Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hafa sex bréf frá formönnum þingflokka, Framsóknarflokksins, Samfylkingarinnar, Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, Pírata og varaþingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins, um að Sigrún Magnúsdóttir, 7. þm. Reykv. n., Gunnar Bragi Sveinsson, 1. þm. Norðvest., Valgerður Bjarnadóttir, 11. þm. Reykv. n., Katrín Jakobsdóttir, 3. þm. Reykv. n., Birgitta Jónsdóttir, 12. þm. Suðvest., og Ragnheiður Ríkharðsdóttir, 3. þm. Suðvest., verði fjarverandi á næstunni í opinberum erindum og geti ekki sinnt þingmennsku á meðan. Í dag taka því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Reykv. n., Fanný Gunnarsdóttir, 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Norðvest., Sigurður Páll Jónsson, 1. varamaður á lista Samfylkingarinnar í Reykv. n., Anna Margrét Guðjónsdóttir, 1. varamaður á lista Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í Reykv. n., Björn Valur Gíslason, 1. varamaður á lista Pírata í Suðvest., Björn Leví Gunnarsson, og 1. varamaður á lista Sjálfstæðisflokksins í Suðvest., Óli Björn Kárason. Þau hafa öll áður tekið sæti á Alþingi og eru boðin velkomin til starfa að nýju.

Ekki er gert ráð fyrir atkvæðagreiðslum í dag.

Til svara eru: Forsætisráðherra, félags- og húsnæðismálaráðherra og fjármála- og efnahagsráðherra.

Virðulegi forseti. Forusta Alþýðusambandsins hefur gert við það alvarlegar athugasemdir að hæstv. fjármálaráðherra hefur lýst því yfir að ekki komi til greina að lækka tryggingagjald um komandi áramót. Fyrir liggur af hálfu forustu Samtaka atvinnulífsins að lækkun tryggingagjalds er forsenda SALEK-samkomulagsins sem gert var í haust og hæstv. fjármálaráðherra lauk miklu lofsorði á. Það liggur líka fyrir af hálfu forustu Samtaka atvinnulífsins að hún mun ekki standa að endurskoðun kjarasamninga í febrúar næstkomandi að óbreyttu og félagsmenn Alþýðusambandsins munu því væntanlega vera nauðbeygðir til þess að setja fram kröfugerð að nýju. Þetta er sérkennilegt því að við höfum oft heyrt frá hæstv. fjármálaráðherra umfjöllun um mikilvægi þess að lækka tryggingagjald. Þetta er gríðarlega óréttlátur skattstofn. Hann leggst auðvitað á laun, dregur þar af leiðandi úr fjölgun starfa og samkeppnishæfni atvinnulífsins. Hann leggst þyngst á þekkingarfyrirtæki vegna þess að þar er mannauðurinn stærstur hluti rekstrarkostnaðar fyrirtækjanna og hann leggst hlutfallslega þyngra á lítil fyrirtæki en stór. Það er gríðarlegt svigrúm til lækkunar tryggingagjalds vegna þess að atvinnuleysi hefur dregist mjög mikið saman og svigrúm að minnsta kosti til að lækka það um 2%. Það er núna 7,5% af launum. Ég hlýt þess vegna að spyrja hæstv. fjármálaráðherra hverju sætir. Hvers vegna hann vill ekki standa við endurtekin fyrirheit um að lækka tryggingagjaldið og hvernig ætlar hann þá að mæta Samtökum atvinnulífsins og aðilum vinnumarkaðarins að öðru leyti með mótvægisaðgerðum til að gera almenna vinnumarkaðnum mögulegt að axla þær kauphækkanir sem eru í pípunum í ljósi 

