Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Að lokinni atkvæðagreiðslu fer fram utandagskrárumræða um Landsvirkjun. Málshefjandi er hv. þm. Helgi Hjörvar en hæstv. iðnaðarráðherra Valgerður Sverrisdóttir verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 1. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Virðulegi forseti. Það er rétt að fram komi við upphaf umræðunnar að auk þess að gegna þingmennsku er ég fulltrúi Reykjavíkurborgar í stjórn Landsvirkjunar og litar það trúlega nokkuð viðhorf mín í málinu. Ég þakka hæstv. iðnaðarráðherra fyrir að koma til umræðna við mig um málefni Landsvirkjunar. Ég vil byrja á því að óska ráðherranum hjartanlega til hamingju með þá viljayfirlýsingu sem hún og borgarstjórinn í Reykjavík og bæjarstjórinn á Akureyri gerðu á dögunum um kaup ríkisins á eignarhluta sveitarfélaganna í Landsvirkjun. Það er löngu tímabært skref. Við í Reykjavíkurlistanum höfum talað fyrir því í bráðum 10 ár og fyrir því eru fjölmargar góðar ástæður. Það er þarflaust fyrir Reykvíkinga að binda 20 milljarða kr. í Landsvirkjun sem nýta má til brýnni hagsmunamála fólksins í borginni. Það er ankannalegt að íbúar þessara sveitarfélaga séu í umframábyrgðum fyrir tugi milljarða um starfsemi sem varðar ekki beina hagsmuni þeirra. Það er skrýtið fyrir önnur sveitarfélög að bara Reykjavík og Akureyri fái að vera með í Landsvirkjun og í samkeppnisumhverfi á raforkumarkaði er ótækt að Reykjavíkurborg sé bæði með Orkuveituna og nærri helmingsstöðu í Landsvirkjun. Við þær aðstæður verður engin samkeppni og því er ástæða til að óska ráðherranum til hamingju með þetta skref og eins hitt að kaupin eiga ekki að ganga til útgjaldaaukningar heldur til að hreinsa upp þann uppsafnaða vanda sem lífeyrisskuldbindingar gagnvart opinberum starfsmönnum sveitarfélaganna eru. Þó að þetta sé sniðugt fyrir Reykvíkinga eru framtíðaráform ríkisstjórnarinnar meira eins og þokan hér úti fyrir, ansi óljós og satt að segja furðuleg sum. Hér berast fréttir af því að sameina eigi þrjú ríkisfyrirtæki í raforkuiðnaði í stærsta ríkisfyrirtæki Íslandssögunnar með algera einokunarstöðu á þessum markaði. Það minnir á hugmyndir sama ráðherra um að sameina Landsbankann og Búnaðarbankann í einn banka áður en hann yrði einkavæddur. Sem betur fer varð ekki úr þeim skrýtnu hugmyndum og við njótum þess nú að Landsbankinn og Búnaðarbankinn eiga í virkri samkeppni á fjármálamarkaði til hagsbóta fyrir heimilin í landinu. Öll vitum við eitt. Vitlausasta rekstrarfyrirkomulag í veröldinni er einkavædd einokunarstarfsemi sem allur almenningur og atvinnulíf verða að eiga viðskipti við. Með því að sameina Landsvirkjun, Orkubúið og Rarik í eitt fyrirtæki er verið að skapa slíkan ríkiseinokunarrisa og yfirlýsingarnar benda til þess að síðan eigi að einkavæða hann. Gegn því værum við í Samfylkingunni algerlega vegna þess að ekki bara hefði það fyrirtæki yfirburðastöðu á raforkumarkaði heldur ætti það líka grunnnetið sjálft, háspennulínurnar sem öll önnur fyrirtæki á markaðnum verða að keppa við. Við slíkan risa er illmögulegt fyrir nokkurn að keppa og maður hlýtur þess vegna að spyrja hæstv. ráðherra hvort þetta sé ekki einhver misskilningur, hvort ekki hafi bara farið út röng fréttatilkynning. Það getur ekki verið að nokkur ríkisstjórn ætli að halda þannig á hagsmunum almennings að búa fyrst til stærsta ríkiseinokunarfyrirtæki Íslandssögunnar og færa það síðan einkaaðilum, og alla þá aðstöðu sem því fylgir. Þó að einkarekstur í orkuvinnslunni sjálfri geti haft jákvæðar afleiðingar, svo sem að koma í veg fyrir óhagkvæmar fjárfestingar og örva nýjar atvinnugreinar, er alger frumforsenda fyrir því að það sé virk samkeppni, fjölbreytni á markaði, fjölbreytni í eignarhaldi og síðast en ekki síst að þjóðvegirnir sjálfir, háspennulínurnar, grunnnetið í raforkumálunum, séu í þjóðareigu og allir eigi jafnan aðgang. En ekki bara það, auknum einkarekstri í orkuvinnslu sem er fyrirsjáanlegur verður að fylgja auðlindagjald því að við getum ekki leyft einkaaðilum að virkja auðlindir landsins endurgjaldslaust. Við gætum eins gefið þeim fiskimiðin því að þá værum við með virkjununum að gefa þeim vatnsföllin og gefa þeim jarðhitann. Vegna þessarar einkennilegu umræðu um hugmyndir hæstv. ráðherra um einkavæðingu þessa nýja stórfyrirtækis hljótum við líka að spyrja fyrir skattgreiðendur í Reykjavík, á Akureyri og á landinu öllu: Er ekki alveg tryggt að þeim opinberu ábyrgðum sem skattgreiðendur hafa gengist í fyrir þessi fyrirtæki og eru föst um áratugi verði aflétt en fyrirtækin ekki einkavædd með? Það verður að vera tryggt að íslenskir skattgreiðendur verði aldrei í ábyrgðum fyrir einkaaðila í rekstri á þessum markaði.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir hamingjuóskir í minn garð. Það eru mikil tímamót á raforkumarkaði að eigendur Landsvirkjunar skuli hafa náð saman um stefnumörkun um eignarhald fyrirtækisins. Nýju raforkulögin eru kveikjan að viljayfirlýsingu eigenda fyrirtækisins sem undirrituð var í síðustu viku. Núverandi eigendasamsetning raforkufyrirtækja er ekki heppileg til að ná fram því markmiði raforkulaganna að stuðla að samkeppni í vinnslu og sölu raforku. Ástæðan er ekki síst sú að allir eigendur Landsvirkjunar eru eigendur að öðrum raforkufyrirtækjum en það skapar hagsmunaárekstra. Það er því nauðsynlegt að kanna hvort samkomulag geti tekist um nýja skipan mála. Um þetta er ekki deilt meðal eigenda Landsvirkjunar, og í raun hefur náðst mjög breið samstaða um að æskilegt sé að stefna að breyttri eignaraðild. Málið á langan aðdraganda. Reykjavíkurborg hefur í mörg ár óskað eftir viðræðum við iðnaðarráðuneytið um kaup ríkisins á Landsvirkjun að hluta eða í heild. Á síðasta ári var byrjað að ræða möguleg kaup ríkisins í eigendanefnd Landsvirkjunar. Jafnframt var gefin út í fyrra stefnumótun Reykjavíkurborgar í orkumálum þar sem sú stefna var mörkuð að borgin losaði um eignarhlut sinn í fyrirtækinu. Ríkið þarf einnig að móta stefnu um hvað það hyggst fyrir með Landsvirkjun og önnur fyrirtæki í sinni eigu eftir að það hefur eignast Landsvirkjun að fullu. Það er eðlilegt að ríkið gefi strax út stefnu til framtíðar. Ríkið ráðgerir að sameina Landsvirkjun, Rarik og Orkubú Vestfjarða eftir að hafa leyst til sín eignarhluta sveitarfélaganna í Landsvirkjun. Með því sameinar ríkið eigur sínar á raforkumarkaði í eitt fyrirtæki í framleiðslu, dreifingu og sölu raforku. Ég tel að mjög margt mæli með sameiningu fyrirtækjanna. Með því yrði til öflugt fyrirtæki í framleiðslu og sölu raforku. Með sameiningunni er eiginfjárstaðan styrkt og hagræðing yrði umtalsverð, m.a. í viðhaldi háspennulína. Með þessu móti lækkaði kostnaður við raforkukerfið og fyrir vikið yrði verð til notenda lægra en ella. Þessi samruni er lóðréttur, þ.e. núverandi starfsemi fyrirtækjanna er ólík. Landsvirkjun er fyrst og fremst í framleiðslu en Rarik og Orkubúið í dreifingu. Samruni þessara fyrirtækja hefur því sáralítil áhrif á samkeppni í samkeppnisþætti raforkukeðjunnar en nokkur hagræðing verður í einkaleyfaþáttum. Saman eiga svo fyrirtækin Landsnet að fullu. Nokkur umræða hefur verið um það að undanförnu að rétt sé að búta Rarik í sundur og sameina hlutana þeim dreififyrirtækjum sem fyrir eru. Ég leyfi mér að fullyrða að það yrði ekki landsbyggðinni til framdráttar ef stofnaðar yrðu litlar dreifiveitur sem einbeittu sér að takmörkuðu landsvæði. Slíkt mundi einungis auka kostnað, hækka raforkuverð og minnka samkeppni á markaðnum til lengri tíma litið. Ég tel að við skipulagsbreytingar á raforkumarkaði verði að taka mið af hagræðingarsjónarmiðum, samkeppnissjónarmiðum og byggðasjónarmiðum. Endurskipan raforkufyrirtækja verður að leiða til minni kostnaðar og betri reksturs í greininni. Þetta sjónarmið mun leiða til fækkunar fyrirtækja á raforkumarkaði. Hins vegar verður að gæta að því að samkeppni ríki í framleiðslu og sölu í samræmi við markmið raforkulaga. Hagræðing og fækkun fyrirtækja má ekki koma í veg fyrir að samkeppni geti þrifist. Að síðustu verður við endurskipan raforkumála að leitast við að treysta undirstöðu byggðar í landinu í samræmi við stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar. Sameining Landsvirkjunar, Rariks og Orkubúsins nær að mínu mati mjög vel þessum markmiðum. Það verður hagræðing án þess að samkeppni skerðist. Við sameininguna gefst einnig möguleiki á að hafa byggðasjónarmið í heiðri. Einnig hefur komið fram sú stefnumörkun að sameinuðu fyrirtæki verði breytt í hlutafélag, þó eigi fyrr en árið 2008. Með hlutafélagavæðingu eru sköpuð skilyrði fyrir aðkomu nýrra fjárfesta að fyrirtækinu. Ástæðan fyrir því að rekstrarforminu verður ekki breytt fyrr en eftir 2008 er fyrst og fremst sú að ekki er talið ráðlegt að fara í svo umfangsmiklar breytingar á meðan á byggingu Kárahnjúkavirkjunar stendur. Rökin fyrir hlutafélagavæðingu hins nýja fyrirtækis eru helst tvenn. Í fyrsta lagi er hlutafélagaformið langalgengasta form atvinnurekstrar hér á landi og það sem er líklegast til að stuðla að aukinni samkeppnishæfni fyrirtækisins. Í öðru lagi skapar hlutafélagaformið 

Herra forseti. Yfirlýsingar hæstv. ráðherra nú um nauðsyn á samkeppni í orkumálum og áform um sameiningu Landsvirkjunar, Rariks og Orkubús Vestfjarða í einn orkurisa, sem síðan á að einkavæða, benda ekki til þess að hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra hafi lært mikið, benda t.d. ekki til þess að hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra hafi lært mikið af markaðsvæðingunni um áramótin í orkumálunum og tilheyrandi hækkunum á raforku. Þetta er sami hæstvirti ráðherrann og fyrir nokkru reyndi að slá sér upp á því að flytja höfuðstöðvar Rafmagnsveitna ríkisins norður til Akureyrar. Þetta er sami hæstvirti ráðherrann og tók þátt í því að lofa Vestfirðingum öllu fögru þegar þeir voru þvingaðir til að láta af hendi orkubú sitt fyrir nokkrum árum. Nú á að sameina og einkavæða þetta allt saman suður til Reykjavíkur, ef ekki til útlanda. Það sem hér á að fara að gerast, herra forseti, er ósköp einfalt. Það þarf að fara í aðgerðir til þess að hægt sé að velta vandanum af stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar, af óhagstæðum samningum um rafmagn á útsöluverði til erlendra aðila, yfir á herðar almennra notenda. Það þarf að ná í tíu milljarða eigið fé Rafmagnsveitna ríkisins til að lappa upp á efnahagsreikning Landsvirkjunar og það þarf að finna aðferð til að færa stóriðjutapið yfir á almenna notendamarkaðinn. Lóðrétt sameining, segir ráðherra. Það á að grauta enn frekar saman framleiðslu á raforku til stóriðju, framleiðslu til almennra aðila og smásölu á raforku til almennra notenda í landinu til þess að hægt sé að láta fleiri herðar bera byrðarnar. 
             Þetta er ekkert annað en tilræði við almenna raforkunotendur. Nær væri að fara í þveröfuga átt og reyna að einangra stóriðjutapið í sjálfstæðu 

Herra forseti. Þegar viljayfirlýsing sú sem hér er til umræðu var undirrituð var að mínu mati stigið rökrétt og skynsamlegt skref í þá átt að koma á samkeppni á íslenskum raforkumarkaði í framtíðinni. Ég verð þó að segja að ég hef töluverðar áhyggjur af því að Reykjavíkurborg muni eiga erfitt með að standa við sinn hluta samkomulagsins. Það er nefnilega þannig að í apríl á síðasta ári fól borgarráð þáverandi borgarstjóra, Þórólfi Árnasyni, að losa borgina við eignarhlut sinn í Landsvirkjun samkvæmt niðurstöðum orkustefnunefndar borgaryfirvalda. Þegar á reyndi hrökklaðist þáverandi borgarstjóri frá málinu þar sem hann reyndist því miður ekki hafa umboð til að ganga frá því. Nú hefur enn einn borgarstjórinn verið dubbaður upp hér í Reykjavík sem loksins undirritaði yfirlýsinguna. En blekið á henni var varla þornað þegar sagan endurtók sig og varaformaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sem nú situr í borgarstjórn Reykjavíkur, upplýsti að málið nyti ekki stuðnings innan R-listans og ítrekaði síðan afstöðu sína í kvöldfréttum Ríkisútvarpsins í gærkvöldi og sagði að tilteknir borgarfulltrúar innan R-listans áskildu sér allan rétt til þess að samþykkja ekki sölu borgarinnar á eignarhlut sínum í Landsvirkjun - þrátt fyrir að R-listinn hafi sjálfur átt frumkvæði að málinu. Því virðist sú undarlega staða vera komin upp í málinu að núverandi borgarstjóri, Steinunn V. Óskarsdóttir, hafi undirritað yfirlýsinguna án þess að hafa til þess fullt umboð frá borgarfulltrúum R-listans í Reykjavík. Ég get ekki betur séð, herra forseti, en að þetta mál allt saman sé að snúast upp í einhverja heljarinnar vitleysu af hálfu meiri hlutans í Reykjavíkurborg. Við hljótum að gera þá kröfu til þeirra aðila sem koma að jafnmikilvægu málefni og hér er til umræðu að þeir hafi fullt og óskorað umboð til þess að ganga frá því. Það gengur ekki að slíkt sé gert upp á von og óvon eins og nú virðist vera raunin. Við gerum þá kröfu að við samkomulagið verði staðið en það strandi ekki á einhverjum innanhússátökum innan R-listans hér í Reykjavík.

Hæstv. forseti. Markaðsvæðing raforkuframleiðslu hér á landi var í upphafi byggð á þeim misskilningi að eyríkið Ísland þyrfti að fylgja Evrópuferlinu. Framsókn og hæstv. iðnaðarráðherra vilja fá að göslast áfram í markaðs- og einkavæðingunni, vilja gera mistök og lýsa því beinlínis yfir að mörg mistök verði síðan að leiðrétta, að handstýra þurfi lagfæringum og setja nýjar reglur um hverjir fái auknar niðurgreiðslur. Við búum til deilur og sem ráðherrar drottnum við yfir lagfæringum og niðurgreiðslum. Deilum og drottnum og leysum úr vanda sumra, þeir fá að vita að það þarf að leita á náðir Framsóknar eftir handstýrðum lagfæringum. Slík er skilaboð Framsóknarflokksins. Sameining Orkubús Vestfjarða og Rariks inn í Landsvirkjun er nú boðuð af ráðherra. Þar er ekki horft til hagsmuna almennings eða landsbyggðar. Nú þarf að efla stöðu Landsvirkjunar og þá er sjálfsagt að fórna landsbyggðarfyrirtækjunum þó að það gangi þvert á markmið um eflingu byggðar og samkeppni í raforkusölu. Iðnaðarráðherra stefnir að einkavæðingu í raforkuframleiðslu, sölu og dreifingu. Framsókn er nú fremst í kapphlaupinu um einkavæðingu á almannaþjónustu. Hæstv. forsætisráðherra vill sölu og einkavæðingu Símans með grunnnetinu og hæstv. iðnaðarráðherra stjórnar sölu og einkavæðingu á raforku að afloknum alþingiskosningum árið 2007, eins og hún upplýsti rétt áðan. Einkavæða á bæði almenningsþarfir og almannaþjónustu. Almannaþjónusta ríkis og sveitarfélaga á að tryggja sem jöfnust lífskjör í landinu og það hefur verið markmiðið hingað til, þ.e. að jafna lífskjörin. Á tímum vaxandi ferðaþjónustu felast í því mikil verðmæti fyrir Íslendinga að halda landinu í byggð og kunna skil á sögu þess og staðháttum. Nú er stefnt að því að lífskjörin í landinu skuli færð niður. Arðskrafan skal innleidd og almenningur sem átti að fá betri kjör með barnabótum og fleiru fær að greiða söluverð fyrirtækjanna til baka í hærri notendakostnaði. Þar birtist hin nýja einkavædda skattlagning undir stjórn Framsóknar- og Sjálfstæðisflokksins. Einstakir þingmenn stjórnarliða lýsa því yfir að þeir hafi ekki verið spurðir og hafi allan fyrirvara á um stuðning. Sá eini 

Hæstv. forseti. Í umræðum sem fóru fram um raforkumál eftir að þingmenn komu úr jólaleyfi skaut hæstv. ráðherra sér algjörlega undan því að upplýsa þingið og þjóðina um það hvert ríkisstjórnin stefndi. Þar talaði hæstv. ráðherra bara um gjaldskrármálin og fékkst ekki til að umla einu orði að því sem mestu máli skiptir, hvernig þessi markaður eigi að líta út í framtíðinni. Nú stekkur hæstv. ráðherra fram, og ekki ein heldur með öðrum ráðherrum úr ríkisstjórninni þannig að nú hljóta menn að taka mark á þessu, og segir að framhaldið skuli verða það að sameina öll ríkisfyrirtækin í eitt og á það að hafa 90% af markaðnum. Það á að tryggja samkeppnina. Hæstv. ráðherra sagði það hér, tryggja samkeppnina. Það er þá líklegt til þess, eða hvað? Það hljóta allir að spyrja sig: Á hvaða vegferð er ríkisstjórnin í þessu máli og hvers vegna gerir hún þetta? Það hlýtur að vera einhver stór ástæða fyrir því sem ekki hefur verið teflt fram. Ég skora á hæstv. ráðherra að segja nú einu sinni sannleikann, sannleikann um það hvers vegna ríkisstjórnin telur sig knúna til þess að steypa saman öllum fyrirtækjum á raforkumarkaði, eyðileggja einkavæðinguna sem hún er búin að standa fyrir á þessum markaði og koma í veg fyrir að eðlileg samkeppni geti orðið á markaðnum. Hver er ástæðan? Ég ætla að láta hæstv. ráðherra það eftir að segja fólki hér á þingi og þjóð sannleikann í þessu máli. Hann hlýtur að vera til og hann felst varla í því að það sé hagræðing í því að búa til svona umhverfi. Ættum við þá ekki að viðurkenna það í öllu samfélaginu að svona umhverfi ætti að gilda, 90%? Hin 10% mundu þá sameinast til þess að geta lifað af, ef þau gætu það þá. Er mögulegt að ríkisstjórnin ætli sér þetta? Mér finnst vanta mikið upp á það að menn hafi útskýrt þessa U-beygju sem er komin á 

Herra forseti. Hér er í rauninni verið að ræða tvennt, annars vegar fréttatilkynningu hæstv. iðnaðarráðherra og hæstv. fjármálaráðherra og hins vegar viljayfirlýsingu þriggja aðila, þ.e. fulltrúa ríkisvaldsins, Reykjavíkurborgar og Akureyrarbæjar. Þetta snýst um þrennt, í fyrsta lagi að ríkið kaupi sveitarfélögin tvö út úr Landsvirkjun, síðan þá fréttatilkynningu hæstvirtra ráðherra að ríkið sameini orkufyrirtæki sín í eitt og í þriðja lagi að breyta hinu stóra og mikla fyrirtæki í hlutafélag og jafnvel selja. Þetta eru róttækar yfirlýsingar og fróðlegt verður að sjá hvernig þeim muni reiða af í framtíðinni. Þetta er auðvitað framtíðarmúsík sem á eftir að skoða á öllum vígstöðvum. Við vitum t.d. ekki hvernig þessu muni reiða af innan borgarkerfisins, eins og fram hefur komið opinberlega. Umræðan er ekki hafin innan þingflokkanna, ekki nokkurs þingflokks, þar á meðal Framsóknarflokksins en hún mun fara fram þar að sjálfsögðu.  Hins vegar förum við í gegnum þá umræðu og það verður gaman að fara í gegnum hana á flokksþinginu sem er fram undan. Hér er umræða að hefjast um framtíðarmúsík og þá umræðu hljótum við að taka. Til þess erum við í stjórnmálum, eða hvað? 
            

Herra forseti. Yfirlýsing Valgerðar Sverrisdóttur, hæstv. iðnaðarráðherra Framsóknarflokksins, um einkavæðingu og sölu raforkufyrirtækja landsmanna kom eins og köld vatnsgusa yfir þjóðina. Í fréttum á föstudaginn lýsti hún áformum sínum og ríkisstjórnarinnar um sameiningu Landsvirkjunar, Rariks og Orkubús Vestfjarða í eitt sem síðan yrði einkavætt og selt á næstu dögum. Mér varð hugsað eitt: Er nú verið að slátra síðasta félagshyggjuneistanum í Framsóknarflokknum? Verði orkubúin einkavædd og seld verða það allt eins erlendir auðhringar sem kaupa, og hvernig líst Vestfirðingum á að verða annexía frá stórfyrirtæki einhvers staðar utan úr hinum stóra heimi? Þetta snýst ekki um örfá störf, þetta snýst um forræði á þeirri almannaþjónustu sem rafmagnið er. Það er engin sérstaða Reykvíkinga til að mínu viti. Við erum ein þjóð - eða erum við það ekki? - hvort sem við búum í Reykjavík, á Ísafirði eða í Ólafsfirði. Við eigum öll saman þetta land, auðlindir þess. Stór hluti auðs þjóðarinnar hefur að vísu safnast saman í Reykjavík, þar á meðal eignarhlutur í Landsvirkjun. Ef hagsmunir þjóðarinnar eru að orkuveitur landsmanna séu í opinberri eigu eru það líka hagsmunir Reykvíkinga. Ég er ekki hlynntur aukningu í utanríkisþjónustunni en ég mundi styðja sérstaka fjárveitingu til að gera núverandi iðnaðarráðherra Framsóknarflokksins að sendiherra í mjög fjarlægu landi ef það mætti verða til að stöðva þetta einkavæðingaræði Framsóknarflokksins.

Hæstv. forseti. Það er skoðun mín að heillaspor, þótt stutt hafi verið, hafi verið stigið með viljayfirlýsingunni um kaup ríkisins á hlut sveitarfélaganna í Landsvirkjun. Í efnahagslegu samhengi skiptir auðvitað meginmáli að greiðslan er yfirtaka lífeyrisskuldbindinga og greiðist á tiltölulega löngu tímabili. Það er alveg ljóst að mikilvægt er að fá hreinni línur og skýrari í eignarhluti á orkumarkaðnum. Það er ekki eðlilegt að allir eigendur Landsvirkjunar eigi orkufyrirtæki sem eru í beinni samkeppni við Landsvirkjun. Þar spilar auðvitað Orkuveita Reykjavíkur stærsta rullu. Frumkvæði R-listans var því mjög gott og við vonum að R-listinn skiptist ekki upp í frumeindir sínar áður en honum tekst að klára þá yfirlýsingu sem skrifað var undir. Fyrsta skrefið er að Landsvirkjun komist í hreina eign ríkisins. Þegar það skref er stigið til fulls er hægt að skoða með hvaða hætti heildareignum ríkisins á orkumarkaði verði stýrt. Yfirlýsing hefur legið fyrir um sameiningu Landsvirkjunar, Rariks og Orkubús Vestfjarða og að því fyrirtæki verði breytt í hlutafélag. Ég tel einsýnt að eðlilegt sé að skoða t.d. aðkomu lífeyrissjóðanna að almannaþjónustufyrirtækjum eins og orkufyrirtæki eru. Rekstrarform það sem nú er á þessum fyrirtækjum er löngu úrelt og er nauðsynlegt að breyta því. Hlutafélagaformið er það sem hentar væntanlega best. Skoða þarf með hvaða hætti skipulag væntanlegs fyrirtækis verður. Sú umræða verður að fara fram með hagsmuni notendaþjónustunnar og starfsfólks í forgrunni ásamt hagsmunum ríkissjóðs. Hægt væri t.d. að reka fyrirtækið í samstæðu þannig að orkufyrirtækin í núverandi formi yrðu sjálfstæð innan hennar. Það er ljóst að starfsemin verður úti á landi þar sem eignirnar eru. Þar er öll raforkuframleiðslan og mest af raforkusölunni fer þar fram. Það er sem sagt, hæstv. forseti, margt sem þarf að skoða. Allt er undir, m.a. það hvernig eignarhaldinu verður komið í hendur annarra en ríkisins. Við höfum líka ágætan tíma til að fara yfir málin og eigum að gera það á þeim þremur árum sem gert er ráð fyrir að taka í það mál.

Herra forseti. Það sem ég vil gera að umtalsefni hér er trúverðugleiki hæstv. iðnaðarráðherra og einnig trúverðugleiki Framsóknarflokksins. Hæstv. iðnaðarráðherra hefur nýlega göslast áfram við að breyta skipulagi í raforkumálum. Þegar farið var af stað í þá vegferð var lofað hækkun upp á ekki meira en 100 kr., óverulegri hækkun. En hver varð niðurstaðan? Tugþúsunda króna hækkun hjá þeim sem hita hús sín með raforku. Ekki nóg með það, heldur hafa í ofanálag skattgreiðendur fengið aukalega reikning upp á hundruð milljóna króna. Ég hefði talið ráð fyrir Framsóknarflokkinn að staldra við og fara að leysa þau vandamál sem upp hafa komið í stað þess að leita uppi ný. Ég tel einmitt að þessi yfirlýsing um sameiningu Orkubús Vestfjarða, Rariks og Landsvirkjunar sé svik, svik við þau fyrirheit sem hafa verið gefin, m.a. í þeirri skýrslu sem var send í síðasta mánuði vestur, Vaxtarsamningi Vestfjarða, gefinni út af iðnaðarráðuneytinu. Þar kemur fram að það eigi að sameina orkufyrirtækin í Norðvesturkjördæminu og að þau eigi að hafa höfuðstöðvar á Ísafirði. Nú er allt í einu komið annað hljóð í strokkinn, og ég spyr: Hvað er eiginlega í gangi og hvenær hófst vinna við þessa fyrirhuguðu sameiningu? Það skiptir máli. Í umræðunni í gær sagði hæstv. iðnaðarráðherra að ekki ætti að taka mark á gömlum skýrslum. En á að taka mark á nýjum skýrslum frá hæstv. ráðherra? Ég spyr. Það að tala um að hér eigi að koma á samkeppni er ótrúverðugt. Ég tel að það verði engin samkeppni úr því að grauta saman fyrirtækjum sem eru annars vegar í samkeppni í framleiðslu og hafa hins vegar einokunaraðstöðu í dreifingu. Ég átta mig ekki á því. Ég hefði talið að allir sem eitthvert vit hafa á viðskiptum ættu að sjá að þessi leið er ekki vænleg til að koma á samkeppni á raforkumarkaði, þvert á móti.

Virðulegur forseti. Hæstv. ráðherra vék sér undan því að svara spurningum um einkavæðingu og hér vilja stjórnarþingmenn allt í einu ekki kannast við hugmyndir um einkavæðingu eða að neitt sé ákveðið í þeim efnum. Hv. þm. Hjálmar Árnason lýsir því yfir að þetta sé ekki fullrætt eða neitt ákveðið. Það er rangt hjá hv. þingmanni því að það hefur komið fram að um mánaðamótin nóvember/desember kynnti hæstv. ráðherra þessa yfirlýsingu, nákvæmlega sömu yfirlýsinguna í þingflokkum beggja stjórnarflokkanna. Ríkisstjórn Íslands gefur ekki út yfirlýsingar af því tagi sem gefnar voru út fyrir helgina nema fyrir liggi skýr pólitískur vilji fyrir því að skapa eitt stærsta ríkisfyrirtæki Íslandssögunnar í einokunaraðstöðu á þessum markaði og selja það síðan einkaaðilum. Það er þegar búið að gefa fiskinn í sjónum. Hér er lagt upp í leiðangur til að færa einkaaðilum auðlindir landsins í orkuiðnaði. Við skulum fagna því, ágætu alþingismenn, að það eru kosningar árið 2007. Þá gefst þjóðinni færi á að afstýra þessu voðaslysi ef hér á að fara að skapa ríkistryggða einkaeinokun á markaði fyrir nauðsynjavöru eins og rafmagn. Við vitum öll hvað það þýðir. Það þýðir einfaldlega að rafmagnsreikningurinn okkar hækkar og fjármagnseigendurnir eignast auðlindirnar sem við eigum saman í dag. Við getum í sameiningu komið í veg fyrir það en því miður, heyrist mér á máli hæstv. ráðherra, ekki fyrr en í þingkosningum vorið 2007.

Hæstv. forseti. Þetta er stórt mál og eðlilegt að það sé rætt á hv. Alþingi. Mér fannst ég vera nokkurn veginn sammála hv. frummælanda í mjög mörgum atriðum en ég tek eftir því að hann óttast þessa sameiningu fyrirtækjanna sem koma til með að verða 100% í eigu ríkisins og sennilega þá sem samkeppnisaðili eiganda Orkuveitu Reykjavíkur. Ég vil halda því mjög til haga að raforkukerfið skiptist upp í tvenns konar rekstur, annars vegar samkeppnisrekstur á báðum endum í framleiðslu og sölu og síðan sérleyfisþætti, sem er flutningurinn og dreifingin, og þar er mjög mikið eftirlit. Orkustofnun hefur þetta eftirlit og þar að auki þarf að vera bókhaldslegur aðskilnaður á milli þessara rekstrarþátta  Orkuveitan vildi ekki eiga í háspennulínum, hún vildi ekki eiga í Landsnetinu, þannig var það. Sérstök lög gilda um Landsnetið sem voru samþykkt hér á Alþingi þar sem segir að ef Landsnetið verður selt þarf hv. Alþingi að samþykkja það. Við erum ekkert að tala um það, menn eru komnir langt fram úr sér í þessari umræðu. 
             Hún var eins og við var að búast, gamla tuggan frá vinstri grænum. Þeir segja að verið sé að velta kostnaði stóriðjunnar yfir á almenning. Það er náttúrlega firra og einmitt núna er þetta aðgreint í rekstri fyrirtækjanna með sérstakri gjaldskrá. Hvað varðar það að ég sé að svíkja Vestfirðinga er það alls ekki rétt. Ég er hér með samkomulagið sem gert var um árið og þar er bókstaflega reiknað með því að af sameiningu þessara fyrirtækja verði en hins vegar er tekið fram, sem ég tek alveg heils hugar undir, að þess þurfi að gæta að áfram verði störf á Vestfjörðum. 
             Þeir tala náttúrlega um almannaþjónustu, almannaþjónustu, almannaþjónustu í raforkukerfinu. Við erum búin að markaðsvæða raforkukerfið með lögum frá Alþingi samkvæmt tilskipun frá Evrópusambandinu þannig að þetta er bara gamla tuggan eins og er búin að vera hér í fleiri mánuði. 
             Svo veit ég að hv. þm. Jón Bjarnason mundi sakna mín á fyrsta degi ef ég færi utan. 
            

Herra forseti. Ég flyt frumvarp til laga um breyting á lögum um Schengen-upplýsingakerfið á Íslandi, nr. 16/2000. Með setningu þeirra laga voru settar reglur um starfrækslu staðbundins hluta kerfisins hér á landi sem nauðsynlegar voru vegna þátttöku Íslands í Schengen-samstarfinu. Eins og menn vita er það samstarf um landamæraeftirlit á vegum Evrópusambandsins með þátttöku okkar Íslendinga og Norðmanna og væntanlega Svisslendinga sem munu greiða um það þjóðaratkvæði á komandi sumri. Af hálfu ráðherraráðs Evrópusambandsins var íslenskum stjórnvöldum tilkynnt, skv. 8. gr. 2 (a) samnings sem ráð Evrópusambandsins og lýðveldið Ísland og konungsríkið Noregur gerðu með sér um þátttöku hinna síðarnefndu í framkvæmd, beitingu og þróun Schengen-gerðanna, um samþykkt gerðar frá 29. apríl sl. um að taka þurfi upp ný atriði inn í Schengen-upplýsingakerfið til þess m.a. að efla baráttuna gegn hryðjuverkum. Um er að ræða minni háttar breytingar á ákvæðum Schengen-samningsins um upplýsingakerfið og þær eru lagðar til vegna þeirra samræmdu reglna sem gilda um þetta samstarf og eru nauðsynlegar til að þetta sameiginlega landamæraeftirlit sé virkt. Í 1. gr. frumvarpsins er fjallað um þær upplýsingar um einstaklinga sem skrá má í Schengen-upplýsingakerfið. Þar er lagt til að felldur verði niður ákveðinn liður í 1. mgr. ákvæðisins sem kveður á um að skrá skuli fyrsta bókstaf annars eiginnafns. Þá verði heimilt að skrá upplýsingar um þá einstaklinga sem eru á flótta. Sem fyrr er sú upptalning sem þarna er getið tæmandi. Í 2. gr. frumvarpsins er lagt til að við b-lið 1. mgr. 6. gr. laganna bætist nýir töluliðir sem kveða á um upplýsingar sem skrá má um einstaklinga þegar synja á útlendingi um komu til landsins vegna endurkomubanns, sem enn er í gildi á grundvelli brottvísunar, sbr. 96. gr. Schengen-samningsins. Skv. b-lið 1. mgr. 10. gr. laganna hefur Útlendingastofnun heimild til að bregðast við þeim upplýsingum sem skráðar eru á grundvelli framangreinds liðar í 6. gr. Um er að ræða upplýsingar um óútfyllt skilríki og útgefin persónuskilríki sem hefur verið stolið, hafa verið seld ólöglega eða hafa horfið. Með persónuskilríkjum er átt við vegabréf, nafnskírteini og ökuskírteini. Herra forseti. Ég legg til að eftir þessa umræðu verði málinu vísað til hv. allsherjarnefndar og 2. umr.

