arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjvn. hefur fengið frv. til fjáraukalaga fyrir 1958 til meðferðar, og hefur nefndin borið það saman við ríkisreikning og ekkert fundið við það að athuga. Eins og kemur fram í áliti nefndarinnar, eru nefndarmenn á eitt sáttir um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt, og vonum við. að hv. alþm, fallist á það.



Herra forseti. Fjvn. hefur yfirfarið frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1959 og ekki fundið neitt athugavert við það og leggur einróma til, að það verði samþ. Það bar á góma meðal fjárveitingarnefndarmanna, að í frumvörpum til fjáraukalaga er að vísu ekki allt tekið með, en sú venja mun hafa skapazt í sambandi við þessi frumvörp. En segja má, að það komi ekki að sök, sérstaklega þegar reikningar fyrir viðkomandi ár eru jafnframt lagðir fyrir þingið, þar sem allt sést, bæði hvað tekjur og gjöld hafa farið fram úr áætlun eða orðið undir áætlun. En í frumvörpum til fjáraukalaga eru einungis teknir þeir gjaldaliðir, sem hafa farið fram úr áætlun, og þó ekki allir, t.d. er ekki tekinn alþingiskostnaður þar með. Þess má þá einnig geta í sambandi við fjáraukalög fyrir árið 1959, að umframgreiðslur á gjaldaliðum fjárlaga það ár hafa orðið óvenjulega litlar, og jafnframt má á það benda, að frá því ári munu ekki vera neinir ógreiddir víxlar upp á framtíðina.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, sem ég vildi segja í tilefni af einni setningu, sem fram kom í ræðu hv. frsm. fjvn. Þegar hann nefndi, að fjvn. hefði rætt það, að ekki væru allir liðir teknir með, t.d. ekki alþingiskostnaður, þá er það að segja, að það hefur aldrei verið í tugi ára, að það væri leitað viðbótarfjárveitingar fyrir gjöld, sem alþingiskostnaður fer fram úr áætlun, því að það er Alþingi sjálft, sem hér á hlut að máli, og það þarf ekki að leita samþykkis fyrir þeirri fjárveitingu, sem þess eigin kostnaður fer fram úr áætlun. Um þetta var einu sinni deila hér, og siðan hefur því ekki verið hreyft, að það þyrfti að leita aukafjárveitingar, hvað mikið sem alþingiskostnaður færi fram úr áætlun. Ég vildi aðeins taka þetta fram, til þess að það valdi ekki misskilningi, að það sé einhver vanræksla af hálfu okkar yfirskoðunarmanna að hafa ekki lagt til, að þessi liður væri einnig tekinn með.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hæstv. félmrh. gerði grein fyrir, þegar þetta mál var hér til 1. umr., eru þær breytingar, sem nú eru gerðar á almannatryggingalögunum, bráðabirgðabreytingar, sem eru aðallega í því fólgnar, að það hefur þótt nauðsynlegt að kveða nákvæmar á um framkvæmd þess atriðis, sem á að koma til framkvæmda nú um áramótin, að fella niður skerðinguna svokölluðu. Þá þótti nauðsynlegt, að löggilda þessar breytingar á lögunum, sem hér liggja fyrir. Þær eru, eins og ég sagði áðan, aðallega til þess að kveða nánar á um þessa niðurfellingu. Það hefur verið skipuð nefnd, eins og hæstv. félmrh. gerði grein fyrir, til þess að endurskoða lögin í heild, eins og lofað hafði verið á síðasta þingi, en sú endurskoðun er svo skammt á veg komin, að ég hygg, að ekki séu líkur til, að fullnaðarendurskoðun laganna komi fyrir á þessu þingi. Þess vegna var gripið til þess ráðs að leggja fyrir þessa bráðabirgðabreytingu. N. samþykkti að mæla með, að þessi bráðabirgðabreyting sé gerð, en einn nm., hv. 9. þm. Reykv., áskildi sér raunar rétt til að skrifa undir með fyrirvara og hafði búizt við að gera grein fyrir þeim fyrirvara við þessa umr. Ég hygg, að fyrirvarinn hafi verið fólginn í því, að þm. hafi óskað þess, að einhverjar frekari breytingar væru gerðar á l., en þar sem nú er komið nálægt þingfrestun, þá geri ég ekki ráð fyrir, að tóm verði til þess. Ég skal ekki lengja þessar umr., nema tilefni gefist til, - eitthvað. sem menn vilja spyrja um frekar í sambandi við þetta, eða annað tilefni gefist til.



