Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég flyt hér frumvarp til laga um breytingu á lögum um veiðigjald, nr. 74/2012. Málið kemur frá atvinnuveganefnd. 1. gr. hljóðar svo: „Við lögin bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða, svohljóðandi: Þrátt fyrir önnur ákvæði þessara laga, m.a. 8. og 9. gr., skal veiðigjald á landaðan afla, frá og með 1. september til 31. desember 2018, nema í krónum á hvert kílógramm óslægðs afla þeim fjárhæðum sem hér segir …“ Síðan kemur tafla yfir veiðigjöld á hvert kíló af fisktegundum sem ég ætla ekki að lesa upp hér en bið alla að kynna sér. Veiðigjald annarra nytjastofna en í töflunni greinir er 1,03 kr. á hvert kílógramm óslægðs afla. Veiðigjald fyrir hval er sem hér segir: Langreyður 51.440 kr. og hrefna 8.230 kr. Veiðigjald á sjávargróður er 514 kr. á hvert landað tonn klóþangs, hrossaþara og stórþara. Hver gjaldskyldur aðili á rétt á því að veittur sé 20% afsláttur af fyrstu 1.580.000 kr. álagðs veiðigjalds og 15% afsláttur af næstu 1.580.000 kr. álagningar vegna afla sem landað er frá 1. september til 31. desember 2018. 2. gr.: „Lög þessi öðlast þegar gildi. Fyrirmælum annarra ákvæða laganna verður beitt við framkvæmd laga þessara, þótt lögin falli að öðru leyti úr gildi 31. desember 2018.“ Í greinargerð segir, með leyfi forseta: „Lög um veiðigjald falla úr gildi 31. desember nk. og að óbreyttu stendur engin lagaheimild til álagningar veiðigjalds á landaðan afla í botnfiski frá 1. september nk. Með frumvarpi þessu er því lagt til að veiðigjald fiskveiðiársins 2017/2018 verði framlengt óbreytt, þannig að það gildi út almanaksárið 2018. Unnið hefur verið að frumvarpi um heildarendurskoðun laga um veiðigjald í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu með atbeina veiðigjaldsnefndar. Gert er ráð fyrir því að ráðherra mæli fyrir því frumvarpi næsta haust. Sú tafla sem stendur í 1. gr. þessa frumvarps er tekin óbreytt úr reglugerð nr. 310/2018 um breytingu á reglugerð nr. 637/2017, um fjárhæð, álagningu og innheimtu veiðigjalda fiskveiðiárið 2017/2018. Þannig verður veiðigjaldið, sem áður segir, óbreytt út almanaksárið 2018. Í 3. mgr. 1. gr. frumvarpsins er lagt til að svonefndur persónuafsláttur verði einnig óbreyttur, að teknu tilliti til gildistíma frumvarpsins. Verði frumvarp þetta að lögum má gróft áætla tekjur ríkissjóðs af veiðigjaldi tímabilsins 1. september til ársloka 2018 sem þriðjung af tekjum ríkissjóðs af veiðigjaldi fiskveiðiársins 2017/2018, þ.e. að tekjurnar muni nema um 3,6 milljörðum kr.“

