Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Ingvar Pálmason) : Þetta frv. er komið frá hv. Nd. og er flutt af sjútvn. þeirrar d. samkv. ósk hæstv. atvmrh. (SkG). Með þessu frv. er farið fram á að veita hæstv. ríkisstj. heimild til að láta síldarverksmiðjunni á Raufarhöfn í té lóðir eftir þörfum, og veita ríkisstj. heimild til að taka þær eignarnámi, ef með þarf. Í grg. þessa frv. er vikið að því, að það hafi reynzt fremur torvelt að ná samningum um eignarrétt á þessum lóðum nú, þegar stækkun síldarverksmiðjunnar stendur fyrir dyrum, og þess vegna telur ríkisstj. nauðsynlegt að fá þessa heimild. Sjútvn. Ed. leggur til, að þetta frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.

*Þorsteinn Þorsteinsson: Ég veit ekki, hvort búið er að útbýta brtt. við frv. frá mér á þskj. 205. Hún er víst ekki komin fram ennþá. Hæstv. forseti benti á það hér í hv. deild, að ekki væri viðkunnanlegt í frv. því, sem fara á að samþ., að atvmrh. skuti ætlað að skipa trúnaðarmenn þá, sem þar ræðir um, þar sem vitanlegt er, að félagsmrh. á að framkvæma þetta. Nú er það kunnugt, að félagsmrh. er þegar kominn. En ef frv. yrði samþ. eins og það er orðað, þá ætti þetta mál að heyra undir núverandi hæstv. atvmrh., sem er Ólafur Thors, en ekki hæstv. félagsmrh. Stefán Jóh. Stefánsson. Af þessum ástæðum vildi ég koma með þessa brtt., því að það er áferðarfallegra að afgr. frv. þannig. Svo er annað atriði, sem ég vildi minnast á. ofurlítil efnisbreyting. Í frv. segir, að atvmrh. sé heimilt að skipa trúnaðarmenn í hverjum landsfjórðungi, en eftir minni brtt. er þetta því aðeins heimilt, að nauðsynlegt þyki, og eins er það tekið fram, að þetta megi aðeins gera um stundarsakir, og megi þetta ekki skoðast sem ævistarf. Og eftir frv. er ekki ákveðin tala þessara trúnaðarmanna. en í brtt. er tekið fram, að ekki skuli vera fleiri en einn í hverjum landsfjórðungi. Ég tel t. d. ekki nauðsynlegt að hafa slíka menn í Norðlendingafjórðungi eða Sunnlendingafjórðungi, en a. m. k. ætti ekki að ráða fleiri en þarf. Ég geri ráð fyrir, að þeir hætti störfum strax og verkefni þeirra er lokið, og einnig, að fjvn. hafi hér hönd í bagga, því að hún verður raunverulega að leggja til á frv., hvað skuli leggja til þessara mála. Ég hefi tiltekið árstíma sem hámarkstíma, sem þessir menn megi starfa án sérstaks samþykkis fjvn., af því að n. kemur saman einu sinni á ári. Ég sé ekki, að þeir, sem ekki eru með því, að þetta sé haft svona, geti yfirleitt fylgt þessu frv.

Forseti (EÁrna): Útbýtt er á fundinum brtt. á þskj. 197 og 205. Til þess að brtt. megi taka til meðferðar á þessum fundi, verður að veita afbrigði frá þingsköpum.

*Bjarni Snæbjörnsson: Ég á litla brtt. á þskj. 197, samskonar og ég flutti, þegar frv. var hér til umr. á haustþinginu 1937. Þá var það einróma álit allra hv. dm., að tekjur þær, sem áttu að koma til bæjar- og sveitarfélaga, væru sízt of háar. Þá minntist ég á, að svo gæti farið, að utan um þetta kæmi skrifstofubákn, er éta myndi upp þessar tekjur bæjar- og sveitarfélaganna, og er það nú komið á daginn, þar sem verið er að auka þetta eftirlit og rýra um leið tekjurnar. Þó að hv. deild vildi ekki fallist á þetta þá, hélt ég, að hún myndi nú hafa séð, að ég var sannspár þá, og myndi breyta sjónarmiði sinu. En ef Alþingi hefir einhver ítök um það, hve mikið fé er látið af mörkum, þá er þó meiri trygging fyrir því, að varlega sé farið, en ef einum ráðh. er veitt óskorað vald til að ráða svo og svo marga menn og borga þeim svo og svo mikið. Till. mín fer í svipaða átt og till. hv. 5. landsk. Hann fer fram á, að fjvn. verði að samþ., ef mennirnir eigi að starfa lengur en eitt ár. Mín till. fer fram á, að helmingur kostnaðarins sé greiddur úr jöfnunarsjóði, en helmingur úr ríkissjóði. Ég skal svo ekki orðlengja þetta mál, en ég vænti þess, að hv. deild taki því nú betur en á haustþinginu, þegar málið var hér til umr.

