Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Ég tek undir margt af því sem komið hefur fram, það er kominn nýr dagur, klukkan er 1 mínútu yfir miðnætti og kominn tími til að gera hlé á þessum þingfundi. Það eru engin vinnubrögð að halda mönnum hér inn í nóttina og jafnvel undir morgun og ekki nema sjálfsögð krafa að leggja til að fundinum verði frestað. Ég lýsi engu að síður ánægju minni með að við sjáum hér fjölda stjórnarliða og ég óska eftir samkomulagi við þá um að skjóta þeim inn á milli okkar á mælendaskránni þannig að við fáum að heyra rökstuðning þeirra fyrir þessu máli sem þeim þykir svo áhugavert. Ekki síst hv. þingkonu Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur, en hún hefur, sem kunnugt er, notað nýja aðferðafræði við fæðingarorlof þar sem foreldrar mega velja á milli þess að sleppa seinasta mánuðinum eða taka hann eftir þrjú ár og sagt að það sé dæmi um valfrelsi í fæðingarorlofi. Ég vildi gjarnan fá að sjá þessari aðferðafræði beitt 

Forseti telur enga ástæðu til þess að þingmenn fari heim til sín þótt komið sé miðnætti þó að það hafi átt við um Öskubusku. Fundinum verður haldið áfram eins og hér hefur áður komið fram.

Virðulegi forseti. Það er athyglisvert það fát sem kemur á menn þegar kallað er eftir viðveru formanna málþófsflokkanna tveggja. Það er greinilegt að formennirnir eru búnir að setja sveitir sínar af stað, þeir hafa falið þeim verkefni að halda áfram gagnslitlum þráspurningum hver gegn öðrum í nótt meðan þeir sjálfir eru heima og sofa svefni hinna réttlátu.  
             Og vegna þess að hér var vitnað í orð hæstv. forsætisráðherra, sem hún sem stjórnarandstöðuþingmaður lét falla í maí 2004, er vert að hafa í huga að stjórnarandstaðan þá bar alla vega þá virðingu fyrir lýðræðinu að hún leyfði meiri hlutanum að láta atkvæði ganga um það mál sem var til umræðu. 

Forseti ætlast til þess að þegar menn biðja um orðið um fundarstjórn forseta sé rætt um fundarstjórn forseta. Forseti vill líka geta þess að það eru fjórir hæstv. ráðherrar í húsi, það eru 16 þingmenn stjórnarflokkanna og 11 þingmenn stjórnarandstöðunnar og auk þess hefur hv. formaður Framsóknarflokksins gefið forseta til kynna að hann sé að fylgjast með þessari umræðu úr fjarlægð.

Virðulegi forseti. Ég kem til að ræða fundarstjórn forseta. Ég vil benda á að sú umræða sem hér hefur farið fram hefur borið árangur þvert á það sem hæstv. félagsmálaráðherra heldur fram. Okkur í stjórnarandstöðunni hefur tekist að fá nokkra þingmenn stjórnarmeirihlutans til að koma og hlusta á orð okkar. Ræður okkar hafa vakið athygli 

Forseti ítrekar að menn ræði fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Það er nokkrum árangri náð með því að svona margir stjórnarliðar skuli vera í salnum.

Það hefur ekki gerst áður.


             Eins og hv. þm. Birgir Ármannsson bendir á hefur það ekki gerst áður í þessari umræðu. Það er sérstaklega ánægjulegt vegna þess að gætt hefur mikils misskilnings hjá stjórnarliðum um það mál sem hér er verið að fjalla um. Menn hafa staðið í þeirri meiningu að hinir efnahagslegu fyrirvarar sem voru settir inn í sumar séu inni í samningnum enn þá. Það er grundvallarmisskilningur og þangað til það er komið inn í höfuðið á stjórnarliðum að svo er ekki mun ég tala á hinu háa Alþingi.

Virðulegur forseti. Ég vil ítreka það sem ég sagði fyrr í kvöld að spurning mín snerist fyrst og fremst um hvar forusta málþófsflokkanna væri stödd, af hverju hún væri ekki viðstödd þessa umræðu, vegna þess að frá því að ég byrjaði að fylgjast með þessari umræðu um áttaleytið í kvöld hafa verið a.m.k. fimm ráðherrar í húsinu og mikill fjöldi stjórnarþingmanna. 

Virðulegi forseti. Mjór er mikils vísir. Ég vil benda virðulegum forseta á að klukkan var farin af stað áður en ég fór í pontu þannig að eitthvað þarf að laga það. En það er ágætt að stjórnarliðar hafi safnast saman í þinghúsinu. Gott ef þeir hlusta. Þeir ættu að vera búnir að átta sig á því að það er búið að spyrja þá spurninga hvað eftir annað sem ekki er svarað. Þá er það spurningin, virðulegi forseti: Hvenær komast þeir á það stig að þeir fari að tjá sig, jafnvel sjálfur hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra?  (Fél.- og trmrh.: Ég hef haldið svo margar ræður í þessu máli að það er alger óþarfi ...)  Við bíðum spennt. Sérstaklega þurfa þeir að skýra það sem hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson kom inn á, hvers vegna sá grundvallarmisskilningur ríkir meðal þeirra að fyrirvararnir sem voru samþykktir í sumar séu inni í þessu samkomulagi. Það hefur enginn stjórnarliði þorað að verja þann málstað eftir að við bentum á það  Virðulegur forseti. Ég á örlítinn tíma 

Forseti stýrir fundi.

Herra forseti. Ég verð að gera athugasemd við ummæli hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra sem sagði að menn væru í málþófi. Ég frábið mér að sitja undir slíku. Ég er enn að ræða þá punkta sem ég setti upp. Ég á eftir að halda hugsa ég sex ræður, kannski sjö, af því að ég á eftir að fara í gegnum áhættugreiningu á þessum vanda. Þangað til er ég ekki kominn í málþóf, herra forseti. Hv. þingmenn margir hverjir virðast ekki hafa áttað sig á því um hvað málið snýst og ég vil gjarnan spyrja - ekki að ég vilji hvetja þá til að fara upp í pontu en þeir þurfa að svara fyrir þetta seinna meir: Af hverju í ósköpunum samþykktu hv. stjórnarþingmenn og hæstv. ráðherrar þessi ósköp? Þeir þurfa allir að útskýra af hverju í ósköpunum þeir samþykktu þessi ósköp sem hugsanlega geta leitt þjóðina í mikla fátækt.

Herra forseti. Ég tek undir með öðrum hv. þingmönnum að það er ánægjulegt að þetta margir stjórnarþingmenn hafa komið til fundar en um leið er það sárgrætilegt að þeir skuli ekki vilja taka þátt í umræðunum.  Ég get tekið undir með hv. þm. Pétri H. Blöndal að það bíður manna að sagan dæmi þetta mál, að ræður manna verða skoðaðar, hvað menn hafa sagt hér og hvað menn hafa ekki sagt. Það er alveg rétt sem hér hefur komið fram að hæstv. forseti þingsins veit hvað klukkan er. En spurningin sem hæstv. forseti þarf að spyrja sig er hverjum klukkan glymur. Ég er hræddur um að hún glymji ansi hátt við t.d. hæstv. félagsmálaráðherra, að hann muni 

Virðulegur forseti. Ég ítreka ósk mína sem ég bar fram áðan að fundi verði einfaldlega frestað þannig að hægt verði að halda fund á morgun með fólkið úthvílt. Að öðru leyti vildi ég endurtaka það að við erum tilbúin að hliðra til á mælendaskrá þannig að við getum fengið eitthvað af þessum hæstv. ráðherrum hingað til að tjá sig um málið. Ég hefði mikinn áhuga á að heyra í hæstv. heilbrigðisráðherra og hæstv. félagsmálaráðherra um hvað þeir telji sig geta gert við tekjuskatta rúmlega 79 þúsund Íslendinga sem fara eingöngu í það að greiða vextina af Icesave. Það er verið að skera niður í heilbrigðis- og velferðarmálum. Tekjuskattur 79 þúsund manna fer í vextina af Icesave og ekkert annað. Það mætti nýta þá peninga víða annars staðar og mér þykir sárgrætilegt að viðkomandi ráðherrar sem ég nefndi áðan vilji ekki tjá sig um hvað þeim finnst um það mál.

Herra forseti. Mér finnst ágætt að vinna á nóttunni og þannig er mál með vexti að ég er þjálfaður í því af hæstv. fjármálaráðherra, hæstv. forsætisráðherra og hv. þm. Ögmundi Jónassyni. Þeir þjálfuðu mig upp í þessu í mörg ár, alltaf til 2, 3, 4, 5, 6 á morgnana. En að ríkisstjórnin skuli hafa sett sér einhver fjölskyldumarkmið, það er náttúrlega brandari. Það er brandari, herra forseti, að menn skuli vera að segja að það eigi að lokka ungt fjölskyldufólk til Alþingis. Hvað eru menn að gera hérna? Þeir eru að segja öllu ungu fólki sem er með börn: Ekki verða þingmenn. Hér er nefnilega afskaplega ófjölskylduvænn vinnustaður. 

Hæstv. forseti. Ég hef unnið á mörgum stöðum. Ég hef aldrei fyrr unnið á stað þar sem er jafnmikið nöldrað yfir því að það þurfi að vinna vinnuna og klára hana. 

Allan sólarhringinn?

Við þurfum að klára þetta mál.

Unnið allan sólarhringinn?

Við getum þess vegna unnið allan sólarhringinn 

Virðulegi forseti. Ég óska þess að hv. þm. Pétur H. Blöndal sé ekki með neitt gjamm hér. Ég vil byrja á því að spyrja hvort ekki sé tilhlýðilegt að forseti láti draga frá gluggatjöldin í tilefni þess að það er kominn nýr dagur, það er alltaf gott að fagna nýjum degi. Virðulegi forseti. Flottræfilsháttur getur verið skemmtilegur út af fyrir sig ef sá sem ástundar hann gerir það á eigin ábyrgð og á eigin kostnað. Það er hins vegar skelfilegt þegar hæstv. ríkisstjórn Íslands ætlar að ástunda það að sýna þann flottræfilshátt að borga kröfur sem Íslendingar eiga ekki að borga, sem Íslendingar bera enga ábyrgð á heldur einkaaðilar og það er ekki til stafur á bók, hvergi í Evrópureglum um það að ríki eigi að bera ábyrgð á einkarekstri, hvergi stafur, og þess vegna er þetta skelfilegt. Það er eins og hæstv. ríkisstjórn sé haldin 2007-sýkinni og hugsi ekkert um afleiðingarnar af því sem hún er að gera. Það er áleitin spurning, virðulegi forseti, um þessar mundir að velta því fyrir sér í fúlustu alvöru hvort Ísland sé að verða efnahagsleg nýlenda tveggja gamalgróinna nýlenduþjóða, Bretlands og Hollands. Þetta er hlutur sem hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar ættu að ígrunda alvarlega og gæta þess að vaða ekki í villu eða svíma Evrópuglimmersins sem sumir eru mjög illa haldnir af. Það var ekki glæpur, virðulegi forseti, að veita mönnum frelsi, þjóð sem hefur lengst af búið við höft. Nefna má Gamla sáttmála 1262, einveldið 1662, 700 ára kúgun Íslendinga, nýlendustöðu Íslendinga þar til sjálfstæði landsins var klárt og kvitt. Síðan eru aðeins liðin 65 ár. Sjálfstæðisbaráttan heldur endalaust áfram, ekki síst hjá lítilli þjóð sem er dýrmæt og verðmæt og margir ásælast. Það hefur ekkert breyst úti í hinum stóra heimi hjá þessum forhertu gömlu Evrópuþjóðum, Bretum, Þjóðverjum, Hollendingum og Spánverjum. Það hefur ekkert breyst í framkomu þeirra eða hugsun gagnvart þjóðum um allan heim, sagan lýgur ekki, sálin er sú sama og við skulum vara okkur á henni. Þeir sem stjórnuðu landinu undanfarin ár og missiri vöruðu sig ekki á því að þeir voru með aladínlampa, töfraflösku í höndunum og gerðu þau mistök að taka tappann úr. Allir púkarnir sluppu út og það var reynt að koma púkunum aftur í flöskuna en það gekk ekki og því er fjandinn laus, virðulegi forseti. Dönsku einokunarkaupmennirnir á sínum tíma fluttu peninga út í aldir og til að undirstrika velmegun sína fyrir landanum settu þeir púða framan á magann og bjuggu til ístru til að sýna hvað þeir væru vel stæðir. Það skiptir miklu máli að hugsa til þeirrar stefnu sem til að mynda Fjölnismenn ástunduðu. Þeir vildu byggja upp Ísland og auka velmegun landsmanna. Þeir höfðu engar hugmyndir um að skapa atvinnu fyrir aðrar þjóðir, þeir trúðu á Ísland og framtíð þess á íslenskum forsendum. Það gengur ekki fyrir íslenska stjórnmálamenn sem hugsa um það eitt að sitja undir völdum að lygna aftur augum og láta sem ekkert sé. Það er ekki skrýtið þó að menn velti því fyrir sér til að mynda hvaða flétta er í gangi á þessum tímamótum þegar Evrópubandalagið tilkynnir að það ætli að opna Evrópuskrifstofu á Íslandi. Er það tímabært? Hvað liggur að baki? Hvaða valdaspil Evrópuþjóðanna liggur að baki gagnvart sjálfstæðu Íslandi? Það skyldi þó ekki vera að þeir hugsuðu sem svo að ef þeir næðu að króksetja Ísland inn í Evrópubandalagið þá væri léttari róðurinn gagnvart Noregi, þá væri léttari róðurinn að ná yfirráðum yfir norðurhöfunum, í Atlantshafinu, norðursvæðinu sem kann að verða mjög eftirsóknarvert innan skamms tíma. Grímsey á Íslandi er svæði sem Íslendingum þykir vænt um. Grímseyingar skipta sér ekki mikið af hvunndagsrekstri íslenska samfélagsins. Í Evrópusambandinu yrðum við ein lítil Grímsey, eitt lítið þorp á Spáni, Bretlandi eða eftir atvikum einhvers staðar annars staðar.

Þú ert með vitlausa ræðu.

Virðulegi forseti. Mér heyrist að það sé einhver vitlaus hv. þingmaður sem situr í hliðarsalnum og ég votta honum samúð mína og fagna því að hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir situr nú með glæfrabók og les í tómstundum sínum en skiptir sér ekki af neinni málefnalegri umræðu í þingsal. Til hamingju með þessa bók. 
             Það er nú svo að Samfylkingin gengur um í evrópskum silkinærbuxum, líklega g-streng, og trúir blint á Evrópubandalagið, blint, sótsvart, kjaftsvart eins og Færeyingar segja, á Evrópubandalagið, hugsa ekkert um annað en komast í partíið, taka snúninginn og hafa gaman af fjörinu en það er ekki fyrir Íslendinga, það er fyrir þá sem fengu flensuna í Brussel. Það er líka sorglegt til þess að vita, virðulegi forseti, að vinstri grænir virðast heillum horfnir og eru nú ekkert annað en messaguttar hjá Samfylkingunni. Það er út af fyrir sig virðingarstaða en maður hefði haldið að það væri meiri metnaður hjá vinstri grænum sem hafa verið þekktari fyrir það að minna á jökultunguna ryðjast fram en vera ekki eins og bráðnir frostpinnar eins og þeir eru í dag. Það er sorglegt vegna þess að það er alveg sama þó að menn kunni að greina á, sósíalistar og alvöru vinstri menn hafa verið hugsjónamenn, þeir hafa staðið fast á sínu, þeir láta ekki rugga bátnum, þeir segja sína skoðun, maður veit hvar maður hefur þá og þeir vita hvar þeir hafa mann. Það er best þannig í lífinu að vera ekki með einhverjar slæður í þeim efnum. Það virðist vera að Samfylkingin sé endanlega búin að gefa Ísland upp á bátinn, haldin einhvers konar sjálfseyðingarhvöt, þetta eru hlutir sem við þurfum að velta fyrir okkur, þurfum að taka afstöðu til. Það var ótrúleg ræða hæstv. umhverfisráðherra, Svandísar Svavarsdóttur, þegar rædd var umsóknin í Evrópusambandið. Ég nefni þetta að sjálfsögðu vegna þess að umsóknin í Evrópusambandið, Icesave-samningarnir og það mál sem við erum fyrst og fremst að glíma við þessar stundir er gersamlega samtvinnað úr tveimur hönkum í eina. Þessi ræða hæstv. umhverfisráðherra, með leyfi forseta, var á þessa leið: „Ég hef þá sannfæringu að Íslandi sé betur borgið utan Evrópusambandsins en innan þess. Ég hef þá sannfæringu að bandalagið sé á krossgötum eins og heimurinn allur og þurfi á endurmati að halda. Þar þurfi að efast um mælikvarða, grundvöll og forsendur þess samfélags sem við höfum byggt á Vesturlöndum undanfarinna áratuga. Ég hef þá sannfæringu að lýðræðið sé fyrir borð borið í Evrópusambandinu vegna þess að valdið er of langt frá fólkinu. Ég hef þá sannfæringu að markmið Evrópusambandsins sé að verða stórt og sterkt og hugsanlega sjálfstæður gerandi í stríði á forsendum valdbeitingar og yfirgangs eins og um hernaðarbandalag væri að ræða. Ég hef þá sannfæringu að Evrópusambandið snúist um forréttindi Vesturlanda umfram fátækustu ríki heims og það orki tvímælis að keppast við að koma okkur í slíkan félagsskap nú þegar fátæktin í heiminum verður sífellt alvarlegri og leiðrétting á misskiptingunni sífellt meira aðkallandi. Ég hef þá sannfæringu“ - sagði hæstv. umhverfisráðherra að lokum í þessari ræðu sinni þar sem hún gerði grein fyrir atkvæði sínu - „að Evrópusambandið snúist um hagsmuni á forsendum 20. aldarinnar en ekki þeirrar 21. Ég hef líka sannfæringu fyrir því að það séu breyttir tímar á Íslandi. Ég hef þá sannfæringu að í svo stóru máli eigi almenningur allur milliliðalaust að fá aðkomu að aðildarsamningi Íslands og Evrópusambandsins og segi já.“ Hvaða ruglveröld erum við í, virðulegi forseti?  
             Virðulegi forseti. Það er ekki ótilhlýðilegt að vitna stundum í raunsögur úr íslensku þjóðlífi til að bera saman vinnubrögð. Í Meðallandi fyrir rúmlega 100 árum strandaði frönsk skúta. Þar var bjargað 20 sjómönnum frönskum. Öllum sjómönnunum var bjargað og þeim var dreift á bæi í Meðallandinu. Einn sjómannanna fór á bæ þar sem voru hjón og ekki aðrir íbúar. Það var eitt rúm, hjónarúmið, og í virðingarskyni við hrakinn sjómanninn var honum boðið að sofa á milli þeirra hjóna. Það leið ekki á löngu þar til sjómaðurinn fór að snúa sér að húsfreyjunni og gekk það fyrir sig eins og efni virtust standa til án athugasemda frá eiginmanni sem bylti sér þó allmikið. Þar kom að að konan snýr sér að bónda sínum og segir: „Segðu manninum að hætta.“ Þá svaraði bóndi: „Ég? ég tala ekki útlensku.“ Þetta er nákvæmlega sama, virðulegi forseti, sem ríkisstjórn Íslands er að bjóða Íslendingum upp á í dag, hún er að láta erlendar þjóðir riðlast á Íslendingum, 

Forseti biður hv. þingmann að gæta orða sinna.

Virðulegi forseti. Ég tala íslenskt mál hispurslaust en ekki heypokaloðmullu. Það var ekkert óeðlilegt við það sem ég sagði. Orðið að riðlast á við mjög marga hluti þegar gengið er til margra þátta í íslensku þjóðlífi. Það er nú þannig að núverandi ríkisstjórn hefur sýnt ótrúlegan undirlægjuhátt við Breta og Hollendinga, ótrúlegan undirlægjuhátt. Hún hefur varið valdbeitingu þessara þjóða og kynnt Íslendinga sem eins konar hreppsómaga. Það er ekki sá stíll sem er samboðinn Íslendingum. Það stefnir í ef ríkisstjórnin nær fram þessum vitlausustu samningum í sögu Íslands, Icesave-samningnum, nær einhliða á forsendum Breta og Hollendinga að það þurfi 80 þúsund Íslendinga, um það bil helming allra tekjuskattsskyldra Íslendinga til að borga vextina af Icesave fram til 2016. Síðan fer það eitthvað lækkandi eftir atvikum en þó er það ekki víst. Það hefur ekkert verið kannað neitt með áhættu eða skilgreiningar í þeim efnum. Menn stinga bara höndunum í vasann, tuða í hornum og segja já. Það er stefnt að því með þessum hætti að helmingur tekjuskattsbærra Íslendinga sé að borga vexti til Hollendinga og Breta með öllum gjöldum í þennan áratug,  Það er auðvitað ekki hægt að samþykkja það að Bretar og Hollendingar valti þannig yfir íslenskt samfélag með fjárkröfum sem eru hvort tveggja valdníðsla og ofbeldi og hreðjatak sem engu eirir.  Það er verið að fikta við stjórnarskrána, það verið að fikta við íslensku stjórnarskrána, hv. þingmenn. Það er sami leikur og hjá tröllkonunum í Hlina kóngssyni sem köstuðu fjöregginu á milli sín. Við sem teljum að það komi ekki til greina að samþykkja Icesave eins og samningurinn stendur að vilja Breta og Hollendinga, munum verja fjöregg Íslands fram í rauðan dauðann, verja hagsmuni Íslands en ekki erlendra ofurfjárfesta og rótgróinna nýlendukúgunarþjóða þegar það liggur fyrir hjá virtum lögmönnum að þeir vara mjög við því að gengið sé til loka þessa máls án þess að ganga úr skugga um að þetta gangi ekki á skjön við íslensku stjórnarskrána. Má þar nefna til að mynda bæði Sigurð Líndal prófessor, Ragnar H. Hall hæstaréttarlögmann og fleiri, Stefán Má Stefánsson, sem allir hafa varað við þessu en það er ekki hlustað á þessa íslensku lögspekinga af því að það hentar ekki í Evrópupartíinu. Það er nú svo, virðulegi forseti, að við Íslendingar vorum vissulega mörg orðin að útlendingum í okkar eigin landi þegar geggjun útrásarinnar gekk yfir. Þeir sem vildu vera Íslendingar nánast fyrirverðuðu sig fyrir að vera hvítir hrafnar í þessu svarta geri útrásarvíkinganna. Menn flutu sofandi að feigðarósi og það eru hrikaleg örlög að lenda í bæði heimatilbúnu og utanaðkomandi hruni og fá síðan ríkisstjórn sem heldur að Íslendingar geti nærst á rúllutertum frá Brussel og skýlt sér með glimmerskreyttum strimlapylsum frá sama bæ. Það sem dugar okkur best er íslenskt, íslenskt og aftur íslenskt. Ég fagna því, virðulegi forseti, að hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir er hætt að lesa reyfarann sem þingmaðurinn var að lesa úr áðan. Forsendan fyrir því að Sjálfstæðisflokkurinn var stofnaður á sínum tíma upp úr sjálfstæðisbaráttunni í kringum 1920 var sú að það var í rauninni trú á frjáls viðskipti og sjálfstæði Íslands en með fullkomnu valdi yfir púkunum í flöskunni. Það skiptir öllu máli, því að ekki einu sinni færustu hagfræðingar geta reiknað púkana ofan í flöskuna ef þeir eru sloppnir út. Það var miðað við 25 ár frá 1918 þegar fullveldið kæmi til Íslendinga, 25 ár, þá var hægt að taka ákvörðun um sjálfstæði Íslands. Sjálfstæðisflokkurinn var í fararbroddi fyrir þeirri baráttu og við hlið hans stóðu sósíalistar, íslenskir sósíalistar. Aðrir vildu ekki slíta sambandi við Dani á þeim forsendum að það yrði eins og kallað var hraðvirkt. En það var gert sem betur fer og gekk eftir fyrir forgöngu þessara tveggja stjórnmálaafla. Enn stendur baráttan, virðulegi forseti, og þótt sósíalistarnir, Vinstri grænir í dag, a.m.k. hluti þeirra, gangi nú til leiks flakaðir öllum hugsjónum um sjálfstætt Ísland og verji nú leynt og ljóst hagsmuni Breta og Hollendinga er það ekki til heilla íslensku fólki hvorki til sjávar né sveita. Það er ekki málþóf, virðulegi forseti, að verja Ísland vegna hugsjóna og möguleika Íslendinga sem sjálfstæðrar þjóðar. Við sem verjum Ísland í þessari stöðu, í þessari umræðu, viljum ekki hlaupast undir Breta og Hollendinga og láta þá féfletta okkur. Þessar nýlenduþjóðir hafa alltaf getað séð um sig sjálfar. Við eigum ekki að samþykkja nauðungarsamninga, við eigum að knýja málið fyrir dómstóla, líka vegna þess að við munum aldrei geta fengið verri dóm en núverandi hæstv. ríkisstjórn hefur skrifað undir og freistar þess nú að beygja Alþingi ofan í duftið í algjörri uppgjöf fyrir erlendu nýlenduherrunum. Virðulegi forseti. Það veit enginn hvort Ísland getur lifað af þessar hamfarir ef vilji ríkisstjórnarinnar gengur eftir. Það er hrikalegt að þurfa að spyrja að því hvort við séum að missa sjálfstæðið vegna þess að íslensk stjórnvöld voru ekki á varðbergi þegar tappinn var tekinn úr aladínflöskunni. Mistökin voru gerð en við verðum að læra af mistökunum og umfram allt ekki tapa trúnni á sjálfstæði Íslands. Íslenska þjóðin á ekki að blæða fyrir mistök sjálfstæðismanna eða annarra flokka eða forustumanna þeirra. Voru ekki hv. þingmenn og ráðherrar Samfylkingarinnar, Jóhanna Sigurðardóttir hæstv. forsætisráðherra og Björgvin Sigurðsson hv. alþingismaður, voru þau ekki ráðherrar 2007?  Virðulegi forseti. Það er stundum nánast töfrum líkast hvernig Samfylkingin getur breytt sér í hvítar dúfur þegar eitthvað kemur upp, þá loka þau augunum og bíða eftir Brussel því að þau trúa að Evrópusambandið sé himnaríki á jörð. Þó eru þetta löndin sem hafa traðkað á okkur og troðið og lítillækkað undanfarin missiri og það hefur ekkert farið á milli mála að þessi lönd hafa sýnt okkur ótrúlega lítilsvirðingu. Meira að segja Norðurlöndin fylgdu í kjölfarið „kære brødre og venner“ sem reyndist bara hjóm eitt þegar á reyndi. Aðeins ein þjóð, Færeyingar, hafa sýnt manndóm til að standa við bakið á Íslendingum, ein þjóð í Evrópu. Önnur ætlaði að gera það, Pólland, en Evrópusambandið bannaði þeim það  Virðulegi forseti. Evrópusambandið vantar norðursvæðið, vantar Noreg, vantar Ísland með allar sínar auðlindir, orkuna, vatnið, fiskimiðin, landbúnaðinn o.s.frv. Það yrði blóm í hnappagat Evrópusambandsins að geta kyngt Íslandi. Vonandi munu alvöru vinstri menn hafa þrek til þess að verja í nafni sjálfstæðs Íslands þá aðför sem nú er gerð að Íslandi annars er leikurinn tapaður. Kannski var hrunið guðsgjöf, virðulegi forseti, varnagli gegn brengluðum mönnum sem voru trylltir af græðgi og drógu með sér mætustu menn. Fordekrun Íslands er hluti af vandamálinu því að þegar menn hafa haft það gott lengi tapa menn oft áttum og gleyma hvernig á að bregðast við þegar illa gengur. Það var gott dæmi um þessa sýndarmennsku þessa tíma þegar menn réðu Elton John og Tinu Turner til að syngja og dansa fyrir íslensk stórfyrirtæki en ekki Ómar Ragnarsson, Ladda eða þá sem voru af íslensku bergi og íslenskum grunni. Þetta var allt af því að tappinn var tekinn úr aladínflöskunni og púkarnir sluppu út og fáir réðu við púkana og fáir voru í sömu sporum og Sæmundur fróði þegar hann plataði kölska til að moka fyrir sig flórinn. Hann réð við púkann. Virðulegi forseti. Öll okkar menning hefur fallið að sjálfstæði Íslands. Ef upp koma einhver efamál varðandi stjórnarskrána eins og lögspekingar okkar hafa bent á, ef upp koma einhver efamál varðandi sjálfstæðið þá er það stjórnarskráin og sjálfstæðið sem á að njóta vafans. Við höfum í engu sýnt eðlileg viðbrögð eða marksækni gagnvart erlendum þjóðum í framgangi þessa máls alls og það undirstrikast með sögu minni úr Meðallandinu. NATO sem á að verja Ísland, virðulegi forseti, NATO er í Afganistan og varðar ekkert um Ísland frekar en Bandaríkjamenn eða aðra sem þóttust vera samherjar okkar. Ef við eigum ekki samleið í NATO sem virðist vera í dag eigum við að segja okkur úr NATO og sýna a.m.k. tennurnar í þeim efnum og vera ekkert efins um það eða veik fyrir því að setja fram ýtrustu kröfur. Ef við eigum ekki samleið með Norðurlöndunum þá skulum við bara leita okkur að öðrum samstarfsmönnum. Við skulum ekki þegja og þegja og þegja og láta eitthvað yfir okkur ganga af því að við tölum ekki pólitíska eða menningarlega útlensku. Þetta skiptir máli, virðulegi forseti. Það skiptir máli að menn standi fyrir því sem þeir eiga að verja sem er íslenskt stolt, metnaður, þor og vilji. Einhver dýrasti aðgöngumiði í heimi er núna í umfjöllun, aðgöngumiði Íslands að Brussel, dýri aðgöngumiðinn á Evrópuballið sem Íslendingar munu að sjálfsögðu ekki taka þátt í. Það er ótrúlegt hvað fólk ber höfðinu við steininn og trúir því að Íslendingar láti blekkjast. Íslendingar eru engir aular, Íslendingar eru sjálfstætt fólk með einfaldar kröfur, venjulegt fólk, dugmikið fólk sem trúir á landið sitt, trúir á fólkið sitt og það skiptir öllu máli. Menn skyldu ekki gleyma því virðulegi forseti, að þegar þessu lýkur munar ekki nema kannski einum sálminum til eða frá á mönnunum. Það er ekki meiri munur. Í ljósi þess eigum við að verja Ísland, okkar litla en verðmæta land sem er hjartað í okkur sjálfum. Vill ríkisstjórn Íslands verja það að Ísland verði að efnahagslegri nýlendu hjá Bretum og Hollendingum? Vill ríkisstjórn Íslands það? Stjórnarsinnar svara engu hér, það er í mesta lagi að þeir grípi fram í eða komi upp í umræðu um störf þingsins. Þeir segja ekkert um sínar skoðanir og það varðar engan um þær, ekki nokkurn, halda bara sínu striki í þögn og kærleika. Það fór ekkert á milli mála og það vita allir að þegar hrunið skall á átti seðlabankastjóri Íslands fund með seðlabankastjóra Bretlands og seðlabankastjóri Bretlands staðfesti að það væri sín skoðun að Ísland bæri enga ábyrgð á Icesave vegna þess að Icesave var stillt upp sem fjárhættubankaviðskiptum, áhættuviðskiptum umfram það sem var eðlilegt á þessu sviði og á þeim tíma og ekki væri hægt að ætlast til neinnar ábyrgðar í slíku af hálfu Breta gagnvart Íslendingum. Þetta er vitað mál. Stjórnarsinnar þegja um þetta þunnu ljóði. - Virðulegi forseti. Væri hægt að loka þarna inn svo maður geti talað eðlilega án þess að hafa klið í salnum?

Það verður gert.

Það eru reyfararnir. Það er þannig, virðulegi forseti, að erlendir ráðamenn hafa sýnt Íslendingum yfirgengilega lítilsvirðingu og hæstv. ráðherrar íslensku ríkisstjórnarinnar þora ekki að tala um það, þeir vilja ekki tala um það. Þeir vilja bara afgreiða málið blint og galið, þegja þunnu hljóði og láta yfir sig ganga og ekkert hugsað um afleiðingarnar. Þeir bera sig eins og Jeppi á Fjalli í þeirri ágætu sögu. Gera menn sér ekki grein fyrir því, virðulegi forseti, að Íslendingar munu aldrei leyfa, svo fremi að þeir fái að ráða, erlendu skipi að veiða svo mikið sem einn marhnút við Ísland? Þetta er lykillinn að því að Evrópusambandið hafi einhvern áhuga á að Ísland komi þar inn, þessi drusluþjóð í þeirra augum sem þeir sýna dónaskap, lítilsvirðingu og gefa frat í. Svo sitja hv. stjórnarsinnar, margir, með sparisvip og fínar slæður og láta þetta yfir sig ganga og segja ekki eitt einasta orð, virðulegi forseti. 
             Virðulegi forseti. Ef Bretar og Hollendingar hefðu sannfærandi rök fyrir skuldsetningu Íslendinga, hvað hefðu þeir þá gert? Ef þeir hefðu haft sannfærandi rök hefðu þeir rætt við Íslendinga eða fallist á að málið færi fyrir dómstóla. Af hverju gera þeir það ekki? Þeir vita upp á sig skömmina. Þeir vita að þeir vilja fórna Íslandi í þágu mistaka í regluverki Evrópusambandsins. Þess vegna skiptir öllu máli að þessi samningur gangi ekki eftir. Það verður að byrja upp á nýtt og það verður að taka tíma í það og fá á hreint um hvað er verið að tala, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir mjög kjarnyrta og íslenska og þjóðernislega ræðu. Ég get tekið undir margt af því sem kom fram í orðum hans. Hann notar gjarnan líkingamál sem er mjög athyglisvert og minntist m.a. á lampa Aladíns ef ég heyrði rétt og sitt hvað fleira og er ekkert nema gott um það að segja. Nú hefur þingmaðurinn miklu meiri reynslu en ég á þingi og hefur m.a. verið mikið í erlendu samstarfi og mig langar því að spyrja hann þeirrar spurningar hvort hann muni eftir því á allri sinni löngu tíð sem alþingismaður að viðlíka staða hafi komið upp í samskiptum þjóða að við séum beitt því harðræði sem við erum greinilega beitt í dag af meintum vinaþjóðum okkar, en ég vil nota akkúrat það orð um þetta mál, meintum, hvort hann muni eftir að þvílíkt hafi áður komið upp á þingi. Í framhaldi af því vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann telji að stjórnvöld hafi brugðist við með eðlilegum hætti, hvort hann telji að stjórnarflokkarnir hafi haldið uppi nógu kröftugum vörnum fyrir Ísland, m.a. á þeim alþjóðavettvangi þar sem við störfum. Við getum nefnt NATO, Norðurlandasamstarfið, Evrópusamstarfið og ýmislegt annað. Margir hafa velt því upp í ræðustól hvort þar hafi hugsanlega mátt fara kröftugar fram. Mér vitanlega hefur þetta ekki verið rætt opinberlega á fundum NATO eða Norðurlandanna, og það getur svo sem verið rangt hjá mér, nema nú fyrir skömmu og því langar mig til að spyrja hv. þingmann í fyrra andsvari hvort hann muni eftir þvílíkri uppákomu.

Virðulegi forseti. Það eru engin dæmi um slíka stöðu í sögu Evrópu síðustu 100 ár, engin dæmi, þar sem þjóðir hafa safnast saman til að kúga eina þjóð. Í stríðsuppgjöri og rekstri voru samningar milli sjálfstæðra þjóða en ekki að „búkett“ þjóða sópaði sér gegn einni þjóð. Það eru engin dæmi þess, ekki einu sinni í Austur-Evrópu. Íslensk stjórnvöld, hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson, hafa gjörsamlega brugðist í öllu er lýtur að samskiptum við erlenda aðila, nánast öllu. Þetta hefur verið fúsk, þetta hefur verið tilviljanakennt, geðþóttaákvarðanir og ekki gengið til verka nema í einhverjum spjallklúbbsstíl. Það hefur ekkert verið sótt á NATO, ekkert með formlegum hætti á Norðurlöndin nema í einhverjum tölvupóstum og bréfum sem eru bara hlægileg. Auðvitað eigum við til að mynda einn leik eftir. Við fórum sneypuför, Íslendingar, fyrir öryggisráð Sameinuðu þjóðanna. Nú ættum við að fara fyrir öryggisráð Sameinuðu þjóðanna og kæra Breta og Hollendinga fyrir að ráðast á sjálfstæði Íslands í beinu stríði til að ná áhrifum og völdum í landinu. Hvað er það annað en stríð? Efnahagslegt stríð, veraldlegt stríð, það er enginn munur á því. Þetta er spurning um sjálfstæði lands. Við eigum að safnast saman og kæra þessar þjóðir fyrir árás á Ísland, yfirlýsingu um stríð sem við verðum að verjast. Það verður að hugsa stórt og þora að gera hlutina og vera ekki með hangandi hendi í því sem þarf að gera.

Virðulegi forseti. Undir venjulegum kringumstæðum hefði ég haft áhyggjur af því hvað við værum sammála, ég og hv. þingmaður, en í ljósi þess hvaða stóra mál við erum að ræða þá fagna ég því mjög, enda erum við vitanlega báðir landsbyggðarmenn og þjóðernissinnar miklir og bein lína nánast yfir landið þvert á milli okkar. Mig langar að spyrja hv. þingmann annarrar spurningar. Hann nefndi í ræðu sinni að það þyrfti tekjuskatt tæplega 80 þúsund Íslendinga til að greiða vextina af Icesave-láninu allt fram til 2016, held ég að það sé, og ég hef mikinn áhuga á að vita hvort stjórnvöld í fjárlagagerð geri ráð fyrir sömu sköttum fyrir fjárlög næsta árs, þarnæsta o.s.frv. Telur þingmaðurinn að svara þurfi þeirri spurningu hvort gert sé ráð fyrir tekjuskattinum einnig varðandi annan rekstur ríkisins en vaxtagreiðslur Icesave?

Virðulegi forseti. Spurningar hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar undirstrika fyrst og fremst hvað þetta er allt laust í böndunum. Ég veit ekki til þess, ég hef spurt um það, ég veit ekki til þess að það hafi verið gerð grein fyrir því. Hv. formaður fjárlaganefndar er í salnum og hann gæti kannski svarað því við tækifæri en ég held að það sé alveg klárt mál að í þeirri fjárlagagerð sem nú stendur yfir er ekki gert ráð fyrir neinu slíku og það væri líka óeðlilegt við þessar aðstæður vegna þess að það ekki búið að samþykkja þetta mál. En það er auðvitað margt mjög laust í böndunum, ekki bara í þessu máli heldur í svo mörgum og það þarf að fá svar við þessu, en það er rétt tala að skattar 80 þúsund af um 150 þús. tekjuskattsskyldum Íslendingum yrðu notaðir til að greiða vextina.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni kjarnyrta ræðu sem ég geri ráð fyrir að margir Íslendingar skilji mjög vel. Það er kannski stundum skortur á því þegar menn tala of flúrað mál. En hv. þingmaður spurði: Vill ríkisstjórn Íslands að landið verði efnahagsleg nýlenda Breta og Hollendinga? Svo sagði hann: Þeir afgreiða málið blint og galið. Ég held að ríkisstjórnin vilji ekki að Ísland verði efnahagsleg nýlenda Breta og Hollendinga. Ég held hins vegar, frú forseti, að hún átti sig ekki á því að sú staða gæti komið upp að það gerðist. Auðvitað getur það líka gerst að allt verði í blóma. Ég held líka að margir hv. þingmenn sem standa frammi fyrir þessum vanda hreinlega „meiki“ það ekki, svo ég sletti ensku. Þeir þola ekki álagið, þeir verða að gera eitthvað og segja að best sé að skilja þetta eftir fyrir aftan sig og halda áfram. Svo gleymist þetta bara. En málið vex þeim yfir höfuð, verður fyrir aftan þá, það hverfur ekki. Þessi vandi hverfur ekki þótt þeir láti hann fyrir aftan sig og telji sig búna að afgreiða málið. Þetta er svipað og í síðari heimsstyrjöld þegar Þjóðverjar trúðu á „Wunderwaffe“, nokkuð sem kæmi á síðasta augnabliki og bjargaði þeim. Hv. þingmaður sagði að við ættum að segja okkur úr NATO. En mig langar til að spyrja hann: Af hverjum skyldum við ekki bera fram tillögu í NATO um að vísa Bretum úr NATO? Þeir réðust á Ísland með hryðjuverkalögunum. Þeir réðust á Ísland með því að keyra íslensku bankana í þrot. Bresk stjórnvöld ollu áhlaupi á íslensku bankana. Þeir fóru í efnahagslegt stríð við Ísland og þegar þjóðir í NATO fara í stríð hver gegn annarri á að vísa árásarþjóðinni út.

Virðulegi forseti. Það er ekki hægt að skilgreina vilja ríkisstjórnarinnar nema á einn hátt. Hv. þm. Pétur Blöndal sagðist telja að hún vildi ekki það sem hún legði fram. Af hverju leggur hún það þá fram? En ég er sammála hv. þingmanni, að það er óskiljanlegt að hún skuli leggja þetta fram með þessum hætti. Ég kallaði það blint og galið, það er eitthvað í því sem er mjög truflað. Mín skýring er í stuttu máli sú að það sé truflað af því að hluti stjórnarsinna sér ekkert nema að ganga í Evrópusambandið, inn í kærleik Evrópusambandsins sem við eigum enga samleið með, ekki nokkra, sem sjálfstæð þjóð. En það er rétt, held ég, hjá hv. þingmanni að álagið er gríðarlegt á þann stóra hóp á hv. Alþingi sem er nýliðar í þinginu. Ég þekki það af gamalli reynslu að það tekur 3–4 ár að læra leikreglur Alþingis og hluti sem skiptir máli að vinna með hér. Það lærist ekki einu sinni á þeim tíma. Þess vegna er álagið gríðarlega mikið á þá sem koma nýir til starfa og hætta er á að þeir taki við boðum án þess að fá tækifæri til að melta þau og skilgreina sjálfstætt og af eigin brjóstviti og sannfæringu. Ráðgjafar ríkisstjórnarinnar hafa í flestum tilvikum haft Evrópuvængi og túlkað niðurstöðu sína þannig en nánast eru ónýttir allir möguleikar sem Íslendingar hafa til að beita afli sínu og áhrifum, hvort sem er í NATO, öryggisráðinu, Evrópusambandinu eða hjá Norðurlandaþjóðunum.

Frú forseti. Ég held að skipta megi stjórnarþingmönnum í tvennt, meira að segja ráðherrum. Það er dálítið skrýtið að við erum að spekúlera í því hvað þetta fólk er að hugsa. Af hverju skyldum við gera það, frú forseti? Það er vegna þess að það tjáir sig ekki, það segir ekkert sjálft. Við þurfum að giska á hvernig í ósköpunum einhver ákveðinn þingmaður Vinstri grænna eða einhver ákveðinn þingmaður Samfylkingarinnar ákveður að samþykkja þennan samning. Við þurfum að giska á það. Ég held að í fyrsta lagi sé það kærleiksástin sem þeir ætla sér að finna hjá Evrópusambandinu. Það er ein skýring. Önnur skýring er sú að menn treysta á t.d. mat Seðlabankans sem var gott að meðaltali. Menn treysta því og segja: Þetta er gott og þó að það séu einhver frávik koma þau ekki upp. Þetta reddast allt saman einhvern veginn. Við skulum bara gleyma þessu og halda áfram með okkar yndislegu vinstri stjórn, leggja á okkar yndislegu skatta og halda svo áfram.

Virðulegi forseti. Í tilefni af orðum hv. þm. Péturs Blöndals er rétt að árétta að það skiptir öllu máli fyrir okkur sem þjóð að bera okkur vel, bera okkur þeim mun betur sem verr gengur. Það þýðir samt ekki að við eigum ekki að vinna vinnuna okkar og freista allra möguleika og allra tækifæra til að rétta okkar hlut sem hver einasti hv. þingmaður á Alþingi Íslendinga veit að hallar á vegna valdbeitingar. Þeir sem þegja mest þunnu hljóði vita það best. Þeir vita það best sem hafa unnið í þessu umhverfi og þekkja það. Það er ekki brúklegt fyrir Alþingi Íslendinga að menn taki ekki þátt í þeirri umræðu og leggi ekki sitt af mörkum, leggist ekki á árarnar til að verja Ísland.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Johnsen fyrir ágætisræðu. Ég hef heyrt hann taka sterkar til orða í ræðustól og mér þykir einmitt ekki vanþörf á því í þessu mikla og stóra máli sem bindur komandi kynslóðir um ókomin ár um óvissa fjárhæð. Við vitum ekki hvað það er mikið. En hv. þingmaður sagði réttilega að það skipti öllu máli fyrir þjóð að bera sig vel og ég hef velt því fyrir mér eins og aðrir þingmenn af hverju stjórnarmeirihlutinn vill samþykkja málið. Evrópusambandið hefur gefið það út að ef Íslendingar samþykkja ekki Icesave sé Evrópusambandsaðildin í voða. Ég ímynda mér að það sé aðalástæðan fyrir því að samfylkingarmenn vilja klára þetta mál.  Mig langar líka að velta upp og biðja þingmanninn kannski að koma nánar inn á þann þátt málsins þar sem hann nefndi 

Virðulegi forseti. Eins og ég gat um í ræðu minni veit enginn enn þá hvað er rétt og rangt í þessu máli. Það veit enginn vegna þess að þetta mál er á uppgjörsstigi í svo mörgum þáttum, hvort sem er heima eða erlendis. Meðan enginn veit þessa hluti getum við ekki tekið ákvörðun sem er svo afdrifarík fyrir íslenska þjóð sem þetta frumvarp um Icesave-málið ber með sér, við getum ekki tekið hana. Og það er örugglega rétt sem margir af okkar reyndustu lögspekingum segja, að þetta standist ekki stjórnarskrá Íslands. Við verðum að horfast í augu við þetta og við verðum að þora að gera það. Það hefur hluti stjórnarsinna ekki gert. Þeir loka augunum og það er alveg með ólíkindum hvernig hvítu dúfurnar í Samfylkingunni hegða sér í þessu máli og láta í einu og öllu eins og ekkert sé, allt sé eðlilegt, allt guðsgjöf, allt til að þakka fyrir, hneigja sig fyrir, bugta og beygja til að komast inn í Evrópusambandið.

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir þau orð að svo virðist sem hluti stjórnarliða ætli að samþykkja Icesave til að geðjast öðrum þjóðum, til að geðjast þeim aðilum sem hafa kúgað okkur og beygt okkur niður í duftið, til að samþykkja kröfur sem eru einkaaðila og engra annarra, ekki almennings í landinu. Mig langar til að beina þeirri spurningu til þingmannsins hvernig menn hafi staðið að málum í þorskastríðinu. Getur hann gefið okkur einhverja mynd af upplifun hans af þeim? Hvað hefði gerst ef menn hefðu lúffað í deilunni um 200 mílurnar og hvernig væri staðan á landsbyggðinni, 

Virðulegi forseti. Í þorskastríðunum nýttu Íslendingar afl sitt. Einn af forustumönnum Íslands, Bjarni heitinn Benediktsson, var í fararbroddi í þeim efnum að ná tengingum í gegnum NATO og í gegnum Bandaríkjastjórn til að brjóta niður vilja og yfirgang Breta gagnvart Íslendingum. Þetta voru lyklarnir tveir í því að við náðum eins miklum árangri og raun bar vitni í þeim efnum. Bjarni heitinn Benediktsson stýrði þeirri vinnu um langt árabil. Hafa núverandi ríkisstjórn og stjórnarsinnar reynt að læra eitthvað af því? Ekki spor, þeir ganga berfættir og bíða eftir Evrópujullunni, það er svo hlýtt dekkið á henni. Þetta er alveg skelfilegt, virðulegu þingmenn.

Frú forseti. Mig langar að bera upp tvær spurningar við frú forseta. Það er varðandi tímalengd þessa fundar. Nú er það svo að einhverjir þingmenn sem eru hér í salnum og eru á mælendaskrá eiga að mæta á nefndarfundi kl. 8.30 í fyrramálið. Ég veit að þeir víla það ekki fyrir sér frekar en annað, enda vaskir menn og konur vitanlega, þegar ég tala um þingmenn tala ég um menn og konur. Mig langar að velta því upp við virðulegan forseta hvort gert sé ráð fyrir að þingfundur standi fram að nefndarfundum ef mælendaskrá styttist hægt, eða hvort einhverjar aðrar hugmyndir séu uppi varðandi fundartími. Ég vek athygli á því, frú forseti, að ekki hefur verið fundað með þingflokksformönnum um dagskrána í dag en veit að búið er að boða fund á morgun.

Virðulegi forseti. Mér sýnist að hæstv. forseti ætli að halda fundinum áfram þangað til mælendaskrá tæmist. Þannig skildi ég orð hennar áðan. Þá velti ég upp þeirri spurningu hvort þetta sé það sem koma skal á Alþingi, hvort það sé þá þannig í þeim málum sem við eigum eftir að klára á þinginu að það verði aldrei tekin nein pása framar á Alþingi og hvort verið er að skapa hér algerlega nýja venju um kvöld- og næturfundir, þar sem menn verða oft galsafengnir eins og reynslan sýnir, sé það sem koma skal. Virðulegi forseti. Ég held að við ættum að fá skýr svör við þessu.

Frú forseti. Ég er svipaðs sinnis og þeir sem hafa talað á undan mér um fundarstjórnina í kvöld og í nótt. Ég get ekki orða bundist yfir fáránlegu verklagi á þeirri hv. stofnun sem heitir Alþingi Íslendinga. Það er hvorki heil brú í skipulaginu né vinnutímanum eða þeim málum sem koma inn. Það er margbúið að bjóða stjórninni upp á það að fresta Icesave-málinu og taka fyrir önnur brýnni mál og tala um þau í skamman tíma til að koma þeim sem hraðast í gegnum þingið. Því hefur öllu verið hafnað. Þetta eru alveg furðuleg vinnubrögð ef þetta er það sem koma skal. Og ef menn verða að ræða fjárlögin og skattahækkanirnar á þessum nótum klárast þau mál náttúrlega ekki fyrir áramót og þá erum við í vondum málum í þinginu. Mér finnst vera kominn tími til, frú forseti, að forseti beiti sér í því að fundinum verði frestað.

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir með félögum mínum sem hafa talað á undan mér hversu mikilvægt það er að hæstv. forseti kveði upp úr um þetta og láti okkur þingmenn vita hvað þessi fundur skal standa lengi þar sem við þurfum að sjálfsögðu að undirbúa okkur undir verk morgundagsins líka.  Þetta var erindið, frú forseti, að athuga hvort ekki sé kominn tími til að hæstv. forseti upplýsi það hversu lengi þessi fundur skal standa.

Frú forseti. Ég vil koma því á framfæri, frú forseti, að það er ekki vegna þess að ég vilji ekki vera hérna þegar ég spyr um tímann, það er mjög mikilvægt að þessari umræðu verði gefinn góður tími og því ber að fagna. En ég vil, frú forseti, enn og aftur nefna það við hæstv. forseta að það boð stjórnarandstöðunnar að breyta dagskránni stendur að sjálfsögðu enn. Við getum þess vegna núna tekið inn frumvörp sem snerta skattamálin og talað um þau fram undir morgun ef það er vilji ríkisstjórnarinnar. Við viljum að sjálfsögðu liðka til fyrir dagskránni og ef forseti metur það svo að flýta þurfi þingfundi og byrja fyrr í fyrramálið en hálfellefu og hætta fyrr í kvöld munum við að sjálfsögðu fara yfir það. En ég vil ítreka, frú forseti, að það boð stjórnarandstöðunnar að hliðra til dagskrá þannig að önnur brýn 

Virðulegi forseti. Ég beindi þeirri spurningu til hæstv. forseta hvort þetta væri það sem koma skyldi í störfum Alþingis. Ég tel að við sem hér sitjum eigum heimtingu á að fá að vita hvort til standi að túlka þingsköpin þannig að næturfundir séu frekar regla en undantekning vegna þess að sú breyting sem varð á þingsköpunum síðast gekk út á það að fækka næturfundum. Ég er til í að ræða þetta mál hvenær sem er og hvar sem er við stjórnarliða ef þeir treysta sér í þær umræður, jafnvel í sólarhring eins og hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir lagði til að yrði gert. En ég velti því fyrir mér hvort þær viðmiðanir sem gilda á almennum vinnumarkaði eigi að verða með þessum hætti í framtíðinni og hvort það 

Virðulegur forseti. Nú liggur það alveg kristaltært fyrir að norræna velferðarstjórnin er búin að brjóta tilskipun ESB um lágmarkshvíldartíma sem hefur verið innleidd í íslensk lög. Það hefur reynst forseta erfitt að segja til um tímann svo að ég ætla að reyna að hafa spurninguna aðeins víðari: Getur forseti upplýst hvort menn muni halda sig við vökulögin frá árinu 1921, um síðutogarana, sem var fyrsta baráttumálið sem náðist í gegn hjá íslenskri verkalýðshreyfingu eftir mikla baráttu? Það væri fróðlegt að sjá - þar var tryggð sex tíma lágmarkshvíld og við eigum að mæta hálfníu í fyrramálið, mörg hver - hvort norræna velferðarstjórnin geti upplýst það að menn muni reyna að halda sig við það viðmið, vökulögin frá 1921.

Hæstv. forseti. Ég vona að þetta fari ekki að hljóma staglkennt en auðvitað er það svo að ef hæstv. forseti svarar ekki spurningum verður þeirra spurt áfram. Ég ítreka þess vegna þær spurningar sem fram hafa komið hjá öðrum hv. þingmönnum um að forseti upplýsi um framhald þingfunda. Ég vil líka stinga upp á því að hæstv. forseti eigi fund með formönnum þingflokka og reyni að ráðgast um framhald þingstarfanna eins og alsiða er þegar fundir dragast úr hófi fram. Ég vil spyrja hvort það sé einhver sérstök ástæða fyrir því að ekki hafi þegar verið boðað til slíks formannafundar þó að þeirri uppástungu hafi ítrekað verið komið á framfæri. Í þriðja lagi vildi ég ítreka ábendingu sem ég kom með fyrr í dag um að hæstv. forseti og hv. forsætisnefnd íhugi hvernig hægt sé að haga þinghaldinu almennt séð með skynsamlegum hætti 

Forseta er nokkur vandi á höndum, enn eru þó nokkuð margir þingmenn á mælendaskrá og hvað varðar tímalengd og framhald þessa fundar fer það nokkuð eftir ræðumönnum sjálfum hversu lengi verður haldið áfram.

Hæstv. forseti. Ég vil einfaldlega ítreka þær beiðnir okkar þingmanna að upplýst verði og tekin einhver ákvörðun um það hversu lengi fundur skal standa svo hægt sé að skipuleggja sig með tilliti til morgundagsins. Ég kvarta ekki undan því að vera hér, alls ekki, en það væri betra að fá að vita um það bil hve lengi forseti mun halda áfram þessum fundi. Það kom fram athyglisverður punktur hjá hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni, hvort atvinnustefna ríkisstjórnarinnar væri fundin. Ég verð að viðurkenna að mér brá talsvert þar sem ég hef leitað logandi ljósi að þeirri atvinnustefnu í sumar, allt sumarþingið, og aftur núna á haustþingi. Ég vona, frú forseti, að sú sé ekki stefnan hjá ríkisstjórninni að hækka skatta, lækka laun og lengja vinnutímann, þannig að það verði engin pása framar, ég vona að það sé ekki framtíðarsýnin og þykist vita að svo sé ekki. Ég hafði misskilið forseta í dag, ég hélt að til stæði að halda fund með formönnum þingflokka og ég óska eftir að hæstv. forseti upplýsi mig um hvort það hafi verið misskilningur.

Virðulegi forseti. Það sem mig langar til að ræða er sjónarhóll á þetta Icesave-mál sem nokkuð hefur verið minnst á, það hvernig eigi að standa undir að greiða af þeim skuldbindingum sem stjórnarflokkarnir vilja undirgangast. Þetta verður í framtíðinni gríðarlega mikið gjaldeyrisútflæði þegar farið verður að greiða vexti og höfuðstól upp úr 2016. Forsendan sem fjárlaganefnd hefur verið gefin fyrir því að hægt sé að standa undir þessu er reiknuð út af hagfræðideild Seðlabanka Íslands og er eitthvað á þá leið að hér verði viðskiptajöfnuður upp á 163 milljarða kr. á ári að meðaltali í 10 ár. Ef við miðum það við landsframleiðslu dagsins í dag eru það tæp 12% af landsframleiðslu þannig að það er þá viðskiptajöfnuður sem jafnast á við það sem gerist hjá olíuríkjum eins og í Dúbaí. Í síðustu ræðu minni fjallaði ég ítarlega um Dúbaí og Abú Dabí og þetta er svipað og í Abú Dabí. Gott og vel, hvernig má það verða að það verði svona mikill viðskiptajöfnuður hjá landi sem ekki býr yfir einhverjum gríðarlegum náttúruauðlindum eins og t.d. Abú Dabí, olíu eða einhverju öðru slíku? Jú, Seðlabankinn gefur sér þá forsendu að til að svo megi verða verði innflutningur mjög dýr og það fáist mikið fyrir útflutning. Með öðrum orðum reikna þeir með því að svokallað raungengi sem er hlutfall milli t.d. launa innan lands og launa erlendis verði í sögulegum lægðum, verði í kringum 0,8. Í gegnum áratugina hefur þetta hlutfall eða raungengi verið að meðaltali í kringum 1 og það hefur endurspeglað mjög vel lífskjörin á Íslandi. Þegar raungengið lækkar, þ.e. þegar launakostnaður innan lands lækkar miðað við launakostnað erlendis, styrkist samkeppnisstaða Íslands gríðarlega mikið sem þýðir að það verður gríðarlega hagstætt að flytja út og óhagstætt að flytja inn sem þýðir að það verður mikill viðskiptaafgangur. Þetta er „mekkaníkin“ í fljótu bragði. Eins og ég sagði áðan hefur aldrei í Íslandssögunni orðið svona mikill viðskiptaafgangur. Ef ég man rétt var halli á viðskiptum við útlönd á síðasta áratug eitthvað í kringum 600 milljarðar. Það eru svolítið aðrar tölur en Seðlabankinn reiknar með og jafnframt hefur viðskiptajöfnuður aldrei orðið meiri en 30 milljarðar á ári. Aftur á móti er á þessu ári gríðarlega mikill vöruskiptajöfnuður og það er vegna þess að lítið er flutt inn en mikið flutt út, nákvæmlega af þeim ástæðum sem ég sagði frá áðan. Hvað skyldi það endurspegla ef raunin yrði sú að raungengið yrði þetta? Jú, það mundi endurspegla það að lífskjör á Íslandi yrðu miklum mun verri en í nágrannalöndunum. Af hverju segi ég það? Jú, vegna þess að innflutningurinn er dýr og launin lág miðað við laun erlendis og það eina sem getur gerst er að þá myndast þrýstingur af fólki að leita í betri lífskjör úr slæmum lífskjörum hérna. Hv. þm. Þór Saari hefur lagt mikla áherslu á þetta og sýnt með ágætisrökum fram á að við þurfum að hafa áhyggjur af þessu atriði og að okkur beri að hafa áhyggjur af því. Ég er þingmanninum sammála um að það er algjörlega ljóst að Íslendingar eru vel menntað fólk, aldurssamsetningin er þannig að það er margt ungt fólk á Íslandi og ef fólk sér fram á að lífskjör í nágrannalöndunum eru mun betri en hér er engin ástæða fyrir það til að staldra við á Íslandi, tungan er engin fyrirstaða, menntunin er engin fyrirstaða og Íslendingar hafa sýnt að þeir hafa þor og jafnvel sumir að þeir eru fífldjarfir. Ég held að það sé verulega mikil ástæða til að hlusta á þessi varnaðarorð, ef spá Seðlabankans rætist mun fjara undan vinnuaflinu á Íslandi sem mun leiða til minni skattstofna og annars slíks sem mun leiða til óendanlegra efnahagslegra vandamála. Hitt er annað mál að ég hef enga trú á að þessi spá Seðlabankans rætist. Ég vona raunverulega að hún rætist ekki, að raungengið verði svona lágt, vegna þess að ég vil ekki að lífskjör á Íslandi verði með því versta sem gerist, ekki bara í Evrópu, við þurfum jafnvel að leita út fyrir Evrópu til að finna lífskjör sem yrðu sambærileg til langs tíma litið. Ég vona að íslenska hagkerfið nái að rísa upp úr þessari öskustó og hef enga trú á öðru en að Ísland geri það. Þá situr samt eftir vandamálið hvernig á að borga skuldirnar sem er búið að hlaða upp. Við því höfum við ekki fengið svar. Ekki ein einasta tilraun hefur verið gerð til að svara þessari brennandi spurningu: Hvernig á að standa undir þessum skuldum? Við getum alveg borgað þetta, það er ekkert mál. Við getum borgað þetta með því að skera niður velferðarkerfið, menntakerfið, heilbrigðiskerfið, framkvæmdir og annað slíkt þannig að allt okkar aflafé fari í að borga þessar skuldir. Og það er viðvörunin. Ég hef engar áhyggjur af því að ekki sé hægt að standa í skilum með því að draga allt saman en aftur á móti: Hvaða lífskjör búum við þá við á Íslandi? Hvaða lífskjör eru þeir sem ætla sér að samþykkja þetta frumvarp að bjóða komandi kynslóðum upp á? Í mínum huga er þetta ekki pólitískt mál, enda hefur það sýnt sig að í sumar náðum við mjög vel saman þverpólitískt, fólk úr fjórum pólitískum hreyfingum. Að vísu var Samfylkingin söm við sig og vildi ekki taka þátt. Hv. þm. Árni Johnsen orðaði það ágætlega þegar hann sagði að samfylkingarmenn tryðu bara á hvítu dúfurnar, að þær mundu flögra inn í Evrópusambandið og það væri það eina sem skipti máli í þessu samhengi. Þetta tel ég gríðarlega mikla skammsýni. Það er búið að vara svo mikið við þeim vandamálum sem fylgja þessum samningum, þeim afarkostum sem á okkur eru settir, og menn hafa raunverulega tekið þverpólitískt tillit til þessara viðvarana en samt á að þröngva þessu í gegn. Ég hef leitað í hugskoti mér að skýringu á því hvernig standi á þessu. Hv. þm. Árni Johnsen fór í ágætri ræðu í löngu máli yfir þá röksemdafærslu sína að þetta væri þrá eftir Evrópusambandinu hjá Samfylkingunni en það er ekki nóg. Hvernig skýrir það hegðun Vinstri grænna í málinu? Ég hef komist að þeirri niðurstöðu að ástæðan fyrir því að stjórnarþingmenn eru tilbúnir að leggja svona mikið undir, leggja svona mikið að veði, sé ekkert annað en þráin eftir völdum.

Virðulegi forseti. Það er ánægjulegt að hv. formaður fjárlaganefndar skuli heiðra okkur með nærveru sinni og gjamma fram í þegar svo ber undir. Ef það er eina leiðin til að fá fram efnislega afstöðu hans hér núna og annarra þingmanna verður bara svo að vera. Hvet ég hv. þingmenn sem eru hér af hálfu meiri hlutans til að tjá sig með einum eða öðrum hætti. Ég þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir prýðisræðu og innlegg hans sem hagfræðings í alla þessa umræðu. Okkur hefur ekki veitt af því að fara mjög ítarlega ofan í þetta mál og stóra spurningin er einmitt þessi: Getur þjóðin staðið undir þessum skuldbindingum? Hv. þingmaður fór yfir það að vissulega geta ríki í sjálfu sér ekki orðið gjaldþrota. Að meginstefnu gerist það ekki. Menn ganga í Parísarklúbbinn og reyna að semja sig einhvern veginn undan þeim skuldbindingum sem eru að sliga þjóðina. En hann sagði einmitt líka og mér fannst það athyglisvert og get tekið undir það að það verður náttúrlega bara gert með því að skera niður í velferðarkerfinu, heilbrigðismálum og menntamálum en um leið mundi það að mínu mati dýpka kreppuna og lengja þann tíma sem Íslendingar munu eiga í kröggum. Hann orðaði það ágætlega áðan að þá væri þjóðin illa stödd. Mér þætti vænt um ef hann kæmi kannski aftur inn á þennan punkt 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni fyrir þessa ágætu spurningu. Það liggur algjörlega ljóst fyrir að gæði til skiptanna eru takmörkuð og útgjöld hins opinbera bera það með sér að ef eytt er í annað er tekið frá hinu. Þegar um svona mikil útgjöld er að ræða og ef sú spá sem Seðlabankinn hefur sett fram fyrir okkur rætist verða lífskjör með þeim hætti, skattstofnar og annað slíkt, að það mun þurfa að skera mikið niður til að standa undir þessum skuldbindingum. Nú er ég þannig innrættur að ég vona innilega að þetta rætist ekki en aftur á móti er fyrir hendi hættan á því að þetta rætist. Þeirri hættu verðum við að bægja frá og við verðum að hefja okkur yfir pólitískar skotgrafir í að lágmarka þessa áhættu. Hérna er um efnahagslega framtíð Íslands að ræða. Menn geta snúið út úr ummælum eins og þessum og bent á að þetta sé bara illa dulbúin pólitík og annað slíkt en þá ætla ég að biðja þetta sama fólk um að útskýra þennan sama „mekanisma“ fyrir mér sem ég fór yfir áðan: Hvernig á dæmið að ganga upp ef það fer ekki eftir þeim leiðum sem ég talaði um áðan?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir svörin og tek undir með honum að vitanlega eigum við að búast við hinu besta, eða kannski er betra að segja vona það besta en búa okkur undir það versta. Það er það sem skynsöm stjórnvöld ættu að gera. Mig langar til að koma með annan vinkil og ræða hann við hv. þingmann. Við reyndum í langan tíma í sumar að fá upp á yfirborðið hverjar heildarskuldir þjóðarbúsins væru. Við kölluðum til Seðlabankann sem kom með ófullnægjandi gögn og var sendur til baka með skottið á milli lappanna, kom aftur á fund fjárlaganefndar þar sem við óskuðum eftir því að t.d. skuldir sveitarfélaganna væru settar inn í töflu sem var þarna inni og Seðlabankinn kom til baka, en ekki með heildarskuldir sveitarfélaganna, hann einfaldlega tók töfluna út til 

Virðulegi forseti. Vissulega hef ég áhyggjur af því og það er algjörlega ljóst, nákvæmlega eins og ég sagði áðan, að afborgun og vextir munu taka frá öðrum gæðum hérna. Við munum sjá það á næsta ári þar sem gert er ráð fyrir því í fjárlagafrumvarpi að næststærsti útgjaldaliðurinn sé vaxtagreiðslur, 100 milljarðar kr. Hann er stærri en heilbrigðiskerfið.

Það er fyrir utan Icesave.

Og það er fyrir utan Icesave eins og hv. formaður fjárlaganefndar bendir á þannig að við sjáum að þessar miklu skuldir stefna í óefni og það er ljóst að við þurfum að vinda einhvern veginn ofan af þeim. Hér í kvöld ræðum við um hvernig við eigum að bæta við skuldirnar. Það er kannski rétt að vekja athygli á því.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni ágætisræðu. Það er ágætt að fá hagfræðivinkil á þetta inn á milli því að þegar upp er staðið snýst þetta um tölur og hvort til séu peningar fyrir skuldunum. Hann benti réttilega á að gert er ráð fyrir mjög lágu raungengi sem þýðir einfaldlega mun verri lífskjör en tíðkast í nágrannalöndunum. Það mun þýða náttúrlega fólksfækkun sem þýðir þá náttúrlega minnkandi hagvöxt því að hagvöxturinn verður vegna fólksins. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann þekki nokkur konkret dæmi, þó að við höfum dæmi um lélegan hagvöxt kannski í áratugi í Japan, um lönd sem hafa lent í svipaðri stöðu þar sem skuldirnar hafa orðið það miklar og raungengið lækkað það mikið að fólk hafi flutt úr landi og þar af leiðandi hafi það einfaldlega staðnað eða lent í spíral niður á við. Hvað hefur þá orðið um þau lönd? Ég tel mig hafa nokkra reynslu af sumum þeirra suður í Afríku þar sem ég hef unnið svolítið undanfarin ár og mér sýnist margt líkt með þeim aðstæðum og þeim sem við stöndum frammi fyrir en það væri ágætt ef hv. þingmaður gæti gefið okkur einhver dæmi þar um.

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt að við höfum fjölmörg dæmi frá Afríku og reyndar líka frá Suður-Ameríku þar sem skuldir hafa orðið gríðarlega miklar og vaxtabyrði og afborganir þannig að löndin ráða ekki við það. En skuldirnar hafa í hlutfalli við landsframleiðslu samt verið miklu lægri heldur en það sem við erum að takast á hendur hér á Íslandi. Ég held að betra sé að horfa til Japans. Japanar söfnuðu gríðarlega miklum skuldum sem þýddi að það tók mjög mikið frá landsframleiðslunni að standa undir vaxtagreiðslum og öðru slíku. Þetta er talin vera ein af ástæðunum fyrir týnda áratugnum í Japan, þ.e. áratugnum þar sem var lítill sem enginn hagvöxtur og Japanar supu sem sagt seyðið af því. Fólk verður að hafa í huga að það er einn grundvallarmunur á skuldasöfnun t.d. Japana og Íslendinga og það er að Japanar steyptu sér í skuldir til að fara út í framkvæmdir, framleiðslu og annað slíkt. Við fáum ekki neitt í staðinn fyrir þær skuldir sem búið er að þröngva upp á okkur. Þetta eru skuldir sem við borgum vegna þess að við vorum hluti af Evrópska efnahagssvæðinu sem og bankakerfið okkar. Það var þetta „cross border banking“, eins og það er kallað, sem stóðst ekki. Þegar kerfið hér hrundi sátum við uppi með reikninginn að ósekju og vorum neydd til að borga.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni ágætt svar. Það vefst náttúrlega fyrir mörgum að í svona stöðu gerir Seðlabankinn ráð fyrir umtalsverðum hagvexti. Hvaðan getur sá hagvöxtur komið og hvert fer hann ef hann verður? Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn sagði í skýrslunni sinni að skuldir Íslands séu ekki sjálfbærar, a.m.k. næstu fimm árin. Spá þeirra nær ekki lengra en þegar gengið var á þá var svarið að einhvern tíma í framtíðinni kæmi nægur hagvöxtur til að greiða þetta. Mér finnst þetta vera alveg fádæma svar, hvaðan gæti komið hagvöxtur í svona aðstæðum? Eða gæti hann nokkuð komið yfir höfuð?

Virðulegi forseti. Eins undarlega og það kann að virðast þá er það þannig að ef okkur tekst að halda landsframleiðslunni á einhverjum vissum stað, segjum bara í 1.400 milljörðum eins og hún er núna, og svo flytur fólk úr landi þá eykst hagvöxtur vegna þess að hlutfall landsframleiðslu verður hærra á þá sem eftir verða. En það er dæmi um hvernig þessi tölfræði getur virkað. Ég er algerlega sammála því að Seðlabankinn hefur verið með þessar hagvaxtarforsendur og ég set stórt spurningarmerki við það. En ég skil aftur á móti hugsunina. Ef raungengið verður svona lágt þá er hægt að drífa hagvöxt af einhvers konar útflutningstekjum. En reyndar var í þeim hagvaxtartölum gert ráð fyrir að hér væri greiður aðgangur erlendra fjárfesta og annað slíkt en nú hefur atvinnustefna ríkisstjórnarinnar sýnt að það er frekar 

Virðulegi forseti. Fram hefur komið að margir þingmenn hafa áhyggjur vegna hinna efnahagslegu fyrirvara og sitt sýnist hverjum um hvort þeir hafi veikst eða ekki. Því miður hefur kannski farið of lítið fyrir umræðum við stjórnarþingmenn um það. Þó hafa nokkrir talað og ber að þakka það, þar á meðal formaður fjárlaganefndar og fleiri og þökkum við að sjálfsögðu fyrir það. Mig langar til að spyrja hv. þingmann um álit hans á þeirri breytingu sem gerð var á efnahagslegu fyrirvörunum. Nú hafa ýmsir, eins og ég sagði, rætt þetta hér og lögspekingar m.a. skrifað greinar um að samningurinn eða þetta nýja frumvarp sé mikið breytt frá því sem samþykkt var í ágúst. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hann taki undir það og þá hvað það er í efnahagslegu fyrirvörunum sem hann saknar einna mest, þ.e. hvar hættan liggur eiginlega varðandi þessa breytingu. Efnahagslegu fyrirvararnir eða sá þáttur var að sjálfsögðu einn af lykilþáttunum í því frumvarpi sem var samþykkt í haust eða síðsumars og því hljótum við að spyrja okkur hvort það sé virkilega þannig að hægt sé að færa rök fyrir því að þessi samningur sé betri, eins og einhverjir hafa sagt, en sá samningur eða það frumvarp sem var þó samþykkt á þingi. Því spyr ég hv. þingmann út í þessa breytingu á efnahagslegu fyrirvörunum því ég veit að hann er sérstakur áhugamaður um einmitt þá fyrirvara.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir þessa ágætu spurningu vegna þess að þetta er raunverulega hluti af þeim grundvallarmisskilningi sem virðist vera í gangi hjá stjórnarliðum sem virðast vera tilbúnir til að samþykkja þetta á þeim forsendum að efnahagslegu fyrirvararnir séu jafnvel orðnir sterkari núna. Meginhugsunin þegar efnahagslegu fyrirvararnir voru samdir var sú að við vildum tryggja það að okkur stafaði ekki efnahagslega hætta af því ef ástandið yrði þannig að við gætum ekki staðið undir greiðslum afborgana og vaxta af þessum Icesave-samningum. Þetta var gert með því að tryggja að við mundum aldrei borga meira en 6% af hagvexti og árið 2024 mundi standa eftir, ef allt hefði farið á versta veg, einhver upphæð sem þá kæmi til samninga við Hollendinga og Breta um hvernig ætti að fara með. Það er grundvallarbreyting. Nú borgum við alltaf vexti og vextirnir eru 37–38 milljarðar á ári. Í öðru lagi er búið að framlengja tímann þannig að þess vegna er það óendanlegt hversu lengi við borgum af þessum lánum. Það er búið að breyta þessu í teygjulán og fjarlægja þá hlíf sem var í efnahagslega fyrirvaranum, sem átti að koma í veg fyrir þessa áhættu. Það er búið að taka það, aftengja það og setja það í einhvern búning 

Virðulegi forseti. Mig langar til að halda áfram á svipuðum nótum. Ég held að ég fari með rétt mál þegar ég segi að í neyðarlögunum hafi m.a. verið samþykkt að við gætum greitt í íslenskum krónum það sem kynni að falla á okkur eða á tryggingarsjóðinn. Mig langaði til að kalla eftir því hjá hv. þingmanni hvaða hugsun hafi líklega verið að baki því að þetta ákvæði var sett inn því það skiptir okkur væntanlega töluverðu máli í hvaða mynt við greiðum af þessu láni. Vissulega hafa komið fram skoðanir, m.a. hjá hæstv. forsætisráðherra, um að það breyti í rauninni ekki öllu en mig langar til að velta því upp og spyrja hv. þingmann hvort hann geti útskýrt fyrir okkur af hverju þetta var sett inn í neyðarlögin.

Virðulegi forseti. Í þeirri ríkisstjórn sem hæstv. forsætisráðherra sat í á þeim tíma var ég efnahagsráðgjafi þáverandi hæstv. forsætisráðherra. Ég benti mjög sterklega á það að við skyldum vera með heimild til að borga þetta í íslenskum krónum vegna þess að ef allt færi á versta veg væri þó hægt að losna við ábyrgðina með verðbólgu. Út af því var þessi fyrirvari settur inn í neyðarlögin. Það var hugsunin. Síðan var því kippt úr sambandi og menn hættu að styðjast við það vegna þess að þegar stjórnarslit urðu hér þá hvarf allt samhengi úr því sem verið var að gera og svona hlutir duttu upp fyrir og urðu að pólitísku álitaefni, einhverjir sjálfsagðir hagfræðilegir hlutir urðu að pólitísku álitaefni, 

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns fagna því sérstaklega að hér í salnum eru staddir þrír ef ekki fjórir þingmenn stjórnarmeirihlutans.

Miklu fleiri en það.

Hér inni í þingsal, það eru reyndar einhverjir fleiri í hliðarherbergjum. En það segir mér það að umræðan er farin að skila árangri og mér finnst ég ekki lengur horfa á jafntóm andlit og í upphafi hennar. Mér finnst eins og stjórnarmeirihlutinn sé að hlusta og einstaka sinnum finnst mér hann taka undir með því að kinka kolli yfir því sem við erum að segja í ræðustól. Þetta segir mér að við þurfum að halda áfram að ræða þetta mikilvæga mál vegna þess að á einhverjum tímapunkti hlýtur að koma að því að stjórnarmeirihlutinn hafi hlustað nægilega og myndað sér skoðun á því sem hér er sagt þannig að hér úr ræðustól Alþingis geti farið fram málefnaleg umræða sem byggist fyrst og fremst á gagnrýnum vinnubrögðum, menn skoði málið og fari yfir það gagnrýnum augum. Ég er ekki einu sinni búinn að fara yfir það nefndarálit sem ég skrifaði sem talsmaður 2. minni hluta í málinu og ég mun á eftir halda áfram að útskýra það sem þar kemur fram. Hæstv. fjármálaráðherra kom í ræðustól áðan, sem ber að fagna, og fór með staðhæfingar sem mér fundust vera hálfundarlegar margar hverjar og mikið vanta inn í þá ræðu. Hann var á einhvern hátt að rökstyðja það að við ættum að taka tillit til meiri hlutans vegna þess að hann hefði í kjölfar hrunsins tekið tillit til einstakra mála og hleypt þeim í gegn. Ég var í minni hlutanum á þeim tíma og í kjölfar bankahrunsins fannst okkur í Framsóknarflokknum vel til þess vinnandi að reyna að liðka fyrir málum og þannig höfum við alltaf hagað málflutningi okkar. En það sem hæstv. fjármálaráðherra gleymdi að minnast á í ræðu sinni var að á þeim tíma sem hann fullyrti að hann hefði hjálpað ríkisstjórninni kom hann upp í ræðustól oftar en einu sinni og krafðist þess að sú ríkisstjórn færi frá. Hann lagði meira að segja fram vantraustsyfirlýsingu á þá ríkisstjórn og ég man ekki betur en að mönnum hafi stundum verið það heitt í hamsi að þeir hafi staðið fyrir framan púltið og jafnvel gengið að hæstv. forsætisráðherra og látið nokkur vel valin orð falla. Sú söguskýring að hér hafi allt leikið í lyndi á því einfaldlega ekki við rök að styðjast og ekki þarf annað en að minnast á mótmælin úti á Austurvelli en, eins og ég man það, þingmönnum Vinstri grænna fannst alveg jafnnotalegt að vera þar eins og hér inni í ræðustól. En talandi um það að hér hafi meiri hlutinn lagt sig fram við að keyra mál í gegn og að stjórnarandstaðan sé að stoppa það þá get ég ekki verið alveg sammála vegna þess að þegar við framsóknarmenn ákváðum að verja minnihlutaríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna í upphafi þessa árs þá gerðum við það með einu skilyrði, því að komið yrði á einhvern hátt til móts við heimili landsins. Það yrði tekið á skuldum heimilanna og um leið reynt með einum eða öðrum hætti að efla atvinnulífið. Þetta voru skilyrði sem að mínu viti voru algjörlega svikin. Það sem rökstyður það hvað mest er að Hagsmunasamtök heimilanna, sem hafa lagt sig öll fram um að veita ríkisstjórninni málefnalegt aðhald, gátu ekki setið á sér lengur og lögðu fram stríðsyfirlýsingu, hvorki meira né minna, til ríkisstjórnarinnar og hæstv. félagsmálaráðherra. Hæstv. félagsmálaráðherra, sem var hér áðan, ætti hvað helst að fylgjast með þessari umræðu vegna þess að þær skuldbindingar sem ríkisstjórnin mun væntanlega samþykkja á næstu dögum munu bitna fyrst og fremst á skjólstæðingum hans. Það verður úr minna að moða fyrir þann hóp. Ég held að engum blandist hugur um það. Það verður minna til skiptanna fyrir alla og það mun bitna á þeim sem hvað minnst mega sín í þessu samfélagi. Hæstv. félagsmálaráðherra er kannski að springa á limminu, hver veit, en hann sá a.m.k. ástæðu til að benda á það alvöruleysi sem hefur ríkt hjá núverandi ríkisstjórn í því að takast á við vandann. Hann sagði í mögnuðu viðtali að honum hafi þótt aðhaldsstig í öðrum ráðuneytum en sínu eigin einkennast af miklu alvöruleysi. Ég verð bara að segja það, orðaði hann það svo í þessu viðtali. Ég velti því fyrir mér hvort hv. formaður fjárlaganefndar taki þessi orð ekki beint til sín, hvort þessum orðum hafi ekki með einum eða öðrum hætti verið beint að formanni fjárlaganefndar, þ.e. hvort alvöruleysið eigi við. Það væri ágætt ef hv. þm. Guðbjartur Hannesson kæmi hér upp og útskýrði hvort hann teldi að sér vegið með þessum orðum eða hvort þingmenn meiri hlutans tækju einfaldlega undir orð félagsmálaráðherra. Eins og ég kom inn á áðan þá á ég eftir að fara yfir margar blaðsíður í þessu áliti mínu.

Hvers vegna ertu ekki búinn að því?

Ég hef einfaldlega ekki haft tíma til þess, hv. formaður fjárlaganefndar, en ég get bent á að ég hef skrifað tæplega 50 blaðsíður í þessu máli þrátt fyrir að mér hafi verið settar mjög þröngar skorður í tíma og ég neyddur til að vinna ásamt starfsmönnum Alþingis langt, langt fram á nótt í sumar. En það tekur tíma að fara yfir allt það sem hér kemur fram og ég hef farið yfir hin lagalegu viðmið og rökstutt af hverju þeir fyrirvarar eru einfaldlega úti og þar með hef ég tekið undir með færustu lögmönnum þessarar þjóðar, lagaprófessorum úr Háskóla Íslands og fleiri mætum mönnum sem hafa stigið fram og bent á að fyrirvararnir séu að engu orðnir. En þetta er eitthvað sem meiri hlutinn vill ekki sætta sig við og heldur því fram með lokuð augun að fyrirvararnir séu enn þá inni og neitar að ræða það frekar, neitar að fara yfir það málefnalega en við skulum vona að þar verði breyting á. Nú er mér naumur tími skammtaður. Ég á einfaldlega nokkrar sekúndur eftir af ræðutímanum. En í lokin langar mig til að benda á að í þessu máli hefur umræðan ekki staðið lengur en umræða Vinstri grænna og Samfylkingarinnar stóð um Ríkisútvarpið. Þeir töluðu í um 119 klukkustundir um Ríkisútvarpið. 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni fyrir ágætisræðu. Hann þekkir þetta mál vel í grunninn eftir að hafa starfað að því ásamt mér í fjárlaganefnd núna í hálft ár. Það virðast ekki vera nein endimörk á þessu máli og ég leyfi mér að minna á og því sé haldið til haga að það var fjármálaráðherra sem dró málið aftur inn í þingið og þess vegna erum við hér, þó að Alþingi Íslendinga hafi afgreitt það með sóma í sumar. Mig langar hins vegar að spyrja hv. þingmann út í mál vegna þess að hann er löglærður maður og hefur setið og tekið á móti mörgum lögspekingum í fjárlaganefnd. Það er ekki lengra síðan en í gær að við fengum þangað fjóra aðila og fengum ég segi ekki jafnmörg álit, en alla vega þrjú álit frá fjórum lögspekingum varðandi hugsanlegan stjórnarskrárvafa í þessu máli. Nú þekki ég ekki nægilega vel til en fyrsta spurningin er hvar honum finnist persónulega að farið sé hugsanlega á svig við stjórnarskrána í þessu máli. Í öðru lagi, hvernig er hægt að leysa úr þeim vafa og hvað væri hægt að gera með þetta mál til að við endum ekki á því hugsanlega að brjóta stjórnarskrána? Er hægt að gera á því einhverjar lagfæringar eða þarf einfaldlega að draga það til baka og hugsa það upp á nýtt?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þór Saari fyrir spurninguna. Ég sat eins og hann í fjárlaganefnd í gær og hlustaði á hina ágætu lögspekinga fjóra. Það er rétt sem kom fram hjá honum að málflutningur þeirra fór ekki saman, þeir bentu á sumir að til að mynda værum við að afsala okkur réttinum til að láta dæma í málinu. Ég tek heils hugar undir þau orð og þá greiningu sem Sigurður Líndal, okkar færasti stjórnskipunarfræðingur, hefur sett fram og Ragnar H. Hall tekið undir og Stefán Már Stefánsson lagaprófessor og Lárus Blöndal hæstaréttarlögmenn. Þetta eru þungavigtarmenn og á þá ber að hlusta. Þeir halda því einfaldlega fram að málið sé þannig að það sé of mikil óvissa um hversu há skuldbindingin er og það geti ekki staðist stjórnarskrána að við getum skuldbundið þjóðina svo langt fram í tímann, og telja um leið að þarna sé vegið að fullveldisréttindum í stjórnarskránni. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Síðari spurning mín er kannski framhald á því sem hv. þingmaður var að ræða en það snýr meira að þessu meinta framsali á dómsvaldi til annarra dómstóla. Það kemur mjög skýrt fram í þessum breytingum á lögunum frá því í sumar að Hæstarétti Íslands er í rauninni meinað að kveða upp dóm nema sá dómur sé í samræmi við dóm þar til bærra dómstóla, ég man ekki nákvæmlega hvernig það er orðað. Það er verið að vísa þar til EFTA-dómstólsins. Mér sýnist sem svo að Hæstarétti beri að fylgja dómum sem koma erlendis frá. Fyrir leikmanni í lögfræði eins og ég er hljómar þetta þannig, og tel ég mig vera sæmilega læsan mann, að þarna sé einfaldlega verið að taka dómsvaldið af Hæstarétti og þar með hluta af fullveldi Íslands. Og hvort þetta sé rétt, menn ræddu þetta aðeins í gær en það voru mjög misvísandi skoðanir á því. Mig langar að spyrja hv. þingmann hver hans skoðun sé á þessu máli og hvort hann þekki nokkur dæmi þess að þetta gerist eða hafi gerst á Íslandi eða í nágrannalöndum, að sjálfstæðar fullvalda þjóðir afsali sér hugsanlega dómsvaldi í málum nema þá með beinni þátttöku í alþjóðasamstarfi sem ekki er um að ræða í þessu tilviki.

Virðulegi forseti. Það er rétt, þetta var rætt í fjárlaganefnd í gær með lögspekingunum. Mér fannst skemmtilegt hvernig Sigurður Líndal lagaprófessor svaraði einmitt þessari spurningu. Það er þannig með lög og lagasetningu að það sem stendur í lögunum er í rauninni það sem segir til um hvað þau túlka, þ.e. hvert innihald þeirra er. Það á í rauninni ekki að ganga lengra. Sigurður Líndal orðaði þetta einhvern veginn svona „ef ég er læs“, og svo las hann og ég ætla að gera slíkt hið sama, með leyfi forseta: „Fáist síðar úr því skorið, fyrir þar til bærum úrlausnaraðila, og sú úrlausn er í samræmi við ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins eða eftir atvikum forúrskurð Evrópudómstólsins, að á íslenska ríkinu hafi ekki hvílt skylda af þeim toga sem nefnd er í 1. mgr., eða að á öðru aðildarríki EES-samningsins hafi ekki hvílt slík skylda í sambærilegu máli, skal fjármálaráðherra efna til viðræðna við aðra aðila lánasamninganna, og eftir atvikum einnig Evrópusambandið og stofnanir Evrópska efnahagssvæðisins,“ o.s.frv. Það stendur einfaldlega skýrum stöfum að verið er að afsala dómsvaldinu til erlendra úrlausnaraðila. Á þetta benti Sigurður Líndal og ég túlkaði orð Ragnhildar Helgadóttur svo að hún væri honum hjartanlega sammála. En vandamálið er að þessir sérfræðingar fengu það stuttan tíma að þau treystu sér ekki til að leggja fram skriflegt álit um hvað þeim þætti vera rétt og rangt í málinu. Þegar Ragnhildur Helgadóttir 

Frú forseti. Ég hjó eftir þeim orðum hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar að á Alþingi hefði verið rætt um Ríkisútvarpið í einar 119 klukkustundir. Þetta eru áhugaverðar upplýsingar og ég verð að játa að úr minni mínu hefur liðið þessi atburður, þ.e. tímalengd hans og hversu mjög þær umræður hljóta að hafa reynt á þá sem í þeim stóðu. Þegar verið er að ræða eitthvert mikilvægasta mál sem inn í Alþingi hefur komið er undarlegt að heyra á mörgum þeim sem ég hef fullvissu fyrir að hafi tekið þátt í maraþonumræðunni um hið mikilvæga mál Ríkisútvarpið að það sé fullkomin goðgá og allt að því brjálsemi að tala rækilega og efnislega um þetta mál eins og við höfum gert í þessari umræðu. Við erum ekki enn þá farin að nálgast þó þá maraþonumræðu sem stóð um sjálft Ríkisútvarpið og er með engu dregið úr mikilvægi þeirrar annars ágætu stofnunar. Nú hefur hv. þingmaðurinn setið, og situr, í fjárlaganefnd og þar hefur málið verið rætt. Þó að þetta mál hafi ekki fengið viðlíka og jafnítarlega umfjöllun og málefni Ríkisútvarpsins á Alþingi, og kannski vart við því að búast, hef ég áhuga á að heyra frá hv. þingmanni hvort hann meti það svo að fjárlaganefnd hafi fengið nægan tíma til umfjöllunar eftir að frumvarpið kom fyrir þingið, þ.e. eftir að breytingarnar urðu. Ég legg bara ekki að jöfnu þá umfjöllun sem fór fram í sumar við þá umfjöllun sem núna þarf að fara fram af því að það er það mikil breyting á málinu. Er það mat hv. þingmanns að nefndin hafi farið nægjanlega í gegnum þetta mál 

Virðulegi forseti. Það er rétt, það er athyglisvert að Vinstri grænir og Samfylkingin skuli hafa talað í um 119 klukkustundir þegar breytingar á lögum um Ríkisútvarpið fóru í gegnum Alþingi. Á þeim tíma lögðust þeir flokkar alfarið gegn því að Ríkisútvarpinu yrði breytt í opinbert hlutafélag og maður veltir fyrir sér af hverju ekki hafi komið fram frumvarp þess efnis að breyta Ríkisútvarpinu aftur í ríkisstofnun.  Það er alveg rétt að við eyddum löngum tíma í fjárlaganefnd í að fara yfir Icesave-málið. Ég held að ég verði að hrósa formanni fjárlaganefndar sérstaklega fyrir störf hans í sumar vegna þess að hann reyndi, eftir því sem mér fannst, af bestu getu að upplýsa málið en þó ekki þannig að ég teldi ásættanlegt. Ég tel til að mynda að enn þá skorti okkur upplýsingar um hvaða eignir eru í þrotabúi Landsbankans. Svo ótrúlegt sem það er 

Frú forseti. Fyrst að þeirri umræðu sem hefur orðið í þingsal og hv. þm. Höskuldur Þórhallsson kom að, umræðu sem snýr að þeim tíma sem þingið hefur tekið sér til að ræða þetta mikilvægasta mál sem hingað hefur komið inn áratugum saman og jafnvel í allri sögunni samanlagt, í það minnsta eitt það mikilvægasta. Það væri áhugavert að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi upplýsingar um það hversu langan tíma Alþingi Íslendinga tók í að ræða vatnalögin þegar þau voru hér síðast til umræðu, þær breytingar sem voru gerðar frá þeim vatnalögum sem voru í gildi og hvort draga megi einhvern lærdóm af því hversu mjög þurfi að vanda til mála í þinginu. Ef hv. þingmaður hefur ekki þessar upplýsingar, getur hann ekki verið sammála mér um að það væri áhugavert að beina því til forseta þingsins að taka saman upplýsingar um slíkar umræður, hversu lengi þingið ræddi hið mikilvæga mál vatnalögin og eins það hversu lengi einstakir hv. þingmenn töluðu í því máli, og bera það síðan saman við þær umræður sem urðu um hina mikilvægu stofnun Ríkisútvarpið? Þetta er nauðsynlegt vegna þeirrar umræðu sem hefur orðið um að hér sé verið að beita málþófi í umræðu um eitthvert mikilvægasta mál sem hefur komið inn til þingsins. Í framhaldi af orðum hv. þingmanns sem hér talaði áðan og nefndi að hann gæti rætt í síðara andsvari sínu aðra þætti sem sneru að hinu mikilvæga máli eignauppgjörinu og eignum Landsbankans vil ég segja, frú forseti, að ég er mjög spenntur að heyra skoðanir hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar á þeim þættinum. Þar er um gríðarlega mikilvægt mál að ræða og auðvitað setur að mönnum nokkurn ugg yfir því að við hv. þingmenn höfum ekki getað kynnt okkur nægjanlega vel einmitt þá þætti sem ég hlakka til að heyra 

Virðulegi forseti. Ég þakka þær spurningar sem til mín var beint. Ég hef ekki upplýsingar um hversu lengi stjórnarliðar töluðu í vatnalagamálinu, en þar fór fram mikil og löng umræða. Ég tek undir með hv. þingmanni að það væri vel til fundið að forseti mundi taka saman þær upplýsingar. Ég hef reyndar undir höndum upplýsingar um hversu lengi var talað um EES-samninginn. Það voru 110 klukkustundir.  Örstutt varðandi eignaupptöku. Samkvæmt gjaldþrotalögum eiga kröfuhafar að fá upplýsingar um stöðuna á eignum sem þeir gera kröfu um að fá úthlutað. Þannig hljóða gjaldþrotalögin. Aftur á móti stangast þessi regla á við lög um bankaleynd, þ.e. lög um fjármálafyrirtæki. Hvað gerðist? Fjármálaeftirlitið var látið skera úr um og það komst að þeirri niðurstöðu að það væri sem sagt ekki þess virði að við fengjum þessar upplýsingar þannig að við eigum, eins og ég hef sagt hér, að samþykkja Icesave-frumvarpið með bundið 

Forseti minnir hv. þingmenn á að nefna þingmenn hv. þingmenn ef þeir eru nefndir í ræðustól Alþingis.

