Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 49 flyt ég ásamt nokkrum hv. þm. till. til þál. um stuðning við æðarrækt. Till. þessi felur það í sér, að ríkisstj. láti athuga, á hvern hátt bezt verði unnið að stuðningi við ræktun og verndun æðarfugls, og sérstaklega verði athugað að láta nú þegar endurskoða ákvæði laga um eyðingu svartbaks og annarra vargfugla með það fyrir augum að beita raunhæfari aðgerðum en hingað til hefur verið beitt í þessum efnum. Um þetta efni hefur að sjálfsögðu oft verið fjallað á sviði löggjafar. Löggjöf, sem markaði hvað mest þáttaskil á þessu sviði, var frá 1913, en áður giltu lög frá 1890, og enn fyrr voru aðalákvæðin um þetta efni í veiðitilskipun frá 1849. Ég vil geta þess áður en lengra er haldið, að þessi till. var flutt á síðasta þingi, og var þá I. flm. hennar Sigurður Bjarnason, núv. ambassador Íslendinga í Kaupmannahöfn. En það er nokkuð táknrænt, að það var einmitt séra Sigurður Stefánsson í Vigur, sem var einn helzti hvatamaður að setningu laganna 1913, þáv. þm. Ísfirðinga. Það er einmitt hann, sem mest og ítarlegast hefur skrifað um þessi efni. Má þar benda á hina merku ritsmíð hans, sem birtist og var gefin út sem sérprentun úr Búnaðarritinu 1917. Til þess að gefa örstutt yfirlit yfir það, um hvað þessi sérprentun fjallar, má geta þess, að henni er skipt í fimm aðalkafla. Það er ágrip af sögu æðarvarpsins, æðarvarpið um varptímann, aldur æðarfuglsins, nýverpi og loks er greint frá félagsskap og samtökum varpbænda á ýmsum tímum. Svo sem kunnugt er, hefur æðarfuglinn löngum verið einn mesti nytjafugl á Íslandi. Æðarrækt er því forn og þjóðleg búgrein, sem því miður hefur ekki blómgazt eins og ætla mætti á síðustu árum. Liggja til þess ýmsar ástæður. Sannleikurinn er sá, að þrátt fyrir þá lögvernd, sem gilt hefur á hinum ýmsu tímum, hefur æðarstofninum hnignað mjög á undanförnum árum og eftirtekja hans nú orðin mjög rýr miðað við það, sem verið gæti. En æðardúnninn er, eins og öllum er kunnugt, mjög dýrmæt vara, hvar sem vera skal. Fyrir um það bil ári síðan var stofnað Æðarræktarfélag Íslands, félag eigenda æðarbyggða og annarra áhugamanna um þessi málefni. Það markaði stefnuskrá m.a. á þá leið að láta vinna að endurskoðun laga um verndun æðarfugls og fá einnig sett lög um gæðamat á æðardún. Frv. um það efni var lagt fyrir síðasta Alþ. og náði greiðri afgreiðslu sem lög um gæðamat á æðardún. Hins vegar dagaði þessa þáltill. uppi á síðasta þingi, en hún er nú endurflutt fyrir eindregin tilmæli áhugamanna á þessu sviði. Það má að vísu segja með réttu, að lög um þessi efni eru tiltölulega ný af nálinni. Núgildandi ákvæði er að finna m.a. í lögum um fuglaveiðar og fuglafriðun nr. 33 1966 og lögum um eyðingu svartbaks nr. 50 frá 1965. Eigi að síður er talin mikil þörf á að láta endurskoða lög þessi. Hingað til hefur þetta verið stöðugt viðfangsefni þeirra, sem hug hafa á þessum málum. Vil ég geta þess, að snemma árs 1969 fluttu tveir hv. þm. Vestf. frv. til laga um breytingu á lögum um eyðingu svartbaks. Því frv. var vísað frá með rökstuddri dagskrá, en til þess má þó væntanlega rekja reglugerð, sem sett var í maí 1969 um eyðingu svartbaks með phenimali. Var hún gefin út af menntmrn. 5. maí 1969. Þrátt fyrir þessar heiðarlegu tilraunir til þess að koma þessum málum í viðunandi horf, þá hefur það ekki tekizt betur en svo, að æðarstofninum hnignar stöðugt og eftirtekjan rýrnar, eins og ég gat um áðan. Það er t.d. að heita má almennt álit manna, að hin svokölluðu skotlaun hafi sáralitla þýðingu. Það sé miklu áhrifameira að beita lyfjum, sem stuðlað geta að fækkun vargfugla. Það fer ekki á milli mála, að svartbakurinn er skæðasti óvinur æðarfuglsins. Í því efni má líka geta þess, að það er ekki nóg með það, að svartbakurinn sé skæðasti óvinur æðarfuglsins, heldur hefur hin mikla fjölgun þessa vargfugls leitt það af sér, að hann er farinn að verpa uppi um heiðar og hálendi og leggjast á mófugl og fiska, sem hann nær í. Það er athyglisvert í þessu máli, að þar hafa nú tekið höndum saman eigendur æðarbyggða, áhugamenn og einnig færustu vísindamenn okkar í þessum efnum. Hafa þeir ákveðið að vinna saman og reyna að leysa þetta mál með þeim aðferðum, sem nú eru helzt uppi meðal þeirra þjóða, sem þurfa að fást við svipuð viðfangsefni. Og þegar till. þessi er nú loks tekin á dagskrá til umr., vil ég biðja þá n., sem fær þetta mál til meðferðar, að hraða afgreiðslunni sem mest hún má, því að þeir menn, sem ég áðan nefndi, hafa hug á því að fá samþykkta ákveðna fjárveitingu í fjárlögum, sem verða samþ. hér á þingi væntanlega eftir nokkra daga eða vikur, og einnig er ætlun þeirra að koma nýju frv. fram á þessu þingi og stuðla að því, að það verði samþykkt sem lög áður en þingi lýkur. Ég vil því biðja hv. allshn., sem væntanlega fær þetta mál til meðferðar, að hafa snör handtök og afgreiða málið hið fyrsta. Ég legg svo til, að umr. verði frestað og málinu vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Ég sé, að hæstv. landbrh. er ekki viðstaddur hér, en ég hefði viljað beina til hans fsp. Það væri e. t. v. hægt, herra forseti, að stuðla að því, að hæstv. landbrh. yrði viðstaddur hér í salnum. Ég er einn af flm. þeirrar till., sem hér hefur verið mælt fyrir, og ég hef í rauninni engu við það að bæta, sem hv. I. flm. sagði um það mál. Ég geri ráð fyrir, að ef málið fer til allshn., þá muni verða reynt að hraða afgreiðslu þess, því að í þeirri n. hafa mál yfirleitt verið tekin svo fljótt til afgreiðslu sem unnt er. Það var ekkert ofmælt, sem hv. I. flm. sagði um það tjón, sem verður á æðarfuglastofninum af völdum svartbaks, og um fjölgun svartbaksins í landinu. Þær ráðstafanir, sem þegar hafa verið gerðar til útrýmingar svartbaks, hafa ekki borið nægan árangur, og kann að vera, að þær greiðslur, sem nú koma fyrir að vinna svartbak, hafi ekki fylgzt með þróun verðlagsins, og yrði það þá að sjálfsögðu eitt af því, sem þyrfti að athuga. Eins og hv. 1. flm. gat um, þá voru á síðasta þingi samþ. lög um mat á æðardún, og sú fsp., sem ég vil bera fram hér til hæstv. landbrh. eða til hæstv. ríkisstj., ef hæstv. ráðh. er ekki hér nærri, er varðandi framkvæmd þessara laga, hvort framkvæmd laganna sé hafin og þar með það mat á æðardún, sem þar er gert ráð fyrir. Ef þeir hæstv. ráðh., sem hér eru viðstaddir, treysta sér ekki til þess að svara þessu, þá vil ég mega vænta þess, að þessi fsp. verði flutt hæstv. landbrh., sem þetta mun heyra undir, eða e.t.v. er það menntmrh., það er ekki gott að greina þar á milli í þessum málum, en flutt þeim ráðh., sem með þessi mál hafa að gera, þannig að þeir geti þá gefið þinginu upplýsingar um þetta, sem ég er að spyrja um.



