinghaldi fyrir jól eftir að forustumenn stjórnmálaflokkanna komu sér saman um ákveðnar umbætur á því fjárlagafrumvarpi sem liggur fyrir. Mig langar að nota tækifærið og ítreka það hversu miklu það skiptir að hlusta eftir þeim málflutningi sem heyra má úti í samfélaginu. Ég vil sérstaklega nefna tvö mál í þeim efnum og það er auðvitað desemberuppbót fyrir atvinnulausa sem því miður var felld hér í síðustu viku en hefur nú náðst samkomulag um að koma á aftur. Það er alveg gríðarlega stórt mál fyrir stóran hóp fólks sem skiptir miklu máli. Þá skiptir einmitt miklu að við hlustum eftir slíkum málflutningi. Hitt snýr að komugjöldum eða legugjöldum á sjúkrahúsum. Það er annað gríðarlega stórt grundvallaratriði sem er hvergi nærri fullrætt hér í þinginu, á hugsanlega eftir að ræðast aftur síðar og þá í betra tómi. En þetta ætti að vera okkur ákveðin áminning um að slík grundvallaratriði á ekki að taka upp í kringum stór mál á borð við fjárlög og reyna að keyra í gegn heldur á að gefa þeim þá umræðu sem þau þurfa. Þarna er um að ræða, að mínu viti, grundvallaratriði í því hvernig við byggjum upp okkar heilbrigðiskerfi. Það stendur yfir ákveðin þverpólitísk vinna um hvernig sjúklingar eigi að taka þátt í kostnaði í heilbrigðisþjónustunni og þar eigum við auðvitað að reyna að ná einhverri niðurstöðu. Það kann að vera að hún náist ekki í sátt. Mitt sjónarmið og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs er að kostnaðarþátttaka sjúklinga eigi að vera sem minnst, hana eigi að jafna niður á við en ekki upp, en það skiptir mjög miklu að við gefum að minnsta kosti umræðunni tíma til að fara fram. Ég fagna því ef við náum samkomulagi um að leyfa henni að fara fram áður en svona stórákvarðanir eru teknar.

Virðulegur forseti. Það er fagnaðarefni, ekki síst fyrir atvinnulausa og sjúklinga, að hér hefur tekist samkomulag um þinglok sem felur í sér breytingar á allra verstu tillögunum í fjárlögunum. Ég þakka öllum þeim sem komu að því að skapa þann þrýsting sem nauðsynlegur var til að ná fram þessum breytingum. Ég vil líka nota tækifærið til að vekja athygli á öðrum mikilvægum þætti í þinglokasamningnum. Það eru tímamót að allir stjórnmálaflokkar á Alþingi samþykkja að skoða gjaldtöku á nýjar tegundir í þverpólitískri nefnd. Þar er auðvitað átt við makrílinn. Tekjur af því eiga að geta skilað sér þegar á árinu 2014. Það er mikilvægt að við náum þjóðarsátt um gjaldtöku af nýjum tegundum í lögsögu Íslands. Þegar makríllinn er annars vegar eiga ekki við nein sjónarmið um að menn hafi skuldsett sig til kvótakaupa í þeirri tegund. Íslenskur almenningur á rétt á arðinum af makríl, óskiptum auðlindaarði, í ríkissjóð til þess að unnt sé að efla velferð, bæta kjör og létta byrðar almennings. Ég heiti á þingmenn að vinna að þessu verkefni af heilindum í þeirri nefnd sem falið hefur verið verkefnið með þinglokasamningnum í gær.

Virðulegi forseti. Það ber að fagna samkomulaginu sem náðist milli stjórnarflokkanna og minni hlutans í gærkvöld um þinglok. Það er sérstaklega gleðilegt að náðst hafi samkomulag um stór deilumál eins og desemberuppbótina og komugjöld á heilbrigðisstofnanir. Hafandi sagt þetta verð ég að segja að áhrifin á fjárlög eru kannski ekki eins góð en mikilvægt er að þau séu réttum megin við núllið. Halli á fjárlögum er óásættanlegur. Varðandi desemberuppbótina hefur verið farin sú leið undanfarin ár að greiða þeim sem eru á atvinnuleysisbótum þessa uppbót. Þetta er heimildarákvæði, ekki skylda. Auðvitað viljum við öll að atvinnulausir hafi það sem allra best um jólin eins og aðrir landsmenn. Það hlýtur hins vegar að þurfa að setja spurningarmerki við að farin skuli sú leið að greiða þeim desemberuppbót, ekki síst vegna eðlis þeirrar uppbótar. Desemberuppbót er samningsbundin bónusgreiðsla sem atvinnurekendum er skylt að greiða starfsfólki sínu. Þetta er greiðsla sem er greidd samkvæmt starfshlutfalli og starfstíma hverju sinni. Desemberuppbótin er misjafnlega há og fer það eftir samningum viðkomandi stéttarfélags eða hvort viðkomandi vinnur hjá ríki eða sveitarfélagi. Þar sem þetta er hugsað sem uppbót fyrir unnin störf verður að spyrja af hverju þetta er látið ná yfir atvinnuleitendur. Hvað með aðra hópa sem fá ekki slíka uppbót? Af hverju fá þeir ekki desemberuppbót? Fallið er frá fyrirhuguðum komugjöldum á sjúkrastofnanir. Alls kyns komugjöld hafa verið til staðar í heilbrigðiskerfinu og rukkað hefur verið fyrir þetta og hitt í kerfinu. Þetta er ógagnsæ gjaldtaka. Það kostar til dæmis þúsundir króna að fara með sjúkrabíl. Í umræðum hér á þingi er oft látið eins og sjúklingar á Íslandi þurfi ekkert að greiða. Það er fjarri lagi og það vita allir. Spurningin sem við stöndum frammi fyrir er hins vegar sú hversu mikið við getum lagt á þá. Hvað er sanngjarnt að hafa þessa upphæð háa? Hvort hún kallast komugjöld eða eitthvað annað er algjört aukaatriði.

Herra forseti. Ég tek undir orð formanns Vinstri grænna áðan, ég er ánægð með að okkur hafi tekist að fá desemberuppbótina aftur inn og að ekki yrðu lögð gjöld á sjúklinga og við fengjum meira fjármagn í rannsókna- og þróunarsjóði. Ég vil líka lýsa sérstakri ánægju yfir því að við gátum varið brothættar byggðir. Þar var kannski ekki um mikla fjármuni að ræða í heildarsamhenginu, 50 milljónir, en munaði miklu fyrir þetta verkefni, hvort hægt væri að halda áfram með það eða ekki. Þetta verkefni hófst á síðasta kjörtímabili og hefur verið gífurlega vel unnið með heimamönnum. Með þeim niðurskurði sem boðaður var í fjárlögum var verið að slá verkefnið algjörlega út af borðinu en okkur tókst að ná því inn aftur. Þetta eru veikar byggðir sem hafa staðið frammi fyrir viðvarandi fólksfækkun. Við erum sem ein þjóð, við verðum að standa með þessum veiku byggðum og nú má ekki vinna gegn því góða verki sem farið var af stað. Ég er ánægð með að stjórnarliðum snerist hugur og að þeir vildu halda áfram þessu mikilvæga verkefni. Ég segi það að þó að við höfum náð þessu samkomulagi, sem var mjög gott að tókst, er auðvitað langt frá því að maður sé ánægður með þau fjárlög sem liggja fyrir. En við þurfum að horfast í augu við það að við erum í stjórnarandstöðu og reynum hvað við getum til að hafa áhrif til góðra hluta. Ég tel að okkur hafi tekist það í þessu samkomulagi þó að maður horfi auðvitað upp á verkefni nú sem eru ekki þarna inni. Ég er mjög ósátt við það að við gátum ekki komið með fjármagn inn í RÚV og til þróunaraðstoðar og svona mætti áfram telja, en þegar samningar eru gerðir þarf að lenda einhvers staðar og ég tel þetta góða niðurstöðu.

Hæstv. forseti. Það er rík ástæða til að gleðjast yfir þeirri niðurstöðu sem náðst hefur um afgreiðslu fjárlaga ársins 2014 og fjáraukalaga fyrir árið 2013. Niðurstaðan felur í sér að hægt verður að greiða desemberuppbót til atvinnuleitenda á fjáraukalögum og að ekki verða innheimt komugjöld af sjúklingum. Hönnunar-, myndlistar- og rannsóknasjóðir fá alls 100 milljónir í aukin framlög og brothættar byggðir 50 milljónir. En fyrst og fremst bera fjárlögin í sér von um bjartari framtíð á Íslandi. Greiðslur til velferðarmála eru auknar um 6 milljarða. Heilbrigðiskerfið fær 4 milljarða í aukin framlög og þær skattalegu ráðstafanir sem birtast í fjárlögum munu lækka tekjuskattsgreiðslur fjölda heimila á Íslandi um alls 5 milljarða kr. Þegar sjást merki um aukna uppbyggingu í ferðaþjónustu og fréttir berast af öflugri fjárfestingu í sjávarútvegi og fiskvinnslu. Þróunaraðstoð nemur 0,23% af vergri landsframleiðslu og er hærri en verið hefur ef frá er tekið árið 2013 þegar hún var tímabundið aukin til að framlengja líf síðustu ríkisstjórnar ef marka má orð hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Það fór ekki mikið fyrir því að fólk skammaðist sín við þá afgreiðslu. Fólk fyrirvarð sig alls ekki fyrir það. Þess vegna er gagnrýni minni hlutans á þennan þátt nú fullkomin hræsni.

Við erum að reyna að vera jákvæð hérna.

Niðurstaða fjárlaga felur í sér að markmiðið um hallalaus fjárlög næst. Það er mikilvægur áfangi á þeirri vegferð að hefja á Íslandi nýja uppbyggingu, landi og lýð til heilla, svo við endum á bjartsýnum nótum, herra forseti.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að náðst hefur samkomulag um þinglok. Ég held að mikilvægasta verkefni okkar þingmanna sé að fækka þeim sem þurfa á desemberuppbót að halda, sérstaklega þeim sem eru atvinnulausir og í atvinnuleit. Ég held að okkar mikilvægasta verkefni sé að að ári verði færri atvinnulausir sem þurfa á því að halda að fá launauppbætur í desember. En til þess þarf að virkja þau tækifæri sem bíða í atvinnulífinu og þar þurfum við fyrst og fremst að virkja Landsvirkjun til að leggja sitt af mörkum til að skapa á Íslandi fleiri betur launuð störf. Það er verkefni næstu mánaða. Á síðustu árum, frá 2007 til 2012, lækkuðu skuldir Landsvirkjunar um 50 milljarða, u.þ.b. 10 milljarða á ári. Það eru þær tekjur sem Landsvirkjun hefur haft af stóriðjunni og auðvitað allri orkusölu í landinu. Það hefur verið talað um að verð á orkunni hafi verið mjög lágt en samt sem áður greiðir Landsvirkjun skuldir sínar niður um 50 milljarða. Það er mjög gott. Álframleiðsla skapar 23% af útflutningsverðmæti þjóðarinnar, u.þ.b. 226 milljarða. Hún skapar 5 þús. störf þar sem meðallaunin eru yfir 450 þús. kr. á mánuði. Þetta er það sem þjóðfélagið þarf á að halda núna í staðinn fyrir að rífast um desemberuppbætur handa þeim sem eru að leita sér að atvinnu. Við þurfum að skapa þeim atvinnu og það er verkefni framtíðarinnar.

Virðulegi forseti. Mikill áfangi er að verða að veruleika, atkvæðagreiðsla um fjölmargar breytingartillögur við fjárlög brátt að ganga í garð. Ég hef talað hér um að ytri rammi fjárlaganna sé traustur og gríðarlegar framfarir þar á mörgum sviðum. Það sannast enn og aftur að við getum haldið okkur við hallalaus fjárlög þrátt fyrir þessar umbætur og við höldum meginstefinu hvað varðar heimili og velferð. Undanfarna daga hafa átt sér stað ágætar umræður á köflum og málefni hafa verið reifuð en ég hef furðað mig á einu. Öryggisnet hverrar velferðarþjóðar sem er almannatryggingar hefur lítið sem ekkert verið til umræðu. Almannatryggingakerfi er meðal annars til þess að koma til stuðnings fólki sem veikist, slasast eða eldist. Frá árinu 2006 hafa framlög til almannatrygginga tvöfaldast úr 40 milljörðum í 80 milljarða fyrir árið 2014. Aukningin er rúmir 8 milljarðar núna bara á milli ára, 11–12%. Virðulegi forseti. Þetta er velferð. Fyrrverandi ríkisstjórn óf vissulega líka í þetta öryggisnet, en núverandi ríkisstjórn með félagsmálaráðherra í broddi fylkingar ásamt öflugum stuðningi hæstv. fjármálaráðherra hefur verið að þétta möskvana svo færri detti á milli. Aldraðir urðu til dæmis einmitt fyrir því árið 2009 að falla. Þessa aðgerð, þessa aukningu kalla ég miklu frekar umbyltingu en hækkun á fjárlögum. Þá er ég afar ánægð með tilboðin sem formenn stjórnarflokkanna spiluðu út í gær og sýna vilja ríkisstjórnar í verki til góðra hluta fyrir land og þjóð.

Hæstv. forseti. Í fjárlögunum birtist okkur stefna ríkisstjórnarinnar. Efnahagslegar forsendur eru sá grunnur sem slík áætlun tekna og útgjalda hins opinbera byggir á. Markmiðið hlýtur hverju sinni að vera að bæta lífskjör í bráð og lengd. Margir hv. þingmenn hafa rætt fjárlögin í þessu samhengi sem annað af meginhagstjórnartækjum ríkisstjórnarinnar. Fjármálastefnan hefur þannig áhrif á okkar helstu hagstærðir og getur sem slíkt tæki haft áhrif á framleiðslu, verðlag og atvinnustig. Áætluð afkoma endurspeglar þær áherslur sem birtast í samneyslugjöldunum og tekjuaðgerðum gagnvart einstaklingum, heimilum og fyrirtækjum. Virðulegi forseti. Efnahagslegar forsendur eru býsna snúnar, uppsafnaðar skuldir, gríðarleg vaxtagjöld á sama tíma og heimilin eru ofurskuldsett og atvinnuleysi er í kringum 5%. Við þurfum því á eftirspurnarhvetjandi aðgerðum að halda og við þurfum að stöðva skuldasöfnun, snúa sex ára samfelldum hallarekstri í afgang, draga úr vaxtabyrði og mynda viðspyrnu. Þetta hafa allir hv. þingmenn verið meira og minna sammála um í 2. umr. fjárlagaumræðunnar. Eftirspurnarhvetjandi aðgerðir stefnunnar sjáum við á tekjuhliðinni, til þess fallnar að auka ráðstöfunartekjur heimila og fyrirtækja. Á útgjaldahliðinni er velferðin varin, barnabætur, aukin framlög til elli- og örorkuþega, stóraukin framlög til heilbrigðisþjónustunnar - og já, blessunarlega desemberuppbót. Þessu er meðal annars mætt með breiðari skattstofnum, auknum álögum á fjármálastofnanir og hagræðingaraðgerðum. Virðulegi forseti. Ef við keyrum þessa áætlun fram 

Virðulegi forseti. Ég vil koma hér upp og fagna samkomulagi því sem formenn stjórnarflokkanna náðu í gærkvöldi. Með samtali náum við árangri. Í grunninn erum við flest sammála um í hvernig samfélagi við viljum lifa. Fyrirhugaðar aðgerðir ríkisstjórnarinnar í skuldaleiðréttingum eru almennar aðgerðir sem munu létta heimilum landsins lífið, en þau eru grunnurinn að samfélagi okkar. En það þarf að huga að mörgu öðru og því er mikið fagnaðarefni að milli umræðna hefur tekist að auka verulega fjárframlög í heilbrigðiskerfið. Hér vil ég sérstaklega vekja athygli á að bætt hefur verið 405 millj. kr. í heilbrigðisstofnanir úti um land. Ég vil nefna sérstaklega sérstakt 200 millj. kr. framlag til öldrunarstofnana. Að jafnaði eru 250 manns á biðlistum og er þetta framlag leið til að leysa staðbundinn vanda vegna skorts á hjúkrunarrýmum og þarfar fyrir hvíldarinnlagnir. Það er vel. Þá megum við ekki gleyma því hversu vel hefur verið hugað að almannatryggingum. Settar hafa verið allt að 6 millj. kr. til almannatrygginga, mest til styrktar eldri borgurum og öryrkjum. Þannig er verið að draga til baka skerðingar sem eldra fólk varð fyrir upp úr hruni. Þá langar mig líka að fagna því að tekist hefur að bæta 50 millj. kr. í verkefni um brothættar byggðir sem er afar mikilvægur liður í því að halda landinu öllu í byggð. Við þurfum að verja landið okkar allt.

Virðulegur forseti. Hér náðist í gær samkomulag um þinglok og þau mál sem þingheimur ætlar að afgreiða fyrir jólaleyfi. Ég ætla ekki að segja hér að það samkomulag hafi glatt mig neitt sérstaklega vegna þess að mér finnst ekki, þegar við erum á síðustu metrum í vinnu eins og fjárlagavinnu, að við eigum að vera að semja um krónur og aura til að geta lokið þingstörfum á réttum tíma. Mér finnst þetta eiga að kenna okkur í fyrsta lagi að aðkoma að fjárlagafrumvarpi þarf kannski að vera með öðrum hætti en hún hefur verið, við ættum kannski í upphafi að vera meira sammála um ákveðnar línur og við ættum kannski í vinnunni að byrja fyrr að velta fyrir okkur þeim áherslum sem við viljum hafa hér, hvort heldur er meiri hluti eða minni hluti. Það að komast að samkomulagi um þinglok fyrir jól í krónutölum, fyrirgefið, virðulegur forseti, hugnast mér einhverra hluta vegna ekki. Ég kýs að við lærum af þessari vinnu og gerum þetta öðruvísi þegar kemur að vordögum og þegar kemur að fjárlögum næsta árs.

Forseti. Það sem kemur fram í máli hv. þm. Ragnheiðar Ríkharðsdóttur er akkúrat það sem minni hlutinn var að reyna að gera með því að kalla eftir miklu meiri samvinnu og samráði með forustumönnum ríkisstjórnarinnar. Það var ein af kröfunum í þessum samræðum sem formennirnir áttu við meirihlutaformennina. Ég vona að það verði orðið við þeim einlægu óskum að það verði farið miklu fyrr af stað í að finna álagspunktana á milli okkar. En það tókst eftir hina dæmigerðu maraþonfundi við þinglok með formönnum flokkanna að ná því í gegn sem ég vissi í raun og veru allan tímann að mundi nást í gegn, desemberuppbótinni og komugjöldum á sjúkrahús, eins og ég ræddi meðal annars á fundi þingflokksformanna. Þá tókst að fá í gegn að þverpólitísk nefnd kæmi að útfærslu á gjaldtöku á nýjum tegundum af sjávarfangi, þ.e. makríl núna og vonandi verður það til umræðu með öðru sjávarfangi eftir að höfin breytast. Útfærsla á skuldaleiðréttingu mun koma fram í frumvarpinu sem verður hér til umfjöllunar, þ.e. kemur fram í heimildarákvæði fjárlaga. Þetta er gríðarlega mikilvægt af því að það skiptir máli þegar við erum að tala um að veita heimildir fyrir 20 milljarða sem renna í gegnum ríkissjóð að það sé skýrt hvernig það muni ganga fyrir sig. Það er mjög margt sem ég var ánægð með og ég verð að segja að þó að mörgum leiðist málþófið er það eina verkfærið sem við höfum til að ná stjórninni að borðinu. Við náðum mikilvægum skrefum og minni hlutinn varð við ósk hv. þingmanns, núverandi ráðherra, 

Virðulegur forseti. Eins og svo margir aðrir í þessum ræðustól í dag vil ég lýsa yfir ánægju minni með það samkomulag sem náðist í gærkvöldi. Ég vil líka taka undir með hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur, auðvitað er sorglegt að við skyldum ekki geta gert miklu fyrr það sem gerðist hér í gær. Á þeim tíma sem ég hef verið á þingi hefur því miður verið endurtekning á dagskrárliðum í aðdraganda jóla, menn hafa sett sig í þær stellingar sem voru komnar hér upp í gær og síðustu daga og búið til þrýsting til að ná samningsstöðu og samið síðan um þinglok. Ég held að það væri miklu farsælla fyrir okkur öll ef við næðum fyrr í ferlinu að eiga þetta samráð. Þegar upp er staðið er það sem deilt er um hér í þessari lokahrinu ekki mjög háar upphæðir þó að menn deili auðvitað um mjög háar upphæðir í fjárlagafrumvarpinu í heild sinni. Um þær upphæðir hafa í sjálfu sér ekki verið nein átök á milli manna í umræðum síðustu daga í forustu flokkanna. Það er auðvitað á ábyrgð stjórnarmeirihlutans að fara hér í gegn með fjárlög sín og áherslur og það er auðvitað á ábyrgð okkar sem erum í minni hluta að tala fyrir okkar stefnu, koma með okkar áherslur. Björt framtíð, sá flokkur sem ég tilheyri, hefur lýst því yfir að hún muni ekki taka þátt í þeim vinnubrögðum að hertaka pontuna til að skapa stöðu. Hún gerir ráð fyrir því að það sé haft samráð við minni hlutann um áherslur fjárlaga. Þetta er grundvallarplagg í rekstri ríkisins og í því samfélagi sem við rekum og það er skylda allra sem koma að stjórn landsins að tryggja að samráð sé haft um það. Það er það sem við göngum út frá að sé staðreyndin og það er sá lærdómur sem við eigum að draga fyrir næsta ár af þeirri stöðu sem upp kom hér á síðustu dögum.

Virðulegi forseti. Ég vildi vekja hér máls á grein sem birtist á heimasíðu Morgunblaðsins, mbl.is, sem ber nafnið „Ólíklegt að umsóknin haldi áfram“. Evrópusambandið er sem sagt búið að taka ákvörðun um það langt á undan okkur að hætta viðræðum við Ísland um aðild að Evrópusambandið. Það rekur fjölda ástæðna fyrir því af hverju viðræðurnar munu ekki halda áfram og af hverju þær ættu ekki að halda áfram. Þegar þeir hafa komið með eina staðfestingu, þá finna þeir bara næstu og næstu. Þessi grein byggir á skýrslu sem var gerð fyrir Evrópuþingið í aðdraganda fundar sameiginlegu þingmannanefndar þess og Alþingis sem fram fór 27. nóvember sl. Þar kemur fram að þeir líta svo á að viðræðunum hafi verið hætt. Það sem á eftir kemur sýnir að fullveldi Íslendinga hefur aldrei verið sterkara en nú. Við unnum sambandið í málaferlum. Ef við förum aftur í skýrsluna er verið að segja að landið hafi risið vegna þeirra aðgerða sem Ísland gat gripið til út af sjálfstæði sínu með eigin gjaldmiðil en þar segir, með leyfi forseta: „Þetta litla norræna land hefur að mestu náð sér á strik eftir djúpstæða efnahagserfiðleika sem þakka má gengisfelldum gjaldmiðli og miklum viðskiptaafgangi - viðsnúningur sem var mögulegur að hluta til vegna þess að landið stendur utan við evrusvæðið.“ Svo halda þeir áfram og benda á að vegir okkar eru opnir til allra átta og við eigum auðveldara með að gera samninga við aðrar viðskiptaþjóðir og annað slíkt út af sjálfstæði okkar. Við skulum bara viðurkenna þetta og hætta þessum leik hér.

Virðulegi forseti. Á undanförnum mánuðum hefur verið unnið að sameiningu og samþættingu heilbrigðisstofnana á Vestfjörðum, Norðurlandi og Suðurlandi. Það hefur ekki farið fram hjá neinum að íbúar, sveitarstjórnarmenn og heilbrigðisstarfsfólk hafa haft verulegar áhyggjur af þessum áformum. Þær áhyggjur eru eðlilegar og skiljanlegar. Öflug heilbrigðisþjónusta er ein forsenda lífvænlegra byggða um land allt. Það hefur legið fyrir í nokkurn tíma að gefin er út reglugerð um sameiningu stofnana í umdæmum Vestfjarða, Norðurlands og Suðurlands. Miðað var við að reglugerðin tæki gildi 1. janúar næstkomandi. Sameining heilbrigðisstofnana og samþætting yfirstjórnar er vandasamt verkefni. Góð samvinna velferðarráðuneytis við sveitarstjórnir og starfsfólk viðkomandi stofnana er forsenda þess að vel takist til. Þess vegna hef ég ákveðið að fresta setningu áðurnefndrar reglugerðar og geri ráð fyrir að sameining heilbrigðisstofnana verði á komandi hausti. Með því skapast aukið svigrúm fyrir meira samráð milli ráðuneytis annars vegar og sveitarstjórnar og heilbrigðisstarfsfólks hins vegar um stefnuna í samþættingu heilbrigðisstofnana. Markmiðið með samþættingu heilbrigðisstofnana er að nýta fjármuni betur en gert er og styrkja rekstrar- og stjórnunareiningar. Þannig verður þjónustan við íbúana traustari og meiri, sérfræðiþjónusta betri og stöðugri. Þá skiptir ekki minnstu að með sameiningu mun ákvarðanataka færast í auknum mæli til heimamanna. Verkefnið er skýrt, að tryggja hagsmuni einstakra byggðarlaga, auka öryggi íbúa með góðri heilbrigðisþjónustu og nýta fjármuni betur. Ekkert annað býr að baki þessum áformum en einbeittur vilji til að styrkja heilbrigðisþjónustuna á landsbyggðinni.

Hæstv. forseti. Eins og flestallir sem hafa komið í ræðustól fagna ég því samkomulagi sem náðist í gær. Það er gott að við getum glaðst yfir því sem náðist í gegn. Það sem mér finnst þó standa upp úr í sambandi við þetta haust og þessa fjárlagagerð eru þau vinnubrögð sem viðhöfð eru á Alþingi. Það er dálítið gaman að fylgjast með því hvernig menn berja sér á brjóst og fagna því að hafa náð hinu og þessu í gegn og slá sig jafnvel til riddara, en mér finnst það ekki aðalatriðið hjá stjórnmálamönnum að þeir geri það. Það að við skulum ná samkomulagi um að borga atvinnulausum desemberuppbót er fáránlegt fyrir minn smekk. Þetta á ekki að vera einhver ásteytingarsteinn í þinginu, mér bara finnst það. Og mér finnst það ekki til vegsauka fyrir Alþingi að nota þetta sem eitthvert samningsatriði til að koma fjárlögum í gegn. Mér finnst vinnubrögðin hér í haust hafa verið vægast sagt slæm. Við getum deilt um þessi fjárlög, auðvitað eru ríkisstjórnin og flokkar hennar ánægð með þessi fjárlög, það er bara eðlilegt, þetta eru fjárlögin hennar. Við í Bjartri framtíð höfum komið í ræðustól og sagt hvaða áherslur við leggjum. Við erum stoltust af því að taka ekki þátt í þessum hráskinnaleik sem fer alltaf af stað í þinginu rétt fyrir jól.

Þið eruð svo miklu betri en við hin.

