Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er nú orðin nokkuð föst venja hér að fresta samkomudegi reglulegs Alþingis fram á haustið. Þetta frv., sem hér er til umræðu, fjallar um það og þá lagabreytingu, sem er nauðsynleg til þess, að svo megi verða. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um frv. neinar málalengingar af minni hendi, vegna þess að bæði um efni þess, form og þær ástæður, sem að því hníga,. er öllum hv. alþm. eins vel kunnugt og mér. Ég tel óþarft, að þessu frv. verði vísað til nefndar. Ef einhver hins vegar óskar frekar, að það fari til nefndar, þá hef ég ekkert á móti því.



Herra forseti. Frv. þetta á þskj. 302, sem ég flyt ásamt hv. 2. þm. Rang. (BFB), er borið fram að beiðni hæstv. félmrh. og í samráði við hann. Frv. er samið af nefnd, sem félmrh. skipaði, og var frv. nálega samhljóða því, sem hér liggur fyrir, lagt fram á Alþingi 1951, en hlaut þá ekki fullnaðarafgreiðslu. Það er eftirtektarvert. að árið 1884, eða þegar Alþingi hafði haft löggjafarvald aðeins um 10 ára skeið, voru sett hér lög, svonefnd ábúðarlög, sem fjalla um skipti jarðeigenda og leiguliða á lögbýlum í landinu. Þessi lög, ábúðarlögin, hafa síðan verið endurskoðuð og færð til samræmis við gildandi venju og lögð alúð við að hafa þau í því formi, sem bezt hentaði bæði eigendum jarðanna og leiguliðum. En nú er því svo háttað, að leiguíbúðir eru miklu fleiri en leigðar jarðir eru í landinu. Lögbýli í landinu munu alls vera 6–7 þúsund og ekki nema nokkur hluti, áreiðanlega mikill minni hluti þeirra, er í leiguábúð. Á árinu 1950 fór fram athugun á því, hve margar leiguíbúðir væru í stærstu kaupstöðum landsins. Þá kom í ljós, að í Reykjavík voru 6280 íbúðir seldar á leigu, á Akureyri 631 og í Hafnarfirði 406 o. s. frv. eða m. ö. o., að í þessum þremur kaupstöðum, sem ég hef nefnt, voru leiguíbúðir 1950 yfir 7000, eða fleiri en öll lögbýli í landinu. Þrátt fyrir þetta og þó að þróunin gangi í þá átt í þjóðfélaginu, að leiguíbúðir verði æ fleiri, þá er engin allsherjar löggjöf í gildi um húsaleigu. Þau húsaleigulög, sem hafa verið sett, hafa fjallað um viss atriði, þau hafa verið sett í sambandi við dýrtíðarráðstafanir, vegna styrjaldarástands og kveðið á um ýmis atriði, jafnvel skerðingu á umráðarétti húseiganda, hámark húsaleigu o. s. frv., en almenn ákvæði um samskipti leigusala og leigutaka eru ekki til í íslenzkri löggjöf. Þegar á þetta er litið, virðist alls ekki að ófyrirsynju, að félmrn. beitti sér fyrir því á árinu 1951 með skipun nefndar, að samið væri frv. um þessi efni, og var það frv. lagt fram á þingi 1951, eins og ég gat um áðan, og er nú flutt hér að nýju með litlum breytingum. Í I. kafla þessa frv. er að finna nokkur almenn ákvæði um leigumála, þar sem gert er ráð fyrir, að prentuð séu eyðublöð undir slíka leigusamninga og þau eyðublöð séu yfirleitt notuð. II. kafli frv. fjallar um leigufardaga og uppsögn húsnæðis, og eru þar aðeins staðfestar þær reglur um uppsagnartíma og fleira, sem venja hefur skapazt um. Í III. kafla er fjallað um afhendingu leigðrar íbúðar eða húsnæðis, og eru þau ákvæði, sem sá kafli hefur að geyma, einnig í samræmi við þær reglur, sem fylgt er og venja hefur skapazt um. IV. kaflinn er um stað og stund leigugreiðslu. Þar er gert ráð fyrir, að það verði ákveðin sem meginregla, að húsaleiga verði greidd fyrir fram. Í V. og VI. kafla frv. er fjallað um skyldur leigusala og leigutaka og þar á meðal viðhaldsskyldu