Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. þessarar hv. d. hefur rætt frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 78. N. varð ekki sammála um afgreiðslu þess. Meiri hl. n. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt, og skrifar hv. 5. þm. Reykn. undir nál. með fyrirvara. Minni hl. fjhn. skilar séráliti. Frv. þetta, sem hér um ræðir, er komið frá Nd. Við meðferð málsins þar kvaddi fjhn. á sinn fund bankastjóra Seðlabankans og fulltrúa frá viðskiptabönkunum og ræddi efni frv. við þá. Fulltrúi Seðlabankans mælti með frv., en fulltrúar viðskiptabankanna höfðu af því nokkrar áhyggjur og töldu, að verulegur hluti andvirðis hinna seldu bréfa yrði dreginn út úr veltu viðskiptabankanna. Um það, hver sú upphæð gæti raunverulega orðið, lá þó ekkert fyrir. Efnislega hafa þm. yfirleitt verið sammála um, að það væri rétt stefna að taka innlent lán og fjármagna þannig að hluta til framkvæmdir ríkisins innan ramma framkvæmdaáætlunar hverju sinni. Hins vegar hefur á undanförnum árum orðið nokkur ágreiningur um skilmála bréfanna varðandi framtalsskyldu og útgáfu þeirra til handhafa. Í frv. því, sem hér liggur fyrir, er nokkuð komið til móts við þá gagnrýni, sem uppi hefur verið höfð, því að nú er gert ráð fyrir, að bréfin verði skráð á nafn, og verður að telja það til bóta. Það hefur verið gagnrýnt, að ekki lægi fyrir, til hvers nota skyldi þetta fé, sem fæst, þar sem ekki lægi fyrir framkvæmdaáætlun fyrir árið 1972. Það kom þó fram hjá nm., bæði í meiri hl. og minni hl., að það væri tæpast von eða a.m.k. væri það skiljanlegt, að slík áætlun væri ekki fullbúin, þar sem ríkisstj. hefði setið skamman tíma. Hins vegar liggja fyrir endurteknar yfirlýsingar hæstv. fjmrh. um, að andvirði þessa láns verði að sjálfsögðu ráðstafað af Alþ. í sambandi við afgreiðslu framkvæmdaáætlunar ársins 1972 síðar á þessu þingi. Hæstv. fjmrh. hefur látið þá ósk í ljós, að unnt yrði að hraða afgreiðslu þessa máls. Meiri hl. fjhn. vill ganga til móts við þessar óskir nú og leggur til, að frv. það, sem hér liggur fyrir, verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Mér þykir nú hafa verið lagður þungur. baggi á herðar hv. 4. þm. Vestf. að þurfa að tala fyrir þessu máli. En hann kiknaði ekkert undir því, sem hans var von og vísa, því að hann er hraustmenni. Hins vegar vakti það athygli mína nokkuð, hvernig hann byggði upp sína ræðu. Hann vék að því, að það hefði verið gagnrýnt, að ekki lægi fyrir, til hvers ætti að nota þetta fé. Það hefur ekki verið gagnrýnt hér í þessari hv. d., og þegar ég við 1. umr. málsins fór um frv. nokkrum orðum og gagnrýndi það, þá var það einmitt alls ekki á þeim grundvelli, vegna þess að ég taldi, þó að það væri æskilegt, og undanfarin ár hefur jafnan verið gerð grein fyrir því við öflun þessa fjár, að þá væri, eins og sakir stæðu nú, alls ekki hægt að ætlast til þess, að þessi áætlun um notkun fjárins lægi fyrir. Ég gagnrýndi hins vegar málið út frá allt öðrum sjónarhóli, og mér þætti mjög vænt um að fá að heyra skoðun hv. frsm. meiri hl. á því atriði. Það var, að þetta lán væri boðið út að tilefnislausu, vegna