Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þessa þátill., sem hér Iiggur fyrir á þskj. 52, hefur allshn. haft til athugunar og leitað umsagnar um bæði hjá Landssambandi ísl. útvegsmanna, Landssambandi ísl. iðnaðarmanna, enn fremur hjá skipaskoðunarstjóra og Fiskveiðasjóði Íslands. Allshn. var sammála um, að mæla með því, að till. yrði samþ. óbreytt að öðru leyti en því, að felld yrði niður síðasta mgr. upprunalegu till. Á s.l. ári skipaði ríkisstj. n., þar sem í voru fulltrúar frá skipasmíðastöðvum, útgerð svo og tæknideild Fiskifélags Íslands og Fiskveiðasjóði, og skyldi hlutverk n. vera að vinna að tillögugerð um sem hentugasta gerð íslenzks fiskiskips við núverandi aðstæður. Hafa athuganir þessarar n. einkum beinzt að því að gera till. um stöðlun fiskiskipa, hvað snertir stærð og útbúnað til veiða. Í skipunarbréfi n. er enn fremur sagt, að þegar n. hefði lokið þessu verkefni, muni tekið til frekari athugunar með hvaða ráðum mætti skapa skipasmíðastöðvum verkefni á þessum grundvelli á næstunni samhliða öðrum ráðstöfunum, sem stefna mundu að sama marki. Af þessu virðist ljóst, að verið er að vinna að því verkefni, sem till. fjallar um, og segja má að með samþykkt þessarar till, - en allshn. leggur til, að hún sé samþykkt - sé Alþ. að samþykkja viljayfirlýsingu um, að unnið sé að þessu, sem till. fjallar um og þegar er gert með stofnun þeirrar n., sem ég gat um.



