Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg tók það fram í byrjun ræðu minnar við síðustu umræðu, að það mundu vera skiftar skoðanir um það, hvort breytingar háttv. neðri deildar á stjórnarfrumvarpinu væru til bóta. Það kom og greinilega fram, í umræðunum hjer í deild, að svo er. Ástæður þær, sem færðar voru fram gegn breytingum háttv. Nd., voru tvær. Fyrri ástæðan var sú, að Búnaðarfjelagið mundi ekki hafa neinum manni á að skipa, sem væri jafn fær um að standa fyrir sandgræðslustarfinu eins og skógfræðingurinn. Jeg benti þá á, að þessi ummæli væru ekki á fullum rökum bygð að því leyti, að svo framarlega sem Búnaðarfjelagið hefði ekki slíkan mann nú, þá ætti það að útvega sjer hann, og mundi geta útvegað hann. Þetta mál er að mínu áliti búnaðarmál, og því heyrir það í raun rjettri undir Búnaðarfjelagið. Skal jeg nú gjöra nokkra grein fyrir því, hví jeg lít svo á. Sandgræðslan getur farið fram á ýmsan veg; hún getur verið framkvæmd með vatnsveitingum, með girðingum, smærri og stærri, með þakning, með hrísi, lyngi eða torfi. Á sumum stóðum getur hún og verið framkvæmd með sáning. Alt þetta er óneitanlega eftir eðli sínu búnaðarstörf. Þá getur og sandgræðslan verið framkvæmd með plöntun mels og annara heftijurta, eða með skógarplöntun. Að því er þetta síðasta snertir, er hún að sjálfsögðu skógræktarmál. Hin ástæðan, sem færð var gegn breytingu háttv. Nd., var sú, að hjer væri verið að demba starfi á herðar fjelags, sem væri „privat“-fjelag. Það er satt, að það má líta svo á, að fjelagið væri „prívat“ fjelag, þrátt fyrir miklar fjárveitingar til þess úr landssjóði og þrátt fyrir ýmsa aðra afstöðu þess, sem gjörir það að verkum, að því er talsvert öðruvísi varið en öðrum „privat“fjelögum. Það er einmitt þetta, sem nú kom mjer sjerstaklega til að taka til máls. Jeg hefi bent á það, að ekkert virtist á móti því, að Búnaðarfjelagið tæki að sjer störf lík því, sem hjer er um að ræða. En þá finst mjer, að líka þurfi að hunsa fyrir því, að afstöðu þess gagnvart þingi og stjórn sje breytt. Til þess að Búnaðarfjelagið geti orðið það, sem fyrir mjer vakir, að það eigi að verða, sjálfsagður ráðunautur landstjórnarinnar í öllum búnaðarmálum, þá lít jeg svo á, að eðlilegt sje, að landsstjórnin hafi rjett til að skipa stjórn fjelagsins að meira eða minna leyti, og með því hafa nokkur áhrif á með hve miklum velhæfum starfskröftum fjelagið starfar. Og jafnframt ætti sú skylda að hvíla á fjelaginu, að aðstoða stjórnina í þeim málum, er búnað snerta. Ef þetta kæmist á, þá er fjelagið orðið hinn sjálfsagði ráðunautur stjórnarinnar í búnaðarmálum, sem það á að vera. Og engin stofnun getur verið betur til þess fallin en einmitt búnaðarfjelag alls landsins, að leggja á holl ráð í búnaðarmálum og leysa vel af hendi margskonar búnaðarstörf. Það hefir betri tök á að vita um þarfir og óskir bænda en aðrir; það stendur í sambandi við búnaðarfjelög út um land og við einstaka fjelagsmenn, og það hefir við hlið sjer þing kosið af landsmönnum, hið svokallaða búnaðarþing. Það (Búnaðarfjelagið) hefir því góð tök á að safna saman þeirri búnaðarreynslu, sem til er í landinu. Það getur látið ræða málinu í einstökum sveitum, í búnaðarsamhöndum og loks á sjálfu búnaðarþinginu, og ef stjórn búnaðarfjelagsins er þá vel skipuð og situr inni með góða búnaðarþekkingu, eins og þarf að vera, og er skyldug til að vera landsstjórninni til aðstoðar og ráðagjörða, þá er enginn vafi á, að stigið væri spor í rjetta átt með slíku fyrirkomulagi, og þá ætti ekki að þurfa að heyrast þau orð hjer á þingi, að rangt sje að fá Búnaðarfjelagi Íslands sandgræðsluna í hendur, eða önnur því um lík búnaðarmálefni. Jeg vildi varpa fram þessari athugasemd áður en frumvarpið færi út úr deildinni, en það vona jeg að því lánist, þrátt fyrir annmarka þá, sem sumum virðist vera á því.

