Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Tryggvi Þórhallsson) Á Alþingi 1924 lagði þáverandi stjórn fram fjáraukalög fyrir árið 1923 og leitaði heimildar til aukafjárveitinga fyrir árið 1923 að upphæð h. u. b. 46 þús. kr. Árið 1925 voru lögð fyrir Alþingi samskonar lög fyrir árið 1924, og var þá upphæðin h. u. b. 38 þús. kr. Í þessu frv. um aukafjárveitingar er upphæðin 196 þús. kr. Þetta stingur allmjög í stúf við hinar fyrri upphæðir. Jeg get mint á, að fjárlögin fyrir árið 1925 voru samin á Alþingi 1924, og var þá sjerstök áhersla lögð á það af þáverandi fjvn. að fá sem flesta liði inn í fjárlögin og að láta gjaldahlið fjárlaganna sýna sem rjettasta mynd. Jeg vil þó ekki af hálfu fjvn. beina neinum sjerstökum ámælum til hæstv. stjórnar út af þessu, því að við nánari athugun kemur ýmislegt fram, sem skýrir þennan mikla mun og gerir að miklu leyti skiljanlegt, hvað upphæðirnar eru margar og háar. Í fyrsta lagi eru 2 hæstu upphæðirnar, sem nema til samans h. u. b. 1/3 af öllum 196 þúsund kr., ekki gerðar upp á eindæmi hæstv. stjórnar, heldur með ráðum fjárveitinganefnda á síðasta þingi. Þessar upphæðir eru h. u. b. 34 þúsund kr. til aðgerðar Landsbókasafnshúsinu og 36 þúsund kr. í viðbót við styrk handa Búnaðarfjelagi Íslands. Það er alveg rjett, sem segir í athugasemdum við frv., að mjög mikill hluti þessa fjár hefir gengið til nauðsynlegs viðhalds á opinberum byggingum eða til mannvirkja til varnar skemdum af ágangi sjávar og vatna. Af hálfu fjvn. vil jeg þó geta þess um einn lið í frv., að henni þykir hæstv. stjórn þar hafa gengið fulllangt, sem sje í styrkjum til utanfara. Ef þetta hefði verið borið fram á þinginu 1924, hefði fjvn. lagst á móti flestu. Það er auðvitað, að hægra er um að tala en í að komast að neita slíkum styrkjum, en ef þetta á að vaxa áfram eins og hingað til, getur það orðið allþungur baggi fyrir ríkissjóð. Nefndin vill ekki ámæla hæstv. stjórn fyrir að hafa veitt styrk til þess að lækna mænuveikisjúklinga, en hún vill benda á, að aðferðin er dálítið óvanaleg. Fjenu er ávísað til landlæknis og hann ráðstafar því. Þegar þetta er borið saman við eftirlitið með úthlutun fjár til styrktar berklaveikum, þá virðist ekki mikið eftirlit með þessu fje af hálfu stjórnarráðsins. Viðvíkjandi síðustu tveim liðum 3. gr. vil jeg geta þess, að þeir eru nú í síðasta sinn í fjáraukalögum og eru nú teknir upp í fjárlög fyrir árið 1926. Um 5. gr. vil jeg taka það fram, að fjvn. hefir álitið þessa styrki nauðsynlega, en af athugasemdum við greinina kemur í ljós, að mjög er það óákveðið, hvaða reglur gilda um úthlutun slíkra styrkja. 1) Til sjóvarnargarðs á Siglufirði borgar ríkissjóður helming kostnaðar. 2) Til sjóvarnargarðs á Sauðárkróki borgar ríkissjóður ¾ kostnaðar. 3) Til sjóvarnargarðs á Stokkseyri og Eyrarbakka borgar ríkissjóður ¼ kostnaðar. 4) Til fyrirhleðslu fyrir Hjeraðsvötn borgar ríkissjóður 2/3 kostnaðar. Fleiri dæmi mætti taka, sem sýna það, að engin föst regla er til um það, hvað mikinn hluta ríkissjóður leggur fram af kostnaðinum. Jeg vil beina því til hæstv. stjórnar, að hún geri grein fyrir hinum mismunandi reglum, sem gilda um þessar styrkveitingar. Í þessu sambandi má minna á, að í sumum þessara kauptúna á ríkissjóður mikið af lóðum, sem hann hefir leigt fyrir afarlágt verð. Nefndinni er ekki grunlaust um, að mjög gamaldags taxti sje á eftirgjöldunum, og mundi ástæða fyrir hæstv. stjórn að athuga, hvort ekki væri rjett að hækka lóðagjöldin. Loks ætla jeg að víkja örfáum orðum að síðasta lið 5. greinar, sem er styrkur til kostnaðar við mælingar og uppdrætti af kauptúnum og sjávarþorpum. Þarna stendur dálítið sjerstaklega á. Þessi liður var beinlínis feldur af fjárlagafrv. á Alþingi 1924. Það var sem sje beinn þingvilji að veita ekki fjeð. En í fyrra var þetta veitt í fjárl. 1926. Hefði ekki svo staðið á, þá hefði verið óverjandi fyrir hæstv. stjórn að taka þetta upp núna. Um brtt. nefndarinnar þarf jeg ekki að segja nema örfá orð. 2 fyrstu brtt. stafa af því, að síðan frv. var samið, eru komnar aðrar upplýsingar og fullkomnari reikningar. 3. brtt. er um ferðastyrk til biskups. Hann er sama eðlis og hinir, og þótti nefndinni rjett að láta hann fylgjast þar með. Þá er 4. brtt., um að í 4. gr. 2 komi „lögfræðinga“ fyrir „embættismanna“, og 5. brtt. um, að í 4. gr. 3 og 4 komi „þjóðskjalavarðar“ og „Þjóðskjalasafninu“ fyrir „þjóðminjavarðar“ og „Þjóðminjasafninu“. Eru þær sjálfsagðar.

