Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mér hefur verið falið að skýra frá samkomulagi því, sem náðist milli Landssambands íslenzkra útvegsmanna og ríkisstj. um framlengingu bátagjaldeyrisins þann 31. des. s. l. Ríkisstj. hefði viljað skýra frá þessu strax á fyrsta fundi þingsins, eða í gær, en þar sem öllum eru kunnar ástæður þær, sem komu í veg fyrir það, þá skal ég ekki fara nánar út í það. Til þess að gera hv. þm. ljóst, hvað felst í þessu samkomulagi, ætla ég að leyfa mér að lesa hér upp í heilu lagi auglýsingu um innflutningsréttindi bátaútvegsmanna, sem birt verður í næsta Lögbirtingablaði. Auglýsingin er á þessa leið: „Samkvæmt ósk ríkisstjórnarinnar og með tilvísun til samkomulags, sem hún hefur gert við Landssamband ísl. útvegsmanna 31. des. s. l., hefur verið ákveðið, að ákvæði í auglýsingu fjárhagsráðs, dags. 7. marz s. l., um innflutningsréttindi bátaútvegsmanna, sbr. viðaukaauglýsingar, dags. 17. apríl og 21. sept. s. l., skuli gilda um útfluttar bátaafurðir framleiddar árið 1952. Ákveðnar hafa verið eftirtaldar breytingar á ákvæðum fyrrgreindra auglýsinga: 1. Innflutningsskírteini, sem gefin eru út vegna útflutnings, sem greiddur er í dollurum eða EPU-gjaldeyri (gjaldeyri aðildarríkja greiðslubandalags Evrópu), má nota til innflutnings á vörum á hinum skilorðsbundna frílista frá hvaða landi sem er. Sami innflutningslisti gildir því jöfnum höndum á dollarasvæðið og EPU-svæðið. Hins vegar eru tilteknar vörur á skilorðsbundna frílistanum bundnar við innflutning frá ákveðnum löndum, og um þann innflutning gilda óbreyttar reglur, sbr. auglýsingu, dags. 17. apríl 1951, og hér undir 3 B. 2. Bankarnir skulu afhenda Landssambandi ísl. útvegsmanna öll A-skírteini fyrir útfluttar bátaafurðir, framleiddar árið 1952, þó svo, að Sambandi ísl. samvinnufélaga skulu afhent A-skírteini fyrir bátaafurðir útfluttar á vegum þess. 3. Á hinn skilorðsbundna frílista skulu bætast eftirtaldar vörur; Tollskrá : Kafli. Nr. 19 8, 10 Kex. 25 3 Steinmulningur (terazzo). 25 5 Eldfastur leir og mortel. 25 15 Marmari, óunninn, í söguðum eða tilhöggnum stykkjum. 29 5 Kvikmyndafilmur, óframkallaðar. 39 13 Gólfmottur og kátsjúksetur. 44 42 Ferðakistur, ferðatöskur, fiðlu- kassar og aðrir hljóðfærakassar, hattaöskjur kventöskur, seðla- veski, skjalamöppur og skóla- töskur, skotfæratöskur og önnur - þvílík veski, töskur og hylki, ót. a., úr pappa og pappír, einnig í sambandi við önnur efni. 46 A 7 Laufaborðar (blúndur),laufaborða- efni; knipplingar, tyll og önnur þess konar netofin efni úr silki. 46 A 8 Leggingar, snúrur og aðrar þess konar dregilvörur úr silki. 46 A 9 Hárnet úr silki. 46 A 10 Bönd og borðar úr silki, sem ekki geta talizt dregilvörur eða laufaborðar. 46 B 8 Laufaborðar, laufaborðaefni,knipp- lingar, tyll, „eurtain nets“ og önnur þess konar netofin efni úr gerviþráðum. 46 B 9 Leggingar, snúrur og aðrar þess konar dregilvörur úr gerviþráð- um. 46 B 10 Hárnet úr gerviþráðum. 46 B 11 Bönd og borðar, sem ekki geta talizt dregilvörur eða laufaborð- ar, úr gerviþráðum. 46 C 1 Þráður úr alls konar spunaefnum, vafinn eða tvinnaður með málm- þræði. 46 C 2 Snúrur og leggingar á einkennis- búninga o. þ. h. úr málmþræði. 46 C 3 Bönd, dregilvörur, laufaborðar, knipplingar og tyll úr málm- þræði. 46 C 4 Annar vefnaður og vörur úr málmþræði. 47 6 Flauel og flos úr ull eða öðru dýrahári. 47 13 Vefnaður úr ull eða öðru dýra- hári, ót. a. 50 34 Vefnaðarvara úr silki, gervisilki eða öðrum gerviþráðum, lökkuð, ferniseruð o. s. frv. 51 1, 4-6 Prjónavörur úr silki. 51 7 Prjónavoð úr gervisilki og öðrum gerviþráðum. 51 10 Nærfatnaður úr gervisilki og öðrum - gerviþráðum. Tollskrá : Kafli. Nr. 51 11 Vettlingar úr gervisilki og öðrum gerviþráðum. 51 12 Aðrar prjónavörur úr gervisilki og öðrum gerviþráðum. 52 6 Nærfatnaður úr gervisilki og öðrum gerviþráðum. 58 22 Vegg- og gólfflögur úr gipsi svo og aðrar plötur úr gipsi til bygginga o. þ. h. 60 13 Vegg- og gólfflögur úr gleri. 63 99 Blöndunarhanar til baðkera, vaska o. þ. h. úr járni, stáli eða öðrum járnblöndum. 64 18 Blöndunarhanar til baðkera, vaska o. þ. h. úr kopar. 73 84 Útvarpstæki, þó ekki varahlutar. 77 10 Kvikmyndatökuvélar sýningarvélar fyrir mjófilmu svo og skugga- myndavélar. 77 11 Sýningarvélar fyrir kvikmyndir, ót. a. 82 8 Plastikþynnur í dúka. 82 9 Fatnaður, nema skófatnaður, úr tilbúnum efnum. 82 10 Aðrar vörur úr tilbúnum mótanlegum l efnum, ót. a. 84 8 Önglar með flugu eða öðru til- búnu agni til lax- og silungs- veiða. 84 10 Lax- og silungsveiðarfæri. 84 11 Fiskistengur og lausir liðir í þær. 85 2 Sjálfblekungar, skrúfblýantar og pennastengur úr öðru en góð- málmum. B. Frá Austurríki, Finnlandi, Ísrael, Póllandi, Spáni, Tékkóslóvakíu og Ungverjalandi. Tollskrá: Kafli. Nr. 8 36 Hnetur, einnig muldar, ót. a. 34 7 Eldspýtur. 44 30 Pentudúkar (servíettur), borð- dreglar, borðdúkar, vasaklútar, hilluborðar og aðrir laufaborðar úr pappír og pappa. 84 6 Jólatrésskraut alls konar. Listar þessir eru samdir í samræmi við tollskrána í lögum um tollskrá o. fl., og þar sem fram er tekið í texta listans, að um sé að ræða vörur ótaldar annars staðar (ót. a.), er miðað við tollskrána í heild, en ekki ofangreindan lista eingöngu. 