Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. Ólafur Björnsson): Herra forseti. Mál það, sem hér liggur fyrir til 2. umr., er nú búið að vera alllengi í meðförum hv. d. En ástæðan til þess dráttar, sem á hefur orðið og að ýmsu leyti er óæskilegur af ástæðum, sem ég síðar mun víkja að, er sú, að allmörg erindi hafa borizt frá ýmsum aðilum, þar sem óskað er frekari breytinga á tollskránni en frv. gerir ráð fyrir og gerðar athugasemdir við ýmis atriði frv. Þessum erindum hefur fjhn. yfirleitt vísað til tollskrárnefndarinnar til frekari athugunar. En svo fljótt sem álit tollskrárnefndarinnar lá fyrir um þessi atriði hefur málið verið afgreitt frá n., en þó er rétt að vekja athygli á því, sem raunar er getið um í nál. meiri hl., að fáein erindi eru enn óafgreidd frá tollskrárnefndinni. En álit hennar um þau mun liggja fyrir í dag eða á morgun, svo að að því leyti sem tollskrárnefndin telur æskilegt, að komið sé til móts við þessi erindi, þá munu verða fluttar um það brtt. fyrir 3. umr. Eins og þau tvö mál, sem fyrir liggja, bera með sér, hefur ekki náðst full samstaða í n. um afgreiðslu málsins. N. stendur þó öll að þeim brtt., sem fluttar eru á þskj. 487, en 2 hv, nm., fulltrúar Framsfl. í n., hafa borið fram till. um allmiklu viðtækari breytingar, sem ég síðar mun víkja að. En áður en lengra er haldið, vil ég víkja nokkrum orðum að þeim brtt., sem n. flytur sameiginlega, þeim til frekari skýringa. Það er í fyrsta lagi brtt. við 1. gr. frv., í a-lið. Í henni felst ekki annað en það, að gert er ráð fyrir, að tollur á þeim vörum, sem hér er um að ræða, lækki úr 100%, eins og frv. gerði ráð fyrir, í 80%. Tollskrárnefndin taldi, að þetta væri til samræmis við toll á öðrum skyldum vörum. B-liðurinn snertir kexframleiðsluna, þannig að tollur á tilbúnu kexi er lækkaður úr 125% í 80%. Tollskrárn. taldi, að þetta væri í samræmi við tollun á hliðstæðum vörum og innlenda framleiðslan á þessu sviði mundi njóta nægilegrar tollverndar, þó að tollurinn sé lækkaður sem þessu nemur. C-liðurinn, eða sú brtt., sem þar er flutt, er samkv. tilmælum frá Félagi ísl. iðnrekenda. Tel ég hann ekki þurfa frekari skýringa við. Hvað d-liðinn og sömuleiðís f-liðinn snertir, þá þótti eðlilegt, að gervibeitur bæru toll, sem væri í samræmi við toll á hliðstæðum útgerðarvörum. Einnig kemur það hér til, að n. hefur verið tjáð, að sjúklingar á Vífilsstöðum ynnu að þeirri framleiðslu, sem hér er um að ræða, og er það enn frekari ástæða til þess að taka tillit til þeirra óska, sem fram hafa verið bornar hvað þetta snertir. Lækkun á tolli á notuðum hjólbörðum er samkv. tilmælum frá Félagi ísl. iðnrekenda. Sama máli gegnir um g-liðinn um breytingu á tolli á pappír og vaxbornum pappa, að hún er einnig samkv. ábendingum frá Félagi ísl. iðnrekenda. H-liðurinn felur ekki aðra breytingu í sér en þá, að orðinu „kaðla“ er bætt inn í þennan texta til þess að taka af tvímæli, og í samræmi við annað þótti rétt að gera þá breytingu. l-liðurinn, eða sú breyting, sem í honum felst, er einnig gerð samkv. ábendingum frá Félagi ísl. iðnrekenda, lækkun á tolli íu 100% í 80%. Hvað j-liðinn snertir, þá er þar um orðalagsbreytingu að ræða samkvæmt ábendingu frá Félagi skókaupmanna, og sama máli gegnir um k-liðinn. Hvað snertir l-liðinn, þá er um það að ræða að hækka nokkuð toll á götuljóskerum, en í ljós kom, að hér var um innlenda framleiðslu að ræða, svo að þetta var í samræmi við þá tollvernd, sem hliðstæð framleiðsla nýtur að öðru leyti. Hvað snertir m-liðinn er þar um þá breytingu að ræða, að gelatínbelgir utan um lyf eru teknir út úr þessu tollskrárnúmeri og tollur af þeim lækkaður úr 100% í 15%, en eðlilegt þótti, þar sem hér er um að ræða umbúðir um lyf, að þær væru í sama tollflokki og lyfin sjálf. Þá kem ég að 2. brtt., a-lið. Þar