Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Félmn. hefur tekið til meðferðar það frv. sem hér er til umr. Nefndin hefur haldið nokkra fundi, rætt málið ítarlega og fengið til viðtals við sig m.a. fulltrúa frá Alþýðusambandi Íslands, Verslunarráði og ríkisskattstjóra. Það er niðurstaða nefndarinnar af þessari athugun allri að mæla með því að frv. verði samþ. Fjórir nm., Guðmundur Karlsson, Karl Steinar Guðnason, Salome Þorkelsdóttir og Þorv. Garðar Kristjánsson, hafa þann fyrirvara á meðmælum sínum að samþ. verði brtt. frá þeim um að felld verði niður úr frv. heimild sveitarstjórna til að hækka útsvör um 10%. Einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Þetta frv., sem við nú fjöllum um, felur fyrst og fremst í sér ákvæði sem eru til þess að aðlaga lög um tekjustofna sveitarfélaga lögum um tekjuskatt og eignarskatt, lögum nr. 40 frá 1978. Það hefur ekki verið neinn ágreiningur um að það væri nauðsynlegt og rétt að slík aðlögun færi fram og enginn ágreiningur um með hverjum hætti það er gert. Þetta kom m.a. fram þegar málið var í Nd. Þá héldu félmn. beggja d. sameiginlega fundi og þar varð samstaða um þetta meginefni frv. og þannig var það afgreitt með verulegum breytingum úr félmn. Nd. En í Nd. tók það þó einni breytingu sem hefur valdið miklum ágreiningi, og það er enn þá ágreiningur um það atriði. Það er einmitt það atriði sem ég ásamt þremur öðrum félögum mínum í hv. félmn. Ed. hef gert að fyrirvara fyrir því að mæla með að frv. verði samþ. Hér er um að ræða 10% álagið á útsvarið. Ég skal ekki fara að hefja langar umr. um það ágreiningsefni, en ég get ekki látið hjá líða að víkja nokkrum orðum að ræðu sem hæstv. félmrh. hélt við 1. umr. um þetta mál. Ég svaraði því ekki þá og gat þess að ég vænti þess, að þegar málið kæmi aftur fyrir deildina værum við búnir að ná samkomulagi um þetta atriði. Nú fór svo, að ekki varð samkomulag. Ég vil því með fáeinum orðum víkja að því sem hæstv. félmrh. sagði um þetta mál. Mér virtist kjarni málsins vera sá, að hann lagði áherslu á kosti ákvæðisins um 10% álag fyrir skattþegnana í landinu, þ.e. að útsvarið er hækkað úr 11% í 12.1%. Hæstv. félmrh., sem nú gengur í salinn, talaði um þetta við 1. umr. málsins sem hér væri um að ræða hagnað eða ávinning fyrir suma skattþegna og átti hann við þá sem minnstar tekjur hafa. Þetta átti að vera vegna þess að ónýttur persónufrádráttur af tekjuskatti mundi greiða fyrir þá lægst launuðu útsvarið að öllu eða miklu leyti. Um þetta er það að segja, að alls ekki er hægt að alhæfa þetta sjónarmið eins og hæstv. ráðh. gerði. Í fyrsta lagi er það svo, að ekki er búið að ákveða persónufrádráttinn enn. Í öðru lagi er ekki búið að ákveða skattstigana enn. Og það, að hve miklu leyti persónufrádrátturinn nýtist hinum einstaka gjaldþegni, fer að sjálfsögðu líka eftir því hver skattstiginn er. Nú er það hins vegar, að í útreikningum eða í málflutningi hæstv. ráðh. leggur hann að vísu til grundvallar, að því er mér skilst, þann skattstiga og þann persónuafslátt sem lagður er til í frv. til l. um breytingar á tekju- og eignarskatti, mál nr. 127. En þó að slíkt sé gert segir það ekki mikla sögu vegna þess að ekkert er ákveðið um þetta. Það eru m.a.s. uppi ýmsar hugmyndir um hver persónuafslátturinn eigi að vera eða skattstigarnir. Fyrir helgina, þegar fjh.og viðskn. beggja d. héldu sameiginlega fundi, komu upp hvorki meira né minna en fjórar tillögur frá stjórnarliðinu um mismunandi skattstiga og mismunandi persónuafslátt. Af þessu sést hve mikið er hægt að leggja upp úr því þó að ákveðnar tölur séu á þessu stigi lagðar til grundvallar hjá hæstv. félmrh. Við skulum halda okkur við þær tölur sem hæstv. ráðh. byggir fullyrðingar sínar á. Þá er það svo, ef skattstiginn verður óbreyttur, persónuafslátturinn óbreyttur frá því sem gert er ráð fyrir í frv. til l. um breytingar á tekju- og eignarskattslögunum, að útsvarshækkunin frá 11% upp í 12.1% kemur ekki til þyngingar fyrir útsvarsgreiðendur fyrr en útsvarstekjurnar hafa náð 1.5 millj. En ef útsvarstekjurnar eru lægri en 1.5 millj. er það ekki til þyngingar, eins og hæstv. ráðh. segir. Þetta held ég að sé rétt að taka hér fram, því að mér fannst nokkurs - ja, ég vil ekki segja yfirlætis gæta hjá hæstv. ráðh., en vissra drýginda þegar hann vildi meina að allir aðrir en hann, eða þeir sem ekki væru honum sammála í þessu efni, væru haldnir einhverjum misskilningi um þetta.

