Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fsp. til hæstv. viðskrh. sem liggur hér fyrir á þskj. 67 og hljóðar svo, með leyfi virðulegs forseta: „Er þess að vænta að frv. til l. um greiðslukort og starfsemi greiðslukortafyrirtækja verði lagt fram á yfirstandandi löggjafarþingi?“ Hinn 11. mars 1980 bar ég fram fsp. til þáv. hæstv. viðskrh. í þrem liðum, í fyrsta lagi hvort leita þyrfti leyfis stjórnvalda til að stofna lánakortafyrirtæki, í öðru lagi hvort slík fyrirtæki væru háð eftirliti sem svaraði til bankaeftirlitsins og í þriðja lagi hvort hann beitti sér fyrir lagasetningu um þessa nýju starfsemi ef hvor tveggja fyrri svörin væru neikvæð. Hæstv. ráðh. svaraði því til að ýmis lög tækju til lánakortastarfsemi, svo sem hlutafélagalög og skattalög. Jafnframt yrðu lánakortafyrirtæki að fara að ákvörðun seðlabanka Íslands varðandi vexti og annað endurgjald fyrir umlíðun skuldar, svo orðrétt sé vitnað í svar hans. Kvað hann rn. vera að kanna hvort þörf reyndist á löggjöf. Ekkert hefur síðan gerst í því máli. Greiðslukort hafa hins vegar náð mikilli útbreiðslu, og nú eru starfandi tvö greiðslukortafyrirtæki, Eurocard og Visa Ísland, sem hafa samvinnu við ákveðnar innlánsstofnanir. Nokkur deila hefur síðan risið um hver skuli bera kostnaðinn af þessari lánastarfsemi, og hafa kaupmenn haft áhyggjur af áhrifum hennar til hækkunar vöruverðs. Erlendis hafa matvöruverslanir sums staðar t.d. ekki talið rétt að taka upp notkun greiðslukorta. Sömu stefnu hafa matvörukaupmenn hér þó að flestir hafi beygt sig fyrir þrýstingi samkeppninnar. Ljóst er að greiðslukortin eru orðinn verulegur þáttur í viðskiptum hér sem annars staðar og því er mikilvægt að um notkun þeirra verði settar reglur sem tryggja öllum aðilum réttaröryggi, rétt til ákvarðanatöku um skilyrði og skilmála og síðast en ekki síst að áhrif notkunar greiðslukorta á vöruverð fari ekki úr böndum. Á síðasta löggjafarþingi flutti hv. þm. Jón Magnússon till. til þál. um að skipuð yrði nefnd til að semja frv. til l. um greiðslukort og starfsemi greiðslukortafyrirtækja, en sú till. náði ekki samþykki. Í Dagblaðinu í gær birtist síðan frétt um að flm. hafi verið falið að semja frv. til l. um greiðslukort. Spurningu minni er þar með að nokkru svarað þar sem heimild fréttarinnar er sjálft viðskrn. En ég vona að hæstv. viðskrh. misvirði ekki þó ég bæti þá við spurningu mína annarri spurningu ef hann staðfestir frétt Dagblaðsins, þ.e. hvort nefndin hafi verið skipuð eða hvort flm., sem jafnframt er formaður Neytendasamtakanna, sé einn í nefndinni. Án þess að í því felist minnsta vanmat á hæfni hans verður að teljast undarlegt að aðrir aðilar fái ekki að hafa hönd í bagga, svo sem Kaupmannasamtökin, eigendur greiðslukortafyrirtækjanna, jafnvel fulltrúar dómsvaldsins og e.t.v. einhverjir fleiri. Vona ég að hæstv. ráðh. skýri þetta atriði en jafnframt að hann svari þeirri spurningu sem hér liggur fyrir á þskj.



Herra forseti. Ég vænti þess að frv. til laga um greiðslukort, sem einnig hefði að geyma ákvæði um starfsemi greiðslukortafyrirtækja, verði lagt fyrir yfirstandandi þing. Á vegum viðskrn. er unnið að því að semja slíkt frv., en það hefur engin nefnd verið sett niður. Telji því einhver sig vanta fulltrúa til þess að koma sjónarmiðum sínum á framfæri þá gildir þar sama fyrir alla. Sá aðili sem að þessu vinnur mun að sjálfsögðu gera athuganir á sjónarmiðum sem fram hafa komið. Ég vil leyfa mér að benda á að viðskrn. hefur áður látið athuga þessi mál og samin hafa verið drög að tveim frv. sem lutu að viðskiptum með greiðslukort. Fyrri drögin voru talin ná of skammt að mati rn. en síðari drögin að frv. til l. um lánsviðskipti hafa verið send ýmsum aðilum til umsagnar og margir þeirra mæltu gegn framlagningu draganna í frumvarpsformi fyrir Alþingi. Hins vegar hefur af minni hálfu sérstaklega verið vakin athygli á samþykkt verðlagsráðs í þessu máli. Þykir mér rétt að hún komi hér fram og ég hef sérstaklega óskað eftir því að skoðuð verði þau sjónarmið sem fram koma þar. Í ályktuninni segir. með leyfi virðulegs forseta: „Með vísun til síaukinnar notkunar svokallaðra greiðslukorta í verslun og þjónustu telur verðlagsráð að nauðsyn beri til að stjórnvöld setji hið allra fyrsta löggjöf um almenna notkun þessara korta. Markmið lagasetningarinnar skal m.a. vera að tryggja að kostnaður við greiðslukortaviðskipti falli ekki á aðra viðskiptavini en korthafa, jafnframt því sem meðferð kortanna verði gerð öruggari, bæði fyrir korthafa og seljendur vöru og þjónustu.“ - Svo kemur lokasetningin: „Óskar verðlagsráð eftir því að viðskrh. beiti sér fyrir setningu slíkra laga.“ Ég hef hér gert grein fyrir undirbúningi þeirrar lagasetningar. Ég vænti þess, eins og áður er fram komið, að hægt verði að leggja frv. fyrir Alþingi og að það samþykki lög um greiðslukort.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. viðskrh. fyrir svar hans, einkum þar sem það er jákvætt að frv. er í vinnslu. Ég tel það ákaflega mikilvægt að þessi mál komist í einhvern fastan farveg. Hitt er annað mál að það er óneitanlega dálítið ankannalegt að einn maður sitji og semji frv. Ekki væri óeðlilegt að fleiri kæmu inn í dæmið. T.d. mætti ræða við launþegasamtökin í landinu um hver í raun og veru eigi að greiða fyrir þessa þjónustu. Ég veit ekki hvort ég mátti skilja það af máli hæstv. ráðh. að hann og hans rn. væru þeirrar skoðunar að korthafar ættu sjálfir að greiða fyrir þessa þjónustu. Það er augljóst t.d. af viðtölum við kaupmenn í Dagblaðinu í gær að þeir eru uggandi um þessi viðskipti. T.d. segir Gunnar Snorrason kaupmaður þar, með leyfi forseta: „Sannleikurinn er sá að ein af upphaflegum kröfum okkar var að kostnaðurinn við kortin yrði færður yfir á korthafana og viðræður stóðu yfir við bæði fyrirtækin. Tillögur okkar gengu einnig út á það að fyrirtækin lækkuðu þóknun þá sem kaupmenn greiddu. En það var enginn vilji í fyrstu að lækka þessa þóknun.“ Þetta segir Gunnar Snorrason. Stjórnendur Hagkaups vilja ekki taka við greiðslukortum og segja það ríkjandi skoðun að tilvera þeirra leiði til þess að vöruverð hækki og slíkt sé ekki í anda fyrirtækisins. Jón Sigurðsson kaupmaður í Miklagarði segir aftur á móti að þeir hafi „farið í kortin aftur vegna þess að mikill þrýstingur hafi verið frá kúnnunum,“ eins og þar stendur. Ég tel að hér hljóti stjórnvöld að marka einhverja stefnu um hver eigi raunverulega að greiða fyrir þessa þjónustu. Hér er ekki um neina smápeninga að ræða. Í máli Gunnars Snorrasonar kemur fram að áður greiddu þessar verslanir um 30 millj. í þóknun á ári en nú er sú upphæð komin niður í á að giska 18 millj. Við erum þess vegna ekki að tala hér um neina smápeninga. Það gefur augaleið að þetta borgar enginn annar en viðskiptavinurinn. Mér þætti þess vegna vænt um að heyra skoðun ráðh. á því hver eigi að greiða fyrir þessa þjónustu. Einnig vil ég skora á hann að sjá til þess að þeir aðilar, er þessi mál varða, verði teknir með í gerð frv. án þess að ég efist hið minnsta um að Jón Magnússon er gjörkunnugur þessum málum. Að öðru leyti þakka ég hæstv. ráðh. fyrir svör hans. Þetta mál er hins vegar lærdómsríki að því leyti að þarna kemst á laggirnar - í raun og veru án þess að nokkur stýri því - umtalsverð breyting á viðskiptaháttum landsmanna. Síðar sitjum við uppi með orðinn hlut og verðum að reyna að fella þessa breytingu undir lög og reglur þegar hún er þegar almennt um garð gengin. Heppilegra hefði e.t.v. verið að hæstv. þáv. viðskrh. hefði brugðist við og reynt að setja þessar reglur fyrr.



Herra forseti. Út af orðum hv. 10. landsk. þm. tel ég að hér sér um að ræða frjáls viðskipti á milli þeirra sem kaupa og selja og þess vegna þurfi að haga þessum reglum með þeim hætti að þar geti verið um að ræða samkomulag hjá þeim aðilum. Þess vegna óskaði ég eftir að leitað yrði til þeirra aðila sem hagsmuna hefðu að gæta við samningu þessa frv. Svo verður það að sjálfsögðu Alþingis að kveða á um með hvaða hætti þessar reglur endanlega verða settar.



