Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Ég dirfðist að ætla að Sjálfstæðisflokkurinn vildi gefa bankana aftur vegna þess að hv. þm. Bjarni Benediktsson, formaður flokksins, sagðist vilja fella þessi lög, þetta frumvarp, og ekki yrðu sett nein lög um þetta. Það var nú bara ástæðan fyrir því. Hvernig á að túlka það, hvernig í ósköpunum á að túlka það á annan veg en þann að menn vilji þá fara sömu leiðina og þeir voru vanir að fara? Það endaði nú ekkert sérstaklega vel ef ég man rétt. Breytingartillögur út í hið óendanlega, kallar hv. þm. Kristján Þór Júlíusson þær þrjár breytingartillögur sem gerðar hafa verið á frumvarpinu eftir þær umræður sem hér hafa farið fram, eftir meðferð í fjárlaganefnd og umfjöllun þar, eftir að hafa komið til móts við þær gagnrýnisraddir, þær athugasemdir og þær ábendingar sem komu fram í umræðunum. Er óeðlilegt að gera það? Er óeðlilegt að taka tillit til athugasemda af því tagi - og breytingatillöguflóð upp á þrjár breytingartillögur? Verði það til þess að þingmenn sætti sig betur við frumvarpið er það þá ekki til góðs eða er það til ills? Ég hefði haldið að hið fyrrnefnda væri þá ofan á. Ég auglýsi enn og aftur eftir athugasemdum Sjálfstæðisflokksins. Ég er reyndar með blað hér, það er ekkert á því, ekki neitt, ekki nokkur skapaður hlutur, það eru auð blöð. Það er tillaga Sjálfstæðisflokksins í þessum málum.

Virðulegur forseti. Ég býst við að hv. þm. Mörður Árnason komi hér í fróðlega ræðu og verði honum að góðu með það. Þegar hv. þm. Björn Valur Gíslason lýsir því yfir að Sjálfstæðisflokkurinn vilji ekki selja þessa banka og leggur út af orðum formanns Sjálfstæðisflokksins á þann veg sem hann gerði hér í tómum og hreinum útúrsnúningi neitar hann, hv. formaður fjárlaganefndar, að taka þá gagnrýni sem sett er fram á málið alvarlega, sem hann gerir sjálfur. Ég hef margoft bent á að í nefndaráliti minni hluta fjárlaganefndar - eins og hann var skipaður þegar málið var tekið út - kemur fram að æskilegt sé að draga einhvern lærdóm af þeirri vinnu sem Alþingi setti fram. Og hvers vegna í ósköpunum, þegar fyrir liggur í yfirlýsingum frá hæstv. fjármálaráðherra að ekki standi til að selja neina hluti í þessu, treystir stjórnarmeirihlutinn sér ekki til að bíða niðurstöðu þeirrar vinnu sem Alþingi hefur sett í gang? Það er alveg með ólíkindum að menn treysti sér ekki til þess.

Virðulegi forseti. Maður áttar sig ekki alveg á því hvort hv. þm. Björn Valur Gíslason er að grínast í þeim ræðum sem hann hefur flutt hér í kvöld. Hann talar í fullri alvöru um að í fyrri einkavæðingum hafi undirbúningur verið ónógur. Hv. þingmaður er að vísa til þess og leggur til að við klárum frumvarp sem verið var að taka efnislega umræðu um hér í dag. Liggur einhver skýrsla til grundvallar, einhverjar tillögur, einhverjar ígrundaðar? Nei. Hv. þingmaður sagði hér í dag að ekki væri verið að veita ráðherra heimild, hann sagði það bara hátt og skýrt. Samt sem áður er hann með tillögu um það núna, ef ég skil hann rétt, að þinginu verði gert skylt að veita heimildina, taka ákvörðunina. Hann er að breyta því og er þá væntanlega að tala gegn því og koma með tillögu gegn því sem hann sagði í dag. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson fór ágætlega yfir þessa nýju einkavæðingu sem er miklu stærri en sú gamla sem vísað var til. En það er ekki eina einkavæðingin sem þessi hæstv. ríkisstjórn hefur staðið fyrir. Ég minni á einkavæðinguna á VESTIA-fyrirtækjunum. Ég held að það sé einsdæmi í hinum vestræna heimi að fyrirtæki séu einkavædd og menn viti ekki hver verðmiðinn á þeim er. Það hefur aldrei fengist uppgefið, virðulegi forseti, þátt fyrir síendurteknar fyrirspurnir. Hér var sett sérstök stofnun af stað, Bankasýslan, sem átti að hafa eftirlit með eignarhlut ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Hæstv. ríkisstjórn ákvað bara að sleppa því þegar henni hentaði. Niðurstaðan varð gríðarlegur kostnaður, virðulegi forseti, fyrir skattgreiðendur. Af því að menn eru hér að tala um vönduð vinnubrögð vil ég vekja athygli á því að hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur ekki veitt álit sitt á þessu. Það hefur þó aðeins verið rætt í nefndinni. Ég vil biðja hv. þingmann að hafa í huga, ef menn ætla að reyna að flýta sér í þessum málum, að fram kom í nefndinni í dag, varðandi verðhugmyndir sem menn eru að ræða í sambandi við einkavæðingu banka í dag, að bankar eru nú seldir undir bókvirði í þeim löndum sem við berum okkur saman við. Þær verðhugmyndir sem hafa verið uppi hafa verið 60–70 aurar á hverja bókfærða krónu. Hv. þingmaður talar um að elsta einkavæðingin hafi verið gjöf og afhending. Þar var verðið 160–170 aurar  Virðulegi forseti. Ég var að vonast til þess að í þessu máli, eins og í öðrum mikilvægum málum, væri hægt að ræða málefnalega um hluti, sem komið hefur verið inn á hér, t.d. dreifða eignaraðild og annað slíkt. Sömuleiðis um það hvernig við getum komið í veg fyrir, hvort sem bankarnir eru í ríkiseigu eða einkaeigu, að þeir séu í fanginu á skattgreiðendunum. Miðað við það kerfi sem við erum með í dag, innstæðukerfi og annað slíkt, bera skattgreiðendur því miður allt of mikla ábyrgð á bönkunum, beint og óbeint. Það er það sem hefur komið okkur Íslendingum í koll og þeim þjóðum sem við berum okkur saman við.

Virðulegur forseti. Mér finnst það vel í lagt hjá hv. þingmanni að telja að einkavæðingin 2002 hafi verið vel ígrunduð svona miðað við niðurstöður þess máls að lokum. En ókei, það má vera hans skoðun í því. Þar var ekki um það sama að ræða og í því frumvarpi sem hér um ræðir. Um hvað erum við að tala hér? Hér er Bankasýsla sem fer með eignarhlut ríkisins í fjármálafyrirtækjum, það er hún sem leggur mat á það hvort og þá hvernig á að selja viðkomandi eignarhluti, hve mikið o.s.frv., gerir tillögu um það til ráðherra. Það er ráðherra sem leggur síðan mat á það. Hvað gerir ráðherra? Hann leggur málið fyrir tvær þingnefndir, efnahags- og viðskiptanefnd og fjárlaganefnd.  Vel má vera að einhverjum finnist það ekki nóg, það sem hér er gert. Tekið hefur verið tillit til þeirra athugasemda sem fram koma í umræðunni. Málið hefur verið til umræðu hér í þinginu frá 25. september, virðulegi forseti, í nærri þrjá mánuði. Í nærri þrjá mánuði hefur þetta mál verið til umfjöllunar í þinginu, í fjárlaganefnd, í umsagnarferli. Fjórar umsagnir hafa borist um málið til fjárlaganefndar og tekið var tillit til allra þeirra athugasemda sem þar komu fram.

Virðulegi forseti. Ég man að vísu ekki eftir að hafa notað þau orð að einkavæðingin sem vísað var til hafi verið vel ígrunduð, en látum það liggja á milli hluta. Hv. þingmaður segir hins vegar, um frumvarpið sem hefur verið unnið á handahlaupum hér í dag, og öllum er það ljóst sem lesa breytingartillögu hans: Það eru svo margir varnaglar, það þarf meðal annars að bera það undir efnahags- og viðskiptanefnd. Virðulegi forseti. Það er svolítið kaldhæðnislegt að hv. þingmaður segi þetta vegna þess að efnahags- og viðskiptanefnd hefur ekki haft tækifæri til þess að koma með álit sitt á frumvarpinu. Við höfum rætt þetta í nefndinni. Ég ætla ekki að tala fyrir hönd margra en mér býður í grun - og hef ég hlustað á aðra hv. þingmenn úr efnahags- og viðskiptanefnd - að allir hafi miklar skoðanir á þessu og telji að skoða þurfi þetta mjög vel. Samt sem áður hefur ekki enn verið komið með álit frá hv. efnahags- og viðskiptanefnd um málið. Ég vil líka nefna annað atriði. Hv. þingmaður segir að Bankasýslan eigi að fara með eignarhlutina í fjármálafyrirtækjunum. En þau hafa ekki gert það, virðulegi forseti, það stendur skýrt í lögunum. En þegar kom að SpKef og Byr þá ákvað hæstv. ríkisstjórn bara að sleppa því. Við erum ekki bara að tala um þessa risaeinkavæðingu, sem er sko miklu stærri en sú einkavæðing sem hv. þingmaður vill alltaf tala um, að þar voru engar reglur. Og hvað með VESTIA? Af hverju er það ekki upplýst? Hv. þingmaður vill kannski upplýsa okkur vegna þess að það er ennþá fullkomið leyndarmál: Hvert var söluverðið á VESTIA-fyrirtækjunum? Þegar VESTIA-fyrirtækin voru einkavædd, hvert var söluverðið? Það er búið að spyrjast fyrir um þetta hvað eftir annað og hv. þingmaður ætti kannski, úr því að við erum að spjalla um þetta núna, að upplýsa það.

Frú forseti. Ég vil bara kom inn í þingtíðindin nokkrum atriðum vegna hluta sem sagðir hafa verið hér í umræðunni. Í fyrsta lagi: Hvernig skyldi standa á því að íslenska ríkið á lítinn minni hluta í Arion banka og Íslandsbanka, 13% ef ég man rétt í hinum fyrri og 5–6% í hinum síðari? Jú, það er af því að íslenska ríkið lagði við stofnun þessara banka inn lágmarksfé sem þarf til að stofna fjármálafyrirtæki á grundvelli neyðarlaganna haustið 2008. Það voru rétt um 900 millj. kr. Þessar 900 millj. kr. standa nú fyrir þessum 13% eignarhlut í öðrum bankanum og 5% í hinum. Með öðrum orðum: Ríkið hefur ekki látið af sinni hendi eina einustu krónu sem það yfir höfuð nokkurn tíma setti inn í þessa banka. Það hefur með öðrum orðum ekki einkavætt neitt. Það var síðan búinn til efnahagur og eigið fé fyrir þessa banka með samningum við kröfuhafana á grundvelli neyðarlaganna líka, því að það var í beinu framhaldi af yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á bönkunum og stofnun hinna nýju og kveðið á um að síðan skyldi samið um greiðslur á milli þeirra þannig að sannvirði fengist fyrir þau verðmæti sem flutt voru yfir á móti innstæðum. Þetta er veruleiki þessa máls, þetta er alveg kristaltært og mjög einfalt. Ríkið leggur inn lágmarksstofnfé til að þessir bankar verði til og það á það lágmarks eigið fé enn þá og það stendur fyrir þessum hluta af eigin fé bankanna í dag eða eigninni í bönkunum í dag. Í öðru lagi er mjög mikilvægt að menn hafi í huga, þegar við ræðum þetta frumvarp nú, lagaramma um meðferð sölu á eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum, bönkum og sparisjóðum, ef til hennar kemur, að sú sala fer fram innan ramma núverandi löggjafar um íslenska fjármálamarkaði. Hún er í grundvallaratriðum og í veigamiklum atriðum mjög breytt frá því sem hún var við hrun, frá því sem hún var 2002, frá því sem hún var 1998. Verulegur hluti þeirra breytinga byggir á ábendingum í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og hér voru flutt frumvörp af þáverandi efnahags- og viðskiptaráðherra og -ráðherrum, á árunum 2010 og 2011, sem tóku á og færðu í lög ákvæði til að koma í veg fyrir margt af því sem menn sáu meðal annars í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis að hafði stórkostlega misfarist í gamla bankakerfinu. Þar má nefna að stöðva lánveitingar banka til eigenda sinna og setja mjög strangar skorður við öllu slíku. Í öðru lagi meðferð og ákvæði sem tengjast svonefndum virkum eignarhlut í bönkum, í þriðja lagi krosseignatengslum, í fjórða lagi hæfi stjórnarmanna. Hér er frumvarp á borðum þingmanna nú um að upplýsa í miklu ríkari mæli um eignarhluti í bönkum en áður hefur verið gert í lögum, t.d. þannig að alltaf sé upplýst um alla sem eiga meira en 1%. Jafnframt er tekið á því með breytingum, og er að hluta til þegar búið að gera, að menn geti ekki falið virkan eða ráðandi eignarhlut í skjóli tengsla eigenda í fjármálafyrirtæki. Þetta er held ég óumflýjanlegt að nefna bara til þess að umræðunni ljúki ekki á þeim forsendum sem mér fannst bera á í orðaskiptum manna áðan, t.d. hv. þm. Bjarna Benediktssonar og Björns Vals Gíslasonar, að við erum að tala um þessa hluti í samhengi við óbreytta fjármálalöggjöf frá því um aldamótin síðustu eða svo. Það er auðvitað langur vegur frá því. Þetta, frú forseti, finnst mér óumflýjanlegt að fari nú hér inn í þingtíðindin, þó að ég hafi vissar efasemdir um að ég upplýsi eða kveiki ljósin hjá þingmönnum, þreyttum þingmönnum, á þessu síðkvöldi í umræðunni eins og hún stendur nú. En þetta er þó að minnsta kosti komið inn í þingtíðindin.

Virðulegi forseti. Ég er með eina spurningu til hæstv. ráðherra. Það er rétt sem kemur fram hjá honum um að ríkið veitti 900 millj. kr. inn í þessa banka. Voru þeir ekki stofnaðir sem 100% ríkisbankar?

Jú, ríkið lagði þetta fé fram og bankarnir störfuðu á grundvelli undanþágu frá Fjármálaeftirlitinu sem var veitt til þess að ljúka samningunum milli gömlu og nýju bankanna og mynda efnahag hinna nýju banka. Þeir voru í þeim skilningi ríkisbankar en það var ljóst að ríkið mundi aldrei eiga þessa banka ad infinitum með 900 millj. kr. Það var öllum ljóst að það þurfti að leggja inn í þá verulega fjármuni til þess að mynda þeim efnahag á móti þeim innstæðum og eignum sem færðar voru inn í þá á grundvelli neyðarlaganna. Ríkið á enn þessar 900 millj. kr. Það hefur ekki selt einn einasta eyri af neinu fé sem það hefur nokkurn tíma lagt inn í þessa banka og það enn. Þetta er ósköp einfalt.

Virðulegi forseti. Ef ríkið hefur átt banka 100% og á í dag 13% er öllum ljóst að einhvern veginn hefur eignarhlutur ríkisins dregist saman um 87%, það liggur í hlutarins eðli. Einhver viðskipti, einhverjir samningar hljóta að hafa farið fram sem gerir það að verkum að í stað þess að ríkið eigi fjármálastofnun 100%, alfarið, á það núna algjöran minni hluta í bankastofnunum. Hvernig má það vera að ekki hafi farið fram einhverjar viðskiptaviðræður á milli aðila um breytinguna á þeim eignarhlut?

Frú forseti. Sennilega skortir mig þekkingu, skynsemi eða orðfærni til þess að útskýra þetta þannig að það skiljist. Ég hélt að þetta væri einfalt og ég var að reyna að nálgast það á eins einfaldan hátt og ég held að sé hægt með því að benda á þá einföldu staðreynd að ríkið lagði fram lágmarksstofnfé á sínum tíma sem var að þessari fjárhæð og það á það fé enn. Efnahagur bankans varð ekki til fyrr en að loknum samningum og niðurstöðu um það hver legði honum síðan til fullnægjandi eigið fé til að uppfylla kröfur Fjármálaeftirlitsins, og þær voru ríkar, um að það skyldi vera a.m.k. 16%. Þegar það var gert, og þannig var það í öllum tilvikunum, var það gert reikningslega á þeim grunni eins og það hefði orðið frá byrjun og fært aftur til tímans þegar bankinn varð til í október 2008. Í þeim skilningi er alveg ljóst að eignin er sú sem hún varð eftir samningana frá fyrsta degi. Í þeim skilningi átti íslenska ríkið aldrei nema 13% í öðrum bankanum og 5% í hinum vegna þess að 900 millj. kr. framlagið dugði ekki til að mynda stærri hlutdeild í eign bankans en það. Þannig er það. Um þetta má lesa rækilega í ítarlegri skýrslu sem var reidd fram um þetta mál.

Virðulegi forseti. Það er mjög áhugavert að hlusta á hæstv. ráðherra ræða þetta. Eins og hann lýsir þessu afhenti hann kröfuhöfunum bankana og vill alls ekki undir neinum kringumstæðum kalla það einkavæðingu. Þetta gerðist nú ekki af sjálfu sér. Menn sátu ekki bara og fengu bréf einhvers staðar frá almættinu um að þetta ætti að vera svona. Ég vildi spyrja hæstv. ráðherra í mestu vinsemd, af því að við höfum ekki alltaf tækifæri til að spyrja hann út í þessi mál, hvort hann hafi talið skynsamlegt að gefa leyfi til að stofna þessi eignarhaldsfélög til að kröfuhafarnir og vogunarsjóðirnir gætu í raun átt bankana eða hvort hefði verið betra að standa öðruvísi að málunum eftir að hann lítur á þau. Þetta hefur verið gagnrýnt nokkuð og mörgum fundist það óskynsamlegt út frá til dæmis þeim forsendum að þeir aðilar sem ráðleggja okkur töldu að skuldaleiðréttingunum ætti að vera stýrt af ríkinu. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra hvort hann telji að sú leið sem var farin hafi verið hárrétt. Sömuleiðis varðandi aðkomu hans að öðrum þeim fjármálafyrirtækjum sem við höfum séð eftir hrun. Það má færa rök fyrir því að það hafi verið hæpið að nýta neyðarlögin í það því það var svo sannarlega ekki nein neyð í því. Við getum talað um VBS, Sögu, SpKef, Byr og jafnvel fleiri stofnanir, einkum í ljósi þess að hæstv. ráðherra og hæstv. ríkisstjórn sendu sérstaklega yfirlýsingu í mars árið 2009 þar sem sagði að öllum áföllum á fjármálamarkaði væri nú lokið. Því miður er það ekki raunin. Virðulegi forseti. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort hann telji að hér hafi verið farið með hlutina eins og best var á kosið.

