Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. þessarar hv. d. hefur haft frv. til l. um samþykkt á ríkisreikningi til meðferðar og borið hann saman. Mælir meiri hl, n., eins og fram kemur á þskj. 474, með því að frv. verði samþ. óbreytt. Tveir nm. voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Reykn. var að mæla hér fyrir áliti meiri hl. fjhn., en það er nú reyndar ekki meiri hl., sem skrifar undir álitið, heldur aðeins 3 af 7 nm. En það er ekki enn búið að útbýta, og tæplega búið að prenta ennþá, nál. minni hl. Í honum er hv. 11. þm. Reykv. auk mín. Við erum búnir að skila þessu til skrifstofunnar, en það er ekki komið ennþá. En hins vegar, ef hæstv. forseti óskar þess, get ég talað fyrir okkar nál., þó að það sé ekki búið að útbýta því. Þessi ríkisreikningur fyrir 1965 sýnir m.a. stórfelldar álögur á þjóðina, mikla eyðslu, en jafnframt mikla hlutfallslega lækkun á ríkisframlögum til verklegra framkvæmda. Yfirskoðunarmenn hafa gert nokkrar aths. við reikninginn, m.a. um miklar eftirstöðvar hjá innheimtumönnum og útistandandi skuldir hjá ýmsum ríkisfyrirtækjum, og hefur svo verið undanfarin ár. Skömmu eftir að núv. hæstv. ríkisstj. var mynduð, var allmikið talað um það af ráðh. og málsvörum þeirra, að nú mundi hafinn verulegur sparnaður í ríkisrekstrinum. Og ég minnist þess, að hæstv. fyrrv. fjmrh. kom með langan lista hér á Alþ. um sparnaðaratriði. Þau skiptu nokkrum tugum áreiðanlega, sem hann taldi, að væru til nákvæmrar athugunar hjá ríkisstj. Og fljótlega var sett á stofn af ríkisstj. eitthvert fyrirtæki, sem ég held, að hún nefni hagsýslu. Ég sé, að skv. þessum ríkisreikningi hefur verið varið til hagsýslunnar rúmum 700 þús. kr. Ég hef hins vegar ekki talið saman á ríkisreikningum fyrri ára, hve búið er að verja miklu fé samtals til reksturs á því fyrirtæki, en sjálfsagt er það orðin lagleg fúlga. En hins vegar hefur farið mjög lítið fyrir uppskeru af því sáðkorni. Ég vil aðeins nefna hér eitt dæmi um það, hvernig sparnaðarfyrirheit núv. ríkisstj. hafa reynzt í framkvæmdinni. Árið 1961 lagði stjórnin fyrir Alþ, frv. til nýrra laga um tekjuskatt og eignarskatt og fékk það frv. samþ. þá á þinginu. Það nýmæli var í þeim l., að skattanefndir í sveitarfélögum voru lagðar niður, en landinu skipt í 8 skattumdæmi með einum skattstjóra í hverju. Stjórnin og talsmenn hennar töluðu og skrifuðu um það sem mikið hreystiverk að leggja niður 219 skattanefndir með 657 mönnum og 24 yfirskattanefndir að auki, og um þetta sagði ríkisstj. m.a. í aths., sem fylgdu frv., með leyfi hæstv. forseta: „Fer ekki hjá því, að hér verði um talsverðan sparnað að ræða“. En hvað segir ríkisreikningurinn okkur um sparnaðinn? Síðasta árið, sem eldra fyrirkomulagið um skattálagninguna var í gildi, en það var 1961, var kostnaður við skattanefndir, skattstofur og ríkisskattanefnd samtals 11 millj. 200 þús. kr. En skv. þessum ríkisreikningi var kostnaður við skattstofur og ríkisskattanefnd árið 1965 32 millj. 