Vill ekki hv. þm. endurtaka þessa tölu?

1.5, þegar útsvarstekjurnar hefðu náð 1.5. En ég legg satt að segja ekki sjálfur of mikið upp úr þessari umr. og síst ákveðnum tölum - mér liggur við að segja hvorki frá mér né hæstv. ráðh. - meðan óvissa ríkir enn um hver persónuafslátturinn verður og hverjir skattstigarnir verða. Í samræmi við þá skoðun, sem ég lýsti við 1. umr. þessa máls og einnig þegar á sameiginlegum fundum félmn. beggja deilda, legg ég til, og ber fram brtt. á þskj. 246 ásamt Karli Steinari Guðnasyni, Guðmundi Karlssyni og Salome Þorkelsdóttur um það, að 4. mgr. 5. gr. frv. falli niður, en þar er ákvæði að finna sem heimila sveitarstjórnum að hækka útsvörin um allt að 10% að fengnu samþykki ráðh. Ástæðan til þess, að brtt. er fram borin, er að sjálfsögðu sú, að við flm. hennar teljum að nú sé nóg komið af skattbyrðum, sem lagðar eru á almenning, þó að þær séu ekki auknar eða heimild veitt til hækkunar um þau 10% sem þetta ákvæði frv. felur í sér. En í því trausti, að þessi till. verði nú samþ., viljum við, sem erum á þeirri skoðun að nú sé nóg að gert í skattahækkun á almenning, gera ráðstafanir til að aðstoða þau sveitarfélög sem sérstaklega eru illa á vegi stödd og hafa þá ekki möguleika á 10% álaginu á útsvarið. Samkv. þessu ber ég ásamt Salome Þorkelsdóttur og Guðmundi Karlssyni fram till. á þskj. 247. Í till. felst það, að á undan 1. gr. frv. komi ný grein, sem orðist svo sem þar er greint frá. Efni þessarar brtt. er fólgið í því, að heimilt er að greiða aukaframlag úr ríkissjóði sem nemur 2% af söluskatti þeim sem innheimtur er í ríkissjóð á árinu 1980, og skal þetta aukaframlag þá renna til að greiða úr sérstökum fjárhagserfiðleikum sveitarfélaganna. Þessi till. felur ekki í sér neinar auknar skattbyrðar á fólkið í landinu, en samt er hér gert ráð fyrir að líta til þeirra sveitarfélaga sem kunna að standa í einhverjum erfiðleikum. Við teljum að það ætti að vera nægilegt eða a.m.k. mikil bót að því að heimila að það megi greiða sveitarfélögunum samkv. þessu ákvæði sem svarar 2% af söluskatti. Í hv. Nd. kom fram till. þessa eðlis, en þá var m.a. gert ráð fyrir 4%. Og hér hefur verið lögð fram af hv. þm. Karli Steinari Guðnasyni till. um 4%. Við, sem stöndum að till. sem ég er nú að lýsa og nemur aðeins 2%, gerum það í von um að enn megi takast að ná samstöðu um þetta mál á þann veg sem ég greindi og vék sérstaklega að við 1. umr. málsins. Þá leyfi ég mér að víkja að brtt. á þskj. 246, þ.e. brtt. frá fjórum nm. í hv, félmn., þeim Karli Steinari Guðnasyni, Guðmundi Karlssyni, Salome Þorkelsdóttur og mér. Það er brtt. við 9. gr. frv. og er um að 6. mgr. falli niður. En í 6. mgr. stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Vangreiðsla að hluta veldur því að útsvar gjaldandans fellur í gjalddaga 15 dögum eftir gjalddagann, þó ekki fyrr en 15. næsta mánaðar eftir að álagningu er lokið.