Herra forseti. Allshn. hefur athugað frv. um veitingu ríkisborgararéttar, sem er á þskj. 216. N. varð sammála um að mæla með því, að frv. þetta yrði samþ. Um breyt. þær, sem gerðar voru á þessu frv. í Nd., er þess að geta, að um þær var fjallað af 4 þm., 2 kjörnum úr allshn. hvorrar deildar fyrir sig. og auk þess starfaði skrifstofustjóri Alþingis með nefndinni. Það hafa á undanförnum árum skapazt alveg fastar reglur hér á Alþ. um það, hvernig ríkisborgararéttur skuli veittur eða hvaða skilyrði þurfi að uppfylla. Við athugun þessara fjórmenninga kom það í ljós, að allir þessir 10 umsækjendur ríkisborgararéttar, sem voru á upphaflega frv., fullnægðu þessum skilyrðum. Enn fremur bárust allmargar umsóknir, og af þeim uppfylltu 14 umsækjenda skilyrðin, og það eru Þeir 14 menn, sem teknir eru í brtt., sem samþ. voru við frv. í Nd., þannig að þær breyt., sem þar voru gerðar, voru þess vegna raunverulega í samráði við allshn. beggja þd. N. leggur sem sagt til einróma, að frv. verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (JóhH): Það kemur fram frá minni hl., að þeir eru ekki tilbúnir að afgreiða þetta mál og þeir munu síðar skila séráliti. Í samræmi við það og það, sem fram hefur komið í framsögu frá frsm. meiri hl., þá er umr. um þetta mál núna frestað, og fleira liggur þá ekki fyrir þessum fundi.

forseti (JóhH): Þar sem þetta er væntanlega síðasti fundur Nd. fyrir þinghlé vegna jólanna, vil ég mega nota tækifærið til þess að óska öllum hv. þm. gleðilegra jóla. Ég vildi mega vænta þess, að þeir fengju notið jólahelginnar með fjölskyldum sínum, og þeim, sem fara um lengri veg, óska ég góðrar ferðar og góðrar heimkomu. Jafnframt vil ég óska þm. öllum gleðilegs árs og þakka þeim fyrir góða samvinnu og umburðarlyndi við mig sem forseta á hinu liðna ári. Ég vil svo að lokum óska þess, að við megum allir hittast heilir að þinghléinu loknu á nýju ári til framhaldandi starfa.



Ég vil leyfa mér fyrir hönd þdm. að þakka hæstv. forseta fyrir góðar óskir og góð orð í okkar garð. Ég vil, um leið og ég veit, að ég mæli þar fyrir munn allra hv. þdm., þakka honum fyrir röggsama og réttláta fundarstjórn og fyrir ágæta samvinnu við okkur. Ég vil óska honum og hans fjölskyldu gleðilegra jóla, góðs nýárs og vona, að við megum sjá hann aftur heilan á húfi, þegar við mætumst hér eftir nýárið. Ég vil svo biðja hv. þdm. að taka undir árnaðaróskir mínar til hæstv. forseta með því að rísa úr sætum. - Dm. risu úr sætum.

