Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf: „28. nóv. 1980. Guðmundur J. Guðmundsson, 7. þm. Reykv., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og mun því ekki geta sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess, að 1. varamaður Alþb. í Reykjavík, Guðrún Hallgrímsdóttir verkfræðingur, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Sverrir Hermannsson, forseti Nd..“ Guðrún Hallgrímsdóttir hefur áður átt sæti á Alþingi á þessu kjörtímabili og hefur rannsókn á kjörbréfi hennar farið fram. Býð ég hana velkomna til starfa nú.



Herra forseti. Ég hef leyft mér á þskj. 22 að flytja svofellda fyrirspurn til hæstv. iðnrh. um raforku til húshitunar: „Hefur dregið úr eftirspurn eftir raforku til upphitunar húsa á veitusvæðum Rafmagnsveitna ríkisins síðustu mánuði? Ef svo er, hver er ástæðan að mati rn.? Eru dæmi þess, að húshitun með raforku sé dýrari en með olíu eftir að olíustyrkur er dreginn frá upphitunarkostnaði, miðað við núgildandi verð á olíu og rafmagni?“ Eins og hv. þm. muna voru samþ. ný lög á Alþ. í fyrra um styrki til niðurgreiðslu á verði olíu til húshitunar. Þessir styrkir voru nokkuð hækkaðir frá því sem áður var og heimildir veittar til víðtækari niðurgreiðslu á olíu en áður. Voru ætlaðir 4 milljarðar til að greiða þessa olíustyrki í fyrra. Í ár eru ætlaðir til þessara þarfa samkvæmt fjárlagafrv. 5 milljarðar kr., og hækka styrkirnir einungis um 25% í 50% verðbólgu þannig að það er verið að rýra raungildi þessara styrkja á sama tíma sem ætlunin er að innheimta með orkujöfnunargjaldi svokölluðu 13 milljarða kr. í ríkissjóð. Það hefur flogið fyrir, að einstaka menn telji sig heldur betur komna með það að fá olíustyrki og hita hús sín með olíu en að óska eftir raforku til upphitunar. Það hefur heyrst að þetta hafi skeð og að dregið hafi úr eftirspurn eftir raforku til húshitunar af þessum ástæðum. Ég vil lýsa þeirri skoðun minni, að ég held að hæstv. ríkisstj. sé ekki á réttri leið ef hún ætlar sér að draga úr þessum vanda með því að lækka olíustyrkina að raungildi, eins og hún sýnist ætla að gera, heldur ætti að gera eitthvað í málefnum Rafmagnsveitna ríkisins þannig að raforka til húshitunar yrði betri kostur í öllum tilfellum en að nota erlenda niðurgreidda olíu.



Herra forseti. Ég ætla að svara fsp. hv. þm. Lárusar Jónssonar varðandi raforku til húshitunar, en eins og fram kom hjá honum er fsp. svo hljóðandi: „Hefur dregið úr eftirspurn eftir raforku til upphitunar húsa á veitusvæðum RARIK síðustu mánuði? Ef svo er, hver er ástæðan að mati rn.? Eru dæmi þess, að húshitun með raforku sé dýrari en með olíu eftir að olíustyrkur er dreginn frá upphitunarkostnaði, miðað við núgildandi verð á olíu og rafmagni?“ Til svars við þessari fsp. vil ég upplýsa eftirfarandi um verðlagningu raforku til húshitunar hjá Rafmagnsveitum ríkisins: Um skeið var við það miðað, að verð á raforku til húshitunar fylgdi verði olíu til húshitunar að frádregnum olíustyrk. Þessu var hins vegar breytt þannig að á raforku til húshitunar var látin koma sama hækkun og á aðra gjaldskrárliði, en raforkan ekki látin fylgja olíuverðshækkunum sjálfkrafa. Gerðist það fyrst á miðju ári 1979. Í framkvæmd hefur þetta verið þannig, að verð raforku breytist ekki á sama tíma og olíuverð og hafa hækkanir á raforkuverði að jafnaði komið til seinna en hækkanir á olíuverði. Eins og kunnugt er miðast greiðslur olíustyrkja við fjölskyldustærð, en ekki raunverulegan kyndingarkostnað húsráðenda, og er samanburður olíuverðs, að frádregnum olíustyrk, og raforkuverðs nokkrum erfiðleikum bundinn. Hefur verið við það miðað, að kostnaður fjögurra manna fjölskyldu, sem býr í 400 rúmmetra húsi, væri sambærilegur með olíu og raforku. Með samþykkt laga um jöfnun og lækkun hitunarkostnaðar á s.l. vori var olíustyrkur slíkrar fjögurra manna fjölskyldu aukinn nokkuð og var raforkuverð þá sambærilegt við kyndingarkostnað með olíu þegar tekið hafði verið tillit til olíustyrkja. Þegar ég segi „sambærilegt“ er við átt að það var nánast hið sama á þeim tíma þegar þessi upphæð var ákveðin miðað við þessar forsendur. Síðan hafa orðið breytingar á olíuverði og raforkuverði og hefur raforkuverð hækkað minna en olíuverð síðan í vor. Eftir breytingar á verði og gjaldskrám í nóvember er talið að kynding með raforku sé allt að 23% ódýrari en kynding með olíu að frádregnum olíustyrk. Fyrri liður fsp. var þannig: „Hefur dregið úr eftirspurn eftir raforku til upphitunar húsa á veitusvæðum RARIK síðustu mánuði? Ef svo er, hver er ástæðan að mati ráðuneytisins?“ Samkvæmt upplýsingum frá Rafmagnsveitum ríkisins er talið að dregið hafi úr eftirspurn eftir raforku til upphitunar og á það sínar eðlilegu skýringar. Bent er m.a. á eftirfarandi ástæður: 1) Á ýmsum þeim stöðum, þar sem rafhitun er mikil, er þegar komin rafhitun í 60–70% húsa. Það ræðst af ýmsum ástæðum hvenær þau hin eldri hús, sem eftir eru, sækja um rafhitun. Kostnaður við að breyta kynditækjum yfir í rafhitun er verulegur og ráðast menn helst í slíkar breytingar þegar kynditæki eru úr sér gengin. Flest ný hús á slíkum svæðum sækja um rafhitun. Er raunar gert ráð fyrir að slík skipti verði á orkugjöfum í samræmi við lög um jöfnun og lækkun hitunarkostnaðar, en gert er ráð fyrir nokkrum aðlögunartíma þar að lútandi. 2) Þess er að geta, að á ýmsum þéttbýlisstöðum, þar sem áður var gert ráð fyrir rafhitun, er nú unnið að eða er til athugunar að leggja hitaveitur eða varmaveitur kyntar með raforku og svartolíu, svokallaðar fjarvarmaveitur. Þessir staðir eru m.a. Egilsstaðir, Höfn, Seyðisfjörður, Þorlákshöfn, Hella, Hvolsvöllur, svo og Ólafsvík, Stykkishólmur og raunar fleiri. Þegar framkvæmdum er lokið við varmaveitur á þessum stöðum hafa verið settar á stofn varmaveitur á flestum stöðum á landinu með fleiri en 1000 íbúa og mörgum þar sem íbúar eru færri. Segja má því að þéttbýlisstaðir með rafhitun séu fyrst og fremst hinir fámennari staðir. Þá er spurt: „Eru dæmi þess, að húshitun með raforku sé dýrari en með olíu eftir að olíustyrkur er dreginn frá upphitunarkostnaði, miðað við núgildandi verð á olíu og rafmagni?“ Því er til að svara, að eins og vikið var að hér á undan miðast greiðsla olíustyrks við fjölskyldustærð, en ekki beint við raunverulegan kyndingarkostnað viðkomandi húsnæðis. Þegar um er að ræða fámennar fjölskyldur í húsnæði sem er tiltölulega dýrt að kynda er kyndingarkostnaður að frádregnum olíustyrk tiltölulega hærri en hjá stórum fjölskyldum í húsnæði sem ódýrt er að kynda. Þessi kostnaður er að sjálfsögðu háður aðstæðum. Þannig er vafalaust hægt að finna dæmi um að verð á raforku og hitaveitu sé hærra en olíukynding að frádregnum olíustyrkjum þegar um óhagstæða fjölskyldustærð er að ræða með tilliti til þessa og óhagstætt húsnæði. Með samþykkt laga um jöfnun og lækkun hitunarkostnaðar var dregið nokkuð úr áhrifum fjölskyldustærðar á olíustyrki, auk þess sem niðurgreiðslur voru auknar verulega. Þá hafa breytingar á verði olíu og raforku ekki orðið samtímis. Frá ágúst 1979 hefur verð gasolíu hins vegar hækkað um 54%, en verð raforku um 30%. Eins og af framansögðu sést er samanburður erfiðleikum bundinn og háður aðstæðum einstaklinga. Má raunar segja að það er fyrst og fremst í litlu húsnæði, þar sem íbúar eru tveir eða fleiri, leiða má líkur að því, að slíkir aðilar geti talið sér hagkvæmt að búa við olíukyndingu miðað við núverandi kerfi. Raforkuverð er hins vegar nú til muna lægra en olíuverð að frádregnum olíustyrk, en komið geta til einstaklingsbundin tilvik þar sem innlendir orkugjafar eru dýrari en olíukynding að frádregnum olíustyrk, eins og ég hef getið um. Að mínu mati er eðlilegt að hafa verðlagningu innlendra orkugjafa þannig að ætíð sé fyrir hendi hvati til að taka þá fram yfir innflutta orku miðað við sambærilegar aðstæður. Þótt ótvíræð nauðsyn sé á að hlaupa undir bagga með þeim, sem búa við hina dýru olíukyndingu, má ekki ganga of langt í þeim efnum, eins og tillögur komu raunar fram um í þinginu í fyrravetur þegar menn voru með hugmyndir um að fara út í að greiða olíuna niður um allt að 60% eða þar um bil. Segja má að með ákvörðunum um upphæð olíustyrkja samkvæmt lögum um jöfnun og lækkun hitunarkostnaðar hafi verið teflt á tæpasta vað með niðurgreiðslu á olíu, en síðan hefur dregið verulega sundur með kostnaði við olíukyndingu og rafhitun þannig að það eitt út af fyrir sig getur verið nokkurt áhyggjuefni af öðrum forsendum. Ef litið er til þjóðhagslegra æskilegra fjarvarmaveitna t.d. kemur í ljós að raforkuverð er nú í lægsta lagi til að þær geti borið sig án meðgjafar, en að því lýtur raunar önnur fyrirspurn sem hét er á dagskrá og ætla ég ekki að fjölyrða um það. Fyrirspyrjandi vék að því í máli sínu áðan, hvort ekki ætti fremur að gera eitthvað í málefnum Rafmagnsveitna ríkisins en að lækka að tiltölu olíustyrkina, eins og raunar hefur gerst síðan þeir voru ákveðnir á s.l. vori. Ég ætla ekki að fara að lengja mál mitt með því að rekja þær mörgu aðgerðir sem verið hafa í gangi og eru í gangi til að efla og bæta stöðu Rafmagnsveitna ríkisins. Þar er sem sagt unnið að mörgum þáttum, en það hefur komið fram í nýlegri greinargerð, sem ég hef fengið frá til kvöddum aðilum, að sé litið á tilkostnað við orkuöflun vegna rafhitunar sé verðlagning á raforku til húshitunar nokkuð undir þeim kostnaði sem fer í orkuöflunina og hafa verið nefnd 17% í því sambandi - Ég vil benda á að forsendur í sambandi við slíka útreikninga hljóta að vera matsatriði, og ég vil ekki segja að sú tala sé óyggjandi, síður en svo, en þetta vildi ég að kæmi hér fram.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svör hans sem voru skýr og greinargóð. Í þeim kom fram að það hefur verið á ferðinni visst vandamál í framkvæmd olíustyrkja sem í sumum tilvikum, eins og hann komst að orði, hafa dregið úr eftirspurn eftir innlendum orkugjöfum, en þó einungis í undantekningartilfellum. Ég vil lýsa ánægju minni yfir því, að þetta hefur ekki orðið verulegt vandamál þó að í það hafi stefnt á tímabili. Ég vek enn athygli á því, að hæstv. ríkisstj. hugsar sér á næsta ári að innheimta 13 milljarða kr. í almenna skattheimtu af öllum landslýð með svokölluðu orkujöfnunargjaldi, en ætlar að greiða til baka 5 milljarða í olíustyrki af þessu fé og einungis að leggja 1.5 milljarða í svokallaðar félagslegar framkvæmdir hjá Rafmagnsveitum ríkisins. Ég vil ítreka þá skoðun mína, að hér hljóti að vera pottur brotinn. Það er augljóst mál að það er ekki réttlætanlegt að taka þannig 8.5 milljarða til almennra þarfa ríkissjóðs í orkujöfnunargjald af fólki, en haga þannig þessum málum að ekki renni nema þessir 6.5 milljarðar til olíuniðurgreiðslu og til að laga rekstrarstöðu Rafmagnsveitna ríkisins. Ég held að þarna sé helst pottur brotinn í stefnu hæstv. ríkisstj. á þessum sviðum. Látum vera að það sé réttlætanlegt, að niðurgreiðsla á olíu hækki ekki nema um 25% milli áranna 1980 og 1981 þrátt fyrir yfir 50% verðbólgu. En þá væri heiðarlegra og eðlilegra af hæstv. ríkisstj. að leggja í meira mæli þá fjármuni, sem hún ætlar að innheimta af landslýð í orkujöfnunargjald, til þarfa Rafmagnsveitna ríkisins og gera þannig innlenda orku hagkvæmari fyrir fólk til að hita upp híbýli sín.



Herra forseti. Ég vil mótmæla þeirri skoðun, sem hér hefur verið látið að liggja, að olíustyrkur hafi verið of mikill til þeirra aðila sem hafa þurft að kynda upp íbúðarhús sín með olíu. Það þekkja allir, sem eru frá þeim svæðum þar sem olía hefur verið notuð, hvílíkur baggi olíukostnaðurinn hefur verið heimilunum. Hins vegar liggur það ljóst fyrir í þeirri stöðu, sem við erum komin í nú, að eðlilegt væri að athuga hvort með lánafyrirgreiðslu væri ekki hægt að koma þeirri breytingu hraðar á að menn tækju upp raforku í staðinn fyrir olíu hvar sem það er hægt. Ég vil þó vekja athygli á því, að eins og háttað er orkumálum þessa lands virðist ekki vera um neina afgangsorku að ræða á þessum vetri.



Herra forseti. Það er hér verið að ræða mál sem varðar niðurgreiðslu á olíu. Þegar við tölum um niðurgreiðstu á olíu er það á þeim grundvelli að það þurfi að jafna aðstöðu fólks í landinu, jafna það bil sem er á milli þeirra, sem eru á olíukyndingarsvæðunum, og hinna. Það hefur verið mesti vandinn í þessu máli að koma slíkri jöfnun á. Þessi jöfnun er núna að mínu viti ekki nægilega mikil. Það er vandinn sem við er að fást. Hæstv, iðnrh. gaf þær upplýsingar, að upphitun með raforku væri nú 23% ódýrari en með olíu, og upphitun með flestum hitaveitum er miklu ódýrari, eins og kunnugt er. Af þessu má sjá að það, sem við þurfum að einbeita okkur að í þessu máli, er að auka olíustyrkinn. Við þurfum að gera það í bráð. En aðalviðfangsefnið er að hraða framkvæmdum sem nauðsynlegt er að gera til þess að við getum komist sem mest hjá því að nota olíu til upphitunar húsa. Í því efni hefur verið gert mikið að undanförnu. Hæstv. iðnrh. vék að fjarvarmaveitum sem hann taldi upp að væri í undirbúningi á ýmsum stöðum á Austfjörðum og einum, að mig minnir á Snæfellsnesi. En það er ekkert á móti því að það komi hér fram, að brautryðjandastarf í þessu efni hefur verið unnið af Orkubúi Vestfjarða. Það er þegar búin um nokkurt skeið að vera í starfrækslu slík fjarvarmaveita á Ísafirði og er hún nú í stækkun. Þá er í undirbúningi slík framkvæmd í Bolungarvík og á Patreksfirði.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr. mikið, en vegna orða, sem hér hafa fallið varðandi niðurgreiðstu á olíu, vil ég ítreka að í þessu efni verða menn að fara að með nokkurri gát og hafa auga á verðlagningu á innlendum orkugjöfum og hvað það kostar að koma innlendri orku í gagnið, þ. á m. hitaveitum, jarðvarmaveitum. Það er ekki svo, að orkan fljóti sjálfkrafa upp úr jörðinni þar sem menn þurfa á að halda. Það er a.m.k. óvíða svo. Þar er því um verulegan kostnað að ræða. Það er með auga á þessu sem við hljótum að taka á þeim málum sem varða jöfnun á húshitunarkostnaði. Samanburður við gamlar og mjög arðbærar hitaveitur er ekki eðlilegur í þessum efnum eða getur ekki verið ráðandi, - mér liggur við að segja: því miður. Ef þarna væri gengið eitthvað til muna lengra en nú er hlyti að draga til þess, að menn yrðu að fara að greiða niður hina innlendu orkugjafa. Það ráku menn sig einmitt á þegar farið var ofan í þessi mál hér, m.a. í hv. fjh.- og viðskn. Nd., í fyrra þegar frv. um jöfnun og lækkun hitunarkostnaðar var til meðferðar, að þarna þurfti að gæta sín í sambandi við ákvörðun um þessi efni. Ég held að það detti engum í hug að fara að mæla með því, að við tökum upp allsherjarniðurgreiðslu á innlendum orkugjöfum, þar sem verið er að taka þá í gagnið þar sem verulegur kostnaður er, þó að það geti komið til álita í einstöku tilviki að brúa það bil, ég vil ekki neita því. Varðandi upphæð olíustyrksins eru menn að tala um að olíustyrkurinn sé allt of lágur, og það er eflaust þannig séð frá sjónarhóli þeirra sem þurfa að greiða olíuna. Hverjum húseiganda eða því fólki, sem undir þessum kostnaði stendur, þykir vissulega nóg um sem eðlilegt er. En sumir þeir, sem hér töluðu áðan, stóðu fyrir því í tíð ríkisstj. 1974–1978, að verðgildi olíustyrks rýrnaði stórlega á þeim tíma. Haustið 1978 var svo komið að olíustyrkur var aðeins 2600 kr., en síðan s.l. vor er hann um 20 þús. og veitti út af fyrir sig ekki af að bæta þar mjög verulega við. Eitt efni er það sem rétt er að nefna í þessu sambandi, og það er þörfin á orkusparnaði og alveg sérstaklega á einangrun húsnæðis. Sem betur fer hefur Húsnæðisstofnun ríkisins nú tekið upp lán í þessu skyni, að vísu mjög takmörkuð á þessu ári, en við þau verður aukið, að mér er tjáð, verulega á komandi ári og það er alveg sérstök nauðsyn á slíku. Ég vænti að á því verði hert. Það var fundið að því af hv. fyrirspyrjanda áðan, að orkujöfnunargjaldið skilaði sér ekki í því skyni sem nafn þess bendir til. Það var gert ráð fyrir því með þessum lögum, að þetta gjald rynni í ríkissjóð, og þegar það var samþykkt var ljóst að aðeins hluti þess kæmi til ráðstöfunar í sambandi við þessi efni með beinum hætti. Fyrir utan þann 61/2 milljarð, sem hann nefndi, er auðvitað hægt að rifja það upp, að ríkissjóður stendur undir stórfelldum greiðslum sem lúta að því að koma innlendum orkugjöfum í gagnið. Má þar m.a. nefna fjármagnskostnaðinn af byggðalinunum sem menn geta lesið sér til um hver er áætlaður á næsta ári í fjárlagafrv.



