Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frhnál. á þskj. 1362 um frv. til laga um kjaramál fiskimanna og fleira frá meiri hluta sjútvn. Nefndin ákvað að taka málið til frekari umfjöllunar eftir að því hafði verið vísað til 3. umr. Til fundar við nefndina komu Sævar Gunnarsson og Hólmgeir Jónsson frá Sjómannasambandi Íslands, Grétar Mar Jónsson og Benedikt Valsson frá Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, Friðrik J. Arngrímsson frá Landssambandi íslenskra útvegsmanna og Ástráður Haraldsson hrl. Aðildarfélög Sjómannasambands Íslands, að undanskildu Sjómannafélagi Eyjafjarðar, aflýstu í dag verkfalli sínu. Aðildarfélög Farmanna- og fiskimannasambands Íslands hafa á hinn bóginn ákveðið að halda verkfalli sínu áfram. Sama á við um Sjómannafélag Eyjafjarðar. Þá stendur verkbann aðildarfélaga Landssambands íslenskra útvegsmanna enn og hefur ekkert komið fram um að til standi að aflýsa því, hvorki að hluta né í heild. Staðan í vinnustöðvuninni er því óbreytt enda komast engin skip á sjó og deilan um kjaramálin í jafnmiklum hnút og áður. Í 14. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, er gert ráð fyrir jöfnum rétti verkalýðsfélaga og atvinnurekenda til að beita verkföllum og verkbönnum til að knýja á um framgang krafna sinna og til verndar rétti sínum. Það skiptir því ekki máli hvort vinnustöðvun stafar upphaflega af verkfalli eða verkbanni. Þar sem verkfall var ekki boðað í upphafi eða þar sem verkfalli hefur nú verið aflýst stendur eftir sem áður verkbann. Afleiðingar þess eru hinar sömu fyrir þjóðarbúið. Þess vegna er jafnbrýnt og verið hefur að leysa kjaradeilu útvegsmanna og sjómanna. Því er nauðsynlegt að gerðardómurinn taki heildstætt á þeim úrlausnarefnum sem um getur í 2. gr. frv. varðandi alla deiluaðila, enda er hann í eðli sínu sjálfstæður í störfum sínum. Virðulegi forseti. Með hliðsjón af framansögðu leggur meiri hlutinn því til tvenns konar breytingar á frv. Í fyrsta lagi að gerð verði sú breyting á 1. gr. frv. eins og kveðið er á um í sérstöku þingskjali og í öðru lagi var það svo að sjútvn. lagði til breytingu á 3. gr. frv. sem samþykkt var í gær en í ljósi þeirrar gagnrýni sem fram var sett á niðurstöðu þeirrar ákvörðunar leggur meiri hlutinn enn til að gerðar verði breytingar á 3. gr. og að felld verði brott skírskotun 2. mgr. 3. gr. til gildistíma annarra skyldra kjarasamninga. Meiri hlutinn leggur til að frv. verði síðan samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Undir þetta nál. rita hv. þm. Einar K. Guðfinnsson, formaður og frsm., Kristinn H. Gunnarsson, Magnús Stefánsson, Vilhjálmur Egilsson og Árni R. Árnason.

Hæstv. forseti. Ég held að þarft væri fyrir umræðuna að skýrt kæmi fram hvort Landssamband ísl. útvegsmanna er farið að beita verkbönnum með þeim hætti sem hv. þm. lýsti áðan, þ.e. halda úti verkbönnum eftir að verkföllum hefur verið aflýst og nota verkbönn þannig til að knýja stjórnvöld til að setja lög á kjaradeilur. Ég vil þess vegna spyrja hv. þm. hvort það hafi verið kannað og hvort Landssamband ísl. útvegsmanna hafi verið spurt og hafi fengist skýr svör við því að þeir ætluðu að halda úti verkbönnum eftir að verkföllum hefði verið aflýst.

Virðulegi forseti. Það kemur skýrt fram í frhnál. meiri hlutans að við höfum átt viðræður við Landssamband ísl. útvegsmanna. Þeir hafa komið tvívegis á fund nefndarinnar og ekkert hefur komið fram um annað en að þeir hyggist halda áfram verkbanni sínu og það er önnur forsendan fyrir því að þessi lagasetning er í bígerð.

Hæstv. forseti. Ég held að það verði að taka þetta svar þannig, þó það hafi kannski ekki verið mjög skýrt, að stjórnvöld hafi spurt Landssamband ísl. útvegsmanna að því hvort þeir ætluðu að halda áfram verkbönnunum út í eitt þó svo að verkföllum hafi verið aflýst og niðurstaðan hafi verið sú að svo hafi átt að verða. Þess vegna eru mál þannig á hv. Alþingi að Landssamband ísl. útvegsmanna er að knýja fram lagasetningu á grundvelli verkbanna sinna eftir að verkföllum hefur verið aflýst. Það er eins gott að þjóðin geri sér grein fyrir því hvað er hér á ferðinni. Það er verið að þjóna undir Landssamband ísl. útvegsmanna með lagasetningu á Alþingi.

Virðulegi forseti. Það er alveg óþarfi fyrir hv. þm. að reyna að gera mér upp orð. Ég vitnaði einungis í það sem stendur í frhnál. og hann getur lesið þar. Ég sagði að tvær ástæður væru fyrir lagasetningunni. Það er annars vegar að fyrir liggur verkfall frá sjómannafélögum í landinu og hins vegar verkbann Landssambands ísl. útvegsmanna. Þetta er ástæðan og kemur mjög glögglega fram í 1. gr. frv. Þess vegna er algjör óþarfi af hv. þm. að vera að reyna að snúa út úr þessu. Það er ekki verið að ganga erinda Landssambands ísl. útvegsmanna, það er mat meiri hlutans að nauðsynlegt sé að bregðast við þessu ástandi, það sé farið að hafa alvarleg áhrif og það þurfi að bregðast við því. Hv. þm., sem situr í sjútvn. Alþingis, er mætavel kunnugt að við kölluðum á alla deiluaðila til að geta rætt við þá þannig að allir þingmenn sem eiga sæti í sjútvn. Alþingis gætu átt þess kost að ræða við fulltrúa deiluaðila, spyrja þá út úr þessari lagasetningu og komast að sjónarmiðum þeirra. Um þetta snýst málið, þannig hefur þetta mál verið unnið.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frhnál. minni hluta sjútvn., en undir það skrifa sá sem hér stendur, hv. þm. Svanfríður Jónasdóttir og hv. þm. Jóhann Ársælsson. Hv. þm. Árni Steinar Jóhannsson sem sat fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi er sammála nál. Það hljóðar svo, herra forseti: Nú þegar brtt. meiri hluta nefndarinnar liggja fyrir eftir 2. umr. um frv. ríkisstjórnarinnar um kjaramál sjómanna kemur í ljós að frumvarpið, 737. mál, snýst ekki lengur um það að koma flotanum út á sjó sem var þó það sem ríkisstjórnin hélt fram við 1. umr. málsins að réttlætti afskipti hennar af deilunni. Þótt félög séu ekki í verkfalli, eins og aðildarfélög Alþýðusambands Vestfjarða, eða hafi aflýst verkfalli, eins og Sjómannasamband Íslands, virðist ríkisstjórnin reikna með að LÍÚ haldi áfram úti verkbanni á þau félög. Þannig virðist ríkisstjórnin ganga út frá því að LÍÚ muni varna því með verkbanni að flotinn komist á veiðar. Þessi staða verður ríkisstjórninni tilefni til þess að setja alla sjómenn, utan þeirra sem eru í Vélstjórafélagi Íslands, undir gerðardóm og gildir þá einu hvort félögin eru í verkfalli eða ekki. Þau skulu öll undir sama ,,landssambandsverðið`` og hin nýju mönnunarákvæði sem er að finna í vélstjórasamningnum og forskriftin er gefin fyrir í 2. gr. frv. Þannig á sér stað sérstaklega nakin valdbeiting gagnvart Sjómannasambandinu sem aflýsti verkfalli til að geta samið sem frjálsir menn. Tillögugerð meiri hlutans kemur sérstaklega á óvart þar sem sjávarútvegsráðherra hafði lýst því yfir á Alþingi að ef aðili aflýsti verkfalli væri heldur ekki ástæða til gerðardóms eins og hann orðaði það við 1. umr. málsins enda yrði þá megintilgangi frumvarpsins náð og flotinn gæti farið aftur til veiða. Þetta endurtók ráðherrann síðan efnislega við 2. umr. málsins þegar ljóst var að Sjómannasambandið hafði aflýst verkfalli sínu, í góðri trú vegna yfirlýsinga sjávarútvegsráðherra. Meiri hlutinn er á afar hæpnum forsendum með málið allt. Þegar stjórnvöld telja sig knúin til að hafa afskipti af kjaradeilum er lágmarkskrafa að þau inngrip séu eins takmörkuð og nokkur kostur er, bæði að umfangi og tímalengd. Réttur launafólks til að semja um kaup og kjör er varinn í stjórnarskrá Íslands og lögum nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur. Alþingi Íslendinga og íslensk stjórnvöld eru einnig bundin af samþykktum Alþjóðavinnumálastofnunarinnar (ILO) nr. 87, um félagafrelsi og verndun þess, og nr. 98, um réttinn til þess að semja sameiginlega, auk þess að vera bundin af 11. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Þannig varinn telst kjarasamningsrétturinn og rétturinn til þess að beita lögmætum aðgerðum til þess að knýja á um kröfur í kjaradeilu til helgustu mannréttinda launafólks og verkalýðshreyfingar. Komið hefur fram við umfjöllun nefndarinnar að gangi málið eftir eins og ríkisstjórnin ætlar sé veruleg hætta á að sjómenn vísi málinu til Mannréttindadómstóls Evrópu og ríkisstjórnin tapi málinu vegna þeirra jafnræðisbrota sem í því felast. Minni hlutinn mótmælir þeim vinnubrögðum sem viðhafa á á hv. Alþingi harðlega. Herra forseti. Enn á ný hafa borist yfirlýsingar og nú síðast barst okkur yfirlýsing frá Alþýðusambandi Íslands inn á hv. Alþingi. Ég ætla að leyfa mér að lesa hana hér, með leyfi hæstv. forseta, en hún hljóðar svo: ,,Lagasetning á kjaradeilu sjómanna og útgerðarmanna: Brot á stjórnarskrá Íslands, mannréttindasáttmála Evrópu og samþykktum Alþjóðavinnumálastofnunarinnar. Ályktun miðstjórnar Alþýðusambands Íslands, 16. maí 2001. Vegna yfirvofandi lagasetningar Alþingis á kjaradeilu sjómanna og útgerðarmanna vill miðstjórn Alþýðusambands Íslands minna Alþingi Íslendinga á að réttur launafólks til að semja um kaup og kjör er varinn í stjórnarskrá Íslands og lögum nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur. Alþingi Íslendinga og íslensk stjórnvöld eru einnig bundin af samþykktum Alþjóðavinnumálastofnunarinnar (ILO) nr. 87 um félagafrelsi og verndun þess og nr. 98 um réttinn til þess að semja sameiginlega auk þess að vera bundið af 11. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Þannig varinn telst kjarasamningsrétturinn og rétturinn til þess að beita lögmætum aðgerðum til þess að knýja á um kröfur í kjaradeilu til helgustu mannréttinda launafólks og verkalýðshreyfingar. Lagasetning og gerðardómur um kaup og kjör sjómanna, sérstaklega þeirra sem hafa ekki boðað verkfall eða hafa þegar aflýst aðgerðum, væri brot gegn stjórnarskrá Íslands, samþykktum Alþjóðavinnumálastofnunarinnar og mannréttindasáttmála Evrópu. Íslensk stjórnvöld hafa áður verið áminnt vegna brota gegn samþykktum Alþjóðavinnumálastofnunarinnar og mundu hljóta mikinn álitshnekki á alþjóðavettvangi endurtæki slíkt sig nú. Miðstjórn Alþýðusambands Íslands mótmælir harðlega þeim afskiptum sem ríkisstjórn og Alþingi hefur haft af yfirstandandi kjaradeilu og lögmætum aðgerðum sjómanna og mun ekki láta slíkt yfir íslenskt launafólk ganga án þess að grípa til aðgerða.`` Þannig hljóðar þessi samþykkt og ályktun miðstjórnar Alþýðusambands Íslands sem var samþykkt var í miðstjórninni og send hér inn í Alþingi. Í gær bárust okkur mótmæli, hæstv. forseti, bæði Sjómannasambandsins og Farmanna- og fiskimannasambandsins. Yfirlýsing Sjómannasambandsins, sem ég ætla að leyfa mér að lesa yfir er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Yfirstandandi verkfalli aðildarfélaga Sjómannasambands Íslands, sem samninganefnd sambandsins hefur umboð fyrir, er hér með aflýst. Ákvörðun þessi er byggð á þeirri forsendu að fyrir Alþingi liggur frumvarp til laga um kjaramál fiskimanna og fleira sem sviptir sjómenn samnings- og verkfallsrétti. Verði frumvarp þetta að lögum munu félagsmenn aðildarfélaga Sjómannasambands Íslands verða sviptir grundvallarmannréttindum, sem þeim eru tryggð í íslenskum lögum, stjórnarskrá lýðveldisins og alþjóðlegum sáttmálum, sem íslenska ríkið hefur skuldbundið sig til að hlíta. Félagsmenn aðildarfélaga sambandsins og stéttarfélög þeirra yrðu með þessu jafnframt svipt rétti til að taka sjálfstæðar ákvarðanir um kjarasamningsbundin réttindi sín. Í frumvarpi ríkisstjórnarinnar er einnig gert ráð fyrir verulegri kjaraskerðingu sjómanna auk þess sem mælt er fyrir um afnám gildandi laga sem er beinlínis ætlað að tryggja réttindi félagsmanna aðildarfélaga sambandsins. Með hliðsjón af ofangreindu og í því skyni að varna því að umrædd lög verði samþykkt á Alþingi Íslendinga er yfirstandandi verkfalli aðildarfélaga Sjómannasambands Íslands, sem samninganefnd sambandsins hefur umboð fyrir, aflýst.`` Þetta var úr bréfi Sjómannasambandsins eins og fram kom. Sjómannasambandið brást svona við til að reyna að komast undan því að á það yrðu sett lög enda búnir að aflýsa vinnustöðvunum og þar af leiðandi stæði sambandið eigi lengur í vegi fyrir því að skip gætu haldið til veiða með þeim aðgerðum sem það hefur beitt sér fyrir með verkfallsboðunum. Þeir stóðu þar af leiðandi ekki í vegi fyrir því að íslenski flotinn gæti hafið sjósókn. Við stöndum samt sem áður frammi fyrir því að meiri hlutinn leggur enn á ný til frv. og fylgir eftir lagasetningu á Sjómannasamband Íslands og lagasetningu á Alþýðusamband Vestfjarða. Hver er það sem ræður þeirri för? Hver er það sem ræður því að hér eru sett lög á menn sem eru ekki í verkföllum? Jú, það er Landssamband ísl. útvegsmanna sem ræður því. Landssamband ísl. útvegsmanna hefur tekið að sér að halda flotanum í landi. Það er orðið markmið þeirra í deilunni að halda flotanum í landi og knýja fram lagasetningu á Alþingi sem bindur alla sjómenn undir þann gerðardóm og þau lög sem á að fara að ákveða. Það verður að segjast alveg eins og er að manni finnst þjónkun stjórnarliða við hina sérstæðu hagsmuni LÍÚ orðin nokkuð skrýtin. Í huga mínum er alveg ljóst að Landssamband ísl. útvegsmanna er farið að beita lögunum um stéttarfélög og vinnudeilur á talsvert nýjan hátt að því er að verkbanni lýtur. Yfirleitt hefur rétturinn verið notaður þannig á undanförnum árum að hann hefur verið settur á af vinnuveitendum til að komast hjá því að greiða mönnum kaup ef ekki hafa allir verið í verkfallsaðgerðum á sama tíma. Ef eitt aðildarfélag sjómanna eða eitt landssamband hefur boðað til aðgerða og aðrir ekki og þar af leiðandi verið ráðnir á skipið á starfskjörum sínum þá hefur útgerðin orðið að borga mönnum kauptryggingu, ef þeir hafa verið ráðnir og þeim hefur ekki verið sagt upp í tíma. Þá hefur þetta verið notað sem viðbrögð Landssambands ísl. útvegsmanna til að komast hjá því að greiða kaup í kjaradeilu þegar atvinnutækið hefur verið tekið úr rekstri með því að eitt félag hefur stöðvað atvinnureksturinn. Hins vegar ber núna svo við að framsetning LÍÚ er sú að viðhalda verkbanninu og það virðist ætla að viðhalda verkbanninu í alveg ákveðnum tilgangi. Það segir um þetta meira að segja í nál. meiri hlutans: ,,Þá stendur verkbann aðildarfélaga Landssambands íslenskra útvegsmanna enn og hefur ekkert komið fram um að til standi að aflýsa því, hvorki að hluta né í heild.`` Þetta er úr áliti meiri hlutans. Skýrari geta þau boð varla verið enda er meiri hlutinn beintengdur við LÍÚ. Það liggur sem sagt fyrir að Landssamband ísl. útvegsmanna notar núna verkbannið til þess að knýja Alþingi til að setja lög á sjómenn sem eru jafnvel ekki í kjaradeilu, á Sjómannasambandið sem hefur aflýst verkfalli sínu, á Alþýðusamband Vestfjarða sem hefur ekki boðað til verkfalls á öllum þeim tíma sem liðinn er. Það hefur ekki boðað til aðgerða. Það hefur eingöngu sett fram hugmyndir um hvernig þeirra kjarasamningur ættu að breytast. Það hlýtur þó að vera réttur hvers manns og hvers félags sem á að gæta hagsmuna launþega að setja fram hugmyndir sínar um það hvernig þeir vildu sjá kjarasamning sinn breytast. Nú er verið að nota verkbannsheimildina í lögum með nýjum hætti af Landssambandi ísl. útvegsmanna og það sýnir í raun hversu forhert Landssambandið er til að berja menn undir vilja sinn. Menn láta undan því. Það skyldi ekki vera að í hv. Alþingi ætluðu menn svo aftur að láta undan vilja LÍÚ við að berja menn til hlýðni við að láta kvótann ganga yfir smábátana? Er þetta bara pöntunarskrifstofa Landssambands ísl. útvegsmanna að þeim afgreiðslummáta sem þeir vilja hafa? Er svo komið í hv. Alþingi að Landssamband ísl. útvegsmanna stýrir hér því sem menn vilja fá og kemst upp með það? Engar viðvaranir eru teknar til greina í þessu máli. Í Hæstarétti er nýfallinn dómur um að útgerðarmaður skuli tryggja áhöfn hæsta verð. Um það er nýfallinn dómur í svokölluðu Hvannabergsmáli. Þar var um viðskipti á rækju að ræða. Ég tel eigi að síður að dómurinn hafi skýrt fordæmi varðandi skyldur útgerðarmanna til þess að tryggja hæsta verð fyrir aflann hverju sinni, hvaða tegund úr lífríki sjávar sem landað er. Ég velti því fyrir mér hvort Alþingi sé nú að setja lög og koma málum í gerð sem eigi að fara að takast á við það að fara gegn þessum hæstaréttardómi. Er það tilviljun að meiri hlutinn fæst alls ekki til að taka út lið sem merktur er a í 2. gr. frv. og vitnar til hins nýja viðmiðunarverðs til hlutaskipta og telur upp þær sömu fisktegundir og eru í vélstjórasamningnum? Skyldi það vera tilviljun? Eða ætlast menn til þess að með þessari framsetningu laganna sé hægt að halda því fram og standa á því með einhverjum rökum fyrir gerðardómnum að gerðardómurinn skuli fara eftir þeirri leiðbeiningu og eigi þá þar með að ganga á skjön við nýfallinn hæstaréttardóm? Er það það sem menn eru að sækjast eftir, að koma í veg fyrir það að sjómenn fái smátt og smátt viðurkennd þau sjónarmið að hér á landi skuli gilda eðlilegir og sjálfsagðir viðskiptahættir með verð á vöru þar sem aðrir eiga hagsmuni í, eins og í þessu tilfelli lönduðum afla sjómanna, þar sem útgerðarmaður á að beita sér fyrir því að hann sé seldur við hæsta verði vegna þess að sjómenn eiga hlut í honum? Þetta held ég að sé mikið umhugsunarefni og auðvitað væri mikill áfellisdómur yfir íslensku réttarfari ef það yrði niðurstaðan eftir þetta mál sem ríkisstjórnin mun sjálfsagt hafa í gegnum Alþingi fyrir rest, hún hefur nægan þingstyrk til þess. Þó að við leiðum rök að því að hér sé verið að fara með vont mál þá munu stjórnarliðar vafalaust keyra það í gegn og eru þá e.t.v. að leiða það inn að sett skuli lög á Alþingi sem leiði til niðurstöðu sem fari í bága við nýfallinn hæstaréttardóm. Það er líka annað sjónarmið sem ég held að sé rétt að ræða við þessa umræðu. Það er svokölluð meðalhófsregla þegar um inngrip er að ræða í svona deilur, þegar löggjafinn grípur inn í deilur af einhverjum orsökum. Auðvitað kunna stundum að vera einhver rök fyrir því að það sé gert. En ef það er gert þá eiga slík inngrip að vara í eins stuttan tíma og taka til eins fárra atriða og mögulegt er að komast af með til að ná markmiðum þeim sem menn ætla sér að ná. Hver voru markmiðin sem kynnt voru? Að koma flotanum á sjó. Það voru markmiðin sem voru fyrst kynnt þegar málið var kynnt í Alþingi. En eins og ég gat um áður þá virðast nú önnur markmið vera komin inn í lagatextann. Meðalhófsreglan skal byggjast á því að samningur manna sem settur er með lögum í gerð sé bundinn í eins stuttan tíma og hægt er og reyndar þá bundinn um eins fá atriði og hægt er. Ekki er hægt að lesa það út úr uppsetningu frv. að þannig sé búið um hnútana. Þó er búið að gera eitt. Það er búið að taka út úr frv. viðmiðun um skylda samninga. Þar af leiðandi tel ég að gerðardómurinn hafi ekki beina vísun til þess að taka eingöngu mið af samningi Vélstjórafélagsins þó svo að annað verði ekki lesið út úr 2. gr. þar sem þau atriði sem þar eru talin upp eru bein tilvitnun í samninginn. Það er líka annað atriði sem ég held að sé rétt að ræða hér. Þetta er kallaður gerðardómur í frv. Eftir þeim skýringum sem við fengum í morgun hjá virtum lögmanni sem kom fyrir sjútvn. væri miklu nær að kalla þessa uppsetningu að ríkisstjórnin væri að búa til stjórnsýslunefnd en ekki gerðardóm. Gerðardómar eru vanalega uppsettir þannig að aðilar eiga kost á að skipa menn í dóminn og tryggja þannig að sjónarmið þeirra séu inni í gerðinni. Þess vegna hefði sennilega verið mun nær að gerðardómurinn, eða það sem hér er kallað gerðardómur en er í raun og veru stjórnsýslunefnd, væri skipaður fimm mönnum. Það hefði verið meiri svipur yfir því og eðlilegri vinna og þar hefðu Landssamband ísl. útvegsmanna og sjómannasamtökin átt sinn hvorn og síðan hefðu þrír aðrir verið skipaðir. Þá hefði verið hægt að kalla þetta með sanni gerðardóm og aðilar átt aðild að honum. Það sem mér finnst furðulegast núna í þessari framsetningu er að þeir sem ekki eru lengur aðilar að þessari deilu og eru búnir að leysa sig frá henni með því að aflýsa verkfallinu eru teymdir inn í hana. Reyndar var Alþýðusamband Vestfjarða það ekki, en núna Sjómannasambandið sem er búið að ...  Málið allt eins og það er sett upp ber því allan keim af því --- og ég ætla að ítreka það --- að Landssamband íslenskra útvegsmanna notar nú lögin um stéttarfélög og vinnudeilur og heimild laganna um verkbann til að sjá til þess að lögin sem er verið að setja á Alþingi taki yfir alla íslenska fiskimenn nema Vélstjórafélag Íslands. Vélstjórafélag Íslands er búið að skammta sér eitt horn á borðinu. Það er utan við þessa gerð. Kannski var það refskákin sem var í þessu öllu að þegar þeir ruku til og bjuggu til samninginn þá væru menn að skapa annars vegar stöðu fyrir sig að vera utan við einhverja lagagerð sem einhver hafði laumað að þeim að gæti e.t.v. verið hér á ferðinni eða þá að menn voru að setja af stað ferli sem varð til þess að hér fæddist sú lagasetning sem við höfum verið að ræða svo lengi á hv. Alþingi. Herra forseti. Stjórnarandstaðan er algjörlega andvíg lagasetningunni og alveg sérstaklega andvíg því hvernig staðið er að þessari málsmeðferð allri. Hér er í raun um valdbeitingu að ræða. Verið er að beita menn valdi vegna þess að einn aðilinn hefur á þeim tök og misnotar þá aðstöðu sína. Ég fullyrði að sú framkvæmd sem LÍÚ viðheldur núna á þessu verkbanni er nokkurt nýmæli í framkvæmd laganna um stéttarfélög og vinnudeilur. Auðvitað er gott fyrir íslenska þjóð að átta sig á því að ákveðin öfl í landinu fá ýmsu ráðið, bæði gegnum ríkisstjórn og hér á hinu háa Alþingi. Þau öfl fá ráðið því sem þau vilja, fá pantaðar niðurstöður þó þær gangi gegn launþegum og þó þær í sumum tilvikum gangi gegn hagsmunum íslensku þjóðarinnar eins og gæti komið til með að verða í smábátamálinu. Þá skal samt látið eftir. Og pöntunarstofan hv. Alþingi afgreiðir það sem hér er borið á borð.

