Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. um fullorðinsfræðslu. Þetta frv. er raunar lagt fram öðru sinni á síðasta Alþ., en varð þá ekki útrætt. Með því fylgja mjög ítarlegar athugasemdir og yfirgripsmikið nál. Og þegar ég mælti fyrir því í upphafi, þá gerði ég nokkuð ítarlega grein fyrir einstökum efnisatriðum. til að spara tímann vil ég leyfa mér að vitna til athugasemda og svo ræðu minnar, sem prentuð er í 4. hefti Alþingistíðinda 1974, og láta nægja að rifja upp þá í öllu styttra máli en ella undirbúning frv. og minna á örfá efnisatriði og svo gera grein fyrir þeirri breyt. sem gerð hefur verið á frv. frá fyrstu gerð þess. Hinn 26. okt. 1971 skipaði þáv. menntmrh., Magnús T. Ólafsson, nefnd til þess að gera till. um hvernig skipuleggja skuli fræðslustarfsemi fyrir fullorðna. Var n. falið að skila till. sínum í frv.-formi svo fljótt sem við yrði komið. Séra Guðmundur Sveinsson skólastjóri var formaður þessarar n., en auk hans áttu sæti í n. Andrés Björnsson útvarpsstjóri, Jónas B. Jónsson fræðslustjóri og síðar Ragnar Georgsson skólafulltrúi, dr. Matthías Jónasson, frú Sigríður Thorlacius, Gunnar Grímsson starfsmannastjóri og Stefán Ögmundsson prentari. N, skilaði svo áliti sumarið 1974 og þar með þessu lagafrv. Eins og ég sagði áðan, þá varð málið ekki útrætt á þeim þingum sem það hefur legið fyrir, en fram hafa komið ýmsar athugasemdir og ábendingar frá ýmsum aðilum bæði til þingnefndar og til menntmrn. Eftir þinglokin 1975, þegar málið hafði í fyrsta sinn verið til meðferðar hér á Alþ., fór ég þess á leit við milliþn. að hún ásamt tveimur nm. úr menntmn, þessarar hv. d. liti á athugasemdir og ábendingar þær, sem fram höfðu komið, og þau legðu niður fyrir sér og gerðu till. um hversu með skyldi fara, hvort t.d. væri skynsamlegt að breyta frv., áður en það yrði lagt fyrir Alþ. á ný, með tilliti til - hinna ýmsu umsagna og ábendinga eða með tilliti til breyttra aðstæðna í þjóðfélaginu, t.d. á hinu fjárhagslega sviði, taka e.t.v. einstaka þætti út úr og láta aðra bíða o.s.frv. Niðurstaðan af þessum athugunum varð sú, að skynsamlegast væri að leggja frv. fyrir Alþ. óbreytt að öðru leyti en því, að aftan við 39. gr.: „Lög þessi öðlast þegar gildi“ komi sú viðbót sem þar greinir og felur í sér að um framkvæmd laganna fari eftir fjárveitingu hverju sinni, nema hvað 30 og 31. gr., en þær greinar fjalla um námsflokka og námshópa og svo bréfaskóla, komi til framkvæmda eigi síðar en á árinu 1977. Með því að hafa þennan hátt á, þá ætti að vera unnt að byrja að fikra sig áfram með framkvæmd þeirrar stefnu sem í frv. felst, ef á hana verður fallist af Alþ., þó fjárhagsástæður ríkissjóðs leyfi ekki að framkvæma alla þættina samtímis. Endurskoðun áætlunar um kostnað af þessu frv. liggur ekki fyrir á þessari stundu, en ég mun hlutast til um að slík endurskoðun verði framkvæmd hjá hagsýslustofnun ríkisins og menntmn. þessarar hv. d. þá gerð grein fyrir niðurstöðum þegar þær liggja fyrir. Í sem stystu máli er meginefni þessa lagafrv. að bæta skilyrði til þess að menn geti aukið þáttum í menntun sína, helst alla ævi, að loknu eða þá utan hins venjulega skólanáms. Þetta er af ýmsum ástæðum mjög mikilvægt vegna síbreytilegra starfshátta, Í þjóðfélögum nútímans þurfa menn að eiga þess kost að endurhæfa sig í starfi, m.a. þeir sem um sinn hafa horfið frá vinnu utan heimilis, en hefja störf á ný þegar aðstæður breytast, svo sem nú er orðið alltítt um margar konur t.d. Einnig þótt menn af ýmsum ástæðum hverfi frá námi við lok skyldufræðslu, þá á að vera unnt að taka upp þráðinn á ný ef áhugi er fyrir því. Oft er líka nauðsynlegt að geta búið sig undir störf á alveg nýjum vettvangi, svo sem oft á sér stað, að menn óski eða jafnvel þurfi að breyta um störf af ýmsum persónulegum ástæðum. Einnig er auðvitað mjög æskilegt að menn geti átt þess kost að verja tómstundum sínum til náms sér til aukins þroska og ánægju almennt talað. Það er vafalaust miklum vandkvæðum bundið að búa skilyrði til náms þannig, að bæði verði auðvelt fyrir þá sem njóta og þó ekki of kostnaðarsamt fyrir samfélagið, fyrir ríki, sveitarfélög, já, og einstaklingana, vinnuveitendur t.d. og aðra sem stundum taka þátt í kostnaði við slíka menntun. Hér sem annars staðar verður að leitast við að þræða meðalveginn. Það hefur verið upplýst að árið 1972–1973 vörðu Danir til fræðslu fullorðinna sem svarar 20 milljörðum ísl. kr, eða um 4 þús, ísl. kr. á hvern íbúa landsins. Í Finnlandi er framlagið nokkru minna eða sem svarar 3 þús. ísl. kr. á íbúa, í Noregi aðeins meira og í Svíþjóð enn hæst eða 5 500 ísl, kr. á íbúa, að talið er í þessari grg. Af þessu er ljóst að nálægar þjóðir verja nú þegar miklum fjárhæðum til þessa þáttar menntunar. En þrátt fyrir þetta ræða forráðamenn skólamála í nálægum ríkjum mjög nauðsyn þess að efla fræðslu fullorðinna. Sannleikurinn er sá, að flestar þjóðir leggja nú mikla áherslu á þetta. Menntmrh. aðildarríkja Evrópuráðsins héldu t.d. 9. fund sinn í júní 1975 í Stokkhólmi og fjölluðu þar um þetta mál, um fræðslu fullorðinna, m.a. þessi atriði: Nýjar aðferðir og