Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Iðnn. hefur fjallað um það frv. sem hér er til umr. á nokkrum fundum. Þótti n. rétt að leita umsagnar nokkurra aðila um frv. og var því leitað umsagna iðnrn., stjórnar lagmetisiðju ríkisins, verkalýðsfélagsins Vöku á Siglufirði og bæjarstjórnar Siglufjarðar. Það þótti rétt hjá n. að kveðja á sinn fund fulltrúa frá iðnrn. Kom deildarstjóri frá iðnrn. á nefndarfund til þess að skýra ýmis atriði frv. sem leitað var skýringa á og til þess að tjá sig um önnur atriði sem fram komu hjá öðrum aðilum sem leitað var umsagna hjá. Á fund nefndarinnar kom formaður stjórnar lagmetisiðju ríkisins. Hann gagnrýndi frv. en tjáði n. að stjórn fyrirtækisins hefði ekki sem slík fjallað um málið. Formaðurinn gagnrýndi ýmis atriði í frv., svo sem að fyrirtækið væri of lágt metið við söluna og að það væri ekki nægilegt áhættufé í fórum kaupanda eða Sigló hf. Nokkur önnur atriði ræddi formaður lagmetisiðju ríkisins og mælti gegn frv. Nefndin kvaddi á sinn fund fulltrúa frá verkalýðsfélaginu Vöku, Siglufirði. En það kom enginn á fund nefndarinnar frá þeim aðila. Hins vegar var nefndinni send ályktun sem samþykkt var á fundi í stjórn verkalýðsfélagsins Vöku á Siglufirði 25. febr. s. l. Í þessari ályktun kemur fram að stjórn verkalýðsfélagsins Vöku telji að ríkið hefði ekki átt að selja lagmetisiðjuna Siglósíld á Siglufirði. Einnig kemur fram í þessari ályktun að stjórn verkalýðsfélagsins telji eðlilegt að ríkið eigi og reki ýmis fyrirtæki í landinu og bendir í því sambandi á Síldarverksmiðjur ríkisins. Nefndin óskaði einnig eftir að á sinn fund kæmi fulltrúi frá bæjarstjórn Siglufjarðar, en af því varð ekki. Hins vegar barst nefndinni svohljóðandi símskeyti frá Siglufirði sem ég les hér upp, með leyfi hæstv. forseta: „Bæjarráð Siglufjarðar fjallaði 27. þ. m. um fundarboð yðar og samþykkti einróma eftirfarandi: Bæjarráð Siglufjarðar álítur að skoðun bæjaryfirvalda nú um sölu Siglósíldar skipti ekki máli og telur því ekki ástæðu til að senda fulltrúa til þessa fundar. Bæjarráð hefur að öðru leyti ekki ályktað um sölu eigna lagmetisiðjunnar Siglósíldar til Sigló hf. Óttar Proppé bæjarstjóri.“ Ég hef hér greint frá vinnubrögðum hv. iðnn. við umfjöllun um það frv. sem hér er til umr. Nefndin varð ekki sammála. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt.



Virðulegi forseti. Hv. formaður iðnn. Ed. hefur hér gert grein fyrir vinnubrögðum iðnn. í sambandi við afgreiðslu þessa máls. Þar langar mig þó til aðeins að bæta við að þegar við vorum að fjalla um þetta mál létu hv. stjórnarþm. það kyrrt liggja að mæta á fundum. Svo langt gekk þetta að það þurfti að fá þm. úr Nd. til þess að vera viðstaddur umr. í nefndinni þannig að þetta gæti að einhverju leyti færst á milli flokka. Það var fulltrúi framsóknarmanna sem kom þangað, hv. formaður sjútvn. Nd., og var þar sem áheyrnarfulltrúi. Kannske er ekki neitt sérstakt við það að stjórnarþm. telji ekki ástæðu til að fylgja málum eftir í nefndum. Það hefur því miður komið oftar fyrir í öðrum nefndum Ed. að þannig er unnið að það eru fyrst og fremst stjórnarandstæðingarnir sem um málið fjalla. Það getur verið að málin séu það vel búin frá ríkisstj. og ráðherrum að nefndarmenn telji ekki ástæðu að fjalla um þau frekar, en ég tel samt ástæðu til þess að átelja slík vinnubrögð, ekki síst þegar um stórmál er að ræða, sem oftar er um verið að fjalla heldur en hitt. Í sambandi við þá umr. sem átti sér stað í nefndinni fór hv. formaður n. hér nokkrum orðum, en ég vil þar nokkru við bæta. Í sambandi við skeyti bæjarstjórnar Siglufjarðar, sem formaður n. lýsti áðan, finnst mér það lýsa nokkru þeim vinnubrögðum sem hér hafa átt sér stað í sambandi við flutning og framgang þessa máls. Bæjarstjórn Siglufjarðar lýsir því raunverulega yfir að þessi mál séu unnin á þann veg að tilgangslaust sé og ástæðulaust fyrir aðila eins og bæjarstjórn eins sveitarfélags að skipta sér frekar af því, þetta sé mál sem þegar sé komið í ákveðinn farveg og ástæðulaust sé að blanda þar þeirra skoðunum inn í. Á ósköp svipaðan hátt sagði formaður lagmetisiðjunnar okkur að hefði verið komið fram við stjórn lagmetisiðjunnar. Hún var aldrei kölluð til ráðagerðar eða umsagnar um þetta mál heldur var málið frágengið á öðrum vettvangi. Ég tel ástæðu til að lesa hér þá ályktun sem nefndinni barst frá verkamannafélaginu Vöku á Siglufirði og ég vil gjarnan gera flest það sem þar kemur fram að mínum orðum. Með leyfi hæstv. forseta, les ég þetta bréf: „Stjórn verkalýðsfélagsins Vöku telur að ríkið hefði ekki átt að selja lagmetisiðjuna Siglósíld á Siglufirði. Stjórnin telur eðlilegt að ríkið eigi og reki ýmis fyrirtæki í landinu og bendir t. d á síldarverksmiðjur ríkisins í því sambandi og að almennt sé viðurkennt að rekstur þess fyrirtækis sé síst síðri en annar rekstur á sama sviði í einkaeign. Einnig vill stjórnin benda á í þessu sambandi að lagmetisiðjan Siglósíld hafði skv. þeim lögum sem um rekstur hennar giltu þýðingarmiklu hlutverki að gegna í íslenskum lagmetisiðnaði. Enda þótt deila megi um það á hvern hátt það hlutverk hefur verið rækt fram til þessa er ljóst að eftir að verksmiðjan er seld einkaaðilum er ekki um það hlutverk að ræða. Sala fyrirtækisins á s. l. ári var að áliti stjórnar Vöku röng ákvörðun og fljótfærnisleg. Fyrirtækið var þá í leigu hjá Þormóði ramma hf. og hafði samrekstur þessara tveggja fyrirtækja reynst vel og styrkt rekstur þeirra beggja og töldu flestir sem til þekkja að þessi samrekstur mundi verða til styrktar atvinnulífi í Siglufirði. Við þessar aðstæður mæltu engin rök með sölu fyrirtækisins til einkaaðila og hefði sú ákvörðun verið mun skynsamlegri þá að halda samrekstri þessara tveggja fyrirtækja áfram. Eftir að ákvörðun um sölu var tekin telur stjórn Vöku að öðruvísi hefði átt að standa að sjálfri sölunni. Við teljum að tryggja hefði mátt fulla eignaraðild að fyrirtækinu á Siglufirði í stað þess að selja 50% til aðila utan Siglufjarðar. Þá verður söluverð og kaupskilmálar að teljast hæpnir svo að ekki sé meira sagt. Eins og málum er nú komið telur stjórn Vöku að brýnast sé að Siglósíld hf. verði áfram tryggður eðlilegur hluti í gaffalbitaframleiðslunni og að verksmiðjan geti haldið uppi sem mestri atvinnu og framleiðslu.“ Ég legg hér fram nál. þar sem ég geri grein fyrir minni afstöðu. Einnig fylgir því nál. grg. þeirra Ragnars Arnalds alþm. og Hannesar Baldvinssonar stjórnarformanns Siglósíldar er þeir sendu iðnrn. í jan. s. l. Ég legg til að þetta frv. verði fellt.