Forseti (JóhH): Ég vil þakka hlý orð og góðar óskir í minn garð og undirtektir þm. þar undir og segi þessum fundi slitið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Svofellt bréf hefur borizt frá forseta neðri deildar: „Reykjavík, 16. jan. 1961. Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi símskeyti frá Alfreð Gíslasyni, 8. landsk. þm.: „Vegna anna við embætti mitt mun ég ekki geta sótt þing um skeið. Óska eftir, að varamaður minn verði látinn taka sæti mitt á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu Alþingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Jóhann Hafstein, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs þings“ Varamaður er Jón Kjartansson sýslumaður í Vík, og með bréfi þessu fylgir kjörbréf hans, gefið út af landskjörstjórn 9. nóv. 1959. Hlé verður gert á þessum fundi í allt að 10 mín., meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf fyrir varaþm. 8. landsk. alþm., Alfreðs bæjarfógeta Gíslasonar, og er það út gefið 9. nóv. 1959. Sá varamaður, sem hér kemur til greina, er Jón Kjartansson sýslum. í Vík í Mýrdal, sem er 2. landsk. varaþm. Sjálfstfl., og þar sem fyrsti varamaður flokksins landskjörinn, Sigurður Bjarnason, er nú á þingi, þá er hér ekki um neinn vafa að tala. Kjörbréfanefnd er sammála um að mæla með því, að þetta kjörbréf verði tekið gilt, og býður okkar gamla og virðulega sýslumann velkominn hingað í okkar hóp.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er komið frá hv. Nd., þar sem það hlaut einróma samþykki. Það felur i sér þá einu breytingu á lögum um sementsverksmiðju ríkisins, að í stað þess að samkvæmt núgildandi lögum ber ráðherra að skipa þrjá menn í stjórn verksmiðjunnar og tilnefna einn þeirra sem formann hennar, þá er gert ráð fyrir því í þessu frv., að stjórn verksmiðjunnar verði skipuð fimm mönnum, sem sameinað Alþingi kýs með hlutfallskosningu til fjögurra ára í senn, en atvmrh. skipi síðan formann verksmiðjustjórnar úr þeim hópi. Þessi breyting er í samræmi við það, sem nú má teljast orðin algild regla um öll meiri háttar atvinnufyrirtæki, sem eru í eigu ríkisins, að stjórnir þeirra eru kjörnar á Alþingi með hlutfallskosningu. Með þeim hætti má líka ætla, að meiri festa skapist um rekstrarhætti fyrirtækjanna heldur en ef stjórnir þeirra eru einungis á ábyrgð einstakra ráðherra, sem koma og fara jafnvel með stuttu millibili. Fjhn, þessarar deildar hefur haft frv. þetta til athugunar og er öll sammála um að mæla með samþykkt þess.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og grg. þessa frv. ber með sér, hefur kirkjuþing árið 1960 samþykkt að leggja fyrir Alþingi ályktun um að breyta lögum um sóknargjöld, þannig að hámark þeirra verði ekki lægra en 100 kr. Í grg. fyrir frv. koma einnig fram þær ástæður, sem fyrir þessari ályktun kirkjuþings hafa legið, að safnaðarstjórnir hafa ekki talið sér unnt að standa undir auknum rakstrarkostnaði safnaða án hækkunar gjaldanna. Hæstv. kirkjumrh, hefur nú beint þeim tilmælum til fjhn., að hún flytti frv. þetta. Taldi n. rétt að verða við slíkri beiðni, en einstakir nm. hafa þó að svo stöddu óbundnar hendur um afstöðu til frv., enda hefur efni þess í rauninni ekki verið rætt enn þá á fundum nefndarinnar. Það mun að vísu ekki venja, þegar nefndir flytja frv., að vísa þeim formlega til nefndar hvorki þeirrar, sem flutt hefur frv., eða annarra nefnda, en við í fjhn. höfum þó talað þannig um, að við mundum taka efnishlið frv. til meðferðar fyrir 2. umr, og leggja þær niðurstöður, sem við þá kunnum að komast að, um það t.d., hvort ástæða sé til að breyta frv., og þess háttar fyrir hv. deild við 2. umr. Þann hátt höfum við talað um að hafa á, svo framarlega sem ekki koma fram aths. við það frá hv. dm. við þessa 1. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram kemur í grg. fyrir þessu frv. og nánar var lýst í framsöguræðu hæstv. fjmrh. fyrir frv. við 1. umr., þá er tilgangur þess sá að spara kostnað við rekstur þeirra stofnana, sem sameina á. Fjhn. hefur haft þetta frv. til meðferðar og fellst á þau sjónarmið, sem liggja því að baki, að það hefur verið borið fram, og leggur einróma til, að það verði samþ. óbreytt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef fyrir hönd ríkisstj. leyft mér að bera fram frv. á þskj. 356 um, að reglulegt Alþingi 1961 skuli koma saman þriðjudaginn 10. okt. 1961, hafi forseti Íslands ekki tiltekið annan samkomudag fyrr á árinu. Þetta er gamall kunningi Alþingis, þetta frv. Það, sem um það er að segja, er tilgreint í grg. Ég sé þess vegna ekki ástæðu til þess að segja annað eða meira um það en þar stendur og vænti þess, að að lokinni þessari umr. verði málið nefndarlaust látið ganga áfram, annaðhvort nú þegar; þegar þessari umr. er. lokið, eða þegar þær atkvæðagreiðslur hafa farið fram, sem eru á dagskrá dagsins í dag.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls kvöddu sér hljóðs nokkrir hv. þm. og vöktu athygli á því, að sú hækkun eða sú heimild til þess að hækka sóknargjöld, sem í frv. felst, væri ófullnægjandi til þess að leysa fjárhagsvandamál hinna minni safnaða úti um land. Jafnframt óskuðu þessir þingmenn, að fjhn. tæki þetta mál til nánari meðferðar, og báru fram ákveðnar ábendingar i því efni, svo sem þá að hækka hámark það á sóknargjöldum, sem leyft er samkvæmt frv. Ég lofaði því við 2. umr., að nefndin mundi taka þessar ábendingar til athugunar á milli umræðna. Hefur nefndin síðan haldið fund um málið, en niðurstaðan varð sú, að nefndin telur sér ekki fært að flytja frekari till. um hækkun sóknargjaldanna en í frv. felst og lítur þannig á, að eðlilegt sé, að það mál gangi í gegnum kirkjuþing, þótt öllum nm. muni vera fyllilega ljós sá vandi, sem hér er um að ræða. Hins vegar hafa einstakir nm. óbundnar hendur um till., er fram kynnu að koma frá öðrum, þótt nefndin sem heild treystist ekki til þess að flytja frekari brtt. við þetta frv.



Herra forseti. Siðan þetta frv. var til 2. umr., hef ég átt tal við biskup Íslands og rætt þessi mál nokkuð ýtarlega við hann, og eftir þær viðræður hef ég orðið þess vísari, að þau mál, sem ég hreyfði hér við 2. umr., hafa komið mjög við sögu á kirkjuþingi nú í vetur sem leið og kirkjuþing mun hafa kosið sérstaka nefnd til þess að fjalla um þá hlið málanna, sem ég drap hér á. Að fengnum þeim upplýsingum get ég fallizt á, að þetta frv. sé látið ganga óbreytt fram nú að þessu sinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv., sem hér er til umræðu, er að efni til áreiðanlega kunnugt öllum hv. alþingismönnum, og þarf ég þess vegna ekki að skýra það neitt sérstaklega, enda mundi ég ekki um það annað hafa að segja en fram er tekið í hinni stuttu grg., sem frv. fylgir. Það er venju samkvæmt, að málinu sé ekki vísað til nefndar, og vildi ég leyfa mér að mælast til, ef það er vilji hv. deildar, að að lokinni meðferð málsins nú á þessum fundi verði boðaður nýr fundur og málið þar afgreitt, og þá enn að honum loknum þriðji fundurinn, þar sem málið verði endanlega afgreitt. Ég leyfi mér að beina þessum tilmælum til hæstv. forseta og hv. deildarmanna.