tækni, að dreifa menntastofnunum og velja þeim stað þannig að þær nái til allra byggðarlaga viðkomandi landa, að staðfesta réttindi hvers og eins til að afla sér menntunar siðar á lífsleiðinni og fela stjórnvöldum að sjá um að þessi réttindi séu höfð í heiðri og verði virk og loks að koma upp fjáröflunarkerfi fyrir menntun ungs fólks og fullorðinna og koma á hæfilegu jafnvægi milli þessara þátta menntunarinnar. Þá leggur þessi ráðherrafundur áherslu á það, að nauðsynlegt sé við stefnumótun á sviði endurmenntunar að taka fullt tillit til séraðstæðna innan hvers lands og gæta jafnframt sameiginlegrar reynslu aðildarríkjanna. Þó að ég rifji þetta upp, þá er það ekki af því að ég geri ráð fyrir að það henti okkur að gleypa hráar þær hugmyndir sem frá nágrannaþjóðum okkar koma, heldur geri það fyrst og fremst til þess að benda á hversu mikill gaumur er gefinn þessum málaflokki nú um þessar mundir. Ég held að það eigi að vera okkur hvatning til þess að gefa þessum málum einnig gaum hér okkar á meðal og takast á við þau verkefni sem leysa þarf til þess að koma þeim í viðunandi horf. Og vissulega kemur það fram að vandamálin eru viða ákaflega lík þó að þjóðfélagsaðstæður séu breytilegar. Þegar lög um grunnskóla og lög um skólakerfi hafa verið samþ. og unnið er að því fullum fetum að framkvæma þá nýju löggjöf og jafnframt hafin endurskoðun á framhaldsskólastiginu almennt, þá held ég að það fari ekki á milli mála að það er nauðsynlegt að huga einnig að því, sem við höfum kallað fræðslu fullorðinna, og leitast við að koma hagfelldu skipulagi á þá fræðslu. Ég vil leggja áherslu á það og vil að við gerum okkur það jafnframt alveg ljóst, að þegar hefur töluvert verið aðhafst í þessa stefnu hér á landi. Það er skylt að vekja athygli á þessu, bæði vegna þess fólks sem þar hefur verið að verki, störf þess má ekki vanmeta, og eins til þess að minna á að það er ekki að öllu leyti nýr kostnaður sem hér er um að ræða, því að þegar hefur nokkuð mikið verið aðhafst. Hér á landi hefur fræðsla fullorðinna lengst af einkum farið fram í námskeiðum og námsflokkum með kennslu í bréfaskóla, en auðvitað hafa menn svo líka lært og stundað sitt heimanám með hjálp góðra bóka án félagslegrar aðstöðu. Þá hefur verið gegnum árin töluverð kennsla í útvarpinu og örlitið í sjónvarpi. En ég vil í þessu sambandi láta koma fram, að þó að lítið hafi til þessa orðið úr beinni kennslu í sjónvarpi, þá hafa menn eigi að síður fullan hug á að nýta sjónvarpið til kennslu. Það er ekki vansalaust hvað þetta hefur dregist allt fram á þennan dag, þó að raunar séu nú ekki nema 10 ár síðan sjónvarpið tók til starfa, eins og kunnugt er. En það er unnið að þessum málum, vinnuhópur hefur haft það með höndum undanfarin missiri og mun væntanlega skila áliti innan tíðar. Þá má enn minna á öldungadeildina við Hamrahlíðarskólann í Reykjavík og aðra slíka við Menntaskólann á Akureyri, en einmitt aðsókn að þessum svokölluðu öldungadeildum sannar ótvírætt þörfina á fræðslu fullorðinna á þessu sérstaka sviði sem þær ná yfir. Af þessu, sem ég nú hef greint, þá má ljóst vera að þegar er töluverðum fjármunum varið til fræðslu fullorðinna. En samt er ég ekki að draga fjöður yfir það, það er alveg ljóst, að lögfesting þessa frv. og síðar framkvæmd slíkra laga hefur mikinn aukinn kostnað í för með sér fyrir ríkissjóð. Í frv. eru ýmis bein ákvæði um þátttöku ríkisins, svo sem að fræðsla í formi námsflokka og námshópa skuli fá 75% sannanlegs kostnaðar greidd úr ríkissjóði, viðurkennd fræðslusambönd slíkt hið sama og kennslufræðilegar stöðvar í fræðsluumdæmunum skuli njóta 50% ríkisstyrks vegna launa sérmenntaðs starfs liðs og vegna skrifstofukostnaðar. Þá er einnig gert ráð fyrir því að ríki eða sveitarfélög láti í té kennsluhúsnæði, tæki, ljós, hita, ræstingu og húsvörslu. Ég hef þegar minnst á þá einu breytingu sem gerð hefur verið á frv, frá upphaflegri gerð þess, þ.e. að taka það beinlínis fram að hinir ýmsu þættir fullorðinsfræðslunnar, sem um er fjallað í frv., komi þá fyrst til framkvæmda þegar fé er veitt á fjárlögum til þeirra, þó að undanskildum þessum tveimur þáttum, sem ég einnig drap á áðan, námsflokkum og námshópum annars vegar og svo bréfaskólakennslunni hins vegar. En í frv, er gert ráð fyrir að þeir þættir komi til framkvæmda á næsta ári. Þessir tveir þættir eru teknir fram fyrir sumpart vegna þess að þeir hafa hvað minnstan aukinn kostnað í för með sér, að við ætlum, og þeir hafa reynst ákaflega vel og komið mörgum til hjálpar, ekki síst þeim sem ýmissar aðstöðu vegna eiga erfitt með að stunda nám á annan hátt. Og menntmn. þessarar hv. d. verður, um leið og gerð verður grein fyrir áætluðum kostnaði við frv. almennt, alveg sérstaklega gerð grein fyrir því hvaða kostnað framkvæmd þessara tveggja þátta mundi hafa í för með sér fyrir ríkissjóð. Ég hef hér aðeins stiklað á stóru af ástæðum sem ég nefndi áðan og með vísan til athugasemda með frv. og þeirrar grg, sem ég hef áður flutt hér. Ég orðlengi þetta þá ekki frekar, en leyfi mér að leggja til að frv. verði að umræðu lokinni vísað til hv. menntmn.



