Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Bjarni Jónsson) Jeg hygg, að mönnum sje kunnugt um það, að bæði fyr og síðar, og einkum nú, keppast þjóðirnar við að vanda vörur sínar. Jeg komst einu sinni áþreifanlega að raun um þetta. Jeg vildi fá upplýsingar hjá þeim á hvern hátt þeir verkuðu fisk sinn, sem þeir senda til Vesturheims og þótti afbragðs vara og var mjög eftir sótt. En það var ekki við það komandi. Til þess að geta komist að raun um aðferð þeirra við verkun fisksins hefði maður hreint og beint þurft að gerast óbrotinn vinnumaður hjá þeim, því að þá mundi þá naumast hafa grunað, til hvers leikurinn var gerður. Þetta er að eins sýnishorn. Nú sem stendur er lögð mikil áhersla á það í Noregi að vanda alla fiskverkun, því að nú þykir íslenski fiskurinn betri vara en þeirra. Þar sem nú Íslendingar flytja svo mikið út af kjöti og síld, þarf þess vel að gæta, að allur umbúnaður um vöruna sje góður. Nú hefir verið mat á fiski og kjöti um tíma, og mun allur umbúnaður um þá vöru hafa verið í góðu lagi En það hefir þótt koma fyrir, að síldarinnar væri ekki eins vel gætt, og fyrirsjáanlegt tjón, ef það hefði þær afleiðingar, að útlendir síldarkaupmenn mistu alla tiltrú til síldarmatsmanna eða vottorða þeirra, sem síldinni fylgja. En hjer er eitt, sem mjög ber að athuga, og það eru ílátin, sem síldin er látin í. Í tilefni af erindi því, sem beykir einn hjer í bænum, Jón Jónsson, hefir sent Alþingi, hefi jeg leyft mjer að koma hjer fram með till., sem felur það í sjer, að Nd. skori á hæstv. stjórn að hafa strangt eftirlit með vöruvöndun í landinu, einkum tunnusmíð og síldarmati, og þessa till. býst jeg við að hin hv. deild sjái sóma sinn í að samþ. Þar sem 2 nætur eru nú orðnar hjer sem 5 mínútur, hefi jeg ekki getað kynt mjer nægilega löggjöf þá, sem að þessu lýtur, en sje svo, að hún grípi yfir þetta, og þar af leiðandi engar nýjar lagagreinir nauðsynlegar, þá vil jeg að eins að hv. deild brýni það fyrir stjórninni að gæta þessara laga, svo að varan sje ekki sett í óhreinar og lekar tunnur. Jón Jónsson, beykir, sem svo er vel kyntur, að ekki er ástæða til að rengja orð hans, getur þess í erindi sínu, að frá einum stað á landinu hafi kjöt verið flutt út í lýsistunnum, og hafi auðvitað þar af leiðandi þótt ill vara og ósamboðin siðuðum mönnum. Það mun öllum ljóst, að ef slíkt kemur fyrir sem þetta, þá er það ekki lítill skaði og niðrun fyrir landsmenn, einkum þar sem íslenska kjötið er eitthvert hið besta kjöt, sem hægt er að fá á heimsmarkaðinum, ef vel er til þess vandað. Jeg vil benda mönnum á það, sem Jón Jónsson getur um í erindi sínu, að nauðsynlegt sje, að tunnusmiðir hafi lært iðn sína, ef þeir eiga að geta smíðað tunnur utan um vörur landsmanna, sem nema mörgum miljónum á ári hverju. Þessu viðvíkjandi gæti því verið rjett að setja eitthvert kunnáttuskilyrði, en meðan ekki hefðu nægilega margir lært svo mikið, að þeir gætu uppfylt þau, þá mætti gefa undanþágu, uns menn hefðu aflað sjer hinnar nauðsynlegu leikni og vandvirkni, sem þarf til að smíða góðar tunnur og lagarþjettar.