4. Innflutnings- og gjaldeyrisleyfi fyrir vörum þeim, sem taldar eru hér að framan undir 3. tölulið, sem féllu úr gildi 31. des. s.l., verða ekki framlengd. 5. Vörur þær, sem hafa verið á frílista, en eru nú tilgreindar undir 3. tölulið að framan, þ. e. tollskrárnr. 51/10, nærfatnaður, prjónaður úr gervisilki og öðrum gerviþráðum, má tollafgreiða án afhendingar B-skírteinis, hafi gjaldeyrir verið tryggður af banka til greiðslu þeirra fyrir 31. des. 1951, og skulu þær háðar verðlagsákvæðum. Innflytjendur skulu snúa sér til verðlagsskrifstofu fjárhagsráðs með verðútreikninga. Aðrar vörur á skilorðsbundnum frílista eru óháðar verðlagsákvæðum. Þó skulu verðákvarðanir fjárhagsráðs á vöru, sem þegar hefur verið tollafgreidd, halda gildi sínu. Óheimilt er að hækka verð á birgðum þeim, sem til eru í landinu, af vörum þeim, sem taldar eru í þessari auglýsingu. 6. Ákvæði 1. og 3. töluliðs gilda einnig um innflutning gegn B-skírteinum, sem útgefin hafa verið eða verða útgefin vegna útflutnings bátaafurða, framleiddra árið 1951. 7. Heimilað er, án innflutnings- og gjaldeyrisleyfa, að flytja inn bifreiðar frá Tékkóslóvakíu gegn sérstökum B-skírteinum fyrir allt að 1 milljón króna. Bifreiðar þær, sem innfluttar verða samkvæmt þessu, eru undanþegnar verðlagsákvæðum. 8. Enn fremur hafa verið ákveðnar eftirtaldar breytingar á fyrri auglýsingum: Tollskrá : Kafli. Nr. 8 6 Epli, ný. 20 4 Ávextir, niðursoðnir. 20 5, 6 Aldinsulta, aldinhlaup og aldin- mauk. Þessar vörur er aðeins heimilt að flytja inn frá löndum, sem talin eru undir 3. tölulið B hér að framan. Heimilt er þó að flytja inn á sama hátt og áður ofan- greindar vörur gegn B-skírteinum, sem gefin voru út fyrir birtingu þessarar auglýsingar. 63 88 Salerni og tilheyrandi vatnskassar, þvagskálar, þvottaskálar, eldhús- vaskar og hlutar til þeirra, allt úr járni og stáli, skal vera á skilorðsbundnum frílista frá öll- um löndum. 76 1 Flugvélahreyflar og varahlutar í flugvélar eru teknir af skilorðs- bundnum frílista. 73 58a Duflaljósker eru tekin af skilorðs- bundnum frílista.“ Þetta var hin nýja auglýsing um innflutningsréttindi bátaútvegsmanna, sem byggð er á samkomulagi ríkisstj. við Landssamband ísl. útvegsmanna. Hagur útvegsins er nú svo slæmur, eins og öllum er kunnugt, að ekki hefur verið unnt að svipta hann þeim fríðindum, sem honum hafa verið veitt hingað til. Það, sem veldur því, að hagur útvegsins er svo slæmur sem raun ber vitni, er hinn stöðugi aflabrestur, sem orðið hefur undanfarin ár, og ekkert annað en aflabresturinn. T. d. má á það benda, að meðalþorskafli á bát í róðri á vetrarvertíðinni hér við Faxaflóa var 1949 7.1 tonn, 1950 6.1 tonn, en aðeins 5.3 tonn 1951. Síldarvertíð hefur brugðizt algerlega ár eftir ár og haustsíldarvertíð nær alveg brugðizt, svo að varla mun nægjanleg beitusíld til í landinu fyrir vertíðina. Ríkisstj. skipaði fimm manna nefnd til athugunar á þessum vandamálum. Í nefndinni eru: Gunnlaugur Briem og Þórhallur Ásgeirsson, skrifstofustjórar í atvmrn. og viðskmrn., Benjamín Eiríksson, ráðunautur ríkisstj. í efnahagsmálum, Davíð Ólafsson fiskimálastjóri og Sigtryggur Klemenzson úr fjárhagsráði. Hefur n. þessi starfað í marga mánuði og kynnt sér hag bátaútvegsins og hverjar þarfir hans séu og hvaða leiðir hægt sé að fara til úrbótar, án þess að almenningi sé íþyngt um of. Er því niðurstaða sú, sem hér hefur verið lýst, byggð á mjög ýtarlegri rannsókn þessara manna, sem af öllum eru taldir hinir hæfustu og hlutlausir um þetta mál. Aðalatriði þessa máls er, að hagur bátaútvegsmanna er svo aðþrengdur, þar sem nær flestir þeirra hafa orðið að fara í skuldaskil, að ekki er unnt að taka þau fríðindi af þeim, sem þeir hafa haft, nema til þess að veita þeim önnur í staðinn. Það er því gert af brýnni nauðsyn og knýjandi, að farið er inn á þessa braut, og að dómi stjórnarinnar skárra úrræði en að leggja nýja skatta á þjóðina, eins og stjórnarandstæðingar hafa bent á, að gera ætti, enda mundu slíkir skattar mun þungbærari fyrir þjóðina en sú leið, sem hér er farin. Þá vil ég geta þess, að á s. l. hausti kvaddi ríkisstj. hingað til lands fulltrúa frá alþjóðagjaldeyrissjóðnum, svo að hann gæti kynnt sér þessi mál, en eins og kunnugt er eru Íslendingar aðilar að þeim sjóði og verða að fara eftir þeim lögum, sem um hann gilda. Samkv. þeim lögum mega aðildarríkin ekki breyta gjaldeyri sinum án samþykkis sjóðsstjórnarinnar nema innan mjög þröngra vébanda. Féllst sjóðsstjórnin á, að gripið yrði til þeirra úrræða, sem hér hefur verið lýst, og er hér alls ekki um neina gengisbreytingu að ræða. Íslendingar þurfa því ekki að bera neinn kvíðboga fyrir því, að lög gjaldeyrissjóðsins hafi verið brotin með þessum aðgerðum. Þetta samkomulag við útvegsmenn hefur ríkisstj. gert í samráði við þingmenn stjórnarflokkanna og tryggt sér öruggt þingfylgi með því. En þetta mál er þess eðlis, að ekki er unnt að skýra frá því opinberlega fyrr en um leið og ákvæðin eru sett, því ef menn fengju vitneskju fyrir fram um þær breytingar, sem gerðar yrðu, væri hætta á, að af því skapaðist ýmiss konar misferli og menn gætu hagnazt á því óeðlilega. Ég sé svo ekki ástæðu til á þessu stigi málsins að hafa um þetta fleiri orð.



