Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hv. Ed. hefur afgr. frv. þetta. Þrátt fyrir ósamkomulag í n., er klofnaði í þrjá hluta, var málið afgr. þar á mjög skömmum tíma. Hv. sjútvn. Ed. undirbjó afgreiðslu málsins með þeim hætti að kalla til viðtals hlutaðeigandi aðila málsins, þ.e. yfirnefnd verðlagsráðs og þá aðila, sem þar eiga fulltrúa, að viðstöddum þm. úr sjútvn, þessarar hv. d. Niðurstaða þessara viðræðna kemur ljóslega fram í nál. og brtt. hinna þriggja nefndarhluta á þskj. 257, 258, 259 og 262. Svo sem fram kemur af tilgreindum nál., eru einkum tvö atriði, er hv. stjórnarandstæðingar leggja áherzlu á, annars vegar fyrir andstöðu sinni við frv. og hins vegar fyrir hlutleysisafstöðu. Í fyrsta lagi, að mögulegt hafi verið að afgreiða þá 17% meðalverðhækkun á bolfiski, sem frv. gerir ráð fyrir, án millifærslu á útflutningsgjaldi af þorskafurðum yfir á síldarafurðir, m.a. með breyt. á viðmiðun úr verðmæti yfir í magngjald, svo sem frv. gerir ráð fyrir, sem gefa á um 4% af fiskverðshækkuninni, sem fyrr er nefnd, m.ö.o., að frystihúsin hefðu sjálf getað tekið á sig umrædda hækkun, a.m.k. að stærri hluta en þau gera. Þessari skoðun til stuðnings er vitnað í þá hækkun, sem orðið hefur á afurðaverði á s.l. árum. Ég hef í sambandi við þessa afstöðu reynt að afla mér frekari upplýsinga um gang mála í yfirn., en frv. þetta er nánast flutt til staðfestingar á niðurstöðum hennar, og þær upplýsingar eru í sem fæstum orðum þessar: Í fyrsta lagi, að það er rétt, að fram talinn nettóhagnaður frystihúsanna var 38 millj. kr. 1964 og áætlaður tæpar 74 millj. kr. 1965. Sú áætlun er hins vegar byggð á þeirri forsendu, að framleiðslumagn húsanna væri það sama 1965 og 1964, og er búizt við því, að heildarframleiðslumagnið sé svipað, en hins vegar liggja nú fyrir staðreyndir um, að allmikil víxlun var á verðmætasköpuninni milli hinna ýmsu fisktegunda. Það er enn fremur skoðun Efnahagsstofnunarinnar, að viðhalds- og endurbótakostnaður á árinu 1964 sé í hærra lagi, einkum hvað viðkemur Vestmannaeyjahúsunum, og sé þetta afleiðing af góðri afkomu þetta árið. Um raunverulegan viðhalds- og endurbótakostnað á árinu 1965 er hins vegar ekkert vitað, og ekki er hægt um það að fullyrða, hvað eðlilegur viðhaldskostnaður sé. Annars vegar eru raunverulegar niðurstöður skattaframtals og hins vegar áætlunartölur, sem ekki eiga að spegla raunverulega þróun, heldur þá þróun, sem orðið hefur á tilteknum, en jafnframt óraunhæfum forsendum, þ.e.a.s. framleiðsla hefur verið óbreytt. Þá var á það bent í hv. efri deild, að meðalhækkun útflutningsverðs á árinu 1966, saman borið við 1965, verði 11% eða hátt í það eins mikil og hún var á milli áranna 1964 og 1965. Sú hækkun er alveg óvenjuleg, og ekkert áþreifanlegt liggur fyrir um, að vænta megi áframhaldandi verðhækkana á freðfiski á þessu ári umfram það, sem þegar er orðið, en það eru tæp 7%. Það yfirlit um afkomu frystihúsanna, sem lagt var fram í yfirn. og gefur bezta yfirlitið, sem hægt er að gefa sem stendur um afkomu frystihúsanna, sýnir, að allar líkur eru til, að afkoma frystihúsanna geti versnað á árinu 1966 þrátt fyrir hagræðingarféð og tilfærsluna. Þetta er sú atvinnugrein, sem hefur verið og hlýtur að verða enn um sinn einn helzti vaxtarbroddurinn í íslenzku atvinnulífi og verður að fylgjast með örum tæknilegum nýjungum hjá öðrum þjóðum. Það eru því að sjálfsögðu brýnir hagsmunir sjómanna og útgerðarmanna og þá um leið þjóðarinnar allrar, að þessari atvinnugrein séu sköpuð skilyrði til framfara og endurbóta, og á hinn bóginn að skapa skilyrði fyrir hærra fiskverði og þar með hærri vinnulaunum. Þetta vildi ég að kæmi fram í sambandi við þær umr. og blaðaskrif, sem orðið hafa vegna afkomu frystihúsanna, og fullyrt er, að hafi verið lögð fram um það efni gögn í þeirri yfirnefnd, sem um málið fjallaði um áramót. Í öðru lagi eru rökin fyrir hlutleysisafstöðunni aftur á móti þau, að hér sé aðeins með frv. þessu tjaldað til einnar nætur og því um algera bráðabráðabirgðalausn að ræða, sem ekki risti að rótum höfuðmeinsemdarinnar í íslenzkum sjávarútvegi, þ.e. verðbólgunni í landinu. En niðurstaða yfirn. um fjárhagslega getu fiskvinnslustöðvanna er í þessu tilfelli ekki véfengd, a.m.k. ekki þegar á heildina er lítið. Með hliðsjón af þessum meginrökum er sú afstaða tekin að hindra ekki framgang frv. Með þessum orðum hef ég reynt að leitast við að svara þeim rökum, sem gerð var tilraun til að leggja fram gegn frv. eða fyrir hjásetu við afgreiðslu þess af hv. stjórnarandstæðingum í Ed. En með tilliti til þessarar afstöðu hv. stjórnarandstæðinga vil ég leggja áherzlu á það, að frv. þetta er flutt til staðfestingar á því samkomulagi, er yfirn. náði hinn 6. jan. s.l. Það samkomulag var grundvallað á ýtarlegum rannsóknum um hag og heildarástand sjávarútvegsins, með þeim breytingum, er síðar áttu sér stað í samvinnu og samkomulagi við þá aðila, er fulltrúa áttu í yfirnefndinni. Ég mun síðar víkja að niðurstöðum nefndarinnar. Hvað viðkemur umr. um almenn efnahagsmál þjóðarinnar, tel ég ekki rétt, a.m.k. ekki án frekara tilefnis, að efni þessa frv. verði inn í þær dregið. Því hefur þegar verið yfirlýst af forustumönnum hlutaðeigandi aðila, að þeir styðji megintilgang frv., þó að mér sé ljóst, að nokkur andstaða sé til í þeirra röðum, þ.e.a.s. sjómannanna, um atriði, sem ég skal einnig víkja að hér á eftir. En eining virðist vera um, að nauðsynlegt hafi verið að tryggja a.m.k. 17% meðalverðhækkun á bolfiski, og í sumum tilfellum er jafnvel véfengt, að það sé nógu hátt. Í nýlega afgreiddum fjárl. nú fyrir áramótin var ekki unnt að gera sér ljósa grein fyrir möguleikum fiskvinnslustöðvanna til að bera þá hækkun fiskverðs, sem fiskseljendur gætu fallizt á. Á sama hátt var þá ekki sagt til um, hvort það opinbera þyrfti að brúa þarna bilið, og þá enn síður, að hve miklu leyti slík aðstoð væri nauðsynleg. Það er því ekki fyrr en allar hugsanlegar leiðir hafa verið ýtarlega kannaðar í samningaumleitunum í verðlagsráðinu og síðan í yfirn., að ríkisstj. tekur ákvarðanir um að beita sér fyrir lagasetningu um nauðsynleg atriði samkomulaginu til fullnægingar, svo sem fram kom í yfirlýsingu yfirn, frá 6. jan. s.l. Við afgreiðslu fjárl. var því ekki mögulegt að áætla gjöld eða tekjur þar á móti í þessu skyni. Að þessum orðum sögðum vil ég með örfáum orðum víkja frekar að efnishlið frv. Eftir að sjútvmrn. hafði fyrir sitt leyti fallizt á að veita umbeðinn frest, lauk yfirn. störfum þann 6. jan. s.l., svo sem fyrr er frá greint, þar sem samþykkt var með shlj. atkv. till. oddamanns n., en einn fulltrúi, fulltrúi sjómanna, greiddi ekki atkv., en gerði sérstaka bókun, þar sem hann véfengdi m.a., að till. væru gerðar á réttum vettvangi, sem yfirn. gerði varðandi tilfærsluna á milli magn- og verðmætagjalds. En þessi till. oddamanns, eins og fyrr er frá greint, fól það aðalatriði í sér, að meðalverð á ferskfiski hækkaði um 17% frá fyrra ári. Verðhækkun þessi var grundvölluð á því skilyrði, að breyt. yrði gerð á útflutningsgjaldi, þannig að það miðist við krónuupphæð á magneiningu, en ekki einungis við verðmæti, og yrði yfir höfuð það sama á allar fiskafurðir. Innbyrðis er svo gjaldheimtunni sjálfri enn fremur breytt í nokkrum atriðum. T.d. skal gjaldið til fiskveiðasjóðs, jafnvirði þess framlags, sem greitt hefur verið til sjóðsins af þorskafurðum, framvegis vera gjald af síldarlýsi og síldarmjöli. Umræddar breytingar, sem nánar er frá skýrt í grg. frv., eru taldar leiða til nokkurrar hækkunar gjalds af síldarlýsi og síldarmjöli og lækkunar gjalds af þorskafurðum. En áætlað er, að gjaldið geti vegna þessara breytinga gefið, svo sem fyrr er sagt, sem næst 40 millj. kr., er svari til 4% fiskverðshækkunar. Umræddar breytingar á fyrirkomulagi útflutningsgjalda eru að meginefni í samræmi við þær hugmyndir, er ræddar voru í yfirnefndinni. Um frávik þar frá hefur verið haft samráð við þá aðila, sem fulltrúa áttu í yfirnefnd. Ástæðan til breytinga, sem áttu sér stað, eftir að yfirnefndin lauk störfum, eru fyrst og fremst tæknilegs eðlis og varðandi sjálfa framkvæmdina. Í grg. frv. eru nákvæmlega skýrðar ástæðurnar til þeirrar breytingar, en meginástæðan er sú, að sá háttur, er á hefur verið hafður í þessu efni, var talinn geta leitt til minni áhuga fiskkaupenda á frekari vinnslu afurðanna, t.d. á framleiðslu fisks í neytendaumbúðir, en það verður að telja mjög óæskilega þróun. Niðurlagðar og niðursoðnar vörur hafa á undanförnum árum greitt 2% útflutningsgjald. Með hliðsjón af því, sem fyrr var sagt, er lagt til með þessu frv., að gjald þetta verði nú að fullu og öllu fellt niður. Ráðstöfun þessi ætti að létta nokkuð undir með umræddri starfsemi, sem mikil nauðsyn er á að eflist hér á landi. Svo sem fram kemur í 3. gr. frv., er nú sem áður ætlað, að nokkur hluti útflutningsgjaldsins renni til starfsemi L.