Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þau ákvæði, sem nú gilda í l. um Brunabótafélag Íslands og endurtryggingarskyldu félagsins, eru ekki lengur nauðsynleg og ekki heldur samræmanleg við hag félagsins. Því er það, að með þessu stutta lagafrv. til breyt. á núgildandi l. um Brunabótafélag Íslands er lagt til eins og tillgr. gerir ráð fyrir. Það var á þessu ári, eftir beiðni atvmrh., að Guðmundur Guðmundsson tryggingafræðingur athugaði þetta mál, og eftir hans niðurstöðu er tillgr. orðuð eins og hún er lögð hér fyrir. Það er gert ráð fyrir, að komast megi af með endurtryggingar félagsins í miklu smærri stíl en áður, og það þannig, að þær geti eins vel allar verið innlendar. Með því að samningur, sem Brunabótafélagið hefur við norskt endurtryggingarfélag, fellur. úr gildi um miðjan næsta mánuð, væri mjög æskilegt, að hv. d. gæti fallizt á þá till., sem hér er gerð, og afgr. hana svo fljótt sem kostur er á. Vil ég mælast til þess, að frv. verði vísað til allshn. til athugunar, og endurtaka þau tilmæli mín, að málið verði þar og annars staðar afgr. svo fljótt sem frekast er hægt.



Þetta mál er ekki nýtt í þessari hv. d. Það lá fyrir síðasta þingi, en í sambandi við annað mál, skólastofnun á jörðinni Reykhólum. Nú hefur flm. tekið þetta efni út úr því frv. og flytur það sérstaklega. Sama efni hefur áður verið borið undir búnaðarþing og það verið sammála um, að þarna þyrfti að reisa tilraunastöð. Nú hafa þegar verið reistar og reknar tilraunastöðvar í öðrum landsfjórðungum, sunnanlands á Sámsstöðum og norðanlands í Eyjafirði. En á Austurlandi hefur þegar verið keypt jörð til slíks rekstrar, en mér er ekki kunnugt, hverjar byggingar eða framkvæmdir er farið að gera á þeim stað. Nú er það Vestfirðingafjórðungur, sem hefur ekki fengið neina slíka tilraunastöð, og þykir því tímabært, að hafizt sé handa að athuga þetta mál og undirbúa það af stj. hálfu og Búnaðarfélagi Íslands. Í frv. er ekki farið fram á annað en að undirbúningur undir rekstur slíkrar stöðvar verði nú þegar hafinn og einnig verði látið af hendi tiltekið land á Reykhólum undir þessa stöð, - enn fremur að sjá svo um, að ekki verði gerðar neinar byggingar, sem koma í bága við þessa stöð. N. var sammála um þetta frv., þeir sem á fundi voru. Fjarstaddur var hv. 2. þm. Árn. Ég fyrir mitt leyti tel mjög áriðandi og nauðsynlegt fyrir Breiðfirðinga og Vestfirðinga yfirleitt, að þegar verði farið að hefjast handa og málið helzt látið ganga eins fljótt og hægt er, eftir því sem fé er fyrir hendi.



Úr því að ég kom því ekki við að vera á fundi landbn., þegar málið var tekið til ákvörðunar, vil ég gjarnan láta í ljós, að ég hef þá afstöðu til málsins, sem er í samræmi við niðurstöðu annarra nm., og get því fallizt á, að frv. þetta verði samþ. Ég vil aðeins láta þess getið frá mínu sjónarmiði, að heimild þessi er náttúrlega ekki svo föst í reipunum sem ætla mætti og kannske ekki von, því að málið er ekki komið á mikinn rekspöl, þó að menn hafi góðan vilja. Miðað við þann vilja til einhverrar gagnsemi fyrir landbúnaðinn af tilraunum þarna, get ég gefið málinu samþykki. En það er náttúrlega alls ekki sama, hvaða jarðræktartilraunir verða þarna gerðar. Það þarf að samræma þær tilraunir við þarfir bænda þar vestra um jarðrækt og einnig við getu jarðarinnar og til hvers hún hæfir bezt. Á svona lítilli sneið úr landinu, sem stöðinni er ætluð, er ofætlun að hafa mjög fjölhliða jarðræktarstarfsemi. En þá er um að gera, að sá þáttur verði valinn, sem helzt má vænta árangurs af. Það mun nú vart hafa ráðið eingöngu um val Reykhóla til þessarar starfsemi, að þetta er mikil jörð, heldur einnig hitt, að Reykhólar eiga sína sögufrægð. Sízt vil ég lá hlutaðeigendum þjóðlega ræktarsemi jafnframt því að nota hagnýta aðstöðu þessarar jarðar. Það er sennilega vel farið, þegar hvorug brýtur í bága við annað. Þetta vil ég gjarnan láta verða hvatningarorð til réttra aðila á hverjum tíma, sem er, að þessi öfl megi verða að starfi saman, eftir því sem henta má.