Herra forseti. Ég velti því fyrir mér hvort hv. þm. í minni hlutanum séu vísvitandi eða óvart að vitna rangt í ræðu mína síðustu daga. Ef það er óvart þá er það auðvitað fyrirgefið. En ef það er af ásettu ráði þá er það verra mál sem við þyrftum að skoða í framhaldinu. En þær aðstæður sem þá voru uppi þegar ég gaf þessi svör gerðu það að verkum að það sem ég var að tala um var hvað gerðist ef Sjómannasambandið og Farmanna- og fiskimannasambandið aflýsti verkfallinu. Það kemur skýrt fram í fyrstu ræðunni um þetta efni og er síðan vitnað til þess og vísað til þess í öllum hinum ræðunum, bæði þann sama dag og daginn eftir. Aldrei er talað um ,,ef aðili aflýsi`` heldur er talað um ,,Sjómannasambandið og Farmanna- og fiskimannasambandið``. Þennan mun virðast hv. þingmenn ekki skilja. Vonandi er það óvart, vonandi ekki viljandi. Þetta virðast hins vegar forustumenn sjómanna hafa skilið, a.m.k. einhverjir þeirra því haft er eftir formanni Sjómannafélags Reykjavíkur í fréttum í gær, með leyfi herra forseta: ,,Jónas Garðarsson, formaður Sjómannafélags Reykjavíkur, sagði í samtali við fréttastofu að hann hefði það á tilfinningunni að samstöðuleysi yki líkurnar á því að kjaramál þeirra yrðu sett undir lög þrátt fyrir allt. Allar fyrri yfirlýsingar sjávarútvegsráðherra um málið miðuðu að sjálfsögðu við að Sjómannasambandið í heild sinni aflýsti verkfalli en ekki hluti þess.`` Maðurinn sem er í baráttunni skilur málið rétt og fer með rétt mál þrátt fyrir hitann en hv. þingmenn á Alþingi geta ekki vitnað rétt í útskrifaðar ræður.

Herra forseti. Á ég að skilja þetta andsvar hæstv. ráðherra þannig að ef í nál. okkar hefði verið fellt út orðið ,,aðili`` sem við teljum hér aðila að þessari deilu sem hefur verið uppi og það hefði staðið Sjómannasamband Íslands að þá væri um rétta tilvitnun að ræða?

Herra forseti. Ef staðið hefði ,,Sjómannasamband Íslands og Farmanna- og fiskimannasamband Íslands``, ef allir þessir aðilar hefðu aflýst þá hefði verið um rétta tilvitnun að ræða. Þá hefði líka verið um að ræða allt aðra stöðu. Þá hefði verið um það að ræða þegar þetta frv. væri hugsanlega orðið að lögum, þá væri um að ræða að tvö samningsumhverfi væru í gangi, það samningsumhverfi sem Vélstjórafélagið er búið að semja um og það samningsumhverfi sem Sjómannasambandið og Farmanna- og fiskimannasambandið hefði komið sér í með því að aflýsa verkfallinu, alveg eins og það hefði orðið um tvö samningsumhverfi að ræða, ef frv. hefði orðið óbreytt að lögum og alveg eins og það verður um tvö samningsumhverfi að ræða ef frumvarpið verður að lögum eins og brtt. hv. sjútvn. gerir ráð fyrir. Ef hins vegar hefði farið svo sem hv. þingmenn eru að láta liggja að, að þeir sem hefðu aflýst hefðu sjálfkrafa þá farið líka út úr gerðardómnum, þá hefði orðið um fimm samningsumhverfi að ræða, samningsumhverfi vélstjóra, samningsumhverfi Farmanna- og fiskimanna, samningsumhverfi Sjómannasambandsins sem aflýsti ekki, þ.e. Eyjafjarðar, samningsumhverfi Sjómannasambandsins sem aflýsti og samningsumhverfi Alþýðusambands Vestfjarða. Það hefði orðið um fimm umhverfi að ræða og það hefði orðið algjör ringulreið í kjaramálum sjómanna, í fiskverðsmálum og í mönnunarmálum fiskiskipa við Ísland.

Ekki finnst mér þetta skýra málið vegna þess að hér er frv. til umræðu. Hvers vegna? Það er lagt fram frv. vegna þess að verkbann LÍÚ stendur enn þá yfir. Er ráðherrann að segja að hann hafi það í hendi sinni ef Farmannasambandið hefði aflýst þá hefði LÍÚ aflétt verkbanni, á t.d. Sjómannafélag Eyjafjarðar, á Alþýðusamband Vestfjarða? Er það svo að ráðherrann hafi það alveg í hendi sinni að ráða því hvenær LÍÚ aflýsir verkbanni? Ekki er hægt að skilja annað á svörum ráðherrans. Í greinargerð meiri hlutans kemur fram að vitnað er til þess að LÍÚ hefur ekkert breytt afstöðu sinni með verkbannið og heldur því. Hvað er þá um þessi ummæli að segja?