þess að það er ekkert, sem bendir til þess, að það sé ekki hægt að selja þessi skuldabréf alveg eins eftir áramót og fyrir áramót. Og það hefur aldrei gerzt áður, að þessa fjár til framkvæmdaáætlunar hafi verið aflað árið áður en á að nota það. Það liggur fyrir, að það á ekki að nota það á þessu ári, og það, sem ég gagnrýndi, var einmitt, að það skyldi ætlunin að bjóða þetta lán út, þegar verst gegnir fyrir viðskiptabankana og lánakerfið í landinu, og það er áreiðanlega vel kunnugt þessum hv. þm., að það stendur í hvað stríðustu um þessar mundir, rétt fyrir áramótin, og þetta mundi leiða til þess, að það mundi valda samdrætti í útlánum til atvinnuveganna og almennings, einmitt þegar erfiðast væri fyrir bankakerfið, en hins vegar væri um miklar þarfir atvinnuveganna að ræða., Það var þetta, sem ég gagnrýndi, og það er á þessum grundvelli og með þessum röksemdum, sem við í minni hl. fjhn. leggjum til, að 1. gr. frv. verði breytt þannig, að útboð lánsins eigi sér ekki stað fyrr en eftir áramót. Úr því að framkvæmdaáætlunin er ekki til og verður ekki til fyrr en eftir áramót, þá er engin ástæða til þess að bjóða út þetta lán nú og valda þeim vandræðum, sem hljóta að verða á lánamarkaðinum, og truflunum fyrir bankakerfið, sem leiðir af þessu lánsútboði. Hér er um næstum þrefalda upphæð þess fjár að ræða, sem undanfarin ár hefur verið aflað með spariskírteinum, og það hefur verið föst regla undanfarin ár, að það hefur verið gengið út frá því í samningum við bankakerfið, sem leggur, eins og hv. þm. tók fram, 10% af sparifjáraukningu til fjárfestingarlánasjóðanna innan framkvæmdaáætlunarinnar, að bönkunum yrði þá gerð grein fyrir því, hvað ætti að gefa út mikið af spariskírteinum. Heimildin í ár hefur verið notuð, og hér er ætlunin að gefa út 200 millj. í viðbót, sem er auðvitað algerlega að koma aftan að bönkunum í þessu sambandi og hlýtur að verða til þess að torvelda samkomulag við bankakerfið á næsta ári í sambandi við framkvæmdaáætlunina þá. Ég held, að það væri þess vegna öllum fyrir beztu, að það væri fallizt á þá brtt., sem við höfum leyft okkur að flytja við frv., að þetta lánsútboð eigi sér ekki stað fyrr en eftir áramót. Við erum alveg samþykkir frv. að öðru leyti, enda engin ástæða til, að um það verði ágreiningur, og það er ekkert óeðlilegt að afla fjár með þessum hætti. Það hefur verið gert um 6 ára bil. Hins vegar vörum við alvarlega við því, að farin sé þessi leið, sem hæstv. fjmrh. ætlar sér hér að fara, að draga út úr lánakerfinu peninga, sem hér er gert ráð fyrir, um 200 millj. kr. Ég veit, að hv. frsm. meiri hl., sem er bankastjóri, veit mætavel, að meginhlutinn af þessu fé hefur á undanförnum árum farið út úr lánastofnunum, en hefur ekki leitt til mikils aukins sparnaðar. Það hefur að vísu eitthvað verið, en það er aðeins sáralitið hlutfall af því, sem selzt hefur. Herra forseti. Við leggjum til, að frv. verði samþ. með þeirri brtt., sem um getur á þskj. 111, en ef sú brtt. verður ekki samþ., þá leggjum við til, að frv. verði fellt, ekki vegna þess að við séum efnislega á móti því, heldur af því, að það sé algerlega ótímabært.



