Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 96/1995, um gjald af áfengi og tóbaki, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Elmar Hallgrímsson og Sigrúnu Ólafsdóttur frá fjármálaráðuneyti, Hallgrím Snorrason frá Hagstofu Íslands, Ernu Hauksdóttur frá Samtökum ferðaþjónustunnar og Höskuld Jónsson frá ÁTVR. Í frumvarpinu er lagt til að gjald á sterkt áfengi og tóbaksgjald hækki um 7%. Þessi gjöld hafa ekki hækkað frá nóvember 2002 og er hækkunin í takt við hækkun verðlags á þessum tíma. Með hækkuninni halda gjöld þessi raungildi sínu. Gjald á létt vín og bjór hækkar hins vegar ekki og er það í samræmi við þá stefnu að færa neyslu frá sterku áfengi yfir í létt vín og bjór. Sú stefna hefur náð marki sínu eins og kemur skýrt fram í sölutölum ÁTVR fyrir síðustu ár. Gjald á létt vín og bjór hefur ekki hækkað í krónutölu frá 1998 og hefur því lækkað að raungildi um nálægt 22%. Þær breytingar sem lagðar eru til eru í samræmi við forsendur í tekjuáætlun fjárlagafrumvarps fyrir árið 2005 og meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Undir nefndarálitið skrifa auk mín hv. þm. Dagný Jónsdóttir, Drífa Hjartardóttir, Siv Friðleifsdóttir, Gunnar Birgisson og Álfheiður Ingadóttir. Ég vil bæta því við vegna umræðunnar áðan að þau ykkar sem komin voru til vits og ára fyrir áratug, orðin fertug eða meira, munið eftir því þegar hér í landinu geisaði verðbólga. Það var áður en þessi góða ríkisstjórn kom til valda. Þá rýrnuðu krónur mjög hratt. Ef einhver upphæð var óverðtryggð og hækkaði ekki þá lækkaði hún að raungildi. Þetta vissu allir Íslendingar á þeim tíma, allir þeir sem voru komnir til vits og ára og líka hinir sem eru svo ungir að þeir muna ekki eftir þessum tímum.  Gjöld sem eru hins vegar látin haldast óbreytt ár eftir ár eru skattalækkun. Ef mönnum finnst þetta gjald hátt - sem ég reyndar tel og ég er ekkert sáttur við þetta gjald - og vilja lækka það, eiga þeir að gera það meðvitað en ekki láta verðbólguna gera það að þeim meðvitundarlausum. Menn eiga að lækka skatta og hækka meðvitað. Verðbólguáhrif eiga ekki að hafa áhrif á það hvort skattar hækka eða lækka. Varðandi það sem kom fram áðan um að skuldir heimilanna hækkuðu um 0,08% þá er það gömul tugga. Ég minni t.d. hv. þingmenn á að verðbólga síðustu tíu ára hefur að mestu leyti stafað af hækkun íbúðarhúsnæðis sem aftur veldur aukinni verðbólgu. Ef húsnæðisverð hækkar um ákveðna prósentu hækkar vísitalan að sjálfsögðu miklu minna af þeim ástæðum og skuldirnar hækka því miklu minna hlutfallslega. Mismunur á eignum og skuldum íbúðaeigenda hefur því aukist óðfluga síðustu árin. Þróunin sem verið hefur undanfarið er ekki til skaða fyrir íbúðareigendur, alls ekki.

