Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Gunnar Thoroddsen Ég vil leyfa mér að bera fram fyrirspurn til hæstv. forseta um það, hvernig á því stendur, að þingskrifarapróf hefir nú verið lagt niður. Um mörg undanfarin ár hafa slík próf verið haldin, keppendum gefnar einkunnir og þeir ráðnir til starfsins, sem bezt próf leystu af hendi. Nú virðist ráðningin að sumu leyti hafa farið fram af handahófi, því að ráðnir hafa verið nokkrir menn, sem hvorki hafa verið skrifarar áður né leyst af hendi þingskrifarapróf. Ég álít þetta miður farið, og leyfi mér því að spyrja hæstv. forseta, hvers vegna prófið hafi niður fallið, og jafnframt beina þeirri áskorun til hæstv. forseta, að það verði tekið upp aftur fyrir næsta þing.

Forseti (JBald): Út af fyrirspurn hv. 11. landsk. skal ég geta þess, að þetta var tekið til athugunar í þingbyrjun, en af því að eigi hafði verið gerður sá undirbúningur, sem þurfti, var tíminn of naumur til þess að koma prófinu á. Ég þori ekki að fullyrða, hvort forsetarnir allir eru sammála um þetta atriði, en áður en þingi lýkur mun koma fram till. um, að þetta próf verði tekið upp aftur.

Frsm. (Ingvar Pálmason) Allshn. hefir haft þetta mál til meðferðar, og eins og nál. ber með sér, sendi hún það landlækni til umsagnar, eftir að henni hafði borizt bréf frá Lyfsalafélagi Íslands og Lyffræðingafélagi Íslands. Landlæknir sendi síðan bréfið frá Lyfsalafélaginn til formanns rannsóknarstofu háskólans, og svarar hann aftur með bréfi, og eru þessi bréfaviðskipti öll prentuð upp í nál. Ég tel ekki ástæðu til að fara mörgum orðum um þær aðfinnslur, sem fram hafa komið við þetta frv., því ég tel þær allar hraktar með bréfi form. rannsóknarstofunnar. Og n. hefir í einu hljóði komizt að þeirri niðurstöðu að mæla með því, að frv. verði samþ. óbreytt. - Ég læt þetta svo nægja f. h. n., því ég geri ekki ráð fyrir, að frv. mæti mótspyrnu í hv. d.

