Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Karl Einarsson) Sem frsm. þessa frv. vil jeg geta prentvillu, sem er síðast í 2. gr. frv.; þar stendur „hvert sinn.“ en á að vera „hvort sinn.“ En þar sem ekki liggur fyrir nein brtt., vildi jeg mælast til, að þegar yrði gengið til atkvæða.

Frsm. (Sigurður Hjörleifsson Kvaran) Þessar tvær brtt. á þskj. 106. frá allsherjarnefnd, sem hjer liggja fyrir, eru mjög lítilvægar. Um brtt. við 2. gr. frv. er það að segja, að hún er fram komin til þess að leiðrjetta setningu, sem átti að standa í greininni, en hefir annaðhvort fallið úr við prentun eða aldrei verið skrifuð inn. Brtt. við 8. gr. er engin efnisbreyting, en það er eðlilegra að skipa þannig máli og hugsun greinarinnar; hún verður á þennan hátt skýrari. Vel getur samt verið, að sumir líti svo á, að þetta sje efnisbreyting, því í þriðju málsgrein er tekið fram, hvernig skuli haga sjer, þegar unglingar innan 16 ára eigi í hlut. En það, sem meint er í 2. málsgr., er ætlast til, að gildi einnig um unglinga. Þá vil jeg geta þess, að hæstv. forsætisráðherra (SE) hefir tilkynt nefndinni, að hann muni sjá um, að brtt. við hegningarlögin, að því er snertir þetta mál, muni lögð fyrir þetta þing. Þá vil jeg snúa mjer að brtt. á þskj. 111, við 16. gr. Þar er farið fram á, að stjórninni sje heimilað að verja alt að 1500 kr. á ári í ritlaun og til birtingar fræðandi greinum um þessi efni. Jeg finn enga ástæðu til að lögfesta þetta, því jeg get ekki betur sjeð en í 16. gr. standi þetta, að svo miklu leyti, sem þörf er á því, og skal jeg í þessu sambandi benda á, að læknarnir Guðmundur Hannesson og Steingrímur Matthíasson hafa báðir ritað pjesa um þetta mál, og í þeim er allur sá fróðleikur, sem almenningi er nauðsynlegur um þessi efni. Jeg tel því lítil líkindi til, að það bæti mikið um að fara að verja fje til þess að skrifa frekar um þetta, því að pjesarnir eru báðir til enn þá; enda vafasamt hvort heppilegt sje að rita um þessi mál í blöðin. Legg jeg því til fyrir nefndarinnar hönd, að tillaga þessi verði ekki samþykt.

Jónas Jónsson Jeg tók fram við aðra umr. þessa máls, að jeg vildi koma fram með vatill. við frv. Hún hefir komið svo seint, að það hefir orðið að veita afbrigði frá reglunni, til þess að hún kæmi til mála. Ástæðan til þess, að jeg kom fram með till., er sú, að í meðferð málsins hjá nefndinni er gert ráð fyrir að fara með þessa sjúkdóma öðruvísi en önnur veikindi. Hvaða ástæða er til þess að fara í launkofa með þessa sjúkdóma fremur en aðra, þegar þeir einmitt eru hinir varhugaverðustu, vegna þess hvað þeir eru smitandi. Það er bersýnilega rangt, og þess vegna greiddi jeg atkvæði á móti frv. við 2. umr. Það er líka fásinna að ætla sjer að útrýma sjúkdómum eins og sárasótt og lekanda. Til þess yrði fyrst og fremst að gerbreyta hugsunarhætti fólks. Það, sem hægt er að ætlast til, er að sjúkdómum þessum sje haldið í skefjum, ekki gefið svigrúm til að breiðast út. Það, sem getur komið til greina, er að kosta lækningar að einhverju leyti af landsins fje og gera alt, sem unt er, til að fræða fólk og vara við þessu böli. Jeg skil vel, hvað mjer og háttv. 2. þm. S.-M. (SHK) ber á milli. Við lítum á þetta mál frá mismunandi hliðum. Jeg álít ekki einungis nauðsynlegt að lækna sjúklingana, heldur líka að varna því, að þeir smiti aðra. En öll leynd gerir einmitt það atriði svo hættulegt. Margir læknar gera ekkert til að halda í skefjum tóbaksnautn og fleiri hættulegum óvenjum; þeim nægir að lækna þau mein, sem orðin eru. Það er tvent, sem um er að gera: 1) að fyrirbyggja útbreiðslu sjúkdómanna með fræðslu og þekkingu. 2) að lækna. Hvers vegna á að hafa þessa leynd í frammi með kynsjúkdóma? Jeg skil það ekki. Jeg átti tal við landlækninn um þetta mál, og sagði hann, að svona hefðu menn litið á fyr um aðra sjúkdóma. t. d. tæringu, en svo væri ekki lengur. Jeg geri ráð fyrir, að styrkur yrði veittur til að gefa út árlega pjesa um þessi efni, til að berjast á móti útbreiðslu kynsjúkdóma og til að halda mönnum vakandi. Því að þótt einu sinni hafi verið skrifað um þetta, þá er það ekki nóg. Og hvað margir lesa bæklinga, sem komnir eru alveg út úr umferð ? Nei, það, sem nær til fólks, eru ekki slík rit, heldur kvikmyndasýningar, dagblöðin og nýjar bækur. Jeg legg því áherslu á, að menn sjeu látnir fylgjast vel með og að alt gerist í fullu ljósi almennrar vitundar.

