Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég get vísað til athugasemdanna, sem fylgja frv., og þarf enga framsöguræðu að halda, en vil aðeins óska, að frv. verði vísað til fjhn. Einnig kemur fram af ríkisreikningnum, að áfengisverzlunin hefur á sama ári lánað til póst- og símamálastjórnarinnar 250 þús. kr. og til tunnuverksmiðju 300 þús. kr. Eins og þarna kemur fram, er nokkuð af þessum lánum veitt til ríkisfyrirtækja. - Yfirskoðunarmenn spyrja um heimildir til þessara lánveitinga, en þeirri spurningu er svarað á þá leið, að lánin hafi verið veitt að fyrirlagi þáverandi fjmrh. En ekki er mér kunnugt um neina heimild til þess að lána Ísafjarðarkaupstað og Vestmannaeyjakaupstað fé með þessum hætti.



Herra forseli. Þegar þetta mál kom til 2. umr. í fyrra skiptið, komu fram fyrirspurnir frá hv. þm. A-Sk. um það, og hef ég síðan aflað mér upplýsinga um þau atriði, er spurt var um, og vil ég gera grein fyrir þeim. Hv. þm. spurði í fyrsta lagi, hvort gerð hefði verið heildaráætlun um stofnun elliheimila samkv. almannatryggingalögum. Slík áætlun hefur ekki verið gerð. Í öðru lagi spurði hv. þm. um, hve mikið fé væri nú fyrirliggjandi í ellistyrktarsjóðunum. É g hef fengið þær upplýsingar, að um síðustu áramót hafi það verið 2278000 kr. Í þriðja lagi spurði hv. þm., hvort nokkuð hefði verið greitt úr ellistyrktarsjóðunum til elliheimila í landinu. Svarið er, að engin slík heimili hafa fengið greiðslu úr ellitryggingasjóði. Í fjórða lagi spyr hv. þm. um, hve mikið Tryggingastofnunin hafi lánað til elliheimila. Tryggingastofnunin gefur upp, að lánað hafi verið til þriggja elliheimila, elliheimilinu í Neskaupstað 100 þús. kr., elliheimili í Hafnarfirði 500 þús. kr. og eiganda elliheimilisins í Skjaldarvík 135 þús. kr. Öðrum hefur ekki verið lánað, en mér skilst, að málaleitanir séu þó um það frá einhverjum elliheimilum núna. Ég held, að ég hafi þá svarað fyrirspurnum hv. þm. En út af því, sem hann sagði um það, að fjhn. vildi láta samþykkja frv. með breytingum, vil ég benda á það, að ekki er víst, að það sé samt bezta leiðin. En mér skilst, að þetta frv. sé ekki einkum fram borið í þeim tilgangi að koma upp elliheimilum, heldur frekar vinnuhælum fyrir fólk, sem hefur nokkra starfsgetu, en getur þó ekki unnið alla algenga vinnu. Hins vegar er gert ráð fyrir, að ellistyrktarsjóðirnir fari til að koma upp elliheimilum fyrir fólk, sem er orðið alóvinnufært. Þannig er það með flest það fólk, sem er á elliheimilinu hér, að það er ekki fært til neinnar vinnu yfirleitt. Í þessu frv. er hins vegar gert ráð fyrir að koma upp vinnuheimilum hamla þeim, sem hafa einhverja vinnugetu. Ég vildi taka þetta fram almennt um frv. - Hins vegar er ekki að sjá, að áhugi sé mikill á því að koma upp elliheimilum, þar sem ekkert sveitarfélag hefur enn fengið útborgað úr þeim sjóði, sem til er, til þessara hluta, og ber það ekki vott um mikinn áhuga á þessum málum, og er yfirleitt ekki vitað, hvort menn vildu koma upp slíkum vinnuheimilum sem gert er ráð fyrir í þessum l., þótt frv. yrði samþykkt.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. V-Húnv. fyrir þau svör, er hann hefur gefið við þeim spurningum, er ég bar fram um þetta mál. Svör hans voru skýr og ótvíræð og báru þess vott, að ekki sé sá áhugi á málinu, sem ætla mætti og æskilegur væri. Mér skildist á ræðu hv. þm., að fremur væri átt við öryrkjaheimili en elliheimili í frv. þessu. En ég skil það svo, að framlög samkvæmt því eigi að ganga jöfnum höndum til elliheimila og öryrkjahæla. Hitt er rétt, að í almannatryggingalögunum er ekki tekið fram, hvort þessi hæli ættu að vera öryrkjahæli eða með öðru sniði. En mér hefur skilizt, að það væri framkvæmdaratriði. Ég hefði þó viljað líta svo á, að ákvæði þeirra l. næðu til þess, sem að er stefnt með þessu frv. Mér virðist, að það leiki nokkur vafi á því, hvort skorti á fé til þess að hefjast handa á þessu sviði eða öðrum ástæðum sé að kenna, að ekki hefur orðið úr framkvæmdum, en ég vona þó, að þetta góða málefni fái verðugar undirtektir hv. þdm. og nái fram að ganga.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér, út af því, sem fram hefur komið um þetta mál, að vekja athygli á því, að frsm. fjhn. hefur upplýst, að ekki liggi fyrir neinar óskir um slík hæli er ræðir um í frv. frá neinum aðilum. Ef svo er, hvaða nauðsyn ber þá til að taka fé úr ríkissjóði, þótt ekki sé nema um 300 þús. kr., og binda það í sjóði með þessu markmiði, fyrst engar óskir liggja fyrir um slíkan sjóð? Mér finnst, að Alþ. hafi hingað til haft nóg að gera með sína fjármuni og ástæðulaust sé að binda fé þannig í sjóðum, sem ekki er vitað til að neinum muni koma að notum. Af þessum ástæðum og öðrum, er komu skýrt fram hjá hv. þm. A-Sk., sé ég mér ekki fært að fylgja þessu frv.



