Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Fyrsta mál á dagskrá þessa fundar í dag var hvort leyfð skyldi beiðni um skýrslu um tilfærslu á aflamarki. Ég óska eftir að fá skýringar á því hvers vegna það er ekki gert og ef þær skýringar verða ekki fullgildar þá verði það tekið fyrir.

Herra forseti. Fyrsta málið er tekið út af dagskrá að minni beiðni. Ástæðan er sú að ég vil ganga úr skugga um að skýrslubeiðnin sé lögð fram með þinglegum hætti. Ég tel að það sé óhjákvæmilegt. 
            

Virðulegi forseti. Þá þætti mér vænt um að fá skýringar á því hvað vanti hugsanlega upp á að skýrslubeiðnin sé þingleg.

Herra forseti. Ég tek undir óskir hv. síðasta ræðumanns. Ég tel eðlilegt að sá sem fer fram á að því sé frestað að slík skýrslubeiðni sé borin undir þingið til samþykktar eða synjunar rökstyðji beiðni sína. Að sjálfsögðu liggur það í valdi þingsins að ákveða hvort það sendir áfram slíka skýrslubeiðni eða ekki. Til þess er hún borin hér undir atkvæði. Ég hef ekki skilið það svo að það væri að breyttu breytanda, nema eitthvað mjög óvenjulegt væri á ferðum, hlutverk forseta eða hæstv. fundarstjóra að hlutast til um að slík beiðni fái ekki að koma fyrir þingið til afgreiðslu. Hér er eitthvað á ferðinni sem ég fæ ekki alveg skilið, herra forseti. Ef menn telja að skýrslubeiðnin sé óþingleg þá ber auðvitað að lýsa þeirri skoðun. En eftir stendur að valdið er þingsins og það ræðst með atkvæðum hér í salnum hvort skýrslubeiðnin fer áfram eða ekki.

Herra forseti. Það er nú svo að málið hefur verið tekið af dagskrá og athugasemdir því seint fram bornar. Ég hygg að hv. 3. þm. Norðurl. e., þingvanur maður, viti það jafn vel og ég að þó að mál frestist um einn dag er ekki þar með verið að koma í veg fyrir að þing fjalli um málið. Ég man satt að segja ekki eftir því að menn hafi fundið að því þó málum væri frestað um einn dag og þingheimur fari á annan endann út af því. Ástæðan fyrir þessari beiðni er sú, og ég vil ítreka það, að ég tel nauðsynlegt og óhjákvæmilegt að fresta málinu þar sem ég vil ganga úr skugga um að beiðnin sé með þinglegum hætti lögð fram. Um það snýst málið og annað ekki. Það hefur aldrei hvarflað að mér, og það eru hreinir útúrsnúningar ef menn eru að halda því fram, að koma í veg fyrir að atkvæðagreiðslur verði í þinginu eða vilji þingsins komi fram. Þvert á móti hef ég ævinlega lagt upp úr því að menn hafi hér málfrelsi, mönnum gefist tóm til þess að athuga sinn gang, ganga úr skugga um það sem hér er lagt fyrir og hér er samþykkt. Þessar eru ástæður liggja því til grundvallar að ég hef farið fram á þetta. Ég vil minna á að ekki voru gerðar athugasemdir við það þegar forseti tók málið af dagskrá.

Herra forseti. Það var sannarlega fullt tilefni til að hv. þm. Margrét Sverrisdóttir gerði athugasemd við fundarstjórn forseta. Ég vek athygli á þessari uppákomu. Fundarstjóri, sitjandi forseti, hefur ekki svarað athugasemd þingmannsins en aðalforseti þingsins sem hér er í sal hefur brugðist við. Ég verð að viðurkenna að mér finnst þetta mjög undarlegt. Ég taldi að mál af þessum toga færu ekki á dagskrá fyrr en aðalforseti þingsins væri búinn að kanna málið og úrskurða sjálfur að það væri þingtækt. Þess vegna finnst mér undarlegt að aðalforseti þingsins sem sett hefur málið á dagskrá skuli koma og segjast vilja skoða það einn dag. Ég get alveg fallist á að það munar ekki miklu fyrir þá sem biðja um skýrsluna hvort þingið samþykki hana deginum fyrr eða síðar. En þetta er allsérstætt og mér finnst, herra forseti, að þingið eigi heimtingu á að vita hvað breyttist frá því að aðalforseti þingsins ákvað að skýrslubeiðnin væri þingtæk og þar til hann kemur nú og lýsir því yfir að hann verði að skoða betur hvort málið sé þingtækt. Mér finnst, herra forseti, að við eigum rétt á svari við þessari spurningu.

Það kom skýrt fram í athugasemd hv. þm. Halldórs Blöndals, forseta Alþingis, að hann óskaði eftir því að þetta mál yrði tekið út af dagskrá í dag vegna þess að hann vildi skoða það örlítið nánar. Það getur verla verið mikill ágreiningur um það þó að svona mál frestist um einn dag eða svo.