148 þús. kr. Þannig hefur kostnáður við álagningu skattanna um það bil þrefaldazt á 4 árum. Þannig fór um sparnaðinn, sem stjórnin sagði, að nýja kerfið mundi hafa í för með sér. Nú skal ég ekki segja um það, hvort skattálagningin er nokkuð betur framkvæmd nú en áður var. Um það treysti ég mér ekki til að dæma. En hitt vita allir, að nýja kerfið er langtum seinvirkara en það gamla, og það hefur í för með sér m.a. það, að það seinkar innheimtu á opinberum gjöldum, hvað skattskrárnar koma seint fram víða um land. Þess munu dæmi nú á síðari árum, að sýslumenn hafa ekki getað haldið manntalsþing fyrr en á jólaföstu, en það var venja í gamla daga að halda þau að vorinu. Ég læt þetta eina dæmi nægja til að sýna það, hvað sparnaðarfyrirheit stjórnarinnar hafa haft mikið gildi. Fjhn. hefur fengið afrit af skýrslu ríkisendurskoðunarinnar dags. 10. janúar s.l., sem hún sendi yfirskoðunarmönnunum. En á þeirri skýrslu sést, hvað eftir var að endurskoða af reikningum ríkisstofnana, embætta o.fl. hinn 31. desember 1966, þ.e.a.s. hvað eftir var að endurskoða af reikningum fyrir árið 1965 eða eldri tíma. Einnig hefur n. fengið yfirlit dags. 12. þ.m., er sýnir, hvað unnið hefur verið að endurskoðun þeirra reikninga, síðan skýrslan var gefin út. Af þessum gögnum sést, að enn er ólokið endurskoðun allmargra reikninga fyrir árið 1965 og nokkurra frá fyrri árum. Við teljum í minni hl. fjhn., að ríkisreikninga eigi ekki að samþykkja á Alþ., fyrr en endurskoðun þeirra er lokið. Þess vegna leggjum við til við hæstv. forseta, að hann fresti nú afgreiðslu málsins, taki það út af dagskrá, og það verði ekki tekið fyrir á þingi, fyrr en upplýsingar liggja fyrir um það, að endurskoðun reikninganna, ríkisreikningsins og þeirra undirreikninga, sem hann byggist á fyrir 1965, sé lokið. Þetta er sú regla, sem ég tel, að eigi að fylgja, og þetta er í samræmi við það, sem ég hef haldið fram hér á undanförnum þingum. Ég hef bent á það til samanburðar, að sýslunefndir samþykkja reikninga sveitarsjóða, og það mun aldrei koma fyrir, að sýslunefndir samþykki óendurskoðaða hreppsreikninga, heldur er því máli þá frestað, þar til endurskoðun er lokið, og Alþ. ætti ekki að vera linara í kröfum að þessu leyti með reikningsskilin en sýslunefndirnar. Þess vegna leggjum við það til, að málinu verði frestað, og ég vil beina því til hæstv. forseta. Þegar menn sjá okkar nál., verður þar birt með þessi skýrsla ríkisendurskoðunarinnar, sem ég gat um frá 10. janúar og sömuleiðis bréf sömu stofnunar frá 12. apríl, og af þeim gögnum geta menn séð, á hvaða stigi endurskoðunin nú er.



Herra forseti. Fjhn. Nd. hefur haft mál þetta til meðferðar, og eins og fram kemur á þskj. 475 mælir n. með því, að frv. verði samþ. Tveir nm. voru fjarverandi, en einstakir nm. áskilja sér þó rétt til þess að flytja eða fylgja brtt.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er komið til þessarar hv. d. frá Ed., þar sem það hefur hlotið, afgreiðslu með nokkrum breyt. En þetta frv. er reyndar gamall kunningi hv. d. Það lá fyrir þessari d. á s.l. ári. Tildrög þess, að frv. er samið, munu vera þau, að á aðalfundi Landssambands ísl. útvegsmanna í nóv. 1964 var gerð svohljóðandi ályktun: „Aðalfundur L.Í.Ú. haldinn 26.–28. nóv. telur, að ekki megi lengur dragast að setja ný lög um vátryggingafélög fyrir fiskiskip, þar sem gildandi lög eru fyrir löngu orðin úrelt og á margan hátt ógerlegt að starfa eftir þeim. Fundurinn telur æskilegt, að skyldutrygging fiskiskipa verði miðuð við allt að 400 rúml. brúttó og bátaábyrgðarfélögin verði efld frá því, sem nú er, og verksvið þeirra fært út þannig, að þau annist allar tryggingar fyrir fiskiskipaflotann. Það er álit fundarins, að stjórn Samábyrgðar Íslands eða Sambands bátaábyrgðarfélaganna eigi að vera í höndum útvegsmanna sjálfra að verulegu leyti, en telur eðlilegt, að ríkisvaldið eigi þar einnig sinn fulltrúa. Fundurinn skorar á sjútvmrh. að leggja fram á Alþ. því, sem nú situr; frv. til l. um vátryggingafélög fyrir fiskiskip.