Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Á þskj. 445 hef ég leyft mér að flytja frv. til l. um breyt. á l. nr. 49 frá 1967, um skólakostnað. Hér er um að ræða breytingu á 1. gr. gildandi laga um skólakostnað sem er á þá leið að á eftir 1. mgr. 7. gr. l. komi ný mgr. sem hljóði svo: „Þó skal ríkissjóður ávallt greiða 75% áætlaðs stofnkostnaðar sundlauga í útgerðarstöðum, sem hafa innan við 4000 íbúa.“ Hér er um að ræða þá breytingu frá því, sem er í gildandi lögum, að hækka þátttökukostnað ríkissjóðs úr 50% upp í 75%. Þá er gert ráð fyrir í þessu frv. að ákvæði til bráðabirgða verði, og í því gert ráð fyrir að einnig skuli ríkissjóður greiða 75% áætlaðs stofnkostnaðar þeirra sundlauga sem eru í byggingu og ekki hefur verið gengið formlega frá samningum um kostnaðarskiptingu. Það er ljóst að sundkennsla er mikilvægur líður í menntun barna og unglinga, enda er svo að lágmarkskunnátta í sundíþróttinni er gerð að skilyrði fyrir fullnaðarprófi. Hér er um að ræða ákvæði sem búið er að vera í fræðslulöggjöf frá 1946, að ég hygg, og því miður er svo ástatt í sumum landsfjórðungum að um árabil og í sumum tilfellum áratugaskeið hefur ekki verið hægt að útskrifa unglinga með fullnaðarprófskírteini vegna þess að sundkennsla hefur ekki verið fyrir hendi. Nú er það ljóst að þó að hér sé fyrst og fremst um að ræða framkvæmd á fræðslulöggjöf, þá er ekki síður það mikilvæga atriði að sjá svo til að á útgerðarstöðum, sjávarplássum, þar sem undirstaðan undir atvinnulífi er sjósókn og sjávarútvegur, þar hlýtur að verða að líta svo á að brýnni nauðsyn sé til að aðstaða til sundkennslu og sundiðkunar sé fyrir hendi heldur en þó annars staðar þar sem á annan veg er háttað. Það hefur lengi verið ljóst að með núgildandi ákvæðum um hlutdeild ríkissjóðs í greiðslu stofnkostnaðar skólahúsnæðis, þ. á m. sundlauga, eiga fjölmörg minni sveitarfélög við sjávarsiðuna víðs vegar um landið þess engan kost að koma upp sundlaugum svo að viðunandi sé. Lítil og fjárvana sveitarfélög geta með engu móti lagt fram 50% af stofnkostnaði slíkra mannvirkja og háttar því svo til nú að á mörgum stöðum ern slík mannvirki alls ekki fyrir hendi og hafa ekki verið. Með flutningi þessa frv. er reynt að ráða þar á bót á þann hátt að fyrst og fremst sé ráðist í að byggja þessa aðstöðu upp á þeim stöðum þar sem sjávarútvegur er stundaður að verulegu marki. Samkv. upplýsingum, sem ég hef fengið frá menntmrn., íþróttafulltrúa, er ástandið í þessum málum með þeim hætti að af 64 stöðum, sem eru með íbúa undir 4000, er aðeins um að ræða 32 staði sem hafa sundkennsluaðstöðu, þar af 2 staði, sem hafa algerlega ófullnægjandi aðstöðu, og 6, sem eru með slíka aðstöðu í endurbyggingu eða smíðum. Samkv. þessu er ljóst að um 24 útgerðarstöðvar í landinu hafa, eins og málum er háttað í dag, sundaðstöðu. 30 slíkir staðir, útgerðarstaðir, hafa enga slíka aðstöðu til að kenna sund og þar af leiðandi með engum hætti hægt að fullnægja því ákvæði gildandi fræðslulaga í sambandi við sundkennslu. Þetta er nokkuð mismunandi eftir kjördæmum og landshlutum. Það er mjög áberandi að á Vestfjörðum er ástand langverst í þessum málum. Þar er um að ræða alls 13 staði sem kæmu til greina með að flokkast undir þessa skipan, ef sú breyting, sem hér er lagt til að gerð verði, næði fram að ganga, og af þeim 13 stöðum eru 8 sem alls enga aðstöðu hafa til sundkennslu og þar í eru útgerðarstaðir eða sjávarþorp sem sannarlega eru þess virði fyrir þjóðarbúið að sköpuð væri aðstaða til að sinna þessu verkefni. Á tveimur stöðum á Vestfjörðum, aðeins á Ísafirði og Patreksfirði, er nú fyrir hendi aðstaða til sundkennslu