Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég ætlaði að vera hér viðstaddur þegar þetta frv. var rætt hér við 2. umr., en var það því miður ekki. En ég vil leyfa mér að spyrja hv. landbn. að því, hvort þetta mál hafi verið sent til yfirdýralæknis og hvort álit hans liggi fyrir út af þessu frv. Ég vildi þá gjarnan heyra það, ef það liggur fyrir, hvort hann hefur mælt með þessu frv. eða ekki því að það kæmi mér mjög á óvart ef svo hefði verið, en ætla að bíða eftir svari þar um.

Frsm. (Stefán Valgeirsson) : Virðulegi forseti. Þetta frv. var lagt fram á síðasta þingi að beiðni Búnaðarfélags Íslands. Ég held að það hafi verið 1972 sem það kom fram till. á Búnaðarþingi, og hún var samþykkt samhljóða, um að leita eftir því að Alþ. samþ. heimildarl. um að það yrði leyfður innflutningur og eldi sauðnauta. Í fyrra, þegar þetta mál var hjá landbn., óskaði hún umsagnar frá yfirdýralækni um þetta frv., og með leyfi forseta vil ég lesa þetta bréf upp vegna þess að hæstv. landbrh. óskaði þess. Bréfið er dags. 30. mars 1974: „Ég hefi móttekið bréf, dags. 27. þ. m., varðandi frv. um innflutning og eldi sauðnauta sem lagt hefur verið fram á Alþ. Vegna þess að þér óskið eftir umsögn minni um þetta mál skal ég taka fram eftirfarandi: Tvisvar sinnum hefur ræktun sauðnauta verið reynd hér á landi. Í lok ágúst 1929 komu hingað til lands 7 kálfar sem sóttir voru til Austur-Grænlands með svonefndum Gottuleiðangri. 6 af þessum dýrum drápust þegar um haustið og taldi Hannes Jónsson dýralæknir að þau hefðu farið úr bráðapest. Sum voru þó veik allt að 10 dögum áður en þau drápust. Kvígan, sem eftir lifði, var bólusett, en drapst að áliðnum næsta vetri“ - þ. e. a. s. 1930–1931 - „úr sullaveiki. 2 nóv. 1930 keypti ríkisstj. 6 sauðnautskálfa frá Noregi. Um leið voru keyptir 2 kálfar, kvíga og tarfur, af einstaklingum. Kálfar ríkisstj. voru geymdir að Gunnarsholti, þrifust vel um veturinn, lágu við opið, en vorið 1931 voru kálfarnir að drepast og drápust allir um sumarið, sá síðasti í okt. Kálfarnir tveir, sem einstaklingar keyptu voru hafðir á Litlu-Drageyri í Skorradal. Þrifust þeir vel. En tarfurinn fórst af slysförum, féll niður um fönn í gili, lenti á svelli og varð ekki bjargað þó að hann kæmist að lokum til bæja og undir manna hendur. Kvígan var um vorið 1931 flutt austur að Gunnarsholti og hlaut þar sömu örlög og félagar hennar. Til eru krufningarskýrslur um tvo af þessum norsku sauðnautakálfum, en líffæri voru send til Rannsóknarstofu háskólans. Kálfarnir voru glithoraðir enda þótt þeir hefðu haft hið besta haglendi. Ekki var kveðið á með vissu um dauðaorsök kálfanna, en af krufningarlýsingu tel ég sennilegt að um ormaveiki hafi verið að ræða frekar en vannæringu. Ormagreining mun þó ekki hafa verið gerð. Ekki verður vanrækslu eða hirðuleysi kennt um þessi hörmulegu endalok sauðnautanna því að það mun samdóma álit allra að búið hafi verið eins vel að kálfunum og menn höfðu vit á. Síðan þetta var hefur áhugi manna aukist nokkuð á sauðnautum og sjúkdómar þeirra nokkuð kannaðir. Vitað er að í sauðnautum finnast lungnaormar og sú tegund leggst einkum á nautgripi og er óþekkt hér á landi. Þá hafa netjusullir og ígulsullir fundist í sauðnautum, en ígulsullurinn, sem veldur sullaveiki í mönnum og jórturdýrum, er nú horfinn að kalla hér á landi eftir langa og stranga baráttu. Þá hefur verið greint frá ýmsum þráðormategundum í sauðnautum sem munu ekki þekktar hér á landi. Fleiri tegundir hafa fundist og vafalaust leynast fleiri ormategundir í sauðnautum í heimkynnum þeirra því að enn er það mjög lítið kannað. Rétt er að