Herra forseti. Fjvn. hefur haft til athugunar till. til þál. á þskj. nr. 49 um undirbúning þess að gera akfært umhverfis landið. Eins og fram kemur í áliti n., leitaði hún umsagnar vegamálastjóra um till., og þann 27. marz s.l. barst svo n. ýtarleg grg. um málið frá vegamálastjóra, og er álitsgerðin í heild prentuð sem fskj. með nál. Í umsögn vegamálastjóra kemur það fram, að enda þótt sjálfsagt sé að hraða þeim athugunum, sem hér um ræðir, eftir föngum, þá telur hann með öllu óhugsandi, að hægt sé að framkvæma þær nauðsynlegu rannsóknir og mælingar, sem hér er lagt til, að gerðar verði, á einu sumri, þannig að niðurstöður geti legið fyrir á komandi hausti og þá hafðar til hliðsjónar, þegar vegáætlunin fyrir árin 1969–1972 verður afgreidd. Þessa skoðun sína rökstyður vegamálastjóri nokkuð nánar í umsögn sinni. Skýrir hann þar fyrst, hve umfangsmikið verkefni hér sé um að ræða, en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Skeiðarársandur nær frá Lómagnúp að vestan og að Skaftafellsheiði að austan, og er hann tæpir 30 km á breidd. Um sandinn falla 4 stórfljót, og eru þau, talin að vestan, Núpsvötn, Súla, Sandgígjukvísl og Skeiðará. Í Súlu koma jökulhlaup úr Grænalóni uppi í Vatnajökli. Þessi hlaup falla yfir í Núpsvötn, er niður á sandinn kemur, og mynda þar einn samfelldan flaum. Talið er. að þessi hlaup geti numið 6–8 þús. teningsmetrum á sekúndu, eða 15–20-földu meðalrennsli Þjórsár, svo dæmi sé tekið. Á miðjum sandi fellur fram Sandgígjukvísl, og er hún eina vatnsfallið á Skeiðarársandi, sem fellur í nokkuð ákveðnum farvegi. Í hana koma hlaup jafnhliða Skeiðará og er talið, að vatnsmagn í þeim geti numið 4–5 þús. teningsmetrum á sekúndu. Austast fellur svo sjálf Skeiðará og flæmist hún yfir breitt svæði á sandinum, er neðar dregur. Hlaup í hana og Sandgígjukvísl koma úr Grímsvötnum, og hafa þau á undanförnum áratugum komið nokkuð reglulega á fjögurra til fimm ára fresti. Hlaup þessi hafa farið minnkandi hin síðari ár, og er þá talið, að þau hafi numið 6–8 þús., teningsmetrum á sekúndu. Áður voru meðalhlaup talin mun meiri eða 10–12 þús. teningsmetrar á sekúndu, en stórkostlegri hlaup hafa þó komið í Skeiðará í sambandi við gos í Grímsvötnum, og var talið, að í seinasta gosi þar árið 1934, hafi hlaupið í hámarki numið 40–50 þús. teningsmetrum á sekúndu. Mjög lítið er vitað um venjulegt sumar rennsli í ánum á Skeiðarársandi, en víst er, að það mun aðeins vera lítið brot af því vatnsmagni, sem berst fram í jökulhlaupunum. Það verða því jökulhlaupin, sem ákvarða stærð þeirra mannvirkja, sem byggja þarf. Ef tengja á hringleið um landið með Iagningu vegar yfir Skeiðarársand, þá er ljóst að byggja verður brýr á vatnsföllin á sandinum það stórar, að þær taki öll venjuleg jökulhlaup eins og þau hafa verið hin síðari ár. Hins vegar er þess ekki að vænta, að unnt verði að byggja brýrnar þannig, að þær taki hlaup á borð við það, sem kom árið 1934 jafnhliða gosinu í Grímsvötnum.“ Þessu næst er vikið að því að upplýsa um þær athuganir, sem gerðar hafa verið til þessa, en þar kemur fram, að vegagerðin hefur þegar fyrir 4 árum hafið athuganir sínar og rannsóknir á þessu vandamáli. En um þetta segir svo: „Þó mikill fróðleikur sé til um jökulhlaup á Skeiðarársandi úr Grænalóni og Grímsvötnum á undanförnum öldum, þá er þó fæst af því þess eðlis, að í tölum verði talið, er nota megi við hönnun mannvirkja. Engar nákvæmar mælingar eru t.d. til um stærð hlaupanna eða dreifingu þeirra um sandinn. Tölur þær, sem nefndar eru að framan, eru að mestu leyti ágizkanir jarðfræðinga og jöklafræðinga, sem byggðar eru á rúmmáli þeirra lóna, sem tæmzt hafa, og lengd hlaupanna. Þá er lítið vitað um það ísmagn, sem berst fram með hlaupunum, hve stór ísinn er, og þó sérstaklega, hve langt hann dreifist fram á sandinn. Árið 1964 gerðu verkfræðingar vegagerðarinnar fyrstu frummælingar á Skeiðarársandi til þess að glöggva sig á stærð hlaups, sem væntanlegt var árið eftir. Sumarið 1965 voru teknar loftmyndir af sandinum seint í ágústmánuði. Skeiðarárhlaup kom síðan í sept., og fylgdust verkfræðingar vegagerðarinnar með hlaupinu, mældu dreifingu þess og jakaburð. Meðan hlaupið var í hámarki voru einnig teknar loftmyndir af sandinum til samanburðar við loftmyndir þær, sem teknar höfðu verið í mánuðinum á undan. Niðurstöður þessara athugana voru á þá lund, að vatnsmagnið í þessu hlaupi hefði verið 6–8 þús. teningsmetrar á sekúndu. Í nóvembermánuði sama ár kom hlaup í Súlu úr Grænalóni, en þá vildi svo óheppilega til, að svartaþoka var og því ógerlegt að fylgjast með hlaupinu. S.l. haust fór Vegagerð ríkisins fram á það við dr. Sigurð Þórarinsson jarðfræðing, að hann tæki saman eins ýtarlega lýsingu og tök væru á um öll jökulhlaup úr Grímsvötnum og Grænalóni frá því, að sögur hófust. Einnig var farið fram á það við hann, að hann semdi grg. um þær breytingar, sem orðið hafa á Skeiðarárjökli samfara hlaupunum. Er þess að vænta, að skýrsla dr. Sigurðar geti legið fyrir á þessu ári.“ Um það verkefni, sem nú bíður úrlausnar og leysa þarf, segir hins vegar svo í áliti vegamálastjóra: „Svo sem að framan greinir, þá hafa þær athuganir, sem gerðar hafa verið á Skeiðarársandi til bessa, eingöngu verið miðaðar við að fá fram upplýsingar um hegðun jökulhlaupanna og þá sérstaklega jökulhlaupsins í Skeiðará árið 1965. Var þetta gert með það í huga, að í lok yfirstandandi vegáætlunar á þessu ári yrði sæmilega bílfært að Skeiðarársandi beggja vegna, og mundi þá verða knúið á með athugun á því, hvort tiltækilegt væri að leggja akveg um, Skeiðarársand með viðráðanlegum kostnaði, svo sem nú er gert með ofangreindri till. til þál. Hefur kostnaður við þessar athuganir verið mjög hóflegur og hann verið greiddur af fjárveitingum til verkfræðilegs undirbúnings framkvæmda. Hins vegar mun rannsókn sú, sem þáltill. gerir ráð fyrir, verða mjög kostnaðarsöm, því þá verður að rannsaka allt, er viðvíkur hugsanlegri gerð mannvirkja, er staðizt gætu venjuleg jökulhlaup. Hver endanlegur kostnaður við slíka rannsókn getur orðið, er ekki unnt að segja fyrr en hún er nokkuð á veg komin. Eru í eftirfarandi áætlun talin upp fyrstu verkefnin, sem leysa þarf í þessu sambandi og hefja mætti þegar á þessu ári, ef fé væri fyrir hendi. Koma þar fyrst mælingar, kortagerð og verkfræðikostnaður, 600 þús. kr., botnrannsóknir, 500 þús. kr., vatnsmælingar, 600 þús. kr. eða samtals 1 millj, og 700 þús. kr. Í mælinga- og kortagerðarkostnaði er gert ráð fyrir, að gerð verði kort af stórum svæðum við Skeiðará, Sandgígjukvísl, Núpsvötn og Súlu. Þá er áformað, að gerðar verði rannsóknir á burðarþoli botnsins við Skeiðará Sandgígjukvísl, Núpsvötn og Súlu, með því að reka niður 15–20 staura á mismunandi stöðum í farveg ánna. Er þess vænzt, að með því móti fáist upplýst, hvert burðarþol botnsins er með tilliti til brúargerðar. Væri mjög heppilegt að geta lokið þessum rannsóknum í sumar, því brúarvinnuflokkur verður í Öræfasveit í ár við byggingu brúar á Hrútá í Öræfum og Fellsá. Gæti vinnuflokkur þessi gert botnrannsóknirnar á leið úr Öræfum vestur yfir sandinn. Þá hefur í samráði við vatnamælingadeild orkumálastjóra verið gerð áætlun um að koma, upp sjálfritandi vatnsmælum í ám beggja vegna Skeiðarársands og í Sandgígjukvísl, en ekki er talið tiltækilegt að koma upp slíkum sjálfritandi vatnsmælum í Skeiðará Núpsvötnum eða Súlu, sökum þess hve ár þessar renna á við og dreif. Í þeim yrðu í stað þess gerðar þversniðsmælingar nokkrum sinnum. Yrði það fyrsta skrefið til þess að fá nákvæmar mælingar af næstu jökulhlaupum á Skeiðarársandi. Það mun fara nokkuð eftir niðurstöðum þessara rannsókna, hvernig rannsóknum verður hagað árið eftir. Líkur eru taldar á því, að næsta hlaup í Skeiðará komi árið 1370, og telur dr. Sigurður Þórarinsson, að þegar mælingar hafa verið gerðar í Grímsvötnum á vori komanda, muni mega segja fyrir um það atriði með nokkurri vissu. Fyrir það hlaup er alveg nauðsynlegt að geta byggt hluta af varnargarði eða varnargörðum af mismunandi gerðum til þess að fá úr því skorið,hvaða gerð varnargarða muni geta staðizt jökulhlaup í Skeiðará. Að fenginni reynslu af slíku hlaupi er líklegt að gera mætti sér nokkuð raunhæfa grein fyrir því, hvaða gerð varnargarða og brúa kæmi til greina við lagningu vegar yfir Skeiðarársand.“ Af þessu, sem ég hef nú lesið úr umsögn vegamálastjóra, er augljóst mál, að hvað sem fjárútvegun líður til þess að standa undir kostnaði við umræddar rannsóknir og undirbúning þeirra framkvæmda, sem þáltill. felur í sér, verður ekki gengið fram hjá þeirri staðreynd, að fullnaðarathugun verður ekki unnt að framkvæma nema að fengnum þeim tíma, sem sérfræðingar gera ráð fyrir, og kemur fram í áliti vegamálastjóra um till. Þá vil ég geta þess, að á þskj. nr. 241 er brtt. við þessa þátill. frá hv. 4. þm. Reykn., sem felur það í sér, að áætlunin nái einnig til þess að athuga um flugferju yfir vatnasvæðið á Skeiðarársandi og þá hvort í því geti falizt möguleiki á að leysa þetta vandamál. Fjvn. telur eðlilegt, að tillgr. verði orðuð á þá lund, að þessi athugun geti einnig átt sér stað. Fyrir því hefur n. leyft sér að leggja til, að tillgr, verði svo sem hér segir á þskj. 619, og hljóðar hún þá svo, með leyfi forseta: „ Alþ. ályktar að skora á samgmrh. að láta gera áætlun um samgöngubætur yfir Skeiðarársand, sem tengi hringleið um landið. Áætlun þessari skal hraðað svo sem unnt er og að því stefnt, að hafa megi afnot af henni við gerð vegáætlunar fyrir árin 1972–1976.“ Ég sé svo ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þessa þáltill., en vænti þess, að till., þannig breytt, hljóti samþykki Alþ.