Herra forseti. Ég vil á þessu stigi leyfa mér að draga athygli þessarar hv. d, og þá sérstaklega þeirra nm., sem eiga að fjalla um þetta frv. í menntmn. d., að bls. 89 þar sem er samþykkt sem gert var í fræðsluráði Reykjavíkur hinn 28. okt. 1974. Og ég vil leyfa mér að lesa upp part af þeirri samþykkt, með leyfi hæstv. forseta. En áður vil ég þó segja að ég er menntmrh. sammála að mörgu leyti, og það er ekki til þess að gagnrýna eitt eða annað, sem fram kom í hans málflutningi, sem ég kveð mér hljóðs. Að sjálfsögðu er rétt að mennta fólk eins vel og kostur er á og eyða eins miklum peningum og við höfum efni á til þess að gera hvern einstakling eins vel úr garði og hægt er. Mætti það gjarnan vera í þeim hlutföllum fjárhagslega sem aðrar þjóðir nota í menntamál plús hermál, þannig að okkar framtíð byggist mest á baráttu með vitsmunum, en ekki vopnum. En ég vil lesa þessa samþykkt upp sem varnaðarorð þrátt fyrir það og gríp hér inn í þar sem 3. mgr. hefst: „Þarfir fyrir bætt menntakerfi og menntunarskilyrði eru mun meiri en geta opinberra aðila til að uppfylla þær og því nauðsynlegt að verkefnum sé raðað og ekki of mikið færst í fang í einu, en það gæti leitt til ófullnægjandi framkvæmdar á öllum sviðum. Að mati Fræðsluráðs Reykjavíkur skortir enn þá mjög á að ríki og sveitarfélög geti látið í té nægilegt fjármagn til að hægt sé að uppfylla kröfur núv. fræðslulaga um menntun og menntunaraðstöðu. Meðan svo er telur fræðsluráð Reykjavíkur varhugavert að lögfesta svo viðtækar skyldur og heimildir um fullorðinsfræðslu sem í frv, felast, einkum þar sem það er gert án þess að nokkur grein sé gerð fyrir kostnaði við framkvæmd frv. Frv, um fullorðinsfræðslu virðist einkum byggt á erlendum fyrirmyndum og ekki sem skyldi tekið mið af íslenskum aðstæðum og reynslu.“ Ég vil leyfa mér að skjóta hér inn í, ef hv. þm. vilja fletta upp á bls. 74–76, þar sem vitnað er í yfir 30 erlenda aðila, en ekki einn einasta íslenskan, og held ég þá áfram lestrinum. Þrátt fyrir langa og ítarlega grg, er þar enga vitneskju að finna um þá fræðslu fullorðinna sem á sér stað á Íslandi og hefur farið fram allengi með mismunandi hætti hjá ýmsum aðilum. Augljóst er að með frv. þessu er stofnað til nýs fræðslukerfis við hliðina á því sem fyrir er. Áætlun um fullorðinsfræðslu á Íslandi hlýtur að byggjast framar öllu á nákvæmri vitneskju um ríkjandi ástand í þessum efnum. Á grundvelli þeirrar reynslu, sem fyrir hendi er, ættu lög um fullorðinsfræðslu fyrst og fremst að byggja með þeirri víkkun viðfangsefna og aukningu opinberrar aðstoðar sem út frá raunsæjum forsendum yrði talið unnt að koma í framkvæmd. Má þar til nefna sérstaklega t.d. fullorðinsfræðslu sem er hliðstæða frummenntunar, sbr. 16, gr, frv., námsflokkastarf á vegum fræðsluumdæma, en innan þess getur rúmast margt það sem frv. gerir ráð fyrir, bréfaskóla og skipulagningu ævimenntunar vegna atvinnuveganna. Vandlega þarf að íhuga hvort ekki er unnt að komast hjá að setja upp sérstakt stjórnkerfi vegna fullorðinsfræðslu í þeim mæli sem frv. gerir ráð fyrir og hvort framkvæmd væntanlegra laga getur ekki að mestu fallið undir skólayfirvöld samkv. almennum fræðslulögum (grunnskóla og framhaldsskóla), þar sem tekið yrði tillit til sérstöðu t.d. atvinnuvega með skipun nefnda er störfuðu á vegum skólayfirvalda. Fræðsluráð Reykjavíkur mælir með því að sem fyrst verði sett lög um fullorðinsfræðslu, en telur að endurskoða þurfi það frv., sem nú liggur fyrir, með það markmið fyrir augum að skýrt verði kveðið á um hvað í frv. á að koma til framkvæmda strax og hvað líta beri á sem framtíðarmarkmið sem ekki sé unnt að framkvæma að svo stöddu og yrði þá annaðhvort fellt burt úr frv. eða kveðið á um frestun þess.“ Ég ætla ekki að hafa þessi orð lengri, en ég vil bara mæla þessi orð sem veganesti til viðbótar við það, sem hæstv, ráðh, sagði hér áðan, til banda menntmn. þessarar hv. deildar.



Herra forseti. Þetta frv. um breyt, á umferðarlögum fjallar um að hætt verði að umskrá ökutæki vegna flutninga milli lögsagnarumdæma og að Bifreiðaeftirliti ríkisins verði falið að annast skráningu ökutækja í stað lögreglustjóra. Þær till., sem í þessu frv. felast, komu fram sem þáttur í frv. sem lagt var fyrir hv. síðasta Alþ. Í Nd. var hins vegar þessum þætti kippt út úr frv., en frv. um breyt. á umferðarlögunum, sem þá lá fyrir, að öðru leyti afgr. Í þessari hv. d., en frv. var lagt fram í Nd., hlaut frv. sömu afgreiðslu. En í nál. frá hv. allshn. þessarar d. kom fram að það var óskað eftir því af hálfu a.m.k. sumra nm. að frv. um þetta efni sérstaklega, umskráninguna, yrði lagt fram á þessu þingi. Með leyfi hæstv. forseta vil ég leyfa mér að vitna til og lesa upp nál. allshn. sem er svo hljóðandi: „ Allshn. hefur rætt frv. þetta á nokkrum fundum og kynnt sér umsagnir þær sem borist hafa allshn. Nd. Þá kallaði n. til fundar við sig þá Ólaf Walter Stefánsson skrifstofustjóra og Sigurð Jóhannsson vegamálastjóra, sem unnið höfðu að samningu frv., og Guðna Karlsson forstöðumann Bifreiðaeftirlitsins. Enn fremur barst n. skrifleg umsögn Ólafs Walters Stefánssonar um veðsetningu bifreiða. N. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt eins og það kom frá Nd., en sú skoðun kom fram hjá sumum nm. að nauðsynlegt væri að frv. um skráningu bifreiða yrði flutt á næsta þingi og þar yrði gert ráð fyrir sams konar fyrirkomulagi og í upphaflegri gerð frv.