Frsm. minni hl. (Garðar Þorsteinsson) [óyfirl.]: Það er miklu eðlilegra að ræða þetta mál á björtum degi heldur en á nóttu. En ég vildi gjarnan vísa til þeirrar ræðu, sem ég hélt hér í nótt um þetta mál. Af því að í þeirri ræðu var margt tekið fram, sem allir hv.þdm. hefðu helzt þurft að hlusta á, en hins vegar voru þá ýmsir hv.þm. farnir af fundi, þá skal ég eftir tilmælum hæstv. ráðh. endurtaka nokkuð af því nú, sem ég sagði þá. Eins og tekið hefir verið fram, eru brtt. fluttar af minni hl. allshn., og er þar um gagngerðar brtt. á frv. að ræða. Að efni til er breyt. í því fólgin, að minni hl. n. leggur til, að sérstök skrifstofa verði sett á stofn, sem nefnist vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins. Þessi till. er til orðin vegna þeirrar afstöðu, sem hæstv.atvmrh. og fleiri hv.þm. tóku til þess máls. Þeir studdu sem sé frv. um það, að ríkisstj. hefði meirihlutavald í sambandi við úthlutun atvinnubótavinnu. Þeir studdu þennan málstað sinn með því, að stj. þyrfti að hafa fullt vald yfir úthlutun þess fjár, sem ríkissjóður legði fram til atvinnubótavinnu. Ég vil nú ekki lesa það upp hér enn á ný, sem um þetta hefir verið sagt, en vil leyfa mér að vísa til fyrstu ræðu, sem hæstv.atvmrh. hélt um málið, og til ræðu hv. 2. þm. Árn., þar sem þeir færa rök fyrir sinni afstöðu til málsins með því að segja, að það sé rétt og sanngjarnt, að ríkissjóður ráði, á hvern hátt sé úthlutað þessu fé til atvinnubóta, sem nú er ákveðið í fjárl., að verði um ½ millj. kr. Ég vil vísa til ræðu, sem hv. 2. þm. Árn. hélt um málið nýlega. Þeir rökstyðja sína atkvgr. í málinu með því, að rétt sé, að ríkissjóður ráði, hvernig úthlutað er því fé, sem ríkið leggur fram til atvinnubóta. Bent hefir verið á, að á fjárl.frv. er nú áætluð ½ millj. til þessara hluta. En hitt er ekki síður sanngjarnt, að kaupstaðirnir ráði, hvernig ráðstafað er fé því, sem þeir leggja fram. Till. á þskj. 222 gengur í þá átt, að vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins hafi meirihl.vald til að ákveða úthlutun atvinnubótafjár, en jafnframt er kaupstöðunum heimilt að stofna ráðningarskrifstofur. 2. liður brtt. er upptalning á hlutverkum vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins. Flestir þessir undirliðir eru svipað orðaðir og í 2. gr. frv., sem samþ. var hér við 2. umr. Við höfum gert það að till. okkar, að Alþýðusambandið tilnefni einn mann, atvinnurekendur annan, en atvmrh. þann þriðja, er skal vera formaður. Jafnmargir varamenn skulu tilnefndir á sama hátt. Með þessu er það tryggt, að atvmrh. geti ráðið oddamanninum. Allur kostnaður við vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins á að greiðast úr ríkissjóði, og er það sanngjarnt, þar sem til skrifstofunnar er aðeins stofnað með tilliti til fjár, er ríkið leggur af mörkum. Þá er 7. brtt. Þar stendur, að kaupstöðum skuli heimilt að stofna sérstakar ráðningaskrifstofur. Er tekið fram hlutverk þeirra: Þær eiga að veita verkamönnum og atvinnurekendum milligöngu um vinnusölu og vinnukaup, miðla vinnu milli bæjarbúa, úthluta vinnu, sem kostuð er af bæjarsjóðum, svo og annari vinnu, er skrifstofunni kann að vera falið að úthluta, framkvæma atvinnuleysisskráningar. Þetta verða nú bæjarsjóðir að sjá um, því að gert er ráð fyrir, að allur kostnaður við ráðningarskrifstofurnar í kaupstöðum sé greiddur úr bæjarsjóðum. Af þeim 3 mönnum, sem eiga að vera í stj. ráðningarskrifstofunnar, skal einn útnefndur af bæjarstj., og er hann formaður, annar af verkalýðsfél. innan Alþýðusambandsins eða fulltrúaráði þess og hinn þriðji af atvinnurekendum. Með því er tryggt, að meiri hl. vald bæjarstj. ráði oddamanni. Stj. skrifstofunnar hefir vald til að ráða forstöðumann skrifstofunnar, svo og aðstoðarmenn, ef þurfa þykir. Þessar skrifstofur standa undir vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins, en hafa þó ákveðið starfsvið. Viðkomandi bæjarstj. hefir fullan íhlutunarrétt um stj. skrifstofunnar, þar sem hún skipar oddamanninn. Ég tel Alþ. geta fellt sig við þessar brtt. Með vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins er ríkisstj. tryggður íhlutunarréttur um útbýtingu atvinnubótafjár. Í ræðum sínum við 1. og 2. umr. málsins færði hæstv.atvmrh. þau rök fyrir framkomu frv., að sanngjarnt væri, að ríkissjóður hefði íhlutunarvald um úthlutun atvinnubótafjár. Með þessum brtt. er þetta tryggt, en þó gætt réttar viðkomandi bæjarstjórna, sem samkv. lýðræðisreglum eiga að hafa vald yfir úthlutun þess fjár, er þær láta af hendi. Þessar till. eru fram komnar til að leysa málið með sanngirni og leiða það út úr þeim ógöngum, sem ríkisstj. og allshn. hafa leitt það í. Hæstv. stj. og hv.n. vita, að ef ganga á áfram þá leið, að hér sé sett upp skrifstofa, er taki sér það meirihl.vald, sem bæjarstj. ber að réttu lagi, þá eru þegar komin illindi í málið, og skrifstofan nær ekki tilgangi sínum. Vona ég því, að hæstv.atvmrh. taki fullt tillit til þessara till. og samþ. þær, í samræmi við þau orð, sem hann hefir áður viðhaft.

Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson) [óyfirl.]: Ég óttast, að hv. 8. landsk. verði fyrir vonbrigðum í sambandi við brtt. þær, sem hann og hv.þm. Snæf. bera fram á þskj. 222. Ég álít þær ekki til bóta. Furða ég mig á því, að þeir, sem talað hafa um þann mikla kostnað, sem skellt væri á bæjarfél. með frv. mínu, skuli nú leggja til, að stofnaðar verði aðrar skrifstofur með sama verkahring. Vil ég í þessu sambandi minna á, hvernig nú er komið í Rvík. Bæjarstj. hefir sérstaka skrifstofu til að úthluta atvinnubótavinnu. Í öðru lagi heldur hún uppi ráðningarskrifstofu, sem ég held ekki, að sé til mikils gagns. Í þriðja lagi halda verkalýðsfél. uppi vinnumiðlunarskrifstofu í bænum. Þetta ástand er mjög óheppilegt. Ég óttast, að með því að samþ. þessar brtt., væri að ýmsu leyti stefnt í sömu átt. Það er ekki rétt, sem hv. 8. landsk. sagði um brtt., að vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins ætti samkv. þeim að úthluta atvinnubótavinnunni. Í 1. undirlið 2. gr.till. hans segir: „Hlutverk vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins skal vera: 1) Að gera till. til ráðningarskrifstofa kaupstaðanna um fyrirkomulag og úthlutun atvinnubótavinnu eða annarar vinnu, sem kostuð er af ríkissjóði.

Ef hæstv. ráðh. vill lesa 3. lið 7. brtt., sér hann þetta skýrar

. Já; þar segir svo: „Hlutverk hennar (ráðningarskrifstofunnar) skal vera: ... B. Að úthluta vinnu þeirri, sem kostuð er af bæjarsjóðum, svo og annari vinnu, er skrifstofunni kann að verða falið að úthluta, sbr. 2. gr., 1. lið. Ég fæ nú ekki betur séð en að þarna geti orðið um árekstur að ræða milli ríkis og kaupstaða, eftir orðum sjálfstæðismanna. Ef vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins gerir till. til ráðningarskrifstofu einhvers kaupstaðar, en hún fer ekki eftir, þá er þegar sköpuð misklíð. Ef hinsvegar ráðningarskrifstofan fer eftir till. vinnumiðlunarskrifstofunnar, þá er hún þar með gerð óþörf. Get ég því ekki mælt með þessum brtt.

Frsm. meiri hl. (Stefán Jóh. Stefánsson) Við 1. umr. málsins var efni frv. rætt ýtarlega. Kom þá fram skoðun, sem leiddi til nokkurra rökræðna um málið. Ég sé ekki ástæðu til að endurtaka þær umr. af hálfu meiri hl. allshn. En meiri hl. leggur á móti því, að brtt. minni hl. verði samþ. Meiri hl. telur tvískiptingu vinnumiðlunarinnar óhagkvæma leið. Leggur hann því til, að frv. verði samþ. óbreytt. Að öðru leyti vísa ég til ræðu hæstv.atvmrh.

