Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Að lokinni guðsþjónustu gengu þingmenn aftur til alþingishússins, fundarsals neðri deildar. Þessir þingmenn voru til þings komnir: 1. Áki Jakobsson, þm. Siglf. 2. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 3. Barði Guðmundsson, 5. landsk. þm. 4. Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf. 5. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 6. Bjarni Benediktsson, 6. þm. Reykv. 7. Björn Kristjánsson, þm. N.-Þ. 8. Brynjólfur Bjarnason, 5. þm. Reykv. 9. Eiríkur Einarsson, 2. þm. Árn. 10. Emil Jónsson, þm. Hafnf. 11. Eysteinn Jónsson, 2. þm. S.-M. 12. Finnur Jónsson, þm. Ísaf. 13. Garðar Þorsteinsson, 2. þm. Eyf. 14. Gísli Jónsson, þm. Barð. 15. Gísli Sveinsson, 10. landsk. þm. 16. Guðmundur Í. Guðmundsson, 9. landsk. þm. 17. Gunnar Thoroddsen, þm. Snæf. 18. Hallgrímur Benediktsson, 3. (vara) þm. Reykv. 19. Haraldur Guðmundsson, 3. landsk. þm. 20. Hermann Jónasson, þm. Str. 21. Ingólfur Jónsson, 2. þm. Rang. 22. Ingvar Pálmason, 1. þm. S.-M. 23. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 24. Jón Pálmason, þm. A.-Húnv. 25. Jónas Jónsson, þm. S.-Þ. 26. Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 27. Katrín Thoroddsen, 2. (vara)þm. Reykv. 28. Kristinn E. Andrésson, 7. landsk. þm. 29. Lárus Jóhannesson, þm. Seyðf. 30. Magnús Jónsson, 1. þm. Reykv. 31. Ólafur Thors, þm. G.-K. 32. Páll Zóphóníasson, 2. þm. N.-M. 33. Páll Þorsteinsson, þm. A.-Sk. 34. Pétur Magnússon, 8. landsk. þm. 35. Sigfús Sigurhjartarson, 8. þm. Reykv. 36. Sigurður Guðnason, 1. landsk. þm. 37. Sigurður E. Hlíðar, þm. Ak. 38. Sigurður Kristjánsson, 7. þm. Reykv. 39. Sigurður Thoroddsen, 11. landsk. þm. 40. Sigurður Þórðarson, 1. þm. Skagf. 41. Skúli Guðmundsson, þm. V.-Húnv. 42. Stefán Jóh. Stefánsson, 4. þm. Reykv. 43. Steingrímur Aðalsteinsson, 4. landsk. þm. 44. Sveinbjörn Högnason, þm. V.-Sk. 45. Þorsteinn Þorsteinsson, þm. Dal. 46. Þóroddur Guðmundsson, 2. landsk. (vara)þm. Voru framantaldir þingmenn allir á fundi, nema 2. þm. Árn. En ókomnir voru til þings : 1. Helgi Jónasson, 1. þm. Rang. 2. Jón Sigurðsson, 2. þm. Skagf. 3. Lúðvík Jósefsson, 6. landsk. þm. 4. Páll Hermannsson, 1. þm. N.-M. 5. Pétur Ottesen, þm. Borgf. 6. Sigurður Bjarnason, þm. N.-Ísf. Forseti Íslands setur þingið. Þá er þingmenn höfðu skipað sér til sætis, kom forseti Íslands, Sveinn Björnsson, inn í salinn og gekk til ræðustóls. Forseti Íslands (Sveinn Björnsson): Í ríkisráði 13. f. m. var gefið út svo látandi forsetabréf um, að reglulegt Alþingi 1945 skuli koma saman til fundar mánudaginn 1. október 1945: Forseti Íslands gerir kunnugt: Að ég hef ákveðið, samkvæmt lögum nr. 35 12. febrúar 1945, að reglulegt Alþingi 1945 skuli koma saman til fundar mánudaginn 1. október n. k. Um leið og ég birti þetta, er öllum, sem setu eiga á Alþingi, boðið að koma nefndan dag til Reykjavíkur, og verður þá Alþingi sett eftir að guðsþjónusta hefur fram farið í dómkirkjunni, og hefst hún kl. 13,30. Gert í Reykjavík, 13. sept. 1945. Sveinn Björnsson. Ólafur Thors. Samkvæmt bréfi því, er ég hef nú lesið, lýsi ég yfir því, að Alþingi Íslendinga er sett, hið fyrsta þing, sem kvatt er til funda eftir stofnun