Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) : Herra forseti. Þetta frv. er um breyt. á l. um bátaábyrgðarfélög. Þótti nauðsynlegt að endurskoða þessi lög og vegna þess skipaði ég n. til að endurskoða lögin. Þessi n. var skipuð 12. nóv. á s. l. ári. Var óskað tilnefningar stjórnar Samábyrgðar Íslands sem tilnefndi forstjóra sinn, Pál Sigurðsson, í þessa n. og tilnefningar Landssambands ísl. útvegsmanna sem tilnefndi Jón Ægi Ólafsson í n., en formaður n. var skipaður án tilnefningar Einar B. Ingvarsson. N. hélt 18 fundi og fór vandlega yfir bæði lög og reglugerðir. Enn fremur fjallaði hún um ýmsar ábendingar um æskilegar breyt. sem borist höfðu frá forráðamönnum Samábyrgðarinnar og ýmsum bátaábyrgðarfélögum að fenginni reynslu af framkvæmd fyrrgreindra laga og reglugerða. Um nokkur lagaleg atriði var leitað umsagnar Sveinbjarnar Jónssonar hrl., sem er lögfræðingur Samábyrgðar Íslands, og sömuleiðis lét Tryggingaeftirlitið nefndinni í té aths. við núgildandi lög og reglugerðir vegna þessarar endurskoðunar. Allar ábendingar og aths. voru ræddar ítarlega í n. og er árangur n. það frv. sem hér liggur fyrir ásamt grg. Enn fremur undirbjó n. breyt. á reglugerð sem fylgir í kjölfar þessa frv. ef það verður að lögum. Nm. benda í áliti sínu á mikilvægi þess að Samábyrgðin og bátatryggingafélögin auki mjög kynningarstarf meðal tryggingartaka, bæði með fundarhöldum og útgáfu bæklinga, þar sem fræðsla yrði veitt um skilmála, tjónareynslu, sjálfsábyrgð o. fl., enda verði gildandi laga- og reglugerðarákvæðum varðandi sjálfsábyrgð og fleira beitt meira en verið hefur og þannig stefnt að því að draga úr tjónum og þar með gera mögulega lækkun vátryggingariðgjalda. Þetta frv. í sjálfu sér er ekki stórkostlegar breytingar á gildandi lögum. Í 1. gr., varðandi breyt. 3. málsgr., þykir rétt og eðlilegt að það komi ótvírætt fram í l. að Samábyrgðin ákveði tryggingarskilmála vegna opinna vélbáta sem tryggðir eru skv. þessari gr., en það er í gildandi lögum mjög óljóst. Um 2. gr. er talið eðlilegt að stytta þann tíma sem skip getur verið í tryggingu eftir að haffærisskírteini þess rann út, enda óeðlilegt að viðgerð á þeim ágöllum, sem urðu þess valdandi að haffærisskírteinið fékkst ekki endurnýjað, sé ekki hafin innan eins árs. En á því hefur verið misbrestur. Það hefur í skyldutryggingunni verið þannig, að skip eða báta, sem ekki hafa verið hreyfðir árum saman, hefur ekki verið hægt að losna við úr skyldutryggingu og því þykir rétt að stytta þetta tímabil. Um 3. gr., þá er það eingöngu til samræmis við lög um vátryggingarstarfsemi sem eru yngri en gildandi bátaábyrgðarlög. Um 4. gr., þá er breyt. gerð til að taka af öll tvímæli um hvenær ábyrgð viðtakandi félags hefst, en þar hefur oft verið um ágreining að ræða milli bátaábyrgðarfélaga. Hér er því aðeins verið að binda tryggilegar um hnútana til þess að ekki þurfi að fara í ágreining eða jafnvel málshöfðun á milli skyldra félaga eins og bátaábyrgðarfélögin eru. Varðandi 5. gr., þá hafa komið fram óskir um heimild handa bátaábyrgðarfélögunum að hafa allt að 5 manna stjórn. Á það einkum við um félög sem hafa stór félagssvæði. Aðrar breytingar eru svo gerðar í samræmi við þetta. Það var gerð breyt. síðast að fækka í 3 stjórnarmenn skv. ályktun fundar trúnaðarmanna bátaábyrgðarfélaganna. Svo kom í ljós síðar óánægja, einkum hjá einu eða tveimur félögum, að hafa fækkað stjórnarmönnum niður í 3, og því þykir sjálfsagt að gefa bátaábyrgðarfélögunum fullt frelsi í þeim efnum, hvort þeir hafa 3 eða 5 manna stjórn. Breyt. um löggiltan endurskoðanda er gerð til samræmis við lög um vátryggingarstarfsemi, en löggiltur endurskoðandi er nú varðandi endurskoðun reikninga allra bátaábyrgðarfélaganna eftir að Tryggingaeftirlitið tók til starfa. Um 7. gr., þá er ákvæði um aðalfundi félaganna. Það er gert einnig til samræmis við lög um vátryggingarstarfsemi. Þá er 9. gr. Þar er gerð sú breyt. til að taka af öll tvímæli að fella megi skip úr tryggingu þegar skoðunarmenn félags telja það ekki tryggingarhæft, en hagsmuna veðhafa jafnframt gætt. Þykir rétt að taka af öll tvímæli í þessum efnum. Ég þarf hvorki að ræða 10. né 11. gr., þær skýra sig sjálfar. En í 12. gr. er bætt við nýjum málslið um að endurtryggingariðgjöld, sem greidd eru skv. 8. gr. laga um bátaábyrgðarfélög, skuli ekki teljast til aðstöðuskyldra útgjalda, en auðvitað frumtryggingargjöld bátaábyrgðarfélaganna. Þessu er beitt misjafnlega á hinum ýmsu stöðum, en eðlilegt er að tvískatta ekki aðstöðugjald af þessum tryggingarupphæðum bátaábyrgðarfélaganna. Ég tel ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta frv. Það er fyrst og fremst verið að færa til samræmis við lög sem samþ. hafa verið eftir að lögum um bátaábyrgðarfélög voru samþ. og til þess að taka af ýmsar veilur sem hafa verið fyrir í löggjöf og hafa valdið óþarfa ágreiningi í nokkrum tilfellum. Tryggingaárið er almanaksárið, og ég vil beina þeim tilmælum til þeirrar n., sem fær þetta frv., að þó að því sé seint fylgt hér úr hlaði, þá er þetta mál mjög einfalt og undirbúið af þeim aðilum sem hér eiga hlut að máli, og ég væri mjög þakklátur ef n. vildi taka það til afgreiðslu sem allra fyrst og stefna að því að frv. yrði að lögum fyrir áramót, - vegna þess að tryggingaárið er almanaksárið. Ef n. sér sér ekki fært að verða við því, þá verður að hafa það. Þá verður það bara að taka sinn tíma. En þetta er að mörgu leyti mjög mikilvægt varðandi eðlilega starfsemi þessara bátaábyrgðarfélaga allra. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði þessu frv. vísað til heilbr.- og trn.



Herra forseti. Það voru aðeins tvö atriði sem mig langaði til að spyrjast fyrir um hjá hæstv. ráðh. varðandi frv. til l. um bátaábyrgðarfélög. Bátaábyrgðarfélögin hafa nú allmikla starfsreynslu að baki og þeim hefur vaxið fiskur um hrygg mörgum hverjum. Í 1. gr. þessa frv. til l. er lagt til að sú stærð báta, sem þau skuli taka í tryggingu, vaxi úr 100 rúmlestum í 100,49. Nú er vitað mál að síðan þessi lög voru endurskoðuð, síðan 1967, hefur orðið allmikil breyting á okkar bátaflota og m. a. til stækkunar. Það, sem mig langaði til að spyrjast fyrir um hjá hæstv. ráðh., er hvort ekki hefði komið til greina að breyta þessu 100,49 í 200,49 eða 300, þannig að bátaábyrgðarfélögin tækju bátaflotann að mestu til sín í tryggingu. Í öðru lagi spyr ég um það, hvað líði því, sem margir hafa áhuga á þ. e. a. s. varðandi sjálfsábyrgð, hvort það væri ekki nauðsynlegt að það kæmu inn í þessi lög einhver ákvæði. um sjálfsábyrgð.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) : Herra forseti. Þessum tveimur fsp. vil ég svara á þann veg að það komi ekki til tals að hækka stærðarmörkin. Þetta er aðeins það sem er á milli 100 og 101 tonn, sem hér er um að ræða. Hins vegar er löng saga á bak við skyldutrygginguna. Þegar fiskiskipin fóru að stækka fóru þau í hina svokölluðu frjálsu tryggingu sem bauð þá mjög lág iðgjöld og miklu meiri áhættu í tjónum. Þetta var mikill munur á fyrstu árunum. Síðan er það með tjónagreiðsluna, að þegar hún liggur fyrir, þá hækka iðgjöldin sem henni nemur, og þá fóru sumir að sjá að þetta voru ekki góðgerðarfélög, heldur eru vátryggingarfélögin auðvitað byggð upp á því að bera sig. Endurtryggingin tapaði á íslenska fiskiflotanum árum saman, og þá kom þetta mál mjög til kasta á aðalfundum Landssambands ísl. útvegsmanna. Var samþ. á þingi þeirra að hækka skyldutrygginguna. En ári síðar kom málið aftur fyrir á sama fundi og þá var fellt að hækka skyldutrygginguna. Síðan held ég að þetta mál, stærðarmörk skyldutryggingarinnar, hafi ekki komið fyrir þar, ekki í neinni alvöru. En þessi n., sem ég skipaði, taldi ekki ástæðu til þess að breyta stærðarmörkunum. Það er aðeins það, sem um er að ræða, að skipin á milli t. d. 250 brúttólesta, sem hv. þm. nefndi, og 100 lesta eru nú að verða sífellt eldri og eru þess vegna komin eftir slæma tjónareynslu með mjög há iðgjöld. Sama er að segja um suma togarana. Hér er byggt á svokallaðri samsteypu tryggingarfélaganna í tryggingu umfram frjálsu trygginguna, og fram undan er þar nú stórfelld hækkun iðgjalda vegna mjög bágborinnar tjónareynslu. Til eru dæmi þess að partstjón á einu skipi, - stærstu skipum - hafi farið á þessu ári upp undir 50 millj. kr. Skyldutryggingin innan við 100 tonn, held ég að ég megi segja, að alls staðar hjá Samábyrgðinni sé komin upp á 330 millj. kr., svo að útlitið í tryggingamálum fiskiskipanna er mjög slæmt og það er ekki útlit fyrir að það verði um lækkun iðgjalda að ræða, heldur stórfellda hækkun iðgjalda og þá um leið stórfellda hækkun á sjálfsábyrgð. Varðandi síðari spurninguna um sjálfsábyrgðina, þá er hún í lögum fyrir, en í reglugerð á hún að breytast eftir verðgildi peninga, viðgerðarkostnaði og tjónareynslu, svo að stjórn Samábyrgðarinnar hefur í hendi sér að gera till. um breyt. á sjálfsábyrgðinni. Í gömlu lögunum, áður en þessi lög tóku gildi, var þetta ákveðin krónutala, og þar var sjálfsábyrgðin, þegar þessum lögum var breytt, að hámarki 1400 kr. á skip, og þá var þetta orðin hlægileg upphæð. Þess vegna var upphæðin tekin út úr lögunum og sett í reglugerðarheimild og þar á hún auðvitað að mínum dómi að vera og þar hefur henni verið fylgt. En ég vil ekki á þessu stigi fullyrða neitt um það hvernig verður með sjálfsábyrgð almennt í tjónum fiskiskipa, en allt útlit bendir til þess að hún muni ekki hækka neitt lítillega, heldur muni hún margfaldast um næstu áramót, ef samningar eiga að nást á milli trygginganna og útgerðarinnar. Samábyrgðin verður auðvitað að taka mið af verðgildi peninga eða réttara sagt hækkun á viðgerðum og bera það þá undir rn. sem getur gert sínar aths. ef því finnst stjórn Samábyrgðarinnar ganga of langt í þessum efnum. Ég vona að fyrirspyrjandi hafi fengið svar við sínum spurningum. En varðandi stærðarmörkin, þá er það mál afar viðkvæmt meðal útgerðarmannanna, hvort eigi að fara inn á þá braut eða ekki. Hins vegar hef ég frá fyrstu tíð verið mjög harður í þeim efnum, að ég vildi hækka skyldutrygginguna og láta bátaflotann allan verða skyldutryggðan. En þar voru aðrir í meiri hl., en ég veit ekki hvort þeir eru eins glaðir nú og þeir voru fyrir nokkrum árum.