Herra forseti. Ég vildi leyfa mér, út af þessari tilkynningu hæstv. atvmrh. fyrir hönd ríkisstj., að ítreka í sambandi við bátagjaldeyrinn yfirlýsingu, sem ég hef komið með áður og ríkisstj. hefur ekki séð sér fært að leysa úr. Þessi listi, sem var lagður hér fram, styðst ekki við íslenzk lög. Og sé hann borinn saman við 7. og 8. gr. í l. um fjárhagsráð, þá er þessi listi upphaflega settur án nokkurrar heimildar í lögum. Og ríkisstj. hefur ekki treyst sér enn þá að hafa tilvísun til þeirra laga, sem þessi listi á að vera settur samkvæmt. Það er búið margsinnis að vitna í það, sem 12. gr. l. um fjárhagsráð fjallar um. Hins vegar hef ég séð 12. gr. l. um fjárhagsráð, sem bannar þessa ráðstöfun, þannig að ég vil taka það fram, að þessi tilkynning er tilkynning um ólöglega ráðstöfun ríkisstj., sem og allar hennar tilkynningar um bátagjaldeyrinn. Ég vildi leyfa mér að skora á hæstv. ríkisstj. að leggja þetta mál nú fyrir þingið til samþykktar eftir á og koma þannig með lagafrv. um þetta, hvernig sem hún vill hafa það, þannig að í fyrsta lagi hefði Alþ. tækifæri til að úrskurða um, hvort ríkisstj. hefði slíka heimild fyrir þessum ráðstöfunum; og í öðru lagi, að Alþingi hafi svo tækifæri til að koma fram með till. viðvíkjandi þessu máli. Hæstv. atvmrh. minntist á, að engar till. hefðu komið fram frá stjórnarandstæðingum í þessu máli. Það er erfitt fyrir stjórnarandstæðinga að koma með till., þegar málið er ekki lagt fram á Alþingi. En ef það væri lagt fyrir, þannig að hægt væri að koma með till., þá mundi það verða gert, en það er ekki hægt eins og meðferð þessa máls hefur verið. Mér virðist, að ríkisstj. rugli saman tveimur atriðum, þegar hún er að verja þetta mál, eins og kom fram í ræðu hæstv. atvmrh. Hann sagði, að menn héldu því fram, að þetta væri brot á gjaldeyrislögunum. Gjaldeyrisl. eru lög frá Alþingi og staðfest af forseta. En þegar hæstv. atvmrh. fer að tala um gjaldeyrisl., kemur í ljós, að hann á ekki við l. frá Alþingi, heldur á hann við lög alþjóðasamtakanna, sem Íslendingar eru þátttakendur í. Og það, sem hann kallar gjaldeyrisl., eru lög alþjóðasamtaka margra þjóða. Og síðan segir hæstv. atvmrh., að það hafi verið haft samráð við alþjóðagjaldeyrissjóðinn, en samráð voru ekki höfð við Alþingi Íslendinga. Það kom maður hingað frá þessum alþjóðagjaldeyrissjóði til þess að ræða við ríkisstj. Það var ekki haft fyrir því að ræða þetta mál við Alþ. Síðan segir hann, eftir að hafa kynnt sér þetta mál, að vafasöm heimild sé fyrir hendi. En ríkisstj. hefur ekki einu sinni fyrir því að sanna fyrir Alþ., að hún hafi leyfi til þessa. Svo fær ríkisstj. skilaboð um, að þetta sé allt í lagi, fyrst samráð við útlendinga, síðan tilkynning til Alþ., og segir bara: Ef þið rifizt út af því, hvort þetta sé í samræmi við íslenzk lög, þá svörum við því ekki. - Enda er ríkisstj. líka farin að ímynda sér, að þau lög gildi hér á Íslandi, sem eru lög alþjóðagjaldeyrissjóðsins, en ekki þau lög, sem Alþingi Íslendinga setur. Og hæstv. atvmrh. segir, að ekki þurfi að bera kvíðboga út af því, að þetta sé brot á l. gjaldeyrissjóðsins. En annaðhvort er það brot á þeim eða þá brot á íslenzkum lögum. Ég vildi óska, að ríkisstj. gæfi Alþingi tækifæri til að ræða þetta mál og koma fram nokkrum brtt. í sambandi. við það. Og jafnvel er hugsanlegt, að hægt væri að fá einhverju áorkað í betri átt. Það hefur sýnt sig, að andstaða gegn þessu máli er til hjá stuðningsmönnum ríkisstj. Ég vil enn fremur taka það fram, að fyrir utan það ólöglega í þessu máli, þá er hér verið að hlaða óþarfabyrðum á herðar almennings, með því að hér er verið að taka upp þá dýrustu innheimtuaðferð, sem hægt er að fá. Það vita allir, að kostnaðurinn við innheimtuna verður eins mikill og bátagjaldeyririnn er og jafnvel meiri. Þetta er dýrasta innheimtuaðferð, sem fundin hefur verið enn þá. Þegar fiskábyrgðin var, þá var það miklu ódýrari aðferð. Hitt er svo annað mál, að hér er verið að framkvæma hægt og hægt gengislækkun, án þess að Alþ. fái nokkuð við því sagt. Mun ég svo ekki orðlengja þetta frekar, en vil bæta því við, út af því, sem hæstv. atvmrh. sagði, að það er hart, að sama dag sem ríkisstj. flytur þessa tilkynningu hér á Alþingi, þá skyldi blað Framsfl.-manna segja í leiðara sínum: „Nú þessa dagana er verið að auka hinn svokallaða bátagjaldeyrislista. Það þýðir, að margar nauðsynjavörur almennings verða miklu dýrari en ella. Það er rökstudd skoðun, að þetta hefði verið óþarft að miklu eða öllu leyti, ef frjálsræði hefði ríkt í útflutningsverzluninni og samkeppni ríkti um það að tryggja útvegsmönnum og sjómönnum sem hæst fiskverð.“ Ég skil þessa yfirlýsingu Framsfl. í blaði sínu á þá leið, að það muni að öllum líkindum samið um leið og samið var um bátagjaldeyrinn og að þessi einokun eigi að halda áfram. Og síðan segir blaðið að lokum: „Ef Sjálfstfl. vill vera samkvæmur þeirri stefnu að auka verzlunarfrelsið, getur hann ekki haldið áfram að verja og vernda saltfiskseinokunina. Það er ekki forsvaranlegt að leggja á þjóðina nýjar og nýjar byrðar í formi aukins bátagjaldeyris, án þess að reynt sé að afstýra þeim með aukinni samkeppni í fiskverzluninni og öðrum slíkum ráðstöfunum.“ M. ö. o., þarna er lýst yfir, að þetta sé óþarfi og stafi af því, að ekki sé hægt að semja um rýmilegt frjálsræði í útflutningsverzluninni. Og ef þetta á svo að verða kjaftshögg á almenning, sem ríkisstj. setur fram í dag, þá er þessi leiðari kjaftshögg á ríkisstjórnina.



