Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist svohljóðandi bréf: „Reykjavík, 27. nóv. 1973. Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Framsfl. í Reykjavík, Tómas Karlsson ritstjóri, taki sæti á Alþ. í fjarveru minni. Þórarinn Þórarinsson, 4. þm. Reykv.“ Tómas Karlsson ritstjóri hefur áður setið á Alþ. á þessu kjörtímabili, og hefur rannsókn á kjörbréfi hans farið fram. Býð ég hann velkominn til starfa.



Herra forseti. Hér er um að ræða frv., sem flutt er til staðfestingar á brbl., sem gefin voru út á s. l. Sumri og miðuðu aðeins að því að framlengja til ársloka gildistíma laga um botnvörpuveiðiheimildir í fiskveiðilandhelgi. Frv. hefur þegar gengið í gegnum Ed., og ég vil vænta þess, að það fái fljóta afgreiðslu hér. Málið er eins einfalt og hugsast getur, og er í rauninni ekki ástæða til að ræða frekar um það hér af minni hálfu. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2, umr. og hv. sjútvn. til fyrirgreiðslu.



Herra forseti. Mér þykir rétt, um leið og þessu frv. verður vísað til hv. sjútvn., að sú ábending komi fram, að hin efnislega hlið þessa frv. eða forsenda hennar er auðvitað algerlega farin veg allrar veraldar eftir samninga þá, sem hæstv. ríkisstj. hefur gert við hennar hátign, vegna þess að það frv., sem um er að ræða og á að taka við af gildandi l., er miðað við skiptingu 50 mílna fiskveiðilögsögunnar fyrir okkur Íslendinga. Við vitum, að það er aðeins lítill hluti þeirrar lögsögu, sem við höfum til ráðstöfunar fyrir okkur og okkar flota á næstu tveimur árum, og því tel ég, að það sé mjög varasamt að samþ. þetta frv. með þessari tímaákvörðun. Væri kannske réttara að láta þessi brbl. gilda næstu tvö ár eða jafnlengi og samningurinn við hennar hátign stendur.

Fjmrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Frv. á þskj. 41 er gamall kunningi, sem hefur verið flutt a. m. k. á öllum þeim þingum, sem ég hef setið, en það er um heimild til að innheimta gjöld með viðauka. Þetta frv. er alveg shlj. þeim, sem áður hafa verið flutt um slíkar heimildir. Það var lagt fram á sínum tíma í hv. Ed., og varð þar samstaða um að afgreiða það óbreytt, og ég vona, að eins verði hér í þessari hv. d., að það hljóti sama byr og verið hefur. Hygg ég, að svo muni verða, þangað til tekist hefur að koma því í framkvæmd, sem ég og fleiri hafa rætt um, að taka alla tekjuinnheimtu ríkissjóðs til meðferðar og stefna að því að hafa í einum lagabálki, þá gæti slíkt gjald sem þetta fallið niður. En út í það ætla ég ekki að fara, heldur leyfi mér að fara fram á það, að málinu verði vísað að lokinni þessari umr. til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.

Sjútvrh. (Lúðvík Jósepsson) : Herra forseti. Hér er um lítið frv. að ræða um breyt. á l. um Verðlagsráð sjávarútvegsins og flutt að beiðni verðlagsráðsins. Hér er um minni háttar skipulagsbreytingu að ræða, aðallega varðandi verðlagningu á sjávarafurðum. Meginatriðið er, að svonefnd síldardeild er lögð niður í því formi, sem hún var í, og nú er gert ráð fyrir sérstakri síldarsöltunardeild, sem fjalla á um verðlagningu á síld til söltunar, og svo aftur bræðsludeild, sem fjallar ekki aðeins um síld til bræðslu, heldur einnig verðlagningu á öðrum bræðslufiski, þar sem getur verið um að ræða ýmsar aðrar tegundir. Það hefur sem sé komið í ljós, að það er miklu eðlilegra og æskilegra fyrirkomulag, sem hér er lagt til, og þykir sjálfsagt að verða við því. Frv. hefur þegar fengið afgreiðslu í hv. Ed., og vænti ég, að svo verði hér einnig í þessari hv. d. Ég legg til. að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til sjútvn. til fyrirgreiðslu.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar hefur fjallað um þetta frv. Efni þess er að heimila ríkisstj. að taka erlent lán að fjárhæð 1400 millj. kr. eða jafnvirði þess í erlendri mynt. Af lánsfjárhæðinni, segir í 2. gr., frv., skulu 800 millj., kr. endurlánaðar Framkvæmdasjóði Íslands í samræmi við framkvæmdaáætlun en að öðru leyti skal henni ráðstafað samkv. gildandi lagaheimildum. N. aflaði sér upplýsinga um það, að hér er annars vegar um að ræða ýmis verkefni, sem samkv. framkvæmda- og fjáröflunaráætlun 1973 var ráðgert að fjármagna með erlendu lánsfé, samtals að upphæð 273 millj. kr., eins og getið er um í nál. Að öðru leyti er þessu fjármagni varið til togarakaupa samkv. áður gefnum heimildum. Hér var því ekki um neinar nýjar lánsheimildir að ræða, þegar brbl. voru gefin út 18. sept. í sumar. N. varð sammála um að leggja til, að frv. yrði samþ. Þá er þess að geta, að n. bárust tilmæli og síðar bréf frá fjmrn., en í þessu bréfi segir, að samkv. erindi, sem borist hafi frá samgrn., þurfi að fá heimild Alþ. til þess að taka 7 millj. dollara lán hjá Alþjóðabankanum til hafnarframkvæmda í Grindavík, Þorlákshöfn og Höfn í Hornafirði. Áformað er að ganga frá lántöku þessari um n. k. mánaðamót, fáist lántökuheimild, segir enn fremur í bréfi fjmrn. N. ræddi þetta atriði allítarlega. Hún kvaddi m. a. til viðtals við sig Davíð Ólafsson seðlabankastjóra, Halldór E. Sigurðsson fjmrh., Björn Jónsson samgrh. og Brynjólf Ingólfsson ráðuneytisstjóra í samgrn. Þeir gáfu n. ýmsar upplýsingar um einstök atriði málsins og um ýmis efni því tengd. Það kom fram í n., að sumir nm. töldu, að eðlilegra hefði verið að flytja sérstakt frv. um þessa lántökuheimild, en skeyta hana ekki við staðfestingu brbl. á þann hátt, sem hér er lagt til. En til þess að greiða fyrir afgreiðslu málsins varð niðurstaða n. sú, eins og ég áðan sagði, að hún mælir með frv., og formaður n. flytur brtt., sem hefur verið útbýtt, á þskj. 158, í samræmi við óskir fjmrn. um viðbótarlántökuheimild, eins og fram kemur á þskj. Um þetta atriði hafa nm. hins vegar óbundnar hendur. Eins og hv. þdm. er kunnugt að sjálfsögðu, gaf Alþjóðabankinn kost í því í sumar að veita hagkvæm lán til hafnarframkvæmda hér á landi vegna Vestmannaeyjagossins, en aðeins vegna þess. Seðlabankastjóri upplýsti í n., að það hefði verið skýrt tekið fram af bankans hálfu, að hann lánaði eingöngu undir þessum kringumstæðum til hafnargerða hér, og þetta lán er veitt til ákveðinna hafnarframkvæmda, en ákvarðanir um það, hvað gera skyldi, voru teknar í sumar, eftir að n. frá Alþjóðabankanum hafði verið hér á ferð, og þær ákvarðanir eru að sjálfsögðu teknar af ríkisstj. í samráði við lánveitanda. Þessar ákvarðanir voru eins og ég áður sagði, teknar í sumar. Er fyrirhugað, að lánið skiptist þannig á þá þrjá staði, sem til greina koma, sbr. brtt., að til Þorlákshafnar gangi 366 millj. kr., til Grindavíkur 234 millj. og til Hafnar í Hornafirði 14.5 millj. kr. Ég held, að ég hafi ekki þessa framsögu lengri. Það hefur verið óskað eftir að hraða afgreiðslu málsins, þar sem það tekur alltaf nokkurn tíma, frá því að Alþ. hefur afgreitt það, þangað til endanlega og formlega er hægt að ganga frá lántökunni. En áður hef ég lýst því, hver er raunverulega afgreiðsla nefndarinnar.