lýðveldis á Íslandi að nýju. Frá stofnun Alþingis eru nú liðin 10–15 ár. Frá endurreisn þess fyrir 100 árum hefst nú 79. samkoma þess, en frá því, er það fékk aftur í hendur löggjafarvald fyrir rúmum 70 árum, er þetta 64. þing í röðinni, en 48. aðalþing. Ég vil biðja alþingismenn að minnast fósturjarðar vorrar, Íslands, með því að rísa úr sætum sínum. [Þingheimur stóð upp, og forsætisráðherra (ÓTh) mælti: „Lifi Ísland“. Var tekið undir þau orð með ferföldu húrrahrópi.] Samkv. 1. gr. þingskapa ber nú aldursforseta að stjórna fundi, þar til kosinn hefur verið forseti sameinaðs þings.

Aldursforseti (IngP): Áður en Alþingi tekur til starfa að þessu sinni, vil ég minnast nokkrum orðum fyrrv. þingmanns, er látizt hefur frá því er síðasta þingi sleit. Þessi maður er Pétur Þórðarson frá Hjörsey. Hann var þingmaður Mýramanna um ellefu ára skeið, 1916–1927. Hann andaðist í Borgarnesi 25. apríl síðast liðinn, áttatíu og eins árs að aldri. Pétur Þórðarson fæddist 16. febrúar 1866 í Fornaseli í Álftaneshreppi, sonur hjónanna Þórðar Benediktssonar, bónda þar, og konu hans Ingigerðar Þorbergsdóttur, bónda í Ferjukoti Ólafssonar. Skólamenntunar naut hann engrar, en menntaði sig þó af eigin rammleik sem bezt hann mátti. Hann fór í vinnumennsku 15 ára að aldri og var vinnumaður eða lausamaður næstu 11 árin, til 1890, og nam á þeim árum söðlasmíð. Árið 1890 reisti hann bú að Leirulækjarseli á Mýrum og bjó þar næstu þrjú árin, en þá fluttist hann að Hjörsey, og þar bjó hann góðu búí í 49 ár, til 1942, er hann brá búi, en átti þó heimili í Hjörsey einu ári lengur, eða í 50 ár samfleytt. Pétur gerðist þegar á ungum aldri áhugasamur um þjóðmál og félagsmál. Sýslungar hans veittu brátt athygli hæfileikum hans og mannkostum og fólu honum snemma margvísleg trúnaðarstörf í þágu héraðs og sveitar. Mörg þessara starfa hafði hann á hendi áratugum saman. Hreppstjóri var hann hátt á fimmta tug ára og átti nærri jafnlengi sæti í hreppsnefnd. Þá var hann um 20 ára skeið sýslunefndarmaður og formaður búnaðarfélags og skólanefndar. Í fasteignamatsnefnd sat hann og lengi, var í héraðsnefnd kreppulánasjóðs og í yfirskattanefnd Mýra- og Borgarfjarðarsýslu. Á árunum 1926–1931 var hann yfirskoðunarmaður ríkisreikninganna og endurskoðandi Búnaðarbankans 1932–1934. Samvinnumál bænda lét hann mjög til sín taka, vann gott starf í Kaupfélagi Borgfirðinga og einnig í Sláturfélagi Suðurlands. Þá var hann deildarfulltrúi í 23 ár. Öll sín störf vann Pétur Þórðarson með stakri trúmennsku og nákvæmni, lagði sig allan fram um að brjóta hvert mál til mergjar, sem hann fékkst við, var sérstaklega athugull reikningsmaður og sparaði hvorki tíma né fyrirhöfn til þess að hafa upp á skekkjum og komast að réttum niðurstöðum við endurskoðun reikninga. - Hann var mikill maður að vallarsýn og afrendur að afli, forkur til vinnu, meðan honum entist heilsa, og djarfur sjósóknari. Jafnframt var hann einstakt prúðmenni í allri framgengni, kurteis, óáreitinn og góðgjarn, og naut því almennra vinsælda. Ég hygg ekki ofmælt, að allir samþingsmenn hans hafi borið til hans hlýjan hug. Ég vil biðja hv. þingmenn að votta minningu þessa merka manns virðingu sína með því að rísa úr sætum sínum. 
