Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti tilkynnir að með bréfi, dags. 19. janúar sl., hefur forseti óskað eftir því við allsherjarnefnd að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um ráðstafanir gegn innflutningi ólöglegra fíkniefna. Einnig hefur forseti með bréfi, dags. 19. janúar sl., óskað eftir því við fjárlaganefnd að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um endurskoðun ríkisreiknings 2009. Þá hefur forseti með bréfi, dags. 19. janúar sl., óskað eftir því við félags- og tryggingamálanefnd að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um Vinnueftirlit ríkisins. Sú skýrsla er eftirfylgni við skýrslu sem unnin var árið 2007. Einnig hefur forseti með bréfi, dags. 19. janúar sl., óskað eftir því við iðnaðarnefnd að hún fjalli um skýrslu Ríkisendurskoðunar um stuðning við atvinnu- og byggðaþróun. Þá hefur forseti með bréfi, dags. 19. janúar sl., óskað eftir því við menntamálanefnd að hún fjalli um tvær skýrslur Ríkisendurskoðunar, í fyrsta lagi skýrslu um kostnað, skilvirkni og gæði háskólakennslu, skýrslu sem er eftirfylgni við skýrslu sem unnin var árið 2007. Í öðru lagi er um að ræða skýrslu um stjórnun og rekstur Raunvísindastofnunar Háskóla Íslands. Þetta er í samræmi við reglur um þinglega meðferð skýrslna Ríkisendurskoðunar sem forsætisnefnd samþykkti 12. febrúar 2008.

Forseti. Í gærkvöldi var haldinn fundur í fjárlaganefnd þar sem farið var yfir samtal seðlabankastjóra Íslands og bankastjóra Englandsbanka. Á þeim fundi óskaði seðlabankastjóri Íslands, sem þar mætti, eftir fullum trúnaði nefndarinnar um þær upplýsingar sem þar voru lagðar fram. Í framhaldi af þessum fundi hafa síðan vaknað umræður meðal fjárlaganefndarmanna í fjölmiðlum og þetta mál vekur mig til mikillar umhugsunar um það hvernig farið er með trúnaðarupplýsingar sem lagðar eru fyrir þingið. Ég spyr: Eru til einhverjar reglur, skráðar eða óskráðar, um meðferð trúnaðarupplýsinga? Þetta minnir á það að þegar við byrjuðum umræðuna um Icesave var fullur trúnaður og svo mikill um gögn málsins að allt var lokað af í herbergi og til að komast þangað inn þurfti að opna talnalás og lesa gögn undir öryggisvörslu. Sem betur fer var honum létt af en í ljósi umræðunnar vil ég upplýsa að ég hef óskað eftir því að fjárlaganefnd fari fram á að trúnaði af þessu samtali verði 

Forseti vill geta þess vegna fyrirspurnar hv. þingmanns að til eru reglur um trúnaðarupplýsingar en þær byggja ekki allar á lögum. Aftur á móti er gert ráð fyrir því í frumvarpi sem er nú til umfjöllunar um breytingar á þingsköpum Alþingis. Þar er tekið á lagasetningu um trúnaðarupplýsingar til þingmanna.

Virðulegi forseti. Eftir að frumvarp ríkisstjórnarinnar um Icesave-málið svokallaða var fellt í þjóðaratkvæðagreiðslu með miklum meiri hluta atkvæða voru hafðar uppi miklar heitstrengingar af hálfu ríkisstjórnarinnar um að eftir að þingið fengi málið aftur til umfjöllunar yrði tryggt að allir alþingismenn hefðu aðgang að þeim gögnum sem fyrir liggja í málinu. Nú liggur fyrir að þetta samtal milli seðlabankastjóranna tveggja hefur verið birt í fjárlaganefnd. Það er mjög mikilvægt að aðrir þingmenn hafi aðgang að samtalinu, og þjóðin öll, sérstaklega í ljósi þess að einstakir þingmenn eru nú farnir að túlka innihald samtalsins og við hinir, þ.e. þeir sem þurfa á endanum að taka afstöðu til málsins 

Hæstv. forseti. Í ljósi þessarar umræðu get ég tekið undir að mér finnst eðlilegt að þetta samtal verði birt og að það verði gert þingmönnum aðgengilegt. Það er mjög erfitt þegar mál eru kynnt þannig í nefnd að það er óskað eftir fullum trúnaði og svo fara einstakir þingmenn, þar á meðal hv. varaformaður fjárlaganefndar, að túlka hlutina með sínu nefi og setja aðra í þá stöðu að þurfa hugsanlega að brjóta trúnað ef þeir ætla að mótmæla þeirri túlkun sem sett er fram. Þá held ég að eina leiðin til að hreinsa andrúmsloftið í þessu efni sé að gera þetta opinbert fyrir þingmenn þannig að menn þurfi ekki að velkjast í vafa um hvað sagt var og geti lagt sjálfstætt mat á það hvaða merkingu samtalið hafði. 
             Ég vildi spyrja hæstv. forseta hvort reglur um trúnað ættu ekki við um alla þingmenn, þar á meðal hv. varaformenn nefnda.

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins að biðja hæstv. forseta að beita sér fyrir því að þetta samtal verði gert þingmönnum, og helst allri þjóðinni, opinbert. Ef það er ekki talið við hæfi að gera öllum þetta opinbert óska ég eftir að við fáum í það minnsta aðgang að þessu samtali. Það gengur ekki að þeir sem fá að sjá gögnin eigi að hafa um þau trúnað en túlki þau svo út og suður í fjölmiðlum. Ég fer vinsamlegast fram á það, frú forseti, að þetta verði birt.

