Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég hef leyft mér að leggja fram brtt. á þskj. 570, og er hún í nokkuð mörgum tölul., en þó í rauninni ein till. og ákaflega auðveld í afgreiðslu. Þetta er aðeins till. um breyt. á einu orði, það er orðinu styrkur. En hvers vegna er ástæða til þess að fara að breyta einu orði? Sókrates sagði: „Röng orð skapa rangar hugmyndir.“ Þetta er sígildur sannleikur. Röng orð gefa rangar hugmyndir og rangan skilning og af því leiðir oft og tíðum rangar ályktanir og ranga afstöðu. Hvað ætli sé þá sérstaklega að orðinu styrkur? Orðið styrkur hefur jafnan verið óviðeigandi í þessari löggjöf. Orðið styrkur, eftir málvenju, felur í sér þágu eða hjálp þess, sem vanmáttugur er, og verður þess vegna of mikil ölmusa, þegar um er að ræða framlag til þess að byggja landið, og orðið styrkur hefur magnazt í þessu tilfelli, vegna þess að löggjöfin hefur verið tekin út úr í ýmsum tilfellum meir og meir, þegar skilningur hefur vaxið á því, að meira er um skyldutillög að ræða en ölmusu. Ef maður rennir augunum yfir tryggingalöggjöfina, þá er eftirtektarvert, að búið er að nema svo að segja alveg burt orðið styrkur. Áður var ellistyrkur, nú er ellilífeyrir, áður var örorkustyrkur, nú er örorkulífeyrir og örorkubætur, áður var sjúkrastyrkur, nú eru sjúkrabætur, og ég tel, að þetta sé vel til fallið. Þó er það svo, að enn þá fráleitara er að hafa orðið styrkur um þau tillög, sem þjóðfélagið greiðir vegna þess, að verið er að nema landið, heldur en þegar verið er að veita þeim aðstöðu, sem gamlir eru orðnir og sjúkir. Sá, sem ræktar jörðina og byggir upp landið í sambandi við þá ræktun, hann er ekki eingöngu að vinna fyrir sjálfan sig, heldur fyrir komandi kynslóðir. Þess vegna er það, að þjóðfélagið tekur þátt í hans starfi með fjárframlögum. Ég vonast því eftir því, að þessar brtt. nái fram að ganga, og ég vona, að þær geti átt sinn þátt í því að eyða þeim misskilningi, sem hið ranga orð styrkur hefur valdið í hugum ýmissa manna. Þess verður oft vart í þéttbýlinu, að fólk þar telur, að verið sé að gefa sveitamönnum, sem eru, í rauninni að nema landið, gjafir með þeim framlögum, sem ríkið veitir til ræktunar og uppbyggingar í sveitunum. Þessi hugsunarháttur hefur komið fram vegna þess, að ekki hefur verið valið rétt orð. Það gat verið um ýmis orð að ræða í staðinn fyrir orðið styrkur, menn töluðu um framkvæmdaverðlaun. Ég fyrir mitt leyti lít svo á, að það sé of yfirlætislegt orð, a.m.k. í ýmsum tilfellum. Ég tel, að orðið framlag sé mjög hæfilegt, það er yfirlætislaust og gefur rétta merkingu og hefur á ýmsan hátt verið tekið í lög, svo sem í hafnarbótalöggjöfinni. Þá hef ég lagt til, að sums staðar komi ríkisframlag, þar sem nauðsynlegt er að hafa fullt heiti, en annars staðar komi orðið framlag, þar sem betur fer í máli. Vænti ég, að brtt. mínum verði vel tekið. Hvað snertir brtt. hv. landbn., þá virðast mér þær yfirleitt til bóta, en ég mun taka nánari afstöðu til þeirra, þegar til atkvgr. kemur. Umr. frestað.



Form. landbn. er ekki viðstaddur, en ég býst við, að þetta mál fari til landbn. - Ég hef sjaldan tafið þingið á því að tala við 1. umr. í máli, sem ég er ekki flm. að, en ég vil beina athygli hv. þd. að einu atriði í þessu máli. Það er nauðsynlegt, að þetta frv. gangi fram með hraða, ef það á að verða að l., en það er eitt atriði í 6. gr., sem ég vil sérstaklega benda á, og það er næstsíðasta málsgr., en hún hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Skuldabréf þessi skulu vera fullgild til greiðslu vaxta og afborgana af fasteignaveðslánum þeirra aðila einna, sem hafa tekið þau upp í bótagreiðslur samkvæmt lögum þessum.“ Ég er hræddur um, að hér sé ákvæði, sem brýtur í bága við stjskr. okkar, og vil ég biðja hv. n. að athuga það. - Ég sé, að form. n. er kominn, og getur hann þá tekið til máls um önnur atriði, en ég vil strax beina því til n., að hún leiti álits kunnra lögfræðinga um þetta atriði, hvort það fer ekki í bága við stjskr.