Herra forseti. Ég bið afsökunar á því að ég skuli vera að blanda mér í umr. um þessa fsp., en ég hjó eftir því er ég gekk hér inn í salinn að hv. fyrirspyrjandi greindi frá því að Jón Magnússon, sem er hinn hæfasti maður vitanlega, væri einnig fjölkunnugur. Ég vildi aðeins óska eftir nánari skýringu á þessu því ef um slíkt er að ræða held ég að bæði séu þau samtök ekki illa sett sem hafa öðrum eins hæfileikamanni á að skipa í forustu sinni og enn fremur vildi ég fá nánar frá þessu greint, enda gæti komið sér vel fyrir ríkisstj. að hafa sérstakt samband við slíkan mann eins og nú standa sakir.



Herra forseti. Ég vil aðeins upplýsa hæstv. menntmrh., sem ég skil vel að orðin sé lúin og þreytt af barningi síðustu vikna, um að ég sagði ekki fjölkunnugur heldur gjörkunnugur. Það má vel fyrirgefa hæstv. ráðh. að henni hafi misheyrst. Menn eru orðnir þreyttir eftir erfiða stjórnartíð.

Forseti (Þorv. Garðar Kristjánsson) Hæstv. samgrh., sem þarf að svara þessari fsp., hefur tjáð mér og var raunar búinn að tjá mér áður að það er ekki hægt að svara þessari fsp. vegna þess að ekki er hægt að vinna svarið vegna verkfallsins.



Herra forseti. Ég hef á þskj. 81 leyft mér að leggja fram svohljóðandi fsp. til hæstv. iðnrh. um könnun á raforkuverði á Íslandi: „1. Hverjar eru niðurstöður nefndar þeirrar er kanna skyldi verðmyndun á raforku hér á landi í samræmi við ályktun Alþingis frá 22. mars 1984? 2. Hverjir áttu sæti í nefndinni? 3. Með hverjum hætti verða niðurstöður hennar kynntar almenningi?“ Ég hygg, herra forseti, að það sé óþarfi að hafa um þetta fleiri orð. Þetta er einföld og skýrt afmörkuð fsp. í beinu framhaldi af ályktun Alþingis frá 22. mars fyrr á þessu ári.



Herra forseti. Það verður að segja hverja sögu eins og hún gengur. Vegna þessarar fsp. er frá því að segja í stuttu máli að skömmu eftir samþykki þál. var hafin leit að hlutlausum sérfræðingum, eins og þar greindi að mig minnir, til þess að annast innihald og framkvæmd þessarar þál. Þar stóð, held ég „óvilhallir sérfræðingar“. Það tókst að finna þessa þrjá menn, en það dróst mjög úr hömlu að þeir hæfu starf og undir haust gengu tveir þeirra úr skaftinu, báðust undan að starfa í nefndinni. Þá var tekið til á nýjan leik við að skipa nefndina og nú hefur það tekist og nefndin hafið störf. Í henni er Sveinn Júlíus Sólnes prófessor, formaður, Gamalíel Sveinsson viðskiptafræðingur, en hann hefur haldið út í báðum nefndunum allan tímann, og þriðji Bergsteinn Gizurarson verkfræðingur. Af sjálfu leiðir að önnur svör gefast ekki við þessari fsp. né heldur 3. lið hennar, með hverjum hætti niðurstöður hennar verði kynntar almenningi. En ég hef lagt mjög mikla áherslu á vegna þessara mistaka að nefndin hraði störfum og hefur formaður hennar gefið mér góð orð um að svo muni verða gert.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans sem voru skýr og skilmerkileg þó að þau væru nokkuð í aðra veru en ég átti von á. Satt að segja kemur mér það mjög á óvart hvernig staðið hefur verið að þessu máli. Þetta er mikilsvert mál sem menn voru sammála um hér á Alþingi í fyrra að nauðsyn bæri til að fá svör við, þ.e. hvernig raforkuverð myndaðist hér á landi og hverjar orsakir lægju til þess að það væri svo mjög miklu hærra en víða annars staðar. Ég er satt að segja mjög hissa á því að hæstv. iðnrh., sem ég veit að er áhugamaður um það að vilji þingsins nái fram að ganga í hverju máli, skuli ekki hafa rekið tryppin betur í þessu máli en raun ber vitni. Nú má vera svo, sé honum unnt sannmælis, að hann hafi ekki fengið við þessu gert og ekki fengið rönd við reist hvernig hér fór. En það ber að láta í ljós þá von að þessi nefnd sem nú hefur loks tekið til starfa, skili niðurstöðum.

Fyrir áramótin.

Mér þykir vænt um að heyra það. Hæstv. iðnrh. skýtur hér inn í umr. að þessi nefnd ljúki störfum fyrir áramót og þá verður Alþingi væntanlega og almenningi öllum gerð grein fyrir störfum nefndarinnar. En það er gagnrýni vert hve hér var illa af stað farið eða hve illa tókst til með þetta mál sem varðar svo miklu. Ég ætla ekki að hafa um það fleiri orð, en læt í ljós þá von að niðurstöður þessarar nefndar megi liggja hér fyrir og verða kynntar eigi síðar en um áramót og ítreka þakkir mínar til hæstv. ráðh. fyrir þessi svör hans.



Herra forseti. Framleiðsla og bygging einingahúsa hefur verið vaxandi atvinnugrein nú síðustu árin. Að margra áliti hefur sá byggingarmáti auðveldað mörgum að koma sér upp húsnæði sem ella hefðu átt erfitt með það. Þar skiptir byggingartíminn meginmáli, en hann er yfirleitt aðeins 3–6 mánuðir og getur raunar verið enn skemmri. Augljóst er einnig það hagræði að geta unnið að framleiðslu húsanna að mestu leyti innan dyra í verksmiðjum og stytt þannig mjög þann tíma sem unnið er úti við á byggingarstað í misjöfnum veðrum. Þannig fæst samfelld vinna sem ekki er jafnháð veðurfari og hefðbundin byggingarstarfsemi. Auk hagræðis og sparnaðar fyrir húsakaupendur og samfelldari og þægilegri vinnu við húsagerðina má benda á að einingahús eru framleidd á ýmsum stöðum á landinu þar sem mikilvægt er frá þjóðhagslegu sjónarmiði að hlúa að vaxandi atvinnugreinum. Í greinargerð frá 3. maí 1983 vegna könnunar á íslenskum einingahúsum eru talin upp 21 fyrirtæki sem framleiða einingahús, þar af 6 á höfuðborgarsvæðinu, en hin 15 dreifð um allt landið, á Akranesi, í Borgarnesi, stykkishólmi, á Blönduósi, Siglufirði, Akureyri, Húsavík, Egilsstöðum, Höfn í Hornafirði, Selfossi og í Vestmannaeyjum. Með samræmdum gæðakröfum og ströngu eftirliti hefur framleiðsla íslenskra einingahúsa orðið fyllilega samkeppnishæf við hefðbundinn byggingarmáta. Lán úr Byggingarsjóði ríkisins til þeirra sem byggja á hefðbundinn hátt hafa verið greidd út í þremur áföngum - fyrsti hlutinn 6 mánuðum eftir að húsið er fokhelt, en sá síðasti 18 mánuðum eftir fokheldi. Þessar úthlutunarreglur eru miðaðar við venjulegan byggingartíma steinsteyptra húsa. Byggingartími einingahúsa er hins vegar miklu skemmri og hafa úthlutunarreglur lána til kaupenda slíkra húsa því miðast við að greiða þau út á um það bil 10 mánuðum frá fokheldi. Þess ber þó einnig að geta að fokheldisstig er í raun ekki sambærilegt þar sem einingahúsin eru lengra á veg komin þegar þau eru talin fokheld. Með þeim úthlutunarreglum sem upp voru teknar árið 1977 var því stefnt að því að jafna aðstöðumun þeirra sem kaupa einingahús og þeirra sem byggja á hefðbundinn hátt. Enn fremur áttu þær að stuðla að bættri samkeppnisstöðu innlendrar einingahúsagerðar gagnvart innflutningi slíkra húsa. Að flestra mati hefur þetta tekist. Spurningin er hvort þeim árangri sé nú stefnt í hættu með þeim nýju úthlutunarreglum húsnæðislána sem samþykktar voru í húsnæðisstjórn 19. sept. s.l. Skv. þeim reglum á úthlutun lána vegna einingahúsa að fara fram á jafnlöngum tíma og úthlutun lána vegna hefðbundinna húsa þrátt fyrir svo ólíkar aðstæður sem áður er lýst. Til þess að varpa ljósi á þetta mál og vekja athygli þm. á hagsmunum húsbyggjenda í því sambandi og stöðu þessarar iðngreinar hef ég leyft mér að bera fram fsp. til hæstv. félmrh. á þskj. 82 sem hljóðar svo, með leyfi forseta: „1. Hvaða aukning hefur orðið á framleiðslu íslenskra einingahúsa s.l. þrjú ár? 2. Hvert var hlutfall einingahúsa af húsbyggingum árið 1983 í stærstu þéttbýliskjörnum annars vegar og hins vegar smáum þéttbýlisstöðum og í dreifbýli? 3. Hver var á árinu 1983 meðalstærð einingahúsa í samanburði við önnur einbýlishús sem byggð voru á hefðbundinn hátt? 4. Hvaða áhrif er talið að breyttar úthlutunarreglur húsnæðislána, sem samþykktar voru í húsnæðisstjórn 19. sept. s.l., hafi: a) á fjármögnun húsbyggjenda er kaupa og fá einingahús afhent eftir næstu áramót? b) á framleiðslu einingahúsa sem iðnað í landinu? c) á byggingarmarkaðinn í heild og verðlag á húsnæði? 5. Eru þessar breyttu úthlutunarreglur húsnæðislána til marks um stefnubreytingu í húsnæðismálum, og ef svo er, hvað er talið vinnast með slíkri breytingu?“