Herra forseti Ég vil þakka n. fyrir þá vinnu, sem hún hefur lagt í þetta mál. Ég hef ekki getað haft samband við flm. alla, þeir eru svo margir, en ég dreg það ekki í efa, að þeir fallast á þá brtt., sem hv. n. hefur flutt, og eru henni þakklátir fyrir þá afgreiðslu, sem fyrirhuguð er á málinu. Mér finnst ástæða til að telja, að það muni verða töluvert merkur áfangi í þessu mikla máli, að Alþ. ályktar nú vonandi þá stefnu, sem þál. gerir ráð fyrir. Ég vil leggja áherzlu á það í þessu sambandi, sem segir í umsögn vegamálastjóra, að strax næsta sumar verður að gera vissar athuganir og rannsóknir, en það mundi tefja málið mjög, ef þeim yrði ekki komið í framkvæmd. Það eru þær rannsóknir, sem gerð er grein fyrir og kallaðar eru fyrsti rannsóknarkostnaður. Ég vil líta svo á - ég veit, að hv. fjvn. lítur þannig líka á málið - að samþykkt þessarar till. sé einmitt m.a. til að leggja áherzlu á að tafarlaust verði lagt í þessar undirbúningsathuganir, og fjármagn í þær er ekki svo mikið, að það þurfi á nokkurn hátt í vegi að standa, að slíkt geti orðið framkvæmt. Þetta er aðalatriðið í bili, því þessar athuganir verður að gera fyrst án tafar og síðan, eins og segir í umsögn vegamálastjóra, á grundvelli þess, sem þá kemur í ljós, að athuga framhald rannsóknanna. Hér er mikið í húfi, að þetta verði gert í sumar, áður en næsta vegáætlun verður samin, því það hlýtur að fara nokkuð eftir niðurstöðunum, sem verða í sumar, hvað sett verður í næstu vegáætlun um þetta mál varðandi frekari rannsóknir og undirbúning. Svo vil ég segja að lokum, að þó að vegamálastjóri telji ekki hægt að gera ráð fyrir því, að þetta lán komi inn á vegáætlun, þ.e.a.s. sjálfar framkvæmdirnar, fyrr en 1972 til 1976, þ.e.a.s. ekki á næstu vegáætlun heldur þar næstu, þá hef ég samt sem áður ekki sleppt þeirri von, að þetta geti orðið framkvæmt fyrir 1100 ára afmæli byggðar í landinu. Sannast að segja er þessu þannig varið, eins og kom raunar fram í viðtali, sem hæstv. samgmrh. átti í sjónvarpinu um þetta mál, og sumir hv. alþm. hafa máske heyrt, að þegar á annað borð er búið að gera sér grein fyrir því, hvernig á að standa að þessu máli. þyrftu framkvæmdir ekki að standa mjög lengi yfir, alls ekki mörg ár. Ég endurtek svo þakkir mínar til n. og vil mæla með afgreiðslu hennar, og ég veit, að ég geri það fyrir munn okkar allra, sem að þessu stöndum.



Herra forseti. Mér finnst, eins og fram kom við fyrri umr. þessa máls, aðstandendur þessara tillagna vera of jarðbundnir, og það sama finnst mér koma fram bæði í umsögn vegamálastjóra og í nál. Þó er ég þakklátur fyrir, að það er orðað þannig, að það gefur minni brtt. möguleika til að verða athuguð - að menn megi svífa yfir þessum lausa sandi og þeirri botnleysu, sem er þarna á suðaustanverðu landinu, í staðinn fyrir að eiga við hugsanlega gagnslausa vegagerð. Ég er sammála þeim röksemdum, sem vegamálastjóri færir fram fyrir því, að það sé ekki unnt að koma samgöngubótum á yfirborði jarðar inn í næstu vegáætlun, en ég sé enga ástæðu til þess, að ekki væri hægt fyrir þann tíma að koma fram þeirri till., sem felst í brtt. minni, sem ég bar hér fram við fyrri umr. málsins, um að athuga möguleikana á því að leysa vandamálið með flugferju yfir vatnasvæðið. Nú sé ég, að hæstv. samgmrh. er hvergi nærri, en forsrh. er hér staddur, og vil ég biðja hann að vera svo vinsamlegan að skila til hæstv, samgmrh., að ég treysti honum manna bezt til að láta athuganir fara fram einmitt um þetta atriði, og þegar hann hefur sannfærzt um réttmæti tillagna minna, treysti ég honum einnig til að koma þeim í framkvæmd, jafnvei fyrr en till. gerir ráð fyrir. Og út frá því sjónarmiði mun ég greiða þáltill. atkv.