Frú forseti. Það að koma nýju bönkunum eða nýja bankakerfinu fyrir landið á fót var gríðarlega viðamikil aðgerð og stór. Hún var líka gríðarlega mikilvæg vegna þess að það var öllum ljóst að við kæmumst nú lítið af stað með endurreisn íslensks efnahagslífs fyrr en við hefðum hér starfhæft bankakerfi, starfhæft fjármálakerfi. Þess vegna var mjög mikilvægt að hægt væri að hraða þeirri aðgerð og láta hana ganga eins fljótt og vel fyrir sig og mögulegt var, forðast deilur og dómstólamál og reyna að ná málunum fram með samningum. Það var mat allra þeirra sérfræðinga sem að þessu unnu og þeir voru margir. Þetta var gríðarlega stór og viðamikil aðgerð. Það var keypt mjög dýr og vönduð sérfræðiráðgjöf sem íslenska ríkið studdist við í þessum efnum, eins og fyrirtækið Hawkpoint sem vann með stjórnvöldum að málinu með herskara lögfræðinga og viðskiptafræðinga. Það var reynt að spara ekki til þó að litlir væru nú peningarnir á þessum dögum svo að þetta gæti gengið hratt og vel fyrir sig. Ég tel að niðurstaðan hafi verið farsæl, þetta hafi gengið vel og að þeir menn sem að þessu unnu aðallega undir forustu Þorsteins Þorsteinssonar, sem var samningastjóri ríkisins í þessu máli, hafi staðið sig afburða vel. Það að koma þessari gríðarlega flóknu aðgerð á og klára hana á 6–9 mánuðum eins og tókst var mikið afrek. Það skipti miklu máli fyrir endurreisn íslensks efnahagslífs að bankakerfið komst í gang og gat farið að starfa, sinna viðskiptavinum sínum, greiða úr skuldamálum þeirra o.s.frv. Allar tafir sem hefðu orðið á því umfram þær sem þó voru hefðu orðið okkur dýrkeyptar.

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra upplýsir hér að þetta hafi verið hvorki meira né minna en mikið afrek. Ástæðan fyrir því að ég spyr er einfaldlega vegna þess að þegar maður lítur á stöðuna eins og hún er í dag er náttúrlega alveg ljóst að til dæmis afkoma bankanna hefur verið afskaplega góð. Það hefur fyrst og fremst verið vegna þess að menn hafa verið að reikna upp eignasafnið þannig að í það minnsta einhver hefur hagnast á því að þau lánasöfn sem voru talin verðlítil og jafnvel allt að því verðlaus hafi ekki reynst vera það heldur þvert á móti. Ég spyr líka vegna þess að til dæmis í tilfelli SpKef og Byrs þar sem var mjög erfitt að fá svör, og í rauninni er okkur þingmönnum gert ómögulegt að sinna skyldu okkar vegna þess að við fáum ekki svör við spurningum tengdum því, gaf hæstv. ráðherra þessarar ríkisstjórnar út yfirlýsingar um að það ferli allt saman yrði skattgreiðendum að kostnaðarlausu. Annað kom á daginn því það kostaði skattgreiðendur gríðarlega mikið. Sömuleiðis má nefna að menn settu upp Bankasýslu ríkisins sem ég held að hafi gert margt alveg prýðilegt en það var ekki farið eftir lögum um hana. Hún átti að halda utan um þessa eignarhluta og kemur fram í ársskýrslu hennar 2010 að hún eigi að taka yfir SpKef og Byr en hæstv. ráðherra ákvað að fara með þetta allt saman sjálfur. Það mætti ætla að það væri frekar umdeilanlegt að fara ekki að lögum varðandi eiginfjárhlutfall. Það hefur verið staðfest að það var ekki gert og það er kannski ein af ástæðunum fyrir því að þessi kostnaður lagðist á landsmenn. Ég ætla ekkert að fara í VBS-málið, það hefur sömuleiðis reynst kostnaðarsamt fyrir skattgreiðendur og ekki öll kurl komin til grafar. Ég verð að viðurkenna það, virðulegi forseti, að ég held að við ættum ekki bara að skoða það sem gerðist fyrir tíu árum, eða hvað það var, heldur líka hvað hefur gerst að undanförnu. Ég held að það sé hægt að læra mjög mikið af því og er ekki alveg viss um að niðurstaðan verði sú að þetta hafi allt saman verið stórkostlegt afrek.

Ég var að ljúka lofsorði á gott starf þeirra sem tóku að sér þetta erfiða verkefni. Ég tel að þeir hafi unnið mikið þrekvirki á skömmum tíma og ég tilgreindi og nafngreindi þar sérstaklega einn mann. Það er engin deila um að það sparaði íslenska ríkinu gríðarlega fjárbindingu og mikinn vaxtakostnað að þurfa ekki að reiða sjálft og eitt fram allt það fé sem hefði þurft til þess að fjármagna hið nýja bankakerfi. Sá vaxtakostnaður væri fljótur að mælast í tugum milljarða króna eins og kunnugt er. Ég tel að þetta hafi í öllum aðalatriðum gengið áfallalítið og svo gagnrýna menn að kostnaður hafi fallið á ríkið í öðru orðinu en eru svo kannski nánast að segja í hinu orðinu að ríkið hefði átt að taka á sig miklu meiri kostnað og meiri áhættu. Er verið að tala um það hér? Að eiga sjálft allt fjármálakerfið og leggja því öllu til fé? Þá finnst mér það nú mótsagnakennt. Það er alveg rétt og er ekkert leyndarmál að í einu tilviki hefur það kostað ríkið að standa við yfirlýsingar um að tryggja allar innstæður landsmanna. Það var í tilviki Sparisjóðs Keflavíkur og það þekkjum við öll og vitum. Það er sárt en það er afleiðing af tvennu. Annars vegar þeirri yfirlýsingu sem fyrri ríkisstjórn gaf og seinni ríkisstjórn hefur staðfest og staðið við, að allar innstæður landsmanna skyldu tryggðar og þeim yrði borgið ef fjármálafyrirtæki kæmust í þrot. Að hinu leytinu er það afleiðing af því að þessi tiltekna fjármálastofnun, Sparisjóður Keflavíkur, reyndist svo hörmulega á sig kominn og þannig á sig kominn að innan að þegar upp var staðið vantaði verulega upp á að eignir dygðu fyrir innstæðum.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þetta en menn tala um hvað eigi að vera í þingtíðindum. Ég vil mótmæla algjörlega þessari túlkun hæstv. ráðherra á því af hverju kostnaðurinn hefur komið til út af SpKef. Það er einfaldlega alrangt og það veit hann. Ef hæstv. ráðherra hefur ekkert að fela hvet ég hann til að beita sér fyrir því að spurningum í tengslum við SpKef og Byr verði svarað. Þær hafa legið núna í ráðuneyti fjármála í marga mánuði, að vísu hef ég spurst fyrir um þetta í nokkur ár, og hæstv. ráðherra hlýtur miðað við yfirlýsingar sínar hér að beita sér fyrir því að þeim verði svarað. Hann svaraði þeim illa, seint og ekki á fullnægjandi hátt þegar hann sjálfur var í því ráðuneyti en ég veit að hann er voldugur maður og mun án nokkurs vafa geta beitt sér fyrir því að spurningunum verði svarað.

Frú forseti. Hér er verið að leggja drög að því að endurreisa áfram ónýtt bankakerfi. Það vantar enn aðskilnað fjárfestingarbanka og viðskiptabanka. Það er enn þá viðvarandi fákeppni á fjármálamarkaði og enn er allt óljóst um eignarhald á flestum fjármálafyrirtækjum. Þetta er óboðlegt ástand í samfélagi sem vill kalla sig vestrænt lýðræðisríki með siðmenntað og siðvætt viðskiptalíf og hagkerfi. Það er allt einfaldlega áfram í sömu klessu og það hefur verið undanfarin tíu ár í fjármálakerfi þjóðarinnar og það á bara að halda áfram eins og ekkert hafi í skorist og vona að það gangi einhvern veginn upp. Það er alls ekki hægt að samþykkja frumvarp sem byrjar á kolöfugum enda á dæminu.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti á þskj. 850 og breytingartillögu á þskj. 843, en málinu var vísað til hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar á milli umræðna. Meiri hlutinn tekur fram, eins og kemur fram á nefndaráliti, að með þeim breytingum sem þegar hafa verið samþykktar við 2. umr. er búið að þrengja ákvæðið um skaðleysi þannig að nú nær það eingöngu til nefndarmanna sem bera ábyrgð á nefndarstarfinu en ekki til annarra starfsmanna. Þá er ákvæðið eftir breytingarnar einnig takmarkað við þær skýrslur sem nefndin skilar og nær því ekki til þess sem nefndarmenn segja eða skrifa á öðrum vettvangi. Fyrir nefndinni kom fram að ákvæðið sem varðar ærumeiðingar, sem einkum var rýnt í, er að því leytinu skýrt að kröfum út af ómerkingu ummæla samkvæmt almennum hegningarlögum verður aðeins beint að einstaklingum en af 3. málsl. 3. gr. frumvarpsins leiðir að ábyrgð íslenska ríkisins tekur einvörðungu til bótaábyrgðar. Kröfu um ómerkingu ummæla í skýrslu rannsóknarnefndar verður því hvorki beint að nefndarmönnum né íslenska ríkinu. Meiri hlutinn tekur hins vegar fram að einstaklingur sem telur sig hafa borið fjárhagslegan skaða af ærumeiðandi ummælum í skýrslu rannsóknarnefndar getur sótt mál á hendur íslenska ríkinu og krafist fébóta. Frú forseti. Undir þetta nefndarálit skrifa auk þeirrar sem hér stendur hv. þingmenn Valgerður Bjarnadóttir, Róbert Marshall, Lúðvík Geirsson, Oddný G. Harðardóttir, Vigdís Hauksdóttir, með fyrirvara, og Margrét Tryggvadóttir. Breytingartillagan á þskj. 843 er nánast tæknileg eftir þær breytingar sem gerðar voru hér eftir 2. umr. og er til samræmis við það.

Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið í umræðum um þetta mál áður hef ég haft efasemdir um ákvæðið í þeirri grein frumvarpsins sem lýtur að skaðleysi nefndarmanna. Það er ljóst að farnar eru mismunandi leiðir í þessum efnum í löndunum í kringum okkur og persónulega hef ég ekki sannfæringu fyrir því að rétt sé að hafa skaðleysið jafnvíðtækt og altækt og um er að ræða í frumvarpinu. Nú er þess að geta að sú breyting sem átt hefur sér stað á málinu í meðförum nefndarinnar er til bóta. Ákvæðið er gert skýrara, það nær til færri einstaklinga og afmarkaðri skýrslna af þeirra hálfu þannig að breytingin er að sönnu til bóta. Ég hef hins vegar þessar efasemdir enn þá og mun því ekki geta greitt atkvæði með frumvarpinu heldur sitja hjá.

Sú breytingartillaga sem hér kemur til atkvæða lýtur að því að hækka upphæðir á nokkrum hámörkum sem varða það m.a. hvað farmenn og flugmenn mega flytja inn af vörum til landsins, 

Virðulegi forseti. Þessar breytingartillögur eru til góða, eins og hv. formaður fór hér yfir. Það veitir kannski ekki af að hækka þessar fjárhæðir, sérstaklega í ljósi þess að nú verður lögleitt nýtt efni sem verður þvílíkt verðmætt að annað eins hefur ekki sést. Það er sjálft sætuefnið, en gjaldið á því verður 42 þús. kr. kílóið. Það er gert sérstaklega til einföldunar á þessu kerfi. Hver sá sem getur útskýrt það fyrir okkur geri það við gott tækifæri. Þetta er hins vegar bara ágætismál og við þökkum hv. formanni efnahags- og viðskiptanefndar fyrir að koma með það. Þetta er í anda jólanna og við segjum já við þessu, virðulegi forseti. 
            

Virðulegur forseti. Eins og greint var frá í þinginu í dag varð nokkur umræða í umfjöllun um þetta mál um hvort endurreikna ætti út vaxtabætur sem hefðu verið ofgreiddar þeim sem voru með gengislán eftir þá dóma sem fallið hafa. Á fundi efnahags- og viðskiptanefndar í kvöld voru kynnt drög að lagabreytingu sem hafði verið unnin fyrir hv. þm. Kristján Þór Júlíusson sem laut að því að setja fyrirvara við áður samþykktar ívilnanir að þessu leyti við útgreiðslu á næsta ári. Í ljósi þess að þær ívilnanir voru lögfestar af Alþingi í desember fyrir tveimur árum þegar lögfest voru lög nr. 151/2010, sem síðar reyndust fela í sér ólögmætar afturvirkar, íþyngjandi ákvarðanir fyrir þá sem hér eiga hlut að máli, er það álit mitt að óvarlegt sé að samþykkja ákvæði sem kynni að vera sama marki brennt að óskoðuðu máli eða lítt skoðuðu máli seint á þessu kvöldi. Það hefur því orðið að samkomulagi að ég mun taka þetta málefni til umfjöllunar í byrjun janúar eins og ýmis önnur efni sem ekki er vert að taka til afgreiðslu á næturfundum rétt fyrir jól heldur á að fara yfir í dagsbirtu, vinna vel og klára þá.

Virðulegur forseti. Að öðru leyti en áður hefur verið greint frá um breytingartillögur við 3. umr. bar svo við fyrr í kvöld að við sem studdum ekki að lækkaður yrði virðisaukaskattur á bleiur greiddum eðlilega atkvæði gegn gildistöku þess málefnis. Það bar hins vegar svo við að þeir þingmenn sem samþykktu að lækka ætti virðisaukaskatt á bleium greiddu ekki allir atkvæði í því að það málefni tæki gildi. Í tíu ára veru minni á Alþingi þekki ég engin dæmi þess að þingmenn hafi greitt tilteknu málefni atkvæði sitt en greitt því ekki atkvæði sitt að málefnið tæki gildi. Það skapar þann vanda fyrir Alþingi að málefnið hefur verið samþykkt en að óbreyttu mun það aldrei taka gildi.  Til að leysa þetta mál fyrir þá sem hafa áhuga á því að lækka þennan virðisaukaskatt flyt ég hér tillögu um að gildistaka þessa ákvæðis verði hinn 1. júlí nk. Ég hvet  
            

Virðulegi forseti. Hv. þm. Helgi Hjörvar fór nákvæmlega yfir það af hverju við ættum kannski að vinna þessa hluti aðeins öðruvísi, en þetta frumvarp sem við erum að afgreiða sem lög frá Alþingi einkennist af skattahækkunum og sviknum loforðum, sem er ekkert sérstaklega fallega gert af hæstv. ríkisstjórn svona rétt fyrir jólin. En það er von, virðulegi forseti, því að við erum hér með tvær breytingartillögur sem ég hvet hv. þingmenn til þess að styðja. Annars vegar er það tillaga sem snertir þá skuldsettu einstaklinga sem voru að skuldbreyta og voru í góðri trú um að þurfa ekki að greiða stimpilgjöld, en það féll milli skips og bryggju vegna mistaka hjá okkur og þeir greiddu stimpilgjöld á þessu ári Við leggjum til að þeir fái það endurgreitt. Síðan er hitt, virðulegi forseti, að hér er mál sem er augljóslega gallað og miklar deilur hafa verið 

Virðulegur forseti. Þær íþyngjandi hækkanir sem bílaleigurnar taka á sig á næsta ári yrðu að óbreyttu til þess að draga nokkuð úr innkaupum þeirra á nýjum bílum og draga þar með úr innflutningi fólksbifreiða og skaða bílgreinina og endurnýjun bílaflotans. Þess vegna er lagt til að koma til móts við þær með því að þær geti selt bíla sem þær hafa átt í sex mánuði, eins og hefur verið heimilt síðustu tvö ár. Á þetta hefur verið lögð mikil áhersla af þeirra hálfu og ég hvet þingmenn til að sameinast um að samþykkja þetta.

Þetta er sú tillaga sem ég gerði grein fyrir áðan og hvet alla þingmenn til að styðja.

Virðulegi forseti. Okkar skoðun á þessu máli er sú að það eigi ekki að gera þessa breytingu yfirleitt. Við teljum að þessi tillaga sjálfstæðismanna sé eingöngu til þess að fresta málinu og raunar festa í lög að þessi breyting eigi að eiga sér stað. Við erum á móti því að þetta nái fram að ganga en við sitjum hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Frú forseti. Mig langar að vekja athygli þingheims á orðalagi sem er úti um allt í þessum bandormi, en þar segir, með leyfi forseta: „Hér er lagt til að gjald í“ þennan eða hinn sjóðinn „verði hækkað í takt við almennar verðlagsbreytingar“ - eða í þessu tilfelli um 4,6%. Frú forseti. Með þessum ákvæðum ár eftir ár og áratug eftir áratug er verðbólga innbyggð í íslenskt efnahagslíf, innbyggð af hálfu ríkisvaldsins með sjálfvirkum hækkunum. Þessar hækkanir leiða til hækkunar á vísitölu neysluverðs sem leiðir til hækkana á skuldum heimilanna og í fjárlögum næsta árs munu sömu heimildir og ákvæði vera. Við verðum að reyna að komast út úr þessu með einhverjum vitrænum hætti. Ef menn tala í öðru orðinu um að fara eigi að afnema verðtryggingu og koma hér á stöðugleika eiga menn að hætta svona, því þetta er algjör heimska. Ég bara skil ekki 

Hæstv. forseti. Nýju barnalögin marka tímamót og eru mikilvæg réttarbót fyrir börn. Þau koma til framkvæmda á komandi ári. Í þessum lögum eru ýmsar nýjungar sem kalla á ný verkferli, nýja þekkingu og nýja sérfræðikunnáttu. Það var mat þeirra sem hafa undirbúið framkvæmd þessara laga að þau þyrftu að fá meira svigrúm og óskuðu eftir því að Alþingi gæfi nokkra mánuði til þess að undirbúa framkvæmd laganna. Við töldum að við þyrftum að verja 60 millj. kr. til þessa verkefnis ef vel ætti að vera og það er alvara sem er að baki okkar ásetningi. Alþingi ákvað fyrr í kvöld að verða ekki við óskum þessa fólks sem á að framkvæma lögin og ákvað jafnframt að 30 milljónir, ekki 60 milljónir, mundu duga til verksins. 

Frú forseti. Stjórnarþingmenn munu styðja frumvarpið eins og það stendur nú enda felur það aðeins í sér tæknilegar breytingar á barnalögum. Mikil eindrægni ríkti hér á Alþingi í sumar þegar breytingar á barnalögum voru samþykktar, og þá var jafnframt samþykkt að lögin ættu að taka gildi 1. janúar 2013. Eins og hæstv. innanríkisráðherra fór yfir var óskað eftir frestun gildistökunnar til 1. júlí svo að hægt væri að vanda undirbúninginn. Eftir umræðu um málið í velferðarnefnd ákvað meiri hluti velferðarnefndar að rétt væri að reyna að flýta gildistökunni til 1. apríl nk., enda brýnt að lögin tækju sem fyrst gildi. Alþingi samþykkti ekki þá tillögu. Ég vil því hvetja innanríkisráðuneytið, sýslumannsembættin og dómstólana til að gera allt sem í þeirra valdi stendur 

Frú forseti. Við greiðum hér atkvæði um breytingartillögu sem felur ekki í sér neina efnislega breytingu á þeim breytingum sem við gerðum í atkvæðagreiðslu við 2. umr., heldur er eingöngu um tæknilegar leiðréttingar að ræða.