Herra forseti. Ég vil leggja hér nokkur orð í belg. Það er ljóst öllum, sem hafa kynnt sér vandamál þeirra sem hafa orðið að búa og verða að búa við olíukyndingu, hversu gífurlegt vandamál það er. Skal ég ekki ræða um það frekar. Það ætti að vera öllum hv. þm. nægjanlega ljóst. En það, sem ég vil leggja áherslu á í þessum umr., er fyrst og fremst að ég held að allir hafi verið sammála um nauðsyn þess að nýta innlenda orkugjafa til upphitunar, og ég veit ekki betur en það sé á stefnuskrá hæstv. ríkisstj. að hraða framkvæmdum á því sviði. Hefur verið talað um að um væri að ræða þriggja ára verkefni að koma því í framkvæmd þannig að innan þess tíma yrði olíukynding húsa svo til úr sögunni. Þetta er kjarni málsins sem ég tel að verði að hafa í huga þegar er verið að ræða þessi mál. Ég vil nota tækifærið og segja það hér, að mér finnst óeðlilegt hvað það hefur dregist árum saman, að ekki hefur verið hægt að fá um það raunverulegar upplýsingar, hvernig gjaldskrá Rafmagnsveitna ríkisins er samsett. Þetta er atriði sem oft hefur verið spurt um og reynt að fá svör við, en svör hafa ekki fengist. Að mínu mati ætti að vera sjálfsagt að raforkuverð til upphitunar húsa væri það lágt að það hvetti til breytinga. Ég get þó ekki stillt mig um, fyrst ég er kominn hingað, að minna á að margir þéttbýlisstaðir, eins og kom fram í ræðu hæstv. ráðh., hafa verið að undirbúa fjarvarmaveitur þar sem er ekki fyrirliggjandi heitt vatn. En við, sem búum á þessum svæðum, höfum ekki fengið svar við því enn, hvaða verð Rafmagnsveitur ríkisins geta boðið í samningum um slíkar fjarvarmaveitur. Þetta er stórmál sem ég vænti að fáist upplýsingar um áður en langur tími líður.



Herra forseti. Mér fannst að hæstv. iðnrh. væri að láta að því liggja eða ýja að því, að það væru til menn sem létu sér detta í hug að greiða niður innlenda orkugjafa til húshitunar, og mér kom til hugar að hann hefði kannske misskilið það sem ég var að segja áðan. Ég held að enginn láti sér detta slíkt í hug. En ég held að áherslan í þessum málum sé ekki á réttum stað þegar menn óttast að það kunni í einstaka tilfellum að vera svo, að rafmagnsupphitun geti undir vissum kringumstæðum verið dýrari en upphitun með olíu. Það er í slíkum undantekningartilfellum að naumast tekur því að tala um það í þessu sambandi. Ég held að það sé engin hætta á ferðum. Við erum ekkert nálægt því að hugsa um að hætta að nota innlenda orkugjafa til upphitunar húsa. Það er ekkert nálægt því. Það munar núna um 23% á kostnaði við upphitun með olíu og rafmagni þegar reiknað er með niðurgreiðslunni. Hvað vita menn um hvað niðurgreiðslan verður mikil í næstu framtíð? Hvað vita menn um olíuverðið? Það eru ekki til nokkurs staðar ábyrgir menn í landinu sem láta sér detta í hug að draga eitthvað úr viðleitni og framkvæmdum til þess að taka í notkun innlenda orkugjafa. Slíkt er algjör fásinna. Og það er ekki í anda þess að koma á jöfnuði í þessu meðan menn láta sér nægja að það sé 25% munur á hitunarkostnaði. Það er ekki nægilegt jafnrétti. En það kann að vera nægilegt til að beina athyglinni frá aðalatriði málsins í þessu efni.



Herra forseti. Ég hef á þskj. 22 leyft mér að flytja fsp. til hæstv. félmrh. um kaupmátt tímakaups verkamanna. Fsp. er svo hljóðandi: „Hver er meðaltalskaupmáttur tímakaups verkarnanna fyrsta, annan og þriðja ársfjórðung 1980 samkv. reglum sem Kjararannsóknarnefnd notar við útreikning sinn miðað við: a) kaupmáttarstig 100 fyrir „sólstöðusamninga,“ þ.e. annan ársfjórðung 1977, b) kaupmáttarstig 100 eftir „sólstöðusamninga,“ þ.e. þriðja ársfjórðung 1977? Hversu mikil er hækkun vísitölu framfærslukostnaðar frá því um „sólstöðusamninga“ (annan ársfjórðung 1977) og til núgildandi vísitölu?“ Eins og hv. þm. er kunnugt hefur ýmislegt gengið á í íslenskum efnahags- og þjóðmálum frá því á miðju sumri 1977 þegar gerðir voru kjarasamningar. Þá skömmu áður hafði þjóðarbúið orðið fyrir gífurlegum viðskiptakjaraskell. Ég held að ég muni það rétt, að á tveimur árum hafi viðskiptakjör þjóðarinnar versnað um 30%. Engu að síður voru gerðir kjarasamningar á miðju sumri árið 1977 sem höfðu í för með sér mikla hækkun almennra launa í landinu, og á næsta ári voru kosningar þar sem vígorðin „kosningar eru kjarabarátta“ og „samningar í gildi“ voru höfð á oddinum. Ég held að það sé mjög lærdómsríkt fyrir þingheim allan og þjóðina að fá sem gleggstar upplýsingar um hvað hefur gerst frá þessum tíma til dagsins í dag, ekki síst að því er varðar kaupmátt og hver verðrýrnun krónunnar hefur orðið á sama tíma.



Herra forseti. Á þskj. 22 flytur hv. þm. Lárus Jónsson, 3. þm. Norðurl. e., fsp. um kaupmátt launa og beinir henni til félmrh. Hann ætlar ekki að víkjast undan því að svara þessari fsp. En ég vil benda á það til glöggvunar, að þær stofnanir, sem eiga að hafa með höndum skrár um upplýsingar af þessu tagi, eru Hagstofan, Þjóðhagsstofnun og Kjararannsóknarnefnd. Hagstofan er auðvitað sjálfstætt ráðuneyti, en Þjóðhagsstofnun heyrir undir forsrn. og ég man ekki betur en Kjararannsóknarnefnd geri það líka. En ég ætla sem sagt að svara fsp. allt að einu. Það er fyrst spurt í a-lið um kaupmátt launa miðað við 100 á öðrum ársfjórðungi 1977. Svarið er: Á fyrsta ársfjórðungi 1980 112, á öðrum ársfjórðungi 1980 107.3, á þriðja ársfjórðungi 1980 107.8. Miðað við þriðja ársfjórðung 1977 sama sem 100 er svarið þetta: 94.9 á fyrsta ársfjórðungi 1980, 90.9 á öðrum ársfjórðungi 1980, 91.3 á þriðja ársfjórðungi 1980. Hækkun vísitölu framfærslukostnaðar frá öðrum ársfjórðungi 1977 til þriðja ársfjórðungs 1980 er 261.9% og er það byggt á áætlun að hluta. Vísitala framfærslukostnaðar var 730.76 stig 1. maí 1977, en 2600.08 stig 1. ágúst 1980 og hafði hækkað á tímanum um 255.8%. Hv. þm. minntist hér aðeins á þróun viðskiptakjara og taldi að þegar kjarasamningar voru gerðir 1977 hafi viðskiptakjör verið í verulegri lægð. Það er mikill misskilningur. Viðskiptakjör á árinu 1977 voru allt að 20% betri en þau eru núna. Á árinu 1977 voru viðskiptakjör 108.5 á móti 100 1972. Á þessu ári eru sambærilegar tölur niðri undir 90. Ég hef ekki tölur fyrir síðasta ársfjórðung eða þriðja ársfjórðung 1980 við höndina, en sambærilegar tölur eru niðri undir tölunni 90. Viðskiptakjörin fóru á fyrsta ársfjórðungi 1980 niður í 91.2 og á fjórða ársfjórðungi 1979 niður í 90.1, þannig að viðskiptakjörin á árinu 1977 eru einhver þau hæstu sem verið hafa á áratugnum sem nú er að kveðja. Hæstu og bestu viðskiptakjör, sem um er að ræða á þeim áratug, voru á árinu 1973. Þá voru viðskiptakjörin 115.3 á móti 100 árið 1972. Það er því misskilningur hjá hv. þm. að viðskiptakjörin á árinu 1977 hafi verið slæm. Þau voru mjög góð miðað við það sem við eigum við að búa nú. Ef við tökum hins vegar árið 1976 eru viðskiptakjörin nokkru lakari en þau eru árið 1977, eða 100.1, svipuð og árinu 1972. Ef við athugum kaupmátt kauptaxta og þróun þeirra miðað við sambærilega viðskiptakjarastærð, sambærilega getu þjóðarbúsins, og setjum árið 1976 á 100 lítur dæmið þannig út, að 1977 er kaupmáttur kauptaxta 112, 1978 120, 1979 119 og 1980 114. Ef við lítum í þessu sambandi á kaupmátt ráðstöfunartekna á mann og miðum við árið 1975 sama sem 100 er kaupmáttur ráðstöfunartekna á mann 102.3 árið 1976, 114.6 árið 1977, 123.8 árið 1978, 123 árið 1979 og 119.2 árið 1980. Ef við tökum aftur þróunina frá 1976 og athugum þrjár stærðir samhliða fram til 1980, þ.e. hvernig kaupmáttur kauptaxta hefur breyst, hvernig kaupmáttur ráðstöfunartekna á mann hefur breyst, hvernig kaupmáttur þjóðartekna á mann hefur breyst og hvernig viðskiptakjör hafa breyst, kemur í ljós að viðskiptakjör á árinu 1980 eru mun lakari en á árinu 1976, líklega um 10% lakari. Þetta er það fyrsta. Annað er það, að kaupmáttur þjóðartekna á mann hefur á þessum sama tíma aukist um 6.3%. Kaupmáttur ráðstöfunartekna á mann hefur aftur á móti á sama tíma aukist um 16.5% og kaupmáttur kauptaxta hefur á sama tíma batnað um 13.9%. Ástæðurnar fyrir þeirri skerðingu, sem orðið hefur á kaupmætti launa á undanförnum misserum, eru fyrst og fremst fólgnar í ákvæðum svonefndra Ólafslaga þar sem gert er ráð fyrir ferns konar frádrætti við útreikning verðbótavísitölu. Þar er í fyrsta lagi um að ræða frádrátt vegna hækkunar olíustyrks. Í öðru lagi er þar um að ræða frádrátt vegna þeirrar meðferðar sem áfengi og tóbak fær nú í vísitölu framfærslukostnaðar. Í þriðja lagi er þar um að ræða frádrátt sem stafar beint frá launalið bóndans í búvörugrundvellinum. Og í fjórða lagi hefur verið frádráttur frá verðbótum á laun vegna verulegrar viðskiptakjararýrnunar sem þjóðarbúið hefur orðið fyrir. Þegar þetta allt er skoðað finnst skýringin á því, af hverju kaupmáttur launa hefur rýrnað. En hinu megum við ekki gleyma, að árið 1980 stóðu yfir í níu mánuði kjarasamningar. Það var ekki fyrr en undir lok ársins að þeir kjarasamningar tókust, og undir lok þess árs tekst að hífa kaupmátt launa mjög verulega upp frá því sem er að jafnaði á árinu. Spurningin er hins vegar sú, og um það snýst hugur manna talsvert núna í þeirri umræðu sem fram fer um efnahagsmál, hversu tekst að varðveita þann kaupmátt launa sem samið var um í síðustu kjarasamningum. Um þau mál var rætt hér í allmikilli umr. á hv. Alþingi á dögunum og ég ætla ekki að bæta þar neinu við að sinni, en menn hljóta að sjá af þeim tölum, sem ég hef lesið, að launafólk hefur tekið þátt í því að leysa þann vanda sem þjóðarbúið hefur orðið fyrir vegna hins mikla viðskiptakjaraáfalls.



Herra forseti. Ég biðst forláts á því, að ég hef valið skakkan ráðherra til að svara fsp. minni. En ástæðan fyrir því, að ég taldi að félmrh. væri réttur aðili til að svara þessu, er sú, að launa- og kjaramál eru að sjálfsögðu mjög nátengd ráðherrasviði hans. Ég þakka hæstv. ráðh. svörin, en í þeim kom mjög glöggt fram að áður en kjarasamningar voru gerðir nú á dögunum var kaupmáttur kauptaxta verkamanna orðinn nánast hliðstæður því, sem hann var fyrir „sólstöðusamninga,“ og hann var kominn um 10% niður fyrir það kaupmáttarstig sem samið var um í „sólstöðusamningunum.“ Það hafði gerst á þessu tímabili, eins og fram kom í svari ráðh. þegar hann svaraði hver hefði orðið hækkun framfærsluvísitölu, að það var jafngott að eiga 28 íslenska aura í „sólstöðusamningunum“ 1977 og er að eiga eina krónu núna. Þannig hefur verðbólgan geisað áfram. Hæstv. ráðh. sagði að tekist hefði að hífa kaupmáttinn upp í kjarasamningunum í haust, en eins og menn vita og birt hefur verið opinberlega í blöðum gerir Þjóðhagsstofnun ráð fyrir að kaupmátturinn rýrni á næsta ári eigi minna en 5–6%. Ég vil taka undir það með hæstv. ráðh. að það er mergur málsins núna að varðveita kaupmátt launa. Það þýðir náttúrlega að gera verður ráðstafanir í efnahagsmálum þannig að hægt sé að koma í veg fyrir þá óðaverðbólgu sem hér geisar. En hæstv. ráðh. lét ekki svo lítið að upplýsa okkur og það hefur ekki verið hægt að fá upplýsingar um það hér á hinu háa Alþingi, hvernig hæstv. ríkisstj. hugsar sér að gera þetta. Niðurtalningin er enn á stefnuskrá hennar og það eina sem við fáum að vita um ráðstafanir hennar og stefnu í efnahagsmálum, en hún hefur gefist eins og raun ber vitni og Þjóðhagsstofnun spáir hvorki meira né minna en 70% verðbólgu á næsta ári frá upphafi árs til ársloka að óbreyttri stefnu í efnahagsmálum. Ég skal ekki fjölyrða frekar um þetta. En það eru mjög athyglisverðar upplýsingar sem hér hafa komið fram. Meginefni þeirra er að það hefur orðið veruleg kjararýrnun á þessu tímabili og nú eru slagorðin „kosningar eru kjarabarátta“ og „samningana í gildi“ dauð.



Herra forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að hafa komið þessari fsp. á framfæri og sömuleiðis hæstv. ráðh. fyrir svör hans, sem eins og hv. fyrirspyrjandi benti á leiða í ljós að fjarri fer að haldið hafi verið loforðið um „samningana í gildi.“ Það er afsakað með versnandi viðskiptakjörum. Á móti versnandi viðskiptakjörum - sem þykja að vísu alvarleg staðreynd - um 15% á tveim árum er gert lítið úr því, að á árunum 1974 og 1975 versnuðu viðskiptakjör um 25–30% og þess vegna var eðlilegt að nokkurn tíma þyrfti í viðskiptakjarabata áður en unnt væri að rétta við kaupmátt launa á þeim árum. En viðskiptakjararýrnun á árunum 1979 og 1980 skýrir ekki hvernig á því stendur, að ekki hefur verið haldið loforðið „samningarnir í gildi“ og að kaupmáttur er nú 10% minni en hann var fyrsta ársfjórðung eftir „sólstöðusamninga“ vegna þess að þjóðarframleiðslan hefur þó vaxið á þessum tíma og þjóðartekjur á mann eru taldar vera álíka á þessu ári og á árinu 1977. Þess vegna ætti kaupmáttur tímakaups og halda í við það. Ég vildi aðeins benda á að viðskiptakjararýrnunin nú er ekki skýring eða afsökun fyrir að Alþb. hefur ekki staðið við óskertan kaupmátt launa og haldið samningum í gildi.



Herra forseti. Kjarni þessa máls er sá, að á þeim tíma, sem nú er liðinn af árinu, og 1979 hefur íslenska þjóðin orðið fyrir stórfelldu áfalli af hækkuðu verði innfluttra olíuvara, og það er auðvitað fásinna og fjarstæða að ætla sér að horfa fram hjá því og segja: Þetta er enginn vandi, þetta er einfalt mál við að glíma. Ástæðan fyrir því, að kaupmáttur launa hefur rýrnað, sem ég dreg enga dul á og dettur ekki í hug, er fólgin í því, að viðskiptakjör þjóðarbúsins, að tekjur þjóðarbúsins hafa rýrnað frá því sem var. Hv. þm. rakti hér nokkur atriði í þessum efnum og ég vil stuttlega víkja að því. Hann talaði um kaupmátt þjóðartekna á mann. Það er rétt að kaupmáttur þjóðartekna á mann hefur aukist um 6.3% frá 1976. Það er eitt af heilum valdaárum ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar. Kaupmáttur ráðstöfunartekna á mann á sama tíma hefur aukist um 16.5% og kaupmáttur kauptaxta hefur á sama tíma aukist um 13.9%. Það liggur einnig fyrir, að á áratugnum 1970–1980 jókst kaupmáttur ráðstöfunartekna hér í landinu á bilinu 50–60%. Þessar staðreyndir liggja hér fyrir og þær sjá allir heilskyggnir menn sem kunna að lesa sig fram úr talnadálkum. Varðandi það atriði, hvort Alþb. hafi svikið það loforð að setja samningana í gildi, þá vísa ég því algerlega á bug. Fyrsta verk vinstri stjórnarinnar haustið 1978 með lögum um kjaramál frá 1. sept. 1978 var fólgið í því að afnema lögin frá í febr. og frá í maí 1978. Það var 1. gr. fyrstu laga þessarar ríkisstj. Hún stóð fast við það fyrirheit, að kaupránslögin voru afnumin og samningarnir settir í gildi að öllu öðru leyti en því, að hæstu laun opinberra starfsmanna báru samkv. þessum lögum, eins og menn muna, nokkuð skertar verðbætur. Að öllu öðru leyti voru samningarnir settir í gildi. Síðan gerist það, að teknar eru um það ákvarðanir að breyta nokkuð verðbótaútreikningi með tilliti til áfengis og tóbaks og launaliðar bóndans í vísitölunni, það er tekin ákvörðun um að taka tillit til versnandi viðskiptakjara við útreikning verðbóta á laun og það er tekin ákvörðun um að hækki olíustyrkur með óbeinni skattlagningu af einhverju tagi eigi það ekki sjálfkrafa að hafa í för með sér kauphækkanir í landinu. Þetta er það sem hefur gerst. Þetta eru staðreyndirnar sem liggja fyrir í málinu.