“ Þetta þýðir, að ef gjaldþegn getur ekki greitt eina afborgun af útsvari sínu er öll útsvarsupphæðin, sem eftir stendur, fallin í gjalddaga. Þetta er í samræmi við gildandi lög. En það er ekki nóg með að svo hafi verið ákveðið um gjalddaga, heldur hefur samkv. gildandi lögum verið heimilt að leggja á dráttarvexti þegar um vanskil hefur verið að ræða, ekki einungis á vanskil þeirrar afborgunar, sem um er að ræða, heldur allra eftirstöðva útsvarsins. Þegar frv. þetta var lagt fram var engin breyting í þessu efni frá gildandi lögum. En í hv. Nd. sáu menn að hér var nauðsynlegt að gera á breytingu, og það var líka gert. Ég hygg að það hafi verið ætlun hv. Nd. að breyta báðum þessum ákvæðum, hinn beina ákvæði um dráttarvextina og hinu beina ákvæði um hvenær útsvarið væri allt gjaldfallið. Með tilliti til þessa var gerð sú breyting í hv. Nd. á 1. mgr. 19. gr. frv., að greiða skyldi sveitarfélagi dráttarvexti af því sem gjaldfallið er. Í frv. stóð upphaflega: „af því sem ógreitt er“, þ.e. dráttarvexti mátti leggja á alla útsvarsupphæðina, en samkv. breytingu, sem gerð var í Nd., er nú ekki heimilt að leggja dráttarvextina á aðra upphæð en þá sem er gjaldfallin. En hv. Nd. varð það á í messunni að ekki var stigið skrefið til fulls. Það láðist að fella niður 6. mgr. 9. gr., sem kveður á um hvenær skuld er gjaldfallin. Ef það er ekki gert er breytingin, sem Nd. gerði á 19. gr., sama og ógerð. Það er sama þótt þá sé miðað við gjaldfallna skuld ef á hinum staðnum er búið að segja að allt útsvarið, allar eftirstöðvarnar séu gjaldfallnar. Þetta er nánast, finnst mér, til þess að leiðrétta mistök sem hafa orðið í hv. Nd. Ég vænti þess að það verði enginn ágreiningur um að leiðrétta þau mistök hér. Þá vil ég víkja að brtt. sem ég flyt ásamt Guðmundi Karlssyni og Salome Þorkelsdóttur og er á þskj. 245. Hér er um að ræða brtt. við 14. gr. frv. Ég vek athygli á að í 1. mgr. 14. gr. frv. er fjallað nm aðstöðugjaldsstofn, kveðið á um hver hann skuli vera, en aðstöðugjaldsstofn skal vera rekstrarkostnaður sá sem um ræðir í 1. tölul. 1. mgr. 31. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt, nr. 40 frá 1978. Í framhaldi af þessu segir nú í frv.: „Til rekstrarkostnaðar í þessu sambandi telst gjaldfærsla samkv. 53. gr. laga nr. 40/1978, en frá honum dregst tekjufærsla samkv. sömu grein.“ Þetta ákvæði var sett inn í frv. í hv. Nd. Það var ekkert í frv. um hvaða áhrif gjald- eða tekjufærsla samkv. 53. gr. tekju- og eignarskattslaganna ætti að hafa á aðstöðugjaldsstofninn. M.ö.o. varð að líta svo á, að tekjufærslan og gjaldfærslan kæmu fram með fullum áhrifum þegar væri ákvarðaður aðstöðugjaldsstofninn og til skattaþyngingar. En Nd. breytti þessu og kvað svo á, eins og stendur í frv. núna, að frá rekstrarkostnaði skyldi dragast tekjufærsla samkv. 