Virðulegi forseti. Ég hef þegar fjallað um þetta mál við 1. umr. og ég hef litlu við það að bæta sem ég sagði þá eða við álitsgerð minni hl. iðnn. sem Skúli Alexandersson, hv. þm. Vesturl., gerði grein fyrir rétt áðan. Ljóst er að sala þessa fyrirtækis er bæði óþörf og óeðlileg. Þarna er verið að sundra samstarfi tveggja fyrirtækja, sem átt hafa ágæta samvinnu sín í milli og eiga saman að öllu eðlilegu, um leið og fyrirtækið er selt með óeðlilegum kjörum, á verði sem er bersýnilega undir raunvirði og útborgun engin og veð ófullnægjandi. En satt best að segja eru það þó kannske alveg sérstaklega vinnubrögðin sem vakið hafa upp gagnrýni á þessa málsmeðferð. Ég vil aðeins upplýsa hv. alþm. um það að á undanförnum vikum hafa væntanlegir eigendur - þeir eru ekki orðnir það enn þá, ekki fyrr en Alþingi hefur samþykkt málið - framkvæmt verulegar breytingar á húsnæði verksmiðjunnar, viðbætur sem að sjálfsögðu verða ekki aftur teknar og það án þess að vera formlegir eigendur fyrirtækisins. Það sýnir kannske betur en flest annað hvernig Alþingi er stillt upp í þessu máli að áður en eignaskipti eiga sér stað, áður en Alþingi fær tækifæri til að ganga frá málinu eru hafnar stórfelldar framkvæmdir í verksmiðjunni á vegum væntanlegra eigenda þannig að Alþingi stendur í raun og veru frammi fyrir gerðum hlut. Ég tel að bæjarstjórn Siglufjarðar hafi verið sýnd mikil vanvirðing með því að ekkert samráð var haft við hana áður en mál þetta var frágengið af hálfu iðnrn. Ég tel að stjórn Siglósíldar sem er þingkjörin stjórn hafi einnig verið sýnd mikil vanvirða með því að iðnrn. og iðnrh. létu ekki svo lítið að hafa einhver minnstu samráð við stjórnskipaða nefnd sem fjallað hefur um mál verksmiðjunnar á undanförnum árum og þekkir málið sérlega vei. En mest vanvirða er þó gerð Alþingi með því að áður en formleg eignayfirfærsla á sér stað fær væntanlegur eigandi sem ætti að forminu til ekki að vera neitt öruggur um að fá verksmiðjuna í hendur, að gera stórfelldar endurbætur sem eru þess eðlis að hann mundi aldrei ná sínum fjármunum til baka ef ekkert yrðu úr sölunni. Þetta tel ég málsmeðferð sem ekki er við hæfi. Er þar ekki öðru við að bæta en því að ég mæli auðvitað mjög eindregið með því að mál þetta verði fellt.



Virðulegi forseti. Ég á sæti í þeirri nefnd sem um þetta mál fjallaði og fylgdist með gangi þess, en ég verð að viðurkenna að það eru ákveðnir þættir í þessu máli sem við nm. áttum erfitt með að fá yfirsýn yfir. Menn hafa nú þegar nefnt margt, bæði í eigin framsögu og svo í athugasemdum sem frá utanaðkomandi aðilum komu. Það eru athugasemdir við eignamat, söluskilmála og tryggingar sem settar eru í þessum viðskiptum. Þær snúa kannske ekki að þessu verkefni einu því að þær eru spurningar um almennar viðskiptavenjur sem verður að gera á einhvern hátt skil þegar ríkið selur sínar eignir þannig að eitt og hið sama gangi yfir alla. Ég get aftur á móti ekki alveg tekið undir með öðrum aðilum sem gagnrýnt hafa framkomu ráðh. og ráðuneytis við bæjarfélag og önnur fyrirtæki á Siglufirði og þá á ég annars vegar við bæjarstjórn og svo hins vegar Þormóð ramma. Ég get ekki séð annað en að ef þarna hefðu farið saman eiginhagsmunir viðkomandi fyrirtækja, þ. e. annars vegar bæjarstjórnar og hins vegar Þormóðs ramma, og sameiginlegir hagsmunir í rekstri þessara tveggja fyrirtækja hefðu viðkomandi aðilar átt að hafa uppburði til þess að bera sig eftir að ná um þetta fyrirtæki ef það var þeim mikils virði. En ég get ekki komist fram hjá því hugboði að menn hafi í raun og veru ekki metið þetta fyrirtæki það mikils að þeir sæju ástæðu til að fara að keppa við aðra aðila um kaup á því og þannig sé nú þessi niðurstaða í raun og veru fengin. Ég vildi reyndar óska þess í framtíðinni að maður hefði miklu ítarlegri upplýsingar um mat á slíkum fyrirtækjum. Ég vildi líka óska þess í framtíðinni að skilmálar við sölu slíkra fyrirtækja væru einir og hinir sömu sem gengju yfir öll fyrirtæki sem seld væru en get viðurkennt að í þessu tilviki hefur málið trúlega verið býsna flókið. Þar sem ég er ekki sérstakur meðmælandi þess að ríkið sé að halda uppi byggðastefnu með þeim hætti sem þarna hefur verið gert hingað til er ég þessu máli fylgjandi.