vekja athygli á því að ef t. d. lungnaormurinn næði fótfestu í nautpeningi, sem gengi í sama haglendi og sauðnaut, væri útrýming ormanna óframkvæmanleg. Það má benda á að sauðnaut virðast mjög viðkvæm fyrir ýmsum iðraormum, sem hrjá sauðfé og nautgripi víða um lönd, þegar nautin vegna innflutnings, komast í kynni við þá. Hefur nokkuð borið á þessu í Alaska og Noregi þó að eigi sé mikið um það rætt, og hér á landi hafa iðraormar sennilega orðið sauðnautunum að aldurtila. Ókunnugt er hvaða sýkla- og veirusjúkdómar herja á sauðnaut. Próf gegn smitandi kálfaláti og berklum, sem gerð hafa verið, reyndust neikvæð. Reynsla hér á landi og annars staðar sýnir að mjög ríður á því að sjúkdómar, sem fyrir eru í landinu, verði sauðnautum, sem inn eru flutt, ekki að fjörtjóni. Með einangrun dýranna um langan tíma og lyfjagjöf má e. t. v. draga allverulega úr þessari hættu, en hvergi nærri girða fyrir hana að fullu og öllu. Yfirleitt mun það skoðun þeirra, sem best þekkja til sauðnauta, að þau þrífist best í köldu og þurrviðrasömu loftslagi. Um notagildi sauðnauta eru fyrir hendi mjög takmarkaðar upplýsingar og eru sumar þeirra nokkuð skrumkenndar. Ýmsir telja að sauðfé og sauðnaut megi ekki hafa saman í högum. Ekki er því að neita að sauðnaut voru augnayndi hér á landi, en ég óttast að sjúkdómar kunni að verða þeim að bráð nú sem fyrr, loftslag hér á landi sé óheppilegt fyrir þau og e. t. v. geti borist með sauðnautunum sníkjudýr sem valdið gætu þungum búsifjum næðu þau fótfestu hér b landi. Virðingarfyllst. Páll A. Pálsson.“ Landbn. athugaði þetta frv., og eins og segir í 1. gr. er landbrh. heimilt að veita Búnaðarfélagi Íslands leyfi til að flytja sauðnaut til landsins með þeim skilyrðum sem sett eru í lögum þessum. Og í 4. gr. segir: „Áður en Búnaðarfélag Íslands hefst handa um innflutning skal það hafa aflað samþykkis yfirdýralæknis sem setur reglur um allt það sem lýtur að sóttvörnum og heilbrigðiseftirliti með dýrunum eftir að ræktun þeirra er hafin hér á landi.“ Við áttum þess kost að lesa bréf, sem eru bæði frá Noregi og Alaska, um reynslu þar af þessum dýrum. Það voru fyrir einum fimm eða sex árum flutt 26 dýr til Norður-Noregs og eru þar á búi og hefur eitt þeirra drepist af slysförum, það fótbrotnaði. Að öðru leyti hefur þessi reynsla þeirra þarna gefið mjög góða raun. Þá var annar hópur fluttur til Noregs og þeim var sleppt í Dofrafjöll og þau virðast dafna þar mjög vel. Það hafa verið sett upp á undanförnum árum bú bæði í Alaska og Kanada, og það hefur líka gefið góða raun, a. m. k. segja það þau bréf sem ég hef fengið að sjá frá mönnum þar vestra. Búnaðarfélagið og búnaðarþing hafa lagt áherslu á að þessi heimildarlög væru samþ. Þetta er í höndum ráðh. og yfirdýralæknis, og ég sé ekki að það sé nokkur hætta á því að þessir menn muni ekki afla sér allra upplýsinga ef menn að athuguðu máli vildu fara í innflutning þessara dýra. Það er bara heimild sem ráðh. er gefin með þessari lagasetningu ef þetta frv. verður að lögum, og það verður ekkert gert öðruvísi en yfirdýralæknir samþ. það. Þess vegna tel ég að það sé allt í lagi þó að þetta frv. verði samþ.