53. gr. skattalaganna, þ.e. tekjufærslan átti ekki að hafa áhrif. Jafnframt er beinlínis tekið fram, að gjaldfærslan skuli hafa áhrif. Þannig gekk hv. Nd. frá þessu ákvæði. Upphaflega, þegar frv. er lagt fram, er enginn greinarmunur gerður á gjaldfærslu og tekjufærslu í þessu sambandi og hvorugt látið hafa áhrif á ákvörðun aðstöðugjaldsstofnsins. Í Nd. er þessu breytt þannig að tekjufærslan er ekki látin hafa áhrif, en gjaldfærslan látin hafa áhrif. Till. sú, sem við þremenningarnir berum fram á þskj. 245, fjallar um að láta gilda það sama um gjaldfærslu og tekjufærslu í þessu efni. En sá er munur á því, hvernig frv. var lagt fram upphaflega og hvernig það yrði ef brtt. okkar yrði samþykkt, að upphaflega komu áhrifin fram bæði hvað varðar gjaldfærsluna og tekjufærsluna, en ef okkar till. verður samþ. koma hvorug áhrifin fram. Það má að sjálfsögðu ræða miklu frekar um þetta mál og fara út í þau sjónarmið, sem liggja til grundvallar ákvæðum 53. gr. tekjuskattslaganna, og fara út í skýringar á þeim grundvallarsjónarmiðum sem gjaldfærslan annars vegar byggist á og tekjufærslan hins vegar, en ég skal ekki gera það nema að gefnu tilefni og skal nú stytta mál mitt. Ég vænti þess, að þetta atriði sé augljóst og nánast, eins og það atriði sem ég vék að áðan, væri þetta til leiðréttingar og til að koma frv. í það horf sem við ættum öll að geta verið sammála um. Herra forseti. Ég hef þá rætt frv. og gert grein fyrir nál. hv. félmn. og þeim brtt. sem ég ásamt fleiri hef flutt á þskj. 245, 246 og 247. Ég skal því ekki hafa þessi orð fleiri.



Herra forseti. Félmn. kallaði til sín ýmsa aðila og ræddi um tekjustofnafrv. við þá. Meðal þeirra, er rætt var við, voru fulltrúar Alþýðusambands Íslands. Kom fram hjá þeim að þeir töldu að hinar auknu skattálögur yrðu til að þyngja mjög alla samningagerð, bær yrðu til þess að verkalýðssamtökin yrðu að reisa kröfur sínar hærra vegna þess að nú væri skattbyrðin meiri en nokkru sinni fyrr. Eins og ég hef áður minnst á hefur Alþfl. samúð með sveitarfélögunum og skilur fjárhagsvanda þeirra. Hins vegar höfum við líka áhyggjur af greiðsluþoli almennings. Líka verðum við að hafa í huga að nú stendur verkalýðshreyfingin í miðri samningagerð og því ástæða til að taka tillit til þess. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við tekjustofnafrv, eins og það kom frá Nd. og reikna þá með að felld verði niður heimildin til að hækka útsvörin um 10%. Brtt. mín er þannig: „Á undan 1. gr. frv. komi ný grein sem orðist svo: Við a-lið 9. gr. laganna bætist: Aukaframlag úr ríkissjóði sem nemur 4% af söluskatti þeim sem innheimtur er í ríkissjóð á árinu 1980 samkv. lögum nr. 10/1960, um söluskatt, með síðari breytingum, sem renni til að greiða úr sérstökum fjárhagserfiðleikum sveitarfélaga, sbr. b-lið 8. gr.“ Það má búast við, ef þetta verður að veruleika og þetta verður samþ., að það gefi 4 milljarða og 470 millj. til viðbótar þeim 8.9 milljörðum sem nú renna af söluskattstekjum í Jöfnunarsjóð sveitarfélaganna. Þetta mundi sem sagt verka þannig, að sveitarfélögin fengju þá fjármuni sem þau þyrftu og fjárhagsvandi þeirra væri þá leystur að mestu leyti.