Herra forseti. Á nál. 112 skrifa ég undir með fyrirvara, en eins og kom fram í framsöguræðu áðan fyrir nál., þá voru uppi skiptar skoðanir um það innan bankakerfisins að bjóða þetta lán út strax, og ég tel, að það sé hæpið að gera það í des. Hins vegar, eins og fyrrv. hæstv. fjmrh. drap á, hefur þetta verið gert undanfarin mörg ár, og samtals er búið að veita til ríkissjóðs frá 1964 heimild til að taka lán upp á 787 millj. og þegar á yfirstandandi ári fyrir 103 millj. Það eru því nokkuð gild rök fyrir því að hafa ekki þetta 200 millj. kr. skuldabréfaútboð núna í síðasta mánuði ársins, því að allir þekkja mætavel, að erfitt er um víxlafyrirgreiðslu og ýmislegt fleira í des. Hins vegar er ég efni frv. samþykkur. Það er eðlilegt, og um það deila menn ekki. En miklu fremur væri það æskilegt vegna fjármálaástandsins í landinu, að hæstv. ríkisstj. féllist á þau, að útboðið færi fram í jan. Það eru náttúrlega rök fyrir því að draga úr þeirri spennu, sem ríkir í fjármálum landsins og hæstv. forsrh. hefur oft imprað á, bæði í ræðum á hv. Alþ. og í blaðaviðtölum, og kann það að vera hvöt hæstv. ríkisstj. að gera það með slíku láni. En það kemur óneitanlega aftan að ýmsum, ef slíkt verður gert, og þess vegna vildi ég hafa fyrirvara. Mér sýnist rétt að samþykkja brtt., en verði hún felld, þá mælist ég eindregið til þess, því að ég mun styðja frv., að það verði ekki selt allt í einum áfanga vegna þess ástands, sem ríkir í bankakerfinu, og það mun koma illa við ýmsa, ef svo mikið sparifé hverfur fyrirvaralaust út.



Herra forseti. Hv. 2. þm. Norðurl. e. var undrandi á því, hvernig ég byggði upp mína ræðu, og hann minntist m.a. á gagnrýni á frv. Ég gat þess ekki, að hann hefði gagnrýnt frv., en sagði, að gagnrýni hefði komið fram við frv. Það var bæði í n. og við umr. í Nd., sem gagnrýni kom fram um, að framkvæmdaáætlun hefði ekki legið fyrir og það lægi ekki ljóst fyrir, til hvers nota skyldi þetta fé. Það er að vísu alveg rétt, að það stendur ekki vel á í bankakerfinu yfirleitt í des., og sízt skyldi ég mæla því bót, mér er það vel kunnugt. En eins og kom fram, að mig minnir í ræðu hv. 2. þm. Norðurl. e., við 1. umr. þessa máls, og eins og flestir vita, þá eru samningar við bankana um það, að þeir leggi fram 10% af sparifjáraukningunni í sambandi við framkvæmdir ríkisins. Svo slæmt sem það er, að það sé komið á bak við bankana með meiri útgáfu bréfa síðar á árinu en gert er ráð fyrir í byrjun, þá er þess að geta, að þrátt fyrir þessa sölu bréfa munu kaup bankanna á þeim ekki nema hærri upphæð en 10% af þeirri sparifjáraukningu, sem verður á þessu ári. Ég hygg, að það muni láta mjög nærri. Þó hef ég ekki þá tölu nákvæmlega í höndunum og get ekki fullyrt það, en ég hygg, að sparifjáraukningin hafi aukizt svo, að það muni ekki vera fjarri lagi. Þungur baggi, þungur kross var lagður á hv. þm., sagði hann. Við vitum það sjálfsagt báðir, hv. þm. Magnús Jónsson og ég, að bankamenn verða stundum að bera krossa. En ef það yrði ekki lagður þyngri kross á neinn mann, sem væri í fyrirsvari fyrir banka, en að mæla með þessu frv. núna, þá tel ég, að það væri vel. Til viðbótar því vil ég bæta við, að nú þessar vikurnar mun vera að koma aukin fyrirgreiðsla til viðskiptabankanna í formi aukinna afurðalána, bæði út á landbúnað og í sambandi við sjávarútveg. Það er a.m.k. meiningin, hvort sem það er orðið eða ekki. Það ætti að létta bönkunum, þó að það yrði nokkuð erfitt fyrir þá að koma til móts við þær óskir ríkisins, ef öll þessi bréf verða sett á markað í einu, sem þetta frv. gerir raunar ráð fyrir. Útlánaaukningin hefur sjálfsagt orðið allmikil hjá viðskiptabönkunum á árinu. En ég hygg samt, að á móti þessu komi sparifjáraukning og hækkun á afurðalánunum. Það hlýtur að létta fyrir þeim eitthvað. Samtals er sennilega búið að gefa út spariskírteini, að ég held, fyrir kringum milljarð frá upphafi, og ég vil endurtaka það, að ég held, að ég fari þar með rétt mál, að þrátt fyrir þessa aukningu núna muni sparifjáraukningin á árinu nærri því jafnast á við þetta útboð. Það breytir ekki því, að það er erfitt að fá þetta útboð síðari hluta ársins, ég get vel tekið undir það með hv. þm.



