Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 47/1993, um frjálsan atvinnu- og búseturétt launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins. Frv. þetta er lagt fyrir Alþingi vegna ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar frá 21. mars 1994 um breytingu á bókun 47 og tilteknum viðaukum við EES-samninginn. Með samþykkt frv. eru lögfestar reglur sem settar eru fram í reglugerð Evrópubandalagsins sem breytir ákvæðum II. hluta reglugerðar nr. 1612/1968, um frelsi launþega til flutninga innan Evrópska efnahagssvæðisins. Ég vil fyrst víkja að hinni formlegu breytingu en með lögfestingu reglugerðar 1612/1968 í lögum nr. 47/1993 var tryggt að allar breytingar á reglugerðinni yrðu lagðar fyrir Alþingi. Með 1. gr. frv. er einungis gerð sú breyting á 1. gr. laga nr. 47/1993 að við fyrri breytingar á reglugerð 1612/1968 er skotið inn númeri á reglugerðarbreytingunni. Í 2. gr. frv. eru síðan felldar inn í fylgiskjal með lögum nr. 47/1993 þær breytingar sem reglugerðarbreytingin felur í sér eins og þær eru aðlagaðar að hinu Evrópska efnahagssvæði. Fylgiskjalið er birt í heild sinni þannig aðlagað. Þeim efnislegu breytingum sem frv. felur í sér er ætlað að efla og auðvelda atvinnuráðningar og vinnumiðlun milli aðildarríkjanna. Þetta er gert með því að ryðja meintum hindrunum úr vegi og auðvelda samskipti milli landanna. Mikilvægasta breytingin er að í 15. og 16. gr. hefur upplýsinga- og tilkynningaskylda ríkja um laus störf verið rýmkuð þannig að hún er ekki takmörkuð við störf sem ekki hefur reynst unnt að ráða í vinnuafl af innlendum vinnumarkaði. Þetta þýðir að launþegar sem búsettir eru í tilteknu landi hafa ekki lengur forgang að vinnumarkaði viðkomandi lands, heldur er atvinnurekendum frjálst að leita að vinnuafli á öllu Evrópska efnahagssvæðinu. Þetta breytir þó engu um forgangsréttarákvæði kjarasamninga. Upplýsingar um laus störf sem ríkisborgarar annarra aðildarríkja geta unnið á að veita vinnumiðlunum annarra aðildarríkja. Vinnumiðlanir eiga nú að svara umsóknum erlendra ríkisborgara um atvinnu innan mánaðar. Þá eiga vinnumiðlanir einnig að veita ríkisborgurum aðildarríkjanna sömu forréttindi og gilda um innlenda þegna ef slík forréttindi eru fyrir hendi gagnvart erlendum borgurum. Önnur mikilvæg breyting er á 15. gr. reglugerðarinnar. Þannig á að sundurliða upplýsingar um þá sem eru tilbúnir til að vinna í öðru landi eftir svæðum og atvinnugreinum. Einnig þarf að veita upplýsingar um laus störf sem eru ætluð ríkjum utan Evrópska efnahagssvæðisins. Þá er gert ráð fyrir að komið sé á fót samræmdu kerfi til að miðla þessum upplýsingum milli aðildarríkjanna en fyrsti hluti svokallaðs EURES-vinnumiðlunarkerfis var tekinn í notkun í lok síðasta árs í EES-ríkjunum og kerfið verður tekið í notkun á öllu Evrópska efnahagssvæðinu á þessu ári. Þetta kerfi miðlar aðeins upplýsingum um laus störf í dag en á næsta ári á það að geta miðlað upplýsingum um atvinnuumsækjendur. Upplýsingar samkvæmt 15. gr. á nú að senda ,,reglulega`` í stað ,,mánaðarlega hið minnsta``. Allar þessar breytingar krefjast þess að vinnumiðlun sé efld hér innan lands en hér í þinginu liggur einmitt fyrir frv. um vinnumiðlun sem felur í sér eflingu vinnumiðlunar um allt land. Nokkrar breytingar eru gerðar á b-lið 17. gr. og er þeim ætlað að efla samstarf vinnumiðlana í aðliggjandi ríkjum en breytingarnar fela í sér náið samstarf milli þessara vinnumiðlana. Aðrar mikilvægar breytingar eru þær að ákvæði 20. gr. reglugerðar 1612/1968 og viðauki vegna 16. gr. sem felur í sér skýringar á greininni eru felld brott en ákvæði þessi fólu í sér að mögulegt væri að stöðva vinnumiðlun milli aðildarríkja á einstökum svæðum og í einstakar atvinnugreinar ef atvinnuleysi var mikið. Segja má að ákvæði þetta eigi svo víða við að í raun var hægt að stöðva alla vinnumiðlun víðast hvar í Evrópusambandinu. Aðrar breytingar eru óverulegar og varða einkum kannanir og skýrslugerð um atvinnumöguleika, vinnumiðlun og framkvæmd hennar. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. félmn.

Virðulegur forseti. Þetta lagafrv. sem hæstv. félmrh. mælir hér fyrir sýnir okkur inn á hvaða spor við erum komin í lagasetningu hér á Alþingi, er enn eitt dæmið um það hvernig mönnum er ætlað að bregðast við skuldbindingum samningsins um Evrópskt efnahagssvæði og afgreiða hér á færibandi á Alþingi Íslendinga breytingar á þeim ákvörðunum sem teknar eru í Brussel. Hæstv. félmrh. hafði reyndar fyrir því að tala hér í framsögu sinni álíka lengi, eða líklega nærri fimm mínútur, álíka lengi og hæstv. settur utanrrh. mælti fyrir 489 samþykktum Evrópubandalagsins eða eitthvað nálægt 500 samþykktum hér sl. föstudag, en þá heiðraði hann Alþingi með því að slöngva þeim hér inn í þingið með fimm mínútna ræðu. Ég vildi spyrja hæstv. félmrh. í sambandi við þetta mál hvort ekki sé hugmyndin að standa við ákvæði laga og hefðir um að það fylgi svona frumvörpum kostnaðaryfirlit. Ég sé það ekki með þessu. Venjulega er það sem fylgiskjal á eftir en ég sé það ekki hér. Það kann að vera að leynist einhvers staðar í þessum texta en þá væri rétt að hæstv. ráðherra upplýsti okkur um það hvað félmrn. áætlar að það kosti að standa við þessi lagaákvæði. Ef ráðuneytið hefur ekki fylgt þessu eftir þá sýnist mér að ekki sé rétt að ljúka þessari umræðu án þess að slíkt yfirlit liggi fyrir frá ráðuneytinu.

Virðulegi forseti. Varðandi þá athugasemd sem fram kom hjá hv. þm. þá er það í skoðun í ráðuneytinu varðandi þennan kostnað og verður þá sent þeirri nefnd sem fær þetta til umsagnar en ég geri ekki ráð fyrir því að þessu þurfi að fylgja mikill kostnaður.

Virðulegur forseti. Það liggur svo mikið á hjá hæstv. ráðherrum að keyra í gegn ákvarðanirnar frá Brussel að það er ekki haft fyrir því að doka við þangað til ráðuneytið getur komið því í verk að reikna út áætlaðan kostnað eða fá fjmrn. til þess með sér því það er fjmrn. sem á að gera þetta að jafnaði, hagsýsla þess sem stendur að slíkum útreikningum. Ráðherrann talaði um að þetta væri í athugun í ráðuneytinu. Ég veit ekki hvort hæstv. ráðherra á við félmrn. eða hagsýslu fjmrn. í þessu sambandi en ráðherra upplýsti okkur hér um að það mundi fylgja þessu óverulegur kostnaður, ef ég tók rétt eftir. Óverulegur kostnaður. Ég heyrði ekki betur en hér væri um stórfelldar auknar skuldbindingar að ræða í sambandi við upplýsingar og það kemur dálítið spánskt fyrir sjónir ef því á að fylgja óverulegur kostnaður nema ráðherrann líti svo til að annað frumvarp um vinnumiðlun sem verið er að samþykkja tengist ekki þessu máli og sá kostnaður sem þar er kemur væntanlega fram teljist ekki til þessa máls og eigi ekki upptök sín í því.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 936 um frv. til laga um breytingu á lögum um brunavarnir og brunamál. Nefndin hefur fjallað um frumvarpið og fékk á fund sinn til viðræðna frá félagsmálaráðuneytinu Berglindi Ásgeirsdóttur ráðuneytisstjóra og Sesselju Árnadóttur lögfræðing og Guðmund Vigni Óskarsson, formann Landssambands slökkviliðsmanna. Þá bárust nefndinni umsagnir frá Landssambandi slökkviliðsmanna, Sambandi íslenskra tryggingafélaga, Starfsmannafélagi Reykjavíkurborgar, Brunamálastofnun ríkisins, Starfsmannafélagi Akureyrarbæjar, Starfsmannafélagi Hafnarfjarðar, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, Samfloti bæjarstarfsmanna, Brunatæknifélagi Íslands, fjármálaráðuneytinu og Sambandi íslenskra sveitarfélaga auk gagna frá félagsmálaráðuneytinu. Nefndin mælir með samþykkt frumvarpsins. Eggert Haukdal, Jón Kristjánsson og Guðjón Guðmundsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nál. rita Rannveig Guðmundsdóttir, Gísli S. Einarsson, Jóna Valgerður Kristjánsdóttir, Ingibjörg Pálmadóttir, Kristinn H. Gunnarsson og Einar K. Guðfinnsson.

Virðulegi forseti. Þar sem nefndarálit okkar sem myndum minni hluta í þessu máli í allshn. er ekki komið fram, en ég gekk frá því við nefndarstarfsmann í morgun, þá hygg ég að það sé ótímabært að taka málið fyrir. Það var gengið frá þessu nál. á þeim tíma sem talað var um þannig að ég átti ekki von á því að þetta mál yrði tekið fyrir. En það er verið athuga þetta mál og ég bið forseta um að taka tillit til þess að annað nefndarálita er ekki komið fram.

Það var 28. mars sem nál. meiri hluta allshn. var lagt fram. Forseti vissi ekki að það kæmi annað nál., en ef óskað er eftir að fresta þessari umræðu af því að von er á nál. þá verður orðið við því og er þá þessu máli frestað.

Virðulegi forseti. Samkvæmt því sem ég hafði skilið dagskrá þessa fundar þá leit ég svo á að hér ætti að ræða EES-mál því að í drögum að vikudagskrá sem við þingflokksformenn fórum yfir þá er á miðvikudegi EES-mál, framhald 2. umr., sem er fyrst sett þar á blað. Það er í samræmi við það sem er á dagskrá í dag, þ.e. að 10. málið er framhald af umræðunni sem hér hafði verið hafin um EES-mál. Síðan gerist það að hér er verið að mæla fyrir málum sem eru nr. 11 og 12 og virðist eiga að halda áfram hér niður og menn eru engan veginn undirbúnir undir það. Ég held að flestir sem hér eru hafi reiknað með því að það ætti að byrja á því að taka fyrir 10. málið. Ég vil því mótmæla því við hæstv. forseta að þannig sé staðið að dagskrá.

Forseti getur upplýst að hæstv. starfandi utanrrh. er utan bæjar og kemur ekki fyrr en í kvöld. Þar af leiðandi er því miður ekki hægt að taka það mál á dagskrá sem gert var ráð fyrir að yrði aðalumræðuefnið í dag. Forseti veit ekki á þessari stundu hvort hægt verður að taka það síðar til umræðu en að sjálfsögðu verður haldið áfram og tekin fyrir þau mál sem á dagskrá eru.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um frv. til laga um samfélagsþjónustu frá allshn. og er nál. á þskj. 935. Nefndin hefur fjallað um málið og fékk á fund sinn til viðræðna fjölmarga gesti og einnig voru ræddar umsagnir sem bárust nefndinni á 116. löggjafarþingi frá ýmsum aðilum. Með frumvarpinu er lagt til að fullnusta megi dóma um allt að þriggja mánaða óskilorðsbundna refsivist með ólaunaðri vinnu dómþola í þágu samfélagsins. Er hér um tilraun að ræða og lögunum þannig aðeins ætlað að gilda um tiltekinn tíma eða tvö og hálft ár frá 1. júlí 1995 að telja. Frumvarpið gerir ráð fyrir að ákvörðun um samfélagsþjónustu verði á stjórnsýslustigi. Samfélagsþjónusta er þannig hugsuð sem eitt af þeim úrræðum sem stjórnvöld hafi við fullnustu dóms um refsivist. Þessi skipan er sérstæð fyrir Ísland og undirstrikar að hér sé um tilraun að ræða. Við þær aðstæður er skynsamlegt að framkvæmdin sé í höndum stjórnvalda þannig að unnt sé að byggja upp samfélagsþjónustu og laga hana að aðstæðum hér á landi. Reynist þetta tímabundna fyrirkomulag það vel að ákveðið verði að samfélagsþjónusta verði varanlegur hluti af viðurlagakerfinu kann að vera eðlilegt að ákvæði um samfélagsþjónustu verði felld inn í almenn hegningarlög og dómstólum falið að ákveða hvort dæma beri mann, að fengnu samþykki hans, til samfélagsþjónustu. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerðar eru tillögur um á sérstöku þingskjali. Þessar breytingartillögur eru á þskj. 934. Breytingarnar á 1. og. 3. gr. frv. helgast af því að 60 klst. samfélagsþjónusta fyrir hvern refsivistarmánuð þykir of mikið enda er gert ráð fyrir að dómþoli sinni þessari skyldu í frítíma samhliða annarri vinnu eða námi. Þá má einnig benda á að mikill tímafjöldi er dýrari í framkvæmd vegna nauðsynlegs eftirlits og getur einnig leitt til þess að dómþoli kjósi fremur afplánun refsivistar en samfélagsþjónustu. Er því lögð til breyting á 3. gr. þannig að 40 klst. jafngildi einum mánuði í refsivist og á 1. gr. þannig að samfélagsþjónusta geti minnst verið 40 klst. og mest 120 klst. Breytingin á 1. tölul. 4. gr. er ekki efnisleg en er til skýringar þar sem meiningin er að dómþoli brjóti ekki refsilög á þeim tíma sem hann innir samfélagsþjónustu af hendi. Er því lagt til að í stað orðanna ,,gerist ekki brotlegur`` komi: gerist ekki sekur um refsiverðan verknað. Lagðar eru til breytingar á 5. gr. Annars vegar er lagt til að í frumvarpinu verði dómsmálaráðherra veitt heimild til að skipa þrjá menn til vara í samfélagsþjónustunefnd. Hins vegar er lögð til breyting sem leiðir af því að með því fyrirkomulagi málsskots, sem breytt 8. gr. gerir ráð fyrir og gert er grein fyrir hér, eru starfsmenn Fangelsismálastofnunar ríkisins vanhæfir til setu í samfélagsþjónustunefnd, sbr. 4. tölul. 3. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Breytingarnar á 8. gr. miða að því að ákvörðun gagnvart dómþola, rjúfi hann skilyrði fyrir samfélagsþjónustu, geti sætt endurskoðun enda er þar um íþyngjandi ákvörðun að ræða. Þannig verði það Fangelsismálastofnun en ekki samfélagsþjónustunefnd sem getur ákveðið hvort skilyrðum gagnvart dómþola skuli breytt, tími sem samfélagsþjónusta er innt af hendi skuli lengdur eða hvort dómur um refsivist komi til afplánunar. Ákvörðun Fangelsismálastofnunar verður skotið til samfélagsþjónustunefndar sem tekur endanlega ákvörðun í málinu. Felld er brott 5. mgr. 8. gr. um að dómþoli skuli þegar hefja afplánun er ákveðið hefur verið að refsivist skuli koma til framkvæmda. Ekki er um efnisbreytingu að ræða þar sem það leiðir af 29. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, að kæra frestar ekki réttaráhrifum ákvörðunar nema æðra stjórnvald taki ákvörðun þar um. Eyjólfur Konráð Jónsson, Ingi Björn Albertsson og Ólafur Þ. Þórðarson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nál. rita Sólveig Pétursdóttir, Gísli S. Einarsson, Björn Bjarnason, Jón Helgason, Guðrún J. Halldórsdóttir og Kristinn H. Gunnarsson.

