Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess vegna fyrirspurna sem komu fram á fundinum hér á undan að forsætisráðherra og fjármálaráðherra hafa boðað formenn flokka á sinn fund eftir nokkrar mínútur. Ákveðið hefur verið að boða til fundar í efnahags- og skattanefnd nú á eftir vegna þessa máls. Forseti mun kanna hvort menn hafa tök á að bregðast við því. Efnahags- og skattanefnd mun taka þetta fyrir nú strax í kvöld.

Hæstv. forseti. Í þessu máli takast á almannahagsmunir og sérhagsmunir. Við þessa atkvæðagreiðslu skal skýrt tekið fram að umdeild vatnalög frá 2006 tóku, að mati þess sem hér stendur, meira tillit til landeigenda en almennings. Þau munu aldrei taka gildi á stjórnartíma jafnaðarmanna á Íslandi.

Frú forseti. Þegar gildistöku vatnalaganna frá 2006 var frestað var skipuð vatnalaganefnd sem skilaði af sér þessari skýrslu. Ég sat í þeirri nefnd. Í niðurstöðu nefndarinnar segir: „Í þessu sambandi minnir nefndin á þann löggjafarvilja að baki samþykkt vatnalaganna nr. 20/2006 að ekki yrði um að ræða breytingu á inntaki réttinda landeigenda frá núgildandi rétti.“ Eins og áður segir virðist almenn samstaða um málið. Þetta sýnir að niðurstaða nefndarinnar var sú að með nýju lögunum frá 2006 væri ekki verið að breyta réttarstöðu vatnsréttarhafa frá árinu 1923. Það var tillaga okkar í nefndinni að gildistöku vatnalaga yrði frestað þar til endurskoðun hefði farið fram og frumvarpið lagt fram. Það var ekki gert með frumvarpi um afnám vatnalaganna. Ríkisstjórnin hefur fallið frá því að afnema þau og ætlar að uppfylla þá þverpólitísku sátt sem við komumst að í nefndinni 

Virðulegi forseti. Ég vil bara óska öllum þeim sem við veittum ríkisborgararétt innilega til hamingju með það að vera næstum því orðnir íslenskir ríkisborgarar. Samhliða því vil ég nota tækifærið og óska okkur öllum innilega til hamingju að hafa samþykkt það að skipa þessa nefnd um verðtrygginguna. 

Frú forseti. Ég er einn af flutningsmönnum þessa máls sem nefndin öll flytur og ég styð það mjög eindregið. Ég ætla ekki að vera langorður en ég tel að þetta sé mjög brýnt úrræði fyrir þá sem eru verst settir, um 10% heimila, sem eru um 10.000 manns. Hins vegar er ég ekki alveg viss um að þau úrræði sem þarna eru ákveðin og þau ferli sem þarna eru mynduð séu nægilega lipur til þess að ráða við allt þetta magn. Ég hef haft áhyggjur af því og þess vegna lagði ég til og fékk samþykkt að málið yrði unnið næstu vikuna og farið yrði í gegnum ferlin til að sjá hvort hægt sé að bæta þetta enn frekar. Ég mun vinna hart að því næstu vikuna með þeim sem vilja vinna með mér.

Virðulegi forseti. Ég ætlaði raunar að koma hingað upp og tjá mig um mál fjögur, fimm og sex, öll í einu. Vegna þess hvernig við höfum unnið þetta vil ég hvetja þingmenn til þess að kynna sér málið mjög vel á milli 2. og 3. umr. og gefa sér góðan tíma til þess að lesa frumvörpin og nefndarálitin því þetta eru stór mál. Þau vekja upp ýmsar spurningar varðandi eignarréttarákvæði og afturvirkni laga. Ég tel hins vegar að með þessu frumvarpi, eins og félags- og tryggingamálanefnd hefur unnið það, sé búið að svara því að við séum að koma á meira jafnvægi á milli lánveitenda og lántakenda. Ég hef líka orðað áhyggjur mínar af því að ekki sé nægilegur hvati í greiðsluaðlöguninni til þess að kröfuhafar samþykki að fara í frjálsa greiðsluaðlögun. Ég held að það sé mjög mikilvægt að félags- og tryggingamálanefnd skoði það virkilega vel vegna þess að það eru engin fordæmi í Evrópu um að flest mál hafi farið í gegnum frjálsa greiðsluaðlögun. Þau hafa flest endað fyrir dómstólum og oft tekið langan tíma að afgreiða þau. Þetta eru góð mál en ég ítreka líka það sem ég hef sagt áður að þetta eru sértæk úrræði fyrir þá sem eru verst staddir. Núna munum við ekki taka í gegn fjórðung af íslenskum heimilum sem er í miklum vanda heldur tökum við hér á vanda þeirra sem eru langverst staddir.

Frú forseti. Ég vil taka undir með þeim sem hafa komið hingað upp í atkvæðaskýringu hvað varðar það að hér erum við bara að samþykkja sértækar aðgerðir, sem eru reyndar ekki alveg í samræmi við norræna velferðarmódelið en þar er lögð áhersla á almennar aðgerðir fyrir alla sem hafa lent í svipuðu áfalli, t.d. forsendubresti. Þetta eru allt brýnar aðgerðir eða úrræði sem við erum að samþykkja, þótt þau séu sértæk, en þau munu engan veginn duga til þess að aðstoða alla þá 22.000 einstaklinga sem eru komnir á vanskilaskrá. Frú forseti. Það eru mikil vonbrigði að þingið hafi enn ekki samþykkt almenna leiðréttingu lána til að endurheimta þótt ekki væri nema hluta af þeirri eignarýrnun sem verðtryggingin hefur valdið fólki sem hefur ekki unnið sér neitt annað til saka en að kaupa sér þak yfir höfuðið og fjölskyldubíl.  
            

