Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Guðlaugur Gíslason, fyrrverandi alþingismaður og bæjarstjóri, andaðist síðastliðinn föstudag, 6. mars, 83 ára að aldri. Guðlaugur Gíslason var fæddur 1. ágúst 1908 á Stafnesi í Miðneshreppi. Foreldrar hans voru hjónin Gísli útvegsbóndi þar Geirmundsson bónda á Kalmanstjörn í Gerðum Gíslasonar og Þórunn Jakobína Hafliðadóttir bónda í Fjósum í Mýrdal Narfasonar. Árið 1913 fluttist hann til Vestmannaeyja með foreldrum sínum og átti þar heimili upp frá því. Að loknu námi í barna- og unglingaskóla gerðist hann lærlingur í vélsmiðju Hafnarsjóðs Vestmannaeyja. Áður en því námi lyki réðst hann árið 1925 til skrifstofustarfa við verslun og útgerð Gísla J. Johnsens og starfaði þar til 1930. Veturinn 1930--1931 stundaði hann nám í kaupmannaskólanum í Kaupmannahöfn og lauk þar brottfararprófi um vorið. Hann var kaupmaður í Vestmannaeyjum 1932--1934, bæjargjaldkeri þar 1935--1937 og hafnargjaldkeri 1937--1938. Framkvæmdastjóri verslunar Neytendafélags Vestmannaeyja var hann 1938--1942. Árið 1942 stofnaði hann með öðrum hlutafélagið Sæfell og síðar hlutafélagið Fell, útgerðarfélög, og var framkvæmdastjóri þeirra 1942--1948. Eftir það rak hann eigin verslun til 1954. Árið 1954 var hann ráðinn bæjarstjóri í Vestmannaeyjum og gegndi því starfi til 1966. Guðlaugur Gíslason var bæjarfulltrúi í Vestmannaeyjum á árunum 1938--1946 og 1950--1974. Hann var í framboði fyrir Sjálfstæðisflokkinn og var kjörinn þingmaður Vestmanneyinga vorið 1959. Eftir það var hann þingmaður Suðurlandskjördæmis frá hausti 1959 til 1978, sat á 21 þingi alls. Síðasta kjörtímabilið var hann aldursforseti Alþingis. Vararæðismaður Svíþjóðar var hann árin 1944--1975 og sat í bankaráði Útvegsbanka Íslands 1961--1978. Hann var skipaður í fiskveiðilaganefnd 1971 og kosinn í stjórn Viðlagasjóðs 1973. Guðlaugur Gíslason var athafnamaður frá ungum aldri, stundaði fiskvinnu og fleiri störf jafnframt skólanámi þegar á barnsárum, iðkaði íþróttir, knattspyrnu framan af og golf á síðari árum. Hann var gjörkunnugur atvinnulífi í Vestmannaeyjum og var því vel búinn undir það að vinna að hagsmuna- og framfaramálum bæjarfélagsins, bæði heima í Vestmannaeyjum og á Alþingi. Hann stóð fyrir miklum framkvæmdum af hálfu bæjarfélagsins þann rúma áratug sem hann var bæjarstjóri. Í upphafi setu sinnar á Alþingi beitti hann sér fyrir því að ríkið seldi Vestmannaeyjakaupstað allt það land sem það átti í Vestmannaeyjum. Á Alþingi hafði hann einna mest afskipti af sjávarútvegsmálum. Með dugnaði, áhuga og ósérhlífni kom hann miklu í verk um ævidagana. Sjálfur taldi hann bæjarstjórastarfið áhugaverðast af störfum sínum. Þar naut hann þess að sjá árangur forstöðu sinnar í miklum verklegum framkvæmdum. Eftir að hann lét af opinberum störfum sjötugur sinnti hann ýmsum áhugamálum sínum. Hann skráði æviminningar sínar og ýmsan fróðleik um Vestmannaeyjar og komu út þrjár bækur frá hans hendi á því tímabili. Ég vil biðja hv. alþm. að minnast Guðlaugs Gíslasonar með því að rísa úr sætum. --- 
            

Borist hefur eftirfarandi bréf: ,,Þar sem ég hef nú þegar setið á Alþingi tvær vikur í veikindaforföllum Jóns Baldvins Hannibalssonar utanrrh. og get ekki sinnt þingstörfum lengur vegna starfs míns fer ég fram á að 2. varamaður Alþfl. í Reykjavíkurkjördæmi, Valgerður Gunnarsdóttir sjúkraþjálfari, taki sæti á Alþingi af þeim sökum. Þetta er yður hér með tilkynnt, virðulegi forseti.`` Undir þetta bréf ritar Magnús Jónsson, 1. varamaður Alþfl. í Reykjavíkurkjördæmi. Valgerður Gunnarsdóttir hefur áður tekið sæti á Alþingi á þessu löggjafarþingi og er boðin velkomin til starfa á ný.

Virðulegi forseti. Þar sem tilkynnt hefur verið að taka eigi fyrir tillögu um atvinnumál á Suðurnesjum og fyrsti flm. tillögunnar, Anna Ólafsdóttir Björnsson, hefur boðað forföll þá mælist ég til þess að umræðunni verði frestað.

Virðulegi forseti. Ég vil benda á að gengið hefur verið þannig frá dagskrá þessa fundar að fyrir það fyrsta tengjast fimm fyrstu málin efh.- og viðskn. beint og óbeint og þau voru sett á dagskrá enda þótt það hefði átt að vera vitað fyrir að formaður efh.- og viðskn. og reyndar tveir aðrir nefndarmenn voru á ferð á vegum sjútvn. í dag þannig að þau falla öll niður. Síðan er dómsmrh. ekki mættur til að mæla fyrir máli og þá virðist ekki hafa verið kannað eða gert ráð fyrir því hvernig háttað var með 7. mál, en 1. flm. þess máls boðar forföll, og nú er komið hér að 9. máli, vernd og veiðar á villtum spendýrum og fuglum, og það er ekkert við því að segja nema ég held, virðulegi forseti, að það verði að gefa þeim málssvörum viðkomandi flokka viðvart eða tækifæri til að vera viðstaddir þessa umræðu sem e.t.v. reiknuðu ekki með því að þetta frv. kæmi á dagskrá svo snemma.

Virðulegi forseti. Vegna þeirrar óskar hv. þm., Jóhannesar Sigurgeirssonar, sem hér var borin fram um að umræðu um mál á dagskránni verði ekki lokið vegna þess að einhverjir talsmenn sem hann ekki nefndi séu ekki við, þá var það auðvitað vitað þegar dagskránni var útbýtt hvaða mál yrðu á dagskrá og engum þarf að koma það á óvart. Ég held því að um mjög óvenjulega og satt að segja fráleita beiðni sé að ræða. Ef unnt er að ljúka umræðunni þá á auðvitað að ljúka henni. Málið var kynnt með eðlilegum hætti á dagskrá og hefur raunar verið áður á dagskrá ef ég man rétt.

Virðulegi forseti. Ég vil benda hæstv. umhvrh. á það að augnabliki áður en fundurinn hófst, þá kynnti ég mér það hjá starfsmönnum þingsins hvernig dagskrá yrði háttað og þá var upplýst að í fyrsta lagi yrði tekið fyrir frv. um veitingu ríkisborgararéttar en þar var viðkomandi ráðherra ekki mættur. Ef hæstv. ráðherra vill ræða hér um einsdæmi í störfum þingsins þá getum við kannski tekið einhverja umræðu um það. Í öðru lagi var upplýst að tekið yrði fyrir 7. málið sem er um atvinnumál á Suðurnesjum. En ég vona að sú umræða sem hefur orðið hafi gefið mönnum, sem vildu fylgjast með umræðunni og taka þátt í henni, tækifæri til þess að setja sig í stellingar.