Sjútvrh. (Matthías Bjarnason) : Herra forseti. Ég get að mestu leyti vísað til þess sem ég sagði áðan þegar ég fylgdi frv. um bátaábyrgðarfélög úr hlaði. Þetta frv. er samið af sömu n. og samdi það frv., og það eru tiltölulega veigalitlar breyt. sem eru gerðar á lögunum um Samábyrgðina. Það er fyrst og fremst í samræmi við lög um vátryggingarstarfsemi, sem síðar voru samþ., að undanteknu því að boða til aukafulltrúafundar bátaábyrgðarfélaganna ef þrjú eða fleiri bátaábyrgðarfélög óska þess, en nú er í gildandi lögum, að mig minnir, að það sé skylt að halda þessa fundi annað hvort ár. Að öðru leyti eru þessar breyt. í fullu samræmi við þær breyt. sem lagðar eru til á frv. um bátaábyrgðarfélög. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til heilbr.- og trn.



Herra forseti. Þetta frv. er flutt að ósk Félags ísl. sjúkraþjálfara og er að mestu leyti byggt á till. að nýjum lögum um sjúkraþjálfun, sem félagið sendi heilbr.- og trmrn, til umfjöllunar á s. l. ári, en núgildandi lög um þetta efni eru frá árinu 1962. Heilbrrn. taldi till. félagsins horfa í flestu til bóta frá núgildandi ákvæðum, og við samningu þessa frv. í rn. hafa ekki verið gerðar neinar efnisbreytingar, nema sú að fellt hefur verið niður úr 2. gr. í till. félagsins það skilyrði að viðkomandi skuli hafa meðmæli Félags ísl. sjúkraþjálfara og landlæknis, heldur skuli umsagnar þeirra leitað. Við í rn. töldum ekki rétt að stéttarfélag hefði þennan rétt. Ef fólk, sem uppfyllir menntunarskilyrði, kemur á að vera skylt að veita því starfsleyfi skv. 1. gr. frv., þar sem segir að rétt til að starfa sem sjúkraþjálfari hér á landi og kalla sig sjúkraþjálfara hefur sá einn sem til þess hefur fengið leyfi heilbrrh., og leyfið skal veita þeim íslenskum ríkisborgurum sem lokið hafa prófi frá skóla sem viðurkenndur er af Alþjóðasambandi sjúkraþjálfara. Hins vegar þykir rétt að leita umsagnar Félags sjúkraþjálfara og landlæknis áður en leyfi er veitt hverju sinni, eins og er í gildandi lögum. Þetta frv. skýrir sig sjálft að öðru leyti. Það er aðeins verið að verða við ósk þessa félags.



Herra forseti, Ég vil þakka hæstv. heilbr.- og trmrh. fyrir að þetta frv. er fram komið. Sannleikurinn er sá að efling sjúkraþjálfunar er íslenskri heilbrigðisþjónustu geysilega verðmæt, og ég álít að þetta frv. sé liður í því. Það er nú svo komið að innan skamms mun hefjast kennsla í sjúkraþjálfun við okkar háskóla, og þetta er mál sem búið er að dragast árum saman, en er okkur mikil nauðsyn. Það er vaxandi þörf fyrir sjúkraþjálfara, og þeirri þörf hefur ekki verið fullnægt á undanförnum árum. Við höfum orðið að leita út fyrir landssteinana eftir starfsliði og hefur háð heilbrigðisþjónustunni mjög mikið sá skortur sem verið hefur í þessari heilbrigðisstétt. Því vona ég að þetta frv. verði til úrbóta á því ástandi sem er og verið hefur á undanförnum árum.

Flm. (Steingrímur Hermannsson) : Herra forseti. Á þskj. 105 flyt ég ásamt tveimur öðrum hv. þm. frv. til l. um breyt. á útvarpslögum sem miðar að því að hraða framkvæmdum á sviði hljóðvarps og sjónvarps sem tryggi að landsmenn allir fái notið slíkrar útsendingar. Ég hef ásamt ýmsum öðrum þm. Framsfl. flutt á undanförnum þingum þáltill. um sama eða svipað efni og aðrir hv. þm. úr öðrum flokkum hafa einnig flutt um það till. Fsp. hafa verið margar um framkvæmd á þessum þætti, en það hefur stoðað lítið. Framkvæmdir hafa verið ákaflega litlar undanfarin þrjú ár, og virðist nánast að staðar sé numið þar sem komið er með þessi mikilvægu hlunnindi. Það er ekki að ástæðulausu að menn hafa reynt að ýta við þessu máli. Áreiðanlega er hljóðvarp og sjónvarp ein sú tækni sem tengir einna best saman þessa þjóð og brúar æðioft erfiðar samgöngur, lokaða fjallvegi og sker á þá einangrun sem töluverður hluti landsmanna býr við, oft verulegan hluta á ári. Ég held að það verði ekki ofsagt, að þetta er einhver mikilvægasti þátturinn til þess að brúa langar fjarlægðir og færa þjóðina saman án þess að flytja hana alla á Suðvesturlandið. Ágætar upplýsingar um ástand á þessum sviðum er að finna í áætlunum sem dreift var á Alþ. s. l. vetur. Það eru áætlanir um sjónvarpsdreifikerfið fyrir hafsvæðið umhverfis Ísland, áætlanir um framkvæmdir við sjónvarpsdreifikerfið og loks um framkvæmdir við hljóðvarpsdreifikerfið. Ég vil - með leyfi forseta - vísa til þessarar skýrslu og vitna þar í um nokkur atriði. Mjög hefur verið kvartað undan því, að hljóðvarpsútsendingar náist illa á sumum fjarlægari stöðum, eins og t. d. á Austfjörðum. Þetta er staðfest í þeim áætlunum, sem fram koma í fyrrnefndum skýrslum um nauðsynlegar endurbætur á hljóðvarpsdreifikerfi, og þar er talið nauðsynlegt að reisa svokallaða FM-senda, sem eru kannske ekki truflanalausir, en verða minna fyrir truflunum frá sterkum stöðvum sem eru í nágrenni okkar. Sömuleiðis er talið nauðsynlegt að endurbyggja langbylgjustöðvar og reisa eina á Austfjörðum fyrir þann landshluta, sem eins og ég sagði áðan er einna verst settur að þessu leyti. Þó mun vera víðar um landið í hinum afskekktari hlutum þess, afskekktari byggðum, að hljóðvarp næst stundum illa og verður fyrir verulegum truflunum, sérstaklega frá sterkum stöðvum, en hvergi mun þetta þó vera eins víðtækt og á Austfjörðum. Þarna þarf því nauðsynlegar framkvæmdir til þess að tryggja að þessir landsbúar nái hljóðvarpssendingum sem stundum nást nú ekki alllangan tíma. Í þessum áætlunum er jafnframt að finna ítarlegar upplýsingar um dreifingu sjónvarps, Fyrsta sendistöðin var tekin í notkun 24. des. 1965, var þá eins konar jólagjöf til þessarar þjóðar. Á árunum 1966–1972 voru síðan reistar margar sendistöðvar um land allt, en á árunum 1973–1974 og 1975 hafa hins vegar orðið ákaflega litlar framkvæmdir. Mikið hefur þó unnist. Talið er að um 98.5% þjóðarinnar geti nú notið sjónvarpssendinga með sæmilegu móti. 9 aðalstöðvar hafa verið reistar og 68 endurvarpsstöðvar. Einnig hafa verið reistar allmargar bráðabirgðastöðvar sem voru einkum teknar í notkun á árunum 1967–1970, en margar þeirra eru þannig úr garði gerðar að nú er orðið ákaflega brýnt að endurnýja þær og þá talið sjálfsagt að reisa á þessum stöðum endanlegar stöðvar, annað varla talið fjárhagslega rétt. Gerð hefur verið athugun á því, hvað þurfi að gera til að koma sjónvarpi til þeirra landsmanna sem ekki ná því í dag. Gert er ráð fyrir því, að reisa þurfi 8 nýjar stöðvar sem ná til notenda sem eru yfir 50 talsins frá hverri þessara stöðva. Hins vegar eru margir sem ekki ná slíkum sendingum, og er talið nauðsynlegt að reisa 150 smærri stöðvar sem mundu þjóna allt frá einum notanda og upp í 7, þ. e. a. s. einu sjónvarpstæki og upp í 7 móttökutæki. Þessar minni stöðvar yrðu af mjög ódýrri gerð og ekki sérstaklega byggt yfir þær. Þær yrðu í járnhúsum, sem hægt væri að flytja á staðina og brott til viðgerðar og gæti þá orðið eitthvert hlé á útsendingum þegar það þarf að gera, en það er talin hagkvæmasta leiðin til þess að fullnægja þessari mikilvægu þörf. Gerð hefur verið athugun á sjónvarpsdreifikerfi fyrir hafsvæðið umhverfis Ísland og er að finna mjög ítarlega grg. um það í þeirri áætlun sem ég nefndi áðan. Eins og vænta má voru stöðvar sem fyrst voru reistar, ekki gerðar með þetta beinlínis í huga. Á síðara skeiði þessara framkvæmda var hins vegar horfið að því ráði að beina geisla slíkra stöðva, sem yrðu staðsettar nálægt sjó, út á miðin, og nást þannig sjónvarpssendingar nokkuð víða. Eru taldar 11 stöðvar í þessari skýrslu, sem hafa þannig að nokkru leyti fullnægt þessu sjónarmiði, en þó hvergi nærri á fullnægjandi hátt. Við þessa athugun og að höfðu samráði við Farmanna- og fiskimannasamband Íslands er talið æskilegt að sjónvarpsstöðvar nái 20–30 sjómílur frá grunnlínupunktum, að undanskilinni Kolbeinsey, eins og segir í þessari skýrslu, og er þessi athugun byggð á þeim forsendum. Athugunin leiðir í ljós að staðsetning núverandi sjónvarpsstöðva er ekki slík að þær geti komið að miklu gagni fyrir miðin. Til þess að ná út 25–30 sjómílur er nauðsynlegt að sendiorkan sé a. m. k. 10 kw. og að sjónvarpsloftnet verði í 340–600 m hæð og við strönd. Þessu er mjög óvíða fullnægt í þeim stöðvum sem nú eru