er um orðalagsbreytingu að ræða varðandi skilyrði fyrir því, að fatlað fólk njóti tollafvilnunar á tilteknum fjölda farartækja. Áður var þetta orðað þannig, að menn nytu því aðeins þessara ívilnana, að þeir gætu ekki farið ferða sinna án farartækis. Ef þetta væri bókstaflega skilið, munu þeir sjálfsagt vera fáir, sem geta ekki undir neinum kringumstæðum komizt ferða sinna án farartækis, og þess vegna var samkv. tilmælum þeirra, sem fjalla um úthlutun þessara bifreiða, gerð sú orðalagsbreyting á, að þetta sé orðað þannig, að fólkið eigi erfitt með að fara ferða sinna án farartækis. B-liðurinn þarf að mínu áliti ekki nánari skýringa við, en sú breyting er gerð samkv. tilmælum Blindravinafélagsins. Þetta eru þær brtt., sem n. í heild leggur til að gerðar verði á frv. Eins og ég áður gat um, hefur hv. minni hl. borið frsm allmiklu víðtækari brtt á þskj. 490. Nú væri út af fyrir sig auðvitað æskilegt að geta framkvæmt þá tollalækkun, sem þar er um að ræða, en tvær ástæður liggja til þess, að meiri hl. sér sér ekki fært, að mæla með samþykkt þessara till., a.m.k. ekki að svo stöddu. Er önnur ástæðan sú, eins og fram kom í framsöguræðu hæstv. fjmrh. fyrir þessu frv., þegar það var lagt fram, að hvað snertir tolla á vélum, þá er það mál enn til ýtarlegrar endurskoðunar og gert ráð fyrir, að till. tollskrárnefndar í þeim efnum liggi fyrir næsta haust. Það sama hefur einnig komið fram í þeim viðræðum, sem fjhn. hefur átt við tollskrárnefndina. Hvað snertir önnur meginatriði þessara till. lækkun tolla af heimilistækjum og endurgreiðslu tolla af byggingarefnum eftir þeim reglum, sem hér er gert ráð fyrir, þá mundi hér óhjákvæmilega verða um allmikið fjárhagsatriði að ræða fyrir ríkissjóð, en með tilliti til þess, að fjárl. hafa þegar verið afgreidd, þá telur meiri hl. ekki fært að mæla með slíkum breytingum að þessu sinni. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fara öllu fleiri orðum um málið. Afstaða meiri hl. er í stuttu máli sú að mæla með samþykkt frv. með þeim brtt., sem ég nú hef lýst. En rétt þykir mér að vekja athygli á því, að það er þegar farið að valda talsverðum óþægindum, að sá dráttur hefur orðið á afgreiðslu málsins, sem raun er á, - óþægindum fyrir innflytjendur þessara vara og þó sérstaklega notendur þeirra. Að vísu felur frv. ekki í sér neina róttæka breytingu eða allsherjarendurskoðun á tollskránni, en samt er hér um allþýðingarmikla vöruflokka að ræða, sem tollur er lækkaður á, og má þar fyrst og fremst nefna handverkfæri. En það er eðlilega farið að valda allmiklum óþægindum, að innflutningur á þessum vörum hefur verið svo að segja stöðvaður frá því um miðjan febrúar. Það má sérstaklega í þessu efni benda á það, að gert er ráð fyrir lækkun tolla á landbúnaðarverkfærum og garðyrkjuverkfærum, að vísu ekki eins mikilli lækkun og hvað önnur verkfæri snertir, af því að þessar vörur voru í lægri tollflokki áður, en þó nægilega mikilli til þess, að innflytjendur munu ekki telja sér fært að taka þessa lækkun á sig. Með tilliti til þess væri mjög æskilegt, að hægt væri að flytja afgreiðslu málsins sem mest í hv. d., og rétt er, að það komi fram, að þó að fjhn. hafi að vísu ekki átt fulla samstöðu um málið, hafa fulltrúar stjórnarandstöðunnar þar sýnt hina mestu samvinnulipurð hvað það snertir að láta málið ekki tefjast í n. lengur en nauðsyn var á. Tollamálin eru vissulega stórmál, og ekkert við því að segja, þó að menn óski eftir að ræða þau. En hvað snertir þá almennu hlið fjáröflunar ríkíssjóðs, þá vildi ég leyfa mér að benda á það, að næstu daga mun skattafrv. koma til umr. hér í hv. d. Þá mun gefast tækifæri til þess, að því leyti sem mönnum liggur slíkt á hjarta, að ræða hina almennu hlið fjáröflunar ríkissjóðs, og ég býst við, að það mundi ekki verða eins óvinsælt, þótt ekki sé meira sagt, þó að einhver dráttur kynni að verða á álagningu skatta og innheimtu þeirra, eins og hitt, að þeir mörgu, sem stunda garðyrkju- og landbúnaðarstörf, gætu ekki keypt nauðsynleg verkfæri. Á þetta vildi ég að lokum leyfa mér að benda. Felst auðvitað ekki í því, að ég mælist undan því, að menn ræði efni þessa frv., eftir því sem þeir hafa löngun til. En hvað snertir almennu hliðina, þá vil ég leyfa mér að benda á þann möguleika að taka hana til meðferðar, þegar skattafrv. kemur til umræðu.