Magnús Kristjánsson Jeg stend ekki upp til að mótmæla till. verulega, en býst þó ekki við, að af henni stafi mikið gagn fyrir land nje lýð, og það af þeirri ástæðu, að jeg veit ekki betur en að löggjöfin sje búin að ganga frá lögum um vöruvöndun, eftir því sem við getur átt í bráð. Síldarmatslögunum var breytt á síðasta þingi, og jeg geri ekki ráð fyrir, að þau myndu batna að neinu leyti, þó þessi till. yrði samþykt. Það er öllum kunnugt, að í þeim lögum er það skýrt tekið fram, að ekki má flytja út síld nema í góðu og forsvaranlegu ástandi. Jeg veit ekki til, að neitt hafi komið fram, er gefi brýna ástæðu til að setja sjerstakar reglur um þessi efni. Það er altaf verið að skipa stjórninni hitt og annað, og hygg jeg, að okkur muni öllum ljóst, að sumt af því komi ekki að svo miklu liði, enda ósanngjarnt að ætlast til, að stjórnin geti komið öllu í verk. En eins og jeg tók áður fram, mun jeg ekki verða á móti till., en er að eins ekki trúaður á, að hún komi að svo miklum notum, sem hv.flm. (B. J.) ætlar.

Jakob Möller Háttv. þm. Ak. (M. K ) drap á breytingarnar við síldarmatslögin, sem voru samþykt á síðasta þingi. Um þær breytingar var alls ekki farið eftir tillögum síldarmatsmanna, enda eru þær, að dómi síldarmatsmanna, algerlega ófullnægjandi. Að eitthvað sje bogið við lögin, má ráða af dæmi, sem mjer er kunnugt um. Íslenskur útgerðarmaður einn seldi nýlega 1000 tunnur af síld, er hann átti liggjandi í Kaupmannahöfn; við söluna voru skoðaðar 280 af þessum 1000 tunnum, og reyndust að eins 20 af þessum 280 sæmileg verslunarvara. Virðist af þessu mega draga þá ályktun, að síldarmatslögunum sje meira en lítið ábótavant. Jeg vil því leggja sjerstaka áherslu á, að síldarmatslögin verði tekin til rækilegrar athugunar.

Magnús Kristjánsson Sje það dæmi rjett, sem hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) tilfærði, þá er þess að gæta, að ýmsir stunda síldveiðar hjer við land, sem löggjafinn nær ekki til, og gæti þessi síld hafa verið veidd á þann hátt. Enn hefir ekki þótt gerlegt að lögbjóða, að öll síld, sem hjer er veidd af útlendingum utan landhelgi, skyldi metin í landi, þótt skipin kæmu má ske einu sinni í höfn yfir veiðitímann. Ákvæðið í síldarmatslögunum um það, að ekki bæri skylda til að meta síldina upp aftur fyr en eftir 3 vikur, var sett fyrir orð útgerðarmanna og tilmæli síldarmatsmanna. Að vísu mun þeim ekki hafa öllum komið saman um þetta atriði, en samt var farið eftir till. þess mannsins, sem sjerþekkingu hafði og sjerstaklega hafði kynt sjer málið. Hið eina, sem komið gæti til mála að breyta síldarmatslögunum, væri það, að banna útflutning á síldinni fyr en hún hefði legið hjer 3 vikur og verið metin upp aftur. En það er mjög varasamt að setja slíkt ákvæði. Stundum getur verið gott að flytja síldina út strax eftir fyrstu söltun; er markaðurinn þá má ske bestur. En útflutningurinn á þeirri síld hefir í sjálfu sjer engin áhrif til hins verra á vöruverðið, því oftast mun síldin endurmetin þar, og annað hitt, að áður en hún er flutt út er hún auðkend sem ómetin vara, og ætti því ekki að geta haft spillandi áhrif á markaðinn. Að vísu verður því ekki mótmælt, að besta tryggingin fyrir því að að eins yrði flutt út góð og gjaldgeng vara, væri sú, að banna útflutning fyr en eftir 3 vikur og endurmeta alla síld. En hjer er sem sagt um stórt vandamál að ræða, því þetta gæti leitt til þess, að seljendur mistu af besta markaðinum. En það er ekki rjett af hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) að kenna breytingunum, sem gerðar voru á síldarmatslögunum á þinginu í fyrra, um, því á þessi nýju lög hefir lítið reynt enn sem komið er. Um þetta mætti margt fleira segja, en jeg vil ekki vera að tefja umr. Það eina, sem ástæða væri fyrir stjórnina til að athuga, er hvort heppilegt mundi vera að setja reglur um eftirlit með tunnugerð. Sú atvinnugrein er að vísu lítið stunduð hjer í landi enn þá, en getur má ske haft þýðingu í framtíðinni.