Herra forseti. Ég skal ekki eyða tíma í að ræða frv. nú. Það kemur til n., sem ég á sæti í. Þó vil ég benda á, að það eru fleiri ákvæði, sem eru dálítið hæpin frá sjónarmiði almennings í landinu og þeirra þm., sem eru sæmílega sómakærir. Þar á ég við það, að samkv. eldri l. hafa verið samþykkt fjárskipti og framkvæmd fjárskipti, og eftir þeim l. áttu menn rétt á alveg ákveðnum bótum, en svo hefur verið komið aftan að mönnum og nú á að svipta þá bótum eftir l., semja ný l. og bæta eftir þeim. Þetta tel ég ekki vera hægt að samþykkja. Ef Alþ. er búið að lofa einhverju, á það að standa við það. Ég tel hæpið, að ég geti orðið með því að samþ. þetta ákvæði frv., þó að það sé réttmætt, því að ég tel ekki hægt að koma svona á bak við menn.



Ég vil beina því til hv. form. landbn., hvort hann vildi ekki lofa mér að fylgjast með þeim breyt., sem kynnu að verða gerðar í n. á frv. Það kemur til af því, að nýlega var framkvæmdastjóri sauðfjárveikivarnanna hjá fjvn., og afgreiðsla þessa máls byggist afar mikið á því, hversu mikil fjárhæð yrði tekin upp á fjárl. í þessu skyni. Það er rætt um það, að ef frv. verður að l. á því stigi, sem það er nú, þá sé hægt að lækka um 850 þús. kr. þá upphæð, sem sett var inn á fjárlfrv. í haust, það sé hægt að lækka þá upphæð úr 6 millj. í 5 millj., en hins vegar sé nauðsynlegt að taka upp 150 þús. kr. uppeldisstyrk, sem ekki er settur inn, svoleiðis að upphæðin mundi breytast um 850 þús. kr. til lækkunar, ef ekki verða gerðar neinar breyt. á frv. eins og það liggur fyrir nú. Hins vegar hefur framkvæmdastjórinn bent á, að það hljóti að valda töluverðum fjárgreiðslum, m.a. á þessu ári, að fellt hefur verið burt hámarkið, og hann óskar eftir, þó að það sé ekki tekið inn sama hámark aftur, að þá sé tekið upp hámark, en sé ekki neitt hámark í l., þá er ekki heldur hægt að ákveða, hvað þarf að taka inn í fjárl. Þess vegna vildi ég minnast á það við n., hvort hún sæi ekki fært að taka inn aftur hámarkið eins og það var í frv. eða setja eitthvert hámark og léti mig vita um það eins fljótt og unnt væri vegna afgreiðslu fjárl.



Herra forseti. Ég vil bara lýsa því yfir, að n. mun að sjálfsögðu tala ýtarlega við Sæmund Friðriksson, og mér er ánægja að láta hv. form. fjvn. vita, þegar séð er, hver útkoman verður í nefndinni.



Herra forseti. Þess var óskað, og ég beið alltaf eftir því, að hæstv. fjmrh. gerði grein fyrir því við þessa umr., hvort ríkissjóður væri þess megnugur að láta þessar greiðslur af hendi. Sú skilgreining hefur nú ekki komið enn frá hæstv. ráðh., en ég mun nú samt greiða þessu frv. atkv. til 3. umr. og segi því já.



Herra forseti. Ég mundi nú hafa óskað þess að geta verið með þessari fjárveitingu, eins og svo mörgum öðrum, því að hér er um þarfar framkvæmdir að ræða. En mér finnst, eins og fjárhag ríkisins er nú komið, vera full erfitt að standa undir hinum allra nauðsynlegustu útgjöldum, sem þegar hafa að mestu verið ákveðin, og segi því nei.