Forseti vill að gefnu tilefni taka undir nánast hvert einasta orð er hv. 6. þm. Norðurl. e. hefur mælt hér að undanteknu því að dagskráin hefur legið frammi og að því hefur verið staðið samkvæmt þingsköpum, en ef formaður þingflokks kemur að máli við forseta og óskar sérstaklega eftir því að umræðum um einhverja dagskrárliði verði frestað, þá mun forseti taka tillit til slíkra óska. Slíkar óskir liggja ekki enn fyrir þannig að ég gef hæstv. umhvrh. orðið og ræðir hann um vernd og veiðar á villtum fuglum og spendýrum.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum, öðrum en hvölum. Með bréfi frá 13. sept. 1990 skipaði þáv. umhvrh. þriggja manna nefnd til þess að undirbúa frv. til laga um stýringu á stofnstærðum villtra dýra. Í skipunarbréfi sagði m.a.: ,,Umhverfisráðherra fyrirhugar að samræma löggjöf á þessu sviði og leggja fram frumvarp/frumvörp til laga um stjórn á stofnstærð villtra dýra á 113. löggjafarþingi, sem kemur saman 10. október nk. Eðlilegt virðist að í slíkri löggjöf verði fjallað um öll villt dýr saman og ýmis sérlög, svo sem fyrir refi, minka og svartbak, svo dæmi séu tekin, verði felld úr gildi. Einnig þarf að huga að hvernig lög um fuglaveiðar og fuglafriðun falla inn í slíka löggjöf. Um er því að ræða að setja rammalög um vernd og eftirlit með villtum dýrum og veiðar þeirra. Hins vegar er gert ráð fyrir að með reglugerðum verði settar nánari reglur um einstakar dýrategundir.`` Þessi nefnd aflaði upplýsinga um sambærilega löggjöf í Danmörku, Noregi og Svíþjóð. Svör bárust frá Danmörku og Noregi og þótt gagnlegt væri fyrir nefndina að hafa þau til hliðsjónar þá reyndist ekki unnt að byggja mikið á þeim því að þar er ekki um rammalög að ræða heldur geyma þau lög mjög ítarleg ákvæði um alla framkvæmd. Frv. sem byggt var á fyrstu tillögum þessarar nefndar var lagt fram á Alþingi skömmu fyrir þinglok á síðasta þingi en kom ekki til meðferðar þingsins. Með bréfi dags. 4. júlí 1991 fól sá er þetta mælir nefndinni sem unnið hafði að málinu að taka það fyrir að nýju og skila ,,sem fyrst heildarfrv. um verndun landspendýra, fuglaveiðar og fuglafriðun``. Á síðari stigum nefndarvinnunnar voru drögin send Búnaðarfélagi Íslands og Stéttarsambandi bænda, Náttúruverndarráði, Fuglafriðunarnefnd, Dýraverndarnefnd ríkisins og Skotveiðifélagi Íslands til umsagnar og bárust frá þessum aðilum margar gagnlegar ábendingar. Jón Gunnar Ottósson deildarstjóri var tengiliður milli ráðuneytisins og nefndarinnar og starfaði náið með nefndinni á síðari stigum starfsins. Þessi nefnd hélt alls 30 fundi, þar af 15 eftir endurnýjun umboðs ráðherra. Samkomulag varð í nefndinni en skylt er að geta þess að lítils háttar breytingar hafa verið gerðar á frv. í ráðuneytinu eftir að nefndin lauk störfum. Þær varða einkum þrjú atriði, þ.e. hlutdeild ríkissjóðs í kostnaði við refa- og minkaveiðar sem áður hefur verið fjallað allítarlega um á þinginu, í öðru lagi varðandi 16. gr., umsjón með selveiðum og í þriðja lagi 17. lið 9. gr. þar sem fjallað er um vélknúin farartæki og hlaðin skotvopn. Þessar breytingar eru ekki stórvægilegar nema kannski sú fyrsta sem varðar refa- og minkaveiðar en ég tel rétt að geta þess hér því að það er ekki alveg rétt sem segir í athugasemdum við frv. að samkomulag hafi orðið í nefndinni um það frv. sem hér liggur fyrir. Það varð samkomulag utan þeirra breytinga sem ég hef gert grein fyrir. Frv. gerir ráð fyrir verulegum breytingum á skipan þessara mála frá því sem verið hefur og mun ég gera grein fyrir þeim hér á eftir. Hvað frv. í heild varðar má segja að meginbreytingin sé kannski fyrst og fremst hin almenna afstaða til villtra spendýra. Segja má að fyrri lög hafi byggt á nokkru virðingarleysi a.m.k. gagnvart tilverurétti sumra þeirra og miðað að eyðingu þeirra eða útrýmingu að hreindýrum og selum undanskildum. En í þessu frv. er sú grundvallarafstaða tekin að öll villt dýr skuli njóta verndar og veiðar séu í raun aðeins heimilar til nytja ef viðkomandi stofn er talinn þola veiðar eða til þess að koma í veg fyrir tjón. Í frv. er nokkur áhersla lögð á útgáfu reglugerða og þetta fyrirkomulag er í samræmi við þá staðreynd að í tímans rás breytist staða einstakra dýrastofna í vistkerfinu, þekking og afstaða manna til villtra dýra og nytja af þeim breytist líka. Setning rammalaga og reglugerða veitir því meiri sveigjanleika við stýringu einstakra dýrastofna og stjórn veiða, meiri sveigjanleika en verið hefur fyrir hendi fram til þessa. Í frv. er gert ráð fyrir að umhvrh. skuli setja eða geti sett reglugerðir um eftirtalin atriði: Aðild að Alþjóðafuglaverndarráðinu; friðun, vernd, veiðar og hefðbundnar nytjar villtra spendýra og fugla, sbr. 7. gr.; víðtækari friðun fágætra tegunda, einnig með stoð í 7. gr.; sölu, inn- og útflutning villtra dýra, hluta þeirra, egg og starfsemi hamskera, einnig með stoð í 7. gr.; veiðar erlendra ferðamanna á Íslandi, með stoð í 8. gr.; veiðikort, veiðigjald og hæfnispróf veiðimanna, með stoð í 11. gr.; refaveiðar og minkaveiðar, með stoð í 12. og 13. gr.; hreindýraveiðar, 14. gr.; selveiðar, með stoð í 16. gr.; fuglaveiðar, með stoð í 18. gr.; friðlýsingu æðarvarps og selalátra, með stoð í 19. gr. Auðvitað er ekkert því til fyrirstöðu að sameina sum þessara atriða við setningu reglugerða. Ég mun nú, herra forseti, víkja að nokkrum atriðum í frv. sem ég tel skipta máli og rétt að geta um í framsögu. Markmið þessara laga er að skapa grundvöll fyrir því að maðurinn geti lifað í landinu í sátt við hið villta dýralíf þess. Auk þess að vera friðunarlög taka lögin til atriða sem geta valdið árekstrum við hagsmuni mannsins, svo og að því er varðar nytjar af villtum dýrum. Í 1. mgr. 3. gr. frv. er staðfesting þess að umhvrh. hafi umsjón allra mála er varða villta fugla og spendýr, að hvölum undanskildum. Fyrir stofnun umhvrn. var umsjón með þessum málum komið fyrir í þremur ráðuneytum, þ.e. landbrn. þar sem voru vistaðir refir, minkar og svartbakur, ef þannig má til orða taka, menntmrn. sem hafði á sinni könnu fugla og hreindýr og heilbrrn. hafði með lög og reglur að gera varðandi rottur og mýs. Segja má að málefni sela hafi að nokkru verið utan ráðuneyta þótt bæði landbrn. og sjútvrn. hafi talið málið sér skylt vegna hlunninda bænda og meints tjóns af völdum sela við laxveiðiár annars vegar og vegna hringorma í sjávarafla hins vegar. Með færslu þessara málaflokka undir umhvrn. má ætla að meira samræmi myndist í afstöðu hins opinbera gagnvart hinum ýmsu og ólíku tegundum. Nauðsynlegt var talið að setja ákvæði í frv. um ráðgjafarnefnd fyrir umhvrh., nefnd sem ynni að ýmsum málum er tengjast stefnumörkun og stýringu villtra dýrastofna, sérstaklega að því er varðar setningu reglugerða, leyfisveitingar og undanþágur frá lögunum. Svokallaðri dýranefnd er ætlað að koma í stað fuglafriðunarnefndar, sem lögð yrði niður, en starfssviðið yrði víðtækara þar sem hún fjallaði bæði um fugla og spendýr. Skýrt er kveðið á um það í frv. að ætíð skuli leita tillagna og umsagnar dýranefndar við setningu reglugerða, leyfisveitingar og veitingar á undanþágum og við önnur stjórnvaldsfyrirmæli að því er varðar villt dýr. 4. gr. frv. kemur í stað þess hluta laga um eyðingu refa og minka, nr. 52/1957, þar sem fjallað er um hlutverk veiðistjóra. Embætti veiðistjóra er fagleg stofnun og því er gert ráð fyrir að veiðistjóri hafi sérmenntun á sínu sviði. Honum er ætlað fyrir hönd umhvrh. að annast stýringu á stofnum villtra dýra sem valdið geta tjóni og aflétta má friðun á skv. 6. kafla frv. Það embætti á einnig að stjórna öðrum aðgerðum sem komið geta í stað veiða til þess að koma í veg fyrir tjón. Áhersla er lögð á að bæta þurfi þekkingu á stofnstærð og útbreiðslu villtra dýra sem geta valdið tjóni, sem og eðli og umfangi tjóns og leiðum til að koma í veg fyrir tjón af völdum villtra dýra. Þetta verður best gert með auknum rannsóknum og eðlilegt er að þessi starfsemi fari fram á vegum veiðistjóraembættisins í nánu samstarfi við Náttúrufræðistofnun Íslands. Fuglamerkingar hafa um áratugaskeið verið ein mikilvægasta aðferð við rannsóknir á villtum fuglum en gert er ráð fyrir því í frv. að þær verði eftir sem áður í höndum Náttúrufræðistofnunar Íslands einnar. Í frv. er, eins og ég sagði áður, gert ráð fyrir að fuglafriðunarnefnd verði lögð niður en í hennar stað komi dýranefnd með aukin umsvif. Þá þykir rétt að kveða á um að til sé fulltrúaráð sem komi fram fyrir Íslands hönd gagnvart Alþjóðafuglaverndarráðinu, samanber auglýsingu í Lögbirtingablaðinu 5. maí 1948. Dýranefnd er ekki talin fullnægja þeim skilyrðum sem gera verður til þeirra fulltrúa að alþjóðasamþykktum sem þar koma fram fyrir hönd Íslands. Í 6. gr. frv. er sett sú grundvallarregla að allir villtir fuglar og villt spendýr á Íslandi og innan íslenskrar landhelgi njóti verndar. Þetta á einnig við um þá fugla og spendýr sem hingað kunna að berast af sjálfsdáðum. Um vísvitandi innflutning dýra gilda aftur á móti lög um innflutning dýra frá 1971. Í þessari grein kemur fram önnur grundvallarregla. Hún er sú að menn skuli sýna villtum dýrum og lífsvæðum þeirra nærgætni og forðast óþarfa truflanir. Tekið skuli tillit til villtra dýra og lífsvæða þeirra við gerð aðalskipulags, svæðaskipulags og við aðra landnýtingu. Samkvæmt 7. gr. frv. hefur umhvrn. umsjón með útflutningi á villtum dýrum enda var útflutningur villtra fugla undir stjórn menntmrn. fyrir stofnun umhvrn. Eðlilegt er talið að umhvrn. hafi einnig umsjón með innflutningi í samráði við landbrn. ef um er að ræða dýr sem gætu sest hér að eða dýr sem talin eru í útrýmingarhættu annars staðar í heiminum. Því er gert ráð fyrir að umhvrh. setji reglugerð um inn- og útflutning villtra fugla og villtra spendýra eða afurða þeirra sem og um ham- og skinnatöku og uppsetningu dýra. Víða um heim eru dæmi þess að dýrategundir sem menn hafa flutt til nýrra heimkynna hafi valdið miklum usla í náttúrunni þar sem lífríki var ekki aðlagað tilvist þeirra. Þrátt fyrir grundvallarsjónarmið frv. um vernd villtra fugla og villtra spendýra getur sú staða komið upp að rétt þyki að útrýma tegund eða stofni dýra á Íslandi sem ekki teljist til íslenska dýraríkisins vegna tjóns sem þessi tegund kunni að valda á náttúru landsins eða heilsu manna og dýra. Síðasta mgr. 7. gr. heimilar umhvrh. að taka ákvörðun um að stefnt skuli að útrýmingu tegundar sem flust hefur til Íslands af mannavöldum, enda telji dýranefnd það bæði æskilegt og gerlegt. Hugsanlegt er t.d. að villiminkur fylli þennan flokk síðar ef tekst að finna aðferð til að útrýma honum. Varðandi 8. gr. frv. vil ég taka það fram að efni hennar er með þeim hætti að þar er ekki breytt neinum gildandi reglum um aðgang almennings að veiðilendum eða neinu að því er varðar veiðirétt landeigenda. Eignarréttarmál í almenningum og afréttum taka til mun fleiri þátta en nytjaréttar á dýrum. Taka þarf á þeim málum í heild og er brýnt að það verði gert. En til þess að nytjaréttarþátturinn verði ekki til að tefja framgang þessa máls er ákvæði greinarinnar efnislega samhljóða sambærilegum ákvæðum í núgildandi lögum. Í greininni er einnig heimild fyrir umhvrh. að setja reglugerð um veiðar erlendra ferðamanna en það hefur færst í vöxt að útlendingar komi til Íslands í því skyni að stunda hér skotveiðar og því er tæplega verjandi annað en settar verði skýrar reglur í þeim efnum. Í 9. gr. frv. eru taldar upp ýmsar veiðiaðferðir sem eru óheimilar. Þessi upptalning byggist að mestu á ákvæðum Alþjóðasamþykktar um fuglaverndun, hins svonefnda Parísarsáttmála sem Íslendingar hafa verið aðilar að frá árinu 1956. Enn fremur á ákvæðum samnings Evrópuráðsins um vernd villtra plantna og dýra og lífsvæða í Evrópu eða hins svonefnda Bernarsáttmála. Gert er ráð fyrir að undanþágur megi veita vegna veiða í vísindaskyni eða ef dýr valda tjóni og er það einnig í samræmi við þessa sáttmála. Í 10. gr. frv. er sett fram sú grundvallarregla að veiðar á villtum fuglum og landspendýrum séu óheimilar á svæðum sem hafa verið friðlýst vegna dýralífs, sbr. lög um náttúruvernd. Þó má rifta þeirri friðun að fullu eða gagnvart tiltekinni tegund ef ráðgjafarnefnd sú sem ég hef áður nefnt, dýranefnd, mælir með því og Náttúruverndarráð samþykkir. Í 5. kafla, 11. gr. er fjallað um veiðikort og hæfnispróf veiðimanna. Ljóst er að þessi grein mun valda nokkrum umræðum vegna þess að hér er um nýmæli að ræða og legg ég áherslu á að Íslendingar eru langt á eftir öðrum þjóðum, við erum eftirbátar annarra að því er varðar eftirlit með þeim dýrastofnum sem veiðar eru stundaðar á. Má t.d. nefna rjúpuna. Um árabil hafa verið uppi deilur um áhrif veiða á stofnstærð hennar og er raunar eitt langvinnasta deilumál í sölum Alþingis, á stundum a.m.k., sem um getur. Vandinn í þessu sambandi er sá að engar upplýsingar eru fyrir hendi um rjúpnaveiðina eða fjölda þeirra veiðimanna sem rjúpnaveiðar stunda. Þá má minna á að erlendis er það mjög víða lögbundið að þeir sem stunda veiðar skuli afla sér veiðikorts og þetta veiðikort er sönnun þess að þeir hafi skilað skýrslu um veiðar síðasta árs og greitt gjald í veiðisjóð. Veiðiskýrslur veita upplýsingar um heildarveiði og breytingar á veiði milli ára. Veiðisjóður yrði notaður til að standa straum af kostnaði við rannsóknir á villtum dýrum og til stofnstýringar. Rétt er að minna á að veiðidagbækur eru skylda við nánast alla aðra veiði og ekki að ástæðulausu, sbr. lög um lax- og silungsveiði. Þegar menn fara til laxveiða og silungsveiða í ám og vötnum þykir sjálfsagt að þeir skrái alla veiði. Þetta þykir ekki tiltökumál og ekki umdeilt. Ýmsir hafa bent á að veiðiskýrslur verði hugsanlega óáreiðanlegar. Nefndin sem vann að gerð þessa frv. ræddi það mál og það var skoðun nefndarmanna að heildarskekkjan í samanlagðri veiði samkvæmt veiðiskýrslum yrði sjálfsagt nokkuð á sama veg frá ári til árs. Sveiflur í veiði og stofnstærð ættu að koma fram þrátt fyrir skekkju auk þess sem hlutfallsleg veiði af hinum ýmsu tegundum ætti að koma fram. Eðlilegt er að umhvrn. láti hanna veiðidagbækur sem væri einfalt að færa alla veiði í. Ég tel miklar líkur á að meiri hluti ábyrgra veiðimanna mundi færa slíka dagbók samviskusamlega og ekki færast undan því, enda vandséð hvaða rök eru fyrir slíku. Þar að auki má benda á að veiðidagbækur og veiðiskýrslur munu koma hverjum veiðimanni vel, hvort sem litið er á þær frá þröngum sjónarhóli veiðimanns eða í víðtækara samhengi þekkingar á stofnum villtra dýra. Mér þykir einnig líklegt að margir veiðiréttarhafar telji veiðigjald skatt á hlunnindi. Auk þess komi engum við hvað þeir veiði á eigin landi. Því er þá til að svara að niðurstöður rannsókna sem stundaðar eru fyrir tekjur á veiðigjaldi munu koma öllum veiðimönnum til góða, hvort sem þeir eru landeigendur eða ekki. Auk þess er eðlilegt að veiði landeigenda verði skráð eins og öll önnur veiði, enda er um að ræða veiði úr sameiginlegum stofnum villtra dýra og landeigandi á ekki villt dýr á sinni landareign þótt hann eigi nytjaréttinn. Þetta er auðvitað meginatriði en mér er alveg ljóst að talsmenn hinna hefðbundnu hagsmuna munu leggjast gegn þessum ákvæðum, a.m.k. sumir hverjir. Ég tel hins vegar að það sé veruleg skammsýni. Það er óhjákvæmilegt að taka upp eftirlit og einhverja skráningu af því tagi sem ég hef gert grein fyrir. Í þessu sambandi vil ég nefna að grænlenska landsstjórnin er nú með það á prjónunum að taka upp svipað kerfi þannig að allir veiðimenn á Grænlandi þurfi að fá veiðileyfi til eins árs í senn og í lok veiðiársins verði þeir að skila skýrslu um hvað þeir hafi veitt, hvar og hve mikið. Öðruvísi er að mati ráðamanna í Grænlandi ógerlegt að fylgjast með veiðum á þeim 47 tegundum spendýra og fugla sem veiðar eru stundaðar á hjá grönnum okkar í Grænland. Í 11. gr. er einnig heimild til að ákveða í reglugerð um veiðikort að þeir sem stundi veiðar á villtum dýrum skuli hafa lokið sérstöku prófi um villt dýr og umhverfi þeirra og í hæfni til veiða. Ég held að við höfum líka dregist aftur úr að því er varðar þær kröfur sem gerðar eru til veiðimanna. Stundum hefur maður heyrt því haldið fram að menn séu fæddir veiðimenn og þurfi einungis lágmarkstilsögn í meðhöndlun skotvopna. Hæfni veiðimanna er auðvitað fólgin í miklu fleiri atriðum en því einu að kunna að skjóta af byssu. Árin 1990 og 1991 voru haldin námskeið í Reykjavík að tilstuðlan dómsmrn. þar sem m.a. var veitt tilsögn í vistfræði og náttúruvernd. Einnig hefur kennsla í meðferð skotvopna verið aukin. Þessari starfsemi er sjálfsagt að halda áfram og efla hana. Í 12. og 13. gr. frv. eru ákvæði um refi og minka. Þar er gert ráð fyrir því að óheimilt sé að eyðileggja greni. Ástæðan fyrir þessu er tvíþætt. Í fyrsta lagi má líta á eyðileggingu grenja sem náttúruspjöll, enda hafa mörg þeirra sennilega verið í notkun öldum eða jafnvel árþúsundum saman. Í öðru lagi gerir það grenjaskyttum erfitt um vik ef þekkt greni eru eyðilögð því þá aukast líkur á að tófan notfæri sér óþekkt greni. Hér eru einnig ákvæði um greiðslu kostnaðar þar sem segir að umhvrh. ákveði árlega viðmiðunartaxta launa og verðlauna fyrir unna refi, sem veiddir eru skv. 3. mgr. Stjórnir viðkomandi sveitarfélaga skulu árlega gefa skýrslur um refaveiði og kostnað við þær og endurgreiðir ríkissjóður þá 1 / 4 hluta kostnaðar við veiðarnar eftir viðmiðunartöxtum. Um þessa kostnaðarskiptingu hefur áður verið fjallað í þinginu og ætla ég ekki að fara mörgum orðum um hana. Ljóst er að það þarf að stýra þessu miklu betur. Þetta hefur nánast verið kostnaður sem á hverju ári hefur farið langt fram úr öllum áætlunum og hefur þurft að greiða með aukafjárveitingum á hverju einasta ári. Ætlunin er að ná betri stjórn og betri tökum á því hvernig þessar veiðar fara fram og tryggja að þær séu fyrst og fremst stundaðar þar sem brýnast er. Í 14. gr. frv. eru ákvæði um hreindýr. Þau hafa nokkra sérstöðu í lífríki landsins vegna þess að þau voru flutt hingað sem gjöf til Íslendinga. Samkvæmt áliti Lagastofnunar Háskóla Íslands frá því á sl. vori, sem unnið var að frumkvæði umhvrn., er hreindýrastofninn á Íslandi ,,ekki háður beinum eignarrétti í einkaréttarlegum skilningi, hvorki ríkisins né annarra``. Sérstakar reglur þurfa að gilda um veiðar og rannsóknir á hreindýrum og hefur nýlega verið gefin út sérstök reglugerð um það efni. Þar er um ýmiss konar nýmæli að ræða og hefur um þau mál tekist allgott samkomulag að ég hygg. Engin heildarlöggjöf er í gildi varðandi seli og rostunga eða veiðar á þeim við Ísland. Samkvæmt frv. eru rostungar alfriðaðir en ráðherra getur samkvæmt tillögum sjútvrh. sett reglugerð sem heimilar skotveiðar á fjórum tegundum sela. Ætlast er til að í reglugerð verði tilgreind þau svæði og árstímar þegar veiði er heimiluð á hverri tegund fyrir sig, að teknu tilliti til hefða og staða þar sem selur getur valdið tjóni í og við laxveiðiár. Sjútvrh. er ætlað að hafa umsjón með og stjórna þeim aðgerðum af opinberri hálfu sem ætlað er að hafa áhrif á stofnstærð og útbreiðslu sela eða tjón af þeirra völdum en veiðistjóraembættið annast fyrir umhvrn. stýringu á stofnum annarra villtra dýra sem valdið geta tjóni og aflétta má friðun á skv. 6. kafla frv. Í 17. gr. er fjallað um ísbirni. Eftirlit með veiðum á ísbjörnum í þeim löndum þar sem þeir eiga heimkynni er mjög strangt og gerðu Norðmenn, Danir, Kanadamenn, Bandaríkjamenn og Sovétmenn með sér samkomulag um vernd þeirra árið 1973. Ísbirnir slæðast stundum til Íslands með hafís. Rétt þykir að styrkja viðleitni fyrrgreindra þjóða með því að banna veiðar á ísbjörnum á hafís eða á sundi en gangi ísbirnir á land gegnir öðru máli. Þá er eðlilegt að heimilt sé að fella þá en áhersla er þó lögð á það að til veiðanna séu notuð heppileg vopn eftir því sem hægt er. Í 18. gr. eru tilgreindar þær fuglategundir sem aflétta má friðun á og setja allstrangan ramma um þann tíma árs sem umhvrh. er heimilt að aflétta friðun. Þessar reglur eru að mestu leyti sniðnar eftir gildandi lögum um veiðitíma fugla. Gert er ráð fyrir að um þetta verði sett regugerð þar sem í einhverjum tilvikum verði leyfður styttri veiðitími en heimilaður er samkvæmt frv. Þá þykir rétt að ítreka að varúð og nærgætni skuli sýnd í námunda við fuglabjörg. 19. gr. fjallar um nýtingu hlunninda en þau hafa frá alda öðli verið mikilvægur þáttur í lífsafkomu þjóðarinnar og skipt sköpum fyrir sum byggðarlög. Flest þessara hlunninda skipta að vísu litlu máli fyrir afkomu manna nú á tímum en þrátt fyrir það er engin ástæða til að afnema rétt veiðirétthafa til þeirra, enda ekkert sem bendir til að hefðbundin nýting hafi stefnt umræddum stofnum í hættu sé litið til landsins í heild þótt staðbundin vandamál vegna ofnýtingar kunni að vera til staðar. Í 1. mgr. er fjallað um friðlýst æðarvarp. Breytingar frá 9. gr. gildandi laga um fuglaveiðar og fuglafriðun eru fólgnar í því að bannað er án leyfis varpeiganda að leggja net nær friðlýstu æðarvarpi en hálfan km frá stórstraumsfjörumáli, var áður fjórðungur úr km. Um töku andar- og gæsareggja gilda þau ákvæði að minnst skulu skilin eftir fjögur egg í andarhreiðri og tvö í gæsarhreiðri. Auk skeiðandar, skutulandar og straumandar, sem eru undanskildar þessu ákvæði samkvæmt gildandi lögum, eru samkvæmt frv. gargönd, hrafnsönd og gulönd einnig undanskildar þessu heimildarákvæði. Þá er heimilað að taka heiðagæsaregg samkvæmt þessari grein en það er ekki heimilt samkvæmt gildandi lögum. Bann er lagt við því að veiðirétthafi dreifi eggjum þessum til annarra, hvort sem er með sölu eða gjöfum. Þetta er breyting frá gildandi lögum en til þessa hefur fáeinum aðilum veri heimilt að flytja út andaregg en þó ekki æðaregg. Gert er ráð fyrir óbreyttum heimildum til hefðbundinnar nýtingar ýmissa fuglategunda sem og til hefðbundinnar veiði landsels- og útselskópa, en eigandi veiðiréttar skal afla staðfestingar viðkomandi sveitarstjórnar og sýslumanns á rétti sínum. Í 20. gr. er fjallað um refsiákvæði og réttarfar og í 22. gr. er ákvæði um gildistöku og brottfall þeirra laga sem þessi rammalög eiga að koma í staðinn fyrir. Gert er ráð fyrir að þessi lög öðlist gildi í upphafi næsta árs, þ.e. 1. janúar 1993. Með frv. er prentað sem fskj. umsögn fjmrn. um kostnað þessa frv., ef að lögum verður eins og það er prentað hér. Ég ætla ekki, virðulegi forseti, að hafa um þetta fleiri orð að þessu sinni, en legg til að málinu verði að lokinni þessari umræðu. vísað til 2. umr. og hv. umhvn.