“ Það er í samræmi við þessar óskir, sem komu fram í þessari hv. d., að þetta frv. er hér lagt fram nú og í þeim búningi sem það er í, þ.e.a.s. það fjallar eingöngu um þetta atriði, skráningu ökutækja. Efni þess ætti að vera hv. dm. það kunnugt frá síðasta þingi að ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um það né heldur um þær ástæður sem eru til þess að lagt hefur verið til að það væri horfið frá því skipulagi, sem ríkir nú í þessum efnum, og tekið upp það skipulag sem lagt er til í þessu frv. og er í samræmi við það sem viða tíðkast annars staðar. En meginætlunin er að með því skipulagi sé hægt að stefna að sparnaði og hagræðingu. Það geta verið skiptar skoðanir um það, hversu mikill sá sparnaður sé eða hagræðing sem í því felst. Enn fremur er vitað mál að það eru skiptar skoðanir um hvort eigi að hverfa að því fyrirkomulagi, sem í frv. greinir, eða ekki. Ég fyrir mitt leyti tel sjálfsagt fyrir hv. Alþ. að leitast við, þar sem það er hægt, að koma við sparnaði og hagræðingu. En ég tel nauðsynlegt að Alþ. taki alveg af skarið í þessum efnum. Ef það sýnir sig nú að þetta frv. fær ekki hljómgrunn, þá verður sjálfsagt ekki á næstunni átt við það að reyna að hverfa frá því fyrirkomulagi sem nú ríkir. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, af því að frv. eða efni þess er gamalkunnugt hér, að vera að rekja það nánar, en leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Það er rétt, sem fram kom hjá hæstv. dómsmrh, að við umr. um þetta mál í fyrra kom það fram að einstakir nm. í allshn. töldu æskilegt að málið yrði flutt á ný í sinni upprunalegu mynd og þá aftur tekið upp það ákvæði, að bifreiðar héldu númeri sínu þó að eigendaskipti yrðu. Ég lýsti því þá yfir að ég væri andvígur því að gera þá breyt. sem upphaflega var þar ráð fyrir gert og er nú tekin inn í þetta frv. Ég sannfærðist ekki á nefndarfundum allshn. á síðasta þingi um að hér væri um sparnaðaratriði að ræða þegar allt kæmi til alls. Ég sannfærðist ekki um hvernig ætti að framkvæma það ef ætti að halda áfram því að nokkru leyti alíslenska fyrirbrigði um veðsetningu á bifreiðum, eins og er hér á landi, og erfitt og kostnaðarsamt gæti verið að koma á sérstakri stofnun sem hefði að geyma allar slíkar heimildir um veðbönd sem nú er hægt að sækja til hvers lögsagnarumdæmis fyrir sig. Það er svo mál út af fyrir sig hvort menn eru persónulega viðkvæmir fyrir sínum eigin númerum. Um það skal ég láta ósagt á þessu stigi. Ég er það sjálfur, en það er ekki kjarni málsins. Ég hef ekki, herra forseti, fengið enn sannfæringu fyrir því að þetta sé til þess sparnaðar sem ýmsir vilja vera láta, og það er kjarni málsins. Þess vegna er ég enn á ný sömu skoðunar og ég var við afgreiðslu málsins í þessari hv. d. á síðasta þingi, og ég er andvigur því að þetta ákvæði komi inn.



Herra forseti. Ég er sama sinnis og síðasti ræðumaður, að ég kom ekki auga á þann sparnað sem frv. átti að boða á sínum tíma. Það getur vel verið að með endurskipulagningu á húsakosti Bifreiðaeftirlits ríkisins og ýmsu fleiru í því sambandi hafi mátt sannfæra menn um að það takist, en það kom aldrei skýrt fram að það lægi fyrir. Nú er það vitað mál að Bifreiðaeftirlit ríkisins fær betri húsakost, a.m.k. á Stór-Reykjavíkursvæðinu, þó einkum í Reykjavík, og kann það að leiða af sér sparnað í rekstri og einnig einhver þægindi fyrir bifreiðaeigendur við umskráningu og skipti á bifreiðum. En það, sem mig langaði til, herra forseti, var að beina fsp. til hæstv. dómsmrh. hvaða fyrirkomulag verður endanlega, - ég er ekki alveg öruggur um að skilja það rétt, - hvaða fyrirkomulag verður þá með bifreiðar er veðsetning hvílir á og ekki má ráðstafa nema hafa veðleyfi. Ég tel að það hljóti að verða hjá bæjarfógetum, ella hlýtur það að verða mjög umsvifamikið fyrir einstaklinga úti um land að selja bifreiðar sínar. Ég átta mig ekki alveg á því að breytingin geti verið önnur heldur en Bifreiðaeftirlit ríkisins taki meira til sin en verið hefur um skráningar og allt öryggissvið. En hinn þátturinn hlýtur að vera hjá bæjarfógetanum, eða ég skil það þannig. Ef þessi skilningur er rangur, þá þætti mér gott að fá að vita það strax.



Herra forseti. Viðvíkjandi því, hvort sparnaður hljótist af því ef þetta nýja skipulag er tekið upp, þá vil ég vísa til upplýsinga sem komu fram um það atriði í fyrra, ef ekki í þessari hv. d., þá a.m.k. í Nd. Sjálfsagt hafa þær tölur, sem þar voru settar fram, eitthvað breyst. En ég vil leggja það til og mælast til þess að hv. allshn. kalli fyrir sig forstöðumann Bifreiðaeftirlitsins sem ætti að vera þessum málum kunnugastur og færastur um að gera grein fyrir því hver sparnaður er líklegur til þess að leiða af þessu breytta skipulagi. Að því er varðar fsp. hv. síðasta ræðumanns, 1. landsk., þá er það að segja, að ég geri ráð fyrir því að ef frv. þetta yrði samþ. og yrði að lögum, þá yrði að setja reglur í löggjöf varðandi veðsetningar á bifreiðum. Hvernig því efni yrði fyrir komið er ég ekki alveg viðbúinn að segja um á þessu stigi, en þegar um málið var fjallað hér í fyrra, þá mun hafa verið útbýtt til nefndarmanna a.m.k. grg. Ólafs Walters Stefánssonar deildarstjóra í dómsmrn. um það efni. Ég held að það verði auðvelt að skipa þeim reglum þannig að það verði hægt að sneiða fram hjá vandkvæðum í því efni. Hitt er svo annað mál, eins og ég held að annar hvor ræðumanna hafi vikið að, að bifreiðar eru ekki sérlega vel til veðsetningar fallnar, og ég held að það væri til bóta á margan hátt ef það væri hægt að draga úr því eða jafnvel bætta slíku. Sannleikurinn er sá, að það getur verið full þörf á því að setja sérstakar reglur í löggjöf um sölu á bifreiðum, af því að það er nú talsvert um það að ýmiss konar ágreiningur rísi út af þeim viðskiptum og þau séu ekki í því lagi sem æskilegt er.



