Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Mun það ekki rétt vera að þetta sé í þriðja sinn sem við greiðum atkvæði hér um afbrigði til að koma þessu máli áfram, að vísu ekki á einum og sama deginum því að nú er hafinn nýr sólarhringur, en sama er? Það hefur komið fram í umræðunni að endurtekið hefur beiðnum verið hafnað um upplýsingar, um svör og um eðlilega málsmeðferð að ýmsu öðru leyti. Ég sé því enn síður nú en ég sá fyrr í dag ástæðu til að greiða atkvæði með afbrigðum eftir þessa málsmeðferð og segi því nei.



Herra forseti. Það er nú ljóst eftir því sem lengra líður á þennan sólarhring að ætlunin er að knýja þetta mál hér fram og ég vil segja að það á nánast að knýja það fram með mikilli óbilgirni. Hér hafa komið fram ítrekaðar óskir um að fá hér ákveðin svör og upplýsingar og óskir til hæstv. forseta um frestun, en allt kemur fyrir ekki. Ég vil minna á, herra forseti, að það eru einungis örfáir klukkutímar síðan hv. þingdeild fékk þetta mál til meðferðar og aðeins um átta eða níu klukkustundir sem það hefur verið hér til umfjöllunar. Ég hlýt að mótmæla þessu. Hv. þm. Stefán Valgeirsson, formaður samgn., fullyrðir að frv., sem við erum hér að ræða um, fjalli ekki um kaup og kjör. Nú verð ég að segja að þetta er mjög einkennileg afstaða. Fyrir mér a.m.k. eru kjaramál mál sem fjalla um kaup og kjör. Því er alleinkennilegt að gerð er athugasemd við það að rætt er ítarlega um kjaramál í þessari umræðu, þann launamismun sem ríkir milli kynja og stöðu kvenna í þjóðfélaginu almennt. Nú veit ég ekki hvort hæstv. ráðherrar, hæstv. sjútvrh., hæstv. samgrh. og hæstv. fjmrh., eru sama sinnis og hv. þm. Stefán Valgeirsson, að þetta mál fjalli ekki um kaup og kjör, a.m.k. hafa þeir enga tilburði haft uppi í þessari umræðu til að svara þeim spurningum sem ég hef lagt fyrir þá. Ég get, ef þeir muna ekki þær spurningar, ítrekað þær hverja um sig. Ég geri ráð fyrir að hæstv. sjútvrh. muni eftir þeirri fsp. sem ég beindi til hans, en hæstv. sjútvrh. gegnir nú störfum forsrh. Það var um samanburðarkannanir á kjörum kvenna og karla á vinnumarkaðnum. Ég óska eftir því að hæstv. ráðherra svari þessari spurningu. Ég tel það lágmarkskurteisi við okkur í stjórnarandstöðunni, sem höfum beint ákveðnum spurningum til ráðherra, að þeir komi í ræðustól og svari spurningum, en við í stjórnarandstöðu séum ekki algerlega hundsuð, okkur sé svarað þeim spurningum sem við beinum til ráðherranna. Ég þarf varla að rifja upp fyrir formanni Sjálfstfl., hæstv. fjmrh., þá spurningu sem ég beindi til hans. Honum var mjög annt um það fyrr á þessu ári að fram færi úttekt á tekjuskiptingunni í þjóðfélaginu. Hann hlýtur að hafa fylgst grannt með störfum þeirrar nefndar sem um það mál fjallar. Ég vorkenni formanni Sjálfstfl. og hæstv. ráðherra ekkert að stíga hér í stól í eins og eina mínútu undir þessari umræðu og gefa okkur upplýsingar um það. Sömuleiðis beindi ég ákveðinni fsp. til hæstv. samgrh. og mér nægir auðvitað ekki svar hv. þm. Stefáns Valgeirssonar við þeirri spurningu vegna þess að hans svar var einskis virði, nánast ekkert. Maður er engu nær um þá spurningu sem ég beindi til ráðherrans. Spurningin er hvort það sé virkilega meiningin að ef úrskurður kjaradóms liggur ekki fyrir 1. des. eigi flugfreyjur að vera án þeirra kjarabóta sem aðrir launþegar hafa fengið fram að þessu. Ég óska eftir því, herra forseti, að þessari umræðu ljúki ekki fyrr en hæstv. ráðherrar hafa a.m.k. reynt að gefa okkur svar við þeim spurningum sem hér liggja fyrir og ef þeir telja sig þurfa að fá frest til þess að leita upplýsinga um það sem ég hef hér beðið um er mér ekkert að vanbúnaði að bíða eftir þeim svörum ef forseti tekur þá ákvörðun að fresta þessari umræðu. En ég ítreka óskir mínar, að þessum spurningum verði svarað.