Herra forseti. Ég var ekki viðstaddur hér í þingi, þegar málið var fyrir tekið til umr., en sá þegar ég kom í bæinn, að hv. 4. þm. Reykn. hafði flutt brtt. við frv. þess efnis, að einnig yrði athugaður sá möguleiki að leysa samgönguvandræðin, á þessum stað, sem um ræðir, með því, sem hann kallar flugferju. Ég hef tekið það svo, að það væri um hið svonefnda loftpúðaskip eða svifskip að ræða. Ég vil mjög taka undir þessa till., og geri ég það vegna þess, að ég tel mig þekkja nokkuð inn á það, að tæki af þeirri gerð, sem þarna ræðir um, séu og geti verið við vissar aðstæður mjög eðlileg og góð samgöngutæki Eins og hv. þm. er öllum kunnugt, þá kom fyrir atbeina Alþ. hingað til lands á s.l. sumri lítið tæki af þessari gerð til þess að kanna aðstæður, þar sem talið var, að skipum eða bílum yrði ekki við komið. Reynsla fékkst að ég vil segja nokkur og allveruleg af þessu tæki og þeim möguleikum, sem það getur skapað til samgöngubóta. Við, sem að því stóðum, að þetta tæki var fengið hingað til landsins, vorum fyrst og fremst með í huga ferjusamgöngur fyrir bifreiðar og fólk milli Vestmannaeyja og lands, og ég tel, að sú reynsla, sem við höfum af því fengið, sé á þá leið, að ef um er að ræða tæki af hentugri stærð, mundi það leysa þann vanda, sem þar er. En ég tel, að við höfum kannske fengið enn meiri reynslu af því, hvers konar tæki þetta er til ferðalaga yfir sanda, vegleysur og vatnsföll eins og um er að ræða á þeim stað, sem till. gerir ráð fyrir, að athugað verði um brúar- og vegarlagningu á. Ég verð að viðurkenna það, að þó að ég hafi talið mig hafa miklar upplýsingar um þetta farartæki áður en það kom til landsins, þá kom það mér alveg á óvart, hversu miklu afkastameira og færara það var um að fara yfir torfærur á landi en ég hafði gert mér í hugarlund. Ég vil geta þess, að þetta litla tæki, sem hingað kom til landsins, fór í sinni fyrstu ferð beina leið frá Vestmannaeyjum upp í Landeyjasand. Að vísu var þar ekki um brimlendingu að ræða. Það var það, sem við köllum dauðan sjó. Það stoppaði þar ekki neitt, heldur fór beint af auga yfir sandtangann, sem þar er, upp Markarfljót, ekki neinar krókaleiðir, heldur yfir ála og mýrar, yfir bakka, sem þar voru, og upp að Markarfljótsbrú, án þess að hægja nokkurn tíma á ferð, og sagði skipstjórinn, að þeir hefðu farið þessa leið yfir landið með um 40 mílna hraða. Eftir þá reynslu, sem við fengum, sem í þessu tæki vorum þessa leið, er ég alveg sannfærður um kosti ferja af þessari gerð. Fyrirtækið er nú að byggja slíka ferju og mun koma með fyrstu tækin af þessari gerð árið 1970. Það er ætlað, að þau taki 7–9 bíla af venjulegri stærð og að mig minnir um 100 farþega. Ég er sannfærður um það, að ef hv. Alþ. telur, að fjárhagsins vegna sé hægt að leysa þetta mál, þá er hægt að gera það þegar á árinu 1970 með því farartæki, sem Englendingar eru nú með í smíðum og telja, að verði komið á markað árið 1970. Ég vil því taka undir það, sem hv. 4. þm. Reykn. benti hér réttilega á að mér finnst sá tími, sem áætlaður er í till., 1972–1976, mér finnst hann of langt undan. ef á annað borð hv. Alþ. telur sig fjárhagsins vegna geta leyst málið á þann veg, sem hv. 4. þm. Reykn. og ég höfum bent á. Þar er aðeins um fjárhagsatriðið að ræða Þetta farartæki kostaði fyrir gengisbreytingu um 50 millj. kr., og er það vissulega há upphæð, en hvað Íslendingar vilja gera til þess að koma á hringvegi í kringum landið, það er auðvitað það atriði, sem Alþ. verður að meta, þegar að því kemur, að aðstaða skapast til þess. Ég tel alveg hiklaust, að aðstaða sé komin til þess að koma á hringvegi fyrir bifreiðar, mannflutninga og einnig vöruflutninga, ef því er að skipta, með því tæki sem ég hef hér minnzt á og fram undan er, að á markaðinn komi. Þetta mundi ekki einasta leysa þann vanda, sem við er að etja á Skeiðarársandi, og þá farartálma,sem þar eru, heldur er ég sannfærður um, að það gæti einnig í mörgum tilfellum,við margar aðstæður komið að gagni, bæði hér á Suðurlandsundirlendinu og einnig út til Eyja, ef svo bæri undir. Ég hygg, að öllum þm. sé það ljóst, að brúargerð á þessum stað, sem till. gerir ráð fyrir, er mjög fjárfrekt fyrirtæki. Tæknilega séð verður án efa ráðið við það, en engum dylst þó, að fjárhagslega séð mun það verða mjög dýrt fyrirtæki Ég hygg þó, að það, sem mönnum finnst kannske erfiðast við það, sé óvissan um það, hvort brýr á þessum stað muni nokkurn tíma geta haldizt til langframa. Það, sem kannske skiptir mestu máli, er þó, að allar aðrar leiðir séu skoðaðar, allar aðrar hugsanlegar leiðir séu skoðaðar, hvort hægt sé að leysa þetta á annan ódýrari hátt, og ég mundi segja til frambúðar á öruggari hátt að því leyti, að ekki væri ástæða til að ætla, að hlaup í vatnsföll þar eystra mundu koma í veg fyrir, að hægt væri að halda samgöngum uppi, þó að slíkt bæri að höndum.



Herra forseti. Till. sú, sem hér um ræðir, er um endurskoðun l, um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum og hljóðar svo: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að láta undirbúa og leggja fyrir Alþ. frv. til l. um breyt. á l. um lífeyrissjóð togarasjómanna og undirmanna á farskipum á þann veg, að sjóðsfélögum verði tryggð eigi minni réttindi en aðilar að lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins njóta nú.“ Allshn. sendi þessa till. stjórn sjóðsins til umsagnar, og lagði sjóðsstjórnin til fyrir sitt leyti, að till. væri samþ. Allshn. leggur einróma til, að till. verði samþ.