húsanna. Þar er svo fyrir mælt, að leigusali skuli greiða skatta af húseign sinni, eins og venja er, en um viðhaldið er gert ráð fyrir, að þær reglur verði lögfestar, að leigusali annist viðhald allt utanhúss og á þeim hlutum íbúðarinnar, sem eru til sameiginlegra afnota, en leigutaki taki að sér viðhald íbúðarinnar innanhúss, og er þetta ákvæði miðað við það, að á þann hátt skapist meiri ábyrgðartilfinning hjá leigjanda um að ganga vel um íbúðina, ef hann sjálfur á að bera kostnað af viðhaldi þess, sem aflaga fer innan íbúðarinnar sjálfrar. Þá er enn fremur gert ráð fyrir því, að þegar skipti verða á leigjendum, fari fram úttekt á íbúðinni á svipaðan hátt og ákveðið er í ábúðarlögum, þegar leigjendaskipti verða á jörðum. VII. og VIII. kafli hafa að geyma ákvæði mjög almenns eðlis, og eru þau í samræmi við það, sem helgazt hefur af gildandi venju. En í IX. kafla er fjallað um rétt leigusala til að rifta leigumála húsnæðis. Fullyrða má, að ákvæði þessa kafla, ef að lögum yrðu, mundu koma í veg fyrir margvísleg málaferli. Mörg af ákvæðum 44. gr. eru að sönnu í samræmi við þær reglur, sem nú eru taldar gilda, en í frv. eru ákvæðin sett glögg og afmörkuð. En nú er þetta svo í framkvæmd, að ágreiningur um þessi efni verður að metast hverju sinni, og kemur í því efni oft til úrskurðar dómstóla um hvert mál fyrir sig. X. og XI. kafli frv. fjalla um atriði, sem ágreiningur hefur verið um, þ. e. um sérstakar ráðstafanir af hálfu stjórnarvalda, ef um húsnæðiseklu er að ræða, en slíkum ráðstöfunum fylgir að jafnaði nokkur skerðing á rétti húseigenda til að ráða húsum sínum að öllu leyti sjálfir. Í þessu frv. er svo frá þessu gengið, að þessi ákvæði eru heimildarákvæði, og með frv., ef að lögum verður, verður algerlega lagt á vald hlutaðeigandi bæjarstjórnar, hvort þessi ákvæði verði látin koma í gildi á hverjum stað eða ekki. Má þá ætla, að samkomulag geti orðið um að afgreiða málið í þeim búningi. Nefnd sú, sem undirbjó frv. um þetta efni 1951, sagði svo um efni þessa máls í grg., sem fylgdi því frv.: „Það leiðir af líkum, að á sviði húsaleiguréttar er þörf á ýmsum sérreglum, er víkja frá almennum reglum kröfuréttar, en slíkar sérreglur verða einungis settar með löggjöf frá Alþingi. Nauðsyn ber til, almenningi til öryggis, að setja ýmsar reglur, er takmarka hið almenna samningsfrelsi. Reynsla annarra þjóða staðfestir þetta. Hefur víða um lönd verið sett heildarlöggjöf um lögskipti leigusala og leigutaka, og virðist eigi síður nauðsyn á slíkri löggjöf á Íslandi en í grannlöndum vorum.“ Þessi orð eru vissulega í fullu gildi enn í dag, og eru þau vottur þess, að frv. um þetta efni er engan veginn að ófyrirsynju fram borið. Ég mun svo ekki hafa þessa framsögu lengri, nema sérstakt tilefni gefist til að taka aftur til máls, en legg til, að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umræður mikið, en mér þótti þó rétt að segja aðeins örfá orð við þessa umr. málsins, af því að svo vildi til, að ég átti sæti í þeirri nefnd, sem á sínum tíma hafði með þetta mál að gera og samdi það frv., sem hér er nú flutt af tveimur hv. þm. í þessari deild. Þetta er í þriðja sinn, sem frv. þetta er lagt fyrir Alþingi, og hefur ekki til þessa náðst samkomulag um afgreiðslu málsins. Liggja til þess ýmsar ástæður. Eins og hv. frsm. málsins gat hér um áðan og lauk ræðu sinni með - og vitnaði í grg. n., sem undirbjó frv., þá er það vitanlega mikil nauðsyn og mjög æskilegt, ef hægt væri að