Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég get verið þakklát hv. n. fyrir meðferð hennar á þessu máli, að öllu öðru en því, að mér þykir málið hafa legið óþarflega lengi hjá henni. Sökum þess, að nú er mjög liðið á þingtímann, fer að verða hver síðastur að koma í gegn þessu máli, og þegar í hlut á mál eins og þetta, sem er knýjandi nauðsynjamál, þá er leitt, að það skuli vera tafið þannig fyrir því, að það nái ekki að verða afgr. í báðum d., sem mér virðist allt útlit fyrir, að muni verða, nema tekið verði því kröftuglegar á því úr þessu. Að öðru leyti þakka ég hv. n. fyrir góðar undirtektir, og ég verð að gera mig ánægða með þessa niðurfærslu, þrátt fyrir það, að ég álít, að ekki hefði veitt af hinni upphæðinni. En eins og hv. frsm. nefndi, þá er þetta allt í byrjun, og enn er ekki séð, hver kostnaðurinn muni verða við rekstur hælisins, og eftir atvikum get ég vel fallizt á niðurstöðu hv. nefndar. Það kann vel að vera, að einhverjum hv. þdm. finnist þetta svo smávægileg hjálp, að það muni engu, hvort þetta er samþ. eða samþ. ekki. En ég er ekki á þeirri skoðun, því að ég álít, að hvað lítil byrjun sem er, þá sé hún betri en kyrrstaðan. Hér er um að ræða nýja starfsemi, sem ekki hefir þekkzt hér áður, að undantekinni þeirri starfsemi, sem fram hefir farið á þeim heimilum, sem hafa haft við þá óhamingju að stríða að hafa slíka sjúklinga á vegum sínum. Það er vitað, að í þeim spítölum, sem áður hafa verið stofnaðir hér á landi, er ekkert rúm fyrir fávita. Nú er loks svo komið, að búið er að byggja hús, þar sem þessum ólánsömu mönnum er ætlað að dvelja, og ég hygg, eftir því sem allt bendir til, að allur frágangur sé góður, staðurinn er hinn prýðilegasti og hefir til að bera öll þau þægindi, sem leiðir af nægum jarðhita, og vel í sveit komið á rólegum og afviknum stað. Má því ætla, að hér sé búinn góður samastaður þeim mönnum, sem fram að þessu hafa átt við örðug kjör að búa. Ég hefi á þessu þingi og tveimur undanförnum þingum talað allýtarlega um þetta málefni og bent á nauðsyn þess, enda enginn mælt því gegn, heldur þvert á móti viðurkennt fyllilega nauðsyn þess. Að svo mæltu vænti ég þess, að hv. d. geri það, sem hún getur, til þess að koma málinu lengra áleiðis, og í þeirri von, að tími gefist til afgreiðslu málsins, þrátt fyrir það, að nú er mjög liðið á þingtímann, þá lýk ég máli mínu, í trausti þess, að íslenzka þjóðin sjái skyldu sína í því að líkna hinum bjargarþurfa olnbogabörnum þjóðfélagsins - fávitunum.



Ég tek afsökun hv. frsm. fullkomlega til greina. Mér er kunnugt um, að hv. n. hefir ekki ætlað sér að hefta framgang málsins, en það, sem ég sagði um, að málið gengi seint, stafar sjálfsagt af því, að mér er þetta svo mikið kappsmál og vil flýta því svo sem auðið er, og meir en orðið hefir á undanförnum þingum, þar sem það hefur dagað uppi sitt með hverju mótinu. Annað var það ekki, sem í orðum mínum fólst.



