Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frumvarp þetta er flutt af ríkisstjórninni og er í samræmi við það frumvarp, sem þegar hefur verið samþykkt hér í efri deild um að lækka nokkuð sektir fyrir landhelgisbrot. Það er eðlilegt, að frumvörpin fái sömu afgreiðslu, því að það eru sömu ástæður, sem koma til greina um þau bæði. Þessi hv. d. hefur þegar samþ. frv. um botnvörpuveiðar, og hv. neðri deild hefur einnig samþ. það, með nokkrum breyt. að vísu, en í meginefnum er hún sammála um að gera þá breyt., sem hér um ræðir. - Þessi hv. d. hefur þegar tekið ákvörðun um meginefni þessa máls, og vil ég vænta þess, að málinu verði vísað til hv. sjútvn. að lokinni 1. umr.



Herra forseti. Ég tel rétt að láta þessu frv. fylgja örfá orð hér við 1. umr. málsins í hv. Ed. Þetta frv. hefur nú gengið í gegnum Nd. og er komið hingað. Sú breyt., sem með þessu frv. er gerð á núgildandi löggjöf um þetta efni, er það, að ætlazt er til samkv. þessu frv., að vinnumiðlun verði eftirleiðis starfrækt af sveitarfélögum, þar sem þörf þykir fyrir það, og þá um leið kostuð af bæjarsjóðum eða sveitarsjóðum, en ekki eins og nú, að þær verði settar upp að frumkvæði ríkisstj. og kostaðar að nokkru leyti úr ríkissjóði. Þessi l. um vinnumiðlun hafa verið alllengi í gildi hér hjá okkur, eða frá 1935, og má segja, að sú löggjöf hafi mjög lítið verið notuð annars staðar en hér í Reykjavík. Að vísu hafa í nokkrum kaupstöðum utan Reykjavíkur verið starfræktar vinnumiðlunarskrifstofur að einhverju leyti, en þar er varla um sjálfstæðar stofnanir að ræða, heldur hafa þær starfað einhvern tíma úr árinu og kostnaður við þær verið lítill, og ýmsir kaupstaðir utan Reykjavíkur hafa alls ekki treyst sér til að nota þá heimild, sem þar var fyrir hendi. Þetta virðist eðlilegt, vegna þess að kaupstaðir okkar flestir utan Rvíkur eru ekki það stórir, að það virðist vera nauðsyn á sérstakri skrifstofu til þess að miðla vinnuafli þar, heldur mun það vera nægilegt, að það sé gert í sambandi við störf bæjarstjórnanna yfirleitt, og virðist því reynslan benda á, að svona hafi þetta verið. Öðru máli er að gegna í jafnstórum bæ og Reykjavík, sérstaklega eins og nú er orðið. En sá háttur hefur hér verið á, að hér hafa verið starfræktar 2 vinnumiðlunarskrifstofur, önnur samkv. l. frá 1935, kostuð sameiginlega af ríkinu og Rvík, en hin kostuð sérstaklega af Reykjavíkurbæ. Þetta er að mínum dómi og flestra annarra óeðlilegt, að um 2 vinnumiðlunarskrifstofur sé að ræða, - það hlýtur að vera heppilegra, að hér sé aðeins um eina skrifstofu að ræða, sem hafi þetta verkefni með höndum. Það hefur ekki tekizt til þessa að fá samkomulag um það, að hér væri aðeins ein skrifstofa, sem hefði þetta með höndum, og þetta hvort tveggja, sem ég hér hef nefnt, annars vegar, að l. frá 1935 hafa lítið verið notuð utan Rvíkur í hinum smærri kaupstöðum, og hins vegar, að hér í Rvík hefur það ólag verið á, að það hafa verið 2 vinnumiðlunarskrifstofur starfandi, hefur m.a. gert það að verkum, að ríkisstj. varð ásátt um að leggja til, að þessu yrði breytt á þann veg, sem hér er gert ráð fyrir. Til þess er ætlazt, að þar, sem vinnumiðlunarskrifstofur starfa, verði stjórn þeirra skipuð með þeim hætti, sem fram er tekið í 6. gr. frv., en þar er svo til ætlazt, að 3 menn séu kjörnir af hlutaðeigandi bæjarstjórn með hlutfallskosningu og 2 tilnefndir, annar af hálfu fulltrúaráðs verklýðsfélaga á staðnum og hinn af hálfu atvinnurekanda. Þetta á að vera stjórn vinnumiðlunarskrifstofunnar, og þetta skipulag er hugsað til þess, að þar geti komið fram allar skoðanir frá þeim aðilum, sem þarna eiga hlut að máli, fyrst og fremst bæjarstjórnum, og þá meiri og minni hl. bæjarstj., og auk þess fulltrúum frá þessum meginaðilum þjóðfélagsins, verkamönnum og atvinnurekendum. Þetta virðist mér, að ætti að nægja til þess að fyrirbyggja alla tortryggni gagnvart því, að ekki sé starfað á réttan hátt og óhlutdrægt að öllu leyti að miðlun vinnuaflsins samkv. þessu skipulagi. - Þá er einnig gert ráð fyrir því, að ráðuneytið geti gripið inn í og fyrirskipað vinnumiðlun í einstökum atvinnugreinum, ef svo þykir þurfa á sérstökum stöðum eða sérstökum tímum ársins, eftir því sem ástæða er til, og svo er til ætlazt, að ríkið greiði þá vinnumiðlun, sem á þann hátt væri fyrirskipuð af ráðuneytinu. Ég sé ekki ástæðu til, á þessu stigi málsins, að hafa þessi orð fleiri, en vildi aðeins með þessum fáu orðum gera grein fyrir þeim breyt., sem gera á á þessari löggjöf, og því, hvers vegna ríkisstj. hefur talið rétt að leggja frv. þetta fram nú. Það er dálítill sparnaður fyrir ríkissjóð að þessu, á annað hundrað þús. kr., miðað við það, sem verið hefur undanfarið. Það var talið eitt af viðleitni ríkisstj. til þess að draga saman það sem hægt væri. Ég ætla ekki að gera mikið úr því, að þetta sé sérstaklega stórt atriði í rekstri ríkisins, en ef aldrei er reynt að gera neitt, þá verður aldrei neitt gert á því sviði eða öðrum, en mér dettur ekki í hug að strika yfir þetta atriði. En ég tel hitt atriðið, sem ég nefndi, engu veigaminna, að ekki hefur verið um heilbrigt skipulag að ræða hjá okkur að undanförnu, og við þurfum að fá þessu breytt á einn eða annan hátt, og þá sáum við ekki aðra leið heppilegri til þess en þá, sem hér er farin. Mál þetta var mjög mikið rætt í neðri deild, og voru skoðanir þar skiptar um það, og geri ég ráð fyrir, að svo sé einnig hér í þessari hv. d., og mun þá hitt og annað koma fram í þeim umr., sem væntanlega fara fram um málið. - Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að frv. verði, að lokinni þessari umr., vísað til heilbr.- og félinn., sem hafði þetta mál með höndum í neðri deild.