Herra forseti. Þingheimur heyrði vandlætingartóninn í hæstv. félmrh. þegar hann var að fárast yfir því, áð þm. hefðu ekki nægilegan skilning á þeim erfiðleikum sem þjóðarbúið hefði orðið fyrir vegna olíuverðshækkana undanfarið. Það hefur enginn dregið í efa þá erfiðleika. En nefndi þessi þáv. hv. þm., núv. hæstv. ráðh., einu orði á þeim tíma langtum meira áfall, langtum meiri verðhækkun olíu á árunum 1973 og 1974? Hann tók þá slíkt áfall þjóðarbúsins, sem var hér um bil helmingi meira hvað viðskiptakjararýrnun snerti, ekki alvarlega. Hann hafði ekki skilning á því þá. En við í stjórnarandstöðunni núna höfum mjög góðan skilning og undirstrikum að þetta hlýtur að hafa áhrif á hag allra landsmanna. Hæstv. ráðh. talaði í fyrri ræðu sinni um að kaupmáttarskerðingin ætti rætur sínar að rekja til Ólafslaga. Hver bar ábyrgð á Ólafslögum? Var það ekki hæstv. ráðh.? Greiddi hann ekki atkv. með þeim lögum? Og var ekki hæstv. ráðh. í síðustu ræðu sinni að tíunda þrjú eða fjögur atriði sem þau lög hefðu breytt frá samningum vinnuveitenda og launþega, „sólstöðusamningunum“ sem hæstv. ráðh. lofaði að setja í gildi? Hann játaði í þessum ræðustól að hann hefði skert þá samninga, skert kaupmáttinn samkvæmt þeim samningum, hann hefði svikið loforðið um „samningana í gildi.“ Þetta er játning hæstv. ráðh. fyrir þingheimi og þarf ekki frekar vitnanna við.



Herra forseti. Ég leyfi mér að fagna því, að hv. formaður Sjálfstfl. hefur skilning á vanda þjóðarbúsins eða a.m.k. lýsti hann því yfir áðan. Ég skal til samkomulags við hann láta það koma hér fram, þannig að það sé á hreinu af minni hálfu, að auðvitað var vandi þjóðarbúsins mikill á þeim árum sem hann nefndi. En af hverju stafaði sá vandi á árunum 1974 og 1975? Hann stafaði af stórfelldum olíuverðshækkunum sem rýrðu mjög viðskiptakjör þjóðarbúsins. Hins vegar vil ég minna hv. þm. á það, vegna þess að ég var sæmilega samviskusamur blaðalesandi á þessum tíma, að einkamálgagn hans, Morgunblaðið, hélt því mjög stíft fram á miðju ári 1974, um það leyti sem vinstri stjórnin var að fara frá, að sá vandi, sem þá væri við að glíma vegna olíuverðshækkananna, væri „smámunir.“ Ég man vel eftir þessu orði sem var notað í ákveðnum greinum í Morgunblaðinu á þeim tíma. Staðan er sú sem ég lýsti hér áðan varðandi Ólafslög, og það er ljóst hverjir bera ábyrgð á þeim. Alþb. var aðili að þeirri ríkisstj. og mér dettur ekki í hug að víkjast undan ábyrgð á þeim stjórnarathöfnum frekar en öðrum. Á það vil ég hins vegar leggja ríka áherslu, að kjarasamningar hafa nú verið gerðir þar sem meðal annars er gert ráð fyrir að verðbótaákvæði Ólafslaga séu í rauninni í gildi áfram samkvæmt þeim samningum sem nú hafa verið gerðir.



Herra forseti. Það eru athyglisverðar umræður sem verða hér vegna fsp. frá hv. fyrirspyrjanda. Það kom fram í ræðu hæstv. félmrh., að árið 1977 hefðu viðskiptakjörin verið mjög góð, síðar versnuðu þau, en þrátt fyrir það, þegar sú ríkisstj. sem þá starfaði, ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar, reyndi að bregðast við, þá var búið til slagorðið „kosningar eru kjarabarátta.“ Nú átti að verja launin hvað sem tautaði og raulaði. Þeir sömu aðilar og tóku síðan við völdum eftir kosningarnar 1978, meðal annarra hæstv. félmrh., settu síðan í lög 1979 að taka skyldi tillit til viðskiptakjara og nokkurra annarra atriða sem hæstv. ráðh. lýsti mjög vel og hann er stuðningsmaður við. Nú hafa nýlega farið fram kjarasamningar og það er öllum ljóst að í kjarasamningum er aðeins því skipt sem til skiptanna er. Verði farið fram á meira í slíkum samningum gerist það eingöngu með þeim hætti að verðbólgan er látin ná endum saman. Þjóðhagsstofnun, sú stofnun sem hæstv. ráðh. minntist á í máli sínu, hefur reiknað út og sent frá sér yfirlýsingu um að verðlag komi til með að hækka um 70% frá áramótum núna til næstu áramóta. Á sama tíma stendur hæstv. félmrh. að því hér á hv. Alþ. að leggja fram fjárlög og í verðlagsforsendum þeirra fjárlaga segir að verðbólgan verði 42%. Nú spyr ég hæstv. félmrh.: Væri ekki nær að hann kæmi hér og segði við okkur þm. og þjóðina, hvernig hann ætlar að koma þessu heim og saman og talaði á því mannamáli sem menn skilja hér í landinu? Það er sannarlega kominn tími til þess, að hann horfi fram á veginn, en horfi ekki alltaf um öxl. Ég vil benda á að það hefur líklega aldrei verið fundið upp betra slagorð en „kosningar eru kjarabarátta“ vegna þess að kjör fólksins í landinu eru mörkuð með stjórnarstefnu. Hæstv. ríkisstj., sem hér situr nú, hefur með aðgerðaleysi í stóriðjumálum orðið til þess að kjörin eru rýrð. Hún hefur með aðgerðum sínum í togarakaupamálum orðið til þess að kjörin rýrna og versna. Svo kemur hæstv. ráðh. hér upp í ræðustól og talar um eitthvað sem hefur gerst einhvern tíma og einhvern tíma. Hvernig væri að hann kæmi sér að efninu?



Herra forseti. Ég vonast til þess að hv. þm. hafi tekið eftir því, að hæstv. félmrh. sagði að það hefði verið allt í lagi að svíkja kosningaloforðið „samningarnir í gildi“ með Ólafslögum vegna þess að sú skerðing hefði verið staðfest með samningum verkalýðsfélaga og vinnuveitenda nú á dögunum. Þetta var afsökun hans fyrir undangengnu samningsloforðabroti um „samningana í gildi.“ Ég vildi vekja athygli á þessu og leyfi mér, herra forseti, að bæta því við, að hæstv. ráðh. eða félagi hans, hæstv. fjmrh., sagði í upphafi árs að það væri ekki grundvöllur fyrir grunnkaupshækkanir á þessu ári. Nú segir hæstv. félmrh. að hækkanir samkvæmt síðustu samningum eigi að bæta kaupmátt launa frá því sem er í dag. Sannleikurinn er sá, að Þjóðhagsstofnun spáir 5% kaupmáttarrýrnun frá þessum tíma til sama tíma næsta ár. Þessir samningar bæta því miður ekki kaupmáttinn. Og hvað er ríkisstj. núna að fjalla um? Hún er að fjalla um hvort hleypa eigi út í verðlagið 20% hækkun landbúnaðarvara eða hvort eigi að reyna að blekkja sjálfa sig með auknum niðurgreiðslum. Ég held að hæstv. félmrh. geti ekki sannfært einn eða neinn um að kaupmáttur launa sé aðaláhugamál hæstv. ríkisstj. sem með aðgerðaleysi sínu horfir fram á sífellt rýrnandi hag launþega í landinu.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Það er ljóst að við eigum fram undan mikinn verðbólguvanda. Um það var rætt hér á dögunum. Það þarf ekki að endurtaka það. Ríkisstj. hefur verið að kanna þá möguleika og er að fjalla um hvernig hægt sé að taka á þeim vanda. Niðurstöður eru engar í þeim efnum. En þessi athugun ríkisstj. hefur það markmið að vernda kaupmátt launanna, að vernda lífskjörin í landinu. Það er mikill misskilningur, sem mér finnst koma fram hjá hv. 1. þm. Reykv., að kaupmáttur launa rýrni á næsta ári vegna kjarasamninganna. Sú rýrnun sem þarna er verið að tala um á kaupmætti launa, er auðvitað frá þeim kjarasamningum sem gerðir voru. Auðvitað hefði rýrnunin verið þeim mun tilfinnanlegri sem kjörin hefðu verið lakari áður en þessi ferill í kaupmættinum hefst. En það er alveg augljóst mál af hverju þessi rýrnun á sér stað. Það er af frádráttarliðunum, sem við vorum að tala um hérna áðan, og svo líka vegna þess, að kaupmáttur launanna fer svo langt niður fyrir hvern verðbótadag að meðaltal ársins verður ekki eins gott og það þyrfti að vera og í rauninni er gert ráð fyrir að þyrfti að vera. Þetta er í raun og veru meginatriðið og meginskýringin á því, að hverju kaupmáttur launanna fer niður á árinu. Hins vegar snýst umræðan um það núna, og um það þurfum við að ræða betur síðar, með hvaða hætti er hægt að tryggja kaupmátt launanna betur en þarna er gert. Ríkisstj. hefur lagt á það áherslu að slíkt gerist ekki nema með samkomulagi og samráði við verkalýðssamtökin í landinu. Þá umræðu ætla ég ekki að hefja hér núna. Ég get ekki svarað hv. þm. Friðrik Sophussyni um hvaða ráðstafanir það eru sem ríkisstj. hefur á döfinni í þessum efnum. Ákvarðanir hafa ekki verið teknar, en þær eru í undirbúningi. Það var annars ansi athyglisvert sem kom fram hjá hv. þm. Friðrik Sophussyni, að eitt af því, sem gerði það að verkum að ríkisstj. væri að skerða kaupið í landinu, væri að hún hefði ekki tekið ákvörðun um fleiri erlend stórfyrirtæki. Þetta sýnir ákaflega vel hvað klukkan slær á því heimilinu.



Herra forseti. Upplýsingarnar halda áfram að berast okkur frá hæstv: ríkisstj. um það, að verið sé að ræða um með hvaða hætti eigi að vernda kjör launafólks í landinu, og endurteknar yfirlýsingar um það, en niðurstaða er engin. Ítrekaðar eru yfirlýsingar um að haft verði samráð við samtök verkalýðsins. Samt liggur það fyrir, að allsherjarþing verkalýðsins, haldið á fjögurra ára fresti, er nýliðið og þrátt fyrir hinar fögru yfirlýsingar var það með öllu foraktað af hálfu hæstv. ríkisstj. Umræðan snýst sem sagt um hvað gera eigi, en niðurstaða er engin og bráðum heldur hæstv. ríkisstj. upp á ársafmæli sitt. Í gær var viss örlagadagur í lífi þessarar þjóðar. Vandamálin eru gífurleg í efnahagslífi hennar. Þetta vita allir. Við þráspyrjum hér á hinu háa Alþingi, sem á kröfu á að fá að vita hvað til stendur, en svörin eru engin af því að niðurstaða er alls engin. Settur var þó saman í ársbyrjun sáttmáli mikill, stjórnarsáttmáli, um hvernig skyldi á málum tekið. Má ég spyrja hæstv. viðskrh. eða hæstv. samgrh., form. Framsfl., hvort það sé ekki rétt munað, að aðaltillögur þeirra í efnahagsmálum heiti „niðurtalningarleiðir“ og hvort þeirra sé ekki rækilega getið og þau ráð útlistuð í þessum sáttmála? Var það ekki ein leiðin sem átti að fara, og má ekki lesa, eftir því sem hæstv. forsrh. segir, úr stjórnarsáttmálanum um þær leiðir og aðferðir sem beita tímakaups verkamanna. 1038 átti? - Samt er alls engin niðurstaða fengin í þessum hrikalegu vandamálum sem við blasa. Ég beini þeirri eindregnu fyrirspurn til hæstv. viðskrh., hvort ekki sé rétt eftir tekið að Framsfl. hafi ítrekað lýst því yfir, að með engum og alls engum hætti hafi verið tekið til við þau ráð sem þeir helst lögðu til í sambandi við verðbólgu í landinu og kjörin yfirleitt, niðurtalningarleiðina. Er þetta ekki rétt skilið? Við þessu vildi ég helst fá svör og að þeir kæmu nú hingað og segðu okkur frá því, hvers vegna standi þann veg á sem raun ber vitni.



Herra forseti. Í gildandi lögum eru ákvæði um skyldur hæstv. ríkisstj. til að hafa samráð við launþegasamtökin í landinu. Hæstv. ráðh. Svavar Gestsson, nýkjörinn formaður Alþb., sagði áðan að ríkisstj. hefði mikinn áhuga á því að framfylgja þessari lagaskyldu sinni. Mér er ekki kunnugt um að hæstv. ríkisstj. hafi í nema eitt skipti haft það sem hún kallar „samráð“ við verkalýðshreyfinguna í landinu. Þá bauð hæstv. forsrh. nokkrum hóp manna til síðdegiskaffidrykkju í ráðherrabústaðnum. Þar var veitt kaffi og smákökur. Þetta er eina samráðið sem við launþegasamtökin í landinu hefur verið haft síðan hæstv. ríkisstj. tók við. Einn þm. ríkisstj. leyfði sér þá að spyrja forsrh., milli þess sem hann drakk kaffi og neytti af kökunum, hvað hann hefði hugsað sér að gera í einhverju tilteknu máli, mig minnir fyrir 1. des. Þetta mun hafa verið sá ágæti stjórnarþingmaður Alexander Stefánsson. Hæstv. forsrh. svaraði einhvern veginn á þessa lund: Ja, það er nú það. Hvað hefur hv. fyrirspyrjandi til málanna að leggja? - Þetta er samráðið hjá hæstv. ríkisstj. Vorið 1978 var haldinn útifundur hér í Reykjavík að tilhlutan verkalýðshreyfingarinnar og þáv. stjórnarandstöðuflokka vegna þess að þáv. ríkisstj. hafði sett lög sem stórkostlega skertu kjarasamninga sem hún sjálf hafði skrifað upp á. Þá var hæstv. ráðh. Svavar Gestsson ritstjóri Þjóðviljans. Það væri greiði við hann og flokk hans að gefa honum leiðarann, sem hann skrifaði í Þjóðviljann, til lestrar í dag, vegna þess að þegar þessi mótmælaalda reis vorið 1978 var kaupmáttur taxtakaups undir hægri ríkisstj. Geirs Hallgrímssonar meiri en hann er undir ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens með aðild Alþb. Herra forseti. Afrek Alþb. í ríkisstj. og Framsfl. og Gunnars Thoroddsens eru þau, að kaupmátturinn fyrir síðustu kjarasamninga var minni en vorið 1978 undir íhaldsstjórn Geirs Hallgrímssonar. Það var verið að reyna að rétta þennan halla við með síðustu kjarasamningum, en Þjóðhagsstofnunin spáir því, að ef núv. ríkisstj. heldur áfram með sama aðgerðaleysinu og hún hefur viðhaft til þessa muni þeir samningar ekki leiða til annars en 5–6% kaupmáttarrýrnunar á næsta ári. Það er ekki ónýtt fyrir Alþb. að bera ábyrgð á þessu.



Herra forseti. Hv. 4. þm. Austurl. sagði áðan að núverandi hæstv. ríkisstj. hefði foraktað þá sem sóttu Alþýðusambandsþing. Þetta er ekki rétt. Ég er að vísu ekki vanur að taka upp hanskann fyrir ráðh. hæstv. núv. ríkisstj., en ég get ekki gert annað nú því að hæstv. félmrh. kom í þinglok og bauð þingheimi öllum upp á miklar og góðar veitingar. Sjálfur efa ég ekki að gæðin hafi verið að skapi þeirra sem þar voru. Alla vega leyndu áhrifin sér ekki. En mér þykir það merkileg yfirlýsing sem kom frá ráðh. varðandi þá staðreynd, að í raun hafi verið samið um Ólafslög í síðustu samningum, það hafi í raun verið staðfest af samningsaðilum íslenskrar verkalýðshreyfingar að þau ættu að standa eins og þau eru í íslenskum lögum í dag. Þessari fullyrðingu hæstv. ráðh. ber ekki saman við alla fulltrúa verkalýðshreyfingarinnar sem komu á síðasta Alþýðusambandsþing. Það voru þó nokkur atkvæði á móti því í þingbyrjun á sínum tíma þegar örfáir voru mættir til leiks og gluggapússarinn franski fékk sín meðmæli og sína áskorun samþykkta. En það var hins vegar samþykkt einróma af nær öllum þingfulltrúum að skora á hæstv. ríkisstj. og Alþ. að fella niður umrætt ákvæði í Ólafslögum. Hér hefur verið minnst á, að hæstv. ríkisstj. hafi lofað að hafa fullt samráð við verkalýðshreyfinguna, og Alþb. að minnsta kosti og ég held Framsfl. líka hafa jafnframt lofað því að ekkert yrði gert nema rætt yrði við þau samtök og haft fullt samráð. Er það hluti þess samráðs að ætla sér að ganga alveg á móti þeim vilja meginþorra allra launþega á Íslandi sem kom fram í þessari samþykkt þeirra á síðasta Alþýðusambandsþingi? Ég spyr.