Í.Ú., eða 0.8%. Með tilvitnunum til þessa ákvæðis, sem á sínum tíma var upp tekið vegna sérstakra starfa, er L.Í.Ú. innti þá af hendi fyrir það opinbera, hafa samtök sjómanna, þ.e. Sjómannasamband Íslands og Farmanna- og fiskimannasambandið, eindregið óskað eftir að fá hliðstæða fjárhagsaðstoð af útflutningsgjaldi og færa fram þau rök, að gjald þetta verki til lækkunar á fiskverði, ekki síður til sjómanna en til útgerðarmanna, þar sem þeir eigi hvor um sig sinn hlut eða um helming aflans, þeir greiði með þessum hætti útflutningsgjaldið að sínum hluta. L.Í.Ú. telur hins vegar, að breyting á þessum hlutföllum nú væri nánast brigð á samkomulaginu um fiskverð, a.m.k. ef taka ætti nú af hluta þeirra og færa yfir til sjómannanna, þar sem þeir greiði í styrktar- og sjúkrasjóði sjómanna ásamt launaskatti og gjaldi til atvinnuleysistryggingasjóðs o.s.frv., eins og greint er frá í bréfi þeirra, og eigi þrátt fyrir fiskverðshækkunina í miklum fjárhagslegum erfiðleikum. Ég tel rétt, að n. sú, sem þetta mál fær til umræðu, rannsaki þessar óskir svo ýtarlega sem mögulegt er, því að það er mín persónulega skoðun, að rökstuðningur sjómannanna fyrir þessari ósk sinni sé eðlilegur og ekki ósanngjarn og því eðlilegt, að það mál fái frekari athugun, hvort þarna er möguleiki til að brúa bilið með einhverjum hætti, því að mér er kunnugt um, að sú óánægja, sem með þetta frv. er í röðum farmanna og sjómanna, byggist fyrst og fremst á þessu atriði, en ekki á öðru efni frv. Eftir að fyrrgreint samkomulag var gert í yfirnefnd verðlagsráðs, hafa saltfisksframleiðendur látið í ljós óánægju með, að þeim skuli ekki ætlað fé til endurbóta og framfara á verkunarstöðvum sínum eins og frystiiðnaðinum, og færa ýmis mikilvæg rök fyrir þessari skoðun sinni. Í forsendum yfirnefndarinnar er hins vegar gert ráð fyrir, að framlag til framleiðniaukningar verði greitt til sömu aðila og áður. Af framangreindum ástæðum er því ekki unnt að verða við þessum óskum nú. Á hinn bóginn munu umræður um þetta atriði fremur heyra til sérstöku frv. um ráðstafanir vegna sjávarútvegsins, sem innan skamms tíma verður lagt fram hér á hv. Alþingi. Um einstakar greinar frv. tel ég ekki þurfa að ræða, svo vel sem þær eru skýrðar í þeim athugasemdum, er frv. fylgja. Ég vil að lokum leggja áherzlu á, að afgreiðslu þessa frv. verði hraðað svo sem kostur er hér í þessari hv. þd., þar sem allar áætlaðar tekjur frv. eru miðaðar við gildistöku 1. marz n. k. Herra forseti. Ég legg til, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til hv. sjútvn.



Herra forseti. Efni þessa frv., sem hér liggur fyrir, er í stuttu máli það, að lagt er til að hækka útflutningsgjald af síldarafurðum um 40 millj. kr. á ári og lækka jafnframt útflutningsgjald af frosnum fiski, skreið, saltfiski og nokkrum öðrum framleiðsluvörum sjávarútvegsins um sömu fjárhæð. Yfirlýstur tilgangur með frv. er sá að leggja 40 millj. kr. nýjan skatt á bræðslusíldarafurðir og nota féð til stuðnings frystihúsum og öðrum fiskkaupendum, til þess að þeir geti greitt það fiskverð, sem um var samið og auglýst var rétt upp úr áramótunum, eða m.ö.o. á að láta síldarútgerðina í landinu standa undir vissum vanda, sem fiskkaupendur eða þeir, sem kaupa þorsk og ýsu og annan slíkan fisk til verkunar, standa nú frammi fyrir. Aðrar breytingar, sem felast í þessu frv., eru svo minni háttar, að það skiptir litlu máli um þær að tala. Það er eðlilegt, að vikið sé nokkrum orðum að aðdraganda þessa máls, hvernig það ber að. Um síðastliðin áramót átti, eins og lög standa til, að ákveða fiskverð fyrir hið nýbyrjaða ár til bátaflotans, og það var auðvitað öllum ljóst, að það var ekki hægt að víkja sér undan því að þessu sinni að hækka fiskverðið allverulega með tilliti til allra þeirra verðbreytinga, sem yfir hafa gengið hér í landi að undanförnu. Og það varð niðurstaðan í yfirnefnd verðlagsráðsins, að um minni hækkun en 17% að meðaltali á nýjum fiski gæti ekkí verið að ræða. Ég skal taka það strax fram í tilefni af því, sem hér kom fram hjá hæstv. sjútvmrh., að það er skoðun mín, að þessi hækkun hafi verið allt of lítil, hún sé í engu samræmi við aðrar þær verðhækkanir, sem yfir hafa gengið, og enn þá sé það þannig, að þeir, sem verða að byggja afkomu sína á beinum fiskveiðum, verði hér verulega aftur úr. Og þetta kemur líka mjög skýrt fram, ef borið er saman verðlag á fiski og verðlag á bæði þjónustu og öðrum afurðum á undanförnum árum. En niðurstaða yfirnefndar verðlagsráðs varð sem sé þessi, að það yrði ekki komizt hjá því að þessu sinni að hækka fiskverð að meðaltali um 17%. En þá sögðu fiskkaupendur eða fulltrúar þeirra, að eins og ástatt væri, gætu þeir ekki greitt þessa hækkun, en féllust á að greiða um 13% hækkun á fiskverðið með vissum skilyrðum. Þá vantaði 4% upp á, að þessu marki væri náð, eða um 40 millj. kr. Þetta er svo sem ekkert nýtt, að slíkt hafi komið upp. Þetta hefur komið upp nú á hverju ári í nokkur ár, að það hefur greinilega vantað nokkuð á, að fiskkaupendur gætu greitt það, sem þeir, sem selja fiskinn, hafa krafizt fyrir fiskinn, og þá hefur svo farið hvað eftir annað, að ríkið hefur þurft að hlaupa þar í skarðið og gera vissar ráðstafanir til þess að brúa bilið. En að þessu sinni er tekinn upp nýr háttur. Þá er svo komið, að fulltrúi ríkissjóðs segir: Ríkissjóður getur ekkert frekar tekið á sig. Hann er kominn í örþrot. Það þýðir ekki að tala um það. - Þeir, sem leiða stefnuna í ríkisstj., munu hafa sagt: Við treystum okkur ekki til að leggja á frekari skatta, og það er því ekki hægt að fara þá leið. - Þá er enn svipazt um, og þá finna menn út þetta nýja snjallræði, sem nú er reynt að fara, finna upp þá leið, sem aldrei hefur verið farin áður, sem sagt þá að ákveða að skattleggja sérstaklega eina ákveðna grein sjávarútvegsins, láta hana bera það, sem ber á milli, og færa upphæðina yfir til annarrar greinar. Það er ákveðið með vissri tilfærslu að leggja á síldveiðisjómenn sem nemur 20 millj. kr. skatti á ári og svíkja þannig raunverulega þann launagrundvöll, sem þeir hafa búið við og þeir hafa hreinlega samið um, þar sem gengið var út frá ákveðinni reglu um verðlagningu á síldarafurðum og ákveðnum hlutaskiptakjörum. Nú er ákveðið að leggja á þessa síldveiðisjómenn skatt, sem nemur 20 millj. kr., til þess að styðja allt aðra aðila í landinu. Og það er á sama hátt ákveðið að leggja 20 millj. kr. skatt á síldarútgerðarmenn, til þess að hægt sé að færa yfir 40 millj. kr. til þeirra, sem kaupa þann fisk, sem var verið að verðleggja rétt upp úr áramótunum og skorti þarna nokkuð á, að hægt væri að finna verðlagninguna fyrir. Ég vil taka það skýrt fram, að hér er ekki um það að ræða, sem sumir virðast halda, að það sé aðeins um það að ræða, að hér sé verið að færa á milli hjá sömu aðilum tiltekna fjárhæð. Málum er þannig háttað, að það eru að verulegu leyti allt aðrir menn, sem stunda síldveiðar, heldur en hinir, sem stunda þorskveiðarnar, og það er einnig orðið þannig, að það eru orðnir allt aðrir bátar í öllum meginatriðum, sem hér eiga hlut að máli. Síldveiðitíminn er orðinn svo langur, að þeir, sem leggja sig einkum eftir þeim veiðum, stunda þær veiðar svo að segja allt árið um kring og geta að litlu leyti tekið þátt í hinum veiðunum. Hér er því verið að færa yfir frá einum aðila til allt annars til þess að styrkja hann. Sá skattur, sem hér er nú ákveðið að leggja á, mun nema með núverandi verðlagningu um 10 kr. á hvert síldarmál. Hér er því verið að gera ráðstafanir til þess að lækka hvert síldarmál frá því, sem annars hefði getað verið, um 10 kr. Og þá er þannig komið, að útflutningsgjöld á bræðslusíldarafurðum eru orðin þannig, að þau nema 40 kr. á hvert síldarmál. Svo segja margir í landinu, að þeir séu eiginlega alveg undrandi á því, að það skuli ekki vera hægt að borga sama síldarverð hér eins og t.d. í Noregi, en þannig er ástatt, að þar er ekki um nein útflutningsgjöld að ræða, og síldarverð hjá okkur hefur um langan tíma legið og liggur enn alllangt undir norska verðinu. Afleiðingarnar verða svo þær, sem nú eru mjög vaxandi, að þeir, sem eiga síldveiðiskipin, hin stóru skip, leita fast eftir því að geta einnig fengið aðstöðu til þess að landa þar, sem betur er borgað fyrir veiðina, að fá að landa m.a. í Noregi. En einmitt þessa dagana hefur verið skýrt frá því í norskum blöðum, að einn af þekktustu síldveiðiskipstjórum á Íslandi, mikill aflamaður, sem er að láta byggja sér síldarskip í Noregi, hafi staðið í viðræðum við menn erlendis og síðan við íslenzka sjútvmrh. um það að koma á gagnkvæmum löndunarsamningi fyrir síldveiðiskip á milli norskra og íslenzkra skipa, til þess að leggja afla sinn upp þar, sem betur er borgað. Það er auðvitað enginn vafi á því, að það er stórhættulegt að skapa slíkan verðmismun, sem þegar hefur átt sér stað