Herra forseti. Í ríkisfjármálaáætlun, sem kynnt var hér á vormánuðum, var boðað að á næstu fjórum árum mundi tryggingagjaldið lækka umfram það sem þegar er búið að lögfesta en síðasti áfangi þeirrar lækkunar kemur til framkvæmda nú um áramótin þegar tryggingagjaldið lækkar um 0,14%. Það er að gerast nú um áramótin í samræmi við það sem áður hafði verið ákveðið. Við gerð kjarasamninganna síðastliðið vor kom síðan fram að af hálfu vinnuveitenda sérstaklega og stéttarfélaganna var óskað eftir því að við mundum forgangsraða frekar í þágu lækkunar á tekjuskatti. Við breyttum þess vegna um kúrs, eftir samráð við aðila vinnumarkaðarins, og hurfum frá áður boðaðri lækkun upp á heilt prósent tryggingagjaldsins á fjórum árum og lögðum áherslu á tekjuskattinn. Það var þegar við sýndum á spilin hvað þetta varðaði og vorum tilbúin til að gefa yfirlýsingu um þetta loforð sem hægt var að ganga frá kjarasamningum síðastliðið vor. Um þetta var enginn ágreiningur. Það minntist ekki nokkur maður á að við hefðum átt að lækka tryggingagjaldið meira þegar kjarasamningalotunni lauk. Það hefur síðan hins vegar gerst í millitíðinni, m.a. eftir verkföll og gerðardómsniðurstöðu, að launaþróunin er talsvert umfram það sem menn væntu á þeim tíma. Það er erfitt viðfangsefni fyrir Samtök atvinnulífsins og aðra þá sem eru að undirbúa það núna, í kjarasamningalotunni með ASÍ, hvernig eigi að velta þeim miklu hækkunum sem orðið hafa á árinu yfir á almenna markaðinn þannig að rúm sé fyrir það hjá atvinnulífinu. Það breytir því ekki að svona enduðu málin síðastliðið vor og ég hafna því að það hafi legið fyrir að það væri einhver forsenda fyrir SALEK-samkomulaginu að tryggingagjaldið ætti að lækka núna um áramótin, enda segir það hvergi í SALEK samkomulaginu. Það var hins vegar talað um mótvægisaðgerðir. 

Virðulegi forseti. Það er víst innstæða fyrir tugmilljarða lækkun þess nú um áramótin. Það er einfaldlega val um skattheimtu. Það er val hæstv. fjármálaráðherra að leggja launaskatta á þekkingarfyrirtæki og lítil fyrirtæki. Ef hann sér ekki svigrúm til þess í ríkisfjármálaforsendum að lækka tryggingagjaldið, af hverju hækkar hann ekki frekar tekjuskatt á öll fyrirtæki? Af hverju leggur hann tryggingagjald bara á þekkingarfyrirtæki, þar sem launakostnaður er 80% af rekstrarkostnaði en í álfyrirtækjum er launakostnaður 8%? Þetta er ekkert annað en mismunun í skattheimtu. Það er verið að auka á aðstöðumun milli atvinnugreina. Ríkisstjórnin er búin að lækka auðlindagjöld á sjávarútveginn. Hún passar að setja ekki gjöld á komu ferðamanna og rukkar þar með ekki ferðaþjónustuna fyrir sanngjarnan hlut í uppbyggingu ferðamannastaða en hún ætlar að láta þekkingarfyrirtæki bera byrðar umfram önnur fyrirtæki í landinu. Það er engin ástæða til að gera þetta. Þetta er pólitískt val af hálfu fjármálaráðherrans og hann væri þá maður að meiri ef hann kæmi með aðrar tillögur eins og almenna hækkun tekjuskatts, annaðhvort á einstaklinga eða fyrirtæki, og lækkaði tryggingagjald á móti.

Herra forseti. Ólíkt þeirri ríkisstjórn sem hv. þingmaður sat í á sínum tíma þá höfum við lækkað tryggingagjaldið. Sú ríkisstjórn hækkaði tryggingagjaldið. 

Hvað ertu búinn að lækka það mikið?

Um 0,34% höfum við lækkað tryggingagjaldið frá og með áramótum og við höfum boðað að við munum halda áfram að gera það. Það sem enginn vill ræða í þessari umræðu er hið augljósa, sem er það að við erum að taka út núna meiri launahækkanir en við berum. Þess vegna eru sveitarfélögin að stefna í hallarekstur. Þess vegna er ekki svigrúm í ríkisfjármálunum til að fara í auknar fjárfestingar eins og við svo mjög hefðum viljað getað gert 