Herra forseti. Það voru tvö atriði í ræðu hv. 4. þm. Vestf., sem ég sé ástæðu til þess að minnast á. Annað atriðið var varðandi 10% sparifjáraukninguna, sem ég held, að hv. þm. hljóti að hafa misskilið. Það er auðvitað ekki ætlunin að lina á þeirri skuldbindingu bankanna, þó að þessi bréf verði gefin út. Bankarnir lofuðu í ár að láta 10% af sparifjáraukningu sinni til framkvæmdaáætlunar ríkisins. Mér skildist hins vegar, að hv. þm. teldi, að þetta mundi rúmast innan þeirra marka. Þetta er alger misskilningur, vegna þess að 10% standa eftir sem áður, þannig að þetta er alger viðbót, hreint nýtt álag á bankakerfið, að svo miklu leyti sem þessir peningar fara út úr bönkunum. Þetta held ég að hv. þm. hljóti að vera mætavel kunnugt um, þannig að þetta byggist á einhverjum misskilningi. Um afurðalánin er það að segja, að það eru engar líkur til þess, að bankarnir fái þá lagfæringu fyrir áramót. Það eru rétt aðeins nýlega komin tilmæli til Seðlabankans frá hæstv. viðskmrh. um það, að Seðlabankinn taki til athugunar að endurskoða afurðalán til útflutningsframleiðslunnar, og vissulega er það mikils virði, ef það verður gert. En ég held, að það sé meira en bjartsýni, það sé algerlega óraunhæft að láta sér detta í hug, að það geti orðið nú fyrr en um áramót. Mér hefur skilizt á öllum aðilum málsins, að það hafi aldrei komið til álita, að það yrði fyrr, þannig að þessi rök út af fyrir sig, - að svo miklu leyti sem það eru rök varðandi aukna fyrirgreiðslu viðskiptabankanna að þessu leyti, ef það verður þá ekki ætlazt til, að þetta verði beinlínis sem aukin aðstoð við útflutningsframleiðsluna, - þau eru hreinn stuðningur við þá brtt., sem við í minni hl. n. flytjum hér um, að lánsútboðið eigi sér ekki stað fyrir áramót. Og það er alveg rétt, sem hv. 5. þm. Reykn. tók fram og tók undir með mér, að það hafa ekki komið fram nokkur minnstu rök fyrir því, af hverju þurfi að bjóða þetta lán út fyrir áramót. Ég fæ þess vegna ekki séð annað en það sé ósköp vel hægt að sameinast um þetta mál efnislega, það er engin deila um málið efnislega, með því að samþykkja þá brtt., sem við höfum hér lagt fram. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til þess að deila um málið. Það er búið að ræða það, og eins og ég segi, hef ég ekkert við efnisatriði þess að athuga að öðru leyti en því aðeins, hvenær þetta útboð skuldabréfa eigi að fara fram.



Herra forseti. Ég kann nú ekki við annað en fá að leggja nokkur orð í belg, þegar rætt er um útboð á skuldabréfum og spariskírteinum ríkissjóðs. Það má segja, að það sé orðinn nokkurs konar barnsvani hjá mér að taka til máls undir þeim umr., en ég lofa því að lengja þær ekki að neinu marki. Hv. síðasti ræðumaður, 2. þm. Norðurl. e., sagði, að það hefðu engin minnstu rök komið fram fyrir því eða ástæður fyrir því að bjóða þessi skuldabréf út núna fyrir áramót. Þetta er að því leyti til rétt, að í aths. við lagafrv. segir, að það eigi ekki að nota fjármagnið, sem inn kemur, fyrr en á næsta ári. Áætlun um framkvæmdir og fjármögnun þeirra liggur ekki fyrir, og það hefur verið rakið hér í fyrri umr. um þetta mál, hvers vegna það er ekki, og menn hafa tekið það gilt. Hv. ræðumaður tók það algerlega gilt, þannig að það er ástæðulaust fyrir mig að ræða það frekar. Ég er ekki svo stálminnugur, að ég geti fullyrt, að það hafi aldrei komið fyrir, að framkvæmdaáætlun hafi ekki legið fyrir um leið og frv. til skuldabréfaútboðs vat lagt fyrir Alþ. Þó minnir mig fastlega, að það hafi komið fyrir í tíð fyrrv. hæstv. fjmrh., að frv. um fjáröflunina hafi legið fyrir á undan framkvæmdaáætluninni.