“ Þannig hljóðaði samþ. L.Í.Ú. 1964, sem var upphaf þess, að þetta frv. var samið. Eitt meginatriðið í þeirri ályktun er það, að stærðarmark þeirra skipa, sem tryggð skulu hjá bátaábyrgðarfélögunum, skuli hækka úr 100 rúml. brúttó í 400 rúmlestir og við það er frv. miðað. Það kom hins vegar í ljós, þegar þetta frv. var til meðferðar í sjútvn. d. á s.l. ári, að frá því í nóv. 1964 var afstaða L.Í.Ú., og þar með meginþorra þeirra aðila, sem þarna eiga mestra hagsmuna að gæta, orðin mjög á annan veg en fram kom í þeirri ályktun, sem ég las upp áðan. Á aðalfundi L.Í.Ú. 1965 var gerð svohljóðandi ályktun, með leyfi hæstv. forseta: „Aðalfundur L.Í.Ú. telur, að frv. til l., sem nú liggja fyrir Alþ. og send hafa verið samtökunum til umsagnar, um Samábyrgð Íslands á fiskiskipum og um bátaábyrgðarfélög, þurfi frekari athugunar við en hægt er að gera á þeim skamma tíma, sem aðalfundur stendur yfir. Þess vegna samþ. fundurinn að kjósa þriggja manna n, til þess að semja umsögn um bæði frv., og skal n. hafa samráð við stjórn samtakanna um efni hennar, áður en hún er send Alþ. Þó vill fundurinn taka eindregna afstöðu gegn hækkaðri skyldutryggingu úr 100 rúml. í 400 rúml.“ Ástæðan fyrir því, að frv. þetta og annað skylt frv., þ.e.a.s. frv. um Samábyrgð Íslands á fiskiskipum, sem einnig liggur fyrir hv. d. í dag, voru ekki afgreidd í fyrra, var einmitt þessi breytta afstaða samtaka útvegsmanna til málsins. Hins vegar voru nm. í sjútvn. d. á s.l. ári mjög á einu máli um það, þegar þeir könnuðu þetta mál, að það væri til mjög mikilla bóta fyrir bæði bátaábyrgðarfélögin og Samábyrgð Íslands, að þessi frv. næðu fram að ganga, jafnvel þótt þessu meginatriði yrði breytt þannig, að eftir sem áður yrði skyldutryggingin miðuð við 100 brúttórúmlestir. Aðilar þeir, sem hlut áttu að máli, töldu sig þá þurfa að athuga það betur, hvort þeir vildu, að málið yrði þannig afgreitt. Á þessu ári munu hafa komið fram óskir um, að þannig yrði málið til lykta leitt, og hefur hv. Ed. aðeins gert nokkrar minni háttar breyt, á frv., sem allar eru í samræmi við það, er samkomulag varð um í sjútvn. þessarar hv. d. á s.l. ári. Skv. þessu eru þýðingarmestu breyt., sem í frv. felast í höfuðatriðum þær, að bátaábyrgðarfélögunum verður nú, með vissum skilyrðum, heimilað að taka að sér aðrar tryggingar fyrir útgerðina, aðallega slysatryggingar og ábyrgðartryggingar, sem útgerðarmenn hafa með samningum við sjómannasamtökin skuldbundið sig til að kaupa, og í öðru lagi, að tryggingarskilmálar verði ekki lengur ákveðnir í 1., heldur með reglugerð, að fengnum till. stjórnar Samábyrgðar Íslands á fiskiskipum. Þetta síðara atriði er mjög veigamikið, því að í eldri l. um vélbátaábyrgðarfélögin voru vátryggingaskilmálarnir lögbundnir, og hefur ekki verið hægt að breyta þeim eftir ýmsum breytilegum aðstæðum, og hefur það háð Samábyrgðinni og bátaábyrgðarfélögunum talsvert í starfi þeirra. Ef frv. næði fram að ganga, eins og lagt er til, mundi það veita þeim meira svigrúm, bæði til að breyta tryggingaskilmálum og til þess að taka upp nýjar tryggingagreinar. í sambandi við bátaábyrgðarfélögin hygg ég, að þetta séu meginatriði málsins, og í sjútvn. d. er algert samkomulag um að mæla með því, að frv. nái fram að ganga, eins og það kom frá hv. Ed. En í Ed. mun hafa komið fram það sjónarmið, að rétt væri að gefa tryggingar fyrir minni vélbáta, eða vélbáta