Herra forseti. Ég held að ekki sé of djúpt í árinni tekið að segja að meðferð þessa máls af hálfu hæstv. ríkisstjórnar og meiri hluta hennar á Alþingi sé að verða eitt mesta reginklúður sem hefur lengi verið á dagskrá á Alþingi og hef ég þó verið hér í full átján ár. Ég man bara varla eftir því að mönnum hafi tekist að vefja jafnhressilega saman höndunum og flækja um sig fótunum og meiri hlutinn hefur verið að gera í þessu máli allt frá því að framlagningu þess bar að með miklum endemum á laugardaginn var. Þjóðin, sem fylgst hefur með fréttum, hefur væntanlega upplifað að meiri hlutinn er á flótta með málin, hrekst út og suður með hluti sem ganga augljóslega ekki upp en ætlar að láta sig hafa það í lokin að klúðra þessu að endingu saman þannig að það er auðvitað algjör óhæfa. Það sér hvert mannsbarn sem hugsar það eitt augnablik að ætla að láta alls saklausa aðila, sem hafa engar aðgerðir haft uppi, gjalda þess að málin hafa lent í hnút annars staðar og svipta þá grundvallarmannréttindum með vísan til þess að einhverjir aðrir hafa ekki náð að leysa mál sín í kjarasamningum. Heyr á endemi, herra forseti. Þetta er náttúrlega svo fjarlægt öllu sem hægt er að kalla eitthvert eðlilegt réttarfar í einu landi að manni blöskrar gjörsamlega. Hæstv. sjútvrh. mætti gjarnan vera hérna ef hann mætti við bindast hér í salnum. Það væri nú til bóta, herra forseti, þó maður skilji út af fyrir sig vel að hæstv. sjútvrh. þurfi að fara hérna fram og þurrka sér um ennið og fá sér vatnssopa af og til eins og þetta hefur allt saman gengið. En hlutur hæstv. sjútvrh. er náttúrlega ekki góður. Hæstv. sjútvrh. ber ábyrgð á þessum vinnubrögðum. Hann ber fram þetta frv. Þó svo kunni að vera að menn gruni að hann sé ekki aðalráðamaðurinn á bænum og þar séu fleiri á bak við þá breytir það auðvitað ekki þeirri stöðu að hæstv. sjútvrh. Árni M. Mathiesen beri hina stjórnskipulegu ábyrgð á þessu frv. Og svo auðvitað meiri hlutinn ef hann ljær því atkvæði sitt. Samkvæmt lögum um ráðherraábyrgð og samkvæmt öðrum leikreglum er þetta mál á pólitíska ábyrgð hæstv. sjútvrh. Árna M. Mathiesen og auðvitað ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar í heild sinni og meiri hluta hennar. Niðurstaðan hér að lokum, herra forseti, eftir að stjórnarmeirihlutinn hefur engst yfir þessu máli núna í eina sex, átta klukkutíma frá því í morgun og mál sem átti að taka til umræðu klukkan tíu komst fyrst á dagskrá klukkan hálfþrjú eða rúmlega það. Það er til marks um vandræðaganginn sem þarna var og það að meiri hlutinn veit upp á sig skömmina. Þeir eru í rjúkandi vandræðum með málið og vita að þetta gengur engan veginn og er ekki boðlegt. En menn ætla samt að láta sig hafa það. Þegar var sest yfir það að skoða hvaða leiðir væru færar til þess að fara ekki út í þau glórulausu réttarbrot sem eru í uppsiglingu gagnvart aðilum sem hafa annaðhvort aflýst verkfalli af sinni hálfu eða aldrei verið í því eins og sjómenn á Vestfjörðum, þegar engin leið fannst þá ákváðu menn að láta sig hafa það og stinga sér í vatnslausa laugina. Það eru menn að gera hér. Það mun ekki fara vel. Herra forseti. Eins og frá þessu er nú gengið í brtt. meiri hlutans á þskj. 1363 er þetta með miklum endemum. Búið er að taka Sjómannasamband Íslands út úr 1. málsl. 1. gr. enda er þar ekkert verkfall í gangi. Þar stendur eftir eitt félag, Sjómannafélag Eyjafjarðar og síðan Farmanna- og fiskimannasambandið. Síðan er verkbann útvegsmanna á aðila sem hafa aflýst verkfalli og á Alþýðusamband Vestfjarða, sem hefur alls ekkert verið í þessum viðræðum og hefur ekki boðað til verkfallsaðgerða, látið standa og notað sem afsökun fyrir því að taka samnings- og verkfallsrétt af stærsta félaginu, stærsta sambandinu, Sjómannasambandi Íslands, mínus Eyfirðinga, þar sem uppistaðan af sjómönnum á fiskiskipaflotanum er félagsbundin. Enginn veit hve lengi því það ræðst af niðurstöðu gerðardómsins hversu lengi menn verða sviptir þessum réttindum. Auðvitað gengur þetta ekki, herra forseti. Það er algerlega fráleitt að ganga svona frá þessu. Eins og kom skýrt fram í máli framsögumanns minni hluta, hv. þm. Guðjóns A. Kristjánssonar, þá er niðurstaða málsins sú að LÍÚ er sett sjálfdæmi um hvort þessi mannréttindi verði tekin af sjómönnum. Gengur þetta upp, herra forseti? Síðan hvenær fékk LÍÚ réttinn til að ákveða hvort sjómenn á Íslandi hefðu verkfalls- og samningsrétt? Ég vissi ekki fyrr en núna að svo langt væri gengið að búið væri að framselja það vald til Landssambands íslenskra útvegsmanna. Svo er ekki einu sinni skýrt hvort það hefur verið tekið fyrir og afgreitt með lögmætum hætti hjá Landssambandi íslenskra útvegsmanna að þetta sé afstaða LÍÚ. Ég spyr að því, herra forseti: Hefur stjórn Landssambands íslenskra útvegsmanna komið saman og gert samþykkt um að viðhalda verkbanninu? Hefur hún gert það? Það er auðvitað reginhneyksli ef Alþingi ætlar að láta bjóða sér að nota sem tylliástæðu fyrir þessari lögþvingun að LÍÚ hafi ekki enn aflýst verkbanninu. Hafa menn svo mikið sem hringt í LÍÚ? Það hefur ekki komið hér fram. Það stendur í nál. meiri hlutans að enn hafi ekkert frést um að LÍÚ ætli að aflýsa verkbanninu. Hvers konar vinnubrögð eru þetta? Herra forseti. Hvar er hæstv. sjútvrh.? Ætla menn virkilega að fara svona með þetta í gegn, að láta það bara fljóta að af því ekki hafi komið í fréttum kl. 12.20 að LÍÚ hafi aflýst verkbanninu, það sé ekki vitað enn þá hvort þeir muni gera það þá sé best að skella lögunum yfir alla? Svona horfir þetta a.m.k. við mér, herra forseti. Þetta eru auðvitað þvílík endemi að ég man varla eftir öðru eins. Ef það liggur fyrir í formi samþykktar stjórnar Landssambands íslenskra útvegsmanna sem við skulum ætla að hafi þá umboð frá félagsmönnum sínum til að ákveða þetta með verkbannið, og veit ég það svo sem ekki hvernig slíkir hlutir eru ákvarðaðir þar á bæ, en það mun vera nokkuð miðstýrt apparat og hefur lengi verið, þar sem lítið hefur farið fyrir réttindum einstakra félagsmanna, þá væri það þó eitthvað sem við hefðum í höndunum. Einnig væri gaman að vita hvort þannig er komið hjá Landssambandi íslenskra útvegsmanna að um slíkt væri samstaða á þeim bæ. Finnst þá enginn útvegsmaður lengur sem hefur þær taugar til undirmanna sinna að hann veigri sér við að standa að slíkum hlutum, að láta nota verkbann sem er auðvitað ætlað í öðrum tilgangi en þeim að hafa lögvarin réttindi af sjómönnum eins og hér á að fara að gera? Það er algjört reginhneyksli, herra forseti. Svo verður auðvitað gaman að vita það hvort til stendur í næstu umferð að setja meira konfekt í skóinn hjá Landssambandi íslenskra útvegsmanna og þeir fá svona í morgungjöf fréttir af því að svo verði kvótanum skellt yfir krókabátana en það er mikið áhugamál þeirra eins og kunnugt er. Er ekki rétt að smyrja þykkt á sneiðina úr því menn eru að þessu á annað borð? Því ekki það? Það munar ekki um einn kepp í sláturtíðinni, var einhvern tímann sagt. Ég óska eftir upplýsingum um það, herra forseti, áður en umræðunni lýkur, hvernig að þessu máli hefur verið staðið af hálfu Landssambands íslenskra útvegsmanna, hvort fyrir liggi stjórnarsamþykkt um að verkbanninu verði haldið, bæði á Sjómannasamband Íslands, þá sem aflýst hafa verkfalli og eins á Alþýðusamband Vestfjarða. Það eru engin vinnubrögð hversu oft sem hv. þm. Einar K. Guðfinnsson kemur í ræðustól og hrósar sér af því hversu vandlega og faglega þetta hafi allt saman verið unnið, með þetta á hnjánum í sömu andrá, að reyna að krafsa einhverjar lagfæringar inn í frv. í hverri einustu umferð, þá gengur þetta ekki. Þetta gengur ekki, herra forseti. Hæstv. sjútvrh. hafði uppi stór orð um að við værum að snúa út úr máli sínu þegar við vitnuðum í ræður hans í fyrradag og í gær um það að hann hafi sagt að þeir aðilar sem hefðu aflýst verkfalli ættu að fara út úr þessum lögum hvað varðaði gerðardóminn og þau ákvæði frv. Hæstv. sjútvrh. bar mér það á brýn og hv. þm. Svanfríði Jónasdóttur, að við værum með ómerkilega útúrsnúinga úr ræðum hans. Nú skulum við ekkert vera að deila um það lengur, herra forseti, hvað þarna var sagt, heldur lesa það og láta hið talaða orð tala fyrir sig sjálft. Á mánudaginn í upphafi umræðna um þetta mál, herra forseti, svaraði hæstv. sjútvrh. andsvari frá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni, og fórust svo orð, með leyfi forseta. Hér er vitnað í óyfirlesna ræðu en hún er slegin inn beint af hljóðsnældu eins og kunnugt er: ,,Ég hef út af fyrir sig engar athugasemdir við það að Sjómannasambandið og Farmanna- og fiskimannasambandið ljúki verkfallinu með því að aflýsa því. Þá er megintilgangi frv. náð um að verkfallinu ljúki og flotinn geti farið aftur af stað. Ég geri því engar athugasemdir við það. Verði það gert eru þau ákvæði frv. er lúta að því að aflýsa verkfallinu óþörf en eftir stendur þá verkbann útvegsmanna og aflýsi þeir ekki verkbanninu, þá þyrfti að koma til lagasetningar til að enda verkbannið. Mér sýnist á þeirri stöðu sem þá væri komin upp að ekki væri heldur ástæða til gerðardóms en hins vegar eru önnur atriði í frv. er varða Kvótaþingið og Verðlagsstofu og eru í beinu samhengi við þann samning sem þegar hefur náðst á þessu kjarasviði. Ég sæi enga ástæðu til þess að draga þau atriði til baka þótt verkfallinu væri aflýst.`` Mönnum þótti þetta í sjálfu sér ekki alveg nógu skýr svör og það var haldið áfram að þýfga hæstv. sjútvrh. á þessu. Í annarri tilraun, í öðru andsvari, bætti hæstv. sjútvrh. þessu við og var enn að svara hv. 7. þm. Reykv.: ,,Hv. þm. hefur ekki alltaf átt svona erfitt með að skilja það sem ég segi en ef hv. þm. hugsar um það sem ég sagði þá sagði ég að þeir þættir er varða verkfallið og gerðardóminn varðandi sjómennina munu augljóslega ekki þurfa að ganga fram en það væru aðrir þættir í frv. sem ekki beinlínis tengjast vinnudeilunni ...`` Málsvörn sína nú byggir hæstv. sjútvrh. á því að þetta hafi verið talað út frá því að allir mundu aflýsa verkfallinu og hann hafi aldrei talað um einstaka aðila í þessu sambandi. En það er, herra forseti, því miður ekki rétt því í ljósi þess sem var komið í loftið í gær inntum við hæstv. ráðherra áfram eftir þessum málum og vorum að spyrja hæstv. ráðherra hvað fram undan væri í málinu í ljósi þeirrar stöðu sem þá var komin upp, að fyrir lá að a.m.k. Sjómannasambandið, mínus Sjómannafélag Eyfirðinga, mundi aflýsa verkfalli. Þá svaraði hæstv. sjútvrh. á tólfta tímanum í gær með þessum hætti: ,,Herra forseti. Ég svaraði nákvæmlega þessari spurningu í gær, ef hv. þm. hefur fylgst með umræðunum þá sem hún`` --- og hér hefur hæstv. ráðherra orðið það á að ávarpa þingmanninn í þriðju persónu --- ,,vafalaust hefur gert en rekur ekki minni til. Þeir sem aflýsa verkfalli, þá er ekki lengur neitt verkfall til þess að setja lög á og þar af leiðandi þarf að breyta frv. í samræmi við það og þeir aðilar ganga þá inn í sinn gamla kjarasamning og þar af leiðandi verður enginn gerðardómur settur á þá aðila þar sem þeir hafa samning til þess að starfa eftir.`` Þarf að ræða þetta frekar? Ætti ekki hæstv. sjútvrh. að koma og biðja okkur afsökunar á því að hafa sakað okkur um að snúa út úr máli sínu? Þetta er algjörlega kristaltært. Hæstv. ráðherra var að segja að þeir aðilar sem aflýstu verkfallinu færu út úr þessum þáttum frv. Ég tel mig vera sæmilega læsan og ekkert óskýrari en aðra menn þegar kemur að því að skilja íslenskan texta. Ég lýsi eftir mönnum sem geta með einhverjum hætti fengið annan botn í þetta en þann að hæstv. sjútvrh. var, þegar þetta er skoðað saman, þeirrar skoðunar undir hádegisbilið í gær og væntanlega einnig í fyrradag, að þeir aðilar sem aflýstu verkfalli ættu að fara út úr þessum ákvæðum frumvarpsins. Málsvörn hæstv. ráðherra hér og ásakanir í garð okkar er hrunin til grunna. Herra forseti. Ég ætla ekki að reka flóttann lengra. Ég held að það sé ekki vel gert. Þegar menn eru komnir í þá stöðu sem raun ber vitni með hæstv. sjútvrh. stendur maður í báða fæturna en lyftir þeim ekki í nágrenni við þá. Þetta er einfaldlega svona. Nógu hrakleg er útreið hæstv. sjútvrh. orðin í öllu þessu máli þó að við förum ekki lengra út í þessa sálma. En það vil ég segja, herra forseti, og auðvitað er dapurlegt að standa frammi fyrir því að yfirlýsingar af þessu tagi, gefnar úr ræðustóli á Alþingi, skuli vera algjörlega haldlausar og marklausar og einskis virði. En það er verst fyrir hæstv. ráðherra sjálfan eða aðra þá sem með slíkt fara. Heiðarlegast hefði verið af hæstv. ráðherra að koma og viðurkenna að honum hefði yfirsést í þessum efnum, hann hefði þá ekki verið búinn að hugsa málið nógu vel og það hefði annað komið á daginn en hann hafi talið o.s.frv. Það er eitthvað sem maður skilur. En hæstv. ráðherra skal ekki vera að reyna að segja að við séum sökudólgarnir í þessu með því að snúa út úr orðum hans þegar á prenti er algjörlega kristaltært að engin leið var að skilja þetta öðruvísi en svona. Við vorum í þeirri trú öll þangað til fréttir fóru að berast af öðru í nótt og í morgun að sú óhæfa væri í vændum að halda þessum aðilum áfram í gíslingunni á grundvelli svokallaðs verkbanns LÍÚ. Herra forseti. Ég segi að þetta verða ekki lög þó meiri hlutinn samþykki þetta. Þetta verða hrein og klár ólög og þeim til skammar sem að því standa að ljá slíku atkvæði sitt. Á sú ógæfa að rata hér og ganga yfir sömu menn og hafa greitt atkvæði frumvörpum gegn varnaðarorðum um að þau brytu stjórnarskrá og mannréttindi, að endurtaka leikinn? Er engum flökurt sem studdi þessa sömu ríkisstjórn 1998 og greiddi frumvörpum hennar atkvæði sem þingmenn og lögfræðingar og sérfræðingar á sviði mannréttinda vöruðu við að yrðu sett en menn létu sig hafa það engu að síður og fengu svo hæstarréttardóm í hausinn? Það er eins og menn hafi ekki mikið af því lært og allra síst hv. þm. Halldór Blöndal forseti, sem hefur nú heldur betur gengisfellt sjálfan sig undanfarna daga, bæði með fundarstjórn sinni hér og framkomu allri þannig að krónan stendur sterk miðað við gengi hv. þm. Halldórs Blöndals. Krónan er með sterkustu gjaldmiðlum heimsins í þessum relatífa samanburði.

Hún er þó betri en rúblan.