Herra forseti. Ég hafði hugsað mér að spyrjast fyrir um það, hvort þetta mál væri flutt af ríkisstj. sem sparnaðarmál, en ég þurfti ekki að spyrja, því að hæstv. forsrh. gat þess sem síðustu og sennilega aðalraka fyrir tilveru málsins, að það væri að nokkru leyti flutt sem sparnaðarmál. Ég verð að segja, að smækkað hefur um sparnaðarmálin hjá hæstv. ríkisstj., þegar þetta er enn þá talið vera í tölu þeirra mála, sem hún flytur til sparnaðar í rekstri ríkisins. Jú, 100 þús. kr. eru ætlaðar úr ríkissjóði til þess að sinna þátttöku í kostnaði af vinnumiðlunarskrifstofum í landinu. Ríkisstj. hefur samkv. l. frá 1935 skipað form. stjórna vinnumiðlunarskrifstofa, og vinnumiðlunarskrifstofum hefur verið ætlað það hlutverk fyrir hönd ríkissjóðs að greiða fyrir ráðningu fólks milli héraða og milli sveita og kaupstaða og milli landshluta. Þetta hef ég talið þjóðfélagslegt hlutverk, sem skrifstofurnar hafa innt af höndum, og þannig þjónað ríkinu á móti þessum 100 þús. kr., sem þær hafa fengið til starfsemi sinnar. Nú á að breyta þessu á þann hátt, að þetta eiga ekki að vera að neinu leyti ríkisstofnanir, - ríkisstj. afsalar sér þeim rétti að tilnefna form. í stjórn vinnumiðlunarskrifstofanna, og þeim er að sjálfsögðu ekki heldur ætlað að starfa nema að ráðningum og vinnuútvegun innan þess sveitarfélags, þar sem þær starfa. Ég tel þetta út af fyrir sig tvímælalaust vera til þess að draga úr gildi þessarar starfsemi, og ég tel illa farið, að hæstv. ríkisstj. skuli breyta á þann hátt, því að nú, með vaxandi atvinnuleysi, var einmitt full þörf fyrir, að vinnumiðlunarskrifstofur héldu uppi sinni starfsemi, að útvega atvinnu út fyrir sveitarfélagið, sem þær starfa í, og útvega fólk til sveita og milli landshluta eftir því, sem atvinnulífið þyrfti á vinnuafli að halda. En þarna er öfugt að farið, þarna á að stoppa, þegar vaxandi þörf er fyrir slíka starfsemi. Hæstv. forsrh. sagði, að það hefði verið tiltölulega lítill kostnaður í sambandi við rekstur vinnumiðlunarskrifstofa. Þó voru þær starfræktar ekki aðeins í Reykjavík, heldur á Akureyri, Ísafirði og í Vestmannaeyjum, á tímabili a.m.k., og í fleiri kaupstöðum landsins, og þær hafa unnið stundum alls ekki ómerkilegt starf. Það var ekki við því að búast á þeim tíma, sem nóg var atvinna í landinu, að vinnumiðlunarskrifstofurnar hefðu mikið að gera, en þó var þeim haldið uppi, en nú fer þörfin fyrir þessa starfsemi vaxandi. Hæstv. ráðh. minntist á það, að hér í Reykjavík störfuðu 2 vinnumiðlunarskrifstofur. Hvernig getur staðið á því? Hér var starfandi vinnumiðlunarskrifstofa samkv. l., að nokkru leyti kostuð af ríkinu, en samt sá Reykjavíkurbær ástæðu til þess að stofnsetja aðra vinnumiðlunarskrifstofu. Þetta virðist stangast við rök hæstv. forsrh., þar sem hann segir, að lítil þörf sé fyrir tvær skrifstofur hér.  Það verður ekki um það deilt, að nú er brýn þörf fyrir vinnumiðlun í hverjum kaupstað og hverju þorpi og þörf á því að færa atvinnuleysingjana á milli staða, eftir því sem vinna gefst. Þess vegna er það sízt verjandi núna að leggja þær niður, jafnvel þó að ríkissjóður verji til þeirra 100 þús. kr. Hvaða hagsmunum er svo verið að þjóna með sparnaði eins og hér um ræðir? Það vakir ekki fyrir ríkisstj. að spara með þessu, - það er eitthvað annað. Í löggjöfinni um vinnumiðlun hefur verið ákveðið, að félmrn. skuli skipa formenn í stjórn vinnumiðlunarskrifstofanna. Þetta gat afstýrt því, að vinnumiðlunin væri framkvæmd hlutdrægt, ef meiri hlutinn ýtti undir hlutdrægni í starfsemi þessara stofnana. Hvað viðvíkur vinnumiðlunarskrifstofunum, þá hefur það verið borið fram, að form. væri ekki tilnefndur af félmrn., heldur af atvinnurekendum. Ég held því fram, að skrifstofurnar eigi ekki að vera tæki í höndum atvinnurekendanna. Það er illt, ef hæstv. forsrh. stuðlar að því, að þær greiði fyrir atvinnu hjá vissu fólki, svo að þær verði pólitískt kúgunartæki í höndum vinnuveitenda. Slík skrifstofa verður til bölvunar, en ekki bóta, og er því fé illa varið, sem varið er til slíkrar stofnunar. Að ríkisstj. tilnefni formanninn, er nokkur trygging, en að fella það ákvæði burt, er stórskemmd á lögunum. Tilgangurinn leynir sér ekki. Þetta er ekki runnið undan hans rifjum og á að þjóna allt öðrum hagsmunum en hans, enda er það ekki í samræmi við hans lífsskoðanir, það er mér kunnugt um. Ég lýsi fullkominni andstöðu minni við þetta frv., sem á ekkert skylt við sparnað og er borið fram til að þjóna allt öðrum tilgangi en að þjóna vinnumiðlun í landinu. Alþfl. mun vinna gegn þessu frv., sem væri réttilega nefnt frv. til atvinnukúgunar, því að það er það sannarlega.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs um þetta mál í gær og mun því ekki ræða lengi um þetta núna. Eins og ég hef getið um áður, finnst mér þetta mál vera á eftir tímanum. Og frv. er svo seint á ferðinni, að till. getur varla komið til framkvæmda á árinu, þó svo hún verði samþ. Ef dagskrá sú, sem ég hef borið fram, verður felld, ber ég fram brtt. við 3. umr., að ákvæðið verði ekki eingöngu látið ná til vinnukvenna í fjártekjum þeirra, heldur komi það fram í fjártekjum barna, sem telja fram til skatts með foreldrum. Það er algengt, að börn eigi hlut í hlutafélagi foreldra sinna, svo nefndum svefnherbergishlutafélögum, og er þá sjálfsagt, að ákvæðið nái til þessa fólks. Ýmislegt fleira þarf að athuga áður en gengið verður frá þessu. Ég vænti þess, að þetta frv. komi ekki til framkvæmda sem lög, fyrr en það hefur verið athugað rækilega og gætilega, sem sagt athugað í heild eins og mörg sjónarmið hafa komið fram. Þó að þessi dagskrá verði felld, getur komið fram önnur við 3. umr. þessa máls. Ég ætla að geyma rétt minn þangað til þá, að tala um þetta mál, en trúi lítt á gagn þessa máls og tel rétt að athuga það betur. Enda hefur gengið á misvíxl hjá þessum þingkonum og þær hafa vafið hvor fyrir annarri, en sú, sem hér situr, hefur þó orðið hlutskörpust.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja málið, en vil aðeins gera grein fyrir afstöðu minni. Ég tel, að till. á þskj. 55 skapi misræmi og sé sízt til bóta. Hins vegar ef brtt. á þskj. 299 yrði samþ., gæti ég fylgt frv. Ég tel, að brtt. á þskj. 475 sé til bóta, en þó ekki nægilega. Gangi frv. í gegnum 2. umr. án þess, að brtt. á þskj. 299 verði samþ., þá mun ég athuga fyrir 3. umr., hvort ekki sé hægt að afgreiða málið með rökst. dagskrá.