Flm. (Bjarni Jónsson) Fyrir mjer ráða menn því algerlega, hvort þeim er sama, hvort nokkuð er litið eftir vöruvöndun eða ekki, en mjer er ekki sama, og jeg býst við, að hæstv. atvinnumálaráðh. (P. J.) telji ekki á sig að líta eftir þessu engan veginn þýðingarlausa atriði, sem háttv.þm. Ak. (M. K.) virtist þó ætla að það væri. Það er engan veginn einskis vert fyrir íslenska framleiðslu, að stjórnin sjái um, að slíkar umbúðir megi ekki hafa um varninginn, er skemmi hann og spilli erlenda markaðinum. Í sjálfu sjer finst mjer það ekki koma málinu við, hvort tunnurnar eru margar eða fáar, sem smíðaðar eru hjer á landi. Það er vel þess vert að stuðla að því, að tunnugerð verði innlend, og það því meiri ástæða, sem minna er smíðað enn þá af þeim í landinu. Það er atvinnuveginum sjálfum til hags, ef settar eru reglur um vöndun, en stórtjón, er vart verður metið, er að því, ef t. d. kjöt er saltað í lýsistunnur og síld í óhreinar tunnur. Sje það rjett með farið, að þetta hafi verið gert, sje jeg ekki annað en fylsta ástæða sje til að samþykkja áskorun á stjórnina um að hefjast handa í máli, sem í sjálfu sjer er skylda hennar að rannsaka af sjálfsdáðum. Það er heldur ekkert smámál í eðli sínu, sem hjer er um að ræða. Það er ekkert smámál, hvort vara landsmanna er í háu eða lágu verði.

Jakob Möller Till. gefur ekki tilefni til að ræða breytingar á síldarmatslögunum, og er því ekki rjett að fara að rökræða neinar slíkar breytingar. Till. fer fram á, að stjórnin taki rækilega til yfirvegunar, hvað gera megi til að efla vöruvöndun, og einnig að hún hafi eftirlit með vöruvöndun, sem lög standa nú til, án þess að fyrirskipa nokkuð nýtt, annað en það, sem stjórninni kynni að þykja tiltækilegt. En samt vildi jeg þó minnast lítið eitt á mótbárur hv.þm. Ak. (M. K.) gegn því, sem jeg sagði áðan um galla, sem líklegt væri að væru á síldarmatslögunum. Hann talaði um, að við breytingarnar á síldarmatslögunum hafi verið farið eftir tillögum aðalsíldarmatsmanns. En það er kunnugt, að ýmsir síldarmatsmenn vildu fara miklu lengra, og þar á meðal var annar aðalsíldarmatsmaðurinn. Einnig sagði hann (M. K.), að farið hefði verið eftir tilmælum ýmsra útgerðarmanna. En það getur verið vafasamt að taka of mikið tillit til óska útgerðarmannanna sjálfra, því það er vitanlegt að slík lagaboð eru venjulega misjafnt þokkuð einmitt af þeim, sem við þau eiga að búa, og sumir hverjir meta meira ímyndaðan stundarhag sinn en framtíðarhag atvinnuvegarins. Hv. þm. (M. K.) taldi mikla annmarka á, að fært myndi að lögbjóða endurmat á síld áður en hún yrði flutt út. En jeg verð að telja, að það mundi frekar en nokkuð annað tryggja okkur góðan markað og einnig vernda okkur í samkepninni við útlendinga. Að síðustu vildi jeg svara því, að mjer er ekki kunnugt um annað en að síldin, sem jeg talaði um í fyrri ræðu minni, hafi verið íslensk vara, en ekki söltuð utan landhelgi og flutt út ómetin.

Magnús Kristjánsson Jeg hefi engu að svara hv.þm. Dala. (B.J.). Jeg fellst alveg á hans mál um það, að nauðsynlegt sje að hafa eftirlit með, að umbúðir á vöru, sem er flutt út hjeðan, sjeu í góðu lagi. En jeg vildi að eins svara hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) nokkrum orðum, út af því, að hann áleit þýðingarmikið að lögbjóða endurmat á allri síld. Þetta þýðir sama og að banna allan útflutning fyr en að minsta kosti einum mánuði eftir að síldin er veidd. Jeg álít, að það sje mjög varasöm leið, sem þar væri tekin til að vernda atvinnuveginn. Jeg hefi bent á það áður, hversu mikla þýðingu þetta getur haft fyrir söluna á síldinni, en vil að eins bæta því við, að einungis sú síldin, sem var flutt út strax síðasta ár, seldist með góðu verði; hin ekki. Sjá menn því, að hjer er mjótt mundangshófið.