eða er verið að leggja grundvöll að með þessu frv. í sambandi við okkar síldarafurðir. Ég tel. að sá skattur, sem hér er nú ráðgert að leggja á, sé í mesta máta óréttlátur og hann sé einnig hættulegur. Í fyrsta lagi tel ég, að það sé með öllu ósannað, að fiskkaupendurnir eða þeir, sem kaupa aðallega þorsk og ýsu og annan bolfisk og verka hann til útflutnings, hafi ekki getað risið undir þessari fiskverðshækkun, sem samþ. var af yfirn. Ég tel það með öllu ósannað, heldur þvert á móti margt benda til þess, að þeir hefðu getað það, þegar litið er á heildina. Upplýsingar hafa verið gefnar um, að skýrslur liggi fyrir um skattaframtal hjá 65 frystihúsum í landinu af líklega um 90, og þar er einmitt um þau frystihúsin að ræða, sem hafa yfirgnæfandi meiri hl. aflans. Talað hefur verið um 90-96% af framleiðslu frystihúsanna. Og samkv. skattaframtölum þeirra liggur það fyrir, að þessi 65 frystihús töldu fram árið 1964 90 millj. kr. brúttóhagnað, en vörðu af því til afskrifta um 50 millj. kr. Þessi frystihús höfðu þó fært á rekstrarreikninga sína 59 millj. kr. til viðhalds, og um 50 millj. kr. voru bókfærðar til fjármunamyndunar hjá þessum húsum á þessu ári. Ég er fyrir mitt leyti ekki í neinum vafa um það, að talsverður hluti af þessum frystihúsum, öll þau stærstu og þau, sem búa við beztar aðstæðurnar og kaupa þar af leiðandi langmest af aflanum og mundu því auðvitað fá langsamlega mestan hluta af þeim 40 millj., sem hér er talað um að færa á milli, þau hafa búið við þannig rekstur, að það er engin ástæða til þess að styrkja þau sérstaklega. Það er engin ástæða til þess að fara að skattleggja síldveiðisjómenn eða síldarútgerðarmenn til þess að styðja þessa aðila, ekki nokkur minnsta. Það hefði verið eins mikil ástæða til þess að skattleggja þennan hluta frystihúsanna til stuðnings hinum smærri eins og að grípa til þessarar millifærslu, sem hér er gripið til. Ég skal að vísu taka það fram, að ég hefði einnig verið á móti slíkri tilfærslu, því að ég tel hana óeðlilega. Ég veit, að það eru til allmörg frystihús í landinu og allmargir fiskkaupendur, sem eiga í vök að verjast vegna hækkandi framleiðslukostnaðar og reka frystihúsin eflaust með tapi. En til þess liggja ýmsar ástæður. Ástæðurnar eru ekki þær, að hinar ytri kringumstæður hafi verið óhagstæðar fyrir fiskkaupendur og fiskverkendur hin síðari ár, þvert á móti. Hinar ytri aðstæður, þ.e.a.s. markaðirnir erlendis, hafa verið sérstaklega hagstæðar, þar hefur orðið óvenjumikil verðhækkun. En það er rétt, á móti því hefur aftur komið verðlagsþróunin hér innanlands, sem hefur gleypt í sig meginhlutann af hinni erlendu verðhækkun, sem framleiðendurnir áttu auðvitað að verða aðnjótandi. Hér er því verið að grípa til þessara ráðstafana til þess að reyna að lina nokkuð þann vanda, sem upp kemur vegna verðbólguþróunarinnar í landinu. En það, sem skiptir þó miklu meira máli í mínum augum, er það, að ég tel, að þessi skattur, þessi nýi síldarskattur, sem nú er ætlað að leggja á, - ég tel, að slík tilfærsla eigi engan rétt á sér og hún sé stórháskaleg. Á tímum uppbótakerfisins, sem hér var í mörg ár, átti það sér að vísu stað, að greiddar voru misjafnlega háar uppbætur til hinna einstöku framleiðslugreina. Það lá þá skýrt fyrir t.d., að þá þurfti að borga meiri stuðning þeim, sem verkuðu saltsíld til útflutnings hér á vetrarvertíð sunnanlands, heldur en þurfti að borga þeim, sem verkuðu saltsíld yfir sumarið á Norður- og Austurlandi og fengu mun hærra verð fyrir sína saltsíld heldur en hinir hér syðra. Og þá var horfið að því ráði með uppbótakerfinu að greiða nokkru hærri styrki til þeirrar framleiðslu, sem átti við knappari kjör að búa. Og á uppbótatímabilinu var einnig gengið út frá því, að vissar greinar sjávarútvegsins þyrftu ekki á stuðningi að halda, þó að aðrar þyrftu á stuðningi að halda. Þetta var í rauninni eðli uppbótakerfisins, að taka svona á málunum. En á þessum tíma datt mönnum aldrei í hug, að það væri réttlátt að skattleggja eina grein útgerðarinnar og taka fé af henni og færa yfir til annarrar, sem stóð höllum fæti. Það datt engum manni í hug að skattleggja síldarsöltunina á Norðurlandi, meðan hún gaf hagnað, og færa þá peninga, sem þannig fengust, til stuðnings síldarsöltun á Suðurlandi. Því var þá alltaf slegið föstu af öllum, að slík tilfærsla gæti ekki komið til greina. Ef þyrfti að aðstoða einstakar greinar, yrði vitanlega að gera það með almennri skattlagningu á þjóðarheildina. Svo þegar núv. ríkisstj. tók við og ætlaði sér að afnema allt uppbótakerfið, komu hennar vísu hagfræðingar og sögðu: Þetta mismunakerfi, sem hefur verið í gangi, er beinlínis stórhættulegt. Við vitum ekkert, hvar við stöndum, eftir nokkurn tíma. Við höfum verið að aðstoða eina framleiðslugreinina meira en aðrar. Menn gera sér alls ekki rétta grein fyrir því, hvaða framleiðslugrein það er, sem skilar raunverulega beztum árangri fyrir þjóðarbúið. Þessi mismunun er hættuleg. - Og þeir vísu menn sögðu: Við ætlum að leggja niður uppbótakerfið, m.a. af því, að það er verið að styrkja sumar greinarnar aðeins meira en aðrar. - En þó fór þessi styrkvelting alltaf þannig fram, að sá, sem þurfti á styrk að halda, var alltaf með knöpp kjör eftir sem áður og tiltölulega knöppust kjörin. En nú koma þessir sömu spekingar eins og oddamaðurinn í verðlagsráði, nú kemur hann og gerir sér lítið fyrir og leggur til: Nú skulum við ekki bæta hinum einstöku greinum mismunandi úr almannasjóði. Nei, nú skulum við leggja sérstakan skatt á vissar framleiðslugreinar og færa þá upphæð yfir sem styrk til annarra. - En hvar halda menn, að við verðum komnir eftir nokkur ár, ef á að fara inn á þessa braut? Nú eru a.m.k. að störfum tvær n. á vegum ríkisstj. til þess að athuga, hvernig eigi að bregðast við vanda í tilteknum útgerðargreinum. Það er sérstök n. að athuga um afkomu smærri vélbáta af stærðinni 45-120 lestir, því að það er viðurkennt, að þeir búi við erfiðan rekstur. Mér er spurn: Hvaða útgerðargrein á að skattleggja til þess að reyna að halda þessum bátum í gangi? Hafa menn fundið það út? Önnur n. er að athuga afkomu togaraflotans. Þar er um hallarekstur að ræða. Eru menn búnir að koma auga á það, hvaða grein sjávarútvegsins eigi að skattleggjast til þess að halda togurunum enn úti? Við vitum það, að eins og grundvöllurinn er orðinn nú, er ekki aðstaða til þess að salta síld hér við Faxaflóa, miðað við það verð, sem er á útfluttri vetrarverkaðri síld. Hvað ætla menn að gera til þess að halda þeirri framleiðslu við? Ætla þeir að fara í það að skattleggja saltsíldaraðila á Norður- og Austurlandi eða enn einhverja aðra? Á að leggja sérstakan skatt á togbátaeigendur til þess að halda við togurum o.s.frv.? Nei, hér er vitanlega um alveg frámunalega stefnu að ræða og fjarstæða, og það er enginn vafi á því, að þeir aðilar, sem hér eiga hlut að máli, eins og í þessu tilfelli síldarútgerðarmenn og síldveiðisjómenn, munu ekki una slíkum ráðstöfunum sem þessum, þegar þeir fara verulega að kenna á því, hvað hér er verið að gera. Á s.l. sumri reyndi hæstv. ríkisstj. einmitt að leggja á slíkan síldarskatt sem þennan. En það verð ég þó að segja, að svo vitlaus sem sá skattur var og ósanngjarn, er þessi miklu vitlausari og miklu ósanngjarnari í mínum augum. Þar var þó um að ræða tiltekna tilfærslu, að verulegu leyti á milli sömu aðila. Þar átti að leggja ákveðinn skatt á þá, sem lögðu upp síld til bræðslu, og nota þá fjármuni að talsverðu leyti til þess að hækka verðið á saltsíld, sem mikið til sömu aðilar stóðu að því að selja, og svo til þess að flytja að nokkru leyti aflann á milli landshluta. En nú er hins vegar gert ráð fyrir því, að síldveiðisjómenn og síldveiðiútgerðarmenn, sem stunda þær aðallega, eins og nú er hjá okkur, fyrir Norður- og Austurlandi, eigi að leggja af mörkum ákveðna fjárhæð til þess að styrkja einkum og sérstaklega stærstu fiskkaupendurna hérna á vetrarvertíðarsvæðinu, þar sem mest er keypt af fiski, sem sagt allt aðra aðila. En það er nú einu sinni svo, að það vildi svo til, að ríkisstj. var svo klaufsk í sínum vinnubrögðum, að í fyrra tilfellinu kom hún með skattinn, þegar síldveiðisjómennirnir og síldarútgerðarmennirnir voru á réttum stað og á réttum tíma og þeir gátu hópað sig saman og svarað fyrir sig strax. Nú er hins vegar verið að leggja á skatt, sem ekki kemur neitt til greina í bili. Það líða nokkrir mánuðir, þangað til hann fer að segja til sín, og þá er spurningin, hvernig menn svara. En það eitt er ljóst, að hér er verið að gera ráðstafanir til þess að lækka það síldarverð, sem menn hafa verið óánægðir með og þeir vita að er miklum mun lægra en hér í næsta landi, sem helzt er sambærilegt við okkur í þessum efnum. Það væri auðvitað ekki óskemmtilegt fyrir menn að reyna að gera sér grein fyrir því, hvernig þessi nýja stefna í skattheimtu