Herra forseti. Ég hafði gert ráð fyrir, að meira svigrúm mundi gefast til þess að koma fram aths. og brtt. við það nál., sem hér hefur verið útbýtt í dag og nú hefur með afbrigðum verið tekið til 2. umr. Ég vil leyfa mér að fara fram á við forseta, að frv. verði a. m. k. ekki afgreitt úr þessari d. við 3. umr. í dag, því að þetta mál er vissulega þess eðlis, að óhjákvæmilegt er a. m. k. fyrir mig að ræða það nokkru nánar. Eins og hv. frsm. greindi frá, er tillagan um lántökuheimild til hafnarframkvæmda, sem nú er lagt til, að komi í frv., umfram þá lántökuheimild, sem er að finna í sjálfu frv. Ber þetta vissulega að með alleinkennilegum hætti, og eins og hann sagði, er það vegna Vestmannaeyjagossins. Ég verð að rifja það upp, að á Alþ. í vetur fluttu þm. Sunnl. allir till. um, að skipuð yrði n. manna til þess að kanna möguleika á staðsetningu nýrrar hafnar á suðurströnd landsins, ef þannig færi, að höfnin í Vestmannaeyjum færi forgörðum vegna þeirra náttúruhamfara, sem þá stóðu yfir. Einhvern veginn fann hæstv. þáv. samgrh. það út úr þessari samþykkt Alþingis, að þetta gæti einnig náð til áframhaldandi uppbyggingar annarra hafna, bæði á suðurströnd landsins og Reykjanesskaganum, þ. e. a. s. í Þorlákshöfn, Grindavík og Höfn í Hornafirði. Mér hefur alltaf verið það ráðgáta, hvernig hægt er að túlka jafnákveðna tillgr. og var að finna í okkar þáltill., þar sem margundirstrikað var í grg., að nefndarskipunin ætti aðeins að ná til staðsetningar nýrrar hafnar á Suðurlandi, að þetta skuli einnig ná til annarra hafna. Þetta hefur mér alltaf verið ráðgáta. En einhvern veginn hefur hæstv. þáv. samgrh. tekist að túlka þetta þannig og fengið n. til að vinna eftir þessari sinni túlkun. Ég hygg, að ef málið er skoðað eins og það raunverulega lá fyrir Alþ. og var samþ. og afgr. héðan úr Sþ. í fyrravetur, þá séu þessi vinnubrögð í engu samræmi við þann yfirlýsta vilja, sem fram kom í nefndri till. okkar þm. Sunnl. Þetta mál hefur af þessum ástæðum valdið bæði vonbrigðum og nokkrum sárindum í Eyjum. Vestmanneyingar vilja sannarlega stuðla að uppbyggingu á höfnum landsins, á Suðurlandssvæðinu jafnt og annars staðar, en þeir vilja ekki láta misnota nafn sitt og aðstöðu, eins og svo herfilega er gert í till. þeirrar n., sem hæstv. samgrh. skipaði. Það liggur fyrir, að þrátt fyrir það að svo vel fór, - sem Vestmanneyingar og landsmenn allir geta verið mjög ánægðir yfir, að höfnin í Vestmannaeyjum bjargaðist, fór ekki forgörðum, meðan eldgos geisaði þar á s. l. vetri og fram eftir vori, - og þrátt fyrir það að við fáum hvað innsiglingu snertir jafnvel betri höfn út úr þessum náttúruhamförum, þá er mjög margt, sem þarf að gera innan hafnar. Vitamálastofnunin hefur á undanförnum mánuðum unnið að því skv. heiðni hafnarnefndar Vestmannaeyja, að gera áætlun um skipulag hafnarinnar, og liggur það nú fyrir í stórum dráttum, frumdráttum. Var þetta eitt af þeim málum, sem rædd voru á síðasta bæjarstjórnarfundi í Vestmannaeyjum, sem haldinn var fyrir rúmri viku. Þar var gerð einróma svofelld ályktun, sem ég vil leyfa mér að kynna hér, en hún hljóðar þannig: „Með vísun til fyrirhugaðrar lántöku hjá Alþjóðabankanum til hafnarframkvæmda samþykkir bæjarstjórn að gera þá kröfu til stjórnvalda, að hluta af þessu fé verði varið til fyrirhugaðra hafnarframkvæmda í Vestmannaeyjum fyrst og fremst, þar sem fyrir liggur, að bátafloti Vestmannaeyja er nú fluttur heim að langmestu leyti og margvíslegar endurbætur á höfninni liggja fyrir.“ Ég undirstrika það, sem kom fram hjá hv. frsm. fjhn., að þetta lán er fyrst og fremst fengið vegna náttúruhamfaranna í Eyjum. Ég hygg, að lánveitenda mundi þykja alleinkennilegt, ef hann frétti það, að þrátt fyrir nauðsyn endurbóta á höfninni í Vestmannaeyjum, þá sé það eina höfnin hér sunnanlands af hinum stærri höfnum, sem skilin er eftir, þegar á að fara að úthluta þessu fé. Ég veit alls ekki, hvernig Alþingi Íslendinga væri stætt á því að afgreiða málið á þann veg, sem hér er ætlast til. að sé gert, ef það ætlar að halda virðingu sinni gagnvart Alþjóðabankanum og þeim mönnum, sem þar ráða. Ég skal nú ekki í þessum umr. tefja þetta mál frekar, en aðeins benda á þessar staðreyndir, að ég tel útilokað, að málið verði afgreitt hér í þessari hv. d. á þann veg, sem hv. form. fjhn. hefur lagt til, þ. e. að það yrðu aðeins tilgreindar þessar 3 hafnir. Mér gafst því miður ekki svigrúm til að koma fram með brtt. á þann veg, sem ég hefði talið eðlilegast og best, en mun þó gera það á þessum fundi nema hæstv. forseti fallist á að fresta þessu máli til næsta fundar.



Í tilefni af orðum hv. 3. þm. Sunnl. um meðferð á þessu máli eða því, hvernig forseti hyggist haga afgreiðslu þess, vil ég láta þess getið, að ég tel algerlega eðlilegt, að d. taki sér nauðsynlegan tíma til að kanna þetta mál. Það er nýkomið hingað í þeirri mynd, sem það kynni að fá að samþykktri þeirri brtt., sem hér liggur fyrir. En ég vil beina því til hv. þm., hvort ekki væri hægt að fallast á, að 2. umr. um málið héldi áfram og henni yrði hugsanlega lokið í dag, en 3. umr. færi þá ekki fram fyrr en á mánudag. Það eru tilmæli mín, að málsmeðferð yrði á þessa leið og brtt. gæti þá að sjálfsögðu komið fram við 3. umr.

Fjrmrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Það segir gamalt máltæki, þegar menn verða undrandi: „Á dauða mínum átti ég von, en ekki þessu.“ Get ég tekið undir það, því að á honum geta menn alltaf átt von, en ég átti ekki von á, að hv. þm. af Suðurlandi kæmi hér upp til að mótmæla þessu frv. Ég verð að segja það, að ræða hv. þm. Guðlaugs Gíslasonar kom mér sannarlega á óvart. Eitt ef því, sem gerðist á s. l. vetri, var það, að undir vorið leiddi Alþjóðabankinn það í tal við einn af bankastjórum Seðlabankans, að hann væri til viðtals um það eða vildi athuga, hvort hann gæti orðið Íslendingum að liði, vegna eldgossins í Vestmannaeyjum. Og það, sem þeir töldu, að helst væri hægt að gera í þeim efnum, var að styðja við uppbyggingu hafna á Suðurlandi, og þá fyrst og fremst að athuga þær hafnir, sem Vestmannaeyjaflotinn hafði notað í fyrravetur. Þegar við vorum með afgreiðslu á framkvæmda- og fjáröflunaráætlun fyrir árið 1973, var gengið mjög hart fram af hendi þeirra Sunnlendinga um að fá fjárveitingu eða fjármagnsútvegun til hafnargerðar í Þorlákshöfn. Hún var þá talin sú höfn af þeirra hendi, sem þeir bæru mest fyrir brjósti og nauðsyn bæri til að útvega fé til og var þá talað um 40 eða 80 millj. kr. til að byrja með til þess að gera þá höfn úr garði þannig, að hún væri sæmileg. Það mun ekki hafa farið fram alllítil umræða um það í fyrravetur, að flotinn, sem landaði í Þorlákshöfn, væri í mikilli hættu vegna þeirra þrengsla, sem væru í höfninni, eftir að Vestmannaeyjaflotinn var þangað kominn. Það var líka vitað, að Grindavíkurhöfn var meingölluð, og þar fórust skip svo sem kunnugt er, og þar voru líka geysileg þrengsli. Strax eftir að Vestmannaeyjagosið hafði átt sér stað var farið að virða fyrir sér möguleika á því að reyna að bæta úr þessu. Grindavík var að því leyti talin best, að þar var hægt að gera stórátak á stuttum tíma og með tiltölulega hóflegum kostnaði. Öllum var ljóst, að hér var um mikinn kostnað að ræða, sem ekki yrði hjá komist að leggja í, en lagfæring Grindavíkurhafnar var talin hentugust, sérstaklega vegna þess, eð þar fengist mikið viðlögupláss og væri hægt að framkvæma það á stuttum tíma. Það var því raunverulega í fyrravetur strax ákveðið að taka Grindavík til sérstakrar meðferðar til þess að veita Vestmannaeyjarflotanum aðstöðu. Seint á þinginu í fyrravetur, þegar var verið að ganga endanlega frá framkvæmdaáætluninni, kom það upp hjá hv. þm. Sunnl. og fleirum að athuga einmitt um stórátak í hafnargerð á Suðurlandi vegna Vestmannaeyja. Það var afgreidd hér þáltill. og sett í það sérstök n. Áður en þessi n, hóf starf og ég held áður en hún var kosin, höfðu menn komið frá Alþjóðabankanum og