Nei, það er ekkert rétt, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, það er bara ekki rétt. Við erum ekkert að slá okkur á brjóst og segjast vera eitthvað betri en aðrir. Við erum kosin hingað inn til að vinna fyrir almenning og það að við þurfum að rífast hérna rétt fyrir jól um desemberuppbót fyrir atvinnulausa er fáránlegt. Það er fullt í þessu fjárlagafrumvarpi sem við hefðum getað rifist um sem átti vel að halda áfram, eins og fjárfestingaráætlun þinnar ríkisstjórnar sem var hent út um gluggann. Ég gleðst samt yfir því að hafa tekið þátt í þessari umræðu og að við höfum náð þessu samkomulagi. Ég vil að við horfum bjartsýn til framtíðar, við getum það alveg, en bætum þessi vinnubrögð, förum fyrr af stað og höfum meira samráð næst þegar við vinnum fjárlög.

Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa, um lengd þingfunda, er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en hvað þingsköp kveða á um. Er óskað atkvæðagreiðslu um þessa tillögu forseta? - Svo er ekki og skoðast hún þá samþykkt.

Hæstv. forseti. Allsherjarnefnd hefur fjallað um málið, við höfum reyndar haft stuttan tíma til þess en engu að síður tókst mikið og gott samstarf í nefndinni eins og venjulega og við höfum afgreitt málið út úr nefndinni með ákveðnum breytingum. Nokkrar athugasemdir komu fram við frumvarpið. Í fyrsta lagi sú frá þeim sýslumönnum sem framfylgja munu þessu, að dagsetningin væri ekki heppileg vegna réttarhlés. Við leggjum því til þá breytingu, að í stað þess að miða við 1. júlí 2014 verði miðað við 1. september 2013 í báðum tilfellum, sem vitnað er til í lagatextanum. Við meðferð frumvarpsins komu auk þess fram þau sjónarmið frá kröfuhöfum að nauðsynlegt væri annars vegar að setja aukin skilyrði fyrir því að nauðungarsölu yrði frestað og á hinn bóginn að það þyrfti að víkka þetta út til þeirra tilfella þegar nauðungarsala hefur þegar farið fram en málin eru enn í samþykkisfresti. Við tókum það til athugunar og komumst að þeirri niðurstöðu að þar sem frumvarpið er liður í aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar í skuldamálum heimilanna og markmið frumvarpsins er að gefa skuldurum tíma til að leggja mat á aðgerðirnar sem fyrirhugaðar eru og þau áhrif sem þær munu hafa á skuldastöðu hvers einstaklings, sé ekki rétt að takmarka skilyrðin fyrir frestun nauðungarsölunnar. Við bentum jafnframt á að nú sé verið að vinna að lagalegum útfærslum á þessum aðgerðum. Hins vegar teljum við rétt að koma til móts við þau sjónarmið að rétt sé að koma til móts við þá aðila sem eru með húsnæði sitt í þeirri stöðu að samþykkisfrestur er að líða og því gerum við breytingartillögu við staflið b þess efnis að hafi uppboði verið lokið en boð ekki samþykkt fyrir gildistöku laganna sé sýslumanni heimilt að beiðni gerðarþola en með samþykki gerðarbeiðendanna að fresta því að taka afstöðu til boðsins fram yfir 1. september 2014. Hér er því um að ræða tvær breytingartillögur. Ég vil jafnframt minnast á að Samband íslenskra sveitarfélaga kom með þær athugasemdir að málið hefur neikvæð áhrif á fjárhag sveitarfélaganna að því leyti að lögveðskröfur munu fyrnast sem nemur þessum fresti. Jafnframt komu fram þau sjónarmið sem nefndin tekur undir, að kostnaðaráhrifin á fjárhag sveitarfélaganna höfðu ekki verið greind þegar frumvarpið var unnið. Við tökum undir þau sjónarmið að mikilvægt sé að frumvarp séu kostnaðarmetin ef fyrirsjáanlegt er að þau muni hafa fjárhagsleg áhrif á sveitarfélögin. Herra forseti. Við töldum rétt að afgreiða málið með þessum hætti frá okkur. Með lögum nr. 23/2009 var nauðungarsölu frestað um ákveðinn tíma á síðasta kjörtímabili. Það frumvarp sem hér liggur fyrir byggir á þeirri lagaframkvæmd. Við teljum rétt að taka fram varðandi þetta frumvarp að sömu skilyrði gilda gagnvart þeirri frestun sem hér er lögð til og í þeim lögum; gerðarþoli eða gerðarþolar þurfa sjálfir að óska eftir framlengdum fresti og húsnæði sem um ræðir þarf að vera íbúðarhúsnæði samkvæmt nánari skilgreiningu. Undir nefndarálitið rita allir þeir nefndarmenn sem sátu í allsherjarnefnd á þessum fundi, þ.e. sú sem hér stendur, hv. þingmenn Páll Valur Björnsson, Sigurður Páll Jónsson, Elsa Lára Arnardóttir, Guðbjartur Hannesson, Jón Þór Ólafsson, með fyrirvara, Svandís Svavarsdóttir og Vilhjálmur Árnason. Jafnframt ritar hv. þm. Guðbjartur Hannesson undir álitið með vísan til 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fyrir fastanefndir Alþingis. Fyrirvari hv. þm. Jóns Þórs Ólafssonar lýtur að því að hann telur það vera mikilvægt að einstaklingar sem orðið hafa gjaldþrota, lent í nauðungarsölu, fjárnámi eða öðrum skuldalúkningarúrræðum, fái sem fyrst heimildir í lögum til endurupptöku sinna mála, því að samkvæmt nýlegri dómaframkvæmd, samanber hæstaréttardóm nr. 620/2013, virðast slíkir gjörningar vera óafturkræfir án tillits til þess hvort grundvöllur þeirra sé lögmætur. Þetta er fyrirvari hv. þm. Jóns Þórs Ólafssonar. En nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þessum breytingum. Ég þakka enn og aftur fyrir mjög gott og ánægjulegt samstarf í nefndinni.

Herra forseti. Ég er gríðarlega ánægður með þetta frumvarp. Það nær þeim markmiðum sem Hanna Birna fór af stað með, að stöðva nauðungarsölur tímabundið. Fresturinn, sem átti að gilda til 1. júlí, var meira að segja framlengdur og gildir samkvæmt breytingartillögum nefndarinnar til 1. september. Að auki var bætt við, og aftur vil ég nefna að hæstv. innanríkisráðherra kallaði eftir því og lagði áherslu á það, ákvæði um að þeir sem hefðu þegar lent í nauðungarsölu fengju aukinn samningsfrest þannig að beðið væri með endanlegt uppboð á eigninni með sama fresti, fram til 1. september. Þetta er meðal annars það sem Hagsmunasamtök heimilanna hafa kallað eftir. Það er því gríðarleg sátt í nefndinni við þá aðila sem hafa hvað harðast barist fyrir hagsmunum lántakenda og réttindum þeirra. Þeir sem ég hef talað við eru mjög sáttir. Þetta er vel gert og hæstv. innanríkisráðherra, Hanna Birna Kristjánsdóttir, á mikinn heiður skilinn fyrir að hafa tekið vel á málinu. Fyrirvari minn í þessu er ekki af því að ég sé ekki sáttur við frumvarpið eins og það er lagt fram með breytingartillögu nefndarinnar, heldur vildi ég nefna sérstaklega að það er einn hópur sem það nær ekki til og er ekki hægt að ná til með frumvarpinu og þá þarf önnur úrræði fyrir þann hóp með lögum síðar. Þetta er fólk sem þegar hefur verið gert gjaldþrota og eignir þess farið inn í þrotabú. Það á ekki lengur eignina þannig að ekki er hægt að ná því inn í frumvarpið. Það er skiptastjóri sem fer með þá eign. Ég kalla eftir því að skiptastjórar setji eignirnar ekki í sölu á frestinum sem þessi frumvörp ná til. Skiptastjórar gætu þannig séð, sem aðilar sem eru komnir með rétt yfir eigninni, kallað sjálfir eftir því að nýta frestinn um nauðungarsölur og slíkt þannig að það fólk fái líka þennan frest. Samt sem áður er eignin komin frá fólkinu, það er búið að gera það gjaldþrota svo það þarf að finna einhverja leið. Ef mál Hagsmunasamtaka heimilanna um ólögmæti verðtryggingarinnar klárast fyrir Hæstarétti á þessu tímabili, á fyrri hluta næsta árs, eins og það ætti að gera samkvæmt flýtimeðferð, - sem það fær út af því að hæstv. innanríkisráðherra fékk lög samþykkt um flýtimeðferð dómsmála á sumarþingi og málið ætti því að geta klárast sem fyrst, á tveimur, þremur, mögulega fjórum mánuðum - fáum við staðfest hvort verðtryggingin sé lögmæt. Ef hún er það ekki, eins og ég tel - að það séu þá komin lög sem tryggja að fólk geti fengið endurupptöku á málum sínum og geti fengið eignina aftur sem er komin í þrotabú, leyst hana til sín. Það er því mjög mikilvægt að þeir sem fara með þrotabúin, skiptastjórarnir, virði anda þessara laga og það sem er verið að reyna að ná fram og kalli sjálfir eftir því og fari ekki í að selja þessar eignir nauðungarsölu. Annars var ég ofboðslega ánægður með þetta og vil aftur þakka hæstv. innanríkisráðherra, Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, fyrir frumvarpið.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka framsögumanni málsins, hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur, og allsherjar- og menntamálanefnd kærlega fyrir að hafa unnið þetta mál hratt og vel. Það sem ég vil leggja áherslu á, og tala þá frekar til þeirra sem standa frammi fyrir því að bjóða á upp eignir þeirra, er að leita til umboðsmanns skuldara, að bíða ekki fram að skuldaleiðréttingu eða bíða með að leita hjálpar heldur fara til umboðsmanns skuldara. Eins og hefur komið fram í umfjöllun fjölmiðla undanfarna daga hefur fólk fengið umtalsvert meiri afskriftir í gegnum þau úrræði sem umboðsmaður skuldara býður upp á varðandi greiðsluaðlögunina. Ég er ekki hér með að segja að það fara í gegnum greiðsluaðlögun sé auðvelt eða þægilegt ferli, en þar er hins vegar í boði leið sem getur tekið með varanlegum hætti á miklum greiðslu- og skuldavanda, þar eru sérfræðingar sem eru vanir að aðstoða fólk og leiðbeina því í slíkum vanda. Ég vil því hvetja fólk til að leita þangað á þessum tíma og nota tímann til að fara vel yfir skuldamál sín.

Hæstv. forseti. Ég kem hérna upp bara til þess að lýsa yfir ánægju minni með þetta mál og vil þakka hæstv. innanríkisráðherra Hönnu Birnu Kristjánsdóttur fyrir að koma með það fram. Það voru vissulega komin fram tvö þingmál um þetta í haust, annars vegar frá Vinstri grænum og hins vegar frá hv. þm. Jóni Þór Ólafssyni, sem ég var m.a. meðflutningsmaður á. Það sem mig langar til að segja er að ferli þessa máls lýsir akkúrat hvað er hægt að vinna vel saman á þingi með góðu samráði og hjá okkur í allsherjar- og menntamálanefnd var einhugur um þetta. Þetta er mjög mikilvægt mál í stöðunni og innlegg í það leiðréttingarferli sem er í gangi. Ég er mjög ánægður með hvernig til tókst og sérstaklega var ég ánægður með samvinnuna, sem er nú reyndar mjög góð í okkar nefnd, svo ég segi það nú, við erum afskaplega samvinnufús og tölum vel saman um málin. En þetta eru mjög góð skilaboð frá Alþingi svona rétt fyrir jólin, alls ekki slæmt að þetta fólk skuli fá þetta frumvarp inn, því það gefur fólki möguleika á því að njóta góðs af komandi leiðréttingum og missa ekki húsin sín á uppboði. Ég fagna þessu. Þetta er akkúrat dæmi um vinnubrögð sem er góður bragur að.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp til laga um stimpilgjald. Þannig hagaði til að nefndin fékk fjölmarga gesti á sinn fund til að fjalla um málið og fyrir það ber að þakka. Allir þessir aðilar eru nefndir í frumvarpinu og komu fjölmargar gagnlegar ábendingar um málið. Virðulegi forseti. Með frumvarpinu er stefnt að því að einfalda innheimtu stimpilgjalds. Gjaldskylda mun samkvæmt frumvarpinu aðeins ná til eignaryfirfærsluskjala fasteigna og skrásettra skipa yfir 5 brúttótonnum að stærð og lagt er til að felld verði niður skylda til að greiða stimpilgjald vegna ýmissa skjala sem eru stimpilgjaldsskyld samkvæmt gildandi lögum. Á móti kemur að lagt er til að gjaldhlutföll eignaryfirfærsluskjala verði hækkuð enda byggist frumvarpið á þeirri stefnumörkun að álögð stimpilgjöld skili óbreyttum tekjum í ríkissjóð. Eins og fram kemur í almennum athugasemdum frumvarpsins er það að mestu leyti afurð starfshóps sem vann samkvæmt því markmiði að einfalda álagningu stimpilgjalds og framkvæmd innheimtu. Vinna starfshópsins fór m.a. fram vegna ákvarðana Eftirlitsstofnunar EFTA sem hafði komist að þeirri niðurstöðu að stimpilgjald af skjölum er vörðuðu skilmálabreytingar lána væri samkeppnishamlandi og gengi mögulega gegn fjórfrelsisákvæðum EES-samningsins. Í ljósi þess vann starfshópurinn einnig samkvæmt því markmiði að skapa samkeppnishæfara umhverfi á fjármálamarkaði. Þá lá það grundvallarmarkmið að baki vinnunni að gjaldtakan yrði sanngjarnari en áður án þess að tekjur ríkissjóðs yrðu skertar. Langflestir umsagnaraðila og gesta nefndarinnar fögnuðu áætlunum um að einfalda lagaumhverfi stimpilgjalda. Flestir virðast jafnframt telja marga þætti frumvarpsins til mikilla bóta. Var því sérstaklega fagnað að frumvarpið fæli í sér áætlanir um niðurfellingu stimpilgjalda af ýmsum viðskiptabréfum sem m.a. hefði í för með sér lækkun stimpilgjalds einstaklinga sem fjármagna fasteignakaup með lántökum. Mat nefndarinnar er að einföldun umhverfis stimpilgjalda geti eflt samkeppni á fjármálamarkaði, fyrirtækjum og einstaklingum til hagsbóta. Standa vonir nefndarinnar til þess að frumvarpið verði fyrsta skrefið af mörgum í lækkun stimpilgjalda sem á endanum muni leiða til afnáms þeirra. Virðulegi forseti. Athygli nefndarinnar var vakin á því að frumvarpið kynni að hafa áhrif á stöðu tveggja opinberra lánastofnana. Þannig kom annars vegar fram að frumvarpið gæti haft bein áhrif á lánasafn Byggðastofnunar og Íbúðalánasjóðs þar sem hagstæðara yrði að greiða upp lán hjá stofnununum. Bent var á að uppgreiðsluáhætta kynni að aukast þegar frumvarpið fengi lagagildi. Hins vegar kom fram að kostnaður Byggðastofnunar mundi hækka þar sem gert væri ráð fyrir að stimpilgjald vegna eignaryfirfærslu lögaðila hækkaði. Hæstv. forseti. Frumvarpið boðar m.a. þá meginbreytingu að skuldaskjöl verði ekki stimpilgjaldsskyld. Vísi að slíkri reglu er þó þegar að finna í gildandi lögum um stimpilgjald. Samkvæmt 24. gr. b. þeirra laga er óskylt að greiða stimpilgjald af þeim hluta nýs fasteignaveðskuldabréfs sem svarar til uppreiknaðs virðis eldra bréfs ásamt vanskilum þegar fasteignaveðskuldabréf einstaklings er endurnýjað með nýju bréfi sem kemur í stað þess eldra að hluta eða öllu leyti samkvæmt áritun á skuldabréf sem gefið er út til endurfjármögnunar. Þessi heimild kom inn í meginmál laganna í desember 2012 en bráðabirgðaákvæði sama efnis hafði þó verið í gildi frá nóvember 2008. Nefndinni virðist sem sumir umsagnaraðilar hafi ofmetið þá áhættuaukningu sem frumvarpið kann að hafa í för með sér fyrir Íbúðalánasjóð, a.m.k. virðist áhyggjuefnið nú þegar felast í gildandi löggjöf. Ætti að bregðast við slíku þyrfti nefndin að leggja til breytingu á frumvarpinu sem fæli í sér að lokað yrði á þær uppgreiðsluheimildir sem er að finna í 24. gr. b-liðar laganna. Eins og fram hefur komið er þeirri einföldun sem frumvarpið felur í sér m.a. ætlað að efla samkeppni milli fjármálafyrirtækja. Verði dregið úr einfölduninni og raskað því jafnvægi sem ríkir í frumvarpinu er líklegt að efling samkeppni verði minni fyrir vikið. Ef unnið yrði gegn útlánaáhættu lánastofnana með slíkum hætti yrðu viðskiptavinir þeirra í raun fastir í viðskiptasambandi við þær. Ljóst verður að telja að hagsmunir borgaranna verði best tryggðir með auknu svigrúmi í viðskiptum við fjármálastofnanir. Þannig má draga í efa að frávik frá markmiðinu um aukna samkeppni fjármálafyrirtækja hafi þjóðhagslegan ávinning í för með sér til langs tíma litið. Að mati nefndarinnar þarf að taka á vanda opinberra lánastofnana á öðrum vettvangi. Það getur vart talist eðlilegt að þróun í átt til aukinnar hagkvæmni í viðskiptalífi líði beinlínis fyrir erfiðleika tengda rekstri opinberra lánastofnana. Þannig væri eðlilegt að bregðast við vanda þeirra með breytingum á innri virkni eða innspýtingu fjármagns þar sem þess gerist þörf. Til að mynda má benda á að samkvæmt 15. gr. reglugerðar nr. 522/2004, um ÍLS-veðbréf og íbúðabréf, er ráðherra heimilt að ákveða að aukaafborganir og uppgreiðsla ÍLS-veðbréfa sé aðeins heimil gegn greiðslu uppgreiðslugjalds. Virðulegi forseti. Í 1. mgr. 3. gr. frumvarpsins er gert ráð fyrir að stimpilgjald verði greitt af skjölum er varða eignaryfirfærslu fasteigna og skipa. Samkvæmt athugasemdum frumvarpsins er þannig gert ráð fyrir að gjaldskyldan nái til afsala, kaupsamninga, gjafagerninga og annarra gerninga sem kveða á um eignaryfirfærslu. Samkvæmt 3. mgr. 3. gr. ræðst gjaldskyldan af þeim réttindum sem skjal veitir en ekki efni þess eða formi. Nefndinni bárust og ábendingar þess efnis að Hæstiréttur Íslands hefði með dómi frá 27. janúar 2005 (Hrd. 306/2004) staðfest að skjöl sem kvæðu á um breytingu á eigandaskráningu fasteigna í kjölfar samruna félaga teldust ekki stimpilgjaldsskyld enda kvæðu þau ekki á um eigendaskipti í skilningi gildandi laga um stimpilgjald. Var nefndin hvött til þess að tryggja að ekki léki vafi á að sama skilning ætti að leggja í 3. gr. frumvarpsins. Fyrir nefndinni var því sjónarmiði hreyft hvort ekki væri eðlilegt að stimpilgjaldsskylda næði til skjala sem kvæðu á um réttindatilfærslu yfir fasteignum í kjölfar samruna ellegar skjala sem kvæðu á um umskráningu í kjölfar skiptingar félaga. Bent var á að ella væri í raun boðið upp á tækifæri til sniðgöngu stimpilgjaldsskyldu og eðlilegra væri að tryggja að raunverulegir hagsmunir lægju til grundvallar ákvörðunum um samruna og skiptingu félaga. Þá var vísað til samkeppnissjónarmiða og bent á að stór félög hefðu ef til vill betri tök á að færa eignir til með stofnun og samruna eða skiptingu félaga en þau sem minni væru og slíkt skapaði þannig ósanngjarnan aðstöðumun. Að mati nefndarinnar eru þau rök sem hafa verið færð fyrir stimpilgjaldsskyldu skjala sem kveða á um umskráningu fasteigna fyrir samruna eða skiptingu nokkuð knýjandi. Skilningur nefndarinnar er að með frumvarpinu séu lagðar til breytingar á því hvaða gerningar geti legið til grundvallar gjaldskyldum skjölum. Þannig er gjaldskyldan rýmkuð og látin ná til skjala sem kveða á um eignaryfirfærslu fasteigna og tiltekinna skipa en hingað til hefur hún náð til þeirra skjala sem sérstaklega eru tilgreind í lögunum og kveða á um eigendaskipti. Í eigendaskiptum í skilningi gildandi laga um stimpilgjald felst að eignarréttur skiptir um hendur, nýr eigandi kemur í stað fyrri eiganda og endurgjald kemur fyrir. Slíkum skilningi bregður m.a. fyrir í áðurgreindum dómi Hæstaréttar Íslands frá 27. janúar 2005. Í eignaryfirfærslu felst hins vegar sérhver tilfærsla eigna milli eigenda óháð endurgjaldi, svo sem við samruna félaga í skilningi félagaréttarins. Í því ljósi telur nefndin sýnt að skjöl sem kveða á um eignaryfirfærslu í kjölfar samruna og skiptingar félaga séu gjaldskyld samkvæmt frumvarpinu. Virðulegur forseti. Fyrir nefndinni kom það sjónarmið fram að eðlilegt væri að fella inn í frumvarpið undanþágu frá greiðslu stimpilgjalds af skjölum sem varða tilfærslu eigna milli félaga innan félagasamstæðna. Talið var að sjónarmiðið ætti að fá aukið vægi þar sem gert væri ráð fyrir hækkun stimpilgjalds á lögaðila og slíkar undanþágur væru vel þekktar erlendis. Hvað fjármálastofnanir varðar kom fram að slíkum stofnunum gæti verið nauðsynlegt að reka dótturfélög í þeim tilgangi að halda utan um tilteknar eignir. Til dæmis fælu bankar dótturfélögum gjarnan að bera ábyrgð á umsýslu og ráðstöfun fullnustueigna sem þeir eignast í kjölfar fullnustugerða eða annars konar skuldaskila og hafa í hyggju að selja. Var því haldið fram að frumvarpið fæli í sér mikinn kostnaðarauka þegar að slíkri eignaumsýslu kæmi og að hið sama ætti við um slit dótturfélaga að breyttu breytanda. Að mati nefndarinnar hefur yfirfærsla eignarréttar ávallt einhvern tilgang. Í sumum tilvikum er sá tilgangur einungis skipulagslegur en oftar hefur eignaryfirfærsla milli félaga eitthvert annað hagræði í för með sér, t.d. tilfærslu eða takmörkun áhættu. Þeir sem ráðast í slíka yfirfærslu bera af henni kostnað og vega og meta hvort hagræði vegur yfir kostnað. Nefndin telur ekki óeðlilegt að eignaryfirfærslur innan félagasamstæðna séu gjaldskyldar. Virðulegur forseti. Fyrir nefndinni voru leiddar líkur að því að með frumvarpinu væru auknar álögur lagðar á fjármögnun fasteigna í formi kaupleigu. Fram kom að í kaupleigusamningi um fasteign fælist að samið væri um að hún yrði tekin á leigu en að leigjandinn gæti sjálfkrafa orðið eigandi fasteignarinnar þegar samanlagðar leigugreiðslur hans hefðu náð tilskilinni upphæð. Sú leiga sem greidd hefur verið verður þá hluti kaupverðsins eða jafngildi þess. Þá kom fram að slíkum samningum fylgdu tvær eignaryfirfærslur vegna sama samnings. Annars vegar þyrfti leigusali að kaupa leiguhlutann, fasteignina, til að geta leigt hana og skjöl sem kvæðu á um eignaryfirfærslu sem fylgdi slíkum kaupum yrðu þá stimpilgjaldsskyld. Hins vegar þyrfti nýr eigandi, leigjandinn, að taka við fasteigninni að leigutíma loknum og skjöl sem kvæðu á um þá eignaryfirfærslu væru einnig stimpilgjaldsskyld. Voru áætlanir um hækkun gjaldhlutfalls þegar rétthafi er lögaðili taldar sérstaklega íþyngjandi í tilviki kaupleigu. Á fundi nefndarinnar kom einnig fram að viðskiptavinir kaupleigusala nytu hagræðis af því að leigja fasteignir kaupleigu, annars vegar skattalegs hagræðis og hins vegar hagræðis þegar kæmi að nýtingu fjárheimilda. Af dómaframkvæmd Hæstaréttar má sjá að hann hefur litið svo á að kaupleigusamningar séu í raun lánasamningar í skilningi laga um vexti og verðtryggingu. Virðist Hæstiréttur í slíkum tilvikum hafa litið sérstaklega til þess að hin leigða eign verði eign leigjanda að leigutíma liðnum. Skilningur nefndarinnar er sá að áhætta eiganda hvíli á leigusala allt þar til eignaryfirfærsla á sér stað undir lok kaupleigusamnings. Slíka áhættu er þó að miklu leyti hægt að flytja yfir á leigjandann með ákvæðum samningsins. Hæstv. forseti. Kaupleigu fasteigna virðist í sumum tilvikum fylgja nokkurt hagræði. Kaupleigusali hefur möguleika á að verðleggja leigugjald þannig að hann sitji ekki uppi með kostnað sem fellur til vegna eignarhalds og eignaryfirfærslu innan samningssambandsins. Kaupleigukaupandi getur á móti dreift kostnaði vegna kaupa á fasteign yfir allan leigutímann. Í flestum tilvikum virðist samningstími kaupleigusamninga um fasteignir nokkuð langur og því dreifist samningskostnaður á langan tíma. Nefndin hefur enn sem komið er ekki séð ástæðu til þess að undanþiggja gjaldskyldu skjöl sem kveða á um eignaryfirfærslu vegna kaupleigu eða veita afslátt af stimpilgjaldi vegna þeirra. Virðulegur forseti. Í 4. gr. frumvarpsins er lagt til að það verð fasteignar sem tilgreint er í skjali sem kveður á um eignaryfirfærslu myndi gjaldstofn stimpilgjalds. Fyrir nefndinni voru gerðar verulegar athugasemdir við markaðsverð fasteigna sem gjaldstofn stimpilgjalds. Kom fram að slíkt kynni að hafa í för með sér hættu á að kaupendur og seljendur fasteigna gæfu upp lægra verð en raunverulega væri greitt fyrir fasteignir til þess að hafa áhrif á fjárhæð stimpilgjalds sem þeim bæri að greiða. Þá var bent á að upp gætu komið aðstæður þar sem kaupendur og seljendur vildu gæta trúnaðar um kaupverð fasteigna og frumvarpið kæmi í veg fyrir að það væri mögulegt. Þá var og gagnrýnt að sýslumönnum væri í sumum tilvikum fengnar rúmar heimildir til töku ákvarðana um álagningu stimpilgjalds. Einnig var gagnrýnt að með því að gera markaðsverð fasteigna að gjaldstofni væri vikið frá því markmiði að einfalda stimpilgjaldskerfið þar sem vinna sýslumanna við að ákvarða rétt markaðsverð gæti orðið umfangsmikil, flókin og kostnaðarsöm. Í framsöguræðu hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra kom m.a. fram að hann teldi það geta verið einfaldara að miða gjaldtökuna við fasteignamatsverð enn um sinn og óskaði hann eftir því að nefndin tæki þetta atriði til sérstakrar skoðunar. Athugun nefndarinnar hefur leitt í ljós að það getur verið erfiðleikum háð að gera markaðsverð fasteigna að gjaldstofni stimpilgjalds. Á það ekki síst við þegar ágreiningur kemur upp um hvað sé rétt markaðsverð. Þannig er hugsanlegt að við slíkar aðstæður muni taka langan tíma að ákvarða verðið auk þess sem verðákvörðun getur kallað á kostnaðarsamar og flóknar aðgerðir af hálfu sýslumanna. Af þessum sökum leggur nefndin til breytingu á 4. gr. frumvarpsins. Annars vegar verði 2. mgr. 4. gr. breytt þannig að hún kveði á um að stimpilgjald af gjaldskyldu skjali sem kveður á um eignaryfirfærslur fasteigna skuli ákvarðast eftir matsverði fasteignar eins og það er skráð í fasteignaskrá. Í því ljósi leggur nefndin einnig til að 2. málsliður 11. mgr. 4. gr. verði felldur brott. Virðulegur forseti. Skilningur nefndarinnar er að breytingar sem orðið hafa á framkvæmd fasteignamats undanfarin ár miðist við að fasteignamatsverð fasteigna endurspegli markaðsverð eins og unnt er. Afar brýnt er að vinnu við þessar breytingar verði haldið áfram og stefnt verði að því að fasteignamatsverð endurspegli markaðsverð sem víðast. Í 5. gr. frumvarpsins er lagt til að gjaldhlutfall einstaklinga verði 0,8% af gjaldskyldu skjali en að gjaldhlutfall lögaðila verði 1,6%. Fyrir nefndinni voru gerðar athugasemdir við þetta fyrirkomulag og gagnrýnt að ætlunin væri að hækka verulega stimpilgjald sem lagt væri á lögaðila en hafa gjald einstaklinga óbreytt miðað við tiltekna skuldsetningu. Bent var á að lánsfjármögnun lögaðila hefði hingað til að miklu leyti verið tryggð með tryggingabréfum sem borið hefðu 0,5% stimpilgjald. Í 9. lið þingsályktunar um aðgerðir vegna skuldavanda heimila á Íslandi (9. mál sem lagt var fram á 142. löggjafarþingi) samþykkti Alþingi að stefna að afnámi stimpilgjalda vegna kaupa einstaklinga á húsnæði til eigin nota. Eins og fram hefur komið er frumvarpið lagt fram með einföldun stimpilgjaldakerfisins að leiðarljósi ásamt því sem stefnt er að því að tryggja óbreyttar tekjur ríkissjóðs af stimpilgjöldum. Að mati nefndarinnar er tvímælalaust rétt að setja einstaklinga í forgrunn við einföldun stimpilgjaldakerfisins. Vera kann að af þeim sökum þurfi lögaðilar að sæta auknum álögum, a.m.k. tímabundið, á meðan undið er ofan af stimpilgjöldum. Þannig telur nefndin að tilgangurinn helgi meðalið, ríkissjóður og lögaðilar verði að takast á við breyttar aðstæður þar til æskilegar kerfisbreytingar hafa náð fram að ganga. Virðulegur forseti. Í 35. gr. a gildandi laga um stimpilgjald eru skuldabréf og tryggingabréf sem tryggð eru með veði í fasteign og gefin eru út til fjármögnunar fyrstu kaupa á íbúðarhúsnæði einstaklings gerð stimpilfrjáls að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Aftur á móti eru skjöl er veita eða framselja réttindi yfir slíku húsnæði stimpilskyld. Gestir og umsagnaraðilar gerðu verulegar athugasemdir við að ekkert sambærilegt ákvæði væri að finna í frumvarpinu. Kom fram að stimpilgjald við fyrstu íbúðakaup mundi tvöfaldast við gildistöku laganna. Bent var á að staða ungs fólks sem er að feta sín fyrstu spor á fasteignamarkaði væri afar erfið og margir ættu erfitt með að fjármagna fyrstu kaup. Þá væri leiguverð íbúða almennt svo hátt að margir hefðu ekki efni á því að leigja íbúð. Fram kom að sú ívilnun sem felst í ákvæði gildandi laga hafi reynst mjög vel enda um að ræða fyrstu innkomu á fasteignamarkað sem getur oft og tíðum verið mjög þung. Nefndin er sammála framangreindri gagnrýni og þótti nauðsynlegt að veita þeim sem kaupa íbúð í fyrsta sinn ívilnun og auðvelda þeim innkomu á fasteignamarkað. Aðstæður sem hér hafa skapast í kjölfar efnahagsáfallsins árið 2008 gera stöðu þessa hóps enn erfiðari en áður. Þá hefur þróun leiguverðs reynst þessum hópi afskaplega óhagstæð. Í því ljósi leggur nefndin til að sex nýjar málsgreinar bætist við 5. gr. frumvarpsins. Þar verði kveðið á um að einstaklingar sem kaupa í fyrsta sinn íbúðarhúsnæði greiði hálft stimpilgjald af gjaldskyldu skjali. Því afsláttarviðmiði er ætlað að gera stöðu þessa fólks sem næst þá sömu og hún er samkvæmt gildandi lögum. Afslátturinn verður þó háður tilteknum skilyrðum eins og verið hefur. Þannig megi kaupandinn ekki áður hafa verið þinglýstur eigandi að íbúðarhúsnæði og hann þarf að verða þinglýstur eigandi að a.m.k. helmingi keyptrar eignar. Um nánari skýringu ákvæðisins vísast til laga nr. 126/2011 og lögskýringargagna, að breyttu breytanda. Þá leggur nefndin til að ráðherra verði gert að kveða nánar á um fyrirkomulag afsláttarins og gerir tillögu um breytingu á 14. gr. frumvarpsins í því skyni. Hæstv. forseti. Í nefndinni kom fram að þeirri viðskiptavenju væri almennt fylgt að kaupsamningar og afsöl er varða eignaryfirfærslu fasteigna væru færðir til þinglýsingar af fasteignasölum sem önnuðust skjalagerð vegna fasteignakaupa. Undantekningarlítið greiddi kaupandi fasteignasala þinglýsingar- og stimpilgjald vegna skjalanna við undirritun kaupsamnings til fasteignasalans. Fasteignasalinn hefði milligöngu um að færa skjölin til þinglýsingar, að jafnaði innan fárra daga frá undirritun. Í ljósi þessarar venju var talið ástæðulaust að ákveða gjalddaga stimpilgjalds tveimur mánuðum eftir að gjaldskylda stofnast og bent á að nær væri að gjalddagi væri þegar gjaldskylda stofnast en að eindagi væri tveimur mánuðum síðar. Nefndin fellst á framangreind rök og leggur til breytingu á 7. gr. frumvarpsins. Þannig verði í 2. mgr. hennar kveðið á um að gjalddagi vegna gjaldskylds skjals verði þegar gjaldskylda stofnast, samanber 1. mgr. 2. gr. frumvarpsins, en eindagi verði tveimur mánuðum síðar. Þá leggur nefndin til að hnykkt verði á greiðsluskyldu stimpilgjalds og kveðið á um það í 3. mgr. að greiða skuli stimpilgjald þegar gjaldskylt skjal er afhent til þinglýsingar. Virðulegur forseti. Í 1. mgr. 8. gr. frumvarpsins er kveðið á um skyldu til að greiða álag til viðbótar því stimpilgjaldi sem greiða ber ef stimpilgjald er ekki greitt á gjalddaga. Í 3. mgr. er aftur á móti lagt til að sýslumönnum verði heimilt að fella álagið niður færi gjaldandi gildar ástæður sér til málsbóta. Nefndin velti fyrir sér hvort sýslumönnum væri fengið of rúmt mat við niðurfellingu álagsins og hvort ástæða væri til þess að ramma það betur inn. Skoðun nefndarinnar leiddi í ljós að ákvæði um niðurfellingu álags er að finna á nokkrum stöðum í skattalöggjöf. Í slíkum ákvæðum í tekjuskattslögum virðast mögulegar ástæður niðurfellingar tilgreindar á örlítið nákvæmari hátt en gert er í 3. mgr. 8. gr. frumvarpsins. Tekið er fram í 108. gr. laga um tekjuskatt að fella megi niður álag ef maður færir rök fyrir því að honum verði eigi kennt um annmarka á framtali eða vanskil framtals eða að óviðráðanleg atvik hafi hamlað því að hann skilaði framtali á réttum tíma, bætti úr annmörkum á framtali eða leiðrétti einstaka liði þess. Ákvæði virðisaukaskattslaga er hins vegar hvað orðalag snertir sambærilegt 3. mgr. 8. gr. frumvarpsins. Í framkvæmd yfirskattanefndar má sjá dæmi þess að reynt hafi á ákvæði um niðurfellingu álags í framangreindum lögum. Virðist yfirskattanefnd í ríkum mæli hafa byggt úrskurði á því að skattaðila verði ekki kennt um annmarka á framtali eða vanskil á virðisaukaskatti. Virðist þannig sem ströngu mati sé beitt og litið svo á að þótt endurskoðandi skattaðila hafi gert mistök við framtalsgerð eða fyrirsvarsmaður gert mistök við skattskil þá geti það ekki talist nægileg ástæða til þess að heimild til lækkunar álags verði nýtt. Skilningur nefndarinnar er sá að gildar ástæður í skilningi ákvæðisins vísi til þess að skattaðila verði ekki kennt um að skylda til greiðslu stimpilgjalds hafi ekki verið virt réttilega. Þannig sé komið í veg fyrir að gjaldendur geti borið fyrir sig vanþekkingu, gleymsku eða annað slíkt sem ástæðu þess að stimpilgjald hafi ekki verið greitt. Hins vegar gæti rafmagnsleysi eða óveður sem sannanlega kemur í veg fyrir réttar efndir talist til gildra ástæðna. Hæstv. forseti. Í 5. mgr. 12. gr. frumvarpsins er heimild til að gera lögaðila fésekt fyrir brot á lögum um stimpilgjald óháð því hvort brotið megi rekja til saknæms verknaðar fyrirsvarsmanns eða starfsmanns lögaðilans. Að mati nefndarinnar á ekki að skipta máli í þessu tilliti þótt ekki verði staðreynt hvort fyrirsvarsmaður eða starfsmaður hafi átt í hlut. Heimilt eigi að vera að refsa lögaðila þrátt fyrir að ekki teljist sannað hvor þeirra átti sök á málinu. Því leggur nefndin til breytingu á ákvæðinu þannig að framangreind afstaða komi skýrlega fram í frumvarpstextanum. Breytingartillagan er hér lögð fram en ég ætla að fara yfir hana. Við 4. gr. a. 2. mgr. er lagt til að hún orðist svo: „Stimpilgjald af gjaldskyldu skjali sem kveður á um eignaryfirfærslu fasteignar ákvarðast eftir matsverði eins og það er skráð í fasteignaskrá þegar gjaldskylda stofnast.“ Í b. er lagt til að 2. málsliður 11. mgr. falli brott í upprunalegu skjali. Virðulegi forseti. Ég er ekki viss um að ég hafi tíma til að klára það sem ég er með hérna.

