Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég stend einungis upp til að lýsa því yfir, að ég tek aftur brtt. á þskj. 521, þar sem búið er að fella till. á þskj. 517.

*Thor Thors: Þetta er síðasta umr. þessa máls, og má því segja, að e. t. v. sé ástæða til að fara út í almennar umr. um það, en nú er tími þingsins orðinn svo naumur, að ég ætla ekki að leyfa mér það, þótt ég hafi fullan hug á að fara nokkrum almennum orðum um þennan mikla vágest, sem steðjar að landbúnaðinum, og þá þungu raunasögu, sem liggur á bak við þetta mál. Það er ekki óeðlilegt, þótt Alþ. láti sig þetta mál miklu skipta, vegna þess fyrst og fremst, hver voði er framundan fyrir þá bændur, sem hér eiga hlut að máli, og í öðru lagi má e. t. v. rekja þessa raunasögu til afskipta Alþ. í fyrstu. Það, sem aðallega er farið fram á samkv. þessu frv., er, að nýr varnargarður sé settur gegn útbreiðslu veikinnar. Ég verð því miður að taka eindregið undir með þeim hv. þm., sem hafa látið í ljós, að þeir telji vonlaust, að þessar varnargirðingar komi að verulegu gagni, og það ber að játa, að hér er um tilraun að ræða af hálfu Alþ., sem mjög virðist gerð út í bláinn, með því að ekkert er raunar vitað um þessa veiki, hver hún er eða hvernig hún berst, en það er sjálfsagt, úr því sem komið er, að láta einskis ófreistað til að reyna að stemma stigu fyrir frekari útbreiðslu veikinnar. Þessi vágestur hefir haldið áfram að leggja undir sig ný og ný héruð, og frá því að þetta mál var rætt á Alþ. síðast, hefir veikin meðal annars breitt sig inn í kjördæmi það, sem ég er fulltrúi fyrir. Sértakar varnargirðingar höfðu verið settar á sýslumörkum Snæfellsnes- og Hnappadalssýslu og Mýrasýslu, en þrátt fyrir það er veikin komin inn í austustu hreppa sýslunnar, og má búast við. að hún sé orðin landlæg í tveimur hreppum Hnappadalssýslunnar. Þess vegna er ráðgert að setja enn á ný varnargirðingu fyrir ósýkta svæðið í Snæfellsnessýslunni, sem talið er hér að vera frá Skaganesi yfir nesið í Álftafjörð. Ráðgert er, að féð til þessarar varnarlínu sé að miklu leyti frá hlutaðeigandi sauðfjáreigendum, og er gert ráð fyrir, að ríkið styrki þá sem nemur 50 au. á hverja kind. Mun það vera um 15 þús. fjár, sem þessi girðing næði til, og því ekki um meira fjárframlag að ræða frá ríkinu en 7500 kr.; það er gert ráð fyrir, að girðingin kosti um 20 þús. kr., og fjáreigendur yrðu þá að leggja fram 12500 kr. Ég ætla að staðhæfa. að það sé þeim algerlega um. megn að leggja þetta fé fram. Mér finnst málið horfa þannig við, að ekki sé spurning um, að koma verði girðingunum upp, en þær geta ekki komizt upp, ef það á að hvíla á bændunum sjálfum, og fyrir ríkisvaldið horfir þetta þannig við: Borgar sig betur að láta veikina breiðast til 15 þús. fjár í viðbót, og verða svo að taka við þessum sveitum niðurníddum og fátækum, eða að kosta girðingarnar? Ég tel hyggilegra frá fjárhagslegu sjónarmiði, að ríkið borgi þær. Ég hefi því borið fram till. um. að ríkið byggi þessa línu; brtt. er á þskj. 522. Þá vil ég leyfa mér að spyrja hv. frsm. n., hvort ekki sé ætlazt til, að þær sveitir, sem nú eru að falla fyrir veikinni, geti notið styrks samkv. frv.? Í 23. gr. segir, að framkvæmdan. eigi að ákveða í lok aprílmánaðar, hve mikils styrks sauðfjáreigendur megi vænta ár hvert. Eftir því ætti framkvæmdan. að vera langt komin með að undirbúa úthlutun þessa fjár. Tel ég það mikið ranglæti, ef þær sveitir, sem einmitt um þessar mundir verða fyrir tapi af völdum veikinnar, gætu ekki þegar á þessu ári notið fjárframlags úr ríkissjóði. Það er vitanlegt, að þær sveitir, sem eru nú fyrst að verða fyrir þeim töpum, þurfa ekki síður styrks en þær, sem þegar hafa mætt þeim.

Forseti (JörB): Mér hefir borizt skrifleg brtt. frá hv. þm. Barð. við brtt. á þskj. 526, um að till. orðist svo: „Milli Steingrímsfjarðar og Þorskafjarðar eða Berufjarðar“. - Brtt. er of seint fram komin og skrifl. og þarf því tvennskonar afbrigða frá þingsköpum, til þess að hún megi koma til umr.