allt að 100 rúml., frjálsar, og munu talsmenn þeirrar skoðunar hafa talið, að það mundi verða til hagsbóta fyrir bátaeigendur að tryggja þannig. Ég er fyrir mitt leyti á gagnstæðri skoðun, og það hygg ég, að flestir eða allir nm. sjútvn. þessarar hv. d. séu, eins og ástatt er með minni bátana. Þeir eru flestir orðnir allgamlir. Ég hygg, að meðalaldur þeirra mundi reynast býsna hár, ef hann væri athugaður, þannig að þetta er áhættusöm trygging. Í frjálsu bátatryggingunum er hver bátur tryggður sem sérstök áhætta, þannig að ef hann fær á sig tjón, þá hækka iðgjöldin. Það mun vera dæmi þess, að bátar, sem hafa e.t.v. byrjað með 21/2–3% iðgjöld, og hafa síðan fengið á sig mikil tjón, hafi komizt innan tíðar upp í 10–12% iðgjöld, eða jafnvel hærri. Aftur á móti eru iðgjöldin hjá vélbátaábyrgðarfélögunum og Samábyrgðinni þau sömu fyrir alla, sem tryggðir eru þar, og áhættunni þannig jafnað út. Það má auðvitað deila um, hvor aðferðin í slíkum tryggingum sé æskileg, og e.t.v. á fyrri aðferðin sér fleiri formælendur, en eins og ég sagði eru bátarnir, sem nú flokkast undir skyldutrygginguna, orðnir mjög gamlir og ganga ört úr sér, og þess vegna er heppilegra fyrir þá, sem þarna eiga hagsmuna að gæta, að hafa þennan sama hátt á enn um skeið. Það hefur því ekki fengið undirtektir í sjútvn. að mæla með því, að þessi trygging verði gefin frjáls, og eins og ég sagði, mælir n. með frv., eins og það nú liggur fyrir.



Herra forseti. Þetta frv. er komið til hv. d. frá Ed. og fylgir frv., sem var til afgreiðslu áðan um bátaábyrgðarfélög. Gildir í flestum atriðum það sama um þetta frv. og það, sem ég sagði um fyrra frv., og sé ég ekki ástæðu til að endurtaka það. Ég vil aðeins bæta því við, að með þessu frv. er það tryggt betur en áður hefur verið, að þeir aðilar, sem hagsmuna eiga að gæta hjá Samábyrgðinni og bátaábyrgðarfélögunum, fái ríkari aðild að stjórn Samábyrgðarinnar. Er nú gert ráð fyrir, að í stjórn Samábyrgðarinnar verði fimm menn og jafnmargir til vara. Ráðherra skipar þrjá þeirra, einn án tilnefningar og tvo eftir tilnefningu L.Í.Ú., en hinir eru kosnir af bátaábyrgðarfélögunum. Það er gengið betur frá því í þessu frv. en verið hefur, hvernig að skuli farið, ef skip liggur lengi, án þess að hafa haffærisskírteini. Þá er heimilt að fella það úr tryggingunni, eftir að tvö ár eru liðin frá því að haffærisskírteinið rann út, en fái skipið haffærisskírteini að nýju, skal það tekið í tryggingu, að lokinni fúaskoðun. Þegar þannig stendur á, að tryggingu sé sagt upp, hvílir sú skylda á Samábyrgðinni skv. frv., að tilkynna uppsögnina veðhöfum með 14 daga fyrirvara. Þá er einnig gerð sú breyt., að í stað þess að áður var skylt að fúatryggja súðbyrðinga, þá er það ekki lengur skylt, heldur aðeins heimilt. Einnig hefur verið gerð breyt. á ákvæðum er lúta að skoðun vegna bráðafúa. Um það efni gilda mjög ströng fyrirmæli, og slík skoðun er ákaflega kostnaðarsöm, ef framkvæmd er eftir ýtrustu fyrirmælum. Þess vegna hefur það verið tekið inn í frv. af hv. Ed., eftir ábendingu skipaskoðunarstj., að ef í ljós komi við þá skoðun, að ekki sé um bráðafúaskemmdir að ræða, þá skiptist kostnaður vegna skoðunar að jöfnu milli Samábyrgðar og eiganda skipsins. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að fjölyrða um þetta mál. Þetta frv. var, ásamt frv. um bátaábyrgðarfélögin mjög vandlega athugað í sjútvn. d. á s.l. ári, þegar það lá þar fyrir, og n. mælir öll með samþykkt frv.