Sigurður Stefánsson Jeg er fyllilega á máli hv.flm. þessarar till. og álít, að þetta sje orð í tíma talað, einkum það, að hafa strangt eftirlit með því, að tunnurnar sjeu vandaðar. Eins og nú er, kemur það fyrir, að tunnur eru notaðar undir síld, sem eru fyrirsjáanlega ónothæfar. Mikið er þetta að kenna því, að síldarmatsmennirnir eru ekki nægilega strangir. Eru þeir menn, er gegna síldarmatsstarfanum yfir veiðitímann, oft alls óvanir, og sumir svo ungir, að enginn getur ætlast til þess, að þeir gæti allrar þeirrar skynsemi, sem svo mjög ríður á í þeim efnum. Dæmin sýna líka, hvernig ástatt er. Síldareigendurnir ápækla hvað eftir annað, en ekkert stoðar, því sumar tunnurnar leka gegnum stafina, hvað þá annarsstaðar. Það er nauðsynlegt að hafa strangara eftirlit. Reynslan er í þessu, sem ýmsu öðru, besti kennarinn, og þar sem hún sýnir, að logunum er ábótavant, þarf úr að bæta.

Jakob Möller Háttv. þm. Ak. (M. K.) drap á það, að sú síld, sem fyrst hefði verið flutt út í ár, hefði selst best. Þó að þetta hafi verið tilfellið í ár, þá gildir það ekki altaf, enda mun það, að síldin kom seint á markaðinn, ekki hafa valdið því, að hún seldist ekki, heldur hitt, að útgerðarmenn vildu ekki selja hana fyrir það verð, sem bauðst, en algengt, að síld sje seld áður en hún er flutt út, ef að eins viðunanlegt boð fæst. Það má vel vera, að sú síld hafi selst best, sem flutt var út strax í vertíðarbyrjun í sumar. En þá er þess að gæta, hvort hún hafi ekki, einmitt af því að hún var óendurmetin, spilt fyrir sölu þeirrar síldar, sem eftir var.

Jón Auðunn Jónsson Jeg vil ekki vera á móti þessu máli í sjálfu sjer, en álít, að slík þingsályktun muni hafa nauðalítil áhrif. Mundi þetta þá helst eiga við um tunnusmíði, en hjer á landi er varla um slíkan iðnað að tala, nema þá tunnur undir kjöt. Jeg á bágt með að trúa því, að kjöt hafi verið flutt út í lýsistunnum, og það meðal annars af þeirri ástæðu, að lýsistunnur eru miklu stærri en kjöttunnur. Hvað viðvíkur breytingu á síldarmatslögunum, sje jeg ekki, að um annað gæti verið að ræða en lögbjóða endurmat á allri síld, en það álít jeg nú ekki eins þýðingarmikið og sumir hv.þm. hafa viljað halda fram. Sú síld, er veiðist fyrst og kæmi til mála að yrði flutt út áður en hún væri endurmetin, er venjulega átulítil og því lítil hætta á, að hún skemmist, og svo er síldin þar að auki venjulega metin upp, er hún kemur út. Jeg vil líka drepa á það, sem hv.þm. Ak. (M. K.) mintist á, að sú síld, sem send er út óendurskoðuð, ber ekki sama stimpil sem endurskoðuð síld, og getur því kaupendum ekki blandast hugur um. hverskonar síld þeir kaupa. Útgerðarmenn verða oft að selja síld sína til að losa til hjá sjer og til að afla sjer fjár til að geta haldið áfram rekstri sínum, og veit jeg ekki til, að slíkt hafi nokkurn tíma orðið vöruvöndun að baga. Hv. 2. þm. Reykv. (Jak. M.) talaði um síld, sem hefði verið orðin óhæf þegar á markaðinn kom, og getur það verið af ýmsum ástæðum. Jeg veit um mann, sem seldi ágætissíld frá Ísafirði; hún var úr nót og endurmetin. Skipið, sem hún var send með, hrepti vond veður, og það var að eins hálfhlaðið, svo að síldin valt fram og aftur um lestina. Þegar á markaðinn kom, var hún tekin að þrána, og pækillinn var runninn af henni. Annars er oft ekki mikið mark takandi á umkvörtunum kaupenda. Varan fellur oft í verði, og vilja þeir þá smeygja sjer undankaupunum og reyna að finna sem flesta galla á vörunni. Það er ekki síldin ein, sem þessu er háð; fiskurinn hefir orðið að þola hið sama. Verkun hans er orðin ágæt, síðan fiskimatslögin nýju komu, en þó hafa stöðugt komið umkvartanir, og er ómögulegt að fyrirbyggja þær, síst þegar þær eru ekki á rökum bygðar, en vitanlega er skylda okkar að vanda svo vörurnar, sem við getum. Um tunnurnar er það að segja, að þær eru háðar eftirliti matsmanna, og verður að treysta því, að þeir láti ekki salta í aðrar tunnur en þær, sem forsvaranlegar eru. En þó má geta þess, að oft er erfitt að ákveða, hverjar tunnur eru hæfar og hverjar ekki. Það má taka t. d. eikartunnur. Þær geta lekið pækli í 1 eða 2 fyrstu skiftin, en þegar þær þjettast, þá verða þær einhverjar bestu tunnur, sem hægt er að fá. Jeg ætla ekki að fara um till. fleiri orðum. Jeg vil ekki andmæla henni, þó að jeg sjái það í hendi mjer, að hún muni hafa litla þýðingu.