Já, hún er betri en það. Hv. þm. er hrifinn af rúblunni. Hann má vera það mín vegna. Ég hef ekki haft mikil afskipti af þeirri mynt. Herra forseti. Þetta eru dæmigerð frammíköll þingmanna Sjálfstfl. þegar brækurnar eru komnar um hælana á þeim. Þá er gripið til þessara ráða. Þetta er málefnalegt innlegg af hálfu forseta. Vill forseti komast fram hjá? Hann er dálítið órólegur, herra forseti, þ.e. hv. þm. Halldór Blöndal. Nei, herra forseti. Þetta mál er með hreinustu ólíkindum. Ég ætla hér vegna aðstæðna sem eru nokkuð sérstakar að hafa þessa ræðu ekki lengri. Mér er þó kunnugt um að enn eru að berast upplýsingar um hversu götóttur allur málatilbúnaður ríkisstjórnar er og meiri hluta hennar því það munu vera starfandi sjómenn innan verkalýðsfélaga sem eru alls ekki nefnd í frv. Hvernig ætla menn að fara með þeirra mál? Og ef það er svo, það sem í vændum er hér, að nota þessa leikfléttu alla eins og menn telja sig hafa verið að skynja síðustu klukkutímana, til þess að þvinga menn nauðuga inn í þennan gerðardóm og láta hann breyta hlutaskiptunum og færa mikil verðmæti til, frá sjómönnum til útgerðarmanna, þá sjá menn alveg hvað er verið að gera. Þá sjá menn hvílík óhæfa er í uppsiglingu. Það þarf ekkert að hafa um það fleiri orð. Herra forseti. Þetta er svo hneykslanlegt að ég spái því að það verði, já og vonandi, löng bið á því að annað eins óbermi og þetta frv. komi inn í þingið, svo maður tali ekki um þau ósköp að menn láti sig hafa það að samþykkja það. Lítil eru þá geð guma, ég tala ekki um hina sérstöku vina sjómanna, þingmanna Sjálfstæðisflokksins sem hafa streymt í ræðustólinn til þess að tjá sjómannsstéttinni virðingu sína og aðdáun og þakklæti fyrir mikilvægt framlag í þágu þjóðarbúsins. Það eru ómagaorð, innstæðulaus orð. Ef menn ætla engu að síður að standa svona að verki. Herra forseti. Ég lýsi mikilli hneykslan minni á því hvernig hér á að fara að standa að málum.

Herra forseti. Það er leiður ávani sem hv. 3. þm. Norðurl. e. hefur tamið sér, að hreyta fúkyrðum til þingmanna og reyna að tala niður til þeirra, tala um að þeir séu að missa niður um sig buxurnar og þar fram eftir götunum. Mér finnst þegar verið er að tala um alvörumál ekki viðeigandi að hafa uppi þess háttar talshátt.

Herra forseti. Það fer alveg sérstaklega vel á því að hv. þm. Halldór Blöndal, sem á sér frægan feril í stjórnarandstöðu á Alþingi, kenni öðrum mannasiði. Ætli sjónvarpið eigi ekki enn þá myndbandsspólur af því hvernig þessi hv. þm. fór stundum að ráði sínu m.a. hér í ræðustól, og af hvaða virðingu hv. þm., þá óbreyttur í stjórnarandstöðu, talaði t.d. til forseta þingsins sem þá voru að hafa reyna hafa hemil á hv. þm. Ég tek ekki nærri mér þó hv. þm. Halldór Blöndal sé að reyna að vanda um við mig með þessum hætti. Ég viðurkenni vel að mér er heitt í hamsi í þessu máli eftir því sem ég hef verið að átta mig á því betur og betur núna síðustu klukkutímana hvers konar óhæfa hér er í uppsiglingu. Mér finnst það svo skammarlegt. Ég ber ábyrgð á orðum mínum og ég skal endurtaka þau utan þings ef hv. þm. Sjálfstfl. vildu skemmta sér við það að reyna að hafa eitthvað af mér, þó ég hafi sagt að þeir séu með brækurnar niður um sig í þessu máli. Þeir eru það.

Forseti minnir áheyrendur á þingpöllum um að bannað er að klappa.

Herra forseti. Það má nú kannski hugsa sér að þeir sem eru hér uppi á svölum klappi fyrir því ef einhver missir niður um sig brækurnar. En það vil ég segja við hv. 3. þm. Norðurl. e. að hin síðari ræða hans kom ekki á óvart. Því miður hefur hv. þm. vanið sig við talshátt eins og þennan sem spillir fyrir annars góðum málflutningi sem hann hefur oft uppi.

Herra forseti. Ég veit ekki hvort hv. þm. Halldór Blöndal hefur hugleitt að skipta um starf og víkja af stóli forseta og taka að sér að vera sérstakur siðameistari á Alþingi. Hv. þm. talar sem slíkur nú. Það er sérkennileg viðkvæmni allt í einu hjá hv. þm., þaulreyndum og með langa þingsetu að baki, að telja það gróft orðalag þó maður noti alkunn máltæki af þessu tagi. Ég held að menn skilji alveg við hvað er átt. Það er hægt að fletta þessu upp í orðabókum. Þetta vísar ósköp einfaldlega til þess að menn hafa klúðrað hlutunum og séu ekki vel ferðafærir þegar svo er ástatt orðið um þá eins og ég var að lýsa hér áðan. Staðreyndin er sú að ríkisstjórnin er ekki sjófær í þessu máli. Þetta er allt saman hriplekur málatilbúnaður þannig að það má skemmta sér við það út af fyrir sig lengi ef menn vilja að finna viðeigandi orðatiltæki um það. Ég er til dæmis viss um að hv. þm. Sverrir Hermannsson gæti skemmt okkur hér eins og eina stund með algerlega viðeigandi lýsingum á því hvernig hæstv. ríkisstjórn hefur staðið hér að málum, hvernig hæstv. sjútvrh. er leikinn eftir þetta o.s.frv. Herra forseti. Ég held að hv. þm. Halldór Blöndal, virðulegur forseti vor, ætti frekar að jafna sig eftir þessa lotu og hugsa sinn gang. Hann á ærinn starfa fyrir höndum ef hann ætlar að vinna aftur traust þingmanna, a.m.k. í stjórnarandstöðunni eins og hann hefur staðið hér að málum varðandi fundarstjórn og fleira, og bætir ekki úr með því að blanda sér í umræðu með þessum hætti. Ég tek ekki við neinum leiðbeiningum eða kennslu frá hv. þm. Ég tel mig ekki þurfa á því að halda, auk þess sem hann er ekki sá sem ég mundi fyrst snúa mér til ef ég þyrfti á leiðbeiningum að halda í þessum efnum.