Fjármálaráherra (JÞ): Jeg get verið hv.fjvn. þakklátur fyrir undirtektir hennar við frv. sjálft og brtt., sem hún flytur. Að öðru leyti sje jeg ekki ástæðu til að gera að umtalsefni neitt af því, sem hv.frsm. (TrÞ) hafði orð á, nema ef vera skyldi utanfararstyrkirnir. Stjórninni hefir ekki sýnst mögulegt í venjulegu árferði að hafa ekki nokkurt fje til umráða í þessu skyni, sem sje handa mönnum, sem þurfa að sækja millilandafundi. Oft stendur svo á, að boðað er til fundar mönnum frá Norðurlandaríkjunum 5 sjerstaklega, og megum við þá til að veita einhvern styrk til slíkra utanfara. Því er það, að stjórnin hefir farið fram á, að tekin verði upp í fjárlagafrv. fyrir árið 1927 dálítil upphæð, sem samsvaraði því, sem veitt hefir verið árið 1925 til þessa. Mjer er það sjerstakt ánægjuefni, að hv. nefnd vill viðurkenna nauðsynina á þessu með því að flytja viðaukatillögu í þessu skyni. Þá hefi jeg ekki fleira um þetta að segja, en geri ráð fyrir, að hinir ráðherrarnir svari því, sem til þeirra er beint.