Virðulegi forseti. Eftir allítarlega umfjöllun um þetta mál, bæði á þessu þingi og fleirum þá náðist samstaða um að fara þá leið sem hér um ræðir. Hér er um nýmæli að ræða hér á landi, ekki einungis þar sem ekki hefur áður verið boðið upp á þennan möguleika við afplánun dóms, heldur einnig vegna þess að hér er hafður nokkuð annar háttur á heldur en erlendis þar sem þessi úrræði hafa verið reynd. Kemur það m.a. til af sérstöðu okkar samfélags og smæð samfélagsins en einnig vegna þess að ákveðin rök voru fyrir því að reyna þetta. Þess ber að geta að það er ekkert afskaplega löng reynsla í öðrum löndum af þessum málum þannig að það er út af fyrir sig góðra gjalda vert að gera þessa tilraun þar sem ákveðin rök hnigu að því að hafa þennan hátt á hér að um stjórnvaldsaðgerð væri að ræða en ekki dómsvaldsaðgerð. Ég vil taka það sérstaklega fram að það kom fram í störfum nefndarinnar að hér væri ekki verið að grípa til einhverra aðgerða til þess að leysa húsnæðisvanda fangelsa sem vissulega er nokkur, hann þarf að leysa með öðrum hætti. Það verður farið mjög varlega í það að nýta þennan kost og það finnst mér bera vott um ábyrgð og treysti því að það gangi eftir. Annað sem mér finnst líka sérstök ástæða til að taka fyrir hér er það að þessi kostur kemur ekki í stað annarra úrræða sem hafa verið notuð, t.d. undir lok fangelsisvistar þar sem einhverjum föngum, sem hafa átt í sérstökum vandamálum vegna áfengis- eða vímuefnaneyslu, hefur verið boðið upp á að ljúka afplánun sinni í vímuefnameðferð. Það held ég að sé afskaplega góður kostur en það var sérstaklega tekið fram í umfjöllun í nefndinni að hér er ekki verið að tala um að þetta komi í stað eða til viðbótar slíku úrræði, heldur sem sjálfstæður kostur. Hér finnst mér skipta verulegu máli að farið sé varlega af stað því að við höfum í raun engar hliðstæður til að miða við vegna þess hversu fámennt okkar samfélag er og heldur ekki vegna þess að að mörgu leyti hefur hvert samfélag, líka íslenskt samfélag, ákveðin sérkenni varðandi afbrot. Hér á landi t.d. er áfengisneysla og áfengismenning e.t.v. stærri þáttur í afbrotum heldur en annars staðar þar sem önnur þjóðfélagsleg atriði geta einnig vegið þyngra en hugsanlega gæti verið hér á landi, en þar á ég við atvinnuleysi sem fram til þessa hefur ekki verið ýkja mikið vandamál hér og verður það vonandi ekki í framtíð ef myndarlega verður tekið á þeim málum. Ég á einnig við þau einkenni stórborgar sem við höfum vissulega kynnst í smáum stíl hér á landi en eru auðvitað stórfelld vandamál og miklu meiri annars staðar. Ég tel að það sé langmikilvægast í afgreiðslu þessa frv. að hér er um tímabundna tilraun að ræða og að allir sem að málinu hafa komið eru sammála um það að hér verði að fara að með gát og reyna eftir fremsta megni að nýta þetta úrræði á þann hátt að það fylgi því bæði ábyrgð og að menn séu reiðubúnir að skoða það gagnrýnum huga hvernig til tekst. Það er ýmislegt sem e.t.v. væri ástæða til að taka hér fyrir en ég verð að viðurkenna að ég átti von á og var búin að búa mig undir aðra umræðu í dag og samkvæmt dagskrá var ekki gert ráð fyrir að þetta mál kæmist til umræðu miðað við það hversu viðamikið mál 10. dagskrármálið er. En eins og fram hefur komið hefur hér orðið breyting sem kom fleirum en mér í opna skjöldu, m.a. hv. formanni allshn. sem hér lenti í að taka þetta mál til umræðu jafnóvænt og sú sem hér stendur. En ég tek það fram að ég stend heils hugar að því að þetta mál sé afgreitt með þeim hætti sem það er gert. Ég gat því miður vegna veikinda ekki verið viðstödd afgreiðslu málsins en ég hef hins vegar komið að því innan allshn. og fannst ástæða til að taka þau atriði fram sem ég gat hér um.

Frú forseti. Mér finnst ómögulegt að tala um þetta mál að samgrh. fjarstöddum og ég vil óska eftir því að hann verði hér viðlátinn þessa umræðu.

Forseti tekur undir ósk hv. þm. um að hæstv. samgrh. verði viðstaddur þessa umræðu og mun láta athuga hvort hæstv. ráðherra sé ekki hér á næstu grösum og geti verið viðstaddur umræðuna. Vill forseti biðja hv. þm. að hafa biðlund á meðan það er kannað.

Frú forseti. Mér er það ljóst að sá er munur á því máli sem forseti hyggst taka fyrir og því máli sem ég á að mæla fyrir, 15. dagskrármáli, að annað er þingmannamál og hitt er stjfrv. Engu að síður þykir mér rétt að halda því fram að það mál eigi að hljóta jafneðlilegan framgang og dagskrá gefur tilefni til. Ég vil minna forseta á það að mér til nokkurrar undrunar var umræðu um þetta sama mál frestað sl. mánudag þegar að því var komið og ráðrúm að taka það fyrir. Þá tjáði forseti mér að það hefði verið gert að ósk flm. málsins. Mér var ókunnugt um það en hef kannað það mál síðan og flm. málsins hefur tjáð mér að hann hafi ekki óskað eftir því. Mér þætti því vænt um ef hægt væri að taka málið fyrir og hefja umræðuna og koma þannig í veg fyrir að frekari dráttur en þegar er orðinn verði á því að mál þetta sé tekið fyrir.

Forseti vill leiðrétta að það var ekki vegna óskar flm. málsins heldur vegna fjarveru hans sem forseti frestaði málinu þá. Af engri annarri ástæðu. Ástæðan fyrir því að forseti ákvað að taka fyrst 16., 17. og 18. dagskrármál er einfaldlega sú að í þeim málum var umræðu ekki lokið, framsögumenn höfðu flutt sínar framsöguræður fyrir þessum þremur frumvörpum. Það er ekki af því að þetta sé stjfrv., þar eru líka tvö þingmannafrv. Nú vildi forseti gjarnan gefa öðrum þingmönnum sem á mælendaskrá eru kost á að ljúka sínu máli og síðan verður tekið fyrir 15. dagskrármál. Þetta hefur forseti ákveðið með tilliti til þess að þetta er 1. umr. en hitt er 2. umr. og væntir þess að hv. þm. skilji ástæðuna að baki þessu. Þá tekur til máls hv. 1. þm. Norðurl. v. og vill forseti upplýsa að hæstv. ráðherra er rétt ókominn í hús, en væntir þess að hv. þm. vilji hefja sína ræðu.

Frú forseti. Mér finnst ómögulegt að gera mér það að fara að tala fyrr en ráðherra gengur í salinn. Mér finnst eðlilegt að hann sé viðlátinn þessa umræðu og óska eftir því að ég þurfi ekki að flytja ræðu mína fyrr en hann er kominn.

Þá frestar hv. þm. ræðu sinni og forseti kannar hvort það eru nema ein eða tvær mínútur þar til hæstv. ráðherra birtist, svo það ætti ekki að koma að mikilli sök. Nú sér forseti að hæstv. samgrh. er kominn í húsið þannig að þá líður væntanlega ekki á löngu þar til hv. þm. getur hafið sína ræðu. --- Og þá er hæstv. samgrh. kominn í salinn.

Frú forseti. Ég býð hæstv. samgrh. velkominn í salinn og fagna því að hann hafi tækifæri til að gegna hér þingskyldum sínum. Ég á ekki sæti í hv. samgn. þannig að mig langar til að taka til máls við 1. umr. og segja nokkur orð. Þetta frv., og það er að segja stjfrv. fyrst og fremst, vegur að mínu mati að hagsmunum leigubílstjóra og það leysir upp félög þeirra og mér finnst vera eftirsjón af núverandi skipulagi. Málið er tilkomið vegna þess að aðili tók sér fyrir hendur að reyna að brjóta niður það kerfi sem hér hefur ríkt með aðstoð erlends dómstóls og það er sjálfsagt ekkert að gera annað heldur en að beygja sig undir þá kvöð. En ég held að það sé mjög nauðsynlegt að reyna að gera það eins mjúklega og hægt er og ekki meira heldur en nauðsynlega þarf. Mér er eftirsjón af núverandi skipulagi. Ég held að íslenskir leigubílstjórar séu almennt sómasamleg stétt og veita langflestir góða þjónustu. Þeir eru hér um bil allir góðir ökumenn og veita betri þjónustu heldur en víðast er gert af leigubílstjórum þar sem ég þekki til. Ég er ofurlítið kunnugur því að vera viðskiptavinur leigubílstjóra í nágrannalöndunum og ég tel að íslenskir leigubílstjórar standi þeim fyllilega á sporði. Ég nefni dæmi um höfuðborg okkar, Brussel. Þar morar allt í glæpalýð á leigubílum sem praktísera og þeir eru sannarlega ófélagsbundnir og algjörlega frjálsir og til þess arna getur frelsið leitt. Íslenskir þingmenn sem heimsótt hafa höfuðborgina geta sjálfsagt sagt sögur af viðskiptum sínum við þessa ,,bandítta`` í leigubílstjórastéttinni en þar er ekki óhætt að stíga upp í leigubíl nema hann sé merktur ákveðnum stöfum. Ég hef þurft að bíða í hótelanddyri tímunum saman vegna þess að dyravörður varaði mig við að taka þá leigubíla sem buðust og það var ekki fyrr en líklega tuttugasti bíllinn kom sem hann taldi að öruggt væri fyrir mig að aka með honum. Ég vil biðja hv. samgn. að athuga þetta mál mjög vel og vanda sig við þessa vinnu. Skylduaðildin hefur verið undirstaða þess að hafa nauðsynlegt eftirlit og aðhald með leigubílstjórum og þetta aðhald felst í því að félag leigubílstjóra á hverju svæði, atvinnusvæði, tryggir öryggi farþega með því að koma í veg fyrir að brotamenn eða gallaðir menn stundi akstur leigubíla í afleysingum. Jafnframt tryggir eftirlitið að atvinnuleyfishafar einir stundi akstur að jafnaði eins og mælt er fyrir í lögum. Þeir eru hinn rétti aðili til þess að gegna þessu eftirlitshlutverki. Ég bendi hv. samgn. að kynna sér vandlega álitsgerð sem Eiríkur Tómasson hefur unnið í framhaldi af dómi Mannréttindadómstólsins í máli Sigurðar Á. Sigurjónssonar gegn Íslandi, sem kveðinn var upp 24. júní 1993. Ég treysti því að hv. samgrn. vandi sig við þessa málsmeðferð alla. Varðandi þingmannafrv. á þskj. 824 þá er ég mótfallinn því. Ég held að það sé eðlilegt að menn sem eru farnir að hrörna til muna séu ekki að stunda farþegaakstur með leigubifreiðum. Á það er bent í frv. að aldursákvæðin gildi ekki um vörubifreiðastjóra, sendibifreiðastjóra eða rútubílstjóra. Mér finnst þetta léttvæg röksemd því það er auðvitað miklu erfiðara starf að keyra vörubifreið, sendibifreið eða rútubifreið og reynir meira á líkama ökumanns heldur en að keyra leigubifreið. Þar af leiðir er það sjálfhætt fyrir menn ef þeir eru farnir að hrörna verulegra að keyra þessa stóru bíla og þarf ekki ákvæði í lög þar um. Það gildir öðru máli með frv. til laga á þskj. 915 þar sem flm. eru hv. þingmenn Svavar Gestsson og Steingrímur J. Sigfússon. Ég sannfærðist um það af lestri frv. og greinargerðarinnar og við að hlýða á ræðu 1. flm., Svavars Gestssonar, að þar er mál á ferðinni sem sannarlega er afgreiðsluvert og ég styð það. Ég styð sem sagt frv. á þskj. 915, ég er andvígur frv. á þskj. 824 og tel að stjfrv. þurfi mikillar athugunar við.

