Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. Þetta er flutt samkv. ósk hæstv. landbrh. og flutt af landbn., sem hefur þó óbundnar hendur til að flytja brtt. við það eða fylgja þeim brtt., sem fram kunna að koma. Um málið sjálft er það að segja, að lengi hefur verið á döfinni að tryggja búpening, en það hefur aðallega strandað á tvennu. Í fyrsta lagi hefur það strandað á því, að mönnum hefur ekki þótt vert að leggja út í tryggingar, meðan sú hætta vofði yfir, að búpeningur félli af fóðurskorti, og í öðru lagi hefur það strandað á því, að talin hafa verið vandkvæði á að fá vottorð frá dýralækni um, að veikin, sem varð grip að bana, hafi ekki stafað af vanhirðu eiganda. Þrátt fyrir þetta hafa einstaka hreppsfélög fyrir löngu tekið upp tryggingu á nautgripum hjá sér, t.d. Vestmannaeyjar. Kelduhverfi o.fl. Árið 1943 voru hér á Alþ. samþ. heimildarlög um tryggingu búfjár, og náði sú trygging fyrst og fremst til kynbótaskepna, þ.e.a.s. kynbótanauta, hesta og hrúta. þá vildu sumir taka upp víðtækari tryggingu, og varð það úr og sett í lögin hóptrygging, t.d. fyrir snjóflóðum, flæði og fleiri vanhöldum. Eftir heimildarl. 1943 átti að setja reglugerð um framkvæmd laganna. Um þetta leyti í fyrra innti ég eftir, hvað setningu reglugerðarinnar liði, en komst að því, að hún hafði ekki verið sett. Brunabótafélag Íslands átti að hafa þetta með höndum, og ríkisstj. fól því, eftir að ég hafði minnt á það, að setja reglugerð um málið. Uppkast þess var sent Brunabótafélagi Íslands í fyrra, og var í henni, að enga skepnu mætti tryggja hærra en fyrir tvöfalt skattmat. Á síðustu árum hefur verðlag kynbótaskepna mjög hækkað og er nú margfalt, kannske allt að tifalt skattmat. Nú hlýtur öllum að vera ljóst, að skepnur, sem keyptar eru svo dýru verði, sé fullkomlega réttmætt að tryggja hærra verði en tvöföldu skattmati. Nú hefur komið fram sérstaklega góður nautgripastofn, sem kenndur er við Kluftir í Hrunamannahreppi. Hvort tveggja er, að kýr af þessum stofni mjólka betur en almennt gerist og að fitumagn mjólkurinnar er hátt. Undan nauti, sem heitir Máni, eru til 82 kýr, allar hámylkar, og einnig hefur fitumagnið reynzt hátt, - eða yfir 4% að meðaltali úr þeim öllum. Nú er farið að bjóða mjög hátt í gripi af þessu kyni, þar eð það hefur sýnt sig að vera sérlega vænt. T.d. er búið að bjóða 4000 kr. í óborinn kálf af þessu kyni, og sýnir það, hversu vel menn kunna að meta góða gripi og hversu mjög það borgar sig að eiga þá. Menn geta af þessu séð í hendi sér, að sjálfsagt er að tryggja svo góða gripi og meira að segja sjálfsagt að tryggja þá háu verði. Nú er það svo, að þeim mun hærra sem gripurinn er virtur, þeim mun hærra iðgjald verður að borga af honum. Þess vegna höfum við lagt til í þessu frv., að eigandi kynbótagripa megi vátryggja þá fyrir það verð, sem hann ákveður. En þyki stjórn Brunabótafélagsins vátryggingarupphæðin grunsamlega há - gripurinn kannske kominn á fallandi fót og virðingarverðið ákveðið mjög hátt til þess að fá mikla peninga útborgaða, þegar hann hrekkur upp af -, er gert ráð fyrir, að hún geti leitað til ráðunauts Búnaðarfélags Íslands í viðkomandi búfjárgrein, sem þekkir ætt gripsins, og hann þekkir ættir allra þessara gripa, sem hér koma til greina. Verði ákvörðun hans látin ráða, ef ágreiningur verður milli eiganda og félagsins. Þó að landbn. hafi ekki farið gegnum þetta frv., tekið afstöðu til þess, er það mín skoðun - og tala ég þar ekki fyrir hönd n. -, að þessi breyt. á l. sé alveg sjálfsögð, og ég hygg. að fyrr en hún er komin á, komi búfjártryggingar tæpast til framkvæmda. - Sé ég svo ekki ástæðu til að orðlengja þetta meir.

