Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Sveinbjörn Högnason): Þetta frv. þarf lítilla skýringa við fram yfir það. sem sagt er í grg. þess, en þó mun ég drepa lítils háttar á helztu atriðin. Í fyrsta lagi er mikil nauðsyn á, að kandidatar þeir, er útskrifast úr háskólanum, taki upp verklega menntun áður en þeir ganga inn í starf það, sem þeim er ætlað að gegna. Í öllum siðuðum löndum eru gerðar kröfur til. að menn séu búnir að fá sem mesta æfingu í starfinu áður en þeir fara að fást við það sjálfstætt. Þessi krafa er ekki einungis réttmæt, heldur einnig sjálfsögð, vegna þess að því meir og betur sem maðurinn býr sig undir starf sitt, því hæfari verður hann til að gegna því. Tökum t.d. að fela nýútskrifuðum kandidat í lögum ábyrgðarmikil rannsóknar- og dómarastörf án þess að hann fái fyrst leiðsögn eldri og reyndari manna í þeim efnum. Ef slíkt er falið óreyndum mönnum, þá virðist ekki gætt öryggis borgaranna. Sama máli er að gegna með guðfræðinga, lækna og kennara. Í öðru lagi. þá er nú vitað, að mjög erfitt reynist að fá embættismenn út í dreifbýlið. Orsök þess virðist að miklu leyti vera sú, að þeir, sem útskrifast úr menntaskólunum, eru að mestu leyti úr kaupstöðum. sem stafar aftur af því, hve aðstæður Þeirra til skólavistar eru ólíkt betri en þeirra, er í sveit búa. Þessir menn virðast ekki þekkja neitt til í sveitum, og er því ekki nema eðlilegt. að þeir vilji frekar leita sér atvinnu í bæjunum, enda er það líka vandaminna heldur en í dreifbýlinu, því að þar verða þeir að vinna á eigin ábyrgð án tilsagnar annarra. Með verklegu námi kandidata mætti að sjálfsögðu ráða bót á þeirri eklu, sem er á embættismönnum í dreifbýlinu, og er þá mikið fengið, ef eitthvað yrði bætt úr því öfugstreymi, sem undanfarin ár hefur verið ríkjandi á þeim sviðum. Mikill vandi er að koma þessu námi þannig fyrir, að það verði ekki fjárhagsleg byrði fyrir kandídatana, en þó mundi verða hægt að komast létt út úr því, ef t.d. viðkomandi embættismenn, sem kæmu til með að taka við kandídötunum, styrktu jafnframt því, sem ríkinu að sjálfsögðu bæri skylda til að styrkja þar einnig. Gert er ráð fyrir, að við nánari athugun náms þessa, skuli setja sérstaka reglugerð fyrir hverja deild háskólans fyrir sig. Reglugerðirnar skulu settar af ráðherra, að fengnum till. viðkomandi háskóladeilda. Það, sem mestu máli skiptir, og í þá átt stefnir þetta frv., er, að hagkvæmar vinnuaðferðir og verkleg reynsla í hvaða fagi sem er hafi ekki minni þýðingu í störfunum heldur en bókleg þekking. Ég óska svo, að málinu verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og menntmn.

* Flm. (Jörundur Brynjólfsson): Ég hef leyft mér, ásamt öðrum hv. þm., að flytja þetta mál hér. Ég get að vísu látið nægja að vísa til grg. frv., en ég mun þó í fáum orðum drepa á aðalatriði málsins. Nú á síðari árum hefur sífellt aukizt eftirspurn eftir að komast inn í bændaskólana, og fleiri og fleiri hafa þar orðið frá að hverfa, svo að nú er jafnmörgum vísað frá og þeim, sem inntöku fá. Bændaskólarnir taka nú til samans 80–90 nemendur, og skólavistin tekur tvo vetur, svo að aðeins helmingur þessarar tölu útskrifast árlega. Þegar þetta er borið saman við tölu bænda í landinu, sem nú mun vera nær 7 þúsundum; þá sést, hversu lítill hluti verður aðnjótandi þessarar menntunar. Hér á landi, eins og annars staðar, er undirbúningsmenntun fyrir bændur mjög nauðsynleg á öllum tímum og ekki sízt nú, þegar þessir erfiðu tímar eru framundan, þegar mjög reynir á þekkingu bænda, skilning þeirra og menntun alla, og með aukinni þekkingu verður stéttin enn betur hæf til þess að leysa þau verkefni, sem hennar bíða. Nú streymir fólkið úr sveitum og í kaupstaðina, og það verður að stöðva með einhverjum ráðum. Þetta mál er eitthvert allra þýðingarmesta mál, sem nú er hér á Alþ., og vænti ég þess, að hv. þm. sýni skilning í því. Sú löggjöf, sem nú er um þetta, heimilar ekki nýjar aðgerðir, og þess vegna þarf nýjan lagastaf. Ekki er gert ráð fyrir, að skólar þeir, sem nú eru, verði stækkaðir, heldur að byggður verði nýr skóli, og allt mælir með því, að hann verði reistur þar, sem frv. mælir fyrir. Ég vona, að Alþ. greiði götu frv. og það fái bæði skjóta og góða afgreiðslu. Ég óska svo, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og landbn.

*Eiríkur Einarsson: Ég þarf í raun og veru ekki miklu við það að bæta, sem hv. síðasti ræðumaður sagði. Það er almenn ósk, að skólinn verði í viðkomandi héraði, og búnaðarþing hefur mælt með því. Það er sannarlega kominn tími til að lögfesta ákvæði um nýjan skóla, og ég treysti því, að hv. þm. taki málið réttum tökum og skólinn verði byggður á þeim stað, sem skilyrði eru góð fyrir ræktun og þess háttar. Ég sé svo ekki ástæðu til að hafa þetta lengra, en vænti þess, að málinu verði vel tekið og það fái góða afgreiðslu.

* Frsm. (Bergur Jónsson): Allshn. leggur til, að þetta frv. verði samþ. með lítilfjörlegum breyt. á 23. gr. þess. Þar stendur: „Dómsmálaráðherra ákveður, hvort málflytjandastarf er samrýmanlegt öðru opinberu starfi“. N. leggur til, að á eftir orðunum „Dómsmálaráðherra ákveður“ komi: „að fengnum till. félags héraðsdóms- og hæstaréttarlögmanna“. Hv. 7. landsk. hefur borið fram brtt. á þskj. 113, þar sem hann vill gera þá breyt. við 9. gr. 5, að á eftir „Háskóla Íslands“ komi: „með I. einkunn“. En meiri hl. n. leggur til, að þetta verði samþ. óbreytt.



Ég hef lagt til, að sérstök n. yrði látin fjalla um þetta mál. Og hefði ég helzt óskað, að um þetta næðist samkomulag milli allra flokka. Nú veit ég ekki, hvort samkomulag um skipun n. hefur náðst, en ef svo er ekki, vildi ég Leggja til, að n. yrði skipuð 9 mönnum.

Forseti (JörB): Ég veit ekki, hvað kann að liða umtali um nefndarskipun, en ég skoða þetta sem uppástungu hv. 5. þm. Reykv., að n. verði skipuð 9 mönnum, og komi engin mótmæli fram, skoða ég það samþ.