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. meiri hl. gat um, hefur þetta mál verið alllengi til meðferðar í fjhn., og það á, eins og hann gat um, rót sína að rekja til þess, að það hafa borizt margvísleg erindi, sem öll voru til meðferðar í tollanefnd fjmrn., og það hefur ekki staðið á fjhn. að afgreiða þetta mál. í þessu frv. eru fólgnar leiðréttingar á ýmsu ósamræmi, sem komið hefur í ljós í tollskránni, sem samþ. var á hv. Alþ. í fyrra, og dreginn lærdómur af ýmissi reynslu, sem fengin er af framkvæmd hennar þetta eina ár, sem hún hefur verið í gildi. Og það er í rauninni ekki að undra, þó að eitt og annað komi í ljós eftir þá miklu formbreytingu, sem þá var gerð á tollskránni, sem þarf að leiðrétta. En breytingar, - sem verulegu máli skipta fyrir ríkissjóð eða neytendur, breytingar á tollapólitíkinni, eru í raun og veru engar fólgnar í þessu frv. Það eru ekki í því fólgnar neinar hækkanir til skaða, þó að einstaka liður sé hækkaður, og í þessu frv. eru fólgnar breytingar til lækkunar, sem ég hef enga ástæðu til þess að vanþakka, eins og t.d. á handverkfærum og varahlutum í heimilistæki, þó að þessar breytingar séu ekki stórvægilegri en það, að verulega þýðingu fyrir verðlagsmyndunina í landinu hefur þetta ekki. Skattabyrðin í þjóðfélaginu er orðin óhóflega mikil. Núv. ríkisstj. hefur aukið skattheimtuna úr um það bil 1000 millj. kr. eða minna en það, þegar hún tók við, og í um það bil 3000 millj. kr. Skattar og tollar, sem innheimtir hafa verið í ríkissjóð samkv. ríkisreikningum frá 1960 til 1982, eru þessir: 1960 1188 millj., 1961 1368 millj. og 1962 1714 millj. Á þessum 2 árum hefur þessi skattheimta, þ.e.a.s. skattar og tollar, hækkað um 44.9 %. Nú er þetta gjarnan skýrt af hálfu talsmanna hæstv. ríkisstj. á þann veg, að þetta séu afleiðingar af almennri verðlagsþróun í landinu og af auknum innflutningi. Þessi atriði eiga sjálfsagt sinn þátt í þessari þróun, en þær skýra hana engan veginn til fulls. Innflutningurinn á árinu 1962 var 3837 millj. og hafði þá aukizt um liðlega 700 millj. frá árinu 1960 eða um 24%. Vísitala framfærslukostnaðar á þessum árum hækkaði úr 104 og upp í 116, miðað við aprílmánuð, sem ég hef miðað hér við. Vísitala vöru og þjónustu hækkaði úr 106 og upp í 133 eða um 25%, vísitala framfærslukostnaðar um 12%. Þannig er það ljóst, að verðlagið hækkaði á þessum 2 árum ekkí nema u.þ.b. helminginn af því, sem skattahækkanirnar námu prósentvís. Ef litið er á hækkun á almennum tekjum á þessu tímabili, kemur í ljós, að árstekjur þær, sem hagstofan vinnur úr skattskýrslum með hliðsjón af verðlagningu landbúnaðarafurða, uxu á árinu 1960 til ársins 1962 úr 78900 kr. í 103600 kr. eða um 32.5%. Þegar verið er að ræða um álagningu skatta á árinu 1960 og 1962 og verið er að bera þá saman við tekjuaukningu, væri að sjálfsögðu eðlilegra að miða við tekjurnar á árinu 1959 og 1961, því að það eru þær tekjur, sem á var lagt á þessum árum, og úrtakstekjurnar fyrir þessi ár, 1961 og 1959, hækkuðu úr 74900 og upp í 85400 eða um 14%. Þannig nær engin þeirra hækkana, sem gjarnan eru hafðar til viðmiðunar og afsökunar á því, hvað skattar hafa hækkað mikið í landinu, svipað því þeirri hækkun, sem varð á innheimtu skatta og tolla samkv. ríkisreikningi á þessum