Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. frá allshn. Nd. á þskj. 1028 um frv. til l. um breytingu á lögum um Happdrætti Háskóla Íslands. Nefndin hefur fjallað um þetta frv. og leggur til að það verði samþykkt. Einn nefndarmanna, Pálmi Jónsson, ritar undir nál. með fyrirvara og áskilur sér rétt til að flytja við það brtt. Kristófer Már Kristinsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir þetta rita Gunnar G. Schram, Guðrún Helgadóttir, Friðjón Þórðarson, Ólafur Þ. Þórðarson, Pálmi Jónsson með fyrirvara og Stefán Guðmundsson.



Herra forseti. Á þskj. 1035 hef ég leyft mér að flytja brtt. við þetta frv. Hún er við b-lið 1. gr. 1. málsl. orðist svo, með leyfi hæstv. forseta: " Dómsmrh. er enn fremur heimilt að veita Háskóla Íslands leyfi til rekstrar skyndihappdrættis með peningavinningum." Þessi brtt. felur það í sér að örlítið eru þrengdar þær nýju heimildir sem dómsmrh. fær í sínar hendur til að efna til nýrra happdrætta á vegum Happdrættis Háskóla Íslands og verður þó að ætla að sæmilega sé fyrir séð og án þess að þar sé takmarkað um of. Frv. fjallar, eins og fram hefur komið, um að framlengja einkaleyfi til að reka happdrætti til ársins 2004, en einnig að efna til nýjunga í starfsemi happdrættisins. Með tilliti til þeirra mörgu happdrætta sem eru í gangi í landinu sýnist ekki tilefni til þess að mínu áliti að fara lengra en mín brtt. gefur tilefni til og veitir hún þó ærnar heimildir. Herra forseti. Ég skrifa undir nál. með fyrirvara eins og fram hefur komið, en legg þessa brtt. hér fram.



Herra forseti. Á þskj. 764 flyt ég frv. til l. um afhendingu Viðeyjar í Kollafirði. Tilefni frv. þessa er 200 ára afmælishátíð Reykjavíkurborgar á þessu ári, en hinn 18. ágúst n.k. verða liðnar tvær aldir frá því að Reykjavíkurborg fékk kaupstaðarréttindi. Segja má að Viðey sé föðurleifð Reykjavíkurborgar, en þar dvaldi Skúli Magnússon landfógeti lengst af. Skúli valdi Innréttingum sínum stað í Hólminum, eins og Reykjavík kallaðist þá, um miðbik 18. aldar, en með þeim varð fyrsti vísir að kauptúnsmyndun í Reykjavík. Þykir vel við hæfi á svo merkum tímamótum að ríkið afhendi Reykjavíkurborg eignarhluta sinn í Viðey að gjöf, enda eru uppi hugmyndir um það í borgarstjórn að gera eyna að fólkvangi og útivistarsvæði borgarbúa. Á eynni eru merkar minjar, m.a. Viðeyjarstofa og Viðeyjarkirkja, sem eru á fornleifaskrá. Afhendingin er bundin því skilyrði að Reykjavíkurborg taki að sér og kosti verndun þeirra minja sem á eynni eru og afhentar eru. Skal sú verndun á ákveðnum tíma vera í samræmi við fyrirmæli þjóðminjalaga eftir því sem við á og fara fram í fullu samráði við þjóðminjavörð. Reykjavíkurborg er óheimilt að selja þennan eignarhluta eða láta hann af hendi nema til ríkisins. Hætti Reykjavíkurborg að annast eignarhlutann á þann hátt sem fyrir er mælt í frv. þessu fellur hann undir ríkið að nýju endurgjaldslaust. Herra forseti. Ég legg til að máli þessu verði vísað til 2. umr. og menntmn.



Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. frá 2. minni hl. fjh.- og viðskn., okkar hv. þm. Svavars Gestssonar, um þetta frv. til l. um breytingu á lögum um húsnæðissparnaðarreikninga. Minni hl. mælir með samþykkt frv. með þeirri breytingu á orðalagi 2. mgr. 3. gr. frv. sem flutt er á þskj. 1016 og ég vík nánar að á eftir. Ég vil fyrst rifja upp, herra forseti, að þetta mál er 16. mál á málaskrá 108. löggjafarþings, m.ö.o. það er lagt fram í byrjun þings í haust og má út af fyrir sig gagnrýna að málið skuli ekki hafa komið úr nefnd fyrr því að leitað var umsagna um málið og við það miðað að umsagnir væru komnar fyrir áramót, að vísu óskað eftir frekari umsögnum eftir áramót en þá gert ráð fyrir því í febrúarmánuði að málið yrði tekið til endanlegrar afgreiðslu. Það er ekkert launungarmál að það hefur gætt lítt dulbúinnar tregðu til þess að láta þetta mál hafa eðlilegan gang. Flm. þessa máls eru hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, Steingrímur J. Sigfússon, Kristín S. Kvaran og Guðrún Agnarsdóttir. Það er svo langt um liðið frá því að málið var fyrst flutt að það er ástæða til þess að rifja upp meginatriði málsins. Í athugasemdum með frv. til l. um húsnæðissparnaðarreikninga, sem var samþykkt í júní á s.l. ári, kemur fram að meginreglur frv. séu þær að reglubundinn sparnaður manna á húsnæðissparnaðarreikningum í bönkum og sparisjóðum skapi rétt til skattafsláttar. Fram kemur í athugasemdum með frv. að nauðsynlegt sé að hvetja til sparnaðar áður en hafist er handa um öflun íbúðarhúsnæðis eða meiri háttar endurbóta, auk þess sem almenn þjóðhagsleg rök hníga að auknum sparnaði innanlands. Það gengur þvert á ofangreind markmið laganna ef túlkun á framkvæmd þeirra er svo þröng að þeim sem stofna húsnæðissparnaðarreikninga vegna öflunar húsnæðis er mismunað allt eftir því hvernig eignaraðild eða eignarhaldi húsnæðis er háttað þó að ákvæði laganna séu að öðru leyti uppfyllt. Megintilgangur laganna hlýtur að vera að hvetja til sparnaðar vegna öflunar húsnæðis. Verður að telja að það sé ekki í samræmi við vilja Alþingis eða anda laganna ef útiloka á stóra hópa frá þeim rétti sem lögin um húsnæðissparnaðarreikninga veita, jafnvel þó að eignarhald eða ráðstöfunarréttur á húsnæði sé á einhvern hátt takmarkaður eins og oftast er um félagslegar íbúðabyggingar. Á þetta hefur þegar reynt því að fyrir liggur að fjmrn. hefur synjað félagsmönnum í húsnæðissamvinnufélaginu Búseta um þann rétt sem lögin um húsnæðissparnaðarreikninga veita þó að ekki verði annað séð en að félagsmenn í Búseta uppfylli ákvæði laganna. Frv. þetta er flutt til þess að taka af allan vafa í þessu efni og tryggja að sparnaður vegna öflunar húsnæðis, hvort sem er hjá húsnæðissamvinnufélögum eða öðrum félagslegum íbúðabyggingum, veiti sama rétt skv. ákvæðum laga um húsnæðissparnaðarreikninga og önnur kaup á húsnæði til eigin nota. Í nál. 1. minni hl. fjh.- og viðskn., þ.e. hv. þm. Páls Péturssonar, segir að minni hl. telji óhjákvæmilegt að lögum um húsnæðissparnaðarreikninga verði breytt og viðkomandi ráðuneyti komi sér saman um túlkun laganna. Við erum eindregið þeirrar skoðunar að ef ráðuneyti geta ekki komið sér saman um túlkun laga eigi Alþingi að skera úr og það sem við gerum er að flytja tillögu um að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem fram koma í umsögn félmrn. en það hlýtur að mega líta svo á að það sé yfirvegað álit hæstv. húsnæðismálaráðherra, Alexanders Stefánssonar. Spurningin er þess vegna: Það er Alþingi sem á að skera úr í þessum ágreiningi milli fjmrn. og félmrn. og okkar tillaga er sú að breytingin, sem félmrn. leggur til, verði samþykkt. Ég vil, herra forseti, rifja upp þessa umsögn félmrn. en þar segir svo: Sem svar við bréfi, dags. 6. nóv. 1985, þar sem fjh.og viðskn. Nd. óskar umsagnar ráðuneytisins um frv. til l. um breytingu á lögum nr. 49/1985, um húsnæðissparnaðarreikninga, skal eftirfarandi tekið fram: Ráðuneytið telur að túlkun fjmrn. á 2. mgr. 3. gr. laga um húsnæðissparnaðarreikninga sé þröng og jafnvel í andstöðu við tilgang laganna. Hvað snertir frv. það sem hér er til álita skal tekið fram að ráðuneytið er samþykkt meginefni frv. Hins vegar telur ráðuneytið að í frv. sé sá annmarki að þar komi ekki nægilega skýrt fram að hér getur annars vegar verið um að ræða að fólk tryggi sér umráðarétt yfir húsnæði gegn greiðslu ákveðins framlags, eins og t.d. í tilvikinu um búseturéttaríbúðir, og hins vegar að keyptur sé eignarhluti í leiguíbúð skv. 4. mgr. 58. gr. laga nr. 60, um Húsnæðisstofnun ríkisins, sbr. c-lið 33. gr. sem margfræg er orðin. Til þess að þetta komi skýrt fram leggur ráðuneytið til að 2. mgr. 3. gr. frv. verði svohljóðandi: - sem síðan kemur nánar fram á þskj. 1016 sem er brtt. okkar hv. þm. Svavars Gestssonar þar sem við tökum upp nákvæmlega orðrétt tillögu félmrn. Herra forseti. Þetta er eitt af þeim málum sem fyrst voru lögð fram á þingi. Hér liggja fyrir umsagnir frá ráðuneytum og bönkum. Það er rétt sem hv. þm. Páll Pétursson segir, það er ágreiningur milli fjmrn. og félmrn. í þessu máli, en það er einmitt hlutverk Alþingis að kveða upp úr um það hver skilningur þess er og hver tillaga þess er og við leggjum það til að hæstv. húsnæðismálaráðherra og hans ráðuneyti fái stuðning hér á hinu háa Alþingi við sína túlkun og sína tillögu um orðalag á þessari grein. Ég trúi ekki öðru en að hæstv. félmrh. njóti þeirrar tiltrúar, a.m.k. í sínum þingflokki, meðal þeirra framsóknarmanna, að hann fái stuðning þeirra við þessa tillögu.



