Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 400, sem er 207. mál yfirstandandi þings, höfum við leyft okkur, ég ásamt hv. þm. Halldóri Blöndal og Matthíasi Á. Mathiesen, að flytja frv. um breytingu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt og fjallar það um tvö atriði sem snerta námsmenn sérstaklega. Annað atriðið, sem fram kemur í 1. gr. frv., er um námsfrádrátt. Hitt atriðið, sem er í 2. gr., er að vaxtagjöld og verðbætur af námslánum njóti frádráttar með sama hætti og húsnæðislán. Eins og öllum er kunnugt hafa orðið talsverðar breytingar á högum námsmanna á síðustu árum og áratugum. Upp á síðkastið hefur verið minna um atvinnu námsmanna með námi, þar sem þeir hafa getað drýgt tekjur sínar, og eins minna um vinnu í sumarfríi námsmanna. Í staðinn hafa námsmenn orðið meira og meira að treysta á námslán og framfleytt sér á slíkum lánum. Varðandi námsfrádráttinn kemur þess vegna oft fyrir að frádrátturinn nýtist námsmönnum ekki þar sem þeir eru tekjulausir allt árið, en njóta þess í stað námslána. Þetta frv. er flutt meðfram vegna þess að lög og reglur um námslán eru að breytast í það horf, að endurgreiðslur verða mun hraðari en verið hefur, og ef nýtt frv., sem enn hefur ekki verið lagt fram reyndar, verður samþykkt hér á hinu háa Alþingi má gera ráð fyrir að 90% þeirra, sem taka námslán, muni endurgreiða lánin að fullu og þá allt verðtryggt. Í sumar starfaði nefnd á vegum hæstv. menntmrh. að því að útbúa nýtt frv. um námslán og námsstyrki. Því starfi var lokið í þingbyrjun, en því miður hefur hæstv. ráðh. enn ekki lagt þetta frv. fram á Alþingi. Um 2. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir að vaxtagjöld og gjaldfallnar verðbætur af námslánum verði frádráttarbær frá skatti, þarf að geta þess, að hugsanlegt er að nú nýlega hafi Alþingi samþykkt breytingu á sömu grein skattalaga sem geri það að verkum að þessari grein þurfi að breyta í hv. nefnd. Tilgangurinn með þessari 2. gr. er að gera námslán gagnvart lánþegum að sams konar lánum og um húsnæðislán sé að ræða. Með samþykkt þessa frv. mundi löggjafinn viðurkenna að nám, sem menn stunda eftir 20 ára aldur, sé þjóðhagslega hagkvæmt á sama máta og öflun íbúðarhúsnæðis er nú samkv. skattalögunum. Nám er í sjálfu sér ein tegund fjárfestingar sem löggjafinn hlýtur að vilja ýta undir. Það eru þess vegna sanngirnissjónarmið sem mæla með samþykkt þessa frv., og ég vænti þess, að hv. nefnd skoði þetta mál með fullum skilningi á högum námsmanna, enda er ráð fyrir því gert að hv. fjh.- og viðskn. haldi áfram í vetur að endurskoða skattalögin. Í því sambandi má geta þess, að enn hafa ekki lokið störfum nefndir sem starfað hafa á vegum fjmrn., önnur um 59. gr. skattalaganna um reiknaðar tekjur og hin um einstæða foreldra. Innan tíðar má gera ráð fyrir að þessar nefndir skili áliti og verður þá væntanlega lagt fram af hálfu hæstv. fjmrh. frv. til breytinga á skattalögum. Mér fyndist þess vegna vel koma til greina að þetta frv., sem ég mæli nú fyrir, komi til skoðunar og afgreiðslu í hv. fjh.