gert sér grein fyrir þessum málum og farið að velta fyrir sér möguleikum á því að koma hér upp bættri aðstöðu í höfnum, sem væru nálægt þeim miðum, sem Vestmannaeyjahátarnir sóttu á. Engir vissu þá um, hvort það færi svo vel, að gosinu lyki eins snemma og það gerði, og var þó þá sannarlega nóg komið. Að þessu máli var svo haldið áfram að vinna, og þegar n. sú, sem hæstv. fyrrv. samgrh. skipaði, tók til starfa, var þetta eitt af því, sem hún vann að ásamt sérfræðingum frá Alþjóðabankanum. Það er ljóst og þarf engum orðum að því að eyða, að það voru engir möguleikar til fyrir Íslendinga að fá lán úr Alþjóðabankanum til hafnargerða nema vegna þess, að það var bundið við að bjarga Vestmannaeyjaflotanum. Það var líka ljóst á þeim tíma, sem var verið að vinna að þeim málum, að ef hefði átt að gera þá höfn úti í Vestmannaeyjum, þá hefði af þeirra hendi ekki verið um þetta mál að ræða. Þessar aðgerðir voru miðaðar við, að það væri hægt að bjarga Vestmannaeyjaflotanum, án þess að hann kæmi í sína heimahöfn. Það þarf ekki neinum orðum að því að eyða, og þetta mál kom svo fyrir ríkisstj. eftir að n. hafði unnið vel og samviskulega og skilað sama sem samhljóða áliti um það. Þegar það kom þangað, var farið að draga úr eldgosinu, og var það álit sumra manna, sem um þessi mál höfðu fjallað og höfðu kynnt sér, að það gæti verið nokkur vafi á því, hvort Alþjóðabankinn héldi við það að veita þessi lán, ef það væri ljóst, að Vestmannaeyjaflotinn gæti notið sinnar heimahafnar. Það var því ákvörðun ríkisstj. að taka þessu boði, og með þeim hætti taldi hún sig tryggja það, að Vestmannaeyjaflotanum væri borgið, jafnvel þó að svo illa tækist til, að gosið héldi áfram. Hann fengi gott hafnarrými á þeim stöðum, sem næst væru heimahöfninni, og væri ekki hægt að tryggja það betur, en með hafnarbótum í Þorlákshöfn og í Grindavík. Höfuðáherslan í framkvæmd var lögð á Grindavík, vegna þess hvað var fljótvirkt að ná þar verulegum árangri, en Þorlákshöfn var miklu stærra mál. Það var líka ljóst öllum, sem um það fjölluðu, og þarf ekki að ræða um það hér á hv. Alþingi og ætti síst af öllu að þurfa að kynna það fyrir þm. Sunnl. að Þorlákshöfn væri höfn, sem þyrfti uppbyggingu og gæti ekki staðist eins og hún væri. Þess vegna var talið rétt að tengja þetta saman, og ríkisstj. tók þessa ákvörðun, enda þótt hún vissi, að það mundi koma fram gagnrýni á þetta. En það var ekki reiknað með, að gagnrýnin kæmi frá þm. Sunnl. það verð ég að segja, það kemur mér spánskt fyrir sjónir. Ég vil líka endurtaka það, sem ég hef áður sagt á öðrum stað, að þessi aðgerð kemur ekki í veg fyrir uppbyggingu á höfnum landsins. Það þarf enginn að láta sér detta í hug, að Alþingi hefði komist hjá því, að veita verulegar fjárhæðir til uppbyggingar á höfnum eins og Grindavík, Þorlákshöfn og Höfn í Hornafirði. Þó að hv. þm. vilji reyna að halda því fram núna, þá stenst það ekki. Það er heldur enginn að segja, að það eigi ekki að sinna málum Vestmannaeyja, þó að þetta sé gert, heldur er með þessu verið að gera öruggar hafnir í nánd við Vestmannaeyjamiðin út af því ástandi, sem ríkti, þegar ákvörðunin var tekin. Og það er verið að nota þá möguleika, sem voru til þess að bæta úr hafnarmálum á Íslandi, svo sem full þörf var að gera, með þessum hætti, sem þarna gafst tækifæri til. Þess vegna verð ég að segja það, að ég skil ekki, að hv. 9. þm. Sunnl. skuli vera að agnúast út af því, að út í þessar framkvæmdir skuli vera farið. Það, sem er svo gert til þess að mæta þessu heima fyrir, er ákvæði í heimildagrein fjárl. Það var ekki talið hyggilegt á því stigi málsins, meðan var verið að ganga frá þessu máli við Alþjóðabankann, að bæta Vestmannaeyjum við, ef það ákvæði gæfi meira. En ég vil segja það, að ef það ákvæði gæfi meira en framlagið þarf að vera á móti þessu láni, þá er ekkert eðlilegra en að nota það til Vestmannaeyjahafnar, eftir að það er nú komið á daginn, sem betur fer, að gosið er liðið hjá. Hinu held ég fram, að þessi aðgerð flýti framkvæmdum í höfnum á Íslandi. Hún var besta ráðið til þess að koma í veg fyrir það, að Vestmannaeyjaflotinn lenti í stórkostlegri hættu vegna hafnleysis, ef gosið hefði haldið áfram eða höfnin orðið ónýt. Það þarf enginn að segja mér, að það hefði verið hægt að bjarga því máli á betri veg. Það var líka vitað, að jafnvel þótt gosið hætti, gæti höfnin verið ónýt í bili, Þess vegna held ég, að hér hafi verið vel og viturlega ráðið, og ég sé ekki, að það eigi að taka hv. alþm. langan tíma að styðja þetta mál til framgangs, því að það hefur verið afgr. hér á Alþingi á styttri tíma mál, sem til minni heilla hefur horft fyrir þjóðina en þetta mál gerir.



Herra forseti. Ég hafði að vísu beðið um fjarvistarleyfi í dag af þeirri ástæðu, að ég ætlaði mér að sitja setningarfund L. Í. Ú., af því að ég á sæti í stjórn samtakanna. En einn þm. var svo hugulsamur að hringja til mín á þann fund og segja mér að þetta mál hefi verið tekið hér til umr. með afbrigðum, og ég veit auðvitað ástæðuna fyrir því, og forsetar þingsins áttu úr vöndu að ráða að taka tillit til óska þm. eða verða við frekju ráðh. í þessu tilfelli hefur frekja ráðh. ráðið, og þess vegna var þetta mál tekið fyrir hér með afbrigðum. Nefndin, sem um mál þetta hefur fjallað, fjh.- og viðskn. Nd. fjallaði um frv. um lántökuheimild vega framkvæmda- og fjáröflunaráætlunar 1973, og um það var enginn ágreiningur í fjh.- og viðskn. að greiða fyrir framgangi þess frv., þó að talið hefði verið réttara, að sundurliðun fylgdi, svo sem er í nál. fjh.- og viðskn. En þegar þetta frv., sem er nánast staðfesting á brbl. um lántökuheimild vegna framkvæmda- og fjáröflunaráætlunar á þessu ári, er komið til 2. umr. og n. og búið að vera þar í nokkra daga, fær form. fjh.- og viðskn. tilmæli um að flytja þá till., sem hann hefur orðið við að flytja, eins og hollir og traustir stjórnarþm. vanalega gera. Hann hefur því flutt till. um það, að á eftir 2. gr. komi ný gr., sem orðist þannig: „ Ríkisstj. er einnig heimilt að taka 7 millj. dollara lán hjá Alþjóðabankanum til hafnarframkvæmda í Grindavík, Þorlákshöfn og Höfn í Hornafirði eftir nánari ákvörðun ríkisstj.“ Samgrn. skrifaði fjmrn., - en það skal fram tekið fyrir þá, sem ekki þekkja til, og þá á ég ekki við þm., heldur ýmsa aðra, að þessi tvö rn. eru í sama húsi, en á sitt hvorri hæðinni, - en það tókst ekki, þó að samgrn. ætti hlut að máli, að koma þessu erindi áleiðis, eða réttara sagt: það tókst ekki hjá fjmrn. að koma erindinu út úr húsinu fyrr en 27. nóv., að lögð er á það höfuðáhersla, að fjh.- og viðskn. afgreiði þetta mál á stundinni, án þess að nokkur athugun fari fram, eð því að það er að verða ríkur vani hjá ýmsum mönnum, sem setjast í ráðherrastóla, að líta á Alþingi Íslendinga sem mjög simpla afgreiðslustofnun, þar sem hægt er að ganga inn og biðja um ákveðinn hlut, eins og við göngum inn í verzlun og segjumst ætla að fá þetta eða hitt og það er afgreitt yfir búðarborðið samstundis. Þetta hefur hæstv. fjmrh. hugsað sér, og hann hefur komið ár sinni þannig fyrir borð, að það var gert. Ég var einn af þeim vondu mönnum í þessari n., sem vildu alls ekki gangast inn á það að gleypa við þessari málsmeðferð, um leið og komu fram munnleg tilmæli, þó að þau væru frá þessum hæstv. ráðh. Og ég fór fram á það við formann fjh.