Herra forseti. Ég get ekki leyst úr þessari fsp. núna, en ég skal hlutast til um, að henni verði komið á framfæri og svar fengið við henni fyrir hv. þm.



Herra forseti. Ég hef ásamt átta öðrum þm. flutt hér till. til þál. um skipulag vöruflutninga og jöfnun flutningskostnaðar. Í tillgr. segir svo: „Alþingi ályktar að kjósa fimm manna mþn. til þess að athuga vöruflutninga landsmanna og gera till. um bætta skipan þeirra. Stefna ber að því að gera flutningakerfið sem hagkvæmast og hraðvirkast án óhæfilegs tilkostnaðar. Leita skal leiða til jöfnunar á flutningskostnaði, svo að allir landsmenn sitji við sama borð í þeim efnum, eftir því sem við verður komið.“ Ég vænti, að hv. alþm. geti verið sammála mér og okkur flm. um það, að ekkert sé óeðlilegt við það, þó að nú þurfi að taka þessi mál til yfirvegunar. Í okkar búskap, bæði einstaklinga og þjóðfélagsins, hafa breytingar orðið gífurlegar á síðustu tímum. Einhvers staðar hefur verið sagt, að við höfum horfið frá frumbúskap yfir í viðskiptabúskap, og hygg ég, að þetta sé algerlega sannmæli. Búskapur Íslendinga bæði á heimilum og þjóðarinnar út á við byggist á ákaflega mikilli verzlun. Framleiðsla okkar er tiltölulega einhæf, og við þurfum þess vegna að flytja ákaflega mikið inn og dreifa þeirri vöru út um landið. Af þessu öllu hefur leitt stórkostlega vaxandi flutninga og auðvitað um leið flutningskostnað fyrir einstaklingana og atvinnuvegina og alla aðila. Nú hefur íslenzka ríkið vissulega haft mikil og bein afskipti af þessum málum að undanförnu, af flutningunum, a.m.k. innanlands. Ríkið byggir upp vegakerfið að langmestu leyti. Það hefur alveg veg og vanda af flugvöllunum. Það stendur undir höfnum að mjög miklu leyti. Og ríkið hefur sjálft gert út flutningaskip í marga áratugi. Það er þess vegna ekkert nýtt, þó að gert sé ráð fyrir því, eins og er í þessari till., að ríkið hafi afskipti af þessum málum, af flutningamálunum, og í þessu tilfelli af vöruflutningunum. En er þá nokkur sérstök þörf fyrir meiri afskipti, fyrir nýjar aðgerðir? Ég held, að það sé ekkert um að villast, að slík þörf sé fyrir hendi og hún brýn. Og þetta er af augljósum ástæðum og þá þegar af því, sem ég hef nú minnzt á, hinum miklu og öru breytingum, sem orðið hafa á búskap þjóðarinnar, og einnig hinu, að í samgöngum okkar og samgöngutækjum öllum hafa orðið gífurlegar breytingar á allra síðustu áratugum. Viðvíkjandi vöruflutningunum er breytingin fyrst og fremst fólgin í því að því er varðar flutningatækin og flutningaaðferðirnar, að bílar og flug hafa komið til sögunnar, þar sem áður mátti segja, að þungavöruflutningar á sjó væru næstum eina úrræðið, a.m.k. með allri ströndinni. Og núna alveg nýlega eru komin ný skip, búin nýrri tækni til vöruflutninganna. Það er því þjóðfélagslega séð full þörf á því, að unnið sé að aukinni hagræðingu og aukinni skipulagningu á þessum málum. Eitt allra augljósasta atriðið er þetta, sem ég nefndi, að það eru komin ný skip með miklu meiri flutningagetu en áður var fyrir hendi hjá strandferðaskipunum, og þau þarf að nýta og þá um leið að hlífa vegakerfinu, sem er ákaflega veikt og þolir illa þá miklu þungaflutningaumferð, sem á það hefur fallið á síðustu árum. Ég hef bent á það fyrr, bæði á þessu þingi og raunar áður, að um sumt í þessum efnum er þörf skjótra aðgerða. Það á að vera hægt að koma þeim við. Þar á ég m.a. við taxta ríkisskipanna og hafnargjöld, sem ég tel, að þurfi að samræma, og einnig og ekki síður að gera ráðstafanir til þess að greiða fyrir umhleðslu og framflutningi innfluttrar vöru. En í þessum efnum er vissulega að mörgu að hyggja og miklu fleira en því, sem hægt er að taka til meðferðar fyrirváralítið og afgreiða með tiltölulega skjótum hætti. Annar þáttur till., sem fjallar um skipulag vöruflutninga, gerir ráð fyrir því, að málið sé athugað á breiðum grundvelli. Hinn þáttur till. er um jöfnun flutningskostnaðar. Þetta er ekki heldur nýtt mál fremur en afskipti ríkisins af flutningunum sjálfum. Samkv. sérstökum lögum hafa nú þegar verið gerðar alveg ákveðnar ráðstafanir í þessu efni. Þannig er það t.d. með olíur og benzín, að flutningar á þeim vörum eru jafnaðir út, einnig á einkasöluvörunum. Og svo að hinu leytinu, og því taka menn nú sennilega síður eftir, þó að það sé kannske enn augljósara, ef menn bara gefa því gaum, að þýðingar mestu landbúnaðarvörurnar eru útjafnaðar í flutningum, allar þær þýðingarmestu, kjöt og mjólk og mjólkurvörur. Flutningar þeirra vara eru jafnaðir út. Með till. er lagt til, að leitað verði leiða til víðtækari jöfnunar á flutningskostnaði en nú á sér stað. Það mætti vitanlega í löngu máli leiða mörg rök að því, að slíkra aðgerða sé þörf. En hér skal ég aðeins árétta það, sem fyrr var sagt, að almenn viðskipti og þar með flutningar hafa margfaldazt, vaxið ár frá ári, og flutningskostnaðurinn verður þess vegna alltaf stærri og stærri liður í útgjöldum hverrar fjölskyldu og í útgjöldum atvinnufyrirtækjanna víðs vegar um landið. Einnig er svo hitt, að mjög mikill hluti innfluttrar vöru fer í gegnum höfuðborgina, og þróunin hefur verið í þá átt, að sá hluti, sem fer þar í gegn, fer vaxandi. Og af því leiðir það, að aðstöðumunur höfuðborgarsvæðisins og þeirra landshluta, sem fjærst því liggja og þurfa að sæta umhleðslu hér, er