Virðulegi forseti. Í þessu frumvarpi er að finna mörg góð og göfug markmið. Gallinn við það er hins vegar sá að nánast öllu er vísað inn í framtíðina fyrir framtíðina til þess að leysa úr. Það er gert ráð fyrir 480 millj. kr. hækkun á þessum fjárlagalið á næsta ári. Heildarkostnaðurinn sem boðaður er í frumvarpinu og greinargerð með því nemur sennilega um 9 milljörðum kr. Þetta er auðvitað ekki ábyrg afstaða. Af þeim ástæðum getum við ekki stutt málið þótt við styðjum mörg þau markmið sem þarna koma fram. Því legg ég til að við sitjum hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Hæstv. forseti. Við greiðum atkvæði um fæðingar- og foreldraorlof, einn af þeim þáttum þar sem við erum að gefa til baka eftir hrunið. Það hefur vakið athygli mína í umræðunni að menn skuli leyfa sér að tala um að hér hafi verið um einhvern niðurskurð að ræða annan en þá nauðung sem við lentum í í framhaldi af hruninu árið 2008, þar sem við þurftum að stokka allt samfélagið upp á nýtt vegna tekjufalls ríkissjóðs. Hér erum við að skila til baka varðandi hækkun á tekjumörkum, við erum að breyta aftur upp í 80%, við erum að lengja í tólf mánuði og breyta skiptingunni, fara upp í 5-2-5 mánuði. Ég fagna þessu öllu saman og líka því að þetta er hluti af stefnu okkar varðandi árið 2013 um að bæta stöðu barna og ég harma það að Sjálfstæðisflokkurinn skuli vera hér á móti. 
            

Virðulegi forseti. Það er vissulega rétt að kostnaður vegna þessarar breytingar mun koma fram á næstu árum, en það er ekki ástæða til að samþykkja hana ekki. Það er mikilvægt að sjá nú fram á að geta bæði lengt fæðingarorlof og hækkað hámarksgreiðslur. Það er holhljómur í málflutningi Sjálfstæðisflokksins hér í kvöld,  Á borðinu fyrir fram mig beið mín tillögublað Sjálfstæðisflokksins frá haustinu 2008 um að lækka hlutdeildina niður í 60% af tekjum.  
            

Frú forseti. Það er komið að því í dagskrá þessa þingfundar að teknar eru fyrir nokkrar þingsályktunartillögur sem hæstv. utanríkisráðherra hefur lagt fram og varða EES-samninginn. Þessi tillaga sem er á þskj. 701 er þingsályktunartillaga um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á bókun nr. 31 við EES-samninginn. Hún fjallar um samvinnu á sérstökum sviðum utan marka fjórþætta frelsisins. Markmið þeirrar tilskipunar sem um ræðir er að setja upp ferla við ákvörðun á því hvort mannvirki teljist til mikilvægra samfélagsinnviða og setja fram samræmda nálgun á því hvernig mikilvægir samfélagsinnviðir verði best verndaðir, í þeim tilgangi að varðveita öryggi borgaranna. Eins og ég gat um er hér um að ræða hluta af bókun nr. 31 við EES-samninginn. Það hefur komið fram í vinnu utanríkismálanefndar að þátttaka í þessu samstarfi getur komið að gagni fyrir íslensk stjórnvöld, varðandi verklag og vinnuaðferðir um vernd ómissandi innviða á ýmsum sviðum. Í samræmi við ákvæði almannavarnalaga og ályktanir almannavarna og öryggismálaráðs verður unnið að gerð hættumats, könnun á áfallaþoli og gerð viðbragðsáætlana sem miða að vernd ómissandi innviða. Ég ætla, frú forseti, ekki að hafa mörg orð um þessa tillögu en get þess þó, og það kemur fram í þingskjalinu, breytingu á orðunum „þýðingarmikil grunnvirki“ í tillögutextanum sjálfum og að það breytist í „grunnviði“. Ég vil líka geta þess að framsögumaður nefndarinnar í þessu máli var hv. þm. Bjarni Benediktsson, en hann og hv. þm. Árni Páll Árnason voru fjarverandi við afgreiðslu málsins í nefndinni. Undir nefndarálitið rita Árni Þór Sigurðsson, formaður, Ásmundur Einar Daðason, Gunnar Bragi Sveinsson, Helgi Hjörvar, Jón Bjarnason, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir.

Frú forseti.  Framsögumaður nefndarinnar í þessu máli var hv. þm. Árni Páll Árnason, en hann ásamt þingmönnunum Bjarna Benediktssyni og Jóni Bjarnasyni var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið skrifa Árni Þór Sigurðsson, Ásmundur Einar Daðason, Gunnar Bragi Sveinsson, Helgi Hjörvar, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir. Er tillaga nefndarinnar að þessi tillaga verði samþykkt.

Frú forseti. Nefndarálit frá utanríkismálanefnd um umrædda þingsályktunartillögu er á þskj. 703. Markmið þeirrar tilskipunar sem hér um ræðir er setning ramma um kjör og réttindi starfsmanna starfsmannaleigna um leið og tekið er tillit til þess að fyrirtæki þurfi ákveðinn sveigjanleika við ráðningu starfsfólks. Áhersla er lögð á að ráðningarkjör starfsmanna starfsmannaleigna skuli ekki vera lakari en þeirra starfsmanna sem ráðnir hafa verið beint til hlutaðeigandi notendafyrirtækja. Utanríkismálanefnd leggur til að þessi tillaga verði samþykkt. Hv. þm. Árni Páll Árnason var framsögumaður nefndarinnar, en hann ásamt þingmönnunum Bjarna Benediktssyni, Helga Hjörvar og Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið rita Árni Þór Sigurðsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Jón Bjarnason, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir.

Frú forseti. Það er rétt að vekja athygli þingheims sérstaklega á þeirri tillögu sem hér er til umfjöllunar. Á þskj. 704 er nefndarálit frá utanríkismálanefnd. Hér er verið að fjalla um mikilvægt mál sem er reglugerð til að greiða fyrir þróun á sviði textíliðnaðar.  
             Framsögumaður nefndarinnar í þessu máli er hv. þm. Jón Bjarnason, sem er fjarverandi. 
             Ég veit ekki hvað það er, frú forseti, sem kætir þingmenn af þessu tilefni, en við afgreiðslu nefndarinnar voru þingmennirnir Árni Páll Árnason, Bjarni Benediktsson, Helgi Hjörvar og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson illu heilli fjarverandi. 
             Undir nefndarálitið rita Árni Þór Sigurðsson, Jón Bjarnason, Gunnar Bragi Sveinsson, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir. Ef mér láðist að geta þess þá leggur nefndin til að þessi þingsályktunartillaga verði samþykkt.

Virðulegi forseti. Nefndarálit þetta er á þskj. 705. Markmið þessarar tilskipunar er að einfalda kröfur vegna almenns útboðs eða töku verðbréfa til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði sem taldar hafa verið óþarflega íþyngjandi fyrir smærri og meðalstór fyrirtæki. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Fjarverandi voru Árni Páll Árnason, Bjarni Benediktsson og Jón Bjarnason. Undir þetta skrifa Gunnar Bragi Sveinsson, Árni Þór Sigurðsson, Ásmundur Einar Daðason, Helgi Hjörvar, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á þskj. nr. 706. Hér er um að ræða fjórar reglugerðir eða tilskipanir sem verið er að taka hér upp. Þær reglugerðir kveða á um aðgengi að lykilupplýsingum og önnur atriði sem miða að því að fjárfestar geti tekið upplýstar ákvarðanir um fjárfestingar, um samræmingu á gerð skjala við framkvæmd á markaðssetningu verðbréfasjóða, og skipulagskröfur og ákvæði er varða góða viðskiptahætti rekstrarfélaga verðbréfasjóða. Hvorki er gert ráð fyrir að innleiðing reglugerðarinnar muni hafa í för með sér teljandi efnahagslegar né stjórnsýslulegar afleiðingar. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Fjarverandi voru Árni Páll Árnason, Bjarni Benediktsson og Jón Bjarnason. 
             Undir þetta skrifa þingmennirnir Árni Þór Sigurðsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Ásmundur Einar Daðason, Helgi Hjörvar, Mörður Árnason og Ragnheiður E. Árnadóttir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti á þskj. nr. 679, um tillögu til þingsályktunar um fullgildingu viðbótarbókunar við samning á sviði refsiréttar um spillingu. Fullgilding þessarar viðbótarbókunar kallar á lagabreytingar hér á landi til að mæta þeim skuldbindingum sem viðbótarbókunin felur í sér. Í því skyni hefur innanríkisráðherra lagt fram frumvarp þar að lútandi. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir þetta rita Gunnar Bragi Sveinsson, Árni Páll Árnason, Árni Þór Sigurðsson, Helgi Hjörvar, Illugi Gunnarsson, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Mörður Árnason.