Atvinnumálaráðherra (MG): Hv. frsm.fjvn. (TrÞ) mintist á 3 atriði, sem mjer við koma. Út af skipulagsuppdráttum kauptúna vil jeg geta þess, að það er sennilega alveg rjett hjá háttv.frsm., að stjórninni hefði verið óheimilt að greiða fje til þessa, hefði ekki þingið í fyrra samþykt að veita upphæð í þessu skyni í fjárl. 1926. Þá mintist hv.frsm. á það, að engar reglur gildi fyrir úthlutun styrkja til varnar skemdum af ágangi sjávar og vatna. Þetta er rjett að því leyti, að þetta hefir verið samningsatriði, nema þar sem lög mæla sjerstaklega fyrir, en slík lög eru aðeins til um fyrirhleðslur fyrir Markarfljót og Þverá frá 1917. Ætlunin var sú, að greiða helming kostnaðar við fyrirhleðslu fyrir Hjeraðsvötn, en kostnaðurinn fór allmikið fram úr áætlun, því að vötnin höfðu grafið sig niður um 1 metra frá því áætlun var gerð og þar til verkið var framkvæmt. Því var styrksupphæðinni breytt í 2/3, en með það voru Skagfirðingar ekki fullkomlega ánægðir. Vildu fá ¾ kostnaðar úr ríkissjóði, eins og verið hafði í Djúpósfyrirhleðslunni. Um lóðir ríkissjóðs er það að segja, að þær eru víðast ódýrt leigðar, en þar, sem fært hefir þótt verðmætis eða samninga vegna, hefir afgjaldið verið hækkað. Í Vestmannaeyjum hafa gjöldin t. d. nýlega verið að mig minnir 6-földuð. Mikill hluti eyjanna er fyrir löngu útmældur til 80 ára, og á þeim tíma er engu hægt að breyta, nema hækka gjaldið fyrir nýjar útmælingar.

Forsætisráðherra (JM): Það var rjett hjá hv.frsm. að athuga utanfararstyrkinn sjerstaklega. Það var ekki heimild til að greiða hann. Er jeg nefndinni þakklátur fyrir að hún vítti það ekki. Mjer er óhætt að segja, að það var fullkomlega ógerningur að neita algerlega um slíka styrki, enda eru þeir aldrei nema lítill hluti af þeim kostnaði, sem viðkomandi hefir haft af förinni. Við erum komnir á svo mikil andleg og verkleg viðskifti við önnur lönd, að við getum ekki skorast undan því að senda menn á einstaka fundi, er t. d. Norðurlönd halda í fjelagi. Því hefir stjórnin lagt til að veita ákveðna upphæð til utanfara. Hv. frsm. sagði, að við værum ekki færir um að veita fje til slíkra hluta á við aðrar þjóðir. En hjer er það ekkert svipað, þótt miðað sje við fólksfjölda og ríkidæmi. Aðrar þjóðir verja mjög miklu fje til sendiferða, en við erum því sem næst lausir við það. Jeg vænti þess, að hv.fjvn. leyfi stjórninni að hafa einhverja fjárhæð til afnota í þessu skyni. Að því er snertir mænuveikina, þá þótti það eini vegurinn að gera tilraun til að bjarga sjúklingunum, að byrja lækningar þegar í stað. Stjórninni var sagt af læknum, að það riði á að taka sjúklingana tafarlaust til meðferðar, og sá hún sjer því ekki annað fært en leyfa landlækni að nota fjárhæð í þessu skyni. Jeg hygg, að þessi tilraun hafi hepnast allvel og árangurinn orðið eins góður og við var búist. Til þessa var að vísu ekki heimild, en sjálfsagður hlutur að gera það. Eftirlit með þessu var hjá landlækni og gert í samráði við skrifstofustjórann í dómsmálaráðuneytinu, og hefir verið reynt að halda spart á. Jeg mun síðar, ef óskað er, gefa háttv.fjvn. og hv. deild skýrslu um lóðagjöldin á Siglufirði.