Virðulegi forseti. Við förum dálítið hring eftir hring þegar kemur að þessu blessaða Icesave-máli og þeim gögnum og upplýsingum sem koma fram vegna þess. Eftir að hafa lesið fyrir hádegi í dag í vefritinu Smugunni túlkun hv. þm. Björns Vals Gíslasonar, varaformanns fjárlaganefndar, á því hvernig hann lítur á það samtal sem farið var fram með í trúnaði í gær er afskaplega óþægilegt fyrir aðra þingmenn sem þurfa að taka afstöðu í því máli sem fyrir liggur. Ef það er svo þegar hv. fjárlaganefnd fær upplýsingar í trúnaði að einstakir þingmenn í henni kjósa að fara fram á völlinn og lýsa skoðunum sínum á hvað í því felst veldur það mikilli tortryggni í brjósti annarra þingmanna sem þurfa að leggja hlutlaust mat á málið. Þegar svo er komið, virðulegi forseti, verð ég að fara fram á það við forseta að hann beiti sér fyrir því að bragarbót verði gerð á. Mér finnst auðvitað rétt 

Nú er þetta mál á forræði fjárlaganefndar og mun forseti ræða við formann hennar um málið síðar í dag.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. forseta fyrir að ætla að taka málið upp á þeim vettvangi sem hæstv. forseti nefndi. Þetta er í sjálfu sér einfalt mál og snýst um að þingmenn allir sitji við sama borð þegar kemur að mikilvægum upplýsingum um þetta stóra mál, Icesave-málið. Efnis þess vegna skiptir auðvitað máli fyrir okkur að við fáum upplýst hvort bankastjóri Englandsbanka hefur verið annarrar skoðunar um það hvernig kröfugerð ætti að vera á hendur íslenska ríkinu en bresk stjórnvöld og sú samninganefnd sem fór fram fyrir þeirra hönd gagnvart okkur. Ég veit að hæstv. forseti vill gæta hagsmuna allra þingmanna og hlýtur að tryggja að við sitjum öll við saman borð þannig að ég óska eftir því að hæstv. forseti upplýsi um það síðar á þessum þingfundi 

Virðulegi forseti. Eins og komið hefur fram í umræðunni komu fulltrúar Seðlabankans hingað í gær og ræddu við okkur um samtal það sem átti sér stað milli Davíðs Oddssonar og Mervyns Kings. Í kjölfarið var ákveðið að algjör trúnaður yrði á þeim upplýsingum sem þar komu fram. Fjölmargir blaðamenn höfðu samband við mig og ég neitaði að tjá mig vegna þess að ég vissi vel að ef ég ræddi við þá yrði hægt að lesa í orð mín um innihald samningsins. Hv. formaður fjárlaganefndar, Oddný Harðardóttir, ákvað hins vegar að tjá sig um málið, og einnig varaformaður nefndarinnar á bloggi sínu. Það er mjög augljóslega hægt að lesa út afstöðu þeirra til þess sem kom fram. Við þetta er ekki hægt að una og ég hef því tjáð fjölmiðlum að ég hafi aðra skoðun á málinu en þar hafi komið 

Virðulegur forseti. Eins og fram hefur komið var fundur í gærkvöldi hjá fjárlaganefnd þar sem nefndarmenn fengu að rýna trúnaðargögn. Nefndarmenn gengust inn á þau skilyrði að þeir mundu halda trúnað á því sem fram kom í innihaldi skjalanna. Þrátt fyrir fullyrðingar annarra fullyrði ég að ég hef haldið þann trúnað. Ég hef ekki tjáð mig um innihald þessara trúnaðarskjala eins og hv. þm. Höskuldur Þórhallsson hélt fram áðan. Hins vegar munum við ræða málið og fara yfir það aftur á fundi nefndarinnar í fyrramálið eins og nefndarmenn hafa ákveðið í samskiptum sínum í morgun. Meðan aðilar málsins hafa ekki samþykkt að létta af skjölunum trúnaði höldum við trúnaði á þeim.

Virðulegi forseti. Ég vil að það sé rétt eftir mér haft úr ræðustól Alþingis. Það sem ég átti við er að þegar hv. formaður fjárlaganefndar kemur fram í fjölmiðlum og fullyrðir að ekkert í þessum bréfum snerti Icesave-samningana, sem er rangt að mínu viti, er hún að tjá sig um innihald samtalsins. Ég sagði aldrei að hún hefði vísað orðrétt í samtölin, en það er mjög augljóslega hægt að geta sér til og lesa úr afstöðunni. Einnig kom fram í þessu fjölmiðlaviðtali að fjárlaganefnd ætlaði ekki að aðhafast meira. Ég gekk út af fundi nefndarinnar í gær þess fullviss að það ætti að reyna að fá aflétt trúnaðinum af hluta af þessu samtali. Síðan les ég í Fréttablaðinu í morgun að fjárlaganefnd ætli ekki að aðhafast í málinu og að samtalið hafi ekki snúist um Icesave á nokkurn skapaðan hátt. Þetta gagnrýni ég, 

Virðulegur forseti. Eins og ég sagði áðan munum við ræða þessi mál í fjárlaganefnd í fyrramálið. Svo það sé algjörlega á hreinu var ég spurð að því af fjölmiðlamanni hvort ég teldi innihald samtalsins hafa afgerandi áhrif á afgreiðslu nefndarinnar á samningnum. Ég sagði nei við því. Ég var ekki spurð að því sem hv. þingmaður heldur fram.