Herra forseti. Við fljótan yfirlestur á þessu frv. til l. um breyt. á umferðarlögum, nr. 40 23. apríl 1968 o.s.frv., sé ég að þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „15. gr. orðist svo: Bifreiðaeftirlit ríkisins annast skráningu, skoðun og eftirlit ökutækja.“ Þetta er ekki mikil breyting frá því sem er. En ég veit ekki hvernig færi t.d. í þeim löndum, sem ég hef búið í erlendis til langframa, ef allir bifreiðaeigendur ættu að koma með bíla sína á sama blett í höfuðborg, eins og gert er hér. Ég vildi frekar, úr því að verið er að endurskoða þessi lög núna, reyna að breyta þessu í það horf sem er annars staðar þar sem ég hef búið. Öll bílaverkstæði eru fær um að skoða bílana, og það væri þá heldur að skylda bíla að hafa eitthvert merki, eins og þeir hafa í dag, um að þeir hafi verið skoðaðir á einhverjum tíma og jafnvel þá kannske oftar en nú er. Þannig sé á ábyrgð eigandans sjálfs að bíllinn sé í lagi, en hann geti þá farið á hvaða bílaverkstæði sem er til þess að fá bifreiðina skoðaða og miða á bílinn um að hann sé í fullkomnu lagi. Við gætum þá kannske lagt alveg niður Bifreiðaeftirlit ríkisins í því formi sem það er núna, en skoðunin færi þá aðeins fram hjá fagmönnum. Þetta eru allt menn sem hafa lært til verka og kunna að skoða bíla og meta, og ekki er vandinn fólginn í því að setja límið á bílrúðurnar. Þetta er nú bara ábending. Það hlýtur að koma hjá okkur einhvern tíma að verkstæðin verði öll lögillt til þessara starfa. Ég vil þá færa mig aftur í 8, gr. þar sem segir svo í síðustu málsgr.: „Verði starfsmaður viðgerðarverkstæðis þess var að öryggisbúnaði vélknúins ökutækis, sem þar er til viðgerðar eða hreytinga, sé áfátt, skal hann skýra yfirmanni verkstæðis frá því, en honum ber að gera eiganda ökutækisins aðvart.“ Þetta finnst mér gott. Ég held það sé óþarfi að hafa þetta þarna. Ég held það sé yfirleitt gert. Verkstæðin benda eigendum á ef það er eitthvað meira sem þarf að gera við bifreiðina heldur en eigandinn hélt þegar hún kom inn. En síðan heldur áfram: „og síðan tilkynna það bifreiðaeftirlitsmanni eða lögreglustjóra, ef eigi verður úr bætt.“ Það finnst mér heldur langt gengið. Þar finnst mér eins og við séum að lögfesta það að hver og einn einasti maður, sem skoðar bíl á bilaverkstæði, sé orðinn nokkurs konar útsendari eða eftirlitsmaður og njósnari fyrir Bifreiðaeftirlitið og hann sé að brjóta lög ef hann tilkynnir ekki Bifreiðaeftirlitinu að viðkomandi ökutæki er ekki í eins góðu lagi og hann vill hafa það. Það getur líka verið sölumennska. Það eru mörg fyrirtæki sem telja heppilegra að hafa sem kallað er fyrirbyggjandi viðgerðir þannig að um vissa slitpunkta er skipt áður en þeir eru fullnotaðir. Og ég mundi ekki ætlast til þess af verkstæðismanni að hann léti skipta um ákveðna hluti í bifreið, sem eru kannske kostnaðarsamir, áður en þeir eru slitnir, bara vegna þess að vélin eða tækið er komið yfir einhvern ákveðinn km-fjölda. Sá km-fjöldi, sem er miðað við erlendis, er allt annar hjá okkur þar sem við erum með stuttar vegalengdir og yfirleitt meiri hlutinn af bilaforða landsins ekur hér á Suðurlandsundirlendinu, allt stuttar vegalengdir. Það eru engar langar vegalengdir eins og er erlendis þar sem bílarnir eru langtímum saman á mikilli ferð, þannig að ég er dálitið hræddur við þessa grein. Ef ég má færa mig svolítið neðar á bls. 2, þá segir í 9. gr. að 20. gr. orðist svo, og þar segir í 2. mgr., með leyfi hæstv. forseta: „Heimilt er að afskrá ökutæki án samþykkis eiganda ef það er ónýtt að dómi eftirlitsmanns.“ Það er bara einn maður, trúnaðarmaður Bifreiðaeftirlitsins, sem getur sagt til um það hvort á að dæma tækið ónýtt eða ekki. Mér finnst, ef það er ágreiningur milli eiganda og eftirlitsmanns, að þá þurfi þriðji aðilinn að skera úr um það. Þetta eru bara ábendingar til hæstv. dómsmrh. sem ég kem hér fram með, en ekki að ég sé að deila á frv. sem slíkt. Þetta eru eins og ég segi, ábendingar sem ég vona að komi til athugunar í meðferð þeirrar n. í þessari hv. d. sem það fær til meðferðar.



Herra forseti. Ég gleymdi raunar að geta þess áðan, að forstöðumaður Bifreiðaeftirlitsins var kallaður á fund allshn. Ed. Ég þori ekki að fara með hvort það var varðandi afgreiðslu málsins í Nd., en hann var á fundi hjá okkur í Ed. og hann gat ekki sannfært mig þá um jafnmikinn sparnað af þessu eins og hann vildi vera láta við fjölmiðla, sem ég aftur horfði á, þ.e. í sjónvarpinu. En varðandi það, að ég vék aðeins að veðsetningu á bifreiðum, er það a.m.k. að verulegu leyti, ef ekki að öllu leyti íslenskt fyrirbrigði. Nú vitum við að a.m.k. stærri bifreiðar eru alldýrar hér, þannig að það er kannske ekki óeðlilegt að í ýmsum tilvikum þurfi væntanlegir kaupendur slíkra bifreiða á lánum að halda og eigi kannske erfitt með að útvega veð á móti En ég vil aðeins láta þess getið að einu aðili hefur þó a.m.k. gengið mjög hart eftir þessu, en það er ríkið sjálft. Sé um það að ræða að einhverjir fái eftirgjöf á tollum af innflutningi á bílum í sambandi við öryrkju o.s.frv., þá er það alger forsenda að það sé tekið veð í bílnum, og það fylgir þeirri bifreið í 5 ár, þannig að þessu yrði náttúrlega að breyta. Ég bendi á að það er einmitt hið opinbera sem hefur kannske gengið harðast eftir í þessu efni og að mínum dómi kannske óþarflega hart eftir varðandi þetta atriði gagnvart þeim aðilum sem ég áður nefndi. En fyrst og fremst, herra forseti, var erindi mitt í ræðustólinn að ég gleymdi í minni fyrri ræðu að geta þess, að forstöðumaður Bifreiðaeftirlitsins kom á fund til okkar, en þrátt fyrir útskýringar hans þar gat hann ekki sannfært mig um þann mikla sparnað af þessari breytingu og hann vildi vera láta í viðtali við fjölmiðla.