Flm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti. Þegar ég í byrjun þessa þings sezt undir umr. hér í d., vil ég byrja á því að flytja hér brtt., sem ég flutti á áliðnu þingi í fyrra, en þá þótti hv. dm. ógerningur að flytja málið á milli, án þess þó að þeir færðu nokkur rök fyrir þeim mótbárum, önnur en þau, að áliðið væri þings. Ég vil nú leyfa mér að koma með brtt. aftur ásamt tveim brtt. frá meðflm. mínum. Ég hygg, að allar brtt. miði til bóta, en sumar þeirra miða að því, að staðir séu ekki uppnefndir, heldur nefndir sínum eigin nöfnum, nöfnum, sem þeir eru skírðir í lögunum. Ég skal ekki fara út í hverja einstaka brtt. hér, því að það er gert í grg., en ég vil geta þess. að frá flestum þeim, sem hér eiga hlut að máli, hef ég gögn í höndunum, sem mæla með þessum brtt. Og þrátt fyrir það, að hæstv. Alþ. hefur ekki séð ástæðu til að hafa þessa vegi á vegalögum, þá hefur hæstv. ríkisstj. á síðastliðnu sumri látið leggja einn þessara vega fyrir ríkisfé, og sýnir það ljóslega, hversu sjálfsagt það var álitið að leggja þennan veg. Vegurinn um Hegranesið var einnig lagður fyrir lánsfé í sumar fyrir atbeina ríkisstj. Svo sjálfsagt þótti það einnig. Það stafar kannske af ókunnugleika hv. þm., að þeir hafa ekki viljað samþykkja þetta, a. m. k. virðist mér, að svo hljóti að vera. T. d. skulum við taka veginn, sem vegal. gera ráð fyrir, að endi í Árnesi. Brtt. miðar að því, að vegur þessi sé lengdur um ca. 5–6 km og látinn enda í Ingólfsfirði, en þar er nú komin síldarverksmiðja, og er þar að rísa upp þorp, sem vitanlega á að tengja við akvegasamband landsins. Allir hljóta að sjá, hversu nauðsynlegt og sjálfsagt þetta er. Svipað má segja um ýmsar hinar brtt. Þær eru allar svo sjálfsagðar, að ekki er hægt með nokkurri sanngirni að mæla á móti þeim. nema ef vera kynni veginum um Hvítársíðuna, en í brtt. geri ég ráð fyrir, að hann nái af Kleifavegi um Hvítársíðu að Fljótstungu. Hv. 1. þm. Reykv. fannst ástæða til þess í fyrra að vera á móti því, að vegurinn frá Bjarnastöðum yfir Hvítá og á Borgarfjarðarbraut nálægt Reykholti væri samþykktur. En hann gætti þess ekki, að Borgarfjarðarbraut liggur fram með Reykjadalsá að Húsafelli og svo áfram, og það verður að tengja veginn frá Bjarnastöðum við þann veg. Hitt er svo rétt, að sýsluvegur liggur fram með Hvítá, og liggur hann af Borgfirðingabraut hjá Reykholti um Stóra-Ás og á Borgfirðingabraut aftur fyrir framan Hraunsás. Eftir till. minni yrði nú nokkuð af þessum vegi ríkisvegur, og finnst mér, að svo verði að vera til þess að koma ríkisvegunum saman. - Þetta var misskilningur hjá hv. 1. þm. Reykv. og kemur af því, að hann hefur haldið að vegurinn með Hvítá væri ríkisvegur. Ég vildi þá aðeins drepa hér á tvær brtt. í viðbót, en það eru þær, sem heyra undir 1- og k-lið. Nú er ekki ákveðið, hvert vegurinn skuli liggja, því að enn er ekki ákveðið, hvort hin væntanlega brú á Vatnsdalsá skuli vera framan eða utan Ásbrekku. Nú er Ásbrekka orðin aðalsamkomustaður Vatnsdæla, og með brtt. er því slegið föstu, að þá að brú á Vatnsdalsá verði sett utar í dalinn, þá skuli þjóðvegurinn samt vera að Ásbrekku, og virðist það ekki nema eðlilegt og sjálfsagt, þar sem um samkomustað er að ræða, auk þess sem vegurinn er nauðsynlegur til þess að margir bæir geti komið frá sér mjólk. Það er því lífsnauðsyn fyrir Vatnsdalinn að fá brúna á Vatnsdalsá sem fyrst og hafa hana sem fremst í dalnum, svo að hægt sé að koma mjólkinni til Blönduóss, en ég held því fast fram, að vegurinn nái að Ásbrekku, enda þótt svo illa kynni að takast til að brúin yrði sett utar í dalinn. - Svipuðu máli gegnir um Skagafjörðinn. Ekki er enn ákveðið, hvar Héraðsvötn eða Jökulsárnar verði brúaðar í fram-Skagafirði, og vegna þess er því slegið föstu með brtt., að þó að þau eða þær verði brúaðar utan Goðdala, þá skuli þjóðvegur ná þangað fram eftir. Vafalaust kemur einhvern tíma brú þarna, en það verður að líkindum ekki strax, og þess vegna er nauðsynlegt, að vegurinn nái að Goðdölum, og ef brúin kæmi hjá Teigakoti, væri allur framfjörðurinn vegalaus. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fara um þetta fleiri orðum. Vænti ég þess, að hv. þm. líti á brtt. með sanngirni og skilningi og setji sig inn í málið og hafi Íslandskort fyrir framan sig, þegar þeir þekkja ekki staðina, sem um er að ræða, svo að þeir fái betur skilið þetta mál en á síðasta þingi. - Ég vil leggja til, að málinu verði að þessari umr. lokinni vísað til samgmn.