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson): Út af þeirri fyrirspurn, sem hv. þm. Snæf. bar fram til mín um það, hvort þeir styrkir, sem ætti að veita samkv. þessu frv., næðu ekki til þeirra, sem missa fé sitt nú um þessar mundir, skal ég svara því, að vitanlega á þessi styrkur að ná til allra, sem fyrir fjármissi verða af völdum veikinnar, meðan l. eru í gildi. Ég hygg, að það verði þannig í framkvæmdinni, að tekið verði fyrir um eða upp úr hverjum áramótum að safna skýrslum um, hvaða menn í viðkomandi sveitum hafa misst fé úr veikinni, og síðan verði úthlutað styrk eftir þeim reglum, sem n. setur sér, allt frá áramótum og fram á vor, en þeir menn, sem byrja að missa fé um það leyti, sem n. er að úthluta styrknum fyrir það tímabil, koma ekki til greina fyrr en næsta ár. Ég veit, að til eru menn, sem eru að byrja að missa úr veikinni nú, en ég geri ekki ráð fyrir, að þeir komi til greina fyrr en á næsta ári, enda betra að sjá þá. hvern usla veikin hefir gert. Ég verð að segja út af till. hv. þm. Snæf., sem hann var að tala fyrir, að mér finnst ekki fullkomið samræmi í því og upphafi ræðu hans, þegar hann var að tala um, hve litla trú hann hefði á því, að girðingarnar kæmu að notum, en vildi svo kosta þær úr ríkissjóði. Það má vel vera, að girðingarnar komi ekki að fullum notum, og svo virðist vera eftir reynslu síðasta árs, en þá greiddi ríkissjóður girðingarnar og þær voru miskunnarlaust heimtaðar þangað, sem þær komu að litlum eða engum notum. Ég er viss um, að ef sú regla hefði þegar verið tekin upp í byrjun, að láta sveitirnar greiða einhvern hluta girðinganna, þá hefði verið meiri trygging fyrir því en áður, að girðingarnar hefðu ekki verið settar annarsstaðar en þar, sem vissa hefði verið fyrir, að þær kæmu að fullum notum, og þetta er ein aðalástæðan fyrir því, að ég mæli með því, að girðingarnar verði að nokkru leyti kostaðar af þeim mönnum, sem sérstaklega eiga að nota þær.

*Thor Thors: Það var útúrsnúningur úr orðum mínum, sem kom fram hjá hv. þm. Mýr. Ég gat þess, að ég hefði því miður litla tiltrú til girðinganna, að þær kæmu að gagni, en teldi það hinsvegar beinlínis skyldu Alþ., að láta einskis ófreistað, ef það kynni að koma að gagni, og fyrir þá sök er ég því fylgjandi, að t. d. þessi girðing verði lögð yfir Snæfellsnes, eins og aðrar girðingar, sem í frv. eru. Ég tel það rangt hjá hv. þm. Mýr., að bætur samkv. þessu frv. megi ekki koma þeim að gagni, sem um þessar mundir verða fyrir þungum búsifjum af veikinni. Hvað snertir þau tvö sveitarfélög, sem ég ber sérstaklega fyrir brjóstinu, hafa þau hina síðustu mánuði orðið fyrir miklum töpum, og það eykst dag frá degi. Það er erfitt fyrir þessi sveitarfélög að þurfa að bíða eftir hjálp til næsta árs, því að það er vitað, að sú hjálp, sem kemur fyrst, er bezta hjálpin. Ég mun halda fast við þann skilning minn á frv., að það beri að rétta öllum hjálparhönd, sem fyrir töpum hafa orðið, áður en úthlutun fer fram, og ekki getur n. úthlutað fénu, fyrr en búið er að veita það á fjárl.

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson): Ég vil aðeins leiðrétta misskilning hv. þm. Snæf. um, að búið sé að veita fé það, sem nú á að veita hér í fjárl. Nú er verið að úthluta fé, sem veitt var í fyrra, og af því er öllum veitt, sem skýrslur eru komnar um til n., að hafi orðið fyrir töpum af völdum veikinnar. Býst ég við, að einn af skjólstæðingum hv. þm. Snæf., bóndinn í Hítarnesi, verði meðal þeirra, sem fá hjálp nú, þegar þessu fé verður úthlutað. Þegar því verður lokið, verður komið langt fram á næsta vetur, og þeir, sem á þeim tíma hafa orðið fyrir töpum af völdum veikinnar, koma auðvitað til greina við næstu úthlutun, en það er ekki hægt að veita mönnum styrk jafnóðum, heldur verður að gera það einu sinni á ári, þegar skýrslur eru komnar til n.