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í þeim brtt., sem allshn. hefur gert á þskj. 359, felast ekki neinar efnisbreytingar, heldur er hér eingöngu um það að ræða að færa viðkomandi greinar til betra máls, og er þar í meginatriðum farið eftir ábendingum hv. 5. þm. Austf., sem fram komu við 2. umr. málsins hér í hv, d., og get ég að öðru leyti um þessi atriði vísað til þeirrar umræðu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Áður en gengið er til dagskrár, vil ég leyfa mér að minnast nokkrum orðum Þorsteins Þorsteinssonar fyrrum sýslumanns og alþingismanns, sem lézt í sjúkrahúsi hér í bæ í gærkvöld, 76 ára að aldri. Þorsteinn Þorsteinsson fæddist að Arnbjargarlæk í Þverárhlíð 23. des. 1884, sonur Þorsteins bónda þar Davíðssonar bónda að Þorgautsstöðum í Hvítársíðu Þorbjarnarsonar og konu hans, Guðrúnar Guðmundsdóttur bónda á Sámsstöðum í Hvítársíðu Guðmundssonar. Hann nam undir skóla hjá séra Magnúsi Andréssyni á Gilsbakka, brautskráðist úr menntaskólanum í Reykjavík árið 1910 og lauk lögfræðiprófi við Háskóla Íslands 1914. Hann var settur sýslumaður í Mýra- og Borgarfjarðarsýslu um stund sumarið 1914 og varð málflutningsmaður við yfirréttinn í Reykjavík þá um haustið. Þrjú næstu ár gegndi hann ýmsum lögfræðistörfum ásamt sveitavinnu á sumrum. Hann var aðstoðarmaður í fjármáladeild Stjórnarráðs Íslands frá 1. okt. 1917 til 31. júlí 1920, en á því tímabili var hann um sex mánaða skeið á árinu 1918 settur sýslumaður í Norður-Múlasýslu og bæjarfógeti á Seyðisfirði og fimm mánuði á árinu 1919 settur sýslumaður í Árnessýslu. Í ágústmánuði 1920 varð hann sýslumaður í Dalasýslu og gegndi því embætti til ársloka 1954, er honum var veitt lausn vegna aldurs. Fluttist hann þá til Reykjavíkur og átti hér heimili síðan. Þorsteinn Þorsteinsson var kjörinn til ýmissa trúnaðarstarfa, sem hann gegndi jafnframt embætti sínu. Hann var í stjórn Sparisjóðs Dalasýslu um 20 ára skeið, stjórnarnefndarmaður í Búnaðarsambandi Dala- og Snæfellsness 1933–1945, formaður skólaráðs húsmæðraskólans að Staðarfelli 1939–1946, eftirlitsmaður opinberra sjóða frá 1940 til æviloka, bankaráðsmaður Búnaðarbanka Íslands 1941–1957, í úthlutunarnefnd skáldastyrkja og listamannalauna 1946–1959. Hann var fulltrúi á búnaðarþingi á árunum 1939–1949. Á Alþingi átti hann sæti 1933–1953, sat á 26 þingum alls. Forseti efri deildar var hann á þinginu 1946–1947. Þorsteinn Þorsteinsson átti til mikilla búmanna að telja. Hann ólst upp við sveitastörf, vann á búi föður síns á sumrum, meðan hann var í skóla og nokkru lengur, og rak lengst af búskap jafnframt embættisstörfum sínum í Dalasýslu. Hann hafði mikil afskipti af félagsmálum bænda, og á Alþingi sinnti hann jafnan mikið landbúnaðarmálum. Þorsteinn Þorsteinsson var farsæll í embættisstörfum, fjáraflamaður í meira lagi, en hreinskiptinn. Hann var orðheppinn, glettinn og gamansamur, ekki hraðmælskur á málþingum, en ritfær vel. Hann var bókamaður, safnaði bókum frá unglingsárum og átti mikið og dýrmætt bókasafn, sennilega eitthvert dýrmætasta bókasafn í einkaeign hér á landi. Hann var ágætur fræðimaður, ritaði talsvert um landbúnaðarmál og önnur þjóðleg efni og var bréfafélagi í Vísindafélagi Íslendinga frá árinu 1944. Með Þorsteini Þorsteinssyni er fallinn í valinn einn þeirra manna, er settu svip sinn á Alþingi á sínum tíma. Drættirnir í persónuleika hans voru skýrt markaðir, og hann verður minnisstæður þeim, sem af honum höfðu kynni. Ég vil biðja hv. alþingismenn að votta