Herra forseti. Til að geta svarað sem best fsp. hv. 7. landsk. þm. á þskj. 82 hef ég óskað eftir því að Húsnæðisstofnun gæfi mér upplýsingar um það sem hér er um spurt og rök fyrir þeirri ákvörðun stjórnar Húsnæðisstofnunarinnar að gera samþykkt þá sem hér er vitnað til. Það svar sem Húsnæðisstofnun lætur í té er sem hér segir: „Hvaða aukning hefur orðið á framleiðslu íslenskra einingahúsa s.l. þrjú ár?“ Svarið er: Fjöldi framleiddra íslenskra einingahúsa á ári frá 1975: 1975 eru framleidd 179 hús, 1976 178 hús sem er 0.6% minnkun, 1977 156 hús sem er minnkun um 12.4% , 1978 197 hús sem er aukning um 26.3%, 1979 213 hús sem er aukning um 8.1%, 1980 228 hús sem er aukning um 7%, 1981 252 hús sem er aukning um 10.5%, 1982 284 hús sem er aukning um 12.7%, 1983 300 hús sem er aukning um 5.6% og 1984 er áætlað að framleidd verði milli 400 og 450 hús. Samtals eru þetta 2436 hús á árabilinu 1975–1984. 2. spurning: „Hvert var hlutfall einingahúsa af húsbyggingum á árinu 1983 í stærstu þéttbýliskjörnum annars vegar og hins vegar á smáum þéttbýlisstöðum og í dreifbýli?“ Svar stofnunarinnar: Framleiðsla einingahúsa sem hlutfall af byggðum einbýlis- og raðhúsum á árinu 1983 er á bilinu 20– 26% miðað við allt landið og sem hlutfall af heildaríbúðarbyggingum 8– 10% á árinu 1983. Þessi hlutföll má áætla að breytast muni á þessu ári og að heildarmarkaðshlutdeild þeirra verði þá á bilinu 10– 12% í stað 8– 10%. Hlutfall einingahúsa af húsum í byggingu á stór- Reykjavíkursvæðinu er um 32% á þessu ári. 3. spurning: „Hver var á árinu 1983 meðalstærð einingahúsa í samanburði við önnur einbýlishús sem byggð voru á hefðbundinn hátt?“ Svar: Meðalstærð einingahúsa er 140–150 fermetrar og meðalstærð einbýlishúsa 170–180 fermetrar. 4. spurning: „Hvaða áhrif er talið að breyttar útlánareglur húsnæðislána, sem samþykktar voru í húsnæðismálastjórn 19. sept. s.l., hafi: a) á fjármögnun húsbyggjenda er kaupa og fá einingahús afhent eftir næstu áramót? b) á framleiðslu einingahúsa sem iðnað í landinu? c) á byggingarmarkaðinn í heild og verðlag á húsnæði?“ Svar stofnunarinnar: a) Þau áhrif sem samþykktin hefur í för með sér liggja aðallega í þeim vaxtamun sem lántaki þarf annars vegar að greiða til framleiðandans, t.d. vegna lántöku í banka, og svo hins vegar þá gjaldföllnu vexti sem annars þyrfti að bera af láninu yfir sama tímabil. Ýmsar gerðir samninga eru í gangi milli framleiðenda og kaupenda og er því erfitt að segja til um þennan mun. Dæmi um samninga: 1.Húsnæðisstjórnarlánið er sett á ákveðna gjalddaga í kaupsamningi. Ef það verður dráttur á því eru dráttarvextir reiknaðir. 2. Litið er á lánið sem lán frá framleiðanda og hann reiknar sér vexti þar til lánið kemur til útgreiðslu frá stofnuninni. Þessar greiðslur eru ódagsettar. b) Útstreymi úr Byggingarsjóði ríkisins verður hægara og eftirspurn eftir einingahúsum er eitthvað að minnka. Á það skal bent að almennt er búist við samdrætti í byggingariðnaðinum á næsta ári. Einingahúsaframleiðendur hafa einnig notið lánafyrirgreiðslu úr Seðlabanka Íslands, þ.e. þeir fá afurðalán. c) Breyttar útlánareglur munu hafa lítil áhrif á byggingarmarkaðinn í heild. Einingahúsaframleiðslan mun sennilega eitthvað dragast saman almennt. Við útboð tæknideildar Húsnæðisstofnunar ríkisins vegna félagslegra íbúða virðast einingahúsin ekki ódýrari byggingarmáti en hinn hefðbundni og hefur þessi framleiðsla ekki skilað sér í lækkuðu verðlagi eins og vonast var eftir. Ætla má að verðhækkun verði á einingahúsum sem nemur mismun á fjármagnskostnaði í bankakerfinu og lánum Byggingarsjóðs ríkisins. Ekki er búist við að þessi samþykkt hafi áhrif á verðlag á öðru húsnæði. 5. spurning: „Eru þessar breyttu úthlutunarreglur húsnæðislána til marks um stefnubreytingu í húsnæðismálum, og ef svo er, hvað er talið vinnast með slíkri breytingu?“ Svar Húsnæðisstofnunarinnar: Sú fyrirgreiðsla sem innlendir einingahúsaframleiðendur hafa notið hjá Húsnæðisstofnuninni var í upphafi hugsuð til að koma fótum undir þessa framleiðslugrein. Nú er aftur á móti talið að framleiðendur séu búnir að ná fótfestu á þessum markaði. Í nýjum lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins, lögum nr. 60/1984, er talað um viðurkennda framkvæmdaaðila í byggingariðnaði. Má ætla að þegar fjárhagsstaða sjóðsins gefur tilefni til þess að veita slíka viðurkenningu muni þessir framleiðendur fá hana svo framarlega að þeir geti sýnt fram á framleiðslu á góðri og ódýrri vöru. Ég vil við þetta bæta að ég geri mér fulla grein fyrir þeirri miklu röskun sem þessi samþykkt húsnæðismálastjórnar getur haft á þróun einingahúsaframleiðslu í landinu. Jafnframt geri ég mér líka grein fyrir mikilvægi þessarar framleiðslugreinar fyrir atvinnulífið í landinu öllu, ekki síst á hinum minni stöðum víðs vegar um landið eins og kom fram hjá hv. fyrirspyrjanda. Þess vegna lét ég hefja könnun fyrir nokkru á stöðu einingahúsaframleiðslunnar varðandi atvinnuumsvif og atvinnuuppbyggingu á viðkomandi svæðum og hver áhrif þessi framleiðsla hefur á byggingariðnaðinn í heild. Ég mun strax að fengnum þessum upplýsingum, sem ég vænti að fá núna mjög fljótlega, ræða sérstaklega við stjórn Húsnæðisstofnunarinnar um þetta mál áður en umrædd samþykki stjórnarinnar getur komið til framkvæmda. Ég er ekki samþykkur þessari stjórnarsamþykki að öllu leyti og mun þess vegna í kjölfar úttektarinnar, sem ég bíð eftir, beita mér fyrir því að samþykktin verði endurskoðuð.



Herra forseti. Það er sannarlega þörf á því að flytja hér fsp. af þessu tagi. Ég tek undir meginmál þess sem að baki fsp. liggur. Ég er ekki í neinum vafa um að hér er um að ræða einhverja merkustu ef ekki merkustu tilraun sem hefur verið gerð hér á landi til að lækka byggingarkostnað og auðvelda fólki að koma sér þaki yfir höfuðið. Og ég trúi því vægast sagt ekki, sem kemur frá Húsnæðisstofnun um þetta mál, að hér sé ekki um ódýrari lausn að ræða fyrir íbúðabyggjendur almennt. Hitt er svo rétt, að þessi starfsemi hefur lengi átt undir högg að sækja og ég þekki það vel og við þekkjum það nokkrir þm. úr Ed. sem höfum verið að berjast þar fyrir því að þessi framleiðsla nyti jafnréttis við aðrar byggingar varðandi söluskattsinnheimtu. Við þekkjum hvað erfitt var að ná því í gegn t.d. bara varðandi íbúðabyggingarnar einar, hvað þá annað húsnæði. Ein leiðin til þess að greiða fyrir þessari framleiðslu og greiða um leið fyrir húsbyggjendum var enn fremur sú að breyta um lánareglur á þann hátt að 2/3 væru greiddir út. Það auðveldaði fólki mjög leikinn sem annars hefði ekki átt auðvelt með að koma sér upp húsnæði. Sama var um það að segja að þegar menn sáu vinsældir einingahúsanna tóku menn til við að flytja inn einingahús. Það var reynt að koma í veg fyrir að sá innflutningur yrði hömlulaus. Nú virðist vera snúið af braut og Húsnæðisstofnun ríkisins ætlar að hafa forgöngu um að snúa alveg af braut. Réttlæting þessa í þeim svörum sem hæstv. ráðh. las frá stofnuninni var vægast sagt aum. Ég fullyrði að þessar breyttu lánareglur hafa bæði neikvæð áhrif á þá fjölmörgu byggingaraðila sem hafa unnið hér að með góðum árangri og ekki síður fyrir húsbyggjendur. Og ég harma það vegna þess að þessi byggingarmáti er sjálfsögð leið til að auðvelda fólki að eignast húsnæði. Á það ber að líta að auðvitað hefur hæstv. ráðh. hér æðsta vald. Miðað við síðustu orð hans áðan hlýtur það að vera hans að neita að samþykkja þessar vitlausu reglur, sem Húsnæðisstofnun er þarna að setja, og koma í veg fyrir að þessi breyting verði.



