Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Pétur Sigurðsson Hæstv. forseti. í framsöguræðu hv. 4. landsk. komu fram nokkur atriði, sem ég tel ástæðu til þess að leiðrétta, en áður en ég hef mál mitt, vil ég leyfa mér að þakka hæstv. ríkisstj. fyrir að hafa borið mál þetta fram. Þetta er gamall óskadraumur sjómanna. Þetta er fyrsta skrefið í áttina til þess, að til megi verða sameiginlegur lífeyrissjóður fyrir alla sjómenn. Hv. 4. landsk. vitnaði í umsagnir, sem borizt hafa hv. Alþingi um þetta mál, og það mátti skilja á orðum hans, að hann teldi, að allir sjómenn væru á móti þessu máll. Þetta er alrangt. Það kom fram við umr. í Ed. og mun að sjálfsögðu koma fram hér einnig, að þær samþykktir, sem borizt hafa frá togarasjómönnum, þeim togaraskipshöfnum, sem mótmælt hafa, að þetta frv. næði fram að ganga, eru á misskilningi byggðar. Um þær áskoranir frá togarasjómönnum má segja, að þær séu flestar líkar að orðalagi. Þeir minnast í mörgum símskeytum sínum á, að það sé óvíst, að um framhald togaraútgerðar á Íslandi verði að ræða, og þeir vilji þess vegna ekki hleypa öðrum inn í fjársterka sjóði, sem yrðu farmönnum einum til hagsbóta. Mér skildist helzt á hv. 4. landsk., að með því að greiða atkv. með hinni rökstuddu dagskrá hans, þá væri verið að halda uppi togaraútgerð í þessu landi, en með því að samþykkja þetta frv., þá væri verið að undirstrika það, að togaraútgerð ætti ekki að halda áfram. Nú vil ég leyfa mér að fara nokkrum orðum um það, á hvaða misskilningi togarasjómenn hafa byggt mótmæli sín. Þeir hafa í fyrsta lagi ekki gert sér grein fyrir því, að af farmönnum er búið að taka til geymslu til væntanlegs lífeyrissjóðs þeirra greiðslur nú í nær 3 ár, sem þeir munu koma með inn í þennan sjóð. Í öðru lagi er frá tryggingafræðilegu sjónarmiði miklu hagkvæmara fyrir sjóðinn að hafa farmenn inni heldur en ekki. Það gerir, að slysahætta er miklu meiri á togurunum en á farskipunum, og bara frá því sjónarmiði er hagkvæmara fyrir þá að vera þar inni. Í þriðja lagi er hver maður skráður fyrir sínu innleggi, og eftir því sem þeir leggja í sjóðinn og atvinnurekendur fyrir þá, eftir því fá þeir greitt úr sjóðnum, þegar til lífeyrisgreiðslu kemur, þannig að þar verður ekkert frá togarasjómönnum tekið. Í fjórða lagi má geta þess, að með þessu, ef þetta frv. verður samþykkt, fá eldri farmenn sömu réttindi og eldri togaramenn fengu við samþykkt laganna um togaralífeyrissjóðinn, en ríkissjóður mun taka á sig þann kostnað, þannig að togaramenn munu ekki verða fyrir neinu tjóni af því heldur. Hins vegar verður ávinningur þeirra í því fólginn, að þeir fá stóran hluta stéttarbræðra sinna, undirmenn á farskipum, inn í sjóðinn með stórmikið fé með sér, og auk þess eru þessir farmenn stöðugasti hluti sjómannastéttarinnar í sinni atvinnugrein, og þar af leiðandi munu þær greiðslur, sem koma vegna þeirra frá atvinnurekendum, verða þær stöðugustu. sem sjóðurinn fær. Hv. 4. landsk. fór mjög ýtarlega í eina umsögn, sem borizt hefur þinginu frá Farmanna og fiskimannasambandi Íslands. Hann orðaði það áður en hann fór að fara í einstakar greinar þess álits, sem Farmannasambandið sendi, á þá leið að undirmenn væru nú í lífeyrissjóðum með yfirmönnum. Þetta er alrangt. Þótt fé það, sem af þeim hefur verið tekið, sé geymt í sjóðum yfirmanna, þá er ekki þar með sagt, að þeir séu í neinum yfirmannasjóð. Og þá er kannske komið að einu meginefni málsins, og það er það, að farmenn telja sig ekki enn þá hafa fengið sinn lífeyrissjóð, eins og þó samningar segja að þeir skuli vera búnir að fá. Það má kannske fara aðeins aftur í tímann og benda á, að það var held ég fyrst árið 1957, sem kom fram formleg krafa frá farmönnum um það, að stofnaður yrði lífeyrissjóður fyrir þá, en það fékk mjög daufar undirtektir þá. En þegar næstu samningar voru gerðir við þá sumarið 1958, þá var þetta aftur á dagskrá, og þá gaf þáv. hæstv. sjútvmrh. munnlegt loforð fyrir skriflegu loforði um, að lífeyrissjóður farmanna yrði lögbundinn, ef ekki næðist samkomulag um reglugerð fyrir sjóð þeirra fyrir áramótin 1958 og 1959, en þá átti hann að taka til starfa. Það var samið um það, að samningaumleitanir skyldu fara fram á tímabilinu frá undirskrift samninga til áramóta. En hvernig sem á því stóð, þá varð tilraun til samkomulags ekki gerð, að mér hefur verið tjáð, af hvorugum aðila, og skriflegt loforð ráðherra hefur ekki sézt. Síðan skeði það í þessu máli, að þáv. hæstv. forsrh., Emil Jónsson, skipaði 7 manna nefnd til að vinna að lífeyrissjóðsmáli allra sjómanna, og þessi nefnd var lengi að störfum. En það kom fljótlega upp ágreiningur innan hennar, sem reyndist útilokað að eyða, og nefndin klofnaði í tvo hluta, og skilaði hvor hlutinn sínu áliti í janúar–marz 1960. Um það leyti, sem þessi nefnd tók til starfa, var leitað álits farmanna um það, hvar þeir teldu sínum hagsmunum bezt borgið, sínum lífeyrissjóði. Þeir töldu, að sjálfsagt væri að fara inn á þá leið, að stofnaður yrði einn sameiginlegur lífeyrissjóður fyrir alla sjómenn, og byggðu það m.a. á því, að það væri ekki meðal neinna stétta þjóðfélagsins um jafnmiklar tilfærslur á milli vinnustaða og vinnuveitenda að ræða eins og meðal sjómanna. Og við þessari ósk hefur nú verið orðið að nokkru leyti með því, að hæstv. ríkisstj. hefur lagt þetta frv. fram. En svo að ég víki aftur að þeim umsögnum, sem hv. 4. landsk. vitnaði í, þeirri umsögn, sem Farmanna- og fiskimannasambandið sendi, þá virðast koma þar fram þau aðalrök, sem hægt er að tala um gegn þessu máli, svo að ég vil hafa sama lag á og hv. 4. landsk. og taka hverja grein fyrir sig. Þeir segja réttilega, að megintilgangur frv. sé að sameina alla undirmenn á farskipum í einn lífeyrissjóð. Þeir benda á þann kost, sem þetta hafi í för með sér, að undirmenn geti flutzt á milli skipafélaga, án þess að nokkur þörf sé á því að flytja lífeyrisréttindi þeirra á milli, annars geti þau glatazt að einhverju leyti, eins og við því miður höfum mörg dæmi um í dag, og það er ein meginástæðan fyrir þeirri ósk farmanna, að þetta frv. er borið fram. Hún er sú, að þó að farmaður sé búinn að vinna sér lífeyrisréttindi hjá einu skinafélagi. við skulum segja í 7–8 ár, þá getur skipafélagið sagt honum upp starfi og þá glatar hann beim lífeyrisréttindum, sem hann hefur innunnið sér á þessu árabili. Þá verður hann að taka til og fara að vinna sér inn ný lífeyrisréttindi hjá öðru skipafélagi, ef hann ætlar sér að halda áfram í þessari atvinnugrein. Þá er annað. sem þeir virðast ekki hafa rekið augun í hjá Farmanna- og fiskimannasambandinu, og bað er einmitt það, sem er kannske einn meginkjarni Þessa máls, og ég er ekki trúaður á það. að hv. 4. landsk. hafi