Frú forseti. Hv. formanni fjárlaganefndar er mætavel kunnugt um afstöðu mína í málinu. Ég vil að öll gögn verði birt nú þegar og það eru ýmsir fleiri innan fjárlaganefndar sem vilja það. Við sjálfstæðismenn höfum farið fram á það að fundur verði í nefndinni á morgun. Hann verður og þar sem sérstaklega verður tekið á þessu máli. Þegar við fórum út af fundinum í gær var ég eindregið þeirrar skoðunar að við ættum að birta þetta strax af því að ég tel að almenningur eigi rétt á því að kynna sér efni samtalsins á milli Mervyns Kings og fyrrverandi seðlabankastjóra. Þá dró ég sérstaklega fram að menn mundu ekki tjá sig við fjölmiðla á einn eða neinn hátt, þ.e. ekki efnislega um innihald samtalsins. Það gerðu hins vegar formaður og varaformaður fjárlaganefndar en við öll hin sem fengum símtöl frá fjölmiðlum sögðum: Nei, við munum ekki tjá okkur um þetta, hvorki já né nei. Ég tel ríka ástæðu til að allir þeir þingmenn sem hér eru inni og munu síðar taka afstöðu til Icesave-málsins 

Virðulegi forseti. Ég var á fjölmennum fundi Samtaka atvinnulífsins í Stapanum í gær, enn einum fundinum í Stapanum um atvinnumál á Suðurnesjum. Þar kom fram í máli forstjóra Norðuráls og forstjóra Magma að í fyrsta sinn á þeirra langa ferli í orkugeiranum sem telur rúmlega áratug, a.m.k. í öðru tilfellinu, fari nú erlend fjármögnunarfyrirtæki fram á það að pólitískt óþægindaálag sé sett ofan á fjármögnun sem íslensk fyrirtæki eru að leita eftir. Af hverju er þetta? Jú, vegna pólitískrar óvissu og pólitísks óstöðugleika á Íslandi.  Hæstv. fjármálaráðherra lét hafa eftir sér 18. janúar að það væri stormur í vatnsglasi að hafa áhyggjur af því að eignarnáms- og þjóðnýtingartal hæstv. forráðamanna ríkisstjórnarinnar hefði einhver áhrif á erlenda fjárfestingu á Íslandi og langt í frá að það mundi fæla frá fjárfesta til Íslands. Nú langar mig til að spyrja hæstv. fjármálaráðherra, í ljósi ummæla þessara tveggja einstaklinga sem eru einmitt að reyna að koma með erlenda fjárfestingu til landsins, hvort hann sé enn þá sömu skoðunar. Er þetta enn þá stormur í vatnsglasi? Síðan árétta ég líka það sem mikið var lagt út af í gær þegar verið var að tala um þetta verkefni, álverið í Helguvík, að það er fyrst og síðast pólitísk óvissa á Íslandi 

Frú forseti. Það er alveg rétt að það er alvarlegt atvinnuástand á Suðurnesjum og við hljótum öll að taka það alvarlega að reyna að leggja það af mörkum í þeim efnum sem hægt er. En ég held að það sé gagnlegast að sú umræða sé uppbyggileg og upplýst. Ég held að það þjóni ekki sérstökum tilgangi að finna sökudólga og kenna einhverju algjörlega óskyldu um. Er það ekki staðreynd mála að það er ósamið um orkuverð milli þeirra aðila sem þarna ætluðu í samstarf? Eru ekki samskipti þessara tveggja heiðursmanna sem náðu, miðað við endursögn hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur að sameinast um að kenna öðrum um, fyrir gerðardómi í Svíþjóð? Og er ekki í þriðja lagi vaxandi óvissa um orkuframleiðslugetu svæða sem þarna eiga í hlut, þ.e. ef menn ætla ekki að sætta sig við ágenga nýtingu? Þetta hygg ég að sé mergurinn málsins. Það að stefna um opinbert eignarhald á auðlindum og það að þjóðin fái eðlilegan arð af þeim fæli frá erlenda fjárfesta tel ég misskilning. Það er vel þekkt, og fjárfestar þekkja það vel, að lönd hafa yfirleitt í löggjöf sinni og jafnvel stjórnarskrá ýmis ákvæði til að tryggja stöðu sína. Nægir að benda á Kanada í þeim efnum. Fjárfestar sem nýta svona auðlindir þekkja þetta vel. Ég hef rætt við marga sem eru áhugasamir um að koma til Íslands og þeir óttast það ekki af þessum sökum. Ég tel þar af leiðandi alveg hægt að segja að sá þáttur málsins sé ýktur upp. Ég efast ekkert um það. En það er þægilegt fyrir menn sem eru í þessari stöðu að kenna einhverju svona löguðu um ef svo ber undir. En ég verð ekki var við það þegar farið er yfir þessi mál með bönkum, fjárfestingarsjóðum eða áhugasömum fjárfestum fyrir hönd stórfyrirtækja að þetta sé áhyggjuefni af þeirra hálfu, heldur þvert á móti átta þeir sig á því í vaxandi mæli að auðvitað eru orkuauðlindir Íslands takmarkaðar 

Frú forseti. Stefna hefur verið sett í lög frá Alþingi um að orkuauðlindir sem eru í opinberri eigu verði það áfram. Ég man ekki betur en að við höfum sett um það lög 2008 sem tryggja þau opinberu yfirráð sem hæstv. fjármálaráðherra ræðir hér um. Það er enginn að fetta fingur út í það nema kannski helst ríkisstjórnin sem telur greinilega að eignarhald sveitarfélaga á auðlindum sé ekki nægjanlegt. Gott og vel, Reykjanesbær er þá búinn að bregðast við því með því að bjóða ríkinu auðlindirnar til sölu þannig að það verði nægilega opinbert eignarhald. Það kom hins vegar skýrt fram í máli þeirra tveggja manna sem ég vísaði til áðan að jafnvel þótt þeir hefðu klárað orkusölusamninginn í fyrrasumar værum við ekkert komin lengra áfram vegna þess að á meðan ríkisstjórnin pikkar endalaust í 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk.