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti umhverfis- og samgöngunefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um siglingavernd og lögum um loftferðir sem fjallar um laumufarþega, stjórnsýsluviðurlög, bakgrunnsathuganir o.fl. Nefndin fékk til sín töluvert marga gesti og einnig bárust fleiri umsagnir sem hægt er að kynna sér í nefndaráliti. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um siglingavernd og lögum um loftferðir, aðallega vegna endurtekinna innbrota á haftasvæði flugverndar og siglingaverndar en einnig til að auka skilvirkni við framkvæmd laganna gagnvart eftirlitsskyldum aðilum og til að auka öryggi. Þá eru lagðar til breytingar vegna framkvæmdar bakgrunnsathugana. Umsagnaraðilar gerðu flestir athugasemdir við ákvæði frumvarpsins um framkvæmd bakgrunnsathugana og við ákvæði um stjórnsýsluviðurlög og refsingar. Fram kom að heimild lögreglu til að afla upplýsinga úr skrám lögreglu um einstakling sem óskað hefur verið eftir bakgrunnsathugun um, þar með talið úr málaskrá lögreglu, væri afar íþyngjandi fyrir viðkomandi og væri þar gengið lengra en þörf er á samkvæmt alþjóðlegum skuldbindingum. Þá var einnig komið inn á það að með bakgrunnsathugun lögreglu væri vegið að atvinnufrelsi viðkomandi sem tryggt væri í 75. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands. Atvinnufrelsið er meðal grundvallarréttinda í flokki efnahagslegra og félagslegra réttinda. Í 75. gr. stjórnarskrárinnar kemur fram að öllum sé frjálst að stunda þá atvinnu sem þeir kjósa en frelsinu megi þó setja skorður með lögum enda krefjist almannahagsmunir þess. Með frumvarpinu eru settar fram reglur um bakgrunnsathuganir í því skyni að koma í veg fyrir að einstaklingar með vafasaman bakgrunn komist inn á svæði sem eru háð aðgangstakmörkunum af öryggisástæðum til að takmarka hvers kyns ógn af hryðjuverkum og öðrum ólögmætum aðgerðum, svo sem að koma í veg fyrir smygl á vopnum, fíkniefnum og sprengiefnum milli landa. Sjónarmið um öryggi, líf og heilsu landsmanna vega þungt og telur nefndin í því ljósi að almannahagsmunir krefjist þess að þeir einstaklingar sem fái aðgang að haftasvæðum gangist undir ítarlega bakgrunnsathugun. Skilyrði 2. málsliðar 75. gr. stjórnarskrárinnar um almannahagsmuni sé því uppfyllt. Nefndin áréttar að í nefndri reglugerð ESB kemur fram að bakgrunnsskoðun skuli a.m.k. staðfesta deili á einstaklingi á grundvelli skjala því til sönnunar, ná yfir sakaskrár í öllum búseturíkjum a.m.k. næstu fimm árin á undan og ná yfir störf, menntun og hvers konar rof þar á a.m.k. næstu fimm árin á undan. Reglugerðin gerir þá lágmarkskröfu að bakgrunnsskoðunin nái yfir sakaskrár næstu fimm árin á undan. Reglugerðin stendur ekki í vegi fyrir því að settar verði ítarlegri kröfur telji ríki það nauðsynlegt. Benda má á Noreg í þessu samhengi en þar sjá bæði lögregla og flugmálayfirvöld um að framkvæma bakgrunnsathugun. Bakgrunnsathugun lögreglu er gerð á grundvelli reglugerðar um málaskrá lögreglu. Nefndin áréttar að jákvæð umsögn er forsenda þess að viðkomandi einstaklingur fái aðgang að haftasvæði flugverndar eða siglingaverndar og geti þar með rækt vinnu sína, t.d. sem flugmaður. Eins og kom líka fram í nefndinni hefur neikvæð umsögn veigamiklar afleiðingar fyrir einstakling áður en lögregla lýkur athugun sinni með neikvæðri umsögn og á hann jafnframt rétt á rökstuðningi ákveði lögregla að veita honum neikvæða umsögn. Þá sætir ákvörðun lögreglu um neikvæða umsögn á grundvelli neikvæðrar bakgrunnsathugunar kæru til ráðherra samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga. Þá voru líka gerðar miklar athugasemdir við ákvæði frumvarpsins um stjórnvaldssektir og refsingar. Bent var á að fjárhæð dagsekta, samkvæmt ákvæði 8. gr., gæti numið gríðarháum fjárhæðum, allt frá 10.000 kr. á dag til 1 millj. kr. á dag. Engan rökstuðning væri að finna í ákvæðinu sjálfu eða í athugasemdum greinargerðar fyrir þessu svigrúmi Samgöngustofu. Fjárhæðir stjórnvaldssekta væru að sama skapi gríðarlega háar eða frá 200.000 kr. til 10 millj. kr. vegna hvers brots en engin viðmið eða leiðbeiningar væri að finna í ákvæðinu eða greinargerð um álagningu þeirra sekta. Þá væri í ákvæðinu slegið saman málsgreinum sem annars vegar taka á dagsektum og hins vegar stjórnvaldssektum en mikilvægt væri að aðgreina þessar sektir þar sem ekki væri unnt að leggja þær að jöfnu. Sú hlutlæga ábyrgð sem lagt er til að taki til lögaðila, þ.e. að leggja megi á lögaðila stjórnsýsluviðurlög, þó að sök verði ekki sönnuð á fyrirsvarsmenn eða starfsmenn hans eða aðra þá einstaklinga sem í þágu hans starfa, var jafnframt mikið gagnrýnd og vísað til þess að slík ábyrgð væri undantekning frá grundvallarreglu skaðabótaréttarins, sakarreglunni. Slíka undantekningu yrði að skýra þröngt og sterk rök þyrfti til að réttlæta beitingu hennar. Ljóst er að það svigrúm sem Samgöngustofu er gefið til að ákvarða fjárhæð sekta samkvæmt 8. gr. er afar víðtækt og geta sektir numið verulegum fjárhæðum. Nefndin telur nauðsynlegt að skýr viðmið sé að finna í lagatexta um ákvörðun fjárhæðar sektar en slíku er ekki fyrir að fara varðandi stjórnvaldssektir samkvæmt ákvæðinu sem þó geta numið allt að 10 millj. kr. fyrir hvert brot. Dagsektir og stjórnvaldssektir eru eðlisólík úrræði. Dagsektum er ætlað að knýja þann sem ekki hefur efnt skyldu til að efna hana en stjórnvaldssekt er ein tegund refsikenndra viðurlaga. Í frumvarpinu er einnig lagt til að þau brot sem fela í sér að einstaklingur fari um borð í skip eða loftfar án heimildar þar til bærs aðila, m.a. í þeim tilgangi að gerast laumufarþegi eða gera tilraun til þess, verði gerð refsiverð. Vegna alvarleika þeirra er lagt til að við þeim liggi þyngri refsing en vegna annarra brota gegn lögunum. Refsingin við slíku broti verði að lágmarki 500.000 kr. sekt og að hámarki fimm ára fangelsi nema þyngri refsing liggi við samkvæmt öðrum lögum. Fyrir nefndinni kom fram að þeir sem þetta hafa reynt undanfarin ár hafi verið einstaklingar sem sótt hafa hér um alþjóðlega vernd og bíða úrlausnar Útlendingastofnunar eða hafa fengið synjun og bíða brottflutnings. Hefur háttsemin talist varða við ákvæði 231. gr. almennra hegningarlaga um húsbrot en slíkt brot varðar sektum eða fangelsi allt að sex mánuðum. Refsiramminn er þar með þyngdur um fjögur og hálft ár, auk þess sem lágmark er sett á sektargreiðslur. Ekki er deilt um nauðsyn öryggisráðstafana á haftasvæði flugverndar og siglingaverndar, auk þess sem nefndin gerir sér grein fyrir því að innbrot í skip eða loftfar eru mjög alvarleg flug- og siglingaverndarbrot sem geta haft víðtækar afleiðingar. Hins vegar er nauðsynlegt að gæta meðalhófs í þessum efnum og telur nefndin varhugavert að þyngja refsirammann eins bratt og lagt er til. Þá gerir nefndin athugasemdir við orðalag 9. gr. þar sem segir að brot gegn ákvæðum laganna, einkum 11. mgr. 4. gr., 5. gr., 6. gr. og 8. gr., varði sektum en fangelsi allt að tveimur árum ef sakir eru miklar eða brot ítrekuð nema þyngri refsing liggi við samkvæmt öðrum lögum. Óljóst er hvaða þýðingu slík upptalning lagagreina hefur, t.d. hvort brot gegn þeim teljist alvarlegri en brot gegn öðrum ákvæðum laganna og leiði þar með til þyngri refsingar. Bent er á að í sambærilegu ákvæði loftferðalaganna er ekki að finna slíka upptalningu. Telur nefndin rétt að fella brott 9. og 13. gr. frumvarpsins um refsingar að svo stöddu en hvetur ráðuneytið til að endurskoða ákvæðin og líta þar meðal annars til framangreindra sjónarmiða og stöðu þeirra einstaklinga sem hafa gerst sekir um brot af þessu tagi undanfarin ár. Í fyrirliggjandi frumvarpi er nokkuð rætt um viðkvæmar upplýsingar og svæði en skilgreining þeirra er ekki skýr. Nefndin leggur til að skilgreining trúnaðarupplýsinga nái einnig yfir viðkvæmar upplýsingar. Í reglugerð um framkvæmd siglingaverndar, nr. 265/2008, er hugtakið haftasvæði notað yfir viðkvæm svæði og það hugtak er einnig notað í lögum um loftferðir. Telur nefndin rétt að gæta samræmis í hugtakanotkun og leggur því til að við lögin um siglingavernd bætist skilgreining á haftasvæðum og að það komi í stað viðkvæmra svæða. Einnig leggur nefndin til nokkrar orðalagsbreytingar til viðbótar og breytingar sem eru lagatæknilegs eðlis. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem reifaðar hafa verið og eru lagðar til í sérstöku þingskjali. Ég vil koma aðeins inn á breytingarnar við þau fyrri tvö atriði sem ég fór yfir í ræðunni og það er varðandi bakgrunnsathuganirnar. Nefndin leggur mikið upp úr því og kemur með breytingartillögu til þess að hnykkja á því hér að við athugun í lögreglukerfinu er miðað við þessi fimm ár eins og gert er í reglugerðinni og er krafan núna varðandi sakavottorð og annað. Bakgrunnsskoðun lögreglu er fyrst og fremst til að athuga hvort einhver nýleg mál séu í gangi í kerfinu og tryggir líka að sá sem sækir um starf og þarf að lúta bakgrunnsskoðun fái að hafa meiri stjórn á því ferli sjálfur með því að hafa andmælarétt og að ekki sé send neikvæð umsögn um bakgrunnsskoðun hans frá lögreglu án þess að viðkomandi sé látinn vita áður og njóti fyrrnefnds andmælaréttar. Það þarf líka að vera alveg skýrt að sú athugun sem fer fram í málakerfum lögreglu eða bara almennt í bakgrunnsathugun nái eingöngu yfir þau atriði sem getur með rökstuddum grun - það er það sem við bætum hér við - haft einhver áhrif á það að markmið laganna, um að tryggja öryggi og koma í veg fyrir smygl á hættulegum varningi og öðru slíku, náist ekki. Það eru þær breytingar sem nefndin leggur til og leggur mikla áherslu á í nefndaráliti sínu. Hinar breytingarnar falla að því að draga úr því að bæta við svona miklum stjórnvaldssektum í svona háum upphæðum og hækka refsiheimildirnar svona bratt án þess að það sé fullkomlega rökstutt og útskýrt hér hver árangurinn af því er, hvort það sé nógu skýrt og hvort það sé til þess fallið að ná þeim markmiðum sem ætlunin er. Að öðru leyti vísa ég til breytingartillagnanna á sérþingskjali og til nefndarálitsins til frekari skýringa.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Vilhjálmi Árnasyni, framsögumanni málsins, fyrir hans orð. Ég vil nýta tækifærið til að vekja athygli á því sem fram kom í máli hv. þingmanns og framsögumanns um þær tillögur sem hv. umhverfis- og samgöngunefnd varð einhuga um í tillögum sínum sem hér koma fram, þ.e. að bæði 9. gr. frumvarpsins falli brott og 13. gr. frumvarpsins sem, að mati allra nefndarmanna, voru allt of brött hækkun á bæði sektarákvæðum og refsirammanum. Eins og fram kemur í nefndarálitinu kom það fram, í máli gesta sem fyrir nefndina voru kallaðir, að margir þeirra sem hafa undanfarin ár reynt að brjótast um borð í skip eru einstaklingar sem hér hafa sótt um alþjóðlega vernd og bíða úrlausnar Útlendingastofnunar eða hafa fengið synjun og bíða brottflutnings. Hlutfall þessara einstaklinga er ansi hátt af þeim sem hafa gerst sekir um að reyna innbrot í skip og kom það fram í máli gesta fyrir nefndinni að ásetningur þessa fólks væri að reyna að koma sér úr landi, eitthvert annað oft og tíðum, á meðan algjör óvissa biði þeirra hér á landi vegna tafa á þeirra málum. Virðulegi forseti. Það er einlæg von mín að ráðuneytið taki þessar ábendingar og ummæli sem fram koma í nefndarálitinu alvarlega um það að um allt of bratta hækkun á refsiramma í stjórnsýsluákvæðunum er að ræða og að við fáum hér tillögur sem eru þannig úr garði gerðar að þær gæti jafnræðis og hófsemi, sérstaklega þegar kemur að því að að mestu leyti er um að ræða einstaklinga í afskaplega viðkvæmri stöðu sem bíða úrlausnar mála sinna, eru að sækja um alþjóðlega vernd til okkar hér. Þá er kannski vert að geta þess að á sama tíma og samhliða þurfum við að skoða alvarlega þann tíma sem líður frá því að fólk sem hingað hefur leitað eftir alþjóðlegri vernd þarf að bíða eftir því að fá niðurstöður í sín mál og bíða úrlausnar. Lausnin er svo sannarlega ekki sú að hækka refsirammann eins og fram kemur í frumvarpinu eða fjársektirnar svona bratt. Ég er því afskaplega ánægð með þá samstöðu sem fram kom í hv. umhverfis- og samgöngunefnd um þau atriði. Ég þakka félögum mínum í nefndinni fyrir það og vona svo sannarlega að gerðar verði bragarbætur á þessu frumvarpi til handa þessum viðkvæma hópi.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um mannvirki, nr. 160/2010, með síðari breytingum. Það varðar stjórnsýslu mannvirkjagerðar. Ég ætla ekki að telja upp gesti eða umsagnaraðila, þær upplýsingar liggja fyrir í gögnum málsins. En með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á mannvirkjalögum sem hafa það að markmiði að lækka byggingarkostnað og einfalda stjórnsýslu við mannvirkjagerð. Nefndin telur mikilvægt að leitað sé leiða til að einfalda stjórnsýslu og eftirlit með framkvæmdum, þó án þess að vikið sé frá gæðakröfum. Því telur nefndin frumvarpið að mörgu leyti til bóta. Fyrst varðandi faggildingu. Með frumvarpinu eru gerðar breytingar á a-lið 1. málsliðar 2. töluliðar ákvæðis til bráðabirgða, þ.e. að krafa ákvæðisins um faggildingu vegna áfangaúttekta verði felld niður. Engar breytingar eru gerðar á tímamarki ákvæðisins og hafa Mannvirkjastofnun og byggingarfulltrúar því að óbreyttu frest til 1. janúar 2019 til að afla sér faggildingar til að yfirfara séruppdrætti og framkvæma öryggis- og lokaúttektir. Þá er í b-lið 1. málsliðar 2. töluliðar ákvæðisins kveðið á um að Mannvirkjastofnun og byggingarfulltrúar hafi frest til 1. janúar 2020 til að afla sér faggildingar til að yfirfara aðaluppdrætti. Allir umsagnaraðilar gerðu miklar athugasemdir við kröfu laganna um faggildingu og áhrif gildistöku hennar um næstu áramót, m.a. að krafan myndi hafa veruleg áhrif á fjárhag og stjórnsýslu embætta byggingarfulltrúa. Viðbúið sé að fá ef einhver embætti muni sækja um faggildingu sem muni að líkindum leiða til fákeppnismarkaðar fyrir faggilt byggingareftirlit. Vandséð sé að krafa um faggildingu muni ekki leiða til aukins kostnaðar fyrir húsbyggjendur, hvort sem úttektir verði á hendi faggiltra byggingarfulltrúa eða faggiltra skoðunarstofa. Bent var á að í nágrannalöndum okkar er ekki gerð krafa um að eftirlitsaðilar í byggingariðnaði hafi faggildingu. Þar sem gerð sé krafa um óháða úttekt snúist hún um að úttektin sé gerð af óháðum aðila en ekki að sá aðili hafi faggildingu. Nefndin leggur áherslu á að eftirlit með framkvæmdum sé með þeim hætti að það sé vandað, skilvirkt og tefji ekki framkvæmdir. Þá beri að gæta þess að kostnaður vegna eftirlits sé hóflegur. Fyrir nefndinni kom ítrekað fram að krafa laganna um faggildingu myndi óhjákvæmilega leiða til gríðarlegs kostnaðarauka sem muni að endingu lenda á húsbyggjendum, hækka byggingarkostnað og þar með húsnæðisverð. Byggingarkostnaður er nú þegar hár hér á landi og verða allar reglur sem leitt geta til aukins kostnaðar að vera rökstuddar með fullnægjandi hætti. Að mati nefndarinnar hafa engin rök komið fram fyrir því að nauðsynlegt sé að ganga lengra hvað varðar byggingareftirlit hér á landi, þ.e. að krefjast faggildingar, en í þeim löndum sem við berum okkur saman við og hvað þá að faggilding taki til alls opinbers byggingareftirlits. Þá fær nefndin ekki séð að tilhögun þessi sé í samræmi við sjónarmið um einföldun regluverks og lækkun byggingarkostnaðar. Nefndin telur brýnt að fram fari heildarendurskoðun á ákvæðum laga um faggildingu og beinir því til umhverfis- og auðlindaráðuneytis að meta hvort önnur leið sé raunhæfari miðað við þær athugasemdir sem fram hafa komið. Þar verði meðal annars litið til þess hvort markmiðinu sem lá að baki lögfestingu faggildingarkröfunnar, með mannvirkjalögum árið 2010, um ákveðinn ramma utan um eftirlit og að opinberir eftirlitsaðilar og skoðunarstofur sitji við sama borð og lúti sömu reglum við framkvæmd eftirlits, verði til dæmis náð með kröfu um úttekt óháðs þriðja aðila án faggildingar og/eða þeirri leið sem Norðmenn hafa valið að nýta sem er ákvæði í Eurocode 0, viðauka B, sem er  (sjá ÍST EN 1990:2002)  , um flokkun mannvirkja í þrennt eftir skilgreindri áhættu til að skilgreina þrjú stig af rýni hönnunar og eftirliti með framkvæmdum. Nefndin telur að sú leið að kveða á um stigskipta matskröfu sem taki til dæmis mið af stærð byggingar og vandastigi sé fýsilegur kostur sem nái fram markmiðum sem faggildingu var ætlað og tryggi skilvirkt eftirlit án hækkunar byggingarkostnaðar. Nefndin leggur því til að frestur a-liðar 1. málsliðar 2. töluliðar ákvæðis til bráðabirgða í lögum um mannvirki verði framlengdur um tvö ár og frestur b-liðar sama ákvæðis verði framlengdur um eitt ár. Með því er sama tímamark lögfest í báðum ákvæðum og gefst ráðuneytinu þar með svigrúm til að endurskoða öll atriði laganna sem varða faggildingu og leggja fram heildstæðar tillögur að breytingum sem taka tillit til framangreindra sjónarmiða og athugasemda hagsmunaaðila. Hvað séruppdrætti varðar er í frumvarpinu gert ráð fyrir að fella niður kröfu um að allir séruppdrættir þurfi að liggja fyrir áður en byggingarleyfi er gefið út. Nefndin tekur undir þau sjónarmið. Nefndin áréttar að þrátt fyrir breytinguna er enn gerð sú krafa að ljúka þurfi allri hönnun áður en framkvæmt er, þ.e. að ekki má hefja framkvæmdir við verkþátt fyrr en séruppdrættir sem að honum snúa hafa verið lagðir fyrir leyfisveitanda og þeir áritaðir um samþykki. Leiðir breytingin til þess að framkvæmdaraðilar geta hafið framkvæmdir, t.d. grafið fyrir grunni byggingar, án þess að séruppdrættir vegna hönnunar glugga liggi fyrir. Telur nefndin breytinguna til mikilla bóta enda er hún til þess fallin að auka sveigjanleika og koma í veg fyrir óþarfatafir við upphaf framkvæmda, auk þess sem hún getur leitt til lækkunar byggingarkostnaðar. Með hliðsjón af framangreindu er nauðsynlegt að skilgreiningu laganna á byggingarleyfi sé breytt og leggur nefndin til orðalagsbreytingu í þá veru. Næst kem ég að því sem snýr að ábyrgðaryfirlýsingum. Gerðar voru athugasemdir við tillögu frumvarpsins um að krefjast ábyrgðaryfirlýsinga frá færri iðnmeisturum en nú er. Nefndin tekur ekki undir þau sjónarmið að halda þessum reglum óbreyttum. Nefndin telur breytinguna góða og til þess fallna að einfalda verkferla og draga úr kostnaði framkvæmdaraðila í upphafi verks. Þá er jákvætt að reynt sé að stemma stigu við því að iðnmeistarar séu skráðir ábyrgir fyrir verki til málamynda, enda leiðir það til óþarfs kostnaðar og tvíverknaðar í stjórnsýslu. Varðandi niðurfellingu á skráningarskyldu tiltekinna iðnmeistara, þ.e. blikksmíðameistara, stálvirkjameistara, málarameistara og veggfóðrarameistara, á verk af tiltekinni stærðargráðu sem ætlað er til eigin nota eiganda bendir nefndin á að um óverulega verkþætti er að ræða með hliðsjón af viðkomandi mannvirkjum. Þá eru mannvirki sem eru 40 fermetrar eða minni ekki byggingarleyfisskyld en þar undir fellur meiri hluti bílskúra, viðbygginga og minni frístundahúsa. Enn verður heimilt að skrá alla iðnmeistara á verk, m.a. blikksmíðameistara, stálvirkjameistara, málarameistara og veggfóðrarameistara, en afnám skráningarskyldunnar mun leiða til einföldunar stjórnsýslu og lækkunar byggingarkostnaðar. Hvað áfangaúttektir varðar er með frumvarpinu lögð til sú breyting að byggingarstjóri, í stað byggingarfulltrúa, annist áfangaúttektir í samræmi við ákvæði skoðunarhandbóka og skoðunarlista. Athugasemdir voru gerðar fyrir nefndinni við undanþáguheimild þess ákvæðis en mælt er fyrir um að útgefandi byggingarleyfis geti þrátt fyrir framangreint ákveðið að eftirlitsaðili, þ.e. byggingarfulltrúi, Mannvirkjastofnun eða eftir atvikum skoðunarstofa, annist áfangaúttektir. Bent var á að undanþágan er víðtæk og gefur orðalagið ekki tilefni til að ætla að mat á þörf eða nauðsyn þess að eftirlitsaðili annist úttektir fari fram. Þá sé hætta á að túlkun þess verði ólík milli sveitarfélaga og eftir atvikum hætta á að henni yrði beitt í ríkari mæli en gert hefði verið ráð fyrir. Á fundi nefndarinnar kom fram að þær upplýsingar hefðu fengist á fundi umsagnaraðila með fulltrúa ráðuneytisins að tilgangur ákvæðisins væri að sveitarfélög gætu ákveðið að sjá um umræddar áfangaúttektir verkþátta, t.d. ef í ljós kæmi að byggingarstjóri hefði ekki staðið sig fyrr í ferlinu. Nefndin telur mikilvægt að slík undanþáguheimild sé til staðar en tekur undir framangreind sjónarmið um að nauðsyn sé að afmarka heimildina nánar og leggur til orðalagsbreytingu í því skyni. Að framansögðu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu. Sem fyrr greindi leggur nefndin til að orðalagsbreytingin er snýr að mati sem ég kom inn á í lokin verði þannig að á eftir orðunum „þrátt fyrir ákvæði 2. mgr.“ í 2. efnismgr. b-liðar 15. gr. komi: ef þörf þykir á og vegna vanrækslu byggingarstjóra. Þarna telur nefndin hafa verið gerða nægjanlega grein fyrir því að fram þurfi að fara raunverulegt mat og rökstuðningur fyrir því ef þessari undanþáguheimild er beitt. Önnur breyting sem lögð er til er að í stað orðanna „1. janúar 2019“ í 17. gr. a komi: 1. janúar 2021 og í b-lið: Við bætist nýr liður, svohljóðandi: Í stað orðanna „1. janúar 2020“ í b-lið 2. töluliðar ákvæðis til bráðabirgða í lögunum kemur: 1. janúar 2021. Þetta er það sem ég kom inn á í ræðunni áðan varðandi samræmingu tímasetningar á frestun faggildingar. Ari Trausti Guðmundsson og Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifa undir nefndarálitið með fyrirvara. Ari Trausti Guðmundsson telur að kröfur um faggildingu eftirlitsaðila í byggingariðnaði séu skynsamlegar til að tryggja gæði mannvirkja við íslenskar aðstæður. Rósa Björk Brynjólfsdóttir telur mikilvægt að ekki verði slakað á kröfum um faggildingu eftirlitsaðila í byggingariðnaði svo gæði íslenskra mannvirkja verði tryggð. Eins og fram kom áðan leggur nefndin til að ráðuneytið taki þessi atriði til efnislegrar skoðunar. Jón Gunnarsson, Vilhjálmur Árnason og Rósa Björk Brynjólfsdóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifa undir álitið samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastanefnda Alþingis. Og undir þetta skrifa sá sem hér stendur, Bergþór Ólason, Hanna Katrín Friðriksson, Jón Gunnarsson, Ari Trausti Guðmundsson, með fyrirvara, Karl Gauti Hjaltason, Rósa Björk Brynjólfsdóttir, með fyrirvara, og Vilhjálmur Árnason, Líneik Anna Sævarsdóttir og Helga Vala Helgadóttir.