- og viðskn. um leið og aðrar breytingar verða gerðar á tekjuskatts- og eignarskattslögunum. Það er óþarfi að taka fram að samtök námsmanna hafa lýst yfir stuðningi við efnisatriði þessa frv., og ég er sannfærður um að það hlýtur að njóta skilnings þegar tillit er tekið til þess, að námsmenn, sem verða að taka fyllilega verðtryggð lán meðan á námstíma stendur, þurfa, þegar þeir endurgreiða lánin, að endurgreiða þau með tekjum, sem eru skattlagðar í hæsta skattþrepi, en það leiðir til þess að greiðslubyrði margra fyrrverandi námsmanna er gífurlega mikil. Herra forseti. Ég vonast eftir góðum undirtektum undir þetta mál og fer fram á að því verði vísað til 2. umr. og fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Mál þetta á þskj. 419 er till. til þál. sem við hv. þm. Pétur Sigurðsson flytjum og er á þá lund, að „Alþingi ályktar að skora á fjmrh. að gera þá breytingu á reglugerð nr. 310 frá 27. júlí 1980, um sjómannafrádrátt, að dagafjöldi samkv. 2. gr., sem sjómannafrádráttur er heimilaður fyrir, verði ákveðinn með hliðsjón af ráðningartíma í stað lögskráningardaga.“ Í gildandi skattalögum eru ákvæði um þennan sjómannafrádrátt sem samkv. orðanna hljóðan í skattalögunum á að veita sjómönnum sem lögskráðir eru á íslensk fiskiskip. Í sumar gaf hæstv. fjmrh. út reglugerð samkv. þessum lögum um hvernig ætti að framkvæma frádrátt þennan. Samkv. reglugerðinni er sjómannafrádráttur aðeins heimill fyrir þá daga sem viðkomandi sjómaður hefur verið lögskráður. Nú vitum við að það er mjög algengt, t. d. á togurum, að á hverjum togara sé hálf önnur áhöfn og sjómaður sé í landi í þriðja hverjum túr. Þá eru þessir menn afskráðir og missa þar með sjómannafrádráttinn sem þeir ella hefðu fengið. Þá gerist það einnig, þegar sjómenn verða fyrir stystum eða veikindum, að þeir eru afskráðir og fá ekki þennan sjómannafrádrátt þar af leiðandi fyrir þá daga sem þeir eru fjarverandi vegna veikinda eða slysa, nema eftir umsókn þar að lútandi til viðkomandi skattstjóra, þar sem það yrði lagt í vald skattstjóra og væntanlega ríkisskattstjóra og ríkisskattanefndar hvort tillit yrði tekið til slíkra óska.Í þriðja lagi hefur það gerst og er vitað um nokkur dæmi um það, m. a. norðan af Akureyri, að þegar fiskiskip kemur í höfn til þess að landa afla t. d. að morgni til, þá er öll áhöfnin afskráð frá og með þeirri stundu, þegar skipið tekur höfn, og sama áhöfn skráð aftur á skipið daginn eftir, þegar það heldur úr höfn, til þess einvörðungu að spara útgerðinni kostnað við greiðslu iðgjalda af tryggingum þessara manna. Þessar aðferðir gera það að verkum, að viðkomandi sjómenn, sem eru fastráðnir á skipið og dveljast aðeins í landi einn sólarhring eða tæplega það, missa sjómannafrádrátt vegna þessara athafna útgerðaraðilans. Þessi mál hafa nokkuð verið rakin af hálfu forsvarsmanna sjómannasamtaka í landinu nú að undanförnu og óskað leiðréttingar þar sem þeir hafa talið að svona framkvæmd hafi ekki verið í huga Alþingis þegar lögin, sem heimiluðu lögskráðum sjómönnum sérstakan frádrátt, voru sett. Tveir af forsvarsmönnum sjómanna komu nýverið að máli við fjh.- og viðskn. Alþingis og lögðu þessa ósk þar fram og sögðust hafa rætt málið við hæstv. fjmrh. Í umr. nokkru síðar kannaðist hæstv. ráðh. hins vegar ekki við, að neitt slíkt erindi hefði borist sér, og lét í veðri vaka að hann vildi gjarnan fá slík tilmæli formlega. Þar sem þessi tilmæli hafa af einhverjum ástæðum ekki borist fjmrh. og hann lét í veðri vaka að hann mundi e. t. v. sinna þessum einföldu tilmælum um smávægilega breytingu á reglugerð um sjómannafrádrátt ef tilmæli um það kæmu fram til hans, þá brugðum við