Virðulegi forseti. Samkvæmt þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar átti að leggja fram 184 mál. Staðan nú er þannig að fram eru komin 45 frumvörp og 11 þingsályktunartillögur, 56 mál. Af þessum 45 frumvörpum eru 8 frumvörp EES-mál og af 11 þingsályktunartillögum eru 7 EES-mál þannig að ekki er mikið af málum sem ríkisstjórnin hefur lagt fram og það sem er eftir af þessu eru einkum mál sem eru endurflutt. Ég er ekki endilega að kvarta yfir því að stjórnvöld komi ekki fram með mál, ekki eru öll mál sem ríkisstjórnin leggur fram endilega góð og kannski bara gott ef við fengjum tækifæri til að ræða góð þingmannamál. En þetta vekur samt sem áður athygli. Nú skil ég það þannig að ráðherrar séu einhvers konar verkefnisstjórar sem þurfi að tryggja að mál þeirra séu unnin í ráðuneytunum. Ég geri ekki lítið úr því, það er örugglega áskorun að setja saman frumvörp, en ég hlýt að spyrja hvort ráðherrar í þessari ríkisstjórn séu starfi sínu vaxnir og hvort hæstv. forsætisráðherra sem á að stýra ríkisstjórninni sé nógu góður verkstjóri. Ég vil gjarnan fá skýringar á þessu. Mér finnst þetta vera sláandi tölur.

Virðulegi forseti. Þetta ættu nú ekki að vera sláandi tölur ef hv. þingmaður hefur fylgst með sambærilegum tölum undanfarin ár, ef ekki áratugi. En hvað sem því líður þá má gera ráð fyrir því að ekki komi fram yfir höfuð öll mál sem eru á lista yfir mál sem kemur til greina að leggja fram fyrir áramót. Hv. þingmaður ætti að gleðjast yfir því. Það á ekki að vera sjálfstætt markmið að menn séu alltaf að gera sem mestar breytingar á lögum. Það á að vera markmið að gera góðar breytingar. Ríkisstjórnin hefur unnið hlutina þannig að hún kemur með vel ígrundaðar og góðar breytingar á lögum, ekki eins og við upplifðum á síðasta kjörtímabili  Hér höfum við einsett okkur að vinna hlutina vel, gera færri en betri breytingar. En að sjálfsögðu viljum við halda þinginu eins upplýstu og kostur er og þess vegna kynnum við lista yfir öll þau mál sem við sjáum fyrir okkur að gætu komið fram.

Virðulegi forseti. Til hvers er þá þessi þingmálaskrá? Er þetta óskalisti ríkisstjórnarinnar yfir mál sem væri gaman að leggja fram ef við hefðum hugsanlega tíma til þess?  Ég spyr mig líka: Eru þingmenn endilega bestu ráðherraefnin? Ég er svolítið hrifin af því að taka fólk utan úr þjóðfélaginu sem er kannski með gráðu í verkefnastjórnun og kannski mannlegum samskiptum og hvað það er sem þarf til. En mér finnst þessi árangur mjög lélegur. Ég held að ég fari rétt með að þetta er sögulega lélegt. En kannski er pólitísk stefna þessarar ríkisstjórnar ekki meiri en þetta, hún þarf ekki að leggja nein mál fram eða menn treysta sér ekki til að koma neinum málum í gegn eða ég veit ekki hvað er í gangi. Mér finnst þetta ekki eðlilegt.

Virðulegur forseti. Þessar áhyggjur hv. þingmanns eru eins og ég gat um áðan með öllu óþarfar en hins vegar hefur það ekki farið fram hjá neinum sem fylgst hefur með þingstörfum að undanförnu að það er ekki eins og þingmenn stjórnarandstöðunnar skorti mál til að tala um. Ég hugsa að það mundi nægja þeim að hafa bara eitt mál, þeir mundu samt tala fram á kvöld um það eina mál. Það verður að segjast að það er auðvitað hluti af vandanum hvernig þessi stjórnarandstaða ekki hvað síst og raunar frekar en stjórnarandstöður liðinna áratuga …  
            

