Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það var við 2. umr. þessa máls, að hv. 1. þm. N-M. kvaddi sér hljóðs og lét það álit sitt í ljós, að sér fyndist ekki rétt, að þessi lagabálkur um dýravernd væri látinn heyra undir menntmrn., eins og frv. gerir ráð fyrir, og fór hann þess á leit, að nefndin athugaði milli umræðna, hvernig hún liti á þetta mál. Nú hefur hv. þm. lagt fram brtt. við frv., sem fer í þessa átt, að alls staðar þar, sem talað er um menntmrn., komi landbrn. í staðinn - og menntmrh., þar komi landbrh. í staðinn. Menntmn. hefur ekki haldið fund um þetta mál, en ég get upplýst, að fjórir nm. eru andvígir því, að þessar brtt. á þskj. 372 verði samþykktar. Það er um þetta að segja, að friðunarlög, sem ekki er langt síðan samþykkt voru hér á hv. Alþingi, heyra undir menntmrn. Það eru lög um fuglaveiði og fuglafriðun og lög um náttúruvernd. Þessir lagabálkar báðir heyra undir menntmrn., og það er litið svo á, að lög um dýravernd séu skyld þessum málum að því leyti, að það fari ekki illa á því, að þau heyri einnig undir menntmrn. Auðvitað grípur þessi lagabálkur nokkuð inn á svið þeirra mála, sem heyra undir landbrn. og landbrh., þar sem er t.d. um meðferð búfjár að ræða og annað slíkt, svo að óhjákvæmilegt er, að það verði nokkur samvinna þar á milli. En sem sagt, fjórir nm. leggja á móti því, að þessar brtt. verði samþykktar, og leggja til, að frv. verði samþykkt eins og það liggur fyrir. Um afstöðu eins nm. er mér ekki kunnugt, það er hv. 4. landsk. þm. Hann var fjarverandi, þegar málið var til meðferðar í nefndinni, var þá erlendis, en varamaður hans tók þátt í afgreiðslu málsins og var sammála nm. um að leggja það til við hv. d., að málið yrði samþykkt eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið og ekki vera mikið að fylgja mínum till. eftir, enda þótt ég álíti þær sjálfsagðar. Ég vil benda á það, og það er rétt hjá frsm., hv. 2. þm. Árn., að dýraverndarmálin hafa alltaf heyrt undir menntmrh. og eru búin að gera það, síðan lög urðu til um dýravernd hér á landi. En hvenær hefur menntmrh. skipt sér af því? Mig langar til að biðja hæstv. þm. að nefna eitt dæmi í þau milli 20 og 30 ár, sem lög hafa verið í gildi um dýravernd hér á landi, þar sem menntmrh. hefur látið það til sín taka. Ég tala nú ekki um, ef hann gæti nefnt ein tvö, þrjú. Ég skal viðurkenna það fúslega, að það eru tvær dálítið ólíkar línur, sem þarna liggja. Menntamálanefndarmennirnir, sem þetta frv. hefur heyrt undir, hafa dregið línuna þannig, að það yrði sem allra bezt farið með dýrin, og óttast, að ef landbrh. hefði yfir málunum að segja, verði línan dregin með tilliti til þess, að arðurinn af dýrunum verði sem mestur. Þessar línur liggja þess vegna ekki „parallelt“, segja þeir, og þess vegna sé nauðsynlegt að hafa þetta undir menntmrn. Frsm. sagði nú þetta ekki, en þetta sagði t.d. skrifstofumaður úr stjórnarráðinu, sem var að tala við mig í gær og biðja mig að taka þessar till: aftur, það ætti að heyra undir menntmrh., því að krafan um góða meðferð skepnanna væri og yrði allt önnur hjá landbrn., það langt á milli þessara tveggja lína, þeirrar, sem landbrh. vildi setja fyrir hagsmuni bændanna annars vegar gagnvart dýrunum, og þeirrar, sem menntmrh. vildi setja hins vegar fyrir þeirra velliðan fyrst og fremst. En nú er þetta svo, að þessar tvær línur eru ekki eins langt hvor frá annarri og haldið var í gamla daga. Í gamla daga voru til menn, og þeir eru einhverjir til enn, sem halda, að það sé hægt að hafa mest upp úr dýrunum, búfénu, sem hér er um að ræða, með því að fá að kvelja það. Sú skoðun er horfin ákaflega mikið. Það eru eftir af henni dálitlir steinrunnir steingervingar hér og hvar meðal þjóðarinnar, en hún er ákaflega