Herra forseti. 29. maí s.l. var samþykkt hér á Alþingi svo hljóðandi þáltill., þ.e. þál. um athugun á úrbótum á flugsamgöngum við Vestfirði: „ Alþ. ályktar að fela samgrh. að láta athuga nú þegar með hvaða hætti tryggja megi sem bestar og öruggastar flugsamgöngur við Vestfirði. Athugun þessi skal fyrst og fremst beinast að eftirfarandi: 1. Lýsingu og öryggistækjum vegna aðflugs og lendingar á Ísafjarðarflugvelli. 2. Endurbótum og lengingu á flugbrautinni við Holt í Önundarfirði og flugbrautinni í Bolungarvík með það í huga að þær gegni því hlutverki að vera varavellir fyrir Ísafjarðarflug. 3. Öryggisútbúnaði og lýsingu á Þingeyrarflugvelli. 4. Lýsingu og öryggistækjum vegna aðflugs og lendingar á Patreksfjarðarflugvelli. Athugun þessari skal hraðað svo sem frekast er kostur.“ Þessi þál, var samþ., eins og áður segir, 29. maí s.l. Ég hef vegna þessarar samþykktar leyft mér að bera fram á þskj. 100 fsp. til samgrh. svo hljóðandi: „Hvað líður framkvæmd ályktunar Alþingis frá 29. maí s.l. um athugun á úrbótum í flugsamgöngum við Vestfirði?“



Herra forseti. Ég vil fyrst upplýsa að eftir að þessi þál. var samþ. s.l. vor var málið sent flugráði til meðferðar, sem mun hafa beðið flugmálastjórn að sinna þessu máli, og þar hefur vinna verið í gangi að því. Sumt liggur fyrir og annað ekki, sem ég mun koma að hér á eftir. Jafnframt vil ég upplýsa að að ósk Fjórðungssambands Vestfjarða skipaði ég nefnd til að vinna að alhliða athugun á samgöngumálum á Vestfjörðum og m.a. og ekki síst hvernig þau yrðu tengd þeirri heilsugæslu sem þar eins og annars staðar er safnað á fáa staði. Sú nefnd hefur, að því ég best veit, þegar fjallað um þetta og hefur reyndar einnig óskað eftir að fá vissar upplýsingar sem ég mun einnig rekja á eftir. Ég skal svo koma að einstökum þáttum þáltill. Í fyrsta lagi er óskað eftir því, að athuguð verði lýsing og öryggistæki vegna aðflugs og lendingar á Ísafjarðarflugvelli. Þetta mál hefur reyndar lengi verið í athugun. Ég vil vekja athygli á því, að þegar árið 1978 var komið upp miðlínusendi í Ísafjarðardjúpi, sem er gífurlega mikill öryggisþáttur fyrir aðflug á Ísafjarðarflugvelli og kannske meiri en menn gera sér í fljótu bragði grein fyrir. Einnig var þetta sama ár komið upp fjarlægðarmæli fyrir Ísafjarðarflugvöll að Ögri. Einnig hann er mjög mikið öryggistæki. Þetta kemur hvort tveggja til viðbótar við þau tæki sem þarna voru áður. Að vísu var radarinn þar með lagður niður, enda miðlínusendirinn miklu öruggara tæki en radarinn var, en radíóviti hefur verið í Ögri áður og var nánast eina tækið til staðsetningar við aðflug að Ísafirði og alls kostar ófullnægjandi. Úr þessu hefur sem betur fer verið bætt. Þá hefur farið fram nokkur athugun á lýsingu Ísafjarðarflugvallar. Í fyrsta lagi hefur farið fram athugun í samráði við Félag ísl. atvinnuflugmanna eða öryggisnefnd þess félags á aðflugshallaljósum á Ísafjarðarflugvelli. Því miður koma þau ekki að gagni. Til að aðflugshallaljós geti komið að gagni þarf aðflug að vera beint að brautinni nokkra fjarlægð. Eins og þeir, sem þarna þekkja til, vita er ekki um það að ræða. Aftur á móti hef ég óskað eftirkví eftir nokkra athugun að gert verði ráð fyrir lýsingu á Ísafjarðarflugvelli. Að vísu upplýsir öryggisnefnd Félags ísl. atvinnuflugmanna og sömuleiðis hefur flugmálastjóri upplýst að snúningssvæði flugvéla þarna á Ísafirði sé allt of þröngt til þess að unnt sé að leyfa aðflug að Ísafjarðarflugvelli með lýsingu. Það stafar af þeim fjallahring sem þarna er fyrirstaða, en hins vegar væri unnt að leyfa umferð minni flugvéla um völlinn, og það tel ég ákaflega nauðsynlegt einmitt til þess að bæta úr því, sem ég nefndi áðan, samgöngum vegna heilsugæslustöðva. Þess vegna óskaði ég eftir þessu þegar í fyrra. Í tillögum þeim, sem flugráð sendi frá sér beint til fjvn. nú, var þetta hins vegar ekki tekið með. Ég hef skrifað fjvn. og bent á, hve nauðsynlegt þetta er vegna heilsugæslustöðvarinnar, og óskað eftir því, að þessi liður verði tekinn inn nú. - Ég vona þá að svarað sé sæmilega 1. lið. Um 2. lið, sem fjallar um endurbætur og lengingu á flugbrautinni í Holti í Önundarfirði og flugbrautinni í Bolungarvík með það í huga að þær gegni því hlutverki að vera varavellir fyrir Ísafjarðarflug, hefur töluvert verið fjallað. Í ljós kemur að það eru til allt of litlar veðurmælingar til samanburðar. Þess vegna hefur verið óskað eftir slíkum veðurmælingum. En það verður að segjast, því miður, að það tekur nokkurn tíma. Það er ekki hægt að byggja slíkan samanburð á veðurmælingum á þessum stöðum á einum vetri. Það þarf lengri tíma til að gera sér grein fyrir því. Af viðræðum, sem ég hef átt við sérfróða menn, eru efasemdir um að Bolungarvíkurbrautin geti nokkru sinni nægt af öryggisástæðum sem varaflugvöllur fyrir Ísafjörð, a.m.k. fyrir stærri flugvélar. Því hefur athygli beinst meira að Holti, en reyndar einnig verið ákveðið að skoða Þingeyrarflugvöll í því sambandi. Þar eru til meiri veðurfarsupplýsingar og því auðveldara um samanburð. Þessi samanburður er því í fullum gangi. Hitt er svo annað mál, að þarna þarf fleira að skoða. Það þarf að sjálfsögðu að tryggja betur en orðið er samgöngur á milli slíks flugvallar og Ísafjarðarsvæðisins. Um öryggisbúnað og lýsingu á Þingeyrarflugvelli vil ég segja það, að þangað hefur verið keyptur fullkominn slökkvibúnaður sem að mati öryggismanna var talið það mikilvægasta fyrir þann flugvöll. Lýsing hefur verið á dagskrá. Það hagar að vísu betur til en á Ísafjarðarflugvelli að því leyti, en þó hefur á þessu stigi málsins ekki verið talið rétt að setja þar upp fasta lýsingu. Þar eru að sjálfsögðu til öryggisljós sem notast má við í neyðartilfellum. En lýsing mun þó verða á dagskrá mjög fljótlega. Aftur á móti er nú ákveðið að setja svokallaðan markvita við Göltinn eða hjá Galtarvita, sem mun stórlega bæta öryggi flugvéla sem í slæmum veðurskilyrðum þurfa að fara þar niður til lendingar á flugvellinum á Þingeyri. Jafnframt er í athugun og reyndar komið inn á áætlun að setja radíóvita við Þingeyri og þá markvita þar líka, sem mundi stórlega bæta aðflug að því leyti til, að það yrði þá styttra við sæmileg skilyrði. Hins vegar eru aðstæður þarna þær, að það er erfitt að ná vélum niður við Þingeyri í mjög slæmum skilyrðum. Talið hefur verið rétt að láta Patreksfjarðarflugvöll ganga að sumu leyti á undan í þessum málum og kem ég þá að 4. lið þessarar þál., þ.e. lýsingu og öryggistækjum vegna aðflugs og lendingar á Patreksfjarðarflugvelli. Þar er því að svara, að nýr og fullkominn slökkvibúnaður hefur verið keyptur til Patreksfjarðarflugvallar og á Patreksfirði verður í þessum mánuði lokið við að setja upp aðflugshallaljós og aðflugsljós, þannig að sá völlur verður sá fyrsti á Vestfjörðum með slíkri lýsingu, enda aðstaða þar best í þessu sambandi. Ég vil segja það að lokum, að flug er Vestfjörðunum ákaflega mikilvægt vegna samgönguerfiðleika á landi. Því var fullt samkomulag um að auka verulega fjármagn til flugvalla á Vestfjörðum á yfirstandandi ári, og ég vænti þess, að svo geti orðið áfram. Ég er sammála því, sem mér finnst fyrst og fremst liggja í þessari þáltill., að leggja beri höfuðáherslu á öryggismálin. Það tel ég að hafi verið gert. Það hafa verið skiptar skoðanir um lýsingu vegna erfiðrar aðstöðu. M.a. hafa flugmenn margir hverjir lagst gegn lýsingu, óttast að hún kunni að leiða til þess, að farið verði að fljúga á erfiða flugvelli við slæma aðstöðu. En vegna heilsugæslunnar er lýsingin aftur komin til athugunar og nú lögð áhersla á að fá hana, sérstaklega á meginflugvöllinn. Um aðra flugvelli þarna ætla ég ekki að ræða, því ekki er um þá sérstaklega spurt, en vil þó geta þess, að unnið er að lengingu á vellinum á Bíldudal, þannig að hann verði af öryggisástæðum fullnægjandi, og sömuleiðis að stórbættum öryggistækjum fyrir flugvöllinn á Suðureyri, sem er einn af þeim varasömustu á svæðinu og má ekki heldur gleymast, m.a. gert ráð fyrir aðflugshallaljósum inn á þann flugvöll.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. svörin. Ég hef ýmislegt við þau að athuga að sjálfsögðu. Hæstv. ráðh. sagði að málið hefði verið sent flugráði, að mér skildist strax. Ég hef þær upplýsingar bestar, að það hafi þá einhvers staðar týnst á leiðinni því að það mun ekki hafa komið til flugráðs fyrr en nokkuð seint, að því er ég best veit. Ég vil ekki saka hæstv. ráðh. um það. En líklega vegna þessa m.a. hefur sú athugun, sem vinna átti svo fljótt sem auðið væri, farið seinna í gang en ella. Hæstv. ráðh. segir að vinnan sé nú í gangi. Ég rengi hann ekki. En út af þeirri nefnd, sem hæstv. ráðh. nefndi hér, á vegum Fjórðungssambandsins, sem hann hafði óskað eftir að gerði endurskoðun á samgöngubótum að því er varðaði Vestfirði, þá~ var engin ástæða að mínu viti til að geyma þetta mál þeirri nefnd. Hér var um að ræða afmarkað verkefni sem Alþingi var búið að álykta um og átti að framkvæma. Ég dreg ekkert í efa að því er varðar miðlínusendinn og fjarlægðarmælana. Það var allt komið áður en þessi þáltill. var samþykkt. Að því er varðar lýsinguna frá sjónarhóli flugmanna má vel vera að þeir telji ýmis vandkvæði öryggisins vegna á því að lýsa Ísafjarðarflugvöll. En meginástæðan fyrir þessari þáltill. er að fá úr því skorið hvort og þá með hvaða hætti hægt sé að tryggja betur samgöngur við þennan landshluta sem er svo til einangraður langtímum saman, byggir að verulegu leyti vetrarmánuðina einvörðungu á flugsamgöngum og þær geta lagst niður, eins og hér hefur margoft verið komið inn á og vakin athygli á, ekki svo dögum skiptir, heldur svo vikum skiptir án þess að nokkrar samgöngur séu við t.d. nyrðri hluta Vestfjarða. Varðandi skrif hæstv. ráðh. til fjvn. hafa fjvn. ekki mér vitanlega borist nein tilskrif frá hæstv. ráðh. að því er þetta varðar. Það mun þá vera á leiðinni. Það er ekki komið það ég best veit.  Varðandi Bolungarvík og veðurmælingar þar, sem eru allt of litlar að því er hæstv. ráðh. segir og taki nokkurn tíma að fá úr því skorið, hvað þar sé um að ræða, vil ég aðeins segja að hefði þessi þáltill. verið samþykkt fyrir um þremur árum, þegar hún var fyrst borin fram hér á Alþ., lægju væntanlega fyrir núna niðurstöður þeirra veðurmælinga sem til þyrfti. En eins og þingheimur veit beitti hæstv. ráðh. sér gegn því, að þetta mál næði fram að ganga, fyrir þremur árum. Ég hef í sjálfu sér ekki miklu við þetta að bæta. Ég tek undir það með hæstv. ráðh. að vissulega þarf að sinna fleira en í þessari þáttill. er tekið á að því er varðar flugsamgöngur við Vestfirði. Að sjálfsögðu er það fagnaðarefni, að bæði er unnið að lagfæringu á flugbrautinni á Bíldudal og vonir standa til þess, að fjármagn fáist til að gera Suðureyrarflugvöll betur úr garði en er nú. Mér er tjáð, og dreg það ekki í efa, að hann sé einn af þeim flugvöllum vestra sem er hvað hættulegastur og því brýn nauðsyn að lagfæra hann. En ég ítreka að ég vænti þess, að hæstv. ráðh. líti svo á þetta mál að niðurstöður að því er varðar innihald þáltill., sem Alþ. hefur tjáð sig um og samþykkt, liggi fyrir á komandi ári þannig að hægt verði að snúa sér að því að gera þær úrbætur í flugsamgöngum við Vestfirði sem nauðsynlegt er að gera til að tryggja Vestfirðingum eðlilegar samgöngur við aðra landshluta.



Herra forseti. Ég tek undir mikilvægi þess að hefjast handa í þeim efnum sem fsp. fjallar um, en ég kveð mér hér hljóðs eingöngu vegna þeirra orða hæstv. ráðh., að hann hafi skipað nefnd til að gera athugun á samgöngumálum Vestfirðinga með tilliti til heilsugæslu.

Meðal annars.

Meðal annars, já. Ég vil beina þeim tilmælum til hæstv. samgrh., að það er kannske jafnframt og ekki síður mikilvægt að sinna heilsugæslu Vestfjarða en samgöngunum. Heilsugæsluverkefni er þannig sinnt á Vestfjörðum að fullbúin er heilsugæslustöð á Patreksfirði, en vantar að verulegu leyti öll áhöld til hennar, en á Ísafirði hafa framkvæmdir svo að segja verið stöðvaðar. Það hefur verið leikið tvö ár í röð að bjóða út fyrir þau framlög sem eru á fjárlögum þegar árið er næstum því á enda. Þar með er framkvæmdaféð látið brenna upp í báli verðbólgunnar. Og nú er svo háttað þessum málum að engu er svarað, sem fram kemur frá heimamönnum, af Innkaupastofnun ríkisins. Ég vil beina þeim tilmælum til hæstv. samgrh., hvort hann vilji ekki vegna þess að heilbrrh. er ekki við eða fjmrh., taka þessi mál upp í ríkisstj. og spyrjast fyrir um hvað valdi því, að framkvæmdir séu stöðvaðar með þessum hætti. Þriðja heilsugæslustöðin er á Hólmavík. Til hennar hefur ekki fengist byrjunarfé til framkvæmda nú árum saman. Vona ég að menn átti sig á því við afgreiðslu fjárlaga að svo búið má ekki standa lengur.



Herra forseti. Sem flugráðsmaður vil ég gjarnan upplýsa að af samtals 2 milljörðum og 100 millj. kr., sem flugráð hefur gert tillögur um vegna verklegra framkvæmda á sviði flugmála á komandi ári, eru tillögur um 396 millj. til Vestfjarða, og ég held að ég megi segja að allar þær tillögur sem borist hafa flugráði frá þm. og ráðh., hafi verið teknar þar til greina. Því til viðbótar höfum við í flugráði gert tillögur um flugstöðvarbyggingu á Þingeyri og flugbrautarlengingu á Flateyri. Ef þessar tillögur okkar verða samþykktar til viðbótar við það, sem flugráð leggur þegar til, fer framlagið líklega upp í 450–500 millj. kr. Ég held því að í flugráði hafi verið tekið tillit til óska þm. En það er eitt sem ég vil undirstrika nú. Þær óskir, sem hafa borist frá Vestfjarðaþingmönnum, hafa ekki hlotið neinn forgang. Við höfum tekið til greina óskir þm. og óskir, sem hafa komið til okkar, skulum við segja, í flugráði, að eins miklu leyti og við höfum mögulega getað. Það hefur verið stefna mín í flugráði, og ég leyfi mér að segja okkar þm. sem þar erum, að reyna að taka eins mikið tillit til þeirra óska, sem berast frá þm. til flugráðs, og mögulegt er. Ég hef þá reynslu síðan ég kom hér til starfa, að eftir að fjárlög eru samþykkt af ríkisstj. hafa komið fram tillögur um að bæta við hér og bæta við þar. Ég tel því betra að hafa allar þessar tillögur inni frá upphafi þannig að þm. geti staðið saman við gerð fjárlaganna, en komi þá ekki með kröfur eftir að fjárlög hafa verið samþykkt.



Herra forseti. Ég átti satt að segja ekki von á öðru en hv. þm. Karvel Pálmason hefði sitthvað við svör mín að athuga, eins og mér finnst ég hafa heyrt áður hér í þinginu og verður seint svo að hann verði alveg ánægður með svörin. Það er ekkert við það að athuga. En ég vil aðeins upplýsa út af því, sem kom fram hjá honum, að bréfið fór frá rn. 4. júlí. Það er skjalfest. Ég verð að viðurkenna að ég hef heyrt að það hafi eitthvað velkst á milli manna þarna, flugráðs og flugmálastjórnar, en 4. júlí fór það frá rn. Ég vil jafnframt segja að ég hef tekið þátt í ítarlegum umræðum um öryggismál flugsins á Vestfjörðum, því að við Vestfjarðaþingmenn þekkjum það ekki síst og vitum hvað þar er víða varhugavert flug, og mér hefur þótt ég fá mjög góðar undirtektir undir það bæði hjá flugmálastjóra og hjá flugráði. Ég held því að það sé fullur skilningur á þessu þar. Hitt er svo annað mál, að það er ætíð spurningin hvað er hægt að hrinda miklu í framkvæmd á skömmum tíma. En ég veit að hv. þm., a.m.k. Vestfjarðaþm., hafa aðgang að samanburði sem fjórðungssamband Vestfjarða gerði á fjárveitingum, og þar munu þm. geta séð að veruleg aukning varð til flugmála á Vestfjörðum á þessu ári. Eins og ég sagði áðan hefur flugráð ætíð tekið þessum málum vel. En ekki voru allar tillögur mínar teknar með því að ég mælti fyrir því alveg sérstaklega á fundi með flugráði að lýsing á Ísafjarðarflugvelli yrði tekin inn af þeim ástæðum sem ég hef rakið, vegna heilsugæslustöðvarinnar. Flugráð sá sér ekki fært að taka það með í sínar tillögur. Það stafaði af því, að það komu aðrir liðir inn, og flugráð mat þá eflaust enn mikilvægari. En ég hef skrifað fjvn. bréf og ég held að það hljóti að verða hjá fjvn., ef ekki í dag, þá á morgun, ég trúi ekki öðru, því að ég hef a.m.k. skrifað undir það og það er farið frá mér, þar sem ég gerði þessa aths. og benti á mikilvægi lýsingar á Ísafjarðarflugvöll af þessum ástæðum. Nefndin, sem ég hef skipað, er skipuð að ósk Fjórðungssambandsins. Mér fannst ástæða til að biðja hana einnig að skoða þetta mál af því að þetta er svo stór þáttur. Mér er vel kunnugt um það, sem hv. 1. þm. Vestf. sagði um heilsugæslumálin, og skal með ánægju gera mitt til að vekja athygli á því. Hitt er svo annað mál, að ég hef barist við þetta kerfi bæði sem ráðh. og þm. árum saman og mér hefur ekki gengið vel, verð ég að viðurkenna. 