Virðulegur forseti. Við upphaf síðasta kjörtímabils var myndaður starfshópur til að endurskoða lög um stjórn fiskveiða og leggja fram tillögur til breytinga á þeim, sem hvað mest sátt mætti nást um. Þetta var fjölmennur hópur, skipaður fulltrúum allra þingflokka sem þá sátu á þingi, fulltrúum stéttarfélaga, sjómanna og landverkafólks, útgerðarmanna, atvinnurekenda og sveitarfélaga svo einhverjir séu til taldir. Ein af meginniðurstöðum þessa starfshóps var að það ætti að taka gjald af nýtingu auðlindarinnar, gjald sem væri tengt afkomu greinarinnar af auðlindanýtingunni. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem menn komast að slíkri niðurstöðu, a.m.k. tveir stórir hópar áratugina þar á undan, 10, 12 árum þar á undan, komust að svipaðri niðurstöðu. Það var síðan á árinu 2012 fyrir fiskveiðiárið 2012/2013 sem sett voru lög á Alþingi um veiðigjöld sem höfðu það að markmiði að veiðigjöldin tækju mið af afkomu sjávarútvegsins. Það fiskveiðiár voru veiðigjöldin 12,8 milljarðar. Þau hafa síðan lækkað jafnt og þétt frá því þau voru fyrst sett á, þ.e. fiskveiðiárið 2012/2013. Samtals nemur lækkunin um 9 milljörðum kr., þ.e. sem veiðigjöld hafa lækkað á yfirstandandi kjörtímabili. Það er ekki vegna þess að það gangi illa í sjávarútveginum, það gengur býsna vel í sjávarútveginum, reyndar aldrei gengið betur, sem betur fer, heldur vegna þess að þetta eru pólitískar ákvarðanir. Mig langar til að spyrja hæstv. ráðherra núna þegar svo er komið að veiðigjöld nema um 7,5 milljörðum kr., sem eru tíundi hluti af arðseminni í greininni, hvort honum finnist það eðlileg og sanngjörn skipting á arðsemi 

Herra forseti. Þetta var alveg dæmigerð ræða fyrir hugsunarhátt vinstri manna gagnvart atvinnulífinu, þ.e. að skammta sér einhverja tiltekna fjárhagslega stærð úr einhverri ákveðinni atvinnugrein. 

Hæstv. fjármálaráðherra hefur orðið.

Staðreyndin er sú að þessi ríkisstjórn mun á kjörtímabilinu taka tugi milljarða í veiðigjöld sem er langt, langt umfram það sem vinstri stjórnin gerði á sínu kjörtímabili, langt umfram það. Það er auðvitað ekki nóg. Útvegurinn mun líka skila tugum milljarða í tekjuskatta og launatengda skatta. Það er auðvitað heldur ekki nóg. Sjávarútvegurinn er eina greinin á Íslandi og eina sjávarútvegsgreinin í heiminum sem skilar sköttum af því tagi og í þeim mæli sem gert er á Íslandi. Það er auðvitað ekki heldur nóg. Menn hafa hér verið að keppast við að finna leiðir til þess að vega frekar að greininni sem mun á endanum ekki leiða til annars en að menn muni fjárfesta minna, arðurinn mun minnka og skattstofninn sem menn halda að sé bara einhver gefin stærð mun hverfa.

Hver eru …?

Þannig mun þetta verða. Niðurstaðan er sú hjá þessari ríkisstjórn að stilla gjöldunum þannig fram að þau séu sanngjarnari. Við erum að fá til okkar milljarðatugi umfram það sem vinstri stjórnin tók, en álagningin er sanngjarnari. Það er góð niðurstaða fyrir sjávarútveginn og fyrir þjóðina.

Fyrir suma.

Virðulegi forseti. Spurningin var mjög einföld og eðlileg. Ég bið hæstv. ráðherra að hlusta aftur. Finnst honum það eðlileg skipting á arðsemi sjávarútvegsins að ein króna af hverjum tíu renni til ríkisins, en níu verði eftir hjá greininni? Ég skal gefa honum svarmöguleika: a) já, b) nei, til að auðvelda honum svarið.  Hvað er hægt að gera við 9 milljarða? Það er ríflega 1% lækkun á tryggingagjaldi sem dæmi - það er ríflega 1% lækkun á tryggingagjaldinu sem hæstv. 

Herra forseti. Ég ætla ekki að svara þessari spurningu vegna þess að fullyrðingin er röng. Það er ekki þannig að níu af hverjum tíu krónum fari í vasa þeirra sem gera út. Þetta er bara rangt. Þetta er bara delluspurning sem verðskuldar ekki svar. Hins vegar er það líka rangt að hér hafi verið lögð á 12,7 milljarða veiðigjöld á árinu 2012. Það sem var innheimt í veiðigjöld árið 2012 eru 9,7 milljarðar. Það skeikar ekki nema 3 milljörðum. Það eru ekkert nema rangfærslur að það sem innheimt var árið eftir séu 3 milljörðum minna vegna þess að árið eftir voru innheimtir 9,2 milljarðar. Það sem hv. þingmaður hefur flaskað á að gera hér er að taka tillit til alls konar afslátta sem eru í kerfinu og leiða til þess að innheimt veiðigjöld  Það er bara ágætt að það komi fram að þeir sem tala fyrir þennan málstað ætla að hækka veiðigjöldin um 10 milljarða. 