- og viðskn. að þessir herrar yrðu kallaðir á fund n. til þess að gefa einhverja skýringar á þessari efnismeðferð málsins. Hann tók af sinni alkunnu prúðmennsku þessa ósk til greina og fór á fund þessara tveggja hæstv. ráðh., og þeir gerðu nú svo lítið að mæta á fundi n. báðir og ræddu við okkur í held ég rúma klst., þar sem við fengum þó leyfi til að bera fram tilteknar aths. út af efnismeðferð þessa máls. Mín skoðun er sú, að þessi till. hafi átt að vera flutt af ráðh. í sérstöku frv. og fylgt úr hlaði hér með venjulegum hætti, en ekki að lauma 7 millj. dollara lántöku inn í frv., sem er í raun og veru óskylt þessu, og afsökunin er sú, að bréfið frá samgrh., sem skrifað er 31. okt., hafi þvælst fyrir í fjmrn. og gleymst. En ég verð að segja, að það eru engir smákarlar, sem gleyma í næstum því mánuð, að þeir eiga von á 7 millj. dollara láni, svo að það er eitthvað tekið af lánum þar, á því skrifborði, sem 7 millj. dollara lán gleymist í næstum því mánuð. Mér ofbauð áðan að hlusta á málflutning hæstv. fjmrh., þegar hann leyfði sér að bera fram, að þessi mikla lántaka og 40% framkvæmdakostnaðar innanlands, sem þarf að inna af hendi, yrðu til að flýta fyrir öðrum hafnarframkvæmdum í landinu. Ég man eftir því úr barnaleikriti, að þegar Bastían bæjarfógeti var að rugla í Kardímommubænum, þá sagði Soffía frænka um hann: „En sá ruglukollur“. Það er nú kannske allsendis óviðeigandi að líkja hæstv. fjmrh. við Bastían bæjarfógeta, en ég get ekki að því gert, að þetta kom upp í mínum huga, þegar ég heyrði jafnfjarstæðukennda vitleysu og þarna er höfð í frammi. Þá er komið að því, hvernig afla á fjár innanlands til þess að standa undir þessum tilteknu þremur framkvæmdum, sem aðallega eru þó tvær framkvæmdir: í Grindavík og í Þorlákshöfn, og svo smásletta í Höfn í Hornafirði. Um það segir í 22. lið heimildar fjárlagafrv., að ríkisstj. sé heimilt að ráðstafa því fé, sem inn kemur í aðalflutningsgjöldum og söluskatti af tilbúnum húsum, sem Viðlagasjóður flytur inn til tímabundinna nota fyrir Vestmanneyinga, til greiðslu á hluta ríkissjóðs í framkvæmdakostnaði við hafnir í Grindavík, Þorlákshöfn og Höfn í Hornafirði, sem er mótframlag á móti láni Alþjóðabankans. Þvílíkur höfðingsskapur, - hús, sem flutt eru inn vegna gossins í Vestmannaeyjum og þeirrar óhamingju, sem því fylgdi. Til þess að nota sér þetta ólán á að gefa eftir tolltekjurnar, en nota þær aftur sem mótframlag ríkisins til framkvæmda í Þorlákshöfn, Grindavík og Höfn í Hornafirði fyrir blessaða, elsku Vestmanneyingana, að því er ríkisstj. telur. Það hefði enginn fjmrh. treyst sér til, - mér er sama hvaða kjarkmaður það væri, sem væri í embætti fjmrh., - treyst sér til annars en að fella niður aðflutningsgjöld af öllum húsum Viðlagasjóðs. Það er hrein blekking og niðurlægjandi fyrir ríkisstj. að leggja þetta til. Það átti auðvitað að leggja til að fella þessi aðflutningsgjöld niður, en ekki að nota sér þessa ástæðu til þess að fjármagna innlendan kostnað fyrir þessar tilteknu þrjár hafnarframkvæmdir. Og þetta er allt saman gert í nafni Vestmanneyinga. Nú vita menn það, að Vestmanneyingar leggja höfuðáherslu á það að byggja upp sína höfn, og fyrir þann tíma, sem þessi ákvörðun er tekin, er sjáanlegt, að það þarf að leggja fram stórfé til Vestmannaeyja. Og við minnumst orða hins þróttmikla forsrh. vors, þegar hann hrópaði að þjóðinni í vetur: „Vestmannaeyjar skulu rísa.“ Við höfum allir trúað því, að Vestmannaeyjar ættu að rísa, en ekki með þessum hætti, að það ætti að taka af Viðlagasjóði til þess að standa undir þessum þremur framkvæmdum. Þetta finnst mér ekki höfðinglegt frá hendi hæstv. ríkisstjórnar, síður en svo. Þá kem ég að hinum þætti þessa máls, sem er um aðrar hafnir í landinu. Mín skoðun er sú, að eftir því sem þjóðfélagið fórnar meiri framlögum og tekur fleiri lán til tiltekinna hafna, þá sé það ekki til þess eð auka framkvæmdir á öðrum stöðum, heldur jafnvel til þess að draga nokkuð úr þeim framkvæmdum, sem annars hefði verið farið í. Þetta held ég, að hver maður, sem eitthvað skilur gang fjármála, telji vera nær sanni en þessar órökstuddu fullyrðingar hæstv. fjmrh. hér áðan. Við skulum líta á fjárlagafrv., eins og það liggur fyrir. Segir í aths. fyrir fjárlagafrv., að framlög til hafnarmála hækki samtals um 488.5 millj. kr., þar af 394 millj., til hafnarframkvæmda í Þorlákshöfn, Grindavík og Höfn í Hornafirði, en þessar framkvæmdir voru sem kunnugt er ákveðnar með tilliti til náttúruhamfaranna í Vestmannaeyjum, en samkv. bráðabirgðaáætlunum mun heildarkostnaður á árinu 1974 verða um 450 millj., sem skiptist þannig á milli þessara hafna: 225 millj., til Þorlákshafnar, 200 millj., til Grindavíkur og 25 millj. til Hafnar í Hornafirði. Síðan segir í aths. með fjárlagafrv., að fyrir utan þessar tilteknu hafnarframkvæmdir hækka framlög til hafnarmannvirkja og lendingarbóta um 93.2 millj. kr., eða um 45.1%, m. a. af ákvæðum nýrra hafnalaga um aukna hlutdeild ríkissjóðs í byggingarkostnaði. Ef við lítum á þessa breytingu, sem verður á hækkunum til hafnarframkvæmda, til fiskihafnanna í landinu almennt, þá verðum við að hafa í huga, að nú 1. jan. koma til framkvæmda ný hafnalög, sem gera ráð fyrir því að auka hlutfall þátttöku ríkisins frá því, sem var í gildandi löggjöf. Meginhluti af kostnaði hafnarframkvæmda var greiddur með 40 og 70% þátttöku ríkissj., en hefur reynst vera að meðaltali í kringum 60% nú á síðustu árum. Nú mun þessi upphæð hækka upp í 75% með þessum nýju l., svo að það auðvitað kallar um leið á aukna fjárveitingu til hafnarframkvæmda, án þess þó að gera kröfur um aukningu framkvæmda frá því, sem áður var. Í þessu sambandi skulum við einnig líta á það, að sú breyting hefur orðið á einu ári, eða frá því að við unnum að undirbúningi og afgreiðslu fjárl. fyrir árið 1973, að byggingarkostnaðurinn hefur hækkað um tæplega 33%, og það hefur enginn sannfært mig um það, að framkvæmdakostnaður við hafnargerðir almennt í landinu hafi ekki hækkað rúmlega það eða um 33–34%, sennilega nálægt 40%, á þessu eina ári. Og með aukinni hlutfallsþátttöku ríkisins í hafnarframkvæmdum kemur fram í fjárlagafrv., að framlögin hafi hækkað um hvorki meira eða minna en um 45.1%. Í raun og veru hefur engin hækkun orðið á framkvæmdamætti við hafnargerðir frá því, sem þær voru fyrir einu ári, vegna þeirra verðbreytinga, sem orðið hafa, og vegna tilkomu hinna nýju hafnalaga, sem taka gildi nú 1. jan. n. k. Þess vegna er sjáanlegt á öllu, að hér er um allt of lágar upphæðir að ræða. Áður en ég lýk því að tala um væntanlegar framkvæmdir við fiskihafnir almennt, vil ég minna á það, að í hinum nýju hafnalögum eru ákvæði til bráðabirgða um, að gera skuli sérstakar ráðstafanir til að létta greiðslubyrði þeirra hafnasjóða af löngum lánum, sem verst eru settir, og þá á að miða við lánin eins og þau eru, þegar l. taka gildi, og við fjárlagagerð fyrir árið 1974 átti samgrn. að gera Alþ. sérstaka grein fyrir fjárþörf í þessu efni. Ráðh. á að gera till. til fjvn. og Alþ. um skiptingu fjárins, og skal við skiptinguna hafa hliðsjón af tekjum og gjöldum hafnarsjóðs, framlagi sveitarfélags til hafnarsjóðs, fólksfjölda og öðrum þeim atriðum, sem hafa áhrif á greiðslugetu hafnarsjóðsins. Þessu frv. til hafnal. var ætlað að taka gildi um síðustu áramót. En það varð ekki, og þegar það var séð fyrir afgreiðslu síðustu fjárl., að það mundi ekki verða, þá varð að samkomulagi, að það var tekið inn í fjárlagafrv. á heimildagr. heimild fyrir ríkisstj. að taka að láni allt að 40 millj. kr. til þess að létta greiðslubyrði þeirra hafnarsjóða, sem verst eru settir. Þetta lán var svo tekið, þegar komið var fram yfir mitt sumar á þessu ári, og í stað þess að úthluta því til þeirra hafna og sveitarfélaga, sem verst eru sett í þessu efni, tók hæstv. fjmrh. þá ákvörðun, að þetta skyldi ekki verða veitt sem styrkur til hafnanna, heldur sem lán. En nú bregður svo við, að þegar fjárlagafrv. er lagt fram og þessi ákvæði til bráðabirgða eru orðin að l., þá er ekki tekin inn króna í fjárlagafrv. í þessu skyni, og nú er afsökunin sú, að hið háa fjmrn. og hæstv. hafi ekki séð stöðu hinna einstöku hafna, eins og þær eru í dag. Nú vitum við það og sennilega hæstv. fjmrh. og hans rn. einnig, að staða fjölmargra fiskihafna og sveitarfélaga í landinu er með þeim hörmungum, að allt að rúmlega fjórðungur af brúttótekjum einstakra sveitarfélaga fer til þess að greiða afborganir og vexti af hafnarlánum. Og það segir sína sögu, að þessi sveitarfélög geta ekki staðið undir eðlilegri félagslegri uppbyggingu og