Virðulegi forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar hefur haft þetta frv. til athugunar. Nefndin hefur ekki orðið sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. flytur brtt. á þskj: 443. Þessar brtt. eru einfaldar og ljósar og skýra sig sjálfar. Þessu frv. var breytt í Nd. í samræmi við breyttar forsendur fjárlaga um 4% meðalhækkun launa á árinu 1984 í stað 6% áður, enda stefnt að því að skattbyrði tekjuskatts til ríkisins haldist óbreytt milli áranna 1983 og 1984. Nú liggur fyrir að meðalhækkun launa verður 6.57% á yfirstandandi ári. Því er nú gert ráð fyrir 19.5% hækkun brúttótekna á mann milli áranna 1983 og 1984 í stað 16.5% skv. forsendum fjárlaga. Í samræmi við þá stefnu ríkisstj. að skattbyrði skuli haldast óbreytt milli áranna 1983 og 1984, eins og áður segir, flytur meiri hl. nefndarinnar brtt. á þskj. 443. Þær fela í sér þá breytingu eina frá frv., eins og það var fyrst lagt fram, að afsláttur til tekjuskatts nemur nú 29 500 kr. í stað 29 350 kr. áður. Vegna meiri hækkana peningalauna milli áranna 1983 og 1984 en gert var ráð fyrir í fjárlögum og vegna þeirra brtt. sem meiri hl. fjh.og viðskn. flytur hér metur Þjóðhagsstofnun það svo, að innheimtur tekjuskattur verði um 70–75 millj. kr. meiri en áætlað er í fjárlögum. En ég vil taka fram enn og aftur að skattbyrði tekjuskatts til ríkisins helst óbreytt milli áranna. Í heild greiða menn sama hlutfall til ríkisins í tekjuskatt og þeir gerðu á s. l. ári þrátt fyrir þessar breytingar. Í sambandi við heildarskattbyrðina er rétt að upplýsa að fyrir liggur lausleg áætlun um árlegt tekjutap ríkissjóðs vegna lækkunar eða niðurfellingar skatta 1983–1984. Þjóðhagsstofnun hefur gert þessa áætlun. Í fyrsta lagi mun lækkun tekjuskatts einstaklinga vegna sérstakrar hækkunar persónuafsláttar og barnabóta skv. brbl. frá því í maí 1983 nema 250 millj. kr. milli áranna. Lækkun innflutningsgjalds af bifreiðum nemur 50 millj. kr., afnám 10% álags á ferðamannagjaldeyri 100 millj. kr., lækkun tolla og vörugjalds af ýmsum nauðsynjavörum minnkar skattbyrðina um 70 millj. kr. og niðurfelling söluskatts af innfluttum vélum og tækjum til landbúnaðar, niðurfelling tolla og söluskatts af tölvum o. s. frv. um 80 millj. kr. Samtals nema þessar skattalækkanir 550 millj. kr. og draga um leið úr tekjuöflun ríkissjóðs milli þessara tveggja ára. Nú liggur fyrir ný tekjuáætlun ríkissjóðs á yfirstandandi ári. Skv. henni er áætlað að í beinum sköttum innheimtist 2990 millj. kr. og óbeinum sköttum 14 775 millj. kr. Samtals er þarna um að ræða 17 765 millj. kr. Það er upphæð sem nemur 27.5% af vergri þjóðarframleiðslu. Til samanburðar voru skatttekjur ríkissjóðs innheimtar árið 1981 28.8% af þjóðarframleiðslu og 1982 30.2% af þjóðarframleiðslu. Enn er því tekjuáætlun ríkissjóðs miðuð við að 2.7% minna verði tekið til þarfa ríkisins af þjóðartekjum á yfirstandandi ári en gert var árið 1982, en það er fjárhæð sem nemur 1770 millj. kr. Sá hluti þjóðartekna sem gengur til ríkissjóðs er þessum fjárhæðum minni eins og ég sagði hér áðan. Á það er einnig að líta að á árinu 1982 varð mjög mikill halli á viðskiptum við útlönd, nam alls 6600 millj. kr. á núgildandi verðlagi. Eyðsluskuldir voru auknar að sama skapi. Skattar af slíkri eyðslu eru náttúrlega gífurlega miklir, hvort sem um er að ræða eyðslu umfram efni eða eyðslu sem hægt er að standa undir af samtíma tekjum. Þessar staðreyndir þarf að hafa í huga þegar borin er saman skattheimta ríkisins á yfirstandandi ári og því ári sem ég hef hér gert að umtalsefni. Virðulegi forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fara nánar út í útlistanir á þessu máli. Þetta frv. hefur legið alllengi fyrir Alþingi og er hv. þm. það vel kunnugt.