setja almenn lög um samskipti leigusala og leigutaka, vegna þess að eins og nú standa sakir eru í íslenzkum lögum engin ákvæði um þetta efni í löggjöfinni sjálfri, heldur er þetta svo að segja eingöngu byggt á venjurétti. Þetta leiðir auðvitað af sér það, að oft og tíðum rísa ýmis vandamál, sem erfitt er að leysa úr, jafnvel fyrir dómstólana, og því væri að mörgu leyti mjög æskilegt, að hægt væri að setja um þetta efni heildarlöggjöf. Um þetta atriði er ekki heldur ágreiningur að meginefni til, og hygg ég, að allir séu um það sammála, að æskilegt væri, að slík löggjöf væri sett. En það, sem hefur valdið því, að málið hefur ekki náð fram að ganga og sætt allmikilli mótspyrnu, er það, að í X. og XI. kafla frv. er tekin upp mjög mikil takmörkun á umráðarétti húseigenda yfir sínum húsum og það miklum mun meiri takmörkun en gilti jafnvel í húsaleigulögum stríðsáranna, þar sem eru ákvæðin í XI. kafla um húsaleigumiðstöð. Ég hirði ekki um að fara nákvæmlega út í þessi atriði á þessu stigi málsins, en vildi aðeins til leiðbeiningar fyrir þá hv. n., sem fær málið, geta þess, að það eru þau atriðin, sem ágreiningur varð um í n. á sínum tíma og hún klofnaði um. Það var sjónarmið sumra nm., að það væri óeðlilegt að taka upp slík ákvæði í almenn lög, heldur ætti, ef sérstakt neyðarástand bæri að höndum, svo sem venja er til, þegar þannig er ástatt, eins og á stríðstímum, - þá eru sett ýmis sérstök lög, sem eingöngu eru miðuð við það ríkjandi ástand, - að þá gæti verið ástæða til að setja slíka löggjöf, en slík löggjöf gæti aldrei gilt nema um stundarsakir vegna þeirrar miklu réttarskerðingar, sem í henni fælist. Það þótti sýnt, enda hefur reynslan þegar staðfest það, að hin ströngu réttarskerðingarákvæði, sem giltu í þeim húsaleigulögum, sem nú eru úr gildi fallin, hafa beinlínis orðið til þess að draga úr áhuga manna að eiga leiguhúsnæði, enda hefur reyndin orðið sú, að leiguíbúðum hér í Reykjavík hefur stöðugt farið fækkandi, en þar hefur húsnæðisskorturinn verið mestur, og það er einnig vitað, að sú staðreynd, að þetta frv. hefur sífellt verið til meðferðar hér í þingi, með þessum miklu réttarskerðingum, og alger óvissa um afdrif þess hefur beinlínis leitt af sér það, að ýmsir hafa ekki viljað leigja út frá sér húsnæði, sem þeir ella hefðu gert, af ótta við, að þeir yrðu þá að sitja uppi með þá leigjendur um ófyrirsjáanlegan tíma. Það kom fram það sjónarmið við samningu þessa frv:. að það væri eðlilegt að hafa hliðsjón af ábúðarlögum í sambandi við leigu á almennu íbúðarhúsnæði. Að minni hyggju er þar um ákaflega óskylda hluti að ræða, og þó að geti verið sterk rök fyrir því og nauðsynlegt að hafa þær miklu hömlur sem eru í ábúðarlögum um uppsögn á jarðnæði, þá sé ekki neinu svipuðu til að dreifa varðandi íbúðarhúsnæði og aðstæðurnar þar að mörgu leyti aðrar, enda mundi slíkt beinlínis leiða af sér það, að leiguhúsnæði mundi smám saman eða fljótlega hverfa úr sögunni. Út í það atriði skal ég ekki nánar fara í einstökum atriðum. Ég vildi aðeins í framhaldi af því, sem hv. fyrri flm. málsins gat um lauslega, benda á það, að í þessum almennu ákvæðum frv. er ein sérstök nýjung, en það er í sambandi við viðhaldsskylduna og úttekt húsnæðis, og ég vildi sérstaklega beina því til hv. nefndar, að hún athugaði þetta mál rækilega, vegna þess að það er vissulega margt, sem mælir með því, að ákvæðið sé haft og viðhaldsskylda lögð á leigutakann, en hins vegar með það í huga, að það