Hæstv. forseti. Það hefur æðimargt gerst í þessu máli frá því það var fyrst lagt fram og tekið til umræðu. Hér er búið að fara yfir þá sögu og ég ætla ekki að endurtaka hana. Komið hefur fram að þær breytingartillögur sem meiri hlutinn ætlar að gera við þetta frv. eru breytingar á orðalagi. Það á ekki að sleppa takinu af Sjómannasambandi Íslands þó það standi ekki lengur í verkfalli og það á enn þá að halda krumlunni yfir Vestfirðingum sem aldrei boðuðu verkfall. Farið er að beita verkbönnum með nýjum hætti á Íslandi. Verkbönn duga prýðilega til þess að ná fram lagasetningu á Alþingi. Og um hvað er þessi lagasetning? Er þetta lágmarksinngrip til þess að afstýra voða í þjóðarbúinu? Nei. Það er verið að ganga miklu lengra en þörf er á til þess að flotinn geti leyst landfestar. Nóg væri að banna verkföll, setja mönnunina t.d. í gerðardóm og gefa mönnum tækifæri til þess að skoða málin eftir það. En það er ekki að gerast hér. Hér ætla menn að skipa kjörum sjómanna með lögum, með því að setja gerðardóm sem á að kveða upp úr um öll kjör sjómanna. Það er ekki lágmarksinngrip í kjaradeilu. Yfir þessari gerð gerðardómsins vofir samningur sem búið var að gera áður. Þetta var þríhliða samningur, fullyrði ég, milli Landssambands íslenskra útvegsmanna, Vélstjórafélags Íslands og þeirra sem réðu ferð á ríkisstjórnarbænum. Það getur ekki verið önnur skýring á því að í þeim lagatexta sem liggur fyrir þinginu skuli birtast orðréttar tillögur um lagagreinar úr samningi Vélstjórafélags Íslands og Landssambands íslenskra útvegsmanna. Smám saman er að renna upp ljós fyrir þeim sem hér stendur. Ég er byrjaður að átta mig á því að allan tímann hafa menn ætlað sér þetta. Nú á að ganga almennilega frá málunum. Þessi ríkisstjórn sem hefur með ráðum og dáð stutt við eignarhald útgerðarmanna á veiðiheimildunum og ítrekað tekið þátt í lagasetningu á sjómenn eftir að þær afleiðingar fóru að koma fram sem höfðu það í för með sér að menn notuðu eignarhaldið á veiðiheimildunum til þess að hafa af sjómönnum réttmætan hlut. Nú eru menn orðnir þreyttir að standa í þessu. Nú á bara að taka á málinu, ganga frá þessu. Það á að skipa kjörum sjómanna með lögum. Og það á líka að ganga frá fiskverðinu með hinum sömu lögum. Kjaradómurinn á að ákvarða hvaða fiskverð á að gilda í framtíðinni. Þar virðist eiga að horfa fram hjá þeim lögum sem gilda í dag, þar sem segir að sjómenn eigi rétt á því að útgerðarmaðurinn leiti eftir hæsta verði. Kjaradómurinn á að sækja viðmið í samning Vélstjórafélags Íslands þar sem búið er til verð sem tekur hreint ekki mið af hæsta verði. Það er alveg klárt mál. Það á að taka mið af einhverju meðalverði og hæsta markaðsverð sem fyrirfinnst á að vera efstu mörk þegar verið er að leita uppi meðalverðið sem á að vera þar langt fyrir neðan. Þar með er þessi lagatexti ekki virtur neins. Og þó hafa sjómenn nýlega unnið dómsmál þar sem þessi lög réðu úrslitunum. Nei, það er greinilegt að í landi tækifæranna, Íslandi, ætla menn að skipa málum þannig að ganga vel og skipulega frá. Ég er viss um að gömlu mennirnir í Kreml hefðu bókstaflega öfundað Íslendinga af þessari niðurstöðu. Í undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar er búið að taka réttinn til þess að nýta auðlindina af þjóðinni og afhenda hann fáum útvöldum sem þeir geta keypt og selt. Síðan er það ekki nóg. Það á að skipa kjörum þeirra sem vinna hjá þessum útgerðarmönnum með lögum frá Alþingi og það er engin þörf á neinum verkalýðsfélögum hjá þessum aðilum eftir þetta. Til hvers ætti að hafa þau? Ég held að þeir geti bara sparað sér að hafa menn í vinnu við að eltast við sín launakjör ef það á að skipa þeim hér inn á Alþingi. Hér er bara á ferðinni algjör ráðstjórn. Nei, þetta er ekki lágmarksinngrip í kjaradeilu. Það er af og frá. Það hefur auðvitað gerst áður að íslensk stjórnvöld hafa verið kærð á alþjóðavettvangi fyrir mál af svipuðu tagi og veruleg ástæða er til að halda að svo verði gert núna. Lögfræðingar sem við í sjútvn. höfum hlustað á hafa efasemdir um þessi mál. Einn lögmaður sem við töluðum við í dag hélt því fram að vegna þess að hluti af sjómönnum stæði utan við það verkefni sem þessi dómur ætti að fjalla um þá mundi þetta augljóslega vera brot á jafnræðisákvæðum og hann ef hann ætti að verja mál þeirra sjómanna sem mundu sækja slíkt mál fyrir mannréttindadómstóli þá þyrfti hann ekki annað en benda á það að áður en ætti að skipta kökunni, væri búið að taka hluta af henni til hliðar í vélstjórasamningnum. Honum leist illa á málstað Íslendinga til að verja slíka niðurstöðu. Ég spyr enn og aftur: Er þörf á þessu? Nei. Það er ekki þörf á þessu til þess að flotinn geti lagt úr höfn. Ég spurði eftir því hér í dag og ég spurði eftir því á fundum nefndarinnar, hvort rætt hefði verið við forráðamenn LÍÚ um það hvernig þeir ætluðu að beita verkbönnunum. Ég fékk ekki skýr svör um það og þau voru ekki heldur skýr hér áðan. Ég held að það sé augljóst að með þessum hætti hafa verið teknar ákvarðanir um að skipa kjörum sjómanna eins og ég var að lýsa áðan. Það er útilokað að í þeim viðræðum sem Vélstjórafélag Íslands átti við Landssamband íslenskra útvegsmanna hafi þær niðurstöður orðið sem birtust í lagatexta á Alþingi öðruvísi en þar hafi menn komið að málum sem bera ábyrgð á meiri hlutanum á Alþingi. Þegar maður virðir fyrir sér að þannig hafi verið að verki staðið og horfir svo yfir málið í heild þá verður útkoman þessi. Menn orðnir þreyttir á því að vera ítrekað dregnir að kjaramálum útvegsmanna og sjómanna vegna ósamkomulags um verð á fiski og kjör sjómanna. Og ósamkomulagið sem leiðir af því fyrirkomulagi sem hér er --- og þá á ég bæði við kvótakerfið sem ég nefndi áðan og ákvarðanir fiskverðs --- eru stjórnarliðar ekki lengur tilbúnir að líða. Þeir vilja frekar leggja það á sig að ganga frá kjaramálum sjómanna með afgerandi hætti. Og hér liggur niðurstaðan fyrir. Það á ekki bara að koma flotanum á sjó. Það á að ganga frá þessu öllu til framtíðar. Fjögur og hálft ár átti samningurinn að standa. Og það var meiningin að það færi hér í gegn. Þó að það hafi verið tekið út úr frv. sem var lagt fram hér upphaflega, þá var það samt meiningin. Augljóst er að menn líta ekki á það mál sem hér er til afgreiðslu á hv. Alþingi sömu augum og menn hafa fram að þessu litið á kjaradeilur, að það bæri með lágmarksinngripi að koma í veg fyrir tjón. Ég segi eins og er að ég harma það alveg sérstaklega að við skulum standa frammi fyrir málinu með þeim hætti sem nú er. Ég tel að hægt hefði verið að leysa þessi mál eðlilega ef og úr því stjórnvöld töldu sig nauðbeygð til þess, ég held reyndar að sjómenn og útvegsmenn hefðu náð samningum ef ekki sífellt hefði hangið yfir þeim hótunin um að setja lög. Ég held reyndar að sú niðurstaða sem liggur hér fyrir hafi verið byrjuð að skapast fyrir löngu og þess vegna hafi viljinn til þess að semja við sjómenn aldrei verið fyrir hendi. Menn hafi verið byrjaðir að fikra sig að þeirri niðurstöðu sem hér er fyrir löngu milli LÍÚ-forustunnar og þeirra sem hér ráða ríkjum. Mér finnst að við í stjórnarandstöðunni séum ekki öfundsverð af okkar stöðu hér. Við erum sökuð um að halda uppi málþófi til þess að koma í veg fyrir að málið leysist og flotinn komist á sjó. Það hefur nú ekki verið gert enn þá. Farið hefur verið að öllum reglum og það sem hér hefur verið talað í þessu máli hefur ekki tafið það. Hv. stjórnarþingmenn treystu sér hins vegar ekki til að skila málinu inn til afgreiðslu í þinginu fyrr en áðan. Það var á dagskrá þingsins klukkan 10 í morgun og við stjórnarandstöðuþingmenn hefðum verið tilbúnir í umræðuna þá. En ekki var hægt að taka það þá á dagskrá. Hvers vegna? Vegna þess að stjórnarliðar voru að skoða sig um, hvort það væri nú óhætt að halda áfram með málið með þessum hætti. Og hver var niðurstaðan? Hún var sú: Við skulum gera þetta svona. Þó hefur verið bent á alvarlegar veilur í þessu máli. Ég tel að mikil ástæða sé til þess að halda að Íslendingar muni verða fyrir því aftur að verða dæmdir erlendis fyrir að hafa ekki farið að eðlilegum reglum, sem við höfum skrifað upp á með öðrum þjóðum um það hvernig eigi að koma fram við launþega í kjaradeilum. Ég tel að ef hæstv. ríkisstjórn hefði viljað leysa þessi mál á sem einfaldastan hátt hefði hún átt að skoða þá hugmynd vegna þess að það er ríkisstjórnin sem hefur allan tímann vofað yfir þessum samningum. Og í ljósi þess að samningar hafa verið settir á með lögum á undanförnum árum hvað eftir annað, þá hafa öll samningamál verið í þeim farvegi að ekki hefur skapast traust milli aðila til að leysa deilurnar. Þess vegna hefur þetta allt saman verið svona erfitt. Við höfum horft upp á að þetta ástand hefur fyrst og fremst verið notað til þess að gagnrýna þá sem komu að málinu, samningamenn Sjómannasambandsins, Farmanna- og fiskimannasambandsins og LÍÚ og aðra aðila. Ríkisstjórnin og stjórnvöld á Íslandi hafa ekki legið undir þessari gagnrýni. Ég ætla, hæstv. forseti, ekki að hafa ræðu mína miklu lengri. Ég tel að úr því sem komið er verði þetta mál að fá að ganga sinn gang. Það er engum til gagns að stöðva flotann lengur en orðið er úr því það stendur til og liggur ljóst fyrir að setja eigi lög á þessa deilu með þeim hætti sem liggur hér fyrir. Ég held að samt sé ástæða til að menn velti því svolítið fyrir sér betur og ef einhver hefur áhuga fyrir því að hlusta á það sem ég hef verið að leggja til þessara mála á undanförnum árum, þá langar mig til þess að bæta örlítið við það. Stjórnvöld á Íslandi hafa verið að ganga göngu sem er einstæð með því að afhenda auðlind íslensku þjóðarinnar í hendur einstaklinga, þá sömu auðlind sem stendur upp úr hverjum manni sem talar um hana að sé sameiginleg eign þjóðarinnar. Þeir mega samt kaupa og selja aðganginn að þeirri auðlind eins og þeim hentar. En þeir hafa átt í vandræðum með þá sem vinna hjá þeim. Þeir sem vinna hjá þeim vilja fá hlutinn sinn, þeir vilja fá hlutinn sinn úr öllu verðinu sem fæst fyrir fiskinn. Það er ekki nógu gott. Þess vegna ætla íslensk stjórnvöld núna að búa til nýtt verð. Einu sinni var til verð sem var kallað landssambandsverð. Þá var ekki eins mikið þvarg um hvert fiskverð ætti að vera. Þá voru ekki fiskmarkaðir eins og núna. Landssambandsverðið var bara fínt, það var ákveðið af ábyrgum mönnum. Svo komu fiskmarkaðir og þá var allt í einu miklu, miklu hærra verð á þeim. Það spillti þessu fína fyrirkomulagi. Og undanfarið hafa staðið yfir deilur á milli sjómanna og útvegsmanna endalaust um hvaða fiskverð ætti að miða við. Íslensk stjórnvöld hafa haft af þessu áhyggjur. Og sumir hafa meira að segja verið að tala um að ekki væri eðlilegt samkeppnisumhverfi í þessari atvinnugrein og hafa bent á að íslensk stjórnvöld væru frjálslynd og vildu að samkeppni væri á öllum sviðum. Á grænmetismarkaðnum. Það ætti að vera fín samkeppni t.d. á fjarskiptasviðinu. Þau tóku sig fram um að það skyldi taka farsímana út úr og gera það upp sérstaklega hjá Landssímanum af því annars væri ekki eðlilegt samkeppnisumhverfi. Það mátti sem sagt ekki reka farsímaþjónustu og aðra símaþjónustu í sama fyrirtækinu öðruvísi en að kljúfa á milli. En íslensk stjórnvöld hafa ekki viljað hafa sömu afstöðu til þess að skilja á milli útgerðar og fiskvinnslu. Þó eiga ýmsir aðilar hagsmuna að gæta þar. Sjómenn eiga þeirra hagsmuna að gæta að fá hæst verð fyrir sinn fisk. Og reki útgerðarmaður bæði útgerð og fiskvinnslu, eins og hefur viðgengist á undanförnum árum, þarf að ákveða fiskverð. Og fiskverðið sem hefur orðið til á undanförnum árum hefur meira og minna verið ákveðið af útgerðarmönnum sjálfum. Það fiskverð hefur ekki verið í neinu samræmi við það verð sem hefur fengist á fiskmörkuðum. Það hefur t.d. í vetur verið þannig að meðalverð í beinum viðskiptum hefur verið 100 kr. En meðalverð á fiskmörkuðum á þorski einn mánuðinn var 198 kr. þegar það var 100 kr. í beinum viðskiptum. Hjá sjómönnum er skipt úr hundraðkallinum. Skyldi þetta vera eðlilegt? Nei, auðvitað er það ekki eðlilegt. En íslensk stjórnvöld ætla að hlaupa undir bagga með LÍÚ í því að reyna að tryggja að aftur verði til eitthvert landssambandsverð eins og það var kallað á sínum tíma. Ég held að menn hafi lent í þessum ógöngum fyrst og fremst vegna þess stóra máls sem ég minntist á í upphafi, vegna átakanna um auðlindina okkar. Og það hefur leitt hvað af öðru. Menn eru að reyna að verja með öllum ráðum þetta umdeilda fyrirkomulag sem öll þjóðin er á móti. Landssamband íslenskra útvegsmanna veit að hér innan sala Alþingis er meiri stuðningur við þetta fyrirkomulag en hjá nokkrum hópi sem fyrirfinnst í þjóðfélaginu ef undan eru skildir aðalfundur LÍÚ. Þjóðin er almennt á móti fyrirkomulaginu. Því er samt viðhaldið. Það er til félag sem heitir Verkalýðsfélag Snæfellsbæjar. Það var ekki í verkfalli. Og þar er ekkert verkbann. Skyldu þeir vera með í þessu? Ja, það er spurningin. Það verður býsna flókin staða sem kemur upp þegar þessi gerðardómur fer að starfa, þegar hann þarf að fara að velja sér hvaða viðmið hann ætlar sé að hafa, í hvaða samninga hann ætlar sér að sækja viðmiðanir þegar hann fer að ákveða kaup og kjör og mönnun á skipunum. Getur verið að þessi dómur geti horft fram hjá samningi Vélstjórafélags Íslands og Landssambands íslenskra útvegsmanna þar sem liggja fyrir ákvarðanir um mönnun? Getur verið að hann geti tekið ákvarðanir um allt öðruvísi mönnun en gert er ráð fyrir í samningi Vélstjórafélagsins? Og mun það þá vera þannig að útgerðarmenn standi frammi fyrir því að vera með tvenns konar samninga á skipinu sínu, annars vegar niðurstöðu gerðardóms um að það eigi að vera svona margir yfirmenn og svona margir undirmenn og skipta eftir tilteknum hlutum og svo sé samningur Vélstjórafélagsins með eitthvert allt öðruvísi fyrirkomulag og útgerðarmaðurinn sitji jafnvel uppi með að þurfa að borga fleiri hluti en gert er ráð fyrir í samningi Vélstjórafélagsins? Ég veit það ekki. Ég held að þeir sem ætla að bera ábyrgð á þessari lagasetningu viti það ekki heldur. Ég held reyndar að ef það á annað borð hefði átt að setja mönnunina í gerðardóm hefði átt að setja alla mönnunina í gerðardóm. Það er útilokað að undanskilja vélstjóra þeim gerðardómi. En hæstv. ríkisstjórn og þeim sem styðja hana hér á hv. Alþingi hefur fundist nóg komið og þeir eru ekki tilbúnir að hala Vélstjórafélagið inn í kompaníið. Sannleikurinn er sá að með því flækist málið æðimikið, ekki bara fyrir þá sem verða settir í þá stöðu að eiga sæti í þessum gerðerdómi heldur líka fyrir Íslendinga ef þeir verða kærðir á alþjóðavettvangi og þurfa að verja það fyrirkomulag sem hér er upp tekið. Ég held að meiri hlutinn á Alþingi þurfi að hugsa sinn gang. Hér á Alþingi Íslendinga höfum við horft upp á það á undanförnum árum að sú ríkisstjórn sem hefur setið á hverjum tíma hefur getað komið með mál hér inn og undantekningarlaust getað fengið niðurstöðu hversu vitlaus sem þau hafa verið. Og þó að bent hafi verið á gallana hér á hv. Alþingi og farið yfir það fram og til baka, þó að virtir lögfræðingar og sérfræðingar hafi bent á vitleysurnar sem menn hafa ætlað út í hefur ríkisstjórnin í krafti þess meiri hluta sem fyrir hendi er hér á hv. Alþingi vaðið áfram. Og enn er það svo. Þó svo að hv. þm. stjórnarliðsins séu tilbúnir að rétta upp hönd með einhverjum aðgerðum til að flotinn geti siglt úr höfn ættu þeir þó að vera menn til þess að hafa skoðun á því hvað eru lágmarksaðgerðir til þess að flotinn fari úr höfn. Þetta eru ekki lágmarksaðgerðir til þess. Ég verð að segja alveg eins og er að ef ekki væri uppi sú staða að flotinn er bundinn við bryggju og umræða hér, ef hún yrði mjög löng, yrði til þess að tefja að flotinn gæti farið úr höfn, þá mundi ég standa býsna lengi í þessum stól þó ekki væri nema til að tala um þetta tvennt, annars vegar hvernig íslensk stjórnvöld umgangast mannréttindi, samningsrétt í þessu máli sérstaklega og hvers vegna þeir gera það vegna þess að ástæðan fyrir því er sú sem ég nefndi fyrr í ræðu minni. Ástæðan fyrir því að menn setja ítrekað lög á sjómenn á upphaf sitt í því eignarhaldi sem menn hafa verið að koma yfir sameiginlega auðlind þjóðarinnar og því að íslensk stjórnvöld eru að hlutast til um það að fiskverð sem myndast á eðlilegum markaði verði ekki notað til þess að skipta hlut íslenskra sjómanna sem eru á íslenskum skipum. Þetta eru ástæðurnar og þetta eru stóru ástæðurnar fyrir endalausum vinnudeilum íslenskra sjómanna við Landssamband ísl. útvegsmanna. Það er tvennt sem stjórnvöld á Íslandi ættu að gera og hefðu átt að gera fyrir löngu. Ef þau hefðu gert það væri ekki hægt að vorkenna Landssambandi ísl. útvegsmanna og sjómannafélögunum að ná saman. Annað er það að setja af stað feril þar sem klofið verði á milli veiða og vinnslu þannig að eðlilegt samningsumhverfi myndist og hitt er að taka á því stóra máli hver á auðlindina og hafa um það skýrar og ljósar reglur þannig að útgerðarmenn verði í fyrsta lagi að greiða sjómönnum aflahlut af því eðlilega verði sem fæst á markaði fyrir þann fisk sem kemur að landi og í öðru lagi að þeir geti ekki látið sjómenn taka þátt í kostnaði sem fellur til vegna einhvers eignarhalds þeirra á fiskinum í sjónum eins og gert er í dag. Þá þyrftu menn ekki að standa í endalausum lagasetningum á Alþingi. En þetta er einmitt skýringin á því að Alþingi Íslendinga hefur verið svo viljugt til að setja lög á sjómenn. Það er verið að verja þetta fyrirkomulag í líf og blóð og þeir sem hafa ráðið ríkjum undanfarin ár í ríkisstjórnum hafa verið að verja þetta fyrirkomulag með inngripum endalaust. Það er heldur ekki tilviljun að inni í þeirri lagasetningu sem hér á að fara fram skuli vera falin fjölmörg samningsatriði sem eru fengin með samningi við einn aðila, Vélstjórafélag Íslands. Forustumaður þess félags er sá forustumaður sjómannasamtaka, sá eini, sem hefur staðið með þessu fyrirkomulagi allan tímann, eignarhaldi útgerðarmanna á veiðiheimildum og kvótakerfinu. Þar hafa menn átt hauk í horni og hann hefur ekki brugðist þeim. En það verður erfiður poki fyrir forustumann í verkalýðsfélagi að bera að hafa orðið til þess að búa til þá forsmán sem þessi lagasmíð er, því að í þeim lagatexta eru fjölmörg atriði tekin upp úr samningum Vélstjórafélags Íslands og Landssambands ísl. útvegsmanna. Aðalatriði málsins er að öll heila línan kemur þarna fram, hvernig eigi að fara að þessu. Það er þetta nýja landssambandsverð og það er það sem ég hefði viljað tala um í marga klukkutíma ef það er eins og mig grunar og ég óttast að það landssambandsverð sem er að myndast hérna með því sem á að fara að samþykkja á hv. Alþingi verði til þess að sú þróun sem hófst fyrir nokkrum árum að kjör ýmissa sjómanna fóru að taka mið af eðlilegu fiskverði, fiskverði sem myndast á mörkuðum, muni breytast. Útgerðarmönnum er allt í einu boðið upp á nýjan pakka í kjörbúðinni. Þeir þurfa ekki að fara á fiskmarkaðinn. Þeir geta bara valið sér að fara eftir þessu landssambandsverði, kaupa fiskinn af sjálfum sér og selja hann á hæsta verði en nota landssambandsverðið til að skipta til sjómanna. Þetta er það sem ég óttast að sé að gerast með lagafrv. sem hér á að verða að lögum. En afsökunin og rökstuðningurinn frá hendi stjórnarliða fyrir því að verið sé að setja þessi lög snýst ekki um þetta. Menn hafa ekki nennt að tala um þetta í umræðunni --- eða hvað? Kannski ekki viljað það. Skyldi það vera þannig að þeir hefðu ekki áhuga fyrir því að tala um þetta vegna þess að það er óþægileg umræða í því þjóðfélagi sem á að byggjast á eðlilegum markaðslögmálum, verði sem myndast í viðskiptum milli aðila þar sem hægt er að koma við eðlilegri samkeppni? Það virðist ekki vera vandi í útgerð og fiskvinnslu á Íslandi ef menn vildu fara þá leið. Það þarf ekki að óttast neina sérstaka fákeppni. Það eru til fiskmarkaðir, það eru til fiskvinnslustöðvar, það eru til fjölmargir aðilar sem vilja flytja út fisk, fjölmargir sem vilja róa á sjó og margir sem vilja kaupa fiskinn þegar hann kemur að landi og flytja hann út eða vinna hann og flytja hann út. En íslensk stjórnvöld hafa engan áhuga á því að koma hér á eðlilegu umhverfi þar sem allt hráefni tæki verð á markaði. Það hefði átt að vera niðurstaða stjórnvalda á Íslandi í svona kjaradeilu að lýsa því yfir að á einhverjum tilteknum tíma yrði tekið á þessum málum og komið á eðlilegu samkeppnisumhverfi þar sem fiskur tæki verð á markaði og með því ryðja úr vegi aðalástæðunni fyrir átökum sjómanna og útvegsmanna. Það er alveg klárt mál að Samfylkingin mun beita sér fyrir því þegar hún kemst til valda í landinu, þegar þeir hrekjast frá sem vilja stjórna hér með ráðstjórn, sem vilja ákveða hér fiskverð og samninga sjómanna út í eitt, öll kjör, með lögum og gerðardómum, í staðinn fyrir að skipta sér eins lítið og mögulegt er af aðilum í slíkum deilum. En það má mikið leggja á sig til að verja það fyrirkomulag með eign á auðlindinni, verja þá vini sína sem hafa hagsmuna að gæta hvað það varðar að ekki sé verið að rugga því sem hefur verið á undanförnum árum, að menn hafa getað ákveðið sjálfir hvað þeir borga fyrir fiskinn. Það verður auðvitað breyting á því. En hvað tekur við? Landssambandsverð. Og þetta verð verður lægra, það verður verulega lægra en menn hafa fengið í beinum viðskiptum við ýmis fyrirtæki í landinu. Það er full ástæða til að halda að á ferðinni verði kauplækkanir til sjómanna vegna þess að ýmsir aðilar sem áður hafa samið betur við sína sjómenn en fjöldinn hefur kannski gert í þessum beinu viðskiptum munu fara eftir nýja landssambandsverðinu og fullt af aðilum sem hafa selt á mörkuðum munu færa sig inn á landssambandsverðið. Það hefur verið þróunin á undanförnum árum að framboðið á mörkuðunum hefur verið að minnka. Hæstv. forseti. Hér er verið að ljúka kjaradeilu með lögum. Ég ætla ekki að hafa ræðu mína lengri. Ég veit að þessi lög verða staðfest hér á Alþingi í dag, hvort við hv. þingmenn tölum korterinu lengur eða skemur skiptir ekki máli. En ég held að nauðsynlegt sé að almenningur í landinu velti þessu fyrir sér og ekki bara út frá þeim sjónarmiðum hvort flotinn kemst á sjó heldur fyrst og fremst núna út frá því að reyna að átta sig á því hvernig stendur á þessum deilum, þessum ítrekuðu deilum milli aðila. Ég hef verið að reyna að rekja þær ástæður fyrir mönnum í þessum þingsal núna. Hér er nefnilega uppspretta vandamálsins. Það eru þær reglur sem hv. alþm. bera ábyrgð á hvað varðar aðganginn að auðlindinni og fiskverðið.