Forseti. Í þessu nefndaráliti meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar hinnar háu er í stuttu máli lagt til  Rétt er að segja frá því strax, til að gleyma því nú ekki, að undir álitið skrifa hv. þingmenn Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, formaður, sem hefur fyrirvara sem kemur að vísu ekki fram í nefndarálitinu en hefur áður verið rakinn á þinginu í svipuðum málum og varðar ekki meginefni frumvarpsins, Ólína Þorvarðardóttir, Róbert Marshall, Álfheiður Ingadóttir auk mín sem er framsögumaður málsins í nefndinni. Meginefni frumvarpsins er að veita lagastoð fyrir innleiðslu ákvæða í reglugerð ESB nr. 1193/2011, sem er um skráningarkerfi í ETS-samstarfinu, en ETS-samstarfið mótar ramma um viðskipti með losunarheimildir í Evrópu. Hér er einkum um öryggisákvæði að ræða. Menn muna að ETS-kerfið var í raun hafið af Íslands hálfu, eða byrjað að undirbúa það frá árinu 2006. Við urðum aðilar að því árið 2008. Flugið var ekki virkt framan af vegna þess að starfsemi sem hér var rekin kom ekki til álita innan kerfisins en kom inn í það 1. janúar á þessu ári. Iðnaðurinn, stóriðjan, steinullin og fiskimjölið að einhverju leyti, eiga að bætast við 1. janúar 2013, núna um áramótin. Það var rakið ágætlega á sameiginlegum fundi utanríkismálanefndar og umhverfis- og samgöngunefndar áðan að í raun og veru hefur þetta samstarf byggst upp á kjörtímabili þriggja ríkisstjórna. Fyrst var hafinn undirbúningur að því í stjórnarsamstarfi Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks, aðildin varð að veruleika í stjórnarsamstarfi Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar og síðan var það virkjað í stjórnarsamstarfi Vinstri grænna og Samfylkingar þannig að að þessu hafa komið þeir fjórir flokkar sem öflugastir eru á þingi og vert að muna eftir því. Strax og þessi reglugerð kom fram var ljóst að það þurfti að athuga stjórnskipunarþátt málsins. Í vor var meðal annars leitað álits lögfræðinganna Stefáns Más Stefánssonar og Bjargar Thorarensen sem lögðu til ákveðna lausn sem byggðist á svokölluðu tveggja stoða kerfi samningsins um Efnahagssvæði Evrópu. Þessi lausn var síðan reynd í sameiginlegum samningaviðræðum Íslendinga, Norðmanna og Liechtensteina við Evrópusambandið. Afstaða Evrópusambandsins var í stuttu máli sú að allt vald yrði að vera í höndum þess sem fer með öryggismálin og er kallaður miðlægur stjórnandi í frumvarpinu, bæði hvað varðaði einstök fyrirtæki eða einstaka aðila í kerfinu og líka ef þyrfti að bregðast við öryggisvanda með því að loka kerfinu öllu í heild eða einstökum deildum þess. Afstaða Íslands, Noregs og Liechtensteins var sú að við fengjum tveggja stoða lausnina þannig að það þyrfti alltaf að spyrja Eftirlitsstofnun Evrópu áður en þetta yrði gert. Málamiðlunin varð hins vegar sú í þessum samningum, sem ekki tókust fyrr en eftir að frumvarpið var lagt hér fram, að þessu yrði skipt í tvennt. Annars vegar yrði ESA spurt álits og þegar um væri að ræða lokun á reikningum einstakra fyrirtækja gæfist ESA möguleiki á því að bregðast við innan þriggja daga og láta opna þá aftur ef því þætti ástæða til. Ef hins vegar væri um að ræða heildarlokun eða deildarlokun, þannig að maður tali nú eins og um sólmyrkva eða tunglmyrkva sé að ræða, gæti aðeins einn aðili gert það og hann yrði hinn miðlægi stjórnandi á vegum framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. Evrópusambandið, án þess að ég sé að halda fram rökum þeirra, leiðir auðvitað þau rök að því að slökkviliðsmaður, lögregla, skipstjóri á skipi eða hvaða samlíkingu sem við höfum af þessu tagi, verði að geta brugðist við hratt og örugglega og hafi ekki ráðrúm eða tíma til að bera það undir aðra með símtölum eða tilkynningum þegar um öryggismál af þessu tagi er að ræða. Þetta varð niðurstaðan í samningunum. Nefndin tók þá afstöðu að vinna þetta verk í tveimur hlutum. Annars vegar að fjalla sjálf um þá hluti þess sem nefndin þekkti best, hinn efnislega hluta, en biðja utanríkismálanefnd sem fagnefnd um Evrópumál um umsögn um hinn stjórnskipulega þátt málsins. Við í umhverfis- og samgöngunefnd fengum síðan vandaða umsögn frá utanríkismálanefnd og í henni er farið yfir þá sögu alla sem varðar þetta mál og rakin hliðstæð dæmi. Þar er auðvitað fyrst til að telja sjálfan samninginn um EES eða samninginn um Efnahagssvæði Evrópu og að auki kemur svo Schengen-samstarfið sem hófst árið 2001. Fræg er innleiðsla reglugerðar um samkeppnismál í samkeppnislögum árið 2005 og síðan viðauki um flutningastarfsemi, um Flugöryggisstofnun Evrópu, árið 2011 í fyrra og auk þess máls sem hér um ræðir er fram undan glíma við reglugerð um fjármálastofnanir þar sem er um að ræða álitamál af svipuðu tagi. Það er rétt að nefna sérstaklega efnalögin sem hér voru sett á árið 2008 vegna þess að þar er kannski hliðstæðasta dæmið af þeim sem liggja fyrir. Með efnalögunum er framselt vald til stofnunar sem heitir Efnastofnun Evrópu, skammstöfuð ECHA og borið fram „ekka“, svona yfirleitt, þó ekki „ekkó“. Ef þau efni og efnablöndur sem menn vilja vinna hér með í atvinnustarfsemi eru ekki þegar heimiluð eða leyfð hjá þessari stofnun þarf að sækja um sérstakt leyfi til þess hjá stofnuninni að vinna með þau, hvort sem þau eru ætluð síðan til útflutnings sjálf eða í einhverjum vörum eða til innanlandsneyslu. Með efnalögunum er því allmikið vald framselt stofnun sem við eigum ekki beina aðild að því að Íslendingar eiga að vísu áheyrnarfulltrúa í stjórninni, eins og við getum fengið í þessari skrýtnu EES-stöðu, en við eigum ekki aðild að stofnuninni. Það er kannski svipað og um ræðir hér, við eigum ekki aðild að hinum miðlæga stjórnanda, við getum ekki skipað honum fyrir með neinum hætti. Við erum EES-þjóð og ekki ESB-þjóð. Þetta var samþykkt árið 2008 samhljóða hér á þinginu og rétt að menn hafi það í huga í umræðu um málið að það var svo. Ég hef orðið var við þann misskilning að þetta sé að gerast núna með frumvarpi sem flutt er og eigi að koma í staðinn fyrir lögin um efni og efnablöndur en það er ekki rétt. Þetta gerðist árið 2008 og var samþykkt samhljóða í þinginu, m.a. með atkvæðum ýmissa þeirra sem hér sitja í salnum. Það er rétt að nefna að valdaframsal, sem ég vil nú frekar kalla valddeilingu, í þeim tilvikum sem ég hef hér nefnt, er án beinnar heimildar í stjórnarskrá eins og frægt er. Í stjórnarskránni frá 1944 og 1874, hún er 19. aldar stjórnarskrá, er eiginlega gert ráð fyrir því, ef ég má skemmta um alvarlegt efni, að landið sé í raun og veru eins og skúta og skútan sigli um hinn víða sjá án afskipta af öðrum skútum nema eins konar loftskeytasambandi eða með fánasamskiptum. Hún veiði fisk úr sjónum og hans sé neytt um borð og ekki sé um sameiginlega lögreglu eða landhelgisgæslu að ræða eða einhverjar reglur þar sem þurfi að framselja vald. Í þessum sporum stöndum við og út úr þeim komumst við, með fullri virðingu fyrir stjórnarskránni, á grunni þess sem margir lögfræðingar kalla venjuhelgaða reglu sem heimilar löggjafanum að framselja ríkisvald í takmörkuðum mæli til alþjóðastofnana, að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Forsendurnar fyrir því að sjálfur EES-samningurinn var ekki talinn brjóta í bága við stjórnarskrána hér á þingi, þrátt fyrir ýmislegt framsal valds eða deilingu þess, koma fram í niðurstöðum lögfræðinganefndar sem hæstv. utanríkisráðherra skipaði í því skyni árið 1992. Í henni sátu Þór Vilhjálmsson, Gunnar G. Schram, Stefán Már Stefánsson og Ólafur Walter Stefánsson. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að stjórnarskráin kæmi ekki í veg fyrir þetta framsal vegna þess, með leyfi forseta, og ég vitna í fylgiskjal 2 í nefndaráliti utanríkismálanefndar frá 7. júní 2011, bls. 16, af því að ég hef ekki frumheimildina við höndina: „1. Það sé íslensk réttarregla að við sérstakar aðstæður beri að beita erlendum réttarreglum hér á landi. 2. Dæmi eru til þess að ákvarðanir erlendra stjórnvalda gildi hér á landi og að þær séu aðfararhæfar. 3. Dæmi eru til þess að erlenda dóma megi framkvæma hér á landi. 4. Vald það sem alþjóðastofnunum er ætlað með samningunum, sem hér er fjallað um, er vel afmarkað. 5. Þetta vald er á takmörkuðu sviði. 6. Það er ekki verulega íþyngjandi fyrir íslenska aðila.“ Skilyrðin hafa síðan verið sett fram í þrennu lagi. Framsal eða deiling væri í fyrsta lagi heimil svo fremi vald það sem alþjóðastofnunum er ætlað með samningnum sé vel afmarkað, í öðru lagi að það vald sé á takmörkuðu sviði og í þriðja lagi að það vald sé ekki verulega íþyngjandi fyrir íslenska aðila. Þetta er það skapalón sem við hljótum að setja utan um málið sem við erum að fjalla um núna. Til að gera langt mál stutt er það niðurstaða hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra í athugasemdum með frumvarpinu, síðan meiri hluta utanríkismálanefndar í sinni umsögn og að lokum meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar í þessu nefndaráliti að hér séu þessi skilyrði uppfyllt. Vald hins miðlæga stjórnanda, slökkviliðsmannsins eða lögreglumannsins, er skýrlega afmarkað við í raun og veru neyðarástand og gildir um afar takmarkað svið, þ.e. lokun alls kerfisins eða einstakra deilda þess sem er afar takmarkað í þessum skilningi þó að það sé nú nokkuð víðtæk aðgerð. Þetta vald getur heldur ekki talist íþyngjandi fyrir íslenska aðila og það kom ágætlega fram á þessum góða fundi sem við áttum áðan með ýmsum forustumönnum í atvinnulífinu og vitmönnum úr utanríkisráðuneytinu og Umhverfisstofnun heldur er það nánast þvert á móti, þar sem gera má ráð fyrir að íslensk fyrirtæki og íslenskir aðilar búi við meira öryggi samkvæmt þessu fyrirkomulagi en eftir öðrum þeim leiðum sem hugsanlegar eru. Þetta er auðvitað hægt að ræða ítarlegar og lengur, forseti, en ég læt hér staðar numið við þennan þátt að sinni enda liggja allar upplýsingar, rök og forsendur fyrir í nefndaráliti því sem ég byggi hér á, í umsögn utanríkismálanefndar sem liggur hér til grundvallar og í fylgiskjölum umsagnarinnar. Rétt er þó að nefna, eins og ég rakti áðan, að þetta eru sameiginlegar samningaviðræður sem við áttum í við Evrópusambandið með Norðmönnum og Liechtensteinum. Hvorki Norðmenn né Liechtensteinar hafa haft miklar áhyggjur af stjórnarskrám sínum í sambandi við þetta mál og núna á síðustu stigum hefur athyglin beinst að Noregi og Liechtenstein í athugun nefndarinnar og einstakra nefndarmanna. Norðmenn hafa í stjórnarskrá ákvæði um valdaframsal sem er þannig að þeir geta framselt vald með auknum meiri hluta í þinginu. Það er athyglisvert að þeirri heimild er ekki beitt í þessu tilviki heldur telja þeir að hér sé í raun og veru ekki um valdaframsal að ræða, það sem tiltekið er í stjórnarskrá þeirra, og þeir þurfi því ekki á þeim aukna meiri hluta að halda. Þeir sem telja að hér sé farið yfir þau mörk sem hæfileg eru við valdaframsal samkvæmt hinni venjuhelguðu reglu þurfa þá að skýra það hvers vegna Norðmenn fara að með þessum hætti. Auk þess meirihlutaálits sem ég mæli hér fyrir hefur komið fram annað álit í þessu máli, minnihlutaálit. Ég tel nú ekki rétt að ég sé að rekja það en ég vil þó segja að mér finnst þar vera gerð ágæt grein fyrir því álitamáli sem hér hefur verið uppi í tuttugu ár. Það er ekki nýtt að þetta komi upp og það er ljóst að um þetta mál hefur verið ágreiningur eða hafa verið skoðanaskipti milli stjórnmálamanna og milli fræðimanna allt frá því að aðildin að Evrópska Efnahagssvæðinu var undirbúin. Þar er til dæmis að nefna Guðmund Alfreðsson sem í áliti sínu á samhengi EES-málsins við stjórnarskrána taldi að í þeim samningi fælist brot á stjórnarskránni. Æ síðan hafa þeir fræðimenn og stjórnmálamenn verið til sem hafa talið þetta vera. Ég verð að segja fyrir mitt leyti að ég tel þessi viðhorf fullkomlega tæk og gild til umræðu í hvert og eitt skipti. Á móti kemur svo hin venjuhelgaða regla og menn hljóta að spyrja sig um skrefin í hvert skipti. Það vekur sérstaka athygli þegar þessi skref eru metin eða farið er í hvert mál fyrir sig að við fyrri umfjöllun um þetta mál, í skýrslu Stefáns Más Stefánssonar og Bjargar Thorarensen, bæta þau við þær niðurstöður sem ég fór aðeins yfir áðan og nefna í kafla 8.1. í greinargerð sinni, sem minni hluti nefndarinnar hefur verið svo ágætur að láta fylgja sem fylgiskjal með sínu áliti, fimm þætti sem þurfi meðal annars að taka afstöðu til við mat á valdaframsali. Þeir þættir eru þessir: Hvaða valdheimildir ríkisins eru framseldar og að hverjum þær beinast, þátttöku Íslands í ákvarðanatöku og gagnkvæmni, - það þarf sumsé að taka afstöðu til þessa, þess vegna er þetta eignarfall - það þarf að taka afstöðu til umfangs og eðlis valdheimildanna og það þarf að taka afstöðu til samfélagslegra markmiða og svigrúms löggjafans. Þetta þurfa þingmenn og þeir aðrir sem að málinu koma að fara í gegnum við hvert og eitt tilvik um valdaframsal sem er viðkvæmt gagnvart stjórnarskránni. Athyglisvert er að þau Stefán Már Stefánsson og Björg Thorarensen, sem eru ekki stjórnlagadómstóll en eru okkar helstu fræðimenn á þessu sviði, bæta við þessari setningu, með leyfi forseta: „Þessa þætti verður að vega og meta saman til að finna heildarmynd, en enginn einn þeirra ræður úrslitum.“ Þetta tel ég mjög mikilvægt. Við verðum að skoða þetta saman og við getum ekki dæmt eitthvert tilvik burt vegna þess að á einum punkti í þessari fimmliðu standist málið ekki. Það verður að vigta það saman og virða bæði stjórnarskrána og þá þróun sem lagaverkið og heimurinn hefur tekið síðan hún varð til. Ég hygg að þegar þingmenn samþykktu efnalögin árið 2008 hafi þeir horft til þess að þótt þátttaka Íslands í ákvarðanatöku og gagnkvæmni væri kannski ekki mjög burðug í því máli væru hinir fjórir þættirnir þannig lagaðir, og reyndar fleiri því að hér er talað um að taka þurfi afstöðu til þessa meðal annars, að rétt væri að greiða atkvæði eins og menn gerðu, að taka upp þetta samband við Efnastofnun Evrópu. Ég vil benda hv. þm. Birgittu Jónsdóttur á þessa Efnastofnun Evrópu sem er merkileg. Það er ótrúlegur fróðleikur sem hægt er að sækja í gagnasafn Efnastofnunar Evrópu. Þetta er hinn mikli universitas í heiminum um efni og eiginlega ekki hægt að komast lengra en þangað hafi menn áhuga á efnum yfirhöfuð, sem ég veit að við hv. þm. Birgitta Jónsdóttir höfum haft frá unga aldri. 
             Forseti. Ég ætla að reyna að ljúka þessari ræðu enda fengið beinlínis hvatningar til þess hér í ræðustól og vil nefna önnur efnisatriði frumvarpsins. Það eru ein átta atriði önnur en þetta stóra stjórnskipunarmál sem lagt er til að breytist í frumvarpinu sem eru laustengd meginefni þess. Í fyrsta lagi er það flugið, Evrópusambandið hefur frestað gildistöku viðskiptakerfisins í því flugi sem ekki fer fram innan Evrópu, þeir hafa stoppað klukkuna eins og sagt er, til að freista þess að ná samkomulagi innan Alþjóðaflugmálastofnunarinnar eða ICAO. Ný skipan hefst hins vegar í Evrópuflugi um áramótin, - hún er náttúrlega þegar hafin, það gerðist 1. janúar 2012. Það er kannski rétt að vekja athygli á því að flug innan Evrópu telst líka til landsvæða á forræði aðildarríkja á Evrópska Efnahagssvæðinu og þar varðar okkur einkum um flug til Færeyja og Grænlands þannig að við erum í raun og veru inni á þessu svæði. Í öðru lagi er fjallað um ákvæði um losunargjald frá þeim sem eru undanþegnir kerfinu, sem þeir kannast við sem þekkja kerfið. Losunargjaldið er talið hafa það mikil einkenni skatts að það eigi samkvæmt stjórnarskrá að ákvarða á Alþingi en ekki að sé hægt að fela öðrum það, ekki sé hægt að framselja það vald annað. Í þriðja lagi eru búsetuskilyrði. Skilyrði um búsetu umboðsmanna eða fulltrúa reikningshafa eru felld niður, þeir eru tveir fyrir hvern reikning og samkvæmt lögunum núna skal annar þeirra vera búsettur á Íslandi. Það virðist ekki vera mikið gagn að því en töluvert óhagræði fyrir þá sem taka þátt í kerfinu, ekki síst erlend félög sem taka þátt í því með okkar atbeina. Í fjórða til áttunda lagi eru ýmis tæknileg ákvæði um vöktunaráætlanir, breytt heiti með nákvæmri þýðingu úr frumtexta frá Evrópusambandinu um leiðréttingarstuðul og faggildingu vottanda. Um þetta má lesa betur í greinargerðinni og framsögumaður er fús að svara spurningum um þetta ef þarf í umræðunni. Ég bendi sérstaklega hv. þm. Birgittu Jónsdóttur á að notfæra sér það tilboð til að spyrja um leiðréttingarstuðul og faggildingu vottanda. Að lokum, forseti, þetta: ETS-kerfið skiptir miklu máli og það sjáum við meðal annars á eindreginni hvatningu frá fulltrúum þeirra sem hér eiga helst hagsmuni um að koma málinu í gegn sem fyrst. Ný skipan tekur fyrst gildi 1. janúar 2013. Það er mjög snúið að tefja afgreiðslu málsins nema með afar vondum afleiðingum fyrir flugið og fyrir iðnaðinn, stóriðjuna, og fyrir orðspor okkar á alþjóðavettvangi, ekki eingöngu hjá viðsemjanda okkar í Evrópusambandinu heldur ekki síður hjá samstarfsríkjum okkar í þessu máli, Noregi og Liechtenstein. Tafir hjá okkur eru líka tafir hjá þeim. Ég ætla ekki í þessari ræðu að spá fyrir um það hvað geti gerst ef við náum ekki að samþykkja þessi lög fyrir áramót. Það hefur verið gert á öðrum vettvangi, meðal annars á þeim nefndarfundi sem ég áður minntist á. Ég vil segja að lokum að ég ber fulla virðingu fyrir þeim fræðimönnum og stjórnmálamönnum sem efast um málið gagnvart stjórnarskránni. Ég minni á að sumir fræðimenn og stjórnmálamenn hafa efast í tuttugu ár, allt frá stofnun Efnahagssvæðis Evrópu í upphafi tíunda áratugar síðustu aldar, svo sem Guðmundur Alfreðsson sem ég nefndi áðan og Björn Þ. Guðmundsson sem nú er látinn. Aðrir fræðimenn og stjórnmálamenn og ýmsir þeirra sem eiga sæti í þessum sal telja að síðan aðildin að EES tók gildi hafi skapast þessi venjuhelgaða regla, sem ég lýsti áðan um þessi tilvik og var sennilega síðast beitt í efnalögunum 2008. Það eru allir sammála um það, allir sem nálægt þessu máli koma og allir þeir sem hafa mætt þessum vanda, að við verðum sem fyrst að losa okkur úr þeirri stjórnskipulegu klemmu sem þetta mál sýnir enn þá einu sinni að við erum í gagnvart aðild okkar að Evrópska efnahagssvæðinu. Ég hef þar ágæta lausn fram að færa sem ég ætla ekki að tala fyrir nákvæmlega núna en menn vita mjög vel hver er, en það sem við höfum núna í höndunum er hin venjuhelgaða regla. Ég vil segja í lokin að ég tel að í krafti hennar tel ég okkur skylt að samþykkja frumvarpið og ég tel okkur skylt að samþykkja það á þinginu vegna þessarar venjuhelguðu reglu í eins mikilli samstöðu og frekast er unnt. Svo vil ég í blálokin þakka nefndarmönnum í umhverfis- og samgöngunefnd og í utanríkismálanefnd, ég á sæti í báðum þessum nefndum, fyrir góða samvinnu í málinu, í blíðu og stríðu, og þeim öðrum sem hafa tekið þátt í vinnslu málsins, bæði nefndarriturum, öðrum þingmönnum og fólki sem hefur komið á fund nefndanna og veitt nefndarmönnum og framsögumanni aðstoð utan funda.

Forseti. Ég tek áskorun hv. þm. Marðar Árnasonar en ætla að spyrja hann út í annað. Hvað finnst þingmanninum um að þá staðreynd að kjötneysla jarðarbúa er talin valda hvað mestum gróðurhúsaáhrifum? Á að setja kvóta á land sem er notað undir iðnaðarframleiðslu á kjöti eins og í regnskógunum eða eitthvað slíkt? Nú á að setja kvóta á súrefni okkar og setja það inn í eitthvert hlutabréfamarkaðs-„element“ þar sem hægt er að skipta kvóta á milli fyrirtækja og landa. Að lokum: Eru Bandaríkin og Kína með sambærilega milliríkjasamninga um ábyrga stjórnun á losun þessara efna? 
            