Herra forseti. Það eru nokkuð svipuð vinnubrögð hjá hæstv. ríkisstj. í sambandi við þennan bátagjaldeyri frá því fyrsta til hins síðasta. Þessi fundur var boðaður með klukkustundar fyrirvara og fjöldi þm. ekki kominn til þings og aðrir þm. forfallaðir, t. d. form. Alþfl. Þessi vinnubrögð eru talandi tákn um bjargráð ríkisstj. í heild, og fer vel á því, að þeim sé haldið áfram.  Þegar tilkynning var gefin út á síðasta vetri um bátagjaldeyrinn, þá létum við Alþýðuflokksmenn í ljós vafa um, að heimild væri fyrir hendi til að taka þessa aðferð upp. Og síðan fengum við þá skoðun okkar staðfesta, að þetta væri óheimilt. Við litum einnig svo á, að þetta væri brot á öllum þingreglum og venjum. Hæstv. ríkisstj. lét þess þá getið, að hér væri aðeins um bráðabirgðaráðstöfun að ræða. Nú er hér flutt tilkynning um, að svo hafi verið um samið, að bátagjaldeyririnn skuli halda áfram, þó með nokkrum breyt. Nú er ekki lengur um neina bráðabirgðaráðstöfun að ræða. Nú er svo komið, að þessi háttur er hafður á, að gefa vissum mönnum einokun á nokkrum vörum, sem eru orðnar fastur liður í innflutningsverzluninni. Dettur nú nokkrum hv. þm. í hug, að unnið verði að því að fella þessar ráðstafanir niður, án þess að fella gengið í heild? Í þessu sambandi er rétt að minna á, að þegar ríkisstj. bar fram frv. um gengislækkun árið 1950, þá var í því grein þess efnis, að gengisskráningunni væri hægt að breyta án samþykkis Alþingis. Þessi grein var felld úr frv. á Alþingi. Það, sem hæstv. ríkisstj. hefur verið að gera síðan, er að haga svo framkvæmdum í þessu máli, að hún komi fram gengislækkun án þess að spyrja Alþingi, eða gera gengislækkunina óhjákvæmilega. Þetta er hæstv. ríkisstj. að gera með einföldum stjórnarráðstöfunum, án þess að leita samþykkis Alþingis. Hún er að gera þau lög, sem Alþingi setur, að engu. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um afleiðingar bátagjaldeyrisins í heild sinni og þeirrar yfirlýsingar, sem hér er boðuð. Afleiðingin er einasta sú, að vörur hækka í verði og framfærslukostnaðurinn eykst. Og kaupgjaldið hlýtur að hækka, eftir því sem framfærslukostnaðurinn eykst. Þetta er það, sem ríkisstj. gerir og heldur að muni bjarga útgerðinni. Hæstv. ráðh. lét þess ekki getið, hvað innfluttar vörur næmu miklu. Hann taldi upp vörur, en gaf ekki neinar upplýsingar um, hvað væri heildarinnflutningur landsmanna. Í fyrra var gert ráð fyrir því, að bátagjaldeyririnn næmi 17% af innflutningi landsmanna. Ég vil leyfa mér að spyrja: Hvað er tilsvarandi nú, hvað er stór kvóti, sem þarf að nota, hvað nemur það miklu af vöruinnflutningnum og hvað miklu af heildarinnflutningi landsmanna? Og ef hæstv. ráðh. er búinn að taka þetta saman, þá er hann fær um að veita upplýsingar um annað atriði í sambandi við þetta, sem skiptir miklu máli, og það er: Hvert rennur þetta fé, sem af landsmönnum er tekið með þessu fyrirkomulagi? Skýrsla liggur fyrir um það, að það er ekki nema lítill hluti af því, sem rennur til útgerðar landsmanna. Verulegur hluti rennur til hraðfrystihúsa, en stærri hluti rennur til greiðslu til heildsala, sem vörurnar kaupa og flytja inn og leggja á ótakmarkað. Það er óhætt að fullyrða og leiða rök að því, að það er ekki nema lítill hluti, sem rennur til útgerðarmannanna sjálfra. En aukinn kostnaður við framleiðsluna, sem leiðir af vöruverðinu, kemur með fullum þunga á framleiðendurna sjálfa, þó að þeir fái ekki nema lítinn hluta af því, sem tekið er. Sjómenn hafa fram að þessu verið sviptir umráðarétti yfir hlut sínum. Það er vitað og viðurkennt, að sú sjálfsagða regla, að hlutarsjómenn fái hlut sinn greiddan, hefur verið brotin á undanförnum árum. Mér virðist bersýnilegt, að hér sé spádómur okkar Alþýðuflokksmanna að rætast, er við sögðum fyrir, þegar gjaldeyrislögin voru samþ., sem til þessa eru ekki annað er áframhaldandi gengislækkun, sem sett er frá ári til árs. Ég trúi ekki, að ríkisstj. sé svo skammsýn, að hún geri sér þetta ekki ljóst. Sennilegasta skýringin á þessu er sú, að ríkisstj. telji, að gengisskráningin eigi ekki að vera lögákveðin, heldur í höndum ríkisstj. sjálfrar. Hæstv. ráðh. fullyrti í sinni ræðu, að með þessum aðferðum væri ekki um brot á gjaldeyrisl. að ræða, eins og hann orðaði það, og var ekki annað að skilja á honum en að hann hefði þau ummæli frá stjórn alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Það þarf ekki að segja, að um slíkt geti stjórn alþjóðagjaldeyrissjóðsins sagt, hvort þetta sé brot á íslenzkum l. eða ekki. Gjaldeyrissjóðurinn getur ekki sagt um, hvort þessi framkvæmd brýtur í bága við íslenzk lög, sem sagt gjaldeyrislögin. Hæstv. ráðh. lét þess getið, að öruggur þingvilji stæði að baki þessari framkvæmd. Ég dreg ekki í efa, að hæstv. ráðh. hafi kynnt sér það. Hæstv. ráðh. gat um þá skýringu á þessu, að óhyggilegt væri að ræða þetta fyrir opnum tjöldum, því að það gæfi tækifæri til gróðabrasks. Því er til að svara, að tvívegis hefur gengið verið lækkað, og hefur þetta mál þá tekið marga daga til umr. hér á Alþ., og gaf það ekki nein tilefni til misjafnra aðgerða. Ég sagði áðan, að við Alþýðuflokksmenn hefðum fullkomnar sannanir fyrir hendi um, að þessar reglur væru settar í heimildarleysi, og hef ég ásamt fleiri Alþýðuflokksmönnum leyft mér að bera fram till. til þál. á þskj. 536, sem útbýtt hefur verið í Nd. í dag. Þar er lagt til, að Alþingi álykti að skora á ríkisstj. að bera undir Alþingi til samþykktar eða synjunar reglur þær, sem hún hefur sett varðandi ráðstöfunarrétt útvegsmanna á gjaldeyri þeim, er þeir fá fyrir tilteknar bátaafurðir, svo og allar breytingar, sem gerðar kunna að verða á þessum reglum. Ég leyfi mér að vona, að þar sem hæstv. ríkisstj. telur sig örugglega hafa meiri hluta þingvilja að baki til þessara ráðstafana, þá fari hún ekki á svig, en leggi þetta mál að forminu til fyrir Alþingi.