Herra forseti. Hv. þm. Jóhann Ársælsson hefur áhyggjur af þessari lagasetningu og blandar inn í umræðuna málum sem ég hef ekki talið beinlínis vera hluta af henni, eins og fiskveiðistjórnarkerfið sjálft og aðgangurinn að auðlindinni. Auðvitað er það deilumál og menn halda eflaust áfram að deila um það meðan það er við lýði. Það er samt öllum ljóst að lagasetning á sjómenn er algjört neyðarbrauð og enginn vill í raun fara út í slíka aðgerð ótilneyddur og allra síst þeir sem hafa þekkt þetta umhverfi og vita hversu mikilvægt er fyrir sjómenn að hafa samningsrétt sinn í lagi. Verkfall er búið að standa hjá sjómönnum í sex vikur og það er óumdeilt að mikil vá er fyrir dyrum eftir þetta langa verkfall. Gjaldeyrisþurrð er að verða í þjóðfélaginu og athafnalíf þjóðarinnar í mikilli hættu. Þetta hefur reyndar verið upplýst og ég hygg að sjómenn, sem ég hef ekki kynnst öðruvísi en sem mjög ábyrgðarfullum mönnum, geri sér alveg fulla grein fyrir afleiðingum gerða sinna, enda vinna þeir í slíku umhverfi að ekki hægt er að taka mikla áhættu umfram það sem allra nauðsynlegast er. Þess vegna veltir maður fyrir sér lengd á slíku verkfalli og hvað er hægt að gera ef ekki nást samningar. Þess vegna ætlaði ég að spyrja hv. þm.: Hvað hefði hann lagt til til þess að leysa þessa deilu?

Hæstv. forseti. Þurfi að grípa inn í svona deilu þá skiptir öllu máli að um lágmarksinngrip sé að ræða. Ég spyr hv. þm.: Finnst honum það vera lágmarksinngrip í þessa deilu að skipa öllum kjörum sjómanna með gerðardómi? Deilan hefur staðið svo lengi yfir ekki síst vegna þess að menn gripu inn í hana fyrr í vetur. Ég held að menn verði að átta sig á að svona er ekki hægt að vinna að málum. Þessi endalausu inngrip hafa valdið því að ekkert traust ríkir milli aðila. Menn gera bókstaflega ráð fyrir því að hægt sé að bíða eftir lögum. Ég spyr hv. þm.: Finnst honum þetta besta niðurstaðan, úr því að það átti að grípa inn í deiluna? Er hann ekki sammála mér um að nóg hefði verið að banna verkföllin og setja t.d. mönnunarmálin í gerðardóm en leyfa mönnum síðan að fást við að semja á þeim grundvelli sem þá hefði myndast? Þá hefði eitt heitasta deilumálið verið tekið út í þetta skiptið? Hefði sú tilraun ekki verið betri en taka öll samningamál sjómanna í gíslingu og skipa þeim með sérsakri lagasetningu?

Herra forseti. Hv. þm. talar um lágmarksinngrip. Ég get verið sammála því að það eigi yfirleitt ekki að grípa til afdrifaríkari ráðstafana en nauðsynlegt er. En hvað eru lágmarksinngrip? Ég hef ekki séð neinar tillögur frá minni hlutanum um hvernig hann hefði viljað grípa inn í þessa deilu. Ég hef ekki heyrt minni hlutann lýsa því yfir að hann væri tilbúinn að grípa inn í deiluna. Það er komin tillaga frá meiri hlutanum um hvernig eigi að leysa þetta mál. Allt orkar tvímælis þá gert er. Eina niðurstaðan sem menn vilja fá í svona máli er að allir komist á sjó, það sé ekki röð verkfalla eftir þetta eða inngrip sem enginn getur séð fyrir. Ég reikna með að það sé ástæðan fyrir því að menn fara þessa leið. Ef hv. þm. viðurkennir að það hafi þurft lágmarksinngrip inn í þessa deilu þá hef ég ekki séð hvaða inngrip það hefði mátt vera. Ég ítreka það sem ég hef áður sagt og það vita svo sem allir að samkvæmt þessum lögum er gert ráð fyrir því að menn fái tvær vikur til að ljúka málinu. Ég er ekki að segja að það takist samningar undir þeim kringumstæðum. En ég vil samt meina að það væri mjög mikið atriði fyrir samningsaðila, bæði útvegsmenn og sjómenn, að ná samningum á þessum tíma.

Hæstv. forseti. Ég er þeirrar skoðunar að í þessari stöðu hefðu menn átt að skoða möguleikann á að banna verkfall um tiltekinn tíma, setja mönnunarmálin í gerðardóm og jafnframt hefðu stjórnvöld lýst því yfir að stefnt yrði að því að skilja á milli veiða og vinnslu og koma á eðlilegu samkeppnisumhverfi í þessari atvinnugrein. Á grundvelli slíkra fyrirheita hefðu menn getað náð saman um samninga.

Við hefðum ekki náð neinum samningum með þessu.

Samningar eru myndaðir á þeim grundvelli sem til staðar er á hverjum tíma. Þegar búið er að skapa nýjan grundvöll, með því að taka deilumálin og leysa þau, tvö stærstu deilumálin sem þarna er um að ræða, óttast ég ekki að útgerðarmenn og sjómenn hefðu ekki getað náð samningum.