verði betri umgengni um íbúðir. Hins vegar ber þess einnig að gæta, að hætt er við því, að það verði mjög þungt í vöfum og kostnaðarsamt, ef á að taka út íbúðir í hvert skipti, sem skipt er um leigjanda. Að vísu er nú fyrir þessu séð að nokkru leyti í frv. á þann hátt, að það er hægt að semja sig undan þessu ákvæði og ákveða það með samningi, að viðhaldsskyldan skuli vera á leigusala, eins og nú er í gildi. En þetta atriði væri ástæða til að taka til nokkurrar athugunar í hv. nefnd. Að öðru leyti hygg ég, að meginefni hinna almennu ákvæða frv. sé aðeins staðfesting á þeim atriðum, sem nú gilda og hefur verið framfylgt og praktiserað af dómstólum, og eins og hv. þm. sjá, þá er gert ráð fyrir því í frv., að lögin séu obligatorisk, þ. e. a. s., að það er ekki hægt að semja sig undan þeim nema þar, sem það er beinlínis fram tekið. Mín skoðun er sú, að það gæti verið farsælt og leitt þetta mál til skynsamlegra lykta, ef samkomulag gæti verið um það að lögfesta hin almennu ákvæði laganna, sem eru raunverulega þau atriði, sem máli skipta sem heildarlöggjöf í sambandi við samskipti leigutaka og leigusala, en fella niður X. og XI. kafla frv. Ég vil taka fram, að það kom fram beinlínis í n. á sínum tíma, að það var andstaða gegn því hjá sumum sveitarstjórnum og þá fyrst og fremst hjá bæjarstjórn Reykjavíkur að fá þetta sem heimildarákvæði, X. og XI. kafla. eins og hér er ráð fyrir gert, heldur vildi bæjarstjórnin miklu frekar hafa það sem bundið ákvæði, ef það á annað borð ætti að vera í lögum, heldur en að eiga sífellt yfir höfði sér, að það væri verið að leggja þá ábyrgð á sveitarstjórnina sjálfa að taka þá ákvörðun, sem hér um ræðir, enda hefur það hingað til verið sett með lögum frá Alþ. sem bindandi ákvæði, þegar jafnveigamiklar ráðstafanir hafa verið gerðar eins og hér um ræðir og um er að ræða jafngeysimikil inngrip í réttarstöðu borgaranna og yfirráðarétt þeirra yfir sínum eignum. Mér hefði því sýnzt skynsamlegt og vildi beina því til hv. n., hvort ekki væri athugandi að reyna að afgreiða þetta mál í því formi, að samkomulag gæti orðið um að afgreiða hin almennu ákvæði frv., en fella þessa kafla niður. Ég játa fúslega, að það gæti vissulega verið það ástand ríkjandi, að nauðsynlegt væri að hafa takmarkanir ýmsar í gildi í þessu efni. En hins vegar er nú reyndin sú, og ég hygg, að flestir séu sammála um það nú orðið, að eina heilbrigða lausnin á húsnæðisvandræðunum sé að reyna að byggja yfir fólkið, en ekki taka upp jafnóheilbrigt ástand og ríkti á stríðsárunum, þegar húsaleigulögin voru í gildi, og með öllum þeim ósköpum, sem þeim víða fylgdu í sambúð fólks í húsum, þar sem um slíkt nauðungarsambýli var að ræða, þannig að það mundi ekki leiða til neinnar heppilegrar úrlausnar á þessum húsnæðismálum, þó að slík ákvæði yrðu sett, heldur reynt að einbeita kröftunum að þeirri varanlegu og heilbrigðu lausn málsins, að sem allra flestir gætu eignazt sína íbúð sjálfir. Það skilst mér að menn séu sammála um og að hæstv. ríkisstj. muni einnig hafa nú til athugunar það mál, hversu reynt verði að greiða fyrir því, að frambúðarlausn fáist á þeim vanda. Slík frambúðarlausn hlýtur vitanlega eingöngu að vera á þeim vettvangi, að það sé reynt að stuðla að því, að sem allra flestir geti orðið sjálfstæðir húseigendur, en ekki að leysa málið með þeim gerviráðstöfunum að fara að taka upp nauðungarsambýli og þvingunarákvæði eins og hér er gert ráð fyrir í þessum tveimur köflum.