Herra forseti. Það eru örfá orð út af þeim upplýsingum sem hv. þm. Albert Guðmundsson gaf áðan. Hann gat þess, að það hefði verið tekið tillit til allra óska sem borist hefðu frá þm. og ráðh. Hæstv. ráðh. var að upplýsa núna að ekki hefði verið tekið tillit til óskar hans varðandi ljós á Ísafjarðarflugvöll. Svo sagði hv. þm. Albert Guðmundsson að í tillögum flugráðs væri gert ráð fyrir flugstöð á Þingeyri og flugbraut og ljósum á Flateyri. Engar slíkar tillögur hafa borist fjvn. frá flugráði og höfum við þó fengið lista frá flugráði yfir þær fjárveitingar sem það leggur til að fari til þessara mála. Á þeim lista er hvorki flugstöð á Þingeyri né flugbrautarljós á Flateyri. Þetta vildi ég láta koma fram. Vel má vera að þetta eigi eftir að koma, en enn sem komið er hefur fjvn. ekki séð slíkar tillögur.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að leggja hér fram þrjár spurningar til hæstv. samgrh. Það er í fyrsta lagi: Hvað hefur ríkisstj. gert til þess að gera Landssíma Íslands kleift að sjá um að til séu strandstöðvar til að framfylgja lögunum um tilkynningarskyldu íslenskra skipa? Í lögum frá 13. maí 1977 segir að Landssími Íslands skuli sjá um að strandstöðvar séu til móttöku þessara tilkynninga og áframhaldandi sendingar þeirra til eftirlitsmiðstöðvar. Landssíminn skal einnig sjá um að skipum á þeim hafsvæðum hér við land, sem búa við mjög slæm móttökuskilyrði, verði bætt aðstaðan með uppsetningu nýrra strandstöðva. Hér er um bein fyrirmæli að ræða. Nú eru liðin þrjú og hálft ár frá því að þessi lög tóku gildi. Það hefur margt verið vel gert í þessum efnum. Slysavarnafélag Íslands hefur gert hverja samþykktina eftir aðra og skorað á stjórnvöld að ljúka þessum framkvæmdum sem allra, allra fyrst. En þó að vel hafi verið unnið á vissum svæðum eru einkum þrjú svæði þar sem ekki er hægt að segja að Landssíminn geti annast þessa sjálfsögðu skyldu, en það er að tryggja metrabylgjusamband á hafsvæðinu við sunnanverða Vestfirði og á djúpmiðum Breiðafjarðar og að tryggja metrabylgjusamband fyrir Norðvesturlandi frá Almenningum að Horni um Skagafjörð að Húnaflóa. Tvær seinni spurningarnar fjalla um þetta atriði. Hvenær verður ráðist í þessar framkvæmdir til þess að það sé tryggt að lögum sé fullnægt? Bátar á Húnaflóa og á þessu svæði öllu, sem ég hef hér gert að umræðuefni, geta ekki staðið við skuldbindingar um tilkynningarskyldu vegna þess að til þeirra heyrist ekki. Hér er orðið um það brýnt mál að ræða að ekki er hægt að una því, að beðið sé lengur með úrbætur hvað snertir þessi tvö svæði. Ég get í leiðinni, þó ég spyrji ekki beint um það, bent á þriðja svæðið sem líkt er ástatt um, þ.e. að tryggja metrabylgjusamband út af Héraðsflóa og við sunnanverða Austfirði á milli Nesradíós og Hornafjarðarradíós. Það eru þessi þrjú svæði sem eru algjörlega á eftir. Rétt er að vekja líka athygli á því, að einmitt á svæði eins og Húnaflóasvæðinu er mikið um smábáta sem ekki geta komið tilkynningum um staðsetningu frá sér og því er mjög mikilvægt öryggismál að koma metrabylgjusamböndum upp á þessum svæðum. Vænti ég þess, að hæstv. ráðh. geti nú svarað, hvenær það verður gert, og þá jafnvel um leið, hvað þessar úrbætur koma til með að kosta mikið fé fyrir hvort svæði um sig.



Herra forseti. Ég vil segja það í upphafi máls míns, að ég tel ákaflega mikilvægt að ljúka sem allra fyrst þeim framkvæmdum sem hér er spurt um. Er um öryggismál að ræða sem alls ekki má dragast. Og ég vil segja það strax, að þegar ég fór yfir framkvæmdir Pósts og síma í vor lagði ég á það ríka áherslu að þessar framkvæmdir yrðu látnar ganga fyrir eins og frekast væri unnt þrátt fyrir niðurskurð sem varð að gera á framkvæmdum Pósts og síma vegna fjárskorts. Ég hef því í tilefni fsp. óskað eftir því, að Póstur og sími upplýsti hvað þessu liði, og skal svara fsp. með tilvísun til þess. Fsp. á þessu þskj. fjallar um framkvæmd laga um tilkynningarskyldu íslenskra skipa með því að tryggja metrabylgjusamband fyrir Norðvesturlandi, Vestfjörðum og Breiðafirði, en greinist síðan í þrjár spurningar almenns og sérstaks eðlis. Um strandstöðvar póst- og símamálastjórnarinnar almennt má segja að unnið hafi verið að endurnýjun og aukningu undanfarin ár eins og fé hefur fengist, og hefur fjöldi metrabylgjustöðva sérstaklega verið aukinn. Í ár mun fjárfestingin nema 170 millj. kr. og á framkvæmdaáætlun 1981 er gert ráð fyrir 380 millj. kr. í þessu skyni. Jafnframt þurfa altar strandstöðvar að vera útbúnar til fjarskipta á einhliða bandi fyrir árslok 1981 samkv. atþjóðasamþykktum. Stefnt er að því að auka og bæta tækjabúnað núverandi strandstöðva m.a. með fjölgun fjarstýrðra senda og viðtækja, en slíkt hefur orðið gerlegt fyrir þá aukningu sem átt hefur sér stað í símalínukerfinu um landið. Þetta má segja um hinar almennu endurbætur á þessu sviði og kemur fram í þessu svari að þær eru víðtækar. Þörfin á endurbótum er á öllum stöðum og að því stefnt að þeim verði lokið fyrir árslok 1981. En um hin einstöku svæði, sem vikið er að í fsp., skal tekið fram að á framkvæmdaáætlun póst- og símamálastjórnarinnar fyrir 1981 er gert ráð fyrir metrabylgjustöð á Austurnúpi á Skaga, sem þjóna mun Norðvesturlandi frá Almenningum að Horni um Húnaflóa og Skagafjörð. Vegna Breiðafjarðarsvæðisins skal upplýst, að gert er ráð fyrir því og reyndar verið að ljúka við að reisa örbylgjustöð á Kleifaheiði. Hún er hluti af símalínukerfi sem mun stórauka tínufjölda til Vestfjarða. Metrabylgjustöð sú, sem nú er á Patreksfirði, mun alveg á næstunni flutt í þessa örbylgjustöð og þá mun metrabylgjusamband vera tryggt á hafsvæðinu við sunnanverða Vestfirði og á djúpmiðum Breiðafjarðar. Ég vil jafnframt geta þess, þó ekki sé sérstaklega að því spurt, að lokaverkefnið að mati Pósts og síma í uppbyggingu slíks kerfis umhverfis landið allt, sem er stöð á sunnanverðum Austfjörðum, er einnig á framkvæmdaáætlun 1981 og mun sú stöð verða á Hafnarnesi við Fáskrúðsfjörð. Í máli fyrirspyrjanda kom fram, að hann óskaði eftir sundurliðun á kostnaði við þessi einstöku verkefni. Því miður er ég ekki með hana hér, en get að sjálfsögðu aflað hennar. Ég var með heildarkostnaðartölur fyrir endurbætur á svæðinu á öllu kerfinu. Jafnframt er þess að geta, að sumt af þessu er tengt almennum endurbótum á símakerfinu, eins og t.d. stöðin á Kleifaheiði, og verður ekki aðskilið frá því. En ef hv. fyrirspyrjandi óskar sundurliðunar á kostnaðartölum er velkomið að útvega þær og get ég gert það fljótt.



Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. 1. þm. Vestf. fyrir að hreyfa þessu máli hér, en hann varð mér þar aðeins fyrri til. Ástand þessara mála á Skagafirði og Húnaflóa ásamt miðunum þar út af er vægast sagt svo slæmt að við svo búið má vart standa öllu lengur. Hér er um mikið öryggismál að ræða fyrir þá er sjósókn stunda og óviðunandi að þurfa að búa við slíkt öryggisleysi sem hér um ræðir. Samkv. skipaskrá eru um 40–50 bátar á Skagafjarðar- og Húnaflóasvæðinu sem róa meira og minna á innmið. M.a. er þar um rækjubáta að ræða. Þessir bátar þurfa að inna af hendi tilkynningarskyldu og njóta ýmissar þjónustu, eins og gefur að skilja. Þegar dimmt er orðið hafa þessir bátar alls enga möguleika á að hafa samband við Siglufjarðarradíó vegna erfiðra skilyrða á millibylgjum, eins og kom reyndar fram áðan hjá hv. fyrirspyrjanda. Eins og ég sagði er þetta ástand algerlega óviðunandi og verður að bregða skjótt við og koma upp örbylgjustöð yst á Skaga. Ég fagna því sem hér kom fram frá hæstv. sjútvrh., þar sem hann skýrði frá því að nú væri ákveðið að koma slíkri stöð upp á komandi ári. Hér er um mikið öryggismál sjófarenda að ræða. Ég treysti því, að það standi, sem hæstv. sjútvrh. sagði, og við sjáum framkvæmdir á komandi ári, a.m.k. á þessu svæði sem ég gerði að umræðuefni, en þar þekki ég einna best til.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. samgrh. svör hans við þessum fsp. og hefði haft af því ánægju að fá upplýsingar síðar um sundurliðun kostnaðar í sambandi við þessar framkvæmdir. Samkv. þessu svari er ætlað að á næstunni verði búið að framfylgja lagaskyldunni svo að hægt sé að framkvæma tilkynningarskyldu íslenskra skipa með því að tryggja metrabylgjusamband fyrir þessi þrjú svæði. Í svari ráðh. segir hann að það muni verða gert í síðasta lagi á árinu 1981, og ber að fagna því. En ástandið, sem þarna er og hefur verið, hefur verið vandræðaástand og mikið öryggisleysi fyrir sjófarendur á þessu svæði.



Herra forseti. Ég þakka hv. 1. þm. Vestf. fyrir að hafa borið fram þessa fsp. Hún er viss árétting á þáltill. sem er til umfjöllunar í þinginu og flutt er af okkur Pétri Sigurðssyni í sambandi við strandstöð á Gufuskálum. Ég varð fyrir vonbrigðum með það svar sem hér birtist og sjútvrh. flutti. Ég bjóst við að þessi mál stæðu betur en þar kom fram, og ég harma ef á að fara að leysa þessi mál, þ.e. metrabylgjukerfið í kringum landið, með fjarstýrðum stöðvum. Við skulum bara láta okkur detta í hug hvað hefði skeð ef hefði þurft að nota slíkar stöðvar á Austfjörðum í gær, hvaða möguleikar hefðu verið til þess að leysa vandamál slysavarna eða tilkynningarskyldu í gegnum fjarstýrðar stöðvar þegar allar símalínur voru bilaðar. Ég vil láta það koma fram, að mín skoðun og margra þeirra, sem að slysavarnamálum vinna, og margra sjómanna er sú, að það sé alls ekki verið að leysa þessi vandamál með því að byggja einhvers staðar fjarstýrðar stöðvar. Sú hugmynd Landssímans að leysa þessi mál með því að byggja fjarstýrða stöð t.d. fyrir Breiðafjörð á Kleifaheiði er alls ekki til þess að leysa þau vandamál sem bent er á í þáltill. okkar Péturs Sigurðssonar um strandstöð á Gufuskálum. Með því að hugsa til þess, sem á sér stað í sambandi við rafmagnstruflanir og annað þess háttar, þó ekki sé rætt um bilanir á þeim stöðvum sem á að fjarstýra, liggur það fyrir að öryggið, sem þær veita, er lítið. Ef á að ætlast til þess, að þessum öryggismálum verði fullnægt, verður að gera það með strandstöðvum sem byggðar eru upp án þess að þær séu fjarstýrðar frá stöðvum langt í burtu í þessu tilfelli frá stöð sem yrði í Reykjavík. Ég tek ekki undir að það sé vérið að leysa það öryggismál, sem er uppsetning metrabylgjunnar umhverfis landið, með því að koma upp fjarstýrðum stöðvum á Hafnarnesi og á Kleifaheiði og Skaga. Ég vænti þess að það verði litið til annarra lausna og þessum málum komið í lag á öðrum grundvelli en þeim, að það verði byggt á fjarstýrðum stöðvum.



Herra forseti. Ég vil eins og aðrir, sem hér hafa tekið til máls, þakka hv. 1. þm. Vestf. fyrir að hafa vakið athygli á þessu máli, og ég harma um leið að aðrir, sem ætluðu að vekja athygli á málinu, voru ekki nógu fótfráir. En öll orð, sem hér hafa fallið, ber að sama brunni, að lögin um tilkynningarskyldu eru hin þýðingarmestu fyrir öryggi þeirra, sem stunda fiskveiðar hér í kringum land, og reyndar miklu fleiri aðila. Í þeim lögum var skýrt kveðið á um hvernig ætti að ná þessu markmiði þannig að tilkynningarskyldan yrði virk, og það var með kerfi slíkra stöðva sem hv. síðasti þm. gat réttilega um. Ég tek undir hans orð um það. Ég hef ekki ótrú, slíkt má ekki segja í dag, á þeim framförum sem verða í tæknimálum á hverjum degi, má segja. Það má vera að hægt sé að leysa þetta á þann hátt sem Landssíminn vill leysa það. Ég er hins vegar hræddur um að það náist ekki fyrst um sinn að leysa það sem tillögumaður að umræddri þáltill., sem talaði hér áðan, vill leysa og ætlast var til að leyst yrði með lögum um tilkynningarskyldu íslenskra skipa.



Herra forseti. Ég vil endurtaka það sem ég sagði áðan, að hér er um öryggismál að ræða og ber ekki að fórna þar neinu. En ég vil taka undir það sem hv. síðasti ræðumaður sagði: Ég held að það sé dálítið varasamt að vísa á bug fjarstýrðum stöðvum. Í svari mínu sagði ég að aukið yrði öryggi m.a. með fjarstýrðum tækjum. Ég vil vekja athygli á því, að með því radíósambandi, sem verið er að setja nú á frá Stykkishólmi að Kleifaheiði, er fjölgað línum á því svæði, ef ég man rétt, úr 12 í yfir 100. Þar er því orðin allt önnur aðstaða en áður var. Ég skal með ánægju grennslast eftir því hjá Pósti og síma, hvort ætla megi að öryggi sé á einhvern máta fórnað með þessu. En ég held að það séu svo gífurlega miklar framfarir í þessum fjarskiptum að ekki beri að hafna fjarstýrðum stöðvum nánast nafnsins eins vegna, af því að þær eru fjarstýrðar. En ég skal með ánægju - og tel það skyldu mína reyndar - grennslast fyrir um hvort einhverju sé með þessu móti fórnað.



Herra forseti. Eins og aðrir, sem hér hafa tekið til máls, vil ég þakka fyrirspyrjanda, hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni. Hér er um mjög mikilvægt mál að ræða fyrir þá sem það varðar. Ég fagna því, að það eru væntanlegar úrbætur á þessu sviði, og vonast til þess, að þær verði gerðar á öruggan hátt. En til þess að undirstrika mikilvægi þess, að úrbætur fáist á þessu sviði, og til þess að undirstrika það ófremdarástand, sem ríkir á þessu sviði, ætla ég til skýringar að geta þess, hvernig þetta er í minni heimabyggð. Frá Hvammstanga verða bátar að sigta í klukkutíma áður en þeir eiga þess kost að láta vita, að þeir séu farnir á hafið og á sama hátt geta þeir síðast látið vita af sér þegar þeir eiga klukkutíma siglingu eftir í land. Þetta eru smáir bátar sem eru gerðir út frá Hvammstanga, en það eru einnig gerðir út bátar frá Blönduósi. Það eru einmitt þessa dagana líklega sjö bátar sem róa frá Hvammstanga. Þetta eru yfirleitt litlir bátar. Í skammdeginu og illum veðrum getur eitt og annað gerst á einum klukkutíma. Mér er einnig sagt að aðeins tveir bátar, sem róa frá Hólmavík, hafi það sterkar stöðvar að þeir geti látið vita af sér úr heimahöfn. Ég segi þetta aðeins til að undirstrika, hversu alvarlegt ástandið er, og þakka aftur hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni fyrir að hafa flutt þessa fyrirspurn.