Herra forseti. Till., sem hér liggur til afgreiðslu, fjallar um breytta skipan lögreglumála í Reykjavík og hljóðar svo: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að undirbúa breytta skipan á yfirstjórn lögreglunnar í Rvík, þannig að bæði hin almenna lögregla og rannsóknarlögregla heyri framvegis undir yfirstjórn lögreglustjóra.“ Allshn. sendi þessa till. til umsagnar dómsmrn., og sendi það allshn. svohljóðandi bréf varðandi till.: „Með skírskotun til bréfs hv. allshn. dags. 20. f. m., þar sem óskað er umsagnar rn. um till. til þál. um breytta skipan lögreglumála í Rvík, sem liggur fyrir þinginu, skal tekið fram, að rn. telur engum vafa bundið, að stefna beri að því að sameina lögregluna í Rvík og með því verði hægt að nýta starfskrafta og starfsaðstöðu mun betur en nú er unnt. Hefur verið gert ráð fyrir því við undirbúning byggingar nýrrar lögreglustöðvar í Rvík, að þar rúmist öll starfsemi lögreglunnar óskipt. Rn. hefur rætt viðhorf til framtíðarskipunar þessara mála við lögreglustjóra og yfirsakadómara í Rvík, og eru þeir sammála rn. um, að stefna beri að slíkri sameiningu lögreglunnar.“ Að fenginni þessari umsögn lagði allshn. til einróma, að till. væri samþ.



Herra forseti. Ég þakka hv. frsm. og öðrum fulltrúum allshn. fyrir góða samvinnu í þessu máll. Um till. er það að segja, að mér er ekki kunnugt um, að hún hafi sætt andmælum síðan hún kom fram. Um hana virðist því vera gott samkomulag allra viðkomandi aðila. Er þess því að vænta, að hún hljóti samþykki hins háa Alþ.



Herra forseti. Allshn. hefur haft til meðferðar till til þál. um fiskirækt í fjörðum. Eru allir nm. sammála um að mæla með samþ. till. Það er vaxandi áhugi margra manna á fiskirækt nú á dögum, um það bera glöggt vitni margar till., sem fram koma. Jafnframt er óvenjumikið unnið að slíkum málum víðs vegar um land. Bæði einstaklingar og hið opinbera hafa látið þessi mál til sín taka á undanförnum árum. Mönnum hefur skilizt, að rányrkjan ein horfir ekki til heilla. Á þetta jafnt við um veiðar í fersku vatni og sjó. Ræktunarmálum er sinnt í vaxandi mæli, bæði í laxám og veiðivötnum, sjávarlónum og öðrum uppeldisstöðvum af áhugamönnum og samtökum þeirra. Þá má ekki gleyma hinni miklu fiskeldisstöð ríkisins í Kollafirði. Að sjálfsögðu hafa áhugamenn á þessu sviði lent í margvíslegum byrjunarörðugleikum. Takmörkuð fjárráð og ófullkomnar aðstæður hafa vafalaust oft dregið úr árangri. Þessar tilraunir hafa þó sýnt og sannað, að þarna er mikið framtíðarverkefni fyrir höndum, margþætt verkefni, sem ekki verður lokið á skömmum tíma, en stuðlar að aukinni hagnýtingu og eflingu íslenzkra auðlinda. Eins og vikið var að í grg. þessarar till., hafa íslenzkir fiskifræðingar unnið mikið og merkilegt starf á sviði fiskirannsókna og fiskileitar á liðnum árum. Hafa þau störf orðið atvinnulífi þjóðarinnar mikill styrkur, en betur má ef duga skal. Hér er um svo stórvaxið viðfangsefni að ræða, svo mikið í húfi um alla afkomu þjóðarbúsins, að leita verður allra ráða til aukinnar þekkingar á þessu sviði. Viðfangsefni þetta snertir að sjálfsögðu landið allt og lýtur að verndun fiskistofna við strendur þess, þó ekki hvað sízt að þeim slóðum, þar sem fiskimið hafa reynzt gagnauðug frá fornu fari Ég leyfi mér að minna á þál. um fiskirannsóknir á Breiðafirði, sem samþykkt var á Alþ. 31. maí 1957, flutt af mér og þáv. þm. Snæfellinga, Sigurði Ágústssyni. Efni hennar var það að skora á ríkisstj. að láta svo fljótt sem því yrði við komið vegna annarra rannsókna, framkvæma fiskirannsóknir á Breiðafirði og innfjörðum hans. Rannsóknir þessar skyldu gerðar í samráði við vélbátaformenn á útgerðarstöðvum við Breiðafjörð. Í umsögn fiskideildar atvinnudeildar Háskólans, er fylgdi þessari till., sagði m.a.: „Litlar fiskirannsóknir hafa verið gerðar á Breiðafirði miðað við aðra landshluta, einna helzt á þekktum fiskislóðum á utanverðu Snæfellsnesi, en ekkert í innfjörðum Breiðafjarðar. Sennilega er Breiðafjörður mikil uppeldisstöð ungfisks, og er æskilegt að á því verði gerðar kerfisbundnar rannsóknir á líkan hátt og í Faxaflóa Æskilegt væri og að vita, hvaða þýðingu Breiðafjörður hefur sem uppeldisstöð fyrir íslenzka fiskistofna almennt, og mundu merkingar geta skorið úr um það.“ Á þeim röska áratug, sem liðinn er frá samþykki umræddrar till., hefur, sennilega af fornri landsvenju, meira verið hugsað um að veiða og veiða sem mest en að gera sér fulla grein fyrir því, hvert raunverulega stefnir í þeim efnum. Till. sú, sem hér er til umr. um fiskirækt í fjörðum, bendir á nauðsyn þess að hefjast handa um vísindalegar aðgerðir til ræktunar nytjafiska í hafinu við strendur landsins. Hér er um hugsjónamál að ræða, sem jafnframt hefur mikið hagnýtt gildi Leikmenn geta velt því fyrir sér og beitt sér fyrir því, um það má margt segja, en fyrst og fremst verða aðgerðir allar að byggjast á vísindalegum grundvelli og þekkingu. Séu þau mið höfð að leiðarljósi, má mikils árangurs vænta til heilla og hags alþjóð. Allshn. sendi till. þessa til umsagnar þriggja aðila, Fiskifélags Íslands, veiðimálastjóra og Hafrannsóknastofnunarinnar. Svör hafa borizt frá þeim öllum, og eru þau mjög á einn veg, till. er talin athyglisverð og tímabær. Að vísu er bent á að málefni þessi séu á algjöru byrjunarstigi, en þó séu víðtækar tilraunir hafnar meðal margra þjóða á þessu sviði nú þegar. Bent er á að eðlilegt sé, að Hafrannsóknastofnunin láti kanna allt það, sem gert hefur verið erlendis í þessum málum á undanförnum árum, þeim gögnum verði safnað saman, svo að heildarupplýsingar séu til staðar, þegar hefja skal frekari aðgerðir í málinu. en eins og áður segir, mælir n. einróma með samþykkt till.