Frú forseti. Nú kannast ég við gamla Sjálfstæðisflokkinn minn, hann er kominn til Venesúela. Það er spurning hvort ég eigi ekki að senda hv. þingmanni farmiða til baka.

Er þetta málefnalegt?

Ég veit ekki hvort hv. þingmaður hefur heyrt af þeim ákvörðunum sem ríkisstjórnin tók í morgun um næstu skref í þessum málum sem m.a. snúa að því sem hv. þingmaður nefndi, að taka upp viðræður við Reykjanesbæ um orkuauðlindirnar sjálfar og möguleg kaup  Það er ekki eins og að öll vandamál hafi verið leyst. Við þekkjum það vel að skipulagsmál, álitamál sem varða aflið á svæðunum, hversu mikil nýtingin megi verða, línulagnir og margt fleira hafa verið ófrágengin þarna. Menn byrjuðu ekki á réttum enda í þessari uppbyggingu, 

Frú forseti. Eins og þingheimi er kunnugt var lögum um Lánasjóð íslenskra námsmanna breytt þannig fyrir skömmu að námsmenn þurfa ekki lengur að afla sér ábyrgðarmanna þegar þeir sækja um námslán. Það var mikið réttlætismál og framfaraskref þegar þessu var breytt. Nú hafa borist ábendingar og fregnir um að Lánasjóður íslenskra námsmanna beiti undanþáguákvæði sem er í reglugerð LÍN til að fara fram á það við námsmenn sem hafa sótt um greiðsluaðlögun að þeir afli sér ábyrgðarmanna á nýjum lánum. Ég veit til þess að þetta hefur orðið til þess að námsmenn sem eru í miðju námi þurfa, ef lánasjóðurinn heldur þessari kröfu til streitu, að hætta í námi vegna þess að þeir geta ekki aflað sér ábyrgðarmanna eða einfaldlega vilja það ekki vegna þess að það getur líka verið prinsippmál hjá fólki að vilja ekki setja ábyrgðarmenn á námslánin sín. Hér beitir Lánasjóður íslenskra námsmanna undanþáguákvæði sem sjóðurinn hefur beitt til þess að láta námsmenn sem hafa farið á vanskilaskrá afla sér ábyrgðarmanna. Það skil ég. En mér finnst það ótrúleg tíðindi að Lánasjóður íslenskra námsmanna skuli leggja það að jöfnu að vera á vanskilaskrá og að hafa sótt um greiðsluaðlögun og láta það sama gilda um þessa tvo hópa, þ.e. að þeir verði að afla sér ábyrgðarmanna. Félags- og tryggingamálanefnd tók þetta til umfjöllunar i síðustu viku og fékk til sín fulltrúa frá sjóðnum. Mér heyrðist félagar mínir í hv. nefnd deila undrun minni á þessum vinnubrögðum lánasjóðsins og nú langar mig að vita hvort hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra deili þeirri undrun líka og hvort hún ætli að sjá til þess að lánasjóðurinn, sem heyrir undir ráðuneyti hennar, breyti þessum aðferðum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að vekja athygli á þessu máli. Ég deildi þessari undrun með hv. fyrirspyrjanda þegar mér bárust til eyrna fregnir af þessari tilhögun hjá lánasjóðnum fyrir ríflega tveimur vikum. Í kjölfarið sendi ég stjórn lánasjóðsins tilmæli þar sem ég óskaði eftir því að þau mundu skoða það að breyta þessu. Það má færa rök fyrir því, eins og hv. þingmaður nefndi í fyrirspurn sinni, að námsmönnum sem eru á vanskilaskrá sé gert að sækja sér ábyrgðarmann en ekki að þær reglur eigi við um þá sem hafa leitað sér greiðsluaðlögunar. Stjórn sjóðsins tók þessi tilmæli til skoðunar á sínum síðasta fundi og hefur ákveðið að fylgja þeim, þ.e. að þetta verður ekki látið gilda um þá námsmenn sem hafa sótt um greiðsluaðlögun. Sú breyting verður afturvirk þannig að nokkrum tugum námsmanna sem fengu erindi þess efnis að þeir þyrftu ábyrgðarmann og voru í þessu ferli verður gerð grein fyrir því að þetta eigi ekki við um þá nema þeir séu beinlínis á vanskilaskrá. Athygli mín var vakin á málinu af námsmanni í gegnum tölvupóst og ég lít svo á að við höfum brugðist við því.

Frú forseti. Það er glæsilegt að það sé búið að bregðast við þessu. Þá skulum við gera það sem við eigum svo oft að gera og höfum svo mikið verið að gera, draga af þessu lærdóm. Ég held að það sé einkar mikilvægt vegna þess að svona mál koma ítrekað upp í kerfinu og það er ástæða til að beina því til hæstvirtra ráðherra í ríkisstjórn að þeir efni til samtala við undirstofnanir sínar og sjái til þess að undirstofnanirnar séu á sömu blaðsíðunni hvað varðar úrræði gagnvart heimilum í skuldavanda sem við erum að smíða hér. Það er ástæða til að hæstv. ráðherrar sem hér eru segi hinum ráðherrunum sem ekki eru hér að gera slíkt hið sama. Hvað var nefnilega með þetta mál? Stjórn Lánasjóðs íslenskra námsmanna lagði greiðsluaðlögun, sem er úrræði til að koma fólki á lappirnar, til að gefa fólki hreint borð fjárhagslega og gera í rauninni að betri greiðendum námslána þegar upp er staðið, 

Virðulegi forseti. Ég hef kannski ekki miklu öðru við það að bæta en að ég held að það sé rétt hjá hv. þingmanni að það er full ástæða til að vera mjög vel á verði fyrir því að kerfið innbyrðis vinni saman. Vissulega erum við í ástandi sem við höfum ekki þekkt áður, allt frá árinu 2008, og það á ekki bara við um lánasjóðinn heldur ýmsar aðrar stofnanir sem hið opinbera rekur þannig að ég held að við þurfum öll að vera á verði gagnvart því að reyna að láta kerfið vinna saman þannig að úrræðin virki ekki hvert á móti öðru. Ég get tekið undir það. Hins vegar getum við alltaf átt von á því að eitthvert svona misræmi dúkki upp og þá er það okkar að reyna að lagfæra það.