Herra forseti. Tilefni þess, að ég leyfi mér ásamt hv. þm. Árna Gunnarssyni að bera fram á þskj. 107 fsp. til hæstv. samgrh. um varaflugvöll fyrir millilandaflug, er að í fréttum dagblaða fyrri nokkru er sagt frá blaðamannafundi sem flugmálastjóri, Agnar Kofoed Hansen, boðaði til mánudaginn 10. nóv. s.l. Þar kom m.a. fram, að nú bæri nauðsyn til að ákveða, hvar varaflugvöllur fyrir millilandaflug skyldi vera, og hefjast án frekari tafar handa um framkvæmdir við hann. Þá er einnig greint frá því, að nefnd hafi verið kosin til að fjalla um málið og hún hafi nú skilað áliti um hvaða flugvöll bæri að velja til að gegna greindu hlutverki. Formaður þessarar nefndar er Jóhannes Snorrason yfirflugstjóri. Í frétt Tímans 11. nóv. segir orðrétt, með leyfi forseta: „Jóhannes Snorrason sagðist persónulega hafa skrifað bæði Ragnari Arnalds og Steingrími Hermannssyni um nauðsyn þess að ákveða varaflugvöll fyrir millilandaflugið. Nú væri búið að ákveða völlinn, en ýmislegt þyrfti samt að gera við hann til þess að hann væri gjaldgengur sem slíkur.“ Vegna þess sem hér er sagt frá, að búið sé að ákveða völlinn, án þess að gera nánari grein fyrir ákvarðanatöku, svo og vegna annarra atriða í fréttum þessum höfum við leyft okkur að bera fram svo hljóðandi fsp.: „1. Hvaða aðila ber að taka ákvörðun um varaflugvöll fyrir millilandaflug, sé þess talin þörf? 2. Hefur slík ákvörðun verið tekin og ef svo er, hverjar eru meginforsendur hennar? 3. Hafi ákvörðun ekki verið tekin, er hennar þá að vænta? Hvaða staðir koma helst til greina og hver eru aðalrökin með og móti hverjum þeirra?“ Fyrir nokkrum árum, nánar tiltekið 23. jan. 1976, skipaði samgrh. nefnd til að gera úttekt á íslenskum flugvalla- og flugöryggismálum í heild. Nefndin skilaði skýrslu um niðurstöður sinar og tillögum til ráðh. 30. nóv. 1976. Nefnd þessi fjallaði nokkuð um hugsanlegan varaflugvöll fyrir millilandaflugið án þess þó að kveða endanlega upp úr um æskilegasta staðinn. Taldir eru upp sex hugsanlegir flugvellir, þ.e. Reykjavík, Sauðárkrókur, Akureyri, Húsavík, Egilsstaðir og Höfn í Hornafirði. Síðar í ályktuninni segir svo, með leyfi forseta: „Fyrir stórar millilandaflugvélar, t.d. DC-8-63, koma aðeins þrír framangreindra flugvalla til greina, einkum með tilliti til aðflugsskilyrða og þróunarmöguleika flugbrauta. Vellir þessir eru Sauðárkrókur, Húsavík og Egilsstaðir (Snjóholt).“ Þá er í skýrslu nefndarinnar gerð nokkur grein fyrir veðurfarsathugunum á þessum flugvöllum og reiknað út nýtingarhlutfall sem er svo líkt að ekki er gert ráð fyrir að veðurfarsþátturinn muni hafa áhrif á val flugvallarstæðisins. Hins vegar mun áætlaður fjárfestingar- og rekstrarkostnaður flugvallarins verða algerlega afgerandi við ákvarðanatöku. Ég vek sérstaka athygli á því, að í þessari skýrslu er veðurfarsþátturinn ekki talinn skipta sköpum, sem hins vegar virðist valda mestu og e.t.v. ráða úrslitum um þá ákvarðanatöku sem nú er sögð brýn, ef dæma má af áðurgreindum blaðafréttum. Ég leyfi mér enn að vitna til fyrrgreindrar skýrslu, en þar segir, með leyfi forseta: „Gerð varaflugvallar fyrir stórar millilandaflugvélar er fyrst og fremst hagkvæmnisatriði við flugrekstur slíkra flugvéla, þ.e. hvort hagkvæmara sé að flytja aukaeldsneytisbirgðir fyrir flug til varaflugvallar í Skotlandi eða reka slíkan flugvöll á Íslandi. Nefndinni er ekki kunnugt um að fyrir liggi beiðni Flugleiða hf. eða annarra flugfélaga um gerð slíks flugvallar. Berist stjórnvöldum slík beiðni, er rétt að gerð verði nánari samanburðaráætlun um fjárfestingar- og rekstrarkostnað hinna þriggja flugvalla og sú lausn valin, sem hagkvæmust teldist.“ Þetta var úr áliti nefndarinnar sem starfaði á árinu 1976. Síðan hafa litlar umræður orðið um þetta mál, a.m.k. opinberlega, og okkur fyrirspyrjendum hefur ekki verið ljóst að málið væri á því stigi sem virðist hafa komið fram á fyrrgreindum blaðamannafundi. Með breytingum á flugvélakosti undanfarin ár hljóðnuðu þær raddir sem mesta ástæðu og þörf töldu fyrir varaflugvöllinn, og nú er útlit fyrir verulegan samdrátt í millilandaflugi, svo sem alþjóð er að sjálfsögðu ljóst eftir allar umræðurnar um vanda Flugleiða. Það kann að vera að sá vandi væri ekki alveg eins stór og raun ber vitni hefði hér á landi verið til vel búinn varaflugvöllur fyrir millilandaflugið og vélar félagsins því nýst betur, en líklegt er þó að slíkt hefði ekki skipt sköpum þar eð lendingargjöld og önnur flugvallagjöld á aðalflugvelli, þ.e. í Keflavík, hefðu orðið að vera hærri til að standa straum af rekstri varaflugvallarins. En nú telur flugmálastjóri það eitt mest aðkallandi verkefni í flugmálum að koma upp nauðsynlegum varaflugvelli fyrir millilandaflugið. Vissulega ber að fagna því ef svo er í raun. Það hlýtur að fela í sér ákveðin fyrirheit um aukna flugumferð og umsvif í þessari starfsemi og síðan ýmsum þjónustugreinum sem af þessu leiðir. E.t.v. skapar slíkur varaflugvöllur aukna möguleika fyrir og áhuga hjá öðrum flugfélögum til að hafa viðkomu hér á landi á ferðum sínum um heiminn. Ég er ekki nógu fróður um þessi mál til að gera mér fulla grein fyrir slíku, en vissulega væri ánægjulegt ef svo væri. Ég hef ekki séð tillögur þeirrar nýju nefndar, sem að undanförnu hefur starfað að þessum málum, en sé eitthvað að marka skýrslur nefndarinnar, sem starfaði 1976, og þær niðurstöður, sem sú nefnd komst að og ég hef vitnað til, þá virðist margt þurfa að athuga, sem varðar fjárfestingarkostnað, nýtingu, arðsemi og fleira hvað varðar hinn nýja eða væntanlega varaflugvöll, og því fróðlegt að heyra svör ráðherra.



Herra forseti. Á þskj. 107 spyrja hv. 5. þm. Norðurl. e., Guðmundur Bjarnason, og hv. 6. þm. Norðurl. e., Árni Gunnarsson, um ákvarðanatöku vegna varaflugvallar fyrir millilandaflug. Ég gæti að vísu svarað þessu í mjög stuttu máli og upplýst að engin slík ákvörðun hefur verið tekin, en tel þó rétt að fara fáeinum orðum um þessa fsp., þótt almenns eðlis verði. Ég geri ráð fyrir því, eins og reyndar kom fram í spurningu hv. þm., að kveikjan sé þær fréttir sem nýlega hafa birst um nauðsyn á byggingu slíks varaflugvallar. Reyndar má segja að það sé ekki nýtt. Það hefur oft verið á þetta bent og réttilega verið á það bent, að ef slíkur varaflugvöllur væri fyrir hendi hefði hann getað sparað, t.d. í millilandaflugi okkar, mjög mikið fjármagn fyrir flugfélögin því að þá gætu þau flogið með miklu minna eldsneyti, þyrftu ekki að hafa eldsneyti til þess að komast til flugvalla sem liggja langt í burtu, jafnvel aftur til upphafsstaðar. Í því felst mikill kostnaður að bera slíkan umframþunga og í því er aðallega sparnaðurinn fólginn að hætta því. Nú hafa þessi mál aftur verið á dagskrá og mun flugráð s.l. vor hafa ákveðið að leita álits þeirra íslensku flugfélaga sem reka stórar millilandaflugvélar, þ.e. Flugleiða hf., Iscargo hf. og Arnarflugs, um fullnægjandi varaflugvöll á Íslandi, m.a. þá hvar þessi flugfélög teldu nauðsynlegt að koma á slíkum flugvelli. Eftir því sem ég veit best munu engin svör hafa borist frá þessum flugfélögum. Flugráð fól síðan sérstakri nefnd, sem er skipuð fulltrúum umræddra flugfélaga og öryggisnefndar Félags íslenskra atvinnuflugmanna, að veita umsögn um val slíks millilandaflugvallar. Nefndin skilaði sameiginlegri skýrslu þar sem Sauðárkróksflugvöllur var lýstur heppilegastur til að gegna framtíðarþörfum sem varaflugvöllur í millilandaflugi um Keflavík og/eða Reykjavík. Í bréfi til rn., dags. 10. okt. s.l., greinir flugráð frá því sem ég hef nú upplýst, þ.e. þessari bráðabirgðaniðurstöðu nefndarinnar, en bendir jafnframt réttilega á að frekari athuganir og upplýsingar séu nauðsynlegar, m.a. um fjárhagslega hagkvæmni er leiddi af tilveru slíks varaflugvallar, og sömuleiðis sé nauðsynlegt að gera áætlanir um kostnað, uppbyggingu og rekstur slíks flugvallar. Rn. hefur fyrir sitt leyti talið eðlilegt að þessi athugun haldi áfram, og ég fyrir mitt leyti samþykkti það með áritun á fyrrnefnt bréf, þar sem ég lýsi því, að ég tel málið athyglisvert og þarfnist nánari athugunar, eins og fram kemur í bréfi flugráðs. Þessi athugun mun síðan hafa verið í gangi á vegum nefndarinnar sem ég gat um áðan. Í bréfi nefndarinnar koma fram ýmsar athyglisverðar upplýsingar og ætla ég, með leyfi forseta, að drepa á fáeinar. Þar segir m.a.: „Sameiginlegt er með öllum þeim flugvöllum, sem til greina koma, að næturflugsmöguleikar eru mjög takmarkaðir. Talið er rétt að allt næturflug sé miðað við blindflugsaðflug. Allir nefndir flugvellir teljast nothæfir til lendingar þegar Keflavík er lokað.“ Vísast í því sambandi til skýrslu flugvallanefndar, sem hv. þm. gat um áðan, um samanburð á skilyrðum. - „Auk þeirra þátta, sem um hefur verið getið, teljum við nauðsynlegt að taka tillit til þess, hvort valinn varaflugvöllur verði veðurfarslega opinn einnig þegar Keflavíkurflugvöllur er opinn þannig að hægt sé að skrá viðkomandi flugvöll sem varaflugvöll í þeim tilfellum.“ Til grundvallar hefur nefndin lagt eftirfarandi kröfur, sem teljast nauðsynlegar til þess að flugvöllur teljist fullnægjandi varaflugvöllur fyrir stærri millilandaflugvélar: a. Lengd flugbrautar sé minnst 2287 metrar eða 7500 fet. b. Burðarþol sé ekki minna en LCN 80, hvað sem það nú þýðir, ég hef það ekki hér við höndina, en það mun vera burðarþol fyrir stærstu vélar, m.a. breiðþotur. c. Umhverfi flugvallar sé slíkt, að blindflugsaðflug sé óhindrað í báðar áttir og leyfi a.m.k. CAT-1 aðflug, hvað sem það nú þýðir.  Síðan fjallar nefndin, eins og fram kom hjá hv. fyrirspyrjanda, um þá flugvelli, sem taldir hafa verið koma til greina, og kemst næst því að fullnægja þessum skilyrðum. Lengd flugbrautar þar er 2014 metrar. Jafnframt segir svo: „Talið er mögulegt að tengja hana tiltölulega kostnaðarlítið um 290 metra til norðurs og 60 metra til suðurs. Þannig fengist brautarlengd sem er 2364 metrar fyrir lendingu til norðurs og 2264 metrar til lendingar til suðurs.“ Jafnframt segir svo: „Með verulegum kostnaði má nánast fá ótakmarkaða brautarlengingu til suðurs. Undirstaða vallarins er góð, umhverfi flugvallarins er ákjósanlegt og óhindrað aðflug úr báðum áttum.“ Um þetta er svo nánar fjallað. Er velkomið að afhenda hv. fyrirspyrjendum bréfið, en ég sé ekki ástæðu til að lesa meira upp vegna þess að svarið við fsp. er í raun og veru einfalt. Það hefur engin ákvörðun verið tekin og málið er enn í athugun. Í 1. lið er spurt: Hver tekur slíka ákvörðun? - Að sjálfsögðu verður fjárveitingavaldið að taka slíka ákvörðun og þar með hv. Alþingi. Til að útbúa slíkan flugvöll þarf mikið fjármagn sem ekki liggur fyrir enn þá og er eitt af því sem þarf að skoða. Beiðni um slíkt er að sjálfsögðu unnt að leggja fyrir Alþingi og þar með ákvörðun um gerð slíks flugvallar. 2. liður er: Hefur slík ákvörðun verið tekin? - Hún hefur, eins og ég hef margsagt, alls ekki verið tekin? 3. Hafi ákvörðun ekki verið tekin, er hennar þá að vænta? Hvaða staðir koma helst til greina? Hver eru aðalrökin með og móti hverjum þeirra? - Tillagna er að vænta frá flugráði og þá verður væntanlega nánar fjallað um þá staði sem koma til greina, en ég gat áðan um Sauðárkróksflugvöll sem að mati nefndarinnar kemst næst því að koma til greina. Um Húsavíkurflugvöll segir m.a.: „Flugbrautin er 1560 metrar, en talið mögulegt að lengja hana í 2700 metra. Lenging þyrfti að vera til norðurs, því með lengingu til suðurs yrði aðalflugtak illa staðsett og líklega ekki hægt að fá hallageisla fyrir aðflug úr suðri. Það er talið að undirstaða flugvallarins sé óviss, þar sem byggt er á hrauni. Umhverfi vallarins er betra en á Egilsstöðum og Akureyri. Hindrun við suðurenda flugbrautar gerir aðflug óhagstæðara en á Sauðárkróki, sem er hindrunarlaus. Staðsetning flugvallarins er í það lengsta frá Húsavíkurkaupstað til að nota slökkvilið staðarins fyrir flugvöllinn. Fjarlægð til næsta byggðarlags er vel við unandi, en fjarlægð frá Keflavík 50 sjómílum lengri en til Sauðárkróks þannig að það þyrfti meira eldsneyti til að nota hann sem varaflugvöll.“ Um Egilsstaði segir: „Brautarlengd á Egilsstöðum er 1500 metrar, en hægt að lengja brautina í 1800 metra. Nauðsynlegt yrði að skipta alveg um jarðveg. Aðflugsskilyrði eru ekki góð, umtalsverðar hindranir í aðflugi. Aðrir flugvellir, sem til greina koma, eru nær Keflavíkurflugvelli.“ Um Akureyri segir: „Nefndin telur að möguleiki til blindflugs á Akureyri sé fyrir ofan það mark sem nauðsynlegt telst til að nota þann flugvöll sem varaflugvöll í millilandaflugi.“ Þetta bráðabirgðamat útilokar því að nefndarinnar mati Akureyrarflugvöll og jafnframt Egilsstaðaflugvöll. Matið virðist þá liggja á milli Húsavíkur og Sauðárkróks, en eins og ég gat um áðan telja þeir Sauðárkróksflugvöll fullnægja betur settum skilyrðum. Hins vegar sagði mér einn ágætur umhverfismáður fyrir nokkrum dögum, að ætti að lengja Sauðárkróksflugvöll til suðurs þyrfti að loka þar ákveðnu síki sem mundi hafa miklar og alvarlegar afleiðingar og kannske hækka vatnsborð um hálfan metra. Hver veit hvað því fylgir?