minningu þessa merkismanns virðingu sína með því að rísa úr sætum. - Þm. risu úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (FS): Í gær barst sú fregn, að Garðar Halldórsson alþingismaður hefði andazt í sjúkrahúsi hér í bæ að kvöldi s.l. laugardags, 11. marz. Andlát hans kom ekki með öllu á óvart þeim, sem til þekktu, því að hann hafði um nokkurt skeið átt við vanheilsu að stríða og legið síðustu mánuði þunga legu í sjúkrahúsum. Garðar Halldórsson varð sextugur að aldri, fæddist 30. des. árið 1900 á Sigtúnum í Öngulsstaðahreppi í Eyjafjarðarsýslu. Foreldrar hans voru Halldór bóndi þar Benjamínsson Flóventssonar og kona hans, Marselína Jónasdóttir frá Bringu í sömu sveit. Þegar Garðar var á sjöunda ári, fluttist hann með foreldrum sínum að Rifkelsstöðum í Öngulsstaðahreppi, og þar átti hann síðan heimili til æviloka. Hann stundaði nám í gagnfræðaskólanum á Akureyri tvo vetur og lauk gagnfræðaprófi vorið 1921. Að öðru leyti vann hann jafnan á búi foreldra sinna, þar til hann reisti sjálfur bú á Rifkelsstöðum árið 1927, og þar hefur hann búið síðan. Garðar Halldórsson var kominn af eyfirzkum bændaættum, og hann valdi sér búrekstur að ævistarfi. Hann var búmaður að uppruna og eðli, iðjusamur og ötull, stórhuga og framkvæmdasamur, en gætti þó forsjár í hvívetna. Hagsýni hans og atorka duldust ekki til langframa í sveit hans og héraði, og voru honum falin trúnaðarstörf í þeirra þágu. Hann var lengi formaður Búnaðarfélags Öngulsstaðahrepps og oddviti sveitar sinnar. Fulltrúi Eyfirðinga á fundum Stéttarsambands bænda var hann frá árinu 1949, og síðustu 5 ár hefur hann átt sæti á búnaðarþingi. Haustið 1959 var hann kjörinn þingmaður Norðurlandskjördæmis eystra. Hann átti sæti á tveimur þingum, en varð á báðum þingunum að hverfa frá störfum vegna sjúkleika. Á Alþingi komu fram þeir mannkostir Garðars Halldórssonar, sem höfðu enzt honum til að skila farsælu starfi í átthögum hans. Hann vann hér störf sín af skyldurækni og alúð og hlífði sér hvergi, þó að hann gengi lengst af ekki heill til skógar. Hann kynnti sér rækilega þau mál, sem honum bar að fjalla um, var íhugull og reikningsglöggur og tók sæti í fjvn., þeirri nefnd þingsins, þar sem löngum er annasamast á þingtíma. Að eðlilegum hætti voru honum jafnan hugstæðust framfaramál íslenzks landbúnaðar. Garðar Halldórsson var hreinskilinn alvörumaður. Hann hafði ekki tamið sér látbragðslist, en gekk að störfum með festu og einurð. Á búi hans og í heimasveit sjást þess merki, að hann hafði lokið miklu og giftudrjúgu ævistarfi. Á Alþingi naut hans við aðeins skamma stund, en þó var sýnt, að verka hans mundi sjá þar stað í ýmsum greinum, ef honum entist líf og heilsa. Nú er hann fallinn frá fyrir aldur fram, og á bændastétt lands vors þar á bak að sjá traustum fulltrúa sínum. Vér samþingismenn hans viljum votta honum virðingu og ástvinum hans samhryggð með því að rísa úr sætum. - Þm. risu úr sætum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Frá forseta Nd. hefur borizt svofellt bréf : „Reykjavík, 9. marz 1961. Páll Metúsalemsson, 1. varaþm. Austf., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Vegna heimilisástæðna mun ég ekki geta sinnt þingstörfum næstu vikur. Óska ég því þess, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að varamaður taki sæti mitt á Alþingi.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér látið fara fram í Sþ. rannsókn á kjörbréfi varamanns. Jóhann Hafstein, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs þings.