Virðulegi forseti. Hér eru til umfjöllunar þrjú frv. er snúa öll að lögum nr. 77 frá 1989, um leigubifreiðar. Ég get tekið undir það með hv. 1. þm. Norðurl. v. að þessi mál eru um margt mjög ólík. Í fyrsta lagi ætla ég að gera hér grein fyrir afstöðu minni varðandi frv. hv. þm. Svavars Gestssonar, sem gerir ráð fyrir breytingum á skipulagi úthlutunarnefndar. Ég get fyrir mitt leyti fallist á að skynsamlegt sé að gera þá breytingu sem þar er lýst af þeirri ástæðu að það hlýtur að teljast óeðlilegt að sú nefnd sé einvörðungu skipuð pólitískum fulltrúum og ekki síst ætti það að vera hæstv. samgrh. ljóst í ljósi þeirrar umræðu sem hér átti sér stað í gær um ferðamálaráð og skipun þess. Þannig að ég trúi ekki öðru en hæstv. samgrh. geti fallist á þá breytingu sem þar er lögð til. Varðandi frv. á þskj. 824, þar sem 1. flm. er hv. þm. Björn Bjarnason. Það er nú svo að enginn af hv. flm. er viðstaddir þessa umræðu  Það frv. snýr að mínu viti að þjónustu þeirri er leigubílstjórar og leigubílstjórastöðvarnar eiga að veita sínum farþegum og því öryggi er farþegarnir þurfa að hafa með því að setjast upp í leigubíla. Ég er andvígur því sem kemur fram í grg. frv. að það sé hægt að líkja saman annars vegar bifreiðastjórum leigubíla og hins vegar bifreiðastjórum vörubifreiða eða rútubifreiða. Þar er ólíku saman að jafna og eins og fram kom við umræðuna í gær þá tryggir atvinnuleyfið að það er enginn sem í raun og veru getur stöðvað fullorðna menn sem oft og tíðum eru kannski alls ekki færir um að aka atvinnutæki sem þessu í því að halda vinnu sinni áfram því atvinnuleyfið tryggir þeim þennan rétt nema það sé sérstaklega tekið fram í lögum er gilda um atvinnuréttindi að það skuli vera tímabundið, eins og það er reyndar nú. Að mínu viti var samstaða á sínum tíma um að koma skyldi fyrir í lögum og því ástæðulaust að breyta því hér og nú. Það er því að mínu viti óskynsamlegt sem hér er lagt til að það séu engin aldurstakmörk á því hversu lengi menn mega aka leigubifreiðum. Varðandi stjfrv., sem er 514. mál þingsins á þskj. 794, þá er það fyrst og fremst komið fram vegna dóms Mannréttindadómstólsins og þeirra afleiðinga sem sá dómur hefur haft. Þegar hins vegar --- nú veit ég ekki hvar hæstv. samgrh. er, jú, hér kemur hann í þingsalinn --- opinbert stjórnvald er knúið til með þessum hætti að leggja fram breytingar á gildandi lögum þá skiptir auðvitað miklu máli að menn vandi mjög vel til í þeim málatilbúnaði. Og þegar um er að ræða jafnviðkvæman málaflokk eins og leiguakstur er, þegar slík umfjöllun fer fram, þá þarf auðvitað að mínu viti það opinbera stjórnvald sem þar hefur forgöngu hverju sinni að hafa tvennt í huga. Í fyrsta lagi atvinnuréttindin og það starfsöryggi sem leigubílstjórum í þessu tilfelli er búið. Í öðru lagi þá þjónustu sem gert er ráð fyrir að leigubílstjórar, með sínum atvinnutækjum, veiti almenningi, en um leið þarf auðvitað að gæta að því hversu mikið öryggi slík þjónusta hefur og að hvaða leyti menn eru í stakk búnir til að veita þjónustuna og það öryggi sem borgararnir verða að krefjast. Í frv. sem hæstv. samgrh. leggur hér fram þá eru að mínu viti báðir þessir þættir, þ.e. atvinnuréttindin og starfsöryggi leigubílstjóranna, og svo hitt, öryggið og sú þjónusta sem almenningur á að vænta af leigubílum, sniðgengnir. Það er auðvitað mjög alvarlegt að það skuli gerast. Það gerist með þeim breytingum sem lagðar eru til á 4. gr. gildandi laga en er 2. gr. þess frv. sem hér er til umfjöllunar. 2. gr. opnar í raun og veru fyrir það að leigubílstjórar sem stunda sitt starf sem aðalstarf í dag geta tæpast gert það ef þessi breyting nær fram að ganga og fullyrða, að ég held, að þetta verði ekki aðalstarf nokkurs manns eftir að þessi breyting nær fram að ganga og felldar úr gildi þær takmarkanir sem núna eru. Í öðru lagi er alveg ljóst að það er mikil hætta á að misgóðir menn ráðist til starfa á leigubíla, a.m.k. hafa samtök þeirra enga möguleika á að fylgjast með því hvaða menn það eru sem til þessara starfa ráðast. Þegar svo er komið að leiguakstur, sem er mjög mikilvæg þjónusta við almenning, er orðinn hjáverk einstakra manna þá er eins og fram hefur komið við þessa umræðu hjá hv. 1. þm. Norðurl. v. hætta á því að um svarta atvinnustarfsemi geti orðið að ræða. Og auðvitað á opinbert stjórnvald aldrei með sínum aðgerðum að stuðla að slíku eða ýta undir að slíkt geti gerst. Nú hefur Bandalag ísl. leigubifreiðastjóra bent hæstv. samgrh. á að það væri hægt að ná samkomulagi um þetta mál og tryggja þá þætti sem mikilvægastir eru, þ.e. atvinnuréttindi og starfsöryggi leigubifreiðastjóra og svo hitt að þjónusta við almenning gæti orðið með þokkalegum hætti. Ef hæstv. ráðherra hefði farið að tillögum Bandalags ísl. leigubifreiðastjóra sem hæstv. ráðherra voru sendar mjög fljótlega eftir, ef ég veit rétt, að dómur Mannréttindadómstólsins gekk fram. Ég vil hér í því plaggi er hæstv. ráðherra var sent, með leyfi forseta, vitna í þær upplýsingar er hæstv. ráðherra voru sendar. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Rétt er að benda á afstöðu Mannréttindadómstólsins til nauðsynjar þess að eftirlit sé með leiguakstri á fólki. Í upphafi 2. mgr. 41. gr. dómsins segir: ,,Dómstóllinn vefengir ekki að Frami hafi gegnt hlutverki sem þjónaði ekki aðeins atvinnuhagsmunum félaga sinna heldur einnig almenningshagsmunum og skylduaðild sérhvers atvinnuleyfishafa á félagssvæðinu hafi auðveldað umrædda eftirlitsstarfsemi. Dómstóllinn er hins vegar ekki sannfærður um að skylduaðild að Frama hafi verið nauðsynleg til að félagið gæti gegnt þessu hlutverki.`` Því leggur Bandalag ísl. leigubifreiðastjóra til að á frv. samgrh. verði gerðar eftirfarandi efnisbreytingar: Á 6. gr. en hún nær til 5. mgr. 9. gr. laga um leigubifreiðar.`` Og þannig er tillaga Bandalags ísl. leigubifreiðastjóra, með leyfi forseta: ,,Félag bifreiðastjóra á hverju atvinnusvæði sem í eru minnst 3 / 4 allra atvinnuleyfishafa verði falið að annast undanþágu frá rekstri eigin bifreiða í samráði við umsjónarnefnd leigubifreiða. Ef ekkert félag bifreiðastjóra nær tilskilinni stærð skuli sveitarstjórnir skipa þriggja manna nefnd sem gegni hlutverki félagsins. Allir atvinnuleyfishafar geta áfrýjað ákvörðun til umsjónarnefndar enda er það skilyrði að félagsmenn jafnt sem utanfélagsmenn njóti jafnræðis varðandi undanþágur frá akstri.`` Og nú spyr ég hæstv. samgrh.: Hvers vegna leitaði samgrh. ekki samkomulags við Bandalag ísl. leigubifreiðastjóra um efni þessa frv. þannig að hér hefði náðst bærileg samstaða og lagt hefði verið fram frv. sem samstaða hefði verið um?

Hæstv. forseti. Það hefur verið mjög náið samband milli mín og Bandalags ísl. leigubifreiðastjóra. Það eru álitamál sem víkja að þessu frv. hér og ég vil líka segja að þetta frv. sé þess eðlis að það er vel fallið til að hafa langar umræður hér við 1. umr. En ég hef bæði haft samband við formann samgn. og eins við forustumenn leigubifreiðastjóra og aðra er málið varðar til þess að biðja þá að fara mjög vel ofan í málið því að hér séu mörg álitamál á ferðinni. Það má taka sem dæmi 1. gr., hvort við eigum að tala um hlutaðeigandi stéttarfélag bifreiðastjóra eða bara félag bifreiðastjóra. Það eru þannig mörg álitamál sem nauðsynlegt er að þingið sjálft myndi sér skoðun á. Við erum ekki að tala hér um flokkspólitísk málefni eða mál af þeirra tagi heldur viðkvæmt atvinnumál sem kemur mjög inn á neytendamál og ýmsar skoðanir eru uppi um. Og ég vísa því algerlega til föðurhúsanna ef verið er að tala um að ekki hafi verið haft samband við leigubifreiðastjóra um þessi mál. Margir af forustumönnum þeirra hafa lýst ánægju sinni yfir frv. eins og það er, en það hefur líka komið fram að það sé rétt að gera þar ákveðnar lagfæringar. Það er síður en svo að ég sé með einhverjar stífar meiningar á ýmsum þeim álitamálum sem hér eru borin fram, en nauðsynlegt var að frv. kæmi fyrir þingið.

Virðulegi forseti. Ég fagna alveg sérstaklega því sem hæstv. samgrh. lýsir hér yfir, að hans meiningar séu ekki mjög stífar í þessum efnum og hann sé þar af leiðandi ekki tilbúinn til þess og hafi haft um það samráð við hv. formann samgn. að gera ýmsar breytingar á frv. og ég fagna því. Aftur kemur mér hitt mjög á óvart ef hæstv. ráðherra hefur haft svo náið samstarf við forustumenn leigubifreiðastjóra að þeir séu orðnir stuðningsmenn frv. eins og það liggur hér fyrir. Það kemur mér á óvart af þeirri ástæðu að ég hef átt, ásamt fleiri þingmönnum Framsfl., viðræður við marga þessara ágætu manna og það kæmi mér á óvart ef þeirra afstaða hefði breyst svo á síðustu klukkustundum að þeir væru farnir að styðja málið, eins og ég skildi hæstv. ráðherra hér áðan, en nú kann það að vera misskilningur.

Hæstv. forseti. Þetta mál er nú engan veginn jafn einfalt og hv. þm. vill láta í veðri vaka. En það er alveg sjálfsagt að verða við ábendingum hans og hafa samband við stjórn Landssambands leigubifreiðastjóra og fá nánar að vita um þær upplýsingar sem þingmaðurinn lætur hér uppi um það að ekki hafi verið góð samvinna um þessi málefni milli ráðuneytis og leigubifreiðastjóra. Það er sjálfsagt að kynna sér það og athuga hvort þeir tali tvennum rómi um þau mál.

Virðulegur forseti. Ég vil nú gera örlítinn greinarmun á því hvort menn hafi haft gott samstarf um mál og samráð eða talað saman um þau mál sem til umfjöllunar eru eða svo hitt hvort málið sé stutt af forustumönnum leigubifreiðastjóra eins og það liggur hér fyrir. Hæstv. ráðherra verður auðvitað að gera glöggan greinarmun á þessu. Ég var ekki að gera lítið úr því að hæstv. ráðherra hafi hugsanlega talað við forustumenn leigubílasamtakanna um þessa hluti og ég býst við að það hafi verið gert vegna þess að annars lægi þessi álitsgerð ekki fyrir sem hæstv. ráðherra var beðinn um að hafa til hliðsjónar þegar frv. væri samið. Aftur á móti held ég að hitt sé alveg á hreinu að frv. er ekki stutt af forustumönnum þessara samtaka þar sem ekki var gengið til móts við þeirra kröfur eins og þær komu fram í álitsgerðinni.

Virðulegur forseti. Ég hef í sjálfu sér ekki miklu við það að bæta sem hefur komið fram í þessari umræðu fram að þessu. Ég vil samt nota þetta tækifæri til að leggja á það áherslu að hér erum við að setja löggjöf um mikilvæga þjónustu sem starfar í afar viðkvæmu umhverfi og þess vegna er nauðsynlegt að þar séu skýrar reglur um alla hluti. Við erum hér að ræða um stétt manna sem verður ekki kölluð hátekjustétt. Þeir sem ná þokkalegum tekjum út úr leigubílaakstri gera það með mikilli og slítandi vinnu og þess vegna tel ég að það sé skylda Alþingis að ganga þannig frá þessari löggjöf að við verndum eftir því sem við getum starfsumhverfi þeirra sem hafa þessa þjónustu að sinni aðalatvinnu. Það hefur m.a. verið nokkuð rætt hér um aldurstakmörkin og það frv. sem hv. þm. Björn Bjarnason og fleiri hafa lagt fram. Þar er að sjálfsögðu um að ræða umdeilanlegt atriði, en ég vil þó leggja áherslu á það hér að þetta ákvæði var ekki sett inn í lög fyrir neina tilviljun og það er engin tilviljun að þetta er eingöngu í lögum um leigubílstjóra en ekki til að mynda varðandi þá sem stunda sérleyfisakstur eða vöruflutninga. Við sem í það minnsta þekkjum eitthvað til varðandi þá starfsemi vitum að hana stunda engir aðrir en þeir sem eru á besta aldri og við hestaheilsu. Eðli þeirrar vinnu er einfaldlega þannig að það eru ekki líkur á því að hún sé stunduð, þ.e. vörubíla- og rútuakstur, af aðilum sem eru komnir á eftirlaunaaldur. Þannig að ég ítreka það að á sínum tíma voru fyrir því full rök að þetta ákvæði var sett inn í lög. Starfsumhverfi þeirra sem stunda leigubílaakstur hefur á margan hátt verið óhagstætt á síðustu árum og ég vil m.a. nefna það að um nokkurt árabil hafa leigubílstjórar búið við það að þurfa að greiða hæstu aðflutningsgjöld af sínum atvinnutækjum. Þetta var hins vegar tekið upp varðandi lagabreytingu fyrir rúmu ári í efh.- og viðskn. og þar náðist um það samstaða að leigubílar gætu notið sömu tollakjara og þeir sem keyptu stærri bíla í atvinnuskyni, þ.e. 30% toll, og það var sett þar inn sem undanþáguákvæði. Eftir að við í efh.- og viðskn. höfðum rætt þetta ítrekað við fjmrn., þá náðist samstaða um að gera þessa breytingu. Því miður er það hins vegar svo að framkvæmdin af hálfu fjmrn. hefur ekki verið eins og við höfðum ætlast til sem stóðum að þessari lagabreytingu í nefndinni og þau skilyrði sem þar eru sett til þess að menn geti endurnýjað sína bíla á 30% tolli eru það ströng að það er ekki nema lítill hluti leigubifreiðastjóra sem nær að komast í gegnum það nálarauga. Það eru sett það há tekjumörk sem þeir þurfa að hafa til þess að ná undir þessar reglur og það undirstrikar það sem ég sagði í upphafi máls míns að hér er ekki um starfsemi að ræða sem er þess eðlis að við getum talað um þá sem hana stunda sem hátekjumenn. Þetta hefur orðið til þess að samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef frá leigubifreiðastjórum og samtökum þeirra þá eru ekki nema um það bil 20% leigubílstjóra sem geta nýtt sér þessa undanþágu varðandi tolla á nýja bíla. Og eins og ég sagði, tekjumörkin eru það há, auk þess sem það eru nettótekjur, þannig að ef menn verða fyrir einhverjum áföllum, vélarupptekt eða öðru slíku, þá eru menn um leið komnir út fyrir þá möguleika sem menn þarna hafa. Þó hafa einhverjir nýtt sér þessa möguleika og það er vel því að því miður höfum við horft á það hér og það staðfestir enn það sem ég sagði í upphafi míns máls varðandi tekjur bifreiðastjóra í dag, að bílaflotinn hefur verið að eldast ár frá ári, endurnýjun hefur ekki verið sem skyldi. Að lokum, virðulegur forseti, þar sem þeir þingmenn sem hér hafa talað áður hafa rætt um efnisatriði frumvarpanna, þá ræði ég frekar á almennum nótum um þessi mál. En að lokum ætla ég aðeins að koma að skattlagningu á bíla almennt því vissulega kemur það við leigubílstjóra eins og aðra. Ég hef nokkuð beitt mér hér í þinginu varðandi það atriði, bæði með fyrirspurnum til ráðherra og í umræðu um skattamál. Það er mín skoðun að skattlagning á bíla og framkvæmdin á þeirri skattlagningu sé komin út fyrir allt sem hægt er að sætta sig við. Þar vil ég sérstaklega nefna til kílóagjaldið sem eru að mínu mati engin rök fyrir hvernig er framkvæmt. Ég er ekki að segja það hér að það eigi ekki að leggja neinn skatt á bíla sem tengist bílaeigninni beint líkt og kílóagjaldið gerir. En eins og það er framkvæmt í dag þá brýtur það algerlega í bága við réttlætiskennd þeirra sem þurfa það að greiða, sem eru ansi stór hópur. En því miður ber það við í umræðunni enn þá og hefur m.a. gerst meðal ráðamanna hér að menn tala um bíleigendur sem mennina með breiðu bökin sem sé sjálfsagt að skattleggja umfram aðra. En ég hef fært að því rök hér að kílóagjaldið á bíla, eins og það er framkvæmt núna, sé í raun sérstakur skattur á lágtekjufólk. Sama má segja um þungaskattinn. Við erum orðin síðasta þjóðin í Evrópu sem ekki er komin með þungaskattinn á dísilbílana inn í olíuverðið og það leiðir aftur hugann að leigubílstjórum. Þetta hefur gert það að verkum að dísilbílar virðast vera að hverfa úr flota leigubílstjóra þó svo að þeir eðli málsins samkvæmt væru þeir bílnotendur sem öðrum fremur ættu að hafa hag af því að nota dísilbíla. Þetta er ekki síst bagalegt vegna þess að það hefur orðið afar mikil þróun í gerð dísilhreyfla á síðustu árum sem gerir það að verkum að þeir eru sem áður afar hagkvæmur kostur fyrir þá sem aka mikið ef skattlagning er í lagi. Í öðru lagi er svo komið að nýjustu gerðir dísilhreyfla eru þær bílvélar sem menga minnst. Þess vegna væru full rök fyrir því, þó ekki væri annað, að leigubílstjórum sem mikið eru á ferðinni í þéttbýlustu hlutum borga og bæja væri gert kleift að aka á bílum með dísilvélum. En eins og ég sagði áður þá er skattlagningin þar --- ég hef ekki tíma til að rökstyðja það frekar hér --- en þá er skattlagning á dísilbílum hér á landi þannig að hér eru nánast ekki fluttir inn bílar með dísilvélum aðrir heldur en þá stórir og þungir. Virðulegi forseti. Ég geri mér fulla grein fyrir því að sá dómur sem féll í Mannréttindadómstólnum gerir það að verkum að það þarf að breyta lögum og það snertir starfsumhverfi leigubílstjóra. En ég vil beina því til hv. nefndar að þar verði skoðað mjög gaumgæfilega á hvern hátt þessi breyting getur orðið, en það verði samt áfram hægt að halda utan um þessa starfsemi og það held ég að sé sameiginlegt hagsmunamál bæði þeirra sem aka leigubílum og í raun neytenda líka.