Herra forseti. Allshn. hefur haft til athugunar frv. til l. um breyt. á l. um almannavarnir nr. 94 frá 29. des. 1962. Á síðasta Alþ. fluttu nokkrir þm. till. til þál. um endurskoðun laga um almannavarnir vegna hafíshættu o.fl., eins og fram kom í þeirri till. Þessi till. var flutt mjög seint á þinginu og varð ekki útrædd, en í umr. um til1. lýsti dómsmrh. því yfir, að hann teldi rétt, að nánari athugun yrði gerð á þessum atriðum, sem þáltill. fjallaði um, og að hann mundi hlutast til um, að athugað yrði, hvernig helzt kæmi til greina að fella ákvæði um þetta inn í l. um almannavarnir. Og með tilliti til þessa lagði hann fram þetta frv. hér um breyt. á l. um almannavarnir, og er tekið þar tillit til þeirra ákvæða, sem áðurnefnd þáltill. fjallaði um. Sex nm. allshn. mæla með því, að frv. verði samþ., en einn nm., Ragnar Arnalds, gefur út sérálit í málinu, að því er ég bezt veit.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. meiri hl. n. skýrði frá, varð n. ekki sammála um afgreiðslu þessa máls, og leggur meiri h1. til, að frv. verði samþ. óbreytt, en ég kaus að skila séráliti og sértill. Því miður hefur mér ekki unnizt tími til þess að gefa út sérstakt nál. eða að láta útbýta till., en ég vil leyfa mér að gera það hér úr ræðustól og flytja hér á eftir skriflega till. Ástæðan til þess, að ég er ekki reiðubúinn að mæla með samþykkt þessa frv., er ekki sú, að ég sé efnislega andvígur því, sem í frv. felst, heldur hitt, að ég tel, að málið þurfi frekari athugunar við og að lögin séu ekki nægilega vel grunduð og það skipulag, sem í þeim felst. Í l. um almannavarnir er núna gert ráð fyrir, að almannavarnakerfið gripi inn í, þegar um er að ræða náttúruhamfarir eða annað stórtjón á sér stað, og það helzta, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, er einmitt að ítreka og leggja áherzlu á þessi atriði. Það er í raun og veru verið að leggja jafnþunga áherzlu á að bæta tjón af völdum náttúruhamfara eins og ef um hernaðaraðgerðir er að ræða. Ég tel, að skipulag þessara mála hafi verið heldur klaufalegt frá byrjun og að þessi mál þurfi frekari athugunar við. Eins og kunnugt er, var almannavörnum upphaflega ætlað það hlutverk að hafa með höndum björgunarstarf, þegar um væri að ræða hernaðarárásir, sem að sjálfsögðu leiða af því, að í landinu er erlendur her og erlendar herstöðvar. Frá upphafi var ljóst, að raunhæfasta ráðstöfunin í almannavörnum væri sú að afnema herstöðvar á Íslandi og afstýra þannig þeirri hættu, sem herstöðvarnar kalla yfir þjóðina. Síðan þetta skipulag var fyrst upp tekið, hafa verið gerðar breyt. á lögunum, sem hafa stefnt í þá átt að víkka verksvið almannavarna, og nú síðast liggur fyrir sú breyt., sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Í sambandi við afgreiðslu þessa máls tel ég rétt að varpa fram hér einni spurningu. Fyrir rúmum fjórum árum fól þáv. dómsmrh. forstöðumanni afmannavarna að gera skýrslu um áhrif hernaðarárásar á Íslandi og líkur fyrir því, að slík árás ætti sér stað. Þáv. forstöðumaður almannavarna, dr. Ágúst Valfells, gerði þessa skýrslu, sem var mjög ýtarleg og greinargóð, og þá ekki síður mjög athyglisverð og fróðleg. Í þessari skýrslu kemur það fram; að þessi sérfræðingur telur rétt að álykta, að líkur