             Fundi frestað til næsta dags.

Aldursforseti (IngP): Áður en gengið verður til fundarstarfa, skal ég leyfa mér að skýra frá, að forseta sameinaðs þings hafa borizt bréf frá þremur þingmönnum, og mun ég lesa þau. Það er þá fyrst bréf frá Jakobi Möller, 3. þm. Reykv., og hljóðar það svo: „Kaupmannahöfn, 12. sept. 1945. Sökum fjarveru minnar úr landi get ég eigi gegnt þingstörfum fyrst um sinn, en óska, að varamaður verði kvaddur til þingsetu í minn stað. Jakob Möller, 3. þm. Reykvíkinga. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Í öðru lagi er bréf frá Sigurði Bjarnasyni, þm. N.-Ísf., svo hljóðandi: „London, 17. sept. 1945. Herra forseti. Ég leyfi mér hér með að tilkynna yður, að vegna þess að ég á enn ólokið nokkrum hluta erinda minna, mun ég ekki geta komið til þings fyrr en 15. október. Jafnframt leyfi ég mér að æskja þess, að þér metið þessi forföll mín gilda ástæðu til fjarvistar frá þingstörfum fyrrgreint tímabil. Allravirðingarfyllst. Sigurður Bjarnason.“ Loks hefur 8. þm. Reykv. (SigfS) ritað á þessa leið : „Reykjavík, 1. okt. 1945. Einar Olgeirsson, 2. þm. Reykv., er farinn af landi burt í erindum fyrir ríkisstjórnina, og mun hans ekki von aftur næstu vikur. Fyrir hans hönd leyfi ég mér að tilkynna yður, herra forseti, með skírskotun til 144. gr. laga nr. 80 1942, um kosningar til Alþingis, að varamaður hans, Katrín Thoroddsen læknir, mun taka sæti hans á Alþingi, þar til hann kemur heim aftur. Sigfús Sigurhjartarson, varaformaður Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins. Til forseta sameinaðs Alþingis.“

1. kjördeild : ÁkJ, BBen, BK, BrB, GÍG, HermJ, HG, IngJ, IngP, JPálm, LJóh, PZ, SG, SEH, SÞ, StJSt, ÞÞ. 2. kjördeild: BG, EE, EmJ, GÞ, GJ, GSv, GTh, JJós, JJ, MJ, ÓTh, PÞ, SigfS, STh, StgrA, SvbH, ÞG. 3. kjördeild: ÁÁ, BSt, BÁ, KTh, EystJ, FJ, HB, JS, JörB, KA, PHerm, PM, PO, SB, SK, SkG. Fyrir lá að rannsaka kjörbréf Katrínar Thoroddsen, 2. (vara)þm. Reykv., Björns Kristjánssonar, þm. N.-Þ., og Hallgríms Benediktssonar, 3. (vara)þm. Reykv. Kjördeildirnar skiptu með sér störfum svo sem lög mæla fyrir, þannig að 1. kjördeild fékk til athugunar kjörbréf 2. og 3. (vara)þm. Reykv. og 2. kjördeild kjörbréf þm. N.-Þ. Varð nú fundarhlé, er kjördeildir gengu út úr þingsalnum til starfa sinna, en að rannsókn lokinni var fundi fram haldið.