Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í morgun var tilkynnt um eina mestu hækkun á landbúnaðarvörum, sem orðið hefur. Mjólk hækkaði í morgun um 6.15 kr. hver lítri, rjómi í fjórðungshyrnum um 6.10 kr., smjör um 53.50 kr. kg, ostur 45% um 43 kr. kg, súpukjöt um 31.90 kr. kg og kartöflur um 17.50 kr. 5 kg poki. Engin fullnægjandi skýring hefur verið gefin á þessum hækkunum samhliða tilkynningunni um verðbreytinguna, en þessar hækkanir munu hækka vísitölu um rúmlega 3.5 stig, og þessa 3.5 stiga vísitöluhækkun verða launþegar að bera bótalaust í 3 mánuði. Það gefur auga leið, að sú kauphækkun, sem einnig varð í dag almennt hjá launþegum í landinu, mun að verulegu leyti hverfa, eyðast, vegna þessara hækkana á íslenzkum landbúnaðarafurðum. Og af þessari 3.5 stiga hækkun á vísitölunni munu launþegar eftir 3 mánuði aðeins fá bætt 2 stig. 1½ stig verða þeir samkv. gildandi reglum að bera bótalaust til frambúðar. Ég vil af þessum sökum leyfa mér að spyrja hæstv. landbrh., hvort hann sé fús til að gefa skýringar á þessum hækkunum og hugsanlegum fyrirætlunum hæstv. ríkisstj. í þessu sambandi.



Herra forseti. Út af fsp. hv. 7. þm. Reykv. er mér ljúft að verða við því að gefa skýringar á því, sem liggur til grundvallar þessum hækkunum. Í fyrsta lagi vil ég geta þess, að engin breyting hefur verið gerð á verðlagsgrundvelli landbúnaðarvara. Það varð að samkomulagi í 6 manna n., að breyting skyldi ekki verða gerð nú, fyrst samkomulag náðist um aðra liði, sem þar var fjallað um, en það þýðir, að sú grundvallarbreyting, sem réttur var til að framkvæma s. l. haust, verður ekki gerð fyrr en á næsta hausti. Ástæðan til þeirra hækkana, sem hér er á ferðinni, er því framreikningur á þeim verðlagsgrundvelli, sem búvöruverðið byggist á, og skiptist það í stuttu máli þannig, að kjarnfóðurliðurinn gerir 1.3% af hækkuninni, viðhald og fyrningar 0.2%, kostnaður við vélar 0.5%, flutningskostnaður 0.8%, annar kostnaður 0.6%, rafmagnskostnaður 0.1% og launaliður 7.9%, og er það aðalhækkunin, en það er í samræmi við þá hækkun, sem verður á launum í dag, grunnkaupshækkun og vísitöluhækkun. Þá vil ég einnig geta þess, að niðurgreiðslum hefur verið breytt í það horf, sem ákveðið var við fjárlagaafgreiðsluna að niðurgreiðslur standa eins og þær voru til 1. des., en felldar niður þær bráðabirgðaniðurgreiðslur, sem þá voru teknar upp, sem voru 2.48 kr. á lítra mjólkur fram að áramótum, - 48 aurar til viðbótar 15. jan., - og einnig 3.97 kr. á kg af 1. flokks kindakjöti. Aðrir liðir eru smærri. Þá hefur hækkun á vinnslu- og dreifingarkostnaði verið reiknuð 87 aurar, og er þá um að ræða fyrst og fremst hækkun á launalið. Þessar skýringar vona ég, að séu fullnægjandi fyrir hv. fyrirspyrjanda, enda eru hér sögð þau atriði, sem verðhækkunin byggist á.