mundi koma út, ef ætti að viðhafa hana í öðrum starfsgreinum. Er ekki þessa dagana alltaf verið að kvarta undan bágri afkomu í ýmsum greinum iðnaðarins? En þó vitum við, að það eru til greinar iðnaðarins, sem hafa góðan rekstur. Eitthvað þykist ég hafa heyrt talað um það, að þeir, sem hafa framleitt kex, hafi borið sig illa, þeir hafi tapað og verið að leggja upp laupana. Og eitthvað hafa þeir verið að kvarta mikið, þeir sem standa í fatasaumi og þurfa að keppa við ódýran innflutning á fatnaði og öðru slíku. Það væri þá kannske fundin leið til þess að bjarga þessum aðilum, innlendu kexframleiðslunni, með því m.a. að leggja sérstakan skatt á þá, sem framleiða súkkulaði eða sælgæti, skatt á þá, sem framleiða hér gólfteppi eða annað þess háttar og alveg tvímælalaust hafa haft góðan hagnað, leggja skatt á þá, færa yfir til hinna, sem framleiða kex, og segja: Á þann hátt verður þessu borgið um sinn. - Það verður ekki óskemmtileg efnahagsmálastefna, sem verður ríkjandi í þessu landi, þegar búið er að færa þessa vitleysu, sem hér er stefnt inn á, til fleiri greina. Nei, það kemur auðvitað að því, að það hlýtur að þurfa að beita hlíðstæðum ráðum og menn eru hér með, gagnvart öðrum greinum sjávarútvegsins. Á því er enginn vafl. Mér hefur skilizt, að hæstv. ríkisstj. haldi, að hún sleppi út úr þeim vanda, sem hún er raunverulega búin að kalla yfir sig í verðlagsmálum og efnahagsmálum landsins, á þennan hátt, að hún geti sagt: Ekki erum við nú að leggja nýja skatta á þjóðina með því að fara þessa leið. - En ég held, að hún finni það fljótlega, að þessi leið mun einnig verða torsótt til að leysa þennan vanda, sem hún er búin að kalla yfir sig með rangri stefnu. Það er svo enn annað mál, hvernig síldarútgerðin er fyrirkölluð að þola slíkan skatt sem þennan. Ég veit, að það má lengi segja, að það skipti ekki svo afgerandi máli um 10 kr. á hvert síldarmál. Menn geta kannske þolað það. En þegar menn hafa það í huga, að þegar er búið að leggja á þennan aðila aðrar 30 kr. í sams konar skatti fyrir, að hér eru komnar 40 kr. á hvert síldarmál, hér er kominn 8% útflutningsskattur á þessar afurðir, þá er hér talsvert farið að muna um. En þá munu ýmsir benda á það, að síldarútgerðin hafi búið við sérstaklega hagstæðan rekstur að undanförnu. Og það er eflaust rétt, að til eru þeir aðilar, sem stundað hafa síldveiðar að undanförnu, sem hafa haft heldur góðan rekstur, og margir sjómenn, sem hafa haft gott kaup. Það er rétt. En því fer alls fjarri, að þetta sé eitthvað almennt um þá, sem stunda síldveiðar. Á s.l. ári, árinu 1965, á því metaflaári á síldveiðum, fór svo, að þeir síldarbátar, sem voru í minnsta stærðarflokki, þ.e.a.s. upp að 90 rúml. að stærð, voru úrskurðaðir bótahæfir úr aflatryggingasjóði og fengu sinar bætur þaðan, vegna þess að meðalafli þeirra á þessu mikla aflaári var ekki meiri en svo, að þeir stóðu engan veginn undir sínum útgjöldum, og þeir urðu flestir að gera upp við sína sjómenn með lágmarkskauptryggingu. Og næsti stærðarflokkurinn þar fyrir ofan, milli 90 og 140 rúml., lá rétt við röndina að verða bótaskyldur líka. Og það liggur einnig fyrir, að fjöldamargir aðrir bátar, sem voru í stærri flokknum, fiskuðu ekki meira en svo, að þeir höfðu engan veginn fyrir sínum útgjöldum. Aðrir bátar fiskuðu auðvitað þeim mun meir, það er alveg rétt. En þennan skatt á ekki aðeins að leggja á þá, sem fiskuðu mikið. Þennan skatt á að leggja á alla þá síldveiðisjómenn, sem síldveiðar stunduðu eða stunda. Þennan skatt á að leggja á alla báta, einnig þá, sem eru með hallarekstur, og það á að taka af þeim til þess að styrkja þá, sem gefa sjálfir upp á skattskýrslum milljónagróða. Það er það, sem á að gera. Um kaup síldveiðisjómanna vil ég líka segja það, að það er enginn vafi á því, að í þeim efnum vaða margir í villu og svima. Þeir bera þar saman það, sem ekki er rétt að bera saman. Það er alveg rétt, að einstaka bátar, sem fiska afburðavel, koma vitanlega út með háan aflahlut. En það er nú svo, að í mjög mörgum tilfellum er þessi aflahlutur, sem um er talað á bátnum, orðinn tveggja manna kaup eða kaup fyrir 1 1/2 mann, og það er vegna aðstæðna. Það er varla nokkur von til þess, að einn og sami maður fylgi bát allan tímann, þegar lagt er af stað til sumarsíldveiða í maíbyrjun og þegar þeim lýkur ekki fyrr en í janúarlok eða þegar komið er fram í febrúar, enda hafa vitanlega þessir menn flestir, eins og nú er komið, leitað eftir nokkru fríi einhvern tíma, og þá fellur auðvitað aflahluturinn til þeirra niður, þótt alltaf sé verið að tala um aflahlutinn, sem þessi toppbátur hafi gefið, en það er sá hlutur, sem útreiknaður er allan tímann og getur auðvitað gengið yfir tvær persónur. Þá má einnig taka það með í reikninginn, að þetta tiltölulega háa kaup síldveiðisjómanna, sem til fellur í sumum tilfellum, kemur vegna þess, að þessir menn stunda sín störf alla sunnudaga og alla hátíðisdaga og þeir verða að vera að störfum allar nætur, og það er ekki tekið út með sældinni, hvort heldur sem er að liggja í fiskiskipum einhvers staðar austur á fjörðum eða norður í landi mánuðum saman, þegar ekki gefur á sjó, eða þá þann tíma, sem þessir bátar þurfa að vera 100-200 mílur frá landi í mesta skammdeginu, svo að það er varla nema von, að kröfur séu gerðar til þess að fá allríflegt kaup fyrir þessa aðstöðu. Og það er mjög óréttmætt, þegar hæstu aflahlutir eru reiknaðir og talað er um þá sem kaup sjómanna á síldveiðum og þeir síðan bornir saman við almennt kaup í landinu, sem algengast er þá fyrir 8-10 tíma vinnu og frí á öllum helgidögum. En það sýnist ekki nóg að skattleggja þessa aðila eftir hinum almennu skattal. í landinu, heldur þarf að búa til sérstakan aukaskatt á þá, eins og fyrirhugað er með þessu frv. Á því er auðvitað enginn vafi, að með þessari tilfærslu, sem hér er hugsuð frá síldveiðunum og yfir til þorskveiða, er verið að raska þeim kaupgrundvelli, sem við hefur verið miðað. Það er raunverulega verið að svíkjast að sjómönnunum, sem eiga helminginn af aflahlutnum, miðað við það verð, sem sanngjarnlega var reiknað út á síldarafurðunum, og það átti ekki að taka það með einhverjum aukaskatti áður, þannig að þeirra aflahlutur yrði minni en um hafði raunverulega verið samið. En hver er svo hagur síldarútgerðarmannanna sjálfra? Hann er eflaust mjög misjafn. Á því er enginn vafi. En þó held ég fyrir mitt leyti og þykist tala þar af talsverðri reynslu, af því að ég hef nokkra aðstöðu til að dæma um það alveg beint, að það sé enginn vafi á því, að það sé betra að reka tiltölulega stórt og sæmilega vel útbúið frystihús nú í dag heldur en reka toppsíldarbát, sem stundar veiðar við Ísland. Bátarnir eru orðnir dýrir nú, og þau kjör, sem menn eiga þar við að búa, eru ekki hagstæð. En þó efast ég ekkert um það, að þeir, sem eru þar með tiltölulega mestan afla, - ég þarf ekki að segja með mestan afla, en eru nokkuð háir í afla, þurfa ekkert að kvarta undan sínum rekstri, síður en svo, þrátt fyrir miklar álögur, sem á þeim eru. En þegar síldveiðiflotinn sem heild er skoðaður og afkoma þeirra útgerðarmanna, sem eiga þann flota, efast ég ekkert um það, að samkvæmt skattaframtölum mun afkoma þeirra ekki vera eins góð og afkoma frystihúsanna samkv. þeirra skattaframtölum. En samt þykir sjálfsagt að leggja á þá sérstakan skatt hinum til stuðnings. Það höfðu, áður en þessi breyting var gerð, verið gerðar hér breytingar, sem miðuðu að því að mismuna nokkuð hinum einstöku útgerðargreinum. En það bar þó að á allt annan hátt en þetta mál ber. Útflutningsgjöldin höfðu verið ákveðin hér mjög há, og þau voru réttlætt svona há á þeim grundvelli, að þau rynnu að verulegu leyti í sameiginlegan vátryggingasjóð fiskiskipanna og úr þessum sjóði væru síðan vátryggingariðgjöld fiskiskipanna greidd. En svo fór bara að koma að því, að það var farið að létta þessum tiltölulega háu útflutningsgjöldum af sumum aðilum, en aðrir voru látnir standa eftir með sín háu gjöld. Þannig var þegar búið að gera það þannig, að eftir stóðu í rauninni hærri greiðslur, t.d. frá síldveiðiflotanum, í þennan sjóð heldur en frá ýmsum öðrum greinum sjávarútvegsins. En það var þó annað mál. þegar málið bar þannig að, að það hafði, eins og ég sagði, verið lagður á almennur, hár skattur í ákveðnu augnamiði og svo þótti rétt að létta þessum skatti af einum, en ekki öðrum. En þegar svo er komið, að menn eru nú orðnir ákveðnir í því, að það megi halda áfram á þessari braut og beinlínis leggja sérstakan, afmarkaðan skatt á einn til þess að færa yfir til annars, er alveg sýnilegt, hvert stefnir. Nú er t.d. svo komið, að þessi útflutningsskattur er áætlaður að nema kringum 280 millj. kr. Síldarútvegurinn á að borga af þessum 280 millj. kr. rétt um 200 millj., öll önnur útgerð landsmanna um 80 millj., togarar líka. Í vátryggingarsjóðinn, þennan sameiginlega vátryggingarsjóð, renna nú kringum 205 millj. kr. En síldarútvegurinn á að greiða í þennan sameiginlega vátryggingarsjóð af 205 millj. kr. 145 millj. kr., eða m.