Frú forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra vegna ítrekaðra ummæla forsvarsmanns Samtaka atvinnulífsins, Vilhjálms Egilssonar, um að samtökin muni ekki ganga til kjarasamninga að þessu sinni nema framtíðarskipan fiskveiðistjórnarkerfisins liggi fyrir klárt og kvitt. Ummælin hafa vakið furðu og hneykslan margra enda eru útgerðarfyrirtæki landsins ekki nema lítill hluti atvinnurekenda í landinu, nálægt 7%. Maður veltir auðvitað fyrir sér hvernig það megi vera ef ríflega 2 þús. atvinnurekendur eiga að fara í hörð verkfallsátök til að sýna 190 kvótaeigendum samstöðu. Það stingur líka í eyru ef fámennur hagsmunahópur stórskuldugra atvinnurekenda á að setja stjórnvöldum afarkosti með þessum hætti og lýsir sig reiðubúinn til að taka kjarasamninga í landinu í gíslingu. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra hvernig þetta mál horfi við honum, hvort ríkisstjórnin hafi í hyggju að ljá þessum hótunum eyra, en sömuleiðis hvort ráðherrann telji ekki að fiskveiðistjórnarmálin muni skýrast það vel á allra næstu vikum að þessi umræða verði óþörf í reynd.

Frú forseti. Ég vil í fyrsta lagi taka fram að auðvitað er mikilvægt að viðræður um gerð kjarasamninga gangi áfallalaust fyrir sig og þess vegna eru það vonbrigði ef mál af þessu tagi tefja þar fyrir eða draga úr líkum á því að góð heildarsamstaða geti orðið um meginlínur í framlengingu eða endurnýjun kjarasamninga. Ég vil hins vegar segja alveg skýrt að ég skil algjörlega afstöðu Alþýðusambands Íslands sem ekki vildi sætta sig við að halda áfram í þessum farvegi ef sú krafa Samtaka atvinnulífsins stæði óhögguð að eitt af skilyrðum þess að samningar yrðu gerðir af þeirra hálfu væri einhver tiltekin niðurstaða eða lausn í algjörlega óskyldu viðfangsefni, sem er endurskoðun laga um stjórn fiskveiða. Ég tel mjög óheppilegt að blanda slíkum hlutum þannig saman. Það er bersýnilega ósanngjarnt gagnvart öðrum samningsaðilum og í sjálfu sér ríkinu líka, ef menn ætla því aðkomu að lausn kjarasamninga, að þvinga inn í það óskylt viðfangsefni í þeim skilningi a.m.k. að framtíðartilhögun mála varðandi lög um stjórn fiskveiða á ekki að vera á uppboðsmarkaði í tengslum við framlengingu einna tiltekinna kjarasamninga. Við erum að tala um úrlausn vonandi á mjög langvinnu og stóru og erfiðu deilumáli í samfélaginu sem er að ná niðurstöðu og setja einhverja sátt með þjóðinni og öðrum um fyrirkomulag þessara mála. Það er svo allt annar handleggur, og á að fara eftir eðlilegum samskiptaleiðum, hvernig menn eiga samráð um slíka niðurstöðu, hvort sem er á undirbúningsstigi eða þegar slíkt mál er komið til þingsins. Þannig tel ég að það eigi að vera. Við höfum þar af leiðandi, eða ríkisstjórnin hefur ekki tekið undir neinar óskir um það að vinnan hvað varðar undirbúning að frumvarpi til breytinga á fiskveiðistjórnarlögunum, sem er í gangi í kjölfar niðurstöðu sáttanefndar, verði tekin með beinum hætti inn í þessar kjarasamningaviðræður. Við höfum því í raun sömu afstöðu til þess máls og Alþýðusamband Íslands. 
             Að lokum svara ég játandi að vonir mínar og okkar standa til þess að niðurstöður geti legið fyrir sem fyrst og útfærsla þannig að málið komist til þingsins.

Virðulegi forseti. Í gærkvöldi var tilkynnt um verðhækkanir á eldsneyti, á bensíni og dísilolíum. Nú er svo komið að verðið á lítra af bensíni kostar 217 kr. og hefur aldrei verið hærra. Þessar hækkanir voru rökstuddar með vísan til hækkaðs heimsmarkaðsverðs á olíu en ekki síður til skattahækkana ríkisstjórnarinnar á eldsneyti. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef aflað mér er í sjálfu sér ekkert sem kemur í veg fyrir það að bensínlítrinn fari í 250 kr. ef ekkert verður að gert. Í því sambandi er mikilvægt að hafa í huga að langstærsti hluti bensínverðsins rennur til ríkisins. Ríkið tekur um eða yfir helminginn af verði hvers bensínlítra og í hvert skipti sem eldsneyti hækkar fitnar ríkissjóður eins og púkinn á fjósbitanum. Ég ætla að leyfa mér að halda því fram að venjulegt fólk í landinu geti ekki staðið undir þessum kostnaði og svo maður tali bara mannamál stefnir bensínverð á Íslandi í hreina sturlun. Þarna er allt of langt gengið. Eldsneytisverð á Íslandi er orðið allt of hátt. Við verðum líka að hafa í huga í þessu sambandi að fjöldi fólks í landinu getur ekki án bílsins verið; barnafólk sem þarf að skutla krökkunum sínum í og úr skóla og í tómstundir, landsbyggðarfólk þarf að nota bifreiðar, fólk sem þarf að fara um langan veg til vinnu o.s.frv. Ekki verður fram hjá því horft að þessar hækkanir rýra kaupmátt almennings alls, ekki síst þeirra sem minnst hafa á milli handanna. Eitthvað verður að gera í málinu, þetta gengur ekki svona. 