Það er auðvitað tíminn sem ræður varðandi ræðu hv. þingmanns. Einnig er hægt að vísa með öðrum orðum í það nefndarálit sem fyrir liggur.

Já. Þá ætla ég að sleppa því að lesa breytingartillöguna, hún fylgir. Að öllu framangreindu sögðu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem gerð er tillaga um og fylgir í sérstöku þingskjali. Það var mjög góð vinna í nefndinni, ég vil taka það fram og þakka fyrir það. Hv. þm. Vilhjálmur Bjarnason ritar undir nefndarálitið með fyrirvara og það gerir sömuleiðis hv. þm. Pétur H. Blöndal. Hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins en ritar undir nefndarálit þetta samkvæmt 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastanefnda Alþingis. Undir nefndarálitið rita: Frosti Sigurjónsson, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Pétur H. Blöndal, með fyrirvara, Willum Þór Þórsson, Árni Páll Árnason, með fyrirvara, Guðmundur Steingrímsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Steingrímur J. Sigfússon og Vilhjálmur Bjarnason, með fyrirvara. Í ljós hefur komið, virðulegur forseti, að gera þarf tæknilegar lagfæringar 

Virðulegi forseti. Ég fagna því að hér er farið í endurskoðun laga um stimpilgjald. Ef mig rekur rétt minni til eru stimpilgjöld bráðabirgðaráðstöfun frá upphafi síðustu aldar sem hafa lifað í rúmlega heila öld og með þessari einföldun væri kannski hægt að vinna á þessum gjaldstofni og lækka þessar tekjur í einföldun sinni. Í nefndarálitinu kemur fram skýr fyrirvari minn um að ég telji að yfirfærsla innan samruna eða við skiptingu fari gegn öllum eðlilegum reglum um samruna og skiptingu. Í skattalögum er ekki gert ráð fyrir því að samruni eða skipting leiði af sér sérstaka gjaldtöku, en það gerist með þessu frumvarpi þvert á dóma Hæstaréttar um slíkt. Ég vísa til þess hér og nú að sú skoðun mín hefur heldur eflst að fyrirtæki sem sameinast verði ekki gjaldskyld á neinn hátt og fyrirtæki sem er skipt upp verði heldur ekki gjaldskyld. Þetta er hin eðlilega hugsun varðandi sameiningu og skiptingu. Að öðru leyti styð ég frumvarpið og breytingartillögur. Ég tel að þetta sjónarmið komi fram. Lífið heldur áfram. Sennilega verður þessi lagabálkur endurskoðaður fyrr en síðar. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.

Herra forseti. Ég hygg að meiningin hafi verið að ég undirritaði nefndarálitið með fyrirvara, það hefur ekki ratað inn í skjalið en það kemur ekki að sök að segja má, ég geri þá munnlega grein fyrir sjónarmiðum mínum hér. Ég mun styðja málið, ekki síst í ljósi þess að ég tel þær breytingar sem lagðar eru til af hálfu efnahags- og viðskiptanefndar vera til bóta, einkum og sér í lagi að taka inn helmingsafslátt á stimpilgjaldsskyldu kaupsamninga þegar um fyrstu íbúðarkaup er að ræða. Ella hefði útkoma málsins getað orðið sú að stimpilgjöld hefðu hækkað nokkuð á þeim sem væru að kaupa sína fyrstu íbúð borið saman við fyrra fyrirkomulag, sérstaklega ef menn væru að kaupa hana og fjármagna að verulegu leyti sjálfir án mikillar útgáfu skuldaskjala. Einnig í ljósi þeirra breytinga sem búið var að gera varðandi yfirtöku og endurskipulagningu lána. Ég tel tvímælalaust rétt að viðhalda þessum sérstaka stuðningi við fyrstu íbúðarkaupendur. Að öðru leyti sneri fyrirvari minn að því sem framsögumaður fór vel yfir og við ræddum talsvert í nefndinni, þ.e. möguleg áhrif á stöðu annarra lánastofnana. Það verður ekki fram hjá því horft að þetta gæti haft tilhneigingu í þá átt að ýta frekar en hitt undir uppgreiðslur og þar með uppgreiðsluáhættu Íbúðalánasjóðs einkum og sér í lagi sem á mikla fjármuni útistandandi í lánum sem að hluta til eru ekki með heimild til að setja á þau uppgreiðsluálag. Þessi staða sjóðsins er viðkvæm eins og allir þekkja. Rót vandans liggur í miklum mistökum sem gerðir voru í fjármögnunarstrúktúr hans á sínum tíma á fyrstu árum aldarinnar, en við þurfum að horfast í augu við. Það hefði auðvitað verið æskilegt að menn væru komnir lengra með úrræði eða endurskipulagningu á þessum málum Íbúðalánasjóðs, en það er að sjálfsögðu rétt sem hér er tíundað í nefndaráliti að í grunninn er það ekki hlutverk efnahags- og viðskiptanefndar í sjálfu sér í löggjöf um stimpilgjöld að takast á við þann vanda. En það er hins vegar mikilvægt að menn séu meðvitaðir og upplýstir um hann og hægri höndin viti hvað sú vinstri gerir. Stjórnvöld eru ábyrg fyrir báðum hliðum málsins, þ.e. þessari lagasetningu sem getur haft nokkur áhrif í þessa átt og hins vegar málefnum hins opinbera lánasjóðs, Íbúðalánasjóðs. Almennt er breytingin til einföldunar. Það er til góðs. Eins er að segja um þá breytingu sem valin er hér og hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra nefndi sjálfur í framsögu að væri rétt að skoða hvort til einföldunar væri að miða einfaldlega við fasteignamatsverð eða matsverð samkvæmt fasteignaskrá en vera ekki að reyna að eltast við kaupverð í samningum. Það er væntanlega til mikillar einföldunar í framkvæmd en gerir kröfur til þess að fasteignamatið sé sem réttast. Það er að vísu rétt sem hér kom líka fram og er reifað í nefndaráliti að þetta er fyrir marga minni breyting en annars hefði verið eftir tilkomu bráðabirgðaákvæðanna 2008, sem voru síðan gerð varanleg 2012, um niðurfellingu á stimpilgjöldum á skjölum sem eru endurfjármögnun eða endurnýjun á fyrirliggjandi lánum. Það var óumflýjanlegt vegna þeirra miklu skuldaaðgerða og margs konar breytinga sem urðu á högum fólks hér eftir hrunið að hafa einhverjar slíkar útgönguleiðir, því ekki hefði bætt úr skák ef hvers kyns endurfjármögnun og endurskipulagning skulda hefði kallað á greiðslu stimpilgjalda. Það er tvímælalaust jákvætt frá sjónarhóli samkeppni á fjármálamarkaði að aflétta stimpilgjaldsskyldu af lánsskjölum, skuldaskjölum, vegna þess að það á að greiða fyrir hreyfanleika fólks, það velji sér fjármálastofnanir til viðskipta óháðar því að sitja fast hjá þeim með lán og þurfa að sæta greiðslu stimpilgjalda ef það greiðir lánin upp og fjármagnar það á öðrum stað o.s.frv. Þetta held ég að skipti talsverðu máli vegna þess að það er ærin ástæða til þess að hafa áhyggjur af þeim „átthagafjötrum“ sem hin mikla skuldsetning vill auðvitað hafa í för með sér og þar með verulegar takmarkanir á eiginlegri eða raunverulegri samkeppni á fjármálamarkaði. Það má mjög deila um það hversu frjáls fyrirtæki, sem eru mjög skuldug og hafa jafnvel að einhverju leyti gengið í gegnum fjárhagslega endurskipulagningu hjá sinni meginhöfuðlánastofnun, eru að því að færa til viðskipti sín. Af þessu hafa ýmsir áhyggjur. Það sama gildir upp að vissu marki með almenning. Það skiptir máli að ekki séu sérstakar hindranir í vegi þess að menn geti eftir atvikum fært sig til með sín viðskipti ef þeim bjóðast betri kjör annars staðar eða ef þeir eru ekki sáttir við þá þjónustu sem þeir hafa fengið á fyrri stað. Þetta er því breyting til bóta og málið í heild sinni sem slíkt til einföldunar. Það viðheldur hins vegar tekjum ríkisins sem ég tel mikilvægt og ég er kannski í vissri sérstöðu hér í hópnum eða miðað við suma aðra að ég græt það alls ekki neitt að vera hér að endurskoða og festa í sessi löggjöf til töku stimpilgjalda. Ég horfi ekki á neinn sérstakan í salnum, herra forseti. Aðrir hafa haft það mjög á oddi að þessi gjöld hverfi með öllu, en í fyrsta lagi eru þau tekjustofn sem munar um. Í öðru lagi má færa fyrir því ágæt rök að ekkert óeðlilegt sé við það að einhver skattur sé lagður á gerninga af þessari stærðargráðu. Hann má að sjálfsögðu ekki vera um of íþyngjandi eða hamlandi, en þetta er vel þekkt fyrirbæri og í einhverju formi. Við núverandi aðstæður í ríkisfjármálum hampa ég að minnsta kosti ekki því sjónarmiði, þótt aðrir geri það, að þessar breytingar eigi endilega að skoðast sem liður í og undirbúningur undir endanlegt og fullt afnám stimpilgjalda á næstunni, enda er hér verið að smíða góða löggjöf utan um töku stimpilgjalda. Mér segir svo hugur að þau muni verða við lýði einhver næstu árin. Herra forseti. Þetta voru þau sjónarmið sem ég vildi koma á framfæri. Ég hafði hugsað mér að rita undir nefndarálit með fyrirvara, en ég er ekki að óska eftir endurprentun á því, ég hef komið sjónarmiðum mínum hér munnlega á framfæri og mun ég styðja bæði breytingartillögurnar og málið í heild.

Herra forseti. Það róar mig að ég er ekki á sömu skoðun og hv. síðasti ræðumaður því að ef við förum að vera mjög sammála í skattamálum ætti það að vera varúðarmerki fyrir mig. Ég tel að þessi skattlagning sé allt of mikil og að stimpilgjaldið sé úreltur skattstofn sem hefði fyrir löngu átt að leggjast af, en með hliðsjón af stöðu ríkissjóðs fellst ég á þetta með miklum semingi. Það er mikil einföldun í þessu frumvarpi að hverfa frá skattlagningu á lánsskjöl. Það eykur líka samkeppni milli lánastofnana. Ég vona að þegar lántökugjaldið situr eitt eftir muni það ekki vera eins sjálfvirkt og það hefur verið hingað til, það hefur verið mjög sjálfvirkt í skjóli stimpilgjaldsins. Nú þegar stimpilgjaldið er horfið og eftir stendur nakið lántökugjaldið hjá stofnunum, sem er allt of hátt að mínu mati, munu þeir vonandi í samkeppni neyðast til að lækka það og færa í eðlilegt horf. Það sem ég er á móti er það sem situr eftir af stimpilgjaldinu, sem er hækkun á eignatilfærslum. Ég tel að atvinnulífið og allt efnahagslífið byggi mjög mikið á því að eignatilfærslur séu liprar. Þegar búið er að leggja á svona mikla skatta, 1,6% á fyrirtæki og 0,8% á einstaklinga, getur það hamlað því mjög að eignatilfærsla eigi sér stað. Ég tel að mjög brýnt sé fyrir hagkvæmni atvinnulífsins að menn geti skipt um eignir án mikilla tilfæringa. Það eiga eflaust eftir að koma fram merkilegar niðurstöður þegar menn fara að líta á eignatilfærslur í alls konar tilfellum. Þótt nefndin hafi kafað djúpt ofan í alls konar mögulegar og ómögulegar eignatilfærslur er þjóðfélagið alltaf flóknara, reikna ég með, þannig að það munu örugglega koma upp undarleg dæmi þar sem um er að ræða tvísköttun o.s.frv. Ég vonast til og mun stefna að því þegar lag gefst til þess að fara að lækka skatta af viti að þetta verði einn fyrsti skatturinn sem lendir í þeim niðurskurði.

Virðulegi forseti. Ég geri hér grein fyrir nefndaráliti við breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, með síðari breytingum. Frumvarpið fjallar um breytingu á skilyrðum til greiðslu örorkulífeyris og fjárfestingarheimildir. Frumvarpið sjálft er í þremur greinum fyrir utan gildistöku. Efnahags- og viðskiptanefnd fjallaði um frumvarpið eins og henni ber og fyrir nefndina komu fulltrúar fjármála- og efnahagsráðuneytis og Landssamtaka lífeyrissjóða. Svo komu umsagnir frá Viðskiptaráði Íslands, Landssamtökum lífeyrissjóða, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Öryrkjabandalagi Íslands og Samtökum atvinnulífsins. Nefndin hefur áður fjallað um efni frumvarpsins. Frumvarpsgreinar sama efnis var að finna í frumvarpi sem nefndin fékk til meðferðar á 142. löggjafarþingi, samanber þskj. 113 í 48. máli þingsins. Í það sinn þurfti nefndin meiri tíma til yfirferðar og lagði til að samþykkt tiltekinnar frumvarpsgreinar yrði frestað til næsta löggjafarþings. Umsagnaraðilar voru almennt jákvæðir í garð frumvarpsins og mæltu flestir með því að það yrði samþykkt. Fyrir nefndinni kom fram að aðgengi manna að endurhæfingu er mjög mismunandi og því kynni sumum að reynast mjög erfitt að uppfylla skilyrði greinarinnar fyrir greiðslu örorkulífeyris. Bent var á að staða þeirra sem búa í dreifðari byggðum landsins verði stundum mjög erfið og óraunhæft væri að ætlast til þess að þeir sæktu nauðsynlega þjónustu um langan veg. Þá kom fram að staða innflytjenda væri oft erfið. Þeir ættu t.d. erfiðara með að nýta sér endurhæfingarúrræði eins og viðtalsmeðferðir vegna tungumálaörðugleika. Að áliti nefndarinnar er rétt að bregðast við þessari stöðu. Af þeim sökum leggur nefndin til breytingu á 1. gr. frumvarpsins. Þannig verði aðeins heimilt að setja það skilyrði fyrir greiðslu örorkulífeyris að sjóðfélagi fari í endurhæfingu sem geti bætt heilsufar hans að þess sé gætt að slík endurhæfing standi honum til boða og aðstæður viðkomandi leyfi að hann nýti sér hana. Þetta er breytingartillaga, hún er mjög einföld og bætist við 1. gr. frumvarpsins. 2. gr. fjallar um möguleika þeirra launagreiðenda sem eru með ábyrgð á sjóðum til að gera upp skuldbindingar við sjóðinn. 3. gr. er framlenging á heimild lífeyrissjóða til eignar hlutafjár í samlagshlutafélögum og kemur fram að sú heimild renni ekki út í árslok 2013 heldur 2014. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Frosti Sigurjónsson, formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Vilhjálmur Bjarnason, framsögumaður, Pétur H. Blöndal, Árni Páll Árnason, með fyrirvara, Líneik Anna Sævarsdóttir, Steingrímur J. Sigfússon, með fyrirvara, og Guðmundur Steingrímsson. Hv. þingmenn Árni Páll Árnason og Steingrímur J. Sigfússon gera ekki grein fyrir fyrirvara sínum í nefndarálitinu, en kunna að gera það hér í umræðu á eftir. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.

Frú forseti. Við þingmenn Pírata erum með breytingartillögu við þetta frumvarp sem hljóðar svo: „1. Á undan 1. gr. komi ný grein, svohljóðandi: Við 1. gr. laganna bætist ný málsgrein, svohljóðandi: Lífeyrissjóður er eign sjóðfélaga sinna. Innstæða eða réttindi samkvæmt samningi um tryggingavernd eru eign rétthafa.“ Þessi tillaga er í rauninni bara copy/paste, með leyfi forseta, af tillögu sem hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur flutt tvisvar áður, ef ekki þrisvar sinnum. Það sem þetta mun líka þýða, svo ég haldi áfram, er að það verða sjóðfélagar sem kjósa stjórnir lífeyrissjóða, það verða sjóðfélagar sem kjósa þá sem fara með fé þeirra. Það eru grunnréttindi. Það er ótrúlegt að þetta skuli ekki vera þarna nú þegar sem segir okkur hve sterkir hagsmunir eru gegn þessu. Nokkrir lífeyrissjóðir hafa tekið þetta upp sjálfir, en flestir hafa annað fyrirkomulag. Flestir hafa það gamla fyrirkomulag að atvinnulífið, þeir sem standa fyrir hagsmunum atvinnulífsins annars vegar og þeir sem standa fyrir hagsmunum verkalýðsfélaganna hins vegar, ráði því hverjir stjórni sjóðum sem fara með fé sjóðfélaganna, sem fara með fé fólks sem er skyldað lögum samkvæmt að setja fé í lífeyrissjóði. Þetta þarf að laga. Það mun breytast þegar fram í sækir. Fólk í dag sættir sig ekki við slíkt ólýðræðislegt fyrirkomulag lengur. Lýðræðiskrafan á eftir að aukast í samfélögunum vegna þess að fólk sem lifir á internetinu, fólk sem ver miklum tíma á internetinu, upplifir allt annars konar veruleika en fólk sem eyddi sínum frítíma fyrir framan sjónvarpið, þar sem það situr og tekur við völdum upplýsingum. Fólk í dag tekur þátt í afþreyingu sinni. Það tekur þátt í samfélagi sínu í miklu meira mæli en hefur verið hægt hingað til. Slíkt fólk krefst þess að fá að taka þátt á fleiri sviðum samfélagsins. Sú krafa er ekkert að fara. Þetta er undiralda sem á eftir að vaxa. Á endanum verður því tillagan, sem hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur lagt fram í tví- eða þrígang, samþykkt. Við setjum þetta hérna inn sem breytingartillögu og vonum að það verði klárað, að þessi grundvallarlýðræðisréttindi verði afgreidd og sjóðfélagar fái að kjósa stjórnir í sínum sjóðum, stjórnir sem síðan ráða framkvæmdastjóra og í rauninni stjórna því hvernig farið er með fé sjóðfélaga.