hv. þm. Pétur Sigurðsson á það ráð að flytja till. til þál. um þetta efni til þess að í ljós kæmi hver sé vilji löggjafans í þessum efnum og hvernig löggjafinn vilji túlka þær gerðir sínar sem fólust í ákvæði nýlega samþykktra skattalaga um frádrátt til lögskráðra sjómanna á íslenskum fiskiskipum. Herra forseti. Þetta er ekki stórt mál né flókið og ég tel ástæðulaust að hafa öllu fleiri orð um það, en óska eftir að till. þessari verði að lokinni umr. nú vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég vil beina því til þeirrar nefndar, sem fær þetta mál til umfjöllunar, að athuga jafnframt og bera saman gildandi lagaákvæði um fiskimanna- og sjómannafrádrátt og þá reglugerð, sem núv. hæstv. fjmrh. hefur gefið út varðandi sjómannafrádráttinn. Ég hygg að þá muni koma í ljós að reglugerðarákvæðin stangist á við sett lög, eins og formaður fjh.- og viðskn., hv. 3. þm. Austurl., Halldór Ásgrímsson, lýsti yfir í frammíkalli þegar skattamálin voru síðast til umr. hér í deildinni. Ég vek athygli á því, að þessi hv. þm. er sérlegur skattaráðunautur þessarar ríkisstj. og kom mjög nálægt setningu núgildandi tekjuskattslaga á sínum tíma. Ég geri því ráð fyrir að hann muni fúslega verða við þessari beiðni og leggja til við n. að frv. verði flutt til þess að staðfesta fyrri vilja Alþingis ef þörf er á.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er afskaplega einfalt í sniðum. Þar er gert ráð fyrir að skipta Þingeyjarþingsumdæmi sem í stórum dráttum nær yfir austanverða Suður-Þingeyjarsýslu að Jökulsá á Fjöllum, þ. e. yfir Kelduneshrepp að auki. Í frv., sem hér liggur fyrir, er gert ráð fyrir að skiptin verði þannig að í Vestur- Þingeyjarþingsumdæmi verði Bárðdælahreppur og þeir bæir vestan Fljótsheiðar sem eru í Reykdælahreppi og Aðaldælahreppi norðan Hafralækjaskóla, en í Austur-Þingeyjarþingsumdæmi verði Suður-Þingeyjarsýsla austanverð, Húsavík og Kelduneshreppur í Norður-Þingeyjarsýslu. Þessi skipting er í samræmi við skoðanir þess dýralæknis sem nú gegnir þessu umdæmi, en að sjálfsögðu er eðlilegt að kanna hvort rétt kunni að vera að hafa mörkin annars staðar. Má í þeim efnum nefna sem dæmi að eðlilegra kunni að vera að Fjallahreppur eða Hólsfjöll fylgi Austur-Þingeyjarþingsumdæmi. Sömuleiðis hef ég heyrt raddir um að eðlilegt sé að Öxarfjörður fylgi Austur-Þingeyjarþingsumdæmi fremur en Norður-Þingeyjarsýslu eða Norðausturlandsumdæmi eins og segir í lögunum. Ég þarf ekki að hafa fleiri orð um þetta. Reynslan hefur sýnt að Þingeyjarþingsumdæmi er of stórt til þess að einn maður geti gegnt því svo að vel sé. Það er engum manni fremur ljóst en þeim dýralækni sem þar hefur verið ráðinn til starfa, og þess vegna er það, að hann hefur sjálfur átt frumkvæði að því að fá þessa skiptingu fram. Ég þarf ekki að taka fram að þeir bændur, sem ég hef haft samband við um þetta mál, eru þessum málum fylgjandi og óska eftir að málið geti fengið þinglega meðferð. Ég legg áherslu á að deildin taki afstöðu til þess eða Alþingi áður en gengið verður frá fjárlögum næsta árs, til þess að hægt verði að gera þar ráð fyrir fjölgun dýralækna í Suður-Þingeyjarsýslu. Hv. 6. þm. Norðurl. e. er flm. að þessu máli ásamt mér, en hv. 2. þm. Norðurl. e., Stefán Valgeirsson, treysti sér ekki til að taka afstöðu til málsins að svo stöddu og kaus þess vegna ekki að vera flm. að málinu.