Herra forseti. Ég tek undir þá gagnrýni sem kom fram hjá hv. þm. Margréti Sverrisdóttur og óskir þingmannsins um skýringar á því að þessi beiðni um skýrslu skyldi tekin út af dagskrá. Eðlilegt er að kannað sé hvort mál séu þinglega rétt. Hins vegar hafa þeir 11 þingmenn úr öllum stjórnarandstöðuflokkunum á þingi lagt nafn sitt við tillöguna sem gengur út á að afla upplýsinga fyrir Alþingi í mikilvægu máli sem er til umræðu, að fá sem gleggstar upplýsingar um ráðstöfun og vegferð aflaheimilda á undanförnum árum. Út á það gengur þessi beiðni. Hæstv. forseti Alþingis hefur gefið til kynna að þessi beiðni verði tekin til afgreiðslu á morgun og er gott til þess að vita þótt ég ítreki gagnrýni mína að þetta mál skuli hafa verið tekið út af dagskrá í dag.

Virðulegi forseti. Ég er einn af þeim hv. þm. sem eru á þessari skýrslubeiðni og þetta þingskjal hefur verið merkt 590. Ég taldi víst að þingskjöl væru ekki merkt fyrr en þau hefðu farið í gegnum ákveðna skoðun og þá metið að þau væru þingtæk. Ég held, virðulegi forseti, að það verði að gera miklu betri grein fyrir því af hverju þetta er tekið af dagskrá vegna þess að við getum ekki tekið þátt í því hér eða upplifað að hér séu á ferðinni einhvers konar geðþóttaákvarðanir sem mönnum kemur til hugar þegar þeir skoða málið nánar. Þá kröfu verður að gera til forsetaembættisins og þeirra sem þar ráða ferð að mál séu nægilega vel skoðuð áður en þau eru lögð fram en ekki að þau séu tekin af dagskrá án nokkurs rökstuðnings. Virðulegi forseti. Ég tek undir að það skiptir ekki sköpum hvort þetta er samþykkt í dag eða á morgun en ég held að hæstv. sitjandi forseti ellegar aðalforseti skuldi þingheimi miklu betri útskýringar en fram hafa komið í þessu máli.

Forseti telur að það hafi komið mjög skýrt fram í máli hv. 1. þm. Norðurl. e. hvers vegna hann óskaði eftir því að atkvæðagreiðslunni yrði frestað um einn dag eða svo og þurfi varla að endurtaka það oftar.

Herra forseti. Í allri vinsemd leyfi ég mér að segja að væntanlega hefði það sparað þessa umræðu ef komið hefði skýring í eins og tveimur setningum á því hvers vegna þetta fyrsta dagskrármál væri ekki borið upp til atkvæða. Það hefði borist ósk um að fá að athuga málið nánar og það hefði verið tekið fyrir á morgun og ég hefði þá ekki gert athugasemdir við það. Ég minni á þá venju að bera tafarlaust upp til samþykktar eða synjunar í þinginu skýrslubeiðnir af þessu tagi, sú er hefðin hygg ég vera. Auðvitað geri ég ekki stórfelldar athugasemdir við það þó að hæstv. forseti eða eftir atvikum einhverjir hv. þm. vilji fá að skoða svona skýrslubeiðni nánar en það hlýtur þá að vera vegna þess að efasemdir hafi vaknað í brjóstum viðkomandi um að skýrslubeiðnina eigi að samþykkja. Hér viðhafði hv. 1. þm. Norðurl. e. þau orð að þetta væri til að athuga hvort skýrslubeiðnin væri þinglega fram borin. Nú undrar það mig að svo skuli tekið til orða þar sem 11 þingmenn fara fram á skýrsluna og sá er réttur þingmanna 9 eða fleiri ef ég man rétt í þingsköpum að óska eftir slíkri skýrslu. Hvað getur þá verið óþinglegt við hana annað en það sé þá mat forseta að farið sé fram á upplýsingar með þeim hætti að það væri brot á einhverjum lögum eða reglum að verða við þeim. Þá hlýtur aftur að vera komið að því að menn séu með hugmyndir um að leggja það til og þess vegna sé óskað eftir tíma til athugunar málsins að uppi séu hugmyndir um að leggja það til að skýrslubeiðnin verði felld. Þá er það auðvitað, herra forseti, grafalvarlegur atburður. Þess munu afar fá dæmi ef nokkur að sá sterki réttur þingmanna að krefja upplýsinga hvort sem heldur er með fyrirspurnum, munnlegum eða skriflegum eða beiðnum um skýrslur sé ekki virtur til hins ýtrasta. Ég bíð þá eftir að sjá þann rökstuðning sem heldur í þeim efnum að það geti þá verið tilefni til þess að leggja það til að þessari skýrslubeiðni verði hafnað.

Forseti telur að ósk forseta Alþingis um að fresta þessu máli um einn dag eða svo kalli ekki á vangaveltur sem þessar.