Herra forseti. Sá maður sem var að ljúka máli sínu telur sig vera mesta jafnaðarmannaforingja Íslands fyrr og síðar en þó bar öll ræða hans keim af því að hann er fremur fyrir misrétti en jöfnuð þar sem hann lætur sig hafa það að flytja tillögu um að binda tiltekin skattfríðindi, skattafslátt, því að viðkomandi falli undir Byggingarsjóð verkamanna og félagslegar íbúðarbyggingar. Ég er ekki vel að mér í skattarétti en þó held ég að það sé alveg öldungis ljóst að með öllu er óhæfilegt að binda skattafslátt slíkum takmörkunum. Ég held að skattafsláttur og skattfríðindi hljóti að verða almenn. Ég held að ógjörningur sé að ætla að miða skattfríðindi við það að sá sem á húsnæði hafi fengið lán úr Byggingarsjóði verkamanna en ekki úr Byggingarsjóði ríkisins eins og tillaga hans ber með sér. Þetta sýnir náttúrlega betur en annað hversu illa er staðið að þessari tillögu. Ég vil líka taka það fram, af því að hér er verið að tala um ótímabundinn afnotarétt íbúðar og félagið Búseti er nefndur í því sambandi, að mér er ekki kunnugt um að á öðrum Norðurlöndum, en þangað sóttum við fyrirmyndina að húsnæðissparnaðarreikningunum, sé veitt heimild til þess að taka fé út af reikningum til þess að kaupa sér búseturétt. Það er ekki. Ég hef að vísu ekki fengið sannar spurnir af þessu nema frá tveimur Norðurlanda en eftir þeim upplýsingum sem ég hef fengið frá viðskrn. mun því ekki vera til að dreifa, eða því er a.m.k. ekki kunnugt um það, að húsnæðissparnaðarreikningar í þeim löndum taki til leiguíbúða eða búsetuíbúða. Þetta er náttúrlega spurning um það hversu langt við viljum ganga í skattafslætti, hversu kæruleysislega við viljum umgangast tekjuskattinn. Þegar húsnæðissparnaðarlögin voru sett var ákveðið að hafa ákvæðin fremur ströng. Það var miðað við að innistæða væri bundin til 10 ára nema viðkomandi hefði fest kaup á íbúð eða lagt í mjög verulegar endurbætur á sinni íbúð. Þá gat innistæðan verið laus eftir þrjú ár og eftir fimm ár ef um elli- og örorkulífeyrisþega var að ræða. Á hinn bóginn hefur komið í ljós að þessir reikningar hafa ekki aðdráttarafl. Það sem að þeim er fundið er í fyrsta lagi að binditími er of langur, í öðru lagi að innlánsreglur eru of strangar og flóknar og í þriðja lagi að refsiákvæðin eru allt of ströng og allt of flókin. Þessi þrjú atriði hljóta að koma til endurskoðunar í sambandi við húsnæðissparnaðarreikningana og vænti ég þess að það verði gert í sumar, ég veit ekki betur en að hæstv. fjmrh. hugsi sér það. Ég vil sem sagt undirstrika: Við sóttum fyrirmyndina að þessum reikningum til annarra Norðurlanda. Sú hugsun kom aldrei upp, þegar lögin voru samin, að menn fengju sitt sparifé laust vegna leiguíbúðar og það var aldrei minnst einu einasta orði á það í þinginu. Þó hygg ég að báðir flm. þessa máls hafi átt sæti á Alþingi og tekið þátt í afgreiðslu frv. um húsnæðissparnaðarreikninga. Þetta er því eftiráskýring sem ekki stenst skoðun. Ég hefði eftir atvikum talið hreinlegast að fella þetta frv. en til þess að undirstrika það að nauðsynlegt sé að endurskoða ýmis atriði í húsnæðissparnaðarreikningunum til þess að þeir geti komið að almennum notum get ég eftir atvikum fallist á frávísunartillögu hv. 2. þm. Norðurl. v. Ég tek það fram að ég er algjörlega andvígur því að við göngum lengra í skattfríðindum í sambandi við reikning eins og þennan en gert er á öðrum Norðurlöndum. Þess vegna get ég ekki fallist á það að undanþáguákvæðið taki til leiguíbúða.