* Frsm. (Magnús Gíslason) : Hér liggja fyrir tvær brtt. Önnur er frá hv. þm. Hafnf., þess efnis, að kostnaður af l. greiðist að hálfu leyti úr jöfnunarsjóði og að hálfu leyti úr ríkissjóði. Í raun og veru væri samt allt úr sama sjóði, og legg ég ekki mikla áherzlu á þetta mál, hvorki til né frá. - Till. frá hv. 5. landsk. er að nokkru leyti orðalagsbreyting. Hann vill setja orðið félagsmálaráðh. fyrir atvmrh., þar sem félagsmrh. eigi nú að fara með þessi mál. Þar er þó því til að svara, að ef setja ætti alstaðar félagsmálaráðh. fyrir atvmrh., þyrfti að vissu leyti að gera allmiklar breytingar á l., því að óviðfelldið væri að tala um félagsmrh. í þessu frv., þar sem l. sjálf tala um atvmrh. Annars skiptir þetta ekki miklu máli, því að þetta má færa milli stjórnardeilda með konungsúrskurði. En ef taka á til greina brtt. hv. 5. landsk., þá þarf að breyta brtt. sjálfri. Hv. þm. talar þar um eftirlitsmann, sem starfi í atvinnumálaráðuneytinu, en þetta er vitanlega endileysa, og ætti að standa í félagsmálaráðuneytinu. Eins og ég tók fram í gær, fannst n. það ókostur á frv., að það hefir í för með sér aukin útgjöld. Þegar laun til opinberra starfsmanna eru orðin 5 millj. og 600 þús. kr., er ekki þar á bætandi. En sé þetta starf nauðsynlegt, verður ekki hjá því komizt að kosta nokkru til þess. Því vildum við veita ráðh. heimild til að ráða sér hjálparmenn. Ég get fallizt á, að efnisbreyting hv. 5. landsk. nái fram að ganga, því að hún er frekar trygging fyrir því, að heimildin verði ekki misnotuð.

*Þorsteinn Þorsteinsson: Mér virðast þeir, sem hér hafa talað, vera mér sammála um það, að till. mín sé til bóta. En hv. 11. landsk. taldi það endileysu, þegar talað er um atvinnumálaráðuneyti í brtt. minni. Ég talaði um þetta við mann í atvinnumálaráðuneytinu, og var honum ekki kunnugt um, að enn hefði verið stofnað sérstakt félagsmálaráðuneyti. En það ræður mestu, undir hvaða ráðh. þessi mál eiga að heyra, og með brtt. minni er ótvírætt ákveðið, að félagsmrh. skuli annast þessa ráðningu. Yfirleitt geri ég ráð fyrir, að sú stofnun, sem fer með þessi mál, verði eins og hingað til kölluð atvinnu- og samgöngumálaráðuneyti, og því vildi ég ekki breyta þessu. Og ég taldi ekki rétt að gegnumfæra þessa orðabreytingu alstaðar í l., því að ég tel ekki, að það rekist á, þó að í frv. standi félagsmálaráðh., en í l. atvmrh. Um það verður ekki villzt, við hvorn er átt.