Herra forseti. Frv. þetta um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum, öðrum en hvölum, mun seint verða talið pólitískt mál. Frv. er flutt sem stjfrv. en sjálfsagt er að geta þess við 1. umr. að bæði ég og ýmsir aðrir þingmenn í mínum flokki hafa fyrirvara um einstök atriði frv. Telja má eðlilegt og sjálfsagt mál að sett verði heildarlöggjöf um þetta efni eftir að þessir málaflokkar hafa færst undir nýtt ráðuneyti, umhvrn. Menn geta viðurkennt að það sé sjálfsagt enda þótt um það megi deila hvernig til hafi tekist um samningu frv. Hæstv. umhvrh. hefur nú mælt fyrir frv. og dregið fram ýmis þau atriði sem þar skipta máli og þær helstu nýjungar sem þar er að finna. Frv. byggir á því að nálega allar veiðar séu leyfisbundnar og að leyfi umhvrh. eða ráðuneytis þurfi til hvers konar veiða sem hér er fjallað um nema til þess að veiða rottur og mýs. Þær veiðar munu vera hverjum og einum frjálsar og sjálfsagðar eftir því sem hæfni og löngun stendur til hjá hverjum og einum. Ég verð að viðurkenna að mér finnst að það miðstýringarkerfi sem sett er upp um þetta efni sé ærið mikið og miðað við þann fjölda veiðimanna sem stundar veiðar á Íslandi þá þurfi að gefa út nokkuð mörg leyfi af hálfu umhvrn. ef þeir ætla allir að afla sér réttar til þess að stunda veiði. Nú vil ég gjarnan taka fram að ég er ekki sjálfur veiðimaður og hef örsjaldan, og það fyrir mörgum árum, gengið til veiða og ég tala þess vegna ekki út frá mínum persónulegu hagsmunum hvað þetta snertir. Annað atriði sem rétt er að vekja athygli á í þessu frv., og hæstv. ráðherra vakti sjálfur athygli á, er hversu gert er ráð fyrir að hæstv. ráðherra setji reglugerð við mörg atriði sem þar er fjallað um. Í greinargerð frv. eru talin upp hvorki meira né minna en 12 atriði sem hæstv. umhvrh. ýmist getur eða skal setja reglugerð um. Með þeim hætti er verið að setja löggjöf sem færir umhvrh. vald til setningar reglugerða að eigin vild um jafnmörg atriði og hér er talið upp. Nú ætla ég ekki að kasta neinni rýrð eða draga fram neinar efasemdir um það að núv. hæstv. umhvrh. fari með vald sitt samkvæmt bestu vitund og af fullri hlutlægni, en almennt finnst mér um löggjöf að það sé hæpið að hún feli í sér jafnvíðtækt reglugerðarvald til einstakra ráðherra og hér er gert ráð fyrir. Þetta mat mitt byggist vitaskuld á því að alls konar menn, venjulega hv. þm., sitja í sæti ráðherra og með því er verið að fela ráðherrum sem e.t.v. hafa breytilegar skoðanir frá einum tíma til annars vald til þess að breyta mjög til um framkvæmd á löggjöf sem hefur það rúm ákvæði eins og þessi löggjöf sem hér er til meðferðar í frumvarpsformi. Ég held að samning frv., sem að ýmsu leyti er vel orðað, beri þess vitni að þar hafa um vélað sérfræðingar og vitaskuld er eðlilegt að sérfræðingar komi að þessu verki. Þeir sem samið hafa frv. eru í fyrsta lagi veiðistjóri, sem er sérfræðingur, og auk hans tveir dýrafræðingar og starfsmaður nefndarinnar var þriðji dýrafræðingurinn og síðan fól hæstv. ráðherra Jóni Gunnari Ottóssyni að vera tengiliður milli ráðuneytis og nefndarinnar og starfaði hann með nefndinni að lokagerð frv.  Ég skal ekki við 1. umr. fjalla um mörg einstök atriði frv. sem þó er ástæða til en ég vil þó aðeins víkja að örfáum atriðum. Ég skal ekki fara í orðhengilshátt um einstök orð eða setningar sem lúta að t.d. 1. gr. frv. um orðaskýringar, sem mætti betur fara að minni hyggju, en ég bendi á að í 3. gr. frv. er gert ráð fyrir að ráðherra hafi til ráðgjafar við umsjón þessara mála svokallaða dýranefnd. Nú liggur fyrir að lög þessi taka aðeins til villtra dýra. Ef kosið er að kalla ráðgjafarnefndina dýranefnd þá hlýtur hún að verða að heita villidýranefnd því að ég mun ekki ljá máls á því að neitt af mínum húsdýrum taki sæti í þessari nefnd ef ég skyldi eignast húsdýr aftur. Þess vegna beini ég þessu til hæstv. ráðherra sem ég veit að er allur af vilja gerður til að láta þetta fara sem best úr hendi. Þá eru þessi ákvæði er varða það að öll dýr eru friðuð nema mýs og rottur nema ráðherra gefi heimild til samkvæmt leyfum eða reglugerðum. Á þessu hef ég þegar vakið athygli, en síðan segir í þeirri miklu upptalningu sem er í 17 liðum hvaða áhöld megi ekki nota til þess að veiða með og þar segir m.a. í 3. tölul.: Steina, barefli, eggvopn, skutla o.s.frv. en þá vek ég athygli á því að í næstu grein, þ.e. 10. gr., stendur: ,,Særi veiðimaður dýr ber honum að elta það strax uppi og aflífa ef þess er nokkur kostur.`` Þá vildi ég nú spyrja hæstv. ráherra hvort þyrfti ekki að bæta við þennan málslið: Þó ekki með steinum, bareflum, eggvopnum, skutlum o.s.frv. sem bannað er að nota í næstu grein á undan, þ.e. skylt er að aflífa dýr en nota þá einhverjar aðrar aðferðir. Ég ætla ekki að gagnrýna að leitast sé við að koma á skráningu á veiðum á Íslandi. Ég held að það sé mjög þarft og tek undir með hæstv. ráðherra að stefnt sé að því. Ég vænti þess að farið verði að með eðlilegum hætti varðandi útgáfu þessara korta en bendi á að ráðherra, hver sem hann er, er í sjálfsvald sett að ákveða verð á slíkum kortum að eigin geðþótta og enginn veit á þessari stundu hvaða verð verður ákveðið. Ég bendi einnig á að ráðherra getur skipað þeim sem ætla sér að stunda veiðar eða sækja eftir að fá veiðikort að sækja námskeið eða skóla. Ég vænti þess að ekki verði haldið á þeim þætti málsins á þann hátt að vanir veiðimenn og trúverðugir verði skyldaðir á skólabekk til þess að þeir fái heimild til að stunda veiði áfram eins og þeir hafa gert kannski í áratugi. Ýmislegt í þessum efnum er þannig á valdi hæstv. ráðherra, hver sem hann er. Ekki er sama hvernig haldið er á því en ákvæðin skal setja í reglugerð eða beint samkvæmt ákvörðun ráðherra sjálfs hverju sinni. Ég bendi á að miðað við þessa reglu að enginn megi veiða dýr utan þess að hafa til þess leyfi hæstv. umhvrh. má ég ekki einu sinni drepa mink þó að hann hlypi fyrir fætur mér nema ég fengi til þess leyfi og ég mun ekki afla mér slíks leyfis. Dræpi ég mink án leyfis þá væri ég lögbrjótur. Þetta finnst mér of langt gengið í miðstýringu þessa frv. Ég hlýt að taka það fram að ég er svo gamall sem á grönum má sjá og hef alla tíð átt heima á eignarjörð minni, fyrrum eignarjörð foreldra minna. Þar er vatn í næsta nágrenni og þar eru veiðiár í grenndinni og í minni tíð hefur orðið gífurleg breyting á dýralífi og fuglalífi á þessu svæði, einkanlega fuglalífi. Ég minnist þess sem ungur maður að það var næsta óþægilegt verk þegar við vorum að heyja á engjum vegna mikillar mergðar af hvers konar ungum, þar á meðal andarungum sem voru í þéttum torfum, einnig ungum vaðfugla o.s.frv. Það var mikið andalíf við Húnavatn á þeim árum en síðan hvarf þetta að mestu. Fjöldi af þeim andategundum, sem þar voru algengar á fyrri tímum, er nú gjörsamlega horfinn. Það er eftir lítils háttar af hávellu, einstöku sinnum sést stokkönd, rétt einstöku sinnum toppönd en aðrar andategundir sjást ekki en fjöldi andategunda var þar mikill á fyrri tímum. Skýringin er væntanlega sú að á þessu tímaskeiði kemur minkurinn inn í hina villtu náttúru landsins. Minkurinn hefur að minni hyggju orðið gífurlegt skaðræðisdýr, hann umbyltir íslensku náttúrufari og íslensku fuglalífi, hann hefur jafnvel haft mikil áhrif á líf vatnafiska. Þótt hæstv. ráðherra segði hér áðan að gildandi lög hefðu sumpart miðað að því að útrýma einstökum tegundum sem ætlunin væri nú með þessu frv. að koma í veg fyrir, þá er ekkert vafamál að slík útrýming á aðeins við um eitt dýr og það er minkurinn. Ég held að ekki væri eftirsjá að honum úr íslenskri náttúru og því ætti að halda í lögum að gert sé ráð fyrir því að þessu dýri sé útrýmt. Ég nefndi vatnafiska. Ég minnist þess að fram um 1950 var silungsveiði í Húnavatni nokkuð jöfnum höndum bleikja og sjóbirtingur. Nú sést þar varla sjóbirtingur. Hvers vegna? Vegna þess að urrðinn, sjóbirtingurinn, hrygnir í straumvatni. Hann hrygnir í lækjum og skurðum sem renna í vötn og minkurinn hefur hirt að heita má hvert einasta seiði á þessu svæði og nú sést varla nokkurt seiði í þessum lækjum eða skurðum sem áður voru morandi í seiðum af öllum stærðum, upp í 15--20 sm silunga. Þannig er sú breyting og er vitaskuld því að kenna að minkurinn hefur unnið þessi spjöll í náttúrufari landsins. Bleikjan hins vegar lifir þetta af vegna þess að hún hefur hæfileika til þess að hrygna á kyrru vatni. Mér finnst nokkuð langt seilst að banna með löggjöf að hver sem er megi drepa þetta dýr án þess að hafa til þess leyfi hæstv. umhvrh. ef skilyrði eru til þess. Ég ætla ekki fjalla um veiði á hvítabjörnum sem hér eru sérstök ákvæði um þar sem sagt er að umhvrh. geti t.d. heimilað veiðistjóraembættinu að fanga slíka birni ef talið er að þeir séu ekki mjög hættulegir og flytja þá á einhverja staði þar sem þeir eru enn minna hættulegir. Önnur slík skringileg ákvæði eru í frv. sem mér sýnist varða þau dýr. En ég kemst ekki hjá því að víkja aðeins að 16. gr. frv. er varðar seli og rostunga. Hæstv. ráðherra sagði í sinni framsöguræðu að selir hefðu verið utan ráðuneyta til þessa, þó hefðu landbrn. og sjútvrn. haft áhuga fyrir því að telja þá heyra til mála innan sinna vébanda. Þetta er vitaskuld alrangt. Selir og selveiðar --- sem ég hef ekki kynnt mér hvort með lögum um umhvrn. eru færð undir það ráðuneyti og biðst ég velvirðingar á því --- hafa löngum fylgt landbrn. og selveiðar hafa verið meðal hefðbundinna hlunninda bænda á bújörðum. Það haggar auðvitað ekki því að sjútvrn. hefur á undanförnum árum verið með nokkra afskiptasemi af selum og selveiði en lögmæt getur afskiptasemi sjútvrn. af selum eða selveiðum aldrei tekið til annarra svæða en þeirra sem eru utan netlaga, utan 115 m frá stórstraumsfjöruborði. Þar innan er landareign jarða og jarðir eru, eins og allir ættu að vita, þannig í sveit settar í stjórnkerfinu að þær falla undir umsjá landbrn. og landbúnaðarlöggjöfina bæði að því er tekur til ábúðarlaga, jarðalaga o.s.frv. Þetta er því engin spurning. Í 16. gr. þessa frv. segir, með leyfi hæstv. forseta: ,,Umhvrh. getur í reglugerð aflétt friðun landsels, útsels, blöðrusels og vöðusels á tilteknum svæðum og árstímum samkvæmt tillögum sjútvrh. Sjútvrh. stjórnar nýtingu selastofna og hefur umsjón með þeim aðgerðum af opinberri hálfu sem ætlað er að hafa áhrif á stofnstærð og útbreiðslu sela eða tjón af þeirra völdum.`` Þótt þetta segi hér í þessu frv. getur afskiptasemi hæstv. sjútvrh., hver sem hann er, aldrei náð lengra en að landareignum jarða. Selveiðar hafa alla stund að yfirgnæfandi meginhluta, verið stundaðar innan landareigna jarða. Það er nær fágætt að selir séu skotnir eða veiddir á hafi úti utan við netlög, 115 m frá stórstraumsfjöruborði. Þessi afskiptasemi hæstv. sjútvrh., hver sem hann er á hverjum tíma, nær því mjög skammt um þetta efni. Landbúnaðarlöggjöfin er á hinn bóginn skýr að því er þetta snertir. Hæstv. ráðherra sagði það --- ég biðst velvirðingar, hæstv. forseti, að ég gerist helst til langorður --- um ákvæði um fuglaveiðar og friðun á fuglum að það væri mjög sniðið eftir því sem er í gildandi löggjöf og tel ég víst að það sé rétt. Ég tel hins vegar að það sé álitamál hvort ekki sé kominn tími til að taka þau ákvæði til endurskoðunar með tilliti til þeirra breytinga sem ég vék aðeins að í fuglalífi landsins, a.m.k. eins og ég sagði frá hér áðan og ég kem ekki nema að örfáum þáttum málsins. Um leið og fækkað hefur andategundum á því svæði sem ég þekki best til, eins og ég lýsti áðan, mófuglum og vaðfuglum, t.d. er óðinshani nærri því horfinn sem var afar algengur fyrir tveimur eða þremur áratugum, þá hefur mávum fjölgað gífurlega og ég tala ekki um gæsir og álftir. Minkurinn virðist ekki hafa ráðið við álftina og gæsina en það er slík mergð af gæsum og í sumum tilvikum álftum að álitamál er hvort ekki sé ástæða til að taka þessi ákvæði um fuglafriðun til endurskoðunar og friða meira heldur en frv. gerir ráð fyrir, t.d. ýmsar andategundir, egg þeirra og endurnar sjálfar, en ganga þá frekar á þá stofna sem hefur sannanlega stórfjölgað í á undangengnum árum. Ég held að það sé ekki fleira sem ég óska að taka fram við þessa umræðu. Ég endurtek að þótt ég hafi gert hér ýmsar athugasemdir sem ég tel mig hafa fullan rétt til því þetta mál verður, eins og ég sagði, seint pólitískt mál, þá er eðlilegt að stefnt sé að því að setja löggjöf um þetta efni, samræmda löggjöf með tilliti til þeirra breytinga sem gerðar hafa verið á Stjórnarráðinu þannig að þau mál sem falla undir umhvrn. séu felld saman í við nýjan lagabálk.