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Hæstv. forseti. Ég þakka hv. 3. þm. Norðurl. e. fyrir að lesa grg. yfirdýralæknis í þessu máli, hún var nokkuð í þeim anda, sem ég gerði ráð fyrir. Nú skal ég ekki fara út í þá slysasögu, sem þar er greint frá, en á hinu vil ég vekja athygli, að fyrir nokkrum árum var samþ. hér á hv. Alþ. frv. að l. um að koma hér upp eldisstöð fyrir holdanaut. Til þess að það megi gera er eingöngu ætlast til að flutt sé inn djúpfryst sæði, en til að fá það leyfi yfirvalda í heilbrigðismálum á sviði búfjársjúkdóma varð að setja upp sérstaka einangrunarstöð. Það verður með þó nokkrum kostnaði að koma henni upp og það verður að nota þetta sæði frá stöðinni í nokkur ár áður en nokkuð af þeim afkvæmum, sem þar fæðast og alast upp, má fara út úr einangrunarstöðinni. Það er verið að koma þessari stöð upp í Hrísey. Það hefur verið rætt við mig um að hugsanlegt væri að þessi sauðnaut færu á Flatey á Skjálfanda. Hér á að flytja inn lifandi dýr, en í hinu tilfellinu aðeins djúpfryst sæði. Þau mega ganga frjáls þarna, það er engin sérstök einangrun og í þessu frv. er gert ráð fyrir því að það megi síðan dreifa þeim um landið eftir ákveðinn tíma, en auðvitað með samþykki yfirdýralæknis og ráðh. En ég fæ ekki skilið samhengið í því hjá löggjafanum ef hann samþ. þetta frv. þar sem flutt eru inn lifandi dýr úr öðrum löndum og það má síðan dreifa þeim um landið án takmarkana, en í hinu tilfellinu er flutt inn djúpfryst sæði sem verður að vera í mörg ár í einangrunarstöð og kosta ærnu til að mega síðar nota þetta hér á landi. Mér finnst að hér sé um svo mikið ósamræmi að ræða að það sé óhugsandi að Alþ. geti afgr. þetta sem lög. Hver ráðh. sem með þetta mál færi, yrði að líta á þetta sem yfirlýsingu Alþ. um að þetta væri framkvæmanlegt, að öðrum kosti væri Alþ. ekki að gefa ráðh. og yfirdýralækni þessa heimild. Ég vil taka það skýrt fram að ég tel með öllu óhugsandi að leggja í slíkan kostnað sem er verið að leggja í í sambandi við holdanautastöðina í Hrísey, en samþ. svo frv. sem þetta. Jafnvel þó að það hafi verið samþ. af Búnaðarfélagi Íslands og ég hafi sem landbrh. fylgt þeirri stefnu að vera í takt við Búnaðarfélag Íslands með mínar ákvarðanir, þá get ég það ekki í þessu máli og mun greiða atkv. gegn því og ég vara hv. d. við því að afgr. þetta frv. með þeim hætti sem hér er lagt til á sama tíma og stofnað er til þess kostnaðar sem gert er í hinu tilfellinu. Þetta vildi ég segja hér áður en þetta mál fer til atkv. hér í hv. deild.



Herra forseti. Það, sem landbn. gerði í þessu máli, var einungis að fara eftir ósk stjórnar Búnaðarfélags Íslands, og stjórn Búnaðarfélags Íslands skrifaði landbn. vegna þess að Búnaðarþing hafði samþ. þessa till. shlj. á Búnaðarþingi 1972. Í sambandi við nautastöðina í Hrísey og þetta mál er þar ólíku saman að jafna. Það er verið að flytja þarna dýr sem ganga úti og þarf minna um þau að hugsa. Það getur vel verið að þau þyrftu að hafa einhvers staðar skjól, t. d. ef þau væru sett í Flatey eða Grímsey eins og sumum mun hafa dottið í hug. En þarna er alveg ólíku saman að jafna og er ég raunar dálítið hissa á hæstv. ráðh. að líkja þessu tvennu saman. En ég vil bara endurtaka það, sem ég sagði hér áðan, að þetta eru heimildarlög og ég geri ráð fyrir því að allir hv. þm., sem þekkja Pál Agnar Pálsson, viti að hann muni ekki gefa leyfi nema hann telji að það sé óhætt að veita slík leyfi 



Herra forseti. Það er vegna þess að hæstv. landbrh. varaði hv. d. við því að samþ. þetta frv. að ég stend upp. Ég hef á þskj. 467 mælt með því að frv. verði samþ. og vegna þess að hæstv. ráðh. varar hv. Alþ. við því að fara að ráðum mínum og annarra sem hafa skrifað undir þetta nál., þá kemst ég ekki hjá að taka til máls og gera grein fyrir því hvers vegna ég skrifaði undir þetta nál. Það er náttúrlega gott að hæstv. ráðh. vill vara hv. Alþ. við hættum og allt skyldum við varast sem getur reynst hættulegt. En mér finnst hæstv. ráðh. taka sér nokkuð stór orð í munn þegar hann vill vara þingheim við því að samþ. heimildarlög