Frú forseti. Ég rita undir nefndarálitið með fyrirvara og ætla aðeins að gera grein fyrir því að hverju hann snýr. Hann snýr í raun að 1. gr. frumvarpsins og því að gera það að almennum rétti lífeyrissjóðanna sem bundið hefur verið við aðeins hluta þeirra fram að þessu, að heimilt sé að gera það að skilyrði að fengnu áliti trúnaðarlæknis lífeyrissjóðs fyrir greiðslu örorkulífeyris að sjóðfélagi fari í endurhæfingu sem geti bætt heilsufar hans. Við skiljum, held ég, öll hugsunina sem að baki liggur, þetta er vel meint en menn hafa haft áhyggjur af því hvernig þetta yrði framkvæmt. Því var það vel að efnahags- og viðskiptanefnd færi vel ofan í saumana á þessum þætti málsins og brást við athugasemdum um málið með sérstakri breytingartillögu eins og framsögumaður gerði grein fyrir. Ég tel í raun og veru að með því sé komið mjög vel til móts við þær áhyggjur eða þau sjónarmið sem til að mynda Öryrkjabandalag Íslands sendi nefndinni í umsögn sinni. Að því tilskildu að þannig sé í framhaldinu staðið að framkvæmdinni að að þessum sjónarmiðum sé gætt get ég vel fellt mig við að löggjöfin verði svona úr garði gerð. Kosturinn við breytinguna er að þetta er ekki jafn einhliða réttur lífeyrissjóðanna og að óbreyttu hefði verið, þ.e. að sjóðfélaginn sem í hlut á eigi ákveðið skjól í lagaákvæði, að skylt sé að gæta að aðstæðum hans áður en þetta skilyrði er virkjað gagnvart honum. Framsögumaður fór hér yfir það hverjir í hlut gætu átt, svo sem eins og íbúar í dreifðum byggðum þar sem ekki er mikið framboð af slíkri endurhæfingu. Það gæti kostað ferðalög og fyrirhöfn að sækja sér hana. Einnig nefndi hann t.d. innflytjendur. Það má jafnvel bæta við vissum hópum þeirra sem eiga við geðræn vandamál að stríða, það getur verið meira en að segja það í slíkum tilvikum að gera það að skilyrði að viðkomandi fari í endurhæfingu sem getur verið honum örðug vegna aðstæðna hans, búsetu eða félagslegra eða persónulegra aðstæðna. Ég er mjög ánægður með breytingarnar og þá góðu samstöðu sem tókst í nefndinni um að gera þessar lagfæringar á málinu. Ég geri hvorki athugasemdir við 2. né 3. gr. frumvarpsins, þ.e. að lífeyrissjóðum sé heimilt að taka við skuldabréfum þó að þau séu ekki skráð á skipulögðum markaði ef launagreiðandi vill greiða inn á skuldbindingar sínar með slíkum bréfum. Það er að sjálfsögðu í höndum lífeyrissjóðanna að meta af viðtöku þeirra en ekki lagðar á það neinar kvaðir ef sjóðirnir svo meta að þeir vilji taka þau bréf til tryggingar greiðslum. Eins er um framlengingu ákvæðanna í 3. gr. sem eðlilegt er að framlengja við núverandi aðstæður. Það minnir á það að alllengi hefur verið í gangi vinna við að endurskoða fjárfestingarstefnu lífeyrissjóða og takmarkanir eða ákvæði sem um það gilda í lögum. Það væri ákaflega æskilegt að mínu mati að fara að sjá fyrir endann á þeirri endurskoðun og fá inn tillögur um heildstætt fyrirkomulag þeirra mála. Það er varla vansalaust hvað það hefur dregist. Augljóst er að þessi mál eru á margan hátt í allt annarri stöðu nú í hagkerfinu eins og þar er um hnúta búið með fjármagnstakmörkunum og kannski takmörkuðum fjárfestingarkostum. Þess vegna hefði verið gott að þessari endurskoðun væri lokið þannig að fyrir lægi hvaða svigrúm lífeyrissjóðirnir fá, hvað þeim verður heimilt og hvað ekki miðað við takmarkanir löggjafans. Auðvitað er mikilvægt að fé lífeyrissjóðanna nýtist í hagkerfinu og það ávaxtist, geri gagn, ef svo má að orði komast. Það er vel líklegt að einhverjar breytingar aðrar og meiri en þær takmörkuðu sem menn hafa gert til bráðabirgða undanfarin missiri gætu þurft að koma til og hefur ýmislegt verið nefnt í þeim efnum eins og kunnugt er. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar. Varðandi breytingartillögur frá hv. þm. Jóni Þór Ólafssyni og fleirum er ég almennt sammála því að ástæða sé til að virkja betur til þátttöku og gæslu lífeyrissjóðanna sjóðfélagana. En hafa verður í huga hvernig þetta fyrirkomulag er til komið, það á sér sínar sögulegu rætur að aðilar vinnumarkaðarins hafa alltaf lagt áherslu á sinn þátt í því að koma þessu kerfi af stað með samningum sín í milli og á hinum almenna vinnumarkaði og tekið það hlutverk sitt alvarlega að þeir séu sérstakir gæslumenn lífeyrissjóðakerfisins. Það er auðvitað ákaflega mikilvægt að lífeyrissjóðirnir njóti jafnframt trausts og trúnaðar sjóðfélaga sinna, eigendanna. Þess vegna hefði ég talið að það væri skynsamlegt hjá lífeyrissjóðunum og æskilegast að þeir hefðu sem mest sjálfir haft frumkvæði að því að breyta samþykktum sínum og opna stjórnir og starfsemi sjóðanna meira fyrir beinni þátttöku sjóðfélaga. Ég hef hvatt þá til þess á þeim vettvangi þegar ég hef verið gestur þeirra á umliðnum árum. Einhverjir þeirra hafa, eins og hv. þm. Jón Þór Ólafsson nefndi, að eigin frumkvæði farið í þessa átt. Hins vegar er það nú ekki alveg vandalaust fyrir löggjafann að mínu mati að kveða einhliða upp úr um þetta fyrirkomulag án samráðs við starfandi lífeyrissjóði í landinu og langæskilegast væri að slíkt væri gert í góðu samkomulagi þannig að ég vil eftir sem áður hafa fyrirvara á um liðsinni við þessa breytingartillögu eins og hún er hér útfærð þó að ég deili að mörgu leyti þeim sjónarmiðum sem hún er sprottin úr.

Frú forseti. 1. gr. frumvarpsins sem við ræðum hér fjallar um það að heimilt sé að setja það skilyrði fyrir greiðslu örorkulífeyris úr lífeyrissjóði að sjóðfélagi fari í endurhæfingu. Á þessu er þó einn agnúi, frú forseti, við erum enn þá með örorkumat sem gildir þannig að maður sem nær 75% örorkumati fær fullan örorkulífeyri úr almannatryggingum, það er reyndar harðara skilyrði hjá lífeyrissjóðum, þar þurfa menn að fara allt niður í 40%. Það sem vantar er starfsgetumat. Það er í vinnslu í nefnd sem ég stýri og ég vona fyrir hönd öryrkja þessa lands að það náist sem fyrst fram vegna þess að núverandi kerfi gerir það að verkum að illmögulegt er að endurhæfa fólk. Maður sem er 75% öryrki, er á bótum hjá Tryggingastofnun og endurhæfist missir nánast allar bætur ef hann er metinn 74% öryrki. Það er ekki líðandi staða. Varðandi þá breytingartillögu sem hér er flutt af hv. þm. Jóni Þór Ólafssyni og fleirum þá eru þetta, eins og kom fram í ræðu hans, mínar hugmyndir. Ég hlýt að styðja þær. En árið 1974, frú forseti, setti löggjafinn í lög að öllum launþegum væri rétt og skylt að greiða í lífeyrissjóð viðkomandi starfshóps eða starfsstéttar. Punktur. Ekki orð meir. Það var árið 1974 sem var sett í lög að allir skyldu greiða í viðkomandi lífeyrissjóð. Forsaga þess var að upp úr samningunum 1969 var stofnaður fjöldi lífeyrissjóða en þátttaka í þeim var ekki eins og menn höfðu vænst. Þá var löggjafinn fenginn til þess að setja lög um að skylda alla landsmenn til að borga í lífeyrissjóði 10% af launum sínum, launþegar 4% og atvinnurekendur 6%, sem síðan hefur verið hækkað í 12%. Löggjafinn setur sem sagt þá skyldu á herðar fyrirtækja að greiða í lífeyrissjóð 12% af launum allra landsmanna eins og þau eru nú. Þarna hafa safnast upp miklir peningar. Ef þeim væri dreift á heimili landsins væru þetta að meðaltali 20 milljónir á hvert einasta heimili í landinu. Þetta eru miklu stærri fjárhagslegir hagsmunir en af íbúðareign eða bílaeign eða nokkurri annarri eign sem sjóðfélaginn á. Fólk er yfirleitt ekki meðvitað um þessa eign. Heimilin eru ekki meðvituð um þá miklu eign sem þau eiga hjá lífeyrissjóðunum, enda fá menn ekkert um það neins staðar hvað þeir eiga, hver og einn. En á hverju einasta ári reikna tryggingafræðingar út hve mikils virði réttindi hvers og eins eru. Það er í lófa lagið að birta það. Þegar maður hættir hjá fyrirtæki helst eignin hans eingöngu hjá honum. Atvinnurekandinn á ekkert í þeim réttindum sem maðurinn hefur safnað eða hefur verið safnað fyrir hann, þess vegna er eðlileg 1. gr. breytingartillögunnar og sem ég tel mjög brýna, um að lífeyrissjóður sé eign sjóðfélaga sinna. Maður spyr: Hvers annars ef ekki sjóðfélaganna? Í breytingartillögunni eru nokkur önnur atriði og það veigamesta er b-liður 2. gr. þar sem segir að félagsfundur fari með æðsta vald í málefnum lífeyrissjóðs og þar verði stjórnin lýðræðislega kjörin. Þetta mundi hafa gífurlega mikil áhrif á stjórnir lífeyrissjóðanna. Sjóðfélagar bæru þá meiri ábyrgð á því hvernig fjármagni er ráðstafað og þyrftu að vanda sig mjög vel í vali á þeim mönnum sem kjörnir eru til stjórnar og yrðu að vera mjög vakandi yfir þeirri miklu eign sem þeir eiga í lífeyrissjóðunum. Þannig að ég er hlynntur þessari breytingu. Hins vegar er slæmt ef hún fer í gegn án umræðu. Þess vegna legg ég til að á milli umræðna verði hún send til nefndar aftur og þar verði fengnir gestir til að fara í gegnum þetta. Þó að skammur tími sé til stefnu og búið sé að gera samkomulag um þinglok vonast ég til að þetta náist samt í gegn. Þessu vildi ég koma að varðandi þetta atriði. Svo er það 2. gr. frumvarpsins sjálfs, um að launagreiðandi greiði inn á skuldbindingu sína. Ég spurði að því aftur og aftur hvort þetta breytti einhverju um ábyrgð launagreiðanda því þetta er launakrafa og nýtur þá forgangs í bú. Mér var sagt að svo væri ekki. Það leiðir hugann að því að árið 2024 eða 2025 fara að falla til gífurlegar skuldbindingar hjá B-deild LSR, 20–30 milljarðar á ári hverju - 20–30 milljarðar. Þá verður ekki lengur hjá því vikist að fara að taka á þeim vanda. Menn hafa frestað honum en ekki horfst í augu við hann. Það er ekki búið að færa hann í fjárlög eða neitt. Þarna eru 400 milljarðar í skuld.

Virðulegi forseti. Ég ætla nú ekki að tjá mig efnislega um breytingartillögu hv. þingmanna Jóns Þórs Ólafssonar, Birgittu Jónsdóttur og Helga Hrafns Gunnarssonar, en hér er um verulega breytingu að ræða á löggjöf um lífeyrissjóði. Ég tel rétt og eðlilegt sem framsögumaður í þessu máli að efnahags- og viðskiptanefnd fjalli um frumvarpið eins og það liggur fyrir og breytingartillöguna á milli umræðna þannig að málinu verði vísað til efnahags- og viðskiptanefndar að lokinni þessari umræðu. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti frá meiri hluta velferðarnefndar, sem samanstendur af þingmönnum í bæði meiri og minni hluta hér á þingi, um frumvarp til laga um breytingu á barnaverndarlögum, nr. 80/2002, og lögum nr. 80/2011, um breytingu á þeim lögum. Með frumvarpinu er lagt til að horfið verði frá þeirri breytingu sem var ákveðin með lögum nr. 80/2011, um tilfærslu á rekstri heimila samkvæmt 84. gr. barnaverndarlaga, nr. 80/2002, frá sveitarfélögum til ríkisins. Í breytingunni fólst að tilteknar stofnanir sem Reykjavíkurborg rekur samkvæmt 84. gr. barnaverndarlaga færðust yfir til ríkisins en borgin er eina sveitarfélagið sem hefur starfrækt slíkar stofnanir. Markmið breytinganna var að skerpa á verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og gera með því barnaverndarstarfið markvissara sem og að tryggja að öll börn sætu við sama borð óháð búsetu. Breyting þessi var lögð til með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 80/2011, um breytingu á barnaverndarlögum, en með lögunum fór fram heildarendurskoðun barnaverndarlaga. Í áliti félags- og tryggingamálanefndar við meðferð málsins kom m.a. eftirfarandi fram, með leyfi forseta: „Þá telur nefndin vert að benda á að ekki liggur fyrir samkomulag milli ríkis og sveitarfélaga um nánari framkvæmd við breytta verkaskiptingu og um þær fasteignir, lausafjármuni og starfsfólk sem við breytinguna færist frá sveitarfélögum til ríkisins. Í þessu sambandi bendir nefndin á að mikið var lagt í að ljúka samkomulagi vegna yfirfærslu málefna fatlaðs fólks frá ríki til sveitarfélaga og þeirra eigna og starfsfólks sem við hana fluttist frá ríki til sveitarfélaga. Hér er vissulega um mun smærra mál að ræða að umfangi og fjármunum en engu að síður er mikilvægt að ljúka samkomulaginu.“ Gildistaka tilfærslunnar var fyrirhuguð 1. janúar 2013 en á árinu 2012 varð ljóst að ekki var raunhæft að stefna að þeirri gildistöku og með lögum nr. 113/2012 var gildistöku tilfærslunnar því frestað til 1. janúar 2014. Í áliti velferðarnefndar kom fram að sömu athugasemdir hefðu komið þá fram um undirbúning tilfærslunnar og ljóst að lítið hefði miðað. Á fundi nefndarinnar nú kom fram að undirbúningi hefði í engu þokað áfram af ástæðum sem raktar eru í greinargerð frumvarpsins en þar ber helst að nefna að ekki hefur tekist að útfæra kostnaðarskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga á ásættanlegan hátt en einnig er ljóst að ekki hefur verið fylgt eftir þeim ábendingum sem fram komu í áðurnefndu áliti félags- og tryggingamálanefndar og aftur í áliti velferðarnefndar um að veita þyrfti aukið fé í málaflokkinn og uppbyggingu úrræða. Niðurstaða viðræðna velferðarráðuneytisins og sveitarfélaganna er því að hætta við tilfærsluna. Á fundi nefndarinnar kom fram að ein ástæða þess að illa hafi gengið með málið sé sú að tilfærslan var ákveðin með lögum áður en samkomulag um nánari verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga var gert. Fór svo að ekki reyndist unnt að ljúka við slíkt samkomulag. Þá er staða sveitarfélaga að nokkru leyti önnur nú en þegar vinna við endurskoðun barnaverndarlaga hófst en rekja má þá vinnu allt til ársins 2007. Á höndum sveitarfélaganna eru nú málefni fatlaðs fólks og kom fram af hálfu Sambands íslenskra sveitarfélaga að sveitarfélögin væru mörg hver betur fær um að sinna barnaverndarmálum nú en þá með hliðsjón af reynslu þeirra af yfirfærslu á málefnum fatlaðs fólks til sveitarfélaganna. Þá kom einnig fram að fjölkerfameðferð, eða MST, sem fer fram á heimilum barna eða í tengslum við þau, hefur dregið úr því að börn séu vistuð utan heimilis. Með því móti má vinna með börnunum og fjölskyldum þeirra á eigin heimili og valda þannig sem minnstri röskun á högum barnanna. Þrátt fyrir þessa jákvæðu þróun verður þó ávallt þörf á sérstökum vistunarúrræðum þar sem fjölkerfameðferð hentar ekki öllum börnum. Með vísan til mats ráðuneytisins og Sambands íslenskra sveitarfélaga og þess sem kom fram á fundi nefndarinnar telur meiri hlutinn einsýnt að ekki verði af tilfærslunni með þeim hætti að allir aðilar geti gengið sáttir frá borði.

Virðulegi forseti. Þetta mál er komið hér til 2. umr. Það er flutt af atvinnuveganefnd og var gerð góð grein fyrir því þegar mælt var fyrir málinu. Það hefur kostað nokkra umræðu í samfélaginu og hefur af einhverjum verið gagnrýnt. Nefndin hefur unnið málið ágætlega, í raun og veru framhald vinnu frá atvinnuveganefnd á síðasta vetri, og það hefur verið samhljómur um afgreiðslu málsins í nefndinni. Hér erum við að gera þá breytingu frá lögunum sem voru afgreidd síðastliðinn vetur að sektarákvæðinu er frestað til 1. október 2014 en lögin taka gildi um áramót. Þetta var gert eftir að athugasemdir komu fram, sem voru mest tæknilegs eðlis, sem sneru að því hvernig olíufélögin stæðu að því að breyta hjá sér tönkum og öðru gagnvart þeim efnum sem notuð verða til íblöndunar eldsneytis, eins hvernig geymsla á þessu fer fram, t.d. í Örfirisey þar sem þarf að gera ákveðnar ráðstafanir til lengri tíma. Það kom einnig fram að þar sem um er að ræða íblöndunarefni sem þurfa aðrar aðferðir og önnur efni til þess að slökkva eld, myndist hann, krefjast slík atriði ákveðins undirbúnings. Almennt séð voru ekki miklar athugasemdir frá olíufélögunum um málið. Sum þeirra hvöttu hreinlega til þess að þetta yrði gert og einhver olíufélaganna hafa þegar uppfyllt þau skilyrði sem hér er kveðið á um og önnur hafa verið að undirbúa þá breytingu. Það sem kom fram við umfjöllun málsins hjá nefndinni er að í þessu geta falist veruleg sóknarfæri fyrir innlendan iðnað, innlenda verðmætasköpun og það er auðvitað mjög áhugavert að fylgjast með því að fyrirtæki, bæði í framleiðslu á lífdísil og metanóli, eru að hasla sér völl hérlendis og það má reikna með því að framleiðsla þessara fyrirtækja geti numið 70 miljónum lítra árið 2017. Það er auðvitað mjög jákvætt, sérstaklega ef framhald verður á. Það er með ólíkindum að við skulum jafnvel sjá þann möguleika í hendi að árið 2020, ef áform ganga eftir, geti verið framleiðsla innan lands á eldsneytisgjöfum, meira að segja vel á annað hundrað milljóna lítra, sérstaklega þegar haft er í huga að það eldsneytismagn sem við notum á bíla, dísilolía og bensín, nema kannski um 300 eða rúmlega 300 milljónum lítra á ári. Ég held að ég hafi í sjálfu sér ekki neinu að bæta við umræðuna og greinargerðina sem farið var yfir þegar mælt var fyrir málinu á sínum tíma og læt þessa umfjöllun duga.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingu á lögum um endurnýjanlegt eldsneyti í samgöngum á landi. Frumvarpið leggur til að sektarákvæði laganna komi ekki til framkvæmda fyrr en 1. október 2014. Ég hefði hins vegar talið mun æskilegra að fresta gildistöku laganna til ársins 2020 af ýmsum ástæðum. Lög nr. 40/2013, um endurnýjanlegt eldsneyti í samgöngum á landi, byggja á Evróputilskipun og voru samþykkt af Alþingi í apríl á þessu ári. Markmið laganna er að draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda í samgöngum á landi með hagkvæmum og skilvirkum hætti. Þau eru hins vegar verulega íþyngjandi og geta valdið þjóðarbúinu miklum kostnaði. Ég dreg í efa að þau muni draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda. Fyrst ber að geta þess að Íslandi ber engin skylda til að hefja íblöndun fyrr en árið 2020. Sé markmiðið að draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda í samgöngum er ekki víst að það markmið náist. Nú hafa komið fram vaxandi gagnrýnisraddir á íblöndun í Evrópusambandinu og í Bandaríkjunum. Notkun ræktaðs lands undir framleiðslu eldsneytis hefur valdið miklu meiri losun gróðurhúsalofttegunda en menn höfðu búist við og hún hefur valdið hækkun á matvælum sem kemur hart niður þar sem hungursneyð ríkir. Það má því allt eins búast við því að árið 2020 verði Evrópusambandið sjálft búið að fella niður tilskipun um íblöndun. Svo ber að geta þess að íblöndunarefni eru miklu dýrari en venjulegt eldsneyti. Á þeim sex árum sem eru frá deginum í dag til ársins 2020 gæti kostnaðarauki fyrir þjóðarbúið orðið 6 milljarðar á öllu tímabilinu og við þurfum að greiða þetta í gjaldeyri að öllum líkindum. Það er nefnilega töluverð óvissa um það hvort innlend olíufélög, olíudreifingarfélög, munu kjósa innlend íblöndunarefni, þ.e. metanól og lífdísil sem framleiddur er á Íslandi. Það er ekkert í lögunum sem skyldar þau til þess og það er hugsanlegt að þau telji áhættu fólgna í því að nota innlend íblöndunarefni í staðinn fyrir að nota efni frá stærri birgjum erlendis. Svo hefur líka komið í ljós að hlutfall metanóls af innlendri framleiðslu má ekki vera meira en 3% í bensíni, því mun þurfa að flytja inn etanól til mótvægis eða erlendan lífdísil. Þannig að maður veltir fyrir sér hvort það sé skynsamlegt að leggja svo íþyngjandi löggjöf á landsmenn. Þetta mun geta valdið útstreymi á gjaldeyri upp á 6 milljarða ef illa fer. Með sömu 6 milljörðum gætum við gert aðra hluti sem leiða til miklu skilvirkari takmörkunar á útblæstri gróðurhúsalofttegunda. Við gætum til dæmis, í staðinn fyrir að greiða hugsanlega 6 milljarða í kaup á erlendum íblöndunarefnum, sem er vissulega mikil hætta á, og ef við sætum uppi með ekki neitt eftir þann tíma, veitt þessa 6 milljarða til niðurgreiðslna á rafbílum. 1 milljón á hvern rafbíl. Sá rafbílafloti mundi duga til að draga úr útblæstri á ári um 35 þús. tonn og spara gríðarlega mikið af innfluttu eldsneyti með alveg öruggum hætti. Þetta er sjónarmið sem ég vil að skoðum aðeins betur. Ég fagna því að því hefur verið frestað að olíufélög verði sektuð fyrir að hefja ekki íblöndun strax 1. janúar, en ég hefði gjarnan viljað að þetta mál yrði skoðað aðeins betur og gildistöku laganna yrði frestað til ársins 2020.