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns geta þess að stjfrv. það sem hér er til umræðu um verndun og veiðar á villtum dýrum er um margt þarft og tímabært. Þrátt fyrir að svo sé er ljóst að ýmsar greinar frv. þurfa nánari umfjöllunar við til þess að viðunandi geti talist. Ég nefni fáein atriði. Í 8. gr. segir, með leyfi forseta: ,,Öllum íslenskum ríkisborgurum og mönnum með lögheimili hér á landi eru dýraveiðar heimilar í almenningum, á afréttum utan landareigna lögbýla, enda geti enginn sannað eignarrétt sinn til þeirra, . . . `` Hér mætti orða skýrar og svo óyggjandi sé að allt land í eigu einstaklinga, félagasamtaka þeirra eða sveitarfélaga séu undanþegin veiðiheimild. Það er mikilvægt að þetta ákvæði sé sett fram með svo skýrum hætti að ekki valdi deilumálum. Í 9. gr. er fjallað um skotvopn, m.a. er minnst á að óheimilt sé að nota haglabyssur við fuglaveiðar með hlaupvídd stærri en nr. 12. Ég vil aðeins koma því að að í viðtölum mínum við veiðimenn eru þeir að velta fyrir sér þeim sjálfvirku byssum sem eru leyfðar hér á landi og einhverjir tugir eru af, að ástæða sé til að hafa eftirlit með því til hvers þær eru notaðar. Ein meginhugmynd í frv. er að koma á veiðieftirliti og að nokku veiðistjórnun gegnum sölu á veiðikortum. Hvað varðar fyrirhuguð veiðikort er ýmislegt óskýrt. Ég skil það svo að öllum sé skylt að kaupa veiðikort verði frv. að lögum. ,,Á veiðikorti skal getið nafns handhafa, svæðis sem kortið gildir á, gildistímabils, tegunda og fjölda dýra af hverri tegund sem viðkomandi hefur leyfi til að veiða.`` Í þessari tilvitnun eru atriði sem vekja upp spurningar svo sem hvað kortið á að gilda á stórum svæðum og kannski landinu öllu í sumum tilfellum, þ.e. þeim hluta þess sem veiðar eru heimilar á. Hvað um gildistíma korts? Og hvar eiga hæfnisprófin að fara fram? Er fyrirhugað að stefna mönnum á einhver ákveðin svæði eða hvernig er það fyrirhugað? Ég nefndi það fyrr að ég skil frv. svo að öllum verði skylt að kaupa umrædd veiðikort. Ég get ekki fellt mig við þá hugmynd að landeigendum sé skylt að kaupa veiðileyfi í sínu eigin landi og hvet til þess að þetta atriði verði endurskoðað. En það er hins vegar ekki fráleitt að ætla landeigendum að fylla út veiðikortið og jafnvel umhvrn. að kostnaðarlausu. Það er ljóst að eigi 2. gr. frv. að ná fram er nauðsynlegt að skipulag sé haft á skráningu veiða í öllu landinu og í einkalöndum líka. Ég tek undir þau orð ráðherrans. Fyrirhuguð er gjaldtaka af þessum veiðikortum sem á að renna í sérstakan sjóð er nota skal til rannsókna á villtum dýrum. Ekki skal ég lasta það. Í 9. gr. eru talin upp áhöld og aðferðir sem óheimilt er að nota við veiða. En það er öllum ljóst, virðulegi forseti, að slík markmið svo og að allir veiðimenn hafi veiðikort nást ekki fram nema með virku eftirliti á veiðisvæðum. Slíkt hlýtur að verða gífurlega kostnaðarsamt. Ég sakna þess satt best að segja að hvergi í frv. skuli vera gerð tilraun til að meta þann kostnað sem vissulega er óumflýjanlegur eigi frv. sem lög að verða annað og meira en pappírsgagn. Það eina sem hér kemur fram varðandi kostnaðarþætti er að ríkissjóður kemur kostnaðinum við refaveiðar að mestu yfir á sveitarfélögin að vísu með ákvæði um endurgreiðslu að einum fjórða af kostnaði eftir einhverjum viðmiðunartöxtum. Ég vil í þessu sambandi leggja áherslu á að ríkisvaldið færi ekki verkefni til sveitarfélaganna, hvorki þetta né önnur, án þess að á móti komi auknir tekjumöguleikar. Í athugasemdum með frv. kemur fram að umhvrh. skuli setja eða geti sett reglugerðir, allt að tólf reglugerðum og frv. hljóðar upp á 22 greinar. Mér finnst þetta vera ansi langt gengið í að setja reglugerðir. Reyndar er á það bent að þetta fyrirkomulag um reglugerðir sé í samræmi við staðreyndir. Hlutirnir eru alltaf að breytast og það má til sanns vegar færa en ég held að þó mætti reyna að breyta lögunum. Ég tel það hljóta að verða farsælla að menn viti nánar um hvað er verið að samþykkja hverju sinni. Í lokin vil ég segja að tilgangur frv. horfir til betri vegar og að tilganginum verður ekki náð nema með umfangsmiklu og kostnaðarsömu eftirliti. Ég vil enn og aftur leggja áherslu á þennan eftirlitsþátt, a.m.k. þegar maður upplifir það, svo ég fari að segja einhverjar sögur að heiman, eins og hv. þm. Pálmi Jónsson, að þá finnst manni oft á haustin þegar veiðitímabil eru að hefjast að það sé heppni að ekki verða mannskaðar þegar veiðimenn flykkjast yfir. Ég tel það af hinu góða ef eftirlitið verður virkt og reglum fylgt eftir, því yrði fylgt eftir að frv. næði fram að ganga og menn gangi ekki um án þess að hafa veiðikort, að það skipti ekki máli hvort menn séu með þau eður ei vegna þess að enginn fylgist með því. Ég vil sem sagt hvetja til þess að reynt verði að koma á móts við það og fundin leið til að fjármagna þetta.

