Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Fyrir hönd efnahags- og viðskiptanefndar mæli ég fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 56/2010, um vátryggingastarfsemi, með síðari breytingum. Með frumvarpinu eru lagðar til aðkallandi breytingar á ákvæðum um félagsslit vátryggingafélaga, uppgjör vátryggingastofns o.fl. Á fund nefndarinnar komu fulltrúar frá Fjármálaeftirliti og fjármála- og efnahagsráðuneyti sem kynntu málið og svöruðu spurningum nefndarmanna. Nefndin ákvað að flytja málið. Frumvarpið liggur fyrir á þskj. 1048 og vísa ég til þess þar sem ég mun ekki fara yfir það frá orði til orðs heldur rekja helstu efnisatriði. Fjármálaeftirlitið hefur orðið vart við ákveðna vankanta á lögum um vátryggingastarfsemi og þá sér í lagi vankanta á ákvæðum er varða starf skilastjórna í tengslum við uppgjör vátryggingastofns og slit vátryggingafélaga. Að mati Fjármálaeftirlitsins torvelda þessir vankantar störf skilastjórnar og þannig er stefnt í hættu hagsmunum vátryggingartaka og vátryggðra. Vankantar þessir felast m.a. í því að í lögum um vátryggingastarfsemi er ekki gert nægilegt ráð fyrir annarri slitameðferð en gjaldþrotaskiptum. Að vísu er opnað á þann möguleika í 3. mgr. 91. gr. laganna en hann er ekki útfærður með fullnægjandi hætti. Almennt virðast vátryggingafélög í nágrannaríkjunum fara í sérstakt slitaferli áður en til gjaldþrotaskipta kemur. Þannig er skapað nauðsynlegt ráðrúm til að lágmarka tap vátryggingartaka og þeirra sem kröfu eiga á endurgreiddum iðgjöldum auk þess sem áframhaldandi rekstur er forsenda þess að tjónauppgjör og útgreiðsla tjóna geti átt sér stað. Til að bregðast við því eru í frumvarpinu lagðar til breytingar á ákvæðum laganna sem jafnframt eru til þess fallnar að auka samræmi við löggjöf nágrannaríkjanna og við þau markmið sem fram koma í tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2001/17/EB. Ég vík þá að einstökum efnisgreinum. Í a-lið 1. gr. er lagt til að réttur hluthafa til að taka ákvarðanir um málefni félagsins verði óvirkur þegar skipuð hefur verið skilastjórn yfir félaginu og er horft þar til sambærilegs ákvæðis í lögum um fjármálafyrirtæki. Í b-lið 1. gr. er lagt til að skilastjórn skuli gera nauðsynlegar ráðstafanir til að fá yfirsýn yfir fjárhag félagsins. Á meðan hún ræður yfir félaginu gilda sömu takmarkanir á heimildum til að beita fullnustuaðgerðum og öðrum þvingunarúrræðum gagnvart félaginu og ef það hefði fengið heimild til greiðslustöðvunar. Skal skilastjórn því aðeins gera ráðstafanir um meiri háttar hagsmuni félagsins að brýna nauðsyn beri til þess. Horft er til sambærilegs ákvæðis í lögum um fjármálafyrirtæki. Í c-lið er að finna tilvísun í tillögu að nýju ákvæði laga um vátryggingastarfsemi. Í d-lið 1. gr. er gert skýrt að Fjármálaeftirlitið getur eitt gert kröfu um að vátryggingafélag verði tekið til gjaldþrotaskipta og er tillagan í samræmi við 8. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2001/17/EB. Í e-lið 1. gr. er áréttað að Fjármálaeftirlitinu er falið eftirlit með slitameðferð vátryggingafélags þrátt fyrir að starfsleyfi þess hafi verið afturkallað líkt og raunin er um fjármálafyrirtæki í slitameðferð. Nauðsynlegt þykir að skýrt sé að Fjármálaeftirlitinu sé falið slíkt eftirlit vegna þeirra almannahagsmuna sem um ræðir við uppgjör vátryggingafélaga. Í 2. gr. frumvarpsins er leitast við að setja ramma utan um uppgjör vátryggingafélags eftir að starfsleyfi þess hefur verið afturkallað en áður en til gjaldþrotaskipta kemur. Nauðsynlegt þykir að undanskilja skilastjórn frá ákvæðum laga er leggja þá skyldu á hana að beiðast gjaldþrotaskipta á vátryggingafélagi ef hagsmunum vátryggingartaka og vátryggðra er betur borgið með því að reka félagið áfram og leitast við að gera upp vátryggingaskuldbindingar með öðrum hætti. Í ákvæðinu er jafnframt lagt til að miðað verði við að skilastjórn ljúki uppgjöri vátryggingafélags á innan við þremur árum frá skipunardegi. Fjármálaeftirlitinu verður heimilt að framlengja þennan frest í tvígang um eitt ár í senn þjóni það hagsmunum vátryggingartaka og vátryggðra. Það er mikilvægt að skilastjórn hafi heimild til greiðslu og uppgjörs tjóna að höfðu samráði við Fjármálaeftirlitið sem samþykkir framkomna áætlun skilastjórnar um uppgjör vátryggingastofns. Tilgangur ákvæðisins er að vernda hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra og skulu aðgerðir skilastjórnar miða að því að gæta hagsmuna þeirra. Með 3. og 4. gr. frumvarpsins er verið að innleiða 8. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2001/17/EB, þar sem segir að lögbær yfirvöld heimaaðildarríkis skuli ein hafa heimild til þess að taka ákvörðun um að hefja slitameðferð líftryggingafélags og vátryggingafélags. Með 5. gr. er lagt til að lögin öðlist þegar gildi. Nefndin hefur fjallað um málið og stendur að frumvarpinu. Lagt er til að málinu verði vísað til nefndar að lokinni þessari umræðu.