Ég get huggað hv. þm. Birki J. Jónsson með því að þótt hann sé ekki orðinn fertugur eins og háttvirtur formaður efnahags- og viðskiptanefndar þá sýnist mér, á þeim ræðum sem þeir tveir hafa haldið hér í dag, að hann sé miklu fyrr kominn til vits og ára en hv. formaður. Ef það er skilgreining hv. þingmanns að menn þurfi að vera orðnir fertugir til að vera komnir til vits og ára þá finnst mér, miðað við ræðuna sem hv. þingmaður fór með áðan, að hann hljóti að vera kornungur enn þá. Sú ræða bar ekki með sér að hv. þm. Pétur Blöndal væri kominn langt áleiðis á vits- og þroskabrautinni. Satt að segja fannst mér þetta ótrúleg samsuða hjá hv. þingmanni og hef ég þó margt heyrt frá honum. Út af fyrir sig hefur það með öðru lagst á þá sveif að gera mér dagana glaða að sjá hv. þingmann koma hingað hoppandi af kæti og lýsa yfir ást sinni á ráðherrunum sem koma með þessi frumvörp. Það er út af fyrir sig gleðilegt að hv. þingmaður telji það sérstakt hátíðarefni og tilefni til fagnaðarláta að hér skuli vera á ferðinni frumvarp sem hækkar skatta allmikið. Þetta er sérstakur gleðidagur, hlýtur að vera, hjá hv. þm. Pétri Blöndal því að hér er ekki bara eitt frumvarp sem þessi ágæti þingmaður hefur tilefni til að gleðjast yfir, ekki tvö, heldur þrjú. Á dagskrá þingsins í dag hafa verið þrjú frumvörp sem samtals hækka skattbyrði landsmanna um 640 millj. kr. Auðvitað getur hv. þm. Pétur H. Blöndal komið hingað og sagt: Þetta er bara til þess að halda í við verðbólguna og lýst því yfir að þetta sé ekki skattahækkun. Eigi að síður er hér verið að hækka álögur með þremur atlögum ríkisstjórnarinnar. Það hefði áður verið hv. þm. Pétri Blöndal tilefni til að vera dapur. Einu sinni var hann svo fúll að hann nánast bar ösku í hár sitt og reif klæði sín af sorg og sút yfir því að hér væri stöðugt verið að hækka skatta. Mig langar hins vegar, af því að hv. þingmaður er svo kátur í dag, að koma með nokkrar staðreyndir sem gætu hugsanlega dempað geð hans aðeins. Staðan er einfaldlega sú, herra forseti, að hv. þm. Pétur H. Blöndal og ágætir þingmenn í liði stjórnarinnar hafa glaðst ákaflega síðustu daga yfir lækkun skatta. Þegar maður skoðar skattalækkunarfrumvarp ríkisstjórnarinnar er ljóst að fyrst og fremst á að lækka skatta einhvern tíma í framtíðinni, rétt fyrir kosningar, hugsanlega til að ginna fleiri til að kjósa stjórnarflokkana. Þetta trix var reynt síðast og tókst með þeim ágætum að Sjálfstæðisflokkurinn tapaði 7%, eins og menn muna. Við skulum skoða það sem á að koma til framkvæmda von bráðar en það er tekjuskattslækkun á næsta ári um 1%. Hún kostar 4 milljarða. Þegar maður fer hins vegar yfir þær hækkanir sem hæstv. ríkisstjórn hefur beitt sér fyrir og væntanlega hafa orðið hv. þm. Pétri H. Blöndal til mikillar gleði á síðustu missirum þá blasir við að ríkisstjórnin hefur með hækkunum á þessu og síðasta ári halað inn fyrir skattalækkunum næsta árs. Það er merkilegt. Mér sýnist að hv. þm. Pétur H. Blöndal hafa ærið tilefni til að gleðjast meira. Þessar hækkanir ... Háreysti. Herra forseti. Formaður Samfylkingarinnar á því ekki að venjast að stjórnarliðið ljósti upp höndum með fagnaðarlátum undir ræðum hans eins og hér áðan. En kannski var það vegna þess að þeir voru sammála því sem ég er að segja um málið. Ég var að rifja það upp að stjórnarliðið er hér að samþykkja frumvarp sem felur í sér hækkun upp á 340 millj. kr. í beinum útgjöldum landsmanna. Það felst í frumvarpinu. Samhliða hækkar neysluvísitalan um 0,08%. Ég hef fengið aðstoð töluglöggra spámanna úr liði Sjálfstæðisflokksins til að reikna út að það þýðir að skuldaklyfjar landsmanna munu á eftir, þegar stjórnarliðar samþykkja þetta frumvarp, aukast um a.m.k. 1 milljarð kr. Fyrr í dag, eins og ég drap á í upphafi ræðu minnar, voru á dagskrá tvö frumvörp, annað um aukatekjur ríkissjóðs og hitt um bifreiðagjöld. Þessi frumvörp gera samanlagt ráð fyrir því að skattheimta ríkissjóðs aukist um 320 millj. kr. „Ódrjúg eru morgunverkin,“ sagði í Laxdælu. Þau eru ekki síðri kvöldverkin hjá hæstv. ríkisstjórn. Hún er á þessum degi, áður en nótt hefst, búin að leggja fyrir Alþingi og ræða þrjú frumvörp, samþykkja eitt, sem samtals fela í sér að bein útgjöld landsmanna aukast um 640 millj. kr. og jafnframt hefur þeim tekist að auka skuldir einstaklinga, fjölskyldna og heimila um fast að milljarði.

Og fyrirtækja.