Framsögumaður (Guðm. Björnsson) : Herra forseti! Háttv. Nd, hefir gert fáeinar breytingar á þessu frv., engar verulegar efnisbreytingar. Breytingarnar eru þessar: Nokkrar orðabreytingar á 4. gr. og sú ein efnisbreyting, að orðin „á kostnað eiganda“ eru viðbót, svo að nú getur lögreglustjóri, hvenær sem honum þykir ástæða til, látið fara fram skoðun á bifreiðum á kostnað eigenda. Í 5. gr. er hert á aldurstakmarkinu, færi úr 18 árum upp í 21 ár. Í 7. gr. er ein lítil orðabreyting. Í 9, gr. eru feld burtu orðin „ef krafist er“. Þá er viðbót við 7, gr. svohljóðandi : „Ef ferðamenn með hlaðna vagna hafa neyðst til að víkja út af vegi fyrir bifreið, skal bifreiðarstjóri veita liðsinni sitt, ef þörf gjörist, til að koma vögnunum aftur á veginn“. Þetta eru allar breytingarnar, og nefndin var þegar einhuga um það, að leggja til, að frv. yrði samþykt óbreytt Þetta og þvílíkt er hversdagsviðburður, að frumvörp koma til einnar umræðu og nefndin þá sammála, vill samþykkja það óbreytt, en þingsköpin heimta samt nýtt nefndarálit og síðan tveggja nátta frest, áður en til umræðu komi. Undir þinglausnir rignir niður þessum örstuttu, efnislausu og óþörfu nefndarálitum. Þetta ákvæði þingskapanna veldur óþarfa töfum. Þess vegna höfum vjer nú í þessu máli í fyrsta sinni beiðst afbrigða frá þessu ákvæði þingskapa, og teljum vert að veita þeirri nýbreytni fulla athygli, með því að nú er í ráði að breyta þingsköpunum.



Jeg hefi ekki sannfærst af því, sem sagt hefir verið, um það, að rjett sje að fá Búnaðarfjelagi Íslands sandgræðsluna í hendur, eins og nú er ástatt. Jeg hefi minst á það við formann Búnaðarfjelagsins, og vissi hann ekkert um það. Það yrði þá að hafa í þjónustu sinni menn, er kynnu eitthvað að sandgræðslu, en því er ekki að heilsa. Það er nógu snemt að gjöra þessa breyting, þá er það hefir fengið sjer hæfa menn til starfsins, og hefir fengið „autorisation“. Jeg held, að rjettast sje að lofa málinu að bíða að þessu sinni. Annars er frv. gott að efninu til, enda er það samið af skógræktarstjóranum, sem hefir vel vit á sandgræðslu.



Jeg á hjer brtt. á þgskj. 418, og skal jeg leyfa mjer að mæla örfá orð með henni við háttv. deild. Brtt. miðar að því að gjöra skýrari ákvæði 2 gr. Hún takmarkar heimildina til að opna póstböggla, þannig, að póstafgreiðslumenn einir mega opna þá, um leið og þeir eru afhentir, og að þeir mega ekki opna þá, nema í viðurvist viðtakanda. Jeg vona, að háttv. deild samþykki þessa brtt. Jeg hefi borið hana undir framsögumann nefndarinnar í Nd., og fjellst hann á hana.

Björn Þorláksson : Jeg skal geta þess, að nefndin hjer í deildinni mun vera samþykk þessari brtt.



Jeg þarf ekki að fara mörgum orðum um mál þetta. Sú breyting, sem gjörð hefir verið á frumvarpinu í háttv. Nd., snertir að eins viðhaldið á flutningabrautinni milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar. Hjer í deild var það samþykt, að landssjóður skyldi kosta viðhald vegarins að 1/3 hluta. Þessa viðhaldsskyldu landssjóðs hefir háttv. Nd. felt niður. Þrátt fyrir þessa breytingu leggur nefndin til, að frumvarpið verði samþykt eins og það liggur nú fyrir.