Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í tæpt hálft ár hefur togarinn Narfi gert tilraunir með brennslu svartolíu. Hafa þessar tilraunir verið styrktar af opinberum aðilum, og er þetta í annað sinn, sem slíkar tilraunir hafa verið gerðar á togaranum Narfa. Brennsla svartolíu í dísilvélum er í sjálfu sér ekkert nýmæli hér á landi. Nokkur íslenzk flutningaskip hafa notað svartolíu um árabil með ágætum arangri, en notkun svartolíu í fiskiskipum með miklu minni vélar er sem sagt á frumstigi hér á landi og nánast óþekkt erlendis. Reikna má með, að sá mikli skuttogarafloti, sem nú er að koma til landsins, muni nota gasolíu fyrir 300–400 millj. kr. árlega, og þegar haft er í huga, að verð svartolíu er aðeins 60% af verði gasolíu, er augljóst, að hér er um að ræða gífurleg verðmæti, sem kynni að vera unnt að spara, ef notkun svartolíu reynist tæknilega skynsamleg og fær leið. Nú er málið að sjálfsögðu ekki svo einfalt, að reikna megi til nettóhagnaðar verðmuninn á svartolíu og gasolíu. Brennslu svartolíu fylgir vafalaust einhver aukakostnaður og talsverð fyrirhöfn, og til eru þeir, sem halda því jafnvel fram, að svartolían hafi í för með sér slíkt slit á vélum, að notkun hennar sé alls ekki fjárhagslega hagkvæm, þegar til lengdar lætur, og feli í sér of mikla áhættu. Ég er að sjálfsögðu ekki í hópi deiluaðila í þessu máli og hef enga fastmótaða sannfæringu um það, hvað rétt kann að vera í þessu efni, til þess skortir mig þekkingu. En mér virðist þó ljóst, að brýna nauðsyn beri til að fá úr því skorið, hvort það sé rétt, að spara megi kannske allt að 100 millj. kr. árlega með notkun svartolíu í íslenzkum togurum. Tilraunin, sem undanfarið hefur farið fram í togaranum Narfa, var fyrst um sinn miðuð við s.l. áramót, og virðist mér einsýnt, að henni beri að halda áfram. Jafnframt hlýtur að vera til athugunar, að sérstökum aðila, t.d. nefnd skipuð tæknilega sérmenntuðum mönnum, verði falið að tryggja framhald þessara rannsókna á vísindalegum grundvelli, þannig að senn fáist sem áreiðanlegust niðurstaða í þessu efni. Ef niðurstaðan yrði jákvæð, yrði jafnframt verkefni þessarar n. að gera till, um ýmsar nauðsynlegar ráðstafanir, sem sjálfsagt er að gera, ef stefnt verður að almennri notkun svartolíu á togaraflotanum. Herra forseti. Þetta eru þau meginsjónarmið, sem búa að baki spurningu minni til hæstv. sjútvrh., þegar ég spyr, hvort þetta mikilvæga mál hafi verið kannað til hlítar.



Herra forseti. Þessari spurningu er hægt að svara í mjög stuttu máli á þann veg, að þessi rannsókn hefur ekki enn verið gerð til hlítar, því miður. Það er búin að standa yfir alllangan tíma athugun á þessu máli, og nokkrar tilraunir hafa verið gerðar, en ekki er hægt að segja, að málið hafi enn fengið athugun, sem verður að telja fullnægjandi, til þess að hægt sé að þrýsta verulega á þá, sem ráða rekstri togaraflotans í landinu, að taka upp notkun á þessari olíutegund. En það er mjög margt, sem bendir til þess, að við ættum að geta notfært okkur þessa brennsluaðferð á jafnstórar vélar og þær, sem nú eru notaðar í okkar togaraflota. En það er margt, sem grípur hér inn í, ýmiss konar vantrú og tregða og kannske of lítil þekking þeirra, sem helzt eiga hlut að máli. Athuganir á þessu máli hafa staðið yfir, eins og ég sagði, í alllangan tíma. Það var strax á árinu 1968, sem nokkuð var hafizt handa í þessum efnum, og síðan hafa athuganir meira og minna farið fram á hverju ári. Það hefur sérstaklega verið Ólafur Eiríksson tæknifræðingur, sem hefur haft áhuga á því að koma fram þessum breytingum í rekstri okkar stærri skipa. Hann hefur kynnt sér þessi mál meira en flestir aðrir, bæði fylgzt með rannsóknum hérlendis og kynnt sér málið erlendis frá. En sem sagt, þær rannsóknir, sem fram hafa farið, hafa ekki enn leitt til þess, að fært þyki að knýja verulega á þá aðila, sem ráða rekstri togaraflotans, að taka upp notkun á þessari olíu. En rannsóknum þessum verður haldið áfram, og ég tek undir það með fyrirspyrjanda, að það væri auðvitað æskilegast að velja til þessara rannsókna