öðrum framkvæmdum, þegar þau þurfa að leggja svo mikið af mörkum í þennan eina málaflokk. Það mundi þykja þungur skerfur hér í höfuðborginni og í stærstu bæjum landsins, ef þyrfti að taka af útsvörunum um fjórðung eða liðlega fjórðung af brúttótekjum til þess að standa undir hafnarlánum og vöxtum af þeim. En svona er ástandið í mörgum fiskihöfnum á landinu, og þetta er kannske ein ástæðan til þess, að fólkið er sífellt að flytjast frá þessum stöðum, þótt atvinnulífið sé þar gott og tekjur miklar. Þegar það sér, að þeirra litla samfélag, sveitarfélagið, getur ekki staðið við sínar skuldbindingar á öðrum sviðum, í félagsmálum og öðrum framkvæmdum, en önnur sveitarfélög standa mun betur að vígi, þá er þetta kannske ein af mörgum ástæðum til þess, að sífellt er verið að flytja frá þessum þróttmiklu athafnastöðum til annarra, sem bjóða betri lífskjör. Þeir staðir, sem eiga að fá þessar tilteknu framkvæmdir, sem áður hafa verið nefndar, eiga ekki við það vandamál að etja, að fólkið sé að flytjast frá þeim til annarra staða, heldur er það kannske mikið vandamál hjá þeim, hve margt fólk sækir til þeirra staða og krefst margvíslegra nýrra framkvæmda, sérstaklega hjá þeim tveimur höfnum, sem eiga að fá meginhluta af þessu fjármagni. Mér finnst, að hæstv. ríkisstj. eða þessir hæstv. ráðh., sem hafa fjallað um þetta mál, hefðu þegar þeir og ríkisstj. í heild ákváðu að taka lán hjá Alþjóðabankanum til þessara tveggja hafnargerða og þeirrar slettu, sem sú þriðja á að fá, - þá hefðu þeir jafnframt átt að gera sér grein fyrir því mikla vandamáli, sem við er að glíma í velflestum byggðarlögum öðrum á landinu. En þeir hafa verið svo hrifnir af þessu tilboði Alþjóðabankans, að þeir hafa ekki séð annað ráð en taka það á sínum tíma, þó að það hafi eitthvað dofnað yfir því, þegar fjmrh. gleymir bréfinu í mánuð á borðinu hjá sér og að koma því áleiðis hingað niður í þinghús, og hefur hann þó átt nokkrar ferðir niður í þinghús síðan, ef hann hefur ekki viljað nota póstinn. Sannleikur málsins er sá, að það er takmarkaður áhugi á því, hvað á að gera fyrir aðrar hafnir á landinu. Annars lægi eitthvað fyrir frá hendi hæstv. ríkisstj. Þetta er byggðastefnan í framkvæmd, sem alltaf er verið að guma af. Hvað segir í málefnasamningnum, sem við áttum að lesa bæði kvölds og morgna, um byggðastefnuna? Hvað er þetta svo aftur í framkvæmdinni? Þetta er eitt af því, sem má kvarta undan. En ég hélt, að kæmi ekki fyrir a. m. k. suma menn í ríkisstj. að láta henda sig að gera þetta. En ég vil alltaf geta alls og ekki draga neitt undan, og ég vil alls ekki draga það undan, að núv. hæstv. samgrh. hefur nú fyrir nokkru skipað n. til að kanna stöðu hafnanna. Sú n. er tiltölulega nýbyrjuð að vinna sitt starf. En þrátt fyrir það að það starf sé ekki búið og verði ekki búið, þegar afgreiðsla fjárl. fer fram, þá finnst mér skylda hæstv. fjmrh. að taka inn mun hærri upphæð en gert var á heimildagr. fjári. á þessu ári til þess að bæta stöðu þessara hafna. Það er ekki nóg að tala alltaf um nýjar og nýjar framkvæmdir. Það verður líka að athuga og gera sér grein fyrir því, hvernig fjárhagsleg staða hinna ýmsu sveitafélaga er. Eins og hún er núna á þessum sviðum, þá hygg ég, að mér sé óhætt að fullyrða, að enginn málaflokkur sé verr settur en hafnirnar eru og hafa verið á undanförnum árum. Ég var ekki alltaf, meðan ég var stjórnarsinni, fyllilega ánægður með fyrri ríkisstj. og hennar aðgerðir, og ég var alls ekki ánægður með verk hennar í hafnamálunum. Ég reyndi nú að ýta undir, fyrst á bak við tjöldin, og þegar ekki gekk, þá leyfði ég mér ásamt fleiri þm. að flytja þáltill. um endurskoðun hafnal. Sú þáltill. varð ekki útrædd, en samgrh. í ríkisstj. á undan skipaði þó n. til þess að endurskoða hafnal., og fyrri samgrh. í núv. ríkisstj. bætti tveimur mönnum við þessa n. Þessi n. lauk sínu starfi og lagði það frv. fyrir ríkisstj., sem ríkisstj. lagði svo fyrir Alþ. tvö ár í röð, en nú er að verða að l. um næstu áramót. En ég vil ekki láta heldur hjá líða út af því, sem hefur gerst í framlögum til hafnamála, að minna hæstv. fjmrh. á það, að þegar gengisbreytingarnar voru gerðar 1967 og 1988, þá kvörtuðu hafnirnar mjög undan því, hvað skuldir þeirra hefðu aukist í krónutölu. Þá tókum við þessi mál fyrir í fjvn., og við vorum harðir á því, að ríkissjóður yrði að taka gengisbreytinguna yfir sig. Meðal þeirra, sem stóðu þá við hlið mína, var hæstv. núv. fjmrh., Halldór E. Sigurðsson, sem þá var bara réttur og sléttur þm. Vesturl. Þá hafði karl bug á því að bæta úr og stóð mjög drengilega og vel með okkur. Og fyrirrennari hans í starfinu, sem var ekki mjög útausandi maður, eina og allir vita, samþykkti að greiða úr ríkissjóði 57.5% af gengisbreytingunni. Nú hefði ég haldið, að sá ágæti maður, núv. hæstv. fjmrh., sem hefur nú verið talinn heldur betur útausandi en fyrirrennarar, skrúfaði ekki alveg fyrir kranann til hafnamála, heldur reyndi að stíga það skref, sem hann sjálfur lagði til 1968, að ríkissjóður greiddi gengisbreytinguna að fullu og öllu. Þar sem Magnús Jónsson greiddi ekki nema 57.5%, þá finnst mér, að Halldór E. Sigurðsson verði að bæta við og greiða að fullu, það sé kominn tími til þess og þótt fyrr hefði verið. Það er sjáanlegt af öllu, að eins og fjárlagafrv. liggur fyrir, og auðvitað skulum við ekki fara að ræða það ítarlega hér, hvorki þennan málaflokk né aðra, en það verður ekki komist hjá því að gera þessi mál að umræðuefni, þegar á að fara út í jafnstórfelldar framkvæmdir fyrir lánsfé og líka fyrir framlög úr ríkissjóði, eins og hér er stefnt að. Þó að þau séu gerð því miður á kostnað Viðlagasjóðs, er verið að leggja á þjóðina skatta til að greiða til Viðlagasjóðs. Þess vegna finnst mér ástæðulaust, að ríkið sé svo aftur, þar sem það er svo sjálfsagt að létta af Viðlagasjóði, að láta Viðlagasjóð borga. Það finnst mér jafnfráleitt og enn fráleitara. En það sýnir, að þessar miklu framkvæmdir eru auðvitað til þess og verða til þess að draga úr öðrum framkvæmdum í þessum málaflokki, ef ekki verður tekið myndarlega á þessu máli. Það verður ekki hægt að sætta sig við það, að fiskihafnir almennt í landinu séu látnar bíða eins og verkefnin eru þar mörg og bráðnauðsynlegt að vinna mörg þeirra sem allra fyrst. Ég er ekki svo kröfuharður, að ég fari fram á það, að allt verði byggt og framkvæmt á einu ári. En ég er það kröfuharður, að ég tel, að það þurfi að liggja fyrir skýlausar yfirlýsingar um það, hvað ríkisstj. sjálf ætlar sér að auka framlag til hafnargerða á næsta ári og hvaða markmið og till. Alþ. setur í þessum málum á næstu 3–4 árum á eftir. Það er nauðsynlegt að byggja á ákveðinni framkvæmdaáætlun fyrir þá, sem ekki fá framkvæmdir á árinu 1974, svo að þeir megi vita, að þeir fái framkvæmdir á árinu 1975 eða 1976. Það skiptir töluverðu máli. Og það verður líka að fást á því viðurkenning, að þessi málaflokkur er verr settur en nokkrar aðrar framkvæmdir í landinu. Við skulum ekkert vera að deila eða ræða um það, hver eða hverjir eigi sök á þessu eða hinu, heldur þarf fyrst og fremst að bæta úr því, sem hefur farið miður á undanförnum árum, bæði undir fyrri ríkisstj. og sömuleiðis eftir að þessi ríkisstj. tók við. Það er alveg ljóst, að það þarf fjármagn, mikið fjármagn, til þessara mála, það er ljóst, að það er verið fyrst og fremst að auka fjárfestinguna og framkvæmdirnar í þeim héruðum, sem fólkið er að flykkjast til, en ekki hugsað aftur um þau, sem fólkið er að hverfa frá, og ekki heldur hugsað um það, hvernig ástandið er með mjög örri breytingu á fiskiskipastólnum í fjölmörgum fiskihöfnum úti um land. Þetta verður að liggja fyrir, og ef það er eitthvað meint með byggðastefnu, verður hún að vera með öðrum hætti en að fara með allt fjármagnið til þeirra byggðalaga, sem fólkið er að flykkjast til, á kostnað hinna, sem eru að berjast við að halda fólkinu áfram við framleiðslustörfin, eins og er víðast hvar í sjávarbæjum úti um land.