Thor Thors Mér þykir hæstv.atvmrh. og hv. 1. landsk. vilja afgreiða þessa miðlunartill. okkar hv. 8. landsk. nokkuð fljótt. Fannst mér það nærri því koma fram í ræðu hæstv. ráðh., að hann hefði ekki gefið sér tíma til að lesa till. yfir eins og heimta verður af honum, þar sem hann bar þetta mál fram sem stjórnarfrv. Áður en ég vík að þeim veigalitlu andmælum, sem fram komu hjá tveim síðustu ræðumönnum, vil ég taka það fram, að till. okkar er fram komnar í þeim tilgangi að leysa á friðsamlegan hátt þann mikla ágreining, sem orðið hefir um þetta mál. Sá ágreiningur er fyrst og fremst kominn upp vegna þess, að minni hl. þingd. felur, að með frv. hæstv.atvmrh. sé gengið á rétt meiri hl. bæjarstj. til að skipa sínum málum, eins og þær óska sjálfar. Við teljum, að þetta frv. hæstv.atvmrh. sé fram borið til að taka þennan rétt af meiri hl. bæjarstj. Rvíkur. Að öðru leyti höfum við ekki mjög margt við efni frv. að athuga. Við getum fallizt á, að sú heimild, sem veitt er atvmrh. fyrir hönd ríkisins, og bæjarstj. fyrir hönd bæjarfélaganna, sé réttmæt. En við teljum, að gera verði greinarmun á því, hvert sé verksvið ríkis og hvert bæjarstj. Því leggjum við til, að stj. sé tryggð heimild til að stofna vinnumiðlunarskrifstofu, er úthluti þeirri vinnu, er ríkið leggur fram fé til. En í öðru lagi viljum við, að bæjarstj. sé heimilt að stofna ráðningaskrifstofur bæjarfél. þar sem þörf er á. Sé ég ekki betur en að þetta sé sanngjörn till. Veit ég, að hv. dm. viðurkenna það, ef þeir líta á málið með óhlutdrægni. Hvað er eðlilegra en að bæjarstj. ráði sínum málum, eins og ríkið á að ráða sínum? Ég hefi því gert mér von um, að þessar till. muni fá góðar undirtektir hér í d., og ég geri mér enn vonir um það, því að andmæli þau, sem fram hafa komið, eru eingöngu frá sósíalistum. Ýmsir hv. dm., sem á málið geta litið með sanngirni, geta fallizt á, að hér sé stefnt í rétta átt. Mér komu undarlega fyrir sjónir orð hæstv. ráðh. áðan, þar sem hann sagðist ekki skilja það, út frá andstöðu okkar gegn frv. við 1. umr., að nú ætti að fara að dengja þessum ráðningarskrifstofum á, að bæjarstj. fornspurðum. En í till. er einmitt séð fyrir því, að skrifstofurnar verði ekki stofnaðar að bæjarstj. fornspurðum. Í 7. brtt. segir: „Í hverjum kaupstað landsins skal bæjarstj. heimilt að stofna ráðningarskrifstofu“. Hér á því ekki að þvinga neina bæjarstj. út í kostnað, að henni fornspurðri. Hæstv. ráðh. veit, að okkar andstaða gegn frv. var aðallega af því sprottin, að með frv. hans er ætlazt til, að ríkið seilist inn á þau verksvið, sem heyra undir bæjarstj. eða sveitarstj. Með till.hv. 8. landsk. og mín er þessi agnúi afnuminn, án þess að málið bíði tjón við. Ég vek athygli á því, að í stað þess, að í frv. er gert ráð fyrir því, að ríkið greiði nokkurn hluta af kostnaði við þessa skrifstofur bæjarfél., ætlast brtt. til, að bæjarstj. greiði allan kostnað þeirra. Ég er ekki hræddur við þann árekstur, sem hæstv. ráðh. talaði um, að verða myndi milli vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins og ráðningarskrifstofa bæjanna. Hvor aðilinn hefir sitt valdsvið, svo að ástæðan til misklíðar er engin. Hv. 1. landsk. sló því fram órökstuddu f. h. meiri hl. allshn., að þessi tvískipting væri óhagstæð. Vona ég, að menn sjái, að þar sem hér er um tvíþætt starf að ræða, er full ástæða til, að það sé unnið í tvennu lagi. Ég held, að ef sósíalistar halda uppi mikilli andstöðu gegn þessum till., þá sé bersýnilegt, að það er ekki af umhyggju fyrir málinu, heldur vaki fyrir þeim að hrifsa undir ríkið það vald, sem bæjarstj. Rvíkur hefir rétt til að hafa og á að hafa.

Bjarni Bjarnason Hv. 8. landsk. las upp ummæli mín við 1. umr. þessa máls. Ég vildi þá undirstrika, að vald atvmrh. gagnvart atvinnubótafénu væri sem bezt tryggt. Ég tel, að þessi tilgangur náist með ákvæði 1. gr. frv. Ég vil undirstrika það, að ég tek ekki tillit til þess, hverjir skipa stj. núna. Við vitum, hver er atvmrh. nú og líka, hvernig bæjarstj. Rvíkur er skipuð. En hver getur dæmt um það, hvernig þetta verður í framtíðinni? Sennilega koma upp nokkrar vinnumiðlunarskrifstofur á næstu árum. En hver þá verður atvmrh., er alveg óvíst. En því hefir verið blandað í málið, hvernig þessu er háttað núna. Brtt. á þskj. 222 er eftir minni hyggju óþörf. Frv. tryggir það, sem ég vil, að sé tryggt. Ég mun því ekki fylgja brtt., en halda mér við frv. - Hv. þm. Snæf. sagði, að frv. tæki af bæjarstj. ákvörðunarrétt þeirra. En ef nú ákvörðun bæjarstj. er í samræmi við ákvörðun atvmrh., þá er ekki hægt að segja, að þessi réttur sé tekinn af bæjarstj. Það er barnaskapur að líta svona á málið. Ég vildi taka þetta fram til að sýna, að tilgangur frv. er tryggur í því sjálfu. Brtt. er aðeins togstreita um aukaatriði.