hæstv. ráðh. til handa. Hvaða hætta getur falist í því? Og hæstv. ráðh. var svo óheppinn áðan að vitna í lög, sem hafa verið í gildi í mörg ár, frá 1963, heimildarlög til þess að flytja inn holdanaut, en það mátti ekki gera nema að fengnu samþykki yfirdýralæknis og forstöðumanns tilraunastöðvarinnar á Keldum. Af því að þessir ágætu menn vildu ekki mæla með innflutningi, gat landbrh. vitanlega ekki gert nokkrar ráðstafanir til innflutnings á holdanautum. Hér er aðeins um heimild að ræða. Ég skal ekkert fullyrða um hvort sauðnautin gætu orðið okkur til hagsbóta ef við flytjum þau inn, en ég vil benda á það að þótt innflutningur hafi misheppnast hér á árunum, þá þyrfti hann ekki að gera það aftur. Nú eru dýralæknar fleiri og nú eru ýmis lyf þekkt, sem menn höfðu þá ekki ráð á, til þess að koma í veg fyrir ýmsa dýrasjúkdóma. T. d. mætti það teljast nokkuð öruggt, að ormaveiki yrði ekki þessum dýrum að bana eins og talið er að áður hafi verið. Og bólusetningar fara nú fram við ýmsum kvillum. Mér finnst að það gæti verið dálítið hættulegt fyrir þjóðina ef alþm. færu að verða lokaðir og segja: ja, vegna þess að þetta var nú svona einu sinni, þá skal það ekki reynt, aftur. Ég held að með vísindunum, sem alltaf fleygir fram, gæti vel verið að það mætti hafa dýrin hér heilbrigð, og spurningin er hvort við getum gert annað betra við ýmis landssvæði hér en að hafa sauðnaut þar, t. d. nokkur svæði á Vestfjörðum og kannske víðar. Víst er það að ullin af sauðnautunum er verðmæt, hún er mjög verðmæt. Enginn af þeim, sem skrifuðu undir nál. á þskj. 467, ætlast til að það verði flanað að neinu þó að þetta frv. verði samþ. Við hv. þm., sem skrifuðum undir þetta nál., Stefán Valgeimsson, Friðjón Þórðarson með fyrirvara, Pálmi Jónsson, Guðmundur G. Þórarinsson og Ingólfur Jónsson, eigum allir sammerkt að við viljum fara varlega í þessu efni. Og við erum ekkert að mæla með því að það verði farið að ráðast í mikinn kostnað nú þegar þótt þetta frv. verði samþ. Það er á valdi Alþ. hvort það vill ráðast í kostnað sem innflutningi fylgir. Það er ekki hægt fyrir ráðh. að sjá um innflutning á þessu þótt hann fengi meðmæli yfirdýralæknis, Búnaðarfélagsins og Náttúruverndarráðs nema samþykki Alþ. komi til að greiða þann kostnað sem af innflutningnum leiðir. Ég veit að ég þarf ekki að hafa fleiri orð um þetta. Ég veit að hv. þm. vita að það stafar engin hætta af því að samþ. þetta frv. Og ég vil vara hæstv, ráðh. við því að nota það orðbragð hér í hv. Alþ. eins og hann sé að tala við einhverja viðvaninga eða óvita. Hv. alþm. vita alveg hvað í þessu frv. stendur. Þeir gera sér fyllilega grein fyrir því hvað af því leiðir að samþ. þetta frv. Og við, sem styðjum núv. hæstv. ríkisstj., berum ekki það vantraust til núv. hæstv. ráðh. að hann fari ekki með gát að öllu. Ég ber fyllsta traust til yfirdýralæknis.  Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Ég tel ekkert við það að athuga þó að hv. fyrirrennari minn hafi aðra skoðun á máli en ég. Ég tel að okkur sé báðum heimilt að hafa skoðun á þessu máli og þær þurfa ekki að falla saman þó að við styðjum sömu ríkisstj. Ég vil vekja athygli á því að mér finnst, eins og ég sagði áðan, að ef leyfður er innflutningur á dýrum í þessu sambandi, þá hafi verið of mikið að gert í sambandi við innflutninginn á holdanautasæðinu sem verður að hafa í einangrunarstöð áður en hægt er að koma því á markað. Ég lít líka svo á að það þurfi ekki samþykki Alþ. til þess að flytja inn sauðnaut eftir að þetta frv. yrði að lögum ef ráðh. og yfirdýralæknir samþ. það.  