Virðulegur forseti. Ég þakka formanni nefndarinnar fyrir kynninguna á málinu. Það er auðvitað vonum seinna að við séum núna árið 2014 að innleiða atriði úr tilskipunum Evrópusambandsins frá árinu 2001 og ástæða til að þakka hv. þm. Frosta Sigurjónssyni framlag hans hér til aðlögunarinnar. Þetta mál ber hins vegar þannig að að það á að verða að lögum í dag og fara í gegnum þrjár umræður ef kostur er og umfjöllun nefndarinnar gefur færi á því, ef ég hef skilið málið rétt. Maður spyr auðvitað alltaf við slík tilefni hvers vegna það þarf að ganga svo hratt fyrir sig og hvaða efni standa til þess. Hér er væntanlega verið að taka ákveðinn rétt frá stærri kröfuhöfum í viðkomandi félög og færa í hendur slitastjórnar og þeir koma þá væntanlega ekki að athugasemdum við umfjöllun málsins vegna hinar hröðu málsmeðferðar hér í þinginu. Hvaða sérstöku aðstæður eru það sem gera það að verkum að þetta verður að afgreiða í dag? Í öðru lagi eru þarna sett mörk á það hversu skilastjórnir geti setið lengi, þrjú ár með að hámarki tveggja ára framlengingu. Sér formaður efnahags- og viðskiptanefndar ástæðu til þess að setja sams konar ákvæði um skilastjórnir föllnu bankanna? Vátryggingafélögin eru jú hér í raun að fara inn í svipað fyrirkomulag og er um uppgjör þrotabúa föllnu bankanna.

Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna um hvers vegna þurfi að hraða málinu. Það er góð spurning. Fjármálaeftirlitið kom til fundar við efnahags- og viðskiptanefnd og útskýrði og svaraði spurningum um þau mál. Þarna er á ferðinni starfsemi tryggingafélags sem lýtur íslenskum lögum og er skráð á Íslandi en starfar aðallega í Bretlandi og hefur misst starfsleyfi sitt. Það er búið að skipa því stjórn  Varðandi það hvort tilefni sé til þess að setja sambærilegan frest í lög um slit fjármálafyrirtækja þá er alla vega sá sem hér stendur á því að það þurfi að setja einhver tímamörk og jafnvel þótt síðan sé hægt að framlengja þau með einhverjum gefnum, góðum ástæðum þá sé ekki gott að það sé enginn endapunktur á slitameðferð. Fyrirtæki sem eru í slitameðferð hugsa ekki til framhalds, þau meðhöndla viðskiptavini sína á annan hátt en önnur fyrirtæki 

Virðulegur forseti. Ég þakka formanninum fyrir skýringarnar, að það væri verra ef við teldumst ekki hafa innleitt gerðirnar með fullnægjandi hætti og gott að þingmaðurinn vill ráða bót á því. Ég vil þó undirstrika spurninguna um hvers vegna málið þarf að verða að lögum í dag, því að mörg mál eru brýn og ágæt samstaða um að þau þurfi að verða að lögum en það má yfirleitt alveg taka vikuna í það og gefa aðilum færi á því að veita um þau umsagnir og annað þess háttar. Er eitthvað að gerast á morgun eða þarf þetta nauðsynlega að gerast fyrir opnun einhverra markaða eða er eitthvað sem kallar á að þetta verði að lögum í dag? Það kallar auðvitað á margítrekuð afbrigði frá þingsköpum að hátta málsmeðferðinni þannig. Síðan vildi ég nota tækifærið og taka eindregið undir með hv. þingmanni hvað varðar að setja mörk á það hversu lengi fjármálafyrirtæki geti verið í slitameðferð eins og hér er verið að gera ráð fyrir með vátryggingafélögin, þ.e. að það séu tímamörk á slitastjórnunum þar eins og gert er ráð fyrir með vátryggingafélögum, kannski með einhverjum framlengingarmöguleikum, en það séu þá framlengingar sem slitastjórnirnar þurfi að sækja og rökstyðja efnislega að forsendur séu fyrir. Það er mikilvægt að þrotabú föllnu bankanna séu ekki einhvers konar eilífðarvélar sem verði að stofnunum í sjálfu sér. Til þess voru lögin sannarlega ekki sett og fyrst við gátum lagt niður skilanefndirnar hljótum við að geta fylgt því eftir að slitastjórnirnar sitji heldur ekki að eilífu.

Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna en ég sé að hann er farinn úr salnum. Ég veit því ekki hvort - jú, hann er kominn aftur. Varðandi þennan flýti og hvers vegna þetta þarf að gerast í dag er svarið við því væntanlega að þetta hefði þurft að gerast fyrir nokkrum árum. En þar sem þetta er orðið þekkt, að þessi veikleiki er á lögunum, er ekki eftir neinu að bíða og einnig vegna þeirra mála sem eru í gangi núna. Það er skoðun Fjármálaeftirlitsins og fjármálaráðuneytisins og okkur gefin sú ráðgjöf að þetta sé brýnt og nefndin hefur tekið þær ábendingar alvarlega og vill bregðast við þeim.