Hæstv. forseti. Ég tek undir með hv. ræðumanni, Frosta Sigurjónssyni, að því ber auðvitað að fagna að tekin hafi verið sú afstaða að beita ekki sektarákvæðum laganna nú um sinn þannig að þau fyrirtæki sem lögin ná til hafi betri tíma til aðlögunar að þessum nýju reglum. Ég vil geta þess að ég leggst ekki gegn málinu í þessari umræðu en vildi hins vegar geta þess að út frá lögfræðilegum sjónarhóli hefði kannski verið betra að fresta gildistökunni frekar en að fresta bara sektarákvæðinu, það hefði verið meira samræmi í því. En eins og ég segi þá leggst ég ekki gegn framgangi þessa máls enda held ég að það sé þó til bóta að fresta þessum sektarákvæðum.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti umhverfis- og samgöngunefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 70/2012, um loftslagsmál, með síðari breytingum (fjárhæð losunargjalds). Nefndin fékk á sinn fund Glóeyju Finnsdóttur frá umhverfis- og auðlindaráðuneytinu til að kynna frumvarpið. Nefndinni bárust engar umsagnir. Meginefni frumvarpsins er að lagðar eru til breytingar á fjárhæð losunarheimilda samkvæmt 4. mgr. 14. gr. laganna. Um er að ræða losunargjald sem lagt er á rekstraraðila starfsstöðva sem undanskildar hafa verið gildissviði viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir. Í núgildandi lögum er kveðið á um að gjaldið fyrir árið 2013 sé 1.338 kr. fyrir hvert tonn gjaldskyldrar losunar. Í lögunum er tilgreint að gjald fyrir hvert tonn losunar skuli jafngilda meðalverði losunarheimilda á Evrópska efnahagssvæðinu eins og það er á árstímabili sem lýkur 31. ágúst árið áður en hin gjaldskylda losun á sér stað og skal það ákveðið með lögum. Jafnframt er kveðið á um að gjaldið skuli renna í ríkissjóð. Lagt er til að gjaldið fyrir árið 2014 verði 892 kr. Er það miðað við meðalverð losunarheimilda á tímabilinu 1. september 2012 til 31. ágúst 2013. Gjaldið er reiknað út af KPMG ehf., en fyrirtækið var fengið til að útbúa skýrslu um meðalverð á tímabilinu. Fyrirtækin sem gjaldskyldan nær til fá úthlutað losunarheimildum og gjaldið verður lagt á hvert tonn losunar umfram heimildir. Eins og fram kemur í athugasemdum við 14. gr. frumvarps þess sem varð að lögum um loftslagsmál, nr. 70/2012, er gert ráð fyrir að gjaldið verði endurskoðað á hverju ári miðað við nýjar upplýsingar. Því þarf fyrir lok hvers árs að breyta því ártali og þeirri fjárhæð sem fram kemur í 4. mgr. 14. gr. laganna. Með þeim hætti verður losunargjaldið sem lagt er á vegna losunar hvers almanaksárs ljóst fyrir upphaf viðkomandi árs. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita Katrín Júlíusdóttir, framsögumaður, Höskuldur Þórhallsson, Birgir Ármannsson, Róbert Marshall, Brynjar Níelsson, Katrín Jakobsdóttir, Vilhjálmur Árnason. Einn þingmaður var fjarverandi. Virðulegi forseti. Við leggjum til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um tekjuaðgerðir frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2014, tekjuskattur einstaklinga, virðisaukaskattur, launatengd gjöld og skattar á fjármálafyrirtæki. Nefndarálitið er að finna á þskj. 386 og vísa ég til þess þar sem ég mun ekki fara yfir það frá orði til orðs heldur rekja helstu efnisatriði. Málið var lagt fram 1. október og var rætt á Alþingi 9. október. Efnahags- og viðskiptanefnd fjallaði um málið á ellefu fundum. Á fund nefndarinnar komu 34 gestir og 26 erindi bárust nefndinni. Ég vil þakka gestum, umsagnaraðilum og nefndarmönnum fyrir þeirra góða starf. Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á ýmsum lögum er varða tekjuöflun ríkissjóðs í þeim tilgangi að undirbyggja forsendur fjárlagafrumvarps fyrir árið 2014. Í inngangskafla frumvarpsins er vitnað í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um skattamál. Áhersla verður lögð á að einfalda skattkerfið, breikka skattstofna og minnka tekjutengingar. Stefnt er að lækkun skatta á tekjur, vörur og þjónustu. Fram kemur að horfur í ríkisfjármálum takmarki svigrúm til skattalækkana á næsta ári. Frumvarpið er fyrsti áfangi í heildarendurskoðun íslenska skattkerfisins til hagsbóta fyrir einstaklinga og fyrirtæki. Fyrir nefndinni kom fram ánægja með þessi áform og einnig hve tímanlega frumvarpið væri fram komið. Í frumvarpinu er lagt til að skatthlutfall miðþrepstekjuskatts verði 25% í stað 25,8%, þ.e. lækki um 0,8%. Áætlað er að þessi lækkun auki ráðstöfunartekjur heimila um samtals 5 milljarða kr. Megnið af tekjuskatti einstaklinga er innheimt í miðþrepinu og mun aðgerðin því hafa jákvæð áhrif á stóran hluta heimila. Fyrir nefndinni kom fram að tillagan væri skref í rétta átt og að hún væri jákvæð fyrir millitekjuhópa sem hefðu tekist á við minnkandi kaupmátt og aukin útgjöld allt frá árinu 2008. Þá var talið að einföldun skattkerfisins samhliða tekjuskattslækkun mundi stuðla að auknu vinnuframboði og bættum skattskilum. Nefndinni bárust einnig ábendingar um fleiri mögulegar útfærslur tekjuskattslækkana sem sagt var að hefðu svipuð áhrif á ríkissjóð. Skilningur meiri hlutans er sá að mjög hátt hlutfall skattgreiðenda greiði tekjuskatt samkvæmt miðþrepi. Það er þannig ljóst að lækkun skatthlutfalls í því þrepi kemur mjög mörgum til góða. Í því ljósi telur meiri hlutinn tillöguna eðlilega. Einnig er lagt til að virðisaukaskattur af einnota barnableium og lausu bleiufóðri verði lækkaður í 7% sem mun koma barnafjölskyldum til góða. Lagt er til að framlengd verði til ársloka 2014 bráðabirgðaheimild um endurgreiðslu 2/3 virðisaukaskatts vegna kaupa á hópferðabifreiðum. Lagt er til að átakið Allir vinna, um endurgreiðslur virðisaukaskatts af íbúðarhúsnæði, verði framlengt til ársloka 2014. Fram kom ánægja með tillöguna enda spornar hún við atvinnuleysi í byggingariðnaði og svartri vinnu. Lagt til að bráðabirgðaákvæði um afslátt af virðisaukaskatti upp að ákveðnum hámörkum þegar um er að ræða rafmagns-, vetnis- eða tengiltvinnbifreiðar, verði framlengt til ársloka 2014. Fyrir nefndinni kom fram ánægja með tillöguna enda örvar hún eftirspurn eftir umhverfisvænum ökutækjum. Lagðar eru tillögur um breytingar á lögum um tryggingagjald og breytingar á lögum um Ábyrgðasjóð launa. Um er að ræða breytingar á gjaldtöku á laun í víðu samhengi. Hækkun almenns tryggingagjalds var reyndar gagnrýnd þar sem hún bitnaði illa á litlum fyrirtækjum þar sem launagjöld væru yfirgnæfandi hluti rekstrargjalda. Þá var samspil hækkunar almenns tryggingagjalds og lækkunar á hlutdeild Fæðingarorlofssjóðs í tekjum af gjaldinu að sama skapi gagnrýnd. Við meðferð málsins kallaði nefndin eftir upplýsingum um fjárhagsstöðu Atvinnuleysistryggingasjóðs, Ábyrgðasjóðs launa og Fæðingarorlofssjóðs. Að þeim upplýsingum fengnum var það mat meiri hlutans að staða þessara sjóða yrði viðunandi á komandi fjárlagaári. Virðist staða Fæðingarorlofssjóðs það góð að óhætt sé að fallast á tillögur frumvarpsins. Í öllum tilfellum er um tímabundna tilfærslu að ræða. Fyrir nefndinni var lýst ánægju með þau skref sem tekin eru í frumvarpinu í átt til lækkunar tryggingagjalds. Meiri hlutinn er því sammála að nauðsynlegt sé að stuðla að enn frekari lækkun tryggingagjalds til lengri tíma litið. Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum nr. 155/2010, um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki. Meðal annars er lögð til hækkun á skatthlutfalli og felld niður undanþága fjármálafyrirtækja í slitameðferð. Samkvæmt lögum um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki er annað meginmarkmið þeirra að afla ríkinu tekna til að mæta þeim mikla kostnaði sem fallið hefur á ríkissjóð vegna hruns íslenska fjármálakerfisins. Fyrir nefndinni kom fram það sjónarmið að erfitt væri að réttlæta áframhaldandi undanþágu fjármálafyrirtækja í slitameðferð frá skattinum, einkum í ljósi þess hversu mikið tjón féll á ríkissjóð við fall þeirra. Vera má að undanþága fjármálastofnana í slitameðferð hafi verið skiljanleg á meðan staða þeirra var mjög óljós, en það á ekki lengur við. Fyrir nefndinni kom fram að afmörkun skattstofnsins væri ekki nægilega skýr hvað fjármálafyrirtæki í slitameðferð varðaði, og að annmarkar væru á því hvernig fjallað væri um rétthæð skattkröfunnar. Þá var tilgreining skattskylds aðila í a-lið 14. gr. frumvarpsins gagnrýnd enda væri orðalag hennar ekki nægilega skýrt. Að auki var talin ástæða til þess að huga að stöðu smærri fjármálafyrirtækja. Meiri hlutinn leggur til breytingar sem ætlað er að koma til móts við þessar ábendingar. Þannig er lagt til að í tilviki þessara aðila verði skattstofninn samtala viðurkenndra krafna eins og þær standa í árslok árið á undan álagningarári. Einnig er lagt til að skattkrafan njóti rétthæðar í samræmi við 3. tölulið 110. gr. laga um gjaldþrotaskipti en undir þann lið falla kröfur sem orðið hafa til á hendur þrotabúinu eftir uppkvaðningu úrskurðar héraðsdómara um töku búsins til gjaldþrotaskipta með samningum skiptastjóra eða vegna tjóns sem búið bakar öðrum. Að auki leggur meiri hlutinn til að skylda til greiðslu sérstaks skatts á fjármálafyrirtæki hvíli á aðilum sem sæta slitameðferð samanber lög um fjármálafyrirtæki, þar með talið lögaðila sem héraðsdómur hefur úrskurðað að skuli tekinn til gjaldþrotaskipta. Í tillögum frumvarpsins felst að lagður er skattur á skuldir skattskyldra aðila eins og þær verða eftir að frumvarpið hefur fengið lagagildi. Við hrun íslenska fjármálakerfisins féll gríðarlegur kostnaður á ríkissjóð. Tjónið, sem hlaust af falli fjármálafyrirtækja sem nú eru í slitameðferð, má rekja til ósjálfbærrar skuldasöfnunar þeirra, sem á sér fáar hliðstæður í sögu landsins sem og á Vesturlöndum. Nú kemur í hlut ríkisins að afla tekna til að standa undir kostnaði sem þessu tengist og því er eðlilegt að horfa einnig til þessara aðila sem hafa verið undanþegnir skattinum, enda stendur ríkissjóður enn straum af miklum kostnaði sem rekja má til hruns íslenska fjármálakerfisins haustið 2008. Meiri hlutinn bendir á að skattalegar skyldur fyrirtækja falla ekki niður við upphaf slita- eða gjaldþrotaskiptameðferðar. Þannig er fyrirtækjum í slita- eða gjaldþrotaskiptameðferð skylt að greiða tilfallandi skatta og gjöld. Þá eru þau tekjuskattsskyld og þeim er skylt að telja fram til skatts. Að minnsta kosti á meðan fyrirtæki bera skattalegar skyldur verða kröfuhafar þeirra að una álagningu nýrra skatta sem miðast við skattstofna eins og þeir ákvarðast á hverjum tíma eftir að frumvarpið fær lagagildi. Þess má geta að kröfuhafar fjármálafyrirtækja í slitameðferð hefðu allt eins mátt vænta þess að sú undanþága sem fyrirtækin hafa notið yrði afnumin með lögum. Meiri hlutinn getur þess vegna ekki fallist á að þær lagabreytingar sem lagðar eru til í frumvarpinu brjóti í bága við ákvæði stjórnarskrárinnar um vernd eignarréttar. Fram kom fyrir nefndinni að bankaskattar hefðu verið lagðir á í mörgum löndum og skattstofninn í mörgum tilfellum miðaður við skuldir en ekki eignir. Meiri hlutinn telur eðlilegt að skattstofninn miðist við skuldir og að það viðmið standi í beinu efnislegu samhengi við tilefni skattheimtunnar. Af þessu leiðir að fyrirtæki sem skulda mest við álagningu skattsins en hafa tapað mestu af eignum sínum greiða hæst hlutfall eigna sinna í skatt. Þá niðurstöðu telur meiri hlutinn fyllilega málefnalega og eðlilega miðað við aðstæður. Þótt niðurstaðan verði mögulega sú að einstakir kröfuhafar telji tjón sitt aukið miðað við reiknaðar endurheimtur hingað til er sú aukning smávægileg miðað við nafnverð krafnanna, sem hlýtur hér að vera viðmiðið. Fyrir nefndinni var því sjónarmiði hreyft að sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki muni koma sérlega þungt niður á smærri fjármálafyrirtækjum og jafnvel í einhverjum tilvikum leiða til þess að einhver þeirra mundu leggja upp laupana. Einnig kom fram það sjónarmið að minni fjármálafyrirtækjum fylgdi lítil kerfislæg áhætta og þau hefðu ekki bakað ríkissjóði jafn mikið tjón í hruninu og stærri fjármálafyrirtæki. Að teknu tilliti til framangreindra atriða leggur meiri hlutinn til að aðeins þær heildarskuldir skattskyldra aðila sem eru umfram 50 milljarða kr. teljist til stofns sérstaks skatts á fjármálafyrirtæki. Til þess að vega upp á móti breytingunni og treysta forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2014 leggur meiri hlutinn til að skatthlutfall sérstaks skatts á fjármálafyrirtæki verði hækkað í 0,151%. Lagt verður til milli 2. og 3. umr. að þetta skatthlutfall verði hækkað. Í almennum athugasemdum frumvarpsins kemur m.a. fram að tillaga um að lækkun skatthlutfalls fjársýsluskatts sé sett fram sem mótvægi við hækkun sérstaks skatts á fjármálafyrirtæki og í henni felist hliðrun á skattbyrði frá smærri fyrirtækjum til þeirra stærri. Í ljósi framangreindrar tillögu meiri hlutans um frímark frá sérstökum skatti á fjármálafyrirtæki og fjárþarfar ríkissjóðs vegna viðbótarútgjalda, t.d. á sviði heilbrigðismála, leggur meiri hlutinn til að skatthlutfall fjársýsluskatts verði lækkað úr 6,75% í 5,5%. Meiri hlutinn leggur til að nýjum kafla verði bætt við frumvarpið þar sem kveðið verði á um breytingu á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda, með síðari breytingum. Gert er ráð fyrir að hinn nýi kafli innihaldi eina grein sem verði 20. gr. frumvarpsins. Þar er lagt til að lægsta þrep tekjuskatts manna lækki um 0,04%, eða úr 22,9% í 22,86% í staðgreiðslu á árinu 2014 og við álagningu á árinu 2015. Sambærileg breyting er lögð til á lögum um tekjustofna sveitarfélaga þar sem lagt er til að hámarksútsvar verði hækkað um 0,04%, eða úr 14,48% í 14,52% á árinu 2014. Breytingartillögurnar eru í samræmi við viðauka við samkomulag ríkis og sveitarfélaga um tilfærslu á þjónustu við fatlaða auk þess sem lagt er til að kveðið verði á um að þessi hækkun renni óskipt til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Samkvæmt ákvæði til bráðabirgða í lögum um tekjustofna sveitarfélaga eru sveitarfélög bundin af því til ársins 2014 að 0,25 prósentustig af þeirri hækkun sem þeim er tryggð vegna yfirfærslu á málefnum fatlaðra renni beint til þjónustu við fatlaða innan viðkomandi þjónustusvæða. Í tillögu að nýrri 21. gr. er lagt til að ákvæðið verði framlengt til ársins 2015. Í tillögu að nýrri 22. gr. er lagt til að frestur sveitarstjórna til að ákveða útsvarshlutfall ársins 2014 verði framlengdur frá 1. desember til 23. desember 2013. Jafnframt verði frestur til að kynna fjármála- og efnahagsráðuneytinu um þessa ákvörðun sveitarstjórnar framlengdur til sama tíma. Í tillögu að nýrri 23. gr. er lagt til að hámarksútsvar verði hækkað um 0,04%, úr 14,48% í 14,52%. Er það í samræmi við viðauka við samkomulag ríkis og sveitarfélaga um tilfærslu á þjónustu við fatlaða. Þá er lagt til að þessi hækkun renni óskipt til jöfnunarsjóðsins. Meiri hlutinn leggur til að framlengd verði heimild til að fá greiddan út séreignarsparnað að ákveðnu marki á árinu 2014. Með tillögu að nýrri 24. gr. er lagt til að heimild til úttektar á séreignarsparnaði verði framlengd frá 1. janúar 2014 til 1. janúar 2015. Þá er jafnframt lagt til að samanlögð heimild til úttektar á séreignarsparnaði verði hækkuð úr 6.250.000 kr. í 9.000.000 kr., eða um 2.750.000 kr. Til samræmis við breytingar í 1. gr. frumvarpsins er í tillögu að nýrri 25. gr. lagt til að vörsluaðila séreignarsparnaðar verði heimilt að fresta útgreiðslum séreignarsparnaðar til 1. janúar 2015 að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Tillagan er gerð að höfðu samráði við Landssamtök lífeyrissjóða, vörsluaðila og skattyfirvöld. Reiknað er með að breytingin muni skila ríkissjóði nálægt 2 milljörðum kr. í tekjuskatt umfram tekjuáhrif fyrri heimilda. Efniskostnaður vegna útgáfu vegabréfa hefur hækkað umtalsvert frá árinu 2008. Í upphafi árs 2013 var gildistími vegabréfa lengdur úr fimm árum í tíu ár. Í þessu ljósi leggur meiri hlutinn til hækkanir á gjöldum vegna útgáfu vegabréfa. Eru þau gjöld sem talin eru upp í a–c-liðum 1. töluliðar hækkuð um u.þ.b. 25%, en þau gjöld sem talin eru upp í a–c-liðum 2. töluliðar hækkuð um u.þ.b. 50%. Þetta þýðir m.a. að almennt gjald fyrir vegabréf hækkar úr 8.200 kr. í 10.250 kr. Þess má geta að sambærileg gjöld eru u.þ.b. 14.000 kr. í Bretlandi og u.þ.b. 13.000 kr. í Danmörku. Áætlar meiri hlutinn að gjaldhækkanirnar skili um 100 millj. kr. tekjum í ríkissjóð á árinu 2014. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þskj. 387. Undir nefndarálitið rita þann 16. desember hv. þingmenn Frosti Sigurjónsson, formaður og framsögumaður, Pétur H. Blöndal, Willum Þór Þórsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir og Vilhjálmur Bjarnason.

Borist hefur bréf frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu þar sem óskað er frests til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 282, um opinberar byggingar, frá Margréti Gauju Magnúsdóttur.

Herra forseti. Þessi breytingartillaga er mjög einföld. Þetta er copy/paste frá tillögu sem hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur margoft lagt fyrir þingið. Í stuttu máli sagt hljóðar hún upp á að lífeyrissjóðir séu eign sjóðfélaga sinna og innstæða eða réttindi samkvæmt samningi um tryggingavernd séu eign rétthafa. Í því felst líka að sjóðfélagar á aðalfundi kjósi sjóðstjórnir sem eiga að hugsa um hagsmuni sjóðfélaga. Þetta er einfalt lýðræðisákvæði sem ég vona að verði samþykkt hérna og ef ekki, þá að hv. þm. Pétur H. Blöndal leggi það aftur fram og þingið samþykki hana eftir góða í umræðu þinginu.

Virðulegur forseti. Ég hefði kosið að frestun þessa frumvarps hefði að öllu leyti verið ákveðin hér, ekki bara refsiákvæðið, vegna þess að ég tel að ýmsir annmarkar hafi komið í ljós og hefði mátt ræða þá betur en gert var. Ég mun því sitja hjá við atkvæðagreiðsluna.

Virðulegur forseti. Nú er sannarlega ástæða til að óska hæstv. fjármálaráðherra, fjárlaganefnd og raunar þingmönnum öllum til hamingju með fjárlög sem marka mikil tímamót. Það hefur tekist að snúa af braut niðurskurðar í heilbrigðiskerfinu og ná fram verulegri viðbót í framlögum til heilbrigðismála. Það hefur tekist að afnema skerðingar á kjörum eldri borgara og öryrkja og þar er veruleg aukning framlaga, og raunar í ýmsum félagsmálum öðrum, þannig að framlög til þeirra málaflokka verða þau mestu sem nokkurn tíma hafa verið í sögu landsins. Umfangsmiklar aðgerðir í þágu heimilanna hafa verið kynntar og eru liður í þessum fjárlögum og svo mætti lengi telja. Á sama tíma er hindrunum rutt úr vegi varðandi óvissu og ýmsum öðrum hindrunum sem hafa haldið aftur af efnahagslegum vexti, þannig að við getum horft fram á nýtt hagvaxtarskeið í framhaldi af þessum fjárlögum. Loks hefur tekist að finna fjármagn í liði sem höfðu verið vanræktir, m.a. á fjárlögum ársins 2013, og allt er þetta gert á sama tíma og fjárlögum er skilað hallalausum í fyrsta skipti frá efnahagshruni. Það er sannarlega ástæða til að óska mönnum til hamingju með þessa niðurstöðu.

Virðulegi forseti. Ég vil áður en atkvæðagreiðslan hefst segja frá því að Samfylkingin leggur fram heildstæðar breytingartillögur, bæði á tekju- og gjaldahlið og tillögurnar gera ráð fyrir því að heildarjöfnuður náist eins og áætlanir fyrri ríkisstjórnar og þeirrar nýju gerðu ráð fyrir. Nái tillaga okkar ekki fram að ganga munum við sitja hjá við aðrar breytingartillögur meiri og minni hluta og við afgreiðslu fjárlagafrumvarpsins í heild sinni, enda er það á ábyrgð meiri hlutans.

Virðulegi forseti. Fyrstu fjárlög þessarar ríkisstjórnar sýna skarpa, hugmyndafræðilega sveigju frá þeirri ríkisfjármálaáætlun sem hér hefur verið fylgt undanfarin fjögur ár. Þá sveigju sjáum við í aukinni áherslu á niðurskurð á ýmsum innviðum samfélagsins um leið og almenningi er afsalað tekjum eins og við sáum strax í sumar þegar horfið var frá hækkun á sérstöku veiðigjaldi og horfið frá ýmsum öðrum tekjuöflunaraðgerðum. Hér horfum við framan í niðurskurðarfjárlög þar sem meiri áhersla er lögð á skattalækkanir sem koma öðrum hópum samfélagsins til góða. Þessi fjárlög snúast því ekki eingöngu um debet og kredit, þau snúast líka um hugmyndafræðilega breytingu sem sú ríkisstjórn sem nú situr stendur fyrir, breytingu til hægri. Það þarf öllum að vera ljóst þegar við greiðum atkvæði um fjárlagafrumvarpið þó að á því hafi orðið nokkrar umbætur í meðförum Alþingis og ekki síst núna á lokametrunum.

Forseti. Píratar eru ekki með heildstæða mótaða stefnu um það hvernig eigi að greiða atkvæði um fjárlagafrumvarpið. Það er mjög margt í þessum fjárlögum sem ég fagna, þar á meðal og sér í lagi auknum framlögum til heilbrigðiskerfisins sem er mjög mikilsvert. Heilbrigðiskerfi okkar var orðið svo holað að innan að það var að brotna saman. Ég fagna því þessum auknu framlögum. Ég fagna ekki niðurskurði sem hefur orðið í ýmsum greinum og við ræddum við formenn flokkanna undanfarna daga. En það er ljóst að fjárlögin snúast alltaf um pólitíska sýn. Að einhverju leyti eru Píratar sammála þeirri pólitísku sýn sem sést í fjárlögum og að einhverju leyti erum við ósammála henni. Það mun endurspeglast í atkvæðagreiðslum okkar.

Virðulegi forseti. Við teljum að það séu margir veikleikar í þessu frumvarpi og sérstaklega á gjaldahliðinni og það er kannski fullsnemmt að fagna hallalausum ríkisrekstri 2014 núna þótt við vonum auðvitað öll að það verði afgangur. Ég held að við öll getum verið sammála um að það sé mjög mikilvægt. En það eru veikleikar bæði á gjaldahliðinni og tekjuhliðinni. Varðandi vinnuna, svo ég sé með smáleiðindi, finnst mér hún hafa verið frekar ómarkviss og einkennst af seinagangi og tímapressu sem endar síðan í þessum hefðbundnu ógöngum þar sem verið er að semja á elleftu stundu. Við í Bjartri framtíð leggjum fram breytingartillögu og um afstöðu okkar til fjárlagafrumvarpsins má lesa í nefndaráliti okkar.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé óhætt að óska hæstv. fjármálaráðherra til hamingju með þessi fjárlög en þau eru í fyrsta skipti í sex ár hallalaus. Hér hefur verið hagrætt í þágu heilbrigðisþjónustu, í þágu eldri borgara og öryrkja og það er byrjað að lækka skatta á launafólk. Það er mikill viðsnúningur. Við höfum líka séð það sem oft hefur verið talað um en núna framkvæmt að þingið er ekki lengur afgreiðslustofnun heldur hefur þingið sett mark sitt á þessi fjárlög. Ég tel þetta vera góðan dag í sögu þingsins að við séum að leggja fram þessi fjárlög.

Virðulegi forseti. Ég vil stíga hér upp til að þakka fjárlaganefndinni fyrir gott samstarf fyrir þessa 2. umr. fjárlagafrumvarpsins og atkvæðagreiðsluna. Það eru vissulega ýmsar breytingar sem gerðar eru á upphaflegu frumvarpi en það er alvanalegt. Mestu máli skiptir að tekist hefur mjög góð samstaða um að tryggja hallalaus fjárlög á næsta ári. Það verður auðvitað krefjandi verkefni að fylgja þeirri ákvörðun stíft eftir með góðu aðhaldi með stofnunum kerfisins, en á seinni árum hefur það gengið betur en lengi vel. Mestu skiptir sömuleiðis að við erum að kynna nýjar áherslur. Við viljum hverfa frá þeirri braut að hækka sífellt skatta á atvinnustarfsemina og einstaklinga í landinu til að ná endum saman en teljum, eins og skýrt hefur komið fram, að tími sé kominn til að fjármálakerfið taki með myndarlegri hætti en hingað til hefur átt við, og þá ekki síst fyrirtæki í slitameðferð, 

Virðulegi forseti. Eins og fram kom áðan leggjum við jafnaðarmenn fram heildstæða breytingartillögu þar sem áhersla er lögð á að bæta kjörin og styðja við lágtekjufólk og fólk á meðaltekjum. Í tillögu okkar felst valkostur við stefnu ríkisstjórnarinnar sem hefur helst falist í því að flytja byrðar af þeim sem best eru í færum til að bera þær yfir á venjulegt fólk og fyrirtæki. Við viljum leggja fé til uppbyggingarverkefna í velferðarþjónustu, menntun, menningu, rannsóknum og þróun. Með sama hætti viljum við axla ábyrgð okkar í samfélagi þjóðanna með því að virða þá þingsályktun sem allir flokkar samþykktu hér á þingi um þróunarsamvinnu vorið 2011. Við viljum fjármagna uppbyggingu með alvöruveiðigjöldum en ekki því afsláttargjaldi sem núverandi ríkisstjórnarflokkar vilja leggja á og með gjöldum á úthlutun nýrra tegunda eins og makríls.

Hæstv. forseti. Hægri stjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar stendur vörð um breiðu bökin. Ekkert í fjárlagafrumvarpinu og breytingartillögum fellur í skaut þeirra sem lægstar hafa tekjur í þessu samfélagi þrátt fyrir hástemmd loforð í kosningabaráttunni. Í ríkisstjórnartíð Samfylkingar og Vinstri grænna jókst jöfnuður á Íslandi vegna markvissra aðgerða. Samfylkingin lýsir andúð á forgangsröðun ríkisstjórnarinnar og leggur til að 4 milljörðum verði varið í að styðja við hópa í lægsta tekjuþrepi, svo sem með breytingum í bótum almannatrygginga og barnabótum. Samfylkingin leggur áherslu á að húsaleigubætur hækki um 23% en það mun nýtast tekjulágum hópum vel og auka jafnræði á milli þeirra sem eiga og leigja og er nauðsynleg forsenda uppbyggingar leigumarkaðar.

Herra forseti. Hér koma til atkvæða breytingartillögur frá þingflokki Samfylkingarinnar við fjárlagafrumvarpið. Í þeim breytingum birtast að mörgu leyti áþekkar áherslur og við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum lagt fram og getum átt ágæta samleið með. Enda þótt við hefðum hagað tekjuhlið tillagnanna með öðrum hætti og höfum fyrirvara á þeim hluta erum við sammála þeim tillögum sem eru útgjaldamegin og þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs mun þar af leiðandi styðja tillöguna, enda þótt hún sé borin upp í heilu lagi. Eins og ég segi höfum við fyrirvara á tekjuhliðinni og teljum að hægt væri að ráða bót á þeim þætti ef breytingartillögurnar eru að öðru leyti samþykktar.

Virðulegi forseti. Þessar breytingartillögur Samfylkingarinnar eru ekki sannfærandi. Það er ekki sannfærandi að koma hér fram og segjast vilja halda í það markmið að hafa hallalaus fjárlög og koma á sama tíma fram með tekjutillögur um hert skatteftirlit upp á 3 þús. millj. kr. sem væntanlega voru líka til staðar á síðasta ári þegar Samfylkingin fór með fjármálaráðuneytið. Það vill enginn trúa því að einhver stjórnmálaflokkur, hvort sem það er Samfylkingin eða einhver annar, hafi látið eiga sig að sækja þá peninga ef það var svona einfalt að ná í þá. Á sama tíma vil ég vekja athygli á því að Samfylkingin gagnrýndi tekjuöflun ríkisstjórnarinnar, gagnrýndi bankaskattinn og einnig breytingar á skuldabréfi Seðlabankans. Hér er gert ráð fyrir því að það sé enn þá inni og bætt í bankaskattinn sem nemur 6 milljörðum kr.