Herra forseti. Ég ætla að byrja á að þakka hv. formanni umhverfis- og samgöngunefndar fyrir flutninginn á nefndarálitinu en vil koma nokkrum orðum að því að saga byggingariðnaðar hér á landi er býsna skjöldótt. Þar koma við sögu gallar og léleg ending en líka nokkuð hátt flækjustig þegar kemur að reglugerðum, leyfum, eftirliti o.fl. Fyrir nefndinni komu fram ýmsar ábendingar þar að lútandi og einkum varðandi stjórnsýsluna. Þetta frumvarp er unnið til að létta ýmsa þætti stjórnsýslu og er það vel. Herra forseti. Þá fáein orð um faggildinguna, m.a. faggildingu eftirlitsaðila. Á hana er ekki lögð nóg áhersla í þessu frumvarpi að mínu mati en þó þannig að sumu leyti að það er ásættanlegt til einföldunar og því er ég samþykkur þessu nefndaráliti með fyrirvara eins og komið hefur fram. Skoðunarhandbækur eru góðar en bestar þegar fagmenn lesa þær. Því er þannig varið á Íslandi að aðstæður við mannvirkjagerð eru nokkuð sérstæðar vegna náttúrulegs álags. Hér á ég einkum við veðurtengt álag, ég á við hitasveiflur milli frosts og þíðu sem valda frostskemmdum á byggingum, mjög tíðum, sprungumyndunum og öðru slíku. Ég minnist á vindálag sem er gríðarlegt á Íslandi oft og tíðum og eins úrkomuálag sem hefur meðal annars leitt til þess að myglusveppir eru býsna algengir hér á Íslandi. Það eru mýmörg dæmi um það sem valda mjög alvarlegum vanda og ég hef þá talið upp bæði leka- og frostskemmdir og myglusveppagalla. Því er það svo að faggilding eftirlitsaðila í byggingariðnaði við gerð flestra mannvirkja er mikilvægt skref til mótvægis. Það ber að leggja áherslu á að koma henni í kring í áföngum á Íslandi því að það er þannig að aukinn kostnaður við byggingar vegna faggildingar við eftirlit og úttektir leiðir einfaldlega til endingarbetri mannvirkja og aukinna gæða við notkun. Af upprunalegum kostnaði hlýst í reynd sparnaður á notkunartíma mannvirkjanna. Faggilding er því í raun og veru fjárfesting í gæðum og öryggi.