alveg gífurlega mikill að því er varðar flutningskostnað allrar innfluttrar vöru, sem fer hér í gegn, og svo annarrar þeirrar vöru, sem vissulega er einnig þung á metum, sem flytja þarf frá höfuðborgarsvæðinu. Þessi aðstöðumunur er svo mikill, að flutningur á vöru, bara þeirri, sem er ódýr í flutningi og flutt með ódýrustum hætti, með skipunum, nemur að öllu meðtöldu þúsundum króna á hvert einasta tonn. Ég býst ekki við því, að nokkur óski eftir breytingu á því fyrirkomulagi, sem nú er á flutningi mjólkur og kjöts, og að hætt verði að verðjafna þessa flutninga. Ég held, að það sé enginn, sem óskar þess. Og þá virðist mér í framhaldi af því mjög eðlilegt að álykta, að rétt sé og skynsamlegt að athuga þá einnig um jöfnun á öðrum flutningskostnaði. Að lokum vil ég svo aðeins minna á það, að samkv. þeirri meginstefnu íslendinga að byggja land sitt allt, þá hefur síma og útvarpi verið komið til allra landsmanna, og slíkt hið sama má og einnig segja um fleiri þætti. Vegakerfið er komið heim að hverju byggðu bóli, þó að það sé víða ófullkomið, og það er stefnt að því, - ég vona, að ég megi segja það, - það er stefnt að því, að allir landsmenn fái hagnýtt sér rafmagnið og fái notið sjónvarps. Flm. þessarar till. líta svo á, að það sé alveg í samræmi við þessa meginstefnu þjóðarinnar, að ríkisvaldið beiti sér nú fyrir hvoru tveggja í senn, bættu skipulagi á vöruflutningum landsmanna og svo fyrir því að leita leiða til þess að jafna flutningskostnaðinn meira en enn hefur verið gert. Ég vil svo leyfa mér, herra forseti, að leggja til, að þessari till. verði vísað til hv. allshn.



Herra forseti. Þessi þáltill. fjallar um, að Alþ. álykti að fela ríkisstj. að láta gera fimm ára áætlun um haf- og fiskirannsóknir við Ísland, enn fremur um fiskileit, veiðitilraunir og aðra slíka þjónustu við fiskveiðiflotann. Áætlunin sé gerð af sérfræðingum í nánu samstarfi við samtök sjómanna og útvegsmanna og verði lögð fyrir Alþ., svo fljótt sem verða má. Ég er alveg sannfærður um það, enda skýrist það alltaf betur og betur, að velmegun Íslendinga og efnalegt sjálfstæði veltur framvegis eins og fram að þessu meira á því en nokkru öðru, að vel takist að hagnýta auðæfi hafsins og landgrunnsins. Það væri freistandi að eyða nokkrum tíma til þess að færa rök fyrir þessari ályktun, en ég fell ekki fyrir þeirri freistingu núna, vegna þess að ég veit, að hæstv. forseta er mikið áhugamál að koma áfram þáltill. Ég mun því segja það eitt nú til stuðnings þessu, að við búum ekki við stórfellda yfirburði í neinu öðru en því, sem í hafinu býr. Við búum ekki við stórfellda yfirburði í neinu öðru nema það skyldi þá vera í því, að við eigum óvenjulega fallegt og sérkennilegt land, sem ekki er mjög mengað. Í flestu öðru stöndum við svona álíka að vígi og margar aðrar þjóðir, sem sé svona sæmilega að vígi. En í sjávarútvegi og öllu því, sem lýtur að auðæfum hafsins, eigum við að geta búið við stórfellda yfirburði, ef við förum skynsamlega að. Þetta hefur kannske aldrei verið augljósara en nú, eftir að búið er að gera nokkurt yfirlit um mögulega orkunýtingu í fallvötnum á Íslandi og þegar farið er að gera því skóna, að Íslendingar verði að nýta alla sína orku á næstu 20 árum og selja hana, mest útlendingum, fyrir slikk. Sá þjóðarauður, sem við höfum talið, að væri í fallvötnunum, væri sem sé í raun og veru ekki meiri en svo, að við yrðum að flýta okkur að nýta hann allan á næstu 20 árum og selja hann fyrir lítið, ef hann ætti ekki að verða lítils virði á næstunni í samanburði við kjarnorku. Auðvitað eru þessar kenningar alger fásinna og út í bláinn, að slíkt komi til greina, hvað þá að skynsamlegt væri að fara þannig að. En þetta sýnir manni þó framan í það, að þarna er að dómi sumra a.m.k. alls ekki sá stórfelldi þjóðarauður í ónotaðri orku, sem við höfum haldið. Og ef við svo ættum enga aðra leið til þess að gera þessa orku að peningum en þá að taka hér inn útlenda stóriðju og orkan öll samanlögð sé eitthvað álíka og þarf handa 20 álbræðslum svipuðum eins og þessi verður, sem við höfum, eftir að hún hefur verið stækkuð, þá er komin fram nýstárleg mynd. En þegar þessar myndir eru dregnar upp og aðrar slíkar, sem eru nú sums staðar upp dregnar, og þótt þær séu ekki alveg sannar, þá skýrist það þó fyrir mönnum betur en nokkru sinni fyrr, hvað Íslendingar eiga undir hafinu framvegis og þeim auðæfum, sem í því finnast. Rétt er að gera sér grein fyrir því, að hagnýting hafsins og landgrunnsins verður að byggjast framvegis miklu meira á þekkingu en nokkru sinni áður. Menn verða að þekkja hafið eins og bezt má verða og lífið í sjónum og sjálfan hafsbotninn. Skynsamlegar fiskveiðar og önnur hagnýting sjávargæðanna samhliða nauðsynlegri verndun þeirra auðæfa, sem í hafinu er að finna, hljóta því í vaxandi mæli að byggjast á þekkingu, sem hverjum einstaklingi verður alveg ofviða að afla sér á eigin spýtur og á eigin kostnað. Ég vil leggja sterka áherzlu á, að þetta á ekki aðeins við rannsóknir á hafstraumum, hafsbotninum, fiskistofnunum, stærð þeirra og öðru, sem snertir verndun þeirra og viðhald, heldur á þetta einnig við um sjálfar fiskveiðarnar. Ég er alveg sannfærður um, að þess er ekki langt að bíða, að fiskveiðar, sem eru byggðar á því, að hver einstaklingur leiti að fiskinum