Herra forseti. Mig langar að taka undir þakkir síðasta ræðumanns til fyrirspyrjanda fyrir að hreyfa þessu máli og sérstaklega að þakka hæstv. ráðh. fyrir hans svör sem voru nánast ekki önnur en þau að hann væri ósammála álitsgerð húsnæðismálastjórnar. Það þykir mér gott að heyra. Ég hef sjaldan hlustað á annan eins lopa og þann sem við urðum að hlýða á frá þessari stofnun. Inntakið var raunar ekki annað en það að þeir þyrftu þá minna að lána, það yrði kannske eitthvað svipað útstreymi almennt, en það yrði minna til þessarar greinar. Síðan var sagt að það hefði mátt veita lán til verksmiðjusmíðaðra húsa á meðan framleiðslan var á bernskuskeiði, en nú sé það ekki þörf lengur, nú eigi að fara að mismuna enn þá meira en gert hefur verið og þá þurfi Húsnæðisstofnunin síðar - og verr - að greiða út þau lán sem henni ber. Þetta var í rauninni inntakið í því sem Húsnæðisstofnun sagði. Auðvitað vitum við að fjár er vant til allra mögulegra og líka reyndar, finnst sumum, til ómögulegra hluta í þessu landi og hæstv. ráðh. er auðvitað í erfiðleikum með að sinna þessu mikilvæga málefni. En hitt er gott að vita að hann ætlar sýnilega ekki að láta bjóða sér og öðrum það sem í þessari ályktun húsnæðismálastjórnar felst þannig að þessi blómlega starfsemi, sem er auðvitað enn á bernskuskeiði, verði ekki drepin. Ég vona að flestir eða allir þm. muni styrkja hæstv. ráðh. í þeirri viðleitni hans, sem fram undan er á næstu vikum og mánuðum, og láti það ekki gerast að þessi ályktun húsnæðismálastjórnar komi nokkurn tíma til framkvæmda.



Herra forseti. Eins og aðrir hv. þm. sem hér hafa talað verð ég að lýsa vonbrigðum með þau svör sem hér voru lesin frá stjórn Húsnæðisstofnunar ríkisins. Það þarf engum blöðum um það að fletta og mönnum er það ljóst að einingahúsin hafa valdið og hafa haft í för með sér verulegar breytingar í húsnæðismálum hér. Það sýnir bara sá fjöldi þeirra húsa, sem risinn er víðs vegar um land, og það sýna líka þær verksmiðjur, sem tekið hafa til starfa víðs vegar um land til að framleiða þessi hús, að þessi framleiðsla á meira en fullan rétt á sér. Nú er svo að einingahúsaframleiðendur hafa skrifað húsnæðisstjórn vegna þessarar ákvörðunar og með leyfi forseta langar mig til að vitna til bréfs þeirra. Þar stendur: „Meginástæða fyrir hinni greiðu afgreiðslu lána til kaupenda einingahúsa á undanförnum árum hefur verið hinn skammi byggingartími sem náðist með tilkomu einingahúsaframleiðslunnar. Þar hafa því farið saman hagsmunir húsbyggjenda sem og einingahúsaframleiðenda, sem aftur hefur leitt til lækkunar byggingarkostnaðar þessara húsa. Enn fremur hafa einingaverksmiðjurnar orðið einn vænlegasti vaxtarbroddur í húsnæðisiðnaðinum víða um land. Meginundirstaða þessarar farsælu þróunar undanfarin ár hefur einmitt verið sá skilningur, sem ríkt hefur í stjórn Húsnæðisstofnunar, að saman fari svo sem kostur er fjárstreymi og framkvæmdahraði. Ómæld áhrif þessa skilnings má sjá víða um land. Af fyrrgreindum ástæðum er óþarft að fjölyrða um hvílíkt reiðarslag ákvörðunin frá 19. sept. varð okkur sem og öllum öðrum hlutaðeigendum þessa máls. Það má t.d. benda á að þróun einingaframleiðslunnar hérlendis hefur dregið stórlega úr innflutningi húsaeininga í íbúðar- og sumarhús undanfarin ár. Þetta hefur án vafa aukið hlut þeirra sem að byggingariðnaði starfa hérlendis.“ Í þessu bréfi kemur greinilega fram að þetta hefur leitt til lækkunar byggingarkostnaðar andstætt því sem haldið er fram í svari húsnæðismálastjórnar sem ég leyfi mér að draga mjög í efa að sé rétt. En ég fullyrði að hæstv. ráðh. muni hafa víðtækan stuðning við það að breyta þessari ákvörðun. Hins vegar sagði hæstv. ráðh. áðan að hann væri ekki samþykkur þessari ákvörðun stjórnar Húsnæðisstofnunar ríkisins að öllu leyti. Og ég spyr þá hæstv. ráðh.: Er hann samþykkur þessari samþykkt að einhverju leyti eða er hann alls ekki samþykkur henni? Mér fannst það ekki koma nægilega skýrt fram í máli hans áðan. En ég er þeirrar skoðunar að það eigi að knýja á við stjórn Húsnæðisstofnunar ríkisins að hún breyti þessari afstöðu sinni, hún breyti þessari nýju reglu. Þetta skiptir verulegu máli fyrir þau fjölmörgu fyrirtæki víðs vegar um land sem hafa farið af stað í þessari framleiðslu sem hefur gefið mjög góða raun og átti við vissa byrjunarörðugleika að etja, en ég fullyrði að stenst samkeppni og stenst þær gæðakröfur að sumu leyti betur sem gerðar eru en ýmis þau hús eða húshlutar sem flutt eru inn frá öðrum löndum, enda er þetta hannað af íslenskum iðnaðarmönnum og með sérstöku tilliti til íslenskra aðstæðna. Það væri mikill skaði skeður ef þessi samþykkt húsnæðismálastjórnar bregður fæti fyrir eðlilega þróun í þessari framleiðslu hér.



Herra forseti. Það er greinilegt að samþykkt húsnæðismálastjórnar frá 19. sept. s.l. hallar á framleiðendur einingahúsa hér á landi. Það hefur sýnt sig að þessi iðngrein á fullan rétt á sér. Ég get því með ánægju lýst því yfir að ég mun styðja hæstv. félmrh. í því að ákvörðun húsnæðismálastjórnar verði breytt.



Herra forseti. Ég vil þakka fyrirspyrjanda fyrir þær spurningar sem hann leggur fyrir hæstv. félmrh. Þetta er mál sem er orðið mjög veigamikið og viðkvæmt og þarf ekki mörg orð hérna um það. Menn eru búnir að tjá sínar skoðanir á þessu máli, en ég vil undirstrika minn stuðning við það. Mér finnst samþykkt húsnæðismálastjórnar frá 19. sept. algerlega útilokuð gagnvart einingahúsaframleiðendum. Ég lýsi stuðningi mínum við félmrh. og ætlast til að þessu verði breytt. Framleiðsla einingahúsa er orðin miklu snarari atvinnuþáttur víða í landinu en margur hyggur og hús þessi eru góð. Það þorum við að fullyrða, sem höfum séð þau á öllum byggingarstigum, að þau hafa reynst vel. Og hvað er á móti því í okkar þjóðfélagi að við reynum heldur að draga saman í húsbyggingarkostnaði en að auka hann? Þessi hús eru minni og viðráðanlegri fyrir almenning en mörg stórhýsi sem hér eru byggð. Þess vegna styð ég það að samþykki húsnæðismálastjórnar verði breytt fyrir frumkvæði ráðh.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. svör hans og þá sérstaklega fyrir þau orð hans að hann sé ekki samþykkur þessari ákvörðun húsnæðismálastjórnar og muni leggja til endurskoðun hennar. Svör húsnæðismálastjórnar við spurningum mínum voru allathyglisverð og á ég eftir að skoða þau betur þegar þau birtast á prenti. Mér þótti þau orð raunar athyglisverðust að núgildandi reglur hafi verið settar til að koma fótum undir þessa iðngrein. Þá verð ég að segja að mér finnst hart að ætla nú að kippa fótunum undan henni. Ég legg áherslu á að hér er um mikið hagsmunamál að ræða sem þarf að taka á strax. Ég vil einnig þakka þeim þm., sem hafa tekið þátt í þessari umr., fyrir þeirra innlegg sem sýnir vonandi hug þingsins. Fulltrúar fjögurra þingflokka hafa nú lýst áliti sínu auk ráðh. og ætti það að vera honum styrkur til þess að breyta þessari samþykkt. Að lokum vil ég taka það fram að með þessum breyttu úthlutunarreglum lána, sem fyrirhugaðar eru um næstu áramót, væri verið að auka aðstöðumun tvenns konar byggingaraðferða sem hvor tveggja á jafnmikinn rétt á sér. Þessar nýju reglur, sem við höfum verið að ræða um núna eru, að mínu mati, öllum í óhag, húsbyggjendum og byggingariðnaðinum í heild, og spurningin er hvort húsnæðismálastjórn er með þessari aðgerð að reyna að kaupa sér nokkurra mánaða frið á kostnað húsbyggjenda og einingahúsaiðnaðarins í landinu.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessar umr. Það hefur komið hér greinilega fram áhugi manna fyrir framleiðslu einingahúsa og er það vel. Ég vil þó í leiðinni minna hv. alþm. á að stjórn Húsnæðisstofnunar ríkisins er þingkjörin stjórn og telur sig þannig hafa nokkurt sjálfstæði í sínum umsvifum. Það er þess vegna eðlilegt að þegar ráðh. vill vefengja eitthvað eða breyta einhverju sem stjórnin hefur ákveðið brynji hann sig áður. Þess vegna lét ég hefja sérstaka rannsókn á áhrifum þessarar starfsemi víðs vegar þar sem hún fer fram. Ég mun þess vegna bera fram við stjórn stofnunarinnar rökstutt álit á því að sú samþykkt sem stjórnin hefur gert sé óheppileg og reyna að hafa áhrif á að hún verði dregin til baka. Hv. 5. landsk. þm. dregur í efa mitt svar. Mér mæltist á þá leið að e.t.v. var hægt að draga þá ályktun að ég væri ekki í öllu mótfallinn samþykktinni. En ég vil benda á eitt sem kom fram í svari stofnunarinnar sem er tekið saman af stjórninni og starfsmönnum. Það finnst mér athygli vert og það vil ég láta athuga sérstaklega. Það er í sambandi við verðlagið á einingahúsum í landinu. Það var von allra að einingahúsaframleiðslan, sem er komin á hátt stig hjá okkur, gæti stuðlað að lækkun byggingarkostnaðar. Á því þarf þjóðin að halda. Ég er þess vegna sammála Húsnæðisstofnuninni að vissu marki. Það hefur ekki náðst nægilegur árangur á því sviði og það er sérstakt rannsóknarefni út af fyrir sig. Það getur vel verið að kröfurnar séu svona miklar að það komi fram í of háu verðlagi og eins að gera þurfi á tollalögum o. fl. meiri breytingar en gert hefur verið. En þarna er eigi að síður drepið á atriði sem ég get tekið undir með stjórn stofnunarinnar því að verðlækkun hefur ekki skilað sér að þessu leyti til. Um leið tek ég undir það að við þurfum að efla og verja þessa iðngrein. Hún hefur gífurlega mikla þýðingu, bæði þjóðhagslega og ekki hvað síst atvinnulega, víðs vegar þar sem þessi starfsemi fer fram. Það er líka mjög mikilvægt fyrir okkur sem þjóð sem býr í svo köldu landi, þar sem veðráttan er eins og hún er, að byggingartími er stuttur. Þessi framleiðsla stuðlar að því og er því mjög mikilvæg fyrir alla. Ég er búinn að kynnast mörgum málum í sambandi við innflutt einingahús sem hafa komið þannig við þá sem þau hafa keypt að það er til vansa hvernig á því hefur verið haldið. Fólk hefur orðið fyrir gífurlegu tjóni af göllum á slíkum húsum sem ekki þola íslenska veðráttu eins og mörg dæmi eru um. - En ég vona að þetta mál leysist farsællega.