ö.o. er svo komið, að öll önnur útgerð landsmanna og þar með talin togaraútgerðin á að borga um 50-55 millj. kr. Það er sem sagt sótt í það horfið að láta síldveiðiútgerðina í landinu borga vátryggingariðgjöld m.a. togaraflotans. Þetta fyrirkomulag, sem gilt hefur nú um langan tíma, er í rauninni alveg óþolandi. Hinar einstöku greinar sjávarútvegsins eru látnar borga misjafnlega mikið í sameiginlegan vátryggingarsjóð, og svo eru greiðslurnar úr þessum sameiginlega vátryggingarsjóði einnig stórkostlega mismunandi. Þannig er ástatt, að ef nákvæmlega sama atvik kemur fyrir á bát undir 100 tonn og á bát yfir 100 tonn, nákvæmlega sama óhappið, er annað óhappið borgað úr þessum sameiginlega sjóði sem bætur, sem tjónabætur, en hinn fær ekkert, af því að það gilda mismunandi bótagreiðslur úr sjóðnum líka. Hér er um herfilega mismunun að ræða, sem nær auðvitað engri átt, og með þessum sjóði, eins og á honum hefur nú verið haldið um hríð, er farið að styrkja m.a. togaraútgerðina sérstaklega mikið, því að hún tekur úr þessum sjóði miklum mun meiri fjárhæð á hverju ári í iðgjöld heldur en hún greiðir nokkurn tíma í sjóðinn af útflutningsgjöldum. Um aðra þætti, sem allir eru minni háttar í sambandi við þetta frv., þarf ég ekki að eyða mörgum orðum. Frv. er á allan hátt mjög óréttlátt og óeðlilegt. Ég get t.d. ekki skilið með nokkrum hætti, hvaða ástæður liggja til þess, nema þær séu af hinum allra versta toga spunnar, að þær reglur eru settar upp, að það á að borga minni útflutningsskatt, minni útflutningsgjöld af loðnumjöli og lýsi, sem fæst úr loðnu, heldur en úr síld. Hér er um vöru að ræða, sem er framleidd alveg eins og seld alveg eins, og ég efast ekkert um, að það er ekki lakari rekstur hjá þeim, sem standa að þeirri framleiðslu, heldur en í síldinni. En þar eiga að gilda allt aðrar reglur. Er það kannske bara vegna þess, að annað er veitt fyrir austan og norðan, en hitt er aðallega veitt fyrir sunnan eða hvað? Nei, hér er vitanlega ekki um neinar frambærilegar ástæður að ræða, heldur aðeins hitt, að hér vantaði 40 millj. kr. Ríkissjóður gat ekki staðið undir þessum vanda, og ríkisstj. vildi ekkí fara að leggja á ný gjöld fyrir þessu nema þannig, að það væri vitanlega allt í lagi að láta síldveiðarnar borga brúsann og leggja þennan sérstaka skatt bæði á síldveiðisjómenn og síldarútgerðarmenn. Því hefur verið haldið hér fram, að að mundi ekki vera mikil óánægja hjá þeim, sem eiga að bera þessi gjöld. Að vísu hafi það komið fram, að fulltrúi Alþýðusambandsins í yfirnefndinni hafi verið á móti þessu, og ætla ég, að að segi nokkuð sína sögu, þegar fulltrúi sjómannanna í þessu tilfelli mótmælir þessu og er andvígur þessari breytingu og telur, að hægt hefði verið að koma fram verðhækkuninni með öðrum hætti. En það hefur gerzt í málinu, að stjórn Landssambands ísl. útvegsmanna, sem ætti vitanlega í þessu tilfelli að tala fyrir síldarútgerðarmenn, virðist vera samþykk þessu. Mig undrar það auðvitað ekkert, þó að hún sé það. Það fór ekkert á milli mála, að hún var einnig með síldarskattinum s.l. sumar, þó að sjómennirnir þá rækju hana til þess að taka að lokum afstöðu á móti skattinum. Það er ekki í fyrsta skipti, að hún lætur sérhagsmunasjónarmið nokkurra aðila ráða, því að það er auðvitað enginn vafi á því, að það eiga sér stað sérhagsmunasjónarmið varðandi einmitt fiskkaupi í þessum efnum, að þar tala ýmsir þeir, sem græða nokkuð á því að fá þessar 40 millj. yfir til sín. Og ég fyrir mitt leyti tek það ekki heldur mjög alvarlega, þó að formaður Sjómannafélags Reykjavíkur segi, að þetta muni allt vera í lagi. Ég hef séð svo margvíslegar samþykktir þaðan koma, m.a. þær, að hann fyrir hönd sjómanna mótmælir því alveg sérstaklega, að að sé verið að byggja meira af síldarverksmiðjum, og telur það mjög til bölvunar fyrir sjómenn, sem þó hafa þurft að bíða eftir löndun eða þeytast á milli landshluta með drekkhlaðna báta og ekki komið afla sínum í verðmæti. Þá er eigi að síður það sjónarmið þar ríkjandi, að að sé rétt að mótmæla því, að byggðar séu síldarverksmiðjur, svo að hægt sé að koma aflanum í lóg. Ég veit, að slíkur aðili talar ekki fyrir hönd sjómannanna í landinu í þessu máli. Og ég veit það líka vel, að í hópi þeirra sjómanna, sem eru í Farmannasambandinu, er hin megnasta óánægja með þessar tiltektir, enda kom það fram á þeim fundi, sem ég sat á, sameiginlegum fundi sjútvn. beggja deilda, þar sem var mættur forseti Farmannasambandsins, þá lét hann einmitt þau orð falla, að ef þeir gætu ekki fengið ákveðinn hluta af þessu útflutningsgjaldi í sína sjóði, yrði erfitt að halda niðri óánægju sjómanna, yfirmanna á fiskiskipunum, með þennan skatt. Þá yrði erfitt að halda niðri óánægjunni, ef ekki yrði hægt að kaupa þá með því að láta þá hafa nokkurn hluta af þessum peningum. Og hér sagði hæstv. sjútvmrh., að komin væri fram krafa um það frá Farmannasambandinu og Sjómannasambandinu, sem einnig mælir með þessum skatti, að þeir fái einhverja greiðslu út á þetta. En í mínum sugum er það jafnmikið hneyksli, hvort sem sú leið verður farin eða ekki, og lítið hygg ég að það muni bæta afstöðuna í sambandi við þetta mál hjá sjómönnum almennt, ef fara á þá leið að reyna að kaupa ákveðnar greinar raunverulega með einhverjum nýjum fjárframlögum til þess að þegja, á meðan er verið að leggja slíkar álögur á sem þessar. Ég vil undirstrika það, að það, sem ég tel að sé langalvarlegast í þessu máli, er prinsip-afstaðan í málinu. Það er sú stefna, sem hér er verið að taka upp. Henni er ég algerlega andvígur og tel. að á henni verði ekki stætt. Það má auðvitað segja það, að 10 kr. út af fyrir sig, ef menn lofa að gera þetta aldrei aftur, ráði ekki úrslitum. En stefnan er röng, og ríkisstj. þarf áhyggilega að gera sér grein fyrir því, að það er ekki stætt á þessari stefnu. Hún leysir ekki vandamál, sem steðja nú að í atvinnuvegum landsmanna, á þennan hátt. Við vitum öll, að þessi vandi er fyrir höndum, að það geti verið erfitt að hækka fiskverð réttlátlega fyrir sjómenn eða eins og þeir þurfa, eins og framleiðslukostnaður þeirra kallar á, þannig að fiskkaupendur, sem bundnir eru af erlendum mörkuðum, geti greitt þetta verð, þegar verðbólgutímar eru. Við vitum, að þessu háttar svona til. Við vitum, að verðbólgan æðir yfir. Verði erlendu verðhækkanirnar ekki nægilega miklar, skapast hér mikill vandi. Það er það, sem hefur verið að gerast. Það á því að taka á því vandamáli að reyna að stöðva verðbólguþróunina, koma í veg fyrir þessa þróun, en ekki að víkjast undan því á þennan hátt, að ætla að velja í þetta skiptið þennan starfshópinn eða þessa atvinnugreinina og leggja sérskatta á hana, því að slíkt leiðir auðvitað út í öngþveiti. Ég vil að lokum aðeins draga saman nokkur þau meginatriði, sem ég hef hér minnzt á og ég tel að séu falin í þessu frv. og ég marka síðan eftir afstöðu mína til frv. Það er í fyrsta lagi það, að með frv. er ákveðið að leggja á nýjan síldarskatt, sem mundi lækka hvert síldarmál um 10 kr. a.m.k. Útflutningsgjald á síldarmjöli og síldarlýsi verður samkv. frv. 8% af verðmæti, en það jafngildir 40 kr. á hvert síldarmál. Slíkt útflutningsgjald nær engri átt og er sérstaklega óréttlátt gagnvart síldveiðisjómönnum. Í öðru lagi: Með frv. á að leggja á aukaskatt á síldveiðisjómenn, sem nemur 20 millj. kr. á ári, og á síldarútgerðarmenn, sem nemur öðrum 20 millj. kr. Skatturinn lendir bæði á tekjulægstu síldveiðisjómenn og hina, sem fengið hafa góðar tekjur, lendir bæði á báta, sem lítinn afla hafa fengið, og hina, sem aflað hafa vel. Í þriðja lagi: Þessum nýja síldarskatti á að verja að langmestu leyti til stuðnings við stærstu fiskkaupendurna, þ.e.a.s. stærstu frystihúsin í landinu, sem óumdeilanlega hafa góðan rekstrarhagnað fyrir. Enginn vafi leikur á að mínum dómi, að stærstu frystihúsin hefðu getað greitt þá fiskverðshækkun, sem ákveðin var um s.l. áramót. Í fjórða lagi: Með breytingum þeim, sem felast í frv., er gert ráð fyrir, að síldarútgerðin greiði um 200 millj. kr. á ári í útflutningsgjöld, en öll önnur útgjöld aðeins um 80 millj. kr. Í fimmta lagi: Samkv. frv. er ráðgert, að síldarútgerðin greiði í sameiginlegan vátryggingasjóð fiskiskipaflotans um 145 millj. kr. á ári, en öll önnur útgerð og þar með togaraútgerðin greiði aðeins 50-55 millj. kr. á ári. Í sjötta lagi: Með frv. er farið inn á þá hættulegu braut að skattleggja eina grein útgerðarinnar til stuðnings annarri og mismuna þannig á herfilegan hátt einstökum þáttum sjávarútvegsins. Ég er andvígur þessu frv., tel stefnu þess mjög varhugaverða. Ég tel, að bregðast verði með öðrum hætti en gert er í þessu frv. við afleiðingum af dýrtíðarstefnu núv. ríkisstj.