heldur komið auga á þetta atriði, a.m.k. hefði hann þá ekki talað gegn þessu frv., því að ef það verður að lögum, þá er í því fólgin kjarabót fyrir farmenn, sem mun nema um 2-3%. Það er að vísu ekki bein kauphækkun, en um þessar prósentur mun greiðsla atvinnurekenda aukast í lífeyrissjóðinn, því að með frv. er ætlað, að farmennirnir fái greidd lífeyrissjóðstillög af heildarárslaunum sínum, en eins og er, eftir þeim samningum, sem gilda, þá fá þeir aðeins greitt af fastakaupi sínu, sem í flestum tilfellum er aðeins helmingur heildarlauna þeirra. Það er alveg rétt, sem þeir benda á í þessu áliti sínu, Farmanna- og fiskimannasambandið, að það er mjög brýn nauðsyn, að það verði sett löggjöf um það, að menn geti flutzt milli annarra sjóða og það sjóða, sem starfa meðal landverkafólks og eins meðal sjómanna. Sú löggjöf mun nú í endurskoðun, en ég fæ ekki séð þar nein rök fyrir því að stöðva framgang þessa frv. Það á alveg jafnmikinn rétt á sér fyrir það. Í áliti Farmannasambandsins er bent á það, að yfirmenn á farskipum skuli vera áfram í sjóðum skipafélaganna. Og þeir benda jafnframt á, að algengt sé, að menn séu árum saman ýmist undirmenn eða yfirmenn, og þeir segja orðrétt, með leyfi forseta, að með samþykkt frv. mundi skapast glundroði og skriffinnska, sem nú á sér ekki stað. Þetta er alrangt. Það má telja á fingrum annarrar handar þau dæmi, að yfirmaður á verzlunarskipi verði undirmaður aftur. Þeir virðast hafa ruglað þarna saman því, sem skeður á togaraflotanum, en þar aftur á móti er það algengt, að menn verði jafnvel skipstjórar og séu svo orðnir hásetar í næstu ferð á eftir. En eins og ég segi, þá er þetta mjög sjaldgæft á verzlunarskipunum. En í frv. er einmitt getið um það, að allir undirmenn skuli vera í þessum sameiginlega sjóði, en þegar þeir verði skipaðir fastir yfirmenn, þá skuli þeir ganga inn í þá sérsjóði, sem skipafélögin hafi fyrir sína yfirmenn. Og þetta er beinlínis gert til þess, að þeir sjóðir veslist ekki upp og eyðileggist, en geti starfað áfram og fengið þann eðlilega þroska, sem þeir þurfa að fá með nýjum félögum. Þeir benda á þann annmarka, sem ekki kemur náttúrlega við þessu frv., sem er á því, að lífeyrir togaramanna eða þeirra, sem eru í núgildandi togarasjóði, sé miðaður við síðustu 10 starfsárin, og þeir benda á Það mjög réttilega, eins og ég gat um hér áðan, að einn maður geti starfað sem skipstjóri fyrstu 10 ár starfsævinnar á togara, en verið næstu 20 sem háseti og þá mundu eftir núgildandi lögum ekki verða tekin til greina nema 10 síðustu starfsárin. Með þeim breytingum, sem hv. meiri hl. heilbr.- og félmn. Ed. lagði fram og voru samþykktar í hv. Ed., var einmitt komið á móti þessu sjónarmiði Farmanna- og fiskimannasambandsins, sem á fyllilega rétt á sér, og ákvæði einnar greinarinnar breytt í þá átt, að þegar reiknaður sé út lífeyrir, þá skuli farið allt að 20 árum aftur í tímann, ef það sé hagkvæmara fyrir þann, sem lífeyri eigi að taka. Þeir benda á atriði, sem hv. 4. landsk. dró einnig fram, að í því upprunalega frv., sem lagt var fyrir Alþingi, hafi ekki nægilega verið undirstrikað, að undirmenn á varðskipum mættu hafa aðild að þessu eins og aðrir farmenn. Þessu hefur einnig verið breytt í Ed. og þetta undirstrikað þannig, að nú leikur enginn vafi þar á. Þeir benda jafnframt á, að það sé mjög óréttlátt, að Farmanna- og fiskimannasambandið eigi ekki aðild að stjórn sjóðsins. Eins og er á Farmanna- og fiskimannasambandið enga aðild að þessum sjóði. Með þeim áorðnu breytingum, sem urðu á frv. í Ed., hefur verið úr þessu bætt, og ef það verður samþykkt í þeirri mynd, sem það er nú, þá á Farmanna- og fiskimannasamband Íslands í fyrsta skipti aðild að þessari stjórn. Það voru ekki önnur atriði, sem hv. 4. landsk. dró fram úr þessari umsögn Farmanna- og fiskimannasambandsins. En hann vitnaði í fleiri umsagnir. Hann vitnaði t.d. í umsögn Sjómannasambands Íslands og vildi láta liggja að því orð, að Sjómannasambandið væri jafnvel á móti þessu frv., eins og hann orðaði það. En í þessari umsögn mæla þeir fastlega með, að það verði samþykkt. Þeir benda hins vegar á, að það væri æskilegt, að eftir 30 ára starf yrði ellilífeyririnn 60% í stað 50%, eins og frv. gerir ráð fyrir, og það er enginn kominn til með að segja, að þegar næsta endurskoðun fari fram á þessum lögum af tryggingafræðingum, eins og frv. segir að eigi að gera, þá verði þetta hægt. Með því að taka farmennina inn á þessu stigi og með þeirri endurskoðun, sem þessi lög fengu að þessu sinni, hefur auðnazt að lækka árabilið, sem menn hafa orðið að greiða í sjóðinn til þess að fá fulla greiðslu, 50%, þá hefur tekizt að lækka það um 5 ár, og ef þetta frv. verður að lögum, Þurfa þeir ekki að greiða í sjóðinn nema í 30 ár í stað 35 ára, eins og segir í núgildandi lögum. Hann vitnaði einnig í ályktun Sjómannafélags Reykjavíkur. Þeir mæla með því, að þetta verði samþykkt. Þá vitnaði hann í umsögn Skipaútgerðar ríkisins, og þeir mæla einnig með, að það verði samþykkt. En hann benti réttilega á það, hv. 4. landsk., að það eina, sem þeir fyndu að frv., væri, að notað væri orðið farskip í staðinn fyrir kaupfar. Þá kom hann að umsögn íslenzku landhelgisgæzlunnar og fór nokkrum orðum um, að hv. forseti landhelgisgæzlunnar, Pétur Sigurðsson, teldi, að ekki ætti að samþykkja þetta frv., heldur væri æskilegra, að allir starfsmenn stofnananna væru hjá sama lífeyrissjóði, lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, þar sem meiri hl. þeirra er nú þegar. Um þetta er nú að segja það, að ég er anzi hræddur um, að nafni minn, framkvæmdastjóri landhelgisgæzlunnar, geri sér ekki grein fyrir því, að það á enn mjög langt í land, að þeir menn, sem eru nú í dag undirmenn á varðskipum ríkisins, verði fastir starfsmenn, eins og yfirmennirnir eru. Þeir eru fastir starfsmenn og njóta allra þeirra réttinda, sem fastir starfsmenn hins opinbera njóta. En þá undirmenn, sem eru skráðir á þessi skip, er hægt að reka burt með 7 daga fyrirvara. Áður en hægt væri að taka þessa menn inn í slíkan sjóð eins og lífeyrissjóð opinberra starfsmanna, yrði að gera þá að föstum starfsmönnum ríkisins, sem út af fyrir sig mundi vera mjög skynsamleg leið. En áður en af því gæti orðið, þá yrði að endurskoða þau lög, sem í gildi eru um landhelgisgæzluna, um varðskip ríkisins. Ég er sannfærður um, að það gæti út af fyrir sig orðið til bóta fyrir okkar landhelgisgæzlu, því að þar eru allt of miklar breytingar á mönnum, eins og er, og ég geri ráð fyrir því, að þær séu ekki meiri hjá neinni útgerð hér á landi, þar sem farmenn eru að störfum, heldur en einmitt hjá landhelgisgæzlunni, og það kemur til af því, að þeir koma þarna mjög margir