Virðulegi forseti. Frv. til breytinga á gildandi tekjuskattslögum vegna álagningar ársins eru seint á ferð. Hér er verið að afgreiða frv. sem varðar skattprósentur og kominn 19. mars. Í Nd. eru svo önnur frv. sem varða álagningu á atvinnurekstur og eiga sjálfsagt enn nokkuð í land. Vissulega er það ekki í fyrsta sinn að breytingar á skattalögum vegna álagningar ársins eru seint á ferð. Það hefur komið fyrir áður. En yfirleitt hafa verið þær aðstæður sem réttlætt hafa að svo seint væri gengið frá meginatriðum skattálagningar ársins. Skattalög fyrir árið 1980 voru seint á ferð, bæði vegna þess að ríkisstj. var þá ekki mynduð fyrr en í febrúarmánuði og þá átti að leggja skatt á í fyrsta sinn eftir nýjum skattalögum. Skattbreytingar voru einnig seint á ferð árið 1981, en þá var verið að endurskoða ýmis atriði skattalaganna í ljósi þeirrar reynslu sem fengist hafði við fyrstu álagningu og var kannske réttlætanlegt að þetta tæki nokkurn tíma og Alþingi væri seint á ferð með endanlegan frágang skattalaga. Annars hefur það verið reglan, burtséð frá undantekningarástandi af því tagi sem ég hef nú lýst, að skattalög hafa legið fyrir þegar framtalsfrestur hefur runnið út og menn hafa vitað með hvaða hætti yrði lagt á þegar þeir skiluðu framtölum. Ég fæ ekki séð að ríkisstj.-flokkarnir hafi neina sérstaka afsökun fyrir því að vera svo seint á ferðinni með afgreiðslu skattalaga nú. Ég held að ekki sé hægt að benda á neinar sérstakar aðstæður sem valdi því að menn séu að afgreiða skattprósentur og aðrar grundvallarforsendur skattálagningar seinast í marsmánuði. Og sannarlega er hér ekki stjórnarandstöðu um að kenna, því að við höfum mjög hvatt til þess, m. a. í fjh.- og viðskn., að sem fyrst yrði gengið frá þessum málum og lýst okkur albúna til að hraða meðferð málsins þegar þar að kæmi. Stjórnarflokkarnir hafa bara einfaldlega ekki komið sér saman um þessi mát. Það hefur staðið í þófi þeirra á milli núna vikum saman um það grundvallaratriði hvort ætti að hækka skatta enn frekar en orðið er við endanlega afgreiðslu málsins. Því að það er einmitt kjarninn í till. fjh.- og viðskn., sem lagðar eru fram að þessu sinni, að verið er að hækka skattprósentur frá því sem var þegar Nd. afgreiddi frv. Síðan á Nd. að fá málið aftur til meðferðar eftir að við höfum afgreitt það hér og leggja endanlega blessun sína yfir það. Í þessu sambandi er rétt að minna á að skv. útreikningum Reiknistofnunar Háskólans og ríkisskattstjóra verður verulegur fjöldi launafólks fyrir ýmist nokkurri eða mjög verulegri skattþyngingu skv. þeim tillögum meiri hl. fjh.- og viðskn. sem lagðar voru fram í Nd. og skv. frv. eins og það var afgreitt frá þeirri deild. Hér á svo enn að bæta við því að gerð er till. um að allar skattprósenturnar hækki um 1/2–1%. En á sama tíma eru lagðar fram tillögur og gerðar breytingar hér í þinginu sem miða að því að lækka skatta á fyrirtæki. Bæði felst það í þeim tillögum sem hér eru til umr. að skattprósenta fyrirtækja í tekjuskatti verður aðeins 51% og í öðru lagi eru til meðferðar í þinginu verulegar skattalækkunartillögur sem þegar hafa verið afgreiddar frá Ed. og eru nú til meðferðar í Nd. Ég þarf naumast að taka það fram að við, sem skipum minni hl. fjh.- og viðskn., erum alfarið andvígir því að skattprósentur verði nú enn hækkaðar þannig að um verði að ræða enn frekari skattþyngingu á verulegan fjölda launafólks umfram það sem fólst í frv. eins og það var lagt fyrir deildina. Við leggjum jafnframt til að álagningarprósenta á félög og fyrirtæki, sem rekin eru í félagsformi, verði áfram hin sama og hæsta jaðarprósenta tekjuskatta á einstaklinga verður skv. till. okkar, en þannig hefur verið frá mátum gengið að undanförnu, þá á ég við undanfarin ár, að fullt samræmi hefur verið í hæstu jaðarprósentu á einstaklinga annars vegar og þeirri prósentu sem hvílir á félögum. En jafnframt leggjum við til að skattbyrði einstaklinga verði létt sem sömu fjárhæð nemur. Skv. þessu yrðu prósentur á skattstiga einstaklinga 22.75% í neðsta þrepi, sem er það sama og var í frv. þegar Nd. afgreiddi það, 29.75% í miðþrepinu í staðinn fyrir 31.5%, sem meiri hl. leggur til, og síðan 45% í efsta þrepi, en það er það sama og meiri hl. leggur til. En jafnframt gerum við það að tillögu okkar að álagningarprósenta á félög verði 59% í staðinn fyrir 50% sem er till. meiri hl. fjh.- og viðskn. Auk þess leggjum við til að reynt verði að milda áhrif af tekjumissi vegna atvinnubrests eða sérstaks tekjubrests vegna t. d. aflasamdráttar. Er sú till. á þskj. 463 þar sem brtt. minni hl. eru allar saman komnar. Það er 2. liður þar sem segir: „Á eftir 2. gr. komi ný gr. er verði 3. gr. og orðist svo: Á eftir 6. tl. l. mgr. 66. gr. laganna bætist nýr töluliður sem orðist svo: 7. Ef gjaldþol manns hefur skerst verulega vegna atvinnuleysis, aflabrests eða af öðrum skyldum orsökum.“ Eins og kunnugt er má lækka tekjuskatt, eftir að hann hefur verið á lagður, vegna ýmissa utanaðkomandi orsaka, t. d. ef maður verður fyrir einhverju alvarlegu áfalli, hann leggst sjúkur, tekjur hans detta niður af einhverjum óvenjulegum ástæðum, hann hefur misst maka sinn eða eignast maka eða orðið fyrir einhverjum þeim breytingum á heimilisaðstæðum sem valda því að hann á erfiðara með að greiða tekjuskatt. Hér er sem sagt sú till. gerð að einnig sé heimilt að lækka tekjuskatt ef gjaldþol mannsins hefur skerst verulega vegna atvinnuleysis, aflabrests eða af öðrum skyldum orsökum. Ákvæði þessa efnis er ekki í gildandi lögum. Að lokum vil ég taka fram að seinasta till. okkar gengur út á það að rétta hag hinna allra verst settu í þjóðfélaginu með því að persónuafsláttur verði gerður greiðanlegur, ef svo má til orða taka, en eins og kunnugt er má ekki nota persónuafslátt til hagsbóta fyrir þann sem hann fær nema að vissu marki. Hann er auðvitað í fyrsta lagi notaður til að lækka tekjuskatt og síðan má nota hann í ákveðinni röð til að lækka aðrar opinberar greiðslur, til að lækka útsvar, til að lækka sjúkratryggingagjald, til að lækka eignarskatt og nokkra aðra skatta. En hér er gerð till. um það, að ef persónuafslátturinn nýtist mönnum ekki til lækkunar á greiðslu opinberra gjalda yfirleitt, þá falli þessi búbót ekki með öllu niður, eins og nú er, heldur verði þá heimilt að vissu marki að greiða persónuafsláttinn út. Það er engin sanngirni í því að allir njóti persónuafsláttar nema þeir sem hafa svo lítil gjöld og svo litla skatta að þeir geta ekki notað hann. Það eru auðvitað alveg sérstaklega þessir aðilar sem þurfa á persónuafslættinum að halda og í raun og veru furðulegt  Hér er hins vegar lagt inn á nýja braut, sem ekki var út af fyrir sig samkomulag um í tíð seinustu ríkisstj. í þessu formi, en var þó framkvæmt í öðru formi. Hérna er í raun og veru um að ræða einhvers konar neikvæðan tekjuskatt. Ég geri ráð fyrir að hv. þm. Lárus Jónsson, sem hér kom með smáábendingu, minnist þess að í tíð seinustu ríkisstj. voru teknar upp launabætur, greiðslur úr ríkissjóði til þeirra sem höfðu lágar tekjur. Það má því segja að þar hafi verið stigið mjög hliðstætt spor eins og við leggjum til að verði stigið með þessu, þ. e. að tekinn sé upp neikvæður tekjuskattur sem ríkið greiðir út vissum hópi skattgreiðenda sem hafa svo lágar tekjur að þeir nýta ekki persónuafsláttinn. Ég vil þó taka það fram að hér er gerð till. um að þessi útgreiðsla næði að hámarki til hálfs persónuafsláttar og einungis til þeirra sem væru yfir tvítugt og störfuðu ekki við eigin atvinnurekstur skv. nánari skilgreiningu, en áætlað er að sú fjárhæð sem hér um ræðir sé um 220 millj. kr. Ég vil að öðru leyti vísa til brtt. sem er sú 3. á þskj. 463. Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til að gera hér frekari grein fyrir till. minni hl. fjh.- og viðskn. Segja má að meginstefnan í þeim öllum sé sú að ríkisvaldið komi til móts við þá þegna þjóðfélagsins sem lágar tekjur hafa og á hinn bóginn að fyrirtæki og atvinnurekstur greiði hærri skatt en gert er ráð fyrir í tillögum meiri hl. Í Nd. urðu nokkrar umr. um útgáfu skattskrár. Minni hl. fjh.- og viðskn. flutti í Nd. till. þar sem tekin voru af öll tvímæli um að útgáfa skattskrár væri bæði heimil eftir að álagning hefði farið fram og eins eftir að endanlega hefði verið gengið frá skattaálagningu, kærur teknar til meðferðar, úrskurðaðar og endanlegur skattur þar með á lagður. Mér er sagt að talsmenn ríkisstj. hafi haldið því fram að sú lagagr. sem samþykkt var í Nd. væri að efni til þess eðlis. En hún er þannig, með leyfi forseta: „Heimil er opinber birting á þeim upplýsingum um álagða skatta, sem fram koma í skattskrá, svo og útgáfa þeirra upplýsinga í heild eða að hluta.“ Með hliðsjón af þeim yfirlýsingum, að það orðalag sem hér um ræðir útiloki ekki að gefin sé út skattskrá strax og álagning hefur farið fram, sáum við ekki ástæðu til að endurtaka þann tillöguflutning. En ég vil nota þetta tækifæri persónulega til þess að lýsa yfir þeirri skoðun minni að það beri og það eigi að.birta opinberlega upplýsingar um álagningu skatta strax og álagning hefur farið fram, því að það er tómt mál að tala um það, að birting skattskrár kannske hálfu eða einu ári eftir að álagning fer fram veki nokkurn áhuga almennings eða umr. eins og skattskrá á að gera og þarf að gera. Við þurfum á því að halda að almenningur hafi vakandi auga með því hvernig skattaálagning á sér stað og láti í ljós tilfinningu sína fyrir því hvort álagningin hafi verið réttlát eða ranglát. Allar tilraunir til að koma í veg fyrir það að almenningsálitið geti látið í sér heyra eftir að hafa kannað skattálagninguna eru fráleitar. Alþingi ber alveg hiklaust að tryggja það að útgáfa skattskrár eigi sér stað strax eftir að álagning fer fram. Það er von mín að þessi skilningur sé almennur hér á Alþingi og að ríkisstj. hafi í huga að framkvæma það ákvæði sem hér um ræðir á þennan veg.