Jón Baldvinsson Jeg skildi ummæli hæstv. fjrh. (JÞ) svo, að fjvn. hefði viðurkent rjettmæti ferðastyrkjanna með því að taka þá upp hjá sjálfri sjer. En jeg vildi taka það fram út af þessum styrkjum, sem landsstjórnin hefir greitt án þess að hafa heimild til, að slíkar greiðslur eru ekki rjettmætar, sjerstaklega þeir styrkir, sem Alþingi hefir áður felt. Á þinginu 1923 var feldur ferðastyrkur til biskupsins til þess að sækja biskupafund á Norðurlöndum. Ef því stjórnin hefir greitt þennan 600 kr. ferðastyrk í heimildarleysi, þá er slíkt vitanlega algerlega órjettmætt. En mjer heyrðist hæstv. fjrh. vera að hlakka yfir því, að nefndin hefði tekið þetta upp hjá sjer af sjálfsdáðum, og þætti mjer fróðlegt að vita, hvort svo væri.

Fjármálaráöherra (JÞ): Háttv. 2. þm. Reykv. (JBald) sagði, að jeg hefði hlakkað yfir því, að hv.fjvn. hefði tekið upp af sjálfsdáðum ferðastyrk biskups. En jeg gerði ekki annað en þakka nefndinni fyrir að hafa borið fram till. Og jeg vil mega halda því áfram að þakka þingnefndum fyrir þær till., sem þær bera fram til bóta á stjfrv. mínum, án þess að leita til þess leyfis hjá hv. 2. þm. Reykv.

Jón Baldvinsson Jeg vil aðeins benda á það, að orð hæstv. fjrh. fjellu á þá leið, að fjvn. hefði viðurkent styrkveitinguna með því að taka upp tillögu um hana, svo jeg hafði fulla ástæðu til þess að ætla, að nefndin hafi gert það af sjálfsdáðum, en ekki eftir beiðni stjórnarinnar. Annars væri fróðlegt að heyra, hvernig í þessu liggur.

Forsætisráðherra (JM): Jeg þarf ekki miklu að svara hv. 2. þm. Reykv. (JBald). Jeg býst við, að hann telji það skyldu sína að rísa upp á móti, ef nefnt er á nafn kirkja og kristindómur eða prestar, hvað þá biskupar.

Frsm. (Tryggvi Þórhallsson) Jeg get gefið þær upplýsingar af hálfu nefndarinnar, að hún bar þessa till. fram eftir viðtali við hæstv.forsrh. og samkvæmt ósk hans. Nefndinni var kunnugt um, að biskupi var boðið á biskupafundinn og að hann fór, og nefndin taldi sjálfsagt, að biskupinn væri ekki settur skör lægra en aðrir, sem fara út á svipaða fundi. nema síður væri.

Flm. (Jón Sigurðsson) Jeg sje ekki ástæðu til að gera frekari grein fyrir þessu frv. en gert er í greinargerð þess. Undanfarandi þing hafa verið frjálslynd í þessum efnum, og vænti jeg, að svo verði einnig þar sem þetta frv. á í hlut, og jeg vonast þess vegna til, að það fái að ganga nefndarlaust til næstu umræðu.