til þess að fá sér siglingartíma. Ég þekki fjöldann allan af ungum mönnum, sem byrja sína farmennsku á varðskipum ríkisins til þess að ná sér í siglingartíma, til þess að komast inn í stýrimannaskólann. Eftir að þeir hafa lokið námi þar, þurfa þeir að sigla á millilandaskipum um ákveðið tímabil, til þess að fá full réttindi sem stýrimenn, og því miður eru nú flestir þeirra, sem ílendast þar, þó svo að það komi alltaf til baka viss hundraðshluti, sem gangi upp í það að verða fastir yfirmenn á skipum landhelgisgæzlunnar. Hann vitnaði í umsögn Vinnuveitendasambands Íslands, og undirstrikaði þau orð Vinnuveitendasambandsins, að þeir telja rétt, að um mál sem þetta sé fjallað af aðilum sjálfum með samningum, en löggjafarvaldinu ekki beitt fyrir vagninn. Öðruvísi mér áður brá, að hv. 4. landsk. skuli draga þetta fram sem meðmæli með máli sínu hér á hv. Alþingi. En þeir aftur á móti segja það í umsögn sinni, að þeir telji lagasetningu sem þessa óþarfa, vegna þess að þeir telji undirmenn á farskipum vera búna að fá þessi réttindi. Eins og ég tók fram í byrjun máls míns, telja farmenn þetta öðruvísi. Þeir telja, að þeir séu ekki búnir að fá neina lífeyrissjóði enn þá hjá sínum skipafélögum. Þeirra tillegg hefur verið tekið og lagt til geymslu hjá skipafélögunum. Í sumum tilfellum, eins og hjá Sambandi ísl. samvinnufélaga, hefur þetta verið sett inn með öðrum starfsmönnum og þeir gerðir að aðilum þess lífeyrissjóðs, sem þar er fyrir. Og hjá enn öðrum og þar á meðal Jöklum og minni skipafélögunum, þá hafa þeir gengið með sitt starfsfólk inn í lífeyrissjóðinn Skjöld. En Þess er að geta, að í reglugerðum þessara sjóða er hvergi talað um undirmenn á farskipum. Ég hef hér t.d. reglugerð fyrir lífeyrissjóð Eimskipafélags Íslands. Þar eru taldir upp allir þeir menn, sem á skipinu eru, aðrir en undirmenn. Þar eru taldir upp skipstjórar, stýrimenn, brytar, vélstjórar, aðstoðarvélstjórar, loftskeytamenn og rafvirkjar. Þetta eru mennirnir á skipunum, sem eru taldir vera í þeim sjóði. Undirmenn eiga enga aðild að neinum lífeyrissjóðum í dag. Það eru yfirmenn, sem eiga aðildina frá launþegans hendi að þessum lífeyrissjóðum. Það má draga þetta saman í eitt og segja: Undirmenn hafa engan lífeyrissjóð. Vinnuveitendasambandið bendir jafnframt á það, að þó að af samþykkt þessa frv. yrði, mundu ekki farmenn öðlast nein ný réttindi. Þetta er alrangt hjá Vinnuveitendasambandinu. Ef þetta frv. verður samþykkt, öðlast þessir menn þau réttindi, að þeir geta farið á milli skipafélaga, bæði að eigin ósk og ég tala nú ekki um, ef þeim er sagt upp starfi á einum staðnum, þá geta þeir án þess að stofna sínum lífeyrissjóðsinnistæðum í hættu farið og hafið vinnu hjá öðru skipafélagi og samt haldið sínum lífeyrissjóðsréttindum. Og þetta er eitt aðalatriði fyrir því, að farmenn leggja mjög mikla áherzlu á, að þetta frv. nái fram að ganga. Í umsögn Sambands ísl. samvinnufélaga kemur það fram, að þeir telja þetta frv. óþarft, og þeir vitna til þess, að þeir hafi leitað fyrir sér um skoðanakönnun undirmanna á farskipum þeirra. Mér finnst það nú vera nokkuð að fara aftan að hlutunum, þegar atvinnurekandi í þessu tilfelli er að leita fyrir sér um, hvað launþegi sá, er vinnur hjá honum, vilji í þeim málum eða hafa um stjórn þeirra mála, sem hann hefur áunnið sér og það með verkföllum, og satt að segja finnst mér jafnt í þessu sambandi eins og um umsögn Vinnuveitendasambandsins, að nú séu aðrir tímar en verið hafa, þegar forseti Alþýðusambandsins dregur þetta fram, slík atriði, til þess að mæla gegn því, að þetta frv. verði samþykkt. Ég vil aðeins geta þess í sambandi við þessa umsögn Sambands ísl. samvinnufélaga, að ef þetta frv. verður samþykkt, Þá fá þeir undirmenn, sem hjá því félagi starfa og eru í þeirra sjóði í dag, ekki aðeins sitt lífeyristillegg, þegar að því kemur, heldur fá þeir fullan rétt, þeir fá fullar bætur úr hinum almennu tryggingum, sem þeir hafa ekki í dag, verandi í lífeyrissjóði Sambands ísl. samvinnufélaga. Þar að auki hafa þeir menn, sem koma til með að eiga aðild að togarasjóðnum, fullan rétt til lána úr húsnæðismálastofnun ríkisins. Þótt þeir gætu fengið lán úr þessum togarasjóði, þá mundi það ekkert skerða rétt þeirra til þess að fá slík lán hjá húsnæðismálastofnuninni. Það er ýmislegt fleira, sem að baki þessu felst, heldur en bara það, að þetta sé 2–3% kjarabót fyrir þessa undirmenn á farskipum. En í sambandi við þessa könnun, sem þeir telja sig hafa haft á meðal sinna manna, vil ég geta þess, að þegar mál þetta fyrst var á döfinni, þá var höfð skoðanakönnun meðal allra farmanna, og þá var yfir 90% þeirra, sem mælti með, að þessi leið yrði falin. Hins vegar kemur í ljós núna eftir a.m.k. þessari umsögn þeirra útgerðarmanna, sem reka skip Sambandsins, eða þess aðila, Skipadeildarinnar, að þar séu einhverjir, sem ekki vilji í dag fara þessa leið. Þetta kemur einnig fram frá 6 skipverjum á Drangajökli, sem óska eftir því að vera áfram félagar í lífeyrissjóðnum skildi. Það er mjög eðlilegt, ef einhverjir ákveðnir aðilar hafa annaðhvort fengið eða eiga von á ákveðnum fríðindum úr þeim sjóðum. En það er ekki um aðra en þessa tvo að ræða, eins og ég tók fram áðan, meðal undirmanna á farskipum. Ef þeir eiga von á eða hafa fengið einhver fríðindi úr þessum sjóðum, þá er eðlilegt, að þeir vilji halda í þau, vitandi ekki um það, að hverju þeir gangi í hinum nýja sjóði, ef að lögum verður. Hann lauk ræðu sinni með því að rekja öll mótmælin frá togarasjómönnum. Ég hef þegar getið um það, að ég telji þau flest á misskilningi byggð. Hins vegar veit maður nú, hverjir standa fyrir þessum mótmælum, geri ég ráð fyrir. Það hefur komið fram í umr. hér á hv. Alþingi, hverjir hafa haft á móti þessu. Hann jafnaði þeim mótmælum á við mótmælin gegn tilmælunum um vökulagabreytinguna, sem ég vil nú alveg mótmæla, því að þau mótmæli, sem berast gegn þessu frv. og hafa borizt, hafa borizt á fjórum mánuðum, en þau mótmæli hrönnuðust upp á örfáum dögum og sýndu hinn virkilega hug sjómanna til þeirra fyrirhuguðu breytinga. Hann lauk máli sínu með því að segja, að að fenginni þessari vitneskju sjómanna legði hann til, að hans rökstudda dagskrá yrði samþykkt, þar sem aðeins yrði stofnaður lífeyrissjóður fyrir togarasjómenn og bátasjómenn. En sem sagt, hans skoðun var sú, að það ófremdarástand, sem ríkt hefur í lífeyrissjóðsmálum undirmanna á farskipum, ætti að halda áfram að vera við lýði, en því vil ég alveg mótmæla. Ég vil, um leið og ég lýk máli mínu, endurtaka þakkir minar til ríkisstj. fyrir að hafa borið Þetta frv. fram, og ég vil mjög æskja eftir því, að hv. alþm. verði við óskum sjómannasamtakanna um að samþykkja þetta frumvarp.