mikið horfin, og þar með eru þessar tvær línur komnar hvor nálægt annarri. Nú vil ég nefna nokkur dæmi, sem sýna, hvað menntmrh. gerir í málunum. Fyrir nokkrum árum var nokkuð almennt heyleysi í vissum hreppi á Norðurlandi. Það varð til þess, að stjórn Búnaðarfélags Íslands, sem á að hafa yfirumsjón með forðagæzlunni, lét fara fram aukaskoðun, beitti sér fyrir því og fékk það fram í hreppsnefndinni, að færi fram aukaskoðun, þegar vantaði svona viku til sumars, og enn þá var allt haglaust. Þá lokaði einn maður öllum húsunum sínum með lás og sagðist ekki láta skoða hjá sér, það kæmi engum við, hvernig sínar skepnur væru og hvernig með þær væri farið, - lokaði húsunum með lás. Hreppsnefndin fór nú til sýslumannsins og heimtaði, að það væri gengið í að hleypa þeim inn og lofa þeim að sjá, hvernig þarna væri ástatt, svo að þeir gætu gert sínar ráðstafanir, því að menn vissu, að hann átti ekkert hey orðið eða svo til handa búfénu. Sýslumaðurinn sagði: Ja, þið verðið að malla þetta sjálfir. Það er ómögulegt fyrir mig að fara að skipta mér af þessu. - Hringdi hann til menntmrh.? Nei, það gerði hann ekki. Hann hringdi í mig, sem kom náttúrlega málið við að nokkru leyti sem manni, sem hafði það á hendi í og með að sjá um framkvæmdina á forðagæzlunni fyrir hönd landbrh. Eftir að ég hafði talað við hreppsnefndina, komst ég að raun um, að það var orðið svo stíft á milli hennar og mannsins, að það þýddi ekkert að reyna að láta hreppsnefndina hafa með það að gera. Mér datt meira en svo í hug menntmrh. og dýravernd. Ég gerði það nú ekki. Ég hringdi til föðurbróður hans, sem bjó í allt öðrum hrepp langt frá og ég vissi að hafði næg hey, og bað hann að fara að heimsækja hann svona að gamni sínu, - það væri langt síðan hann hefði komið þangað o.s.frv., og endirinn varð sá, að hann fór og heimsótti hann, og þegar þeir voru búnir að spjalla saman um kvöldið, sendi hann honum tvo heysleða morguninn eftir, og allt bjargaðist. Það var ekki menntmrh., sem kom neitt að þessu, - ekki nokkur hlutur og engar ábendingar frá honum um það. Ég gæti tínt til ákaflega margar sögur svipaðar þessari. Ég gæti sagt sögu úr allt annarri sveit og allt öðrum parti af landinu. Þetta var norðan af Norðurlandi. En vestur á Vestfjörðum var sýnilegt að hausti til, að mann vantaði töluvert mikið fóður til að hafa handa sínum skepnum, og forðagæzlumennirnir, sem áttu að sjá um það heima fyrir, sáu, hvað hann átti og að það var ekki nóg, og töluðu um það við hann. Ja, hann sagðist nú kaupa bara fóður; ef og þegar það vantaði og ef það yrði hart í vetur, þá keypti hann fóður. Þeir sögðust hafa bent honum á, að hann væri nú þar á landinu, sem draga þyrfti að sér á sjó, og byggi við svo lygnan og lítinn fjörð, að hann legði stundum langt út, svo að það væri ómögulegt að draga að sér neitt að vetrinum, því að hann er ekki í vegasambandi. Ja, það leggst nú ekki svoleiðis að veturinn, sagði hann, og gerði ekki neitt. Nú hvert fóru þeir svo? Þeir fóru suður í Búnaðarfélag og töluðu um þetta við mig. Ég sagði þeim: Farið þið bara í sýslumann. Látið hann fyrirskipa manninum. Hann getur gert það, hvort heldur sem vera skal eftir lögunum um dýravernd, sem þá giltu, ellegar eftir lögunum um forðagæzluna. Ja, það er nú alveg ómögulegt að gera það. Ég get ekki sent sýslumanninn á mann, sem er giftur systur minni, sagði annar forðagæzlumaðurinn. Og svo varð ég að fara aftur aðrar krókaleiðir til að ná markinu. Og það náðist. Þess vegna hef ég enga trú á því, að menntmrh. geri nokkurn hlut í svona málum, þegar til þarf að taka, sem að gagni má verða viðvíkjandi dýravernd. Ég held það ekki. Og ég held, að línurnar liggi orðið svo „paralleit“, þessi, sem menntamálanefndarmennirnir leggja, sem