Herra forseti. Hér er stórt mál á ferðinni sem krefst þess að það verði vandlega skoðað. Hér hafa þegar komið fram nokkrar athugasemdir sem ég tel rétt að við tökum tillit til. Margt horfir til bóta í frv., kannski fyrst og fremst það sem er tæknilegs eðlis. Nú er verið að safna saman í einn stóran bálk ákvæðum fjölmargra laga sem hafa verið á víð og dreif og fjalla um eftirlit og dýravernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum og almennt um vernd þessara dýrategunda. Ég tel það horfa mjög til bóta ef okkur tekst að koma saman í einum lagabálki þeim ákvæðum er við teljum að þar eigi heima. Ég tek undir þau orð hv. þm. Pálma Jónssonar að hér gætir töluverðrar tilhneigingar til aukinnar miðstýringar. Það er nú svo að vernd og friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum er nokkuð sem gerist úti í hinni víðu og opnu náttúru. Ég held að ef einhvers staðar þurfi að taka tillit til aðstæðna og reyna að stuðla að náinni samvinnu með aðilum um allt land, þá sé það á þessu sviði. Ég held að það sé einmitt á þessu sviði sem við þurfum ekki og eigum alls ekki að stefna til aukinnar miðstýringar, síst af öllu miðstýringar þar sem sérfræðingar eiga hafa meginvöld, sérfræðingar sem horfa kannski á málin út frá hagsmunum sérfræðihyggjunnar sem hér hefur hreiðrað um sig í Reykjavík. Ég verð líka að segja að mörg ákvæði þessa lagafrv. bera vott og keim af þessum viðhorfum. Hér kom fram í máli hv. þm. Pálma Jónssonar að það sem hefur fyrst og fremst ógnað dýralífi í náttúrunni á undanförnum áratugum er minkurinn og að nokkru leyti refurinn. Ég tek undir þau orð líka að við eigum að halda inni í lögum ákvæðum um að stefnt skuli að því að útrýma minknum. En nú bregður svo við að í þessu frv. er beint og óbeint verið að draga úr minkaveiðum af því að ríkisvaldið ætlar að draga úr sinni hlutdeild í þessum veiðum, úr 75%, sem hún hefur verið alveg fram að síðustu áramótum, og niður í 25%. Að vísu varð breyting á þessu um síðustu áramót þegar hlutdeildin lækkaði niður í 50%. En sérstök ákvæði eru til staðar er létta undir með fámennustu og fátækustu sveitarfélögunum sem þurfa að leggja mikið af mörkum til þessara veiða þannig að þau geti haldið áfram að stunda þær svo þær leggist ekki af. Það er alveg ljóst að ef sú regla á að gilda almennt að hlutur ríkisins í þessum veiðum eigi að lækka úr 75% niður í 25%, þá leggjast minkaveiðar víðast af. Ég segi: Þá leggjast minkaveiðar víðast af. Þá er betur heima setið en af stað farið með frv. Ég þekki svolítið til þessara veiða og ég þekki líka svolítið til þess hvaða hreppar hafa verið að greiða meginkostnaðinn af þessum veiðum í gegnum tíðina. Það eru einmitt þessi fámennu sveitarfélög sem hafa minnstu tekjurnar sem þurfa að standa undir kostnaðinum. Hér erum við í raun og veru að tala um stórmál er snertir tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Hlutfallsstofnstærðir peninga, sem við erum að tala um í þessu sambandi, eru háar miðað við hvern íbúa og ég yrði hræddur um að margur mundi a.m.k. verða undrandi ef svona einhliða frv. eða ákvæði kæmi fram er varðaði stóra málaflokka í Reykjavík og nágrannasveitarfélögunum. Við getum ekki tekið upp svona verkaskiptingu með einhliða hætti án þess að það verði kannað mjög gjörla hvaða afleiðingar það hefur. Við þurfum líka að vera viss um að þetta ákvæði dragi ekki úr minkaveiðum sem þarf þvert á móti að stórefla. Kostnaður við minkaveiðarnar á undanförnum árum hefur ekki verið mikill fyrir ríkissjóð og ég held að peningunum hafi verið vel varið vegna þess að víða hefur verið vel að þessum veiðum staðið og þær hafa verið að eflast með betri árangri, hæfir menn hafa komið að þessu verki með góða hunda. Ég vil þess vegna koma þeim sjónarmiðum á framfæri að við förum ekki að grípa til einhverra sparnaðarráðstafana fyrir ríkissjóð sem þýða auknar álögur á minnstu og fátækustu sveitarfélögin sem hefur þær afleiðingar í för með sér að það skaðar allt náttúrulíf í þessu landi og eykur kostnað ríkissjóðs síðar. Hér er sérstakt og nýtt ákvæði að finna í þessu frv. sem nokkuð hefur verið til umræðu en fjallar um veiðikort og hæfnispróf veiðimanna. Það er rétt að vekja athygli á athugasemdum frá fjmrn. eða fjárlagaskrifstofu fjmrn. þar sem um frv. er fjallað og þar segir svo orðrétt: ,,Ákvæði 11. gr. frv. um að allir sem veiðar ætli að stunda þurfi til þess tilskilið leyfi gegn greiðslu fyrir veiðikort felur í sér tekjuöflun. Erfitt er að leggja mat á um hversu háar fjárhæðir er að ræða. Ef t.d. gert er ráð fyrir að 15.000 manns kaupi kort og að kortið kosti 1.000 kr. verða tekjur 15 millj. kr. Á móti hlýst nokkur kostnaður við eftirlit með veiðum og skráningu og úrvinnslu upplýsinga sem skilað er inn vegna kvaða þar að lútandi við endurnýjun veiðikorts. Samkvæmt ákvæðum frv. skal verja tekjunum til að standa undir rannsóknum og stýringu á veiðum. Að mati fjmrn. er óæskilegt að marka tekjustofna með þessum hætti, fremur skuli ákvarða í fjárlögum hverju sinni framlag til tiltekinna verkefna.`` Ég vek athygli á þessari athugasemd fjárlagaskrifstofu fjmrn. og þeirri skoðun sem kemur þar fram að þeir telja að þetta muni ekki verða tekjuauki fyrir ríkissjóð, hér yrði fremur um að ræða sparnaðarfrumvarp fyrir ríkissjóð. Hvort það þýðir svo aftur eflda eða aukna náttúruvernd í landinu má, eins og ég hef bent á, efast um. Alla vega bendir fjmrn. á að hér yrði í heild um óveruleg nettó kostnaðaráhrif að ræða fyrir ríkissjóð og heildina. Þess vegna hef ég efasemdir um að sú leið sem hér er verið að gera tillögu um að verði farin, þ.e. að gefa út veiðikort til þess að geta fremur komið böndum yfir upplýsingar um það hvernig náttúrulífið í landinu er og komast nær því, eins og hæstv. ráðherra gerði hér grein fyrir áðan og ég tek undir að er sannarlega þörf á, að hægt sé að afla frekari upplýsinga um náttúrulífið, fjölda fugla og fjölda dýra o.s.frv. eins og frekast er unnt, þá er ég hræddur um að þetta gangi hreinlega ekki upp í framkvæmd. Auðvitað er gott að bera okkur saman við aðrar þjóðir en hér eru aðrar aðstæður en meðal annarra þjóða, kannski sérstaklega við veiðimennsku. Og ég vona að það verði ekki svo miðstýrt og svo kerfisbundið að enginn geti komið nálægt almennum náttúru- og fuglaveiðum öðruvísi en að vera með á sér svo og svo marga pappíra er sanni að hann megi vera á sínum stað. Auðvitað er rétt og skylt að koma á fót eins góðu og eðlilegu eftirliti og hægt er að standa að og hægt er að framkvæma en ég óttast að ákvæði í lögum um svokallað veiðikort og jafnvel hæfnispróf manna sem hafa stundað veiðar í mörg ár geti farið úr böndum og ekki gengið upp í framkvæmdinni. Ég held að ekki sé gott að setja í lög ákvæði sem við óttumst að gangi ekki upp í framkvæmdinni. Í sambandi við hreindýrin vil ég taka fram og minna á að hreindýr ganga náttúrlega líka á eignarlandi. Í frv. er tekið skýrt fram að eignarréttur á landi þar sem hreindýr halda sig veiti ekki rétt til veiða á hreindýrum. Um þetta má sannarlega deila. Hér er verið að undirstrika að þessi réttur sé ekki til staðar. Hingað til hefur samt verið litið svo á að til staðar væri skaðabótaréttur í þessum efnum sem hafi réttlætt það að bændur og ábúendur hafi fengið í sinn hlut þær tekjur sem af þessum veiðum hafa hlotist. Ég tel að ekki verði svo gjörbreytt stefnu í einu vetfangi, bændur eiga hér mikilla hagsmuna að gæta og þá hagsmuni verður náttúrlega að verja. Þeir sem hafa hreindýr í sínum löndum vita hvaða spjöll þau geta unnið. Ég er einn af þeim sem hafa á annað hundrað hreindýr í því landi sem mér er falið til forsjár upp í átta mánuði á ári. Ég þekki það vel hvers konar náttúruspjöll hreindýrin vinna á landinu og ég veit líka vel hversu mikil spjöll hreindýr vinna á mannvirkjum eins og girðingum. Það er sannarlega skaðabótaréttur hér fyrir hendi sem verður að skoða mjög gaumgæfilega. Ég tek auðvitað mark á athugasemdum frá Lagastofnun Háskóla Íslands en það eru einvörðungu athugasemdir og túlkun á fyrirliggjandi lögum. Nauðsynlegt er að við kveðum á um málið hvað varðar réttarstöðu í lögum bæði landeigenda og sveitarfélags og ríkisvalds gagnvart arðseminni og rétti til nytja sem af hreindýrunum fæst. En ég vil líka nefna sérstaklega í þessu sambandi að við getum ekki sett einhliða lög án þess að taka tillit til þeirra hagsmuna sem eru sannarlega fyrir og komin er nokkur hefð á. Ég á mjög erfitt með að gefa heimild í lögum, opna heimild í lögum til ráðherra, um það að geta ákveðið gjald, hversu hátt sem honum líkar hverju sinni, í reglugerð. Ég tel að ef nokkuð ætti að vera í sambandi við gjald ætti að taka þar fram einhverja stærð eða viðmiðun þannig að ráðherrar hefðu það ekki alveg á valdi sínu hversu háa upphæð ætti að setja í það og það sinn. Það er líka rétt sem hv. þm. Pálmi Jónsson benti á að frv. er mjög opið og gefur ráðherra mikil völd. Það gefur ráðherra mikið svigrúm til að stjórna þessum málum. Það kann að vera rétt að á þessum vettvangi þurfi ráðherra að hafa töluverð völd og geta stjórnað þessu frá einu tímabili til annars og vera kannski ekki of bundinn af ströngum ákvæðum laga. Auðvitað verðum við að treysta ráðherra til þess að fara með þá stjórn en hvað varðar gjaldtöku t.d. þá tel ég að setja þurfi nánari ákvæði þannig að það verði ekki algjörlega á hans valdi að ákveða hversu gjaldið á að vera hátt hverju sinni. Nokkur ákvæði eru í þessu frv. sem horfa verulega til bóta. Ég vil nefna 19. gr. í 7. kaflanum í sambandi við netalagnir umhverfis æðavarp sem núna eru bundnar við 250 m frá stórstraumsfjöru en þessi vegalengd verður aukin upp í 500 m. Þarna er vissulega verið að stíga mjög þarft skref til verndar æðarfuglinum. Æðarvarp er vaxandi búgrein hjá íslenskum bændum og hér er verið að stíga skref sem hlúir að þeirri atvinnugrein. Ég vil að lokum ítreka það sem ég sagði í upphafi. Við þurfum að setja um þetta heildarlöggjöf, taka saman þau ákvæði sem við viljum enn halda inni úr þeim fjölmörgu lögum sem um þessi mál fjalla og setja saman í einn bálk. En við þurfum að fara varlega hvað öll ný ákvæði snertir og sérstaklega þessi atriði sem ég hef nú þegar nefnt og gert að umræðuefni.