Herra forseti. Þegar fyrri hluti 2. umr. um þetta mál fór fram, gerði ég grein fyrir afstöðu meiri hl. til frv. á þskj. 55. Síðan hefur verið dálítið rætt um frv., og hafa ýmis sjónarmið komið fram. Það hefur borið á því í blöðum og á fundum, að konur telji það ranglátt að telja fram til skatts með mönnum sínum. Konurnar vilja telja þetta sitt mál um aukin kvenréttindi og hafa lagt mikla áherzlu á það. Hjónabandið er eins konar félag, og hefur löggjöfin talið rétt, að þetta félag teldi fram í heild. Hjón með tekjur sínar samanlagðar komast hærra í skatti en einstaklingur, sem ekki aflar eins mikilla tekna. Nú virðist mér, ef ætti að breyta þessu svo rökrétt væri, að skattaframtal hjóna kæmi til skipta á tvo einstaklinga, og þá kæmust þau í skattstiganum í svipaða hæð og einstaklingur. Og þá væri kvenréttindahugsjóninni náð. En fram á þetta hefur ekki verið farið, nema konan ynni fyrir sér utan heimilis. Frv. það, sem hv. 4. þm. Reykv. vitnaði í og saknaði, að skuli ekki vera til umr. hér, byggist á því, að þetta sé gert. Hins vegar bætist við aukið frádrag, þ. e. a. s. kostnaður, sem fram kemur, ef hún þarf að kaupa vinnu við heimilið, svo að þetta sé í samræmi við skattaframtalið. Kona, sem vinnur utan heimilis, hefur ekki meiri rétt til að telja tekjur sínar fram sér heldur en bóndakonan, sem gengur á engjar. Ef konan, sem dregur kaup í bú, má telja fram sér, má bóndakonan hafa sama rétt. Þessar konur eiga báðar að búa við sama rétt, en frv. á þskj. 208 skapar misræmi milli þessara tveggja kvenna. Frv. á þskj. 55 vill bæta úr þessu misræmi, sem finna má, ef keypt er vinna. Bóndakonan og sjómannskonan mega, eftir skattaframtali, telja til kostnaðar vinnu, sem þær kaupa til húshjálpar. Það er áætlað á þskj. 55, að draga megi launakostnað frá, ef hann er við heimilishaldið. Venjulegast er húshjálpin matartilbúningur og barnahjálp. Ég held því, að þeir, sem mæla með samþykkt frv. á þskj. 208, hafi, ef svo má að orði kveða, of mikið launamannasjónarmið, enda eru konur þær, sem það varðar, úr launastétt, en bænda- og sjómannakonur hafa ekkert látið til sín heyra í þessum efnum. En ef hjón eiga að koma fram sem tveir skattþegnar, þá er eðlilegast og réttlátast, að þau skipti heildartekjum sínum jafnt á milli sín með deilingu. Ég er á þeirri skoðun, að annað það frv., sem hér liggur fyrir varðandi þetta efni, sé til bóta, þar sem það strikar út ósamræmi, en hitt frv., að leyfa þeim konum, sem vinna útí, að telja sérstaklega fram, skapar ósamræmi gagnvart þeim konum, sem vinna að framleiðslunni. Ég held, að dagskrártill. hv. 11. landsk., sem fjallar um að vísa þessu máli frá vegna þess, að fyrir dyrum standi endurskoðun á skattalöggjöfinni, eigi að vísu rétt á sér, en hún felur í sér að skjóta réttlætismáli á frest, sem enginn veit, hve verður langur, né hve þessi endurskoðun verður gagnger, þegar hún kemur, en enn þá er hálfur mánuður þangað til skattaframtöl verða innheimt í kaupstöðum, og langt er þangað til þau verða innheimt úti á landi. Ég tel því ekki rétt að samþ. dagskrártill. hv. 11. landsk. Þá er hin mikla till. hv. þm. Barð. Ég verð að segja, að ég hafði gaman af að lesa grg. fyrir henni, en hér er um svo stórt og óvenjulegt mál að ræða, að ég held, að enginn þm. annar en hv. þm. Barð. sé tilbúinn að greiða atkvæði um hana, en hér er um myndarlega till. að ræða, og má segja, að hún sé myndarleg fjarstæða. Mér skilst, að Bretar séu sú þjóð, sem lengst er búin að hafa hjá sér tekju- og eignarskatt, og sagt er, að einu sinni eftir Napoleonsstyrjaldirnar hafi þeir fellt hann niður, en hafi tekið hann upp fljótlega aftur, og það virðist því í því sambandi næsta undarlegt ráð, ef íslenzka þjóðin ætlar að fella það niður, að hver þegn þjóðarinnar greiði skatt eftir efnum og ástæðum. Hv. þm. Barð. sagði, að furðulega lítils hluta af þjóðartekjunum væri aflað með tekju- og eignarskatti, en miklu væri kostað til við innheimtu hans. Hv. 4. þm. Reykv. svaraði honum í gær og gerði það réttilega, en ég vil taka það fram af því, að það kom aðeins óbeinlínis fram í ræðu hans, að tekna sveitarfélaganna er nú að mestu leyti aflað á þennan hátt, og að þau byggja aðallega á þessum tekjum, og fæ ég ekki séð, á hvern hátt þeim yrði bætt það upp, ef þessi tekjuliður yrði lagður niður. Það, sem ég vil segja, er því það, að ég tel sjálfsagt að samþ. frv. á þskj. 55, því að ég tel það beztu lausnina á þessu máli, sem enn hefur verið bent hér á. Ef til vill væri bezt að skipta tekjunum jafnt á milli hjóna með deilingu og skattleggja svo hjónin hvort fyrir sig, ef þeir, sem skattinn eiga að fá, telja sig mega verða fyrir þeirri skattrýrnun, sem af því stafaði, og kvenréttindakonurnar mega telja sig fullsæmdar af því, en ég vil benda á, hvar línan liggur, ef henni er fylgt til hlítar.