árum, sem ég hef hér tekið til meðferðar. Það er skoðun okkar, sem erum í minni hl. fjhn., að þessar háu skattheimtur séu ákaflega skaðlegar, sérstaklega með tvennu móti. Tollarnir, sem lagðir eru á innfluttar vélar og tæki til útflutningsatvinnuveganna og framleiðsluatvinnuveganna í landinu, íþyngja þessum atvinnuvegum óhæfilega og rýra samkeppnismöguleika þeirra á erlendum og raunar einnig innlendum mörkuðum. Enn fremur eiga hinir háu tollar á byggingarvörum og ýmsum nauðsynjum til heimilisstofnunar mikinn þátt í að blása upp framfærslukostnaðinn í landinu með þeim afleiðingum, sem það hefur fyrir verðlagsþróunina og fyrir kaupgjaldsþróunina, sem hlýtur að fylgja í kjólfar dýrtíðarinnar. Hinn hái stofnkostnaður heimilanna hefur þau áhrif, eins og hann nú er orðinn, að mörgum ungum heimilum, sem eiga við þunga skuldabagga að stríða, eins og þau sjálfsagt eiga flest, þessu fólki finnst jafnvel sumu, að verðbólgan sé því nauðsynlegur bandamaður, til þess að það geti ráðið við eðlilegar fjárfestingar. Er það er að sjálfsögðu ákaflega óhollt fyrir verðlagsþróunina í landinu, að nokkurt fólk skuli þurfa að hafa þá tilfinningu, að verðbólgan sé því einhver bandamaður. Nóg er það, að nokkur hópur manna hefur verðbólguna að bandamanni til stórfelldrar eignasöfnunar, þó að ekki þurfi einnig að verða svo, að ungt fólk, sem þarf að ráðast í nauðsynlegar og eðlilegar fjárfestingar til heimilisstofnunar eða atvinnurekstrar, þurfi líka að líta á verðbólguna sem sinn bandamann. Þess vegna er það skoðun okkar í minni hl., að það sé ákaflega nauðsynlegt að reyna að draga úr þessum nauðsynlega stofnkostnaði. Af þessum ástæðum höfum við til viðbótar þeim brtt., sem hv. fjhn. flytur í heild, en þær brtt. eru flestar eða allar þannig til komnar, að þær eru fluttar eftir tilmælum einhverra aðila og með meðmælum tollskrárnefndar fjmrn., flutt brtt., sem lúta fyrst og fremst að tvennu: í fyrsta lagi lækkun á tollum á vélum og tækjum til framleiðslunnar til samræmis við þær framleiðslugreinar, sem bezt eru settar í þessu efni, og í öðru lagi flytjum við brtt. um verulega endurgreiðslu tolla af byggingarefni til íbúða af hóflegri stærð og lækkun tolla á heimilistækjum, sem nú má orðið telja til nauðsynja á hverju heimili, og við leggjum til, að tollur á slíkum tækjum lækki úr 80% í 50% eins og frv., sem hér liggur fyrir, leggur til að tollar á varahlutum til þessara tækja geri. Að sjálfsögðu er það líka óumdeilt, Að æskilegt sé, að tæki og vélar annars vegar og varahlutir til þeirra hins vegar séu í sama tollflokki. Ég skal minna á það, að við 1. umr. um þetta frv, gerði hæstv. fjmrh, grein fyrir því, að þær breytingar, sem fólgnar eru í þeirri brtt. okkar, sem ég hér taldi fyrsta, um lækkun á vélum og tækjum til framleiðslunnar, væru til meðferðar í fjmrn. og hjá tollskrárnefnd þess. Það er vissulega ekki nema ánægjulegt, að fjmrn. skuli hafa haft þessar breytingar til meðferðar og skuli, eins og fram kom í ræðu hans við 1. umr. málsins, hafa fullan skilning á nauðsyn þess, að þessar breytingar séu gerðar. Á hinn bóginn teljum við í minni hl., að lagfæring á þessu þoli ekki frekari bið. Ég vil leyfa mér í því sambandi að minna á það, sem raunar er minnt á í nál. okkar minni hl., að í grg. um kísilgúrverksmiðju er gerð grein fyrir nauðsyn þess, að þessar tollabreytingar eigi sér stað, og við leggjum þess vegna til, að fyrsta skrefið í þessu efni sé tekið með því, að samþykktar séu brtt. okkar um þessi efni. Við gerum okkur það ljóst, að sjálfsagt eru þessar brtt. eitthvað ófullkomnar. Sjálfsagt eru einhverjir liðir, sem þar hefðu átt að vera með, sem vantar í till. okkar, og e.t.v. á sér einnig stað, ef brtt. okkar yrðu samþykktar, einhver tollverndarskerðing, sem ekki væri í sjálfu sér fyllilega æskileg. Hins