Frsm. minni hl. (Garðar Þorsteinsson) [óyfirl.]: Hæstv. atvmrh. sagði, að ég myndi verða fyrir vonbrigðum um afstöðu hans til brtt. Ég verð að játa þá skoðun mína, að ég áleit, að hæstv.atvmrh. kynni að fara batnandi. En það er auðvitað varla von á því á svo skömmum tíma, sem liðinn er frá 2. umr. Ég verð því að kannast við, að ég hefi verið of bjartsýnn um afstöðu hans til þessa máls. Hann má því ekki skoða þessi ummæli mín sem ofmikið traust. Ég tek undir það með hv. 2. þm. Árn., að það er vonandi, að hann sitji ekki um alla eilífð í ráðherrastóli. Hæstv. atvmrh. sagði, að ég horfði ekki í kostnaðaraukann, sem till. myndi hafa í för með sér, ef hún yrði samþ. Í frv. stj. er gert ráð fyrir 5 manna stj., en eftir till. okkar 6 manna stj. En þess ber að gæta, að ef stj. ætlar með meirihl.valdi sínu að þvinga þessi l. í gegn, þá hefir það þá afleiðingu, að sumir kaupstaðirnir munu setja á stofn sínar eigin ráðningaskrifstofur. Kostnaðurinn verður því engu minni, þó frv. verði samþ. Þess er líka að gæta, að eins og þetta er hugsað, þá verður, þó að það sé ekki nema 3 manna stj., einhver ákveðinn maður að vera fyrir þessu, og verður aðalgreiðslan til hans. En ef brtt. er samþ., þá hlýtur að verða minna starf á vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins og þar af leiðandi minni kostnaður. Tal hæstv. ráðh. um kostnaðarauka, ef till, verður samþ., er einungis út í loftið og sagt til þess að vekja tortryggni gagnvart till. Hæstv. atvmrh. sagðist vera kominn að 7. lið, þegar ég minnti hann á þann lið áðan. En ég er hræddur um, að hann hafi ekki athugað hann vel. Það verður a. m. k. ekki séð af ræðu hans. Ef hann hefði gert það, þá hefði honum orðið ljóst, að samkv. 7. gr.brtt. 3. tölul. er ráðningaskrifstofum kaupstaðanna ætlað að úthluta vinnu, sem þeim er falið af vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins. Þar stendur svo: „Að úthluta vinnu þeirri, sem kostuð er af bæjarsjóðum, svo og annari vinnu, er skrifstofunni kann að verða falið að úthluta, sbr. 2. gr., 1. lið“. Vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins gerir till. um úthlutun atvinnubótavinnunnar, sem kostuð er af ríkissjóði. En ef þetta er í vegi fyrir því, að hæstv.atvmrh. sé fylgjandi till., þá má breyta orðalaginu þannig, að ráðningaskrifstofum kaupstaðanna sé skylt að fara eftir till. vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins. Hæstv. atvmrh. hlýtur að vera ljóst, að ef ein af ráðningarskrifum kaupstaðanna vill ekki fara eftir till. vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins, þá er það hægur vandi fyrir ríkisstj. að draga að sér hendina um útborgun atvinnubótafjárins. Ráðh. hefir það alveg í hendi sinni, að neita að borga út atvinnubótaféð, ef ekki er farið eftir till. vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins. Ég er sannfærður um, að núv. hæstv.atvmrh. myndi ekki hika við að beita því valdi. Með orðalagi 7. gr. er stj. alveg tryggður réttur til íhlutunar um atvinnubótavinnu, sem unnin er fyrir fé ríkissjóðs. Ríkisstj. getur neitað að borga féð, ef ekki er farið eftir hennar till. Þarna getur ekki orðið neitt árekstrarefni. En ef það yrði, þá hlyti ríkisstj. að sigra, því að hennar er féð og ríkisstj. ræður, hvort greitt er eða ekki. Svo má í áframhaldi af þessu minna á, að það er óeðlilegt, að vinnumiðlunarskrifstofan hafi ein, eins og gert er ráð fyrir í frv., rétt til að úthluta fé, sem bæjarstj. leggja fram. Ég veit, að hæstv. ráðh. getur ekki svarað því játandi, en ef hann gerir það, þá gerir hann það gegn rödd samvizku sinnar. Hann getur ekki haldið því fram, að það sé sanngjarnt, að vinnumiðlunarskrifstofan hafi endanlegt vald um það, hvernig fé, sem bæjarstj. leggja fram, er úthlutað. Í þessu efni getur auðvitað orðið árekstur milli skrifstofunnar og bæjarstj. hinsvegar. Og áreksturinn getur eins orðið, ef frv. verður samþ. óbreytt. Árekstur verður einungis, ef vinnumiðlunarskrifstofan vill fara að sletta sér fram í úthlutun þess fjár, sem bæjarstj. ber að úthluta. Hæstv. ráðh. getur ekki gengið framhjá fyrri afstöðu sinni til þessa máls. Hann færði áður þau aðalrök fyrir málinu, að vinnumiðlunarskrifstofan ætti að sjá um úthlutun atvinnubóta og tryggja það, að ekki sé gengið á hluta ríkisins. En þessi rök duga ekki, þegar þessi nýja till. kemur fram. Minni hl. n. segir, að vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins eigi að úthluta því fé, sem ríkið leggur fram, en bæjarstj. því, sem þær leggja fram. Það er leiðinlegt, að hv. 2. þm. Árn. skuli ganga frá orðum sínum við 2. umr. þessa máls. Þá sagði hann, að það væri rétt, að ríkisstj. úthlutaði því atvinnubótafé, sem ríkið legði fram. Þá sagði hann líka, að það væri ekki rétt, að hún úthlutaði því fé, sem bæjarsjóðir legðu fram. Hann sagðist hugsa um framtíðina, en ekki það, hver sé ráðh. nú. En hann ætti að skoða þetta mál í því ljósi, að þetta frv. er einungis komið fram vegna núv. ástands, að Sjálfstæðisflokkurinn hefir meirihl.vald í bæjarstj. Hvorki hv. 2. þm. Árn. né hv.þm. jafnaðarmanna vilja taka tillit til þess, sem verða kann, að þessi stj. fari frá og sjálfstæðismenn taki við. Sjálfstæðismenn myndu aldrei hafa komið fram með svona frv. þó þeir hefðu haft meiri hl. í þinginu, því að sjálfstæðismenn berjast fyrir því að varðveita rétt bæjarstj. Það eru því sjálfstæðismenn, sem hugsa meira heldur en um líðandi stund. Þeir vilja ekki samþ. þetta frv. í þeirri von, að þeir nái völdum. - Hæstv. ráðh. sagði, að andspyrna Sjálfstæðisflokksins í þessu máli bæri vott um litla trú á málstað flokksins. En sannleikurinn er sá, að sjálfstæðismenn hafa enga löngun til að ná valdi yfir því, sem samkv. öllum lýðræðisreglum á að hvíla hjá öðrum. En hæstv. ráðh. óttast, að hans flokki hraki, þar sem hann leggur svona mikla áherzlu á að ná valdi yfir ráðningarskrifstofu Rvíkur. Af því að hann veit, að jafnaðarmenn ná ekki meiri hl. í Rvík, þá vill hann með valdboði tryggja þeim þennan rétt. Afstaða sjálfstæðismanna er sannarlega ekki vottur þess, að þeir trúi ekki á málstað sinn. Sjálfstæðisflokkurinn tekur tillit til þess, sem verða kann. Hann veit, að það geta orðið ráðherraskipti. En hann vill ekki, að ríkisstj., af hvaða flokki, sem hún kann að vera, hafi íhlutunarrétt, þar sem meiri hl. bæjarstj. á að ráða. Einu rökin fyrir frv. eru þau, að stj. eigi að hafa íhlutunarrétt um það fé, sem ríkið leggur fram. Við bjóðumst til þess að samþ., að sérstök skrifstofa verði stofnuð til að sjá um það. En ef hv.þm. vilja ekki ganga inn á það, þá hafa þeir viðurkennt, að tilgangur frv. stj. sé sá, að tryggja stj. það vald, sem á að vera hjá bæjarstj.

Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson) [óyfirl.]: Ég skal ekki ræða hér um innræti Sjálfstæðisflokksins eða líkurnar fyrir því, að hann nái meiri hl. við næstu almennar þingkosningar, því það kemur málinu ekki við. Hv. þm. Snæf. sagði, að ég hefði hraðlesið brtt. hans og hv. 8. landsk. En ég býst við, að þetta eigi betur við hann sjálfan. Hann sagði, að með brtt. á þskj. 222 væri ætlazt til þess, að vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins úthlutaði þeirri vinnu, sem ríkið leggur fram styrk til. En þetta er rangt. Í till. stendur, að vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins eigi að gera till. til ráðningaskrifstofu kaupstaðanna um fyrirkomulagið á úthlutun atvinnubótavinnu þeirrar, sem ríkið leggur fé til. Hennar vald er aðeins að gera till. Það dugir ekki að vefja þetta í málskrúði, því þetta er greinilega orðað í brtt., og án efa gert með fullri athugun. Ég vil benda á, að í 7. gr.brtt. 3. tölul. segir „að ráðningarskrifstofur kaupstaðanna eigi að sjá um úthlutun þeirrar vinnu, sem kostuð er af bæjarsjóðum, svo og annari vinnu, sem þeim kann að vera falið að úthluta sbr. 2. gr., 1. tölul.“. Og þ. á m. er sú vinna, sem vinnumiðlunarskrifstofa ríkisins gerir till. um. En því fer fjarri, að ráðningarskrifstofum kaupstaðanna sé skylt að fara eftir þeim till. Eins og ég sagði áður, þá er alveg óþarft að hafa tvo aðila. Hv. 8. landsk. vék að því, að þetta væri ekki kostnaðarauki. En það er misskilningur hjá honum, ef hann heldur, að tvær skrifstofur kosti ekki meira en ein. Það þarf þá bæði meira starfsfólk og meira húsnæði, svo að kostnaðurinn hlýtur að verða meiri. En þetta er auðvitað ekki aðalatriðið, heldur hitt, að það eru engar líkur til þess, að tvær skrifstofur geri meira gagn heldur en ein. Að með frv. sé framið lýðræðisbrot, hefir verið marghrakið, og ég nenni því ekki að endurtaka það hér. Ég þarf svo ekki að taka fleira fram í sambandi við þetta mál.