* Frsm. (Ingvar Pálmason): Það liggja nú fyrir tvær brtt. við þetta frv. Önnur brtt. er sú, sem var lögð fram hér í Ed. í gær skrifl. og ég óskaði eftir, að allshn. þessarar d. fengi ráðrúm til að athuga og bera saman við l. um þetta efni. Ég drap lítillega á það hér í gær, að þessi lagabálkur um útsvör er allumfangsmikill og nokkuð flókinn. Það er ekki algerlega hættulaust að samþ. hér brtt., sem geta haft töluvert víðtæk áhrif, án þess að bera þær saman við l. í heild sinni. Ég gat ekki vel áttað mig á þessari brtt. við umr. málsins hér í d. í gær. Hún er flutt af hv. þm. Eyf. og hv. 10. landsk. og er við 8. gr. þessara l. En þær brtt., sem liggja fyrir við þetta frv. nú, eru við 9. gr. laganna. Þessur tvær gr. l., 8. og 9. gr., fjalla um tvennskonar álagningu útsvara. 8. gr. l. fjallar um þau tilfelli, þegar heimilt er að leggja útsvar á gjaldþegna á tveim stöðum. 9. gr. l. fjallar aftur á móti um það, þegar atvinnusveit gjaldþegns hefir rétt til að krefjast hluta af útsvari hans. Nú verður að gera nokkurn samanburð milli þessara tveggja greina, þegar annarri hvorri þeirra á að breyta, og gæta þess, að þar sé ekki fært á milli greina, vegna þess að verksvið þeirra er nokkuð óskylt, nema því aðeins, að ekki raskist samræmið í hinni greininni. Brtt. við 8. gr. laganna, sem hér liggur fyrir á þskj. 196, er, eins og mig grunaði strax í gær, eins og smeygt sé toglegri í þau, svo að hætta verður á því, að togstreyta verði um þessi l. viðvíkjandi því, í hvaða tilfellum sé heimilt að leggja útsvar á mann í atvinnusveit hans. Brtt. hljóðar svo. „Ef hann hefir heimilisfasta atvinnustofnun, svo sem útibú, víðar en í einni sveit, eða ef telja má, að aðalatvinnugrein hans sé rekin utan heimilissveitar, enda má þá ekki leggja á hann að því leyti í heimilissveit hans“. Þannig lá brtt. fyrir allshn., en tilsvarandi gr. í útsvarsl. hljóðar svo: „Ef hann hefir heimilisfasta atvinnustofnun, svo sem útibú, víðar en í einni sveit, enda má þá ekki leggja á hann að því leyti í heimilissveit hans“. Með öðrum orðum er smeygt þarna inn í l. ákvæðinu: „ef telja má að aðalatvinnugrein gjaldþegns sé rekin utan heimilissveitar hans“, og er þá alls ekki miðað við tíma, heldur bara ef telja má, að hann hafi atvinnustofnun, svo sem útibú, víðar en á einum stað. Löggjafarnir munu hafa fundið það, þegar þessi l. voru samin, að þarna var atriði, sem var nokkuð óljóst. Samkv. þessum skilningi er heimilt að leggja á hvaða atvinnugrein sem vera skal, ef telja má, að það sé sérstakur atvinnurekstur. Þetta er stórhættulegt ákvæði, því að það getur farið svo, að undir þessa grein megi heimfæra ósanngjörn og óeðlileg tilfelli. Sem dæmi má taka Gunnar Ólafsson & Co. í Vestmannaeyjum, sem gera út báta til síldveiða á Siglufirði, og við skulum segja, að telja mætti þetta fastan atvinnurekstur á Siglufirði. En nú vita allir, að Gunnar Ólafsson & Co. reka mjög umfangsmikla verzlun og útgerð í Vestmannaeyjum, og útgerðin á Siglufirði er alls ekkí aðalatvinnurekstur þess fyrirtækis, og því alls ekki heimilt að leggja