Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Heilbr.- og félmn. hefur haft þetta frv. til athugunar, rætt það á nokkrum fundum og hefur ekki orðið algerlega sammála um afgreiðslu málsins, þannig að tveir nm., LJóh og ég, viljum samþykkja frv. óbreytt, en tveir, BrB og HV, munu bera fram brtt. við það; einn nm., HermJ, var ekki á fundi, þegar endanlega var gengið frá málinu. Mál þetta mun vera borið fram aðallega vegna þess, að nýr tannlæknir hefur setzt að í Hafnarfirði og gert kröfu til þess, að tannsmiði þeim, sem þar hefur sett sig niður og starfað þar í nokkur ár, verði víkið burt samkvæmt gildandi lögum. N, þykir ekki rétt að ganga á rétt þeirra manna, sem hafa áður fengið leyfi til að starfa í þessari grein, og er sammála um, að þeir haldi þeim rétti, þótt gerðar séu nú frekari kröfur til náms í þessari iðngrein en þeir geti uppfyllt. Mismunurinn milli þeirra aðila, sem leggja til að frv. verði samþ. óbreytt, og hinna, sem skila brtt., er sá, að HV og BrB óska eftir því, að gerð sé sú breyt, á frv., að þessi réttur sé aðeins bundinn við þá staði, sem viðkomandi tannsmiður nú starfar á. Á þetta gátum við ekki fallizt og teljum eðlilegt, að réttur tannsmiða sé takmarkalaus til starfa, úr því að þeir hafa einu sinni fengið leyfi til að starfa við tannsmíðar á vissum stöðum. N. hefur kallað til sín formenn tannlæknafélagsins og tannsmiðafélagsins og einn félaga úr stjóra félags tannsmiða og hefur rætt þetta mál ýtarlega við þessa aðila. Á þessum fundi hefur það verið upplýst, að hér er aðeins um að ræða 5 tannsmiði á landinu. Þar af er ein kona á Sauðárkróki, sem hefur starfað við tannsmíðar í 17 til 18 ár, og kemur varla til mála, að hún flytji sig þaðan til annars staðar, þótt frv. verði samþ. óbreytt. Þá er önnur kona í Hafnarfirði, og verði frv. samþ. óbreytt, mun hún ekki flytja sig þaðan og ekki heldur þótt brtt., sem borin er fram af hv. minni hl., verði samþ. Í þriðja lagi kemur hér til greina kona, sem starfar við tannsmíðar á Akranesi, en þar er nú enginn tannlæknir. Í fjórða lagi er hér um gamla konu að ræða, sem komin er á sjötugsaldur og hefur haft leyfi til að ferðast um og hafa tannlækningar með höndum í hinum ýmsu héruðum. Yrði frv. samþ. óbreytt, mundi hún halda rétti til að vinna - ekki eingöngu í hinum ýmsu héruðum, heldur einnig í Reykjavík. Sækir hún fast að fá það leyfi, vegna þess að hún vill gjarnan geta haft aðstöðu til að vinna hér á veturna, og sé ég ekki ástæðu til að hefta það. Um aðra aðila er ekki að ræða, að því er þetta snertir. Þetta mál virðist liggja þannig fyrir, að þessir aðilar hverfi mjög brátt úr sögunni, þótt frv. verði samþ., eins og það liggur fyrir, og er það eðlileg lausn á málinu með tilvísun til þeirrar reglu, sem tekin hefur verið upp, þegar farið er að gera nýjar kröfur í öðrum atvinnugreinum, að menn haldi þeim rétti sínum, sem þeir hafa áður fengið til atvinnu sinnar. Hér er efnislega gengið inn á þau rök tannlækna, að eðlilegt sé að skipa þessum málum þann veg í framtíðinni, að menn hafi lokið fullkomnu námi í þessari starfsgrein til þess að njóta þar réttinda, en hins vegar er einnig forðast að ganga á rétt þeirra aðila, sem undanfarin ár hafa unnið störf sín í þágu þjóðfélagsins, og víkja þeim til hliðar. Við leggjum því til, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og það kom frá hv. Nd.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. n. hefur tekið fram, erum við, hv. 4. landsk. þm. (BrB) og ég, með örlitlar brtt. við þetta mál. Það er öllum kunnugt, að tannlæknar hafa miklu hlutverki að gegna í heilbrigðisþjónustu þessarar þjóðar, og er þess full þörf, að þeir væru miklu fleiri en þeir nú eru. Standa sakir þannig nú í þessum efnum, að ekki er starfandi tannlæknir í Vestmannaeyjakaupstað og sá tannlæknir, sem hefur undanfarið starfað á Ísafirði, mun vera á förum þaðan, og mun standa til, að hann flytji til Reykjavíkur og taki hér upp tannlækningar. Ef frv. væri samþ. óbreytt, gæti svo farið, að þeir tannsmiðir, sem nú hafa leyfi til að starfa sem slíkir, settu sig niður í þessa allstóru kaupstaði eða aðra, þar sem ekki væru starfandi tannlæknar, og byrjuðu þar að starfa á sínu sviði. Þetta gæti orðið til þess, að miklu síður fengjust tannlæknar til að setja sig niður í þessa sömu kaupstaði, og teldi ég það illa farið. - Það er að vísu ágætt, að þeir geti átt þess kost, sem tannsjúkir eru, að úr þeim sé dregið og í þá settar gervitennur, en hitt hefur þó miklu meir í heilbrigðislega þýðingu, að tannlæknar séu við höndina, er geti gert við þær tennur í fólki, sem sýkjast. Einkanlega skiptir það miklu máli, að tannlæknar geri við sýktar tennur í börnum og unglingum, þar eð slíkt hefur mjög viðtæka heilbrigðislega þýðingu fyrir hina upprennandi kynslóð og fyrir þjóðina í heild. - Ég tel því, að hv. Alþ. beri að ganga svo frá þessu máli, að loku verði fyrir það skotið, að þeir kaupstaðir, sem nú eru án tannlækna, verði fyrir því, að þar setji sig niður menn með takmarkaða menntun á þessu sviði, sem sé tannsmiðir, og að þangað væri svo ekki hægt að fá tannlækna, vegna þess að þeir þyrðu ekki að setja sig þar niður, þar eð tannsmiðir væru þar fyrir. Þetta tel ég hægt að leysa á sómasamlegan hátt með þeirri brtt., sem hv. 4. landsk þm. og ég flytjum. Er hún á þá leið, að nýr setningarhluti bætist inn í 1. gr. frv., og mundi þá gr. hljóða á þessa leið - með leyfi hæstv. forseta : „Öllum öðrum en tannlæknum eða þeim, sem tannlækningaleyfi hafa, er óheimilt að setja gervitennur og tanngarða í menn. Þetta nær þó ekki til lækna, ef þeir sanna heilbrigðisstjórninni, að þeir hafi aflað sér nægilegrar þekkingar í þessari grein, og ekki til þeirra tannsmiða, er þegar hafa fengið leyfi til að starfa sjálfstætt, enda haldi þeir þá þessu leyfi fyrst um sinn,“ - en síðan bætist inn samkvæmt brtt. okkar á þskj. 834: „á þeim stöðum, sem þeir nú starfa“ - og loks lýkur setningunni þannig : „þar til ákvæði verða sett í lögum um réttindi þeirra og skyldur.“ Ég hygg, að málið verði sómasamlega leyst fyrir báða aðila með þessum hætti, enda hefur hv. 2. þm. Eyf. (GÞ) tjáð mér munnlega, að hann sætti sig mjög vel við þá brtt., sem hér um ræðir, og teldi málið sómasamlega leyst, þótt hún yrði samþ., en eins og hv. þm. er kunnugt, hefur hann lagt allmikið kapp á, að málið fengist afgreitt á þessu þ. - Ég tel, að taka beri tillit til þess, sem ég hef hér gert grein fyrir,, að því er snertir hina stærri kaupstaði, og sízt kostar það neitt, þar sem vitað er, að málið leysist á fullnægjandi hátt fyrir þá starfsmenn, sem hér er um að ræða, sérstaklega þann eina, sem málið er flutt fyrir inn á þing, sem sé þann tannsmið, sem búsettur er og starfar í Hafnarfirði. - Ég held því, að þessi lausn málsins sé sú rétta, þótt hún sé að vísu bráðabirgðaúrlausn, en að endanleg lausn fáist, eins og tekið er fram í frv., þegar ákvæði verða sett í l. um réttindi tannsmiða og skyldur. - Ég hygg, að það geti ekki verið tilgangur þeirra, sem að þessum breyt. standa, að þær yrðu til þess, að Vestmannaeyjakaupstaður og Ísafjarðarkaupstaður fengju aðeins einn tannsmið og ættu ekki kost á að fá tannlækna til þess að annast tannlækningar fyrir viðkomandi bæjarfélag, og þess vegna hljóta þeir, sem vilja bæta úr réttindaskorti tannsmiða, að telja, að málið sé sómasamlega leyst með þeirri viðbót eða úrbót, sem við leggjum til, að verði bætt inn í lagagreinina.