Ekki er hægt að segja fyrir um, hve mikil eftirspurn eftir vörum á bátagjaldeyrislista verður. Úr því getur ekki skorið nein reynsla, dg verður þar ágizkun ein að ráða, og má ætla, að um nokkra aukningu verði að ræða. Vil ég þó ekkert fullyrða að svo komnu. Ég vil ekki heldur ræða, hvað af þessum fríðindum kemur bátaútveginum til góða. Það er búið að ræða það mál hér við eldhúsumræður. Eru margir, sem óttast, að kaupsýslumenn reyni að hagnast óeðlilega á þessari vöru, ef ekki eru takmörk sett fyrir álagningunni. Svo virðist ekki ætla að verða, og færist allt í eðlilegra horf nú með minnkandi álagningu. Er ekki ástæða til að gera ráð fyrir því, að möguleikar skapist fyrir óeðlilega álagningu, þó að á byrjunarstigi þessa máls hafi þeir, sem fyrstir náðu í bátagjaldeyri, getað seilzt til óeðlilegs ágóða. Sú gullöld er nú liðin. Ég geri mér vonir um, að sú skipan, sem komið var á í fyrra, þurfi ekki að leiða til nýs gengisfalls, því að þá verður ekki hægt að fara eftir óbreyttu gildi krónunnar í öðrum efnum. Ef sæmilegt árferði hefði verið, hefði verið hægt að draga úr þessum fríðindum. En eins og allir hv. þm. vita, hefur verið aflabrestur, auk þess sem síldin hefur brugðizt undanfarin 7 ár. Hagur útvegsmanna stendur því höllum fæti vegna aflabrests, og fyrst og fremst vegna aflabrests. Ég vil svo árétta það, sem ég sagði, að gefnu tilefni frá hv. 4. þm. Reykv., að samkv. eðli málsins er ekki hægt að leggja fram lista á Alþingi, þannig að menn geti fengið svo og svo langan frest til að búa sér í haginn, áður en listinn er settur í framkvæmd. Þess vegna var hafður sá háttur á, að ríkisstj. kynnti sér, hvort réttara væri að halda þessari skipan á málunum eða breyta til. Er ýmislegt annað í ræðu hv. þm., sem gæti gefið tilefni til langrar ræðu, en ég ætla að láta undir höfuð leggjast að ræða nú við þessa umr. Út af því, sem hv. 4. þm. Reykv. sagði, skildist mér, að hann hefði misskilið mín orð. Ég tók það fram í minni ræðu, að ríkisstj. hefði þurft að leita umsagnar fulltrúa frá alþjóðagjaldeyrissjóðnum til að ganga úr skugga um, að hér væri ekki verið að brjóta lög þess sjóðs. Var okkar sjónarmið viðurkennt, og er hér ekki um að ræða brot á þeim l., heldur rétta meðferð gengis og gjaldeyris. Eins og flestum hv. þm. mun kunnugt, þá má samkv. lögum þessa sjóðs enginn meðlimur sjóðsins breyta gjaldeyri sínum, nema samþykki sjóðsstjórnar komi til. Ríkisstj. þurfti ekki að leita samþykkis Alþingis vegna þess, að þetta er gert í samræmi við íslenzk lög. Þetta er gert í fullri heimild, sbr. 11. og 12. gr. l. um fjárhagsráð. Ég hygg, að ég þurfi engu við að bæta um okkar heimild. En samkv. þessum l. er fjárhagsráði heimilt: 1) að gefa innflutning á vissum vörum frjálsan með sérstökum skilyrðum eins og á bátalistanum; 2) að ráðstafa gjaldeyri til greiðslu, sbr. 2. lið 12. gr. l.; 3) að undanþiggja vörur hámarksverði. Er því heimildin varðandi bátalistann svo skýr og ótvíræð, að ég sé ekki neitt varðandi þessa framkvæmd, sem þarf frekari heimild til. Hvað það snertir, hvort ríkisstj. vilji leggja þetta fyrir þing, þá er það að segja, að þessi samningur er þegar gerður. Ríkisstj. hefur gert samninginn samkv. þeirri ótvíræðu lagaheimild, sem ég benti á. - Hef ég svo ekki fleiru hér við að bæta.



Herra forseti. Þessi tilkynning ríkisstj. er fyrir margra hluta sakir merkileg. Hæstv. atvmrh. les frásögn af því hér á Alþ., að sér og ríkisstj. hafi þóknast að ákveða, að vissar vörur megi ekki flytja til landsins, nema þær séu keyptar fyrir vissan gjaldeyri, og að eigendur þessa gjaldeyris megi selja innflytjendum þessara vissu vara hann með mikilli álagningu á opinberu gengi. Svo sem kunnugt er, var skipulag þetta, bátagjaldeyrisskipulagið, tekið upp í fyrra að Alþ. forspurðu. Nú er það endurnýjað og aukið, en ekki endurbætt, og Alþ. sagt frá því svona rétt til málamynda! Hvað er hér á ferðinni? Mönnum getur auðvitað ekki blandazt hugur um, að tekin hefur verið með þessu upp tvenns konar skráning á íslenzku krónunni. Útflytjendur tiltekinna íslenzkra afurða fá hærra verð fyrir útflutning sinn en aðrir og hærra verð en svarar til hins opinbera gengis. Þeim er tryggt þetta háa gengi á gjaldeyri sinn með því að veita þeim einkaleyfi til innflutnings á fjölmörgum vörutegundum, sem hægt er að leggja mikið á. Og svo er allt saman kölluð „frjáls verzlun“ !! Nei, með þessu er auðvitað verið að taka upp tvöfalt gengi, það er verið að framkvæma „partiella“ gengislækkun. Gengisskráningarvaldið er lögum samkvæmt í höndum Alþ. Ríkisstj. virðist hins vegar telja, að hún hafi rétt til að taka upp tvöfalt gengi, þ. e. framkvæma ein „partiella“ gengislækkun. Þetta er skrýtin skoðun, eins og raunar fyrirkomulagið sjálft. Mér er ekki kunnugt um, að slíkt skipulag tíðkist í nágrannalöndum, ekki í Vestur-Evrópu, og í Norður-Ameríku þekkist það ekki. Í einu Evrópulandi er þó skipulag, sem er eitthvað í áttina við þetta, og er það Spánn. Auk þess er skylt skipulag þessu víða í Suður-Ameríku, en þar er gengið lengra á þessari braut. Fyrirmynd sína hefur því hæstv. ríkisstj. orðið að sækja til Spánar og Suður-Ameríku. Ríkisstj. er