Herra forseti. Ég mun ekki fara að tala langt mál hér við 1. umr. þessa frv., sem er nú ekki nýr gestur hér á Alþ., því að það hefur tvisvar áður í svipuðu formi legið fyrir Alþingi, annað skiptið fyrir þessari hv. d. og í hitt skiptið fyrir hv. Ed. Ég ætla ekki heldur að fara að rekja forsögu þessa máls, sem er alllöng í raun og veru, og ekki heldur ræða um þau nefndarstörf, sem eru undanfari frv. En það voru einkum tvö eða þrjú atriði í ræðu hv. 2. þm. Eyf., sem komu mér til þess að segja hér örfá orð. Hv. 2. þm. Eyf. viðurkenndi, að þörf væri sérstakra húsaleigulaga, sem væru þá hliðstæð við ábúðarlög, - ég meina um réttindi og skyldur húseigenda og leigjenda á sama hátt og ábúðarlögin eru um réttindi og skyldur leigutaka og eigenda jarðeigna. Það skal viðurkennt, eins og hann tók fram, að það er margt óskylt með þessu tvennu, svo að það er ekki hægt að draga fullar hliðstæður af því, en grundvallaratriðin eru þó þau sömu, þ. e. að koma heilbrigðri skipan á þessi mál, eftir því sem unnt er, þannig að réttarstaða þessara aðila sé í meginatriðum mörkuð í lögum. Ég hygg, að það sé rétt, eins og hv. 2. þm. Eyf. líka viðurkenndi og tók fram í raun og veru, að það muni vera mjög lítill meiningarmunur meðal þeirra, sem um þetta frv. hafa fjallað, bæði við undirbúning þess, og hið sama hefur mér virzt koma fram í umræðum hér á Alþingi, að það væri ekki neinn verulegur ágreiningur um hin almennu ákvæði þessara laga, svo að það virðist hljóta að vera grundvöllur fyrir því að afgreiða frv. hvað þau atriði snertir. Og ég tel, að það sé miður farið, ef Alþ. gæti ekki nú sem allra fyrst og ég vil segja á þessu þingi náð samkomulagi um það. En það, sem aðallega gerði það að verkum, að hv. 2. þm. Eyf. virtist mæla gegn frv., a. m. k. í þeim búningi, sem það er nú, eru heimildarákvæðin í X. og XI. kafla laganna. Nú vil ég taka það fram, sem raunar þarf ekki, að þetta eru aðeins heimildarákvæði. En mér virtist, og það var það, sem kom mér mjög ókunnuglega fyrir sjónir og er svo algerlega andstætt minni skoðun á málinu, hv. 2. þm. Eyf. telja, að það væri þá betur farið, að þau ákvæði, sem felast í þessum köflum, væru ekki heimildarákvæði, heldur bein skylda að framkvæma þau, ef það ætti að setja þau í lög. Þessu er ég algerlega andstæður. Ég hefði aldrei fylgt því, að svona ákvæði væri sett inn í frv. og lögfest þar algerlega. Það hefði mér ekki dottið í hug, og það veit ég nú reyndar að hv. 2. þm. Eyf. hefði ekki heldur gert. En mér finnst aftur á móti mjög rétt og eðlilegt, að sveitarstjórnir fái tiltölulega víðtækar heimildir til þess að beita þessu ákvæði, þegar þeim finnst ástæða til. Og það er ekkert annað, sem hér er verið að gera. Ég skal viðurkenna, að þær heimildir, sem felast í þessum köflum báðum, eru allvíðtækar og það er vitanlega hægt að nota þær harkalega. En ég hef nú þá trú á okkar lýðræði og því skipulagi, að sveitarstjórnir mundu alls ekki nota þessi ákvæði, nema brýn þörf væri til, og það sé þess vegna ekki nein áhætta að leggja í hendur þeirra allvíðtækt vald á þessu sviði. Ég er ekki að segja, að það þurfi endilega að vera öll þau ákvæði, a. m. k. ábreytt, sem lagt er til hér í X. og XI. kafla frv. að lögfest séu sem heimildarákvæði fyrir sveitarstjórnir. Það geta verið nýir hlutir, sem ætti