Forseti (Gils Guðmundsson) : Vegna ummæla hv. 2. þm. Vestf. í upphafi ræðu hans vil ég aðeins taka þetta fram: Það var samkv. ósk minni, að honum var gert viðvart um það, að þetta mál væri komið hér á dagskrá, þar sem ég vissi, að hann hafði hug á því að ræða málið. Ég vil svo aðeins ítreka það, sem ég hef áður sagt, að ég tel algerlega eðlilegt, að hv. þd. taki sér þann tíma, sem nægur má teljast, til þess að afgreiða þetta mál, og mun ekki reka á eftir með neinum óeðlilegum hætti.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs hér á ný vegna ummæla hæstv. fjmrh., þegar hann staðhæfði, að ég hefði í fyrri ræðu minni verið að mótmæla framlögum til hafna í Þorlákshöfn, Grindavík og á Höfn í Hornafirði. Ég tók það sérstaklega fram í ræðu minni, að ég mundi styðja hafnarframlög, bæði til þessara hafna og annarra hafna á landinu vegna þess að ég hef ákaflega góða aðstöðu til þess að dæma um það, hversu mikils virði það er fyrir hverja einustu fiskihöfn á landinu að hafa sem besta aðstöðu. Það, sem ég gerði aths. við, var meðferð málsins. Það er haldinn nefndarfundur í fjh.- og viðskn. í dag til þess að afgreiða þetta mál, og á þeim fundi er skotið inn þessu veigamikla atriði um ráðstöfun á því fé, ,sem Framkvæmdabankinn hyggst lána til hafnarframkvæmda á landinu. Málið er tekið fyrir með afbrigðum og ætlast til þess af hæstv. ráðh. sjáanlega, að það verði afgr. bæði við 2. og 3. umr. Ég vil benda á það, að ég er ekki einn um að gera aths. við meðferð málsins, eins og hann hefur hér borið að, og ég hygg, að það sé nokkuð fátítt, þegar um stjfrv. er að ræða, að þá skrifi allir 7 nm. undir með fyrirvara og áskilji sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Þetta eitt, sem þarna kemur fram í nál. sýnir, að nm. með tölu hafa talið þessa meðferð málsins algerlega óeðlilega og ekki viljað binda sig í afstöðu sinni, þó að þeir væru stjórnarstuðningsmenn. Af því, sem hæstv. fjmrh. sagði hér áðan varðandi lántökuna sjálfa og hvernig hana bar að, þá taldi hann eðlilegt, að lánum hefði verið þannig ráðstafað, eins og gert hefur verið ráð fyrir, til þeirra þriggja hafna, sem þar um ræðir. Hann taldi það eðlilegast miðað við þær aðstæður, sem hann taldi vera, þegar um þetta mál var endanlega fjallað. Ég vil bendu á, að nál. er sent samgrn. með bréfi, sem dags. er 28. júlí. Sem betur fer var gosinu í Vestmannaeyjum lokið og fyrir lá, að höfnin þar hafði ekki farið forgörðum. Ég tel því, að það hafi verið mjög eðlilegt, að hluta af því fé, sem hér er um að ræða, sem fengið er vegna þeirrar aðstöðu, sem skapaðist, hefði fyrst og fremst verið varið til endurbóta á Vestmannaeyjahöfn, sem sannarlega þarf á því að halda, að þar verði gerðar verulegar endurbætur. Það var vitað í júnílok, þegar samgrn. fékk nál. í sínar hendur, og það var sem betur fer enn þá frekar vitað, þegar þetta er lagt fyrir Alþ. nú, að bátaflotinn í Vestmannaeyjum mun komast til heimahafnar og geta stundað róðra þaðan á komandi vertíð. Því undarlegra hlýtur það að vera í okkar augum, sem þar eigum hlut að máli, að þurfa að horfa á það, að þessu mikla fjármagni skuli varið til annarra staða að fullu. Við getum ákaflega vel skilið það, þar sem um þetta mikið fjármagn er að ræða, að verði það notað til uppbyggingar hafna. Ég skal ekki fara inn á að dæma um, hvort hefði átt að dreifa því meira. Það hefur verið tekin ákvörðun um að dreifa því aðeins á þrjár hafnir. En till. mín, sem ég var að boða áðan, er ákaflega einföld. Hún er um það eitt, að inn í brtt. hv. formanns fjh.- og viðskn. verði tekið, að á undan „í Grindavík“ komi: „ í Vestmannaeyjum“, þannig að hluti af þessu fé fari einnig til uppbyggingar hafnarinnar í Eyjum. Ég tel, að þetta sé mjög eðlilegt, og ég vænti þess fastlega, að þessi hv. d. geti orðið við þessum tilmælum, sem felast í till. minni, að Vestmannaeyjum verði þó ekki alveg sleppt og þær alveg afskiptar í sambandi við úthlutun þess fjármagns, sem gert er ráð fyrir, að varið verði til uppbyggingar hafna á suðurströnd landsins. Jafnvel þó að bátaflotinn hefði ekki komist heim fyrr en um næstu vertíð, vissu auðvitað Vestmanneyingar betur en allir aðrir um hafnarframkvæmdir a. m. k. í Þorlákshöfn, að þar er um það stóra áætlun að ræða, að það hefði ekki bjargað flotanum á næstu vertíð. En sem betur fer er það mál út úr heiminum að því leyti, að við teljum okkur sjá fram á, að flotinn muni á næstu vertíð geta stundað róðra frá sinni gömlu heimahöfn. En ég undirstrika, að það er rangt með farið hjá hæstv. fjmrh., að ég hafi verið að andmæla fjárframlögum til þeirra hafna, sem hér um ræðir, þó að ég gerði aths. við meðferð málsins, eins og ég taldi mér skylt og sjálfsagt að gera. Ég ætlaði mér ekki að fara að ræða heimildargr. fjárl., 22. tölul. í 6. gr., þar sem rætt er um ráðstöfun á væntanlegum tollum af hinum innfluttu húsum á vegum Viðlagasjóðs. Ég ætlaði að geyma mér það, þangað til fjárlög yrðu afgreidd. En hæstv. ráðh. kom inn á þetta mál, og þess vegna hlýt ég einnig að gera við það stutta aths. Ég vil geta þess, að í stjórn Viðlagasjóðs var þetta mál rætt þegar á fyrsta stigi þess, að var farið að flytja inn hús. Ég hélt því fram þar alveg hiklaust, að ríkisstj. Íslands gæti aldrei leyft sér það, það væri henni ekki sæmandi að ætla að taka tolltekjur af hinum innfluttu húsum, eins og það mál bar að. Það vita allir, að Norðurlöndin studdu Íslendinga, Vestmanneyinga og alla þjóðina, mjög rausnarlega í sambandi við náttúruhamfarirnar í Vestmannaeyjum. Ég er sannfærður um það og veit reyndar, að þetta með tolltekjur eða tollheimtu af Viðlagasjóðshúsunum hefur verið rætt í blöðum á Norðurlöndum og hefur komið mönnum þar mjög einkennilega fyrir sjónir, og menn eiga ákaflega erfitt með að skilja, að það ætli að verða ríkisstj. Íslands, einasta ríkisstjórnin á Norðurlöndum, sem ætli beinlínis að taka fé í ríkiskassann í sambandi við náttúruhamfarirnar í Vestmennaeyjum, en það verður gert, ef tolltekjur verða teknar af húsunum. Fulltrúar stjórnarliðsins í stjórn Viðlagasjóðs töldu, að það væri ekki útilokað að innheimta toll af húsunum, en aðeins þá með því eina móti, að sá tollur yrði látinn ganga sem tekjur til handa Viðlagasjóði. Það má segja, að þá skeður raunverulega ekki annað en það varðandi húsin, sem eru flutt inn fyrir gjafafé frá Norðurlöndum, að það, sem þau gæfu við endursölu, rynni til Viðlagasjóðs og uppbyggingarstarfsins í Eyjum. Ég hefði talið, að hitt væri miklu eðlilegra og ég vil ekki trúa því, fyrr en ég sé það, að Alþ. Íslendinga samþykki að taka 43%, eins og almennu gjöldin eru, af gjafafé Norðurlanda, hinu rausnarlega gjafafé þeirra í sambandi við náttúruhamfarirnar, - taka 43% af því í ríkissjóð Íslands. En þetta mál kemur að sjálfsögðu til enn frekari umr., þegar fjárlög verða afgreidd, og þá þessi liður fjárl. eins og aðrir. Hæstv. fjmrh. sýndi þó rausn sína í sambandi við þennan lið fjárl. Hann sagði, að það hefði komið til greina við nánari athugun, að Vestmannaeyjahöfn fengi kannske eitthvað af þessum fyrirhuguðu tolltekjum. En það átti ekki að vera, nema afgangur yrði, og yrði hún þá látin sitja fyrir því, sem þar kynni að verða afgangs. Ég segi: Þetta er ekki rausn, eins og aðstæður hafa þróast og eru orðnar í dag. Ef ætti að fara þessa leið, sem ég tel, að eigi ekki að fara, þá væri sjálfsagt, að Vestmannaeyjahöfn sæti þar fyrst og fremst fyrir og framlög til annarra hafna kæmu þá þar á eftir, því að hér er um það mikið fjármagn að ræða, þar sem er lánað upp á 7 millj. dollara og síðan kannske 400–500 millj., í tolltekjur. Ef allt dæmið er reiknað eins og hæstv. ráðh. ætlast til, þá er þar um það mikið fjármagn að ræða, að það mundi aldrei verða nema hluti af því, sem rynni til Vestmannaeyjahafnar til þess að gera þær framkvæmdir, sem Vestmanneyingar sjálfir telja, að nauðsynlegt sé að gera og eru þegar búnir að gera áætlun um, að verði að gera á næstunni. Ég endurtek til að taka af öll tvímæli, að ég mótmæli því, að það hafi verið hægt að skilja orð mín þannig, að ég væri að hafa á móti hafnaframlögum til þeirra staða, sem tilgreindir eru í till. hv. formanns fjvn. Ég er aðeins að leiðrétta það og boða till. um það, að ég ætlist til þess, að hluti af fjármagninu fari til uppbyggingar hafnarinnar í Vestmannaeyjum.

Fjmrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Síðan ég talaði hér áðan hafa verið haldnar tvær ræður, í fyrsta lagi af hv. 2. þm. Vestf., Matthíasi Bjarnasyni, og kenndi margra grasa, svo sem vænta mátti í ræðu þess hv. þm. Ég verð að segja það eins og er, að það er þá orðin æðimikil breyting á okkur báðum tveim, ef það er orðið eitthvert vandræðamál. að við getum átt samtal saman, og ég held, að hv. þm. þurfi ekki að vera með neinar glósur um það, að ég sé að sýna eitthvert lítillæti, þegar ég ræði við hann eða aðra hv. þm. Ég tel mig ekki hafa lagt það inn, að menn þurfi að grípa til þess háttar orðalags, jafnvel þótt þá bresti rök fyrir því, sem þeir vilja mæla fyrir. En það er hans mál, en ekki mitt. Þetta um frekjuna, - það var nú það, sem gerðist, að það var leitað eftir afbrigðum hjá hv. þm. um að mega láta málið koma fyrir. Voru allir hv. þm., sem viðstaddir voru, sammála um að verða við þeirri frekju. Þetta hefur ekki fallið í hlut eins ráðh. og það þarf ekki ráðh. til að leita eftir því, að mál séu afgr. hér með afbrigðum, enda brugðust hv. alþm. vel við, og þakka ég þeim vel fyrir það. Hv. þm. fór um það mörgum orðum, að þetta mál hefði legið hér fyrir og ég hefði verið að laumast með það og ekki látið það koma hér til umr. fyrr en nú, þegar þetta bréf hefði komið. Ég skal að vísu viðurkenna það, alveg eins og ég gerði í fjh.- og viðskn. í gær, að það varð misbrestur á því, að bréfið bærist hv. n., eins og til var ætlast, og tek ég á mig þá sök ekkert síður en aðrir. Hitt vil ég minna hv. þm. á, að í fjárlagaræðu, sem ég flutti 23. okt. s. l. og ég hélt a. m. k., að hv. þm, hefði hlustað á að einhverju leyti, var þetta mál eitt af því, sem ég ræddi þar, og getur hv. þm. og þeir aðrir, sem vilja tala um laumuspilið, litið í Alþingistíðindin, dálk 103 og þá finna þeir frásögn af þessu máli. Þar er sagt frá málinu í heild og ekkert undan dregið, enda þurfti ekki að hafa neitt laumuspil frá minni hendi í sambandi við þetta mál. Ég tel mér málið til sóma, en ekki til vansæmdar. Ég vil líka segja það, að það er rétt hjá hv. þm., að það hefði mátt hraða afgreiðslunni meira. En ástæðan til þess, að henni þarf að hraða, er einmitt sú, að það var búið fyrir löngu að ganga frá þessum samningum, þegar ég flutti hér mína fjárlagaræðu, enda skýrði ég frá því þar og skýrði frá því áðan, að það hefði þurft að hraða þessu máli af ótta við, að við töpuðum af því að njóta þeirra kjara og þess að fá lán hjá Alþjóðabankanum til hafnargerðar, því að það hefðum við ekki fengið að öðrum kosti. Ég vil því segja það, að grg. mín í fjárlagaræðunni er fullkomleg um þetta mál og þess vegna þurfti enginn að stökkva upp á nef sér út af því, að það hafi ekki áður verið skýrt, því að það hefur verið gert vel og skilmerkilega, ég leyfi mér að halda því fram. Þá kom hv. 2. þm. Vestf. að þeim rökum, sem hann taldi ekki rök vera, að þetta flýtti fyrir öðrum hafnargerðum í landinu. Man ekki hv. 2. þm. Vestf., Matthías Bjarnason, eftir tali um Vestfjarðaáætlun. Hvað var talað um að gera í Vestfjarðaáætlun? Það var talað um að byggja hafnir, það var talað um að leggja vegi og gera flugvelli. Hvernig var þetta gert? Var það gert með því að leggja fram fé úr ríkissjóði, sem aflað var samtímis? Nei, það var ekki gert með því. Það voru tekin lán, eins og nú eru tekin hjá Alþjóðabankanum, nema að því leyti, að þetta lán er hagstæðara. Samt var þetta talið gott mál. og hv. 2. þm. Vestf., Matthías Bjarnason, hefur hælt bæði sér og öðrum vegna þessa máls. Enginn dregur í efa, að vegna þess að lánið var tekið, var flýtt fyrir bæði hafnargerð, vegamálum og flugvallagerð á Vestfjörðum. Það hefur enginn dregið það í efa, að svo hafi verið. En man ekki hv. 2. þm. Vestf. eftir því, að það kom til umr. eitt sinn í fjvn. í sambandi við vegaáætlun, þegar átti að fara að endurgreiða af þessum lánum, þá voru það sumir þm., sem héldu því fram, að það ætti að draga úr fjárveitingu til Vestfjarða vegna þessarar afborgunar. Var hv. 2. þm. Vestf. á þeirri skoðun?

Nei, alls ekki.

Það er rétt. Hv. 2. þm. Vestf. var ekki á þeirri skoðun. Og hann var ekki á þeirri skoðun að önnur kjördæmi ættu að njóta þess, að það hefði verið sérstaklega vel fyrir Vestfirði gert í þessum efnum. Það var fjarri því. Nú má halda því fram, að það sé óforsvaranlegt að taka lán til hafnargerða í Þorlákshöfn og Grindavík og Höfn í Hornafirði nema þá að gera sér fullkomlega grein fyrir, hvernig eigi að fjármagna aðrar hafnir. Það hefði einnig mátt segja þetta um vegina og annað, sem gert var á Vestfjörðum á sínum tíma samkv. framkvæmdaáætlun Vestfjarða. Ég vil taka annað dæmi. Ég vil minna á veginn hér austur yfir Hellisheiði til Selfoss. Hvað hefði skeð, ef þessi eyðsluhákur, núv. fjmrh., hefði ekki komist í fjmrh.-stól og sagt: Nei, ekki einn eyrir úr ríkissjóði, Vegasjóður greiðir lánið, sem hann er búinn að taka, og enginn annar? - Heldur hv. 2. þm. Vestf., að það hefði gert þm. léttara með að skipta, eða heldur hann, að það hefði verið sagt: Þeir á Suðurlandi eru búnir að fá alveg nóg, þeir ágætu menn, og þeir skulu ekki fá neitt meira, þeir eru búnir að fá teppalagðan veg, eins og hv. þm. orðaði það, austur á Selfoss, og þeir þurfa ekki að fá teppi ofan á teppi, það er fjarri öllu lagi? Það halda því engir fram, að þetta hafi ekki verið rétt verk. Það er fjarri öllu lagi. Það kostaði peninga, og þeir peningar voru teknir að láni. Þá var hægt að fá hjá Alþjóðabankanum lán til þess að leggja þessa vegi, og það lán var tekið, og við hækkuðum einnig hér á hv. Alþ., bensínskattinn, m. a. vegna þess arna, og ég stóð eins og grjótpáll með hv. 1. þm. Sunnl. í því og var ekki að deila á hann fyrir að leggja þessa vegi. Hitt er annað mál, að það kom ekki mikið í Vesturlandskjördæmi út á þetta, og ég gerði ekki þá kröfu til þáv. ráðh., að hann segði mér, hvenær ég fengi brúna á Borgarfjörð, ef ég stæði með honum að veginum á Suðurlandi. Það er hægt að halda fram núna, að þannig eigi að gera. Það er auðvitað af þessari einföldu ástæðu eins og hv. 2. þm. Vestf. sagði: Ég geri meiri kröfur til þín heldur en ég gerði til Magnúsar Jónssonar, hv. 2. þm. Norðurl. e. - Það voru orð hv. þm. áðan, hann gerir meiri kröfur til mín en til fyrirrennara míns. Og með þeim hætti er hægt að halda slíku fram og telja það rök. En það er ekki hægt að gera það með öðrum hætti. Staðreyndin er þessi. Það gleður mig stórlega, að hv. 3. þm. Sunnl. skyldi nú sverja það af sér, að hann væri að mótmæla þessum höfnum, sem hann gerði þó reyndar í fyrri ræðunni.  Því var haldið fram, að það, sem ég sagði að við værum að flýta fyrir öðrum höfnum með þessu, væri einber vitleysa. Hvernig í ósköpunum er hægt að halda því fram? Það dettur engum í hug, að það væri hægt að komast hjá því að öðrum kasti að taka af því fé, sem við höfum til skipta í hafnir á árinu 1974, til Þorlákshafnar, Grindavíkur og Hafnar í Hornafirði. Það hefði engum hv. þm. dottið það í hug. Þess vegna er ég undrandi, eins og ég sagði áðan, þegar ég heyrði rödd af Suðurlandi, sem fór að gæla við slíkar hugmyndir. Þá kom hv. þm. að því ákvæði sð taka tollana og söluskattinn af Viðlagasjóðshúsunum inn í þetta mál. Nú er það svo, að þegar ákveðið var að flytja Viðlagasjóðshúsin, þá var borið undir mig, hvort það yrðu reiknaðir tollar af þessum húsum þá þegar. Ég gaf þau svör, að það yrði ekki gert, þetta yrði lánað, en það þýddi ekki það, að þetta yrði fellt niður, þessi hús mundu síðar meir verða seld á almennum markaði og þess vegna væri engin ástæða til að fella þetta niður, Hins vegar fannst mér og fleirum það kjörið tækifæri að nota þá fjármuni, sem fengjust af þessu, eins og aðra fjármuni, sem við höfum orðið að taka af þjóðinni vegna gossins, til þess að byggja upp hafnir, sem voru þær einu, sem gátu tekið við fiskiskipum frá heimahöfninni í Vestmannaeyjum, og voru þær þær einu, sem Alþjóðabankinn taldi sig vera reiðubúinn til að lána fé til, ef við hefðum mótframlagið. Þess vegna er í því enginn höfðingsskapur að hafa gert þetta, og það er heldur engin ástæða til annars en að gera þetta, því að þessi hús verða á almennum markaði fyrr en seinna. Ég vona, að sem flestir Vestmannaeyingar flytjist heim til sín, og þá verða húsin seld. Og það er engin ástæða til að gefa þá eftir tolla eða söluskatt af þeim. En hitt, að nota féð til verka, sem eru tengd eldgosinu og afleiðingum þess, finnst mér eðlilegt, og ég verð að segja alveg eins og er, að mér finnst, að það hafi sýnt sig, að Þorlákshöfn og Grindavík hafi leyst fyrir þjóðina svo stóran þátt í þjóðarbúskapnum í vetur, að það sé sæmd að því að meta það og leggja þeim lið með því að leysa þessi verkefni, eins og hér er lagt til að gera. Ég vil svo segja það út af boðaðri till. hv. 3. þm. Sunnl., að samningurinn um þetta mál er gerður og frágenginn og við höfum hér ekkert um að velja nema þiggja eða hafna. Það var álit allra þeirra, sem um þetta mál fjölluðu, að við gætum ekki dregið þetta lengur, enda óskaði bankinn alveg sérstaklega eftir því, að málið yrði ekki dregið, því að sérfræðingarnir, sem komu hingað til þess að skoða þessi mál, gerðu sér grein fyrir því, að með því að gosið félli niður, gætu einnig möguleikarnir til hafnalánsins fallið niður. Hér er því ekkert um að ræða nema annaðhvort samþykkt eða synjun. Ef hv. þm. vilja hafna þessu, þá er það þeirra mál, en ekki mitt. Ég vil það ekki. Og ég er ekki farinn að trúa því, að hér í hv. Alþ. sé hópur manna, sem vilji hafna því að taka þetta lán með þeim skilyrðum, sem hafi verið boðin. En þessu verður ekki breytt, því að hér er um samninga að ræða, sem ekki verður breytt með neinni ályktun hér á hv. Alþ.  