Hæstv. forseti. Það er nokkuð merk saga á bak við tilurð þessa frv. eða reyndar frv. sem hér eru á dagskrá sem ástæðulaust er svo sem að rekja hér enda er komið inn á það að nokkru leyti í grg. með frv., sérstökum kafla um aðdraganda setningu þessara laga. En það er ekki ólíklegt að það eigi eftir að verða nokkuð vitnað til þessara mála í réttarsögunni á komandi tímum vegna þess að hér urðu nokkur tíðindi þegar upp kom mismunur á túlkun, annars vegar íslensku stjórnarskrárinnar og hins vegar mannréttindasáttmála Evrópu, en það er það sem hér er í raun og veru að gerast, að dómur Hæstaréttar, sem túlkaði 73. gr. íslensku stjórnarskrárinnar með tilteknum hætti en við þá túlkun brýtur svo í bág dómur Evrópudómstólsins á grundvelli 11. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Þetta snýst um það efnisatriði, eins og hv. þm. er vafalaust kunnugt, að hæstaréttardómurinn túlkaði viðkomandi ákvæði íslensku stjórnarskrárinnar þannig að þau vernduðu ekki það sem kallað hefur verið neikvætt félagafrelsi, þ.e. rétt manna til að neita að vera í eða ganga í félag. Þetta ákvæði í 73. gr. stjórnarskrárinnar, sem Hæstiréttur fjallaði um, var sem sagt túlkað með þessum hætti. Á þeim grundvelli var talið að eðlilegt væri að ganga í framhaldinu frá lögunum eins og gert var, lögum nr. 77/1989, um leigubifreiðar. Þetta þarf ekki að rekja fyrir þeim sem þekkja söguna. En þá kemur það til að Mannréttindadómstóll Evrópu fellir svo þann dóm í tilteknu máli að 11. gr. mannréttindasáttmálans verndi á hinn bóginn svokallað neikvætt félagafrelsi, þ.e. hana ber að túlka í báðar áttir. Hún verndi að sjálfsögðu, eins og venjan er að líta á, rétt manna til að stofna félög og vera frjálsir að því en hún verndi þá jafnframt og um leið rétt manna til þess að vera ekki í félögum, alveg sama hvaða réttindi eða skyldur fylgja slíkri félagsaðild. Það verður að túlka þennan dóm þannig. Því verður ekki á móti mælt að umtalsverðir og ríkir hagsmunir voru samfara skylduaðildarákvæðinu eins og um það var búið í íslenskum lögum. Maður veltir því náttúrlega stundum fyrir sér hversu langt mundi Mannréttindadómstóllinn ganga í þessari túlkun sinni. Mundi hann jafnvel vernda rétt manna, neikvætt félagafrelsi manna, í þeim skilningi að þeir hefðu rétt til þess að vera ekki í þjóðfélaginu? Það liggur við. Og þó veit ég ekki hvar þeir mundu láta staðar numið. Auðvitað er það talsvert umhugsunarefni að þeir telji þetta ákvæði svona ríkt að jafnvel löggjöf eins aðildarríkis að mannréttindasáttamálanum sem byggir á hæstaréttardómi í viðkomandi landi gagnvart túlkun stjórnarskrár þess hins sama lands, Íslands, er allt að engu haft þegar 17 eða 18 dómarar í Mannréttindadómstóli Evrópu ákveða að þetta ákvæði beri að túlka með þessum hætti. Eins og sagt er gjarnan þá tjáir ekki að deila við dómarann. Íslendingar hafa skrifað undir þennan mannréttindasáttmála og fullgilt hann en reyndar ekki lögtekið hann og frv. þar um mun vera til umfjöllunar á þinginu ef ég man rétt. En ég hef engan mann heyrt sem ekki er þeirrar skoðunar að við ætlum áfram að vera aðilar að þessum samningi og beygja okkur undir ákvæði hans, eins þótt að í einstökum tilvikum eins og dæmin sýni, geti komið upp árekstrar af þessu tagi vegna mismunandi lagatúlkunar. Ég er því þess vegna þeirrar skoðunar að það sé að sjálfsögðu ekki um annað að ræða en að leita úrræða í framhaldinu til að leysa úr þessu vandamáli og hér er ein tillaga af því tagi á ferðinni í frv. hæstv. ráðherra um breytingu á lögum um leigubifreiðar. Ég vil áskilja mér rétt til þess að skoða það betur hvernig sú útfærsla er úr garði gerð þó ég hafi litið yfir það. Það er að mínu mati mjög mikilvægt að reyna að standa þannig að þessari breytingu að það valdi ekki neinni meiri háttar röskun eða kollsteypu gagnvart því skipulagi sem reynt hefur verið að viðhafa í þessum efnum. Ég er eindreginn talsmaður þess að rétt sé að reyna að hafa nokkra stjórn á því hvernig þessum málum er háttað og þá vakir fyrir mér hvort tveggja að tryggja atvinnuöryggi og afkomu þeirra sem starfa við þessa hluti og líka öryggi og gæði þeirrar þjónustu sem í boði er. Ég held að ekki þurfi blöðum um það að fletta að reynsla þeirra stórborga, því sums staðar er þetta bundið við sveitarfélög eða fylki hvernig með þessi mál er farið, sem hafa á undanförnum árum gert tilraunir með að sleppa þessu alveg lausu er slæm. Hún er vægast sagt slæm. Hv. þm. Páll Pétursson sagði hryllingssögur af veru sinni í Brussel og hann hefði ekki getað tekið nema tuttuguasta hvern leigubíl af öryggisástæðum. Ég bendi mönnum á að skoða áhrifin sem urðu af breytingum af þessu tagi í Svíþjóð og kynna sér ástandið í sumum stórborgum eða fylkjum Bandaríkjanna.

Tekur Páll leigubíla þar?

Nei, nú er sá skaði að vísu að Páll Pétursson hefur ekki rúntað mikið í leigubílum fyrir utan Brussel og hefur þess vegna ekki reynslusögur að segja nema þaðan. Það kæmi auðvitað til skoðunar, hæstv. forseti, að gera hv. þm. út til þess að rúnta í leigubílum um nokkrar helstu stórborgir og koma svo heim og gefa okkur skýrslu af niðurstöðunni. Vonandi í heilu lagi. En það er auðvitað alveg rétt að það er ástæða til að líta til þess hvernig þessi mál hafa gengið annars staðar. Ég tala nú ekki um þegar markaðurinn er lítill eins og hér og atvinnan takmörkuð. Þá held ég að það sé ósköp einfaldlega þannig að það er ekkert annað raunhæft ef menn ætla að hafa leigubílaakstur sem fullt starf sem gefur einhverja sæmilega afkomumöguleika en að stjórna því með einhverjum hætti hversu margir eru í þessum rekstri. Ég er alveg sannfærður um það að afleiðingin af því að gefa þetta frjálst með öllu, og þá yrðu menn að sjálfsögðu jafnframt að gefa upp kröfuna um að leigubílstjórar hafi það sem aðalstarf því hún yrði óraunhæf innan skamms eftir að fjöldinn væri orðinn ótakmarkaður sem við þetta gæti unnið, yrði sú að það yrðu 900--1.500 manns sem væru með bíla og hefðu þetta sem einhvers konar aukatekjur og væru aðallega að keyra um helgar eða á kvöldin. Það er ekki það skipulag sem ég vil sjá í þessum efnum, það er ekki sú þjónusta sem ég tel að við eigum að reyna að halda uppi og það er ekki það afkomuöryggi og atvinnuöryggi sem ég held að bílstjórum sé bjóðandi. Þess vegna er ég stuðningsmaður þess að það verði leitað leiða til að gera þessa breytingu til þess að við séum ekki berir að því að brjóta í bág við túlkun Mannréttindadómstólsins á 11. gr. mannréttindasáttmálans en það verði leitað leiða til að gera það án þess að skynsamleg stjórnun á þessum málum brotni öll sömul upp og það held ég að hljóti að vera. Ég hef svo sem vissar efasemdir um að þetta frv., ef að lögum verður, komi til með að halda með fullnægjandi hætti. Það er því miður ekki hægt annað en að viðurkenna það að þetta er eitt af þeim sviðum þar sem hefur verið dálítill óróleiki, svo sé nú sagt alveg eins og er, þ.e. stjórnun þessara mála og samskipti einstakra hópa sem hér koma til sögu og falla undir ákvæði um leiguakstur. Þess vegna er býsna nauðsynlegt að reyna að vanda sig í málinu. Ég legg áherslu á að hv. samgn. reyni að skoða þetta vel og þá að sjálfsögðu í leiðinni þau frv. önnur sem hér eru til umræðu, sérstaklega held ég fram frv. á þskj. 915 sem ég flyt ásamt hv. þm. Svavari Gestssyni. Ég held að það væri skynsamleg ráðstöfun að taka breytingu af því tagi með í farteskið ef frv. verður afgreitt á annað borð til þess að reyna að tryggja hlutlæga og faglega forustu fyrir því starfi sem er unnið af úthlutunarnefnd. Eitt atriði enn vil ég svo nefna sérstaklega, hæstv. forseti, og það varðar ákvæði um aldursmörk sem hv. þm. Björn Bjarnason, Árni Johnsen og fleiri stórsnillingar og hv. þm. leggja til að verði fellt niður. Ég er andvígur því. Ég tel að það séu ærin rök fyrir því, ekki síst við núverandi aðstæður, að viðhalda ákvæði af þessu tagi. Ég held að það hljóti að finnast leiðir til þess að búa þannig um það að það geti fallið undir ramma almennrar löggjafar, sé ekki brot á jafnræðisreglum í stjórnsýslunni eins og menn eru að fabúlera um. Eftir atvikum mætti líka velta því fyrir sér mín vegna hvort þetta ætti að verða að almennri reglu. Er það virkilega svo að menn telji það eðlilegt við núverandi aðstæður og atvinnuástand í landinu að halda jafnvel í þá átt að auka möguleika manna til þess að vera á vinnumarkaði kannski langt fram á áttræðisaldur eða lengur? Er það í takt við þær aðstæður sem blasa við okkur að fjöldi kornungs fólks gengur atvinnulaus? Ég held ekki. Ég held að það sé eðlilegra að skipta þeirri takmörkuðu vinnu sem við höfum þannig að menn hafi þó atvinnu á blómaskeiði lífsins þegar starfsorkan er mest. Við verðum bara því miður að fara að horfast í augu við það, Íslendingar, að svona eru aðstæður að þróast í okkar landi. Þetta er ósambærilegt við það ástand sem var fyrir nokkrum árum þegar hér var svokölluð umframeftirspurn eftir vinnuafli og það var talið að það vantaði kannski 2.000 manns á íslenska vinnumarkaðinn til að metta hann. Nú hefur þetta gjörsamlega snúist við. 7.000--8.000 Íslendingar eru nú án atvinnu og framtíðarhorfurnar eru þær að við þurfum að skapa 22.000 ný störf fram að aldamótum ef okkur á að takast að fagna nýrri öld án atvinnuleysis. Það er ærið verkefni og mun því miður standa í okkur. Þessi viðbótarrök hafa því að mínu mati komið til þeim sem fyrir voru áður og eru ærin, að það sé rétt að miða þarna við einhver skynsamleg mörk. Og hvers vegna er það? Það er m.a. vegna þess að þetta er gert gagnvart fjölmörgum öðrum starfsstéttum, ekki bara hjá opinberum starfsmönnum sem, eins og kunnugt er, verða allir að láta af störfum á því aldursári sem þeir verða sjötugir. Nei, þetta er líka gert gagnvart fjölmörgum stéttum úti á almenna vinnumarkaðinum af einhverjum þeim ástæðum þá sem menn færa rök fyrir, t.d. að flugumferðarstjórar skuli láta af störfum sextugir og flugstjórar gangast undir mjög strangar reglur þegar þeir fara að reskjast o.s.frv. Margar fleiri stéttir má nefna. Það er ekki nöldrað um mismunun. Ég hef ekki heyrt það t.d. að menn séu að kvarta yfir því að það sé mannréttindabrot gagnvart 61 árs gömlum flugumferðarstjóra að hann verður að hætta starfi vegna þess að það eru fagleg og efnisleg rök fyrir þeirri tilhögun sem löggjafinn hefur ákveðið. Ég tel að þau séu fyrir hendi gagnvart leigubílstjórum án þess að ég sé á nokkurn hátt að sjálfsögðu að víkja að einhverjum persónulegum eða einstökum tilvikum. Menn verða að hefja sig upp úr því fari og líta almennt á þetta. Ég vona að þeir sem eru nálægt þessum aldursmörkum nú eða verða það á næstu árum taki það ekki svo að ákvæðunum sé sérstaklega beint gegn þeim. Auðvitað er það ekki svo. Hér er verið að reyna að ræða um og setja almennar sanngirnisreglur. Það er margt sem styður það að mínu mati að þetta sé skynsamlegt. Við skulum líka minnast þess að þar sem takmörkun er við lýði er hún til þess að reyna að gæta atvinnuhagsmuna og afkomuhagsmuna þeirra sem þarna starfa af öðrum þræði á móti hinu að tryggja þjónustuna og leyfin eiga ekki að vera einhvers konar útgerðarleyfi. Þetta eiga að vera leyfi til handa viðkomandi einstaklingi til að stunda þessa atvinnu á meðan hann getur og hefur til þess fulla starfsorku. Ef við sleppum þessu lausu á nýjan leik þá veit ég vel hvernig það fer og reynslan er fyrir hendi og sporin hræða í þeim efnum. Við mundum fyrr en varir sitja á nýjan leik uppi með allan fjöldann af leyfum sem væru á höndum manna sem hefðu takmarkaða, litla eða jafnvel enga möguleika til að nýta þau sjálfir og réðu til þess menn að gera það. Það er að mínu mati það fyrirkomulag sem við þurfum að komast út úr en ekki að halda inni aftur á nýjan leik. Meðan ég fór með þessi mál í samgrn. þá vann ég á þeim grundvelli að við værum að reyna að vinna okkur út úr því ástandi og tryggja að starfsleyfin á þessu sviði væru í höndum manna sem gætu nýtt þau sjálfir sér til afkomu og viðurværis en væru ekki tekjulind fyrir einstaklinga sem væru hættir að koma nálægt þessu. Það er séð fyrir þeim málum með öðrum hætti. Það er almannatryggingakerfið, eftirlaun, tekjutrygging og heimilisuppbót og annað því um líkt sem á að dekka slíkar þarfir þegar menn hafa lokið sínu hlutverki. Það eiga ekki að vera einhvers konar uppbótaralmannatryggingar að menn geti gert út á einhver slík leyfi. Hæstv. forseti. Ég vildi bara aðeins lýsa mínum sjónarmiðum við 1. umr. Ég vona svo að hv. nefnd taki þetta mál til skoðunar. Mér er að vísu ljóst að tíminn er mjög naumur og það er alveg hrapallegt að hæstv. ráðherra skuli vera að mæla fyrir þessum frumvörpum hér --- var það ekki í gær eða svo, 12. eða 13. apríl, þegar fáeinir dagar, liggur mér við að segja, lifa eftir af reglulegum starfstíma Alþingis. Ég eiginlega skil það ekki hvers vegna þetta mál er svona seint fram komið þar sem allar forsendur sem ganga þurfti út frá, þ.e. viðkomandi dómur og annað því um líkt, hefur legið fyrir um langa hríð. En vonandi getur nefndin samt eitthvað glímt við þetta því auðvitað væri æskilegast að koma þessum málum í farveg og ganga frá þeim nú á þessu þingi því við höfum ekkert gaman af því að vera lamin með svona dómum. Ég tel þess vegna að það væri langæskilegast að ganga frá þessu öllu saman á þessu þingi. Varðandi aftur það sem ég var að ræða síðast um aldurslagaákvæðin þá minni ég á að þar einnig liggur fyrir leiðbeinandi dómur Hæstaréttar sem var kveðinn upp í sumar sem leið. Þar er staðfest það mat undirréttar að ákvæði 9. gr. um aldursmark gagnvart bifreiðastjórum leigubifreiða sé réttlætanlegt og brjóti ekki í bág við þau ákvæði stjórnarskrárinnar sem menn hafa verið að vísa til. Það hafi verið gætt nægjanlegs jafnræðis við setningu laganna og allir séu eins settir sem lögin taki til. Þá kemur maður að því álitamáli aftur: Er það kannski að verða svo að við getum ekki gert neitt með álit okkar Hæstaréttar í svona hlutum fyrr en við höfum fengið álit háyfirdómaranna úti í löndum? Það verður auðvitað innan skamms, ekki bara Mannréttindadómstóllinn sem fer að fjalla um okkar mál heldur líka hinir miklu dómstólar Evrópusambandsins. Þar munu háyfirdómararnir, júdexarnir, sitja og dæma. Mér finnst það nokkuð umhugsunarefni á hvaða spori við erum ef við sitjum uppi með það trekk í trekk, nú er ég ekki að spá því að svo fari í þessu tilviki, en það mun vera í undirbúningi eða kannski þegar komin stefna til Mannréttindadómstólsins um þetta aldursmarksatriði. En ef það er að verða svo að við getum ekki treyst því að íslensk löggjöf standi nægjanlega traustum fótum þó að óyggjandi túlkun Hæstaréttar Íslands liggi fyrir um réttmæti einstakra ákvæða þar. Þá fer að verða vandasamt að lifa og setja lög, hæstv. forseti, segi ég nú bara. Fleira hef ég ekki um þetta að segja. Ég ítreka óskir mínar til hæstv. samgn. um að athuga þessi atriði og ekki síður frv. á þskj. 915 sem ég er 2. flm. að.