Herra forseti. Út af ummælum hv. frsm. minni hl. nefndarinnar, hv. 4. landsk. þm., þykir mér rétt að segja hér nokkur orð um meðferð málsins í heilbr.- og félmn. Eins og kunnugt er, var fundur hér í þessari hv. deild í gær eftir hádegi, og strax og þessu máli hafði verið vísað til 2. umr, og heilbr.- og félmn., þá boðaði ég fund í n., að loknum fundi í Nd. Ég gerði ráð fyrir, að þeim fundi yrði lokið fyrir klukkan fjögur, eins og venjulega er. Það varð þó ekki. Klukkan fjögur óskaði ég því eftir því, að nm. gætu komið saman hér í hliðarherbergi til þess að ræða málið, og það er rétt, sem hv. frsm. minni hl. sagði, að þar var málið rætt nokkuð undir þeim óvenjulegu aðstæðum, að nefndarmenn urðu að hverfa til atkvgr., þegar hringt var af hæstv. forseta. En hann lét hins þá ekki getið, að n. hélt áfram fundi og umr. um málið, eftir að deildarfundi var slitið, eins og til hafði verið boðað. Það kom þó strax fram ósk um það frá hv. minni hl. að fresta þessu máli, vegna þess að hér lægju fyrir mörg gögn, sem þyrfti að athuga, og það gæfist varla tími til þess að lesa frv., hvað þá að lesa öll þessi gögn. Óskað var þá eftir því að fresta fundi til kl. 10 í dag. Þá komu jafnframt fram mótmæli um það frá öðrum aðilum að fresta fundinum, vegna þess að þeir gætu þá ekki mætt heldur í morgun kl. 10, svo að það var sýnilegt, að það var ekki hægt að finna nægilegan tíma til þess að ræða málið ýtarlega, eins og venjulega er rætt um meðferð þingmála, á þeim tíma fyrir hádegi í dag. Ég gerði þá þá till. sem form. n. að halda áfram umr. um málið í gærkvöld og alla nótt, ef þyrfti með, til þess að ljúka málinu. En þá komu fram alls konar athugasemdir, m.a. frá hv. 4. landsk., sem þá hafði ekki tækifæri til þess að vera Svo lengi á nefndarfundi. Hvort það hefur nú verið af því, að hann hefur fyrr þekkt slík vinnubrögð frá minni hálfu, þar sem nefndarfundir hafa verið haldnir á næturnar, skal ég ekki segja um. En ég féllst á till. hans og tók athugasemdir hans til greina og ákvað því að láta ljúka afgreiðslu málsins í gær. En áður en ég tók þá ákvörðun, spurði ég ýtarlega um það, hvort það væri möguleiki að fá samkomulag um málið milli allra nm., ef nægur tími gæfist til umræðna, t.d. öll nóttin, og n. þá geta skilað sameiginlegu áliti. Það kvað hv. minni hl. ekki hægt, og þegar svo var komið, kvaðst hann ekki geta fylgt meiri hl. Þetta væri svo viðamikið mál, að hann gæti ekki fylgt neinu öðru en að vísa málinu frá til frekari rannsóknar, því að það gæfist enginn tími til að athuga það, sem breyta þyrfti hér, og þess vegna væri ekkert um það að tala að fá sameiginlegt nál. Og þá sá ég ekki ástæðu til þess að vera að draga lengur afgreiðslu málsina. Nú kemur líka annað til í sambandi við afgreiðslu þessa máls, sem ekki kom fram hjá hv. frsm. minni hl., þ.e. að þetta mál er engan veginn illa undirbúið, hefur heldur ekki fengið lélega meðferð í þinginu. í fyrsta lagi er málið borið fram sem stjórnarfrv. Það hefur lengi verið undirbúið af hæstv. ríkisstj., sem kastar ekki höndum að undirbúningi mála, áður en þau eru sett inn í þingið, og er að vænta, að þaðan komi mál allt öðruvísi og betur undirbúin heldur en venjulega hjá einstökum þm., sem ekki hafa sömu aðstöðu til að láta undirbúa mál, m.a. sérfræðinga til að láta undirbúa mál o.s.frv. Í öðru lagi hafði málið verið til meðferðar í Ed. mikið til allan þingtímann. Hefur verið leitað umsagnar ýmissa manna og málið rætt mjög mikið, m.a. í báðum stjórnarflokkunum, allt þingið, svo að málið var vel kunnugt öllum þm. Mér þykir einkennilegt, ef hv. 4. landsk. hefur verið svo ókunnugur þessum skjölum, sem hér liggja fyrir, að hann hafi þurft að taka sér þess vegna langan tíma til þess að athuga málið. Það þykir mér hálfótrúlegt, heldur sé eitthvað annað, sem liggur á bak við. Ég vildi í sambandi við þetta benda á, að þetta er ekkert nýtt. Ég minnist þess, að þegar afgr. voru lögin um almannatryggingar 1946, þá var það verk allt gert í hv. heilbr.- og félmn. hv. Ed. og svo að segja öll vinnan fór þar fram og málið samþ. hér af hv. Nd. eins og það kom frá Ed., en það hafði að vísu verið haft samráð við ýmsa þm. um þær ýmsu breytingar, sem komu, og það rætt í flokkunum o.s.frv., svo að þetta er ekkert nýtt. Sama var með launalögin 1956. Þau voru að öllu leyti svo að segja afgr. hér í hv. Nd. og undirbúið þar að öllu leyti, og hv. Ed. hafði sáralitið með málið að gera, annað en að þm. vissu, hvaða breytingar voru gerðar o.s.frv. Þetta er því ekki nein ný meðferð mála. Þetta vildi ég hafa sagt í sambandi við afgreiðslu málsins. Um sjálft málið skal ég ekki ræða mjög mikið. Það hafa bæði gert hv. frsm. og hv. 12. þm. Reykv. En ég vil þó benda á í sambandi við þetta mál, að það eru raunverulega ekki neinar aðrar verulegar breytingar frá því, sem nú er, annað en hér eru sameinaðir tveir lífeyrissjóðir, sem eru nokkurn veginn jafngamlir. Og af þeim ummælum, sem hér eru, sé ég ekki að sé minnsta ástæða til þess að fresta frv., vegna þeirra mótmæla, sem koma í sambandi við sameininguna út af fyrir sig. Og þetta er höfuðatriði málsins. Um allar aðrar athugasemdir, sem fram hafa komið, sýnist mér, að það sé hægt að koma fram síðar meir með breytingar á l., ef það þykir eðlilegt í sambandi við breytta staðhætti. Hér er ekki verið að semja neina stjórnarskrá, rjúfa þing og láta fara fram nýjar kosningar. Af þeim ástæðum sýnist mér ekki þurfa að fresta frv. Og mér sýnist, að mikið af því, sem gert er hér í þessu máli, sé til stórkostlegra bóta, sameiningin sé til stórkostlegra bóta fyrir þessa aðila, eins og hefur komið fram hjá hv. frsm. meiri hl. og hv. 12. þm. Reykv., og það sé eitthvað annað, sem vakir fyrir hv. minni hl., heldur en að hugsa um velferð þeirra manna, sem hér eiga hlut að máli, að fá málinu frestað nú, og þess vegna sé ekki ástæða til þess að fresta málinu. Ég tek undir það, að þess vegna verði málið afgr. nú á þessu þingi.