Flm. (Þórarinn Jónsson) Enda þótt hv. þingdeild sje nú í nokkrum vígahug. vona jeg þó, að það verði ekki látið hitna á þessu frv. Jeg get tekið það fram, að ástæðan til þess að frv. þetta er fram komið, eru áskoranir um það, sem komið höfðu til mín á þingmálafundum í janúarmánuði síðastl. Við athugun þessa máls hefi jeg á ný algerlega fallist á rjettmæti þess, svo að jeg tel sjálfsagt, að það nái fram að ganga. Þegar jeg fór að kynna mjer umræður um þetta mál á þingunum 1917 og 1919, sá jeg að hv. 1. þm. S.-M. (SvÓ) hafði bent á, að þessi lög gætu leitt til þess, að niðjar jarðareiganda gætu alls ekki eignast jörðina eftir hana dag. Og sá, sem mest beitti sjer þá fyrir þessari lagasetning í Nd., prófessor Einar Arnórsson, þáverandi þm. Árn., viðurkendi, að þetta gæti átt sjer stað, en máli þessu var þá svo langt komið, að breytingar í þessa átt komust aldrei fram. Af þessum ástæðum er það, að hv.l.þm. S.-M. (SvÓ) er meðflytjandi minn að þessu máli. Frv. þetta fer fram á að undanskilja forkaupsrjettarákvæðum laganna frá 1919 niðja jarðareigenda, börn þeirra, kjörbörn, fósturbörn og systkini. Jeg hefði jafnvel viljað fara enn lengra í þessa átt og láta frv. einnig taka til barnabarna og annara niðja, en sem þó gæti ekki ágreining valdið í framkvæmd. En jeg ljet þó við þetta sitja að sinni, en leyfi mjer hjer með að skjóta því til væntanlegrar nefndar, sem þetta mál fær til meðferðar, að athuga, hvort ekki væri tiltækilegt að bæta þessu við í frv. Nú er þessu svo varið eftir gildandi lögum, að sjálfsábúðar- og eignarjörð sína getur eigandinn ekki selt í hendur niðjum sínum, ef sveitarfjelagið vill fá forkaupsrjettinn til kaupanna, nema niðjinn geti tekið við ábúð á jörðinni. En einatt er svo því varið af ýmsum ástæðum, að þetta getur ekki átt sjer stað nema „leppa“ ábúðina, sem ekki er einasta mörgum ógeðfelt, heldur getur líka verið hættulegt. jeg veit eitt dæmi í þessa átt, sem er sannsögulega rjett. Það er aldraður maður, sem býr á eignarjörð sinni; hann vill ekki, að jörðin eftir sinn dag gangi til þeirra niðja, sem hann á, vegna þess að hann treystir þeim ekki til að fara með hana að sínum vilja. En hann á dótturson, sem hann trúir til þessa og vill láta hann eignast jörðina. Nú getur dóttursonur hans ekki orðið sjálfur ábúandi á jörðinni sökum æsku, en yrði þá til þess að fá einhvern mann fyrir sig, „leppa“ ábúðina. Nú vildi gamli maðurinn ekki af neinni leppmensku vita og tók því það ráð, að hann gaf dóttttrsyni sínum jörðina. Ýms fleiri dæmi mætti og hugsa sjer, sem sýna nauðsyn þessarar breytingar. Það er t. d. maður að ala upp son sinn og menta í því augnamiði, að hann eignist jörðina og sitji hana eftir sinn dag, en á fleiri erfingja, svo hann þarf að hafa selt jörðina áður en hann fellur frá. Nú verður hann ófær til að búa sjálfur, veikist eða