Menntmrh. (Eysteinn Jónsson) : Herra forseti. Eins og hv. þdm. er kunnugt, er ákveðið í l. nú, að tannsmiðir hafi heimild til að starfa sjálfstætt, þangað til fulllærður tannlæknir komi á viðkomandi stað, en með þessu frv. er gert ráð fyrir því, að réttindi tannsmiða verði aukin frá því, sem verið hefur, þannig að þeir hafi leyfi til að starfa áfram, enda þótt tannlæknir komi á viðkomandi stað, en þó nær þetta aðeins til þeirra, sem þegar hafa fengið leyfi til að starfa sjálfstætt. Ég var því fylgjandi í hv. Nd., að frv. væri vísað frá, en hér er auðséð af undirtektum undir málið í hv. n., að þar fer því svo fjarri, að menn vil ji vísa málinu frá, heldur vilja nm. allir afgreiða málið, þó sitt með hverjum hætti. Þess vegna hef ég ekki flutt hér neina frávísunartill. eða neina af þeim till., sem fluttar voru í hv. Nd. til þess að takmarka þau auknu réttindi tannsmiða, sem hér er gert ráð fyrir, en ég stóð hér upp til þess að mæla eindregið með till. hv. minni hl. n., sem fjallar um það, eins og hv. frsm. hans tók fram, að þessi réttindi verði þó einvörðungu veitt þeim tannsmiðum, sem þegar hafa fengið leyfi til þess að vinna sjálfstætt, og bundin við þá staði, sem þeir starfa á. Álít ég, að hættulegt gæti verið að veita þeim of mikil réttindi, þar sem slíkt kynni að draga úr líkum fyrir því, að tannlæknar settust að á viðkomandi stöðum, og verð að viðurkenna þau rök, sem færð hafa verið því til stuðnings. Verð ég að líta á þetta mál út frá því sjónarmiði, og er það ekki af því, sem ég hef verið mótsnúinn málinu, að ég hafi nokkuð út á þessa stétt að setja, og þar sem hv. Alþ. hefur ekki viljað fallast á að veita tannsmiðum aukin réttindi, vil ég mæla með, að þau verði takmörkuð á þann veg, sem fram kemur í till. hv. minni hl. n.

Frsm. (Gísli Jónsson) : Herra forseti. Ég skal ekki þreyta umr. um þetta mál. Það ber raunverulega lítið á milli í málinu. Ég heyrði, að hæstv. menntmrh. var efnislega á móti málinu, og telur hann, að hér sé verið að gefa tannsmiðum meiri réttindi, en þetta er á misskilningi byggt. Hér er eingöngu verið að staðfesta þau réttindi, sem tannsmiðir hafa haft. Þau hafa verið tímabundin, en hér er staðfest, að þau gildi áfram. Má í þessu sambandi taka hliðstæð dæmi um skipstjóra, vélstjóra og fleiri atvinnugreinar, þar sem slíkir menn hafa fengið réttindi til sinna starfa, þótt gerðar hafi verið þyngri kröfur til nýrra manna í sömu greinum. Veit ég ekki til, að nokkurn tíma hafi verið takmörkuð réttindi þeirra, sem á undan hafa komið, heldur hafa þeir haldið óskertum réttindum á sams konar skipum og þeir hafa áður verið á. Varðandi það atriði, sem fram kom hjá hv. 3. landsk. þm., hv. frsm. minni hl., að hann væri hræddur um, að þetta mundi tefja fyrir því, að fullkomnir tannlæknar kæmu á hina ýmsu staði, ef tannsmiðir væru þar fyrir, vil ég benda honum á þá staðreynd, að hér getur ekki verið um að ræða nema aðeins eina konu, sem sé þá, sem nú er starfandi tannsmiður á Akranesi, og hygg ég varla, að hún mundi fara að flytja sig til Ísafjarðar, þótt tannlæknirinn þar sé að flytja þaðan, eða til nokkurs annars staðar. Þá þarf hann heldur ekki að óttast, að kona sú á Sauðárkróki, er ég gat um, tæki sig upp eftir 20 ár og færi að keppa við ungan tannlækni á Ísafirði. Það getur því ekki verið um að ræða nema þessa einu konu á Akranesi, og þótt Ísafjarðarkaupstaður hafi mikið aðdráttarafl, býst ég ekki við, að hann dragi til sín þennan tannsmið frá Akranesi. Ég skal svo ekki þrátta um málið, en mér finnst eðlilegt, að frv. verði samþ. og að þessi réttindi tannsmiða verði ekki staðbundin. Þótt svo fari, að till. hv. 3. landsk. þm. og hv. 4. landsk. þm. verði samþ., mun það þó ekki verða til þess, að ég verði á móti frv., en óska eftir því - og við, sem gefum út álitið -, að frv. verði samþ. óbreytt, m. a. vegna þess - og þar sem viðurkennt er af n., að þetta sé réttlætismál, og ekki ber meira á milli en ég hef tekið fram - að óheppilegt er að taka þá hættu að fara að senda málið milli d., þar sem það hefur verið eitt mesta hitamál þ., og ef málið yrði nú sent hv. Nd. með breyt., gæti það orsakað, að málið dagaði uppi eða yrði fellt þar. Það skyldi þó ekki vera einmitt þetta, sem vakir fyrir hv. 3. landsk. þm., að koma því aftur til hv. Nd., svo að ugglaust sé, að það nái ekki fram að ganga? - Vil ég leyfa mér að beina þeirri ósk til hæstv. forseta, að þar eð Sjálfstfl. er á fundi og þm. hans geta þar af leiðandi ekki mætt hér við atkvgr., að hann fresti atkvgr., þar til þeim gefst kostur á að taka þátt í henni.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að segja hér örfá orð, sem staðfesta afstöðu mína við atkvgr. um þetta mál. - Satt að segja er ég dálítið undrandi yfir þeirri togstreitu, sem er höfð í frammi um þetta litla mál, þar sem um er að ræða hluti, sem jafnsjálfsagt er, að Alþ. veiti þessum konum, sem hér eiga hlut að máli, meðan þær geta innt af hendi þessi störf, sem þær hafa unnið að um mörg ár. Það vill svo vel til, að ég er persónulega kunnugur einmitt þeirri konu, sem starfað hefur við tannsmíðar á Akranesi. Hér er um ekkju að ræða, sem hefur verið að sjá fyrir börnum sínum og koma þeim til manns. Lagði hún út í að fara að vinna þessi störf sjálfstætt til þess að afla sér meiri tekna en hún hefði getað haft með því að starfa hjá öðrum, sem hún um langt skeið hafði gert. Hún var fullkomlega fær í sínu starfi sem tannsmiður og fékk vottorð um það að geta unnið sjálfstætt, en svo er ætlazt til þess, að þessi kona, sem komin er um sextugt og á því ekki mörg ár eftir, sem hún getur rækt þessi störf, að hrekja hana burt frá þessum stað eða að hún leggi niður starf sitt og gera henni þannig ókleift að sjá fyrir heimili sínu með þeirri vinnu, sem hún hefur innt af hendi. Ég fæ því ekki skilið tilefni þess ofsa, sem komið hefur fram hjá sumum hv. þm. út af jafn sjálfsögðu máli og þetta mál er. Get ég fullvissað hv. 3. landsk. þm. um það, að þessi kona fer aldrei til Ísafjarðar eða Vestmannaeyja til þess að stunda þessi störf þar. Hún hefur búið hér áratugi og mun hugsa sér að enda sitt skeið í þessum bæ. Um yngri konuna, sem hefur sett sig niður í Hafnarfirði og hefur próf frá erlendum skóla og vottorð, virðist mér minna deilt, og er þess að vænta, að hún fái áfram að vinna störf sín þar. - Ég vil því eindregið taka undir þau rök, sem hér hafa komið fram, að þeir aðilar, sem hafa öðlazt lagaleg réttindi til starfs, fái að halda þeim svo lengi sem þeim endist aldur til og að það sama gildi um þær heiðurskonur, sem hér eiga hlut að máli. Ég hygg, að það sé alveg rétt skoðun hjá hv. frsm. málsins, að með því að breyta nú þessu frv. samkvæmt till. á þskj. 834 sé verið að koma málinu fyrir kattarnef, og að við gætum drepið málið hér eins og sent það til hv. Nd., ef dæma má af þeim hita, sem orðið hefur um málið þar, og m. a. af þeirri ástæðu mun ég ekki geta greitt atkv. með þessari brtt., en mun með mínu atkv. gera tilraun til, að frv. fáist lögfest hér á Alþingi.