Virðulegi forseti. Það er einkennileg árátta hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni að vilja alltaf hafa vit fyrir öllum í öllu.  Hann vék að tillögu sem við nokkrir þingmenn höfum lagt fram í þessu sambandi til að tryggja það að leigubifreiðastjórum sé ekki mismunað. Svo langt nær sú tillaga. Þingmaðurinn vék að því að í rauninni ætti lagasetning á Alþingi að miðast við tímabundinn vanda, atvinnuleysið sem nú er í landinu. Við getum ekki reiknað með því að lagasetning á Alþingi Íslendinga miðist við slíkar aðstæður. Það hlýtur að þurfa að hugsa til lengri tíma og ekki tjalda til einnar nætur. Það frv. sem við höfum lagt fram varðandi breytingu á einfaldlega að tryggja mönnum að þeir sitji við sama borð. Það ákvæði 9. gr. sem vitnað hefur verið til á ekki við vörubifreiðastjóra eða sendibifreiðastjóra og það á ekki heldur við fólksbifreiðastjóra á bifreiðum fyrir átta farþega eða færri sem aka á svæðum þar sem takmörkun skv. 4. gr. hefur ekki verið beitt. Þá á það heldur ekki við bifreiðastjóra langferðabifreiða. Af þessu er ljóst að ákvæðið mismunar gróflega þeim bifreiðastjórum sem það á við samanborið við aðra atvinnubifreiðastjóra. Það er um það sem málið snýst og ég vona að hv. þm. kynni sér hvað felst í frv. og þá reikna ég með að hann geti verið sammála því.

Hæstv. forseti. Því atriði að ég hafi mikinn áhuga á því að hafa vit fyrir öðrum svara ég þannig að ég reyni a.m.k. ekki að hafa vit fyrir hv. þm. Árna Johnsen. Hann verður að sjá um það sjálfur. Varðandi miðstýringaráráttu mína, þá get ég svo sem farið út í umræður um það. Ég hef ekki séð að hæstv. núv. ríkisstjórn ætti að hætta sér langt út á þann ís. Um að ganga út frá tímabundnu ástandi, sem sé atvinnuleysi, þá sé ég því miður ekki neitt fararsnið á atvinnuleysinu, a.m.k. ekki í tíð þessarar ríkisstjórnar. Ég leyfi mér þess vegna, því miður, að halda því fram að við verðum frekar að reikna með því að verða að búa við það a.m.k. jafnlengi og við höfum þessa ríkisstjórn og eitthvað lengur því að það mun taka tíma að vinda ofan af því atvinnuleysi sem hún hefur sannanlega innleitt í sinni tíð í landinu. Ég held svo að það hafi verið óskynsamlegt af hv. þm. Árna Johnsen að vera sérstaklega að vekja athygli á frv. þeirra félaganna, hv. þm. Björns Bjarnasonar, Árna Johnsens, Egils Jónssonar og nokkurra fleiri, vegna þess að á sama tíma erum við hér að ræða stjfrv. flutt af hæstv. samgrh., sjálfstæðismanninum Halldóri Blöndal, sem gengur í þveröfuga átt. Þetta er að vísu að verða tíska í ríkisstjórninni og hjá meiri hlutanum. Ráðherrarnir koma með frumvörp, hæstv. sjútvrh. Þorsteinn Pálsson með frv. um fiskveiðistjórnun, svo koma 12 stjórnarliðar og flytja frv. um alveg gerólíkt fyrirkomulag. Hæstv. ráðherra Halldór Blöndal kemur hér með leigubílafrv. Nokkrum dögum seinna koma þeir hv. þm. Björn Bjarnason, Árni Johnsen og fleiri stórsnillingar og flytja tillögu um ákvæði sem gengur í þveröfuga átt. Ég held því að þeir ættu að ræða þetta í þingflokki Sjálfstfl. áður en þeir félagarnir fara að taka upp orðaskipti við menn úr öðrum flokkum. Þeir eru greinilega ekki í takt við flokksbróður sinn og hæstv. foringja í samgöngumálum, hæstv. samgrh. Eitthvað er því að á kærleiksheimilinu, í þingflokki Sjálfstfl.

Virðulegi forseti. Það er ekki að spyrja að orðheldni hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar sem lofaði því í ræðustól að ætla ekki að hafa vit fyrir Árna Johnsen en sagði svo hálfri mínútu síðar að það væri óskynsamlegt af Árna Johnsen að vekja athygli á því máli sem hér væri um að ræða. Alltaf hittir nú hv. þm. sjálfan sig fyrir í málflæðinu. Ég ætla aðeins að víkja að atriði sem hv. þm. talaði svolítið um, virtist leggja kapp á það að mönnum yrði kippt út af atvinnumarkaði sem yngstum og vék þar að flugumferðarstjórum og flugmönnum. Það er mín skoðun að það sé úrelt á þröskuldi framtíðarinnar að knýja menn til að láta af störfum þó að þeir séu komnir um sjötugt. Við búum við þær reglur að hluta til enn þá, en það er úrelt og hlýtur að breytast. Það hlýtur að þróast þannig með vonandi vaxandi hagvexti og auknu atvinnulífi að menn fái færi til þess að vinna lengur ef þeim sýnist svo fremi að starfsþrek sé til staðar og alveg ljóst að gamla máltækið að vinnan göfgi manninn stendur í fullu gildi. Ég vildi rétt svona koma þessu á framfæri til mótvægis við skoðun hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar að það eigi að kippa mönnum sem fyrst út af atvinnumarkaði til þess að liðka fyrir þeim sem eru á yngri árum. 
            

Hæstv. forseti. Ég held að þessu hafi verið svarað vel hér úti í sal. Núv. ríkisstjórn hefur m.a. afrekað það að taka 7.500 Íslendinga út af vinnumarkaðinum þannig að það er steinn úr glerhúsi þegar hv. þm. Árni Johnsen er að snúa út úr orðum mínum með þeim hætti sem hann gerði hér. Auðvitað er það ekki keppikefli nokkurs manns í sjálfu sér að taka menn út af vinnumarkaði. En menn standa náttúrlega bara frammi fyrir tilteknum aðstæðum og það er mikið óraunsæi og aumingjadómur í málflutningi að þora ekki að horfast í augu við þær. Hv. þm. Árni Johnsen þorir auðvitað ekki að svara því og standa hér og segja: Það er betra að 20 ára og 25 ára menn gangi atvinnulausir og einhverjir sem eru að ljúka löngum starfsdegi fái að halda áfram fram yfir sjötugt heldur en þeir fari þá á eftirlaun og njóti elliáranna lausir undan starfsþrasinu. Ég held að það sé félagslega, út frá réttlætissjónarmiðum og á allan hátt skynsamlegt við þær aðstæður sem við stöndum frammi fyrir að jafna vinnunni, stytta þess vegna jafnvel vinnudaginn en fleiri komist að. Við stöndum m.a. frammi fyrir því vandamáli núna að ungt fólk kemst ekki inn á vinnumarkaðinn. Það fær hreinlega ekki vinnu þegar það kemur út úr skólum eða er komið á þann aldur að það vilji fara að taka sér störf. Er hv. þm. Árni Johnsen að segja í alvöru að hann telji það í sjálfu sér ekkert vandamál? Það skipti meira máli að menn sem eru kannski búnir að starfa í 40--50 ár fái að halda því áfram, þess vegna meira og minna í plati þar sem þeir eru að ráða einhverja aðra til að keyra fyrir sig? Varðandi svo það sem hv. þm. sagði að þetta mismunaði einstökum hópum bílstjóra þá má skoða það atriði, en það eru líka rök fyrir því vegna þess að þessi störf eru mismunandi. Það að stunda leiguakstur með fólk með þeim hætti sem leigubílstjórar gera felur í sér öðruvísi samskipti við fólk og öðruvísi störf heldur en t.d. að stjórna flutningabifreið. Það er alveg ljóst þannig að fyrir því eru líka rök. Þegar að takmörkuninni kemur þá skilur hv. þm. bersýnilega ekki tilganginn eða hugsunina þar á bak við. Það gegnir allt öðru máli í byggðarlagi þar sem engin tamörkun er --- vegna hvers? Vegna þess að þar hafa ekki fleiri farið í þennan akstur en svo að menn hafa ekki séð ástæðu til takmörkunar. Ég vona að hv. þm. skilji þetta þegar hann er búinn að hugsa um það til morguns.