deyr. En þessi, sem hann ætlar til þess að taka við jörðinni, er enn of ungur til, þess að búa þar, eða við nám og á enn eftir mikið að búa sig undir framtíðarstarf sitt. Undir þessum kringumstæðum skeður ekki annað en að annaðhvort verður jörðin seld sveitarfjelaginu eða til erfingjaskifta kemur að eigandanum látnum. Þessi ákvæði laganna um forkaupsrjett sveitarfjelaga að jörðum eru skerðing á sjálfsábúðarrjettinum, sem þó er tryggasta undirstaðan undir landbúnaðinum. Reynslan hefir sýnt það hjer sem annarsstaðar, að þar, sem jarðir hafa lengst haldist í ættum, hafa þær verið jafnbest setnar og best haldið við. Það liggur í eðli mannsins skyldutilfinning að varðveita og bæta það, sem feðurnir hafa sjerstaklega búið þeim í hendur. Mætti finna mörg dæmi hjer á landi, sem sanna þetta. En sjerstaklega má þó benda á það, að þar sem óðalsrjettur hefir verjð lögleiddur, er þetta orðið að helgri skyldu. Nú munu menn máske segja, að það sje meiri trygging fyrir því, að jarðirnar fari ekki í braskarahendur, ef sveitarfjelögin eigi þær og sje því uppbót á móti því, að sjálfsábúðinni er glatað. En einhlítt er þetta þó ekki. Jeg þekki jafnvel eitt dæmi í þessa átt, sem jeg fullyrði, að er í alla staði satt og í samræmi við það, sem fram fór. Nýverið keypti sveitarfjelag jörð nokkra, til að forða því, að hún yrði eign annara sveitarfjelags, sem hafði falast eftir kaupum á henni. En það kom brátt í ljós, að hreppsnefndin hafði ekki keypt jörðina til eignar sveitarfjelaginu, heldur seldi hún þegar jörðina aftur innansveitarmanni, sem þó sat á eignarjörð sinni; en hann vildi heldur búa á áðurnefndri jörð. Kaupandinn tók því næst þessa jörð til ábúðar, en eignarjörð sína sem hann sjálfur hafði búið á áður, ljet hann sem fótaskinn undir nágranna sinn, sem þóttist hafa of lítið land og setti aðeins þangað húsfólk. Þó að hreppsnefndin kæmi jörð þeirri, er hún seldi, í sjálfábúð aftur, varð hún þó orsök þess, að önnur jörð var svift ábúð. Og enn þess, að opnuð er leið fyrir sveitarfjelag það, sem ekki náði kaupum á jörðinni, að fá hana fyrir hækkað verð hjá þeim, sem keypti. Sýnir þetta dæmi ljóslega, að ákvæði laganna eru ekki einhlít til að fyrirbyggja brask. Jeg ætla svo ekki að fara lengra út í þetta mál, en jeg hygg, að það, sem jeg hefi tilfært, nægi til að sýna, að það er ekki að ófyrirsynju, að þetta frv. er borið fram. Aðrar breytingar á lögunum frá 1919 leiða af aðalbreytingunni og nokkrar til að leiðrjetta prentvillur, sem í lögunum eru. Hefi jeg svo lagt til, að frv., þegar það nær staðfestingu, verði fært inn í meginmál laganna frá 1919 og þannig gefið út, þó það sje ofurlítið dýrara. Er það til þess gert, að ekki sje sinn skækillinn í hverri áttinni. Jeg vil svo að síðustu gera það að tillögu minni, að frv. þessu verði að þessari 1. umr. lokinni vísað til landbn.