Hæstv. forseti. Samfylkingin leggur hér fram tillögur til að verjast aukinni misskiptingu og sýnir fram á að við höfum efni á að gera betur, bæði fyrir láglaunafólk og fyrir fólk sem býr við fátækt í öðrum löndum. Hér er þess vegna tillaga um að taka út skatta á nemendur í formi skólagjalda og leggja þá peninga beint til háskólans. Þess vegna er hér sett inn ákvæði um að Ríkisútvarpið fái útvarpsgjaldið. Það eru teknir út sjúklingaskattar en tryggt að tekjurnar fari til Landspítalans. Og þrátt fyrir að það séu gríðarlega mikilvægar tillögur í frumvarpinu í heild um hækkanir til heilbrigðisstofnana teljum við að nauðsynlegt sé að gera enn betur og flytjum tillögu um slíka hækkun. Ég vona að þingheimur sjái tækifærin í því að gera enn þá betur en kemur fram í fjárlagafrumvarpinu og greiði þessum tillögum atkvæði.

Virðulegi forseti. Það er afstaða þingflokks Bjartrar framtíðar að þessar tillögur, kæmu þær til framkvæmda, mundu bæta fjárlagafrumvarpið. Ef við greiðum atkvæði um þessa tillögur í heild greiðum við atkvæði með þeim en þó með fyrirvara um tekjuhliðina. Við sjáum kannski ýmsar aðrar útfærslur en þarna eru lagðar til. Ég vil þó nota tækifærið í því sambandi og benda á að það hefur verið algert lykilatriði í málflutningi allra minnihlutaflokka hér á þingi í umræðum um fjárlög og tekjuöflun á þessum þingvetri að við höfum alltaf, held ég, lagt fram tillögur til tekjuöflunar á móti útgjaldatillögum okkar. Þær eru fjölmargar góðar fyrir hendi. Afstaða okkar til þessara breytingartillagna er jákvæð og ég vil nota tækifærið og lýsa yfir að það sama gildir um breytingartillögur þingflokks Vinstri grænna.

Virðulegi forseti. Það er rétt að koma hingað upp þegar hv. þingmenn Samfylkingar og Vinstri grænna koma hingað upp og segja að það sé ekkert sett til þeirra sem minna mega sín í samfélaginu. Við erum í þessum fjárlögum að setja 4 þús. millj. kr. í heilbrigðiskerfið, 5 þús. millj. kr. í auknar tekjur til launþega, 6 þús. millj. kr. í bótakerfið - bætur hafa aldrei verið hærri - og 20 þús. millj. kr. til að leiðrétta skuldir heimila. Hér leggur Samfylkingin til bankaskatt sem hún gerði ekkert í í fjögur ár en sat þó í fjögur ár í ríkisstjórn. Við erum sammála því að þetta sé hægt en það er merkilegt að menn hafa ekki orðið sammála okkur fyrr um það. Hér er enn þá talað um veiðigjöld og að við höfum lækkað þau. Það er þvert á móti þannig að við hækkuðum veiðigjöld á þá sem geta staðið undir þeim um 40% í sumar og lækkuðum þau á þá sem geta ekki staðið undir þeim, hringinn í kringum landið, lítil og meðalstór fyrirtæki. Ég bíð enn eftir tillögum um hvar eigi að hækka, þeim fjárhæðum. Það kom ekki fram í umræðum í fjárlögunum þrátt fyrir að menn væru spurðir að því.

Forseti. Tillögur bæði Vinstri grænna og Samfylkingarinnar eru að mörgu leyti fallegur óskalisti sem Píratar geta stutt. En hjá báðum flokkunum er tekjuhliðin þannig að það þarf greinilega að vinna betur með hana og þetta er ekki eitthvað sem er gefið, sér í lagi þegar kemur að bankaskattinum. Mér finnst svolítið skringilegt að fólk gagnrýni þennan bankaskatt fyrir þær hættur sem kunna að stafa af honum en um leið vill sama fólkið hækka þennan skatt. Það vantar greinilega miklu meiri umræður um tekjuhliðina og vonandi berum við öll gæfu til að vinna betur í því með betri fyrirvara fyrir næstu fjárlög.

Virðulegur forseti. Það er fagnaðarefni að svigrúm gefst til að lækka tekjuskatt fólks á næsta ári. En ólíkt ríkisstjórninni sem leggur til að hann verði einkanlega lækkaður á hátekjufólki er það tillaga okkar í Samfylkingunni að tekjuskattslækkunin komi fyrst og fremst þeim til góða sem eru á tekjubilinu 250–600 þús. kr., fólki á lágum launum og með meðaltekjur í landinu sem mestar byrðar hefur borið á síðustu erfiðleikaárum og á fyrst að njóta þess nú þegar loksins birtir af degi.

Virðulegi forseti. Við leggjum til aukna fjárveitingu til framhaldsskólanna en rekstrarstaða skólanna er afar slæm og það er viðurkennt að einingarverð sem greitt er til þeirra sé of lágt. Menn hafa reiknað út að það þurfi í það minnsta 250 milljónir aðeins í reksturinn og auk þess vantar fé til þróunarstarfa. Hætta er á því að ef fjármunir verða ekki veittir til skólanna lendi þeir í þeirri stöðu að þurfa að hafna nemendum. Það mun hins vegar hafa með sér alvarlegar aukaverkanir sem bitna á ungmennunum og geta fylgt þeim langt fram eftir ævi, einkum og sér í lagi vegna þess að auk þess er skorin niður öll aðstoð við atvinnulaust ungt fólk. Ég segi já og dreg sérstaklega fram þennan lið í breytingartillögunni.

Forseti. Ég greiði atkvæði með þessari tillögu og vil sérstaklega vekja athygli á tillögum sem leggja til 307 millj. kr. hækkun til skapandi greina og lista ýmiss konar, sem er í samræmi við þær áætlanir sem voru uppi um að byggja hér upp nýtt og skapandi atvinnulíf. Einnig vil ég benda á að við leggjum til 500 millj. kr. hækkun til þróunarsamvinnu sem er í samræmi við þingsályktunartillögu sem var samþykkt í vor með öllum greiddum atkvæðum og aðeins einu mótatkvæði frá formanni fjárlaganefndar.

Virðulegi forseti. Við erum hér í Samfylkingunni að gera ríkisstjórninni tilboð um að taka þátt í því að snúa af braut niðurskurðar á hagvaxtarskapandi verkefnum eins og Rannsóknarsjóði og Tækniþróunarsjóði. Það hefur verið sýnt fram á það aftur og aftur og aftur að hver króna sem fer út úr þeim sjóðum skilar sér margfalt til baka í tekjum fyrir ríkissjóð þannig að það er galin ráðstöfun að fara í skarpan niðurskurð á sjóðunum. Við erum líka í þessum tillögum að bjóða ríkisstjórninni upp á að snúa af braut niðurskurður á Framkvæmdasjóði ferðamannastaða vegna þess að í orði er því haldið fram að taka þurfi betur á móti erlendum ferðamönnum og tryggja að ágangur á náttúruna verði ekki of mikill vegna fjölda ferðamanna sem hingað koma, en á borði skera menn niður Framkvæmdasjóð ferðamannastaða sem hefur einmitt það hlutverk. Það er ekkert að marka ríkisstjórnina. Við sjáum það í dag í þessari atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Við vinstri græn leggjum fram tillögur bæði á tekju- og gjaldahlið. Tillögurnar endurspegla nálgun okkar sem gerir ráð fyrir jöfnuði, eins og lagt hefur verið upp með, og er í grundvallaratriðum ólík þeirri stjórnarstefnu sem er lögð fram af hálfu ríkisstjórnarinnar. Hér takast á hugmyndafræði hægri og vinstri og við viljum svo sannarlega sækja tekjur til þeirra sem eru aflögufærir og nýta þær til samfélagslegra verkefna. Við leggjum áherslu á hinar dreifðu byggðir, sóknaráætlun, húshitun, fjarskiptin, námskostnað, menntun, menningu og þróunarsamvinnu og skapandi greinar. Ég tek undir það sem hefur líka verið sagt, að þrátt fyrir að við leggjum öllsömul upp með að ná jöfnuði skulum við ekki fagna of snemma, en við vonum að sjálfsögðu hið besta.

Virðulegur forseti. Eins og fram kom í máli hv. þm. Oddnýjar G. Harðardóttur við upphaf atkvæðagreiðslunnar höfum við í Samfylkingunni freistað þess að ná fram heildstæðum breytingum á því fjárlagafrumvarpi sem hér var lagt fram. Nú hafa þær tillögur verið felldar og munum við í þeim atkvæðagreiðslum sem á eftir fylgja sitja hjá. Þar er þó margt góðra tillagna og ýmislegt sem til framfara horfir og annað sem við erum síðan ósammála, eins og gengur, en eðlilegast er að sitja hjá að tillögum okkar felldum sem og við fjárlagafrumvarpið sjálft, enda er það á ábyrgð ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Eins og hefur komið fram er áherslan í fjárlagafrumvarpinu á að hagræða í þágu heilbrigðisþjónustunnar. Það er ekki sannfærandi málflutningur af hv. stjórnarandstöðu að segja að þar með sé verið að taka af þeim sem minnst mega sín í þjóðfélaginu. Þessar tillögur gera ráð fyrir því að við hækkum skatta á launafólk og hækkum launaskatta og svo sannarlega gera þessar tillögur ráð fyrir því að skattleggja sérstaklega hinar dreifðu byggðir. Ég segi nei.

Herra forseti. Afstaða okkar er sú að ótímabært sé að fara í þá lækkun tekjuskatts sem ríkisstjórnin leggur til með prósentulækkun á miðþrepi um 0,8. Auk þess teljum við útfærslu þeirrar breytingar félagslega óréttláta. Eigi að hrófla við álagningarprósentum eða þrepamörkum í hinu þrepaskipta tekjuskattskerfi á að útfæra þær breytingar þannig að þær komi hinum tekjulægstu og lægri millitekjuhópum sérstaklega til góða en ekki sneiða algerlega framhjá þeim, eins og tillögur ríkisstjórnarinnar gera og gagnast best fólki í efra tekjubili miðþrepsins, fólki með 500–700 þús. kr. í mánaðartekjur en skila hinum tekjulægstu ekki neinu. Það getur ekki talist réttlát útfærsla. Við teljum að þessu fjármagni ætti að verja í forgangsverkefni á sviði heilbrigðis- og menntamála, nýsköpunar, byggðatengdra verkefna o.s.frv. í samræmi við breytingartillögur okkar.

Herra forseti. Það er rétt að gefa skýringar á því af hverju við kjósum að kalla staflið b til baka. Þar fór eitthvað úrskeiðis í prentun tillögunnar vegna þess að í breytingum okkar á tryggingagjaldi, eins og fram kemur í breytingartillögum við þingmál nr. 2 þar sem meðferð tryggingagjaldsins er til meðferðar í bandormi, leggjum við til tilfærslu í tryggingagjaldi upp á 0,1% úr almennu tryggingagjaldi yfir í tekjustofn Fæðingarorlofssjóðs. En það mætti ráða af þessum texta að við værum að leggja til beina hækkun almenna tryggingagjaldsins, svo er ekki. Við erum hvorki að leggja til beina hækkun almenna tryggingagjaldsins né tryggingagjaldsins í heild heldur tilfærslu úr almenna tryggingagjaldinu yfir til Fæðingarorlofssjóðs þar sem allt of langt er gengið í lækkun tekjustofns hans. Það hefur vissulega í tekjutap í för með sér fyrir ríkið upp á um 1 milljarð kr. en í staðinn nýtur Fæðingarorlofssjóður góðs af. Það tekjutap er fjármagnað í okkar tillögum.

Herra forseti. Hér er sá tekjuöflunarliður á ferð sem snýr að hækkun sérstaks veiðigjalds og gjaldtöku á grundvelli landaðs makrílafla sem við teljum að geti skilað um 4,7 milljörðum kr. aukalega í tekjur í ríkissjóð á næsta fjárlagaári, þ.e. leigugjald fyrir makríl þar sem greitt er fast gjald í krónum talið fyrir hvert landað kíló og síðan hækkun á sérstaka veiðigjaldinu í samræmi við stórgóða afkomu sjávarútvegsins sem kæmi til framkvæmda frá og með 1. september næstkomandi á fyrsta fjórðungi næsta fiskveiðiárs. Þriðjungur tekna hækkaðs veiðigjalds á því fiskveiðiári mundi koma ríkissjóði til góða á fjárlagaárinu 2014. Það er alls ekki ofáætlað að tekjur upp á um 4,7 milljarða kr. sé hægt að sækja í þessa átt án þess að valda sjávarútveginum nokkrum þeim búsifjum sem hann ræður ekki auðveldlega við.

Herra forseti. Hér kemur til atkvæða tillaga okkar í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði um að halda áfram þeirri sókn sem síðasta ríkisstjórn lagði upp með til eflingar á rannsókna- og vísindastarfsemi í landinu, markáætlun á sviði vísinda og tækni og til Rannsóknasjóðs. Við teljum afar bagalegt að ríkisstjórnin ætli að leggja upp með það að skerða framlög til þessara sjóða. Við teljum að það skipti miklu að byggja upp á þessu sviði, það sé þarna sem framtíðin liggur í okkar atvinnulíf. Við leggjum því til að bætt sé við 200 millj. kr. til markáætlunar á sviði vísinda og tækni og 265 millj. kr. til Rannsóknasjóðs til að halda í við þær áherslur sem lagðar voru af síðustu ríkisstjórn.

Virðulegi forseti. Eins og kemur hér fram þá leggjum við vinstri græn mikla áherslu á að nemendur geti áfram stundað nám í heimabyggð, svokallað dreifnám. Tillögurnar okkar innihalda það líka að hægt verði að hefja slíkt nám á Vopnafirði. Næsti liður sem við greiðum svo atkvæði um þar á eftir, liður 5, er jöfnun á námskostnaði. Þar var skorið niður af hálfu núverandi ríkisstjórnar en við leggjum eindregið til að það verði ekki gert því þessi jöfnun er svo sannarlega mikilvæg fyrir þá sem þurfa að fara um langan veg til að sækja skóla. Ég hvet hv. þingmenn til að greiða þessu atkvæði. Að auki leggjum við til hér mikinn og aukinn stuðning við rekstur framhaldsskóla sem við vitum öll að er frekar illa staddur.

Virðulegi forseti. Ég greiði atkvæði með þessari tillögu. Þetta snýst um að Ríkisútvarpið fái þær tekjur sem því eru ætlaðar út frá því útvarpsgjaldi sem við greiðum. Það er í anda þeirrar hugmyndafræði sem var við lýði árið 2007 þegar Ríkisútvarpinu var breytt í ohf. og útvarpsgjald tekið upp. Sú mörkun var svo tekin úr sambandi, henni var komið aftur á með lögum sem voru samþykkt hér síðasta vor og nú hefur því miður aftur verið ákveðið að kippa þeirri mörkun úr sambandi, sem er stórt grundvallarmál um það hvernig við lítum á almannaútvarp og hvort við teljum ekki eðlilegt að fjárframlög til þess séu fyrirsjáanleg og sjálfstæður tekjustofn. Þarna hafa þingmenn tækifæri til að greiða atkvæði með því að öll þessi fjárhæð renni til Ríkisútvarpsins.

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um aukin fjárframlög til Kvikmyndamiðstöðvar. Í liðnum á eftir eru greidd atkvæði um almenn verkefni á sviði skapandi greina sem eru í raun búnar að sanna sig sem eitt af lykilatriðum þjóðarinnar. Þau reiða sig þó á að ríki og sveitarfélög veiti þeim ákveðin grunnframlög en hafa svo margfalda verðmætasköpun og aukningu í för með sér, eins og kunnugt er. Hér er því tækifæri til að hefja nýja sókn í atvinnusköpun sem ekki gengur um of á takmarkaðar auðlindir landsins, bæði í þessum lið, 7, og þeim sem á eftir kemur, nr. 8. Ég segi já við þessum lið.

Herra forseti. Einhverjum kynni að þykja það vera að bera í bakkafullan lækinn að leggja til frekari skerðingu á framlögum til utanríkisþjónustunnar, enda hefur hún orðið frekar illa úti í meðförum þessa fjárlagafrumvarps en hér erum við að leggja til lækkun á liðnum Sendiráð Íslands. Þarna erum við í raun og veru að gefa hæstv. utanríkisráðherra það ráð varðandi niðurskurð á liðnum að draga úr kostnaði við fastanefnd Íslands hjá Atlantshafsbandalaginu um 60 millj. kr. Ég tel að það sé ráð sem utanríkisráðherrann ætti að þiggja með þökkum. Einnig kemur undir 17. lið tillaga okkar um að draga úr kostnaði við svokallað loftrýmiseftirlit eða öllu heldur leggja það niður og það er í raun og veru af sömu ástæðum og við leggjum til niðurskurð á fastanefndinni í Brussel.

Virðulegi forseti. Hér leggjum við til að bæta við framlögum til Þróunarsamvinnustofnunar Íslands og þróunaraðstoðar. Við erum í raun búin að spara fyrir helmingnum af þeim framlögum með því að spara loftrýmiseftirlit og aðra alþjóðlega samvinnu sem lýtur að veru okkar í hernaðarbandalagi. Utanríkissamstarf og alþjóðlegt samstarf sem byggist á samvinnu og friði er talsvert heillavænlegra en þátttaka í hernaðarbandalögum, og ég horfi á hæstv. utanríkisráðherra þegar ég segi þetta. Það er eiginlega síðasta sort að okkar mati að skerða þau verkefni sem Íslendingar hafa verið að taka þátt í í fátækustu löndum heimsins til að koma skikki á ríkisfjármál, því að við þurfum auðvitað að horfa á stóra samhengið þar sem Ísland er í hópi 20 ríkustu ríkja heims en þessi ríki eru talsvert neðar á þeim lista.

Herra forseti. Hér leggjum við til að niðurgreiðsla á húshitun verði hækkuð um 225 millj. kr., en í fjárlögum sem hér liggja fyrir er talað um að lækka þennan lið um 75 millj. kr. Á yfirstandandi ári var hækkun upp á 175 millj. kr. og var hann hugsaður sem fyrsti áfangi af þremur til að koma þessum málum í viðunandi horf. Við leggjum mikla áherslu á að haldið verði áfram á sömu braut og leggjum þess vegna til að hækka þennan lið um 225 millj. kr., sem er að sjálfsögðu mjög mikilvægt fyrir þá íbúa sem búa á köldum svæðum og njóta ekki ódýrrar hitaveitu.

Virðulegi forseti. Ég vildi bara benda þingheimi á að í tillögum meiri hlutans er lagt til að hefja raunverulega jöfnun upp á 304 millj. kr. og verði það gert í þremur áföngum. Það mun m.a. skila því að það er minni þörf á húshitun. Þetta er frumvarp sem hæstv. iðnaðarráðherra hefur lagt fram og er stefna ríkisstjórnarinnar að jafna að fullu raforkukostnað heimila í dreifbýli. Þar að auki eru lagðar til 50 millj. kr. til frekari lækkunar húshitunarkostnaðar, þ.e. um 354 millj. kr. sem er talsvert hærra en sú tillaga sem hér kemur fram.

Það er ekki rétt. Það er allt annað.

Hér gerir ríkisstjórnin betur vegna þess 

Þetta er ekki rétt, Sigurður.

Herra forseti. Hér greiðum við atkvæði um að leggja meira fjármagn til styrktar innanlandsflugi upp á 75 millj. kr., einnig til flugvalla og flugleiðsöguþjónustu, sem er stuðningur við lendingargjöld hjá Isavia og við innanlandsflugið. Einnig leggjum við til að greiðslur til Fjarskiptasjóðs séu 300 millj. kr., sem við teljum vera mjög brýnt til að hraða háhraðatengingu í landinu. Allir þessir liðir eru skornir niður hjá núverandi ríkisstjórn. Það eru kaldar kveðjur til landsbyggðarinnar. Skorið er niður hjá núverandi ríkisstjórn um 75 millj. kr. við þær flugleiðir sem eru ríkisstyrktar og skorið er niður í Fjarskiptasjóði um 195 millj. kr. Við leggjum þess vegna til að þessir þrír liðir fái samtals 575 millj. kr. og styðjum landsbyggðina í verki.

Virðulegi forseti. Vinstri græn leggja til að ríflega 5 milljörðum kr. sé bætt í fyrir heilbrigðisstofnanir almennt, fyrir Sjúkrahúsið á Akureyri, Landspítala – háskólasjúkrahús og heilsugæslu. Þessi hækkun eru skýr skilaboð til þeirra stofnana sem hér eru undir um að fram undan séu bjartari tímar og að niðurskurði sé snúið við í uppbyggingu.

Virðulegi forseti. Vinstri hreyfingin – grænt framboð sendi skilaboð sín til heilbrigðisstofnana á síðasta kjörtímabili og sem betur fer kom það fram í umræðunni að í það minnsta einum hv. þingmanni Vinstri grænna finnst að þau skilaboð sem þá voru gefin hafi verið mistök. Það er gott að hv. þingmenn Vinstri grænna hafi skipt um skoðun og áttað sig á mistökunum, en yfirboð eru ekki sannfærandi.

Herra forseti. Við leggjum hér til að fjárheimildir Fæðingarorlofssjóðs hækki um 555 millj. kr. á næsta ári en það nemur kostnaði við fyrsta áfanga af þremur af lengingu fæðingarorlofs í eitt ár. Við leggjum til fjármögnun í formi þess að 0,1% af tryggingagjaldsstofni bætist við það sem ríkisstjórnin ætlar Fæðingarorlofssjóði og mun það gera gott betur en að dekka þennan kostnað. Fæðingarorlofssjóður mun þá ganga talsvert minna á eigin fé en hann gerir ella. Það verður að segjast að viðskilnaður ríkisstjórnarinnar við þennan málaflokk í fjárlagafrumvarpinu og tengdum frumvörpum er með miklum ólíkindum. Metnaðarleysið er algert. Lög um lengingu fæðingarorlofs í áföngum eru felld úr gildi og tekjustofn Fæðingarorlofssjóðs leikinn þannig að hann kemst í þrot á tveimur árum að óbreyttu. Þetta er mikið metnaðarleysi og mikið áhyggjuefni fyrir þá sem bera þann málaflokk fyrir brjósti og vilja sjá einhverja uppbyggingu á því sviði á komandi árum. Það gerir greinilega ekki núverandi ríkisstjórn Íslands.

Herra forseti. Við greiðum hér atkvæði um sóknaráætlun landshluta og í tillögum okkar gerum við ráð fyrir því að leggja þar inn 400 millj. kr. til viðbótar við þær 15 millj. kr. sem eru í fjárlagafrumvarpinu. Mikil vinna hefur verið lögð í það af hundruðum sveitarstjórnarmanna og fagfólks að móta aðferðafræðina eftir því sem Stjórnarráðið hefur byggt upp stýrinet ráðuneyta til að einfalda samskipti við aðila að landshlutum. Öll sú vinna er nú sett í uppnám og einnig hugmyndafræðin um völd og áhrif úti í landshlutunum. Að vísu kom ríkisstjórnin nú inn með 85 millj. kr. en þær duga skammt, þótt það sé í rétta átt. Við teljum að leggja þurfi þessum mikilvægu sóknaráætlunum lið því að þær hafa gagnast vel og það hefur sýnt sig að þær eru mikill stuðningur við byggðir landsins og allir sveitarstjórnarmenn, hvar í flokki sem þeir standa, hafa lýst yfir stuðningi við þetta verkefni.

Virðulegi forseti. Ég geri grein fyrir atkvæði mínu hér um þessa þrjá liði sem við greiðum atkvæði saman um og lúta að uppbyggingu á innviðum friðlýstra svæða og styrkingu Vatnajökulsþjóðgarðs og fylgja eftir áætlun um vernd og nýtingu svæða. Þetta eru allt gríðarlega brýn mál eins og við þekkjum hreinlega af umfjöllun um svæði sem eru komin á válista vegna ágangs ferðamanna og þarf að styrkja innviði þeirra þess vegna. Hér er um gríðarlega gott mál að ræða og ég segi já við því.

Virðulegi forseti. Eins og sjá má af þeim tillögum sem nú verða greidd atkvæði um er tekjugrunnurinn vegna skatttekna örlítið að styrkjast frá því að frumvarpið var lagt fram og eru það jákvæð merki. Skatttekjur á síðari hluta ársins hafa skilað sér betur en á horfðist lengi framan af. Þrátt fyrir skattalækkanir til einstaklinga hækka heildarskatttekjurnar milli ára og er það ekki síst vegna bankaskattsins, en hér er sérstakt gjald á fjármálafyrirtæki upp á rúma 15 milljarða. Rétt er þó að geta þess, sem reyndar hefur komið fram áður, að á milli 2. og 3. umr. er gert ráð fyrir að sá liður taki frekari breytingum. Almennt er það mjög til umhugsunar að skatttekjur ríkisins á undanförnum árum hafa sem hlutfall af landsframleiðslu ekki vaxið í neinu samræmi við þær miklu hækkanir á sköttum sem átt hafa sér stað. Þess vegna er hér verið að leggja upp með nýja aðferðafræði.

Hæstv. forseti. Hér er einn af þeim tekjuliðum sem við sjáum í fjárlagafrumvarpinu sem snúa að því að sækja skatta í gegnum notendagjöld fyrir útvarpsgjaldið sem ákveðið er að hækka til skamms tíma en er ekki látið renna til Ríkisútvarpsins. Við höfum alfarið lagst gegn slíkum aðferðum við skattlagningu, sérstaklega nú þegar við erum komin út úr mesta vandanum. Ég vildi bara vekja athygli á þessu, að þetta skattform kemur verst niður á þeim sem lægstar hafa tekjur því að ekki er tekið tillit til þess hverjar tekjurnar eru þegar gjaldið er ákveðið.

Virðulegi forseti. Hér eru greidd atkvæði um álagningu veiðigjaldsins, svo lækkaðs, eftir meðferð ríkisstjórnarinnar á þeim lið á yfirstandandi ári. Vegna ummæla hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra áðan er full ástæða til að minna á að minni hluti atvinnuveganefndar lagði í tillögum sínum á sumarþingi í sumar fram útfærðar hugmyndir um hvernig hægt væri að mæta eðlilegum athugasemdum um að gjaldið legðist of þungt á minni útgerðir. Það liggur fyrir að sjávarútvegurinn gæti borið hærra veiðigjald en lagt er á nú. Það liggur fyrir eftir afkomutölurnar sem fram komu frá Hagstofunni í síðustu viku að greinin gæti borið hærra auðlindagjald og það væri eðlilegt og æskilegt að það væri lagt á. Við sjáum hins vegar núna afleiðingarnar af því að ríkisstjórnin treystir sér ekki til að leggja eðlileg gjöld á greinina.

Hæstv. forseti. Hér er kominn liður sem heitir Skólagjöld og er um innritunargjöld í opinbera háskóla sem rökstudd eru með því að það sé ósk háskólanna að fá meiri pening vegna kostnaðar við innritun. Þessi gjaldtaka upp á 15 þús. kr. á hvern námsmann er síðan látin renna meira og minna til ríkissjóðs en ekki til háskólanna. Þarna er enn einn skatturinn þar sem menn státa sig annars vegar af því að lækka skatta, hins vegar sækja þá í nefskatta sem er eitt ósanngjarnasta formið varðandi skattlagningu. Það er líka spennandi að vita hvað átt er við með því að kalla þetta svo skólagjöld hér vegna þess að það vísar þá á eitthvað sem við styðjum ekki, þ.e. að fara að taka upp skólagjöld í opinberum háskólum.