Herra forseti. Ef marka má undirtektir þær, sem till. mín hefur fengið hér í hv. d., þá munu þeir ekki vera margir, sem fylgja henni, og það getur verið, að fleiri séu sama sinnis og hv. frsm. meiri hl., að telja hana skemmtilega fjarstæðu. En það hefur lítið verið gert til að hnekkja rökum mínum, nema þá það, sem hv. 4. þm. Reykv. reyndi til að afsanna þau, heldur hefur því verið slegið fram, að hér sé um skemmtilega fjarstæðu að ræða, en ég vil benda hv. þm. S-Þ. á það, að sum af beztu og þýðingarmestu málum heimsins hafa verið talin skemmtileg fjarstæða, þegar þau hafa komið fram, svo að ég get vei fellt mig við það, að till. mín fái þennan dóm, en eins og ég sagði áðan, þá hefur varla verið gerð nokkur tilraun til að hrekja það, að hér sé ef til vill um að ræða þýðingarmesta málið, sem þetta þing fjallar nú um. Hv. 11. landsk. sagði, að ég hefði rætt of lítið um málið, og felst ef til vill í þeim ummælum hans, að hann telji, að hér sé um þýðingarmikið mál að ræða. Ég vil því þakka honum fyrir ummæli hans, þó að þau séu ekki mjög veigamikil, og má þá ef til vill búast við því, að hann fylgi till. minni, et dagskrártill. hans verður ekki samþ. Hv. 11. landsk. sagði, að engu væri sleppt, þó að málinu væri frestað, en ég vil benda honum á það, að ég tel miklu sleppt, ef dagskrártill. hans verður samþ., og þá verður ekkert gert í málinu og ríkisstj. ekki hvött til að athuga þessi mál, heldur aðeins að verið sé að endurskoða tekju- og eignarskattslögin, eins og segir í dagskrártill., en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Þar sem gera verður ráð fyrir, að milliþinganefnd sú, er nú starfar að endurskoðun tekju- og eignarskattslaganna, leggi tillögur sínar um breytingu á þeim fyrir næsta þing, en breyting sú, er frv. þetta vill gera á þeim lögum, virðist ekki mjög aðkallandi, telur deildin rétt að fresta afgreiðslu málsins efnislega á þessu þingi og tekur því fyrir næsta mál á dagskrá.“ Hér er ekkert ýtt undir, að skilað sé áliti um þetta atriði, og engin stefna mörkuð um það, hverjar þær niðurstöður ættu að vera. Það er því verið að lísa málinu frá með þessari dagskrártill. án nokkurra raka. Út af því atriði, að till. mín sé skemmtileg fjarstæða og að hv. þm. hafi ekki enn getað sett sig inn í það mál eða melt það, sem ég er að koma fram með þar, þá vil ég taka það fram, að ég tel, að ég mundi hafa getað fylgt dagskrártill., ef í henni hefðu falizt tilmæli til mþn. um, að hún athugaði, hvort ekki kæmi til greina að fella skattalögin úr gildi. Ef það hefði verið gert, þá hefði það verið spor í rétta átt, því að þá hefði það verið athugað af fleirum en mér, hvort slíkt væri ekki mögulegt. Ég hef komið fram með ákveðnar till. í þessu máli og athugað það vel, og mér finnst, að hér sé um alvörumál að ræða, sem þarfnist góðrar athugunar. Ég vil því benda hv. 11. landsk. á það, að ef hann breytti till. sinni þannig, að í henni fælist áskorun til hæstv. ríkisstj. um að athuga þetta líka, þá gæti ég hugsað mér að fylgja henni, en ég tel ófært að láta málið afskiptalaust. Út af því, sem komið hefur hér fram við umr., þá sést, að allir eru óánægðir með skattalöggjöfina eins og hún nú er, en allir vilja láta breyta henni þannig, að hún sé þeim og þeirra stétt til hagnaðar, en öðrum til óhagnaðar; ég einn hef borið hér fram till., sem stefnir í þá átt, að þetta komi sem jafnast yfir, og ef mín till. verður samþ., þá verða allir jafnir fyrir lögunum. En Alþýðuflokksmenn vilja draga fram hlut sinna flokksmanna og hv. flm. frv. þess, sem hér er til umr., vill draga fram hlut kvenna, og hefur hann lýst því hér yfir. En það eru meiri ærlegheit í till. minni, og þar er ekki um neina stéttarbaráttu að ræða, heldur gengur hún jafnt yfir alla. Hv. 4. þm. Reykv., sá eini, sem rætt hefur till. mína efnislega, sagði, að aldrei hefði verið meiri hl. fyrir því á Alþ., að meiri hluti ríkisteknanna skyldi tekinn með tekju- og eignarskatti. Ég hef aldrei sagt, að svo hafi verið, en ég hef bent á það, hve sáralítill hluti ríkisteknanna fengist með tekju- og eignarskatti, og að sá hluti hefði farið minnkandi og nú hraðminnkandi. Það er lærdómsríkt að athuga það, að því dýpra sem farið er í vasa skattþegnanna, því minni verður hluti ríkissjóðs. Ég vona því, að aldrei verði á Alþ. meiri hl. fyrir því að taka meiri hluta ríkisteknanna með þessum skatti, því að þá mun hlutur hans enn minnka, og það hefur sýnt sig síðan 1921, og ríkissjóður hefur orðið að fara aðrar leiðir til að afla 85% af tekjum sínum. Varðandi það, sem rætt hefur verið hér um það, hvernig farið skyldi með útsvörin, ef till. mín yrði samþ., þá vil ég taka það fram, að ég skal, þegar búið er að samþ. hana, benda á, hvernig farið skuli með þau, en ég tel tilgangslaust að koma fram með það á meðan ekki kemur fram meira fylgi við till. mína en hér hefur verið, og skal ég því ekki tefja hv. d. á að ræða það frekar. Hv. 4. þm. Reykv. sagði, að í stað þess að afnema tekju- og eignarskattinn, ætti að gera róttækar ráðstafanir til að fyrirbyggja, að menn drægju undan skatti. Hann er sem sagt á sömu línu og Stóridómur, að þyngja refsingar við