Virðulegi forseti. Ég vil taka það fram að eins og sakir standa nú er ég andvígur öllum tillögum um hækkun á skattaprósentunni og mun þar af leiðandi greiða atkv. gegn þessum brtt. sem meiri hl. fjh.- og viðskn. hefur flutt á þskj. 443. Þær röksemdir, sem nefndar hafa verið í þessu sambandi fyrir því að eðlilegt væri að hækka þessa skattaprósentu, að kaup hafi orðið nokkru hærra en reiknað var með, get ég ekki fallist á. Mér finnst þær óviðfelldnar í hæsta máta. Mér finnst það óviðfelldið ef fólk hefur fengið eitthvað hærra kaup en gert var ráð fyrir, kauphækkun, sé því veifað framan í það um leið að hluti af þessu verði tekinn aftur í stað þess að fara þá eðlilegu leið sem ætíð á við að tekjur þessa árs verði skattstofn næsta árs miðaður og þá verði fólkið auðvitað að greiða af þeim hækkunum sem hafa orðið á kaupi ásamt öðrum tekjum þess. Ég vildi taka þetta fram um mína afstöðu. Ég verð um leið að láta það í ljós að ákaflega tel ég það óviðkunnanlegt að hæstv. fjmrh. skuli ekki geta verið viðstaddur þessa umr.

Hann er í umr. í Nd., er í ræðustól.

Já. Hann á sæti í þessari hv. deild og þetta er fjárhagsmál. 



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð. Ég stend að því minnihlutaáliti, sem hér hefur verið kynnt, sem hv. 3. þm. Norðurl. v. hefur gert ítarlega grein fyrir hér, og ég ætla ekki að endurtaka neitt af því sem hann sagði. Hins vegar finnst mér ástæða til að fagna þeirri yfirlýsingu sem hv. 9. þm. Reykv. gaf hér varðandi afstöðu sína gagnvart þeirri skattahækkun sem hér er til umr. Það verður að segjast eins og er að þetta er ekki aðeins, eins og hann orðaði það, óviðfelldið, heldur er þetta eins og kjaftshögg framan í launþega sem nýbúnir eru að gera samninga og er síðan tilkynnt hér af hæstv. ríkisstj. að þar sem þessir samningar hafi orðið launþegum nokkru hagstæðari en reiknað hafði verið með í öllum forsendum skuli skattar hækkaðir sem því nemur þannig að menn séu jafnilla staddir eftir sem áður. Þetta er kjarni málsins. Þess vegna höfum við í minni hl. flutt tillögur um að þessar prósentur verði óbreyttar. Þetta er auðvitað það sem máli skiptir. Menn náðu hagstæðari samningum en reiknað hafði verið með, þó ekkert tiltakanlega hagstæðum, og á þeirri forsendu á nú að seilast lengra og dýpra ofan í vasa skattborgaranna en áður hafði verið fyrirhugað. Það eru meginatriði málsins. Það er líka hverju orði sannara og réttmætt að heldur óviðfelldið er að hæstv. fjmrh. skuli ekki geta verið viðstaddur þessa umr., en svo sem fram hefur komið mun hann vera í ræðustól í Nd. eða a. m. k. hafa verið áðan. Það hefði verið fullkomin ástæða til þess að doka lítillega við með þessa umr. og fá að heyra svör hæstv. fjmrh. og hvað hann um það segir að nú skuli hækkaðir skattar. Hann er, eins og hér hefur réttilega verið bent á, margbúinn að gefa þær upplýsingar að hann muni ekki standa að neinum skattahækkunum. Sömuleiðis hefur hann spurt sem svo í fjölmiðlum, og ég held að ég muni það orðrétt og vitna til þess, með leyfi forseta, þegar hann var spurður um hvort hann hygðist standa við þær yfirlýsingar sem hann hefði gefið um að hann mundi segja af sér frekar en standa að skattahækkunum: Hefur þú nokkurn tíma vitað til þess að ég stæði ekki við það sem ég hef sagt? Það er eiginlega tími til kominn að einhver taki sig til og safni saman þeim yfirlýsingum sem hæstv. fjmrh. hefur gefið á Alþingi og í fjölmiðlum frá því að hann tók við sínu virðulega embætti á vordögum á s. l. ári. Það yrði sannarlega fróðleg lesning. Þar rekur sig ekki aðeins eitt heldur rekur sig allt á annars horn, ef þannig má til orða taka. Ég vil mælast til þess við virðulegan forseta þessarar deildar að þessari umr. verði nú ekki lokið fyrr en við höfum heyrt hverju fjmrh. svarar þeim spurningum sem hér hefur verið til hans beint og mætti þá doka við með þessa umr. þangað til hann losnar frá sínum yfirlýsingalestri í ræðustól hv. Nd.