Herra forseti. Sú stofnun, sem hefur með höndum framkvæmd þeirra laga sem hér um ræðir, umferðarlaganna, Bifreiðaeftirlitið, er ein af þeim stofnunum sem hafa aukið starfsemi sína allverulega á undanförnum árum og sérstaklega nú upp á siðkastið. Fyrir þessu er sjálfsagt ástæða með tilliti til þess aukna bifreiðafjölda sem nú er í landinu og hefur aukist verulega á s.I. árum. Eigi að síður er ekki óeðlilegt þegar verið er að gera slíkar breytingar sem hér er lagt til varðandi rekstur á þessari stofnun og Bifreiðaeftirlitinu í heild, að það séu athugaðir sérstaklega ýmsir liðir í starfseminni og þá um leið hvort ekki muni vera hægt að koma þeim fyrir á hagkvæmari hátt en nú á sér stað og eins og gert er ráð fyrir að verði gert með þeim breytingum sem felast í því frv. til l. sem þér liggur fyrir. Undirnefnd fjvn. raddi þetta mál sérstaklega á fundum sínum í sumar og kallaði þá á fund sinn forstöðumann Bifreiðaeftirlitsins, fulltrúa úr dómsmrn., Ólaf Walter, auk þess ræddi n. við fulltrúa frá Bílgreinasambandinu um þessi mál, til þess að fá álit þeirra og tillögur um hvort ekki væru fyrir hendi einhver þau fyrirkomulagsatriði sem gætu haft sparnað í för með sér, en eftir sem áður tryggt að hér væri staðið þannig að þessum öryggismálum sem best verður á kosið. Það, sem við ræddum um sérstaklega í því sambandi, var það sem kom fram í ræðu áðan, hvort ekki væri rétt að láta bifreiðaverkstæðin taka virkari þátt í bifreiðaskoðuninni og þá að löggilda viss bifreiðaverkstæði til þess að gefa vottorð sem síðan yrði framvísað hjá Bifreiðaeftirlitinu, þannig að það mundi sparast verulega sá tími sem bifreiðaeftirlitsmenn þyrftu að eyða til þess að skoða bifreiðarnar og með því komast þá af með minna starfslið en ella. Öll bifreiðaverkstæði koma náttúrlega ekki til greina með að geta tekið þetta að sér vegna þess að það þarf á sérstökum tækjaútbúnaði að halda hjá þeim verkstæðum sem taka þetta að sér og kosta nokkuð mikið. Það er í sambandi við hemla og ýmislegt fleira sem Bílgreinasambandið eða forstöðumenn þess héldu fram að ekki væri hægt að breyta yfir í þetta fyrirvaralítið. Þeir töldu að þyrfti e.t.v. að taka 2–3–4 ár að það væri hægt að fara inn á þessa leið, sem við héldum að væri alveg upplagt, að yfirfæra þetta til bifreiðaverkstæðanna. En hvernig þetta verður tel ég að þurfi að athuga gaumgæfilega áður en farið verður úti um allt land að leggja í dýran tækjabúnað og annað þess háttar og byggja upp aðstöðu með hús og annað þess háttar. Við vitum að þessi könnun á öryggisbúnaði tækjanna fer yfirleitt fram einu sinni á ári og það yrði mjög léleg nýting. Þó að það þurfi auðvitað öðru hverju í einstaka tilfellum að skoða og kanna bifreiðar úfi í dreifbýlinu líka, þá er það tiltölulega miklu minna en hér í höfuðborginni. Hér verður ekki komist hjá því að leggja í nokkuð fjárfrekan kostnað til þess að byggja upp eina allsherjareftirlitsstöð, - það tel ég að verði óhjákvæmilegt að gera, - sem hefur aðstöðu til þess að fylgjast með þessum málum, enda þótt bifreiðaverkstæði yrðu löggilt til þess að taka vissa þætti að sér í sambandi við einstaka þætti öryggisútbúnaðar. Ég sé á þessu stigi málsins ekki ástæðu til þess að orðlengja frekar um þetta mál. En ég fel sjálfsagt að sú n., sem fær þetta frv., kanni rækilega hinar ýmsu hliðar á þessu sem ég tel að séu fyrir hendi. Sérstaklega verður að athuga, áður en ákvarðanir verða teknar um fjárfrekan kostnað úfi í dreifbýlinu, hvort ekki væri að verulegu leyti hægt að styðjast við löggilt bifreiðaverkstæði til þess að taka að sér eftirlit með öryggisútbúnaði bifreiðanna og síðan verði það aðeins á hendi Bifreiðaeftirlitsins að kanna þetta í vissum tilfellum, en það ætti að vera óhætt að treysta fullkomnum og góðum bifreiðaverkstæðum til að taka þarna að sér vissa þætti og spara með því fé.



Herra forseti. Ég er því mjög sammála að mál þetta verði skoðað frá sem flestum eða öllum hliðum að unnt er, og í því sambandi kemur auðvitað til athugunar þetta atriði sem hv. síðasti ræðumaður benti á, fyrirkomulag sem þekkist viða annars staðar, að það sé bifreiðaverkstæði sem hafi með höndum skoðunina. En ég held að það verði óhjákvæmilegt, ef ætti að koma til slíkrar breytingar, að setja reglur um bifreiðaverkstæði, því að þær eru nú víst mjög takmarkaðar, að ég held, og löggilda þau bifreiðaverkstæði sem væru tekin gild í þessu sambandi. Það er alveg áreiðanlegt að þá kröfu yrði að gera, ef þeim ætti að fela þetta verkefni, og þá yrði auðvitað jafnframt að leggja einhverja ábyrgð á þau. Nú vitum við það að bifreiðaverkstæði eru misjafnlega úr garði gerð og það eru margir sem fást við bifreiðaviðgerðir, kannske við aðstæður sem eru ófullnægjandi, þannig að þetta atriði yrði að taka til skoðunar. Ég tel að það sé lítt hugsanlegt að vottorð frá bifreiðaverkstæði komi til greina nema það sé löggilt bifreiðaverkstæði. Í annan stað vil ég undirstrika það, að menn þurfa ekki að vera hissa á því þó að kostnaður við bifreiðaskoðun og bifreiðaeftirlit hafi farið vaxandi á undanförnum árum. Ég vil aðeins benda mönnum á að líta á bls. 3 í þessu frv., grg., þar sem gerð er grein fyrir því, hversu mjög bifreiðum hefur fjölgað með ári hverju, og enn fremur öllum umskráningum sem eiga sér stað. Og ég vil einmitt leggja áherslu á það, að þegar talað er um sparnað í þessu sambandi, þá er ekki aðeins um að ræða að það verði sparnaður