Hvað kemur í ljós ef maður skoðar síðan hve miklar hækkanir ríkisstjórnin hefur samþykkt á þessu ári og því síðasta? Það blasir við að í dag eru það 640 millj. kr. en þær hækkanir sem við höfum verið að ræða í dag koma í kjölfar annarra hækkana sem ríkisstjórnin beitti sér fyrir á síðasta ári. Þar má nefna hækkun á þungaskatti, hækkun á sérstöku bensíngjaldi, lækkun vaxtabóta, afnám sérstakrar ívilnunar vegna séreignarlífeyrissparnaðar, hækkun komugjalda á heilsugæslu, auk margra annarra smærri gjalda sem voru lögfest í fyrra. Ég leyfi mér að nefna að auki frumvarp sem samþykkt var um siglingavernd. Í því voru lögð til átta ný gjöld. Þetta kallaði sá ágæti flokkur, sem hv. formaður þingflokks sjálfstæðismanna, Einar K. Guðfinnsson, ólst upp í skjóli hjá í Essex margt fyrir löngu, taxation by stealth, þ.e. hina hljóðlátu skatta sem enginn tekur eftir sem skríða samt inn í pyngju allra og taka úr henni svolítinn bita. Þegar saman er lagt er þetta orðið ansi mikið. Það sem skiptir máli varðandi þetta er að þegar maður reiknar saman allar þessar skattahækkanir kemur í ljós að riddarar þeir sem skolaði inn á fjörur þingsins undir því yfirskini að þeir ætluðu sér að lækka skatta, menn eins og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson, Sigurður Kári Kristjánsson og fleiri, hafa með fjárlögum sem verið er að samþykkja og ýmsu öðru sem þeir hafa samþykkt líka farið í allt aðra átt. Þeir standa ekki einu sinni á núlli. Miðað við skattalækkunina sem á að kosta 4 milljarða kr. og koma til framkvæmda á næsta ári munu Íslendingar, þegar þeir fagna lokum ársins 2005, standa andspænis lagafrumvörpum sem þessir ungu herramenn hafa samþykkt sem fela það í sér að skattaálögur hafa aukist um 1 milljarð kr. Þetta er skattabyltingin sem hæstv. fjármálaráðherra talaði svo fjálglega um í musteri flokksins, í Valhöll, á laugardaginn. Svo undraðist hann að þjóðin skyldi ekki standa upp, stappa niður fótum og ljósta saman höndum af fögnuði. Það er vegna þess að þjóðin er skynsamari en hæstv. fjármálaráðherra hefur e.t.v. gert sér grein fyrir. Þjóðin sér skattalækkanir í framtíðinni, undir lok kjörtímabilsins, en hver veit hver staðan verður þá? Skoðið bara, góðir hálsar sem eruð að hlusta á mig hér í kvöld, greininguna frá Íslandsbanka í dag og veltið fyrir ykkur hver staðan verður þá. Það sem við höfum í hendi er það sem hefur verið samþykkt til hækkunar eða lækkunar á þessu ári og í besta falli á hinu næsta. Þá kemur í ljós, þegar allt er samanlagt og frádregið, þegar við erum búin að fara í debet og kredit er niðurstaðan sú að ríkisstjórnin verður við lok næsta árs búin að hækka skatta á landsmenn. Það er öll skattabyltingin. Svo kemur vesalings hæstv. fjármálaráðherra í Morgunblaðinu og fær þar stóra frétt á síðu 2 á tveimur hæðum, gamli Morgunblaðsunginn - ég leyfi mér ekki að segja Morgunblaðstitturinn - og kvartar og vælir undan því andspænis allri þjóðinni að verið sé að þagga niður skattabyltinguna. Má ég spyrja ykkur, ungu herramenn Sjálfstæðisflokksins, hina ungu þingmenn: Hver er skattabyltingin í ár og á næsta ári? Þið eruð ábyrgir fyrir því að hafa dregið þjóðina á asnaeyrum. Þegar upp verður staðið hafið þið við lok næsta árs aukið skattheimtu á landsmönnum um 1 milljarð kr. jafnvel þótt tekið sé tillit til 2% lækkunar á hátekjuskatti og 1% lækkunar á tekjuskattshlutfallinu. Þetta eru afrek ykkar. Komið svo hingað og berjið ykkur á brjóst og talið um skattabyltingu. Nei, Íslendingar eru klárari en hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa bersýnilega gert sér grein fyrir. Þeir hafa ekki staðið á öndinni yfir þessari skattabyltingu vegna þess að þeir vita að hún er enn þá furðufugl í skógi og ekkert annað. Herra forseti. Af alveg sérstökum ástæðum ætla ég ekki að lengja þessa umræðu mikið. Ég hef komið þeim sjónarmiðum á framfæri sem ég tel að eigi erindi í þessa umræðu. Mér þykir auðvitað fyrir því ef ég hef raskað ró hinna ungu hvítu riddara Sjálfstæðisflokksins sem lofuðu skattabyltingu, skattabyltingu sem þjóðir skynjar ekki á sínu eigin hörundi. Ég vil koma einu á framfæri að lokum. Ég vil að það komi fram að ég er sammála þeirri afstöðu sem birtist í skattbreytingum og skattstefnunni gagnvart áfengum drykkjum og tóbaki hjá hæstv. fjármálaráðherra. Ég tel að ef menn ætla á annað borð að skattleggja áfengi sé betra að skattleggja sterka drykki en létt áfengi. Að því leyti er ég sammála hæstv. ráðherra og finnst það mjög jákvætt. Hins vegar er ég þeirrar skoðunar, alveg eins og hæstv. ráðherra var fyrir tveimur árum, í nóvember 2002 þegar við vorum síðast í svona bixi, að ef á annað borð á að auka tekjur ríkissjóðs með því að hækka tóbaks- og áfengisgjald þá eigi að láta það koma harðar niður á tóbaki. Ástæðan er sú að ég tel að það sé miklu meiri skaðvaldur en áfengið.

Neftóbakið líka?