Aldrei verið lagt fram fyrir áramót.

Nei, það er alveg rétt, það fellst ég fyllilega á. En þau rök, sem hæstv. fjmrh., - hann var nú ekki hér í d., þegar ég kvaddi mér hljóðs, og hann er það nú reyndar ekki núna, - hafði uppi, voru þau, sem í aths. segir, og þetta eru að mínum dómi rök fyrir því að gefa skuldabréfin út núna fyrir áramótin, - þar segir, með leyfi forseta: „Telur ríkisstj., að skilyrði séu nú hagstæð til útgáfu verulegra viðbótarfjárhæða í ríkisskuldabréfum, þar sem tekjur almennings eru miklar, eins og skýrt hefur komið fram í mjög auknum innflutningi og hækkandi verði á fasteignamarkaði. Með því að gefa almenningi nú kost á að kaupa spariskírteini með hagstæðum kjörum, vill ríkisstj. reyna að stuðla að því, að meira af ráðstöfunarfé þjóðarinnar verði bundið sem sparnaður, sem staðið geti undir nauðsynlegri efnahagslegri uppbyggingu.“ Þetta eru þau rök, sem liggja fyrir því, að þetta frv. er sett fram. En hér er sem sagt meiningarmunur. Hv. 2. þm. Norðurl. e. vill kannske af eðlilegum ástæðum sem bankastjóri fremur hafa aukið fjármagn til útlána og geta sinnt fleiri beiðnum almennings og atvinnuveganna. Ég skil það sjónarmið ákaflega vel. En hitt er vissulega einnig sjónarmið, að það beri að reyna að draga úr þenslunni með því að gefa fólki kost á að kaupa spariskírteinin fremur en að verja fjármagni sínu til annarra kaupa. Ég held, að þetta séu talin nokkur rök fyrir því, að þetta fjármagn verði núna tekið úr umferð. Það mun draga úr þeirri geysimiklu þenslu, sem er í efnahagslífinu. Hv. þm. taldi, að þessi aðferð mundi torvelda samkomulag við víðskiptabankana á næsta ári um það, að þeir legðu af mörkum 10% eða hvað sem það væri, sem farið yrði fram á við þá, til framkvæmdaáætlunarinnar, eins og þeir hafa gert nokkuð mörg undanfarin ár. Ég vil nú segja það, miða það við fyrri reynslu, að það má helzt ekki torvelda samkomulagsmöguleikann, því að hann hefur satt að segja ekki verið svo ýkjamikill. og ég hef stundum látið þau orð falla hér, að mikil spurning væri, hvort unnt væri að tala um það sem samkomulag, en látum það nú vera. Ég vona, að hv. þm. meini þetta ekki svo, að sá banki, sem hann stjórnar, verði miklu erfiðari en annars hefur verið í þeim samningum, án þess að ég vilji nokkuð fullyrða um það. En gera má ráð fyrir, að leitað verði eftir því við bankakerfið að fá svipaða fyrirgreiðslu og verið hefur. Hv. 5. þm. Reykn. talaði um það, að jafnvel þó að frv. yrði samþ. núna, þá væri hægt að koma til móts við þessar óskir með því að gefa ekki bréfin út eða selja þau ekki öll í des. Það er auðvitað hægt að haga því með ýmsu móti, og ég get ekki gefið nein fyrirheit um það yfirleitt, hvenær þessi bréf verða seld, en vissulega er hægt að hlusta á slíkar beiðnir. Það, sem vekur þó sérstaka athygli mína í þessum umr., er það, að hv. 2. þm. Norðurl. e. virðist ganga út frá því algjörlega sem gefnu, að öll þessi bréf seljist á svipstundu, um