Virðulegi forseti. Þær umr. sem hér hafa orðið núna síðast, eftir að hv. 9. þm. Reykv. Ólafur Jóhannesson gaf sína yfirlýsingu, hafa svo sannarlega komið mér á óvart. Það er hér til umr. að það hefur verið stefna ríkisstj. að hækka ekki skattbyrði af tekjusköttum á yfirstandandi ári frá því sem var í fyrra. Þá er átt við að skattar af greiddum launum á árinu 1984 hækki ekki sem hlutfall af greiddum launum. Þetta hefur verið stefna ríkisstj. og þetta hefur verið fjallað um í þingflokkum stjórnarliðsins og ég veit ekki betur en það hafi verið samþykkt þar og í ríkisstj. Í samræmi við þetta var skattstigum breytt þegar forsendur fjárlaganna breyttust um tekjuþróun á árinu í ár. Nú vita menn hver hún verður. Hún verður önnur en gert var ráð fyrir í fjárlögum. Þá eru menn að færa þetta til samræmis við yfirlýsta stefnu. Ríkisstj. hefur ekki treyst sér, eins og ég hef skilið það, til þess að fara í íþyngingu tekjuskatta miðað við þær aðstæður sem nú eru en hún hefur hugsað sér að halda þeirri skattalækkun sem framkvæmd var í fyrra og hún komi sannarlega til framkvæmda í ár. Ég hef skilið þetta svo og ég vona að misskilningur sá verði á einhvern hátt leiðréttur sem komið hefur fram hjá síðustu ræðumönnum.



Virðulegi forseti. Ég fagna þeim hreina tón sem heyrðist hér áðan frá hv. 9. þm. Reykv. Það er ekki úr vegi að ræða þessa hluti hér hreint út í stað þess að ákveða þá í einhverju bakherbergi. Það var vitað fyrir áramót að fjárlögum samþykktum, þrátt fyrir andmæli ýmissa, að ríkisbúskapurinn mundi tolla saman þetta árið með þeim álögum sem þá var áætlað að leggja á menn. Það sem hefur breyst er að annars vegar hækkar eigin launakostnaður ríkisins meir en gert var ráð fyrir. En ríkisstj. hefur lýst því yfir að hún telji að hún fái þann aukinn launakostnað að mestu leyti inn aftur í formi aukinnar skattaveltu og einkaneysluveltu. Samt sem áður er alveg greinilegt að hér á að sigta mjög hart upp í vindinn. Yfirlýsingar um að ekki eigi að auka skattbyrði hafa reyndar verið útgefnar, en þegar myndast smáborð fyrir báru og hægt væri að taka örlítið minni skatta en raunverulega hafði verið stefnt að er það ekki gert, heldur er heimtað að fá að elta þessa fáu aura uppi, sem fólki hefur áskotnast, þannig að blessaður ríkisbúskapurinn fái nú sitt. Fyrir skömmu sáum við bréf, sem hæstv. fjmrh. hefur skrifað ríkisstofnunum, þar sem hann er að biðja um tillögur um sparnað í rekstri. Við munum að það var margyfirlýst af hálfu þessarar ríkisstj. að hún ætlaði sér að draga stórlega saman og spara í rekstri ríkisstofnana. Nú stöndum við frammi fyrir þeirri staðreynd að fjórðungur ársins er búinn og ekkert er farið að gera í þeim málum. Hér er því á mjög áberandi hátt verið að krefjast ólíkt meira af þegnum þessa lands en ríkisstj. krefst af sjálfri sér. Í sjálfu sér er þetta mál ekkert flóknara en hv. 9. þm. Reykv. skýrði það. Hér er einfaldlega verið að seilast lengra en góðu hófi gegnir.



Virðulegi forseti. Hv. 9. þm. Reykv. mun hafa byggt sína afstöðu til þess máls sem hér er á dagskrá á því að ég hafi lýst því yfir að skattahækkun kæmi ekki til greina í minni fjmrh.-tíð og grundvallað á þeim ummælum mínum mótmælir hann því að skattstiginn skuli nú vera færður úr 4% aftur upp í 6%. Er það ekki rétt skilið? Yfirlýsing ríkisstj. í þessum málum er sú, að skattbyrði skuli ekki þyngjast á milli ára. Ég held að hér sé ekki um íþyngjandi skattbyrði að ræða frá því sem hefur verið og var s. l. ár. Ríkisstj. er að standa við sína stefnu. Ég lít ekki svo á að hér sé um nýja skatta að ræða eða skattbyrði til viðbótar við það sem segir í stefnu ríkisstj. um að skattbyrði skuli ekki þyngjast milli ára. Ég vil taka það fram vegna ummæla hv. 8. þm. Reykv. að það bréf sem fór til stofnana og ráðuneyta um samstarf um að framfylgja stefnu ríkisstj. um 5% sparnað í rekstri og 2.5% sparnað í launum fór til viðkomandi aðila til þess að ríkisstj. gæti betur fylgst með, fengið tillögur frá forustumönnum á hverjum stað, hvort sem það var úr rn. eða stofnunum, um hvernig þeir hefðu hugsað sér að framfylgja stefnu ríkisstj., eins og þeim bar skylda til miðað við þær ákvarðanir sem ríkisstj. var búin að taka um sparnað bæði í rekstri og í launum. Þannig er of snemmt að segja nú hvort það ber árangur eða ber ekki árangur. Það kemur ekki í ljós fyrr en upp er staðið í lok ársins hvort sparnaðartilraunir ríkisstj. bera þann árangur sem hún vonast til, en allavega mun ríkisstj. reyna að fylgja þessari stefnu eftir. Ég skil ekki í að nokkur maður vilji vinna á móti sparnaði í ríkisgeiranum. Ég mundi frekar ætlast til þess, hvort sem það væru stjórnarandstæðingar eða stjórnarliðar, að menn tækju saman höndum og reyndu að lækna það sem læknað verður í þessu þjóðfétagi á þann hátt að draga saman frekar en að auka skuldir, hvort sem þær eru innlendar eða erlendar, til þess að mæta þeim vanda sem rekstrarlega blasir við stofnunum og fyrirtækjum.