Herra forseti. Ég vil taka undir það að á þessum málum verði tekið. Það er mikilvægt að þessum reglum verði breytt aftur. Það er mikilvægt vegna þess að þetta er tvíþætt: Það er hagkvæmni í byggingum, ódýrari byggingar, og það er mikið atvinnuspursmál sem hefur orðið víða um land í sambandi við byggingu einingahúsa og hefur orðið grundvöllur fyrir með þeim reglum sem hafa verið til skamms tíma. Það er því í stuttu máli hægt að taka mjög ákveðið undir það að þessum reglum verði breytt hið fyrsta.



Herra forseti. Hæstv. félmrh. vakti á því athygli að stjórn Húsnæðisstofnunar væri þingkjörin og sagði að þess vegna þyrfti hann kannske að brynja sig ef hann tækist á við þá virðulegu stjórn. Ég held nú að vald hennar sé ekki svo mikið, hið eiginlega framkvæmdavald, að ráðherra sjálfur og ríkisstj. geti ekki sagt henni fyrir verkum í þessu efni. en ef á því þarf að halda að ráðh. og ríkisstj. brynji sig gagnvart þessari virðulegu stjórn hefur ríkisstj. og ráðh. fengið þá brynju hér. Hér eru allir á einu máli um að þessari samþykkt beri að hrinda. Mér finnst nú óþarfa kurteisi af hæstv. ráðh. að vera að leita sér að nokkrum slíkum stuðningi. Ég veit að hann vill breyta þessu. En það er ábyggilega styrkur fyrir hann að hafa vilja Alþingis á bak við sig. En ég get nú ekki stillt mig um að geta þess af þessu tilefni, þó að það eigi ekki sérstaklega við húsnæðismálastjórn, að þegar kosnar eru hér á Alþingi einhverjar stjórnir í stofnanir hist og her um þjóðfélagið og þar sem eru kannske verkefni fyrir einn eða tvo menn, þá er þetta orðið að stærðarstofnun og valdastofnun í þjóðfélaginu áður en nokkur veit af. Látum nú vera kostnaðinn, að borga nokkrum tugum manna laun, ef mennirnir eru eitthvað að vinna. En ef það er allt saman meira og minna gagnslaus vinna því að auðvitað er hægt að reka stofnun eins og Húsnæðisstofnun með sárafáum mönnum. Raunar væri sjálfsagt alveg nóg að væri þar einn maður sem tæki á móti fokheldisvottorðunum þegar um slík hús er að ræða og annar sem tæki á móti afgreiðsluseðlunum frá verksmiðjunum sem framleiddu húsin og færi með þau niður í Landsbanka þar sem peningarnir eru borgaðir út. Ég vek athygli á því að hæstv. ráðh. hefur áreiðanlega stuðning þingsins líka til þess að fækka eitthvað starfsmönnum í þessari stofnun ef svo slægist.



Herra forseti. Ég er ekki viss um að húsnæðislánakerfi okkar mundi sinna þörfum húsbyggjenda mjög vel ef þar starfaði aðeins einn maður. Auðvitað á að gæta hagræðis og sparnaðar í þessum efnum. Það má alveg eins segja að það væri alveg nóg að einn maður starfaði t.d. við Morgunblaðið, einn ritstjóri. Ég hugsa að Morgunblaðið gæti jafnvel komið út fyrir því. En ég er ekki viss um að allir yrðu ánægðir með þá niðurstöðu og hvernig blaðið starfaði.  En ég ætlaði að víkja aðeins að því sem hæstv. ráðh. sagði hér áðan. Hann sagðist vona að þetta mál leystist farsællega. Hann sagðist mundu reyna að beita sér fyrir þessum breytingum. Nú er það svo að hæstv. ráðh. ræður þessu. Hann getur ráðið þessu og hann getur gert þessa breytingu. Ef hæstv. ráðh. vill raunverulega breyta þessu skora ég á hann að koma í þennan ræðustól og segja að hann ætli að breyta þessu. Ég hygg að það fari ekkert milli mála að ákvörðun um þessar lánareglur er alfarið á valdi félmrh. Ég skora á hæstv. félmrh. að koma í þennan ræðustól og gefa yfirlýsingu um að hann muni breyta þessari ákvörðun stjórnar stofnunarinnar um lánareglur að því er varðar einingahús.



Herra forseti. Það er nú aðeins örstutt aths. vegna þess að mér heyrist hæstv. ráðh. draga í efa að einingahús sé ódýrari byggingarkostur en sá hefðbundni. Ég vil aðeins benda á að í útlistunum húsnæðismálastjórnar týnist það ómælanlega hagræði sem húsbyggjendum er af hinum stutta byggingartíma einingahúsa, sem þýðir að þeir geta flutt inn örskömmu eftir að bygging hefst, stundum aðeins 3–4 vikum eftir að bygging hefst. Þess vegna er þetta kostur hinna efnaminni.



Herra forseti. Vegna einhverrar tregðu hjá hv. 5. landsk. þm. að skilja töluð orð vil ég aðeins endurtaka það, sem ég sagði, að ég mun boða stjórn stofnunarinnar á fund um þetta mál og leggja fyrir stjórnina þau gögn í málinu sem ég hef sem rök fyrir því að láta breyta þessum reglum í það horf sem þær voru áður.



Herra forseti. Ég hanna að hæstv. félmrh. skuli ekki treysta sér til að gefa hér skýlausa yfirlýsingu um að þessum reglum verði breytt. Seðlabanki Íslands, fsp. 90. mál (þskj. 93). - Ein umr.



Herra forseti. Ég hef á þskj. 93 leyft mér að bera fram fsp. í sex liðum til hæstv. viðskrh. varðandi seðlabanka Íslands. Fsp. er svohljóðandi, með leyfi forseta: „1. Hverju nam kostnaður við nýbyggingu Seðlabankans 1. sept. s.l. í heild og á rúmmetra á núgildandi verðlagi? 2. Hvaða ráðstafanir hefur Seðlabankinn gert til aðhalds og sparnaðar í rekstri, svo sem öðrum ríkisstofnunum hefur verið gert að gera? 3. Hve margir eru starfsmenn Seðlabankans? 4. Hver var heildarlaunakostnaður Seðlabankans á s.l. ári? 5. Hver er bifreiðaeign Seðlabankans? 6. Hver var risnukostnaður Seðlabankans frá s.l. áramótum fram til 1. sept. s.l.?“