Herra forseti. Eins og kom fram hjá hv. þm. Þorv. Garðari Kristjánssyni, sem var frsm. n., er innan n. samstaða um afgreiðslu frv. að meginhluta og n. hefur unnið vel og dyggilega að framgangi málsins. Vil ég þakka samnm. mínum fyrir það samstarf. Þegar hliðstætt frv. var til umr. á sínum tíma um breytingar á lögum um tekju- og eignarskatt var skýrt tekið fram af hálfu fjmrh. og tekið undir það af öðrum stuðningsmönnum ríkisstj. að seinni partinn á þessu ári, þegar álagning lægi fyrir og menn hefðu heildarsýn yfir hvernig hin einstöku ákvæði hinna nýju skattalaga yrðu í framkvæmd, færi fram endurskoðun, bæði tæknileg endurskoðun á lögunum um tekju- og eignarskatt og endurskoðun á álagningunni sjálfri. Ég held að það sé mjög mikilvægt að menn hafi í huga að við erum að ganga inn í nýtt kerfi og það eru eðlilega mjög skiptar skoðanir um það kerfi. Fjmrh. lýsti því yfir hér fyrr í vetur, að hann hefði hugleitt það, eftir að hann tók við, að fresta þessari kerfisbreytingu um eitt ár, en það var samdóma álit allra þeirra sérfræðinga, sem hann leitaði til, að slíkt væri óframkvæmanlegt, fyrirtæki og einstaklingar hefðu miðað aðgerðir sínar á þessu ári við það að hin nýju skattalög, sem hv. þm. Matthías Á. Mathiesen beitti sér fyrir á sínum tíma, tækju gildi. Það hafa komið fram, bæði varðandi frv. um tekju- og eignarskatt og eins það frv., sem nú er til umr., fjölmargar breytingar um nauðsynlega tæknilega endurskoðun á frv. Niðurstaðan hefur þó orðið sú með allan þorra slíkra breytinga, að mjög skiptar skoðanir hafa verið meðal þeirra sérfræðinga, sem um málið hafa fjallað, um hvort þær væru æskilegar eða réttar. Þess vegna hefur það verið afstaða margra okkar að geyma tæknilega endurskoðun á báðum þessum frv., þ.e. á frv. um tekju- og eignarskatt, sem nú er reyndar orðið að lögum, og eins þessu frv., þar til álagning lægi fyrir um mitt sumar. Það er sú afstaða sem ég hef til þeirra brtt. sem hér eru fluttar og snerta það sem kalla má tæknilega hlið frv. Ég treysti mér þess vegna ekki á þessu stigi til að greiða atkv. með brtt. og teldi æskilegast að þær væru annaðhvort dregnar til baka eða þá að d. samþykki þær ekki, bæði vegna þess, að hin tæknilega endurskoðun mun fara fram og mjög skiptar skoðanir eru um þessi atriði, og eins vegna þess, að málið hefur nú þegar orðið fyrir miklum töfum í þinginu og getur orðið hættulegt vegna hins mikla tímaskorts sem er hér vegna páskanna að fara að hleypa því aftur niður í Nd. Við vitum af slæmri reynslu að Nd. tekur sér ætíð langan tíma til að afgreiða flestöll mál og gæti hæglega orðið til þess að málið yrði ekki afgreitt úr þinginu fyrir páska, einkum og sér í lagi ef inn í það kynnu að blandast deilur um önnur frv. sem liggja óafgreidd í þinginu. - Í þessu sambandi er rétt að minna á að formenn þingflokkanna hafa fyrir sitt leyti gert samkomulag um það, og það var tilkynnt á fundi sem þeir héldu fyrir kl, tvö í dag, að flokkarnir mundu stuðla allir að afgreiðslu málsins fyrir páska. Varðandi þær brtt., sem snerta verulegan efnisþátt, þ.e. afstöðuna til þeirrar 10% viðbótar sem samþ. var í Nd. á útsvarið, er það eindregin afstaða mín, eins og ég lýsti yfir í d. snemma í vetur, að það hafi verið gengið svo nálægt fjárhagsstöðu sveitarfélaga á síðasta áratug af öllum þeim ríkisstj. sem hér sátu, að á sama tíma og hlutfall ríkisútgjalda af þjóðartekjum hefur aukist um, að ég held, fjórðung eða tæpan fjórðung hefur hlutfall tekna sveitarfélaganna staðið í stað. Samt sem áður hafa þau orðið að taka á