Forseti hefur naumast á valdi sínu að knýja ráðherra til að tala ef þeir hafa ekki löngun til þess.



Herra forseti. Ég vil nú taka undir þessar spurningar með hv. 2. landsk. þm. og mig langar að bæta annarri spurningu við: Getur það verið að ráðherrarnir þori ekki í stólinn af því að þeir kunni engin svör?



Herra forseti. Það má alltaf um það deila hvernig spurningar skuli bornar fram og hvenær, við hvaða tækifæri. Hér er verið að bera fram spurningu sem kemur þessu einstaka máli ekki nokkurn skapaðan hlut við. Hitt er svo annað mál að það er sjálfsagt að veita hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur upplýsingar um þetta mál og ég skal sjá svo til að svo verði gert á morgun. Þetta mál er til vinnslu hjá Þjóðhagsstofnun. Það er allflókið. Hins vegar hefur forsrn. gengið mjög eftir því að það væri framkvæmt, mér er kunnugt um það, og það er fullur hugur á því að því verði hrundið í framkvæmd. En það er svo með mörg ágæt mál að þó að menn vilji að þau taki stuttan tíma reynist það stundum flóknara en menn sáu í upphafi. Það liggja t.d. ekki fyrir nægilegar upplýsingar varðandi sundurliðun á skattframtölum, sundurliðun á launamiðum, og úr þessu er verið að reyna að bæta og Þjóðhagsstofnun hefur verið falið það. Þannig er það ekki vegna þess að ekki lá fyrir nein vitneskja um málið að ég taldi ekki ástæðu til að koma hér upp, heldur vegna þess að ég sá ekki að það kæmi beint þessu máli við, en þar sem svo ákveðið er gengið eftir því taldi ég rétt að verða við því að koma þessu á framfæri.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs áðan þegar svo virtist vera sem hæstv. ráðherrar ætluðu ekki að virða hv. 2. landsk. þm., Jóhönnu Sigurðardóttur, viðlits í þessu máli. Hæstv. sjútvrh. hefur gert tilraun til svara, afskaplega veikburða tilraun, en aðrir hæstv. ráðherrar hafa ekki enn þá svarað þeim spurningum sem hv. þm. bar fram. Nú hygg ég að það sé einsdæmi eða mjög fátítt að hæstv. ráðherrar hundsi spurningar þm. með þeim hætti sem gert hefur verið hér í kvöld. Það hlýt ég að gagnrýna mjög harðlega. En ég vil í annan stað vekja athygli á einu, herra forseti, og það er þetta: Afstaða Alþfl. í þessu máli er sú að styðja ríkisstj. og þá gerræðisfullu ákvörðun sem hún hefur tekið. Það er eitt. Hitt liggur einnig fyrir að þingflokkur Alþfl. ætlar að hjálpa til við að beita Alþingi ofbeldi hér á þessum sólarhring. Það er einnig athyglisvert, herra forseti, og rétt að minna á í þessu sambandi.



Herra forseti. Formaður samgn. svaraði fsp. þessa hv. þm. Hins vegar liggur svarið fyrir í frv. sjálfu. Þar er hvergi ákvæði um að það eigi að greiða annað kaup en það sem kjaradómur ákveður og það skal miðað við ákvæði kaups og kjara flugfreyja og hafa til viðmiðunar við úrskurð síðastgildandi kjarasamning aðila, almennar kaup- og kjarabreytingar sem orðið hafa síðan hann tók gildi svo og breytingar á launum annarra starfsmanna Flugleiða hf. Það liggur ekkert annað fyrir í þeim efnum. Ef verkfall hefði hins vegar verið væri ekki heldur um neitt kaup að ræða. 