Virðulegi forseti. Ég flyt nefndarálit mitt með breytingartillögum um frumvarp til laga um breytingu á lögum um réttindi og skyldur erlendra fyrirtækja sem senda starfsmenn tímabundið til Íslands og starfskjör starfsmanna þeirra og fleiri lögum (vernd réttinda á vinnumarkaði, EES-mál) frá velferðarnefnd. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Bjarnheiði Gautadóttur, Evu Margréti Kristinsdóttur og Jón Þór Þorvaldsson frá velferðarráðuneytinu, Gissur Bjarnason og Unni Sverrisdóttur frá Vinnumálastofnun, Halldór Grönvold frá Alþýðusambandi Íslands, Þorbjörn Guðmundsson frá Samiðn og Þórð Sveinsson frá Persónuvernd. Umsagnir bárust frá Alþýðusambandi Íslands, Bandalagi háskólamanna, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, Félagi atvinnurekenda, Félagi verslunar- og skrifstofufólks á Akureyri, Flugfreyjufélagi Íslands, Framsýn – stéttarfélagi Þingeyinga, Leiðsögn – stéttarfélagi leiðsögumanna, Mannréttindaskrifstofu Íslands, Persónuvernd, ríkisskattstjóra, Samiðn, Samtökum atvinnulífsins, Samtökum ferðaþjónustunnar, Samtökum iðnaðarins, Starfsgreinasambandi Íslands, Verkalýðsfélagi Vestfirðinga og frá Þjóðskrá Íslands. Megintilgangur frumvarpsins er að innleiða tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá 15. maí 2014 um framfylgd tilskipunar 96/71/EB um störf útsendra starfsmanna í tengslum við veitingu þjónustu og um breytingu á reglugerð ESB um samvinnu á sviði stjórnsýslu fyrir tilstilli upplýsingakerfisins fyrir innri markaðinn („reglugerðin um IM-upplýsingakerfið“). Markmið tilskipunarinnar er að koma á sameiginlegum ramma viðeigandi ákvæða, ráðstafana og eftirlitskerfa sem nauðsynleg eru til að koma tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins um störf útsendra starfsmanna í tengslum við veitingu þjónustu, til framkvæmda, og eru jafnframt nauðsynleg til að beita henni og framfylgja betur og með samræmdari hætti innan aðildarríkjanna, en þar eru meðtaldar ráðstafanir til að koma í veg fyrir og beita viðurlögum gegn brotum á gildandi reglum. Frumvarpið veitir íslenskum stjórnvöldum betri yfirsýn yfir stöðuna á innlendum vinnumarkaði að því er varðar starfsemi erlendra þjónustuveitenda hér á landi og fjölda og stöðu erlendra starfsmanna er starfa hjá slíkum fyrirtækjum hérlendis. Þá er markmiðið einnig að styrkja það eftirlit sem tíðkast á íslenskum vinnumarkaði þannig að tryggja megi eins og kostur er að laun og önnur starfskjör erlendra starfsmanna, sem sendir eru tímabundið hingað til lands á vegum erlendra fyrirtækja í tengslum við veitingu þjónustu hér á landi sem og erlendra starfsmanna er starfa á vegum starfsmannaleigna hérlendis, séu í samræmi við ákvæði laga og gildandi kjarasamninga í viðkomandi atvinnugreinum á því svæði þar sem vinnan fer fram. Þá er frumvarpi þessu einnig ætlað að innleiða tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá 16. apríl 2014 um ráðstafanir til að greiða fyrir því að launþegar geti nýtt sér þau réttindi sem þeir hafa í tengslum við frjálsa för launþega. Frjáls för launafólks telst til grundvallarréttinda í þróun vinnumarkaðar á Evrópska efnahagssvæðinu. Í 15. gr. frumvarpsins er kveðið á um svokallaða keðjuábyrgð í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð. Fyrir nefndinni kom fram gagnrýni á að keðjuábyrgðin tæki ekki til fleiri atvinnugreina, t.d. ferðaþjónustunnar. Samkvæmt upplýsingum frá velferðarráðuneytinu þótti ekki ástæða til að láta keðjuábyrgðina gilda um notendafyrirtæki í fleiri atvinnugreinum að svo stöddu þar sem mikill meiri hluti útsendra starfsmanna sem starfa hér á landi veittu þjónustu á sviði byggingarstarfsemi eða mannvirkjagerðar. Auk þess væri gríðarleg þensla og mikil þróun í þessum tveimur atvinnugreinum sem kallaði á aukið eftirlit. Þá væri ljóst að afmörkun við þær tilteknu atvinnugreinar byggðist á samkomulagi sem tókst við samtök aðila vinnumarkaðarins. Í skýringum með 15. gr. kemur þó fram að gert sé ráð fyrir því að fylgst verði grannt með aðstæðum á vinnumarkaði þannig að unnt verði að grípa inn í með því að leggja til breytingu á lögunum verði aðstæður á vinnumarkaði með þeim hætti að mikilvægt þyki að kveða á um að notendafyrirtæki með starfsemi innan annarra atvinnugreina beri umrædda ábyrgð á grundvelli ákvæðisins. Komi til aðstæðna á vinnumarkaði sem kalla á slíka lagabreytingu sé gert ráð fyrir að frumvarp til breytinga á lögunum verði lagt fram á Alþingi að höfðu samráði við samtök aðila vinnumarkaðarins. Nefndin tekur undir útskýringar ráðuneytisins en telur mikilvægt að lögin verði endurskoðuð sem fyrst með tilliti til þess að fella fleiri atvinnugreinar undir gildissvið þeirra og að skýr umgjörð verði um það hvernig fylgjast eigi með aðstæðum á vinnumarkaði. Leggur nefndin því til að við frumvarpið bætist ákvæði til bráðabirgða sem kveði á um að ráðuneytið skipi starfshóp sem meti árangur laganna og skili tillögum haustið 2019 um fleiri atvinnugreinar sem falla skuli undir lögin. Lagt er til að í þeirri nefnd eigi sæti fulltrúar frá Alþýðusambandi Íslands, Bandalagi háskólamanna, BSRB, fjármála- og efnahagsráðuneyti, Sambandi íslenskra sveitarfélaga og frá Vinnumálastofnun. Jafnframt er lagt til að ráðherra skipi einn fulltrúa í nefndina án tilnefningar og að sá fulltrúi skuli vera formaður nefndarinnar. Einnig er lagt til að nefndin hafi það hlutverk að fylgjast með aðstæðum á vinnumarkaði og eftir atvikum leggja til við ráðherra að lögunum verði breytt ef aðstæður á vinnumarkaði verða þannig að mikilvægt þyki að kveða á um að ábyrgð notendafyrirtækja samkvæmt 11. gr. a laganna gildi um notendafyrirtæki í öðrum atvinnugreinum en byggingarstarfsemi eða mannvirkjagerð, samanber 15. gr. frumvarpsins. Þá er gert ráð fyrir að nefndin afhendi ráðherra skýrslu haustið 2019 um stöðu og þróun í málefnum erlendra starfsmanna sem sendir eru tímabundið hingað til lands til að veita þjónustu. Í skýrslunni skuli auk þess koma fram mat nefndarinnar á því hvort rétt sé að breyta lögunum þannig að 11. gr. a laganna gildi um ábyrgð notendafyrirtækja í öðrum atvinnugreinum en byggingarstarfsemi eða mannvirkjagerð, samanber 15. gr. frumvarpsins. Með því að kveða á um umrædda nefnd í lögum um réttindi og skyldur erlendra fyrirtækja sem senda starfsmenn tímabundið til Íslands og starfskjör starfsmanna þeirra þykir tryggt að stjórnvöld og samtök aðila vinnumarkaðarins fylgist sameiginlega með þróuninni að því er varðar erlenda starfsmenn sem sendir eru tímabundið hingað til lands til að veita þjónustu þannig að unnt verði með stuttum fyrirvara að grípa inn í með því að leggja til lagabreytingar ef þurfa þykir, samanber framangreint. Nefndin kallaði sérstaklega eftir sjónarmiðum Persónuverndar um málið, enda hafði stofnunin gert athugasemdir við fyrra frumvarp. Fram kom að búið væri að lagfæra þá annmarka sem stofnunin taldi vera á málinu með almennri vísan til þess að komi persónuupplýsingar fyrir í tilteknum gögnum, þar á meðal viðkvæmar upplýsingar, skuli farið með þær í samræmi við lög um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga. Bent var á að stofnunin teldi að tilvísanir til persónuverndarlöggjafarinnar í sérlögum á einstökum sviðum gætu stuðlað að aukinni meðvitund um meginreglur hennar. Nefndin áréttar einnig að ákvæði laga um persónuverndarlöggjöf gildi eðli málsins samkvæmt um alla aðra vinnslu persónuupplýsinga ef hún er ekki sérstaklega undanþegin því samkvæmt lögum. Nefndin gerir ákveðnar athugasemdir sem snúa að formhlið málsins. Nefndin áréttar að reglur Alþingis um þinglega meðferð EES-mála eiga sér lagastoð í lögum um þingsköp Alþingis, og er þeim m.a. ætlað að tryggja að frágangur lagafrumvarpa sem innleiða reglur sem byggjast á ESB-gerðum sé með tilteknum og samræmdum hætti. Hvað varðar tilskipun 2014/67/ESB undirstrikar nefndin að ekki er um eiginlega innleiðingu á tilskipuninni að ræða þar sem hún hefur enn ekki verið tekin upp í EES-samninginn. ESB-gerðir lúta formlegu ferli sem styðst við áðurnefndar reglur Alþingis um þinglega meðferð EES-mála. Þannig hefur Alþingi formlega aðkomu að þeim gerðum sem til stendur að taka upp innan EES-samningsins og síðar við innleiðingu þeirra. Mikilvægt er því að gerður sé greinarmunur annars vegar á þeim tilvikum þar sem efnisreglur Evróputilskipunarinnar eru lögfestar, líkt og við á í þessu tilfelli, og hins vegar á því að gerð sé innleidd. Í báðum tilfellum myndast lagastoð fyrir viðkomandi gerð en einungis í hinu síðara er um eiginlega innleiðingu að ræða í skilningi EES-réttar. Í ljósi þessa þarf að fella brott 27. gr. þar sem kveðið er á um innleiðingu EES-gerðar. Þá áréttar nefndin að samþykki Alþingis þarf til staðfestingar sérhverri ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar sem stjórnskipulegur fyrirvari hefur verið gerður við. Þegar tilskipun 2014/54/ESB var tekin upp í EES-samninginn var ekki gerður stjórnskipulegur fyrirvari við ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 219/2015 þar sem ekki var talið að lagabreytingu þyrfti svo að innleiða mætti gerðina í íslenskan rétt. Síðar kom í ljós að breyta þarf lögum um frjálsan atvinnu- og búseturétt launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins, til þess að innleiða tilskipunina. Í ljósi þess að um veigamikið atriði er að ræða sem snýr að framsali ríkisvalds og á sér m.a. stoð í stjórnarskrá gerir nefndin athugasemd við að hvergi sé minnst á þá málsmeðferð í greinargerð með frumvarpinu. Að framangreindu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: 27. gr. orðist svo: Við lögin bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða, svohljóðandi: Ráðherra skal skipa tímabundna nefnd til þriggja ára og í henni skulu eiga sæti fulltrúar frá Alþýðusambandi Íslands, Bandalagi háskólamanna, BSRB, fjármála- og efnahagsráðuneyti, Sambandi íslenskra sveitarfélaga og Vinnumálastofnun. Ráðherra skal skipa einn fulltrúa í nefndina án tilnefningar og skal sá fulltrúi vera formaður nefndarinnar. Skal nefndin hafa það hlutverk að fylgjast með aðstæðum á vinnumarkaði og leggja til við ráðherra að lögum þessum verði breytt verði aðstæður á vinnumarkaði með þeim hætti að mikilvægt þyki að kveða á um að ábyrgð notendafyrirtækja skv. 11. gr. a gildi um notendafyrirtæki í öðrum atvinnugreinum en byggingarstarfsemi eða mannvirkjagerð. Skal nefndin jafnframt afhenda ráðherra skýrslu haustið 2019 um stöðu og þróun hvað varðar erlenda starfsmenn sem sendir eru tímabundið hingað til lands til að veita hér þjónustu. Enn fremur skal í skýrslunni koma fram mat nefndarinnar á því hvort rétt sé að breyta lögum þessum þannig að 11. gr. a gildi um ábyrgð notendafyrirtækja í öðrum atvinnugreinum en í byggingarstarfsemi eða mannvirkjagerð. Virðulegur forseti. Hv. þm. Hanna Katrín Friðriksson, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, er samþykk áliti þessu. Undir álitið skrifa hv. þingmenn Ásmundur Friðriksson framsögumaður, Halldóra Mogensen formaður, Ólafur Þór Gunnarsson, Guðjón S. Brjánsson, Anna Kolbrún Árnadóttir, Halla Signý Kristjánsdóttir, Karl Gauti Hjaltason, Andrés Ingi Jónsson og Vilhjálmur Árnason. Virðulegur forseti. Mig langar að segja örlítið frá eigin brjósti um þetta mál. Frumvarpið, sem gengur undir nafninu keðjuábyrgð í meðförum þingsins, nýtur víðtæks stuðnings á Alþingi og í atvinnulífinu. Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands eru sammála um efni þess. Af þeim ástæðum eru ekki gerðar efnislegar breytingar á frumvarpinu en atvinnuveganefnd var sammála um að leggja fram breytingartillögu um skipan nefndar sem hefði það hlutverk að skoða aðstæður á vinnumarkaði, eins og fram kom í nefndarálitinu. Við sem fylgjumst með upplifum aukna starfsemi erlendra fyrirtækja hér á landi sem bjóða þjónustu á kjörum langt undir því sem innlend fyrirtæki geta boðið. Ég hef heyrt af erlendum starfsmönnum sem fá 60 evrur á dag, sem er talsvert undir lágmarkskjörum hér á landi. Umfang erlendrar starfsemi sem þarf ekki starfsleyfi eykst á meðan innlend fyrirtæki berjast í bökkum. Þess vegna er mikilvægt að bregðast við með öflugum hætti og er ákvæði frumvarpsins stórt skref í þá átt. Að mínu mati er mikilvægt næsta skref að skýrt verði kveðið á um í orði að erlendir einstaklingar sem vinna hér á landi sem verktakar falli einnig undir ákvæði laganna og starfsemi í fleiri greinum.