leið og þau eru boðin almenningi til kaups. Það er ekki hægt að skilja málflutning hans og hv. 5. þm. Reykn. öðruvísi en þessi bréf muni öll seljast á svipstundu. Sú hefur raunin verið. En frá fyrri lagasetningu um þetta mál hefur sú breyting orðið í þessu frv., að nú er talað um það og ákveðið í 3. gr. frv., að skuldabréfin og spariskírteinin skuli skráð á nafn eigenda. Þessi till. hefur verið borin fram á hv. Alþ., hér í þessari hv. d., mjög mörg undanfarin ár, og hún hefur verið borin fram í þeirri trú, að slík skráning á nafn eigenda mundi auðvelda skattaeftirlit, hún mundi auðvelda að fylgjast með því, hverjir kaupa þessi bréf og hverjir eiga þessi bréf. En með því fyrirkomulagi, sem verið hefur, má telja hartnær útilokað, að hægt hafi verið að rekja slóð bréfanna. Um það held ég að mönnum komi almennt saman. Þegar þessi ríkisstj., sem nú hefur setzt að í stjórnarráðinu um stundar sakir a.m.k., og stendur að þessu lagafrv., fer fram á heimild Alþ. til að gefa út og selja slík skuldabréf og spariskírteini, þá hefur hún fallizt á það sjónarmið, sem hér var haldið fram af okkur, sem þá vorum í stjórnarandstöðu, að það væri rétt að gera þessa tilraun til þess að auðvelda eftírlit með þessum bréfum. En þessi till. var alltaf felld af hæstv. þáv. fjmrh., ekki vegna þess að hann út af fyrir sig viðurkenndi ekki, að það mundi ef til vill geta eitthvað auðveldað eftirlit með þessum bréfum, heldur vegna þess, að slíkt ákvæði í lögum mundi koma í veg fyrir sölu skuldabréfanna. Ég veit, að hv. 2. þm. Norðurl. e. minnist þessara umr. Við höfum endurtekið þær hér árlega og stundum oftar á ári undanfarið langt tímabil. Ég vil þess vegna vekja athygli á því, að nú virðist svo sem þessi hv. þm. og hv. 5. þm. Reykn., sem stóðu að því að fella þessa brtt. ásamt öðrum þm. Alþfl. og Sjálfstfl. á sínum tíma, telji nú þetta ákvæði einskis virði. Nú er reiknað örugglega með því, að öll skuldabréfin seljist fyrir áramót, og talað um það, að svo og svo mikið þýði fyrir bankakerfið, að þau verði gefin frjáls, sett á markaðinn. Hér finnst mér gæta ósamræmis í málflutningnum, sem breytzt hefur á einu ári, og það vekur athygli mína og mér er þetta svo minnisstætt frá fyrri árum, að ég get ekki látið hjá líða að vekja athygli á því. Ef hv. þm. trúa því, sem þeir sögðu í fyrra, að bréfin muni ekki seljast vegna þessa ákvæðis, þá getur tæpast verið að þeir hafi þessar áhyggjur, sem hér var lýst, af því, að bankakerfinu muni verða ógurlega íþyngt. En ég tek fram, að skoðun mín er óbreytt frá því í fyrra, að bréfin muni seljast þrátt fyrir þessi ákvæði, vegna þess að ég veit, að það eru fjölmargir sparifjáreigendur, sem hafa ekki nein skattsvik í huga, þegar þeir geyma sparifé sitt, og þeir munu þess vegna óhræddir við öll framtalsákvæði hiklaust kaupa þessi skuldabréf vegna þess, hvað þau hafa að geyma miklu betri kjör en nokkurt annað sparifjárform, sem leyft hefur verið hér í landinu.