Flm. (Jón Baldvinsson) Jeg get verið stuttorður og þarf eigi langrar framsögu við í þessu máli, vegna þess að þær almennu ástæður, sem eru um einkasölu síldar, gilda einnig fyrir þetta mál. En um þetta frv. er það að segja; að það er því mikilsverðara en málið, sem til umr. var næst á undan (um einkasölu á útfluttri síld), sem fiskiveiðarnar og saltfisksverslunin er stærri atvinnuvegur heldur en síldveiðarnar. Það hefir ekki fengist á undanfarandi þingum, að máli þessu væri leyft að fara til nefndar; menn hafa ekki viljað, að mál þetta fengi þá athugun, sem sjálfsögð er um jafn-mikilsvarðandi mál. Jeg geri mjer vonir um, að svo muni þó eigi fara í þetta sinn, þar eð útlitið fyrir þessum atvinnuvegi er, að sögn, eigi eins gott og undanfarið hefir verið, og vona jeg því, að frv. fái að lifa það að koma fyrir nefnd og fá þar þá athugun, sem slíkt mál sem þetta er, á skilið að fá, það er því tillaga mín, að þessu máli verði, að þessari umræðu lokinni, vísað til sjútvn.

Flm. (Jón Baldvinsson) Það virðist vera meiri hreyfing nú í ár en á undanförnum árum, að gefa síldarútveginum einhvern gaum. Ástæðan til þess virðist auðsæ; útgerðin gekk lakar nú en undanfarið, þ. e. a. s. ekki síldveiðin sjálf, heldur sala afurðanna. Það kom í ljós sá galli, að þegar of mikið veiðist, fellur varan í verði, verður ónýt, og fjöldi manna missir efni sín, og alt fer eftir þessu. Þó að þessi saga hafi margendurtekið sig, þá er það þó bara það árið, sem illa gengur, að þessi iðrunaralda gengur yfir. Menn hugsa ávalt, að betur slampist næst. Lengst gengu þessar iðrunarhugleiðingar 1921. Þá voru sett lög um þetta efni, en sá galli var á, að þau komu ekki að fullu haldi, vegna vansmíða, er á þeim urðu í meðferð þingsins. Í þessu frv., sem jeg ber nú fram og ekki varð útrætt í fyrra, er bent á ákveðna leið til þess að komast fram úr verstu erfiðleikunum, en þeir eru: að koma síldinni út, þannig að komið sje í veg fyrir það ólag, sem nú er á síldarsölunni. Er fjöldamargir útgerðarmenn bjóða hana út á sama tíma, fer auðvitað svo, að verðið fellur á síldinni; erlendu kaupmennirnir láta sjer hægara um kaup, þegar tilboðin koma til þeirra úr öllum áttum. Væri lögboðin einkasala á síldinni, þá væri hægt að veita því inn á markaðinn í einu, sem hann þyldi, og með því væri hægt að koma í veg fyrir það, að óeðlilegar sveiflur kæmist á verðið. Þá fengist og fje til að leita nýrra markaða. Það er hart, að ekki skuli vera hægt að koma út jafnágætri vöru og síldin er, vegna þess, hve lítið er gert til þess að afla nýrra markaða. Reynslan hefir sýnt, að útgerðarmennirnir eru ekki færir um að leggja fje til markaðsleita af sjálfsdáðum. Það er vel skiljanlegt, því að það kostar mikið fje. Og þó að einn og einn bauki sjer, er ekki að búast við, að árangur verði eins góður og ef þetta væri skiplagsbundið undir einni stjórn. Jeg held, að eina ráðið til þess að gera síldaratvinnuveginn tryggan, sje það, að ríkið taki að sjer einkasölu á síldinni. Jeg veit, að margir trúa á sömu lausn með samvinnu útgerðarmannanna. En reynslan hefir sýnt, að þeir geta aldrei komið sjer saman. Það hefir verið margt ritað um þetta á síðari árum. Pjetur A. Ólafsson, sem er vel kunnugum þessum málum, hefir ekki mikla trú á að útgerðarmennirnir geti komið sjer saman. - Það er eins og vant er, einhver heldur, að hann viti betur eða geti betur en hinir, og svo springur alt. Eina ráðið til að komast fram úr þessu, er að lögbjóða það, að ríkið hafi einkasölu á síldinni. Hjer hefir nú mikið verið deilt um einkasölur, en jeg ætla ekki að fara að rifja upp þá hlið þessa máls. Jeg legg til, að frv. verði, að þessari umr. lokinni, vísað til sjútvn.

Á 2. fundi í Ed., þriðjudaginn 9. febr., og á 2. fundi í Nd., s. d., skýrðu forsetar frá, að ráðnir væru af forsetum öllum í sameiningu þessir starfsmenn Alþingis: Skrifstofan og prófarkalestur: Pjetur Lárusson, Torfi Hjartarson, Theodóra Thoroddsen. Skjalavarsla og afgreiðsla: Kristján Kristjánsson. Lestrarsalsgæsla: Ólafía Einarsdóttir, Pjetrína Jónsdóttir, sinn hálfan daginn hvor. Dyra- og pallavarsla: Árni S. Bjarnason, Þorlákur Davíðsson, Páll Lárusson, Halldór Þórðarson. Þingsveinar: Erlingur Ólafsson, Jón Þórður Aðils1), Kjartan Th. Líndal, Eggert Ísdal, Magnús G. Blöndal. 1) Hvarf frá starfinu 10. apríl. Símavarsla: Ingibjörg Jónsdóttir, Ingibjörg Pjetursdóttir, sinn hálfan daginn hvor.