handa sér, verða taldar úreltar. Ef vel á að takast, verður fiskveiðiflotinn að hafa í sinni þjónustu leitarskip, sem kynna sér hafið og finna fiskinn, sem fylgjast með göngum og vita, hvar fiskinn er að finna. Slík þjónusta hlýtur að koma í vaxandi mæli. Það verður sem sé að leggja stóraukið fé til sjálfra grundvallarrannsóknanna á hafinu og fiskstofnunum og einnig til hagnýtrar leitar í þjónustu fiskveiðanna. Það má ekki horfa í að leggja fram það fé, sem þarf til þess að rannsaka hafið og hafsbotninn og lífið í sjónum, og það verður í vaxandi mæli að veita fiskveiðiflotanum þjónustu við fiskileit og öflun þeirrar þekkingar, sem þarf við nýtízku fiskveiðar, en einstaklingum er um megn að kosta. Æðimikið hefur verið unnið að því að rannsaka fiskistofnana og hafið, og ber að meta og virða mikils það, sem gert hefur verið. En samt kemur alltaf betur og betur í ljós, að það nær mjög skammt, og því fer fjarri, að hægt hafi verið að kanna hafið og fiskstofnana sem skyldi eða veita fiskiflotanum þá þjónustu, sem þörf er á, og því er þörf nýrra stórátaka í þessum efnum. Við vorum hér rétt áðan að ræða um aðra þáltill., og þar kom fram hjá einum hv. þm., að þegar hann spurðist fyrir um það hjá fiskifræðingum okkar og þeirri stofnun, sem hefur með höndum þessi mál, hvernig ástatt væri um spærlinginn og sandsílið og hvað skynsamlegt mundi vera að gera í sambandi við þá fiska, þá kom það undir eins fram, sem við vissum fyrir fram, að þekking er ekki nægilega mikil til þess, að hægt sé að svara slíkum spurningum. Þó er þar um að ræða verulegan þátt í fæðu hinna stærri fiska, sem við fram að þessu höfum lifað á. Þannig mætti endalaust telja dæmi þess, hvernig ástatt er í þessum efnum. Nú verður að hefjast ný sókn í landgrunnsmálinu og varðandi hafsbotninn, sem áður hefur ekki komið mjög mikið inn í þessa mynd. Þá koma til nýir rannsóknarþættir, sem verður að sinna, og því hljótum við að stórauka rannsóknir í tengslum við sjálft landgrunnsmálið. Ég hef ekki lagt það í vana minn að stuðla svo mjög að því, að menn læsu Morgunblaðið, en ég vil nú gera þá undantekningu að vísa hv. þm. á ritgerð í Morgunblaðinu 11. okt. s. 1. eftir Svend Malmberg haffræðing. Þessa ritgerð ættu allir þm. að lesa með athygli, því að höfundur opnar þarna ný svið og sýnir fram á, að ef við ætlum að fylgja eftir landgrunnsmálinu og búa okkur undir að vera færir um að gera okkur grein fyrir þeim möguleikum, sem framtíðin ber í skauti sér á hafsbotninum og í hafinu, þá verðum við að endurskoða öll þessi mál frá rótum og leggja út í nýjar rannsóknargreinar, sem ekki hafa áður komið til. Ég vil lýsa ánægju minni yfir því, að þeim fyrirætlunum, sem hæstv. ríkisstj. hafði uppi um að selja Hafþór við þessar ástæður, mun hafa verið breytt, og Hafþór, sem er þægilegt, lítið en gott og vel útbúið rannsóknarskip, verður ekki seldur, en heldur áfram í þjónustu þessara málefna. Sannleikurinn er sá, að mikil nauðsyn er á því að stórauka þann flota, sem að þessu starfar. Ég tel, að þessi rannsóknarmál séu á því stigi, að lífsnauðsyn sé að gera á þeim heildarúttekt, og þess vegna legg ég til með þessari þáltill., að fimm sérfræðingum verði falið að gera fimm ára áætlun um verkefni á sviði haf- og fiskirannsókna og þjónustu við fiskveiðiflotann og að sú áætlun verði gerð í nánu samstarfi við samtök sjómanna og útvegsmanna. Ég legg hina allra þyngstu áherzlu á, að þessi áætlun verði gerð í nánu samráði við samtök þeirra manna, sjómanna og útvegsmanna, sem búa yfir stórfelldri þekkingu nú þegar um ýmis atriði, sem þarna verða að koma til greina. Ég held því hiklaust fram, að því aðeins sé góðs árangurs að vænta af þessu starfi, að áætlunin verði gerð í nánu samstarfi sérfræðinga og sjómanna. Það hefur verið gerð áætlun um rannsóknir á fallvötnum landsins, og álít ég, að þar hafi verið mjög skynsamlega að farið að gera einmitt áætlun um og skoða ofan í kjölinn, hversu miklu vatnsafli við eigum yfir að ráða og annað, sem lýtur að hagnýtingu þess. Ég tel, að nú verði að gera hafrannsóknum hliðstæð skil og megi ekki seinna vera, að þau mál séu tekin álíka myndarlegum tökum. Það verði nú reynt að gera sér grein fyrir því með ráði beztu manna, hvar við stöndum í þessu efni og hvaða starfrækslu við verðum að koma á fót, til þess að sæmilega sé fyrir þeim séð. Okkur er lífsnauðsyn að vita, hvernig ástatt er með fiskistofnana og annað líf í sjónum. Hvað má veiða og hvað þarf að vernda? Og þá ekki síður að taka þá rannsóknaþætti, sem snerta baráttu okkar fyrir landgrunninu og hagnýtingu þess í þágu okkar sjálfra. Það er sannfæring mín, að viðhorf allt sé nú orðið svo gerbreytt varðandi fiskistofnana og annað, sem býr í sjónum, fiskveiðarnar og möguleikana til þess að fá vitneskju um hafið sjálft og hafsbotninn, að það verði að skoða þessi rannsóknarmál frá alveg nýjum sjónarhóli og gersamlega í nýju ljósi, og á þetta vil ég leggja alveg sérstaka áherzlu með flutningi þessarar þáltill. Ég vona, að henni verði vel tekið og að úr framkvæmdum verði eins og þar er gert ráð fyrir. Að sjálfsögðu gæti komið til greina að haga þessari athugun öðru visi en þarna er upp á stungið, en áríðandi er, að sérfræðingar vinni að þessu verki í samráði við samtök sjómanna og útvegsmanna. Það tel ég þýðingarmikið.