Neftóbakið líka, og kannski ekki síst það, hv. þingmaður. Síðast þegar við vorum að þessu leiddi það til þess að smásöluverð á sterku víni hækkaði um nálega 10% en tóbak um 12% að jafnaði. Áherslan á tóbakið var miklu þyngri. Ég sagði við þá umræðu að ég teldi vel hægt að rökstyðja að hafa hækkunina meiri á tóbak en á áfengu drykkina. Ég er enn þeirrar skoðunar. Ég er þeirrar skoðunar að það sé farsælla frá heilbrigðissjónarmiði að auka fremur álögur á tóbak en vín en þegar við skoðum það sem fram kemur í greinargerð með frumvarpinu sést að stefnan frá því í nóvember 2002 er þveröfug, þ.e. nú hækkar verð á tóbaki töluvert minna en á sterku drykkjunum. Ég vil að það komi skýrt fram að þetta er stefna sem við í Samfylkingunni erum andvíg. Talsmönnum hæstv. fjármálaráðherra tókst ekki að skýra þetta út í efnahags- og viðskiptanefnd. Við viljum í sjálfu sér ekki tefja afgreiðslu málsins með því að fá aðra til fundar við nefndina til að veita okkur upplýsingar um þetta. Það væri samt þarft, ef hæstv. fjármálaráðherra kýs að taka til máls síðar við þessa umræðu, að hann skýrði út fyrir okkur þessa pólitísku stefnubreytingu. Ég lít á þetta sem pólitíska stefnubreytingu. Þarna er breytt um áherslur varðandi þessi gjöld. Ég tel að sú átt sem hæstv. fjármálaráðherra lullar nú í sé ekki farsæl.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á orðum hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Hann talaði um að þjóðin væri dregin á asnaeyrunum. Ég vil upplýsa það, ef hv. þingmaður veit það ekki, að hann sem formaður Samfylkingarinnar getur kannski dregið þingflokk Samfylkingarinnar á þeim eyrum en þjóðin er engin asni og hv. þingmaður dregur ekki aðra á þeim eyrum nema asna. Það hlýtur að vera aumt að vera í þingliði Samfylkingarinnar. Hv. þingmenn hafa staðið hér fyrir kosningar og lofað skattalækkunum og hér standa menn og horfa fram á mestu skattalækkanir í Íslandssögunni. Búið er að lögfesta erfðafjárskattinn, eignarskattinn, hátekjuskattinn og tekjuskattinn. Þá segja þessir herramenn: Já, við viljum lækka matarskattinn. 
             Virðulegi forseti. Þessir aðilar sögðu fyrir kosningar þegar þeir voru spurðir: Viljið þið virðisaukaskatt á matvæli? Nei. Þeir sögðu nei. Það var kosningaloforðið. Þetta kom fram og er opinbert. Þar síðast þegar við vorum í ríkisstjórn með einu af flokksbroti Samfylkingarinnar, Alþýðuflokknum, kom upp hugmynd um að lækka matarskattinn. Hvað gerðu hv. þingmenn í Alþýðuflokknum þá? Þeir hlupu út úr ríkisstjórninni, sögðu að það væri hnífsstunga í bakið að hrófla við þeim skatti. Nú standa þessir hv. þingmenn upp og æmta og skræmta og tala niður til þjóðarinnar vegna þess að þeir horfa upp á mestu skattalækkanir Íslandssögunnar og vita ekkert hvað þeir eiga að gera í því.

Herra forseti. Ég er viss um að forseti þingsins minnist þess þegar Halldór Laxness talaði um 111. meðferð á skepnum. Þessi orð Laxness rifjast upp fyrir mér þegar ég hlusta á þennan unga þingmann koma með saltbaukinn og strá úr honum í sár framsóknarmanna. Hann dregur fram með umræðu sinni um matarskattinn að í þessum sal eru allir með því að helminga matarskattinn nema Framsóknarflokkurinn. Menn tóku kannski eftir því að ég nefndi ekki matarskattinn í ræðu minni, af því að ég vildi ekki lengja umræðuna. En hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson vakti sérstaklega athygli á því að ríkisstjórninni hefði ekki tekist að lækka matarskattinn og Samfylkingin væri alltaf með það á vörunum. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni. Samfylkingin er stöðugt að tala um það, alveg eins og Sjálfstæðisflokkurinn gerði í kosningabaráttunni þar sem hann setti það mál númer eitt, og í þessum sölum hafa talsmenn allra flokka lýst stuðningi við að helminga matarskattinn nema Framsóknarflokkurinn. Það sýnir hins vegar heilindin í stjórnarsamstarfinu hjá þessum unga þingmanni að hann kemur hingað og gerir grín að Framsóknarflokknum, kemur með saltbaukinn og stráir og stráir. Herra forseti. Auðvitað er dapurlegt að hugsa til þess að þegar næsta ári sleppir hefur þessi hv. þingmaður afrekað að hafa greitt atkvæði með skattalækkunum og skattahækkunum. Þegar allt er talið saman, allar skattalækkanirnar og allar skattahækkanirnar, hefur hann, maður sem ætlaði að fremja skattbyltinguna miklu, hækkað skatta á landsmenn um 1 milljarð. Svo kemur hann hingað og gerir grín að Framsóknarflokknum.

Virðulegi forseti. Ég áttaði mig náttúrlega ekki alveg á þessu. Það er hárrétt hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að hann nefndi ekkert matarskattinn. Maður verður að fylgjast betur með, þeir eru væntanlega hættir við hann. Samfylkingin talaði nefnilega fyrir kosningar um að lækka tekjuskattinn. Samfylkingin er hætt við það og síðast þegar ég vissi var hún að tala um að lækka matarskattinn. Það uppgötvaðist ekki fyrr en núna, af því að mönnum er kannski ekkert ofsalega mikið í mun að hlusta á Samfylkinguna almennt fyrir kosningar, en menn fóru þó að rifja upp hvað hún sagði um matarskattinn fyrir kosningar. Þá sögðu hv. þingmenn Samfylkingarinnar eins skýrt eins og getur orðið þegar þeir voru spurðir hvort þeir vildu lækka skattinn: Nei. Eitt orð, nei. Það var svo einfalt. Síðan hefur það að vísu verið upplýst sem allir vita að samstaða er um það innan ríkisstjórnarinnar og kom fram hjá forustumönnum Framsóknarflokksins hvað varðar virðisaukaskatt á matvæli. Ég vil vekja athygli á þessum endalausa hringlandahætti í þessum blessaða flokki, Samfylkingunni, sem hefur algjörlega upplýst fyrir þjóðinni að allar þær tillögur og stefnur í helstu málaflokkum gamla Alþýðubandalagsins eru teknar upp núna af Samfylkingunni. Við þekkjum það í utanríkismálunum, það var farið ágætlega yfir það. Hér áður fyrr var nefnilega til flokkur sem hét Alþýðuflokkurinn og er að vísu enn þá til og formaðurinn er hv. þm. Guðmundur Árni Stefánsson sem hafði það að stefnumarki sínu að fara með tekjuskattinn niður í 35% síðast þegar hann var hækkaður upp. En hver er staðan núna? Hv. þingmenn hafa hvað eftir annað lýst því yfir að þeir vilji halda tekjusköttum á almenningi eins háum og mögulegt er og það er ekkert að marka hvað þeir sögðu fyrir kosningar.