Herra forseti. Ég leyfi mér að lesa svör við fsp. hv. 5. landsk. þm., en efnis til svara var aflað hjá Seðlabanka Íslands. Svar við 1. fsp.: a. Kostnaður við nýbyggingu Seðlabanka 1. sept. s.l. nam í heild 154 millj. 242 þús. kr. - b. Kostnaður á rúmmetra á núgildandi verðlagi er 3870 kr. Svar við 2. fsp.: Endurskipulagning og hagræðing í rekstri er erfið í framkvæmd á meðan bankinn býr við eins ófullnægjandi húsnæði og nú er, en starfsemi er skipt á hluta í fimm húsum við Austurstræti og Hafnarstræti. Reynt er að halda öllum rekstrarkostnaði niðri, sbr. litla fjölgun starfsmanna. Þeir voru 124 í árslok 1974 og eru nú aðeins fjórum fleiri, sjá svar við 3. fsp. Ýmis hagræðing er nú í undirbúningi sem mun koma í framkvæmd þegar flutt verður í nýtt húsnæði. Svar við 3. fsp.: Stöðugildi voru 128 hinn 1. okt. 1984 auk þriggja bankastjóra. Svar við 4. fsp.: Launagreiðslur bankans árið 1983 námu 44 millj. 987 þús. kr. Svar við 5. fsp.: Bifreiðaeign Seðlabankans, einkum vegna bankastjórnar og bankaeftirlits, var sem hér segir 1. okt. 1984: Range Rover, árgerð 1981, Volvo 240, árgerð 1983, Audi, árgerð 1984, Range Rover, árgerð 1984 og seðlaflutningabíll, Chevrolet Suburban, árgerð 1984. Svar við 6. fsp.: Kostnaður við fundahöld og gestamóttöku tímabilið 1. jan. til 31. ágúst 1984 nam 1 millj. 681 þús. kr. Vona ég að skýr svör hafi verið gefin við fsp.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til að leggja aðeins orð í belg við þessa umr. Nokkrum sinnum hef ég gert málefni Seðlabankans að umræðuefni hér á hinu háa Alþingi. Eitt sinn gerði ég fsp. vegna hins mikla bókasafns Seðlabankans. sem fæstir þm. vissu að væri til, því síður að yfir það hefði verið byggt stórhýsi að Einholti 4. Hv. þm. stóðu hér og spurðu furðu lostnir: Hvar er þetta hús? Síðan hefur það gerst að aðeins má eygja þetta mikla bókasafn í ársskýrslu Seðlabankans, þó afar ófullkomið, og enginn hefur enn þá séð ástæðu til að skila sérstökum ársreikningi fyrir þennan mikla rekstur. Ég minnti á það þá. Nú man ég ekki hvort þetta var árið 1981 eða 1982, en þá var munur á innkaupum til bókasafns Seðlabankans og Háskólabókasafns sá, að Háskólabókasafn hafði árið áður keypt bækur fyrir 50 millj. en Seðlabankinn fyrir 30 millj. Munurinn á þessum tveimur söfnum var líka sá, að annað bókasafnið, Háskólabókasafn, á að vera miðstöð mennta og menningar í landinu á æðsta skólastigi. Inn í hitt safnið kemur enginn nema starfsmenn. Ekki er mér kunnugt um að á þessu hafi verið tekið á nokkurn hátt, hvorki af bankaráði Seðlabankans - og við skulum ekki gleyma því að þar sitja hv. alþm. -né heldur að gerð hafi verið við það athugasemd að seðlabankinn fær að ráðskast með arð sinn á þennan hátt. Í annað sinn minntist ég hér á málefni Seðlabankans við umr. um fjárlög. Þá ítrekaði ég enn þessi málefni Seðlabankans og gagnrýndi að Seðlabankinn sjálfur ráðstafaði arði sínum eða hluta af honum. Annars staðar eins og t.d. í Finnlandi rennur sá arður beint í ríkissjóð. Þá sagði hæstv. núv. fjmrh. af miklum þunga, eins og hans er háttur, að lög um Seðlabanka Íslands þyrfti að endurskoða og skyldi hann sjá til þess að það yrði gert. Þar sem hann er nú hér ekki staddur kynni að vera að hæstv. viðskrh. hefði eitthvað heyrt af áhuga hæstv. fjmrh. um endurskoðun á lögum um Seðlabanka Íslands og þess vegna vil ég leyfa mér að spyrja hann: Hefur ríkisstj. rætt það að einhverju? Það nær auðvitað ekki nokkurri átt að þessi stofnun okkar allra, arður af henni, skuli vera notaður til þess að byggja skrauthallir yfir hégómlega bankastjóra og til þess að safna skrautbókum í kringum enn hégómlegri embættismenn. Einhver var nú svo tungulangur hér eftir þessa umr. að segja við mig: Þú minntist ekkert á málverkasafnið. Ég veit ekkert um málverkasafnið. Ég veit ekki heldur nógu mikið um allar laxveiðiferðirnar og annað sem þessir peningar eru notaðir til. Ef hið háa Alþingi hefði rænu á, eins og hæstv. fjmrh. virtist hafa svo mikinn áhuga á, að taka af þessum mönnum ráðin, kynnu að finnast peningar sem nú vantar til að greiða íslenskum launþegum laun sem þeir geta lifað á.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. viðskrh. fyrir svör hans. Þeim mun minni peninga sem þessi þjóð á, þeim mun fínni hús byggir hún til að geyma þessar fáu og verðlitlu krónur. Þeim mun meiri erfiðleika sem við er að eiga í opinberu lífi og hjá einstaklingum, þeim mun meira fjölgar bankaútibúum og þeim mun glæsilegri verða þau. Og kórónan á öllu því sköpunarverki er stórhýsið, sem er að rísa hér norðan undir Arnarhólnum, þar sem hvergi er til sparað, þar sem hvergi er slegið af framkvæmdahraða þó að annað verði að bíða, vegna þess að þar eru nógir peningar. Ég bar þessa fsp. fram hér til að fá fram upplýsingar um byggingarkostnað þessa húss. Það verður fróðlegt að bera það saman við ýmsar aðrar opinberar byggingar, sem byggðar hafa verið, fróðlegt að bera það saman við opinberar byggingar sem við vitum um, þar sem sparnaðar og aðhalds hefur verið gætt í hvívetna og tekist að byggja ódýrari hús en kannske nokkurs staðar annars staðar á landinu. Nefni ég þar t.d. verknámshús við Fjölbrautaskólann á Akranesi og heimavistarhús við þann skóla þar sem aðhalds og sparnaðar var gætt til hins ýtrasta. En þessi bygging Seðlabankans er minnismerki sem aldrei skyldi reist hafa verið. Ég spyr hér hvaða ráðstafanir Seðlabankinn hafi gert til aðhalds og sparnaðar í rekstri og það kemur fram í svari hæstv. ráðh., sem er skýrt og skilmerkilegt, að ekkert slíkt hefur verið gert. Og menn bera því við að það sé svo erfitt að gera slíkt meðan bankinn búi við núverandi aðstæður. Það er spurt um starfsmannafjölda og það kemur í ljós að stöðugildi voru 128 auk þriggja bankastjóra. Sjálfsagt hefur þetta fólk ýmis verkefni. En ég leyfi mér að halda því fram að þarna hljóti eins og í fleiri opinberum stofnunum að vera hægt að hagræða og gæta aðhalds og sparnaðar. Ég held raunar að Seðlabanki Íslands sé dæmi um stofnun sem hefur stokkið út úr kerfinu og vex sjálf, stjórnar sér sjálf, fer sínu fram - bókasafn, málverkasafn, nýbygging - fer sínu fram án þess að nokkur geti þar rönd við reist, án þess að nokkur geti þar í rauninni gert athugasemdir. Það eru fleiri svona stofnanir í kerfinu. Ég held að Landsvirkjun sé t.d. ein þeirra. Ég held að þetta sé umhugsunarefni fyrir Alþingi og alþm. Þessi stofnun er stikkfrí. Það var spurt um risnukostnað. 1.6 millj. frá 1. jan. til 31. ágúst. Þetta getur verið eðlilegt. En þetta getur líka verið óeðlilegt. Það var minnst hér á laxveiðileyfi. Það hefði líklega verið rétt að spyrja sérstaklega um þau. En það liggur hér fyrir þinginu önnur fsp. um þau efni svo að þar koma væntanlega fram einhver svör. Það var spurt hér um bifreiðaeign. Tvær bifreiðar af gerðinni Range Rover. Ég leyfi mér að spyrja: Hvað hefur Seðlabankinn við slíka torfærubíla að gera? Er það til að flytja menn í laxinn? Er það til að flytja peninga? En svo á hann sérstakan seðlaflutningabíl Chevrolet Suburban, svona eins og lögreglubílana, - og það veitir sjálfsagt ekkert af því. En ég leyfi mér að setja spurningarmerki við þessa bílaeign Seðlabankans. Range Rover, árgerð 1984, Audi, árgerð 1984, til hvers eru þessir bílar brúkaðir? Til að flytja menn til laxveiða eða hvað? Eru þetta bílar bankastjóranna? Ég held að þarna megi setja ýmis spurningarmerki og ég leyfi mér að draga í efa að þarna sé aðhalds gætt. Þarna sýnist mér miklu frekar sem látið sé vaða á súðum bæði í rekstri og framkvæmdum. Ég held að alþm. ættu að hugleiða hvernig á að bregðast við slíku hjá stofnunum ríkisins. Nú er Seðlabankinn auðvitað nauðsynleg stofnun, ekki skal ég draga úr því. En þessar stofnanir verða auðvitað að fara eftir reglum. Þegar gætt er aðhalds og sparnaðar í öllum rekstri ríkisins, ekki síst því sem varðar almenning, þegar hækkaðar eru álögur á almenning t.d. fyrir lyf, lækniskostnað og því um líkt, þá er bara allt stjórnlaust annars staðar, þá eru bara keyptir dýrari og dýrari bílar. Ég held að stjórnendur þessarar stofnunar skuldi okkur skýringar, enn frekari skýringar en hér komu fram í þessu svari. En ég ítreka þakkir mínar til viðskrh. fyrir þetta svar.



Herra forseti. Glæsilegur arkitektúr er spennandi og það er að rísa fallegt hús við Skúlagötuna, seðlabankabyggingin. En ætli það sé ekki vitlaus bygging á vitlausum tíma? Ætli það væri ekki eiginlegra að sjá slíka byggingu rísa t.d. í Arabíu þar sem glæstar hallir rísa, hvort sem það er skynsamlegt eða ekki þegar tekið er tillit til fólksins sem býr á umræddum svæðum. Það hefur verið vikið að því að þetta væri í samræmi við þá útþenslu sem átt hefur sér stað í byggingu bankaútibúa um allt land, þó að það sé mest hér á Reykjavíkursvæðinu. Á sama tíma einangra bankar ákveðin pláss í landinu. Einn banki sér um þennan stað, annar um hinn, en síðan kemur þriðji staðurinn sem hefur kannske 4–5 banka. Þetta er aðeins hluti af þeim ósóma sem á sér stað í þróun bankamála í landinu og ástæða er til að gagnrýna. Ég vil taka undir það að það er siðleysi að byggja Seðlabanka Íslands á þeim tíma þegar ganga þarf að kjörum fólks í landinu til þess að rétta við vanda þjóðarinnar í heild. Ég held að slíkt ætti ekki að eiga sér stað í okkar landi þó svo að við eigum að hugsa hátt og byggja glæsilega þegar efni standa til. Þessi bygging hefur minnt mig á það þegar ég kom til Addis Ababa í Eþíópíu. Í fréttum í blöðum eru ósjaldan birtar myndir af glæsilegri götu í Addis Ababa þar sem stórhýsi eru og glæstar hallir. Það er um 1 milljón íbúa sem býr í þessari borg, en eina gatan með slíkum húsum er gatan sem sýnd er á myndum í fréttum og greinum frá þessari höfuðborg Eþíópíu. Allt í kring er svo fólkið sem býr við sult og seyru. Og þó ég sé ekki að líkja þessu saman við Ísland, þar sem fólk býr við margfalt, margfalt betri skilyrði en fólkið í Eþíópíu, þá dettur manni þetta samt í hug og er ástæða til að gagnrýna að slíkt skuli eiga sér stað.