Virðulegi forseti. Hér er um við að ræða þrjú frumvörp um breytingu á lögum um leigubifreiðar. Stjfrv. mælti hæstv. ráðherra fyrir í gær og samkvæmt því sem segir í athugasemdum með frv. er hér verið að lagfæra lög með tilliti til dóma og ekki hvað síst Mannréttindadómstóls Evrópu. Ég vil taka undir með þeim sem hér hafa sagt að það sé nauðsynlegt að skoða þetta mál mjög vel og einnig lýsa yfir ánægju með það að hæstv. ráðherra hefur einnig sagt að það þurfi að fara vel í þetta mál og vel komi til greina að breyta þar ýmsu. Hins vegar verður einnig að taka fram að það er mjög lítill tími eftir fyrir hv. samgn. að fara yfir þetta mál. Samkvæmt starfsáætlun eru ekki nema örfáir dagar eftir af þinghaldi og mörg mál sem liggja fyrir. Ég er því ekki farin að sjá það að öll málin þrjú verði afgreidd fyrir þinglok. Ég tel að þau þurfi mikillar skoðunar við og ekki hvað síst með tilliti til þeirra sem eftir þeim eiga að vinna. Þá er hér einnig um mikilvæga þjónustu fyrir borgarana að ræða og þess vegna þarf einnig að ræða þessi frumvörp við þá sem nýta þessa þjónustu. Ég vil segja nokkur orð um frv. á þskj. 824 og ekki hvað síst vegna þess að í athugasemdum með frv. hæstv. samgrh. segir, með leyfi forseta: ,,Einn leigubifreiðastjóri, sem gert var að leggja inn atvinnuleyfi sitt í samræmi við ákvæði laga um leigubifreiðar, nr. 77/1989, höfðaði mál á hendur samgönguráðherra og byggði á því að með því að svipta sig atvinnuleyfinu vegna aldurs á grundvelli laga og reglugerða um leigubifreiðar sé brotinn á honum réttur sem honum beri samkvæmt stjórnskipulegri jafnræðisreglu.`` --- Þetta er ein af röksemdunum með því frv. ,,Hann taldi sig beittan ójafnræði eða misrétti sem fælist annars vegar í því að bifreiðastjórar sendi-, vöru- og langferðabifreiða séu ekki háðir sams konar ákvæðum um aldurshámark og hins vegar ekki heldur þeir bifreiðastjórar sem stunda leiguakstur á fólksbifreiðum á þeim svæðum þar sem fjöldi leigubifreiða til fólksflutninga hefur ekki verið takmarkaður. Hæstiréttur Íslands kvað upp dóm sinn í málinu 3. júní 1993. Í forsendum dómsins er staðfest það mat héraðsdómara að til grundvallar ákvæði 1. mgr. 9. gr. laga nr. 77/1989 um aldursmark bifreiðastjóra leigubifreiða til fólksflutninga liggi almenn og hlutlæg sjónarmið og gætt hafi verið jafnræðis við setningu laganna þar sem þau ná til allra sem eins eru settir. Brytu lögin því ekki jafnræðisreglu íslensks stjórnskipunarréttar.`` Þess vegna er hér í frv. hæstv. samgrh. ekki talin ástæða til að leggja til þá breytingu sem hv. þm. Björn Bjarnason, Árni Johnsen og fleiri eru að leggja til á þskj. 824, þ.e. að ákvæði um aldurstakmark séu afnumin. Það skýtur nokkuð skökku við að hér sé verið að leggja fram frv. til þess að fullnægja ákvæði sem hefur komið fram í dómi Mannréttindadómstóls Evrópu og ekki talin ástæða til að breyta öðru vegna þess að það sé í samræmi við það sem Hæstiréttur Íslands hefur kveðið upp dóm yfir. En jafnframt kemur fram frv. sem gengur í þveröfuga átt. Það frv. gerir ráð fyrir því að hundsa þennan dóm sem hér er vitnað til frá Hæstarétti Íslands. Menn hafa rætt mjög mikið um að þetta ákvæði mismunaði mönnum. Það næði ekki til bifreiðastjóra langferðabifreiða og ekki sendibifreiðastjóra og eða bifreiða fyrir átta farþega eða færri sem aka þar sem takmörkunin er ekki í gildi. Hvað varðar þau ákvæði, þá hafa ýmsar röksemdir komið hér fram um að það sé í rauninni sjálfhætt hjá þeim sem séu farnir að finna sig eitthvað lakari til þeirra verka. Mér finnst hins vegar alveg koma til greina að setja inn þetta ákvæði í lögum líka um langferðabifreiðastjóra og sendibifreiðastjóra, að þetta ákvæði sé ekki aðeins í lögum um leigubifreiðar heldur þá einnig í lögum um sendibifreiðar og langferðabifreiðar. Ég tel að það þurfi að vera samræmi í þessum ákvæðum hér á landi þar sem flestallir þurfa að hætta sínu starfi í kringum 70 ára og því ekki nema eðlilegt að þetta gildi yfir sem flestar og helst allar stéttir, ekki hvað síst miðað við það atvinnuástand sem hér er nú. Ég tel því frekar koma til greina að þrengja þessi ákvæði í lögum um aðra bifreiðastjóra heldur en víkka þetta út eins og er lagt til í frv. til laga á þskj. 824. Það hefur hins vegar heyrst að það geti verið um að ræða að ýmsir hafi heimild til að reka bifreiðar án þess að keyra þær og þar séu í gildi nokkur atvinnuleyfi. Ég man nú ekki hvort það eru fimm eða tíu atvinnuleyfi sem enn þá gilda og menn hafa án þess að þurfa að keyra sjálfir, það séu eins konar rekstrarleyfi fyrir leigubifreiðar. Samkvæmt því leyfi eiga menn að geta haldið þeim rekstri áfram gegn því að aka ekki sjálfir eftir 70 ára aldur. Á þessu stigi hef ég ekki skoðað það mál nægilega vel til þess að segja um það hvort hægt sé að koma slíku ákvæði inn eða heimild til að það leyfi gildi áfram. Ég tel að það þurfi að skoða það mjög vel í umfjöllun nefndarinnar hvort leyfin eru þannig að þau ætti að halda gildi sínu. Hér er ekki um mörg leyfi að ræða og vel má vera að hægt sé að veita undanþágu hvað það varðar. En ég tel að öll þessi frumvörp og þá einnig þetta atriði þurfi að skoðast mjög vel í hv. samgn. Og þar sem ég á sæti í þeirri nefnd hef ég ástæðu til að fylgja því eftir. Ég tel hins vegar í framhaldi af því sem ég sagði áðan að frekar ætti að þrengja þessi ákvæði hjá öðrum bifreiðastjórum heldur en víkka það út að menn séu að keyra eftir 70 ára aldur. Þá ætti frekar að skoða lífeyrismál og eftirlaunaréttindi þessara manna þannig að þeim sé gert kleift að hætta sómasamlega um sjötugt eins og flestallir aðrir verða að gera í atvinnu hér í landi. Það sem ég hygg að sé oft og tíðum ástæðan fyrir því að menn vilja gjarnan halda þessu áfram lengur er að þeir hafa lítið annað upp á að hlaupa og lífeyrismál þeirra og eftirlaunaréttindi eru mjög lítil eða mjög skert. Þetta þyrfti aftur á móti að skoða. Við 1. umr. málsins er í raun og veru ekki hægt að segja fleira um þetta. Hér er einnig til umræðu þriðja frumvarp þessarar tegundar á þskj. 915, þar sem verið er að ræða um nefndaskipun. Mér sýnist þetta vera fyrst og fremst formsatriði og spurning um pólitíska íhlutun í nefndaskipun af hálfu ráðherra og er það sjálfsagt að skoða það jafnframt í samgn. og mjög eðlilegt að þessi frumvörp séu öll rædd og tekin fyrir samhliða, en ég vil enn og aftur vekja athygli á því að frv. nokkurra stjórnarliða í flokki hæstv. samgrh. gengur þvert á það sem segir í athugasemdum með frv. ráðherrans.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hafa mjög langt mál um þessi þrjú frumvörp. Ég á sæti í samgn. og hef hlýtt á þessar umræður eins og ég hef haft möguleika til, þurfti reyndar að bregða mér frá í fáar mínútur áðan. Það sem mig langaði til að ræða um í þessu máli er það til að byrja með að mér þykir slæmt að hæstv. ráðherra skuli ekki vera viðstaddur til að taka þátt í umræðunum til enda. Ég hefði t.d. gjarnan viljað hlýða á hann segja álit sitt á frv. þeirra hv. þm. Björns Bjarnasonar, Árna Johnsens, Egils Jónssonar, Guðna Ágústssonar, Sigbjörns Gunnarssonar og Sturlu Böðvarssonar vegna þess að það gengur í öfuga átt við það sem í frv. hæstv. ráðherra er og hefði verið ástæða til þess fyrir nefndarmenn að heyra hvernig ráðherrann lítur á málið. Það er ýmislegt sem hægt er að ræða í tengslum við þetta mál. Auðvitað hefur sá dómur sem kveðinn var upp rekið menn til þess að gera þessar breytingar, en það er ekki eins og ekki hafi verið rætt um þessi mál líka af öðrum tilefnum. Ég vil segja það að ýmis spurningarmerki hafa komið upp í mínum huga við að hlýða á þessa umræðu og að lesa þau gögn sem fylgja frv. Það er t.d. umhugsunarefni að það skuli vera þannig að einungis á fimm stöðum á landinu séu þessar takmarkanir á fólksbifreiðum og þau rök sem menn hafa fært fram fyrir takmörkunum missa dálítið gildi sitt þegar reynslan sýnir það að takmarkanirnar eru ekki víðar heldur en þetta. Þó að það sé á stærstu stöðunum í landinu þá er það ekki í hinum stærri kaupstöðum nema á höfuðborgarsvæðinu, Suðurnesjum, Akureyri, Ísafirði og Selfossi. Allir aðrir stærri staðir í landinu, kaupstaðir og bæir, hafa ekki þessar takmarkanir samkvæmt þeim gögnum sem hér hafa verið lögð fram. Það væri ástæða fyrir nefndina að gera sér grein fyrir því hvernig þessum málum er háttað núna á þeim stöðum þar sem takmarkanir hafa ekki verið. Helstu breytingar sem eru í frv. er þessi nauðsynlega breyting vegna dóms Mannréttindadómstólsins --- og nú fagna ég hæstv. ráðherra, hann er mættur í salinn og ég vil endurtaka þá spurningu sem ég bar fram áðan eða hefði borið fram ef hæstv. ráðherra hefði verið viðstaddur.

Það er erfitt að endurtaka spurningu sem ekki hefur verið borin fram.

Ég geri það þá núna að endurtaka spurninguna. Hún fjallar um hvaða álit ráðherrann hefur á frv. þeirra hv. þingmanna Björns Bjarnasonar og fleiri sem hér liggur til umræðu ásamt hinum tveimur. Það væri náttúrlega ekki verra að hæstv. ráðherra gerði okkur grein fyrir því hvaða afstöðu hann hefur til frv. sem er á þskj. 915 líka og hv. þm. Svavar Gestsson og Steingrímur J. Sigfússon flytja. Ég viðurkenni það að mér finnst það vera dálítið sterk rök í málflutningi þeirra Björns Bjarnasonar og félaga að það þurfi að gilda reglur sem komi eins út fyrir alla. Spurningin er auðvitað hvernig þær reglur eiga að vera. Það er greinilegt að það gengur ekki að þær séu eins og frv. hæstv. ráðherra gerir ráð fyrir. Það verða að gilda einhverjar almennar reglur um aldur leigubílstjóra og annarra bílstjóra því auðvitað þarf að vera samræmi í reglum um atvinnuréttindi manna í landinu. Ég er ekki einn af þeim sem telja að það eigi að setja einhver aldursmörk sem gildi burt séð frá líkamlegu og andlegu ástandi manna. Ég tel að menn eigi að fá að vinna eins lengi og þeir geta og hafa tækifæri til ef þeir hafa aðgang að vinnu. Ég fell ekki fyrir þeim rökum að þetta þjóðfélag eigi að búa sig undir að búa við eitthvert stórkostlegt atvinnuleysi í framtíðinni. Ég tel þess vegna að reglur um svona hluti eigi fyrst og fremst að lúta að öryggisatriðum og það séu einhvers konar prófanir eða réttindi manna endurskoðuð með ákveðnu millibili á líkan hátt og bifreiðapróf manna eru endurskoðuð þéttar eftir því sem aldurinn færist meira yfir þá. Þá má alveg eins gera það í sambandi við atvinnuréttindi þar sem menn þurfa auðvitað að vera betur á sig komnir og til þess að geta haft með höndum ábyrgðarmikil störf eins og það hlýtur að vera að keyra t.d. leigubíl. Menn þurfa auðvitað að vera í góðu formi til þess að bregðast við öllum aðstæðum í umferðinni og annað því um líkt. En þetta á við að mínu viti um öll störf og mér finnst að það þurfi að vera eitthvert samræmi í því sem verið er að setja í reglur. Ég tel að nefndin þurfi að ræða þessi mál á víðum grundvelli og ég harma það að þetta frv. skuli ekki hafa komið fyrr til umræðu af þeim ástæðum að það er örugglega þörf á því að nefndin fari vandlega yfir það og skoði þau tvö frv. sem hér eru til umræðu ásamt frv. hæstv. ráðherra líka. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra en ég vonast til þess að hæstv. ráðherra geri okkur grein fyrir því hvaða afstöðu hann hefur til hinna frumvarpanna.

Herra forseti. Ég skal fúslega verða við þeirri beiðni að segja álit mitt á þeim tillögum sem hér liggja fyrir og fara nokkrum orðum um þessi mál. Það er hv. þm. kunnugt að þetta stjfrv. um leigubifreiðar er flutt vegna þess dóms sem gekk í Mannréttindadómstólnum þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að íslenska ríkið hefði brotið gegn skyldum sínum samkvæmt samningnum og niðurstaðan varð sú að leigubifreiðastjórum væri ekki skylt að vera í stéttarfélögum. Þetta þekkja menn. Ég er þeirrar skoðunar að það hljóti að vera mikið álitamál hvernig eigi að skipa málum eins og þeim hverjir skulu hafa heimildir til þess að aka leigubifreiðum á tilteknum svæðum, til hvers nauðsynlegt sé að taka tillit og þar fram eftir götunum. Það er alveg ljóst að það getur enginn einn sannleiki verið til í því máli. Það eru mörg álitamálin og hægt að standa að þessum málum með mjög mismunandi hætti. Ég er þeirrar skoðunar að það sé ekki rétt að það sé algjörlega opið og frjálst og öllum heimilt að aka leigubifreiðum hvar sem er og hvenær sem er og tel þess vegna nauðsynlegt að einhver skipan sé á þeim málum. Eins og fram kemur í stjfrv. sem hér liggur fyrir er ekki gert ráð fyrir að breyta frá þeim reglum sem nú gilda um það hverjir skuli skipa þá nefnd er hafi með höndum eftirlit og úthlutun á atvinnuleyfum. Ég sé að á þskj. 915 hafa hv. þm. Svavar Gestsson og Steingrímur J. Sigfússon flutt tillögu um að hafa aðra skipan á þar sem þeir óska eftir því að í stað þess að ráðherra skipi formann nefndarinnar skuli formaður skipaður samkvæmt sameiginlegri tillögu viðkomandi sveitarstjórnar eða sveitarstjórnar og hlutaðeigandi stéttarfélags bifreiðastjóra. Ef sú leið verður farin að þessi mál verða algjörlega í höndum sveitarfélaganna og leigubílstjóranna á tilteknu svæði þá er auðvitað einlægast að ráðherra komi ekkert að málinu. Ég sé ekki hvaða nauðsyn er á því að ráðherra skipi yfir höfuð nefnd sem hann hefur ekkert um að segja hverjir sitja og á ekki að ráða einum einasta manni. Það er auðvitað skynsamlegast að nefndin starfi á ábyrgð þess sem hana skipar. Annaðhvort að félög leigubílstjóra taki alfarið að sér eftirlit, skipulag og stjórn þessara mála og verði falið að gera það í samvinnu við og ásamt sveitarfélögunum. Það má auðvitað færa viss rök fyrir því að það sé eðlilegt að ráðherra standi fjær þessum málum en nú er. Mér finnst allt vera opið í þeirri umræðu. Það má meira að segja líka hugsa sér það að fella niður ákvæði um ákveðinn tiltekinn fjölda leigubifreiðastjóra og hafa það alveg opið ef menn vilja ganga þessa leið til enda. Auðvitað er hægt að hugsa sér það líka. Ég hef á hinn bóginn í frv. sem ég hef lagt fram ekki lagt til svo róttækar breytingar en ég get séð það vel fyrir mér að sveitarfélögin taki þennan þátt algjörlega til sín með félögum atvinnubílstjóra en Alþingi setji hinar almennu leikreglur. Ef við síðan veltum fyrir okkur hinu frv. sem lýtur að aldri leigubifreiðastjóra, hvort rétt sé að takmarka hann við 70 ár eða ekki, þá get ég rifjað það upp að ég hygg að það sé rétt munað hjá mér að bæði ég og formaður samgn. nú, hv. þm. Pálmi Jónsson, greiddum atkvæði gegn þessu ákvæði þegar það var lögfest á Alþingi á sínum tíma 1989 þar sem okkur þótti það skref sem stigið var hikandi og þar sem ekki var mörkuð almenn regla. Það hefur verið mjög gagnrýnt af ýmsum að leigubifreiðastjórar skuli þurfa að hætta þegar þeir verða 70 eða 71 árs. Það eru skiptar skoðanir um það innan stéttarinnar. Sumir hafa bent á það að í einu nágrannalanda okkar, ég man ekki hvort það er Danmörk, er því slegið föstu af löggjafanum að meirapróf falli úr gildi þegar viðkomandi verður sjötugur. Þá gengur eitt yfir alla. Þá þarf ekki undan því að kvarta. Aðrir hafa bent á að óeðlilegt sé að þessi aldursmörk gildi einungis um leigubílstjóra á þeim svæðum þar sem um takmörkun er að tefla en ekki annars staðar og hafa bent á að hópferðabílstjórar, áætlunarbílstjórar og bílstjórar sem aka vörubifreiðum megi verða eldri en sjötugir þó svo það sé bannað við fólksflutninga á höfuðborgarsvæðinu. Einn hv. þm. vék meira að segja að því að það væri erfiðara að aka vörubifreiðum og bætti því við að reynslan sýndi að bifreiðastjórar hættu áður en þeir næðu sjötugsaldri og taldi af þeim sökum að löggjöfin væri óþörf um að þetta aldursákvæði næði einnig til vörubifreiðastjóra. Það má þá líka segja að það skaði ekki þótt slík löggjöf sé sett ef hún engan varðar og engan snertir. Mér finnst þetta því vera mikið álitamál. Ég hef fundið mikinn þrýsting frá atvinnubílstjórum í báðar áttir. Fjölmargir þeirra telja nauðsynlegt að Alþingi með því að staðfesta þessa skipan tryggi vissa endurnýjun í stéttinni og færa fram margvísleg rök fyrir því. Aðrir telja að þeir eigi að hafa rétt til þess að starfa lengur en til sjötugsaldurs og þeirra höfuðrök fyrir þeim málflutningi eru að lífeyrissjóðir þeirra séu ónógir og þess vegna sé nauðsynlegt fyrir þá í ellinni að gera annað tveggja, að hafa heimild til að aka leigubílnum eða gera hann út. Þarna erum við að tala um álitamál. Sumir vilja halda því fram að rétt sé að leyfa eftirlifandi maka t.d. að gera út atvinnuleyfi maka síns svo áratugum skiptir sem auðvitað hlýtur að vera á kostnað hins sem er kallaður launþegi eða ekur fyrir annan og skerða möguleika hans til þess að skapa sér sjálfstæða stöðu í þessari stétt. Ég held að öll þessi álitamál gefi tilefni til mikilla vangaveltna, skoðanaskipta og umræðna. Það má vel gagnrýna að þetta frv. skuli ekki fyrr fram komið. Þessi mál hafa verið lengi í deiglunni og menn eru að velta fyrir sér hvaða skipan skynsamlegast sé að hafa á þessum málum, bæði í bráð og lengd. Ég hef sagt og veit að samgn. líka er opin fyrir breytingum á þessu frv., að taka inn nýja þætti ef það er talið skynsamlegt. Ég hygg á hinn bóginn að það sé alveg ljóst að alþingismenn muni sem hópur ekki geta orðið sammála um neina þá niðurstöðu sem öllum þykir einhlít og er það að sjálfsögðu ekki bundið við flokka. Þess vegna var þegar frv. var lagt fram, þó það væri stjórnarfrumvarp, ævinlega ráð fyrir því gert að stjórnarþingmenn hefðu um það óbundnar hendur hvaða afstöðu þeir tækju til þess enda eru ríkisstjórnir ekki myndaðar um breytingar á löggjöfum leigubíla. Ég heyrði að einhver var að láta í ljósi undrun yfir því að ekki væru allir stjórnarsinnar bundnir í báða skó í þessu máli en það hefur aldrei hvarflað að mér að reyna að gera slíkt. Einungis vegna þess að ég var spurður vil ég leggja áherslu á þetta. Í fyrsta lagi eru rök fyrir því að aldursmörkin 70 ár gildi um alla atvinnubílstjóra. Það hefur komið fram gagnrýni um að nauðsynlegt sé að hafa það þannig. Í öðru lagi hefur verið á það bent að nauðsynlegt sé að hafa þetta ákvæði sérstaklega inni varðandi leigubíla, og það kom fram í umræðum í dag frá einum hv. þm., til þess að hið opinbera tæki af skarið um að ekki væri ætlast til þess að þessi þjónusta væri innt af hendi af eldri mönnum og hin opinberu afskipti kæmu fram með þeim hætti. Enn aðrir telja að leigubílstjórar og bílstjórar almennt eigi að fá að aka svo lengi sem þeir sjálfir treysta sér til en þá er líka að rifja það upp að ástæðan fyrir því hygg ég að forveri minn beitti sér fyrir því að þessi regla um 70 árin var sett inn var sú að það var kominn þrýstingur frá leigubílstjórum sjálfum um að þarna yrðu settar ákveðnar reglur vegna þess að í einstökum tilvikum héldu menn áfram akstri leigubíla þó svo að þeir væru orðnir, hvað á ég að segja, þreyttir til akstursins, hefðu kannski ekki sama þrek og áður og menn töldu nauðsynlegt að grípa þar inn í en bílstjórafélögin sjálf töldu sig ekki hafa heimild til þess.