á hann útsvar samkv. þessu ákvæði. En svo getum við tekið annað dæmi um bát, sem maður á, sem á heima á Austfjörðum. Báturinn er gerður út á síldveiðar á Siglufirði og einungis gerður út þar, en ekki hreyfður hinn tíma ársins. Þá er enginn vafi á því, að þar er um aðalatvinnurekstur á Siglufirði að ræða. Þetta ákvæði brtt. er svo hált og teygjanlegt, að það má alls ekki setja það í útsvarsl., því að þeir, sem eiga að framfylgja útsvarsl., hafa tilhneigingu til að teygja slík ákvæði sér í hag. Þess vegna álít ég, að þessi brtt. sé stórhættuleg, og að af henni muni leiða umfangsmikla togstreitu um, hvaða atvinnugreinar séu reknar utan heimilissveitar og teygja megi undir þetta ákvæði. Í öðru lagi vil ég benda á það, að þessi brtt. nær alls ekki þeim tilgangi, sem tillögumenn hafa ætlað henni að ná, þ.e. að ná til allra söltunarstöðvanna, sem menn úr fjarlægum héruðum reka á Siglufirði. Í 9. gr. er fram tekið, að ef söltunarstöð er rekin á þennan hátt. þá hafi viðkomandi bæjarstjórn heimild til að krefjast hluta af útsvarinu. en samkv. l. er ekki heimilt að leggja á hana í 2 stöðum. Ef þetta hefði átt að koma að notum, þá hefði þurft að mínu viti að fella niður úr 9. gr. t. d. „söltunarstöðvar“ og bæta inn í 8. gr. „ef hann er heimilisfastur á atvinnustaðnum“, og svo hefði orðið að koma upptalning, sem ekki hefði getað orkað tvímælis, en eins og brtt. er orðuð, sé ég ekki betur en að sjálfsagt sé að fella hana, því að í staðinn fyrir að bæta l.. gerir hún þau stórum verri. Ég held, að ef á annað borð þessi till. er ekki fram komin til þess að koma þessu máli fyrir kattarnef að þessu sinni, þá eigi hún að takast aftur, svo þetta litla frv., sem skiptir ákaflega litlu máli fyrir hlutaðeigandi bæjarfélag, sem aðallega er barizt fyrir, fengi að halda áfram óhindrað. Ég geri ráð fyrir. að hreyft muni verða þeirri mótbáru gegn þessu frv., að fyrir Nd. liggi frv. um breyt. á sömu l., og það er rétt; þar er frv. um breyt. á þessum l., en það er um allt annað efni en þetta litla frv., og það orkar miklu meira tvímælis, hvort hægt er að koma þeirri breyt. fram, því að hún er miklu áhrifaríkari en sú breyt., sem þetta frv. felur í sér. Ég vænti því, að þetta litla frv. fái að ganga áfram nú, en fari svo, að það verði fellt hér í d., þá þykir mér sennilegt, að þeir, sem gera það, muni greiða atkv. á móti því af því, að þeir vilji fá fram fleiri breyt. á útsvarsl., og vil því ætlast til þess, að þeir vilji gera eitthvað til þess að flýta fyrir. að þær breyt. verði gerðar. En þótt að því verði horfið, þá á ég von á því, að sú allsherjarbreyt. komist ekki á á síðari hluta þessa þings, og meira að segja ekki á hæstu þingum. Ég veit fyrir víst, að þegar farið verður fyrir alvöru að hrófla við þeim l.. þá sjáist, að þar eru svo óskyld sjónarmið, að það muni taka alllangan tíma að koma því í gegn. En þetta litla frv. á að geta gengið fram nú. Það skiptir litlu máli fyrir viðkomandi sveitarfélög, en er sanngirniskrafa gagnvart þeim, sem eiga að sækja atvinnu sína hringinn í kringum landið.