Ég vil líka vekja athygli á því, og það vitum við báðir, hv. 1. þm. Sunnl. og ég, að ráðh. eru forgengilegir og þeir geta haft mismunandi skoðanir, eins og hefur t. d. hent okkur. Það er ekki þar með sagt að þó að ég hefði þessa skoðun og mundi ekki leyfa þetta að eftirmaður minn hefði sömu skoðun. Ég vil heldur ekki afgr. lög út á yfirdýralækni því að yfirdýralæknir, eina og aðrir menn, er dauðlegur og gæti þess vegna verið fallinn út úr sínu embætti og það getur verið kominn maður með aðra skoðun í hans starf og ráðh. með aðra skoðun en ég hef og þá er málið þar með komið í gegn. Þess vegna er engin vörn í því í sambandi við þetta frv. þó að sá yfirdýralæknir, sem er núna, hafi þá skoðun sem hann hefur og ráðh., sem er núna, hafi þá skoðun sem hann hefur. Mergur málsins er sá hvort hv. Alþ. vill fara inn á þá leið að flytja hér inn lifandi kvikfénað sem ekki er nú sjáanlegt að við höfum neinna beinna hagsmuna að gæta í, en hafa á sama tíma afgr. mál eins og holdanautamálið með þeim tilkostnaði og þeim vörnum sem þar er í frammi hafðar, þrátt fyrir fyrir það að þar sé um að ræða innflutning á djúpfrystu sæði, en hér á lifandi dýrum sem ég álít að sé meginmunur málsins. Ég tek svo undir það með hv. 1. þm. Sunnl. að ég vil ekki afgr. mál bara út af því að það hafi einhvern tíma mistekist. Það hef ég ekki gert í sambandi við önnur mál hér, heldur út á afstöðu mína til þessa máls. Það sem ég tel að sé meginatriðið í þessu er að ef við förum inn á þessa braut, þá höfum við farið inn á ranga braut þegar við afgr. á sínum tíma leyfi til innflutnings á holdanautasæði. Hv. 1. þm. Sunnl. var þá ráðh. landbúnaðarmála og hann gætti hinnar fyllstu varfærni og ég álít að það þyrfti alveg eins í þessu tilfelli. En ég lít svo á að það sé ekki gert með þessu frv. Mér finnst ekki óeðlilegt að ég hafi látið í ljós mína skoðun og bent á það sem ég benti á hér. Ég er ekkert að segja þm. fyrir verkum þó að ég hafi lýst þessu sem ég hef hér gert. Þeir hafa sínar skoðanir á málinu. En það er engin vörn í máli þó að dauðlegir menn eigi að framkvæma það.



Herra forseti. Ég var víst annar af tveim dm. sem greiddu mótatkv. í þessu máli þegar það var hér til 2. umr. og það gerði ég ekki síst með tilliti til vitneskju minnar um þá umsögn yfirdýralæknis sem hér var lesin. Mergur þessa máls er auðvitað sá hvort íslendingar hafa eitthvað lært af þeirri reynslu sem þeir urðu fyrir á liðnum áratugum af innflutningi búpenings erlendis frá sem engin leið var að varna að flytti með sér sjúkdóma sem hér ganga eins og logi yfir akur og höfðu nær eytt heilar sveitir eða landshluta og kostaði offjár að halda í skefjum eða vinna bug á. Það gegnir furðu að mínum dómi að með þessa reynslu í huga skuli það vera mjög auðsótt fyrir einhverja áhugamenn að koma því fram á Búnaðarþingi að stofnað sé til dýrainnflutnings sem leiða má að sterkar líkur að leiði yfir sama háska og fylgdi á sínum tíma karakúlfénu. Lögin um innflutning holdanautasæðis voru þannig úr garði gerð að þar var fyllsta öryggis gætt og tekið fyllsta tillit til hinnar dýrkeyptu reynslu af karakúlhrútunum. En þegar svo er komist að orði hér úr ræðustól í hv. d., eins og hv. 1. þm. Sunnl. gerði, að spurning sé hvort nokkuð annað betra sé við að gera landshluta eins og t. a. m. Vestfirði en að leggja þá undir sauðnaut, þá fæ ég ekki orða bundist. Ég veit ekki hvort hv. þm. hefur kynnt sér sumt af því prentaða máli sem í grg. fylgir þessu frv. Þar er t. d. gert ráð fyrir því að sauðnaut, sem komin séu segjum á Vestfirði, þurfi ekki aldeilis mikla smölun, það sé auðvelt að líta eftir dýrunum úr lofti, og þá líklega frekar úr