afbrotum, og er ég hræddur um, að Alþýðublaðið hefði kallað slíkt saltstólpatillögu, ef hún hefði komið frá þm. Barð. Hv. þm. vill ef til vill setja dauðadóm um þetta -, og hvers vegna ber hann þá ekki fram till. um að þyngja viðurlög við skattsvikum? En hann veit vel, að ef ekki væri hægt að skjóta sér undan þeim, þá væru þau afnumin, því að þá væri ekki hægt að lifa undir þeim, og þegar skattdómari fer að hreyfa við þessum málum, þá er embættið lagt niður. Það hefur verið viðurkennt af Alþ., að ekki væri hægt að framkvæma ákvæði þessara laga, bæði með ákvæðum í eignakönnunarlögunum 1947 og með því að leggja niður embætti skattdómara nú fyrir skömmu, svo að hv. 4. þm. Reykv. getur verið rólegur vegna þess, að hans Stóridómur verður alveg áreiðanlega aldrei settur hér í þinginu. Þá sagði hv. 4. þm. Reykv., að þetta væri að sínum dómi bezta skattheimtuaðferðin, en hann nefndi ekkert, að erfitt væri að innheimta þennan skatt, og ég held aftur á móti, að engin skattheimtuaðferð sé ranglátari og kostnaðarsamari heldur en þessi, og held ég, að það sé sanni nær en fullyrðing hv. 4. þm. Reykv., að aldrei hafi verið fundin hagkvæmari aðferð við innheimtu skatta en þessi. Þá sagði hv. þm., að þó að hækkað væri álag á luxusvörur, þá mundi það ekki nægja til að vega á móti þessum skatti, en ég vil benda á það, að meiri tekjur munu nást í ríkissjóð með því móti en að skattleggja þegnana á þennan hátt. Það hefur sýnt sig, að hægt er að meira en tvöfalda álög á tóbak og áfengi, og að það er kostnaðarlítið að leggja það á, og það er hægt að taka fleiri vörur, sem eru alveg jafnónauðsynlegar og tóbak og áfengi, og skattleggja þær á sama hátt. Og með því móti má lækka skatta á láglaunamönnum, en það skilst mér, að hv. 4. þm. Reykv. vilji gangast inn á. Ég veit, að það er hægt að lækka skatta á almenningi, en leggja háa skatta á luxusvörur, sem menn mega greiða háa skatta af, ef þeir kæra sig um þær, en er engin lífsnauðsyn að kaupa. - Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða frekar um athugasemdir hv. 4. þm. Reykv. í þessu máli eins og stendur, en skal í þess stað snúa mér að málinu sjálfu. Ég vil fyrst og fremst benda á það, að mér finnst, að hv. frsm. meiri hl. hafi ekki fellt réttlátan dóm um þetta frv. Ég sé ekki, að það bæti mikið úr ranglætinu í landinu, þó að það verði samþ. Það verður byrjað á því að sniðganga skattalögin í nýrri mynd, og það er auðvelt að sniðganga þau. Hvað halda þau hv. 8. þm. Reykv. og hv. þm. S-Þ. að það verði margar ráðskonur í landinu, þegar búið er að samþ. þetta frv.? Ætli það verði þá lengur nokkur vinnukona til í landinu? Ætli þær verði ekki allar kallaðar ráðskonur? Útkoman yrði því sennilega sú, að þetta mundi ekki eingöngu ná til raunverulegra ráðskvenna, heldur til allrar húshjálpar, svo að þetta mundi ekki bæta úr ranglæti skattalaganna, heldur þvert á móti auka á það. Þá vil ég benda á það, að í brtt. á þskj. 475 er gert ráð fyrir, að upphaf 1. gr. orðist svo: „Nú vinnur kona framteljanda utan heimilis, þó ekki við fyrirtæki hans, og má þá frádráttarbær kostnaður .... Hvernig yrði skilgreiningin á því, hvað væri fyrirtæki framteljanda? Það yrði að vera matsatriði. Þá er hér komin fram brtt. á þskj. 299, sem leggur til, að 1. gr. orðist svo: „Nú vinnur kona framteljanda utan heimilis og hjá öðrum en manni sínum eða fyrirtæki, sem hann er meðeigandi að, og er henni þá heimilt að telja fram sérstaklega til skatts þær tekjur, sem hún hefur af þeirri atvinnu.“ Við skulum t. d. hugsa okkur það réttlæti, sem fram kæmi, ef framteljandi ætti 25 kr. í hlutabréfum Eimskipafélags Íslands. Þá mætti kona hans ekki vinna þar án þess að notfæra sér ekki þessi hlunnindi. Hvaða sanngirni er í þessu? Ef maðurinn ætti kannske kr. 5000 í fyrirtæki eða hann væri forstjóri fyrirtækis, þá teldist hann eiga fyrirtækið. Hvaða sanngirni er þetta? Nei, þessi löggjöf yki mjög á ranglætið í skattalöggjöfinni. - En annað atriði getur vel komið til mála, þ. e. að láta hjón telja fram sitt í hvoru lagi, eins og Alþýðufl.-menn hafa hér svo mjög talað um. En það er bara ekki hægt, eins og lögin eru nú, því að það mundi raska öllu kerfinu. Yrði því að breyta öllu kerfinu fyrst og taka skattalöggjöfina til rækilegrar endurskoðunar, og þá mundi það fara eftir því, hvernig slík breyt. yrði, hvort ég gæti fylgt henni. - Hjónabandið er, eins og hv. frsm. sagði, samfélag um eignir og öflun þeirra, og hér er ekkert sagt um það, að skipta skuli eignarskattinum, heldur aðeins tekjuskattinum. - Annars eru þessi frv. og till. einungis sett fram í auglýsingaskyni og ekkert annað. –Ég heyrði í útvarpinu í gær, að talið væri, að ástæðan fyrir því, hve mörg börn fæðast utan hjónabands, væri vegna skattalaganna. Hví þá ekki að afnema þessa skattalöggjöf? - Og engin fjarstæða væri, að hv. frsm. meiri hl. snúi nú við blaðinu og fylgi mér að málum í þessu efni, eftir að hafa heyrt þetta ágæta útvarpserindi. - Ég skal svo ekki tefja þessa umr. lengur. En ég get ekki stutt hina rökst. dagskrá og enga till. nema þá, sem er á þskj. 318, þótt hún hafi fengið þann dóm að vera skemmtileg fjarstæða.