Herra forseti. Ég get ekki tekið undir það, að mikil ástæða sé til að lýsa yfir undrun sinni yfir þeim hita, sem gætt hafi í umr. um þetta mál hér í d., því að ég hef ekki orðið var við hann hér í d. nema hjá hv. 1. landsk. þm. Það er að vísu rétt, að þetta mál mun hafa verið rætt af nokkru kappi í hv. Nd. og mildi áherzla á það lögð af flm. þess og ýmsum öðrum hv. þm. þar. Einnig hefur mikill áróður verið hafður í frammi um málið gagnvart þm., og hef ég ekki heldur farið varhluta af honum, þótt slíkt hafi reynzt árangurslaust. hvað mig snertir. En hver er ástæðan fyrir því, að það er slíkt hitamál? Ástæðan er sú, að þessi lagasetning byggist á persónulegum grundvelli og siðspillandi kunningsskap, og það er grundvöllur, sem lagasetning á aldrei að byggjast á. Þá talaði hv. þm. Barð. og hv. 1. landsk. þm. um það, að eitthvað gruggugt lægi á bak við brtt. okkar og að hætta væri á, að málið yrði fellt, ef brtt. yrði samþ., því að málinu væri stefnt í svo mikinn háska, ef það færi aftur til Nd. Þar var málið hins vegar afgreitt með sterkum meiri hl., með 18:5 atkv., og svo álíta þeir, að hætt sé við, að málið verði fellt, ef þessari brtt. verði skotið inn í frv. Þá fullyrtu þeir, að þessar konur á Akranesi og í Hafnarfirði ætli alls ekki að flytja sig, og þótt Ísafjörður væri eftirsóknarverður staður, mundu þær ekki setjast þar að og standa í vegi fyrir því, að tannlæknir kæmi þangað. Hvernig vita þeir þetta? Eru þetta þeirra konur? En ef þetta er rétt hjá hitasóttarmönnunum, hvað eru þeir þá á móti því, að réttindin, sem þær fá óskert, séu miðuð við þá staði, sem þær eru á og þm. seg ja, að þær fari aldrei út af. Það fer þá ekkert í bága við þessar „stað“-föstu konur. Þess vegna finnst mér, að þessir þm. eigi í fullvissu þess, að þær ætli ekki að flytja frá Akranesi og Hafnarfirði, að vera sammála um, að þetta bagi þær ekki neitt, þó að réttindi þeirra til að starfa séu bundin við staðinn, þar sem þær hafa starfað og starfa á. Fram á annað er ekki farið af okkur. Það er rétt, að menn geri sér ljóst, að tannsmiðir hafa rétt til að starfa hvar, sem er, á landinu að tannsmíðum, ef það er gert undir stjórn viðkomandi héraðslæknis og í samráði við hann. En sjálfstætt mega þeir ekki starfa, nema þeir hafi sérstakt leyfi frá heilbrigðisstj., ef tannlæknir er á staðnum. Þannig á það að verða áfram, enda stendur til að endurskoða löggjöfina. Hér eru bráðabirgðaákvæði, sem ekkert skerða réttindi þeirra, sem ekkert ætla að flytja sig til. Þess vegna tel ég sjálfsagt, að þetta ákv. sé sett, og það eitt gerir það að stórmáli, að ef einhver tannsmiður setti sig niður á Ísafirði eða einhverjum öðrum kaupstað, þá gæti það orðið til þess, að torveldara yrði að fá tannlækni á staðinn.

Og það er víst.