tæknimenntaða menn, sem gætu lagt alveg ótvíræðan dóm á það, hvort rétt væri að ráðast í að taka almennt upp notkun á þessari olíutegund á okkar stærri fiskiskipum. Það var til þess ætlazt af mér, þegar ég kom inn í þetta mál, að undir forustu Fiskifélagsins, sem að eðlilegum hætti á að láta sig mál eins og þetta varða, yrði á vegum þess framkvæmd allítarleg rannsókn, þar sem t.d. Ólafur Eiríksson tæknifræðingur og Gunnar Bjarnason fyrrv. skólastjóri Vélskólans, sem einnig hefur sýnt mikinn áhuga á þessu máli og er kunnáttumaður í þessum efnum, þeir gætu framkvæmt á vegum Fiskifélagsins nægilega ítarlega rannsókn varðandi málið, sem síðar mætti byggja á. Því miður hefur þetta ekki tekizt enn. En reynt verður að vinna að framhaldsrannsóknum til þess að fá lyktir í þessu máli. Eins og ég sagði, hafa komið fram ýmsar efasemdir og tregða, og af hálfu Fiskifélagsins hefur verið bent á margvíslega agnúa, sem séu á því að taka upp þessa breytingu. Ég ætla þó, að hægt verði að fá endanlega úr því skorið innan tíðar, hvort þetta er tiltækilegt og hvort hægt verður að spara verulega fjármuni við rekstur hinna stærri fiskiskipa. En á því leikur lítill vafi, því að ef ekki koma fram neinir verulegir gallar við að taka upp notkun á þessari olíu í vélunum, gæti hér verið um mikinn sparnað að ræða. Sem sagt, svar mitt er, að það hefur ekki farið fram fullnaðarathugun á málinu, en rannsókn verður haldið áfram.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. sjútvrh. fyrir svör hans. Hv. þm. gerðu þá skyssu hér í fyrra að skammta sjálfum sér einar litlar tvær mínútur í fsp.- tíma, og tíminn leyfir því nánast engar frekari aths. En ég vil leggja á það áherzlu, að tilraunum þessum verði haldið áfram og opinberir aðilar veiti stuðning sinn til þess. Ég álít, að í fyrsta lagi þurfi að ljúka þessari tilraun um borð í Narfa og einnig sé nauðsynlegt að gera sams konar tilraun í öðru skipi, sem væri með aðra gerð vélar. Jafnframt vil ég leggja á það áherzlu, að komið verði á fót sérstakri n. til að vinna að þessum málum, sérstaklega ef niðurstaða bendir í þá átt, að þetta sé hyggilegt frá fjárhagslegu sjónarmiði. Slík n. hefði vafalaust margvísleg verkefni að vinna að, bæði hvað snertir skipulagningu á dreifingu olíunnar, hvað snertir hugsanlegt námskeið fyrir vélstjóra til að sérmennta þá til að annast vélar, sem nota slíka olíu, til þess að hafa eftirlit með innfluttri olíu, m.a. sýrustigi hennar, og til þess að hafa almennt eftirlit með framkvæmd þessa máls. Ég tel sem sagt ótvírætt, að slík n. hefði fjöldamörg mikilvæg verkefni að vinna að og því sé mjög nauðsynlegt og eðlilegt, að henni sé komið á fót.



Herra forseti. Ég vil aðeins blanda mér inn í þessar umr. til þess að benda á það, að hér er um stórmál að ræða. Það hefur verið gerð könnun á notkun svartolíu í ákveðnu fiskiskipi, í Narfa, nú um nokkurra mánaða skeið, og reynsla hefur verið með ágætum. Það hefur sýnt, að þarna er um mikinn sparnað að ræða, og nýlega hefur verið gerð könnun á því, að þessi svartolía hefur ekki valdið sliti á vélum skipsins. Mér sýnist satt að segja, að hér sé um það að ræða að vinna fyrst og fremst bug á vissum tregðuöflum, sem vegna e.t.v. hagsmuna standa gegn þessari nýjung. Ég vil ekki vera með dylgjur í eina eða aðra átt, en það segir sig sjálft, að alltaf, þegar um nýjungar er að ræða, eru menn tregir að bregðast vel við. Ef reynist unnt að spara togaraflotanum í rekstrarkostnað e.t.v. 100 millj. kr. á ári, er það ekki svo lítil upphæð, og ég vil því eindregið taka undir það, sem hæstv. sjútvrh. sagði, að nauðsynlegt sé að halda þessum rannsóknum áfram og fá til þess rétta aðila, sem eru utan við þrengstu hagsmunahópana. Jafnvel þó að árangurinn yrði neikvæður, má einskis láta ófreistað til að komast að niðurstöðum um hið rétta í þessu máli. Hér er um stórmerkilegt mál að ræða, og ég treysti því, að hæstv. sjútvrh. leiði þetta mál til lykta á þann hátt að fá fagmenn til að kanna, hvort svartolía geti í raun og veru sparað togaraflotanum og þjóðarbúinu 100 millj. kr. á ári eða svo.