Herra forseti. Mér finnst rétt að fara nokkrum orðum um frv. á þskj. 55, frá hv. 8. þm. Reykv. - Innihald þess er það, að ef kona framteljanda vinnur utan heimilisins, þá má frádráttarbær kostnaður vegna heimilisstjórnar nema þeim launum, sem ráðskonu sannanlega eru greidd, en þó ekki hærri upphæð en konan vinnur sér inn. - Ég tel, að þetta sé þýðingarlítil breyting á skattalöggjöfinni, sem mundi aðeins ná til nokkurra tuga fjölskyldna í landinu, þ. e. hálaunaðra embættisfjölskyldna. En þó er þetta smávæglleg réttarbót, en hún mundi þó ekki koma í veg fyrir fjölgun óskilgetinna barna í landinu né gefa tilefni til annars erindis um þau efni! - Mér finnst það ekki rétt, að þetta félag - heimilið - sé straffað með því að setja tekjur mannsins í hærri stiga, ef verkakona vinnur þjóðnýt störf utan heimilisins. Því að það eru fleiri konur en þessar embættismannakonur, sem vinna þjóðnýt og gagnleg störf í þjóðfélaginu, t. d. verkakonurnar í landinu og þær, sem við heimilið vinna. Það ættu því að koma sams konar fríðindi fyrir verkakonurnar, sem vinna utan heimilisins, af því að tekjur mannsins hrökkva ekki til að sjá um þetta félag. En í öllum þess konar tilfellum, þar sem svo er ástatt, að heimilið hefur ekki efni á því að kaupa ráðskonu, ætti það ekki að vera sett að skilyrði fyrir þessum fríðindum, að heimilið hefði ráðskonu. Öll þau þúsund alþýðuheimili, sem hér um ræðir, geta ekki notið þessara fríðinda, heldur aðeins örfá embættismannaheimili, þar sem svo er ástatt, að menn hafa efni á því að fá sér ráðskonu. Ég held því, að hér hafi hv. flm. skjátlazt hrapallega. Því að það stefnir alveg í öfuga átt að gera þannig upp á milli hátekju- og lágtekjufólksins, þar sem konan neyðist til þess að vinna utan heimilisins, en fær svo ekkert upp úr því annað en það, að heimilinu er straffað. Ég mun þó ekki greiða atkv. gegn þessu frv., til þess að standa ekki í veginum fyrir þeirri litlu réttarbót, sem í því feist, og mun því sitja hjá. En ég get ekki lokað augunum fyrir því ranglæti, sem þúsundir verkakvenna verða fyrir og kemur skýrar fram með samþykkt þessa frv. Þvi að hér er hvorki gripið á rót meinsins né tekið fyrir það. Mér var þetta mjög vel ljóst, af því að ég var í niðurjöfnunarnefnd Ísafjarðarkaupstaðar s. l. vetur, og þar var gengið inn á þá braut að leggja ekki tekjur konunnar við tekjur mannsins og voru útsvörin sett bæði í lægri skattstiga og lögð síðan saman á eftir.