Herra forseti. Mér þykir augljóst þegar frv. sem hér er til umræðu er grannt skoðað að það þurfi verulegrar uppstokkunar við í meðferð Alþingis. Þrátt fyrir mörg ágæt ákvæði og atriði sem fjallað er um í frv. og eru til bóta er sýnt að sérfræðingaveldið hefur markað þetta frv. fyrst og fremst án þess að til hafi verið kallaðir þeir sem búa yfir reynslunni, reynslunni við veiðar, veiðimennsku og almenna umgengni á veiðisvæðum. Það stangast margt á í frv., agnúar eru á því sem þarf að laga, sumum atriðum þarf að breyta verulega og fyrst og fremst vil ég vara við þeim anda sem er í frv., að auka eftirlit á eftirlit ofan varðandi veiðiskap. Ég held nefnilega að það sé sýnt ef þetta frv. nær fram að ganga eins og það er, muni ekki líða á löngu þar til fleiri eftirlitsmenn verða á veiðisvæðum landsins en veiðimenn. Ef það er tilgangurinn þá er það markmið út af fyrir sig en ég hygg að það sé ekki tilgangur frv. Það þarf kannski að fara bil beggja milli þess sem nú er í fugla- og veiðiverndarlögum og svo hins sem reynslan hefur sýnt að ástæða er til að taka á. Með þessu frv. mundi embætti veiðistjóra fljótlega þenjast út og nóg er nú komið af slíkum embættum hvort sem talað er um Bifreiðaskoðun Íslands, Vinnueftirlitið eða aðrar stofnanir sem eru mjög djarfsæknar eftirlitsstofnanir á miðstýringargrunni. Ég held að í sambandi við ákvæði um veiðileyfi í frv. sé gengið einum og langt. Það er sjálfsagt að hafa strangt eftirlit með byssuleyfum eins og er í þjóðfélaginu í dag. En veiðileyfi, kvóti, atriði þar sem sagt er í lögunum að skráð verði á veiðileyfiskort hvers veiðimanns hve mörg dýr hann megi veiða af hverri tegund er náttúrlega fjarri öllum raunveruleika hjá þeim sem vita hvernig veiðar eiga sér stað. Það er út í hött að ætlast til þess að veiðimenn fari að standa í slíkri skýrslugerð á a.m.k. allflestum þeim tegundum sem veiddar eru. Aðrar stofnanir fylgjast með viðgangi þeirra tegunda sem hafa viðkvæma stöðu í landinu. Ber þar fyrst að nefna Náttúrufræðistofnun Íslands og þá sérfræðinga sem þar fylgjast grannt með stöðu stofnanna, hvort sem það er rjúpan eða hinn alfriðaði fugl fálki. Þeir hafa góða mynd af öllu sviðinu og að mínu mati þarf ekki að fjölga eftirlitsstofnunum eða stofnun eins og er bent á.

Laxinn hefur verið skráður af veiðimönnum sjálfum sem veiða hann.

Þetta frv. fjallar nú ekki um laxveiði  Það eru nokkur atriði sem mig langar að víkja að. Í 9. gr. er til að mynda fjallað um að það megi hafa háf til lundaveiða. Þar ætti jafnframt að tilgreina langvíuveiði, ef menn vildu vera nákvæmir. Síðar í frv. kemur fram að gersamlega er bannað að veiða lunda og vík ég að því síðar. Í frv. er ráðgert að þeir sem stundi veiðar á villtum dýrum þurfi að hafa lokið sérstöku prófi um villt dýr og umhverfi þess og hæfni til veiða. Þannig er í rauninni verið að ýja að því að setja eigi upp skóla þar sem menn þurfi að fara á námskeið til þess að læra um hinar aðskiljanlegu tegundir og skotfimi. Þarna er komið að mjög dýru verkefni sem vart er ástæða til að stilla upp nema þá á sviði áhugafélaga því að þau eru til staðar. Þar fer fram ákveðin þjálfun og reynslu í skotfimi afla menn sér á almennri umgengni á veiðisvæðum. Þó auðvitað séu alltaf undantekningar er kannski best að treysta veiðimönnunum sjálfum fyrir því sem þeir eru að gera á ákveðnum veiðisvæðum. Því allur þorri veiðmanna ofgerir ekki veiðisvæðinu heldur reiknar með að geta komið þangað aftur. Í 18. gr. frv. segir að umhvrh. geti í reglugerð aflétt friðun eftirtalinna fuglategunda innan þeirra tímamarka sem síðan er getið um. M.a. segir að frá 1. sept. til 1. maí megi aflétta friðun á álku, langvíu, stuttnefju, teistu og lunda. Þetta þýðir að lundinn, sem er mest veiddi fugl landsins, sé alfriðaður yfir þann tíma sem hefðbundið veiðitímabil stendur yfir. Það er skýrt tekið á um þetta á þennan hátt. Þó að það komi fram í 19. gr. að hlunnindi veiti rétt til veiða á öðrum tímum en um getur í hugsanlegum reglugerðarbreytingum ráðherra, segir þar: ,,Á takmörkuðum svæðum þar sem kópaveiði, eggja- eða ungataka súlu, dílaskarfs, toppskarfs, fýls, skúms, hvítmáfs, ritu, álku, langvíu, stuttnefju, teistu og lunda, telst til hefðbundinna hlunninda, skulu friðunarðákvæði laga þessara ekki vera til fyrirstöðu því að nytja megi þau hlunnindi eftirleiðis.`` Þarna er einungis sagt að á hefðbundnum veiðisvæðum megi stunda eggjatöku eða ungatöku. Lundaveiðin byggist ekki á ungatöku. Að vísu er kofutekja við Breiðafjörð, á Vestfjörðum og víðar, en t.d. í öflugasta veiðisvæðinu, lundaveiðisvæðinu í Vestmannaeyjum, er lundapysja ekki tekin, hún er ekki veidd. Hefð er fyrir því og ekkert bendir til að það muni breytast. Almenn lundaveiði er samkvæmt þessu gersamlega bönnuð í frv. Þetta eru ,,lapsusar`` sem ég er alveg sannfærður um að koma inn hjá sérfræðingum sem þekkja ekki reynsluna í málinu. Er þetta gott dæmi um atriði sem þarf að breyta. Ég þykist viss um að frv. geri ekki ráð fyrir því í reynd að lundaveiði sé bönnuð.  Þó svo að meginhluti frv. sé eðlilegur grunnur og til bóta eru þarna grundvallaratriði, sérstaklega sem varðar miðstýringuna. Slátra á þeirri hugmynd, þessari ströngu kortlagningu og skýrslugerð sem veiðimönnum er ætlað að framfylgja. Eðlilegt er að hafa eftirlit með stöðu stofna og fylgjast með því að hlutir fari ekki úr böndum en það eru bara aðrar stofnanir sem gera það. Það þarf ekki að fara að neyða menn í tómstundum sínum til að stunda skýrslugerð á fjöllum. Menn eru vart að fara upp á fjöll til þess að sitja þar við skýrslugerð á hnjánum og til þess er í raun ekki leikurinn gerður. Menn eru í flestum tilvikum að afla fæðu með vopnum og auðvitað er grundvallaratriði að halda því innan ákveðinna marka en þetta er langt út yfir allt sem hægt er að telja eðlilegt, að búa til sérfræðiapparat sem á að hlaða sérfræðingum á heiðar og fjöll í stað þess að þar séu ósköp sakleysislegir veiðimenn að sinna sínum tómstundaáhugamálum. Það segir í grein um ísbirni að eðlilegt sé að heimilt sé að fella birni við ákveðnar aðstæður þegar þeir ganga á land, en áhersla er lögð á það að til veiðanna séu notuð heppileg vopn eftir því sem hægt er. Ég hef verið nokkrum sinnum með hópum veiðimanna sem veiða ísbirni á Norður-Grænlandi og þegar maður hefur verið þar þá þykir mér mjög broslegt að tekið skuli fram í lagafrv. að lögð sé áhersla á að nota heppileg vopn eftir því sem hægt er. Ef menn þurfa að berjast við ísbjörn undir einhverjum kringumstæðum þá held ég að menn séu ekki að hugsa til þess hvað sé heppilegt eftir laganna bókstaf, heldur einfaldlega hvað þeir geti gert í þeirri stöðu. Það er líklega ekkert dýr á jörðinni sem er eins grimmt í návígi og björninn og þetta er vægast sagt barnalega tekið til orða og sýnir kannski hvað okkar ágætu sérfræðingar í þjóðfélaginu gera sér lítið grein fyrir því að við erum veiðimannaþjóð og lifum fyrst og fremst á veiðum þó að það sé ekki daglegt brauð að tala um það í huggulegheitunum. Hv. þm. Pálmi Jónsson kom inn á atriði sem varða selveiði. Ég held að þar sé einmitt atriði sem mætti kannski kveða fastar á um í slíku frv. vegna þess að hagsmunir bænda og sjávarútvegs rekast á. Í lögum er skýrt kveðið á um fyrir hönd bænda að þeir hafi rétt til þess að veiða við og á sínum landareignum. Bændur hafa haft tekjur af sölu selsskinna fyrst og fremst sem er mjög slök og hefur verið slök um langan tíma og ekki hefur verið nein búbót í sjálfu sér fyrir bændur að sinna þeim hlunnindum að drepa sel. Á hinn bóginn er sýnt að mjög þarf að fækka sel við landið og ganga að honum á ákveðnum svæðum þar sem aukning hefur orðið mjög mikil vegna þess að þar veldur selurinn gífurlegu tjóni á fiskstofnum. Svæðið í kringum Surtsey í Vestmannaeyjum er gott dæmi þar sem selur hefur aukist jafnt og þétt síðan sú eyja reis úr hafi.  Það má heldur ekki lenda í þeirri gildru að það sé ekki heimilt fyrir sjávarútvegsaðila að drepa sel ef það stangast á við hlunnindarétt bænda. Það stangast á eins og þetta er í dag. Og við skoðun á frv., sem mér finnst nú fyrst og fremst vera lagt fram til kynningar og skoðunar, held ég að það kosti mikla vinnu að ná þessu fram þannig að það verði öllum fullsæmandi.