Herra forseti. Ég veit ekki hvort orðið „borgarstjórnartittur“ er til í orðabók hæstv. forseta, þá mundi ég ef til vill freistast til þess að nota það en sökum ókunnugleika míns ætla ég ekki að gera það.

Það yrði þá með ypsíloni.

Nú ætla ég ekki að deila um stafsetningu við hæstv. forseta, a.m.k. ekki á þessu tiltekna orði, en mig langar að beina sjónum hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar að þeirri biblíu sem hann leggur meiri trúnað á en öll önnur guðfræðirit í samanlagðri mannkynssögunni og það er Morgunblaðið. Morgunblaðið leggur fram ákveðna greiningu þann 8. apríl 2003 á tillögum stjórnmálaflokkanna um aðgerðir í skattamálum: Sjálfstæðisflokkurinn, virðisaukaskattur. Lægra þrepið verði lækkað um helming, svo sem af mat. Samfylkingin, virðisaukaskattur af matvælum og öðrum matvörum lækki úr 14% í 7%. Það er helmingur. Ég veit því ekki hvaðan hv. þingmaður hefur þessar upplýsingar sínar en hann má auðvitað lifa vel og lengi og dafna og þroskast með þeim. En við sem trúum Morgunblaðinu vitum hvað er rétt og hvað er rangt í þessum efnum. Hv. þm. er líka borgarfulltrúi eins og reyndar fleiri í þessum sal. Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins hafa lagt ríka áherslu á að beita sér fyrir aðgerðum sem geta eflt ferðaþjónustu, bæði í borginni og á landinu öllu. Í stjórnarsáttmálanum er lögð áhersla á að efla ferðaþjónustuna þannig að hún verði samkeppnishæfari atvinnugrein og Ísland þar með samkeppnishæfara á hinum alþjóðlega ferðamarkaði. En fram kom í efnahags- og viðskiptanefnd áðan, hjá fulltrúa Samtaka ferðaþjónustunnar, að Íslendingar ættu heimsmet í áfengisgjöldum og að sú gjaldastefna hefði mjög neikvæð áhrif á ferðaþjónustuna. Það er því alveg sama, herra forseti, hvernig maður lítur á þetta, hvort sem maður lítur á þetta í gegnum gleraugu skattborgarans eða í gegnum gleraugu borgarfulltrúans, aðgerðin er á heildina tekið heldur neikvæð.

Herra forseti. Það er einhvern veginn þannig að þegar rætt er um skatta og gjöld kemur alltaf sami maðurinn upp í pontu á hinu háa Alþingi og býsnast yfir mér og fleiri hv. þingmönnum um að við stöndum ekki í ístaðinu varðandi skattstefnuna. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson gerir það og ég er farinn að hafa áhyggjur af því að hann sé með mig og fleiri hv. þingmenn á heilanum. Nú sakar hann okkur um að vera að hækka gjöld og að við verðum að átta okkur á því að kjósendur séu ekki fífl, þeir sjái í gegnum þetta allt saman. En bíddu, hvað vorum við að gera fyrir nokkrum dögum? Við vorum nefnilega að styðja frumvarp sem fól í sér mestu skattalækkanir sögunnar, ekki bara hvað varðar tekjuskatt heldur líka eignarskatt o.s.frv. Skattalækkanir sem hv. þingmaður og flokkur hans lofuðu m.a. fyrir síðustu kosningar. Þegar hann fær svo loksins tækifæri til að styðja slíkar kjarabætur fyrir fólkið í landinu sér maður ekki í annað en iljarnar á honum, hann hleypur á undan í flótta og treystir sér ekki til þess að styðja slík framfaramál. Það var dálítið skrýtið að hlusta á ræðu hv. þingmanns þar sem hann skammar mig og fleiri þingmenn fyrir skattahækkanir. Þessi 1. þm. Reykv. n., formaður Samfylkingarinnar, formaður flokksins sem hækkar álögur á Reykvíkinga með skattahækkunum, útsvarshækkunum á mig og fleiri Reykvíkinga, hækkar fasteignaskattinn í borginni og hækkar leikskólagjöld á ungt barnafólk um allt að 42%. En það heyrist hvorki hósti né stuna í þessari liðleskju þegar kemur að þeim skattahækkunum sem hans ágætu félagar standa fyrir hér í borg.