Forseti biður um hljóð í þingsalnum.


             
            

Forseti biður um hljóð í þingsalnum. Hæstv. fjármálaráðherra hefur orðið og forseti er að reyna að hafa hér skikk á þessum þingfundi.

Þetta er þannig að þeir sem héldu að vinstri stjórnin ætlaði ekki að standa við að hækka veiðigjöld í 20 milljarða 

Forseti. Aðeins á léttari nótunum. Samtök iðnaðarins telja fjölda íbúða í framleiðslu tvisvar á ári. Talningin fer þannig fram að tveir menn setjast upp í bíl og keyra um borg og byggð og handtelja fjölda íbúða. Úr því kemur ákveðin tölfræði um hversu margar íbúðir eru fokheldar og eru ekki orðnar fokheldar enn þá. Þau gögn eru notuð til ýmissa verka. Nú hefur verið sýnt fram á að það er uppsöfnuð þörf á byggingu íbúða frá undanförnum árum. Rétt núna erum við að komast í þann farveg að það er verið að byggja jafn margar íbúðir og þörf er fyrir. En uppsöfnuð þörf er um tíu þúsund íbúðir á næstu þremur árum samkvæmt tölum Samtaka iðnaðarins. Það hafa áður verið svona aðstæður uppi þar sem skjótlega hefur þurft að byggja íbúðir, Eyjahraunið í Þorlákshöfn, Breiðholtið, fleira slíkt. En það er áhugavert hvaðan þessi gögn koma, þ.e. ákvarðanir um uppbyggingu eru teknar út frá ákveðnum þörfum og út frá gögnum. Gögnin eru tveir í bíl að handtelja íbúðir í byggingu og það er augljóst að slík gögn eru ekki mjög nákvæm. Hversu margar tveggja, þriggja eða fjögurra herbergja íbúðir eru í byggingu? Hvert er ætlað íbúðarverð? Hver er tilgangurinn með íbúðunum, er það íbúðir fyrir eldri borgara, stúdenta, félagslegar eða almennar íbúðir? Spurning mín er: Af hverju get ég sem almennur borgari ekki flett upp upplýsingum um húsnæði í byggingu, hversu margar íbúðir og hvenær þær eru tilbúnar? Hvar eru nauðsynlegar upplýsingar sem notaðar eru sem grundvöllur ákvarðana um uppbyggingu og ýmis hagfræðimódel sem efnahagskerfið okkar byggir á?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Þetta er eitt af því sem var rætt á nýlegri íbúðamessu hjá Reykjavíkurborg þar sem var einmitt bent á að ekki hefur verið haldið nægilega vel utan um fjölda þeirra íbúða sem eru í byggingu hverju sinni. Það eru upplýsingar sem má finna á vef Hagstofunnar en það er aðeins öðruvísi aðferðafræði en Samtök iðnaðarins hafa verið með varðandi sínar talningar. Á þessum fundi var meðal annars rætt um að þetta gæti orðið eitt af verkefnum hjá Mannvirkjastofnun, að halda utan um það, því að öll gögn sem snúa að íbúðabyggingum eiga með einum eða öðrum hætti að fara þar inn eða væri hægt að kalla eftir þeim frá sveitarfélögunum sem halda utan um skipulagsmálin. Við hæstv. iðnaðarráðherra og hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra erum núna að leggja lokahönd á nýjan byggingarvettvang þar sem við munum leggja fram bæði sérfræðiþekkingu og fjármagn í að styðja við það hvernig við getum fjölgað íbúðum, byggt hagkvæmar og hraðar og betur vandað, en jafnframt höfum við farið yfir það hvernig við getum tryggt betri upplýsingar um húsnæðismarkaðinn í heild sinni. Það er nokkuð sem starfshópur á mínum vegum varðandi framtíðarskipan húsnæðismála lagði til og það sama gildir um starfshóp sem ég sat í en var stýrt af hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur á síðasta kjörtímabili. Þar var tekinn saman fjöldi þeirra gagna sem eru til í kerfinu og snúa að húsnæðismarkaðnum. Það eru kannski meiri gögn en maður gerir sér grein fyrir en þau eru dreifð mjög víða í kerfinu. Eitt af því sem okkur er mjög umhugað um er að fá betri yfirsýn yfir þetta og kannski innleiða aðeins meiri markaðshugsun inn í byggingargeirann en hefur verið áður svo að það sé ekki þannig að allir ákveði á einum tímapunkti að byggja stórar íbúðir og svo næstu fjögur árin ætlum við einungis að byggja litlar íbúðir, heldur huga að því hvað fjölskyldurnar eru fjölbreyttar og margvíslegar.

Forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir gott svar. Nú er það svo að það eru mjög stórir árgangar að koma inn á húsnæðismarkaðinn inn í þennan svokallaða 25–34 ára hóp. Núna eru um 6.700 á þeim aldri sem búa í foreldrahúsnæði eða 14% allra á þeim aldri, það er hækkun um þó nokkuð á síðastliðnum árum. Samkvæmt því ættu um 600–700 til viðbótar að detta inn í þann hóp á hverju ári. Það verður mjög áhugavert að sjá. Það eru margir mismunandi hópar, það eru líka aldraðir, stúdentar o.s.frv. sem kemur til með að vanta húsnæði á næstu árum. Ég vil ítreka að það er ákveðin reglugerð í gangi sem felur í sér að sveitarfélög og fleiri aðilar 

Virðulegi forseti. Ég þakka enn á ný fyrir framhaldsfyrirspurnina. Við munum fara yfir það núna, og það er hluti af samstarfsverkefni þessara þriggja ráðherra sem ég nefndi, hvernig sé best að haga þessu. Það hefur verið starfandi starfshópur á vegum umhverfis- og auðlindaráðherra sem hefur farið yfir byggingarreglugerðina og eru víst komnar fram margvíslegar tillögur um það hvernig hægt sé að tryggja að hægt sé að byggja hagkvæmara húsnæði en hingað til hefur verið gert. Síðan skilist mér að það séu jafnvel komnar ákveðnar tillögur sem snúa að lagabreytingum þannig að það þurfi að koma með frumvarp hingað í þingið til að mæta þeim hugmyndum. Við sjáum það að í nýjustu spám sem hafa verið að koma um fjárfestingu í íbúðarhúsnæði er gert ráð fyrir töluverðri aukningu á næsta ári og þar næsta ári frá því hvernig staðan hefur verið. Við sjáum einnig að fjöldi fyrstu kaupenda er orðinn sambærilegur því sem hann var á mánuðunum fyrir hrun og kaupsamningar eru orðnir ívið fleiri en þeir voru þá í þeim tölum. 

Virðulegur forseti. Enn einn áfellisdómurinn yfir olíufélögunum og framgöngu þeirra á bensínsölumarkaði er kominn fram og ég spyr ráðherra samkeppnismála hvort hann taki undir það að á bensínsölumarkaðnum hafi verið óviðunandi ástand um langt árabil með óhóflegum kostnaði fyrir bíleigendur í landinu. Samkeppniseftirlitið leiðir rök að því að þetta sé umframálagning sem geti numið um 20 kr. á hvern bensínlítra sem seldur er í landinu. Það geti verið um liðlega 4 milljarða að ræða í óeðlilegri álagningu á heimilin í landinu sem eru tugir þúsunda króna fyrir hvert heimili í landinu. Ég spyr fjármálaráðherra hvort hann sé sammála þessu mati. Vakin er athygli á því að hagnaður félaganna fylgi álagningunni á bensínið. Dregið er fram að við veikingu krónunnar aukist jafnan hagnaður félaganna því að verðlækkanirnar skili sér miklu síður til neytenda en verðhækkanirnar. Það er gengið svo langt að tala um að á þessu árabili, 2005–2012, hafi verið þegjandi samhæfing á markaði hjá félögunum sem hafi skapað þeim skjól til þessarar óeðlilegu verðlagningar. Ég vil spyrja fjármálaráðherra til hvaða aðgerða ríkisstjórnin hyggst grípa til þess að stöðva þessa óþolandi einokunartilburði á bensínmarkaði, hvernig eigi að auka þar samkeppni eða hvort ráðherrann telji koma til greina, núna þegar við höfum reynt frjálsa verðlagningu á þessum markaði frá því upp úr 1990 með litlum árangri vegna óeðlilegra samkeppnishamlandi aðgerða þessara félaga og samsæris gegn neytendum á köflum, að grípa til opinberrar verðstýringar á bensínsölumarkaði til að stoppa þetta okur á bíleigendur.