Hæstv. forseti. Ég hef veitt því athygli í kvöld að á staðnum eru ýmsir hv. þingmenn sem útlit er fyrir að hafi mikinn áhuga á að tjá sig um þetta mál, þeir hafa tjáð það með óbeinum hætti með frammíköllum og öðru slíku. Ég velti fyrir mér, hæstv. forseti, hvort ekki sé hægt að beita ákvæði 56. gr. þingskapa sem hljóðar á þá leið að forseti gefi „þingmönnum venjulega færi á að taka til máls í þeirri röð er þeir beiðast“ en þó „getur hann vikið frá þeirri reglu við ráðherra, sem hlut á að máli, og framsögumann, svo og til þess að ræður með og móti málefni skiptist á …“ Ég vísa í þessa reglu þingskapa þannig að forseti hefur fulla heimild til að veita þeim hv. þingmönnum sem hér hafa kosið að tjá sig með frammíköllum tækifæri til að koma í ræðustól. Ég er alveg 

Virðulegi forseti. Þannig er mál með vexti að ég á eftir að nýta mér rétt minn til að halda hér ræðu a.m.k. 2–3 sinnum. Það eru málefni sem ég vil endilega að komi fram. En ég sé ekki alveg hvernig það á að koma heim og saman vegna þess að ef fundurinn fellur saman við fund sem á að byrja hérna í fyrramálið sé ég fram á að þurfa kannski að vaka í á þriðja sólarhring til að ná þessu. Í fullri sanngirni er varla hægt að ætlast til þess að þingmenn séu látnir vinna í 2–3 sólarhringa í beit, jafnvel þótt það henti stjórnarherrunum. 
            

Hæstv. forseti. Mig langar að taka undir með hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni sem hér spyr hvort það teljist eðlilegt að þingmenn vaki í nokkra sólarhringa í röð. Við tökum störf okkar alvarlega, okkur ber að sækja þingfundi og ekki síður ber okkur skylda til að sækja nefndarfundi. Nú eru boðaðir nefndarfundir kl. 8.30 í fyrramálið og það væri ágætt að vita, frú forseti, hvort ætlunin sé að halda þessum fundi áfram fram að þeim tíma eða hvort áform séu um að halda áfram lengur og þá fresta þessum nefndarfundum. Þetta er mjög mikilvægt upp á það hvernig við undirbúum okkur fyrir morgundaginn og hvernig við skipuleggjum framhaldið á störfum okkar hér í kvöld vegna þess að ekki mætum við óundirbúin á nefndarfundi, það er eitt sem víst er. Það eru mörg mikilvæg mál á dagskrá á morgun, t.d. er fundur iðnaðarnefndar klukkan 13 og þar á að ræða gríðarlega mikilvægt mál um 

Virðulegur forseti. Ég hef tekið til máls undir þessum lið fyrr í kvöld um vinnulagið á þinginu og þá rætt við sitjandi forseta hverju sinni. Nú þykir mér fengur að því að vera búinn að fá hæstv. forseta þingsins í forsetastól til að lýsa yfir óánægju minni með vinnubrögð á Alþingi, skipulagið á starfseminni er í algjörri steik. Skipulagið á vinnubrögðunum og það að halda fólki hér fram eftir nóttu við vinnu að mjög mikilvægum málum þar sem þörf er á að hugsa skýrt er þinginu til vansa. Þetta gengur ekki á venjulegum og eðlilegum vinnustöðum. Ég mælist til þess, frú forseti, að þessum fundi verði frestað hið snarasta og fólk komist heim til að hvíla sig þannig að hægt verði að takast á við erfið verkefni morgundagsins. Þetta er löggjafarsamkunda Íslendinga og ef menn vilja ástunda hér vönduð vinnubrögð er það gert öðruvísi en verið er að gera hér í nótt.

Frú forseti. Ég tek svo sem undir það sem hér hefur komið fram, frú forseti, um upplýsingar til þingmanna en vil samt taka fram að það er mjög gott að þessi umræða eigi sér stað. Því meira sem við tölum um þetta mál og veltum því betur fyrir okkur, frú forseti, því fleiri sjónarhorn koma á það. Ég vil velta upp við hæstv. forseta að frú forseti skoði hvort rétt sé að boða til funda með formönnum þingflokka um leið og þessum fundi lýkur. Mér sýnist að það verði komið fram undir morgun og þá verður hægt að hafa samfellu hér í störfunum og við þingflokksformenn fundum um það leyti sem við mögulega gætum verið að fara heim eða á aðra fundi hér í húsinu. Gott væri að það lægi a.m.k. fyrir hvenær hæstv. forseti hyggst funda með 

Virðulegi forseti. Mér sýnist að norræna velferðarstjórnin ætli líka að brjóta vökulögin frá 1921. Ég er hér með smátexta sem Konráð Rúnar Friðfinnsson tók saman út af þeim. Þar segir, með leyfi forseta: „Í dag viðurkenna flestir mátt og nauðsyn hvíldartímans. Í hvíldartímanum felst máttur. Í hvíldinni safna menn kröftum og þeir endast lengur. Að beygja sig undir slíkan sannleika felur í sér viðurkenningu á augljósum hlut.“ Þetta er nú svolítið eins og ef maður hefur einhvern tímann verið í útvarpsþætti, sem ég veit að virðulegur forseti hefur kannski verið í - ég fékk bréf frá heilbrigðisstarfsmanni, ætla að lesa það, með leyfi forseta: „Ég hef verið að fylgjast með Alþingi síðustu dagana. Þar sem ég starfa nú við heyrn og því sem henni tengist velti ég einu fyrir mér. Þessi ansans bjalla sem spilar þarna við eyrað á ykkur sem er í púltinu, hefur verið mælt 

Forseti biður þingmenn um að virða tímamörk. 

Frú forseti. Ég tel að það hafi verið ómaklegt að áminna hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson um það að víkja strax úr pontu með bjölluhljómnum, það var augljóst að þingmaðurinn heyrði ekki í bjöllunni. Ég skora á forseta að fara að þeim ráðum sem koma fram í bréfi bréfritara að fara varlega með bjölluhljóminn, það er nú ekki á bætandi í þessum sal ef menn fara líka að heyra illa það sem sagt er. Allt stefnir þetta að sama ósi, hvernig við vinnum hér í þinginu þá er það nú bara þannig að við stjórnarandstæðingar erum ekki að krefjast þess að fundi verði lokið, við erum ekki að krefjast þess að fundi verði hætt. Við erum einungis að leggja það til við virðulegan forseta að ákveðið verði hvenær við hættum, hvort við hættum klukkan fjögur, fimm, sex eða sjö, það verði tekin ákvörðun um það og svo bara vinnum við 

Virðulegi forseti. Ég bað um leiðbeiningu frá virðulegum forseta um það hvernig ég ætti að koma þessu öllu heim og saman hjá mér, varla getur virðulegur forseti ætlast til þess að ég standi í tvo, þrjá sólarhringa hér í þinghúsinu. Ég trúi ekki að forseti minn, forseti allra þingmanna, vilji ekki leiðbeina mér um það hvernig ég eigi að koma þessu heim og saman og vilji ekki svara mér. Ég er að biðja um leiðbeiningu. Ég er nýr þingmaður og hef aldrei unnið við svona aðstæður áður þannig að ég ætlaði að biðja náðarsamlegast um leiðbeiningu. Ég ætla að biðja virðulegan forseta að sýna mér þá kurteisi að svara mér.

Forseti safnar saman þeim spurningum sem hv. þingmenn bera fram og mun svara þeim öllum þegar þær hafa allar komið fram.

Virðulegi forseti. Ég ætlaði að beina einni spurningu að hæstv. forseta, spurningu sem ég spurði hér fyrr í dag. Nú sýnist mér að til standi að halda næturfund fram á morgun, það liggur fyrir. Spurningin er þessi: Er þetta það sem við megum búast við hér á þinginu, að í hverju einasta máli sem við eigum eftir að fjalla um verði mælendaskráin tæmd án þess að menn fái hlé eða lögboðinn hvíldartíma, eða a.m.k. viðmið af almennum vinnumarkaði? Er þetta ný túlkun á þingskapalögunum eða breytingum á þeim eins og þau voru ákveðin hér á síðasta ári minnir mig? Ég bíð spenntur eftir að hæstv. forseti 

Frú forseti. Ég ætla aftur að koma inn á svipað mál og áðan, frú forseti, þ.e. varðandi fund með þingflokksformönnum. Ef frú forseti getur ekki svarað þeirri spurningu sem ég beindi til hennar áðan væri mjög gott að fá upplýsingar um það hvenær fundur er áætlaður á morgun ef hann er ekki í beinu framhaldi af þessum fundi. Það er nú bara af praktískum ástæðum, frú forseti, sem um þetta er spurt. Það er alveg sjálfsagt að vera hér og bíða eftir þeim fundi ef kominn er tími á hann, en ég hef hins vegar líka, frú forseti, fullan skilning á því ef forsetinn er ekki búinn að tímasetja fundinn. En ef svo er væri fyrir margra hluta sakir mjög gott að fá upplýsingar um þetta.

Hæstv. forseti. Það er nokkurt óhagræði af því að hæstv. forseti skuli geyma sér að svara hinum fjölbreyttu fyrirspurnum þingmanna þar til allir hafa borið fram sömu spurningarnar aftur og aftur. Hugsanlega mætti stytta þessar umræður ef hæstv. forseti gæfi aðeins fyrr til kynna hvernig hún hyggst bregðast við þeim athugasemdum sem fram hafa komið. Við þær aðstæður að ekki koma svör telja menn sig nauðbeygða til að ítreka spurningarnar, það segir sig sjálft. Það hefur reyndar gerst trekk í trekk að menn hafa þurft að fara hingað upp hvað eftir annað til að spyrja sömu spurninganna og ég hygg að tillaga hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar, um fund með þingflokksformönnum, hafi fullt vægi og fullt gildi. Ég minni á að það eru 

Hæstv. forseti. Nú keppast þingmenn við að skipuleggja vel vinnudaginn sinn og það liggur fyrir að næturfundur stendur yfir, að því er mér skilst, þangað til nýr dagur rís. Þá er klukkan 8.30 þegar menn mæta á nefndarfundi og þingfundur byrjar, að því er mér skilst, 10.30 í fyrramálið. Mér heyrðist, frú forseti, að uppi væri sú hugmynd að boða forsætisnefnd til fundar á morgun en ég sé að ég hef ekki fengið fundarboð á þá fundi, ég finn þess ekki stað á heimasíðu Alþingis og langaði allra náðarsamlegast að spyrja hvort búið væri að tímasetja þann fund. Gert er ráð fyrir fundi í iðnaðarnefnd í hádegishléi sé ég er, þar sem ég á sæti, þannig að maður verður að reyna að undirbúa sig undir alla þessa fundi morgundagsins. Það væri því ágætt, frú forseti, ef hægt væri að upplýsa um það á hvaða tíma fundur í forsætisnefnd verður. Ég spurði jafnframt hæstv. forseta að því hvort ekki hefði verið áætlað að halda fund með formanni þingflokka í kvöld, 

Forseti vill geta þess að hann hefur ítrekað látið vita af því að ekki verður fundur með þingflokksformönnum í kvöld.

Virðulegur forseti. Ég leyfi mér að ítreka beiðni mína frá því áðan, um að þessum fundi verði frestað. Ég hef ekki enn þá fengið svar við því. Þetta er orðinn langur fundur og langur dagur fram undan hjá mörgum þingmönnum. Ég leyfi mér líka að minna á það að virðing Alþingis sem stofnunar meðal þjóðarinnar er í lágmarki. Þessi 83 eða 87%, ég man nú ekki hvort var, sem telja Alþingi ekki virðulega stofnun. Það er svo sem allt í lagi að reyna að glata algjörlega þeim 13% sem eftir eru ef menn vilja það, en það er á ábyrgð stjórnenda þingsins að það gerist ekki. Þau vinnubrögð sem viðhöfð eru hér við skipulag vinnu á Alþingi Íslendinga eru til skammar og ekki til þess fallin að auka virðingu þingsins.

Forseti vill geta þess að virðing þingsins er undir þingmönnum sjálfum komin.

Virðulegur forseti. Ég held að það sé sameiginlegt verkefni okkar allra að vinna að virðingu þingsins. Ég held að flestum sé það algjörlega óskiljanlegt af hverju ekki er hægt að upplýsa það núna, þegar klukkan er að verða þrjú, hvernig framhaldið verður. Það er athyglisvert að hlusta bæði á hv. þm. Þór Saari og hv. þm. Tryggva Þór Herbertsson, sem eru nýkomnir hingað inn, lýsa reynslu sinni miðað við aðra þá vinnustaði sem þeir hafa verið á. Ég hvet forseta til að gefa einhverjar leiðbeiningar um það hvernig þetta verður. Hver og einn getur reiknað það fyrir sig hvað menn fá mikla hvíld miðað við það að fara á nefndarfund klukkan 8.30 og hversu mikið tækifæri þarf til að undirbúa sig fyrir slíka fundi. Það er ekki vandamál að vinna, það væri ekki verra að fá að vita 

Virðulegi forseti. Nú eru bráðum liðnir níu tímar frá því að ég byrjaði að hlusta á þessa umræðu. Ég held ég hafi hlustað á hana sleitulaust í þessa tæpu níu tíma. Mér finnst það eftirtektarvert, og hér tala ég nú bara beint inn í þingtíðindin, frú forseti, að að mínu viti hefur ekkert nýtt komið fram í þessari umræðu, í þessa níu tíma, sem varpað getur nýju ljósi á Icesave-málið. Hér hafa menn verið að endurtaka sig í sífellu, ekki síst í spurningum um það hvenær fundi ljúki og hvenær forseti hyggist ræða við þingflokksformenn. En ég vek athygli á því að ekkert nýtt hefur komið fram í umræðunni sem varpað getur ljósi á nýju ljósi á Icesave-málið og það á rúmum vinnudegi. 

Virðulegi forseti. Ég fagna því sérstaklega að hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson skuli leggja sig fram um að hlusta á ræður okkar þingmanna. Hann þarf greinilega að hlusta betur, t.d. hafa nokkrir af færustu lögspekingum landsins komið fram og bent á að málið í heild sinni brjóti hugsanlega gegn stjórnarskránni. En að mínu mati er það stórt atriði sem þarf að ræða hér í þaula. Við óskuðum eftir því að það yrði rætt frekar í fjárlaganefnd. Við því var ekki orðið. Mig langar að beina þeirri spurningu að virðulegum forseta - ég veit að hún er þeirrar skoðunar, ég tel mig a.m.k. muna að hún hafi einhvern tímann talað um að við ættum að reyna að gera þetta að fjölskylduvænni vinnustað - hvort hún sé ekki að brjóta gegn því með því að halda fundi um miðjar nætur, þegar erfiðara er fyrir almenning að hlusta á umræðurnar.

Frú forseti. Ég skirrist ekkert við því að vinna hér um nætur, er vanur því, en ég hef töluverðar áhyggjur af því eins og ég nefnt áður í kvöld, af því merki sem við gefum út í þjóðfélagið. Ég man eftir því og er hér með ræðu sem hæstv. forseti flutti á fyrsta fundi sínum 15. maí 2009 þar sem hún sagði að hún fagnaði því að nú hefðu konur aldrei verið fleiri á þingi og jafnframt að hún ætlaði að vinna að því að gera breytingar á starfsháttum Alþingis í því skyni að gera þingið fjölskylduvænna. Það sem við erum að gera hér er einmitt ekki þetta. Það sem við erum að segja við fjölskyldufólk, bæði karla og konur: „Ekki verða þingmenn, því að þá getið þið þurft að sæta því að sitja heilu næturnar, ekki eitt kvöld í viku, nei, kvöld eftir kvöld eftir kvöld á aðventunni, fjarri fjölskyldum ykkar.“ Ég kvarta ekki, frú forseti, en ég held að þetta sé afskaplega slæmt merki, ef við viljum fá jafnrétti á Alþingi og ef við viljum gera það fjölskylduvænt.

Forseti hyggst nú svara þeim spurningum sem beint hefur verið til hennar. Fyrr á þessum fundi lýsti forseti því yfir að hún hygðist freista þess að tæma mælendaskrána og ljúka umræðunni á þessum fundi. Forseti hefur ekki skipt um skoðun. Lengd þingfundar er komin undir þingmönnum sjálfum. Nú er það svo að með góðum vilja ættu þingmenn að geta klárað mælendaskrána á u.þ.b. þremur klukkustundum ef allir ætla að taka til máls og halda þær ræður sem þeir hyggjast halda og höldum við því áfram umræðunni.

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns þakka hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni fyrir hversu þaulsetinn hann er að fylgjast með umræðunni hér, það ber að virða það af hans hálfu sem stjórnarþingmanns að sýna henni þetta mikinn áhuga. Ég sakna þess þó, frú forseti, að stjórnarþingmenn skuli ekki taka meiri þátt í umræðunni, því að það kynni e.t.v. að varpa betra ljósi á málið og hugsanlega verða til þess að eitthvað nýtt kæmi fram. Það lá í orðum hv. þingmanns að það vantaði eitthvað upp á það en um það erum við klárlega ósammála, frú forseti. Í Morgunblaðinu í morgun, held ég að það hafi verið, birtist grein eftir þá Lárus L. Blöndal, Sigurð Líndal og Stefán Má Stefánsson, sem verða, frú forseti, að teljast einhverjir af okkar mikilhæfustu lögmönnum þegar fjallað er um alþjóðamál og stjórnarskrá, svo ekki sé rætt um aðra hluti. Fram hefur komið í umræðunni hjá þeim fjárlaganefndarmönnum sem hér hafa talað, a.m.k. stjórnarandstöðuþingmönnunum, að það liggur alls ekki fyrir hver er túlkun þessara lögmanna eða lögspekinga sem fengu stuttan tíma til að fjalla um stjórnarskráratriði þessarar umræðu fyrir fjárlaganefnd. Satt best að segja, frú forseti, vakna fleiri spurningar en að spurningum sé svarað við lestur greinar þeirra þremenninga og er af nógu að taka í þeirri grein. Í sjálfu sér, frú forseti, mundi ég segja að greinin ein og sér væri tilefni til þess að þetta mál yrði geymt í smátíma, alls ekki tekið af dagskránni heldur geymt, og farið mjög vandlega yfir þær athugasemdir sem koma fram í greininni, því að ég fullyrði, frú forseti, að þessir heiðursmenn og fleiri eflaust setja ekki fram slíkar vangaveltur sem þar eru ef ekki er innstæða fyrir þeim. Það er með öllu ótækt, frú forseti, að við sem alþingismenn - við skrifum undir eið að stjórnarskránni við upphaf starfa okkar á þingi - skulum vera að fjalla hér um eitt stærsta mál Íslandssögunnar hreinlega, vil ég meina, með það hangandi yfir okkur að við gætum hugsanlega verið að brjóta þann eið sem við skrifuðum undir og á ég þar við stjórnarskrána. Þá er ég ekki að tala um, sem ég mun tala um síðar, þær mögulegu hörmungar sem lög þessi eða samningur mun kalla yfir þjóðina. Fyrir rúmu ári síðan voru sett neyðarlög sem eflaust eru mjög skiljanleg í þeirri atburðarás sem þá var, enda hefur það komið fram hér að stjórnmálaflokkarnir og þeir alþingismenn sem þá sátu á þingi voru sammála um að þetta næði fram að ganga. Hins vegar hafa hlutirnir breyst töluvert mikið á þessu rúma ári, komið hafa fram nýjar upplýsingar, staða þjóðarbúsins hefur skýrst mun betur þó að hún sé í raun mjög óljós, því að eins og bent hefur verið á, frú forseti, stangast svolítið á upplýsingar sem eru að koma frá þeim stofnunum, innlendum og alþjóðlegum, sem gefa álit m.a. á skuldaþoli þjóðarinnar. Verður forvitnilegt að sjá hvort þær upplýsingar taki einhverjum breytingum á næstu dögum eða vikum. Ég ætla, frú forseti, í ræðu minni að einblína svolítið á stjórnarskrána og grein þeirra þremenninga, því að þar er af nógu að taka eins og ég sagði áðan. Í upphafi greinarinnar er rætt um ýmislegt og m.a. eru reifuð rök fyrir þeim fyrirvörum sem settir voru í ágúst. Síðan segir undir millifyrirsögninni Nýtt frumvarp, með leyfi forseta: „Sú grundvallarbreyting hefur orðið samkvæmt frumvarpinu að snúið er til baka til þess horfs sem lánasamningarnir voru upphaflega í, þ.e. ábyrgð ríkisins er nú aftur orðin hluti af lánasamningunum og hún orðin skilyrðislaus.“ Skilyrðislaus, frú forseti. Þetta er mat þessara ágætu manna á þeim breytingum sem eru lagðar til við það frumvarp sem nú liggur fyrir að ábyrgðin sé skilyrðislaus, hún er ekki farin út, hún er skilyrðislaus. Þá er það í samræmi við þann samning sem lagður var til grundvallar í sumar og flestir ef ekki allir hafa sagt á Alþingi að hafi verið ómögulegur og lögin sem samþykkt voru í ágúst hafi verið til mikilla bóta. Þetta hafa bæði stjórnarandstöðuþingmenn sagt og þeir fáu stjórnarliðar sem fjallað hafa um málið. Síðan segir, með leyfi forseta, í greininni: „Skuldbindingar samkvæmt frumvarpinu eru óljósar og ófyrirsjáanlegar, m.a. vegna þess að ýmis síðari atvik, sem eru engan veginn fjarlæg, geta valdið því að þær muni reynast þungbærari en reiknað var með við undirritun þeirra og jafnvel þannig að þær reynist óyfirstíganlegar með öllu.“ Þetta er í sjálfu sér grundvöllur þess að þessir sérfræðingar okkar hafa efasemdir um að frumvarpið eins og það lítur út í dag, standist stjórnarskrá. Nú kann vel að vera að hægt sé að breyta því frumvarpi sem nú liggur fyrir og gera það þannig úr garði að það standist stjórnarskrána, en þá þarf að vinda sér í að taka þann hluta fyrir með efnislegum hætti í fjárlaganefnd sem fjallar um málið. Síðar í greininni er fjallað um neyðarlögin og hér er millifyrirsögn, frú forseti, sem heitir einfaldlega Neyðarlögin. Með leyfi forseta, segja þessir ágætu herramenn: „Nú liggur fyrir að látið verður reyna á neyðarlögin að þessu leyti“ - þ.e. varðandi kröfurnar - „enda gríðarlegir hagsmunir í húfi. Niðurstaðan gæti orðið sú að þessum lagabreytingum yrði vikið til hliðar og/eða að ríkið yrði gert bótaskylt vegna þess tjóns sem almennir kröfuhafar hafi orðið fyrir. Dómstólar skera úr um það að lokum.“ Nú er það svo, frú forseti, að eftir því sem ég best veit eru dómsmál, a.m.k. eitt, í gangi fyrir íslenskum dómstóli þar sem verið er að fjalla um þetta mál. Eftir mínum bestu upplýsingum er það mál í gangi. Í rauninni, frú forseti, hvort sem málarekstur er hafinn eða ekki vitum við að látið verður reyna á þessi lög, eins og þeir þremenningar benda á, og þá væri vitanlega skynsamlegra fyrir Alþingi og framtíð íslensku þjóðarinnar að fenginn yrði botn í það hvort neyðarlögin halda, því að það er alveg ljóst að ef þau verða dæmd ógild eða íslenska ríkið dæmt skaðabótaskylt eða kröfum raðað upp á annan hátt eða hvernig sem það er, er veruleg hætta í því fólgin að við tökum á okkur aukalega þær byrðar sem felast í því að greiða af Icesave-reikningunum eins og frumvarpið gerir í raun ráð fyrir. Loks er, frú forseti, millifyrirsögnin Íslenska ríkið ábyrgt. Þar er verið að fjalla um mögulega ábyrgð ríkisins á því sem ég ræddi áðan. Hér segir, með leyfi forseta: „Verði lagabreytingarnar sem áttu  Frú forseti. Ég næ ekki að ljúka máli mínu og óska eftir að verða settur aftur á mælendaskrá.

Hæstv. forseti. Ég vildi í upphafi nefna það sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson vék að í ræðu sinni sem varðar stjórnarskrána. Það hefur verið vísað til þess að fram hafa komið á opinberum vettvangi alvarlegar athugasemdir um stjórnarskrárþátt málsins frá virtum lögmönnum. Síðan er okkur kunnugt um að það fór fram fundur í fjárlaganefnd í gær þar sem ýmsir lögfræðingar voru kallaðir til og um þessi mál var rætt. Ég velti fyrir mér hvort hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson, sem hefur verið hér manna þaulsetnastur í dag, meira að segja þaulsetnari en hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson, hafi orðið þess var að komið hafi fram einhver gagnrök í sölum Alþingis við því sjónarmiði sem prófessor Sigurður Líndal, prófessor Stefán Már Stefánsson og Lárus Blöndal hæstaréttarlögmaður hafa haldið fram, hvort hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson hafi heyrt einhvern í sölum Alþingis vefengja málflutning þessara þriggja lögfræðinga, hvort einhver þingmaður hafi komið hér og lýst annarri skoðun en þessir virtu lögmenn og lögfræðingar hafa haldið fram. Ég hef ekki orðið var við það en ég veit að hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson hefur verið hér meira í dag en ég, þannig að það kynni að vera að ég hefði misst af einhverju í þessu sambandi og bið hv. þingmann að greina frá því. Varðandi á hinn bóginn önnur atriði sem hv. þingmaður nefndi ætla ég að geyma það til síðara andsvars, en stjórnarskrárþátturinn er auðvitað svo mikilvægur að ekki verður fram hjá honum litið í framhaldi málsins.

Virðulegi forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að ég hef setið nánast alla umræðuna í dag og hef hlustað af athygli á þær ræður sem hér hafa verið haldnar. Ég held að eina ræðan sem hér hefur verið haldin af hálfu stjórnarliða hafi verið ræða hæstv. fjármálaráðherra. Ég held að ég fari með rétt mál, ef ekki bið ég þá þingmenn afsökunar á því. En það er nú svo, hv. þingmaður, að enginn hefur komið upp í ræðustól, svo ég hafi heyrt, sem hefur komið með gagnrök við einmitt þessum vangaveltum lögmannanna. Eitthvað slíkt hefur komið fram í viðtali, held ég, við formann fjárlaganefndar að þetta hafi ekki verið svo stórt mál í nefndinni, en að sjálfsögðu þurfa að koma fram önnur rök ef þau eru til staðar. Ég hef ekki heyrt þau og ég held að þau hafi ekki komið fram í þinginu. Hins vegar er ljóst að mínu viti, hv. þingmaður og frú forseti, að vegna þess hversu stórt málið er og alvarlegt, hlýtur fjárlaganefnd að beita sér fyrir því að óskað verði eftir formlegum álitum um a.m.k. þennan hluta lagafrumvarpsins. Ég vil að sjálfsögðu og hef komið því á framfæri að það þurfi að skoða fleiri þætti. Nei, það hafa ekki komið fram nein gagnrök og er í sjálfu sér full ástæða til að kalla eftir þeim og þá er ég að tala um gagnrök gagnvart þeim vangaveltum 

Hæstv. forseti. Við hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson erum sammála um að við höfum ekki orðið varir við að þeir sem styðja þetta frumvarp eða eru taldir líklegir til að styðja þetta frumvarp í þessum sölum hafi komið fram með nein gagnrök gegn þeim sjónarmiðum sem hafa verið sett fram á opinberum vettvangi, raunar ekki bara í grein lögmannanna í dag í Morgunblaðinu heldur einnig undanfarna daga, allt frá því í síðustu viku. Ég hygg að Sigurður Líndal hafi vakið hvað sterkasta athygli á þessu í grein sem hann birti í Fréttablaðinu 19. nóvember sl. Þess má reyndar geta að við ýmsir þingmenn höfum komið inn á þessi mál allt frá því við 1. umr. en því hefur í engu verið svarað. Það liggur auðvitað líka fyrir að í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar var ekkert að þessu vikið og raunar ekki heldur í greinargerð með frumvarpinu ef út í það er farið.

Virðulegi forseti. Það er áhyggjuefni að ekki skuli vera fjallað um þetta stóra og í rauninni merkilega mál sem er stjórnarskrárhluti þessa samnings af meiri alvöru og festu en gert hefur verið. Það er rétt hjá hv. þingmanni að á þetta hefur verið bent töluvert oft og töluvert mikið af mörgum þingmönnum enda eru hér margir löglærðir þingmenn. Meira að segja höfum við sem ekki erum með slíkt próf upp á vasann haft ákveðnar efasemdir um hvort það megi samþykkja slíka hluti. Það er því full ástæða til að athugasemdir þessara færustu lögmanna okkar verði teknar mjög alvarlega og ég skora á frú forseta að beita sér fyrir því.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hún var reyndar stutt eins og ræðutíminn gefur tilefni til og hv. þingmaður vill komast yfir margt. Hann ræddi sérstaklega stjórnarskrármálið. Ég minnist þess að þegar öryrkjadómurinn féll féllu ansi þung orð á Alþingi, frú forseti, frá ýmsum þingmönnum eins og hv. þm. Ögmundi Jónassyni og hv. þm. Þuríði Backman um að sumir þingmenn hefðu verið að brjóta stjórnarskrá með því að samþykkja lög sem Hæstiréttur dæmdi síðan ógild. Nú er það spurning, við hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson þurfum að giska á það, frú forseti, hvaða afstöðu þetta fólk hefur til þess meinta hugsanlega stjórnarskrárbrots sem við erum að ræða hér. Hvernig í ósköpunum eigum við að komast að því? Sér hv. þingmaður einhverja leið til að komast að því hvernig þessir tveir hv. þingmenn og eflaust margir fleiri, því að ég man eftir að þetta olli miklu fjaðrafoki, munu taka á þessum vanda sem þýðir að þessi samningur og þessi lög gætu verið að brjóta stjórnarskrána sem var þeim þá afskaplega heilög? Nú stöndum við hér og heyrum ekki eitt einasta sjónarmið hv. þingmanna Vinstri grænna og Samfylkingarinnar fyrir utan fjármálaráðherra í dag og við þurfum að giska á afstöðu þeirra. Hið sama þurfa kjósendur að gera. Ef þingmennirnir lýsa ekki skoðun sinni fyrr en bara með atkvæðinu þurfa menn að giska á hvað veldur því að þeir samþykkja þessi ósköp þrátt fyrir allar þær viðvaranir sem hér koma fram aftur og aftur og nýjar og nýjar. Það koma fram nýjar og nýjar upplýsingar, eins og þetta með hugsanlegt stjórnarskrárbrot og t.d. í ræðu hollenska fjármálaráðherrans sem ég ætla að fara ítarlega í á eftir. Við vitum ekki 

Virðulegi forseti. Ég sat ekki á þingi þegar öryrkjamálið var í gangi og umræður urðu um það. Ég man hins vegar töluvert eftir því að hafa fylgst með bæði umræðum og hvernig mál þróuðust í því. Ég verð því miður að hryggja hv. þingmann með því að ég get ekki sagt til um það hvernig við eigum að komast að því hvernig stjórnarþingmenn hugsa eða hvað þeir ætlast fyrir. Ég er svipað spenntur yfir því og hv. þingmaður. En það er vitanlega eðlilegt að kalla eftir því að stjórnarþingmenn fjalli um þetta mál því að hér hefur stjórnarþingmaður bent á að það vanti eitthvað nýtt inn í umræðuna og það hlýtur þá að kalla á að þessir ágætu þingmenn leggi eitthvað til málanna sem gæti kallað fram ný sjónarmið. Málið er svo gríðarlega stórt. Hvað hv. þm. Ögmundur Jónasson og Þuríður Backman meintu og gerðu þegar þau fjölluðu um þetta mál get ég ekki útskýrt. Ég ber hins vegar fullt traust til þess að þeir þingmenn eins og aðrir muni taka skynsamlega ákvörðun þegar kemur að því að afgreiða þetta mál. Það er mjög mikilvægt fyrir okkur að íhuga vandlega stjórnarskrárþáttinn. Ég legg í vana minn ef ég skrifa undir eitthvað að standa við það og ég skrifaði undir þann eið að verja stjórnarskrána eða brjóta hana ekki og mun ekki gera það í þessu máli frekar en öðru. Ég hvet alla þingmenn til að gera slíkt hið sama og hvet í raun frú forseta til að brýna það fyrir þingmönnum úr forsetastól að virða stjórnarskrána.

Frú forseti. Ég man þá tíð að hv. þingmenn sem nú eru stjórnarliðar en voru þá stjórnarandstæðingar vitnuðu óspart í löglærða prófessora og aðra úti í bæ sem nú efast um að þetta standist stjórnarskrá. Það er dálítið merkilegt ef þeir bera allt í einu núna ekki sama traust til þeirra og þá. Ég get í rauninni ekki annað en spurt hv. þingmann - nú getur maður ekki beint skriflegri fyrirspurn til þingmanna, maður getur beint henni til ráðherra: Hvernig á maður að komast að því hvernig þetta fólk rökstyður að það styður þetta mál eða styður það ekki þegar það tjáir sig aldrei? Hvað eiga kjósendur þessa fólks að halda? Þurfa þeir að skrifa opið bréf til viðkomandi þingmanns eða hvernig getum við snúið okkur í þessu? Við getum náttúrlega talað undir liðnum um störf þingsins og rætt einslega við hvern einasta þingmann um afstöðuna til Icesave. Það er kannski lausnin.

Virðulegi forseti. Við þingmenn höfum vissulega þennan lið, störf þingsins, til að spyrja hver annan. Ég hef einhvern veginn ekki trú á því, hv. þm. Pétur H. Blöndal, að við fáum neitt sérstaklega skýr svör út úr því og velti því upp að við notum þann tíma til að spyrja að einhverju öðru. En það er vitanlega mikilvægt að halda því til haga, frú forseti, sem hv. þingmaður benti á að það er ekki svo langt síðan að hér voru mjög djúpar og miklar umræður um stjórnarskrána, ekki bara í þessu máli heldur fleiri málum. Það er mjög athyglisvert að fara til baka - það er lenska hjá stjórnarmeirihlutanum, frú forseti, að horfa gjarnan til baka - og rifja upp þeirra eigin ræður. Ég bendi á 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir skörulega ræðu. Ég heyrði að hann náði ekki að ljúka máli sínu þar sem hann var í miðjum klíðum að fjalla um tiltekna blaðagrein sem þrír lögmenn birtu á dögunum og ég hlakka til að heyra þá ræðu hv. þingmanns. Mig langar engu að síður aðeins að fara inn á þessar vangaveltur um stjórnarskrána, þá sérstaklega varðandi fullveldið. Nú fögnum við Íslendingar fullveldi hinn 1. desember, nýbúin að halda hátíð af þeim sökum. Við skulum aldrei láta fullveldið frá okkur, en á mbl.is kemur í dag fram í viðtali við Sigurð Líndal lagaprófessor að hann telji Icesave-frumvarpið skerða fullveldi Íslands. Hann segir að það sé eðli dómsvalds að dómur sé eðlileg niðurstaða máls og vísar í 2. gr. frumvarpsins. Í henni stendur um lagalega stöðu, með leyfi forseta: „Ekkert í lögum þessum felur í sér viðurkenningu á því að íslenska ríkinu hafi borið skylda til að ábyrgjast greiðslu lágmarkstryggingar til innstæðueigenda í útibúum Landsbanka Íslands hf. í Bretlandi og Hollandi.“ Síðan segir: „Fáist síðar úr því skorið, fyrir þar til bærum úrlausnaraðila, og sú úrlausn er í samræmi við ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins eða eftir atvikum forúrskurð Evrópudómstólsins, að á íslenska ríkinu hafi ekki hvílt skylda af þeim toga sem nefnd er í 1. mgr., eða að á öðru aðildarríki EES-samningsins hafi ekki hvílt slík skylda í sambærilegu máli, skal fjármálaráðherra efna til viðræðna við aðra aðila lánasamninganna …“ Frú forseti. Út af þessu ákvæði hefur prófessorinn þær áhyggjur af fullveldinu að þarna séum við í rauninni að afsala okkur dómsvaldinu eða hluta af því. Það segir í fréttinni að Sigurður telji að ráðgefandi álit eins og fram kemur í 2. gr. frumvarps 

Virðulegi forseti. Ég svara með glöðu geði þessari spurningu hv. þingmanns einfaldlega á þann hátt að ég er í sjálfu sér ekki til þess bær að hafa efasemdir um að prófessor Sigurður Líndal hafi annað en rétt fyrir sér. Eins og hv. þingmaður benti á var ég varla hálfnaður með að fjalla um grein þeirra þriggja sérfræðinga sem skrifuðu í Morgunblaðið þegar ræðutíminn var búinn og þetta áhyggjuefni er mjög vel rökstutt í þessari grein. Ég hef ekki séð þetta viðtal á mbl.is við lögfræðinginn sem hv. þingmaður nefndi en ég ímynda mér að það sé í fullu samræmi við þá grein sem hann skrifar undir í Morgunblaðinu. Í grunninn erum við að fjalla um það sama, það má fullyrða og færa fyrir því rök, sem þeir gera svo ágætlega, að verið sé að skerða fullveldi landsins með þessum lögum. Þegar slíkt er sett fram með þeim hætti sem er gert og rökstutt getur Alþingi ekki hunsað slík orð. Það er óforsvaranlegt að gera slíkt og ég vona sannarlega að Alþingi muni beita sér fyrir því að með formlegum hætti verði fjallað efnislega um málið og það 

Frú forseti. Ég fagna því að hv. formaður fjárlaganefndar situr í hliðarsal og kallar fram í og á í viðræðum við þann hv. þingmann sem ég á í andsvari við. Ég hvet hv. þm. Guðbjart Hannesson til að koma í ræðustól og halda þessum rökum sínum á lofti vegna þess að okkur er ekki bjóðandi að setið sé frammi og kallað fram í svo maður nær ekki að eiga viðræður við þá hv. þingmenn sem maður er í andsvari við. Ég hvet hv. þingmann, þar sem hann segir að við séum ekki upplýst um það sem fram fari í fjárlaganefnd, að hann komi einfaldlega í ræðustól og upplýsi okkur um það. Það er greinilegt að við vitum það ekki til hins ýtrasta þar sem hv. þingmaður hefur ekki sinnt sinni upplýsingaskyldu. Hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson hefur ekki séð þessa frétt á mbl.is en þar er einfaldlega verið að fjalla um fullveldið sjálft. Sigurður Líndal lagaprófessor segir að hluti af sjálfstæðisbaráttunni hafi verið að fá dómsvaldið til landsins og því sé slíkt samkomulag afsal fullveldis. 

Virðulegi forseti. Það er þannig í þessu stóra máli að því ber ekki alveg saman sem fjárlaganefndarmenn segja eftir þennan fund nefndarinnar með lögmönnum. Það mætti jafnvel ætla að fjárlaganefndarmenn hafi verið hver á sínum fundinum, slíkur er munurinn á túlkun þeirra á þessum fundi. Ég vil því endilega hvetja til þess að svo að við þurfum ekki að karpa um hver sagði hvað og meinti hvað verði fengin skrifleg álit frá löglærðum mönnum um þennan þátt. Ég held, frú forseti, að það sé hið eina rétta í málinu til að við getum séð svart á hvítu hvað lögmönnum finnst um þetta mál.

Hæstv. forseti. Það er tvennt sem ég vildi nefna. Annars vegar að það hefur heyrst endurómur af því úr hliðarherbergi að upplýsingar hafi komið fram á vettvangi fjárlaganefndar sem eigi erindi inn í þingsalinn. Ég velti því fyrir mér hvort hæstv. forseti geti ekki nýtt heimild í 56. gr. þingskapa til að hliðra til á mælendaskrá þannig að greitt sé fyrir því að þessar upplýsingar sem fram hafa komið í fjárlaganefnd geti komið inn í þingsalinn. Hitt atriðið sem ég vildi spyrja um er svolítið annars eðlis en það er hvort fundur Alþingis sé ekki opinn núna. Mér bárust af því tíðindi að einhverjir borgarar hefðu haft hug á að koma á þingfund og fylgjast með af pöllum en komu að lokuðum dyrum þannig að ég vildi spyrja hvort fundinum hefði verið lokað.

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Birgi Ármannssyni hvort ekki sé hægt að finna einhvern flöt á því að fá stjórnarliða í ræðustól sem eru byrjaðir að muldra aftur í hliðarherbergjum um mál sem ættu erindi hingað inn. Margt fólk fylgist með þessari umræðu. Hv. þingmenn líta á klukkuna en ég get fullyrt að þannig er það, fólk fylgist spennt með þessari umræðu og ég held að menn sakni þess sem stjórnarliðar muldra ofan í barminn, að fá það ekki inn í þingsal og í þingtíðindi. Ég held að það mundi skipta máli. Ég hvet virðulegan forseta til að finna leiðir til að koma stjórnarliðum hingað þar sem ég stend núna og jafnvel segja eitthvað.

Virðulegi forseti. Ég kom hingað upp fyrir nokkru síðan og bað um leiðbeiningar virðulegs forseta um hvernig ég ætti að koma þessu öllu heim og saman í þessari nýju vinnu minni. Ég hef ekki reynslu af þessu en hef ekki fengið svar við því enn þá svo ég kalla eftir því. Fyrr í kvöld var okkur sagt að 13 manns væru á mælendaskrá og fundinum yrði lokið þegar þessir 13 væru búnir að tala en nú hef ég stórar áhyggjur af því að þeir eru orðnir 15 á mælendaskrá þrátt fyrir að margir séu búnir að tala. Hefur virðulegur forseti gert sér grein fyrir að skráin er stöðugt að lengjast?

Virðulegur forseti. Ég kem upp og tjái mig um þessa fundarstjórn. Mér finnst það taka út yfir allan þjófabálk að vera með þingfundi fram undir morgun. Það er eðli málsins á öllum venjulegum vinnustöðum að starfsfólkið þar fái hefðbundna hvíld, ef ekki á næturnar þá á daginn. Hér er gert ráð fyrir vinnu allan daginn á morgun líka og jafnvel fram á kvöld þannig að ég leyfi mér að hvetja hæstv. forseta til þess að gera einfaldlega hlé á þessum þingfundi þannig að fólk geti mætt á nefndarfundi kl. 8.30 í fyrramálið og sinnt löggjafarstörfum Alþingis með virðingu og af einhverju viti en ráfi ekki um dauðþreytt og ósofið. Það er ekki virðingu Alþingis samboðið að stjórna fundum með þessum hætti.

Frú forseti. Mig langar að koma hingað upp til að lýsa yfir áhyggjum mínum af því að hv. formaður fjárlaganefndar viti ekki með hvaða hætti menn skuli setja sig á mælendaskrá. Kannski er hægt að leiðbeina hv. þingmanni með það. Svo virðist vera sem hv. þm. Guðbjartur Hannesson, sem ég ber mikla virðingu fyrir, sé kominn að niðurstöðu varðandi þessar efasemdir lögspekinga um fullveldi og stjórnarskrárbrot.

Um fundarstjórn.

Já, frú forseti, ég ætla að beina því til virðulegs forseta hvort hún geti aðstoðað mig við að fá þessar upplýsingar fram frá hv. formanni fjárlaganefndar þar sem nú virðist vera komin niðurstaða hjá þeim hv. þingmanni um að þessar vangaveltur varðandi fullveldi og stjórnarskrárbrot séu ekki á rökum reistar. Ég tel að það væri gott fyrir umræðuna sem hv. þingmenn stjórnarliða segja að sé á miklum villigötum ef hv. formaður fjárlaganefndar kæmi 

Frú forseti. Það snýr að fundarstjórn forseta. Þannig er að oft og tíðum í kvöld og nótt hafa hv. þingmenn komið upp í ræðustól og spurt hvenær forseti hyggist ljúka fundi.  
             Eins vil ég taka undir spurningu hv. þm. Birgis Ármannssonar um hvort það geti virkilega verið 

Hv. þingmenn geta stytt fundartímann verulega ef þeir láta af sífelldri umræðu um fundarstjórn forseta og halda sig við efni málsins.

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi óska ég þess að forseti gangi úr skugga um hvort fundurinn sé opinn eða lokaður. Það hafði ekki hvarflað að mér að svo gæti verið. Í öðru lagi, frú forseti, hefur verið rætt töluvert um tímann en klukkan er að verða hálf fjögur og allt í lagi með það. Umræðan er ágæt. Mig langar hins vegar að biðja forseta vinsamlegast að upplýsa um hversu margir starfsmenn þingsins eru við störf því við megum ekki gleyma því að fleiri en við eru í húsi og eru að vinna. Það væri mjög forvitnilegt ef forseti gæti upplýst um hversu margir starfsmenn þingsins sjá til þess að þessar umræður geti haldið áfram. Ég mun bera upp aðra spurningu síðar.

Hæstv. forseti. Það væri í sjálfu sér forvitnilegt að fá að vita frá hv. þingmönnum sem leiða þingflokka stjórnarandstöðuflokkanna hversu lengi þeir hyggjast tala og endurtaka mál án þess að bæta miklu við umræðuna. Ef það hefur farið fram hjá þeim, eða þeir hafa ekki haft tíma til að ræða við þá sem eru í fjárlaganefnd um það sem þar fer fram, var óskað eftir að fjárlaganefnd tæki fyrir þetta álitamál varðandi stjórnarskrána og það var gert með því að kalla til fjóra lögfræðinga eftir að hafa skrifað þeim og gefið þeim þrjá daga til að undirbúa svörin. 
             Ég er að skýra út fyrir hæstv. forseta varðandi þær upplýsingar sem legið hafa fyrir og hafa ekki komist til skila, einfaldlega vegna þess að hér hefur verið kallað eftir því. Ég ætla þá að leyfa mér að skýra fyrir hæstv. forseta að hingað komu fjórir lögfræðingar. Þar af var einn sem hafði óskað eftir því að vekja athygli á því að hann efaðist um að Icesave-málið stæðist stjórnarskrána. Hinir þrír töldu allir að þetta væri ekki stjórnarskrárbrot 

Virðulegi forseti. Okkur ber ekki alveg saman um hvernig fundur fjárlaganefndar fór fram vegna þess að Ragnhildur Helgadóttir vildi ekki svara því játandi eða neitandi hvort hún teldi að málið í heild sinni bryti gegn stjórnarskránni. Það er rétt að þessir fjórir lögfræðingar fóru efnislega yfir málið. Eiríkur sagði reyndar að hann hefði einfaldlega litið á þetta um morguninn. Okkur ber því ekki alveg saman um þetta og þannig er það einfaldlega. Varðandi fundarstjórn forseta vil ég beina þeirri spurningu til virðulegs forseta hvort til standi að halda fundinum lengur áfram. Ég vil benda á að það hefur ekki tíðkast á undanförnum árum að funda lengur en til tvö á nóttunni, ef ég man rétt. 

Tíminn er liðinn.

- að lemja ekki svona fast í bjölluna.

Hæstv. forseti. Ég kem til að færa þakkir til hv. þm. Guðbjarts Hannessonar fyrir að koma hingað upp og tjá sig um það sem gerðist í fjárlaganefndinni til að útskýra þennan misskilning. Ég þakka jafnframt hæstv. forseta fyrir að túlka þingsköpin það vítt að hv. þingmaður hafði heimild til að tjá sig um þetta mál undir þessum lið án þess að fá á sig bjölluslátt líkt og ég mátti þola meðan ég beindi þessari spurningu til hæstv. forseta varðandi hvort mögulegt væri að fá hv. þingmann upp til að ræða þetta mál. Ég þakka fyrir þessa rúmu túlkun á þingsköpunum vegna þess að það er gríðarlega brýnt að þessi mál séu upplýst. Hins vegar hefði verið ágætt og kannski verið bragur að því að fá ræðu frá hv. formanni fjárlaganefndar varðandi þetta málefni þar sem aðeins ein mínúta gefst til að ræða fundarstjórn forseta. Það væri fróðlegt að sjá og fá að heyra nánar um þetta 

Frú forseti. Í fyrsta lagi hvað varðar þau orðaskipti sem áttu sér stað nýverið hlýtur niðurstaða forseta að vera fordæmisgefandi hvað varðar þennan lið, þ.e. um fundarstjórn forseta, og eru það gleðitíðindi fyrir okkur mörg í stjórnarandstöðunni. Hitt er það að forseti sagði fyrr í kvöld að áfram yrði haldið með fundinn þar til annaðhvort gerðist, að umræðu væri lokið eða mælendaskrá hefði tæmst. Þar af leiðandi er eðlilegt að við þingmenn spyrjumst fyrir um fyrirætlanir forseta því að nú er augljóst að mælendaskráin er að lengjast og engar líkur á því að umræðu verði lokið á næstu klukkutímum. Það er því eðlilegt að við köllum eftir því skipulagsins vegna að sett verði einhvers konar tímasetning á það hversu lengi við verðum. Ég tek fram að það skiptir mig engu úr þessu hvort það er eftir 1, 2, 3, 4, 5 eða 6 tíma, það skiptir ekki neinu máli. 

Forseti taldi upplýsingar í ræðu hv. þm. Guðbjarts Hannessonar upplýsandi og í þágu umræðunnar og gaf því rúman tíma, a.m.k. þá einu mínútu sem til ráðstöfunar var, í það og einnig vegna þess að hv. þingmenn höfðu kallað eftir þeim upplýsingum.

Virðulegur forseti. Ég verð að játa að mér finnst einkennileg sú afstaða hæstv. forseta að þingfundurinn haldi áfram þar til mælendaskrá tæmist. Það hefur bæst við mælendaskrána. Það er ekki á valdi þingmanna sjálfra að stýra vinnunni. Hæstv. fjármálaráðherra dró þetta mál inn í þingið. Það var búið að afgreiða það í sumar. Hann kaus, hæstv. ráðherra, að draga það mál aftur inn í þingið og að sjálfsögðu þurfa menn að ræða það. Menn hafa rætt það á mjög málefnalegum forsendum og nýjar upplýsingar hafa komið fram eftir því sem liðið hefur á þingfundina. Því óska ég þess, hæstv. forseti, að þessum fundi verði frestað vegna þess að það eru engar líkur á því að mælendaskráin tæmist fyrir kl. hálfníu þegar nefndafundir byrja. Mér finnst sjálfum ótækt að fundum sé haldið áfram kannski sólarhringum saman stanslaust og ef fólki finnst það vera eðlileg vinnubrögð við lagasetningu 

Virðulegur forseti Ég reyndi ítrekað að fá leiðbeiningu sem nýr starfsmaður á þessum vinnustað um hvernig ég ætti að koma því heim og saman að halda tvær, þrjár ræður í viðbót um efnisatriði. Ég fékk enga leiðbeiningu um hvernig ég ætti að standa að þessu. Ég sé fram á að þurfa að standa hérna kannski tvo og hálfan sólarhring ef fram heldur sem horfir. Gæti virðulegur forseti miðlað mér af þingreynslu sinni og mildi um hvernig ég á að standa að þessu öllu saman? Ég fæ það greinilega hvorki til að ganga upp í huga mínum né heim og saman. Væri virðulegur forseti til í að miðla mér af reynslu sinni?

Herra forseti. Það er svolítið ruglandi þegar forsetar skipta um í miðjum andsvörum, ekki síst þegar þeir eru hvor af sínu kyninu. Það getur ýmislegt ruglast hjá okkur. Ég spurði, herra forseti, frú forseta rétt áðan hversu margir starfsmenn þingsins væru að vinna með okkur í kvöld til að halda þessum fundi gangandi. Ég ítreka þá spurningu við forsetann og jafnframt, herra forseti, óska ég hér með eftir því með formlegum hætti að ég fái, þótt það verði ekki fyrr en á morgun eða hinn, upplýsingar um kostnaðinn af því að halda þennan kvöldfund. Ekki að þær krónur og aurar skipti máli í þeirri stóru summu sem við erum að tala um varðandi Icesave, en það er ágætt að hafa upplýsingar um það í ljósi þeirrar umræðu sem hér á sér oft stað um aðhald.

Hæstv. forseti. Ég spurði fyrir skömmu hvort fundurinn væri lokaður eða opinn vegna þess að mér barst til eyrna að almennum borgurum hefði verið meinaður aðgangur að þinghúsinu til að fylgjast með þingfundum ofan af áheyrendapallinum. Samkvæmt 69. gr. þingskapa er gert ráð fyrir að þingfundir séu haldnir í heyranda hljóði nema annað sé sérstaklega ákveðið. Hitt atriðið sem ég vildi nefna var að þegar fjallað er um mál eins og stjórnarskrármál er auðvitað upplýsandi að heyra sjónarmið eins og hv. þm. Guðbjartur Hannesson kom fram með áðan, um að nafngreindir lögfræðingar og stjórnskipunarfræðingar hefðu ekki talið ástæðu til að hafa áhyggjur af stjórnarskrárþættinum. Lykilatriði í þessu máli er hins vegar að heyra hvaða rökstuðning þeir færa fram af því að við höfum séð og lesið rökstuðning fyrir því að ástæða sé til að hafa áhyggjur af stjórnarskrárþættinum. 

Herra forseti. Ég heyrði mál hv. formanns fjárlaganefndar áðan, Guðbjarts Hannessonar, þar sem hann flutti munnlega skýrslu af fundi nefndarinnar. Mér finnst mjög brýnt, herra forseti, að komið verði með nefndarálit um þennan fund, þá gesti sem þangað komu og þær skoðanir sem þeir höfðu. Mér finnst ótækt að ekki sé tekið fram hvað hver sagði og hvaða skoðanir þeir höfðu, heldur sé bara munnlegur flutningur formanns nefndarinnar látinn duga. Ég legg til að þessi ágæta nefnd hittist í fyrramálið eins og fleiri nefndir kl. hálfníu og semji nefndarálit og taki málið út, þ.e. ef þingfundi verður þá lokið. Ég hef sjálfur ekkert á móti framhaldi þingfundar því að ég á eftir að tala heilmikið.

Herra forseti. Mig langar til að spyrja herra forseta hvort hann túlki þingsköpin eins og frú forseti. Frú forseti metur þau þannig, ef ég skil hana rétt, að ef stjórnarliðar hafa eitthvað efnislegt fram að færa til málsins geti þeir rætt það undir liðnum um störf þingsins og fái til þess rýmri tíma. Því vil ég beina þeirri spurningu til herra forseta hvort hann sé sammála frú forseta í þessu máli. Í annan stað langar mig að beina þeirri spurningu til herra forseta hvort yfirvinnubanni sem ég hélt að hefði verið sett á gagnvart starfsmönnum Alþingis hefði verið aflétt. Þegar við vorum að semja álit um þetta mál voru 

Virðulegi forseti. Ég ætla að lesa upp úr þingræðu sem var haldin af sama tilefni: „Herra forseti. Það er ekki nokkurt vit í stjórn þingsins. Ég vil hvetja hæstv. forseta til að verða við sanngjörnum og eðlilegum óskum sem fram hafa komið um að þessum fundi verði frestað meðan forseti þingsins og formenn þingflokka ráðslaga um hvernig þinghaldinu á að vinda fram. Það vill svo til að í fyrramálið klukkan 8.15 verða fundir í þeim tveimur nefndum sem fjalla um málið sem hér er á dagskrá. Það mundi sannarlega greiða fyrir þingstörfunum ef þessum fundi yrði lokið fljótlega þannig að menn geti lagst til hvíldar og búið sig undir þá fundi sem verða haldnir snemma í fyrramálið. Ég var á fundi snemma í morgun og á að vera á öðrum fundi sem boðaður er í fyrramálið klukkan hálfníu. Ég set fram þá kröfu að það verði a.m.k. reynt að virða lög um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Þar segir í 53. gr., með leyfi forseta: „Vinnutíma skal haga þannig að á hverjum 24 klukkustundum, reiknað frá byrjun vinnudags, fái starfsmenn að minnsta kosti 11 klukkustunda samfellda hvíld.“ […] Hér hefur komið fram hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni að við göngum lengra en lög heimila. Við erum að bjóða fram að fá einungis fimm til sex tíma hvíld áður en við mætum  Allt þetta á við það sama 

Herra forseti. Áður en ég sný mér að meginmáli ræðu minnar get ég ekki orða bundist um þá fundarstjórn sem við höfum orðið vitni að í kvöld og síðustu mínútur. Af hálfu forseta Alþingis hefur verið ófrávíkjanleg regla, að mati forseta, að þegar menn gera athugasemd við fundarstjórn forseta og biðja um orðið til þess skuli þeir halda sig við það efni. Eru frægar uppákomur í þinginu þar sem haldnir hafa verið heilir konsertar á bjölluna vegna þess að hæstv. forseta hefur ekki þótt menn vera á nægilega réttri línu hvað það varðaði. Þess vegna hlýtur að vekja nokkra furðu og umhugsun, og mun vekja umræðu í framhaldinu, þegar forseti ákveður um miðja nótt að undir liðnum um fundarstjórn forseta geti komið fram ræða sem snýr ekkert að fundarstjórn forseta. Þetta mun væntanlega móta störfin í þinginu í framhaldinu. Forseti þingsins getur ekki með nokkru móti gert slíkar undanþágur og ætlast til þess að menn taki ekki eftir þeim. Að sjálfsögðu mun þetta gilda fyrir aðra hv. þingmenn en ekki bara þann eina sem kom upp áðan. Gott og vel, það sem ég vildi ræða núna er tvennt. Það eru annars vegar þær áhyggjur sem við margir hv. þingmenn höfum af því ef kemur til þess að við samþykkjum þetta frumvarp og það verður að lögum með því fyrirkomulagi sem upp er sett hvað varðar þá fyrirvara sem settir voru í lög frá Alþingi í ágúst sl. Þeim fyrirvörum var ætlað það hlutverk að mæta þeirri hættu sem gæti komið upp ef á Íslandi væri lítill sem enginn hagvöxtur í langan tíma og þá væru ekki á sama tíma lagðar þungar byrðar á þjóðarbúið, greiðslur til erlendra aðila í erlendri mynt. Nú heyrast hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar segja: Ja, þetta er í lagi eins og um er búið í þessu frumvarpi. vegna þess að menn telja ólíklegt að þannig muni reyna á þetta ákvæði að það verði til skaða fyrir Ísland, með öðrum orðum sé ólíklegt að aðstæður í efnahagslífinu verði með þeim hætti að það muni reyna á slíka fyrirvara. Ég verð að segja, herra forseti, að mér þykir frekar afleitt að hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar skuli nálgast málið með þessum hætti. Nú hafa menn rætt töluvert mikið að undanförnu þau örlög efnahagslífs sem Japan hefur mátt búa við og þola á undanförnum áratugum. Hvað kom fyrir í Japan? Þar eru nefnilega atburðir sem ættu að vera okkur Íslendingum nokkuð þekktir og við hljótum að hugsa til, fasteignir hækkuðu upp úr öllu valdi og skuldaaukning í hagkerfinu varð alveg gríðarleg þannig að bankakerfi Japans riðaði til falls. Þessar aðstæður eru ekki svo ólíkar þeim sem hér urðu. Niðurstaðan í Japan varð sú að viðbrögð japanskra stjórnvalda voru ekki betri en svo að þau sátu áfram uppi með vandann því að skuldirnar lágu allar áfram á japönsku bankakerfi og japönsku efnahagslífi sem gerði það að verkum að það varð lítill sem enginn hagvöxtur og svo varð verðhjöðnun. Enn á ný fáum við þær fréttir frá Japan að þeir standi frammi fyrir nákvæmlega sama vandamáli og þeir gerðu á árunum 1990–2000. Þetta hlýtur að vera umhugsunarefni fyrir okkur Íslendinga. Sú þróun kann vel að eiga sér stað hér að við lendum í vandamálum sömu tegundar og Japanir lentu í. Það er einmitt þess vegna sem var svo mikilvægt að við Íslendingar settum ákveðna fyrirvara í lögin í ágúst sl. til þess að verja okkur fyrir þessu. Þetta var mikilvægt. Ég get ekki séð það fyrir mér að nokkur hv. þingmaður eða hæstv. ráðherra, sama hversu mikla reynslu þeir hafa annars af störfum á Alþingi, geti ábyrgst það gagnvart íslenskri þjóð að svona muni ekki fara, enda kaupa menn sér ekki tryggingar vegna þess að þeir séu algjörlega sannfærðir um að það brenni hjá þeim eða það fari illa. Menn vilja kaupa slíkar tryggingar ef svo illa skyldi fara. Sú hætta er uppi hvað varðar íslenskt efnahagslíf, því miður, að hér verði til margra ára og jafnvel áratuga lítill sem enginn hagvöxtur. Við skulum ekki blekkja okkur sjálf með því að segja að það muni aldrei gerast hér. Ég held að það væri hollt fyrir þá sem bera þetta mál upp á Alþingi að velta vel fyrir sér hvers vegna þeir eru svo sannfærðir eins og virðist koma fram í greinargerðinni með frumvarpinu að það sé mjög ólíklegt að það muni reyna á slíka fyrirvara. Ég verð að leyfa mér að segja eins og er að þá eru hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar auðvitað að gefa sér að við lendum t.d. ekki í þeim vanda sem Japanir lentu í. Þó eru ýmis einkenni og orsakir þess vanda sem Japan lenti í þau sömu og voru á Íslandi. Þó skal því haldið til haga að það sem hjálpar okkur í því máli er lágt gengi íslensku krónunnar. Það hjálpar í þessu máli. Svo er hitt sem ég vildi gera að umræðuefni, herra forseti: Það sem svíður svo í þessu máli og gerir það svo óbærilegt fyrir okkur Íslendinga er að við segjum sjálf í lagatextanum eftirfarandi, með leyfi herra forseta: „Ekkert í lögum þessum felur í sér viðurkenningu á því að íslenska ríkinu hafi borið skylda til að ábyrgjast greiðslu lágmarkstryggingar til innstæðueigenda í útibúum Landsbanka Íslands hf. í Bretlandi og Hollandi.“ Með öðrum orðum segjum við að við trúum því að við eigum ekki að borga þetta og okkur beri ekki skylda til þess. En við ætlum okkur samt sem áður að borga og við ætlum að borga hverja einustu krónu. Það hefur komið fram í máli hæstv. ráðherra og margra hv. stjórnarþingmanna sem þó hafa tjáð sig um málið að við eigum ekki annarra kosta völ, það sé farið fram með þvílíku offorsi gegn okkur að við verðum að borga. Gott og vel, það er sá málatilbúnaður sem blasir við okkur sem segir mér auðvitað að ástæðan fyrir því að við föllumst á þetta er sú að við teljum okkur ekki geta staðið gegn því ofbeldi sem er verið að beita okkur. Þá hlýtur maður að spyrja hvað verði um fullveldi þjóðarinnar við þessar aðstæður. Þá hlýtur maður að spyrja sig hvort það teljist ekki ákveðin skerðing á fullveldi þjóðarinnar að hún þurfi að sætta sig við þetta þótt hún sé samt sem áður þeirrar skoðunar að henni beri engin skylda til þess. Áhrifin af þessu, verði þetta samþykkt, eru þau að við verðum í raun og sanni skattgreiðendur til Stóra-Bretlands og Hollands. Það eru áhrifin af því sem liggur á borðinu fyrir framan okkur. Þegar menn velta fyrir sér hvort það að gerast skattlenda annars ríkis og gerast skattgreiðendur til annars ríkis káfi upp á fullveldið, það kann að vera að ég sé ekki sérfræðingur í fullveldishugtakinu og ábyggilega eru aðrir mér færari og fremri í því, hlýtur að vera einnar messu virði að fara ofan í það og kalla eftir ítarlegri greinargerð og meiri umfjöllun af hálfu nefndarinnar en þeirri sem birtist í því að formaður fjárlaganefndar, annars ágætur hv. þm. Guðbjartur Hannesson, komi upp undir liðnum um fundarstjórn forseta til að gera grein fyrir umræðum í nefndinni um það mikilvæga mál. 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Illuga Gunnarssyni fyrir ágæta ræðu. Það sem m.a. hvatti mig til að koma hér upp er umræðan og orðræðan um stjórnarskrána og það sem hefur komið fram áður og ég mun fara yfir í ræðu minni á eftir - ég náði ekki að klára það áðan - hvort við getum sem þingmenn leyft okkur að hafa einhverjar efasemdir um það hvort við séum hugsanlega að brjóta stjórnarskrána. Því langar mig til að spyrja hv. þingmann, hann hefur verið örlítið lengur en ég á þingi, hvort hann kannist við umræður líkar þessari um stjórnarskrána og þá hvaða kröfur hafi verið hafðar uppi varðandi umfjöllun um hana. Þá á ég m.a. við hið svokallaða öryrkjamál. Þetta er nefnilega ekki í fyrsta sinn, herra forseti, sem spurningar varðandi stjórnarskrána vakna hér í sölum Alþingis en ég held að mjög mikilvægt sé að þingið komi sér upp einhvers konar verklagi þegar slíkar efasemdir koma upp þannig að við þurfum ekki að velkjast í vafa um það að við stöndum við það sem við skrifum undir. Því vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann kannist við þetta. Ég ætla svo í seinna andsvari að koma aðeins inn á annað mál en þetta er eitt af því sem brennur hvað heitast á okkur þingmönnum í dag, hvort okkur beri ekki að kalla eftir formlegum, skriflegum álitum sérfræðinga varðandi stjórnarskrána.

Herra forseti. Þetta er góð spurning. Í umræðunni um öryrkjamálið svokallaða féllu mörg og þung orð um það frumvarp sem stóð til að samþykkja, sem reyndar varð síðan að lögum, og varð deilan svo mögnuð - þetta var fyrir minn tíma á Alþingi og ég vona að einhver leiðrétti mig ef ég fer rangt með - að það endaði með því að forseti þingsins sendi bréf til Hæstaréttar til að kalla eftir skoðun Hæstaréttar á því hvort frumvarpið sem fyrir þinginu lægi gengi í berhögg við stjórnarskrána. Svo þungt lá þetta á þingheimi að menn kölluðu eftir slíku. Margir þeir sem nú verma ráðherrabekki og eru í stjórnarliðinu hafa tjáð sig þannig um þá stöðu sem nú er uppi, þ.e. að vafi leiki á því að frumvarpið standist stjórnarskrá verði það að lögum, að maður hlýtur að velta fyrir sér hvernig standi á því að í ljósi slíkra ummæla sem eru vissulega til á prenti taki menn þær athugasemdir sem hafa komið fram hjá lögspekingum ekki af meiri alvöru. Hvernig best sé að halda á þessu hvað framtíðina varðar skal ég ekki segja til um en auðvitað hafa menn velt fyrir sér ýmsum lausnum, t.d. að skipaður yrði alveg sérstakur dómstóll sem Alþingi gæti skotið til frumvörpum til að fá mat á það hvort þau stæðust stjórnarskrá eða ekki. Auðvitað kann að vera að það gangi ekki upp til lengdar að menn sendi bréf til Hæstaréttar til að leysa svona deilu, þó að það hafi auðvitað verið ákveðin lausn í því erfiða deilumáli sem var hér uppi í þinginu. 
             Þetta mál er ekkert síður mikilvægt en öryrkjamálið.

Virðulegi forseti. Þetta svar varðandi stjórnarskrána var athyglisvert og ég verð bara að viðurkenna það, herra forseti, að ég var búinn að gleyma því að þetta bréf hefði verið ritað til Hæstaréttar. Ég vil því velta því hér upp hvort slíkt sé hugsanlegt og eigi einnig við í þessu máli eða hvort einhver önnur leið sé til að botn fáist í þessar vangaveltur, því eins og hv. þingmaður benti á er þetta ekki í fyrsta sinn og trúlega ekki í síðasta sinn sem vangaveltur sem þessar koma upp hér á Alþingi og því er ágætt að hafa einhver fordæmi fyrir því hvernig bregðast eigi við. Það sem mig langaði til að koma inn á í þessu seinna andsvari eru greiðslurnar sem við munum þurfa að inna af hendi. Samkvæmt því frumvarpi sem nú liggur fyrir er ljóst að við munum greiða hverja einustu krónu sem á okkur kann að falla með vöxtum og ef við reynum að skyggnast inn í framtíðina sjáum við ekki hvenær það tekur enda. Því vil ég velta því upp við hv. þingmann hvort þeir fyrirvarar sem við samþykktum í ágúst, hvort ekki hafi legið einhver ákveðin ástæða að baki því að þeir voru með því formi sem þeir voru. Það er rétt að vera sanngjarn í því að sá sem hér stendur, herra forseti, gat ekki hugsað sér að samþykkja málið eins og það lá fyrir vegna þess að ég taldi það ekki hafa gengið nógu langt, en það frumvarp sem nú liggur fyrir þinginu nær að mínu viti enn þá skemur. Ég vil því hvetja hv. þingmann til þess að 

Herra forseti. Fyrst vil ég víkja að spurningum hv. þingmanns um stjórnarskrána og hvort tilefni sé til sambærilegra aðgerða og gripið var til í öryrkjamálinu svokallaða. Ég tel að þótt það mál hafi verið mjög mikilvægt og skipt miklu máli fyrir mjög marga sé þetta mál mun mikilvægara þegar til lengri tíma er litið, hér er jafnvel um að ræða grundvöll efnahagslegs sjálfstæðis þjóðarinnar og því snýr það einmitt að stjórnarskránni og hvaða hætta gæti verið á því að við færum gegn henni. Ég er í sjálfu sér ekkert endilega að mæla með því að slíkt bréf verði sent en ég kalla mjög eftir því að ítarlegri umræða verði um þetta mál af hálfu stjórnarliðsins en sú sem fólst í því að hv. þm. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar, kom hér upp í fundarstjórn forseta til að ræða málið. Það þarf auðvitað miklu betri greinargerð um málið af hálfu stjórnarliða en svo. Hvað varðar síðan spurninguna um það hvers vegna fyrirvararnir voru settir með þessum hætti, þá var það einmitt út af því að enginn í þessum sal getur gefið einhvers konar tryggingu fyrir því að í efnahagslegu tilliti verði örlög okkar Íslendinga í einhverju frábrugðin örlögum Japana eftir að eignabólan, fasteignabólan og skuldabólan sprungu í andlitið á þeim, það er bara ekki hægt að útiloka að það gerist ekki. Þess vegna er svo mikilvægt að greiðslur okkar séu tengdar hagvextinum þannig að ef hagvöxturinn er lítill sem enginn séum við ekki að borga of mikið og að það hlaðist þá ekki upp ógreiddir vextir og ógreiddur höfuðstóll heldur sé þetta takmarkað 

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Illuga Gunnarssyni ágæta ræðu. Það hefur verið áhugavert að fá að heyra samanburð hans við önnur mál hér í þinginu og með hvaða hætti þau hafa verið afgreidd því að uppi eru ekki síður mikil vafamál í þessu máli og er þetta þó sennilega eitt það mikilvægasta mál sem nokkurn tíma hefur komið fyrir þingið. Finnst mér með ólíkindum að meiri hlutinn ætli sér að reyna að afgreiða það með þeim hætti sem verið er að gera. Það hefur komið fram hjá hæstv. fjármálaráðherra að svona liggur málið fyrir og svona á þingið að afgreiða það og ekki virðist vera hægt að gera á því neinar breytingar. Sem betur fer tókst þinginu og hv. formanni fjárlaganefndar að gera breytingar á þeim óskapnaði sem var lagður fyrir þingið í sumar en þá hafði ríkisstjórnin einfaldlega ekki þingmeirihluta fyrir málinu eins og það var. Við getum rétt ímyndað okkur hvernig þetta hefði farið ef hún hefði haft meiri hluta á þeim tíma. Mig langar til að beina þeirri spurningu til hv. þingmanns eftir yfirlegu hans yfir þessu máli hvort hann telji að það sé hægt eða æskilegt að breyta einhverju í þessu frumvarpi til að gera það hagfelldara fyrir Íslendinga. Við vitum hvernig það lítur út, við vitum hver þrákelkni stjórnarmeirihlutans er til að halda því óbreyttu en ef hægt væri að breyta því væri það æskilegt eða væri bara æskilegast að draga það alfarið til baka? Ef hægt er að breyta því, hverju væri þá hægt að breyta?

Herra forseti. Þetta er lykilspurning í málinu. Ég er klár á því að mörgu þarna væri æskilegt að breyta. Ég er þess reyndar fullviss að hæstv. fjármálaráðherra og aðrir þingmenn, hvort sem þeir eru í stjórn eða stjórnarandstöðu, geta verið sammála því að þarna er margt sem við vildum hafa öðruvísi. Er nóg að horfa til þess að í 2. gr. frumvarpsins er sérstaklega kveðið á um það að við teljum okkur ekki bera neina skyldu til þess að greiða þetta yfir höfuð - þannig að þó að ekki væri nema það að við teldum æskilegt að borga ekki neitt. Þannig er staðan kannski ekki og þá kemur upp sú spurning hvað sé hægt og hvað ekki hægt. Þar greinir menn á og þar eru stóru spurningarnar. Þar er hið erfiða mat sem bíður okkar þegar að því kemur að greiða atkvæði með og á móti frumvarpinu að þeir sem -  Auðvitað er það sá vandi sem er uppi að þeir sem segja nei við þessu eru þá að segja að þetta séu óásættanlegir skilmálar sem hafi verið þvingað upp á okkur Íslendinga. Annaðhvort er það þá þannig að við segjum bara nei, hvort sem menn meta það svo að hægt sé að ná betri árangri eða ekki, eða þá að menn eru þeirrar skoðunar að hægt sé að halda áfram með málið, það getur líka verið. Svo eru það þeir sem segja já við málinu og segja: Heyrðu, svona endar þetta. Þetta verður hver og einn að gera upp við sig 

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Illuga Gunnarssyni svarið. Það er greinilegt að þetta vefst fyrir fleirum en mér. Ég er í sjálfu sér ekki með það á hreinu hvernig heppilegast væri að leysa úr þessu máli. Deilt er um það, heldur betur rækilega, hvort þetta mál eigi að fara hér í gegn eða ekki, menn greinir mjög á um það. Ein meginástæðan fyrir því að þetta tekur svona langan tíma hér í þinginu er sú að málið fékk ekki efnislega umfjöllun í efnahags- og skattanefnd þar sem ég á sæti. Sú nefnd gat ekki skilað af sér meirihlutaáliti í því heldur komu fjögur minnihlutaálit fram og þrjú af fjórum minnihlutaálitunum voru andstæð málinu. Málið fékk heldur ekki efnislega umfjöllun í fjárlaganefnd, sem kom mér á óvart, en það er greinilegt að verið var að þrýsta harkalega á formann nefndarinnar með málið. Málið virðist því vera í einhvers konar sjálfheldu hér í þinginu, alla vega í bili. Vitandi það höfum við lagt þá tillögu fram við formenn ríkisstjórnarinnar, hæstv. forsætis- og fjármálaráðherra, að úr því að málið sé í þessari stöðu verði það einfaldlega dregið til baka. Við höfum lagt til að því verði lýst yfir að málið fái ekki pólitískan framgang á Íslandi og leita verði annarra leiða við að leysa úr þessari deilu við Hollendinga og Breta, annaðhvort með því að vísa til laganna sem þingið setti í sumar eða þá að fá aðkomu þriðja aðila sem mundi leysa málið á einhvers konar grundvelli hefðbundinnar milliríkjadeilu þar sem reynt yrði að komast að niðurstöðu. Þetta mál er stórskaðlegt fyrir íslenskan almenning, íslenskt efnahagslíf og íslenskt samfélag inn í framtíðina og bætist ofan á öll þau stórskaðlegu mál sem fyrir eru. Mig langar að vita hvað hv. þingmanni þykir um þá tillögu að 

Herra forseti. Hvað varðar þá hugmynd að leita til annarra ríkja eða aðila til þess að miðla málum þá þykist ég svo sem vita, eða get ímyndað mér það, að ríkisstjórnin hafi reynt að fá aðra aðila að málinu. Það kann að vera að það sé erfitt vegna þess að ekki er eingöngu við Breta og Hollendinga að eiga, hér er við allt Evrópusambandið að fást. Þetta snýr að innstæðutryggingarkerfinu í álfunni og það eru það miklir hagsmunir undir að alltaf verður við mjög ramman reip að draga. Við höfum greinilega ekki getað gert þetta með öðrum hætti eða það hefur verið mat íslenskra stjórnvalda að þetta hafi verið sú eina leið sem hafi verið opin. Hvort aðstæður séu að breytast á þann veg að kannski sé mögulegt að skjóta málinu aftur í umræðu og fá þá þriðja aðila til að vinna með okkur - ég kann ekki að meta það, það væri þá frekar að hæstv. fjármálaráðherra gæti svarað slíku. Auðvitað væri það t.d. æskilegt að Evrópusambandið kæmi að málinu af því að það á sjálft svo mikið undir. Þeirri skoðun hefur verið hreyft af fyrrverandi utanríkisráðherra, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, að nauðsynlegt hefði verið að ESB hefði komið að þessu máli með miklu skýrari og ríkari hætti. Hvað varðar málsmeðferðina hér í þinginu, sem hv. þm. Þór Saari kom að í upphafi andsvars, er það rétt að ég held að ríkisstjórnin hafi reynt að keyra málið of hratt út úr nefndum áður en það var fullklárað. Ég held að það hafi verið vanbúið til umræðu þegar það kom inn í þingsalinn. Það hefur gert það að verkum að umræðan hefur tekið lengri tíma af því að að hluta til erum við að fara í 

Hæstv. forseti. Það safnast nokkuð í þann sarp sem fyrir liggur varðandi fyrirspurnir til hæstv. forseta sem ekki hefur verið svarað. Ég gat þess, fyrir ekki svo löngu síðan, að svo virtist sem fundurinn væri lokaður og ekki væri hleypt inn á áhorfendabekki. Ég vil því ítreka spurningu um það til hæstv. forseta hvort tekin hafi verið ákvörðun um að halda fundinn fyrir luktum dyrum, sem vissulega er heimilt samkvæmt 69. gr. þingskapa en þarf að taka sérstaka ákvörðun um. Í annan stað vildi ég ítreka spurningar til hæstv. forseta um það hvernig framhaldi fundar verði háttað og hvort ekki verði fundað með þingflokksformönnum.

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka forseta fyrir röggsama fundarstjórn klukkan tíu mínútur yfir fjögur að morgni, það er mikilvægt að vel sé haldið á spöðunum hér. Ég bar fram tvær spurningar áðan til hæstv. forseta. Mér leikur forvitni á að vita það, herra forseti, sem ég held að sé ekki á færi neins annars en þínu að svara, hversu margir starfsmenn þingsins eru við störf með okkur í dag. Ég tel það vitanlega ekki eftir mér að vera hér að fjalla um þetta mikilvæga mál. Ég sakna þess vitanlega eins og aðrir að fleiri stjórnarþingmenn skuli ekki taka þátt í umræðunni til þess að gefa henni meira vægi og svara þeim spurningum sem lagðar hafa verið fram. Ég spyr um þetta, herra forseti.

Virðulegi forseti. Það líður að morgni, klukkan er orðin tólf mínútur yfir fjögur og ekkert svar hefur fengist um það hvenær þessum fundi lýkur. Ég vil því beina þeirri fyrirspurn til hæstv. forseta hvort til standi að funda hér þangað til nefndarfundir byrja í fyrramálið eða hvort gert verði hálftímahlé þannig að maður geti skroppið heim í sturtu og rakað sig áður en maður mætir á nefndarfund. Það væri ágætt að fá leiðbeiningu frá forseta ef hann mundi láta svo lítið að svara þessari spurningu sem er sett fram í fullri vinsemd.

Forseti mun ekki gefa þingmönnum neinar persónulegar leiðbeiningar um hluti eins og rakstur eða annað slíkt.

Hæstv. forseti. Ekki hvarflar að mér að óska eftir leiðbeiningum um rakstur frá hæstv. forseta en það væri ágætt að fá einhverja vísbendingu um það hversu lengi þessum fundi skuli fram haldið. Nefndarfundir byrja klukkan 8.30 í fyrramálið og það væri gott að geta skipulagt daginn og ekki vill maður mæta óundirbúinn á nefndarfund. Þá beindi ég þeirri fyrirspurn til hæstv. forseta hér áðan hvort búið væri að tímasetja fund í forsætisnefnd. Það kom fram í máli forseta fyrr í kvöld eða nótt, ég man þetta nú ekki alveg, að fyrirhugað væri að halda fund í nefndinni á morgun. Það kom jafnframt fram í máli hæstv. forseta að til stæði að boða fund með þingflokksformönnum á morgun. Það væri mjög gott, herra forseti, ef hægt væri að upplýsa hvaða tíma dagsins þetta yrði á morgun þannig að þingmenn gætu verið vel undirbúnir og ekki búnir að ráðstafa þeim tíma í 

Virðulegi forseti. Til forseta hefur verið beint mjög markvissri spurningu sem lýtur að 69. gr. þingskapalaga, hvort það geti verið að fundi hafi verið lokað eða hvort honum hafi verið lokað tímabundið og hann opinn aftur eða hvernig það nú er. Það gengur ekki að forseti svari ekki þessari spurningu. Hér er verið að spyrja um það hvort það geti verið að fundurinn hafi orðið ólöglegur vegna þess að ekki er heimilt, og það skiptir máli, að loka fundi án þess að fyrir liggi samþykki. Hafi það verið gert, þó að ekki hafi verið nema tímabundið, hefur það áhrif á allan þennan fund. Ekki er langt síðan að miklar deilur stóðu í þinginu um fundarstjórn sem reyndist vera ólögleg fundarstjórn og fundurinn var ólöglegur. Nú verður forseti að gæta þess að gera þetta 

Forseti kannast ekki við það að fyrir einhverjum dögum hafi farið fram ólögmætur fundur á Alþingi.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir ábendingar hv. þm. Illuga Gunnarssonar um að fundurinn gæti hugsanlega verið ólöglegur. Ég held að það skipti gríðarlega miklu máli, ég held að enginn okkar vilji vera í þeim sporum að hafa verið hér í umræðu langt fram á nótt og svo komi í ljós að fundurinn reynist ólöglegur, það væri miður. Í annan stað langar mig enn á ný að beina þeirri spurningu til virðulegs forseta hvort búið sé að aflétta yfirvinnubanni sem komið var á hjá starfsmönnum þingsins til þess að spara fjármuni. Þegar við vorum í gerð nefndarálits máttu starfsmenn þingsins, nefndarritarar, ekki vinna lengur en til tólf og því var fylgt 

Virðulegi forseti. Í gær sagði virðulegur forseti okkur skemmtisögu af því hvernig dómsmálaráðherra fyrir nokkrum áratugum síðan taldi að hljóð afbakaðist einhvern veginn við það að fara inn á segulbandsspólur. Mig hefur oft grunað að þessi dómsmálaráðherra gæti hafa haft rétt fyrir sér vegna þess að spurningar mínar virðast einhvern veginn afbakast. Ég var ekki að spyrja um persónulegan þrifnað, virðulegi forseti, ég var að spyrja að því hvort hugsanlegt væri að maður gæti skroppið heim kannski hálftíma áður en nefndarfundir byrja til að fara í sturtu og raka sig. Ég var ekki að spyrja um persónulegan þrifnað, hvernig ætti að standa að honum, enda tel ég að ég sé fullfær um að ákveða það 

Virðulegi forseti. Ég kom upp áðan og hældi m.a. forseta fyrir fundarstjórn en mig langar aðeins að finna að fundarstjórn hæstv. forseta í ljósi þess að forseti hefur kosið að vera með athugasemdir við þingmenn og það sem þeir segja í raun ekki, herra forseti, en svarar hins vegar ekki þeim spurningum sem til hans er beint. Ég held að það sé ekki til eftirbreytni, herra forseti, og hvet því í allri hógværð herra forseta að íhuga vel þá fundarstjórn að koma með einhver skilaboð til þingmanna sem eru að spyrja réttmætra spurninga í stað þess að svara þeim spurningum sem til forseta er beint. Ég veit að það getur tekið tíma að svara þeim ef afla þarf upplýsinga, en ég hvet til þess að það sé gert með góðum hætti.

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir með síðasta ræðumanni, hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni, að þetta eru ekki ósanngjarnar spurningar sem verið að bera hér fram. Þetta eru spurningar sem skipta máli og spurningar sem hæstv. forseti ætti að geta svarað, en hæstv. forseti kýs að svara þeim ekki. Nú liggur auðvitað fyrir að næturfundir hafa verið á Alþingi svo lengi sem elstu menn muna, hygg ég. Þeim hefur þó farið fækkandi og það hefur verið á grundvelli markvissrar stefnu, gerðar hafa verið breytingar á þingsköpum m.a. með það að markmiði að draga úr næturfundum. Ég velti því fyrir mér hvort um sé að ræða einhverja stefnubreytingu sem veldur því að þessi fundur er haldinn núna. Ég velti því líka fyrir mér hvort við hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar eigum að búast við því að framhald verði á slíku, og við verðum líka 

Virðulegur forseti. Mig langar að endurtaka að einhverju leyti fyrri spurningar mínar um fundarstjórn á þessum fundi og lengd hans. Nú liggur fyrir að nefndarfundur hefst klukkan hálfníu. Í framhaldi af því hefst þingfundur klukkan hálfellefu og í framhaldi af því aðrir fundir. Ég fæ t.d. á minn fund klukkan eitt á morgun fulltrúa Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, Mark Flanagan og Franek Rozwadowski. Það verður áhugavert að ræða Icesave-málið við þá og hvaða álit þeir hafa á því. Ég mun náttúrlega benda þeim á þegar ég sit rauðeygður fyrir framan þá hvers vegna svo er og fæ kannski bút úr reynsluheimi þeirra og samstarfi við önnur þjóðþing hvort þessi vinnubrögð á Íslandi þyki eitthvert einsdæmi. Ég hef aldrei lent í öðrum eins asnalegum vinnubrögðum og ég hvet forseta einfaldlega til að fresta þessum fundi.

Virðulegi forseti. Það er athyglisvert að hugsa til þess að hæstv. fjármálaráðherra kom hér upp í dag og innihald ræðu hans var nokkurn veginn svona: Við vorum svo rosalega lítið í því að tefja fyrir nokkrum einasta hlut og sanngirni okkar var slík að annað eins hefur ekki sést. Af hverju í ósköpunum viljið þið ræða þetta vanbúna mál sem gæti komið þjóðinni í alveg gríðarlegt klandur? Á sama tíma leyfði ég mér áðan að lesa úr ræðu núverandi hæstv. forsætisráðherra þegar aðstæður voru svipaðar. Þær eru ekki þannig lengur vegna þess að það er tómt mál að tala um að við náum þeirri hvíld sem menn fóru fram á hér. Þar voru þau orð höfð uppi að það væri ekki nokkurt einasta vit í stjórn þingsins. Hér hafa menn komið hvað eftir annað með hógværar fyrirspurnir 

Hæstv. forseti. Ég hef komið upp áður í kvöld og lýst yfir áhyggjum mínum af þeim fullveldissjónarmiðum sem hreyft var af virtum fræðimönnum í blöðum landsins í vikunni og því hvort það sé þannig að það frumvarp sem við ræðum á Alþingi Íslendinga brjóti gegn stjórnarskrá lýðveldisins. Fjallað var um þetta mál í fjárlaganefnd og hv. formaður fjárlaganefndar kom hér upp í einnar mínútu athugasemd við fundarstjórn forseta til að gera okkur þingmönnum grein fyrir því hvernig nefndarstörfum hafi verið háttað þennan dag og hver hans túlkun væri á því hvernig lægi í þessu öllu saman og lýsti þeirri skoðun sinni að það væri rétt að vera ekki með miklar áhyggjur af þessu máli. Ég vil, hæstv. forseti, einfaldlega lýsa enn og aftur áhyggjum af þessari málsmeðferð og vil hvetja enn og aftur hv. formann fjárlaganefndar til að 

Virðulegi forseti. Ég fer enn og aftur fram á það, vegna þess að það komu engin svör, að virðulegur forseti tjái sig eitthvað um það hvernig haga skuli þessum fundi. Það er alveg ljóst að stjórnarliðar ætla ekki að svara spurningum. Ýmsu hefur verið velt upp hér og ekki að ástæðulausu. Hér kom fram, ætli sé ekki best að segja í gær, að í besta falli misskildu hæstv. ráðherrar þetta mál í grundvallaratriðum. Hér hafa komið upp mál sem varða stjórnarskrána og ég ætla ekki að hafa það eftir hvað núverandi hæstv. ráðherrar sögðu þegar einhverjar slíkar bollaleggingar komu fram hér áður. Ég ætla bara að spyrja virðulegan forseta: Er það málið að reyna að sitja þetta mál af sér? Ég get sagt virðulegum forseta að það mun ekki ganga.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Illugi Gunnarsson kom upp áðan og benti á að manni hefði verið meinuð aðganga að pöllum Alþingis. Það er klárt brot á þingskapalögunum vegna þess að það kemur mjög skýrt fram í 69. gr. laganna að þingfundir skuli haldnir í heyranda hljóði. Ekki nóg með það heldur er þetta nákvæmlega sama lagaregla og kemur fram í stjórnarskrá Íslands, nr. 33/1944, að fundir Alþingis skuli haldnir í heyranda hljóði. Þetta er ekki bara brot á þingskapalögum, þetta er líka brot á stjórnarskrá Íslands. Við höfum krafist svara um það frá hæstv. forseta hvort það sé rétt að mönnum hafi verið meinaður aðgangur að pöllum Alþingis 

Virðulegur forseti. Það er farin að þyngjast á mönnum brúnin út af þessu máli öllu. Það kom fram í máli stjórnarandstöðunnar með forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar fyrr í dag að menn hafi boðið gott veður á önnur mál sem fyrir liggja í þinginu og að þau verði afgreidd með eins miklu hraði og unnt er ef þau verða tekin inn í þingið. Mér heyrist alla vega á sjálfstæðismönnum að það sé að verða úti um það góða veður. Hér er um mörg brýn mál að ræða. Ég hvet því hæstv. fjármálaráðherra og forseta til að taka tillit til þeirra athugasemda manna að hér sé hugsanlega búið að vera með ólöglegan fund í gangi, hér sé hugsanlega verið að brjóta stjórnarskrána, og að það mál verði kannað áður en áfram verður haldið með fundinn og jafnvel að fundinum verði frestað til að það sjóði ekki allt upp úr í áframhaldandi störfum þingsins eftir því sem líður á veturinn.