vegar álítum við, að þetta mál sé svo stórt og þýðingarmikið, að það verði þá heldur að taka upp þau randamál, sem af þessu kann að leiða, sérstaklega og auka þá e.t.v. annan stuðning við þær greinar, sem misstu tollvernd sína við þessar breytingar, enda munu þær ekki vera mjög umfangsmiklar í okkar atvinnulífi miðað við þann vinning, sem fengist af því fyrir útflutningsframleiðsluna alla, ef þessar till. yrðu samþykktar. Í öðru lagi leggjum við til, að tollar af byggingarefni til íbúða, sem eru ekki stærri en hámark þeirra íbúða, sem húsnæðismálastjórnin viðurkennir, nefnilega 360 kúbíkmetrar, séu að verulegu leyti endurgreiddir. Við leggjum til, að það sé endurgreitt upp í þessa hámarksstærð sem svarar 110 kr. á rúmmetra. Hámarksendurgreiðsla gæti með þessum hætti orðið tæplega 40 þús. kr. á íbúð, en meðalendurgreiðsla yrði væntanlega eitthvað lægri. Mætti gera ráð fyrir 30–35 þús. kr. á íbúð, og miðað við, að byggðar séu 1500 íbúðir, eins og nú er gert ráð fyrir að þurfi árlega, gæti þessi endurgreiðsla í heild numið rúmlega 50 millj. kr. Við gerum ráð fyrir því, að þessi upphæð, sem þarna er um að ræða, mundi nema milli 70 og 80% af öllum tollum, sem greiddir eru af innfluttu efni til slíkra íbúða. Og í þriðja lagi leggjum við svo til þá lækkun tolla á heimilistækjum, sem ég gat um áðan. Hv. frsm. meiri hl. gat þess í framsöguræðu sinni áðan, að það lægju einkum til þess tvær ástæður, að meiri hl. gæti ekki fallizt á þessar brtt. okkar, og hann gat um þessar tvær ástæður. Önnur þeirra var sú, að till. okkar um lækkun tolla á vélum og tækjum til framleiðslunnar væri nú í ýtarlegri endurskoðun í fjmrn., eins og hv. dm. er öllum kunnugt um, og væri eðlilegt að bíða úrslita þeirra athugana og þeirrar endurskoðunar. Ég held, að ég fari rétt með það, að það hafi m. a. komið í ljós í ræðu hæstv. fjmrh. við 1. umr. þessa máls, að ekki er gert ráð fyrir því, að þessari endurskoðun geti verið lokið á þessu ári, og það þykir okkur langt að bíða eftir næsta Alþingi með svo nauðsynlegar leiðréttingar eins og hér er um að ræða. Hitt atriðið, sem hv. frsm. meiri hl, gat um, var það, að hér væri um að ræða verulegt fjárhagsatriði fyrir ríkissjóð. Réttilega tók hv. frsm. meiri hl. það fram, að það gæfist kannske tækifæri til þess að ræða frekar um stefnuna í skattamálum og fjárhagsafkomu ríkissjóðs í sambandi við það frv., sem liggur fyrir d. og væntanlega kemur á dagskrá næstu daga, um tekjuskatt, og ég skal ekki heldur fara mörgum orðum um það atriði, að hve miklu leyti þessar brtt. eru fjárhagsatriði fyrir ríkissjóð eða að hve miklu leyti þær mundu stefna fjárhagsafkomu ríkissjóðs í voða, en mér þykir rétt að minna aðeins á örfá atriði í þessu sambandi. Það var stefna núv. hæstv. ríkisstj., sem boðuð var í upphafi starfsferils hennar, að óbeinir skattar skyldu að verulegu leyti koma í stað beinna skatta. Beinir skattar voru þá taldir óréttlátir, m.a. sökum þess, hve mikil brögð eru að skattsvikum, og það var talið hentugra að afla ríkissjóði tekna með óbeinum sköttum. Þá voru svo óbeinir skattar stórauknir, eins og hv. þm. er öllum minnisstætt, en beinir skattar voru lækkaðir snemma á árinu 1960, og þær tekjur, sem kallaðar voru þurftartekjur, voru gerðar skattfrjálsar. Með því frv. um breyt. á l. um tollskrá, sem hér liggur fyrir, er ekki vikið frá þessari stefnu, sem þá var boðuð, í neinu, því að breytingar til lækkunar á óbeinum sköttum eru ekki slíkar í þessu frv., að þær hafi nein áhrif á eða verði skoðaðar sem nein breyting á skattapólitíkinni yfirleitt. En hins vegar er vikið frá þeirri stefnu, sem mótuð var á árinu 1960 í skattamálum, með því frv., sem hv. frsm. meiri hl. minnti á áðan, frv. um tekjuskatt, sem ákveður lægri persónufrádrátt miðað við verðlagið en gert var, þegar stefnubreytingin