eru með það sjónarmið, að öllum skepnum hér á jarðríki eigi að líða sem allra bezt, og við skulum segja að sé sjónarmið menntamálanefndarmannanna, - ég held, að það sé orðið svo mjótt millibil á milli þess sjónarmiðs og hins, að það sé farið þannig með skepnurnar, að þær gefi sem mestan arð til eigendanna, að það sé rétt að láta það vera allt hjá einum og sama manninum, landbrh. Ég held það, því að mannskepnan er nú einu sinni þannig, að enn þá er það svo, að þó að það eigi að snerta hana eitthvað mál, sem við koma almennum hlutum og meira og minna eru þó tilfinningamál á andlega sviðinu, eins og meðferð á einhverri skepnu, þá snerti það 90% af þjóðinni miklu minna en ef það snertir budduna beint. Þá fara menn að kveinka sér. Þá fara menn að taka tillit til hlutanna. Þess vegna á að fylgja neðri línunni, ef það er eitthvert verulegt bil á milli þeirra enn þá, sem ekki er nú orðið viðast hvar á landinn. Það er það, sem ég tel að sé rétt að gera. Auk þess arna var ég þarna með eina brtt., ósköp litla. - Mér fannst það vera hortittur í 10. gr. að vísa í 9. gr. Það er ekkert í 9. gr., sem hægt er að vísa á, nema vera kynni: „ákvæði þessi eiga einnig við um skurð á hala á kúm eða á eyrum og rófum á hundum“. Það getur ekki átt við það. Það má enginn gera það nema dýralæknir. Þó er öðrum en dýralæknum heimilt að stýfa rófu af hvolpum, vikugömlum og yngri. En það er samráma álit dýralækna og annarra, að yfirleitt á þeim aldri sé það þeim ekki meira en ef maður rispar sig með títuprjóni í hönd eða eitthvað svoleiðis og sé þess vegna engin ástæða til að vera að vitna i, að dýralæknir þurfi að framkvæma slíka aðgerð. Það skiptir ekki neinu máli. Sem sagt ég legg ekkert kapp á þetta mál að neinn leyti. En mér finnst þetta vera hortittur, og mér finnst málinu í heild betur borgið með því að draga tvær „parallelar“ línur saman, - þær eru komnar hér um bil saman, - og láta þann þeirra, sem hefur á hendinni þau mál, sem eru þess eðlis, að þau koma við pyngju mannanna, hafa yfir þeim að ráða, en ekki hinn, sem á bara að tala til tilfinninganna.



Herra forseti. Þetta frv. til l. um dýravernd hefur verið mjög rækilega undirbúið. Fyrrv. menntmrh. fól það Ármanni prófessor Snævarr, og hefur hann lagt í það mikla vinnu og vandvirkni að gera frv. sem bezt úr garði. Frv. var lagt fyrir Nd. sem stjórnarfrumvarp. Menntmn. þessarar deildar ræddi málið ýtarlega á fjórum fundum. Ég hreyfði því í n., að af þeim breytingum, sem Nd. hefði gert á frv., teldi ég eina verulega til hins verra, og það væri að fella niður ákvæði 17. gr. frv. um sérstaka dýraverndunarnefnd, sem skyldi vera ráðuneytinu til aðstoðar í þessum málum. Svo illa hittist á, að ég gat ekki sótt þann nefndarfund, þegar málið var svo afgreitt, og aðrir nm. mæltu með frv. óbreyttu. Ég hef ekki flutt brtt. um þetta, vegna þess að ég vissi, að ýmsir lögðu áherzlu á að fá málið samþ. óbreytt hér í d., svo að það þyrfti ekki að ganga aftur til Nd. Nú hafa hins vegar verið bornar fram allýtarlegar brtt., sem skipta töluverðu máli, af hv. 1. þm. N-M., og ég tel því rétt að hreyfa þessu máli nú og vil biðja hæstv. forseta um að fresta málinu, til þess að færi gæfist til þess að koma þessari till. að, en þetta mun vera 3. umr. Það segir í grg. þessa frv., að sums staðar sé sá háttur hafður um dýraverndarmál, að sérstakar dýraverndarnefndir, nefndir kunnáttumanna og áhugamanna, séu starfandi til ráðuneytis valdamönnum í þessu efni. Í grg. er m.a. bent á, að sá háttur sé á hafður í Noregi, og hefur verkefni þessara nefnda verið að hafa vakandi auga á brotum á dýraverndarlögum og eiga frumkvæði að því, sem horfa má til framdráttar dýravernd þar í landi. Hafa þessir hættir þótt gefast vel, segir í