Herra forseti. Siðleysi að byggja seðlabankahús núna, sagði hv. síðasti ræðumaður. Það var ekki talið siðleysi á síðasta Alþingi, þegar flutt var frv. hér um það að stöðva þessa byggingu, þá var slíkt ekki talið siðleysi af hv. stjórnarliðum, sem enn eru þeir sömu og stöðvuðu það frv. Það hefði verið þægilegra, a.m.k. auðveldara að telja launþegum á Íslandi trú um nauðsyn á 30% kjaraskerðingu á þessu ári, ef menn hefðu líka tekið á þeim þætti sem hér er verið að ræða um en ekki sleppt honum lausum eins og upplýsingar hæstv. ráðh. bera greinilega merki. Það er vissulega orðin venja hér að við hv. þm. hlustum á svör - ekki ráðh. sjálfra, heldur forsvarsmanna þeirra stofnana sem spurt er um. Mér finnst alltaf hafa vantað á að hæstv. ráðherrar. sem ættu ef þeir risu undir nafni að ráða ferðinni í þessum efnum, létu uppi sína skoðun, eins og í þessu tilfelli. Telur hæstv. bankamálaráðherra að það sé með eðlilegum hætti sem seðlabankamálið hefur þróast meðan hann hefur setið við völd, á sama tíma og hæstv. ráðh. stuðlar að yfir 30% skerðingu á nauðþurftalaunum launafólks? Telur hæstv. ráðh. að Seðlabankinn þurfi nauðsynlega að eiga allan þennan bílaflota, fjallabíla ásamt öðru? Ég held að það sé vonlaust verk fyrir hæstv. ríkisstj. og meiri hl. hér á Alþingi að ætla sér að telja þjóðinni trú um að ekki séu til peningar til að borga brýnustu nauðþurftir launafjölskyldna í þessu landi á sama tíma og þeir halda hlífiskildi yfir óráðsíu af því tagi sem hér hefur verið upplýst í dag. Það hefði vissulega verið skynsamlegra og minnkað taugastríð hæstv. ráðh. sumra hverra að láta eitthvað af þessum fjármunum renna til hækkunar á launum opinberra starfsmanna. Það hefði verið nauðsynlegra þjóðfélagsins vegna heldur en að láta þróast við Skúlagötuna það siðleysi sem hv. þm. Árni Johnsen, stuðningsmaður hæstv. ríkisstj. orðaði hér áðan, siðleysi í merg og bein lá við að hann segði.

Það voru orð þm.

Það voru orð þm., já en ég er að tala um hv. þm. Það er alveg rétt. Herra forseti. Ég skal ekki lengja þetta meir. Öllum er augljóst að óráðsía hefur hér viðgengist. Það hefði verið nær af hv. Alþingi að grípa í taumana þegar tækifæri gafst á síðasta þingi og stöðva þetta a.m.k. um sinn, meðan þær þrengingar ganga yfir þjóðfélagið sem hæstv. ríkisstj. sjálf hefur sagt að væru og hefur að verulegum hluta kallað yfir íslenski þjóðfélag. Enn er tími til að spyrna við fótum þó að ráðrúmið sé þrengra en ef það hefði verið gert fyrr. Ég vil spyrja hæstv. viðskrh. í lokin: Er það hans mat að hér hafi verið haldið skynsamlega á málum í ljósi þess ástands sem er í þjóðfélaginu að því er varðar peningamál? Leggur hæstv. ráðh. blessun sína yfir þessa þróun í seðlabankamálinu, eins og ekki verður komist hjá að álita ef ekki koma greinilegri svör en hér hafa verið gefin?



Herra forseti. Hv. 3. þm. Suðurl. fór til Afríku. Hann lýsti gatnagerð í Addis Ababa. Í blaðafréttum nýlega var frá því skýrt að í því landi, Eþíópíu, þar sem ríkir alvarleg hungursneyð og alþjóðlegar hjálparstofnanir m.a. hér á landi hafa reynt að koma matvælum til skila til íbúanna, hefði ríkisstjórn Mengistu, hins mikla mannúðarvinar og marxista í Eþíópíu, keypt whisky handa ráðuneytisstjórum og seðlabankastjórum þar í landi fyrir 30 millj. og þótti hneyksli í The Times of London. Ég minnist þess frá námsárum mínum að þegar rætt var um aðstoð við vanþróaðar þjóðir í Afríku, þá var vitnað í hverja lýðfrelsishetjuna á fætur annarri, þá orðna að einræðisherrum, þar á meðal N'Krumah í Ghana, sem nýttu þá efnahagsaðstoð sem barst til þessara snauðu þjóða aðallega til að reisa sjálfum sér minnismerki. Höll Seðlabankans við Kalkofnsveg eða Arnarhól er minnismerki í afrískum stíl yfir óstjórn og siðleysi, sem viðgengist hefur a.m.k. á vitlausa áratugnum á Íslandi, hún er minnismerki um það. Þegar spurt er hér hápólitískra spurninga og t.d. beint til hæstv. fjmrh.: Hvar eru peningarnir í þjóðfélaginu til þess að greiða fólki mannsæmandi laun? Þá á hann engin svör. En það er til marks um flottræfilshátt þessa þjóðfélags að á sama tíma og við byggjum í afrískum stíl minnismerki yfir okkar eigin óstjórn, þá eru ekki til peningar til að borga þeim konum laun sem munu skúra musterið þegar þar að kemur.



Herra forseti. Seðlabanki Íslands er nauðsynlegur, en nýbyggingin við Arnarhól er mjög gagnrýnd. Það er líka mjög gagnrýnd útþensla í byggingu banka og bankaútibúa sem sumir telja ósóma og siðleysi og þar fram eftir götunum. Vitanlega verða menn að gæta vel að því hvað þeir eru að segja í þessu falii, vegna þess að enginn efast um að nú á tímum þarf að vera þokkaleg peningastofnun í hverri byggð sem horfir fram og þar sem einhverjar framkvæmdir eru á annað borð. En það þarf að gæta hófs í þessum efnum. Og ég vil, af því að þessi mál ber nokkuð almennt á góma, geta þess að gefnu tilefni nú í lokin að þegar ég síðast vissi til, lágu fyrir í Seðlabanka Íslands 30–40 umsóknir um stofnun nýrra útibúa og afgreiðslna banka, en engin þeirra er frá Búnaðarbanka Íslands.

Viðskrh. (Matthías Á. Mathiesen: ) Herra forseti. Í fyrsta lagi var beint hér sex fsp. til viðskrh. og þær birtar á þskj. Ég met það svo, að í fsp.-tíma svari ráðh. þeim fsp. sem til þeirra er beint. Menn hafa gagnrýnt að verið sé að eyða tíma Alþingis með löngum ræðum þegar hægt sé að svara spurningum. Ég hef reynt að gera það með þeim hætti og ég mun halda áfram að gera það. Ég get svo haft skoðun á byggingu Seðlabankans og látið hana koma fram þar sem umr. um seðlabankabygginguna sem slíka eru á dagskrá. Hv. 10. landsk. þm. spurði hér áðan um endurskoðun á lögum Seðlabankans og að hæstv. fjmrh. hefði vikið að því hér á síðasta þingi. Ég gerði ítarlega grein fyrir því þá að það hefur starfað nefnd sem skipuð var af þáv. viðskrh. Tómasi Árnasyni. Sú nefnd hefur skilað frv. til viðskrn. Innan tíðar mun það frv. verða lagt fyrir Alþingi og þá fá alþm. tækifæri til að koma fram með sínar tillögur um Seðlabankann, starfsemi hans og annað er þar við kemur.

Hver er formaður nefndarinnar?

Formaður nefndarinnar fyrst var núv. hæstv. sjútvrh., en síðan tók við formennsku í nefndinni hv. 1. þm. Suðurl. Aðrir sem í nefndinni hafa verið eru fyrrv. viðskrh. Lúðvík Jósepsson, fyrrv. alþm. Jón G. Sólnes, fyrrv. viðskrh. Kjartan Jóhannsson og Björn Líndal deildarstjóri í viðskrn. Þessi frv., þ.e. um Seðlabankann og um viðskiptabankana, verða lögð fyrir Alþingi innan skamms tíma. En umr. sem þessar og þau orð sem hér hafa verið sögð eru þess eðlis að mig langar til að gera þau að umtalsefni þótt örstutt verði. Hv. fyrirspyrjandi sagði að þessar stofnanir þendust út o.s.frv. án þess að nokkur fengi rönd við reist. Ég veit nú ekki betur en Alþingi hafi kosið bankaráð Seðlabankans allt frá upphafi og a.m.k. þeir stjórnmálaflokkar sem lengst af hafa átt fulltrúa hér á Alþingi kosið fulltrúa sína í bankaráð. Þeir aðilar sem þar hafa setið hafa verið valdir af þingflokkunum og þeir þess vegna haft fullan aðgang að þessum mönnum og getað fengið að vita það sem þá lysti og ef þeir hefðu óskað eftir getað sett þeim forskrift um hegðun í bankaráðinu. Virðum fyrir okkur hverjir hafa gegnt embætti viðskrh. undanfarin fimm ár. Það skyldi þó ekki vera að menn fyndu fulltrúa næstum allra stjórnmálaflokkanna, sem á Alþingi sitja, m.a.s. sjálfan formann Alþfl., og ég man ekki eftir því að gerðar hafi verið neinar athugasemdir í neinu tilviki. Kannske ekki ástæða til að svo hafi verið gert. Formaður Alþb. var líka viðskrh. og Framsfl. hefur átt viðskrh. og Sjálfstfl. nú. Ef menn vilja koma hér upp og „sletta úr klaufunum“, eins og það er orðað, þá geta menn gert það. En það hafa allir, sem borið hafa ábyrgð á stjórn þessa lands, haft tækifæri til að koma sínum afhugasemdum að. Það eru kannske fleiri hús í þessu landi sem menn horfa á í dag. Það skyldi þó ekki vera að hv. fyrirspyrjandi ætti eftir að flytja inn í eitt af þeim. Mér er sagt að hann hafi lagt til að leggja það niður. Það tíðkast í dag að koma með tillögur um að leggja hlutina niður. En við skulum bara átta okkur á því að hér er um að ræða útvarpsráð og forustumenn útvarpsins, sem hafa tekið ákvörðun um það hvernig að þeim hlutum skuli staðið, og það er langt síðan það var gert. Að mínum dómi þýðir ekki að koma hér fram nú og ræða málin. Það má spyrja um bókasafn. Það hefur hv. 10. landsk. þm. gert og hún fékk tækifæri til að skoða það á sínum tíma. Menn tala um laxveiði, tala um málverk. Ég þekki þetta ekki svo að það verður þá að gera það undir einhverjum öðrum kringumstæðum. Ég hef hins vegar séð bókasafnið og það er mjög gott bókasafn. Ég er alltaf ákaflega hrifinn þegar ég sé falleg og góð bókasöfn.