Herra forseti. Í morgun þegar fundi hv. sjútvn. lauk óraði mig satt að segja ekki fyrir því að við mundum standa hér í dag til að ljúka umræðu um þetta mál. Ég taldi að mönnum væri orðið fullljóst hversu alvarleg sú staða væri sem þeir voru að koma sjálfum sér í, þ.e. ríkisstjórn Íslands, stjórnvöldum sem nú ætla að setja lög um að allir þeir sem eru í verkfalli, sem aflýst hafa verkfalli og þeir sem hafa aldrei farið í verkfall, verði settir undir gerðardóm, gerðardóm sem augljóslega á að sníða að samningum vélstjóra. Ég taldi satt að segja, virðlegur forseti, að mönnum hefði verið gert það ljóst að ef farið yrði fram með málið í þeim búningi stæðum við svo höllum fæti að við gætum allt eins átt von á að mannréttindadómstóll Evrópu mundi ákveða það réttarástand sem sjávarútvegurinn starfar við á næstu árum. Ég spyr: Er það ástand sem menn vilja? Ég er nokkuð viss um að það yrði bærilegra fyrir sjómennina en það sem þeir hafa mátt búa við á undanförnum missirum. En er það það sem þessi ríkisstjórn vill og er það það sem LÍÚ vill? Staðan er sú, herra forseti, að þó sum félögin séu ekki í verkfalli, t.d. aðildarfélög Alþýðusambands Vestfjarða og félög sem hafa aflýst verkfalli, eins og Sjómannasamband Íslands, þá virðist ríkisstjórnin reikna með að Landssamband íslenskra útvegsmanna viðhaldi verkbanni sínu á þessa aðila og komi þannig í veg fyrir að flotinn fari til veiða. Ríkisstjórnin kýs a.m.k. að líta þannig á, eins og segir í nefndaráliti þeirra, með leyfi hæstv. forseta: ,,Þar sem verkfall var ekki boðað í upphafi eða þar sem verkfalli hefur nú verið aflýst stendur eftir sem áður verkbann. Afleiðingar þess eru hinar sömu fyrir þjóðarbúið. Þess vegna er jafnbrýnt og verið hefur að leysa kjaradeilu útvegsmanna og sjómanna. Því er nauðsynlegt að gerðardómurinn taki á þeim úrlausnarefnum með heildstæðum hætti sem um getur í 2. gr. frumvarpsins.`` Verkbannið stendur sem sagt, samkvæmt áliti meiri hlutans. Í því skjóli að verkbannið muni standa þó að sjómennirnir aflýsi verkfalli er farið fram með þetta frv. um gerðardóminn. Herra forseti. Útvegsmenn eru sjálfir farnir að segja okkur hversu merkilegt þeim þykir sitt eigið verkbann. Nú berast þau tíðindi að togarar séu látnir úr höfn, að LÍÚ sé þegar farið að brjóta sitt eigið verkbann. Þeir höfðu ekki meiri þolinmæði, herra forseti. Hefði ríkisstjórnin verið tilbúin að líta svo á sem hæstv. sjútvrh. gerði hér, bæði í fyrradag og í gær, að þeir sem aflýstu verkfalli væru þá lausir undan gerðinni, þá hefði flotinn væntanlega getað haldið úr höfn, a.m.k. vegna þessara aðila sem ekki voru í neinu verkfalli. Auðvitað er þetta bara yfirvarp. Auðvitað er það yfirvarp að hér þurfi að setja lög um að fella gerðardóm um kjör allra sjómanna annarra en vélstjóra vegna þess að LÍÚ haldi öllu í verkbanni. Eitt er þó a.m.k. gott. Það hefur þó afhjúpast hver ber ábyrgð á þessu ástandi. Menn hafa farið hér mikinn og talað um sjómenn og sjómannaforustuna. Úr þessum ræðustól hefur ýmislegt verið sagt sem ég veit að menn hefðu heldur viljað láta ósagt, eftir á að hyggja, ýmislegt um getu og getuleysi einstakra manna og þeim kennt um að hér hafi ekki verið róið svo vikum skiptir. Það liggur þó alla vega fyrir núna, herra forseti, hvað það var sem allan tímann olli þessu, a.m.k. að mati hæstv. ríkisstjórnar. Jú, það var verkbann LÍÚ. Nú þarf að takast á við það. Ég ætla að endurtaka að það er ómerkilegt yfirvarp vegna þess að það sýnir okkur best hversu alvarlega þeir taka sitt eigin verkbann að skipin eru þegar farin að leysa landfestar. Ég vék að því áðan, herra forseti, sem hæstv. sjútvrh. sagði í fyrradag og endurtók í gær, orð sem urðu til þess að Sjómannasamband Íslands ákvað að aflýsa verkfalli sínu. Hæstv. ráðherra kom upp í morgun og reyndi að gera lítið úr þeirri sem hér stendur, taldi að menn væru að snúa út úr orðum hans, sjálfum sér til gamans að því er virtist. Hann neitaði að horfast í augu við ábyrgð sína á því ástandi sem skapast hefur, neitaði að horfast í augu við það að þegar ráðherra kemur með yfirlýsingar eins og þær sem hann kom með þá skuli menn enn taka mark á þeim. Það er eiginlega merkilegt, herra forseti, að menn skuli enn taka mark á orðum hæstv. ráðherra. En það er samt svo. Líklega er það þó í síðasta skiptið sem það verður gert. Hæstv. ráðherra sagði, þegar formaður Samfylkingarinnar spurði hann hvernig við yrði brugðist ef sjómenn aflýstu verkfalli: ,,Mér sýnist á þeirri stöðu sem þá væri komin upp að ekki væri heldur ástæða til gerðardóms ...`` Í gærmorgun þegar ljóst var að Sjómannasambandið hafði aflýst sínu verkfalli kallaði ég eftir hæstv. sjútvrh. í salinn og bað hann um að staðfesta það sem hann hafði sagt deginum áður, staðfesta að þeir aðilar sem aflýstu verkfalli færu þá ekki undir gerðardóm. Hann gerði það, herra forseti, ekki bara einu sinni heldur tvisvar. Hann sagðist hafa svarað nákvæmlega þessari spurningu í gær og vitnaði í þær viðræður sem við höfðum átt við hann deginum áður. Svo endurtók hann: ,,Þeir sem aflýsa verkfalli, þá er ekki lengur neitt verkfall til þess að setja lög á og þar af leiðandi þarf að breyta frv. í samræmi við það og þeir aðilar ganga þá inn í sinn gamla kjarasamning og þar af leiðandi verður enginn gerðardómur settur á þá aðila þar sem þeir hafa samning til þess að starfa eftir.`` Þetta sagði hæstv. sjútvrh. í gærmorgun, í andsvari við mig eftir að ég hafði beðið hann um að sættast á orð sín. Hann gerði það fúslega og sem viðræðum okkar vatt áfram kom þar að hæstv. ráðherra endurtók í raun að við þessar yfirlýsingar sjómannanna yrði þetta mál allt miklu umfangsminna og áhrifaminna, þar sem þeir hefðu sjálfir ákveðið að enda verkfallið. Hann sagði, með leyfi forseta: ,,Markmiðið með því sem við höfum verið að gera hér er auðvitað að binda enda á verkfallið. Og ef þeir vilja gera það á þennan hátt og telja sig vera betur í stakk búna til þess að leysa deilumál sín þannig þá er það bara vel.`` Hæstv. ráðherra endaði síðan á því að óska sjómönnum alls hins besta við að leysa úr deilumáli sínu við útvegsmenn. Herra forseti. Ekki þýðir fyrir mann, sem hefur farið þannig í málið, sem hefur gefið yfirlýsingar í þessa veru og á þeim yfirlýsingum hefur verið tekið mark, að koma hér og væna mig eða aðra stjórnarandstæðinga um ósannindi þegar við erum að greina frá þessu hér. Það vill svo til að allt sem hér er sagt er tekið upp og það er hægt að vitna í það orðrétt, allur textinn liggur fyrir, allar ræður og fyrirheit hæstv. sjútvrh. Þegar forustumenn sjómanna segja að þeir hafi í góðri trú aflýst verkfallinu, í góðri trú vegna þess að hæstv. sjútvrh. hafði lýst því yfir að þeir sem aflýstu verkfalli færu ekki undir gerðardóm, þá eru þeir að lýsa nákvæmlega því sem gerðist af þeirra hálfu. Þá stendur auðvitað hitt eftir að hæstv. ráðherra gleymdi því strax hvað hann hafði sagt. Eða tók ríkisstjórnin ekkert mark á honum heldur? Eða var það e.t.v. LÍÚ sem nennti ekki að hlusta á hann? Einhverra hluta vegna hafði málið þróast þannig seinni partinn í gær, eftir þó yfirlýsingar ráðherrans, að hér var orðinn til texti sem krækti Sjómannasambandið inn undir gerðardóminn. Hvernig var það gert, herra forseti? Jú, það var gert þannig að Sjómannasambandið er talið upp í 1. gr. frv. sem þolandi verkbanns LÍÚ --- auðvitað var ekki gert ráð fyrir því að LÍÚ aflýsti verkbanninu --- Sjómannasambandið er talið upp sem þolandi verkbanns LÍÚ. Af því að það er svo er vísað til þess í 2. gr. af því að það er þá einn af aðilunum sem taldir eru upp í 1. gr. Aðilarnir sem vísað er til í 2. gr. eru nákvæmlega þeir sem gerðardómurinn á að taka til. Svona er þetta smekklega gert, svona er þetta einfalt hjá hæstv. ríkisstjórn. Hvað varðar þau um hina, hvað hæstv. sjútvrh. var búinn að segja? Enginn tekur mark á honum, það er augljóst mál. Herra forseti. Ef þetta væri ekki svona alvarlegt gætum við kallað þetta farsa. Stundum eru þeir reyndar það sem kallað er tragíkómískir og kannski er þetta einmitt sú sortin. En það er ömurlegt ástand að menn skuli vera hafðir að ginningarfíflum, að menn skuli ekki geta treyst því þegar ráðherra kemur með yfirlýsingar, ekki einu sinni, ekki tvisvar, heldur þrisvar, að þá skuli ekki vera hægt að trúa því sem þeir segja eða treysta því að þeir hafi þá manndóm í sér til að fylgja því eftir sem þeir hafa gefið yfirlýsingar og fyrirheit um innan ríkisstjórnarinnar. Mikið hefur legið við, herra forseti, fyrst þeim fannst í lagi að fórna einum sjávarútvegsráðherra. Hvað var þá svona stórkostlegt í þessari stöðu? Jú, 163 vélstjórar höfðu samþykkt kjarasamning sem bauð upp á að Kvótaþingið yrði tekið út, að mönnunarmálin yrðu tekin í gegn með þeim hætti sem LÍÚ er þóknanlegt og búið yrði til nýtt samræmt fiskverð. Og skyldi ekki þá sem hefur munað um að breyta hlutaskiptunum, að fá upp þá stöðu að fjármagnið fengi líka sinn hlut eins og það er orðað svo smekklega hér, skyldu þeir ekki hafa viljað halda í þetta umhverfi, þetta 163 manna dæmi? Auðvitað, herra forseti. Allt er lagt í sölurnar til að þessi samningur geti verið grundvöllur þess hvaða umhverfi íslenskir sjómenn eiga að búa við á næstu árum. Búið er að ná fram breytingum á 3. gr. enda var hún svo djöfulleg og vitlaus að ef hún hefði staðið áfram hefðu menn ekki þurft að bíða nema hálft árið til að verða lentir í erfiðleikum gagnvart þeim samningum og skuldbindingum sem menn hafa. Hins vegar hafa menn verið ófáanlegir til að snerta við 2. gr. Það er þó margbúið að fara yfir það upp á hvað hún býður og hvaða skorður hún setur því sem þeir kalla gerðardóm. Hún setur þær skorður að gerðardómur er tilneyddur að sníða niðurstöðu sína að vélstjórasamningnum enda er það tilgangurinn. Til hvers ættu menn annars að vera að slást í þessu? Til hvers hefðu menn annars þurft að niðurlægja hæstv. sjútvrh. með þeim hætti sem búið er að gera hér? Vegna þess að þarna eru svo ríkir hagsmunir, herra forseti, að við þá ræðst ekki. Þessir ríku hagsmunir útvegsmanna eiga það sterka talsmenn í hópi ríkisstjórnarinnar, stjórnarþingmannanna að við þá varð ekki ráðið. Þess vegna stöndum við með þessa niðurstöðu fyrir framan okkur, svo ógeðfelld sem hún er. Hv. þm. Jóhann Ársælsson fór nokkuð yfir hið nýja landssambandsverð eða vélstjóraverðið. Herra forseti. Auðvitað er þetta nýja fiskverð, þetta fiskverð sem verður samræmt, til þess fallið að auka hlut fjármagnsins. Ég velti því einu sinni upp hvort hagræðingin á fiskiskipaflotanum hefði öll orðið á kostnað sjómanna. Það var á meðan menn gátu verið í kvótabraskinu, á meðan menn gátu auðveldar en nú er látið sjómennina greiða fyrir sig kvótaverðið, taka þátt í útgerðarkostnaði af meiri þunga en nokkru sinni fyrr. Nú er búið að finna nýja aðferð og það á að lögbinda hana. Svo koma menn og segja að hér væri hægt að ná kjarasamningum á næsta hálfa mánuði ef menn bara vildu. Hvaða stéttarfélag sjómanna halda menn að gæti náð kjarasamningum undir þessum kringumstæðum við þær aðstæður að hæstv. ríkisstjórn hefur fundist í lagi að fórna einum hæstv. sjávarútvegsráðherra? Halda menn að eitthvert stéttarfélag sjómanna geti boðið upp á annað eins? Nei, herra forseti, ég er hrædd um ekki. Ég er hrædd um að hér sé búið að skrifa upp forskriftina að því umhverfi sem íslenskir sjómenn verða að búa við á næstu árum. Nokkuð hefur verið rætt um hvers megi vænta. Sú íhlutun sem hér er verið að gera er svo gróf að einhverjir munu fara með þetta lengra, menn munu ekki una við þetta. Ég ætla sannarlega að vona að menn muni ekki una við þá niðurstöðu sem hér næst. Af því að menn vita það hefðu menn auðvitað átt að vanda sig betur. En hvers virði er heiður íslenskra stjórnvalda gagnvart mannréttindadómstólum eða Alþjóðavinnumálastofnuninni ef búið er að ná til lands í hlutum sem útvegsmönnum þykja nokkurs virði? Augljóst er hvort þykir merkilegra. Heiður íslenskra stjórnvalda er greinilega aukaatriði hér eins og fleira. Það er hins vegar þannig, og menn gleyma því stundum þó að Ísland sé eyja í miðju Atlantshafi og mönnum finnist stundum að við séum langt frá umheiminum, að við erum ekki bara bundin íslensku stjórnarskránni, sem menn munar ekki um að svívirða hér annað veifið, ekki bara lögum um stéttarfélög og vinnudeilur, nei, við erum líka bundin alþjóðasamningum, mannréttindasamningum. Það er hörmulegt, herra forseti, að íslensk verkalýðshreyfing skuli aftur og aftur þurfa að stóla á að mannréttindin komi utan að, að réttindi þeirra komi utan að, það sé einskis að vænta af þeim stjórnvöldum sem ráða á Íslandi. Það er hörmulegt, herra forseti, vegna þess að sannarlega erum við mörg sem vildum sjá þessa hluti öðruvísi, sem teljum að hér gætum við haft hlutina með öðrum hætti, hér gætum við verið með opið lýðræðissamfélag sem hefði á því skilning að sterk verkalýðshreyfing er hluti af lýðræðinu og það er ekkert lýðræði nema það sé öflug verkalýðshreyfing. Hér hafa menn hins vegar farið í hlutina þannig að þeir máttu vita það allan tímann að þeir voru að grafa undan samtökum sjómanna. Ég spurði hæstv. félmrh. þeirrar spurningar í fyrradag, að mig minnir, og vitnaði til þess sem nefnd Alþjóðavinnumálasambandsins hafði sent, orðsendingu sem hafði verið send íslenskum stjórnvöldum, hvort hann væri sammála því sem þar kom fram að ítrekuð inngrip í kjaradeilur eða ítrekuð inngrip í það sem stéttarfélög væru að gera stuðlaði einungis að niðurbroti þeirra. Mér finnst ástæða til að menn velti því alvarlega fyrir sér hvaða félagslegu afleiðingar þau linnulausu inngrip stjórnvalda inn í það hvað sjómenn hafa verið að gera hafa haft. Herra forseti. Ég ætla rétt að víkja frekar að frv. og þá að horfa til þess sem er kallað gerðardómur. Hér fara menn af stað með orðið gerðardómur. Yfir þessu orði er eitthvert hlutleysi og menn gætu jafnvel haldið að þaðan ættu þeir von á einhverju réttlæti. Það er þó svo að bygging svokallaðs gerðardóms er slík að hann getur aldrei kallast annað en stjórnsýslunefnd. Málið verður sett í nefnd. Við erum ekki óvön því hér. En þessi nefnd hefur ótrúlega stórt hlutverk. Hún á að ákvarða kjör sjómanna mörg næstu ár. Af hverju er þetta stjórnsýslunefnd, herra forseti? Jú, vegna þess að þegar Hæstiréttur skipar í nefnd, látum það heita gerðardóm rétt í augnablikinu, er Hæstiréttur kominn í stöðu stjórnvalds og sú nefnd sem Hæstiréttur skipar er þá stjórnsýslunefnd. Eðli gerðardóma er að þar eiga aðilar málsvara, talsmann, þannig að ef væri um alvöru gerðardóm að ræða hlytu að þurfa að vera þarna með þeim þremur fulltrúum sem Hæstiréttur Íslands skipar, einn fulltrúi Alþýðusambandsins og annar frá Samtökum atvinnulífsins, annars vegar fyrir hönd útvegsmanna og hins vegar fyrir hönd sjómanna, þannig að augljóst væri að þessir aðilar ættu aðgang að gerðardómi --- og þá væri það orðinn gerðardómur --- með þau álitaefni sem verið er að leysa úr, með viðhorf sín til þeirra og rökstuðning sinn fyrir þeirri niðurstöðu sem þeir vilja sjá. Hér er ekkert slíkt á ferðinni, herra forseti, og það er enn eitt sem veikir málið. Herra forseti. Ég ætla ekki að fjölyrða um þann kjarasamning sem nú á að móta allt starfsumhverfi íslenskra sjómanna. Sjómenn hafa sjálfir gefið honum þær einkunnir sem honum bera og þeir hafa viljað leggja ýmislegt á sig til að losna undan því sem þar er ákveðið. Það er alveg augljóst að mikið verður á sig lagt til þess að ná öllum undir þann kjarasamning. Hæstv. sjútvrh. tók þátt í umræðum með andsvörum þegar umræðan var að byrja í dag núna eftir hádegið þar sem hann var að lýsa þeim vandkvæðum sem væru samfara því ef menn væru á mörgum samningum. Hann var í rauninni að segja okkur það eitt, herra forseti, að þegar eitt félag er búið að semja er sjálfsagt og eðlilegt að taka samningsréttinn af afgangnum. Öðruvísi gæti þetta ekkert verið og það eru slík viðhorf sem hér ráða úrslitum. Herra forseti. Nokkuð hefur verið rætt um það í þessari umræðu og full ástæða til hvernig á því standi að deila sjómanna og útvegsmanna hefur dregist svo á langinn eða er orðin svo löng sem raun ber vitni. Ég fór yfir það þegar ég mælti fyrir áliti minni hluta sjútvn. í fyrradag að auðvitað var það svo að um leið og frjálst fiskverð var orðið til á Íslandi og menn gátu farið að selja afla sinn á fiskmörkuðum var hæsta gangverð, það sem útvegsmenn eiga að tryggja sjómönnum samkvæmt lögum og kjarasamningi þeirra, orðið víðs fjarri því fiskverði sem verið er að greiða víða um landið, víðs fjarri. Ég tala ekki um, herra forseti, þar sem sjómenn voru hýrudregnir að auki með því að láta þá taka þátt í útgerðarkostnaði, þ.e. voru látnir taka þátt í kvótakaupum. Viðleitni sjómanna til að fá útvegsmenn til að standa við það ákvæði að þeim sé tryggt hæsta gangverð fyrir aflann er það sem hefur einkennt þessar deilur allan áratuginn a.m.k. Ríkisstjórnin hefur einlægt gengið í lið með útvegsmönnum til að forða því að sjómenn fengju hæsta gangverð fyrir aflann. Það er staðan í dag. Enn horfum við framan í það. Herra forseti. Ég tek undir það sem hv. þm. Jóhann Ársælsson sagði í ræðu sinni. Það breytir kannski litlu héðan í frá hvað stjórnarandstaðan segir um þetta mál. Hér hefur verið tekin ákvörðun. Ég er ekki að segja að sú ákvörðun sem verður framfylgt hafi orðið til í þessu húsi, herra forseti, en það var ákveðið að fara að því sem hér liggur fyrir í þessu frv. og þeim brtt. sem meiri hlutinn flytur. Fyrir liggur ákvörðun um að lúta hinum mikla og ríka vilja útvegsmanna til að sveigja allt og alla undir samning vélstjóra með þeim gerðardómi sem hér stendur til að skipa. Við megum okkar ekki mikils, því miður, gagnvart þeim ofsa sem er í þeim sem vilja koma þessu ástandi á og koma þessu í gegnum þingið. Herra forseti. Eins og ég gat um í ræðu minni treysti ég því að sjómenn láti þetta ekki yfir sig ganga, þeir leiti réttar síns þar sem það er mögulegt og miðað við það hvernig þetta mál er vaxið er nokkuð ljóst hver hefur betur þegar menn hafa tekist á frammi fyrir dómstólum.

Að gefnu tilefni vil ég minna á 58. gr. þingskapa. Þar segir að eigi megi nema með leyfi forseta lesa upp prentað mál. Ég bið hv. þm. að hafa þetta hugfast.