hjá Bifreiðaeftirlitinu sem slíku, heldur er um að tefla sparnað við vinnu og kostnað hjá þeim stofnunum sem hafa nú með höndum skráningu og umskráningu bifreiðanna, sem sé hjá lögreglustjóraembættum víðs vegar um landið. En ég tel að það ætti að vera nokkuð augljóst mál, að hjá þeim ætti að geta orðið nokkur sparnaður af þessu tagi, sparnaður í vinnu. Hvað hann kemur mikið fram í krónum, það skal ég ekki segja um. En hitt virðist liggja í augum uppi, að það hljóti að vera æðimikil vinna sem fer hjá þessum embættum í það að annast þessi störf, og þá hlýtur það að vera sparnaður sem þar kemur til greina. Bifreiðaskoðun má að mínum dómi ekki miða við það, eins og hún hefur kannske of mikið verið miðuð við hér, að hún sé tæki, að nokkru leyti a.m.k., til innheimtu og það fari bara fram skoðun einu sinni á ári og menn verði að greiða sina skatta til þess að fá þessa skoðun. Ég held að það hljóti að vera markmiðið að skoðun og eftirlit með bifreiðum fari fram miklu oftar, og það er náttúrlega byrjað á því og reynt að gera það. Hér í Reykjavík hefur Bifreiðaeftirlið búið til alls ófullnægjandi aðstöðu, eins og allir geta kynnt sér sem hafa áhuga á því. Það er verið að reyna að bæta talsvert úr því nú. Víðast hvar úti um land er aðstaðan einnig mjög ófullnægjandi sem bifreiðaeftirlitsmenn eiga við að búa. En þó er á stöku stað komin upp aðstaða sem er mun betri en áður var og bar sem þægilegra verður að fást við þessi efni. Ég held að það verði óhjákvæmilegt að leggja í það að styrkja þá aðstöðu viða úti um landið. Ef menn hafa kynnt sér hvernig aðbúnað sumir bifreiðaeftirlitsmenn úti um landið hafa, þá held ég að menn hljóti að fallast á þá skoðun að það sé nauðsynlegt að bæta aðstöðu þeirra. En sem sagt, ég vildi undirstrika það sem kom fram hjá síðasta ræðumanni, að ég er auðvitað mjög ánægður með að þetta mál verði allt skoðað nákvæmlega frá öllum hliðum. Ég álít að það sé með því opnuð leið til þess að koma við sparnaði og hagræðingu. Ég ætla ekki að fara að leggja sérstakt kapp á það að þetta komist á. En ég vil gefa þm. tækifæri til þess að taka afstöðu til þess, þannig að það liggi á hreinu hvort menn vilja breyta til eða ekki. Það getur orðið þeim mun erfiðara að gera þessa breytingu, þeim mun lengur sem líður.



Herra forseti. Þetta frv. er einnig um breyt. á umferðarlögunum, en það þótti samt rétt að hafa efni þess í öðru frv. og blanda því ekki saman við efni þess frv. sem var rætt um áðan. Það var 1970 sem voru lögfest ákvæði um Umferðarráð sem hafði raunar verið sett á stofn nokkru áður, eða í ársbyrjun 1969. En í því lagaákvæði, sem fjallaði um Umferðarráð voru ekki nein sérstök ákvæði um fjármögnun þess. Fjármögnun þess hefur svo farið fram með þeim hætti, eins og hv. þm. vita, að það hefur verið veitt fé á fjárlögum hverju sinni til starfsemi Umferðarráðs. Eins og verkefni Umferðarráðs eru greind í þessu lagaákvæði sem um það fjallar, þá eru þau mjög mörg og margvísleg, Í framsöguræðu minni í fyrra um þetta mál gerði ég nokkuð ítarlega grein fyrir starfsemi Umferðarráðs og ég ætla að leyfa mér að vísa til hennar. Það er auðvitað stórt verkefni, sem það hefur fyrst og fremst með höndum, þ.e.a.s. að reyna að koma í veg fyrir það að slys eigi sér stað í umferðinni, og það hefur beitt ýmsum úrræðum til þess að bæta umferðarmenningu og afstýra slysum. En allt frá því að Umferðarráð hóf göngu sína, þá má segja að starfsemi þess hefur verið þröngu.r stakkur skorinn vegna þess að það hefur haft takmörkuð fjárráð til umráða. Það er af þessum ástæðum sem þetta frv. er flutt. Því er ætlað að bæta úr fjárþörf Umferðarráðs með því að ætla því ákveðinn tekjustofn, þ.e.a.s. að það er gert ráð fyrir því í þessu frv. að hluti, 11/2%, af iðgjaldatekjum vegna lögboðinnar ábyrgðartryggingar ökutækja, þ.e. brúttóiðgjöld að frádregnum bónus, skuli renna til Umferðarráðs í þessu skyni. Ef þessi breyt. væri gerð og Umferðarráð héldi eitthvað svipuðum fjárveitingum á fjárlögum og það hefur haft, þá mundi mjög verða bættur fjárhagur Umferðarráðs. Eins og segir í grg. með þessu frv., þá námu heildariðgjöld ábyrgðartrygginga tilheyrandi árinu 1975, sem er síðasta árið sem tölur liggja fyrir um, 797 millj. kr. Ef þessi ákvæði hefðu þá verið í gildi, ef þau hefðu verið í gildi á yfirstandandi ári, hefðu því nær 12 millj. gengið til Umferðarráðs og þar með umferðarslysavarna á þessu ári auk þess framlags sem á fjárlögum er, en það eru rúmar 10 millj. Það verður ekki talið óeðlilegt að vátryggingafélögin leggi með þessum hætti nokkuð til rekstrar Umferðarráðs, vegna þess að það má gera ráð fyrir því að starfsemi Umferðarráðs komi tryggingafélögunum einmitt til góða með þeim hætti að það verði minni tjón, sem þau þurfa að bæta, eftir því sem starfsemi að umferðarslysavörnum og starfsemi Umferðarráðs getur verið öflugri. Ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að fara fleiri orðum um þetta einfalda mál sem hér liggur fyrir, því að hér er um það að ræða að menn verða annaðhvort að vera með því að leggja þetta gjald á eða ekki. Þetta er ekki flókið mál og menn geta að sjálfsögðu áttað sig á því án þess að ég hafi um þetta fleiri orð. En ég endurtek, að ég vísa til orða minna frá í fyrra um starfsemi Umferðarráðs, þar sem gerð var allrækileg grein fyrir henni. Ég leyfi mér að leggja til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2, umr. og hv, allshn.