ekki óvön því að horfa til útlanda. Mér finnst, að hún hefði getað horft í aðra átt eftir fyrirmynd. Kjarni þessa skipulags er sá, að vissum aðilum er veitt heimild til kaupa á vissum erlendum varningi og til sölu á honum án nokkurrar takmörkunar á álagningu. Tilteknum útflytjendum eru m. ö. o. tryggðar tekjur í skjóli einokunar á innflutningi. Er hægt að hugsa sér meiri öfuguggahátt í framkvæmdum hjá stjórn, sem þykist hafa frjálsa verzlun að höfuðleiðarstjörnu? Kenningin um „frjálsa verzlun“ er framkvæmd með mestu einokun, sem um getur á síðari árum! Stórkostlegum byrðum er velt yfir á herðar almennings með þessari óbeinu gengisfellingu. Ráðstafanirnar hafa nákvæmlega sams konar áhrif og gengislækkun: Tekjur útflytjenda bátaafurðanna vaxa, en verðlag innfluttu vörunnar til neytenda hækkar. Ég held, að ástæða sé til að minna hæstv. ríkisstj. og allan þingheim á boðskapinn, sem ríkisstj. flutti hér á Alþ., þegar gengislækkunarfrv. var lagt fram 1950. Því fylgdi merkileg álitsgerð tveggja hagfræðinga. Í þessari álitsgerð er rætt um þá stefnu, sem hæstv. ríkisstj. hefur nú tekið upp. En fyrrv. stjórn hafði gert nokkrar smávægilegar ráðstafanir í sömu átt varðandi hrogn og Faxasíld, en þar var um að ræða afurðir, sem vitað var að yrðu alls ekki hagnýttar án þess, að veittur yrði einhvers konar styrkur til þess. - Nú langar mig til að minna hæstv. ríkisstjórn og þingheim allan á þennan boðskap. Ætla ég, með leyfi hæstv. forseta, að lesa það upp, sem hagfræðingarnir sögðu um þá stefnu, sem þeir kölluðu „frjálsan“ gjaldeyri eða „gjaldeyrisfríðindi“. Þeir segja: „Með gjaldeyrisfríðindunum er svo um hnútana búið, að útgerðarmenn fá hærra verð og hærri tekjur fyrir hrognin heldur en fyrir framleiðslu, sem er þjóðhagslega verðmeiri, þ. e. framleiðslu, sem meira er hægt að kaupa fyrir. Þjóðin borgar brúsann með hærra vöruverði.“ - Það gerir hún einmitt núna. Hér eru hagfræðingarnir nefnilega að ræða um efnislega séð hið sama og felst í bátagjaldeyrisskipulaginu. - „Það er augljóst, að því lengra sem út á þessa braut er gengið, því meiri umráð sem útgerðarmönnum eru veitt yfir gjaldeyri, sem þannig er aflað, því óhagkvæmari verður útflutningsverzlunin og því meiri kjararýrnun þjóðarinnar.“ - Þetta er öldungis rétt. - „Það, sem frjálsi gjaldeyririnn þýðir í raun og veru, er það, að erfiðleikarnir, sem hafa myndazt í skjóli haftanna, eru orðnir þannig, að kerfið er að gliðna í sundur, og er það álit okkar, að verði haldið áfram á sömu braut, þá biði á næstu árum ekki annað en upplausn þess og að atvinnulífið færist meir og meir í óskapnaðar horf.“ - Þann óskapnað höfum við nú fyrir framan okkur! - „Eftir því sem upplausnin vex, eftir því verða fleiri og fleiri hagsmunahópar, sem hafa hag af ófremdarástandinu, og því erfiðara verður að breyta því til batnaðar, því lengur sem beðið er með nauðsynlegar ráðstafanir. Til greina kemur að fara þá leið, að útgerðarmenn fái ákveðinn hluta, t. d. þriðjung eða helming gjaldeyrisins til frjálsrar ráðstöfunar.“ - Það er einmitt það, sem hæstv. ríkisstj. er nú að gera. - „Næðu svona fríðindi aðeins til bátaútvegsins, mundu fyrirkomulaginu fylgja þeir annmarkar, sem nú eru á hinum „frjálsa“ gjaldeyri og ræddir hafa verið hér að framan. Væri fyrirkomulagið hins vegar látið ná hlutfallslega jafnt til alls gjaldeyris, sem fengist fyrir útfluttar sjávarafurðir, væri það skynsamlegra en núverandi fyrirkomulag hins „frjálsa“ gjaldeyris, þar eð það hefði ekki í för með sér sams konar óhagstæð áhrif fyrir atvinnuþróunina.“ - Þessa leið fer ríkisstj. þó ekki, heldur lætur hún fríðindin einmitt ná til bátagjaldeyrisins eins, þvert ofan í tillögur hagfræðinga sinna og þrátt fyrir hrakspár þeirra, ef slíkt yrði gert. - Síðar segir: „Með því að fara þessa leið mundi raunverulega sett tvenns konar gengi á íslenzku krónuna og þá um leið tvenns konar verðlag á innfluttar vörur. Í framkvæmdinni yrði þetta sennilega þannig, að frjálsa gjaldeyrinum yrði einkum varið til að flytja inn vörur, sem ekki gætu talizt bráðnauðsynlegar, eða teldust jafnvel óþarfar, og yrði þetta gert til þess að koma í veg fyrir, að hinar óumflýjanlegu verðhækkanir kæmu fram í vísitölunni.“ Síðar segir: „Hin tvö gengi og tvenns konar verðlag innanlands mundu gera nauðsynlegt að halda mjög ströngu eftirliti með verðlagi og dreifingu allra innfluttra vara.“ Þetta hefur ríkisstj. alveg vanrækt eftir þeim upplýsingum, sem við höfum fengið frá verðgæzlustjóra. Hæstv. ríkisstj. hefur blátt áfram hunzað þær skoðanir, sem komu fram í álitsgerð þessara hæfu hagfræðinga. - Enn segir: „Sterk öfl mundu reyna að hækka álagningu og verðlag á þeim vörum, sem fluttar væru inn fyrir ódýrari gjaldeyrinn, til samræmis við verðlag á þeim vörum, sem fluttar væru inn fyrir frjálsa gjaldeyrinn. Með því móti væri skapaður jarðvegur fyrir margs konar brask og óheilbrigða verzlunarhætti.