uppí. Þá er talið mögulegt að stækka 5 núverandi stöðvar þannig að þær geti náð þessu, en jafnframt er talið að byggja þurfi 7 nýjar stöðvar: á Akrafjalli, Kóngshæð við Patreksfjörð, við Siglufjörð, á Kvistarfjalli, Hellisheiði milli Héraðsflóa og Vopnafjarðar, Ósfjalli milli Breiðdals og Berufjarðar, Borgarhafnarfjalli, svo að þær stöðvar séu hér nefndar. Með þessu móti er talið, að á sæmilegan hátt megi ná sjónvarpssendingum til miða, sem eru í fyrrnefndri fjarlægð frá ströndu. Það er rétt að hafa það í huga, að sums staðar má sameina þetta hvort tveggja: að koma sjónvarpi á miðin og bæta sjónvarpsmóttöku á landi, og er einnig vakin athygli á því í þessari skýrslu. Þó er það óvíðar en kannske mætti ætla, en a. m. k. á þremur stöðum háttar svo til. Þetta er í grófum dráttum sú framkvæmd sem um er að ræða til þess að tryggja landsmönnum öllum og sjómönnum á þeim miðum, sem nærri liggja, viðunandi móttöku á hljóðvarpi og sjónvarpi. Að sjálfsögðu eru nauðsynlegar ýmsar aðrar almennar endurbætur á þessum kerfum, - endurbætur sem eru ákaflega eðlilegar eftir nokkurn starfstíma og ekki síst vegna þess að tækni hefur fleygt fram. T. d. er nú unnið að því að koma upp örbylgjukerfi fyrir sjónvarpið. Það kerfi er ákaflega mikilvægt, þannig að flytja megi myndir á sem bestan máta á milli landshluta, og að sjálfsögðu þjóna slík örbylgjukerfi einnig þeim sem fjær eru staddir. Þó er það skoðun mín að leggja beri fyrst og fyrr áherslu á bað, að koma sæmilegri sjónvarpsmóttöku til landsmanna allra. Örbylgjukerfið fylgir þá í kjölfarið og kemur öllum til góðs. Að því er reyndar þegar unnið og væntanlega verður unnt að ljúka því fljótlega með þeim tekjustofnum sem sjónvarpið hefur nú. Við allar umr. um þessi mál hefur komið í ljós að tryggja verður tekjustofn til að standa undir slíkum framkvæmdum. Fjárhagur Ríkisútvarpsins hefur ekki verið slíkur að hann hafi leyft verulega ráðstöfun fjármagns til þessara framkvæmda, þótt eins og ég sagði áðan og ég vil undirstrika sé skoðun mín að þessi þáttur hafi þar því miður orðið nokkuð útundan. Ég vil geta þess að ég hef fengið í hendur greinargerð sem Ríkisútvarpið lét frá sér fara til hæstv. menntmrh. 30. júlí s. l. Þar kemur fram mjög ákveðinn vilji til þess að vinna samkv. áætlun að endurbótum á þessu sviði, þ. e. a. s. koma viðunandi móttöku til allra landsmanna, og þar eru settar fram hugmyndir um slíka áætlun, en þar kemur einnig mjög ákveðið fram, að Ríkisútvarpið telur sig þurfa að fá sérstakan tekjustofn til þess að geta tryggt nokkuð samfellda framkvæmd á þessu sviði. Það er e. t. v. hægt að hlaupa í einstakar framkvæmdir, en ef um samfellda framkvæmd á að vera að ræða leggur Ríkisútvarpið áherslu á að fá til þess markaðan tekjustofn. Með tilliti til þessara upplýsinga höfum við þremenningarnir flutt það frv. sem ég nefndi í upphafi míns máls. Við gerum þar ráð fyrir að tvær nýjar gr. komi inn í útvarpslögin. Í fyrsta lagi gerum við ráð fyrir því að á eftir 9. gr. l. komi ný gr. sem verði 10. gr., og fellur hún inn í þann kafla sem fjallar um hlutverk Ríkisútvarpsins. Við gerum þar ráð fyrir því að Ríkisútvarpinu verði skylt að leggja áherslu á að koma fullnægjandi hljóðvarps- og sjónvarpssendingum til allra landsmanna og til sjómanna á fiskimiðunum í kringum landið, eins og tæknilega og fjárhagslega er talið kleift. Okkur þótti rétt að hafa þarna orðin „tæknilega og fjárhagslega“, því að viðurkenna verður að fjárhagslega og tæknilega er ákaflega erfitt t. d. að koma sjónvarpi til sjómanna sem eru á hinum fjarlægari miðum, við skulum segja út við jaðar okkar nýju 2011 sjómílna fiskveiðilögsögu. Þetta verður að viðurkenna. Vel má vera að tækni fleygi svo fram á næstu árum að þetta verði þá kleift og þá að sjálfsögðu fellur það innan þess ramma sem hér er gert ráð fyrir. Einnig má vera að einhver einstök býli séu þannig innilokuð eð þau nái ekki sjónvarpssendingum, þótt að vísu megi með ýmsum tilfærslum víðast hvar, að því er mér virðist og ég best þekki, ná til þeirra. Við segjum síðan: „Ríkisútvarpið skal láta gera og leggja fram áætlun til þriggja ára í senn um framkvæmdir þessar.“ Okkur þykir mikilvægt að fyrir liggi framkvæmdaáætlun sem landsmenn eigi aðgang að og viti því hvenær þeir mega vænta þess að fá notið þessara mikilvægu hlunninda. Jafnframt segjum við: „Til þessara framkvæmda skal varið fjármagni því sem fæst samkv. 17. gr., að viðbættu fjármagni sem veitt er til slíkra framkvæmda af öðrum tekjum ríkisútvarpsins og af fjárlögum.“ 17. gr., sem ég kem að á eftir, fjallar um þennan sérstaka tekjustofn. Hins vegar er að sjálfsögðu ljóst að sá sérstaki tekjustofn á ekki að draga úr öðrum fjárveitingum, sem veittar eru í þessu skyni af öðrum tekjum Ríkisútvarpsins, eins og t. d. innflutningsgjöldum, eða fjárveitingavaldið kynni að vilja veita til þessara mála á fjárl. hverju sinni. Og það þarf vitanlega ekki að taka fram, að Ríkisútvarpinu er að sjálfsögðu heimilt að taka lán til þess að hraða þessum framkvæmdum og hefur þá þennan tekjustofn til að endurgreiða slík lán. Okkur þótti ekki þörf á að taka það fram. Í 2. gr. þessa frv. er gert ráð fyrir nýrri gr. á eftir núverandi 15. gr., sem fjallar um það hvernig tekna verði aflað til þessara framkvæmda. Við leggjum þar til að 10% viðaukagjald verði lagt á afnotagjald af hljóðvarpstækjum annars vegar og sjónvarpstækjum hins vegar, og við tökum fram að þetta gjald skuli lagt ofan á það afnotagjald sem ákveðið er hverju sinni vegna annarra fjárþarfa Ríkisútvarpsins. Við gerum m. ö. o. ekki ráð fyrir að þetta viðaukagjald skerði þær tekjur sem Ríkisútvarpið fær með afnotagjöldum. Þetta er mikilvægt atriði. Þetta kemur að litlum notum ef sá háttur verður á að tekjur Ríkisútvarpsins skerðist, eins og ljóst ná vera. Við gerum einnig ráð fyrir því, að þessi viðauki verði innheimtur sérstaklega af hljóðvarpstækjum og sérstaklega af sjónvarpstækjum og gerum ráð fyrir að tekjurnar renni í fyrsta lagi af hljóðvarpstækjum til framkvæmda á því sviði og í öðru lagi af sjónvarpstækjum til framkvæmda á sviði sjónvarps. Um þetta má að sjálfsögðu deila, og við erum vitanlega til viðræðu um breytingu á þessu, en okkur þótti eðlilegt að haga málum á þennan hátt. Við gerum loks ráð fyrir því, að gjald þetta verði ekki innheimt lengur en framkvæmdir standa yfir, þ. e. a. s. gjaldið verði ekki innheimt eftir að framkvæmdum er lokið. Hins vegar verður það kannske seint. Í grg. með þessu frv. eru áætlaðar tekjur. Þar er bent á að afnotagjald af hljóðvarpi er nú 3800 kr. á ári, en af sjónvarpstæki 8400 kr. Hér er því um að ræða 380 kr. viðaukagjald af hverju hljóðvarpstæki og 840 kr. viðaukagjald af sjónvarpstæki. Ég vil leyfa mér að vona að enginn muni sjá eftir þessu gjaldi til þess að tryggja öðrum landsmönnum einnig afnot af þessum mikilvægu hlunnindum. Ég trúi því ekki að nokkur sjái eftir því. Heildartekjur yrðu þá samkv. þessu 24 millj. á ári af hljóðvarpstækjum, afnotagjöld eru nú áætluð 240 millj., en af sjónvarpstækjum, þar sem afnotagjöld eru áætluð 400 millj., yrðu tekjurnar um 40 millj. kr. Ég viðurkenni að þetta eru ekki miklar tekjur og hrökkva satt að segja allt of skammt, og við flm. erum sannarlega til viðræðu um að þetta gjald verði hækkað ef hv. þm. sýnist það nauðsynlegt. Hins vegar vil ég leggja áherslu á að aðrar tekjur eiga að koma þarna til viðbótar, því að slíkar framkvæmdir hljóta að sjálfsögðu að falla inn í það sem verið er að gera nú á vegum Ríkisútvarpsins, og einnig má hraða framkvæmdum með lánsfé. Í fyrrnefndri áætlun er að finna upplýsingar um kostnað við þessar framkvæmdir. Þar er m. a. kostnaður við styrkingu hljóðvarpskerfisins áætlaður samtals 650 millj., en þar ber þess að gæta að þar eru með stórir liðir sem eru sjálfsagðir og nauðsynlegir vegna hins almennarekstrar hljóðvarpsins og verða að koma hvort sem þeir fáu fá endurbætur sem ekki njóta hljóðvarps vel í dag, og það er að sjálfsögðu ekki rétt að slíkar framkvæmdir greiðist af þessu sérstaka viðaukagjaldi. Ef það er dregið frá má lækka þennan kostnað verulega, a. m. k. niður í um það bil 400 millj. og rannar kannske töluvert neðar. Þetta er að vísu byggt á