Herra forseti. Vegna fsp. hv. 2. landsk. þm. er rétt að ítreka að sú fsp. lýtur ekki efnislega að því dagskrármáli sem hér er til umræðu, en það er rétt að á síðasta þingi setti ég fram hugmynd um að ríkisstj. beitti sér fyrir því að sett yrði á fót nefnd til að kanna þróun tekjuskiptingar í landinu. Sú nefnd var sett á laggirnar s.l. vor og skipuð af forsrh. og starfar á vegum forsrn. Ég hef ekki í höndum greinargerð á þessu stigi um störf nefndarinnar, en það var ærin ástæða til að setja þessa nefnd á fót til að leiða í ljós upplýsingar um þetta efni, sem valdið hefur talsverðum deilum í þjóðfélaginu, og fyrir því mun ríkisstj. að sjálfsögðu beita sér fyrir því að eðlilegur hraði verði á störfum nefndarinnar þannig að niðurstöður liggi fyrir svo fljótt sem verða má.



Herra forseti. Það brá til nýlundu í þessum umræðum að aðaltalsmaður Alþb. í þeim hefur verið hv. 4. þm. Norðurl. e., Steingrímur J. Sigfússon, en ekki formaður bandalagsins sem við erum vanari að heyra sem aðaltalsmann Alþb. í slíkum prinsipmálum. Í ræðu hv. 4. þm. Norðurl. e. hér við 2. umr. vitnaði hann oft til skýringar á afstöðu sinni í það að þetta væri prinsipmál. Í seinni ræðu hans hér áðan við 2. umr. kom hins vegar á daginn að öll voru þessi prinsip fokin út í veður og vind og má þá segja um þá ræðu hans eins og skáldið sagði forðum, að Allt var gott sem gerði Drottinn forðum, en prinsip þetta þó hann braut, þegar hann bjó til Pétur Gaut. Af fyrri ræðu hans mátti skilja að hann væri andvígur þessu frv. vegna þess að það bæri að virða frjálsa kjarasamninga skilyrðislaust. Í seinni ræðu hans kom á daginn að þetta vildi hann alls ekki sagt hafa, það væri alls ekki skilyrðislaust. Hvað var þá prinsipið? Var það það að aldrei mætti setja lög undir slíkum kringumstæðum? Það mátti skilja á fyrri ræðu, en í seinni ræðu tók hann skýrt fram að það hefði hann aldrei sagt og ekki einu sinni hugsað, enda lá það fyrir að flokkur hans hefur oftar en einu sinni beitt sér fyrir lagasetningu í slíkum málum. Gat það verið þriðja prinsipið, að aldrei, undir engum kringumstæðum mætti hlutast til um kjaradeilur? Nei, nei. Í seinni ræðunni kom skýrt fram að hann væri alls ekkí þeirrar skoðunar. Hann tók það skilmerkilega fram að þetta bæri að skoða í hvert og eitt skipti, rétt eins og aðrir menn hafa verið að halda fram. Þegar manni gengur svo illa að úfskýra sín eigin prinsip og standa við þau milli umræðna er ekki von á því að það sé mikið mark takandi á brigslyrðum eins og þeim að í máli okkar Alþýðuflokksmanna hafi komið fram að Alþingi komi ekkert við kaup og kjör. Það kom aldrei fram í okkar máli. Þvert á móti kom það fram að flest af því sem hér er gert varðar með einum eða öðrum hætti íhlutun í kaup og kjör og tekjuskiptingu og hafi menn eitthvað fylgst með málflutningi Alþfl. vita menn að hann hefur flutt hér kannske fleiri tillögur en flestir aðrir flokkar í þá veru að reyna að hafa áhrif á tekjuskiptinguna til hagsbóta fyrir þá sem verst eru settir í þessu þjóðfélagi. Um þetta þarf svo ekki að hafa fleiri orð. Ég leyfi mér að lokum að vitna í orð hv. fyrrv. þingflokksformanns Alþb., sem hefur lýst þessum prinsiplausa flokki sem flokki kreppu og þarf ekki að hafa um það mörg fleiri orð, og kannske ljúka ræðunni með því að vitna í hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur sem sagði í fleygu blaðaviðtali: "Það er allt í lagi með flokkinn [Alþb.] nema eitt. Það skilur hann bara enginn."