Hvernig var gert upp á milli hjónanna?

Þetta var gert á þann hátt, að ef maðurinn hafði t. d. 20 þús. kr. tekjur og konan 10 þús. kr. tekjur, þá var lagt á hvort um sig og útsvarið síðan lagt saman. Þá kemur brtt. við frv. 8. þm. Reykv. á þskj. 299, sem fellir niður skilyrðið fyrir því, að ráðskona sé fengin, og lætur fríðindin ná til allra giftra kvenna, sem sérstaklega telja fram til skatts. Þarna er kominn nokkur hluti af innihaldi frv. þess, sem varaþm. hv. 4. þm. Reykv. bar hér fram, en hefur ekki fengið afgr. í nefnd. Þessi till. mundi gera það að verkum, að þessi skattafríðindi, sem að er stefnt með till. 8. þm. Reykv., yrðu víðtækari, og ef þessi till. yrði samþ., yrði það réttarbót, en ég tel ekkert viðunandi í þessum málum nema sérframtal hjóna, hvort sem tekjurnar eru settar í tvo hluta, en það hefði agnúa, sérstaklega ef um hátekjufólk er að ræða, eða lagt á hjón hvort um sig. Ég tel ekkert annað rétt í þessu en að lögfesta, að menn og konur séu sjálfstæðir aðilar. En þessu er ekki fyrir að fara hér. og ef að því kemur, að till. á þskj. 299 verði felld, mun ég grípa í það hálmstrá að greiða atkv. með hinni rökst. dagskrá. En það er ekki hægt að tala um þetta mál án þess að koma inn á brtt. hv. þm. Barð. við þetta frv. Það er rétt, að þessi till. er stórmál, hvort sem það er skemmtileg fjarstæða eða ekki. En stórmál er það nú samt. Ég ætla ekki að vera fjölorður um þessa till., en vil segja, að þegar sjálfur form. fjvn. - maður, sem er jafnkunnugur fjármálum ríkisins og bann er, - telur sér fært að kippa fótunum undan 35–40 millj. kr. tekjupósti, þá bendir það til þess, að hann haldi, að tekjulindir fjárlagafrv. muni gefa 35–40 millj. kr. tekjuafgang, og ég sagði við afgreiðslu fjárlfrv., að tekjulindir fjárlfrv. væru svo knappt reiknaðar, að þær væru áætlaðar 35–40 millj. kr. lægri en þær mundu verða. Ég hef gaman af því, að þetta viðhorf skuli koma fram hjá hv. þm. Barð. En þetta er þó aukaatriði. Aðalatriðið er, hvort fært sé að fara inn á þessi princip hans. Það hafa ávallt verið principátök um það, hvort afla skuli ríkissjóði tekna með tollum eða með beinum, stighækkandi sköttum, og að hve miklu leyti. Það kom mér ekki á óvart, að hv. þm. Barð. skuli fylgja þeirri stefnu að afla allra tekna ríkissjóðs með tollum, en ekki beinum sköttum, enda koma þeir hlutfallslega þyngst niður á hátekjumönnum, en það eru nú einmitt þeirra hagsmunir, sem þessi hv. þm. og hans flokksmenn bera einkum fyrir brjósti. Rökin fyrir því, að þetta sé réttlátt, eru fremur hæpin, því að hver sopi og hver biti, sem ofan í okkur fer, - já, öll vara í landinu er þræltolluð, og það er nú svo, að tollarnir leggjast langþyngst á hin fjölmennu, fátæku alþýðuheimili í landinu, og kemur margfalt meira í ríkissjóð frá þessu alþýðufólki en hinum stórefnuðu einstaklingum. Og er þetta engan veginn réttlætanlegt. Ekki eru allir sammála þm. Barð., að rétt sé að afla ríkissjóði tekna með tollum, en þeir koma léttar niður á hátekjumönnum en stighækkandi skattar. Með því að afla ríkissjóði tekna með stighækkandi tekju- og eignarsköttum, þá er skattaþunginn lagður á herðar hinna vel efnuðu, sem bera úr býtum meira en vinnulaunin og neyta þannig þjóðfélagslegrar aðstöðu sinnar, sem vissulega ber að skattleggja. Þegar einstaklingur hefur fengið t. d. 200 þús. kr. á ári, - ekki vegna þess að hann sé tíu sinnum duglegri en sá, sem fær 20 þús. kr. árstekjur, heldur vegna hinnar þjóðfélagslegu aðstöðu sinnar, - þá á þjóðfélagið að taka það með stighækkandi sköttum. Og þótt 100 þús. kr. séu teknar til þjóðfélagsins aftur, þá er aðstaða hans stórlega miklu betri en þess, sem fær 20 þús. kr. og fær 2 þús. kr. í skatta þar af. En þarna voru engar 100 þús. kr. hægt að taka með tollum. - Beinir stighækkandi skattar eru réttmætir, af því að þeir eru nokkur hluti af þeim tekjum, sem nokkrir einstaklingar hafa fengið vegna þjóðfélagslegrar aðstöðu sinnar og engum ber að njóta nema þjóðfélaginu í heild sinni. Ég get vel fallizt á, að tekjulind ríkissjóðs sé svo rúm, að það megi skerða hana um 35 millj. kr., án þess að það yrði ríkissjóði ofviða, ef góðri fjármálastjórn væri fyrir að fara. En það er víst, að tekjulindirnar gefa 35–40 millj. kr. meira en áætlað er á fjárlfrv. Ég er einnig sammála hv. þm., að skattleggja megi margan óþarfavarning. En þeim auknu tekjum væri miklu betur varið með því að bæta upp í annað skarð en það, sem myndaðist, ef tekju- og eignarskatturinn væri afnuminn. Hins vegar skil ég vel, að hátekjumönnum þyki leitt að missa þetta úr greipum sér. Þeir líta á þetta fé sem ávöxt dugnaðar síns. En auðvitað er það þjóðfélagsaðstaða þeirra, sem veitir þeim þessar stórtekjur. Ég tel rétt, að meiri hluti tekna ríkisins aflist með stighækkandi sköttum, og er það skref í öfuga átt við það, sem hv. þm. Barð. vill fara. Og ég tel sérstaka ástæðu til þess á slíkum tímum sem nú, að ríkisstj. beiti sér fyrir niðurfellingu tolla á nauðsynlegar neyzluvörur og helztu rekstrarvörur þeirra atvinnuvega, sem verst eru á vegi staddir, og í þessum tilgangi væri þessum 35 millj. kr. vel varið, og mundi ég fylgja till. frá hv. þm. Barð. og hvaða þm. sem væri í þá átt. Sömuleiðis mundi ég fúslega fylgja till. um hækkun tekju- og eignarskatta til hjálpar atvinnuvegunum í landinu. Ég hef reynt að færa rök fyrir því, hvers vegna ég tel réttlátara að afla meiri hluta tekna ríkissjóðs með beinum stighækkandi sköttum samkv. skattal., en hv. þm. Barð. hefur á hinn bóginn reynt að færa rök fyrir því, að tekju- og eignarskattsl. séu of dýr í innheimtu og leggist of þungt á einstaklinga og fyrirtæki og þess vegna beri að afnema þau. Hér stangast ólík sjónarmið á og gerólík rök, sem mætast um þetta mál. - Ég þarf raunar ekki að taka fram, að ég mun greiða atkv. móti þessum stóru brtt. hv. þm. Barð. við hið litla mál, sem hér liggur fyrir, og hef þó vel opin augu fyrir því, að þarna eru fluttar till., sem eru principmál Sjálfstfl. og því ekkert einkamál hv. þm. Barð. Ég skil vel það sjónarmið, sem liggur á bak við þessar till., þar sem það er hreinskilnislega túlkað af fylgismönnum þeirra, að þeir vilja losa stóreigna- og hátekjumenn við stighækkandi skatta og vilja aðallega afla ríkissjóði tekna með tollum, sem þá kæmu þyngst niður á alþýðunni í landinu, og það er það, sem þeir fyrst og fremst vilja.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. forseta að því, hvort þessar till. hv. þm. Barð. eigi að afgreiðast í sambandi við það mál, sem hér liggur fyrir. Mér skilst, að hér sé um að ræða mál, sem þyrfti að ganga gegnum 6 umr. og helzt vera í sérstöku frv., og tel óeðlilegt, að till. hv. þm. Barð. verði bornar undir atkvgr. í sambandi við það mál, sem hér liggur fyrir. Ég vil því óska eftir leiðbeiningum hæstv. forseta um það, hvort búast megi við atkvgr. um þetta mál nú og hvernig henni verður hagað.

Forseti (ÞÞ): Ég get tekið það fram út af því, sem hæstv. dómsmrh. sagði, að ég er hér um stundarsakir fenginn til þess að sitja í forsetastóli og stýri aðeins fundarhöldum, en ég sé nú, að sá, sem valdið hefur og mun stýra atkvgr., er nú kominn og hefur sennilega heyrt fsp. hæstv. dómsmrh., og mun hann nú taka sæti sitt sem forseti og svara fsp.

Forseti (BSt): Mér skilst, þótt ég hafi gengið frá sem snöggvast, að það hafi komið fram fsp. um það, hvort hægt væri að bera upp brtt. á þskj. 318, frá hv. þm. Barð., þar sem þar væri um svo stórt mál að ræða og ekki um breyt. á þeim l., sem hér er lagt til að breyta í frv., heldur till. um að afnema þau l. Ég tel nú ekki beinlínis, að brtt. á þskj. 318 komi í bága við stjskr., og þar af leiðandi tel ég, að rétt sé að bera þær upp. Á hinn bóginn er um að ræða svo stórfelldar breyt. á því litla frv., sem hér er til umr., að ég býst við, að það yrði að líta á það sem nýtt mál, ef brtt. á þskj. 318 yrðu samþ., og yrði þá að sæta meðferð samkv. því, fara til n. o. s. frv.