Herra forseti. Þetta frv. þykir mér að því leyti varhugavert, ef rétt er frá því skýrt, að þær fjárveitingar til símalagninga, sem hér er um að ræða til langs tíma, séu í ósamræmi við það, sem hægt er að gera til bóta með slíkum framkvæmdum. En hitt er það, að séu þær ráðstafanir, sem hér er gert ráð fyrir, eitt af því, sem gæti verið laðandi fyrir það fólk, sem eftir er í sveitum landsins, þá eru þær alls góðs maklegar, því að mín skoðun er sú, að það sé meira virði en 2½ millj. kr. að halda við því fólki, sem enn er eftir í sveitunum. Og það er vegna þess, að ég tel þetta frv. vera þannig vaxið, að ég hef ekki hugsað mér annað, en að vera því fylgjandi og segi því já.



Herra forseti. Milli umr. um málið var þess óskað, að hv. fjhn. afgreiddi það ekki endanlega fyrr, en hæstv. fjmrh. gæti verið viðstaddur umr. og sagt sína skoðun á því. Hv. form. n. hefur nú ekki gegnt þeirri sjálfsögðu skyldu sinni að verða við þeirri ósk. Hv. 1. flm. þessa frv. hefur fullyrt það hér í umr., að samkomulag væri fengið fyrir því í hæstv. ríkisstj. að leggja til þessara mála 1½ millj. kr. af þeim 2½ millj., sem frv, gerir ráð fyrir, úr jafnvirðissjóðnum. En þetta er algerlega rangt hjá hv. þm. og hreinustu blekkingar. Grundvöllurinn, sem byggt hefur verið á með þessar framkvæmdir, eru því blekkingar einar. Af þessum ástæðum segi ég nei.



Bernharð Stefánsson tekur það fram sem form. fjhn., að hæstv. fjmrh. hefur margsinnis verið gefinn kostur á að hafa afskipti af þessu máli. Ég segi já. 2. gr. samþ. með 7:4 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: KK, PZ, RÞ, VH, ÞÞ, EE, BSt. nei: GJ, HG, JJós, BBen. StgrA, BrB, FRV greiddu ekki atkv. 3 þm. (HV, HermJ, LJóh) fjarstaddir. 1 þm. gerði svofellda grein fyrir atkv. sínu:



Herra forseti. Ég álít rangt að taka það út úr afgreiðslu fjárl. með sérstökum l. að ákveða framlög til vissra framkvæmda og segi því nei. 3. gr. samþ. með 9 shlj. atkv. Brtt. 574,1 (4. gr. falli niður) samþ. með 6:4 atkv. 5. gr. (verður 4. gr.) samþ. með 9 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: JJós, KK, PZ, RÞ, VH, ÞÞ, EE, FRV, BSt. StgrA, BBen, BrB, GJ, HG greiddu ekki atkv. 3 þm. (LJóh, HV, HermJ) fjarstaddir. Brtt. 574,2 samþ. með 10:1 atkv. 6. gr. (verður 5. gr.), svo breytt, samþ. með 7 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: PZ, RÞ, VH, ÞÞ, EE, KK, BSt. StgrA, BBen, BrB, FRV, GJ, HG, JJós greiddu ekki atkv. 3 þm. (HV, HermJ, LJóh) fjarstaddir. 7.–8. gr. (verða 6. 7. gr.) samþ. með 7:3 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: KK, PZ, RÞ, VH, ÞÞ, EE, BSt. nei: JJós, BBen, GJ. StgrA, BrB, FRV, HG greiddu ekki atkv. 3 þm. (LJóh, HV, HermJ) fjarstaddir. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 7:4 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: KK, PZ, RÞ, VH, ÞÞ, EE, BSt. nei: BBen, GJ, HG, JJós. StgrA, BrB, FRV greiddu ekki atkv. 3 þm. (LJóh, HV, HermJ) fjarstaddir. 3 þm. gerðu svofellda grein fyrir atkv.:



Ég hef enn þá von um, að takast megi að koma fram umbótum á frv. við 3. umr., og segi því já.



Með því að ljóst er, að hæstv. forseti hefur haldið þannig á málinu, að engar líkur eru til, að hægt sé að fá samkomulag um skynsamlega afgreiðslu, þá sé ég ekki, að frv. eigi neitt erindi til 3. umr., og segi því nei.



Ég hef ekki neitað neinu samkomulagi um málið og er fús til viðræðna um breyt. á frv. og segi því já.