fyrir árás á Ísland séu 75%. Hann telur 75% líkur til þess, að landið verði fyrir árás, og þessi sérfræðingur ríkisstj. telur einnig, að ástæða sé til að ætla, að 2/3 hlutar þjóðarinnar muni farast, ef slík árás á sér stað. Einnig kemur það glöggt fram í þessari skýrslu, að það eru fyrst og fremst herstöðvarnar, hinar erlendu herstöðvar í landinu, sem kalla háskann yfir þjóðina. Þessi skýrsla var því miður aldrei birt, en nokkur blöð hér í Reykjavík komust yfir eintali af henni og birtu kafla úr henni, sem vöktu mjög mikla athygli. Hins vegar voru það aldrei nema stuttir kaflar, sem birtust þarna, og sjálf skýrslan, sem er mjög ýtarleg og mun hafa verið um 150 blaðsíður að stærð, í nokkuð stóru broti, hefur aldrei verið birt. Hún mun hafa verið send þáv. hæstv. dómsmrh., Bjarna Benediktssyni, og ég held, að ég geti leyft mér að fullyrða, að hann hafi stungið þessari skýrslu undir stól og hún muni vera til í allstóru upplagi einhvers staðar í afkimum dómsmrn., a.m.k. hefur ekkert frétzt af örlögum hennar í seinni tíð. Ég held, að hv. þm. hljóti að vera það ljóst, að þessi skýrsla er langsamlega mikilsverðasta framtak, sem almannavarnakerfið á Íslandi hefur lagt fram, og einmitt nú, þegar umræður um íslenzk varnarmál eru að losna úr hinni þröngu spennitreyju kalda stríðsins og menn eru farnir að reyna að átta sig á því, hvort hyggilegt er að hafa hér herstöðvar til frambúðar, og menn neyðast einnig til þess að átta sig á því, hvort rétt sé, að Ísland verði áfram í hernaðarbandalagi, nú, þegar þessi mál eru tekin til endurskoðunar og nýrrar athugunar, er óhjákvæmilegt og bráðnauðsynlegt, að eina skýrslan, sem gerð hefur verið um varnarmál Íslendinga og áhrifin af herstöðvunum, sé lögð fram og alþm. gert kleift að kynna sér hana og þá ekki síður, að hv. utanrmn. fái að kynnast niðurstöðum þessarar skýrslu. Ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. dómsmrh., hvort hann telji ekki rétt, að alþm. eigi kost á að kynna sér þessa skýrslu, og hún verði lögð fram hér á Alþ. sem mikilsvert gagn í varnarmálum Íslendinga. Um frv. það, sem hér liggur fyrir, hef ég ekki annað að segja en það, sem ég nefndi hér áðan. Ég tel, að það sé ekki nægilega vel grundað og legg til, að málið allt verði tekið til nýrrar endurskoðunar. Þess vegna hef ég leyft mér að flytja svofellda rökstudda dagskrá, sem ég vil leyfa mér að lesa hér upp, með leyfi forseta: „Með tilliti til þess, að l. nr. 94 29. des. 1962, um almannavarnir, hafa ekki komið til framkvæmda nema að óverulegu leyti, og með því að ástæðan til þess virðist sú, að lögin séu reist á veikum stoðum, er geri þau í senn óvinsæl og lítt framkvæmanleg, telur d. nauðsynlegt, að fram fari allsherjarendurskoðun laganna, og að sérstaklega verði athugað í því sambandi, hvort það sé ekki líklegt til góðs árangurs að fela Rauða krossi Íslands, Slysavarnafélagi Íslands og öðrum skyldum samtökum að undirbúa og annast þá hjálparstarfsemi, sem um ræðir í lögunum og því lagafrv., sem hér liggur fyrir. Í trausti þess, að ríkisstj. hlutist til um þessa endurskoðun, telur d. rétt að fresta afgreiðslu frv. og tekur fyrir næsta mál á dagskrá.“