*Erlendur Þorsteinsson: Herra forseti! Allshn. hefir haft brtt. á þskj. 196 til meðferðar og virðist hún hafa komizt að allt annarri niðurstöðu, ef leggja á ræðu hv. 2. þm. S.-M. til grundvallar, en fólst í ræðu, sem haldin var við 2. umr. Það var ekki hægt að skilja ræðu hans öðruvísi en svo, að hann vildi bæta þann órétt, sem Siglufjörður og fleiri kaupstaðir hefðu orðið fyrir, og koma í veg fyrir, að þessir menn gætu sloppið við að greiða opinber gjöld, eins og þeir hefðu gert m. a. með hl að telja sig eiga heima í einhverri fámennri sveit, sem hefir haft lítil útgjöld, og samið við hreppstjóra um að greiða nokkur hundruð í sveitarsjóð þar, en rekið atvinnu í kaupstaðnum og notið allra þeirra tækja, sem kaupstaðurinn leggur til, en skorazt undan að leggja nokkuð af mörkum til þeirra umbóta, sem þar hefir þurft með. Ég býst við, að hv. þdm. yrði þetta ljósara, ef þeir gerðu sér grein fyrir, hversu mikið óréttlæti það er, að stór saltandi, sem hefir kannske allt að 25 þús. tunnur, greiðir kannske ekkert útsvar, en annar, sem hefir kannske ekki nema 8–9 þús., greiðir upp undir 3 þús. í útsvar, en ef báðir greiddu útsvar, þá mundi lækka á þeim, sem nú greiðir, við það að nýr gjaldstofn kæmi í bæinn. Það er einkennileg réttlætistilfinning að vilja láta þessa menn sleppa og verða þar með að þyngja byrðarnar á öðrum. Ég skal ekki mikið ræða um þá lagalegu hlið núllsins, en þessi till. er tekin eftir því, sem hv. i. landsk. flutti í Nd. og treysti ég honum fullkomlega til að ganga lagalega rétt frá þessu. Það er hlægilegt að vera að tala um, að löggjafinn hafi ekkert viljað hafa óklárt í þessum l., þegar vitað er, að sífellt hark er um, hvar leggja skuli útsvarið á og hvernig skuli leggja það á. Í öðru lagi vil ég benda á, að það er skýrt fram tekið, þegar sérstöku ákvæðin koma í 8. gr., þá nær ekki 11. gr. til hennar. Ég vil benda formælendum frv. á, að það er mjög hæpið að breyta þessu. Í öðrum lið 9. gr. er talað um, að skipta megi útsvarinu uf síldarsölu, þó að hún sé rekin skemur en 4 vikur, en b-liður mun eiga við, að skip leggi afla sinn á land og sjái sjálf um verkunina, sem mun nú niður fallið, því að nú munu öll skip selja afla sinn í verksmiðjur eða sérstökum saltendum. Ég tel því sjálfsagt, að skipin greiði eftir sem líður skiptingu á útsvari, nema þessum atriðum sé breytt líka, þannig að þetta litla frv., sem þeir kalla, nær ekki tilgangi sínum. Vitanlega er sjálfsagt fyrir þá, sem með þessi mál hafa að gera, að krefjast að fá skiptingu á útsvörum viðkomandi aðilja, ef um sölu á afla er að ræða, sem mun nú vera allmikið um. Ég vænti þess, að 17. þdm. geti viðurkennt það réttlæti, sem felst í, að þeir, sem reka aðalatvinnu sína einhverstaðar, verði að bera þau gjöld, sem þarf til framkvæmdamála þar, sem atvinnureksturinn fer fram.