að setja þar inn, og það getur vel verið, að það ætti að fella eitthvað af þessu burt. En þetta er mín skoðun, og þess vegna er ég á því, að það megi ganga alllangt í að leggja slíkt vald í hendur sveitarstjórna. Mér fannst eins og hv. 2. þm. Eyf. teldi, að sveitarstjórnir væru settar í allmikinn vanda með því að fá slíkt vald í hendur, það væri þá betra að ákveða þetta fyllilega, að þetta væri hrein lagaskylda, en ekki láta þær hafna eða velja. Þetta finnst mér mjög einkennilegt, vegna þess að það getur verið mikil þörf á að beita sérstökum ákvæðum vegna ástands í einu sveitarfélagi, þótt það sé engin ástæða til að gera það í fjölmörgum öðrum. Vegna þess eru heimildarákvæði yfirleitt sett, hvort sem það er varðandi þetta mál eða önnur, að þá er reiknað með því, að það henti ekki fyrir allt landið eða allt ríkið, að þessum ákvæðum sé beitt, heldur sé smærri heildum þjóðfélagsins heimilt að nota það, þar sem ástæður eru þannig. Nákvæmlega út frá þessu grundvallarprinsipi, sem ég er alveg samþykkur og finnst eðlilegt og rétt, er það, að þessi heimildarákvæði eru sett hér inn í þetta frv. Nú skal ég viðurkenna, að það er vel hægt að hugsa sér þá leið til þess að leysa þetta mál, að frv. þessu væri skipt í tvö frv., annað væri almenn ákvæði um húsaleigu, sem sennilega er tiltölulega lítill ágreiningur um, og hitt væri þá aftur viss heimildarákvæði, sem sveitarstjórnir gætu beitt í einstökum tilfellum, þegar þeim þykir ástæða til. Það væri hægt að leysa málið þannig og afgreiða þá strax þann hlutann, sem kannske er ekki nokkur verulegur ágreiningur um, en slást þá um hinn og vita, hvernig vilji Alþ. er gagnvart því máli. En ég verð að játa, að mér fannst eðlilegt, að þetta væri í sama frv., og ekkert athugavert við það að neinu leyti út frá því grundvallarsjónarmiði, sem ég nú hér hef lýst, að það sé mjög eðlilegt, að sveitarstjórnir fái vald, sem þær geta beitt, þegar þannig eru ástæður, að þörf þykir, án þess að Alþ. þurfi að koma þar til ráða að öðru leyti en að velta heimildina í eitt skipti. Ég hef enga trú á, að það sé hætta á því, að sveitarstjórnir mundu misnota þetta; síður en svo. Ég gæti meira að segja frekar óttazt það, að þær í ýmsum tilfellum mundu kannske draga að nota þetta vald, þannig að það væri dregið úr hömlu að gera hluti, sem nauðsynlegt kynni að vera að gera í húsnæðismálunum vegna alvarlegs ástands í þeim þar. Ég ætla ekki að fara að tala um einstök atriði frv., hvorki um hin almennu ákvæði, sem níu fyrstu kaflar frv. fjalla um og svo síðustu kaflarnir í raun og veru líka, né heldur um einstök ákvæði í þeim köflum, X. og XI. kafla, er fjalla um þessar heimildir. Það á nú ekki við heldur við þessa 1. umr. að gera það. En ég vil aðeins taka það fram, af því að ég hef átt töluvert mikinn þátt í undirbúningi þessa frv. og það hefur verið lagt hér fram áður og er lagt hér fram enn, að ég lít svo á, að hér sé eyða og það stór eyða í okkar löggjöf, sem verði að fylla sem fyrst. Meina ég þar almenna húsaleigulöggjöf. Þess vegna mun ég, meðan ég er í sæti félagsmálaráðherra a. m. k., eftir því sem ég sé mér fært, ýta á það, að Alþ. sinni þessu máli, og mun leita að leiðum eftir því, að samkomulag náist um að afgreiða það. Mér dettur ekki í hug að halda fram, að það geti ekki verið til bóta