Herra forseti. Nú hefur forseti verið nokkuð liðlegur við að ræða við þingmenn, m.a. um rakstur og annað slíkt, en þegar beint er til forseta efnislegum spurningum hvað varðar þingsköp og stjórnarskrá verður fátt um svör. Menn hafa bent á að sé ekki nóg með að verið geti að við séum að ræða frumvarp sem stangist á við stjórnarskrá, heldur kunni að vera að stjórn fundarins hafi verið með þeim endemum að jafnvel fundurinn sjálfur hafi orðið ólöglegur. Þetta eru allt auðvitað heilmikil firn. Ég vil líka út af orðum hv. þm. Þórs Saaris áðan nefna það við forseta að það er auðvitað ekki til þess fallið að ná góðum sáttum um þingstörf hvernig haldið hefur verið á þingstjórninni í nótt. Ítrekað hefur verið kallað eftir því að fram komi tímasetning á fundinn og ég beini því til virðulegs forseta að íhuga aðeins hvaða áhrif fundarstjórn 

Virðulegur forseti. Ég mun halda áfram að ræða nokkur af þeim mikilvægu álitamálum sem eftir eru í þessu risastóra máli, Icesave-málinu. Fyrst ber að nefna, eins og fram hefur komið, að álit Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á greiðsluþoli Íslands stangast algerlega á við álit Seðlabankans og álit fjármálaráðuneytisins. Það hefur komið fram að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn telur í skýrslu sinni að greiðslubyrði Íslands sé ekki sjálfbær næstu fimm árin. Spá þeirra nær ekki fram yfir það, einfaldlega vegna þess að hún nær ekki lengra en fimm ár fram í tímann. Aðspurður sagði fulltrúi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins við efnahags- og skattanefnd að hagvöxtur, sem yrði að öllum líkindum að þeim tíma liðnum, gerði það að verkum að Ísland gæti greitt niður þessar skuldir en ekki var sýnt fram á það með neinum efnislegum hætti. Það er ekkert nýtt að svona komi frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Það er alþekkt að þeir fari inn í lönd og komi þar á einhvers konar efnahagsaðgerðum í anda þeirrar nýfrjálshyggju sem tröllriðið hefur sömu löndum og hefur alla vega ekki verið Vinstri grænum sérlega hugstæð en láti sig svo hverfa á brott eftir þrjú til fimm ár, búnir að koma skuldamálum þeirra þjóða sem þeir hafa verið „að aðstoða“ í slíkan hnút að það leysist einfaldlega aldrei úr. Mér sýnist sem svo á þessari niðurstöðu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um Ísland að þetta sé nákvæmlega sama aðferð og verið er að beita hér. Ítrekað hefur verið óskað eftir upplýsingum um hvernig greiða eigi allar þessar skuldir, hvaðan peningarnir eigi að koma. Það hefur ítrekað komið fram að ekki hafa fengist svör við þeim spurningum. Þannig starfar Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn oft og tíðum. Hann virðist geta komið fram við Íslendinga eins og hann hefur komið fram við allar þær þjóðir sem eiga um sárt að binda eftir áratugaaðstoð frá sjóðnum, þ.e. þær eru komnar í tölu vanþróaðra ríkja. Þetta hefur Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn vissulega gert með stuðningi stjórnvalda í þeim ríkjum þar sem hann hefur starfað og þetta er Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn að gera á Íslandi með stuðningi íslensku ríkisstjórnarinnar og með stuðningi þingmanna Samfylkingar og Vinstri grænna. Ég tæpti á því áðan að á morgun, eftir hádegi, kl. 1, er ég að fá á minn fund þá kumpána, fulltrúa Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, Franek Rozwadowski og Mark Flanagan. Mér er vel kunnugt um, enda hef ég hitt þá áður, álit þeirra á íslenskri efnahagsstjórn undanfarinna ára. Mér er kunnugt um álit þeirra á starfsemi Seðlabanka Íslands og mér er kunnugt um álit þeirra á íslenskri stjórnsýslu almennt. Ég mun, þegar ég sit fyrir framan þá á morgun, eftir kannski 35 klukkustunda vöku við störf mín á þinginu, óska eftir áliti þeirra á löggjafarvaldi Íslands, með hvaða hætti það starfar. Ég efast ekki um að þeir hafi svipað álit á því og ég hef, þ.e. ekki sérlega gott. Herra forseti. Allt þetta samanlagt er til þess fallið að rýra enn frekar orðspor Íslands á erlendum vettvangi. Ég var á fundi hjá OECD úti í París fyrir síðustu helgi og þar var oft sagt við mig að þó að leysa þyrfti Icesave-málið væri það ekki stærsti hlutinn af því sem væri að heldur væri það allt hitt, allt kerfið, stjórnsýslan, embættismannakerfið, stofnanirnar, Seðlabankinn, stjórnskipanin, sem hefði gert það að verkum að hið risavaxna hrun varð. Það er sennilega miklu erfiðara að leysa úr því öllu og það er miklu mikilvægara fyrir Ísland á alþjóðavettvangi að takast á við það mál en að reyna að leysa Icesave-málið. Íslensk stjórnvöld geta leyst það með því að halda sig við þau lög sem Alþingi samþykkti í sumar. En það er allt hitt sem þá á eftir að laga og leysa úr þegar og ef Icesave-frumvarpið fer í gegnum þingið. Því miður, eftir eitt ár og tvo mánuði, er ekkert, og ég endurtek ekkert, verið að gera í því að koma skikki á þá galla í stjórnsýslunni og stofnunum ríkisvaldsins sem gerðu það að verkum m.a. að þetta hrundi. Það voru stofnanir ríkisins sem brugðust, það var framkvæmdarvaldið sem brást og það var löggjafinn sem átti að hafa eftirlit með þessu öllu saman sem brást líka. Komið hefur fram í fyrirspurn til hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra að starfsemi Fjármálaeftirlitsins hefur ekki verið breytt að neinu marki og enn þá er allt sama starfsfólkið þar við störf nema forstjórinn sem var. Komið hefur fram, í samtölum við seðlabankastjóra hjá efnahags- og skattanefnd, að engu hefur verið breytt í verkferlum Seðlabankans. Það svið í Seðlabankanum sem heitir fjármálastöðugleikasvið, og hvers eina hlutverk, ég endurtek, eina hlutverk, var að tryggja fjármálastöðugleika á Íslandi, með glæsilegum árangri eins og raun ber vitni - m.a.s. það svið starfar áfram óbreytt og starfsemi Seðlabankans og allir starfsmenn í sömu stöðum og þeir voru nema þrír fyrrverandi bankastjórar. En núverandi stjórnvöld héldu að allt væri þeim þremur að kenna. Þó að þeir beri vissulega höfuðábyrgð á því sem gerðist, og þá kannski sérstaklega einn þeirra, þá væri engu að síður um að ræða kerfislægan vanda í þessum stofnunum, í stjórnsýslunni og í stjórnkerfinu. Þetta gerði það m.a. að verkum að Icesave-málið kom upp og þetta gerir það að verkum, hæstv. forseti, að ekki er hægt að leysa það, það er í sjálfheldu í þinginu, það er búið að vera á valdi embættismanna í átta mánuði að reyna að semja við erlendar þjóðir um þetta mál og þessar embættismannanefndir hafa einfaldlega klúðrað málinu hvað eftir annað. Icesave-málið sjálft er sennilega ekki nema toppurinn á ísjakanum og er þá í framhaldinu kannski útlit fyrir enn lengri og enn fleiri næturfundi á þinginu ef einhvern tíma verður farið að taka á því öllu. Frá því að þetta mál kom fyrst í þingið í annað sinn hafa komið fram fjölmargir nýir fletir á málinu, á sumum þeirra hefur verið tæpt rækilega og öðrum minna. Fyrir fjárlaganefnd komu í fyrradag fjórir lögspekingar sem ekki voru sammála um hvort hér væri um að ræða brot á stjórnarskrá Íslands. Einn þeirra taldi tvímælalaust svo vera, annar hélt að það gæti hugsanlega verið, tveir voru ekki alveg vissir en annar var þó nánast viss um að svo væri ekki. Að mínu viti er um að ræða það alvarlegt mál að ófært er að þingið reyni að afgreiða það án þess að skorið sé úr um það. Ekkert í íslenskri stjórnskipan gerir Alþingi kleift að skjóta þessu máli eitthvert annað og þess vegna verðum við að halda áfram í þinginu að óska eftir því að málið verði einfaldlega tekið fyrir aftur í fjárlaganefnd og reynt verði að leita eftir skriflegum álitsgerðum færustu sérfræðinga á því hvort hér er hugsanlega um að ræða brot á stjórnarskrá. Mér finnst það ótækt, og ég má það ekki samkvæmt drengskaparheiti, að taka þátt í vinnu sem hugsanlega gerir það að verkum 

Hæstv. forseti. Það eru tvö atriði í ræðu hv. þm. Þórs Saaris sem ég vildi nefna. Annars vegar upplýsti hv. þingmaður að hann mundi á morgun eða í dag eiga fund með fulltrúum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins - það styttist reyndar mjög í þann fund - þar á meðal Mark Flanagan sem er eftir því sem mér skilst yfirmaður sendinefndar sjóðsins gagnvart Íslandi. Nú vildi ég koma því á framfæri við hv. þm. Þór Saari að hann leiti eftir því hjá þessum hv. embættismanni Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hvort hann standi við það sem hann sagði í fjölmiðlum fyrir nokkrum vikum síðan, og kom reyndar líka fram í bréfi frá Dominique Strauss-Kahn, að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefði aldrei, ekki á nokkru stigi, sett nein skilyrði sem vörðuðu afgreiðslu Icesave-málsins og tengdu það ekki með neinum hætti endurskoðun á efnahagsáætlun Íslands.

Herra forseti. Ég mun að sjálfsögðu ganga á eftir þessari spurningu við Mark Flanagan og félaga. Ég er með langan spurningalista. Það er athyglisvert, og kannski rétt að ég upplýsi það hér, að fjölmargar af þeim spurningum eru komnar úr þingmannaliði stjórnarinnar sem veigra sér við að spyrja spurninga innan sinna vébanda og vísa þeim á stjórnarandstöðuna til að fá svör. Þannig er þetta mál vaxið að það er einfaldlega búið að kúga þingmenn í stjórnarliðinu til fylgis við það. Það er fullt af þingmönnum í Samfylkingunni sem eru ekki sáttir við það heldur. 

Hæstv. forseti. Það er annað atriði í ræðu hv. þingmanns sem ég vildi víkja að og kannski biðja hann að skýra aðeins nánar. Það er atriði sem hann nefndi í sambandi við gerð Icesave-samninganna eða aðdraganda að þeirri samningagerð sem við erum hér með til meðferðar. Hv. þingmaður nefndi að embættismannanefndir hefðu ítrekað klúðrað málum í því sambandi og þá er ég að velta fyrir mér hvort það sé ekki mat hv. þingmanns að nauðsynlegt hefði verið að taka málið á hæsta pólitíska stig í samningaviðræðum við þessar þjóðir til að reyna þó að beita því afli sem smáþjóð hefur í samskiptum við önnur lönd, í stað þess að hafa þetta tæknilegt úrlausnarefni embættismanna að færa þetta á pólitískt stig strax frá upphafi.

Herra forseti. Jú, ég er þeirrar skoðunar að það hefði þurft að gera það strax frá upphafi. Það var athyglisvert að fylgjast með sjónvarpsþáttum sem voru um daginn um hrunið. Maður sá sömu embættismennina trítla út ferð eftir ferð í nýrri og nýrri leit að nýjum og nýjum samningi og alltaf komu þeir til baka með verri og verri samning. Sá sem stýrði því að alltaf var verið að notast við sama fólkið ber náttúrlega höfuðábyrgð á því að svo fór sem fór. Svona gera menn einfaldlega ekki ef þeir eru að hugsa skýrt og sérstaklega ef hagur þjóðarinnar er í húfi. Þetta er auðvitað stórfelld milliríkjadeila og hana þarf að reyna að leysa á hæsta pólitíska plani sem hugsast getur. En ferðagleði hæstv. forsætisráðherra hefur alla vega ekki verið slík að hún hafi treyst sér til að 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þór Saari fyrir ágæta ræðu. Ég hjó eftir því að hann talaði um fjármálastöðugleikasvið Seðlabanka Íslands og kom með athugasemdir um það. Nú held ég að flestir sem þekkja til mála og hafa hugleitt það af einhverri alvöru geti verið sammála um að það voru nokkur mistök þegar Fjármálaeftirlitið var skilið frá Seðlabanka á sínum tíma. Ég hefði gaman af að heyra skoðun hv. þingmanns á því hvort honum fyndist að aftur ætti að sameina Seðlabankann og Fjármálaeftirlitið til að reyna að tryggja betur eftirlit með kerfisáhættu í sambandi við fjármálakerfi á Íslandi.

Herra forseti. Ég starfaði sjálfur í Seðlabankanum þegar Bankaeftirlitið, sem svo var kallað, var einfaldlega lagt niður og Fjármálaeftirlitið var stofnað. Það var gert í samræmi við nýja löggjöf og alls konar kerfisbreytingar sem þá þurfti að fara í gegnum. Það voru uppi talsverðar efasemdir um hvort þetta væri æskilegt á þeim tíma því að Seðlabankinn hafði mikla reynslu í utanumhaldi utan um bankaeftirlit og er hvað svo sem hefur gengið á öflug stofnun. Fjármálaeftirlitið var óburðugt frá fæðingu og ekki síst kannski vegna þess að fyrsti forstjóri þess var pólitískt skipaður en ekki skipaður á faglegum forsendum. Eins og gerist oft með slíka skipan í embætti ná menn einfaldlega ekki þeim faglega slagkrafti sem þarf. Vissulega getur verið að æskilegt væri að færa Fjármálaeftirlitið aftur undir Seðlabankann en það þarf þá líka að endurskipuleggja 

Ég þakka fyrir þetta svar, hv. þingmaður - 

Forseti minnir þingmenn á að ávarpa þingmenn ekki í 2. persónu.

Herra forseti. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir málefnalega og góða ræðu eins og hans var von og vísa. Það sem ég vildi heyra frá hv. þingmanni eru viðbrögð við þeim fullyrðingum sem hér komu fram í kvöld. Hæstv. ráðherrar ríkisstjórnarinnar fullyrtu að fyrirvararnir sem gengið var frá, og forseti lýðveldisins vísaði m.a. til að væru ástæðan fyrir því að hann skrifaði undir lögin í sumar, væru ekki bara tryggðir heldur miklu betri núna en í sumar. Mér finnst þetta að vísu vera rökleysa og ég átta mig ekki á af hverju við erum þá að breyta þessu ef einhver telur hlutina vera með þessum hætti. Ég veit að hv. þingmaður þekkir fyrirvarana mjög vel og þess vegna langar mig að fá viðbrögð hans við þessari fullyrðingu.

Herra forseti. Ég hef legið yfir þessu máli síðan í byrjun júní og er alveg sannfærður um að þeir fyrirvarar og það mál sem núna liggur fyrir þinginu er allt annars eðlis en málið sem var afgreitt héðan í sumar. Það er einfaldlega byggt á misskilningi hæstv. ráðherra ef þeir halda því fram að málið sé betur búið en það var. Þeir skilja annaðhvort ekki málið eða kjósa að halda einhverju fram sem ekki er satt. Ekki get ég vænt þá um það og því hlýtur hér einfaldlega að vera um misskilning að ræða. Það er hins vegar athyglisvert að það hefur verið bent á þennan misskilning áður en fæstir ráðherrar hafa samt séð sér færi á að koma og hlusta á umræður um þetta mál til þess að kynna sér það. Þeir kjósa einfaldlega að vera með höfuðið í sandinum í þessu máli.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Þór Saari þekkir þetta mál afskaplega vel, eins og kom fram í ræðu hans, og fór vel yfir það í sumar. Menn velta því hér upp að of langur tími sé tekinn í þessa umræðu en þetta er kannski ein helsta ástæðan fyrir því að þessi umræða er rétt að byrja. Það að beita okkur ofbeldi með því að virðulegur forseti berji eins oft og eins hátt í bjölluna og mögulegt er og allir þessir taktar sem við þekkjum hafa ekkert með efni málsins að gera. Við erum í þeirri stöðu að í besta falli misskilja hæstv. ráðherrar málið í grundvallaratriðum, hvorki meira né minna. Í þessari stöðu erum við í stjórnarandstöðunni og það er afskaplega mikilvægt að við komum þessum skilaboðum áleiðis úr 

Herra forseti. Ég held að það sé alveg hárrétt hjá hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni að hér er um reginmisskilning að ræða á einhverju stærsta og alvarlegasta máli sem þingið hefur fengist við og það er dapurlegt að upplifa það. Ég upplifði ekki alls fyrir löngu að þeir embættismenn sem áttu að kynna lög Alþingis frá því í sumar komu fyrir fjárlaganefnd til þess að útskýra með hvaða hætti þeir hefðu farið með það mál til Hollendinga og Breta. Mér virtist dagljóst á útskýringum þeirra að þeir höfðu heldur ekki skilið þetta mál. Hér er því um gríðarlega alvarlega meinbugi að ræða í stjórnsýslunni, ríkisstjórninni og í stjórnkerfinu varðandi þetta mál ef enginn skilur það. Samt er verið að keyra það í gegnum þingið. Þetta er náttúrlega alveg bara fáránlegt.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hún var reyndar stutt og kannski fór hann ekki yfir öll atriðin sem hann ætlaði sér. Ég hjó eftir því að hann nefndi fund sem var haldinn á fullveldisdaginn í hv. fjárlaganefnd. Þangað hefðu komið gestir, sumir hefðu sagt að þetta væri ekki stjórnarskrárbrot og einn hefði sagt þetta væri stjórnarskrárbrot. Herra forseti, ég vil spyrja hv. þingmann: Er leyndarmál hvað þessir menn hétu? Við höfum bara fengið munnlega skýrslu frá formanni nefndarinnar og því er mjög mikilvægt að við fáum að vita hvaða sérfræðingur hélt því fram að þetta væri stjórnarskrárbrot og hverjir héldu því ekki fram þannig að við fáum hægt og rólega fréttir af þessum mikla fundi á fullveldisdaginn í hv. fjárlaganefnd.

Virðulegur forseti. Ég skal reyna að útskýra þetta mál eins og mér heyrðist það vera. Fyrir fjárlaganefnd komu fjórir lögspekingar. Sá þeirra sem taldi nánast ótvírætt að þetta væri brot á stjórnarskrá var Sigurður Líndal. Það hefur fengist staðfest með grein hans í Morgunblaðinu frá því í gærmorgun að svo væri. Eiríkur Tómasson var ekki sama sinnis en hann hafði miklar efasemdir um eitt atriði í þessu máli og það var að ríkisábyrgðin væri ótakmörkuð í tíma og í umfangi. Það var atriði sem honum leist ekki á þótt hann teldi ekki endilega að það væri brot á stjórnarskránni. Ragnhildur Hjaltadóttir, að mig minnir að hún heiti - 

Herra forseti. Staðan er eiginlega sú að mig hungrar og þyrstir í þessar upplýsingar og þær þyrftu náttúrlega að vera á skriflegu formi, þ.e. þetta yrði þá nefndarálit hv. fjárlaganefndar. Ég skora á formann nefndarinnar og nefndarmenn að koma með nefndarálit um þennan fund þannig að við vitum hvað fór þarna fram og hvað gerðist og helst að fá frá gestunum einhvers konar umsögn um málið. Mig langar til að spyrja hv. þingmann að öðru. Hann segir að hann telji að mörgum þingmönnum Samfylkingarinnar líði illa með þessa ákvörðun, ég skildi það þannig. Þetta er alveg nýtt því ég hef talið hingað til að þeir hefðu engar áhyggjur af þessu en hins vegar hefðu hv. þingmenn Vinstri grænna sumir hverjir af þessu verulega miklar áhyggjur og samviskubit. Hvað hefur hv. þingmaður fyrir sér í því að hv. þingmönnum Samfylkingarinnar líði líka illa?

Virðulegur forseti. Ég byggi það einfaldlega á samtölum mínum við þá. Þeim er illa við þetta mál og vildu að þetta væri frá og þetta væri afgreitt með öðrum hætti en verið er að gera. Þeir eru alls ekki allir sammála þessum vinnubrögðum. Þeir eru að vísu ekki margir, ég hef ekki rætt við þá alla en heyri það á sumum þeirra. Mér finnst það góðar fréttir því meðan er líf er von, segir einhvers staðar. Það rennur þó blóðið í sumum þeirra í þessu máli. Þetta eru forkastanleg vinnubrögð sem viðhöfð eru á Alþingi þessa dagana með fundum klukkan fimm að morgni, fullur vinnudagur fram undan og hugsanlega langt fram á kvöld. Ég er búinn að vera vakandi núna í 23 klukkutíma en er að tjá mig um lagasetningu á Alþingi Íslendinga og á að vera að reyna að gera það af einhverju viti. Ég reyni að sjálfsögðu að gera það og bæti á mig kaffi með reglulegu millibili en þetta endar náttúrlega með ósköpum. Þetta veit hæstv. fjármálaráðherra og forseti Alþingis líka. Það væri vel ef þeir ákvæðu að fresta þessum fundi.

Hæstv. forseti. Mig fýsir að fá svör við þeim spurningum sem bornar hafa verið fram til hæstv. forseta varðandi hvort rétt sé að hér hafi verið haldinn lokaður fundur Alþingis í kvöld. Ef svo er, eru einhverjar skýringar á því og þá hvenær hafi verið lokað á þingpöllum? Nú er það svo að hv. þm. Birgir Ármannsson hefur upplýst að hann hafi fengið send boð frá aðilum sem stóðu fyrir utan þinghúsið og vildu koma og fylgjast með þessum mikilvægu umræðum hér en komu að luktum dyrum. Ég leyfi mér að fullyrða, hæstv. forseti, að það sé gríðarlega nauðsynlegt að forseti upplýsi okkur um það og fullvissi okkur um að hann taki þessu máli ekki létt. Mér sýnist þetta vera hreint brot á ákvæðum stjórnarskrárinnar þar sem er fjallað um að fundi í þinginu skuli halda fyrir opnum dyrum. Ég vonast til þess að hæstv. forseti svari þessari spurningu.

Virðulegi forseti. Ég held að þeir aðilar sem hafa tekið þátt í þessari umræðu, sem eru fyrst og fremst stjórnarandstæðingar, hafi sýnt met í þolinmæði gagnvart virðulegum forseta. Hér hefur hvað eftir annað verið spurt einfaldra spurninga sem væri leikur einn og skylda virðulegs forseta að svara. Virðulegur forseti lætur eins og þetta skipti ekki máli, eins og t.d. sú fyrirspurn sem hér var borin fram í hvað, 15. skipti? Nú má vera, virðulegi forseti, að einhvers staðar eigi við að sýna hroka. Ég veit ekki hvar, ég veit ekki hvenær en ég veit að það á ekki við hér. Ef þetta er línan sem norræna velferðarstjórnin vill hafa í samskiptum verður svo að vera 

Herra forseti. Nú er það svo að til forseta hafa komið spurningar sem lúta að stjórnarskrá og þingsköpum og því hvort mögulegt sé að þingsköp hafi verið brotin og þá um leið stjórnarskrá. Þetta eru alvarlegar spurningar. Nú kann að vera að forseti sé orðinn þreyttur og lúinn og langt sé liðið á nótt en þá verður forseti að fá einhvern annan fyrir sig til þess að sitja í stólnum ef forsetinn er ekki fær um að sinna embættisstörfum sínum. Þetta gengur ekki svona, virðulegi forseti. Þetta mál hlýtur að verða tekið upp í framhaldinu í forsætisnefnd. Þingmenn hafa farið fram á að forseti svaraði því hvort fundinum hafi verið lokað og þar með brotin ákvæði þingskapalaga og stjórnarskrár. Forseti getur ekki setið á forsetastóli og ekki svarað þingmönnum um hvort fundurinn sé orðinn ólöglegur. Þetta gengur ekki, virðulegi forseti, augljóslega ekki. Forseti hlýtur að átta sig á því að þetta mun hafa afleiðingar.


            

Eftir því sem forseti kemst næst er þetta röðin.


             Virðulegi forseti. Ég þakka þér fyrir að hleypa mér hér að. Ég var búinn að gefa merki fyrir töluvert löngu þannig að ég efa það ekkert að þetta sé rétt röð, hv. þingmaður, bið þig bara að vera rólegan. Þú kemst örugglega að. Virðulegi forseti. Mig langar að leggja áherslu á að spurningunni um lögmæti fundarins verði svarað. Það kann að vera að það séu eðlilegar skýringar á því að dyrnar hafi verið læstar fyrir almenning sem vill fylgjast með fundinum. Dyrnar kunna t.d. að hafa hviklæst eða hrokkið í lás, hurðin skellst aftur eða eitthvað, en það er mjög mikilvægt að forseti upplýsi hvort fundurinn hafi verið lokaður og sé þá lokaður. Við höfum ekkert verið upplýst um það hvort það sé búið að opna fundinn hafi þetta verið svona. En mig langar líka að vekja athygli herra forseta á þeim spurningum sem ég beindi til hans áðan og hann man örugglega eftir.

Virðulegi forseti. Virðulegur forseti hefur verið ákaflega upptekinn af því að leiðrétta þegar hann er kallaður frú. Hann hefur verið ákaflega upptekinn af því að leiðrétta ávörp þingmanna og notar bjölluna til þess óspart, en virðulegur forseti lætur ekki svo lítið að svara þingmönnum sem spyrja hvort jafnvel hafi verið framið stjórnarskrárbrot. Virðulegi forseti. Svona framkoma við þingheim gengur ekki.

Hæstv. forseti. Ég tek undir það sem fram hefur komið, þingmenn hafa verið með allra hófsamasta móti í garð hæstv. forseta sem ítrekað hefur látið sem vind um eyru þjóta þær spurningar sem fram hafa verið bornar og hafa allar verið málefnalegar og efnislegar og ekki gefið neitt tilefni til þess að þeim verði mætt með þögninni einni og því yfirlæti sem í því felst. Ég skora á hæstv. forseta sem auðvitað er kosinn hér til sinna starfa til þess að gæta hagsmuna allra þingmanna, en ekki bara einhverra tiltekinna flokka, að svara þeim spurningum. Ég beini til hæstv. forseta spurningu og bæti þannig kannski við spurningaflóðið: Hvert eiga hv. þingmenn að leita ef ekki til hæstv. forseta þegar þeir telja að þingsköp séu brotin eða að einhverjir gallar séu á framkvæmd þingfundar? Hvert eiga þeir að leita? Hvert geta menn hugsanlega leitað 

Forseti tekur fram að forseti er ekki í færum til að svara þeirri spurningu sem hér hefur ítrekað verið borin fram vegna þess að forseta hafa ekki borist upplýsingar um þetta álitaefni. Hann mun leita eftir því að fá þær upplýsingar sem nauðsynlegar eru frá þeim sem það mál þekkja sem væntanlega eru starfsmenn þingsins. Forseti mun kanna hvort hægt sé að fá viðeigandi upplýsingar um þetta álitaefni.

Virðulegur forseti. Nú er klukkan farin að ganga sex að morgni og ég hef komið upp nokkrum sinnum áður undir þessum lið, um fundarstjórn forseta, þar sem mér finnst fundarstjórnin á Alþingi vera orðin meiri háttar afkáraleg. Það gengur ekki að það sé ætlast til þess að þingmenn haldi hér vöku sinni jafnvel á annan sólarhring við að ganga frá lagasetningu fyrir þjóðina. Sjálfur starfaði ég til sjós í 10 ár. Þar voru lágmarkshvíldarákvæði en það var akkúrat á þessum tíma, þegar menn voru búnir að vaka kannski í 22–25 tíma, sem slysin urðu. Þá urðu slysin, og þá verða slysin. Og hér verða slysin með þeim hætti að það hleypur kergja í þingmenn og allt þingstarf í framhaldinu mun fara í loft upp. Það er hlaupin kergja í mig. Ég mun aldrei samþykkja að þetta mál verði afgreitt út úr þinginu. 
            

Herra forseti. Ég ætlaði einmitt að koma inn á þetta sama og síðasti hv. þingmaður. Við eigum eftir að afgreiða hérna mjög þung og mikil frumvörp um fjárlögin, bæði tekjuliðina og síðan gjaldaliðina, og það þarf að vinna mjög hratt og vel. Þegar menn verða varir við ákveðinn hroka úr forsetastóli - nú er ég ekki að ásaka núverandi forseta, heldur hvernig forsetaembættið hefur komið fram við þingmenn í kvöld og nótt - er hættan sú að það verði ekki sérstaklega mikil samningslipurð þegar kemur að því að afgreiða mikil mál. Menn gætu jafnvel farið að ræða þau mjög ítarlega, enda virkilega mikið tilefni til, herra forseti, að ræða t.d. skattálögurnar á fyrirtækin og landslýð ítarlega eða þá skerðingar á fæðingarorlofi og annað slíkt sem menn hafa verið að ræða. Ég legg til að hæstv. forseti 

Hæstv. forseti. Ég fagna því að hæstv. forseti muni nú beina kröftum sínum í að fá upplýsingar um hvort hér hafi verið haldinn ólöglegur fundur þar sem þingpallar hafa verið óaðgengilegir íslenskum borgurum. Ég undra mig á því hvers vegna það hafi tekið u.þ.b. 17 athugasemdir við fundarstjórn forseta og tæplega tvær klukkustundir að fá nokkur svör. Ég áætla að ekki sé styttra síðan hv. þingmenn byrjuðu að spyrja hæstv. forseta um þetta. Ég fagna því engu að síður að nú sé loks brugðist við og leitast við að leiðrétta þetta. Ég tel að fram þurfi að fara einhvers konar athugun á því hvernig, ef rétt er, svona hlutir koma til og hvaða ástæður liggja hér að baki. Það er gríðarlega alvarlegt mál ef rétt er 

Herra forseti. Hv. þm. Birgir Ármannsson nefndi fyrir margt löngu hér í ræðustól,  Hitt vil ég segja og er nauðsynlegt að komi fram - ég skora á hæstv. forseta að hlýða vel á mál mitt og það sem ég segi nú - að fundarstjórn með þessum hætti er til þess fallin að draga úr líkum á því að samkomulag náist um þingstörf. Ég bið hæstv. forseta að hugleiða það sem ég segi nú og breyta fundarstjórn sinni ef honum er annt um að ná einhverri samstöðu hér í þinginu. Ábyrgð  
            

Forseta er annt um að eiga gott samstarf við alla þingmenn um þinghaldið,  Vegna fyrirspurna um fyrirkomulag fundarins vill forseti geta þess að hann hefur í hyggju að hleypa tveimur ræðumönnum að af mælendaskránni og slíta síðan fundi.

Virðulegur forseti. Ég bað að vísu ekki um orðið en það er alveg sjálfsagt að verða við ósk virðulegs forseta um að ræða fundarstjórn forseta. Ég tel að virðulegi forseti hafi breytt vel hérna í lokin og held að það sé skynsamlegt að hætta leik nú. Það er algjörlega ljóst að ef við ætlum að ná farsælli lausn í þetta stórmál, og ég ætla mönnum ekki annað, verður það ekki gert með þeim hætti sem menn hafa unnið þetta hér í nótt. Er ég þá að vísa til þess hvernig ríkisstjórnarflokkarnir hafa ákveðið að halda utan um málið. Enn er von. Það er ólán þjóðarinnar að við höfum ekki unnið saman í þessu gegn viðsemjendunum, en enn er von og ég vonast til þess að ríkisstjórnarflokkarnir beri gæfu til að vinna þetta með öllum þingmönnum í framhaldinu.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka forseta fyrir að hafa upplýst um það hvernig hann hyggst halda áfram þingstörfunum, þ.e. að láta tvo þingmenn tala í viðbót og slíta eða fresta svo fundi væntanlega. Er það ekki rétt skilið, herra forseti, að fresta svo fundi? Varðandi hins vegar það mál hvort fundur hafi verið hér lokaður eða ekki vil ég vinsamlegast beina því til herra forseta að viðbragðsflýtir forseta verði aukinn því að það er ástæðulaust að halda þingmönnum við efnið með þessum hætti að spyrja sífellt um svona sjálfsagðan hlut sem er tiltölulega einfalt að svara, hefði ég haldið. Það er vissulega mjög erfitt upp á þau mál sem við eigum hér eftir að í fyrsta lagi er hætt við að fundi sé lokað án þess að þingmenn viti og í öðru lagi sé ekki strax gengið í að kanna hvort fundurinn er löglegur.

Virðulegi forseti. Þar sem forseti bað um að sér væri sýnd tilhlýðileg virðing vildi ég bara segja að virðing er í báðar áttir. Sú umræða sem á sér hér stað og þessi gagnrýni á virðulegan forseta er vegna þess að hann hefur sýnt hv. þingmönnum virðingarleysi.

Hæstv. forseti. Ég tek undir þær þakkir sem hafa komið fram til hæstv. forseta fyrir að hann hefur loksins gefið til kynna hvernig framhaldi þingfundar verði háttað. Það er auðvitað ánægjuefni og gott að slíkt kemur fram núna, sem sagt á sjötta tímanum að morgni til. Varðandi þá spurningu sem ég hef borið hér upp og hæstv. forseti ætlar að leita svara við skiptir máli að svör komi fram með einum eða öðrum hætti. Komi ekki fram svör á þessum fundi geri ég ráð fyrir að erindi komi til forsætisnefndar þar sem óskað verði eftir að málið verði tekið til umræðu. Eins og hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson gat um geta verið alveg lögmætar ástæður fyrir því að hlutirnir voru með þessum hætti, misskilningur eða eitthvað þess háttar, 

Virðulegi forseti. Ég skal alveg gangast við því að vegna ákvörðunar virðulegs forseta verði ræða mín öðruvísi en stóð til fyrir nokkrum sekúndum síðan. Mér finnst mjög gaman í vinnunni en það verður samt að segjast eins og er að þegar maður er búinn að vera að í rúmlega 24 tíma er maður kannski ekki stemmdur til að vera í miklum sáttahug. Ég lít svo á að þessi ákvörðun, þó að hún hafi seint komið fram - ég ætla ekki að fara yfir aðdragandann og hvernig að þessum málum hefur staðið en ég eygi í henni ákveðna von, virðulegi forseti, um að við gerum það sem við hefðum átt að gera fyrir löngu síðan en höfum ekki borið gæfu til og það er að reyna að vinna saman að lausn þessa máls. Alvarleiki málsins er að fram hafa komið málefnalegar athugasemdir sem eru mjög stórar. Það sem hefur verið mest áberandi í nótt er tvennt. Annars vegar að það virðist vera að hæstv. ráðherrar telji að fyrirvararnir sem samþykktir voru í vor séu inni í þessu nýja samkomulagi. Virðulegi forseti, það er einfaldlega ekki rétt og ég þarf ekki að fara efnislega í það í smáatriðum. Við þekkjum að ekki er lengur um það að ræða að ríkisábyrgðin falli niður árið 2024 og það er ekki lengur um það að ræða að einungis séu greidd 6% af hagvexti eins og lagt var upp með í fyrirvörunum í sumar. Í það minnsta verða menn að vera á sama stað hvað þetta varðar. Það liggur líka fyrir að viðsemjendur okkar túlka það sem svo að við séum búin að gangast við þessu, að við höfum lagalega skyldu til að gera þessa hluti sem við höfum ekki og bréf Gordons Browns er skýrt dæmi um það. Einnig hefur komið fram málefnaleg gagnrýni og menn hafa velt upp þáttum sem varða hvorki meira né minna en stjórnarskrána. Við þekkjum líka að framkoma þjóða sem við höfum jafnvel talið til okkar helstu samstarfs- og vinaþjóða hefur verið með þeim hætti að það kallar á skýringar. Er ég sérstaklega að vísa til Norðurlandanna í því samhengi þegar Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er búinn að sverja af sér að hafa verið í sérstöku innheimtuhlutverki fyrir Evrópusambandið, Breta og Hollendinga, eða þá sem við getum kallað viðsemjendur okkar. Þetta eru nokkur af þeim álitaefnum sem eru uppi. Farsællegast í þessu máli hefði verið ef allir flokkar hefðu staðið þétt saman gegn þeim aðilum sem við eigum í deilum við. Af því varð ekki og er það lítil gæfa fyrir þjóðina að menn skyldu hafa farið aðra leið. Virðulegi forseti, enn er þó von. Við getum, við höfum tíma og tækifæri til að vinna þessa hluti eins og við gerðum á lokasprettinum í sumar og standa þétt saman gegn þeim aðilum sem svo sannarlega ætla að beygja okkur í þessu máli. Virðulegi forseti. Ég hef ákveðið að taka þessa síðustu ákvörðun virðulegs forseta sem von um að það sé vilji hjá ríkisstjórnarflokkunum að fara slíka leið. Ég fullyrði að allir þingmenn stjórnarandstöðunnar eru tilbúnir til að vinna með ríkisstjórninni að farsælli lausn þessa máls. Hér er allt of mikið undir. Þetta snýst ekki um að allir séu búnir að fá nóg af þessu máli. Það má aldrei snúast um það. Þetta snýst ekki um núið heldur framtíðina. Oft tölum við þannig í hinum ýmsu málum og svo sannarlega á það oft við en aldrei sem nú. Virðulegi forseti. Ég hvet okkur öll til að draga núna andann djúpt. Þetta er búin að vera löng törn og það væri afskaplega skynsamlegt ef forustumenn þingflokkanna settust núna niður - kannski ekki alveg núna, við sjáum á svip hv. þm. Illuga Gunnarssonar að þetta var ekki góð hugmynd og þurfti kannski ekki til - á nýjum degi eða seinna í dag setjist menn niður í rólegheitunum, fari yfir málið og meti hvernig best sé að vinna í framhaldinu þannig að sem best niðurstaða náist. Þessi vinnubrögð og kannski þessi nótt sérstaklega eru dæmi um hvernig á ekki að gera hlutina og eru eins og hv. þm. Þór Saari benti á ávísun á mikil mistök og vandræði. Við höfum ekki efni á því að gera slíka hluti hér á Alþingi, allra síst í þessu stórmáli, og því heiti ég á okkur öll að vinna saman að því að leysa þetta mál. Það stendur ekki á mér eða öðrum þingmönnum stjórnarandstöðunnar.

Hæstv. forseti. Hér í dag hafa farið fram mjög efnismiklar umræður um þetta mikla mál sem sumir vilja kalla eitt stærsta mál Íslandssögunnar og ég er ein þeirra. Því var mjög dapurlegt að sitja í þingsalnum í kvöld og upplifa að hv. þm. Birgir Ármannsson fékk skilaboð utan frá dyrum Alþingishússins frá einstaklingum sem höfðu hugsað sér að koma á þingpalla til að hlýða á umræðurnar en komu að luktum dyrum. Í 57. gr. stjórnarskrárinnar segir að fundir Alþingis skulu haldnir í heyranda hljóði. Þá kemur það sama jafnframt fram í 69. gr. þingskapa Alþingis að þingfundir skulu haldnir í heyranda hljóði. Það þarf að gera umfangsmikla könnun á því hvort það standi og sé rétt að hér hafi fólk komið að luktum dyrum. Það er mjög alvarlegt mál og slíkar athugasemdir ber að taka mjög alvarlega. Ég hef undirritað eins og allir aðrir þingmenn á Alþingi drengskaparheit að stjórnarskránni og mér ber sem kjörnum fulltrúa að gæta þess að stjórnarskrá Alþingis sé ekki brotin. Mér þykir mjög miður að hafa það á tilfinningunni í kvöld að slíkar athugasemdir séu fundnar léttvægar og það taki heila tvo tíma að athuga hvort hér fari fram óleyfilegur fundur Alþingis, að því leyti að hér hafi ekki verið opinn fundur fyrir almenning til að koma og hlýða á umræður í einu af stærstu málum Íslandssögunnar. Ég er mjög döpur yfir því að þetta séu vinnubrögðin og ég hvet hv. stjórnarliða til að reyna nú að skoða hug sinn og fara að vinna betur að þessum málum og skapa meiri sátt um þingstörfin vegna þess að þetta er ekki til fyrirmyndar. Herra forseti. Í dag hefur mikið verið rætt um fullveldi Íslands og þær athugasemdir sem nokkrir virðulegir lögmenn hér í bæ hafa gert varðandi það álitaefni hvort þetta mál og það frumvarp sem hér er rætt brjóti gegn stjórnarskrá lýðveldisins. Þetta eru athugasemdir sem ber að taka alvarlega og ber að fara ítarlega yfir. Nú hafa skapast töluverðar umræður um það í hliðarsal, heyri ég enn og aftur, - herra forseti, gæti ég fengið hljóð þannig að fólk geti hlýtt á ræðu mína.  Ég tel, herra forseti, að það sé gríðarlega mikilvægt að við á Alþingi ræðum þetta og höfum á borðinu athugasemdir frá lærðum mönnum um að hér séu hugsanlega umræður um frumvarp sem brjóti gegn stjórnarskránni. Ég tel einfaldlega gríðarlega mikilvægt fyrir alla aðila og ekki síst þá sem mótmæla því að þessar skoðanir og þessi sjónarmið séu rétt að rökstuðningur hv. þingmanna stjórnarliða komi inn í þingtíðindin, hvers vegna þeir ætli sér að virða að engu þessar athugasemdir eða fallist ekki á þær og af hverju þeir telja þær þá ekki réttar. Ég tel það einfaldlega mikilvægt fyrir söguna vegna þess að við skulum öll átta okkur á því að hér erum við að ræða eitt stærsta og umfangsmesta mál lýðveldissögunnar og þeir sem á eftir okkur koma í þingsal og koma til með að standa undir þeim greiðslum sem þetta frumvarp gerir ráð fyrir að leggja á þjóðina vilja vita hvað við vorum að ræða, hvað við gerðum, hvað við höfðum til málanna að leggja og hvað einstaka þingmenn höfðu í huga þegar þeir tóku ákvörðun í þessu máli. Við skulum ekki gleyma því og við skulum ekki finna þessi sjónarmið léttvæg. Þess vegna hvet ég hv. formann fjárlaganefndar enn og aftur til að setja sig á mælendaskrá, ekki síst til að koma því á spjöld þingsögunnar hver rökstuðningurinn er fyrir því að hans mati, og þá væntanlega stjórnarliða, að þessar hugleiðingar prófessors Sigurðar Líndals eigi ekki við rök að styðjast. Herra forseti. Ég ætla að leyfa mér að vitna í frétt á mbl.is þar sem tekið er viðtal við Sigurð Líndal. Þar kemur fram, með leyfi forseta: „Icesave-frumvarpið skerðir fullveldi Íslands að mati Sigurðar Líndals lagaprófessors. Hann segir það eðli dómsvalds að dómur sé endanleg niðurstaða máls. Sigurður telur að ráðgefandi álit, eins og fram kemur í annarri grein frumvarps um ríkisábyrgð vegna Icesave, ekki standast stjórnarskrána. Hluti af sjálfstæðisbaráttunni hafi verið að fá dómsvaldið til landsins og því sé slíkt samkomulag afsal fullveldis.“ Herra forseti, afsal fullveldis. Þetta eru stór orð og þung. Þetta eru athugasemdir frá virtum fræðimanni sem við skulum ekki virða að vettugi og ekki láta eins og séu léttvægar. Þess vegna mæli ég enn og aftur með því, hæstv. forseti, að formaður fjárlaganefndar láti svo lítið að útskýra fyrir okkur þar sem hann heldur því fram, heyrði ég í frammíköllum úr hliðarsalnum fyrr í kvöld, að þetta hafi einfaldlega verið útskýrt í nefndinni, eigi alls ekki við rök að styðjast og það hafi verið alger niðurstaða nefndarinnar. Var það þá rætt á milli nefndarmanna eftir að þessir virðulegu fulltrúar komu fyrir nefndina og lýstu sínum sjónarmiðum? Var það rætt í hörgul og var tekin ákvörðun um það í nefndinni? Af hverju liggur það þá ekki fyrir? Er það feimnismál hjá hv. nefndarmönnum úr stjórnarliðinu að koma hingað og rökstyðja sitt mál? Ég tel að það væri gott fyrir málið og gott fyrir umræðuna svo við stöndum ekki hér allan daginn á morgun að reyna að fá þetta fram en fáum engin svör nema einstaka frammíkall o.s.frv. Það er einfaldlega enginn bragur að því, herra forseti. 
             Herra forseti. Enn og aftur vil ég skora á þá þingmenn sem sitja í salnum og hlýða á mál mitt, sem og þá sem heima sitja og hlýða á mál mitt, að skoða hug sinn enn og aftur og þá tala ég sérstaklega til þess hóps sem situr í stjórnarliðinu. Eru hv. þingmenn þess fullvissir að það frumvarp sem við ræðum nú sé besta lausnin í þessu máli? Eru menn í hjarta sínu virkilega sannfærðir um það? Ég tel mikinn vafa á því og ég er alls ekki á því að við eigum að gefast upp og samþykkja þetta mál eins og það liggur fyrir. Þvert á móti. Ég vil skora á hv. þingmenn, hugrakka menn og konur úr stjórn og stjórnarandstöðu, að setjast nú saman líkt og gert var í sumar og finna aðra leið út úr þessu máli. Þetta er ekki það sem við eigum að vera að gera á þingi að samþykkja frumvarp af þessu tagi. Þetta er ekki ásættanleg niðurstaða. Við ráðum ekki við þessar skuldbindingar. Vaxtaákvæðið eitt og sér sem er gerbreyting frá því sem samþykkt var hér í sumar sem lög frá Alþingi er einfaldlega ekki ásættanlegt og ekki forsvaranlegt að það fari í gegn. Við getum ekki látið þetta gerast. Ég er fullviss um að það finnast stjórnarþingmenn sem ekki eru vissir um að þetta sé rétta leiðin þrátt fyrir að hér hafi bæði hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra talað um að svo sé. Ég er fullviss um að til séu menn á Alþingi sem vilji leita annarra leiða og ég hvet einfaldlega til þess, herra forseti, að það verði gert.

Herra forseti. Að ósk stjórnarandstöðunnar á mánudagskvöldið var stuðlað að því að fjárlaganefnd kæmi saman utan þingfundartíma til að fara yfir mál sem menn höfðu áhuga á að ræða við nokkra af helstu sérfræðingum okkar á sviði stjórnskipunarréttar og tengjast því sem hér hefur verið borið upp í sambandi við stjórnarskrána. Svo geta menn hugleitt hvernig stjórnarandstæðingar, sem fengu þessari ósk sinni fullnægt, hafa síðan unnið úr og notað þá greiðasemi sem þar var sýnd. 
             Varðandi áhyggjur af því hvað þann þátt málsins varðar sem snýr að ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins held ég að það sé byggt á miklum misskilningi að þar sé á ferðinni eitthvert framsal dómsvalds sem orki tvímælis gagnvart stjórnarskrá. Það er alveg ljóst að niðurstaða íslenskra dómstóla varðandi skipti úr íslensku búi er endanleg. Það sem ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins kemur við sögu snýr að því að gangi niðurstaða íslensks dómstól í aðra átt en hið ráðgefandi álit, ryður sú niðurstaða ekki til hliðar jafngreiðsluákvæðum samninganna sem hér eiga í hlut og það hefur á engan hátt með að gera fullnaðar- og endanlegan úrskurð íslenskra dómstóla. Síðan verð ég að segja við þá lögspekinga eða þá hv. þingmenn sem hefðu af þessu áhyggjur nú: Hvar voru þær efasemdir þegar EES-samningurinn var innleiddur á sínum tíma eða þegar Schengen-samningnum var bætt við hann? Það er að mínu mati hafið yfir allan vafa að hér er ekki ástæða til að hafa áhyggjur í þessu sambandi borið saman við það sem þá átti við.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að lýsa ánægju minni yfir því að hæstv. fjármálaráðherra komi í andsvar við mig og ræði þessi mál. Hins vegar verð ég gríðarlega döpur í mínu hjarta þegar hæstv. fjármálaráðherra lýsir því yfir að það hafi eingöngu verið af greiðasemi við stjórnarandstöðuþingmenn sem farið var að athuga og kanna og taka viðtöl við þá aðila sem höfðu lýst efasemdum um að þetta frumvarp stæðist stjórnarskrána. Ég vil ekki trúa öðru en að þarna hafi hæstv. fjármálaráðherra mismælt sig. Við hljótum öll sem sitjum á Alþingi, við höfum öll undirritað eið að stjórnarskránni, við hljótum öll að vera fullviss um það í hjarta okkar að við eigum að beita öllum okkar kröftum og nýta hvert einasta tækifæri til að kanna það þegar svona alvarlegar ásakanir koma fram að þær eigi ekki við rök að styðjast og að það eigi ekki að styðjast við þau rök að það sé gert af greiðasemi við stjórnarandstöðuna. Við hljótum öll sem hér sitjum og líka hæstv. fjármálaráðherra, sem hefur langa þingreynslu og ég ber mikla virðingu fyrir hans reynslu, að hafa önnur sjónarmið í huga þegar við erum að fjalla um sjálfa stjórnarskrána. Hæstv. forseti. Ég ítreka enn og aftur að ég trúi ekki öðru en hæstv. fjármálaráðherra hafi mismælt sig og ég vona að það verði leiðrétt í seinna andsvari. Varðandi það að þetta sé allt misskilningur prófessorsins Sigurðar Líndals á því hvernig lagaákvæði varðandi lagalegu stöðuna sé túlkað, þá er það einfaldlega skoðun hæstv. ráðherra. Og hvað er því til fyrirstöðu, hæstv. forseti, að sú skoðun og þá væntanlega allra stjórnarliða sé rökstudd á einhvern hátt? Hvers vegna getur ekki einhver fyrir hönd þeirra sem stýra málum í fjárlaganefnd komið í pontuna og farið yfir þennan rökstuðning? Væri það of mikil greiðasemi við stjórnarandstöðuna að gera það? 

Herra forseti. Mér skilst að einmitt á fundum fjárlaganefndar hafi að lokum orðið samstaða um að frekari könnun þessa máls færi fram þegar málið gengi aftur til nefndar milli 2. og 3. umr. eins og mun gerast þegar þessari umræðu lýkur og þá geta menn farið betur yfir þau álitamál sem menn telja vera uppi. Það kann að vera að þetta mál sé nýtt fyrir hv. stjórnarandstöðuþingmönnum og eðlilega vilja menn þá skoða það og það er rétt og skylt, en það er engan veginn þannig að það sé framandi þeim sem hafa unnið að þessu máli eða undirbúið framlagningu þess á Alþingi. Það var einmitt þannig að hópur lögfræðinga var stjórnvöldum til aðstoðar þegar verið var að leggja lokadrög að þessu samkomulagi. Þetta atriði t.d. var margrætt, ég sat fundi með 5–6 lögfræðingum þar sem þetta var skoðað, þessi frágangur málsins sem frumvarpið ber með sér og viðaukasamningarnir fela í sér. Í þeim hópi voru þá engar efasemdir um að þetta væri vandkvæðum bundið hvorki gagnvart stjórnarskrá né á annan hátt. Ég var að reyna að útskýra hvers vegna það varð niðurstaða manna að ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins, sem í máli af þessu tagi yrði væntanlega alltaf leitað hvort eð er, vegna þess að það varðar túlkun á evrópskum reglum og samræmi þeirra við íslenskan skiptarétt, að það væri engum vandkvæðum bundið af þessu tagi. Og eins og ég áður sagði væru réttaráhrif af annarri niðurstöðu eða áliti EFTA-dómstólsins en íslenskra dómstóla eingöngu þau sem sneru að innihaldi samninganna og því hvort jafngreiðsluákvæðum þeirra yrði rutt til hliðar. Ég held að þegar þetta mál er betur skoðað 

Hæstv. forseti. Ef það er svo að það ákvæði sem hæstv. fjármálaráðherra fjallar hér um varðandi dómstólinn eigi að skýra þrengra en þingmenn almennt skilja hér og virðulegir lagaprófessorar úti í bæ, er augljóst að það er ekki nógu skýrt. Ég tel að það sé algerlega augljóst að þetta er allt saman á einhverjum misskilningi byggt. Og ég fagna því að hæstv. fjármálaráðherra hefur sannfæringu fyrir því að þetta standist og hann hafi leitað sér mikillar ráðgjafar hjá reyndum mönnum. En væri eitthvað að því, hæstv. forseti, í ljósi þess að núverandi ríkisstjórn hefur margítrekað í orðum og ræðum og riti að hér sé ástunduð opin, lýðræðisleg og gagnsæ vinnubrögð í öllum málum að fara betur yfir þetta? Er eitthvað því til fyrirstöðu? Ég skil ekki hvers vegna, hæstv. forseti, menn þráast við að upplýsa mál sem virðist, þegar hæstv. ráðherrar stjórnarliðsins koma í pontu, svo agalega einfalt að útskýra?  Varðandi það sem ég náði ekki að svara í fyrra andsvari hans um hvað ég sagði í EES- og Schengen-málunum, er ég því miður ekki þeim kostum búin að vera með svo langa þingreynslu að ég hafi setið undir þeim málum, þannig að ég get því miður ekki farið yfir þingræður mínar þar sem ég var væntanlega enn þá í barnaskóla.

Forseti vill upplýsa vegna umræðu sem fór fram fyrr á þessum fundi, fyrr í nótt væri rétt að segja, hefur enginn, samkvæmt upplýsingum frá öryggisvörslu Alþingis, sem var í ástandi til að fara á þingpalla óskað eftir uppgöngu þangað í nótt.

Virðulegur forseti. Það er ágætt að hefja þennan dag á því að flytja smápistil um störf Alþingis. Eftir því sem vikurnar líða því hneykslaðri verð ég á störfum og starfsháttum Alþingis og undanfarna daga út af Icesave-umræðunni, þar sem ég var fjarverandi að hluta til, þá sýnist mér að af hálfu meiri hlutans og sitjandi forseta hverju sinni séu einfaldlega búin til leiðindi í kringum mál með því að hafna tilmælum um matarhlé. Það virðist oft og tíðum ekki vera heil brú í stjórn þingsins að mínu viti og mér finnst dapurlegt að verða vitni að því og mér finnst dapurlegt að starfa undir svona stjórn. Dagskrá vikunnar kemur út en dagskrá hvers dags er yfirleitt ekki tilbúin fyrr en að kvöldi dagsins áður. Það mundi ekki ganga að ætla að senda börnin sín í skóla samkvæmt svona dagskrá ef þau vissu ekki kvöldið áður hver stundatafla morgundagsins yrði. Þetta eru einföld atriði sem hægt er að laga ef það er pólitískur vilji til þess af hálfu stjórnenda þingsins og mér finnst að það eigi að laga þau. Mér finnst að þingflokksformenn eigi að taka þetta upp og mér finnst að formenn þingnefnda eigi að taka upp betra vinnulag, þingnefndir og fjárlaganefnd eyða ómældum tíma í að fjalla um einhverja safnliði á fjárlögum. Tíma þingmanna er einfaldlega betur varið en þetta og það mundi skila betri vinnubrögðum. Mér finnst þau vera óvönduð og óásættanleg og til vansa fyrir þingið og ekki síst út á við þar sem álit þingsins í augum almennings er ekki sérlega mikið fyrir og ekki skánar það með áframhaldi á þessum vinnubrögðum. Því legg ég til, frú forseti, að nefndin sem á að fjalla um fjölskylduvænt þing verði kölluð saman hið fyrsta á ný og þingflokksformenn hói sig saman um að laga hér vinnubrögð og það verði einfaldlega gerð skipuleg atlaga að því að koma starfsemi þingsins í skikkanlegt form svo þetta verði eins og á eðlilegum vinnustað 

Virðulegi forseti. Nýlega bárust fréttir af uppsögnum hjá stærsta verktakafyrirtæki á Vestfjörðum, KNH. Það má segja að þessar uppsagnir komi í framhaldi af fjölmörgum uppsögnum sem hafa átt sér stað í verktakaiðnaðinum, ekki síst jarðvegsiðnaðinum upp á síðkastið. Ástæðurnar eru einfaldar og þær eru tvenns konar. Í fyrsta lagi er það svo að fram undan eru í verktakaiðnaðinum nánast engin ný útboð af hálfu hins opinbera sem hafa átt mikinn þátt í því fram undir þetta að halda uppi atvinnustarfsemi á þessu sviði og til viðbótar við þetta alvarlega ástand hefur ríkisstjórnin uppi áform um núna að auka skattlagningu sem sérstaklega mun bitna mjög hart á þessum hluta atvinnulífsins. Það fer ekkert á milli mála að afleiðingarnar geta verið mjög alvarlegar. Jarðvegsiðnaðurinn skiptir gríðarlega miklu máli í atvinnulegu tilliti, ekki síst úti á landi, og nú er staðan sú að mjög mörg lítil fyrirtæki, einyrkjar og slíkir aðilar, sjá ekki fram undan nein ný verkefni en þurfa að standa undir fjárskuldbindingum og þurfa síðan að takast á við hærri skattheimtu sem ríkisstjórnin hefur boðað á þessu sviði. Þetta eru auðvitað mjög alvarleg tíðindi. Á heimasíðu Verkalýðsfélags Vestfirðinga kemur fram að verkalýðsfélagið tekur undir áhyggjur KNH-manna og telur að í því árferði sem við stöndum nú frammi fyrir í efnahagsmálum dugi ekki að draga úr opinberum framkvæmdum. Því miður hafa viðbrögð ríkisstjórnarinnar verið mjög undarleg í þessum efnum, reynt er að gera tortryggilegar ástæður þessara uppsagna en ég undirstrika að hér er ekki um að ræða einstakt tilvik. Hér er um að ræða fyrirtæki sem hefur haft tiltölulega góða verkefnastöðu fram undir þetta en horfir hins vegar fram á mikla óvissu og er í hópi þeirra síðustu fyrirtækja sem grípa til aðgerða af þessu taginu. Önnur fyrirtæki hafa illu heilli þurft að grípa til þessara aðgerða miklu fyrr, jafnvel strax á síðasta hausti. 

Forseti. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að vekja athygli á þessu erfiða máli sem er komið upp þar vestra hjá verktakafyrirtækinu KNH sem hefur sagt upp stórum hluta starfsmanna sinna vegna verkefnaskorts eftir því sem fram kemur í yfirlýsingu frá félaginu sjálfu. Það er auðvitað grafalvarlegt mál þegar staða fyrirtækja er orðin með þeim hætti að segja þarf upp starfsfólki í þeim mæli sem hérna er gert og það er grafalvarlegt mál þegar framkvæmdir hafa dregist það mikið saman að fyrirtæki sjá sér ekki fært að halda úti rekstri í þeim mæli sem var áður. Umrætt fyrirtæki, KNH, er fyrirtæki í vega- og jarðvinnugerð. Fleiri fyrirtæki í slíkum atvinnurekstri hafa þurft að segja upp fólki að undanförnu vegna verkefnaskorts og annarra erfiðleika í rekstri. Það var viðbúið, virðulegi forseti, að mikill samdráttur yrði í þessum geira rétt eins og hefur verið frá upphafi hrunsins síðasta haust. Það lá ljóst fyrir að þarna var þenslan mikil, þarna var um talsverða yfirkeyrslu að ræða eins og við höfum orðið vör við á höfuðborgarsvæðinu og víða þar sem framkvæmdir voru miklar á svokölluðum góðæristíma. Orsökina er auðvitað að rekja þangað, til hrunsins sem varð síðastliðið haust. Orsakanna er ekki að rekja til neins annars en að hér varð nánast hið fullkomna efnahagslega hrun, undir stjórn sjálfstæðismanna vel að merkja. Þar liggur ábyrgðin, þar eru orsakirnar og það er það sem við erum að glíma við í dag. Auðvitað reynum við að gera hvað sem við getum í því og ég reikna með því að stjórnvöld og býst við því og á von á því að stjórnvöld muni hefja viðræður eða í það minnsta leita eftir viðræðum við þetta fyrirtæki því að það er stórt 

Virðulegi forseti. Það er í raun og veru ágætt að þetta mál skuli vera tekið upp á hinu háa Alþingi. Mér kom það líka mjög á óvart þegar ég las þær fréttir sem birtust í vefmiðlum um uppsagnir hjá þessu ágæta fyrirtæki á 60 starfsmönnum og mér varð þá strax að orði: Hvernig ætla þeir að vinna þau verk sem þeir hafa tekist á hendur á vegum Vegagerðarinnar með aðeins 24 mönnum? Í gær átti ég mjög góðan fund með forsvarsmanni þessa fyrirtækis þar sem fram komu í raun og veru þau gleðilegu tíðindi, sem var ekkert nýtt fyrir forstjóranum, að sú uppsögn sem þarna sé sett fram sé fyrst og fremst varúðarráðstöfun og hún sé dálítið mikið afbökuð í fjölmiðlum. Það kom skýrt fram að verði veður þannig á norðausturhorninu - vegna þess að þessi verktaki er að vinna bæði á Vopnafjarðarheiði og svokölluðum Raufarhafnarlegg og er svo með vegkaflann á Suðurstrandarvegi líka sem er verið að vinna, verði veður þar gott þurfi ekki að koma til neinna uppsagna. Þetta sé fyrst og fremst varúðarráðstöfun ef geri mikinn vetur og ekki verði hægt að vinna á þessu svæði. Þarna kom fram að hvorki fleiri né færri en 70 manns eru að vinna á þessu svæði á vegum þessa verktaka og því verði haldið áfram. Virðulegi forseti. Það er mjög mikilvægt að þetta komi fram vegna þess að á vefmiðlum og annars staðar í umræðunni var eins og þarna væri endanleg uppsögn á 60 starfsmönnum sem er auðvitað mjög alvarlegt mál. Ég deili svo með öllum öðrum áhyggjum af ástandi á verktakamarkaðnum. Ég vil aðeins segja það í lokin, virðulegi forseti, að á næsta ári eru verk í gangi á vegum Vegagerðarinnar fyrir hvorki meira né minna en 9–10 milljarða kr. eða 0,9% af vergri landsframleiðslu og það er svipuð tala og var í aðdraganda góðærisins árin 2000–2007, það getur spilað aðeins 0,1% til eða frá. Staðan er ekki verri en það, virðulegi forseti, en vissulega er það svo og það taka auðvitað allir undir að það er alvarlegt 

Hæstv. forseti. Ég hef talsverðar áhyggjur af stöðu iðnfyrirtækjanna íslensku í dag og ég beindi því fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra í síðustu viku varðandi málefni þessara fyrirtækja og þær yfirlýsingar og þær áhyggjur sem forsvarsmenn þessara fyrirtækja hafa beint til okkar þingmanna varðandi það að nú séu skattálögur orðnar það miklar á þessi fyrirtæki að ekkert sé annað fyrirsjáanlegt en uppsagnir á starfsfólki og lækkun launa þeirra sem halda vinnunni. Hæstv. fjármálaráðherra lýsti því yfir í ræðustól við þá umræðu að skattahækkun á þessi fyrirtæki væri langt frá því að vera það erfiðasta sem hann ætti að verja varðandi skattbreytingarnar miklu sem nú standa yfir. Ég velti því fyrir mér hvort hv. þingmenn stjórnarliða séu sammála yfirlýsingum hæstv. fjármálaráðherra og óska eftir því ef einhver þeirra þorir að koma í ræðustólinn og ræða við mig að það verði gert. Það vakti athygli mína að hæstv. fjármálaráðherra var í fjölmiðlum í gær að lýsa því yfir að það sé allt í lagi að hækka skatta vel á þessi fyrirtæki þar sem þau séu í svo góðri samkeppnisstöðu gagnvart innfluttum vörum, að það sé bara allt í lagi að hækka svolítið vel á þessum greinum. Á móti kemur að þessi fyrirtæki eru að skapa aðstæður til að við Íslendingar getum neytt íslenskra vara og spara þar með að við flytjum inn vörur sem er mjög þarft og gott í dag og þess vegna er mikilvægt að þau haldi velli og það á ekki að skattleggja þau þannig að þau fari að brotna niður og eyðileggja þar með grundvöll þessarar starfsemi. Ég vonast til þess að einhverjir séu í salnum úr stjórnarliðinu sem þora að koma og ræða við mig um þetta mál vegna þess að ég hef gríðarlegar áhyggjur af þessum fyrirtækjum og við erum sífellt, við þingmenn, að fá sendar athugasemdir frá forsvarsmönnum þessara fyrirtækja þar sem þeir lýsa þessum áhyggjum. Er þetta atvinnustefna stjórnarliða? Er það? Er það virkilega svo að það eigi að skattleggja íslenskan iðnað þannig að það sé ekkert annað í stöðunni en að segja fólki upp stórum stíl?

Frú forseti. Mig langar til að beina spurningu til hv. þm. Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur varðandi skuldsetningu þjóðarinnar og langtímaáhrif þess á hagvöxt. Í greinargerð Seðlabankans frá 9. nóvember 2009 til fjárlaganefndar og efnahags- og skattanefndar kemur fram, með leyfi frú forseta: „Sumir hagfræðingar telja að orsakanna fyrir lágum hagvexti í Japan undanfarna tvo áratugi“ - ég endurtek - „undanfarna tvo áratugi sé að leita a.m.k. að hluta í miklum skuldum hins opinbera.“ Mig langar til að spyrja hv. þingmann sem er hagfræðingur og skrifaði undir 1. minnihlutaálit hv. efnahags- og skattanefndar til hv. fjárlaganefndar, hvernig hún meti það þegar hin gífurlega skuldsetning íslenska ríkisins, bæði ríkisins og þjóðarinnar, þegar við horfum á það hvaða áhrif það muni hafa til langtíma á hagvöxt og hvað það þýðir ef hagvöxtur verður lítill sem enginn kannski í áratug eða tvo, tvo áratugi, hvaða áhrif það hefur á flutninga fólks til útlanda, hvaða áhrif það hefur á getu þjóðarinnar til að standa við skuldsetningu og hvaða áhrif það hefur á það að Íslendingar geti ráðið við þær skuldir sem þjóðin hefur tekið á sig.

Hæstv. forseti. Ég vil fyrst segja almennt um skuldsetningu þjóða að hún þarf ekki að vera slæm ef skuldirnar eru til komnar vegna arðbærra fjárfestinga og hv. þingmaður trúir því væntanlega að t.d. skuldir orkuveitnanna okkar séu allar til komnar vegna arðbærra fjárfestinga og eigi þá ekki að valda okkur vandræðum. Skuldir ríkisins eru nú stórauknar vegna banka- og gjaldmiðilshrunsins og koma til vegna taps Seðlabankans, falls bankanna og halla á ríkissjóði vegna efnahagsáfallsins. Þessar skuldir eru það gjald sem íslenskur almenningur þarf að greiða vegna fjárfestinga einkaaðila sem leiddu þjóð sína í ógöngur með óhóflegri áhættusækni og vanhæfni. Þetta eru staðreyndir sem við fáum ekki breytt. Mig grunar að hv. þingmaður sé að spyrja mig þessara spurninga vegna ríkisábyrgðarinnar á Icesave sem nú hefur verið til umræðu á þinginu um allnokkurt skeið og um það hef ég að segja að sannarlega er það þungbært að þurfa að undirgangast þær skuldbindingar en ef við gerum það ekki tel ég að það muni hafa jafnvel neikvæðari áhrif á hagvöxt þar sem það mun mjög skapa tregðu á aðgengi að fjármagni í framtíðinni fyrir Íslendinga og mun veita okkur lakari vaxtakjör á þær skuldbindingar sem við verðum að bera í kjölfar þessa hruns.

Virðulegi forseti. Ég kem upp til að ræða störf þingsins og vil í upphafi máls míns undir þessum lið ítreka þær skoðanir og þau tilboð um málsmeðferð sem stjórnarandstaðan hefur haft í frammi varðandi þau mál sem bíða okkar. Ég held að það sé mjög mikilvægt að menn vandi sig í því. Síðan langar mig aðeins í ljósi þeirra umræðna sem verið hafa um umræður um Icesave-mál og önnur mál að benda á upplýsingar sem voru á netinu í dag og tengist það fréttamiðlum. Til að setja þetta í samhengi þá virðist vera búið að ræða Icesave í kringum 60 klukkustundir, fjölmiðlafrumvarpið var rætt í milli 90 og 100 klukkustundir, EES-samningurinn í rúmar 100 klukkustundir, u.þ.b. 110, og breyting á Ríkisútvarpinu í nærri 120 klukkustundir. Það er því töluvert eftir enn og það er ástæðulaust að fara á taugum strax, frú forseti, yfir því að það sé mikið rætt í þingsal um þetta stóra mál, þetta svokallaða Icesave-mál, því að það má velta fyrir sér, ef við horfum á fjölmiðlafrumvarpið og Ríkisútvarpið, hvort þetta sé ekki mál sem megi a.m.k. setja í þann klassa ef ekki aðeins ofar varðandi mikilvægi málsins. Frú forseti. Ég kem upp til að óska eftir því við forseta að tekið verði tillit til þess að það eru margir þingmenn sem ekki hafa enn þá rætt þetta stóra mál og munu vilja ræða það. Því hvet ég frú forseta til að sjá til þess að það verði gefinn sá tími sem þarf í að ræða þetta stór mál en ítreka það að stjórnarandstaðan er enn og aftur tilbúin til að hliðra til málum til að koma öðrum málum að og hægja þá á þessari umræðu á meðan.

Virðulegi forseti. Sú umræða sem ég hóf áðan varðandi jarðvegsverktakafyrirtækin sneri ekki að einu tilteknu fyrirtæki eins og hv. þingmenn stjórnarliðsins reyndu að láta í veðri vaka. Það mál út af fyrir sig er nógu alvarlegt en ég var að vekja athygli á því að þetta væri það síðasta sem hefði verið í röðinni af miklum uppsögnum sem hafa átt sér stað hjá þessum fyrirtækjum. Það er alls ekki óalgengt hjá stórum og stærri verktakafyrirtækjum að samdrátturinn sé í kringum 75% og ýmsir verktakar, einyrkjar sérstaklega, minni fyrirtæki, hafa einfaldlega hægt og hljóðlega lagt upp laupana og hafa lagt niður sína atvinnustarfsemi. Það er alveg rétt að þetta tiltekna fyrirtæki sem varð tilefni umræðunnar áðan, KNH, hafði tiltölulega góða verkefnastöðu og því ber auðvitað að fagna. Þeir hafa líka staðið sig mjög vel í sínu starfi undanfarin ár og þess vegna var það þannig að þetta fyrirtæki sagði mjög seint upp samningum við sína starfsmenn en engu að síður sýnir þetta þá alvarlegu stöðu sem uppi er. Kjarni málsins er þessi: Þau fyrirtæki sem ekki eru nú þegar með samningsbundin verkefni við hið opinbera t.d. í vegagerð geta ekki vænst þess að fá nein ný verkefni á næsta ári, það er staða málsins. Það er alveg rétt, við erum núna með í gangi stór verkefni sem taka til sín heilmikið fjármagn og þeirra áhrifa mun gæta fram á næsta ár en það breytir ekki því að ekki eru áform uppi um það samkvæmt fjárlagafrumvarpinu núna að bjóða út nein ný verkefni. Þess vegna þýðir ekki að reyna að láta þessa umræðu snúast um þetta eina fyrirtæki. Við eigum að ræða um þá alvarlegu stöðu sem uppi er í mjög mikilvægri atvinnugrein sem glímir núna við gríðarlegan vanda og ríkisstjórnin sendir þau skilaboð ein sem eru þau að nú standi ekki til að bjóða út nein frekari ný verk á þessu sviði. Og til að bæta svo gráu ofan á svart er 

Frú forseti. Mig langaði út af því að þetta tengist Icesave og upplýsingum í kringum það að benda á af því að ég veit að það eru varaþingmenn hérna inni og ýmsir þingmenn sem höfðu ekki vegna anna tök á að kynna sér leynigögnin sem eru geymd á nefndasviði. Ég hringdi inn á nefndasvið í morgun til að kanna hvort það væri ekki örugglega enn þá aðgengi að leynimöppunni. Mig langaði að benda hv. varaþingmönnum á að þarna er mjög mikilvægt bréf sem er síðasta bréfið í möppunni. Ég hvet ykkur til að kynna ykkur það og lesa það og ég vil líka benda öllum öðrum hv. þingmönnum á ...

Beina orðum til forseta.

Já, afsakið frú forseti, ég vil jafnframt benda hv. þingmönnum á að kíkja á dagsetninguna hvenær þetta bréf er stílað og lesa bréfið, frú forseti, ítarlega til að fá dýpri skilning á stöðunni.

Virðulegi forseti. Ég vil lýsa yfir áhyggjum á störfum þingsins. Nú er komið fram í desember og það liggur fyrir að menn eru ekki einu sinni byrjaðir að ræða í þingsal ofurskattafrumvörp ríkisstjórnarinnar. Þau eru strax farin að bíta eins og hefur komið fram í þessari umræðu. Þetta þýðir óvissu fyrir rekstur heimila og fyrirtækja og kemur m.a. fram í þeirri umræðu sem hér hefur verið milli hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar og hæstv. samgönguráðherra en það er bara einn þáttur í því. Jafnframt vitum við að fjárlagagerðin er mjög stutt komin. Nú er það svo að fyrir þá aðila sem eiga að framkvæma fjárlögin þá verða þeir að fá línu um það hvernig á að standa að því. Við þekkjum það í stórum málaflokkum, eins og t.d. heilbrigðismálunum, að þar er alger óvissa og þetta er í algeru uppnámi. Það er því afskaplega mikilvægt að menn fari að vinna þessi mál en bara til að setja þetta í samhengi að ef menn halda áfram með þennan flata niðurskurð sem lagt er af stað með í fjárlagafrumvarpinu þá mun t.d. Sjúkrahúsið á Akureyri verða með 1 milljarði minna í rekstrarfé 2012 en það var 2008 og velta þess fyrirtækis er 4,5 milljarðar. Það sér hver maður að þetta mun ekki geta gengið upp. Á sama hátt er í fjárlagafrumvarpinu gert ráð fyrir að færa stóran hluta heilbrigðisþjónustunnar til félags- og tryggingamálaráðuneytisins. Þetta hefur ekkert verið rætt, það er ekki komin fagleg umsögn frá einum einasta aðila eða verið haft samráð við neina þá aðila sem að þessu máli þurfa að koma og núna er desember. Virðulegi forseti. Ég hvet til þess að menn setji þessi mál á dagskrá og í forgang hér því að þetta eru þannig mál að við getum ekki unnið þau á síðustu mínútunum fyrir jólin.

Hæstv. forseti. Aðeins í framhaldi af því sem var rætt áðan um verk og verkútboð hjá Vegagerðinni og öðrum opinberum aðilum, þá er það auðvitað alveg hárrétt að það vantar fleiri verk en ég vil ítreka það sem ég sagði áðan hvað varðar ríkissjóð, hvað varðar útboð Vegagerðarinnar og hvað varðar framkvæmdir Vegagerðarinnar á næsta ári að þá eru þær hvorki meira né minna en tæpir 10 milljarðar kr. sem eru 0,9% af vergri landsframleiðslu sem er svipuð tala og var verið að vinna með 2000–2007. Árin 2008 og 2009 voru metár í framkvæmdum þar sem þetta fór upp í 1,5 eða 1,6%. Það sem vantar auðvitað inn í verktakaútboð eru aðilar sem varða ekki beint og er ekki á forræði ríkisstjórnar að tala um en það eru auðvitað sveitarfélögin. Þau hafa dregið mjög úr öllum framkvæmdum, eðlilega kannski í sínum erfiðleikum, og það eru almenn fyrirtæki, þau eru ekki mikið að bjóða út eða skipta við verktaka og það er almenningur í landinu. Það er ekki verið að taka húsgrunna eða byggja götur, við eigum það á lager til næstu ára. Ég vildi aðeins halda þessu inni. Síðan hvað varðar skattlagninguna þá er það auðvitað rétt að ríkisstjórnin þarf að búa til skatta til að stoppa í það gat sem hér er við fjárlög. 

Frú forseti. Ég kem upp enn og aftur til að lýsa yfir áhyggjum mínum af þeim íslensku fyrirtækjum sem starfa hér í iðnaði og eru að framleiða vörur sem eru í þeim flokki sem fara í nýja virðisaukaskattsþrepið, 14% þrepið. Ég heyri að enginn stjórnarliði hefur kvatt sér hljóðs til að koma og ræða þetta mál við mig en ég hef fundið einn í salnum sem ætlar að tala við mig á föstudaginn og ég fagna því að sú umræða kemur til með að fara fram. En engu að síður tel ég mikilvægt að menn átti sig á því hvaða vegferð ríkisstjórnarflokkarnir eru á. Hér eru íslensk fyrirtæki að berjast í bökkum við það að halda sínu fólki á launaskrá, að halda sinni framleiðslu áfram þrátt fyrir hækkun á vörugjöldum, þrátt fyrir hækkun á rafmagnskostnaði, þrátt fyrir hækkun á tryggingagjaldinu o.s.frv. Þegar þetta allt er komið saman er engu að síður bætt við þessu nýja virðisaukaskattsþrepi ofan á allt saman. 

Frú forseti. Ég varð fyrir miklum vonbrigðum með svar hv. þm. Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur. Ég átti von á því að hún mundi fara í gegnum það sem hagfræðingur hvaða áhrif það hefur á hagvöxt að skuldsetning ríkis og þjóðar er orðin þvílík eins og hér á Íslandi en ég fékk ekki svar við því. Ég fékk heldur ekki svar við því hvaða áhrif það hefur á t.d. fólksflutninga að mest menntaða og yngsta fólkið fari til útlanda að leita sér að vinnu sem gefur meiri möguleika og bjartari framtíð en sú skuldsetning sem hér er. Það er rétt hjá hv. þingmanni að skuldir sem fara til arðbærra fjárfestinga eru ekki slæmar. En það er ekki um það að ræða hérna. Nú nefndi hv. þingmaður Icesave sem ég nefndi ekki einu einasta orði en ég verð víst að taka það upp fyrst hv. þingmaður nefndi það. Það er ekki skuldsetning sem fer til arðbærra fjárfestinga. Þar er verið að taka á sig ábyrgð sem einhverjir allt aðrir menn eyddu og það að nefna það alltaf stöðugt, eitthvað sem gerðist fyrir hrun eða í hruninu, finnst mér vera lélegt. Þessi ríkisstjórn er gerandi, hún er núna gerandi og er búin að vera gerandi í 10 mánuði og hún verður að fara að taka ábyrgð á því sem hún er að gera. Það er hún sem gerði samninginn um Icesave.  
            

Forseti. Mjög takmarkaður tími gafst til að ræða fjáraukalagafrumvarpið vegna mikilla anna við aðra þætti efnahagsmála og eins og kom fram í framsögu minni með áliti 1. minni hluta fjárlaganefndar með fjáraukalögunum eru mjög stórir þættir sem tengjast fjáraukalagagerðinni óútskýrðir enn og fjárlaganefnd bíður eftir svörum. Við fengum raunar greinargerð varðandi tekjuhlutann um miðjan dag í gær frá Ríkisendurskoðun. Þar eru slíkar stærðir uppi, mjög óvissar, að óforsvaranlegt er að okkar mati að afgreiða málið með þeim hætti sem hér er lagt til. Því munum við sitja hjá við þá afgreiðslu sem hér liggur fyrir og áskiljum okkur rétt til að koma fram við 3. umr. með breytingar ef svo vill verkast varðandi tekjuhluta fjáraukans.

Virðulegi forseti. Eins og síðasti ræðumaður gerði grein fyrir er mikil óvissa í þessu máli, ekki bara varðandi tekjuhlutann heldur líka varðandi vaxtagjöldin. Við framsóknarmenn höfum talið að það þyrfti að ræða þetta mál frekar og skoða það nánar frá öllum hliðum og við munum því sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Frú forseti. Fjáraukalögin fjalla um þær breytingar á fjárlögum sem orðið hafa á yfirstandandi ári. Á yfirstandandi ári hefur hæstv. menntamálaráðherra tekið ákvörðun um að halda áfram með tónlistarhúsið. Á yfirstandandi ári hefur hæstv. fjármálaráðherra skrifað undir samning um að þjóðin taki á sig skuldbindingu upp á 700 milljarða fyrir Icesave. Það er ekki orð um þetta í fjáraukalögunum. Ég geri alvarlega athugasemd við þetta. Það vantar 16 milljarða í tónlistarhúsið sem menn byggja á sama tíma og þarf að skera niður út um allt og segja upp fólki og það vantar 700 milljarða út af Icesave inn í fjáraukalögin.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um fjáraukalögin og ég geri athugasemd við að það vantar mjög miklar upplýsingar inn í fjáraukalögin, í fyrsta lagi varðandi það sem snýr að tekjuhliðinni, þar vantar mikið inn í. Ég bendi á skýrslu ríkisendurskoðanda hvað það varðar. Eins vil ég benda á að það vantar mjög mikið inn í fjáraukalögin um hvernig þær niðurskurðartillögur sem stóð til að fara í hafa verið framkvæmdar. Það hefur líka verið bent á það og mig langar sérstaklega að nefna eitt dæmi af því tilefni, að það er mjög óraunhæft að ætla að afgreiða fjáraukalögin með þessum hætti, sérstaklega gagnvart Landspítalanum. Ef ekki verður breyting á því á milli umræðna verður lögð fram 6 milljarða sparnaðartillaga fyrir Landspítalann á næsta ári, sem ég tel mjög óraunhæfa. Það er mikil óvissa í sambandi við vaxtagjöldin og við þurfum að fá það betur útskýrt í fjárlaganefnd hvað það þýðir. Þess vegna sit ég hjá við atkvæðagreiðslu um þetta mál.

Forseti. Þær breytingartillögur sem liggja fyrir eru sama marki brenndar og þær sem við afgreiddum áðan, þ.e. það vantar inn í breytingartillögurnar töluvert háar fjárhæðir sem horfa til gjalda og þar má nefna sérstaklega þá skuldbindingu sem felst í Icesave-málinu og vexti þar af. Fyrir liggja athugasemdir frá Ríkisendurskoðun sem taka í rauninni undir þau sjónarmið sem minni hluti fjárlaganefndar hefur haldið á lofti, að þá færslu beri að taka inn í fjáraukalögin og eru mjög eindregin tilmæli um slíkt. Enn fremur liggja fyrir mjög stórir óvissuþættir sem enn eru ófrágengnir og ríkisstofnunum og ríkisaðilum var ætlað að framfylgja frá því að lögin um bandorminn um jöfnun í ríkisfjármálum voru sett í júní. Ekki er tekið til þess hér með hvaða hætti þessum stofnunum er ætlað að fara með ónýttar fjárheimildir. Þetta eru tvö dæmi, forseti, sem ég vil nefna sérstaklega sem valda því 

Forseti leggur til með vísan til 4. mgr. 10. gr. þingskapa að þingfundur geti staðið lengur en þingsköp kveða á um. Er óskað eftir atkvæðagreiðslu um þessa tillögu forseta? 

Frú forseti. Hér á að greiða atkvæði um hvort heimila eigi kvöldfund. Í sjálfu sér væri ekkert við slíkt að athuga ef það lægi fyrir nú þegar samkomulag milli þingflokkanna um það hversu lengi yrði síðan fundað í framhaldinu. Ég tel að komin sé á það nokkuð góð reynsla í þinginu eða nokkuð raunsönn reynsla öllu heldur að þingstörfin ganga ekki vel fyrir sig nema sé gott samkomulag sé í þingsalnum um þessa hluti, þ.e. tilhögun þingfundanna. Því segi ég nei, frú forseti, við því að heimila þetta vegna þess að það hefur ekki enn verið komist að niðurstöðu um það hversu lengi sá fundur sem hér á að heimila eigi að standa. Það væri allt annað að fást við þessi mál og greiða atkvæði ef slíkt samkomulag lægi fyrir og það er lítið mál að ganga frá slíku samkomulagi. Það eru bara heilbrigð og eðlileg vinnubrögð, frú forseti.

Virðulegi forseti. Þegar breytingar á þingskapalögum voru ákveðnar á síðasta kjörtímabili hjá síðustu ríkisstjórn var markmiðið m.a. að reyna að fækka kvöldfundum. Flutningsmaður frumvarpsins, þáverandi þingmaður og forseti þingsins, sagði hér í ræðustól að með þessu ætti að liðka fyrir störfum og gera Alþingi að fjölskylduvænni vinnustað. Þau vinnubrögð sem meiri hlutinn hefur sýnt af sér ganga í þveröfuga átt að mínu mati. Það er líka þannig að það liggur ekki fyrir hversu lengi þingfundur á að standa yfir. Ég hefði talið að það væri mjög einfalt að gefa það út nú þegar þannig að þingmenn gætu skipulagt tíma sinn sem mundi teljast eðlilegt á öllum öðrum vinnustöðum.

Virðulegi forseti. Það er verið að ræða kvöldfundi. Þetta er í beinu samhengi við það sem ég talaði um áðan um störf þingsins, að ekki virðist standa steinn yfir steini í skipulagningu og verklagi á þinginu. Það er farið af stað með ósk um kvöldfund án þess að menn viti hvað hann muni standa lengi. Hér er margt fólk með fjölskyldur og börn og það þarf að sinna þeim líka. Kannski er það æðsta ósk meiri hluta stjórnarinnar að hér verði ekkert nema nánast ellilífeyrisþegar sem þingmenn og að fólk geti ekki sinnt fjölskyldum sínum. Það er ekki æskilegur þverskurður af þjóðinni að hafa slíkt þing. Það er æskilegur þverskurður af þjóðinni að hafa þingmenn úr öllum aldurshópum og ég held að menn ættu að fara að taka tillit til þess en ekki að vera með þing samansett af gráhærðu fólki sem er að komast eða er komið á eftirlaunaaldur. Það er lágmarkskrafa að tekið sé tillit til allra í landinu.

Frú forseti. Ég ætla ekki að tefja málið mikið en þannig var mál með vexti að ég komst ekki yfir alla þá punkta sem ég ætlaði að komast yfir í síðustu ræðu minni og ég óskaði eftir því að verða settur á mælendaskrá við lok ræðunnar. Þetta hef ég gert í tvígang og það hefur ekki gerst að ég hafi farið á mælendaskrá. Ég sé að ég er ekki á mælendaskrá núna og óska eftir að verða settur á mælendaskrá. Ég á mikið eftir að ræða.