Enn hvetur forseti þingmenn til að virða tímamörk.

Frú forseti. Ég gæti auðvitað reynt að koma þeim skilaboðum til OPEC eða þeirra ríkja sem þar ráða mestu að ég styðji þá afstöðu þeirra að skynsamlegt sé að auka framleiðslu við þær sérstöku aðstæður sem eru uppi á eldsneytismarkaði. Verðið er óvenjuhátt núna sökum aðstæðna á heimsmarkaði og reyndar gagnvart okkur vegna þess að dollarinn hefur styrkst. Miklir kuldar hafa verið í Evrópu og fleira hefur þarna áhrif, og það er sá tími ársins þegar eldsneytisverð er gjarnan hæst vegna kulda á vesturhveli jarðar. Verðlagshækkanir sem urðu á bensíngjaldi og olíugjaldi um áramótin voru eingöngu verðlagshækkanir frá fyrra ári, auk þess sem kolefnisgjald var lítillega hækkað sem leggst auðvitað á allt jarðefnaeldsneyti. Skattlagningin hér er mjög í takt við það sem er í nálægum löndum. Ég hygg að bensínlítrinn sé dýrari í dag bæði í Danmörku og Noregi en hann er á Íslandi. Við höfum gert það ódýrara fyrir fólk að endurnýja hóflega sparneytna fjölskyldubíla. Það er ætlað til þess að stuðla að þróun í þá átt að menn endurnýi bílaflotann í sparneytnari og umhverfisvænni bílum og þá geta menn unnið gegn hækkandi eldsneytisverði. Ég held að það sé augljóst að við erum að glíma við tímabundið ástand. Allar líkur eru á því að eldsneytisverð fari síðan aftur lækkandi þegar dregur úr þeirri árstíðasveiflu sem núna er og þeim sérstöku aðstæðum sem ég hef farið yfir. Á þessu stigi mála eru því ekki nein áform um að breyta skattlagningunni af hálfu ríkisins enda vegur hún miklu minna í þessu tilviki núna í hækkununum að undanförnu en hækkandi heimsmarkaðsverð og breytingar á gengi.

Virðulegi forseti. Ég hlýt að lýsa vonbrigðum mínum með svar hæstv. fjármálaráðherra. Hann ætlar ekki að gera neitt til að grípa til aðgerða til að lækka eldsneytisverð í landinu þrátt fyrir að hæstv. forsætisráðherra sé auðvitað í lykilaðstöðu til að grípa til aðgerða til að lækka eldsneytisverð vegna þess að ríkið tekur langstærstan hluta af bensínverðinu til sín í formi skatta. Ég mótmæli því að hægt sé að vísa til eldsneytisverðs í öðrum nálægum löndum. Við verðum að horfa til þess að þar varð ekki efnahagshrun. Hér varð efnahagshrun og fólk hefur orðið fyrir gríðarlegri kaupmáttarrýrnun. Við þær aðstæður, þegar eldsneyti hækkar svona gífurlega, hlýtur maður að gera kröfu til þess að þeir sem taka mest til sín af verði eldsneytis sjái að sér og dragi í land. Því miður virðist hæstv. fjármálaráðherra ekki ætla 

Frú forseti. Ef við ætluðum að draga úr tekjum ríkisins eða auka útgjöld þyrfti auðvitað að fara yfir það hvort skilvirkasta leiðin til að mæta fólki væri sú að draga úr kostnaði við rekstur eyðslufrekra einkabíla. Við höfum gert breytingar sem eiga einmitt að stuðla að þróun í þá átt að ódýrara sé bæði að endurnýja og reka sparneytna og umhverfisvæna bíla. Það tel ég að sé hárrétt stefnumörkun. Auðvitað erum við með tiltekna samsetningu bílaflotans í dag og við vinnum okkur ekki út úr því ástandi á augnabliki. Að sjálfsögðu er það tilfinnanlegt fyrir fólk sem er mjög háð notkun bíla að kostnaðurinn er mikill við að reka þá þegar þessar aðstæður eru á heimsmarkaði með eldsneyti og gengismál þróast með þeim hætti 