Virðulegur forseti. Það frumvarp sem hér hefur verið mælt fyrir lætur lítið yfir sér, virðist vera einföld lagfæring á lögum um Schengen-upplýsingakerfið. Í frumvarpinu er breytingin útskýrð svona, með leyfi forseta: „Af hálfu ráðherraráðs Evrópusambandsins var íslenskum stjórnvöldum tilkynnt, skv. 8. gr. 2 (a) samnings sem ráð Evrópusambandsins og lýðveldið Ísland og konungsríkið Noregur gerðu með sér um þátttöku hinna síðarnefndu í framkvæmd, beitingu og þróun Schengen-gerðanna, um samþykkt gerðar frá 29. apríl sl., „Council Regulation concerning the introduction of some new functions for the Schengen Information System, including in the fight against terrorism“.“ Ég geri ekki ráð fyrir, virðulegi forseti, að lestur þessarar setningar hafi verið mjög til að skýra það sem hér er um rætt en eftir að hafa lesið hana yfir nokkrum sinnum áttaði ég mig á því að þarna er um að ræða gerð frá 29. apríl sl. sem samþykkt hefur verið af hálfu ráðherraráðs Evrópusambandsins og svo virðist sem okkur sé þá skylt að taka upp þessa breytingu á grundvelli þeirrar gerðar. Það hefði óneitanlega verið til skýringar ef þessi gerð hefði fylgt með í íslenskri þýðingu því að maður er í raun og veru engu nær um efni hennar eftir að hafa lesið frumvarpið sem slíkt. Breytingarnar snúast um það, eins og hæstv. dómsmálaráðherra tók fram áðan, að annars vegar er tekinn út c-liður 1. mgr. 5. gr. laganna um Schengen-upplýsingakerfið, sem fjallar um það að tilgreina megi fyrsta bókstaf annars eiginnafns, og hins vegar er bætt inn nýjum lið í þeim tilvikum sem skrá má upplýsingar um einstaklinga í upplýsingakerfið. Þessi nýi liður er h-liður og fjallar um það hvort viðkomandi er á flótta. Nú geri ég ráð fyrir því að ráðherraráðið hafi kannað hvort umrædd breyting sé ekki í samræmi við flóttamannasamning Sameinuðu þjóðanna. Það er eitthvað sem ég mun líka vilja skoða í allsherjarnefnd en líklega hefur það verið gert þegar gerðin var búin til. Síðan er seinni liðurinn, þ.e. 2. gr. frumvarpsins, þar sem verið er að bæta við b-lið 1. mgr. 6. gr. laganna tveimur nýjum töluliðum. Þá erum við að tala um þau tilvik að heimilt er að skrá upplýsingar um einstaklinga í upplýsingakerfið. B-liðurinn hljóðar þannig: „þegar synja á útlendingi um komu til landsins vegna endurkomubanns sem enn er í gildi á grundvelli brottvísunar“. Síðan eru tveir töluliðir þar undir og verið að bæta við tveimur hér. Þeir eru: „3. vegna óútfylltra skilríkja sem hefur verið stolið, hafa verið seld ólöglega eða hafa horfið“ og „4. vegna útgefinna persónuskilríkja sem hefur verið stolið, hafa verið seld ólöglega eða hafa horfið.“ Þá koma upp í hugann, sem ég geri ráð fyrir að við munum líka skoða í hv. allsherjarnefnd, fórnarlömb mansals sem oft eru með stolin eða fölsuð skilríki þegar þau eru flutt milli landa. Ef ég man rétt er það Palermo-samningurinn sem tekur á því. Þetta kom töluvert til umræðu þegar við ræddum útlendingalögin á sínum tíma og við hljótum að skoða þetta í hv. allsherjarnefnd líka. Að öðru leyti, virðulegi forseti, ætla ég ekki að hafa fleiri orð um frumvarpið á þessu stigi. Við munum að sjálfsögðu skoða það vel í hv. allsherjarnefnd þegar þar að kemur.

Virðulegi forseti. Eins og talsmaður Samfylkingarinnar í allsherjarnefnd kom inn á er þetta ekki stórt frumvarp en það vöknuðu hjá mér spurningar þegar talsmaður okkar fjallaði um málið og ég ákvað því að koma upp og reifa þær. Hér segir að með lögunum sem sett voru árið 2000 um Schengen-upplýsingakerfið á Íslandi hafi verið settar reglur um starfrækslu staðbundins hluta kerfisins hér á landi, og síðan, eins og hv. þm. Bryndís Hlöðversdóttir fór í gegnum, er getið um hvers eðlis þær breytingar eru sem gerðar eru tillögur um hér. Það sem ég hef áhuga á að fá að heyra frá hæstv. dómsmálaráðherra er hvort upplýsingakerfin séu eins í öllum löndunum sem eru aðilar að Schengen-samningnum, hvort það sé alger skylda að hvert landi taki upp þær breytingar sem lagðar eru til og líka hvort það sé þannig að við getum skráð eitthvað í okkar staðbundna kerfi sem ekki er í öðrum löndum. Með öðrum orðum: Gætum við Íslendingar verið með eitthvað í okkar kerfi sem hin hafa ekki tekið upp eða er Schengen-kerfið þannig að það sé eins í öllum löndunum og algerlega skylt að það sé alltaf eins? Þá vaknar önnur spurning og hún er eiginlega út af umræðu sem farið hefur fram hér á landi að undanförnu, og maður áttar sig ekki alveg á hvort á beinlínis við rök að styðjast, en það er um hvaða reglur hafi verið teknar upp í Bandaríkjunum um upplýsingakerfi þar. Mig langar að spyrja dómsmálaráðherra, og ég hef fullan skilning á því ef hann hefur ekki upplýsingar um það hér og nú en ef hann skyldi þekkja til þess: Að hvaða leyti er upplýsingakerfið sem tekið hefur verið í notkun í Bandaríkjunum öðruvísi en í Schengen og á Íslandi? Hvaða aðrar kröfur eru gerðar um persónuupplýsingar í Bandaríkjunum en á Schengen-svæðinu og Íslandi? Það sem ég er að kalla eftir er: Ef Íslendingar fara til Bandaríkjanna eru gerðar kröfur um aðrar upplýsingar um þá en við á Íslandi gerum um Bandaríkjamenn sem koma hingað? Ég held að það sé mjög mikilvægt að við þingmenn vitum þetta út af staðhæfingum sem oft eru viðhafðar um þessi mál. Það væri mjög áhugavert að vita hvort hæstv. dómsmálaráðherra hefur svör við þessum spurningum mínum.

Herra forseti. Það var að mínu mati afar dapurlegt hvernig Norðurlöndin voru teymd inn í Schengen-samstarfið á sínum tíma, sérstaklega vegna þess að það var ekki komið alveg heiðarlega fram í því máli. Það var ályktað um það á norrænum vettvangi og norrænir ráðherrar lýstu því yfir að það væri vilji til þess hjá Norðurlöndunum að leita sameiginlegra lausna þannig að Norðurlöndin gætu haldið hópinn og varðveitt, þrátt fyrir tilkomu Schengen-kerfisins, það fyrirkomulag sem löngu áður hafði verið upp tekið á Norðurlöndunum, að menn gætu ferðast þar milli landa ekki bara án vegabréfsáritana heldur líka án vegabréfa, að eingöngu gild persónuskilríki nægðu og það væri ekki landamæraeftirlit af því tagi sem krefst vegabréfaafhendingar. Þessi samþykkt eða viljayfirlýsing var hins vegar túlkuð þannig eða meðhöndluð þannig að eina lausnin sem kæmi til greina væri aðild Norðurlandanna allra að Schengen-samkomulaginu og því kom upp sú undarlega staða að Ísland og Noregur sömdu sérstaklega um aðild sína að því Evrópusambandsfyrirkomulagi sem þarna er í grunninn á ferðinni. Ég er þeirrar skoðunar, og hún hefur ekki breyst, að það hefði verið mun heppilegri kostur fyrir Norðurlöndin að fara svipaða leið og Bretland og Írland, að semja um þátttöku í þeim hlutum þessa upplýsingasamstarfs sem menn töldu æskilegt að vera þátttakendur í en halda sjálfstæði sínu gagnvart öðrum þáttum og geta haft það fyrirkomulag á um hlutina sem mönnum hentaði við sínar aðstæður. Ég hef ekki orðið þess var að borgarar Bretlands líði sérstaklega fyrir það að Bretar völdu þessa leið og sjálfur hef ég ekki orðið var við að það hafi einfaldað málin sérstaklega hvað ferðalög snertir að Schengen-kerfið kom til sögunnar. Það má færa ýmis rök fyrir hinu gagnstæða. Á köflum hefur aldrei verið meiri þörf fyrir að hafa vegabréf upp á vasann en einmitt eftir að Schengen-kerfið gekk í gildi. Varðandi það sem hér er á ferðinni í þessu frumvarpi virðist enn eiga að færa út landamærin hvað varðar þær upplýsingar sem heimilt sé að skrá inn í hinn miðlæga persónugagnagrunn sem þarna er á ferðinni og það hlýtur að vekja menn til umhugsunar um það hvert þetta stefni og hvernig menn ætli að stöðva sig af. Er þetta að sigla í sömu átt, allt undir þeim formerkjum að þetta sé liður í vörnum gegn hryðjuverkum sem málin hafa verið að þróast í Bandaríkjunum? Það er auðvitað óhuggulegt, það gífurlega lögregluríkisyfirbragð, ég vil kannski ekki segja persónunjósna en alla vega persónuupplýsingasöfnunarþjóðfélag sem þar er orðið á ferðinni, ef menn þurfa orðið að afhenda lífsýni eða ganga helst með þau upp á vasann til að komast á milli húsa. Það er auðvitað alveg rosalegt sem þarna er að gerast og þetta er, eins og ég segi, fóðrað með nauðsyn þess að það sé liður í baráttunni gegn hryðjuverkum. Ég er ekki endilega viss um að það sé vænleg aðferð til þess né líklegt til að gera heiminn öruggari sem menn hafa aðallega viðhaft í þeim efnum og alveg einkum og sér í lagi frá því á mánuðunum eftir 11. september 2001. Varðandi ýmsa hópa sem geta sérstaklega orðið fyrir barðinu á þessari breytingu þá er augljóst mál að flóttamenn og hælisleitendur og þeir sem hafa orðið fyrir því að glata persónuskilríkjum sínum eða af öryggisástæðum hafa orðið að granda persónuupplýsingum um sig til þess að halda lífi, en það er auðvitað veruleikinn að talsvert af þeim einstaklingum sem eru á flótta og eru síðan að biðja um pólitískt hæli hefur neyðst til þess af öryggisástæðum að eyða öllum upplýsingum um sig. Þá koma auðvitað upp flókin úrlausnarefni mannréttindalegs eðlis um hvernig á að taka á slíku og bregðast við því. Eru slíkir menn sekir eða saklausir þangað til hvað, þangað til eitthvað er um þá vitað og þangað til hægt er að sannreyna það hvort sagan er rétt sem fórnarlambið eða þolandinn, sem oftast er, reiðir fram að þessu sé svona háttað? Eða er á ferðinni einhver sem af ásetningi með eitthvað misjafnt í pokahorninu hefur valið þessa leið til að komast í skjól pólitísks hælis? Þegar við ræðum upplýsingar um nýja hluti sem á að heimila að færa inn í þennan grunn skulum við rifja aðeins upp umræðuna sem fram fór á sínum tíma um af hversu fjölbreytilegum ástæðum menn geta lent inn í grunninn. Það er ekki sérstaklega þægilegt eða mikið tilhlökkunarefni fyrir einn eða neinn að lenda með upplýsingar inn í þennan grunn sem koma þar af leiðandi upp þegar persónuskilríki eru borin saman við upplýsingar í grunninum. Í fyrstunni skiptir ekki öllu máli af hvaða ástæðum einhver hefur lent þar inn, það er ekki fyrr en það er síðan skoðað. Þess vegna er það alltaf mikið umhugsunarefni hvers eðlis upplýsingarnar eiga að vera eða hversu ríkar ástæðurnar séu til þess að nöfn manna séu færð þarna sérstaklega inn þannig að viðvörunarbjöllurnar hringi eða ljósin blikki eða hvað það nú er þegar það kemur upp við skoðun að um þá eru upplýsingar í grunninum. Ég man þetta kannski ekki allt saman, herra forseti, til að fara með án þess að hafa tíma til að rifja það upp en ég man að menn ræddu þó um að þarna væri blandað saman býsna óskyldum hlutum og býsna misþungum hvað saknæmi snertir eða brot eða annað því um líkt þegar að þessu kæmi og það þarf að skoða þetta út frá því líka. Er hér á köflum hætta á því að færðar verði upplýsingar um einstaklinga inn í grunninn og tengdar við nafn þeirra sem síðan reynast svo í sjálfu sér kannski ekki á nokkurn hátt saknæmar, refsiverðar eða þannig að nein ástæða væri til? Síðan verði löng töf í kerfinu þangað til slíkum upplýsingum er kannski seint og um síðir eytt og nafn manna aftur hreinsað í grunninum. Nú er rétt að menn hafi líka í huga að þessi tækni er öll að verða rafræn, vegabréf með stafrænum upplýsingum eru skönnuð inn og kannski verður framtíðin sú að menn hreinlega taki upp alveg rafræn vegabréf og rafrænar vegabréfsáritanir. Eitt landa a.m.k. í heiminum hefur þegar gert það, Ástralía. Þar er um algerlega rafrænar vegabréfsáritanir að ræða eða sá kostur er í boði og allar þessar upplýsingar komnar inn í tölvutæku formi. Þá er hægt að kalla þær fram á augnabliki í heilum heimshlutum. Ég tel ástæðu til þess, herra forseti, að virðuleg þingnefnd, sem er allsherjarnefnd, væntanlega, fari yfir þessi mál. Þó að þetta mál láti lítið yfir sér hér held ég að það sé alveg tilefni til að rifja svolítið upp og fara yfir það hvernig þetta Schengen-kerfi allt saman er byggt upp í grunninn. Nauðsynlegt er að fá sérfræðing á sviði persónuverndar og persónuréttar til að fara yfir þetta og kalla Persónuvernd og aðra slíka aðila fyrir nefndina. Þetta gefur mönnum ágætistilefni til að rifja hlutina upp og fara yfir stöðuna, enda var málið afgreitt og gert að lögum á árinu 2000 og alveg tímabært að fara yfir það.

Herra forseti. Það er von að hæstv. forseti telji að við séum að ræða um utanríkismál. Vissulega er þetta mikið utanríkismál sem við erum að ræða um því það snertir okkur öll sem ferðumst á Schengen-svæðinu og hvar sem við erum því við erum hluti af því kerfi sem við erum að fjalla hér um og það fylgir okkur hvert sem við förum. Raunar ætti eins og um önnur alþjóðamál og utanríkismál að gefa Alþingi skýrslu um þetta mál þannig að menn fylgdust með því hvað hér er um að ræða því það er, eins og ég segi, mjög nátengt hverju okkar og skiptir miklu máli þegar við ferðumst í öðrum löndum. Spurt var hvort þetta kerfi væri samhæft í öllum Schengen-ríkjunum og svo er. Það er forsenda kerfisins að þar séu sams konar upplýsingar og þess vegna erum við að fjalla um þetta hér að verið er að breyta þessum grunnupplýsingum og því er nauðsynlegt að fjalla um það hér eins og í öðrum löndum. Við höfum lög um þetta, nr. 16 frá 14. apríl árið 2000, þar sem allir þættir málsins eru lögfestir og m.a. lögfest í 18. gr. laganna að Persónuvernd skuli hafa eftirlit með því að skráning og meðferð persónuupplýsinga í upplýsingakerfinu sé í samræmi við þessi lög og reglur sem gilda um persónuvernd og friðhelgi einkalífsins. Við höfum þessi ákvæði öll á hreinu. Það sem við erum að gera í dag er að ræða breytingar á tveimur greinum í lögunum, þ.e. 5. og 6. gr. laganna. Í 5. gr. er fjallað um það sem skrá má í upplýsingakerfið. Í 6. gr. er fjallað um það sem heimilt er að skrá, upplýsingar sem heimilt er að skrá um einstaklinga í upplýsingakerfið og í hvaða tilvikum það er gert og þau tilvik eru tíunduð hér eins og við sjáum. Ég held að þetta sé alveg skýrt og augljóst og fagna því ef þingnefndin sem fjallar um málið kallar fyrir sig sérfræðinga til að ræða einstaka þætti málsins og útskýra þá. Ég er reiðubúinn til að gera það líka ef þingmenn vilja varpa til mín ákveðnum spurningum um það því þessi mál verða mjög á döfinni, ekki endilega Schengen-samstarfið sem slíkt heldur ákvarðanir sem verið er að taka á vettvangi Evrópusambandsins og líka á Evrópska efnahagssvæðinu og varða útgáfu á ferðaskilríkjum. Skýrt hefur verið frá því og það liggja fyrir fréttatilkynningar og ákvarðanir ríkisstjórnarinnar um það að hér á landi eins og í öðrum löndum er unnið að því að endurskoða vegabréf með það fyrir augum að í þeim verði svokölluð lífkenni eða „biometrix“, þ.e. fingraför eða önnur persónuleg einkenni sem unnt er að nota til að greina einstaklinga með öðrum hætti en gert er núna þar sem aðallega er byggt á ljósmyndum eins og við vitum. Þetta starf er unnið hér. Við erum að undirbúa það að breyta íslenskum vegabréfum með hliðsjón af þessum evrópsku kröfum og einnig er tekið mið af því sem er að gerast í Bandaríkjunum og um það var spurt sérstaklega. Það er líka reynsla okkar sem fjöllum um þetta hér að þetta er ekki einfalt mál og verður til þess m.a. að vegabréf muni hækka í verði o.s.frv. og kostnaður við gerð þeirra verður annar en nú ef mönnum tekst á annað borð að leysa öll þau tæknilegu atriði sem þarf að leysa til að þetta kerfi verði eins öruggt og að er stefnt, ekki bara til að greina einstaklinga þegar þeir fara inn um landamærahlið heldur einnig þegar þau eru nýtt á annan veg. Þetta mál er til skoðunar og við ætlum að sjálfsögðu að búa þannig um hnútana fyrir Íslendinga að þeir geti ferðast hindrunarlaust um heiminn að þessu leyti, þ.e. að íslensk ferðaskilríki verði þannig úr garði gerð að þau verði ekki nein sérstök hindrun fyrir fólk við að ferðast um heiminn og í því tilliti verðum við að uppfylla alþjóðlegar kröfur. Þær upplýsingar sem menn eru að biðja um í Bandaríkjunum eru þessi lífkenni sem, eins og ég sagði, geta verið fingraför. Það er líka verið að velta fyrir sér öðrum þáttum sem ekki hafa verið ákveðnir. Sumir telja að tvö slík lífkenni þurfi að vera í hverju vegabréfi. Aðrir segja að nægilegt sé að hafa eitt. Þetta er eitt af þeim álitamálum sem verið er að fjalla um. Hér hafa verið umræður um það sjónarmið að Evrópusambandið hefur fengið tryggingar frá Bandaríkjunum um meðferð á slíkum upplýsingum innan Bandaríkjanna gagnvart sínum borgurum. Hér komu fram spurningar fyrr á þessum vetri eða síðastliðið haust um hvernig þetta sneri að okkur Íslendingum, hvernig þessu væri háttað varðandi okkur Íslendinga. Þá er ég að tala um þær tryggingar sem Evrópusambandið hefur fengið fyrir sína borgara. Þetta er ekki Schengen-málefni. Þetta málefni snertir aðild okkar að Evrópska efnahagssvæðinu. Ég verð á morgun í Brussel. Þá mun ég ræða þessi mál við viðkomandi framkvæmdastjóra í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins og m.a. setjum við fram það sjónarmið að íbúar á Evrópska efnahagssvæðinu eigi að vera jafnsettir og íbúar innan Evrópusambandsins að því er þetta varðar um tryggingar gagnvart Bandaríkjunum. Þetta er mál sem þarf að leysa úr og við teljum að sé eðlilegt að fylgi aðild okkar að Evrópska efnahagssvæðinu. Við höfum verið í viðræðum þar um þetta. Við teljum einnig að við munum ná árangri í tvíhliða viðræðum við Bandaríkjamenn um þetta mál en lítum þannig á að þar sem þetta er hluti af samningnum um Evrópska efnahagssvæðið sé eðlilegt að fylgja Evrópusambandsríkjunum varðandi þessi samskipti að þessu leyti við Bandaríkjamenn, enda skiptir máli fyrir íslensk flugfélög sem fljúga héðan til Bandaríkjanna að málum er þannig háttað þegar litið er á EES-ríkin að Ísland er eina landið þaðan sem beint er flogið til Bandaríkjanna. Frá Noregi er ekkert slíkt flug og Liechtenstein ekki heldur eins og við vitum. En við erum með beint flug og okkur varðar þetta miklu og stjórnvöld hafa verið að sinna þessu máli eins og öðrum sem lúta að því að menn geti farið eins greiðlega á milli landa og kostur er og notið þess öryggis sem nauðsynlegt er í slíkum samskiptum. Ég tek undir það með hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni að það er mjög æskilegt þegar menn fjalla um svona mál í þinginu að þá láti þeir ekki endilega staðar numið við þær tvær greinar sem eru t.d. í þessu frumvarpi heldur fjalli um allt sem þeir vilja skoða í þessu samhengi. Ég er viss um að hv. allsherjarnefnd getur fengið allar þær upplýsingar sem hún biður um sér til fróðleiks um framkvæmd á þessum málum.

Virðulegi forseti. Ég kýs að koma upp í andsvar og þakka fyrir þau svör sem hæstv. dómsmálaráðherra veitti við spurningum mínum. Ég geri mér alveg grein fyrir því að fulltrúar Samfylkingarinnar í allsherjarnefnd munu fara mjög vel yfir málið og skoða aðra þætti sem áhugavert verður að fara yfir svo sem eins og gerðina sjálfa og annað sem allsherjarnefnd velur. Ég er líka mjög ánægð að heyra að ráðherra mun taka það upp á fundi í Brussel hvernig hægt verður að tryggja EES-borgurunum og Íslandi sömu tryggingar. Það skiptir okkur mjög miklu máli hvaða ákvarðanir Bandaríkjamenn taka um persónuupplýsingar og upplýsingakerfið hjá sér. Satt best að segja ákvað Samfylkingin á sínum tíma að styðja aðild Íslands að Schengen og það var fyrst og fremst á grundvelli þess að við teljum mjög æskilegt að við séum saman í kerfi, að við séum bæði að gefa upplýsingar og fá upplýsingar eins og talið er að sé nauðsynlegt og séum með sömu tryggingar varðandi upplýsingaskyldu og upplýsingagjöf og önnur lönd. Ég vona að það hafi reynst rétt ákvörðun fyrir Ísland að gerast aðilar að þessu kerfi. Auðvitað horfir maður líka til þess að Bandaríkin gera e.t.v. allt aðrar og miklu meiri kröfur til þeirra sem þangað koma en gerðar eru til þeirra þegar þeir koma til Evrópu. Æskilegast væri að nokkurn veginn sömu kröfur og skyldur giltu í öllum löndum þannig að við virtum upplýsingaskyldu hvers annars en hún væri líka á grundvelli sömu reglna.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá iðnaðarnefnd við 2. umr. um frumvarp til laga um stofnun einkahlutafélags um Orkuveitu Húsavíkur. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Helga Bjarnason og Pétur Örn Sverrisson frá iðnaðarráðuneyti. Þá bárust nefndinni umsagnir um málið frá Orkuveitu Reykjavíkur, Húsavíkurbæ, Byggðastofnun, Orkustofnun, Sambandi íslenskra sveitarfélaga og Bandalagi háskólamanna. Með frumvarpinu er lagt til að Húsavíkurbæ verði veitt heimild til að stofna hlutafélag um rekstur Orkuveitu Húsavíkur og er frumvarpið flutt að beiðni Húsavíkurbæjar. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali, með leyfi forseta: 1. Við 7. gr. Í stað orðanna „desembermánuði 2004“ komi: marsmánuði 2005. 2. Við 8. gr. Í stað orðanna „1. janúar 2005“ komi: 1. apríl 2005. 3. Við ákvæði til bráðabirgða. Í stað orðanna „31. desember 2004“ komi: 1. apríl 2005. 4. Við bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða sem orðist svo: Rekstrarlega séð skal yfirtaka Orkuveitu Húsavíkur ehf. á Orkuveitu Húsavíkur miðuð við 1. janúar 2005. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með ofangreindum breytingum sem gerð er tillaga um. Undir álitið rita Birkir J. Jónsson, Einar Oddur Kristjánsson, Kjartan Ólafsson, Sigurður Kári Kristjánsson, Einar Már Sigurðarson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Jóhann Ársælsson og Birgir Ármannsson.

Herra forseti. Orkuveita Húsavíkur varð til 1. janúar 1996 þegar rafmagnsveita, vatnsveita og hitaveita á Húsavík sameinuðust í eitt fyrirtæki og menn fóru þar svipaða leið og víða annars staðar hefur verið, þ.e. að þeir sameinuðu þessa veituþætti alla í eitt fyrirtæki og einn rekstur og eru að sjálfsögðu fyrir því augljós hagkvæmnisrök, praktísk rök. Þessi rekstur hefur verið mjög farsæll á Húsavík og enginn vafi leikur á því að t.d. stofnun hitaveitunnar og það hversu snemma Húsvíkingar tengdust virkjunum, allt frá því að í upphafi var virkjað í Búðará og síðan lögð lína nokkrum áratugum síðar frá Laxárvirkjun, skipti að sjálfsögðu miklu fyrir framþróun byggðar á Húsavík. Kannski var þó stærsta skrefið tekið þegar Hitaveita Húsavíkur tók til starfa 1970 og Húsvíkingar fóru að njóta góðs af því að tengjast eða fá inn í hús sín heitt vatn til hitunar og nota á afar hagstæðum kjörum. Um langt árabil var Hitaveita Húsavíkur einhver hagkvæmasta hitaveita á landinu enda kjöraðstæður til slíkrar virkjunar á því svæði, gnægð af heitu vatni í landinu inn af bænum, uppi í Reykjahverfi og reyndar víðar ef út í það væri farið, og sökum halla á landinu niður að sjó nánast sjálfrennandi þannig að ekki var dælingarkostnaðinum fyrir að fara. Má jafnvel um það ræða hvort Húsvíkingar hafi ekki orðið ofdekraðir með vissum hætti af þessu ástandi og hneigst til að hafa gjaldskrár óhóflega lágar því enginn vafi er á því að Orkuveita Húsavíkur gæti í dag verið jafnvel enn sterkara fyrirtæki en hún er ef gjaldskrám hefði ekki verið hagað með þeim hætti að þær voru afar hagstæðar bæjarbúum á löngum árabilum og hafa lengst af verið sem að sjálfsögðu er gott. En upp á endurnýjunarþörf og framtíðarfjárfestingar mætti sjálfsagt færa rök fyrir því að gengið hafi verið alveg út á ystu nöf í þá átt að láta menn á hverjum tíma njóta hagkvæmninnar af ódýrri orku þangað til ráðast þurfti í fjárfestingar á vegum fyrirtækisins. Nú hefur borist sú ósk frá bæjaryfirvöldum á Húsavík að þau fara fram á að þeim verði heimilað að stofna hlutafélag um rekstur Orkuveitu Húsavíkur. Þetta er auðvitað í samræmi við það sem gerst hefur víða að undanförnu, að menn hafa valið þessa leið, og í því ljósi skiljanlegt að Húsvíkingar horfi til þess að samræma þennan rekstur hjá sér því sem gerist t.d. í nágrannasveitarfélaginu eða bæjarfélaginu á Akureyri. Það fylgir reyndar með, og kom fram í iðnaðarnefnd í bréfi frá bæjaryfirvöldum á Húsavík, að þar hefur verið fært til bókar í bæjarstjórn að engin áform eru um að selja, að einkavæða með sölu eða sameiningu þennan rekstur. Það er vilji bæjaryfirvalda á Húsavík eða a.m.k. þess meiri hluta sem þar er að reka þessa starfsemi áfram sem opinbera veitu- og þjónustustarfsemi í þágu bæjarbúa og að arðurinn af rekstrinum gangi til bæjarbúa annaðhvort í formi hagstæðrar gjaldskrár eða arðgreiðslna fyrirtækisins í bæjarsjóð. Þetta skiptir að sjálfsögðu miklu máli, a.m.k. hvað ræðumann varðar, því að hefðu aðrir hlutir verið á döfinni eins og þeir að undirbúa þarna einkavæðingu þá hefði ekki þurft að sökum að spyrja um mína afstöðu. Slíku er ég og væri í öllum tilvikum alfarið andvígur því ég tel að m.a. farsæll rekstur þessarar almannaþjónustu á höndum samfélagsins undanfarna áratugi hafi akkúrat sannað gildi þess að standa einmitt þannig og á engan hátt öðruvísi að málum. Hitt verð ég að segja að það veldur mér vonbrigðum að það skuli hafa orðið niðurstaða manna að óska eftir því að nota form hlutafélags. Ég hefði talið æskilegra og í raun, má segja, rökréttara miðað við þessi áform og þennan pólitíska vilja sem málinu fylgir að menn hefðu skoðað til þrautar kosti þess að fara svipaða leið og Reykvíkingar, að setja þessa veitustarfsemi og þessa almannaþjónustu í sameignarform þó eigandinn væri að vísu fyrst um sinn aðeins einn. En ekkert er því til fyrirstöðu að velja eftir sem áður það rekstrarform. Mögulega gætu síðan nágrannasveitarfélög komið til sögunnar og gerst meðeigendur með svipuðum hætti og gerst hefur í tilviki Orkuveitu Reykjavíkur þegar sameignaraðilum að sameignarfélaginu hefur fjölgað með þátttöku nýrra svæða í orkuveitunni. Þann þátt málsins get ég því ekki stutt, herra forseti, þ.e. þann sem snýr að nákvæmlega þessu rekstrarformi. En ég sé ekki ástæðu til að bregða fæti fyrir málið og framgöngu þess hér í ljósi þess að þetta er ósk heimamanna, en vísa að öðru leyti í það sem ég hef um þetta sagt. Þetta leiðir hins vegar hugann að því sem er meira en tímabært að tekið verði á dagskrá á Íslandi af alvöru. Reyndar liggur fyrir þingmál frá hv. þm. Álfheiði Ingadóttur um að það verði gert. Hún flutti tillögu til þingsályktunar um að farið verði í þá vinnu að skilgreina og færa í lög möguleikann á því að um hlutafélög í eigu opinberra aðila gildi sérstök lagaákvæði. Þetta er yfirleitt til staðar í nágrannalöndunum og jafnvel eru fleiri rekstrarform sérstaklega sniðin að þörfum fyrirtækjarekstrar, oftast á sviði almannaþjónustu sem menn ætla um ókomin ár að hafa í opinberu eignarhaldi. Þar eru sem sagt til staðar allítarleg ákvæði í lögum um opinber hlutafélög, yfirleitt í eigu ríkis eða sveitarfélaga, og jafnvel um einhvers konar blöndu af hlutafélagi og sameignarformi að ræða sem gengur undir mismunandi nöfnum og getur hentað prýðilega til þess að færa í rekstrarform og nær því skipulagi sem gerist og gengur á almennum markaði, ákvæði um slíkan rekstur. Hins vegar er alveg ljóst að einkahlutafélagsformið hentar að ýmsu leyti ekki vel fyrir almannaþjónusturekstur af því tagi sem hér á í hlut. Til dæmis klippist þá með vissum hætti á þann lýðræðislega rétt og það lýðræðislega aðhald sem hreint bæjar- eða ríkisfyrirtæki er sett undir sem allur annar rekstur á vegum sveitarfélaga eða ríkis. Þá gilda þær reglur sem við þekkjum um upplýsingagjöf, um rétt manna til upplýsinga, um rétt manna til að hafa áhrif og koma að stefnumótun og annað í þeim dúr sem búið er um með öðrum hætti ef reksturinn verður að fara alveg yfir í hitt formið, þ.e. hlutafélaga- eða einkahlutafélagaformið. Þarna vantar augljóslega útfært og skynsamlegt millistig, hvort sem það væri kallað opinber hlutafélög, fyrirtæki eða sameignarfélög í rekstri í eign opinberra aðila. Ég skýt þessu að því mér er nær að halda að við værum einmitt með dæmi í höndunum þar sem menn hefðu fagnað því að eiga kost á því að velja slíkt útfært form fyrir þann rekstur. Ég held að það hefði hentað þeim markmiðum sem málinu fylgja af hálfu heimaaðila að færa þetta nær því lagaumhverfi sem gildir almennt um fyrirtæki í rekstri á þessu sviði. Menn horfa til þróunarinnar eins og hún hefur orðið hér bæði norðan og sunnan heiða hjá öðrum sambærilegum eða stærri aðilum en hafa heldur ekki áhuga á því að fara yfir í rekstrarform hlutafélags eða einkahlutafélags með það að markmiði að eignarhaldinu verði breytt, heldur þvert á móti hið gagnstæða. Það fylgir yfirlýsing frá Húsavíkurkaupstað um að engin áform séu uppi um slíkt. Þetta gefur því tilefni til þess, herra forseti, að farið sé yfir það og væntanlega er þingmálið einhvers staðar til umfjöllunar í þinginu í þingnefnd. Ég held að ástæða sé til að menn ræddu það hvort ekki væri hægt að ná samstöðu um, a.m.k. að skoða málið rækilega, það getur varla verið hættulegt að setja í það nefnd að skoða útfærsluna og hvort ekki er ástæða til að möguleikar af þessu tagi séu í íslenskum lögum eins og er í lögum flestra nágrannalandanna það best ég veit.