var gerð í skattamálum í upphafi ársins 1960, og enn fremur ákveður hærri skattstiga í prósentum af skattskyldum tekjum en gilt hefur að undanförnu. Þetta er ágreiningslaust frá okkar hálfu, sem ávallt höfum talið skattastefnu hæstv. núv. ríkisstj. ranga. En þetta frávik, sem ríkisstj. er nú að leggja til, er einhliða til hækkunar. Og við teljum, að þá sé tímabært að gera einnig frávik frá hinni upphaflegu stefnu ríkisstj. með tilliti til þess að lækka þá einnig óbeina skatta, um leið og álagning beinna skatta er hlutfallslega aukin. Við teljum þess vegna, að það sé fjárhagslegur grundvöllur fyrir því að rýra tolltekjur ríkissjóðs nokkuð, svo sem gert er ráð fyrir í brtt. okkar, með tilliti til þess, að ríkisstj. hefur nú til meðferðar og mun væntanlega fá samþykkta þá stefnubreytingu að því er lýtur að beinu sköttunum, sem fólgin er í frv. um tekjuskatt, sem liggur fyrir þessari hv. deild. Áður en ég lýk máli mínu, vil ég enn fremur minna á það, að hv. þm. Daníel Ágústínusson, sem sat hér sem varamaður hv. 1. þm. Vesturl. um það leyti, sem frv. um tollskrá var lagt fram, lagði fram tvær brtt. á þskj. 316, og lýtur önnur að því að heimila fjmrn. að fella niður gjöld af hljóðfærum til notkunar í skólum og hin að því að heimila fjmrn. að fella niður aðflutningsgjöld af kvikmyndasýningarvélum fyrir félagsheimili og skóla. Ég vil leyfa mér að minna á þessar brtt, hv. þm. og geta þess, að við í minni hl. styðjum þær og mælum með samþykkt þeirra. Við mælum enn fremur með samþykkt frv., þeirra brtt., sem fjhn. flytur í heild, og að sjálfsögðu með brtt. okkar sjálfra.



Herra forseti. Ég mun ekki ræða hér mikið almennt um það frv., sem hér liggur fyrir. Ég er alveg sammála því, sem hér hefur komið fram, að með þessu frv. er ekki um neina stefnubreytingu að ræða í tollamálum, heldur einvörðungu tæknilegar breytingar, sem líklega og reyndar vafalaust eru til bóta við framkvæmd tollheimtunnar, en skipta litlu sem engu um byrðar á landsmenn. í samræmi við það, að hér er ekki um neina slíka stefnubreytingu að ræða, er ekki hreyft við neinu í þessu frv., sem varðar rekstur heimilanna í landinu. Þar situr allt við það sama og áður. Stefna hömlulausrar tollheimtu og skattheimtu af hinni almennu neyzlu er trúlega fylgt eins og áður, og það er sýnilegt með flutningi þessa frv., að þar er ekkí meiri vilji til breytinga frá því, sem verið hefur, heldur en áður. Með hliðsjón af þessu tel ég tilgangslaust að flytja nú brtt. í þá átt að létta byrðar hins almenna neytanda í landinu, þar sem það verður að telja fullreynt að svo komnu a.m.k., að enginn bilbugur er á hæstv. ríkisstj. til þess að slaka nokkuð á í þeim efnum, hversu brýn nauðsyn sem væri þó á því nú heldur en oftast áður að létta nokkuð það dýrtíðar- og verðbólguflóð, sem nú er fremur en nokkru sinni áður að kaffæra afkomumöguleika láglaunafólks í landinu. Við setningu tollskrárlaganna á síðasta Alþingi flutti ég allmargar brtt. í þá átt að létta byrðar af hinni almennu og óhjákvæmilegu neyzlu, og þær till. voru allar felldar. Ég mun því ekki freista þess nú að leggja hæstv. ríkisstj. undir neitt nýtt próf í þessum efnum. Og auk þess bætist það svo við, að tillögugerð varðandi þetta frv. er örðugri af hálfu okkar Alþb.