Meðan hv. frsm. var að halda ræðu sína áðan, var afgr. hingað frv. um breyt. á útsvarslögunum frá hv. Nd. Þess vegna vil ég skora á allshn. að sameina þessi frv. í þann búning, sem hún ætlast til, að þessi mái fái, og á hæstv. forseta að taka málið af dagskrá, svo að allshn. fái tíma til að athuga málin.

*Bernharð Stefánsson: Ég vil taka undir það, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, en því miður hefi ég litla von um, að ræða hans muni bera árangur, því að það er furðulegt kapp, sem er lagt á að koma þessu litla frv., sem kallað er, í gegnum þingið. Mér sýnist, að afgreiðsla þessa máis og þessara mála stefni í raun og veru í algert óefni og allar líkur til, að úr þessu verði algert þinghneyksli. Hér stendur til að gera þetta frv. að l., og eins og hv. 1. þm. N.-M. gat um, þá er nú búið að afgr. til þessarar d. annað frv. um breyt. á sömu l. Auk þess virðast allir sammála um, að útsvarslögin þurfi gagngerðrar endurskoðunar við. Það má því búast við, að stj. láti endurskoða þessi l. og leggi fyrir þingið, þegar það kemur saman að nýju, frv. til breyt. á þeim, eða þá að einstakir þm. taki sig fram um að bera slíkt frv. fram. Það gæti því farið svo, að á einu og sama þingi væru fyrst samþ. tvenn l. til breyt. á einum og sömu l., og síðan væru þau l., sem væri tvíbúið að breyta, numin úr gildi og önnur l. sett á því sama þingi. Þetta virðist mér, að alveg gæti legið fyrir. Það má kannske segja, að himinn og jörð forgangi ekki út af þessu, en ákaflega er slík afgreiðsla á málum einkennileg. Hv. 2. þm. S.-M. minntist á það í ræðu sinni, að þótt endurskoðun á útsvarslögunum kynni að vera æskileg, þá gerði hann ekki ráð fyrir, að hún gæti farið fram mjög bráðlega, því að ýmis sjónarmið mundu koma fram og ágreiningur, sem sennilega mundi tefja málið. Þetta getur vel hugsazt, en ég man þó, að þegar útsvarslögin voru sett 1926, þá bar það mál þannig að, að Alþingi árið áður, 1925, samþ. ályktun um að skora á stj. að undirbúa löggjöf um þetta efni, og síðan gekk næsta þing frá henni, og var þó þar um algerða stefnubreyt. að ræða frá því, sem áður hafði verið um útsvarslög. Ég sé ekki, ef þessi undirbúningur væri góður, að það gæti ekki tekizt sæmilega að endurskoða útsvarslögin og afgreiða þau, ekki einu sinni á næsta þingi, heldur á síðari hluta þessa þings. Við 2. umr. þessa máls bar ég fram þá till., að málinu væri vísað til stj., en sú till. var felld. En ég býst við, að hv. dm. hafi þá ekki verið búnir að átta sig til hlítar á því, hvernig þetta raunverulega horfir við að formi til, hvað sem um efnishliðina má segja. Ég vil því leyfa mér að gera tilraun til þess enn á ný, að þetta mál verði afgr. á þinglegan og forsvaranlegan hátt, og hefi því hugsað mér að bera fram rökst. dagskrá þess efnis, að deildin treysti ríkisstj. til að framkvæma endurskoðun á l. um útsvör og leggja árangur þeirrar endurskoðunar fyrir síðari hluta þessa þings eða næsta reglulegt Alþingi, og taki því fyrir næsta mál á dagskrá. Þetta finnst mér sú eina afgreiðsla þessa máls, sem forsvaranleg er.

Forseti (EÁrna): Mér hefir borizt rökst. dagskrá frá hv. 1. þm. Eyf., svo hljóðandi: „Í trausti þess, að ríkisstj. láti fram fara endurskoðun á lögum um útsvör, nr. 106 23. júní 1936, og leggi árangur af þeirri endurskoðun fyrir síðar á þinginu eða á næsta reglulega Alþingi, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá“. Þessi dagskrá liggur þá einnig fyrir til umr. Út af þeirri ósk, að málið verði tekið af dagskrá, skal ég geta þess, að ég treysti mér ekki til þess nema að bera það undir hv. d. Sé d. því samþykk, mun ég gera það. En jafnframt vil ég vekja athygli á því, að ég hefi hugsað mér að setja fund þegar að þessum fundi loknum og taka þá til meðferðar mál þau, sem hafa komið frá Sd., og mál. sem þessi fundur hefir afgr. til 3. umr. Ef þetta mál verður tekið af dagskrá nú, þá mun ég taka það á dagskrá strax aftur. Það er líklegt, að þing verði háð á mánudag a. m. k., og er þá ef til vill ráðrúm til að taka málið nánar til athugunar.