Frú forseti. Við ræðum nefndarálit með breytingartillögu um frumvarp til laga sem hefur verið kallað keðjuábyrgð. Hv. þm. Ásmundur Friðriksson fór ágætlega yfir málið. Ég kem fyrst og fremst upp til að ítreka og styðja það ákvæði sem kemur fram í breytingartillögunni. Það kemur ekki til af engu heldur vegna þess að nefndin hefur í samtölum sínum við gesti og í umsögnum haft nokkrar áhyggjur af því að keðjuábyrgðarmálið þurfi að ná til fleiri aðila. Breytingartillagan nær ágætlega utan um það og er það vel. Nefndin hafði hins vegar í umfjöllun sinni og í álitum frá gestum vissu fyrir því að enn sem komið væri afar lítil vitneskja um að mál sem lögin myndu ná utan um væru að koma upp hér á landi. Í því ljósi telur nefndin skynsamlegt að samþykkja breytingartillöguna eins og hún er. Með því má tryggja að slík mál haldi áfram að vera í skoðun svo að réttur vinnandi fólks á Íslandi sé sambærilegur á milli atvinnugreina og vinnuveitendur geti ekki vikið sér undan þeirri ábyrgð og jafnframt að vinnuveitendur og þeir sem stunda atvinnurekstur geti gengið að því sem vísu að þeir búi við sambærileg skilyrði á milli atvinnugreina og fyrirtækja.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um húsnæðismál, nr. 44/1998, með síðari breytingum, stefnumótun á sviði húsnæðismála, hlutverki Íbúðalánasjóðs, frá velferðarnefnd. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fulltrúa velferðarráðuneytis, Rún Knútsdóttur, Önnu Guðmundu Ingvarsdóttur, Ólaf Heiðar Helgason og Sigrúnu Ástu Magnúsdóttur frá Íbúðalánasjóði, Elínu Ölmu Arthursdóttur og Ingvar J. Rögnvaldsson frá ríkisskattstjóra, Hrafnhildi Arnkelsdóttur og Ólaf Hjálmarsson frá Hagstofunni, Þórð Sveinsson frá Persónuvernd og Jón Þór Sturluson, Andrés Þorleifsson og Maríu Rúriksdóttur frá Fjármálaeftirlitinu. Umsagnir bárust frá Alþýðusambandi Íslands, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, Fjármálaeftirlitinu, Hagstofu Íslands, Íbúðalánasjóði, ríkisskattstjóra, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Samtökum atvinnulífsins, Seðlabanka Íslands, Tryggingastofnun ríkisins, Viðskiptaráði Íslands og Þjóðskrá Íslands. Markmið frumvarpsins er að finna hlutverki stjórnvalda í þjónustu í almannaþágu á húsnæðismarkaði traustan farveg til framtíðar. Meðal annars er með frumvarpinu verið að fela Íbúðalánasjóði verkefni við úthlutun stofnframlaga til almennra íbúða. Þá eru í frumvarpinu ákvæði um stefnumótun, greiningu og áætlunargerð í húsnæðismálum. Nefndinni bárust sem fyrr segir tólf umsagnir um málið. Ýmsir umsagnaraðilar gagnrýndu einstaka þætti frumvarpsins og ber þar helst að nefna athugasemdir um 2. mgr. 4. gr. frumvarpsins um að Íbúðalánasjóði sé heimilt að krefja stjórnvöld og stofnanir um gögn og upplýsingar um húsnæðismarkaðinn og að þeim stjórnvöldum og stofnunum sé skylt að veita Íbúðalánasjóði upplýsingarnar á því formi sem óskað er eftir og innan tímamarka sem sjóðurinn ákveður. Umsagnaraðilar benda á að þessi heimild sjóðsins til að krefjast upplýsinga frá m.a. Hagstofu Íslands, Þjóðskrá Íslands, ríkisskattstjóra og Tryggingastofnun ríkisins sé of víðtæk. Ekkert tillit sé tekið til þagnarskyldu stjórnvalda og stofnana, líkt og t.d. er kveðið á um í 117. gr. laga um tekjuskatt, nr. 90/2003. Nefndin tekur undir framangreindar ábendingar umsagnaraðila um að heimildir Íbúðalánasjóðs til gagnaöflunar geti ekki takmarkað þagnarskyldu stjórnvalda og stofnana. Leggur nefndin til breytingu á 4. gr. sem gengur ekki eins langt og ákvæðið nú. Nefndin ræddi sérstaklega a-lið 11. gr. sem kveður á um að ráðherra skuli boða til húsnæðisþings árlega. Í 3. mgr. er kveðið á um að húsnæðisþing sé öllum opið og fylgir upptalning á þeim sem sérstaklega skal boða til þingsins. Nefndin er sammála því að húsnæðisþing skuli vera öllum opið en leggur áherslu á að sem flestir fái tækifæri til að sækja slíkt þing. Í ljósi þeirrar uppbyggingar sem er á leigumarkaði í gegnum stofnframlög leggur nefndin áherslu á að sá hópur sé sérstaklega talinn upp í ákvæðinu og gerir breytingartillögu þar um. Í umsögn sinni og fyrir nefndinni benti Fjármálaeftirlitið á að eftirlitshlutverk þess gagnvart Íbúðalánasjóði væri ekki nægilega vel skilgreint í lögum og að í ljósi breytts hlutverks sjóðsins væri nauðsynlegt að skýra nánar það hlutverk Fjármálaeftirlitsins. Bendir Fjármálaeftirlitið á að takmarkað gagn sé af lagaákvæðum sem gera ráð fyrir eftirliti með fjárhagsstöðu og fylgni við lög ef engar valdheimildir fylgja. Nefndin tekur undir athugasemdir Fjármálaeftirlitsins og beinir því til ráðuneytisins að það taki löggjöfina til endurskoðunar með athugasemdir Fjármálaeftirlitsins til hliðsjónar. Virðulegi forseti. Í ljósi framangreinds leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: 1. Við 4. gr. a. Í stað orðanna „söfnun, úrvinnslu“ í 3. tölulið 1. efnismgr. komi: greiningu. b. 2. efnismgr. orðist svo: Íbúðalánasjóði er heimilt að afla og vinna með upplýsingar sem nauðsynlegar eru vegna verkefna skv. 1.–7. tölulið 1. mgr. Íbúðalánasjóður skal jafnan upplýsa í hvaða tilgangi gagna er aflað, hvernig úrvinnslu verður háttað, gögn varðveitt og niðurstöður birtar. 2. Á eftir orðunum „fulltrúa sveitarfélaga“ í 3. mgr. a-liðar 11. gr. komi: leigumarkaðarins [þ.e. að þeim verði þá boðið til húsnæðisþings]. Hv. þm. Anna Kolbrún Árnadóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins en ritar undir álit þetta samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fyrir fastanefndir Alþingis. Hv. þm. Vilhjálmur Árnason var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir þetta álit skrifa hv. þingmenn Halldóra Mogensen formaður, sú sem hér stendur, Halla Signý Kristjánsdóttir, Anna Kolbrún Árnadóttir, Ásmundur Friðriksson, Guðjón S.. Brjánsson, Guðmundur Ingi Kristinsson, Kolbeinn Óttarsson Proppé og Ólafur Þór Gunnarsson.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka, nr. 64/2006, með síðari breytingum. Tilgangur þessa frumvarps er að fella aðila sem bjóða upp á þjónustu þar sem viðskipti geta farið fram milli sýndarfjár, rafeyris og gjaldeyris og þjónustu með stafræn veski undir lög um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Með breytingu á gildissviði laganna er lagt til að þjónustuveitendur sem bjóða upp á viðskipti milli sýndarfjár og þjónustuveitendur stafrænna veskja verði tilkynningarskyldir aðilar. Í því felst að þeim ber að fylgja öllum þeim skyldum sem lögin kveða á um, m.a. að framkvæma áreiðanleikakönnun á viðskiptamönnum sínum, afla upplýsinga um raunverulega eigendur og tilkynna öll grunsamleg viðskipti til lögreglu. Með frumvarpinu er brugðist við örum vexti þess geira sem efni þess tekur til og því að dæmi þekkjast um notkun hans í annarlegum tilgangi. Frumvarpið er samið í samvinnu við nefnd sem vinnur að innleiðingu fjórðu peningaþvættistilskipunar Evrópusambandsins og eru ákvæði þess unnin með hliðsjón af drögum að fimmtu peningaþvættistilskipuninni. Hluti þeirrar gagnrýni sem beinst hefur að efni frumvarpsins í meðförum nefndarinnar lýtur að því að skilgreiningar hugtaka í 2. gr. séu ýmist of rúmar eða ófullkomnar að öðru leyti. Samkvæmt upplýsingum frá ráðuneytinu var leitast við að hafa skilgreiningu hugtaka í samræmi við drög að fimmtu peningaþvættistilskipuninni. Nefndin hefur ekki forsendur til að leggja til breytingar en hvetur til að auga verði haft með örri þróun á sviði sýndarfjár og stafrænna veskja og að skilgreiningar hugtaka verði endurskoðaðar reynist tilefni til þess. Samkvæmt 7. gr. frumvarpsins bætast þjónustuveitendur sýndarfjárviðskipta og stafrænna veskja við upptalninguna í 2. mgr. 5. gr. laga um greiðslu kostnaðar við opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi, nr. 99/1999, en aðilar sem þar eru taldir upp skulu greiða 700.000 kr. fast árgjald fyrir opinbert eftirlit. Nefndinni hefur verið bent á að mörg af þeim fyrirtækjum sem fáist við þjónustu af því tagi sem hér um ræðir séu lítil sprotafyrirtæki með fáa starfsmenn og að gjald af þessari fjárhæð gæti reynst þeim mjög íþyngjandi. Nefndin telur hins vegar að almennt beri að virða þá meginreglu að þeir sem sæta eftirliti á fjármálamarkaði skuli standa straum af kostnaði við eftirlitið. Þrátt fyrir það telur nefndin mikilvægt að leggja ekki stein í götu lítilla fyrirtækja sem eru að stíga sín fyrstu skref á markaði þar sem ör tækniþróun og nýsköpun ráða ríkjum, einkum þegar ekki liggur fyrir hver raunverulegur kostnaður af eftirlitinu verður. Leggur nefndin því til að 7. gr. frumvarpsins falli brott að sinni og nánar verði ígrundað hvernig greiðslu kostnaðar fyrir það viðbótareftirlit sem lagt er á Fjármálaeftirlitið með frumvarpi þessu verði háttað þar sem tekið verði tillit til umfangs og raunkostnaðar við eftirlitið og fjárhagslegs bolmagns þess aðila sem í hlut eiga. Að framangreindu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: 1. Fyrri málsliður efnismálsgreinar 5. gr. orðist svo: Þjónustuveitendur sem við gildistöku þessa ákvæðis bjóða upp á viðskipti milli sýndarfjár, rafeyris og gjaldmiðla og þjónustu veitendur stafrænna veskja skulu óska eftir skráningu hjá Fjármálaeftirlitinu samkvæmt lögum þessum eigi síðar en einum mánuði frá gildistöku þessa ákvæðis. Síðan er lögð til breyting um að 7. gr. um eftirlitsgjaldið falli brott. Ólafur Ísleifsson, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, styður þetta nefndarálit. Þorsteinn Víglundsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifar undir nefndarálitið samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastanefnda. Undir álitið rita Óli Björn Kárason, formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Brynjar Níelsson framsögumaður, Þorsteinn Víglundsson, Bryndís Haraldsdóttir, Oddný G. Harðardóttir, Ólafur Þór Gunnarsson, Karl Liljendal Hólmgeirsson og Ásgerður K. Gylfadóttir.