og sundiðkunar. Á þremur stöðum er um að ræða annað hvort ófullnægjandi aðstöðu algerlega eða aðstöðu sem er í byggingu. Þar stendur því þetta mál þannig, að því er Vestfirði varðar, að af þessum 13 útgerðarstöðum er aðeins um 2 að ræða sem hafa aðstöðu til sundkennslu og sundiðkunar. Þetta verður að teljast vægast sagt óviðunandi ástand með hliðsjón af því að frá Vestfjörðum berast til þjóðarbúsins æðimikil verðmæti í gegnum þann atvinnurekstur, sem fyrst og fremst er stundaður þar, sjávarútveg. Þetta lítur ekki jafnilla út í öðrum landshlutum. Á Norðurl. v. samkv. þeim upplýsingum, sem ég hef fengið, er alls um að ræða 7 staði sem mundu flokkast undir þetta og af þeim 7 stöðum eru 5 sem hafa þessa aðstöðu fyrir hendi, en aðeins 2 sem ekki hafa slíka aðstöðu. Á Norðurl. e. er alls um að ræða 12 útgerðarstöðvar, sem kæmu til með að flokkast undir þetta, og af þeim 12 hafa 8 þessa aðstöðu, þar af að vísu ein bygging í smiðum, en 4 hafa enga slíka aðstöðu. Á Austurlandi er um að ræða alls 13 staði í þessu tilviki og af þeim hafa 7 þessa aðstöðu fyrir eða eru með hana í byggingu, en 6 staðir hafa enga slíka aðstöðu. Á Vesturlandi er alls um að ræða 7 slíkar útgerðarstöðvar og af þeim 7 eru 5 sem hafa þessa aðstöðu, en 2 hafa hana ekki. Í Reykjaneskjördæmi er þarna um að ræða alls 6 staði og af þeim hafa 2 þessa aðstöðu, að vísu annar, sem er Grindavík, bráðabirgðaaðstöðu, en 4 útgerðarstaðir í Reykjaneskjördæmi hafa ekki slíka aðstöðu. Á Suðurlandi eru 4 slíkir staðir og hefur enginn þeirra þessa aðstöðu og er þó um að ræða allmikla útgerð frá þessum stöðum. Mér sýnist að samkv. þessum upplýsingum fari vart hjá því að ljóst sé, að ástæða er og það mikil ástæða til breytinga í þessum efnum, breytinga í þá átt að gera þessum sjávarplássum og útgerðarstöðvum fært að koma upp þessari lífsnauðsynlegu aðstöðu, í fyrsta lagi til þess að fullnægja gildandi fræðslulögum og í öðru lagi og ekki síður, að ég tel, í því skyni að á þeim stöðum, þar sem sjávarútvegur er svo yfirgnæfandi atvinnuvegur eins og viða er um þá staði sem hér er um að ræða, þá er það lífsnauðsyn að sjómönnum og sjómannsefnum sé gert kleift að læra sund og halda slíkri sundkunnáttu við. Þar getur í mörgum tilvikum verið um mannslíf að ræða, hvort slík kunnátta er fyrir hendi eða ekki. Nú má vel vera að einhverjum hv. þm. þyki heldur kynlegt að miða hér við ákveðna íbúatölu, og vissulega má um það deila hvort eigi að gera slíkt eða ekki og þá hvar eigi að draga mörkin. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að á þessum tiltölulega fámennu stöðum sé miklum mun örðugra um vik hjá viðkomandi sveitarfélögum að ráðast í slíkar framkvæmdir og því beri fremur að byrja á að styðja í auknum mæli við bakið á þessum stöðum heldur en þó hinum sem betur eru settir að því er fjármagn snertir. Einnig má vel vera að einhverjum hv. þm. þyki hér vera flutt mál sem hafi í för með sér allmikla útgjaldaaukningu hjá ríkissjóði, og vissulega er svo. En ég er þó þeirrar skoðunar að þetta mál sé svo alvarlegs eðlis að það eigi rétt á sér að veita slíkum byggingum forgang umfram ýmislegt annað, þó nauðsynlegt sé, sem hugsanlega yrði ráðist í á næstunni. Ég geri mér ljóst að hér getur verið um að ræða nokkuð mikið fjármagn af hálfu ríkissjóðs sem hann þyrfti að standa skil á, en ég held að þetta málefni sé vissulega þess virði að í það séu látnir fjármunir, því það er öruggt að þeir skila sér margfaldlega aftur í þjóðarbúið. Ég þarf í sjálfu sér ekki að hafa um þetta öllu fleiri orð. Ég er þeirrar skoðunar að það megi furðu gegna hversu mikið tómlæti hefur ríkt af hálfu löggjafans