loftbelgjum en vélknúnum flugförum. Ef á það ber að líta að alls konar norræn dýr geti þrifist á Íslandi, þá eru mörg önnur til en sauðnaut. Það eru til hreysikettir, það eru til gaupur, en ég veit ekki hvort bændur yrðu hrifnir af því að fá þessa dýrastofna inn í landið, kannske veiðimenn yrðu það og skinnaframleiðendur. Það er til elgur vestur í Kanada og karibúhreindýr. Þetta kvikfé gæti vafalaust þrifist hér og það eru af því nytjar þar sem það á sín náttúrulegu heimkynni. En það eru engu meiri rök fyrir því að flytja inn sauðnautin heldur en þessi önnur klaufdýr, sem ég nefndi hér, jafnvel enn meiri rök á móti sauðnautunum því að þau eru mannygasta skepna sem lifir í norðlægum löndum, drepa fleiri eða færri grænlendinga á hverju ári. Nytjarnar af þessu eru ekki stórmerkilegar. Það er talið að fullvaxið sauðnaut gefi af sér 1 kg. af hári sem verður að safna saman úti um hagann sem hagalögðum, og þá máske úr loftbelgjum þeim sem á að nota til smalamennskunnar. Það stendur í grg. að margir einstaklingar hafi brennandi áhuga á þessu máli. Hvenær hefur það verið ástæða fyrir Búnaðarþing, svo að ekki sé nefnt Alþ., að samþ. eitthvert mál vegna þess að einhverjir menn gangs með grillur og fá brennandi áhuga á einhverri vitleysu? Hvað verður það annað kallað að fá brennandi áhuga á því að fara að tína hagalagða á Vestfjörðum, og þessir hagalagðar eru ekki stórir, því að ekki er það mikið birkikjarr á Vestfjörðum að ullin geti loðað þar í svona hálfum og heilum reifum. Eða hafa þessir menn kannske áhuga á aðgerðum sem geta stuðlað að því að hér komi þau sníkjudýr sem yfirdýralæknir nefnir í sínu bréfi? Hafa þeir virkilega áhuga á því að fá hingað fleiri lungnaormategundir en þegar hafast við í búfé okkar eða ígulsulli og nokkrar tegundir af þráðormum?



Herra forseti. Þetta fara nú að verða nokkuð spaugilegar umr., sbr. það sem hv. þm. Magnús Torfi sagði hér áðan þegar hann spyr: Hafa menn áhuga á því að flytja sníkjudýr inn til landsins? - og nefndi ýmis nöfn og annað þess háttar og virtist hafa lokað alveg augum og eyrum fyrir því að vísindin hafa nú sem betur fer unnið mikinn bug á þessu nú orðið og komið vörnum við. Hv. þm. taldi það alveg fráleitt að nota Vestfirði að einhverju leyti fyrir sauðnaut. Ég sagði hluta af Vestfjörðum. Ég átti þar við þann hluta sem ekki er notaður í dag fyrir neinn og það er hluti af Vestfjarðahálendinu sem ekki er notaður í dag, farinn í eyði og á engan hátt nýttur. Hv. þm. telur að það geti verið betra að flytja inn einhver önnur klaufdýr en sauðnaut vegna þess að sauðnaut séu svo mannýg að þau geti drepið menn. Við íslendingar höfum lengi verið varnarlausir, en þó ekki hræddir við dýr. Við vorum það hérna á árunum þegar útlendingar sóttu að okkur og þorðum ekki að skjóta úr byssum þó að við ættum þær, sbr. Tyrkjaránið. Það gæti vel verið að sauðnautin gætu gert okkur hrædda þannig að menn þyrðu ekki einu sinni að bera hönd fyrir höfuð sér, Ég tel ekki ástæðu til þess að segja meira um það sem hv. þm. Magnús Torfi sagði hér áðan. Sannleikurinn er sá að ég ætlaði ekki að lengja tíma þingsins með umr. um þetta mál þótt hæstv. landbrh. hafi komið mér af stað í fyrstu. En í sambandi við það sem hér var sagt áðan, hvort við íslendingar hefðum eitthvað lært í sambandi við innflutning dýra af fyrri reynslu, - þeir höfðu báðir orð á því, hæstv. ráðh. og hv. þm. Magnús Torfi, að við hefðum átt að læra af fyrri reynslu, - þá vona ég að við höfum gert það því að nú dettur engum í hug að flytja inn lifandi dýr nema það sé tryggt að það valdi ekki smitun. Þess vegna er alveg fráleitt