Herra forseti. Ég veit ekki til hvers hv. þingmaður var að beina orðum sínum þegar hann talaði um liðleskjur, hvort það vorum við í Samfylkingunni eða hvort það voru samstarfsmenn hans í Framsóknarflokknum, sem eru reyndar líka samstarfsmenn mínir í ráðhúsinu. En að því er varðar hækkun á leikskólagjöldum segi ég eins og ég hef áður sagt við hv. þingmann: Spyrjum að leikslokum. Að því er varðar útsvarshækkanir lýsi ég allri ábyrgð á henni á hendur hv. þingmanni og nótum hans í stjórnarliðinu. Ríkisstjórnin er að þvinga sveitarfélögin til skattahækkana með því að svelta sveitarfélögin. Á sama tíma og verið er að verja 39 milljörðum í skattalækkanir, samkvæmt a.m.k. þeim orðum sem standa á pappírnum í fjárlagafrumvörpum og ýmsum frumvörpum, er ekki til túskildingur með gati handa sveitarfélögunum. Núverandi ríkisstjórn og hæstv. fjármálaráðherra eru að knýja sveitarfélögin í landinu til útsvarshækkana. Herra forseti. Lykilspurning hv. þingmanns var þegar hann leit til liðinna daga og spurði, með leyfi forseta: Hvað vorum við að gera? Það er von að hv. þingmaður spyrji. Hvað er hann að gera hérna alla daga? Hvað hefur hann verið að gera síðan hann kom á þing? Ég get upplýst hv. þingmann um það. Hann hefur verið að hækka skatta. Hv. þingmaður hefur hækkað þungaskatt, hækkað sérstakt bensíngjald, hann hefur staðið fyrir skattahækkun sem felst í lækkun vaxtabóta, í afnámi sérstakrar ívilnunar vegna séreignarlífeyrissparnaðar, hann hefur hækkað komugjöld á heilsugæslustöðvar og var um daginn líka að hækka skólagjöld. Þetta hefur hv. þingmaður verið að gera. Og þegar maður reiknar saman hvað skattahækkanir hans kosta landsmenn og dregur frá því hvað lofaðar skattalækkanir fram til loka næsta árs kosta, kemur í ljós að þessi ungi maður ber ábyrgð á því að hafa hækkað álögur á landsmenn um heilan milljarð. Það var það sem hv. þingmaður var að gera.

Herra forseti. Hv. þingmaður sem hér talaði og benti á mig fer með ákveðnar rangfærslur. Sá sem hér stendur hefur staðið fyrir því að lækka tekjuskatt á launþega í landinu meira en nokkru sinni hefur verið gert, fella niður eignarskatt, fella niður sérstakan tekjuskatt, lækka erfðafjárskatt o.s.frv., hefur staðið fyrir einhverri mestu kaupmáttaraukningu sem ég hygg að íslenska þjóðin hafi séð á lýðveldistíma. Svo kemur hann hér og segir að ég sé að hækka skatta. Hvers konar vitleysa er þetta? Síðan bendi ég hv. þingmanni á konkret hækkanir sem flokksmenn hans, undirmenn í Samfylkingunni hafa staðið fyrir og eru óumdeildar, þeir hafa hækkað útsvarið, þeir hafa hækkað fasteignaskatta og þeir eru að hækka gjöld á barnafólk. Það eina sem þessi hv. þingmaður, sem, nota bene, er nú 1. þm. Reykv. n., 1. þingmaður okkar Reykvíkinga, segir er: Ekki benda á mig, þetta er ekki okkur að kenna, þetta er ríkisstjórninni að kenna. - Hvers konar málflutningur er þetta eiginlega? Spyrjum að leikslokum. Ég veit ekki betur en leikskólaráð hafi tekið ákvarðanir um að hækka gjöldin á unga fólkið í landinu og þess vegna langar mig til þess að spyrja hv. þm. Össur Skarphéðinsson: Styður þingmaðurinn hækkanir á útsvari hér í Reykjavík, hans kjördæmi? Styður hann hækkun fasteignaskatts hér í Reykjavík og styður hann hækkanir á leikskólagjöldum hér í Reykjavík? Það þýðir ekkert fyrir hv. þingmann að segja: Ekki benda á mig. Þetta eru þrjár einfaldar spurningar sem ég óska eftir að þingmaðurinn geðþekki svari.

Herra forseti. Ég misskildi þetta auðvitað allt saman. Ég taldi að þá kaupmáttaraukningu sem hefði orðið á síðustu tíu árum, eða a.m.k. einhvern lítinn part hennar mætti e.t.v. eigna einhverjum öðrum en hv. þingmanni. Nú kemur hann hingað og segir um sjálfan sig: Hvað hef ég verið að gera? Ég hef verið að hækka kaupmáttinn, segir hv. þingmaður, meira en hefur nokkru sinni gerst. Ja, miklir menn erum vér. Ég er viss um að hv. þingmaður á eftir að vera lengi í stjórnmálum og örugglega eftir að láta gott af sér leiða. Ég leyfi mér þó að efast um að sú kaupmáttaraukning sem hefur orðið hjá íslensku þjóðinni allar götur frá því að við bárum gæfu til að samþykkja samninginn um EES, sé að öllu leyti hv. þingmanni að þakka. Ég vona að mér leyfist að hafa þá skoðun. Hv. þm. Ásta Möller innir mig eftir svari við ákveðnum spurningum: Um leikskólagjöldin hef ég sagt og segi það enn: Spyrjum að leikslokum í því máli. Um útsvarshækkunina þá er það alveg klárt að ég lýsi allri ábyrgð á útsvarshækkun í Reykjavíkurborg, og hugsanlega öðrum sveitarfélögum þar sem sveitarstjórnir neyðast til þess að hækka útsvar, á hendur ríkisstjórninni.  
             Hv. þm. Gunnar Birgisson hefur lýst þróuninni með sterkari orðum en formaður Samfylkingarinnar. Hann sagði 18. nóvember í ræðu að ef svo færi fram sem horfði og ef ríkisstjórnin kæmi ekki með aukið fjármagn þá blasti við neyðarástand hjá sveitarfélögunum. Það var hv. þm. Gunnar Birgisson, einn þyngsti leiðtogi Sjálfstæðisflokksins á sveitarstjórnarstiginu sem það sagði.  
            