Herra forseti. Eins og fram kom við fyrri hl. umr. um þessa till. hv, 4. landsk. þm., þá eru menn ekki á einu máli um það, hvað sé mannúðleg meðferð á hrossum. En um hitt virðast flestir vera sammála, að ákvæðum I. um, að búfjáreigendur skuli hafa til umráða hús og nægilegt fóður fyrir allan bústofn sinn, þeim sé a. m. k. ekki að öllu leyti fullnægt. Þegar hér við bætist svo, að hrossastofninn gengur allnærri gróðri landsins í ýmsum byggðarlögum, þá virðist þessi þátill. ekki að ófyrirsynju fram komin. Allshn. hafði þetta mál til meðferðar og leitaði umsagna, eins og greinir á nál. N. varð sammála um að leggja til, að till. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Þessi till. til þál. fjallar um áskorun á ríkisstj, um, að hún láti endurskoða IV. kafla l. um almannatryggingar með það fyrir augum, að sjúklingar, sem þurfa að leita læknishjálpar erlendis, fái verulega auknar bætur frá því sem nú hefur átt sér stað. Það vakir fyrir flm. þessarar till., að endurskoðun l. miðist við það, að komið verði á verulega auknum sjúkrabótum til handa þeim sjúklingum, sem óhjákvæmilega þurfa að leita sér læknishjálpar erlendis. Á undanförnum árum hefur Alþ. veitt nokkra fjárupphæð á fjárlögum, sem ætluð er til styrktar þeim sjúklingum, sem nauðsynlega þurfa að leita sér læknishjálpar erlendis og hefur verið þeim það dýr, að velflestir einsstaklingar hafa engan veginn getað staðið undir þeim kostnaði. Í fjárlögum á þessu ári er varið um 1 1/2 millj. kr. í þessu skyni, og er það mun hærri upphæð en nokkru sinni áður hefur verið varið til þessara mála. Fjvn. telur eðlilegt, að hið almenna tryggingakerfi, sjúkrasamlög og Tryggingastofnun ríkisins, taki þetta mál í sínar hendur og veiti ríflegri bætur til þeirra, sem þurfa að leggja í þennan mikla kostnað, og þess vegna telur fjvn. eðlilegt og sjálfsagt, að endurskoðun á IV. kafla l. um almannatryggingar fari fram og mælir einróma með samþykkt þessarar till.



Herra forseti. Á þskj. 366 er till. til þál. um náttúruvernd, friðun Þingvalla og þjóðgarða, frá allshn. Hún er eins konar miðlunartill. eða öllu heldur fært saman í eitt tvær till., sem áður lágu fyrir allshn., annars vegar um náttúruvernd og hins vegar um friðun Þingvalla. Allshn. var einhuga um flutning þessarar till., en þegar hún kom til afgreiðslu Sþ., þá kom fram brtt. við hana, sem vísað var til allshn., og er sú brtt. á þskj. 450. Allshn. fjallaði um þá brtt. seinna á fundi sínum og varð sammála um að halda sig við fyrri till. óbreytta, en tveir nm., Jónas Árnason og Gísli Guðmundsson, áskildu sér rétt til þess að fylgja brtt. eða flytja. Einn nm., Vilhjálmur Hjálmarsson, var fjarverandi. Eins og fram kemur af þessum orðum mín um, þá leggur meiri hl. allshn. til, að till., eins og hún er á þskj. 366, verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Eins og fram hefur komið, flutti ég hér brtt., þegar þetta mál var síðast til umr., en tilgangur þeirrar brtt. var sá að koma í veg fyrir mannvirkjagerð á Þingvöllum á meðan endurskoðun l. færi fram, til þess að ekki yrðu bundnar í verki hendur manna þeirra, sem eiga að framkvæma endurskoðunina, og Alþ., á eftir. Ég varð var við það á eftir, að sumum þótti orðalagið á brtt. minni nokkuð einstrengingslegt, en ég vil geta þess í því sambandi, að orðalagið er raunar tekið beint upp úr l. um friðun Þingvalla. Hins vegar hafa tveir af nm. í hv. allshn., þeir Jónas Árnason og Gísli Guðmundsson, flutt brtt. um sama efni með öðru orðalagi, og er það orðalag raunar sótt í grg. hv. allshn., sem n. stóð öll að. Ég þykist því mega gera mér vonir um, að um till. þeirra geti tekizt góð samstaða hér á þingi, og mun því fylgja henni, en draga till. mína til baka, þá sem er á þskj. 450.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. allshn. tók fram, var samkomulag í n. um að mæla með till. á þskj. 366, um náttúruvernd, friðun Þingvalla og þjóðgarða, þó þannig, eins og hann líka gat um, að við tveir nm. áskildum okkur rétt til að fylgja brtt. eða flytja. Við gerðum þennan fyrirvara vegna þess, að við vildum freista þess að flytja nýja brtt., sem vænta mætti, að samkomulag geti tekizt um, bæði við flm. till. á þskj. 450 og aðra Þessa brtt. höfum við nú leyft okkur að flytja. Hún er á þskj. 544 og er um það, að við tillgr bætist: „Á meðan endurskoðun l. um friðun Þingvalla fer fram, verði ekki leyfðar nýbyggingar sumarbústaða á Þingvallasvæðinu.“ Þetta er í rauninni óbreytt orðalag, sem n., þ.e.a.s. allshn. sjálf, hafði tekið upp í grg. till., þar sem stendur, með leyfi hv. forseta: „Ríkjandi skoðun var í n., að æskilegt væri, að ekki væru leyfðar nýbyggingar sumarbústaða á Þingvallasvæðinu, meðan endurskoðun l. um friðun Þingvalla færi fram.“ Þetta var orðalag, sem n. hafði þegar staðið að, og við nánari athugun sýndist okkur rétt að gera till. um, að þetta, sem nú er í grg. till., verði tekið fram í sjálfri till. Við urðum þess varir, sem raunar hefur nú komið fram í umr., að hv. þm., sem stendur að till. á þskj. 450, taldi sig eftir atvikum geta fallizt á það til samkomulags, ef þessi brtt. yrði samþ., að taka aftur sína till., sem hann reyndar hefur nú staðfest. Hv. fyrri flm. brtt., hv. 4. landsk. þm., er ekki á fundi vegna velkinda. Þess vegna hef ég leyft mér að mæla fyrir brtt. fyrir okkar hönd og vænti þess, að hún valdi ekki ágreiningi.