Virðulegi forseti. Nú hef ég ekki lesið alla skýrslu Samkeppniseftirlitsins en ég hef kynnt mér meginniðurstöðu hennar. Meðal þess sem þar kemur fram er að ýmislegt í innkaupum á eldsneyti hafi orðið til þess að einsleitni hafi vaxið mjög á því sviði, þ.e. að menn hafi á undanförnum árum sótt allt eldsneyti til eins og sama birgjans en það þykir eftirlitinu, ef ég skil þetta rétt, draga úr líkunum að menn séu raunverulega að keppa. Nú er það svo að enginn hefur efast um að það ríkir fákeppni á þessu sviði eins og á svo mörgum öðrum á Íslandi en það þýðir ekki að ekki geti ríkt hörð samkeppni milli fákeppnisaðilanna. Hv. þingmaður nefnir óþolandi einokunartilburði, en ég tek eftir því að á milli þeirra félaga sem keppa á þessum markaði er töluvert mikill munur, bæði hvað varðar eðli starfseminnar þar sem hjá sumum er rétt um það bil helmingur veltunnar eldsneytissala á meðan aðrir eru eingöngu í slíkri starfsemi. Hjá sumum hefur verið ágætis rekstrarafgangur en hjá öðrum hefur hann verið mest lítill eða enginn. Ég hjó eftir því þegar ég kynnti mér þessar meginniðurstöður að ekki var að finna eiginlegar tillögur hjá Samkeppniseftirlitinu til þess að ráða bót á þeim vanda sem þar var lýst. Ég tók heldur ekki eftir því að menn hefðu komist að því að framin hefðu verið samkeppnisréttarleg brot, sem skilur okkur eftir með spurningar af þeim toga sem hér er velt upp. Ég tel að opinber verðlagning sé afleit lausn á þeim vanda sem við okkur blasir, þ.e. hvernig við getum aukið samkeppni á þessum markaði. Það sem mér hefur 

Virðulegur forseti. Nú skil ég ekki alveg hvað hæstv. fjármálaráðherra er að segja okkur. Er hann að segja okkur að á fákeppnismarkaðnum, bensínsölumarkaði á Íslandi sé hörð samkeppni? Er það skoðun ráðherrans að það ríki hörð samkeppni á bensínsölumarkaði eða er hann sammála Samkeppniseftirlitinu um að það sé þögul samhæfing eða ástæða til að ætla að þögul samhæfing sé í gangi? Telur ráðherrann að bensínverð geti verið um það bil 20 kr. of hátt á hvern lítra vegna skorts á samkeppni eða telur hann að það sé hörð samkeppni? Ef hann hefur engin úrræði af hverju hafnar hann þá opinberri verðstýringu? Af hverju geta lítil lönd, frjálslynd og markaðssinnuð eins og Lúxemborg og Belgía, beitt opinberri verðstýringu til þess að koma í veg fyrir svona okur á neytendum en ekki við? Hversu lengi eigum við að una því að milljarðar séu teknir af heimilunum á hverju ári í óhóflegt okur á bensíni án þess að hafast nokkuð að hér í þinginu?

Herra forseti. Ég vil hafa þá nálgun í þessu máli eins og öðrum sambærilegum að hlusta eftir rökum og gagnrökum. Af hálfu þeirra sem um er verið að fjalla hér hafa komið ýmis gagnrök. Ég hef ekki gert það endanlega upp við mig hvort hér hafi ríkt eitthvert það ástand sem hafi sýnt einhvers konar brot gagnvart neytendum eða einhverja okurálagningu. Ég spyr mig hvort okurálagning geti verið tilfellið ef félögin skila engum rekstrarhagnaði, maður hlýtur að spyrja sig að því. Hins vegar minntist ég á offjárfestingu og það er vissulega þannig að það eru of margar bensínstöðvar, sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu. Það að dreifa olíu um landið er líka mjög kostnaðarsamt og ég held að Samkeppniseftirlitið hafi gert rétt með því að leyfa félögunum að starfa að einhverju leyti saman við slíkt. Ef það ætti að fara út í einhverja opinbera verðlagningu þá þyrftum við að fara í sameiginleg innkaup til landsins, sýnist mér, eða hvernig eiga menn sem hafa ólíkan innkaupakostnað að sitja uppi með eitt