áætlunum frá haustinu 1974 og hefur að sjálfsögðu hækkað síðan allverulega. Einnig er að finna í þessari skýrslu yfirlitsáætlanir um framkvæmdir við dreifikerfi sjónvarps. Það eru taldir upp tíu liðir og heildarkostnaðurinn er 1310 millj. kr. Þar í eru einnig stórir liðir sem að mínu mati geta ekki fallið undir það sem þetta gjald á að standa straum af. Þar er t. d. örbylgjukerfið, metið á 110 millj. kr., á verðlagi ársins 1976, og fleira má þar til telja sem ég tel ekki ástæðu til að fara út í, en sérfróðir menn á vegum Ríkisútvarpsins geta auðveldlega sundurgreint. Hins vegar vil ég geta þess, að þrír mikilvægustu þættirnir í styrkingu sjónvarpskerfisins á landi eru í þremur töflum sem eru í þessari skýrslu, og ég hef fengið endurskoðaða kostnaðaráætlun um þá þrjá þætti. Það er í fyrsta lagi kostnaðaráætlun vegna aðkallandi verkefna við endurbyggingu eða endurbætur nokkurra endurvarpsstöðva sjónvarpsins, en það mætti, að því er mér skilst, falla undir þennan lið þótt um það megi sannarlega deila. Þessi kostnaður var áætlaður 22.9 millj., en í júní 1975 er hann áætlaður 35 millj. kr. Þar er einnig áætlaður kostnaður við endurbætur og frágang ýmissa bráðabirgðastöðva sjónvarpsins, sem ég nefndi í ræðu minni áðan að eru nokkuð margar. Það eru taldar 17 á þessum lista. Þessar endurbætur nema 35.4 millj. kr., en eru á verðlagi síðsumars 1975 53.6 millj. kr. Ég hygg að flestar þessar endurbætur megi fella undir þennan þátt, því að hér er um bráðabirgðastöðvar að ræða fyrir dreifbýlið. Þó er ekki óeðlilegt að töluverður hluti þeirra falli undir annan viðhaldskostnað sjónvarpskerfisins. Og loks er kostnaðaráætlun við nýjar endurvarpsstöðvar sem þjóna 50 íbúum eða fleiri, að vísu er ein stöð, tengistöð, sem er talin þjóna 35. Þær eru 14 talsins og falla allar undir þennan þátt. Áætlaður kostnaður var 49.5 millj., en á verðlagi síðsumars 1976 76.65 millj. Það er því ljóst að með þessum tekjustofni má hraða mjög þessum mikilvægu framkvæmdum, ekki síst ef lánsfé verður fengið sem greiðist þá af þessum og öðrum tekjum ríkissjónvarpsins. Það er því skoðun okkar að þessi tekjustofn, sem ég viðurkenni að er ekki ýkjahár, - þótt hann skipti tugum millj., þá er hér um það miklar framkvæmdir að ræða að hann mætti vera meiri, - sé mjög mikilvægur til að tryggja framhald þessa verkefnis og tryggja að það verði ekki stöðvað, það verði haldið áfram og þróunin stefni í rétta átt. Að lokinni þessari umr. legg ég til að frv. verði vísað til 2, umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Hér er hreyft hinu þýðingarmesta máli. Ég ætla ekki að fara að ræða þetta mál hér efnislega, en taldi rétt aðeins að segja nokkur orð við 1. umr. Ég vil þá fyrst af öllu segja það, að ég tek undir allt sem hv. 2. þm. Vestf. sagði um mikilvægi þessa máls. Ég hygg að það verði ekki um það deilt að hér er um að ræða óleyst verkefni sem þarf að leysa. Það var og ágætt að hv. 2 þm. Vestf. rifjaði hér upp þá skýrslu sem hæstv. menntmrh. gaf Alþ. á síðasta þingi um verkefni sem vinna þarf. Hv. 2. þm. Vestf. vék aðeins að því að þetta mál hefði verið töluvert á dagskrá, bæði af hans hálfu og annarra, á undanförnum þingum. Og það er auðvitað rétt, eins og annað sem hv. 2. þm. Vestf. sagði um þetta mál. Ég vil þó aðeins með nokkrum orðum koma inn á það atriði og vekja þá athygli á því, að af mér og fleirum hefur verið gerður mjög glöggur munur á þessu vandamáli á tvennan hátt: Annars vegar er það vandamál sem lýtur að því að koma í framkvæmd því verkefni að allir landsmenn geti haft aðstöðu til þess að njóta þess menningartækis sem sjónvarp er. Hins vegar er að leysa ýmis aðkallandi verkefni við dreifingu hljóðvarps og sjónvarps þar sem hljóðvarps- og sjónvarpsskilyrði eru fyrir hendi þegar í dag þó að með mismunandi hætti sé. Með tilliti til þessa bar ég fram á þingi 1972–73 ásamt fleiri hv. þm tillögu um að fela ríkisstj. að hlutast til um að Ríkisútvarpið komi upp endurvarpsstöðvum fyrir þá sveitabæi sem njóta ónothæfra eða engra sjónvarpsskilyrða, ríkisstj. skyldi afla sérstaks fjármagns í þessu skyni og stefnt skyldi að því að ljúka framkvæmdum innan tveggja ára. Þetta var á þingi 1972–73. Við flm. þessarar tillögu fluttum á næsta þingi á eftir þessa till. í annað sinn, því að í fyrsta sinn náði hún ekki fram að ganga. Á sama þingi bar hv. núv. 2. þm. Vestf. o. fl. fram sams konar tillögu, sem fór í sömu átt, þannig að þá var nú farinn að breikka mjög stuðningurinn við þessar hugsjónir. En það er leitt að þurfa að rifja þetta upp, en málið náði ekki fram að ganga. Á síðasta þingi heldur málið áfram. Hv. 2. þm. Vestf. flytur till. sem hafði verið flutt árið áður og gekk í sömu átt og mín upphaflega tillaga. Ég og fleiri hv. þm. berum svo fram aðra tillögu um sama efni. En í till. minni og meðflm. minna á síðasta þingi var einnig nýtt atriði, þ. e. að s. hinn þáttur þessa vandamáls, sem lýtur að dreifingarkerfi hljóðvarps og sjónvarps í heild, og var þá komið fram með þá hugmynd að það yrði athugað til þess að leysa þetta aðkallandi og stóra vandamál, hvort ekki, eins og það var orðað, væri rétt að ákveða afnotagjöld með tilliti til þess að föstum hundraðshluta þeirra sé jafnan varið til dreifikerfis hljóðvarps og sjónvarps. Tillögurnar um þetta efni náðu ekki fram að ganga á síðasta þingi. Það er nokkuð furðulegt í raun og veru, því að allir, sem tóku þátt í umræðum um báðar tillögurnar, voru í raun og veru meðmæltir þeim og hv. fjvn. sýndi skilning, en allt kom fyrir ekki.  En ég vildi aðeins láta það koma hér fram, að ég er ekki ánægður með suma hluti í frv. Ég viðurkenni að það orkar ýmislegt tvímælis. Þess vegna hef ég verið að ræða þetta við ýmsa aðila á undanförnum víkum, m. a. útvarpsstjóra. Nú á ég sæti í þeirri nefnd þar sem þetta frv. kemur fram, og ég hef þar tækifæri til þess að bera fram og lýsa brtt. við frv. Það mun ég gera, ef ég vel þá ekki hinn kostinn, að bera fram sérstakt frv. sem mundi koma fyrir sömu nefnd og þá hefur nefndin bæði frv. til athugunar. Satt að segja hafði ég hugsað mér, þegar ég væri búinn að undirbúa þetta betur, að ræða við hv. 2. þm. Vestf. og athuga möguleika á því að þessar fríðu fylkingar tvær, sem hafa sótt fram í þessu máli á undanförnum árum, gætu sameinast um eina tillögu. En aðalatriðið er að eitthvað gott komi út úr þessu og það erum við allir - með hvaða till. sem við höfum verið - að sjálfsögðu sammála um. Ég vil aðeins til viðbótar leggja áherslu á að ég held að það sé rétt baráttuaðferð fyrir þessum hugsjónamálum að halda aðskildu því verkefni að koma sjónvarpinu á þá sveitabæi, sem eftir eru frá hinu verkefninu, að bæta sjónvarpsskilyrði, þar sem komin eru, og bæta hljóðvarpsskilyrði. Þetta er vegna þess að ef þetta er ekki gert, þá óttast ég að það nýja fjármagn, sem til kynni að hrökkva í þessu efni, yrði fyrst og fremst notað til þess að bæta aðstöðuna þar sem sjónvarpsaðstaða er þó komin fyrir og menn geta hlýtt á hljóðvarp. Skýringin á þessu er að það er fullkomin þörf á þessu. Hins vegar er hitt málið, að það skuli tiltölulega fáir einstaklingar í þjóðfélaginu, er búa yfirleitt í mesta strjálbýlinu og þyrftu mest af ýmsum ástæðum á þessari þjónustu að halda, sem fá þetta ekki. Það er slíkt ranglæti og óréttlæti sem hv. þm. geta ekki látið afskiptalaust. Við verðum því að mínu viti að halda þessu aðskildu til þess að beita okkur fyrir lausn á því að koma sjónvarpsskilyrðum á þá sveitabæi sem ekki njóta þeirra í dag. Ég mun því halda áfram á þeirri braut. Og ég hef ekki hugsað mér að gefast upp við það. Með tilliti til þeirra athugana, sem ég hef verið með á undanförnum víkum í þessu máli, mun ég ásamt fleirum bera fram þáltill. í Sþ. um þetta atriði, sem verði endurbætt frá fyrri till., í þeirri von að þær breytingar geti riðið baggamuninn til þess að þetta sérstaka mál verði leyst sem fljótast og sem best. En leiðin til þess er ekki að leggja þá kvöð á Ríkisútvarpið, og er hægt að færa langt mál sem rök fyrir því. Þetta er byggðamál. Þetta er mál sem heyrir undir það verkefni að efla jafnvægi í byggð landsins, og þetta er mesta réttlætismálið í því efni sem hægt er að leiðrétta fyrir minnsta fjármagn.