Þess vegna á þessi meinlausa till. fram að ganga. Hún er ekki fram borin af neinni óvild gagnvart tannsmiðum, sem nú eru eða öðlast kunna þessi réttindi. Afstaða mín er sú sama, hvort sem um karla eða konur er að ræða. Ég er ekki fylgjandi því að hafa réttindin þrengri, ef konur eiga í hlut. Ef nokkur maður á Alþ. vill stuðla að því, að konur njóti lagalegs réttar í hverju einu í þessu landi til jafns við karla, þá er það ég. Þó að allir tannsmiðir á landinu væru karlar, mundi ég ekki vilja láta þá starfa sjálfstætt, nema þar sem þeir hafa sérstakt leyfi, en í framtíðinni undir stjórn héraðslæknis viðkomandi héraðs, eins og hér er ákveðið viðvíkjandi þessum konum, sem kunna þessa iðn. Einn karlmaður mun og vera, og nýtur hann sömu réttinda, ef hann starfar sem tannsmiður. Ég verð að segja, að ég vona, að málið verði leyst á þennan hátt, sem er viðunandi, með þessari litlu aukabreytingu, og menn geta sannfærzt um það, að það er ekki af neinni illvild til þeirra kvenna, sem tannsmíðaréttindi hafa nú. Tannsmiðir eiga að starfa sjálfstætt, sem hafa starfað þannig, og á þeim stöðum, en að öðru leyti undir stjórn viðkomandi héraðslæknis. Þetta er iðnaðarmaður á þessu sviði, hitt er læknir, sem hefur víðtækari þekkingu, og það má ekki setja neitt í löggjöfina, sem torveldar það, að fólkið á landsbyggðinni fái tannlæknisþjónustu. Ég veit vel, hvers virði það er að hafa tannlækni á Ísafirði. Aðalstarf hans þar hefur verið að gera við tennur skólabarna, og meiri hluta þeirra hefur notið tannlækninga. Ef það er rétt, að óskemmdar tennur hafi jafnmikla heilbrigðislega þýðingu og læknar halda fram, þá held ég, að með góðum tannlækningum á unglings- og barnsaldrinum megi koma í veg fyrir fjölda sjúkdóma.

Þetta kemur ekki málinu við. Skelfilegur misskilningur allt saman.

Þetta er ekki misskilningur. Ég vil benda á, að í Vestmannaeyjum hefur bæjarstj. séð ástæðu til að gera samþykkt um þessi mál. Og það munu liggja fyrir Alþ. mótmæli gegn því, að samþ. séu breyt. á þeirri löggjöf, sem nú gildir, og að tannsmiðir fái réttindi til að setja sig niður, þó að í augnablikinu sé þar tannlæknislaust. Ég býst við, að mótmæli komi frá hverjum stað, þar sem hætt er við, að verði tannlæknislaust, af því að fólkinu er ljós þörfin. Það getur líka verið þörf fyrir tannsmið, og er ekkert til fyrirstöðu, að þeir geti starfað í samráði við viðkomandi héraðslækni. Ég tek því undir tilmæli hæstv. heilbrmrh. í deildinni, að frv. verði samþ. með þessum litlu breyt., sem við hv. 4. landsk. leggjum til. Þá tel ég málinu vel borgið, þangað til endanleg skipun um réttindi og skyldur tannsmiða fer fram.

Frsm. (Gísli Jónsson) : Í sambandi við það, sem hv. 3. landsk. sagði, að á þessum grundvelli ætti ekki að byggja lagasetningu, vil ég segja, að hann gleymir grundvallaratriðinu í þessu máli, að það er verið að viðurkenna hér á Alþ. margra ára. nauðsynjastarf þessara kvenna, sem um allt land hafa unnið og það á þeim stöðum, þar sem tannlæknar vildu ekki setja sig niður áður. Finnst mér það ekki mikið, þó að þær fengju þessi réttindi á efri árum. Þessu hefur hann gleymt.

Nei, nei.

Hins vegar ber hann sáralítið traust til hinna ungu tannlækna, ef hann heldur, að þeir geti ekki með allri sinni þekkingu og glæsileik skákað þeim út af sviðinu á Ísafirði. Ég vil benda hv. 3. landsk. á, að eins og hann tók fram þá fór málið gegnum Nd. með 18 atkv. gegn 5. Það er því vilji hv. Nd. með miklum meiri hl. atkv., að það sé óbreytt, svo að hann getur friðað samvizku sína og greitt atkv. móti sinni eigin till. Ég vil benda hv. 3. landsk. á, að hann kom upp um sinn innri mann, þegar hann lagði til að fara eftir till. hæstv. menntmrh., því að hann lýsti yfir, að hann vildi vísa málinu frá. Og það er það, sem vakir fyrir hv. 3. landsk. að fá málið steindrepið.



Mér kemur þetta einkennilega fyrir sjónir. Vegna eins kvenmanns er allt Alþ. sett á annan endann, af því að einn kvenmaður þarf að búa við landslög og hætta tannsmíðum, það sem tannlæknir sezt að. En ýmis önnur mál, sem snerta hundruð manna, eru látin eiga sig. Formaður fjvn., leyfir sér að liggja með síðan í haust till. í Sþ., sem snertir hagsmuni mörg hundruð sinnum fleiri manna en hér um ræðir, till. um, hvort eigi að taka 50 eða 80 aura af hverju kg af kjöti og borga hallann sem fyrrverandi ríkisstj. lagði á þetta ár. Þetta snertir hvern fjáreiganda í landinu. En þegar kemur einn kvenmaður, sem þarf að hlýða lögum, sem fyrir eru og allir eiga að gera, og hún vill ekki hlýða, þá hlaupa allir upp til handa og fóta og breyta lögunum. 



Það gleður mig að heyra, að hv. þm. Barð. er vikinn frá þeirri fullyrðingu, að málið sé í dauðans kverkum, ef gerð er smábreyting og það færi aftur til Nd., því að það var samþ. þar með 18 atkv. gegn 5. Það er sannleikur, að sá, sem barðist fyrir málinu og leiddi það í þingið með miklum áróðri, hefur tjáð mér, að hann sætti sig vel við þá till., sem ég hef borið fram.

Frsm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti. Landbn. hefur haldið fund um þetta mál og athugað það og á fundinum rætt við þá tvo menn úr tilraunaráði búfjárræktar, sem til náðist og voru í bænum. - N. er sammála um að leggja til, að frv. taki nokkrum breyt. Eins og það kom til d., var ætlazt til þess, að tilraunaráð búfjárræktar, sem í eru fimm menn, búsettir hingað og þangað og ekki allir í bænum, hefði þetta eftirlit með höndum. N. leit svo á, að það væri óþarft að fara að setja þarna inn sérstaka n., sem hefði þetta eftirlit með höndum, og taldi eðlilegast, að þetta eftirlit yrði falið landbúnaðardeild atvinnudeildar háskólans, þar sem hún er sá aðili, sem hefur með þetta að gera, og er því gerð breyt. á frv. í þessa átt. Hin breyt., sem n. leggur til, er sú, að í stað þess, sem í upphafi var ætlazt til með það gjald, sem á að bera uppi þessar rannsóknir og þetta eftirlit og m. a. átti að fara til að greiða tilraunaráði, sem ætluð var sérstök þóknun fyrir starf sitt, að það rynni í sérstakan sjóð, sem væri ávaxtaður og gerður upp um hver áramót, og ef afgangur yrði, væri hann látinn renna í ríkissjóð, en ef vantaði, þá greiddi ríkissjóður það, sem á vantaði, - þetta þótti okkur ekki ástæða til að hafa, heldur leggjum við til, að landbúnaðardeild atvinnudeildar háskólans haldi sérstakan reikning um tekjur þær, sem inn koma eftir 5. og 10. gr., og geri ríkisstj. fulla grein fyrir. - Breyt. eru því eiginlega aðeins tvenns konar, en brtt. eru svo margar vegna þess, að svo víða þurfti að breyta um orð. Ég vænti þess, að þessar brtt. n. nái fram að ganga, og finnst þær í alla staði miklu eðlilegri en frv. eins og það áður var.