Virðulegi forseti. Þá er tekið enn á ný til við þetta mikilvæga mál sem er Icesave-frumvarpið, skuldbindingin mikla. Ég hef rætt þetta nokkuð úr þessum ræðustól og þá geri ég ráð fyrir því að hæstv. fjármálaráðherra sé m.a. að tala um mig þegar hann svo smekklega í fréttunum í sjónvarpinu í gær, bæði í kvöldfréttum sjónvarpsins kl. 7 og líka kl. 10, segir stjórnarandstöðuna reyna að þvælast fyrir. Þetta finnst mér mjög smekklegt komandi úr munni þess hæstv. ráðherra. Ég hef reyndar velt því fyrir mér hvað stjórnarandstæðingurinn Steingrímur J. Sigfússon hefði sagt um ummæli ráðherrans Steingríms J. Sigfússonar. Það væri dálítið gaman að geta einhvern veginn spólað tímanum þannig að hægt væri að fá viðbrögð við þessu en ég ætla aðeins að giska á það. Ég hugsa að hv. þingmaður í stjórnarandstöðu, Steingrímur J. Sigfússon, hefði notað dálítið stór orð og ég held að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon í stjórnarandstöðu hefði hækkað róminn. Ég held að hv. þingmaður í stjórnarandstöðu, Steingrímur J. Sigfússon, hefði býsnast heil ósköp yfir þessum ummælum vegna þess að honum hefðu þótt þau mjög ómakleg, ósmekkleg og óviðeigandi. Ég ætla þá að gera þessi ímynduðu viðbrögð hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar í stjórnarandstöðu að mínum vegna þess að mér finnst þetta vera afskaplega ómaklegt. Og ég spyr hæstv. ráðherra þegar hann segir svo skemmtilega að stjórnarandstaðan sé að þvælast fyrir: Fyrir hverjum erum við að þvælast? Erum við að þvælast fyrir Bretum og Hollendingum? Já, sennilega erum við að því. Við erum sennilega að þvælast fyrir Bretum og Hollendingum í þessu máli og þá spyr ég hæstv. fjármálaráðherra: Er eitthvað að því? Er eitthvað að því að við þingmenn í stjórnarandstöðu, sem erum lýðræðislega kjörin til að hafa aðhald og eftirlit með framkvæmdarvaldinu, þvælumst fyrir Bretum og Hollendingum þegar við teljum að það sé í þágu íslensku þjóðarinnar? Ég spyr hæstv. ráðherra að þessu. Á mánudaginn sagði hæstv. ráðherra að það væri ekki hægt að greina frá upplýsingum úr þessum ræðustól en að við vissum þetta allt saman í stjórnarandstöðunni vegna þess að það væri búið að segja okkur frá þessu á fundum, öllum þessum leyndarmálum sem þessum stól er ekki treystandi fyrir. Það kom fram í fjölmiðlum í gær að formenn stjórnarandstöðuflokkanna könnuðust alls ekki við að hafa verið trúað fyrir einhverjum óskaplegum leyndarmálum umfram það sem hér hefur verið sagt og hæstv. fjármálaráðherra fór reyndar með beint í fjölmiðlana ef átt var við það að lánshæfismatið væri í hættu. Það er það eina sem búið var að segja við þá eftir því mér best skilst. Þá spyr ég hæstv. fjármálaráðherra: Ætlar hann einhvern tíma að segja okkur frá því hvað það er sem býr hér að baki, af hverju þetta er svo óskaplegt leyndarmál? Hvað veit hann sem við megum ekki vita? Ef hæstv. fjármálaráðherra getur ekki greint frá því héðan úr ræðustólnum þá bið ég hann að greina frá því á þeim fundum sem eru orðnir mjög reglulegir með formönnum flokkanna. Ef ekki má segja frá þessu í ræðustól bið ég hæstv. fjármálaráðherra að segja þá a.m.k. frá því á þessum ágætu fundum þannig að þetta liggi allt saman fyrir. Það er merkilegt að maðurinn sem talaði mest gegn leyndarhyggjunni og reykfylltu bakherbergjunum, skúffusamkomulagi og öllu slíku, það háttalag, meint eða satt, ég ætla svo sem ekki að dæma um það, það er merkilegt að sá sami maður sé farinn að viðhafa þau vinnubrögð. Þetta minnir mig nefnilega á - ég fór í bíó á sunnudaginn á frídegi þingsins, ég fór með syni mínum í bíó og við sáum Jólasögu Dickens. Allir sem hafa séð þessa mynd og lesið þessa sígildu sögu vita að þar vitja þrír andar aðalsögupersónunnar, það eru andi liðinna jóla, andi þessara jóla og andi jóla framtíðarinnar. Ég gat ekki að því gert en þetta minnti mig dálítið á hæstv. fjármálaráðherra. Ég hvet hann til að taka þessa sögu og láta þennan boðskap aðeins velta um í kollinum á sér vegna þess að það væri fínt að athuga aðeins fortíðina, hvað menn hafa sagt, hvað menn hafa trúað á. Ég hélt að hæstv. fjármálaráðherra hefði trúað á lýðræðið. Ég hélt að hæstv. fjármálaráðherra hefði trúað á mátt stjórnarandstöðunnar. Ég hélt að hæstv. fjármálaráðherra hefði verið sá þingmaður sem barðist einna mest fyrir þessu. Ég man eftir því þegar við vorum að ræða þingsköpin, breytinguna á þingsköpunum. Það mátti ekki draga úr þessum mikilvæga rétti stjórnarandstöðunnar til að hafa uppi málflutning, það mátti ekki gera það. Og líka vegna þess að í fréttunum í gær kveinkar hæstv. fjármálaráðherra sér undan því að við séum að ræða um fundarsköp. Ég ætla að fá að lesa úr frétt sjónvarpsins í tíufréttunum í gær þar sem verið er að ræða meint málþóf, væntanlega. Þar segir hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon, með leyfi forseta: „En það er ekki við okkur að sakast í þeim efnum heldur endalausar ræður stjórnarandstöðunnar um fundarsköp og, og, og“ - fyrirgefið ég verð að lesa þetta beint upp - „þar sem þau eru í andsvörum við sig sjálf eða þá eru að ræða matarvenjur sínar eða eitthvað annað slíkt.“ Þetta finnst honum vera merki þess að við séum að þvælast fyrir. Það getur vel verið að þetta sé rétt, virðulegur forseti.  „Herra forseti. Ég tek undir ósköp sanngjarnar og í raun hógværar óskir um að það verði eitthvað upplýst um þinghaldið, hvað sé fyrirhugað. Nú er klukkan tólf á miðnætti og nýr drottins dagur að renna upp og menn búnir að vera að störfum síðan átta eða hálfníu í morgun á nefndarfundum og síðan samfelldum þingfundum …“ Og seinna í sömu ræðu, með leyfi forseta: ,,Gott og vel, þá vinna menn í samræmi við það en þá er líka eðlilegt að þinghaldið sé með nokkuð reglubundnum eða manneskjulegum hætti þannig að menn fái lágmarkshvíldartíma og annað í þeim dúr.“ Er maðurinn þarna að gera það sem hæstv. fjármálaráðherra kallar að ræða matarvenjur sínar eða eitthvað annað slíkt? Mér heyrist það. Og svo, af því að verið er að tala um að menn séu í andsvörum við sjálfa sig og hvað annað, segir hann hér, með leyfi forseta: „… það mætti náttúrlega hugsa sér að reyna að fara að standa hér vaktir ef ríkisstjórninni er alvara með að funda dag og nótt þangað til yfir lýkur.“ Þetta er reyndar ágætishugmynd sem við í stjórnarandstöðunni þyrftum kannski að nýta okkur.  Virðulegi forseti. Ég sé að tími minn er eina ferðina enn á þrotum þannig að ég óska eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal að verða sett aftur á mælendaskrá vegna þess að ég komst ekki í að ræða það sem ég ætlaði að ræða og það var m.a. afbragðsgrein sem birtist í Morgunblaðinu í morgun um stjórnarskrána og Icesave-samningana, skrifuð af þremur virtum lögmönnum, sem sannar það enn á ný, hæstv. forseti, að það er ekki rétt sem hæstv. fjármálaráðherra segir og hefur sagt þegar hann hefur heiðrað þennan stól með nærveru sinni að það komi ekkert nýtt fram í þessari umræðu. Og ef hæstv. fjármálaráðherra kallar það að við séum að þvælast fyrir þá er ég sem þingmaður stolt af því að vera að þvælast fyrir og ég 

Virðulegur forseti. Ég áttaði mig ekki alveg á því að hv. þm. Ragnheiður E. Árnadóttir væri að ljúka máli sínu. Ég er með andsvar við hana. Mig langaði að spyrja hana nánar í þessi svokölluðu leynimál fjármálaráðherra, hvernig hún haldi að standi á þeim, hvort hér sé verið í gangi með einhverjar dulbúnar hótanir. Það hafa náttúrlega komið fram upplýsingar og við höfum heila möppu af leynimálum úr fjármálaráðuneytinu sem liggur frammi úti á nefndasviði sem þingmenn eru núna þessa stundina einmitt að dusta rykið af til að rifja upp dagsetningar sem eru á þeim bréfum sem eru þar, dagsetningar sem eru frá því fyrir kosningar um mál sem var þægilega ekki minnst einu orði á í kosningabaráttunni t.d. Það eru svona mál sem fara mjög fyrir brjóstið á mér og það er náttúrlega ekki eingöngu við núverandi hæstv. fjármálaráðherra að sakast þó að hér séu einhverjar dulkóðaðar upplýsingar og yfirlýsingar í gangi sem ég átta mig ekki á í augnablikinu, heldur virðist þetta kannski hafa verið lenska lengi í stjórnsýslunni og í stjórnkerfinu að það er fullt af upplýsingum til sem koma almenningi virkilega við en ekki er upplýst um. Mig langar því að spyrja einfaldlega í framhaldi af þessu inntaki í ræðu hv. þm. Ragnheiðar E. Árnadóttur hvort hún telji ekki þörf á að breyta sem fyrst öllum lögum sem snúa að þessum þáttum í stjórnsýslunni og stjórnkerfinu og gera það að grunnreglu að öll gögn sem eru til meðferðar alls staðar í öllum ráðuneytum verði uppi á borðinu og opinber nema vegna sérstakra ástæðna sem varða beinlínis þjóðarhag eða öryggi ríkisins, að grunnreglan sé einfaldlega sú að allar upplýsingar verði uppi á borðinu frá fyrsta degi.

Frú forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir andsvarið. Ég get í rauninni ekki svarað því hvað liggur þarna að baki. Það er það sem við erum að reyna að fá fram með þessari umræðu. Ég hef sjálf beðið hæstv. fjármálaráðherra, hæstv. forsætisráðherra og hæstv. utanríkisráðherra í fyrirspurn á þinginu um öll gögn, öll samskipti þeirra sjálfra við erlenda aðila eða það sem er á þeirra vegum í öllu þessu ferli og bíð svara við þeirri fyrirspurn. Hæstv. fjármálaráðherra verður reyndar alltaf mjög afundinn þegar ég spyr um þetta og heldur að ég sé að væna hann um eitthvað en það er alls ekki þannig. Ég vil fá að geta lagt mat á það sjálf. Það er það sem vakir fyrir mér. Það hlýtur að vera eitthvað sem hæstv. fjármálaráðherra, hæstv. ríkisstjórn og hv. stjórnarþingmenn vita sem við vitum ekki vegna þess að það er með ólíkindum að menn ætli að samþykkja þetta núna eins og það er og koma hér og segja að þetta sé jafnvel betra en þetta var í sumar. Við sjáum það einmitt í þessari ágætu grein, sem ég komst ekki yfir að ræða, að prófessorarnir þrír fara vel yfir það að þessir fyrirvarar haldi ekki. Varðandi upplýsingaöflunina getur vel verið að þetta sé lenska og þetta hafi alltaf verið svona. En ég minni á að þessi ríkisstjórn, þessir tveir flokkar, gagnrýndu það háttalag mjög mikið. Þess vegna hefði ég talið einboðið að þegar þau hefðu tækifæri, væru komin til valda og stjórnuðu landinu, sem þessir flokkar gera núna, mundu þau breyta þessum vinnubrögðum. En það er alls ekki þannig og hæstv. ráðherra vísar í skjöl, leynigögnin svokölluðu, sem við fengum aðgang að. Það var ekki að þeirra frumkvæði heldur var kallað eftir hverju einu og einasta sem við höfum um þetta mál. Ég veit ekki hvort það er nauðsynlegt að breyta lögum. Við erum með upplýsingalög, við erum með stjórnsýslulög. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Það er kannski rétt að ég upplýsi um það að ég sótti einhvern tíma námskeið í Háskóla Íslands á vegum Róberts Spanós, sem er núverandi umboðsmaður Alþingis, þar sem farið var yfir stjórnsýslu- og upplýsingalögin. Álit hans á þeim þá var að stjórnsýslu- og upplýsingalögin væru í rauninni mjög góð og til margs nýtanleg. Það væri hins vegar ekki farið eftir þeim. Það er náttúrlega alvarlegt mál ef það er enn þá svo að ekki er farið eftir þeim. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að núverandi ríkisstjórnarflokkar hafa talað mjög mikið og mjög lengi um opna stjórnsýslu, lýðræði og opið samfélag. Það er rétt að geta þess að m.a. þess vegna hef ég greitt flokki hæstv. fjármálaráðherra atkvæði mitt í kosningum þótt ég hafi ekki gert það í síðustu kosningum vegna afstöðu flokksins 

Hv. þingmaður á engan tíma eftir. Klukkan er biluð og hv. þingmaður verður að hlíta bjöllu forseta.

Já, þessi klukka er algerlega í steik og ég óska þess þá að forseti komi skikki á klukkuna ef hún mögulega getur.

Það er verið að reyna það, hv. þingmaður.

Frú forseti. Varðandi það sem hv. þm. Þór Saari sagði um stjórnsýslu- og upplýsingalögin eftir námskeið hans í háskólanum, staðfestir hann það sem ég hélt fram áðan. Þetta snýst ekki endilega að breyta lögunum heldur snýst þetta um að fara eftir þeim. Það var það sem ég varði tíma mínum mestmegnis í í ræðu minni áðan að tala um, að ef hæstv. ráðherra og hæstv. ráðherrar mundu tala með sama hætti og þeir gerðu fyrir ekki svo löngu síðan, ég vek athygli á því, værum við kannski ekki að karpa um þessi mál heldur ræddum við meira efnislega um það sem er hér á ferð. Ég held að við þurfum öll að viðhafa sem best vinnubrögð. Ég vona svo sannarlega að hv. þm. Þór Saari ákveði hvernig hann ver atkvæði sínu eftir því hvort flokkar veiti upplýsingar eða ekki. Ég ætla að leyfa mér fyrir hönd flokks míns að lofa því að við munum vera mjög til fyrirmyndar í þessum efnum. Ég hvet hv. þingmann, af því að ég veit að það er markmið hans í stjórnmálum að bæta vinnubrögð og koma á réttum stjórnarháttum, til að halda þessu áfram. Ég held að leiðir okkar gætu legið saman í því.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur fyrir ræðuna og langar að spyrja út í nokkra hluti sem komu fram í ræðu hv. þingmanns. Hv. þingmaður beindi reyndar spurningum sínum til hæstv. fjármálaráðherra eða ég gat alla vega ekki betur heyrt. Ég bjóst satt að segja við því að hann kæmi upp í andsvar við hv. þingmann. Hann á það kannski eftir. Ég hjó eftir því á mánudaginn að hæstv. fjármálaráðherra sagði að hér væru ýmsir hlutir sem ekki væri hægt að segja í ræðustól þingsins. Eftir að stjórnarandstöðuformenn komu í ræðustól og sögðust ekki kannast við það, sagðist hann sem ráðherra hafa upplýst þá um þetta. Ég hélt kannski að hæstv. ráðherra kæmi nú upp og upplýsti okkur um hvaða hlutir það væru sem ekki mætti ræða. Við yrðum þá boðuð til einhverra trúnaðarsamtala eða eitthvað slíkt þannig að við yrðum upplýst um það. Eins og kom fram í morgun voru ýmis mál á árum áður rædd í langan tíma, eins og fjölmiðlafrumvarpið sem var rætt í yfir 90 klukkustundir, EES-samningurinn sem var ræddur í 110 klukkustundir og Ríkisútvarpið sem var rætt í 119 klukkustundir. Ég býst við, þótt ég hef ekki kannað það, að hæstv. fjármálaráðherra hafi átt nokkrar mínútur af þeim klukkutímum og jafnvel ýmsir þingmenn sem nú þegja þunnu hljóði. Það kom fram í umræðum um daginn að Icesave-umræðan væri komin í 60 klukkustundir. Telur hv. þingmaður að Icesave-málið sé hálfdrættingur á við hin málin, ný lög um Ríkisútvarpið eða fjölmiðlafrumvarpið, sem illu heillu fór ekki í gegn? Það hefði kannski mátt breyta því ef menn voru 

Frú forseti. Nei. Ég get svarað hv. þingmanni mjög ákveðið hvað það varðar, ég tel svo ekki vera. Án þess að gera lítið úr hinum málunum sem hér voru nefnd tel ég þetta mál svo sérstakt að það leiki enginn vafi á því að ef þetta mál yrði sett í einhverja forgangsröðun væri það mikilvægasta málið af þeim sem tínd eru til. Mér finnst þetta með ólíkindum og ég hvatti hæstv. ráðherra í ræðu minni til að koma þá og segja okkur hvað það sé sem geri það að verkum að við eigum að samþykkja þetta og hætta að þvælast fyrir. Mér finnst með ólíkindum að ráðherra í ríkisstjórn beri það litla virðingu fyrir stjórnarandstöðunni að þegar hún ræðir mikilvægasta mál, leyfi ég mér að fullyrða, sem komið hefur fram um langa hríð séum við vænd um að þvælast fyrir vegna þess að við vitum allt um málið. Ég nota stór orð en þetta er algerlega fráleitt. Og að ekki hafi komið neitt nýtt fram í þessari umræðu er líka fráleitt. Hæstv. fjármálaráðherra veit það vegna þess að hann hefur verið iðinn við að sitja hérna. Hann má alveg eiga það sem hann á. Hann hefur verið iðinn við að sitja hérna og hlusta á umræðuna en hann fer ekki rétt með þegar hann segir að það hafi ekki komið neitt nýtt fram í þessari umræðu. Og miðað við þær upplýsingar sem fram komu áðan um tímalengd sýnist mér við vera rétt hálfnuð með þessa umræðu ef það á að setja þetta í einhverja röð - rétt hálfnuð, varla byrjuð.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur svarið og get upplýst að ég deili þeim skoðunum með hv. þingmanni, Icesave-málið er talsvert mikilvægara en fjölmiðlafrumvarpið alla vega og ný lög um Ríkisútvarpið, þótt vissulega séu þau mjög mikilvæg. Ég velti fyrir mér í tilefni orða hæstv. fjármálaráðherra í fjölmiðlum um að stjórnarandstaðan væri að þvælast fyrir, hvað stjórnarandstaðan hafi verið að gera á þeim tíma þegar þessi mál voru rædd í kringum 100 klukkustundir, og hvort ráðherrann mundi nota sömu orð yfir þá umræðu, sem hann tók þá væntanlega þátt í. Ég tel að við séum að ræða mjög mikilvæg mál og þess vegna hef ég saknað þess að fá ekki hæstv. fjármálaráðherra eða hæstv. forsætisráðherra í pontu til að útskýra fyrir okkur að það hafa komið fram ný mál í hverri viku sem ekki hafa verið rædd í nefndum þingsins og hafa ekki, alla vega ekki svo ég viti til, verið upplýst með þeim hætti úr stól Alþingis að við þingmenn eða þjóðin getum tekið þau til okkar. Má þar nefna stjórnarskrármálið, eins og þingmaður nefndi, en líka mál er snerta jafnræði til vaxta sem kennt hefur verið álitsgerð Daniels Gros og fleiri slíka hluti sem hafa hreint ekki verið útskýrðir í pontu. Mig langar að lokum að velta því upp við hv. þingmann hvort við megum ekki búast við því að stjórnarþingmenn og ekki síst ríkisstjórnin muni streyma upp í ræðustól og reyna að sýna þessu máli þá virðingu að tala alla vega jafnmikið um það eins og þau mál sem menn eyddu hundrað klukkutímum á sl. árum.  
            

Frú forseti. Það er skemmtilegt að heyra í stjórnarliðum sem þó eru farnir að hætta sér inn í salinn og kalla fram í. Það er greinilega eitthvað farið að renna í þeim blóðið. Hér kallaði hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson fram í þegar hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson var í andsvari við mig: Talið þið þá um það, kallaði þingmaðurinn. Við erum að ræða þetta mikilvæga mál, frú forseti. Það eru margir fletir á því og ekki síst hvaða vinnubrögð hafa verið viðhöfð. Það snertir þetta mál vegna þess að við leggjum til að þeim vinnubrögðum verði breytt. Ég hef sagt það áður úr þessum ræðustól að það er ekki of seint að reyna að ná samstöðu um þetta mál. Förum saman og þvælumst fyrir Bretum og Hollendingum. Stöndum saman í lappirnar sem ein þjóð. Það er það sem við viljum gera. En á meðan hæstv. fjármálaráðherra kemur hér og segir að hann geti ekki sagt okkur hvert málið er héðan úr ræðustól og heldur því fram að hann sé búinn að upplýsa stjórnarandstöðuna um það sem máli skiptir, er það ekki rétt, frú forseti. Ef við þurfum að dæma um það, gerum við það út frá því sem við vitum og við vitum að framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hefur sagt að þetta tvennt tengist ekki. Við höfum heyrt að Norðurlöndin segja: Þetta tengist ekki. Hvað liggur þá á? Af hverju getum við ekki breytt þessum vinnubrögðum? Af hverju getum við ekki farið saman í þennan leiðangur? Ég hef ekki fengið svör við því og þangað til mun ég standa hér og tala fyrir breyttum vinnubrögðum og það snertir Icesave-málið alveg inn að innsta kjarna. Það væri áhugavert ef hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson kæmi hér eitt augnablik og ræddi um þetta mál við okkur. Það væri kannski sómi að því.

Frú forseti. Þessi umræða heldur nú áfram og hnígur í kunnuglegan farveg. Stjórnarandstæðingar ræða málið og fara síðan í andsvör, skoðanasystkini í málinu fara síðan í andsvör við sig sjálf og örugglega styttist í næstu umferð um ræðuhöld um fundarstjórn forseta. Ég lét taka saman smátölfræði um lengd umræðunnar á mánudaginn var og kom fram að þá höfðu verið fluttar tæplega 150 ræður við 2. umr. sem staðið höfðu í rúmar 1.660 mínútur. Þar af höfðu verið flutt 562 andsvör sem staðið höfðu í 1.818 mínútur. Rætt hafði verið 248 sinnum um fundarstjórn í 274 mínútur. Þetta er sem sagt löng og mikil umræða þar sem þingskapaformið og rýmið innan laga um þingsköp er nýtt til hins ýtrasta og til þess hafa menn fullan rétt. Málflutningsréttur manna á þingi og ekki síst stjórnarandstöðunnar er ákaflega mikilvægur og síðastur manna ætlar sá sem hér stendur að mótmæla því, enda færi ekki vel á því þar sem ég hef ítrekað nýtt mér þann rétt ríkulega í gegnum árin og dreg ekkert undan í þeim efnum. En því er ég að rifja þetta upp og nefna þetta að nú er kominn 2. dagur í desembermánuði. Það bíður okkar gríðarlega mikið verkefni fram að jólum og áramótum og þar er mikið undir. Það þarf að koma saman fjárlögum, það þarf að gera viðamiklar ráðstafanir bæði á tekjuöflunarhlið og útgjaldahlið ríkissjóðs til að forsendur þeirra fjárlaga verði uppfylltar. Við erum með viðamiklar og flóknar breytingar í skattamálum sem auðvitað er ekki æskilegt að þurfa að gera við aðstæður eins og núna og hafa til þess stuttan tíma, en öðruvísi náum við ekki markmiðum okkar um umtalsverða tekjuöflun og að dreifa þeim byrðum á alla þá sem við teljum að séu aflögufærir. Við þurfum að gera víðtækar ráðstafanir til að ná fram markmiðum um sparnað í ríkisútgjöldum og aðrar ráðstafanir til að koma í veg fyrir aukin útgjöld sem ella mundu leiða af ýmiss konar sjálfvirkni í löggjöf okkar. Þetta erum við að gera til að reyna að ná niður hallarekstri ríkissjóðs sem er orðinn grafalvarleg staðreynd í stað hrunsins sem hér varð í efnahagslífinu í fyrrahaust þar sem ríkissjóður var gerður upp með 216 milljarða halla á árinu 2008 og stefndi án aðgerða í um 200 milljarða halla á þessu ári. Vegna aðgerða ríkisstjórnar og Alþingis á miðju ári og vegna batnandi aðstæðna nú á haustmánuðum er þessi hallatala sem betur fer umtalsvert á niðurleið en verkefnið er samt risavaxið, að ná fram bata í afkomu ríkissjóðs á næsta ári af stærðargráðunni 80–90 milljarðar kr. Það varð hérna eitt stykki efnahagsáfall og hrun í fyrrahaust sem er þungbært og það skapar okkur öllum mikinn vanda. Ég býst við að flestir sanngjarnir menn viðurkenni að ríkisstjórnum bæði þá og nú sé vandi á höndum og hafi erfitt hlutskipti að reyna að koma landinu sem bestan hátt í gegnum þessa hluti. Það er líka erfitt að vera í stjórnarandstöðu. Það er líka skiljanlegt að menn eigi þá erfitt með að fóta sig. Hvar liggja mörkin? Hver er réttur og skylda manna til að halda uppi eðlilegri gagnrýni sem er nauðsynleg, veita viðmót og aðhald versus hitt að tefja og koma í veg fyrir að lögmæt og rétt kjörin stjórnvöld með umboð frá þjóðinni geti gert það sem þau telja sig þurfa að gera. 
             Já, ég hef oft haldið langar ræður og tekið hart á móti í þingsalnum. En ég minnist þess ekki að ég hafi brugðið fæti fyrir stjórnvöld við þær aðstæður að orðið hafi efnahagshrun og það þyrfti að grípa til viðamikilla ráðstafana til að halda hlutum gangandi og afstýra mikilli þjóðarvá. Ég minnist þess ekki. Ég minnist hins gagnstæða. Ég var forustumaður stjórnarandstöðunnar hér í fyrrahaust og ég lagði mitt af mörkum mínum þingflokki og í samtölum við aðra stjórnarandstæðinga á þeim tíma að móta þá stefnu að frá og með októberbyrjun og fram að jólum brá þáverandi stjórnarandstaða aldrei fæti fyrir neitt sem ríkisstjórnin taldi sig þurfa að gera, aldrei.

Þá varstu á móti Icesave. …

Ég bið hv. þingmann að hafa sig hægan. Ég ætla að fá örlítið ráðrúm og næði til að tala. Ég hef setið prúður í 10 daga undir ýmiss konar ræðum og ekki verið til mikils ófriðar í þingsalnum. Ég og við í þáverandi stjórnarandstöðu vorum vissulega andvíg ýmsum ráðstöfunum sem ríkisstjórnin gerði  Það var meira undir. Það var fleira gert á haustmissirinu. Það var sótt um fjárhagslega aðstoð frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Það var engin smátímamótaákvörðun, sársaukafull og þungbær okkur mörgum að þannig skyldi komið fyrir landinu okkar að við værum fyrsta þróaða ríkið í yfir 30 ár sem yrði að leita á náðir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Ætli við Ögmundur Jónasson hefðum ekki getað staðið dálítið í ræðustóli og ýtt aðeins við því máli? Það var klárað á einum degi. Það var sótt heimild til Alþingis til að leiða Icesave-málið til lykta með samningum. Þáverandi ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar var komin að þeirri niðurstöðu í október, nóvember og desember að það þýddi ekkert annað en horfast í augu við veruleikann og reyna að leiða þetta ólánsmál til lykta með samningum, pólitískum samningum. Það var rækilega rökstutt í gögnum málsins og í framsöguræðum talsmanna, eins og þáverandi formanns utanríkismálanefndar. Í skjölum lá fyrir að stefnt væri að því að ljúka málinu á næstu dögum. Ríkisstjórnin sótti sér heimild til Alþingis um að ljúka málinu á þessum forsendum og það tók sjö klukkustundir. Við vorum því andvíg. Okkur fannst hart að þurfa að sæta því sem þarna átti að fara að gera. Við höfðum að vísu ekki öll gögn málsins í höndum, eins og síðar hefur komið rækilega á daginn  Að sjálfsögðu er réttur minni hluta mikilvægur en það er líka mikilvægt að hægt sé að gera það sem réttkjörin stjórnvöld með meiri hluta að baki sér á Alþingi og ferskt umboð frá þjóðinni úr alþingiskosningum síðastliðið vor geti haldið áfram að reyna að glíma hér við erfiðleikana. Ég er ekki að biðja nokkurn mann um að taka neina pólitíska ábyrgð af mínum herðum, ekki heldur í Icesave-málinu, en má ég þá ekki bara bera ábyrgð á því, má ég ekki bara fá að gera það? Mega ekki bara þeir þingmenn sem eru komnir að þeirri niðurstöðu að lengra verði ekki komist og þessu máli verðum við einhvern veginn að ljúka til að komast áfram almennt séð í okkar verkefnum, okkar erfiðu glímu við erfiðleikana, er ekki dálítill réttur á ferðinni þar að við fáum þá bara að gera það? Ekki ætla ég að kikna þó að mér þyki það ekki skemmtilegt að þurfa að vera í því hlutverki sem ég er í þessu blessaða Icesave-máli en það er algjörlega bjargföst sannfæring mín eftir að hafa legið yfir þessum ömurlegheitum alveg frá því í febrúarmánuði sl. að veruleiki okkar sé sá að við verðum að koma þessu máli með einhverjum hætti frá. Það er ekki hægt að ræða þetta eins og að málið bara gleymist ef við leggjum það til hliðar hér á Alþingi eða að það gufi upp. Ég hef heyrt margar ræður og ýmis rök móti því að leiða málið til lykta með þeim hætti sem hér er lagt til og auðvitað eru þau til staðar en ég hef heyrt voðalega fá rök og afar fár tillögur um hvernig eigi þá að gera það í staðinn.

... svaraði því í sumar.

Innihald málsins nú og meðferð þess frá því að Alþingi lauk störfum í lok ágústmánaðar hefur að mínu mati verið algjörlega stjórnskipulega rétt og eðlileg og það hefur verið staðið að því á eins vandaðan hátt og hægt er. Það var einfaldlega þannig að það var gert nákvæmlega það sem framkvæmdarvaldinu var falið í lögunum, að fara og kynna gagnaðilum okkar niðurstöðu Alþingis,  Það var nefnilega þannig að það var hvorki send fyrrverandi né önnur samninganefnd. Það er ágætt að fara yfir þetta ef menn hafa ekki enn skilið það. Það var þannig að við sendum æðstu embættismenn og fulltrúa þeirra ráðuneyta sem með málið höfðu farið og þeirra stofnana sem það varðaði beint. Ráðuneytisstjórarnir í forsætisráðuneytinu, utanríkisráðuneytinu og efnahags- og viðskiptaráðuneytinu, aðstoðarmaður fjármálaráðherra í fjármálaráðuneytinu, aðstoðarseðlabankastjóri og fulltrúar innlánstryggingarsjóðsins fóru og önnuðust um þessa kynningu.  Hafa menn einhverjar betri tillögur? Hverjir áttu að kynna gagnaðilunum  
             Frú forseti. Er til of mikils mælst að maður fái nú einu sinni smáfrið hérna. 
            

Forseti biður hæstv. ráðherra að ávarpa forseta með viðeigandi hætti.

Herra forseti.

Forseti biður þingsalinn einnig um að gefa ráðherranum tækifæri til þess að flytja ræðu sína.

Viðbrögð Hollendinga og Breta bárust eftir að þeir höfðu að vísu legið nokkuð lengi yfir málinu að okkur fannst og þeirra viðbrögð voru samdægurs kynnt forustumönnum stjórnarandstöðunnar og viðkomandi þingnefndum. Það var upplýst hvernig menn hygðust svo halda á málinu í framhaldinu, skoða það hvort leiðir fyndust til að leiða málið til lykta á grundvelli þess hvernig Bretar og Hollendingar teldu sig geta mætt og orðið við fyrirvörum Alþingis. Var það ekki nákvæmlega þannig sem uppleggið var? Svarið er jú. Síðan tók við langt og erfitt ferli vegna þess að út af stóðu og voru ekki í þeim búningi sem við gátum sætt okkur við nokkur atriði, en í lokin tókst að okkar mati að finna þeim öllum ásættanlegan umbúnað þannig að við treystum okkur til, sem því miður reyndist óumflýjanlegt, að bera málið fyrir Alþingi á nýjan leik og afla þá umboðs hér í lögum til þess að ljúka málinu á þennan hátt. Fyrirvararnir, eins og kunnugt er, eru felldir inn í viðaukasamning og frá þeim gengið þannig. Efnahagslegi fyrirvarinn eða fyrirvararnir eru þarna nákvæmlega eins og þeir voru frágengnir af hálfu Alþingis  Lagalegu fyrirvararnir eru þannig meðhöndlaðir að lagalegur fyrirvari kenndur við Ragnar H. Hall er inni í viðaukasamningunum,  Eftir stendur sá stóri lagalegi fyrirvari sem við höfum allan tímann í gengum þetta mál reynt að halda til haga, Íslendingar, að það liggi ekki fyrir ótvíræð lagaskylda um þessa greiðsluskuldbindingu við aðstæður af því tagi sem hér sköpuðust vel að merkja. Ég held að fæstir reyni að efast um það að okkar innlánstryggingarsjóður ætli að reyna að tryggja lágmarksinnstæður nema ef vera skyldi að við hrun af þessu tagi, kerfishrun í heilu landi, gildi annað. Okkur finnst það auðvitað öllum ósanngjarnt og rangt að við skulum ekki fá úrlausn þeirra mála en það er hins vegar veruleikinn sem við okkur blasir og hefur gert allan tímann, að við höfum staðið alein með þetta viðhorf og hvergi nokkurs staðar fengið neinar undirtektir undir það að þetta væri í fyrsta lagi svona og í öðru lagi að við ættum einhvern farveg eða rétt á því að fá úr því skorið. Hvað er þá hægt að gera? Jú, nákvæmlega það sama og gert var í sumar, að halda þessum rétti okkar til haga, að hann standi ótvíræður í lögum, að það er viðhorf okkar að gera gagnaðilum okkar þetta ljóst og það hefur öðlast sú viðurkenning þeirra á því að t.d. í sameiginlegri yfirlýsingu fjármálaráðherra landanna þriggja er viðurkennd tilvist þessarar lagalegu óvissu og afstaða okkar í þeim efnum. Viðræður eru komnar inn bæði í forsendum málsins, eins og þær lágu fyrir með sérstökum öryggisfyrirvara í samningunum frá því 5. júní sem og í yfirlýsingu fjármálaráðherranna þar sem hver og einn aðili málsins getur ef tilefni gefast óskað eftir og á þá rétt á viðræðum um mál sem upp kunna að koma og hvernig bregðast skuli við þeim. Þannig er þetta. Þegar samkomulag var að fæðast í októbermánuði sl. og þegar loksins sá til lands varðandi þau þrjú, fjögur erfiðustu atriði sem þarna var tekist á um var auðvitað eitt eftir. Það var það að við sögðum: Í þessari umferð verður endurskoðun samstarfsáætlunar okkar við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn að losna úr gíslingu og fara fram og að það þurfi ekki að bíða afgreiðslu Alþingis á viðaukasamningunum. Það varð hluti samkomulagsins eins og lesa má auðvitað út úr yfirlýsingu fjármálaráðherranna þegar grannt er skoðað.  Í þetta sinn var það hluti samkomulagsins að um leið og það hefði verið staðfest af okkar hálfu mundu gagnaðilar okkar og aðrir sem málið varðaði gefa um það merki að nú væri ekkert í veginum fyrir því að endurskoðun okkar mála hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum færi fram. Þetta er veruleikinn í málinu, þetta er hið rétta í málinu, þetta eru staðreyndir málsins og það má líka styðja með skriflegum gögnum og þá þarf vonandi ekki að þvæla um það meir. Í staðinn og tengt þessu var að sjálfsögðu um það spurt: Hvenær verður þetta þá klárað af hálfu Íslands? Gagnaðilar okkar höfðu auðvitað áhuga á því að það yrði sem fyrst, nefndar dagsetningar eins og lok október eða fyrri hluti nóvember. Því sögðumst við ekki geta lofað, Alþingi þyrfti örugglega í ljósi reynslunnar sinn tíma til að takast á við málið á nýjan leik þó að það væri orðið því þaulkunnugt. Að lokum varð niðurstaðan að stefnt yrði að því að ljúka afgreiðslu málsins fyrir lok nóvembermánaðar. Við vissum af því að ákvæði tengdust þeirri dagsetningu eins og nú liggur fyrir að riftunarheimildir opnuðust hinn 1. þessa mánaðar. Það var líka undir í þessum efnum að greiðsluskylda innlánstryggingarsjóðs varð endanlega virk og henni varð ekki lengur frestað 27. október sl. Sú staða sem þar er uppi er óþægileg. Sjóðurinn hefur viðurkennt greiðsluskyldur sínar upp á 20.887 evrur á hverjum reikningi en er í engum færum til að gera það. Það mál bíður hins vegar og er í góðu milli aðila í trausti þess að endanleg lausn sé í sjónmáli. Margt fleira tengist þessu máli svo sem eins og fyrirhuguð endurskoðun númer tvö á samstarfsáætlun okkar við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn sem góðar vonir eru til, ef allt gengur eftir, að verði strax í fyrri hluta janúarmánaðar án tafa en menn geta hugleitt í ljósi sögunnar hversu líklegt er að hún fari fram ef Icesave-málið er þá enn í einhverri upplausn. Matsfyrirtækin, tvö af þremur, bíða með að úrskurða um lánshæfismat Íslands eftir því að þetta mál fái afgreiðslu og þeirri óvissu sem í kringum það er verði eytt. Erlendir bankar og erlendar fjármálastofnanir spyrja yfirleitt að því þegar við eigum með þeim fundi: Hvenær má búast við lyktum Icesave-málsins? Stjórnvöld annarra ríkja, þar á meðal einn af sendiherrum Norðurlandanna sem kom á minn fund í morgun, spyrja alltaf að því: Hver er að vænta í þessum efnum, er þetta mál í einhverri óvissu? Eru einhverjar líkur á því að forsendur áætlunarinnar og samstarfsins og okkar þátttöku í því séu að bresta af því að við vitum vel hvernig frá lánum Norðurlandanna var gengið inni í þessum pakka af lánum sem við ætlum núna að hefja fyrsta skammtinn af núna seinna í þessum mánuði. Það hefur verið reynt að gera mikið mál úr því að ég sagði að viðkvæmar upplýsingar væru stundum í okkar höndum sem menn þyrftu að tala varlega um úr ræðustól á Alþingi eða opinberlega. Ég hef haft gaman af tilraunum til að gera þetta að einhverju ægilegu leyndarmáli, einhverju ógurlega merkilegu í leiðurum í Morgunblaðinu, mikilli sálarangist í fjölmiðlum og hér úr ræðustóli.  Það eru engin ósköp á ferðinni og vonandi get ég þar með róað hv. þingmenn. Ég hef talið upp og dregið hér upp á talsvert skýrari hátt en kannski áður samhengi þessa máls. Það er rétt og skylt að gera það úr því að svona mikil tortryggni er í gangi en mikið betur get ég ekki gert öðruvísi en segja á köflum hluti sem væri óskynsamlegt fyrir Ísland að væru sagðir úr ræðustóli á Alþingi. Það er fullkomlega eðlilegt að menn greini á um stöðumat í þessu tilviki eins og hér var sagt í ágætri ræðu af hv. þm. Guðmundi Steingrímssyni og reyndar hefur einn annar þingmaður komist svipað að orði, því að inn á milli hafa komið mjög málefnalegar og sanngjarnar ræður sem ber að þakka. Það er fullkomlega eðlilegt að menn greini á um stöðumat. Það er að sjálfsögðu alveg gilt sjónarmið að hafa að þessi niðurstaða sé ekki ásættanleg. Menn geta að sjálfsögðu og eðlilega haft þá óskhyggju með sér að það hljóti að vera hægt að ganga einhvern veginn betur frá þessum málum. Öll vildum við það. En að lokum verður að fara fram raunsætt og kalt mat á því: Eru líkur á og þá hvernig að betri lausn fáist á þessu máli en sú sem nú er í boði? Hvaða áhætta væri tekin með því að leggja upp í slíkan leiðangur og er hún líkleg til að vera þess virði? Það er niðurstaða okkar sem leggjum það til að þetta mál verði samþykkt, þeirra sem berum það fram, meiri hlutans í fjárlaganefnd að það sé skynsamlegast að ganga að þessu samkomulagi og ljúka málinu þannig. Rökstudd niðurstaða og á henni erum við tilbúin til að taka pólitíska ábyrgð, þau okkar í þessum sal sem ætlum að greiða því atkvæði þó að engu einasta okkar verði það gleðiefni. Og ég tel, virðulegur forseti, með hliðsjón af öllum þeim ósköpum sem hér eru fram undan og þarf að gera að það væri okkur öllum fyrir bestu að sameinast þá bara um það að fara að stefna að atkvæðagreiðslu í þessu máli og láta lýðræðislega niðurstöðu ráða framvindunni. Mér liggur við að segja að ég biðji um það til þess að við getum síðan notað kraftana í þau viðamiklu verkefni sem við okkur blasa fram að jólum og áramótum. Það mun miklu skipta að okkur takist vel til í þeim efnum, að við reynum þrátt fyrir skamman tíma og viðamikil verkefni að fara eins rækilega t.d. í gegnum útfærslur skattkerfisbreytinga og aðgerða á félagsmálahliðinni sem hér verður að ráðast í. Þar eru að sjálfsögðu mörg álitamál, bæði pólitísk og tæknilegs eðlis, og æskilegt væri að menn gætu farið vel yfir þau. Það er líka liður í því að koma landinu áfram að ljúka deilumálum og óleystum verkefnum og einbeita svo kröftunum að því sem eftir er og fram undan er. Við erum í glímu við ríkisfjármálin, efnahagsmálin, atvinnuleysið, skuldavanda fyrirtækja og heimila, við erum að endurreisa bankakerfið, sem sem betur fer er loksins að sjá fyrir endann á, og fjölmörg önnur stór viðbótarverkefni hafa hlaðist á okkar fámennu stjórnsýslu og okkar litla þjóðþing. Samtímis þessu erum við auðvitað að reyna að sinna að lágmarki öllum okkar skyldum, bæði innlendum og erlendum, af því að það ætlum við okkur að gera og við ætlum okkur síðan að sækja fram á nýjan leik. Ég hef engar efasemdir um að Ísland komist í gegnum þessa erfiðleika. Ég tel að það liggi nú þegar fyrir að að mörgu leyti er okkur að ganga það betur en okkur gat órað fyrir fyrir ári síðan. Ef menn hefðu þá lagt raunsætt mat á verkefnið og áttað sig á því hvað fram undan var þá held ég að menn gætu núna verið tiltölulega ánægðir með þó það sem okkur hefur miðað, þótt margt hafi reynst seinlegt og erfitt, og þó að mikið sé fram undan. Ísland er ekki að komast í greiðsluþrot. Það er ekki brostinn á stórfelldur fólksflótti og það er engin ástæða fyrir honum. Það eru tækifæri og möguleikar í þessu landi sem eru eftirsóknarverðir og öfundsverðir af hálfu flestra annarra þjóða heimsins. Það eru sárafá önnur lönd í heiminum sem eru í betri færum til að takast á við erfiðleika af þessu tagi og sigrast á þeim og komast út úr þeim. Aðlögunarhæfni íslensks atvinnulífs og efnahagslífs hefur þegar sannað gildi sitt, útflutningsstarfsemin er sterk og sóknarfæri á ýmsum sviðum sem menn nýta sér. Það eru líka fyrirtæki að ráða nýtt starfsfólk tugum og hundruðum saman. Það er dapurlegt og það nístir í hjartað þegar hópum fólks er sagt upp en sem betur fer er það ekki bara á eina hlið og hreyfingin á vinnumarkaði í báðar áttir er þó til staðar sem er til marks um að hann er lifandi og virkur en hreyfingin ekki bara í eina átt og það er gleðilegt. Eigum við ekki að gleðjast yfir því að atvinnuleysi verður að meðaltali á árinu kannski 2–2,5% minna en spár gerðu ráð fyrir og auðvitað óendanlega miklu minna en heimsendaspárnar sem uppi voru síðasta vetur um 20% atvinnuleysi gerðu ráð fyrir? Við höfum mikla samúð með Spánverjum sem glíma við 19% atvinnuleysi eða Lettlandi sem á í margfalt margfalt meiri erfiðleikum en við. Við skulum ekki vorkenna okkur sjálfum meira en efni standa til. Við erum rík þjóð í kreppu. Við erum þróuð þjóð. Við erum með öfluga innviði og sterkt samfélag, sterkar kjölfestustofnanir í skólum, heilbrigðiskerfi og félagsþjónustu sem eru haldreipið okkar við þessar aðstæður. Við upplifum skólana okkar á nýjan hátt þegar við allt í einu áttum okkur á því hvað það þýðir að börnin okkar geta farið örugg í skóla á hverjum morgni, þar gengur allt sinn vanagang, það er heitur matur í hádeginu, það er stöðugleiki og kjölfesta í tilverunni sem er gott að vita af. Utan um þetta þurfum við að halda og þetta ætlum við að varðveita. 
             Skuldsetningin er að sjálfsögðu áhyggjuefni og ég skal fara rækilega yfir það við eitthvert tækifæri, t.d. í umræðu um fjárlagafrumvarpið, en þó er það þannig að talan ógurlega sem allir óttuðust þegar matið kom í starfsmannaskýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, 310%, heildar erlendar skuldir af þjóðarframleiðslu, þegar hún var brotin niður og skoðuð þá létti mönnum en ekki öfugt því að það kom í ljós að stærstur hluti þessara skulda er ekki áhyggjuefni fyrir íslenska ríkið. 70% eru hjá einu fjölþjóðafyrirtæki með nær alla starfsemi sína erlendis og fyrst og fremst með lán frá erlendum bönkum. 40% í viðbót eru hjá dótturfélögum erlendra móðurfélaga sem íslenska þjóðarbúið þarf ekki að hafa áhyggjur af, eru ekki á okkar ábyrgð. Nettóstaða ríkisins er betri en við áttum von á í vetur að að hún yrði og nettóstaða ríkis og sveitarfélaga er þrátt fyrir allt alveg ásættanleg. Innan tveggja til þriggja ára eru ágætir möguleikar á því að kennitölur varðandi skuldir Íslands verði um miðbik OECD-ríkjanna. Er það ekki gott? Við hefðum getað farið svo óendanlega miklu verr út úr þessu, m.a. í ljósi þeirrar staðreyndar að um 8 þúsund milljarðar kr. eru líklega að tapast á gjaldþroti íslensku bankanna. Sá reikningur er ekki að lenda á okkur heldur á erlendum kröfuhöfum. Það er dapurlegt, það er sorglegt. Við eigum að taka það líka inn á okkur að aðrir aðilar verði fyrir svona miklu tjóni vegna þess sem gerðist á Íslandi en það er því miður staðreynd og óumflýjanlegt. Herra forseti. Ég bið alla hv. þingmenn og forustumenn stjórnarandstöðunnar, ekki síst, að hugleiða það. 

Virðulegi forseti. Ég vil gera nokkrar athugasemdir við ræðu hæstv. fjármálaráðherra, í fyrsta lagi þetta: Við erum í umræðu sem fer eftir þingsköpum og það er ekki þannig að ríkisstjórnarmeirihlutinn á þinginu geti haft sinn vilja óháð minni hlutanum á Alþingi. Þingsköpin tryggja okkur ákveðna stöðu og við erum einfaldlega að nýta okkur réttinn til umræðunnar. Það er ágreiningur á milli ríkisstjórnar og stjórnarandstöðu um það hvort það sé bráðnauðsynlegt að klára Icesave-samningana. Það er líka ágreiningur um efni samninganna og við lítum málið ólíkum augum, ég og hæstv. fjármálaráðherra, þegar kemur að því hvort efni samninganna sé ásættanlegt, t.d. eru Icesave-samningarnir að okkar áliti fullkomin niðurlæging fyrir okkur Íslendinga. Við erum reiðubúnir til að taka þau fjölmörgu mál sem hæstv. fjármálaráðherra vakti athygli á hér á dagskrá. Reyndar er það svo að ríkisstjórnin hefur ekki nema rétt nýlega komið með þau inn á þingið, þannig að það er rangur málflutningur að halda því fram að hér bíði mörg mál afgreiðslu og Icesave-umræðan hafi tafið framgang þeirra á þinginu. 

Herra forseti. Ég held að fyrsta stóra skattamálið sé búið að bíða í heila viku eftir því að komast að. Að sjálfsögðu á stjórnarandstaðan sinn lögvarða rétt, það er enginn að gera neinar athugasemdir við það að hann sé notaður. En það hvernig stjórnarandstaðan notar hann er líka á hennar ábyrgð, hin pólitíska ábyrgð á því sem öllum er auðvitað sýnilegt, hvernig stjórnarandstaðan fer með sinn rétt og sína stöðu hér verður heldur ekki undan skilið. Ég hef fullan skilning á því að það þurfi að ræða þetta mál mikið enda er heldur betur búið að því og þó var það rætt hér mestallt sumarið. Þess vegna finnst mér það dapurlegasta við þetta vera þegar menn sóa tímanum í nánast allt annað en að ræða málið efnislega og mótmæla því að hér sé fundað með eðlilegum hætti fram á kvöldin eða inn í nóttina til að þeir fái þetta tækifæri til að ræða málin.

Virðulegi forseti. Ég andmæli því að við í stjórnarandstöðunni séum að tefja fyrir framgangi mála. Við höfum bent á það í margar vikur að við mundum greiða fyrir framgangi framfaramála og greiða fyrir framgangi þeirra mála sem ríkisstjórnin leggur áherslu á. Eins og kom fram hjá ráðherranum er það einungis eitt mál sem hefur beðið í eina viku, hin málin hafa beðið í örfáa daga og við hvetjum til þess að þau verði tekin nú þegar á dagskrá. Til dæmis ættum að geta hafið umræðu um skattana í dag. En varðandi það hvort fyrri stjórnarandstaða hafi greitt sérstaklega fyrir þingstörfum þá minnist ég þess fyrir um það bil einu ári, ég hygg að það hafi verið 24. nóvember í fyrra sem hinn sami þingmaður og síðast talaði mælti fyrir vantrauststillögu á ríkisstjórnina. Hann kann að líta á það sem eitthvað annað en að hann hafi reynt að bregða fæti fyrir ríkisstjórnina en það var einmitt það sem hann gerði þegar hann mælti fyrir þeirri tillögu á þeim tíma sem ýtti undir óánægju og spennu á þinginu. Við skulum leyfa Icesave-umræðunni að eiga sinn eðlilega framgang. Það hefur verið þannig undanfarna daga. Önnur mál sem þurfa að komast á dagskrá geta gert það okkur að meinalausu. Við hvetjum einmitt til þess að þau mál séu tekin á dagskrá.

Herra forseti. Það er auðvitað geysilega vel boðið af minni hlutanum að taka völdin á þinginu og ráða dagskrá þingsins og ráða framvindu og fyrir hönd ríkisstjórnarinnar að ráða áherslu mála. En það er einu sinni þannig að minni hluti er minni hluti og meiri hluti er meiri hluti. Það er ein af staðreyndum lífsins og þetta verða menn að horfast í augu við. Sjálfstæðisflokkurinn verður m.a. að horfast í augu við þá staðreynd að hann var kosinn frá völdum af þjóðinni sl. vor. Hann var kosinn frá völdum. Er það ekki veruleiki? Og minnihlutastjórn sem sóttist eftir því að fá umboð til að fara áframhaldandi með stjórn landsins var gerð að hreinni meirihlutastjórn þannig að núverandi ríkisstjórn og núverandi meiri hluti er með ferskt og skýrt umboð frá þjóðinni sem stóð frammi fyrir skýrum valkostum sl. vor. Þjóðin talaði í gegnum kjörkassana, kaus sér stjórn til að leiða landið áfram í gegnum erfiðleikana. Það er sú ríkisstjórn að reyna að gera og ég verð að segja það alveg eins og er að þeir sem bera öllum öðrum flokkum meiri ábyrgð á hruninu, Sjálfstæðisflokkurinn, hrunflokkur Íslands, ætti ekki að þvælast mikið fyrir.

Virðulegi forseti Við í stjórnarandstöðunni áttum okkur alveg á því að við erum í stjórnarandstöðu. En hvernig væri að þingmenn meiri hlutans mundu fara að virða vald Alþingis gagnvart framkvæmdarvaldinu? Var það ekki ákall þjóðarinnar í haust að Alþingi mundi sýna vald sitt gagnvart framkvæmdarvaldinu? Við skulum hafa eitt í hug: Við höfum allan tímann kallað eftir því að það færi fram raunsætt og kalt mat á Icesave-samningunum. Þegar Icesave-samningarnir voru lagðir fyrir Alþingi síðasta vor var talað um að þetta væru glæsilegir samningar, óséðir. Og hvað var í þessum samningum? Það var búið að veðsetja auðlindir þjóðarinnar. Þá strax sögðu þingmenn Vinstri grænna að það væri nóg talað í þessu máli. Stjórnarandstaðan ætti að leggjast niður og hætta, það þyrfti að keyra þetta mál í gegn. Eftir því sem meira hefur verið sagt í þessu máli þeim mun betur er þjóðin að átta sig á því hversu óhagstæðir þessir samningar eru fyrir íslensku þjóðina.

Herra forseti. Ég ætla ekki að elta ólar við útlistanir, túlkanir eða útúrsnúninga hv. þingmanns hér, aðeins bregðast við einu atriði og það er þetta með raunsætt og kalt mat. Já, það er að sjálfsögðu þannig að það er rétt og skylt enda hefur það verið gert að reyna að meta eins og nokkur kostur er hina mælanlegu þætti þessa máls, hina efnahagslegu þætti þess. Það er auðvitað auðvelt að gera í núinu, við höfum stærð kröfunnar og við vitum hvernig það stendur. Við höfum lánskjörin og annað en framtíðin er óvissu háð. Annað er miklu erfiðara að meta, svo sem eins og pólitíska þætti þessa máls, viðskiptalega og pólitíska og svo stöðumatið sjálft. Hvernig stöndum við, hver er okkar styrkur og hverjir eru okkar veikleikar, hvaða aðstöðu höfum við til að reyna að ná málum okkar fram og komast áfram? Það er ekki þannig að Ísland sé stórveldi sem geti farið sínu fram, óháð umheiminum og við erum ekki að semja við okkur sjálf. Allt er þetta veruleiki sem við verðum að horfast í augu við og kemur væntanlega inn í þetta vandasama stöðumat.

Virðulegi forseti. Ég held að allir hefðu óskað þess að ríkisstjórn Íslands hefði sýnt meiri kjark í samningaviðræðum við aðrar þjóðir. Ég sagði í fyrri ræðu minni að við hefðum kallað eftir raunsæju og köldu mati. Það hefur aldrei verið efi í huga ríkisstjórnarinnar um að samningarnir væru hagstæðir. Hvað með Ragnars H. Halls-fyrirvarann, þegar við bentum á að þar væru hagsmunir upp á tugi ef ekki hundruð milljarða sem munu falla á komandi kynslóðir? Það var harðlega gagnrýnt. Hvað með það þegar við bentum á að auðlindir þjóðarinnar voru settar að veði? Það var sagt úr ræðustól að það væri einfaldlega ekki þannig. Nú koma færustu lögmenn þjóðarinnar fram og segja einfaldlega að þeir telji að það brjóti gegn stjórnarskránni að fara með málið með þeim hætti sem fram hefur komið. Þeir lögmenn sem komu á fund fjárlaganefndar í gær sögðu þvert á orð hæstv. fjármálaráðherra að málsmeðferðin væri einfaldlega eitthvað sem við mættum alls ekki gera að fordæmi.

Herra forseti. Það er náttúrlega ekki annað hægt en mótmæla þvættingi af því tagi að auðlindir landsins hafi með pósitífum hætti verið settar að veði í þessu máli. Það er fjarri öllu lagi. Hitt er annað að það er ágætt að hafa það alveg fortakslaust úr því að þær vangaveltur komu upp að svo sé ekki.  
             Að sjálfsögðu er það þannig eins og ég hef reynt að fjalla um, að ég hélt á sæmilega hlutlægan og málefnalegan hátt, að menn geta verið ósammála um stöðumatið og það hefur sinn gang ef menn greinir á um það, bæði hvort þetta sé ásættanlegt og að núna sé rétti tíminn til að leiða málið til lykta eða hvort menn vilja halda áfram og leiða þetta inn í einhvern nýjan óvissuleiðangur og þá hvernig menn ætla að gera það. En eigum við þá ekki bara að leyfa þeim ágreiningi að koma í ljós í atkvæðagreiðslunni í salnum?

Herra forseti. Það vantaði bara geislabauginn á hæstv. fjármálaráðherra í allri þessari ræðu og það var hálfnöturlegt að heyra þennan samanburð frá því í fyrra. Hann er að jafna saman ræðutíma í hækkun á stimpilgjaldi, hækkun á áfengisgjaldi, miðað við Icesave. Sambærileg mál, ja-há. Þetta er mat hæstv. fjármálaráðherra. Og þegar við höfum hlustað á hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra og þeir segja að allt sé komið á svo dúndurgóðan skrið, er þá verið að jafna aðstæðum í dag miðað við þau tilvik sem við stóðum frammi fyrir fyrir ári síðan? Ég veit að hæstv. fjármálaráðherra fær óþægileg samtöl frá Hollendingum og Bretum en það er þó eitt sem Hollendingar og Bretar skilja: Þeir átta sig á mikilvægi þingsins. Þeir skilja það og skynja að Alþingi er engin stimpilstofnun fyrir framkvæmdarvaldið. En ég vil hins vegar engu að síður spyrja: Eru einhverjar hótanir sem búa þarna að baki? Hvað hefur verið sagt í þessum samtölum? Er ekki rétt að hæstv. fjármálaráðherra upplýsi algerlega um hvað þessi samtöl snúast? Hefur einhverju verið hótað enn frekar sem hæstv. fjármálaráðherra getur ekki greint frá eða vill ekki greina frá?

Herra forseti. Ég vil fyrst mótmæla útúrsnúningi hv. þingmanns. Ég var ekki að bera saman mál og stærðargráðu þeirra þegar ég fór yfir og rakti upplýsingar um ræðutíma. Ég var að bera saman aðstæður, bera saman ábyrgð stjórnarandstöðu annars vegar mánuðina eftir hrunið frá október til desember í fyrra og hins vegar aðstæður okkar núna sem eru alveg sambærilegar því þetta er sama hrunið og þetta eru sömu erfiðleikarnir sem við erum áfram að glíma við. Við höfum boðið upp á þjóðstjórn. Það boð var ekki þegið. Við vorum þeirrar skoðunar að ríkisstjórnin væri að missa tökin á ástandinu, hvað kom í ljós?

Voru mótmæli?

Við töldum þá að úr því sem komið væri væri best að fram færu stjórnarskipti en vantrauststillagan var felld, hún var afgreidd, það tók stuttan tíma og truflaði ekki störf ríkisstjórnarinnar að öðru leyti. Varðandi það hvort einhverjar hótanir hafi komið frá Bretum og Hollendingum nú á þessum síðustu dögum þá er svarið nei. Við reynum að halda þeim upplýstum um gang mála og þeir spyrjast reglulega fyrir en það eru engar hótanir af þeirra hálfu í gangi.

Herra forseti. Ég spyr þá, hvað liggur á? Það er búið að sýna fram á það margoft í sumar þegar hótanir hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra lágu yfir, buldu á okkur þingmönnum, að við yrðum að klára málið í sumar og við gerðum það þá af mikilli reisn. Núna erum við í stjórnarandstöðunni að reyna að standa vaktina til að forða frá stórslysi því það hefur margoft komið fram að það liggur ekkert á. Þess vegna ítreka ég það sem við í stjórnarandstöðunni höfum sagt: Ef hæstv. fjármálaráðherra vill fá skattahækkunaráform sín á dagskrá, þá gerið þið svo vel. Við skulum taka þá umræðu en ekki vera að segja að við þurfum að dúndra Icesave núna í gegn af því að það séu svo mikilvægir hagsmunir sem búi þar að baki. Við höfum sýnt fram á það að með aukinni umræðu er hægt að efla og bæta málið. Við höfum enn þá tíma til þess og ég óska eftir því að bæði hv. fjárlaganefnd og efnahags- og skattanefnd fái þann tíma sem til þess þarf. Og ég trúi ekki öðru en hæstv. fjármálaráðherra styðji mig í því að nefndirnar fái þann tíma sem þær þurfa til að fara betur yfir málið og fara yfir þær tillögur og nefndarálit sem koma frá efnahags- og skattanefnd en við skulum minnast þess að málið var rifið með ofbeldi út úr fjárlaganefnd.

Herra forseti. Spurningunni um það hvað liggi á má mæta með annarri spurningu: Hve lengi hyggjast menn þá hafa málið óafgreitt og afvelta? Hve lengi ætla menn að ræða það? Þjónar það einhverjum sérstökum tilgangi? Er þetta ekki þannig að þetta mál gleymist ekki, þetta mál gufar ekki upp, þetta mál hverfur ekki frá okkur? Það liggur fyrir undirritaður samningur milli þriggja þjóðríkja um að leiða þetta mál til lykta 

Hæstv. forseti. Fyrir það fyrsta vildi ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir að halda ræðu í þessari umræðu. Hann hefur ekki gert það áður, hann hefur komið nokkrum sinnum í andsvör og setið vel í salnum og allt er það gott en það er auðvitað fengur að því að fá hæstv. fjármálaráðherra í ræðustól til að gera grein fyrir sjónarmiðum sínum því á það hefur nokkuð skort fram að þessu. Það eru örfáar athugasemdir sem mér finnst nauðsynlegt að koma fram með við ræðu hæstv. fjármálaráðherra og kem ég ekki nema örlitlu að í þessu stutta andsvari. Fyrir það fyrsta, gleymdi hæstv. fjármálaráðherra því í upprifjun sinni á gangi málsins í desember í fyrra að alltaf lá fyrir að málið þyrfti að koma fyrir Alþingi aftur? Það var undirritað og kom stíft fram í nefndaráliti utanríkismálanefndar að gert var ráð fyrir að sá samningur sem næðist kæmi aftur til þingsins og þingið mundi þá meta hvernig með skyldi fara þannig að ekki var um að ræða eitthvert óskilyrt umboð til ríkisstjórnarinnar um að ganga frá hvaða samningi sem var.

Herra forseti. Það er ekki mikið við þessu að segja. Það leiðir af sjálfu, ég held að engu okkar hafi dottið í hug að hægt væri að útkljá þetta mál án aðkomu Alþingis að því aftur í ljósi stærðar málsins og skuldbindinganna sem hér eiga undir. Það eru engin ný sannindi og tæknilega hefði væntanlega aldrei komið til greina að hægt væri að klára þetta mál öðruvísi en með atbeina Alþingis og lagastoð, hvaða leiðir sem menn hefðu reynt að fara í því.

Hæstv. forseti. Mér fannst nauðsynlegt að nefna þetta sérstaklega vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra talaði eins og Alþingi hefði gefið þáverandi ríkisstjórn eitthvert óskilyrt umboð til að ganga frá hvernig samningum sem væri. Þannig hljómaði a.m.k. ræða hæstv. fjármálaráðherra en ég er feginn að við erum sammála um skilning á þessu. Það var því alltaf ljóst að Alþingi mundi meta þegar samningar lægju fyrir hvort þeir væru hagstæðir eða ekki og þingið mundi ákveða þá hvernig við yrði brugðist. Hæstv. fjármálaráðherra getur auðvitað ekki skotið sér á bak við það að menn hafi skuldbundið sig til að styðja hvaða niðurstöðu sem var þegar ákveðið var að setja málið í samningaferli í desember í fyrra. Hitt er annað að það er auðvitað mjög sérkennilegt að hæstv. fjármálaráðherra skuli í ræðu sinni og reyndar í fjölmiðlum líka tala eins og Icesave-málið tefji það að skattafrumvörpin hans og önnur mál sem tengjast fjárlögum komist á dagskrá. Það hefur auðvitað verið ítrekað endalaust, hæstv. fjármálaráðherra, að stjórnarandstaðan mun sætta sig við það og ekki gera nokkrar athugasemdir við 

Herra forseti. Það umboð sem þáverandi ríkisstjórn sótti sér í byrjun desember 2008 vísaði auðvitað í tiltekinn veruleika sem þá var uppi í málinu um að leiða málið til lykta á ákveðnum forsendum sem þá lágu fyrir. Sumar voru að vísu ekki ljósar. Þá höfðum við aldrei séð viljayfirlýsinguna sem undirrituð var með Hollendingum en sögur fóru af tilvist einhvers slíks. Þegar viljayfirlýsingin er undirrituð við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn síðla nóvembermánaðar er hið sama sagt, að stefnt sé að því að leiða málið til lykta á næstu dögum þar á eftir á grundvelli tilboða um forfjármögnun frá Bretum og Hollendingum. Það vita allir inn í hvaða veruleika þarna var vísað. Þegar ríkisstjórnin sótti sér svo umboðið til Alþingis mátti auðvitað ætla að lyktir málsins yrðu á þeim nótum og mátti hafa af því miklar áhyggjur. Maður spyr sig: Hvernig hefði maður brugðist við 5. desember hefði maður vitað allt sem maður veit nú og síðar vissi? Ég er ekki viss um að maður hefði þá, þrátt fyrir allt, leyft ríkisstjórninni að fá 

Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs undir þessum lið því að ég tel nauðsynlegt að forseti beiti sér fyrir því að ákveðin atriði í ræðu hæstv. fjármálaráðherra verði skýrð. Hér sagði hæstv. fjármálaráðherra m.a. að ekki væri hægt að greina frá ákveðnum hlutum í ræðustól Alþingis. Það er mjög mikilvægt að forseti beiti sér þá fyrir því að ráðherrann upplýsi alþingismenn undir öðrum kringumstæðum ef það er ekki hægt í ræðustól hvað það er sem ekki er hægt að ræða í ræðustólnum. Það er illþolanlegt, herra forseti, að við séum að ræða þetta stóra mál, þetta mikla mál, og svo virðist sem hæstv. fjármálaráðherra liggi eitthvað á hjarta sem hann vill ekki segja okkur. Þá bara býð ég honum upp á að ræða við mig í matarhléinu eða í framhaldi af því um hvað það er.

Herra forseti. Þetta er alveg yndislega ótrúlega ómerkilegt. Það er alveg sama hvernig maður reynir að fara yfir málið, það er umsvifalaust reynt að gera úr því einhvern óskapnað, gera það tortryggilegt, blása það út, búa til eitthvert stórmál út af engu. Ég hef núna farið rækilega í gegnum og rakið umhverfið utan um meðferð þessa máls og sagt þar allt sem hægt er að segja, allt sem máli skiptir, dreg þar ekkert undan og m.a. sagt hluti hér í morgun sem ég hafði ekki hugsað mér endilega að gera bara til að reyna að eyða þessari tortryggni. Það er algjörlega tilgangslaust og árangurslaust, það er óðar komið upp aftur með sömu tilburðina til að reyna að skapa tortryggni, reyna að gera þetta eitthvað dularfullt, reyna að læða því inn að það sé verið að leyna einhverju o.s.frv. Við komumst hvorki lönd né strönd í málefnalegri umræðu, hv. þingmenn, ef við hegðum okkur alltaf svona.

Herra forseti. Ég furða mig á viðbrögðum hæstv. ráðherra því að ég var bara að vitna í hans eigin orð í ræðustólnum. Ég skal ekki minnast einu orði á þetta hér meir, ég treysti því bara að við annaðhvort förum yfir þetta saman eða í það minnsta óska ég eftir því, herra forseti, að ræða hæstv. ráðherra verði prentuð út hið allra fyrsta þannig að við getum þá farið yfir þau orð sem þar komu fram. Það er annað, herra forseti, sem er kannski af sama meiði og ég vona þá að hæstv. ráðherra geti skýrt það einnig. Það var haft eftir honum, herra forseti, í blaðaviðtali að hann efaðist um getu Alþingis til að fjalla um þetta mál. Ég lít það alvarlegum augum ef framkvæmdarvaldið sendir alþingismönnum og Alþingi þau skilaboð að við séum ekki til þess bær að fjalla um þetta mál. Ef ég misskil það með einhverjum hætti hvet ég ráðherra til að leiðrétta það einnig.

Virðulegi forseti. Mig langar til að spyrja hæstv. forseta út í orð hæstv. fjármálaráðherra í ræðu áðan þar sem hann fullyrti að það væri eðlilegur gangur Alþingis að funda fram á kvöld og inn í nóttina. Ég tel svo ekki vera, sérstaklega ekki í ljósi þeirra reglna sem gilda á Alþingi. Mig langar líka að spyrja hæstv. forseta hvort til standi í fleiri málum en Icesave-málinu að þingmenn greiði atkvæði með bundið fyrir augu. Við höfum reynt frá upphafi að leggja raunsætt kalt mat á málið, fá öll gögn upp á borðið, en nú kemur hæstv. fjármálaráðherra fram og segir að það séu einhverjar upplýsingar einhvers staðar umfram þann hræðsluáróður sem þegar hefur komið fram og algjörlega verið hrakinn. Við óskum einfaldlega eftir því að við verðum upplýst og ef ekki úr ræðustól Alþingis 

Forseti biður hv. þingmann að gæta orða sinna. Það hefur ekki tíðkast í sölum Alþingis að menn hafi bundið fyrir augu í atkvæðagreiðslum, hvorki í þessu máli né öðrum. Vegna orða hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar um lengd þingfundar er þingheimi kunnugt um að fyrr í morgun fór hér fram atkvæðagreiðsla um lengd þingfundar í kvöld og á þess vegna ekki að koma neinum hv. þingmanni á óvart að fundur muni standa hér fram eftir kvöldi eftir því sem þurfa þykir.

Hæstv. forseti. Ég verð að undrast orð hæstv. forseta hér áðan um ummæli hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar. Ég álít að þegar menn nota orð af þessu tagi sé það ekki hlutverk hæstv. forseta að gera athugasemdir við það. Ég held að hæstv. forseti verði aðeins að hugsa sig um í sinni stöðu hvort hann rugli saman stöðu sinni sem starfandi formaður þingflokks Vinstri grænna og stöðu sinni sem varaforseti Alþingis.

Virðulegur forseti. Ég held ræðu og ræði við sjálfan mig þar sem þingmenn eru enn í mat og skil ég því mætavel þá þrjósku hæstv. forseta að hleypa mönnum ekki í mat að degi til af því að þeir koma kannski ekki aftur til baka. Ég ræði þetta Icesave-mál ekki vegna þess að ég hafi hug á því að standa í neinu málþófi. Þetta er einfaldlega vinsælt mál og þegar menn koma með vinsæl mál inn í þingið vilja þeir taka til máls og ræða um þau. Þó að það sé vont mál er ekki þar með sagt að það sé ekki vinsælt eins og mælendaskrá þingsins bendir til. Það hefur verið talað um að of mikið sé rætt um þetta mál og vissulega má kannski gera því skóna. En ég held að það sé mjög mikilvægt að hafa það í huga hver það var sem kom með málið inn í þingið í annað sinn og á hvaða forsendum. Það er kannski ekki síst þess vegna sem ég stend hér að ég eyddi nótt og degi stóran hluta síðasta sumars í að reyna að laga málið og gera það betra þótt ég væri í hjarta mínu algerlega ósammála því í prinsippinu. Það gerðu allir þingmenn sem komu að því hvort sem þeir voru í stjórn eða stjórnarandstöðu. Það kom fram á fundi lögspekinga með fjárlaganefnd í gær, og ég hef heyrt það hjá fleiri lögspekingum og fræðimönnum í Háskóla Íslands, að sú vinna sem þingið lagði í málið í sumar hafi verið stórmerkileg í sögu stjórnmálafræði á Íslandi. Margir þeirra vonuðu að hér væri verið að brjóta blað í sögu þingræðis og sögu stjórnmála á Íslandi þegar málið var unnið á þann hátt sem það var gert. En aftur á móti sagði einn lögspekinganna í gær að þessi tilraun, og hann orðaði það tilraun, væri mjög mikilvæg og merkileg en hún varð ekki nema tilraun því að málið er komið aftur í flokkspólitísku hjólförin sem flestöll mál hafa verið í sem hafa farið í gegnum Alþingi Íslendinga. Það er dapurlegt vegna þess að málið, eins og það var búið af þinginu í sumar og samþykkt sem lög, var til þess fallið að vernda samfélagið og þjóðarbúið gegn efnahagslegum áföllum þrátt fyrir að skýrt væri kveðið á um það í frumvarpinu að skuldin yrði greidd að fullu. Eingöngu var tekið þar fram sem fyrirvari að ef dyndu yfir efnahagsleg áföll meðan á greiðslutíma stæði yrði einfaldlega ekki hægt að greiða skuldina. Hæstv. fjármálaráðherra kemur svo með þetta sama mál aftur inn í þingið þar sem hann segir einfaldlega: Hér er ég með ríkisábyrgð sem ég vil að Alþingi samþykki. Hún er ótímabundin í tíma og hún er ótímabundin í umfangi. Það var þetta atriði sem tveir af fjórum lögspekingum sögðu í gær fyrir fjárlaganefnd að væri það versta við þetta mál. Hinir tveir tjáðu sig einfaldlega ekki um það. Það er verið að óska ríkisábyrgðar á láni vegna hruns einkafélags, ríkisábyrgðar sem er, eins og ég sagði áðan, ótímabundin í tíma og umfangi. Það hefur ekki enn þá farið fram almennileg, efnisleg umræða um nægilega marga þætti málsins. Hæstv. fjármálaráðherra sagði áðan að það væri rökstudd niðurstaða. Það má svo sem kalla það rökstudda niðurstöðu að styðjast við þær tölur sem t.d. Seðlabankinn hefur lagt fram, tölur sem sýna fram á að hér eigi að jafnaði að verða 163 milljarða kr. afgangur af vöruskiptajöfnuði næstu tíu árin. Frá mínum bæjardyrum séð sem hagfræðingur og eftir að hafa skoðað tölurnar og ég þekki hagsöguna eru gögn Seðlabankans að einhverjum hluta og jafnvel stórum hluta einfaldlega skáldskapur og það má svo sem reyna að rökstyðja mál sitt með þeim, en ég kaupi einfaldlega ekki þann rökstuðning. Ég vil fá betri rökstuðning. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur bent á að skuldir þjóðarbúsins eru ósjálfbærar næstu fimm árin. Eftir það munum við hugsanlega einhvern tíma getað borgað þær því hagvöxtur verður væntanlega nægur í framtíðinni. Þetta hafa þeir einfaldlega sagt og þetta sést í gögnum þeirra. Svo kemur hæstv. fjármálaráðherra og vísar í skuldir þjóðarbúsins, 310%, og fer að tala þar um skuldir eins stórs einkafyrirtækis. En það eru skuldir ríkisins sem skipta máli, skuldbindingar ríkissjóðs, skuldbindingar hins opinbera. Það eru beinar skuldir ríkisins, það eru ríkisábyrgðir og skuldir sveitarfélaga. Þetta eru allt saman skuldir sem almenningur á Íslandi á eftir að borga, annaðhvort í gegnum rekstur fyrirtækja, stofnana ríkisins eða í gegnum beina skatta vegna þess að fyrirtæki munu hugsanlega ekki standa undir þeim. Sú staða er komin upp með Orkuveitu Reykjavíkur þar sem Reykvíkingar munu hugsanlega þurfa að taka upp pyngjuna. Sú staða getur hæglega komið upp með Landsvirkjun og jafnvel með Íbúðalánasjóð. Hæstv. forseti. Við höfum sóst eftir því eins og mögulegt er að fá utanaðkomandi sérfræðiálit í málinu. Það fyrsta sem við fengum var álit Elviru Méndez frá Háskóla Íslands, álit sem gerbreytti umfjöllun um málið og skýrði það að miklum mun. Álitið var hins vegar ekki vinsælla en svo að fjárlaganefnd hefur enn til þess dags í dag neitað að greiða henni fyrir vinnu sína. Þingmenn hafa því sjálfir þurft að standa undir beinum fjárhagslegum kostnaði, úr sjóðum sem þingflokkar fá til sérfræðikaupa, við að fá rök fram í málinu. Við fengum í sumar álit Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands sem var umtalsvert öðruvísi en það sem norski seðlabankastjórinn sem þá var kom fram með í málinu og varpaði nýju ljósi á það. En það er einfaldlega ekki svo að þau rök sem liggja fyrir af hálfu framkvæmdarvaldsins í málinu séu nægilega góð til að hægt sé að styðja það eða hleypa í gegn án þess að það sé rætt í þaula. Meginástæða þess, herra forseti, er einfaldlega sú að ef Ísland tekst á við þessar skuldbindingar til viðbótar við allar þær skuldir sem þjóðarbúið stendur frammi fyrir þá er það einfaldlega svo að þjóðin er sennilega komin í greiðsluþrot. Ríkissjóður Íslands mun ekki geta staðið undir skuldum þar sem vextir á hverju ári nema 104 milljörðum. Það eru kannski hátt í 25% af öllum tekjum ríkissjóðs. Þetta eru tölurnar sem ganga ekki upp. Og til smávegisupplýsingar var ég seinni part seinustu viku á fundi hjá OECD í París um skuldastöðu ríkissjóða Afríkuríkja, skuldastöðu ríkissjóða OECD-ríkja þar sem Afríkuríkin buðu Ísland velkomið í hópinn. Við höfum verið þarna í nákvæmlega sömu sporum og þið og við höfum ekki komist úr þeim sporum. Varið ykkur, þetta er vond leið að fara. Það var líka áhugavert að heyra á máli starfsmanna fjármálaráðuneyta og seðlabanka OECD-ríkjanna, á máli fulltrúa Alþjóðabankans og fulltrúa OECD sem höfðu litið á skuldastöðu Íslands að álit þeirra var nánast samdóma í þá veru sem stjórnarandstaðan, eða a.m.k. Hreyfingin hefur haldið fram, að við séum komin með skuldastöðu sem sé ósjálfbær og að leita þurfi annarra leiða en þrjóskast við og reyna að skattleggja almenning inn að beini og inn að merg til að komast út úr því. Þetta er eitthvað sem ég hef lengi haldið fram. Vegna einhverrar þrjósku í framkvæmdarvaldinu er ekki hlustað á þetta og aðrar leiðir eru ekki skoðaðar. Þess vegna stend ég m.a. hér í dag til að ítreka þá afstöðu mína að þetta er vont mál og það á ekki að hleypa því í gegnum Alþingi Íslendinga fyrr en búið er að ræða það í þaula og komast að rökstuddum niðurstöðum um það hvers vegna Alþingi ætti að samþykkja það.

Herra forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir ágæta ræðu og hann deilir gjarnan athyglisverðum upplýsingum með þingmönnum. Hann fór ágætlega yfir mjög misvísandi upplýsingar sem komið hafa fram hjá m.a. Seðlabankanum o.fl. og fór m.a. yfir það hvernig vöruskiptajöfnuðurinn eigi að hringsnúast nánast á einni nóttu til að bjarga okkur út úr þessu. Það er mjög sérstakt hvernig sagan er lögð til hliðar og reynsla þjóðarinnar þegar finna þarf rök fyrir því að við getum borgað þessar Icesave-skuldbindingar. Hv. þingmaður nefndi fyrr í ræðu sem hann hélt að það þyrfti, ef ég man rétt, um 76 þúsund tekjuskattsgreiðendur til að standa undir greiðslum af Icesave-láninu, 76 þúsund tekjuskattsgreiðendur. Ætli þeir séu ekki um 150 þúsund í það heila á Íslandi? Mig langar því að spyrja hv. þingmann hvort það geti verið eða hvort það gangi upp að 76 þúsund tekjuskattsgreiðendur eigi um leið að standa undir velferðarkerfinu og öðrum skuldbindingum ríkisins og ríkissjóðs, standa undir rekstri sveitarfélaga og öllu sem því fylgir þegar þeir eru líka að greiða af Icesave-reikningunum. Getur verið að það sé ákveðinn misskilningur í gangi hjá ríkisvaldinu um að verið sé að nota sömu tölur sömu aðila til að greiða af Icesave og eiga að greiða af velferðarkerfinu?

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir fyrirspurnina. Ég er með þetta merkilega plagg hvað verður um skattana árið 2009. Vægt reiknað eru vextir af Icesave 100 millj. kr. á hverjum einasta degi, sennilega er þetta komið upp í um 110–115 millj. kr. miðað við gengissig krónunnar síðan síðasta tala var reiknuð út. Miðað við það gerir þetta á bilinu 36–40 milljarða kr. á ári eingöngu í vexti af Icesave. Samkvæmt nýjustu tölum fjárlaganefndar er áætlaður tekjuskattur einstaklinga árið 2009 rétt tæpir 83 milljarðar og fjöldi greiðenda tæplega 180 þúsund. Þetta gerir það að verkum að tekjuskattar 79.041 einstaklings, allir tekjuskattar sem ríkið fær frá 79.041 einstaklingi, greiðanda, fara bara í það að borga vextina af Icesave árið 2009. Þetta er hrikaleg staða en þetta eru þær tölur sem menn neita að horfast í augu við. Svo eru allar hinar skuldirnar eftir og það má svo sem gæla við þá hugmynd að hægt verði að velta þeim eitthvað á undan sér og greiða þær niður á lengri tíma. En þó að hæstv. fjármálaráðherra hafi staðhæft áðan að það verði enginn stórfelldur landflótti, eins og hann orðaði það, þá er fólk samt að flytja úr landi og þeir sem flytja fyrst eru þeir sem eiga mestu möguleika á að fá vinnu annars staðar. Það eru sérfræðingarnir, það er best menntaða fólkið og það er yngra fólkið þannig að sú athugasemd mín fyrr um störf þingsins, um gráhærða þingmenn og gráhærða þjóð á einfaldlega við rök að styðjast. Það mun annaðhvort lenda á börnum okkar að greiða þetta eða þau verða flutt úr landi og þá veit ég einfaldlega ekki hvernig fer. En ríkisstjórnin og þeir þingmenn sem að henni standa og styðja eru staðráðnir í því að landsmenn eigi að greiða þessar skuldir. Það mun að mínu viti ekki ganga upp en tjónið sem þeir munu valda með þráhyggju sinni er líklegt til að verða mjög alvarlegt.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Þetta eru mjög athyglisverðar tölur, herra forseti. Við hljótum að þurfa að velta því fyrir okkur hvort sá tekjugrunnur sem notaður er í vinnunni sem er fram undan í fjárlaganefnd byggir á skattgreiðslum 180.000 einstaklinga eða skattgreiðslum 100.000 einstaklinga. Ef við erum búin að taka frá 80.000 skattgreiðendur sem eiga að borga bara af Icesave getum við varla notað sama skattinn aftur í fjárlagafrumvarpinu til þess að standa undir öllu því sem þar er. Mér finnst vanta svör frá stjórnvöldum og þeim sem bera ábyrgð á fjárlagafrumvarpinu hvort þetta sé svona. Ég veit að hv. þingmaður sér með menntun sinni og reynslu að það gengur ekki að nota sama skattinn tvisvar, jafnvel þó að við séum á Íslandi og með svokallaða norræna velferðarstjórn.

Virðulegur forseti. Það er einfaldlega ekki gert ráð fyrir því í fjárlagafrumvarpinu að greiddir séu vextir af Icesave, það kom fram í máli þingmanns í morgun. Það er ekki gert ráð fyrir því í fjáraukalögum og ekki gert ráð fyrir því í fjárlagafrumvarpinu. Það á kannski bara að láta þetta reka á reiðanum og þegar þarf að byrja að greiða afborganir verður reynt að ná í peninga fyrir vöxtunum einhvers staðar. Sumum okkar verður væntanlega ekki skotaskuld úr því. Kannski er hægt að ná í þá í ESB þegar þar að kemur. Það er einfaldlega ekki gert ráð fyrir þessum upphæðum í fjárlögunum. Ég veit satt best að segja ekki af hverju það er ekki gert, menn eru eitthvað að takast á um það með hvaða hætti á að færa þetta í ríkisreikning og virðast ekki komast að neinni ákveðinni niðurstöðu um það. Það getur verið að það sé rétt. Það er hins vegar ekki óalgengt þegar menn eru ekki sammála um hvernig á að meðhöndla hlutina að þykjast einfaldlega ekki vita af því 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu sem ég get að mörgu leyti tekið undir. Hann kom í ræðu sinni vel inn á þau gögn sem hafa borist frá Seðlabankanum inn í fjárlaganefnd og annað og hann gerir ýmsar athugasemdir við þá útreikninga sem þar eru. Eins og hv. þingmaður veit, af því að við eigum sæti saman í fjárlaganefnd, var talað um þetta þegar menn töluðu um efnahagslegu fyrirvarana. Þá bentu margir stjórnarliðar á að það væri jafnvel ekki skynsamleg leið að greiða miðað við aukningu hagvaxtar vegna þess að við gætum greitt þetta miklu hraðar niður miðað við þær forsendur sem Seðlabankinn setti inn í sín gögn. Þá bentum við réttilega á að inngreiðsluákvæði væri náttúrlega í samningunum ef menn ættu mjög mikið af peningum sem mundu þá brúa það sem þessir hv. þingmenn hafa áhyggjur af. Nú koma efnahagslegu fyrirvararnir sundurtættir til baka frá Bretum og Hollendingum og mig langar þá að spyrja hv. þingmann hverja hann telur ástæðuna fyrir því. Hefðu bresk og hollensk stjórnvöld ekki alveg eins átt að kaupa þær forsendur sem voru þó fyrir þessum efnahagslegu fyrirvörum hjá Seðlabankanum um að þetta mundi ganga snurðulaust fyrir sig miðað við forsendur bankans og ætti að rúmast vel innan þeirra sem þar kemur fram? Hverjar telur hv. þingmaður ástæðurnar fyrir því að Bretar og Hollendingar samþykktu ekki að gera það með þessum hætti? Síðan langar mig að spyrja hv. þingmann út í það að nú er búið að skrifa inn í samningana að það sé tekið mið af Brussel-viðmiðunum svokölluðu: Hver er skoðun hv. þingmanns ef illa fer, sem maður vonar sannarlega ekki, á því hver viðbrögð Breta og Hollendinga verði þegar menn fara að tala um að það þurfi að endurskoða þetta nú þegar búið er að skrifa undir samningana, búið að taka tillit til Brussel-viðmiðanna? Munu þeir ekki bara benda íslenskum stjórnvöldum á að það sé þegar búið að taka tillit til 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Varðandi Brussel-viðmiðin sjálf þykjast menn nú kátir af því að þau séu komin að einhverju leyti inn í samningana. Það er greinilega álitamál og ekkert sem bendir til þess í þessum samningum að tekið sé tillit til efnahagsástandsins á Íslandi. Efnahagsástandið á Íslandi er einfaldlega þannig í dag að við ráðum ekki við þessar greiðslur nema þá að gera hér harða atlögu að velferðar-, heilbrigðis- og menntamálum. Það er náttúrlega verið að því. Það er verið að gera harða atlögu að þeim. Vissulega má ná í peninga þannig í einhvern tíma en þá brytja menn einfaldlega hér niður stoðkerfi samfélagsins og það er nákvæmlega það sem menn hafa séð gerast í þeim löndum sem hafa fengið svokallaða aðstoð frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Þannig byrja þau að verða að þróunarríkjum, þ.e. þau byrja á því að reyna að standa undir skuldbindingum sem þau ráða ekki við og skera niður samfélagsreksturinn þannig að hann hrynur. Allan tímann eiga þau eingöngu fyrir vaxtagreiðslunum, þau ná aldrei að borga niður höfuðstólinn, og enda svo í þessum fræga Parísarklúbbi. Ég held að þó að Íslendingar stæðu ekki í lappirnar í þessu máli mundu þeir ekki fara þangað inn, það er hægt að leysa þessi mál með öðrum hætti. Það er hins vegar athyglisvert og kannski rétt að benda á það í samhengi að hæstv. fjármálaráðherra var að tala um það í gær að hann hefði sparað 66 milljarða kr. með því að samþykkja yfirtöku kröfuhafa á Kaupþing, sem nú heitir Arion banki. Það sem ég heyrði hæstv. fjármálaráðherra segja var að hann væri búinn að einkavæða ríkisbanka, nokkuð sem er hvergi stafur fyrir í stefnuskrá Vinstri grænna, og hann er búinn að einkavæða Arion banka í hendurnar á einhverjum sem enginn veit hver er. Það tókst Sjálfstæðisflokknum aldrei að gera þó að hann hafi einkavætt hér út og suður. 
            

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Nú kom í sumar á fund fjárlaganefndar mjög reyndur samningamaður, Lee Buchheit frá Bandaríkjunum, sem er búinn að taka þátt í svona samningum og aðstæðum eins og eru núna á Íslandi við mjög erfiðar aðstæður. Hann ráðlagði okkur tvennt í stöðunni, annars vegar að setja mjög sterka efnahagslega fyrirvara akkúrat eins og var verið að vinna að þá og gera það með þeim hætti til að við gætum byggt upp þjóðfélagið aftur, eða hins vegar að semja ekki um hvernig staðin skyldu skil á greiðslu skuldarinnar fyrr en lægi fyrir hver hún væri, til þess að menn sæju til lands með það þegar heildarskuldbindingin lægi fyrir. Það eru mjög margir óvissuþættir í málinu. Því spyr ég hv. þingmann hvort hann sé ekki algjörlega sammála þessum hugleiðingum Lees Buchheits.

Herra forseti. Það var merkileg upplifun að fá Lee Buchheit fyrir fjárlaganefnd í sumar, þar var greinilega á ferðinni gríðarlega fær maður. Fyrri ríkisstjórn, þ.e. ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar, hafnaði því að fá hann til að standa að lausn á þessari deilu á sínum tíma og það var mjög miður. Ég held að þá hefði verið mikill akkur fyrir Íslendinga að geta nýtt sér þjónustu hans. Það var líka lagt til í fjárlaganefnd í sumar að hann tæki að sér aukna vinnu fyrir Ísland í þessu máli. Það hefði að sjálfsögðu verið besti kosturinn að senda hann ásamt kannski hópi þingmanna úr hverjum einasta flokki að lokinni lagasetningunni frá Alþingi í sumar til að kynna þetta mál fyrir nágrannaþjóðunum. Sú varð ekki raunin og að mínu viti fór sem fór af því að sennilega hefur bara verið hlegið að Íslendingunum. Það var greinilegt þegar þeir komu aftur úr þeirri 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þór Saari fyrir ræðuna. Ég hef tekið eftir því í þessu máli öllu saman að hann hefur lagt sig fram um að skoða það mjög ítarlega og komast að rökstuddri niðurstöðu. Það er það sem við höfum reynt að gera í stjórnarandstöðunni með því t.d. að fá afléttri leynd af gögnum og fá allar upplýsingar um málið, þar á meðal að kalla fyrir nefndina alla þá færustu sérfræðinga sem gætu upplýst málið á einhvern hátt. Þingmaðurinn nefndi að fyrir nefndina hefði komið sérfræðingur í lögum, Elvira Méndez, og ég tek undir með þingmanninum sem sagði að framlag hennar hefði verið gríðarlega mikilvægt. Í rauninni er með ólíkindum að meiri hlutinn í fjárlaganefnd skuli ekki fallast á að hún fái greitt fyrir vinnu sína eins og ég veit að margir fá greitt fyrir vinnu sína fyrir stjórnvöld. Það þarf ekkert að rifja neitt sérstaklega upp alla þá sérfræðinga sem er búið að smala inn í ráðuneytin, og það úr bönkunum, jafnvel þá sem stóðu að því sem við erum að berjast gegn í dag, eins ótrúlegt og það hljómar. Mig langar að spyrja þingmanninn einnar spurningar. Nú var fullyrt að samningarnir hefðu batnað eftir síðustu lotu. Það var fullyrt að ein meginástæðan fyrir því væri að nú væri búið að setja fyrirvarana inn í bresk lög. Engu að síður hefur enginn sérfræðingur í breskum lagarétti einum og sér komið fyrir nefndina og Sigurður Líndal bendir á að Bretar séu þekktir fyrir að vera einstaklega 

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni fyrir fyrirspurnina. Það er alveg rétt að það eru vankantar á þessu máli öllu út frá því séð að enginn sérfræðingur í breskum lögum hefur komið fyrir fjárlaganefnd eða efnahags- og skattanefnd. Elvira Méndez benti á það á sínum tíma að samningarnir væru skrifaðir á mjög flóknu, gömlu bresku lagamáli sem venjulegir lögfræðimenntaðir menn í dag ættu sjálfir, þó að þeir væru þaulkunnugir lögunum, í mestu erfiðleikum með að átta sig á. Það er því ekki hægt að ætlast til þess að bírókratar utanríkisráðuneytisins eða sendinefnda Íslands hafi getað skilið málið almennilega og því alveg hreint stórfurðulegt að ekki skuli hafa verið leitað frekari sérfræðiaðstoðar við úrlausn þessa máls. Vissulega var það gert að einhverju leyti á einhverjum stigum þess en það hefur ekki verið gert með nægilega afgerandi hætti varðandi nýju samningana. Menn reyndu að leysa málið með stuttum símafundi í fjárlaganefnd en að mínu viti kom það eitt út úr honum að bresk og hollensk stjórnvöld treysta ekki íslenskum dómstólum. Meðal annars er það ein meginástæðan fyrir því að málið er vaxið eins og það er vaxið. Undir þetta beygir sig ríkisstjórn Íslands, og Alþingi Íslands eða meiri hluti þess ætlar að beygja sig undir það að íslenskir dómstólar séu í augum breskra og hollenskra yfirvalda ónýtar stofnanir. Því leyfi ég mér að spyrja stjórnarþingmenn: Ætla stjórnarþingmenn eitthvað að gera til að bæta úr hjá þessum sömu dómstólum til að þeir séu til einhvers gagns fyrir Íslendinga úr því að þeir eru sammála þessu áliti Breta og Hollendinga á íslenskum dómstólum? Eiga e.t.v. önnur lög að gilda í landinu um Íslendinga en útlendinga eða hvers konar afstaða er eiginlega komin upp í þessu máli af hálfu stjórnarþingmanna og ríkisstjórnarinnar? Dómsvaldið á Íslandi er ekki marktækt í augum Breta og Hollendinga og meiri hluti stjórnarþingmanna á Alþingi Íslands er einfaldlega sammála því mati.