Herra forseti. Ég er að sjálfsögðu sammála því frumvarpi sem hér liggur fyrir um stofnun einkahlutafélags um Orkuveitu Húsavíkur. Það er athyglisvert að málið skuli rætt á sama fundi og yfirlýsing hæstv. iðnaðarráðherra um að ríkið kaupi hlut Reykjavíkur og Akureyrar í Landsvirkjun og líka í ljósi þess að þeir flokkar sem standa að þessu hvoru tveggja fyrir hönd sveitarfélaga sinna, Samfylkingin og Vinstri grænir, hafa hvað eftir annað og þrásinnis lýst yfir andstöðu sinni við að rekstrarformi fyrirtækja eins og Landssímanum á sínum tíma og annarra slíkra fyrirtækja yrði breytt í hlutafélagsform og haldið mjög þungar og harðar ræður um þau efni, að nú skuli báðir þeir flokkar standa að því að Reykjavíkurborg dragi sig út úr rekstri Landsvirkjunar og að Húsavík treysti sér ekki til annars en að leggja til að einkahlutafélag verði stofnað um Orkuveitu Húsavíkur, að sjálfsögðu vegna þess að það rekstrarform er hagkvæmara og gefur ótal möguleika. Ég tók eftir því að hv. 5. þm. Norðaust., Steingrímur J. Sigfússon, talaði um það áður að ekki væru uppi áform um að selja einkahlutafélagið Orkuveitu Húsavíkur. Ég hygg á hinn bóginn að í frumvarpinu sé ekkert sem mælir gegn því að einkahlutafélagið sameinist t.d. Norðurorku eða öðrum slíkum félögum og þá gerum við okkur grein fyrir í hvaða stöðu þau mál eru komin. Jafnframt var athyglisvert í umræðunum í dag, sérstaklega hjá málshefjanda, hv. 9. þm. Reykv. n., Helga Hjörvar, þegar hann fór að tala um það í mörgum orðum að Sjálfstæðisflokkurinn vildi ekki lengur hafa orkufyrirtæki í opinberri eigu, að Sjálfstæðisflokkurinn væri með þeim hætti að hækka raforkuverð í landinu, að Sjálfstæðisflokkurinn vildi að Reykjavík seldi hlut sinn í Landsvirkjun og þar fram eftir götunum. Auðvitað geta vinstri flokkarnir ekki skotist undan þeirri ábyrgð að í þessum tilvikum báðum, bæði á Húsavík og eins í Reykjavík, ráða þeir stefnunni og stjórninni. Hv. þm. Helgi Hjörvar getur ekki veist að sjálfstæðismönnum fyrir ákvarðanir sem teknar eru af R-listanum í Reykjavík og ég skil vel áhyggjur hv. 5. þm. Norðaust., Steingríms J. Sigfússonar, yfir því að meiri hlutinn á Húsavík skuli vilji fara sömu leið og einkavæðingarflokkarnir Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur hafa viljað fara með ýmis ríkisfyrirtæki. Það er ósköp skiljanlegt að hv. þingmaður hafi af þessu miklar áhyggjur. Ég sá að hv. þm. Jóhann Ársælsson barði í borðið. Hann hefur líka haft ýmsar skoðanir uppi varðandi sölu á ríkisfyrirtækjum, enda er hann eins og þessir þrír menn allir kominn úr Alþýðubandalaginu. Að vísu var hv. þm. Ögmundur Jónasson ekki með formlegum hætti í Alþýðubandalaginu en bauð sig fram fyrir Alþýðubandalagið eins og Finnbogi Rútur Valdimarsson fyrir Sameiningarflokk alþýðu – Sósíalistaflokkinn, báðir talsmenn flokka sinna í utanríkismálum og ég hygg að þeir hafi báðir sympatíserað mjög sterkt, annar þeirra með Stalín en hinn með Breznev. Það er auðvitað mjög ánægjulegt að fá upp þá menn sem á undanförnum áratugum hafa talað harðast gegn slíkum fyrirtækjum eins og einkahlutafélagi sem sveitarfélög eða ríki eiga. En náttúrlega eru sveitarstjórnarmennirnir að beita sér fyrir breytingunum og leggja þær til af því að þeir eru að hugsa annars vegar um hag sveitarfélags síns og væntanlega líka vegna þess að þeir telja að með þeim hætti sé viðskiptavinum Orkuveitunnar betur borgið. Ég vil ekki trúa því að meiri hluti bæjarstjórnar Húsavíkur sé á þeirri skoðun að með stofnun einkahlutafélags um Orkuveituna sé meiri hluti bæjarstjórnar Húsavíkur samtímis að leggja á ráðin um að hækka orkuverð til Húsvíkinga, ég vil ekki trúa því. Ég vil heldur ekki trúa því að þegar R-listinn í Reykjavík leggur til að selja ríkinu hlut sinn í Landsvirkjun sé meiri hluti borgarstjórnar Reykjavíkur, R-listinn, að leggja til eða gera ráðstafanir sem hann gerir sér grein fyrir að muni bitna á Reykvíkingum í hærra orkuverði. Getur verið að sú hugsun sé á bak við þetta allt saman? Eða getur verið að hv. þingmenn í vinstri flokkunum báðum - báðum flokkunum er stjórnað af mönnum sem áttu sér sama hirði fyrir 13 árum - getur verið að það sé svo í báðum flokkunum að menn séu að tala þvert um hug sér? Þeir geri sér grein fyrir því að þetta sé besta leiðin til að tryggja lágt orkuverð í landinu, tryggja framþróun í þeim málum og tryggja frekari uppbyggingu á orkufrekum iðnaði en hafi á hinn bóginn ekki innri kraft og heiðarleika til að horfast í augu við staðreyndir málsins? Það er a.m.k. alveg ljóst að það fer að verða hjáróma rödd hins gamla leiðtoga Alþýðubandalagsins á Akranesi, Jóhanns Ársælssonar, ef hann ætlar að koma upp og halda áfram að ræða um að ekki megi einkavæða ríkisfyrirtæki eða fyrirtæki sveitarfélaga.

Hæstv. forseti. Það var fróðlegt að heyra hv. þm. Halldór Blöndal gera grein fyrir afstöðu ríkisstjórnarflokkanna eða einkavæðingarflokkanna eins og hann kallaði Sjálfstæðisflokkinn og Framsóknarflokkinn réttilega. Hv. þingmaður rifjaði upp umræðu sem fram fór fyrir fáeinum árum þegar Landssímanum var breytt í hlutafélag. Það er rétt munað hjá honum að um það urðu miklar deilur á Alþingi. Ég var í hópi þeirra sem vöruðu við því að hlutafélagavæðingin mundi fyrr eða síðar leiða til þess að eigandinn, ríkið, vildi selja þessa hluti og við stöndum einmitt frammi fyrir því núna. Þáverandi hæstv. samgönguráðherra sagði að það væri af og frá og lýsti því yfir bæði á Alþingi og einnig annars staðar að það stæði ekki til að selja hlut ríkisins í Símanum. Sá hæstv. ráðherra hét og heitir Halldór Blöndal og er sami maðurinn og talaði hér fyrir stundu. Ég vek athygli á þessu hér og nú vegna þess að ein ástæðan fyrir því að menn hafa miklar efasemdir um að breyta grunnþjónustustofnun á borð við Orkuveitu Húsavíkur í hlutafélag er einmitt sú að þrátt fyrir góðan vilja núna - og ég efast ekkert um heilindi hæstv. ráðherra á þeim tíma - breytast aðstæður og upp koma þau viðhorf að nú eigi að selja, 

Herra forseti. Það er rétt munað hjá hv. þingmanni að það var ekki meiri hluti fyrir því á þeim tíma að selja Landssímann þegar ég var samgönguráðherra. Á hinn bóginn vissi hv. þingmaður hver hugur minn var í því máli, ef stefnu minni hefði verið fylgt, vegna þess að ég lýsti því opinberlega yfir þegar á árinu 1991, í októbermánuði, að ég teldi rétt og skynsamlegt að selja Landssímann og taldi að það ætti að gera sem fyrst. Það má kannski rifja það upp að sá maður sem nú er formaður Samfylkingarinnar var á hinn bóginn andvígur því að selja Landssímann þá eins og nú og talaði gegn því að slíkum fyrirtækjum yrði breytt í einkahlutafélög. Nú hefur flokkur hans lagt það til að Reykjavíkurborg gangi út úr Landsvirkjun vegna þess að þeir telja, fulltrúar R-listans í Reykjavík, að of mikið sé á Reykvíkinga lagt að þeir eigi eignarhlut sinn áfram í Landsvirkjun. Hv. þm. Helgi Hjörvar kvartaði undan því að sá baggi væri orðinn þungur á Reykvíkingum að eiga hlut í Landsvirkjun. Ég er að vísu ekki þeirrar skoðunar að Reykvíkingar hafi mikið á sig lagt í þeim efnum umfram aðra menn, en eignarhlutur þeirra í Landsvirkjun er skýr eins og Akureyringa og þessir tveir flokkar, Vinstri grænir og Samfylkingin, vilja að ríkið kaupi hlut Reykjavíkur í Landsvirkjun.

Hæstv. forseti. Því miður hef ég ekki við höndina tiltekið eintak af BSRB-tíðindum þar sem höfð eru eftir þáverandi hæstv. samgönguráðherra, Halldóri Blöndal, yfirlýsing sem ég man nú ekki betur en hafi verið þess efnis að hugur ráðherrans stæði ekki til að selja hlut ríkisins í Símanum. Látum það liggja á milli hluta að sinni. Varðandi sölu á hlut Reykjavíkurborgar í Landsvirkjun hefur það komið fram rækilega í fjölmiðlum að á því hefur Vinstri hreyfingin – grænt framboð allan fyrirvara. Það sem breyst hefur í þeim efnum nú síðustu daga og reyndar vikur - hún er ekki alveg ný af nálinni yfirlýsing hæstv. iðnaðarráðherra þess efnis að til standi að einkavæða raforkukerfið í landinu. Það er rangt sem hv. þingmaður, hæstv. forseti þingsins, heldur fram að markaðsvæðing raforkukerfisins sé til hagsbóta fyrir notendur. Þvert á móti. Á Norðurlöndum hefur markaðsvæðing raforkukerfisins leitt til fákeppni, aðilum hefur fækkað sem eru á þeim markaði, eignarhaldið hefur færst úr landi, m.a. í Svíþjóð, og raforkuverð hefur hækkað. Þá er einnig nýkomin út skýrsla frá Evrópusambandinu sem bendir til þess að markaðsvæðingin hafi í mörgum tilvikum misheppnast. Eitt af því sem bent er á í þeirri skýrslu er að fjárfestingar til uppbyggingar kerfisins séu orðnar mjög lágar, hættulega lágar, þannig að þetta er rangt sem sagt er að markaðsvæðingin, sem hv. þingmaður staðhæfir, hafi orðið til hagsbóta fyrir notendur, fyrir neytendur. Það er svoleiðis í kenningunni, en veruleikinn er bara allt annar.

Herra forseti. Vegna þessarar gömlu sögu um Landssíma Íslands, þá segir í gömlu máltæki: Kóngur vill sigla en byr hlýtur að ráða. Á þeim tíma stóð hugur minn ekki til þess að selja Landssímann í þeim skilningi að fyrir því voru ekki pólitískar forsendur í ríkisstjórninni eins og hún var þá skipuð. Og ég hafði hugsað mér að vera áfram í ríkisstjórninni og af þeim sökum stóð hugur minn ekki til þess eins og á stóð.

Hæstv. forseti. Í ræðu hv. þm. Halldórs Blöndals varð lítilsháttar bergmál af umræðunni sem var hérna í morgun. Hv. þingmaður sendi hv. þm. Helga Hjörvar og síðan í framhaldi af því okkur fleirum ýmis skeyti. Ég tel að við, ég og hv. þm. Helgi Hjörvar og aðrir höfum fullt leyfi til að hafa skoðun á því hvort skynsamlegt sé og eðlilegt að stjórnvöld á Íslandi hafi hug á því að steypa saman öllum orkufyrirtækjum ríkisins og einkavæða þau. Það hefur ekkert með að gera þá skoðun okkar sem ég hef oft talað fyrir á hv. Alþingi að það beri að losa Akureyringa og Reykvíkinga út úr Landsvirkjun. Það er skoðun sem ég hef haft lengi og hef talað oft fyrir í hv. þingi. Hv. þingmaður var kominn aftur á stalínstímann á tímabili í ræðu sinni og minntist á ýmsa liðna stjórnmálamenn. Ég ætla ekki að taka upp þá umræðu en vil bara segja vegna þeirra ummæla sem hann hafði um þann sem hér stendur að það er ekki rétt að ég hafi verið alfarið á móti einkavæðingu ríkisfyrirtækja. Ég hef tekið á hv. Alþingi þátt í að samþykkja einkavæðingu ríkisfyrirtækja. Það getur hins vegar vel verið að ég hafi haft neikvæðar skoðanir á einhverjum einkavæðingartilburðum ríkisstjórna á Íslandi. Ég minnist þess t.d. að þær aðferðir sem voru notaðar við að einkavæða ríkisfyrirtæki sem hét Síldarverksmiðjur ríkisins sættu mikilli gagnrýni hér. Ég væri enn til í að fara í þá umræðu við hv. þingmann sem bar ábyrgð á þeirri einkavæðingu, ef einkavæðingu skyldi kalla.

Herra forseti. Ég hef litlu við það að bæta sem ég áður sagði. Það stendur að auðvitað ber Samfylkingin ábyrgð á því sem forustuflokkur í Reykjavík og forustuflokkur á Húsavík að þessi sveitarfélög vilja bæði selja orkufyrirtæki sín, hlut sinn í Landsvirkjun og hlut sinn í Orkuveitu Húsavíkur. Samfylkingin getur ekkert skotið sér undan þeirri ábyrgð. Það er auðvitað gott að sigla undir fölsku flaggi, en það er útilokað í þessu máli. Ég bið svo afsökunar á því hafi ég munað það rangt að hv. þingmaður var andvígur því að selja Landssíma Íslands þegar ég hreyfði þeim hugmyndum hér, þá var ekki nema gott um það að segja. Þá hefur hv. þingmaður verið einn um það í sínum flokki að vilja selja Landssíma Íslands á þeim tíma sem ég var samgönguráðherra. Mér þykir nú vont að ég skyldi ekki muna það, en ekki rengi ég hv. þingmann. Ekki rengi ég heldur hv. þingmann um að hann hafi viljað selja Síldarverksmiðjur ríkisins svo dæmi séu tekin. Aðalatriðið er ekki það. Aðalatriðið er að hér er verið að ganga skref, verið er að breyta á Húsavík bæjarfyrirtæki í einkahlutafélag og í Reykjavík vill Reykjavíkurborg selja sinn hluta í Landsvirkjun. Það er kjarni málsins.

Hæstv. forseti. Þetta er ekki boðleg umræða, að menn séu að sigla undir fölsku flaggi. Hvað er að því þó Reykvíkingar sem vilja selja hlut sinn í Landsvirkjun hafi skoðun á því hvað ríkið eigi að gera við þann hlut. Höfðum við ekki öll rétt til þess að hafa skoðun á því? Mér finnst eins og hv. þingmaður sé kominn út í einhvern móa með þessa umræðu. Mér finnst að við höfum öll fullan rétt á að hafa skoðun á því hvernig ríkið eigi að fara með þetta. Ef hv. þingmaður lítur þannig á að Reykvíkingar séu að samþykkja einhvers konar glötunarleið með því að samþykkja að ríkið yfirtaki þessa eign, þá kemur það mér nú dálítið á óvart að menn skuli þannig hugsa þá hluti. Skoðun mín er sú að ríkisvaldið eigi fyrst og fremst að hugsa um það verkefni sem það hefur farið af stað í, þ.e. að sjá til þess að til verði einhvers konar samkeppni á raforkumarkaðnum. Það sjá allir menn að það getur ekki orðið með því að steypa saman öllum orkufyrirtækjum ríkisins í eitt og ætla svo öðrum að keppa við það sem er kannski 10% af markaðnum. Hvaða skilaboð eru það? Það eru skilaboð til þeirra sem eftir eru að þeir verði að sameinast og þá verða orðin tvö orkufyrirtæki í landinu, annað með 90% og hitt með 10%. Þetta er nú umræðan sem er í gangi. Mér finnst hv. þingmaður gera lítið úr skoðunum manna ef þeir mega ekki hafa skoðun á þessu í hv. Alþingi. Mér finnst menn hafa fulla ástæðu til að lýsa því yfir að þeir beri enga ábyrgð á slíkum tiltektum ef það er niðurstaðan að ríkisstjórnin ætli sér að fara þessa leið. Ég ætla bara að vona að hv. þingmaður sé ekki búinn að samþykkja þessa vitleysu, en hann getur auðvitað sagt okkur það hér.

Herra forseti. Ég hygg að sagan sanni það ótvírætt að ekki veitir af að styrkja undirstöður Rafmagnsveitna ríkisins.

Herra forseti. Það er í sjálfu sér ekki ástæða til að fara út um víðan völl í umræðum um þetta mál þó svo hv. þm. Halldór Blöndal hafi kosið að koma heldur snakillur í ræðustól og stökkva bæði fram og til baka í tíma og rúmi, mátti ekki á milli vera hvort hann var nær Húsavík, Reykjavík eða ríkisstjórninni í umræðum sínum og blandaði talsvert inn í þetta umræðum sem fóru hér fram fyrr á fundinum í dag utan dagskrár. Það kann vel að vera að hv. þingmaður sé svona typpilsinna í hvert skipti sem málefni sem tengjast Húsavík ber á góma um þessar mundir af því flokkur hans fór hinar mestu hrakfarir þar í kosningum síðast og Framsóknarflokkurinn saman. Það var nefnilega stofnað blámórautt hræðslubandalag á Húsavík, blámórautt hræðslubandalag Sjálfstæðisflokks og Framsóknar sem fór heldur illa út úr kosningunum þar. Hv. þingmaður gerði í máli sínu engan greinarmun á ákvörðun sem tengjast breytingum á rekstrarformi fyrirtækja annars vegar og því hvort starfsemi sé seld eða einkavædd hins vegar, virtist leggja þetta algerlega að jöfnu og þetta væri einn og sami hluturinn. Það kann vel að vera í hugarfylgsnum hv. þingmanns sé það alltaf svo, en auðvitað er það ekki veruleikinn og fjarri því að þannig sé það hjá ýmsum öðrum. Vissulega væri hægt að fara yfir þetta Landssímamál og rifja það betur upp. Vel kann að vera að hv. þm. Halldór Blöndal hafi einhvern tímann lýst einhverjum sjónarmiðum persónulegum kannski um það, þess vegna á árinu 1991, að hann teldi að það ætti að einkavæða símann. En svo mikið er víst og það man ég vel að þegar hv. þingmaður, þáverandi hæstv. samgönguráðherra, var að reyna að berja þessi mál sín hér um að stofna hlutafélagið Póst og síma hf. þá reyndi hann að greiða götu þess í gegnum þingið með því að fullvissa menn um það og sverja og sárt við leggja að ekki kæmi til greina að einkavæða fyrirtækið. Það var ekkert vegna þess að hv. þingmaður, þáverandi hæstv. ráðherra, yrði bara að segja það af því hann hefði ekki stöðu til þess vegna annars í ríkisstjórn. Það var auðvitað bara af taktískum ástæðum sem verið var að reyna að telja fólki trú um þetta og róa menn niður sem þá þegar fóru auðvitað að gerast órólegir ýmsir vegna þess að þetta væri undanfari einkavæðingar. Frægast er einmitt þegar hæstv. þáverandi samgönguráðherra, hv. þm. Halldór Blöndal, færði það fram sem rök máli sínu til stuðnings að það ætti bara að gefa út eitt hlutabréf, bara eitt hlutabréf, þá hlytu allir menn að sjá að ekki væri hægt að skipta því upp, ekki selja hluta af einu hlutabréfi. Ég man að ég spurði þá hv. þingmann hvort þetta hlutabréf yrði úr stáli, svona til að undirstrika þetta. Það fór nú öðruvísi. Eins og svo oft, oft áður í sögu þessara einkavæðingarleiðangurs ríkisstjórna Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks og síðar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, hefur aldrei verið neitt mark á yfirlýsingum um slíkt takandi. Aldrei. Það hefur einmitt varðað þennan feril hversu ófaglegur hann hefur allur verið, samanber hinar herfilegu upphafsaðgerðir og fyrstu skref eins og hér var minnt á svokallaða einkavæðingu Síldarverksmiðja ríkisins, sem út kom þykk skýrsla um frá Ríkisendurskoðun tveimur árum síðar, þar sem öll framkvæmdin fékk falleinkunn. Öll sömul í því máli. Síðan hafa gerst í þessari sögu, sem örugglega á eftir að verða skrifuð einhvern tímann, hlutir af því tagi sem gerðust í tengslum við einkavæðingu Landssímans, að það reyndist ekkert mark á beinum yfirlýsingum ráðherra viðkomandi málaflokks takandi. Hv. þm. Halldór Blöndal er auðvitað með það á bakinu. Hann er ómerkingur orða sem hann lét falla á Alþingi í tengslum við hlutafélagavæðingu Pósts og síma. Enn þá verri er þó arfleifð fyrrverandi viðskiptaráðherra, sem má búa við að hafa lagt fram á þingi stjórnarfrumvörp með loforðum í greinargerðum, með svardögum í greinargerðum stjórnarfrumvarpa, um að ekki yrði hróflað við eignarhlut ríkisins í bönkunum fyrstu fjögur árin eftir að þeir yrðu gerðir að hlutafélögum. Að vísu var ekki meira lofað en því og menn fengu engar tryggingar til lengri framtíðar. Hins vegar er afar óvenjulegt - ég hygg að sagan geymi ekki mörg dæmi um slíkt í málaflokki af þessu tagi - að jafnskjalfestar brigður séu á orðum, yfirlýsingum, fyrirheitum og svardögum og einmitt í þessu einkavæðingarferli hjá ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks og síðan Framsóknarflokks. Því miður kennir sagan mönnum að vera mjög tortryggnir þegar þjónustufyrirtækjum, almannaþjónustu eða opinberum rekstri, af hvaða tagi sem hann er, er breytt í hlutafélög. Út frá þessu skýrði ég afstöðu mína í ræðu minni og þarf ekki meira um það að segja í sjálfu sér. Ég læt ekki fipast í þeim málflutningi þótt hv. þm. Halldór Blöndal reyni að snúa eitthvað upp á það. Það er af þeim ástæðum sem ég er ekki stuðningsmaður þess þáttar frumvarpsins. Ég get ekki greitt því atkvæði sem snýr að því að breyta þessu fyrirtæki í hlutafélag, jafnvel þótt því fylgi fortakslaus samþykkt að heiman um að engin slík áform séu á döfinni, a.m.k. af hálfu núverandi meiri hluta í bæjarstjórn Húsavíkur. Ég get flett því upp þegar ég kemst í gögnin hjá iðnaðarnefnd hvort það var bæjarstjórn einróma eða bæjarráð. En svo mikið er víst að þar var talað í nafni bæjarfélagsins eins og völdum er háttað þar í dag að engin áform væru á döfinni um einkavæðingu starfseminnar og þá sérstaklega tekið fram að menn sjái hvorki fram á sölu né sameiningu við önnur fyrirtæki. Þetta er bréfað. Þess vegna er það líka ómerkilegt af hv. þm. Halldóri Blöndal, þótt hann sé í skylmingum við hv. þm. Jóhann Ársælsson, að tala eins og fyrir liggi ákvörðun um að einkavæða starfsemina á Húsavík. Það sagði hv. þingmaður. Kannski hefur það verið mismæli. Hann talaði um tvískinnunginn í framgöngu Samfylkingarinnar, bæði í Reykjavík og á Húsavík þar sem nú stæði til að einkavæða hvort tveggja. Hann á þá væntanlega við að Reykjavíkurborg losi sig undan eignarhlut sínum í Landsvirkjun og formbreytingin verði á þessum rekstri á Húsavík. En það er ómerkilegur málflutningur þegar hið gagnstæða liggur fyrir, að gerð var sérstök bókun eða samþykkt um það í bæjarráði eða bæjarstjórn Húsavíkur að svo sé einmitt ekki. Skylt er að hafa það sem sannara reynist, a.m.k. það hér á Alþingi sem gengur inn í þingtíðindin. Þannig er eins gott að þetta liggi algjörlega ljóst fyrir. Þrátt fyrir þá bókun mun ég þó ekki styðja upphafsgrein þessa frumvarps vegna þess að í henni er fólgin táknræn atkvæðagreiðsla um rekstrarformið sem slíkt. Ég er ekki stuðningsmaður þess að breyta starfsemi af þessu tagi í hlutafélagaform. Ég tel að það sé öruggara og betur um hana búið, annaðhvort í formi sameignarfyrirtækja eða þá sem hefðbundins opinbers félags á vegum ríkis eða sveitarfélaga. Ég vildi auðvitað gjarnan að til staðar væru fleiri kostir í þeim efnum eins og ég fór yfir áðan, að til sögunnar væri kominn sá möguleiki að hlutafélög í opinberri eigu störfuðu á grundvelli sérákvæða um að þau héldu einkennum sínum sem opinber félög hvað varðar rétt almennings til upplýsinga, aðhald íbúanna eða eigendanna sem á bak við standa en væru í rekstrarforminu nær fyrirtækjum á markaði. En ef hv. þm. Halldór Blöndal vill halda áfram og færa umræðuna yfir í almennar umræður um stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar, um raforkumálin, um útspil iðnaðar- og fjármálaráðherra hvað varðar áhuga á sameiningu Landsvirkjunar, Rariks og Orkuveitu Reykjavíkur, þá er ég albúinn til slíkrar umræðu. Þetta er að vísu seinni ræða mín en við getum þá haldið umræðunni áfram á síðari stigum. Ég held að það verði ákaflega fróðlegt að heyra þingmenn stjórnarflokkanna, t.d. úr landsbyggðarkjördæmunum og reyndar úr hvaða kjördæmi sem er, fara um og reyna að sannfæra íbúa landsbyggðarinnar um ágæti þess fyrir hana að af þessum áformum verði, að Rafmagnsveitur ríkisins, Orkuveita Húsavíkur og Orkubú Vestfjarða verði sameinuð inn undir Landsvirkjun og síðan verði það allt saman einkavætt. Hver er þá framtíðin sem blasir við mönnum á þessum svæðum? Jú, það er að kaupa orkuna í smásölu, eða í heildsölu ef um stærri aðila eða veitur er að ræða, af einkavæddum risa sem væri auðvitað í algerri einokunaraðstöðu í landinu. Menn væru algerlega áhrifalausir um þau mál að öllu leyti. Það yrðu mikil viðbrigði, sérstaklega fyrir Vestfirðinga, sem áttu því láni að fagna þangað til ríkisstjórnin eyðilagði það að eiga sjálfstætt, vel rekið og myndarlegt orkufyrirtæki, sem gerði hvað? Sem dreifði orku um svæðið og framleiddi um 40% af því sem til þurfti sjálft með ekki lakari árangri en svo að verðið var 10–15% hagstæðara en í fyrirtækjum sem ríkið rak. Í vaxandi styrk þess fyrirtækis hefðu þar fyrir utan getað verið fólgnir framtíðarmöguleikar Vestfirðinga til að nýta jafnvel afl sitt í aðra atvinnusköpun með svipuðu hætti og Suðurnesjamönnum hefur nýst Hitaveita Suðurnesja. Allir vita að Hitaveita Suðurnesja hefur sem blómlegt fyrirtæki með sterkan eiginfjárhag í vaxandi mæli orðið aflvél á bak við uppbyggingu á fleiri sviðum atvinnumála á Suðurnesjum. Nærtækasta dæmið er auðvitað Bláa lónið. Öllum slíkum möguleikum verða menn sviptir og verða enn frekar ef hin hryllilegu framtíðaráform hæstv. iðnaðarráðherra og kannski ríkisstjórnarinnar allrar og hv. þm. Halldórs Blöndal ganga eftir. Þá eru endanlega úti draumar manna norðan heiða um að þeir geti öðlast eitthvert sjálfstæði í orkumálum, eignast t.d. landshlutaorkufyrirtæki sem sitji að hagfelldum virkjunarkostum á svæðinu, a.m.k. þeim smærri og meðalstóru. Menn gætu síðan í fyllingu tímans notið ávinningsins af lækkandi orkuverði og batnandi eiginfjárhag slíks fyrirtækis, sjálfum sér og íbúunum til hagsbóta. Halda menn að þetta sé frýnileg framtíðarsýn, fyrir þá sem fyrir tveimur eða þremur árum héldu að höfuðstöðvar Rafmagnsveitna ríkisins væru á leið norður í land og þar væri handan við hornið að byggja upp öflugt orkufyrirtæki, sjálfstætt með höfuðstöðvar á svæðinu? Halda menn að það sé frýnileg framtíðarsýn að horfa til þess að innan sex eða átta ára, ef svo illa færi, sem betur fer eru litlar líkur á því, að þessi ólánsríkisstjórn héldi áfram völdum og kæmi því fram 2008, að einkavæða fyrirtækið til útlanda og menn sætu uppi sem áhrifalausir þolendur og ættu engan annan kost en að kaupa rafmagnið af einkavæddum risa, jafnvel í eigu útlendinga? Þangað væru ekki bara komin réttindin sem fylgja núverandi virkjunum. Við skulum átta okkur á því að það er margt sem hangir þar á spýtunni. Það er ekki bara reksturinn sem slíkur, í núinu, sem þetta snýst um og krónurnar í eigið fé, heldur líka réttindin sem þessi fyrirtæki hafa innbyggð. Það eru virkjanirnar sem starfræktar eru í dag og öll þau viðbótarréttindi sem fyrirtækin hafa náð að verða búin að helga sér með því að rannsaka virkjunarkosti og hafa til þess tilskilin leyfi. Þetta fer allt saman með, a.m.k. er ekki annað á mönnum að heyra. Ég held að það eiga eftir að hrikta í í landinu ef ríkisstjórnin er virkilega búin að kokka þetta saman, eins og venjulega án þess að tala við nokkurn mann. Auðvitað koma þingmenn stjórnarliðsins af fjöllum, koma vælandi í fjölmiðla eins og venjulega, vælandi og grátandi og setja fyrirvara við málin í staðinn fyrir að gera uppreisn, berja í borðið og segja að ráðherrarnir séu umboðslausir. Nei, menn láta bjóða sér Íraksaðferðina eina ferðina enn. Eina ferðina enn. Svo koma þeir og tísta eitthvað í fjölmiðla, sjálfum sér og baklandinu til afbötunar, að það eigi nú eftir að ræða þetta meira o.s.frv. Ríkisstjórnin virðist a.m.k. komin inn á þetta spor. Til marks um það er að iðnaðarráðherra og fjármálaráðherra ber nokkurn veginn saman í yfirlýsingum sínum. Það bendir til þess að það sé ekki bara hæstv. iðnaðarráðherra, frú Valgerður Sverrisdóttir, sem eina ferðina enn hafi farið fram úr sjálfri sér heldur hafi þá a.m.k. hæstv. fjármálaráðherra gert það líka. Það væri dálítið sérstakt og mikil tilviljun ef gönuhlaupið hefði verið í nákvæmlega sömu átt hjá þeim báðum. Það er því ástæða til að ætla að ríkisstjórnin hafi rætt þetta beinlínis eða menn a.m.k. eitthvað milli stjórnarflokkanna og í þá átt sé þessu stefnt. Ég spái því að ýmislegt eigi eftir að ganga á áður en þetta verður að veruleika, sem betur fer. Ég held að það megi kalla kost við lausmælgi hæstv. iðnaðarráðherra, að hún dregur upp fyrir mönnum það sem kann að vera í vændum. Menn hafa þó ráðrúm til að takast á við það og taka á móti því. Sem betur fer, þökk sé stjórnarskránni, herra forseti, verður þó búið að kjósa áður en þetta gengur eftir, a.m.k. miðað við þá tímasetningu sem hæstv. iðnaðar- og ráðherra hefur sett upp. Hún talaði um 2008 en auðvitað er engu að treysta í þeim efnum frekar en öðrum. Þannig að við glímum við það ef af því verður. Okkar afstaða er sú að almannaþjónusta eins og mikilvæg veitustarfsemi sé best komin og í eigu, í höndum og á ábyrgð opinberra aðila. Þess vegna var fróðlegt að heyra hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra í umræðu fyrr í dag mótmæla því að þetta væri almannaþjónusta. Á hvaða forsendum gerði hæstv. ráðherra það? Jú, vegna þess að það hafi verið ákveðið á Alþingi að markaðsvæða þessa starfsemi. Þar með kemur hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra upp um þann hugsunarhátt að þar með sé ekki lengur um almannaþjónustu að ræða. Þetta er bisness. Þannig vill Framsóknarflokkurinn hafa þetta. Þetta á að vera bisness sem rekinn er í gróðaskyni, ekki lengur almannaþjónusta. Þá er svo sem rökrétt og eðlilegt að menn sjái þann kost vænstan í framhaldinu og reyni að koma fyrirtækinu í hendur á nógu miklum fjáraflamönnum og gróðamönnum sem muni sjá til að úr því verði mjólkaður allur sá arður sem mögulega er hægt. Það er nefnilega hægt að mjólka mjög mikinn arð, a.m.k. tímabundið, út úr rekstri af þessu tagi, sérstaklega af því að hann lýtur lögmálum náttúrulegrar einokunar. Það er bara ein pípa inn í húsið, einn þráður og auðvitað bara einn markaðsráðandi risi á sviðinu sem enginn annar getur keppt við að neinu marki ef svo heldur sem horfir, að þessi sameining gangi eftir. Þetta er allt saman ákaflega fróðlegt, herra forseti. Þetta er andstætt sjónarmiðum okkar í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði. Einn af hornsteinum okkar stefnu hvað varðar velferðarsamfélag í landinu er að mikilvæg almannaþjónusta sé tryggð af hinu opinbera og þar sé félagslegur rekstur og félagsleg hugsun lögð til grundvallar þannig að menn standi jafnt að vígi gagnvart því í landinu og fullur jöfnuður og jafnrétti ríki að því leyti. Við erum andvíg því að einkavæða slíka starfsemi og þar er víglínan. Það gildir um félaga mína hvar sem er í landinu, enda er ekkert slíkt á ferðinni í þessu máli þótt þessi formbreyting sé ekki eins og ég hefði kosið eins og ég hef þegar rækilega gert grein fyrir. Ég þarf ekki að hafa um þetta, herra forseti, fleiri orð.