að því er þessi mál varðar. Ég efast um að hv. þm. almennt hafi gert sér grein fyrir því hvernig þessi mál standa víðs vegar á landinu og tel að það fálæti, tómlæti, sem mér virðist í þessum málum hafa ríkt, sé kannske fyrst og fremst eða a.m.k. fremur vegna þess að þm. almennt hafi ekki kynnt sér hvernig þessu er háttað heldur en það skorti vilja hjá þeim til þess að bæta úr og ráðstafa í þetta meira fjármagni en gert hefur verið. Ég tel að það sé vart sæmandi þjóð eins og okkur íslendingum, sem byggjum að langsamlega mestum hluta á sjósókn og sjávarútvegi og því, sem úr sjó kemur, þá sé það vart sæmandi að það ástand, sem nú hefur ríkt um árabil og áratugaskeið, haldi áfram. Það á að vera forgangsverkefni að mínu víti að ráða hér bót á og skipa svo málum að hægt sé af miklum hraða, vil ég segja, fara í framkvæmdir með þessum hætti. Ég vænti þess að í þeirri hv. n., sem kemur til með að fá þetta mál til umfjöllunar, verði um skilning að ræða á þessari brýnu nauðsyn til breytinga, og ég vænti þess jafnframt að sú hv. n. sjái sér fært að skila sem fyrst áliti sínu til þingsins, þannig að afgreiðsla þessa máls geti átt sér stað áður en þessu þingi lýkur. Ég hef ekki trú á því að það verði um andstöðu að ræða gagnvart þessari breytingu. Mér kæmi það á óvart, ef slík andstaða ætti sér stað hér á Alþ. Ég vænti þess sem sagt að þessu máli verði tekið af skilningi og velvild og það nái fram að ganga á þessu þingi því hér er um lífsspursmál að ræða. Ég vil svo leyfa mér, herra forseti, að leggja til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Ég vil taka undir það með hv. flm. þessa frv. til l. að hér er um nauðsynlegt mál að ræða. Þessi hugmynd um að hækka hlutdeild ríkisins í kostnaði við byggingu sundlauga er raunar ekki ný. Það hefur oft verið á þetta minnst, fólk hefur gert sér grein fyrir því að þarna er mjög brýn nauðsyn annars vegar hvað sundkennslu og sundkunnáttu varðar, ekki síst í sjávarplássum. Það má kannske segja að það sé ekki tímabært nú að koma fram með frv. eða till. hér á hv. Alþ. sem leggja auknar byrðar á ríkissjóð, og undir það tek ég. Hins vil ég þó vænta, að hv. Alþ. líti á þetta mál með þeim skilningi sem það verðskuldar. Það er enginn vafi á því að sundíþróttin almennt er ein sú heilsusamlegasta og mest heilsubætandi íþrótt sem við eigum völ á að iðka hér. En í útvegsstöðum um land allt, þar sem meiri hluti vinnandi manna er sjómenn sem þurfa að sækja á sjó út hvernig sem viðrar, er að sjálfsögðu fullkomin nauðsyn að þeir menn séu syndir. Það kann sumum að koma á óvart að í sumum okkar verstöðvum er manni tjáð að helmingur sjómanna á fiskiskipaflotanum sé ósyndur. Slíkt er náttúrlega óhæfilegt öryggisleysi og verður að bæta hér úr, og þá tel ég að sjálfsagðasta aðferðin sé að skapa aðstöðu til þess að kenna börnum og unglingum að synda, að ekki sé minnst á hina almennu hlið skólamálsins, að það er gert ráð fyrir sundkunnáttu sem skyldugrein til fullnaðarprófs á barnaskólastigi. Hitt vil ég jafnframt benda á, um leið og ég lýsi fullum stuðningi mínum við þessa hugmynd, að það væri full ástæða til þess að huga að því hvernig staðið er að uppbyggingu sundlauga og sundkennslumannvirkja og að það sé af ríkisins hálfu ekki gert ókleift fyrir minni og fámennari sveitarfélög að koma upp þessari aðstöðu. Þá á ég við það að manni hefur sýnst boginn fullhátt spenntur hjá þeim sem á vegum ríkisins hanna þessi mannvirki. Það er ekki langt um liðið síðan eitt slíkt dæmi kom upp í mínu kjördæmi, í litlu sjávarþorpi á Vestfjörðum, á Flateyri, þar sem sveitarstjórnin hefur kvartað sáran undan því að íbúunum þar sé af