Herra forseti. Eins og fram kemur í aths. með þessu frv., var það flutt vegna þáltill., sem fram kom í lok síðasta þings og náði þá ekki afgreiðslu. Ég gaf yfirlýsingu um það, að ég mundi láta fram fara þá endurskoðun, sem óskað var eftir, að l. um almannavarnir væru endurskoðuð í því skyni að fella inn í þá löggjöf fyllri ákvæði að því er varðar hættur af völdum náttúruhamfara, svo sem jarðskjálfta, eldgosa og hafíss, sem kynni að loka siglingaleiðum umhverfis land, einstökum höfnum eða svæðum. Þetta hefur verið gert, en flm. þessarar till. á síðasta þingi var Jónas Pétursson, hv. 3. þm. Austf. Hér var talað um það áðan af hv. þm., sem síðast talaði, 5. landsk. þm., að l. um almannavarnir hefðu ekki nema að litlu leyti komið til framkvæmda. Að svo miklu leyti sem þau hafa ekki komið til framkvæmda, er það náttúrlega á ábyrgð sveitarfélaganna, sem ekki hafa hirt um að setja upp almannavarnanefndir, en það hefur verið gert í Reykjavík. Þá hafa átt sér stað ýmiss konar athuganir og undirbúningur þessara mála, fyrir utan almennan undirbúning, sem átt hefur sér stað á vegum forstöðumanns almannavarna. Eins og kunnugt er, eru í byggingu núna verulegar birgðaskemmur uppi í Mosfellsdal fyrir ýmsar birgðir, sem voru á við og dreif og ekki nægilega tiltækilegar, og einnig hafa farið fram margs konar athuganir á aðvörunarkerfi um allt landið, ef til ófriðar kæmi. Það hafa farið fram kannanir á skýlingu í kjöllurum í Reykjavík, og liggja fyrir um þetta allt saman ýtarlegar skýrslur. Það er þess vegna alveg ástæðulaust af þeim sökum, sem vitnað er til, að fresta nokkuð framkvæmd þessa máls. Um hitt skal ég svo ekkert segja, hvort lögin geti ekki verið betur úr garði gerð og mætti ekki endurskoða þau. Það geta þm. auðvitað tekið til athugunar, eftir því sem þeim sýnist. Það er talað um að gera þessa endurskoðun í samráði við Rauða kross Íslands og Slysavarnafélag Íslands. Það hefur alltaf verið haft samráð við þessa aðila, og þetta frv. var sent báðum þessum aðilum til umsagnar frá Ed., og báðir aðilar lögðu eindregið til, að frv. yrði samþ. Og forstöðumaður Rauða krossins, dr. Jón Sigurðsson, borgarlæknir í Reykjavík, var annar þeirra tveggja manna, sem ég á sínum tíma fékk til þess að undirbúa löggjöfina um almannavarnir. Það er sem sagt ekki meira um þetta af minni hálfu að segja. Ég tel mjög þýðingarmikið, að þetta frv. verði afgr. nú og einnig mjög þýðingarmikið, að við séum ekki svo andvaralausir, einir allra, að láta okkur ekki detta í hug að hafa nokkurn viðbúnað til almannavarna, ef til ófriðar kæmi. Ég vil þess vegna eindregið leggja að hv. þm. að ganga frá þessu máli nú. 

Má ég með leyfi forseta endurtaka spurninguna? Ég spurði ráðh. að því, hvort hann vildi ekki leggja fyrir þm. þá skýrslu, sem forstöðumaður almannavarna samdi hér að tilhlutan dómsmrh. og var prentuð í allstóru upplagi, hún mun vera einhvers staðar niður komin.

Það liggur fyrir fjöldi skýrslna um almannavarnir í dómsmrn., og ég skal taka það til athugunar, hverjum þeirra þætti hæfilegt að gera þm. grein fyrir á sínum tíma.



Herra forseti. Þetta frv. um breytingu á girðingalögunum er flutt sem stjórnarfrv. og samkv. beiðni Búnaðarfélags Íslands. Það er mjög einföld breyting, í raun og veru aðeins nánari skýring á lögunum til að taka af tvímæli um skilning á þeim, og n. leggur til, að það verði samþ.