Herra forseti. Hv. 5. þm. Norðaust. vefengdi þær yfirlýsingar sem ég gaf sem samgönguráðherra á því herrans ári 1996 varðandi sölu Landssímans. Í 2. mgr. 1. gr. segir, með leyfi hæstv. forseta: „Við stofnun félagsins skal allt hlutafé þess vera í eigu íslenska ríkisins og skal sala þess óheimil án samþykkis Alþingis.“ Þetta var það frumvarp sem ég lagði fram og varð að lögum. Ef hv. þingmaður er að lýsa mér með háðuglegum orðum, að ég hafi komið illa fram í þessu máli eða siglt undir fölsku flaggi, verður hann að eiga það við sjálfan sig en hér er það svo skýrt sem það getur orðið hvernig málið var lagt fyrir. Hins vegar gerði hv. þingmaður nú eins og áður grín að því að það skyldi aðeins vera eitt hlutabréf sem var tryggingin fyrir því að félagið yrði ekki selt, tákn fyrir því. Hlutabréfin gátu þess vegna verið 100 en öll voru stíluð á ríkið og handhafi þeirra bréfa sá sami í öllum tilvikum. Hv. þingmaður var mjög ómerkilegur að rifja þetta mál upp með þeim hætti sem hann gerði en eins og hann sagði hér fyrr í dag um sjálfan sig er minni hans ekki óskeikult. Ég vil í annan stað segja að hv. þingmaður talaði um að ég hefði gert því skóna að Húsvíkingar hygðust selja fyrirtæki sitt eftir að því hefði verið breytt í einkahlutafélag. Hann talar um að það sé ekki á döfinni núna. Hann segir a.m.k. að sá meiri hluti sem nú er muni ekki selja það fyrirtæki. Hann gefur sjálfur í skyn að með því að breyta Orkuveitu Húsavíkur í einkahlutafélag opnist leið til að selja fyrirtækið.

Herra forseti. Þetta var sérkennileg málsvörn hjá hv. þingmanni, að lesa hér upp 1. gr. frumvarpsins sem er eins og hún var og er og hefur alltaf verið og legið fyrir í þingtíðindum. Hins vegar var formbreytingin rædd og það tortryggt að þetta mundi síðan halda. Þegar hæstv. ráðherra var að því spurður í umræðum um þetta mál komu svardagarnir um að þetta yrði ekki gert. Þá var farið að vísa í það að bara eitt hlutabréf yrði gefið út. Mig misminnir ekkert hvernig 1. gr. frumvarpsins var úr garði gerð, það man ég mjög vel. Það sem ég var að vísa til eru ummæli ráðherrans í þessum umræðum og í kringum þær á þessum vikum og mánuðum 1996 þegar málið var hér mikið hitamál. Við skulum bara fara yfir þær umræður allar saman. Ég skal gera það og senda hv. þingmanni rækilega merkt þau ummæli hans sem ég tel mig muna rétt í þessum efnum áður en við förum að bera hver annan frekari sökum þar um.

Herra forseti. Hv. þingmaður er enn að reyna að tala undir rós með einhvers konar dylgjum. Þegar alþingismenn flytja hér frumvörp, hvort sem þeir eru ráðherrar eða ekki, stendur hugur þeirra venjulega til þess að gera það sem í frumvarpinu stendur. Er það ekki rétt, hv. þingmaður? Hins vegar hefur enginn maður skuldbundið sig til þess, hvorki hv. 5. þm. Norðaust. né ég, að breyta ekki um skoðun, taka ekki afstöðu með öðrum áherslum og þar fram eftir götunum eftir því sem tímarnir og áherslur breytast. Þetta veit hv. þingmaður. Ég hygg að vænlegra sé fyrir hann að hætta þessum útúrdúrum og gangast hreinlega við því að lögin voru með þeim hætti að ekki var hægt að selja Landssímann nema með samþykki Alþingis. Enginn hv. þingmaður, hvorki hv. 5. þm. Norðaust. né ég, né nokkur annar sem hér á sæti, getur skuldbundið Alþingi fram í tímann. Nýir alþingismenn eru kjörnir, þeir taka sínar ákvarðanir og láta sig engu skipta það sem aðrir hafa sagt í umræðum, enda mega þeir ekki vera að því að kynna sér það og dytti það aldrei í hug. Eins er um einstaka aðra þingmenn. Ég hygg t.d. að þegar ljósleiðarinn var lagður á sínum tíma til varnarliðsins, á meðan hv. 5. þm. Norðaust. var samgönguráðherra, hafi menn ekki spáð því beint fyrir fram. Ég man líka að hv. þingmaður kom ekki að því sem ráðherra á þeim tíma, heldur var það hæstv. forsætisráðherra sem á þeim tíma annaðist þann hluta ljósleiðaravæðingarinnar sem sneri að varnarliðinu.

Herra forseti. Þessi saga er í stuttri upprifjun þannig að þegar Pósti og síma, því ágæta opinbera fyrirtæki, var breytt í hlutafélag voru ýmsir menn að sjálfsögðu þegar tortryggnir og ályktuðu að þetta væri undanfari einkavæðingar fyrirtækisins. Þá fylgdu sérstakar yfirlýsingar af hálfu stjórnvalda um að ekkert slíkt væri á döfinni, þetta væri eingöngu formbreyting. Frumvarpið var vissulega þannig úr garði gert, samanber það sem hér var rifjað upp með 1. gr. Það leið samt ekki á löngu þangað til fyrstu skrefin voru tekin. Þau voru tekin með því að skipta fyrirtækinu upp, skipta því í Landssímann og Íslandspóst. Síðan leið tíminn og það var ekki þannig að Alþingi hefði ekki haft stöðu til að binda vald nýrra þingmanna og einhvers nýs meiri hluta því að sami meiri hlutinn hélt áfram. Þetta er nefnilega búið að vera í höndum sömu flokka og sömu manna meira og minna. Það er sami hæstv. ráðherrann, hv. þm. Halldór Blöndal, þáverandi hæstv. samgönguráðherra, sem fór að framkvæma eitthvað allt annað en hann hafði látið í veðri vaka að til stæði 1996. Þar af leiðandi þýðir ekkert að skjóta sér á bak við það að nýir menn komi og taki nýjar ákvarðanir. Það var sami gamli maðurinn sem gerði það. 
             Þess vegna var það líka að þegar kom að bönkunum voru menn mjög tortryggnir. Þótt það stæði í greinargerð með stjórnarfrumvarpinu að ekki yrði hróflað við eignarhaldi hinna háeffuðu banka fyrstu fjögur árin var ekki einu sinni staðið við það. Það var ekki einu sinni staðið við skýr fyrirheit í greinargerð með stjórnarfrumvarpi. Þetta liggur fyrir. Það þýðir ekkert fyrir hv. þm. Halldór Blöndal að æsa sig neitt út af því. Þetta eru bara sögulegar staðreyndir, herra forseti, sem er alveg sjálfsagt mál að rifja upp og veitir ekki af.

Hæstv. forseti. Þetta er búin að vera mjög fróðleg umræða um margt. Sérstaklega er athyglisvert að hlýða á útlistanir hv. þm. Halldórs Blöndals á stefnu ríkisstjórnarflokkanna, einkavæðingarflokkanna, eins og hann kallar Sjálfstæðisflokkinn og Framsóknarflokkinn. Ég held að það hafi verið vorið 2003, rétt fyrir kosningar, sem ný hafnalög voru samþykkt á Alþingi. Í þessum lögum var opnað fyrir heimild til að gera hafnir að hlutafélögum. Við vorum þá nokkur hér í þessum þingsal sem höfðum efasemdir um að þetta væri hyggileg breyting á lögunum. Við vorum öll í einum flokki, Vinstri hreyfingunni – grænu framboði. Ástæðan fyrir því að við töldum þetta óráðlegt var sú að við töldum að með þessu móti yrði þrengt að lýðræðislega kjörnum fulltrúum til að sinna félagslegum verkum, taka ákvarðanir á grundvelli félagslegra sjónarmiða og byggðasjónarmiða. Þetta gæti t.d. þegar fram liðu stundir komið illa niður á smáum höfnum. Hafið engar áhyggjur af þessu, vorum við fullvissuð um, m.a. af ráðherrum. Við erum staðráðin í því, ríkisstjórnin er staðráðin í því að standa vörð um hagsmuni smárra hafna, hafna á landsbyggðinni. Vandinn er bara sá að ríkisstjórnin hefur ekki lengur vald til að taka ákvarðanir eins og hún hafði fyrir þessa lagabreytingu. Það sem gerðist var að hafnirnar voru færðar undan Siglingastofnun sem ein hafði haft yfirsjón með þeim fyrir hönd ríkisvaldsins og færðar undir aðra sem heitir Samkeppnisstofnun. Nú erum við komin inn í það umhverfi með hafnirnar að ef ein þeirra telur sér mismunað af hálfu ríkisvaldsins varðandi fjárveitingar eða stuðning getur hún kært þá ráðstöfun til Samkeppnisstofnunar sem brot á samkeppnislögum. Þetta gerist þegar við förum með almannaþjónustu, samfélagsþjónustuna, inn á markaðstorgið. Þetta er ein afleiðing þessa. Við þurfum að hugsa öll þessi mál til mjög langs tíma. Við þurfum að hugsa til langs tíma þær breytingar sem við erum að ráðast í. Síðar í dag verður til umfjöllunar svokallaður GATS-samningur sem einmitt snertir þessi mál öll saman og er smám saman að skuldbinda okkur að ýmsu leyti á þann hátt sem ég er að lýsa hér. Þó að það sé ásetningur núverandi sveitarstjórnar á Húsavík, í þessu tilviki, að selja ekki hlut í því fyrirtæki sem hér er verið að stofna eða formbreyta kemur dagur eftir þennan. Sú er ástæðan fyrir því að í Hollandi var það bundið í stjórnarskrá landsins að ekki megi einkavæða vatnið, drykkjarvatnið. Hvers vegna? Vegna þess að slíkt væri svo afdrifarík ákvörðun að jafnvel þótt meiri hluti í sveitarfélögum eða í landstjórninni væri fyrir því einhvern tímann að einkavæða drykkjarvatnið væri um að ræða slík grundvallarréttindi, þ.e. eignarhald á drykkjarvatni, að ekki mætti láta slík pólitísk sjónarmið ráða, pólitísk sjónarmið sem væru ofan á í skamman tíma í einhverri sveitarstjórn eða í landstjórninni. Síðan vorum við minnt á það fyrir fáeinum dögum af hæstv. iðnaðarráðherra að ef við förum út á markaðstorgið með almannaþjónustuna ráðum við engu um það hvar eignarhaldið endar, hvar það lendir. Við þurfum að auglýsa hluti til sölu á öllu hinu Evrópska efnahagssvæði. Þá má spyrja: Skiptir það einhverju máli? Skiptir einhverju máli hver eigandinn er og hvar hann er? Já, það skiptir nefnilega grundvallarmáli. Eignarform á fyrirtækjum og starfsemi skiptir miklu máli. Ég er sannfærður um það og við erum sannfærð um það í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði að hlutafélagaform er mjög óheppilegt þegar grunnþjónustan er annars vegar. Ástæðan er sú að eigandinn, hlutabréfshafinn, eigandi hlutabréfs, er óáreiðanlegur eigandi þegar hann er kominn fjarri starfseminni sjálfur, þegar það er ekki lengur sveitarfélagið eða ríkið sem á hlutinn. Hluthafi fjárfestir í fyrirtæki til þess að hafa af því arð. Ef á móti blæs eða ef meiri arð er að hafa í annarri starfsemi fer hann þangað. Þetta hefur sýnt sig. Þess vegna er hlutafélagaformið í almannaþjónustu, það hefur sýnt sig í símafyrirtækjum og raforkufyrirtækjum, mjög óheppilegt. Hluthafar sem eru að fjárfesta til að taka arð út úr fyrirtækjum eru ekki áreiðanlegir eigendur. Hæstv. iðnaðarráðherra hefur talað um lífeyrissjóðina í þessu sambandi. Lífeyrissjóðirnir eru ekki áreiðanlegir eigendur fremur en aðrir vegna þess að þeim er lögum samkvæmt gert að fara þangað með fjármuni sína sem ávöxtun eða arðsemi er mest hverju sinni. Þetta eru bara staðreyndir. Þess vegna er hin gamla klisja um að í hlutafélagavæðingu felist einhver mikil og björt framtíð, það sé nútímavæðing eins og stundum er sagt, alröng. Þetta er bara klisja og stenst ekki skoðun. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon minntist á þingmál sem liggur fyrir frá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, frá hv. þm. Álfheiði Ingadóttur, um að athugun verði gerð á því lögleiða nýtt fyrirkomulag, hlutafélög í ríkiseign. Þetta er nokkuð sem þekkist á Norðurlöndunum, t.d. í Svíþjóð þar sem er löng hefð fyrir slíku. Þetta er mjög brýnt að skoða. Reyndar þarf að skoða líka önnur möguleg form. Ég tel að finna þurfi millistig á milli ríkishlutafélags af þessu tagi og byggðasamlags. Byggðasamlag er ágætis eignar- og rekstrarform, nema það hefur ákveðna annmarka varðandi aðkomu eigenda að slíku fyrirtæki. Við þekkjum það hér á höfuðborgarsvæðinu, t.d. slökkviliðin á höfuðborgarsvæðinu sem hafa sameinast í byggðasamlagi og það á við einnig um önnur fyrirtæki. Ég tel að finna þurfi þarna enn eitt fyrirkomulag sem svarar kröfum um sveigjanleika í eignarhaldi, þannig að sveitarfélög og ríki eftir atvikum geti tekið höndum saman eða geti sameinast um fyrirtæki eða stofnun en haldi ekki með þau út á markaðstorgið, sem því miður gerist jafnan þegar fyrirtækjum er breytt í hlutafélög. Það er a.m.k. mikil hætta á því að svo gerist. Það þyrfti ekki annað en fá meiri hluta samstiga hæstv. iðnaðarráðherra í sveitarstjórn á Húsavík til að það sjónarmið yrði ofan á. Þetta eru bara staðreyndir sem við verðum að horfast í augu við. Ég tel því óráðlegt að ráðast í þessar breytingar þó að ég efist ekkert um góðan vilja þeirra manna sem stýra för á Húsavík. Það kemur því máli ekkert við. Við þurfum að hugsa þessi mál öll til langs tíma og jafnan með það í huga að dagur kemur eftir þennan dag.

Hæstv. forseti. Við ræðum hér um einkahlutafélagavæðingu Orkuveitu Húsavíkur. Ég mælti fyrir því máli áðan fyrir hönd iðnaðarnefndar. Umræðan hefur aftur á móti kannski að litlu leyti snúist um þá formbreytingu sem við erum að gera á Orkuveitu Húsavíkur og farið út um víðan völl. Ef ég ætti að tjá mig um öll þau efnisatriði sem hafa komið fram í mörgum ræðum hér yrði ræðutími minn alllangur. Ég ætla að reyna að afmarka mig við tvö efnisatriði. Í fyrsta lagi málefni Orkuveitu Húsavíkur og hins vegar um framtíðarskipan orkumála hér á landi sem hafa reyndar verið í umræðunni í dag. Hæstv. forseti. Það hefur komið fram hjá hv. þingmönnum að Orkuveita Húsavíkur er glæsilegt og öflugt fyrirtæki sem heimamenn vilja efla með þeirri formbreytingu sem við leggjum hér til. Það er mikilvægt að hafa það í huga við þessa umræðu að það er ósk frá heimamönnum sjálfum, sveitarstjórnarmönnum á Húsavík, að við förum í þessa formbreytingu. Hvers vegna er verið að leggja þessa formbreytingu til? Jú, forustumenn Orkuveitu Húsavíkur telja að þetta form sé mun heppilegra til að efla og styrkja Orkuveitu Húsavíkur til framtíðar séð. Það stendur ekki til að selja Orkuveitu Húsavíkur og það hefur ekkert stjórnmálaafl í bæjarmálum á Húsavík lagt til að orkuveitan verði seld. Ég mun koma nánar að þessu einkavæðingartali í raforkugeiranum á eftir í ræðu minni. Það vill svo til að í sveitarstjórn Húsavíkurbæjar eru sveitarstjórnarmenn í meiri hluta sem hafa hneigst til þess að vera vinstra megin í íslenskri pólitík. Ég veit ekki betur en að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hafi verið mjög ánægður með úrslit í síðustu sveitarstjórnarkosningum þar. Þar buðu margir hæfir einstaklingar sig fram og vinstri menn unnu þær kosningar. Hv. þingmaður sendir ekki framsóknarmönnum og sjálfstæðismönnum sem eru í sveitarstjórn Húsavíkurkaupstaðar fallegar kveðjur þegar hann talar um blámórautt bandalag. Þykja mér það heldur kaldar kveðjur til fólks sem fórnar sér fyrir samfélag sitt og vinnur að vanþakklátum sveitarstjórnarmálum. Við þekkjum það sem störfum í pólitík að það er mjög erfitt að standa að sveitarstjórnarmálum, fólk er að sinna sínum störfum ásamt því að sinna hagsmunum byggðarlaga sinna. Allt það fólk sem býður sig fram til þeirra verka gerir það af góðum hug einum og góðum ásetningi og oft er erfitt að sjá einhverjar skýrar flokkslínur þar á milli. Ég held því að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hafi, þegar hann talar um blámórautt bandalag, kannski gerst of hvatvís í garð þess ágæta fólks sem vinnur að hagsmunum Húsvíkinga almennt. Ég held jafnframt að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon ætti að keyra norður í land og ræða við sitt bakland í sveitarfélagi sínu. Hann talar hér um stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og allt gott um það að segja að þeir eru stefnufastir hér, en mér sýnist í ljósi þeirra ákvarðana sem teknar hafa verið af öllum bæjarfulltrúum á Húsavík að nú hrikti í stoðum baklands Steingríms J. Sigfússonar á Húsavík, því hann er á móti allri bæjarstjórn Húsavíkur í þessu máli. Það er staðreynd málsins. Hann segir að flokkur sinn standi heill í þessu máli og við gefum okkur þá að ekki fyrirfinnist margir vinstri grænir í sveitarstjórninni á Húsavík úr því sem komið er. Það er mjög sérstakt í allri þessari umræðu þegar hv. þingmenn, sérstaklega Vinstri grænna, tala um þá formbreytingu sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir á ríkisfyrirtækjum á undanförnum árum, tala um einkavæðingarsinnana og allt í þeim dúr, að það eru vinstri menn á Húsavík sem beita sér fyrir þessari breytingu. Þetta er fólk sem ber hagsmuni síns byggðarlags fyrir brjósti og við styðjum Húsvíkinga í þessu máli, alla sveitarstjórn Húsavíkurkaupstaðar, en því miður eru vinstri grænir hér á móti þessari formbreytingu, á móti þeirri ákvörðun og þeirri beiðni sem Húsvíkingar hafa beðið okkur alþingismenn að liðsinna þeim í. Þetta er ekki ný breyting. Slík formbreyting hefur átt sér stað hjá öðrum orkufyrirtækjum, reyndar ekki hávaðalaust, en við stöndum með meiri hlutanum og allri sveitarstjórn á Húsavík í þessu máli. Hæstv. forseti. Ég vil kannski segja það líka, af því hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon er staddur hér, að mér líkaði ekki alls kostar ræða hans áðan. Þá á ég við hvernig hann í fyrsta lagi talar til blámórauðs bandalags norður á Húsavík og í öðru lagi til okkar samstarfsfélaganna á hv. Alþingi þegar hann talar um að við förum vælandi og grátandi og tístum í fjölmiðlum þegar við berum á torg okkar pólitísku skoðanir. Það hefur ekki gefist vel fram á þennan dag að tala niður til fólks með þessum hætti. Slíkt er ekki til vegsauka, svo mikið er víst. Ég segi það hér að ég held að hv. þingmaður ætti að bera virðingu fyrir skoðunum okkar hinna þegar við erum að móta framtíðarfyrirkomulag á raforkumarkaði sem er stærsta pólitíska úrlausnarefni dagsins í dag, eitt af stærstu verkefnum framtíðarinnar hvernig við ætlum að skipa framtíðaráherslum okkar með tilliti til nýskipan í raforkumálum. Ég ætla að áskilja mér þann rétt að segja frá mínum pólitísku skoðunum og hugsjónum hvað það varðar og mun ég nú koma að því í ræðu minni vegna þess að mikið hefur verið rætt um það, bæði í þessari umræðu og fyrr í dag. Ég vil byrja á að fagna því að stjórnvöld horfi fram á veginn í því ástandi sem er í dag í ljósi nýskipunar á raforkumarkaðnum. Það þarf að móta það framtíðarumhverfi. Ég held að við þingmenn séum almennt sammála um að það þurfi að horfa fram á veginn. Ég get fallist á þau rök að það sé ekki skynsamlegt að ríkið eigi mörg fyrirtæki á þeim markaði er viðkemur dreifingu og sölu á rafmagni, að ríkið sé í innbyrðis samkeppni. Ég get fallist á þau rök að slíkt sé ekki hentugt. Því er það sjálfsagt og mikið fagnaðarefni að framkvæmdarvaldið ætli í þá vinnu að móta þá framtíð. Það er hlutverk framkvæmdarvaldsins. Að sjálfsögðu er það svo undir okkur alþingismönnum komið á endanum hver stefnan verður. Við hv. alþingismenn eigum eftir að taka afstöðu til þessara mikilvægu mála. Ég geri ekki lítið úr því. Við hv. þingmenn, margir, eigum eftir að ræða þetta mál til hlítar innan okkar stjórnmálaflokka, hlusta á rödd fólksins í landinu í þessu máli. Það á eftir að fara mikil umræða um málið í þjóðfélaginu. Því vil ég segja hér að við erum einungis að taka fyrstu skrefin í þessari mikilvægu umræðu og flokkarnir allir, stjórnmálaflokkarnir á þingi, eiga eftir að taka mjög mikla umræðu um framtíðarskipulag á raforkumarkaði. Hæstv. forseti. Mér þykir nauðsynlegt í ljósi þeirrar umræðu sem átt hefur sér stað í dag að bregðast við einu, sem mikil þjóðfélagsumræða hefur verið um að undanförnu, sem snertir hugsanlega sölu á Landsvirkjun. Einkavæðing Landsvirkjunar heyrum við úr þingsölum og reyndar víða í þjóðfélaginu. Sú umræða er rétt að hefjast og sú umræða á eftir að þroskast, bæði hér innan þings og utan. Hins vegar er það ekkert launungarmál og ég ætla ekkert að fara í grafgötur með það að það hefur ekki verið keppikefli okkar framsóknarmanna að einkavæða raforkukerfið.  Ég vil í tilefni af þessum frammíköllum, hæstv. forseti, segja að ráðherra ræður ekki öllu einn. Ráðherra þiggur umboð sitt frá þingmönnum. Ég veit ekki betur en  Það er staðreynd málsins að við Íslendingar framleiðum mjög mikla raforku og það er mikil auðlind í okkar landi er snertir raforkuna. Raforka okkar er ein sú ódýrasta í öllum heiminum og hefur gert okkur kleift að lifa og starfa í þessu landi og það hefur styrkt samkeppnisstöðu landsins hversu lágt raforkuverð við bjóðum bæði fyrirtækjum og almenningi. Það er þess vegna ljóst að með einkavæðingu Landsvirkjunar felst mikil hætta á að raforkuverð hækki, því það er staðreynd málsins að fjárfestar, hugsanlegir fjárfestar, munu gera arðsemiskröfu til fjárfestinga sinna og því er ljóst að raforkuverð mundi hækka eitthvað í framhaldinu. Þeir framsóknarmenn sem ég hef rætt við innan flokksins og í gegnum tíðina hafa ekki verið ginnkeyptir fyrir því að einkavæða Landsvirkjun. Ég lýsi þess vegna yfir miklum efasemdum um einkavæðingu Landsvirkjunar, það er nóg að horfa á afdrif annarra þjóða í því samhengi sem hafa einkavætt raforkukerfið. Ég segi það hér að ég hef miklar efasemdir um það og það er ekkert í stefnu Framsóknarflokksins sem ætlar það að við munum einkavæða Landsvirkjun í framtíðinni.

Hæstv. forseti. Ég er eiginlega svolítið uppnuminn yfir því hvað hv. þingmaður er sjálfstæður gagnvart framkvæmdarvaldinu hér í  Ég spyr hv. þingmann hvort hann geti ekki séð fyrir sér að þau ríkisfyrirtæki í raforkugeiranum sem nú eru til verði stokkuð upp og höfð fleiri en menn sjá fyrir sér núna, a.m.k. ríkisvaldið eða framkvæmdarvaldið, og að með þeim hætti verði búin til 2–3 fyrirtæki í raforkugeiranum sem geti þá keppt um þjónustu við fólkið í landinu í því nýja fyrirkomulagi sem þarna er á ferðinni. Ég átta mig bara hreint ekki á því af hverju menn eru komnir út á þá braut að tala um að búa til eitt fyrirtæki úr þessu. Ég vil gjarnan heyra frá hv. þingmanni hvort hann telji að þetta sé endilega leiðin sem viðskiptaráðherrann, iðnaðarráðherra, lýsti yfir. Ég tel mögulegt að breyta svo eignarhaldi á einhverjum af þessum fyrirtækjum. Menn hljóta að velta því fyrir sér eftir því hvers konar samsetning verður á þeim fyrirtækjum sem verða til úr þeim ríkisfyrirtækjum sem nú eru rekin. Ríkissjóður þarf ekkert endilega að eiga öll þessi fyrirtæki. Við skulum segja að þau yrðu þrjú og þar geta þá aðrir aðilar komið til. Ég tel enga ástæðu til að útiloka neitt í því efni núna.

Hæstv. forseti. Ég held að við hv. þm. Jóhann Ársælsson séum að mörgu leyti mjög sammála um þá þróun sem hefur átt sér stað að undanförnu hvað varðar raforkumarkaðinn. Við höfum verið sammála um að innleiða það samkeppnisumhverfi sem hér hefur nú rutt sér til rúms. Við höfum tekið um það ákvörðun líka hér, stjórnmálamenn, að stórauka niðurgreiðslur, til að mynda vegna húshitunar og annarra þátta og verjum 1.200 millj. til þeirra verkefna. Það er mjög mikilvægt mál fyrir hinar dreifðu byggðir sem hafa þurft að taka á sig meiri byrðar en ella og við höfum viljað koma til móts við þá aðila. Í tíð þessarar ríkisstjórnar hafa framlög til þessa málaflokks margfaldast; margfaldast vegna þess að sá er vilji stjórnarmeirihlutans, og að ég tel stjórnarandstöðunnar líka, að við styrkjum byggð hér víða um land og reynum að jafna húshitunarkostnað landsmanna. Hv. þingmaður spurði mig hvernig ég gæti séð fyrir mér framtíðarskipulag á raforkumarkaðnum hvað fyrirtækjaþáttinn varðar. Ég ætla ekki að svara því hér í stuttu andsvari. Ég á einfaldlega eftir að mynda mér skoðun á því og umræðan er rétt að hefjast. Við eigum eftir að skoða alla þætti hvað það varðar. Það eru margar hliðar á því máli. Ég held að þetta sé eitt af stærri úrlausnarefnum okkar í framtíðinni. Við eigum að hefjast handa í þeirri vinnu að skoða þessi mál og velta þeim vel og gaumgæfilega fyrir okkur.

Hæstv. forseti. Umræðan er kannski rétt að hefjast en hæstv. iðnaðarráðherra lýsti því þó yfir hér fyrr í dag að búið væri að taka ákvörðun um framtíðarstefnuna. Mér þykir gott að heyra að kannski eru ekki allir sammála um það og hafa uppi þau orð sem hv. þingmaður viðhafði, að umræðan sé að hefjast. Mig uggir hins vegar það að þeir ráðherrar tveir úr ríkisstjórninni, frá báðum stjórnarflokkunum, sem skrifuðu undir yfirlýsinguna og fylgdu henni eftir með öðrum yfirlýsingum hafi nú eitthvað fyrir sér í því að sú stefna hafi stuðning í stjórnarflokkunum. Mér finnast sporin hræða í því. Það er ekki eins og að það sé í fyrsta skipti sem við heyrum einhver mótmæli frá þingmönnum stjórnarflokkanna utan af landi þegar á að gera eitthvað. Hver hefur svo endirinn orðið? Hann hefur orðið sá að ríkisstjórnin hefur ævinlega komist upp með það sem hún ætlar sér. Mig uggir að þannig geti nú farið í þessu efni líka en vonandi hef ég ekki rétt fyrir mér í því.

Herra forseti. Þegar ég í orðahnippingum við hv. þm. Halldór Blöndal tala um blámórautt hræðslubandalag Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks á Húsavík er auðvitað ekki nokkur einasta ástæða til að persónugera það og yfirfæra á það ágæta fólk sem situr í bæjarstjórn á Húsavík. Það er bara ekki þannig sem við gerum þetta í pólitíkinni þegar við ræðum hlutina. Við getum deilt hart á stefnu og ákvarðanir flokkanna sem fyrirbæra en við persónugerum þá ekki og það er ekki til hnjóðs sagt um einhverja einstaklinga sem að baki þeim standa eða störf þeirra. Ég bara frábið mér slíkar ávirðingar. Ég held að ég þekki allt þetta fólk ágætlega, a.m.k. flestallt, og ég veit að það vinnur störf sín þarna af samviskusemi og dugnaði. Það er enginn ofhaldinn af því að vera í sveitarstjórn í meðalstóru þéttbýlissveitarfélagi á landsbyggðinni við þau skilyrði sem mönnum eru þar skömmtuð til að rækja störf sín og reka sveitarfélög. Almennt eigum við ekki að venja okkur á það að reyna að persónugera það þegar við tökumst á um pólitíkina, um stefnur og störf. Hið sama gildir um hv. þingmann þegar hann er allt í einu orðinn svona viðkvæmur að hann lítur svo til að verið sé að tala niður til sín þegar pínulítið er verið að skjóta á hann pólitískt í salnum. Þá er nú orðið vandlifað hér í heimi ef við megum ekki aðeins takast á um hlutina án þess að í því sé fólgin einhver tilraun til að tala viðkomandi einstaklinga niður. Merkasta yfirlýsingin sem kom auðvitað fram hér í ræðu hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar var að iðnaðarráðherra væri eiginlega umboðslaus í tali sínu um að selja Landsvirkjun, það væri ekki stefna Framsóknarflokksins og það ætti eftir að ræða málið í þingflokknum. Það væru þá aldeilis tíðindin ef það stæði til að þingflokkur Framsóknarflokksins setti hnefann einhvern tímann í borðið og setti ráðherra sína „på plads“ eins og menn mundu segja á dönsku. Ja, guð láti gott á vita, að það eigi eftir að gerast en ég hef lítið séð af því hingað til, hvort heldur Írak á í hlut eða eitthvað annað.

Hæstv. forseti. Hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra er ekki umboðslaus ráðherra. Hún hefur fullt traust þingflokksins í þessu máli sem öðrum. Hins vegar er það þannig, og það hefur komið mjög skýrt fram í máli stjórnarliða hér á þingi, að við erum rétt að hefja þessa umræðu. Hér var einungis um viljayfirlýsingu að ræða og þar eiga menn eftir að komast að niðurstöðu sem verður væntanlega borin undir alla þá aðila er málið varðar, hvort sem það er borgarstjórnin í Reykjavík eða fulltrúar í stjórnarmeirihlutanum hér á þingi. Ég lagði áherslu á það að við ættum eftir að ræða þetta mál mjög gaumgæfilega og það er ekki stefna Framsóknarflokksins að selja Landsvirkjun.

Þá, herra forseti, verð ég bara að halda því fram að í þessum málflutningi séu fólgnar ákveðnar mótsetningar, að segja annars vegar að iðnaðarráðherra sé ekki umboðslaus þegar hún talar með þessum hætti og að hún hafi fullt traust flokks síns en svo kemur hins vegar að þetta sé eiginlega alveg órætt mál og að þetta sé ekki stefna Framsóknarflokksins. Hæstv. iðnaðarráðherra var beinlínis að lýsa þeirri framtíðarsýn ríkisstjórnarinnar að breyta Landsvirkjun, þ.e. hinum stóra sameinaða orkurisa, í hlutafélag og undirbúa að selja eignarhlut ríkisins, a.m.k. eitthvað af honum. Hún nefndi tímatalið 2008 sem ákveðinn upphafspunkt í þeim efnum. Þetta fer í raun og veru ekki nógu vel saman, held ég, ef betur er að gáð. Hæstv. iðnaðarráðherra hlýtur annaðhvort að tala í nafni ríkisstjórnarinnar og þeirra þingflokka sem á bak við standa eða þá eitthvað annað og mjög undarlegt er á ferðinni. Reyndar var hæstv. fjármálaráðherra á sömu nótum. Við eigum þá eftir að sjá það að þingflokkar stjórnarflokkanna taki af ráðherrunum völdin, eins og áður sagði. Það yrðu mikil tíðindi og hefur lítið borið á því hingað til að menn myndu eftir þingræðinu þegar til kastanna kemur.