Herra forseti. Ég skal reyna að vera ekki mjög langorður. Ég vil aðeins segja, að það er alveg augljós skýring á þessum hækkunum, sem hefur orðið á landbúnaðarvörum. Það er dýrtíðin og verðbólguskrúfan. Bændur búa við sama verðgrundvöll og lagður var 1970, með samkomulagi 1. sept. það haust. Sá grundvöllur átti að gilda í tvö ár og endurskoðast 1. sept. s. l. En þegar brbl. voru gefin út á s. l. sumri, létu bændur það gott heita ásamt launastéttunum. Brbl. giltu til síðustu áramóta, en bændur hafa beðið með þögn og þolinmæði til 1. þ. m. Verðlagið hefur verið reiknað út og verðbólguskriðan, sem orðið hefur vegna stjórnleysis í landinu, veldur þessum miklu hækkunum, það er augljóst mál. Það er vísitöluskrúfan og stjórnleysið í landinu, sem þessu veldur. Ég er alveg viss um, að hv. 7. þm. Reykv. áttar sig á því. Það lítur ekki vel út í dag með efnahags- og atvinnumál. Fróður maður hefur reiknað út, að fjárlög fyrir næsta ár muni verða a. m. k. 30–32 milljarðar, 30–32 þús. millj. kr., ef svo stefnir áfram eins og nú. En það eru margir, sem spyrja að því, hvort hægt verði að innheimta þá upphæð á árinu 1974. Þetta verður, ef óbreytt stjórnarástand verður í landinu. Það er enginn vafi á því, að búvörurnar eiga eftir að hækka aftur. Menn hafa gert sér grein fyrir því, hver vísitalan verður 1. júní n. k. Þá kemur nýtt verð á búvörurnar. Menn hafa einnig íhugað, hver vísitalan verður 1. sept. n. k. Þá kemur einnig nýtt verð á búvörur. Og menn hafa nokkurn veginn reiknað með því, hver vísitalan verður 1. des. n. k. Þá kemur einnig nýtt verð á búvörur. Þetta skeður vegna þess, að verið er að leitast við að láta bændur hafa svipuð kjör og aðrar stéttir í landinu. Búvöruverðshækkunin kemur aldrei nema samhliða eða á eftir. Það er óstjórn og hömluleysi í verðlagsmálum og dýrtíðarmálum, sem veldur þessu verði á búvörum. Og það er ekki gott til þess að hugsa, ef við eigum að búa áfram við þetta ástand í landinu. En sem betur fer hafa einstöku hæstv. ráðh. gert sér grein fyrir því, hvert stefnir, og það gefur vonir um, að breyting verði á stjórn í landinu.



Herra forseti. Ég skal ekki fara að þreyta kappræður við hv. 1. þm. Sunnl., þó að ástæða væri til þess. En það er ekki beint afleiðing verðhækkunar, að bændur fá nú eins og aðrar stéttir í landinn hækkun á grunnlaunum. Þeir fá nú hækkun jafnhliða öðrum stéttum í landinu, en ekki þremur mánuðum seinna, eins og hv. þm, talaði um, að ríkti, meðan hann réði ríkjum. Vona ég, að hv. þm. átti sig á þessu. - Um spádóma hans fram í tímann skal ég ekki ræða. Ég furða mig ekkert á, þó að hann hafi verið viðkvæmur núna, því að mér varð það á um daginn í útvarpinu að segja í sambandi við fsp., sem ég fékk á beinu línunni, að ég teldi, að þessi hv. þm. hefði viljað vel í landbúnaðarmálum, og hann er búinn að gera margar aths. við þessi ummæli mín, svo að von er á aths. við annað sem sagt er.



Herra forseti. Þetta er ekki rétt, sem hæstv. ráðh. sagði hér áðan, að þegar ég var ráðh., hafi bændur alltaf þurft að bíða í 3 mánuði eftir verðhækkunum. En þeir urðu aldrei að bíða í 6 mánuði eins og nú, því að það eru 6 mánuðir frá 1. sept. til 1. marz. En 1. sept. átti að endurskoða verðgrundvöllinn, og þá áttu þeir að fá hækkanir, sem þeir eru nú fyrst að fá. Hæstv. ráðh. hlýtur að átta sig á þessu, en það hefur ekki skeð áður. Hæstv. ráðh. sagði, að ég hefði viljað landbúnaðinum vel. Ég held, að hann hafi meint þetta, þegar hann sagði það. Ég hef aldrei gert aths. við það, ekki heldur hitt, þegar hann sagði, að stefna okkar væri nokkuð ólík, vegna þess að við værum sinn í hvorum flokki, hann væri félagshyggjumaður, en ég einstaklingshyggjumaður. Í orðunum lá, að hann hugsaði aldrei um sjálfan sig, heldur alltaf um aðra, en ég hugsaði fyrst og fremst um sjálfan mig og væri miklu eigingjarnari en hann. Þannig lá í orðunum. En það verður erfitt að koma með mælikvarða, sem sannar þetta, svo að ég ætla ekki að reyna það. Ég ætla ekki að þessu leyti að bera af mér sakir.