Hæstv. forseti. Við greiðum atkvæði um eitt þeirra mála sem félags- og tryggingamálanefnd hefur haft til meðferðar og unnið upp í kjölfar þeirra athugasemda sem nefndin fékk vegna mála sem hæstv. félagsmálaráðherra hefur lagt fram. Mig langar til að vekja athygli á því góða og mikla samstarfi sem hefur verið í nefndinni. Við höfum sest yfir málin í fullu samráði og reynt að finna bestu mögulegu leiðina sem við sjáum í stöðunni í dag. Hins vegar fagna ég því jafnframt að það sé sátt um að þessi mál verði yfirfarin af réttarfarsnefnd og reynt að kanna hvort það megi betrumbæta þau enn frekar. Ég vil vekja athygli á því að ég tel þetta samráð í nefndinni vera til mikillar fyrirmyndar. Ég tel það einstakt í þingsögunni, a.m.k. síðan ég tók hér sæti, að svona mikil samstaða ríki um eitt mál og ég óska okkur öllum til hamingju með það. Við sjálfstæðismenn höfum talað fyrir því að við vinnum saman að því, allur þingheimur, að leysa skuldavanda heimilanna.

Frú forseti. Í dag greiðum við atkvæði um þrjú frumvörp frá hv. félags- og tryggingamálanefnd. Þetta frumvarp sem varðar tvær fasteignir til heimilisnota, sem sagt möguleika fólks á að losa sig við aðra þeirra, er mjög mikilvægt úrræði fyrir þær fjölskyldur sem sitja uppi með tvær eignir. Í dag kvað Hæstiréttur upp dóma sem kunna að leysa alvarlegan skuldavanda margra íslenskra heimila og er þetta mikill gleðidagur. Þótt því fylgi líka ákveðin óvissa fyrir okkur hér á löggjafarsamkundunni fögnum við því að sjálfsögðu að hér er um tímamótadóma að ræða fyrir íslenska lántakendur. Þessi úrræði sem við höfum unnið í góðri samvinnu miða að því að tryggja velferð þeirra fjölskyldna sem búa við hvað alvarlegastan vanda. Það er frumskylda löggjafans að tryggja velferð íslenskra fjölskyldna.

Hæstv. forseti. Við sjálfstæðismenn stöndum að því að þetta frumvarp kemur fram hér í þinginu, við styðjum að það fari áfram og að við tökum það jafnframt til skoðunar á milli 2. og 3. umr. Ég fagna því. Hér er um að ræða að við reynum að smíða úrræði fyrir þær fjölskyldur sem eiga tvær fasteignir og hafa setið uppi með að ná ekki að selja. Það er talsvert flókið að reyna að finna lausn á þessu að mínu mati en nefndin hefur unnið vel að því að móta þetta úrræði þótt enn þurfi aðeins að fara yfir það. Ég fagna því enn og aftur að þessi dagur sé kominn, að við náum að vísa þessu áfram. Varðandi þær athugasemdir að enn sé ekki búið að leysa skuldavanda heimilanna er það að sjálfsögðu rétt sem hér hefur komið fram að við erum að reyna að samþykkja úrræði sem aðstoða þær fjölskyldur sem verst eru settar. Talsverð vinna er óunnin við að ná því markmiði að forða því að fleiri þurfi að notfæra sér þessi úrræði.

Frú forseti. Ég er ekki alls kostar sáttur við það frumvarp sem ég stend að. Það var unnið í miklum flýti og ég vil gjarnan vinna á því ákveðna bragarbót. Hins vegar skora ég á alla hv. þingmenn að skoða í þeirri viku sem við höfum þessi þrjú eða fjögur frumvörp nákvæmlega með tilliti til eignarréttar, framkvæmdar og þess hversu vel tekst að gera þetta lipurt. Það skiptir öllu máli að þessi úrræði verði lipur þegar þar að kemur, að umsóknin verði einföld og allt ferlið verði lipurt, því dómskerfið og umboðsmaður skuldara þurfa að ráða við mjög mikið magn af umsóknum. Það verður að vera eins rökrétt og hægt er. Ég skora sem sagt á alla hv. þingmenn og aðra sem reynslu hafa af þessum málum að hafa samband við félags- og tryggingamálanefnd, eða nefndarmenn í henni, og benda á galla eða eitthvað sem betur má fara í framkvæmdinni.

Frú forseti. Ég vil tala um öll frumvörpin sem koma frá félags- og tryggingamálanefnd af þessu tilefni. Ég fagna þeim öllum. Þau hafa verið unnin mjög vel í nefndinni að mínu viti og í miklu samráði við alla þá sem gerst þekkja til í þessum málaflokkum, réttarfarsnefnd og aðra. Þeir fá enn á ný tækifæri til að lesa frumvörpin yfir í þeirri viku sem við höfum, kannski koma fram einhverjar athugasemdir og þá bætum við úr því. Þetta eru góð frumvörp fyrir þá sem eiga í miklum erfiðleikum. Það er mjög brýnt að við tölum þessi úrræði ekki niður heldur tölum þau upp, að við látum þau virka. Ef við þurfum að betrumbæta þau þá gerum við það. Um 1.100 manns, jafnvel 1.500, sitja uppi með tvær eignir og við erum að taka á því. Við gefum fólki kost á því að fara í greiðsluaðlögun sem á að koma fólki aftur á lappirnar ef það er í verulegum vanda. Þetta er hins vegar ekki almenn aðgerð, það er alveg rétt, og það þarf líka að leysa vanda þeirra sem eru  Ég fagna dómi Hæstaréttar í dag. Hann er tímamótadómur, ekki síst fyrir þetta fólk og Ísland allt.