Hæstv. forseti. Ég ætla að ítreka það hér að vitaskuld hefur hæstv. iðnaðarráðherra umboð frá þingflokki sínum og hún vinnur störf sín í því umboði, hæstv. ráðherra. Það sem ég hef verið að segja hér í dag, og ég veit að hv. þingmaður er mér sammála um það þótt hann geti ekki komið hér upp meir, er að mikil umræða á eftir að fara fram í þjóðfélaginu um framtíðarskipan orkumála hér á landi. Ég held að allir geti verið sammála um það. Þó að sú umræða hafi staðið hér í einhverja mánuði er alveg ljóst að margra ára umræða verður um þetta stóra málefni, þetta stóra viðfangsefni, í framtíðinni. Því segi ég það hér: Við erum rétt á upphafspunktinum og eigum eftir að takast á í pólitíkinni um þetta mál eins og svo mörg önnur.

Virðulegi forseti. Þetta er um margt merkileg umræða og að sumu leyti fagna ég ræðu hv. þingmanns sem hér talaði, hv. formanns iðnaðarnefndar. Ég verð samt að viðurkenna að ég á dálítið bágt með að skilja í ljósi nýsamþykktra laga um fyrirkomulag raforkumála að þá komi fram hjá hv. þingmanni að margra ára umræða sé fram undan. Það segir mér það eitt að í Framsóknarflokknum voru þessi mál ekki kláruð áður en þau voru samþykkt frá Alþingi frekar en mörg önnur frumvörp. Þegar hæstv. iðnaðarráðherra boðar hér einkavæðingu Landsvirkjunar skyldi maður ætla að það væri a.m.k. gert í umboði ríkisstjórnar. Þar á Framsóknarflokkurinn, þingflokkurinn sem er nú ekki mjög stór, ekki fjölmennur þingflokkur, býsna marga fulltrúa. Því mætti ætla að það hefði verið rætt innan þingflokks Framsóknarflokksins, að hv. þingmenn þar hefðu rætt að svona ætti að standa að málum. Það gleður mig hins vegar að hv. þingmaður segir að hann hafi verulegar efasemdir um þessa boðuðu einkavæðingu Landsvirkjunar. Þetta er auðvitað einkavæðing í þágu fákeppni og einokunar, ekki samkeppni og alls ekki í þágu fólksins í landinu. Ég spyr hv. þingmann: Er alveg klárt að í þessu máli sé hæstv. ráðherra ekki að túlka skoðun Framsóknarflokksins? Er þetta aðeins fjölmiðlafár og athyglissýki?

Hæstv. forseti. Ég verð að lýsa mig ósammála málflutningi hv. þm. Margrétar Frímannsdóttur um það að hæstv. ráðherrar fjármála og iðnaðar hafi boðað það að Landsvirkjun yrði einkavædd. Það er beinlínis rangt að það hafi verið boðað fortakslaust að Landsvirkjun yrði seld. Það er ekki réttur málflutningur.

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra boðaði eins og hér kom fram að jafnvel innan þriggja ára með aðkomu nýrra fjárfesta yrði rekstrarfyrirkomulagi þessa fyrirtækis breytt. Ég spyr hv. þingmann enn og aftur: Var þessi yfirlýsing ráðherra með samþykki Framsóknarflokksins eða ekki? Svarið hlýtur að vera já eða nei.

Hæstv. forseti. Þetta er ákaflega merkileg umræða, svo að ekki sé dýpra í árinni tekið. Við erum að ræða um frumvarp til laga um stofnun einkahlutafélags um Orkuveitu Húsavíkur. Hæstv. ráðherrar hafa talað um að vel komi til greina að breyta rekstrarfyrirkomulagi Landsvirkjunar, trúlega í svipaða átt og við erum að gera hér varðandi Orkuveitu Húsavíkur, sem samflokksmenn hv. þm. Margrétar Frímannsdóttur hafa beðið okkur stjórnmálamenn um að gera hér á Alþingi. Er þá þar með sagt að sveitarstjórnarmenn á Húsavík muni selja Orkuveitu Húsavíkur eftir þrjú ár? Þetta er mjög langsótt túlkun. Ég vil ekki trúa því. Ég hafna því að með því að háeffvæða einhver ríkisfyrirtæki eða fyrirtæki í eigu sveitarfélaga sé þar með sjálfgefið að þau verði seld einkafjárfestum í heilu lagi. Slíkt gerist ekki. 
            

Virðulegur forseti.  Þegar ríkisstjórn markar stefnu, hv. þingmaður, þá hefur það áhrif. Þannig hefur fyrirtækið m.a. þurft að gera grein fyrir þeim nýju stefnuyfirlýsingum gagnvart lánshæfismatsfyrirtækjum erlendis. Lánardrottnar þess spyrja auðvitað, þegar fregnir berast af því að til standi að einkavæða fyrirtækið, hvað sé á ferðinni. Ég á ekki von á að það hafi nein áhrif á stöðu fyrirtækisins. Það er enn þá ríkisfyrirtæki og nýtur ábyrgða og hefur fyrsta flokks lánshæfiseinkunn. En það liggur fyrir og hefur verið lýst yfir að fyrirtækið verði hlutafélagavætt og einkaaðilar fengnir að því og það sé fyrsta skrefið í einkavæðingunni. Ég held að ég muni það örugglega rétt, en tek þó fram að ég rifja upp viðtal við hæstv. iðnaðarráðherra eftir minni, að hún hafi sagt, aðspurð um efnið: Við höfum komist að þeirri niðurstöðu að ríkisrekstur sé ekki heppilegt form eða fyrirkomulag. Hvernig það hljóðaði orðrétt skal ég ekki um segja en það varð ekki skilið sem annað en yfirlýsing ráðherrans um að tími ríkisrekstrar í þessari atvinnugrein væri að líða undir lok. Ræður hæstv. iðnaðarráðherra í utandagskrárumræðum við mig fyrr í dag var heldur ekki hægt að skilja á annan hátt. Fullyrðingum mínum um að þetta Landsvirkjunarorkubúsrafmagnsveitufyrirtæki yrði selt einum einkaaðila með grunnnetinu og öllu saman var ekki mótmælt af hæstv. ráðherra né neinum af fulltrúum stjórnarflokkanna í umræðunni. Ég tek hins vegar eftir því að hv. þm. Halldór Blöndal hefur greinilega talið sig eiga erindi í þá umræðu þótt hann hafi ekki verið fulltrúi flokks síns við hana. Það kom mér sannarlega nokkuð á óvart að heyra utandagskrárumræðuna að sínu leyti endurtekna undir þessum dagskrárlið þar sem ég sat á skrifstofu minni. Ég var út af fyrir sig alinn upp við það að Þingeyingar væru menn stórhuga og ekki þjakaðir af minnimáttarkennd en það var ofar hugmyndaflugi mínu að þingmenn þeirra gerðu þetta risavaxnasta fyrirtæki Íslandssögunnar að umfjöllunarefni undir liðnum Orkuveita Húsavíkur. Sannarlega er þar nokkuð ólíku saman að jafna þó að mjór sé mikils vísir. Við vonum að orkuiðnaður í Þingeyjarsýslum muni eflast, dafna og styrkjast mjög á næstu árum en ég gat ekki gert ráð fyrir því að þessi utandagskrárumræða yrði endurtekin undir þessum lið. Ég verð þó að hafa þann fyrirvara að ég heyrði aðeins hluta umræðunnar af hálfu hv. þm. Halldórs Blöndals. Mér þótti hún sannarlega nokkuð einkennileg og raunar athyglisvert í umræðunni allri að fulltrúar Sjálfstæðisflokksins sem þátt hafa í henni tekið hafa ekki fjallað um efni málsins eða fyrirætlanir ríkisstjórnar heldur hafa þeir reynt að beina ljósinu og spjótum sínum að Reykjavíkurlistanum og samstarfinu í borgarstjórn Reykjavíkur. Ég gæti sett fram kenningar um hvers vegna hv. þm. Halldór Blöndal telur það réttast og ég skal svo sem fara í það á eftir en þingmaðurinn sagði eitthvað á þá leið að nú væri útilokað fyrir Reykjavíkurlistann og Reykjavíkurborg að selja eignarhlut sinn í Landsvirkjun ef við teldum að það mundi leiða til hækkunar á raforkuverði hjá almenningi. Því er til að svara, hv. þingmaður, að þegar Reykjavíkurborg selur eignarhlut sinn í Landsvirkjun, vonandi nú á haustdögum, geta borgaryfirvöld ekki gert ráð fyrir að einhverjir vitleysingar fari með landstjórnina. Þeir hljóta að gera ráð fyrir því að þar með sé eignarhluturinn í Landsvirkjun í góðum höndum, að vel verði með hann farið og stjórnvöldin standi ekki þannig að málum að það leiði til ófarsældar í raforkuiðnaðinum. Við skulum líka muna það, hv. þingmaður, að árið 2007 verður kosið til Alþingis og algerlega óvíst um hvaða meiri hluti muni sitja árið 2008, þegar boðað hefur verið að fyrirtækið verði hlutafélagavætt og einkavætt. Enn höfum við sem betur fer, almenningur í landinu, öll tök á að hafa áhrif á úrslit þeirra mála.

Forseti vill áminna hv. þingmann um að ávarpa hæstv. forseta en ekki einstaka þingmenn.

Sjálfsagt er að taka tillit til þess, virðulegur forseti, en það verður að hafa í huga þingmanninum til afsökunar að hv. þingmaður er einatt á forsetastóli og þingmaðurinn því vanur að ávarpa hann beint. Allt um það. Það er ekkert einkennilegt að þingmenn stjórnarliðsins af landsbyggðinni skuli reyna að beina ljósunum annað eða draga í efa þá stefnumörkun sem kynnt hefur verið um sameiningu þessara þriggja fyrirtækja. Auðvitað liggur málið þannig, a.m.k. séð frá sjónarhóli mínum héðan í Reykjavík, að sameining þessara þriggja fyrirtækja, Rafmagnsveitnanna, Orkubúsins og Landsvirkjunar hlýtur að vera fólki á landsbyggðinni talsvert áhyggjuefni, m.a. í heimahéraði hv. þingmanns sem ákvað að gera landsmálin að umfjöllunarefni undir liðnum Orkuveita Húsavíkur hf. Vissulega er verið að taka pólitíska ákvörðun um að flytja þungamiðjuna í þessum tveimur fyrirtækjum, Rarik og Orkubúi Vestfjarða, sem fyrst og fremst hafa þjónað landsbyggðinni, hingað til Reykjavíkur. Það hefur síðan verið boðað að við þá sameiningu við Landsvirkjun verði farið í hagræðingaraðgerðir í þessum rekstri til að ná niður kostnaði. Menn þurfa ekki lengi að hafa fylgst með þjóðmálum, þróun atvinnumála eða fyrirtækja, til að átta sig á því hvaða afleiðingar það getur haft fyrir utan Reykjavík. Auðvitað er það þannig að starfsstöðvar þessara fyrirtækja eru útstöðvar fyrirtækis sem hefði höfuðstöðvar í Reykjavík, Landsvirkjunarorkubúsrafmagnsveitunnar eða hvað menn ætla að kalla þennan þríhöfða þurs. Það hlýtur að vekja spurningar á landsbyggðinni um hvernig hv. stjórnarþingmenn landsbyggðarinnar halda á hagsmunum hennar. Það er eðlilegt að hv. þm. Halldór Blöndal reyni að gera tortryggilegan málflutning hv. þm. Jóhanns Ársælssonar sem benti réttilega á að verkefnið væri miklu frekar að reyna að styrkja þau orkufyrirtæki sem starfa úti um landið til að auka fjölbreytni og samkeppni á þeim markaði. Þegar hv. þingmaður Halldór Blöndal sagði að vissulega hefði þurft að skjóta styrkari stoðum undir Rafmagnsveitur ríkisins þá hafði hv. þingmaður lög að mæla. En að skjóta styrkari stoðum undir starfsemi Rafmagnsveitna ríkisins felst ekki í því að gera fyrirtækið að deild í Landsvirkjun. Að skjóta styrkari stoðum undir Rafmagnsveitur ríkisins getur ekki falist í því að leggja það niður og gera það að deild í Landsvirkjun. Nei, að skjóta styrkari stoðum undir raforkufyrirtæki á landsbyggðinni hlyti að felast í því að horfa til að sameina fyrirtækin á landsbyggðinni, til að mynda þau sem starfa fyrir Norðurland, og flytja höfuðstöðvar þeirra þangað. Menn gætu jafnvel séð fyrir sér að í framtíðinni gætu einstök orkuver, til að mynda í eigu Landsvirkjunar á Norðurlandi, runnið til slíks fyrirtækis. Þannig mundu öflug atvinnufyrirtæki út um landið í þessum mikilvæga iðnaði eflast í stað þess að vera útibú frá fyrirtæki með þungamiðju allrar sinnar starfsemi í höfuðborginni. Vitanlega er það frá þessum atvinnupólitíska veruleika sem hv. þm. Halldór Blöndal reynir að beina ljósinu vegna þess að auðvitað ættu stjórnarþingmenn landsbyggðarinnar að vinna að því að efla Norðurorku, Rarik og Orkubú Vestfjarða sem eitthvert mótvægi á orkumarkaðnum en ekki leggja þær eignir sem neytendur á landsbyggðinni hafa byggt upp með greiðslu rafmagnsreikninga í áratugi inn sem einhverjar deildir í Landsvirkjun í Reykjavík og afhenda það svo einkaaðilum. Ég sakna þess að hv. þm. Halldór Blöndal skuli ekki í þessu sambandi að hafa fjallað um auðlindagjöld. Okkur hlýtur líka að leika forvitni á að vita hver afstaða þessa forustumanns Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi er til þess efnis. Við þekkjum að hann studdi það þegar fiskimiðin, fiskurinn í sjónum, hin sameiginlega auðlind okkar landsmanna var gefinn einkaaðilum. Þar var þó lagaáskilnaður um að Íslendingar yrðu að eiga meiri hluta í þeim sjávarútvegsfyrirtækjum. Eigi að hefja einkavæðingarleiðangur á auðlindum landsins er engum slíkum girðingum til að dreifa. Iðnaðarráðherra hefur vísað til þess að menn á Evrópska efnahagssvæðinu þyrftu að sitja við sama borð. Það þýðir á mæltu máli að orkulindir á Norðurlandi gætu sem hægast komist í hendur útlendingum. Ef ekki er skipulag um auðlindir eða auðlindagjöld þá yrði fólk í þessum landshlutum jafnvel að horfa upp á að þar rynnu árnar, þar féllu vatnsföllin og þar gysi upp jarðhitinn og gerði ekki annað en mylja gróða í vasa ítölsku rafveitnanna og kannski einhverra stóriðjufyrirtækja vegna þess að hér hefðu menn ekki verið nægilega forsjálir til að tryggja að við Íslendingar ættum sjálfir og saman auðlindir landsins og tækjum afgjald af þeim. Ég held að hv. þm. Halldór Blöndal, hv. þm. Birkir Jónsson og aðrir hv. þingmenn stjórnarliðsins af landsbyggðinni ættu að setja hælana í og reyna að snúa við þeirri stefnu sem ríkisstjórnin hefur markað. Ég fæ ekki betur séð, og er þó ekki þingmaður landsbyggðarkjördæmanna og ekki kjörinn til að gæta hagsmuna þeirra sérstaklega, en þetta ógni atvinnupólitískum hagsmunum landsbyggðarinnar og að vinda verði bráðan bug að því að snúa við stefnu ríkisstjórnarinnar. En stefnan er ekkert á reiki. Hún liggur fyrir, hún er yfirlýst og er kunn, ekki bara á Íslandi heldur líka erlendis. Hún er m.a. kunn þeim fyrirtækjum sem lána fé í raforkugeirann á Íslandi vegna þess að þeir þurfa að fylgjast með því hvaða stefna er uppi. En þegar einkavæðing heyrist eru bjöllur auðvitað fljótar að hringja. Sú stefna liggur fyrir. Þeirri stefnu verða hv. þingmenn að snúa við ef þeir meina eitthvað með því sem þeir hafa sagt í dag en ekki bara lýsa efasemdum.

Frú forseti. Hér er til umræðu frumvarp til laga um stofnun einkahlutafélags um Orkuveitu Húsavíkur og að líkum er umræðan tvíþætt sem hér fer fram. Annars vegar um þetta afmarkaða frumvarp sem lýtur að stofnun einkahlutafélags um Orkuveitu Húsavíkur og hins vegar um orkumálin almennt og þá lagaumgjörð og stefnumörkun sem verið er að skapa þeim. Það er held ég rétt og skylt að hér sé bent á að þetta frumvarp var lagt fram í haust og nokkru áður en fóru að dynja á þjóðinni yfirlýsingar um að hraða einkavæðingu orkukerfisins sem við höfum mátt búa við í 2–3 mánuði. Ég hygg að Húsvíkingar sem aðrir landsmenn muni velta fyrir sér í sjálfu sér hvort þeir séu þarna á öruggri vegferð að stofna hlutafélag um orkuveitu sína sem líka fer með vatnsveitumál og önnur þau verkefni sem veita hefur í slíku góðu samfélagi. Á það hefur verið minnst fyrr í dag að þær miklu hræringar sem núna eiga sér stað á raforkumarkaðnum eigi rætur að rekja til þess að samþykkt voru raforkulög fyrir rúmu ári, raforkulög sem voru talin byggja á einhverri Evróputilskipun um að raforkuframleiðsla á Íslandi og raforkumarkaðurinn gæti lotið einhverju lögmáli markaðarins með hliðstæðum hætti og gæti gerst erlendis þar sem lönd liggja þétt saman og auðlindir með þeim hætti að hægt er að nýta þær kannski meira og minna sameiginlega. Ísland er eyland og á þess vegna ekkert skylt við þær aðstæður sem verið er að tala um á mörkuðum erlendis. Ég vil því aðeins víkja að þessum hlutum almennt. Ég vil fyrst víkja að þeirri umræðu sem hér hefur átt sér stað og kom m.a. fram í ræðum hv. þm. Helga Hjörvars og fleiri þingmanna sem hafa talað að hagsmunir Reykjavíkur og landsbyggðar séu ólíkir hvað orkumál varðar. Ég vil fullkomlega mótmæla þeirri nálgun málsins. Ég vil líta á okkur sem eina þjóð. Ég vil líta á Reykvíkinga sem Íslendinga. Ég vil líta á alla Íslendinga sem eina þjóð óháð því hvar þeir búa og hagsmunir og ráðstöfun á auðlindum á ekki að fara eftir einhverjum hreppum hvað þetta varðar. Menn geta velt því fyrir sér með Landsvirkjun, m.a. hvernig hún varð til. Ég ætla ekki að rekja þá löngu sögu en hún var stofnuð til þess að skaffa rafmagn til stóriðju á suðvesturhorninu á sínum tíma. Henni voru afhentar flestar virkjanir landsins til að gefa henni eigið fé og síðan var henni falið það hlutverk að skaffa rafmagn til stóriðju á suðvesturhorninu. Henni var líka falið, þar sem hún átti megnið af virkjunum landsins, að útvega Rarik rafmagn til að selja í smásölu út um land til dreifingar. Ég held að það sé ekki ofsögum sagt að mörgum hefur fundist Landsvirkjun vera dýr á því rafmagni sem hún hefur verið að selja til Rariks, til dreifingar til hins almenna notanda. En hvers vegna þurfti hún þá að selja þetta svona dýrt til almennra notenda? Jú, hún var annars vegar að greiða niður orkuverðið til stóriðjunnar og hins vegar að skapa sér þann höfuðstól sem hún nú á. Hverjir greiddu þetta? Raforkunotendur um allt land á veitusvæði Rariks hafa greitt þann eignarhlut sem hefur myndast í Landsvirkjun. Menn geta deilt um hvort þetta hafi verið rétt skipan á sínum tíma. Ég held að hún hafi verið röng. Ef ráðist var í svona stórvirk mál að skapa orku fyrir eitthvert stórfyrirtæki sem tekur meginhluta af þeirri raforkuframleiðslu sem í gangi er þá ætti að stofna um það sérstakt fyrirtæki en ekki að láta almenna neytendur greiða það niður. Þess vegna þegar verið er að tala um hver eigi Landsvirkjun, þá finnst mér að við þurfum að ganga þar gætilega um dyr og vera ekki að draga okkur að ástæðulausu í hreppadilka hvað þetta varðar. Þjóðin öll hefur greitt þennan höfuðstól Landsvirkjunar og þess vegna varðar framtíðarráðstöfun hennar þjóðina alla en ekki einstök sveitarfélög. Þetta vildi ég draga rækilega fram af minni hálfu. Ég held að Reykvíkingum, sem ég hef hitt, sé enginn greiði gerður með því og þeir eru á móti því að þeim sé stillt sem hagsmunalegum andstæðingum eða eigi sér sameiginlega hagsmuni með íbúum annars staðar á landinu. Við, þó að við eigum lögheimili úti á landi, erum stolt af höfuðborg okkar. Við gerum okkur grein fyrir að hingað hefur safnast með einum eða öðrum hætti auður og fjárfestingar. Allar byggingar ríkisins eru nánast hér o.s.frv. þannig að við gerum okkur grein fyrir því og erum stolt af og ég tel að við eigum að gæta þess að hugsa þessa hagsmuni alla sem heild fyrir þjóðina eins og rétt og skylt er og ég held að allir vilji. Víkjum aðeins að þeim málum með framtíðarsýnina. Við höfum öll heyrt svo rækilega bæði á þingi og í fjölmiðlum undanfarið hver stefna ríkisstjórnarinnar er í orkumálum. Hæstv. iðnaðarráðherra lýsti því yfir fyrir áramót á þingi að hún stefndi að því að stofna eitt fyrirtæki úr Landsvirkjun, Orkubúi Vestfjarða og Rarik. Síðan mundi það fyrirtæki fara á markað eins og hæstv. ráðherra orðaði það þá að mig minnir. Þetta var einmitt í umræðu um framkvæmd nýsettra raforkulaga þar sem ráðherra viðurkenndi að margt hefði farið á annan veg en búist hafði verið við. Rafmagn hækkaði upp úr öllu valdi og mörg framkvæmdaatriði hefðu komið þeim mjög á óvart. Ég hef heyrt fleiri stjórnarþingmenn segja hér í þingsal að raforkulögin eins og þau birtast í framkvæmd koma þeim mjög á óvart, þetta sé allt öðruvísi en þeim hafi verið sagt, allt öðruvísi en hæstv. iðnaðarráðherra hafi sagt þeim að þetta mundi verða, allt öðruvísi en embættismennirnir höfðu sagt að þetta mundi verða. Og nú eru embættismenn og ráðherrar á handahlaupum að reyna að draga í land og bjarga í horn verstu annmörkum síðustu raforkulaga. Eins og einn þingmaður orðaði það á nefndarfundi, hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson, sjáum við ekki fyrir endann á því hvernig á að draga það allt í land. Ég leyfi mér að vitna til þessa orðalags vegna þess að hann hefur líka sagt þessi sömu orð á þingi. Þetta er sú staða. Síðan koma hæstv. iðnaðarráðherra og fjármálaráðherra og segja að framtíðin sé sú að sameina þessi fyrirtæki í eitt og setja þau síðan á markað, selja þau á næstu 2–4 árum. Það er í þessu ljósi sem orkuveiturnar um landið hafa verið að senda frá sér ályktanir. Norðurorka sendi frá sér ályktun fyrir jól að mig minnir eða fyrir skömmu þess efnis að óska eftir viðræðum við ríkisvaldið um að fá að leysa til sín sinn hluta í Rarik og verkefni Rariks á sínu svæði til að byggja sig upp. Skagafjarðarveitur hafa líka sent sams konar erindi og óskað eftir viðræðum um að fá að leysa til sín rafveiturnar, eignir Rariks á sínu svæði. Iðnaðarráðherrann gefur mönnum þá gagnsæju yfirlýsingu að hún sjái ekki að þessar litlu orkuveitur eigi sér neina framtíð. Hún sjái þá framtíð að þær sameinist í tvö meginfyrirtæki með Landsvirkjun, Rarik og Orkubúi Vestfjarða sem hrygglengju í öðru og þá væntanlega yrðu Norðurorka og aðrar litlar veitur bara innbyrtar því henni fannst þær svo litlar, ráðherranum, að ekki tæki því að nefna þær í sömu andrá sem verið væri að nefna þessa sameiningu. Hin sýnin er væntanlega að Orkuveita Reykjavíkur og Hitaveita Suðurnesja sameinist í annað fyrirtæki þannig að tvö orkufyrirtæki verði í landinu, annað sjálfsagt í eigu framsóknarmanna og hitt í eigu sjálfstæðismanna svo öllum skilyrðum sé nú fullnægt. En það er ekki víst að ráðherranum verði kápan úr því klæðinu því eins og hæstv. iðnaðarráðherra sagði hér yrði samt að bjóða kaupin á þessum orkuveitum út á Evrópska efnahagssvæðinu og þá er ekki víst að framsóknarfyrirtækin eða sjálfstæðisfyrirtækin ráði við að kaupa þau fyrirtæki. Þau geta að öllum líkindum þess vegna farið í hendur aðila langt úti í heimi og þar af leiðandi fari ráðstöfun á orkuverunum á allt aðra lund en ráðherrann mundi helst fýsa að færi þegar hún væri búin að opna leikinn. Ég held að það sé í þessu ljósi sem við eigum að horfa á öll þau skref sem verið er að stíga varðandi að létta þessa einkavæðingu orkugeirans fyrir ríkisstjórninni. Ég held að reyna eigi að skoða þetta í því ljósi. Ég velti því fyrir mér hvort 2. þm. Norðaust. sé svo reiðubúinn að feta í slóð 1. þingmanns kjördæmisins, hæstv. iðnaðarráðherra, Valgerðar Sverrisdóttur, að leggja Norðurorku inn í þetta púkk sem hún hefur mælt fyrir á þingi. Og að Orkuveita Húsavíkur sem við erum hér að fjalla um mundi bara vera tekin án þess að ræða það sérstaklega. Eða hefur hv. 2. þm. Norðaust. ekki heyrt stefnuyfirlýsingu hæstv. iðnaðarráðherra sem er 1. þingmaður kjördæmisins? Sá vilji hlýtur einmitt líka að snúa að Orkuveitu Húsavíkur og í samræmi við það er þetta bara aukaleikur að vera að hlutafélagavæða. Styður hv. 2. þm. Norðaust. þessa stefnu hæstv. iðnaðarráðherra, 1. þm. Norðaust., að Norðurorka og Orkuveita Húsavíkur fari inn í þetta stóra púkk sem enginn veit hvar endar? Hefur ekki hv. 2. þm. Norðaust. áhyggjur nú þegar af framkvæmd raforkulaganna fyrir bændur, fyrir öll hin minni fyrirtæki? Það er ekki enn séð fyrir endann á því. Ég hef einmitt litið svo á að hv. 2. þm. Norðaust., Halldór Blöndal, beri hag byggðarinnar fyrir brjósti og mundi vilja standa gegn þessu ef hann mætti. Mér kom þess vegna á óvart hversu létt hann steig þennan dans við hæstv. iðnaðarráðherra og virtist vera orðinn flæktur í einkavæðingarpilsaslætti ráðherrans. Það er nú svo að eftir að búið er að opna dyrnar fyrir einkavæðingunni, fyrir hlutafélagavæðingunni, er ekki svo gott að standa gegn því. Fyrir vestan var sagt þegar Guggan var seld að hún yrði áfram gul en það stóð í nokkra daga. Og þegar hæstv. þáverandi samgönguráðherra, Halldór Blöndal, talaði einmitt um símann, Póst og síma, að hann yrði ekki til sölu, þá hef ég hér viðtal í BSRB-tíðindum frá september 1995, 4. tölublaði 8. árgangi þar sem einmitt er verið að vitna í hæstv. þáverandi samgönguráðherra, Halldór Blöndal, sem var að hlutafélagavæða Póst og síma. Þar segir, með leyfi forseta: „Ákvarðanataka með þessum hætti er of þung í vöfum og samræmist ekki nútímaviðskiptaháttum. Þess vegna tel ég óhjákvæmilegt að breyta rekstrarformi Pósts og síma til þess að styrkja samkeppnisstöðu hans og starfsöryggi þess fólks sem þar vinnur.“ Síðan kemur orðrétt í þetta viðtal, með leyfi forseta: „Ég legg áherslu á,“ - segir hæstv. samgönguráðherra - „að í mínum huga kemur ekki annað til greina en að Póstur og sími verði áfram alfarið í eigu ríkisins.“ Þetta vilja menn nú meina að gildi bara á þeim tíma þegar það er sagt, en við vitum hvað nú er. Nú stendur Síminn nákvæmlega frammi fyrir því sem við erum að tala um að geti blasað við fyrir orkuveitunum. Nú stöndum við nákvæmlega frammi fyrir því að verið er að takast á um sölu Símans. Það sérkennilega við þetta er að Framsóknarflokkurinn, félagshyggjuflokkurinn gengur þarna í fylkingarbrjósti líka. Hann gengur fram í fylkingarbrjósti í að selja Símann. Ætli það sé með miklum stuðningi flokksmanna? Nei, í skoðanakönnun sem gerð var um afstöðu kjósenda Framsóknarflokksins til þess arna var mikill meiri hluti, milli 70 og 80% á landsbyggðinni og yfir 60% af þeim sem studdu Framsóknarflokkinn voru andvígir því að Síminn væri seldur. 

Þingmaðurinn er þó ekki hræddur hér í Reykjavík eins og …

Hv. 2. þm. Norðaust. er vaskur maður og ég held að við sem eigum uppruna með þeim hætti óttumst ekki neitt heldur tökum bara á. Og þó að menn í Reykjavík, ég veit að hann á í miklum vandræðum með alla sína liðsmenn í Sjálfstæðisflokknum sem eru hlaupandi út og suður á þverólíkri stefnu við þingmanninn, en það er nú ekki svo í þessu máli. Ég vil bara ítreka hér að við erum að fara út í vegferð sem gengur þvert gegn vilja kjósenda, t.d. Framsóknarflokksins. 

Frú forseti. Annars vegar vil ég taka það fram um yfirlýsingar hæstv. iðnaðarráðherra varðandi Rarik og Landsvirkjun að ég hef ekki séð útfærslu á þeim hugmyndum sem hæstv. ráðherra er með og kýs að fá að sjá þær frekar og hvernig að þeim verður staðið áður en ég get talað um þær í einstökum atriðum. Varðandi það frumvarp sem hér liggur fyrir held ég að það liggi alveg ljóst fyrir að meiri hluti bæjarstjórnar Húsavíkur leggur til að stofna einkahlutafélag um Orkuveitu Húsavíkur þar sem meiri hlutinn gerir sér grein fyrir því að orkuverð á Húsavík er mjög hátt um þessar mundir, óeðlilega hátt, og ég hygg að Orkuveita Húsavíkur eigi erfitt með að standast samkeppni í raforkuverði. Af þeim sökum er óhjákvæmilegt fyrir Húsvíkinga að leita leiða til þess að lækka orkuverðið. Stofnun þessa hlutafélags er að sjálfsögðu liður eða þáttur í því. Ég tel að það sé mjög óskynsamlegt í slíkum hugleiðingum að útiloka það fyrir fram að til sameiningar gæti komið milli Orkuveitu Húsavíkur og Norðurorku t.d. Ég bendi á að ýmsar hitaveitur úti á landi hafa verið keyptar upp af Orkuveitu Reykjavíkur til þess að reyna að lækka verðið. Það er af þeim sökum sem flokksbræður hv. þingmanns á Húsavík leggja það nú til að stíga fyrsta skrefið til þess að unnt sé að einkavæða Orkuveitu Húsavíkur með sama hætti og R-listinn í Reykjavík, ef marka má ummæli og skoðanir hv. þm. Helga Hjörvars, er að stíga fyrsta skrefið til þess að einkavæða Landsvirkjun.

Frú forseti. Ég get verið sammála hv. þingmanni um það að í höndum þess meiri hluta sem nú er á Húsavík er þetta kannski allt í lagi. Það er nú svo að þegar verið er að taka ákvarðanir sem þessar byggjum við á þeim grunni sem fyrir er. En í ljósi yfirlýsinga bæði hæstv. iðnaðarráðherra og hæstv. fjármálaráðherra um hvaða framtíðarsýn sem þeir sjá fyrir orkuver landsmanna þá tel ég að kæmust t.d. sjálfstæðismenn og framsóknarmenn til valda á Húsavík mundi verða allt önnur mynd uppi og þá mundi ég ekki treysta með sama hætti að Orkuveita Húsavíkur yrði ekki að almennri söluvöru  Ég tek því undir þau orð hv. þingmanns að í höndum þess meiri hluta sem nú er á Húsavík er þetta sjálfsagt í lagi, og vonandi verður hann áfram, en menn eru ekki eilífir störfum, samanber t.d. yfirlýsingar hv. þingmanns þegar hann var hæstv. samgönguráðherra og sagði hér, eins og ég vitnaði í áðan, með leyfi forseta: „Ég legg áherslu á að í mínum huga kemur ekki annað til greina en að Póstur og sími verði áfram alfarið í eigu ríkisins.“ Þetta sagði hv. 2. þm. Norðaust., þáverandi samgönguráðherra, en nú er allt annað uppi, frú forseti.