Virðulegur forseti. Hinni síðari spurningu er auðsvarað. Kína og Bandaríkin eru ekki aðilar að Kyoto-bókuninni og loftslagssamningum. Það er mál sem þarf að leysa. Doha-fundurinn fór illa þótt tækist að framlengja Kyoto-samninginn um átta ár. Í honum eru sumsé Evrópusambandið, Noregur, Ísland, Ástralía og ég held ekki mikið fleiri ríki en út úr honum hafa dottið ríki sem áður voru inni. Það er hörmulegt og hversu alvarleg sem okkar álitamál eru um stjórnarskrána þá er það mál sem hér býr undir alvarlegra. Ég held satt að segja að það geti varðað líf mannsins á jörðinni og þó við kunnum að bjargast sem hér sitjum er ég hræddur um að börn okkar, eða að minnsta kosti barnabörn, kunni að glíma við erfiðari vanda en við gerum okkur í raun og veru grein fyrir eða getum skilið. Um hina fyrri spurningu er ég alveg sammála bæði hv. þm. Birgittu Jónsdóttur og sameiginlegum átrúnaðargoðum okkar eins og Paul McCartney um það að kjötneysla í sjálfu sér er einn valdurinn að þessu og ég tel að við eigum að draga úr henni eins og hægt er þótt við hættum náttúrlega ekki að borða íslenska lambakjötið. Ég hef til dæmis stundað það hér í matsalnum að fara frekar á salatbarinn en að taka við kjötinu sem er framreitt. Það geri ég að sjálfsögðu í þágu þess að börn mín og barnabörn geti notið lífsins á jörðinni betur en ella mundi vera.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 70/2012, um loftslagsmál, skráningarkerfi losunarheimilda. Í þessu áliti er fyrst og fremst hugað að því hvort frumvarpið feli í sér brot á stjórnarskránni. Um er að ræða mjög ítarlegt, og ég vil meina málefnalegt, lögfræðilegt álit. Umhverfis- og samgöngunefnd hefur haft málið til umfjöllunar frá 13. nóvember sl. Eftir umfjöllun nefndarinnar á tveimur fundum leitaði nefndin álits utanríkismálanefndar, þ.e. um stjórnskipunarþáttinn. Að fengnu áliti meiri hluta utanríkismálanefndar fjallaði umhverfis- og samgöngunefnd tvívegis um málið áður en það var tekið til afgreiðslu. Umhverfis- og samgöngunefnd hefur haft meginumsjón með meðferð frumvarpsins í nefnd. Minni hlutinn telur að nefndin hafi ekki lagt sjálfstætt mat á þau gögn sem henni hafa borist, svo sem álit meiri hluta utanríkismálanefndar. Í því eru rakin ýmis álitaefni sem verðskulda ítarlega umfjöllun. Helstan má þar nefna stjórnskipulegan þátt málsins sem telja má afar mikilvægan. Hvorug nefndin hefur fengið á sinn fund prófessora í lögfræði sem hvað mest hafa fjallað um stjórnskipulegan þátt EES-samningsins og annmarka með tilliti til stjórnarskrárinnar. Frestur til umfjöllunar og afgreiðslu málsins hefur að mati minni hlutans verið óhæfilega stuttur og hefur ekki dugað til að nefndin geti fjallað um málið með viðhlítandi hætti. Ég vil taka það fram að málið er ekki einstakt í sinni röð hvað varðar stjórnskipuleg álitaefni. Minni hlutinn fer í áliti sínu nokkrum orðum um það hvernig áður hefur verið fjallað um stjórnarskrána í tengslum við EES-samninginn, Schengen-samstarfið og samninga sem tengjast hvoru tveggja. Þetta hefði þurft að ræða mun meira og ég hefði líka kosið að það mikilsverða álitamál sem hér er uppi hefði ekki verið rætt í tímapressu og að næturlagi. Málefnið á miklu meira skilið en það. Í II. kafla álitsins er fjallað um ákvæði frumvarpsins og reglugerðar ESB nr. 1193/2011. Ég leyfi mér að vísa aðallega í þetta álit, frú forseti, en vil geta þess að í reglugerð ESB er kveðið á um heimildir svonefnds miðlægs stjórnanda, sem fer með umsjón með rekstri og viðhaldi skráningarkerfisins, til að loka tímabundið aðgangi aðila að skráningarkerfinu í heild eða að hluta, eða kyrrsetja losunarheimildir tímabundið ef grunur er um alvarlega ógnun við öryggi kerfisins eða glæpi sem tengjast losunarheimildum óski framkvæmdastjórn ESB þess. Hér er sem sagt um skýrt framsal opinbers valds að ræða, bæði framkvæmdarvalds, dómsvalds og refsivalds. Í III. kafla álitsins er fjallað um þinglega meðferð málsins fyrr á árinu 2012. Utanríkismálanefnd, stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd og að nokkru leyti umhverfis- og samgöngunefnd fjölluðu sumarið 2012 um mögulega innleiðingu nefndrar reglugerðar ESB. Nefndirnar höfðu þá tekið við og fjallað um álitsgerð Bjargar Thorarensen og Stefáns Más Stefánssonar sem unnin var að beiðni forsætisráðuneytisins, utanríkisráðuneytisins og umhverfisráðuneytisins um hvort innleiðing nefndrar reglugerðar um sameiginlegt skráningarkerfi fyrir losunarheimildir væri annmörkum háð með tilliti til ákvæða stjórnarskrárinnar. Álit þeirra er dagsett 12. júní 2012 og minnisblað frá utanríkisráðuneytinu þar sem upplýst er um álitsgerðina er dagsett 27. júní 2012. Í álitsgerð Bjargar Thorarensen og Stefáns Más Stefánssonar kom fram að innleiðing reglugerðarinnar óbreyttrar væri háð annmörkum með tilliti til stjórnarskrárinnar að því er varðar framsal framkvæmdarvalds og dómsvalds til stofnana ESB. Hér skiptir miklu máli, frú forseti, að í álitinu var lýst hugsanlegri lausn sem fælist í því að aðlaga texta reglugerðarinnar að tveggja stoða kerfi EES-samningsins þannig að ESA, í stað framkvæmdastjórnarinnar, gæti falið svokölluðum miðlægum stjórnanda kerfisins að loka aðgangi í skráningarkerfinu og að ákvörðun ESA yrði borin undir EFTA-dómstól. Þessi þáttur málsins skiptir miklu. Í álitinu er síðan fjallað um sjónarmið meiri hluta stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar og um sjónarmið meiri hluta utanríkismálanefndar sem ég vísa til. Í IV. kafla álitsins er fjallað um að málið hafi breytt um stefnu að lokinni þinglegri meðferð síðsumars 2012. EFTA-ríkin áttu viðræður við framkvæmdastjóra Evrópusambandsins um gerð aðlögunartexta í samræmi við áðurnefnda niðurstöðu prófessoranna. Bráðabirgðasamkomulag var gert við loftslagsskrifstofu framkvæmdastjórnar ESB fyrir framlagningu frumvarpsins. Síðan gerist það, sem skiptir líka miklu máli, að málið breytti um stefnu þegar lagaskrifstofa framkvæmdastjórnar ESB hafnaði útfærslu bráðabirgðasamkomulagsins að því er varðar 1. mgr. 70. gr. og 2. mgr. 71. gr. og 1. mgr. 73. gr. reglugerðarinnar. Lagaskrifstofan féllst ekki á að Eftirlitsstofnun EFTA yrðu fengnar heimildir til að gefa miðlæga stjórnandanum bein fyrirmæli um að loka aðgangi að reikningum, kyrrsetja losunarheimildir eða stöðva ferli í skráningarkerfinu. Sérstaklega þegar um væri að ræða svonefndar allsherjarlokanir enda væri í slíkum tilvikum ekki mögulegt að annað gilti fyrir EES/EFTA-ríkin en ríki ESB. Í V. kafla álitsins er fjallað um það að nýtt samkomulag stjórnvalda sé ekki í samræmi við niðurstöðu stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar og utanríkismálanefndar. Í minnisblaði umhverfis- og auðlindaráðuneytisins vegna málsins er gerð nokkur grein fyrir aðlögun að reglugerðinni og þeim skrefum sem tekin hafa verið. Fram kemur að í kjölfar samningaviðræðnanna hafi verið komist að nýju samkomulagi um aðlögun EES/EFTA-ríkjanna að reglugerðinni. Útdráttur úr þessu minnisblaði fylgir áliti minni hlutans. Þetta samkomulag brýtur í bága við álitsgerð prófessoranna Bjargar Thorarensen og Stefáns Más Stefánssonar. Í VI. kafla álitsins er fjallað um framsal valds með frumvarpi umhverfisráðherra. Það liggur fyrir að frumvarpið felur í sér framsal framkvæmdarvalds og dómsvalds til Evrópusambandsins og viðurkennt er að vafi leiki á að það standist stjórnarskrá Íslands. Í áliti minni hlutans er 5. töluliður í greinargerð með frumvarpinu tekinn orðrétt upp og ég leyfi mér að vísa til þeirrar umfjöllunar í álitinu. Í VII. kafla álitsins er fjallað um stjórnskipuleg álitaefni og EES. Þar er tekið fram að hér er ekki um að ræða fyrsta skipti sem annmarkar með tilliti til stjórnarskrár koma upp við innleiðingu EES-mála í íslenskan rétt. Minni hlutinn fer nokkrum orðum í áliti sínu um hvernig áður hefur verið fjallað á Alþingi um stjórnarskrána í tengslum við EES-samninginn, Schengen-samstarfið og samninga sem tengjast hvoru tveggja. Þar er fjallað um lögfestingu EES-samningsins árið 1993, undirbúning að þátttöku í Schengen-samstarfinu árið 1999, setningu nýrra samkeppnislaga árið 2005, umsögn réttarfarsnefndar og fleiri um framsalsmál í tengslum við EES-samninginn og um framsal sektarvalds til ESA vegna flugstarfsemi árið 2011. Frú forseti. Ég leyfi mér að vísa í þessa umfjöllun í álitinu sem ég tel býsna gagnlega, ekki eingöngu í þessu máli heldur líka í öðrum málum sem tengjast slíkum innleiðingum. Reyndar má segja um allt þetta álit að það hefur fordæmisgildi fyrir mál sem með sama hætti, beinum eða óbeinum, varða framsal á fullveldi Íslands. Í VIII. kafla minnihlutaálitsins er vikið að fleiri stjórnskipulegum álitaefnum í augsýn vegna EES-samningsins. Þar eru talin upp fjöldi mála sem ýmist eru að hefja þinglega meðferð eða eru í þinglegri meðferð og í nefndum og þar sem nákvæmlega sömu sjónarmið, stjórnskipulegu vandkvæði, koma upp. Ég ætla að leyfa mér að vísa í þau mál og vil nefna eitt þeirra af því að það er til meðferðar í umhverfis- og samgöngunefnd. Það er 88. mál þessa þings um efnalög. Þar má finna ákvæði um að Efnastofnun Evrópu verði falið að taka ákvarðanir um markaðsleyfi fyrir öll efni. Telja má að ákvarðanir stofnunarinnar muni geta haft íþyngjandi áhrif fyrir aðila á markaði hérlendis. Sérstaklega þar sem ákvörðun Efnastofnunar Evrópu í þessa veru verður sýnilega ekki skotið annað en til áfrýjunarnefndar innan Evrópusambandsins. Það má líka vísa til álita um barnalækningar og fleira en ég ætla ekki að tefja tímann með því að fjalla ítarlega um þau. Í IX. kafla minnihlutaálitsins er fjallað um framsal valds út fyrir ramma tveggja stoða kerfis EES-samningsins. Það er óumdeilt í málinu, og það skiptir miklu máli, að verið er að fara út fyrir tveggja stoða kerfi EES-samningsins. Upphaflega gengu tillögur út á að innleiða reglugerðir ESB, sem hér er til umfjöllunar, á grundvelli þessa tveggja stoða kerfis EES-samningsins. Í því fólst að Eftirlitsstofnun EFTA yrði falið hlutverk framkvæmdastjórnar ESB, það varð ekki úr, og ákvarðanir ESA yrðu bornar undir EFTA dómstólinn. Hv. þm. og meðflutningsmaður að þessu áliti, Birgir Ármannsson, mun fjalla nánar um þennan þátt málsins í ræðu sinni. Minni hlutinn gerir grein fyrir lögfræðiálitum sem ganga þvert á þau sem meiri hlutinn leggur til grundvallar. Minni hlutinn tekur undir orð nefndarmanns í utanríkismálanefnd sem gerði svofelldan fyrirvara við álit meiri hluta utanríkismálanefndar. Þar segir orðrétt, með leyfi frú forseta: „Jón Bjarnason gerir fyrirvara við álitið sem lýtur einkum að túlkun á EES-samningnum og heimildum sem bæst hafa við hann, sem séu farnar að teygjast mun lengra og fara inn á aðrar brautir en samningnum var ætlað þegar hann var lögfestur fyrir 20 árum og reyna meira á þanþol stjórnarskrárinnar en ásættanlegt er.“ Í X. kafla álits minni hlutans er fjallað um íþyngjandi ákvæði. Þar eru tekin upp orðrétt lokaorð úr greinargerð samningahóps um lagaleg málefni frá 22. október 2012 sem ber heitið Greinargerð um breytingar á stjórnarskrá sem tengjast mögulegri aðild að Evrópusambandinu og leiðir til að leita samþykkis þjóðarinnar fyrir aðild. Hv. þm. Vigdís Hauksdóttir mun gera nánari grein fyrir þeim þætti málsins en hún var staðgengill hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar á síðustu fundum nefndarinnar þó svo hún skrifi ekki undir álitið. Meginniðurstaða þessa samningahóps um ESB er sú að það er talin þörf á að breyta stjórnarskránni áður en lengra er haldið. Hvað þýðir það? Við stöndum á krossgötum í umsóknar- og aðlögunarferli gagnvart ESB. Við stöndum á krossgötum og lengra verður ekki haldið. Til þessa höfum við reynt að sveigja lög og þar fram eftir götunum en nú verður ekki lengra komist öðruvísi en að breyta stjórnarskránni eins og samningahópurinn leggur til. Niðurstaða minni hlutans er síðan rakin í XI. kafla álitsins. Þar segir meðal annars að ljóst sé að núgildandi stjórnarskrá heimili ekki framsal opinbers valds til opinberra stofnana. Það er minnt á þá meginlögskýringarreglu að túlka beri allan vafa stjórnarskránni, lýðveldinu og einstaklingum í hag. Fyrir þessari niðurstöðu eru skýr fordæmi Hæstaréttar, m.a. í svonefndu leigubílstjóramáli. Túlkun meiri hlutans á frumvarpinu er andstæð þessari grundvallarlögskýringarreglu. Að mínu mati felur hún í sér þrönga lagahyggju sem gagnrýnd var svo mikið í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis og skýrslu þingmannanefndar til að fjalla um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Frú forseti. Það er í raun afdráttarlaust viðurkennt í frumvarpi til stjórnskipunarlaga um stjórnarskrá lýðveldisins Íslands að valdaframsal á borð við það sem hér er til umfjöllunar er óheimilt. Til að bregðast við því er í þessu frumvarpi nýtt ákvæði í 111. gr. um framsal ríkisvalds sem hljóðar svo, með leyfi frú forseta: „Heimilt er að gera þjóðréttarsamninga sem fela í sér framsal ríkisvalds til alþjóðlegra stofnana sem Ísland á aðild að í þágu friðar og efnahagssamvinnu. Framsal ríkisvalds skal ávallt vera afturkræft. Með lögum skal afmarka nánar í hverju framsal ríkisvalds samkvæmt þjóðréttarsamningi er falið. Feli lögin í sér verulegt valdaframsal skulu þau borin undir atkvæði allra kosningarbærra manna til samþykktar eða synjunar. Niðurstaða slíkrar þjóðaratkvæðagreiðslu er bindandi.“ Stjórnlagaráðið og þeir sem komið hafa að samningu þessa frumvarps gera sér grein fyrir þessum vanda, rétt eins og samningahópurinn um lagaleg málefni gerir í greinargerð sinni frá 22. október sl. Frú forseti. Að framansögðu virðist blasa við að frumvarp til breytingar á lögum nr. 70/2012, um loftslagsmál, felur í sér stjórnarskrárbrot. Hér hefur verið fjallað um valdaframsal samkvæmt nefndu frumvarpi en málið verður einnig að skoða í víðara samhengi, m.a. út frá miklum fjölda ESB-tilskipana sem innleiddar hafa verið síðastliðin ár, tilskipana sem Alþingi hefur litla efnislega aðkomu að, og verulegra styrkja frá ESB til ráðuneyta og undirstofnana þeirra. Ég rakti þau mál sem eru uppi, t.d. efnalögin sem hv. umhverfis- og samgöngunefnd hefur til umfjöllunar. Í ljósi alls sem hefur komið fram og kemur fram í álitinu og að teknu tilliti til þeirra sjónarmiða sem hér eru reifuð leggur minni hlutinn til að frumvarpið fái ítarlega vinnslu í umhverfis- og samgöngunefnd milli 2. og 3. umr. þar sem meðal annarra atriða verði skoðað: 1. Sjálfstæð skoðun umhverfis- og samgöngunefndar á efnisþáttum málsins, m.a. um hugsanleg skaðabótamál og hvert beina eigi bótakröfu vegna tjóns sem eigandi losunarheimilda kynni að verða fyrir vegna ólögmætrar lokunar á færslur á reikningi hans. Þetta gildir, frú forseti, um öll þau álitamál og allar þær innleiðingar sem skapa þennan stjórnskipulega vanda 2. Utanríkismálanefnd verði falið að skoða utanríkispólitíska þætti málsins ítarlegar. 3. Óskað verði eftir áliti frá stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd um stjórnarskrárþátt málsins. 4. Prófessorar í lögfræði, sem hvað mest hafa fjallað um stjórnskipulegan þátt EES-samningsins og annmarka með tilliti til stjórnarskrár, verði fengnir á fund þingnefnda vegna málsins. Ég vil skjóta því hér inn í að á fundinum í kvöld hefði ég talið mun brýnni nauðsyn að fá slíka stjórnskipunarsérfræðinga heldur en aðila sem höfðu efnahagslega aðkomu að málinu og vilja sveigja stjórnarskrána eftir efnahagslegum forsendum. 5. Óskað eftir áliti réttarfarsnefndar á tilgreindum þáttum frumvarpsins og innleiðingu á ákvæðum reglugerðar ESB nr. 1193/2011, sbr. fordæmi við gerð frumvarps til samkeppnislaga árið 2004. 6. Óskað verði eftir minnisblaði frá skrifstofu Alþingis um framsal valds í málinu, samanber fordæmi frá 621. máli 139. löggjafarþings þegar nefndasvið og aðallögfræðingur Alþingis unnu minnisblað fyrir utanríkismálanefnd um framsal sektarvalds til ESA, sbr. 25. gr. reglugerðar EB nr. 216/2008, samanber fylgiskjal IV við álit þetta. Þessi umfjöllun sem er kallað eftir er bæði brýn og nauðsynleg áður en Alþingi afgreiðir frá sér frumvarp sem felur í sér jafnáríðandi stjórnskipulegan vanda og hér er raunin. Að mati minni hlutans virðist liggja fyrir, og vafinn einn nægir en hann er verulegur hér, að málið verði ekki afgreitt óbreytt nema að undangenginni breytingu á stjórnarskrá þar sem framsal valds væri heimilað standi vilji til þess. Það verður ekki við það unað að Alþingi samþykki lagafrumvarp sem fer í bága við núgildandi stjórnarskrá. Ég ítreka að allan vafa ber að túlka stjórnarskránni og einstaklingum í hag. Frú forseti. Ég vísa til þess að lokum að álitinu fylgja fimm fylgiskjöl. Álit dr. Guðmundar Alfreðssonar, álit Björns Þ. Guðmundssonar, prófessors, umsögn réttarfarsnefndar frá 7. apríl 2005, minnisblað til utanríkismálanefndar frá 7. júní 2011 og álitsgerð Bjargar Thorarensen og Stefáns Más Stefánssonar frá 12. júní 2012. Undir þetta ritar sá sem hér stendur og hv. þm. Árni Johnsen, Ásmundur Einar Daðason og Birgir Ármannsson. Hef ég þá lokið máli mínu.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta álitsgerð þó að ég sé henni ekki sammála. Ég sagði áðan að hún væri hluti af þeim ágreiningi sem uppi hefur verið hér í 20 ár og ég virði þær skoðanir sem þar koma fram. Ég kem hér upp til þess einungis að leiðrétta það sem ég taldi mig hafa gert kurteislega áður, misskilning þingmannsins og félaga hans í minni hluta nefndarinnar um Efnastofnun Evrópu, því að það markaðsleyfi - sem þeir segja í greinargerðinni og þingmaðurinn endurtók hér í ræðunni - sem verið er að kynna núna með frumvarpi sem er til umfjöllunar í umhverfis- og samgöngunefnd er ekki nýtt. Um það er fjallað í 6. gr. laga nr. 45/2008. Með leyfi forseta, les ég úr 2. mgr. þetta: „Framleiðandi eða innflytjandi efnis sem háð er markaðsleyfi skal sækja um slíkt leyfi til Efnastofnunar Evrópu.“ Um þetta fjallaði ég töluvert í ræðunni en ætla nú að sleppa því að vera móðgaður yfir því að hv. þingmaður skuli ekki hafa tekið eftir því. En það er sem sé þannig að þetta er þegar fyrir hendi og ég talaði sérstaklega um það í ræðu minni að hér væri um að ræða hliðstætt dæmi við það sem við erum að fjalla um og að valdaframsalið sjálft gengi jafnvel enn þá lengra og í raun og veru miklu lengra en það sem við erum að tala um. Úr því að þetta ber á góma, forseti, er rétt að minna á að þetta mál var samþykkt samhljóða á Alþingi 30. maí árið 2008 og meðal þeirra 54 sem stóðu að samþykkt málsins voru þeir Árni Johnsen, Birgir Ármannsson, hv. þingmenn núna, og Atli Gíslason.

Frú forseti. Í tilefni af lokaorðum hv. þingmanns, sem er nú ekki að hlusta á andsvarið, geri ég mér fullkomlega ljóst að það hefði mátt setja hælana niður mun fyrr gagnvart þessu stjórnskipulega vandamáli en nú er gert, mun fyrr. Við heyrðum það á fundinum í kvöld og mér duttu í hug orð Megasar í ágætu ljóði: „Svo skal böl bæta að benda á annað verra“ þegar menn voru að telja upp að það hefði verið syndgað áður, menn hefðu áður blótað á laun, menn hefðu áður farið á svig við stjórnarskrána. Það hefur aldrei réttlætt það að því verði haldið áfram. Það er eðlilegt að mínu mati að þau efnalög sem umhverfis- og samgöngunefnd hefur nú til umfjöllunar komi undir þetta mæliker þessa stjórnskipulega vanda í umfjöllun umhverfis- og samgöngunefndar.

Forseti. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni í því að þörf er á rækilegri skoðun allra þessara vandamála í einu. Í bókun, minnir mig, sem utanríkismálanefnd gerði í lok þingsins í fyrra, í tilefni af samvinnu við Frakka um ferðamannaskilríki til Íslands, var því heitið að gera það, og við höfum ekki komist til þess enn þá, en ég vonast til þess að það verði eftir áramótin að þá förum við betur í það. Alveg á sama hátt og ég virði sjónarmið hv. þingmanns virði ég líka rétt hans til þess að skipta um skoðun og það hefur hann greinilega gert frá 30. maí 2008 til dags dató. Ég virði það hins vegar ekki að menn haldi sig ekki við staðreyndir í málinu og ég bið hv. þingmann að gera það framvegis. Efnalög þau sem hann er að tala um hafa þegar verið samþykkt, þau voru samþykkt 2008 með nákvæmlega því ákvæði sem hann er hér að tala um að sé í gangi núna, og ég tel að það ákvæði feli í sér meira valdaframsal eða valddeilingu en það mál sem nú er til umræðu. Ég bið um að hv. þingmaður komi hér upp og leiðrétti þetta í nefndaráliti sínu og þeirra Birgis Ármannssonar og hv. þingmanna Vigdísar Hauksdóttur og Árna Johnsens, og að við förum rétt með í umræðunni, sem hefur verið kurteisleg og málefnaleg.