Ég hefði talið æskilegt, að frv. þetta hefði verið afgr. með breyt., sem ég hef ásamt tveim öðrum þm. gert till. um. En þar sem nú liggur fyrir yfirlýsing frá hæstv. fjmrh., að hann vilji efnislega ekki fallast á þær takmarkanir, sem gert er ráð fyrir í till. okkar, og mjög hæpið er, að þær nái samþykki, þá segi ég, já.



Ég tel ríka nauðsyn og þörf að leiðrétta sem allra fyrst hið allt of lága mat á fasteignum, en þar sem ekki hefur verið gengið nægilega vel frá þessu frv., tel ég rétt að samþ. þessa till. og segi því já.



Með tilvísun til grg. hv. 2. þm. Eyf. segi ég já.



Ég segi já með tilvísun til grg. hv. 2. þm. Eyf. Rökst. dagskrá á þskj. 441 samþ. með 12:11 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: SG, StJSt, ÁkJ, ÁÁ, ÁS, EOl, EmJ, GÞG, JPálm, JÁ, MK, SB. nei: SkG, StgrSt, AE, ÁB, EystJ, GG, HÁ, HelgJ, JG, JörB, PÞ. MJ, BÓ, GTh, JóhH, JS, JR, KS, ÓTh, PO, SÁ greiddu ekki atkv. 1 þm. (IngJ) fjarstaddur.



Herra forseti. Fjhn. hefur haft málið til athugunar, og leggur meiri hl til á þskj. 480, að málinu verði vísað til hæstv. ríkisstj., og er gerð grein fyrir því í nál. og til þess vísað, að fyrir Alþ. liggi till. til þál. um heildarendurskoðun skattalaganna. N. álítur, m. a. með tilliti til þess, að vísa beri þessu máli og öðrum um svipað efni, sem legið hafa hjá n., til hæstv. ríkisstj. Mál þessi hafa verið deilumál innan þingsins, mundu þau tefja mjög störf þess og þó mikill vafi, hvort næðu fram að ganga. En færi svo, að þau yrðu samþykkt, mundi það rýra tekjur ríkissjóðs og kæmu þeim fyrst og fremst til góða, sem hafa hæstar tekjur. - Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð. Hv. þm. hafa séð nál. meiri hl., og vísast til þess.



Herra forseti. Því miður er hv. frsm. minni hl. fjarstaddur, en hann ætlaði að flytja ræðu um þetta mál. Ég vildi einungis lýsa yfir þeim vilja minni hl. n., að þetta mál ætti að samþykkja. Ég hafði gert þá athugasemd í nál., að ég mundi bera fram brtt. varðandi smágalla á frv. Hins vegar mun ég ekki bera þær fram fyrr en við 3. umr., vegna þess að ég vil fá úr því skorið nú, hvort hv. d. vill fylgja frv. að efni til, og óska ég því, að það fái að koma til atkvæða nú, þar sem þetta er eitt af fyrstu málum þingsins.