Herra forseti. Þetta frv. var hér til 1. umr. í gær, og nú hefur frsm. landbn. mælt með samþykkt þess. Ég verð að segja það að mér finnst hv. landbn. vera mjög rösk í afgreiðslu á þessu máli. Hún er í raun og veru búin að afgreiða það, án formlegs fundar í n., nokkrum tímum eða mínútum eftir að málið er afgr. til n., en hins vegar ætla ég ekki að hæla hv. landbn. fyrir afgreiðslu á ýmsum öðrum málum, því að einu smámáli, sem ég flutti hér um sölu á eyðijörð í Snæfjallahreppi í N.-Ís., var vísað til n. 16. febrúar, og nú vantar 2 daga upp á 2 mánuði, sem n. hefur haft þetta stórmál til athugunar, en hefur ekki enn þá klárað að skila áliti um það. Ég vil leyfa mér að spyrja form. landbn. að því, í þessu sambandi, hvað dvelji afgreiðslu á jafnlítilfjörlegum málum og þessum, þegar n. getur sýnt annan eins röskleika og hún sýnir í þessu máli, sem hér er til umr. Hvað liggur á bak við þennan seinagang? Ég tel, að form. n. beri tvímælalaust skylda til þess að upplýsa það, hvernig á því standi. Ef það er einhver andstaða við frv. í n., þá á n. að skila áliti um frv., og ég tel það ekkert ofverk þessarar hv. n. að skila áliti um jafnlítilfjörlegt mál á tveimur mánuðum.



Herra forseti. Því miður er ég nú aðeins staðgengill í þessari formannsstöðu í landbn. núna, þar sem aðalformaður er fjarverandi af þingi, en ég vil bara upplýsa það hér, að það liggja nokkur fleiri jarðasölumál fyrir hv. landbn. heldur en það, sem hv. þm. var að nefna, sem ýmist hafa ekki fengið jákvæð meðmæli í þeim umsögnum, sem leitað hefur verið eftir, eða ekki hefur verið samstaða um í n., en þar er alls staðar um að ræða sölu jarða til einstaklinga, og það hefur verið samkomulag um það, að láta þau mál liggja, sem þannig er ástatt með. Nú vil ég ekkert segja um það, út af því frv., sem fyrir n. liggur og hv. síðasti ræðumaður er flm. að, hvort það er endanlega dæmt til dauða, það kemur væntanlega Alþingi eftir þetta þing og e. t. v. hafa mál eitthvað skýrzt í millitíðinni, þannig að ég vildi nú vænta, að hann gæfi ekki upp alla von í dag um að þetta mál kynni einhvern tíma að ná fram að ganga, en þessar ástæður liggja fyrir því, að áliti hefur ekki verið skilað um þetta mál, ásamt nokkrum öðrum jarðasölumálum sem fyrir n. liggja.



Herra forseti: Það var ágætt að fá þessar takmörkuðu upplýsingar hjá hv. form. landbn. Þó að hann sé það ekki nema sem staðgengill, verður maður þó að beina orðum sínum til hans sem formanns n., þar sem hann hefur tekið þau störf að sér. Ég er þrisvar eða fjórum sinnum búinn að biðja hinn reglulega form, um afgreiðslu á þessu máli og sömuleiðis staðgengilinn, sem var hér í pontunni áðan, og út af því, sem hv. þm. sagði, að það hafi orðið að samkomulagi í n. að láta þessi mál öll bíða, þá hefur hv. 5. þm. Norðurl. vestra sagt mér, að hann hafi verið tilbúinn að afgreiða þetta mál fyrir löngu út úr n., og það síðast í morgun, svo að eftir því að dæma hefur ekki verið samkomulag í n. um að jarða þessa hluti, og ég fer fram á það við hv. settan form. landbn., að hann afgreiði þetta mál og það tafarlaust.



Herra forseti. Landbn. hv. d. hefur athugað þetta frv., sem er komið frá Ed., en á því var gerð breyt. í þeirri hv. d., og n. leggur til, að það verði samþ., en það hefur láðst að gera breyt. á fyrirsögn frv., þegar það var afgr. úr hv. Ed., sem n. virðist eðlilegt að gert sé og flytur því brtt. um það, að fyrirsögn orðist eins og segir á þskj. 473. Ég vil beina því til hæstv. forseta, að e. t. v. er hægt að líta á þetta sem leiðréttingu, þannig að málið þurfi ekki að ganga til Ed. aftur, en þarna er vitanlega ekki um neina efnisbreytingu að ræða, heldur afleiðingu af því, sem búið var að fella inn í frv., en n. leggur sem sagt til, að það verði samþ. með þeirri lagfæringu, sem fram kemur á þskj. 473.