Frú forseti. Ég gleymdi að geta þess í upphafi að hv. þm. Mörður Árnason var málefnalegur svona fram undir það alsíðasta. Ég mun skoða þetta dæmi sem hann nefndi um efnalögin, fara betur yfir það núna, en ég get ekki hér í snöggu andsvari veitt nákvæmari svör yfir þetta, hvort það sé villa í áliti minni hlutans, en það er býsna gott álitið, sem er upp á 18 eða 19 síður, ef það er einungis einn hnökri sem hv. þingmaður hefur séð þar.

Virðulegi forseti. Hér fer fram afar merkileg umræða, sér í lagi þegar litið er til framsögumannsins, hv. þm. Marðar Árnasonar. Í ræðu sinni hamast hann við að réttlæta það að gera þetta frumvarp að lögum, því að eins og hv. þm. Atli Gíslason hefur farið yfir fer það klárlega gegn stjórnarskránni. Hér er gengið enn lengra en nokkurn tíma hefur verið gengið í innleiðingu reglugerða Evrópusambandsins í íslenskan rétt. Það hefur komið skýrt fram bæði í nefndaráliti minni hlutans, sem hv. þm. Atli Gíslason fór yfir, og svo jafnframt fyrir nefndinni að þarna er um nýja tegund af innleiðingu að ræða. Þarna er reglugerð um viðskiptakerfi losunarheimilda Evrópusambandsins og sem ESB-mál hefur hún ekki farið fyrir sameiginlegu EES-nefndina sem er í raun fyrsta skrefið í því að innleiða hér reglugerðir og reglur Evrópusambandsins, heldur er þetta tekið beint út úr reglugerðinni og sett hér inn í frumvarp að lögum hér á landi. Þetta er alveg ný vinnuaðferð, virðulegi forseti. Það er þetta sem við í minni hlutanum erum að vara við vegna þess að stjórnskipunarfræðingar hafa komið fyrir nefndina og sagt að tvístoðakerfið sem við höfum búið við hingað til dugi ekki. Það gekk m.a.s. svo langt að þegar átti að fara fram með þetta og bjóða Evrópusambandinu upp á það að innleiða lögin á þeirri reglu hafnaði Evrópusambandið því, vegna þess að nú er Evrópusambandið raunverulega með beina aðild hér á landi. Mér finnst merkilegt að hv. þm. Mörður Árnason sé að áminna þingmenn um að fara satt og rétt með mál og benda á lítils háttar annmarka þegar þingmaðurinn sjálfur fer beinlínis með ósannindi í ræðustól þegar hann segir að allt frá árinu 2006 hafi verið á stefnuskránni að innleiða þetta kerfi og að Framsóknarflokkurinn hafi átt aðild að því á þessum árum. Þessu hafna ég vegna þess að þetta er einfaldlega ekki rétt. Það kemur fram í frumvarpinu sjálfu hvernig þessi þróun var. Framsóknarflokkurinn og hv. þm. Siv Friðleifsdóttir átti hins vegar allan heiðurinn af því að Íslendingar náðu inn hinu svokallaða íslenska ákvæði. Það náðist eingöngu inn vegna þess að við framleiðum græna orku og höfum ekki mikinn útblástur. Til þess að rifja upp fyrir hv. framsögumanni málsins minni ég á að þegar Samfylkingin og Vinstri grænir komu í ríkisstjórn fórnuðu þeir íslenska ákvæðinu, sem var að verðmæti 15 milljarða kr. árið 2007, fyrir undirlægjuhátt við Evrópusambandið og gengust þessu ETS-kerfi á hönd. Á bls. 10 í frumvarpinu kemur fram að þrátt fyrir að Ísland hafi formlega verið aðili að viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir síðan 2008, virðulegi forseti, þá voru þessar reglur ekki innleiddar hér á landi fyrr en með lögum nr. 64/2011. Þar með leystu þau lög um losun gróðurhúsalofttegunda af hólmi. Það er því alveg splunkunýtt að Íslendingar séu að gangast þessu viðskiptakerfi á hönd og það að Samfylkingin og Vinstri grænir ætli að þvo hendur sínar af þessu máli með því að reyna að klína þessu yfir á aðra stjórnmálaflokka tekst ekki í kvöld, virðulegi forseti. En við höfum svo sem séð þessi vinnubrögð áður. Samfylkingin og Vinstri grænir eiga þetta mál og þeir skulu sitja uppi með að setja lög sem fara gegn íslenskri stjórnarskrá. Lög sem geta skapað skaðabótaskyldu á hendur íslenska ríkinu, því þegar lög eru sett á Alþingi sem ganga gegn stjórnarskrá Íslands skapar það skaðabótaskyldu ríkisins. Við skulum átta okkur á því hvað málið er alvarlegt. En allt skal gert fyrir Evrópusambandið og það hefur sannað sig hér í þessu máli því það á að keyra þetta inn fyrir jólin. Mig langar líka til að fara aðeins yfir það sem hv. þm. Mörður Árnason var að tala um, að atvinnulífið kallaði mjög eftir þessum reglum og að atvinnulífið mundi ýta á að þetta frumvarp færi í gegn. Atvinnulífið er náttúrlega fyrst og fremst að reyna að aðlaga sig að þeim leikreglum sem þessi ríkisstjórn hefur skapað. Ríkisstjórnin ákvað að ganga þessu losunarkerfi á hönd og þá varð atvinnulífið hér á landi að laga sig að þeim aðstæðum og byggja upp sinn rekstur með tilliti til þess hvaða reglur voru settar hér á þinginu, t.d. varðandi þetta kerfi. Það er því ekki nema von að atvinnulífið vilji halda áfram á þeirri braut og hugsa um atvinnulífsþáttinn. Ég minni á að Framsóknarflokkurinn er atvinnumálaflokkur og er bestur í því að skapa hér störf. Það breytir því ekki að þetta frumvarp er lagt fram á þeim grunni að það brjóti gegn stjórnarskrá og það get ég alls ekki sætt mig við. Ég kem til með að greiða atkvæði á móti þessu frumvarpi í ljósi þess að ég get ekki tekið þátt í stjórnarskrárbrotum. Stjórnarskráin á að njóta vafans eins og hv. þm. Atli Gíslason fór yfir. Ef hinn minnsti grunur leikur á um að hér sé verið að setja lög sem brjóta gegn stjórnarskránni á stjórnarskráin að njóta þess en ekki viðkomandi lög. Þau þurfa svo að fara fyrir dómstóla til að úr fái skorist um hver réttarágreiningurinn er og hvort þetta sé á þann hátt sem verið er að fjalla um. Það er verið að innleiða íþyngjandi sektarákvæði í gegnum þessa reglugerð frá Evrópusambandinu beint inn í lög. Allt í einu er hv. þm. Mörður Árnason farinn að tala um að lögin séu bara alls ekki íþyngjandi, þau séu m.a.s. ívilnandi fyrir fyrirtækin. Svo er ekki. Það er alveg ótrúlegt hvað er hægt að snúa málum mikið á hvolf og breyta merkingu orðanna, raunverulega heilu frumvarpanna, bara til þess að reyna að sannfæra sjálfa sig um að þetta mál sé í lagi. En það kemur fram bæði í nefndaráliti meiri hlutans og náttúrlega frumvarpinu sjálfu að þetta eru íþyngjandi reglur sem er verið að setja. Því langar mig til að fara í X. kafla minnihlutaálits umhverfis- og samgöngunefndar um íþyngjandi ákvæði og hver skilningurinn á því er. Eins og hefur komið fram skrifa hv. þingmenn Atli Gíslason, Ásmundur Einar Daðason, Birgir Ármannsson og Árni Johnsen undir þetta álit. Með leyfi forseta ætla ég að fá að lesa upp úr því merkilegan fróðleik. Það sem ég ætla að lesa upp orðrétt er tekið upp úr greinargerð frá samningahópi um lagaleg málefni Íslands með hliðsjón af umsókninni að Evrópusambandinu, sem kom út 22. október 2012. Greinargerðin ber heitið Greinargerð um breytingar á stjórnarskrá sem tengjast mögulegri aðild að Evrópusambandinu og leiðir til að leita samþykkis þjóðarinnar fyrir aðild. Í lokaorðum greinargerðarinnar segir orðrétt, með leyfi forseta: „Hér verða dregnar saman helstu niðurstöður um áhrif aðildar Íslands að ESB á íslenska stjórnskipun. Mikilvægasta álitamálið lýtur að breytingum sem nauðsynlegt er að gera á stjórnarskránni, einkum varðandi heimild til að framselja ríkisvald til alþjóðastofnana, hvaða skilyrði skuli setja fyrir slíku framsali og hvaða reglur skuli gilda um málsmeðferð við slíka ákvörðun. Þarf setning slíks ákvæðis ekki beinlínis að tengjast aðild að ESB enda er skynsamlegt og reyndar tímabært að stjórnarskráin mæli fyrir um heimild til að taka þátt í alþjóðasamvinnu af þessum toga. Ef og þegar reynir á aðild að ESB er mikilvægt að stjórnskipulegur farvegur fyrir vandaða málsmeðferð sé til staðar. Þá liggur fyrir að í EES-samstarfinu vakna stöðugt fleiri álitaefni um hvort farið sé út fyrir mörk stjórnarskrárinnar með þróun EES-samningsins og innleiðingu nýrra gerða sem stefna að auknu valdaframsali. Þannig hafa forsendur breyst í ýmsu tilliti frá því að samningurinn tók gildi. Með setningu ákvæðis í stjórnarskrá um heimild til framsals ríkisvalds yrði tryggt að áframhaldandi þróun í þessa átt færi ekki í bága við stjórnarskrána og hægt væri að samþykkja nýjar gerðar sem fela í sér valdaframsal eftir nýrri og vandaðri málsmeðferð. Bent var á þann valkost að bæta megi tveimur ákvæðum við stjórnarskrána í þeim tvíþætta tilgangi að bregðast við þróun í EES-samstarfinu annars vegar og hins vegar að þjóðin hafi lagalega bindandi ákvörðunarvald um aðild að Evrópusambandinu. Eðlilegt er að undirbúningur verði þegar hafinn að breytingum á stjórnarskrá í þessu skyni og miðað við að þær yrðu samþykktar í síðasta lagi á vorþingi 2013 áður en næstu reglulegu kosningar fara fram. Setja ætti þetta mál í forgang, án tillits til þess hvort víðtækari breytingar verði gerðar á stjórnarskránni samkvæmt tillögum stjórnlagaráðs eða hvort samningaviðræðum við ESB verður lokið við það tímamark. Þegar aðildarsamningur liggur fyrir mun málsmeðferð um samþykki hans á Alþingi fylgja þeim reglum sem koma fram í hinu nýja stjórnarskrárákvæði. Ekki er þörf á að breyta stjórnarskránni í öðrum atriðum til að hún verði efnislega í samræmi við regluverk ESB. Samhliða nauðsynlegum breytingum um framsal ríkisvalds sem lýst er að framan er þó vert að huga að orðalagsbreytingum á 43. gr. stjórnarskrárinnar til að taka af tvímæli um sjálfstæði ríkisendurskoðunar. Verði Ísland aðili að ESB er síðan vert að huga að því að ákvæði stjórnarskrárinnar endurspegli þátttöku landsins í sambandinu og samspil stofnana þess við innanlandsstofnanir.“ Virðulegi forseti. Það eru afar merkileg orð sem koma fram í þessari greinargerð samningahópsins varðandi Evrópusambandsaðild. Af þessum lokaorðum má sterklega álykta að heimild skorti til að hægt sé að framselja það opinbera vald sem frumvarpið kveður á um. Virðulegi forseti. Ég lít mjög alvarlegum augum á hversu frjálslega er farið með valdheimildir stjórnarskrárinnar með því taka þetta frumvarp og ætla að gera það að lögum. Ég lýsi fullri ábyrgð á þessu frumvarpi og þessari lagasetningu á hendur ríkisstjórnarinnar. Það er á hennar ábyrgð ef það kemur í ljós síðar að skaðabótaskylda ríkisins myndast vegna þessarar lagasetningar. Virðulegi forseti, berin eru súr, berin eru gallsúr. Það skal allt gert til þess að komast í Evrópufaðminn. Ég lagði til á sameiginlegum fundi umhverfisnefndar og utanríkismálanefndar hér fyrr í kvöld hvort ekki væri hægt að fá það svigrúm sem til þarf hjá Evrópusambandinu svo að við þyrftum ekki að innleiða þessi lög fyrr en það væri þá búið að breyta ákvæðinu varðandi valdaframsal í stjórnarskránni fyrir næstu alþingiskosningar. Þá væri hægt að taka það sérstaklega út og leggja áherslu á það í vinnu stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, vegna þess að þetta er farið að skarast svona mjög á. Þá töldu fulltrúar utanríkisráðuneytis það ekki vera hægt. Ef Alþingi mundi samþykkja að fresta þessari lagasetningu mundu embættismenn ríkisins að sjálfsögðu fara í þessa samninga. Á meðan þessi Evrópusambandsumsókn hangir inni hjá Evrópusambandinu eigum við að sjálfsögðu að fara fram með okkar samninga og tilkynna Evrópusambandinu að stjórnarskrá okkar er vanbúin til þess að takast á við þessa lagasetningu. Svo einfalt er það, virðulegi forseti. Svo í öðru lagi, verði þetta ekki hér að lögum í kvöld og stjórnarskráin verði látin njóta vafans kom fram í máli gesta á fundinum hvað mundi gerast í rekstri þeirra ef þetta yrði ekki að lögum. Það sem stóð upp úr því svari var að þá þyrftu þeir jafnvel að leggja inn losunarheimildir sínar erlendis og eiga viðskipti með þær. Þá er hægt að slá tvær flugur í einu höggi, draga úr umfangi Umhverfisstofnunar og hreinlega stofna reikninga erlendis. Hvers vegna eigum við, þetta litla eyríki, að vera að standa í því að reka hér loftslagsheimildaígildisbanka? Virðulegi forseti. Ég hef þetta ekki lengra, klukkan er orðin margt. Ég lýsi aftur fullri ábyrgð á þessu máli á vinstri flokkanna. Það er þeirra skömm að sitja uppi með það ef og þegar það kemur í ljós að um meiri háttar stjórnarskrárbrot er að ræða, eins og okkar færustu sérfræðingar í stjórnskipunarrétti álykta.