“ Með bréfi þessu fylgir símskeyti frá yfirkjörstjórn Austurlandskjördæmis og annað símskeyti frá Björgvin Jónssyni. Samkvæmt þingsköpum ber kjörbréfanefnd að fjalla um málið, og verður gert nokkurt hlé á fundinum, meðan hún rannsakar kjörbréfið. En hringt verður aftur til fundar, áður en hann hefst að nýju. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur, svo sem fyrir hana var lagt, komið saman á fund og athugað gögn þau, sem fram voru lögð. Það liggur nú ekki fyrir alveg formlegt kjörbréf fyrir Vilhjálm Hjálmarsson, en það liggur fyrir svo hljóðandi staðfest símskeyti frá formanni yfirkjörstjórnar í Austurlandskjördæmi, sem ég vildi mega lesa, með leyfi forseta: „Eftir alþingiskosningu í október 1959 er Vilhjálmur Hjálmarsson, Brekku, annar varaþingmaður Framsfl. í Austurlandskjördæmi. Fyrir hönd yfirkjörstjórnar. Erlendur Björnsson.“ Undirskriftin er staðfest. Jafnframt liggur fyrir svo hljóðandi símskeyti frá 1. varaþm. Framsfl. í Austurlandskjördæmi, Björgvin Jónssyni, Seyðisfirði: „Vegna anna er mér ekki unnt að mæta til þings næstu vikur. Björgvin Jónsson.“ Og undirskrift er staðfest. Með skírskotun til þessara gagna leggur kjörbréfanefndin til, að kosning Vilhjálms Hjálmarssonar verði gild metin og framlagt símskeyti metið gilt sem kjörbréf.

Forseti (FS): Eins og hv. þm. hafa heyrt, leggur kjörbréfanefnd til, að kosning varaþm. verði gild metin og kjörbréfið tekið gilt.

Forseti (FS): Samkvæmt þessu tekur varaþm. sæti á Alþingi, og býð ég hann velkominn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með tilvísun til þeirrar yfirlýsingar, sem ég gaf í útvarpsræðu í gærkvöld um fyrirætlanir ríkisstj. í þessu máli, segi ég nei.



Herra forseti. Allshn. hefur rætt frv. það, sem hér er til umr., þ.e. frv. til laga um breyt. á l. nr. 50 12. febr. 1940, um lögreglumenn, og leggja nm. til, að frv. verði samþ. óbreytt. Einn nm., hv. 11. landsk. þm., Gunnar Jóhannsson, var fjarstaddur vegna lasleika, þegar málið var afgreitt frá n. Í aths. við frv. segir, að hér sé ekki um efnislegt nýmæli að ræða um ráðningu lögreglumanna og uppsögn eða lausn þeirra frá störfum, því að sams konar ákvæði og felast í þessu frv. er að finna í hinum ýmsu lögum um kaupstaði, sem munu falla úr gildi, ef samþ. verður frv. til laga um sveitarstjórnir, sem nú er til umr. á hv. Alþ. Er það af þessum sökum, sem þetta frv. er flutt, enda virðist þetta ákvæði um ráðningu lögreglumanna og lausn þeirra frá störfum eiga frekar heima í lögum um lögreglumenn heldur en í lögum um bæjarstjórnir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. um þetta mál tók ég aftur till. nr. 11 í brtt. n., við 40. gr., og ber nú fram aftur fyrir hönd heilbr.- og félmn. brtt. við 40. gr. á þskj. 619, svo hljóðandi: „Aftan við greinina bætist: nema sveitarstjórn ákveði annað. - Mundi þá 2. málsgr. 40. gr. hljóða þannig: „Auk launa þeirra, sem ræðir um í 1. málsgr., skal greiða oddvita innheimtulaun, 4% af innheimtum útsvörum og öðrum sveitargjöldum, sem honum ber að innheimta hjá gjaldendum hreppsins, nema sveitarstjórn ákveði annað.“ Með þessu er það ákveðið, að aðalreglan skuli vera 4%, hins vegar sé heimilt sveitarstjórn að ákveða lægra innheimtugjald eða hærra, eftir því sem henni þykir við eiga á hverjum tíma, og er með þessari breyt. gefið meira vald í hendur sveitarstjórnanna að ákveða um þetta atriði, og er þetta í samræmi við ósk, sem komið hefur fram frá stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga. Væntir n. þess, að brtt. verði samþ. og málið afgr. þannig.