grg. frv. Þessi háttur er svo upp tekinn af höfundi frv., og í 17. gr. hins upphaflega frumvarps segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Menntamálaráðuneyti hefur yfirstjórn allra mála, er varða dýravernd. Ráðuneytið nýtur aðstoðar dýraverndarnefndar um stjórn þeirra málefna. Menntamálaráðuneyti skipar nefndina til fjögurra ára í senn. Í nefndinni eiga sæti fimm menn. Skal einn nefndarmanna skipaður eftir tillögum Dýraverndunarfélags Íslands, einn eftir tillögum Hins íslenzka náttúrufræðifélags, einn eftir tillögum Dýralæknafélags Íslands. Menntamálaráðuneyti skipar einn nefndarmann, en yfirdýralæknir er sjálfskipaður formaður nefndarinnar.“ Ég tók það fram í n. og vil taka það fram enn, að ég tel rétt að halda þessari skipan eins og frv. lagði til, að hafa dýraverndarnefnd og eins skipaða og þar er, að öðru leyti en því, að ég tel sjálfsagt, að Búnaðarfélag Íslands tilnefni þó einn mann í nefndina, Gæti þá orðið sú breyting á, að þessir þrír aðilar, sem hér eru nefndir, tilnefndu menn, auk þess Búnaðarfélagið og yfirdýralæknir yrði sjálfkjörinn formaður nefndarinnar. Síðan segir í 17. gr.: „Tillagna dýraverndarnefndar skal leitað við setningu reglugerða eða annarra stjórnvaldsreglna um dýravernd. Nefndinni er skylt að gera tillögur til menntmrn. um allt, sem horfir til framdráttar dýravernd“ o.s.frv. Dýraverndarnefnd skal starfa kauplaust. En þó að nefndarmenn fengju ekki laun, þá er því ekki að leyna, að óhjákvæmilega yrði einhver kostnaður af störfum hennar. Ég tel af ýmsum ástæðum þessa skipun heppilegri, að hafa þarna ráð eða nefnd kunnáttu- og áhugamanna, heldur en að það heyri eins og hvert annað venjulegt mál undir ráðuneytið beint og starfsmenn þess. Í grg. segir m. a. um þetta, að það mundi vera hagur að því fyrir ráðuneytið að hafa sér við hlið nefnd kunnáttumanna og áhugamanna um dýravernd, þegar til framkvæmdar á lögunum kemur. - M.a. á nefndin að láta í té umsagnir handa löggæzlumönnum, ákæruvaldi og dómstólum um þessi mál. Enn fremur er það verkefni nefndarinnar að beita sér fyrir aukinni þekkingu manna og skilningi á dýraverndarmálum. Er hér einkum höfð í huga ýmiss konar útbreiðslustarfsemi í ræðu og riti, fræðsla í skólum og útvarpi, efling félagsstarfsemi, er lætur sig dýravernd varða, o.s.frv. Ég skal ekki hafa þessi orð fleiri að sinni. Ég tel miður farið, að Nd. felldi þetta ákvæði niður, og vil sem sagt fara þess á leit við hæstv. forseta, að hann fresti þessari umr. til næsta fundar, svo að færi gæfist á að semja og koma á framfæri þessari brtt. Varðandi það atriði, undir hvaða rn. þessi mál eigi að heyra, þá er það náttúrlega mikið álitamál, og ég skal viðurkenna, að það er margt í málflutningi hv. 1. þm. N–M., sem ég get alveg fallizt á. Það er líka þannig, að í ýmsum löndum er þessu ólíkt farið. Í Noregi heyra dýraverndarmál undir landbrn., eins og hv. þm. leggur til að verði gert hér. Í Danmörku heyra þessi mál hins vegar undir dómsmrn. En ástæðan til þess, að hér hefur verið lagt til í þessu frv., að dýraverndarmál heyri undir menntmrn., er sú, að svo hefur jafnan verið um dýraverndarmálin, ég held frá upphafi, og önnur friðunarmál heyra einnig undir það rn. Þannig er ákveðið t.d. í lögunum um fuglaveiðar og fuglafriðun, sem voru samþ. hér á Alþ. fyrir þrem árum, að þau mál heyra undir menntmrn., og sama er í lögunum um náttúruvernd, sem samþ. voru á síðasta þingi, að þau mál heyra undir menntmrn. Þess vegna hafa þótt hyggilegri vinnubrögð að sameina öll þessi friðunarmál á einn stað, í eitt og sama ráðuneyti, og hef ég orðið öðrum nm. í menntmn. sammála um, að rétt sé að halda þessari skipan, þó að ég hins vegar, eins og ég tók fram, geti fallizt á ýmis af rökum hv. þm. fyrir brtt. hans.