Ég vil aðeins þakka hv. landbn. fyrir skjóta og góða afgreiðslu á þessu máli. Út af ræðu hv. 2. þm. Árn. vil ég benda á, að það er í raun og veru með öðrum l. alveg fyrirskipað að reisa tilraunastöð í jarðrækt á Vesturlandi. Það eru l. nr. 64 6. maí 1940. En nauðsyn bar til að bera þetta frv. fram sérstaklega til þess að ákveða það, að þessi jörð skyldi valin og henni skipt. Er það samkv. till. n., sem skipuð var til þess að rannsaka og gera till. um þessi mál. Eins og sást á frv. til l. um skóla að Reykhólum, er ætlazt til þess, að annað land en það, sem hér er ákveðið, sé lagt til skólans, þegar þess þarf með. Í áðurgreindri n. var Pálmi Einarsson ráðunautur meðal annarra og einnig í mþn. Ég vildi ekki raska þessari skiptingu á þessu stigi málsins. Ef skólinn yrði aldrei settur á stofn, er sjálfsagt hægt síðar meir að taka meira land til ræktunarstöðvarinnar, ef nauðsyn þykir. - Þessa skýringu vildi ég gefa á málinu.



Það er nú alllangt síðan flm. þessa frv. gerði grein fyrir því í hv. d. eða í fyrravetur, svo að hv. þm. eru máske búnir að gleyma þeim ástæðum, sem hann færði fyrir þessu frv. En af því að mér er kunnugt, að í fskj. fyrir frv. eru alveg greinilegar ástæður færðar fyrir sölu á þessari engjaspildu, sé ég ekki þörf á að fjölyrða um þær. Ég vil aðeins lýsa yfir því, að landbn. varð sammála um að mæla með því, að þetta frv. verði gert að l. Einnig vil ég geta þess, að ábúandi á Skáldalæk er jafnframt eigandi jarðarinnar, svo að eftir að sala hefur farið fram, verður þarna einn eigandi, eins og talið er, að verið hafi . áður fyrr. En þegar þetta mál var til afgreiðslu í landbn., lá þar fyrir ósk um aðra söluheimild, að ríkisstj. seldi hreppsnefnd Skarðshrepps dálitla eyðijörð þar í sveit, sem heitir Hvarfsdalur. Þessi jörð mun vera búin að vera í eyði allmörg ár, var eitt sinn eign kirkjujarðasjóðs. Var hún að vísu keypt, en kaupin gengu til baka. Vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp kaupbeiðnina, þ.e. útdrátt úr gerðabók hreppsnefndar Skarðshrepps: „Árið 1944, 5. sept., átti hreppsnefnd í Skarðshreppi í Dalasýslu fund að Hvalgröfum. Eftirtalin mál tekin fyrir og afgr. ... 3. Hreppsnefndin telur hreppnum nauðsynlegt að fá þjóðjörðina Hvarfsdal í Skarðshreppi keypta og felur þingmanni kjördæmisins, Þorsteini Þorsteinssyni sýslumanni, að bera það upp á Alþ., að Skarðshreppur fái nefnda jörð keypta. Leyfi sýslunefndar er áður fengið.“ Sömuleiðis liggur hér fyrir útskrift úr fundargerð aðalfundar sýslunefndar Dalasýslu frá 3.–5. maí 1944 um sama efni. Vildi ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa hana einnig upp, 7. lið: „Sýslunefndarmaður Skarðshrepps flutti beiðni frá Skarðshrepp, að sýslunefndin veiti leyfi til þess, að hreppurinn keypti eyðijörðina Hvarfsdal af kirkjujarðasjóði. Sýslunefndin veitir leyfi til þess, að Skarðshreppur kaupi jörð þessa, og mælir með, að kaupin takist.“ Landbn. er einnig sammála um, að sams konar heimild beri að veita ríkisstj. til sölu á þessari eyðijörð sem til sölu á Skáldalækjareyju. N. þótti verksparnaður í að taka þetta inn í frv. um sölu á Skáldalækjareyju, af því að hún taldi þessa heimild svo sjálfsagða. Ég legg til, að frv. verói samþ. með þeim breyt., sem felast í nál. á þskj. 310.



Ég vil aðeins þakka hv. n. fyrir afgreiðsluna á málinu.