Herra forseti. Mig langar aðeins til þess að fá að vita hjá hv. flm., hvað þessi till. þýðir. Þýðir hún það, að þau leyfi, sem veitt hafa verið, komi ekki til framkvæmda, eða þýðir hún aðeins það, að hér eftir verði ekki veitt nein ný leyfi, en um það er Þingvallan. sammála, og móti því hef ég ekki neitt, en það er ekki alveg ljóst af till., hvort meint er



Herra forseti. Það má vera, að mér sé ekki nákvæmlega ljóst, hverjar upplýsingar hv. ráðh. vildi fá hjá mér, en ég vil bara vekja athygli á því, að brtt. á þskj. 450 er alveg sama efnis og þýðir alveg það sama og síðari málsgr. grg. allshn. á þskj. 366, sem gerð var grein fyrir á sínum tíma.



Herra forseti. Ég vildi bara gera grein fyrir því, af því að vitnað er í grg., að eins og ég tók fram í upphafi máls. míns, þá var algjör samstaða í allshn. um flutning till. eins og hún er á þskj. 366 og grg. líka, og grg. var við það miðuð, að allir gætu verið sammála um grg. og till., en um skilning á orðalagi var ekki ágreiningur.



Herra forseti. Fsp. er um það, hvenær vænta megi álits n. þeirrar, sem var kosin samkv. ályktun Alþ. 18. des. 1961 til að rannsaka, á hvern hátt og með mestum árangri verði komið á 8 stunda vinnudegi meðal verkafólks. Hinn 18. des. 1961 var afgreidd samhljóða frá Alþ. þál. um ráðstafanir til að koma á 8 stunda vinnudegi. Samkv. till. var ákveðið að kjósa 5 manna n. til að rannsaka á hvern hátt verði með mestum árangri komið á 8 stunda vinnudegi meðal verkafólks. Um verkefni n. sagði svo í ályktuninni: „Skal n. framkvæma athugun á lengd vinnutíma verkafólks, eins og hann er nú, og áhrifum hans á heilsufar, vinnuþrek og afköst svo og hag atvinnurekstrar. Á grundvelli þessara athugana skal n. gera till. um ráðstafanir til breytinga á vinnutilhögun og rekstrarfyrirkomulagi atvinnufyrirtækja, er gætu stuðlað að styttingu vinnudags verkafólks án skerðingar heildarlauna og að aukinni hagkvæmni í atvinnurekstri. Skulu till. miðast við að verða æskilegur samningsgrundvöllur milli stéttarfélaga verkafólks og samtaka atvinnurekenda. N. skal enn fremur gera till. um, hvernig löggjafinn geti stuðlað að ákvörðun um eðlilegan hámarksvinnutíma. N. skal kveðja sér til ráðuneytis fulltrúa Alþýðusambands Íslands, Vinnuveitendasambands Íslands, Vinnumálasambands samvinnufélaganna og aðra fulltrúa hagsmunasamtakanna, eftir því sem þörf er á. Hún skal einnig hafa heimild til að láta fara fram sérfræðilegar athuganir, sem nauðsynlegar eru að mati hennar.“ Kosning n. fór fram á þingfundi 19. des. 1981, og voru kosnir í n. fjórir alþm. og einn útgerðarmaður. Fsp. mín er borin fram af tveimur ástæðum: Í fyrsta lagi vil ég fá upplýst, hver hafi orðið árangurinn af störfum n., því að opinberlega er lítið um hana vitað. Í öðru lagi finnst mér ærin ástæða til að vekja þetta mál upp að nýju. Það er að vísu ekki eins mikið áhyggjuefni nú og oft áður, að vinnutíminn sé of langur. Mjög hefur dregið úr atvinnu að undanförnu. Hitt er hins vegar sízt minna áhyggjuefni nú en áður, hvernig vinnutekjur eftir 8 stunda vinnudag eigi að hrökkva fyrir brýnustu nauðþurftum. Það er því sízt minna rannsóknarefni nú en áður, hvernig þeirri breytingu verði komið á vinnutilhögun og rekstrarfyrirkomulag atvinnufyrirtækja, að vinna 8 stunda vinnudags tryggi sæmileg lífskjör. Því vildi ég stuðla að því með þessari fsp., að umrædd n. eða einhver annar aðili hefjist handa um það rannsóknarstarf, sem er svo nauðsynlegt og aðkallandi, að hér verði af hendi leyst.