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. samgrh. fyrir svör hans við fsp. okkar hv. þm. Árna Gunnarssonar. Það er auðvitað, eins og vænta mátti, margt sem þarf að skoða í þessu máli og kemur fram í svari hans nú þegar varðandi þær kannanir sem hafa nýlega verið gerðar af nefnd sem hefur unnið að þessum málum. Hæstv. ráðh. telur varla aðra velli en á Húsavík og Sauðárkróki koma til greina í þessu sambandi og bendir þó á það, sem einnig kom fram í blaðafréttum og í nefndaráliti, að Sauðárkróksflugvöllur hafi þar ýmsa möguleika fram yfir. Þetta finnst mér muni skjóta nokkuð skökku við það sem fram hefur komið í könnunum eða athugunum sem áður hafa farið fram, en ég ætla að sjálfsögðu ekki að deila um það. Ég óska eftir að fá þær upplýsingar eða það álit sem samgrh. sagði hér frá og las upp úr. Það er fróðlegt að sjá það og bera saman við fyrri athuganir sem hafa átt sér stað í þessu sambandi. Mér finnst að auðvitað hljóti öryggismál að ráða miklu og trúlega mestu þegar slíkt er athugað, en ákaflega margt fleira þarf þó að skoða í sambandi við rekstur og nýtingu vallarins að öðru leyti. Ég vil til fróðleiks láta það koma fram hér, að umferð um Húsavíkurflugvöll hefur vaxið gríðarlega á síðustu 10 árum. Í samanburði við aðra flugvelli er það langsamlega mest. Þar hefur farþegafjöldi vaxið á tímabilinu 1971–1979 úr 4 224 í 14 897 eða um 253%. Sambærilegar tölur fyrir Sauðárkrók eru 6 044 farþegar 1971 og 10 813 farþegar 1979, sem er 79% aukning. Aðrir flugvellir, eins og Akureyri, Egilsstaðir, Ísafjörður og fleiri, eru með um og yfir 100% aukningu, en farþegaaukning og umferð um Húsavík virðist háfa aukist langsamlega mest á þessu tímabili. Þá má geta um aðstæður á Húsavík til þess að taka við miklu fjölmenni, stórum farþegahópum. Þar er gott hótel í nágrenni og líka skammt til hótelrýmis í Mývatnssveit svo og heimavistarskóla í næsta nágrenni, svo að eitthvað sé talið. En þetta þarf auðvitað allt saman að athuga mjög ítarlega ef og þegar að því kemur að ákveða þetta endanlega. Ég vil, með leyfi hæstv. forseta, lesa ályktun sem mér hefur borist. Hún er gerð á fundi í bæjarstjórn Húsavíkur hinn 27. nóv. 1980 og hljóðar svo: „Bæjarstjórn Húsavíkur skorar á flugmálayfirvöld að flýta framkvæmdum við Húsavíkurflugvöll og auka fjárveitingar til þessara framkvæmda. Jafnframt skorar bæjarstjórn Húsavíkur á alþm. kjördæmisins að fylgja fast eftir auknum framkvæmdum við flugvöllinn og að þeir beiti sér fyrir fjárframlögum til framkvæmda. Þá minnir bæjarstjórn Húsavíkur á margar yfirlýsingar sérfróðra manna um ágæti og hagkvæmni Húsavíkurflugvallar sem varaflugvallar fyrir millilandaflug, bæði hvað varðar aðflugsaðstöðu, veðurfar og framkvæmdakostnað, auk hinnar ágætu aðstöðu Húsavíkur til móttöku ferðamanna. Bæjarstjórn Húsavíkur skorar því á flugmálayfirvöld og viðkomandi stjórnvöld að fá hlutlausa erlenda aðila til þess að meta hvar á landinu sé best aðstaða fyrir alþjóðlegan varaflugvöll sem svari ítrustu alþjóðlegum kröfum.“ Þarna er auðvitað fjallað um fleira en varaflugvöllinn, en ég vildi að þetta kæmi hér fram. Ég vonast til þess, að þegar að því kemur að taka ákvörðun um varaflugvöll fyrir millilandaflugið verði allir þættir skoðaðir mjög gaumgæfilega og ákvörðun tekin að vel yfirveguðu máli, en ekki tilviljanakennt eða eftir geðþótta einhverra fárra aðila, og að þá verði jafnframt, auk þess sem öryggisþátta verði auðvitað gætt til hins fyllsta, skoðaðir allir aðrir rekstrar- og arðsemisútreikningar og möguleikar Húsavíkurflugvallar. Ég endurtek þakkir mínar til hæstv. samgrh.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Þótt það mál, sem hér er til umræðu, sé vissulega áhugavert og um það margt hægt að segja eru því miður ekki aðstæður til þess hér og nú undir þessum kringumstæðum. Í sambandi við þá fsp., sem þeir hv. þm. Norðurl. e., Guðmundur Bjarnason og Árni Gunnarsson, hafa lagt hér fram um varaflugvöll fyrir millilandaflugið, vil ég vona að ekki verði farið að efna til deilna um staðarval, því svo afgerandi og ákveðin samhljóða skoðun kemur fram í áliti þeirra sérfræðinga, er fengnir voru til umsagnar um staðarval varaflugvallar fyrir millilandaflugið. Í umsögn þessara manna kemur óyggjandi fram að Sauðárkróksflugvöllur sé heppilegastur flugvalla til að gegna þessu hlutverki. Kemur þar mjög margt til sem veldur því áliti. Vegna ummæla hv. þm. Guðmundar Bjarnasonar áðan og þess, sem hann las upp úr samþykkt bæjarstjórnar Húsavíkur, þar sem m.a. er mælt með því að kveðja til erlenda aðila til að skoða þessi mál, vil ég taka fram að ég tel heppilegra og skynsamlegra fyrir okkur að treysta þeim flugmönnum íslenskum, sem þjóna okkur og fljúga til þessara valla, betur en einhverjum erlendum aðilum. Það er nauðsynlegt að taka þessa ákvörðun fljótt og búa þennan varavöll þannig að hann geti sem best sinnt þessu hlutverki sínu. Hér er um mjög mikið öryggismál að ræða, bæði fyrir millilanda- og innanlandsflugið. Hér er einnig um mikið fjárhagslegt atriði að ræða hvað flugfélögin varðar, en þau þurfa ávallt að hafa svo miklar eldsneytisbirgðir í þeim flugvélum, er hér fara um, að þær geti flogið til og frá Íslandi án lendingar, til annars flugvallar í Evrópu, ef Keflavíkurflugvöllur er lokaður. Með tilkomu varaflugvallar eins og till. er gerð um mundu umframeldsneytisbirgðir millilandavélanna verða hverfandi þáttur, sem aftur á móti gæfi möguleika til aukinnar nýtingar flugvélanna. Þótt ég geti um þennan þátt undirstrika ég þó að það, sem mestu varðar, er það sem að öryggi lýtur, og þar ber okkur skylda til að búa sem best um. Herra forseti. Ég kom hér til að leggja áherslu á mikilvægi þess, að ákvörðun verði tekin sem allra fyrst um varaflugvöll fyrir það flug sem um Ísland fer. Samhljóða álit færustu manna um staðarval liggur fyrir. Það er von mín, að ekki verði farið að deila um þá niðurstöðu og tefja þannig framgang þessa hagsmunamáls flugsins og þeirra er að því starfa. Það hlýtur að vera ósk allra þm., að nauðsynlegar framkvæmdir verði hafnar við varaflugvöll og þær geti hafist sem allra fyrst.



Herra forseti. Það er ljóst, að ákvörðunin hefur ekki verið tekin enn þá um þennan varaflugvöll, en það liggur í augum uppi að það verður að taka hana fyrr en síðar. Menn hafa hér rakið þær röksemdir sem nauðsynlegt er að hafa í huga. Þó hefur ein gleymst. Hún er sú, að Sauðárkróksflugvöllur er nær Keflavíkurflugvelli en Húsavikurflugvöllur, þannig að það er talsvert kostnaðarminna að fljúga þangað til lendingar en að þurfa alla leið til Húsavíkur eða til Austurlands. Ég get ekki séð - hvort sem menn velta þessu lengur eða skemur fyrir sér- að niðurstaðan geti orðið önnur en er í bréfi þeirrar nefndar sem vitnað hefur verið til, nefndar Jóhannesar Snorrasonar. Þar segir, með leyfi forseta: „Með tilliti til ofanritaðs er það sameiginleg skoðun nefndarinnar, að Sauðárkrókur sé hagstæðasta valið um varaflugvöll í millilandaflugi og mæti þeim kröfum sem gera verði til slíks flugvallar.“ Það er annað veðurkerfi, eins og menn vita, þarna fyrir norðan heldur en hér fyrir sunnan, og Sauðárkrókur kemur ákaflega vel út í því sambandi. Í samanburði nefndarinnar kemur það líka fram, að norðaustanátt er lakari á Húsavík heldur en á Sauðárkróki.



Herra forseti. Það er nú ekki hægt annað en taka nokkurn þátt í þessum orðaskiptum, þó að takmörkuðu leyti sé. Ég vil taka undir það hjá hv. þm. Guðmundi Bjarnasyni, að ég held að hér þurfi að athuga alla þætti mjög vel áður en ákvörðun verður tekin, hér megi engin geðþóttaákvörðun ráða. Það er útilokað annað en að minna á þær miklu umræður sem hafa orðið um varaflugvöll fyrir millilandaflug á undanförnum árum og ýmsar sveiflur hinna færustu manna í þeim efnum, þar sem þær hafa verið æðimiklar. Stundum hafa hinir færustu menn í þessum efnum talið að enginn staður væri til þess kjörnari en Egilsstaðir að taka við hlutverki slíks varaflugvallar. Nú heyrir maður raddir annarra manna - sem eflaust eru jafnfærir eða á svipaðan máta - sem telja annan flugvöll koma til greina. Ég vil ekki dæma um færni þeirra, enda hef ég ekki mikla sérþekkingu á því. Það er ljóst, að við eystra þurfum verulegar endurbætur á okkar flugvöll og það kostar töluvert að gera þar myndarlegan flugvöll. Hins vegar er alveg ótvírætt að það þarf að gera hvort sem er. Ég vil þess vegna skjóta því hér að, að það er vitanlega okkar krafa eystra að á næstu árum verði allir möguleikar kannaðir varðandi nýjan flugvöll á Egilsstöðum og að hinir færustu menn taki þá til greina, að með tilkomu slíks nýs og fullkomins flugvallar, sem vissulega verður þar að koma, verði sá möguleiki skoðaður ekki síður en hann var skoðaður á árum áður, þegar Egilsstaðaflugvöllur var í raun og veru talinn hinn sjálfsagðasti í þessum efnum. Ég dreg ekki í efa álit þeirra mætu manna sem um það fjölluðu þá.



Herra forseti. Ég kvaddi mér eingöngu hljóðs til að finna að fullyrðingasemi manna, sérstaklega því, að hv. þm. Helgi Seljan sagði að það þyrfti nýjan flugvöll fyrir austan hvort sem er. Það er auðvitað alger misskilningur. En ég vil segja það í þessu máli, að síðan við fengum norður-suður brautina á Keflavíkurvöll hefur þörfin fyrir annan millilandaflugvöll minnkað vegna þess að þar er hægt að lenda í 98 eða 99% tilfellum. Þau tilfelli, sem hindra lendingu þar, eru þegar við fáum sunnan- eða suðaustanátt með þoku og þá er svipuð átt fyrir norðan en þokulaus. Ef menn ætla sér að fara út í að tryggja hér varaflugvöll, þá er bersýnilegt, ef menn eru að hugsa um kostnað, að þessi flugvöllur er til á Sauðárkróki. Það þarf að lengja hann örlítið, kannske um 200 metra, en hann er til. Þar er góð undirstaða, og það eina, sem þarf að gera í raun og veru er að malbika brautina. Þarna eru þegar komin blindlendingartæki og hægt að lenda eftir þeim í báðar áttir. En gera má ráð fyrir því, að í þessum tilfellum yrði eingöngu lent til suðurs. Ég held að það sé tímaeyðsla að vera að rífast um það, hvort völlurinn eigi að vera þarna eða annars staðar, vegna þess að hann er svo gott sem til. Nýr völlur á Egilsstöðum kostar milljarða, jafnvel milljarðatugi, en það kostar 100 millj. að ganga algjörlega frá þessum velli á Sauðárkróki.



Herra forseti. Ég vil fyrst þakka þeim hv. þm. sem lögðu fram þá fsp. sem hér er til umr. Það er sjálfsagt að þessi mál verði skoðuð betur áður en endanleg ákvörðun verður tekin um það, hvar varaflugvöllurinn verði. Hitt er athyglisvert, að hver stuðningsmaður ríksstj. á fætur öðrum stendur hér upp til þess að tala um flugvallarmál, vitaskuld vegna þess að þeir finna sárt til þess, að fé til flugvallargerðar er mjög skorið niður í því fjárlagafrv. sem fyrir liggur. Þar er einungis gert ráð fyrir að gjaldfærður stofnkostnaður hækki um 30% á sama tíma og fyrir liggur yfirlýsing um það frá hæstv. viðskrh., að verðbólgan á næsta ári verði í kringum 70%. Það liggur því fyrir, að framkvæmdafé verður skorið mjög verulega niður á næsta ári umfram það sem gert var á þessu ári, og það er skýringin á þessum óróleika stuðningsmanna ríkisstj. Menn leita allra bragða til þess að fá aukafjárveitingar til flugvallargerðar í sínu kjördæmi. Mér sýnist á hinn bóginn að áhugi sé nægur fyrir því hér í þingi, eftir þeim ræðum sem hér hafa verið haldnar, að ná samkomulagi um að auka eitthvað það fé sem varið verður til flugvallagerðar á næsta ári, en hins vegar verði eyðsla minnkuð í staðinn. Það hefur verið höfuðeinkenni núv. ríkisstj. og þeirrar vinstri stjórnar, sem var á undan henni, að þyngja skattana til eyðslu en auka ekki framkvæmdir með ríkisfé heldur verja í sífellt auknum mæli lánsfé til framkvæmda. Ég vona því, herra forseti, að þessar umræður megi verða kveikja að því, að þm. reyni að koma sér saman um það, hvernig megi draga úr eyðslunni, en á hinn bóginn verja meira fé til þarflegra og nytsamra og nauðsynlegra framkvæmda.



Herra forseti. Ég vil taka undir það, að gerð verði úttekt á því, hvar sé hagkvæmast að hafa millilandaflugvöll. Það er ekki nýtt mál að slíkt sé gert. Það hefur meira að segja verið sett fjárveiting á fjárlögum í einn slíkan flugvöll, við Snjóholt á Austurlandi, og hafa verið gerðar miklar áætlanir um hvað sú uppbygging muni kosta. Mér sýnist hins vegar að það sé einmitt búið að gera þennan varaflugvöll. Það er búið að gera hann á Sauðárkróki, að mestu leyti án þess að ákvörðun hafi nokkru sinni verið tekin um það. Sannleikurinn er sá, að stjórn fjárveitinga í flugmálum á undanförnum árum hefur verið með eindæmum. Fé hefur verið veitt í ýmsar framkvæmdir, m.a. í Snjóholt, flugvöllinn á Höfn í Hornafirði og ýmsa aðra flugvelli. Síðan hefur þetta fé verið notað eftir því sem viðkomandi stofnun hefur þótt sér best henta hverju sinni og án þess að þm. eða Alþingi hafi verið spurt um það. Mér sýnist í reynd, án þess að ég ætli að leggja á það nokkurn dóm - það má vel vera að það sé þjóðhagslega hagkvæmast að byggja þennan flugvöll á Sauðárkróki - að gera verði þá kröfu að slíkar ákvarðanir séu teknar, bæði í þessu tilfelli og öðrum sem snerta fjármál ríkisins, áður en viðkomandi stofnun leyfir sér að vaða út í framkvæmdir, hafandi hvorki samþykki Alþingis né fjárveitingar til.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt. - Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Garðari Sigurðssyni fyrir ummæli hans hér. Hann talar af þekkingu á þessum málum, hann hefur starfað að þeim. Hann kom raunverulega að kjarna þessa máls og sagði það sem um þetta mál þurfti raunverulega að segja. En ég kom líka upp til að bæta því við og til þess að fyrirbyggja misskilning út af þeim fregnum sem hæstv. sjútvrh. og samgrh. flutti hér, að það væru kannske möguleikar á að Skagafjörður færi undir vatn ef völlurinn ætti að lengjast um einhverja tugi metra til suðurs og nálgaðist Víkina sem kölluð er og suðurendi þessarar flugbrautar liggur að. Þetta er svo mikil fásinna að, ég ætta að biðja hæstv. ráðh., vegna þess hvað hann er kunnugur staðháttum hjá okkur Skagfirðingum, að trúa alls ekki þessum sögum og ekki halda þeim á lofti, því það er hrein fásinna að tala svo um þetta. Ég ætla ekki frekar að fjölyrða um þetta hér. Ég vildi bara segja það í sambandi við þær tölur sem hér komu fram um farþegafjölda, bæði um Húsavíkurflugvöll og Sauðárkróksflugvöll, að um það þarf ekkert að ræða. Við þurfum vitaskuld að byggja upp flugvelli bæði á Húsavík og fyrir austan og vestan. Flugvellirnir þurfa vitaskuld að koma. Við erum að tala um varaflugvöll sem öryggisþátt millilandaflugsins. Það er afgerandi og tvímælalaus niðurstaða þeirra manna, sem best þekkja til, að þar verði Sauðárkróksflugvöllur fyrir valinu. Það liggur ljóst fyrir. Ég undirstrika það og færi um leið fyrirspyrjendum þakkir fyrir að vekja máls á þessu, en ég vil líka undirstrika nauðsyn þess, að ákvörðun verði tekin og skrefið stigið til fulls í þessum efnum.



Herra forseti. Þau undur hafa gerst, að hv. 6. landsk. þm. hefur verið öllum öðrum hógværari í málflutningi hér í þinginu í dag. Hann hefur aðeins leitað eftir því að fá varaflugvöll fyrir Ísafjarðarflugvöll og nauðsynlegustu umbætur á sama tíma og uppi er kröfugerð um það hér um bil í hverju kjördæmi að fá varaflugvöll fyrir millilandaflug. Ég vænti að ráðh. hugleiði þetta og taki hógværðina fram yfir mestu hörku í þessum efnum.



Herra forseti. Ég vil ekki efna til neinna deilna um þetta mál hér. Ég tók það fram, þegar ég mælti fyrir fsp., að ég teldi að þetta þyrfti að skoða mjög ítarlega og það væru enn ýmsir þættir í þessu máli sem ekki hafa verið skoðaðir nægjanlega vel. Þar má nefna sumt af því sem þegar hefur komið fram í þessum umræðum. Hv. þm. Garðar Sigurðsson taldi að þetta væri svo til búið og gert, ákvörðun hefði átt sér stað með lengingu flugvallar á Sauðárkróki, sem var náttúrlega framkvæmt á þann hátt, að það var yfirleitt framkvæmt fyrir fjármagn sem búið var að úthluta á aðra staði. Þarna var unnið fyrir umframfjármagn, vegna þess - eins og fram kom hjá öðrum hv. þm. hér í umr. - að þrátt fyrir ákveðnar fjárveitingar og markaðar til ákveðinna staða hefur ekki alltaf verið unnið eftir því. Ég vil aðeins geta um það í sambandi við að farþegatala skuli ekki vera höfð í huga, að ég tel að auðvitað hljóti nýting flugvallanna að hafa mikið að segja og hana verði að skoða ásamt öðru. - Nú hleypur tíminn auðvitað frá, af því ég er búinn að tala áður í þessum umræðum, en það væri margt fleira sem mig hefði langað að geta aðeins um, t.d. í sambandi við veðurfarið, sem kom fram hjá hv. 1. þm. Norðurl. v. Það er ljóst, að það er munurinn á veðurfari sunnanlands og norðanlands sem þarna á að skipta mestu máli. Þó hef ég vissan grun um það og hef heyrt einhvers staðar áður, að oft sé meiri líking með veðurfari á Suðvesturlandi og Norðurlandi vestra heldur en austur í Þingeyjarsýslum. Má þar til marks nefna veðurfar oft á undanförnum árum, eins og óþurrkasumur og fleira sanna. Það er margt fleira sem hefði þurft að koma hér fram, en tími minn leyfir það ekki, því miður.



Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs vegna þess að mér þykir ómaklega vegið að fyrirsvarsmönnum flugmála. Ég held að þeir hafi unnið gott verk á undanförnum árum, og þeim hefur orðið mikið úr þeim peningum sem til ráðstöfunar hafa verið. Það er náttúrlega ekki hægt að ætlast til þess af þeim, að þeir skipti um hraun í Aðaldalnum, það er svo mikið verk. Þess vegna verður náttúrlega eitthvað meyrara fyrir bragðið undir þeim flugvelli heldur en á Sauðárkróki. Flugmálastjórn hefur tæknileg skilyrði til að vita hvað hún er að gera. Ég held að það sé alveg tvímælalaust, að það er nauðsyn á varaflugvelli. Fyrrverandi flugráðsmaður sagði hér áðan að í 98% tilfella væri þetta í lagi. En ef eitt eða tvö prósent tilfella skortir á, þá er ekki hægt að segja að um fullt öryggi sé að ræða. Þegar flugvél leggur af stað frá Ameríku verður hún að hafa eldsneytisbirgðir ekki einasta til Keflavíkur, heldur til næsta varaflugvallar, ef Keflavíkurflugvöllur skyldi lokast áður en hún nái þar lendingu. Ég held að það liggi ljóst fyrir, að því fé, sem varið hefur verið til hins ágæta flugvallar á Sauðárkróki, hefur verið vel varið. Einungis vantar herslumuninn til að fullgera hann, og það er langskynsamlegasta ráðið.