Virðulegi forseti. Við á hv. Alþingi gerum okkur grein fyrir því að hér er ákaflega sterkur stjórnarmeirihluti Framsfl. og Sjálfstfl. Þessi stjórnarmeirihluti keyrir nú fram bann við verkfalli sjómanna. Þessi stjórnarmeirihluti hefði átt að geta, ef hann hefði viljað og ef hann hefði vandað til verka að eigin mati, keyrt það mál tiltölulega greiðlega og öruggt í gegnum þingið, en slíkur hefur flumbrugangurinn verið og slík hafa vinnubrögðin verið að jafnvel þessi sterki stjórnarmeirihluti sá ástæðu til að efast um ágæti eigin verka. Ég vil að það komi skýrt fram þar sem þjóðin horfir á útsendingu héðan úr Alþingi að við í stjórnarandstöðunni erum ekki að gera það að leik að tefja að menn komist til sjós. Hér er um gríðarlega mikið og stórt mál að ræða í okkar huga, enda hefur komið í ljós að hik kom á þennan sterka stjórnarmeirihluta og þeir sáu ástæðu til að breyta verulega því frv. sem var komið fram með, sérstaklega 3. gr. frv. Þannig er staða málsins. Það er löðurmannlegt af stjórnarmeirihlutanum að stilla málum þannig upp núna að sjómenn séu orðnir óþolinmóðir að komast til sjós. Þeir vilji fá lögin fljótt í gegn og við séum að tefja. Auðvitað gera allir sér grein fyrir því að eftir sex vikna verkfall verða menn að komast í það að afla tekna. Málið snýst ekkert um það. Auðvitað gera allir sér grein fyrir því að frystihúsin eru ekki í gangi og fiskverkafólk líður. Auðvitað gera allir sér grein fyrir því að sveitarsjóðirnir líða fyrir málið eins og það er upp sett. Auðvitað gera allir sér grein fyrir því að stopp er á útflutningi af völdum verkfallsins og það er gjaldeyrisþurrð. En einmitt í ljósi þess að menn vita þetta og gera sér grein fyrir því á hinu háa Alþingi og víðar í samfélaginu er ástæða til að staldra við og ræða þessi mál og vita og vera sannfærður um að verið sé að gera rétta hluti. Við í stjórnarandstöðunni höfum gagnrýnt harðlega allan málatilbúnað varðandi þessa lagasetningu, sérstaklega að á spýtunni hangir ekki bara að verið sé að setja lög á sjómenn þannig að þeir komist til sjós og tekjuöflun komist í gang. Það er annað og miklu meira sem hangir á spýtunni. Heildargrunni varðandi sjávarútveginn á Íslandi á að breyta á grunni þessara laga. Ef menn vildu bara stoppa verkfall gerðu menn það með einfaldri lagasetningu og það þarf engan stóran texta til þess. En 2. gr. frv. sem bindur menn í form og síðan 3. gr. frv. þar sem stofnaður er gerðardómur gerir það að verkum að hér er verið að breyta grundvallaratriðum. Og allir gera sér grein fyrir því hvert hugurinn stefnir í þeim efnum. Gerðardómur er samkvæmt mínum skilningi dómur þar sem tveir aðilar sem deila geta þó komið sér saman um að tilnefna í dóm sem sker úr um ágreining. Sá gerðardómur sem kallaður er svo hér er ekkert annað en stjórnvalds- eða stjórnsýslunefnd þriggja manna. Þetta er ekki gerðardómur. Þetta er þriggja manna stjórnsýslunefnd og hún á að leggja grunninn. Hún á að fara með launamál sjómanna á grunni þess sem lagt er upp með í 2. gr. laganna. Virðulegi forseti. Við gagnrýnum slíkan málatilbúnað. Það hefur komið í ljós og við höfum séð útreikning á því að verði vélstjórasamningurinn sem er að stofni til settur inn í 2. gr. laganna leiðarljós fyrir þennan svokallaða gerðardóm er verið að vísa á að tillögur dómsins lúti að lækkun á launum sjómanna, a.m.k. í sumum útgerðarflokkum. Ef það er þetta sem menn vilja verða þeir líka að segja það. En stjórnarþingmenn á hinu háa Alþingi vilja ekki ræða um þetta. Þeir álasa okkur fyrir að vera með málþóf, tefja málið þó svo þeir geri sér allir saman grein fyrir því að stjórnarmeirihlutinn í hv. sjútvn. hefur í tvígang séð ástæðu til að koma með brtt. inn á hið háa Alþingi um hvernig þetta frv. eigi að líta út. Það er öll sannfæringin sem menn hafa fyrir málunum. Virðulegi forseti. Það er ekki ásættanlegt fyrir stjórnarandstöðuna, og við höfum verið saman í þessu máli, að málið verði keyrt fram með þessum hætti. Hins vegar gerum við okkur grein fyrir að meiri hluti ríkisstjórnarinnar er slíkur á hinu háa Alþingi að þetta frv. eins og það nú liggur fyrir með brtt. sjútvn. verður samþykkt. Það er engin von til annars hvað sem við segjum. Við erum í 3. umr. og málið verður samþykkt. Í samfélagi okkar eru hlutirnir orðnir þannig, og það gildir ekki bara með sjómenn og þetta mál sem við stöndum frammi fyrir nú, að framkvæmdarvaldið, ríkisstjórnin með þennan sterka meiri hluta á þinginu er að leiða okkur út á æ hálari brautir þar sem verið er að brjóta niður áratuga hefðir og venjur og alþjóðasamþykktir fyrir því hvernig á að vinna í lýðræðisríki. Það er greinilega ekki hollt mönnum að vera við stjórnvölinn svo langan tíma sem raun ber vitni, heilan áratug. Þá fara menn fljótt að halda að þeir geti ráðið á eigin forsendum og ef viðkomandi líkar það ekki er öllum stofnunum, venjum, hefðum og samþykktum rutt úr vegi ef þurfa þykir. Það er áhyggjuefni, virðulegi forseti, að við skulum vera að þróast yfir í meira einveldi getum við sagt, meira einveldi með hverju árinu sem líður í höndum þess stjórnarmeirihluta sem hér er. Það er alveg klárt í hugum okkar margra að hér er verið að fremja gróft brot á lýðræðinu, brot sem getur leitt til þess að jafnvel, ef fer á versta veg og tekið verður mið t.d. af samningum vélstjóranna, sé verið að taka verkfallsvopnið af heilli stétt í hálfan áratug. Þetta eru óhuggulegar staðreyndir. Og það er óhuggulegt að upplifa að með þessum sterka meiri hluta í þinginu eru menn að þróast yfir í hugsunargang fyrirtækiseigandans en ekki þann hugsunargang sem hér á að vera. Hugsunargangur fyrirtækiseigandans í dag er að bregðast fljótt við, taka snöggar ákvarðanir, vera fljótur til verka, bera ábyrgð, segja menn. Það getur vel verið að slíkur hugsunarháttur geti gengið í stjórnun vissra fyrirtækja. Ég skal ekki taka afstöðu til þess. En hér eru menn farnir að gleyma því, fleiri og fleiri og oftar og oftar að Ísland er ekki fyrirtæki. Ísland er samfélag. Það er samfélag sem byggir á lýðræði og um það gilda allt önnur lögmál og allt aðrar samskiptavenjur á milli aðila en ef um fyrirtæki væri að ræða. Fyrirtækiseigandi getur keyrt fram ákvarðanir frá degi til dags og sagt við lögfræðideildina sína: Við verðum bara að þola þann höfuðverk ef á versta veg fer. Þannig verða menn að hugsa. En hvað eru menn að hugsa í lagasetningunni á hinu háa Alþingi þegar mönnum virðist sama um að við séum á mjög hæpnum forsendum gagnvart öllum alþjóðasamþykktum sem við höfum skrifað undir varðandi félagsmál og verkalýðsmál, afar hæpnum forsendum? Það eru ekki allir teknir inn í þetta dæmi. Sjómenn hafa verið samningslausir svo árum skiptir. Ef ILO færi ofan í þessi mál og skoðaði söguna í samningsferli sjómanna á Íslandi og skoðaði síðan þetta upplegg því að það er ekkert vafamál að eitthvert félaganna munu sækja rétt sinn til lýðræðis, að hér er um lagasetningu að ræða sem er á afar veikum grunni, sérstaklega vegna þess að menn hafa talað um í ræðum, hæstv. sjútvrh., að það sé verið að ná öllum undir sama hatt í stéttinni. Það er ekki svo vegna þess að einn aðili, ef menn ætla að fara ofan í grunninn og stokka upp á nýtt, er þegar búinn að skera sinn bita af kökunni og það gengur ekki upp samkvæmt jafnræðisreglu. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu. Það hefur komið fram allt sem máli skiptir í ræðu stjórnarandstöðuþingmanna undanfarið og ekki ástæða til að fara frekar yfir þau mál. Við höfum af harðfylgi reynt í tvo daga að fá hv. stjórnarþingmenn til að taka sönsum í þessum málum. Þeir hafa gert tvær atrennur og gert brtt., en í grunninn eru þeir nákvæmlega við sama heygarðshornið. Það er mildun á 3. gr. laganna sem menn hafa farið út í og ekki treyst sér til þess að breyta að öðru leyti. Þetta eru vond tíðindi fyrir íslenskt lýðræði, virðulegi forseti, og ég vonast til þess að þurfa aldrei að standa frammi fyrir öðrum eins vinnubrögðum og ég hef upplifað hér og vonast til þess að þurfa aldrei að standa í slíku. Með þessum orðum, virðulegi forseti, læt ég máli mínu lokið, en vissulega væri hægt að setja á langar ræður um hvernig þetta mál hefur verið unnið, í hvaða farveg það hefur verið sett og hvers má vænta í kjölfarið á þeirri lagasetningu sem nú er í vændum. En ég geri mér grein fyrir að núna við 3. umr. verður ekki lengra gengið í að hafa áhrif á stjórnarmeirihlutann til þess að gera breytingar, fá hann til að ganga til betri vegar, og ég læt máli mínu lokið að þessu sinni.

Herra forseti. Þegar dregur að lokum 3. umr. um kjaramál sjómanna, frv. um gerðardóm og lög á kjör sjómanna, þykir mér við hæfi enn á ný að vekja athygli á því sem ég hef reyndar áður minnst á við þessa umræðu en tel að ekki sé of oft vakin athygli á, þ.e. að verið er að setja lög á launþega. Það er verið að taka af þeim lýðræðislegan rétt þeirra til að semja um kaup sitt og kjör. Það er verið að setja lög á menn sem buðu í janúar sl. atvinnurekendum sínum, hinum sanngjörnu og samstarfsfúsu samningamönnum LÍÚ, sátt, buðu upp á sátt um að á þessu landi yrðu engin verkföll á þessu ári, buðu upp á sátt um að lenda málinu með ákveðnum hætti í þremur atriðum, launabreytingum, slysatryggingarmálum, lífeyrismálum, allt annað yrði sett í samstarfshóp til þess að leysa málin. Atvinnurekendur, hinir sáttfúsu, samstarfsfúsu og lipru samningamenn LÍÚ, fundu auðvitað hjá sér hvöt til að hafna slíku sáttaboði, enda var það ævinlega markmið þeirra að ná málinu í þann farveg að hér skyldu sett lög um að það skyldi tekið fyrir að breyta hlutaskiptum manna. Á þessu held ég að veiti ekki af að vekja athygli á við lok þessarar umræðu, þ.e. að það voru sjómannasamtökin öll sameiginlega sem buðu upp á þessa lendingu. Þau verða ekki sökuð um það, eftir að hafa verið með lausa samninga í ár og boðið síðan upp á sáttalendingu, að þau hafi beitt verkfallsvopninu ótæpilega. Þau buðu fram sátt. Henni var hafnað. Síðan standa þessi sömu samtök, eins og sjómannasambandið sem hefur aflýst sínu verkfalli, uppi með það að verið er að setja á það lög vegna þess að samningsaðilinn sem hafnaði sáttinni viðheldur verkbanni til að knýja fram lagasetningu á alla starfandi fiskimenn á Íslandi, aðra en vélstjóra sem eru búnir að marka sér smápart af kökunni sérstaklega fyrir sig. Þetta er hinn kaldi raunveruleiki málsins. Þessi endalausi afgreiðslumáti hér á pöntunum á lögum frá pöntunarfélaginu LÍÚ er algjörlega óþolandi, herra forseti.

Hæstv. forseti. Mér þykir ekki gott að menn skuli ekki hafa haft ráðrúm til að komast hingað til atkvæðagreiðslunnar. Það er búið að hringja út til þingmanna um að mæta í atkvæðagreiðslu á síðustu mínútum. Ég hef fengið upphringingar þar sem menn hafa bókstaflega verið að sleppa tólinu og ná ekki hér í hús. Ég kvarta undan því og vek athygli á því að ýmsa þingmenn vantar í salinn þess vegna.

Herra forseti. Í þessum fyrri tölulið breytingartillagna sem fluttar eru af meiri hluta sjútvn. og fæddust eftir miklar hríðir og margra klukkustunda innantökur meiri hlutans í morgun og fram eftir degi, varð engu að síður sú dapurlega niðurstaða að til stendur að setja undir lögin aðila sem ýmist hafa aflýst verkfalli eða aldrei staðið í slíkum aðgerðum. Þetta er fáheyrð niðurstaða, herra forseti, og er engin leið önnur en að mótmæla því mjög harðlega hvernig hér er að verki staðið og greiða atkvæði gegn þessari breytingartillögu, herra forseti, því að hún inniheldur áfram það fráleita ákvæði frv. að það taki yfir algerlega óskylda aðila.

Herra forseti. Hér er meiri hlutinn á Alþingi að setja þá sem aldrei boðuðu verkfall og þá sem aflétt hafa verkfalli í góðri trú vegna orða hæstv. sjútvrh. undir svokallaðan gerðardóm sem byggja mun á illræmdum vélstjórasamningi, samningi sem einungis 163 menn vilja una af þeim 6 þús. sjómönnum sem við það ástand verða þó að búa. Ég mótmæli þessu harðlega, herra forseti, og segi nei.

Herra forseti. Hér er verið að setja lög á Alþýðusamband Vestfjarða og Sjómannasamband Íslands, aðila sem eru annars vegar ekki aðilar að deilunni og hins vegar búnir að leysa sig frá henni með því að aflýsa verkfalli. Þetta er fáheyrt, herra forseti. Ég mótmæli þessu.

Herra forseti. Hér er ekki verið að setja lög. Hér er verið að setja ólög. Ég mótmæli vinnubrögðum ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar og ég mótmæli framgöngu hæstv. sjútvrh. Árna M. Mathiesens í þessu máli. Ég mótmæli bæði vinnubrögðunum og ég mótmæli efni þess máls sem hér er á ferðinni. Ég lýsi allri ábyrgð á hendur ríkisstjórninni og meiri hluta hennar, þeim hluta hans sem ætlar að greiða þessu frv. atkvæði sitt, á þeim mannréttindabrotum og þeirri valdníðslu sem hér á að eiga sér stað. Sérstaklega mótmæli ég því að aðilar sem ekki hafa komið að þessari deilu skuli samt sviptir grundvallarmannréttindum, stjórnarskrárbundnum, lögvörðum og samningsbundnum mannréttindum með þeim hætti sem hér á að fara að gera. Það er mikil óhæfa, herra forseti. Ég segi nei.

Herra forseti. Sú aðgerð sem menn eru að fremja hérna sýnir að útgerðarmenn hafa enn þá sjálfsafgreiðslu í sjútvrn. Ég get ekki stutt það. Hér er verið að setja lög sem moka burt rétti heillar starfsstéttar til að grípa til vinnustöðvunar til þess að styðja kröfur um bætt lífskjör. Ég get ekki stutt það. Hér er jafnvel verið að svipta félög sem ekki hafa boðað vinnustöðvun eða hafa aflýst vinnustöðvun, rétti sínum til þess að grípa til verkfalla. Ég get ekki stutt það. Hér er verið að brjóta mannréttindi. Ég get ekki stutt það. Verkfallsvopnið er helgasti réttur launafólks. Hér er verið að mölva það. Ég get ekki stutt það. Ég segi nei.

Herra forseti. Það vita allir að sjómannaverkfall á Íslandi getur ekki staðið óendanlega. Þegar sjómannaverkfall er búið að standa tvöfalt lengur en það hefur lengst staðið síðustu 20 ár er nauðsyn á því að Alþingi grípi inn í til þess að verja þjóðarheill. Þeir hv. þm. sem áður og fyrr hafa staðið að lagasetningum í svipuðum tilfellum og mótmæla í dag eru einungis að sýna tvískinnung. Þeir standa ekki við þá ábyrgð sem því fylgir að vera þingmaður á Alþingi Íslendinga. Við verðum sameiginlega að horfast í augu við erfiðleika og taka erfiðar ákvarðanir. Við erum að taka erfiða ákvörðun í dag, en hún mun verða þjóðinni til heilla. Því segi ég já, herra forseti.

Herra forseti. Þingmenn Frjálslynda flokksins mótmæla þessari lagasetningu. Við lýsum fullri ábyrgð á hendur stjórnvöldum á þessum lögum og því óréttlæti og valdníðslu sem í þeim felst. Ég segi nei.

Herra forseti. Inngrip löggjafarvaldsins í kjaradeilur er andstætt minni skoðun. Hér er enn ein lagasetning af hálfu Alþingis til lausnar kjaradeilu sjómanna og útgerðarmanna sem of oft hefur verið gripið til. Þó hart hafi verið deilt varð þess greinilega vart á samningsferli undanfarinna vikna að deiluaðilar litu í átt til Alþingis, báðir með von í brjósti, útgerðarmenn um lagasetningu, sjómenn um að svo yrði ekki. Hér er alvarleg deila á ferðinni sem ekki leysist með lagasetningu og áfram mun ósætti verða á milli aðila. Herra forseti. Ég segi nei.

Herra forseti. Deilur útgerðarmanna og sjómanna eru í slíkum hnút að ekki einu sinni ríkissáttasemjari treystir sér til þess að leggja fram málamiðlunartillögu. Með samþykkt þessa frv. er verið að bregðast við pattstöðu í samskiptum útgerðarmanna og sjómanna. Með samþykkt frv. er verið að höggva á hnút og koma í veg fyrir gjaldþrot margra heimila og fyrirtækja. Með samþykkt frv. er verið að koma í veg fyrir efnahagslegt öngþveiti á Íslandi og þess vegna segi ég já.

Hæstv. forseti. Hér er ekki verið að beita lágmarksinngripi til þess að leysa úr vandamálum. Hér á að skipa öllum kjörum sjómanna með gerðardómi. Hér á að koma á nýju landssambandsverði á fiski. Ástæðan virðist vera sú að LÍÚ vill þetta og LÍÚ beitir verkbönnum til að fá vilja sinn fram. Það er gjörsamlega fráleitt af hv. Alþingi að setja lög með þessum hætti og taka réttindi af borgurum eins og hér er gert og ganga svona langt í því. Ég segi nei.

Herra forseti. Ég hygg að allir séu sammála um að lög á sjómenn eru eitthvað sem enginn gerir með glöðu geði, allra síst þeir sem starfað hafa í því umhverfi áratugum saman. Ég hef þó ekki kynnst öðru af sjómönnum en þeir grípi til þeirra ráðstafana sem duga þegar stefnir í óefni. Þjóðarhagur og fjölskyldurnar í landinu þola ekki efnahagslegar kolldýfur um þessar mundir. Því er það í neyð að grípa verður til þess í deilunni nú sem gert er með þessum lögum og ég segi því já.

Herra forseti. Auðvitað er alltaf hreinn neyðarkostur að setja niður kjaradeilur með gerðardómi en þessi deila hefur staðið lengi, verkfall og verkbann á sjöundu viku. Þar sem engar líkur voru á að deiluaðilar næðu saman í fyrirsjáanlegri framtíð hefði það verið ábyrgðarleysi af stjórnvöldum að láta deiluna áfram afskiptalausa. Ég tel að þessi lausn samrýmist þeim alþjóðasamningum sem við erum aðilar að. Því segi ég já.