Virðulegi forseti. Hæstv. samgrh. sagði áðan að það væri ekki mjög stórt mál þó að ekki væru allir stjórnarþingmenn sammála um það hvernig ætti að fara með lög um leigubifreiðar og taldi það ekki stórmál þó aðrir stjórnarþingmenn hefðu lagt fram frv. sem gengur þvert á frv. hans. Þetta eru nokkur önnur sjónarmið heldur en t.d. hæstv. sjútvrh. hefur lýst þar sem nokkrir stjórnarþingmenn ásamt fleirum hafa lagt fram frv. um stjórn fiskveiða sem gengur nokkuð þvert á það sem hæstv. sjútvrh. hefur áður lagt fram. Ég vildi þess vegna spyrja ráðherrann: Finnst ráðherranum að þessi skoðun sjútvrh. gangi þá heldur langt úr því að hann er ekki sömu skoðunar og gildir þetta ekki um alla ráðherra og alla málaflokka?

Herra forseti. Ég er hissa á því að hv. þm. Vestf. skuli leggja að jöfnu frv. um breytingu á lögum um leigubíla og breytingu á lögum um fiskveiðar. Mér finnst það satt að segja ekki sambærilegt. Um málið efnislega þá hygg ég að þingmönnum sé það kunnugt að þingmenn Vestfjarða hafa gjarnan siglt einir á báti í sambandi við fiskveiðimálin. Við erum vanir því að svo sé að þeir hafa haft þar aðrar skoðanir. Það er ekki aðeins á þingi sem Vestfirðingar hafa haft aðrar skoðanir á þessum málum, það er nú einnig svo að meðal sjómanna og útgerðarmanna hygg ég að þeir séu fleiri sem ekki fylgja þeim að málum í sambandi við stjórn fiskveiða án þess að ég hafi þó gert neina úttekt á því og hér er auðvitað einungis um ágiskun að ræða. En ef hv. þm. telur þetta sambærileg mál, leigubílamálið og frv. um stjórn fiskveiða, þá geri ég heldur ekki athugasemdir við það. Þá má hv. þm. mín vegna halda sig við það.

Virðulegi forseti. Hér er í báðum tilfellum um að ræða atvinnustéttir sem hafa ákveðið vægi í þjóðfélaginu þó ég geti vissulega fullyrt það að sjávarútvegurinn hefur meira vægi heldur en leigubifreiðar. En það sem ég legg að jöfnu í þessu tilliti, hæstv. ráðherra, er að ég tel að skoðanir ráðherranna séu þarna mjög skiptar og ég tel að skoðanir þeirra hvors um sig megi alveg leggja að jöfnu og þeir hljóti að hafa jafnt vægi í ríkisstjórn. Ég spyr því sjálfa mig að því hvort hæstv. samgrh. sé svona miklu víðsýnni maður í að skoða ýmis sjónarmið heldur en hæstv. sjútvrh.

Herra forseti. Það er vafamál hvort maður eigi að þreyta þessa umræðu miklu lengur. Það kemur stundum fyrir að jafnvel stjórnmálamenn í sama flokki hafa mismunandi skoðanir. Ég man ekki betur en þegar samningurinn um hið Evrópska efnahagssvæði var til umræðu og afgreiðslu í þinginu þá hafi einn þingmaður Kvennalistans skorið sig úr og tekið aðra afstöðu en Kvennalistinn í heild sinni, sá sem nú er borgarstjórefni svokallaðs R-lista í Reykjavík. Þannig að það þarf ekki að fara í ríkisstjórnina eða til sjálfstæðismanna til að glöggva sig á því að þingflokkar, jafnvel þótt litlir séu, geta klofnað í hinum stærstu málum.

Hæstv. forseti. Ég hjó eftir því að hæstv. ráðherra sagði að hann teldi ef frv. þeirra hv. þm. Svavars Gestssonar og Steingríms J. Sigfússonar yrði að veruleika þá sæi hann ekki hvers vegna ráðherra ætti yfirleitt að vera að skipta sér af nefndaskipaninni. Það er út af fyrir sig alveg rétt. Hvers vegna ætti að hafa það þannig? Ég tel það rökrétta og eðlilega niðurstöðu sem ráðherrann benti á að auðvitað er alveg hægt að hafa þetta heima í héraði og því ekki að hafa það þannig? Ég tel það alveg koma til greina og ég held að nefndin hljóti að vilja skoða það. Ég fagna því líka að hæstv. ráðherra beinir því nánast til nefndarinnar að reyna að ná víðtæku samkomulagi um þær breytingar sem þarna er verið að tala um. Ég vonast til að það takist en tíminn til þess er naumur og því miður er frv. svo seint á ferðinni að það er erfitt að sjá að það gangi að klára þetta mál fyrir vorið. Ég vil bara segja það að lokum um aldurinn á bifreiðastjórum að ég held að það þurfi að taka það til alveg sérstakrar skoðunar og þá þýðir ekkert að tala bara um leigubílstjóra í því sambandi. Það verður að tala um atvinnuréttindi manna sem stjórna atvinnutækjum, vinnuvélum, bílum og öðrum sambærilegum tækjum því að það verður að vera eitthvert samræmi í því sem verið er að setja í reglur í landinu. Ef það á að fara að setja eitthvert aldurstakmark, burt séð frá ástandi manna andlega eða líkamlega, bara á einhverja eina eða tvær stéttir þá erum við á villigötum. Við verðum að hafa eitthvert samræmi í hlutunum.

Herra forseti. Ég hygg að ég hafi ekki komist svo að orði að ég byggist við því að samgn. yrði sammála um niðurstöðu um þetta frv. Ég sagði þvert á móti að hér væri hreyt máli sem skoðanir væru mjög skiptar um og menn athuga frá mjög mismunandi sjónarhóli og er ekkert við því að segja. Ég held að það geti vel komið til greina og vil gjarnan ítreka það að þessi málaflokkur verði tekinn til sveitarfélaganna. Þá verður sú breyting að vera á frv. frá grunni og frv. þeirra hv. þm. Svavars Gestssonar og Steingríms J. Sigfússonar er ekki fullnægjandi ef menn hafa það í huga.

Virðulegi forseti. Þegar maður hlustar á þær umræður sem hér hafa farið fram þá getur hugurinn ekki annað en hvarflað að því að á sl. 100 árum eða raunar styttri tíma, frá því eftir aldamót, hafa málefni hinna starfandi stétta í samfélaginu og réttindamál þeirra breyst afskaplega mikið. Í upphafi aldarinnar og lengi fram eftir miðaðist félagsleg viðleitni við það að taka höndum saman og standa saman í kjarabaráttunni og réttindabaráttu sinni. Núna á allra síðustu tímum virðast vindarnir blása í þveröfuga átt. Það er reynt á ýmsa vegu að draga það í efa að samtakamátturinn sé nokkurs virði og samstaðan sé einhvers virði og við berum einhverja ábyrgð hvert á öðru. Sá dómur sem féll úti í Brussel um réttindi þessa ágæta manns, atvinnubifreiðastjórans, til að vera ekki í félagi er eitt ljóst dæmi um þá þróun sem er að verða í íslensku samfélagi, þróun sem ég ber dálítinn kvíðboga fyrir. Hvað á að koma í staðinn fyrir samtakamáttinn? Eigum við öll að pota hvert í sínu horni, bifreiðatjórar, kennarar og alþingismenn? Hver út af fyrir sig að berjast fyrir sínum rétti. Mér finnst þetta mjög varhugaverð þróun. Það getur vel verið að það sé hægt að segja um bifreiðastjóra að þeir séu í rauninni atvinnurekendur, reki hver sinn bíl, en atvinnurekendur hafa líka hér á Íslandi a.m.k. eða víðast hvar sem ég þekki til séð sér hag í því að standa saman í félögum til þess að sjá sínum málum borgið. Nú er skyndilega orðið svo að það er afskaplega gott fyrir launþegana að vera ekki í stéttarfélagi eða neinum samtökum sem standa saman að því að reka réttindi og önnur mál sem við koma starfsgreininni. Þetta er alveg stórkostlega undarleg þróun sem hefur átt sér stað og afskaplega varhugaverð. Ég hef ekki getað séð það að vinnuveitendur líti svo á að það sé betra fyrir þá að vera ekki í samtökum vinnuveitenda, en þeir boða okkur að það sé betra fyrir okkur launþega að vera ekki í samtökum. Við eigum að standa ein og semja fyrir okkur sjálf. Þetta er þróun sem er því miður að eiga sér stað og við erum búin að játast undir tilskipanirnar frá Brussel og verðum að beygja okkur samkvæmt því. Þetta er áhyggjuefni fyrir mig og það hlýtur að vera áhyggjuefni fyrir allt hugsandi fólk. Við græðum ekki á þessu, við töpum á þessu. Bílstjórinn sem vann mál sitt svo glæsilega í Brussel er að tapa og stéttin sem ætlar sér að fylgja í fótspor hans tapar líka á þessu. Það hefur komið margsinnis fram í umræðum að lífeyrisréttindi þessara stétta séu mjög takmörkuð og þar af leiðandi þurfi bifreiðastjórar að geta keyrt bílinn sinn fram í rauðan dauðann. Það getur vel verið að svo sé en það þarf að laga þau mál fyrst og fremst en ekki að sundra stéttinni og félögunum. Fari svo að stéttarfélög bifreiðastjóra splundrist og hver vinni fyrir sig, þá er þeim mun meiri ástæða til þess að athuga um leyfin til starfanna vegna þess að bifreiðastjórn er afskaplega vandasöm. Hún varðar ekki bara þann sem stjórnar bifreiðum heldur alla aðra sem njóta þjónustu viðkomandi aðila og alla vegfarendur. Það er því ástæða til að íhuga það hvort bifreiðastjóri eigi að missa meiraprófsréttindi um sjötugt eða hvort leita eigi einhverra annarra leiða. Ef ekki á að takmarka réttindin á einhvern hátt miðað við aldur, þá verður alla vega að takmarka þau miðað við andlegt og líkamlegt ástand mannsins. Ég lít svo á að hæstv. ráðherra og aðrir þeir sem þessum málum ráða þurfi alla vega þá að koma því að í lögunum að fólk sem orðið er sjötugt og vill stunda akstur sem atvinnugrein verði að ganga undir læknisskoðun á vissum fresti til þess að geta fengið vinnuleyfi sitt framlengt. Þetta tvennt vildi ég nefna: Að það verður að vera einhverjum skilyrðum háð að fólk fái að halda starfsleyfi fram eftir öllum aldri og hitt að það er varhugavert að líta svo á að það hafi verið stórsigur sem unninn var í Brussel.

Herra forseti. Ég er sammála því sem hv. þm. segir að auðvitað verður að vera aðhald að þessum atvinnurekstri eins og öðrum. Ég veit ekki betur en stöðvarnar sjálfar sem fara með þetta aðhald geri það mjög vel og ég hygg að ekki sé þar undan neinu að kvarta og hygg að ekki sé ástæða til að þar sé gripið inn í. Ég hygg að það aðhald sé best komið hjá leigubílstjórum sjálfum en auðvitað þurfa að vera um það fastar reglur. Ég vil aðeins leiðrétta það að sá dómur sem féll er ekki tengdur samningnum um hið Evrópska efnahagssvæði eða Evrópubandalaginu. Ég þori ekki að fara með það hvorum megin við 1950 við urðum aðilar að mannréttindanefndinni og Mannréttindadómstólnum í Strassborg, en það er á þeim vettvangi sem þetta mál var rekið.

Virðulegi forseti. Ég hafði að vísu grun um að það væri rétt sem hæstv. ráðherra sagði um grundvöllinn að dómnum, en ég kalla þetta Brussel þó ég vissi örlítið betur. Ég átti við að sá andi sem við erum að sækja til Mið-Evrópumanna má ekki ráða lögum og lofum í okkar gerðum. Þessi dómur sem felldur var er líka mjög svo í anda þeirra tilskipana sem við fáum frá Brussel.

Hæstv. forseti. Mér telst svo til að við höfum rætt og nánast tæmt þá dagskrá sem fyrir þessum fundi hefur legið síðan í morgun. Samkvæmt starfsáætlun þingsins var ætlunin að funda hér eins og þyrfti til að tæma þá dagskrá og taka fyrir þau mál sem gert hafði verið ráð fyrir á miðvikudegi. Það er að vísu rétt að einu máli hefur verið frestað sem ekki er fullrætt. Það er 10. dagskrármálið, en er ekki rétt með farið að afgangurinn sé að mestu leyti ræddur og uppurinn? Ég vil því spyrja hæstv. forseta hvaða mál eigi að taka á dagskrá fundarins sem hefst kl. 6 með nýrri dagskrá þannig að við vitum þá a.m.k. ekki seinna en núna ef til stendur að gera hér einhverjar meiri háttar breytingar á áður auglýstri starfsáætlun þingsins þessa viku.

Eftir því sem forseti hefur upplýsingar um á þessari stundu, þá er gert ráð fyrir því að taka til umræðu frv. um Lyfjaverslun ríkisins kl. 18 í dag.