Herra forseti. Ég vil aðeins fyrst af öllu varðandi þau atriði, sem hv. 5. þm. Austf. drap hér á, mótmæla eindregið og skilyrðislaust þeirri ásökun, sem hann hafði hér í frammi varðandi formann Sjómannafélags Reykjavíkur og þann þankagang, sem hann gerði honum hér upp, sem er ódrengilegt að gera hér, þar sem hann hefur ekki aðstöðu til þess að verja sig eða sínar skoðanir hér á þessum stað, að gera á þann hátt, sem hv. þm. gerði, - í meira lagi gróft og ódrengilegt að hafa í frammi slíkan málflutning. Þetta er krafa, sem búin er að vera uppi um alllangt skeið hjá sjómannasamtökunum og er ekki til komin endilega með þessu frv. nú. Hún hefur heyrzt úr þeirra röðum fyrir löngu, og þess vegna mjög ódrengilegt að láta að því liggja, að hann eða þau samtök, sem hann er forsvarsmaður fyrir, séu tilbúin til að láta kaupa sig til eins eða neins í þessu máll. Ég kemst ekki hjá því að lesa hér upp vegna þess, að það hefur verið vitnað til sérstöðu fulltrúa sjómanna í yfirn. og hefur utan um þá sérstöðu verið spunnið ýmsu, sem ekkert kemur fram a.m.k. í sjálfri bókuninni af hans hendi. Ég tel þess vegna, að honum og öllum hlutaðeigandi aðilum sé hollast og réttast að rifja það upp, þó að það hafi áður verið birt opinberlega, en í þeirri bókun yfirn. segir svo í lokin orðrétt: „Ofangreind till. oddamanns var samþ. með 4 shlj. atkv., hans, Kristjáns Ragnarssonar, Helga Þórðarsonar og Bjarna Magnússonar. Tryggvi Helgason greiddi ekki atkv. og lét bóka eftirfarandi grg.: Í sambandi við þessa verðákvörðun eru gerðar till. af yfirn. um breytingar á útflutningsgjöldum, sem fela í sér hækkun á útflutningsgjöldum einstakra síldarafurða. Þar sem ég tel yfirn. ekki vera réttan aðila til að gera samkomulag eða till. um slíka tilfærslu á gjöldum sem þarna er um að ræða, vil ég ekki eiga hlut að því máli og greiði því ekki atkv. um fram komna till. um fiskverðið, enda þótt ég gæti verið sammála sjálfri verðákvörðuninni.“ Þetta er hið sanna og rétta, sem Tryggvi Helgason, fulltrúi sjómanna í yfirn., lét eftir sér bóka, og er rétt, að það sé haft í huga við frekari umr. um málið. Ég vil af þeim ástæðum, sem ég ásakaði hv. 5. þm. Austf. fyrir varðandi formann Sjómannafélagsins, ekki gera Tryggva upp neitt frekar en hann hefur hér skrifað, eins og mér skildist að hv. þm. væri að reyna að gera áðan, að hann hefði mótmælt og verið á móti ákveðnum hlutum o.s.frv. Ég skal ekki gera það, þar sem annað liggur ekki fyrir í þessu máli heldur en þessi hans bókun, en tel eðlilegt, að hún liggi fyrir. Það eru aðeins örfá atriði, sem talizt geta ný frá umr. í Ed., sem komu fram í ræðu hv. þm. Hann reiknaði hér út mjög nákvæmlega, hvað væntanlegt síldarverð muni lækka við síldarákvörðunina næsta vor. Og hann hefur í því efni sérstakar áhyggjur af útgerðarmönnum og sjómönnum. Það er einn aðili, sem hv. þm. minnist aldrei á í þessu sambandi, sem gæti komið til með að greiða hluta af þessu, en það eru síldarverksmiðjurnar. Það verður áreiðanlega nú eins og alltaf áður, þegar ákvörðun er tekin um verð á síldarafurðum, reiknað með því, hvert gjaldþol þessara aðila er, og ég hygg, að hv. þm. sé þeim hnútum það vel kunnugur, að afkoma síldarverksmiðjanna sé með þeim hætti, að þær geti hæglega tekið á sig nokkurn hluta af þessu gjaldi. Ég skal ekki leiða neinum getum að ástæðu til þess, að þm. hins vegar minntist ekki á síldarverksmiðjurnar, en eigi að síður er það staðreynd, að hann gerði það ekki. Hann reyndi, svo sem kostur var, að einblína einungis á þær álögur, sem kynnu að lenda á sjómönnum og útgerðarmönnum, í von um - og hann gat ekki dulið þá von - að sagan frá s.l. sumri um verkfall síldveiðiflotans endurtaki sig vegna þessara ráðstafana. Og ekki einu sinni, heldur oft í ræðu sinni minnti hann á það, að þessi hætta væri mjög mikil, og áréttaði þá skoðun sína með því að segja, að þetta frv. gengi mun lengra í óréttlætisátt heldur en þó það, sem sjómenn gerðu vinnustöðvun vegna á s.l. sumri. Annað atriði vildi ég einnig leiðrétta, sem hv. þm. vitnaði til. Það er kunnur aflamaður, sem ræddi við mig um möguleikana á því, að íslenzk síldveiðiskip gætu landað erlendis og þá fyrst og fremst í Noregi. Og það fer ekkert á milli mála, hver þessi aflamaður var, það var Eggert Gíslason, og ræddum við þetta mál mjög ýtarlega. En það kom hvergi fram í hans tali það, sem hv. þm. vildi gera hér að meginatriði þessara óska hans, þ.e.a.s. mismunurinn á síldarverði í Noregi og á Íslandi, heldur fyrst og fremst aðstaðan, eftir að fiskiskipin hefðu stækkað svo sem raun ber vitni um og horfið til norðlægra og fjarlægra miða hér frá landi, væru komin mun nær Noregi og mun auðveldara fyrir þá að eiga aðstöðu til löndunar þar, en sjálft síldarverðið var ekki orðað í þeim viðræðum. Læt ég svo útrætt um það, en vildi leiðrétta þá tilvitnun, sem hann vildi gera hér að atriði, að þarna væri einungis um verðmismun að ræða, sem eru hreinar getgátur og á algerlega röngum forsendum byggðar. Hins vegar vil ég minna á það í sambandi við þessar umr. um norska og íslenzka síldarverðið, að mér skilst, að þegar hv. 5. þm. Austf. gegndi því starfi, sem ég gegni nú, um alllangt skeið, hafi þessi mismunur verið uppi þá líka og það hafi verið gerðar til hans fsp. hér um í hverju þetta lægi, og af því að ég man ekki orðrétt svör hans við því, skal ég ekki vera að gera tilraun til að hafa þau eftir. En efnislega voru þau á þann veg, að hið norska síldarverð væri ákaflega erfitt að finna út, þar sem ýmsar greinar síldarútvegsins nytu sérstakra fríðinda og sumar beinnar meðgjafar af ríkisins hálfu. Þetta tel ég ekki vera efnislega rangt eftir haft, en ég hef heyrt þessar skýringar oftlega síðan og veit reyndar, að svo er, af upplýsingum, sem komið hafa fram í opinberum málgögnum þar um. Er óþarft að ræða það nánar nú. Ég tel ekki þörf á að rekja hér önnur atriði málsins. Þau eru þegar nokkuð ljós af blaðaskrifum um þetta, hvernig menn skiptast í flokka um afstöðu til þessa frv. Það hefur ekki verið bent á aðrar leiðir til úrbóta þeim vanda, sem þarna liggur fyrir. Og ég legg enn sem fyrr áherzlu á það, að n. hraði svo störfum sem kostur er til þess að fá endanleg úrslit í málið, þar sem þau gjöld, sem í frv. eru ákveðin, eru hugsuð taka gildi frá 1. marz, og það fjármagn, sem af þeim gjöldum á að koma, raskast því verulega, ef það drægist umfram þann tíma.