sig verulega aukin útgjöld. Ég sagði jafnframt þá, að mér fyndist koma til greina að gengið væri lengra í átt að kerfisbreytingu sem ríkjandi er í nágrannalöndum okkar, eins og t.d. Danmörku, og sveitarfélögunum veitt miklu meira svigrúm til að breyta álagningu sinni upp á við - og þá náttúrlega niður á við - vegna þess að fjárþarfir sveitarfélaganna eru mjög mismunandi, bæði vegna mismunandi atvinnulífs og annarra tekjumöguleika sem þar eru og eins vegna mismunandi þarfa á ólíkum aldursskeiðum sveitarfélaganna. Þess vegna ætti að skapa miklu meiri sveigjanleika við álagninguna en gert hefur verið til þessa og láta þá, sem stjórna sveitarfélögunum, bera alla pólitíska ábyrgð á því hvort þeir hagnýta sér slíkan sveigjanleika eða ekki. Ég held að á Alþ. eigum við ekki að reyna að axla einnig pólitíska ábyrgð sveitarstjórnarmanna. Lýðræðiskerfi okkar er grundvallað á því, að á þessum tveimur stjórnstigum eru sérstakar kosningar. Það eru ólíkir hópar manna sem deila hinni lýðræðislegu ábyrgð. Alþ. ætti að vera hætt að veita fulltrúum sveitarfélaganna möguleika á að axla slíka ábyrgð. Í þessu sambandi vil ég minna á að Samband ísl. sveitarfélaga hefur hvað eftir annað óskað eftir að fá heimild til hækkunar útsvara. Mér finnst þess vegna sjálfsagt að við verðum við þeirri beiðni og auðveldum þannig sveitarfélögum að standa undir þeim verkefnum sem á þau hafa verið lögð. Hvort slíkt leiðir til aukinnar skattbyrði í heild í landinu verður að koma í ljós á sínum tíma. Það liggur ekkert fyrir endanlega um það enn vegna þess að skattstigi tekju- og eignarskattsfrv. hefur ekki enn þá verið ákveðinn. Mín afstaða er sú, eins og ég lýsti fyrr í vetur, bæði áður og eftir að flokkur minn tók við ábyrgð ríkisfjármálanna, að við ættum í þetta sinn að fara öðruvísi í þetta mál en áður, lofa sveitarfélögunum að hafa forgang og knýja síðan ríkisvaldið til að taka tillit til þess með aðgerðum sínum, en ekki fylgja gömlu reglunni, að fyrst skuli ríkisvaldið hafa forgang og sveitarfélögin mæti afgangi. Þetta mál hefur verið mikið rætt í þinginu og í þjóðfélaginu almennt. É veit að það, sem ég er hér að segja, er ekki neitt nýtt. Ég vildi hins vegar í tilefni þessarar umr. láta þessi meginsjónarmið koma fram og mun þess vegna greiða atkv. gegn brtt., sem hér hafa verið lagðar fram, þótt af mismunandi ástæðum sé. Varðandi tvær brtt. byggist það á því, að tæknileg endurskoðun um frv. fari fram í sumar og hæpið sé að fara að senda frv. aftur til Nd. eingöngu vegna tæknilegra atriða. Varðandi brtt. um tekjustofna sveitarfélaganna helgast afstaða mín af þeim meginsjónarmiðum sem ég lýsti í seinni hluta ræðu minnar.



Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. félmn. fyrir röskleg störf við afgreiðslu þessa máls. Ég tek undir þau orð að öllu leyti sem hv. 11. þm. Reykv. lét falla áðan um þessi mál og endurskoðun þeirra í heild. En ég vil aðeins víkja að brtt. í sambandi við 9. gr., vegna þess að þar gæti verið um að ræða hlut sem menn hafi ekki velt fyrir sér áður og ég vil koma á framfæri. Ég vil ekki gera mönnum í hv. d. upp misskilning, vegna þess að ég finn að það finnst mönnum ekki viðeigandi að ráðh. geri. Í 6. mgr. þessara greinar stendur svo: „Vangreiðsla að hluta veldur því að útsvar gjaldandans fellur í gjalddaga 15 dögum eftir gjalddagann, þó ekki fyrr en 15. næsta mánaðar eftir að álagningu er lokið.