Herra forseti. Þessi till. til þál. er um, að Alþ. álykti að fela ríkisstj. að láta efla skipulega leit og rannsóknir ásamt veiðarfæra- og veiðitilraunum í því skyni að auka veiðar á bræðslufiski og gera þær veiðar fjölþættari. Athugunum að þessu leyti verði einkum beint að loðnu, kolmunna, spærlingi og sandsíli. Við eigum mjög mikið af ágætum síldarverksmiðjum, sem eru reistar á ströndinni víðs vegar. dreifðar mjög um landið. Við eigum í raun og veru heilt kerfi síldarverksmiðja, sem reistar hafa verið smátt og smátt á mörgum áratugum. Þessar verksmiðjur hafa malað þjóðinni mikið gull, en nú hafa síldarstofnarnir því miður eyðzt, minna er um síldina en var um langa hríð, og því hefur ekki verið hægt að notfæra sér þessar verksmiðjur til síldarbræðslu. En þá er spurningin: Er ekki hægt að gera ný átök í því að afla hráefnis af öðru tagi í þessi mikilfenglegu iðjuver, því að hér er sannast að segja um stór iðjuver að ræða, sem slæmt er að þurfa að láta liggja ónotuð og óarðbær. Þessi þáltill. fjallar um, að gerðar verði auknar ráðstafanir til þess að leita að þeim fiskum, sem vel gætu verið fallnir til hráefnis í slíkar bræðslur, og efldar verði tilraunir til þess að veiða þessa fiska, þannig að af því mætti leiða almenna útgerð á þessa nýju fiskistofna og upp rynni nýtt athafnatímabil fyrir þessi mikilfenglegu tæki á landi, sem sé síldarbræðslurnar. Auðvitað er talsvert gert í þessu skyni, og nokkuð hefur því verið sinnt að leita að loðnu og fylgjast með loðnu og hjálpa til þess, að hún gæti orðið veidd til bræðslu. En samt sem áður finnst okkur flm., að meira mætti að gera í þessu efni, og í því sambandi leyfi ég mér að vísa í grein, sem kom í Ægi, riti Fiskifélags Íslands, 3. hefti 1969, eftir Jakob Jakobsson fiskifræðing, sem nefnist „Bræðslufiskur“. Í þessari grein kemur mjög greinilega fram, að fiskifræðingurinn telur líklegt, að hægt mundi vera að stunda loðnuveiði miklu lengur en gert hefur verið og ná betri árangri, ef enn meira væri í það lagt að leita að þessum fiski og fylgjast með honum. Ég fer ekki út í einstök atriði í þessu sambandi, sé ekki ástæðu til þess, því að ég geri ráð fyrir því, að hv. n., sem fær þetta mál til meðferðar, muni fá færustu sérfræðinga til þess að ræða við sig um málið og einnig forráðamenn sjávarútvegsins. En á það legg ég hina mestu áherzlu, að hv. n., sem fær málið til meðferðar, kveðji ekki aðeins forráðamenn Hafrannsóknastofnunarinnar á sinn fund, sem er mjög þýðingarmikið, heldur einnig fulltrúa frá samtökum sjómanna í landinu og útvegsmanna, því að það er þetta fólk ásamt fiskifræðingum, sem veit bezt um, hvaða möguleikar raunverulega eru hér fyrir hendi. Það þarf að leggja saman reynslu og þekkingu þessara manna og fiskifræðinganna, til þess að mynd fáist af því, hvernig ástatt er og hvað hægt muni vera að gera. Næst vil ég fara aðeins örfáum orðum um kolmunnann, sem er áreiðanlega mjög þýðingarmikill fiskur, ef rétt er með farið. Ég vil í því sambandi gefa mönnum þær upplýsingar, sem ég hef fengið frá framúrskarandi fiskiskipstjórum, sem fylgjast með því, hvað gerist í þessum efnum, að rússnesk veiðiskip hafa stundað kolmunnaveiðar ár eftir ár hér austur af landinu og þau hafa brætt þennan fisk um borð í verksmiðjuskipunum og einnig fryst talsvert og flutt hann þannig heim með sér líklega til bræðslu heima fyrir. Norðmenn hafa einnig veitt æði mikið af kolmunna. En það eina, sem hér hefur verið gert í þessum kolmunnamálum, er það, að Árna Friðrikssyni hefur verið falið að skima eftir kolmunna um leið og hann hefur átt að annast síldarleit, en það er líka það eina, sem gert hefur verið. Í þessum leiðöngrum t.d. í maí 1970, hefur Árni Friðriksson fundið æði margar stórar torfur af kolmunna austur af landinu, en síðan ekki söguna meir. Það hafa sem sé engin fiskiskip verið þá við hendina til þess að fylgja eftir þessari vitneskju. Íslendingar hafa sem sé enn sem komið er ekki lagt sig eftir kolmunnaveiðum, og segja má, að þær yrðu að vera tilraunaveiðar hér hjá okkur, því að þær hafa ekki verið stundaðar. Sú eina kolmunnaveiði, sem hér hefur átt sér stað, er sú, sem orðið hefur óviljandi, þegar menn hafa fengið kolmunna í staðinn fyrir síld. En þess er ekki að vænta, að einstakir útvegsmenn geti lagt í leiðangra til kolmunnaveiða. Þess vegna þarf það opinbera að eiga hlut að því, að gert verði út á kolmunnaveiðar í tilraunaskyni og að þeir tilraunaleiðangrar verði settir í samband við kolmunnaleitina. Það er ekki nóg að leita að fiskinum og finna kannske talsvert af honum. Tilraunaskipið getur ekki veitt að neinu ráði. Aðrir verða að taka við og framkvæma veiðarnar, og það er ekki líklegt, að einstakir útgerðarmenn telji sig hafa bolmagn til þess að byrja á slíkum veiðum. Þess vegna er það okkar skoðun, að það þurfi að styrkja tilraunaleiðangra til kolmunnaveiða, og mér er kunnugt um, að það er gífurlegur áhugi meðal sjómanna og útvegsmanna einmitt fyrir þessu og þá ekki síður hjá þeim, sem eiga hér síldarbræðslur. M.a. hefur þetta komið til tals í stjórn Síldarverksmiðja ríkisins, að það sé kominn tími til þess, að hið opinbera eigi hlutdeild í slíkum leiðangri. Það er engin ástæða til að halda, að við getum ekki veitt kolmunna með góðum árangri hér austur af landinu eins og Rússar og Norðmenn. Við eigum standandi á