Hann hefur bara ekki efni á því að eiga það.

Hér var verið að bera saman fjármuni sem þessi stofnun hefur notað og menn brugðu sér til Eþíópíu. Ég hef aldrei komið þangað svo að ég veit ekki hvernig hagar til þar. Hér kom hv. 5. þm. Reykv. og sagði að ráðuneytisstjórarnir og bankastjórarnir í Eþíópíu - ég las í fréttinni að marxistarnir og Leninistarnir hefðu keypt sér whisky til að halda upp á 10 ára yfirtökuafmælið, en það stóð nú ekki með að þetta væru ráðuneytisstjórar og bankastjórar. Einhver hvíslaði því að þeir væru bara ekki til þar, það væri ekki það kerfi sem þar væri starfað eftir. 



Herra forseti. Alveg er það með eindæmum hvað hinir ágætustu óbreyttir þm. geta gersamlega umhverfst um leið og þeir setjast í ráðherrastól, að því er varðar að segja sína skoðun á hlutum. Hæstv. ráðh. sagði hér áðan: Ég svaraði eins og spurt var og auðvitað hef ég mína skoðun á málinu. Hún kemur auðvitað fram þar sem ég vil láta hana koma fram. Ekki hér á Alþingi. Ekki þar sem hún á fyrst og fremst að koma fram. Skoðun ráðh. þess málaflokks sem viðkomandi stofnun heyrir undir. Ég kalla enn eftir skoðun hæstv. viðskrh., hans persónulegu skoðun á þessu máli. Geri hann ekki grein fyrir henni hér, þá hlýt ég að líta svo á og trúlega fleiri að hann sé sömu skoðunar og kemur fram í áliti þeirra sem ráða ferðinni í Seðlabankanum. Það eru auðvitað ágætismenn, það er ekki spurningin. En þeir þurfa aðhald ekki síður en aðrir. Og það er engin afsökun hjá hæstv. ráðh. þó að hann telji hér upp formann Alþfl., formann Alþb., formann Framsfl. og þó að við bættist formaður Kvennalistans, hv. þm. þar eða Bandalags jafnaðarmanna. Það er engin afsökun fyrir því að allt sé látið vaða á súðum hjá þeim sem nú stjórna þó svo að einhverjir aðrir hafi gert eitthvað álíka áður. Hér eru menn í orðaleik og eru raunar í þeirri varnarstöðu að þeir hafa engin svör við þeim spurningum sem bornar eru fram, þegar þeir sjálfir eru krafðir sagna um skoðun á málinu. Það er ekkert vandamál að fá sent úr Seðlabankanum, frá bankastjórum þar, bankaráði, þeirra skoðun á hvernig á málum er haldið í þeirri stofnun. Spurningin er auðvitað: Telja stjórnvöld að skynsamlega sé á málum haldið í þessu tilfelli? Því fást menn ekki til að svara hér. Hæstv. ráðh. fæst ekki til að svara því. Menn eru ekkert að sletta úr klaufum hér, hæstv. ráðh. Hv. þm., sem gagnrýna þetta, eru að flytja hér inn á hv. Alþingi skoðun almennings í landinu, skoðun þess fólks sem ber uppi þessa stofnun fyrst og fremst, lætur af sínum launum til þess að þetta geti gerst. 



Herra forseti. Í þeirri fsp. sem hér er til umr. er m.a. spurt um heildarlaunakostnað Seðlabankans, bifreiðaeign og risnukostnað. Ég held að þau svör sem ráðh. gaf við þessari fsp. staðfesti augljóslega að slíkar upplýsingar, varðandi launakostnað, bifreiðaeign, risnukostnað og reyndar ferðakostnað líka, þurfi að vera upplýsingar sem stöðugt og reglulega beri að leggja fyrir hv. Alþingi vegna þess að með þeim hætti getur Alþingi betur sinnt sínu aðhalds- og eftirlitshlutverki. Alþingi hefur reyndar tekið undir þessa skoðun mína vegna þess að fyrir rúmu ári síðan voru samþykkt hér fjögur frv. á Alþingi, varðandi Seðlabanka, Búnaðarbanka, Útvegsbankann og Landsbankann, þar sem þessir bankar voru krafðir um ítarlegri reikningsskil að því er varðar bifreiðar, risnu, ferðakostnað og launakostnað. Hæstv. ráðh. upplýsir hér að frv. að nýrri bankalöggjöf muni verða lagt hér innan tíðar fyrir hv. Alþingi. Ég vil spyrja hæstv. ráðh. að gefnu tilefni að því: Er það ætlan hæstv. ráðh. að leggja það frv. fyrir hv. Alþingi með því ákvæði að afnema eigi þessi lög, þessi nýsettu lög sem Alþingi setti, sem tryggja áttu að Alþingi og reyndar þjóðin öll hefði aðgang að þessum upplýsingum varðandi bifreiðar, risnu og ferðakostnað? Ég hreinlega trúi því ekki að svo sé. Hæstv. ráðh. segir að bankaráðsmenn hafi engar athugasemdir gert í bankaráði við þessar upplýsingar um launakostnað, bifreiðar og risnukostnað og nefndi formann Alþfl. í því sambandi.

Nei, nei, nei, sem fyrrv. viðskrh.

Sem fyrrv. viðskrh. já. En ef þær upplýsingar sem ég hef eru réttar, þá harma ég það vegna þess að mér skilst að þeir sem hafi samið þetta nýja frv., sem leggja á fyrir Alþingi, standi allir að þessu ákvæði nema formaður Alþfl. sem skilar séráliti um það mál að afnema beri þessi nýsettu lög. Ég vil að gefnu tilefni, af því að þessi fsp. er hér til umr., spyrja hæstv. ráðh. hvort hann ætli sér að leggja fyrir Alþingi frv. með því ákvæði að þessi nýsettu lög, sem tryggja eiga þetta aðhald og eftirlit með bifreiða-, risnu- og ferðakostnaði, verði afnumin.



Herra forseti. Það hefur komið í ljós hér í þessum svörum að nýbygging Seðlabankans kostar 154 millj. kr. Og hvaðan koma þeir peningar? Þeir koma frá þjóðinni. Það er þjóðin sem leggur fram þetta fé til að byggja þetta musteri. Um það þarf enginn að velkjast í vafa. Tvennt sem hæstv. ráðh. sagði vildi ég gera athugasemd við. Hann var að tala um þá ágætu menn sem skipa bankaráð Seðlabankans. Ekki skal ég draga úr því að þar sitji ágætir menn, kosnir af þingflokkunum. En það er mikill misskilningur hjá ráðh., a.m.k. er það mín skoðun, að þessir menn séu kosnir þangað til þess að fylgja forskriftum þingflokkanna. Það er rangt. Þeir eru kosnir í bankaráð Seðlabankans til að starfa þar af bestu sannfæringu, þekkingu og viti að þeim málum sem þar ber að starfa að. Ég á t.d. sæti í útvarpsráði, kosinn hér á Alþingi. Ég tel mig ekki vera sérstakan fulltrúa þingflokks Alþfl. þar, þannig að ég held að þetta sé misskilningur hjá hæstv. ráðh. Í öðru lagi vék hæstv. ráðh. að öðrum byggingum sem væru að rísa á vegum ríkisins og sagði að ég væri að flytja í eina slíka byggingu. Ég kannast nú ekki við það að ég sé neitt að flytja, en hins vegar hefur hann kannske átt við það að Ríkisútvarpið væri að reisa mikla nýbyggingu. Það er rétt. Ég hef gagnrýnt þá byggingu og gagnrýni hvernig að málum var staðið þar og er staðið. Það er hlálegt til þess að hugsa að þegar sjónvarpið selur sitt húsnæði á Laugavegi 176, þá skuli - 



Herra forseti. Út af fsp. hv. 2. landsk. þm. vil ég taka fram að það hefur verið reynt að vinna eins vel og unnt er að þeim hluta frv. sem varðar reikningsskil bankanna og upplýsingar. Ég er mjög fús til að skoða það sérstaklega hvort þau ákvæði sem hér hafa verið samþykkt munu ekki verða í því frv. sem endanlega verður frágengið þegar það verður lagt fyrir þingið. Út af því sem hv. fyrirspyrjandi, hv. 5. landsk. þm. sagði og hafði eftir mér-ég orðaði það held ég svo að þingflokkarnir hefðu getað sett mönnum forskrift ef þeir hefðu kært sig um, þar sem þeir eru kjörnir hér á Alþingi í bankaráð og þeim er hér stillt upp af þingflokkunum - vil ég benda á að það verður ekki litið öðruvísi á en að þeir séu fulltrúar kosnir af þeim. En að sjálfsögðu fara þeir að störfum þar eins og við öll eftir okkar eigin samvisku og vonandi hafa þeir gert það í þessu bankaráði eins og annars staðar. Ég vakti athygli á þessu vegna þess að þm. sagði að hvergi væri hægt að koma að athugasemdum og þessar stofnanir fengju að vaða áfram eins og þeim sýndist. Ég held einmitt að það fyrirkomulag að héðan séu kosnir fulltrúar af Alþingi sé viðhaft til að tryggja að slíkt gerist ekki. Ef þm. heldur þessu fram, þá stafar það af því að hann metur það svo að þeir aðilar sem þarna stjórna, hvort sem þeir eru kjörnir af Alþingi eða þá sem starfsmenn, hafi ekki sinnt sínum störfum.