“ Hér er einfaldlega verið að kveða á um hvenær útsvar gjaldandans fellur í gjalddaga. Nú kann að vera að eðlilegt væri að segja að útsvar gjaldandans falli að hluta í gjalddaga þegar komið er að þessari dagsetningu og ég geri ráð fyrir að það sé það sem hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson á við, en ekki í sjálfu sér allt útsvarið, sem ógreitt er, falli þá í gjalddaga. Vandinn í þessum efnum snýr þó ekki bara að lögunum um tekjustofna sveitarfélaga, heldur snýr hann líka að lögum um tekjuskatt og eignarskatt. Það verður að gilda sama regla bæði í sambandi við innheimtu tekjuskattsins og útsvarsins í þessum efnum. Ég held því að ekki sé hægt að breyta greininni án þess að breyta um leið tekjuskattslögunum. Þess vegna er það sem þetta helst enn þéttar í hendur við endurskoðun tekjuskattslaganna en ella væri, með svipuðum hætti og hv. 1. þm. Reykv. gerði grein fyrir áðan. - Ég vil koma því sjónarmiði á framfæri að dálítið erfitt er að greina þarna í sundur og alveg sérstaklega þegar um er að ræða sameiginlega innheimtu, eins og t.d. er um að ræða hjá Gjaldheimtunni í Reykjavík. Aftur á móti afnemur þetta hvorki né heldur samþykkir ákvæði 1. mgr. 19. gr., en þar er verið að fjalla um dráttarvextina einvörðungu. Þessar tvær mgr., annars vegar 6. mgr. 9. gr. og hins vegar 1. mgr. 19. gr., stangast ekki á að mínu mati, að svo miklu leyti sem ég hef forsendur til að meta það á þessum stað og þessari stund. Ég held því að það sé í rauninni ekkert að gera annað en láta greinina fara með þessum hætti í gegn-núna, taka hana síðan til endurskoðunar um leið og tekjuskattslögin yrðu tekin til endurskoðunar, en ríkisstj. mun oft hafa lýst því yfir að þau hljóti að verða skoðuð eftir að reynsla kemur í ljós á miðju sumri af þeirri framkvæmd sem gert er ráð fyrir í lögum nr. 1 frá 1980. Þessum almennu aths. vildi ég leyfa mér að koma á framfæri, en þakka að öðru leyti aftur félmn. d. fyrir hennar góðu störf að afgreiðslu þessa máls.

Frsm. Þorv. Garðar Kristjánsson): Herra forseti. Ég vil taka undir það sem hv. 11. þm. Reykv. sagði um ábyrgð og hlutverk sveitarfélaga. Það var allt vel og skynsamlega mælt og ég get tekið undir það. Eins og kom fram hjá honum og hefur komið áður fram í umr. um þetta mál eru þessi mál öll til endurskoðunar, verkaskipting ríkis og sveitarfélaga, og hefur svo verið um nokkur ár. Við sjálfstæðismenn höfum haft bæði frumkvæði og mikinn áhuga á þessum málum og skal ég ekki fara að rekja það. Það er líka ánægjulegt að heyra þennan áhuga hjá hv. 11. þm. Reykv., og reyndar kom hann líka fram hjá hæstv. félmrh. við 1. umr. þessa máls. Þetta er ekki deiluefni. Hins vegar varð ég fyrir nokkrum vonbrigðum út af því, sem hv. 1 l. þm. Reykv. sagði um brtt. sem hér hafa verið lagðar fram, og með þá afstöðu hans að standa gegn þeim. Hv. þm. sagði að það væri samkomutag um það milli þingflokkanna að ljúka þessu máli fyrir páska. Það er samkomulag og auðvitað stendur það samkomulag þó að þetta frv. færi til Nd. til smávegis lagfæringar. Samkomulagið er einmitt rök fyrir því að við getum án þess að tefla málinu í neina tvísýnu, gert hér breytingar og þá yrði verkið fullkomnað í hv. Nd. Það samkomulag er ekki rök gegn brtt. af þessum ástæðum. Hv. 11. þm. Reykv. talaði um að það þyrfti að breyta ýmsum tæknilegum atriðum í þessari löggjöf þegar reynsla væri komin á. Ég er alveg samþykkur honum um að það þurfi. En ég held að ekki sé hægt að kalla tæknileg atriði það sem hér er um að ræða, eins og hvort það á að vera heimilt að leggja dráttarvexti á allar eftirstöðvar útsvars eða ekki. Ég hygg að þeir, sem verða fyrir því, telji þetta annað og meira en tæknilegt mál. Auðvitað