ströndinni öflugar, góðar síldarverksmiðjur, sem hafa ekkert að gera, en kolmunnann úti fyrir, án þess að honum sé sinnt. En það kemst ekki skriður á þetta nema það sé bæði leitað og veitt í tilraunaskyni á vegum þess opinbera, t.d. í samvinnu við síldarverksmiðjurnar. Ég skal svo ekki ræða um einstaka fiska meira. Ég nefni þessar fisktegundir. Það er raunar einnig athyglisvert í sambandi við þessar hugsanlegu kolmunnaveiðar, að það hefur ekki fengizt hér verðlagður kolmunni. Þó hafa ýmsir haft áhuga fyrir því, að hér fengist sett verð á kolmunna, ef menn vildu fara á stúfana og veiða hann til bræðslnanna, en það hefur ekki fengizt. Það hefur ríkt í þessu alger doði. En þetta þyrfti að breytast og ætti að ganga í það að gera kolmunnanum skil. Það þarf sem sé að okkar dómi að auka leitina að loðnunni og rannsóknir á henni, auka kolmunnaleitina og gera út leiðangra til þess að koma af stað kolmunnaveiðunum. Það er máske minna vert um spærlinginn og sandsílið. Ég þori ekki um það að segja. Þeim málum hefur verið nokkuð sinnt, en ég sé. ekki ástæðu til þess að ræða um þær fisktegundir sérstaklega, en það er sjálfsagt að taka það með að sinna því vel, að skyggnast eftir þeim og gera sér grein fyrir því, á hvern hátt þær gætu orðið nýttar. Það er svo annað mál, að ég er alveg sannfærður um, að þessir litlu fiskar, svo sem loðna, kolmunni, spærlingur og sandsíli, geta ekki aðeins orðið bræðsluhráefni, þótt þeir séu nú hér nefndir í sambandi við bræðslur og bræðslu, heldur er það augljóst mál, að þegar eftirspurn eykst eftir fiskmeti í heiminum, sem eykst nú gífurlega eins og við sjáum, þá verða þessir fiskar mjög eftirsóttir til matar. Og það er nú þegar farið að notfæra sér loðnu mjög verulega til matar. Því skyldi ekki vera hægt að leggja niður og matbúa með margvíslegu móti þessa smáfiska eins og marga aðra smáfiska, svo sem sardínur o.fl. Það er ákaflega þýðingarmikið mál að notfæra sér þá möguleika, sem þarna eru fyrir hendi. En í því þarf alveg vafalaust talsverða opinbera forustu, og það viljum við reyna að sýna fram á og fá viðurkennt í framkvæmdinni, og við það er þessi þáltill.-flutningur miðaður. Ég leyfi mér svo að leggja til, að málinu verði vísað til hv. fjvn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti. Ég tel mjög eðlilegt og sjálfsagt, að fram fari allar athuganir eins og við verður komið á því, á hvaða hátt fiskimiðin kringum landið verði bezt nytjuð. Ég hef nú satt að segja haldið, að þessi þróun yrði frekar í þá átt að veiða þann fisk, sem hér er hægt að veiða, hvort sem þar er um stærri eða smærri fisktegundir að ræða, með það fyrir augum, að hann yrði sem mest gerunninn til útflutnings, en ekki að fara í slíkar veiðar á smærri fisktegundum til bræðslu. Það er alveg vitað, að gervinnsla á fiski gefur miklu meiri vinnulaun fyrir það fólk, sem í landi er og vinnur við fiskiðnaðinn, en bræðslufiskur almennt gerir. Ég tel ekki, að það geti verið rök fyrir því að fara í stórum stíl út í að sumu leyti hæpnar veiðar á þessum fisktegundum, sem hér hafa verið nefndar, vegna þess að í landi séu til þær verksmiðjur, sem fram að þessu hafa unnið úr síld og þá loðnu. Vitað er, að síldin er því miður að verða mjög sjaldgæfur fiskur hér við land, ef svo má segja. Veiði á henni fer alltaf minnkandi ár frá ári, og fiskifræðingar geta ekki staðhæft það og ekki bent á það með neinum rökum, að þess sé að vænta, að þetta sé kannske tímabundið ástand hér við land, heldur geti svo farið, að síldin sé horfin frá ströndum landsins um lengri eða skemmri tíma. Við aukna sókn í loðnuveiðarnar hefur það komið í ljós, kom í ljós á síðasta ári, hvort sem það er stundarfyrirbæri eða ekki, að hún veiddist að vissu marki. Hún var elt austan frá strönd landsins vestur að Portlandi. Þar virtist hún vera horfin, hvort sem það hefur nú verið vegna þess að hún hefur tekið breytta stefnu frá því, sem menn eiga að venjast, farið aðra leið í kringum landið á hringrásinni, eða hvort sóknin hefur verið of mikil í stofninn. Það liggur ekki ljóst fyrir, og hafa ekki fengizt skýringar á því hjá fiskifræðingum, hvað þarna hafi raunverulega verið að gerast. En hitt er staðreynd, sem við blasir, að þetta skeði. Bátamenn eltu þennan fisk frá því að hann kom til landsins við austurströndina og að Portlandi. Þar með var veiðin búin á s.l. vertíð. Eins og ég segi kann þetta að vera stundarfyrirbæri, og er vonandi, að annað hafi verið að verki en það, að of mikil sókn hafi verið í þessar veiðar, en hitt er staðreynd, að þetta átti sér stað, og einnig það, að þetta er í fyrsta skipti, að ég hygg, sem þeir menn, sem stundað hafa sjó hér við suðurströndina um áratugabil, muna eftir því, að loðna hafi ekki komið vestur fyrir Portland. Það er önnur spurning, sem ég tel að hljóti að vakna upp í sambandi við hugmyndir um aukna sókn í fisktegundir, sem hér er minnzt á, spærling og sandsíli. Það hefur alltaf verið talið, að einmitt þessar fisktegundir væru það, sem annar nytjafiskur okkar, þorskurinn, sækti mest í og lifði kannske að verulegu leyti á vissan tíma árs og kannske mikinn tíma árs á sumum stöðum við landið. Það er þá ekki óeðlilegt, að upp vakni spurningin: Hvað skeður, ef sókn er stóraukin í þessar fisktegundir? Ég hef spurt fiskifræðing um þetta. Er þetta óhætt? Erum við kannske að vinna þarna