Virðulegi forseti. Það var ágætt að þingmaðurinn minntist á afsal á dómsvaldi vegna þess að hann var í gær staddur á sama fundi og ég þar sem mjög skýrt kom fram að meiri hluti þeirra lögfræðinga sem þar voru - eins og ég skynjaði umræðuna, það hefur reyndar ekkert skriflegt komið frá þrem þeirra - var meira og minna sammála um að Íslendingar væru að gefa frá sér dómsvaldið í stórum hluta þessa máls. Mig langaði aðeins að koma inn á þann þátt þingmannsins þar sem hann ræddi um að Brussel-fyrirvararnir væru núna með einum eða öðrum hætti komnir inn í samningana, þ.e. það er fullyrt. Þá langaði mig einmitt að spyrja þingmanninn hvort hann tekur ekki undir með Indefence sem segir að nú sé einfaldlega búið að segja að Brussel-fyrirvararnir séu í samningunum 

Hæstv. forseti. Það er kannski einmitt að mínu viti hugsanlegt dæmi um það að íslensku samningamennirnir hafi verið plataðir við samningagerðina, það hafi verið leikið á þá og þeir verið sannfærðir af hálfu Breta og Hollendinga um að mikilvægasti efnahagslegi fyrirvarinn væri kominn inn í samninginn og því þyrfti engar áhyggjur að hafa. Eins og fram hefur komið í máli stjórnarliða verður aldrei greitt nema ákveðið hámark af höfuðstólnum. Svo stendur það einfaldlega út af að afgangurinn, ef ekki næst að greiða hann upp, mun safna vöxtum út í hið óendanlega. Það er ekki í anda Brussel-viðmiðanna, það heitir ekki að taka mið af efnahagsástandinu á Íslandi á hverjum tíma. Það heitir að binda íslenskt þjóðfélag á skuldaklafa hugsanlega áratugi fram í tímann. Það er einfaldlega óásættanlegt í mínum augum 

Virðulegi forseti. Í upphafi máls míns langar mig að benda á grein eftir Ólaf Oddsson sem birtist í Morgunblaðinu í gær. Hann segir, með leyfi forseta, og vísar í frétt Morgunblaðsins 26. nóvember: „Þar kemur fram, að Evrópusambandið skorar á Alþingi Íslendinga að staðfesta Icesave-samkomulagið við Breta og Hollendinga. Að öðrum kosti sé aðild Íslands að ESB í hættu. Þetta komi fram í frétt Bloomberg-fréttastofunnar. - Þá liggur þetta fyrir, en margir hafa haldið því fram, að Icesave-málið sé tengt aðildarumsókn Íslands að ESB.“ Ólafur Oddsson metur það með öðrum orðum þannig að það sé algjörlega á hreinu að Icesave-málið og EES-málið blandist saman vegna þess að Evrópusambandið sjálft hefur hótað því að aðildarumsókn Íslendinga sé í hættu samþykki þeir ekki Icesave-samninginn. Ég hef að undanförnu reynt að átta mig á því hvað það geti verið í þessu máli sem fái sérstaklega þingmenn Samfylkingarinnar til að falla algjörlega kylliflata fyrir því. Frá upphafi málsins hefur sá flokkur komið fram sem ein rödd um að við ættum að samþykkja málið. Nokkrir þingmenn voru reiðubúnir til að lýsa yfir þeirri afstöðu áður en samningarnir voru birtir þjóðinni, sögðu að það væri engin ástæða til að kanna þessa samninga, það væri fullyrt að þeir væru frábærir, einstaklega hagstæðir fyrir Íslendinga og þeir væru reiðubúnir að greiða atkvæði. Sumir þingmanna Vinstri grænna komu í kjölfarið og sögðu við okkur stjórnarandstöðuþingmenn að við ættum að leggja niður vopn og samþykkja málið. Á hverju afstaða þeirra byggist geri ég mér einfaldlega ekki alveg grein fyrir, en ég óttast að við séum hér að samþykkja eitthvert stærsta mál Íslandssögunnar af þeirri ástæðu einni að draumur margra vinstri manna á Íslandi hefur verið að halda Sjálfstæðisflokknum frá völdum. Þessi draumur er svo sterkur og á sér svo langan aðdraganda að þeir eru jafnvel reiðubúnir að kyngja því að komandi kynslóðir þurfi að axla ábyrgð á gjörðum einkafyrirtækis. Því hefur verið haldið fram í umræðunni að Íslendingar beri siðferðilega skyldu til að borga Icesave-reikningana. Þá skulum við gera okkur grein fyrir því að þeir Íslendingar sem stofnuðu til Icesave-reikninganna gerðu nákvæmlega það sama og aðrar Evrópuþjóðir sem voru aðilar að Evrópska efnahagssvæðinu. Bankar í öðrum löndum stofnuðu nefnilega útibú í öðrum löndum. Þá spyr maður sig: Bera Íslendingar, íslensk börn, komandi kynslóðir ábyrgð á einhvers konar mistökum í regluverki Evrópusambandsins? Út á hvað gekk La Rosière-skýrslan, ein merkasta skýrsla sem komið hefur frá Evrópusambandinu, sem framkvæmdastjórnin lét færustu sérfræðinga búa til? Jú, hún gekk út á að það væri galli í reglugerðarverki Evrópusambandsins sem heimilaði bönkum í einu landi að stofna útibú í öðru landi og að fjármálaeftirlit þess lands þyrfti svo að bera ábyrgð á útibúinu í hinu landinu. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins lét sem sagt vinna fyrir sig skýrslu sem staðfestir að þarna væri um galla að ræða. Eiga íslensk börn að bera ábyrgð á því að Evrópusambandið geri mistök í reglugerðarverki sínu og að menn sem nýttu sér þessar holur í reglugerðarverkinu stofnuðu til skuldbindinga í öðru landi? Íslensk börn bera ekki ábyrgð, þau geta ekki borið ábyrgð, hvorki siðferðilega, efnislega, formlega né á nokkurn annan hátt. Þá kemur spurningin: Gildir tilskipunin frá 1999 þegar um bankahrun er að ræða í heilu landi? Þetta hefur verið margrætt á Íslandi. Færustu lögmenn, lagaprófessorar og hæstaréttarlögmenn hafa sýnt fram á það á mjög yfirvegaðan máta að íslenska þjóðin ber ekki ábyrgð á þeim innstæðum sem var stofnað til í útlöndum. Nú fullyrðir ríkisstjórnin að hún sé beitt valdi í málinu þrátt fyrir að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn og aðrar þjóðir neiti því. En Wouter Bos, fjármálaráðherra Hollands, sem er í forsvari fyrir aðra þjóðina sem er að knýja Íslendinga til að borga þessa reikninga er ekki einu sinni sannfærður sjálfur um að tilskipunin nái til hruns heils bankakerfis. Hann hefur sagt það í ræðu að það geti ekki verið að þjóð þurfi að bera ábyrgð á því þegar bankar fara á hausinn. Skyldi sú stund vera komin að hollenska þjóðin áttar sig á því að Íslendingar eiga ekki að borga Icesave-samningana? Hollenskur banki fór nefnilega á höfuðið um daginn og hollenska þjóðin, margir hverjir, áttaði sig á því hvernig innstæðutryggingarkerfið virkaði. Það hvarflaði ekki að nokkrum manni að hollenska þjóðin ætti að greiða þeim bætur sem lögðu fjármuni inn í þetta einkafyrirtæki. Af hverju erum við þá að samþykkja þessa samninga? Þeirri spurningu er enn þá ósvarað. Hæstv. fjármálaráðherra kom upp í ræðupúlt áðan og sagði að við á Alþingi hefðum einfaldlega samþykkt að leita samninga við Hollendinga og Breta. Ég held að það hafi verið fullkomlega eðlilegt. Og ég held að það hafi verið rétt ákvörðun að reyna að leysa málið í góðu með hagsmuni allra þjóða að leiðarljósi. Við sem vorum í stjórnarandstöðu þá, þar á meðal hæstv. fjármálaráðherra, höfðum hins vegar efasemdir um að hagsmuna Íslendinga yrði nægilega vel gætt. Við börðumst fyrir því að sett yrðu skilyrði fyrir samningaviðræðunum. Þess vegna voru hin svokölluðu Brussel-viðmið sett inn í þingsályktunatillöguna þegar við ákváðum að ganga til samningaviðræðna. Við hæstv. fjármálaráðherra skiljum hins vegar þingsályktunina hvor á sinn háttinn. Ég skil hana þannig að samningaviðræður milli tveggja aðila eigi að fara fram á jafnréttisgrundvelli, að hagsmunir beggja aðila komi í ljós, þeim sé haldið á lofti og þannig náist niðurstaða sem báðir samningsaðilar geta sætt sig við. Eins og ég skil hæstv. fjármálaráðherra túlkar hann hins vegar þingsályktunina þannig að Íslendingar hafi lagt niður vopnin, þetta hafi í sjálfu sér ekki verið samningaviðræður heldur hafi sendinefndin eingöngu átt að fara með það að leiðarljósi að skrifa undir skuldabréf og hreyfa litlum sem engum mótbárum vegna þess að það er ekki hægt að sjá á efni samninganna að íslenska samninganefndin hafi náð nokkru í gegn. Hvað var það svo sem ríkisstjórnin vildi leyna? Við skulum alltaf hafa það hugfast að til stóð að samþykkja samningana óséða. Var það vegna þess að það var búið að veðsetja auðlindir þjóðarinnar, það hafi einfaldlega verið gengið svo langt að engin önnur þjóð í sögunni hafi lagt jafnmikið undir? Það fullyrtu þeir sérfræðingar sem komu fyrir fjárlaganefnd, þar á meðal Lee Buchheit. Maður heyrði jafnvel sögur af þjóðum sem voru algjörlega upp við vegg, ekki af efnahagslegum forsendum heldur vegna þess að þær áttu í innbyrðis átökum, borgarastyrjöld eða í ágreiningi við aðrar þjóðir þar sem hervaldi var beitt. Hvað gerðu þau lönd? Stóðu upp og gengu af fundinum þegar þess var krafist að þau afsöluðu sér auðlindum sínum. Það gerðu Íslendingar ekki - og þetta átti Alþingi Íslendinga að samþykkja óséð. Nú fullyrða stjórnarliðar að þetta hafi ekki verið þannig, þetta sé bara ekki rétt. Reyndar hafa þeir andmælt öllum fullyrðingum meiri hlutans, alveg sama hvað hefur komið fram, en þeir fullyrða að þetta hafi einfaldlega verið inni í samningnum. Nú spyr ég stjórnarliða: Af hverju var þá sá fyrirvari settur inn í lögin nr. 96/2009? Af hverju er sá fyrirvari enn þá í lögunum fyrst hann skiptir engu máli? Af hverju segja stjórnarliðar að sá fyrirvari sé þar inni og styrkja málflutning sinn með því þegar hann skiptir í sjálfu sér engu máli? Það var fleira sem meiri hlutinn hafnaði. Hann hafnaði t.d. því sem Ragnar H. Hall hélt fram, að hrikaleg mistök hefðu verið gerð við samningagerðina og að Bretar hefðu platað Íslendinga þannig að um leið og íslenski innstæðutryggingarsjóðurinn fengi greitt út úr þrotabúi Landsbankans áttu Bretar og Hollendingar að fá greitt um leið. Þarna var um að ræða hagsmuni upp á tugi ef ekki hundruð milljarða. Þessu var andmælt á hverjum einasta fundi fjárlaganefndar í kjölfarið. Lögfræðingar voru dregnir fram til þess að segja að þetta ætti bara ekki við rök að styðjast. Af hverju mátti þessi fyrirvari ekki vera inni? Ef það var óvissa, var þá ekki í lagi að setja fyrirvara? Gátu menn ekki verið sammála um að það væri a.m.k. óvissa? Nei, samningana skyldi samþykkja óbreytta. Það er eitt í þessu máli sem ég hef átt mjög erfitt með að skilja, það að stjórnvöld hafi allan þennan tíma leyft sér að halda fram þeim fullyrðingum að ef Icesave-samningarnir yrðu ekki staðfestir mundi eitthvað hræðilegt gerast, eitthvað stórkostlegt. Við kölluðum eftir því í fjárlaganefnd - nú, ef svo er, hvernig væri að fá einhverja sérfræðinga fyrir nefndina og útskýra það fyrir okkur þannig að við getum séð það svart á hvítu? Enginn sérfræðingur var kallaður fyrir nefndina, enginn til að styðja þessar dæmalausu fullyrðingar. Í haust, eftir að búið var að samþykkja lögin nr. 96/2009, var því haldið fram að eitthvað stórkostlegt mundi gerast 23. október sl. Því var haldið á lofti af fjölmiðlum og meiri hlutanum. Ég reyndi ítrekað að benda á að þetta væri bara dagurinn þegar greiðsluskylda íslenska innstæðutryggingarsjóðsins, sem er sjálfstæður lögaðili, hæfist. Ég reyndi ítrekað að benda á að ef greiðsluskyldan hæfist og við værum ekki búin að samþykkja Icesave-samningana mundi réttarstaða Íslendinga stórbatna. Af hverju mundi hún stórbatna? Við getum tekið fjárhagslega þáttinn fyrst. Vegna þess að þá væru Íslendingar ekki að greiða vexti frá 1. janúar 2009, þá yrðum við einungis að greiða vexti frá 23. október 2009. Skiptir það einhverju máli? mætti spyrja sig. Eru þetta ekki smáaurar? Um 40 milljarðar kr. Það er sama upphæð og við eyðum í menntakerfið eins og það leggur sig. Þetta er tæplega helmingur alls þess fjármagns sem á að fara í heilbrigðisþjónustuna á næsta ári. Bara vextir frá 1. janúar til 23. október. Hver semur svona af sér? Það var fullyrt að þetta væri vegna þess að Bretar og Hollendingar hefðu ákveðið að greiða sínum þegnum og við ættum að standa straum af þeim kostnaði, þess vegna þætti þetta eðlilegt. En bíðum við, hvað gerðu Bretar og Hollendingar? Þeir mismunuðu milli landa alveg eins og Íslendingar gerðu með neyðarlögin og sem allir eru meira og minna sammála um að hafi verið nauðsynlegt að gera, a.m.k. var matið á þeim tíma þannig. Bretar mismuna með öðrum orðum milli eigin þegna og annarra. Það kom fram á fundi með þessum fjórum lögfræðingum sem meiri hlutinn boðaði einhliða á fundinn í gær að þetta væri svona. Þetta hefur samt verið röksemd í því að við ættum að borga Icesave-samningana af siðferðilegum ástæðum, vegna þess að Íslendingar hefðu mismunað. Það er ekkert horft til þess að Bretar gerðu slíkt hið sama og að aðrar þjóðir hafa fullkomlega lögvarðan rétt til að gera slíkt. Það er staðfest eins og kemur fram í Morgunblaðinu að Alistair Darling lýsti því yfir að þeir mundu ekki ábyrgjast innstæður sem stofnað var til utan yfirráðasvæðis breska fjármálaeftirlitsins. Þetta var stór hluti af hræðsluáróðrinum. Svo þegar þessi röksemd hélt ekki var fullyrt að Bretar og Hollendingar mundu láta reyna á hvort neyðarlögin stæðust og það væri bara stórhættulegt ef þeir mundu gera slíkt. Reyndar fylgdi ekki sögunni að Bretar og Hollendingar hafa nákvæmlega enga hagsmuni af því að neyðarlögin falli. Það breytir einfaldlega röðinni gagnvart þeirra innlánshöfum. Þeir hafa enga hagsmuni af því. Svo gleymdist líka að segja frá því að þegar voru í gangi nokkur dómsmál þar sem reynir á gildi neyðarlaganna. Dómur fellur í héraðsdómi eftir örfáar vikur. Sigurður Líndal lagaprófessor, Stefán Már Stefánsson lagaprófessor og Lárus Blöndal hæstaréttarlögmaður benda á að ef neyðarlögin falla úr gildi sé staðan allt önnur. Þá spyr ég: Væri ekki ráð að bíða og sjá hver staðan er? Hvað var það sem Lee Buchheit, einhver færasti og reyndasti samningamaður í veröldinni, lagði til þegar hann kom fyrir fjárlaganefnd? Hann sagði: Bíðið. Þið vitið ekki allt núna, þið eruð að komast út úr efnahagshruni. Bíðið með að samþykkja þessa ríkisábyrgð þangað til það liggur a.m.k. fyrir hvað fæst út úr þrotabúi Landsbankans. Þetta voru ráð Buchheits. Að sjálfsögðu var ekkert hlustað á hann. Samfylkingin vill komast inn í Evrópusambandið. En ég skil reyndar ekki af hverju Vinstri grænir hlustuðu ekki á hann. Það er annað mál. Hvaða upplýsingar komu svo í kjölfarið? Jú, þessi óvissa varðandi útgreiðslur úr þrotabúinu og varðandi gengisáhættuna. Bara þetta tvennt gerir það að verkum að sú skuldbinding sem Íslendingar ætla að undirgangast á næstunni er í algjörri óvissu. Það eru allir meira og minna sammála um það. Við vitum ekkert hvað kemur út úr þrotabúi Landsbankans. Það er reyndar fullyrt að það verði um 90% heimtur. Það yrði þá í fyrsta skipti í sögunni sem banki sem færi á hausinn mundi innheimta 90% af eigum sínum. Lehman Brothers fóru á hausinn. Hverjar voru heimturnar? 20–25% ef ég man það rétt. Hverjar eru afskriftirnar núna á íslensk fyrirtæki? Eru þær 10%? Nei, þær eru miklu meiri, nálgast í sumum tilvikum 40–50%. Við áttum okkur reyndar ekkert á því hversu mikið er verið að afskrifa inni í bönkunum í dag vegna þess að í boði Vinstri grænna og Samfylkingarinnar er þetta allt á huldu. Ríkisstjórninni hefur verið algjörlega fyrirmunað að búa til samræmdar reglur þar um og hafa allt uppi á borðinu. En hvernig skyldi ríkisstjórnin hafa brugðist við upplýsingum um að sjálf stjórnarskráin væri einfaldlega í húfi? Hunsar þær algjörlega. Eftir því sem ég best veit á ekki að rannsaka málið frekar. Það sagði formaður fjárlaganefndar í fjölmiðlum í gær að væri sín skoðun. Ég vonast reyndar enn þá til að fjárlaganefnd komist að annarri skoðun og að formaðurinn verði þá undir í atkvæðagreiðslu í nefndinni. Þegar samkeppnislögin voru samþykkt fyrir nokkrum árum var að stórum hluta tekið upp reglugerðarverk Evrópusambandsins. Í einni lagagreininni kom fram að íslenskir dómstólar afsöluðu sér lögsögu í að gera út um ágreining. Davíð Þór Björgvinsson, sem er nú dómari hjá Mannréttindadómstóli Evrópu, kom með um 30 blaðsíðna lögfræðilegt álitaefni um eina lagagrein, hvort Alþingi væri heimilt að undanskilja dómsvaldið frá íslenskum dómstólum. En það á ekki að rannsaka þetta í Icesave-málinu. Hver skyldi hafa haldið þessu fram? Var það einhver nýútskrifaður lögfræðingur? Nei. Einhver með nokkurra ára reynslu? Nei, það var okkar virtasti og reyndasti lagaprófessor að öllum öðrum ólöstuðum, okkar helsti sérfræðingur í stjórnskipunarrétti. Hann segir: Í guðanna bænum, kannið þetta. En, nei, það er einhver óútskýrð þörf á að klára málið. Það sem var athyglisvert á fundinum var að bæði Sigurður Líndal og Ragnhildur Helgadóttir úr Háskólanum í Reykjavík voru þeirrar skoðunar að það væri alveg á hreinu að íslensk stjórnvöld undanskildu dómsvaldið frá íslenskum dómstólum. Þá skulum við ræða eina fullyrðingu. Hér í ræðustól hefur verið fullyrt að Bretar og Hollendingar treysti ekki íslenskum dómstólum. Gott og vel, það er þeirra sjónarmið, en að íslensk stjórnvöld skuli samþykkja það, skuli taka undir með þeim aðilum sem við eigum í deilum við og lúffa algjörlega er óverjandi. Nú eiga Bretar og Hollendingar að úrskurða um gildissvið samningsins. Þá erum við aftur komin að þeirri fullyrðingu sem var haldið á lofti af hálfu meiri hlutans, að samningarnir væru betri að því leyti að nú væru fyrirvararnir komnir inn í samningana. Það var einmitt það sem mátti alls ekki gerast. Íslenskir dómstólar fjalla um íslensk lög og fyrirvararnir voru í íslenskum lögum þannig að héraðsdómur og Hæstiréttur hefðu úrskurðað í málinu. Sigurður Líndal benti á fundinum í gær á að hann ætti merka bók þar sem sérfræðingur í breskum rétti hefði bent á að sérstaklega Bretar dæmdu nánast alltaf, ef ég skildi hann rétt, þjóð sinni í hag og þeir gengju lengra en aðrar þjóðir, til að mynda Þjóðverjar, í að gæta hagsmuna síns lands. Við ætlum að treysta dómstólum þess lands, við lögðumst kylliflöt. Við ætlum ekki að treysta Hæstarétti. Ragnars H. Halls-fyrirvarinn kvað á um að við ættum að sjálfsögðu að fara fyrir íslenska dómstóla. En nei, það er það sama, þar skal EFTA-dómstóllinn úrskurða. Virðulegi forseti. Ég held að sú umræða sem fer nú fram á Alþingi sé afar mikilvæg. Við erum að upplifa aftur og aftur að fjölmiðlar og íslenska þjóðin, margir hverjir, eru ekki búnir að átta sig á öllum málavöxtum. En það góða við þessa umræðu er að það er að gerast núna. Þjóðin er að átta sig á því að hún á ekki að borga fyrir mistök íslensks fyrirtækis, á ekki að borga fyrir mistök útrásarvíkinganna. Það er það jákvæða við það að við í stjórnarandstöðunni skulum hafa tækifæri samkvæmt þingskapalögum til að ræða málið í þaula og velta við hverjum einasta steini. Það er aðeins eitt sem stendur út af borðinu, fullyrðingar hæstv. fjármálaráðherra um að það sé einhvers staðar eitthvað sem gæti gerst. Það gerist ekki neitt ef við samþykkjum ekki Icesave-samningana nema það eina góða að þá þurfa Bretar og Hollendingar að sækja rétt sinn gagnvart íslenskum dómstólum. Það er það sem 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir yfirgripsmikla ræðu. Hann kom þar töluvert inn á samtenginguna milli Evrópusambandsins og Icesave-samninganna og fór réttilega yfir það sem gerðist hér síðastliðið vor þegar fyrstu samningarnir voru lagðir fram 5. júní. Þá talaði þingflokkur Samfylkingarinnar einn hér, þ.e. forustumenn Samfylkingarinnar lýstu því yfir að Samfylkingin gerði engar athugasemdir við þessa glæsilegu samninga áður en hv. þingmenn eða hæstv. ráðherrar höfðu í raun haft tíma til þess að kynna sér þá. Það var ekki vegna þess að þeir hefðu ekki lesið þá heldur vegna þess að þeir höfðu ekki haft aðgang að þeim gögnum sem þeir þurftu til þess að vera vel upplýstir um þessa samninga. Því langar mig að spyrja hv. þingmann hvort þráin til þess að komast inn í Evrópusambandið sé þá eingöngu sú hugsun sem vakir fyrir Samfylkingunni, að það sé í raun og veru nákvæmlega sama hver kostnaðurinn er. Það hefur reyndar verið upplýst af mörgum hv. þingmönnum sem farið hafa fram, þar á meðal hv. þm. Lilju Mósesdóttur. Hún sagði að þegar hún hefði farið utan og rætt við breska og hollenska þingmenn hefðu þeir sagt algjörlega umbúðalaust við hana, af því að hún var fylgjandi umsókn að Evrópusambandinu, að ef Íslendingar mundu ekki ganga frá Icesave þýddi ekkert fyrir þá að sækja um. Því langar mig að spyrja hv. þingmann um hvort það geti verið að það sé eingöngu ástin á Evrópusambandinu sem rekur Samfylkinguna áfram í þessu máli, vegna þess að þetta er alveg með ólíkindum. Síðan kom reyndar fram í máli hæstv. fjármálaráðherra í morgun eða í hádeginu að ákveðin Evrópusambandsríki hefðu verið með beinar eða óbeinar hótanir við Íslendinga. Telur hv. þingmaður að það sé eingöngu Evrópusambandið sem rekur Samfylkinguna áfram í þessu máli?

Virðulegi forseti. Ég og aðrir í þessu samfélagi hljótum að spyrja okkur þeirra spurninga af hverju við samþykkjum samninga sem við eigum ekki að borga lagalega. Af hverju erum við að leggja háar fjárhæðir til þessa, svo háar að komandi kynslóðir munu borga fyrir Icesave-reikningana væntanlega í lélegra velferðarkerfi en þyrfti að vera, lélegra menntakerfi? Við borgum um 100 milljónir í dag í vexti. Það er ekkert sjö ára greiðslubil þar. Það eru 100 milljónir á dag. Ég benti hér á að í grein eftir Ólaf Oddsson, sem er kennari, bendir hann á aðra grein sem birtist í Bloomberg þar sem segir að Evrópusambandið sjálft hafi skorað á Alþingi Íslendinga að staðfesta Icesave-samkomulagið við Breta og Hollendinga, að öðrum kosti væri aðild Íslands að ESB í hættu. Ég hef velt fyrir mér, vegna þess að mér hefur þótt það mjög undarlegt, að heill stjórnmálaflokkur var reiðubúinn að samþykkja Icesave-samningana óséða, nánast án umfjöllunar og hefur ýtt á það allan tímann að málið verði afgreitt með miklum hraði úr nefnd. Þessar spurningar hljóta að vakna, virðulegi forseti. En maður veltir líka fyrir sér af hverju Vinstri grænir 

Virðulegur forseti. Ég deili áhyggjum hv. þingmanns og skil ekki þörf Vinstri grænna til að borga þennan aðgöngumiða að Evrópusambandinu, því að eins og við munum þegar greidd voru atkvæði um Evrópusambandsumsóknina fóru margir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar þeir upp í ræðustól og lýstu því hversu ömurlegur þessi klúbbur væri en sögðu samt já við umsókninni. En mig langar að spyrja hv. þingmann eftir þá miklu vinnu sem var unnin hér í sumar þegar menn náðu breiðu pólitísku samkomulagi um að fara fyrirvaraleiðina, hvað honum finnst um að það skuli hafa verið send út samninganefnd eða sendinefnd, án þess að ég sé nokkurn hlut að gera lítið úr einstaklingunum sjálfum. Hefði hv. þingmanni ekki fundist eðlilegra að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra, ásamt hugsanlega forustumönnum stjórnarandstöðunnar, hefðu farið á fund með hollenskum og breskum stjórnvöldum til þess að kynna þeim niðurstöðu Alþingis? Það kom mjög skýrt fram hjá Lee Buchheit, þeim reynda samningamanni sem kom á fund fjárlaganefndar í sumar, að þetta mál yrði á endanum aldrei leyst öðruvísi en með því að fara á hæsta stig í pólitískum skilningi, þ.e. það yrði að færa það upp úr „embættismannalevelnum“, svo ég sletti nú aðeins, og upp á hæsta stig þannig að forustumenn ríkisstjórnarinnar í hverju landi fyrir sig reyndu að komast að niðurstöðu um þetta mál. Getur þingmaður tekið undir það með mér að það hefði verið eðlilegast að hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra ásamt forustumönnum stjórnarandstöðunnar hefðu farið til þess að kynna málið? Mig langar að spyrja hv. þingmann hver hann telur að viðbrögð hans flokks, Framsóknarflokksins, hefðu þá verið, í staðinn fyrir þá snautlegu leið sem farin var, að skrifa bréf 

Virðulegi forseti. Ég held að það hafi verið alveg skýrt í lögunum frá því í lok ágúst nr. 96/2009 að ef Bretar og Hollendingar væru ekki reiðubúnir að fallast á þá fyrirvara sem þar komu fram, félli ríkisábyrgðin úr gildi. Það stendur þar skýrum stöfum. Ég skildi vilja Alþingis þannig að hann hefði með niðurstöðu sinni klárað málið. Ég tek undir það með hv. þingmanni að að sjálfsögðu hefði átt að ræða þetta á milli ráðherra landanna. Þannig átti að standa að málinu frá upphafi.

Heyr, heyr.

Það er ágætt að benda á að þegar Samfylkingin var hér við völd árið 2007 og allt riðaði til falls, reið þáverandi utanríkisráðherra á milli landa til þess að sýna það og sanna að bankakerfið væri í góðu lagi. Eftir hrunið hafa forráðamenn þjóðarinnar varla stigið út fyrir landsteinana.

Þeir fóru til Albaníu.

Þeir fóru jú reyndar til Albaníu, það er rétt, við skulum halda því til haga. En á þetta var líka bent af lögmönnum sem komu fyrir nefndina í gær, að að sjálfsögðu átti að ræða málið á þjóðréttarlegum grundvelli, ekki í einkaréttarlegum samningi. Munum hvað kom þar fram. Þeir sögðu: Sú málsmeðferð sem viðhöfð hefur verið í þessu máli má ekki vera fordæmi fyrir neinni annarri málsmeðferð í framtíðinni. Þetta mál er svo fráleitt, það er svo fráleitt 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni Höskuldi Þórhallssyni fyrir skörulega ræðu þar sem vel var farið yfir lögfræðilegu hliðina á þessu máli, enda er hér sérfræðingur á ferð sem jafnframt situr í fjárlaganefnd þannig að hv. þingmaður ætti að vera vel inni í því hvernig þetta mál allt saman hefur verið unnið í nefndinni. Hér hafa forustumenn ríkisstjórnarflokkanna hvor flutt sína ræðuna í þessu máli um þetta stóra mál og í máli hæstv. fjármálaráðherra kom fram að hann sakar okkur í stjórnarandstöðunni um að hafa lítið til málanna að leggja og að það séu litlar og fáar lausnir í boði. Þrátt fyrir að ég hafi í andsvörum mínum við hv. þingmenn kallað eftir því hvaða lausnir menn hafa í þessu máli og hvaða útfærslu þeir sjá á því, ítrekaði hæstv. fjármálaráðherra þessa skoðun sína í ræðustól um hádegisbilið. Hann sagði orðrétt, með leyfi forseta: „... að fáar tillögur um hvernig á að leysa málið hafi komið fram af hálfu stjórnarandstöðunnar ...“ Ég vil beina þeirri spurningu til hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar: Hvað gerist ef okkur í stjórnarandstöðunni mundi takast það verk að sannfæra þingheim um að fella þetta frumvarp? Hvaða afleiðingar mundi það hafa í för með sér og hvaða málsmeðferð mundi þá taka við? Það er gríðarlega gott að fá það upp á borðið. Ég sé að hv. þm. 

En þingmaður sem er í ræðustól?

En hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, mig langar líka að velta því upp ...  
            

Klukkan er því miður enn í ólagi, en tíminn svona er u.þ.b. að renna út ...

Já, frú forseti, ég beini bara síðari spurningu minni til hv. þingmanns í seinna andsvari.

Virðulegi forseti. Framsóknarflokkurinn hefur frá upphafi þessa máls reynt að hafa allt uppi á borðinu. Af hverju höfum við beitt okkur svona hart fyrir því að öll gögn komi fram? Jú, vegna þess að við viljum að þjóðin geti tekið yfirvegaða, rökstudda afstöðu í þessu máli. Það hefur náðst fram að vissu leyti. Það vantar enn þá upplýsingar um útgreiðslur úr þrotabúinu og fleira, t.d. um réttarstöðuna varðandi enskan rétt. Hvað gerist? Ég svaraði því einmitt í ræðu minni. Ég skal endurtaka það af fúsum og frjálsum vilja og ef hv. þm. Árni Þór Sigurðsson sér sér fært um að vera hér í þingsal, getur hann væntanlega hlustað á það sem ég er að segja. Ef Íslendingar samþykkja ekki Icesave er Íslandi miklu betur borgið en ef við tökum á okkur skuldbindingar sem binda komandi kynslóðir. En hvað gerist? Hollendingar og Bretar þurfa að sækja málið á hendur Íslendingum. Þetta kom fram í samræðum við lögfræðingana fjóra í gær. Með öðrum orðum, sú krafa sem við höfum haldið uppi allan tímann í málinu, að málið komist fyrir hlutlausa dómstóla verður að veruleika. Hollendingar og Bretar þurfa að sækja málið fyrir íslenskum dómstólum og þá fáum við sanngjarna niðurstöðu. Við höfum sagt að við séum reiðubúin að lúta þeirri niðurstöðu, að sjálfsögðu. Síðan er fullyrt að eitthvað stórkostlegt muni gerast. Það eru engin rökstudd gögn sem sanna það. Engin, bara fullyrðingar. Ef maður skoðar það kemur í ljós að 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þetta svar. Það er vonandi að hæstv. fjármálaráðherra hafi hlýtt á mál hans þannig að -

Einn fund í salnum.

- hæstv. ráðherra sjái að hér er fólk að hugsa málin en ekki að tala bara einhverja vitleysu út í loftið eins og skilja má á andsvörum sumra hv. stjórnarþingmanna í þessu máli. Það er rétt sem kom fram hjá hv. þingmanni að heimsendaspárnar hafa verið miklar allt frá því að þetta mál kom fyrst inn í þingið og hér átti að samþykkja samninga sem enginn átti að fá að sjá. Heimsendaspárnar hafa dunið yfir okkur dag frá degi af hálfu ríkisstjórnarflokkanna en ég get ekki séð annað en að við stöndum hér enn. Það síðasta sem kom fram í ræðu hæstv. forsætisráðherra þegar hún fann að sinn tími væri kominn og steig í stól og hélt ræðu var að nú stæði fyrir dyrum frostaveturinn mikli ef við samþykktum ekki þetta mál einn, tveir og þrír. Ég fagna því að hv. þingmaður er sammála mér um að það verði væntanlega ekki svo mikill frostavetur þrátt fyrir að þetta mál gangi ekki að óskum ríkisstjórnarflokkanna heldur höldum við einfaldlega áfram. Það er mín sannfæring að þegar kröfuhafi á kröfu á skuldara sækir hann þá kröfu meðan hann telur að skuldarinn geti greitt kröfuna og hann leitar þá annarra leiða til þess að ná fram sínum markmiðum ef upphaflega planið gengur ekki upp. Þar sem hv. þm. Höskuldur Þórhallsson er lögfræðimenntaður langar mig að athuga hvort hann sé ekki sammála mér um að Bretar og Hollendingar komi til með að leita annarra leiða til að innheimta það sem þeir telja sig eiga hjá okkur ef við samþykkjum ekki þessa nauðasamninga. Ef svo þarf að fara, koma þeir ekki einfaldlega til með að leita með sínar kröfur fyrir dómstóla? Að mínu mati er sú leið og sú lausn sem ríkisstjórnarflokkarnir bjóða upp á - það er varla hægt að ganga meira til móts við sjónarmið Breta og Hollendinga. Því tel ég að þessi leið sé alls ekki ásættanlegri en hægt væri að fá með dómsniðurstöðu þótt við töpuðum málinu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur fyrir spurningarnar. Svar mitt er í rauninni að ég tek heils hugar undir þær fullyrðingar sem hún setti fram enda er hún vel fær um að meta það sjálf. Þetta er einfaldlega þannig í mínum huga að það getur ekki verið gott fyrir íslenska þjóð að skuldsetja sig langt fram í tímann til þess að bjarga efnahagnum núna. Það er talað um sjö ára skjól en það fylgir aldrei sögunni að á meðan erum við að borga 100 milljónir í vexti á dag. Það fylgir heldur aldrei sögunni að við eigum að borga há lán á næstu tveimur árum sem gerir að verkum að við þurfum að skera enn meira niður. Síðan þegar það er búið tekur Icesave við. Því hefur meira að segja verið haldið fram í umræðunni að við þurfum ekki að borga þetta ef við förum inn í Evrópusambandið. Mér heyrðist ég heyra einn frægasta þáttastjórnanda landsins, sem á hvorki fleiri né færri en tvo þætti í ríkissjónvarpinu, halda því á lofti að við þyrftum ekkert að borga þetta á endanum. Hvers lags endemis vitleysa. Ef við skrifum undir þennan samning erum við að binda komandi kynslóðir. Sigurður Líndal og fleiri af okkar virtustu lögmönnum benda á að það brýtur gegn stjórnarskránni. Við megum ekki binda þjóðina óútskýrt fram til komandi kynslóða, það er einfaldlega bannað samkvæmt stjórnarskránni. Um leið og ég þakka spurningarnar sem að mér var beint vil ég skora enn á ný á fjárlaganefnd 

Virðulegi forseti. Hér hafa verið haldnar miklar ræður í dag, m.a. af hæstv. forsætisráðherra sem í raun var að ræða fundarstjórn forseta. Ef ég skildi málflutning hans rétt gekk hann mikið út á að allir hlutir væru komnir fram og engin sérstök ástæða væri til þess að halda þessu áfram. Eitt af þeim fjölmörgu atriðum sem mér finnst mikilvægt að við komum inn í þessa umræðu og verði upplýst, virðulegi forseti - og ég vil nota tækifærið því hér er hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og ég veit að margir þeirra sem fylgjast með þessu eru mjög forvitnir - er hvort formenn stjórnarandstöðuflokkanna hafi einhverjar upplýsingar sem aðrir hafa ekki og þá nákvæmlega hvaða upplýsingar það eru. Þetta hefur komið fram hjá hæstv. forsætisráðherra -  
            

Frú forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson vakti athygli á máli sem varðar svo sannarlega dagskrá þingsins, það sem við ræðum hér og það hlutverk forseta að halda utan um umræðurnar. Það er þetta mál sem hæstv. fjármálaráðherra hefur nefnt í fjölmiðlum og meira að segja í ræðustól Alþingis án þess að hæstv. forseti hafi gert athugasemd við það, mál sem hann neitar að upplýsa þingið um en heldur þó fram að hann hafi upplýst formenn stjórnarandstöðuflokkanna um á fundi. Ég var á þeim fundi og get fullyrt það að þar var ekki upplýst um nokkurt einasta nýtt mál sem væri ástæða þess að ljúka þyrfti þessu Icesave-máli hið snarasta. Þvert á móti. Þar kom enn og aftur í ljós að allar þær fullyrðingar sem hafa verið á lofti mánuðum saman um ástæður þess að að klára þyrfti málið eru núna 

Frú forseti. Hér eru að gerast undarlegir hlutir. Í pontunni stóð hæstv. fjármálaráðherra og talaði um að formenn flokkanna hefðu einhverjar upplýsingar sem aðrir þingmenn hefðu ekki. Þegar innt er eftir þeim hjá formanni eins stjórnarandstöðuflokkanna kemur í ljós að það er einfaldlega ekki rétt. Ég tel augljóst, frú forseti, að forseti verður að beita sér fyrir því að hæstv. fjármálaráðherra komi í pontu og útskýri fyrir okkur hvað hann átti við með þessum ummælum. Hvort hér sé um einhvern allsherjarmisskilning að ræða, hvort hæstv. ráðherra hafi einfaldlega mismælt sig eða hvort enn eigi okkur að gruna hér í þingsalnum að legið sé á gögnum og upplýsingum í þessu máli. Ætla menn ekki að læra neitt af reynslunni? Maður verður sorgmæddur við að heyra þessi orð og ég vona af öllu hjarta að hér sé um einhvern allsherjarmisskilning að ræða. Ég óska eftir því að hæstv. forseti beiti sér fyrir því að þetta verði upplýst. 
            

Þarf Sjálfstæðisflokkurinn ekki að læra af reynslunni.

Forseti vill minna hv. þingmenn á að ræða um fundarstjórn forseta.

Frú forseti. Mig langar að vekja athygli forseta á því og gá hvort forseti geti komið því á framfæri að engir stjórnarþingmenn eru á mælendaskrá. Auðvitað er það þeirra að ákveða hvort þeir tala eða ekki en það væri mikilvægt fyrir umræðuna, frú forseti, að fá sjónarmið þeirra fram. Ég vil líka ítreka að stjórnarandstaðan hefur boðið að dagskrá verði hliðrað til þannig að önnur brýn mál er bíða, svo sem skattamál og önnur, komist á dagskrá. Það stendur enn að stjórnarandstaðan er tilbúin til þess að samþykkja breytingar og tiltölulega hraðar umræður um þau mál til þess að þau komist áfram. Einnig, frú forseti, undrast ég fjarveru forsætisráðherra í þessu stóra máli. Hún hefur ekki verið hér í mjög langan tíma við umfjöllun um þetta brýna mál. Einnig óska ég eftir því, frú forseti, að það verði athugað hvort formaður og varaformaður fjárlaganefndar séu í húsi þannig að þeir geti í það minnsta hlustað þótt þeir séu ekki í salnum.

Forseti getur upplýst að hæstv. forsætisráðherra, hæstv. fjármálaráðherra, formaður fjárlaganefndar og varaformaður fjárlaganefndar eru í húsi.

Virðulegi forseti. Við höfum rætt lengi dagskrá þingsins undir liðnum fundarstjórn forseta og okkur hefur undrað þessi forgangsröðun hjá ríkisstjórnarflokkunum að fara ekki í mikilvæg mál eins og ofurskattafrumvörp ríkisstjórnarinnar og annað sem tengist fjárlögunum. Það hefur verið bent á, virðulegi forseti, að svo mikið liggi á Icesave-málunum út af málum sem eru á fárra vitorði en eru þess eðlis að við þurfum að setja algjöran forgang á þetta mál. Ég vil vekja athygli virðulegs forseta á því að nú hefur hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sagt að það sé einfaldlega ekki rétt að hæstv. fjármálaráðherra hafi upplýst forustumenn og formenn stjórnarandstöðuflokkanna um einhverja slíka leyndardóma að þeim ætti að vera kunnugt um af hverju þetta er sett í forgang á meðan öll þessi stóru vandamál sem eru uppi í þjóðfélaginu eru látin bíða og heimilin og fyrirtækin 

Frú forseti. Nú hefur það verið upplýst að hæstv. fjármálaráðherra hefur ekki deilt þeim upplýsingum með formönnum stjórnarandstöðuflokkanna sem hann lét í veðri vaka í ræðustóli Alþingis. Hæstv. fjármálaráðherra upplýsti líka að hann hefði af því töluverðar áhyggjur að hér lægju mörg mál órædd sem þyrfti að afgreiða fyrir jól, fjárlög, fjáraukalög, skattamál og fleira. Ég deili þeim áhyggjum með hæstv. fjármálaráðherra að það þurfi að koma þessum málum í gegn vegna þess að við þurfum að klára fjárlagagerðina fyrir áramót. Þess vegna beini ég því til hæstv. forseta að forseti beiti því valdi sem forseti hefur til þess að breyta dagskrá þingsins nú þegar fyrir liggur að það er engin greinileg efnisleg ástæða fyrir því að ekki megi ýta Icesave-málum til hliðar á meðan við klárum að fara vel og ítarlega yfir það. Hæstv. fjármálaráðherra hélt 40 mínútna ræðu áðan og fyrir utan 

Virðulegi forseti. Ég eins og aðrir furða mig á fjarveru hæstv. forsætisráðherra og langar því að spyrja hvort hún sé hugsanlega í jólakökubakstri. Ég held að þetta sé réttmæt spurning vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra lýsti því yfir hér áðan að ríkisstjórnin gæti ekkert aðhafst á meðan verið væri að ræða Icesave. Þá hlýtur maður að ætla að stjórnarmeirihlutinn sé núna einfaldlega að undirbúa jólin, skrifa jólakort og standa í jólakökubakstri á meðan stjórnarandstöðuþingmenn ræða eitthvert mikilvægasta mál Íslandssögunnar. Þau sjá ekki einu sinni ástæðu til þess að sitja í þingsal yfir ræðunum. Ég held að full ástæða sé fyrir frú forseta að upplýsa hvort 

Frú forseti. Það er ekki af neinum sérstökum áhuga sem ég kem hingað upp að ræða fundarstjórn forseta. Ég tel mér þó skylt að koma hér öðru hverju og minna hæstv. forseta á að samkvæmt 63. gr. þingskapalaga hefur forseti vald til þess að breyta röð mála á dagskrá. Forseti hefur þá skyldu gagnvart þinginu að láta þingstörfin ganga eðlilega fram og við stöndum frammi fyrir því mikla verkefni að klára afgreiðslu fjárlaga. Það er bæði á valdi forseta og ábyrgð að tryggja að það gerist. Nú hefur stjórnarandstaðan ítrekað boðið það að taka fyrir mál sem snúa að fjárlögum, afgreiða þau á takmörkuðum, afmörkuðum tíma, þannig að tryggja megi að fjárlögin gangi fram á réttum tíma. Það er í valdi forseta að grípa til þeirra aðgerða sem þingsköp heimila forsetanum að gera og ætlast til þess 

Virðulegi forseti. Nú er verið að leggja margra milljarða evru skuld á íslenska þjóð sem hún ber alls enga ábyrgð á og getur alls ekki greitt. Þetta skrifar Eva Joly nú á sumarmánuðum. Hún ritaði grein sem birtist í mörgum blöðum samtímis víðs vegar um heim þar sem hún snerist til varnar íslenskri þjóð. Ég vil rifja þetta upp, frú forseti, vegna þess að margir stjórnarþingmenn hafa haldið því fram að þetta sé orðinn einsleitur málflutningur stjórnarandstöðunnar sem nánast eingöngu talar í þessu máli. Þess vegna sé ég fulla ástæðu til þess að rifja þetta upp og hvetja stjórnarþingmenn til þess að taka þessi orð alvarlega. Hvað skrifar Eva Joly, frú forseti? Hún segir að verið sé að leggja hér skuldabyrði á íslenska þjóð sem hún telur að þjóðin muni ekki standa undir að greiða. Og af þessu hafa margir aðrir mjög miklar áhyggjur. Í þessari ágætu grein, sem Eva Joly skrifaði í sumar, sem birtist í mörgum blöðum víðs vegar um heiminn, snerist hún til varnar íslenskri þjóð. Þá hafði ekki komið svo mikið sem eitt pennastrik frá forustumönnum ríkisstjórnarinnar um það að koma þessu sjónarmiði á framfæri. Hún fór vel yfir það í grein sinni, Eva Joly, hvað verið væri að kúga Íslendinga til að gera. Það væri verið að kúga íslenska þjóð og nauðbeygja hana til þess að taka á sig skuldbindingar sem hún réði ekki við. Hún taldi þar upp bæði Evrópusambandið og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og Norðurlöndin sem ættu að standa okkur mjög nærri. Því miður hafa engir nema Færeyingar, kærir vinir okkar, gert það og staðið undir nafni að vera vinaþjóð. Frú forseti. Mig langar að vitna í grein sem Ragnar H. Hall skrifaði nú á dögunum um svokallað Icesave-mál. Ég vil, með leyfi forseta, fá að lesa úr greininni frá honum. Þar stendur: „Þessa dagana er til meðferðar á Alþingi nýtt frumvarp til laga um ríkisábyrgð vegna lántöku Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta (TIF) vegna ætlaðrar ábyrgðar ríkisins á skuldbindingum sjóðsins út af hinum heimsfrægu Icesave-reikningum Landsbankans. Það er sjálfsagt til lítils að rökræða um efni þess, þar sem málið er talið „þreytt“ og fullvíst talið að stjórnarþingmenn muni samþykkja frumvarpið, hvað sem tautar og raular. En það má reyna.“ Það má þó reyna og það erum við að reyna hér líka, frú forseti. Við erum að reyna að varpa ljósi á þær hættur sem felast í þessu máli og koma því áfram til stjórnarþingmanna. Ég vil vitna aftur í greinina, með leyfi forseta: „Ég veit ekki hvort það hefur gerst fyrr í þingsögunni hér á landi að mál hafi borið að með þessum hætti á löggjafarsamkomunni, og því til áréttingar skulu hér rakin örfá atriði: Upphafið má rekja til þess að Bretar og Hollendingar hafa lýst þeirri skoðun að íslenska ríkið eigi að bæta peningum við það sem fyrir er í TIF til þess að sjóðurinn ráði við að borga lágmarkstryggingu samkvæmt Evróputilskipuninni, sem hér hefur verið lögfest. Íslendingar vildu fá úr því skorið fyrir dómstólum, hvort sú skylda væri yfirleitt fyrir hendi, en það vildu Bretar og Hollendingar alls ekki. Ísland lét þá undan þrýstingi þessara vinaþjóða og ríkisstjórnin skipaði samninganefnd sem fékk það verkefni að fara á fund þeirra og koma til baka sem fyrst með samning um það hvernig við gætum staðið að uppgjöri við þá. Samninganefndin kom til baka með samning, „frábærlega hagstæðan samning“ að mati stjórnvalda, og hann var lagður fyrir þingið til þess að afla lagaheimildar fyrir ríkisábyrgðinni. Eftir sumarlanga umfjöllun á Alþingi voru þar samþykkt lög um heimild fyrir ríkisstjórnina til að ábyrgjast lántökuna, en henni voru sett allmörg skilyrði, sem menn hafa kallað fyrirvara, og yrðu Bretar og Hollendingar að samþykkja þessa fyrirvara áður en ríkisábyrgðin yrði veitt. Fyrirvarar þessir voru fremur skýrir, og ekki átti að vera neitt sérstaklega vandasamt að útskýra þá fyrir vinaþjóðunum. Eða hvað?“ Frú forseti. Ég tek heils hugar undir það, og hef reyndar margoft bent á það, að skynsamlegra hefði verið, þegar búið var að setja fyrirvarana hér, að íslensk stjórnvöld, þ.e. hæstv. forsætisráðherra, hæstv. fjármálaráðherra og þá forustumenn stjórnarandstöðunnar, hefðu farið á fund Breta og Hollendinga og hitt bresk og hollensk stjórnvöld til þess að kynna þeim þau lög sem Alþingi Íslendinga hafði sett. Ég furða mig á því að hæstv. forsætisráðherra hafi tekið það upp hjá sér að skrifa Bretum og Hollendingum bréf og senda það með bréfdúfu, eða það hvarflar alla vega að manni, vegna þess að það tók svo langan tíma að fá svarið til baka. Mér finnst það algjörlega ólíðandi vinnubrögð hvernig þetta er gert. Auðvitað hefði verið skynsamlegra að menn hefðu farið hina leiðina og fundað með forustumönnum Breta og Hollendinga. Reyndar hefur verið bent á það að einn reyndasti samningamaður heims, Lee Buchheit, sem kom á fund hjá fjárlaganefnd í sumar, ráðlagði okkur það að ef menn ætluðu að leysa þetta mál á lokastigi þess, yrði það aldrei gert öðruvísi en þannig að menn tækju þetta upp á svona hærra pólitískt „level“ eins og hann orðaði það. Ekki væri hægt að klára endann á þessum samningum öðruvísi en með því að taka það frá embættismönnunum og færa það yfir á hið pólitíska „level“. Þar með er ég, frú forseti, ekki að gera lítið úr þeim einstaklingum sem höfðu það verkefni að kynna þessa fyrirvara, ég er alls ekki að gera það. Ég efast ekki um að það ágæta fólk hafi gert allt sem í þess valdi stóð. En þetta var skoðun hans eftir áratugareynslu af því hvernig staðið er að svona hlutum, þ.e. það varð að fara þá leið að kynna þetta með þessum hætti. Mér finnst það því algerlega óviðunandi að við skyldum ekki hafa farið þessa leið og nýtt þá í leiðinni þá samstöðu, pólitísku samstöðu, sem náðist hér á Alþingi. Því miður, frú forseti, höfum við gert mörg mistök í þessu máli nánast frá upphafsdegi. Nú vil ég vitna aðeins aftur í greinina hjá Ragnari Hall, með leyfi forseta: „Hér eru svo miklir fjármunir í húfi, að ekki er ofmælt að deilan snúist nánast um framtíðarhagsmuni þjóðarinnar. Það orðfæri var gjarnan notað þegar Íslendingar stóðu síðast í milliríkjadeilum við Breta, en þá snerist ágreiningurinn um fiskveiðilögsögu. Það er fróðlegt að bera saman vinnubrögðin sem beitt var af okkar hálfu í þeim deilum og þau sem nú hafa verið viðhöfð. Sá samanburður er ekki núverandi stjórnvöldum í hag – vissulega var þá ekki til neitt sem heitir Evrópska efnahagssvæðið, en við nýttum þau úrræði sem við höfðum til að knýja fram niðurstöður okkur í hag. Í Icesave-deilunni hefur verið staðið með öðrum hætti að hagsmunagæslu fyrir okkur – við höfum nánast boðið Bretum og Hollendingum að stilla upp þeim samningum sem við eigum að skrifa undir. Allir vita að þessar þjóðir hafa misbeitt áhrifum sínum innan Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Evrópusambandsins til knýja á um niðurstöður sér í hag, og þess sér ekki stað að íslenska ríkisstjórnin hafi reynt að spyrna á móti, svo einkennilegt sem það er. Við gátum eytt hundruðum milljóna króna í framboð til setu í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna, en í þessu máli verður ekki séð að málstaður Íslands hafi verið kynntur að neinu ráði þar sem máli skiptir.“ Virðulegi forseti. Ragnar H. Hall bendir hér réttilega á að þegar við fengum þá „frábæru hugmynd“, Íslendingar, að reyna að ná sæti í öryggisráðinu, eyddum við í það mörgum hundruðum milljóna króna. Hvers konar vinnubrögð eru þetta eiginlega? En nú þegar við erum í erfiðustu milliríkjadeilu sem við höfum lent í lengi notum við svo gott sem enga fjármuni til þess að kynna málstað okkar Íslendinga, sem svo sannarlega þarf að gera í þessu máli, vegna þess að verið er að kúa okkur á mörgum stöðum, það eru Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, Evrópusambandið, Bretar og Hollendingar, Norðurlöndin og margir fleiri. Það sem er þó sárgrætilegast við þetta er að íslensk þjóð skuli ekki standa saman sem ein heild. Auðvitað ættum við, bæði stjórn og stjórnarandstæðingar, að sameinast um það að berjast fyrir hagsmunum Íslendinga. Við eigum að gera það, við ættum að standa saman en ekki vera að berjast hér innbyrðis. Það er líka með ólíkindum, í ljósi þess sem gerðist, að ekkert hefur verið gert sem hönd er á festandi, ekki sem ég hef orðið var við, í því að reyna að kyrrsetja eignir þeirra manna sem í hlut eiga, útrásarvíkinganna, ekkert um það hvernig við getum náð til baka því sem var þó tekið inn á Icesave-reikningana. Að lokum, frú forseti, 

Frú forseti. Ég biðst innilega afsökunar á því að hafa ekki verið í salnum þegar kallað var í mig í andsvar. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir hans ræðu. Ég held að við þingmaðurinn séum nú sammála, þó að maður vilji kannski ekki nota það orð of mikið, það hefur verið notað töluvert í þessari umræðu. Ég held þó að við séum sammála um það að þetta mál er ótrúlega viðamikið og alltaf eru að koma nýir og nýir vinklar. Nú var mjög athyglisverð grein í Morgunblaðinu í morgun eftir tvo prófessora, Sigurð Líndal og Stefán Má Stefánsson og Lárus Blöndal hæstaréttarlögfræðing þar sem þeir fóru í gegnum það hvers konar fjárhagsleg skuldbinding þetta væri. Þeir telja að þessi lög, ríkisábyrgðin, geti hugsanlega stangast á við þrjár greinar stjórnarskrárinnar. Það væri mjög áhugavert að heyra frekar frá þingmanninum um það hvort hann tekur undir þessa skoðun eða ályktun þessara sérfræðinga, þessara virtu fræðimanna á þessu sviði, og hver væru þá mótrökin. Mér fannst mjög leitt að ég skyldi ekki geta verið fluga á vegg á fundi fjárlaganefndar í gær þar sem kallaðir voru til fjórir sérfræðingar í stjórnskipunarrétti. Þar af virtust tveir geta tekið mjög afdráttarlausa afstöðu um það að lögin eða frumvarpið færi ekki gegn stjórnarskránni, en sá þriðji sagði með semingi að hún teldi þetta ekki stangast á við stjórnarskrána en Sigurður Líndal færði enn á ný rök fyrir sinni skoðun. Þetta er það sem maður hefur lesið í fjölmiðlunum en ég geri ráð fyrir því að þingmaðurinn, sem er 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir fyrirspurnina. Því miður var ég ekki á fundi fjárlaganefndar í gær og er það fyrsti fundur sem ég hef misst af í fjárlaganefnd frá því í vor. Ég þurfti að fara í jarðarför og hv. þm. Bjarni Benediktsson mætti fyrir mig á fundinn. Ég hef hins vegar fylgst mjög vel með skrifum og áhyggjum þessara ágætu manna. Ég hef fengið mjög nákvæmar fréttir af fundinum og fengið útskýringar og mín skoðun er sú að menn geti ekki umgengist stjórnarskrána í einhverjum vafa. Það er ekki hver sem er sem hefur verið með þessar bollaleggingar, það er enginn annar en einn virtasti lögfræðingur og prófessor, Sigurður Líndal, sem hefur þessar áhyggjur. Ég tel því mjög mikilvægt að fengnir verði einhverjir þekktir lögfræðingar til að gera greinargerð um þetta þannig að Alþingi sé fullvissað um hvað verið er að gera. Það er gríðarlega mikilvægt vegna þess að Alþingi Íslendinga getur ekki umgengist stjórnarskrána eins og hún sé hvert annað pappírsblað. Það sem Sigurður Líndal og þessir ágætu menn, Stefán Már Stefánsson og Lárus Blöndal, benda á er að það er búið að taka efnahagslegu fyrirvarana úr sambandi. Það er það sem maður er svo hræddur við, við vitum ekkert um umfang þess sem við erum að fara að ábyrgjast. Við vitum ekki hve há upphæðin er. Við vitum ekki hvað það tekur langan tíma að greiða þetta. Það er því algerlega óásættanlegt að við skulum gera þetta með þessum hætti, að við skulum ætla að ábyrgjast upphæðir sem við vitum ekki hverjar eru. Það er hlutur sem ég er lafhræddur við, ég viðurkenni það fúslega. Ég er dauðhræddur við hvað þetta muni þýða fyrir íslenska þjóð í framtíðinni.

Frú forseti. Ég hef mikið velt fyrir mér þessum tryggingarsjóði, innstæðutryggingarsjóði, og athygli mín hefur eins og annarra þingmanna fyrst og fremst beinst að þeim hluta er varðar innstæður í sjóðnum. Sjóðurinn á hins vegar ekki bara að ábyrgjast innstæður heldur líka verðbréf og reiðufé á vegum fjárfesta hjá viðkomandi fjármálastofnunum. Í greininni sem ég nefndi hér áðan nefndu menn áhyggjur sínar af því hvað gæti gerst vegna þeirrar 100% ábyrgðar sem ríkisvaldið lýsti yfir gagnvart innstæðunum, þar sem þær eru færðar í forgangskröfur. Veit hv. þm. Ásbjörn Óttarsson hvort það hafi verið skoðað hvernig réttarstaða þeirra fjárfesta sem voru með fjármuni hjá þessum bönkum er gagnvart tryggingarsjóðnum og hvaða áhrif það hefði á réttarstöðu ríkisins ef í ljós kæmi að ríkið mismunaði á einhvern máta þeim sem eiga kröfu á tryggingarsjóðinn? Ég veit að þetta er tiltölulega flókin spurning og erfitt að svara henni á tveimur mínútum, en þetta eru ákveðnar vangaveltur sem maður hefur verið með í ljósi þess að ef við getum einhvern tímann frestað þessari umræðu um tryggingarsjóðinn erum við að fara að ræða nýja löggjöf. Og ef forseti skoðaði nú að breyta dagskrá gætum við tekið ýmsar skattatillögur fyrir líka. En þetta er eitthvað sem ég hef aðeins verið að velta fyrir mér og endurspeglast í því að alltaf eru að koma upp nýir og nýir vinklar í þessu máli, við teljum okkur vera komin með nokkuð skýra mynd af því hvernig staðan er og síðan kemur eitthvað nýtt upp. Þannig að spurningin er hvort þetta hafi eitthvað verið rætt 

Virðulegi forseti. Það er hárrétt sem hv. þingmaður bendir á, að í raun og veru veit enginn hversu há upphæðin er eða hvað mun gerast ef neyðarlögin verða hugsanlega felld úr gildi og þar fram eftir götunum, eins og hv. þingmaður er að velta fyrir sér. Þess vegna er þetta svo hættulegt. Eftir að efnahagslegu fyrirvararnir voru teknir úr sambandi og sólarlagsákvæðið 2024 getum við farið út í svo mikið dý að við komumst ekki upp úr því aftur. Þessir ágætu lögfræðingar og lögspekingar fjalla einmitt um það og áhyggjur þeirra snúa að því að við séum í raun og veru - það kemur nú fram í greinum Ragnars H. Halls sem ég vitnaði hér í áðan að þetta fjallar eiginlega um efnahagslegt sjálfstæði þjóðarinnar. Áhyggjur þessara manna, sem hafa sérþekkingu á lögfræði, beinast að öllum þessum óvissuþáttum. Til viðbótar, eins og stundum hefur komið fram hér, er gjaldeyrisáhætta inni í þessu. Ef efnahagslegu fyrirvararnir hefðu haldist eins og þeir voru - það var svo mikilvægt vegna þess að hægt var að taka stjórnarskrána út - þá vissum við hvað við værum að gera og hefðum ekki þurft að taka gjaldeyrisáhættu. Það var svo margt sem hékk inni í þessum fyrirvörum. Þess vegna er svo dapurlegt að þeir skuli hafa verið tættir svo í sundur, að við þurfum alltaf að greiða vexti alveg sama hvað gengur á. Vegna þess að við vitum ekki hver upphæðin er. Bara til að árétta það, þá tikka nú á hverjum degi 100 milljónir út af þessum skuldbindingum sem við vitum svo ekki hverjar verða að lokum. Eins var mjög dapurlegt að menn skyldu ekki skoða betur, eins og t.d. hv. þingmaður hefur bent á hér áður og í 1. umræðu fyrr í sumar, að láta tryggingarsjóðinn greiða í íslenskum krónum. En í lögum sjóðsins stendur að við hefðum getað greitt kröfuna í íslenskum krónum, því að það mundi eyða þessari gjaldeyrisáhættu eða gengisáhættu sem væri gríðarlega mikilvægt, enda kemur í ljós núna að hægt er að borga meira upp í kröfurnar, en þá kemur bara stærra gat í hinn endann og það gat er orðið 80 milljarðar, af því að krónutalan var fest 22. apríl. Það eru svo ofboðslega margar hættur í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. ræðumanni Ásbirni Óttarssyni fyrir framlag sitt í umræðuna. Mig langar til að velta upp þeirri spurningu hvernig staðan væri á Íslandi ef ráðamenn þjóðarinnar hefðu hagað sér með sambærilegum hætti þegar við áttum í deilum við Breta, þorskastríðinu, vegna þess að það voru stór skref að færa fiskveiðilögsöguna út í 200 mílur. Maður veltir því líka fyrir sér hvernig staðan væri í sjávarbyggðum eins og á norðanverðu Snæfellsnesi ef það hefði ekki orðið að veruleika, ef menn hefðu lúffað og gefið eftir allar kröfur sínar eins og gert er í Icesave-málinu. Ég ímynda mér að þingmaðurinn hafi mjög sterkar skoðanir á málinu. En það er akkúrat það sem ég held að við verðum að hafa í huga þegar við ræðum Icesave-deiluna. Hvaða skoðun sem menn hafa á málinu, af hverju hefur það ekki verið kynnt fyrir leiðtogum annarra þjóða? Af hverju hefur ekki verið farið til ríkja innan Evrópusambandsins og þeim sýnt fram á að kannski hefðu Íslendingar góðan málstað að verja? Það hefur aldrei verið gert nema þá í einhverjum ömurlegum tölvupóstsamskiptum eða bréfaskriftum sem þjóðhöfðingjar eða forsvarsmenn annarra ríkja sjá nánast enga eða litla ástæðu til þess að svara.

Virðulegi forseti. Ég hef sagt það áður í ræðustól Alþingis að þegar við náðum þessari breiðu pólitísku samstöðu hér í sumar og afgreiddum lögin í ágúst batt ég einlæglega vonir við það að við mundum ná að standa saman í gegnum málið í heild sinni, þ.e. við mundum nýta krafta okkar. Ég kom inn á það í ræðu minni áðan að skynsamlegra hefði verið að gera það með því að hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra og forustumenn stjórnarandstöðunnar hefðu sameinast um að kynna Bretum og Hollendingum niðurstöðu laganna. Það sem gerðist í þorskastríðinu var það að þjóðin stóð saman. Það þurfum við að gera núna, það er mikilvægt að við stöndum saman. Ég ætla ekki að hafa stór orð um það og geri engum það upp að menn séu ekki að gera það sem þeir telja best. Eins og ég hef sagt áður verðum við að fara varlega í það að brigsla mönnum um eitthvað annað. Hins vegar stendur eftir að á þeim tímamótum sem íslensk þjóð er á núna þá líður mér afskaplega illa að vera í pólitískum skylmingum. Ég er bara heiðarlegur með það. Mér líður mjög illa með það. Ég vil ekki berja hér á pólitískum andstæðingum, vinna pólitíska sigra eða tapa vegna þess að nógur tími er til þess. Nú stöndum við á þeim tímamótum að íslensk þjóð og allir íslenskir stjórnmálamenn og hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar eiga að standa saman og styðja hver annan. Við eigum ekki að skylmast. Við höfum nógan tíma til þess að fara í einhverjar kosningar, en hvort þessi flokkur fær 2% eða 3% eða 5% meira eða minna skiptir bara engu máli. Við höfum nógan tíma til að fara í svoleiðis þrætur. Nú eigum við fyrst og fremst að standa saman.

Virðulegi forseti. Ég tek heils hugar undir þau orð hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar um að þjóðin eigi að standa saman. Ég lýsti því yfir í fjölmiðlum hér fyrr í sumar að þetta mál ætti ekki að leiða til þess að ríkisstjórnin spryngi. Ég óskaði eftir því að allir flokkar ræddu þetta á málefnalegan hátt og tækju í kjölfarið skynsamlega afstöðu. Það var sárt að finna að það voru, að mínu mati, þingmenn stjórnarinnar sem settu málið í þann búning. Það kom ekki frá neinum öðrum flokki en Samfylkingunni að ef Icesave yrði ekki samþykkt færi ríkisstjórnin frá völdum. Það var vopn sem var notað til að draga minni hluta vinstri grænna til sín aftur vegna þess að á sínum tíma voru þeir mótfallnir því að við samþykktum Icesave-málið. Ég er enn þeirrar skoðunar að þetta mál sé algjörlega hafið yfir flokkslínur og tek því undir með hv. þingmanni. Ég tek líka undir með því sem hann sagði um að við værum ekki að brigsla forráðamönnum þessarar þjóðar um að gera ekki það sem þeim þætti best. Það sem ég vildi hins vegar benda á er að ef haldið hefði verið á þessu máli eins og haldið var á þorskastríðinu værum við í miklu betri stöðu. Lögmenn sem komu á fundinn í gær fullyrtu að málsmeðferðin mætti aldrei vera sú sama héðan í frá. Við mættum aldrei 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir með hv. þm. Höskuldi Þór þegar hann segir að enginn hafi í raun og veru talað um að þetta gæti orðið ríkisstjórninni að falli nema hæstv. forsætisráðherra. Hún hefur oftar en einu sinni gefið í skyn að ef ríkisstjórnarflokkarnir séu ekki þess megnugir að klára þetta mál með þeim hætti sem það liggur fyrir á hverjum tíma, hvort heldur sem það var áður en fyrirvararnir voru settir, eftir að þeir voru settir eða hvernig sem málið er núna, þá geti ríkisstjórnin í raun og veru ekki starfað lengur. Því miður hefur þetta mál ratað í þann farveg. Ég er mjög svekktur yfir því, vegna þess að þingmenn og forustumenn stjórnarandstöðunnar hafa allir lýst því yfir, eins og ég sagði hér áðan, að þetta mál væri af þeirri stærðargráðu að við yrðum að komast úr pólitískum hjólförum í því. Það er mjög grætilegt vegna þess að þegar málið hafði verið tekið frá framkvæmdarvaldinu yfir í fjárlaganefndina náðum við að vinna saman að þessum fyrirvörum í sumar með allt öðrum vinnubrögðum en verið höfðu inni í þinginu. Nefndarmenn í fjárlaganefnd einsettu sér að reyna að vinna að sameiginlegri niðurstöðu sem við gætum barist fyrir. En því miður var það svo að framkvæmdarvaldið tók málið og setti það strax í pólitískar skotgrafir. Það var mjög sorglegt að það skyldi enda með þeim hætti og við skulum standa í þessum sporum hér í dag. Ég tel að hefðum við staðið öðruvísi að málum værum við ekki í þessum sporum núna heldur hefðum við barist. Við höfum ekkert gert í því að koma sjónarmiðum okkar á framfæri til alþjóðasamfélagsins, eins og ég benti á í ræðu minni hér áðan. Við eyddum fleiri hundruðum milljóna til að sækja um sæti í öryggisráðinu, en örfáum milljónum hefur verið eytt í að kynna þetta mesta hagsmunamál þjóðarinnar. Það er óásættanlegt að mínu mati. 
            

Frú forseti. Ég hafði óskað eftir því að fá að koma upp um fundarstjórn áður en hv. þm. Ásbjörn Óttarsson tók til máls en því miður virðist vera svolítið erfitt að fylgjast með okkur þegar við erum að óska eftir því að fá að taka til máls undir liðnum fundarstjórn forseta. Ég fékk því ekki tækifæri til að koma og tjá mig um það sem var þá til umræðu, þess vegna kem ég upp núna. Ég vil ítreka og raunar taka undir þá beiðni sem hefur komið fram um að forseti endurskoði hug sinn varðandi röðunina á dagskránni. Þar eru mál sem ríkisstjórnin hefur margítrekað að eru brýn og stjórnarandstaðan hefur boðið að taka fram fyrir 2. umr. um Icesave og geyma umræðuna um Icesave þar til við erum búin að koma þessum málum í nefnd. Ég spyr því hvort það sé eitthvað sem hæstv. forseti hafi íhugað og endurskoðað um að breyta dagskránni þannig að hægt sé að forgangsraða fyrir íslenska ríkið.

Virðulegi forseti. Ég vil enn og aftur vekja athygli forseta á því að nokkuð margir eru á mælendaskrá. Enn eiga vonandi töluvert margir stjórnarliðar eftir að setja sig á þá skrá til að taka þátt í umræðunum. Ég veit, frú forseti, að forsætisráðherra og fjármálaráðherra eru hér á fundi og væri ágætt ef forseti gæti beitt sér fyrir því að bæði yrðu í fundarsal að loknum þeim fundi. Mig langar að vekja athygli, hæstv. forseti, á þeirri grein sem búð er að vitna aðeins í í dag, sem Lárus Blöndal, Sigurður Líndal og Stefán Már Stefánsson lagaprófessorar skrifuðu í dag, en þar er m.a. sagt að halda megi því fram að verið sé að skerða fullveldi landsins umfram það sem stjórnarskrá heimilar. Frú forseti. Er hægt að halda áfram með þennan fund ef einhver vafi leikur á því að við alþingismenn séum að brjóta þann eið sem við skrifuðum undir með því að ganga gegn stjórnarskránni?

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir orð hv. þm. Eyglóar Harðardóttur áðan um breytingu á röðun mála. Ég vil beina því til hæstv. forseta sem hér situr, og vona að það mál verði rætt á vettvangi forsætisnefndar þingsins, hvernig hægt sé að haga skipulagi þingstarfanna með þeim hætti að sem mestur árangur náist af þingstörfunum. Þar á meðal er ljóst að skattamál ríkisstjórnarinnar bíða afgreiðslu og þrátt fyrir að við í stjórnarandstöðunni séum efnislega mjög andvíg þeim frumvörpum þá höfum við skilning á því að þau þurfa að fara til nefndar til að fá þar viðhlítandi umfjöllun. Ég vil beina því til hæstv. forseta og hv. forsætisnefndar að taka þetta mál til umfjöllunar út frá sjónarmiði þingsins, hvernig þingstörfum verður best háttað en ekki út frá kröfum einstakra hæstv. ráðherra eða ríkisstjórnarinnar.

Frú forseti. Ég vil nefna það sama sem hv. þm. Birgir Ármannsson minntist á við forseta. Það er mjög mikilvægt að því sé haldið til haga að stjórnarandstaðan hefur boðið upp á það, frú forseti, að þau önnur brýnu mál sem hér bíða fái framgang þannig að þau komist til nefndar. Annað, frú forseti, er að ekki hefur enn verið boðað til fundar með formönnum þingflokka til að fjalla um þinghald dagsins, kvöldsins og næturinnar ef því er að skipta, hvað þá næstu daga. Ég kalla eftir því, frú forseti, að forseti fundi eins fljótt og auðið er með þingflokksformönnum til að unnt sé að átta sig á því hvernig þinghaldið verður í framhaldinu því að við þurfum vitanlega að átta okkur á því, bæði stjórnarþingmenn og stjórnarandstöðuþingmenn, hvort gert er ráð fyrir að nefndir komi saman og fjalli um þau brýnu mál sem bíða, því ekki koma nefndir saman meðan þingfundir eru.

Hæstv. forseti. Mig langar að taka undir með hv. þm. Eygló Harðardóttur og hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni um að í rauninni sé réttast úr því sem komið er að fresta þessum fundi og hvetja til þess að fjárlaganefnd taki þetta mál til enn frekari skoðunar í ljósi þessa vafa sem leikur á því hvort við þingmenn séum að ræða mál sem stangist á við stjórnarskrána. Og þá eins að taka fyrir það brýna verkefni að breyta dagskrá þingsins þannig að mikilvægustu skattafrumvörp ríkisstjórnarinnar komist á dagskrá. Ég tek því undir þá beiðni hv. þingmanna sem talað hafa á undan mér að forsætisnefnd verði kölluð saman til fundar til að ræða það hvernig dagskrá þingsins er best háttað út þessa viku og hvort ekki sé rétt, frú forseti, að bregðast við þessum óskum okkar hv. þingmanna, þeim auðmjúku óskum okkar um að þetta mál og þau mál sem eru vissulega á dagskrá fari í þann farveg.

Hæstv. forseti. Það eru nokkur atriði sem ég vildi taka fyrir þar sem við erum nú á þessum stað í umræðunni. Mér finnst kannski fyrst við hæfi að draga athyglina að nokkrum atriðum sem fram komu í ræðu hæstv. fjármálaráðherra um hádegisbil, sem var auðvitað ástæða til að fagna. Það er ástæða til að fagna því að hæstv. fjármálaráðherra tekur með virkum hætti þátt í umræðunni og lætur skoðun sína í ljós. Kannski var fátt sem kom á óvart í ummælum hæstv. fjármálaráðherra en þar var þó að finna ákveðin svör við ákveðnum sjónarmiðum sem komið hafa fram og væri ábyggilega til mikilla bóta fyrir umræðuna ef fleiri hv. þingmenn stjórnarflokkanna tækju þátt í henni til að rökstyðja það og skýra, sem við hin eigum dálítið erfitt með að skilja, hvers vegna þeir styðja það að þetta mál fari óbreytt í gegnum þingið. Okkur í stjórnarandstöðunni er töluverð ráðgáta á hvaða forsendum stuðningur stjórnarflokkanna er reistur og við teljum að það væri töluverður ávinningur að því ef fleiri hv. þingmenn stjórnarflokkanna mundu skýra afstöðu sína til ákveðinna grundvallaratriða í því sambandi, ekki síst þeirra sem varða fyrirvarana frægu, sem hafa verið mjög til umræðu og deilt er um hvort og að hvaða leyti séu enn fyrir hendi og hvaða hald sé í þeim í þeim búningi sem þeir eru nú. Það er hinn miðlægi þáttur í umræðunni eins og hún á sér stað þessa dagana. Við í stjórnarandstöðunni teljum og verðum alltaf sannfærðari og sannfærðari um það eftir því sem lengra líður á umræðuna og eftir því sem við skoðum málið betur og fáum fleiri gögn og upplýsingar, að haldið í fyrirvörunum í þeirri mynd sem þeir eru settir í frumvarpinu og viðaukasamningunum eins og þeir liggja fyrir í dag, sé afskaplega lítið, þ.e. að mikilvægustu öryggisventlarnir hafi verið teknir úr sambandi. Því væri mjög athyglisvert ef hv. þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sem lögðu mjög mikið upp úr þessum fyrirvörum í sumar, kæmu í ræðustól og útskýrðu á hvaða forsendum þeir telja að þeir fyrirvarar séu fyrir hendi og hafi gildi miðað við þann búning sem nú er búið að velja þeim. Það væri til mikilla bóta.

Hljóð í salnum.

Ég þakka forseta fyrir. En þetta var örlítill útúrdúr. Ég ætlaði að víkja að nokkrum atriðum í ræðu hæstv. fjármálaráðherra sem ekki hafa fengið mikla athygli enn sem komið er. Það voru nokkur ummæli hæstv. fjármálaráðherra sem vekja allnokkrar spurningar og væri gott ef hæstv. fjármálaráðherra gæti brugðist við þeim eða skýrt ákveðna þætti í þeim betur en hann gerði í ræðu sinni áðan og upplýst okkur og þjóðina um það sem hann var að vísa til. Í fyrsta lagi vil ég nefna að hæstv. fjármálaráðherra talaði, eins og hann hefur raunar áður gert, um þrýsting í tengslum við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn vegna afgreiðslu Icesave-málsins. Mér finnst mikilvægt að hæstv. fjármálaráðherra tjái sig aðeins skýrar í þessum efnum því ég gat ekki skilið orð hans öðruvísi en svo að hann væri að segja að þau svör sem komið hafa m.a. frá Dominique Strauss-Kahn, framkvæmdastjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, og reyndar fulltrúa Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem hefur með málefni Íslands að gera, Mark Flanagan, að yfirlýsingar þeirra væru rangar. Ég gat ekki skilið orð hæstv. fjármálaráðherra öðruvísi en svo að það sem Dominique Strauss-Kahn sagði í svarbréfi til Gunnars Sigurðssonar leikstjóra fyrir skömmu væri rangt og þær yfirlýsingar sem Mark Flanagan, yfirmaður hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, hefur gefið í íslenskum fjölmiðlum væru rangar, en þessir menn hafa sagt að af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hafi Íslandi ekki verið sett nein skilyrði varðandi afgreiðslu Icesave-málsins. Við erum í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, það er staðreynd. Það er staðreynd, sama hvaða skoðun sem menn hafa á Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, að samstarf þessara aðila, íslenskra stjórnvalda og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, verður að vera gott. En það er dálítið óþægileg tilfinning ef sú staða er uppi að íslensk stjórnvöld, hæstv. fjármálaráðherra og reyndar líka hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra í óundirbúnum fyrirspurnatíma í síðustu viku, gefa í skyn eða nánast segja beinlínis hreint út að þeir yfirmenn Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem spurðir hafa verið um málefni Íslands séu ekki að segja sannleikann þegar þeir lýsa því yfir að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi ekki sett nein skilyrði varðandi afgreiðslu Íslands á Icesave-áætluninni. Nú er það staðreynd og ég held að ekki sé um það deilt að flestir sem skoðað hafa þetta mál telja að þrýstingur hafi verið innan Alþjóðagjaldeyrissjóðsins með einum eða öðrum hætti á Ísland í málinu. En fyrir liggja yfirlýsingar í fjölmiðlum og í skriflegum heimildum frá yfirmönnum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að ekki sé um að ræða skilyrði frá sjóðnum varðandi Icesave-málið. Þeir hafa sagt það skýrt, bæði Mark Flanagan og Dominique Strauss-Kahn, en íslenskir ráðherrar hafa sagt í þessum ræðustól, hæstv. fjármálaráðherra fyrr í dag og hæstv. viðskiptaráðherra fyrir nokkru síðan, að ekkert sé að marka þær yfirlýsingar. Ég væri þakklátur hæstv. fjármálaráðherra ef hann gæti skýrt þennan þátt aðeins frekar. Annað atriði sem mér finnst nauðsynlegt að nefna í þessu sambandi eru þau orð hæstv. fjármálaráðherra fyrr í dag að um hafi verið að ræða grímulausar hótanir ESB í þessu máli. Þetta eru nokkuð stór orð. Nú segi ég eins og í máli Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að við höfum öll skynjað þrýsting úr herbúðum Evrópusambandsins og við höfum haft á tilfinningunni að um slíkan þrýsting væri að ræða hvernig svo sem hann hefur birst, um það höfum við ekki glöggar upplýsingar. En þegar hæstv. fjármálaráðherra segir í ræðustól Alþingis að um hafi verið að ræða grímulausar hótanir ESB í málinu þá held ég að hann þurfi að tilgreina það aðeins nánar í hvað hann er að vísa af því að við eigum í ákveðnu samningaferli gagnvart ESB. Ég held að það skipti máli í því sambandi líka að upplýst sé hvernig ESB hefur beitt sér í málinu. Þar er ýmsum spurningum ósvarað og ég yrði þakklátur ef hæstv. fjármálaráðherra gæti upplýst okkur frekar um það. Síðan kom fram í svörum hæstv. fjármálaráðherra við andsvör þingmanna að ekki væri um að ræða neinar hótanir frá Bretum og Hollendingum í tengslum við dagsetninguna 30. nóvember sem, eins og kunnugt er, leið á mánudaginn. Sú dagsetning var sett inn í viðaukasamningana og gert var ráð fyrir að Alþingi lyki umfjöllun sinni fyrir þann tíma. Hæstv. fjármálaráðherra svaraði því til aðspurður að Bretar og Hollendingar hefðu ekki haft uppi neinar hótanir í kjölfar þess að ljóst var að sú dagsetning mundi ekki halda. Er því eðlilegt að hæstv. fjármálaráðherra svari því hvort einhverjir aðrir hafi verið að hóta í sambandi við umrædda dagsetningu, hvort íslenska ríkisstjórnin sé svona taugatrekkt í málinu vegna hótana einhverra annarra aðila. Mér finnst ekki óeðlilegt og ekki ósanngjörn krafa af hálfu þingsins eða þingmanna að það sé upplýst hvort um slíkar hótanir er að ræða. Ekkert sem komið hefur fram í umræðunni skýrir það. Sú staða er uppi að hæstv. fjármálaráðherra og raunar hæstv. forsætisráðherra líka hafa svo oft í þessu máli, allt frá því að samningur var undirritaður 5. júní og ekki síst eftir að ljóst var að málið mundi ekki renna í gegnum þingið fyrirhafnarlaust í sumar, hrópað: Úlfur, úlfur - svo óskaplega oft að trúverðugleiki þeirra hefur beðið nokkurn hnekki af þeim sökum, trúverðugleiki þeirra gagnvart þinginu. Það er svo oft búið að spá heimsenda, spá óförum og spá stórkostlegum efnahagslegum hörmungum ef ekki yrði gengið hratt frá Icesave-samningnum. Og þegar hæstv. fjármálaráðherra kemur og hefur enn uppi sama málflutning þá hefur sá málflutningur auðvitað ekki mikinn trúverðugleika.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni kærlega fyrir ræðu sína. Ég tek svo sannarlega undir orð hans og athugasemdir við ræðu hæstv. fjármálaráðherra fyrr í dag þess efnis að það væri mjög einkennilegt, miðað við það bréf sem kom sem svarbréf frá framkvæmdastjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, Dominique Strauss-Kahn, þar sem í fyrstu málsgreininni kemur mjög skýrt fram að það hefur aldrei verið skilyrði frá hendi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að það þurfi að ljúka eða eins og það er kallað „resolution“ af Icesave-málinu. Ég held að það hafi bara aldrei komið jafnskýrt og opinbert svar frá fulltrúum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hvað þetta varðar. Þeir hafa hins vegar alltaf bent á að til þess að hægt væri að ganga frá endurskoðun á áætluninni og vinna hana áfram, væri nauðsynlegt að hún væri fullfjármögnuð og síðan höfum við séð Norðurlöndin benda á hvert annað. Svíar segja að þeir hafi sett það sem skilyrði með Icesave á meðan Norðmenn segja að svo hafi ekki verið, og svo heyrist mjög lítið frá Finnum og Dönum varðandi þetta mál. Ég held að það sé mjög einkennilegt af hæstv. fjármálaráðherra að fullyrða að það sé krafa frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum að ljúka Icesave-málinu og endurskoðunin tengist því. Hins vegar hefði ég áhuga á að heyra frá þingmanninum hvernig hann sér jafnræðisregluna tengjast þessu máli, jafnræðisreglu Evrópusambandsins. Margir hafa sagt að jafnræðisreglur séu margar en hvernig verður jafnræði íslenskra banka og íslensks bankakerfis gagnvart öðrum löndum sem eru stærri og máttugri ef fyrir liggur sá skilningur Evrópusambandsins að ef tryggingarsjóðir geti ekki staðið undir þeim kröfum sem gerðar eru á þá verði ríkin að hlaupa til. Þýðir það ekki að það er algerlega á hreinu að íslenskir bankar munu aldrei nokkurn tíma geta keppt á jafnræðisgrundvelli innan innri markaðar Evrópusambandsins?

Hæstv. forseti. Hv. þm. Eygló Harðardóttir vék í rauninni að tveimur þáttum í andsvari sínu og mun ég reyna að svara báðum eftir því sem tíminn leyfir. Annars vegar vil ég segja það um orð hæstv. fjármálaráðherra varðandi þrýsting frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum að ég var ekki með orðum mínum endilega að rengja ummæli hæstv. fjármálaráðherra. Við skulum bara gefa okkur að hann kunni að hafa rétt fyrir sér. Engu að síður er ljóst að hafi hann rétt fyrir sér hafa þeir Dominique Strauss-Kahn og Mark Flanagan rangt fyrir sér. Þetta er atriði sem mér finnst skipta miklu máli að verði með einhverjum hætti upplýst, þannig að við vitum hver er að segja sannleikann í þessu máli, hvort það eru talsmenn Alþjóðagjaldeyrissjóðsins eða hvort það er hæstv. fjármálaráðherra og raunar einnig hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra. Þarna er einfaldlega vafi á ferðinni sem er óþolandi vegna þess að við þurfum að eiga samskipti við þessa stofnun og raunar einnig ríkisstjórnir Norðurlandanna sem við vitum að koma þarna nærri en höfum ekki endilega glögga mynd af hvernig hafa spilað inn í málið. Við þurfum að hafa einhverja mynd af þessu, við þurfum að átta okkur á þessu vegna þess að það er einhver tvískinnungur í þessu öllu og ég er ekki endilega að segja að hvað þetta varðar sé tvískinnungurinn hjá íslenskum stjórnvöldum. Ég tel reyndar að yfirlýsingar einstakra ráðherra í haust og sumar hafi verið mjög misvísandi. Hins vegar er alveg ljóst að það sem hæstv. ráðherra segir núna og efnahags- og viðskiptaráðherra sagði um aðkomu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins stangast algerlega á við það sem talsmenn sjóðsins hafa sagt, bæði í viðtölum við fjölmiðla og í skriflegum gögnum eins og bréfinu sem hv. þingmaður vísaði til.

Virðulegi forseti. Það má kannski vonast eftir að þetta muni allt skýrast núna þegar fyrir liggur beiðni frá hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur um fundargerðir og minnisblöð sem varða Icesave-málið, og það hlýtur að liggja fyrir þar sem til eru ljósmyndir af pólitískum aðstoðarmanni fjármálaráðherra þar sem hann er að skrifa minnisblað í flugvél eftir einn slíkan fund. Nú veit alþjóð að hæstv. fjármálaráðherra átti fund með Dominique Strauss-Kahn í Istanbúl í sumar og einhver minnisblöð hljóta að hafa vera tekin niður eftir þann fund. Það væri ágætt ef hæstv. fjármálaráðherra væri tilbúinn til að leggja þau minnisblöð fram því að þá hlýtur að koma í ljós hvort framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins fer með rangt mál í því bréfi sem hann sendi til fulltrúa borgarafundarins. Það ætti því að vera lítið mál fyrir ráðherrann að sanna hvor hefur rétt fyrir sér í þessu máli. Ég mundi vilja ítreka spurningu mína til hv. þm. Birgis Ármannssonar. Hann er lögfræðimenntaður og hefur staðið sig ágætlega í málefnum sem varða lagaleg vafamál. Ég held nefnilega að það hafi alls ekki verið rætt nógu mikið um jafnræðisregluna hér á þinginu. Ég sat fund í fjárlaganefnd í sumar, leysti þar af fulltrúa okkar í Framsóknarflokknum, Höskuld Þórhallsson, og þar kom lögfræðingur sem kvaðst vera sérfræðingur í ESB-rétti og talaði mjög mikið um þessa jafnræðisreglu og raunar barði nánast, ekki í orðsins fyllstu merkingu, á okkur með að þetta væri ástæðan fyrir því að við yrðum að borga þessar innstæður vegna þess að þetta væri spurning um jafnræðisreglu Evrópusambandsins. En er jafnræðisreglan ekki víðtækari en þetta, eins og þessi lögfræðingur túlkaði þetta 

Hæstv. forseti. Það er rétt að ég náði ekki að koma inn á svar við þessum lið spurningar hv. þm. Eyglóar Harðardóttur í fyrra svari mínu. Ég tel að hv. þingmaður hafi akkúrat hitt naglann á höfuðið, það eru auðvitað tvær hliðar sem snerta jafnræðisregluna sem koma hér til skoðunar. Annars vegar er um að ræða jafnræðisreglu sem lýtur að starfsskilyrðum fjármálastofnana sem búa, eins og hún bendir réttilega á, við mismunandi skilyrði ef þær eiga að styðjast við mismunandi sterka tryggingarsjóði, ef ríkisábyrgð er á sumum innstæðutryggingarsjóðum en ekki öðrum. Það raskar auðvitað samkeppnisskilyrðum verulega.

Og mismunandi sterkir ríkissjóðir.

Og eins og hv. þingmaður bendir á eru ríkissjóðir misjafnlega staddir og stóru ríkin hafa auðvitað forskot í þessum efnum á okkur hin smærri. Þetta er þáttur í sambandi við túlkun jafnræðisreglunnar sem hefur ekki fengið mikla skoðun í þessu máli. Ég treysti mér ekki til að svara afdráttarlaust hér en mér fannst það hins vegar mjög gild röksemdafærsla sem heyra mátti hjá hv. þingmanni um þetta og hefur reyndar heyrst í umræðunni áður, að jafnræðisregluna eigi ekki eingöngu að skoða út frá stöðu innlánseigenda eða þeirra sem tryggingarsjóðirnir eiga að vernda samkvæmt orðanna hljóðan, heldur einnig varðandi starfsskilyrði fjármálastofnana og það á auðvitað að gera bæði út frá samkeppnissjónarmiðum Evrópuréttarins og jafnræðissjónarmiðum. En það að þetta mál hafi ekki fengið nægilega skoðun sýnir svolítið að málin lentu einhvern veginn allt of snemma í allt of þröngum farvegi þar sem farið var að líta á samningaviðræðurnar sem tæknilegt úrlausnarefni, 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir ræðu sína. Hann kom aðeins inn á það að hæstv. fjármálaráðherra hafi hent fram einhverjum óútskýrðum ástæðum fyrir því að við ættum að samþykkja Icesave. Ég veit að þingmaðurinn hefur beitt sér fyrir því að fá allt upp á borðið í málinu og vill taka rökstudda yfirvegaða ákvörðun í þessu máli eins og öðrum. Ég vildi beina þeirri spurningu til hans hvort hann harmi ekki eins og ég að þetta mál hafi verið sett í flokkspólitísk hjólför vegna þess að eins og skýrt hefur komið fram hjá forsætisráðherra telur hún að ríkisstjórnin verði að fara frá ef stjórnarliðar eru ekki allir á einu máli, ef ekki er einn vilji og einn hugur á bak við meiri hlutann. Í annan stað langar mig að spyrja þingmanninn hvort hann hafi ekki eins og ég áhyggjur af því hvernig farið er með stjórnarskrána í þessu máli. Það liggur fyrir að sú skuldbinding sem ríkið ætlar að taka á sig er algerlega óviss, við vitum ekki hvað kemur úr þrotabúi Landsbankans. Við vitum ekki hvort fyrirvari Ragnars H. Halls gengur eftir og reyndar má segja að það séu afar litlar líkur á að svo verði. En Ragnar H. Hall hæstaréttarlögmaður, sem sá fyrirvari er kenndur við, hefur einmitt bent á að svo virðist sem stjórnarmeirihlutinn beri afar litla virðingu fyrir stjórnarskránni eða geri a.m.k. afskaplega lítið með þær aðvaranir að lagasetningin brjóti í bága við stjórnarskrána.