Virðulegi forseti. Í þessari tillögugrein er gert ráð fyrir að fjármunir verði veittir til að mæta lánsveðshópnum. Við í Samfylkingunni eigum flutningsmann, hv. þm. Katrínu Júlíusdóttur, á máli sem liggur fyrir þinginu um það efni. Við teljum mjög mikilvægt að við þessum vanda verði brugðist og við teljum að í þeim aðgerðum sem fyrir höndum eru í skuldaúrvinnslu sé og eigi að vera svigrúm til þess að hjálpa sérstaklega þeim hópi sem enn er óbættur hjá garði og glímir við lánsveð. Á vorþingi mun koma fram frumvarp um skuldaúrvinnsluna og við munum leggja áherslu á að í því frumvarpi verði tekið á málum lánsveðshópsins með fullnægjandi hætti.

Herra forseti. Hér er lagt til að ríkisvaldið fái fullnægjandi heimildir til að standa að samkomulagi við lífeyrissjóðina um að færa niður lánsveðslán þannig að sá hópur fái loksins seint og um síðir sambærilega meðferð að breyttu breytanda og þeir sem fengu úrlausn samkvæmt svonefndri 110%-leið. Ég tel í sjálfu sér að þó að styrkara væri að samþykkja um þetta sérstakt frumvarp þá verði þessar heimildir alveg fullnægjandi, þ.e. að fá fjárheimildir og sérstakt heimildarákvæði í heimildargrein. Það er alveg ljóst að þessi hópur fær takmarkaða og sumir jafnvel enga úrlausn í þeim almennu aðgerðum sem boðaðar eru nú og ljóst að það þarf mun meira til en þeir sem lakast standa í þessum hópi, bullandi yfirveðsettir, eiga að fá, t.d. eitthvað sambærilega úrlausn og 110%-leiðin bauð upp á. Hæstv. ríkisstjórn hefur nú haft um átta mánuði til að svara því hvort hún ætli að gera eitthvað fyrir þennan hóp. Ég er búinn að margfara hér upp og spyrja hæstv. fjármálaráðherra, ég ætlaði að spyrja forsætisráðherra en hann hefur aldrei verið við. Ég hef engin svör fengið. 

Virðulegi forseti. Þessi breytingartillaga endurspeglar þá áherslu sem við í Bjartri framtíð leggjum á mikilvægi þess að við fjárfestum rausnarlega í tækniþróun, nýsköpun, rannsóknum, grænum iðnaði, innviðum ferðaþjónustu og skapandi greinum. Hér er í rauninni lagt til að þau atriði sem við teljum vera þau veigamestu hvað þetta varðar í fjárfestingaráætlun sem var samþykkt á síðasta ári séu sett aftur inn. Þessar fjárfestingar eru byggðar á miklum greiningum og eru líka byggðar á reynslu annarra ríkja. Við erum að tala hér um tekjur framtíðarinnar og við þurfum að hafa einhverja sýn á það hvernig við ætlum að afla tekna framtíðarinnar. Hafi menn áhyggjur af fjármögnun þessara liða þá getum við t.d. nefnt það að bara það að hafa 14% skatt á hótelgistingu fjármagnar drjúgan hluta af þessu auk þess sem lítils háttar hækkun á veiðigjöldum í samræmi við fyrri áætlanir mundi fjármagna þetta líka. 

Herra forseti. Hér koma til atkvæða breytingartillögur við fjárlagafrumvarpið frá þingmönnum Bjartrar framtíðar. Hér kennir svipaðra grasa og í tillögum bæði frá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði og Samfylkingunni. Það er verið að leggja til viðbætur í málaflokka sem tengjast fjárfestingaráætlun fyrrverandi ríkisstjórnar sem var unnin m.a. í ágætu samstarfi við Bjarta framtíð. Við erum að sjálfsögðu sammála þessum tillögum. Við látum það einu gilda hvaðan gott kemur og greiðum atkvæði með tillögunum.

Virðulegi forseti. Hér er verið að leggja til aukningu á ríkisútgjöldum á mörgum prýðilegum málum sem flest eru þess eðlis að við mundum gjarnan vilja leggja meira til. En sá galli er á að hér eru engar tekjur á móti. Ef þessar tillögur eru samþykktar þýðir það verulegan halla á fjárlögum. Það er áhyggjuefni að stjórnmálaöfl leggi hér til að við séum með halla á fjárlögum. Vaxtagjöld á þessu ári eru sem samsvarar því að við mundum byggja nýjan spítala. Það er engin framtíð í því að borga meira í vexti. Ef við skilum ekki hallalausum fjárlögum þýðir það að það erfiða verkefni sem við fórum í núna verður enn þá erfiðara og engir fara verr út úr því heldur en þeir sem minnst mega sín í okkar þjóðfélagi.

Forseti. Hér greiðum við atkvæði um mjög góðan óskalista sem ég vildi óska að við gætum látið verða að veruleika og get stutt í raun og veru allt það sem er lagt hér til og það sama má segja um tillögur Vinstri grænna og Samfylkingarinnar. Það sem ég vil kannski benda ríkisstjórnarflokkunum á, því það hefur komið fram í máli þeirra að það sé óábyrgt að koma ekki með vel skilgreinda tekjuöflun til að geta gert þetta, að nánast allt í þessum stofnum þarna eru flokkar sem munu skila peningum aftur inn í samfélagið. Það er ekki einungis innan íslensku kökunnar heldur peningar sem jafnvel koma utan frá. Ég óska því eftir aðeins meiri sköpunarkrafti í næstu fjárlögum þar sem við hugsum út fyrir rammann.

Herra forseti. Þegar íslenska kvikmyndavorið hófst fyrir þremur áratugum þótti kvikmyndagerð á Íslandi vera sérviskulegt listadútl en síðan hefur orðið úr þessu öflugur iðnaður sem veitir mörgum atvinnu og er sennilega einhver mesta og besta landkynning sem við eigum. Kvikmyndaiðnaðurinn er sérstakur í hópi skapandi greina að því leytinu til að styrkir úr Kvikmyndasjóði eru gjarnan fyrsta skrefið að því að fjármagna verkefni. Fjármögnun frá útlöndum og annars staðar að byggir á þessari fjármögnun Kvikmyndasjóðs. Því leggjum við til að það sé blásið sterklega þannig að íslenski kvikmyndabransinn flytjist ekki úr landi.

Virðulegi forseti. Ég fagna því sérstaklega að okkur í meiri hlutanum tókst að forgangsraða í þágu heilbrigðis allra landsmanna. Frumvarpið tók miklum breytingum á milli 1. og 2. umr. og grunnstoðum okkar hefur verið hlíft. Mikilsvert er að stöðva skuldasöfnun ríkissjóðs og skila fjárlögum hallalausum. Í alþingiskosningum í vor var kosið um þá stefnu og forgangsröðun sem við kjósum um hér í dag. Ég óska okkur öllum til hamingju með nýja framtíðarsýn og -stefnu fyrir íslenska þjóð. 
            

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um aukin framlög til ríkisstjórnarinnar en það er nokkuð sem við Vinstri græn eigum erfitt með að samþykkja. Á síðasta kjörtímabili var gert ráð fyrir því að fjölga mætti aðstoðarmönnum. Það var gert af því að ráðuneytin voru stækkuð og sameinuð en ekki til að fjölga ráðherrum upp á nýtt og fjölga aðstoðarmönnum eins og kostur væri. Það er ekki forgangsröðun sem við teljum ásættanlega.

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins til að vekja athygli á því að hér er verið að leggja til að Menntaskólinn í Reykjavík fái framkvæmdafé. Því ber að fagna vegna þess að sá skóli hefur liðið fyrir nokkurn fjárskort. Ég vil taka fram að ekki er verið að fara inn í módelið sem framhaldsskólarnir fá til að reka sig heldur einungis verið að gefa vísbendingu um að Menntaskólinn geti farið í framkvæmdir til stækkunar.

Virðulegi forseti. Ég mundi gjarnan vilja geta stutt uppbyggingu hjá Menntaskólanum í Reykjavík þar sem er svo sannarlega ekki vanþörf á því að hefja uppbyggingu. En ég verð að segja að mér finnst sérkennilegt að setja hér inn fjárveitingu án þess að fyrir liggi samkomulag við Reykjavíkurborg sem borgar um 40% af stofnkostnaði framhaldsskóla í Reykjavík og mér finnst sérkennilegt að hér séu lagðar til 97 millj. kr. í stofnkostnað án þess að búið sé að ákveða nákvæmlega hvaða framkvæmd eigi að ráðast í. Ég velti því fyrir mér hvort ekki væri hreinlega eðlilegra að þessi liður væri undir viðhaldskostnaði því það er líka öllum ljóst að þarna er mikil viðhaldsþörf. Ég sit því hjá í þessari atkvæðagreiðslu þó að í prinsippi sé ég mjög fylgjandi uppbyggingu. Þetta kann þó að skýrast eitthvað með vinnuna.

Virðulegi forseti. Þarna er verið að leggja til 100 millj. kr. til að byggja vettvangshús við Fjölbrautaskóla Suðurlands á Selfossi.

Það er við næsta lið.

Er þetta 14.a? Þá bið ég um orðið við næsta lið. 
            

Virðulegi forseti. Það er með mikilli ánægju sem meiri hluti fjárlaganefndar leggur fram þessa breytingartillögu. Uppbygging Fjölbrautaskóla Suðurlands er mjög mikilvæg og hafa sveitarfélögin þegar safnað fyrir sínum hluta af þeim framkvæmdum. Það er í stefnuskrá ríkisstjórnarinnar að efla mjög verknám og er þetta fjármagn hér fyrsti hluti af því sem koma skal. Því ber sérlega að fagna að hægt skuli hafa verið að finna þetta svigrúm þannig að hægt sé að hefja framkvæmdir við Fjölbrautaskóla Suðurlands.

Virðulegi forseti. Í fjárlögum fyrir árið 2013 var gert ráð fyrir rúmlega 200 millj. kr. til að byggja verknámshúsið við Fjölbrautaskóla Suðurlands og 90 millj. kr. samkvæmt áætlun árið 2014. Það var hins vegar tekið út og ný ríkisstjórn sagðist ætla að geyma þessa framkvæmd. Sem betur fer eru hér komnar 100 millj. kr. til að hreyfa við framkvæmdinni. Vandinn er hins vegar sá að ekki er til áætlun um hvernig eigi að ljúka málinu og þess vegna mun ekki vera hægt að fara í útboð með verkið. Einungis verður hægt að klára tækniteikningar og það sem að því lýtur 

Herra forseti. Það er auðvitað gaman þegar stjórnarliðar koma hingað og eru að rifna úr gleði yfir því að laga örlítið sitt eigið frumvarp sem kom þannig fram í haust að það átti að slá algerlega af uppbyggingu verknámshúss á Selfossi.  En auðvitað er til bóta að hér sé komin aftur inn einhver framkvæmdafjárveiting varðandi þetta brýna verkefni og ég gleðst yfir því og óska Sunnlendingum til hamingju með það. Ég styð þetta að sjálfsögðu þó að það sé miður að þetta hringl með málið sem og þessi nauma fjárveiting kunni að leiða til þess að lítið verði úr þessum fjármunum á næsta ári, en alla vega er þetta verkefni þó að komast eitthvað áfram.

Virðulegi forseti. Að mínu mati birtist gríðarleg skammsýni af hálfu þessarar ríkisstjórnar í því hvernig er verið að skera niður atvinnu- og hagvaxtarskapandi verkefni hér trekk í trekk. Hér er verið að samþykkja að Kvikmyndasjóður fari inn í næsta ár skorinn niður um 40%. Þetta mun hafa gríðarleg áhrif á þessa mikilvægu atvinnugrein okkar. Það er jafnvel talað um hátt í 200 störf þegar þetta er lagt saman við niðurskurðinn sem samþykktur hefur verið á Ríkisútvarpinu, sem ber að kaupa innlent efni fyrir um það bil 10% af fjármunum sínum. Það er að mínu mati mikið óráð að fara þessa leið, eina ferðina enn, alveg eins og ég tel það óráð að ráðast á Tækniþróunarsjóð og Rannsóknasjóð. Kvikmyndasjóður er jafn mikilvægur og hinar skapandi greinar og nýsköpunargeirinn.

Virðulegi forseti. Við eigum frábæra tónlistarmenn á heimsvísu. Þarna er verið að setja 20 millj. kr. sem áður höfðu fallið út úr frumvarpinu til Útflutningssjóðs íslenskrar tónlistar. Það er einkar ánægjulegt að hægt sé að koma til móts við tónlistarmenn sem sækja í útrás og það er vel og fagna ég því.

Virðulegi forseti. Ég tek undir það sem kom fram áðan þegar við vorum að greiða atkvæði um útflutning íslenskrar tónlistar að það er vel að þetta er sett inn aftur, eins og svo margt annað sem við höfum þó náð fram hér til hins betra með góðri umfjöllun, bæði innan þingsala og með þrýstingi utan frá. Varðandi staflið 25 a., Íþróttasamband fatlaðra, er mér það mikil ánægja að sjá þetta rata inn aftur því að það þýðir að tveir fararstjórar geta farið með þeim fötluðu íþróttamönnum sem eru að fara á Ólympíuleika eftir áramót.

Herra forseti. Hér koma til atkvæða tillögur um niðurskurð á framlögum Íslands til þróunarsamvinnu til uppbyggingar í löndum sem eru fátækustu lönd heims. Ég verð að segja að af öllum þeim liðum sem hér eru þá svíður sérstaklega að sjá niðurskurð á starfsemi eins og Alþjóðabarnahjálparstofnuninni UNICEF um 21,7 millj. kr., Háskóla Sameinuðu þjóðanna á Íslandi, sem hefur reynst mjög mikilvægur og við höfum staðið okkur vel í, með niðurskurð upp á rúmlega 81 millj. kr., Stofnun Sameinuðu þjóðanna um kynjajafnrétti og valdbeitingu kvenna, UN Women, með tæplega 22 millj. kr. í niðurskurð og mannúðarmál og neyðaraðstoð upp á 32,5 millj. kr. Það er ekki mikill bragur á þeirri mynd sem hæstv. ríkisstjórn dregur upp af Íslandi í þessu samhengi.

Virðulegi forseti. Hér höldum við áfram að skera niður til fátæka fólksins í heiminum. Fyrst var frumvarpið lagt fram án þess að þar væri ein hækkun sem við höfðum öll samþykkt, að undanteknum einum virðulegum hv. þingmanni, og nú sér hv. nefnd ljós í því að lækka þetta enn frekar. Ég tel ekki ástæðu til að telja það sérstaklega upp, þetta er allt jafnslæmt og okkur til skammar.

Virðulegur forseti. Hér birtist stefna hæstv. ríkisstjórnar í þessum efnum svört á hvítu. Ég vil segja að ég gæti ekki verið meira ósammála því að skera niður á því sviði og í þeim málum. Það er grátlegt þegar horft er til þeirrar stöðu sem blasir við til dæmis börnum í Sýrlandi og þeirra verkefna sem blasa við UNICEF, Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna. Þetta er því miður að verða staðreynd hér og væri óskandi að þingmenn hefðu breytt þessu eins og einhverjum öðrum atriðum, en það er mjög mikilvægt að það komi fram fyrir hönd míns flokks, Bjartrar framtíðar, að þetta hefðum við aldrei gert.

Virðulegi forseti Mér þykir þetta til skammar. Eins og komið hefur fram hefur Ísland notið meiri þróunaraðstoðar en það hefur veitt og því lít ég á núverandi ástand sem lánafyrirkomulag. Ég lít svo á að við skuldum þessa peninga og að okkur beri að greiða þá til baka. Ef við þurfum að fá þá lánaða með vöxtum til að greiða þá til baka þá gerum við það.

Virðulegi forseti. Vissulega er erfitt að þurfa að skera niður. Einn hv. þingmaður sagði að þetta hefði aldrei gerst. Ekki man ég hvernig hv. þingmaður greiddi atkvæði árin 2009, 2010 og 2011 þegar hér var skorin niður þróunaraðstoð. Sá niðurskurður sem nú á sér stað er ekki eins mikill og hjá fyrri ríkisstjórn þegar við förum aftur til 2012. Meira var skorið af þessum lið 2010 og 2011 en nú er gert. Við vonumst að sjálfsögðu til að geta bætt við síðar en efnahagur okkar er bara með þeim hætti að við þurfum að taka þarna fjármuni eins og á mörgum öðrum stöðum. Ég bið menn um að fara varlega í að fullyrða að við höfum þegið meira en gefið. Ég er ekki viss um að það sé alveg rétt. Hins vegar er ágætt að finna þann anda sem hér er gagnvart þróunaraðstoð og ég treysti þá á að þegar við förum að auka í, sem kemur vonandi eins fljótt og við mögulega getum, muni allir þingmenn styðja við það.

Virðulegi forseti. Í dæmaskyni er ágætt að horfa á þennan lið, fjárveitingar til rannsókna til að auka verðmæti sjávarfangs, sem dæmi um þá yfirveguðu stefnu ríkisstjórnarinnar að draga úr verðmætaframleiðslu okkar, draga úr rannsóknum og þróun, draga úr tækifærum til að auka þekkingu og verðmæti þess sem við erum að vinna. Engin atvinnugrein á meira undir rannsóknum, þróun og fjárfestingu í þekkingu en sjávarútvegurinn. Hérna sjáum við skýrt að það er engin tilviljun hvernig forgangsröðun ríkisstjórnarinnar er. Það er skorið niður alls staðar við þessi uppbyggingarverkefni. Það er hættulegt að éta útsæðið með þeim hætti sem ríkisstjórnin virðist hafa einsett sér að gera.

Herra forseti. Þessi harkalegi niðurskurður á skrifstofu rannsóknastofnana atvinnuveganna dúkkaði hér upp í breytingartillögu meiri hlutans óforvarandis þegar ríkisstjórnin hraktist undan með að skerða barnabætur og greip í staðinn til niðurskurðaraðgerða á ráðuneytum og nokkrum stofnunum sem undir ráðuneytin heyra sem virðast hafa verið valdar af handahófi. Hér keyrir alveg um þverbak því að það á nánast að rústa starfsemi skrifstofu rannsóknastofnana atvinnuveganna. Ég hef engin sannfærandi rök heyrt færð fyrir því að þetta sé hagkvæm ráðstöfun. Ég veit ekki betur en að þetta fyrirkomulag hafi verið af þeim sem til þekkja og njóta þjónustu skrifstofunnar talið mjög hagkvæmt, að á einum stað væri haldið sameiginlega utan um bókhald og miðlæga starfsemi þessarar starfsemi. Ég þykist þekkja eitthvað til þess og ég bið um rök áður en menn kokgleypa hráar einhverjar geðvonskutillögur meiri hluta fjárlaganefndar af þessu tagi. Hvar eru rökin fyrir því að það sé sérstaklega hagfellt að rústa þessari skrifstofu sem hefur sinnt  
            

Herra forseti. Hér greiðum við atkvæði um jöfnun kostnaðar við dreifingu raforku sem er allt annar hlutur en niðurgreiðsla húshitunarkostnaðar sem hæstv. ráðherra bar saman áðan. Hér er farin sú leið að leggja jöfnunargjald á raforku sem fer um dreifikerfi dreifiveitna og jafna þannig dreifikostnað, en starfshópur sem var skipaður þverpólitískt skilaði af sér öðrum tillögum þar sem ákveðið var að leggja 10 aura á hverja kílóvattstund framleiddrar raforku. Þannig hefðu stóriðjan og álverin verið þátttakendur í að niðurgreiða dreifingu á raforku. Núverandi ríkisstjórn kýs að sleppa þessum stóru aðilum þótt hún hafi sjálf lagt fram tillögu á síðasta þingi sem var samhljóða tillögu starfshóps þess efnis að stóriðjan og álverin væru líka í því að jafna dreifingu á raforku í kringum landið. Þetta er viðsnúningur sem ég skil ekki.

Virðulegur forseti. Hér er verið að lauma inn nýjum skatti og flækja skattkerfið enn frekar þvert á það sem þessir stjórnarflokkar lofuðu síðast í vor. Í stað þess að stóriðjan greiði kostnaðinn við jöfnunaraðgerðir, eins og við hefðum stutt, er verið að leggja hann sérstaklega á þéttbýlið og fólk og fyrirtæki í landinu. Það er þvert gegn því sem þessir stjórnarflokkar lofuðu. Það er orðið býsna sérstakt að fylgjast með ferlinum í iðnaðarráðuneytinu á aðeins sex mánuðum þar sem búið er að ýta Helguvík út af borðinu, koma Bakka í uppnám hjá ESA, búið að innleiða nýja skatta og flækja skattkerfið - allt þvert á það sem ráðherrann sagði bara síðast í vor. 
            

Virðulegi forseti. Ein mínúta er ekki langur tími til að leiðrétta allar þær rangfærslur sem hér hafa komið fram. Það er aftur á móti rétt 
            

… allt komið fram í umræðunni.

að hér er verið að taka skref til jöfnunar á raforkukostnaði allra landsmanna.  Það er líka rétt að fyrrverandi ríkisstjórn var hér í fjögur ár og sat með tillögur í fanginu í þrjú ár án þess að hreyfa legg eða lið til að framkvæma þessa jöfnun. Hér kemur það til framkvæmda í þremur skrefum. Það hefur þau áhrif á kostnað þeirra sem búa í dreifbýli og þurfa einmitt að hita upp húsin sín að hann lækkar. Þess vegna lækkar byrðin sem þarf til að jafna húshitun  Hér er fyrsta skrefið tekið af þremur og ég fagna því mjög. 
            

… allt í einu á landsbyggðinni.

Virðulegi forseti. Á Íslandi er vinsælt að kalla hvað sem er mannréttindi en það eru nokkur mannréttindi sem eru raunveruleg mannréttindi samkvæmt stjórnarskrá og samkvæmt mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Þar á meðal er friðhelgi einkalífsins sem ég talaði um í ræðu minni 19. nóvember sl. og nefndi það að Persónuvernd sem stofnun hefur ekki burði til að standa við eftirlitshlutverk sitt. Það gleður mig mjög mikið að hér sé komið til móts við þær áhyggjur og þótt upphæðin sé ekki há, 28 milljónir, er hún hlutfallslega mjög há. Því þakka ég ríkisstjórn fyrir að hlusta á það en harma þó að sumu leyti að til þess hafi þurft svo stórt atvik sem Vodafone-hneykslið, sem er nýgengið yfir. Ég vona að þessi málaflokkur fái enn meiri athygli í framtíðinni.

Virðulegi forseti. Fyrir hönd þingflokks framsóknarmanna fagna ég tillögu meiri hluta fjárlaganefndar um 30 millj. kr. framlag til rannsókna á samgöngukostum milli Fljótsdalshéraðs og Seyðisfjarðar. Þetta framlag færir okkur skrefi nær Seyðisfjarðargöngum.

Virðulegi forseti. Ég vek athygli hv. þingmanna á því að hér er verið að greiða atkvæði um óvenjuharkalegan niðurskurð gagnvart tiltekinni stofnun, Jafnréttisstofu. Þetta er tiltölulega lítil stofnun sem hefur mjög mikilvægu lögboðnu hlutverki að gegna sem er skorið niður um 10%, sem er langt umfram það sem ýmsar aðrar stofnanir eru skornar niður um. Ég fæ ekki annað séð en að niðurskurður af þessu tagi, sem er sambærilegur niðurskurði á fjölmiðlanefnd sem greidd voru atkvæði um áðan, sýni ákveðin pólitísk skilaboð um forgangsröðun ríkisstjórnarinnar þar sem greinilega er talið eðlilegt að setja jafnréttismálin niður. Mér þykir það mjög miður.

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa ánægju minni með að 140 millj. kr. séu veittar í starfsemi umboðsmanns skuldara, sérstaklega í ljósi þess að hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra Eygló Harðardóttir hefur lagt fram á Alþingi frumvarp um fjárhagsaðstoð vegna gjaldþrotaskipta. Þegar frumvarpið verður að lögum mun það auðvelda einstaklingum og fjölskyldum að byrja upp á nýtt vegna erfiðrar skuldastöðu. Ég segi því já.

Virðulegi forseti. Fyrir hönd þingflokks framsóknarmanna fagna ég því að forgangsraðað hefur verið í þágu heilbrigðismála og að framlag til Sjúkrahússins á Akureyri hefur verið aukið. Það eykur öryggi íbúa landsbyggðarinnar og styrkir heilbrigðiskerfið í heild. Sjúkrahúsið á Akureyri er mikilvægur hlekkur í heilbrigðisþjónustunni og sinnir stóru svæði. Með þessu er lagður grunnur að sterkari byggð.

Virðulegi forseti. Vinstri græn styðja þær auknu fjárheimildir sem lagðar eru til heilbrigðismála. Við teljum að betur hefði mátt gera eins og komið hefur fram í umræðunni. Héðan frá Alþingi þurfa að koma skýr skilaboð til notenda og starfsfólks heilbrigðisþjónustunnar um að stjórnvöld standi með þeim í þeirri viðleitni að hér sé rekin fyrsta flokks heilbrigðisþjónusta.

Virðulegi forseti. Við í Samfylkingunni styðjum að bætt sé í við heilbrigðiskerfið en teljum að lengra hefði þurft að ganga. Ég vil hins vegar gera það að umtalsefni hér, vegna þess að við erum að fara að byrja að greiða atkvæði um heilbrigðisþátt þessara tillagna, að mér berst núna til eyrna að hugmyndir séu uppi um það meðal ríkisstjórnarflokkanna að láta sjúkrahúsin bera þann kostnað sem til fellur því að þeir samþykktu í gærkvöldi að falla frá áformum um sjúklingaskatta. Það datt aldrei nokkrum manni í hug á formannafundum þegar rætt var að draga til baka sjúklingaskatta að ríkisstjórnin kæmi þá til baka og heimtaði viðbótarniðurskurð á Landspítalanum eða viðbótarniðurskurð á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri. Ég vil því biðja ríkisstjórnina um að fara nú að vakna í þessum málaflokki og forgangsraða rétt. Hugmyndin sem við gengum út frá í samningum hér í gær var sú að þessum gjöldum yrði létt af sjúklingum og ríkissjóður mundi bæta spítölunum það. 
            

Virðulegi forseti. Við fögnum auknum fjárframlögum til heilbrigðismála og styðjum þær tillögur ríkisstjórnarinnar. Ég er sérstaklega ánægð með að FSA skuli fá aukna fjárveitingu. Spítalinn sinnir mjög mikilvægu hlutverki á öllu Norður- og Austurlandi.

Virðulegi forseti. Hér er verið að setja umtalsverðar fjárhæðir til m.a. Sjúkrahússins á Akureyri. Ég fagna því sérstaklega að settir séu fjármunir í tæki og búnað. Enn fremur fagna ég þeirri breiðu samstöðu sem virðist vera um þessa aukningu hér á þingi en furða mig á þingflokki Samfylkingarinnar sem virðist vera klofinn í afstöðu sinni eftir því sem ég best fæ séð af þessari atkvæðagreiðslu. Það er miður að það skuli ekki vera mikil, breið og eindregin samstaða um að hækka fjármuni í þennan málaflokk.