Forsætisráðherra (SE): Aðeins stutt athugasemd. Það er þýðingarlaust að hefja umræður af nýju um ákvæði það, er felt var úr stjórnarfrv. um ókeypis sjiúkrahúsvist fyrir þá sjúklinga, sem efnalitlir eru. En jeg vil aðeins enn á ný taka fram, að jeg tel þessi ákvæði hefðu verið til bóta. Jeg verð ekki með brtt. Jeg er sammála háttv. 2. þm. S.-M. (SHK), að það sje alger óþarfi að gefa árlega út pjesa um kynsjúkdóma. Til þess að efla þekkingu á þessum sjúkdómum álít jeg, að ráðstafanir þær, sem gert er ráð fyrir í stjórnarfrv., sjeu nægar, en þær kosta ekki neitt. Jeg skil ekki þá leynd, er hv. 5. landsk.þm. (JJ) segir, að komi fram í frv. Þar er ekki gert ráð fyrir annari leynd en þeirri sjálfsögðu, að ekki sje verið að skýra frá, hvaða sjúklingar gangi með þessa veiki. Og er sú ráðstöfun nauðsynleg, því ella mundu ýmsir sjúklingar kveinka sjer við að fara til lækna. Bæði vegna þessa atriðis og vegna þess óþarfa kostnaðar, er jeg hefi áður getið um, legg jeg á móti því, að þessi till. verði samþykt.

Frsm. (Sigurður Hjörleifsson Kvaran) Jeg hefi aðeins litlu við að bæta, og jeg get þess, að jeg er alveg samdóma hæstv.forsrh. (SE). Það, sem okkur háttv. 5. landsk.þm. (JJ) ber á milli, er, hvernig fara eigi með sjúklingana. Í frv. er gert ráð fyrir leynd, sem sje, að ekki sje ljóstað upp um það, hverjir sjeu sjúkir. Jeg tel það fylstu mannúðarskyldu, og sje hins vegar ekki, að nokkur væri bættari með að vita það. Jeg sje engan hagnað við það, að það ætti að frjettast í hverju kauptúni þessa lands, að þessi og þessi gengi með lekanda. Þótt jeg kannist við, að jeg haldi með slíkri leynd, er þar fyrir ekki hægt að núa manni því um nasir, að maður vilji ekki fyrirbyggja neitt. Það eru óleyfilegar aðdróttanir og alveg röng ályktun af meðferð minni og yfir höfuð lækna á þessu máli. Jeg legg til að brtt.háttv. 5. landsk.þm. (JJ) sje feld.

Jónas Jónsson Það verður aðeins örstutt athugasemd. Það er stefnumunur milli mín og andstæðinga minna, sem ljóst kemur fram í þessu máli. Það, sem háttv. 2. þm. S.-M. (SHK) segir, er bygt á algerðum misskilningi. Jeg hefi alls ekki dróttað að læknum, að þeir vildu ekki fyrirbyggja sjúkdóma, en jeg held fram, að margir geri sýnilega ekki neitt til að fyrirbyggja þá, heldur lækna þá, sem þegar eru orðnir sjúkir. Þetta er ofurskiljanlegt. Sumir hugsa fyrst og fremst um að bæta orðið böl, aðrir að fyrirbyggja óorðið böl, sem vofir yfir. Það fer eftir lífsskoðunum hvers og eins. Hæstv. forsrh. (SE) telur það óþarfa eyðslu að eyða 1500 kr. í að rita greinar um kynsjúkdóma í blöð eða tímarit, en sami ráðherra er ekki hissa á að tala um að kosta lækningar að meira eða minna leyti, það, sem gæti numið 18000 kr. og þar yfir. Það, sem okkur ber á milli, er, að andstæðingar mínir vilja ekki láta fræða fólk um þessi mál. Þeir um það. Þeir verða að verja þá lífsskoðun sína og það álit sitt, að ekki sje eyðandi nokkrum hundruðum kr. árlega til að sýna þjóðinni, hve mikil hætta henni stafar af þessum sjúkdómum. Það var talað um, að það væri afarmikill vandi að skrifa vel um kynsjúkdóma. En væri heilbrigðisstjórn ekki innan handar að fá annað hvort Guðmund Hannesson eða Steingrím Matthíasson eða aðra þeirra jafnoka til að rita um sjúkdómana? Hvað er ljótt við það að láta menn vita, að veikindin sjeu í landinu? Það eru alt of margir, sem vita lítið um þau. Háttv. 2. þm. S.-M. (SHK) taldi það ekki skemtilegt, að það frjettist um sjóþorpin, að þessi og þessi hefði lekanda. En hvað er skemtilegt við það að láta þann hinn sama smita? Það hvílir talsverður ábyrgðarhluti á þeim, sem mæla leyndinni bót. Jeg get sagt háttv. 2. þm. S.-M., að jeg hefi átt tal við ýmsa lækna í bænum, er hafa verið mjer samdóma um það, að þörf sje á fræðslu í þessum efnum og að öll leynd sje til hins verra. Ef á annað borð á að draga menn fyrir lög og dóm fyrir að hafa smitað, þá skil jeg ekki, hvaða ástæða er til að vera hörundsár, þótt einhver einstaklingur yrði álitinn hafa þessa veiki. Aðalatriðið er, að þjóðin viti, hvaða víti hún hefir að varast.