Herra forseti. Árið 1933, með lögum nr. 44 frá því ári, var stofnað til happdrættis fyrir Ísland, þ.e.a.s. ríkisstj. veitt heimild til þess að veita Háskóla Íslands einkaleyfi til að starfrækja happdrætti. Þetta happdrætti háskólans hefur nú starfað í nær aldarfjórðung og orðið til mikils gagns og góðs. Fyrir ágóðann af happdrættinu skal samkv. lögunum reisa hús handa háskólanum, og hefur bæði háskólabyggingin sjálf og aðrar hyggingar á háskólalóðinni verið reistar fyrir þetta fé. Enn fremur hefur af þessum ágóða verið varið stórum fúlgum til lagfæringar á háskólalóðinni. En nú stendur fyrir dyrum fyrst og fremst bygging náttúrugripasafns, sem háskólinn hefur tekið að sér að reisa fyrir ágóða af happdrættinu. Ýmsar aðrar byggingarframkvæmdir standa fyrir dyrum, svo sem bygging fyrir læknadeildina, en nú er orðið fullþröngt um hana í háskólabyggingunni sjálfri, enda þörf á húsrúmi þar til annarra nota. Í lögunum var upphaflega ákveðið, hver hámarkstala hluta í happdrættinu skyldi vera. Þessi hámarkstala hefur verið hækkuð öðru hverju síðan, og nú síðast fyrir tveim árum var hún hækkuð upp í 40 þús. Háskóli Íslands hefur óskað eftir því, að þessi hámarkstala yrði enn hækkuð og upp í 55 þús., þannig að hann hefði heimild til útgáfu svo margra hluta, í von um, að þeir seljist að verulegu leyti. Þetta frv. er stjórnarfrv., flutt að tilmælum Háskóla Íslands, og fjhn. mælir einróma með því, að það verði samþykkt.



Herra forseti. Sjútvn. hefur að athuguðu því frv., sem hér er til umræðu, ákveðið að flytja lítils háttar brtt. við það. Er það í fyrsta lagi, að í stað orðanna „allt að 100 rúmlestum“ í 5. málsgr. komi: allt að 120 rúmlestum - og að samsvarandi breyting verði einnig gerð í 7. mgr., enn fremur, að í stað orðanna „í 36 mánuði“ í 6. mgr. komi: í 30 mánuði. - Efnislega er þessi hreyting á þá leið í fyrsta lagi, að hver, sem hefur lokið prófi samkvæmt þeim bráðabirgðaákvæðum, sem f frv. felast, fái skipstjórnarréttindi á allt að 120 rúmlesta skipum í stað 100, eins og upphaflega var gert ráð fyrir í frv. Þessi breyting er að nokkru leyti gerð samkv. tilmælum og ábendingu Landssambands ísl. útvegsmanna, sem sent var frv. til umsagnar. Lagði Landssambandið til í þessari umsögn, að réttindin, sem þessi námskeið veittu, sem hér eru ákvæði um, yrðu aukin upp í 150 lestir. Nefndin gat ekki í heild fallizt á þetta, og varð samkomulag um að miða réttindin við 120 lestir. Samkvæmt upplýsingum Fiskifélagsins er skipafjöldi á bilinu 30 rúmlestir til 100 rúmlestir 283 að tölu, á bilinu frá 100 til 120 eru 26 skip, en á bilinu frá 120 til 150 aðeins 7 skip, svo að hérna virðist ekki muna mjög miklu, þó að ekki sé gengið til fullnustu inn á sjónarmið Landssambandsins í þessu efni. Þetta er í raun og veru ekki heldur mikil efnisbreyting á frv. Það er næsta augljóst, að þau skip, sem hér er um að ræða, 100–120 lesta skip, stunda nákvæmlega sömu veiðar, róa á sömu mið, og því er næsta auðsætt, að það fylgir því ekki á nokkurn hátt meiri ábyrgð að fara með skipstjórn á þeim skipum heldur en þeim, sem eru allt að 100 tonnum. En að sjálfsögðu verður einhvers staðar að setja mörkin og hefur nefndin, eins og ég