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Frv. það, sem hér liggur fyrir, er ekki nýtt fyrir þm., og enda þótt það hafi ekki komið fram fyrr í þessari d., þá var sams konar frv. í Nd. og athugað þar og rætt að nokkru. Nú er þetta frv. borið fram af landbn. Nd. og vaxið upp af því samkomulagi, sem varð með ríkisstj., er hún gekk til sambúðar í vetur, og er einn af þeim kvistum og ekki sá lakasti, sem þar hafa sprottið upp. Þá lá fyrir áður fyrr mjög rækileg grg. frá nýbýlaráði og nefndum um þetta mál, er þm. hafa flestir kynnt sér, þó að nú sé liðið nærri ár síðan það var hér á ferð, og sé ég því ekki ástæðu til að fara ýtarlega út í frv., enda mörgum það kunnugt. Í gegnum Nd. fór það með nærri shlj. atkv., enda þótt einstaka menn vildu gera nokkrar breyt. á því. Okkur nm. í landbn. fannst það meira um vert að koma málinu fram, þannig að það gæti orðið að l., en að athuga örlitla smíðagalla, sem á því kunna að vera, og verða til trafala fyrir frv. Enda er það svo um flest stærri mál, það er reynslan, sem sker úr, hvort ágallar eru á málinu, og ef þeir finnast, þá eru þau lög endurskoðuð og þeim breytt í betra horf. Í fáum orðum er þetta aðalefni laganna að taka til stofnfé fyrir ræktunarsjóð þann, sem hefur stutt landbúnaðinn nokkuð með lánum. Stofnféð er Ræktunarsjóður Íslands og varasjóður hans, og einnig hluti sá, sem við hann hefur verið lagður af viðlagasjóði. Þá eru og eftirstöðvar af loðdýralánadeild. Þessar upphæðir allar munu vera um 5½ millj. kr., en í reiðu fé er þó ekki meira til að byrja með en rúmlega 2 millj. Þess vegna þarf sjóðurinn að afla sér meira fjár, til þess að hægt sé að starfa, og tekið er fram í 8. gr. laganna, hvernig skuli afla meira fjár, og er ætlazt til, að sú upphæð verði allt að 10 millj. kr. Verður stofnfé þá alls hálfur annar tugur milljóna. Enn fremur er í 3. gr. lagt svo fyrir, að í 10 ár leggi ríkissjóður fram hálfa milljón króna. Þetta verður ca. 20 milljónir kr. Þessu fé á svo að verja til þess að lána út um landið, bæði til jarðræktar, peningshúsa og geymsluhúsa og annarra mannvirkja við landbúnað, og enn fremur jarðyrkju, vermiræktar o. fl. Lánstími verður 5–25 ár, en gert er ráð fyrir, að útlánsvextir verði ekki meiri en 2½%. Fyrst verður að lána bráðabirgðalán, og er þá gert ráð fyrir hærri vöxtum. Stjórn á þessum útlánasjóðum verður undir Búnaðarbanka Íslands, enda þótt tillögur nýbýlastjórnar ráði miklu. Ég þarf ekki að flytja langt mál um þetta, en eins og það liggur hér fyrir, sjá allir, að hér er verið að vinna til stórra hagsmuna fyrir landbúnaðarmenn, sem og aðra, er einhverja jarðrækt hafa. Það er orðið svo dýrt að byggja peningshús, að menn geta ekki risið undir því nema fá hagkvæm lán, og þau er ekki hægt að fá, eins og nú standa sakir og hagur lánsstofnana virðist vera nú. Þess vegna er það eina úrræðið, ef ekki á að stöðva að verulegu leyti allar byggingar á útihúsum og stærri mannvirkjum til jarðræktar, að hreyfa við þessu máli og setja þar nýtt blóð í, og það virðist mér vera gert með ræktunarsjóðslögunum. Sumir segja, að féð eigi að vera enn meira, og hv. 8. landsk. sem var í n. hefur komið með brtt., en hinir nm. eru sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. óbreytt. En þessi breyting hefur áður komið að efni til í Nd., og hefur verið hrundið þar. En hitt er annað mál, að það mun vera þörf á að veita meira fé til þessara bygginga en gert er ráð fyrir í sjálfu frv. En það verður að líta til þess, hvað lánsstofnanirnar megna og hvað má hart að ganga á þessum tíma. Okkur nm. öllum virðist, að hér sé á ferð lagasmíð til stórra umbóta, og gæti alls ekki komið til mála að fara að bregða fæti fyrir þetta frv., jafnvel þó að það séu eitt eða tvö atriði, sem ekki næst samkomulag um, og ég held, að óhætt sé að segja fyrir hönd okkar allra, að við mælum eindregið með því, að frv. sé afgr., þó að þessi eini nm. óski smávægilegra breytinga. En eins og sakir standa nú, legg ég eindregið móti því, að breyt. hans á þskj. 849 verði samþ.



Herra forseti. Eins og nál. ber með sér, áskil ég mér rétt til að bera fram brtt. við frv. eða fylgja öðrum breyt., sem kynnu að koma. Í samræmi við það flyt ég 2 brtt. á þskj. 849. Hin fyrri er að taka í frv. grein, sem upphaflega var í því, þegar það kom til þingsins í fyrra vetur frá nýbyggingarráði, því að eins og kunnugt er, var frv. upphaflega samið af nýbyggingarráði og komst áleiðis á þinginu í fyrra, þó að það næði ekki fullri afgreiðslu. 4. gr. var þá mjög mikils verð fyrir landbúnaðinn, sem sé að Búnaðarfélag Íslands og nýbyggingarráð, eins og það var þá orðað, en ég hef nú breytt í fjárhagsráð, skyldu gera rannsókn á ástandi og þróun landbúnaðarins og gera áætlun um þróun hans í náinni framtíð. Það er nauðsynlegt að gera áætlun um þróun landbúnaðarins og fyrst og fremst sjá svo um, að þörfinni innanlands verði fullnægt, en síðar mun framtíðin sýna það, að nauðsynlegt er að afla markaða erlendis. Þegar þetta frv. var fyrir Nd., þá kom þessi brtt. fram, en var felld, ekki vegna þess, að þm. væru á móti henni út af fyrir sig, heldur vegna þess, að þeir, sem andstæðir voru því, að hún væri höfð í þessu frv., töldu hana eiga heima í frv. um fjárhagsráð. Nú hefur sú leið verið felld, og þess vegna vil ég freista þess að koma þessari gr. hér inn, því að ég get ekki fallizt á, að hún eigi ekki heima í lögum um ræktunarsjóð, og ef hún væri sett inn í þessari hv. d., þá mætti vona, eftir því sem fram hefur komið,. að hún mundi ganga í gegnum Nd. Hin brtt., sem ég flyt, er við 8. gr. frv. og þess efnis, að í stað 10 milljóna komi 20 milljónir, en það er sú upphæð, sem skuldir ræktunarsjóða mega nema. Ég vil sérstaklega benda á, að miðað við verkefni ræktunarsjóðsins, sem talin eru upp í 4. gr. frv., þá sér hver og einn, sem kunnugur er þessum málum, að 10 millj. eru allt of lítið fé, og því til stuðnings má benda á samþykkt búnaðarþings, sem gerði kröfur til helmingshækkunar, en þeir fulltrúar, sem þar sitja, vita um þörfina. Sömuleiðis lagði búnaðarþing til, að árlega framlagið úr ríkissjóði væri hækkað úr ½ millj. í 2 millj. Þess vegna skil ég ekki, að það skuli vera fulltrúi á búnaðarþingi, sem mælir á móti þessum till. mínum hér.