Herra forseti. Ég get vissulega tekið undir flest meginatriðin í máli hv. frsm. og einnig því, sem hér kom fram hjá hr. forseta, 3. þm. Vestf., og einnig ýmsu af því sem kemur fram í grg. flm. Þar er sá sannleikur sagður sem áður hefur hljómað hér úr ræðustól á þingi, og ekki dreg ég góðan vilja flm. í efa, en samt vil ég gera hér stutta athugasemd. Það er rétt að kvartanir hafa heyrst og verið á fullum rökum reistar, - kvartanir sem stofnunin hefur oftar en hitt látið sem vind um eyrum þjóta, stundum verið gert eitthvað til bráðabirgða og stundum, svo að allrar sanngirni sé gætt, eitthvað verið aðhafst. Í grg. er sérstaklega á Austurland minnst, og þá sakar ekki að geta þess að þar féllu úr á sumum stöðum yfir 10% sjónvarpsdaga á s. l. ári, að nær öllu leyti vegna lélegs dreifikerfis. Dreifikerfi sjónvarpsins er, eins og allir þm. vita, ákaflega lélegt, og á fundi Sambands sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi í haust kom mál þetta eðlilega til umræðu, því að hvergi sáust merki úrbóta, og þar upplýsti Sigurður Blöndal afar athyglisverðan hlut og hafði hann það eftir einum færasta tæknifræðingi á þessu sviði hérlendis. Ekki veit ég hvort þetta er rétt eftir haft, en það sakar ekki að koma með það hér. Þessi maður kvað útbúnað allan í þessum stöðvum vera af þriðja flokks gæðum eða almennt það lakasta sem unnt hefði verið að fá. Ætlunin hefði sem sagt verið sú að spara fyrir Ríkisútvarpið, en raunin orðið önnur, svo sem vænta mátti, og bilanir hafi því orðið svo tíðar sem raun ber vitni. Um þetta atriði hafði ég reyndar orð fróðustu manna varðandi Gagnheiðarstöðina t. d., þar væri meginhlutinn af búnaði lélegur, svo að ekki sé meira sagt, sumt notað og úr sér gengið. Um þetta og fleira óskaði ég nokkurra svara í fyrra, en fékk eigi. Sé þessi staðhæfing rétt höfð eftir þessum tæknimanni, að allur eða mestallur útbúnaður dreifistöðvanna sé svona lélegur, þá hefur hér verið um furðulega og hæpna sparnaðarráðstöfun að ræða og þarna er þá ef til vill að hluta að finna skýringuna varðandi sjónvarpsdreifingu og hinar tíðu bilanir t. d. á Gagnheiði. Svo að minnst sé á hljóðvarpið, 45 ára gamalt, og dreifingu þess t. d. til Austurlands, þá hef ég nú ekki þrek í mér til að ræða þau ósköp fremur en hv. samþm. minn austan að um Borgarfjarðarbrúna. Ég skil afstöðu hv. flm. vel. Þeir vilja gera tilraun til úrbóta, vita hve brýn hún er, en viðurkenna þó jafnframt að skammt muni þessi nýja leið duga þó að farin verði. Þá er spurningin um réttmæti hennar gagnvart öllum. Rætt er um það í 1. gr. að til framkvæmda í þessu skyni skuli veitt viðbótarfjármagn til viðbótar við þær aðrar tekjur Ríkisútvarpsins sem fari til slíkra framkvæmda, og einnig segir: „og á fjárlögum“. Hér staldra ég við. Ég spyr: Hefur Ríkisútvarpið nokkur bein fyrirmæli um að láta ákveðinn hluta tekna sinna renna til þessa kerfis, að undanskildum þá ef til vill aðflutningsgjöldum af sjónvarpstækjum, sem á að heita að hafi til þessa farið? Mér er ekki kunnugt um að svo sé, að Ríkisútvarpinu sé þetta skylt, en sé svo ekki, þá verður það upplýst. En sé svo ekki, þá hefði mér þótt nærtækast og eðlilegast að láta á það reyna með beinni lagaskyldu að ákveðinn hluti teknanna rynni til þessara tilteknu framkvæmda. Eða hver skyldi þessi prósenta hafa verið á s. l. ári af heildartekjum Ríkisútvarpsins, - prósenta sem hefur þá átt að renna til dreifikerfisins? Það fæst væntanlega glögglega upplýst í nefnd. Mér tókst ekki að fá það staðfest fyrir þennan fund, hver prósentan væri nú og þá t. d. á næsta ári, hvað Ríkisútvarpið hugsaði þá að gera. Þá segir í greininni: „og á fjárlögum“. Þessu fagna ég ef hv. flm. ætla að beita sér fyrir ákveðinni upphæð á fjárlögum hvers árs í þessu skyni. Það tel ég eðlilegt, þó að þá þurfi auðvitað allir að greiða jafnt með sem án sjónvarps, það er vitanlega rétt. Engu að síður er það svo, að samfélagslegt átak á þessu sviði er eðlilegt og sjálfsagt. Þá spyr ég: Hví ekki að fara þá leið ásamt með hinu að ákvarða vissa prósentu af heildartekjum Ríkisútvarpsins núverandi til þessara verkefna, og sú prósenta mætti gjarnan vera nokkuð há, í staðinn fyrir það sem kemur í 2. gr. og ég get ómögulega fengið mig til að samþykkja einfaldlega að fenginni reynslu hafandi stöðuna t. d. í mínu kjördæmi í huga? Ég efa ekki góða hugsjón hér að baki, og maður hefur heyrt þetta áður annars staðar frá og víst er hér um leið að ræða sem kemur til skoðunar, en annmarkar hennar eru miklir frá mínu sjónarmiði, svo miklir að ég treysti mér ekki til að mæla þar með fyrr en annað er þá þrautreynt. Í fyrsta lagi hefði ég viljað að framkvæmd væri í alvöru og fyrst úttekt á rekstri þessarar virðulegu stofnunar, úttektin mun liggja fyrir og kostaði vist ekki tiltakanlega margar milljónir, en eftir er að fylgja þeim hollráðum sem þar hlýtur að hafa verið að finna. Ég held að ýmis ævintýri, dýr og ljót, hjá þessari stofnun þurfi athugunar við og gjarnan hefði þar mátt af ýmsu klípa og það rösklega, en í staðinn verja til þeirra verkefna sem hér um ræðir og ég viðurkenni með flm. að eru brýnustu verkefni. Ekki svo að skilja að þessi stofnun sé einstök hvað þetta snertir, það eru fleiri stofnanir sem eyða í óþarfa, en við vitum einfaldlega, það vita hv. flm. jafnvel og ég, að áhugi forráðamanna þessarar stofnunar stefnir til annars en þess sem bæði flm. og ég teljum brýnast. Meðan við tölum um lélegt hljóðvarp, lélegt eða ekkert sjónvarp víðs vegar um landið, þá tala þeir í fjálgleik um litasjónvarp sem hina einu stóru hugsjón. Þetta vita hv. flm. nákvæmlega eins og ég, að ef breyting á að verða á, raunveruleg breyting, þá þarf að koma fram hugarfarsbreyting hjá forráðamönnum þessarar stofnunar. Ég held að þyrfti fyrst að kryfja mál til mergjar áður en farið er út í framkvæmd 2. gr. þessa frv., sem ég óttast, og ég segi það alveg hreinskilnislega - ég óttast að það yrði þá hið raunverulega framkvæmdafé í þessu verkefni og hitt, sem vikið er að í 1. gr., færi þá í eyðsluhítina áfram þrátt fyrir þau ákvæði sem reyndar er þar að finna, en er það óákveðið og ekki nægileg skylda þar að baki til þess að þeir geti ekki skotið sér einhvern veginn þar undan. Það getur verið að þetta sé ótuktarskapur og ég sé svona illa hugsandi bara, en þetta læðist að mér eftir að hafa séð yfirlýsingar þessara sömu manna um að t. d. austfirðingar geti sjálfum sér um kennt að sjá ekki Sjónvarpið. Það var upplýst í fyrra af hv. þingmanni hér og ég las þetta síðar í ágætu viðtali í Tímanum við þennan forráðamann, að þeir hefðu aldrei átt að vera að fá sér neitt sjónvarp, bara verið þeirra vitleysa. Og eftir einnig að hafa heyrt Stefán Jónsson, hv. þm., lýsa viðbrögðum annars forráðamanns Ríkisútvarpsins, fyrrv. að vísu, um kvörtun austfirðinga um hljóðvarpið á árum áður, einhvern veginn á þessa leið: Ríkisútvarpinu var ekki ætlað að heyrast út um hvippinn og hvappinn.  