Hæstv. forseti. Þau sjónarmið sem ég byggi afstöðu mína á í þessu máli birtast auðvitað í ítarlegu máli í því nefndaráliti sem ég undirritaði ásamt hv. þingmönnum Atla Gíslasyni, sem var framsögumaður okkar í þessari umræðu, Ásmundi Einari Daðasyni og Árna Johnsen. Þetta nefndarálit greinir ágætlega frá meginsjónarmiðum okkar til málsins, bæði þessa máls sem slíks og hinnar almennu spurningar sem þarna er til umfjöllunar, og vísa ég í það máli mínu til stuðnings. Þess vegna ætla ég ekki að fara í gegnum það allt hér, að sjálfsögðu ekki, ég ætla að láta mér nægja að nefna það sem mér finnst skipta mestu máli og fyllir kannski upp í það sem hv. þm. Atli Gíslason skildi vísvitandi eftir hér áðan, lét mér eftir að fara nánar í. Það varðar spurninguna um framsal valds eftir annars vegar tveggja stoða kerfi og hins vegar út fyrir tveggja stoða kerfi sem eru hugtök sem hafa öðlast nokkurn þegnrétt í að minnsta kosti lagamáli í sambandi við þessi efni. Við höfum í nokkrum tilvikum á undanförnum árum farið í gegnum umræður um það hvort tilteknar ákvarðanir sem teknar hafa verið á Alþingi brytu í bága við stjórnarskrána vegna þess að þær fælu í sér óheimilt framsal valds til alþjóðlegra stofnana. Það er rétt sem hefur komið fram að það hefur verið niðurstaða meiri hluta Alþingis í öllum þessum tilvikum að slíkt vald sem þar er um að ræða felist í almennum heimildum löggjafans að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Ég vek athygli á því að í þeim tilvikum hefur verið um að ræða framsal til stofnana EFTA á grundvelli hugmyndarinnar um tveggja stoða kerfi, þ.e. að samstarfið innan Evrópska efnahagssvæðisins byggðist á tveimur stoðum, Evrópusambandsstoð annars vegar og EFTA-stoð hins vegar. Við ættum aðild að EFTA-stoðinni sem aðildarríki að EFTA en ekki að ESB-stoðinni og þess vegna hlytu okkar tengsl, þar á meðal hugsanlegt framsal valds á afmörkuðum eða takmörkuðum sviðum, einungis að eiga við um EFTA-stofnanir. Það hefur verið álitið að það væri algjörlega utan rammans að hægt væri að framselja vald með sambærilegum hætti til stofnana ESB, það hefur verið gengið út frá því. Í öllum þeim skrifum sem um þetta er að finna er gengið út frá því að við sem aðilar að EFTA hljótum að eiga okkar samskipti við EFTA en ekki ESB að þessu leyti. Í grunninn var ákveðið að byggja upp þetta tveggja stoða kerfi vegna þess að þegar til EES-samningsins er stofnað á sínum tíma var tekin meðvituð ákvörðun um að byggja upp tveggja stoða kerfi til að aðlaga fyrirkomulag samningsins og efnahagssvæðisins betur að stjórnskipulegum takmörkunum, m.a. hér á landi, en að nokkru leyti einnig í hinum EFTA-löndunum. Mér sýnist þetta mál ekki fullnægja skilyrðum um tveggja stoða kerfi. Gert er ráð fyrir beinum fyrirmælum frá stofnunum Evrópusambandsins. Það er reyndar gert ráð fyrir að í þeim tilvikum sem beinast að einstaklingum og lögaðilum hafi fyrirmælin nokkurs konar viðkomu á skrifstofu Eftirlitsstofnunar EFTA í Brussel, sem hafi þá þrjá daga til að bregðast við, en í öðrum tilvikum er gert ráð fyrir beinu valdi. Það er því mikill vafi í mínum huga hvort hægt sé að tala um þá lausn sem hér liggur á borðinu sem tveggja stoða lausn. Ég ætla að rifja upp forsögu málsins að því leyti að þegar reglugerð ESB kom upphaflega til skoðunar, m.a. í lögfræðiáliti Stefáns Más Stefánssonar og Bjargar Thorarensen í sumar, var gert ráð fyrir framsali valds til stofnana ESB. Þau komust að þeirri niðurstöðu að það væri mjög miklum annmörkum háð miðað við stjórnskipunina og vöruðu við þeirri lausn sem þá lá á borðinu. Íslensk stjórnvöld brugðust við með því að gera tilboð eða færa málið í búning sem líktist meira hinu tveggja stoða kerfi. Þeirri lausn var hafnað af lagaskrifstofu Evrópusambandsins og núna í lok nóvember fáum við á borðið þá lausn sem felst í breytingartillögum meiri hlutans í umhverfis- og samgöngunefnd sem felur í sér að nafni Eftirlitsstofnunar EFTA er vissulega komið inn í textann en hið raunverulega vald liggur enn hjá Evrópusambandsstofnunum. Þetta er ófullnægjandi að mínu mati, hæstv. forseti. Þetta felur í sér verulegan stjórnskipulegan vafa. Ég óttast að þetta mál kunni að verða nýtt sem fordæmi fyrir frekara fullveldisframsali til stofnana á hinum evrópska vettvangi. Ég tek undir með hv. þm. Atla Gíslasyni sem sagði áðan að sennilega hefðum við átt að vara við þessu fyrr, sennilega fyrir mörgum árum, því að hér hafa verið tekin ákveðin skref í þá átt að framselja vald til evrópskra stofnana. Hugsanlega hefðum við átt að setja hælana niður fyrr, en á það ber þó að líta að í þeim tilvikum sem við höfum fengist við á undanförnum árum hafa jafnan legið til grundvallar þeirri lausn sem valin hefur verið lögfræðilegar álitsgerðir stjórnskipunarfræðinga. En svo er ekki í þessu máli því að frá því að stjórnskipunarfræðingar komu að þessu máli hefur það tekið verulegum breytingum. Fyrir þeirri lausn sem nú liggur á borðinu höfum við ekki utanaðkomandi óháð álit. Við höfum álit ágætra embættismanna í utanríkisráðuneyti og umhverfisráðuneyti og við höfum mismunandi álit ólíkra þingmanna hér innan húss en hið utanaðkomandi óháða álit sérfræðinga skortir. Ég bið hv. þingmenn að hafa það í huga þegar þeir ganga til atkvæðagreiðslu að það er munur á þeirri stöðu sem við erum í hér í dag og því þegar við afgreiddum ýmis önnur mál á fyrri stigum sem einnig voru vafasöm út frá stjórnskipulegum þáttum. Ég ætla ekki, hæstv. forseti, að fara nánar í þetta. Ég hef eingöngu staldrað við hinn stjórnskipulega þátt málsins vegna þess að ég hef áhyggjur af honum í þessu sambandi. Ég er ekki andvígur viðskiptakerfinu með loftslagskvóta. Mér finnst reyndar, kannski vegna þess að ég er frekar jarðbundinn, margt skringilegt í sambandi við það viðskiptakerfi og þá hugmyndafræði sem þar býr að baki. Hins vegar átta ég mig vel á þeim möguleikum sem í kerfinu felast fyrir íslensk fyrirtæki á sviði iðnaðar og samgangna og er frekar hlynntur því. Þess vegna hef ég verið hlynntur skrefum sem stigin hafa verið áður í þinginu og fela í sér aðild okkar að þessu viðskiptakerfi. Hinn stjórnskipulegi viðvörunarfáni var reistur í sumar með álitsgerð sem skilað var til þriggja ráðherra 12. júní, viku áður en frumvarp - ekki um þetta efni heldur um annað efni - var afgreitt á þinginu. Þá tókum við næsta skref á undan þessu, ef við getum orðað það svo, í því að verða aðilar að þessu viðskiptakerfi með losunarheimildir. Viku eftir að við þingmenn höfðum afgreitt málið á þingi vorum við upplýst um það að næsta skref, þ.e. skrefið sem yrði nauðsynlegt til að aðild okkar að kerfinu gæti orðið raunveruleg, yrði ekki tekið nema farið yrði út á þetta gráa svæði stjórnskipulega séð. Ég fordæmi þau vinnubrögð ríkisstjórnarinnar að upplýsa þingið ekki á meðan loftslagsmálið var til umfjöllunar hér í sumar um þær upplýsingar sem ráðherrar ríkisstjórnarinnar höfðu á þeim tíma, hæstv. utanríkisráðherra, hæstv. umhverfisráðherra og hæstv. forsætisráðherra. Þessi þrír ráðherrar höfðu 12. júní í höndunum lögfræðiálit sem þeir héldu hjá sér þangað til þingið var búið að ákveða síðasta skref í þessum málum. Þegar álit lögfræðinganna varð opinbert og kom til umfjöllunar þá fékk það ágæta umfjöllun í nefndum. Gert var ráð fyrir ákveðnum lausnum í þeim efnum en þær lausnir náðu ekki fram að ganga. Við erum á þeim stað að meiri hlutinn í þinginu, meiri hluti umhverfis- og samgöngunefndar og meiri hluti utanríkismálanefndar, mæla nú með því að við samþykkjum tillögu sem felur í sér lausn sem er ófullnægjandi að mínu mati út frá stjórnskipulegu sjónarmiði. Auðvitað er vafi í svona málum. Þingmenn geta valið að túlka vafann með stjórnarskránni eða gegn stjórnarskránni, þeir geta valið um það. Þeir geta valið að samþykkja tillöguna í von um að þau atriði sem eru óljós og ekki hafa verið útkljáð verði í lagi. Ég treysti mér ekki til að gera það og get þess vegna ekki stutt þetta frumvarp. Vafinn um að þetta mál standist út frá stjórnskipulegu sjónarhorni er slíkur að ég get ekki greitt þessu máli atkvæði mitt, jafnvel þó að ég sé fylgjandi því að íslensk fyrirtæki eigi þess kost að taka þátt í þessu viðskiptakerfi. Það er vont að Alþingi Íslendinga skuli standa í þeim sporum að þurfa að taka afstöðu til þessa máls núna í tímapressu á síðasta degi þingsins án þess að leitað hafi verið leiða til að útkljá eða fá að minnsta kosti betri vissu eða meiri upplýsingar um þann stjórnskipulega vafa sem óneitanlega og óhjákvæmilega kemur upp þegar mál af þessu tagi er til umfjöllunar. Þarna er, hæstv. forseti, að mínu mati allt of mikill vafi til að ég geti stutt þetta mál.

Frú forseti. Við þingmenn vinnum drengskaparheit að stjórnarskránni. Við þá heitstrengingu stend ég, ég stend við hana. Ég get ekki samþykkt lagafrumvarp sem veruleg ástæða er til að ætla að fari í bága við stjórnarskrána og mér nægir reyndar rökstuddur vafi út frá þeirri grundvallarreglu að stjórnarskráin og einstaklingar eigi að njóta þess vafa. Ég leggst því eindregið gegn frumvarpinu.

Forseti. Hér standa ekki deilur um efnisþætti máls, að minnsta kosti ekki verulegar, en það er ágreiningur um hinn stjórnskipulega þátt. Við höfum skoðað í tveimur nefndum þau skapalón sem lögspekingar hafa gert okkur um þetta mál og þar á meðal þann ramma sem Stefán Már Stefánsson og Björg Thorarensen bjuggu til handa okkur í vor og ekki síður þau fyrirmæli sem við fengum frá lögfræðinganefndinni árið 1992 í upphafi þessa ágreinings um stjórnarskrá og um hina venjuhelguðu reglu. Þar er tekið fram í þremur liðum að framsal frá Alþingi sé heimilt eða valddeiling ef valdið er vel afmarkað eða valdið er á takmörkuðu sviði og ef valdið er ekki verulega íþyngjandi fyrir íslenska aðila. Ég tel fráleitt að halda því fram að farið sé út fyrir þessi skilyrði hér og hvet menn til þess að samþykkja frumvarpið í eins mikilli samstöðu og hægt er.

Virðulegi forseti. Eins og ég fór yfir í ræðu minni á stjórnarskráin að njóta vafans í þessu frumvarpi. Ég segi því nei í atkvæðagreiðslunni á eftir svo að það sé upplýst hér. En þar sem um nýtt framsal er að ræða, nýja tegund af valdaframsali ríkisins, er ekki hægt að una við það. Hér verðum við að stoppa, löggjafarþingið sjálft hér á Alþingi. Þetta er einungis byrjunin á því sem koma skal vegna þess að Evrópusambandið setur á okkur miklar kvaðir að innleiða lög og reglugerðir í því aðlögunarferli sem nú er í gangi. Virðulegi forseti. Ég vara við þessari þróun. Það verður ekki lengra haldið í innleiðingu laga og reglugerða frá Evrópusambandinu nema við breytum stjórnarskránni. Það getur orðið verkefni okkar hér fyrir vorið, þess vegna finnst mér það mikil linkind að ekki skuli hafa verið farið af stað með það hér að fara og semja við Evrópusambandið um þessi mál 

Hæstv. forseti. Ég geri hér grein fyrir atkvæði mínu til að vekja athygli á að hér er um þær greinar að ræða sem eru kannski hvað vafasamastar út frá stjórnarskránni. Ég vil vekja athygli hv. þingmanna á því að með því að greiða atkvæði með þessum ákvæðum frumvarpsins eru þeir komnir út á verulega hálan ís frá stjórnskipulegum sjónarhóli.

Hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur óskað eftir því við forseta að hlutast verði til um það af hálfu Alþingis að skýrsla fjármálaráðherra samkvæmt beiðni þingmannsins, um stöðu gjaldeyrismarkaðar og greiðslumiðlunar við útlönd frá 1. október 2008 til 31. janúar 2009, komi fram hið fyrsta, enda er tími til að vinna skýrsluna útrunninn samkvæmt þingsköpum. Forseti mun leitast við að verða við beiðni þingmannsins.

Borist hafa bréf frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu um frestun á því að skrifleg svör berist við eftirtöldum fyrirspurnum: Á þskj. 538, 539, 540, 541 og 542, um ýmis skatta- og tollamál sem tengjast aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið, frá Jóni Bjarnasyni. Fyrirspurn á þskj. 551, um tekjur ríkissjóðs af sköttum og gjöldum tengdum mengun, frá Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni. Fyrirspurnum á þskj. 525, 546, 545, 544 og 543, um ýmis mál tengdum Seðlabanka Íslands, frá Margréti Tryggvadóttur. Fyrirspurn á þskj. 530, um skattumhverfi lífdísils og annarra grænna orkugjafa, frá Sigurði Inga Jóhannssyni og fyrirspurn á þskj. 429, um verð og álagningu á efni til raforkuflutnings, frá Jóni Bjarnasyni. Fer ráðuneytið þess á leit að fá frest þar sem ekki næst að afla nauðsynlegra upplýsinga innan 15 virkra daga.

Forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Tillagan er svohljóðandi: „Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 21. desember 2012 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til 14. janúar 2013.“ Tillagan skýrir sig sjálf.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti minni hluta fjárlaganefndar en nefndin tók málið til umfjöllunar eftir 2. umr. í þinginu. Nefndin fjallaði um ýmsar athugasemdir og ábendingar sem komu fram við 2. umr. málsins. Meðal annars kom fram í umræðunni að heiti frumvarpsins væri ekki lýsandi fyrir innihald þess þar sem frumvarpið miðaði ekki að því að selja eignarhluti ríkisins heldur miklu fremur að því hvernig sölumeðferð hlutanna yrði háttað ef til sölu kæmi. Sömuleiðis að ekki skyldi seldur meira en 70% eignarhlutur í Landsbanka Íslands. Einnig kom fram í umræðunni að Alþingi hefði ákveðið að hefja rannsókn á einkavæðingu Fjárfestingarbanka atvinnulífsins hf., Landsbanka Íslands hf. og Búnaðarbanka Íslands hf. Ekki væri ólíklegt að draga mætti nokkurn lærdóm af niðurstöðu þeirrar rannsóknar sem gæti jafnvel haft áhrif á söluferli og meðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum í framtíðinni. Vegna umræðunnar telur minni hlutinn rétt að vekja athygli á því að í athugasemdum við frumvarpið er sérstaklega vitnað til eigendastefnu ríkisins um meðferð á eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Í henni eru sett skýr markmið með eignarhaldi ríkisins í fjármálafyrirtækjum, skipulag og ábyrgð á eignarhaldi ríkisins sem frumvarpið tekur mið af, m.a. um dreifða eignaraðild sem eitt af undirmarkmiðum eigendastefnunnar. Minni hluti fjárlaganefndar leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Í fyrsta lagi að við bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða, svohljóðandi: Alþingi hefur ályktað að skipa rannsóknarnefnd um einkavæðingu þriggja banka á tímabilinu 1998–2003. Þegar niðurstöður þeirrar rannsóknar liggja fyrir skal fjármála- og efnahagsráðherra endurskoða einstök ákvæði þessara laga til samræmis við ábendingar rannsóknarnefndarinnar ef tilefni þykir til. Í öðru lagi að fyrirsögn frumvarpsins verði: Frumvarp til laga um sölumeðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Undir þetta nefndarálit skrifa Björn Valur Gíslason, Sigmundur Ernir Rúnarsson, Lúðvík Geirsson og Valgerður Bjarnadóttir. Virðulegi forseti. Við 2. umr. málsins á þingi kom fram að ekki er sérstaklega getið í frumvarpinu eða greinargerðum þess um hæfi hugsanlegra kaupenda að hlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Um slík mál gilda hins vegar lög um fjármálafyrirtæki, nr. 161/2002, með breytingum sem á þeim hafa verið gerðar á undanförnum árum. Þar er meðal annars fjallað ítarlega um hæfi eigenda og stjórnenda fjármálafyrirtækja og má þar m.a. vísa til greina 41–49 í fyrrgreindum lögum. Þar segir til dæmis að Fjármálaeftirlitið leggi mat á hvort sá sem hyggist eignast eða auka við virkan eignarhlut sé hæfur til að eiga eignarhlutinn með tilliti til heilbrigðs og trausts reksturs fjármálafyrirtækis. Skal mat Fjármálaeftirlitsins grundvallast á öllum eftirfarandi atriðum: Í fyrsta lagi orðspori þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut. Í öðru lagi orðspori og reynslu þess sem mun veita fjármálafyrirtækinu forstöðu komi til hinna fyrirhuguðu kaupa eða aukningar eignarhlutar. Í þriðja lagi fjárhagslegu heilbrigði þess sem hyggst eignast eða auka við virkan eignarhlut í fjármálafyrirtækinu, einkum með tilliti til þess reksturs sem fjármálafyrirtækið hefur eða mun hafa með höndum. Það er því rétt að vísa til framangreindra laga nr. 161/2002, með áorðnum breytingum, í þessu sambandi frekar en að færa slíkan texta í lagagreinar annarra laga, m.a. í því frumvarpi sem hér um ræðir, sem kann jafnvel að skapa meiri vandræði en reynt er að leysa. Virðulegi forseti. Ég mæli sömuleiðis fyrir breytingartillögu við 1. gr. frumvarpsins þannig að fyrsti málsliður 1. gr. orðist svo: Ráðherra er heimilt að selja að öllu leyti eða að hluta eftirtalda eignarhluti ríkisins í fjármálafyrirtækjum, að fenginni heimild í fjárlögum og fengnum tillögum frá Bankasýslu ríkisins skv. i- og j-lið 4. gr. laga um Bankasýslu ríkisins. Hér er kveðið á um það sem ekki er í frumvarpinu, að heimild skuli fengin í fjárlögum fyrir því að selja eignarhluti ríkisins í fjármálafyrirtækjum.

Virðulegi forseti. Ég hef lagt fram eina breytingartillögu við þetta frumvarp og í þeirri breytingartillögu eru breytingar á frumvarpinu sem eiga að tryggja að ákvörðunarvaldið um sölu sé hjá Alþingi, að eignarhlutir fjármálafyrirtækja verði ekki seldir undir verðmati og líka að FME fái það hlutverk að meta hæfi tilboðsgjafa til að eiga fjármálafyrirtæki áður en ákvörðun um sölu er tekin. Að síðustu er ákvæði sem kveður á um að ekki megi greiða fyrir eignarhlut með aflandskrónum. Frú forseti. Ég lagði fram þessar breytingar til að meiri hlutinn gæti kynnt sér þær og jafnvel tekið til greina. Það var að hluta gert. Hv. formaður fjárlaganefndar leggur fram breytingartillögu þar sem verið er að afnema valdaafsal Alþingis. Það er von mín að þingheimur samþykki þá breytingartillögu en ég mun falla frá breytingartillögum mínum þar sem frumvarpið er þrátt fyrir þessar tillögur þannig úr garði gert að það kemur ekki í veg fyrir óbeint eignarhald vogunarsjóða á bönkum.

Frú forseti. Ég ætla einungis að gera stutta athugasemd við síðustu umræðu þessa máls en ég kom inn á nokkrar athugasemdir við atkvæðaskýringu þegar greidd voru atkvæði milli 2. og 3. umr. Eins og sjá má af breytingartillögum sem er verið að leggja fram við 3. og síðustu umræðu þessa máls hefur minni hluti fjárlaganefndar, sem borið hefur málið uppi, að einhverju leyti reynt að taka tillit til þeirrar gagnrýni sem fram er komin. Ég verð nú að segja að þær breytingartillögur sem hér eru bornar upp hafa ekki einu sinni fengið umræðu í fjárlaganefndinni og hlýtur það að vekja athygli. Það sem öllu skiptir samt sem áður er það að í frumvarpinu eins og það kemur núna til atkvæða er ekki hægt að sjá af efni málsins að þeir sem að málinu standa hafi dregið nokkurn einasta lærdóm af fyrri sölu eignarhluts ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Það vekur alveg sérstaka athygli vegna þess að þeir sem að málinu standa eru einmitt hinir sömu og hafa verið hvað háværastir í gagnrýni sinni á fyrri ríkisstjórnir þegar þær seldu eignarhluti. Það hlýtur að vekja alveg sérstaka athygli. Það er ekkert hægt að lesa út úr málinu um að menn hafi lært eitthvað. Þvert á móti kemur fram breytingartillaga við 3. umr. þessa máls þar sem segir: Alþingi hefur ályktað að skipa rannsóknarnefnd um einkavæðingu þriggja banka á tímabilinu 1998–2003. Þegar niðurstöður þeirrar rannsóknar liggja fyrir skal fjármála- og efnahagsráðherra endurskoða einstök ákvæði þessara laga til samræmis við ábendingar rannsóknarnefndarinnar ef tilefni þykir til. Við vitum sem sagt ekkert hvað gæti mögulega verið gagnrýnivert við fyrri einkavæðingar en það kynni að koma í ljós í þessari rannsókn og þegar henni hefur verið lokið teljum við ástæðu til að taka tillit til þeirrar niðurstöðu. Þessu er öllu vísað inn í framtíðina. Það er ekkert efnislegt í málinu sjálfu vegna þess sem gerst hefur í fortíðinni þrátt fyrir alla þá þungu dóma sem hafa fallið í hinni pólitísku umræðu. Það hlýtur að vekja alveg sérstaka athygli. Ég ætla að benda á eitt atriði sem rannsóknarnefnd Alþingis tók sérstaklega út. Hvað sagði rannsóknarnefnd Alþingis um einkavæðingu bankanna? Jú, hún sagði að það vekti athygli nefndarinnar að í fyrra einkavæðingarferli virðist hafa verið horfið frá hugmyndinni um dreift eignarhald í söluferlinu og niðurstaðan varð á endanum að leita til kjölfestufjárfestis. Rannsóknarnefnd Alþingis komst að þeirri niðurstöðu að þetta hefði á ýmsan hátt verið óheppilegt og til að koma í veg fyrir stefnubreytingu af þeim toga hefði verið skynsamlegast að binda þessa hluti í lög fyrir fram. Nú kemur nýja ríkisstjórnin með frumvarp þar sem ekkert er tekið á hlutum eins og þessum. Fjármálaráðherrann fær opna heimild til að selja 30% hlut í Landsbankanum annað hvort til einhvers eins aðila, sem þá væntanlega yrði talinn kjölfestufjárfestir í Landsbankanum, eða í dreifðu eignarhaldi. Grundvallarágreiningsmálið er ekkert leyst. Það er skilið eftir opið og ráðherrann fær einn og óstuddur heimild til þess að haga því að eigin vild. Hvað situr þá eftir af allri háværu gagnrýninni á fyrri einkavæðingu Landsbankans? Það situr ekkert eftir, ekki neitt. Það situr ekkert eftir vegna þess að málið sem hér er verið að mæla fyrir geymir engan lærdóm, enga leiðbeiningu. Í raun og veru er um tóman ramma án innihalds að ræða, óþarfa og ótímabæra löggjöf og í því samhengi er auðvitað tvennt sem kemur til. Það er annars vegar að þetta er vondur tími til að selja eignarhluti í fjármálafyrirtækjunum. Menn eiga að hafa tímasetningu slíkrar sölu þannig að sem hæst verð fáist fyrir eignarhlutinn. Það er ekki líklegt að það fáist hátt verð fyrir eignarhluti í fjármálafyrirtækjum á næstu missirum. Hins vegar er það að ríkisstjórnin sjálf segist ekkert sérstaklega stefna að því að selja hlutinn þannig til hvers þá að vera að þessu? Það er ekki hægt annað en að vera á móti þessu máli.