Herra forseti. Ég vil taka það fram strax, að ég er algerlega mótfallinn þeirri afgreiðslu á frv. á þskj. 190, sem meiri hl. hv. heilbr.- og félmn. mælir með. Lögin um lífeyrissjóð togarasjómanna voru á sínum tíma mikið baráttumál togarasjómanna yfirleitt. Málið náðist fram vegna eindreginnar baráttu þeirra og var á þeim tíma, þegar það varð að lögum, eftir því sem ég man bezt, skoðað sem einn þáttur í þá nýgerðum kjarasamningum þeirra. Á móti þessu frv. hafa borizt mótmæli frá miklum fjölda togarasjómanna. Það þýðir ekkert fyrir hv. 12. þm. Reykv. að mæla á móti því, að mikill fjöldi togarasjómanna hefur mælt á móti frv. og telur það vera mjög óhagstætt fyrir sig, að aðrir aðilar gerist aðilar að lífeyrissjóðnum en þeir, sem nú eru fyrir. Þetta er staðreynd, sem liggur hér skjallega fyrir. Þá hafa enn fremur borizt mótmæli frá fleiri aðilum en togarasjómönnum, og má bar m.a. benda á eftirtalda aðila: Íslenzka landhelgisgæzlan mælir á móti því, Samband ísl. samvinnufélaga mælir á móti frv., og Farmanna- og fiskimannasamband Íslands mælir enn fremur á móti samþykkt frv. í sumum mótmælum, sem borizt hafa frá áhöfnum á togurunum, er bent t.d. á það, að frv. sé fram borið án þeirra vitundar og án nokkurs samráðs við þá og í fullri óþökk allra togarasjómanna. Aftur eru til aðilar, sem hafa mælt með frv., m.a. Sjómannafélag Reykjavíkur og Sjómannasambandið. Annar þessara aðila mælir þó með allmikill breytingu, m.a. um það, að rétt sé, að greiðslur til þeirra, sem í sjóðnum eru, hækki úr 50% í 60, það er allmikil breyting, sem væri náttúrlega full ástæða til að taka til athugunar. Í frv. er t.d. ekkert um það, að bátasjómenn skuli verða meðlimir í lífeyrissjóðnum. Það var þó vitað, að fulltrúar sjómannanna, sem um málið hafa fjallað, voru því mjög meðmæltir, að stofnaður yrði lífeyrissjóður bátasjómanna, annaðhvort sem deild í lífeyrissjóði togarasjómanna eða sem sérstakur sjóður. Í frv. er ekki eitt einasta orð um slíkt - alls ekki. Það er alveg gengið fram hjá því. Þess í stað er svo lagt til, að sjóðurinn verði sameiginlegur fyrir togarasjómenn og undirmenn á farskipum. Eftir þeim mótmælum, sem borizt hafa frá togarasjómönnum, eru þeir því algerlega andvígir. Það er náttúrlega mála sannast, að togarasjómenn og undirmenn á farskipum hafa yfirleitt ekki margt sameiginlegt. Kjör þeirra eru mjög ólík, og ekkert liggur fyrir um það eða ég hef a.m.k. ekki orðið þess var, að það liggi neinar sérstakar áskoranir frá undirmönnum á farskipum, par sem þeir hafa óskað eftir þeirri tilhögun á þessu máli, sem frv. gerir ráð fyrir. Hitt hefði mér fundizt miklu eðlilegra, að þeir, sem stundað hafa atvinnu á farskipum, hefðu stofnað sinn sérstaka lífeyrissjóð á líkum grundvelli og lífeyrissjóður togarasjómanna er. Þetta hefur ekki verið gert, og skal ég ekkert um það ræða hér, hverjum það er að kenna, að ekki hefur verið farið inn á þá braut. Sjálfsagt eru sjómenn á farskipum allra góðra gjalda verðir, og það, að togarasjómenn vilja ekki fá þá til að verða aðila í sama sjóði, er ekki af því, að það sé nein sérstök andúð á móti þeim, sem sigla á farskipum. Það kemur allt annað til, sem hefur reyndar verið bent á af öðrum en mér. En stærsta gallann við þetta frv. tel ég þó vera þann, að bátasjómenn verða eftir sem áður útilokaðir frá lífeyrissjóðnum, sem þó var það, sem fulltrúar sjómannasamtakanna lögðu mest upp úr að yrði sett inn í lögin, svo framarlega sem lögunum um lífeyrissjóð togarasjómanna yrði á annað borð breytt. Ég tel það mestu fjarstæðu að samþykkja þetta frv. gegn eindregnum mótmælum mikils meiri hluta starfandi togarasjómanna á flotanum hér. Ég vil svo að lokum aðeins leyfa mér að benda á, að nú stendur yfir verkfall hjá togarasjómönnunum. Ég fullyrði, að afgreiðsla þessa frv. muni á engan hátt stuðla að lausn þeirrar deilu, heldur alveg þveröfugt. Það hefði mátt ætla, að hæstv. ríkisstj. hefði eitthvað gert til þess, að hægt yrði að leysa togaradeiluna á viðunandi hátt og það fyrr en síðar. En því miður hefur ekkert fram komið, sem bendir til þess, að svo verði núna á næstunni. Það er í sjálfu sér mjög alvarlegt mál, að allur togaraflotinn skuli vera bundinn við festar í höfnum inni. Þó er bað kannske enn þá alvarlegra, að margt bendir til þess, að togaradeilan verði ekki leyst fyrr en eftir marga mánuði, þ.e.a.s. svo framarlega sem hæstv. ríkisstj, kemur ekki með einhverjar þær tillögur til lausnar deilunni, sem báðir aðilar gætu við unað. Það er rétt samt að taka það fram, að ríkisstj. hefur flutt hér frv. um aðstoð við togarana, en það er líka ekki hægt að ganga fram hjá því að eigendur togaranna telja þá aðstoð allt of litla og hún getur að þeirra dómi engan veginn verið nægileg til þess, að þeir geti mætt þeim kröfum, sem togarasjómennirnir hafa gert til skipaeigendanna. Ég vil nú mega vænta þess, að hæstv. ríkisstj. geri allt, sem í hennar valdi stendur, til þess að deilan leysist á þann veg, að báðir aðilar geti vel við unað. Það er mjög alvarlegt, að svo stór og fullkomin framleiðslutæki sem togararnir eru skuli liggja bundin í höfnum inni, vegna þess að togaraeigendurnir sjái sér ekki fært að bjóða þeim mönnum, sem á þeim vinna, viðunandi kjör. Um þetta er deilan. Og eins og stendur virðist enginn grundvöllur vera til staðar til þess að ræðast við, hvað þá meira. Svo alvarlegt er málið. Það má vel vera, að úr þessu rætist á næstunni, og það mundu engir fagna því meira en við, sem erum í þessari deilu eða höfum mætt þarna til samninga við togaraeigendur. Ég vil ítreka það, sem ég sagði hér áðan, að ég óska eftir því og vonast til þess, að hæstv. ríkisstj. sjái sér fært að taka þetta mál til nýrrar yfirvegunar og reyna að finna einhverja þá lausn, sem báðir aðilar gætu við unað. Það er ábyggilega öllum fyrir beztu, að þessi deila leysist og það sem fyrst. Hér er allt of mikið í húfi, til þess að hægt sé að horfa á 30–40 skip bundin, skip, sem veittu s.l. ár um 600 millj. kr. í gjaldeyri. Það munar um minna. Og ég hafði haldið, að jafnvel þótt talið sé, að gjaldeyrisaðstaða Íslands við útlönd hafi batnað á undanförnum árum, þá veiti ekki af þeim gjaldeyri, sem togaraflotinn hefur skapað á undanförnum árum og mun koma til með að skapa, svo framarlega sem deilan verður leyst, auk þess sem hér er um að ræða stórt hagsmunamál fyrir togarasjómenn.