sagði, orðið sammála um að leggja til, að þau verði um 120 rúmlestir. Hin breytingin, sem nefndin leggur til, er á þá lund, að lágmarkssiglingatími háseta eftir 15 ára aldur verði lækkaður úr 36 mánuðum í 30 mánuði. Nefndinni höfðu borizt ábendingar um, að þessi tími væri óhæfilega langur, 36 mánuðir, og var í því sambandi bent á, að algengast væri eða a.m.k. mjög algengt, að menn stunduðu aðeins sjóinn á vetrarvertíðinni, eða í kringum sex mánuði á ári, og mundi þá ekki vera möguleiki á því fyrir menn, sem byrjuðu t.d. 17 ára gamlir, sem mun vera algengasti byrjunartími unglinga á sjónum, að öðlast skipstjórnarréttindi fyrr en í fyrsta lagi um 23 til 24 ára aldur og þætti óhæfilega hátt sett markið þar. Það varð samróma álit í nefndinni, að það bæri að stytta þennan tíma. Sumir hefðu ef til vill getað fallizt á, að hann yrði styttur eitthvað meira en þarna er gert ráð fyrir, en samkomulag varð um að stytta hann um sem svaraði einni vertíð, eða um sex mánuði. Þó að nefndin hafi ekki getað fallizt á það sjónarmið, sem kom fram í áliti eða umsögn stjórnar Farmanna- og fiskimannasambands Íslands, tel ég þó rétt að gera hv. þd. grein fyrir því, hvað þau samtök höfðu um þetta frv. að segja, en í stuttu máli var umsögnin á þá leið, að sambandið væri algerlega samþykkt frv. að öðru leyti en því, að það teldi algerlega óhæft, að öll próf í sambandi við námskeiðin yrðu ekki haldin við stýrimannaskólann. En eins og auðsætt er, þá er gert ráð fyrir því, að prófin verði haldin á þeim stöðum, þar sem námskeiðin eru. Þessu sjónarmiði til stuðnings bendir Farmannasambandið á, að á þeim f jórum stöðum, sem halda á námskeiðin, séu ekki tök á að kenna meðferð ýmissa siglingatækja og öryggistækja og þurfi því nemendurnir að dvelja um nokkurt skeið við stýrimannaskólann og ljúka prófi þaðan; enn fremur felst í þessu öryggi um það, að jafnar kröfur verði gerðar til allra, sem þessi námskeið sækja. Nefndin hefur ekki getað fallizt á þetta sjónarmið. Hún hefur aflað sér upplýsinga um, að þau tæki, sem þarna er aðallega átt við eða eingöngu, eru radartæki og miðunarstöðvar. En hún hafði einnig kynnt sér það, að meðferð þessara tækja er mjög einföld og auðlærð, og auk þess eru radartæki til í fiskiskipum á öllum þessum stöðum, og a.m.k. á einum staðnum, Akureyri, eru radartæki einnig í landi, svo að það virðist ekki ástæða til að hafa áhyggjur út af því, að nemendur á þessum námskeiðum gætu ekki kynnt sér meðferð þessara tækja. Hvað miðunarstöðvarnar áhrærir, var það einnig upplýst fyrir n., að verð miðunarstöðva, sem þarna þyrfti til kennslu, væri ekki nema milli 4 og 5 þús. kr., og virðist það ekki vera nein frágangssök, að þau tæki séu útveguð fyrir námskeiðin. Viðvíkjandi þriðju röksemdinni gegn því, að prófin verði haldin úti á landi, þeirri, að með því kynni að verða ósamræmi í þeim kröfum, sem gerðar eru til nemenda, þá er á það að benda, að í frv. er fyrirmæli um það, að öll námskeiðin séu á vegum stýrimannaskólans, og ætti það að vera full trygging fyrir því, að sömu kennsluaðferðir og sömu námsgreinar séu að öllu leyti lagðar til grundvallar því námi, sem þar fer fram, og þeim prófum, sem haldin eru að kennslu lokinni.