Ásgeir Ásgeirsson Ég mun við þessa umræðu greiða atkv. með till. þeim, sem bornar eru fram af hv.þm. Snæf. og hv. 8. landsk., því þær fara mestmegnis í sömu átt og byggjast á sömu rökum og till. þær, sem ég bar fram við 2. umr. þessa máls, þó að vísu sé bætt allmiklu við. Ég vil geta þess, að mér kom í hug það fyrirkomulag, að hafa eina aðal- eða yfirskrifstofu, en fannst það of viðamikið og tók því það ráð, að gera till. um að fela þessa yfirstj. einum fulltrúa í atvmrn. En þar sem ég tel, að þessar till. séu líklegar til að verða vinsælli og koma að meira gagni en frv. óbreytt, vil ég ljá þeim lið mitt, og verði ekki þessi breyt. samþ., tel ég, að l. þessi verði í ósamræmi við meiri hl. bæjastj.

Frsm. minni hl. (Garðar Þorsteinsson) [óyfirl.]: Ég veit, að hæstv. ráðh. fyrirgefur mér, þó ég hafi lagt fyrir hann gildru, og sannleikurinn er sá, að ég gerði það til að komast að því, hvort hann hefði lesið brtt. Gildran var fólgin í því, að ég spurði hann, hvort kostaði meira ein skrifstofa eða tvær. Ég orðaði þetta á þann hátt, að gera samanburð á, hver kostnaður yrði af 1 skrifstofu með 5 manna stj. eða 2 skrifstofum með 6 manna. Þegar athugað er frv., sést, að hæstv. ráðh. hefir gert ráð fyrir 5 manna stj. í hverjum kaupstað eða hverri skrifstofu. Nú eru 8 kaupstaðir á landinu, 8X5 er sama sem 40 menn í atvinnu við stj. þessara stofnana, en ef till. okkar hv.þm. Snæf., sem er samhlj. till.hv.þm. V.-Ísf., yrði samþ., þá sitja í stjórnum bæjarskrifstofanna 3X8, eða 24 menn + 3 menn í stj. vinnumiðlunarskrifstofu ríkisins = 27 menn alls. Eftir okkar till. mætti því spara kaup handa 13 manns. Eftir till. okkar ætti ríkið ekki að greiða kaup nema 3 mönnum, en eftir frv. 1/3 af 40 mönnum = 131/3 manni. Alveg sama er útkoman með tilliti til kostnaðar bæjarfél. Eftir okkar till. koma laun 3 manna í stað launa 2/3 af 5 mönnum samkv. frv., sem gerir 3 og 1/3 mann. Ég hafði gaman af að leggja þessa snöru fyrir þennan hæstv. ráðh., og hann hangir nú fastur í snörunni, því hann hefir sannað með ræðu sinni, að hann hefir ekki lesið brtt., eins og hv.þm. Snæf. hélt fram, því annars hefði hann hlotið að sjá, að það er minni kostnaður að greiða laun til 27 manna heldur en til 40 manna.