Herra forseti. Vegna orða hv. 5. þm. Reykv. þykir mér rétt að geta þess að í þessu áliti, sem lögfræðingar félmrn. sendu hv. fjh.- og viðskn. Alþingis um þetta ágreiningsefni, eða réttara sagt ekki ágreiningsefni heldur bara túlkun á þeim lögum sem eru í gildi um þessa húsnæðissparnaðarreikninga, kemur fram að félmrn. telur að annmarki sé á lögunum að því leyti til að þar komi ekki nægilega skýrt fram að hér getur annars vegar verið um að ræða að fólk tryggi sér umráðarétt yfir húsnæði gegn greiðslu ákveðins framlags og hins vegar að það kaupi sér eignarhlut í leiguíbúð. Þetta telja lögfræðingarnir að þurfi að skýra betur og ég legg þann skilning í þetta að það þurfi að endurskoða þessi lög, eins og hv. 2. þm. Norðurl. e. sagði réttilega áðan. Það eru fleiri lögfræðingar sem telja að skýring lögfræðings fjmrn. sé of þröng og þess vegna er full ástæða til að taka málið til meðferðar. Ég efast ekkert um að fjmrn. og félmrn. eða lögfræðingar þessara ráðuneyta muni koma sér saman um annaðhvort túlkun eða breytingu á þessum lögum ef með þarf og þess vegna styð ég það að þessu sé vísað til ríkisstj.



Herra forseti. Ég hef lögin að vísu ekki fyrir framan mig en ég man það áreiðanlega rétt að í lögunum er annars vegar talað um það að um byggingu á íbúð eða íbúðarhúsi sé að ræða og þá er talað um fokheldisvottorð, ef ég man rétt, sem viðmiðun og í hinu tilvikinu er talað um kaup á íbúð og þá er talað um kaupsamning. Það er ekki minnst einu einasta orði á afnotarétt af íbúð í þessum lögum eins og ég man þau.



Herra forseti. Með vísan til þess að hæstv. félmrh. hefur fyrir hönd síns ráðuneytis lýst yfir stuðningi við meginefni frv. og lagt fram tillögu um orðalagsbreytingu lýsi ég því yfir að ég er reiðubúinn til að styðja þessa tillögu hæstv. félmrh. þótt hann sé ekki tilbúinn til þess sjálfur og segi því nei um að vísa frv. til ríkisstj.