er þetta ákaflega óeðlilegt og ósanngjarnt, þó að ekki sé annað sagt, og veldur skattþegnum byrðum sem er ekki hægt að ætlast til að þeir beri. Hæstv. félmrh. vék sérstaklega að einni brtt. sem ég lýsti. Það var brtt. um að fella skyldi niður 6. mgr. 9. gr. Mér skildist á honum að sú breyting á 19. gr. frv., sem gerð var í Nd. og ég vék að í fyrri ræðu minni, gæti staðist þó að við hefðum 6. mgr. 9. gr. Og mér skildist að ef kannske væri bætt þarna inn í og sagt: Vangreiðsla að hluta veldur því að útsvar gjaldandans að hluta o.s.frv., gæti þetta verið í lagi frá hans sjónarmiði, ef ég hef skilið hann rétt.  Það var verið að tala um tæknileg atriði. Hv. 11. þm. Reykv. ræddi þau og ég skildi hann svo að brtt. mín, sem gerð er við 14. gr., flokkaðist að hans mati undir tæknileg atriði, þ.e. hvort ætti að láta gæta áhrifa gjaldfærslu og tekjufærslu samkv. 53. gr. skattalaganna þegar ákveðinn er aðstöðugjaldsstofn. Ég held að þetta sé miklu meira en tæknilegt atriði. Ég held að eins og frv. stendur núna sé það versti kosturinn. Ef væri ástæða til þess að gera upp á milli gjaldfærslu og tekjufærslu ætti að gera það þveröfugt við það sem gert er núna samkv. frv. Það er vegna þess að gjaldfærsla samkv. 53. gr. er í reynd ætluð til að bæta skattþegnum tap sem þeir hafa orðið fyrir á verðbólgunni, m.a. vegna skynsamlegrar fjárfestingar og notkunar eigin fjármagns í stað þess að byggja atvinnurekstur upp með lántökum, en tekjufærslan samkv. 53. gr. er í reynd ætluð til að vega upp á móti þeim hagsbótum sem skattþegnar hafa haft af því að fjárfesta með lánsfé í stað eigin fjár, m.a. til þess að hagnast á verðbólgunni. Ég skal ekki halda áfram þessari röksemdafærslu, en niðurstaðan af henni er sú, að við erum, eins og frv. er nú, að gera það sem síst skyldi. Við erum að verðlauna verðbólgubraskarana, en við erum að leggja byrðar á þá sem fjárfesta skynsamlega og leggja ekki upp úr því að hagnýta sér verðbólguna til hagsbóta.



Herra forseti. Félmn. hefur á nokkrum fundum fjallað um þetta frv. um tekjustofna sveitarfélaga og er í aðalatriðum sammála um það, eins og fram kemur í nál., að samþykkja frv. Þó hafa einstakir nm. gert fyrirvara um að þeir muni fylgja brtt. Þessar brtt. höfum við líka að sjálfsögðu rætt nokkuð ítarlega í n. Ég hef lýst því yfir þar fyrir mína hönd, að ég geti ekki staðið að þeim, utan þó að ég er meðmæltur einum liðnum í brtt. á þskj. 246, 2. liðnum sem fjallar um að 6. mgr. 9. gr. falli niður. Eins og síðasti ræðumaður gat um tel ég að þarna orki nokkuð tvímælis og þarna stangist á annars vegar ákvæði í 19. gr. og hins vegar ákvæði í 9. gr. En ég legg líka mikla áherslu á að við reynum að hraða afgreiðslu þessa frv. og það verði reynt að koma því í gegnum þessa d. án þess að það tefjist lengur. Ég vil því vonast til þess og mælast til þess að þetta atriði verði tekið aftur til skoðunar síðar. Ég tel að það sama þurfi að gera við lög um tekju- og eignarskatt. Þar sýnist mér að ákvæði um dráttarvaxtatöku af gjaldfallinni skuld eða ógreiddri skuld sé hliðstætt og hér virðist vera, að þegar ein greiðsla fellur í gjalddaga megi taka dráttarvexti af öllum ógreiddum eftirstöðvum. Ég tel ekki eðlilegt að haga innheimtu þannig. Mér sýnist að það þurfi að taka hana til skoðunar í báðum tilvikum, bæði hvað varðar tekjustofna sveitarfélaganna og lög um tekju- og eignarskatt, og ég vonast til þess að það verði gert síðar. En til að tefja ekki afgreiðslu málsins treysti ég mér ekki á þessu stigi málsins að fylgja brtt. á þskj. 246.