á þessu frv. ýmislegt, sem fram kæmi, og ég er mjög fús til samvinnu við alla aðila um það. Það er siður en svo, að ég áliti, að það muni ekki vera. Ég gæti einnig verið til viðtals um það, að frv. væri skipt, en ég mundi frá mínu sjónarmiði fylgja jafnfast, þótt það væri gert, að bæði frv. yrðu afgreidd, út frá þeirri skoðun minni, að það sé hollt og heilbrigt að veita sveitarstjórnum yfirleitt töluvert mikið vald í þessum efnum, sem þau geta beitt eftir því, sem ástæður eru fyrir á hverjum stað. Ég taldi rétt, að þessi skoðun mín kæmi hér fram við 1. umr. frv. og þá ekki sízt út af því, sem fram kom í ræðu hv. 2. þm. Eyf., en ég veit raunar, að það er afar margt, sem við erum algerlega sammála um í þessu máli, eins og ég heyrði líka á hans ræðu áðan.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, af því að mér fannst hæstv. ráðh. hafa misskilið nokkuð orð mín. Í fyrsta lagi það, að ég hefði mælt gegn frv. Ég gerði það að vísu í því formi, sem það liggur fyrir nú, en tók, að ég hygg, mjög skýrt fram, að ég áliti, að það væri mikil nauðsyn á því að lögfesta almenn ákvæði um samskipti leigusala og leigutaka, eins og lagt er til í hinum almennu ákvæðum þessa frv., enda var í n., sem undirbjó frv., enginn ágreiningur um það efni og nm. allir sammála um þessi atriði. Af þeim sökum get ég ekki talið, að ég hafi mælt gegn frv., nema síður sé. Hins vegar var, eins og hæstv. ráðh. gat um, ágreiningur um hin sérstöku atriði, sem snerta bindingu húsnæðis og umráðaréttar yfir því, sem um ræðir í X. og XI. kafla frv. Það var sérstaklega eitt, sem hæstv. ráðh. sagði, sem ég vildi leiðrétta, að ég hefði haldið því fram, að það væri betra að taka bindingarákvæðin upp sem lögfestingu heldur en sem heimildarákvæði fyrir bæjarstjórnir. Ég sagði það ekki sem mína skoðun, heldur gat ég um, að það sjónarmið hefði komið fram í umræddri n., einkum frá fulltrúa þeim í n., sem sérstaklega túlkaði sjónarmið bæjarstjórnar Reykjavíkur, að það væri ekki óskað eftir því að fá slíkt sem heimildarákvæði, heldur, ef á annað borð Alþ. fyndist rétt að slíkt gilti, þá yrði það sem bundið ákvæði. En það er ekki mín skoðun, sem túlkast í því viðhorfi. Hæstv. ráðh. sagðist ekki mundu hafa fylgt þessu frv., ef gert hefði verið ráð fyrir því, að þessi þvingunarákvæði í X. og XI. kafla væru bundin í stað þess að vera heimildarákvæði. Hins vegar er það nú svo, að það var gert ráð fyrir því, þegar frv. var fyrst lagt fyrir Alþ. af hæstv. ráðh., þó að því hafi verið breytt nú, að þessi ákvæði væru einmitt bundin í Reykjavík og nokkrum kaupstöðum öðrum, en heimildarákvæði fyrir aðra kaupstaði, þannig að það var beinlínis ekki um neitt undanfæri að ræða fyrir viðkomandi sveitarstjórnir, þó að þessu sé breytt í því frv., sem hér liggur fyrir nú. Tel ég það persónulega til bóta, þó að ég búist við, að það muni koma viss andstaða frá ýmsum bæjarstjórnum vegna þessarar breytingar. Það, sem ég sagði um málið í minni ræðu, var fyrst og fremst til að uppiýsa ýmis atriði fyrir hv. n. með hliðsjón af því, að ég hafði átt sæti í n., sem undirbjó málið, en varðandi umr. um einstök atriði geri ég ráð fyrir, að betur eigi við að ræða það, þegar frv. verður tekið til 2. umr. Ég vildi sem sagt leiðrétta þennan misskilning, sem fram kom í ræðu hæstv. ráðh.