Ólafur Proppé Herra forseti! Jeg get verið stuttorður. Það, sem aðallega vakti fyrir mjer, þegar jeg gerðist meðflutningsmaður þessarar till. um vöruvöndun, var sjerstaklega eftirlitið með hverskonar umbúðum, og þá ekki síst tunnusmíði. Eins og kunnugt er, þá er lögboðið mat á fiski, síld, kjöti, ull og fleiru, en jeg held, að frekari áherslu þurfi að leggja á síldarmatið, og þá sjerstaklega umbúðir síldarinnar, en gert hefir verið. Tunnusmíðin hefir lítið verið athuguð, en mjer kæmi það ekki á óvart, þó að þau vandræði, sem nú eru á síldarsölunni yfirleitt. stafi að meira eða minna leyti af óvönduðum frágangi á tunnum og tunnusmíði Hv. þm. Ísaf. (J. A. J.) gat þess, að hjer væri örlítið smíðað af tunnum, og að matið mundi þess vegna ekki koma að tilætluðum notum, en matið á að minni hyggju að ná yfir hvorttveggja, hvort heldur eru smíðaðar hjer á landi eða innfluttar heilar eða óuppsettar. Jeg ætlast ekki til, að lög verði sett um þetta efni, heldur reglugerð, sem verði í þessu tilliti betri, ákveðnari og skýrari en síldarmatslögin.

Flm. (Bjarni Jónsson) Jeg get ekki komist hjá því að furða mig á, að stuðningsmenn stjórnarinnar lýsa því yfir, að til lítils sje að skora á hana í þessu máli. Jeg styð ekki stjórnina, en þó treysti jeg henni til að gera það, sem gera þarf, þegar ekki er um vandasamara verk en þetta að ræða. Annars er þessi framkoma stjórnarsinna einkenni þess, hvernig stjórnmálum Íslands er nú varið. Það hefir verið um það rætt, að fátt sje hjer smíðað af tunnum. Jeg læt það vera, hvað lítið það er. Þessi eini maður, sem hefir snúið sjer til þingsins, hefir smíðað 18 þús. tunnur, og líklega er hann ekki einn um tunnusmíði, og er von á góðu framhaldi. Hv. þm. Ísaf. (J. A. J.) efaðist um, að lýsistunnur hefðu verið notaðar undir kjöt. Jeg hefi að vísu ekki sjeð það sjálfur, en maðurinn, sem jeg gat um áðan, segir frá því í brjefi sínu til þingsins, og vil jeg, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp tvo kafla úr brjefi hans. Segir hann á öðrum staðnum dæmi af því, að síld hafi verið flutt út í óhreinum tunnum, og á hinum frá slíkri meðferð á kjötinu, er jeg hefi nú vakið athygli á. Fyrri kaflinn hljóðar svo: „ Það er sorglegt að hugsa sjer, eins og átti sjer stað síðastliðið vor, að hjer sunnanlands er veidd síld, sem er svo söltuð í óhreinar tunnur. Og upp á útflutningspappírana skrifar svo síldarmatsmaðurinn. Varan er svo send út á markaðinn, og afleiðingarnar verða þær, eins og eðlilegt er, að varan vekur andstygð allra, og er að lokum seld fyrir sama sem ekkert, sem skepnufóður. Þetta er glæpsamlegt athæfi gagnvart íslenskum afurðum, og hver veit nema hjer frá stafi erfiðleikarnir við að selja síldina nú undanfarið - að minsta kosti meðfram “ En um kjötið segir hann: „ Mjer er líka kunnugt um, að í fyrra haust voru fengnar lýsistunnur frá Nathan & Olsen og sendar vestur í Stykkishólm og þar saltað í tunnurnar kjöt. Þetta er svo mikið skeytingarleysi gagnvart íslenskum afurðum, að gengur glæpi næst og veldur landinu stórtjóni, er getur skift miljónum króna, og þetta láta eftirlitsmennirnir við gangast ....“ Jeg veit, að þetta er sannorður maður, og mun hann eflaust geta fært sönnur á mál sitt, ef þess er óskað.