Það voru aðeins örfá orð í tilefni af því, sem hæstv. sjútvmrh. sagði hér . Í rauninni var það nú aðeins eitt atriði, sem nokkru máli skiptir, en hann lét orð að því liggja, að það mundi vera sú leið út úr þessum vanda, að hægt yrði að leggja þennan nýja skatt á síldarverksmiðjurnar, en ekki aðeins síldveiðisjómennina og eigendur síldveiðiskipa. En þetta er mesti misskilningur. Hann verður þá að breyta lögum til viðbótar við það, ef hann ætlar að koma því fram. Verðlagning á síldarafurðum fer fram samkv. ákveðnum lögum, og til allra sannanlegra útgjalda hjá síldarverksmiðjum og öðrum þeim, sem kaupa, er tekið tillit að öllu leyti.  Það er mesti misskilningur, ef hæstv. ráðh. hefur fallið fyrir þeim röksemdum hjá einhverjum, að mér sé svo sérstaklega sárt um síldarverksmiðjur. Ég á eins mörg börn í sjó í sambandi við jafnt báta og frystihús, sem í sambandi við síldarverksmiðjur. Málið snýr ekki þannig við hjá mér. Og ég á ekki von á því, að sú síldarverksmiðja, sem útvegsmenn og sjómenn á Norðfirði eiga hlutdeild í, muni skorast undan því að borga það síldarverð, sem ákveðið verður hverju sinni. Ég á ekki von á því. Rétt er því fyrir hæstv. ráðherra að líta á þetta mál alveg raunhæfum augum. Hér er um það að ræða að lækka verðið á hverju síldarmáli frá því, sem annars hefði verið hægt að ákvarða það, sem nemur a.m.k. 10 kr. Og þessi 10 kr. lækkun jafngildir því, að hlutur síldveiðisjómanna mundi lækka um 20 millj. kr. á ári, miðað við veiðimagnið á s.l. ári, og mundi einnig nema því, að eigendur síldveiðiskipa fengju um 20 millj. kr. minna fyrir sinn afla en hægt hefði verið að láta þá hafa annars, og það er af þeim ástæðum, að þessa upphæð á að taka og flytja til allt annarra aðila. Um það, sem hæstv. ráðh. sagði hér varðandi þau orð, sem ég lét falla hér um formann Sjómannafélags Reykjavíkur, skal ég ekkert þræta við hann. Ég tel mig fylgjast sæmilega vel með í sjávarútvegsmálum, og ég segi það eins og það er, ég minnist þess ekki að hafa séð þessa kröfu koma fram frá sjómönnum nokkurn tíma áður. En hitt er svo annað mál, að ef menn vildu fara að hafa þann hátt á, þegar þeir leggja slíkan skatt sem þennan á brúttóaflaverðmæti, að þá fari helmingur þess skatts til sjómannanna eftir einhverjum öðrum krókaleiðum, þá skiptir skatturinn auðvitað engu máli. En ef aðeins lítið brot af þeim hluta, sem á að falla í hlut sjómannanna, á að ganga í sjóði einhvers tiltekins félags, er það greiðsla að mínum dómi fyrir að hafa staðið hér að óréttlátu máli. Bókun Tryggva Helgasonar var mjög skýr og eðlileg. Hann sat hjá við afgreiðslu þeirrar tillögu, sem var um fiskverðið, en fól í sér einnig ákvörðun varðandi þetta mál. Hann lét bóka, að hann væri samþykkur fiskverðshækkuninni, en taldi, að hitt væri alls ekki málefni fiskverðsákvörðunarnefndarinnar, að fjalla um þessa skattlagningu, og það var vitanlega rétt afstaða. Viðtöl voru síðan í blöðum við Tryggva Helgason á eftir, þar sem hann lýsti yfir alveg ótvíræðri andstöðu við þessa skattlagningu, svo að það fer ekkert á milli mála, hver afstaða hans var, enda tel ég, að það hafi komið mjög skýrt fram á þeim viðtalsfundi, sem sjútvn. þingsins höfðu m.a. við hann um þetta mál. Hvort hinn landskunni aflamaður, Eggert Gíslason skipstjóri, hefur rætt við hæstv. ráðherra um löndunarmöguleika í Noregi og löndunarmöguleika norskra skipa á Íslandi á þeim grundvelli, að hann vildi þetta vegna þess, að hann fengi hærra verð í Noregi, eða af einhverjum öðrum ástæðum, það sé ég ekki að skipti máli. En það ætla ég, að jafnglöggur maður og hann hafi áttað sig á því, hvað það er miklu betra að fá um 100 kr. meira fyrir hvert mál en að fá lægra verð, svo að hann muni taka fullt tillit til þess, þegar hann velur sér stað til að landa á. Og hann mun ekki verða einn um það, þegar þar að kemur. Sannleikurinn er sá, að það er þegar farið að bera á því með þann verðmismun, sem nú er, að ýmsir síldveiðiskipstjórar vilji gjarnan koma afla sínum í sölu erlendis og fá þar meira fyrir hann en þeir fá hér heima og það af ofur eðlilegum ástæðum, a.m.k. þegar aðstæður eru þannig. En ég greindi frá þessu aðeins til að benda á þær hættur, sem ég tel vera á því að skapa óeðlilegan mun á milli verðsins hér og í Noregi á þessari vöru. Ég held, að það sé mikil nauðsyn á því, að reyna að halda uppi réttlátu verði á síldarafurðum, ekki síður en á öðrum afurðum. Ég skal svo ekki við 1. umr. lengja þessar umr., nema sérstakt tilefni gefist til, frekar en orðið er.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir á þskj. 263, eins og það var samþykkt við 3. umr. í Ed., er, eins og réttilega hefur verið fram tekið, í meginatriðum um það, að millifæra skal útflutningsgjald af vissum tegundum bolfiskafurðanna á síldarafurðirnar. Þá er staðfest í frv., að skipting á útflutningsgjöldunum skal vera hin sama og áður var. Í fyrsta lagi skulum við gera okkur grein fyrir því: Er þessi breyting úr verðmætisgjaldi í magngjald sanngjörn? Ég veit, að þetta sjónarmið hefur verið uppi nokkuð lengi, sérstaklega hjá Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, skreiðarframleiðendum og öðrum, sem vinna nokkuð verðmætar pakkningar. Ég veit, að á þeim fundum, þar sem þetta hefur verið borið fram, hefur verið farið einhliða fram á, að þessu yrði breytt í magngjald, og þar með, að gjöldin lækkuðu að sama skapi. Ég veit, að Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, sem hv. 5. þm. Austf. er í varastjórn fyrir, bar ósk þessa fram á aukafundi sínum 18. jan. 1963 og var þar samþykkt einróma og sömuleiðis á aðalfundi í júní 1963 og endurtekið enn á aðalfundi í maí 1965. Þessar skoðanir hafa því verið uppi. En vissulega skal það tekið fram, að ég geng út frá því, að þeir, sem hafa staðið að þessum till., hafi ætlazt til þess, að það gengi ekki út yfir einn eða annan, nema þá helzt ríkissjóð. Nú er það svo, að þeir, sem eiga að gæta hagsmuna ríkissjóða hverju sinni verða að athuga um það, að álögur á hann verði ekki of miklar. Hv. 5. þm. Austf. sagði hér áðan, að hann teldi, að verðhækkun sú, sem varð á bolfiskafurðum núna í byrjun ársins, væri of lítil. Ég er honum sammála um þetta atriði, það þurfti virkilega að hækka verðið meira en gert var. En það er ekki í fyrsta skiptið, að þeir, sem staðið hafa í samningum fyrir útvegsmenn, hafa fengið þau svör, að það væri ekki hægt að láta nema ákveðinn hluta til verðbóta, í hvaða formi sem það hefur verið. Mér er í minni einmitt þegar hv. núv. 5. þm. Austf. var sjútvmrh., að þá stóðu yfir miklar viðræður og samningar við hann um þessi efni. Ég get til glöggvunar og aðeins til gamans skýrt frá því, að verðákvörðun þá var alveg sérstaks eðlis, því að það vissu allir, að það var sérstakur sjóður, útflutningssjóður, er greiddi verðbæturnar. Sjóður þessi komst upp í tekjur á milli 12 og 13 hundruð millj. kr. Á þeim árum, sem hv. núv. 5. þm. Austf. fór með þessi mál, hækkaði skiptaverð til sjómanna nokkuð. Það, sem ég segi hér á eftir, er miðað við línu- og netafisk slægðan með haus, í þeim tölum, sem ég nefni, mun ég einmitt halda mér við það, því að það er sú viðmiðun, sem er eðlileg og er sjálfsagt að ganga út frá, þótt nú sé sá háttur á, að fiskur sé í vaxandi mæli seldur á „fæti“, ef svo mætti segja, eða óslægður. Í ársbyrjun 1957 hækkaði verð til skipta með samningum milli samtaka útvegsmanna og sjómanna úr kr. 1.30 upp í kr. 1.38, en á árinu 1958 í kr. 1.48. Á þessu tímabili hækkaði fiskverðið því til sjómanna um 13.8%. Á þessu sama tímabili, eða 3 árum, hækkaði verð til útgerðarinnar úr kr. 1.35 upp í kr. 1.71 eða um 26.7%. Þetta er aðeins til samanburðar við það, sem ég segi hér á eftir, en ekki vegna þess, að ég telji, að verðið sé nægilega hátt með þeim tilkostnaði, sem nú er, síður en svo. En það er þó rétt að geta þess, að einmitt um það leyti, sem núv. ríkisstj. tók við völdum, var hafizt handa um að ganga þannig frá hlutaskiptasamningum við sjómenn, að þeir fengju sitt verð reiknað úr sama verði og útgerðin fær hverju sinni, enda var það nauðsynlegur undanfari þess, að verðlagsráð sjávarútvegsins var sett á stofn, svo að útvegsmenn og sjómenn gætu haft samstöðu þar sem seljendur. Ég held, að óhætt sé að fullyrða, að það samstarf hafi gengið vel. Athugum nú verð á sjávarafla frá 1960 