Virðulegi forseti. Ég velti því fyrir mér hvort hv. þingmenn Samfylkingarinnar haldi að einhver trúi málflutningi þeirra. Hér erum við búin að vera í allt haust að bæta í heilbrigðisþjónustuna. Af hverju? Vegna þess að áður voru tveir flokkar í ríkisstjórn sem hafa komið hingað upp og viðurkennt sín mistök. Þeir koma hingað og segja: Heyrðu, 

Virðulegi forseti. Ég fór aðeins rangt með hérna áðan. Mér sýndist á atkvæðatöflunni að þingflokkur Samfylkingarinnar væri klofinn í afstöðu sinni en hann er það ekki, hann situr allur hjá sem er í sjálfu sér verra vegna þess að ég var þó að vona að það væri kannski einn, jafnvel tveir sem hefðu greitt atkvæði með okkur en svo er ekki. Það er ágætt að það leiðréttist hér með.

Forseti vill taka það fram að um leið og atkvæðaskýringar eru hafnar er ekki hægt að hleypa fleirum að undir þeim lið.

Virðulegi forseti. Það er með mikilli ánægju sem ég greiði atkvæði með þessari tillögu. Með tillögunni er verið að sýna að hér hefur skapast þjóðarsátt um Landspítalann og þjóðarsátt um heilbrigðiskerfið. Þessari ríkisstjórn hefur tekist að forgangsraða í þágu heilbrigðis. Það er ekki síst mikilvægt vegna þess að við búum á eyju. Í tillögunni er lagt til að Landspítalinn sjálfur fái um 1.700 milljónir, 300 milljónir fari í viðhald og svo um 1.000 milljónir í tækjakaup. Ný sókn er hafin í heilbrigðismálum Íslendinga eftir niðurrif þessara þátta á síðustu fjórum árum. Til hamingju með það.

Herra forseti. Við fögnum þessari viðbót á fjárlögum til Landspítalans og leggjum mikla áherslu á uppbyggingu hans fyrir landsmenn alla. Björt framtíð segir já og við skulum endilega halda svona áfram.

Forseti. Á síðasta kjörtímabili varaði ég oft við þeim mikla niðurskurði sem átti sér stað innan heilbrigðiskerfisins. Ég fagna því að það sé svona mikil innspýting í heilbrigðismálin en á sama tíma vona ég að það samkomulag sem var gert hér í gær við formenn stjórnarflokkanna hafi ekki falið í sér, enda var það alls ekki skilningur okkar sem vorum að semja við ríkisstjórnina, að það ætti að skera af einhverjum fjárheimildum til Landspítalans. Það væri mjög gagnlegt að fá úr því skorið. En Píratar munu styðja við allar tillögur um innspýtingu í heilbrigðiskerfið, enda gríðarlega mikilvægt því að það er gersamlega holt að innan.

Hæstv. forseti. Það er merkilegt að hlusta á stjórnarmeirihlutann sem er að tala um holt heilbrigðiskerfi eftir niðurrif á íslensku samfélagi áratugina þar á undan. Það er ástæða fyrir því, við vorum að glíma við að endurreisa íslenskt samfélag eftir hrun og gerðum margt sem við hefðum ekki þurft að gera ella. Okkur ber að sjálfsögðu að fagna því sem er að gerast hér í dag, að við séum að endurreisa og setja mikinn pening í heilbrigðiskerfið. Við tökum því vel. Við buðum það að fara lengra, forgangsraða betur í þessu. Við skulum átta okkur á því að við fengum fjárlagafrumvarp sem í var niðurskurður um 1 milljarð í heilbrigðismálum þegar við komum hér inn í þingið, sem olli verulegum vonbrigðum á heilbrigðisstofnunum úti um allt land. Auðvitað ber að fagna því að hér koma til baka 4 milljarðar, þessi milljarður til baka og þrír til viðbótar. Niðurskurði hafði verið hætt og sett hafði verið fjármagn í tæki, í jafnlaunaátak, í S-merkt lyf og ýmislegt á þessu ári, þannig að við skulum tala um hlutina eins og þeir eru. Við höfum valið að sitja hjá í frumvarpinu í heild en fögnum þeim skrefum sem hér eru stigin.

Virðulegi forseti. Það er ástæða til að fagna þessum auknu fjárveitingum til Landspítalans þótt í litlu sé. Það er rétt að það komi líka fram að þær rangfærslur sem sumir hafa farið hér með, að það hafi verið gengið sérstaklega hart fram gagnvart heilbrigðiskerfinu á síðasta kjörtímabili, eru rangar. Á síðasta kjörtímabili var einmitt reynt í öllum niðurskurði að halda í við sig í niðurskurði á heilbrigðiskerfið og menntakerfið og fleiri þætti velferðarkerfisins. Það er núverandi stjórnarþingmönnum til skammar að halda öðru fram. 
            

Hæstv. forseti. Í fjárlögunum 2013 bættum við fjármunum í heilbrigðiskerfið. Í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2014 var hafinn niðurskurður að nýju. Þess vegna fagnar Samfylkingin breytingartillögum sem nú eru lagðar fram um aukin framlög til Landspítalans og annarra heilbrigðisstofnana. En við teljum að meira þurfi til. Við lýsum yfir áhyggjum af því að áform um byggingu nýs landspítala séu í uppnámi hjá nýrri ríkisstjórn. Landspítalinn er á 16 stöðum í um 100 húsum sem flest eru byggð fyrir árið 1970. Samfylkingin hvetur ríkisstjórnina til að sýna raunverulegan metnað í heilbrigðismálum og hefja byggingu húsnæðis fyrir höfuðsjúkrahús landsins, húsnæðis sem hæfir nútímasjúkrahúsþjónustu.

Forseti vill enn og aftur vekja athygli á því að þegar atkvæðaskýringar eiga sér stað við einstakar tillögur gildir sú regla að þeir hv. þingmenn sem vilja veita atkvæðaskýringu verða að hafa beðið um orðið áður en sá fyrsti sem er að veita atkvæðaskýringu hefur tekið til máls. Þetta segir forseti að gefnu tilefni vegna þess að það voru allnokkrir þingmenn sem óskuðu greinilega eftir því að fá að veita atkvæðaskýringu nokkru eftir að atkvæðaskýringar hófust. Það verða að gilda ein lög um það.

Virðulegi forseti. Það má einu gilda hvort ég er að tala um atkvæðagreiðsluna eða gera grein fyrir atkvæði mínu. Ég vil undirstrika það sem hér hefur komið fram, vegna þeirra orða sem féllu hjá ýmsum stjórnarþingmönnum áðan, að í tíð fyrri ríkisstjórnar var hætt við frekari niðurskurð í heilbrigðiskerfinu á síðasta ári kjörtímabilsins.  Það er mjög mikilvægt að algerlega sé hafið yfir vafa og enginn vafi í hugum manna um það að sú niðurstaða sem náðist í gær á fundi formanna flokkanna um að fallið yrði frá sjúklingasköttum muni ekki leiða til viðbótarniðurskurðarkröfu á Landspítalann. Ég vil þess vegna taka það skýrt fram núna í atkvæðaskýringu um fjárveitingarnar til Landspítalans. 

Virðulegi forseti. Ég fagna því að verið er að auka framlög til Kvennaathvarfsins milli umræðna, fara úr 46 millj. kr. í 56, þetta er aukning um 10 millj. kr. Þetta eru ekki háar upphæðir svona í heildarsamhenginu en skipta miklu máli varðandi þá starfsemi sem þarna á sér stað en á um þriðja hundrað konur og börn hafa dvalið í Kvennaathvarfinu það sem af er þessu ári. Reksturinn hefur verið þungur. Þær hafa oft leitað í svokallaðan húsakaupasjóð sem þær hafa verið með. Hann er núna tómur þannig að nauðsynlegt er að bæta 10 millj. kr. við þannig að þessi rekstur sé tryggður til framtíðar.

Virðulegi forseti. Þegar sveitarstjórnir hringinn í kringum landið komu á fund fjárlaganefndar þá blasti yfirleitt sami vandinn við og sömu umkvörtunarefnin. Eitt af þeim var að það vantar fjármagn á móti sveitarfélögunum til hjúkrunarheimilanna. Í vinnu fjárlaganefndar á milli 1. og 2. umr. skapaðist aukið svigrúm til að bæta þarna við, m.a. með aukinni aðhaldskröfu á aðalskrifstofu ráðuneytanna. Eins og kannski flestir vita var þar gerð aukin aðhaldskrafa upp á 5%. Þá er komið svigrúm til að setja 200 millj. kr. inn í þennan málaflokk og verður heilbrigðisráðherra falið að koma þessu fé með sem réttlátustum hætti út á hjúkrunarheimilin hringinn í kringum landið. Hér er því um upphafsskref að ræða til að mæta þeim vanda sem hjúkrunarheimilin standa almennt frammi fyrir.

Virðulegi forseti. Hér greiðum við atkvæði um það hvort við eigum að nýta þau rými sem ekki eru nýtt núna víðs vegar um landið. En ég verð að segja að hv. þingmenn verða að gera sér grein fyrir því að ef þeir greiða ekki atkvæði með tillögunum verða þær ekki samþykktar. Ef allir mundu gera eins og hv. þingmenn Samfylkingarinnar í þessum atkvæðagreiðslum væri þessi aukning ekki samþykkt.  Ég vek athygli á því að í frumvarpinu … 

Hæstv. forseti. Ég fagna því að þessi tillaga er komin fram og til atkvæðagreiðslu og vonast til að menn styðji hana almennt. Við þekkjum öll þann brýna vanda sem liggur á öllum þeim er hafa það verkefni að sjá um þá er þurfa á hjúkrunarrýmum að halda. Við vitum jafnframt að hægt er að nýta það húsnæði sem nú þegar er til staðar í hinum dreifðu byggðum og ég fagna því að nú eigi að fara í þetta. Ég vek hins vegar athygli á því að þetta er tímabundið framlag og ráðuneyti heilbrigðismála mun vinna á þessu ári að því að koma með heildstætt plan um það hvernig á að taka á þessum verkefnum. Þetta er liður í því að leysa vanda spítalanna en þar er þegar fyrir fullt af einstaklingum sem bíða eftir því að komast í hjúkrunarrými.

Virðulegi forseti. Vinstri grænir eru í grunninn sammála þeirri viðleitni að ná fram hagræðingu með sameiningu stofnana og telja að þessi leið til hagræðingar í rekstri geti verið til bóta. Hins vegar er forsenda hennar sú að slíkar ráðstafanir séu unnar með heimamönnum og að stofnanir séu ekki sameinaðar nema heilsárssamgöngur milli starfsstöðva séu í boði.

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa ánægju minni með ákvörðun hæstv. heilbrigðisráðherra um að fresta sameiningu heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni um ákveðinn tíma. Ég tel mjög mikilvægt að fara þá leið sem hæstv. ráðherra mun fara, að hafa samráð við sveitarstjórnir og íbúa í sveitarfélögunum úti á landi í þessum málum. Ég segi því já við þessum lið frumvarpsins þar sem ég hef trú á því að fjármagn komi þá inn til einstakra heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni við 3. umr. fjárlaga.

Hæstv. forseti. Ég fagna því sem hefur komið fram í fjölmiðlum síðasta sólarhringinn, að hæstv. heilbrigðisráðherra hefur ákveðið að fresta sameiningum heilbrigðisstofnana og vanda sig betur við vinnuna í sambandi við það verk. Við sitjum hjá við þessa afgreiðslu en viljum vekja athygli á ákveðnum málum. Hér er til dæmis ein stofnun, liður nr. 79, Heilbrigðisstofnun Vesturlands, sem lækkar á milli ára. Hún er ein af þeim stofnunum sem hefur ekki þurft neina aðstoð, hefur ekki verið með neinn halla, hefur rekið starfsemi sína gríðarlega vel - og er þá lækkuð hér á milli ára, þ.e. menn skáru hana niður um tæpar 44 milljónir og svo er 35 skilað til baka. Við skulum átta okkur á því hvernig unnið var að þessum fjárlagatillögum. Þarna er eitt dæmið um að menn telji sig geta slegið sér á brjóst og hælt sér af því að hafa bætt í og bætt við en það hefur ekki verið gert hjá þessari stofnun.

Virðulegi forseti. Ég kem hingað upp til að minna á þá undarlegu forgangsröðun ríkisstjórnarinnar sem birtist í viðhorfinu gagnvart vinnumarkaðsaðgerðum, starfsendurhæfingu og samskiptum við aðila vinnumarkaðarins um eðlileg samskipti á vinnumarkaði í fjárlagafrumvarpinu og í breytingartillögum. Við sjáum þessa líka stað í fjárveitingum til Vinnumálastofnunar. Það liggja fyrir greiningar á því hversu miklu þau skiluðu, átaksverkefnin sem við réðumst í á síðasta kjörtímabili um sérstök tækifæri fyrir ungt atvinnulaust fólk. Skilaboð ríkisstjórnarinnar eru að leggja af öll þessi verkefni. Við stöndum frammi fyrir þeirri hættu að við munum búa við vaxandi vanda á næstu árum, að langtímaatvinnulausir muni eiga minni innkomu inn á vinnumarkaðinn en ella vegna þess að ríkisstjórnin vanrækir skipulega tækifærin sem ættu að vera þarna til fyrir fólk til að komast aftur 

Virðulegi forseti. Eins og ég skil þetta er ríkið einhliða að draga sig út úr starfsendurhæfingarsjóðunum. Það var samstarf á milli ríkisins, lífeyrissjóðanna og atvinnurekenda þannig að þetta eru auðvitað skýr skilaboð. Það getur ekki verið að ríkið ætlist til þess að atvinnurekendur og lífeyrissjóðir reki þessa sjóði einir. Við hljótum að sjá fram á að þeir leggist af. Það er skringilegt og vont að þetta gerist einhliða og án þess að nokkurt samráð sé haft við hina aðilana.

Virðulegi forseti. Í því ráðleysislega krafsi sem hófst hjá ríkisstjórninni milli umræðna til að reyna að finna leiðir til að komast út úr þeim vandræðum sem hún var búin að koma sjálfri sér í með niðurskurði í heilbrigðismálum var víða leitað fanga, m.a. í þessum lið, að skerða vaxtabætur. Því er haldið fram að þetta sé vandræðalaust því að þetta sé á hátekjufólk og það komi hvort sem er svo digur skuldaúrlausnapakki á nýju ári. Hæstv. ríkisstjórn horfir algjörlega fram hjá því að það fólk sem keypti húsnæði eftir 2010 mun ekki fá neitt út úr þeim skuldalækkunarpakka sem fram undan er. Þetta fólk hefur gengið út frá því sem vísu að vaxtabætur, jafnvel á hátekjufólk, væru í því formi sem þær voru þegar þetta fólk keypti húsnæði sitt.  
            

Herra forseti. 500 millj. kr. lækkun vaxtabóta á næsta ári mun þýða að til greiðslu vaxtabóta verða ekki nema rúmir 8,4 milljarðar sem hlýtur að vera nokkurt umhugsunarefni. Jafnvel þó að skuldir hafi lækkað og þar af leiðandi nýtist fjármunir betur til að greiða vaxtabætur er þetta mikil lækkun frá umfangi vaxtabóta á síðasta kjörtímabili. Frá því að þær voru hækkaðar um 2,5 milljarða á fyrri hluta árs 2009 hafa almennar vaxtabætur verið á bilinu 11–12 milljarðar og urðu með sérstöku vaxtaniðurgreiðslunni á nítjánda milljarð króna 2011. Hér erum við komin langan veg til baka og mjög langt niður með þennan stuðning. Ég hlýt að lýsa sérstökum áhyggjum af því vegna tekjulágs fólks sem margt hvert mun ekki eiga í vændum neina úrlausn í hörpusmíði ríkisstjórnarinnar. Það hlýtur að vera áhyggjuefni að sjá þessa miklu skerðingu vaxtabóta og það undrar mann að meiri hlutinn skuli grípa til þess nú að skerða þær enn frekar en gert hafði verið ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu. 
            

Virðulegur forseti. Rekstrarkostnaður Bankasýslunnar árið 2013 var 75 millj. kr. eða 20% undir áætlun. Hún býr yfir dýrmætri sérþekkingu og störf hennar hafa verið mjög vönduð í alla staði. Bankasýslan gætir afar mikilla hagsmuna fyrir ríkissjóð, þeir nema hundruðum milljarða. Bankasýslan heldur utan um eignarhlut ríkisins í bönkunum og skipuleggur sölu á þeim. Mér er sagt að Bankasýslan geti tekið að sér 20 millj. kr. niðurskurð en ekki 50 millj. kr. niðurskurð. Það munar því 30 millj. kr. að það takist að halda stofnuninni í núverandi mynd. Verði starfsemin skert er líklegt að hægi á brýnum verkefnum. Tefjist sala á þessum gríðarmiklu eignum um einungis eina viku vegna þessa niðurskurðar mun ríkið tapa 70 milljónum í vaxtakostnaði. Slíkt tap mundi jafnast á við rekstrarkostnað Bankasýslunnar í heilt ár. Ég vona að þetta varpi ljósi á áhættuna sem tekin er með því að spara þessar 30 milljónir. Ég mun greiða atkvæði með tillögunni en geri það í trausti þess að hv. fjárlaganefnd skoði mál Bankasýslunnar milli umræðna.

Virðulegi forseti. Ég þorði ekki annað en athuga hvort ég væri ekki örugglega með réttan lið í huga en það er liður 107 sem fjallar um sóknaráætlanir landshluta. Sóknaráætlunin var ný nálgun sem unnin var í góðri samstöðu sveitarstjórnarmanna og Sambands íslenskra sveitarfélaga og var mikil samstaða um verklagið meðal sveitarstjórnarmanna um allt land í öllum flokkum. Þess vegna er mikilvægt að finna leiðir til að halda því verklagi áfram. Sóknaráætlunin var strikuð út eða allar 400 milljónirnar voru strikaðar út í frumvarpinu en núna er gert ráð fyrir því að auka eigi við, en það er aðeins rétt tæpur fjórðungur sem lagður er til með sóknaráætluninni. Til þess að hún virki vel og geti átt framtíðina fyrir sér þyrfti það að vera enn meira.

Hæstv. forseti. Hér birtist í breytingartillögum dæmi um flaustursleg vinnubrögð ríkisstjórnarinnar varðandi samskipti við Evrópusambandið, einn af IPA-styrkjunum sem þar er verið að fella út. Hv. allsherjar- og menntamálanefnd átti kost á því að heimsækja Náttúrufræðistofnun fyrir nokkru og eitt af þeim stóru verkefnum sem hafa haldið þeirri stofnun þannig að menn hafa ekki þurft að skera gríðarlega mikið niður þar er þetta verkefni. Þarna er ekkert verið að aðlaga landið að ESB með öðrum hætti en þeim að verið er að skoða íslenska náttúru og gera hluti sem við höfum annars ekki efni á að gera. Hér er verið að kasta því út og meira og minna, að því er virðist, fyrir klaufaskap og þetta er ekki eini liðurinn. Það eru margir liðir úti á landi og þegar menn voru að tala um hvað sveitarstjórnarmenn segðu um allt land kvörtuðu nánast allir undan því að verið væri að fella niður IPA-verkefni sem skipti mjög miklu máli fyrir atvinnu á landsbyggðinni. Ég harma að þetta skuli hafa gerst svona og vildi vekja athygli á því í atkvæðagreiðslunni.

Virðulegi forseti. Ég vil lýsa yfir sérstakri ánægju með tvo liði í 6. gr. Í fyrsta lagi er það greinin sem hljóðar svo, með leyfi forseta: „Að selja óhentugar eða óhagkvæmar húseignir utanríkisþjónustunnar erlendis og verja hluta söluverðs til að kaupa eða leigja hentugra húsnæði.“ Þetta er hagræðingarhugmynd frá hæstv. utanríkisráðherra og ber að fagna frumkvæði ráðherra í því að finna hagkvæmari leiðir fyrir þá þjónustu sem við erum sammála um að veita. Einnig vil ég vekja athygli á síðustu greininni sem er, með leyfi forseta: „Að heimila að endurgreiða virðisaukaskatt af sérhæfðum íþróttabúnaði fyrir fatlaða íþróttamenn.“ Þessi grein hefur verið til staðar, datt út úr fjárlögunum 2013, og hefur verið gerð tillaga um að það verði líka í fjárauka. Þetta er lítið mál sem skiptir samt hóp fólks mjög miklu máli.

Virðulegi forseti. Ég hef lagt fram breytingartillögur við 6. gr. sem snúa að því að heimila ráðherra að leggja fjármuni annars vegar til Isavia til að taka á móti efni úr Vaðlaheiðargöngum og hins vegar til að veita heimild til að Vaðlaheiðargöng hf. geti komið efninu á sinn stað. Þetta er á deiliskipulagi Akureyrarbæjar og framkvæmdin hefur farið í gegnum umhverfismat. Á síðasta ári ákvað ríkisstjórnin að verja 30 millj. kr. til þessa verkefnis. Þær 30 millj. kr. hafa legið fyrir og atvinnuvegaráðuneytið hefur verið reiðubúið að greiða þær út en innanríkisráðuneytið hefur lýst því yfir að þetta sé óframkvæmanlegt vegna þess að vantað hefur heimild í fjárlög auk þess sem framkvæmdin hefur ekki verið á samgönguáætlun. Ég ætla mér að draga þessa tillögu til baka vegna þess að nú stendur til að hægt verði með einum eða öðrum hætti að fara í þessar framkvæmdir. 

Virðulegi forseti. Við vinstri græn getum ekki greitt þessari heimild atkvæði okkar. Þetta er afar opin heimild og kom fyrir þegar menntamálaráðuneytið kom á fund fjárlaganefndar og þar sem þeir játuðu að svo væri. Ekkert liggur fyrir um sameiningar framhaldsskóla eins og hér er talað um, þ.e. viðbótarhúsnæði fyrir framhaldsskóla og háskóla í tengslum við sameiningar, breytingar eða hagræðingu á starfseminni. Hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hefur ekki enn þá komið fram með neitt sem getur réttlætt svo víðtæka heimild auk þess sem enginn kostnaður eða nokkur skapaður hlutur liggur hér að baki. Því munum við greiða atkvæði gegn þessu.

Áður en forseti gefur hv. 6. þm. Suðurk. orðið vill hann leita eftir því hvort fleiri hafi óskað eftir að veita atkvæðaskýringu. Hæstv. forseti taldi sig heyra barið í borðið utan úr þingsalnum. - Þá er það eingöngu hv. þm. Oddný G. Harðardóttir, 6. þm. Suðurk., sem hefur óskað eftir að veita atkvæðaskýringu.

Virðulegi forseti. Það er óskað eftir heimild til að taka á leigu viðbótarhúsnæði fyrir framhaldsskóla og háskóla í tengslum við sameiningar, breytingar eða hagræðingu á starfsemi. Í skýringum sem við fengum í hv. fjárlaganefnd kom fram að hæstv. ráðherra þætti mikilvægt að geta með stuttum fyrirvara gripið til ráðstafana ef einhverjar breytingar ættu sér stað á árinu 2014. Hæstv. menntamálaráðherra hefur boðað stórar skipulagsbreytingar á framhaldsskólastigi og þá má draga þá ályktun af þessari heimildargrein að það eigi að drífa þær skipulagsbreytingar af og það þurfi að grípa til ráðstafana strax á árinu 2014, þá væntanlega haustið 2014. Ég tel mjög varhugavert að veita svona opna heimild þar sem gera má hvað sem er við hvaða skóla sem er. Hún er ekki afmörkuð við skóla eða landsvæði og það hefur ekki farið fram umræða um fagleg rök fyrir skipulagsbreytingunni.

Virðulegi forseti. Mér er afskaplega mikil ánægja að því að standa hér fyrir hönd fjárlaganefndar, held ég að ég geti sagt, þar sem öll nefndin flytur þá breytingartillögu að heimila að endurgreiða virðisaukaskatt af sérhæfðum íþróttabúnaði fyrir fatlaða íþróttamenn. Við höfum aðeins rætt þetta í þessum sal. Heimildin er komin inn fyrir þetta ár og næsta ár, hún féll út á þessu ári. Svo minni ég á það enn og aftur að það er væntanlegt frumvarp þar sem þetta verður fellt inn í virðisaukaskattslög sem ég hvet þingmenn til að samþykkja. Þá þurfum við ekki að eiga við þetta innan heimildargreina ár hvert. Ég fagna þessu svo sannarlega af því að þetta skiptir auðvitað miklu fyrir þá sem þurfa að leggja út þessa fjármuni, en hins vegar eru þetta afar litlar fjárhæðir hjá ríkissjóði.

Herra forseti. Við erum hér komin að lokum atkvæðagreiðslunnar og ég vil almennt segja þetta um stöðu málsins nú. Í þessu fjárlagafrumvarpi er sköttum létt af útgerðarmönnum og hátekjufólki en skorið niður í ýmislegri velferðarþjónustu. Það er líka horfið frá fjárfestingu í nýjum atvinnugreinum einmitt þegar við þurfum atvinnusköpun og efnahagsuppbyggingu.  Ég vil nota tækifærið og taka undir hvatningu hv. þm. Árna Páls Árnasonar til hinna atkvæðamiklu forustumanna stjórnarflokkanna í fjárlaganefnd, hv. þingmanna Guðlaugs Þórs Þórðarsonar og Vigdísar Hauksdóttur, að tryggja það milli umræðna að ákvörðun formanna stjórnarflokkanna hér í gærkvöldi um að falla frá sjúklingagjöldum verði ekki gerð á kostnað Landspítalans. Slík breyting væri í anda þess góða samkomulags sem tókst í gærkvöldi og yrði mjög til þess að greiða fyrir þingstörfum næstu daga.

Virðulegi forseti. Hér erum við að samþykkja hallalaus fjárlög og það gerist ekki af sjálfu sér. Við erum að samþykkja fjárlög þar sem við forgangsröðum fyrir þá sem minnst mega sín, þ.e. veikt fólk. Einnig erum við að gefa í þegar kemur að hlutum eins og bótum fyrir ellilífeyrisþega og öryrkja. Þetta eru staðreyndir sem liggja fyrir. Mér finnst það dapurlegt þegar hv. stjórnarandstaða talar um hlutina með öðrum hætti. En það sem stendur uppi eftir þessa atkvæðagreiðslu er að hér var hluti stjórnarandstöðunnar, bara hluti að vísu, sem greiddi ekki atkvæði með aukningu til heilbrigðisþjónustunnar. 

Forseti vill minna hv. þingmenn á að hafa hljóð í þingsal þegar ræður eru fluttar. 

Herra forseti. Þessari 2. umr. um fjárlög fyrir 2014 er nú að ljúka og ég verð að segja að hún hefur gengið mun snöfurmannlegar fyrir sig en þegar núverandi hæstv. ríkisstjórnarflokkar voru í stjórnarandstöðu  Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði höfum lagt fram margvíslegar breytingartillögur um eflingu á þáttum sem við teljum mikilvæga, eins og rannsóknir og þróun í landinu, jöfnun á námskostnaði, Ríkisútvarpið og framlög til lista og menningar. Sérstaklega er ástæða til að nefna aukin framlög til þróunarsamvinnu. Við fögnum að sjálfsögðu auknum fjármunum í heilbrigðismálin en teljum að gera hefði þurft mun betur. Ég nefni framlög til sóknaráætlana landshluta o.fl. Því miður hafa þessar tillögur verið felldar. Það er enn von, 3. umr. er eftir.