Ég vildi aðeins gera þá fyrirspurn, hvort þessi þáltill. sé ekki tvennskonar, annarsvegar um kaup á húsi og lóð templara og hinsvegar um styrk til þeirra. Mér skilst, að dagskráin taki aðeins til fyrri hluta till., þar sem aðeins er talað um kaupin. Þess vegna þætti mér rétt, hafi ég skilið þáltill. rétt, að sá liður hennar, sem ræðir um styrkinn, verði borinn undir atkv., hvort sem dagskrártill. verður samþ. eða ekki. Mér þætti nokkuð harkalega að farið um afgreiðslu þessa máls, ef það verður afgr. á þann hátt, sem dagskrártill. fer fram á. Hér er um að ræða þarfan og góðan félagsskap, sem nauðsynlegt er að styrkja, svo að hann geti undirbúið sig betur undir það aukna starf, sem fyrir honum liggur.



Það eru aðeins örfá orð út af því, sem hv. 2. þm. Rang. sagði um það húsrúm, sem templarar eiga nú við að búa fyrir fundi sína og aðra starfsemi. Hv. þm. virtist ekki skilja, að til þess þyrfti mikið húsnæði. Ég get nú upplýst hv. þm. um, að í Rvík eru 10 stúkur, 5 unglingastúkur, umdæmisstúka og stórstúka. Alls 17 stúkur, sem allar þyrftu að hafa fundi sína og aðra starfsemi í þessu eina húsi. Ég veit nú, að hv. 2. þm. Rang. þekkir þetta hús vel. Og ég veit því, að hann skilur það vel, að það muni vera of lítið fyrir svona margar stúkur, ef þær halda fundi reglulega, t. d. einu sinni í viku hver þeirra. Sú kvöð, sem legið hefir á lóð góðtemplara, hefir bægt þeim frá því að hræra legg eða lið til að afla sér betra húsnæðis. Þeir hafa því orðið að flytja fundi sína í burt að nokkru leyti og leigja fundarhús í Bröttugötu. Þetta hefir orðið þeim ærið kostnaðarsamt. Það er því ekki ófyrirsynju, að þeir vilja byggja, enda er þetta hús mjög ófullkomið og langt frá því að fullnægja þörfum þeirra um fundasali og skrifstofupláss, sem þeim er nauðsynlegt að hafa vegna starfsemi sinnar. Hv. 2. þm. Rang. gaf í skyn, að dansinn væri mest áberandi í starfsemi góðtemplara. Ég neita því að vísu ekki, að töluvert sé dansað innan reglunnar, en þó áreiðanlega ekki svo mikið, að sérstakt orð sé á því gerandi, og á engan hátt mun dansinn taka tíma frá annari þarfari starfsemi. En það er aldrei nema eðlilegt, að ungt fólk létti sér upp í dans við og við, og að því þyki þurrt að hlusta á sífelldar bindindisræður fund eftir fund. Er það ekkert einsdæmi um ýmsan annan félagsskap, að dans sé hafður um hönd með öðru því, sem er aðaltilgangurinn; þannig má benda á, að það er t. d. algengt í stjórnmálafélögum, að þau hafi dansskemmtanir fyrir meðlimi sína öðruhverju. Ég mun svo láta staðar numið um þetta mál. Ég óska eftir því, að þáltill. verði greiðlega samþ. hér í hv. d. Ég játa að vísu, að það er erfitt fyrir aukaþing, sem ekki hefir fjárlög til meðferðar, að samþ. fjárveitingar fund eftir fund. En það þykir mér því undarlegra, að annan daginn er felldur smástyrkur til fátækra félaga, en hinn daginn aftur samþ. stórar fjárhæðir. Ég kalla það að ráðast á garðinn þar, sem hann er lægstur. Það kann að vera mannlegt, en það er ekki mikilmannlegt.



Ég vildi aðeins þakka hv. 2. þm. Rang fyrir hans góðu ráð reglunni til handa. En ég get ekki stillt mig um að stinga upp á því við hann, úr því hann hefir slíkan áhuga fyrir umbótum á reglunni, hvort honum sýnist ekki að ganga nú sjálfur í regluna, til þess að kenna henni, hvernig hún á að notast við sitt litla húspláss.