Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson) : Nefndin hefir fengið til meðferðar tvö frv. um breyt. á l. um dýralækna. Annað frv. var frá hv. þm. N.-Ísf., og er það eingöngu um að fjölga dýralæknum um einn, en honum átti að bæta við í Vestfirðingafjórðungi. Var hugsunin sú, að hann hefði aðsetur á Ísafirði. Hitt frv. er frá hv. þm. Ak., og liggur það hér fyrir til umr. Þetta frv. felur að öllu leyti í sér það efni, sem var í frv. hv. þm. N.-Ísf., en auk þess eru þar ákvæði um nokkur fleiri atriði, svo sem um það, að samin skuli verða gjaldskrá fyrir dýralækna til að fara eftir o. fl. Að þessu athuguðu hefir nefndin talið rétt að fara þá leið, að taka þetta frv. fyrst til meðferðar og sjá afdrif þess, en ef þetta frv. nær fram að ganga, þá er frv. hv. þm. N.-Ísf. þar með afgr. N. mælir öll með því, að frv. verði samþ., en 2 þm., þeir hv. þm. Borgf. og hv. þm. A.-Húnv., hafa gert ágreining um eitt atriði þess, sem sé þann, að dýralæknunum verði fjölgað. Það, sem olli því, að meiri hl. n. vildi mæla með því, að frv. yrði samþ. óbreytt, er það, hvað Vestfirðingafjórðungur er afskorinn frá öðrum hlutum landsins og að þar með er útilokað fyrir þennan landshluta að vera aðnjótandi hjálpar þeirra dýralækna, sem þegar eru starfandi hér á landi. Einnig er það vitað, að mjólkurframleiðsla hefir upp á síðkastið farið mjög í vöxt í kringum Ísafjörð, og er það veigamikil röksemd fyrir því, að nauðsyn er, að dýralæknir sé þarna starfandi. Nefndin hefir því ekki séð sér fært annað en mæla með því, að frv. verði samþ. Enda er það svo, að þótt þetta virðist í fljótu bragði vera talsverður kostnaðarauki fyrir ríkissjóð, þá er það ekki eins mikið og ætla mætti fljótt á litið. Það eru nú þegar greidd nokkur laun fyrir dýralækningar á Vestfjörðum til ólærðra manna, en það mundi auðvitað leggjast niður um leið og þangað kæmi lærður dýralæknir. Ég skal að lokum geta þess, að mál þetta lá fyrir búnaðarþingi, og það mælti eindregið með því, að frv. um fjölgun dýralækna næði fram að ganga.

*Jón Pálmason: Hv. frsm. var ekki við um daginn. þegar töluð voru hér nokkur orð út af þessu frv. Ég skal endurtaka það, sem ég þá sagði, að ég álit, að í þessu efni sem öðrum verðum við að spara allt, bæði smátt og stórt, og ég álít, að þetta embætti sé algerlega óþarft. Ég byggi þetta ekki á því, að ég áliti ekki fullkomlega þörf á því að hafa dýralækni á Vestfjörðum, heldur álit ég, að miklu réttara væri, eins og sakir standa, að flytja aðsetur dýralæknisins frá Borgarnesi t. d. til Ísafjarðar. Með þeim samgöngum, sem nú eru milli Reykjavíkur og Borgarfjarðar, ætti dýralæknirinn, sem búsettur er í Reykjavík, að getu gegnt dýralækningum í Borgarfjarðarsýslu og Mýrasýslu. Þó að hér sé e. t. v. ekki nema um smáupphæð að ræða, er það ástæðulaust að vera að stofna til óþarfra útgjalda.



Ég lét nokkur orð falla um þetta mál við fyrri hluta þessarar umr., og mætti því segja, að óþarfi væri að hafa þau orð fleiri. En það eru ummæli hv. þm. A.-Húnv., sem ég get ekki látið ómótmælt. Hv. þm. hélt því fram, að það væri óþarft að bæta við öðrum dýralækni á Vestfjörðum. Þetta er ekki rétt. Hvað viðvíkur samanburði hans á hinum landshlutunum, sem ekki hafa nema einn dýralækni hver fjórðungur. þá skal það tekið fram, að þetta er ekki sambærilegt. Vestfirðingafjórðungur er sá landshluti, sem versta hefir aðstöðuna í þessu efni. Hv. þm. stakk upp á því að flytja dýralækninn frá Borgarnesi til Ísafjarðar. Að mínu áliti væri ekki hægt að bæta úr þörfinni, sem fyrir annan dýralækni er í Vestfirðingafjórðungi nú. með því að flytja aðsetur dýralæknisins til í umdæminu. Enda efa ég það stórlega, að Borgfirðingar,mundu sætta sig við það, að slíkt yrði gert, og ég efast um, að þeir þakki þm. sínum nokkuð fyrir að berjast fyrir slíku hér á Alþ. Það er ekki raunverulegur sparnaður, sem hér er á ferðinni, heldur er hér verið að kasta krónunni, en spara eyrinn. Sá aukni kostnaður, sem það hefði í för með sér að bæta einum dýralækni við á Vestfjörðum, er alls ekki geysilega mikill. Það er vitanlegt, að byrjunarlaun dýralækna eru 2500 kr. Nú er hinsvegar ekki völ á nema einum manni til að taka þetta starf að sér, og sá maður hefir ekki verið í embætti áður. Hann mundi því verða að byrja með byrjunarlaunum. Það hefir heyrzt, að stofna ætti 2 embætti innan skamms hvort upp á 10 þús. kr. Það er enginn, sem talar um það. En ef á að fjölga dýralæknum um einn, þá þykir mönnum nóg komið af eyðslunni. Það skýtur talsvert skökku við, að sömu menn skuli vera á móti fjölgun dýralæknanna, en með því að stofna 2 10 þús. kr. embætti.