Hæstv. forseti. Varðandi fyrra atriðið sem hv. þm. Höskuldur Þórhallsson nefndi er það auðvitað svo að í mínum huga hefur það verið alveg skýrt og greinilegt og það hefur ítrekað komið fram í ræðum þingmanna stjórnarandstöðunnar bæði í sumar og haust, að við teldum að þetta mál snerist ekki um ríkisstjórnina eða framtíð hennar. Það hefur ekki verið okkar mat. Við höfum ekki lagt andstöðu okkar upp á þeim grundvelli að við ætluðum okkur að fella ríkisstjórnina. Það er misskilningur eins og hv. þingmaður nefndi hér. Eini einstaklingurinn sem talað hefur opinberlega í þá átt er í raun og veru hæstv. forsætisráðherra sem hefur notað það sem svipu á fólk í ríkisstjórnarflokkunum að falli þetta mál eða stoppi sé ríkisstjórnin fallin. Það er hæstv. forsætisráðherra sem hefur vakið máls á því en við í stjórnarandstöðunni höfum marglýst því yfir að við værum að taka afstöðu til málsins sem slíks, við værum að berjast gegn þessu máli sem slíku en við værum ekki að þessu leyti í neinni baráttu við að koma ríkisstjórninni frá, þó að hún sé okkur auðvitað þyrnir í augum að svo mörgu öðru leyti. Það er allt annað mál. En þetta mál er afmarkað sem við erum á móti vegna þeirra efnisástæðna sem í því eru fólgnar en ekki út af einhverjum leik varðandi ríkisstjórnina. Varðandi hitt atriðið, stjórnarskrána, liggur auðvitað ljóst fyrir að það þarf að skoða þann þátt og ræða miklu, miklu betur en gert hefur verið. Ég get auðvitað sagt eins og ég sagði á föstudaginn, hygg ég að það hafi verið frekar en mánudaginn, að ég fagnaði því að fjárlaganefnd sæi ástæðu til að eiga fund með lögfræðingum og fræðimönnum á sviði stjórnskipunarréttar til að ræða þessi mál. En mér sýnist, miðað við þær mismunandi útfærslur sem ég hef fengið í gegnum fjölmiðla af þessum fundi í fjárlaganefnd, að þar hafi alls ekki verið einhugur á ferðinni í þessum efnum 

Virðulegi forseti. Í ræðu sinni minntist hæstv. fjármálaráðherra á að hann hefði strax eftir hrunið ítrekað lagt góðum málum lið. Framsóknarflokkurinn var einnig í stjórnarandstöðu þá og við gerðum slíkt hið sama fyrir utan það að við vorum ansi óánægð með margt sem þar fór fram. En það sem ég ætlaði að benda á er það að hæstv. fjármálaráðherra kom hér með glænýjan geislabaug, sá aðili sem hefur talað hvað mest, og gerir lítið úr þeirri umræðu sem hér fer fram. Ég veit að hv. þingmaður er sammála mér. Mig langaði aðeins að ræða það við hann hvort fjármálaráðherra fari ekki með staðlausa stafi þegar hann telur að búið sé að ræða allt í málinu sem ræða þarf. Ég skynja það nefnilega núna úti í samfélaginu að fólk er að átta sig á því betur og betur hversu óaðgengilegir, óæskilegir og vondir þessir samningar eru fyrir hönd Íslands og eftir því sem fleiri sjónarmið koma upp og þau eru rædd málefnalega, eins og hefur verið gert af hálfu stjórnarminnihlutans, áttar fólk sig á því hvað um er að ræða. Ég vildi beina þeirri spurningu til hv. þingmanns hvort hann 

Hæstv. forseti. Jú, það er rétt hjá hv. þingmanni, ég met stöðuna með svipuðum hætti og hann. Ég held að fólk sé smám saman að átta sig aftur á hversu gallað málið er. Það var auðvitað komin upp þreyta gagnvart málinu og er svo sem enn. Þetta er ekki skemmtilegt mál að ræða, hvorki fyrir okkur í þinginu né fólk úti í samfélaginu. Þetta er ekkert skemmtiefni. Það er alveg ljóst að hér er um mjög alvarlega hluti að ræða en engu að síður held ég að það sé rétt hjá hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni að úti í samfélaginu er fólk að átta sig í enn ríkara mæli á hversu gallað þetta er. Og miðað við það sem ég heyri og þau viðbrögð sem ég fæ á meðal almennings eru þau öll á þann veg að fólk er sammála okkur um það mat að fyrirvararnir sem settir voru í lok sumars séu orðnir gagnslausir að meira og minna leyti, það sé búið að taka úr sambandi öryggisventla sem þó voru fyrir hendi þá. Þrátt fyrir að hvorki ég né hv. þm. Höskuldur Þórhallsson greiddum frumvarpinu atkvæði okkar í lok ágúst vorum við þó sammála um að málið var miklu, miklu skárra með þessum fyrirvörum en án þeirra, og af þeim sökum höfðum við auðvitað miklar áhyggjur af stöðu málsins þegar búið var að gera helstu öryggisventlana í þessu sambandi gagnslausa. Það er alveg rétt að hér hefur ekki farið fram sú rökræða um málið sem nauðsynleg er. Við í stjórnarandstöðunni höfum velt upp ótal málum, ótal hliðum á þessu, fjölmörgum veigamiklum athugasemdum, veigamiklum sjónarmiðum sem skipta máli og fært fram rök fyrir máli okkar, en á hinn bóginn hefur mjög skort á það að fulltrúar stjórnarflokkanna, þeir sem hafa áhuga á að samþykkja frumvarpið 

Virðulegur forseti. Ég komst ekki alveg til enda í ræðu minni á laugardaginn og mun því halda áfram þar sem frá var horfið. Ég mun aðallega gera tvennt að umtalsefni í ræðu minni núna. Annars vegar er það forsaga þessa máls sem hefur truflað mig og maður vill gjarnan fá að vita aðeins meira hvað skeði í aðdraganda bankahrunsins og svo ætla ég líka aðeins að ljá máls á því í hvaða stöðu hæstv. forseti Íslands er í augnablikinu varðandi það hvað verður gert þegar þessi lög verða komin í gegn, hvort hann muni undirrita eða ekki og í hvaða stöðu forsetaembættið eiginlega er. Varðandi aðdragandann langar mig að grípa aðeins niður í það sem kom fram í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar frá því í sumar þegar Icesave-málið var til umræðu í fyrra sinn og fór í gegn. Þar var dregið fram hvað eigum við að segja og ég kýs að kalla það að við höfum þá gert ákveðin mistök í aðdraganda þessa máls. Á bls. 4 í nefndaráliti meiri hlutans, sem hv. þm. Guðbjartur Hannesson og aðrir í meiri hlutanum skrifuðu undir, stendur, með leyfi forseta: „Icesave-samningarnir byggjast á þeirri meginforsendu að íslensk stjórnvöld höfðu ítrekað nokkrum sinnum í aðdraganda bankahrunsins að þau mundu standa við skuldbindingar samkvæmt tilskipun 94/19/EB og að yfirvöld styddu Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta til þess ef þörf krefði.“ Hér er meiri hluti fjárlaganefndar í ríkisstjórn Samfylkingar og VG að segja í nefndaráliti sínu að Icesave-samningarnir byggist á þeirri meginforsendu, og það er notað orðalagið „meginforsenda“, að meginforsendan hafi verið það sem þetta byggir allt á, að íslensk stjórnvöld hefðu ítrekað nokkrum sinnum að þau mundu standa við skuldbindingarnar samkvæmt því sem Tryggingarsjóður innstæðueigenda á að gera. Þetta er að mínu mati rétt söguskoðun. Að vísu segir líka í nefndarálitinu að þetta hafi allt skeð meira og minna eftir bankahrunið, að menn hafi áttað sig á þessu en það var ekki þannig. Bretarnir voru að spyrja okkur af því að það voru rauð blikkandi ljós og menn gerðu sér grein fyrir því hvað þetta var allt erfitt og miklar líkur á því að bankarnir gætu fallið, að menn gætu lent í vanda með tryggingarsjóðinn, þá eru Bretarnir að spyrja okkur og þá voru þessar yfirlýsingar gefnar út. Þegar gögnin eru skoðuð, og ég hef gert það þá kemur fram, eins og ég benti á í fyrri ræðum mínum, virðulegur forseti, hvað átti sér stað varðandi samskipti Íslendinga og Breta í aðdraganda bankahrunsins. Ég ætla að fara yfir annað svarið sem ég fékk við skriflegri fyrirspurn varðandi það. Í fyrri ræðu minni náði ég að lesa að í tölvupósti frá 14. ágúst 2008 er vísað í bréf breska fjármálaráðuneytisins frá 20. ágúst en þetta eru tölvubréf frá viðskiptaráðuneytinu til breska fjármálaráðuneytisins og þar kemur m.a. fram og ég ætla að leyfa mér að lesa það upp aftur, með leyfi virðulegs forseta: „Það er alveg skýrt samkvæmt lögum að innstæðutryggingarsjóði beri að greiða út kröfur allt að 20.887 evrum og því mundi stjórnin ávallt leita eftir láni til þess að tryggja að sjóðurinn greiði út það lágmark.“ Íslendingar segja sem sé að það sé alveg skýrt að sjóðurinn eigi að greiða út þessa lágmarksupphæð og þess vegna mundi stjórnin, þ.e. stjórn tryggingarsjóðsins, ávallt leita eftir láni til að tryggja að sjóðurinn gæti staðið við þetta. Þetta segjum við við Bretana. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson var viðskiptaráðherra á þessum tíma og það er mjög athyglisvert að skoða hvað sagt er í bréfum frá viðskiptaráðuneytinu sem send voru til breska fjármálaráðuneytisins, fyrst um miðjan ágúst og síðan 5. október. Í bréfinu til breska fjármálaráðuneytisins 20. ágúst er verið að vísa til viðræðna og bréfs þar sem Bretar leggja fram nokkrar spurningar varðandi Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta. Í svari okkar Íslendinga kemur fram, þ.e. í svari hæstv. þáverandi viðskiptaráðherra Björgvins G. Sigurðssonar, og ég ætla að vitna í það beint, virðulegur forseti: „Ef svo vildi til, sem er ólíklegt að okkar mati, að stjórn Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta tækist ekki að afla nauðsynlegs fjármagns á fjármálamarkaði getum við fullvissað ykkur um að ríkisstjórn Íslands mundi grípa til allra þeirra ráða sem ábyrg ríkisstjórn myndi grípa til í slíkri stöðu, þar með talið að aðstoða sjóðinn við að afla þess fjár sem þörf væri á þannig að sjóðurinn gæti staðið skil á lágmarksgreiðslum.“ Þetta er sent 20. ágúst og við segjum þar með að við ætlum að borga og ef það er ekki til peningur ætlum við að bjarga inn pening, finna hann. Þetta kemur því mjög vel í ljós þarna. Í bréfi frá 5. október, sem er nota bene daginn áður en neyðarlögin eru sett og tveimur dögum áður en Landsbankinn fellur, frá hæstv. þáverandi viðskiptaráðherra, Björgvini G. Sigurðssyni, til breska fjármálaráðuneytisins segir, og ég ætla að lesa það upp, virðulegi forseti: „Vísað til viðræðna yðar um sl. helgi. Ef þörf krefur mun ríkisstjórn Íslands styðja Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta við að afla nauðsynlegs fjár þannig að sjóðurinn gæti staðið að skilum að lágmarksgreiðslum ef til þess kæmi að Landsbankinn eða útibú hans í Bretlandi kæmist í þrot.“ Það er rétt sem kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans að Íslendingar hafa ítrekað sagt við Breta að við munum borga þetta. Þetta hefur auðvitað sett okkur í alveg gífurlega þrönga stöðu og ég átta mig ekki á því, virðulegi forseti, hvort þessi bréf sem fara frá viðskiptaráðuneytinu á þessum tíma eru samin þar og send eða hvort þau hafa farið í gegnum einhverja víðtækari skoðun hjá öðrum ráðuneytum og hvort þetta hafi verið gert yfirvegað. Sú er hér stendur áttar sig ekki á því. Virðulegi forseti. Ég ætla líka aðeins að minnast á stöðu þessa máls varðandi framhaldið. Ég fór áðan inn á indefence.is og sá að núna hafa tæplega 20 þúsund manns, þ.e. rúmlega 19.900, sent inn áskorun á forseta Íslands um að staðfesta ekki Icesave-lögin. Það er svolítið athyglisvert að velta fyrir sér hvaða þrýstingur fer í gang því þetta er auðvitað gífurlegur þrýstingur á forsetaembættið. Þegar maður skoðar það sem hefur verið sagt í þessari orðræðu upp á síðkastið þá var þann 1. desember í viðtali á Morgunvaktinni við forseta Íslands, herra Ólaf Ragnar Grímsson, verið að draga líkingu milli Icesave-málsins og fjölmiðlafrumvarpsins sem forseti kaus á sínum tíma að skrifa ekki undir. Í umræddu viðtali vitnar herra Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, í rökin sem voru færð fyrir því að hann undirritaði ekki fjölmiðlalögin. Ég var reyndar mjög hissa á því að hann skyldi ekki hafa gert það á sínum tíma og taldi að það væri eiginlega útilokað að forsetaembættið gæti gengið gegn lýðræðislega kjörnu þingi sem hefði komist að niðurstöðu um atkvæðagreiðslu. En forsetinn kaus að gera það eigi að síður og röksemdafærslan var, og ég hef líka verið að stúdera þær yfirlýsingar og þann texta sem forsetaembættið gaf frá sér á þeim tíma, aðalröksemdafærslan var að fjölmiðlar væru mikilvægir og það yrði að vera víðtæk samstaða í samfélaginu um það mál þegar menn breyttu lagaumgjörðinni gagnvart fjölmiðlum. Það væri gjá milli þings og þjóðar og það þyrfti að vera víðtæk samstaða. Það voru rökin sem að mati forsetaembættisins dugðu á þeim tíma til að samþykkja ekki fjölmiðlalögin og biðja þar af leiðandi um þjóðaratkvæðagreiðslu og hún ætti að fara fram sem fyrst og þjóðin ætti lýðræðislega að ganga frá þessu máli. Nú kemur í ljós að í sumar undirritar forseti Íslands, herra Ólafur Ragnar Grímsson, Icesave-lögin með yfirlýsingu sem vísar í fyrirvarana, þá fyrirvara sem þá höfðu verið settir sem náðust fram í mikilli sátt milli margra þingflokka í þinginu og það varð til þess að forsetaembættið, eins og ég skil yfirlýsinguna frá forseta Íslands sem var undirrituð 2. september 2009, að forsetinn samþykkti að taka mið af fyrirvörunum og skrifaði undir lögin. Núna velti ég því mjög fyrir mér í hvaða stöðu forsetaembættið er komið vegna þess að það er mikill þrýstingur, það eru 20 þúsund manns búnir að skrifa undir yfirlýsingu um að forseti staðfesti ekki lögin og mjög margir vilja fá þetta mál í þjóðaratkvæðagreiðslu. Fyrirvararnir eru meira og minna farnir og það er að koma upp mjög sérstök staða, virðulegur forseti.

Frú forseti. Mér þótti áhugavert að heyra hugleiðingar hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur vegna þess að það sem sneri að forsetanum kann að skipta miklu máli nú á næstu dögum og jafnvel vikum, þegar kemur að þeirri spurningu hvort forseti hyggist skrifa undir það frumvarp sem hér liggur fyrir, verði það að lögum. Ég er í hópi þeirra sem voru þeirrar skoðunar að það hafi verið fullkomlega og algerlega rangt hjá forsetanum að neita að skrifa undir lög sem lýðræðislega kjörið Alþingi hafði samþykkt, ég tel að það ákvæði sem beitt var í stjórnarskránni hafi verið löngu úrelt og endurspeglað togstreitu á milli konungsvalds og þings og eigi sér enga réttlætingu í nútímaríkjum. Það segi ég vegna þess að ég hef verið þeirrar skoðunar og er þeirrar skoðunar að öllu valdi verði að fylgja ábyrgð og forseti er samkvæmt stjórnarskránni ábyrgðarlaus af stjórnarathöfnum og því sé ekki tækt né fært að hann taki sér slíkt vald í hendur. En ég vil heyra frá hv. þingmanni ef það er mögulegt, frú forseti, frekari skoðun á þessu máli af því að ég get vel skilið þá Íslendinga sem gera þá kröfu til forsetaembættisins að það sé sjálfu sér samkvæmt. Úr því að ákveðið var að skrifa ekki undir lögin um fjölmiðlana á þeim rökum sem þar voru sett fram þá hlýtur að vera eðlileg krafa og virðist vera krafa þúsunda og jafnvel tugþúsunda Íslendinga að forseti neiti þá að skrifa undir þessi lög og gefi þjóðinni tækifæri til að kjósa um þetta mál. Ég hefði áhuga á að heyra aðeins frekar frá hv. þingmanni, frú forseti, um þetta mál.

Virðulegur forseti. Ég hef einmitt velt þessu fyrir mér og er sammála því sem hér kom fram. Þegar forsetaembættið undirritaði ekki fjölmiðlalögin á sínum tíma kom það mér mjög á óvart af því að þetta var lýðræðislega kjörið þing sem tók lýðræðislega afstöðu með atkvæðagreiðslu eins og vera ber í lýðræðisríki. Þá var vísað til þess að það væri svo mikið ósætti um fjölmiðlalögin í samfélaginu. Rökin voru að vegna eðlis fjölmiðla ætti þjóðin að fá að skera úr um þetta. Í yfirlýsingu forseta Íslands núna 2. september 2009 út af Icesave-málinu var vísað í fyrirvarana, með leyfi virðulegs forseta: „Fyrirvararnir eru niðurstaða samvinnu fulltrúa fjögurra þingflokka í fjárlaganefnd Alþingis og byggðir á tillögum og hugmyndum fjölda sérfræðinga og áhugafólks á almennum vettvangi. Samstaða hefur náðst á Alþingi og utan þess um að afgreiða lögin í krafti þessara fyrirvara og Alþingi samþykkti þá með afgerandi hætti.“ Ég vek athygli á að þarna er talað um að um fjóra þingflokka sé að ræða en núna standa meira eða minna bara tveir þingflokkar að þessu máli. Svo kemur, virðulegi forseti, tilvitnun í þessa yfirlýsingu forseta Íslands: „Fyrirvararnir sem Alþingi smíðaði og samþykkti taka mið af sanngjörnum rétti þjóðarinnar, hagsmunum Íslendinga á komandi árum og alþjóðlegri samábyrgð. Forseti hefur því ákveðið að staðfesta lögin með sérstakri áritaðri tilvísun til fyrirvara Alþingis.“ Ég verð að segja eins og er, virðulegi forseti, að með þessa yfirlýsingu forseta Íslands í huga sem í haust vísar til fyrirvara sem Alþingi setti og halda ekki lengur, eru núna meira og minna farnir, og með vísan í það að hann undirritaði ekki fjölmiðlalögin og vildi fá þau í þjóðaratkvæðagreiðslu hlýtur maður að spyrja sig: Í hvaða stöðu er þetta embætti ef það taldi hægt að senda 

Frú forseti. Það er hárrétt sem hér hefur komið fram, þeir fyrirvarar sem gerðir voru í haust í þinginu eru að mestu að engu orðnir, hafa í það minnsta verið vatnaðir þannig út að það er ekki hald í þeim og alls ekki það sama og lagt var upp með í ágúst. Það setur málið í áhugavert ljós hvað varðar aðkomu forseta Íslands að málinu. Ég vil gjarnan fá að heyra skoðanir hv. þingmanns á því, úr því að forsetaembættið telur sig hafa þessa heimild, hvort ekki séu þá einmitt ríkari rök fyrir því að gefa þjóðinni tækifæri til að kjósa um þetta mál úr því sem komið er, þ.e. úr því að augljóslega eru mjög deildar meiningar um það. Jafnvel má halda því fram að það sé gjá á milli þings og þjóðar og sem mér finnst kannski mikilvægast í því ljósinu að fjölmiðlafrumvarpið var þó þannig og þess eðlis að því mátti breyta, t.d. um leið og búið var að kjósa til nýs þings og kominn nýr meiri hluti. Ef Alþingi snerist hugur var hægt að breyta þeim lögum, með öðrum orðum höfðum við Íslendingar fullt forræði yfir málinu. Verði það frumvarp sem hér er lagt fyrir að lögum er enginn möguleiki að vinna okkur út úr því. Þá erum við búin að gangast undir þessa ríkisábyrgð, meira að segja á þeim forsendum að við eigum ekki að borga, en þá göngumst við samt sem áður undir það í skugga valdbeitingarhótana að við ætlum að greiða gríðarlega miklar fjárhæðir til bæði Breta og Hollendinga sem ekkert væru þá annað en skattgreiðslur okkar Íslendinga til þessara ríkja. Úr því að svona fór með fjölmiðlafrumvarpið og þá afstöðu sem forsetaembættið hefur til þessa máls, getur ekki hv. þingmaður verið mér sammála um að þar með sé komið aukið vægi á það að forsetaembættið skoði sinn gang? Tek ég þó undir með hv. þingmanni að ég er þeirrar skoðunar 

Virðulegi forseti. Hér kemur hv. þm. Illugi Gunnarsson með kannski enn ein rök sem hljóta að auka þrýstinginn á forsetaembættið varðandi þetta mál. Það er þess eðlis að menn geta væntanlega ekki tekið það inn og breytt því eftir því sem meiri hluti þingsins vill og þess vegna er það enn þá þyngra í vöfum en fjölmiðlalögin voru nokkurn tímann. Ég velti því líka sérstaklega fyrir mér vegna þess að forsetaembættið kaus að samþykkja ríkisábyrgðina á Icesave-samningunum í haust, forsetaembættið kaus sjálfviljugt og eiginlega ekki undir neinum sérstökum þrýstingi eins og ég man það. Núna eru 20.000 manns búnir að skrifa undir áskorun um að forsetinn samþykki ekki þessi Icesave-lög. 30.000 manns skrifuðu undir áskorun út af fjölmiðlalögunum, 

Sáttin farin.

Frú forseti. Þetta er afskaplega áhugaverð umræða um hlutverk forsetaembættisins en vonandi kemur ekki til þess að forsetinn þurfi að samþykkja lög frá Alþingi í þessu máli. Hv. þingmaður gat um bréfaskriftir sem fóru fram fyrir hrun og að þar hefðu menn lofað að styðja innlánstryggingarsjóðinn til góðra verka, til að taka lán o.s.frv., en hv. þingmaður nefndi ekki að framkvæmdarvaldið eða embættismenn geta ekki skuldbundið ríkissjóð. Eingöngu Alþingi getur það og Alþingi var ekki búið að samþykkja eina einustu skuldbindingu að þessu leyti. Mér finnst hv. þingmaður skauta fram hjá því. Eins og hæstv. fyrrverandi utanríkisráðherra, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, sagði fyrir stuttu voru það sakbitnir menn sem sömdu. Þeir vissu í rauninni eða töldu sig vita að andstæðingurinn hefði rétt fyrir sér - sem hann hefur ekki. Til að undirstrika það sagði hæstv. þáverandi viðskiptaráðherra, Björgvin G. Sigurðsson, í Morgunblaðinu 13. október 2008 að Íslendingum bæri þjóðréttarleg skylda til að borga þessa Icesave-reikninga. Ég hef aldrei nokkurn tímann séð það rökstutt neins staðar. Menn voru að semja í þeirri stöðu að þeir trúðu því að andstæðingurinn hefði rétt fyrir sér. Þetta finnst mér hv. þingmaður ekki undirstrika nægilega. Síðan finnst mér vanta líka að í fyrsta skipti í dag segir ráðherra ríkisstjórnar að við höfum verið kúguð til að gera þessa samninga, í fyrsta skipti, og er ekki seinna vænna því að það hefur legið í loftinu alla tíð, fyrst með gjaldeyrishöftum, svo með hryðjuverkalögum og svo með Alþjóðagjaldeyrissjóðnum að við vorum kúguð og þetta eru nauðungarsamningar, frú forseti, sem við erum að samþykkja hérna. Ég vildi gjarnan 

Virðulegi forseti. Ég dró það upp í ræðu minni að þeir sem stjórnuðu för voru búnir að setja okkur í mjög slæma samningsstöðu með þeim samskiptum sem áttu sér stað á milli viðskiptaráðuneytisins og breska fjármálaráðuneytisins þannig að samningsstaða okkar var orðin gífurlega þröng. Þó að bréf fari frá ráðuneytum eru þau á ábyrgð ráðherra og enginn sem fær slík bréf úti í Bretlandi getur ímyndað sér að þau séu send í einhverju tómarúmi þannig að auðvitað hafa stjórnvöld borið ábyrgð á samskiptunum. Við vorum búin að mála okkur út í horn mjög snemma í þessu ferli að mínu mati þannig að ég skil alveg að menn hafi verið sakbitnir þegar þeir sátu við borðið með alla þessa vitneskju á bak við sig. Ég skil alveg hvernig því fólki leið sem var í þessari samninganefnd. Mig minnir að hv. þm. Pétur Blöndal hafi sagst vona að forseti Íslands þyrfti ekki að skrifa undir þessi lög. Ég held að forseti Íslands muni standa frammi fyrir þessari spurningu fyrr en seinna vegna þess að á Alþingi er auðvitað meiri hluti fyrir því að koma þessu máli í gegn og eins og ég skil málið er ekki vilji til að breyta því og kannski er þröngt að breyta því úr því sem komið er. Í heilmikilli ræðu sem hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon hélt fyrr í dag sagði hann að nýja ríkisstjórnin hefði umboð frá því í vor, hún hefði meiri hluta, væri lýðræðislega kjörin og að líklega væri lýðræðislegur meiri hluti fyrir þessu máli í þinginu hjá þessari lýðræðislega kjörnu ríkisstjórn, þ.e. hún væri með meiri hluta á bak við sig hér eins og gengur og gerist. Það var reyndar svolítið hraustlega mælt. Hæstv. fjármálaráðherra sagðist vilja bera pólitíska ábyrgð 

Frú forseti. Það er hárrétt hjá hv. þingmanni að framkvæmdarvaldið er búið að mála sig út í horn með þessum bréfaskiptum eins og hæstv. fyrrverandi utanríkisráðherra Ingibjörg Sólrún Gísladóttir nefndi. Menn sömdu eins og andstæðingurinn hefði rétt fyrir sér, könnuðu málin ekki nægilega vel til að vita að hann hafði rangt fyrir sér.

Það er það sem fyrrverandi fjármálaráðherra sagði.

Því hefur verið velt upp hvað hefði t.d. gerst ef reikningurinn hefði verið 4 millj. stykkið í staðinn fyrir 400.000 þannig að skuldbindingar hefðu verið 7.000 milljarðar í staðinn fyrir 700 milljarðar. Hvað hefðu Íslendingar þá gert? Auðvitað gekk þetta kerfi ekki upp og það eiga allir að vita að þessi tilskipun Evrópusambandsins er meingölluð. Mér finnst að það vanti líka inn í þetta. En það að í fyrsta skipti núna skuli vera sagt að þetta sé þvingun og nauðung finnst mér breyta stöðunni heilmikið. Núna er þrýstingurinn farinn af þessu máli. Þrýstingurinn er farinn vegna þess að menn geta ekki lengur beitt hryðjuverkalögum. Það yrði svo fáránlegt. Menn geta ekki lengur beitt Alþjóðagjaldeyrissjóðnum því að hann þykist ekki vita af neinu og tengir þetta ekki saman. Svo er Dúbaí líka komið sem annað Ísland, sem dæmi um að fleiri en Íslendingar geta farið á hausinn. Mér sýnist að allt umhverfið sé að breytast þannig að nú getum við rólega látið málið bíða. Alþingi ætti að senda samningamenn til Hollands og Bretlands, ekki framkvæmdarvaldið, og semur við þá t.d. um lækkun vaxta. Þá getur framkvæmdarvaldið sagt að það hafi reynt eins og það gat en lenti alltaf á Alþingi sem fyrst setti skynsamlega og sanngjarna fyrirvara í sumar og þegar það dugði Bretum og Hollendingum ekki til stendur Alþingi enn þá þversum og neitar að samþykkja þessar álögur á þjóð sína 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Pétur Blöndal upplifir að þrýstingurinn sé farinn af þessu máli og við getum núna tekið okkur langan tíma í þetta og farið að semja upp á nýtt. Það sjónarmið hafa mjög margir, sérstaklega í stjórnarandstöðunni. Ég hef reyndar verið á þeirri skoðun að gera eigi úrslitatilraun til að hitta fjármálaráðherra og forsætisráðherra Breta og Hollendinga og ég hef borið fram þá ósk á þingi. Í þá ósk var ekki vel tekið og ég tel að við hefðum átt að sýna meiri baráttuvilja á endasprettinum í þessu máli. Í sumar var ákveðinn baráttuvilji í þessu máli og því var breytt töluvert mikið, m.a. út af vilja stjórnarandstöðunnar en ekki síður vegna vilja stjórnarflokkanna og kannski sérstaklega VG. Það var ekki fyrr en búið var að setja inn verulega sterka fyrirvara að VG kom um borð. Þá skapast meiri hluti fyrir þessu máli og þess vegna var það svona lengi hérna inni. Eins og staðan er núna held ég að þessir þingmenn VG, sem eru m.a. hv. þm. Ögmundur Jónasson, hv. þm. Lilja Mósesdóttir, hv. þm. Ásmundur Einar Daðason og hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, hafi talið sér trú um það - með réttu eða ekki, ég ætla ekki að kveða upp úr með það, en þessir hv. þingmenn hafa meira eða minna fagnað þessari niðurstöðu.

Ekki Lilja Mósesdóttir.

Ekki reyndar hv. þm. Lilja Mósesdóttir en ég man eftir viðtölum við hv. þm. Ásmund Einar Daðason og Guðfríði Lilju Grétarsdóttur þar sem þau fóru fremst í flokki. Sérstaklega hv. þm. Ásmundur Einar Daðason sem fór að túlka niðurstöðuna áður en hæstv. ráðherra tjáði sig um málið og sagði að þetta væri það skásta sem fengist í stöðunni. Þessir hv. þingmenn VG hafa kosið að telja að málið sé fullreynt og ég sé því ekki að það skapist einhver 

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra kom í ræðustól í morgun og fór yfir mörg atriði sem tengjast Icesave-samningnum. Meðal annars kom fram í máli ráðherrans að við værum í talsvert betri stöðu en í hefði stefnt. Það hefði stefnt í að 200 milljarða gat yrði á fjárlögum vegna yfirstandandi árs en það yrði eitthvað lægra vegna þess m.a. að Ísland hefði svo ótal mörg sóknarfæri á mörgum sviðum. Ég ætla að taka undir það með ráðherranum. Mér fundust þessir punktar í ræðu ráðherrans góðir þar sem hann var greinilega á svolítið landsföðurlegan hátt að tala til þjóðarinnar um að við gætum komist út úr efnahagsþrengingunum því mörg sóknarfæri væru á Íslandi, jafnvel umtalsvert fleiri en hjá öðrum þjóðum og líkurnar til framtíðar væru öfundsverðar. Mér fannst hins vegar skjóta nokkuð skökku við að í sömu ræðu talaði hann jafnframt um matsfyrirtækin sem biðu eftir að við kláruðum Icesave-samninginn. Ef þau horfðu með sama hætti til sóknarfæra Íslands á næstu árum og þessara gríðarlegu möguleika sem við sannarlega höfum á fjölmörgum sviðum mundu þau væntanlega líka líta svo á að við yrðum góðir lántakendur á næstu árum og þar af leiðandi væri hægt að meta okkur mun hærra en við erum metin í augnablikinu. Ég tek undir það með ráðherranum að við eigum mjög mörg sóknarfæri í fjölmörgum atvinnugreinum um allt land. Í máli ráðherrans komu reyndar líka fram þessar svolítið undirliggjandi en stöðugu hótanir um að illa fari ef við göngum ekki frá Icesave-samningnum strax. Ýmsar játningar komu fram í ræðunni sem voru eftirtektarverðar og hafa verið ræddar í dag. Hann eyddi nokkrum tíma í að þylja upp hversu vel hefði gengið á sl. hausti þegar hrunið varð og hér var allt á rúi og stúi að afgreiða ýmis mál sem menn töldu vera nauðsynleg. Þar á meðal held ég að ég hafi heyrt rétt að um sjö klukkustundir hafi farið í að ræða og leyfa þáverandi ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar að undirbúa og fara í þessa Icesave-samninga. Ég velti því fyrir mér, af því að við vitum að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra hafa margítrekað vísað til að á þessum tímapunkti hafi línan verið lögð varðandi hvernig allir hlutir urðu síðan, hvort menn hefðu ekki átt að eyða aðeins meira púðri í að skoða hvernig menn ætluðu að standa að þessu. Í þinginu hefðu menn þá kannski áttað sig á þeim grundvallarhagsmunum sem við ættum ekki að láta ganga yfir okkur og bjóða þjóðinni upp á. Ég hefði haldið að það hefði verið skynsamlegra að eyða örlítið meiri tíma í að undirbúa varnirnar eða jafnvel kannski frekar sóknina í þessu máli. Það hefur líka komið fram, og reyndar má segja að það hafi komið fram í ræðu hæstv. fjármálaráðherra, að í raun og veru væri ekkert sérstakt atriði sem gerði að verkum að við þyrftum að klára þetta hér og nú annað en að opinberir aðilar, ríkisstjórnin eða kannski hæstv. ráðherrar væru búin að lofa að þetta yrði klárað á þessum vikum eða dögum. Þá er rétt að rifja upp að sérfræðingur sem kom fyrir fjárlaganefnd og við hefðum kannski betur fengið til að vera með í samninganefndinni frá upphafi, Lee Buchheit, lagði til að menn hvíldu málið, settu það til hliðar og einbeittu sér að undirstöðunum, kæmust út úr hruninu og hefðu endurreisnina og gerðu sér þar af leiðandi betur ljóst við hvaða vanda væri að eiga. Ég held að það sé alveg ljóst, herra forseti, að allt aðrar aðstæður eru núna en voru fyrir einu ári, bæði á Íslandi og í alþjóðlegu samhengi. Hæstv. fjármálaráðherra kom hingað upp í dag og sagði okkur þingmönnum stjórnarandstöðunnar svolítið til syndanna. Að hans mati erum við að bregða fæti fyrir ríkisstjórnina og áætlanir hennar með því að draga fram alla þá neikvæðu þætti sem eru í Icesave-samningnum og nú þessum viðaukasamningi. Hann taldi það engu skipta þótt við töluðum okkur hás daginn út og daginn inn, þó svo að við fyndum að einstaka atriðum eða bentum á ágalla og jafnvel hættur sem fælust í því að veita þessa ríkisábyrgð. Hæstv. ráðherra sagði á einfaldan hátt að mat hans og ríkisstjórnarinnar væri að málið væri útrætt og hefði verið það fyrir löngu og það þýddi ekkert fyrir okkur stjórnarandstöðuþingmenn að leggja til að skoða einstaka atriði eða reyna að breyta einhverjum atriðum í viðaukasamningnum. Er það svo, virðulegi forseti? Er ekkert sem fram hefur komið á síðustu vikum þess virði að skoða betur? Hvað með álitsgerð Daniels Gros um jafnræði innstæðutryggingarsjóða Breta og Hollendinga og okkar varðandi að taka lán á sambærilegum vöxtum? 185 milljarðar, herra forseti. Er ekki þess virði að skoða þann þátt betur? Í yfirlitsræðu hæstv. ráðherra minntist hann engu orði á þetta atriði þótt hann hafi áður sagt í einstaka andsvörum að við höfum ekki lagt neitt til. Við höfum sífellt verið að benda á nýja hluti sem ekki hefur verið svarað en í ræðu sinni í morgun eyddi hv. ráðherra engum tíma í að svara þessu atriði. Það eru þó ekki bara við þingmenn stjórnarandstöðunnar sem höfum bent á þetta atriði. Í frétt á Pressunni fyrir nokkrum dögum var vitnað til Ársæls Valfells, lektors við viðskipta- og hagfræðideild Háskóla Íslands og forstöðumanns Viðskiptafræðistofnunar, en hann sagði eftirfarandi, með leyfi forseta: „Stjórnvöld verða að útskýra hvers vegna var fallist á að mótaðilar fá meira greitt en sem nemur kostnaði. Eitthvað hlýtur að hafa fengist í staðinn“. Hér vitnar hann til þessarar álitsgerðar sem Daniel Gros og Cinzia Alcidi hjá Center for European Policy Studies í Brussel settu fram um þessa 185 milljarða eða jafnvel 270 milljarða sem einhver reiknaði út miðað við mismunandi gengisáhættu. Jafnframt var á Pressunni á þessum sömu dögum vitnað til orða dr. Gauta B. Eggertssonar sem talaði um Daniel Gros sem eins og kunnugt er var kosinn í bankaráð Seðlabankans á dögunum sem fulltrúi Framsóknarflokksins. Gauti sagði að Gros væri sérfræðingur á sviði peningamála sem nyti alþjóðlegrar virðingar. Svo segir hann einfaldlega, með leyfi forseta: „Í stuttu máli er Daniel Gros einmitt maður af því tagi sem mikill akkur er í fyrir Seðlabanka Íslands“. Ólafur Ísleifsson, lektor í hagfræði við Háskólann í Reykjavík, var einnig spurður um þetta álit, hvernig þetta stæði með mismunandi vaxtaprósentu sem innlánstryggingarsjóðirnir stæðu frammi fyrir. Hann var nokkuð orðsterkur varðandi það. Það kemur fram að menn telja að það séu 1,5 milljarðar evra sem við greiðum umfram til Breta og Hollendinga. Hann sagði, með leyfi forseta: „Tjöldin eru fallin. Icesave-samningarnir eru knúnir fram af hálfu handrukkara sem gengu á lagið eftir ítrekuð mistök íslenskra stjórnvalda. Íslendingar horfa undrandi upp á meintar vinaþjóðir á Norðurlöndum taka þátt í leiknum. Bréf Stoltenbergs til Jóhönnu tekur af tvímæli um hlut norskra stjórnvalda í innheimtustarfinu. Yfirlýsing fjármálaráðherranna þriggja jafngildir viðurkenningu á misbeitingu á AGS. Einangrun landsins sem á sér enga formælendur“ - að undanskildum Færeyingum - „er yfirþyrmandi.“ Hann hélt áfram, með leyfi forseta: „Við hljótum að horfast í augu við eigin ábyrgð. En hver er ábyrgð hollenskra stjórnvalda sem leyfðu innlánastarfsemi að fara af stað í maí 2008 eftir að fjármálakreppa hafði geisað um heiminn í níu mánuði? Hver er ábyrgð breskra stjórnvalda sem greinilega sáu hvert stefndi? Í stað þess að axla ábyrgð að sínu leyti gera Bretar og Hollendingar vextina sér að féþúfu.“ Þetta eru ekki þingmenn stjórnarandstöðunnar í einhverju pólitísku karpi uppi í pontu. Þetta eru virtir sérfræðingar á þessu sviði og ég hefði haldið að hæstv. fjármálaráðherra hefði getað eytt nokkrum tíma ræðu sinnar í að útskýra fyrir þingheimi, þjóðinni og kannski þessum sérfræðingum sem áður voru nefndir hvernig það getur staðist að við búum við þetta óréttlæti. Hvar er nú jafnræði Evrópska efnahagssvæðisins og tilskipana ESB? Menn hafa auðvitað farið yfir aðra þætti, til að mynda stjórnarskrármálið. Ég hjó eftir því að hæstv. fjármálaráðherra notaði heldur ekki nokkrar mínútur af sinni ræðu í dag til að reyna að útskýra það atriði fyrir okkur sem ýmsir þingmenn hafa þó nefnt í dag. Ég tel mjög nauðsynlegt að 

Frú forseti. Ég vildi inna hv. þingmann eftir skoðunum hans á þeim þætti sem hann gerði einmitt að umtalsefni en það eru samskipti okkar við Norðurlöndin, Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og Breta og Hollendinga á þessum örlagaþrungnu tímum. Þeirri skoðun hefur verið hreyft úr ræðustóli Alþingis að menn gætu séð fyrir sér vaskari framgöngu íslenskra stjórnvalda í því máli. Með því er ekki verið að halda því fram að íslensk stjórnvöld hafi viljandi látið deigan síga eða ekki gert það sem þau töldu best og réttast heldur hitt að öðrum aðferðum hefði mátt beita. Hafa menn t.d. horft til þeirrar aðferðar sem leikstjóri nokkur hér í bæ ákvað að beita til að reyna að rétta hlut okkar Íslendinga? Leikstjórinn sendi bréf til Dominique Strauss-Kahns og spurði eftir því sem hæstv. forsætisráðherra hafði margsinnis verið beðinn um að spyrja að: Er það svo að tafirnar sem hafa orðið á afgreiðslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á málefnum Íslands eigi sér stoð í því að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn taki málstað Breta og Hollendinga og standi með þeim þjóðum í alþjóðlegri deilu gegn okkur Íslendingum? Svarið barst um hæl frá Dominique Strauss-Kahn til Gunnars leikstjóra þar sem kemur fram að svo sé ekki. Það hafði strax heilmikil áhrif á Norðurlöndunum í pólitíkinni því að þar með sátu Norðurlöndin uppi með að koma fram við okkur Íslendinga með miður drengilegum hætti hvað þetta varðaði, þó að menn skuli hafa í huga að við eigum að þakka mjög það vinarbragð sem þau hafa sýnt okkur með að vilja lána okkur fé á erfiðum tímum. Í ljósi langrar og góðrar sögu ríkjanna hefur þó alltaf komið okkur mjög á óvart og við höfum vart trúað að þessar þjóðir vildu standa með Hollendingum og Bretum í þessari deilu. Ég hefði áhuga á að heyra afstöðu hv. þingmanns, 

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Illuga Gunnarssyni að samskipti opinberra aðila við viðsemjendur okkar, Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og Norðurlöndin, hafa verið með þeim hætti að hér hafa spunnist heilmiklar umræður og menn hafa spurt hvernig þeim hafi verið háttað og hvort hægt hefði verið að hafa þau með einhverjum öðrum hætti. Ég hef til að mynda verið á þeirri skoðun að mjög mikilvægt sé að formleg samskipti milli forsætisráðherra og fjármálaráðherra þjóðanna fari fram og tel að það sé enn hægt. Ég held að hæstv. ráðherrar, bæði forsætis- og fjármála-, íslenskir ættu hreinlega að fara í slíka ferð, og mættu þess vegna taka hæstv. utanríkisráðherra með sér, og hitta kollega sína í þessum löndum, ekki bara í Hollandi og Bretlandi, heldur líka á Norðurlöndunum og víðar. Ég hef upplifað það í viðræðum við þingmenn á Norðurlöndunum að þeir hafa ekki verið upplýstir á réttan hátt um þá stöðu sem uppi er. Þeir töldu að fyrir lifandis langa löngu væri búið að afgreiða lánin frá Norðurlöndunum til Íslands og þeir töldu líka að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefði fyrir löngu afgreitt endurskoðun sína frá því í febrúar og það kom þeim algjörlega í opna skjöldu að hér í októbermánuði væri enn allt uppi í loft, hvað þá þegar upplýst var að þeirra eigin stjórnvöld hefðu ekki leyft að lána hingað nema að við hefðum samþykkt Icesave-samningana, það kom þeim algjörlega í opna skjöldu. Þannig að mér hefur fundist skorta á að kynning á þessu máli erlendis sé nægileg, bæði með formlegum hætti og kannski líka 

Herra forseti. Ég er sannfærður um að hv. þingmaður geti tekið undir með mér að Gunnar leikstjóri á hugheilar þakkir skildar frá Alþingi Íslendinga fyrir það að hafa ráðist í það að skrifa þetta bréf, því það skiptir máli fyrir okkur og stöðu okkar í þessu öllu saman að fá fram afstöðu Dominiques Strauss-Kahns með jafnskýrum hætti og gert var. Þetta skiptir allt máli þegar kemur að samskiptum við aðrar þjóðir, við Breta og Hollendinga, við Norðurlöndin og aðra sem að þessu máli koma. Nú er það svo, herra forseti, að ég veit að hér á eftir mun hæstv. utanríkisráðherra veita andsvar og ég spyr því hv. þingmann hvort hann geti jafnvel verið sammála mér um það að áhugavert væri ef hæstv. utanríkisráðherra upplýsti fyrir okkur hversu miklum fjármunum Íslendingar hafa varið í þessum slag öllum til að kynna málstað okkar, m.a. á Norðurlöndum, við norræna þingmenn, í Bretlandi og Hollandi og bera það síðan saman við það sem við vorum tilbúin til þess að eyða í framboð okkar til öryggisráðsins en sá kostnaður hljóp á hundruðum milljóna króna.

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir með hv. þm. Illuga Gunnarssyni að mjög áhugavert væri að fá upplýsingar hjá hæstv. utanríkisráðherra um þann kostnað sem menn hafa lagt út í. Ef ég man rétt voru menn tilbúnir til að setja um hálfan milljarð eða 500 milljónir í keppnina um að komast í öryggisráð Sameinuðu þjóðanna. Ég get líka tekið undir með þingmanninum að leikstjórinn Gunnar Sigurðsson á þakkir skildar sem og allir aðrir sem hér utan þings hafa fundið sig knúna til að koma með ráð og hjálpa til við að upplýsa þetta furðulega mál eða leggja til góð orð eða tillögur. Ég held að það lýsi því að þjóðin öll sé tilbúin til að reyna að búa sér til einhvern varnarpall sem allir geti náð samstöðu um og á þann hátt komi eitthvað út úr þessu máli, en ekki með þeim hætti sem blasir við í dag að hér eigi að fara að keyra mál með pólitísku ofbeldi í gegnum þingið.

Forseti minnir á að andsvörum er ætlað að beinast að ræðum ræðumanna en ekki ófluttum ræðum.

Frú forseti. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni sem hér talaði áðan um að auðvitað eigi Íslendingar að reyna að koma málstað sínum í þessu máli á framfæri hvar sem þeir geta. Þess vegna langar mig til að spyrja hv. þingmann hvort honum finnist ekki að þegar þingmenn hv. stjórnarandstöðu eru á fundum erlendis eigi þeir að koma þeim viðhorfum, sem hann er að túlka, á framfæri. Ég spyr að gefnu tilefni. Ég var á fundi um daginn með nokkrum íslenskum þingmönnum úr stjórnarandstöðunni og fjölmörgum þingmönnum á Evrópuþinginu og þar opnaði stjórnarandstaðan ekki á sér munninn ef frá er talin alveg skínandi góð ræða formanns Framsóknarflokksins um þetta mál sem utanríkisráðherra, sem hafði líka framsögu á þessum palli fundarins, tók algjörlega undir. Ég hafði reyndar fyrr um morguninn á fundi EES-ráðsins flutt ræðu sem var algjörlega samhljóma ræðu hv. þingmanns Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. En þarna voru þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem sögðu ekki neitt. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Finnst honum það ekki dálítið skrýtið að þingmenn skuli ekki nota hvert tækifæri til að koma málstað Íslendinga á framfæri? Í annan stað vil ég segja að ég hef hlustað hér á margar ræður. Þetta er skipulagt málþóf af hálfu stjórnarandstöðunnar þar sem menn setja á vaktir og eru bara að reyna að tefja tímann og skemma fyrir ríkisstjórninni. Það verða menn að eiga við sjálfa sig. Hér eru mjög fáar málefnalegar ræður fluttar. Ég verð þó að segja það hv. þingmanni til hróss að að mér fannst ræða hans vera málefnaleg. Og það sem hv. þingmaður lagði hér til málanna varðandi ályktun Daniels Gros á meintu ójafnræði tryggingarsjóða í þremur löndum, það finnst mér vera mál sem alveg er sjálfsagt að sé brotið til mergjar. Þess vegna spyr ég hv. þingmann: Ef honum er umhugað um að það mál verði rannsakað, af hverju tekur hann þá þátt í því málþófi sem bókstaflega kemur í veg fyrir að hægt sé að skoða þetta í þingnefndinni? Hafi ég skilið málið rétt, komu 

Forseti minnir hv. þingmenn og hæstv. ráðherra á að virða ræðutímann.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. utanríkisráðherra fyrir hugleiðingar hans hér í pontu. Ég vil byrja á því að mótmæla því að hér sé um skipulagt málþóf að ræða. Þó að hæstv. ráðherra sé kannski einn af snillingunum í spuna og jafnvel í málþófi fyrri tíma og ætti að þekkja það þá er það engu að síður þannig, og ég ræddi það reyndar í ræðu minni áðan, að ekki fékkst upplýst hvort ýmis efnisatriði yrðu tekin til efnislegrar umræðu. Við höfum ekki fengið nein loforð um það, þar á meðal er þetta atriði sem ég nefndi áðan um ójafnræði milli innlánstryggingarsjóðanna sem gæti hugsanlega kostað okkur um 200 milljarða. Ég tel það þess efnis og er alveg sammála hæstv. ráðherra í því að það er verkefni sem við ættum að sammælast um hér í þinginu og ættum ekki að rífast um, en við ættum hins vegar að vera viss um með hvaða hætti við ætlum að skoða það. Það verður að vera tryggt að það verði tekið til efnislegrar umfjöllunar í viðkomandi nefnd. Varðandi samskipti þingmanna og ríkisstjórnarinnar, þá kem ég inn á það sem við hv. þingmaður Illugi Gunnarsson vorum að ræða hér áðan, að það eru einmitt svona hlutir sem mér finnst og hefur fundist skorta, herra forseti, að ríkisstjórnin haldi nægilega vel á spöðunum á hvað þetta varðar. Mér hefur fundist að hæstv. ráðherrar hefðu til að mynda af þessu tilefni átt að eiga fund með viðkomandi ráðherrum, fjármálaráðherrum og forsætisráðherrum Hollands og Bretlands, og taka þetta mál til að mynda upp nú þegar. Ef það er meiningin að klára þetta mál hér á næstu dögum eða vikum þarf að liggja fyrir hvernig niðurstöður í svona veigamiklum málum eru.

Herra forseti. Álit Daniels Gros, sem við höfum verið að ræða hér, kom fram eftir að umræðan hófst. Ég er alveg sammála hv. þingmanni að þar er um að ræða efni sem á að brjóta til mergjar. Það er athyglisvert að enginn af þingmönnum stjórnarandstöðunnar eða sérfræðingum hennar hafði komið fram með þetta mál. Málið er nýtt. Þess vegna þurfum við hugsanlega að ræða það til þrautar í hv. fjárlaganefnd. Hvers vegna tekur þá hv. þingmaður þátt í skipulögðu málþófi til þess að koma í veg fyrir það sem hann sjálfur vill og segist vilja að málið verði rætt? Af hverju lætur hann teyma sig í fíflsku af þessu tagi? Af hverju lætur Framsóknarflokkurinn Sjálfstæðisflokkinn teyma sig og af hverju gerist Framsóknarflokkurinn af öllum flokkum statisti í leikriti Sjálfstæðisflokksins? Það gagnast þeim ekki neitt eins og hv. þingmenn sáu í skoðanakönnun kvöldsins. 
             Hitt vil ég segja að mér fannst hv. þingmaður vera heldur veikur og sýna nú þjónkun þessa flokks gagnvart Sjálfstæðisflokknum þegar ég spurði hann út í frammistöðu sjálfstæðisþingmanna á þingum með öðrum þingmönnum. Maðurinn sem stendur að baki  
            

Virðulegi forseti. Ég efa ekki að hv. þingmaður, formaður Framsóknarflokksins, hafi staðið sig afburðavel við að tala um þetta mál á erlendum vettvangi  Ef við höldum áfram með þetta mál, það hvernig við eigum að taka upp nýja hluti. Það er nefnilega rétt hjá hæstv. utanríkisráðherra að þetta mál kom upp eftir að frumvarpið var tekið út úr nefndinni. Þá er spurning hvort ekki væri eðlileg krafa að nefndin hefði komið saman og fjallað um þetta afar mikilvæga mál. Það væri hægt að spyrja hæstv. ráðherra út í það hvort til að mynda formaður fjárlaganefndar hefði heimild til að breyta viðaukasamningnum út af þessu atriði. Er einhver vissa fyrir því? Þannig að við þurfum greinilega að halda áfram að 

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hann talaði nokkuð um eftirlit hér á landi og annars staðar en nefndi ekki gallað regluverk Evrópusambandsins. Mér fannst hann líka ekki leggja nægilega áherslu á hversu auðvelt það var fyrir Landsbankann að stofna útibú í Hollandi og í Bretlandi þegar viðskiptaráðuneytið var undir forustu hæstv. samfylkingarráðherra. Hversu lítil tök Íslendingar höfðu í raun á því að stöðva myndun þessara innlána. Mér finnst nefnilega vanta inn í umræðuna ábyrgð Evrópusambandsins á þessu dæmi, að það eigi að borga þetta en ekki íslenskir skattgreiðendur. Hv. þingmaður kom líka inn á það að margt nýtt hefur komið fram frá því málið var í nefnd, herra forseti, alveg hellingur. Allt í einu muna menn eftir ræðu fjármálaráðherra Hollands frá í mars þar sem hann tekur undir öll sjónarmið Íslendinga, viðsemjandi okkar. Í júní er samið við þennan sama mann af íslensku samninganefndinni sem áttar sig ekki á því að maðurinn hafði sagt nokkru áður að Íslendingar ættu ekki að borga, íslenskir skattgreiðendur ættu ekki að borga. Sama gildir um Daniel Gros, þar kemur nýtt mál upp og líka er komin ný tilskipun frá Evrópusambandinu sem breytir tilskipuninni um innlánstryggingar, þar sem ríkisábyrgð er komin á þetta. Það hefur lítið sem ekkert verið rætt hér, herra forseti, og ekki var það rætt í nefndinni. Það þarf að taka málið inn til nefndar á meðan á 2. umr. stendur, þannig að við getum spurt um þessi atriði og fengið skýringar á því hvað það þýðir þegar Evrópusambandið breytir tilskipun sinni, af því 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir þessar hugleiðingar og fyrirspurnir. Það er rétt hjá hv. þingmanni, ég kom ekki mikið inn á það í þessari stuttu ræðu hversu veikt Fjármálaeftirlitið hefði verið og regluverkið gallað eða hversu vandræðaleg sú tilskipun er sem allt þetta mál byggist nú á. Auðvitað er málið vandræðalegt þegar það er skoðað í því ljósi að fjármálaráðherra Hollands skuli í raun og veru hafa viðurkennt það í mars og hreinlega sagt að við aðstæður sem þessar, algjört kerfishrun þegar ekki bara einn banki hryndi heldur heilt bankakerfi, giltu ekki reglurnar um innlánstryggingarsjóð. Hann staðfesti þá það sem kom frá franska seðlabankanum árið 2002 sem menn hér höfðu vísað í áður. Það eru svona atriði sem gera það að verkum að þjóðin og við í stjórnarandstöðunni getum ekki sætt okkur við þann samning sem síðan var borinn á borð, því að hann er ekkert í samræmi við þær efasemdir sem uppi eru eða þann vafa sem leikur á öllu málinu. Málið er auðvitað byggt á mjög veikum grunni, þ.e. þessari evrópsku tilskipun. Ég tek líka undir að það er mjög merkilegt að hugsa til þess, þótt það sé kannski ekki nægilega oft rætt, að þessir reikningar voru stofnaðir í Hollandi í maí 2008. Fram að hruninu held ég að stofnaðir hafi verið um 200 þúsund reikningar. Á sama tíma í Bretlandi fjórfölduðust upphæðirnar sem menn leyfðu að setja þarna inn þrátt fyrir að allir á þessum tíma gerðu sér ljóst að þetta gæti ekki gengið, það væri mikil hætta á ferðum ef illa færi, eins og kom náttúrlega í ljós. Ég tek því algjörlega undir sjónarmið hv. þingmanns Péturs Blöndals. 
            

Herra forseti. Það er tvennt enn sem brýtur jafnræði Evrópusambandsins. Evrópusambandið var stofnað til þess að gera flæði fólks, fjármagns og fyrirtækja yfir landamæri lipurt og jafnt og þess vegna má ekki veita betri tryggingar í einu landi en öðru. Þegar Ísland tryggði t.d. allar skuldbindingar banka mótmæltu Bretar því. En hvað gera þeir hérna? Þeir eru að þvinga Íslendinga til að veita ríkisábyrgð á innstæður sem ekki eru í gildi í öðrum löndum, t.d. ekki á Ítalíu. Það er því verið að breyta jafnræðinu hjá Evrópusambandinu með þessum samningi Breta, Hollendinga og Íslendinga. Við getum fengið á okkur dóm frá Eftirlitsstofnuninni. Kaupþing var með útibú í útlöndum 

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Pétri Blöndal, það eru svona hlutir sem gera það að verkum að maður undrast að þetta mál skuli vera komið svona langt eins og það er, svona illa gert, vil ég hreinlega segja. Það eru svo margir gallar á málinu að það er eiginlega alveg sama hvar er gripið niður, það er víða hægt að finna göt í því. Fjölmargir aðilar utan þings sem innan hafa skoðað þetta mál vegna þess að öllum finnst þetta afar óréttlátt. Þegar við sjáum að jafnvel jafnræðisreglur Evrópusambandsins sjálfs og tilskipana þess á Evrópska efnahagssvæðinu eru brotnar að öllu leyti í mörgum málum, veltir maður því fyrir sér hvort við eigum ekki að ýta þessu máli til hliðar, taka það til grundvallarskoðunar, vegna þess að nú eru allt aðrar aðstæður uppi 

Hæstv. forseti. Við lifum á þannig tímum að það er auðveldara um að tala en í að komast að stjórna þessu landi. Ég ber fulla virðingu fyrir þeim tilraunum sem ríkisstjórnin gerir til þess að koma einhverjum böndum á efnahagslífið, en betur má ef duga skal. Þetta mál tel ég vera í mjög röngum farvegi af hálfu ríkisstjórnarinnar. Alþingi Íslendinga ákvað fyrir um ári síðan að fara samningaleiðina. Það þýðir hins vegar ekki að hægt sé að semja um hvað sem er og að Alþingi Íslendinga samþykki hvaða niðurstöðu sem er. Eftir ríkisstjórnarskiptin skipti þáverandi ríkisstjórn, minnihlutastjórnin, út mönnum í samninganefndinni og kom hún heim með samninga sem átti að keyra hér í gegn án þess að alþingismenn eða þjóðin fengju að sjá þá. Reyndar var þingflokkur Samfylkingarinnar var búinn að samþykkja að samþykkja þetta frumvarp án þess að sjá samningana og er það hreint með ólíkindum að það hafi verið upphaflega áætlunin sem ríkisstjórnarflokkarnir ætluðu sér að fara eftir. Meiri hluti þingsins sagði nei við þessum vinnubrögðum, málið var tekið til sérstakrar skoðunar og því gjörbylt í þinginu með samstöðu þeirra þingmanna sem ekki létu bjóða sér slík vinnubrögð. Úr þeirri vinnu urðu fyrirvararnir til. Fyrirvararnir gerðu það að verkum að reynt var að bjarga því sem bjargað varð í þeirri stöðu sem ríkisstjórnin var búin að koma okkur í. Nú er svo komið að fyrir þingi liggur annað frumvarp í sama máli, nýtt Icesave-frumvarp, þar sem fyrirvörunum sem nánast allt sumarþingið fór í að ræða, fyrir utan þá vinnu sem lögð var í Evrópusambandsaðildarumsóknina, hefur verið kastað á glæ. Í staðinn er kominn vaxtabyrði, ákvæði um vexti sem þjóðin ræður ekki við og þessi leið getur leitt til óendanlegra skuldbindinga fyrir þjóðina. Það er ekki forsvaranlegt, herra forseti. Þá ber að geta þess að lærðir menn, eins og t.d. Sigurður Líndal lagaprófessor, halda því fram að Icesave-frumvarpið skerði fullveldi Íslands. Sigurður segir, með leyfi forseta, samkvæmt fréttum á mbl.is: „... að það sé eðli dómsvalds að dómur sé endanleg niðurstaða máls. Sigurður telur að ráðgefandi álit eins og fram kemur í 2. gr. frumvarps um ríkisábyrgð vegna Icesave, ekki standast stjórnarskrána. Hluti af sjálfstæðisbaráttunni hafi verið að fá dómsvaldið til landsins, því sé slíkt samkomulag afsal fullveldis.“ Herra forseti. Þetta eru stór orð frá lærðum, merkum lagaprófessor og við getum ekki látið þetta sjónarmið fram hjá okkur fara. Um það verður að fjalla og úr því verður að skera vegna þess að við alþingismenn höfum svarið eið að stjórnarskránni og við getum ekki látið bjóða okkur að þetta mál fari í gegnum þingið með þessum efasemdum. Það er einfaldlega ekki í boði, herra forseti, að við högum okkur á þann hátt. Ásakanir hafa dunið á okkur stjórnarandstöðuþingmönnum af hálfu þeirra fáu stjórnarliða sem talað hafa hér, þ.e. forsætisráðherra og fjármálaráðherra, um að við höfum engar lausnir, að við stöndum einfaldlega í málþófi, eins og fram kom hjá hæstv. utanríkisráðherra rétt áðan, og höfum ekkert til málanna að leggja nema að reyna að eyðileggja fyrir ríkisstjórninni. Þetta er málflutningur sem ekki er forsvaranlegur í þessum sal, herra forseti. Við í stjórnarandstöðunni höfum vissulega lagt til ýmsar lausnir á þessu máli. Eftir að hæstv. fjármálaráðherra fór að tala með þessum hætti í þinginu hef ég lagt mig í líma við að koma upp í andsvörum við þá hv. þingmenn sem hér hafa talað og spurt þá hvort þeir hafi einhverjar lausnir, hvort þeir hafi einhverjar aðrar leiðir í huga en þá sem hér liggur á borðinu frá ríkisstjórninni. Allir hv. þingmenn sem ég hef spurt hafa svarað mér á skýran hátt og hafa uppi hugmyndir um hvað skuli gera í þessu máli, hvert haldið skuli frá þessum punkti. Við erum í þessari stöðu í dag. Ríkisstjórnin er búin að skrifa undir einhverja samninga. Fyrir liggja fyrirvaralögin frá því í sumar. Þetta er staðan sem við erum í. Út frá henni þarf að vinna. Það eru allir hér í þessum sal meðvitaðir um það. Allir stjórnarandstöðuþingmenn eru meðvitaðir um stöðuna og ræða að mínu viti á málefnalegan hátt um þetta stærsta og eitt erfiðasta mál Íslandssögunnar. Herra forseti. Ég tel enn að við alþingismenn getum bundist samtökum um að skoða þetta mál aftur ofan í kjölinn. Og ég trúi því að þeir hv. þingmenn sem tóku þátt í því í sumar að vinna fyrirvarana við fyrsta frumvarp ríkisstjórnarinnar, sem kollvarpaði því frumvarpi, hafi hugrekki að setjast aftur niður og reyna að finna aðra leið. Ég hef þá miklu trú á því fólki sem tók það að sér að bjóða sig fram á þessum erfiðu tímum til þess að gæta hagsmuna íslensku þjóðarinnar. Ég veit, herra forseti, að þetta fólk er hugrakkt og ég hef fulla trú á því að hægt sé að setjast niður og finna aðra leið í þessu máli. Ég skora á þá hv. þingmenn, sem ég veit að eru að hlusta á mig, að íhuga þetta nú, líta aðeins í hjarta sitt og skoða hvort þeir ætli virkilega að styðja þetta mál ríkisstjórnarinnar án þess að leita annarra og betri leiða með öðrum þingmönnum. Hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra hafa fullyrt að þetta sé besta leiðin í stöðunni. Ég er algjörlega ósammála því og ég veit að það eru aðrir þingmenn hér í salnum sammála mér. Ég þykist vita að það séu jafnvel þingmenn í stjórnarandstöðunni sem hafa líka ákveðnar efasemdir í þessum málum og ég hvet þá til þess að láta reyna á hvort ekki sé hægt að leita annarra leiða í þessu máli. Herra forseti. Þegar maður talar í þessum stól á maður að tala á málefnalegan hátt og það hafa flest allir þingmenn gert í dag og ég fagna því.

Það er ekki satt.

Ég hef ákveðna tillögu í þessu máli líkt og ég hef sagt hér. Ég legg til að við sleppum þessari umræðu. Það liggur ekkert á. Það hefur komið fram í dag að það liggur ekkert á þrátt fyrir að dómsdagsspárnar hafi dunið yfir okkur frá því að þetta mál kom hér fyrst inn í þingið í sumar frá ríkisstjórnarflokkunum. Hér hafa dunið yfir okkur heimsendaspár: Ef þetta er ekki klárað fyrir þriðjudaginn þá gerist þetta. Ef þetta er ekki klárað fyrir miðvikudaginn í næstu viku fer hér allt á hvolf. Það stenst ekki, herra forseti. Það hafa verið leidd að því rök í þessum stól í dag að ekkert sé því til fyrirstöðu að fresta þessu máli og finna aðra leið. Ég hvet til þess að það verði gert. Það er af nógum öðrum málum sem verður að taka hér á dagskrá, eins og stjórnarandstaðan hefur margítrekað bent á og boðið upp á, að þessu máli verði einfaldlega frestað og farið í að skoða, ræða og afgreiða skattatillögur ríkisstjórnarinnar og fjárlagafrumvarpið. Það væri mun nær að hafa þá forgangsröðun, herra forseti. Jafnframt sendum við ákveðin skilaboð út í heim en að mínu mati hefur mistekist að senda þau skilaboð út í heim að við Íslendingar ráðum ekki við þessar skuldbindingar. Alþingi þarf að senda frá sér einhvers konar yfirlýsingu þar sem það er harmað að regluverk og stofnanaverk hér á Íslandi hafi ekki verið tilbúið til að taka á þessu bankahruni, að það hafi ekki verið tilbúið að taka á þeim göllum sem hið samevrópska regluverk fól í sér. Afleiðingarnar af því hér á Íslandi eru geigvænlegar. Ég tel að ef við förum og höldum okkar málstað á lofti gagnvart erlendum stjórnmálamönnum, gagnvart hinum evrópsku þjóðum sem hafa verið í samstarfi við okkur um árabil, munum við ná árangri. Okkar vandi felst í því að hér var samevrópskt regluverk sem greip ekki hið risastóra íslenska bankakerfi. Það er ekki sanngjarnt og það þykir það engum, hvort sem þeir búa hér, hvort sem þeir eru hollenskir sparifjáreigendur eða breskir sparifjáreigendur sem töpuðu fé sínu, það finnst engum það sanngjarnt, ég get fullyrt það. Ef þeir fá að heyra rökin fyrir því að hinn venjulegi almenni skattgreiðandi hér á landi þurfi að greiða og bera þessar byrðar og börnin okkar muni þurfa að bera þessar byrðar hér í framtíðinni, þykir engum það sanngjarnt. Ég fullyrði að það þykir engum það sanngjarnt að hvert mannsbarn á Íslandi skuldi samkvæmt þessum samningum tvær milljónir króna. Ég tel að það sé algjörlega augljóst að við eigum að fara út í lönd og halda á lofti okkar málstað. Þessi ógnarbyrði vegna falls einkafyrirtækja sem störfuðu á samevrópskum markaði og samkvæmt samevrópsku regluverki veldur þjóðinni vissulega áhyggjum og gremju. Alþingi Íslendinga þarf að biðja Breta og Hollendinga um að líta til þessa við mat á því hvað teljist eðlilegar málalyktir Icesave-málsins. Það er vel reynandi, herra forseti, að fara þessa leið, að fresta þessu máli, að leita eftir fundi með leiðtogum þessara þjóða, Bretlands og Hollands, og jafnframt að fá aðrar evrópskar þjóðir eða einhvern þriðja aðila til þess að leita sátta í þessu máli. Ef það tekst ekki, herra forseti, verða Bretar og Hollendingar einfaldlega að leita réttar síns fyrir dómstólum. Ég tel það vera réttara en að við samþykkjum þetta mál eins og það liggur fyrir í dag vegna þess að ég tel að enginn dómstóll muni dæma okkur 

Frú forseti. Þegar hv. þingmaður segir 

Forseti biður hæstv. ráðherra að ávarpa forseta á viðeigandi hátt.

Hvað sagði ég? Virðulegi forseti. Aldrei kæmi mér til hugar annað en að auðsýna alla mína blíðu og virðingu gagnvart þeim sem nú situr í stóli hæstv. forseta. En þegar hv. þingmaður kemur hér eins og gerðist áðan og segir að hún sé þeirrar skoðunar að enginn dómstóll mundi dæma Íslendinga til að borga meira en þeir hafa undirgengist með þessum samningum árétta ég að þar er hún ósammála formanni Sjálfstæðisflokksins. Formaður Sjálfstæðisflokksins sagði í vetur að það væri betra að fara samningaleiðina en að fara með málið fyrir dómstóla vegna þess að það gæti farið á alla vegu. Ég er sammála hv. þingmanni um að hið evrópska regluverk var gallað. Það mátti ráða af orðum hennar að hún teldi að það hefði ekki verið gert til að taka á móti því þegar heilt bankakerfi hrynur og ég held að það sé rétt hjá hv. þingmanni. Við skulum samt ekki gleyma því að þessi skuld sem við erum að greiða núna ef Icesave-samningurinn verður samþykktur tengist bara hruni eins banka. Hinir bankarnir efndu ekki til skuldbindinga af þeim toga sem við þurfum að axla núna. Hv. þingmaður verður að hafa það í huga. Svo er ég orðinn töluvert leiður á að heyra alltaf þetta svartagallsraus í Sjálfstæðisflokknum, alltaf að tala þjóðina niður, alltaf að tala um að fram undan sé ekkert nema auðn og eyðimörk. Það er einfaldlega rangt hjá hv. þingmanni 

Þetta reddast.

Hins vegar er það aðal Sjálfstæðisflokksins að tala eins og íslenska þjóðin geti ekkert og 

Hæstv. forseti. Það liggur við að ég óski eftir því að fá að bera af mér sakir. Hæstv. utanríkisráðherra leggur mér þau orð í munn að ég sé að tala íslensku þjóðina niður. Honum væri nær að líta í eigin barm. Ég hef í þessum ræðustól ítrekað haldið því fram að ég hefði fulla trú á því að við Íslendingar komumst upp úr þessari efnahagslægð hraðar en nokkurn órar fyrir, en að því gefnu að íslensk stjórnvöld haldi vel á spilunum og skattleggi í fyrsta lagi ekki fyrirtækin í það miklum mæli að þau ráði ekki við að halda því starfsfólki sem við erum með á launaskrá eins og við höfum rætt í þingsölum í dag, að stjórnvöld samþykki ekki þessar ofurklyfjar sem ríkisstjórnarflokkarnir leggja til hér í dag og við erum að ræða í þessu frumvarpi. Það er ekki sanngjarnt af hæstv. utanríkisráðherra sem er yfirleitt dagfarsprúður maður að bera slíkar sakir á hv. þingmann sem hér stendur. Það er algjörlega óverðskuldað. Ég vona að hæstv. ráðherra hafi einfaldlega ekki hlustað alfarið á ræðu mína og að það sé skýringin á þessu. Ég frábið mér allar athugasemdir hæstv. ráðherra varðandi svartagallsraus, þær eru einfaldlega rangar og ekkert slíkt hefur komið frá mér í þessum ræðustól Alþingis.

Hann er bara pirraður.

Hæstv. forseti. Ég er ekki formaður Sjálfstæðisflokksins, það er einhver misskilningur hjá hæstv. utanríkisráðherra. Þrátt fyrir að sjálfstæðismenn hafi verið í ríkisstjórn með flokki hæstv. utanríkisráðherra var það ekki svo þegar lagt var af stað í þá vegferð að reyna að semja í þessu máli að það væri samþykkt að fara í hvaða samninga sem er. Það er einfaldlega ekki þannig. Það liggur fyrir, herra forseti, að í fyrrverandi ríkisstjórn og á þinginu sem stóð hér fyrir ári var ákveðið að fara þá leið að reyna að leita samninga vegna þess að á því stigi var ljóst að það væri hægt að reyna þá leið. Þar var hins vegar ekki samþykkt að semja upp á hvað sem er. Alþingi Íslendinga samþykkti fyrirvaralögin í sumar sem ríkisstjórnin getur ekki staðið við 

Virðulegi forseti. Það er meira hvað hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins verða æstir þegar þeim er bent á hvernig þeir tala. Ég yrði það líka, í þeirra sporum mundi ég líka skammast mín fyrir að tala svona. Framsóknarflokkurinn hefur efni á að koma hingað og tala um að þetta séu ekki góðir samningar, en hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa það ekki. Þeir lögðu af stað í samninga sem voru miklu verri. Fjármálaráðherra þeirra skrifaði undir plagg sem fól í sér miklu verri samninga en þetta. Ég er svo alveg sammála hv. þingmanni um að auðvitað eiga bæði hæstv. ráðherrar og hv. þingmenn að reyna eftir fremsta megni að notfæra sér aðstöðu sína þegar þeir eru erlendis til þess að tala máli Íslands. Hvernig stendur þá á því að þegar hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa tækifæri til þess að tala við stóran hóp af t.d. þingmönnum Evrópuþingsins sitja þeir og þegja? Það gerði ekki Samfylkingin og ekki Framsóknarflokkurinn.

Þetta er ekki rétt.

Hæstv. forseti. Ég er einfaldlega algjörlega ósammála þeirri túlkun hæstv. utanríkisráðherra að ríkisstjórnin sem hann sat í ásamt sjálfstæðismönnum hafi verið búin að undirgangast einhverja verri samninga en hér liggja fyrir. Það er einfaldlega röng sögutúlkun og það er eins og hæstv. utanríkisráðherra hafi ekki verið í síðustu ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum. Það hafa reyndar komið  Hæstv. forseti. Það er ekki neinn bragur á því að hæstv. utanríkisráðherra eða hvaða þingmaður sem er standi í ræðustól og beri sakir á fjarstadda þingmenn. Ég tel, herra forseti, þetta vera nokkuð sem aldrei hafi liðist í ræðustól Alþingis.

Jú, jú.

Ég vonast 

Virðulegi forseti. Ég er hér með blað sem heitir The Economist og fyrirsögnin er „Þögli Ameríkaninn“. Ég er búinn að reyna að tengja hana við hæstv. utanríkisráðherra í kvöld en get það ekki. Mig langar að velta hér upp einu máli sem kom upp í ræðu hæstv. fjármálaráðherra í dag og það er þegar hæstv. fjármálaráðherra talar um grímulausar hótanir Evrópusambandsins vegna Icesave-málsins. Við þingmenn erum búnir að flytja ræðu eftir ræðu og benda á að Evrópusambandið sé búið að hóta Íslendingum og halda íslensku þjóðinni í gíslingu vegna þessa Icesave-máls. Því hefur verið neitað af hverjum stjórnarliðanum á fætur öðrum en þá kemur hæstv. fjármálaráðherra og upplýsir um það að Evrópusambandið sé búið að beita Ísland grímulausum hótunum í þessu máli. Er nema von, herra forseti, að við spyrjum okkur hér: Hvað er satt og rétt sem kemur frá hæstv. ríkisstjórn og stjórnarþingmönnum? Ég held að það væri ekki úr vegi í ljósi þess að m.a. ráðherrar hafa farið fram á að hér yrði rannsakað orðfæri þingmanna að setja stjórnarmeirihlutann og jafnvel ríkisstjórnina í einhvers konar sannleikspróf. Mig langar að spyrja hv. þingmann sem flutti hér ljómandi góða ræðu hvort hún telji ástæðu til að taka málið upp á alþjóðlegum vettvangi gagnvart Evrópusambandinu vegna uppljóstrunar hæstv. fjármálaráðherra um að Evrópusambandið hafi grímulaust kúgað okkur 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég hef verið mjög hugsi síðan þetta mál kom inn í þingsal í fyrstu varðandi það hvernig það tengist Evrópusambandinu og hvernig Evrópusambandsþjóðirnar hafa komið fram við okkur vegna þess að grundvöllinn að þessu öllu saman má rekja til evrópska regluverksins. Því teldi maður augljóst að það ætti að leita að því í einhvers konar samevrópskri lausn á einhverjum þannig vettvangi. En viljinn virðist ekki vera til staðar í þeim herbúðum, herra forseti, og í staðinn fáum við fréttir af því að það hafi verið grímulausar hótanir af hálfu einhverra óskilgreindra Evrópusambandsríkja eða Evrópusambandsins sjálfs, ég áttaði mig nú ekki alveg á því af máli hæstv. fjármálaráðherra. Ég tel augljóst að við sem fullvalda þjóð og við sem þjóðkjörnir einstaklingar á þingi eigum fullan rétt á að fá að sjá þessar hótanir sem mér skildist að hefðu jafnvel verið skriflegar. Það er þá rétt að kalla einfaldlega eftir þeim gögnum. Ég tel rétt að við skoðum þau og það er þá spurning hvort ekki sé tilefni til að fara í smárannsókn á því hvernig til þessa alls saman hefur verið stofnað vegna þess að ýmsa hér og ýmsa úti í þjóðfélaginu og samfélaginu grunar að þetta mál hér, Icesave-málið, og afdrif þess og kapp ríkisstjórnarflokkanna í því að koma því í gegn tengist á einhvern hátt aðildarumsókn okkar að Evrópusambandinu. Þetta hefur verið margrætt í þessum stól og við höfum svo sem ekki fengið nein svör við því. En það væri ágætt fyrst hæstv. fjármálaráðherra vitnaði í að hér hefðu verið grímulausar hótanir af hálfu ESB-landanna að við fengjum að vita í hverju þær hótanir fólust og frá hvaða löndum þær væru aðallega. Ég tel að frjáls og fullvalda þjóð geti ekki látið bjóða sér slíkt og hún verður að gera viðeigandi ráðstafanir. Hæstv. utanríkisráðherra er í salnum og hann gæti kannski komið hér í ræðu og upplýst okkur um í hverju þetta felst, 

Herra forseti. Stórtíðindi dagsins eru væntanlega yfirlýsing hæstv. ráðherra um þessar grímulausu hótanir ríkja innan Evrópusambandsins. Annað sem kom fram í ræðu hans var að samstarfsáætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hefði verið í gíslingu vegna Icesave, væntanlega þá af sömu ástæðu. Þetta eru allt fullyrðingar sem við höfum haldið hér á lofti og við teljum að við þurfum að fara varlegar í þessu Icesave-máli en stjórnarmeirihlutinn. Því held ég að við hljótum að kalla eftir því, herra forseti, að málið verði skoðað út frá þessum upplýsingum, ekki síst í ljósi þess að yfirmaður Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hefur neitað því skriflega opinberlega að þetta tengist með nokkrum hætti. Mig langar því að spyrja hv. þingmann hvort hún geti 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni fyrir þessa spurningu og get fullyrt að ég styð slíka skoðun. Ég tel virkilega nauðsynlegt að fara í hana vegna þess að það er mikil óvissa í samfélaginu um ýmsa hluti. Þarna er stórt mál á ferðinni og okkur er sagt sitt á hvað að þessi áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hafi verið í hættu vegna þessa og ekki. Það er nokkuð sem skiptir okkur gríðarlega miklu máli að vita. Við erum enn í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og við hljótum að ætla að vera upplýst um það hvernig sjóðurinn vinnur. Það liggur fyrir að það er gríðarlegur ágreiningur um það hvernig að þessu var staðið og hver samningurinn er í málinu. Hann verðum við einfaldlega að fá fram. Við höfum í dag hvatt hæstv. forseta Alþingis til að beita sér fyrir því að fá upplýsingar um það hvernig þetta var. Ég tel rétt að við höldum 

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur fyrir skelegga ræðu um þetta mál. Hún er löglærð og greinilega vel að sér í þessum lögfræðilegu og stjórnarskrárlegu vafaatriðum. Það var ágætt að vera minntur á hægláta Ameríkumanninn. Hægláti Ameríkumaðurinn var drifinn áfram af mikilli hugsjón um það að gera heiminn betri og í einfeldni sinni endaði hann á því að gera heiminn miklu verri. Þetta er e.t.v. lýsandi dæmi um framgöngu hæstv. fjármálaráðherra í Icesave og ríkisstjórnarinnar. Þau virðast drifin áfram af einhverri einfeldnislegri hugsjón um að þau geti bætt heiminn en hafa endað á því að gera hann verri. Stjórnarskráin er komin með spurningarmerki úti um allt, framtíð efnahagsmála á Íslandi er orðin stórt spurningarmerki o.s.frv. Mig langar að spyrja hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur um atriði er snúa að stjórnarskránni. Núna eru uppi mikil vafamál og þó að menn hafi nokkurn veginn skipst í lið á fundi með fjárlaganefnd í gær eru lögspekingar alls ekki á sama máli og vafaatriðin virðast vera það mikilvæg að það þurfi með einhverjum hætti að leysa úr þeim. Telur hún hægt að leysa úr núverandi frumvarpi, þessu svokallaða Icesave-máli, varðandi stjórnarskrána með sómasamlegum hætti? Eða verður einfaldlega að draga það til baka og halda sig við það sem var gert hér í sumar?

Já, hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Þór Saari fyrir þetta andsvar. Það kvikna öll viðvörunarljós þegar virðulegir lagaprófessorar, eins og Sigurður Líndal, koma fram með athugasemdir sem þessa. Ég tel því ekki hægt að fara á handahlaupum í gegnum þá umræðu. Ég hallast að því að hann hafi nokkuð til síns máls og þess vegna get ég ekki samþykkt að þetta frumvarp fari hér í gegn og verði að lögum. Það kemur ekki til greina þegar af þeirri ástæðu. Hvað á að gera? Ég fór aðeins yfir það í ræðu minni. Ég tel ekki forsvaranlegt að samþykkja þetta frumvarp. Ég tel að alþingismenn eigi að leita annarra leiða en að fara með þetta hér í gegn. Ég veit til þess að fjárlaganefnd er aðeins búin að skoða málið og búin að fá til sín einhverja gesti, en það er ekki fullnægjandi að mínu mati. Miðað við hvernig fréttaflutningurinn hefur verið af þeim fundi þá hefur hann verið, að sumir mundu telja, hálfeinhliða. Það er í rauninni þannig, herra forseti, að okkar stærsta skylda er að rækja þær starfsskyldur sem við höfum tekið að okkur. Við höfum öll svarið eið að stjórnarskránni, öll sem hér sitjum, og við getum ekki tekið svona athugasemdir og leitt þær bara hálfsofandi fram hjá okkur. Það er ekki hægt og við höfum ekki heimild til þess, hæstv. forseti. Ég tel að staðan sé sú, herra forseti, að ef við höfnum því frumvarpi sem hér liggur eru í gildi lögin frá því í sumar, fyrirvaralögin eru í gildi, nema við ákveðum að fella þau úr gildi. En eins og ég fór yfir í ræðu minni tel ég augljóst að fresta eigi einfaldlega afgreiðslu þessa máls í dag, leita annarra lausna þar sem þessi er alls ekki fullnægjandi, fara út í heim til að kynna málstað okkar enn og aftur og gera það á fullnægjandi hátt og sannfæra hið samevrópska 

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur svarið. Í framhaldi af því langar mig að bera upp við hana að við erum einmitt í klípu, þingið er í sjálfheldu í málinu, það eru vafaatriði er varða stjórnarskrána að því er virðist og þess vegna getum við einfaldlega ekki hleypt þessu máli lengra. Ég hef viðrað þá hugmynd við forustumenn ríkisstjórnarinnar að þeir viðurkenni að málið sé í sjálfheldu í þinginu og það verði dregið til baka vegna þess að það stangist hugsanlega á við stjórnarskrána. Og reynt verði að leysa úr málinu á alþjóðavettvangi sem einhvers konar milliríkjadeilu, þar sem fengnir verði að þessu sáttaaðilar til að koma málinu einfaldlega úr þeim farvegi sem það er í núna, því það gengur hvorki né rekur með það og það er ekkert útlit fyrir að það breytist á næstunni. Mundi hv. þingmaður styðja það að athuga einhvers konar slíka leið út úr þessu máli? Nú veit ég að þessi leið hefur vakið talsverða athygli og gæti hugsanlega 

Já, hæstv. forseti. Ég tel allar tillögur aðrar en þá sem hér er á borðinu vel þess virði að skoða. Ég vil hrósa hv. þingmanni fyrir að koma með hugmynd þar sem hæstv. fjármálaráðherra hefur margfullyrt það í þessum ræðustól að við í stjórnarandstöðunni höfum engar hugmyndir að öðrum lausnum í málinu. Við höfum margsannað það í umræðum að það er rangt. Hér fara margir hv. þingmenn með mjög efnismiklar og vel útfærðar ræður um það hvað annað megi gera í þessu máli. Og það er, herra forseti, engin skömm að því fyrir forustumenn ríkisstjórnarinnar að draga þetta mál til baka. Málið er einfaldlega í hnút. Og er það ekki ágætisvopn í hendur þeirra sem fara þá aftur út í heim til að upplýsa það að við getum ekki gengið að þessum nauðasamningi Breta og Hollendinga, að hafa það vopn í höndum að þingið samþykkir þetta ekki? Þjóðin samþykkir þetta ekki. Það eru um tuttugu þúsund manns búin að undirrita áskorun  
            

Hæstv. forseti. Hæstv. forseti leitaði heimildar þingsins í morgun til að halda kvöldfund. Ég vil í fyrsta lagi spyrja hæstv. forseta hvort einhver áætlun liggur fyrir um það hversu lengi sá fundur eigi að standa. Það hjálpar þingmönnum, eins og hæstv. forseti veit, að skipuleggja tíma sinn að hafa einhverja hugmynd um hvort fundur stendur til tíu, ellefu eða tólf eða til sex í fyrramálið og væri gott ef hæstv. forseti gæti upplýst um það. Ég minni á að nefndarfundir eru boðaðir kl. 8.30 í fyrramálið. Í annan stað var ég að velta fyrir mér hvort ekki væri hægt að nýta heimild í þingsköpum til þess að hleypa hæstv. utanríkisráðherra að. Nokkuð hefur verið rætt um mál sem heyra undir hans svið, svo sem samskipti við erlendi ríki og samskipti við ESB. Komið hafa fram athyglisverðar upplýsingar í dag um grímulaust ofbeldi gegn Íslandi af hálfu ESB 

Frú forseti. Mig langar að spyrja hæstv. forseta þeirrar sömu spurningar og hv. þingmaður spurði hér varðandi kvöldfundinn, ekki það að sjálfsagt er að nota tímann vel. Ég vil þó benda á það að eftir því sem ég best veit, eftir því sem ég náði að kynna mér, eru nú tiltölulega fáir af þeim sem höfðu áhuga á að sitja hér í kvöld mættir, en þeir koma örugglega á eftir. Ég vil einnig velta því upp hvort forseti sjái ástæðu til að funda, hugsanlega þá á morgun, með formönnum þingflokka til að fara yfir restina af vikunni, hvernig forseti sér fyrir sér að störfin verði. Eins og við vitum er gert ráð fyrir, ef ég man rétt, nefndadegi á föstudag og mikilvægt að upplýst verði um það eins fljótt 

Frú forseti. Ég vil blanda mér inn í þessa umræðu og hvetja hæstv. forseta til að setja á langa fundi og tíða til að þingmönnum úr bæði stjórn og stjórnarandstöðu gefist kostur á að ræða þetta mál í samfellu og út í hörgul og að sjálfsögðu þangað til þessari umræðu er lokið. Hitt er að það er algjörlega fráleitt þegar einstaka þingmenn úr Sjálfstæðisflokki og öðrum flokkum eru að reyna að skikka aðra þingmenn á mælendaskrá, óska eftir því, væntanlega fyrir þeirra hönd, að þeim forspurðum, að þeir séu settir á mælendaskrá. Ég bið hv. þingmenn að hugsa um sjálfa sig og sína eigin flokksmenn, í staðinn fyrir að reyna að ráðskast með aðra, að þeim óspurðum, úr öðrum flokkum. Þá varðar að sjálfsögðu ekkert um það hvenær þeir kjósa að tala og eiga ekki að óska eftir því að mælendaskrá sé rudd þeirra vegna. Ég ítreka það við hæstv. forseta 

Frú forseti. Ég get tekið undir óskir hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar, um að umræðan verði bæði djúp og gagnleg, og mundi það strax hjálpa ef við sæjum á mælendaskrá einhverja af talsmönnum stjórnarliðsins, þá sem hafa borið þetta mál fram. Það mundi bæði dýpka umræðuna og gera hana gagnlegri. Hitt vil ég nefna sérstaklega að það skiptir máli - til þess kannski að laða menn hingað inn í salinn og til þátttöku í umræðunni, ekki bara til þögullar setu - að forseti hagi fundarstörfum á þann veg að hægt sé að skipuleggja sig eftir þeim. Mig er farið að gruna að lítil þátttaka stjórnarliða í umræðunum eigi rætur sínar að rekja til þess að stjórn þingfunda hefur ekki verið sú sem við teljum æskilega. Töluvert skipulagsleysi hefur verið á fundum og er þetta ekki til þess fallið að kalla stjórnarliða í salinn, því miður. Það er augljóst. Ég hvet forseta til 

Frú forseti. Ég vil leggja orð í belg um fundarstjórn forseta. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson hvatti til þess að fundir yrðu látnir standa sem lengst svo að sem mest fengist út úr umræðunum. Það segir sig sjálft að ekki fæst eins mikið út úr umræðunum og verða mætti ef stjórnarliðar hafa ekki einu sinni fyrir því að hlusta á þær, hvað þá að taka þátt í þeim. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson benti á að ekki væri hægt að skikka menn til þess að tala en það er þó skylda þingmanna að fylgjast með umræðum. Ef þingmenn stjórnarinnar gera það ekki er ekki eins mikið gagn í þessum kvöldfundum sem þingflokksformaður Samfylkingarinnar kallaði eftir. Ég vil jafnframt taka undir orð hv. þm. Birgis Ármannssonar þar sem hann hvatti hæstv. forseta 

Frú forseti. Ég vil eins og aðrir þakka hv. þm. Björgvin G. Sigurðssyni fyrir orð hans. Ég get tekið undir þau orð hans að eftir því sem umræðan verður lengri og meiri þeim mun dýpri verður hún væntanlega, þ.e. af allir þeir sem nauðsynlega þyrftu að taka þátt í henni gera það. Ég auglýsi hér með eftir þingmönnum stjórnarflokkanna á mælendaskrá til þess að við getum átt þá djúpu og löngu umræðu sem nauðsynleg er í þessu máli. Þetta er það stórt mál að við verðum að gefa okkur tíma til að ræða það og ég tek undir það með hv. þingmanni að við þurfum að gefa okkur tíma í þetta. Ég óska þess svo sannarlega að þingmaðurinn setji sig hér á mælendaskrá þannig að við getum átt orðastað við hann um þetta mál. Ég tel fulla ástæðu til að hann tali við okkur um þetta mál sem og mörg önnur. Ég skora líka á hv. þingmann að beita sér fyrir því að hans ágæti foringi, 

Frú forseti. Ég tel eðlilegt að þingfundur haldi áfram í kvöld og fram á nótt í samræmi við þá samþykkt sem gerð var á þessum fundi fyrr í dag. Hv. þingmönnum er kunnugt um þá samþykkt og þeir geta skipulagt sig í samræmi við það. Mér segir svo hugur að stjórnarandstöðuþingmenn hafi nú þegar skipulagt vinnu sína og viðveru hér í þingsal og aðra þátttöku í umræðunni út frá því og í samræmi við það að fundur verði fram á kvöld og fram á nótt. Ég held því að menn þurfi ekki að kvarta yfir því að mikið skipulagsleysi sé á þessu nema þá kannski helst því að menn hræra svolítið í mælendaskránni sín í milli, flytja menn upp og niður eftir því hver er í húsi. Það er kannski ekki alveg nýtt að það sé gert en þó eru nokkuð mikil brögð að því eftir því sem mér hefur virst. Frú forseti. Ég hvet eindregið til þess að við höldum fundi áfram í kvöld og fram á nótt 

Virðulegi forseti. Ég vil að gefnu tilefni segja að ég tel að hæstv. forseta farnist ákaflega vel við stjórn þessara funda. Auðvitað er það þannig, eins og gengur, að þegar hiti hleypur í leikinn hallast menn jafnvel að því að skeyta skapi sínu á þeim ágætu forsetum sem sitja hér fyrir aftan ræðumenn. Ég bið menn um að stilla sig um það jafnvel þó það sjóði og bulli á mönnum í erfiðum málum eins og þessu. Ég vil einnig þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir margauðsýnda tillitssemi við mig og umhyggju en segi honum það og hæstv. forseta að ég þarf enga hjálp til að komast á mælendaskrá. Ég hef lýst afstöðu minni til málsins eins og það liggur fyrir núna mjög ítarlega, flutt hér ræðu og skýrt afstöðu mína til hvers einasta ákvæðis sem er í lögunum. Ég hef líka tekið þátt í umræðum eftir því sem þurft hefur. Ég hef svarað mönnum. Ég hef verið hérna. Það er ekkert meira sem ég hef að segja nema ef ske kynni að fram kæmi alvöruræða frá hv. þingmönnum 

Virðulegi forseti. Ég ætlaði bara fyrir forvitnissakir, vegna þess að hér kom hæstv. utanríkisráðherra og talaði um umhyggju fyrir stjórnarandstöðunni - hér er norræn velferðarstjórn og það væri ágætt að fá að vita hvort það sé stefnan á þessum vinnustað að nálgast lágmarkshvíld og hámarksvinnutíma sem er samkvæmt tilskipun EB frá 23. nóvember 1993.  Að vísu eru til séríslensk lög frá 1924, sem eru vökulögin. Þar er að lágmarki gert ráð fyrir sex tíma hvíld. Ég vildi kannski fá að vita hjá hæstv. forseta hvað er svona gegnumgangandi við skipulag 

Hæstv. forseti. Ég geri mér grein fyrir því að yfirleitt þarf ekki að veita hæstv. utanríkisráðherra mikla hjálp við að komast í ræðustól. Hann hefur séð um það sjálfur í langan tíma og oft að eigin frumkvæði. Hins vegar er það nú um ákveðna þætti í þessu máli sem mér finnst þögn hæstv. utanríkisráðherra nokkuð sérstök. Til dæmis kom hér í dag mjög afdráttarlaus yfirlýsing frá hæstv. fjármálaráðherra um það að ESB hefði beitt grímulausum hótunum í garð okkar Íslendinga. Nú er hæstv. utanríkisráðherra sá ráðherra sem hefur samskipti við það ágæta bandalag á sínum snærum. Ég taldi víst að hæstv. utanríkisráðherra hefði áhuga á því að koma og skýra nánar það sem fjármálaráðherra er að vísa til, hvort hann hefur upplifað þessar grímulausu hótanir með sama hætti og hæstv. fjármálaráðherra eða hvort hann hefur hugsanlega 

Frú forseti. Ég get tekið undir það með hv. þm. Birgi Ármannssyni að sá fundur sem hér stendur yfir mundi verða bæði gagnlegri og umræður dýpri ef fram kæmu svör frá hæstv. utanríkisráðherra um þá þætti sem hv. þm. Birgir Ármannsson nefndi. Það væri líka gagn að því fyrir okkur hér á þessum fundi, sérstaklega ef hann á að vera langur og innihaldsríkur, að hæstv. forsætisráðherra kæmi hingað og skýrði okkur frá því hvort upplifun hæstv. forsætisráðherra sé sambærileg við það sem hér hefur verið lýst af hæstv. fjármálaráðherra og öðrum hvað varðar samskipti við aðrar þjóðir. Ég vil einnig beina því til forseta að skoða vel hug sinn um það hvort ekki sé hægt að koma betra skipulagi og skikki á starfið hér. Hér var talað um breytingar á mælendaskrá sem eru auðvitað eðlilegar í ljósi þess að forseti hefur ekki viljað gefa upp hvenær fundi lýkur. 