Herra forseti. Hv. þm. V-Húnv., frsm. meiri hl. fjhn., færði það fram sem höfuðrök fyrir því að vísa þessu frv. til hæstv. ríkisstj.; að fyrir dyrum stæði endurskoðun skattalaganna. Ég tel, að hér sé um að ræða slíkt réttlætismál, að ekki megi bíða eftir þessu. Það er vitað, að endurskoðunin tekur minnst eitt ár og sennilega miklu lengri tíma. Ég álít því, að með þessu sé verið að skjóta málinu á frest algerlega að ástæðulausu. Frv., ef að lögum yrði, mundi hafa mikil áhrif til lækkunar skatta af lág- og miðlungstekjum. Hins vegar er varnagli við því sleginn, að hátekjufólk geti hagnazt óeðlilega á þessu. Tel ég því hiklaust, að frv. stefni í rétta átt, og er hér raunar um hið mesta réttlætis- og sanngirnismál að ræða. Það eru heldur engin rök, að ríkissjóður missi nokkrar millj. kr. í tekjum, ef frv. yrði samþykkt. Tekjumissirinn er ekki nema lítið brot af tekjuafgangi síðasta árs. Það er einnig hinn mesti misskilningur hjá hv. þm. V-Húnv., að þetta frv., ef samþ. yrði, mundi ekki lækka skatta af lágtekjum. Ég hygg, að til þessa þings hafi ekki borizt jafnmargar áskoranir um að samþykkja nokkurt mál og þetta. Ég hef hér fyrir framan mig fjöldann allan af áskorunum um þetta efni. Miðstjórn Alþýðusambands Norðurlands hefur skorað á Alþingi að samþykkja það, aðalfundur Bandalags kvenna í Reykjavík sendir áskorun um að samþykkja það. Á þingi Bandalags starfsmanna ríkis og bæja var samþykkt ályktun þess efnis að skora á þingið að samþykkja frv. Kvenréttindafélag Íslands hefur samþykkt áskorun um að samþykkja það og jafnframt sent áskorun frá 15 kvenfélögum sama efnis. Stjórn Verkalýðsfélags Akraness hefur sent áskorun þessa efnis, og nokkur önnur félög og félagasamtök hafa sent áskoranir sama efnis. Í þessu kemur fram, að meðal almennings er mikill áhugi fyrir þessu hagsmunamáli, sem snertir alla skattþegna, ekki aðeins giftar konur, sem vinna utan heimilis, heldur einnig giftar konur, sem vinna að sínu eigin heimili. Og það er sannarlega ekki undarlegt, að þetta mál hljóti fylgi almennings, þar sem sú regla, sem nú er fylgt í þessum efnum, er fráleit. Ég vil nefna tvö dæmi þessu til sönnunar. Við skulum gera ráð fyrir, að maður hafi 32 þús. kr. í tekjur. Þá verður hann að greiða 4660 kr. í skatta. Maðurinn getur ekki fengið meiri vinnu eða hærri laun, en konunni býðst vinna, sem hún fær 18 þús. kr. fyrir, þ. e. a. s., maðurinn og konan hafa 50 þús. kr. samanlagt í laun. Af þessu verða þau að greiða í skatta 11259 kr. Sú skattahækkun nemur 6600 kr., sem kemur til af vinnu húsmóðurinnar, m. ö. o., það verður að greiða 6600 kr. í skatta af þessum 18 þús. kr., sem hún hefur í tekjur, eða rúmlega þriðjung þeirra. Ef þessi kona er ógift, verður hún að greiða 1960 kr. í opinber gjöld af þessum tekjum, en af jafnmiklum tekjum verður hún að greiða sem gift kona 6600 kr., eða meira en þrefalda þá upphæð. Ef þau eru ekki gift, verða þau að greiða samanlagt 7285 kr., en verða að greiða 11259 kr., af því að þau eru hjón, þ. e. a. s., hjónabandið kostar þau rúmlega 50% hækkun. Þetta er ósköp einfalt mál og ljóst. Hér er um að ræða ranglæti, sem úr verður að bæta. Það er ekki rétt að leggja hærra á giftar konur en ógiftar.

Ég vil leyfa mér að spyrja hv. þm., hvort hann treysti sér til að ljúka ræðu sinni fljótlega?

Já, ég er alveg að verða búinn. Ég skal nefna annað dæmi, að vísu með öðrum tölum, en alveg hliðstætt. Maður hefur sjálfstæðan atvinnurekstur, er t. d. einyrkjabóndi, og hefur 20 þús. kr. tekjur. Hann hefur ráðskonu, sem hann greiðir 20 þús. kr. í laun. Þá nema skattar þeirra beggja 4508 kr. Ef þau nú gifta sig, þá hækkar skattur þeirra samanlagður upp í 7189 kr., eða um 59%. Þó eru tekjur þeirra óbreyttar og vinnan sú sama. Einungis það, að þau hætta að greiða skatta sína sitt í hvoru lagi, gerir það að verkum, að þeir hækka um 59%. Þetta er svo augljóst ranglæti, að við svo búið má ekki standa. Þarna eru ýmsar leiðir til bóta. en þessi, sem hér er bent á, er að mínum dómi sú heppilegasta, sem um er að ræða. Ég er auðvitað reiðubúinn til viðræðna við fjhn. um þetta mál og vil vinna að því, að það fáist meiri hluti fyrir heppilegri lausn þess, en það virðist hins vegar vera stefna meiri hlutans að viðhalda ranglætinu og vilja ekki ræða um þetta, og þá er bezt að fá atkvæði um málið.