Virðulegi forseti. Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs styður tillögur sem liggja hér fyrir um hækkun á áfengis- og tóbaksgjaldi til samræmis við verðlagshækkanir síðustu tvö ár. Þetta er í góðu samræmi við norræna áfengisstefnu og í þeim anda sem heilbrigðisráðherrar Norðurlanda hafa stefnt að. Ég þarf í rauninni ekki að gera grein fyrir ástæðunum sem liggja að baki afstöðu okkar því það var gert ágætlega hér í dag. En mig langar til þess að upplýsa hv. þingmenn um að á nefndarfundinum var töluvert rætt um athugasemdir sem komu fram í þingsalnum í dag um verklagið sem er viðhaft þegar verið er að hækka gjöld af þessu tagi og er fólgið í því að setja sérstakan þingfund og setja málið á dagskrá klukkan sex að kvöldi og sigla inn í nóttina með það. Á fundinum upplýsti forstjóri Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins að þetta væri í rauninni óþarft vegna þess að áfengisverslanir eru opnar lengur en til klukkan sex, þannig að ástæðan fyrir þessu er ekki fyrir hendi eins og lýst er. Ég vil hvetja til að verklagi verði breytt næst þegar þessum gjöldum verður breytt. Þá mun kannski gefast færi á, hv. þingmaður, að ræða um stefnu í áfengis- og tóbaksmálum, þeim stóru málum, þegar verið er að hækka þessi gjöld. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson sagði hér áðan að rík efni væru til að breyta og hækka álögurnar á tóbakið enn frekar en hér er gert vegna þess að margoft hefur verið sýnt fram á mjög sterk tengsl milli verðlags á tóbaki og tóbaksnotkunar. En þegar málið er þannig í pottinn búið sem hér er og verklagið er samkvæmt hefðinni, þá gefst ekki færi á að ræða þessa hluti. En við styðjum að þessi gjöld haldi raungildi sínu á sterku víni og tóbaki.

Virðulegi forseti. Þetta frumvarp fjallar um að verð á sterkum vínum og tóbaki haldi verðgildi sínu, það þýðir 320 milljónir. En það sem hefur gleymst í umræðunni - hv. þm. Össur Skarphéðinsson tiplaði í kringum það en sagði ekki neitt - er að verð á léttum vínum og bjór breytist ekkert, það er lækkun á þeim vínum. Samkvæmt ágætis ársskýrslu frá ÁTVR er heildarsala á áfengi u.þ.b. 12 milljarðar. Síðan sagði forstjóri ÁTVR okkur í efnahags- og viðskiptanefnd að um 1/4 væri beinn innflutningur, þannig að áfengisgjald kemur þá af u.þ.b. 15 milljörðum. Þáttur bjórs og léttvína er 10 milljarðar af því. 7% lækkun á áfengisgjaldi af þessum vínum mundi þýða 4–5% lækkun á útsöluverði. Þetta er það sem við erum að tala um, við erum að tala um lækkun á útsöluverði. Þetta þýðir lækkun upp á 400–550 milljónir að raungildi, sem er meira en 320 milljónir og við erum því að tala hér um skattalækkun nettó, þannig að ég átta mig ekki á málflutningi Samfylkingarinnar í málinu. Ég held að menn þurfi að setjast aðeins niður og reikna og sjá tölur. Auðvitað styð ég að skattur á áfengi sé lækkaður og það sem hér er verið að gera styrkir ferðaþjónustuna. Frá árinu 1998 er lækkun áfengisgjalds á léttvín og bjór einhvers staðar á bilinu frá 22% upp í 30%, hér er því um verulega breytingu að ræða. Virðulegi forseti. Ég vildi koma því hér að, að í reyndina er verið að tala um lækkun, lækkun á léttum vínum sem vegur meira en verðlagshækkun á sterkum vínum. Og ég vil segja að nú eru góðir tímar, fjármálaráðherra hefur lagt fram fjárlagafrumvarp með verulegum afgangi, upp á 10–11 milljarða, hér hafa verið skattalækkanir, búið er að lækka erfðafjárskatt niður í 5%, búið að afgreiða hátekjuskatt, hann dettur út eftir næsta ár, það er komið frumvarp um hækkun á barnabótum, afnám eignarskatts. Hver hefði getað ímyndað sér fyrir 7–8 árum að eftir eitt ár borguðum við ekki eignarskatt? Ímyndið þið ykkur byltinguna. Svo eru 4 prósentustig á næstu þremur árum í lækkun á tekjuskatti einstaklinga. Svo tala menn hér út og suður í þessum málum. Þetta er alveg ótrúlegt. En þetta eru góðir tímar og síðan ég kom á þing 1999 er þetta besta þing sem ég hef setið hingað til og vonandi verða þau jafngóð hér eftir. Virðulegi forseti. Ég vildi draga fram þá hækkun og lækkun sem hefur orðið á víni.