hálfu íþróttafulltrúa ríkisins og þeirra, sem ráða gerð byggingarinnar, með yfirbyggingu mannvirkisins lagður allt of þungur fjárhagslegur baggi á herðar. Að vísu mundi hagur sveitarfélagsins vænkast að mun ef kostnaðarhlutdeild þess yrði ekki nema 25% í staðinn fyrir 50%. Engu að síður tel ég það skyldu þeirra, sem þessum málum ráða, að stefna fyrst og fremst að því grundvallarmarkmiði að til sé aðstaða til sundkennslu. Tiltölulega lítil og ódýr sundlaug, alla vega sem fyrsti áfangi, mundi gegna fullvel því nauðsynlega hlutverki. Þess vegna get ég, um leið og ég mæli með skilningi gagnvart þessu frv., tekið undir hugmyndir sem hafa komið fram á Alþ. um að það sé settur einhver hemill á það hvernig opinberar byggingar eru hannaðar af hálfu þeirra er málum ráða á þessu sviði. Ég tel mjög mikið atriði að þessa sé gætt jafnframt. Það er rétt, sem kom hér fram hjá hv. flm., að það eru óhugnanlega mörg útvegspláss sem enga aðstöðu hafa til sundkennslu. Það er hrein óhæfa. Það hefur hingað til verið sveitarstjórnum nokkur þröskuldur í vegi líka, að jafnvel þótt byggingin væri upp komin, þá hefur reksturinn með upphitun, hugsanlega og venjulegast með olíu eða jafnvel kolum, verið allerfiður einnig. Það er sagt að við stefnum hraðbyri út í upphitun með heitu vatni og það finnst heitt vatn í jörðu nú þar sem engan óraði fyrir að það væri að finna, þannig að þessi þáttur málsins vænti ég að í framtíðinni verði auðveldari viðureignar, þ.e.a.s. hvað sjálfan reksturinn áhrærir. Ég endurtek: Ég lýsi fullum skilningi mínum á þessu máli og vænti þess að hæstv. ríkisstj., sem hér kemur til með að hafa ákvörðunarvaldið, sýni því þann velvilja sem það á skilið. Sjálf á ég sæti í þeirri n., sem frv. verður vísað til. og þar mun þessi afstaða mín koma fram.



Herra forseti. Mig langar til að segja örfá orð um þetta mál, og ég sé ástæðu til þess að þakka hv. flm. fyrir að hafa flutt þetta mál inn í þd. og vekja athygli á því. Það er nú svo, enda þótt sundkennsla sé ein af hinum lögboðnu kennslugreinum í landinu og enda þótt reynt sé að verða við þeim ákvæðum á þann hátt að börnum sé kennt að synda jafnvel á stöðum þar sem engin aðstaða er fyrir hendi, auk þess að tiltölulega stór hluti unglinga á skyldunámsaldri fer í aðra skóla þar sem sundaðstaða er, þá fer því víðs fjarri að þessi sundkunnátta nýtist ef til hennar þarf að taka síðar í lífinu hjá þeirri stétt manna þar sem sundkunnátta er mjög mikið öryggisatriði. Það er sem sagt ekki nóg að hafa lært kannske á 12, 13, 14 ára aldri að halda sér á floti. Ef ekki er fyrir hendi aðstaða til þess að viðhalda þessari líkamsþjálfun, þá kemur hún að sáralitlu gagni þegar til hennar þarf að grípa. Hér er um að ræða öryggismál og þetta er atriði sem liggur býsna þungt á stétt sjómanna og forráðamönnum sjávarþorpa, a.m.k. þeim sem um þetta hugsa. Það er að sjálfsögðu ekki frjótt að vera að vitna í ákveðin dæmi, en ég get þó ekki látið hjá líða að geta þess, að mér er það mjög í minni þegar rétt við fjarðarmynnið heima fórst bátur fyrir nokkrum árum. Þá komust af tveir menn, þetta var að hausti til, en veturinn áður höfðu þeir báðir haft aðstöðu til þess að iðka sund og gerðu það, og það var eingöngu því að þakka að þeir komust af, en hinir hlutu allir að lúta í lægra haldi fyrir náttúruöflunum. Þótt ég nefni þetta dæmi hér, þá eru eflaust mörg önnur slík sem hægt væri til að tína. Ég vil þess vegna taka undir það, að ég tel að málið sé þess eðlis að það þurfi að taka á því og gera meira. Ég held að við þyrftum að gera okkur grein fyrir af hvaða stærðargráðu kostnaðurinn kemur til með að verða. Frsm. var