Herra forseti. Ég er enginn sérfræðingur í þessu máli, en ég held að það sé hyggilegt að gerð sé rannsókn, eins og hæstv. samgrh. hefur tjáð okkur, og ákvörðun verði byggð á þeirri rannsókn. Hins vegar á ég heima mitt á milli þessara flugvalla, í Aðaldal og Sauðárkróki, og mér kemur ákaflega á óvart ef það er mat þessara manna, að það séu eins miklar líkur til að hægt sé að lenda á Sauðárkróki og t.d. í Aðaldal þegar er lokað er hér. En málið er fyrst og fremst það, að þetta verði athugað frá öllum hliðum og ákvörðun verði tekin sem byggð verði á þeirri athugun.



Herra forseti. Ég ætla ekki að fara að blanda mér í það, hver fær þennan millilandaflugvöll, því að ég hélt ég hefði tekið nógu skýrt fram að það er langt í ákvarðanatöku. Ég bið menn að fara ekki að búa til millilandaflugvöll áður en við erum búin að fá niðurstöðu. Ég ætla aðeins, til að gera mönnum ljóst hvað þarna er margt óvisst, að spyrja t.d.: Fyrir hvað ætlið þið að gera millilandaflugvöll? Er það fyrir 727-vélar? Ef við ætlum að gera það, þá geta þær lent á Akureyri nú þegar. Og þá er alveg tvímælalaust nóg að malbika Sauðárkróksflugvöll eins og hann er. Eða ætlið þið að gera flugvöll fyrir DC-8? Þá er spurningin: Verður Norður-Atlantshafsfluginu haldið áfram eftir ár? Þá þurfum við lengri flugvöll. Þær flugvélar geta ekki lent á Akureyri og ekki aðstaða til að koma þeim inn til Akureyrar með góðu móti. Þá yrði þetta líklega annaðhvort Sauðárkróksflugvöllur eða t.d. Húsavík - eða Egilsstaðir, eða kannske allir þrír ef menn vilja hafa nógu mikið öryggi. Eða ætlum við að fara að byggja millilandaflugvöll fyrir breiðþotur, sem fljúga yfir Atlantshafið núna og stansa hvergi, og reyna að sannfæra þá, sem þeim fljúga, um að þeir geti tekið með sér minna bensín og sparað á því að lenda hér og taka eldsneyti til viðbótar o.s.frv.? Málið er langt, langt frá því að vera komið í höfn. Ég vil aðeins lýsa þeirri skoðun minni, að ég held að við þurfum fyrr varaflugvöll fyrir Ísafjörð heldur en varaflugvöll fyrir breiðþotur sem fljúga milli London og New York núna. En varðandi það að Sauðárkrókur fari undir vatn, sem ég skaut inn í áðan, þá var það satt að segja mjög kunnugur maður sem varaði mig við þessu og sagði að ef Síkinu yrði lokað þarna suður af - 



Herra forseti. Ég hef á þskj. 129 leyft mér að bera fram fsp. til orkumrh. varðandi orkuverð til fjarvarmaveitna. Spurt er hver sé stefna ríkisstj. að því er varðar orkuverð til fyrirhugaðra fjarvarmaveitna á þéttbýlisstöðum á Snæfellsnesi. Athuganir hafa leitt í ljós að fjarvarmaveitur eru mjög hagkvæmar í a.m.k. þremur þéttbýlisstöðum á Snæfellsnesi, þ.e. Ólafsvík, Grundarfirði og Stykkishólmi. Raunar hefur þegar verið hafinn nokkur undirbúningur þessa máls, a.m.k. á tveimur stöðum á Snæfellsnesi, og það ekki að ástæðulausu, því að hinn 15. ágúst 1979 skrifaði hæstv. iðnrh., þáv. og núv., þingmönnum Vesturlands bréf varðandi borun hitastigulsholu á Snæfellsnesi, sem leitað var eftir að gerð yrði til að ganga úr skugga um hvort þar væri jarðhita að finna. Í þessu bréfi segir orðrétt, með leyfi forseta: „Vekur rn. sérstaka athygli á því mati Rafmagnsveitnanna og Orkustofnunar, að fjarvarmaveitur séu álitlegar í Ólafsvík, Grundarfirði og Stykkishólmi, og sé ekki eftir neinu að bíða með að hefjast handa um undirbúning fjarvarmaveitna á þessum stöðum. Telur Orkustofnun enga ástæðu til að bíða með slíkt eftir niðurstöðum hitastigulsholu, þar sem líkurnar á nýtanlegum jarðhita séu mjög litlar.“ Þetta er bréf frá hæstv. iðnrh. til þingmanna Vesturlands. Nú er skemmst frá því að segja, að á þessum stöðum, a.m.k. í Ólafsvík og Stykkishólmi, hefur þegar verið hafinn undirbúningur að þessu, enda lá fyrir tilboð frá Rafmagnsveitum ríkisins um það, hvert orkuverð til slíkrar fjarvarmaveitu yrði. Nú hefur hins vegar brugðið svo við samkv. þeim upplýsingum sem ég hef bestar, að Rafmagnsveitur ríkisins treysta sér ekki lengur til að standa við það tilboð sem gert var um orkuverð, hið sama og gerður var samningur um á Höfn í Hornafirði, ef mér skjátlast ekki. Með því að Rafmagnsveitur ríkisins hafa ekki treyst sér til að standa við áður gert tilboð eða umsögn um orkuverð hafa skapast margvísleg vandræði á þessum stöðum. Menn voru farnir að huga að framkvæmdum og höfðu skipulagt sína vinnu með tilliti til þess, að þetta yrði eitt meginverkefni næsta árs. Því er nú spurt: Hver er stefna ríkisstj. varðandi þetta orkuverð? Það má vel vera að þetta orkuverð sé nú ekki hærra en svo að það nægi ekki fyrir kostnaði, en þá hlýtur auðvitað mjög að koma til athugunar að litið verði á orkusölu með þessum hætti til fjarvarmaveitna, a.m.k. til að byrja með, eins og ýmsar félagslegar framkvæmdir á vegum Rafmagnsveitna ríkisins, þannig að hugsanlegt sé að greiða niður með einhverjum hætti orkuverðið í ákveðinn tíma. - En um það er sem sé spurt, hver sé stefna ríkisstj. að því er varðar orkuverð til þessara fyrirhuguðu fjarvarmaveitna á Snæfellsnesi.



Herra forseti. Hv. þm. Eiður Guðnason spyr hér hver sé stefna ríkisstj. að því er varðar orkuverð til fyrirhugaðra fjarvarmaveitna á þéttbýlisstöðum á Snæfellsnesi. Hann hefur í inngangi gert grein fyrir ástæðum fyrir þessari fsp. sem ég skil ofurvel að er fram borin. Og ég kannast við tilvitnun í bréf frá rn. sem ég sendi varðandi þetta mál, líklega fyrir rösku ári eða sumarið 1979. Svar mitt er á þessa leið: Fordæmi slíkrar verðlagningar af hendi Rafmagnsveitna ríkisins er til fjarvarmaveitna á Höfn í Hornafirði og á Seyðisfirði. Þar hefur verðið á orku frá kyndistöð verið miðað við 50% af verði til beinnar rafhitunar og að verð til neytenda væri 90% af því verði. Á þeim tíma, þegar samningur milli Hafnarhrepps og Rafmagnsveitna ríkisins var gerður, var fyrrgreind viðmiðun talin eðlileg og átti að tryggja báðum rekstraraðilum viðunandi afkomu, þ.e. Rafmagnsveitum ríkisins vegna kyndistöðvar og Hafnarhreppi vegna dreifikerfis. Verð á raforku til hitunar hefur síðan ekki fylgt verðlagsþróun í landinu. Þess vegna skilar sú verðviðmiðun, sem áður var getið, rekstraraðilum þessara veitna ekki fyllilega nægum tekjum til að standa undir kostnaði nema eitthvað komi til greiðslu á milli. Stefna stjórnvalda er sú, að fyrst og fremst verði innlendir orkugjafar notaðir til húshitunar og í því sambandi verði stefnt að sem mestum sveigjanleika í vali þeirra. Til lengri tíma litið þarf að stefna að því, að verðlagning á raforku til hitunar standi undir kostnaði við orkuöflun og dreifingu, og þyrfti það raunar að gilda fyrir raforkuiðnaðinn í heild. Ég gat um það fyrr í dag í umræðum í sambandi við aðra fsp., að að mati sérfræðinga, sem hafa verið að líta á þessi mál fyrir rn. nú alveg nýlega, vanti um 17% á það að greiðsla fyrir rafhitun, eins og henni er nú háttað, standi undir kostnaði við öflun og dreifingu orku í þessu skyni. En eins og ég sagði í því sambandi skiptir auðvitað miklu að forsendur séu glöggar, og ég hef ekki lagt sérstakt mat á þær. Verðlagning á raforku til húshitunar nú tekur mið af kyndingarkostnaði með niðurgreiddri olíu. Verð til beinnar rafhitunar er í dag um 55% af olíukyndingarkostnaði miðað við tilteknar meðaltalsforsendur án niðurgreiðslu, en 77% af olíuverði með niðurgreiddri olíu. Iðnrn. lítur svo á, að ofangreind verðviðmiðun, sem samið hefur verið um til fjarvarmaveitna til þessa, sé í sjálfu sér eðlileg að því gefnu, að raforka til hitunar sé verðlögð í samræmi við tilkostnað. Á það vantar hins vegar nokkuð, eins og ég hef greint frá, og veldur þar mestu að eðlilegt er talið að rafhitunarkostnaður sé lægri en olíukyndingarkostnaður við sambærilegar aðstæður. Nauðsynlegt er að tryggja að valdar séu hagkvæmustu leiðirnar í húshitun litið til lengri tíma, og má niðurgreiðsla á innfluttri orku ekki ganga svo langt að hún raski eðlilegum viðmiðunum og vali í þessum efnum á meðan núverandi átak til að útrýma olíu stendur yfir. Fjarvarmaveitur á nokkrum þéttbýlisstöðum til viðbótar, m.a. á norðanverðu Snæfellsnesi, eins og hér er til umr., eru taldar þjóðhagslega hagkvæmar, og ekki er útilokað að þar takist að afla jarðvarma. Rn. mun stuðla að því, að unnt verði að móta stefnu um húshitunarmál á þessum stöðum hið fyrsta, og hafa um það samvinnu við viðkomandi aðila, þ.e. sveitarstjórnir og Rafmagnsveitur ríkisins. Hv. fyrirspyrjandi gat um þann möguleika, að um yrði að ræða svipaða fjárhagsfyrirgreiðslu og tekin hefur verið upp varðandi félagslegar framkvæmdir á vegum Rafmagnsveitna ríkisins. Um slíkt hafa engar ákvarðanir verið teknar, en vissulega er það einn möguleiki jafnframt því sem ég hef vikið að hér, að verð á raforku verði á einhverju tímabili fært sem næst kostnaðarviðmiðun þannig að endar nái hér saman. Mér er það fyllilega ljóst, að viðkomandi byggðarlög hafa þörf fyrir að stefna liggi sem fyrst fyrir í þessu máli, og því vil ég stuðla að því, að svo geti orðið. Hv. fyrirspyrjandi vék að því, að áhugi hefði verið og væri á því, að leitað yrði jarðvarma á norðanverðu Snæfellsnesi, og mér hafa borist á liðnum árum ítrekuð erindi frá þm. kjördæmisins um að stuðla að því, að það yrði gert. Reynt hefur verið að afla fjár í þessu skyni, en það hefur aldrei fengist nægt fjármagn til að ráðast í þessa borun, og óskað hefur verið eftir því að hún yrði gerð á kostnað Orkusjóðs eða á kostnað ríkisins, vegna þess að mikilli óvissu sé háð að árangur náist. Ég er að vænta þess, að hægt verði á komandi ári að standa að borun sem er fyrirhuguð milli Grundarfjarðar og Stykkishólms. Það skiptir vissulega nokkru fyrir tilhögun í uppbyggingu hugsanlegrar varmaveitu á þessum stöðum, sem ég vænti að ráðist verði í hvort sem jarðvarmi finnst eða ekki. Því tel ég að hraða beri þeirri aðgerð þrátt fyrir þá umsögn sem vitnað var til áðan, en hún varðaði hitastigulsholu í upplýsingaskyni. Ég get getið þess í þessu sambandi, að þeir útreikningar, sem farið hafa fram miðað við núverandi raforkuverð, benda til þess, að ef brúa ætti bilið með tilfærslu í raforkuverði til Rafmagnsveitna ríkisins, þá þyrfti að selja orkuna ekki á 50% af rafhitunarkostnaði, heldur 59.5% og það mundi þá vera hlutur sveitarfélagsins sem á vantaði, 40.5%, sem ekki mundu nægja fyrir kostnaði af þeirra framkvæmdum að óbreyttu. En ég ítreka að ég hef áhuga á að það verði hægt að leysa úr því sem ósvarað er í þessu máli. Það er fyrst nú mjög nýlega að upp hefur komið óvissa í sambandi við verðlagninguna í þessum efnum, eins og hv, fyrirspyrjandi eflaust veit um. Það hefur verið lagt kapp á það af rn., m.a. í tengslum við undirbúning lánsfjáráætlunar, að farið sé ofan í saumana á þessu máli sem engan veginn er einfalt í sniðum. Þurfa þar ýmsir að að koma áður en ákvarðanir eru teknar. Eitt er hægt að fullyrða nú þegar í sambandi við húshitun á þessum umræddu stöðum á Snæfellsnesi, að það væri óráð annað en sveitarfélögin héldu sig ákveðið við vatnskerfi í sambandi við nýbyggingar á þessum stöðum, þar sem hugað hefur verið að varmaveitu, til þess að loka ekki fyrir þann möguleika. Og það er trú mín, að niðurstaðan verði sú, að í þessar veitur verði ráðist, og ég skil að þm. svæðisins hafa áhuga á að það verði fyrr en seinna. Ég deili raunar þeim áhuga með þeim.



Herra forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda fyrir þá fsp., sem hér er til umr., og einnig svar ráðh. Fyrirspyrjandi lýsti dálítið þróun mála á Snæfellsnesi í sambandi við það að losna við olíuhitun og koma upp fjarvarmaveitum. Þessi mál eru komin á það stig, að báðir staðirnir, Stykkishólmur og Ólafsvík, voru - ef ég man rétt - komnir á lánsfjáráætlun á síðasta ári eða búið að stilla þeim upp til þeirra hluta á síðasta ári, þó að þeir hafi ekki komist inn. Það var í tillögum rn. í fyrra að þessir staðir fengju fjármagn til þessa. Grundarfjörður var ekki kominn eins langt inn í dæmið, og við á Hellissandi höfðum ekki enn þá fengið grænt ljós til þess að undirbúa slíka veitu, kannske má segja núna: sem betur fer. En aðstaða staðanna allra er þá orðin jöfn í dag. Sá umþóttunartími, sem fór til þess að kanna það að koma upp fjarvarmaveitu með hitun aðallega frá raforku. hefur orðið til þess að vissu leyti að frestað hefur verið allri könnun á jarðhita á Snæfellsnesi. Ég er fyrst og fremst kominn hingað upp til að leggja áherslu á það, að enn verði þeim málum ekki frestað. Ég vænti þess, að staðið verði við þau orð, sem ráðh. sagði áðan um það, að á næsta ári mundi verða borað milli Grundarfjarðar og Stykkishólms, ekki verði látið við það sitja að sú athugun fari fram, heldur verði einnig á utanverðu nesinu gert átak í þessum málum. Mig langar einnig til að skjóta einni spurningu til hæstv. ráðh., sem er óvíst að hann geti svarað nú. Ég var að frétta í gær að tengivirkikerfið við Ólafsvík eða aðalspennirinn, sem átti að tryggja að við á utanverðu Snæfellsnesi hefðum nægilega orku næsta vetur, hefði komið bilaður til landsins eða væri óvirkur og yrði ekki notaður á næstu mánuðum. Það mundi þýða að það liðu níu mánuðir þar til úr þessu yrði bætt. Ég hefði gaman af - þó að seinna væri, þó að svör um þetta væri ekki hægt að gefa hér - að vita hvort atvik gætu raunverulega verið þessi, að undirbúningur undir verk væri á þann veg, verk sem búin væru að vera í uppsetningu í jafnlangan tíma og spennivirkið sem hefur verið í byggingu við Ólafsvík, að þegar svo á að fara að setja upp lokaverkfærið, þá komi í ljós að það sé bilað og það taki eina níu mánuði að fá þetta mannvirki í lag, frá þeim degi sem það átti að fara í gang.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. iðnrh. eða orkuráðh. fyrir svör hans við fsp. minni, en það kom skýrt og greinilega í ljós, að ríkisstj. hefur enn sem komið er enga stefna markað í þessu máli. Hins vegar fagna ég þeim áhuga sem ráðh. kveðst hafa á því, að þessi mál nái fram að ganga, enda er hér tvímælalaust um einstaklega þjóðhagslega hagkvæmar framkvæmdir að ræða. Um það er enginn ágreiningur og það tók ráðh. réttilega fram. Hins vegar er sá vandi, sem við er að etja hér, þess eðlis, að Rafmagnsveitur ríkisins gera þessum tilteknu stöðum nánast tilboð um verð. Í góðri trú hefja forustumenn þessara sveitarfélaga síðan ýmiss konar undirbúning. Síðan kemur í ljós að þetta tilboð Rafmagnsveitna ríkisins um orkuverð stendur ekki vegna þess, eins og ráðh. skýrði hér áðan, að það er ekki talið nægja fyrir kostnaði. Þetta setur þessi sveitarfélög auðvitað í gífurlegan vanda. Hér er um geysilegt hagsmunamál að ræða fyrir alla íbúa þessara staða. Þess vegna held ég að það sé mjög brýnt, að ákvörðun verði tekin hið fyrsta um þetta, hvað ríkisstj. hugsar sér að gera og hvernig á að leysa hitunarmál þessara staða. Vissulega ber að fagna því, ef loksins verður nú í það ráðist að bora tilraunaholur á norðanverðu Snæfellsnesi til að kanna hvort þar sé um jarðhita að ræða. Það er skoðun Orkustofnunar og kom fram í bréfi orkuráðherra, sem ég vitnaði til áðan, að engin ástæða sé til að bíða með framkvæmdir við fjarvarmaveitur eftir því að borað verði. Ég legg áherslu á það, að hið fyrsta verði tekin ákvörðun þannig að þessum stöðum, þar sem fjarvarmaveitur eru sýnilega mjög hagkvæmar, verði gert kleift að halda sínu striki og halda áfram undirbúningi þessara framkvæmda sem eru, eins og hér hefur komið fram, vissulega þjóðhagslega hagkvæmar. Um það þarf ekki að deila.