Frú forseti. Það er hálfspaugilegt að heyra hv. þingmann vera að taka þátt í diskusjón sem átti sér stað fyrir fjölmörgum árum og hann þekkir ekki. Í þessum gömlu lögum frá 1996 stendur skýrlega að ekki megi selja Póst og síma nema með samþykki Alþingis. Flutningsmaður þess máls var ég, og til hvers stóð hugur minn á þeim tíma nema til þess eins að tryggja það að Landssíminn yrði ekki seldur nema með samþykki Alþingis? Ég held að hv. þingmaður verði að reyna að skilja það að ekki geta þingmenn lagt til meiri tryggingu en þá að mál skuli borið undir Alþingi. Ég vænti að hv. þingmaður sé sammála mér um það að við verðum að hlíta því sem Alþingi samþykkir. Flestir gera sér grein fyrir því að það er affarasælast þó að kunni að vera á því undantekningar. Um hitt hygg ég að við séum ekki sammála, hver staðan sé hjá bæjarstjórn Húsavíkur. Þeir sem bera ábyrgð á rekstri orkumála þar, orkuveitunnar, hljóta að leggja sig í framkróka um að reyna að lækka verðið til neytenda, til Húsvíkinga. Ég hygg að það sé óverjandi með öllu að þeir útiloki fyrir fram þær leiðir sem færar eru í þeim efnum. Ég held að það sé alveg útilokað að halda því fram. Það væri ábyrgðarleysi að halda því fram að sveitarstjórnarmenn mættu ekki að leita allra leiða til þess að lækka orkuverð og tryggja nægilega orku til umbjóðenda sinna. Í annan stað vil ég segja að frammistaða R-listans í Reykjavík sýnir það ekki glögglega að hægt sé treysta þeim í sveitarstjórn fyrir því að vilja halda vel utan um eignarhluta sinn í orkufyrirtækjum. Að vísu hafa það aðallega verið fyrrverandi alþýðubandalagsmenn í Samfylkingunni sem hafa talað um þetta mál og væri gaman að fá að heyra hvað gamlir kratar hafa um það segja.

Frú forseti. Hv. þingmaður svaraði sér nú eiginlega sjálfur. Auðvitað veltur á því hver fer með meiri hluta hverju sinni hvaða stefna er tekin. Ég get alveg fullvissað hv. þingmann um það að ég mundi hafa staðið við orð hæstv. samgönguráðherra sem sagði áðan: Ef ég og minn flokkur hefðum verið í meiri hluta á þingi mundi sala á Símanum ekki vera á dagskrá, alveg klárt. Það veltur á því hver fer með meiri hluta hverju sinni. Og ég mundi hafa staðið við m.a. þessi orð þáverandi ráðherra því að ég var honum sammála þá að Póst og síma ætti ekki að selja. Ef við hefðum verið í meiri hluta væri það ekki hér á dagskrá. Sama á við um önnur málefni sem við erum að ræða hér, að við getum ekki gert ráð fyrir því að sami góði meiri hlutinn sé alltaf til staðar, við lendum alltaf í því að við fáum einhverja meiri hluta eins og við búum við nú á Alþingi þar sem einkavæðingin tröllríður húsum. Hitt sem ég held að hv. þingmaður ætti líka að vera mér sammála um er að þessar orkuveitur, þessar litlu orkuveitur, hvort sem þær heita Orkuveita Húsavíkur, Norðurorka, Skagafjarðarveitur, eru miklir aflgjafar í samfélögum sínum. Þetta eru yfirleitt þau fyrirtæki sem geta tekið á, stuðlað að og tekið þátt í atvinnuuppbyggingu og stuðlað að vexti viðkomandi samfélags. Við sjáum nú hvað þessar stóru orkuveitur gera fyrir sín samfélög. Hins vegar getum við lent í því að við fáum slæmar ríkisstjórnir, slæmt Alþingi sem býr þannig um hnútana að sveitarfélög verði eða séu knúin til þess að láta frá sér orkuveiturnar, svipað og gert var við Vestfirðinga þegar Orkubú Vestfjarða var knúið af þeim með stjórnvaldsaðgerðum 

Hæstv. forseti. Hér hefur farið fram nokkuð merkileg umræða lengi dags, að vísu ekki út af mjög stóru máli, frumvarpinu um að stofna megi einkahlutafélag um Orkuveitu Húsavíkur, en í ljósi þeirra yfirlýsinga sem gefnar hafa verið að undanförnu af stjórnvöldum var von á að út frá þeim mundu spinnast almennar umræður um orkustefnuna og hvert ríkisstjórnin stefnir og hefur stefnt í þeim málum. Ég ætla að fara um það nokkrum orðum. Oftast má treysta því að sveitarfélög séu að leita leiða til að búa íbúum sínum sem best kjör og sem bestar aðstæður við að búa í sveitarfélögum. Í því sambandi er orkan ekki lítill hluti. Um þetta höfum við dæmi í ýmsar áttir, t.d. þegar Orkubú Vestfjarða var gert að hlutafélagi og síðan var ákveðið að selja það ríkinu. Að vísu tel ég að það mál hafi verið unnið að undirlagi ríkisins að stórum hluta en vafalaust unnu nokkur sveitarfélög á Vestfjörðum að því að Orkubúið yrði selt, einkanlega vegna þess að skuldastaða margra þeirra var orðin með þeim hætti að menn leituðu logandi ljósi að einhverju fé til að reka sveitarfélögin. Það er staðreynd að við söluna á Orkubúi Vestfjarða á sínum tíma fengu sveitarfélögin fjármuni sem hafa vissulega verið notaðir í rekstur sveitarfélaganna þar og væntanlega orðið til þess að menn hafa getað framkvæmt meira, létt á skuldum eða hagrætt fyrir sér með einum eða öðrum hætti eins og sagt er. Hitt fer heldur ekki á milli mála að salan á Orkubúinu og þeir fjármunir sem þar komu inn eru að verða búnir eða fullnotaðir í sveitarfélögunum vestra. Það er því oft ekki til langrar framtíðar litið þegar menn velja að selja frá sér fyrirtæki eins og Orkuveituna og ekki sama hver kaupandinn er eða hvernig á er haldið í þeim efnum og menn hafa oft orðið að leitast við að tryggja það með samningum. Orkuveita Reykjavíkur hefur verið að færa út kvíarnar og lendur sínar og þar hafa menn náð samningum í sveitarfélögunum sumum hverjum sem eru íbúunum verulega hagstæðir og hefur orðið til að lækka orkuverð í sveitarfélögunum þar sem Orkuveita Reykjavíkur hefur komið að. Orkuveita Reykjavíkur getur gert þetta m.a. út frá stærð sinni og öflugum rekstri og ekki síst þeirri þekkingu sem hún hefur og reynslu af því að reka hitaveitur. Ég tel ekki ástæðu til að leggjast gegn því sérstaklega að menn stofni hlutafélag um Orkuveitu Húsavíkur. En eins og ég nefndi í upphafi máls míns eru mörg spor sem hræða í þessum efnum. Þess vegna vona ég í lengstu lög að menn kunni fótum sínum forráð með að horfa til þess sem best er fyrir sveitarfélagið á hverjum tíma og best fyrir íbúa þess varðandi orkuöflun, orkudreifingu og aðgang fólks að þeirri almenningsþörf sem hitinn er að sjálfsögðu og orkan. Það er ekkert launungarmál að mörg sveitarfélög hafa á undanförnum árum staðið illa fjárhagslega og það hafa verið miklar deilur um það milli ríkis og sveitarfélaga hvernig tekjuskiptingin ætti að vera, m.a. er starfandi sérstök nefnd sem fjallar um tekjuskiptinguna þar sem sveitarfélögin eru vissulega að sækja á um að fá auknar tekjur og víða ekki vanþörf á. En nóg um það. Það sem mig langar hins vegar að gera að umræðuefni án þess að hafa um það mjög langt mál, ég tel það ekki nauðsynlegt, er stefna ríkisstjórnarinnar í orkumálum eins og hún hefur birst okkur á undanförnum vikum og mánuðum. Við höfum sett orkulög og tekið upp stefnu á markaðsvæðingu orkukerfisins. Síðast fórum við í gegnum lagasetningu til að lagfæra ýmsa ágalla í orkulögunum, í desember sl., sem reyndist hins vegar hafa þær afleiðingar að hækkanir komu víðar fram í allt öðrum mæli en menn höfðu gert ráð fyrir. Ég þarf ekki að tíunda orð ráðamanna og iðnaðarráðherra í þeim efnum en það liggur ljóst fyrir og hefur margoft verið sagt, m.a. í þessum ræðustól og reyndar af fulltrúum Orkustofnunar þegar þeir komu á fund iðnaðarnefndar, að breyting á orkuumhverfinu til samkeppnishátta í því frumvarpi og þeim lögum sem við höfum verið að breyta í þeim efnum, að þar væru engin sérstök tilefni til verulegra hækkana. Reyndin hefur því miður orðið önnur og við sjáum, einkanlega þar sem fólk þarf að kynda hús sín með rafmagnsorku að þar eru hækkanirnar verulegar og raunar mestar í dreifbýlinu og fámennari byggðarlögum. Staðan er þannig að það er ekki á bætandi víða á landsbyggðinni að auka kostnað sveitarfélaganna og kostnað íbúanna og draga þar með úr möguleikum fólks til að halda heimili á landsbyggðinni og búa á þeim svæðum sem köldust eru og þurfa sérstaklega að nota raforkuna til húshitunar. Um þetta standa enn þá deilur og hæstv. ráðherra iðnaðarmála hefur lýst því yfir að breyta þurfi niðurgreiðslum á húshitun og færa þær jafnvel til og reyna með einhverjum hætti að koma til móts við þær hækkanir sem aldrei var gert ráð fyrir. Ég segi þetta til að draga fram í umræðunni að ýmislegt sem menn hafa þóst sjá fyrir í lagasetningunni hefur reynst vera vitneskja sem ekki hélt vatni. Við höfum staðið uppi með það og m.a. hafa komið yfirlýsingar frá hæstv. iðnaðarráðherra um að lagfæra þyrfti fjöldamargt í þeim lögum sem við kláruðum í desember sl. og að árið sem var að líða væri tilraunaár þar sem mistökin yrði að leiðrétta jafnvel með sérstökum lagasetningum, fleiri en einni og fleiri en tveimur. Við töldum sumir hverjir í þessum þingsal að rétt væri að fara hægar í að stíga þessi skref og lögðum til að ákvæðunum um markaðsvæðinguna og samkeppnina væri frestað til næstu áramóta og menn reyndu að átta sig á því hvernig orkuverðið væri saman sett og hvernig það mundi koma út ef menn reiknuðu sig inn í framtíðina eins og lagagreinarnar sögðu til um án þess að virkni þeirra væri komin í gildi. Þær breytingartillögur um frestunarákvæðin lögðum við fram, sá sem hér stendur og hv. þingmaður Steingrímur J. Sigfússon, og töldum að við værum að gera málinu gott vegna þess að mönnum hefði þá gefist tími til að takast á við þann veruleika sem síðar kom í ljós, án þess að verið væri að senda fólkinu nýja reikninga með allt öðrum upphæðum en gert hafði verið ráð fyrir þegar við unnum við lagasetninguna og miðað við þær yfirlýsingar sem bæði menn frá Orkustofnun og hæstv. ráðherra höfðu gefið í umræðunni að um engar verulegar hækkanir yrði að ræða vegna breytinga á lagaumhverfinu. Ég held að allir hafi gengið út frá því að þó að það gætu einhvers staðar komið fram einhver fá prósent til lagfæringar á töxtum yrði almennt ekki um verulegar breytingar að ræða og ekki verulegt misvægi milli hópa þeirra sem nýttu raforkuna, þeirra sem kyntu húsnæði annars vegar eða rækju fyrirtæki hins vegar, hvort menn byggju í byggðarlögum þar sem væru 200 sálir eða fleiri o.s.frv. En þetta hefur því miður allt komið í ljós og við eigum eftir að takast á við það. Nýlega var gerður samningur um að auka niðurgreiðslur til þeirra sem nota orku til að framleiða í gróðurhúsum, garðyrkjubændanna, og mér sýnist ekki hafi verið vanþörf á því eftir lagasetninguna. Einnig hefur komið fram að til standi að lagfæra niðurgreiðslur varðandi húshitun og vonandi tekst það betur til. Þetta eru náttúrlega afar skrýtin vinnubrögð að fara í gegnum mál án þess að hafa yfirsýn yfir hvað þetta þýði og á hverjum þetta bitnar, en það hefur því miður verið gert. Núna stöndum við frammi fyrir þeirri yfirlýsingu hæstv. iðnaðarráðherra að yfirtaka eigi og sameina Orkubú Vestfjarða og Rarik í Landsvirkjun, gera það að einu fyrirtæki og að árið 2008 standi til að setja Landsvirkjun, sem þá væri orðið eitt fyrirtæki, í einkavæðingu og sölu. Ég held að þetta séu yfirlýsingar sem menn geti varla búast við að verði mikil sátt um í þjóðfélaginu en um þá stefnumótun munu menn takast á til framtíðar. Eins og hún er fram sett verður henni örugglega haldið á lofti í kosningabaráttunni vorið 2007 og menn munu þurfa að taka afstöðu til þess hvort þeir vilja fara áframhaldandi einkavæðingarleið í orkugeiranum með tilheyrandi kostnaði fyrir fólk í landinu eða hvort menn vilja fara þá leið sem við höfum alla vega hallast að í stjórnarandstöðunni, að ekki bæri að stíga þau skref sem hæstv. iðnaðarráðherra hefur boðað. Virðulegi forseti. Í orkulögunum eru ýmis ákvæði sem munu hafa áhrif á orkuverð í framtíðinni, m.a. krafan um arðsemi fyrirtækjanna. Ef krafan um arðsemina á að vera innleidd, eins og mig minnir að hafi verið sett í orkulögin, að eðlilegt væri að gera kröfu til þess á nokkrum árum að arðsemin færi yfir 7% mun það væntanlega leiða til hærra orkuverðs og það frumvarp sem einnig hefur verið til umræðu um að skattleggja orkufyrirtækin mun væntanlega leiða til þess að orkufyrirtækin þurfa að taka inn meiri tekjur því hagnaður þeirra mun verða skattlagður. Samanlagt mun þetta, ásamt rekstrarforminu, verða til þess að neytendur í landinu þurfa að greiða hærra verð í framtíðinni fyrir orkuna eftir markaðsvæðingu og einkavæðingu en í dag. Það kann að vera að hluti af fjármununum komi til baka til þegnanna í landinu í gegnum skattlagninguna á fyrirtækin, auðvitað skilar eitthvað af sér þar en hins vegar er engin trygging fyrir því að sú skattlagning verði rétt vegna þess að hún tengist oft og tíðum því að gerðar eru þær kröfur til fyrirtækjanna sem selja raforku á köldum svæðum landsins, m.a. til húshitunar, að þau skili hagnaði. Þar af leiðandi má færa fyrir því rök að þegar búið er að fara allan hringinn, annars vegar með arðsemina og hins vegar með skattlagninguna séu þeir sem eru á köldustu svæðum landsins og nýta mesta orku að borga til viðbótar meiri hluta arðsins og meiri hluta skattlagningarinnar. Mér finnst ekki eftirsóknarvert að horfa til þeirrar framtíðar að við séum að taka nýjar tekjur fyrir þá sem eiga orkufyrirtækin, hvort sem það er ríki, borg eða einstaklingar né heldur fyrir ríkið eða sveitarfélögin í skattlagningu á orkufyrirtækin ef það verður til þess að við aukum misvægið. Við gætum verið að gera það, einfaldlega vegna þess að orkuverðið er ekki eins á öllu landinu og verður það sjálfsagt ekki og sum svæði landsins þurfa miklu meira á raforkunni að halda en önnur, m.a. til húshitunar. Þetta er því mjög athugandi mál og menn verða að vanda sig mjög vel í lagasetningunni og hugsa lengra en bara til þess markmiðs að fara einkavæðingarleiðina. Menn verða að hugsa um þær afleiðingar sem fylgja því að gera það og hvaða kvaðir leggjast á fyrirtækin þegar búið er að einkavæða þau og hvernig þær kvaðir koma niður á fólkið í landinu. Koma þær misjafnlega niður og hvar verða þær þyngstar? Varla er það vilji okkar sem störfum á hv. Alþingi að ganga á skilyrði þess að halda landinu í byggð og af því að við sjáumst ekki fyrir um að vanda lagasetninguna og gefa okkur góðan tíma við skoðunina séum við að verða þess valdandi að íbúar á landsbyggðinni, sérstaklega á köldum svæðum, séu miklu verr settir eftir breytingarnar en fyrir. Þetta vildi ég gera að umræðuefni, virðulegi forseti, og láta þessi varnaðarorð koma fram. Ég tel að það sé afar óvarlegt af hæstv. iðnaðarráðherra að göslast fram með yfirlýsingar í þá veru að stefna skuli til einkavæðingar án þess að búið sé með nokkrum hætti að skoða þá endastöðu sem af því getur leitt.

Frú forseti. Mér þótti eftirtektarvert í málflutningi hv. þingmanns hversu ríka áherslu hann lagði á að íbúar ýmissa sveitarfélaga úti á landi hefðu haft af því góðan hagnað og mikinn ávinning að hitaveita þeirra sveitarfélaga rynni til Orkuveitu Reykjavíkur. Ber svo að skilja, eins og hann lagði upp mál sitt, að meiri trygging væri fyrir því að það fyrirtæki fremur en önnur gæti búið vel að orkuöflun fyrir íbúa landsbyggðarinnar, fremur en t.d. einkafyrirtæki þó í eigu væru manna utan af landi? Þannig skildi ég hv. þingmann. Mér þótti þetta merkilegt en verð að lýsa því yfir að ég er ekki sammála því að okkur beri að líta þannig á að með því að færa orkuveitur landsbyggðarinnar undir hatt Orkuveitu Reykjavíkur séum við endilega að styrkja landsbyggðina, þ.e. með því að færa þær undir þær höfuðstöðvar sem hér eru og þá miðstýringu sem hér er í gegnum Reykjavíkurborg og í gegnum Orkuveitu Reykjavíkur. Upp á síðkastið, eftir að R-listinn komst til valda í Reykjavík, hafa áherslur Reykjavíkurborgar í málefnum landsbyggðarinnar breyst mjög mikið eins og hv. þingmaður veit, hvort sem við lítum til flugvallarins eða til annarra mála, samgöngumála, atvinnumála eða hvers og eins. Ég get ómögulega tekið undir með hv. þingmanni að það sé einhver sérstök trygging fyrir landsbyggðina að færa sín mál undir Orkuveitu Reykjavíkur.

Hæstv. forseti. Ég heyri að hv. þingmaður leggur svolítið út af orðum mínum í þá veru að svo mætti skilja að ég telji að það væri sérstök trygging fyrir sveitarfélög ef Orkuveita Reykjavíkur tæki yfir hitaveitur þeirra. Ég held að ég hafi nú ekki orðað þetta svona. Ég held að ég hafi orðað þetta nákvæmlega þannig að hægt væri að finna þess dæmi með yfirtöku Orkuveitu Reykjavíkur núna í samningum bæði við veitur austur á Suðurlandinu og jafnvel á Akranesi og Borgarnesi að íbúum byðist þjónustan á betra verði en áður hefur verið. Þá legg ég engan dóm á það hvort þar sé um algilda fullyrðingu fyrir önnur sveitarfélög að ræða sem hugsanlega tengjast Orkuveitu Reykjavíkur. Ég benti einfaldlega á þetta og ég hygg að hv. þingmaður sé mér sammála um að svona hefur þetta verið að gerast og það byggist sjálfsagt á því að Orkuveita Reykjavíkur hefur mikla fjármuni, er öflugt fyrirtæki og með mikla þekkingu á hitaveitum og hitaveituframkvæmdum.

Frú forseti. Ég sá ástæðu til að vekja athygli á þessu með hliðsjón af því sem hv. þingmaður sagði áður um Orkubú Vestfjarða þó að hann hafi ekki getið hinnar miklu þekkingar sem Landsvirkjun ræður yfir. Í ljósi þessara ummæla hv. þingmanns er þá ljóst að það er mikils virði fyrir Húsvíkinga að það frumvarp sem hér liggur fyrir nái fram að ganga um stofnun einkahlutafélags um Orkuveitu Húsavíkur til þess að þeir hafi frjálsar hendur um það hvernig þeir geti haldið á málefnum sinnar orkuveitu þannig að það geti orðið til þess að lækka verð á heitu vatni og rafmagni. Við megum ekki binda okkur fyrir fram í eitthvert eitt eignarform þegar við reynum að gera okkur grein fyrir því hvernig rétt sé að byggja upp sterka, ódýra og örugga þjónustu úti á landi.

Hæstv. forseti. Ég hélt að í máli mínu hefði komið greinilega fram að ég hef ekki bundið mig við neitt eitt eignarform og að ég hefði sagt það m.a. að ég teldi varðandi Orkuveitu Húsavíkur að menn yrðu að fá að velja þann farveg sem þeir teldu bestan fyrir íbúana og menn yrðu auðvitað að treysta þá sveitarfélögunum á hverjum tíma til þess að horfa til þeirra hagsmuna. Ég lagðist því í sjálfu sér ekki gegn því að Orkuveita Húsavíkur yrði gerð að einkahlutafélagi. Ég vakti hins vegar bara athygli á því að það er ákaflega mikils virði fyrir byggðir í þessu landi að sveitarstjórnarmenn eða sveitarfélög sem hafa eignarhald á orkuveitum kunni fótum sínum forráð í þessu málum. Ég tel, hæstv. forseti, að sveitarfélög á Vestfjörðum hafi ekki kunnað fótum sínum forráð við söluna á orkubúinu.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir hönd meiri hluta iðnaðarnefndar við 2. umr. fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 17/1991, um einkaleyfi, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fulltrúa frá iðnaðarráðuneytinu, Einkaleyfastofu, Lyfjastofnun, Samtökum iðnaðarins, Actavis, Félagi íslenskra stórkaupmanna, Vistor, Lyfjafræðingafélagi Íslands, Félagi umboðsmanna vörumerkja og einkaleyfa, Eli Lilly Danmark A/S og svo frá heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneyti. Þá bárust nefndinni umsagnir um málið frá Samtökum iðnaðarins, Samtökum verslunar og þjónustu, heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneyti, Actavis hf., Félagi umboðsmanna vörumerkja og einkaleyfa, PharmaNor hf., Samtökum atvinnulífsins, Lyfjafræðingafélagi Íslands, Eli Lilly Danmark A/S, Félagi íslenskra stórkaupmanna, Iðntæknistofnun og Lyfjastofnun. Með frumvarpinu er lagt til að í ákvæði einkaleyfalaga, þar sem mælt er fyrir um að einkaréttur samkvæmt einkaleyfi taki ekki til tilrauna með efni uppfinningar, verði tiltekið sérstaklega að einkarétturinn taki ekki til rannsókna og prófana og annarra tengdra ráðstafana sem nauðsynlegar eru til að unnt sé að sækja um markaðsleyfi fyrir t.d. samheitalyf og endurbætt lyfjaform. Með frumvarpinu er leitast við að innleiða í íslensk lög tiltekinn efnisþátt í tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2004/27/EB frá 31. mars 2004 er varðar einkaleyfisvernd á vernduðu efni uppfinningar. Er efni tilskipunarinnar að öðru leyti á sviði lyfjamála og heyrir undir starfssvið heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins en jafnframt er gert ráð fyrir breytingum á lyfjalögum vegna hennar á þessu þingi. Þær breytingar sem mælt er fyrir um í frumvarpinu fela í sér, eins og fram kemur í athugasemdum með því, að framleiðanda samheitalyfs, með leyfi forseta: „er heimilt að gera hér á landi allar rannsóknir og prófanir og aðrar tengdar ráðstafanir sem nauðsynlegar eru í því skyni að sækja um markaðsleyfi fyrir t.d. samheitalyf án þess að slíkt brjóti gegn einkaleyfisrétti eða vottorðum um viðbótarvernd lyfja“. Í umsögnum frá umboðsaðilum frumlyfjaframleiðenda hér á landi, sem og í máli fulltrúa þeirra sem komu á fund nefndarinnar, er það gagnrýnt að lögleiða eigi þennan þátt tilskipunarinnar sérstaklega og á undan öðrum þáttum hennar og þá sérstaklega ákvæðum hennar um lengri verndartíma frumlyfja. Byggist þessi gagnrýni á því að umrædd tilskipun eigi ekki að koma til framkvæmda fyrr en 30. október 2005 og að aðildarríki EES hafi frest til þess tíma að innleiða hana. Nefndin tók af þessu tilefni til skoðunar hvort ástæða væri til að fresta gildistöku laganna samkvæmt frumvarpinu. Er það niðurstaða meiri hlutans að þótt tilskipun sú sem frumvarpið byggist á komi ekki til framkvæmda innan EES fyrr en 30. október 2005 sé ekkert því til fyrirstöðu að hún sé innleidd fyrr hér á landi að því leyti sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu. Er það mat meiri hluta nefndarinnar að ekki sé ástæða til að fresta gildistöku laganna enda hafi ekki verið sýnt fram á að breytingin hafi í för með sér fjárhagslegt tjón fyrir frumlyfjaframleiðendur. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita: Birkir J. Jónsson, Einar Oddur Kristjánsson, Kjartan Ólafsson, Sigurður Kári Kristjánsson og Birgir Ármannsson.

Hæstv. forseti. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um einkaleyfi, nr. 17/1991, með síðari breytingum, vegna innleiðingar á þeim þætti 8. liðar 1. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2004/27/EB frá 31. mars 2004 sem varðar tilteknar rannsóknir og prófanir á einkaleyfisvernduðu efni uppfinningar. Fyrrnefnd tilskipun var samþykkt í kjölfar samningaviðræðna milli hagsmunaaðila í Evrópusambandslöndunum, m.a. frumlyfjaframleiðenda og samheitalyfjaframleiðenda. Með tilskipuninni er m.a. kveðið á um að frumlyfjaframleiðendur fái lengri verndartíma fyrir frumlyf gegn því að samheitalyfjaframleiðendur fái heimildir til rannsókna á einkaleyfistíma. Það raskar jafnvægi þeirrar sáttar sem þarna varð til milli hagsmunaaðila að samheitalyfjaframleiðendur fái sín auknu réttindi á undan frumlyfjaframleiðendum eins og frumvarpið gerir ráð fyrir. Minni hlutinn telur því, með vísan til forsögu málsins, eðlilegt að ákvæði tilskipunarinnar öðlist gildi samtímis. Með frumvarpinu er lagt til að ákvæðin verði innleidd í lög um einkaleyfi sem heyra undir iðnaðarráðherra. Tilskipun 2004/27/EB heyrir almennt undir starfssvið heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins og er gert ráð fyrir breytingu á lyfjalögum til að innleiða hana að öðru leyti. Í frumvarpinu er lagt til að ákvæði 3. tölul. 3. mgr. 3. gr. einkaleyfalaganna verði óbreytt hvað það varðar að einkaréttur samkvæmt einkaleyfi taki ekki til tilrauna með efni uppfinningar. Hins vegar er lagt til að tekið verði sérstaklega fram í lögunum að einkarétturinn taki ekki til rannsókna og prófana og annarra tengdra ráðstafana sem nauðsynlegar eru til að unnt sé að sækja um markaðsleyfi fyrir t.d. samheitalyf og endurbætt lyfjaform. Ekki var efnislegur ágreiningur í nefndinni um málið sjálft og framsetningu þess í lagatexta. Við umfjöllun í nefndinni hafa hins vegar ekki verið færð fram frambærileg rök fyrir því að láta breytingar á lögum um einkaleyfi ganga fram fáeinum mánuðum á undan þeim breytingum á lyfjalögum og reglugerðum sem gera þarf til að innleiða nefnd ákvæði tilskipunarinnar. Þvert á móti hafa ýmsir umsagnaraðilar mælt gegn því að þetta verði gert eða talið fram rök gegn því eins og sjá má í fylgiskjölum með nefndarálitinu.“ - Þau fylgdu reyndar ekki nefndarálitinu eins og við ætluðum að láta þau gera, það urðu einhver mistök með það. - „Þar skal fyrst telja heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið en einnig Félag umboðsmanna vörumerkja og einkaleyfa, Eli Lilly Danmark A/S, Félag íslenskra stórkaupmanna og Lyfjastofnun. Minni hluti iðnaðarnefndar leggur því til að sú breyting sem í frumvarpinu felst komi til framkvæmda 30. október 2005 og flytur breytingartillögu um það. Steingrímur J. Sigfússon sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og er samþykkur áliti þessu. Undir álitið rita Jóhann Ársælsson, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir og Einar Már Sigurðarson. Ég ætla að bæta við þetta fáeinum orðum. Við flytjum breytingartillögu á þskj. 819, eins og ég nefndi áðan, sem varðar gildistímann en að öðru leyti erum við samþykk málinu eins og það hefur verið sett fram. Það er svolítið undarlegt að þurfa að segja það en umfjöllunin um þetta mál í nefndinni leiddi eitt mjög skýrt í ljós. Það var að iðnaðarráðuneytið og meiri hluti iðnaðarnefndar eru hér í raun og veru bara að bregðast við beiðnum utan úr bæ um að flýta þessum hlutum. Ég ætla til að skýra þetta aðeins betur að vitna í fáeinar umsagnir af þeim sem lagðar voru fyrir. Félag íslenskra stórkaupmanna segir m.a. í umsögn sinni, með leyfi forseta: „Þessi málatilbúnaður allur bendir eindregið til þess að þröngir sérhagsmunir búi hér að baki, samanber það sem segir í 1. gr. frv. „m.a. rannsókna og prófana annarra tengdra ráðstafana sem nauðsynlegar eru til að unnt sé að sækja um markaðsleyfi fyrir t.d. samheitalyf og endurbætt lyfaform“. Af hinum tilvitnaða texta má ráða að sú flýtimeðferð sem þetta mál sætir sé til að koma til móts við hagsmuni íslenskra framleiðenda. Það vill oft gleymast við aðstæður sem þessar hversu háðir við Íslendingar erum alþjóðlegum viðskiptum. Þessi staðreynd á ekki hvað síst við um innflutt frumlyf sem eru mikilvægur þáttur í íslenskri heilbrigðisþjónustu. Engu að síður vill það oft gerast að litið er á innlenda framleiðslu æðri þeirri innfluttu og eru stjórnvöld oft tilbúin til að ganga langt í sérhagsmunagæslu fyrir íslenskan iðnað. Virðist það vera tilfellið í þessu máli. Um það bil 130 frumlyfjaframleiðendur eru með skráð lyf hér í landi. Mörg þessara fyrirtækja hafa fylgst náið með framgangi þessa frumvarps og undrast hvers vegna íslenskum stjórnvöldum þykir ástæða til þess að taka einn afmarkaðan þátt tilskipunarinnar út og lögfesta hann sérstaklega. Ekki er kunnugt um að önnur aðildarríki Evrópska efnahagssvæðisins hyggist gera slíkt. FÍS ítrekar andstöðu sína við frumvarpið og vill jafnframt leggja áherslu á að fá tækifæri til að mæta á fund hjá iðnaðarnefnd …“ - Það gerðu þeir reyndar. Lyfjastofnun gerir líka athugasemdir og ég vil, með leyfi forseta, vitna í umsögn hennar en þar segir: „Lyfjastofnun gerir ekki athugasemdir við það að tekin séu upp ákvæði í einkaleyfalöggjöf á grundvelli tilskipunar 2004/27/EBE þess efnis að einkarétturinn taki ekki, skv. 1. 17/1991 um einkaleyfi, til rannsókna og prófana sem nauðsynlegar eru til að unnt sé að sækja um markaðsleyfi fyrir samheitalyf. Lyfjastofnun vill þó árétta, varðandi umsóknir til stofnunarinnar um markaðsleyfi fyrir samheitalyf, að nýr verndartími gagna mun ekki taka gildi fyrr en eftir 30. október 2005 … Vakin er athygli á að tilskipunin mun að líkindum ekki að fullu koma til framkvæmda innan EES fyrr en 20. nóvember 2005. Því gæti verið hentugra að taka alla tilskipunina upp samtímis í lyfjalög og einkaleyfalög. Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið fer með nánari tilhögun á innleiðingu tilskipunarinnar.“ - Þetta segir í umsögn Lyfjastofnunar og er afar athyglisvert. Við höfum hér afrit af bréfi frá heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu sem fylgdi umsögn ráðuneytisins til nefndarinnar og þar segir: „Ráðuneytið vill taka fram að það gaf á sínum tíma umsögn þegar frumvarpið var í smíðum og fylgir hún hjálagt. Ráðuneytið ítrekar að það gerir fyrir sitt leyti ekki athugasemdir við efni frumvarpsins en telur rétt að benda á að tilskipun 2004/27/EB kemur ekki til framkvæmda fyrr en 30. október 2005. Þær breytingar sem kunna að verða nauðsynlegar á lyfjalögum og reglugerðum settum samkvæmt þeim munu því ekki koma til framkvæmda fyrr en að þeim tíma liðnum.“ Út á þetta gengur umsögn heilbrigðisráðuneytisins í raun og veru, að það sé engin ástæða til að flýta þessari gildistöku. Félag umboðsmanna vörumerkja og einkaleyfa sendir líka umsögn og í henni stendur, með leyfi forseta: „Um leið var samþykkt að koma því á framfæri“ - þ.e. þeir fjalla um þetta einkaleyfi - „við ráðuneytið að mikilvægt sé að tryggja að á sama tíma verði önnur ákvæði 10. gr. í sömu tilskipun um leyndartíma gagna leidd í íslensk lög. Í erindi ráðuneytisins kemur fram að gert sé ráð fyrir breytingu á lyfjalögum þannig að bætt verði inn ákvæðum um leynd einkaleyfisgagna og FUVE samþykkir ofangreinda breytingu á einkaleyfalögum á þeirri forsendu að það gangi eftir.“ Lyfjafræðingafélag Íslands segir á einum stað í umsögn sinni að það ítreki afstöðu sína til þess að ekki sé tímabært að lögfesta tilskipunina eða þennan hluta hennar heldur ætti breyting á einkaleyfalögum að tengjast breytingum á lyfjalögum eins og þeir hafi áður látið koma fram. Fyrirtækið sem ég nefndi áðan sem heitir Lilly og er lyfjafyrirtæki á markaðnum segir í umsögn sinni: „Ekki verður séð að iðnaðar- og viðskiptaráðuneytið hafi tekið tillit til umsagna fyrirtækisins. Efnislega höfum við enn sömu athugasemdir og sendum þær því hér með í formi afrits …“ Þær athugasemdir eru gildistíminn og krafa um að það verði sami gildistíminn á öllum ákvæðunum. PharmaNor er annað fyrirtæki sem er á þessum markaði og í þeirra umsögn segir: „PharmaNor hf. mælir afdráttarlaust gegn því að frumvarpið sem hér um ræðir verði að lögum. Það eru sömu ástæður fyrir andstöðu allra þeirra sem komu til nefndarinnar og sendu umsagnir, þ.e. að menn telja að það séu ekki ástæður til þess að hafa mismunandi tíma á gildistöku þessara lagabreytinga og reglugerðarbreytinga og breytinga á öðrum lögum, þ.e. þeim sem koma til með að koma frá heilbrigðisráðuneytinu til umfjöllunar í þinginu. Þess vegna varð það niðurstaða okkar að við ættum ekki að verða við þessum þrýstingi utan úr bæ um að flýta um fáeina mánuði breytingum á þeim lögum sem hér er fjallað um. Við erum þess vegna með breytingartillögu við lagafrumvarpið sem gengur út á það að lögin taki gildi á sama tíma og tilskipunin að öðru leyti. Ég ætla ekki að hafa þetta mikið lengra en ég vil bara segja að mér finnst að stjórnvöld í landinu séu of liðug í fótunum gagnvart einstökum fyrirtækjum og aðilum úti í bæ og í þessu tilfelli hafi menn farið fram úr sjálfum sér. Það er greinilegt að þarna er einhvers konar þrýstingur frá einu eða tveimur fyrirtækjum hér á landi sem veldur því að iðnaðarráðherra tekur sig til, lætur semja frumvarp og flýta því og bókstaflega í andstöðu við heilbrigðisráðuneytið. Það dettur engum hug að annað ráðuneyti í sömu ríkisstjórn skrifi umsögn af þessu tagi vegna máls sem er flutt af hinu ráðuneytinu öðruvísi en á bak við það sé andstaða við að svona sé að málum staðið. Það liggur í augum uppi. Enginn af þeim sem mættu til að ræða málið við nefndarmenn meðgekk að einhverjir græddu á þessu. Hvers vegna er verið að flýta þessari lagasetningu í gegnum Alþingi ef enginn græðir á því? Ætla menn að halda því fram að þetta sé einhver leikfimi, að menn vilji endilega verða á undan, þetta sé einhver keppni um að setja lög með nógu miklum hraða? Auðvitað liggur í augum uppi eins og málatilbúnaðurinn hefur verið og ég hef farið yfir að þetta er niðurstaða af samningaviðræðum sem tóku langan tíma, mörg ár á milli frumlyfjaframleiðenda og samheitalyfjaframleiðenda og annarra sem komu að þessum málum áður en þessi tilskipun varð til. Þetta varð niðurstaðan og það er auðvitað ekki eðlilegt að verið sé að taka út einhverja einstaka hluti og flýta gildistöku þeirra bara vegna þess að einhver fyrirtæki í landinu telji að þau geti hagnast á því. Þegar það hefur ekki einu sinni verið skýrt með hvaða hætti þessi fyrirtæki gætu hugsanlega hagnast á þessari gildistöku verði hún fyrr, þá verð ég við lok ræðu minnar að bera fram eina spurningu til formanns nefndarinnar. Ég vil biðja hv. formann nefndarinnar að leggja við eyrun. Mér tókst ekki að átta mig á því við umfjöllun um málið hvað það væri og með hvaða hætti einhver fyrirtæki í landinu ættu að hagnast á því að láta þessa gildistöku verða fyrr en önnur ákvæði tilskipunarinnar. Ég óska eftir því að formaður nefndarinnar útskýri það fyrir hv. Alþingi hverjir geti og með hvaða hætti grætt á því að gildistakan verði fyrr. Ég held að það sé mjög mikilvægt því ef það er enginn sem græðir á því en ýmsir mótmæla þá hljóta menn að vera tilbúnir að skoða málið aftur.