Það má enginn misskilja mín orð. Sjónvarpið okkar er hvergi nærri ómissandi, það væri skömm að segja, meginefni þess er því miður oft ruslkennt, svo að ekki sé meira sagt. En þetta er þó eins konar vara, svo að ég tali nú á kaupsýslumáli, sem við greiðum fullu verði. Munurinn er bara sá, að hér í Reykjavík greiða menn sjónvarpsgjald fyrir tiltölulega ógallaða vöru, skulum við segja, víða úti á landi sama gjald fyrir meingallaða vöru, með 10–15% rýrnun að auki. Þá kemur að spurningunni um jöfnuðinn, og þá er komið að efni 2. gr. Það mætti leggja hana auðvitað í versta falli út á þennan veg: Til þess að mega enn um sinn kaupa þessa meingölluðu vöru, þá eigum við ekki aðeins að greiða fullt verð, við eigum að fá 10% álag í stað þess 10% afsláttar sem allir heiðarlegir kaupsýslumenn mundu gefa og auðvitað í þeirri von að eitthvað miðaði hraðar í átt til úrbóta frá hálfu þessarar stofnunar. Ég viðurkenni að þetta er versta útleggingin á þessu og hún er ekki gerð neitt með tilliti til flm., heldur er ég aðeins að vitna í það sem áður hefur gerst hjá þessari ágætu stofnun sem hér um ræðir. Ég held samt sem áður að þessi frvgr. hljómi þannig í eyrum ansi margra sem við verst skilyrði búa. Ég vil gjarnan eitthvað á mig leggja til þess að þeir, sem ekki sjá sjónvarp, fái þó notið þess efnis sem þar er nothæft, en ég vil þá jafnhliða fá sæmilega gallalausa vöru. Þá er komið að því sem okkur flm. greinir á um, að því er virðist. Þeir telja að þetta sé eina leiðin til að flýta fyrir þessum verkefnum sem vanrækt hafa verið. Ég er sammála þeim um að hér er um leið að ræða, sérstaklega ef 1. gr. verður framkvæmd undanbragðalaust af hálfu stofnunarinnar. Það dreg ég stórlega í efa. Ég hygg einmitt að þeir fagni þessum tekjustofni, þarna sé kominn sá stofn sem þeir ætla að nota í dreifikerfi, síðan ekki söguna meir. Það óttast ég. Ég vil sem sagt láta reyna á það í alvöru hjá stofnuninni sjálfri, á svipaðan hátt og hv. 3. þm. Vestf. (ÞK) var hér með áðan, hvort útgjaldaskiptingin þar inni, - ég held að ég hafi skilið það rétt að af afnotagjöldum væri tekinn ákveðinn hluti sem rynni beint til þessa dreifikerfis, - hvort útgjaldaskiptingin hjá þessari stofnun gæti ekki litið allt öðruvísi út, hvort ekki mætti með sjálfsagðri hagkvæmni, svo sem einni fréttastofu þessara aðila, svo að dæmi sé tekið, og minni óþarfaeyðslu, svo sem um eru mörg og ófögur dæmi, - hvort ekki mætti að sama skapi auka útgjöld til dreifikerfisins, láta það hafa forgang, - forgang sem það hefur ekki haft. Spurningin er um þetta, og í þessu liggur tortryggni mín við þetta form, nema öruggt sé að annað form sé ekki fyrir hendi og annað sé ekki kleift. Nú veit ég að mætti hugsa sér þetta viðaukagjald á þá sem gjalda nú þegar fyrir ógallaða vöru, en ég veit að þá yrði eitthvað sagt ófagurt af þeim sem þessa þjónustu hafa í dag fullkomna og viðhlítandi, og ég veit þess vegna að þótt hv. flm. hafi eflaust langað til þess arna, þá hafa þeir ekki talið sér stætt á því. Ég mun við 2. umr. þessa máls leggja fram brtt. við þetta frv. um ákveðna prósentu af heildartekjum útvarpsins til þessara umtöluðu verkefna. Ég tel það eðlilega leið og viðkunnanlegri, og meðan ekki liggur fyrir að hún sé útilokuð, því að það tel ég að liggi alls ekki fyrir, heldur liggi bara fyrir yfirlýsingar frá þessari stofnun sjálfri, heldur þvert á móti, þá treysti ég mér ekki til að bæta hér viðbótargjaldi við, a. m. k. ekki á þá sem í dag bíða við óhæf skilyrði og óhæfa þjónustu. Við 2. umr. mun ég þá nánar fjalla um þessi mál.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, er fyrir ýmissa hluta sakir þess vert að fjallað sé um það allítarlega. Ég hlýt að taka undir með hv. síðasta ræðumanni, að ég tel að á því séu ýmsir gallar eða öllu heldur að ýmislegt kunni að bresta á efnisgreinar frv. í þeirri mynd sem komið hefur fram og æskilegt sé að bæta úr, enda tók hv. 1. flm. Steingrímur Hermannsson fram í framsöguræðu sinni að þeir flm. væru til viðtals um að gera breytingar á frv. ef þær mættu verða til þess að það kæmist í aðalatriðum efnislega fram og nyti almenns stuðnings. Hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson vakti athygli á því, að hann hefur oftar en einu sinni flutt þáltill. í þessa átt sem hér um ræðir í frv. Hann hefur gert það nokkrum sinnum á undan hv. þm. Steingrími Hermannssyni og nokkrum sinnum eftir líka. En ég kveð hv. þingmenn þessarar d. til vitnis um það, að þeir minnist þess að þessu sinni var hv. þm. Steingrímur Hermannsson á undan, en hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson gat þess að hann væri ef til vill til viðtals við hv. 1. flm. þessa frv. og leita leiða til þess, að þeir fái nú sameinað sjónarmið sín í þessu sérstaka máli, þannig að fram geli komið eitt frv. þessu sinni. Og ef hv. þm. Helgi F. Seljan hefði sömu aðferð og ræddi nú við þá báða hv. þm., sem ég hef nafngreint, um möguleika á því að koma einnig að sínum sjónarmiðum, þá gætum við fengið þarna ef til vill heilaga, járnbenta þrenningu sem mætti verða til þess að nú kæmist eitthvað fram í þessu máli. Ég tel ekki óeðlilegt og ósennilegt að a. m. k. hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson og Steingrímur Hermannsson geti komið sér saman um þetta, þeir hafa komið sér saman um ýmislegt sem verra er nýlega. En hvað um það, ég er nú þeirrar skoðunar að þeir útvarpsstjórar, sem við höfum haft sem forstöðumenn Ríkisútvarpsins í 45 ár, þeir hafi allir verið mjög miklir áhugamenn, einlægir áhugamenn um að bæta dreifikerfi útvarpsins, koma því til leiðar í fyrsta lagi að gamla útvarpið okkar, hljóðvarpið okkar, gamla Gufuradíóið, kæmi til skila efni sínu út um hinar dreifðu byggðir landsins óbrjáluðu, og hið sama gildir náttúrlega um sjónvarpið seinna. Hér hefur verið við ramman reip að draga. Þegar sá útvarpsstjóri, sem hv. þm. Helgi F. Seljan vitnaði í áðan og ég hef stundum vitnað í, sagði að það væri í sjálfu sér ekki stefna Ríkisútvarpsins að heyrast út um hvippinn og hvappinn, þá var hann svo sannarlega ekki að gefa í skyn að hann teldi ekki fulla þörf á því að dagskrá útvarpsins kæmist til Austfjarða. Þetta var eins konar, ja, ef svo má segja neyðaróp, þetta var nauðvörn útvarpsstjóra sem hafði háð mjög harða baráttu fyrir því að fá fé, fá heimild til að hækka afnotagjöld útvarpsins með ákveðnum hundraðshluta mörkuðum til þess að bæta dreifikerfið, og það var einmitt hér á hv. Alþingi sem þetta mál var eyðilagt. Það er hv. Alþingi sem staðið hefur alla tíð á, þegar til kastanna hefur komið, að leggja af mörkum það fé sem þarf til þess að koma upp dreifikerfi fyrir Ríkisútvarpið og raunverulega búa að því þannig fjárhagslega að sæmilegt sé. Á þessu á hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson að vísu enga sök, því að það skal viðurkennt, sem satt er, að hann hefur verið Ríkisútvarpinu mikill haukur í horni þegar fjallað hefur verið um málefni þess hér á hv. Alþ., þó það atfylgi hafi ekki leitt til annars en þess að knýja meiri hl. þm. til þess að lýsa yfir góðum vilja sínum, en ekki nægt til þess þegar til kastanna kæmi að þá veittu þeir þessu máli atfylgi. Það er rétt sem hv. þm. Helgi F. Seljan sagði, að eftir 45 ára starf heyra austfirðingar flestir hverjir, eftir að dimma tekur nótt á síðsumri, svo illa dagskrá íslenska hljóðvarpsins að heita má að ekki komi óbrjálaður tónn úr viðtækjum þar eystra þrátt fyrir endurvarpsstöð á Eiðum, a. m. k. til músíkflutnings. Það er orðið býsna langt síðan tækni var tiltækileg með FM-stöðvum til þess að dreifa útvarpsefninu út um allt land, þannig að hvarvetna mætti hlýða á óbrjálaða tónlist. Það hefur verið augljóst mál, að allt síðan sjónvarpsdreifistöðvakerfinu var komið upp var hægt með tiltölulega litlum kostnaði að bæta dreifikerfi útvarpsins, þar sem koma mátti fyrir sjálfvirkum sendistöðvum í sömu húsum, í sömu kofum og sjónvarpsstöðvunum var komið fyrir á fjöllunum. Með tiltölulega litlum kostnaði, sagði ég, en samt var það meiri kostnaður en svo að Ríkisútvarpið hefði bolmagn til þess með óbreyttum tekjum að inna þetta verk af hendi. Ef rakin eru samskipti Ríkisútvarpsins og fjármálavaldsins í þessu landi frá upphafi, þá kemur ýmislegt í ljós sem bendir til þess að hið æðsta vald á Íslandi kynni að standa í óbættri sök við Ríkisútvarpið frá upphafi vega. Ríkisútvarpið