Þá kom hv. 2. þm. Vestf. að því, að lítið væri nú hugsað um fiskihafnirnar. Það er nú svo með okkur báða, hv. 2. þm. Vestf. og mig, að við sitjum ekki í fyrsta sinn á Alþ. þessi ár, sem núv. ríkisstj. hefur farið með völd, og fiskihafnirnar eru ekki nýtt mál á Alþ. Eitt af þeim málum, sem Vestfjarðaáætlun var talið til ágætis og hún átti að leysa, voru hafnirnar, sem hún átti að gera á Vestfjörðum. Nú vil ég leyfa mér að nefna tölur, eins og manni hættir til að gera í slíkum umr. sem þessum, og nefna þá dæmi um breytinguna, sem orðið hefur á þeim upphæðum, sem veittar eru til hafna í tíð núv. ríkisstj. og þeirrar, sem áður var: 1971, sem var það rausnarlegasta, sem þá hafði þekkst, var fjárveitingin til hafnamála 201 millj. Fyrir árið 1972 var hún 273 millj., fyrir árið 1973 var hún 324 millj. og fyrir árið 1974 er hún, eftir að búið er að draga frá framlagið til Þorlákshafnar og Grindavíkur og Hafnar í Hornafirði, 601 millj. Þetta eru samanteknir liðirnir til hafnarframkvæmda og greiðslur til hafnamála vegna landshafnanna og annarra, eins og hv. þm. þekkir ósköp vel. Ef Vestmannaeyjar, eða Þorlákshöfn og þær hafnir eru teknar með, þá eru þetta 813 millj. kr. Það er æðimikið stökk. Þó kemur það fram í fjárlagaræðu minni, að ég geri ráð fyrir því, að þessi liður muni hækka við meðferð Alþingis. Þegar er verið að ferðast út um landið og tala um eyðsluhákinn, þá er þetta gott dæmi, því að þá er bara talað um töluna, sem er niðurstaðan, en það er ekki verið að tala um, að það sé verið að hækka úr 200 millj. í 800 millj. framlagið til hafnanna í landinu. Það var ekki verið að eyða tíma í það í þann tíð. Nei, það er bara talað um, hvað fjárl. hækka hjá þessum fjmrh., sem nú situr. En þetta eru staðreyndir, sem segja sitt, og þetta er nú svona, að hv. 2. þm. Vestf. gekk í það að samþykkja þetta fyrir sína ríkisstj. Ánægður hefur hann vafalaust ekki verið, það efast ég ekkert um, en hann gerði það samt. Það má svo halda því fram, að það sé ekkert gert núna. En þetta eru samt staðreyndir, sem fyrir liggja, og ég held, að hv. þm. geti ekki í raun og veru haldið því fram, að hér hafi ekki verið stórkostlega að staðið, þrátt fyrir það að mér sé ljóst, að þörf er á meiri aðgerðum. Og ég get tekið undir það með hv. 2. þm. Vestf., að hafnirnar eru að mínum dómi það, sem þarf að hafa forgang. Það er m, a. vegna þess dugnaðar og framtakssemi, sem hefur verið hjá núv. ríkisstj. við að auka fiskiskipaflotann. Það knýr auðvitað á hafnir og sýnir hennar dugnað þar eins og á fleiri sviðum. Þá kom hv. þm. enn þá að þessu með styrkinn frá í sumar. Ég gerði grein fyrir því á hv. Alþ. í gær og sé því ekki ástæðu til að fara að lýsa því yfir aftur, en get þó endurtekið það, að það er alveg eins hægt að styrkja þessar hafnir síðar meir við afgreiðslu á afborgunum og vöxtum af lánum, þegar þau koma til afborgunar, eins og taka um það ákvörðun núna. Og þetta mál er ekki á því stigi nú, að það væri framkvæmanlegt. Það skorti þær upplýsingar, sem þurfti til þess að gera slíkt. En Hafnabótasjóður hefur alltaf möguleika til þess að styrkja hafnir samkv. sínum lögum og getur því gert það, hvenær sem er, ef honum sýnist svo. Hv. 2. þm. Vestf. lýsti með mörgum og sterkum orðum ástandinu í hafnamálum. Það var ekki fögur lýsing. Það var ekki fögur lýsing eftir 12 ára stjórnarsetu viðreisnar hér á landi. Það var ekki hátt risið á þeirri lýsingu á ástandinu í hafnamálum, eftir að hans eigin menn höfðu setið 12 ár samfleytt í ríkisstj. Ég dreg í efa, að ég hefði komist öllu lengra í að lýsa eymdinni og volæðinu og aðgerðarleysinu í þessum málum heldur en hv. 2. þm. Vestf. gerði með myndarskap hér áðan. Það þarf því enginn um það að efast -  Ég vil líka spyrja, þegar hv. þm. fer að tala um byggðastefnu í framkvæmd, hvort það sé einhver voðalegur brestur á byggðastefnu að styðja þorp eins og Grindavík og Þorlákshöfn og Höfn í Hornafirði, staði, sem eru geysilegir framleiðslustaðir og er áskaplega mikils virði fyrir þjóðina að efla, og á svo að halda því fram, að þeir séu ekki verðir þess að búa við sæmileg hafnarskilyrði? Það vita allir, að allir þessir staðir búa við slæm hafnarskilyrði. Sker er í miðri höfninni í Grindavík, sem hefur orðið mörgum bátum að tjóni. Í Höfn í Hornafirði hefur orðið mannskaði við útsiglinguna úr höfninni. Og allir vita, hvernig Þorlákshöfn er. Þar verður ekki stórum flota fyrir komið, ef hann á að vera tryggur. Og er ástæða til að hafa þessa staði í sérflokki, þegar talað er um byggðastefnu? Nei, það er síður en svo, að það sé ástæða til, og það er von, að hv. 1. þm. Sunnl. gangi hér hratt um salinn, þegar hann heyrir, að samherjar hans eru farnir að tala á þennan veg um byggðarlög í hans kjördæmi. Mig skal ekki undar það.

Vill ekki fjmrh. endurtaka þetta.

Ég vil endurtaka það, að hv. 2. þm. Vestf. taldi það fjarri öllu lagi í byggðastefnu að styðja staði eins og Þorlákshöfn, Grindavík og Höfn í Hornafirði. Mér finnst það þáttur í byggðastefnu og get endurtekið það.  Ég var þegar búinn að gera grein fyrir því, svo að ég sé nú ekki ástæðu til þess að fara út í það, með þessa 6 millj. dollara, - gerði vel grein fyrir því máli í minni fjárlagaræðu og þess vegna hefur engu verið leynt fyrir neinum í því. Þess vegna þarf ég nú ekki að fara öllu lengra út í ræðu hv. þm., nema eitt skemmtilegt kom hann með í lokin, og það var honum líkt, því að honum lætur betur brandarinn heldur en vonda skapið. Hann sagði, þegar hann var að tala um ástandið í hafnamálum, að það væri ekki ástæða til að vera að deila um það, hverjir ættu sökina. Þeir voru jafnsekir, sem höfðu setið á valdastólum í 12 ár, eins og hinir, sem höfðu setið í 27–28 mánuði. Það var ekki ástæða til að vera að deila um það. Og mér fannst það vorkunn, þó að hv. 2. þm. Vestf. vildi ekki fara að rifja það upp. En hann var bara búinn áður, meðan hann var í hæfilegum ham, að gera það, svo að ekki verður um deilt. Nei, ég get vel skilið það, að svo kappsfullur maður sem hv. 2. þm. Vestf. kæri sig ekki um að rifja það upp, en um það verður ekki deilt, ef um sök er að ræða, hvers sökin er. Því getur enginn hv. þm, leyft sér að halda fram. Ég vil svo segja það, um leið og ég lýk því, sem ég ætlaði að segja um ræðu hv. 2. þm. Vestf., að framleiðslustaðir eins og Grindavík, Höfn í Hornafirði og Þorlákshöfn, það þýðir ekkert að halda því fram, að það séu ekki framleiðslustaðir af bestu gerð. Það eru margir aðrir góðir líka, og segir það ekkert um það, að þessir staðir standi ekki fullkomlega fyrir sínu. Það er langt frá því, að nokkur hv. þm. geti leyft sér að halda slíku fram. Það var ekki margt, sem kom fram í ræðu hv. 3. þm. Sunnl., sem ég sé ástæðu til að fara hér út í, því að það var mest endurtekning á því, sem hann hafði áður sagt, nema það, að hann tók skýrt fram, að hann væri ekki á móti málinu. Ég treysti þá því, að það sé ekki verið að tefja þetta mál meira en ástæða er til, því að því, sem hann hafði áður sagt, nema það, að þegar skýrt frá því, að ég get viðurkennt mistök í því, eð það skyldi ekki vera fyrr á ferðinni. En nauðsyn ber til, að það fái afgreiðslu nú fljótlega eftir helgina. Hitt er annað mál, að ég get endurtekið það, - ég hef talað um tollana af Viðlagasjóðshúsunum, - ég get endurtekið það, að meðan ég verð fjmrh., verða þessir tollar eða söluskattur ekki notaðir til annarra þarfa en þeirra, sem tengdar eru Vestmannaeyjum eða Vestmannaeyjagosinu, eins og ég tel þessi mál vera, eða skila sér umfram það. Þá munu Vestmanneyingar fyrst og fremst njóta þess. En ég er ekki með þessu að segja, að málefni Vestmannaeyja fái ekki eðlilega afgreiðslu, eins og önnur málefni, það er síður en svo, heldur ef það skilar sér betur en þarna er reiknað með, þá tel ég, að Vestmannaeyjar eigi að njóta þess fyrst og fremst í hafnamálum, og samgöngumálin gætu komið þar einnig til. Þetta mega hv. þm. herma upp á mig, ef með þarf, síðar á hv. Alþ.