hér með ágætar upplýsingar um fjölda staða þar sem aukin kostnaðarhlutdeild ríkisins mundi koma til við að byggja upp aðstöðu. Ég er ekki svo bjartsýnn að láta mér detta í hug að á þessu ári verði hægt að setja lög sem komi til framkvæmda núna 1976. Ég held að þess vegna væri rétt að leita strax að leiðum, og við gerum okkur það öll ljóst að breyting verður ekki gerð nema ríkisstj. og þeir þingflokkar, sem að henni standa, hvort sem það er nú eða síðar, fyrst og fremst taki þessa stefnumarkandi ákvörðun um að fé skuli til þessara hluta veitt og þá í framhaldi af því að setja sér eitthvert takmark, eitthvert ákveðið ár þegar þessu marki skuli náð. Þá kemur að sjálfsögðu til að móta stefnu um leið í þá veru sem fram kom hjá hv. síðasta ræðumanni, hvernig þessi mannvirki verða hönnuð, hvaða staðlar það verða sem látnir skulu gilda fyrir þessi mannvirki. Og ég vil aðeins vekja athygli á því af því að umr. hafa farið fram - ekki endilega um sundlaugarbyggingar, heldur íþróttamannvirki almennt, að hvaða staðlar sem koma til með að verða ofan á varðandi íþróttahús, þá er ekki hér verið að tala um þau, heldur fyrst og fremst um sundlaugar og aðstöðu fyrir unglinga til þess að læra og fyrir fólk til að viðhalda líkamsrækt sinni. Ég vil þannig leyfa mér að taka undir málið. Ég er eins og hv. síðasti ræðumaður í þeirri n., sem kemur til með að fjalla um þetta mál, en ég vil taka undir það að nauðsynlegt er að skoða þetta mál vel.



Herra forseti. Ég sé að ég hefði líklega átt að bíða með að kveðja mér hljóðs aftur þar til hv. þm. Jónas Árnason hefur tjáð sig, en ég fæ þá að koma upp aftur ef þörf gerist, þó ekki væri nema, eins og ég vona, að hann taki undir málið og ég geti þakkað honum fyrir. Ég vil þakka þær undirtektir sem hér hafa komið fram frá hv. þm. Sigurlaugu Bjarnadóttur og Gunnlaugi Finnssyni. Ég hefði þó vænst þess að ég hefði heyrt fleiri tjá sig um svo mikilsvert mál sem a.m.k. það er í mínum huga sem hér um ræðir. En ég er ekki þar með að segja að það komi ekki að sama gagni stuðningur með þögninni, ef um það verður að ræða, heldur en þótt hér yrðu haldnar margar og langar ræður. Ég vil þó segja það, að þó að ég þakki þær undirtektir sem þessir hv. þm. létu í ljós, þá vænti ég þess að báðir þessir hv. þm., sem sæti eiga í þeirri n, sem málið fær til meðferðar, láti af hendi rakna meira en bara skilning, að þeir taki upp baráttu fyrir því að málið nái fram að ganga og að það verði með þeim hætti að hér sé hægt að breyta um. Það væri ábyggilega hægt að nefna fjöldamörg dæmi svipaðs eðlis eins og hv. þm. Gunnlaugur Finnsson nefndi hér áðan, þar sem getur verið um að ræða spurningu um líf eða dauða, spurningu um það hvort viðkomandi einstaklingur hefur átt þess kost að læra sund og síðan að halda þeirri kunnáttu sinni við ævilangt. Og það er ábyggilegt að þó að það megi rétt vera hjá hv. 9. landsk. þm. að það sé spurning hvort tímabært sé að flytja frv. um aukin útgjöld af hálfu ríkissjóðs, þá vil ég segja það fyrir mitt leyti, eins og ég raunar tók fram áðan í framsögu fyrir málinu, að ég tel að ef hæstv. ríkisstj. og stuðningsflokkar hennar sjá sér ekki fært að auka fjármagn til þessara hluta frá því sem nú er, þá tel ég að mál þetta sé þess eðlis og svo brýnt að það komi vel til greina að það njóti forgangs umfram annað, sem nú er í undirbúningi eða á að fara að framkvæma á sviði þessara mála, einmitt menntamálanna, þannig að ég er ekki með þessu frv. endilega að segja að það þurfi skýlaust að bæta öllu því fjármagni, sem þetta mundi kosta, við það sem nú er lagt til þessara mála. Ég tel að málið sé þess eðlis, að það komi