Herra forseti. Enda þótt ég sé samþykkur þessu frv. að mörgu leyti, þá er ég á móti, að áætlunarkaflinn verði hafður í því. Það hefur verið mikið talað um, að það þyrfti að skipuleggja betur landbúnaðinn, og ég er hjartanlega sammála í því, að það er mikil nauðsyn að fá úr því skorið, hvernig landbúnaðurinn á að vera meira sérhæfur en hann nú er. En þetta eiga bændur sjálfir að gera og þetta stefnir í rétta átt. Þar sem bestu skilyrðin eru fyrir mjólkurframleiðslu, þar er framleidd mjólk, en þar sem bezt eru skilyrðin fyrir sauðfjárrækt, þar á að framleiða kjötið. Í framtíðinni, og það jafnvel fyrr en varir, taka bændasamtökin þetta mál í sínar hendur, enda er þetta sannarlega eitt af verkefnum þeirra. Þá er ég ekki sammála því, að auka þurfi höfuðstól ræktunarsjóðsins. Eftir frv. koma vextir og afborganir til með að nema nál. ¾ úr millj. Þó að sú upphæð sé ekki um of, þá sé ég ekki ástæðu til, að sú upphæð sé hækkuð nú. Ef hún reynist of lítil, þá hefur stofnunin þá möguleika að gefa út verðbréf. Ég legg mikla áherzlu á, að þetta frv. verði samþ. nú, því að vitað er, að margir bíða eftir að fá lán úr þessum sjóði. Þess vegna tel ég hæpið að fara að gera breyt. á frv. nú, því að þá má eins gera ráð fyrir, að það lendi í ruslakörfunni í Nd. Ég skal svo ekki orðlengja þetta frekar.

Atvmrh. (Bjarni Ásgeirsson) : Herra forseti. Ég vil taka undir það, sem síðasti ræðumaður sagði, og það er alls ekki svo, að ég telji ekki ræktunarsjóðinn hafa þörf fyrir meira fé en hér er lagt til, heldur hitt, að ég vil ekki tefla þessu máli í tvísýnu með því að fara að gera breyt. á því nú. Það er tryggt, að málið nær fram að ganga, ef því er ekki breytt úr því horfi, sem það nú er í, en gæti hins vegar tafizt mikið og jafnvel dagað uppi, ef gerðar væru breytingar. Það er þetta, sem mér kemur fyrst og fremst til, því að ég tel með þessu frv. stigið stórt spor í rétta átt, þó að ég geti vel viðurkennt, að það hefði verið æskilegra að hafa fjármagn sjóðsins meira.



Herra forseti. Hæstv. ráðh. lagði mikla áherzlu á, að þessu máli væri ekki teflt í tvísýnu, og ég get tekið það fram, að það er ekki mín ætlun að tefla málinu í neina tvísýnu, en hins vegar eru ýmis efnisákvæði í frv., sem ég tel mjög vafasöm, og jafnvel hæpið, að sum þeirra geti staðist. Ræktunarsjóðurinn hefur verið sjálfstæð stofnun, sem hefur lánað út á fasteignir, en nú er gert ráð fyrir að lána líka rekstrarlán og veita lán til vélakaupa. Ég álít mjög vafasamt, að þetta sé heppilegt, því að með því að lána til rekstrar eru lánin orðin áhættulán. Þetta er líka þeim mun hættulegra, þegar tímarnir eru jafnóvissir og nú er, og það er meira að segja hægt að hugsa sér, að breyting á verðlagi gæti riðið sjóðnum að fullu. Það er áreiðanlega ekki æskilegt fyrir íslenzkan landbúnað, að sjóðurinn líði undir lok. Mér þykir dálítið ósamræmi í því, sem 1. þm. N-M. sagði, að það biðu margir eftir láni úr sjóðnum, og svo hins, að sjóðurinn hefur engin skuldabréf í veltunni og fé hans er ekki einu sinni allt í láni, þar sem hann hefur heimild fyrir útgáfu á 20 millj. kr. í skuldabréfum. Eins og ég tók fram, er síður en svo, að ég vilji setja mig á móti frv., en ég vil bara benda á það, hvort það sé vilji þm. að gera ræktunarsjóðinn að áhættulánsstofnun. Þá vil ég sérstaklega vekja athygli á 8. gr., því að mér virðist hún vera hreinn óskapnaður og þess alls ekki gætt að hafa samræmi, og satt bezt að segja, þá er gr. svo torskilin, að það er ekki neinn meðalgreindur maður, sem kemst fram úr henni. Það er t. d. hvergi gert ráð fyrir því í frv., hvar á að taka þann vaxtamismun, sem hlýtur að verða milli útlánsvaxtanna, sem gert er ráð fyrir, og þeirra vaxta, sem hugsanlegt er að fá féð fyrir. Sennilega er hugsunin sú, að ríkissjóður greiði mismuninn og afli fjárins, en ef svo er, þá er bezt að segja það berum orðum. Þá er alls ekki hægt að gera sér fyllilega ljóst, til hvaða rekstrar má lána, hvort það er til véla eða túrbínurafstöðva. Ég vildi fá nánari skýringu á því hjá n., hvernig á að framkvæma þetta ákvæði. Ef við höldum áfram, þá stendur m. a. þetta: Seðladeild Landsbankans veitir lánin í opnum reikningi. Ég gizka á, að hér sé meint, að lánin skuli veitt smám saman, eftir því sem ræktunarsjóður þarf á að halda. En því ekki að segja þá, að lán skuli veita smátt og smátt? Hvers vegna endilega þetta orðalag, sem enginn skilur? Svo stendur: Ræktunarsjóður skal endurgreiða seðladeild Landsbankans lán þessi jöfnum afborgunum á 10 árum. Þó má skuld sjóðsins við seðladeildina aldrei vera hærri en 10 millj. kr. Við hvað á þetta þá? Það hefur ekkert komið sem bendir til þess, að lánin eigi eða megi fara yfir 10 millj. kr. Ég get svo ekki verið að orðlengja um þetta frekar. Gr. er öll á sömu bókina lærð, og það er nauðsynlegt að taka þessa gr. sérstaklega fyrir og semja hana upp, svo að menn geti skilið, við hvað er átt í henni. Eins og gr. er nú orðuð, get ég ekki séð, hvað á að felast í henni. Ég gæti haldið áfram með tilvitnanir í þetta lagasmíð, ef ég kærði mig um. Í 9. gr. er gefin heimild til að gefa út handhafavaxtabréf, ef stofnfé hrekkur ekki til lánveitinga. Í 2. gr. er svo sagt frá, hvert stofnféð sé. En svo er gert að lagaskyldu að taka 10 millj. kr. lán. Hvað á þá þetta með stofnféð að þýða? Það gæti kannske verið sjálfsagt að taka upp vaxtafót. Nú er vitanlegt, að ræktunarsjóður hefur allmikið stofnfé, og það skal aukið verulega með ákv. 3. gr. Þetta er kannske ástæðan fyrir því, hverjir vextirnir eiga að vera af þeim lánum, sem sjóðurinn veitir vegna sölu á vaxtabréfum, því að hann getur lækkað vexti mikið vegna hinna miklu sjóðseigna, sem ekki þarf að reikna nema lága vexti af. Svo vil ég benda á 11. gr. Þar er eitt ákvæði, sem ég tel mjög vafasamt. Þar er heimilað að lána til túnræktar og nýrra bygginga til allt að 25 ára, og svo til framkvæmda við vermirækt, sem varanlegar teljast. Ég játa, að ég er ekki nægilega heima í þessum atvinnurekstri. En þegar talað er um að veita lán til gróðurhúsabygginga til 25 ára, þá held ég, að ending húsanna sé ekki svo mikil, að það væri ekki varasamt. Ég þykist hafa leitt rök að því, að 8. gr. sé þannig orðuð, hvað efnisákvæði snertir, að vafasamt sé fyrir þingið að samþykkja hana, eins og hún er nú. Það er nauðsynlegt að breyta frv., enda sé ég ekki, að því sé stofnað í hættu, þótt gr. þessar verði lagaðar. Það mun ekki vera komið svo nærri þingslitum, að málið geti ekki fengið eina umr. enn í hv. Nd.