Virðulegi forseti. Það frv. sem hæstv. umhvrh. mælir fyrir og leggur fram er á margan hátt mikil nýjung og gerir ráð fyrir töluverðum breytingum á skipan þessara mála frá því sem áður hefur verið. Ekki fer á milli mála að margir hv. þm. sem hafa fjallað um þetta frv. á undan mér hafa varað mjög eindregið við ákveðinni miðstýringaráráttu sem væri falin í frv. Án þess að ég vilji gera lítið úr þeirri aðvörun vil ég þó taka fram að full þörf er á því að gera breytingu á skipan þessara mála og að mörgu leyti er nú rétti tíminn til þess. Það er svo að víða er ekki gripið til ráðstafana á þessu sviði fyrr en það er orðið heldur seint. Ég hef átt þess kost að kynnast svolítið veiðum á fuglum og spendýrum erlendis og þekki nokkuð til þeirra mála t.d. í Frakklandi og þar verður að segjast eins og er að þar er hið ömurlegasta ástand. Þar er búið að ganga svo nærri fjölmörgum stofnum fugla og dýra að það verður að flokkast undir meiri háttar slys. Það er með öðrum orðum ekki nógu gott að bíða þar til menn standa frammi fyrir slysinu og reyna þá að grípa til aðgerða. Það er rétt að grípa til aðgerða á meðan ástandið er tiltölulega viðunandi. Þannig er það á Íslandi að ástandið á stofnum fugla og raunar spendýra, þó að þar sé tegundavalið miklu fátæklegra, er tiltölulega gott. Hér er mikið af villtum dýrum ólíkt því sem er í Evrópu. Maður getur ferðast um Evrópu og um villt svæði Evrópu nánast dögum saman án þess að sjá eitt einasta kvikindi. Þar er veiðimennskan búin að ganga mjög nærri stofnunum en hér er ekki svo. Hér er einkum og sér í lagi mjög auðugt fuglalíf og að mörgu leyti er því rétt að taka á málum á meðan ástandið er tiltölulega gott. Að því er varðar þetta frv. þá gerir það ráð fyrir þó nokkurri miðstýringu, og þó nokkru valdi ráðherra í þessum efnum. Ég vil taka fram að mér finnst full ástæða til þess að skoða mjög rækilega hvort þarna er um að ræða of mikla miðstýringu eða of mikið vald sem ráðherra er fengið. Ég vil þó ekki lýsa því yfir hér og nú. Hins vegar ætla ég að segja strax að mér finnst það atriði mjög jákvætt í þessu frv. er varðar 11. gr. og er ég þá kannski ekki einkum og sér í lagi að fjalla um það hvernig hún er orðuð í frv. heldur þann anda sem á bak við greinina er. Það er mjög mikils virði fyrir stjórnvöld og fyrir málaflokkinn almennt að upplýsingar berist réttum aðilum frá þeim mönnum sem gerst þekkja. Þetta frv. gerir ráð fyrir því að nýta með ýmsum hætti þá miklu þekkingu sem veiðimenn hafa á fuglastofnum landsins og dýrastofnum. Það er raunar svo að ég býst við að enginn einn hópur manna eða flokkur hafi eins mikla þekkingu á þessum málum og veiðimennirnir. Fyrir utan það er í hópi veiðimanna að finna vaxandi fjölda manna sem hafa jafnmikinn áhuga á umhverfismálum og á veiðum og eru hinir dyggustu umhverfismálamenn og áhugamenn um umhverfisvernd þó að þeir séu á sama tíma veiðimenn. Ég vona að menn geri sér grein fyrir þessu. Að því er varðar þessa grein sérstaklega þá langar mig til þess að benda, með leyfi forseta, á eftirfarandi málsgrein er varðar veiðikort: ,,Á veiðikorti skal getið nafns handhafa, svæðis sem kortir gildir á, gildistímabils, tegunda og fjölda dýra af hverri tegund sem viðkomandi hefur leyfi til að veiða.`` Mér finnst að orðanna hljóðan gefi tilefni til að ætla að tekið verði upp of flókið kerfi. Ég hygg að almennt sé til bóta að það sé gefið út almennt veiðikort. Það veiðikort gefi mönnum leyfi til þess að stunda allar almennar veiðar. Ég á þá t.d. við að ekki á að gefa út sérstakt veiðikort á rjúpu og svo annað á grágæs heldur eiga menn að hafa, ef þeir hafa veiðikort, leyfi til þess að stunda veiðar á þessum fuglum almennt samkvæmt lögum sem segja þá til um það hvernig slíkt skuli fara fram. Ef hins vegar er um að ræða veiðar á tegundum sem þarf að þrengja rammann um gildi um það sérstök ákvæði. Eins tel ég rétt að fullkomlega sé skilið á milli heimildar til að eiga skotvopn og fara með það annars vegar og veiðikorts hins vegar. Margir menn fara með skotvopn en skipta sér ekkert af veiðum. Á landinu eru starfandi nokkrir skotklúbbar þar sem menn iðka íþróttir sínar án þess að það komi nokkuð veiðum við í sjálfu sér þó að margir þeirra stundi veiðar líka. En það er rétt að hafa þetta fullkomlega aðskilið. Ýmis atriði í þessu frv. orka tvímælis og verða vafalaust felld út úr frv. í meðferð þess í þinginu og öðru þarf að breyta. Ég vil taka undir það sem hv. 3. þm. Suðurl. sá athugavert við 17. gr. sem fjallar um hvítabirni en þar segir, með leyfi forseta: ,,Fella má hvítabjörn sem gengið hefur á land og fólki eða búfénaði er talin stafa hætta af. Sé þess nokkur kostur skal nota til þess riffil af stærðinni cal. 243 eða stærri.`` Þetta er að sjálfsögðu heilræði og má spyrja hvort eðlilegt sé að slík heilræði eigi erindi inn í lagatexta fyrir svo utan það að einnig má efast um það að sú stærð á hlaupvídd sem þarna er nefnd komi að gagni. Þarna er verið að tala um 243 sem eru þá 0,243 úr tommu. Þetta er minni hlaupvídd en Grænlendingar nota sem þekkja þessi dýr og skjóta svolítið af þeim þó að það sé undir ströngu eftirliti. Mér er kunnugt um það að hjá þeim er notuð hlaupvíddin 0,306 sem er þó nokkuð miklu stærri kúla en að sjálfsögðu er alltaf gert ráð fyrir því að með slíkum vopnum sé hægt að fella skepnuna. Ef menn á annað borð hafa hug á því að skjóta inn í lagabálkinn heilræði til þeirra sem ætla að bjarga lífi sínu undan þessum skepnum þá þykir mér nú skemmtilegra að heilræðið sé þá sett fram af fullri þekkingu á málinu þannig að hlaupvíddin dugi til að stöðva dýrið. En annars legg ég til að atriði eins og þetta verði fellt brott úr lagatextanum. Ég tel að löghlýðnir Íslendingar lendi í vandræðum með þennan lagatexta ef þeir mæta ísbirni. Í 18. gr. frv. eru einnig atriði sem þarf að skoða nokkuð frekar. Ég hafði því miður ekki tækifæri til þess að hlýða á ræðu hv. 3. þm. Suðurl. þar sem hann gerði einmitt sérstaklega lundaveiðarnar að umtalsefni en ég vil hins vegar geta þess að í greininni er heimildarákvæði til umhvrh. sem getur í reglugerð aflétt friðun eftirtalinna fuglategunda innan þeirra tímamarka sem svo eru tilgreind. Og 3. liður þessara tímamarka er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Frá 1. sept. til 1. maí. Álka, langvía, stuttnefja, teista, lundi.`` Mér er kunnugt um að á Norðurlandi er svartfugl einkum og sér í lagi skotinn í byrjun maí þannig að ef þetta yrði að lögum þá væri verið að þrengja mjög verulega að svartfuglsveiðum, t.d. Grímseyinga, án þess að nokkur ástæða sé til þess að mínu mati. Ég vil einnig vekja athygli á því að svartbakur, sílamávur, silfurmávur, kjói og hrafn eru nánast réttdræpir allt árið en svo er ekki um hettumávinn en ég tel nú lítil rök standa til þess að hettumávurinn sé undanskilinn því. Aftur á móti er bjartmávur í hópi með hettumávinum og ritunni og er spurning hvort ekki er ástæða til að leyfa bjartmávinum að vera í friði allt árið af því að hann er afar sjaldgæfur fugl. Þá er það 19. gr. sem mig langar til þess að gera að umtalsefni en 7. kaflinn fjallar um nýtingu hlunninda. Í þessari grein er að finna atriði sem ég vil afla upplýsinga um og væri gott að fá svar við því í orðum hæstv. umhvrh. hér á eftir. Tekið er fram þar hvernig skuli fara með egg sem tekin eru í andavarpi. Ég ætla að lesa, með leyfi forseta, þá málsgrein sem um þetta fjallar: ,,Á takmörkuðum svæðum þar sem andavarp er mikið skal veiðirétthafa heimilt að taka andaregg en við eggjatökuna skulu ávallt skilin eftir minnst fjögur egg í hverju hreiðri. Undanþága þessi tekur ekki til gargandar, skeiðandar, skutulandar, hrafnsandar, straumandar eða gulandar. Þá skal og taka grágæsar- eða heiðagæsareggja heimil en þó skal ávallt skilja eftir í hreiðri eigi færri en tvö egg. Egg sem tekin eru samkvæmt ákvæðum þessarar málsgreinar má hvorki bjóða til sölu, selja, kaupa, gefa né þiggja að gjöf.`` Ég vil í fyrsta lagi spyrja að því hvort ekki sé nóg að setja ákveðnar reglur um það með hvaða hætti skuli vera heimilt að nýta þessi hlunnindi. Ég sé ekki í fljótu bragði ástæðu til þess að þrengja heimildir þeirra sem hafa þessi hlunnindi til þess að selja eggin ef þeir hafa tekið þau með lögmætum hætti eða ráðstafa þeim á annan hátt. Að vísu segir um þessa grein: ,,Flest þessara hlunninda skipta litlu máli fyrir afkomu manna nú á tímum.`` Það er nú svo. Ég sé ekki að þetta séu í sjálfu sér efnisleg rök í málinu þó að þetta skipti litlu máli fyrir afkomu manna nú á tímum. Það kann að vera að menn líti svo á að þarna sé um að ræða rétt sem menn hafa. Ef þeir fara að lögum, þá eigi þeir að hafa ráðstöfunarrétt á þessum hlunnindum. Ég vil einnig taka fram að það orkar að mínu mati nokkurs tvímælis hvort rétt er að láta undanþágu þessa ekki taka til hrafnsandar. Það er nú svo að Mývetningar hafa lengi nýtt þessi hlunnindi. Þeir hafa einkum og sér í lagi nýtt eggjatöku hjá þremur andategundum. Þeir hafa farið í hreiður dugganda, húsanda og þeirra tegunda sem Mývetningar kalla gráendur. Gráendur finnum við ekki í fuglabókum en gráendur nefna Mývetningar rauðhöfðaönd og grænhöfðaönd eða stokköndina og þeir hafa nýtt þessar fjórar tegundir samkvæmt fuglabókunum eða þrjár samkvæmt hefðbundinni orðanotkun Mývetninga. En auk þess hafa þeir nýtt hrafnsandaregg þegar vel árar. Þeir hafa hins vegar sett strangari reglur um nýtingu þessara hlunninda en hér er gert ráð fyrir því að Mývetningar hafa alla jafnan sett sér þá vinnureglu að skilja eftir sex egg í hreiðri í staðinn fyrir fjögur eins og hér er sett. Ég held að það ætti að taka betur til athugunar hvaða tegundir þarna er um að ræða. Mestu máli skiptir að þeir sem hlunnindin eiga fari vel með stofninn og ef þeir fara þar að lögum á þeim að vera heimilt að nota hlunnindi sín eins og þeim sýnist, tel ég vera. Ég held að ég hafi í stuttu máli fjallað um nokkur atriði sem mér sýnist að sé full ástæða til að taka til nánari endurskoðunar. Hins vegar sýnist mér að þegar þetta frv. fer til umfjöllunar í umhvrn. sé rétt að skoða frv. í heild út frá því hvort þar felist of mikil miðstýring en ég tel hins vegar ekki að þær athugasemdir sem hafa komið fram hrófli við frv. í grundvallaratriðum. Það er mjög eðlilegt að slík athugun fari fram í nefnd þegar verið er að taka á máli sem hefur lotið lítilli stjórn hingað til og verið er að skoða það frá nýjum sjónarhóli.