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson) : Hv. þm. A.-Húnv. færði fram þá röksemd fyrir sinni brtt., að nú þegar væri einn dýralæknir í Vestfirðingafjórðungi, og það væri þá bezta ráðið að flytja hann á þann stað í fjórðungnum, sem bezt væri aðstaðan að sækja hann. Ég vil benda hv. þm. á það, að þó að svo sé að orði komizt, að umdæmi dýralæknanna séu bundin við fjórðunga, þá er slíkt ekki eðlileg skipun, enda er það ekki þannig í framkvæmdinni. Ég veit líka til þess, að dýralæknirinn í Borgarnesi hefir gegnt dýralækningastörfum víðar en í Vestfirðingafjórðungi, þar á meðal í nokkrum hluta Sunnlendingafjórðungs, þar sem er Borgarfjarðarhérað. Einnig hefir dýralæknirinn í Borgarnesi verið talsvert sóttur norður í Húnavatnssýslur, og þannig hefir hann bætt Húnvetningum upp þá vondu aðstöðu, sem þeir hafa til að ná til dýralæknis frá Akureyri. Ég álit þess vegna, að það geti ekki komið til mála að flytja dýralækninn frá Borgarnesi til Ísafjarðar. Ef það yrði gert, þá mætti segja, að Borgarfjörður, Dalir og Snæfellsnes væru algerlega dýralæknislaus, og einnig sá hluti Norðurlands, sem þessi dýralæknir hefir gegnt. Og ef við á annað borð göngum inn á, að nokkurt gagn sé að dýralæknum - og ég er einn þeirra, sem álít að svo sé - þá verðum við að hafa opin augun fyrir því að reyna að setja dýralæknana niður á þeim stöðum, þar sem bændur geta sem almennast til þeirra náð. Það hefir aldrei verið meiri þörf fyrir þessa stétt en einmitt nú, þar sem loðdýrarækt og mjólkurframleiðsla hafa færzt svo mjög í aukana. Og það er vitað, að loðdýrin eru ákaflega kvillasæl dýr, en jafnframt verðmikil, og þess vegna er mjög nauðsynlegt fyrir þá, sem stunda þennan atvinnurekstur, að geta náð til dýralæknis, ef með þarf. Við verðum því að játa, að þessar krónur, sem það mundi kosta að fjölga dýralæknum um einn, gætu fljótlega unnizt upp.

*Jón Pálmason: Það er út af fyrir sig ekkert undarlegt og því síður óvenjulegt, að fram komi meðmæli með því að fjölga í einni eða annarri stétt, frá þeim mönnum, sem þá stétt skipa. Það er þess vegna ekkert undarlegt, þó að hv. þm. Ak. mæli með því að fjölga í sinni stétt. Hvað viðvíkur því, sem hv. þm. sagði um kostnaðarhliðina, þá er það að segja, að nú eru hér á landi starfandi 5 dýralæknar, og laun þeirra eru ákveðin í fjárlögum 19000 kr. til þeirra allra, eða 3800 kr. að meðaltali á hvern þeirra. Viðvíkjandi þörfinni fyrir Vestfirði á að hafa dýralækni er það að segja, að það virðast ekki vera verri aðstæður fyrir Vestfirði að sækja dýralækni til Borgarness heldur en Húnvetninga og Skagfirðinga og sækja dýralækni til Akureyrar, a. m. k. að vetri til. Hvað viðvíkur því, sem hv. frsm. var að tala um, að það væri með öllu óhæft að hafa ekki dýralækni í Borgarfirði, þá er því til að svara, að nú þegar er kominn dýralæknir fyrir Suðurlandsundirlendið, sem hefir aðsetur í Reykjavík. Ég fyrir mitt leyti sé ekki, að hann hafi annað þarfara að gera en að sinna þörfum Borgfirðinga líka, með jafngóðum samgöngum og eru milli þessara staða. Þess vegna er að mínum dómi óþarft að fara að stofna þetta nýja embætti. Það er að vísu rétt, að hér er um smáupphæð að ræða. En það er á flestum sviðum í okkar þjóðarbúskap þannig, að það eru smáupphæðir, sem veigamestar verða, þegar heildarútkoman er reiknuð. Það eru smáupphæðirnar, sem alltaf eru að safnast saman og mynda stóru upphæðirnar í okkar útgjöldum.



Ég ætla, að ég hafi gert nægilega grein fyrir þessu frv. í grg., sem prentuð er aftan við frv. Læt ég þess vegna nægja að vísa til hennar. Ég vil leyfa mér að vænta þess, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og allshn.