Frú forseti. Hér er um að ræða frumvarp til að koma regluverki yfir svokallaðar rafmyntir sem ríkisstjórnin vill kalla sýndarfé. Það má rífast um orðanotkun seinna. Það er rétt að athuga í upphafi að enginn er mótfallinn því að rafmyntir falli undir peningaþvættislöggjöfina enda vill örugglega enginn stuðla að peningaþvætti eða fjármögnun hryðjuverka eða nokkru því um líku, alla vega ekki hér á þinginu. Að því leytinu til fagna ég frumvarpinu enda hef ég alla tíð, ja, ekki alla tíð, en um nokkra hríð kallað eftir því að búið verði til skynsamlegt regluverk utan um rafmyntir, bæði til að hlúa að þeirri nýsköpun sem er að eiga sér stað til að taka af allan vafa um lögmæti rafmynta en líka til að koma í veg fyrir misnotkun. Þetta er skref í rétta átt hvað það varðar. En vandinn er, og það er gagnrýni sem ég neyðist til að koma fram með á frumvarpið, að þegar svona lög eru sett, sérstaklega sem lúta að nýrri tækni, þá verðum við að huga mjög vel og vandlega að því hvort lögin geti haft ótilætlaðar aukaverkanir. Ég tel að málinu sé þannig fyrir komið að það geti haft mjög neikvæðar aukaverkanir. Áhyggjurnar sem ég hef eru fyrst og fremst tvenns konar. Annars vegar er það tæknilegt álitaefni um gildissviðið, vegna þess að skilgreiningar sem notast er við eru ónákvæmar. Hins vegar eru það neikvæð áhrif sem geta orðið vegna mistúlkunar fólks á lögunum og hvaða áhrif það geti haft á hugsanlegar fjárfestingar á Íslandi. Þá er ég fyrst og fremst að horfa til þess að margir koma til Íslands erlendis frá, fyrirtæki og hvaðeina, sem stilla upp fyrirtækjum sem starfa í þessum rafmyntageira. Þau fyrirtæki hafa augljóslega mjög miklar áhyggjur af því að regluverkið sé óöruggt á einn eða annan hátt. Því miður hefur gætt svolítils misskilnings með það, bæði hvað sé löglegt og ólöglegt í dag og síðan mun það ágerast þegar þetta lagafrumvarp fer í gegn, þ.e. ef því verður ekki breytt lítillega. Ég efast um að þessi tvö atriði komi til með að verða að einhverjum lagalegum álitaefnum fyrir dómstólum en hvort tveggja hefur töluverð áhrif á ásýnd Íslands fyrir þá sem eru að fjárfesta, jafnvel hundruð milljóna króna í uppbyggingu tengdri þessu, og hafa rennt hýru auga til Íslands. Þá er ég, nota bene, að tala um fullkomlega lögmæt fyrirtæki, ekki fyrirtæki sem stunda nokkurs konar peningaþvætti. Ég hef sérstakar áhyggjur af því að frumvarpið virðist vera komið fram með miklu hraði frá dómsmálaráðuneytinu, að því er virðist í tengslum við starfsemi örfárra fyrirtækja sem hafa eftir því sem ég best veit lagt sig fram við að starfa á sem lögmætastan hátt. Það er því svolítið eins og það sé einhver tilætlun um að reyna að beita einhverjum refsingum. En að setja lög sem takmarka peningaþvætti með þeim hætti kemur ekki til með að hafa mikil áhrif á peningaþvætti sem fer fram með rafmyntum. Það er vissulega tilfellið að peningaþvætti hefur farið fram með rafmyntum í gegnum tíðina. En afleiðingin er kannski aðallega sú að ýmiss konar gögn sem eru geymd á svokallaðri bálkakeðju, sem heitir á ensku „blockchain“ verði eftirlitsskyld gagnvart Fjármálaeftirlitinu. Það er jafnvel tilfellið ef þau eru ekki fjármálalegs eðlis. Það er bara vegna þess að skilgreiningarnar sem er notast við eru ónákvæmar og rangar. Sem dæmi um þetta væru snjallsamningakeðjur sem eru samningaréttarleg fyrirbæri geymd á opinberum stað. Það væru nafna- eða vörumerkingarskráningarkeðjur eins og „namecoin“ og annað því um líkt. Það væru upprunavottunarkeðjur eins og sú sem Matvælastofnun og Advania eru að vinna í að koma á til skráningar á lambaskrokkum, sem er áhugavert verkefni þó að ég hafi ákveðnar áhyggjur af því að það muni verða dýrasti listi Íslandssögunnar. Síðan eru svokallaðar B2B-viðskiptakeðjur sem fjalla um viðskipti milli fyrirtækja og skuldastöðu milli þeirra, menntunar- og hæfnisvottunarkeðjur á borð við ODEM og fleira. Það er alveg fullt af tilfellum þar sem verið er að nota bálkakeðjur af þessu tagi en ekki í fjármálalegum tilgangi. Það er skilningur minn að hugsunin sé ekki að regla þessi fyrirbæri en það er ekki augljóst út frá skilgreiningunum sem er verið að notast við. Það er náttúrlega augljóst að Fjármálaeftirlitið á ekki að þurfa að standa í því að veita eftirlit með þessum hlutum, með t.d. listum af lambaskrokkum. Það væri tímasóun. Og kannski segir einhver, ókei, Fjármálaeftirlitið á augljóslega ekki að fylgjast með þessum hlutum þannig að það mun bara ekkert aðhafast. En engu að síður er hættan sú að þetta verði íþyngjandi lög og íþyngjandi aðgerðir stjórnvalda sem koma í veg fyrir að fólk ráðist í að reka fyrirtæki af þessu tagi. Það er hreinlega best að við pössum upp á að í skilgreiningum sem notast er við verði nákvæmur skilningur og deilt heilt yfir hvað verið er að tala um. Þannig að skilningur minn frá ráðuneytinu og allri umræðu er að frumvarpið á ekki, jafnvel þó að það fari í gegn óbreytt, að ná til bálkakeðja sem ekki eru fjármálalegs eðlis. Varðandi athugasemdir ráðuneytisins um að þetta eigi ekki við þá virðist það byggt á þeirri þreyttu og ótrúverðugu venju í íslenskri lagahefð að lagaákvæði þýði það sem ráðuneytið meinti frekar en það sem stendur raunverulega í frumvarpinu. Þetta þurfum við kannski að þola, en ef við ætlum að standa okkur betur í alþjóðaviðskiptum en við höfum gert er betra fyrir okkur að hafa hlutina skýra og taka af allan vafa. Ein opin spurning sem kemur fram í frumvarpinu, eða ætti að lesast út úr því, er: Hverjir eru það sem teljast vera þjónustuaðilar stafrænna veskja? Eins og skilgreiningin er gæti það verið hugbúnaðarhús, gagnagrunnsfyrirtæki, nýsköpunarfyrirtæki af hvaða tagi sem er sem nýtir bálkakerfatæknina til að fjármagna sjálft sig eða bjóða upp á einhvers konar þjónustu. Það gæti líka verið einhvers konar bálkanámuvinnslur, eða það sem kallað er „blockchain miner“ sem fyrirtæki eins og Landsvirkjun og vissulega íslenska ríkið í gegnum skatta hafa í dag umtalsverðar tekjur af. Nú er spurning hvort slík fyrirtæki komi til með að færast til annarra landa ef námuvinnslan verður skráningarskyld eða mikið og þungt regluverk verður allt í einu til í kringum það að búa til það sem nægilega mótíveraður 15 ára krakki getur í rauninni búið til heima hjá sér á örfáum klukkutímum. Það að slíkt verði skráningar- eða eftirlitsskylt hjá Fjármálaeftirlitinu stenst bara enga skoðun. Þeir aðilar eru síðan neyddir til að viðhalda peningaþvættisathugunum gagnvart öllum sínum viðskiptavinum og í tilfelli hugbúnaðarhúsa sem eru kannski með fullt af viðskiptavinum af ýmsu tagi og þetta bálkakeðjuverkefni er kannski eitt af örfáum, ég er að hugsa t.d. til fyrirtækja eins og Advania, þá verður allt í einu einhver minni háttar aðgerð af þeirra hálfu til þess að breyta öllu eðli starfseminnar hjá þeim. Auðvitað er það ekki tilgangur laganna en þetta er hugsanleg aukaafurð. Undirliggjandi í öllu þessu er sú spurning ef gera á peningaþvættisathuganir á þessu svokallaða sýndarfé eða rafmyntum: Er með því verið að segja að sýndarfé sé peningar? Ef svo er ekki held ég að skilgreina þurfi sýndarfé töluvert nákvæmar. Og ef svo er held ég að það leiði okkur á mjög skrýtnar slóðir hvað varðar almenna umræðu um gjaldmiðla og hvernig þeir virka. Þess má geta að undir sömu peningaþvættislöggjöf falla fyrirtæki eins og bílasalar og fasteignasalar sem þurfa að staðfesta viðskiptavini sína upp að ákveðnu marki. En það er enginn sem gerir þá kröfu að gerð sé peningaþvættisathugun á húsum eða bílum, enda væri það óskynsamlegt. Auðvitað ætti það sama að gilda um annan varning eins og sýndarfé hugsanlega er, eftir því hvernig maður skilgreinir það. Þetta er auðvitað flókið. Við erum að tala um nýja tækni. Bálkakeðja, þetta hljómar eins og einhverjir galdrar en er í rauninni bara rosalega „fancy“ listi nema aðeins flóknari. Listi af færslum þar sem hver færsla, ásamt því að innihalda einhverjar upplýsingar, inniheldur dulmálsfræðilega samantekt á fyrri færslu þannig að erfiðara sé eða ómögulegt að breyta færslum aftur í tímann á auðveldan hátt. Stafrænt veski er safn af einkalyklum, þ.e. dulmálslyklum, eiganda veskisins en veskið inniheldur í raun enga eiginlega peninga eða sýndarfé, heldur bara lykil sem veitir aðgengi að ákveðnum færslum sem sýna að færslan hafi verið send til veskisins sem um ræðir. Skilgreiningin á bálkakerfi í frumvarpinu er hreinlega tæknilega röng. Það vantar síðan alfarið skilgreiningu á hugtakinu stafrænt veski, sem gerir að verkum að hægt er að túlka það fyrirbæri á nákvæmlega hvaða hátt sem er, sem fólki dettur í hug. Forseti. Breytingartillögur nefndarinnar eru allar góðar. Það er fínt að það komi skýrt fram. Ég þakka efnahags- og viðskiptanefnd fyrir að vinna málið á ágætishátt og taka tillit til margra af þeim athugasemdum sem komu. Ég gagnrýni svolítið að nefndin hafi tekið dómsmálaráðuneytið alveg trúanlegt í öllu, en flækjurnar eru margar og við verðum hreinlega að vanda okkur vel. Ég tek undir allar þær athugasemdir og vil meina að með þeim náist að laga flest en þó ekki allt sem er að. Ég hef lagt fram til skrifstofu þingsins breytingartillögur, sem koma væntanlega til útbýtingar, sem snúa að því að bæta úr þeim annmörkum sem eru á málinu og þær eru ekki umfangsmiklar. Þetta eru pínulitlar lagfæringar. Það þarf lítið til að laga þetta og ég vona að þær breytingartillögur verði samþykktar enda eru þær byggðar á tæknilegri þekkingu og skynsemi, vil ég meina. En verði þær ekki samþykktar mun ég fara fram á að málið verði tekið til nefndar milli 2. og 3. umr. vegna þess að ég vil endilega reyna að mjaka þessu í rétta átt því að þetta er í fyrsta skipti sem við erum að setja lög um þessa tækni og ef við gerum það rangt mun það skapa mjög vont fordæmi.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, fyrir hönd efnahags- og viðskiptanefndar, sem fjallaði um málið og fékk á sinn fund fulltrúa frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu og ríkisskattstjóra. Í frumvarpinu er í fyrsta lagi kveðið á um breytingar á lögum um virðisaukaskatt er varða kaup og sölu á vöru og þjónustu milli landa, samanber 1. og 5. gr. frumvarpsins, en núgildandi ákvæði laganna þar að lútandi eru komin til ára sinna vegna örra tækniframfara og breyttra viðskiptahátta. Breytingarnar byggjast einkum á skýrslu starfshóps um kaup og sölu á vöru og þjónustu milli landa, en í þeim felst sú meginregla að skattlagningarstaður á veitingu þjónustu í milliríkjaviðskiptum verður sá staður þar sem neysla þjónustunnar á sér stað út frá búsetu kaupanda þjónustunnar. Í öðru lagi eru lagðar til breytingar á ákvæðum um rafræna sölu og áskriftir á tímaritum og fréttablöðum í samræmi við tillögu nefndar um bætt rekstrarumhverfi einkarekinna fjölmiðla. Er sala rafrænnar útgáfu tímarita og blaða færð niður í neðra þrep virðisaukaskatts líkt og gert var við rafrænar bækur og rafræna útgáfu tónlistar með lögum nr. 121/2011. Í þriðja lagi er í frumvarpinu kveðið á um að rekstraraðilum fólksbifreiða sem fengið hafa sérstakt leyfi Samgöngustofu til farþegaflutninga í ferðaþjónustu, samanber 10. gr. laga um farþegaflutninga og farmflutninga á landi, nr. 28/2017, verði heimilt að telja skatt á aðföngum vegna þeirra viðskipta sem innskatt. Að framansögðu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Ólafur Ísleifsson, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, styður þetta nefndarálit. Þorsteinn Víglundsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifar undir nefndarálitið samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastaþingsins. Undir álitið skrifa sá sem hér stendur, Óli Björn Kárason, Þorsteinn Víglundsson, Brynjar Níelsson, Bryndís Haraldsdóttir, Oddný G. Harðardóttir, Ólafur Þór Gunnarsson, Karl Liljendal Hólmgeirsson og Ásgerður K. Gylfadóttir.

Virðulegi forseti. Ég flyt hér nefndarálit með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um Fiskræktarsjóð, gjald af veiðitekjum, fjöldi stjórnarmanna og fleira. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Jóhann Guðmundsson og Sigríði Norðmann frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu ásamt fleiri gestum. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um Fiskræktarsjóð. Umræddur sjóður er skipaður fimm mönnum og hefur það hlutverk að veita lán eða styrki til verkefna sem þjóna þeim markmiðum að efla fiskrækt, bæta veiðiaðstöðu, styðja við rannsóknir í ám og vötnum og auka verðmæti veiða úr þeim. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögunum í þá veru að stjórn sjóðsins verði skipuð fjórum mönnum í stað fimm og að nokkur ákvæði laganna falli brott, þ.e. hluti 4. gr. um ráðstöfunarfé sjóðsins, ákvæði 5. gr. um gjald af veiðitekjum, ákvæði 6. gr. um álagningu og innheimtu gjalds af veiðitekjum, ákvæði 7. gr. sem fjalla um lágmarksfjárhæð eigin fjár og 10. gr. um viðurlög. Verði frumvarpið að lögum þurfa veiðiréttareigendur ekki lengur að greiða í sjóðinn en áfram verður úthlutað styrkjum með hliðstæðum hætti og verið hefur undanfarin ár þar til sjóðurinn tæmist. Við umfjöllun um málið kom fram sú athugasemd að eðlilegra væri að haga framtíðarfyrirkomulagi sjóðsins með öðrum hætti en kveðið er á um í frumvarpinu. Fram kom það sjónarmið að óeðlilegt væri að fækka fulltrúum í stjórn og halda jafnframt áfram að greiða út úr sjóðnum líkt og gert hefði verið. Auk þess var bent á að framlag hefði komið í sjóðinn úr Jarðasjóði með ákvæði til bráðabirgða við lög nr. 72/2008. Nefndin bendir á að í framlaginu úr Jarðasjóði, eingreiðslu, hafi falist bætur fyrir það að greiðslur frá seljendum raforku lögðust af. Nefndin bendir á að með lögum sem samþykkt voru 9. maí sl. voru gerðar breytingar á lögum um Fiskræktarsjóð og því leggur nefndin til að 2. gr. frumvarpsins falli brott. Hv. þingmenn Ásmundur Friðriksson og Smári McCarthy voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: 2. gr. falli brott. Undir álitið skrifa eftirfarandi hv. þingmenn: sú sem hér stendur, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Inga Sæland, Halla Signý Kristjánsdóttir, Albertína Friðbjörg Elíasdóttir, Kolbeinn Óttarsson Proppé, Njáll Trausti Friðbertsson og Sigurður Páll Jónsson.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu og framhaldsnefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur. Ástæða þess að tvö nefndarálit eru frá meiri hluta nefndarinnar er að farið hefur fram mikil og góð umræða innan nefndarinnar um þetta mál og með dyggri hjálp formanns nefndarinnar hefur gengið ágætlega að ná sameiginlegri lendingu í málinu. Af þeim sökum eru álitin tvö. Ég ætla ekki að lesa nefndarálitin frá orði til orðs en í grunninn er um mál að ræða þar sem settar eru reglur um heimild til sölu og markaðssetningar á rafrettum og áfyllingar fyrir þær. Þetta mál er ekki nýtt af nálinni og hefur verið rætt áður á þingi. Í vinnu nefndarinnar komu fram fjölmargar umsagnir og fjölmargir gestir. Ég held að mikilvægt sé að taka fram aftur í upphafi umræðunnar að nefndin lagði í sameiningu á sig mjög mikla vinnu undir forystu formanns, sem að mínu viti skilar ágætri niðurstöðu í málinu þar sem tekið er tillit til margra þeirra athugasemda og áhyggjuefna sem komu fram við umræðu innan nefndarinnar. Nálgun meiri hlutans, og þá erum við að tala um nefndarálit meiri hlutans með breytingartillögu, er í rauninni fyrst og síðast á þann veg að þar sem eru gerðar breytingar á frumvarpinu, eða frá frumvarpinu eins og það var lagt fyrir, er einblínt á að reyna með öllum mögulegum ráðum að auka vernd barna og tryggja með öllum tiltækum ráðum að reynt sé að forðast að aukning verði á notkun barna og ungmenna á rafrettum, eða vökvanum, veipinu. Það er andinn í því sem við segjum þar. Það komu nefnilega fram gögn við umræðuna, rannsóknir og skýrslur frá fjölmörgum aðilum, auk þess sem ýmsir gestir lýstu áhyggjum sínum af því, um að svo virðist sem það sem er að gerast á Íslandi sé ekki alveg það sama og í nágrannalöndum okkar, a.m.k. benda gögnin sem liggja fyrir til þess að einhverra hluta vegna noti íslenskir unglingar rafrettur án þess að hafa nokkurn tímann reykt í meira mæli en jafnaldrar þeirra í öðrum löndum. Við vitum ekki skýringuna á því. Það hefur verið, kannski af einhverju viti og kannski af brjóstviti, kastað fram hugmyndum um skýringar á því en ég ætla ekki að fara út í þær. Við látum það liggja milli hluta. Nefndin gerir allnokkrar breytingartillögur, sem koma annars vegar fram í nefndaráliti meiri hlutans og hins vegar í framhaldsnefndarálitinu. Þar er veigamest, myndi ég telja, breytingartillaga um lýðheilsusjóð, að hluti af söluandvirði renni í lýðheilsusjóð. Það er m.a. gert til að mæta því markmiði sem kemur fram í frumvarpinu um að efla fræðslu með tilliti til þessa og er að mörgu leyti óábyrgt að ætla þá ekki að fjármunir komi inn til að standa straum af kostnaði við þá fræðslu sem kynni að vera. Þetta er einna veigamesta breytingin. Ég geri ráð fyrir að framsögumaður minni hluta, hv. formaður velferðarnefndar, geri svo grein fyrir breytingartillögum minni hlutans. Margar þeirra eru algjörlega ásættanlegar. Ég geri ráð fyrir að við í meiri hlutanum munum styðja margar þeirra, enda hefur verið ágætissamstaða í nefndinni þrátt fyrir allt. Varðandi ákvæði eins og til að mynda skammtastærðir og bragðefni og þess háttar komst nefndin að þeirri sameiginlegri niðurstöðu eftir töluverðar umræður að líklega færi best á því að slíkum ákvæðum yrði komið fyrir í reglugerð. Er það lagt til af öllum fulltrúum nefndarinnar í framhaldsnefndarálitinu. Undir álit meiri hlutans, bara til að gæta formsins, rita hv. þingmenn Ólafur Þór Gunnarsson framsögumaður, Andrés Ingi Jónsson, Ásmundur Friðriksson, Halla Signý Kristjánsdóttir og Vilhjálmur Árnason, með fyrirvara. Undir framhaldsnefndarálitið rita allir nefndarmenn hv. velferðarnefndar, hv. þingmenn Halldóra Mogensen formaður, Ólafur Þór Gunnarsson framsögumaður, Andrés Ingi Jónsson, Anna Kolbrún Árnadóttir, Ásmundur Friðriksson, Guðjón S. Brjánsson, Guðmundur Ingi Kristinsson, Halla Signý Kristjánsdóttir og Vilhjálmur Árnason.

Forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um rafrettur og áfyllingar fyrir þær. Ég ætla ekki að reifa nefndarálit minni hlutans sérstaklega, það liggur fyrir á vef Alþingis og getur fólk lesið það, en þar kemur fram það sem minni hluti nefndarinnar hefði helst viljað ná í gegn. Það hefur náðst ofboðslega góð samstaða um sum atriði og er ég mjög sátt við hvar við höfum endað með þetta. Þetta er frumvarp sem kom fyrst inn til meðferðar þingsins frá heilbrigðisráðherra í febrúar og hefur vinna við málið staðið yfir síðan. Velferðarnefnd hefur oft fundað um málið og fjöldi umsagna barst. Þá komu fyrir nefndina margir gestir og sumir að utan með sérhæfingu í rafrettum og notkun þeirra. Má þar nefnd Lindu Bold og prófessor John Britton og var ótrúlega gott fyrir vinnuna að fá þessa aðila á fund nefndarinnar til að lýsa og deila með okkur sérþekkingu sinni á þessu máli. Nokkurn tíma hefur tekið að ná sátt í málinu, en fyrir liggja þrjú nefndarálit, eitt þeirra frá meiri hluta nefndarinnar, eitt frá minni hluta og svo framhaldsálit. Öll hafa þessi nefndarálit að geyma tilteknar breytingartillögur sem nauðsynlegt er að líta til. Nú liggur fyrir sátt um lyktir þeirra breytingartillagna er lagðar hafa verið til, en í því skyni að ná fram sem bestri niðurstöðu frá öllum hlutaðeigandi eru nokkrar breytingartillögur sem ég vil víkja hér sérstaklega að. Þar má fyrst nefna þær breytingartillögur meiri hlutans sem hafa þegar verið felldar út. Nefna má bann við auglýsingum á netsíðum og samfélagsmiðlum, en samstaða náðist um að slík takmörkun væri of víðtæk og var ákveðið að hún skyldi felld út. Þá vil ég víkja sérstaklega að breytingartillögu um að bann skyldi vera við bragðefnum sem höfði sérstaklega til barna og ungmenna. Rök mætti færa fyrir því að flest eða öll bragðefni gætu á einhvern hátt höfðað til barna og gæti slíkt bann því haft í för með sér afar víðtækar afleiðingar hvað varðar aðgengi að nikótínvökva. Ákveðið var í stað þess að setja bann við slíkum bragðefnum að veita ráðherra heimild í reglugerð til að setja tilteknar reglur um hvernig markaðssetningu skyldi háttað og að hægt væri að breyta umbúðum ef þær væru sérstaklega hannaðar til þess að höfða til barna, eitthvað sem heitir Húbbabúbba-vökvi myndi þá mögulega heita eitthvað annað til þess að það myndi ekki höfða til barna. Með því er öryggi barna tryggt, en á sama tíma stuðlað að því að allir sem þurfi geti haft aðgang að þeim vökva sem þeir kjósa, enda hefur komið fram í máli sérfræðinga, sem komu fyrir nefndina, að bragðefni eru mikilvægur þáttur í að laða reykingafólk að rafrettum, styrkir því rafretturnar sem skaðaminnkunarúrræði fyrir reykingafólk. Það er mjög mikilvægt. Það er ekkert sérlega gott bragð af nikótíni. Ég efast um að nokkur maður hafi áhuga á að veipa hreint nikótín án nokkurra bragðefna. Þá verði samþykkt breytingartillaga þess efnis að skilgreiningunni á rafrettum verði breytt svo að þær verði ekki víðtækari en nauðsyn er. Það kemur sem sagt fram í nefndaráliti minni hlutans að breyta eigi skilgreiningunni og náðist samstaða um að gera það. Hvað varðar stærðir áfyllinga og tanka var það álit minni hlutans að þær stærðir sem nefndar voru í frumvarpinu væru of íþyngjandi fyrir notendur rafrettna. Þannig væri 10 millilítra áfyllingar mjög litlar og til þess fallnar að minnka öryggi, auka kostnað neytenda og auka plastmengun. Tveggja millilítra tankastærðir væru of litlar, enda væru flestar rafrettur í dag með stærri tanka. Sátt náðist um að ekki væri þörf á því að setja slíkar stærðartakmarkanir í lög en að rétt væri að heimila ráðherra að setja slíkar takmarkanir síðar ef brýn nauðsyn myndi krefja. Í framhaldsáliti nefndarinnar er lögð áhersla á að ráðherra setji ekki slíka reglugerð nema nauðsyn krefji, þá einungis þegar og ef alþjóðlegar skuldbindingar Íslands geri það nauðsynlegt. Ég býst við, og sá að ráðherra bað hér um orðið, að hún komi hér upp í andsvör við mig til að skýra afstöðu sína varðandi stærðartakmarkanir og reglugerðarheimildir sínar, að ekki verði farið í þá vinnu að takmarka þessar stærðir nema Ísland verði skyldað til þess samkvæmt alþjóðalögum. Nú er það svo að sú tilskipun sem lög þessi byggja á hefur ekki verið tekin upp í sameiginlegu EES-nefndina og hvílir því ekki bein lagaskylda á Íslandi að innleiða slíkar stærðartakmarkanir. Þá er möguleiki á að þær verði endurskoðaðar á komandi misserum. Er það mín von að svo verði enda er afar mikilvægt að tryggja að aðgangur notenda að úrræðinu sé tryggður. Minni hluti nefndarinnar lagði einnig til að gerð yrði sú breyting á frumvarpinu að fellt væri út bann við notkun rafrettna í þjónusturýmum félagasamtaka og fyrirtækja. Sátt náðist um að fella út bann við notkun rafrettna í þjónusturýmum fyrirtækja, enda hafa ekki farið fram rannsóknir sem sýna fram á að nokkur skaði geti hlotist af innöndun gufu úr rafrettum. Því myndu takmarkanir á því hvort nota mætti rafrettur í þjónusturýmum einkafyrirtækja teljast óþarflega íþyngjandi. Hvað varðar veitingastaði og skemmtistaði er mín skoðun sú að bann við notkun rafrettna á slíkum stöðum myndi vera of íþyngjandi. Því mun ég og Píratar greiða atkvæði gegn þeirri breytingu, en það mun verða kosið sérstaklega um það, enda er þetta kurteisisatriði frekar en heilsutengt og ættu eigendur skemmtistaða að fá að ákveða þetta sjálfir. Þegar við setjum lög á borð við þau sem hér eru til umræðu er afar mikilvægt að við gætum jafnvægis á milli þeirra hagsmuna sem liggja undir. Ég vil einnig minnast á að sú breyting verði gerð að leyft verði að reykja í fangelsum til dæmis sem er líka mjög mikilvægt. Það er rétt að það er mikilvægt að vernda börn sem aldrei hafa notað tóbak frá því að byrja að nota rafrettur, en ekki er síður mikilvægt að í boði séu fjölbreytt úrræði fyrir þá sem vilja hætta tóbaksreykingum. Það verður að gæta jafnræðis á milli þessara tveggja atriða. Rafrettur eru í eðli sínu skaðaminnkandi úrræði og við verðum að standa vörð um það sem slíkt. Of íþyngjandi löggjöf myndi gefa röng skilaboð til þeirra sem eru að íhuga að skipta yfir í rafrettur og má alls ekki leggja rafrettur að jöfnu við tóbaksreykingar. Það myndi einfaldlega koma niður á lýðheilsu landsmanna. Ég fagna því að við höfum náð að gera nauðsynlegar breytingar á þessu frumvarpi sem muni tryggja aðgengi notenda að því mikilvæga úrræði sem rafrettur eru. Mig langar til að þakka sérstaklega ráðherra og nefndinni og hv. þm. Ólafi Þór Gunnarssyni fyrir að taka vel á móti þessum breytingum og fyrir að vinna þetta mál á þennan hátt og ná þessari lendingu. Ég tek einnig fram að nefndarálit minni hlutans gekk lengra og var með aðrar breytingartillögur sem við náðum ekki að semja um; þeir sem voru með á því áliti voru hv. þingmenn Anna Kolbrún Árnadóttir, Guðmundur Ingi Kristinsson og sú sem hér stendur.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir framsöguna og nota tækifærið þegar samningar hafa náðst um þinglok að þakka henni og hv. þm. Ólafi Þór Gunnarssyni og öðrum nefndarmönnum fyrir afar góða vinnu í flóknu máli. Það kann að vera að einhverjum finnist þetta ekki vera stærsta mál þessara þingloka, en þetta er stórt mál fyrir þann hóp sem notar rafrettur og eins stórt samfélagsmál að mörgu leyti. Ég vil geta þess, þó að hv. þingmaður hafi næstum því boðað það andsvar sem ég ætla að fara með og orðaði það að sumu leyti betur en ég mun gera sjálf, að algjörlega skýrt er að fyrir liggur að engin ástæða er til að setja reglugerð á grundvelli laganna um tankastærðir fyrr en gerðin hefur verið tekin upp í EES-samninginn. Það er auðvitað ekki vitað hvenær það verður en reglugerðin, sem yrði sett af þeim ráðherra sem þá gegnir embætti heilbrigðisráðherra, tæki mið af stærðunum sem þar verða niðurstaðan. Virðulegur forseti. Ég vildi að þetta lægi algjörlega fyrir þannig að ekkert orkaði tvímælis með það í hvaða röð hlutirnir gerast. Ég tel að þetta sé farsæl niðurstaða í því álitamáli sem kom upp og var strax rætt við 1. umr. málsins. Ég vænti þess að þetta verði enn frekar til þess að sátt geti ríkt um afgreiðslu og niðurstöðu málsins í heild.