Virðulegi forseti. Eins og fram hefur komið í umræðunni erum við að ræða frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 17/1991, um einkaleyfi, með síðari breytingum. Eins og komið hefur fram í máli framsögumanns minni hluta iðnaðarnefndar, hv. þm. Jóhanns Ársælssonar, höfum við miklar efasemdir um að lögfesta eigi þessa þætti úr tilskipun 2004/27/EB fyrr en hún verður að lögum annars staðar. Ég hafði hugsað mér að vitna í allar þær umsagnir sem við fengum til nefndarinnar sem kveða á um að menn telji þetta ekki ráðlegt en hv. þm. Jóhann Ársælsson hefur þegar farið yfir þá þætti. Engar upplýsingar hafa komið fram um það í umræðunni hvers vegna verið er að hlaupa til og gera þessar breytingar nú og lögfesta þær fyrr en þörf er á. Eins og fram kemur í nefndaráliti minni hluta iðnaðarnefndar mun lagabreytingin raska jafnvægi þeirrar sáttar sem varð til milli hagsmunaaðila þar sem eru annars vegar samheitalyfjaframleiðendur og frumlyfjaframleiðendur. Auðvitað þarf að koma fram í umræðunni á Alþingi áður en málið verður afgreitt héðan hvað býr að baki, hverjir það eru sem græða á breytingunni. Það kom ekki fram í nefndinni. Aftur á móti komu fram mjög sterk mótmæli við breytingunni og margir voru á þeirri skoðun, m.a. heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið, að bæði lyfjalögin og einkaleyfalögin ættu samtímis að taka upp tilskipunina og það væri alls ekki eðlilegt að vera að lögfesta þennan þátt á undan tilskipuninni í heild. Ég óska eftir því að hv. formaður iðnaðarnefndar geri grein fyrir því hvað búi að baki og hverjir hafi hag af þessu og hvers vegna stjórnarmeirihlutinn sé að fara í þennan leiðangur í andstöðu við heilt ráðuneyti, heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið, og alla þá aðila sem höfum nefnt í nefndaráliti okkar, m.a. Félag umboðsmanna vörumerkja og einkaleyfa, Eli Lilly Danmark A/S, Félag íslenskra stórkaupmanna og Lyfjastofnun. Lyfjastofnun hefur einmitt lagst gegn því í umsögn sinni að farin verði sú leið sem stjórnarmeirihlutinn vill fara með frumvarpinu. Við vorum öll sammála um að taka upp tilskipunina, það var enginn ágreiningur um það í nefndinni. En að raska jafnvæginu á þennan hátt og fara gegn þeim aðilum sem við nefndum í umsögn okkar er óeðlilegt og þarf að koma fram hvað þar býr að baki, hvar fiskur liggur undir steini í þeim efnum. Farið hefur verið yfir hvað tilskipunin felur í sér og afstaða okkar til hennar komin vel í ljós. En hvers vegna má ekki bíða eftir því að við gerum líka breytinguna á lyfjalögunum? Ég varpa þeirri spurningu til hv. formanns iðnaðarnefndar, hv. þm. Birkis J. Jónssonar. Eins og Lyfjastofnun bendir á í umsögn sinni mun nýr verndartími gagna ekki taka gildi fyrr en 30. október 2005 í samræmi við þá tilskipun sem við fjöllum um og mun ekki koma að fullu til framkvæmda innan EES fyrr en 20. nóvember 2005. Þess vegna leggur Lyfjastofnun til að taka alla tilskipunina upp samtímis í lyfjalöggjöf og einkaleyfalöggjöf. En iðnaðarráðuneytið fer ekki með tilhögunina á þessum málum heldur heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið eins og ég benti á, það sér um tilhögun á innleiðingu tilskipunarinnar. Félag íslenska stórkaupmanna er með mjög mörg rök fyrir því að ekki eigi að fara í lagasetninguna núna og leggst eindregið gegn því og bendir á marga þætti í umsögn sinni. Ég veit ekki hvort ég á að fara í gegnum hana alla, hún liggur náttúrlega fyrir og hv. þm. Jóhann Ársælsson er búinn að fara yfir nokkra þætti hennar. En eins og fram kemur í umsögn þeirra eru 130 lyfjaframleiðendur með lyf skráð hér á landi og forsvarsmenn þeirra fyrirtækja hafa verið að fylgjast með málinu í þinginu og undrast hvers vegna íslenskum stjórnvöldum þykir ástæða til að taka einn afmarkaðan þátt tilskipunarinnar út og lögfesta hann sérstaklega. Mönnum er ekki kunnugt að önnur aðildarríki Evrópska efnahagssvæðisins hyggist gera slíkt. Hvað kallar á að við gerum þetta þegar önnur ríki á Evrópska efnahagssvæðinu ætla ekki að fara út í þetta? Hvað er svona áríðandi? Við þurfum auðvitað að fá skýringu á því eins og ég hef áður sagt. Það má líka nefna það aftur að tilskipunin kallar aðallega á breytingu á lyfjalögunum sem við munum auðvitað fara yfir þegar málið kemur til þingsins og lögfesta og taka til umfjöllunar í heilbrigðis- og trygginganefnd þegar þar að kemur. Hér er mjög ítarleg umsögn frá Eli Lilly Danmark A/S fyrirtækinu, útibúi þess á Íslandi, þar sem er einmitt andstaða við þetta. Ég ætla ekki að lesa upp úr þeirri umsögn þar sem hún er á ensku en við erum búin að fara yfir hana í nefndinni og þeir leggjast gegn því að við förum í breytinguna. PharmaNor segir í umsögn sinni, með leyfi forseta: „PharmaNor hf. mælir afdráttarlaust gegn því að frumvarpið sem hér um ræðir verði að lögum.“ Þeir hafa fylgst með vinnslu málsins og segja að þeim þyki miður að frumvarpið skuli hafa verið lagt fyrir Alþingi því þangað eigi það ekkert erindi. Síðan fara þeir yfir nokkur atriði sem snúa að því hvers vegna það á ekki erindi í þingið núna og segja: „Ekkert knýr á um að tilskipunin verði lögfest á Íslandi fyrr en hún gengur í gildi á Evrópska efnahagssvæðinu.“ En aðildarríki Evrópusambandsins hafa frest til 30. október 2005 til að innleiða tilskipunina í löggjöf sína. Virðulegi forseti. Ég held að ég sé ekkert að lengja umræðuna með því að lesa öll rökin fyrir þessu en það væri alveg full ástæða til þess. Það virðist þó ekki hafa dugað til því meiri hluti nefndarinnar er ákveðinn í að gera þetta að lögum. Við í minni hlutanum höfum aftur á móti lagt fram breytingartillögu þar sem við leggjum til að gildistakan verði 30. október 2005 í takt við önnur Evrópuríki. Þá ætti breytingin á lyfjalögunum að ganga í gildi á sama tíma þótt sú vinnsla sé ekki komin í vinnu í þinginu, alla vega er breytingin á lyfjalögunum ekki komin til okkar í heilbrigðis- og trygginganefnd. Áður en ég lýk máli mínu minni ég á að Lyfjafræðingafélagið telur ekki ástæðu til að lögfesta þetta fyrr en 30. október 2005 og bendir á, eins og við gerum reyndar í minnihlutaáliti okkar, að þar sem breytingin gæti hugsanlega verið til hagsbóta fyrir ákveðna hagsmunaaðila skapast tímabundið ójafnvægi milli áðurgreindra aðila og telur félagið það ganga gegn hugmyndum Evrópuþingsins og Evrópuráðsins með setningu tilskipunar 2004/27/EB. Ég fer fram á það að formaður nefndarinnar upplýsi hverjir hagsmunaaðilarnir eru sem gætu haft hag af breytingunni. Hverjir eru hagsmunaaðilarnir? Hafa einhverjir verið í sambandi við Framsóknarflokkinn eða hv. þingmann eða einhvern í ríkisstjórninni og beðið um þennan greiða á þingi sem kemur þessum málum úr jafnvægi og er alls ekki í takt við aðrar lagabreytingar sem verða í kjölfar tilskipunarinnar? Lyfjafræðingafélagið leggur til að ef menn þurfi að vera að lögfesta þetta núna ættu þeir a.m.k. að samþykkja breytingartillögu í þá veru sem við leggjum fram um að gildistakan verði ekki fyrr en 30. október 2005. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja málið frekar, ég held að það sé komið að mestu leyti fram hvað við höfum að athuga við málið. Við erum á sama máli og heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið, Lyfjastofnun og fjölmargir aðrir umsagnaraðilar um málið og köllum eftir skýringum á því fyrir hverja er verið að lögfesta þetta svona snemma. Sú skýring hefur ekki komið fram í nefndinni og verður að koma fram í umræðunni áður en málið fer til 3. umr.

Hæstv. forseti. Þetta hefur verið fróðleg og upplýsandi umræða og ljóst að hv. iðnaðarnefnd komst ekki að einróma niðurstöðu hvað varðar lagafrumvarpið. Ég vil þó segja að ræða hv. þm. Ástu R. Jóhannesdóttur olli mér þó nokkrum vonbrigðum þegar hún brigslar mér um eða gefur í skyn að einhverjir aðilar úti í bæ hafi haft samband við mig eða einhverja flokksmenn og að verið sé að gera einhverju fyrirtæki úti í bæ sérstakan greiða og hygla því.

Hvers vegna þá?

Ég ber þær sakir af mér og hefði átt að koma undir liðnum: Ber af sér sakir, því hér er um alvarlegar ásakanir að ræða. Ég held að þetta lýsi  Ég held að við höfum unnið málið að mörgu leyti ágætlega. Við kölluðum til okkar alla þá gesti sem nefndarmenn óskuðu eftir, fulltrúa frá 11 aðilum og sendum málið til umsagnar víða. Hv. þingmenn hafa spurt um fjárhagslega hagsmuni, hvaða fjárhagslegu hagsmunir liggi hér að baki og hverjir græði. Það var alveg sama hvaða hagsmunaaðila við spurðum, hverjir væru að græða og hverjir að tapa, við fengum engin svör við því, því það kemur fram í nefndarálitinu að það eru engir beinir fjárhagslegir hagsmunir vegna þessarar lagasetningar. Þetta kom mjög skýrt fram hjá þeim gestum sem heimsóttu nefndina. Hv. þm. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir nefndi líka áðan að þetta væri gert í andstöðu við heilbrigðis- og tryggingaráðuneytið sem er beinlínis rangt. Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið óskaði að sjálfsögðu ekki sérstaklega eftir því að málið færi í gegn en það kom skýrt fram á fundi nefndarinnar með fulltrúa frá heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu að þeir settu sig ekki gegn því að lögin öðluðust þegar gildi. Það var því á hreinu. Það kom líka fram á fundi með hagsmunaaðilunum að nokkur Evrópulönd hafa innleitt í einkaleyfislöggjöf sína ákvæðið sem við erum að lögleiða hér og snertir umhverfi samheitalyfjaframleiðenda. Íslenskir samheitalyfjaframleiðendur eru í samkeppni í samfélagi þjóðanna og það er búið að innleiða þetta ákvæði í nokkrum öðrum Evrópuríkjum. Trúlega mun þetta styrkja rannsóknir þeirra og minnka áhættuna á því að þeir fái á sig lögsóknir hvað það varðar. Þetta styrkir lagarammann utan um þá starfsemi sem er mjög mikilvæg hér á landi. Enn og aftur. Það kom mjög skýrt fram að engir beinir fjárhagslegir hagsmunir fylgdu þessu lagafrumvarpi, sem vonandi verður að lögum frá hinu háa Alþingi, og ég hafna því alfarið að hér sé um eitthvert leynimakk að ræða og einhver leynisamtöl úti í bæ og hér sé verið að gera einhverjum ákveðnum ótilgreindum aðila greiða. Ég hafna því algjörlega og vísa því til föðurhúsanna.

Herra forseti. Ég talaði aldrei um fjárhagslega hagsmuni, ég talaði um hagsmuni. Hvers vegna erum við farin í þann leiðangur að lögfesta þetta svona snemma ef ekki eru einhvers staðar einhverjir hagsmunir að baki? Ef það eru engir hagsmunir bíðum við bara eins og aðrar þjóðir og lögfestum þetta samhliða breytingunum á lyfjalögunum þegar aðrar þjóðir Evrópusambandsins lögfesta þetta, og samþykkjum breytingartillögu okkar.  Hvað er hér á ferðinni, hv. þm. Birkir Jón Jónsson? Ég kalla eftir svari við því. Ef hv. þingmaður veit það ekki, hvet ég hann til að samþykkja breytingartillögu okkar um að gildistakan verði í október eins og við leggjum til.

Forseti áminnir þingmenn um að beina máli sínu til forseta en ekki einstakra hv. þingmanna.

Hæstv. forseti. Þetta andsvar olli mér miklum vonbrigðum vegna þess að ég hélt að hv. þingmaður hefði hlustað á seinni ræðu mína sem ég flutti rétt áðan. Það er rangt hjá hv. þingmanni þegar hún fullyrðir að aðrar þjóðir í Evrópu hafi ekki innleitt lögin hvað varðar einkaréttinn sem snertir samheitalyfjaframleiðendur. Það er beinlínis rangt. Það eru nokkrar þjóðir búnar að stíga þetta skref vegna þess að þar eru öflug samheitalyfjafyrirtæki með framleiðslu sína. Þetta er alþjóðleg samkeppni og snertir samkeppnisstöðu Íslands. Það kom mjög skýrt fram hjá öllum nefndarmönnum að hér eru engir beinir fjárhagslegir hagsmunir í húfi og það kom fram hjá gestum nefndarinnar að þetta mundi styrkja samkeppnisstöðu landsins á þessum markaði og mögulega koma í veg fyrir hugsanlegar lögsóknir á hendur þessum fyrirtækjum. Ég held að ég hafi svarað öllu því sem hv. þingmaður beindi til mín. Hvernig í ósköpunum getur hv. þingmaður ætlast til þess að ég sem þingmaður á Alþingi, og sit í iðnaðarnefnd rétt eins og hv. þingmaður, geti sagt nákvæmlega hvaða áhrif þetta hafi á einstök fyrirtæki, þegar þeir ágætu aðilar sem komu fyrir nefndina gátu ekki einu sinni svarað því sjálfir? Ég á mjög erfitt með að skilja þennan málflutning og þær aðdróttanir sem í honum liggja.

Virðulegi forseti. Ég veit eiginlega ekki hvað maður á að segja við svona málflutningi. Lagt hefur verið til að breytingarnar í þessari tilskipun fari samhliða inn í lyfjalög og einkaleyfalög. Við erum búin að lesa hér upp úr umsögnum þar sem menn leggja það til og telja að með því að gera þetta eins og frumvarpið kveður á um, sé verið að raska því samkomulagi sem búið var að koma á milli þessara framleiðenda. Það hefur ekki komið fram hjá hv. þingmanni eða í nefndinni, virðulegi forseti, hvers vegna við erum að flýta þessu svona.

Það kom svar.

Það var ekkert svar, virðulegi forseti, hjá hv. þingmanni, ekki nokkurt svar. Hann getur þá komið upp og skýrt það betur í seinna andsvari sínu ef hann vill. Við höfum ekkert á móti því að lögfesta þessa tilskipun en við viljum að það sé gert um leið og aðrar þjóðir og samhliða í lyfjalögum og einkaleyfalögum, þannig að við röskum ekki því jafnvægi sem komið var á með samkomulaginu.

Hæstv. forseti. Í lokin á nefndaráliti meiri hluta iðnaðarnefndar stendur: „Er það mat meiri hluta nefndarinnar að ekki sé ástæða til að fresta gildistöku laganna enda hafi ekki verið sýnt fram á að breytingin hafi í för með sér fjárhagslegt tjón fyrir frumlyfjaframleiðendur.“ Hefði ekki verið ástæða til þess að meiri hlutinn hugleiddi hvort einhver græddi á málinu? Við reyndum að fá það fram í viðræðum við þá sem mættu. Það er rétt sem hv. þingmaður sagði áðan að það vildi enginn kannast við að hann græddi neitt á þessu. Þess vegna er það, eins og hv. þingmaður sagði, að þeir gátu ekki einu sinni svara því sjálfir. Hvers vegna í ósköpunum er þá hv. Alþingi að hlaupa til og samþykkja að flýta gildistöku fyrir þennan hluta málsins þegar engin veigamikil rök hafa verið færð fram fyrir því? Það hlýtur að verða að gera þá kröfu til lagasetningar á Alþingi að á bak við ákvarðanir um hana sé einhver skynsemi, séu einhver góð rök. Það sé ekki af því bara. Þess vegna hlýtur að verða að kalla eftir betri svörum frá hv. þingmanni, sem er formaður nefndarinnar, en hann hefur fært fram enn þá. Það kann vel að vera að hann lúri á einhverjum upplýsingum sem við höfum ekki fengið, en ég hef ekki séð þau góðu rök sem þurfa að vera fyrir þessari lagasetningu eins og allri annarri lagasetningu sem fjallað er um á hv. Alþingi.

Hæstv. forseti. Andsvar hv. þm. Jóhanns Ársælssonar olli mér nokkrum vonbrigðum. Ég er yfirleitt að mörgu leyti ánægður með málflutning hv. þingmanns og þykir hann málefnalegur oftar en ekki. Hv. þingmaður segir hér og tekur það réttilega upp úr áliti meiri hluta nefndarinnar að ekki hafi verið sýnt fram á að breytingin hafi í för með sér fjárhagslegt tjón fyrir frumlyfjaframleiðendur. Þessu verður ekki á móti mælt því að gestir nefndarinnar voru á einu máli hvað þetta varðar. Hins vegar kom það mjög skýrt fram, og ég held ég sé að segja það í fjórða skiptið hér úr ræðustól, að þetta mundi styrkja starfsumhverfi og lagaumhverfi samheitalyfjaframleiðenda í alþjóðlegu samkeppnisumhverfi.  Hv. þm. Jóhann Ársælsson spyr hver græðir á þessu. Er það svo hrikalegt ef íslenskur samheitalyfjaiðnaður gæti hugsanlega grætt eitthvað á þessu þó að við höfum ekki fengið nein svör við því? Það er ljóst að enginn mun bíða tjón af þessu, en það er líka ljóst að ef þessi iðnaður fengi á sig lögsóknir og lagagrunnurinn hér heima væri ekki nógu sterkur þá yrði hann fyrir verulegum skakkaföllum af völdum þeirrar lögsóknar.

Hæstv. forseti. Það kom fram hjá ýmsum, a.m.k. einhverjum, sem voru á fundum nefndarinnar að þetta gæti einmitt kallað fram lagaþrætur, þ.e. ef við látum þennan hluta málsins ganga á undan. Það gæti kostað málssóknir á grundvelli þess að hér hefði ekki verið staðið rétt að málum. Mér finnst þau rök sem hér hafa verið færð fram ekki nógu sterk. Ég fékk á tilfinninguna, án þess að mér væri nokkurn tímann sagt hvað væri um að vera, að þarna myndaðist tími sem hægt væri að hafa einhverja óljósa hulu yfir, þ.e. að menn gætu haldið því fram að rannsóknir sem farið hefðu fram á þessum tíma hefðu orðið til þess að lyfjaframleiðendur, samheitalyfjaframleiðendur gætu sett á markaðinn lyf sem hefðu orðið til vegna þeirra rannsókna sem farið hefðu fram á þeim fáeinu mánuðum sem þarna er verið að skjóta inn í. Þetta vildi enginn kannast við. Ég verð að segja alveg eins og er að mér nægir ekki sem þingmanni á hv. Alþingi að ráða í það sem menn segja, að lesa milli línanna það sem menn eru í raun og veru að segja. Ég hef ekki hugmynd um hvort eitthvað er til í þessu. Og ég er ekki viss um að ég verði frekar tilbúinn til að standa að því að flýta þessari löggjöf þó að þetta væri rétt, einfaldlega vegna þess að þá er verið að segja okkur að ástæðan fyrir því að menn séu að flýta þessu sé sú að það eigi að vera á gráu svæðunum í samskiptunum.

Hæstv. forseti. Ég ætla að byrja á svohljóðandi tilvitnun, með leyfi forseta: „Opnið markaði án allra hindrana og á sömu kjörum og íslensk þjónustufyrirtæki og opinberar stofnanir njóta á sviði menntunarmála, menningarmála, umhverfismála, ferðamála, flutningastarfsemi, fjármálaþjónustu, viðskiptaþjónustu, byggingarframkvæmda, boðskiptaþjónustu og dreifingarþjónustu.“ Hvað skyldi þetta hafa verið? Þetta er krafa sem reist hefur verið á hendur Íslendingum af hálfu Bandaríkjanna, Japana og Indverja. Þetta gerist á grundvelli svokallaðra GATS-samningaviðræðna. Ef við föllumst á kröfur frá þessum ríkjum mun samkomulagið eða yfirlýsing okkar taka til allra aðildarríkja Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar sem eru 145 að tölu. Þetta nefni ég svona til marks um hve yfirgripsmiklir og hve mikilvægir þessari GATS-samningar eru og hve mikilvægt það er að við Íslendingar kynnum okkur hvað þarna er á ferðinni. Sú þingsályktunartillaga sem ég mæli fyrir og er flutt af hálfu allra þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs fjallar um úttekt á GATS-samningnum og breytingar á þeim samningi. Fyrst ætla ég að segja fáein orð um GATS. Þessir samningar hafa farið fram og fara fram á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar sem á ensku er skammstafað WTO, World Trade Organization, en sú stofnun var sett á laggirnar árið 1994 á grunni GATT-samningaferlisins um afnám tolla á heimsvísu. Vinnuheitið GATS er skammstöfun á General Agreement on Trading Services, almennt samkomulag um verslun á sviði þjónustu heitir það á íslensku. Í þessum samningum er tekist á um hvernig eigi að skilgreina þjónustustarfsemi og hvaða hluta hennar eigi að færa undir markaðslögmálin. Samtök launafólks hafa barist fyrir því að þessar viðræður fari fram fyrir opnum tjöldum en ekki luktum. Það hefur reynst mjög erfitt vegna þess að lengi vel hvíldi mikil leynd yfir þessum samningum. Þess má geta að það ferli sem nú er í gangi er allt hulið leyndarhjúp. Menn muna eflaust eftir óeirðunum og mótmælunum miklu í Seattle árið 1999. Þá var haldinn þar fundur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar og mótmælin snerust eða voru gegn því sem sú stofnun var að véla, einmitt um GATS. Samningamenn reyndu síðan að forða sér á öruggari slóðir og menn kann að reka minni til fundar á Arabíuskaganum, í Arabíueyðimörkinni. Doha í Katar þótti mjög heppilegur fundarstaður fyrir Alþjóðaviðskiptastofnunina en þangað komust engir mótmælendur og einungis örfáum fulltrúum alþjóðaverkalýðshreyfingarinnar og almannasamtaka var heimilað að vera viðstaddir þann fund. Í kjölfar Doha-fundarins var ákveðin ný áætlun. Sérhver ríkisstjórn skyldi koma óskum sínum leynilega á framfæri við aðrar ríkisstjórnir og síðan yrði viðræðunum smám saman þokað áfram. Rétt er að geta þess að GATS-samningurinn eða GATS-samningsferlið er mjög flókið. Það byggir á grundvallarsamningi sem stefnir að markaðsvæðingu á öllum sviðum efnahagsstarfseminnar og geta einstök ríki gengið mislangt í að skuldbinda sig til að markaðsvæða tiltekna geira efnahagsstarfseminnar. En þegar skuldbinding hefur á annað borð verið gefin um að halda með tiltekna starfsemi út á markaðstorgið er mjög erfitt að hverfa þaðan aftur því ríki eiga þá yfir höfði sér málssókn og hugsanlegar skaðabótakröfur. Nema hvað, eftir mótmæli í Seattle, Washington, Evrópu og víðar var haldinn þessi fundur í Sádí-Arabíu og í kjölfarið var gerð ný áætlun eins og ég gat um áðan. Nú átti sérhver ríkisstjórn að koma óskum sínum leynilega á framfæri við aðrar ríkisstjórnar og þannig yrði viðræðunum smám saman þokað áfram. Fyrsta skrefið átti að taka í júní 2002 en sú dagsetning var síðan framlengd fram í mars 2003. Í byrjun ágúst á síðasta ári, árið 2004, voru sett ný tímamörk fyrir það sem kallað var endurskoðaðar óskir, sem nú eiga að liggja fyrir á þessu ári en stefnt er að því að þær liggi endanlega fyrir nú í vor, jafnvel í maímánuði. Það vakti talsverða athygli þegar breska blaðið Guardian upplýsti á sínum tíma hvaða óskum Evrópusambandið væri að tefla fram gagnvart viðskiptaríkjum. Þá kom fram m.a. að Evrópusambandið var að krefjast þess að drykkjarvatn yrði einkavætt eða yrði markaðsvætt í viðskiptaríkjum Evrópusambandsins. Þetta þótti verkalýðshreyfingu og félagslegum öflum í Evrópu ekki vera að sínu skapi og þessu var mótmælt mjög harkalega. Og það var annað sem olli einnig deilum þegar Guardian ljóstraði upp hvað þarna var að gerast. Þetta var og er allt gert leynilega. Á vegum Evrópusambandsins er það stjórnarnefnd Evrópusambandsins sem fer með samningsumboðið fyrir hönd allra aðildarríkjanna og upplýsir ekki nema í mjög almennum orðum hvað hún er að fara fram á. Þetta á við um Ísland líka. Ísland upplýsir ekki um þessar viðræður, enda öll aðildarríkin bundin því. Það eru gagnkvæmar skuldbindingar um að fara leynt með þessar samningaviðræður sem er náttúrlega mjög óeðlilegt. Það er mjög óeðlilegt að verið sé að gera kröfur í nafni einstakra ríkja án þess að almenningur sé upplýstur um hvaða kröfur er yfir höfuð verið að reisa. Það sem við gerum tillögu um í þessari þingsályktunartillögu er tvennt: Í fyrsta lagi fari fram úttekt vegna GATS-samningsins, ítarleg úttekt. Að gerði verði gerð úttekt á efnahagslegum, félagslegum og stjórnmálalegum áhrifum sem og umhverfisáhrifum GATS-samningsins á Íslandi, bæði miðað við núverandi stöðu og hugsanlegar afleiðingar samningsins til langs tíma. Hluti af þeirri rannsókn verði greining á lagalegri stöðu GATS-samnings Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar gagnvart innlendum lögum og reglugerðum. Jafnframt verði kannað með hvaða hætti megi taka til endurskoðunar þær skuldbindingar sem Ísland hefur þegar undirgengist. Því það er eitt. Við höfum þegar undirgengist ýmsar skuldbindingar á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar innan þessa GATS-samnings án þess að nokkurn tímann hafi farið fram um það umræða. Í öðru lagi viljum við að fulltrúar Íslands á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar beiti sér fyrir því að samningaviðræður Íslands og Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar verði opnaðar fyrir almenningi, bæði hvað varðar upplýsingar og þátttöku. Leitað verði m.a. til verkalýðsfélaga og annarra hagsmunasamtaka, auk fulltrúa sveitarfélaga og stofnana eftir því sem við á. Ég vil taka fram að í samtökum þar sem ég þekki til, BSRB, hefur farið fram mjög mikil vinna og að því að ég tel mjög vönduð vinna á þessum samningi og þessu ferli öllu og samtökin hafa lagt sitt af mörkum til að opna þessa umræðu. Málið fór m.a. fyrir úrskurðarnefnd upplýsingamála sem úrskurðaði að stjórnvöldum bæri ekki að upplýsa hvað þarna væri á ferðinni. Hins vegar verður það að segjast að embættismenn utanríkisráðuneytisins hafa sýnt ágætan samstarfsvilja í þessu efni. Haldnir hafa verið samráðsfundir, eftir að farið var að pressa á að vísu, það þurfti þennan þrýsting til og óskað hefur verið eftir framhaldi á slíku. Ríkin eru bundin því að virða trúnað, sem er mjög óeðlilegt og við erum að leggja til að fulltrúar Íslands beiti sér fyrir því að þetta verði opnað. Við leggjum til að í yfirstandandi samningsferli Íslands og annarra aðila Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar vegna GATS-samningsins verði engar heimildir veittar fyrir markaðsvæðingu velferðar- og grunnþjónustu samfélagsins. Ekki verði fleiri þjónustugeirar felldir undir GATS-samninginn án undangenginnar könnunar á efnahagslegum, félagslegum og stjórnmálalegum áhrifum sem og umhverfisáhrifum samningsins á íslenskt samfélag og ekki fyrr en hlutdeild samtaka launafólks og annarra fulltrúa almennings í samningaviðræðunum hefur verið tryggð. Í fjórða lagi, og hér komum við að lykilatriði, viljum við að fulltrúar Íslands á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar beiti sér fyrir því að ákvæði 3. mgr. 1. gr. GATS-samningsins verði skýrð á þann veg að engum vafa sé undirorpið að samningurinn nái ekki til almannaþjónustu og þjónustu á vegum hins opinbera. Hér er má segja nákvæmnistal, að lagt er til að c-liður 3. mgr. 1. gr. verði felldur úr gildi og að fulltrúar Íslands beiti sér fyrir því á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar. Ég ætla aðeins að skýra hvað í þessu felst. Þetta er lykilatriði. Fulltrúar Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar segja að þessir samningar taki ekki til velferðarþjónustunnar, ekki til þess sem er á vegum hins opinbera og vísa þá gjarnan í þessa grein. Enska er reyndar eina tungumálið sem samningurinn hefur lagalegt gildi á og í greinargerðinni vísa ég til ensku útgáfunnar, en á íslensku hljómar þessi liður svohljóðandi, með leyfi forseta: „... „þjónusta“ á við þjónustu á öllum sviðum nema þjónustu sem opinber yfirvöld veita.“ Þarna er verið að skilgreina þá þjónustu sem samningurinn tekur til og menn segja: Það á við um allt nema það sem opinberir aðilar veita. En viti menn. Þegar kemur í c-lið, þann lið sem við viljum að verði felldur brott, þá er þetta nánar skilgreint svohljóðandi, með leyfi forseta: „... „þjónusta sem opinber yfirvöld veita“ er þjónusta sem hvorki er veitt á viðskiptalegum grunni né í samkeppni við einn eða fleiri þjónustuveitendur.“ Með öðrum orðum, byrjað er á að skilgreina það svo að samningurinn taki ekki til þjónustu sem er á vegum hins opinbera. Síðan er þetta skilgreint nánar, nema - nema, segja þeir - að þjónusta sem veitt er af hálfu opinberra aðila sé í samkeppni við einn eða fleiri þjónustuveitendur eða sé veitt á viðskiptalegum grunni. Með öðrum orðum, þegar þessi skýring er komin inn, þá er búið að galopna kerfið. Þetta er sams konar ákvæði og er að finna í þjónustutilskipun Evrópusambandsins núna, þar er almenn regla sem virðist undanskilja velferðarþjónustuna, þjónustutilskipuninni, virðist gera það, en síðan kemur nánari skilgreining þar sem þjónustan er tengd viðskiptalegum forsendum. Þar er sagt að hafi þjónustan verið skilgreind sem slík, jafnvel þótt ekki sé greitt fyrir hana af notendum, t.d. í þjónustusamningum, þá skuli þjónustan falla undir þjónustutilskipunina. Þetta er flókið og þvælulegt í mínum munni, ég veit það, en ég er að leggja áherslu á hve mikilvægt er að við setjum okkur inn í þetta vegna þess að þarna er verið að taka á grundvallaratriðum í uppbyggingu og skipulagi samfélags okkar. Ég á eftir aðeins örfá orð en ég er búinn með ræðutíma minn, en það eru sem betur fer tvær ræður sem menn geta flutt við flutning á þingsályktunartillögu, þannig að ég mun að lokinni þessari ræðu biðja um orðið að nýju.