Virðulegi forseti. Ég tel að við séum öll sammála því að mikilvægt sé, hvort sem við lítum til fólks sem starfar með okkur innan veggja Alþingis eða almenningur almennt, að ljúka fjárhagslegri endurskipulagningu heimila og fyrirtækja. Eins og hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hefur sagt verða bankar að skila sínu svigrúmi til heimilanna og fyrirtækjanna. Það hefur gengið allt of hægt hingað til. En stjórnvöld hafa hins vegar ekki staðið sig nógu vel. Ég held að ekkert af okkur hafi gleymt biðinni eftir niðurstöðu reiknimeistaranna miklu en nú hefur hins vegar komið yfirlýsing frá hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um að öll úrræði stjórnvalda séu komin fram. Nú síðast er að finna á heimasíðu ráðuneytisins fréttatilkynningu um samkomulag sem var undirritað við fjármálastofnanir um fyrirkomulag úrræða fyrir heimilin. Í ljósi þeirra ummæla sem komu frá hæstv. menntamálaráðherra að við þurfum að vera vel á verði um að kerfið sé að vinna saman, þá vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort búið sé að afgreiða öll nauðsynleg lagafrumvörp til að hægt sé að fara í að ljúka endurskipulagningu skulda heimila og fyrirtækja. Hefur Byggðastofnun lagaheimild til að afskrifa skuldir til fyrirtækja? Hefur Íbúðalánasjóður heimild til að afskrifa skuldir lántakenda, bæði fyrirtækja og heimila? Þegar hefur komið fram á fundi menntamálanefndar að Lánasjóður íslenskra námsmanna telur sig ekki hafa heimild til að afskrifa skuldir. Nú spyr ég hvort það liggi fyrir hvort þessar tvær opinberu stofnanir - Íbúðalánasjóður sér fram á að þurfa að afskrifa skuldir allt að 10 þúsund heimila til að uppfylla 110%-leið ríkisstjórnarinnar, hvort sjóðurinn hafi lagaheimild til að fara í þær aðgerðir.

Virðulegi forseti. Það er rétt sem hv. þingmaður nefnir að það er mikilvægt að vel sé haldið á spöðunum til að tryggja að þær aðgerðir sem kynntar hafa verið í þágu heimila og fyrirtækja skili fullnægjandi árangri. Fram hefur komið að það sé vandi hjá Byggðastofnun sem telur sig ekki hafa til þess lagaheimildir að taka þátt í fjárhagslegri endurskipulagningu fyrirtækja með fullnægjandi hætti. Við höfum leitað upplýsinga hjá iðnaðarráðuneytinu þar um og í gangi er vinna milli efnahags- og viðskiptaráðuneytisins og iðnaðarráðuneytisins um að skýra það mál og kanna hvort lagaheimildirnar séu fullnægjandi og gera þá breytingartillögur ef frekar þurfi að koma að. Varðandi Íbúðalánasjóð er það rétt að komið munu hafa upp álitamál um það hvort sjóðurinn hefði fullnægjandi heimildir til að taka þátt í lækkun skulda einstaklinga niður í 110% af veðrými eigna í samræmi við tillögur ríkisstjórnarinnar þar um. Nú er hins vegar löggjöf um málefni Íbúðalánasjóðs ekki á mínu forræði, ég get því ekki sagt nákvæmlega fyrir um hver niðurstaðan af þeirri athugun hefur verið en hæstv. velferðarráðherra fer með þann málaflokk. Varðandi Lánasjóð íslenskra námsmanna eru það fréttir fyrir mér ef lánasjóðurinn telur sig ekki hafa heimildir til að fella niður skuldir gagnvart einstaklingum. Lánasjóðurinn er að sjálfsögðu ekki með veðskuldir en það sem auðvitað gerðist með lögunum um greiðsluaðlögun eins og frá þeim var gengið í vor var að námslánaskuldir voru undanskildar greiðsluaðlögun enda nokkuð annars eðlis en aðrar skuldir einstaklinga og stofnað til þeirra í öðrum tilgangi en annarra skulda en á móti kveðið á um að ávallt skuli þær vera frystar í þrjú ár meðan á greiðsluaðlögun stendur.

Virðulegi forseti. Það hefur verið minn skilningur á lögum að þegar um er að ræða sérlög þá ganga þau lengra en almenn lög. Sú löggjöf sem við höfum samþykkt annars vegar varðandi sértæka skuldaaðlögun og greiðsluaðlögun á Alþingi er að mínu mati almenn löggjöf en lögin hins vegar sem varða þær stofnanir sem við vorum að ræða, Byggðastofnun, Íbúðalánasjóð eða Lánasjóð íslenskra námsmanna, þar erum við að tala um sérlög. Það virðist vera samdóma mat þeirra lögfræðinga sem hafa verið að skoða þetta hjá þessum opinberu stofnunum að þar sé ekki gert ráð fyrir heimildum til að fara í afskriftir af skuldum. Þetta er mjög alvarlegt og eins og hæstv. ráðherra nefndi í tilfelli Íbúðalánasjóðs erum við að tala um alla vega í kringum 10 þúsund heimili sem þurfa að fara hratt og vel í gegnum þau úrræði sem þó eru komin fram. Hjá Íbúðalánasjóði er líka fjöldi fyrirtækja, fjöldi verktaka sem hafa tekið lán og við vitum alveg hvernig staðan hefur verið í byggingabransanum á Íslandi, þar er allt í rúst, auðn einni. Það er því alveg ljóst að það þarf að fara í að gefa þessum stofnunum skýra lagaheimild til að afskrifa skuldir. Ég skil eiginlega ekki af hverju frumvörp þess efnis eða bandormur er ekki löngu kominn fram í þinginu.