Forseti vill vekja athygli á því að fundinum verður slitið kl. 4. Enn eru fjórir á mælendaskrá. Næstur tekur til máls 7. þm. Reykn. en umræðunni verður þá að sjálfsögðu frestað kl. 4 þegar fundinum verður slitið.

Herra forseti. Ég mun ljúka máli mínu fyrir kl. 4. Ég vil byrja með því að fagna þeirri ætlan sem kemur fram í þessu frv. að setja heilsteypta löggjöf um veiðar og meðferð skotvopna. Mikil þörf er á því. Hins vegar hlýt ég að taka undir ýmislegt sem komið hefur fram hjá ræðumönnum á undan. Ég óttast að margt af því sem hér er ætlað að gera sé illframkvæmanlegt og muni a.m.k. krefjast slíks eftirlits að varla munu tök á því. Ég ætla ekki að minnast á mörg atriði og ekki að endurtaka það sem hér hefur komið fram en ég vil benda á t.d. atriði eins og í 14. lið 9. gr. Þar segir, með leyfi forseta, að óheimilt sé að nota ,,hálfsjálfvirk eða sjálfvirk skotvopn með skothylkjahólfum sem taka fleiri en tvö skothylki.`` Ef ég veit rétt þá er þetta þegar í lögum og ég man ekki betur en ég hafi staðið að því með öðrum ágætum fyrrv. þingmanni að koma þessu í lög en ég held að þetta sé alls ekki framkvæmt. Ég veit ekki betur en fimm skota sjálfvirkar haglabyssur séu afar algengar og jafnvel algengari en þær sem hér er ætlast til að nota. Ég er mjög hlynntur þessu ákvæði. Ég tel að ekki eigi að leyfa sjálfvirkar fjölskotabyssur en ég vildi gjarnan spyrja hæstv. ráðherra hvort hann hafi kynnt sér það hvernig eftirlit er í dag með notkun slíkra skotvopna. Mjög mörg leyfi hljóta að vera gefin út og í fullu gildi fyrir slíkum skotvopnum. Þá vil ég nefna 17. lið þar sem bannað er að nota vélknúin farartæki, ,,nema báta á sjó til fuglaveiða enda gangi þeir ekki hraðar en níu sjómílur meðan á veiði stendur. Vélknúin farartæki á landi má nota til að flytja veiðimenn til og frá veiðilendum og þá eingöngu á vegum eða merktum vegaslóðum. Skotvopn skulu vera óhlaðin meðan á akstri stendur. Þau skulu einnig vera óhlaðin nær vélknúnu farartæki á landi en 50 metra.`` Þetta er afar nauðsynlegt ákvæði en hvernig er ætlunin að fylgjast með þessu? Við sem stundum rjúpnaveiði sjáum för eftir vélknúna sleða þvers og kruss um landið og við sjáum för eftir fjórhjól út um allt. Á þessum tækjum er farið á staði þar sem fuglinn var í raun friðaður áður og hafði a.m.k. friðland. Ég hef sjálfur orðið vitni að því að sjá unga menn á slíkum sleða skjótandi af sleðanum á fullri ferð og er það náttúrlega alger óhæfa. Ég spurði að því þar hvort þetta væri ekki stöðvað og menn ypptu bara öxlum. Hver á að stöðva þetta? Hvar er sú lögregla sem gæti fylgst með slíku? Ég er þessu ákvæði afar hlynntur, en ég vildi gjarnan fá að vita hjá hæstv. ráðherra hvernig hann hyggst framkvæma þetta eftirlit. Það verður fljótlega að engu ef svona framferði líðst áfram. Þetta verður að stöðva. Að vísu er refsiákvæði hér í en þau þurfa að sjálfsögðu að vera afar ströng og kannski strangari en hér kemur fram. Þessu vil ég fagna en ég spyr um framkvæmd. Ég er einnig sammála ákvæðinu um veiðikortin. Það er rétt að menn hafi veiðikort og ég tel ekki eftir mér að greiða smágjald sem á m.a. að fara í það eftirlit og rannsóknir sem fram þurfa að fara. En í þessari grein eru nokkur atriði sem komu mér dálítið á óvart. Hér stendur, með leyfi forseta: ,,Á veiðikorti skal getið nafns handhafa, svæðis sem kortið gildir á, gildistímabils, tegunda og fjölda dýra af hverri tegund sem viðkomandi hefur leyfi til að veiða.`` Þetta er orðið dálítið viðamikið því að mér skilst að hér séu fjölmargar dýrategundir aðrar en rottur og mýs sem eru undanþegnar og það er nú út af fyrir sig gott. Fjölmargar dýrategundir og fjölmargir fuglar eru samkvæmt þessu í raun réttdræpir árið um kring. Ekki getur verið ætlunin að setja á veiðikort hve marga máva einhver má skjóta eða jafnvel hve margar rjúpur? Eða er það ætlunin? Er ætlunin að setja á hámark sem menn mega skjóta af slíkum nytjafuglum? Út af fyrir sig teldi ég þetta vel koma til greina og víða þar sem ég þekki til erlendis er fjöldi slíkra fugla takmarkaður eins og fjöldi gæsa. Ég hef sjálfur farið á gæsaveiðar í Bandaríkjunum og þar beið fulltrúi fógeta á veginum og menn urðu að stoppa og sýna í bílinn hve margar gæsir þeir voru með. Þar voru bara leyfðar tvær, svo ég nefni það til fróðleiks. En er ætlunin að gera þetta hér? Ekki þýðir að setja þarna í svona ákvæði. Ef ætlunin er að takmarka fjölda, við skulum segja gæsa og rjúpna sem eru helstu nytjafuglar sem hér eru veiddir, þá vildi ég gjarnan vita það og ef ekki er ætlunin að takmarka fjölda, hvers vegna er þá þetta ákvæði í lögum? Sömuleiðis um svæðið. Hér fara menn náttúrlega til veiða um land allt. Stundum er betri veiði norðan lands en sunnan og menn fara langar leiðir til veiða. Ég spyr hvort þörf sé á því hér á landi að takmarka viss svæði? Menn þurfa vitanlega eftir sem áður að fá leyfi hjá landeigendum að sjálfsögðu og það kemur fram. Mér finnst þetta ákvæði um svæðið óþarft og um fjölda dýra ef það er ekki ætlunin að takmarka fjölda sem skjóta má en eins og ég hef þegar tekið fram finnst mér það vel koma til greina. Ég sagði áðan að ég ætlaði ekki að fara að endurtaka það sem ýmsir hafa sagt. Ég tek undir að það er náttúrlega varla rétt að setja í lög ákvæði eins og ,,sé þess nokkur kostur`` o.s.frv., eins og segir um hvítabirnina, skuli nota til þess riffil af stærðinni cal. 243 eða stærri, sem að mínu mati getur verið nógu stór ef góð hleðsla er notuð, en spurning hvort á að setja slíkt í lög. Og eitthvað var það nú fleira sem ég hnaut um. Í 19. gr. segir: ,,Á takmörkuðum svæðum þar sem andavarp er mikið``, hvað þýðir þetta á takmörkuðum svæðum? Hvað er takmarkað svæði stórt svæði? Tökum svæði eins og Arnarvatnsheiðina. Varla er það nú takmarkað svæði. Ég held að svona ákvæði sé afar erfitt í túlkun og framkvæmd, en eins og ég segi hefur hér verið bent á fjölmargt fleira sem eins og ég hef skilið er ekki til þess að torvelda framgang málsins almennt séð því að ég held að menn hljóti að fagna því að fá skynsamlegar reglur um veiðar og meðferð skotvopna, heldur eru þessar athugasemdir gerðar til að bæta þau lög sem frá þessu mega koma.

Virðulegi forseti. Vafalaust er rétt að þetta frv. sem er til umræðu er lagt fram af nauðsyn og horfir til bóta á mörgum sviðum. En eins og komið hefur fram í ræðum hv. þm. sem hér hafa rætt þetta mál þá eru gerðar við það ýmsar athugasemdir. Ég hygg að það megi rekja það til þess hvernig nefndin var skipuð sem þetta frv. vann. Þarna eru hinir mætustu menn að sjálfsögðu en ég tek eftir því að þarna eru til að mynda engir fulltrúar þeirra aðila sem fram að þessu hafa nytjað stóran hluta af þeim dýrastofnum sem verið er að setja reglur um, þ.e. ábúendur á jörðum og þeir sem hafa umráð yfir selalátrum og æðarvarpi. Mér þykir eðlilegt að þegar reglur af þessu tagi eru settar sé reynt að samræma sjónarmiðin, annars vegar hin vísindalegu og hins vegar sjónarmið þeirra sem nytja landsgæðin. Á þetta virðist mér að hafi skort og ég vænti þess að þetta frv. fari til umsagna þessara aðila áður en það verður afgreitt frá Alþingi. Af þessum ástæðum eru ýmis atriði í þessu frv. sem mér þykja skjóta skökku við og ég ætla að renna yfir það í fljótheitum eins og tíminn leyfir. Það segir hér í upphafi 12. gr., með leyfi hæstv. forseta: ,,Óheimilt er að eyðileggja greni. Ekki má láta hunda hlaupa á greni á grenjatímanum.`` Ég er alinn upp í sveit fram yfir tvítugt og eins og tíðkast þar hef ég m.a. staðið í því að vinna greni og finna greni. Mér er algerlega fyrirmunað að sjá hvernig hægt er að framkvæma þetta nema þá því aðeins að banna eigi bændum að halda hunda og banna þeim að vinna greni á þann hátt sem aðstæður bjóða upp á hverju sinni. Það er auðvitað þannig að hver sá sem leggur stund á þetta eyðilegur ekki greni nema einhverjar mjög alvarlegar ástæður bjóði upp á það og þá vegna þess að með öðrum kosti er ekki hægt að vinna þau dýr sem verið er að ásælast. Ég skil ekki hvað er verið að fara með því að hundar megi ekki hlaupa á greni. Ég held að þetta sé vegna þess að þeir sem frv. sömdu hafi kannski ekki alveg gert sér grein fyrir þeim raunveruleika sem menn standa frammi fyrir þegar kemur að því að framkvæma þessa hluti.  Annað sem ég hnýt um og kannski það sem mér finnst helst ámælisvert er í 14. gr. frv. Þar segir í síðustu málsgreininni, með leyfi forseta: ,,Eignarréttur á landi þar sem hreindýr halda sig veitir ekki rétt til veiða á hreindýrum.`` Með þessu móti virðist mér að verið sé að ganga þvert á eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar og ég tel aldeilis óásættanlegt að frá hinu háa Alþingi verði afgreidd lög með þessu ákvæði. Satt best að segja er ýmislegt í þessu frv. sem bendir til þess að þeir sem það semja líti þannig á að þau landsgæði, þau hlunnindi sem fram til þessa hafa verið stuðningur við ábúendur jarða vítt og breitt um landið, séu hlunnindi sem þyki sjálfsagt að gera upptæk. Í mínum huga jaðrar þetta við að með þessu eigi að afnema eignarrétt og umráðarétt eigenda jarða og ábúenda. Ég vænti þess að við umfjöllun á frv. í nefnd verði þessu kippt út. Öðru trúi ég ekki. Það má segja að ákvæðin í 19. gr., þar sem menn mega ekki selja, kaupa, gefa né þiggja að gjöf egg, séu af sama toga spunnin. Þetta finnst mér satt best að segja alveg forkostuleg ákvæði en vonandi og væntanlega eru þau vel meint. Loks eru það ákvæði í 17. gr. sem ég hnýt um eins og fleiri. Mig langar aðeins til þess að vita það á hvaða stigi hvítabjörninn hættir að vera umhverfisvænn og verður hættulegur. Og með hvaða móti á sá sem honum mætir að skilja þarna á milli? Hvenær veit hann hvort hvítabjörninn ætlar að ráðast á hann? Og er það á einhverju sérstöku augnabliki sem honum ber að hafa samband við umhvrh.? Þetta vefst fyrir mér. Ég er alls ekki viss um það að ef ég mætti hvítabirni einhvers staðar treysti ég mér til þess að framfylgja þessu ákvæði sem þarna er.

Herra forseti. Fyrir allnokkru síðan bað ég hér um orðið. Síðan þá báðu a.m.k. þrír síðustu ræðumenn um orðið á eftir mér. Ég óska því eftir að fá það upplýst úr forsetastóli hvort hér hafi verið tekið upp nýtt verklag, hvort mönnum sé ekki lengur veitt orðið í þeirri röð sem þeir biðja um það.

Vegna þessarar fyrirspurnar vill forseti geta þess að hv. 3. þm. Austurl. bað um orðið á undan hv. 5. þm. Reykv. En hv. 7. þm. Reykn. bað um orðið á eftir hv. 5. þm. Reykv. en hv. 3. þm. Norðurl. e., sem hafði beðið um orðið á undan hv. 5. þm. Reykv., vék fyrir hv. 7. þm. Reykn. þannig að forseti fór í einu og öllu eftir þingsköpum við stjórn þessa fundar.