Virðulegi forseti. Út af orðum hæstv. fjmrh. vil ég leyfa mér að minna á að það er viðurkennt og var viðurkennt í umr. um skattamálin í fjh.- og viðskn. og kemur glögglega fram í álitsgerðum Þjóðhagsstofnunar að verulegur hluti launafólks fær skattíþyngingu skv. þeim tillögum sem hér eru lagðar fram. Það er t. d. alveg gefið mál að fólk með meðaltekjur eða rúmar meðaltekjur fær yfirleitt allt saman skattþyngingu. Það hefur að vísu verið gerð tilraun til að koma til móts við lægra launaða fólkið vegna þess hversu illilega hefur verið að því vegið með kjaraskerðingarstefnu ríkisstj. og það veldur því að meðaltalið í heild er sjálfsagt ekki fjarri því að vera á svipuðu róli og var á s. l. ári miðað við áætlaðar tekjur ársins, en verulegur hluti skattgreiðenda fær hærri skatta í ár. Auk þess er rétt að minna á að útsvör alls þorra launamanna munu verða verulega miklu hærri í ár en var í fyrra. Það er því ljóst og ómótmælt og það vil ég að hæstv. ráðh. viti ef hann gerir sér ekki grein fyrir fyrir því nú þegar, að heildarskattbyrðin sem leggst á launamenn í landinu mun verulega aukast nú vegna þess að útsvörin munu mjög hækka og hjá verulegum hluta skattgreiðenda verður einnig um að ræða hækkun í tekjuskatti. Það er því engin furða þótt ýmsir stuðningsmenn núverandi stjórnar hrökkvi heldur betur við þegar þetta tækifæri er notað nú til að hækka skattana enn frekar. Þegar gerðir eru kjarasamningar sem eru ögn hagstæðari en hæstv. fjmrh. var búinn að ákveða að þeir ættu að vera er notað fyrsta tækifærið sem gefst til að reyna að ná þessum fjármunum til baka og þá í ríkiskassann. Það er sannarlega hætt við að það séu fleiri en hv. þm. Ólafur Jóhannesson sem séu heldur fúlir yfir seinustu trakteringum ríkisstj. og hæstv. fjmrh.



Virðulegi forseti. Nokkur orð til þess að leiðrétta misskilning sem virtist vera á ferðinni hjá hæstv. fjmrh. Það er kannske skiljanlegt af því að hann var kallaður snögglega inn til að hlýða á þessar umr. Ég var ekki að hafa á móti sparnaði í ríkisrekstri þvert á móti. Ég var að benda á að ég sæi þess mjög fá merki enn þá að einhver sparnaður í ríkisrekstri hefði átt sér stað eða sé raunverulega á ferðinni, burtséð frá yfirlýsingum. Ég vil líka benda á notkun hæstv. fjmrh. á sögnum og hjálparsögnum að því leyti að hann telur, hann heldur, hann lítur á. Það er mjög sjaldan sem hann notar beint sögnina að vera, það að einhverjir hlutir séu eða verði ekki. Það er vegna þess að hann veit atveg jafnt og aðrir sem að þessu máli standa að þó að hægt sé að tala um að skattbyrði aukist ekki milli ára og telji það til afreka mun gjaldabyrði fólks aukast. Ef menn virkilega hefðu áhuga á að kynna sér þá hluti þurfa þeir ekki annað en gera úttekt á þeim seðlum sem farið hafa út til fólks núna í jan. og febr. og bera þá saman við þá seðla sem fóru til sama fólks í des. til að átta sig á því að þarna eru á ferðinni þó nokkuð auknar gjaldtökur. Það fer ekkert milli mála að fólk tekur eftir því, það er alveg staðreynd. Ég hef ekki þá aðstöðu að gera neina úttekt á þessum málum ítarlega, en fjmrh. hefur alla aðstöðu til þess og væri kannske réttara að hann gerði það til þess að átta sig á því hvort hann vitandi eða óafvitandi er að standa við sín orð eða ekki.



Virðulegi forseti. Hv. þm. Lárus Jónsson kvaðst ekki vita annað en, að þær brtt. sem hér væru á borð lagðar hefðu verið samþykktar í báðum þingflokkum stjórnaraðilanna. Að sjálfsögðu veit hann hvað hefur verið samþykkt í þingflokki Sjálfstfl. og þar hefur þá verið samþykkt og það liggur fyrir að hækka skatta. Hins vegar vil ég taka skýrt fram að ég hef lýst því hreint og klárlega yfir í þingflokki framsóknarmanna að ég mundi ekki greiða atkv. með slíkum skattahækkunum sem þessum. Þannig að mér leikur forvitni á að vita frá hvaða hv. þm. Lárusi Jónssyni hefur borist vitneskja um afstöðu Framsfl. Það er misskilningur hjá hæstv. fjmrh. að ég sé á móti þessum skattahækkunum af því að þær séu andstæðar hans yfirlýsingum. Að sjálfsögðu harma ég það um svo góðan dreng sem hæstv. fjmrh. að honum skuli ekki reynast kleift að standa við þær yfirlýsingar sem hann hefur gefið um þessi efni. En það ræður ekki minni afstöðu til þessa máls. Ég er á móti þessu af því að ég tel það ósanngjarnt að láta slíka skattahækkun, þó ekki sé stórvægileg, koma í kjölfarið á mjög tilfinnanlegri kjaraskerðingu, kjararýrnun, sem hefur verið framkvæmd hér og allir viðurkenna að hefur verið framkvæmd hér. Ég vara við því. Mér sýnist að svo geti farið að þolinmæði fólks verði ofboðið. Ég ætla annars ekki að fara að ræða um þessi mál frekar. Ég vildi aðeins gefa þessa yfirlýsingu hér af því að ég taldi ekki annað heiðarlegt en að láta það koma fram áður en atkv. væru greidd hver mín afstaða væri. Hitt er svo allt annað mál að fullkomin ástæða er til þess að fara að ræða fjármálapólitík hæstv. ríkisstj. og fá á henni ýmsar skýringar. Til þess er kominn tími, en það ætla ég ekki að gera í þetta skipti.



Virðulegur forseti. Ég mundi fagna því ef fram færu virkilegar umr. um fjármálapólitík, ekki bara þessarar ríkisstj. heldur fjármálapólitíkina í gegnum mörg ár aftur í tímann því að það er uppsafnaður vandi þeirra ára sem við erum að glíma við núna. Það var ekkert gaman að koma að lokuðum skólum, stöðvuðum skólabifreiðum, ekki til króna í neinu rn., 60% af þjóðarframleiðslu í erlendum skuldum og hátt á annað þús. millj. kr. yfirdráttur í Seðlabankanum. Svona mætti lengi telja. Það er ekkert gaman. Þegar sá vandi sem núna er ljós blasir við í staðinn fyrir að vera upplýstur, þegar hann er staðreynd í lok árs, það er allt annað en gaman. En ég vil aðeins segja það til hv. 3. þm. Norðurl. v. að útsvarshækkanir mega ekki verða til þess að ríkið lækki endalaust sína skatta. Ríkið þarf sitt og engum ætti að vera það betur ljóst en þeim sem sat með lokaða skóla, stöðvaðar skólabifreiðar og tóma kassa í öllum ráðuneytum fyrir tæpu ári síðan.

Hvaða skóla var lokað?