að tala um að það eigi að fara að endurtaka það sem gert var þegar karakúlhrútarnir voru fluttir til landsins. Það dettur engum í hug. Þetta sauðnautamál ætti ekki að fara svo í taugamar á mönnum að það verði gripið til slíkra umr. og rakaleysu eins og að það eigi að fara að endurtaka það sem gert var þegar karakúlhrútarnir voru fluttir inn. Þá var ekki allrar aðgæslu gætt og þá var ekki sú þekking fyrir hendi á sjúkdómum sem nú er. Mér fannst hæstv. ráðh. verða svolítið tvísaga áðan því að í fyrri ræðu sinni talaði hann um að það væri ekki ráðlegt að samþ. þetta frv. því að það væri nóg að standa undir þeim kostnaði sem af því leiðir að flytja inn holdanautasæði og einangrunarstöðin í Hrísey yrði það dýr að það væri ekki skynsamlegt að fara að efna til kostnaðar á þessu sviði samhliða. En svo segir hæstv ráðh. í seinni ræðunni að það sé hægt að flytja inn nautin án þess að spyrja Alþ. um það vegna þess að það eru einstaklingar sem eru tilbúnir til þess, að leggja í þennan kostnað, það þurfi ekki að taka fé á fjárlög til að standa undir þessum kostnaði. Í fyrri ræðunni varaði hann við því að samþ. þetta kostnaðarins vegna. Menn geta svona lagt út af þessu ef þeir vilja, en þessu ber nú ekki alveg saman. Hæstv. ráðh. talaði um að það væri ekki ráðlegt að samþ. lög sem byggðust á framkvæmd dauðlegir og hefur það ekki verið þannig í því? Hafa ekki bæði ráðh. og þm. alla tíð verið dauðlegir? Og hefur það ekki verið þannig í okkar stjórnarfari að ráðh. eru alltaf að koma og fara? En sem betur fer kemur alltaf maður í manns stað. Það vill nú þannig til að það veljast ekki frekar menn í ráðherrastöður en aðrar stöður sem eru ábyrgðarlausir. Flestir munu þeir finna til ábyrgðar og meiri ábyrgðar en áður þegar þeir eru komnir í ráðherrastól. Það er illa komið hag okkar íslendinga ef við eigum ekki að hafa þessa skoðun áfram að það verði alltaf menn í ráðherrastól sem hafi nokkra ábyrgðartilfinningu. Ég sagði áðan að ég hefði mætur á yfirdýralækni og treysti honum. En er nú nokkur ástæða til að ætla að það veljist maður í yfirdýralæknisstarfið á eftir Páli A. Pálssyni sem ekki hefur þekkingu og ekki hefur samvisku eða ábyrgðartilfinningu. Alþingi er alltaf að samþ. lög sem dauðlegir menn eiga að framkvæma, og lögin eru alltaf framkvæmd þótt mannaskipti séu. Þannig er með þetta mál. Það er barnalegt að halda því fram að það geti stafað nokkur hætta af því að samþ. umrædd heimildarlög. Ég held að við allir sem skrifum undir nál. og mælum með því að frv. verði samþ., höfum gert það til þess að málið verði betur athugað en annars yrði gert. Þegar heimildarlögin eru fyrir hendi, þá hlýtur að því að leiða að málið verður rannsakað á raunhæfan hátt, Getur það verið til hags fyrir þjóðina að flytja inn sauðnaut, og er mögulegt að koma í veg fyrir hættuna sem af því kynni að leiða? Er unnt að koma hér upp nokkurri atvinnugrein af þessu tagi sem gæti orðið til fjárhagslegra nota? Hv. þm. Magnús T. Ólafsson gerði ekki mikið úr því, það væru litlir ullarlagðar sem hægt væri að tína og það væri 1 kg á hverju nauti. Mig minnir að það séu 2 kg, en um það þurfum við ekki að þræta. Um það getum við lesið hvort það eru 2 kg eða 1 kg. Ullin er mjög dýr. Það sem skiptir máli, að það verði kannað hvort það geti verið til hagsbóta að flytja sauðnaut inn í landið. Af hverju hafa norðmenn verið að flytja inn sauðnaut? Er það bara til gamans til þess að auka við dýrastofninn hjá sér? Ég held að það hafi verið einnig og ekkert síður vegna þess að þeir töldu vera. fjárhagslegan ávinning að því, og þannig mætti það kannske einnig verða hér.