Herra forseti. Það hafa orðið allnokkrar umr. um málið, síðan ég talaði hér síðast. Vil ég fyrst víkja nokkrum orðum að ræðu hv. 1. þm. Vestf. (GíslJ). Hann ræddi einkum um meðferð málsins hér í deild og í hv. heilbr.- og félmn. Hann hnekkti engu af því, sem ég hafði sagt um þá vinnuaðstöðu og þau vinnubrögð, en rakti í raun og veru miklu ýtarlegar en ég gerði, hversu starfsaðstaðan var gjörómöguleg til þess að vinna nokkuð að því að kynna sér málið. Út í þetta fór hann í einstökum atriðum miklu nákvæmar en ég gerði, og gerði þannig þeim hv. fáu þdm., sem hér eru nú, enn betur ljóst, að vinnuaðstaðan var engin. Það er auðvitað ekki hægt að ætla þm. að starfa í nefnd samtímis því, sem deildarfundur starfar og menn eru af nefndarfundinum kallaðir oftar en einu sinni til atkvgr., setjast síðan niður aftur og fást við málið, þangað til aftur er kallað til atkvgr., allra sízt þegar um er að ræða frv., sem er mjög langt og ýtarlegt, um vandasamt mál, eins og tryggingamálin yfirleitt eru. Þetta frv. er hvorki meira né minna en í 24 löngum greinum auk efnismikils bráðabirgðaákvæðis, og því fylgdu margvisleg gögn og umsagnir og mótmæli í stríðum straumum. Það er ekki hægt að vitna til þess, að þm. eigi að kynna sér málið, meðan það er til meðferðar hjá hinni þingdeildinni. Þá er verið að vinna að lausn þess þar, og við kynnum okkur ekki yfirleitt í annríki þingsins þau mál, sem þar eru til meðferðar, reiknum að sjálfsögðu með því, að það komi til okkar deildar og fari í nefnd og verði þar athugað, til þess gefist fyllilega tóm. Til þess eru tvær þingdeildir og nefndarmeðferð mála í báðum deildum. Það eru því engin rök, þegar sagt er, að menn hefðu átt að vera búnir að kynna sér málið, meðan það var til meðferðar í hv. Ed. Það er ætlazt til þess, að við, sem eigum sæti í hv. Nd. Alþingis, fáum alveg eins aðstöðu til þess að starfa að málunum í deild og í nefnd, og á því eigum við þinglegan rétt. Það er rétt, sem hv. þm. sagði, hann spurðist fyrir um, hvort það væri ekki þegar hægt að komast að niðurstöðu um það á þessum slitrótta fundi, að annar hlutinn vildi samþykkja málið óbreytt, og hinn vildi vísa því til hæstv. ríkisstj. til þess að vinna betur að málinu til næsta þings og samræma þau mismunandi sjónarmið, sem blöstu við okkur í gegnum umsagnir og mótmæli, sem nú höfðu borizt. Málið varðar tvo aðila. Málið varðar togarasjómenn, sem eiga sinn lífeyrissjóð, og þeir mótmæla. 16 togaraskipshafnir mótmæla frv., vilja láta fella það meira að segja. Og hinn aðilinn er Farmannasambandið, og það mótmælir, fer fyrst og fremst fram á það, að málinu verði frestað núna og athugað betur til byrjunar næsta þings, og á það fellst minni hl. heilbr.- og félmn. og biður um, að málinu sé nú vísað frá og til hæstv. heilbr. og félmrh., ekki til þess að leggjast á málið, heldur til þess að vinna betur að lausn þess og samræma þær mismunandi óskir, sem nú hafa komið fram. Það er um það að ræða að fresta afgreiðslu í rúmlega hálft ár og búa málið betur úr garði. Það er sagt hér af hv. 1. þm. Vestf., að þetta sé stjfrv. og þá þurfi ekki vitnanna við, stjfrv. séu vel undirbúin. Stjfrv. eru rétt upp og ofan undirbúin, sum vel, sum illa, sum alveg eins illa og frv. frá einstökum þm. Það gefur enga tryggingu. Þetta frv. er náttúrlega þannig til komið, að hæstv. ríkisstj. hefur sjálfsagt ekki samið það sjálf, heldur þeir aðilar, sem út af fyrir sig vildu fá málið afgreitt nú í þessum þrönga stakki. Þeir hafa búið til frv. um að skella lífeyrissjóði togarasjómanna og lífeyrissjóði undirmanna á farskipum saman í einn sjóð, og það er sambræðsla þeirra ákvæða, sem gilda um þessa tvo sjóði, sem birtist í þessu frv. Hæstv. ríkisstj. hefur svo tekið að sér, - ég veit ekkert, að hve vandlega athuguðu máli frá fleiri sjónarmiðum, - að flytja málið sem stjfrv. En svo mikið er víst, að þannig hefur til tekizt, að togarasjómenn, sem eru annar meginaðilinn að málinu, mótmæla, og Farmanna og fiskimannasambandið mótmælir að hinu leytinu. Það hefði mátt vænta mótmæla frá þriðja aðilanum, sem hefur vilyrði, ég vil segja allt að loforð fyrir því, að unnið verði að uppbyggingu sameiginlegs lífeyrissjóðs fyrir bátasjómenn og togarasjómenn, en frv. hreyfir ekki við lífeyrissjóðsmáli bátasjómannanna, og það er ekkert atriði um það í þessu frv. Með því að lesa 3. gr. frv. kemur það berlega í ljós, að þetta frv. ætlar ekki á nokkurn hátt að skipta sér af lífeyrissjóðsmáli bátasjómannanna. Sú grein er þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Sjóðfélagar eru allir þeir, sem lögskráðir eru á íslenzk farskip eða íslenzka togara, nema yfirmenn á farskipunum, sem tryggðir skulu í lífeyrissjóðum, sem útgerðarfélög farskipa eru aðilar að. Yfirmenn strandferðaskipa ríkissjóðs og varðskipanna skulu tryggðir í lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Heimilt er þó útgerð farskipa að tryggja yfirmönnum lífeyrisréttindi í sjóði þessum.“ Í upphafi greinarinnar eru aðeins nefnd íslenzk farskip og togarar, en það vantar þarna vitanlega að búa bátasjómönnunum hinn sama rétt. Það er ekki vansalaust af Alþingi að taka þetta mál fyrir á þennan hátt, sem gert er hér í flaustri á seinustu dögum þings, og taka ekki þetta baráttumál bátasjómannanna með. Liggi farmönnum og togarasjómönnum mjög mikið á þessari sambræðslu þeirra lífeyrissjóða, þá liggur bátasjómönnunum sannarlega ekki minna á að fá lífeyrissjóðsréttindi, sem þeir hafa ekki. Og það væri þá að mínu áliti nokkru viðfelldnari aðferð, að sambræðslan á þessum tveimur sjóðum, sem nú eru fyrir, biði til næsta hausts og athugað væri sérstaklega um málstað bátasjómannanna á þessum mánuðum, þangað til næsta þing kemur saman. Það á ekki að ganga fram hjá þeirra rétti í þessu máli. Við skulum líta á, hvernig lífeyrissjóður togarasjómannanna er til kominn. Hann er til kominn á þann hátt, að það var gefið um það vilyrði í lok deilu, að stofnað skyldi til lífeyrissjóðs fyrir sjómenn. Þetta mál var svo undirbúið af nefnd, og út úr því nefndarstarfi komu lögin um lífeyrissjóð togarasjómanna. En bátasjómennirnir hafa sífellt hamrað á, að sú breyting yrði gerð á lífeyrissjóði togarasjómanna, að bátasjómenn, sjómennirnir á íslenzka bátaflotanum, fengju einnig aðild að Þessum sjóði. Og hvers vegna er gengið fram hjá því atriði, það skil ég ekki. Auk þess ber 3. gr. það með sér, að ef þetta frv. er afgreitt, þá er hinn mesti glundroði og ringulreið ríkjandi í þessum málum. Farskipahásetarnir og togarahásetarnir verða aðilar að einum og sama sjóði, en yfirmenn strandferðaskipanna í eigu ríkisins og varðskipanna verða tryggðir í lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, og einstakir sjóðir verða hjá hverju skipaútgerðarfélagi áfram. Þetta er vitanlega ekkert skipulag og allra sízt þegar fjölmennustu stétt sjómannanna vantar þá alveg lífeyrissjóðsréttindi. Hv. 1. þm. Vestf. sagði, að það væri ólíklegt, að ég hefði verið ókunnugur skjölunum, sem fylgdu málinu. En samt sem áður er það svo, að ég hef ekki kynnzt innihaldi þeirra og ekki þekkt neitt til þeirra fyrr en ég sá