Hæstv. forseti. Ég á án efa eftir að fá mörg tækifæri til að ræða þessa tilskipun. Ég kveð mér fyrst og fremst hljóðs til að leggja áherslu á að þessu máli verði hraðað, því verði vísað að lokinni umræðu til utanríkismálanefndar, ég tel það vera eðlilegt, en ég mun við síðari tækifæri gera grein fyrir sjónarmiðum og afstöðu til þessa máls.

Hæstv. forseti. Ég flyt hér tillögu til þingsályktunar um aðgerðir til að draga úr vegsliti af völdum bifreiða. Flutningsmenn ásamt mér eru hv. þingmenn Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir og Björgvin G. Sigurðsson. Tillögugreinin er svohljóðandi: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að undirbúa og leggja fyrir Alþingi tillögur sem miði að því að draga úr vegsliti af völdum bifreiða. Hugað verði meðal annars að breytingum á álögum hins opinbera á innflutning fjórhjóladrifsbifreiða og sérstökum aðgerðum til að draga úr notkun nagladekkja.“ Þingsályktunartillaga þessi var lögð fram á 127. og 128. löggjafarþingi en varð ekki útrædd og er nú lögð fram allnokkuð breytt. Rykmengun sem stafar af vegsliti er mikil hér á landi og einnig kostnaður vegna árekstra af völdum illa búinna bifreiða. Fram til þessa hafa stjórnvöld þó ekki beitt hagrænum aðgerðum sem augljóslega gætu dregið úr vandanum. Vegslit vegna notkunar nagladekkja er afar mikið og það veldur ryk- og tjörumengun. Það er því mikið í húfi ef mögulegt er að draga úr notkun nagladekkja án þess að slysahætta aukist og draga þannig úr rykmengun og spara stórfé í viðhaldi gatna. Veðurfar er hér afar breytilegt milli vetra og segja má að suma vetur hafi bifreiðar verið á negldum dekkjum allan veturinn þótt þörfin fyrir þau hafi ekki verið fyrir hendi nema í tvær til þrjár vikur. Kanna þyrfti hvort dekkjaþjónustur gætu farið að bjóða upp á tæknivædda geymslu dekkja á felgum og hröð og ódýr skipti sem gætu þá farið fram oftar en ella. Þetta gæti haft mikinn sparnað í för með sér fyrir bifreiðaeigendur vegna minni kostnaðar við nagladekkin en ekki síður fyrir opinbera aðila í viðhaldi gatna. Margir furða sig á að stjórnvöld hafi ekki ýtt undir notkun fjórhjóladrifsbifreiða en vitað er að slíkar bifreiðar eru mun öruggari í hálku og við erfiðar akstursaðstæður en eindrifsbifreiðar. Þetta hefur margra ára reynsla Íslendinga af notkun slíkra bifreiða sannað. Bifreið á góðum vetrardekkjum, þótt ónegld séu, með drif á öllum hjólum er miklu öruggari til notkunar í misjafnri vetrarfærð í þéttbýli en eindrifsbifreið á negldum dekkjum. Því er ástæða til að hvetja til notkunar fjórhjóladrifsbifreiða. Slíkt mætti m.a. gera með sérstökum afslætti innflutningsgjalda. Bifreiðar með fjórhjóladrifi eru nokkuð dýrari en bifreiðar með hefðbundnum drifbúnaði. Þess vegna verða innflutningsgjöld og tollar hins opinbera á þær nokkru hærri. Flutningsmenn telja að það ætti að vera þveröfugt vegna jákvæðra áhrifa eiginleika slíkra bifreiða í umferðinni. Einnig þarf að leita leiða til að hvetja eigendur fjórhjóladrifsbifreiða til að nota frekar góð ónegld vetrardekk en nagladekk. Þá leggja flutningsmenn til að skoðað verði hvort taka beri upp staðbundið gjald á notkun nagladekkja í þéttbýli en slíkt fyrirkomulag hefur verið í gildi í Ósló síðustu ár með svo góðum árangri að stjórnvöld hyggjast koma því á í fleiri bæjum í Noregi. Slíkt fyrirkomulag mundi gilda um allar bifreiðar sem ekið er um viðkomandi svæði en í tengslum við slíka breytingu yrði að tryggja mjög góða hreinsun gatna. Hugsanlegt er að það gæti hentað á höfuðborgarsvæðinu og þarf að skoða þá hugmynd gaumgæfilega. Fjölgun dísilknúinna fólksbifreiða gæti skipt verulegu máli í náinni framtíð til að draga úr mengun. Dísilvélar draga fyrst og fremst úr mengun vegna þess að orkueyðslan er miklu minni. Vísindamenn greinir reyndar á um hvort mengun af völdum dísilbifreiða geti að hluta til reynst hættulegri en önnur mengun. En mengunin er engu að síður minni þar sem orkunotkunin er 40% minni í dísilbifreiðum en bensínbifreiðum. Með aðgerðum sem hér er lýst mætti draga verulega úr mengun og kostnaði við umferð í þéttbýli. Sterk rök eru m.a. fyrir því að vel búin fjórhjóladrifsbifreið sé fullkomlega hæf til vetraraksturs þótt hún sé á ónegldum dekkjum. Það er skoðun flutningsmanna að fjölgun fjórhjóladrifsbifreiða auki öryggi í umferðinni og að vel sé framkvæmanlegt að draga verulega úr vegsliti og þar með rykmengun og kostnaði með þeim ráðstöfunum sem hér eru lagðar til. Tillagan boðar ekki neina byltingu en mun sýna, ef samþykkt verður, jákvæða viðleitni stjórnvalda til að draga úr neikvæðum áhrifum bílaumferðar á umhverfið. Með framkvæmd hennar yrði beitt hagrænum leiðum til að draga úr vegsliti, mengun og slysahættu.

Virðulegi forseti. Það er vel við hæfi að ræða rétt undir lok dagsins mál sem snertir í raun hvern einasta Íslending með einum eða öðrum hætti, eins og ágætur maður orðaði það einhvern tímann, mál sem ríkisstjórnin hét fyrir tveim til þremur árum að taka fyrir, þ.e. niðurfellingu á stimpilgjöldum. Ég hef óskað eftir því að fjalla um þessi mál saman. Annars vegar er um að ræða frumvarp á þskj. 66, sem er um heildarniðurfellingu á stimpilgjaldinu. Þar er bandormur þar sem tekið er á öllum lagagreinum þar sem stimpilgjöldin eru nefnd, hvort sem um er að ræða lög um ákveðna sjóði eða undanþáguákvæði, sem eru svo gjarnan í þeim lögum. Í frumvarpinu eru 40 greinar, nokkuð viðamikið frumvarp og mikið mál að rekja þar hverja grein. Við flutningsmenn þessara frumvarpa, sem eru auk mín hv. þingmenn Jóhanna Sigurðardóttir og Össur Skarphéðinsson, höfum áður lagt fram mál sama efnis á 130. löggjafarþingi. Það varð ekki útrætt. Þessi mál voru bæði lögð fram á upphafsdögum þingsins í þeirri von að möguleiki væri á að þau næðu fram að ganga og fullrædd á þinginu og innan nefndar. Engu að síður fagna ég því að þau eru komin á dagskrá og mun nefndin a.m.k. geta sent þau út til umsagnar og vonandi afgreitt bæði málin fyrir vorið. Í gildandi lögum um stimpilgjald, nr. 36/1978, er gert ráð fyrir að greitt sé stimpilgjald af íslenskum viðskiptaskjölum. Gjaldið er mishátt eftir skjölum. Skattheimta á borð við innheimtu stimpilgjalda hefur verið á hröðu undanhaldi í OECD-ríkjum síðustu áratugi. Slík skattheimta hefur neikvæð áhrif, t.d. mismunar hún aðilum innan lands og veikir samkeppnisstöðu fyrirtækja gagnvart erlendum fyrirtækjum. Eins og íslenskt viðskiptaumhverfi hefur þróast er óhætt að halda því fram að stimpilgjöldin séu bein samkeppnishindrun fyrir íslensk fjármálafyrirtæki, sem og íslenska útgefendur verðbréfa sem hyggjast skrá þau á erlendum mörkuðum. Jafnframt má halda því fram að með tilkomu rafrænnar eignarskráningar verðbréfa sé hlutverki stimpilskyldu í raun lokið. Ekki er hægt að stimpla rafræn verðbréf, auk þess sem ekki er um skjöl í eiginlegri merkingu þess orðs að ræða. Þá er einnig á það að líta að stimpilgjöld geta lagst mjög þungt á þá sem kaupa sér húsnæði, sérstaklega þá sem eru að festa sér húsnæði í fyrsta sinn og þurfa að teygja sig svo langt sem þeir geta, t.d. ungt barnafólk. Þá benda flutningsmenn jafnframt á að óeðlilegt sé að við skuldbreytingar á lánum sem fjölskyldur hafa tekið sé stimpilgjald innheimt hvað eftir annað. Þarna er á ferðinni gjaldtaka sem er langt umfram það sem þjónustan kostar í raun. Tekjur ríkissjóðs af stimpilgjaldi á árinu 2003 voru 3.300 millj. kr. og samkvæmt fjárlögum fyrir árið 2004 eru þær áætlaðar á greiðslugrunni 3.545 millj. kr. Þær urðu hins vegar vel yfir 6 milljarða kr. Undanþágur frá greiðslu stimpilgjalda er víða að finna í lögum og hefur það gert innheimtu þeirra flókna. Þá getur aukning rafrænna viðskipta einnig gert innheimtu gjaldanna vandasama og í sumum tilfellum nokkuð hjákátlega þar sem engin eiginleg stimplun fer fram í slíkum viðskiptum. Við niðurfellingu laga um stimpilgjald er nauðsynlegt að breyta með bandormi ákvæðum fjölmargra annarra laga sem kveða á um greiðslu stimpilgjalds. Í flestum þeirra lagaákvæða sem bandormurinn snertir er veitt undanþága frá greiðslu stimpilgjalda. Í nokkrum þeirra er þó kveðið á um að krafa um stimpilgjald skuli miðast við annað hlutfall en ákveðið er í lögum um stimpilgjald og er þá oftast um að ræða ívilnanir til handa erlendum aðilum vegna beinna fjárfestinga hér á landi. Þessir aðilar munu því njóta verulegrar ívilnunar líkt og aðrir verði frumvarp þetta að lögum og því geta stjórnvöld í einstaka tilfellum þurft að taka samninga við slíka aðila til endurskoðunar. Virðulegi forseti. Þar sem um viðamikinn bálk er að ræða og bandorm þá gerum við flutningsmenn frumvarpsins okkur fulla grein fyrir því að það getur orðið þrautin þyngri að fá það samþykkt á Alþingi. Um er að ræða skattstofn sem felur í sér, samkvæmt 3. gr. laga um stimpilgjald, stimpilskyld skjöl. Í fyrsta lagi eru það skuldabréf. Þar er 1,5% stimpilgjald sem leggst á öll skuldabréf, hvort sem þau eru tryggð með veði eða ábyrgð. Í öðru lagi eru það afsöl. Afsöl fyrir fasteignum hér á landi og skipum sem hér eru skrásett. Skatthlutfallið er 0,4% og leggst á fasteignamat eða kaupverð í tilviki skipa. Í þriðja lagi eru víxlar. Á víxla er lagt 0,25% stimpilgjald. Þá eru það hlutabréf þar sem stimpilgjald er 0,5% á frumútgáfu hlutabréfa í félögum með takmarkaða ábyrgð, en framsal hlutabréfa og jöfnunarhlutabréfa er skattfrjálst. Vátryggingarskjöl bera stimpilgjöld ef þau snerta fasteignir eða verðmæti hér á landi, sjóvártryggingar á varningi, tryggingar á varningi fluttum með flugvélum eða landfarartækjum og farangurstryggingar bera 0,024% stimpilgjald vátryggingarfjárhæðar. Fyrir nokkrum árum þegar ríkisstjórnin hét því að fella niður stimpilgjaldið, mig minnir að í frumvarpi til fjárlaga það árið hafi verið áætlaðar um 900 milljónir til fyrsta áfanga þess að fella niður stimpilgjaldið, voru tekjur af stimpilgjaldinu mun lægri heldur en þær eru í dag. Í fjárlögum fyrir 2004 var eins og ég sagði áðan áætlað að tekjurnar yrðu tæpur 3,5 milljarðar kr. en þær urðu 6,4 milljarðar kr. Aukningin er fyrst og fremst vegna fasteignaviðskipta. Í svari sem hæstv. fjármálaráðherra gaf mér við fyrirspurn um hverjar væru heildartekjur ríkissjóðs af stimpilgjöldum árið 2003 og samkvæmt áætlun 2004, þar sem ég óskaði eftir því að því yrði skipt niður eftir skattstofnum, kemur fram að heildartekjur ríkissjóðs af stimpilgjöldum fyrir árið 2003 námu 3,7 milljörðum kr. og eins og áður sagði þá voru þær áætlaðar svipaðar á árinu 2004, en urðu hins vegar 6,4 milljarðar kr. Í svarinu segir, með leyfi forseta: „Fyrirkomulag og innheimta stimpilgjalda veldur því að erfitt er að gera sér fyllilega grein fyrir skiptingu gjaldsins. Í upplýsingum frá Fasteignamati ríkisins kemur fram að stimpilgjöld af fasteignaviðskiptum á fyrri hluta ársins 2004 eru um 65–70% af heildarstimpilgjöldum. Hér er bæði um að ræða stimpilgjöld af skuldabréfum og kaupsamningum. Það má því gera ráð fyrir að stimpilgjöld vegna fasteignakaupa á árinu 2003 hafi verið um 2,4 milljarðar kr. Vegna breyttra aðstæðna á lánamarkaði vegna fasteignakaupa á seinni hluta ársins 2004 er erfiðara að áætla hve mikill hluti stimpilgjaldsins sé vegna fasteignakaupa. Gróf nálgun gæti numið tæpum 4 milljörðum kr.“ Það segir sem sagt, virðulegi forseti, að langstærsti hluti þessara stimpilgjalda er greiddur af einstaklingum, af fjölskyldum þessa lands sem fjárfesta í húsnæði. Síðan spurði ég, með leyfi forseta: „2. Hve stór hluti heildartekna ríkissjóðs af stimpilgjaldi vegna fasteignaviðskipta einstaklinga verður til við endurfjármögnun lána?“ Það er eðlilegt að svo sé spurt vegna þeirra breytinga sem orðið hafa á húsnæðislánamarkaðnum að undanförnu. Í svari ráðherra kemur fram að ekki liggi fyrir upplýsingar um tekjur af stimpilgjöldum vegna endurfjármögnunar lána vegna fasteignaviðskipta. Í þriðja lagi spurði ég, með leyfi forseta: „3. Hve stór hluti heildartekna ríkissjóðs af stimpilgjaldi vegna fasteignaviðskipta einstaklinga er endurgreiddur í formi vaxtabóta?“ Þá kom jafnframt fram að ekki liggja fyrir upplýsingar um það hve stór hluti heildartekna ríkissjóðs af stimpilgjaldi vegna fasteignaviðskipta einstaklinga er endurgreiddur í formi vaxtabóta. Upplýsingarnar um þennan óréttláta skatt sem ætti að vera fyrir löngu búið af afnema eru því mjög takmarkaðar. Við leggjum til, eins og hér hefur komið fram, að þessi skattur verði í heild sinni lagður af. Þar sem við gerum okkur grein fyrir að það kostar mikla vinnu nefndarinnar og gerum okkur satt að segja, virðulegi forseti, ekki vonir um að slíkt frumvarp verði afgreitt á þeim tíma sem eftir er af yfirstandandi þingi þá lögðum við fram annað frumvarp til laga um breytingu á lögum um stimpilgjaldið, með síðari breytingum. Flutningsmenn eru hinir sömu. Ásamt mér eru það hv. þingmenn Jóhanna Sigurðardóttir og Össur Skarphéðinsson. Það frumvarp hefur að hluta til verið flutt áður. Við segjum í greinargerð, með leyfi forseta: „Það er stefna Samfylkingarinnar að afnema beri stimpilgjöld og hefur á fyrri þingum verið flutt um það þingmál. Það frumvarp sem hér er flutt felur í sér rýmkun á undanþágum frá gjaldheimtunni sem að mati flutningsmanna er brýnt að lögfesta sem fyrst, en gera má ráð fyrir að nokkurn tíma taki að afgreiða og ná samstöðu um að fella að fullu niður öll stimpilgjöld. Þessi rýmkun snýst í fyrsta lagi um að leiguíbúðir verði undanþegnar stimpilgjaldi og í öðru lagi um að stimpilgjöld verði ekki innheimt þegar um er að ræða endurfjármögnun lána sem áður hefur verið greitt af stimpilgjald.“ Það segir sig sjálft, virðulegi forseti, að það ákvæði er tilkomið fyrst og fremst vegna þeirra breytinga sem orðið hafa á húsnæðismarkaði þar sem mjög stór hluti þeirra sem áður voru með lán hjá Íbúðalánasjóði hafa fært sig yfir í bankakerfið vegna þess að þar bjóðast hagstæðari kjör. En þessir einstaklingar hafa orðið að greiða stimpilgjöld af endurfjármögnun sinna lána. Á 130. löggjafarþingi lögðu flutningsmenn þessa frumvarps fram frumvarp um stimpilgjald (543. mál, þskj. 818). Það mál var ekki afgreitt úr nefnd en umsagnir sem bárust um málið voru nær allar jákvæðar. Flutningsmenn flytja nú málið aftur að viðbættri nýrri grein sem felur í sér útvíkkun á 26. gr. laganna þannig að bréf til endurnýjunar eða endurfjármögnunar eldri skulda, sem þegar hefur verið greitt stimpilgjald af, verði stimpilfrjáls. Samkvæmt núgildandi ákvæði 26. gr. laganna er innheimt hálft stimpilgjald ef skuld samkvæmt skuldabréfi eða tryggingarbréfi er endurnýjuð með nýju bréfi og um sama skuldarsamband er að ræða. Skuldaraskipti eru stimpilfrjáls. Flutningsmenn leggja til að ákvæðinu verði breytt þannig að ný bréf, skuldabréf eða tryggingarbréf, sem nýtt eru til endurnýjunar eða uppgreiðslu eldri bréfa verði undanþegin stimpilskyldu. Þannig verði það ekki skilyrði að skuldarsamband haldist óbreytt heldur geti nýr kröfuhafi verið að yngra bréfi. Sömuleiðis felst í tillögu flutningsmanna að ekki þarf nýtt bréf á móti hverju eldra bréfi heldur verði hægt að endurnýja eða leysa af hólmi fleiri en eitt eldra bréf með einu yngra og krefjast stimpilfrelsis af því yngra að því marki að það samsvari eldri bréfum sem þegar hafa verið greidd stimpilgjöld af. Ef yngri skuld er hærri en sú eða þær sem leystar eru af hólmi yrði áfram að greiða stimpilgjald af þeirri fjárhæð sem eftir stendur eða þar til stimpilgjaldið hefði að fullu verið afnumið. Flutningsmenn telja að með þessu verði einstaklingum og fyrirtækjum gert léttara að endurfjármagna eldri og óhagstæðari skuldir eftir því sem hagstæðari kjör bjóðast á lánamarkaði. Núverandi skattheimta, sem felst í stimpilgjaldi, getur vegið þungt þegar metinn er möguleikinn á endurfjármögnun lána og hindrað fólk í að leita sér hagstæðari lánakjara. Í tillögu flutningsmanna felst í raun að heimilum og fyrirtækjum verði auðveldað að hagræða hjá sér með því að felld verði niður stimpilgjöld af því sem í daglegu tali er fellt undir endurfjármögnun lána. Þá er með þessu frumvarpi lagt til að heimildarbréf, þ.e. kaupsamningar og afsöl, vegna íbúða sem sveitarfélög, félög og félagasamtök kaupa í þeim tilgangi að leigja þær út, sbr. VIII. kafla laga nr. 44/1998, um húsnæðismál, verði stimpilfrjáls. Fyrir árið 1999 - áður en þau lög gengu í gildi - voru heimildarbréf vegna félagslegra leiguíbúða undanþegin stimpilskyldu. Þá var farið að krefjast stimpilgjalda af heimildarbréfum slíkra íbúða. Við athugun á þessum lögum sem tóku gildi 1999 virðist sem mistök við lagasetningu hafi valdið því að skýr lagaheimild fyrir stimpilfrelsi þessara bréfa féll niður frekar en að þar hafi vilji löggjafans komið fram. Niðurfelling stimpilskyldu af heimildarbréfum leiguhúsnæðis getur auðveldað félögum, meira en nú er, að ráðast í fjárfestingar sem miða að því að auka og bæta leiguhúsnæði. Íbúðalánasjóður veitir sveitarfélögum, félögum og félagasamtökum, er hafa að markmiði að byggja, eiga og hafa umsjón með rekstri leiguhúsnæðis, lán til byggingar eða kaupa á húsnæði til þeirra nota, sbr. 1. mgr. 33. gr. laga nr. 44/1998, um húsnæðismál. Skuldabréf sem gefin eru út til Íbúðalánasjóðs í þessum tilgangi, sbr. VIII. kafla sömu laga, eru stimpilfrjáls, sbr. 4. tölul. 35. gr. laga nr. 36/1978, um stimpilgjald, með síðari breytingum. Stimpilgjalda er aftur á móti krafist af heimildarbréfum vegna þessa húsnæðis sem er umdeilanleg breyting frá fyrri framkvæmd. Fyrir gildistöku laga nr. 44/1998, um húsnæðismál, sem öðluðust gildi 1. janúar 1999, voru heimildarbréf félagslegra leiguíbúða undanþegin stimpilskyldu. Sú framkvæmd byggðist á ákvæði 4. mgr. 78. gr. laga nr. 97/1993, um Húsnæðisstofnun ríkisins, þar sem segir: „Eigi skal greiða stimpilgjald af afsali vegna kaupa framkvæmdaraðila á íbúð á almennum markaði, enda sé íbúð keypt í því skyni að verða félagsleg íbúð, sbr. 1. mgr. 54. gr., og kaupsamningi fylgi staðfesting Húsnæðisstofnunar þess efnis.“ Með lögum nr. 44/1998, um húsnæðismál, voru verulegar breytingar gerðar á húsnæðislöggjöfinni. Í 46. gr. þeirra laga, um þinglýsingu og stimpilgjöld, var kveðið á um að skuldabréf sem gefin væru út til Íbúðalánasjóðs vegna lána til byggingar eða kaupa leiguhúsnæðis, sbr. VIII. kafla laganna, væru undanþegin stimpilgjaldi en ekki getið heimildarbréfa vegna þeirra eigna. Í bráðabirgðaákvæðum laganna kom aftur á móti fram að nokkur ákvæði laga nr. 97/1993 skyldu halda gildi sínu og þar á meðal var 78. gr. Við gildistöku laga nr. 157/1998, um breyting á lögum nr. 36/1978, um stimpilgjald, með síðari breytingum, voru ákvæði ýmissa sérlaga, sem kváðu á um undanþágur frá stimpilskyldu, felld brott og færð í lög um stimpilgjald. Þar á meðal var ákvæði 46. gr. laga nr. 44/1998 en efnislega samhljóða ákvæði er nú að finna í 4. og 5. tölul. 35. gr. laga nr. 36/1978. Við þessar lagabreytingar skapaðist óvissa um stimpilskyldu heimildarbréfa fyrir húseignum sem voru keyptar í því skyni að vera leiguíbúðir. Sveitarfélög og félög í þeirra eigu hafa talið að heimildarbréf fyrir slíku húsnæði eigi að njóta stimpilfrelsis á grundvelli 78. gr. laga nr. 97/1993 en þeirri kröfu hefur verið hafnað af fjármálaráðuneyti á grundvelli túlkunar á 35. gr. laga nr. 36/1978, um stimpilgjald, með síðari breytingum. Með frumvarpi þessu er stefnt að því að eyða þessari óvissu með því að bæta nýjum tölulið við 35. gr. laga nr. 36/1978 sem kveður skýrt á um stimpilfrelsi heimildarbréfa fyrir leiguhúsnæði sem Íbúðalánasjóður veitir lán til kaupa á skv. VIII. kafla laga nr. 44/1998. Samkvæmt lögum um stimpilgjöld eru skuldabréf, sem gefin eru út til Íbúðalánasjóðs vegna viðbótarlána og lána til byggingar eða kaupa á leiguhúsnæði, stimpilfrjáls. Sama gildir um heimildarbréf vegna íbúða sem keyptar eru með viðbótarlánum. Viðbótarlán fá ákveðnir tekjuhópar og geta þau numið allt að 25% af kaupverði til viðbótar húsbréfalánum. Íbúðalánasjóður lánar þannig kaupendum íbúða, með milligöngu sveitarfélaga, allt að 90% af kaupverði á hagstæðum kjörum. Félagslegt leiguhúsnæði á vegum sveitarfélaga og annarra félaga sem hér um ræðir er í flestum tilfellum leigt einstaklingum sem hafa enn lægri tekjur en þeir sem fá viðbótarlán. Engin haldbær rök styðja að gerður sé greinarmunur á innheimtu stimpilgjalda af heimildarbréfum fyrir félagslegu leiguhúsnæði annars vegar og heimildarbréfum vegna kaupa á íbúðum með viðbótarlánum hins vegar. Það er tæplega vilji löggjafans að viðhalda slíkri mismunun. Stimpilgjöld auka kostnað við kaup á leiguhúsnæði sem aftur getur leitt til hærra leiguverðs. Stimpilgjöld sem innheimt eru vegna kaupa á húsnæði geta skipt sveitarfélög, félög og félagasamtök, og þá sérstaklega þau sem smærri eru, allnokkru máli enda um nokkrar fjárhæðir að ræða. Má í því sambandi nefna að Félagsbústaðir hafa greitt frá 1. janúar 1999 til 1. janúar 2004 tæpar 20 millj. kr. í stimpilgjöld vegna leiguíbúða. Því er eðlilegt að heimildarbréf sem þinglýst er við kaup eða byggingu þessara eigna séu stimpilfrjáls. Virðulegi forseti. Eins og ég sagði áðan þá er það eindreginn vilji okkar að þetta frumvarp sem aðeins felur í sér þessar tvær breytingar verði samþykkt. Önnur breytingin snýr að heimildarbréfunum sem hefur verið farið svo ítarlega yfir í greinargerð með þessu frumvarpi og áður færð rök fyrir af hv. þingmanni Samfylkingarinnar, Jóhönnu Sigurðardóttur, sem tók þetta mál upp á síðasta þingi, og hin felst í því að ekki séu lögð stimpilgjöld á endurfjármögnun skulda. Þetta getur skipt verulegu máli. Þessi óréttláta skattlagning, stimpilgjöldin, bitnar, eins og hér hafa verið færð rök fyrir, fyrst og fremst á fjölskyldum sem eru að eignast þak yfir höfuðið. Þær greiða langstærstan hluta af stimpilgjöldum. En þau bitna einnig mjög illa á fyrirtækjum, sérstaklega smærri fyrirtækjum sem hafa ekki möguleika á því að ná sér í lán á erlendum lánamarkaði. Stóru fyrirtækin koma því kannski heldur betur út úr þessu. En þetta er samt sem áður óréttlátur skattur á fyrirtæki, á einstaklinga, á fjölskyldur. Ef ríkisstjórnin meinti nú eitthvað með því að vilja styðja við nýsköpun í atvinnulífi og þá kannski smærri fyrirtæki sem eru að stíga sín fyrstu skref inn á vinnumarkaðnum vítt og breitt um landið þá væri að sjálfsögðu eðlilegt að fella niður stimpilgjöldin. Áhugi ríkisstjórnarinnar hins vegar er ekki til staðar þó einstaka ráðherrar hafi á hátíðarstundum lýst því yfir að þeir vilji gjarnan fella niður stimpilgjaldið. Hæstv. forseti þekkir þetta úr sinni fyrri vinnu, þ.e. nauðsyn þess að fella lög um stimpilgjöld úr gildi. Hæstv. forseti. Ég óska eftir því að þessi frumvörp fari til umfjöllunar í efnahags- og viðskiptanefnd. Það er slæmt að hér skuli ekki vera staddur neinn þingmaður úr efnahags- og viðskiptanefnd frá stjórnarmeirihlutanum. En þetta er ekki í fyrsta skiptið sem okkur í stjórnarandstöðu er boðið upp á að tala hér fyrir tómum sölum, nema að einstaka stjórnarandstæðingur er hér að hlusta. Sýnir það að mínu mati að málefnalegri umræðu á Alþingi Íslendinga hefur hrakað. Með þeim orðum, virðulegi forseti, óska ég eftir því að þessu verði vísað til efnahags- og viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég get ekki orða bundist. Þess vegna vel ég að koma hér og fara nokkrum orðum um það mál sem hv. þm. Margrét Frímannsdóttir, þingflokksformaður Samfylkingarinnar, hefur gert svo ágætlega grein fyrir og taka það sérstaklega fram að þau eru orðin núna æðimörg árin sem hv. þingmaður hefur barist fyrir því og flutt þetta mál inn á þingið en talað fyrir daufum eyrum með það að gera þær breytingar sem hér um ræðir og hún hefur fært góð rök fyrir því hversu gífurleg lyftistöng það yrði, ekki síst fyrir fjölskyldurnar í landinu, ef fundnar yrðu aðrar leiðir til tekjuöflunar hjá ríkinu en að taka þessi stimpilgjöld. Af því hv. þm. Margrét Frímannsdóttir var nú svona frekar - hvað getur maður sagt - lítið bjartsýn um að málin hefðu mikið breyst þrátt fyrir yfirlýsingar ráðherra sem oft hafa í orði tekið undir þetta mál þá hlýt ég samt að minnast á það núna að í allri umræðunni um breytingar á lánamarkaði og í umræðu um skattheimtu hefur það komið mjög skýrt fram hjá Samtökum atvinnulífsins að stimpilgjöldin séu vond gjöld og að gera beri breytingar og afnema þau. Ekki eru margir dagar síðan ég sá viðtal við hæstv. fjármálaráðherra í blöðum þar sem hann tók undir það að einmitt vegna þess að þýðingarmikil samtök voru að beita sér í málinu þá væri æskilegt að gera þær breytingar sem hér hefur verið talað um. En hann sagði að það væri bara ekki komið að þeim breytingum, ríkisstjórnin hefði forgangsraðað öðruvísi. Við sem hér erum í þessum sal og störfum á Alþingi vitum auðvitað nákvæmlega hvernig ríkisstjórnin hefur forgangsraðað. Hún hefur ákveðið að forgangsraða þannig varðandi tekjuskattslækkun að þeir fá mest út úr þeirri skattbreytingu sem hafa mest. Hér er enn eitt dæmi um það að auk þess sem að þetta kæmi fyrirtækjum vel þá yrði þetta gífurleg lyftistöng fyrir fólk stendur í endurkaupum og ekki síst í fyrstu húsnæðiskaupum. Þetta skiptir máli. Þetta er peningur sem virkilega munar um. Ég ætla að leyfa mér á þessu kvöldi að vera nægilega bjartsýn til þess að trúa því að þegar að stuðningur hefur ágerst úti í samfélaginu við að gera breytingar og afnema stimpilgjöldin að þá fáum við í Samfylkingunni þann stuðning sem þarf til þess að fjármálaráðherra setji í forgang að breyta stimpilgjaldinu. Ég ætla að leyfa mér að vera svo bjartsýn á þessu kvöldi eftir að hafa hlustað á ágætan málflutning hv. þm. Margrétar Frímannsdóttur, talsmanns Samfylkingarinnar og fyrsta flutningsmanns í þessu máli, og ég er alveg sannfærð um að ekki líður á löngu þar til breytingar verða gerðar, í síðasta falli þegar Samfylkingin kemst til valda.