spjöll, sem verða þess valdandi, að veiði minnkar verulega á öðrum nytjafiskum, sem við höfum hingað til byggt atvinnuvegi okkar á? Þeir segja réttilega: Það hefur ekki farið fram nægileg rannsókn, til þess að þessu spursmáli verði svarað. Ég hygg, að það sé alveg rétt hjá þeim. Þeir telja sig hvorki geta játað því eða neitað, vegna þess að nægileg rannsókn hefur ekki farið fram á þessu. Þess vegna tel ég sjálfsagt, að það verði gert meira af því eftirleiðis en hingað til hefur verið gert að kanna, hvernig við getum á sem arðvænlegastan hátt fyrir þjóðarheildina nytjað veiðisvæðin. Ég mundi telja það illa farið, ef svo færi t.d. með spærling og sandsíli, að þessar fisktegundir hyrfu allt í einú úr hafinu hér í kringum landið, eins og síldin hefur gert í bili. Það getur vel verið, að það mundi ekkert ske við það, en einhvern veginn held ég nú, að sjómenn hafi það á tilfinningunni, að það mundi eitthvað raskast við þetta, að aðrir nytjafiskar sæktu ekki eins á miðin, ef þessa fiska væri þar ekki að finna, því að lögmál náttúrunnar er, eins og allir vita, að það lifir þar hvað á öðru. Hinn stærri og gráðugri gleypir það smærra og lifir á því. Þetta er lögmál í dýraríkinu, og ef þessum hlutföllum er verulega raskað með stórsókn í þessar tegundir, þá gæti án efa verið hætta á því, að röskunin yrði meiri en við gerum okkur grein fyrir. Eins og ég sagði í upphafi, þá held ég, að við hljótum að stefna að því fyrst og fremst að rannsaka aðstöðu okkar í sambandi við fiskveiðarnar í heild, hvaða fiskveiðar sé skynsamlegast að leggja mesta áherzlu á, og þá alveg sérstaklega þær fisktegundir, sem hægt er að vinna til útflutnings með meiri gervinnslu en átt hefur sér stað hingað til. Þróunin hefur verið að færast í þá átt, að þetta hefur smátt og smátt verið að gerast, að meiri gervinnsla hefur átt sér stað. En með hinar smærri fisktegundir, eins og síld, loðnu og spærling, hafa ekki verið gerðar tilraunir, svo að neinu nemi, eftir því sem ég bezt veit. Vel má vera, og ég hygg, að það sé rétt hjá flm. till., að þetta sé önnur hliðin á málinu, það geti vel farið svo, að með nægilegum athugunum komi það í ljós, að þessar smærri fisktegundir geti orðið verðmætar, ekki til bræðslu, heldur kannske fyrst og fremst til útflutnings og þá sem niðursoðnar eða niðurlagðar vörur. Væri að sjálfsögðu allt önnur aðstaða til þess að hefja veiðar á þessum tegundum, ef um það væri að ræða að gera þær að útflutningsvöru á þann hátt, því að þá yrði þar ekki um neitt magn sem heitið gæti að ræða og ekki magn, sem gæti raskað þeim hlutföllum, sem ég minntist á, að hlytu að vera eða maður verður að ætla, að séu á milli þessara fisktegunda og annarra nytjafiska, sem nú eru uppistaðan í okkar atvinnulífi. Sem betur fer sýnist mér, að nokkur breyting sé kannske að verða á í sambandi við fiskveiðarnar, og á ég þar við það, sem nú hefur gerzt á þessu ári, að rækja er t.d. farin að veiðast víðar við land en áður var þekkt. Hún var, eins og vitað er, aðallega veidd í Ísafjarðardjúpi. Nú er hún farin að veiðast hér við Reykjanes, og ég hygg, að sjómönnum mörgum sé það ljóst, að rækja er kannske í mun stærri stíl annars staðar við landið en á þessum stöðum, sem hún enn þá hefur verið veidd. Og mér er kunnugt um það, að athuganir munu verða gerðar á því, þegar veðurfar og aðstæður leyfa, hvort rækja sé kannske í mun stærri stíl annars staðar við strendur landsins en hingað til hefur verið veitt. Þetta getur á mörgum stöðum, í mörgum sjávarplássum, gerbreytt atvinnulífinu, ef það kæmi á daginn, að hægt væri að veiða rækju í nokkuð stórum stíl. Þetta er sú tegund af sjávarfangi, sem útheimtir mjög mikla vinnu, skapar mikla vinnu í landi og er ein dýrasta sjávarafurð, sem flutt er út, og gæti þar af leiðandi orðið mjög til hagræðis og til þess að auka útflutning landsins á sjávarafurðum. Þá verður sú breyting á, að hér við suðurströndina, bæði á miðum Grindavíkurbáta og miðum Vestmannaeyjabáta, er farið að veiða í net á þeim tíma árs, sem ekki hefur verið talið gerlegt að reyna þetta áður. Að vísu er þar nær eingöngu um eina fisktegund að ræða. Það er ufsi, sem veiðist í netin. Þetta var áður fyrr talinn mjög verðlítill fiskur. Nú í dag er þetta aftur að verða mjög verðmikill fiskur, og eftir því aflamagni, sem bátar hafa fengið undanfarna daga, bæði þeir, sem róa í Grindavíkursjó, og þeir, sem róa á miðin við Portland, þá er um það mikið magn að ræða, að vel getur svo farið að netavertíð lengist verulega frá því, sem við höfum áður þekkt. Netaveiðar hafa almennt ekki byrjað hér við suðureða suðvesturströndina fyrr en komið er langt fram í febrúar eða marzmánuð. En við það, að ufsinn er allt í einu orðinn verulega verðmætur fiskur, bæði fyrir sjómenn og eins fyrir fiskvinnsluna í landi, þá virðist vera orðin nokkur breyting á til hagsbóta fyrir þjóðarheildina í framtíðinni, því að fari svo, að netavertíð lengist hér á þessum aðalveiðisvæðum frá Reykjanesi og austur að Hornafirði, lengist kannske allt frá því í okt. og fram á vor, þá auðvitað gerbreytir það rekstrargrundvelli þeirra báta, sem veiðar stunda á þessu svæði. Þessar veiðar byrjuðu frá Grindavík og frá Vestmannaeyjum á s.l. ári, svona upp úr áramótum eða með áramótum, með svona sæmilegum árangri, og hygg ég, að nokkur undirbúningur hafi verið undir það