-manna heldur en áður, þar sem við eigum engan fulltrúa í þeirri n., sem um frv. hefur fjallað. Ég hef hins vegar ákveðið að leyfa mér að flytja tvær brtt. við 2. gr. frv. Þær till. varða ekki að neinu heildarstefnuna í tollamálum og eru þess eðlis, að um þær ætti að geta orðið samkomulag, þó að deildar meiningar séu um heildarstefnuna. Þessar brtt. varðandi 2. gr. frv. eru efnislega þær, að í stað þess, að lagt er til að gefa eftir aðflutningsgjöld af 150 bifreiðum til fatlaðra og lamaðra, verði þeirri tölu breytt í 250, og enn fremur, að það verði sett inn í lögin, að aðflutningsgjöldin verði afskrifuð á ákveðnu árabili, á 6 árum, og að þeim tíma liðnum komi þeir, sem njóta þeirrar eftirgjafar, til greina með nýja eftirgjöf. Þessar till. eru mjög í samræmi við það, sem samtök öryrkja hafa barizt fyrir nú um margra ára skeið, en hefur ekki verið til þessa sinnt nema að litlu leyti. Í grg. þessa frv. er sagt, að í stað þess, að í gildandi lögum sé heimild fyrir eftirgjöf af 50 bifreiðum árlega, sé nú lagt til, að þær verði 150. Þetta er að vísu rétt, svo langt sem það nær. En þó er þetta sagt á nokkuð villandi hátt, vegna þess að a.m.k. á 2 s.l. árum hefur verið leitað sérstakrar heimildar um þessar eftirgjafir og þær hafa verið um 150 bifreiðar á ári, svo að hér er ekki um neina fjölgun að ræða frá því, sem verið hefur. Það verður að telja fullkomlega rétt hjá öryrkjasamtökunum, að hér sé um algerlega ófullnægjandi tölu að ræða. Mér er kunnugt um það, að öll árin, síðan þessar eftirgjafir fóru að tíðkast, hafa umsóknir verið mörgum sinnum fleiri en unnt hefur verið að sinna og oft og tíðum a.m.k. 4–5 sinnum fleiri en hér er gert ráð fyrir. Það er því suðsætt, að mikill fjöldi umsækjenda, sem á sama eða svipaðan rétt á að fá eftirgjöf eins og þeir, sem hana geta fengið vegna þessarar takmörkunar, fær ekki sinnt að neinu leyti þörfum sínum í þessum efnum. Þá er það varðandi afskriftirnar. Það er að sjálfsögðu bæði óhentugt og dýrt fyrir alla að eiga gamlar bifreiðar, og það kemur auðvitað sérstaklega hart niður á þessu fólki, sem þarna ræðir um og hverra fjárhagur oftast er þrengri en almennt gerist. Það segir sig svo líka sjálft, að möguleikar þessa fólks til þess að halda bifreiðum sinum við eru á margan hátt óhægri en flestra annarra. Það er því auðsætt, að þegar þessar bifreiðar eru orðnar úr sér gengnar og viðkomandi þarf að endurnýja þær, eru þeir oftast nær í sömu sporum og þeir, sem aldrei hafa áður fengið eftirgefin aðflutningsgjöld á bifreiðum. Það mun vera svo, að aðflutningsgjöldin af þessum bifreiðum séu að vísu afskrifuð á 5 árum, að ég held, það mun vera framkvæmdin á þessu, en hins vegar er það aðeins gert í eitt skipti fyrir öll, þannig að þeir, sem einu sinni hafa fengið eftirgjöf, koma ekki til greina upp frá því. Það er að vísu svo, að öryrkjasamtökin hafa verið með fleiri og fleiri óskir í þessum efnum, sem vafalaust væri rétt að athuga og taka að einhverju leyti til greina, en ég tel, að það ætti þá frekar heima í reglugerð um þessi efni. Það er t.d. það, að þeir hafa mjög sótt eftir því, að það væri frjálst val bifreiða, en ekki bundið við bifreiðainnflutning frá vissum löndum, sem a.m.k. fyrir suma þá aðila, sem hér er um að ræða, kemur sér mjög illa. T.d., svo að einhver dæmi séu nefnd um þetta efni, má nefna það, að frá þeim löndum, sem þessi innflutningur hefur verið bundinn við, er ekki unnt að fá bíla, sem eru sjálfskiptir, en það er oft mjög nauðsynlegt fyrir fatlað fólk að hafa ráð á slíkum bifreiðum og getur beinlínis ráðið úrslitum um það, hvort það er fært um að aka þeim eða ekki. T.d. maður með staurfót, það getur verið erfitt fyrir hann að skipta gírum á venjulegum bíl, en hins vegar auðvelt fyrir hann að aka bíl, sem er sjálfskiptur. Það má nefna það, að handarvana maður, þ.e.a.s. maður, sem vantar aðra höndina, getur auðveldlega ekið slíkum bíl, ef hann er með vökvastýri, en naumast að öðrum kosti. Það eru einmitt svona ástæður til þess, að öryrkjasamtökin hafa oft, árlega held ég, óskað eftir því, að á þessu yrði breyting. En ég tel, eins og ég sagði, að þarna eigi frekar að vera um framkvæmdaratriði að ræða, þar sem það á við, heldur en að það sé ástæða til að festa það í lögum. Um þessar eftirgjafir er það annars að segja, að það verður að telja, að hér sé um að ræða