hefur áður farið þær leiðir að marka sér fé til þess að standa undir framkvæmdum. Ríkisútvarpinu tókst á tiltölulega fáum árum að eignast nægilega mikið fé til þess að reisa fullkomið útvarpshús. Það átti 6 millj. í sjóði við stríðslok, á þeim tíma þegar dollarinn kostaði ekki nema 6.54, fjárupphæð sem hefði nægt til þess að reisa mjög vandað hús yfir starfsemi sína. Þessa peninga tók ríkisstj. með engum vilja yfirstjórnar Ríkisútvarpsins á sínum tíma og notaði þessa peninga til annars - til annarra framkvæmda og skilaði ekki aftur, eins og segir í fornum hæstaréttardómi, þótt eftir væri gengið um langa hríð, fyrr en dýrtíðin hafði nagað það mikið úr þessum sjóði að ekki nægði einu sinni til þess að steypa upp húsakynni yfir fréttastofu útvarpsins á sínum tíma, þannig að hún varð að leigja húsnæði annars staðar. Síst ber að lasta imbakassann, síst ber að lasta sjónvarpið og það yndi, þá dægrastyttingu og menntun sem það getur veitt fólkinu í dreifðum byggðum landsins. Ég ber aftur á móti sérstaklega fyrir brjósti - og hlýt að viðurkenna það - málefni hljóðvarpsins. Sú hefur orðið reyndin í grannlöndum, þ. á m. í Noregi, að jafnframt því sem dreifing sjónvarpsefnis hefur aukist, þá hefur hljóðvarpið farið að gegna sérstöku menningarlegu hlutverki og einkum í byggðunum. Það er rétt, sem hv. þm. Þorv. Garðar Kristjánsson sagði áðan, að hér er um að ræða sérstakt byggðamál. En það lýtur miklu fremur að dreifingu hljóðvarpsefnis og fullkomnun sendikerfa hljóðvarps heldur en sjónvarps. Í Noregi hafa nú um 8 ára skeið verið reknar sérstakar héraðs eða sveitaútvarpsstöðvar, sem norðmenn kalla Lokalradio, og með tæknilegri uppbyggingu, skipulagningu og vali á útvarpsefni hafa þessar stöðvar náð geysilega miklum vinsældum. Þær gegna efnahagslegu, félagslegu og menningarlegu hlutverki fyrir byggðarlögin. Og til þess að við gætum hugað að þeim möguleika að taka upp héraðsútvarp á Íslandi, þá hygg ég að við yrðum að hafa nokkra forsjá um það einmitt við fyrirhugaða uppbyggingu dreifikerfisins núna. Ég er því hlynntur að markaður verði sérstakur tekjustofn til þess að treysta og endurnýja dreifikerfi Ríkisútvarpsins, fyrst og fremst hljóðvarps, en sjónvarps líka. Ég er ekki ákaflega mikið áfram um hugmyndina um að tryggja sjónvarp frá ákveðnum grunnlínupunktum út á fiskimiðin. Ekki svo að skilja að ég sé mótfallinn að íslenskir fiskimenn geti horft á sjónvarp þegar tóm gefst til og þeir eru úti á miðunum. Mér er aftur á móti persónulega kunnugt um það, að þegar verið er á miðunum, þá gefst ákaflega lítill tími frá svefni og vinnu til þess að horfa á sjónvarp, og ég vildi heldur að þetta yrði nú látið mæta afgangi. En ég lýsi enn yfir þessu, að ég tel þetta frv. í aðalatriðum gott. Ég tel að þær breytingar, sem þurfi að gera á þessu frv. til þess að það nái alveg tilgangi sínum, séu lítils háttar, og ég vildi gjarnan að þessi hv. d. legði sóma sinn í, að afnema þá annmarka sem menn telja núna á frv., koma því í það horf að við getum staðið saman að því, og má þá einu skipta hvor flutti það fyrr, hv. þm. Steingrímur Hermannsson eða Þorv. Garðar Kristjánsson.



Herra forseti. Mig rekur minni til þess að vinsælasta umræðuefnið í Sþ. hér um þriggja eða fjögurra ára skeið var sjónvarpið og dreifing þess um landið. Og svo fór jafnan, í hvert sinn sem einhver fyrirspurn eða eitthvað bar á góma í þessu efni, að þá spruttu þm. upp sem óðast og varð jafnan á annan tug þm. er til máls tóku, og allir tjáðu hug sinn og stuðning við málið og sjónvarpið náði raunverulega nokkuð góðri og skjótri útbreiðslu um landið. En síðan hefur verið þó nokkur kyrrstaða í málinu. Og ástæðan til þess er auðvitað fjármagnsskortur. Þrátt fyrir svo góðan vilja þm. í ræðu hefur skort úthaldið þegar að afgreiðslu fjárlaga kemur til að fylgja eftir töluðu orði og tryggja sjónvarpi og útvarpi - eða Ríkisútvarpinu í einu orði sagt - nægilegt fjármagn til í fyrsta lagi að byggja yfir starfsemi sina, en stofnunin er að verulegu leyti húsnæðislaus. Það út af fyrir sig er háðung sem þm. ættu að muna eftir áður en þeir flytja frv. sem nemur hundruðum millj. kr. í útgjaldaaukningu eða meira, að þessi virðulega og gamla stofnun er sem næst húsnæðislaus og starfsaðstaða algjörlega úrelt og það væri miklu meira að mínu skapi og vonandi í samræmi við huga og vilja annarra þm. að tryggja þessari stofnun sómasamlegt húsnæði á næstu fimm árum skýlaust og undanbragðalaust og vera ekki með sýndarmennsku eins og þetta frv. er. Ég er því í mótsögn við þá er hér hafa talað áður. Þetta er sýndarmennska, eins og staða útvarpsins er í dag, og ekkert annað. Það getur ekki neitt réttlætt það að koma fram með frv. sem nemur á annan milljarð í viðbót í dreifingu á sjónvarps- og útvarpsefni meðan ástandið hjá útvarpinu er eins og það er í dag. Forsvarsmenn útvarpsins hafa komið til fjvn. núna haust eftir haust og beðið um meira fjármagn, þótt ekki væru nema tugir millj., og því hefur verið hafnað. Þess vegna er þetta frv. hrein sýndarmennska og miklu meira en það. Ætti öllum mönnum að vera ljóst, að það er ekki hægt að ætlast til þess að útvarpið taki á sig þá kvöð sem 1. gr. leggur því á herðar, og allra síst er tekjuöflunin nægileg. Það vantar mikið á það. Það er yfir tug ára sem þyrfti að tryggja þessa tekjuöflun til þess að hafa einhvern vott upp í það sem hér á að gera. Samt sem áður hefur útvarpið ekki fjármagn í dag til þess að heill landshluti heyri sómasamlega í hljóðvarpi, eins og hér hefur verið rakið. Hvað eru menn að fara? Tryggjum heldur útvarpinu sérstaka framkvæmd upp á 50 eða 100 millj. til að bæta úr brýnustu nauðsyn, svo að það geti starfað í dag, bókstaflega svo að það geti starfað sómasamlega. Það er margsinnis búið að fara fram á þetta og nóg erindi í fjvn. og alls staðar fyrirliggjandi hjá Alþ. Það er ekki hlustað á það. Þar deili ég ekki á einn eða neinn sérstakan, heldur á okkur alla í því efni. Ég ætla ekki að fara í meting um það, hver hefur komið fyrr með hugmyndir fram til að auka dreifingu hljóðvarps eða sjónvarps. Það er góðra gjalda vert út af fyrir sig og það má þakka flm. það að vekja athygli á hvað málið er umfangsmikið og stórt í sjálfu sér. Það út af fyrir sig er þakkarvert og eðlilegt og gott að ræða málin. En við getum ekki gengið fram hjá þeirri staðreynd, að óhjákvæmileg verkefni eru svo brýn og kosta nokkra tugi millj. og jafnvel tvö–þrjú hundruð millj., sem við verðum að leysa fyrst, áður en þessi góða hugmynd þeirra nær framgangi, að sögn þeirra manna er koma til fjvn., forsvarsmanna þessarar stofnunar, og biðja okkur um fáa tugi millj. svo að þeir geti starfað eðlilega á árinu. Þetta geta flm. hiklaust séð ef þeir vilja leggja vinnu í það. Og nú skora ég á þá að tryggja þótt ekki væru nema 20 millj. í viðbót til þessarar stofnunar sem getur varla borgað vinnulaun. Á sama tíma erum við hér með frv. um að leggja út í hundruð millj. fjárveitingu og brot af tekjuöflun í því skyni. Það má taka erlend lán. Við höfum nú heyrt það, hvað langt er komið í því efni. Daginn eftir er tekið stærsta neyslulán sem hægt er. Kannske er einhver arabadropi til enn þá sem hægt er að fá fullnægingu út úr. En svona er ekki hægt að starfa. Ég segi það hreinskilnislega, en ámæli þó engum manni sérstaklega í því efni, heldur hitt, að við verðum að líta okkur nær í þessu efni. Það er frumskilyrði að gera þeim mönnum, sem starfa í þessari stofnun, aðstöðuna starfhæfa, og til þess þarf að tryggja þeim núna nokkra tugi millj. sem þeir hafa margbeðið um að fá og sent óyggjandi grg. með sem sýna okkur að það er nauðsyn. En mér segir svo hugur um að þessi mikli