að byrja þessar veiðar miklu almennara upp úr áramótum en áður hafði verið. En við það, sem gerzt hefur síðustu daga, þá er það sjáanlegt, að stefnt verður að því, ef framhald verður á þessum veiðum eftirleiðis, að þessar veiðar byrji þegar með októbermánuði. Það, sem gaf mér tilefni til þess að ræða þá till., sem hér er flutt fram, er ekki það, að ég sé henni mótfallinn. Ég tel allar athuganir, sem miða í þá átt að kanna, hvernig við getum bezt komið okkur fyrir með fiskveiðarnar, sjálfsagðar, en ég vildi þó benda á það, að þarna er komið inn á a.m.k. tvær fisktegundir, þ.e. spærling og sandsíli, en ég hygg, að það þurfi nánari athugunar við, hvort það sé gerlegt og hagkvæmt þjóðfélagslega séð að taka upp veiðar á þeim í stórum stíl. Spærlingsveiðar hafa verið reyndar hérna. Þær voru reyndar fyrst árið 1969 og aftur nú í sumar. Því er ekki að neita, að þetta virtist vera nokkuð til ávinnings til að byrja með. Menn töldu sig sjá fram á það, að þarna gæti orðið um aukinn rekstrargrundvöll fyrir stærri gerð fiskibáta að ræða. Hins vegar er veitt í botnvörpu með mjög smáriðnum möskvum, og hlýtur það að skapa nokkurn vanda, þegar 200–400 tonna bátar fara inn á trollsvæði, þar sem annars er ekki leyfilegt að veiða, og veiða þar með mjög smáriðnum möskvum. Það hefur kannske ekki komið beint í ljós, að þarna geti verið hætta á því, að þeir veiði ekki einasta þá fisktegund, sem þeir ætla að veiða, heldur fylgi þar með aðrar fisktegundir, sem bannað er að veiða í smáriðna möskva. Þó er þetta nú kannske ekki aðalatriðið. Hitt er vitað, að það hlýtur að vera mikil freisting fyrir þá, sem þessar veiðar stunda, að misnota þessi veiðarfæri, halda sig ekki eingöngu að þeirri fisktegund, sem þeir hafa leyfi til að veiða, heldur veiða með í stærra mæli en reiknað er með aðrar fisktegundir í veiðarfæri, sem ekki eru lögleg til veiða á þeim svæðum, sem þeir hafa veiðiheimildir á. Ég endurtek: Allar frekari athuganir eru sjálfsagðar, en grundvallarstefnan í sambandi við fiskveiðarnar held ég að hljóti að verða sú í framtíðinni, að ekki einasta sé stefnt að því að moka upp sem mestu magni af fiski í bræðslu, heldur að nytja allar þær fisktegundir, sem hægt er að veiða, og þá alveg sérstaklega með það fyrir augum að gervinna þær til útflutnings.



Herra forseti. Ég er alveg sammála hv. 3. þm. Sunnl., sem talaði um heildarstefnuna í þessum málum. Ég þorði ekki að ganga lengra í framsögu minni en að leggja áherzlu á loðnuna og kolmunnann, einmitt af svipuðum ástæðum og komu fram hjá honum, enda þótt minnzt sé á spærlinginn og sandsílið í ályktuninni. Við tókum þessar fjórar fisktegundir inn í ályktunina og studdumst þar við þær ritgerðir, sem ég vísaði til áðan, eftir Jakob Jakobsson fiskifræðing, sem virðist telja álitlegt að athuga um þessar fjórar tegundir, en ég lagði aðaláherzluna á loðnuna og kolmunnann, af því að á þessu stigi hef ég ekki sterka sannfæringu fyrir því, að ástæða sé til að leggja áherzlu á spærling eða sandsíli í sambandi við bræðslu. Samkv. því, sem fyrir liggur, virðist manni hins vegar alveg óhætt að leggja ríka áherzlu á að ná í talsvert af loðnu og kolmunna í bræðsluna. Heildarstefnunni, sem kom fram í hans ræðu, er ég sem sé algerlega sammála. Það kom einnig fram í hans ræðu, sem við vitum, að við stöndum okkur ekki nógu vel í rannsóknum. Okkar vitneskja er ekki nægilega glögg um fiskana og fiskstofnana, jafnvel ekki suma þá, sem við eigum mest undir, en ég ætla ekki að ræða það núna, vegna þess að ég á aðra till. hér á dagskrá, sem fjallar einmitt um það efni.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja till. til þál. um framhaldsframkvæmdir við flugvöllinn í Siglufirði, og er till. svo hljóðandi, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að hlutast til um, að flugmálastjórnin láti ljúka hið fyrsta gerð flugvallar í Siglufirði.“ Ég skal ekki draga þingfundinn með langri ræðu. Ég vil aðeins minna á nokkur atriði varðandi þetta mál og rekja sögu þess. Fyrir 10 árum hófst flugvallargerð í Siglufirði, og var þá aðeins hafður í huga lítill flugvöllur, sem notaður væri fyrir litlar flugvélar og þá aðallega sjúkraflugvélar í neyðartilfellum. Nokkru eftir að framkvæmdir þessar hófust, vaknaði almennur áhugi í Siglufirði fyrir því, að fram færi athugun á því, með hvaða hætti flugsamgöngur yrðu bezt tryggðar við Siglufjörð. Var þá samþ. hér á Alþ. eða nokkru síðar þáltill. þar að lútandi. Tæknileg rannsókn fór fram af hálfu flugmálastjórnarinnar í þessu máli, og í ljós kom, að unnt væri að byggja í Siglufirði 1300 m langan flugvöll og 50 m breiðan, en framkvæmdir hafa gengið mjög hægt við að fullgera þennan völl. Bygging þessa vallar, sem ég kalla stærri vallar, hófst árið 1962, en það hefur aðeins verið byggð 650 m löng braut. Það er nú áhugi fyrir því í Siglufirði, að þessi flugvöllur verði fullgerður hið fyrsta, og er því till. á þskj. 79 borin hér fram. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál, það liggur mjög klárt fyrir, en legg til, að afgreiðslu málsins verði frestað og málinu vísað til nefndar. Ég vildi beina þeim tilmælum til hæstv. forseta, að hann kannaði, hvort atkvgr. gæti ekki farið fram hér á þingfundinum um það að vísa þessu til n., og kanna, hvað margir þm, eru í húsinu, en að því yrði ekki frestað til næsta fundar.