Herra forseti. Það er margt sem er ekki í lagi með hv. þm. Jón Baldvin Hannibalsson og eitt af því er að það skilur hann ekki nokkur maður. Frásagnarlist manns nokkurs er þannig lýst af fornri bók að hann ló til víða og ég hygg að það megi hafa svipuð orð um hvernig hv. þm. Jón Baldvin Hannibalsson vann úr ræðum mínum hér og var í samanburði við þær þvers og kruss. Það mátti helst á hans máli heyra að hann hefði alls ekki á þær hlýtt, svo fjarri var hann þeim efnisþræði sem ég flutti í mínu máli. En herra forseti. Ég held að það sé ekki ástæða til þess að þreyta hv. þm. á því að fara vandlegar yfir timburmenn Alþfl. í þessu máli. Það er greinilegt að þeir hafa slæma samvisku yfir því að geta ekki á sjálfan kvennafrídaginn fylgt að málum hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur sem er sá eini úr þeim þingflokki sem rætt hefur þessi mál af þekkingu og viti í kvöld. En ég nota þetta tækifæri, herra forseti, úr því að ég er hér á annað borð staddur, til að koma að endingu á framfæri almennum mótmælum við þeirri málsmeðferð sem hér hefur verið viðhöfð. Ég tek það fram að það beinist ekki að fundarstjórn virðulegs forseta, heldur að vinnubrögðum hæstv. ríkisstj. sem auðvitað ræður ferðinni í þessu máli og kúskar sjálfsagt einhverja af lítilvægum fylgisveinum sínum hér til að una þessari málsmeðferð og hef ég þá ekki fleiri orð um það. Ég gæti rætt, herra forseti, nokkuð um heyskap og annað sem hér hefur borið á góma, en kýs að geyma það til betri stundar. Það er nú orðið ljóst að þó að hæstv. ráðherrum líki vel við nýju stólana komast þeir upp úr þeim og geta haft sig upp í ræðustólinn þó með erfiðismunum sé, en rýr eru svörin og vonar maður að bregði nú til betri áttar með það þegar þeir venjast stólunum og komast að því að það er nú víðar þægilegt að vera en í nýjum ráðherrastólum.



Herra forseti. Aðeins örstutt athugasemd. Ég held að það væri verðugt að hv. 5. þm. Reykv. yrði heiðursgestur hátíðahaldanna á morgun. Honum virðist vera fyrirmunað að taka mark á því sem konur segja hér á Alþingi. Það vill svo til að ég var talsmaður þingflokks Alþb. í upphafi umræðna í kvöld og gerði skýra grein fyrir "prinsip"afstöðu flokksins. Það var því algerlega ástæðulaust, þó að aðrir félagar úr þingflokknum tækju til máls, að þeir gerðu það enn á ný. Þannig er alveg ástæðulaust að sakna þess hafi það ekki komið skýrt fram í máli kollega míns, hv. 4. þm. Norðurl. e. En það er ekki aðeins ég sem hv. þm. hefur ekki tekið alvarlega í þessari umræðu né félagi hans, hv. 3. þm. Vestf. Sighvatur Björgvinsson, því að Sighvatur segir í minnihlutaáliti hv. samgn. án þess að depla auga, með leyfi forseta: "Þingflokkur Alþfl. hefur því ákveðið að styðja frv. með þessum rökstuðningi sem óhjákvæmilega bráðabirgðalausn" o.s.frv. - Þingflokkur Alþfl. Ég vil spyrja hv. þm.: Er hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir ekki í þingflokki Alþfl.? Ég legg til að í framtíðinni, og ekki síst í tilefni dagsins sem nú er runninn, læri þessir góðu herrar að taka mark á jafnt mínum orðum sem talsmanns Alþb. og orðum hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur sem hún er fullfær um að verja hvenær sem er. Ég vil víta orð eins og þessi og raunar, herra forseti, er ástæða til að benda á slíkan málflutning þegar hann á sér stað.