þau á nefndarfundinum, og mér gafst ekki tóm fyrr en nú undir þingstörfum í dag að lesa þau yfir. Ef hv. þm. meinar með þessu, að Alþýðusambandið muni hafa kallað fram þessi mótmæli, þá er það alger misskilningur. En hv. 12. þm. Reykv. var líka að láta eitthvað liggja að því, að þessi mótmæli mundu vera pöntuð frá sjómönnunum. Ekki eru þau frá Alþýðusambandi Íslands pöntuð, ekki geta þau verið það frá Sjómannasambandi Íslands, ekki frá Sjómannafélagi Reykjavíkur, sem vilja þessa lausn á málinu, og ekki frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands. Og frá hverjum þá? Vitanlega eru þetta mótmæli, sem eru komin frá sjómönnunum sjálfum á togurunum. Og það er svo kröftuglega gert, að það eru heilar skipshafnir yfirleitt, langmestur hluti þessara mótmæla er þannig, að það eru heilu skipshafnirnar. Á nokkrum stöðum er hins vegar sýnilegt, að skipshöfn hefur rætt málið, og það eru eitt eða tvö atkv. á móti. En frá þessum 16 skipshöfnum togara er að langmestu leyti um mótmæli heilla skipshafna að ræða. Og ég sagði því: Slík mótmæli hafa ekki borizt frá sjómönnum á þessu þingi í neinu máli nema út af árásinni á vökulögin. Og það er rétt. Hér væri því alveg óneitanlega verið að afgreiða mál gegn vilja sjómanna annars vegar á togurunum og gegn vilja Farmanna- og fiskimannasambands Íslands hins vegar. Hv. 1. þm. Vestf. hélt því fram, að slík málsmeðferð, sem fyrirhuguð er á þessu frv., væri ekki ný hér á Alþingi. Það er e.t.v. hægt að finna þess einhver dæmi, að eitthvert mál hafi orðið fyrir jafnóþinglegri meðferð og þetta. En dæmin eru sem betur fer ekki mörg. Þetta er með fádæmum. Og um deilumál, þá er ekki hægt um það að deila, að það er óvenjuleg meðferð á viðkvæmu deilumáli og óæskileg meðferð á viðkvæmu deilumáli, mjög óæskileg. Ég held, að það sé ekki rétt að breyta lögum um lífeyrissjóð togarasjómanna, sem orðið hafa til sem samkomulagsmál upp úr vinnudeilum í því formi, sem frá þeirri löggjöf hefur verið gengið, og ganga svo í skrokk á þessari löggjöf og gjörbreyta henni undir mótmælaskothríð frá togarasjómönnum annars vegar og sterkum andmælum frá farmönnum og samtökum þeirra hins vegar. Ég veit þá ekki, hvað eru óæskileg vinnubrögð, ef ekki þetta, þegar enginn maður á Alþingi leggst á móti því, að breytt sé fyrirkomulagi og lagaákvæðum um lífeyrissjóðsréttindi sjómannastéttarinnar, heldur einmitt lýst trausti á hæstv. félmrh. og þar með ríkisstj. Í því efni að taka þetta mál til gaumgæfilegrar yfirvegunar nú milli þinga og hafa lokið betra undirbúningsstarfi til þess að samræma hin ólíku sjónarmið hinna ýmsu starfshópa sjómannastéttarinnar fyrir næsta þing. Það er hér engin tilraun til þess gerð að koma þessu máli fyrir kattarnef, heldur eingöngu verið að biðja um það, að unnið sé að málinu á þann hátt, að samkomulag geti fengizt um að, og nógur tími til þess að vinna að í það form, koma því í þann búning, að sjómannastéttin í heild geti við unað. En meira að segja þessi afstaða minni hl. hv. heilbr.- og félmn. fær óblíðar viðtökur, og meiri hl. vill á ekkert annað sættast en að hamra málið í gegn undir mótmælum frá báðum þeim aðilum, sem málið varðar, á seinustu dögum þingsins. Ég gat ekki að mér gert, að mér stökk bros og það háðsbros meira að segja, þegar hv. 1. þm. Vestf. sagði hér áðan: Lögunum mætti þá breyta síðar, því að þetta er þó engin stjórnarskrá. Mikið var. Það má segja um hver einustu lög, sem við fáumst við að setja hér á Alþingi, við þurfum þá ekkert að vera að vanda til þeirra, þetta er engin stjórnarskrá, það má breyta þeim síðar. Við getum kastað til þess höndum. Við getum farið á móti vilja þeirra manna, sem við lögin eiga að búa í þetta sinn, af því að það er hægt að breyta þeim síðar. Hvílík fásinna er þetta! Þegar við vitum um andspyrnu þeirra manna, sem við lögin eiga að búa, áður en við afgreiðum þau, eigum við þá ekki að athuga okkar mál og gera okkur grein fyrir því, hvort ekki sé réttara að taka tillit til þessara óánægjuradda og þessara mótmæla og andmæla? Ég held það. Og það geta svo sannarlega komið á agnúar síðar og orðið þörf breytinga, þó að Alþingi vandi í hverju máli sem allra bezt sína afgreiðslu, því að reynslan ein er hinn ólygni dómari um það, hvernig löggjöfin gefst í sérhverju tilfelli. Við eigum því í þessu tilfelli sem öðrum að vanda sem bezt afgreiðslu málsins. Það er ekkert tóm til þess í lok þessa þings að gera það á þann hátt, að málið sé kannað til hlítar og hin ólíku sjónarmið borin saman né fundnar leiðir til þess, hvernig eigi að leysa málið, og þess vegna er engin fær sómasamleg leið önnur en sú að vísa málinu til hæstv. ríkisstj. til aðgerða, til þess að hún leggi fram frv. um málið í upphafi næsta þings. Hv. 1. þm. Vestf. lauk ræðu sinni á því að segja, að hann sæi enga ástæðu til að hverfa frá því ráði að samþykkja frv. nú óbreytt. Með þessu segir hv. þm. það raunar skýrt og skorinort, að hann sjái ekki minnstu ástæðu til að taka mark á mótmælum sjómanna og hann sjái ekki heldur neina ástæðu til að taka tillit til andmæla Farmanna- og fiskimannasambands Íslands. Hann vill ekki heldur taka mark á ummælum Vinnuveitendasambands Íslands, sem segir, að það sé alls óþarft að setja þessa löggjöf, - með öllu óþarft, segir það samband. Samband ísl. samvinnufélaga er á sömu skoðun og Vinnuveitendasambandið. Þeir segja, að það sé ekki ástæða til þess fyrir mig t.d. að taka tillit til þessara aðila. En fyrir þá, hina hv. herrana, er það engin ástæða fyrir þá að hlusta eftir því, hvað Vinnuveitendasamband Íslands segir, þegar báðir aðilarnir rökstyðja sitt mál? Nú, eða Farmanna- og fiskimannasamband Íslands? Það er ekki góð latína að koma hér og segja: Allir þeir, sem eru á móti þessu máli og afgreiðslu þess nú, hafa bara misskilið málið, gersamlega misskilið málið allir saman. Það er ekki nema einn eða tveir aðilar, sem hafa skilið málið. - Meira að segja ef þetta væri rétt, þá væri fyllilega ástæða til þess, að menn fengju meira tóm til þess að hugleiða málið, til þess að setja sig inn í það, svo að það yrðu fleiri en tveir aðilar, sem skildu það. Nei, hér er á hinn mikli ljóður, að annar aðilinn, sem málið varðar, togarasjómennirnir sjálfir, þeir eru á móti afgreiðslu málsins nú og hafa leitt rök að sinni afstöðu. Hinn aðilinn, Farmanna- og fiskimannasambandið, er einnig ákveðinn á móti málinu, biður í fyrsta lagi, að því sé frestað, en ef frestun fáist ekki, þá leggi þeir til, að málinu sé breytt í fimm veigamiklum atriðum. Og í þriðja lagi vantar öll ákvæði um að taka sjómenn bátaflotans með í þetta tryggingakerfi. Meira að segja Sjómannasamband Íslands, sem mælir með frv. að meginefni, leggur til, að veigamikil breyting verði á því gerð. En það er ekki tekið til greina, að sjómennirnir fái 60% lífeyrisréttindi í staðinn fyrir 50%, þegar þeir hafa verið 30 ár við sjómennsku. Á þessa till. þeirra er ekki heldur hlustað. Hv. 12. Þm. Reykv. (PS) rakti andmælin gegn frv. nokkuð svipað og ég gerði, en lét þó alltaf í leiðinni orð falla um það, að ég hefði ekki skýrt þar rétt frá. Hann sagði t.d., að af mínu máli