vel til skoðunar að það njóti forgangs umfram aðrar framkvæmdir. Ég tek undir það sem kom fram hjá hv. 9. landsk. þm. í sambandi við uppbyggingu mannvirkja, ekki bara sundlauga, heldur, eins og hv. þm. Gunnlaugur Finnsson kom inn á, einnig íþróttamannvirkja almennt. Þetta var einmitt verið að ræða hér fyrir nokkru í sambandi við þáltill. sem var lögð fram um þetta efni, og það er auðvitað óhæfa eins og staðið hefur verið að þessum málum. Ég gat þess við þær umr. að það var í litlu sveitarfélagi vestur á landi, sem ekki hefur haft aðstöðu til sundkennslu eða sundiðkunar, að forráðamenn sveitarfélags heima fyrir áttu þess kost að koma upp sundlauginni sjálfri fyrir ca. 1 millj. kr., en það fylgdi því sá böggull að það þurfti að öllum líkindum að byggja búningsaðstöðu við þessa 1 millj. kr. sundlaug upp á líklega 7–8 millj., ef hún átti að vera þess virði að vera styrkhæf af ríkisins hálfu. Það er þetta, sem er um að ræða og verður að breyta. Með slíkri stefnu í þessum málum er hinum fámennari sveitarfélögum gert gersamlega ókleift að koma upp meira að segja bráðabirgðaaðstöðu til sundkennslu eða sundiðkunar, hvað þá meira. Og þessu verður auðvitað að breyta. Ef Alþ. samþykkti 75% þátttöku ríkissjóðs í slíkum mannvirkjum, þá færu kannske ráðandi menn í þjóðfélaginu að skoða hug sinn um það hvort ekki þyrfti með einhverjum hætti að breyta þeirri stefnu sem ríkt hefur, þannig að það væri hægt á hagkvæmari og ódýrari hátt að standa að uppbyggingu þessara mannvirkja, þegar ríkissjóður ætti að fara að taka svo stóran þátt í þessu sem hér er gert ráð fyrir. Þetta væri kannske líka ein leiðin til þess að opna augu ráðandi manna, sem ráða meðferð þessara mála, til þess að draga úr þeim gífurlega kostnaði og því óhófi sem mér virðist hafa ríkt í þessum efnum um áratugaskeið. Það er alveg rétt hjá hv. þm. Gunnlaugi Finnssyni, að þetta er auðvitað spurning um vilja hæstv. núv, ríkisstj. og þingflokka sem ráða meiri hl. á Alþ. Spurningin er um vilja þessara aðila til þess að málið nái fram að ganga. Ég vænti þess að þetta mál eigi það miklu fylgi að fagna innan hæstv. ríkisstj. og stjórnarflokka að það nægi til þess að koma málinu í höfn. Ég sé ekkert sem er því til fyrirstöðu að hægt sé að afgreiða þetta mál á þessu þingi. Ég sé ekkert því til fyrirstöðu. Ef við eigum að bíða eftir því að þessi mál verði tekin til gagngerrar endurskoðunar í heild, þá er ég hræddur um með tilliti til fyrri reynslu af endurskoðunaraðferðum hér á hv. Alþ., að það gæti tekið langan tíma, mörg ár að bíða eftir slíkri endurskoðun og fá þannig lausn á þessu máli. Það væri hægt að nefna ótal dæmi þess. Ég gæti gert það, og er ég tiltölulega nýgræðingur hér á Alþ., - nefnt ótal dæmi þess að þær endurskoðunaraðferðir, sem hér eru notaðar á hv. Alþ., eru kannske fyrst og fremst til þess fallnar að drepa málum á dreif, þótt að vísu séu til undantekningar þar um, þannig að ég vænti þess að þeir, sem eru sammála þessu, leggi hönd á plóginn og taki upp baráttu fyrir því, bæði stjórnarsinnar og stjórnarandstæðingar, að mál þetta fái þann byr sem nægir til þess að það fái afgreiðslu nú. Hitt er alveg rétt, og það hef ég tekið undir áður, að það þarf að breyta stefnunni í þessum málum, ekki bara varðandi sundlaugarbyggingarnar heldur og íþróttamannvirkin almennt talað. En ég óttast að slík endurskoðun með tilliti til breytinga, ef breytingar fást, taki það langan tíma að það verði líklega búið að fórna mörgum mannslífum til viðbótar því, sem nú er, vegna þess að slík aðstaða sem hér um ræðir er ekki fyrir hendi í hinum ótrúlega mörgu sjávarplássum víðs vegar í kringum landið.