Frú forseti. Ég er sorgmædd yfir þessu máli öllu og hvernig það hefur verið leitt til lykta. Í dag stendur langlíklegast til að setja í lagabókstaf á Íslandi ósamþykkta tilskipun frá Evrópusambandinu um veip, um mál sem er það nýtt af nálinni í skaðaminnkun hvað varðar tóbaksreykingar að þegar það kom fyrst inn í þetta hús til vinnslu viðurkenndu margir fyrir mér að þeir hefðu ekki hundsvit á því. Innan þessara veggja, hinnar virtustu stofnunar Íslands, hefur heldur betur verið í boði að afla sér þekkingar ofar þeirri sem myndi teljast „að hafa hundsvit á málinu“. Færustu sérfræðingar hafa komið og lýst yfir skoðun sinni og afstöðu og reitt fram vísindalegar niðurstöður á rannsóknum um veip, horft hefði verið til hins besta í þessum málum. Erlendir sérfræðingar hafa komið sérstaklega til Íslands til þess eins að ræða þetta mál við vinnslu þess í nefndum. Því miður hefur ekki verið hlustað á þessa sérfræðinga og vísindamenn. Það hefur heldur ekki verið hlustað á háværar raddir veipara í samfélaginu, fólk sem er að senda tölvupósta, mótmæla, reyna að fá einhvers konar áheyrn vegna þess að þetta er, eins og áður segir, mál sem er mjög nýtt af nálinni; er eins og nýtt land sem enn er verið að átta sig á. Auðvitað er skiljanlegt að menn vilji stíga varlega til jarðar hvað varðar börn og notkun þeirra á þessari tækni, ég hef fullan skilning á því. Hins vegar er mjög mikilvægt að kasta ekki barninu út með baðvatninu, ekki hefur verið hlustað á almennar skynsemisraddir í þessu máli. Ég veit vel að hér er ekki verið að banna veip. Hins vegar er sannanlega, fari þetta í gegn í dag, verið með lagasetningu að leggja stein í götu heilbrigðisbyltingar, skaðaminnkandi úrræðis sem hefur komið eins og himnasending fyrir læknisfræðina og fyrir þúsundir íslenskra fyrrverandi reykingamanna, stein í götu skaðaminnkandi úrræðis sem ég ætla að leyfa mér að fullyrða að hafi þann möguleika að bjarga ótalmörgum mannslífum hér á landi. Þess vegna er svo mikilvægt að horfa á heildina í þessu máli. Þetta snýst ekki bara um veipara, ekki bara um reykingamenn, þetta snýst um samfélagið allt; fólk sem við elskum og tæki og tækni sem vísindalega hefur verið sýnt fram á að dregur stórlega úr líkum á því að það fólk, ástvinir okkar, fái sjúkdóma og deyi af völdum þeirra. Ég ætla að endurtaka það sem ég sagði hér uppi í pontu um daginn. Krabbameinslæknir á heimsmælikvarða sagði við mig: Ef hægt væri að láta alla reykingamenn færa sig yfir í veip myndum við sjá tölurnar um tíðni krabbameins lækka svo stórkostlega að við myndum ekki vita hvaðan á okkur stæði veðrið. Þetta fullyrti hann. Hann lofaði mér þessu. Ég tek sannarlega undir orð hv. formanns velferðarnefndar, hv. þm. Halldóru Mogensen, og fagna þeim samstarfsvilja sem ráðherra og aðrir nefndarmenn hafa þó sýnt í þessu máli; þeir hafa viljað hafa samtal við okkur. En það er þyngra en tárum taki að heilt yfir hefur þetta mál, sem varðar mannslíf, verið unnið hér innan veggja Alþingis sem pólitík en ekki vísindi.

Virðulegi forseti. Ég hef alltaf haft miklar efasemdir um þetta mál eins og gefur að skilja enda almennt óánægð með boð og bönn í stað þess að einblína á forvarnir, sama um hvað er rætt, sérstaklega er ég með efasemdir í ljósi óljósrar skaðsemi rafrettna. Hér er auðvitað um Evrópureglur að ræða og mikilvægt að finna lausn á því. Ég vil þakka hv. nefndarmönnum og formanni hv. velferðarnefndar fyrir góða vinnu í þessu máli. Ég tel að hér séu að koma ýmsar breytingartillögur sem gera að verkum að frumvarpið gangi skemur en í upphafi. Ég sagði eitt sinn að mér fyndist frumvarpið sem kom hér í fyrra, en það gekk allt of langt, vera langt frá meðalhófi hvað það varðar hvernig setja ætti reglur í fyrsta sinn um eitthvað sem óljóst væri hvort væri skaðlegt - ég líkti því við að við værum að drepa rjúpu með sprengju. Það er upplifun margra af því þetta er gott tæki fyrir svo marga sem eru að hætta tóbaksreykingum, sígarettureykingum. En ég skil líka önnur sjónarmið sem hér eru uppi. Ég tel margt til bóta og sérstaklega ánægjulegt að heyra frá hæstv. ráðherra að hann ætli ekki að setja íþyngjandi reglugerð áður en endanleg niðurstaða ESB liggur fyrir um skammtastærðir og annað slíkt. Það er þó ein breytingartillaga sem ég get ekki fellt mig við, það er bannið varðandi veitingastaðinn. Ef við ætlum að treysta einkaaðilum til að ráða því hvort hundur eða köttur sé inni á veitingastaðnum þeirra, eigum við líka að geta treyst þeim fyrir því hvort þar sé fólk með rafrettur eða ekki. Fólk ákveður þá bara sjálft hvort það vill sækja þá staði sem leyfa slíkar rafrettur eða sækja þá staði sem banna slíkar rafrettur. Við hljótum að geta treyst fólki fyrir því. Ég mun leggjast á móti þeirri breytingartillögu. Það er engin ástæða til að ganga lengra en tilskipunin segir til um. Ég vona að fólk hugsi aðeins um það hversu langt við ætlum að ganga í máli þar sem skaðsemin er enn talsvert óljós.

Herra forseti. Þetta mál hefur náð ágætlega langt í meðförum nefndarinnar og allar breytingartillögurnar eru af hinu góða. Við munum styðja þær. Við getum aftur á móti ekki stutt einstaka greinar málsins að svo stöddu. Við erum með mjög fínar breytingartillögur sem taka á öllum vandkvæðunum sem eru til staðar í málinu og ef þær næðu í gegn yrði málið þeim mun betra fyrir vikið því að skilgreiningaratriðin í svona tæknilegum málum eru alger lykilatriði. Að því sögðu mun ég óska eftir því að þetta komi til nefndar milli 2. og 3. umr. þannig að hægt sé að sjá til þess að hnykkt sé á öllum mikilvægu atriðunum sem þurfa að vera alveg á hreinu í svona málum.

Virðulegi forseti. Við greiðum hér atkvæði um rafrettur. Hér er um að ræða lagaumgjörð um tæki, áhöld og efni sem margir nýta sér til að hætta að reykja. Því er hér í aðra röndina um brýnt lýðheilsumál að ræða. Hér er stigið mikilvægt skref í þá átt að leyfa rafrettur, þó með þeim hætti að aðgengi barna sé takmarkað eins og kostur er. Ég vil nota tækifærið til að þakka hv. þm. Halldóru Mogensen, formanni velferðarnefndar, fyrir gott samstarf við vinnslu þessa máls og nefndinni allri um leið og ég fagna þessum tímamótum.

Virðulegi forseti. Í umræðum um þetta mál fyrr í dag lét ég þung orð falla um tilurð þess og meðferð. Ég vil nota þetta tækifæri til að skýra afstöðu mína vegna þess að af orðum mínum mátti skilja að ég kynni ef til vill ekki að meta þá miklu og vönduðu vinnu sem sannarlega hefur farið fram í meðförum þingsins í tengslum við þetta mál. Gagnrýni mín beinist fyrst og fremst að þeirri Evróputilskipun sem frumvarpið byggir á. Ég veit þó að hv. velferðarnefnd, formaður hennar og varaformaður, ásamt hæstv. ráðherra Svandísi Svavarsdóttur, hefur lagt á sig mikla vinnu til að ná sem bestri niðurstöðu í málinu. Ég sé það, ég veit það og ég þekki það og fagna því. Þess vegna mun ég og þingflokkur Pírata styðja við þetta mál. Takk.

Forseti. Ég fagna þessari niðurstöðu og tel hana hafa verið góða. Þetta var góð vinna sem við unnum öll og sérstaklega vil ég þakka, eins og ég gerði í ræðu minni áðan, hv. þm. Ólafi Þór Gunnarssyni fyrir sína vinnu og hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir að koma til móts við okkur og ná þessari góðu lendingu sem ég vona að veiparar og við öll verðum sátt við.

Forseti. Ég geri grein fyrir atkvæði mínu. Þetta er breytingartillaga sem snýr að því að ekki verið veip-bann á skemmtistöðum og veitingastöðum. Ég tók fram í ræðu minni áðan að ég teldi vænlegast að leyfa eigendum fyrirtækja að ákveða sjálfir hvort veipa megi inni og leyfa fólki að ákveða sjálft hvort það vilji fara á veip-stað eða annan stað. Þetta er eitthvað sem okkur ætti að vera frjálst. Við greiðum atkvæði gegn þessari breytingartillögu.

Virðulegi forseti. Ég mun segja nei við þessari breytingartillögu af því að ég tel hana óþarfa og ganga of langt. Við eigum að leyfa eigendum fyrirtækja að ráða sjálfir hvort þeir leyfi rafrettur inni á sínum veitingastöðum eða ekki líkt og við leyfum þeim að ráða hvort þeir hafi hunda eða ketti.

Hæstv. forseti. Ég tel rafrettur eitthvert mesta heilbrigðismál sem fram hefur komið í seinni tíð, og líka nikótíntyggjó sem ég nota. Ég er því á móti því að við séum að takmarka þetta meira en þörf er á. Við eigum almennt að leyfa fólki að ráða því sjálft hvernig það hefur það hjá sér. Ég tek undir með hv. þm. Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur: Ef menn geta haft stórhættuleg rándýr inni hjá sér 

Virðulegi forseti. Það er ekki nokkur einasti bragur á því hvernig þinghaldi er háttað hér í dag. Hringt er til þingfundar áður en gögnin sem á að fara að fjalla um í þingsal eru tilbúin. Boðað er til nefndafunda á morgun jafnvel þótt menn fái upplýsingar um að nefndirnar geti ekki mætt til fundar og ekki varamenn. Samt boða formenn nefnda til funda. Það er búið að tilkynna um fundi á sunnudaginn, jafnvel þó að menn viti að þá komast þingmenn ekki heldur til fundar. Ég velti því fyrir mér, herra forseti, hvers konar fyrirkomulag eigi að vera hér undir lokin. Liggur stjórnarliðum svo rosalega mikið á að komast héðan út, til að fá frið fyrir stjórnarandstöðunni, að öllum venjubundnum reglum er ýtt til hliðar? Ég hvet herra forseta til að láta þingið hætta með aðeins meiri sóma en hér stefnir í.

Af forseta hálfu hefur ekki annað verið á dagskrá í dag en að fara algerlega að því samkomulagi sem gert var við fundarborðið í morgun með þingflokksformönnum. Vissulega hefur nokkur asi verið á hlutunum eins og oft vill verða þegar menn eru að hamast við að reyna að ljúka vinnu og ná uppskerunni í hús. Ég er ekki inni í þeim málum sem hv. þingflokksformaður Miðflokksins ræddi hér; mér var til dæmis ókunnugt um það með öllu að einhverjir meinbugir væru á því að taka mál á dagskrá vegna þess að skjöl væru ekki framkomin.

Hæstv. forseti. Það er rétt að nokkur hraði hefur verið á málum hér í dag. Á hinn bóginn tek ég undir það með hæstv. forseta að gangur mála hefur verið með þeim hætti í meginatriðum sem rætt var á fundi þingflokksformanna í morgun og raunar samkvæmt mínum skilningi líka í gær. Það var ljóst að í gær náðist ákveðið samkomulag um þinglok eða afgreiðslu mála og framgang. Ég veit ekki betur en að það sem verið hefur á döfinni í dag hafi verið alveg í samræmi við það sem þar var um rætt. Það sama á við varðandi daginn í dag, á fundi þingflokksformanna í morgun fór forseti ágætlega yfir það hvernig hann sæi daginn fyrir sér. Ég skildi það svo að samkomulag væri um þá málsmeðferð og ef eitthvað er hafa hlutirnir gengið ívið hægar fyrir sig en gert var ráð fyrir eins og forseti lagði þetta upp í morgun.

Forseti leggur til að við höldum áfram með dagskrána en forseti er fús til að hitta þingflokksformenn til að fara yfir þetta ef hægt er hér til hliðar á eftir.