einhverja handhægustu aðferð, sem hugsazt getur, til þess að létta undir með þessu fólki, sem þarna kemur til greina, í lífsbaráttu þess. Og það er ekki aðeins, að það sé handhæg aðferð af hálfu ríkisvaldsins, heldur er hún kostnaðarlaus með öllu. Og auðvitað er það svo, að ríkið hirðir ekki svo litlar tekjur, jafnvel þó að aðflutningsgjöldin séu felld niður að mestu eða öllu leyti af olíu, varahlutum og öðrum þörfum þessara farartækja, og það er því síður en svo, að það geti verið nokkur skaði fyrir ríkissjóðinn, þó að þessi ákvæði séu ekki ákaflega þröng, og mætti vel verða við óskum öryrkjasamtakanna í þessum efnum, án þess að um nokkurn skaða geti verið að ræða fyrir hið opinbera. Það er líka sjálfsagt að hafa það í huga, að þessar eftirgjafir og þeir möguleikar, sem skapast fyrir öryrkja til sjálfsbjargar, beinlínis gera það að verkum, að mörgum er mögulegt að bjargast af án annarrar aðstoðar af hálfu hins opinbera, og þannig gæti raunverulega verið um beinan sparnað þjóðarheildarinnar að ræða. Það virðast því öll rök mæla með því, að það verði í ríkara mæli en áður orðið við tilmælum öryrkjasamtakanna og heldur en gert er ráð fyrir í þessu frv, og það verður að telja, að ekki verði með sanngirni a.m.k. gengið á móti þeim till., sem þau hafa árum saman beint til stjórnarvaldanna í þessum efnum. Ég orðlengi þetta svo ekki frekar, herra forseti. Ég hef leyft mér ásamt hv. 8. þm. Reykv. að flytja skriflega brtt. um þau efni, sem ég hef rakið, og vil ég fara þess á leit við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða fyrir till., þar sem þær eru bæði skriflegar og of seint fram komnar.



Herra forseti. Frv. þetta um stækkun á lögsagnarumdæmi Akraneskaupstaðar hef ég leyft mér að flytja eftir beiðni bæjarstjórnar Akraness. Eins og fram kemur í grg. fyrir málinu, er það talin óhjákvæmileg nauðsyn að stækka lögsagnarumdæmið, þar sem nú stendur yfir skipulagning á því landssvæði, sem næst er kaupstaðnum, og byggingarframkvæmdir fyrirhugaðar þar á næsta ári. Áður en unnt er að leyfa umræddar byggingarframkvæmdir, verður bæjarfélagið að leggja í mikinn kostnað, t.d. í sambandi við gatnagerð, raflögn, vatns- og skolpveitu og annað það, sem óhjákvæmilegt er talið í þessu sambandi. Mestur hluti þess landssvæðis, sem hér um ræðir og fyrst verður skipulagt, eru jarðirnar Garðar og Kalmansvík. Báðar þessar jarðir eru eign kaupstaðarins, og hefur svo verið um langan tíma. Varðandi mestan hluta jarðarinnar Garða er það að segja, að allt frá 1. des. 1939 hefur verið í gildi samningur, sem gerður var á milli hreppsnefnda Ytri-Akraneshrepps og Innri-Akraneshrepps um það, að allt Garðaland að undanskildum býlunum á Sólmundarhöfða skuli tilheyra Akranesi á sama hátt og um eitt og sama lögsagnarumdæmi væri að ræða. Var þá samið um þær bætur, sem Ytri- Akraneshreppur skyldi greiða fyrir þá tekjurýrnun, sem Innri- Akraneshreppur var talinn verða fyrir vegna þessa samnings. Í 2. gr. frv. er kveðið á um það, að Akraneskaupstaður tekur að sér framfærslu allra þeirra þurfamanna, sem eru eða verða og framfærslurétt eiga eða mundu eignast í Innri-Akraneshreppi, ef lög þessi yrðu ekki sett, vegna fæðingar og/eða dvalar á landi því, sem skv. frv. þessu fellur undir lögsagnarumdæmi Akraness: Þar sem frv. þetta nær yfir stærra landssvæði en áðurnefndur samningur nær til, er að sjálfsögðu í frv. gert ráð fyrir því, að Innri- Akraneshreppur fái bætur fyrir þá tekjurýrnun, sem hreppsfélagið nú verður fyrir og leiðir af l. þessum. Báðir aðilar, sem hér eiga hlut að máli, telja eðlilegast, að bæturnar verði ákveðnar af gerðardómi, svo sem 3. gr. frv. felur í sér. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja frekar um málið, en legg til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og félmn.