Forsætisráðherra (SE): Háttv. síðasti ræðumaður talaði um stefnumun milli mín og hans. Jeg get alls ekki sjeð, að þessi brtt. marki neinn stefnumun. Háttv. þm. vill verja fje til þess, sem stjórnin vill láta gera á annan eðlilegri hátt. Það, sem jeg hafði á móti þessum 1500 kr., var ekki vegna stefnumismunar, heldur vegna þess, að jeg áleit það óþarfan kostnað. Það er hægt að ná sama tilgangi með öðru hægara móti. Það er ekki rjett, að stjórnin vilji ekki auka þekkingu manna á þessu sviði. Það er heil grein í frv. um það. Jeg held aðeins fram, að það sje óþarfi að veita verðlaun fyrir kynsjúkdómaskrif. En frv. mundi geyma í sjer alveg sömu princip og áður, þótt till. yrði samþykt. Hv. 5. landsk. þm. (JJ) vildi fara að slá á hina og aðra strengi, einnig þá, að sjúkrahúskostnað eigi að greiða fyrir efnaða menn, en það er tekið fram í 6. gr. stjórnarfrv., að hann skuli aðeins veittur þeim, sem ekki hafa efni á að kosta sig sjálfir. Það gefur líka að skilja, að þeim, sem hafa efni á því. dettur ekki í hug að snúa sjer til hins opinbera til að fá styrk. Jeg slæ því föstu, að eins og frv. er nú er gert ráð fyrir, að leynd sje á því, hverjir ganga með sjúkdóminn, en fræðsla um það, hvernig sjúkdómnum sje háttað. Jeg verð að segja, að þótt háttv. 5. landsk.þm. hafi talað við Lækna, sem voru honum samdóma, þá er frv. í upphafi runnið frá Læknafjelaginu, og er því rjett að álíta, að meiri hluti læknastjettar landsins sje á sömu skoðun og stjórnin um þetta mál. Læknafjelagið hefir átt frumkvæði að öllum meginatriðum frv.

Flm. (Jónas Jónsson) Jeg ætla aðeins að segja fáein orð viðvíkjandi þessu frv. Það er komið til af því, að bændur við Ölfusá og Sog hafa byrjað á laxaklaki í ám þessum og lagt á sig talsverðan kostnað í þeim tilgangi, í von um, að laxveiði aukist. En frá fornum tíma hefir verið dálítil selveiði á tveim jörðum í Ölfusinu, og máske eitthvað lítils háttar á þriðja bænum. Það er ósamrýmanlegt að selir og laxar sjeu friðaðir í sömu vötnum, ef menn vilja hagnýta sjer laxveiðina sem best. Þess vegna er frv. fram komið. Landið á aðra jörðina, sem um ræðir, og þar eð það getur varla verið þekt fyrir að ala bitvarg í laxá, þá er þar hægt um vik. Þá er eftir hin jörðin. Það gæti komið til mála, að lagðar yrðu einhverjar kvaðir á laxveiðijarðirnar, til að bæta landinu skaðann, og væri jeg ekki fjarri því. Það eru að vísu lög til frá 1912, þar sem gert er ráð fyrir, að einstök sýslufjelög megi útrýma sel, en þau lög hafa þótt helst til þunglamaleg, því að sú heimild hefir hvergi verið notuð. Hins vegar hindrar það ekki, að þetta frv. hafi fullan tilverurjett. Jeg legg til, að frv. verði vísað til landbúnaðarnefndar.