Virðulegi. Ég vil taka undir með þeim hv. þingmönnum sem hafa óskað eftir því að upplýst sé hvenær um það bil umræðum ljúki í kvöld, því að öll eigum við fjölskyldu sem bíður eftir því upplýsingum um það hvenær við komum heim og sinnum okkar skyldum þar. Ég kvarta ekki yfir því að vera hér, frú forseti, heldur óska ég eftir því að fá að vita hversu lengi ég verð hér þar sem 18 mánaða gömul dóttir mín horfir nú í skjáinn og veifar mér og skríkir þegar hún sér mig þar, enda hefur hún ekki séð mig lengi. En ég vil líka hvetja hæstv. utanríkisráðherra sem talaði áðan í andsvari við mig og var að vísa í einhverja ónefnda þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem áttu að hafa hagað sér á ákveðinn hátt á ótilgreindum fundi úti í löndum, að koma í ræðu þótt hann segi að hann þurfi þess ekki til að koma þá hreint fram með það hvað hann á við með þessu máli, vegna þess að það er enginn bragur á því, frú forseti, að menn standi í ræðustól og beini gagnrýni að fjarstöddum hv. þingmönnum. Er ekki nær 

Frú forseti. Ef það mætti greiða fyrir þingstörfum get ég alveg lýst því yfir að ef það kemur fram einhver ræða hjá hv. stjórnarandstöðuþingmönnum sem ég tel að gefi efni til þess að ég haldi aðra ræðu, þá mun ég gera það. Að öðru leyti verða hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar að gera sér grein fyrir því að þegar þeir telja að það sé mikið og erfitt mál undir sem þeir segja sjálfir að þurfi að ræða mjög mikið, þá hljóta þeir að vera reiðubúnir til að sitja nokkur kvöld og jafnvel nokkrar nætur til að ræða málið. Ég spyr: Hvar eru þingmenn stjórnarliðsins núna?  Að því er varðar það sem hv. þingmenn hafa verið að tala um varðandi ummæli hæstv. fjármálaráðherra fyrr í dag, geri ég ráð fyrir að hann eigi við það bréf sem barst frá Bretum til Evrópusambandsins í fyrrahaust þar sem þeir voru í reynd að beita þrýstingi til að kanna hvort hægt væri að kippa úr sambandi ákveðnum 

Virðulegi forseti. Til að greiða fyrir þingstörfunum held ég að það liggi alveg fyrir að hæstv. utanríkisráðherra, ef hann er fullur vilja til að láta það gerast og fullur vilja til að eiga orðaskipti um þetta stóra mál, komist ekki hjá því að koma upp og taka þátt í umræðunni. Hæstv. fjármálaráðherra kom hér í dag og hélt ræðu sem er um margt mjög sérstök.  
            

Frú forseti. Það virðist gæta dálítils misskilnings hjá þeim stjórnarliðum sem hér hafa talað undir liðnum um fundarstjórn forseta og telja að þingmenn stjórnarandstöðunnar séu að kveinka sér eitthvað yfir því að sitja hér lengi.

Mér heyrist það.

Það hefur alltaf verið svo - hér kallar fram í hæstv. utanríkisráðherra - að sósíalistar hafa verið harðir húsbændur og það þarf ekki að koma okkur á óvart að þeir ætli ekkert sérstaklega að líta til einhverra samþykkta um vinnulöggjöf og slíkt. Það sem hins vegar vantar er það sama og vantar í þjóðfélaginu öllu, það sem almenningur allur bíður eftir frá ríkisstjórninni, að óvissunni sé að einhverju leyti eytt, því að viðhaldið er í samfélaginu öllu endalausri óvissu af hálfu þessarar ríkisstjórnar og það birtist svo líka í þingsalnum. Þingmenn eru svo sannarlega tilbúnir að vinna myrkranna á milli og um nætur, en þeir eiga þá kröfu á þessa ríkisstjórn, eins og almenningur allur, að hún geri eitthvað 

Vegna spurninga sem beint hefur verið til forseta vill forseti geta þess að hún mun funda með forsætisnefnd á morgun og sömuleiðis með formönnum þingflokka á morgun. Varðandi það hversu lengi verður haldið áfram með þennan fund, þá sér forseti að 13 ræðumenn eru enn á mælendaskrá og hyggst forseti freista þess að halda fundi áfram þar til mælendaskráin hefur verið tæmd og umræðu lokið.

Frú forseti. Ég hef nú aðra ræðu mína um þetta mál en hún er framhald á fyrri ræðunni þar sem í fyrstu ræðu minni gafst ekki tími til að klára þá upptalningu sem þar var hafin. En þannig er mál með vexti að í þessu máli eru svo mörg atriði sem taka þarf á og ræða að ég hef númerað þau allra helstu. Stærstu atriðin sem við þurfum að ræða á þinginu, hvert og eitt er það stórt að það mundi réttlæta heila umræðu í þinginu en ég mun reyna að tala sem allra hraðast um hvert fyrir sig til að koma þeim flestum að. Ég var kominn að atriði númer 25 og það varðar fullyrðingar um að klára þurfi Icesave-samningana með ákveðnum hætti, eins og ríkisstjórninni og Bretum og Hollendingum þóknast til þess að við fáum enn meiri lán. Er þar bæði átt við lán frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og frá Norðurlöndunum. Nú hefur komið glögglega í ljós og hefur verið staðfest enn frekar frá því að ég flutti fyrri ræðu mína og þá fyrstu um þetta mál, að búið er að ryðja úr vegi öllum hindrunum fyrir fyrirgreiðslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Norðurlandanna. Það hafa fulltrúar Norðurlandanna þegar staðfest svoleiðis að þetta vandamál er ekki til staðar en þó er undarlegt hvernig ríkisstjórnin hefur haldið á umræðunni um málið. Fullyrt hér að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn geri þá kröfu til Íslendinga að við klárum Icesave-málið á nákvæmlega þann hátt sem Bretar og Hollendingar ætlast til að við klárum það til að við fáum lánafyrirgreiðslu frá sjóðnum. Ef þetta væri satt, sem framkvæmdarstjóri sjóðsins hefur reyndar fullyrt skriflega að sé ekki, sem ríkisstjórn Íslands heldur fram þá hefði að sjálfsögðu þurft að gera athugasemdir við það. Það hefði þurft að gera athugasemdir við það opinberlega, enda væri það í raun heimsfrétt ef svo væri, eins og ríkisstjórn Íslands hefur haldið fram, að verið væri að misnota Alþjóðagjaldeyrissjóðinn með þessum hætti. Atriði númer 26 snýst um lánin sjálf, þau lán sem ríkisstjórnin segir að öllu sé nánast til fórnandi til að fá, þ.e. það er sama til hvers er ætlast af okkur af hálfu Breta og Hollendinga í Icesave-málinu, við verðum að samþykkja það til að fá þessi lán. En hvaða gagn er í þessum lánum, hvernig gera þau stöðu okkar betri? Við göngum nú í gegnum kreppu sem númer eitt, tvö og þrjú er skuldakreppa. Skuldir ríkisins og reyndar heimila, fyrirtækja og sveitarfélaga eru hinn eiginlegi vandi og annað leiðir af skuldunum, til að mynda vandinn með gengi íslensku krónunnar. Þetta ætlar ríkisstjórnin að reyna að leysa með enn frekari skuldsetningu eins órökrétt og það kann að hljóma. Hættan er að sjálfsögðu sú að til standi að nota þessi lán frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum á nákvæmlega sama hátt og gert hefur verið í öðrum löndum þar sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur komið við sögu, þ.e. nota gjaldeyrinn sem þar fæst að láni til að kaupa upp íslenskar krónur. Af hverjum verða þessar krónur keyptar? Af þeim erlendu fjárfestum, jöklabréfaeigendum og öðrum sem hér sitja fastir. Það er ekki að ástæðulausu sem menn óttast að þetta sé raunin og ef af verður, verði það sem átti að vera kosturinn við Icesave-samningana hugsanlega einn stærsti galli þeirra. Það er ekki að ástæðulausu sem menn telja að sú geti orðið raunin. Ástæðan er nefnilega sú að í fjölmörgum löndum hefur nákvæmlega sama ferli átt sér stað og ýmislegt sem bendir til að það sé að gerast hér einnig. Hvernig stendur á því að vöxtum er haldið jafnháum og raun ber vitni á Íslandi og verið er að greiða næstum 10% vexti fyrir innlán í Seðlabanka Íslands? Ríkisstjórnin er á hverjum einasta degi að borga þessum erlendu áhættufjárfestum gríðarlegar upphæðir og er svo að taka að lán í gjaldeyri sem væntanlega verður notaður til að borga út þessa fjárfesta þegar þeir eru búnir að ávaxta peninga sína verulega í íslenskum krónum. Það hefur ekki verið útskýrt hvaða önnur ástæða liggur að baki þessum lántökum. Einhverjir hafa nefnt þá möguleika að hugsanlega standi til að nota þetta til að endurfjármagna önnur lán ríkisins. Því hafnaði ríkisstjórnin lengst af en er núna orðin tiltölulega óskýr í svörum miðað við það sem áður var. En ef ætlunin er sú að nota þetta annars vegar til að kaupa upp íslenskar krónur og hins vegar til að endurfjármagna lán íslenska ríkisins, eru til mun betri nálganir hvað það varðar. Til að mynda með því að semja um lánalínur sem einar og sér gætu gagnast við að styrkja gengið því að uppkaup eigin gjaldmiðils fyrir erlent lánsfé er ekki sjálfbær aðferð. Númer 27, lánshæfismatið, er í rauninni eina atriðið sem stendur eftir af þeim fjölmörgu atriðum sem ríkisstjórnin hefur nefnt gegnum tíðina sem ástæður þess að við verðum að taka á okkur þessar Icesave-skuldbindingar, sama hvað í þeim felst, en stendur þó ekki eftir nema að því leytinu til að ríkisstjórnin er enn að reyna að halda því fram. Rökin eru hins vegar ekki til staðar, enda fráleitt, algerlega efnahagslega fráleitt að halda því fram að aukin skuldsetning og auknar kvaðir á ríkið sé til þess fallið að styrkja lánshæfismat þess. Það sem lánshæfismatsfyrirtækin líta fyrst og fremst til er skuldsetningin og ekki hvað síst skuldsetning í erlendri mynt. Með Icesave-samningunum verður skuldsetning Íslands slík að það verður ákaflega erfitt fyrir ríkið að fá lán ekki bara næstu árin heldur hugsanlega næstu áratugina og það mun að sjálfsögðu birtast í lánshæfismati ríkisins. En þetta er sérstaklega mikilvægt einmitt núna vegna þess að nú er því spáð að lánshæfi ríkja um allan heim muni lækka eftir það sem gerðist í Dúbaí, en það ríki á núna í erfiðleikum með að borga af skuldum sínum. Og þá búast menn við því að nú verði endurskoðaðar þær aðferðir sem notaðar eru til að meta lánshæfi ríkja og skuldsett ríki, þau ríki sem skulda mikið og sérstaklega þau ríki sem skulda mikið í erlendri mynt verði lækkuð. Þar af leiðandi er viðbúið að Ísland lendi í þessu, að lánshæfi ríkisins verði fellt með þeim afleiðingum að það verði ekki sérstaklega auðvelt fyrir Ísland að nálgast erlent lánsfé. Þeim mun mikilvægara er að við séum ekki búin að skuldsetja okkur með viðbótarskuldsetningu sem nemur hundruðum milljarða króna, og þeim mun mikilvægara að ætli menn þrátt fyrir allt að gera það, þá hafi þeir einhverja öryggisventla, einhverja fyrirvara, því að annars er úti um lánshæfi Íslands, ekki bara næstu árin heldur næstu áratugina. Atriði númer 28 snýr að fullyrðingum sem við höfum heyrt alveg frá því í júlí af hálfu ríkisstjórnarinnar, að ekkert Evrópuríki vilji viðurkenna að það sé ekki ríkisábyrgð á innstæðutryggingarsjóðnum. Þetta er fullyrt eftir samtöl við fulltrúa þessara ríkja innan Evrópusambandsins en skoðum nú hvernig dæmið lítur raunverulega út hjá þessum ríkjum. Ekkert þeirra, ekki eitt einasta hefur sjálft viljað viðurkenna ríkisábyrgð á innstæðutryggingarsjóðum sínum. Falast var eftir því við Þýskaland að ríkið gæfi út yfirlýsingu um að innstæðutryggingarsjóðurinn þar í landi, sem tryggir gríðarlega stóra banka, nyti ríkistryggingar. Þýska ríkið féllst ekki á það, vildi ekki gefa slíka yfirlýsingu og ekki að ástæðulausu, þessi ríki ætla ekki að tryggja sína innstæðutryggingarsjóði. Væri ekki eðlilegt ef þessi ríki öll eru að gera þá kröfu til Íslendinga að þeir veiti ríkisábyrgð á innstæðutryggingarsjóði sínum að þau geri þá slíkt hið sama? Hefur verið farið fram á það við þessi lönd af hálfu Íslendinga að þau gefi út viðlíka yfirlýsingu og þau ætla Íslendingum nú að framkvæma? Nei, það hefur ekki verið gert. Það hefur ekkert verið gert til að jafna stöðu Íslands og þessara landa eða útskýra það óréttlæti sem við erum beitt. Atriði númer 29 er skýrsla frá seðlabanka Frakklands þar sem sérstaklega er getið um það að innstæðutryggingarkerfið, sama innstæðutryggingarkerfi og er í gildi á Íslandi, eigi ekki við þegar um kerfishrun er að ræða. Þessi skýrsla birtist árið 2000 og það voru Frakkar sjálfir sem bentu Íslendingum á tilvist skýrslunnar og þetta mat þegar óvissan öll hófst um Icesave-reikningana. En hjálp Frakka hefur ekki verið þegin í þessu máli sem skyldi, enda stjórnvöldum verið mjög í mun að raska ekki ró Breta og Hollendinga og fátt hefði líklega raskað ró þeirra eins mikið og ef Frakkar hefðu farið að beita sér fyrir okkar hönd. En þessi skýrsla sem birtist árið 2000 var skrifuð af hópi valinkunnra manna sem höfðu það hlutverk að fara yfir og meta innstæðutryggingarkerfið. Formaður þessarar nefndar, sá sem ber ábyrgð á skýrslunni, er Jean-Claude Trichet sem þá var bankastjóri franska seðlabankans en er nú seðlabankastjóri Evrópu svo það ætti nú að muna um það að fá staðfestingu á því hjá seðlabankastjóra Evrópu að evrópska innstæðutryggingarkerfið ætti ekki við þegar um kerfishrun væri að ræða. Aðrir skýrsluhöfundar eru Jean-Pierre Jouyet, sem á sínum tíma fór fyrir franska fjármálaráðuneytinu en er núna forstjóri franska fjármálaeftirlitsins. Og sá þriðji af helstu höfundum skýrslunnar er Xavier Musca, núverandi forseti Parísarklúbbsins, sem hæstv. fjármálaráðherra hefur oft nefnt til sögunnar. Þessa skýrslu hefur ríkisstjórn Íslands að því er virðist ekki einu sinni reynt að nýta sér til að tala máli þjóðar sinnar. Þvert á móti lögðu menn sig í líma við að gera lítið úr skýrslunni og gildi hennar á Íslandi sérstaklega, vildu ekki fá nein vopn til að berjast fyrir málstað landsins í þessu stóra máli. Þá er komið að atriði númer 30, sem er það sem kannski veldur mestum vonbrigðum af þessu öllu og það er það að íslensk stjórnvöld hafa ekki í þessu máli reynt að halda á lofti málstað Íslendinga. Nú sárnar ríkisstjórninni þegar slíku er haldið fram og ráðherrar hafa ýjað að því að þeir hafi verið sakaðir um landráð. Ég held að menn hafi ekki mikið notað það orð en hins vegar er alveg ljóst að íslenska ríkisstjórnin hefur ekki uppfyllt þá frumskyldu ríkisstjórna að verja hagsmuni ríkisins umfram allt. Þetta er ekki eitthvað sem við þurfum að velta fyrir okkur með því að geta okkur til hvernig fulltrúar ríkisstjórnarinnar eða ráðherrar sjálfir hafi staðið sig á fundum í útlöndum. Það nægir að hlusta á ræður ráðherranna í þinginu alveg frá því í júní. Hver einasta ræða sem hæstv. forsætisráðherra, hæstv. fjármálaráðherra, hæstv. viðskiptaráðherra, hæstv. félagsmálaráðherra og fleiri hafa haldið hér ganga út á það að gera lítið úr málstað Íslendinga. Ræðurnar gera gegnumgangandi lítið úr málstað Íslendinga, draga úr öllum þeim sterku rökum sem við höfum, íslenska þjóðin, í þessu máli en lyfta upp hverju því sem samninganefndir Breta og Hollendinga hafa haldið fram í málinu. Þar nægir bara að lesa yfir ræðurnar, það þarf ekki meira. Það er nóg að lesa yfir ræður þessara ráðherra frá því í júní til að sjá hreint ótrúlegan málflutning af hálfu ráðherra sem ættu að gæta hagsmuna Íslands en hafa kerfisbundið reynt að gera lítið úr öllum þeim ábendingum og öllu því sem mátti verða okkur að vopni í þessari baráttu. Númer 31 varðar bréfaskriftir hæstv. forsætisráðherra til kollega sinna í Bretlandi og Hollandi. Forsætisráðherrar Bretlands og Hollands höfðu ekki fyrir því að svara bréfi hæstv. forsætisráðherra Íslands með beiðni um fundi fyrr en farið var að fjalla um það á Íslandi að engin svör hefðu borist. Þá bárust frá forsætisráðherrunum erlendu svör sem voru heldur snubbótt og í engu var svarað til að mynda þeirri beiðni að haldnir yrðu fundir. Maður skyldi ætla að þegar þessir erlendu forsætisráðherrar sýndu þessi viðbrögð kallaði það á einhver viðbrögð af hálfu ríkisstjórnar Íslands. Nei, það var eitthvað lítið. Það var ekki beðið með afgreiðslu málsins þangað til slíkir fundir hefðu farið fram eða þangað til þessir forsætisráðherrar hefðu yfir höfuð tekið nokkurt mark á íslensku ríkisstjórninni, virt hana viðlits. Nei, það var bara bætt í fyrir hönd Breta og Hollendinga við að reyna að koma þessu máli í gegnum þingið og við erum að verða vitni að því nú, framhaldi þess, að þó að íslensk stjórnvöld séu ekki virt viðlits af forsætisráðherrum Bretlands og Hollands gera þau skyldu sína að því er þau telja gagnvart þessum ríkjum með því að halda þinginu fram á nætur þar sem stjórnarliðar hafa ekki einu sinni fyrir því nema örfáir að hlýða á ræður um málið. Reyndar er rétt að geta þess að í bréfunum frá forsætisráðherra Bretlands og forsætisráðherra Hollands kemur augljóslega fram það sem ég gat um áðan, það viðhorf að íslensk stjórnvöld séu fyrst og fremst með það hlutverk að gæta hagsmuna Bretlands og Hollands, enda var bréfið frá Gordon Brown, forsætisráðherra Bretlands, þess efnis að það hefði allt eins getað verið sent til undirmanns hans á Íslandi. Forsætisráðherrann breski er þar að gefa dálítið klapp á kollinn og segja að þetta sé að hafast, það þurfi bara aðeins meira af því sama og klára málið. Þetta hefði allt eins getað verið bréf til sendiherra Bretlands á Íslandi nema það hefði líklega ekki verið jafnsnubbótt og hann hefði varla þurft að bíða í hátt í þrjá mánuði eftir svari. Atriði númer 32 eru yfirlýsingar fjármálaráðherra þessara ríkja, Bretlands og Hollands, sem staðið hafa í þessu stríði við Íslendinga. Hvað sagði Wouter Bos, fjármálaráðherra Hollands, um innstæðutryggingarkerfið? Hann sagði nákvæmlega það sama og getið var um í frönsku skýrslunni, að því væri ekki ætlað að takast á við kerfishrun. Skýrslunni sem íslensk stjórnvöld höfðu reynt að gera lítið úr en hollenski fjármálaráðherrann tók undir það sem þar kom fram og staðfesti það. Var þessu snúið upp á hann? Voru hollensk stjórnvöld látin standa fyrir máli sínu í því hvernig þau hefðu komið fram gagnvart Íslendingum og hvernig það samræmdist ekki þessum yfirlýsingum og því sem augljóslega á að vera tilgangur innstæðutryggingarkerfisins? Nei, auðvitað var það ekki gert. Það var einhver sem sópaði þessu undir teppið því að þetta var óþægilega sterkt vopn fyrir Íslendinga til að beita. Sama var með fjármálaráðherra Bretlands sem hefur lýst því yfir að Bretar muni ekki ábyrgjast innstæður á reikningum utan við það svæði sem breska fjármálaeftirlitið hefur yfirsýn yfir og eftirlit með, og bætti við til að útskýra enn frekar að reikningar á eyjunni Mön næðu ekki þar til, þ.e. bresk stjórnvöld mundu ekki ábyrgjast þá reikninga vegna þess að það hefði ekki verið greiddur fjármagnstekjuskattur af þeim reikningum til Bretlands vegna þeirra skattasamninga sem eyjan Mön hefur. Var greiddur fjármagnstekjuskattur af Icesave-reikningunum til Íslands? Nei, það var ekki. Það var nákvæmlega það sama og með reikningana á Mön. Þeir voru greiddir í því ríki og þar af leiðandi hefði það sama átt að eiga við um Icesave-reikninga eins og reikninga Kaupþings eða Landsbankans á eyjunni Mön. Þetta var að sjálfsögðu ekki notað eða beitt að neinu ráði í þessum samningaviðræðum. Númer 33, ESB-reglurnar eða reglur Evrópska efnahagssvæðisins. Það er býsna stórt atriði að það sem hér gerðist, þ.e. stofnun þessara reikninga, var gert í krafti reglna frá Evrópusambandinu. Það var í rauninni svo að íslensk stjórnvöld hefðu ekki getað stoppað stofnun þessara reikninga vegna þess að þeir voru í samræmi við þær reglur sem hér höfðu verið innleiddar frá ESB. Að sjálfsögðu vill Evrópusambandið verja reglur sem það sjálft hefur samið, það er gefinn hlutur. Þess vegna þurfa íslensk stjórnvöld ekki að koma hér og segja voðalega undrandi að þau hafi reynt að ræða þetta mál í Brussel en það hafi bara enginn viljað taka undir túlkun okkar á þessum evrópsku reglum. Að sjálfsögðu vildu þeir ekki taka undir túlkun okkar á þessum evrópsku reglum vegna þess að það var óþægilegt fyrir þá. Það var að sjálfsögðu óþægilegt fyrir Evrópusambandið að horfast í augu við að þessi stóri galli væri á þeirra eigin regluverki. Að sjálfsögðu kostaði einhvern slag að benda á slíkt. Menn gátu ekki vænst þess að fara til Brussel og segja Evrópusambandinu að það væri stórkostlegur galli á regluverki þess, galli sem gæti haft áhrif um alla álfuna, og búist við því að fulltrúar ríkjanna mundu einfaldlega samþykkja það í fyrstu tilraun og segja: Hvað getum við gert? Reyndar var Evrópusambandið til í viðræður en það tækifæri var, eins og fyrrverandi utanríkisráðherra, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hefur bent á, ekki nýtt. 
             Frú forseti. Ég á fjölmörg atriði eftir af þessum stærstu atriðum og verð þess vegna að biðja forseta að setja mig aftur á mælendaskrá.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og hlakka til að heyra afganginn af henni þar sem við stjórnarandstæðingar erum í þeirri stöðu að við þurfum í rauninni að reyna að átta okkur á því hvað stjórnarliðar eru að fara því að ekki taka þeir ekki þátt í umræðunni, eins og við þekkjum. Ég hlustaði af athygli á ræðu hæstv. fjármálaráðherra í dag sem hefur ekki mér vitanlega komið aftur í ræðustól. Þar fullyrti hann að þetta væru hagstæðustu kjör sem hægt væri að fá, svo maður taki nú bara röksemdir hæstv. ráðherra. Sömuleiðis að matsfyrirtækin biðu í ofvæni eftir því að gefa Íslendingum góða einkunn ef menn vildu bara vera svo vænir að ganga frá þessum Icesave-samningum. Hvað segir hv. ráðherra við þessum röksemdum hæstv. fjármálaráðherra?

Hv. þingmaður á væntanlega við háttvirtan þingmann enn ekki háttvirtan ráðherra.

Frú forseti. Ja, vextirnir eru nú eitt og það að halda því fram að þetta séu hagstæðustu vextir sem hugsast geta þá hafa mjög margir orðið til að benda á hversu fráleit sú staðhæfing er, fyrir utan að í þessu máli ættu augljóslega ekki að gilda einhverjir markaðsvextir. Hér er um að ræða, eins og ríkisstjórnin hefur margoft bent á, milliríkjadeilur og auk þess erum við að ræða þrotabú. Yfirleitt eru ekki borgaðir neinir vextir þegar um þrotabú er að ræða. Að undanförnu hafa líka ýmsir bent á, og þar hefur farið fremstur í flokki hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson, að breytilegir vextir hefðu í raun verið miklu, miklu hagstæðari og munar þar tugum milljarða, jafnvel hundruðum. Hitt er með lánshæfismatsfyrirtækin og þá fráleitu fullyrðingu að aukin skuldsetning gæti bætt lánshæfismat ríkisins, það er jafnfráleitt eins og þegar fullyrt var í upphafi að það að ganga frá Icesave-samningunum 

Virðulegi forseti. Þegar maður fer að leita að sannfæringu og málefnalegum rökum fyrir að ganga frá þessu máli núna hjá stjórnarliðum er þetta svolítið eins og að leita að nál í heystakk og svör hv. þingmanns eru ágætisdæmi um það. En þó var eitt sem kom fram í ræðu hæstv. fjármálaráðherra í dag en þar fullyrti hæstv. fjármálaráðherra að um væri að ræða grímulausar hótanir af hálfu ESB-ríkja. Ég ætla hæstv. fjármálaráðherra ekki það að fara rangt með, ég tel að hann hljóti að hafa upplýsingar frá fyrstu hendi hvað þetta varðar. Hvert er mat hv. þingmanns á því hvort við eigum að láta undan undir þessum hótunum ESB? 

Frú forseti. Það væri sannarlega ráð ef hæstv. fjármálaráðherra fengist til að koma í ræðustól og útskýra betur þessa fullyrðingu. En að sjálfsögðu eigum við ekki að láta undan hótunum. Ríki sem byrjar á því að láta undan hótunum og ætlar að nálgast málin þannig er að stíga fyrstu skrefin á mjög ógæfusamri ferð. Það hefur verið mjög undarlegt í upphafi þessa máls að hlusta á allar fullyrðingar stjórnarliða þess efnis að við eigum engan kost í stöðunni vegna þess að Bretar og Hollendingar hafa ekki viljað sætta sig við eitthvað sem við lögðum til. Þá er viðkvæðið gjarnan: Ja, við báðum um þetta, en þeir sögðu bara þvert nei og við því er ekkert að gera. Það er ekki nóg með að menn láti undan hótunum heldur virðast Bretar og Hollendingar geta bara sagt þvert nei við hverju sem við leggjum til. Það er vegna þess að við höfum í engu reynt að nýta samningsstöðuna. Við höfum ekki staðið í lappirnar. 
            

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir skýra og greinargóða ræðu. Ég heyri að hann er með fleiri atriði sem hann þarf að ræða og ég hlakka til að hlusta á þriðju ræðu hans. En það eru nokkur atriði sem mig langar að spyrja hv. þingmann um. Í fyrsta lagi hvaða áhrif það hefur á lánshæfismatið að taka lán og auka þannig skuldir, hvernig er samspilið þarna á milli? Það væri ágætt að fá fram skoðanir hv. þingmanns á því. Síðan langar mig, þar sem ég sé að hæstv. fjármálaráðherra náði ekki að smeygja sér í andsvar við hv. þingmann, að gerast fyrirspyrjandi fyrir hans hönd og spyrja hvaða lausnir hv. þingmaður hafi á þessari deilu sem við vissulega stöndum í. Við í stjórnarandstöðunni höfum verið sökuð um það að standa hér og kvabba en leita ekki neinna nýrra lausna en ég þykist vita að hv. þingmaður, ekki þó enn þá ráðherra, lumi á einhverjum slíkum ráðum.

Já, frú forseti. Þetta er mjög eðlileg spurning frá hv. þingmanni. Ég hefði í raun mátt útskýra nánar þetta samspil milli lánshæfismats og skuldastöðu ríkja. En það liggur fyrir hvernig hin margumtöluðu lánshæfismatsfyrirtæki meta ríkið hverju sinni og langstærsti þátturinn þar er skuldastaðan, samspil skulda og svo tekjuöflunin, þ.e. þeir peningar sem ríkið fær inn til að borga út. Og þá er sérstaklega hugað að erlendum skuldum. Því hefur verið haldið fram hér að þetta ætti ekki að hafa svo mikil áhrif, að taka á sig þessa gríðarlegu erlendu skuldbindingar, vegna þess að það sé þegar búið að gera ráð fyrir því að þetta lendi á okkur. Og ágætur vinur minn einn, sem er mikill reykingamaður, útskýrði þetta þannig fyrir mér, að þetta væri eins og þegar hann fer til læknis, að læknirinn sem iðulega skammar hann nú fyrir reykingarnar, tæki allt í einu upp á því að fullyrða við hann að reykingar hefðu engin áhrif á heilsu 

Já, ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Þetta var 

Forseti vill minna hv. þingmann á að ávarpa forseta í upphafi ræðu.

Frú forseti, ég biðst afsökunar, þetta er svona þegar manni hleypur kapp í kinn og mikið liggur við að koma málefnum sínum á framfæri, þá gerist þetta. En ég sé að hv. þingmaður hefur aðeins eina mínútu til þess að svara mér, þannig að hann á svarið við seinni spurningunni eftir og ég bíð spennt eftir að fá að heyra hvað hann hefur til málanna að leggja, vegna þess að mér þykir afskaplega áhugavert að hafa staðið hér í dag og hlustað á hv. þingmenn svara spurningum mínum varðandi það hvaða leiðir þeir sjá út úr þessum vanda, vegna þess að við stöndum hér á Alþingi Íslendinga og erum að reyna að greiða úr þessum flækjum. Það er ekkert launungarmál að það er ekki auðvelt að stjórna á Íslandi í dag. Við í stjórnarandstöðunni erum hér til þess að vekja athygli á ákveðnum sjónarmiðum og þess vegna er brýnt að við komum með málefnalegar ræður, eins og hv. þingmaður hefur gert, og leitum lausna 

Frú forseti. Eins og hv. þingmaður gat um er tími til svara stuttur, ég hef bara eina mínútu og get því líklega ekki nefnt nema eitt atriði en mun nefna fleiri í framhaldinu. Atriði sem er ákaflega mikilvægt í þessu og hefur verið vanrækt er að kynna málstað Íslendinga. Þetta hef ég og fleiri íslenskir þingmenn orðið varir við í hvert sinn sem við förum til útlanda, að ráðherrar þar og þingmenn og fjölmiðlamenn þekkja ekki grundvallaratriði þessa máls. Í rauninni er gríðarlegur misskilningur ríkjandi á því um hvað þetta mál snýst. Til að mynda eru margir sem telja að Landsbanki Íslands hafi verið ríkisbanki með ríkistryggingu. Jafnframt er mjög algengur misskilningur að Íslendingar neiti að borga nokkurn skapaðan hlut, að íslenski innstæðutryggingarsjóðurinn vilji ekki greiða neitt. Tvö stór grundvallaratriði sem virðast ekki hafa verið útskýrð. En hins vegar fá menn tækifæri til að útskýra mál sitt, því það eru allir tilbúnir til að hlusta, bæði stjórnmálamenn og erlendir 

Frú forseti. Ég vil eins og aðrir þakka hv. þingmanni fyrir þessa efnisríku og málefnalegu ræðu. Ein rökvilla var þó á henni. Hv. þingmaður útskýrði hér hlutföll á millum skuldar ríkis og lánshæfismats og að auknar skuldir rýri lánshæfismatið. Þá er ekki hægt að segja, a.m.k. ekki frá sjónarhóli þeirra sem samþykktu lögin hér í sumar, að Icesave og samþykkt þessa frumvarps rýri lánshæfismatið, vegna þess að í sumar voru menn að taka á sig þessar skuldir. Efnahagslegu fyrirvararnir sem voru lagðir fram af stjórnarandstöðunni og nokkrum stjórnarliðum voru reiknaðir út samkvæmt ósk frá þeim sem bjuggu þá til með það fyrir augum að fyrir árið 2024 yrði þessi skuld greidd. Ergo: Skuldin öll hvíldi á Íslendingum. Í öðru lagi. Ég er algjörlega ósammála hv. þingmanni um að líklegt sé að samþykkt þessa frumvarps leiði til þess að við tökum á okkur einhverja óbærilega skuldaklafa og að þetta hefti þróun okkar. Af hverju? Vegna þess að efnahagslegu fyrirvararnir eru enn þá fyrir hendi. Og ef  Að öðru leyti þakka ég hv. þingmanni fyrir málefnalega 

Frú forseti. Hæstv. utanríkisráðherra er nú skemmtilegur maður og fer oft með gamanmál og sýnir hér að hann leyfir sér jafnvel að grínast með jafnháalvarlegt mál og þetta er. Að halda því fram að efnahagslegu fyrirvararnir séu enn til staðar. Það er nú búið að sýna margítrekað fram á að þeir eru allir farnir fyrir bí. En fyndnast af öllu er að halda því fram að einhverjar yfirlýsingar einhverra ráðherra um að það verði komið vel fram við Íslendinga ef allt fer á versta veg, að það veiti okkur tryggingu. Hvernig hefur þetta verið síðasta árið? Hvernig hefur framkoma þessara ríkja, Hollands og Breta, verið gagnvart Íslandi? Þriðja grínið var endurskoðunarákvæðið. Hvers vegna er það svona fyndið? Vegna þess að það endurskoðunarákvæði virkaði fyrir mörgum mánuðum síðan, samt hefur ekkert verið gert með það. Tilgangslaust að vísu, það felur ekki í sér annað en eitt teboð, en það hefur ekki einu sinni verið reynt að nýta það, þrátt fyrir að það sé búið að virkjast áður en 

Frú forseti. Ég verð að viðurkenna að ég skildi ekki það sem hv. þingmaður var að segja hér allra síðast, en að öðru leyti sýndi hann það rækilega að hann er nánast jafnmikill húmoristi og sjálfur utanríkisráðherrann. Mig langar að spyrja hv. þingmann að einu. Hann vísaði til Alistairs Darlings sem sagði að Bretar mundu ekki ábyrgjast lánveitingar sem væru utan Bretlands. Er þetta ekki skynsamleg afstaða hjá fjármálaráðherra Bretlands? Mig langar að spyrja hv. þingmann að því. Hv. þingmaður sagði að það sama hlyti að eiga við um Ísland en á þessu er bara einn munur og hann er sá að Íslendingar tóku þetta að sér. Hv. þingmaður má rifja það upp fyrir utanríkisráðherra sem er nú tekinn að reskjast og bila í minni, en hvaða flokki tilheyrði sá viðskiptaráðherra sem veitti leyfin til lánveitinganna, bæði í Hollandi og Bretlandi?

Frú forseti. Ég verð að reyna að tala hratt, fyrst að fyrra atriðinu. Endurskoðunarákvæði samninganna er þess eðlis að fari skuldahlutfall þjóðarinnar yfir 240%, minnir mig, þá sé tilefni til þess að endurskoða þá. Nú er skuldahlutfallið komið vel yfir 300%, samt hefur það ekki verið virkt, samt hefur endurskoðunarákvæðið ekki verið virkjað. Hvað hitt varðar, í hvaða flokki ráðherrann var sem var hér við völd þegar þessir reikningar voru stofnaðir hefur ekkert með málið að gera, vegna þess einfaldlega að um var að ræða evrópska reglugerð, 

Hæstv. forseti. Í einnar mínútu andsvari gefst ekki tækifæri til að hafa neinn inngang. En mig langar að spyrja hv. þingmann, formann Framsóknarflokksins, einnar spurningar. Hún er þessi: Ef breskur banki hefði verið með útibú hér á Íslandi, útibú takið eftir, og 27.699 framsóknarmenn, jafnmargir og þeir voru við síðustu kosningar, hefðu allir verið í viðskiptum við þennan banka og átt allt sitt sparifé inni í þessum banka og þetta útibú frá Bretlandi hefði farið á hausinn, hvaða kröfur hefðu framsóknarmenn gert til þessa fallna útibús breska bankans gagnvart innstæðum sínum í þessum banka?

Frú forseti. Ég kalla hæstv. samgönguráðherra góðan að vera með það á hreinu hversu margir kusu Framsóknarflokkinn í síðustu kosningum, það er nú alveg til fyrirmyndar. En svarið við spurningunni er ákaflega einfalt: Ég hefði viljað að allir þessir innstæðueigendur hefðu fengið inneign sína að fullu bætta og að auki einhverjar bætur fyrir að hafa þurft að ganga í gegnum það að bankinn færi í þrot. Ég hefði gert ýtrustu kröfur til þessa breska banka og hverra þeirra sem ég hefði talið að gætu verið ábyrgir fyrir honum. Ég er hins vegar viss um að bresk stjórnvöld hefðu mætt þessari kröfu af fullri hörku og ekki látið mig vaða yfir sig, ekki sagt sem svo: Ja, Sigmundur segir að þetta verði að vera svona og farið svo til breska þingsins og sagt: Ég reyndi nú að útskýra að þetta væri ekki svona, við ættum ekki að bera fram þessar kröfur, en Sigmundur hlustaði ekki. Sigmundur sagði: Þetta verður að vera svona og því verðum við að ganga frá þessu. Ætli umræðan hefði verið þannig í breska þinginu? Það held ég varla.

Sigmundur hefur alltaf rétt fyrir sér.

Virðulegi forseti. Hæstv. utanríkisráðherra hefur þakkað hv. þingmanni fyrir málefnalega ræðu. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir hreinskilið svar. Hann tekur að sér að gæta hagsmuna þeirra framsóknarmanna sem áttu sparifé inni í þessu ímyndaða útibúi breska bankans sem fór á hausinn og gerir þá kröfu til þess banka og þess ríkis að innstæðutryggingin sé í gildi. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þetta hreinskilna svar og fyrir þessa málafylgju að halda svo utan um hag sparifjáreigenda. Virðulegi forseti. Í helgri bók stendur: „Allt sem þér viljið að aðrir menn gjöri yður, það skuluð þér og þeim gjöra.“ 

Frú forseti. Þarna liggur líklega hundurinn grafinn. Hæstv. samgönguráðherra er á máli Breta og Hollendinga. Hann telur að skyldan sé raunverulega til staðar af hálfu Íslendinga til að borga. Og þess vegna er ráðherrann ekki að reyna að verja málstað Íslands. Þess vegna er hann ekki að reyna að verja okkur í þeim árásum sem við höfum orðið fyrir af hálfu þessara ríkja. En það er mjög mikilvægt að hafa í huga í þessu sambandi að það er búið að bæta bresku og hollensku innstæðueigendum inneign sína að því marki sem innstæðutryggingartilskipunin segir til um og töluvert mikið meira. Það gerði breska ríkið og það hollenska, þau tóku upp á því sjálf og notuðu reyndar ólíkar reglur í hvoru landinu fyrir sig. Þetta snýst því um kröfu breska ríkisins. Og breska ríkið olli Íslandi alveg gífurlegu tjóni síðastliðið haust þegar það lagði Kaupþings-bankann í rúst og beitti okkur hryðjuverkalögum 

Frú forseti. Ástæða þess að ég kveð mér hljóðs undir liðnum um fundarstjórn forseta eru orð sem forseti lét falla áðan og voru í þá veru, ef ég man rétt, hæstv. forseti leiðréttir mig þá, að umræðan muni halda áfram þangað til mælendaskrá verði tæmd eða umræðunni lokið.

Og.

Og umræðunni lokið.

Það fer oft saman.

Já, það er rétt, hæstv. fjármálaráðherra, þetta helst nú oft í hendur, ég þakka fyrir ábendinguna. En mig langar að spyrja hæstv. forseta hvort það þýði, af því ég geri ráð fyrir að eitthvað verði rætt hér áfram, að nefndafundum í fyrramálið sem byrja eiga 8.30 verði frestað og þingfundur haldi þá áfram til 10.30 þegar boðaður er nýr þingfundur. Það er mikilvægt að þetta sé upplýst svo að þeir nefndarmenn sem væntanlega eru að undirbúa sig fyrir nefndafundi 

Svör forseta voru alveg skýr hér fyrr á fundinum.

Virðulegi forseti. Ég sat í salnum og heyrði skýr svör virðulegs forseta að mælendaskrá yrði tæmd og virðulegur forseti benti á að 13 væru á mælendaskrá núna. Nú er það svo að maður setur sig á mælendaskrá eftir að hafa lokið ræðu, þannig að það er ómögulegt að segja hversu oft fólk ætlar að tala í kvöld. Það er ekki nokkur leið að sjá út frá mælendaskránni hversu lengi þingfundur mun standa. Vegna þess að nefndafundir eru í fyrramálið og maður þarf að búa sig undir morgundaginn væri þá hægt að fá virðulegan forseta til þess að segja okkur frá því hvort einhver önnur takmörk séu en mælendaskráin, eða munu dagarnir kannski falla saman hjá okkur núna? 
            

Forseti tekur undir með hv. þingmanni að erfitt er að sjá hvenær fundi lýkur. Flestar ræður sem eru eftir eru í 10 mínútur og það voru 13 á mælendaskrá þegar forseti upplýsti um það að forseti hygðist leitast eftir því að halda fund þar til mælendaskrá yrði tæmd og umræðu um málið lokið.


             Virðulegi forseti. Hér spurði hæstv. utanríkisráðherra hvort þetta væri í 100. skipti sem ég kæmi upp, ég kann ekki alveg að segja frá því. En, frú forseti, þó að hæstv. utanríkisráðherra hafi kallað þetta fram í líður mér á engan hátt eins og Emil í Kattholti þegar hann tálgaði 100. spýtukarlinn fyrir óknyttaskapinn, mér líður nú ekki þannig því að ég er að reyna að opna augu hæstv. utanríkisráðherra í þessu stóra máli. Frú forseti. Í svari þínu til hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar skýrðist málið örlítið betur sem ég var að kalla eftir.

Forseti verður að biðja hv. þingmann um að virða hefðbundin ávarpsorð og hefðbundið ræðuform í þingsal.

Já, fyrirgefðu, frú forseti, ég hef eitthvað … 
            

Enn verður forseti að minna hv. þingmann á.

Hæstvirtur, háttvirtur forseti, 

Og ekki í 2. persónu.

Já, hárrétt, virðulegi forseti, ég biðst innilegrar afsökunar á þessu, mér vafðist tunga um tönn, virðulegur forseti, en …

Og nú er ræðutíminn búinn.

Nú er ræðutíminn búinn. 

Enn verður forseti að minna hv. þingmann á að tala ekki í 2. persónu til forseta.

Já, virðulegi forseti, ég þakka fyrir.

Kæri forseti. Ég vil gera athugasemd vegna ummæla forseta áðan um hvernig staðið yrði að því að áætla lok þessarar umræðu. Frú forseti nefndi þá að það væru svo og svo margir eftir á mælendaskrá og miðaði út frá því að umræðan mundi klárast á einhverjum tíma sem ég geri ráð fyrir að frú forseti hafi gefið sér. En ekki er hægt að miða algjörlega við þessa mælendaskrá, nú tala ég bara út frá sjálfum mér, því að ég hef reynt að halda á lofti eingöngu stærstu atriðum þessa máls, sem þó eru það mörg að ég þurfti að skrifa ræðu mína í excel-forritinu. Og nú er ég búinn að komast í gegnum u.þ.b. þriðjung af þeim helstu atriðum og hef þurft til þess tvær ræður, þar sem önnur var 40 mínútur og hin seinni 20 mínútur. Ég geri því ráð fyrir að ég þurfi að setja mig nokkrum sinnum á mælendaskrá í viðbót og því er hæpið að áætla lok umræðunnar út frá þeirri mælendaskrá sem forseti hefur nú fyrir framan sig, virðulegur forseti.

Hæstv. forseti. Ég vil einmitt blanda mér aðeins í þessa umræðu til að vekja athygli á því að varhugavert er fyrir hæstv. forseta að áætla tíma þessarar umræðu eingöngu út frá þeim sem nú eru á mælendaskrá. Ég hef haldið þrjár ræður í þessu máli og mína þriðju núna áðan en þá hafði ég ekki komist í umræðuna síðan á fimmtudag og ég á enn talsvert eftir ósagt, þannig að hæstv. forseti getur gert ráð fyrir að ég óski eftir því að komast aftur á mælendaskrá eftir að ég er búin að tala í það skiptið eins og mælendaskráin liggur nú fyrir. Miðað við það er því hægt að gera ráð að það verði, eins og ég skil hæstv. forseta, ekki nefndafundir í fyrramálið heldur fundi væntanlega fram haldið til klukkan 10.30 eins og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson vakti athygli á áðan.

Forseti vill geta þess að hann hafði alls ekki reiknað út áætlaðan fundartíma heldur upplýsti um ætlunarverk sitt á þessum fundi.

Virðulegi forseti. Ég met mikils svar hæstv. forseta við spurningu minni áðan, en það var ekki alveg nógu nákvæmt. Það þyrfti eiginlega að vera þannig að virðulegi forseti segði okkur einhvers konar endimörk á þessu vegna þess að ég trúi því ekki að við ætlum að tala saman dagana hérna. En ég get ráðlagt þingmönnum sem hafa ruglast í ávarpi á forseta að það getur verið ágætt að ákveða að segja virðulegur forseti eða hæstvirtur forseti, þá ruglast maður ekki á kynjum, það var bara ákvörðun sem ég tók á sínum tíma og hún hefur reynst mér alveg ágætlega. En ég ætla að beina því til virðulegs forseta hvort hún gæti verið aðeins nákvæmari með tímasetninguna á hvenær fundi lýkur.

Frú forseti. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson flutti alveg fantalega góða ræðu áðan og hann upplýsti það að vegna þess að hann hefði svo margt að segja þá hefði hann sett það upp í excel. Ég vil mælast til þess til að greiða fyrir þingstörfum að allir þingmenn stjórnarandstöðunnar setji ræður sínar hér eftir upp í excel. Í öðru lagi kom fram hjá hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni að hann hefði eitthvað við það að athuga að menn væru hérna inn í nóttina vegna þess að nefndafundir verði snemma í fyrramálið. Ég vil upplýsa hv. þingmann um það að - 

Forseti vill minna hv. þingmenn á að nefna hv. þingmenn fullu nafni.

Hæstv. forseti. Ég heyri að hæstv. utanríkisráðherra er mjög spenntur fyrir því að halda hér fundi fram eftir morgni og ég hlakka því til að eyða nóttinni með hæstv. utanríkisráðherra í nótt og við þingmenn væntanlega öll. En varðandi ummæli hæstv. utanríkisráðherra þar sem hann mæltist til þess að menn hættu við að setja sig inn á mælendaskrána þá er það einfaldlega þannig, frú forseti, að þegar manni liggur mikið á hjarta og maður hefur margt að segja og þarf jafnvel að setja ræður sínar upp í excel þá setur maður sig að sjálfsögðu á mælendaskrá þangað til maður hefur úttalað sig um það mál. Það er einfaldlega þannig, frú forseti. Ég tel því varhugavert að hæstv. forseti geri ráð fyrir að ummæli hæstv. utanríkisráðherra leiði til þess að menn hætti að setja sig á mælendaskrá þar sem ég tel rétt að menn fái að segja það sem segja þarf í þessu máli, af nógu er að taka. Ég veit að hv. þingmaður, sem allir eru farnir að kalla hæstv. ráðherra, ég veit ekki af hverju sá orðrómur hefur farið af stað hér í húsinu, 

Virðulegi forseti. Þetta fer nú að verða svolítið undarleg umræða þegar hv. þingmenn koma hér og lýsa því yfir að þeir hlakki til að eyða nóttinni með hæstv. ráðherrum. En svona verður þetta stundum. Ég velti því hins vegar fyrir mér út af orðum hæstv. utanríkisráðherra að hugsun hans, og væntanlega annarra stjórnarliða, verði alltaf skýrari eftir því sem hann sofi minna. Það er þá kannski einhver von á því, þegar við náum hér undir morgun með stjórnarliðum, að við fáum að heyra hver hin raunveruleg ástæða er fyrir því að við eigum að keyra þessi mál í gegn. Síðan er líka spurning, eftir að hafa skoðað þetta mál og allan þann framgang og ýmislegt annað hjá ríkisstjórninni - ég veit ekki hvort rétt sé að forseti mundi beita sér í því - hvort niðurstaðan sé hreinlega sú að stjórnarliðar hafi fengið allt of mikinn svefn á undanförnum mánuðum. Það gæti kannski skýrt ýmislegt ef þetta er rétt kenning hjá hæstv. ráðherra.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. samgönguráðherra fyrir að taka þátt í umræðunni áðan. Ég held að það hafi verið upplýsandi að fá þá til að skiptast á skoðunum, þótt í andsvörum væri, við ræðumenn stjórnarandstöðunnar og ég vonast til þess að við sjáum meira af því. Ekki þætti mér verra ef þeir mundu svara einhverjum þeirra fyrirspurna, virðulegi forseti, sem ég mun beina til þeirra. Þau voru mjög athyglisverð, andsvörin sem komu fram áðan við ræðu hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Það er mjög athyglisvert þegar utanríkisráðherra þjóðarinnar segir fullum fetum að efnahagslegu fyrirvararnir séu inni. Þar sem ég er að tala um hæstv. utanríkisráðherra væri ekki verra ef hann mundi hlusta því að hér er ég að túlka það sem hann sagði áðan. Ef hann gerir það ekki nær það auðvitað ekki lengra en mér þykir það mjög alvarlegt mál þegar hæstv. utanríkisráðherra íslensku þjóðarinnar fullyrðir í þingsal að efnahagslegir fyrirvarar séu í þessu frumvarpi, inni í nýju samkomulagi. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson tók því frekar létt en í mínum huga er það grafalvarlegt að hæstv. ráðherra segi það úr þessum stól. Mér hefur oft fundist hæstv. fjármálaráðherra vera nokkuð frjálslegur í þessu en hann gekkst þó við því hér í dag að a.m.k. hluti af fyrirvörunum væri farinn út. Hann orðaði það að vísu þannig að allir fyrirvararnir væru inni nema vextirnir, eins og það væri eitthvert smámál en það er stærsta einstaka málið. Allir sem hafa skoðað þetta vita að það sem er farið út úr þessu er fyrirvarinn um að ríkisábyrgðin falli niður 2024. Með öðrum orðum heldur ríkisábyrgðin áfram eftir 2024. Það er ekki lítið mál. Sá fyrirvari var settur inn til að sjá til þess að við værum ekki með ríkisábyrgð út í hið óendanlega. Fyrirvarinn um að greiða ekki meira en 6% af hagvexti þjóðarinnar er áfram inni að nafninu til. Þó er komið það ákvæði sem hæstv. fjármálaráðherra benti á, að Ísland þarf alltaf að greiða vexti. Það í gerir þennan fyrirvara að nákvæmlega ekki neinu. Þegar ég sagði að það væri gott að hæstv. ráðherrar kæmu fram áðan fannst mér mjög óheppilegt að hæstv. samgönguráðherra skyldi nota samlíkinguna úr Biblíunni. Mér þótti það mjög óheppilegt en það segir kannski sína sögu. Við skulum ekki gleyma því að þingmenn og frambjóðendur Alþýðuflokksins og þingmenn og frambjóðendur Samfylkingarinnar töluðu um EES-samninginn sem allt fyrir ekki neitt. Við fengum allt og gáfum ekkert til baka. Það var málflutningurinn. Við skulum ekki gleyma því heldur að þessir sömu aðilar sögðu fyrir kosningar að góðærið sem var hér væri ekki neinu öðru að þakka en EES-samningnum. Þær fullyrðingar heyrðust endalaust. Ég verð að viðurkenna að þegar við erum að taka á þessu erfiða máli sem er hreint og klárt afsprengi þess að við gengum í Evrópska efnahagssvæðið - hvort sem okkur líkar það betur eða verr, við þurftum að taka hér upp evrópska tilskipun - ætlaðist ég til þess að þessir sömu forustumenn mundu aðeins endurskoða hug sinn, aðeins mundi kannski sljákka í þeim, að það væri ekki endilega allt stórkostlegt og fullkomið sem kæmi frá Evrópusambandinu. Nei, það var búin til réttlæting sem gengur einhvern veginn út á það að við eigum að greiða þetta, það sé einhvers konar siðferðisskylda hjá okkur að greiða þennan reikning sem er til kominn eftir þá samninga sem gerðir hafa verið. Allt liggur þetta á þeim grunni, hvort sem okkur líkar það betur eða verr, að við gengum í Evrópska efnahagssvæðið og skuldbundum okkur til að taka upp ýmsar tilskipanir Evrópusambandsins. Við sömdum þær ekki, virðulegi forseti. Ég hlustaði af athygli á ræðu hæstv. fjármálaráðherra í dag. Þar fullyrti hann að allir fyrirvararnir væru inni nema sá með vextina. Við vitum að það er einfaldlega ekki rétt. Mér þykir skrýtið ef jafnvel á þessum tímamótum, eftir alla þessa umfjöllun, trúi hæstv. ráðherrar, hvort sem það er hæstv. fjármálaráðherra, samgönguráðherra eða utanríkisráðherra, þessu virkilega. Það eitt og sér er mjög alvarlegt að þeir fari um og segi ósatt. Þetta er hreint og klárt ósatt og þeir geta aldrei fundið rök fyrir þeim fullyrðingum sínum að fyrirvararnir séu allir inni. Ef fyrirvararnir væru allir inni, af hverju værum við þá að breyta lögunum? Af hverju stöndum við þá í þessu? Þetta er svo yfirgengileg hugsanavilla. Af hverju er verið að bjóða okkur upp á þetta ef þeir trúa að fyrirvararnir séu inni? Hér eru hæstv. ráðherrar á göngunum og það væri æskilegt að þeir svöruðu þessari spurningu. Hún er mjög einföld. Það væri æskilegt að þeir kæmu í andsvar við mig og svöruðu henni. Ef þeir treysta sér ekki til þess er ég tilbúinn að vaka með þeim og bíða eftir því að svarið við spurningunni komi. Þetta er mjög einfalt: Ef fyrirvararnir eru inni, af hverju erum við að breyta lögunum? Við getum bara sent skeyti, tölvupóst, úr því að þetta er allt svona eins og Bretar og Hollendingar vilja hafa þetta, fyrirvararnir sem við sömdum. Þá þurfum við ekki að standa í þessu. Aftur að því sem hæstv. fjármálaráðherra sagði í dag. Hann sagði að AGS væri í gíslingu Icesave og að það væru skriflegar sannanir fyrir því. Við erum allt í einu komin í harða deilu á milli hæstv. fjármálaráðherra Íslands og framkvæmdastjóra AGS þar sem framkvæmdastjóri AGS segir: Heyrðu, nei, nei, þetta er misskilningur, þetta tengist ekki neitt, en hæstv. fjármálaráðherra segir: Víst, víst skal þetta tengjast. Er þetta ekki orðið eitthvað öfugsnúið? Ef framkvæmdastjóri AGS segir: Heyrðu, þetta tengist ekkert - tökum hann þá á orðinu. Þetta er búið að koma í öllum fjölmiðlum. Hann þarf þá að draga það til baka. Þetta er í það minnsta engin röksemd fyrir því að klára þetta núna með hraði. Enda segir hæstv. fjármálaráðherra í dag að þeir hafi ekki getað lofað því hvenær þingið mundi afgreiða þetta. Þeir gátu ekki lofað því. Þeir miðuðu við lok nóvember, en gátu ekki lofað því. Og hann kom ekki með nein efnisleg rök fyrir því að við ættum að klára þetta núna. Hann talaði um endurskoðun AGS í janúar. Framkvæmdastjóri AGS hefur talað. Hann talaði um matsfyrirtæki. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson fór ágætlega yfir það og sömuleiðis að erlendir bankar og erlend stjórnvöld væru alltaf að spyrja um Icesave. Nema hvað? Það væri eitthvað óeðlilegt ef þeir aðilar sem hitta íslenska ráðamenn og eru á annað borð eitthvað búnir að kynna sér hvað er í gangi á Íslandi spyrðu ekki um Icesave. Síðan sagði hæstv. ráðherra að það hefðu verið grímulausar hótanir landa ESB um að við skyldum hafa verra af ef við afgreiddum ekki Icesave. Þetta sagði hæstv. ráðherra í dag. Nú hefur hæstv. utanríkisráðherra sagt að þetta væri nokkuð frá síðasta hausti. Sömuleiðis kallaði hæstv. ráðherra fram í áðan og sagði að þetta hefði verið í haust og var að vísa til þessa. Hann sagði það ekki í ræðunni, en segir það núna. Gott og vel, annaðhvort á eftir að upplýsa okkur um eitthvað eða þetta eru bara ein af þeim rökum sem við getum alveg tekið út af borðinu. Að vísu held ég, virðulegi forseti, að stærsta einstaka ástæðan sé hræðsla Samfylkingarinnar og fylgiflokks hennar, Vinstri grænna, við Evrópusambandið. Þegar öllu er á botninn hvolft held ég að þannig sé það. Það er kannski dæmigert og óheppilegt að þegar við ræðum um Evróputilskipanir skuli hæstv. samgönguráðherra sjá ástæðu til að 

Frú forseti. Ég ætla að vona að mér gangi betur núna að ávarpa hæstv. forseta en fyrr í kvöld. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í eitt atriði en vil segja í upphafi að mér fannst heldur dauf ræðan hjá hv. þingmanni, mér fannst hann alveg geta haft aðeins meira skap í henni eins og ég þekki til hans úr þessum ræðustól og vona að ég eigi eftir að sjá meira neistaflug frá hv. þingmanni. 
             Það sem ég ætlaði að spyrja hér um er það mál sem hann kom inn á í ræðu sinni. Hann vitnaði í orð hæstv. fjármálaráðherra fyrr í dag þar sem fram kom að hægt væri að styðja með skriflegum gögnum þá gíslingu sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn virðist hafa verið í vegna þessa Icesave-máls. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann telji ástæðu til að þessi skriflegu gögn verði gerð opinber til að það fari ekkert á milli mála um hver hélt hverjum í gíslingu, hverjir beittu Alþjóðagjaldeyrissjóðnum í þeim þvingunum sem hann hefur verið beittur og þá um leið að gefa í raun Alþjóðagjaldeyrissjóðnum færi á því að leiðrétta málið. Við þekkjum öll svar framkvæmdastjóra gjaldeyrissjóðsins við bréfi Gunnars Sigurðssonar leikstjóra. Ég vil meðal annarra orða þakka þeim borgurum sem sendu það bréf fyrir framtak þeirra en mig langar að spyrja hv. þingmann út í þessi gögn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið og skal reyna að vera líflegri og ákveðnari í ræðustól framvegis. Vegna þessa máls get ég ekki séð annað en að hæstv. ráðherra verði að upplýsa okkur um það eftir að hæstv. ráðherra er búinn að segja að það séu skriflegar sannanir fyrir þessu. Hann verður að koma fram með þessi gögn. Ég verð samt að viðurkenna að ég á mjög erfitt með að skilja málið eftir að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn sagði: Heyrðu, nei, þetta er misskilningur. Þetta tengist ekki. Af hverju er hæstv. ráðherra svo mikið í mun að það gildi samt? Ég hélt að hæstv. ráðherra hlyti að verða mjög glaður þegar framkvæmdastjóri sjóðsins segir: Heyrðu, nei, slakið á, ekki hafa áhyggjur af þessu. Nei, nei, hæstv. ráðherra segir: Jú, víst. Við ætlum víst að hafa áhyggjur af þessu, þú skalt knýja okkur til að samþykkja Icesave. Þú skalt vera innheimtustofnun fyrir Breta, Hollendinga og Evrópusambandið. Er ekki búið að snúa einhverju við hérna, virðulegi forseti? Gengur þetta upp? Stóra einstaka málið er að svarið við spurningu hv. þingmanns er mjög einfalt: Við verðum að sjá þessi gögn. Það er alveg kristaltært. Síðan finnst mér líka að hæstv. ráðherra ætti að hætta að biðja Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um að pína okkur til að samþykkja Icesave, og segja bara: Takk fyrir kærlega, þetta eru skýr og góð svör. Hann ætti að nota tækifærið og þakka þeim borgurum sem skrifuðu bréfið sem hæstv. ráðherra hefði átt að gera sjálfur. Síðan eigum við að fara að sinna þeim málum sem er nauðsynlegt að sinna núna - og það er ekki þetta mál.

Frú forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir svarið. Nú hefur verið birt orðrétt svar framkvæmdastjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins við bréfi Gunnars Sigurðssonar og fleiri þar sem er alveg skýrt að framkvæmdastjórn sjóðsins segir að þetta Icesave-mál hafi ekki verið neitt að þvælast fyrir honum og bendir svo á Norðurlöndin, að það hafi verið eitthvert vandamál þar. Síðan hafa Norðmenn staðfest það og nú er í þingskjölum í norska þinginu að þetta hafi heldur ekkert með Icesave að gera, lánin standi nú Íslandi til boða o.s.frv. Í Ríkisútvarpinu er vitnað í orð hæstv. fjármálaráðherra og eftirfarandi haft eftir honum, með leyfi frú forseta: „En með hliðsjón af reynslunni gætu menn hugleitt hve líklegt er að hún verði að veruleika“ - þ.e. endurskoðun hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum í febrúar - „ef Icesave verður enn óleyst.“ Telur þingmaðurinn eðlilegt að fjármálaráðherra velti því upp og segi að líklega muni Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn tefja endurskoðun, væntanlega þriðju endurskoðun á málefnum Íslands, ég man ekki alveg fjöldann á þeim, á nýju ári ef þetta Icesave-mál verður ekki leyst? Telur þingmaðurinn eðlilegt að hæstv. ráðherra komi því á framfæri að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn muni hugsanlega tefja þessa endurskoðun út af Icesave í ljósi þess að framkvæmdastjórinn er búinn að segja að þetta komi málinu ekkert við? Mér finnst þetta rekast hvort á annars horn, hv. þingmaður. Ég held að það sé mjög mikilvægt að við veltum þessu hér upp og áttum okkur á því hver staðan 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður upplýsir næsta þátt málsins sem er að hér sé bent á Norðurlöndin. Norðmenn hafa svarað því skýrt að þetta tengist ekki á nokkurn hátt. Þegar hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, spurði: Ætlar hæstv. forsætisráðherra ekki að hafa samband við Norðurlöndin vegna þessa? sagði hæstv. forsætisráðherra að hún hefði bara engan áhuga á því. Ef Norðurlöndin ganga í innheimtuhlutverk fyrir Breta, Hollendinga og Evrópusambandið þurfum við að endurskoða okkar Norðurlandasamstarf. Það er ekkert öðruvísi. Mér finnst það sérstakt rannsóknarefni og einhver fjölmiðill hefði einhvern tímann skoðað eitthvað slíkt. Þá kem ég að hinu sem hv. þingmaður kom inn á og sem ég ræddi lítillega í fyrra andsvari mínu, hver gætir hagsmuna Íslands hér ef það er þannig, sem það augljóslega er, að hæstv. fjármálaráðherra biður Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um hjálp til að knýja málið gegnum þingið og vill ekki taka mark á yfirlýsingum framkvæmdastjórans? Ég held að hver maður hljóti að spyrja sig þess.

Frú forseti. Ég vil byrja á að taka undir það sem kom fram í máli hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar varðandi Norðurlandasamstarfið. Að sjálfsögðu verðum við að komast til botns í því hvernig þessi mál raunverulega standa hvað Norðurlöndin varðar. Það er ekki hægt að skilja þannig við það að ráðherrar í ríkisstjórn Íslands fullyrði að Norðurlöndin vilji ekki veita okkur neina lánafyrirgreiðslu þrátt fyrir samninga þar um nema við semjum við Breta og Hollendinga á þeirra forsendum. Það þarf að krefjast þess opinberlega að fá svör við þessu og ef svörin eru á þá leið sem íslenska ríkisstjórnin hefur haldið fram þarf að endurskoða það samstarf. Ég vildi nefna það sem hv. þingmaður kom inn á í ræðu sinni er varðar það sem fulltrúar Íslands, ráðherrarnir, raunverulega trúa og hvort heppilegt sé að þeir séu talsmenn Íslands ef þeir hafa ekki trú á málinu eða ef þeir trúa raunverulega að fyrirvararnir séu til staðar. Er von á góðu ef þeir sem eiga að verja hagsmuni þjóðarinnar eru í rauninni miklu frekar sammála þeim sem er verið að semja við fyrir okkar hönd en eigin þjóð? Mundi til að mynda hv. þingmaður fela einhverjum sem hann vissi að væri harður samfylkingarmaður að gæta sinna hagsmuna og síns flokks í kosningabaráttu og vera kosningastjóri fyrir Sjálfstæðisflokkinn, ef hann vissi að raunverulega væri viðkomandi samfylkingarmaður og vildi helst að Samfylkingin næði hreinum meiri hluta? Er þetta ekki alveg hræðileg aðstaða fyrir okkur ef ráðherrarnir trúa þessu, eins og þeir virðast gera ef dæma má af ræðum þeirra hér, að við eigum bara að borga þetta og ekki vera með vandræði og það sé búið að gera miklu meira en nóg fyrir okkur hvað fyrirvarana varðar?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvar hans. Norðurlandasamstarfið er nú efni í sér umræðu. Það er alltaf gerð krafa á hendur Íslendingum að þeir styðji Norðurlöndin, það er bara almenn regla sem hefur gilt frá því þeir tóku þátt í þessu samstarfi út frá ýmsum forsendum. Ef þeir vinna virkilega með þessum hætti, sem að vísu hefur hvergi verið staðfest, þarf að fara yfir það því alvarlegri verða málin ekki á þeim vettvangi. Þá kemur líka að því sem hv. þingmaður benti réttilega á, hverju hæstv. ráðherrar trúa. Ég er alveg sammála, ég t.d. held að það væri ekki farsælt ef hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson væri t.d. kosningastjóri fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Ég held að það væri ekki gott fyrir Sjálfstæðisflokkinn en fínt fyrir Samfylkinguna. Það kom fram hjá hæstv. samgönguráðherra hér áðan að þessi einlæga trú Samfylkingarinnar á Evrópusambandinu er oft og tíðum hreinlega barnaleg. Ég hef notað þá samlíkingu að samfylkingarmenn reyni oft að sannfæra okkur um að Evrópusambandið sé einhvers konar Hálsaskógur eftir að Mikki refur varð grænmetisæta og það leysist allt ef við förum þarna inn og öllu sé til þess fórnandi. Þegar Evrópusambandið eða forusturíki þess segja: Þið eigið að borga út frá einhverjum ákveðnum forsendum, þá verða þeir bara meðvirkir. Þetta kemur betur og skýrar í ljós í þau fáu skipti sem þessir hæstv. ráðherrar koma hingað upp. Þetta er kannski ein af ástæðunum fyrir því að ég held að það sé ekki gott að Samfylkingin fari með samningsumboð okkar 

Frú forseti. Fyrst nokkur orð til viðbótar um Norðurlöndin. Ég held að mikilvægt sé að halda því til haga að ef á daginn kæmi að stjórnvöld þeirra ríkja hefðu hagað sér með þeim hætti sem íslenska ríkisstjórnin heldur fram væru ekki aðeins Íslendingar mjög ósáttir við það heldur líka íbúar þeirra landa, til að mynda Noregs. Ég brá mér nú til Noregs um daginn eins og frægt varð og þar nefndu mjög margir að Íslendingar hefðu veitt Norðmönnum aðstoð í lok seinni heimsstyrjaldarinnar. Þeir mátu það mikils og sögðu að þetta væri vel þekkt í Noregi og gerðu okkur jafnframt algjörlega ljóst að almenningur í Noregi, og að því er fólk vildi meina meiri hluti þingmanna, vildi ekki sjá að Noregur tæki þátt í einhverjum þvingunaraðgerðum gegn Íslandi. Þvert á móti væri mikill meiri hluti fyrir því að Norðmenn gerðu hvað þeir gætu til að koma Íslendingum til aðstoðar. Þetta hafa íslensk stjórnvöld því miður ekki viljað nýta. Hitt er varðandi Evrópusambandið. Nú eru að sjálfsögðu einlægir Evrópusambandssinnar í öllum flokkum en mér hefur þótt einn reginmunur vera á Evrópusambandssinnum í Samfylkingunni og til að mynda í Framsóknarflokki eða Sjálfstæðisflokki. Ef við byrjum á Framsóknar- og Sjálfstæðisflokki er þar fólk sem færir rök fyrir því að það telji hagsmunum Íslands betur borgið í Evrópusambandinu. Í Samfylkingunni virðast þetta aftur á móti nánast vera trúarbrögð. Eins og hv. þingmaður nefndi á þetta að leysa alla hluti á einhvern óskiljanlegan hátt. Þess vegna hefur mér virst að ekki aðeins séu ráðherrar og þingmenn Samfylkingarinnar að reyna að þóknast Evrópusambandinu með því að gera hvað sem það biður um, heldur sé staðan nánast þannig að þeir vilji færa fórnir til að gleðja Evrópusambandið. Sjáið, þetta færum við ykkur. Þannig birtist m.a. þetta Icesave-mál, þar vilja menn nánast ganga lengra en gert var ráð fyrir að Íslendingar mundu nokkurn tímann gera.

Virðulegi forseti. Ég er hjartanlega sammála hv. þingmanni þegar kemur að Norðurlöndunum. Ég veit að fyrir síðustu þingkosningar í Noregi var mikið mál þegar þáverandi og núverandi stjórnarandstöðuþingmenn kölluðu eftir því hvort það gæti virkilega verið að norsk stjórnvöld væru að aðstoða Breta og Hollendinga og Evrópusambandið í þessari deilu gegn Íslendingum. Almenningur í þessum löndum er ekki tilbúinn til þess að ríkið breytist í innheimtustofnun í þessu þegar við erum að berjast gegn ofurefli. Örugglega ekki í Noregi og ég vil ekki trúa því að svo sé í hinum löndunum heldur. Það er þó alveg rétt að þetta hefur ekki verið kynnt og menn hafa ekki notað þau tæki sem við höfum til þess að kynna okkar málstað þar til að þessir aðilar geti hjálpað okkur. Segjum að Svíar hafi beitt sér með þessum hætti, hvað á hann við með röksemdum um að við ættum að sækja um aðild að Evrópusambandinu vegna þess að þeir eru í forustu þar? Það er mjög sérkennilegt. Ég er einnig hjartanlega sammála því þegar hv. þingmaður ber saman þá sem vilja ganga í Evrópusambandið í Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum miðað við þá sem eru í Samfylkingunni. Að vísu er mikið af samfylkingarmönnum líka í forustu í akademíunni. Það er skelfilegt oft og tíðum að hlusta á málflutning þessa fólks, það minnir stundum á sértrúarsöfnuð. Þegar forustumenn Samfylkingarinnar fara líka að vísa í ESB og tengja við hina helgu bók, það er kannski enn óheppilegri tenging. Ég vek líka athygli á því, virðulegi forseti, að hér segja menn: Forustumenn ríkisstjórnarinnar vilja hjálpa til við þingstörfin og taka þessa umræðu. Ég spurði hæstv. ráðherra sérstakra spurninga en enginn þeirra treysti sér í andsvar þótt allir hafi hlustað á það. Spurningin var mjög einföld: 

Hæstv. forseti. Ég er að velta fyrir mér framhaldi funda hér. Nú hefur ekkert verið gefið upp um það hvenær fundi lýkur eða hvernig því verður háttað og verðum við trúlega um sinn að sætta okkur við að ekki komi svör við því af forsetastóli. Ég vildi hins vegar inna hæstv. forseta eftir því hvort eitthvað væri vitað um ferðir ráðherra ríkisstjórnarinnar. Sumir þeirra eru hér og hafa verið, t.d. hefur hæstv. fjármálaráðherra setið hér vel meðan á umræðunni hefur staðið en aðrir ráðherrar ríkisstjórnarinnar misvel. Ég nefni sérstaklega hæstv. forsætisráðherra og hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra en það mál sem hér er til umræðu er auðvitað á ábyrgð ríkisstjórnarinnar í heild og varðar gríðarlega mikla þjóðarhagsmuni. Því er eðlilegt að hæstv. forsætisráðherra sé hér viðstaddur. Efnahags- og viðskiptaráðherra, það þarf ekki að 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir þetta. Þótt það hljómi undarlega þá sakna ég þess að sjá ekki hæstv. forsætisráðherra hér. Mér hefði fundist að hún þyrfti að vera allmikið við þessa umræðu því þetta er nú umræða sem varðar mjög mikið, svo vægt sé nú tekið til orða, hag og framtíð þjóðarinnar. Mér fyndist eðlilegt að forsætisráðherra sæti hér lungann úr umræðunni og hlustaði á þingmenn og tæki e.t.v. meiri þátt en hún þegar hefur gert. Frú forseti, ég óska þess að það verði athugað hvort hæstv. forsætisráðherra þjóðarinnar gæti hugsað sér að vera viðstödd þessa umræðu, því hún er búin að vera allgóð að mínu viti í flestum tilfellum. Það er nauðsynlegt að hæstv. forsætisráðherra geti komið í andsvör og tekið þátt í umræðunni.

Virðulegi forseti. Ég kem í ræðustól til þess að taka undir með síðasta ræðumanni og spyrja hvort virðulegur forseti geti ekki beitt sér fyrir því á einhvern hátt að fá hæstv. forsætisráðherra til þess að hlýða á eitthvað af því sem hér fer fram. Hún hefur sýnt það aðallega í óundirbúnum spurningum til hæstv. ráðherra að hún virðist ekki vera mjög vel inni í málinu. Því held ég að þetta sé kjörið tækifæri fyrir hæstv. forsætisráðherra að setja sig inn í málið, sérstaklega í ljósi þess að málinu er alveg að fara að ljúka ef fram heldur sem horfir og áður en hún greiðir atkvæði er gott að hún fái 

Forseti vill beina þeim tilmælum til hv. þingmanna að beina máli sínu til forseta og tala um hv. þingmenn og ráðherra í 3. persónu.

Virðulegi forseti. Það er nú kaldhæðnislegt ef menn ætla að halda sig við að nefndafundir verði klukkan 8.30 í fyrramálið að norræna velferðarstjórnin, sem er búin að sækja um aðild að ESB, er búin að brjóta tilskipun Evrópusambandsins um lágmarkshvíld. Þá er það bara spurningin hvort vökulögin frá 1921 um sex tíma lágmarkshvíld, haldi. Að vísu voru þau hugsuð fyrir sjómenn en hæstv. fjármálaráðherra hefur nú vísað til þess að við séum áhöfn á hans skipi þótt enginn viti nú nákvæmlega hvernig sú samlíking er til komin. En, virðulegi forseti, ég held að það væri kannski ekkert vitlaust að fá að vita hversu lengi við eigum að funda hér. Ég vil nú hvetja hæstv. ráðherra, í það minnsta þá sem eru hérna og töluðu digurbarkalega fyrir nokkru síðan, að svara spurningum sem til þeirra er beint. Vísa ég hér til þeirra sáraeinföldu spurninga sem ég beindi til 

Frú forseti. Ég held að það sé mjög brýnt að hæstv. ráðherrar séu viðstaddir umræðuna. Áðan upplýsti hæstv. utanríkisráðherra að hann hefði ekki almennilega fylgst með þar sem hann talaði um að staðan væri góð og að meðaltali gengi þetta ágætlega. Það er einmitt það sem við erum að fara í gegnum hérna í allri þessari umræðu, það er áhættan sem getur komið upp. Við höfum enga vantrú á íslensku atvinnulífi eða íslenskri þjóð. Þjóðin hefur staðið sig ljómandi vel, en ef hagvöxtur verður lítill, mikill fólksflótti verður frá landinu, sem er reyndar byrjaður, megum við ekki lenda í þeirri stöðu að hér verði ævarandi fátækt. Þetta er ekki svartsýni því að það getur vel verið að þetta gangi vel, en við erum að ræða um það ef það skyldi ganga illa og fyrirvararnir í sumar voru til að hindra það að þjóðin lenti í slíku. Meðan menn skilja þetta ekki 

Virðulegi forseti. Ég nefndi áðan að það væri mikilvægt að hæstv. forsætisráðherra okkar væri viðstödd eitthvað af þessari umræðu því að eins og við vitum hefur ýmislegt komið fram í dag m.a. í ræðu hæstv. fjármálaráðherra sem hæstv. forsætisráðherra hefði nú örugglega gaman af því að tjá sig um, til að mynda varðandi grímulausar hótanir Evrópusambandsins. Þá skiptir vitanlega engu máli hvenær þær voru settar fram, eins varðandi Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Frú forseti. Mig langar líka að forvitnast um það hvort formaður eða varaformaður fjárlaganefndar séu í húsi og ég vænti þess að þeir séu að hlusta ef þeir eru í húsi. En það væri gott að komast að því hvort þeir eru í húsi, ef ekki væri fínt ef hæstv. forseti sæi til þess a.m.k. annar þeirra sé hér, því að vitanlega eru það formaður fjárlaganefndar og varaformaður sem bera upp þetta mál þó að þeir séu hér í umboði ríkisstjórnarinnar. 
            

Frú forseti. Ég vil taka undir þær áskoranir sem margir hv. þingmenn hafa beint til forseta um að svipast um eftir hæstv. ráðherrum í ríkisstjórninni, einkum og sér í lagi hæstv. forsætisráðherra, vegna þess að komið hafa fram ummæli í umræðunni, m.a. hjá hæstv. utanríkisráðherra, sem eru þannig að það er eðlilegt að við hv. þingmenn höfum áhyggjur af því hvort fullur skilningur ríki t.d. á því grundvallaratriði að með því frumvarpi sem hér hefur verið lagt fyrir er verið að hverfa í meginatriðum frá þeirri grundvallarhugsun sem lá að baki fyrirvörunum sem settir voru vegna efnahagsþáttarins. 

Forseti vill upplýsa að þeim skilaboðum hefur verið komið til þeirra ráðherra sem óskað er eftir að þessar beiðnir hafi komið fram í þingsal. Jafnframt er formaður fjárlaganefndar hér í húsi.

Frú forseti. Ég tek hér til máls um fundarstjórn forseta og fundarstjórn þessa fundar. Þingið hefur nú staðið í bráðum tólf klukkustundir og þingmenn verið lengi við í dag. Margir þingmanna hafa verið hér síðan hálfníu í morgun, þeir byrjuðu hér á nefndafundum. Það er ekki fyrirséð hvað menn munu vinna hér lengi í dag. Ég talaði tvisvar sinnum fyrr í dag um að það væri kominn tími til að koma skikki á vinnulag og vinnubrögð á Alþingi Íslendinga. Ég vil bara ítreka það í þessum tilmælum mínum um fundarstjórn forseta að það verði gert og þessum fundi verði frestað hið snarasta til morguns. Þetta er óhemjuvinsælt mál og það eru margir sem vilja tala um það og það oft. Það er enginn hörgull á fólki á mælendaskrá þannig að það er engin hætta á að málið klárist. Við skulum reyna að skipuleggja dagskrána með þeim hætti að fólk geti hvílst vel á milli funda og komi þá glatt til vinnu á morgun.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka frú forseta fyrir að hafa orðið við tilmælum okkar um að reyna að hreyfa við hæstv. forsætisráðherra, að fá hana hingað í hús. Það er gott framtak. En það er einn hæstv. ráðherra sem ég hef saknað mjög í þessari umræðu og það er sá hæstv. ráðherra sem hefur tjáð sig hvað fjálglegast um hvað gerist ef Icesave-ósóminn verður ekki samþykktur. Ég man ekki hvort það var hann eða kollegi hans úr háskólanum sem sagði að Ísland mundi breytast í Kúbu norðursins eða Norður-Kóreu norðursins, ég man ekki hvort það var. En ég vil mælast til þess að hvort þú beitir þér náðarsamlegast fyrir því 

Forseti hefur upplýst að þeim skilaboðum hefur verið komið til þeirra ráðherra sem hér er óskað eftir að verði viðstaddir umræðuna, þar á meðal hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra. 
            

Frú forseti. Ég tel ástæðu til að taka undir það sem bent hefur verið á hér um mikilvægi þess að ráðherrar fylgist með þessari umræðu því að þótt ég hafi nú fylgst ágætlega með Icesave-málinu frá því þarsíðasta haust, fyrir meira en ári síðan, hef ég engu að síður orðið margs fróðari við að sitja hér og hlusta á þingmenn halda ræður sínar. Til þess er nú þessi samkoma að menn geti upplýst aðra þingmenn um áhugaverð mál. Í mörgum tilvikum eru þetta kannski mál sem einhverjir hafa heyrt um áður en síðan gleymt, eða heyrt áður og ekki gert sér grein fyrir því hversu mikilvæg þau eru. Ég er hræddur um að þar liggi kjarni vandans hjá ríkisstjórninni, hún kann að hafa heyrt eitthvað af þessu, kannski ekki lagt mikið við hlustir, en hún virðist ekki hafa gert sér grein fyrir mikilvægi málanna. Reyndar kemur það nú aftur og aftur fram að ríkisstjórnin hefur ekki einu sinni heyrt af 

Frú forseti. Það er afskaplega mikilvægt og áheyrilegt að hlusta á þessa umræðu. Fulltrúar stjórnarandstöðunnar kvarta mjög yfir því að fá ekki að tjá sig um þetta en segja um leið að þeir fái ekki mat í fullu húsi matar o.s.frv. Ég vil líka kvarta yfir því að formenn stjórnarandstöðuflokkanna skuli ekki vera hér og hlýða á þessar umræður. Margir hverjir eru heilu og hálfu vikurnar í útlöndum á meðan þessi mikilvæga umræða fer fram, þar á meðal fulltrúar stjórnarandstöðunnar í fjárlaganefnd, sem eiga að vera hér að mínu viti. Það er mikilvægt að þetta fólk hlýði á þessar umræður og verði vitni að þeim boðskap sem hér fer fram. En þetta fólk hefur ekki sést hér í fjölda marga daga og er það miður. Ég held því að við ættum að óska eftir því að sem flestir séu hér og hlýði á umræður, jafnt af hálfu stjórnar og stjórnarandstöðu.

Hæstv. forseti. Ég get alveg tekið undir lokaorð hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar. Ég held að það sé ástæða til að hvetja sem flesta til að taka þátt í þessari umræðu og vera viðstaddir umræðuna. Ég get ekki gert neinar athugasemdir við þau orð. Ég vil bæta um betur og segja að það væri mikill ávinningur af því ef fleiri þingmenn tækju þátt í þessari umræðu og hv. þingmaður, sem auðvitað hefur góð kynni af málinu í gegnum störf sín í fjárlaganefnd, gæti t.d. upplýst um það á hvaða forsendum hann styður þetta mál, því að ég geri ráð fyrir því að hann geri það. 

Frú forseti. Já, ég get líka tekið undir orð hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar um að sem flestir ættu að láta sjá sig hér og taka þátt í umræðunni því að það hefur nú mikið vantað upp á að stjórnarliðar geri skoðun sína ljósa. Menn velta því fyrir sér hvers vegna sú er raunin og telja þá líklegt að þeir treysti sér einfaldlega ekki til að verja það frumvarp sem hér er verið að þvinga í gegnum þingið. En ég vildi þó ítreka það sem komið hefur fram áður varðandi að þessari fullkomnu óvissu um hversu lengi fundurinn á að standa verði eytt. Þótt menn séu tilbúnir að vera hér eins lengi og þurfa þykir þurfa þeir að hafa einhverja vitneskju um hvernig starfinu verður háttað. Það eru ekki bara þingmenn sem vinna í þessu húsi. Hér er fjöldinn allur af starfsmönnum um allt hús sem hefur ekki hugmynd um hvenær þinghaldinu lýkur í kvöld.

Frú forseti. Ég kem hér upp í liðnum um fundarstjórn forseta. Mig langar aðeins að minnast á það sem hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson sagði hér áðan. Ég vil taka það fram að ég er ekki í stjórnarandstöðu, ég er að vísu ekki heldur í stjórninni, en við tökum afstöðu með og á móti málum á forsendum málanna. Ég hef stutt fjölmörg mál ríkisstjórnarinnar síðan nýtt þing hófst hér í vor. Ég studdi m.a. og beitti mér fyrir frumvarpi um eignaumsýslu ríkisins. Ég studdi Bankasýslu ríkisins. Við eyddum talsverðum tíma í það. Þau mál safna ryki uppi á hillu einhvers staðar og það á ekkert að gera með þau. Icesave-málið er mál sem mér er lífsins ómögulegt að samþykkja. Það er mjög vont mál fyrir land og þjóð og eitthvert versta mál sem nokkurn tímann hefur komið inn á gólf þessa þinghúss. Þess vegna beiti ég mér gegn því. Komi ríkisstjórnin fram með önnur mál, lýðræðisvæn mál, mun ég að sjálfsögðu styðja þau. Ég er ekki hér í stjórnarandstöðunni af prinsippinu 

Forseti vill minna hv. þingmenn á að ræða undir þessum lið um fundarstjórn forseta.

Frú forseti. Ekki nokkur hv. þingmaður dregur í efa og velkist í vafa um hversu mikilvægt það mál er sem við erum að fást við í þessari umræðu. Við hljótum því að velta því fyrir okkur hvers vegna stjórnarliðar taka jafnlítinn þátt í umræðunni og raun ber vitni. Það er sorglegt til þess að vita, burt séð frá því hvar menn standa í flokki, að í jafnveigamiklu og örlagaríku máli eins og þessu skuli svo fáir stjórnarliðar tjá sig. Ég hef enga aðra skýringu á þessu en þá að fyrirkomulag og skipulag þingfunda sé með þeim ósköpum að stjórnarliðar vilja ekki taka þátt í þessari umræðu. Varla getur það verið, frú forseti, að stjórnarliðar taki ekki þátt hér vegna þess að þeir hafi ekkert að segja, að þeir hafi ekkert um þetta risamál að segja, að þeir séu ekki tilbúnir í rökræður við okkur 

Frú forseti. Það er mikið búið að ræða um það á síðustu dögum í þessari pontu að skipulag vanti á þinghald og það má vel vera að svo sé. Þess vegna skora ég á stjórnarandstöðuþingmenn sem halda uppi þessu málþófi að mínu viti, svo sem sjá má á skipulagi þeirra, að koma með dagskrá um hvað þeir ætli að tala lengi og þá er einfaldlega hægt að skipuleggja þingstörfin með það í huga. Geta þeir sagt hvað þeir ætla að tala lengi, geta þeir sagt það í klukkutímum, geta þeir sagt það í dögum, geta þeir sagt það í vikum?

Þar til málið er fullrætt.

Ef það er hægt, hv. þm. Illugi Gunnarsson, er hægt skipuleggja allt starf hér miklu betur. Það væri mjög frumlegt af hálfu stjórnarandstöðuþingmanna, akkúrat hér og nú á öðrum degi desembermánaðar, að setjast niður og áætla eins og fullorðnir menn hvað þeir ætla að tala lengi, í hve marga daga, í hve margar vikur og í hve marga mánuði ef því er að skipta, þá gæti skipulag legið fyrir 

Svo er.