Atvmrh. (Haraldur Guðmundsson) [óyfirl.]: Ég er nú hræddur um, að hv.þm. hafi verið of góður með sig og þótzt of klókur að leggja snörur. Þetta minnir mig á orðtæki eða gamlan málshátt er hljóðar svo „sér grefur gröf þá öðrum grefur“. Hann hefir grafið sjálfum sér gröfina, hefir flækt sjálfan sig, því hann gat enga upphæð nefnt.

Þetta var gildran

. Hann hefir flækt sjálfan sig í þeirri gildru, hv.þm., því eins og hv.þm. Snæf. játaði viðvíkjandi kostnaðinum, er munurinn ekki verulegur, því hann verður hærri á öðrum liðum. Hugleiðingar hans um kostnað við 40 starfsmenn eru því alveg út í bláinn. Annars var það ekki ræða þessa hv.þm., sem gaf mér tilefni til að segja nokkur orð, heldur hv.þm. V.-Ísf. Hann taldi sig geta fallizt á þessar brtt. Þær væru í betra samræmi við sjálfsákvörðunarrétt bæjanna og venjuna um nefndaskipun. Ég er nú hræddur um, að þetta sé á misskilningi byggt. Ég veit ekki betur en að fjöldi n. sé skipaður eftir sömu grundvallarreglum og þessi n. á að vera skipuð. Ég veit ekki betur en að t. d. skólan. séu skipaðar á þann hátt, að ráðh. tilnefnir oddamanninn. Ég veit ekki betur en að fjmrh. skipi oddamann í skattan., m. a. s. hér í bænum er oddamaður niðurjöfnunarn. skattstjórinn, skipaður af ráðh. Ég veit ekki betur en að hér í þinginu núna séu tvö frv., þar sem gert er ráð fyrir fastanefndum, og að viðkomandi ráðh. skipi oddamann í þeim báðum, - það eru l. um afurðasöluna, kjöt og mjólk -, og að öðru leyti eftir till. bæjarstjórnar, og ég hefi ekki heyrt þessu mótmælt eða heyrt neinn tala um ranglæti í þessum efnum, en nú fyllast þessir menn heilagri vandlætingu í þessum efnum, bara af því þeim þykir ráð þeirra skert um of í svipinn.

Ásgeir Ásgeirsson Hæstv. ráðh. benti á nokkrar n., sem ráðh. skipar oddamann í. Þetta er alveg rétt, þær eru til, en það er bara sá galli á, að þær n. hafa sitt ákveðna verkefni, t. d. skólanefnd. Hennar verksvið er afmarkað, en hún getur ekki lagt á neinar kvaðir. Þessar n. hafa ekki vald til að leggja sérstök gjöld á menn. Þetta gerir muninn, því hér er stjórnarnefnd, sem hefir vald til þeirra hluta.

Á 26. fundi í Ed., 31. okt., var frv. tekið til 3. umr. Enginn tók til máls.

Flm. (Jónas Guðmundsson) Þetta frv. er ákaflega smávægilegt, og vænti ég þess, að það þurfi ekki að tefja tímann til muna. Eins og menn vita, hafa allir greitt landshlut af þeim fiski, sem dreginn hefir verið á land annars manns. En síðan farið var að nota herpi- og snurpinætur, hefir þetta orðið dálítið efamál um landshlutinn og oft risið ágreiningur um, því nótin er ekki dregin á land. Er því æskilegt að fá þessu breytt. Ég vildi aðeins taka það fram, að frv. þetta er flutt fyrir eindregin tilmæli fiskiþingsins og flestra þeirra fiskimanna, sem hlut eiga að máli, til þess að fyrirbyggja þrætur, togstreitu eða málaferli síðar út af landshlut. Ég tel ekki þurfa langa framsögu um þetta frv. Býst ég við, að öllum, sem til þekkja, sé þetta mál ljóst, og menn séu sammála um þessar breyt. Vildi ég svo mælast til þess, að frv. verði vísað til 2. umr., að þessari umr. lokinni, og til sjútvn.

1) HV: Vegna þess að ekkert ákvæði er í frv. um það, að matsstjóri geti ekki sinnt öðru starfi, þá greiði ég ekki atkv.

Flm. (Páll Þorbjörnsson) Frv. þetta, sem hér er á þskj. 204, er flutt fyrir tilmæli vélstjóra, útgerðarmanna, skipstjóra og háseta á mótorskipum í öllum stærstu útgerðarplássum þessa lands. Í grg. er skýrt frá því, hvers vegna frv. er flutt, og vænti ég þess, að ekki verði miklar umr. nú við þessa 1. umr. Óska ég eftir því, að málinu verði vísað til 2. umr. og sjútvn.