Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Sigurjón Friðjónsson) Breyting sú, sem stjórnarskrárnefnd leggur til að gera á frv., er ekki svo mikil, að það ætti að þurfa að verða málinu að fótakefli, einkum þar sem hún hefir áður verið borin undir hlutaðeigendur. Það er að eins leiðrjetting á ósamræmi, sem óviðkunnanlegt er að láta sjást í frv. Einnig vil jeg benda á, að jafnframt muni þurfa að fella niður orðin í upphafi frv., í sambandi við þetta, en það er svo sjálfsögð breyting, að leiðrjetta mætti það á skrifstofunni.

Frsm. (Sigurður Hjörleifsson Kvaran) Frv. þetta er stjórnarfrv., fram komið eftir ósk síðasta þings, og er komið hingað óbreytt frá hv.Nd. Efni frv. er, að hreppstjórar fái dýrtíðaruppbót eftir sömu reglum og aðrir starfsmenn landsins. Þar sem hjer er ekki um neitt stórfje að ræða fyrir ríkissjóð, en hins vegar er þetta sanngjarnt gagnvart hreppstjórunum, virðist nefndinni rjett að leggja til, að frv. verði samþ.

Fjármálaráðherra (S. E.) Jeg vil leyfa mjer að mælast til þess við hv. deild, að hún leyfi frv. þessu að ganga umræðulaust til fjárhagsnefndar. Þessi beiðni mín styðst við það, að stjórnarskifti eru nú fyrir dyrum. Jeg veit ekki, hve nær hið nýja ráðuneyti tekur við, en jeg vildi óska, að hinn nýi fjármálaráðherra mætti vera viðstaddur, er mál þetta yrði rætt hjer í deildinni, því jeg heyrði það í hv. Nd, að hann er málinu mjög fylgjandi.

Frsm. (Halldór Steinsson) Jeg lít fyrir mitt leyti svo á, að engin nauðsyn hafi verið fyrir stjórnina að koma fram með frv. þetta. Því samkvæmt sóttvarnarlögunum frá 1903 hefir stjórnin heimild til að banna innflutning á slíkum vörum. Jeg lít þess vegna svo á, að stjórnin hafi þessa heimild samkvæmt eldri lögum, því þar er það einmitt rauði þráðurinn að leyfa stjórninni að gera allar ráðstafanir. er þörf er á, ekki að eins hvað við kemur sjúkum og dauðum mönnum, heldur einnig dauðum hlutum. En þar sem hæstv. forsætisráðh. (J. M.) lítur svo á, að stjórnin hafi ekki slíka heimild, hefir allsherjarnefnd ekki sett sig á móti frv. þessu. Einu breytingarnar, sem nefndin hefir gert á frv., eru þær, að hún hefir sett inn í það sektarákvæði, sem ekki voru áður, og hækkað þau að miklum mun frá því, sem ákveðið er í lögum frá 1902 gegn samskonar brotum. Sektirnar eru 50–5000 krónur. Þegar litið er á, hvað brot þessi geta leitt af sjer mikið ilt, óhamingju, heilsutjón og dauða, þá dylst engum, að sektir þessar eru alls ekki of háar. Allsherjarnefnd mælir með því, að frv. þetta nái fram að ganga með þessum breytingum.

Frsm. (Sigurjón Friðjónsson) Nefndinni, sem hafði mál þetta til meðferðar, virtist ósamræmi milli 1. og 4. gr. frv., þar sem í annari er ákveðið, að lögin gangi í gildi 6. júní 1920, en í hinni ekki fyr en viðkomandi sýslunefnd hefir lagt á það samþykki sitt. Brtt. fer nú í þá átt að kippa þessu í lag, þannig að ákvæði 4. gr. kemur inn í 1. gr., og koma lögin því ekki í gildi fyr en sýslunefndin hefir fallist á þau, og verði það ekki fyrir næsta þing, verður málið að bíða þess tíma og takast þá upp á ný. Að öðru leyti get jeg vísað til málsskjalanna og ræðu hv.flm. (E. Árna.) við 1. umr.

Flm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg þarf ekki að vera margorður um frv. þetta. Það er bæði stutt og auðskilið, og nefndin er sammála flm. (B. K.) um, að þetta er gott og nytsamt mál, og gæti orðið lyftistöng fyrir fólk að ráða sig í ársvinnumensku. Erfðagjaldið er lítið, ekki nema um 10 þús. kr. En ef það skyldi hækka, eins og útlit er fyrir, kom nefndin með þá breytingu á 1. gr. frv., að hlutafje það, sem varið er á þennan hátt, fari ekki fram úr 20 þús. kr. Þó að upphæðin færi ekki fram úr 1000 kr., gætu verðlaunin orðið æði mikil hvatning fyrir fólk að vera lengur í sama stað, í stað þessara miklu hlaupa úr einum staðnum í annan. Það yrði miklu happadrýgra fyrir fólkið sjálft að vera lengur í sama stað, og eins væri það betra fyrir þá, sem njóta verka þess. Þá er breyting við 3. gr., sem byggist á því, að nefndinni fanst ekki rjett að takmarka veruna að eins við eitt heimili, og vildi ekki ganga svo langt, að hjúin hefðu verið í 5 ár í sama staðnum, en fanst hæfilegt að takmarka það við tvö. Aðrar breytingar eru flestar orðabreytingar. Stærsta breytingin, sem nefndin gerði, var að færa aldurstakmarkið úr 16 upp í 20 ár. Sektarákvæðinu breytti nefndin að því leyti, að hún setti ákveðið lágmark. 7. gr. hefir nefndin skift í tvær greinar. Jeg vona, að frv. þetta finni náð fyrir augum háttv. deildar og að það nái fram að ganga.

Sigurður Eggerz Mjer finst ekki ástæða til að binda þessi verðlaun við erfðafjárskattinn. Eins mætti ákveða vissa upphæð úr landssjóði árlega í sjóðinn.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Það skiftir engu máli, hvort gert er. Upphæð þessi kemur úr ríkissjóði hvort sem er, en mjer finst ekki taka því að koma með brtt. um það.