Herra forseti. Hæstv. núv. utanrrh. tók jafnan til máls, þegar áður voru hér á dagskrá hliðstæð frv. En má ég vekja athygli hans á því, sem segir í 3. gr. og gerði það að verkum, að ég fór ekki að tala sérstaklega um þá breyt., að nú skyldu skuldabréf og spariskírteini hins vegar skráð á nafn. En 1. málsl. 3. gr. er svo hljóðandi, með leyfi forseta: „Ríkisskuldabréfin og spariskírteinin, sbr. 1. gr., svo og vextir af þeim og verðbætur, skulu undanþegin skattlagningu og framtalsskyldu.“ Það væri umtalsvert skref að telja fram, það væri umtalsvert skref fram á við. Þá gæti vel verið, að sumir hugleiddu málið andartak, áður en þeir keyptu. Hins vegar segir í 2. gr.: „Heimilt er að verðtryggja skuldabréf“. Og því miður er ástandið ekki þannig í dag, að við getum búizt við öðru, því miður, en að verðbólgan haldi á sæmilegu brokkí áfram, kannske hún fari á stökk, ég skal ekki segja. A.m.k. er sæmilegur brokkgangur í henni. Þó að skuldabréfin séu skráð á nafn, þá eru þau enn hvöt og það góð hvöt að kaupum, því að rétt er, sem fram hefur komið, að þau eru undanþegin framtalsskyldunni. Það er stærsta atriðið. En það gildir sama um spariféð. Ef við værum sammála um að gera þau framtalsskyld, sem ég skal alveg vera með, þá er það allt í lagi. Það er svo annað mál, hvort við setjum þau ákvæði, að þau skuli vera skattlaus sem slík. Það má sleppa því. En það eru rök fyrir því að gera þau framtalsskyld og skrá þau á nafn. Ég skal standa með slíkri breytingu með aðstoð hæstv. ríkisstj. Það er alveg sjálfsagt. Ég vildi aðeins gera þessa aths. Þau eru verðtryggð. Í því liggur áhugi manna fyrst og fremst, að tryggja sparifé sitt. Fyrst og fremst eru haldnar hér langar ræður af hálfu núv. stjórnarmanna um verðrýrnun á sparifé, og skal ég ekki fara í almennar stjórnmálaumr. um það. En það er stærsta hvötin fyrir almenning í landinu að geta verðtryggt sitt sparifé með einu eða öðru móti, og þetta er einn þátturinn í að koma slíku sparifé í örugga höfn.



Herra forseti. Mér fannst nú dálitið gaman að því, að hæstv. utanrrh. skyldi taka þátt í þessum umr., og það er, eins og hann sagði, kannske nánast til þess að fylgja gamalli venju. Hann hefur undanfarin ár alltaf sagt nokkur orð um þetta mál, þegar það hefur verið til meðferðar, tekið því prúðmannlega, eins og hans er von og vísa, en hins vegar haft þá ýmislegt við það að athuga. Auk þess sem hann hafði við það að athuga, eins og hann sagði réttilega, hefur nú verið bætt inn í frv., að bréfin væru ekki skráð á nafn, og ef ég man rétt, þá var a.m.k. í sumum tilfellum jafnan talið rétt, að þau væru framtalsskyld, þótt það hafi ekki verið nú síðustu árin, en á sínum tíma hafði verið talið, að þau ættu að vera það, þá hefur jafnan komið fram hjá honum í þessum umr. töluverð gagnrýni á það, að hér væri þrengt að bankakerfinu, það held ég að sé ekki rangmunað hjá mér, - sem hann þekkingar sinnar vegna vissi mætavel, að meginhlutinn af þessu fé fer út úr bankakerfinu. Þess vegna undraðist ég eiginlega, að hann skyldi lesa þá röksemdafærslu, sem er í grg. frv., að þetta væri tilvalinn tími, vegna þess hve mikið fé væri í umferð, að fá fólk til að spara með því að selja þessi bréf. Það skapast ákaflega litill nýr sparnaður í gegnum þessi bréf. Reynslan hefur sýnt það, og ég veit, að hæstv. utanrrh. veit þetta mætavel sem reyndur bankastjóri, að þó að hafi verið notað e.t.v. í ýmsum tilfellum fé, sem ekki hafi verið skattlagt, - það skal ég ekkert um segja, það getur enginn um það