Virðulegi forseti. Þeir sem hafa setið í þingsal og hlýtt á umræðuna sem hefur farið fram eru kannski dálítið hugsi yfir því sem hér hefur verið sagt. Hér er mestu skattalækkunum sögunnar lýst yfir, hér er óbreytt verðlag, hér eru slíkar skattalækkanir að annað eins þekkist ekki, o.s.frv. Væntanlega fylgir persónuafsláttur ekki verðlagsþróun heldur skattahækkun, þó það hafi ekki verið nefnt sérstaklega í umræðunni. En mig langar til að spyrja hv. þingmann, af því að honum var eins og fleirum hér í kvöld tíðrætt um skattabyltinguna, skattalækkunarbyltinguna og mestu skattalækkun sögunnar. Ég gerði kannski ekki mikið annað en að líta á fjárlagafrumvarpið, þ.e. tekjuöflun ríkissjóðs, en þar kemur fram, eða í fjárlagafrumvörpum 2004 og 2005, að breytingin þar á milli, að samneyslan sé að aukast um 7–8%.

1,7%.

Ef það er þetta sem er verið að ræða um, þá spyr ég hvaðan tekjurnar komi. Aukningin er umfram hagvaxtarspár, tekjuaukning ríkissjóðs er umfram hagvaxtarspár 

Virðulegi forseti. Rétt til að svara þessu þá hefur samneyslan ekki aukist um 6–7% heldur einungis tæp 2%, það er alveg nóg og í hámarki. En ég hélt að hv. þingmaður þyrfti ekki spyrja hvers vegna hefði orðið aukning á tekjum. Þegar veltan og umsvifin aukast í þjóðfélaginu þá hækka tekjurnar vegna skatta, vegna virðisaukaskatts, aðflutningsgjalda og annars slíks, það er mjög einfalt, bara út af aukinni veltu. En þingmenn Samfylkingarinnar reyna að gera lítið úr skattalækkunum, það er eitur í þeirra beinum, þeir ættu heldur að samfagna með okkur stjórnarliðum, m.a.s. vinstri grænir eru farnir að taka þátt í fagnaðarlátunum með okkur. En þið eruð orðinn sá sérflokkur sem var talað um hér í dag, sérstaki flokkur sem kemur fyrir kosningar og lofar skattalækkunum og svo þegar kosningarnar eru afstaðnar þá eruð þið á móti skattalækkunum. Í stuttu máli er það nákvæmlega svona sem Samfylkingin hagar sér. Til að fara í gengum þetta aftur fyrir hv. þingmann, þá er búið að lækka erfðafjárskatt, eftir eitt ár verður búið að afnema sérstakan tekjuskatt. Það er búið að ákveða að hækka barnabætur. Það er búið að ákveða að afnema eignarskatt eftir eitt ár og það er búið að ákveða að lækka tekjuskatt um 4%, þetta eru skattalækkanir en ekki skattahækkanir. Varðandi þetta með vínið þá þurfa menn að sýna sanngirni og segja ekki bara að þetta séu skattahækkanir, þegar verið er að færa sterk vín að núgildandi verðlagi. Núgildandi verðlagi, hv. þingmaður. En síðan er verið að lækka léttu vínin og bjórinn, það er verið að lækka verðið á því. Það er meira en nemur hækkuninni á sterku vínunum. Nettó er því um að ræða enn eina skattalækkun.

Virðulegi forseti. Það hefði verið gaman að geta fagnað þeim skattalækkunum sem um hefur verið talað. Vissulega hefðum við fagnað þeim ef um raunverulegar skattalækkanir væri að ræða. En vegna þess sem fram kom hjá hv. þingmanni þá liggur fyrir að spár liggja fyrir um að veltuaukningin verði 5%. Ríkið tekur til sín tekjur upp á 7–8% umfram það sem það gerði í fyrra. Þess vegna stendur enn eftir spurningin: Hvar birtast heildaráhrif skattalækkananna? Það er það sem við erum að reyna að fá fram. Þess vegna benti hv. þm. Össur Skarphéðinsson á það áðan að þessar hækkanir og álögur nema um 5 milljörðum kr. á næsta ári á meðan lækkanirnar eru um 4 milljarða kr. Nettóniðurstaðan er hækkanir og um það erum við að tala. Við auglýsum eftir skýringum, ekki bara innihaldslausum slagorðum um byltingarkenndar skattalækkanir. Þau hafa í sjálfu sér ekkert með umræðuna að gera. Við köllum eftir skýringum á þessum veruleika. Menn geta ekki talið það skattalækkanir að verð á léttum vínum hafi ekki hækkað í tiltekinn tíma. Það er veruleikinn, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég nenni varla að þvarga við hv. þingmann. Hann virðist ekki skilja þetta og maður verður náttúrlega bara að óska þess að honum fari fram og lesi sér til um þetta, hvað er hækkun og hvað er lækkun yfirleitt. Á næstu árum verður mikill kaupmáttarauki, einhver sá mesti í Íslandssögunni. Það þýðir aukna launaveltu og það þýðir að ríkið fær meiri skatta af henni. Það er mjög einfalt. Aukin velta fyrirtækja skapar aukinn virðisaukaskatt o.s.frv. Það verður því gósentíð bæði fyrir ríkið og þegna þessa lands á næstu árum. Ég held að hv. þingmaður ætti að fagna því að hér er verið að lækka verð á áfengi nettó.