En varðandi þá samþykkt eða ekki samþykkt sem var gerð í þingflokkum stjórnarinnar er það ekki rétt að Sjálfstfl. hafi samþykkt að hækka skatta. Ég tók það fram að hér er verið að færa aftur í það sama form, má segja, og fyrst var þegar fjárlög voru lögð fram. Verið er að færa skattstigann upp um tvö stig aftur til þess að halda þeirri skattprósentu sem var en ekki íþyngja. Það er ekki hv. 2. þm. Norðurl. e. sem fékk þær upplýsingar frá Framsfl. heldur var það ég sem ráðh. í ríkisstj. og ég óskaði eftir að það yrði sérstaklega bókað í ríkisstj . Mér er það ljúft að sýna virðulegum 9. þm. Reykv. þá bókun sem gerð var í ríkisstj., en það var forsrh. sem upplýsti að Framsfl. væri samþykkur þessari aðgerð þannig að það mál er upplýst. Virðulegur 9. þm. Reykv. tilheyrir í mínum huga þeim hópi í ríkisstj. sem kallaðir eru framsóknarmenn og tilheyra Framsfl. En um afstöðu einstakra þm. var ekki kunngert og þetta var í fyrsta sinn sem ég heyri afstöðu virðulegs 9. þm. Reykv. Ég held að ég hafi þá svarað þeirri spurningu sem virðulegur 2. þm. Norðurl. e. bar til formanns fjh.- og viðskn.



Virðulegur forseti. Það frv. sem hér er verið að ræða og þær brtt. sem liggja fyrir eru að mínu mati till. fjmrh. Fjmrh. hefur þarna gert till. um skattahækkun í prósentum sem gildir að sjálfsögðu áfram um skattbyrðina sem slíka, hún getur breyst ef aðrar hagstærðir breytast eins og við þekkjum. Ég fylgdi þessu máli og þessari brtt. Ég held að ég muni það rétt að í þingflokki Framsfl. hafi ekki farið fram atkvgr. um þetta mál heldur hafi verið gengið út frá því að standa að því með hæstv. ríkisstj. En hv. 9. þm. Reykv. lýsti því yfir skýrt og skorinort í þingflokknum að hann fylgdi ekki þessari breytingu. Það er satt og rétt eins og hann greindi hér frá. Varðandi ríkisfjármálin í heild og stöðu þeirra verð ég að segja fyrir mig að mér hefur ekkert komið á óvart þróun ríkisfjármálanna og gerði ég það að umræðuefni hér í deildinni einhvern tíma seinni partinn í des. að ríkisfjármálin væru annar þáttur í efnahagsstefnu ríkisstj. af tveimur sem væru erfiðastir úrlausnar. Hinn væri sjávarútvegsmálin. Varla fylgist þm. sem ekki er í fjvn. með afgreiðslu fjárlaga í einstökum atriðum. Maður gengur út frá því að fjvn. og alveg sérstaklega fjmrh. viti um innviði fjárlaganna. Það er frumábyrgð fjmrh. að gera sér grein fyrir því hver grundvöllur er fyrir fjárlögunum. Á undanförnum árum hefur þetta verið þannig að við höfum búið við gífurlega verðbólgu sem hefur valdið því að forsendur fjárlaga hafa raskast stórlega á fjárlagaárinu. Þær hafa raskast frá báðum hliðum, ef svo mætti að orði kveða. Bæði hafa útgjöldin aukist og tekjurnar einnig og það er þess vegna sem menn hafa samþykkt umframfjárveitingar af viðbótartekjum fjárlaganna yfirleitt. Nú er misjafnt hvernig jöfnuðurinn hefur verið eftir árum. Yfirleitt var ekki jöfnuður á fjárlögum gagnvart seðlabankanum - ég er nú að tala sérstaklega um greiðslujöfnuðinn - á árunum 1972–1978. Ég hygg að á árinu 1979 hafi orðið á þessu gagnger breyting því að ekki var nóg með að það væri afgangur af viðskiptum ríkissjóðs við Seðlabankann á árinu 1979 heldur greiddi ríkissjóður þá verulegar fjárhæðir beint úr sjóði til þess að standa undir fjármagnskostnaði við Kröfluvirkjun. Það ár var greidd veruleg fjárhæð í því skyni úr ríkissjóði. Síðan var farið að taka lán til þess að standa undir þessum fjármagnskostnaði eins og kunnugt er. En varðandi þetta mál og þessar brtt. er þetta auðvitað till. um skattahækkun. Ég stend að þeirri till. Ég lít á þetta sem till. fjmrh. og ríkisstj. og á þeim forsendum álít ég að allur þorri þm. framsóknarmanna og sennilega allir - þó ég vilji nú ekki tala fyrir hönd þeirra - styðji hana nema hv. 9. þm. Reykv. Hann tók af öll tvímæli um það að hann fylgdi þessu ekki, hann væri á móti skattahækkunum og það voru hans rök fyrir afstöðunni til málsins.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þessar umr., en vegna þess að hæstv. fjmrh. var enn einu sinni að segja þingheimi ýmsar draugasögur úr fjmrn. og öðrum rn. frá þeirri tíð þegar hann tók við völdum og vegna þess að hann tók svo til orða áðan að ýmsir skólar hefðu verið lokaðir þegar hann kom að og kippti málum í lag, þá vildi ég í allri hógværð biðja hann um að upplýsa þingheim um hvaða skólar þetta voru - eða getur hann nefnt einn skóla í landinu sem var lokaður á þessum tíma vegna þess að hann væri í slíkum fjárhagskröggum að ekki væri hægt að halda uppi rekstri? Ég vildi biðja hæstv. fjmrh. að koma hér og rökstyðja þessa sögusögn svolítið betur því að ég hygg áð ef hann treystir sér ekki til þess að nefna a. m. k. einn skóla sem svona var ástatt um muni þessi fullyrðing hans falla á sama öskuhaug fullyrðinga sem margar aðrar sem hann hefur slegið fram hér í þinginu og ekki hafa reynst ýkjainnistæðumiklar.



Virðulegi forseti. Ég mun dreifa til allra þm. þessarar virðulegu deildar bréfi sem barst frá fræðslufulltrúum í kjördæmi hv. 3. þm. Norðurl. v. þegar ég kemst upp í rn. Ég skal láta dreifa því þegar í dag, ef ég kemst þangað. Það svarar þessum spurningum.



Virðulegi forseti. Það fór eins og mig grunaði að hæstv. ráðh. gat ekki nefnt einn einasta skóla sem þannig stóð á um að lokaður væri þegar hann tók við. Hitt er annað mál, að vissulega hefur það verið mörg undanfarin ár og líklega áratugi og er enn að ýmsar stofnanir ríkisins kvarta yfir því að þær hafa ekki nægilegt fé handa á milli og að útvega þurfi meira fé o. s. frv., og ég efast ekkert um að hæstv. ráðh. geti dregið upp úr pússi sínu einhverja yfirlýsingu af Norðurl. v. þar sem beðið er um meiri peninga. En það er allt annað mál. - Það kemur sem sagt á daginn að fullyrðing hæstv. ráðh. er algerlega úr lausu lofti gripin.