Herra forseti. Þetta frv. um breyt. á almennum hegningarlögum er samið af svokallaðri hegningarlaganefnd sem vinnur að ýmsum breytingum og endurskoðun á ýmsum þáttum hegningarlaga. í þessari hegningarlaganefnd sitja menn sérfróðir í refsiréttarfræðum, og þess vegna er það að ég hef talið rétt að leggja þetta frv, fram eins og það kom frá n., en verð þó að segja að ég persónulega efast um að sumt í því sé til bóta eða mér finnst það a.m.k. orka tvímælis. En veigamestu breytingarnar, sem um er að tefla í þessu frv., eru varðandi sektarákvæði, um þau er fjallað í 4.–6. gr. frv., og í öðru lagi um rangan framburð, sem fjallað er um í 12.–15, gr frv., en auk þess fjallar frv. um nokkrar minni háttar lagfæringar og breytingar sem ég vík aðeins að hér á eftir. Í 50. gr. hegningarlaganna er kveðið á um hver skuli vera lágmarks- og hámarksupphæð sektar. Segir þar að ekki megi gera manni á hendur lægri sekt en 4 kr. og ekki hærri en 30 þús. kr., nema sérstök lagaheimild sé fyrir því að ákveða sekt hærri eða lægri. Þetta ákvæði hefur staðið óbreytt frá setningu hegningarlaganna 1940, en með lögum nr. 14 frá 1948 var svo fyrir mælt, að þar sem fésektir væru ákveðnar í lögum án tillits til núgildandi verðlags skyldi lágmark þeirra og hámark breytast eftir vísitölu sem kaupgjald sé greitt eftir á hverjum tíma. Þar sem ekki hefur veríð um að ræða samfelldan útreikning á slíkri vísitölu kaupgjalds hefur dómstólum reynst örðugt að reikna út sektarfjárhæðir í samræmi við framangreint ákvæði. Er þess vegna lagt til nú að hegningarlagagr. verði breytt þannig að felld verði niður lágmarkssekt, en hámarkssekt verði 4 millj, kr. Miðast sú fjárhæð við útreikning sem gerður hefur verið á þróun vísitölu vöru og þjónustu frá árinu 1939 til byrjunar nóv. 1975. Sektarmörk þau, sem greind eru í þessari gr. hegningarlaganna, ákveða ekki einungis sektir sem fjallað er um í hinum almennu hegningarlögum, heldur einnig sektir sem greindar eru í sérrefsilögum og ekki er tilgreint hámark eða lágmark í viðkomandi lögum. Þau refsilög, sem kveða á um tiltekið sektarlágmark eða hámark, halda hins vegar gildi sínu. En ljóst er að þörf er á breytingum á slíkum ákvæðum, sérstaklega í eldri lögum. Það, sem manni getur dottið í bug í þessu sambandi, er það, hvort sé nauðsynlegt að ákveða hámark sektar í lögum og hvort ekki mætti láta það vera á valdi dómstóla að ákveða viðeigandi sekt hverju sinni, og frá því sjónarmiði hefði getað komið til greina að fella niður hámark sektarinnar alveg eins og lágmark sektarinnar. En það mun vera skoðun refsiréttarfræðinga að það sé varla viðeigandi að hafa þann hátt á, heldur verði að setja í lögum tiltekið hámark fyrir refsingu sem má dæma í. Og ég vil ekki véfengja að það sé rétt, þó að mér sýnist að hitt gæti út af fyrir sig verið skynsamlegt, að fela dómstólunum meira svigrúm í þessu efni. En hvað sem því líður, þá vil ég segja það og beina hví til n., sem fær þetta frv. til meðferðar, að athuga hvort ekki sé rétt að hækka jafnvel þetta hámark frá því sem gert er ráð fyrir í frv., en þér er miðað við frv. eins og það kom frá refsilaganefndinni, eins og ég sagði. Enn fremur er það svo, að í þessu frv. er lagt til að nokkrar aðrar breyt. verði gerðar á sektarákvæðum hegningarlaganna, svo sem á 49. gr., þar sem lagt er til að heimilað verði að dæma fésekt jafnframt refsivist þegar ákærði hefur aflað sér eða öðrum fjárvinnings með brotinu eða það hefur vakað fyrir honum. Þetta nýmæli tel ég tvímælalaust til bóta. Í 7. gr. þessa frv. er lagt til að staðfest verði sú dómvenja sem myndast hefur, að sé maður sektaður fyrir háttsemi sem honum sé ósaknæm, þá skuli vararefsing ekki ákveðin. Í 12. gr. frv, er lagt til að 142. gr. verði breytt þannig að felld verði niður lágmarksrefsing, sem nú er 3 mánuðir, fyrir rangan framburð fyrir rétti eða stjórnvaldi sem heimild hefur til staðfestingar. Sömuleiðis er lagt til að felld verði niður 2. mgr., sem fjallar um aukna refsingu við heitfestri skýrslu. Er nú kveðið á um allt að 8 ára fangelsi fyrir slíkt athæfi. Breytingar þær, sem lagt er til að gerðar verði á 143., 145. og 148. gr., sem allar fjalla um rangan framburð, eru einungis gerðar til samræmis við þá höfuðbreytingu sem lagt er til að gerð verði á 142. gr. Þau rök eru færð fram fyrir þessari breyt., að hún sé gerð til samræmis við breyt. sem gerðar hafa verið á hinum Norðurlöndunum á samsvarandi refsiákvæði í lögum þeirra landa. Það er að sjálfsögðu æskilegt að samræmi sé sem mest í refsilöggjöf þeirra landa sem eiga jafnmikið saman að sælda og Norðurlöndin. En rétt er að hv. n. taki þetta til athugunar. Það má segja að aðrar breyt., sem felast í þessu frv., séu minni háttar, og eins og ég drap á áðan, þá geta e.t.v. sumar þeirra orkað tvímælis. Í 1. gr. er lagt til að niður verði felld nokkur ákvæði, svo sem viðurlög við banni um neyslu áfengis, um mætingar hjá lögreglu fyrir þá sem dæmdir hafa verið fyrir auðgunarbrot, en þá má skylda þá til þess að mæta og láta fylgjast með sér, um að lýsa refsiverða háttsemi sem fólgin er í að valda hættu á sýkingu á kynsjúkdómi. Þetta er allt gert eftir fyrirmynd í erlendum lögum, Norðurlandalögunum, þar sem þessar breyt. hafa verið gerðar. En sjálfsagt geta verið skiptar skoðanir um það, hvort við eigum endilega að breyta þessum ákvæðum á þann veg sem þarna er lagt til. Í 9. gr. er lagt til að auknir verði möguleikar á því að dæma í fleiri en eina tegund refsinga í sama dómi, svo sem að hafa dóm að hluta óskilorðsbundinn og að hluta skilorðsbundinn, dæma óskilorðsbundna fésekt í tengslum við skilorðsdóm, og þannig almennt að skapa dómstólunum aukna möguleika á vali refsinga. Þarna tel ég vera farið inn á alveg rétta braut. Þá eru nokkur önnur minni háttar ákvæði sem gerð er grein fyrir í athugasemdunum og ég sé ekki ástæðu til þess að fjölyrða um. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2, umr, og til hv. allshn.