Frsm. (Stefán Stefánsson) Hv. þingdeildarm. mun það kunnugt, að þinginu hefir borist erindi um það frá eigendum ostagerðarbúsins í Sveinatungu, að þeir fengju að láni 20 þús. kr. Ástæðan til þessa er sú, að á búinu hvíla víxlaskuldir, að upphæð rúmar 20 þús. kr., og má búast við, að krafist verði greiðslu á þeim þegar minst varir, og auk þess eru af þeim háar vaxtagreiðslur. Þar sem búið er nú nýlega stofnsett, og þar af leiðandi ýmsir örðugleikar, þá sjá þeir sjer ekki fært að reka það, nema að fá lán, er standa mætti um nokkur ár, og þá með vægum vaxtakjörum, t. d. 5%, eins og vanaleg viðlagasjóðslán. Á búinu hvílir nú þegar 10 þúsund kr. skuld við viðlagasjóð. Að þá var ekki fengið meira lán stafaði af því, að þá var ekki ætlunin að reka búskap, heldur kaupa mjólk til ostagerðarinnar hjá bændum. En brátt kom það í ljós, að það eitt gat orðið fyrirtækinu til framhaldsþrifa, að það gæti rekið fjárbú. Bundust því nokkrir menn, sem höfðu sjerstaklega trú á þessu fyrirtæki, í fjelag, og keyptu fjölda af ám af völdu mjólkurkyni, einkum vestan úr Önundarfirði og af Snæfjallaströnd. Þar sem sú reynsla er þegar fengin, að ostur sá, sem ostagerðin framleiðir, er besta eftirlíking af Rockefort-ostinum, sem nú þekkist, þá virðist það mjög misráðið að hverfa frá því, að styrkja fyrirtækið, þar eð það einu sinni hefir verið viðurkent með lánveitingu frá þinginu. Með þessu 10 þús. kr. láni hefir þingið slegið því föstu, að hjer væri atvinnuvegur, sem vert væri að styðja að einhverju leyti. Eftir að fjárveitinganefnd hafði athugað og kynt sjer þetta mál sem rækilegast, var hún ekki í nokkrum vafa um það, að hjer bæri að lána alt að 20 þús. kr. gegn þeirri tryggingu, er stjórnin teldi nægilega. Hefi jeg svo ekki frekar um þetta mál að segja að sinni, en vænti þess, að það fái góðar undirtektir.

Fjármálaráðherra (M. G.) Í tillögu þeirri, sem hjer liggur fyrir, er ekkert tekið fram um það, úr hvaða sjóði þetta skuli veitt, og vil jeg því spyrja, hvort ætlast sje til, að lánið verði veitt úr viðlaga- eða ríkissjóði. Jeg veit ekki, hvort til verður fje í viðlagasjóði, og vil taka það fram, að úr honum er ekki lánað nema gegn 1. veðrjetti í fasteign eða ábyrgð sýslufjelaga.

Frsm. (Stefán Stefánsson) Nefndin mintist lítillega á, hvort lánið skyldi veitt úr ríkis- eða viðlagasjóði, en tók enga afstöðu í því, en ætlaði stjórninni að ákveða það. Sje ekki til fje í viðlagasjóði, þá verður lánið að veitast úr ríkissjóði, því lánveitingin verður að teljast koma til almennra nota, þar sem hjer er um að ræða nýja og álitlega atvinnugrein. Um þá sjerstöku tryggingu fyrir láninu áleit nefndin, að landsstjórnin yrði ein að ráða því, hvaða tryggingar hún tæki eða teldi nægilegar.

Fjármálaráðherra (M. G.) Jeg skildi svo þá ákvörðun, sem gerð var í fyrra, um aðskilnað ríkis- og viðlagasjóðs, að hætt yrði með öllu að lána úr ríkissjóði, og vil jeg eindregið fyrir mitt leyti, að því sje fylgt. Jeg vil því ekki láta leggja svo mikla áherslu á, að þetta lán verði veitt, að það komi til mála að veita það, nema til sje fje í viðlagasjóði.