Herra forseti. Ég vildi gjarnan að það kæmi fram, að það eru fleiri en vestfirðingar sem hafa skilning á nauðsyn þess að sundlaugar séu sem viðast á landinu og sem flestir íslendingar kunni að synda. Ég stend upp til þess að lýsa yfir stuðningi mínum við þetta ágæta mál sem hv. þm. Karvel Pálmason hefur flutt. Mér er kunnugt um nauðsyn sundlauga í mínu kjördæmi og þá ekki síður nauðsyn sundkunnáttu í sjávarplássunum. Það var sem sé alveg rétt, sem hv. þm. kvaðst hafa grun um, þegar hann talaði núna siðast, að ég mundi lýsa yfir stuðningi við málið. Hann sagðist vænta þess að ég mundi gera það og þá vildi hann þar með þakka mér fyrir. Ég lít svo á að hann hafi þegar þakkað mér nógu rækilega, þannig að hann þurfi ekki að koma aftur í ræðustólinn til að ítreka það.



Herra forseti. Allshn. Nd. hefur athugað þetta frv. og vísað því til umsagnar allmargra aðila, rætt um það á fjölmörgum fundum og hefur nú skilað nál. þar sem n. er algerlega sammála um afstöðu til þessa frv. Meginefni frv. má segja að sé þríþætt. Í fyrsta lagi kveður það á um að setja inn í umferðarlög ný ákvæði varðandi notkun og skráningu beltabifhjóla. Í öðru lagi kveður frv. á um breytingar á ákveðnum ákvæðum sem fjalla um vátryggingarfjárhæðir og felur í sér hækkun frá því, sem nú er í lögum, á vátryggingarfjárhæðunum og eigináhættunni. Og í þriðja lagi, sem er jafnframt meginefni frv., felur það í sér allverulegar breytingar á skráningu bifreiða. Varðandi tvo fyrst nefndu þættina er skemmst frá því að segja, að n. er sammála um að mæla með þeim ákvæðum, sem lúta að þeim, óbreyttum. Hins vegar er það niðurstaða n. að ekki skuli grípa til þeirra breytinga varðandi skráningu bifreiða sem frv. gerir ráð fyrir, og vil ég nú aðeins gera grein fyrir þeirri niðurstöðu. N. fékk umsagnir, eins og fyrr segir, frá allmörgum aðilum, m.a. Bifreiðaeftirliti ríkisins, lögreglustjóranum í Reykjavík, Félagi ísl. bifreiðaeftirlitsmanna, Sambandi ísl. tryggingafélaga, nokkrum tryggingafélögum og Félagi ísl. bifreiðaeigenda. Í þessum umsögnum komu fram aths., sumar jákvæðar, aðrar og miklu fleiri neikvæðar. Rökin fyrir því að breyta reglum um skráningu bifreiða, breyta þeim í það horf að láta númer fylgja bifreið frá upphafi og meðan hún endist, í stað þess að umskrá bifreiðar við eigendaskipti, og að fella niður skráningu bifreiða eftir lögsagnarumdæmum koma aðallega fram í grg. með frv. þar er sagt frá því að kostir breytingarinnar séu fyrst og fremst sparnaður í vinnu og aðstöðu. Í umsögn frá Bifreiðaeftirliti ríkisins er það endurtekið að kostir breytingarinnar séu fyrst og fremst sparnaður í vinnu og aðstöðu og minna vinnuálag á þeirri stofnun sem fer með umskráninguna, þ.e.a.s. Bifreiðaeftirlit ríkisins og lögreglustjóraembættum. Gegn þessum rökum hafa verið færð önnur rök sem felast einkum í því: Í fyrsta lagi, að hætt sé við að eigendaskipti komi ekki eins glöggt fram og nú þegar menn halda sínum gömlu númerum eins og á sér stað í dag. Einnig í öðru lagi, að hækkun á gjaldi fyrir skráningu eigendaskipta, eins og gert er ráð fyrir, muni stuðla enn frekar að vanhöldum á tilkynningum um eigendaskipti. Í þriðja lagi er bent á, að ekki sé tekið fram hvernig veðmálabækur skuli haldnar yfir ökutæki, þannig að kaupendur notaðra ökutækja geti verið fullvissir um að engar veðskuldir, fjárnám og þess háttar hvíli á þeim. Í fjórða lagi er talið, að möguleikar á góðu eftirliti hins opinbera minnki við þessa tilhögun. Í fimmta lagi er vakin athygli á því, að vátryggingafélög hafi notað núgildandi skrásetningarkerfi til að