hefði mátt ætla, að ég teldi alla sjómenn andvíga frv. Ég lagði á það engan dóm. Ég sagði aðeins það, sem hér lá fyrir skjallega, að skipshafnir 16 togara hefðu andmælt, og lét engin orð um hitt falla, hver mundi vera afstaða annarra sjómanna, sem hefðu ekkert látið til sín heyra. En svo mikið er víst, að engar áskoranir hafa borizt frá togarasjómönnum til Alþingis um að samþykkja málið. Sjómannafélag Reykjavikur, þ.e.a.s. stjórn þess og aðalfundur, sem oft er að langmestum hluta skipaður fyrrv. sjómönnum, Þeim sem eru komnir í land fyrir löngu eða fyrir stuttu, það gerði samþykkt um að skora á Alþingi að samþykkja frv. En svo komu mótmælin frá togaraskipshöfnunum, og þarna sýnist mér vera bil á milli félagsforustunnar, félagsfundar í landi og aftur togarasjómannanna, því að vafalaust, þegar þeir vissu um afstöðu aðalfundar Sjómannafélags Reykjavíkur, hefðu þeir, sem voru þeirrar skoðunar, sagt til sín líka. þegar þeir sáu, að heilar skipshafnir sendu sín mótmæli. Þögn þeirra finnst mér því fremur benda til þess, að þeir séu ekki mjög ákafir um framgang málsins. Þessu næst lagði hv. 12. Þm. Reykv. megináherzlu á það, að andmælin væru byggð á misskilningi. Það er lítt hugsanlegt, að sjómenn hafi ekki skilið, hvað í þessu máli felst, því að það er einfaldlega þetta eina atriði, að lífeyrissjóður togarasjómanna, sem hóf störf 1958, verður nú sameiginlegur lífeyrissjóður, ef þetta frv. verður sámþykkt, með lífeyrissjóði farmanna. Þessum tveim sjóðum verður slengt saman með þessari löggjöf. Hún er soðin upp úr gildandi ákvæðum um báða þessa sjóði. Þetta hlýtur togarasjómönnum að vera ljóst, og þessu eru þeir að andmæla. Þeir vilja ekki taka þennan þátt málsins út úr, að sjóðir undirmanna á farskipum og lífeyrissjóður togarasjómannanna séu gerðir að einum sjóði. Við í minni hl. heilbr.- og félmn. tökum ekki nærri því eins djúpt í árinni og togarasjómennirnir, sem vilja láta fella frv. Við ráðleggjum, að fram komnum þessum fjöldamörgu mótmælum togarasjómannanna og ákveðnum andmælum Farmanna- og fiskimannasambandsins, að málið fái rýmri tíma til afgreiðslu og að hæstv. félmrh. sé falinn framhaldsundirbúningur málsins. Það er vingjarnleg afstaða, þegar stjórnarandstaðan leggur slíkt til, því að vissulega er ríkisstj. sýnt traust í framhaldsmeðferð málsins af okkar hendi. Hv. 12. Þm. Reykv. skýrði frá því, að það væri forsaga þessa máls, að skipuð hafi verið nefnd til þess að vinna að undirbúningi að lífeyrissjóðsmáli allra sjómanna. Þetta er alveg rétt. Og þar með var alveg sérstaklega átt við, að bátasjómennirnir ættu að vera með í þeim lífeyrissjóði, ættu að fá réttindi, en það hefur ekki fengizt. Og hv. þm. sagði líka í framhaldi af þessu: Nú hefur verið orðið við þessu að nokkru leyti. En bað er ekki á þann hátt að taka bátasjómennina með, heldur aðeins að hinu leytinu, að taka undirmenn farskipanna með inn í lífeyrissjóð togarasjómannanna, og það er ákaflega skammt skref, en meginatriðinu látið ósinnt. Ég hef áður vikið að því í tilefni af ummælum hv. 1. þm. Vestf., og ég vík aftur að því í tilefni af ummælum hv. 12. þm. Reykv., að það er ástæða til þess að láta sér ekki úr minni falla upphaf þessa máls. Upphaf þessa máls er, eins og ég áðan sagði, það, að það var sætzt á að koma á lífeyrissjóði fyrir alla sjómenn. Á fyrsta stiginu fékkst ekki fram annað en lífeyrissjóður togarasjómannanna, og þeirri löggjöf tel ég varhugavert að breyta án samráðs við togarasjómenn. Það var einmitt Vinnuveitendasamband Íslands, sem vék að þessu, að það væri æskilegra að leysa þessi mál, a.m.k. á undirbúningsstigi, með samkomulagsleiðum samtakanna, atvinnurekendasamtakanna og stéttarsamtakanna, og þannig var grundvöllur málsins lagður, og segir þess vegna, að það sé ekki æskilegt að láta löggjafarvaldið nú gripa inn í málið. Ég hef engan veginn þá afstöðu til vinnuveitendasamtakanna í landinu, að ég eigi alltaf að vera á móti því, sem þau segja. Ég tek iðulega tillit til þess, sem þau segja. Og í þessu máli er ég þeim sammála um, að eins og upphaf og tildrög þessa máls eru, þessu máli hefur verið þokað áfram sem samkomulagsmáli atvinnurekendasamtaka og verkalýðssamtaka, að því leyti er óheppilegt að beita löggjafarvaldinu fyrir vagninn öðruvísi en að fengnu fullu samkomulagi milli þessara aðila. Mér heyrðist ekki betur en hv. 12. þm. Reykv. álasaði mér fyrir að hafa skýrt frá öllum umsögnum, sem borizt höfðu um málið, jafnt þeim, sem voru meðmæltar málinu, og þeim, sem voru andvigar því. Ég dró þar auðvitað ekkert undan. Ég hafði enga heimild til þess að þegja um ummæli Vinnuveitendasambandsins og Sambands ísl. samvinnufélaga né Skipaútgerðar ríkisins. Ég taldi alveg sjálfsagt, hvort sem ég lagði mikið eða litið upp úr þessum umsögnum, að gera meginniðurstöðu þeirra allra skil, láta það koma í ljós, að Sjómannasamband Íslands óskaði eftir því, að málið yrði afgreitt, en jafnframt, að á því væri gerð ein mikilsverð breyting, að Sjómannafélag Reykjavíkur mælti hispurslaust með samþykkt málsins, að Skipaútgerð ríkisins setti sig ekki á móti því, að því er snertir tryggingahliðina, en hinir aðilarnir væru allir á móti. En ég neita því ekki, að ég legg langmest upp úr kröftugum andmælum togarasjómannanna sjálfra og tel, að þau fái mjög ákveðinn stuðning með eindreginni andspyrnu Farmanna- og fiskimannasambands Íslands líka, og fæ þá ekki skilið, hvað rekur svo hart á eftir út frá einhverjum öðrum sjónarmiðum, að það sé óaðgengilegt að fresta málinu í nokkra mánuði og freista þess að laða öflin, sem við löggjöfina eiga að búa, betur saman. Nú eru þau tvístruð, nú eru þau margklofin í afstöðunni til málsins, í þessu formi, sem frv. er, það er hverjum manni ljóst. Og að stofna til tryggingalöggjafar fyrir sjómannastéttina gegn hennar vilja, það held ég að sé ekki viturlegt. Það verður áreiðanlega engin endanleg lausn á málinu, það verður þá aðalvonin, eins og hv. 1. þm. Vestf. benti á, að það verði hægt að breyta lögunum seinna. En hvaða bót er að því að gera nú breytingu á þessum lögum á þann hátt, að maður veit, að þeir, sem við eiga að búa, eru andvígir því frá báðum hliðum? Ef þetta mál verður nú afgreitt, þá má sérhverjum þm., sem hefur kynnt sér málið, - þeir eru sjálfsagt ekki margir, sem hafa fengið neina aðstöðu til þess að kynna sér málið, því að það hefur verið rætt að flestum þm. fjarstöddum og í nefnd fékk það enga athugun - að þá er verið að afgreiða þetta mál sjómannastéttarinnar gegn andmælum mjög verulegs hluta togarasjómannanna. Það er og vitað, að það er ekki á nokkurn hátt gripið á tryggingamálum bátasjómannanna, að málið hefur enn fremur fengið andmæli vinnuveitendasamtakanna og það hefur fengið kröftugleg mótmæli Farmanna- og fiskimannasambands Íslands. Undir þessari aðstöðu leggjum við í minni hl. hiklaust til og teljum okkur hafa rétt fyrir okkur í því, að málinu verði nú frestað og því vikið til hæstv. heilbr.- og félmrh., til þess að hann athugi þessi andstæðu sjónarmið og vinni upp úr þessu frv. frumvarp, sem móti heildarlöggjöf um lífeyrissjóðsmál sjómannastéttarinnar.