“ - Einmitt þetta margs konar brask og óheilbrigðu verzlunarhættir blasa við þeim, sem vilja hafa augun opin fyrir því, sem er að gerast. En hæstv. ríkisstj. hefur ekki viljað taka mark á þessum varnaðarorðum, heldur látið þau sem vind um eyrun þjóta. Þannig sjáum við, að sérfræðingar ríkisstj. hafa varað við þeim ráðstöfunum, sem hún hefur gert að kjarna gerða sinna. Ég gat þess áðan, að þessi ráðstöfun væri hæpin frá lagasjónarmiði. Hæstv. atvmrh. vitnaði í 11. og 12. gr. l. um fjárhagsráð og sagði, að fjárhagsráð gæti gefið innflutning á vissum vörum frjálsan og hefði áður gefið hann frjálsan með vissum skilyrðum, eins og gert væri á bátalistanum, og hefði leyfi til að afnema verðlagseftirlit á vörum. Ég vil benda hæstv. ráðh. á, hver var eiginleg undirstaða og raunverulegur tilgangur þeirra ákvæða, sem hingað til hafa gilt og eru frá því að lög voru sett fyrst um innflutningshöft og veitingu innflutningsleyfa. Nauðsynlegt var að takmarka innflutninginn í heild, og þá var auðvitað einnig nauðsynlegt að gefa út innflutningsleyfi. Var innflutningur einstakra vörutegunda að sjálfsögðu takmarkaður misjafnlega mikið. Í bátagjaldeyrisreglunum er engin heildartakmörkun á innflutningi þeirra vörutegunda, sem þær taka til. Þar eru engin skilyrði um takmörkun á innflutningi á nylonsokkum eða niðursoðnum ávöxtum eða þess háttar varningi. Það er sett í sjálfsvald innflytjenda, hvað þeir flytja mikið inn af þessum vörum. Það, sem ríkisstj. gerir, er að takmarka innflutning á bátagjaldeyrisvörum í heild, ekki vegna gjaldeyrisskorts, heldur til að tryggja útvegsmönnum álagningu á vissan gjaldeyri, m. ö. o. til að tryggja þeim annað gengi fyrir sinn útflutning en hið skráða gengi. Tilgangur þessarar reglugerðar er allt annar en eldri lagaákvæða um takmörkun á innflutningi. Áður hafði l. verið beitt til að takmarka innflutning, einkum á vissum vörutegundum. En þessum lista er beitt til að tryggja hærra gengi á gjaldeyrinum, sem fæst fyrir vissar útflutningsvörur. Það er ekki hægt að sækja rök í gömlu innflutningstakmörkunarlögin fyrir þessu. Þeim var ætlað allt annað hlutverk. Ef þetta er löglegt, eru ákvarðanir Alþ. um skráð gengi krónunnar alger markleysa. Ef allur eða hálfur innflutningurinn er tekinn á þennan lista, er þá nokkur í vafa um, að gengi krónunnar er ekki kr. 16.32 miðað við dollar? Mér þætti gaman að sjá framan í þann embættismann, sem vildi halda því fram, að gengi krónunnar væri 16.32 miðað við dollar, ef helmingur eða 3/4 hlutar innflutningsins væru á bátagjaldeyrislistanum. Það á ekki að þurfa að rökræða þetta á samkundu eins og þessari, svo augljóst er það. Það, sem hér er að gerast, er, að ríkisstj. tekur í sínar hendur hluta af gengisskráningarvaldinu. Það er þetta, sem Alþfl. vill ekki láta óátalið, og það verður að leggja þetta mál fyrir Alþ. til samþykktar eða synjunar. Lagasetning um þessi atriði er nauðsynleg og sjálfsögð, hvort sem litið er á lagalega hlið málsins eða þingræðislega hlið þess. Þá yrði og hægt að koma á framfæri tillögum til breytinga á kerfinu. Þær breyt., sem ég tel nauðsynlegast að gera, eru tvenns konar. Annars vegar þarf að tryggja hlut sjómanna betur en gert hefur verið, því að þeir hafa verið hlunnfarnir á síðasta ári. Hins vegar að koma í veg fyrir, að innflytjendur misnoti sér þetta kerfi, eins og átt hefur sér stað. Útgerðarmenn hafa bent mér á, að fiskkaupmenn hafi hagnazt óeðlilega á þessu skipulagi, eins og það var framkvæmt á s. l. ári. Fiskverðið var 75 aurar, áður en þetta kerfi var tekið upp, og fyrir eitt tonn fengust því 750 kr. Núverandi fiskverð er 1.05 eða 1.06 kr., og fyrir sama magn fæst því 306 kr. meira vegna verðhækkunarinnar á fiskinum.  Niðurstaðan af þessum orðum er sú, að með þessu móti er verið að stofna til nýrrar gengislækkunar í landinu. Og þetta er kjarninn í stefnu ríkisstj. Ef hún kemst upp með þetta, verður gengisskráningin í rauninni nafnið eitt og aðeins formsatriði fyrir Alþ. að samþ. breyt. á gengisskráningarl. og færa gengið á pappírinn. Ég tel nauðsynlegt, að allir geri sér í fyrsta lagi grein fyrir því, að kjarninn í þessum ráðstöfunum ríkisstj. er, að stefnt er að nýrri gengislækkun. Í öðru lagi er nauðsynlegt að setja lög um þetta mál, því að tvísýnt er, að þessi reglugerð eigi stoð í lögum. Í þriðja lagi er nauðsynlegt að gera breyt. á kerfinu til að leiðrétta hlut sjómanna. Í fjórða lagi er svo nauðsynlegt að stöðva verzlunarokrið, sem framkvæmt hefur verið í skjóli þessa kerfis.



Herra forseti. Ég ætla ekki að halda langa ræðu um þetta. Ég fæ tækifæri til þess síðar. Ég ætla að bera fram spurningu til hæstv. atvmrh. vegna þess, að þegar þetta kerfi var tekið upp í fyrra, lýsti hann því yfir, að þetta væri aðeins bráðabirgðaráðstöfun, sem ekki ætti að framlengja. Hvað hyggst ríkisstj. fyrir um þetta í framtíðinni? Er almenningur kominn inn á þá braut að hafa þetta kerfi fast, og hefur verið rætt um, hvað tæki við um næstu áramót? Ég býst við, að hæstv. ríkisstj. geri sér ljóst, að sú breyt., sem verður á þessu ári, geri það að verkum, að hægt verði að láta vera að gera ráðstafanir til þess að styrkja bátaútveginn um næstu áramót. Sennilega hefur þetta borið á góma í viðræðum, sem framleiðendur bátagjaldeyrisins áttu við fulltrúa úr gjaldeyrissjóði. Ef svo er, þá vaknar sú spurning: Hvað hefur helzt komið fram í þessu efni?