taka ákvarðanir um iðgjöld eftir áhættusvæðum, en samkv. reynslu sé áhættumismunur verulegur á milli þéttbýlis og dreifbýlis, og óttast er að aukin vanhöld á tilkynningu eigendaskipta, svo og að fellt sé niður að skrá bíla eftir umdæmum, raski þessu viðmiðunaratriði. Því er haldið fram og það er álit n., að til þess að mæta þeim sjónarmiðum, sem leiða til sparnaðar í vinnu og aðstöðu, sé hægt að grípa til ýmissa annarra aðgerða en að taka upp nýtt skráningarkerfi. Það má benda á að fella mætti niður þá skoðunarskyldu sem nú er við umskráningu. Það mundi spara nokkra vinnu. Það mætti jafnframt hugsanlega fækka nokkuð umskráningum með því að hækka greiðslur fyrir þær. Jafnvel þó að hugsanlegt væri að spara eitthvað með nýju umskráningarkerfi, þá eru líka nokkrar ástæður til að halda að kostnaður hljótist af því að taka upp nýtt fyrirkomulag. Í fyrsta lagi má benda á að ekki er annað sjáanlegt en setja þurfi á stofn nýja þinglýsingarstofu og þá sennilega í Reykjavík til þess að skrá í veðmálabækur bifreiðar og eigendur þeirra svo og ef eitthvað hvílir á þeim. Í öðru lagi eru líkur á því að fyrirhöfn bifreiðaeigenda eða eigenda ökutækja mundi mjög aukast við það að finna út hvort veðskuldir hvíldu á bifreiðum og til þess að ganga úr skugga um hver hafi verið eigandi, hvort rétt sé skýrt frá um aldur bifreiða og annað því um líkt. Í þriðja lagi má halda því fram, að hugsanlegt tjón geti orðið af því að minna öryggi er að eftirliti með bifreiðum og skráningu þeirra og þá einkum vegna veðskulda sem á þeim kunna að hvíla. Í fjórða lagi eru líkur á því, að iðgjöld mundu hækka þar sem ekki væri lengur hægt að taka mið af hinum ýmsu og ólíku áhættusvæðum. Í fimmta lagi er augljóst, að nokkur kostnaður mun verða af gerð nýrra númera sem verður að taka upp ef núverandi skráningarkerfi er lagt niður. Allt þetta út af fyrir sig og samanlagt gerir það líklegt að nokkur kostnaður hljótist af þessari breytingu sem frv. gerir ráð fyrir. Það er mat n. að þessi breyting sé svo róttæk að fyrir henni þurfa að liggja nokkuð sterk rök sem réttlæti þessa breytingu. N. hefur því miður ekki sannfærst af þeim rökum, sem fram koma í frv. eða í umsögnum sem borist hafa, og getur því ekki mælt með því að breytingin sé tekin upp. Bent hefur verið á að undirbúningur að nýju skráningarkerfi sé þegar hafinn, m.a. með kaupum á skráningarvélum, og tekin hafi verið upp ný spjaldskrá og skráningarskírteini. En í grg. með frv. er vakin athygli á því, að enda þótt þessi undirbúningur sé hafinn, þá sé hann algerlega óháður því hvort skráningarmerkjum verði breytt eða ekki og hann muni koma að notum engu að siður. Þetta er nauðsynlegt að taka fram, því að margir hafa bent á að óskynsamlegt sé að snúa nú við eftir að undirbúningur að nýju skráningarkerfi sé raunverulega hafinn. Það er tekið strax fram í grg. með frv. og er vissulega rétt, að sá undirbúningur getur komið að notum áfram og það skráningarkerfi, sem þar er í undirbúningi, má hafa jafnhlíða því skráningarkerfi sem í gildi er. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um nál. Það kemur fram í þskj. 454 hver afstaða n. sé og af hverju. Hún er á þá leið sem þar er frá skýrt, og ég mun því ekki lesa það upp né gera frekari grein fyrir því nema tilefni gefist til. Ég vil aðeins benda á að jafnframt þessu nál. hefur n. lagt fram brtt. á þskj. 462 sem eru í samræmi við það nál., sem ég hef gert grein fyrir, og laga þá frv. að því kerfi sem nú er, en látnar haldast þær breytingar sem frv. fól í sér varðandi beltabifhjólin og vátryggingarfjárhæðir.