Virðulegi forseti. Þetta gengur náttúrlega bara alls ekki. Það hafði verið tilkynnt í þingflokkunum á mánudaginn var, hygg ég, að frv. til laga um Lyfjaverslun ríkisins yrði rætt seinna í þessari viku, þ.e. á morgun að ég hygg. Þá hefðu menn búið sig undir það að þeir sem því máli sinna a.m.k. fyrir flokkana byggju sig undir það að fara í umræður um málið. Að ætla sér hins vegar að setja núna fund með tveggja tíma fyrirvara og boða það að þetta stóra mál verði tekið til umræðu eru algerlega fráleit vinnubrögð. Það er útilokað að sætta sig við vinnubrögð af þessu tagi fyrir hina almennu þingmenn sem ekki ráða forustu í þessari stofnun. Ég lýsi því yfir að ég tel að þetta sé í rauninni grimmasta móðgun við þá menn sem vilja vanda málflutning sinn og taka þátt í umræðum með eðlilegum hætti ef það á að fara að róta þessu máli inn á óundirbúinni dagskrá með tveggja tíma fyrirvara. Ég mótmæli því og skora á hæstv. forseta að slíta nú fundi og setja ekki nýjan fund fyrr en á morgun með venjulegum hætti.

Virðulegi forseti. Ég lýsi furðu minni á þessum tveimur síðustu ræðum sem hér hafa verið fluttar. Það er engu líkara en það sé algert sambandsleysi innan þingflokks Alþb. Það var haldinn fundur þingflokksformanna kl. 3 þar sem þetta varð niðurstaðan. Það vill þannig til að úr þingflokki Alþb. er einn maður á mælendaskrá í þessu máli. Það er sá sem gegnir formennsku í þingflokknum um þessar mundir og stóð að þessu samkomulagi. Hann er þá sá sem þetta ætti upp á að klaga ef eitthvað væri upp á þetta að klaga. Það vita allir hvernig fór með það dagskrármál sem ætlunin var að tala um í dag og kvöld. Það er út af fyrir sig ekkert um það að segja meira, en það eru þrír menn á mælendaskrá í frv. um Lyfjaverslun ríkisins. Tveir af þessum þremur eru starfandi þingflokksformenn og eru aðilar að þessu samkomulagi. Þessir menn allir saman gerðu ráð fyrir því að þetta frv. yrði til umræðu sl. föstudag. Síðan var því frestað fram yfir helgi og var, eins og fram kom, ætlunin að taka það á morgun en ekkert kom fram á fundi þingflokksformanna í dag sem mælti gegn því að það yrði tekið nú kl. 18 og um það varð samkomulag.

Hæstv. forseti. Það er svo að segja nýlokið þingflokksformannafundi með forseta niðri í húsakynnum Alþingis þar sem þetta mál var rætt. Það er rétt að það varð niðurstaða af þeim fundi að menn mundu fara með það til sinna félaga að það yrði fundur áfram kl. 6 eftir að þingflokksfundum lyki og ég stóð að þeirri gerð. Ég taldi að það væri óhætt að reyna þetta. En auðvitað liggur sá fyrirvari ævinlega á bak við þegar menn eru að tala um svona hluti að einstakir þingmenn eru ekki fyrir fram bundnir af slíku samkomulagi eins og hv. formaður þingflokks Sjálfstfl. veit auðvitað. Ég get ósköp vel skilið það að þeir menn sem hafa ætlað að blanda sér í þessa umræðu síðar, þó þeir hafi ekki verið búnir að setja sig á mælendaskrá, hafi einhverjar athugasemdir við þessa meðferð málsins. En vandræðin á dagskránni í dag er ekki þeim mönnum að kenna heldur hefur það nú komið upp á að aðalmál dagskrárinnar, EES-málið, sem menn ætluðu að ræða í dag og töldu að mundi taka allan tímann og voru að ræða önnur mál meira og minna óundirbúnir þess vegna, það var ekki hægt að ræða vegna þess að hæstv. ráðherra, sem átti að vera viðstaddur, hljóp í burtu og hlýtur að hafa gert það með mjög litlum fyrirvara því að það virðist hafa komið hæstv. forseta þingsins í opna skjöldu. Þess vegna standa menn frammi fyrir þessum vandræðum. Það er auðvitað þess vegna sem hér er verið að bjóða upp á a.m.k. lausn sem ekki er nema eðlilegt að einhver óánægja sé með.

Forseti vill nú beina því til hv. þm. að tekið sé tillit til þess samkomulags sem gert hefur verið milli þingflokksformanna og forseta þingsins.

Hæstv. forseti. Það er nú spurning hvaða nafn á að gefa því þegar þingflokksformenn og forusta þingsins hittast kl. 3 á sama tíma og þeir þingmenn sem á annað borð nenna að sinna skyldum sínum eru bundnir af umræðum uppi í sal. Hér voru þeir sem eru viðstaddir flestir hverjir þátttakendur í umræðu um frv. til laga um breytingu á leigubílalögum og áttu þess ekki kost að taka þátt í einhverju samráði né samþykkja eitthvað sem kom út úr fundum þingflokksformanna. Það sem maður fréttir svo hér þegar verið er að slíta fundi kl. 4 er að það eigi allt í einu að taka á dagskrá kl. 6 mál sem eru á starfsáætlun þingsins á morgun og maður var búinn að reikna með að geta treyst því að kæmi þá til umræðu. Ég er að vísu búinn að mæla fyrir minni afstöðu í málinu sem einn af nefndarmönnum en ég ætla að sjálfsögðu að vera viðstaddur umræðuna áfram og taka aftur til máls ef svo ber undir og það kemur sér mjög illa fyrir mig, sem hafði reiknað með því að geta ráðstafað mínum tíma með öðrum hætti, að frétta af svona breytingum með nokkurra mínútna fyrirvara. Þetta verða menn náttúrlega að skilja hvað sem líður því að þetta hafi verið ráðslagað í herbergi neðar í húsinu fyrir svo sem klukkutíma síðan. Það breytir ekki þeirri aðstöðu sem það setur óbreytta þingmenn í og eru þeir þó ekki orðnir of margir sem eru að reyna að vinna hér af einhverju skipulagi, af einhverju viti eins og viðvera hér dögum oftar ber vitni um. Ég trúi því þess vegna ekki að forseti þingsins og þingflokksformaður Sjálfstfl. þegar þeir hugleiða málið sjái það ekki að í þessu ljósi séð eru þetta ekki góðar uppákomur að þurfa að standa í hringli af þessu tagi með málið. Og ég hlýt að lýsa megnustu óánægju minni með það að þessu verði breytt. Ég get á þessu stigi engan veginn fullyrt það að ég komi því með nokkrum hætti við að vera viðstaddur umræðuna þegar hún hefst kl. 6. Og það finnst mér bölvað að rétturinn sé þar með tekinn af manni til þess að vera viðstaddur umræður um þau mál sem maður sérstaklega vill láta sig varða. Ég hafði reiknað með því að fundarhaldið, það sem eftir yrði ef eitthvað, mundi snúast um þau mál á dagskrá fundarins í dag sem hafa legið fyrir síðan í morgun og ekki eru útrædd, en það eru fyrst og fremst 10. og líklega 15. dagskrármálin og önnur ekki. Í rauninni er því búið að skila hér ágætu dagsverki og nánast tæma þá dagskrá sem lá fyrir og var hún þó upp á 18 mál. Ég ítreka því óánægju mína með þetta hæstv. forseti. Ég tel þetta engan veginn vinnubrögð sem gangi og það er spurning hvort þá er ekki betra að sleppa því með öllu að gera starfsáætlanir fyrir vikuna ef hringlað er svo með þær með þessum hætti því það getur verið að mörgu leyti verra fyrir mann en ekki neitt ef menn hafa treyst því að þær mundu halda.

Nú vill forseti vekja athygli á því að það líður á fundartíma þingflokksfundar.

Virðulegi forseti. Það vill svo til að ég heyrði það fyrst núna áðan að formenn þingflokkanna hefðu hist kl. 3. Síðan er liðinn rúmlega einn klukkutími og það þarf ekki að vera neitt skrýtið við það þó að upplýsingar frá þeim fundi hafi ekki borist mér. Það þarf ekki að vera neitt skrýtið við það. Og það er alveg ástæðulaust að vera að dylgja um það eins og hv. þm. Geir Haarde gerði hér áðan, að það sýndi eitthvert sérstakt tengslaleysi á milli þingmanna í þingflokki Alþb. að hv. 3. þm. Vesturl. skyldi ekki hafa getað komið þessum upplýsingum á framfæri við mig og aðra þingmenn flokksins í salnum. Það er ósmekklegt að mínu mati og fullkomlega tilefnislaust. Ég tel hins vegar að hv. þm. Geir Haarde ætti að skilja það að það stendur misjafnlega á fyrir þingmönnum og þeir eru iðulega búnir að skipuleggja sinn tíma. Ég hafði hugsað mér að tala í þessu máli. Ég kann ekki að meta það að formaður stærsta þingflokksins skuli í raun og veru segja við mig og mína félaga hér í salnum: Ykkar álit á þessu máli skiptir engu máli. Ef þið getið ekki verið við í dag, þá gildir það mig engu. Ég skal láta vaða yfir ykkur bara áfram og aðrir tala þá ef þið þurfið að vera úti í bæ. Ég kann ekki við valdbeitingartón af þessu tagi af hálfu formanns þingflokks Sjálfstfl. Ég er reyndar sannfærður um það að hann hefur ekki haft samband við sína þingmenn alla með þeim hætti sem hann er að gera kröfur til að hv. þm. Jóhann Ársælsson geri við sína þingmenn. Ég mótmæli þessum vinnubrögðum og skora á forseta að falla frá hugmyndunum um þennan fund hér á eftir og ég segi jafnframt: Ef hann ætlar að halda fundinn, þá er auðvitað eðlilegast að fjallað verði þar um frv. til laga um lögheimili, sem ég hygg að hafi ekki verið tekið fyrir enn þá, og einnig 10. dagskrármálið sem ég hygg að hafi heldur ekki verið tekið fyrir enn þá. Enginn mundi gera athugasemdir við það að þau mál yrðu rædd sem hafa verið á dagskrá í allan dag. En ég mótmæli því að sett séu inn ný mál og stórmál eins og ætlunin er að gera og ég tel ekki heiðarlegt að setja hlutina upp eins og hér var gert áðan.

Virðulegur forseti. Nú vill svo til að ég er einn af þeim þrem sem er á mælendaskrá í því máli sem á að taka fyrir kl. 6 um Lyfjaverslun ríkisins. Það stendur einnig þannig á að ég var sá fulltrúi Framsfl. í efh.- og viðskn. sem fylgdist með þessari umræðu í síðustu viku og kæmi þá í minn hlut að fylgja því máli eftir. Nú vill þannig til að ég var í þinginu til rúmlega þrjú, fór þá út á mína skrifstofu og skaust síðan í banka, svo að maður geri alveg grein fyrir sínum ferðum og hvar maður hefur verið,  Nú vill einnig þannig til að laust fyrir kl. 3 ráðstafaði ég mínum tíma eftir þingflokksfund með tilliti til þeirrar dagskrár sem ég hélt þá að yrði hér í kvöld. Það er út af fyrir sig þá ekkert við því að segja ef á að knýja það fram að þessi umræða fari fram án þess að menn geti gert nokkrar ráðstafanir til að taka þátt henni. Ég geri mér fulla grein fyrir starfsskyldu þingmanna. En ég bendi á það að við þingmenn erum að sinna ýmsu öðru heldur en akkúrat því sem er að gerast í þingsalnum og við reynum að skipuleggja okkar tíma eftir því hvað er á dagskrá í það og það skiptið. Ég verð eiginlega að biðja hv. 8. þm. Reykv., Geir Haarde, að virða þessar aðstæður. Ég vil einnig biðja hv. þm. að skoða nú aðeins hvaða mál er hér á dagskrá og að það sé kannski ekkert verra miðað við forsögu þess máls og í hvaða horf það er komið núna að sýna eilitla tillitssemi varðandi það hvernig framhald umræðunnar verður. Ég get ekki séð að himinn og jörð farist þó svo það verði staðið við þá áætluðu dagskrá að þetta mál verði hér á dagskrá á morgun. Virðulegur forseti. Ég verð að biðjast afsökunar á því ef mér varð það á hér áðan að tala sem svo að það væri formaður þingflokks Sjálfstfl. sem stýrði fundarhaldinu. Að sjálfsögðu er það ekki svo og ég hlýt að beina því til virðulegs forseta að þessi ákvörðun verði endurskoðuð.

Hæstv. forseti. Ég tel að það væri kannski ástæða til þess í ljósi þeirrar umræðu sem hefur farið hér fram að ræða betur um þá tilhögun sem var gert ráð fyrir. Ég held að það sé til hins betra að reyna að hafa eitthvert samkomulag um hlutina og hleypa ekki þinginu í það farið að slegist verði um stjórn mála eins og nú er verið að gera. Svo vil ég segja það líka vegna orða hv. þm. Geirs Haardes um að það væri sambandslítið á milli okkar alþýðubandalagsmanna, að við vorum staddir niðri í herbergi hjá hæstv. forseta áðan. Ég þurfti að fara beint í ræðustól frá þeim fundi. Það var stutt ræða sem ég flutti og önnur sem hæstv. ráðherra hélt þar á eftir sem ég þurfti að hlusta á og stutt andsvör og síðan ræða hjá hv. 18. þm. Reykv. sem var líka mjög stutt og andsvar ráðherrans. Ég hlustaði á þetta og hafði ekki gefið mér tíma til --- og það verður hver að lá mér sem vill, hann er þá mikill afreksmaður hv. þm. Geir Haarde ef hann hefur verið búinn að ná samkomulagi við sína menn alla um að láta gilda það samkomulag sem við vorum að ræða um þarna niðri.

Virðulegi forseti. Venjan er auðvitað sú að þegar formenn þingflokka hittast þá ganga þeir út frá því að það samkomulag sem þeir ná standi og að menn hafi sína þingflokka á bak við sig. Hitt er rétt að í þessu tilfelli er um óvenjulegar aðstæður að ræða að því leyti til að hér er fundað á miðjum þingdegi og kannski ekki við því að búast að hægt sé að ná sambandi við alla sem málið varðar fyrir þingflokksfundartíma. En auðvitað gengur maður út frá því þegar gert er samkomulag sem enginn ágreiningur er um í hópi þingflokksformanna að það geti staðið. En ég skal viðurkenna það sem hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson sagði hér og er vissulega innlegg í málið, að ef einn af þeim mönnum sem er á mælendaskrá getur ekki verið viðstaddur til þess að tala þá náttúrlega þýðir ekkert um það að tala að boða fund eða taka málið á dagskrá með þessum hætti. Ég tel að þetta séu eðlileg rök. En ég mótmæli því sem hv. talsmenn Alþb. í þessari umræðu hafa verið að dylgja hér um mína afstöðu í þessu máli eða Sjálfstfl. og væna mig og Sjálfstfl. um einhvern sérstakan fantaskap í þessu máli. Ég mótmæli því. Það er ekki á neinum rökum reist. En ég mun hins vegar beita mér fyrir því á grundvelli þess sem fram kom í máli hv. þm. Jóhannesar Geirs Sigurgeirssonar að þetta mál komi ekki fram klukkan sex, það verði ekki tekið á dagskrá heldur verði það tekið fyrir á morgun með þeim hætti sem þá var gert ráð fyrir en væntanlega verða þá tekin fyrir kl. 18 önnur mál sem eru á dagskrá þessa fundar í dag. Ég tel að það sé ekki óeðlilegt í ljósi þess sem fram er komið hér. En dylgjum Alþb. og stóryrðum vísa ég hins vegar alfarið á bug.

Forseti vill vegna þeirrar umræðu sem hér hefur farið fram um fundarstjórn, óska eftir því að formenn þingflokka hitti forseta að lokinni þessari umræðu til þess að fara yfir stöðu málsins.