Herra forseti. Ég vil fyrst þakka hæstv. forseta fyrir hans Salómonsdóm í þessu stóra máli, en vil jafnframt leyfa mér að benda hæstv. dómsmrh. á, að það er rétt, að slíkt mál ætti að fá 6 umr. En þetta mál hefur fyrst og fremst fengið meðferð í hv. fjhn. þessarar d. og hefur tækifæri til að fá 2. og 3. umr. d. og meðferð fjhn. og umr. hjá hv. Nd., et það verður samþ. hér, og kemur ef til vill aftur til umr. í þessari d., ef því verður breytt í Nd. Ég ætla þess vegna, að hæstv. dómsmrh. geti verið rólegur út af meðferð þessa máls og get vísað til ákveðinna mála í þessu sambandi, þar sem slík meðferð hefur verið höfð á málum í Ed. og án þess að hann hafi gert við það nokkrar aths. Ég heyri, að hæstv. forseti hefur fellt sinn úrskurð, sem fyrr hefur verið felldur, að þannig skuli farið með mál, sem róttækar breyt. hafa verið gerðar við. Í sambandi við ræðu hv. 6. landsk. (HV) vil ég benda honum á, að allar hans aths. við þetta stóra mál eru byggðar á algerum misskilningi. Hann sagði, að ég hefði með þessum till. lýst yfir, að fjárhagsáætlun ársins 1951 hafi verið svo varleg, að hægt væri að kippa undan 35 millj. kr., en hv. þm. hefur ekki látið svo lítið að lesa brtt. mínar, hvað þá að hafa lesið sjálfa grg. Í þskj. stendur - með leyfi hæstv. forseta: „Lög nr. 6 9. jan. 1935, um tekjuskatt og eignarskatt, og öll lagaákvæði um breyting á þeim lögum falla úr gildi þ. 31. des. 1951.“ Það á því vitanlega að innheimta allan tekju- og eignarskatt samkv. l. eins og þau eru nú og samkv. ákvæðum fjárl. fyrir árið 1951. En hv. þm. hefur flýtt sér að koma fram með þessa aths., áður en hann las till. Ég þarf því ekki að eyða fleiri orðum í sambandi við hans aths. Þær eru allar byggðar á sama flumbruhættinum og er ákaflega leiðinlegt að rökræða svona stórmál við mann, sem vill ekki einu sinni leggja á sig að lesa þau gögn, sem liggja fyrir í málinu. Ég hef hér aðeins stuttan tíma til að svara aths. hv. 6. þm. landsk., en hefði, ef fyrr hefði verið í umr., sýnt fram á, hversu mikil fjarstæða það er hjá honum að segja, að ég leggi til að afnema skattal. í þágu hátekju- og stóreignamanna, en þetta er jafnmikill misskilningur hjá honum og að till. mínar, ef samþ. verða, hafi áhrif á fjárhagsafkomuna 1951, en kannske gefst síðar tækifæri til að ræða þetta mál nánar við hv. 6. landsk. þm.



Herra forseti. Það er að vísu rétt, sem hv. þm. Barð. tók fram, að það er lagt til aftan við grg. á þskj. 318, að l. um tekjuskatt og eignarskatt skuli falla úr gildi þ. 31. des. 1951. Bið ég afsökunar á, að mér skuli hafa skotizt yfir þetta. En þrátt fyrir þetta verður mikið óinnheimt af sköttum um næstu áramót, þótt l. verði þá felld úr gildi. Og það er ekki byggt á misskilningi hjá mér - því að það vita allir -, að till. hv. þm. Barð. eru fram komnar til þess að létta háum sköttum af miklum tekjum og stóreignum. Þá hefur hv. þm. Barð. rætt mikið um það, að undir núverandi skattal. séu skattarnir svo þung byrði á atvinnufyrirtækjum, að annaðhvort liggi þeim við hruni af þeim ástæðum eða geti því aðeins blómgazt, að þau njóti skattfríðinda. Öll þau dæmi, sem hann tók, snerust því um hina fjárhagslega stóru og sterku í þjóðfélaginu, og hefur hann í öllum sínum málflutningi veigrað sér við að ræða þau mismunandi sjónarmið, sem við túlkum í þessu máli, og komst eðlilega að gerólíkri niðurstöðu, en því verður ekki hnekkt, að með þessum till. ber hann fyrir brjósti þá fjárhagslega sterku, sem hafa borið meginþungann af sköttunum, sem mín skoðun er, að þeir eigi að bera með fullum rétti.

Forseti (BSt): Umr. er lokið, en þar sem um svo þýðingarmikið mál er að ræða, verður gerð tilraun til þess að hafa sem flesta á fundi við atkvgr., og er atkvgr. því frestað.



Herra forseti. Þann 24. nóv. f. á. var hér til umr. og vísað til hv. allshn. frv. á þskj. 197, um breyt. á erfðal., nr. 42 23. maí 1949. Ég vil mælast til þess við hæstv. forseta, að hann sjái um, að annaðhvort verði skilað nál. um málið, sem búið er að liggja nálægt tveim mánuðum hjá allshn., eða að málið verði tekið til afgreiðslu í d. án nál., því að ég hafði hugsað mér að fá efnislega afgreiðslu í málinu, áður en þingi slítur.



Herra forseti. Út af orðum hv. þm. Barð. vil ég taka fram, að þetta mál var með venjulegum hætti sent eðlilegum aðila til umsagnar, og er ástæðulaust að tala með drembilæti um seinagang í þessu máli, þar sem mikill hluti desembermánaðar og fyrri hluti janúarmánaðar féll niður, svo að stranglega tekið hefur málið ekki legið lengi hjá allshn. N. á von á umsögn háskólans, áður en langt um líður, og má vænta, að n. skili áliti sínu fljótlega.



Herra forseti. Ég vil vænta þess, að hæstv. forseti taki þetta mál á dagskrá á næsta fundi eftir þessar upplýsingar. Háskólinn hefur haft málið til athugunar í næstum mánuð, og síðan þing kom saman eftir áramótin er liðinn nær hálfur mánuður. Ég sé því enga ástæðu til að tefja málið lengur og vona, að málið verði tekið fyrir á næsta fundi og þá án nál.

Forseti (BSt): Mér þykir rétt að athuga, hvort n. geti ekki fljótlega skilað áliti, og sé mér varla fært að taka málið á dagskrá á næsta fundi eins og flm. hefur farið fram á. Ég mun því reyna að koma því til leiðar, að nál. fáist, og taka til íhugunar að taka málið fyrir án nál., ef það dregst nokkuð sem heitir.