Herra forseti. Þegar mér barst sú fsp., sem hér er til umr., óskaði ég eftir því við formann vinnutímanefndar, sem svo hefur verið nefnd, að hann gæfi upplýsingar um störf n., og skal ég lesa það hér á eftir. Ég tel óþarft að lesa ályktunina sjálfa, sem er starfsgrundvöllur n. Hv. fyrirspyrjandi hefur begar gert það, og ég tel óþarft að endurtaka það nú. En svör formanns n. eru þannig, að ég tel, að það sé fullnægjandi svar. „Eins og þál. sú ber með sér, sem n. starfar eftir, er hér um flókið og margþætt verkefni að ræða. Má segja, að frekar hefði verið um að ræða verkefni fyrir heila stofnun, sem hefði haft á að skipa hópi sérfræðinga, frekar en fámenna n. manna. Reyndist t.d. þrátt fyrir heimild ályktunarinnar ákaflega erfitt að fá þá sérfræðilegu aðstoð, sem nauðsynleg var við lausn verkefnisins. Endanlegu áliti n. hefur ekki verið skilað, þótt álitsgerðir liggi fyrir um mörg einstök verkefni, sem n. var falið að vinna að með ályktun Alþ., og hún skilaði miklu starfi og víðtæku á árunum 1962 til og með 1965, þ. á m. álitsgerðum í vandamálum, sem komu upp á þessum árum í samskiptum launþega og vinnuveitenda og voru sprottin af þeim vandamálum, sem þál. fjallaði um.“ Ég vil samkv. lista, sem fylgdi þessari grg. formannsins, lesa hér upp fyrirsagnir á nokkrum þeirra grg., sem n. hefur látið gera: Greinargerð um áhrif vinnutíma á hag atvinnurekstrar og launþega eftir Þóri Einarsson. Greinargerð um áhrif vinnutímalengdar á vinnuþrek og afköst eftir Matthías Jónasson. Samanburður á vinnutíma í ýmsum löndum. Stytting vinnutímans. Aðferðir, sem beitt hefur verið til þess að ná styttum vinnutíma í ýmsum löndum. Þróun samningsbundins vinnutíma Verkamannafélagsins Dagsbrúnar, Trésmiðafélags Reykjavíkur og Hins íslenzka prentarafélags. Um orlofsréttindi á Íslandi. Og að lokum: Skýrslur um vinnutímalengd, sem voru undanfari Kjararannsóknarnefndar. „Nefndin safnaði miklum upplýsingum frá nágrannalöndum okkar og víðar að um vinnutímalengd og leiðir, sem farnar hefðu verið til raunhæfrar styttingar vinnudagsins. Fljótlega varð ljóst, að upplýsingar, sen fengust frá Noregi, mundu verða til mestrar hjálpar, og kom tvennt til: Aðstæðurnar í atvinnulífi og atvinnuháttum eru í Noregi líkari okkar en annars staðar finnast, og ýtarlegar skýrslur um styttingu vinnudagsins eru til frá Noregi frá árunum 1954-1959, og veittu þær margs konar upplýsingar. Seint á árinu 1964 hafði vinnutímanefnd gert frumdrög að frv. um vinnuvernd og hafði til hliðsjónar þau ákvæði norsku vinnuverndarlaganna, sem um vinnutímann fjalla Norsk lög um vinnuvernd fjalla einnig um öryggi á vinnustöðum, um vinnu kvenna, barna og ungra starfsmanna, um vinnulaun, uppsagnir, vinnureglugerðir, vinnueftirlitsráð, sem jafnframt gegnir störfum öryggiseftirlits, og um refsiákvæði við brotum á lögum. Mjög kom til álita hjá vinnutímanefnd, hvort ekki bæri að sameina og samræma sambærileg íslenzk drög í einn lagabálk. Sú skoðun varð þó ofan á að slík frumvarpssmíð væri tæpast í verkahring n. og e.t.v. ekki tímabær að sinni, enn fremur í ljósi ályktunar Alþ. að snúa sér fyrst og fremst að því að ákveða um vinnutímann sjálfan. Í byrjun apríl 1965 var frv. ásamt ýtarlegum skýringum og með þeim fylgiritum, sem fyrir lágu hjá n., sent til þessara aðila og beðið um athugasemdir og umsagnir um það: Alþýðusambands Íslands, Vinnuveitendasambands Íslands. Félags íslenzkra iðnrekenda og Vinnumálasambands samvinnufélaganna. Voru þessir aðilar beðnir um svör innan eins til tveggja mánaða. Á seinni hluta ársins voru ítrekaðar óskir bornar fram til þessara aðila um álit þeirra og athugasemdir, en fyrst í marz 1966 bárust loks svör frá Vinnuveitendasambandi Íslands og Félagi íslenzkra iðnrekenda. Lögðust báðir þessir aðilar heldur gegn lagasetningu á þessu sviði og töldu samningaformið heppilegra, en gerðu þar fyrir utan nokkrar athugasemdir við frv. sjálft. Frá öðrum aðilum hafa svör ekki borizt. Með hliðsjón af þessum undirtektum þeirra höfuðaðila, sem átti að hafa samráð við um lausn vandamálsins, og þeirri skoðun n., að löggjöf um hámarksvinnutíma og takmörkun yfirvinnu væri nauðsynleg, svo að frekari árangri og raunhæfari yrði náð, tilkynnti formaður vinnutímanefndar félmrh. sama vor, að eins og málin stæðu virtist ekki tímabært að halda áfram störfum nefndarinnar.“ Samkv. framansögðu, þ.e. svörum formannsins, virðist ekki ástæða til að vænta endanlegs álits n. að svo stöddu.



Herra forseti. Ég vil fyrst þakka ráðh. fyrir það svar, sem hann gaf mér, svo langt sem það náði. En mér sýnist á því, að í raun og veru hafi þessi n. ekki starfað neitt síðan 1965 og starf hennar hafi strandað á því, að hún fékk daufar undirtektir undir ákveðið frv. að lögum, sem hún hafði samið. En mér sýnist, að það frv. hafi ekki náð yfir nema takmarkaðan hluta af verkefni n., svo að það hefði verið áþarft að láta störf hennar falla niður vegna þess, því að eins og fram kemur í till., var aðalverkefni n. að framkvæma rannsókn á vinnutilhögun og rekstrarfyrirkomulagi atvinnufyrirtækja með það fyrir augum, að komið verði þar á þeirri skipan, að 8 stunda vinnudagur nægi til þess að tryggja sæmilega lífsafkomu. Sem sagt, n. hefur hætt störfum um 1965 eða lítið unnið síðan annað en það að bíða eftir svörum frá félagasamtökum um ákveðið frv., sem hún hafði samið, og mér skilst, að að fengnum svörum nokkurra þessara aðila hafi hún tilkynnt, að ekki væri ástæða til þess fyrir hana að halda áfram störfum. Ég verð að segja það, að ég tel það mjög miður farið, að slík starfsemi skuli hafa fallið niður, og ég álít, að þó að það hafi verið mikil þörf að hefja þetta starf á sínum tíma, 1961, þá sé ennþá meiri ástæða til þess að taka það upp nú. E.t.v. hefur það fallið niður að einhverju leyti 1965 og 1966, vegna þess að þá var atvinnuástand hér gott og menn höfðu þess vegna ekki eins miklar áhyggjur í þessu sambandi og þeir hafa nú, þegar aðstæður eru orðnar allt aðrar og menn geta ekki treyst á mikla eftirvinnu eins og áður, heldur jafnvel tæplega gert sér von um að fá 8 stunda vinnudag. Ég vil því að lokum leggja áherzlu á það, að þetta starf verði hafið að nýju með einhverjum hætti, hvort heldur það verður í einhverri n. eða einhver annar aðili tekur það upp, og það verði gert meira að því en áður að leita eftir samvinnu milli viðkomandi stéttarsamtaka, samtaka launþega og atvinnurekenda, um það, að þessi vinna verði tekin upp með skipulegum hætti að nýju, því að ástandið er þannig í dag, að við þörfnumst þess vissulega. Vonir okkar um það, að hægt verði að bæta aðstöðu launþega í náinni framtíð, byggjast að mínum dómi fyrst og fremst á því, að það verði hægt að koma á betri vinnutilhögun og rekstrarfyrirkomulagi hjá atvinnufyrirtækjum, á þeim grundvelli einum geti orðið um raunhæfar kjarabætur og kauphækkanir að ræða. Þess vegna þarf að leggja enn þá meira kapp á það, að þetta rannsóknarstarf sé unnið, sem hefur því miður verið látið niður falla á undanförnum árum.