* Frsm. (Ingvar Pálmason) : Allshn. hér í Ed. hefir lagt til, að teknar verði til greina tvær umsóknir auk þeirra, sem eru í frv. Það stendur þannig á því, að þegar þetta mál var til meðferðar í hv. Nd., þá lágu fyrir nokkrar umsóknir um veitingu ríkisborgararéttar auk þeirra, sem hv. Nd. afgr. Meðal þeirra umsókna var umsókn frá Höskuldi Þórhalli Ladiger Þórhallssyni, tónlistarnema í Reykjavík, sem er fæddur í Þýzkalandi, en á íslenzkan föður. Sá ljóður var á þessari umsókn, þegar málið var til meðferðar í hv. Nd. að þennan umsækjanda vantaði hegningarvottorð frá Þýzkalandi, en þegar þetta frv. kom fyrir hv. Ed., var hegningarvottorð hans lagt fyrir Alþ., og þess vegna sýndist allshn. Ed. rétt að tak, umsókn hans til greina. Þessi maður er fluttur alfarinn hingað til föður sins, sem hér er búsettur, og í allshn. Ed. var enginn ágreiningur um að taka umsókn hans til greina. Allshn. Ed. leggur einnig til, að Sigurði Sigurðssyni, nemanda í menntaskólanum í Reykjavík, sem á íslenzka foreldra, en er fæddur í Danmörku, verði veittur íslenzkur ríkisborgararéttur. N. fann ekkert athugavert við umsókn hans. og þótti því rétt að taka hana einnig til greina. Foreldrar þessa manns eru nú bæði búsett í Reykjavík, en hann er fæddur í Kaupmannahöfn. Einnig bárust Alþ. nokkrar umsóknir um veitingu íslenzks ríkisborgararéttar, sem ekki hafa hlotið afgreiðslu í hv. Nd. Allshn. Ed. var sammála allshn. Nd. um það, að ekki væri hægt að taka þær til greina, þótt að vísu vantaði ekki mikið á, að lögmætum skilyrðum væri fullnægt. Um margar af þessum umsóknum er það að segja, að aðeins vantaði 1–2 ár til þess að umsækjendur hefðu dvalið 10 ár hér á Íslandi, en allshn. bæði í Ed. og Nd. litu svo á, að ekki væri rétt að víkja frá því ákvæði, sem sett hefir verið í l. um skilyrði fyrir því að öðlast íslenzkan ríkisborgararétt. Þótt ef til vill væri í sumum tilfellum að ræða um menn, sem allshn. vildi fúslega veita íslenzkan ríkisborgararétt. taldi hún samt sjálfsagt, að þeir yrðu að bíða, þar til settum skilyrðum yrði fullnægt. Á einni af þessum umsóknum er aðeins sá galli, að umsækjanda vantaði hegningarvottorð, sem er alltaf áskilið. að þurfi að fylgja slíkum umsóknum, og ég geri ráð fyrir, að því er þennan umsækjanda snertir, að mjög sennilegt sé, að hann geti öðlazt íslenzkan ríkisborgararétt á Alþ. í haust, ef hann getur uppfyllt þetta skilyrði. En ég býst ekki við, að hinir umsækjendurnir geti fengið íslenzkan ríkisborgararétt á síðari hluta þessa þings, því að aðeins einn þeirra hefir upptyllt 10 ára dvalarskilyrði hér á landi seint á þessu ári, og það getur hugsazt, að hann komi til greina í haust, en flesta hina vantar eitthvað á annað ár og allt upp í 2 ár til að hafa dvalið hér á landi í 10 ár. Fyrir hönd allshn. vil ég geta þess, að ég sé enga ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta. Allshn. Ed. leit svo á, að það bæri að halda fast við þau skilyrði sem sett eru í 1. um þetta efni og ekki væri rétt að víkja frá þeim, þó að litlu munaði, að þau væru uppfyllt, og þótt það kunni að valda sumum þessum umsækjendum lítilsháttar óþæginda að fá ekki íslenzkan ríkisborgararétt. Að vísu þarf þetta frv. að fara aftur til Nd. vegna þeirra breyt., sem á því hafa verið gerðar hér í d., en ég held að það verði samt ekki til þess, að frv. fái ekki afgreiðslu á Alþ. áður en því verður frestað.



Herra forseti! Útbýtt er í dag litlu frv. frá mér um hækkun á bótum samkvæmt tryggingarl., slysabótum, ellibótum og fleiru, ennfremur á barnsmeðlögum. Ég tel mikið undir því komið, að þetta litla frv. nái fram að ganga, áður en þingi er frestað. Hér á að afgreiða ýms mál með afbrigðum, og vil ég því mælast til þess við hæstv . forseta, að þetta frv. verði tekið á dagskrá næsta fundar, sem líklega verður í dag, og afgr. héðan með afbrigðum.

Forseti (EÁrna): Ég skal ekki tefja fyrir því, að þetta mál verði tekið á dagskrá, þegar það er fram komið.