Atvmrh. (Bjarni Ásgeirsson) : Herra forseti. Það, sem ég átti við með því að óska eftir, að málinu væri ekki stefnt í tvísýnu, var það, að á því væri ekki gerð efnisbreyt., sem raskaði samkomulagi því, sem gert hefur verið um samþ. þess. Hitt er annað mál, að formbreytingar geta komið til greina, svo sem lagfæringar á orðalagi, án þess að málinu sé stefnt í tvísýnu. Hv. 1. þm. Reykv. taldi varhugavert að færa starf ræktunarsjóðs eins víðtækt út og gert er ráð fyrir í 4. gr. frv. Það má vel vera, ef fé sjóðsins reynist of lítið til þess að sinna þessu verkefni og ekki tekst að afla honum meira fjár, að þá megi segja, að það hafi verið varhugavert að færa svo starfsemina út. Hinu er ekki hægt að mæla á móti, að þess er full þörf að auka lánastarfsemi til framkvæmda, sem taldar eru upp í 4. gr. Ég vil geta þess, þar sem ég veit ekki, hvort hv. þm. hefur veitt því athygli, að það er gert ráð fyrir því, að þegar lánað er úr sjóðinum til búfjárkaupa, þá sé tryggt með fasteign, svo að yfirleitt er um fasteignaveð að ræða, nema þá til vélanna. Annars fannst mér gæta nokkurra útúrsnúninga í ræðu hv. þm., þegar hann fór að gagnrýna 8. gr. Því er ekki að neita, að ég hef ekki verið ánægður með orðalag hennar, en ég sá hana fyrst fyrir ári, þegar þáv. landbrh., hv. 1. þm. Reykv., sendi mér frv. Þegar það var rætt í landbn. Nd., þá var frvgr. eins og hún er nú, bæði að efni og formi, nema fyrstu 2 línurnar. Og ég verð að segja, eins og hann, að mér fannst gr. klúðursleg. En svona var gengið frá henni í nýbyggingarráði. Ríkisstj. sendi okkur gr. svona í landbn., og ekki var horfið að því að breyta henni frá því, sem hún kom fyrst í hendur okkar þar. Hins vegar veit ég ekki, hvort hv. þm. hafði lesið gr., áður en hann sendi okkur hana. Nú er gr. mjög lítið breytt, aðeins skeytt saman tveimur atriðum, og má vera, að það sé ekki gert eins liðlega og mætti vera. En það komu fram tvö sjónarmið í n. Annað var það að halda við ákvæði frv. eins og það upphaflega var samið. Aðrir litu svo á, að réttara væri að afla sjóðnum þessa lánsfjár á annan hátt, þannig að ríkissjóður tæki að sér að afla fjár til sjóðsins beint, en Landsbankanum sleppt undan þeirri kvöð, sem á hann er sett í fyrsta hluta gr. Hv. þm. talaði um, hvernig ríkissjóður ætti að útvega lán með svo lágum vöxtum, án þess að ríkissjóður greiddi sjálfur vaxtamismuninn. Ég veit ekki, hvort ég má geta þess hér, en ég hélt það væri öllum vitanlegt, að á leiðinni er frv. um eignakönnun, og gert er ráð fyrir því, að í gegnum hana geti farið svo, að ríkið fái allmikið fé með lágum vöxtum. Það er hugsað þannig, að af þessu fé geti ræktunarsjóður fengið lán hjá ríkissjóði, ef það reynist svo mikið, að hægt sé að verja því til þess. En ef þetta tækist ekki, þá á að geyma upphaflegu kvöðina á landsbankanum. Það er að vísu rétt, að þetta horfir að vissu leyti öðruvísi við nú en þegar frv. var samið, þar sem Landsbankinn átti þá meira af gjaldeyri en nú. Frv. var lagt fyrir nærri óbreytt, eins og það kom frá nýbyggingarráði. Þegar samið var um myndun núv. ríkisstj., þá var samið um það, að þetta frv. næði fram að ganga í aðalatriðum eins og það var lagt fyrir þingið í fyrra haust. Það var litið svo á, að frv. þetta væri svo vel úr garði gert hjá þeirri stofnun, sem frá því hafði gengið, að ekki væri ástæða til að raska efni þess eða formi í neinu verulegu atriði. Það er því skiljanlegt, að landbn. Nd. hafi ekki viljað raska efni frv. að neinu leyti varðandi það, sem um var samið. En persónulega skal ég játa, að þessi gr. er mjög óljóst orðuð, þótt ég geti skilið meiningu hinnar, og það mætti orða hana betur. Ég vil ekki leggja áherzlu á, að henni verði breytt. En hins vegar get ég fallizt á umorðun gr., ef hv. d. telur það nauðsynlegt og svo framarlega sem það raskar ekki aðalefni gr.: að sjóðinum sé séð fyrir þessu láni og með þessum vöxtum, sem fram er tekið þar. Um það hefur verið samið og á þeim forsendum hefur frv. verið tryggt fylgi.