Herra forseti. Ég ætla aðeins að segja nokkur orð út af því, sem hæstv. atvmrh. sagði um lögmæti þessara ráðstafana. Ég hef aðeins fengið eitt svar við spurningum mínum. Hæstv. ráðh. sagði, að þetta væri skv. 11. og 12. gr. Ég býst við, að það sé skv. 11. gr., að innflutningur er gefinn frjáls á þessum vörum. En skv. þessari gr. er ekki hægt að setja skilyrði fyrir innflutningi, heldur aðeins hægt að gefa frjálsan innflutning. Með þessu eru bátainnflutningsvörurnar ekki frjáls innflutningur, þær eru skilorðsbundin einokun, þó að þetta sé kallaður frílisti. Þá sagði hæstv. ráðh., að skv. 12. gr. mætti setja skilyrði. Það er einvörðungu í þessari grein, sem talað er um að setja nokkur skilyrði, og það eru eingöngu þessi skilyrði, sem hæstv. ráðh. vísaði til. Við skulum athuga, hvernig er háttað með þessi skilyrði. - Í fyrsta lagi er ekki hægt að úthluta þessum leyfum til annarra en innflytjenda; það stendur greinilega. Og það er þá engum öðrum hægt að setja skilyrði en innflytjendum. M. ö. o., það er ekki hægt að úthluta þessum leyfum til annarra en sérstakra innflytjenda. Hvað gerir svo ríkisstj.? Hún úthlutar engu af þessum leyfum til innflytjenda, heldur aðeins til útflytjenda, ekki með það fyrir augum, að þeir kaupi aðeins það ódýrasta, heldur með það fyrir augum, að þeir leggi 60% á þetta. Strax í byrjun auglýsingarinnar er byrjað að þverbrjóta lögin. Hæstv. ríkisstj. hlýtur að vera þetta ljóst, en hún fæst ekki til að vitna í þessa gr. og lesa hana upp fyrir hv. Alþ. Þetta er eina gr., sem hægt er að setja skilyrði eftir. Ég býst ekki við, að nokkur treystist til að neita þessu. Það er ómögulegt að ætla sér að teygja þessa gr. svona út. Hvað ætlast svo hæstv. ríkisstj. fyrir með þessu? Ef ríkisstj. hefur rétt til að fara svona með vefnaðarvörur, þá getur hún farið svona með allar vörur, líka matvörur. Þá er hægt að leggja 70%, 100% eða 1000% á alla matvöru. Ég held, að jafnvel hæstv. ríkisstj. hljóti að sjá, að hér er um hreint lögbrot að ræða, og ef þeir telja sig hafa lagaheimild til þess að gera þetta, þá telja þeir sig alveg eins hafa lagaheimild til þess að leggja þetta á alla matvöru. Hér er því ekkert annað en lögbrot, hreint lögbrot, sem um er að ræða.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt svar út af fyrirspurn hv. þm. Siglf. Hann sagði, að þegar þetta var sett á í fyrra, þá hefði verið ákveðið, að það yrði ekki nema í eitt ár. Þetta er ekki rétt. Ég lét í ljós, að ég vonaði, að þetta yrði ekki nema í eitt ár. Ástæðan fyrir því, að þessar vonir okkar brugðust, var fyrst og fremst sú, hvað aflabresturinn varð mikill. Ríkisstj. setti lögin í þeirri von, að þau þyrftu ekki að gilda nema eitt ár, en þegar þær vonir brugðust, varð að taka málið upp að nýju. Ég ætla mér ekki að fara að karpa við 2. þm. Reykv. út af lagaákvæðum eða því, hvort heimild sé fyrir hendi í þessu efni. Ég lít svo á, að heimild sé skýlaus og ótvíræð í l. frá 5. júní 1947. Þar er skýrt tekið fram, að fjárhagsráð geti gefið undanþágu með auglýsingu, að fengnu samþykki ríkisstj. Ég lít þannig á, að þessi heimild sé skýlaus. - Aðalatriðið í heimild þessari er, að fjárhagsráð getur gefið undanþágu með auglýsingu, að fengnu samþykki ríkisstj. Hin langa ræða hv. 3. landsk. gæti gefið tilefni til að flytja hér langa ræðu. Ég held þó, að ég sleppi því nú, enda gætti svo mikilla missagna og misskilnings í ræðu hv. þm., að ég undrast það. Tilvitnanir hv. þm. í orð hagfræðinganna tveggja, er ráðnir voru sem ráðunautar ríkisstj., eru alveg dæmalausar. Það væri vissulega gaman, ef hv. þm., sem er hagfræðingur, og hinir létu í ljós álit sitt. Það væri gaman að fá að hlýða á þessa hagfræðinga, er þeir leiddu saman hesta sína. Ég held, að aðalmisskilningurinn byggist á skilningi hans á l. um fjárhagsráð frá 5. júní 1947, en eins og ég sagði áðan, þá er þar skýr heimild fyrir gerðum ríkisstj. - Það gætir einnig annars grundvallarmisskilnings í ræðu hv. þm., þegar hann talar um gróða milliliðanna. Þetta er ekki gert fyrir nokkra menn sem gróðafyrirtæki. Hv. þm. verður að gera sér grein fyrir því, að það leggst mikið á þann fisk, sem útgerðin flytur út, þegar búið er að verka hann og gera söluhæfan. Ég skal ekki fara nánar út í þetta, það er þýðingarlaust að þrátta um, hvert gróðinn renni, því að það er aðeins til að lengja umr. Það er á móti almennum rökum, að frjáls verzlun gefi kaupmönnum of mikinn gróða. Ég get ekki komið auga á, að með þessu sé verið að skapa vissum einstaklingum gróða, og því síður, að verið sé að lækka gengi krónunnar. Hv. þm. segir, að stjórnin sé hér með undanbrögð og fari í kringum gildandi lög og reglur. Ég vil spyrja, hvað það er, sem stríðir á móti gildandi reglum. Eins og ég hef margoft sagt, þá er fyrir þessum aðgerðum stj. skýr heimild í l. Það yrði aðeins til að lengja umr. að halda áfram að þrátta um þetta, og get ég því látið þetta nægja.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur atriði viðvíkjandi ræðu hæstv. atvmrh. Hæstv. atvmrh. sagði, að innflutningsverzlunin væri frjáls. Ég hef lagt þann skilning í frjálsa innflutningsverzlun, að það væri þegar hvaða aðili sem væri mætti flytja til landsins vörur og gæti fengið keyptan til þess gjaldeyri á opinberu gengi. Ég býst við því, að flestir verði mér sammála um þetta. Bátavöruinnflutningurinn er auðvitað ekki frjáls. Þær vörur má ekki hver sem vill flytja til landsins. Hagnaðurinn af innflutningi þeirrar vöru byggist einmitt á því, að hann er ekki frjáls. Þess vegna er hægt að selja leyfin með álagi, og ætti hæstv. ráðh. ekki að vera að þræta um þetta. - Það er rétt, sem hann sagði um aðstöðu þeirra, er kaupa fiskinn fyrir fast verð, að þeir bera söluáhættu. Reynslan af þessu bátagjaldeyrisskipulagi er samt þannig, að það færir milliliðunum meiri hagnað en útgerðarmönnum, og mótmælti hæstv. ráðh. því í sjálfu sér ekki. Ég ætlaðist ekki til, að neinn skildi orð mín þannig, að ég teldi stjórnina hafa brotið milliríkjasamninga með bátagjaldeyrisskipulaginu. Slíkt er ekki álit mitt, enda á þess háttar auðvitað ekki að heyrast frá hinu háa Alþingi. En ég sagði og legg áherzlu á, að með þessu er gengi krónunnar lækkað óbeint, svo að með aðgerðum þessum er stefnt að nýrri, almennri gengislækkun.



Herra forseti. Hv. 3. landsk. sagði, að hann teldi ekki innflutning frjálsan, nema hver sem væri mætti flytja inn vörur á opinberu gengi. Um þetta fjallar langur kafli í ræðu hans. Hann segist telja, að bátagjaldeyririnn sé ekki frjáls, því að þar sé um óeðlilega álagningu að ræða. Milli okkar hv. þm. er djúptækur skoðanamunur. Ég held, að þessar aðgerðir hafi nú samt sem áður verið það bezta, einmitt meðan hægt er að fullnægja þörf þjóðarinnar fyrir vörukaup. Ég er ekki dómbær um það, en vil gera tilraun til að afla mér frekari vitneskju um það, hver endanleg afkoma á útfluttum fiski verður á þessu ári, en ég vona, að hún verði betri 1951 en 1950, þó að við höfum fengið heimild 1950 til að selja í clearing-viðskiptum, sem gáfu allgóðan hagnað og vonir um glæsilega sölu. - Ég vil aðeins segja það, að ég tel ekki, að nein þjóð þurfi né muni líta svo á, að við höfum breytt genginu. Og ég vona, að engin ástæða sé til að óttast hrakspár hv. þm. um, að þetta sé leiðin til gengislækkunar.