fullyrt, en það má gera ráð fyrir að það hafi verið, - þá vitum við, að slíkt fé hefur einnig verið í bönkunum, en ekki geymt utan þeirra. En að svo miklu leyti sem það hefur veríð, þá er ég algjörlega samþykkur þeirri hugsun að selja þessi bréf, að svo miklu leyti sem það stuðlar að einhverjum sparnaði. Um það greinir okkur alls ekki á. Ég hef sjálfur haldið því fram undanfarin ár, að þessi bréf gætu að einhverju leyti stuðlað að auknum sparnaði, en þó væri það fyrst og fremst, að með þessu væri fólki á vissan hátt gefinn kostur á að verðtryggja sparifé sitt, og þá var ég sannarlega sem fjmrh. ekki með skattsvíkarana í huga, heldur einmitt heiðarlega borgara, sem gætu þarna tryggt fé sitt. Að svo miklu leyti sem þetta frv. getur leitt til þess, að menn hætti við að eyða fé sínu í aðra hluti, - það mun þó ekki verða til þess, að fólk hætti að kaupa tóbak og áfengi, - þá hallar á sama hátt undan fyrir mínum ágæta hæstv. eftirmanni. Ég veit, að hæstv. utanrrh. og hv. 4. þm. Vestf., sem báðir eru reyndir bankamenn, vita, að meginhlutinn af þessu fé fer úr bankakerfinu. Það er ekkert efamál. Auk þess verður að benda á það, að í upphafi var nokkur tregða á sölu þessara bréfa, en eftir því sem árunum hefur fjölgað, er mönnum orðið ljóst, að hér er um einstæð kjör að ræða. Það hefur verið upplýst, m.a. skýrt frá því í blöðum í dag, sem er ekki til að draga úr sölu bréfanna, að verðgildi þeirra bréfa, sem hefðu verið gefin út fyrst, hefði fjórfaldazt, þannig að hér er náttúrlega um að ræða þá hagstæðustu ávöxtun á sparifé, sem hægt er að hugsa sér. Ég hef ekki heldur nú síðustu tvö árin, að ég hygg, haldið fram þeim rökum, að ég væri andvígur því að nafnskrá bréfin, vegna þess að ég væri hræddur um, að þau seldust ekki. Það hef ég ekki gert. Og sízt af öllu hef ég nokkurn tímann sagt það, eins og hæstv. utanrrh. orðaði það, að bréfin mundu alls ekki seljast. Ég hef hins vegar sagt á undanförnum árum, að það mundi draga úr sölu þeirra. En síðustu tvö árin hef ég, held ég, ekki notað þetta orðfæri um þetta, a.m.k. ekki á síðasta ári, heldur gat ég þess, að ég teldi ekki rétt að breyta þessum reglum, þar sem skattalöggjöfin væri í endurskoðun og m.a. reglurnar um skattfrelsi sparifjár og skuldabréfa almennt, hvaða reglum það skyldi lúta. Þá taldi ég ekki rétt að fara að breyta þessum reglum, ekki sízt í sambandi við endurútgáfu skuldabréfa, það væri rétt, að það biði þess, að þessi lagaákvæði lægju fyrir eða till. um, hver framtalsskylda yrði í sambandi við hinar ýmsu tegundir sparnaðar. Þetta a.m.k. tók ég skýrt fram á síðasta þingi. Og ég veit, að hæstv. utanrrh. veit mætavel. að undanfarin tvö ár hafa þessi bréf selzt upp á svipstundu, og það hefur verið biðlisti í bönkunum að fá bréfin. Ég hygg, að þannig sé einnig ástatt nú, þannig að ég get fyrir fram óskað hæstv. fjmrh., eftirmanni mínum, til hamingju með það, að hann getur selt bréfin. Það er ég ekki í nokkrum vafa um, að það tekst mjög auðveldlega. En það, hvort það verður til mikillar gleði fyrir alla, það er önnur saga, og skal ég ekki aftur fara að endurtaka ummæli mín og röksemdir í því efni.



Herra forseti. Frv. á þskj. 22, um að innheimta ýmis gjöld með viðauka, er gamall kunningi hér í hv. d. og er í sama formi og verið hefur um meðferð á slíku máli. Þetta mál hefur verið afgr. frá hv. Nd. með samhljóða afgreiðslu, og ég vona, að það verði eins hér í þessari hv. d. Ég legg svo til, herra forseti, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.