Frsm. (Stefán Valgeirsson) : Herra forseti. Ég ætla nú ekki að lengja þessar umr., en ég var undrandi á ræðu hv. þm. Magnúsar T. Ólafssonar áðan. Ég hef aldrei heyrt hann flytja svona ræðu fyrr og kannske er það þess vegna sem ég varð dálítið undrandi. Ég ætla aðeins að upplýsa það að áhuginn á þessu í Kanada, Alaska og Noregi er fyrst og fremst vegna ullarinnar. Það er talið að það fáist 2.7 kg af ull af fullorðnum törfum og minna af kúnum og yngri dýrum eða um 2 kg. Það var líka talið í fyrra að það fengjust 100 dollarar fyrir kg eða 700 kr. norskar. Ef það er óbreytt verð, þá er það töluvert, t. d. 700 kr. norskar, ef maður margfaldar með 30. Það eru 21 þús. kr. fyrir kg. En þetta kemur fram bæði í bréfum og ritgerðum þeirra manna sem hafa skoðað þetta, Þessi dýr eru ekki höfð fyrir kjötið, jafnvel þó að kjötið sé mjög líkt nautgripakjöti og talið mjög gott. Það er sem sagt ullin sem menn sækjast eftir. Út af því, sem hv. þm. Magnús Torfi sagði, vildi ég segja þetta og í sambandi við ullina að hún flettist í einu lagi af dýrunum. Það er ekki eins og með sauðfé að það þurfi að rýja, heldur flettist ullin af á burðartíma kúnna frá því í maí og fram í júní.



Herra forseti. Það er ekki rétt hjá hv. 1. þm. Sunnl, að nyrstu byggðir Vestfjarða, sem eru auðar af mannfólki, séu til einskis nýttar. Þetta er friðland, útivistarsvæði landsmanna allra, og það kann að mega hafa tvennar skoðanir á því hvort þær væru betur komnar undir sauðnautabúskap, en það er ekki rétt að þetta land sé til engra nota. En meginerindi mitt í ræðustól nú var að vekja athygli hv. þm. á því að það er ljóst af síðari ræðu hans að stuðningur hans við sauðnautainnflutninginn byggist á leiðum misskilningi. Hann lýsti því yfir að því aðeins kæmi sá innflutningur til greina að fyllilega væri tryggt að ekki fylgdu sjúkdómar eða sníkjudýr, það yrði að vera tryggt að ekki fylgdi smitun. Jafnframt hefur hv. þm. lýst óskoruðu trausti sínu á yfirdýralækni og dómgreind hans á þessi mál. En kjarninn í umsögn yfirdýralæknis er einmitt sá að það er engin leið að útiloka að smitun fylgi slíkum dýrastofni sem hér er um að ræða, og þar kemur bæði til greina sóttkveikjusmitun og sníkjudýrastofnar sem þeim geta fylgt, Það er því ljóst af þessu að stuðningur hv. þm. við málið byggist á því að hann misskilur kjarna þess og ég vona að hann sjái að sér.



Herra forseti. Ég ætla ekki að blanda mér í þær deilur sem hér hafa orðið um gagnsemi eða arðsemi þessara dýra þótt ég þykist sjá að þegar um er að ræða mannýg naut verði erfitt að ná af þeim þessum hagalögðum sem um er að ræða. Og illa líst mér nú á ef hv. nm. t. d. yrði falið að sjá um þennan búskap. Ég hefði gaman af að sjá þegar verið væri - sem ég teldi auðvitað besta ráðið til þess að fylgjast með arðseminni - að vigta þá á undan og eftir. En burtséð frá allri gamansemi vil ég taka undir það sem hv. síðasti ræðumaður benti hér á, að það er nýbúið að friða þetta svæði til afnota ekki aðeins fyrir þéttbýlisbúa, heldur og aðra til útivistar. Ef á að fara að hleypa slíkum villidýrum á þetta friðaða svæði fyrir mennina, þá hlýtur sú spurning að koma upp ef eitthvert slys verður hvert á að leita um skaðabætur. Er það ríkisstj. eða eru það þessir áhugamenn; sem hafa beitt sér fyrir málinu á Búnaðarþingi? Og þá kom upp í huga mér, sérstaklega eftir að ég hlustaði á þá hryllingsræðu um ormana sem hér var flutt áðan og reyndar í tvígang, frétt. sem birtist ekki alls fyrir löngu í víðlesnasta og trúanlegasta dagblaði landeins, Morgunblaðinu, þess efnis að frægur kvikmyndaleikari hefði hafið málssókn á hendur veitingastað nokkrum. Hann hafði étið þar ormasjúkt kjöt, - hvort það eru frændormar þeirra orma sem gætu komið til landsins með þessum sauðnautum hugsanlega - skal ég ekki segja um, en hann fór fram á milljón dollara í skaðabætur. Meginskaðinn, sem hafði skeð og var staðfestur fyrir rétti af eiginkonu leikarans, var sá að hann hafði misst kyngetu sína. Og nú vil ég spyrja hv. nm. hvort Vestfirðingar geti átt von á slíku.