Ég ætla fyrst að víkja að ummælum hv. 1. þm. N-M., þótt hann segðist vera mér sammála. Hv. þm. sagði um fyrri brtt. mína, að bændur ættu sjálfir að skipuleggja framleiðsluna. Ég vil benda á, að bændur geta ekki eingöngu sjálfir skipulagt framleiðsluna. Þeir þurfa að fá aðstoð frá hinu opinbera til þess. Ég vil benda á, að þar sem þessi stofnun, fjárhagsráð, á að hafa með höndum skipulagningu annarra framkvæmda í landinu, þá er það ekki nema eðlilegt, að hún skipuleggi landbúnaðarframleiðsluna. Þá vildi hv. þm. halda því fram, að efni brtt., sem ég flyt, væri í 5. kafla 2. gr. í frv. um framleiðsluráð. Þetta er ekki rétt. Þessi 5. liður hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta : „að vinna að því að beina framleiðslu landbúnaðarins að þeim framleiðslugreinum, sem landbúnaðinum eru hagfelldastar og samrýmast bezt þörfum þjóðarinnar á hverjum tíma“. Í þessu er aðeins brot af því, sem er í minni till. Það er ekkert um það, að haga skuli lánveitingum til landbúnaðarins í samræmi við áætlun, sem á að gera. Og ég veit ekki til þess, að framleiðsluráð eigi að hafa með lánveitingar að gera. Fleiri dæmi mætti nefna, sem sýndu, að efni brtt. minnar er að sáralitlu leyti í þessu frv., svo að það eru ekki gild rök að neita að taka brtt. inn í frv. vegna þessarar ástæðu. Hitt vil ég taka fram, að ég mun fylgja þessu frv., þótt þessar brtt. verði felldar. Og verði þetta fellt, mun ég reyna að fella þetta ákvæði inn í frv. um framleiðsluráð, þegar það kemur fram á sínum tíma. Annað, sem hv. þm. minntist á, var varðandi hið aukna fjármagn, sem ætlað er til þessara framkvæmda og sagði, að ekki væri ástæða til að fara lengra í þeim efnum, meðan svona væri ástatt í fjármálunum, sem nú er. Ef ég hef skilið hv. þm. rétt, þá álítur hann þó eins og ég, að full þörf sé á að fá rýmri fjárráð í þessum efnum, en telji ástandið bara ekki leyfa það nú. Ég tel að ástandið í fjármálunum sé ekki slæmt og tel glæsilegar vonir fram undan. En hins vegar skal ég ekki fara út í það nú. Þá vildi ég enn fremur segja örfá orð við hæstv. landbrh., og þykir mér leitt, að hann skuli ekki vera viðstaddur. Hæstv. ráðh. hefur aðallega borið það fyrir sig, að búið hafi verið að semja um málið við myndun núv. ríkisstj., eins og það var lagt fram. Ég vil benda á, að núv. stjórn var mynduð áður en búnaðarþing var haldið. Mér finnst því, að það hefði verið eðlilegra, að hæstv. landbrh., sem einnig er form. Búnaðarfélagsins, hefði sagt búnaðarþingi frá því, að búið væri að semja um málið, eins og það lá fyrir, og hefði þannig losað Alþ. við það að fá samþ. frá búnaðarþingi um hækkun á þessari upphæð. Ég veit ekki betur en að flokksbræður hæstv. landbrh. séu í meiri hl. á búnaðarþingi, og hefði því hæstv. ráðh. áreiðanlega getað sannfært búnaðarþing um það, að það þýddi ekki að senda Alþ. áskoranir sem þessar.

Forseti (ÞÞ) : Ég skal lýsa yfir, að áður en til 3. umr. kemur, þá verður málið tekið til athugunar í landbn., og verða ábendingar hv. 1. þm. Reykv. þar teknar til athugunar.



Það eru aðeins örfá orð út af því, sem hæstv. landbrh. sagði hér. Hann gerði aths. út af því, sem ég hafði sagt varðandi starfssvið sjóðsins. Hæstv. ráðh. sagði, að ef féð reyndist of lítið, þá væri varhugavert að færa út verksvið sjóðsins, en annars væri þess full þörf að lána til þeirra framkvæmda, sem ætlazt væri til, að ræktunarsjóður lánaði til. Það er síður en svo, að ég sé að véfengja það, að ekki sé full þörf að lána til kaupa á landbúnaðarvélum, til þess að auka bústofninn og til fleiri hluta, sem ætlazt er nú til, að ræktunarsjóður hafi með að gera. Ég hef aðeins nokkrar efasemdir varðandi það, hvort rétt sé að hafa sömu lánsstofnunina, sem láni til þessa alls. Ég álít, að ræktunarsjóður eigi ekki að veita áhættulán. Í þessu sambandi má benda á, að starfssvið sparisjóðsdeildar Búnaðarbankans var hugsuð einmitt með það fyrir augum, að hún veitti lán til líkra, nauðsynlegra framkvæmda og um ræðir í 4. gr. frv. En nú er verið að keppa að því að gera Búnaðarbankann að verzlunarbanka. Það er harla lítið samræmi í því að gera Búnaðarbankann að verzlunarbanka á sama tíma og því er haldið fram, að ekki sé nægilegt fé til að lána til nauðsynja landbúnaðarins. Þetta er líka lítið í samræmi við það, sem maður heyrir um, að verzlunin eigi að dragast saman, en framleiðslan að aukast. Þá hélt hæstv. landbrh. því fram, að frv. á þskj. 105 væri óbreytt, frá því fyrrv. ríkisstj. bar það fram hér í fyrra. Þetta er misskilningur. 9. gr. þess frv. og 8. gr. nú eru að orðalagi mjög ólíkar. Ég hirði ekki um að lesa gr., en þetta getur hver maður séð, sem vill. Þær eru eiginlega ekkert líkar þessar tvær gr. Ég hafði gert fyrirspurn um það, hvernig ræktunarsjóður ætti að útvega lán með svona lágum vöxtum. Hæstv. landbrh. svaraði því til, að nú stæði fyrir dyrum að gera eignakönnun og ríkissjóður fengi þá fé handa á milli, sem mætti verja í þessu skyni. Ef þetta er hugsunin, og hún er alls ekki óskynsamleg, þá sé ég ekki, hvers vegna verið er að fara í kringum þetta. Því er ekki sagt, að ríkissjóður eigi að lána þetta? Hæstv. ráðh. minntist á það aftur, að um það hefði verið samið, að þetta frv. næði fram að ganga eins og það var á síðasta þingi. Ég vil benda hæstv. ráðh. á, að þetta frv. er nú að ýmsu leyti mjög í öðru formi en þá. En hvað sem því líður, þá útilokar það ekki, að það ber að laga þá ágalla, sem á frv. eru. Það er ekki ætlunin hjá mér að gera stórkostlegar efnisbreyt. á því. Hv. frsm. n. hefur lýst yfir, að frv. verði tekið til athugunar og lagfært fyrir 3. umr., og sætti ég mig við það. En ég get ekki stillt mig um að geta þess til, að jafnorðhagur maður og hæstv. forseti hefði, áður en málið kom til 2. umr., lagfært 8. gr., ef hann hefði skilið hana.



Jafnvel þótt ég telji þörf á hærri upphæð en þeim 10 millj. kr., sem gert er ráð fyrir í frv., er það sú upphæð, sem samkomulag hefur náðst um milli stjórnarflokkanna, og segi því nei.

Dómsmrh. (Bjarni Benediktsson) : Þar sem stjórninni hefur síðan í dag bætzt nýr stuðningsmaður, sem er 2. þm. N-M. (PZ) - en hann telur sig núna stuðningsmann stjórnarinnar, sem hann taldi sig ekki í dag -, vísa ég til grg. hans og segi sem góður stuðningsmaður stjórnarinnar nei. 8.–18. gr. samþ. með 14 shlj. atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Frv. vísað til 3. umr. með 14 shlj. atkv.