meiri hl. á Alþ. í dag og þeir áhrifamiklu menn, sem flytja þetta frv., - fái því ekki framgengt að hlustað verði á þessa beiðni, þó að ráðh. þeirra sé hæstráðandi til sjós og lands í því efni er varðar málefni þessarar stofnunar. Þess vegna er frv. sem slíkt hrein sýndarmennska við ríkjandi aðstæður. Það er aftur þakkarvert og það get ég sagt aftur: það er þakkarvert að vekja athygli á hve málið er umfangsmikið og að Alþ. verður að horfast í augu við þá staðreynd að hér þarf að tryggja fasta og góða tekjuöflun og einnig heilbrigt og gott lán til þess að allir landsmenn, sem eru í sjálfu sér, eins og fram hefur komið hjá öllum ræðumönnum, réttlætismál, - að menn geti notið hljóðvarps og sjónvarps, allir íslendingar. Þó má benda á það, eins og síðasti ræðumaður sagði, að jafnvel í Noregi, hinu ríka landi, þar sem menn vita ekki hvað þeir eiga að gera við peninga sína, er sjónvarp hvergi nærri komið um allt landið. Hins vegar bendir hann á, eins og allir vita sem hafa kynnt sér það mál. að þeir hafa tekið útvarpið eða hljóðvarpið meira í sína þjónustu til að ná inn í hina þröngu dali og út um hina dreifðu byggð og endurbætt það og látið það flytja meira en menningarefni, enda hygg ég að fólkið, sem er úti á landi, í hinum þröngu dölum hér og úti við sjó, njóti góðrar hljóðvarpsdagskrár mun meira almennt talað heldur en sjónvarps. Það nýtur þess við störf. Bæði hjónin n bóndabýlinu njóta hljóðvarps ágætlega við mjaltastörf og jafnvel heyskap. Þau geta ekki setið inni í stofu um háannatímann og horft á sjónvarp, ekki aldeilis, en geta notið góðs flutnings í hljóðvarpi, bæði tónlistar og talaðs orðs. En hljóðvarpið er hvergi nærri nægilega gott, mér liggur við að segja í flestum landsfjórðungum, ef ekki jafnvel alls staðar, og það væri verulegt átak að tryggja FM-bylgjusendi sem víðast, því að þar nytu menn góðs flutnings og hefðu áreiðanlega meira mat á hljóðvarpinu heldur en nú ríkir í bili, a. m. k. víða um landið. Flestir yrðu ánægðir ef Alþ. rausnaðist til þess að rétta Ríkisútvarpinu vegna mistaka undanfarin ár 50 millj. kr. til sérstakra endurbóta sem lágmarkssyndakvittun fyrir valefni í þessum málum undanfarið. Að öðru leyti skal ég ekki, herra forseti, tefja umr. um þetta frv. Kannske finnst flm. að ég hafi verið nokkuð hvass við þá. En ég segi að við ríkjandi ástæður er þetta frv. vonlaust. Það væri miklu meira heillaspor fyrir þessa stofnun að fá sérstaka fjármagnsveitingu sem allir stæðu þá að. Þeir mættu þá beita sér fyrir því, þessir ágætu flm. Hitt er aftur þakkarvert, í þriðja sinn sagt, að vekja athygli á hinu stóra vandamáli, sem Ríkisútvarpið á við að etja í sinni starfsemi, en til þess að það megi takast þarf að tryggja almenna fjármögnun, en ekki sérstakan skatt, fyrst og fremst á þéttbýlismenn.

Flm. (Steingrímur Hermannsson) : Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mjög. Ég stend fyrst og fremst upp til þess að þakka hv. þm. góðar undirtektir undir þetta frv., öðrum en hv. 1. landsk. þm. Ég veit ekki hvort menn geta kallað þetta sýndarmennsku eða sýndarmennsku ekki. Ég skal viðurkenna að þetta er ekki mikið fjármagn, en þó vil ég vekja athygli á því að 14 endurvarpsstöðvar, sem samkv. síðustu áætlun kosta um 80 millj., ná til 810 manns og þessum 810 manns þykir þetta ekki sýndarmennska. Ég veit að það er mikið eftir, en þetta er töluvert skref, og tekjur, sem hér eru ætlaðar, 40 millj. á ári, mundu greiða þennan kostnað á tveimur árum. Og það er einlæg von mín að þeir, sem búa í Kópavogi og njóta góðra útvarpsog sjónvarpssendinga, hafi víðari sjóndeildarhring. Ég veit ekkert hvað þarf til að fullnægja hv. þm. eða öðrum, en ég er sannfærður um að þessir 810 gleðjast mjög við að fá notið sjónvarps og hljóðvarps. Ég þóttist finna að það væri hjá öðrum þm. ákveðinn stuðningur við þetta mál, og ég hef tekið mjög skýrt fram, vona ég, í minni framsöguræðu að við flm. erum til viðræðu um breyt. á þessu frv. Ég er sjálfur dálítið efins um þá leið, sem hv. 7. landsk. þm. benti á, að marka ákveðinn hluta af tekjum Ríkisútvarpsins í þessu skyni, m. a. af þeirri ástæðu sem kom fram hjá hv. 1. landsk. þm. Ég er ekki að draga úr aðhaldi við þessa stofnun, ég held að það þurfi að koma fram, en ef við ætlum að bíða eftir því að kerfið láti af hendi nokkra milljónatugi í þessu skyni á ári, þá held ég að við þurfum að bíða mjög lengi, vil ég segja hv. 7. landsk. þm. Við skulum heldur sameinast um að koma þarna á aðhaldi, en sameinast jafnframt um að tryggja tekjur til þess að framkvæma þetta verkefni. Ég vil fremur að við einbeitum okkur að því að tryggja í 1. gr. frv. betur en þar kann að vera gert að þetta fjármagn renni til slíkra framkvæmda. T. d. má hugsa sér að það verði lagt inn á sérstakan reikning og gerð skil fyrir því árlega til Alþ. með áætlun sem gerð yrði, þannig að ekki fari á milli mála að það er notað í þessu skyni, en geymist ekki í einhverjum hirslum Ríkisútvarpsins eða bankakerfisins þar til það er orðið verðlaust. Ég vil því beina því til hans að við skoðum þennan þátt sem allra best. Ég tek það enn fram að ef menn vilja hækka þetta gjald, þá er ég sannarlega til viðtals um það. Ég vil þakka hv. 3. þm. Vestf. stuðning hans, og ég vil nú vekja athygli á því, að þegar tveir hv. þm. Vestf. hafa ár eftir ár reynt að koma þessu máli fram og reyndar fleiri, því að ég man að hv. 5. þm. Vestf. hefur flutt um þetta sérstakt mál, þá hlýtur að vera einhver draugur sem þarna er í vegi, að það skuli ekki ná fram að ganga. Við skulum láta okkur það að kenningu verða og reyna að sameinast í þessari deild um að ná þessu máli fram á þessu þingi og tryggja þar með að þessar framkvæmdir komist á skrið.



Herra forseti. Ég skal ekki leggjast gegn því, að sjónvarp komi sem allra fyrst til landsmanna allra og þá sjómanna á fiskimiðum í kringum landið líka. En ég vil með örfáum orðum benda á að það er mesti misskilningur hjá þeim utanbæjarþm., sem standa hér upp hvað eftir annað, a. m. k. þann stutta tíma sem ég hef verið hér á þingi, og halda að ungir og aldnir á höfuðborgarsvæðinu hafi yfirdrifið af peningum og stanslaust sé hægt að seilast í vasa þeirra. Það er verið að tala um að leggja á skatt sem að mati þeirra, sem flytja þessa till., nemi aðeins 64 millj. Það er eins og það sé hreint ekki neitt. Ég vil bara mótmæla þessu. Ég held að það sé búið að ganga of langt í því að leggja viðaukagjöld á reykvíkinga og aðra þá, sem búa hér á þessu landssvæði, til þess að standa undir framkvæmdum víðs vegar um landið. Hitt er annað mál, að það er nauðsynlegt að finna aðra tekjuöflun til þess að breiða út þau þægindi sem þéttbýliskjarninn hefur sjálfur komið sér upp. Flm. talaði um að þetta væri lítið, 80 millj., með 80 millj. ætlaði hann að leysa vanda 810 manns. Ég vil benda á að í yfirlitsáætlun um framkvæmdir við dreifikerfi sjónvarps eru gefnar upp samtals 1310 millj., og af þessum 400 millj. kr., sem hann tekur 10% af, eru 40 millj. sem á að fá á einu ári. Hann endar grg. sína með því að það komi til mála að hraða framkvæmdum með lánsfé sem síðan verði endurgreitt af þeim tekjustofni sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Þetta frv. gerir ráð fyrir þessum 40 millj. kr. tekjustofni til þess að koma þessu dreifikerfi sjónvarps á. Ef um lánsfé er að ræða, hvað þarf það að standa langan tíma ef það eru 1310 millj.? Ef við tökum enga vexti með, þá eru þetta 30 ár. Og hvar ætlið þið að fá lán til þess að standa undir slíku? Ég tek undir með hv. 1. landsk. þm. að þessi till. lítur út fyrir að vera sýndarmennska, en málefnið er allt of gott til þess að nota það í þeim tilgangi.