og til þessa tíma og miðum þá við það verð, er yfirnefnd verðlagsráðsins hefur ákveðið fyrir yfirstandandi ár, og víssulega er það stór þáttur, það atriði, sem hér á að leiða til lykta með því frv., sem hér liggur fyrir, og enn fremur þær auknu greiðslur, sem ríkissjóður mun væntanlega taka á sig, eða ríkisstj. hefur lofað að beita sér fyrir að verði samþykktar. En frv. um þau atriði verður væntanlega lagt fram næstu daga. Árið 1960 er fiskverð til skipta kr. 1.66, og er þá sama verð bæði á línufiski og netafiski. Nú er verðið, ef við miðum við línufisk, kr. 5.17, en miðað við netafisk kr. 4.67. Það er því þannig, að þegar við lítum á þessa hækkun, hefur hækkun á skiptaverði á þessu tímabili til sjómanna, miðað við netafisk, orðið 181%, en miðað við línufisk 211.4%. Nú vil ég taka fram, að það ber ekki að skilja þessa prósentutölu þannig, að hér sé um sömu hækkun á launum sjómanna að ræða. Nei, síður en svo. Þetta er út af þeirri breytingu, sem gerð var í byrjun þessa tímabils, sem ég minntist á, og vissulega er þetta ekki nema aðferð til að reikna út kaup, en ekki annað. Á þessu tímabili hafa hækkanir orðið hjá útvegsmönnum um 96.6%, ef miðað er við línufisk, en 84.6%, ef miðað er við netafisk. Ég taldi rétt, að þetta kæmi fram og einnig það, að víð erum ekkert óvanir því, að reynt sé sérstaklega, þegar málin í þjóðfélagi okkar eru þannig, að þörf er á að leita til hins almenna sjóðs í einu eða öðru formi, að þá sé skammtað eins naumt og frekast er unnt. Og ég segi það ekki hv. 5. þm. Austf. til lasts, þó að hann hafi staðið vel á verði fyrir ríkissjóðinn, þegar hann var að semja við fulltrúa útvegsmanna um þessi mál á sinum tíma. Nei, síður en svo. Það var hans skylda að gera það. En vitanlega gera þeir, sem eru fulltrúar fyrir útveginn, sitt bezta. Þeir reyna að færa rök fyrir sínu máli og komast eins langt og mögulegt er, þó að ég geti, eins og ég sagði áðan, verið sammála hv. þm. um, að það hafi ekki verið nógu langt gengið að þessu sinni, frekar en, ég vil segja: alltaf áður, - já, alltaf áður. Frv. liggur hér fyrir um þessa breytingu, n að því hefur verið látið liggja, að hér væri u alveg einstakt atriði að ræða, tilfærsla á útflutningsgjöldunum ætti sér ekki neitt fordæmi. Nú vil ég segja það, að við Íslendingar, jafnt útvegsmenn sem aðrir, hvar í stétt eða stöðu sem við stöndum, við gerum okkur fyllilega grein fyrir, að Ísland er fjármagnslítið land, og það verður þess vegna að leita sérstakra úrræða til þess að byggja upp bæði lánasjóði atvinnuveganna sem aðra starfsemi hér. Þess vegna hefur það alltaf hlotið verðugan stuðning útvegsmanna, að lagður væri á skattur til uppbyggingar fiskveiðasjóðsins alveg sérstaklega, g það má minnast á það, að einmitt hv. 5. þm. Austf. beitti sér með miklum myndarskap fyrir breyt. á l. um fiskveiðasjóðinn, sem færði honum auknar tekjur. En það skulum við muna, að höfuð- og aðaltekjur fiskveiðasjóðs hafa á upphafi verið einmitt útflutningsgjöldin. Það er fyrst nú síðustu árin, sem breyting hefur orðið á. Það er með lögum um aðstoð við útveginn í ársbyrjun 1964, sem nokkur breyting var gerð, sem sagt helmingur þess hluta, sem átti að ganga af vissum afurðum, fyrst og fremst bolfiskafurðunum, til fiskveiðasjóðsins, er nú greiddur úr ríkissjóði. Þessi upphæð nam á árinu 1964 rösklega 21 millj. kr., en á árinu 1965 mun sú upphæð áreiðanlega verða nokkru hærri vegna aukins útflutnings. Þarna eru útgjöld fyrir ríkissjóð, sem hv. Alþ. samþykkti, og að er náttúrlega vegna þess, - ég má nú kannske ekki nefna það, - að gengið hefur raunverulega raskazt og vegna þess þurfa á einhvern hátt að koma uppbætur til framleiðslunnar. Það er nú þannig.  Ég get þá einnig til glöggvunar minnt v. þingheim á, að það er ekki í fyrsta skipti, sem talað er um að leggja sérstakan skatt á síldarútveginn. Það var samþykkt á Alþingi 1950 að leggja á sérstakt framleiðslugjald, er nam 8%, það voru að vísu fleiri aðilar en síldarútvegurinn, sem voru skattlagðir þá um leið, bæði togarar og aðrir, og átti það að ganga til vissra þarfa fyrir útveginn. Þó var breyting gerð á þessu strax í desember 1950, en meginatriði í sambandi við síldarútveginn, þ.e.a.s. 8% skattur, var í lögum allt til ársins 1960, 20. febrúar. Þetta kom ekki til framkvæmda, vegna þess að aflinn var svo lítill um árabil. En vegna þess, að það var hv. 5. þm. Austf., sem kom mér til þess að standa upp, verð ég að segja það, að á hans athafnasama stjórnarferli sem sjútvmrh. gerði hann enga tilraun til þess að afnema þennan skatt. En hann framkvæmdi hann aldrei, vegna þess að veiðin var svo lítil. Ég get upplýst, að það var bæði við hann sem sjútvmrh. og aðra, sem umræður fóru fram í byrjun hvers árs um, að þetta kæmi ekki til framkvæmda vegna þess árferðis, sem hafði verið, en afnuminn varð hann ekki fyrr en um 1960. Um það, sem hér hefur verið talað, að hér væri tilfærsla á milli starfshópa innan útvegsins, þetta getur kannske að vissu leyti talizt rétt, en þó ekki að öllu leyti, því að meginþorri sjómanna stundar bæði bolfiskveiðar og síldveiðar. Er eðlilegt, að þetta sé gert? Fræðilega hefur því verið haldið fram, að tilfærslan væri gerð til þess að tryggja áframhaldandi tekjur til fiskveiðasjóðs. En það er ekki hægt að segja það nema fræðilega, því að eftir frv. skiptast tekjurnar í vissum hlutföllum milli aðila. Ef þannig vildi til, að síldveiðarnar brygðust og tekjur yrðu langtum minni, mundi þetta skiptast í þeim hlutföllum, er frv. ráðgerir, milli þeirra aðila, sem eiga að fá þessar tekjur. En fræðilega er hægt að tala um það, að þetta sé þannig. Og nú skulum við aðeins líta á hvernig þetta hefur gengið til síðustu árin. Á árinu 1960-64 veitti fiskveiðasjóður 130 bátum; er fluttir voru til landsins, ný lán. Meðalstærð þessara báta er yfir 150 lestir, en allir þeir, sem þekkja til þessara mála, vita, að það eru mjög fáir bátar undir 100 lestum, sem hafa fengið lán s.l. ár Bara út frá þessu sjónarmiði séð er ekki óeðlilegt, eins og nú horfir við, að heldur þyngri byrði sé lögð á þá, sem virðast í bili geta borið stærri bagga, því að þannig höfum við Íslendingar alltaf axlað okkar byrðar. Við höfum reynt að gera það, eftir því sem mögulegt hefur verið. Við værum e.t.v. ánægðir með það, að það þyrfti ekki að leggja á þungar álögur, heldur ausa úr einhverri hít, svo að þetta þyrfti ekki að koma við neinn. En þessu er ekki þannig varið. Þess vegna var það, að þegar þessi mál voru rædd við fulltrúa Landssambands ísl. útvegsmanna, og hvað hv. 5. þm. Austf. segir um stjórn Landssambandsins og fulltrúa útvegsmanna, liggur mér í léttu rúmi. en við verðákvörðun þá, sem átti sér stað í byrjun janúar, voru fulltrúar Landssambandsins látnir fylgjast með þessu gegnum sinn fulltrúa í yfirnefndinni, og þeir töldu, að miðað við allar aðstæður væri rétt að samþykkja þessa tilfærslu. Fulltrúa sjómanna í yfirnefnd hefur borið hér á góma, og því hefur verið haldið fram, að hann hafi verið á móti tilfærslunni. Það var lesin hér upp bókun hans í sambandi við verðákvörðunina, og ég veit, að hún er alveg rétt. Ég ætla ekki að gera honum upp nokkur orð, en ég veit, að hann var hlynntur tilfærslu fram undir síðustu tíma afgreiðslunnar. Og það má einnig upplýsa, að talað var um meiri tilfærslu, allt að 6%, og ég býst við, að hv. 5. þm. Austf. sé einmitt fyllilega kunnugt um þetta atriði. Mér hefur verið tjáð og það svo skilmerkilega, að ég hef trúað því, að Tryggvi Helgason hafi ekki léð máls á svo mikilli tilfærslu, þ.e.a.s. 6%. Ég skal ekki hér við þessa 1. umr. teygja tímann með því að fara að hafa þetta miklu lengra. Það er vissulega ýmislegt, sem kom fram í ræðu hv. 5. þm. Austf., sem hægt væri að ræða um og gera aths. við, en það gefst þá kannske tækifæri til þess síðar. Önnur atriði, sem fram hafa komið, verða rædd í sjútvn., og þar sem ég á sæti þar, geri ég ráð fyrir, að ég geti komið mínum sjónarmiðum að. Ég vildi sem sagt nota þetta fyrsta tækifæri til þess að lýsa yfir, að þrátt fyrir það, þótt bæði stjórn Landssambandsins og hin ýmsu félög hafi verið óánægð með fiskverðið, er það sannast sagna, að forsvarsmenn þeirra hafa samþykkt þessa tilfærslu og styðja hana, eins og ég sagði áðan, og miðað við allar aðstæður, sýnist þetta vera skynsamlegt, eins og málin standa nú.