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi er það rangt hjá hv. þingmanni og formanni Sjálfstæðisflokksins, Bjarna Benediktssyni, að þessar tillögur hafi ekki fengist ræddar í fjárlaganefnd, þær voru ræddar á fundi þar í morgun. Þær tillögur sem koma í nefndaráliti frá minni hluta fjárlaganefndar voru ræddar þar í morgun. Síðan flutti ég tillögu núna áðan og lagði hana fyrir þingið. Það er ekki tillaga frá fjárlaganefnd og þar af leiðandi ekki rædd þar. Aðrar tillögur voru hins vegar ræddar og eru fullræddar og það var ekki beðið um orðið til að ræða þær frekar. Í öðru lagi var ekki um söluferli að ræða við einkavæðingu bankanna frá 1998–2002 heldur um afhendingu banka að ræða. Það var ekkert ferli í gangi, ekkert lagalegt og ekkert regluverk um hvernig átti að selja fjármálafyrirtæki. Það er verið að setja hér. Þess vegna er ekki óþarfi að setja lög um slíka framkvæmd eins og við erum að reyna að gera í dag. Frumvarpið sem er fjallað um snýst ekki um að selja banka og selja hluti heldur að setja regluverk og eitthvað lagalegt í kringum það. Það var ekki til og það var ekkert slíkt ferli í gangi. Í þriðja lagi hef ég ekki enn heyrt hvað Sjálfstæðisflokkurinn vill gera í þessum málum. Ég hef ekki séð neinar einustu tillögur um það. Er hv. þingmaður á móti því að það sé lagagrunnur að sölu á hlut ríkisins í fjármálafyrirtækjum? Hvernig vill hann þá hafa þetta? Hann sagði að það væri óþarfi að setja um þetta lög. Ég er algjörlega ósammála honum í því. Hvernig vill hann hafa þetta? Hverjar eru þá tillögur sjálfstæðismanna varðandi þetta frumvarp annað en að fella það? Á ekkert að koma í staðinn?

Frú forseti. Sú fullyrðing að bankarnir hafi verið afhentir er auðvitað ekki svaraverð. Það vita allir sem fylgdust með því söluferli að það var á forræði einkavæðingarnefndar og að sjálfsögðu var leitað eftir hæstu tilboðum og það ferli hefur fengið skoðun hjá Ríkisendurskoðun sem gerði engar alvarlegar efnislegar athugasemdir. Það sem er athyglisvert er að nákvæmlega það fyrirkomulag sem þá var viðhaft hefði gengið mjög vel upp innan þess lagaramma sem stjórnarmeirihlutinn er hér að mæla fyrir. Innan hans hefði verið hægt að haga sér nákvæmlega eins og þá var gert, þ.e. að leita tilboðs, sækjast eftir hæsta verði o.s.frv. og leiða málið áfram af viðkomandi ráðuneyti. Hér er í raun og veru af hálfu meiri hlutans verið að mæla fyrir lögfestingu fyrirkomulags sem áður var viðhaft. Þegar spurt er hvað Sjálfstæðisflokkurinn hafi fram að færa á þessu stigi kom ég aðeins inn á það í framsögu minni áðan. Ég tel mjög mikilvægt þegar eignarhlutir ríkisins í bönkunum verða seldir að það verði gert á þeim tíma þegar hæst verð fæst. Í öðru lagi finnst mér við eiga eftir að klára umræðuna um hvað er skynsamlegt og nauðsynlegt að ríkið fari með stóran eignarhlut í Landsbankanum. Í þriðja lagi finnst mér ótímabært að ræða um sölu á eignarhlut ríkisins í Íslandsbanka, og eftir atvikum Arion banka, meðan við vitum ekki einu sinni hverjir meðeigendurnir eru. Stóra verkefnið þar er að finna alvöru eigendur að þeim bönkum en ekki að klára löggjöf um hvenær og hvernig ríkið á að losa sig við sinn eignarhlut.

Virðulegi forseti. Það hefur verið gerð ítarleg úttekt á sölu bankanna 1998–2003. Það hafa verið skrifaðar um það bækur, bókaflokkar. Það var gefið út yfirlit í níu tölusettum bindum af hálfu rannsóknarnefndar Alþingis yfir það hvað það mistókst gjörsamlega,  Ég kalla það ekki söluferli eða sölumeðferð þegar bankarnir voru afhentir vildarvinum flokkanna á þeim tíma og gleymdist að rukka fyrir þá. Þeir voru ekki greiddir að fullu. Hvers konar ferli er það og hvers konar regluverki var farið eftir þá? Svo eru það þingmenn og formaður Sjálfstæðisflokksins sem koma hér upp og segja í ræðu áðan: Það er óþarfi að setja um þetta lög því að við ætlum að fella það. Af hverju gera þingmenn Sjálfstæðisflokksins ekki breytingartillögur við frumvarpið? Reyna að koma því í þá átt sem þeir vilja og koma með einhverja aðra hugmynd um það en að ríkið ætli að eiga ráðandi hlut, a.m.k. 70%, í Landsbankanum. Eru menn andsnúnir því? Ég hef ekki hugmynd um það því það koma engar breytingartillögur. Sjálfstæðisflokkurinn segir ekkert um það hvernig hann vill hafa frumvarpið og hvers konar lög hann vill setja um þetta. Það eina sem kemur fram er að fella tillögurnar, fella frumvarpið og setja ekki nokkurn einasta lagagrunn undir sölumeðferð á hlut ríkisins í fjármálafyrirtækjum ef til sölunnar kemur, sem er algjörlega óvíst.

Frú forseti. Hv. þingmaður má eiga það að hann bendir á nokkra þætti sem er full ástæða til þess að velta fyrir sér þegar eignarhlutir eru seldir í fjármálafyrirtækjum, t.d. eins og hverjir eru hæfir eigendur. Það er ekki fjallað um það hér. Það er gert í annarri löggjöf en sú löggjöf var líka til staðar þegar fyrri eignasalan átti sér stað. Það má velta fyrir sér hvort gott sé að hafa bankann í breiðu eignarhaldi eða með stórum kjölfestufjárfesti. Það eru stjórnarflokkarnir sem skila auðu um það. Það er spurt hvað Sjálfstæðisflokkurinn vilji gera en hvað vilja þeir sem mæla fyrir málinu gera varðandi það atriði? 
             Þegar kemur að öðrum þáttum sem geta skipt máli erum við farin að ræða hversu mikil viðskipti eigendur bankans mega hafa við bankann og hvaða ábyrgð þeir þurfa mögulega að standa undir séu þeir í einhverjum slíkum viðskiptum. Um það eru fjölbreyttar reglur í hinum ýmsu löndum en stjórnarflokkarnir skila auðu um öll þau atriði. Í raun og veru er öllum atriðum sem hafa komið til pólitískrar umræðu og varða sölu á eignarhlutum í fjármálafyrirtækjum ósvarað í þessum málum vegna þess að þetta er ekki frumvarp um neitt annað en að selja hlutina og fela ráðherranum að leiða það söluferli. Öllum viðkvæmu og stóru atriðunum, sem hafa verið rædd og eru vissulega tilefni til umræðu hér, og svo sannarlega er ástæða til að spyrja sig hvort það hefði átt að standa að hlutunum einhvern veginn öðruvísi á fyrri stigum, t.d. með dreifða eignarhaldið, þeim er ósvarað í málinu. Það þýðir ekkert að koma hingað upp og segja: Það er Sjálfstæðisflokknum að kenna. Það er ekki hann sem leggur fram þetta mál.

Virðulegi forseti. Í framhaldi af umræðunni um frumvarp til laga um sölu á eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum má velta upp spurningu um hvort það væri ekki ástæða til þess að nota eitthvað af þessum 30 milljónum sem við erum að setja í sáttameðferð í barnalögunum í að tryggja okkur þingmönnum hér smá sáttameðferð. Mín afstaða til þessa máls er sú að ég tel að við höfum öll lært eitthvað af því sem hefur gengið á, bæði í hinni fyrri og seinni einkavæðingu. Þess vegna er þetta mál hér fram komið. Það sem ég vil taka fram varðandi þær breytingartillögur sem hv. þm. Björn Valur Gíslason og Lilja Mósesdóttir hafa hér talað fyrir er að ég hef í hyggju að styðja þá tillögu sem er svohljóðandi: „Ráðherra er heimilt að selja að öllu leyti eða að hluta eftirtalda eignarhluti ríkisins í fjármálafyrirtækjum, að fenginni heimild í fjárlögum og fengnum tillögum frá Bankasýslu ríkisins skv. i- og j-lið 4. gr. laga um Bankasýslu ríkisins.“ Ég ætla aðeins að fá að rökstyðja hér, virðulegi forseti, af hverju ég tel rétt að styðja þetta. Það sem kemur hérna nýtt inn er að það stendur „að fenginni heimild í fjárlögum“. Þetta þýðir að til þess að sölumeðferð geti tekið gildi þarf að vera um hana ákvæði í fjárlögum, sem fara í gegnum þrjár umræður hér á Alþingi. Það þarf sem sagt að vera heimildarákvæði í 6. gr. fjárlaganna til að lögin geti virkað. Við þingmenn munum þá fá næg tækifæri til þess að tjá okkur um söluna og sölumeðferðina þegar þetta kemur inn í gegnum fjárlögin. Það sem ég vil minna þingmenn á og mig sjálfa líka er að ég held ég hafi setið í alla vega eitt eða tvö ár á þingi þegar ég virkilega áttaði mig á því hvers konar heimildarákvæði eru í 6. gr. Ég hel það sé mjög brýnt að við ræðum einmitt þær ákvarðanir sem við tökum með því að setja inn heimildarákvæði í 6. gr. þar sem við heimilum sölu á eignum ríkisins. Nýlega var samþykkt í fjárlögum heimildarákvæði til þess að selja eignarhluti ríkisins í sparisjóðunum, sem ég held að séu fimm eða sex talsins. Með þessari samþykkt verður alveg á hreinu að Bankasýslan mun geta hafið þetta ferli og ráðherra hefur heimild til þess að selja eignarhlutina í sparisjóðunum. Það er hins vegar ekki heimildarákvæði hvað varðar eignarhlutina í bönkunum, þannig að ef fara ætti í það þyrfti það að koma inn í gegnum fjárlögin. Þó að við vitum að það sé oft mikið annað sem við erum að ræða í fjárlögunum, þá er það okkar að skoða málið og ræða það hér í þingsal og í nefndum þingsins hvort við teljum að það sé rétt að standa að þessu. Ég tel hins vegar rétt að sitja hjá varðandi breytingartillögu Lilju Mósesdóttur og  Hér skiptir því verulega miklu máli að skoða heildarhagsmunina. Það sem er að koma fram í þegar samþykktum breytingartillögum varðandi samráð við Seðlabanka Íslands og síðan líka í lögskýringu sem verður þegar verður búið að samþykkja þetta frumvarp, er mikilvægi þess að skoða þá líka út frá hæfi og gera einfaldlega þá kröfu, líka til okkar sjálfra, að það fólk sem við ráðum í Fjármálaeftirlitið geti staðið fast á sínu. Þegar eru komin tvö dæmi um að verið var að fara í kringum hæfisreglurnar sem finnast í lögum um fjármálafyrirtæki, eins og hv. þm. Bjarni Benediktsson nefndi hér. Þess vegna er svo mikilvægt að staðið sé fast á þessu. Það er okkar hlutverk fyrst og fremst að gæta að hag íslenska þjóðarbúsins og vinna fyrir umbjóðendur okkar sem eru íslenskir kjósendur eða Íslendingar. Hvað annað varðar og málið í heild tel ég rétt að sitja hjá.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Eygló Harðardóttir minntist á hvatningu mína til þingmanna um að samþykkja breytingartillögu frá hv. þm. Birni Vali Gíslasyni. Ég var ekki búin að lesa eða liggja yfir þessari breytingartillögu. Ég er sammála henni að því leytinu til að hér er verið að taka til baka valdaafsal Alþingis, en það er jafnframt verið að heimila ráðherra að selja eignarhluti í bönkunum. Ég vil því koma á framfæri bæði við þingmanninn og aðra hér inni að ég mun sitja hjá við atkvæðagreiðslu um þessa breytingartillögu þar sem ég tel að núna sé ekki rétti tíminn til að selja eignarhluti ríkisins. Það er m.a. vegna þess að það er lágt verð á bönkum í dag og ef við ætlum að selja þeim sem eru fastir hér inni í hagkerfinu með peninga eignarhluti í einhverjum eignum ættum við að reyna að fá sem hæst verð fyrir þá til að lækka þannig snjóhengjuna.

Virðulegur forseti. Mig langar rétt til þess að spyrja hv. þingmann hvort ég hafi heyrt rétt að hann segði að ef selja ætti hlut ríkisins í bönkunum ætti ekki að hámarka virði eignarinnar heldur ættum við að reyna að selja þá á sem lægstu verði, vegna þess að það væru gjaldeyrishöft og við þyrftum þá að láta gjaldeyri úr landi. Er það virkilega svo að skoðun þingmannsins sé sú að selja hlut bankanna á lágu verði vegna þeirra aðstæðna sem eru nú í landinu? Er það ekki skylda okkar að hámarka eignir og virði eigna ef við ætlum að selja?

Virðulegi forseti. Það sem ég sagði var það að íslenska ríkið er minnihlutaeigandi í Arion banka og Íslandsbanka. Í augnablikinu væru því mestir hagsmunir fyrir íslenska ríkið fólgnir í að tryggja að þeir sem eru meirihlutaeigendur að þessum bönkum fái sem allra lægst verð fyrir þá, til þess að draga úr því fjármagni sem fer inn í þrotabúin og við munum þurfa að greiða síðan út í erlendum gjaldeyri. Það var það sem ég sagði. Það kemur alveg skýrt fram í þessu frumvarpi, og hefur komið fram í skýrslu sem þáverandi fjármálaráðherra lagði hér fram, að það eru kaupréttarákvæði inni í þeim uppgjörssamningum sem fóru fram á milli gömlu og nýju bankanna og íslenska ríkisins. Þar er t.d. einmitt kaupréttur hjá meirihlutaeigendunum á eignarhluti ríkisins, eins og ég hef skilið þetta.

Forseti. Þetta mál kemur manni sífellt meira á óvart, það er að taka breytingum hér alveg út í það óendanlega. Hér er hv. formaður fjárlaganefndar að kynna enn eina breytingartillöguna sem verður til í kvöld, klárlega, en hann kemur hingað upp og spyr hvort sjálfstæðismenn vilji að bankarnir verði afhentir án nokkurra reglna. Hvernig dirfist hv. þingmaður að ræða þetta þannig og gefa í skyn að Sjálfstæðisflokkurinn vinni með þeim hætti? Stærsta einkasala í bankakerfinu fór fram af þáverandi hæstv. fjármálaráðherra, formanni Vinstri grænna, og svo vill til að hv. formaður fjárlaganefndar tilheyrir þeim flokki. Hvernig var sú einkaframkvæmd unnin? Í algjöru heimildarleysi. Það var ekki stafkrókur í lögum, engin heimild til hæstv. þáverandi fjármálaráðherra til þeirrar sölu. Málið endaði á þann veg að óskað var eftir áliti Ríkisendurskoðunar á meðferð mála. Álit kom frá Ríkisendurskoðun 15. desember 2009 sem leiddi til þess að frumvarp var lagt fram milli jóla og nýárs árið 2009 til að leita eftir heimild Alþingis til þeirrar gjörðar sem framkvæmd hafði verið fyrr á árinu. Svo tala menn digurbarkalega um að aðrir stjórnmálaflokkar séu að tala fyrir því að afhenda eitthvað sem ríkið á. Ég held að menn ættu að líta sér nær og horfa til þess  Við höfum talað fyrir því í þessu máli, og það kom ágætlega fram hjá hv. þm. Bjarna Benediktssyni hér áðan og er raunar rökstutt í nefndaráliti minni hluta fjárlaganefndar sem hv. formaður fjárlaganefndar talar fyrir, að eðlilegt væri í ljósi reynslunnar hjá íslenskum stjórnvöldum, bæði við síðustu einkavæðingu bankanna á árinu 2009 og ekki síður hina fyrri, að reyna að draga lærdóm af niðurstöðu rannsóknarnefndar sem skipuð hefði verið. Er óeðlilegt að vinna hlutina þannig? Í ljósi þess hvernig málið hefur þróast í meðförum stjórnarmeirihlutans teldi ég affarasælast að menn biðu með að afgreiða þetta þar til við sæjum niðurstöðu þeirrar vinnu sem Alþingi setti í gang beinlínis til að reyna að draga lærdóm af. Í fyrsta áliti meiri hluta fjárlaganefndar kom fram að frumvarpið væri lagt fram til þess að gefa ráðherra almenna heimild til sölu á þessum hlutum. Ég hef ekki heyrt menn ræða í kvöld um þá almennu heimild heldur þvert á móti reyna að halda því fram að eitthvað allt annað sé í gangi. Ég hef ekki fengið neinar skýringar á því í þeim ræðum sem hafa verið fluttar um málið. Ég kýs að túlka þessa nýjustu tillögu, sem hv. þm. Björn Valur Gíslason flytur, sem tilraun til þess að reyna að koma málinu með einhverjum hætti í gegnum þingið án þess að það verði fellt.