Herra forseti. Það eru engin tíðindi að Sjálfstfl. gerðist liðsmaður þeirra afla sem verið er að verja í þjóðfélaginu með þessari lagasetningu. Það eru engin tíðindi að Framsfl. standi að lagasetningu sem þessari þar sem hann í upphafi ferils þessarar ríkisstj. lagði til að samningsrétturinn væri tekinn af launafólki í tvö ár. En það eru nokkur tíðindi að flokkur sem kennir sig við alþýðu þessa lands og stendur utan stjórnar skuli sjá sig að yfirgnæfandi meiri hluta knúinn til þess að ganga til liðs við þessi öfl. Á morgun fylkja konur þessa lands sérstaklega til baráttu.

Í dag.

Í dag. Það er rétt, skrifari. Sá dagur er runninn. - Til baráttu fyrir rétti sínum. Þær eiga stuðningsmenn hjá hinu kyninu og ég er viss um að sú umræða sem hér fer fram og barátta flugfreyja gegn Flugleiðum sem gagnaðila í þessu máli á eftir að fjölga þeim sem vilja standa við hlið þeirra í baráttunni fyrir launajafnrétti, fyrir jöfnuði í þessu þjóðfélagi. Ég segi nei.



Herra forseti. Síðast þegar ég stóð að sambærilegri aðgerð, eins og hér er gerð, var það í félagi við Alþb. Eini munurinn þá og nú er að þá óskaði Alþb. eftir því við Alþfl. að hann flytti fyrir sig frv. Á þau tilmæli féllumst við að sjálfsögðu, en samstaða var um málið milli okkar og þeirra og eru báðir flokkarnir við alþýðu kenndir. Ég segi já. Frv. afgr. til Ed.



Herra forseti. Ég vil vekja athygli á því sem eftir er að gera á þessum nýja degi. Hér hafa í dag tvær konur verið, ég vil leyfa mér að segja það, þvingaðar til að styðja það lagafrv. sem fer nú úr þessari deild, konur sem hafa undirritað áskorun til íslenskra kvenna um að standa saman í baráttu fyrir betri launum, hæstv. menntmrh. og eina konan...

Hana! Ætlarðu að fara að kvenkenna mig?

Ég bið hæstv. menntmrh. afsökunar og átti að sjálfsögðu við hæstv. heilbr.- og trmrh. - Og þar kom að að kona kom inn á þing fyrir Framsfl. Nú hefur hún verið kúguð í dag til að standa að því að þetta lagafrv. færi í gegnum deildina. Eftir stendur svo að hæstv. forseti Ed. á nú að eyða því sem eftir lifir nætur til að þvinga þetta mál í gegnum hv. Ed. Á morgun ætlar ríkisstj. að heiðra forseta landsins með því að kúga hana til að undirskrifa þessi lög sem eitt embættisstarfa sem hún verður að inna af hendi á morgun.

Í dag.

Í dag. Rétt, hæstv. samgrh. Við skulum því, íslenskar konur og hv. þm. af kvenkyni velta fyrir okkur: Hvað hefur áunnist í þessi tíu ár? Þetta er afmælisgjöf karlaveldisins á Alþingi til íslenskra kvenna. Við skulum muna eftir þessu, herra forseti.



Herra forseti. Ég vil mótmæla þeim málflutningi að þm., hvort sem þeir eru kvenkyns eða karlkyns, láti kúga sig til eins eða neins og ég vil mótmæla þeim málflutningi að forseti Íslands láti kúga sig til eins eða neins. Ég vil minna hv. 10. landsk. þm. á að hún er ekki stödd í Sovétríkjunum.