Frú forseti. Ég tel mig ekki vera að stunda málþóf. Ég kemst yfirleitt ekki yfir þá punkta sem ég ætla að ræða í ræðum mínum og ég á enn eftir að ræða eina 7–8 punkta og svo bætast alltaf einhverjir við vegna þess að umræðan gefur alltaf tilefni til að ræða nýja fleti á þessu máli, þeir eru alltaf að koma í ljós. Og þeir hafa komið það margir í ljós undanfarna daga að það er ástæða fyrir hv. nefnd að fjalla um málið meðan á umræðunni stendur til að hægt sé að spyrja gesti og fá frekari upplýsingar. Ég get ekki skikkað hv. stjórnarliða til að mæta í pontu en ég geri ráð fyrir að kjósendur vilji fá að vita hvers vegna í ósköpunum þeir ætli að samþykkja þetta frumvarp og skella þessum kvöðum á íslenska þjóð til 20, 30, 40 ára og gera hana fátæka.

Virðulegi forseti. Það sem við erum búin að sjá og hlusta á hér segir okkur að við eigum mjög langt í land með að ræða þetta mál. Hér hafa hæstv. ráðherrar komið upp og afhjúpað í besta falli þekkingarleysi sitt á málinu. Allur þingheimur hefur hlustað á það að hæstv. ráðherrar, meira að segja hæstv. utanríkisráðherra hefur sagt að allir fyrirvararnir séu inni. Það var það sem hæstv. utanríkisráðherra sagði. Virðulegi forseti. Það er alveg ljóst að við þurfum að halda umræðunni áfram, og ef stjórn þingsins eða virðulegi forseti telur nauðsynlegt að gera það fram eftir nóttu og þá muni kenning hæstv. utanríkisráðherra ná fram, að þá fari stjórnarliðar að hugsa skýrar, ég vona að það sé rétt, en það væri ekki verra að fá að vita hver áætlunin er.

Frú forseti. Ég kem upp til að ræða nokkra punkta sem ég hef ekki komist yfir fyrr í málflutningi mínum. Mig langar hins vegar að byrja á að nefna það við hv. þm. Sigmund Erni Rúnarsson að við höfum í tvígang í dag boðist til að taka öll þau mál inn í þingið sem ríkisstjórnin óskar eftir ef Icesave-umræðunni verður frestað á meðan en þeim tilboðum hefur verið hafnað. Það er mér ekki kappsmál að tefja fjárlög eða skattamál ríkisstjórnarinnar. Þetta eru allt saman mjög brýn mál sem þarf að afgreiða og þó að ég sé kannski ekki sammála þeim öllum mun ég ekki standa í vegi fyrir því eða tefja framgang þeirra á þinginu, það er alveg á hreinu. Ég kom ekki með þetta mál inn í þingið. Þetta mál var afgreitt sem lög frá Alþingi í sumar, einhver merkilegasta lagasetning sem þetta þing hefur nokkurn tíma afgreitt. Þeirri lagasetningu var alfarið klúðrað af hálfu framkvæmdarvaldsins í framhaldinu sem vogaði sér að koma aftur inn með málið og leggja til að fyrirvararnir í því yrðu slitnir úr sambandi og málið hugsanlega gert mjög varasamt fyrir efnahag þjóðarinnar. Það er ekki nema eðlilegt að við þurfum að ræða það til hlítar ef slíkt er gert og það segir mér enginn að hæstv. ríkisstjórn hafi búist við því að málið yrði afgreitt öðruvísi en í ágreiningi. Málið var tekið í ágreiningi út úr efnahags- og skattanefnd og tekið í ágreiningi út úr fjárlaganefnd án þess að fá efnislega umfjöllun. Bent var á það í báðum nefndunum að málið mundi í staðinn fá umræðu í þingsal. Það er ekki eins og ekki hafi komið fram ný efnisatriði í málinu síðan, ekki er lengra síðan en í gær að gert var hlé á umræðu um málið og lögspekingar fengnir fyrir fjárlaganefnd til að velta því upp fyrir nefndinni hvort hugsanlega væri verið að fara á svig við stjórnarskrána að einhverju leyti. Engin niðurstaða kom út úr þeim fundi önnur en sú að lögfræðingarnir skiptust að einhverju leyti í lið í álitum sínum, einn var mest á móti, annar svolítið minna á móti og tveir voru þeirrar skoðunar að þetta bryti ekki í bága við stjórnarskrána. Því var hins vegar hafnað að bjóða upp á skriflegar álitsgerðir um málið. - Nú sé ég að hæstv. utanríkisráðherra brosir fallega til mín. Ég veit að honum þykir vænt um mig og það er gott að fá að vita það svona beint fyrir framan sig.

Það er staðfest.

Það er staðfest, þakka þér fyrir það. Í framhaldi af þessum fundi lögspekinganna í gær kom önnur grein í Morgunblaðinu í dag þar sem það er nánast lagt niður að hér sé verið að fara á svig við stjórnarskrána. Mergur málsins er sú staðreynd, sem ég hef alltaf bent á, að hér verið að biðja um ríkisábyrgð sem er ótakmörkuð í tíma og ótakmörkuð í umfangi. Það er bara ein af staðreyndum málsins og að halda öðru fram er einfaldlega rangt. Enginn lögspekinganna í gær gat bent á það hvenær ríkisábyrgðinni lyki eða hver hámarksupphæðin yrði sem greiða þyrfti. Af þeim ástæðum töldu þeir og sumir telja enn að hér sé verið að setja lög um eitthvað sem brýtur í bága við stjórnarskrána. Að mínu viti er það ekki ásættanleg niðurstaða. Það er heldur ekki rökræn niðurstaða miðað við gögn málsins sem hafa komið fram. Gögn málsins um það t.d. hvernig á að fara að því að greiða skuldir ríkissjóðs þegar þetta bætist ofan á eru þess eðlis að þar stendur ekki steinn yfir steini. Gögn Seðlabankans halda ekki vatni frekar en hriplekur strigi. Ég hef óskað eftir því að reynt verði að fá rökræna niðurstöðu í þetta mál. Ég hef óskað eftir því á fundum með forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar í tvígang í dag að málið verði tekið úr þeim farvegi sem það er í núna. Það er í sjálfheldu í þinginu, það er einfaldlega staðreynd. Margra hluta vegna er það í sjálfheldu í þinginu og því verður kannski ekki breytt svo auðveldlega. Það næst ekki samkomulag um framhaldið. Það eru þrjár leiðir til að mínu viti til að ná málinu úr þessari sjálfheldu og sú fyrsta er sú sem hefur verið rædd svolítið oft á milli okkar og  
            

Forseti vill biðja hv. þingmenn að eiga ekki samræður við ræðumenn sem standa í ræðustól Alþingis.

Ríkisstjórnin getur lýst því yfir að það sé ekki hægt að koma þessu máli í gegnum þingið, hvort sem það er meiri hluti fyrir því eða ekki, og óskað þess við utanaðkomandi aðila að þetta sé orðið þess eðlis að hér sé um milliríkjadeilu að ræða og það verði að leysa hana á pólitískum grundvelli eins og slíkar deilur með aðkomu sáttagerðarmanna eða landa eða einhverra til að reyna að finna niðurstöðu því að þetta mál er óásættanlegt fyrir Íslendinga. Það hangir of mikið á spýtunni til að ég geti samþykkt það og fjöldinn allur af öðrum þingmönnum, og það væri kannski æskilegasta leiðin að reyna að leysa úr málinu á sanngjarnan hátt fyrir einhvers konar alþjóðlegum gerðardómi eða sáttagjörðarvettvangi. Þriðja leiðin út úr þessu er svo hins vegar sú sem mér kannski hugnast, og þó að ég hafi í umræðum mínum um þjóðaratkvæðagreiðslur almennt ekki talið að mál sem snúast um fjármál ríkissjóðs eða þjóðhagslegar byrðar þjóðarbúsins sé hægt að bera beint undir þjóðaratkvæði, þá er þetta mál heldur ekki beinlínis þess eðlis. Hér er um áratugaskuldbindingu að ræða, skuldbindingu sem sennilega meginþorri þjóðarinnar telur ekki á sinni könnu að borga. Ég er alveg sammála því að það er ekki mitt að borga þetta. Þetta eru ekki skuldir sem ég efndi til. Ég held að það væri ráð, ef hægt væri að koma því við, að ríkisstjórnin leitaði leiða, hverjar svo sem þær yrðu, til að taka þetta mál út úr þinginu og vísa því til atkvæðis hjá þjóðinni. Þar kæmi þá niðurstaða sem væri óvefengjanleg og ekki hægt að gera neitt meira við en vísa henni til Breta og Hollendinga og fara svo með málið einhver veginn áfram þaðan. Þetta eru leiðir sem hægt væri að fara og allar þrjár eru miklu betri en að halda áfram þessu pexi. Þótt fram komi ný atriði og fjöldinn allur af þingmönnum sé ekki búinn að tala sig tóman um málið enn þá, er samt engum blöðum um það að fletta að ef æskilegri niðurstöður kæmu fram í málið mundu þingmenn væntanlega hugsa sig um og jafnvel draga sig af mælendaskránni. Það eru til leiðir fyrir ríkisstjórnina að fara í þessu máli ef hún kýs að gera svo. Ég óska þess að hæstv. ríkisstjórn taki þessar athugasemdir til greina og reyni að gera eitthvað í málinu. Niðurstaðan úr þessu blessaða máli öllu saman verður náttúrlega sú - nú er hæstv. heilbrigðisráðherra farin úr salnum, ég hefði óskað þess að hún væri hér áfram, m.a. er verið að skera hér niður í heilbrigðiskerfinu og verður gert á næstu árum. Það verður skorið niður í menntamálum og verður gert á næstu árum. Velferðarkerfið verður skorið niður í ár og á næstu árum. Þegar er byrjað að krukka í fæðingarorlofið. Landspítalinn er á ystu nöf hvað varðar starfsemi. Þar þekki ég vel til og hef gert í hálfan annan áratug. Mér er vel kunnugt um að þar er hópur lækna, hjúkrunarfræðinga og sérfræðinga sem eru annaðhvort búnir að segja upp eða ætla að segja upp vegna álags, vegna lélegs starfsanda, vegna mikillar óvissu, vegna óviðunandi vinnuumhverfis, faglega. Þetta fólk á ekki í neinum vandræðum með að finna sér vinnu annars staðar og þó að ekki sé kannski um stórfelldan fólksflótta að ræða er um að ræða brottför fólks sem skiptir mjög miklu máli fyrir framtíð og heilbrigði þjóðarinnar og verður vont að missa það úr landi. Það mun taka mjög langan tíma að vinna upp þá þekkingu sem tapast og þá færni, þannig að þetta er gríðarlega alvarlegt mál. Þetta er bara ein af afleiðingunum sem munu fylgja því að samþykkja þessar skuldir til viðbótar þeim sem núna hvíla á ríkissjóði. Meðal annars af þeim sökum sé ég mér ekki fært að styðja þetta mál og þegar ég kemst aftur að á mælendaskrá mun ég reyna að klára athugasemdalista minn við málið.

Frú forseti. Ég hjó eftir því í ræðu hv. þm. Þórs Saaris að hann ræddi einmitt um það sem hann kallaði eðlileg samskipti ríkja sem ættu í milliríkjadeilu. Ég get tekið undir með honum að það er hæpið að þannig hafi verið haldið á málum af hálfu stjórnvalda að hægt sé að segja að öll vinnubrögð hafi verið með þeim hætti sem menn væru sáttir við. Ég vil líka um leið bera það undir hv. þm. Þór Saari hvort hann geti verið sammála mér í því að hér er ekki um neina venjulega milliríkjadeilu að ræða. Hér er um að ræða kröfu tveggja þjóða á hendur annarri þjóð þar sem verið er að gera kröfu um ábyrgð á allt að því helmingi af þjóðarframleiðslu viðkomandi þjóðar sem eru gríðarlegir fjármunir og vart hægt að finna nokkur dæmi sambærileg við þær kröfur sem eru gerðar gagnvart okkur Íslendingum. Hlýtur það ekki að vera afskaplega undarlegt í þessari kröfugerð allri að við Íslendingar séum að ræða frumvarp þar sem er ákvæði sem segir að við ætlum okkur ekki að viðurkenna að við berum ábyrgð á því að borga þessar fjárhæðir, okkur beri ekki skylda til þess en við ætlum samt að gera það, að því er virðist, vegna þess að við erum beitt þvingunum? Við erum beitt þvingunum af hálfu þjóða sem eru margfalt fjölmennari, stærri og öflugri en við. Þar með má segja að allt málið sé komið úr því hefðbundna ferli sem menn geta haft um viðræður þjóða sem eiga í eðlilegri deilu. Hér er ekki lengur eðlileg deila. Getur hv. þm. Þór Saari tekið undir með mér og verið sammála hv. þingmönnum um það að menn hefðu kosið að t.d. hæstv. forsætisráðherra hefði beitt sér af meiri festu og meiri hörku í umræðum og viðræðum við þessar þjóðir en raun ber vitni? Það væri áhugavert að heyra skoðun hv. þingmanns á því.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Illuga Gunnarssyni fyrir andsvarið. Vissulega er hér ekki um að ræða neitt venjulegt mál og ég held að þetta sé í rauninni algerlega fordæmalaust hvað varðar milliríkjasamskipti. Það að þjóðir geri kröfu í helming landsframleiðslu þjóðar er miklu, miklu meira en Bretar gerðu nokkurn tíma á hendur Þjóðverjum að lokinni fyrri heimsstyrjöldinni, þannig að bara þær upphæðir sem um er að ræða eru af því kalíberi að þetta mál er fáránlega vaxið ef menn horfa á það einhverjum raunhæfum augum. Svo koma menn saman og berja sér á brjóst og segja: Við getum víst borgað þetta og munum víst borga þetta. Ég er þeirrar skoðunar að það sé einfaldlega ekki hægt að borga þetta og þar sem Bretar og Hollendingar neita að gefa nokkuð eftir í þessu máli sé þetta milliríkjadeila og þess vegna verði einfaldlega að fá einhverja utanaðkomandi aðila til að reyna að leita sátta í þessu geggjaða máli. Ég þreytist aldrei á að minna á það að þegar við lásum yfir fyrstu lánasamningana í júní fengum við Elviru Méndez, dósent við Háskóla Íslands, til að fara yfir þá. Hún er sérfræðingur í Evrópurétti. Hún sagði að samningarnir væru þess eðlis og það hallaði það mikið á annan samningsaðilann í þeim að fyrir hvaða Evrópudómstóli sem væri yrðu samningarnir dæmdir ólöglegir á þeim forsendum að of mikið hallaði á annan samningsaðilann. Það var hennar niðurstaða um þessa samninga og samningarnir sem núna liggja fyrir eru hálfu verri en þeir sem voru þá, ég tala ekki um þegar búið er að taka alla fyrirvarana úr sambandi, þá eru þetta samningar sem eru óásættanlegir fyrir Íslendinga og óásættanlegir fyrir evrópskum dómstólum vegna þess að svo mikið hallar á annan samningsaðilann. Þetta ætla ríkisstjórn Íslands og þingmenn hennar að samþykkja. Þar segi ég bara nei takk.

Frú forseti. Mér þykja áhugaverðar hugleiðingar hv. þm. Þórs Saaris um að fenginn verði sáttasemjari til að vinna með þessum þjóðum því að augljóst er að við eigum ekkert roð í þær í samningum vegna þess að sá samningur sem liggur fyrir okkur núna og ætlast er til að við veitum ábyrgð á er greinilega þannig vaxinn að hann veitir sömu niðurstöðu og hefðum við tapað í dómsmáli, allur okkar málflutningur verið dæmdur ógildur og ómarktækur og okkur bæri að borga hverja einustu krónu. En í því frumvarpi sem nú er rætt um tökum við einmitt skýrt fram að okkur beri ekki að gera slíkt þannig að ég er alveg sammála hv. þingmanni um að hér sé greinilega neytt aflsmunar, sem síðan birtist í því að samningurinn hallar svo gersamlega og algerlega á smáþjóðina að hún ein á að bera allan hallann á málinu og það er auðvitað óásættanlegt. Ég tek undir með hv. þm. Þór Saari að áhugavert væri að fá til okkar sáttasemjara um þetta mál og ég vil gjarnan fá að heyra meira frá hv. þingmanni um þann þátt málsins.

Frú forseti. Ég er alveg sammála hv. þm. Illuga Gunnarssyni um að hér sé um að ræða mál þar sem hallar svo mikið á annan samningsaðilann að hann er knésettur í málinu. Við getum ekki veitt mikla viðspyrnu enda smáþjóð að glíma við tvö stórveldi. Ríkisstjórninni virðist hafa láðst að íhuga þann möguleika af einhverri alvöru að leita aðstoðar erlendis frá. Á einhverjum tímapunkti voru Frakkar tilbúnir til að aðstoða Íslendinga í þessu máli en sú aðstoð gufaði upp einhverra hluta vegna. Það er ekki Evrópu til framdráttar að sitja aðgerðalaus og horfa á þetta mál og þeir evrópsku embættismenn sem ég ræði reglulega við eru einfaldlega sammála mér um það að Ísland geti ekki staðið undir þessum skuldbindingum og eigi ekki að gera það og það sé einfaldlega leiðin út úr þeim að reyna að finna aðra lausn á þessu máli heldur en að kokgleypa allt sem fyrir okkur er lagt. Við mundum hvort eð er 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Þór Saari fyrir ágætisinnlegg áðan. Eftir hrunið sem varð í Færeyjum í byrjun 10. áratugarins var eitt af mínum fyrstu verkum sem hagfræðingur að starfa fyrir nefnd sem forsætisráðherra Danmerkur skipaði til þess að gera úttekt á bankahruninu. Það sem við komumst fljótlega að var að búið var að kippa stoðunum algerlega undan atvinnugreinunum á eyjunum, atvinnuleysi var gríðarlegt og á tiltölulega skömmum tíma fluttu um 20% eyjaskeggja burt, flestir til Danmerkur en einhverjir fóru til annarra landa, m.a. til Íslands. Það sem verra var var að þessir miklu fólksflutningar áttu sér að mestum hluta stað hjá ungu fólki sem hafði haldið uppi atvinnulífinu. Mig langar til að spyrja hv. þingmann að því í fyrsta lagi hvort hann telji að hætta sé á að þetta geti gerst hérna og hvort hann hafi orðið var einhverra merkja um að þetta sé að gerast og í öðru lagi, hvort hann þekki einhver dæmi frá öðrum þjóðum um að skertir efnahagslegir möguleikar til lengri tíma litið hafi leitt til viðlíka fólksflutninga og við sáum í Færeyjum í byrjun 10. áratugarins.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni andsvarið. Þær tölur sem lágu fyrir í vor um fólksflutninga voru ekki glæsilegar. Fyrstu sex mánuði ársins fluttu 10 fjölskyldur úr landi hvern virkan dag vikunnar. Það er ekkert smáræði fyrir fámenna þjóð eins og Íslendinga, 10 fjölskyldur á dag hvern virkan dag vikunnar. Ég veit ekki hvert framhaldið hefur orðið á því, ég hef ekki séð neinar nýjar tölur. Það er engu að síður stöðugur fólksflutningur úr landinu. Þótt verið geti að hann teljist ekki stórfelldur þá veit ég ekki nákvæmlega hver sá mælikvarði ætti að vera. En við vitum það hins vegar að þeir sem flytja úr landi eru þeir sem mesta möguleika hafa á því að fá sér vinnu annars staðar. Það er þá yfirleitt fólk sem er undir meðalaldri, vel menntað, með einhverja reynslu eða færni, sérfræðiþekkingu. Ég þekki töluvert af fólki sem er núna að lenda í annað sinn á lífsleiðinni í kreppu vegna húsnæðiskaupa. Það lenti í niðursveiflunni og aftengingu launavísitölunnar í kringum 1988, 1989 og tapaði öllu sínu, er að reyna að koma sér þaki yfir höfuðið aftur og er aftur knésett. Það er að flytja úr landi og segist aldrei ætla að koma aftur. Ég hef sjálfur búið lengi erlendis, bjó í Bandaríkjunum samfleytt í um 10 ár, var þar í háskólum og það fólk sem var þar í námi og var frá löndum sem mætti kalla þróunarlönd eða þriðja heims ríki var fólk sem var að ná sér í menntun og hafði ekki í huga að snúa heim aftur vegna alvarlegs efnahagsástands heima fyrir. Svona aðstæður er náttúrlega gríðarleg blóðtaka fyrir allar þjóðir og fyrir Íslendinga líka. Það er ekki útlit fyrir að það rætist hér úr í efnahagsmálum næstu árin, því miður og til að fólk flytjist hingað heim aftur þarf að vera góð og gild ástæða til að það gerist og með núverandi ríkisstjórn fæ ég ekki séð að þær aðstæður skapist nokkurn tíma í bráð.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Þór Saari fyrir ágætissvar. Í síðustu viku setti hv. þingmaður fram upplýsingar sem settu þetta mál allt saman í samhengi. Í þeim upplýsingum var þingheimi og almenningi sýnt fram á það hvernig það þarf skatta 79 þúsund manns til að standa undir vaxtagreiðslum af þessu Icesave-óláni. Nú vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann hafi lagt mat á hversu langan tíma það tæki þá 79 þúsund sem standa undir þessum vöxtum að flytja úr landi og ef hann hefur ekki lagt mat á það eða látið leggja mat á það fyrir sig þá vil ég skora á þingmanninn 

Frú forseti. Hv. þingmaður er að vísa í plaggið mitt sem heitir „Hvað verður um skattana árið 2009?“ og hann var fullhógvær þegar hann nefndi 79 þúsund manns. Tekjuskattur ríkissjóðs af 79.041 einstaklingi fer eingöngu í það að greiða vexti af Icesave á árinu 2009. Þetta er miðað við nýjustu tölur fjárlaganefndar um fjölda greiðenda á árinu. Þetta var aldrei rætt efnislega í fjárlaganefnd og ekki í efnahags- og skattanefnd en ég mun svo sannarlega taka þetta upp í efnahags- og skattanefnd þegar kemur að því að ræða skattahækkunartillögur ríkisstjórnarinnar því við þurfum að fá það á hreint hversu mikið af þeim skattahækkunum og hversu mikið af tekjuskattinum almennt á árinu fer eingöngu í Icesave-hítina, en eins og staðan er í dag eru það allir tekjuskattar 79.041 greiðanda sem fara eingöngu í það að greiða vexti af Icesave.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni ágæta ræðu. Nú ber vel í veiði þar sem hv. þingmaður er hagfræðingur og mig langar til að spyrja hann um vissa þætti. Í skýrslu Seðlabankans til efnahags- og skattanefndar kemur fram að menn telja að orsökin fyrir lágum hagvexti í Japan hafi verið mikil skuldsetning, m.a. ríkissjóðs, og síðan segir í þeirri sömu skýrslu að búist sé við mjög lágu raungengi krónunnar á næstu árum og svo er gert ráð fyrir því að útflutningur mínus innflutningur fari upp í að vera 11, 12, 13% af landsframleiðslu sem þýðir það að menn búast ekki við aukningu útflutnings heldur að innflutningur dragist mjög mikið saman. Hvað þýðir þetta eiginlega á mannamáli? Hvað þýðir það ef hagvöxtur verður enginn? Hvað gerist þá í þjóðfélaginu? Hvernig verður launaþróun o.s.frv. ef enginn hagvöxtur er í 10, 15, 20 ár? Hefur hv. þingmaður dæmi um það frá öðrum löndum hvað gerist? Eins hvað gerist ef raungengið verður mjög lágt, hvað þýðir raungengi fyrir almenning? Hvað þýðir það ef innflutningur verður mjög lítill?

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir andsvarið. Lágt raungengi þýðir einfaldlega verri lífskjör, það verður minna úr að spila og meiri fátækt en verið hefur. Það er það sem lágt raungengi þýðir. Ég er einn af þeim sem hafa miklar efasemdir um gögn Seðlabankans og í huga mínum jaðra þau við skáldskap. Það er ekki nokkur einasta leið að hér verði 163 milljarða kr. afgangur á vöru- og þjónustuviðskiptum á hverju ári að meðaltali næstu tíu árin. Það hefur aldrei gerst í Íslandssögunni. Mesti afgangur á einu tilteknu ári hefur verið um 22 milljarðar. Þessar tölur Seðlabankans eru því ekki raunhæfar. Og ein af meginástæðunum fyrir því að ég er á móti þessu máli er að við höfum ekki fengið upplýsingar um hvernig á að borga þessar skuldir. Það hefur hvergi komið fram. Það sem Seðlabankinn gerir líka er að hann reiknar einhvern hagvöxt sem enginn veit á hverju á að byggjast úr því að innflutningur á að vera í lágmarki og raungengið á að vera í lágmarki. Spár Seðlabankans virðast vera einn hrærigrautur. Hann vísar einnig til þess að stöðvun hafi verið í Japan í 20 ár vegna mikilla skulda ríkisins. Þá er spurningin: Hverju stöndum við frammi fyrir? Við stöndum frammi fyrir því sama. Við stöndum frammi fyrir gríðarlegum skuldum ríkisins. Þó að menn séu að hræra saman út og suður skuldum þjóðarbúsins annars vegar og skuldum ríkisins hins vegar þá eru það skuldir ríkisins sem skipta meginmáli. Þær eru gríðarlegar og þær eru það miklar að við komumst ekki fram úr þeim. Verðhjöðnun er líkleg úr því að hér verður áfram stöðnun. Við búum nú þegar við verðhjöðnun á fasteignamarkaði og hún hefur einfaldlega gert það að verkum að fasteignamarkaðurinn er algerlega frosinn. Það er ekki nokkur einasta leið að eiga viðskipti á fasteignamarkaði. Þetta mun gerast á öðrum sviðum efnahagslífsins ef verðhjöðnun verður. Það halda allir að sér höndum og stöðnunin einfaldlega botnfrýs.

Frú forseti. Ég spurði hv. þingmann einmitt vegna þess að mjög margir stjórnarsinnar og flestir hæstv. ráðherrar hengja sig í skýrslu Seðlabankans. Þeir tala stöðugt um að þetta gangi upp að meðaltali og þetta sé að meðaltali ágætt. Er þá niðurstaðan í rauninni sú að ef við tökum á okkur allar þessar skuldbindingar séum við að tala um að hæstv. velferðarstjórn sé að búa til fátækt á Íslandi? Velferðarstjórnin sé að búa til fátækt og þeir hv. þingmenn stjórnarliða sem samþykkja þetta frumvarp sé að stefna þjóðinni í fátækt?

Frú forseti. Það er einmitt það sem ég hef áhyggjur af, þ.e. að við séum að stefna inn í hugsanlega viðvarandi langt tímabil fátæktar, alla vega miðað við það sem við höfum vanist á undanförnum árum. Það er alltaf ágætt að nota meðaltalstölur. Að meðaltali værum við sennilega öll ljóshærð, bláeyg og 1,75 á hæð, sem ég hefði svo sem ekkert á móti, en það skiptir mig samt engu máli í raunveruleikanum. Það er raunveruleikinn sem skiptir máli. Hverjar eru staðreyndirnar? Staðreyndirnar eru einfaldlega þær að meðaltalstölur út og suður í spám Seðlabankans skipta ekki máli. Við þurfum að fá upplýsingar um hvernig á að borga, með hvaða peningum og hvaðan peningarnir eiga að koma. Það hefur ekki verið skýrt út. Það er einfaldlega ein af staðreyndum málsins. Þangað til það verður skýrt út mun ég halda þessum gögnum Seðlabankans til haga sem benda til þess að hér sé einfaldlega um ævintýralegar fabúleringar að ræða.

Virðulegi forseti. Nú er klukkan rúmlega hálfellefu og það liggur ekki fyrir hversu lengi fundurinn á að standa. Ég á eftir að tjá mig þó nokkuð mikið um þetta blessaða mál sem nú er til umræðu og ég hef sett mig á mælendaskrá. Fyrir liggur að ég get flutt nokkrar 10 mínútna ræður eða eins margar og ég vil en ég þarf nokkrar til að koma þeim skilaboðum til skila sem ég þarf eða vil. Mig langar til að biðja virðulegan forseta um að beita sér fyrir því að einhver botn verði fenginn í það hvenær fundi lýkur í nótt eða hvort hann verði í fyrramálið svo maður geti reynt að undirbúa þessar ræður 

Frú forseti. Ég vil nefna það mál sem ég nefndi áðan, frú forseti, að ég óskaði eftir því að kannað yrði hvort formaður og/eða varaformaður fjárlaganefndar væru í húsi, eða væru a.m.k. skráðir hér, þannig að þeir væru að hlusta því að þeir vitanlega bera fram og bera uppi þetta mál. Því er eðlilegt að gera kröfu til þess að a.m.k. annar þeirra hlusti og það kann vel að vera að svo sé. Ég bað forseta um að athuga það fyrir mig og endurtek ég það. Ég er líka sérstaklega ánægður með að sjá hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra því ég man hreinlega ekki eftir að hafa séð hann í salnum alllengi í umræðum um málið. En ég held að mjög mikilvægt sé að hæstv. ráðherra komi kröftuglega inn í umræðuna því að ef allt fer á versta veg með það mál sem við höldum, frú forseti, mörg hver, þá mun því miður viðskiptavinum hæstv. ráðherra fjölga býsna mikið.

Frú forseti. Það vill svo til að ég er næstur á mælendaskrá. Ég ætla einmitt að ræða um stöðu málsins og hvernig hæstv. fjármálaráðherra gæti snúið sig út úr þessu. Ég vildi gjarnan að hann yrði viðstaddur þá ræðu svo hann geti hlustað á tillögur um lausn á þessu sem getur orðið hið besta mál því að ég hef ekki heyrt einn einasta þingmann enn þá sem er hlynntur þessu máli. Menn samþykkja það út af einhverri nauðung eða nauð, eða það er eitthvað enn þá verra sem tekur við. En það er enginn hrifinn af málinu.

Virðulegi forseti. Ég geri athugasemd við það eins og aðrir að ekki hafi verið upplýst hversu lengi við munum funda í kvöld. Ég vil benda á að þingskapalögin og tilgangurinn með þeim er einmitt að koma í veg fyrir svona næturfundi og bendi sérstaklega á þær breytingar sem voru gerðar í tíð síðustu ríkisstjórnar. Ég man að margir innan Vinstri grænna, ef ekki allir, gerðu verulegar athugasemdir við þær breytingar vegna þess að þeim fannst gengið á rétt minni hlutans í málinu. Það sem maður furðar sig á, virðulegi forseti, er að sömu þingmenn, margir hverjir eru nú í ríkisstjórn, misbeita þeim lögum sem þeir lögðust sjálfir gegn að yrðu samþykkt. Ég óska eftir því, virðulegi forseti, að hún taki tillit til laganna og upplýsi okkur um 

Virðulegi forseti. Við ræðum lengd umræðunnar, höfum verið að því, og ljóst er að búið er að brjóta Evrópusambandstilskipunina um lágmarkshvíld eins og við höfum rætt. Ég held að það skipti máli, ef menn ætla að vera hérna, að þeir fái þá eins mikið út úr þessu og mögulegt er. Við höfum orðið vitni að því, virðulegi forseti, að hæstv. ráðherrar virðast algerlega misskilja þetta mál. Hér kom hæstv. utanríkisráðherra og sagði að fyrirvararnir væru inni í þessu nýja samkomulagi. Virðulegi forseti. Ég er ekki að gera grín. Hæstv. ráðherra sagði þetta. 

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir að vera í hliðarsal og hlýða á þessa umræðu. Jafnframt vil ég lýsa ánægju minni með að varaformaður fjárlaganefndar er hér einnig og ég sé að hann innbyrðir hvert einasta orð sem fer úr þessum ræðustól. Mig langar, virðulegi forseti, að nefna eitt atriði sem hefur komið fram allnokkrum sinnum, þ.e. að upplýsa þingmenn um hvort forsendur séu fyrir einhvers konar breytingum, hversu smávægilegar eða stórar þær kunna að vera á því frumvarpi sem nú liggur fyrir. Það hefur ekki verið upplýst, frú forseti, og hefur verið óskað eftir að forseti beiti sér fyrir því að það verði upplýst. Frú forseti. Jafnframt óska ég eftir að forseti láti kanna hvernig fjárlaganefnd hyggst vinna málið milli umræðna. Eftir því hefur líka verið kallað, frú forseti.

Frú forseti. Stjórnarandstæðingar kvarta mjög undan hvíld og mat og yfirleitt að fá ekki að tala nógu mikið um þetta ágæta og mikilvæga mál. Ég hvet þá aftur til að skipuleggja sig betur og reyna að áætla hvað þeir ætla að tala lengi um málið. Ef það skipulag liggur fyrir er hægt að skipuleggja þinghald miklu betur. Ég hlýt að gera þær kröfur til stjórnarandstæðinga að þeir skipuleggi sig mun betur en þetta vegna þess að þeir vilja tala mikið og ef þeir ætla að tala mikið þurfa þeir einhverra hluta vegna af augljósum ástæðum að tala fram á nótt ef þeir eiga að komast yfir það sem þeir ætla að tala um. Það væri því afskaplega gott og hollt fyrir allt skipulag þingsins að fá skipulag frá þeim sem helst kvarta undan því að skipulag vanti.

Virðulegi forseti. Við fyrstu sýn virkar þessi hugmynd hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar, að við setjum fram eitthvert skipulag um hvernig við ætlum að tala og hversu lengi við ætlum að tala virkar, alls ekki illa. En til að svo megi verða yrðu þingflokkarnir, stjórnarandstöðuflokkarnir, einhvern veginn að særa það upp úr hverjum og einum hvað sá hinn sami ætli að tala lengi og hvenær hann ætli að tala.

Og engar nýjar hugsanir.

En ég verð að segja fyrir mig að ég mundi ekki treysta mér til að gefa þingflokksformanni mínum svar við því vegna þess að það koma sífellt fram nýjar upplýsingar sem er verið að ræða. Þetta mál er langt frá því útrætt og 

Virðulegi forseti. Ég sé mig knúinn til að koma upp undir þessum lið og ræða fundarstjórn forseta vegna þess að hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson sagði nokkurn veginn orðrétt að ef skipulag liggur fyrir er hægt að skipuleggja stöðu Alþingis. Við höfum ekki verið hér til að kvarta og kveina. Við höfum talið að mjög mikilvægt sé að ræða þetta mál til að koma smáviti fyrir stjórnarmeirihlutann sem virðist því miður ekki hafa lagt sig fram um að setja sig inn í málið. En vegna þess að hæstv. félagsmálaráðherra er staddur í salnum langar mig til að vekja athygli á orðum hans þar sem hann sagði í viðtali að hann teldi að aðhaldsstig ríkisstjórnarinnar, sem hann situr sjálfur í, einkennast af miklu alvöruleysi. Ég velti fyrir mér hvort það eigi einmitt við um þetta mikilvæga mál, alvöruleysi stjórnarmeirihlutans.

Frú forseti. Kallað hefur verið eftir því að stjórnarandstæðingar skipuleggi störf þingsins. Það er auðvitað það sem við höfum verið að reyna úr því að stjórnarliðum er það fullkomlega ómögulegt. Þess vegna hefur stjórnarandstaðan gert stjórnarmeirihlutanum það tilboð að taka fyrir mikilvæg mál sem snúa að afgreiðslu fjárlaga, afmarka í tíma hversu lengi þau verða rædd, taka þau hérna á milli eins og gert var með fjáraukann á mánudagskvöldið sem var skynsamlegt. Sama hefði verið skynsamlegt að gera með skattafrumvörp ríkisstjórnarinnar sem hefðu getað farið til nefndar þannig að hægt væri að vinna þau á nefndardögum og halda síðan áfram með Icesave-umræðuna ef hún væri enn á dagskrá, ef henni væri þá ólokið. Þetta er tilboð sem stjórnarandstaðan gerir og það á líka við um þessa umræðu. Að sjálfsögðu kallar það á heilmikið skipulag af hálfu stjórnarandstöðunnar að kalla til fólk á öllum tímum sólarhringsins án þess að vita nokkurn skapaðan hlut um það hversu lengi fundir standa úr því að forseti vill láta reyna á það hvort næst að tæma mælendaskrá til að klára málið án þess að það sé útrætt af hálfu stjórnarandstöðunnar og ekki taka stjórnarliðar þátt í umræðunni af viti nema helst um fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Þetta var athyglisverð ræða hjá þingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Illuga Gunnarssyni, því hér sagði hann það berum orðum að í gangi væri málþóf sem hefði það að markmiði að minni hlutinn geti kúgað meiri hlutann. Það sagði hann í ræðunni. Hann vill sem sagt standa gegn því að meiri hluti þingsins fái að koma að þessu máli til málefnalegrar afgreiðslu. Það er markmið í sjálfu sér að koma í veg fyrir að meiri hlutinn fái að koma fram í þessu máli. Það er markmið í sjálfu sér af hálfu Sjálfstæðisflokksins og þá væntanlega allrar stjórnarandstöðunnar að reyna að halda uppi málþófi til að koma í veg fyrir málefnalega niðurstöðu í málinu. Þetta er athyglisverð játning frá hv. þingmanni.

Frú forseti. Það er rétt að taka tillit til þess að langt er liðið á kvöld og kannski ekki hægt að gera miklar kröfur til hæstv. ráðherra um að fylgjast með því sem hér fer fram í ræðustólnum. En þó er klukkan ekki orðin það margt að ekki sé hægt að ætlast til að það sé a.m.k. lágmarksskilningur á því sem hér gerist. Það sem hér var sagt, frú forseti, var nákvæmlega þetta, að við í stjórnarandstöðunni erum að ræða þetta mál og ætlum að ræða það út í hörgul. Í þessari umræðu hafa ýmis ný atriði komið fram sem hafa vakið athygli. Ég hjó eftir því áðan, þegar það var nefnt af hv. þingmanni, að þá hló við hátt hæstv. félagsmálaráðherra og fannst það skemmtilegt. Það er þannig að í þessari umræðu hafa komið fram athugasemdir, m.a. frá virtum lagaprófessorum sem hafa bent á ýmsa veikleika í frumvarpinu og hættu á því að það stangist á við stjórnarskrá. Það hafa komið fram merkileg atriði sem snúa að umræðunni um breytilega vexti og fasta vexti. Ég skil vel að hæstv. ráðherra sé skemmt og hann telji að hér sé á ferðinni málþóf því að hann hefur lítið sést í þessari umræðu og sjaldan kvatt sér hljóðs nema þá helst um fundarstjórn forseta.

Frú forseti. Hæstv. félagsmálaráðherra segir að hér sé málþóf. Ég mótmæli því eindregið. Í hverri einustu ræðu kemst ég ekki yfir það efni sem ég ætla að flytja, því miður. Ég sé fram á það að í næstu ræðu, þar sem ég er næstur á mælendaskrá, komist ég heldur ekki yfir efnið. Þegar og ef ég skyldi fara í málþóf skal ég tilkynna það. Hæstv. forsætisráðherra hélt einu sinni 10 tíma ræðu til að bjarga Húsnæðisstofnun frá því að vera breytt í Íbúðalánasjóð. Það var málþóf, það var ekta málþóf. Hæstv. fjármálaráðherra þekkir líka mörg dæmi um málþóf. Hv. þm. Ögmundur Jónasson er alger snillingur í málþófi. En þegar ég byrja málþóf, til að bjarga þjóðinni frá þessu máli, skal ég segja ykkur það, frú forseti.

Virðulegi forseti. Það var greinilega komið við auman blett þegar hér var staðfest af hv. þm. Illuga Gunnarssyni að það er ekki efnið sem ræður ferðinni, það er ekki efnisleg umræða, heldur sá einlægi ásetningur Sjálfstæðisflokksins og annarra stjórnarandstöðuflokka að beita grímulausu málþófi til að meiri hlutinn fái ekki að leyfa vilja sínum að komast fram í þessu máli. Það er athyglisverð játning. Það er líka athyglisvert, virðulegi forseti, að þessi flokkur sem einu sinni þóttist vera svo stór og geta stjórnað landinu er orðinn þannig að hann, í einu málinu á eftir öðru, er farinn að taka sér fyrir hendur að reyna að drepa mál niður eins og hann gerði í vor þegar hann stóð í málþófi til að reyna að tryggja einkaeignarhald á auðlindum út yfir gröf og dauða.

Frú forseti. Það er augljóst af orðum hv. þm. Péturs H. Blöndals að hann lítur svo á að magnið sé meira atriði en gæðin. Ég staldraði í nokkur ár við í blaðamennsku og átti því láni að fagna að hjálpa nokkrum ungmennum að draga til stafs í þeim fræðum. Þar var það jafnan svo að ef menn töluðu eða skrifuðu of langt mál var það yfirleitt vegna þess að menn komust ekki að aðalatriðunum. Ég held að það sé vandamál viðkomandi þingmanns að hann hefur ekki komist að aðalatriðunum. Hann fer um víðan völl í þessu máli og væri betra að hann kæmi sér beint að aðalatriðunum í ræðum sínum.

Virðulegi forseti. Við fögnum því öll að sjálfur hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra er mættur til leiks. Hann hlustaði að vísu á einhverja aðra ræðu en ég þegar hv. þm. Illugi Gunnarsson talaði. Ég heyrði ekki það sem hæstv. ráðherra heyrði. En af því að hæstv. ráðherra er að ræða um efni máls þá fagna ég því. Ég bíð spenntur eftir því, virðulegi forseti, að hæstv. ráðherra félags- og tryggingamála komi og ræði efni málsins og taki þátt í umræðunni þegar kemur að efni máls. Það hefur verið upplýst að hæstv. ráðherrar hafa gert sig seka um í besta falli að misskilja málið eða þekkja það ekki, halda það í fullri alvöru að fyrirvararnir sem við samþykktum í sumar séu inni, sem gerði málið þá allt óþarft. Ég bíð spenntur eftir því að hæstv. ráðherra komi og tali um þetta mál, annað getur ekki verið, ekki talar hann hér eingöngu um fundarstjórn forseta.

Frú forseti. Mig langar að ræða um stöðu málsins. Þannig er mál með vexti að allur heimurinn er síbreytilegur og því tökum við eftir. Það var mikil áþján fyrir rúmu ári, í október, og gerðust miklir hlutir á Íslandi og víðar í heiminum og heimurinn er enn að ná sér eftir það. Þá voru sett hryðjuverkalög á Ísland sem höfðu geigvænleg áhrif á gjaldeyrismarkaðinn. Það voru gjaldeyrishótanir, bankarnir íslensku féllu og ekki var hægt að flytja gjaldeyri til Íslands. Útgerðarmenn, sem áttu peninga í útlöndum, gátu ekki fengið gjaldeyrinn heim og innflytjendur þurftu að staðgreiða. Upp var komin sú staða að ekki var einu sinni til gjaldeyrir fyrir olíu og lyfjum, eða stefndi í það. Þetta var sem sagt mjög uggvænleg staða. Til viðbótar komu grímulausar hótanir Evrópusambandsins. Íslendingar áttu að bjarga trausti sparifjáreigenda á bönkunum í Evrópu, íslenskum skattgreiðendum skyldi fórnað til að bjarga trausti sparifjáreigenda um alla Evrópu vegna þess að á Íslandi kom í ljós að tilskipun Evrópusambandsins er gölluð og ónýt. Síðan kemur Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn. Við neyðumst til að leita til hans. Hann kemur og hann byrjar strax, frú forseti, að kúga Íslendinga með því að tefja fyrir og tengja saman einhver óskyld mál. Við munum alltaf eftir því þegar við biðum eftir öðrum áfanga í endurskoðun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, við biðum og biðum og alltaf voru gefnar einhverjar furðulegar útskýringar. Auðvitað var þetta kúgun. Það var verið að nota Alþjóðagjaldeyrissjóðinn í þágu Breta og Hollendinga til að ná í þessa aura. Það var bara þannig. Nú hefur Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn afneitað þessum tengslum. Allt í einu er hann hvítþveginn engill, hefur aldrei tengt þetta saman. Þeir sem vilja geta trúað því. En þetta segir okkur hvað heimurinn er að breytast, frú forseti. Fyrir nokkrum dögum kemur svo Dúbaí. Þar kemur upp nákvæmlega sama staða og á Íslandi. Einhverjir glannar í fjármálum höfðu lánað öðrum glönnum til að byggja eitthvað glannalegt og taka gífurlega áhættu. Þar byggðu menn hæsta hús í heimi - minnir dálítið á söguna um Babel úr Biblíunni, frú forseti, en ég ætla ekki að lengja málið með því. Það hús er komið upp í 800 metra en næststærsta húsið er, held ég, rúmlega 500 metrar svo að menn viti stærðarhlutföllin. Þetta hús fer fljótlega að stefna yfir Esjuna. En Dúbaí er sem sagt að hrynja og það segir öllum heiminum að Ísland er ekkert einsdæmi. Þetta eru breytingarnar sem eru að verða, frú forseti. Síðan kemur mjög merkileg ræða í dag og ég ætla að þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir hana. Í fyrsta skipti segir íslenskur ráðherra, hæstvirtur, að Íslendingar hafi verið beittir hótunum og kúgunum. „Grímulausar hótanir“, sagði hæstv. ráðherra í dag. Af einhverjum furðulegum ástæðum hefur það ekki farið út í fjölmiðla. Af hverju skyldi það vera, frú forseti? Skyldi vera einhver halli í fjölmiðlum á Íslandi? Slík yfirlýsing í ræðustól Alþingis, um að Ísland hafi verið beitt grímulausum hótunum af Evrópusambandinu, er alveg óskaplega mikil yfirlýsing, gífurleg yfirlýsing, og hún er í fyrsta skipti gefin núna. Þó vitum við að þetta var þannig allt síðasta haust. Þegar Samfylkingin réð yfir viðskiptaráðuneytinu, og þar var allt komið í hönk, og þegar Sjálfstæðisflokkurinn var með forsætisráðuneytið, og menn réðu ekki við neitt - auðvitað voru hótanir í gangi þá en menn sögðu ekki neitt. Það var kannski meinið, frú forseti. Það var þess vegna sem þjóðfundurinn óskaði eftir því að heiðarleiki væri efstur á blaði, heiðarleiki í samskiptum. Það að segja ekki þjóð sinni frá því þegar henni er hótað ber ekki vott um heiðarleika. Ýmislegt gott er að gerast. Þó að hæstv. forsætisráðherra hafi - ég veit ekki hvað á að kalla það, hótun eða hvað - sagt að það yrði frostavetur eftir 1. desember. Það er reyndar frost úti en hvort það verður frostavetur eins og 1918, ég vona ekki og örugglega ekki út af Icesave. Það gerðist ekki neitt. Það gerðist ekki neitt 1. desember nema ég fór til forsetans, það var ágætt, fór til Bessastaða í boð.  Ég vil líka þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir það að búið er að laga stöðu tveggja íslenskra banka, það er búið að breyta þeim í einkabanka. Þeir eru orðnir eign kröfuhafanna.  Mig langar til að hæstv. fjármálaráðherra hlusti á mál mitt, frú forseti. Ég ætla nefnilega að biðja hann um að skoða hvernig þetta er. Hann er reyndar búinn að skrifa undir samkomulag í tvígang við Breta og Hollendinga, undir hótunum, sem hann var svo heiðarlegur að segja frá í dag. Og það vita allir að slíkir samningar hafa ekki gildi, frú forseti, hvergi nokkurs staðar. Nú er hann í þeirri stöðu að hann er búinn að skrifa undir samninga og hann getur ekki farið í þriðja skiptið og skrifað undir samninga. Það held ég að sé alveg borin von. Alþingi á að tilnefna samninganefnd allra þingflokka og hún á að fá til sín bestu sérfræðinga í heimi. Við skulum setja í þetta 500 millj. kr., ef því er að skipta, og ráða til okkar bestu sérfræðinga í heimi í alþjóðasamskiptum, í alþjóðaviðskiptum, í verðbréfaviðskiptum o.s.frv. til að ná betri samningum við Breta og Hollendinga, sérstaklega hvað varðar vextina. Þeir vextir sem nú eru nálgast það að vera „junk bond“-vextir. Ég fór að skoða það á netinu hvert álagið er á „junk bond“ umfram næsta flokk fyrir ofan. Álagið er 3–4%. Það þýðir að við gætum núna farið að sætta okkur við það að detta niður í „junk bond“-flokk og borgað kannski 5% vexti umfram - það eru reyndar skammtímavextir, ég tek það fram, en 5,55% voru langtímavextir - borga þessa sömu vexti í kannski 1–2 ár og sætta okkur við það. Þar er nóga peninga að hafa. Á þeim markaði, á „junk bond“-markaðinum, er nógur peningur, fjármagn sem vill taka áhættu. Þegar menn skoða stöðu Íslands munu þeir sjá að það er engin áhætta á Íslandi. Góður gjaldeyrisaðgangur, sólíd infrastrúktúr, mjög sterkur útflutningur og afskaplega sveigjanlegt efnahagskerfi, afskaplega sveigjanlegar fjölskyldur, afskaplega sveigjanleg atvinnufyrirtæki. Ég er viss um að við fengjum ágætisvexti þó að við færum niður í „junk bond“ í eitt eða tvö ár. Þetta er það sem hæstv. ráðherra ætti að gera. Þetta mundi losa hann úr þeirri klemmu sem hann er kominn í. Þetta mundi líka losa stjórnarliða úr þeirri klemmu sem þeir eru í. Ég hef ekki heyrt einn einasta þingmann á Íslandi lýsa því yfir að hann sé ánægður með þessa samninga, hann vilji gjarnan skrifa undir þessa samninga, honum þyki ljúft að borga Icesave. Ég hef ekki heyrt nokkurn mann lýsa því yfir. Allir segja: Við verðum að gera þetta. Við náum ekki lengra o.s.frv. Ég hugsa að sameiginleg nefnd allra flokka, þar sem flokkarnir yrðu þá skuldbundnir um niðurstöðuna, yrði miklu sterkari en hún þyrfti að hafa sérfræðiþekkingu, bæði innlenda og erlenda. Við þyrftum að kaupa sérfræðinga í breskum rétti dýrum dómum, og við skulum bara gera það. Hagsmunirnir eru þvílíkir. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri Blöndal fyrir ágætisræðu. Sérstaklega þakka ég honum fyrir að koma með tillögur að lausn málsins, sem ég tel í fljótu bragði að sé mjög skynsamleg. Ég vek athygli á því að þegar samninganefndin reyndi í fyrsta skipti að semja við Breta og Hollendinga leitaði hún á náðir breskrar virtrar lögmannsstofu. Sérfræðiþekkingu hennar var hafnað af einhverjum ástæðum sem ég átta mig ekki fyllilega á, kannski vegna þess að lögmannsstofan komst að þeirri niðurstöðu að Íslendingar hefðu mjög góðan málstað að verja. Við kölluðum eftir því í umræðunni að ef það væru einhver leyniskjöl, eitthvað sem lægi einhvers staðar í málinu og ætti eftir að birta þjóðinni kæmi það fram. Og viti menn, upp dúkkaði þetta lögfræðiálit einnar virtustu bresku lögmannsstofu sem starfar fyrir lönd úti um allan heim en það fór bara gegn því sem íslenskir ráðamenn vildu. Ég held að það sé vert að taka undir það að menn reyni með aðstoð færustu sérfræðinga, t.d. Lees Buchheits, að ná hagstæðari samningum. Mig langaði aðeins að spyrja þingmanninn út í þær fullyrðingar fjármálaráðherra að það að skuldsetja þjóðina upp úr öllu valdi geti leyst efnahagsvanda þjóðarinnar. Þetta er einhvern veginn eins og að heimilisfaðirinn kæmi heim til konunnar sinnar, eða öfugt, og segði: Ég er búinn að redda öllum okkar málum. Við skuldum helling, en ég er búinn að taka miklu stærra lán og við greiðum með því skuldir sem eru  
             Hefur þingmaðurinn 

Herra forseti. Fyrra atriðið, um einhverja skýrslu sem menn nota ekki, lýsir einmitt því að menn voru í nauðung. Menn máttu ekki semja þannig. Það var þrýstingur á menn frá Evrópusambandinu, frá Bretum og Hollendingum, frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og alls staðar að, meira að segja frá Norðmönnum og Svíum. Af hverju skyldu Svíar kúga Íslendinga eða hjálpa til við að kúga Íslendinga? Vegna þess að tengsl þeirra við Bretland eru meira virði en tengsl þeirra við Ísland. Þetta er bara hagsmunamat. Þetta er ekkert annað en hagsmunamat. En nú erum við komin í þá stöðu að Bretar og Hollendingar horfa upp á þetta mál. Í annað sinn er Alþingi Íslendinga að strögla við það. Við Íslendingar höfum stjórnarskrá sem Bretar hafa ekki, ég veit ekki hvernig það er í Hollandi, og það má ekki skuldbinda þjóðina, ríkissjóð, nema með lögum frá Alþingi. Það má vel vera að menn átti sig ekki á þessum mun. Alþingi Íslendinga er sá aðili sem gætir hagsmuna íslensku þjóðarinnar og Alþingi Íslendinga lætur ekki kúga sig. Að minnsta kosti er mjög erfitt að kúga Alþingi Íslendinga beint. Þess vegna kom Alþingi Íslendinga með fyrirvarana í sumar og þess vegna er hér rætt dag og nótt um þetta mál og alls konar fletir teknir upp, stöðugt nýir. Varðandi það seinna, að skuldsetja sig til að fá hærra lánshæfismat eða bæta stöðu sína, er það náttúrlega fráleitt. Auðvitað vita matsfyrirtækin af Icesave og þau eru örugglega búin að reikna það að meðaltali upp í topp. Slæmur samningur breytir því engu um lánshæfið, en góður samningur gæti hins vegar bætt það. Ef raunvextir yrðu í hæsta lagi 0,5% - sem ég hef lagt til, ég vildi gjarnan að við sendum Bretum og Hollendingum tilboð um að raunvextir af láninu yrði aldrei hærri en 0,5% - mundu Bretar skilja það, taka vel í og 

Virðulegi forseti. Ég heyri að við hv. þingmaður erum hjartanlega sammála um að skuldsetning komi ekki til með að leysa þann efnahagsvanda sem við glímum við. Ég bendi á að það eina jákvæða sem hefur komið frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum er að hann viðurkenndi að það sem hjálpaði Íslendingum væri að þeir hefðu sína eigin mynt en gallinn væri hversu hrikalega skuldsett þjóðin væri. Hann tók svo m.a. fram að vandi Letta væri kannski fyrst og fremst fólginn í því að vera tengdir Evrópusambandinu, vera ekki með sjálfstæða mynt og hafa enga leið til að fella gengið til þess að örva innlendan iðnað eða hvað sem menn vilja gera með því. Mig langar að halda áfram með umræðuna um matsfyrirtækin. Mér finnst hún svolítið stór punktur, hún er hluti af þeim hræðsluáróðri að halda því fram að eitthvað hræðilegt gerist af því að matsfyrirtækin eru ekki búin að gefa álit á stöðunni á Íslandi. Menn segja að það verði að klára Icesave. Eins og hv. þingmaður komst að orði skiptir öllu máli hvernig málið verður leyst. Ef við skuldsetjum okkur upp úr öllu valdi hljótum við, ef matsfyrirtækin eru að sinna starfi sínu, að fá hræðilega einkunn. Þau meta lánshæfismat þjóðarinnar og það hlýtur að vera eins og hjá einstaklingum, því skuldsettari sem einstaklingur, fyrirtæki eða þjóð er þeim mun lægra hlýtur lánshæfismatið að vera. Það blandast engum hugur um að skuldsetning þjóðarinnar er algerlega að ríða henni  Við megum 

Herra forseti. Þetta er hárrétt hjá hv. þingmanni, það fer allt eftir samningnum sem gerður er. Matsfyrirtækin sem hafa reyndar laskast ansi mikið í kreppunni undanfarið, sem gáfu íslensku bönkunum hæstu einkunn og íslenska ríkinu sömuleiðis í bólgnu efnahagskerfi, hljóta að fara að hugsa sinn gang mjög alvarlega. Ég hugsa að menn taki miklu minna mark á þeim núna en áður, þannig að „junk bond“ eða ruslbréfaflokkun Íslands mundi ekki virka eins mikið. Ég hugsa að þeir sem eru að lána peninga - sem er nóg til af, það eru til ógurlega miklir peningar í heiminum sem eru vaxtalausir, peningar sem eru mjög áhættufælnir, en það er mjög mikið til af þeim, og þeir eru núna að leita að einhverjum farvegi til að vinna. Þegar þeir sjá það sem er að gerast á Íslandi, afskaplega sterkan útflutning á áli og fiski, hvort tveggja vörur sem eru að hækka í verði, þegar þeir sjá hvernig heimilin hafa brugðist við með því að snúa úr því að vera mestu eyðsluklær Evrópu í það að vera með þeim sparsamari, hvernig fyrirtækin hafa brugðist við í útflutningi og hvernig krónan bregst við er þetta allt saman jákvætt. Svo er hæstv. fjármálaráðherra búinn að einkavæða alla bankana, búinn að bjarga því fyrir horn, þar inn þarf hann ekki að setja mikla peninga. Mjög margt er að breytast. Og bankarnir, þessir tveir, munu gefa okkur leið að fjármálamörkuðum erlendis sem var ekki þekkt áður og sem Landsbankinn fær væntanlega því miður ekki. Mjög margt jákvætt er að gerast. Ég óttast ekki að við þurfum að sæta mjög háum vöxtum og alls ekki 5,55% eins og er á Icesave-reikningunum. Það eru ævintýralega háir vextir umfram pund og evrur.

Herra forseti. Eins og aðrir þakka ég hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir hans ágætu ræðu. Það var eitt sem mig langar að spyrja hv. þingmann út í því að mér fannst hann ekki koma alveg nógu mikið inn á það og það varðar stjórnarskrána sem er töluvert búið að fjalla um. Mig langar, með leyfi herra forseta, að lesa örstutt upp úr grein sem þrír lögfræðingar skrifuðu: „Í stuttu máli má halda því fram með fullum rökum að verið sé að skerða fullveldi ríkisins umfram það sem stjórnarskrá heimilar.“ Hv. þingmaður hefur komið inn á þetta í ræðum sínum. Telur hv. þingmaður að við þurfum að gefa þessu atriði meiri gaum en áður hefur verið gert í ljósi þess að við höfum sem þingmenn skrifað hér undir ákveðinn eiðstaf sem okkur ber að virða og hlýða? Ég tek undir orð þingmannsins, kannski gerum við of lítið af því að horfa til jákvæðra merkja í samfélagi okkar, það er ekki allt neikvætt, en ég hef vissulega áhyggjur af því að það mál sem við ræðum hér, þetta svokallaða Icesave-mál, muni stækka eða breikka neikvæðu hliðina. Það er, herra forseti, ein af ástæðum þess að við erum enn að ræða þetta mál og sumir þingmenn eiga meira að segja eftir að halda sína fyrstu ræðu þannig að það er ósköp eðlilegt að við tölum um þetta aðeins áfram. Mig langar að heyra skoðun hv. þingmanns á stjórnarskráratriðinu því að ég hef mjög miklar áhyggjur af því og ég tek undir þau orð hans að hér séu ýmis jákvæð merki.

Herra forseti. Þegar Hæstiréttur felldi dóm um að öryrkjalögin væru andstæð stjórnarskránni og þegar Hæstiréttur felldi dóm um að kvótamálin væru andstæð stjórnarskránni varð uppi fótur og fit á Alþingi og vilji til að breyta lögunum þannig að þau væru í samræmi við stjórnarskrána og dóm Hæstaréttar. Það er nefnilega mjög mikið atriði að lög frá Alþingi og ályktanir séu í samræmi við stjórnarskrána, enda höfum við svarið eið að henni. Þess vegna finnst mér að menn eigi að taka mjög alvarlega allar hugleiðingar um það, og frá virtum mönnum, að með þessum lögum gæti stjórnarskráin verið brotin. Hv. nefnd á að fara mjög ítarlega í gegnum það, og það á nokkrum fundum til að hafa það alveg skothelt að við séum ekki að brjóta stjórnarskrána. Það væri ekki gott ef við samþykktum þessi lög, sem ég vona að verði aldrei, og ef forseti Íslands mundi undirrita þau, sem ég vona líka að verði aldrei, ef svo Hæstiréttur dæmdi lögin ógild. Það yrði ekki gott fyrir þá sem stæðu að samþykkt þessara laga. Ég held að menn þurfi að fara mjög varlega í að samþykkja lög sem svona mikil áhætta er fólgin í. Það er nefnilega mjög erfitt að átta sig á upphæðinni. Ef neyðarlögin falla, ef svo ólíklega skyldi vilja til, er skuldbindingin allt í einu orðin þúsund milljarðar. Ef verðhjöðnun verður í Bretlandi verður byrðin óbærileg. Það eru svona þættir sem kannski koma og kannski koma ekki sem gera það að verkum að þessi skuldbinding er allt of ótakmörkuð.

Herra forseti. Það er varðandi þá óvissu sem ríkir um stjórnarskrárhlutann og ýmsa aðra þætti í þessu lagafrumvarpi. Hv. þingmaður hefur minnst nokkrum sinnum á vaxtaþáttinn og þá miklu óvissu sem þar ríkir og hefur m.a. dregið upp ákveðna mynd af því hvað getur gerst í versta falli. Við þekkjum væntanlega flest hér inni hvað getur í besta falli gerst, það er sú mynd sem hefur m.a. verið haldið á lofti af stjórnvöldum. Mig langar að spyrja hv. þingmann um stærstu hættuna varðandi vextina. Við fáum misvísandi skilaboð inni á þingi. Stjórnarliðar, þeir fáu sem hafa þó talað, m.a. hæstv. forsætisráðherra, gera mjög lítið úr þessari hættu, kannski eðlilega. Ég veit að hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur lagt mikla vinnu í að skoða þennan þátt og velta honum fyrir sér og því langar mig að spyrja hann út í helstu hættuna í vaxtaþættinum og þá um leið efnahagslegu fyrirvörunum. Ég er a.m.k. ósammála þeirri fullyrðingu að þeir hafi ekkert breyst. Fyrir þingmann eins og mig sem greiddi atkvæði á móti samningnum í ágúst, taldi þó að hann væri skárri en upphaflegi samningurinn, er vitanlega ómögulegt að mæla með því frumvarpi sem nú liggur fyrir í ljósi þess að það er enn þá veikara en ágústlögin sem voru samþykkt. Ég vil gjarnan, herra forseti, heyra um vextina því að mér hefur þótt 

Herra forseti. Þetta er einn af þeim punktum sem ég vonast til að geta rætt í nótt ef ég fæ að komast nægilega oft að. Áhættugreining á þessu dæmi er mjög áhugaverð því það er mjög hættulegt í rauninni. Á árunum 1920–1935 var verðhjöðnun í Bretlandi. Pundið styrktist og styrktist og vöruverð lækkaði og lækkaði. Í 15 eða 20 ár var þessi staða. Ef við lentum í slíkri stöðu fengjum við sífellt minna fyrir vörurnar sem við flyttum út til Bretlands og þyrftum alltaf að borga verðmætari pund með 5,55% vöxtum. Þetta getur endað sem 7–8% raunvextir sem er óbærilegt, frú forseti. Það tvöfaldar fjármagn á sjö til tíu árum. Ef ég lána einhverjum manni nýtt hús skal hann borga mér tvö ný hús eftir átta eða níu ár. Ég fór í gegnum þetta í fyrri ræðu minni um áhrif raunvaxta. Svo var verðbólga í Bretlandi í 15 ár frá 1987, allt upp í 20%. Það yrði gósentíð fyrir Íslendinga ef slík staða kæmi upp, ef það yrði 10% verðbólga í Bretlandi til ársins 2024. Þá hefði ég engar áhyggjur, herra forseti, ekki nokkrar einustu. Þá væri bara gaman að lifa. Við fengjum alltaf 10% meira fyrir fiskinn okkar og álið á hverju einasta ári í pundum og við ættum létt með að borga þessi síminnkandi pund og evrur, svo maður tali nú um ekki eftir sjö ár, þá yrði þetta nánast orðið verðlaust rusl. Svona áhættu erum við að taka, herra forseti, vegna þess að menn taka alltaf meðaltölin en skoða ekki frávikin. 
            

Virðulegi forseti. Enn og aftur velti ég fyrir mér af hverju við þurfum að vera að ræða einmitt þetta mál. Hvernig getur staðið á því að fólki dettur í hug að samþykkja ríkisábyrgð á skuldum einkaaðila, og það eftir á? Þrátt fyrir mikla umræðu og vinnu við málið er flestum grundvallarspurningum þess enn þá ósvarað. Fyrsta grundvallarspurningin er hvort okkur beri að borga. Henni hefur enn ekki verið svarað. Hvernig stendur á því að flestir þingmenn stjórnarflokkanna vilja endilega að við borgum mörg hundruð milljarða skuld sem við eigum e.t.v. ekki að greiða? Önnur grundvallarspurning er hvort við getum greitt. Heyrst hafa miklar fabúleringar um svaðalegan hagvöxt í miðri kreppu. Herra forseti. Ég er ekki hagfræðingur og þegar allt hrundi í fyrra fann ég að þær upphæðir sem voru skyndilega í umræðunni voru ofar mínum skilningi. Hver er í raun og veru munurinn á þremur milljörðum og 10 milljörðum?  Hvað eru mörg núll í 1.000 milljörðum? Sem þingmönnum ber okkur að taka upplýsta ákvörðun. Þá verðum við að vita hvað eru mörg núll í 700 milljörðum. Við verðum að skilja þá upphæð og hvað hún þýðir í raun og veru fyrir okkur. Við verðum að setja þessar tölur í samhengi og sjá fyrir okkur fólkið sem borgar tekjuskatta, skólana sem ríkið þarf að reka, börnin sem fá minni eða lakari menntun, sjúkrahúsin sem eru okkur svo nauðsynleg, vegina sem þarf að leggja. Það sem ég skil ekki er hvernig þeim hv. þingmönnum og hæstv. ráðherrum sem hafa ákveðið að greiða þessu frumvarpi sem við ræðum hér atkvæði sitt geta litið fram hjá því að þessum tveimur grundvallarspurningum hefur ekki verið svarað með sannfærandi hætti. Getur verið, herra forseti, að strútsheilkennið hrjái hv. þingmenn? Strútsheilkennið er það nefnt þegar fólk kýs að stinga hausnum í sandinn frekar en að horfast í augu við óþægilegar staðreyndir. Ég vona að ég móðgi ekki neinn með þessum orðum mínum, herra forseti. Icesave-málið stendur í veginum fyrir hæstv. ríkisstjórn. Ég skil það mætavel. Hér hangir allt á þessari spýtu, einmitt þessari spýtu. Og við, minni hlutinn í þinginu, stöndum áþreifanlega í veginum með þetta mál í fanginu. Og af hverju erum við hér enn og aftur að ræða um Icesave? Af hverju stöndum við í vegi ríkisstjórnarinnar? Af hverju hleypum við ekki málinu í gegn, látum reyna á að stjórnarflokkarnir hafi í raun meiri hluta fyrir því í þinginu? Um það er ég einmitt alls ekki viss, herra forseti. Það er vegna þess að við, eða a.m.k. ég - ég get auðvitað bara talað fyrir sjálfa mig - hef eftir fremsta megni reynt að skilja þessar tölur og sjá fyrir mér fólkið á bak við þær, fiskinn sem þarf að veiða og tímann fram undan. Herra forseti. Tekjuskattur tæplega 70.000 Íslendinga mun á hverju ári fara í að greiða bara vextina af Icesave. Í Kópavogi þar sem ég bý sem er næststærsta sveitarfélag landsins búa rétt tæplega 30.000 manns. Á Akranesi búa 6.300, í Mosfellsbæ tæplega 8.500 og í Hafnarfirði 25.800 manns. Samtals gerir það 70.600 Íslendinga. Sem sagt, allur tekjuskattur allra Kópavogsbúa, Skagamanna, Hafnfirðinga og íbúa Mosfellsbæjar fer bara í að borga vextina af Icesave - vextina, herra forseti, bara vextina. Höfuðstóllinn mun standa eftir ósnertur. Herra forseti. Í vor áttum við þingmenn Hreyfingarinnar óformlegan fund með fulltrúum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Við ræddum við þá áhyggjur okkar af því að við Íslendingar gætum ekki staðið undir skuldum okkar. Þetta var áður en Icesave-málið dúkkaði upp og því voru þær skuldbindingar ekki einu sinni taldar með. „Jú, jú, þið getið borgað,“ sögðu kapparnir. Við efuðumst enn og sögðum að við næðum aldrei að greiða neitt inn á höfuðstól lánanna okkar. „Nei, ekki höfuðstólinn,“ sögðu þeir AGS-bræður, „en þið ráðið alveg við vextina.“ Það er einmitt þetta sem ég óttast, að við verðum föst í vaxtagildrunni, munum aldrei geta greitt skuldir okkar en leggjum allt kapp á að greiða skuldunautum okkar vexti. Á meðan höggvum við í velferðarkerfið. Nú síðast hefur ríkisstjórnin lagt til að ungbörn fái ekki að njóta þeirrar fæðu sem móðir náttúra ætlaði þeim fyrstu sex mánuðina, eins og Alþjóðaheilbrigðisstofnunin leggur til, sem og landlæknisembættið og Lýðheilsustöð. Hversu langt á þetta að ganga? Hversu lengi ætla menn að halda þessum blekkingarleik áfram? Nú ræðir norræna velferðarstjórnin okkar, herra forseti, um vegtolla út úr höfuðborginni. Hvenær verðum við farin að tala um einkavæðingu heilbrigðiskerfisins? Eða skólakerfisins? Er það það sem við viljum? Baráttan heldur áfram. Ég mun standa hér út nóttina og næstu daga ef til þarf vegna þess að ég vil allt til þess gera að þetta mál fari ekki í gegn. Mér þykir afskaplega leitt að þurfa að standa í vegi fyrir ríkisstjórninni en ég get ekki annað. Rétt áður en ég kom í ræðustól höfðu 20.388 Íslendingar skráð sig á vefsíðu Indefence-samtakanna þar sem þeir skora á forseta Íslands að samþykkja ekki þessi lög. Ef til vill skera þeir og forsetinn okkur niður úr snörunni en kannski ekki, og þann séns er ég ekki tilbúin að taka. Því ætla ég að biðja herra forseta um að setja mig aftur á mælendaskrá.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Margréti Tryggvadóttur fyrir ágæta ræðu. Hún varpar ljósi á eða setur málið í svolítið annað samhengi en gert hefur verið hér fyrr í dag. Ég hjó eftir nokkrum atriðum í ræðu hennar sem mér fundust sérstaklega athyglisverð. Ég nefni t.d. þar sem hún talaði um upplýsta ákvörðun þingmanna og ég vildi spyrja hv. þingmann hvort hún telji að ákvörðun sem væri tekin, segjum eins og umræðan stendur núna, gæti talist upplýst ákvörðun af hálfu þingmanna í ljósi þess að hér hafa komið fram fjöldamargar spurningar og athugasemdir sem ekki hefur verið svarað. Hér hafa þingmenn stjórnarandstöðunnar haldið margar efnismiklar ræður en fátt verið um svör af hálfu hæstv. ráðherra, ríkisstjórnarinnar og hennar fylgismanna. Eins vildi ég spyrja hana, af því að ekki virðist vera hægt að leita þeirra skýringa hjá hv. stjórnarliðum sjálfum, hvort hún hafi einhverja skýringu á því að stór hluti þeirra sem virðist ætla að styðja þetta mál telur ekki ástæðu til að rökstyðja þá ákvörðun sína í þessari umræðu eins og þeir hafa þó haft fjölmörg tækifæri til. Ég nefni þetta sérstaklega vegna þess að akkúrat núna á síðustu mínútunum hefur fjölgað nokkuð hv. stjórnarliðum í þinghúsinu og ég velti fyrir mér hvort það kann að boða einhverjar breytingar í þessum efnum, en ég velti fyrir mér hvort hv. þm. Margrét Tryggvadóttir getur á einhvern hátt getið sér til um hvað veldur því að hv. stjórnarliðar hafa ekki talið ástæðu 

Herra forseti. Ég vil byrja á að taka það fram að ég er ekki spákona og get í raun og veru ekki getið mér til um afstöðu annarra né hvers vegna þeir kjósa að haga sér með þeim hætti sem þeir gera. Fyrir mér eru engin rök nægilega góð til að samþykkja Icesave og fyrir utan strútsheilkennið sem ég nefndi áðan er tvennt sem mér hefur dottið í hug. Það er annars vegar Evrópusambandið, að Icesave sé aðgöngumiði okkar inn í það og kannski finnst Samfylkingunni það þess virði að kaupa þann aðgöngumiða dýrum dómum. Ég hef mestar áhyggjur af því að við gerum það en förum svo ekkert í Evrópusambandið vegna þess að almenningur er búinn að sjá í gegnum þetta plott allt saman og kærir sig ekkert um að ganga þangað inn. Hitt sem mér dettur í hug er vinstri stjórnin og af því að ég þekki og á marga vini sem eru vinstri menn veit ég að mörgum vinstri mönnum finnst eiginlega öllu fórnandi fyrir vinstri stjórn og ég held að það sé ein af ástæðunum. Hv. þingmaður spurði líka hvort hægt væri á þessu stigi málsins að taka upplýsta ákvörðun. Ég held eiginlega ekki vegna þess að þetta mál vísar svo langt fram í tímann að við getum ekki séð hvernig það þróast. En það er rétt sem hv. þingmaður benti á að hér hafa verið fluttar margar efnismiklar ræður sem fáir hafa hlustað á og það er auðvitað mjög slæmt.

Hæstv. forseti. Ég ætlast auðvitað ekki til þess að hv. þingmaður hafi mikla spádómsgáfu, ekki frekar en aðrir hv. þingmenn sem hér eru en ég deili því mati sem hún kom með. En vegna þess að hv. þingmaður nefndi sérstaklega sem hugsanlega skýringu á afstöðu ýmissa þingmanna í stjórnarliðinu að þeir vilji með einhverjum hætti, hugsanlega með stuðningi við þetta mál, standa vörð um þá ríkisstjórn sem nú situr þá spyr ég hv. þingmann hvort hún hafi heyrt einhvern annan en hæstv. forsætisráðherra lýsa því yfir að afdrif þessa máls hefðu einhver áhrif á stjórnarsamstarfið eða framtíð ríkisstjórnarinnar. Mér hefur fundist liggja alveg skýrt fyrir af hálfu stjórnarandstöðunnar á þessu þingi að við værum á engan hátt að taka afstöðu eða reyna að fella ríkisstjórnina. 

Forseti vekur athygli á því að samkvæmt þingsköpum mega andsvör ekki standa lengur en í 15 mínútur samfleytt og þess vegna er mjög brýnt að hv. þingmenn virði þann ræðutíma sem þeir hafa.

Herra forseti. Ég hef engan áhuga á að fella þessa ríkisstjórn. Ég held að það væri ekki þjóðinni til hagsbóta. Ég hef ekki heyrt neinn annan en forsætisráðherra lýsa því yfir að ríkisstjórnin muni ekki standa þessa Icesave-flóðbylgju af sér og við þingmenn Hreyfingarinnar höfum lýst því yfir að okkur finnist þessi mál ekki tengjast og þau eiga ekki að gera það. Þetta er óþverramál og þetta er ekki Vinstri grænum að kenna en þeir lenda náttúrlega í tiltektinni. Mergurinn málsins er að við þurfum að vinna þetta saman og það eru menn ekki að gera.

Virðulegi forseti. Hugleiðingar hv. þm. Margrétar Tryggvadóttur um hversu afstæðar upphæðir geta verið voru athyglisverðar. Ég gerði mér það að leik á meðan á ræðunni stóð að reyna að setja þetta í eitthvert samhengi, ekki peningalegt heldur rúmfræðilegt. Ef maður tæki þúsundkalla fyrir þessa upphæð og legði þá hvern á eftir öðrum, mundi sú keðja ná rúmlega átta sinnum í kringum jörðina. Keðjan mundi ekki ná alveg til tunglsins en aftur á móti gætum við komist til tunglsins fyrir þá upphæð sem við ætlum að eyða í þetta vegna þess að þessi upphæð gæti nægt til að gera okkur að einu af þeim heimsveldum sem ferðast um himingeiminn og lenda á öðrum hnöttum, til að setja þetta í eitthvert samhengi. Það var athyglisvert sem samhópsmaður þinn, hv. þm. Þór Saari, sagði fyrr í kvöld um að rétt væri að fá sáttasemjara til taks í þessu máli. Hvað finnst hv. þingmanni um að Evrópusambandið mundi verða málamiðlunaraðili í þessu máli og reyndi að ná einhverri sátt á milli þessara þriggja þjóða?

Herra forseti. Ég verð að játa að mig hefur alltaf langað til tunglsins. Ég hafði raunar ekki hugsað um þessar upphæðir í því samhengi en ég var vissulega búin að telja öll núllin. Fyrst við komumst ekki til tunglsins þá geta Bretar og Hollendingar kannski komið sér upp geimferðaáætlun og notað þessar fjárhæðir til þess. Hvað varðar sáttasemjara þá held ég að brýn þörf sé á honum en á þessari stundu er ég ekki viss um að ég treysti Evrópusambandinu best í það verk. Einhvers staðar í ferlinu voru Frakkar nefndir sem milligöngumenn sem höfðu svo verið sniðgengnir af einhverjum aðilum málsins en mér fyndist það algerlega reynandi. Við ættum að reyna allt, alveg sama hversu fjarstæðukennt það er, til að landa þessu með ásættanlegum hætti. Ef við þurfum að leita til Evrópusambandsins, ef það er einhver lausn þá eigum við að sjálfsögðu að reyna það. En við ættum kannski fyrst að prófa að tala við Frakka úr því að það hefur verið gert áður. Geimferðir eru vissulega spennandi en því hvort við komum Evrópusambandinu í geiminn, ef það hirðir Icesave-endurgreiðsluna okkar, verður einhver annar að svara.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Mig langar til að taka þetta aðeins lengra með sáttasemjara. Það er algerlega ljóst að Frakkar beittu sér vel fyrir okkar hönd á meðan þeir voru í forsæti Evrópusambandsins í haust. Þeir ráku raunverulega saman þessi Brussel-viðmið og báru ábyrgð á einhverri málamiðlun í málinu þótt ekki væri farið að tillögum Frakkanna nema að takmörkuðu leyti. Þeir lögðu til þetta greiðsluhlé og annað slíkt. Eru einhverjir aðrir en Evrópusambandsþjóðir sem hv. þingmaður sér fyrir sér sem gætu þjónað 

Herra forseti. Ég verð að játa það fyrir hv. þingmanni og öllum sem hér eru að ég hef eiginlega ekki hugsað þetta mál. En mér finnst þetta virkilega reynandi, þetta er eitthvað sem við ættum að reyna vegna þess að við eigum að reyna allt og ég hef þá trú að við höfum ekki reynt allt. Þetta er spurning um framtíðina, hvort börnin okkar geti búið hér mannsæmandi lífi og þótt við þyrftum að leita til allra þjóða veraldar væri það þess virði.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna, sérstaklega fyrir að setja málið allt í samhengi vegna þess að upplifun mín er sú að eftir því sem við ræðum málið ítarlegar og köfum dýpra í það, sem er algerlega nauðsynlegt að mínu mati, þeim mun betur gerir fólk úti í samfélaginu sér grein fyrir hversu hrikalegar afleiðingar þetta einstaka mál mun hafa á framtíðina. Mig langar til að spyrja þig vegna þess að hæstv. félagsmálaráðherra, sem hefur sýnt okkur þann heiður að sitja í þingsal án þess að setja sig á mælendaskrá, var í merku viðtali í Ríkisútvarpinu fyrir ekki svo löngu síðan og sagði að honum þætti aðhaldsstigið hjá eigin ríkisstjórn einkennast af miklu alvöruleysi. Ég get tekið undir það, ég held að þetta sé alveg hárrétt hjá honum að aðhaldsleysið, ruglið og óvissan sem einkennir allt starf þessarar ríkisstjórnar sé til mikils vansa. Eins og ég skil hæstv. félagsmálaráðherra, þá nefnir hann einstök dæmi, hann vill leggja af bílstjóra, hann vill leggja niður forsetaembættið, nefnir það t.d., hætta að vera með bílstjóra og eitthvað svona bruðl. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hún sé sammála hæstv. félagsmálaráðherra um að ráðherrar hætti að vera með bílstjóra og hvort hún hafi þá ekki um leið áhyggjur af væntanlegum niðurskurði varðandi fæðingarorlofið. Það er svo skemmtilegt hvernig fréttamaðurinn kemst að orði, hann segir að þetta sé eitt glæsilegasta og flottasta kerfið en það erum einmitt við framsóknarmenn sem eigum mestan heiðurinn af að koma því á.

Forseti minnir þingmenn á að ávarpa aðra þingmenn ekki í 2. persónu.

Herra forseti. Ég held að úti í samfélaginu sé fólk algerlega búið að fá nóg af þessu máli og ég held að því miður sé það ekki að hlusta á okkur eða fylgjast með umræðunni og öllum þeim nýju staðreyndum og sannindum sem þar koma fram. Þetta ástand er mjög hættulegt því þegar við höfum öll fengið nóg af þessu og viljum fara að landa þessu förum við að vera kærulaus og við viljum bara landa þessu einhvern veginn þannig að núna held ég að sé hættulegasta augnablikið. Nú heyrði ég ekki þetta umrædda viðtal við hæstv. félagsmálaráðherra en ég get tekið undir það að mér finnst ruglið og vinnubrögðin ekki til sóma og það er ýmislegt sem viðgengst sem má segja að sé bruðl og að peningunum væri miklu betur varið í annað, t.d. að halda fæðingarorlofinu óbreyttu eða úrræði fyrir atvinnulausa eða fátæka, en við þurfum að spyrja okkur annarrar spurningar og það er hvernig við ætlum að nota þennan sparnað. Ef við ætlum að nota hann bara til að greiða vextina af Icesave þá getum við alveg sleppt þessu. Það er ekki þess virði. Það er ekki þess virði að skera niður velferðarkerfið til að greiða Bretum og Hollendingum vexti fyrir skuld sem enginn veit hvort við eigum að greiða eða ekki. Það þarf að koma þessum grundvallaratriðum á hreint áður en við höldum lengra. En við þurfum náttúrlega að skera niður vegna þess að við skuldum fleira og við þurfum að vanda okkur við það. Við þurfum að standa vörð um velferðarkerfið og fólkið í landinu og við verðum að fara að hugsa um hvernig þjóðfélagi við viljum búa í, 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni, þetta mál má alls ekki leysa í einhverju kæruleysi og það má alls ekki vera undir þrýstingi um að eitthvað óskilgreint, óljóst einhvers staðar einhvern tíma gæti hugsanlega kannski gerst eins og hæstv. fjármálaráðherra lýsti yfir. Það er að mínu mati algerlega dæmalaus yfirlýsing að setja slíkar fullyrðingar fram. Mér finnst líka gott að hv. þingmaður tekur fram að einungis vextirnir af Icesave eru skatttekjur allra íbúa Hafnarfjarðar, Kópavogs, Akraness og Mosfellsbæjar, 

Herra forseti. Ég greindi enga sérstaka spurningu hjá hv. þingmanni en ég get alveg tekið undir að við verðum að fara að hugsa þetta og setja þetta í samhengi sem venjulegt fólk skilur. Við teljum bara núllin og við sjáum ekki muninn. Munurinn á tíkalli og hundraðkalli er ekki svo mikill í okkar huga en munurinn á 10 milljörðum og 100 milljörðum er auðvitað alveg gífurlegur. Það er samhengið sem er okkar hlutverk að skilja og kannski útskýra fyrir öðrum.

Hæstv. forseti. Ég vil vekja athygli hæstv. forseta á því að klukkuna vantar 10 mínútur í 12. Þó að ég hafi haft samúð með því að hæstv. forsetar hafi ekki getað svarað því fyrr í kvöld hversu lengi stæði til að halda áfram fundi finnst mér mikilvægi þess að einhverjar upplýsingar séu gefnar í þeim efnum aukast. Mér finnst að hæstv. forseti ætti að geta sagt nokkuð til um það hvort við verðum í klukkutíma í viðbót, í tvo tíma eða hvort ætlunin er að funda þar til þingfundur hefst í fyrramálið. Ég vil líka spyrja hæstv. forseta hvort til standi að hæstv. forseti setjist niður með þingflokksformönnum til að ræða framhald þingstarfa eins og oft gerist þegar umræður dragast lengi.

Forseti getur upplýst að enn eru allmargir á mælendaskrá í þessu máli. Forseti getur líka upplýst að honum er alveg ljóst hvað klukkan er og þingfundi verður haldið áfram eins og komið hefur fram af forsetastóli fyrr í kvöld.

Herra forseti. Ég vil ítreka það sem hefur komið fram: Tilboð stjórnarandstöðunnar um að dagskrá verði hliðrað til, þannig að önnur mikilvæg mál komist á dagskrá og til nefnda, stendur að sjálfsögðu enn. Ég spurðist einnig fyrir um það fyrr í kvöld hvort einhverjar forsendur væru til að breytingar yrðu gerðar í meðferð nefndar á því frumvarpi sem við fjöllum um, herra forseti. Jafnframt óskaði ég eftir að hæstv. forseti athugaði hvort fyrir lægi að nefndin hygðist vinna milli umræðna. Það er liðið á kvöldið og ég skil vel að erfitt sé að fá svör við því en ég vil koma þessu á framfæri við forseta.

Virðulegi forseti. Nokkuð hefur borið á því að stjórnarþingmenn hafi haldið því fram að við værum í málþófi og værum einfaldlega að reyna að kúga meiri hlutann inn í eitthvað sem ég veit ekki hvað er. Það er alrangt. Ástæðan fyrir því að við erum að biðja um skýringar á því hvenær fundi verði lokið er sú að það eru margir sem eiga eftir að taka til máls. Mælendaskráin er engan veginn tæmd og það eru margir punktar sem taka þarf tillit til. Það er ljóst að mælendaskrá tæmist ekki í nótt þannig að fundi verður haldið áfram á morgun og það er helst til gassalegt að bjóða þingmönnum upp á að standa hér í einn og hálfan sólarhring. Með því er ég ekki að segja að ég sé ekki tilbúinn til að vinna. Ég skal taka á móti öllum þeim lömbum sem ég þarf að taka á móti. En væri hægt að skýra, virðulegi forseti, hvenær fundi verður lokið eða er það bara þetta standardplan, mælendaskrá? Er það skipanin?

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs undir þessum lið til að spyrja, eins og margir hv. stjórnarandstöðuþingmenn hafa gert í kvöld, um viðveru forustumanna í íslenskum stjórnmálum í þingsalnum. Ég hef tekið eftir því að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra eru á staðnum, forustumenn ríkisstjórnarflokkanna, en hvar eru forustumenn stjórnarandstöðuflokkanna? Eru þær upplýsingar sem koma fram í kvöld ekki það merkilegar að þeir ágætu forustumenn telji sig þurfa að vera hér? Nú kann hæstv. forseti að hafa upplýsingar um að þeir fylgist með þessum umræðum á skrifstofum sínum en getur hann gengið úr skugga um að þeir geri það eða getur hann skýrt hvers vegna þeir eru ekki í salnum.

Virðulegi forseti. Ég er þeirrar skoðunar, eftir að hafa hlustað á umræður, að forustumenn stjórnarandstöðunnar hafi tjáð sig efnislega um málið. En það væri kannski ráð að hæstv. forseti 

Forseti biður um hljóð í þingsal.

Ég óska eftir að tími minn verður lengdur sem nemur þessari truflun utan úr sal af hálfu hv. þingmanna stjórnarmeirihlutans. En ég óska eftir því að hæstv. forseti beiti sér fyrir því að þingmenn stjórnarmeirihlutans komi og ræði málið efnislega. Ég minnist þess að hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra tjáði sig um málið og hélt því fram að ráðuneytisstarfsmenn, lágt settir, gætu bundið íslensku þjóðina í Icesave-málinu. Það var málflutningur hans fyrir fimm mánuðum eða svo. Síðan hef ég ekkert heyrt. Mér þætti mjög vænt um að fá einhverjar efnislegar umræður frá stjórnarmeirihlutanum.

Herra forseti. Í framhaldi af orðum hv. þm. Róberts Marshalls er rétt að taka undir þetta og hvetja forseta til að hafa samband við alla hv. þingmenn, þá sem ekki eru hér nú þegar, og hvetja þá til að koma til fundar og ræða það mikilvæga mál sem hér er til umræðu. Það er lágmark að hæstv. ráðherrar sitji hér því að það er hæstv. ríkisstjórn sem ber ábyrgð á málinu. Málið er nú í höndum þingsins en það er að sjálfsögðu ríkisstjórnin sem samdi við erlend ríki og hefur borið það til þingsins. Að sjálfsögðu ætlumst við til þess að hæstv. fjármálaráðherra, alveg sérstaklega, hæstv. forsætisráðherra og aðrir hæstv. ráðherrar séu hvað mest í umræðunni. Það er alveg sjálfsagt mál. Ég legg einnig til að forseti fundi með formönnum þingflokka, að menn setjist á rökstóla og ræði það hvernig áfram verður haldið með fundi í kvöld og nótt úr því að það virðist vera einlægur vilji hæstv. forseta að halda fundi áfram. Ég tel það eðlileg vinnubrögð við þær aðstæður sem nú eru.

Virðulegi forseti. Ég styð þá tillögu hv. þm. Róberts Marshalls að smala öllum þingmönnum og ráðherrum í salinn. Það er örugglega ágætisbragur á því og alltaf á að taka vel í góðar hugmyndir sama hvaðan þær koma. Ég var líka mjög ánægður með virðulegan forseta áðan. Hann var spurður og hann svaraði strax. Hann upplýsti að hann vissi hvað klukkan væri og upplýsti að hann vissi að mælendaskráin væri löng. Þá erum við komin að síðustu spurningunni, sem ég veit að virðulegur forseti hefur gleymt að svara, og það er það hvenær hann áætlar lok þessa fundar. Ég efast ekki um að virðulegur forseti mun bregðast jafnskjótt við og áðan og upplýsa okkur um það.

Forseti getur upplýst að það er ljóst að lok fundarins dragast þeim mun lengur sem menn ræða önnur mál en dagskrármálið sjálft.

Herra forseti. Ég vil þakka forseta fyrir röggsama stjórn. Vegna orða hv. þm. Róberts Marshalls áðan vil ég vekja athygli á því að ég veit ekki til að nokkur stjórnarandstöðuþingmaður hafi samþykkt þennan kvöldfund og óskað sérstaklega eftir því að vera við þessa umræðu í kvöld. En ég fagna því hins vegar hversu margir, og ég meina það innilega, stjórnarþingmenn og ráðherrar eru hér í kvöld. Því verður að hrósa líka og ég fagna því og hrósa ykkur, ágætu þingmenn, sem hér eruð, fyrir að hafa mætt hingað. Ég vek einnig athygli á því, herra forseti 

Hæstv. forseti. Ég fagna því ákaflega að hv. þm. Róbert Marshall hefur fengið málið og er farinn að taka þátt í umræðum. Ég vænti þess að hann komi á mælendaskrá og geri grein fyrir skoðunum sínum á málinu. En vegna fundarstjórnarinnar og stöðu mála í þinginu ætla ég að lesa smátilvitnun, með leyfi forseta: „Hér er verið að hespa mál í gegn, herra forseti, og krefja þingmenn um að vinna mun lengur en lögin um aðbúnað, hollustu og öryggi á vinnustað segja til um. Hvers lags vitleysa er þetta orðin? Svo er manni sagt að önnur mikilvæg mál verði ekki tekin á dagskrá fyrr en búið er að gera þessi mál að lögum. Það er auðvitað ekkert vit í þessum vinnubrögðum.“ Þetta sagði hæstv. forsætisráðherra einu sinni. Ég hef ekki mikið fjallað um þessi lög um hvíldartíma og samfelldan vinnutíma, en þetta sagði hæstv. forsætisráðherra í maí 2004 og þessi orð eiga mjög vel við núna.