Virðulegi forseti. Eins og ég nefndi er kannski ekki mig að spyrja um þessi mál og erfitt fyrir mig að svara til um þau því þau eru ekki á mínu verksviði hvað varðar löggjöf um Íbúðalánasjóð. Það er þó ekki rétt sem hv. þingmaður segir að Íbúðalánasjóður hafi ekki heimild til að fella niður kröfur á hendur fyrirtækjum. Það er vandalítið fyrir Íbúðalánasjóð. Það sem hins vegar kunna að vera einhver álitamál um er staðan gagnvart einstaklingum. Varðandi verktakafyrirtæki og önnur slík sem hafa tekið lán hjá Íbúðalánasjóði á sjóðurinn að geta unnið úr þeim málum. Það er hins vegar ansi mikið uppsóp í þessum málum og við þurfum að fara yfir það hvað þarf að gera og það er gott að heyra frá þingmanninum góðan vilja til að greiða fyrir málum sem kunna þurfa að koma fram af hálfu ýmissa ráðherra til að gera það kleift að ráðist sé í endurskipulagningu skulda heimila og fyrirtækja.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 17/1991, um einkaleyfi, með síðari breytingum. Frumvarpið er samið í samráði við Einkaleyfastofuna og í því er gert ráð fyrir breytingu á 68. gr. laganna um einkaleyfi þar sem kveðið er á um reglugerð sem efnahags- og viðskiptaráðherra setur um gjöld samkvæmt lögum um einkaleyfi og þóknun fyrir þá þjónustu sem Einkaleyfastofan veitir. Er lagt til að heimild ráðherra til að ákveða gjöld sem taka mið af kostnaði við rekstur Einkaleyfastofunnar vegna einkaleyfamálefna og þeirrar þjónustu sem veitt er verði gerð skýrari og færð betur til samræmis við þær kröfur sem gerðar eru til innheimtu þjónustugjalda. Eru því taldir upp ýmsir kostnaðarliðir sem gjaldtakan á að fjármagna. Vísa ég um þá til texta frumvarpsins. Verði frumvarpið óbreytt að lögum mun það ekki hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir ríkissjóð að áliti fjárlagaskrifstofunnar. Virðulegi forseti. Ég vænti þess að að lokinni þessari umræðu verði frumvarpinu vísað til hv. viðskiptanefndar.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði. Frumvarp sama efnis var lagt fram á 138. löggjafarþingi en hlaut þá ekki afgreiðslu. Gildandi lög um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði voru sett árið 2003 í kjölfar örrar þróunar og breytinga á verðbréfamarkaði og fólu þau í sér talsverðar breytingar fyrir starfandi verðbréfasjóði. Jafnframt voru innleiddar með lögunum breytingar sem gerðar höfðu verið á Evróputilskipun um sameiginlega fjárfestingu í framseljanlegum verðbréfum sem er að stofni til frá 1985. Starfsheimildir verðbréfasjóða takmarkast við að veita viðtöku fé frá almenningi til sameiginlegrar fjárfestingar í framseljanlegum verðbréfum og öðrum eignum á grundvelli áhættudreifingar samkvæmt fyrir fram kunngerðri fjárfestingarstefnu. Við setningu gildandi laga var gildissvið þeirra víkkað nokkuð þannig að lögin tækju einnig til stofnunar og reksturs fjárfestingarsjóða. Meginmunurinn á fjárfestingarsjóðum og verðbréfasjóðum felst í því að ekki er heimilt að markaðssetja fjárfestingarsjóði á Evrópska efnahagssvæðinu án starfsleyfis í viðkomandi ríki auk þess sem fjárfestingarheimildir þeirra eru rýmri en verðbréfasjóða. Tilgangur þessa frumvarps er að skýra og afmarka nánar það regluverk sem gildir um starfsemi sjóða um sameiginlega fjárfestingu auk þess að innleiða ákvæði tilskipunar Evrópusambandsins nr. 16 frá 2007 um breytingar á tilskipun um sameiginlega fjárfestingu, svokallaðri UCITS-tilskipun. Frumvarpinu er ætlað að leysa af hólmi gildandi lög um verðbréfasjóði og fjárfestingarsjóði, nr. 30/2003. Þær meginbreytingar sem lagðar eru til í frumvarpinu eru að í fyrsta lagi er lagt til að heiti laganna verði „lög um verðbréfasjóði, fjárfestingarsjóði og fagfjárfestasjóði“. Í 1. gr. frumvarpsins er kveðið á um að gildissvið laganna nái einnig til fagfjárfestasjóða en þar með taka lögin til allra sjóða um sameiginlega fjárfestingu. Í öðru lagi er lagt til að skilyrði fyrir afturköllun á heimild rekstrarfélags til reksturs verðbréfa- eða fjárfestingarsjóðs verði rýmkuð. Fyrir hefur Fjármálaeftirlitið nokkrar heimildir til þess að grípa til afturköllunar en rýmkun þessara skilyrða leiðir til þess að Fjármálaeftirlitið getur fyrr gripið inn í starfsemi ef tilefni er til. Í þriðja lagi er lagt til að ráðherra verði heimilað að kveða í reglugerð á um afmörkun á fjárfestingarstefnu verðbréfasjóðs sem og upplýsingagjöf til viðskiptavina um hana. Ákvæðinu er m.a. ætlað að koma í veg fyrir að sjóðir lýsi fjárfestingarstefnu sinni á þann veg að þeim sé heimilt að fjárfesta 0%–100% í tilteknum eignaflokki, en slíkt verður að teljast ófullnægjandi upplýsingagjöf. Mjög hefur borið við að fjárfestingarstefnu sé lýst með svo almennum hætti. Með því að upplýsa viðskiptavininn um fjárfestingarstefnu sjóðs og samsetningu hans felst mikilvægt aðhald gagnvart verðbréfasjóðum til að haga fjárfestingum sínum í samræmi við þá stefnu sem þeir hafa sett sér og upplýst um. Í fjórða lagi er lagt til að framkvæmdastjóri rekstrarfélags og sjóðstjórar skuli hafa staðist próf í verðbréfaviðskiptum eða hlotið löggildingu til verðbréfaviðskipta. Jafnframt er lagt til að gerðar verði auknar kröfur til óhæfis stjórnarmanna rekstrarfélaga. Þá er lagt til að gerðar verði strangari kröfur við útvistun verkefna rekstrarfélags. Í fimmta lagi er lagt til að sett verði ákveðin hámörk við fjárfestingum í fjármálagerningum tengdra aðila. Í sjötta lagi er lagt til að sérákvæði verði sett um peningamarkaðssjóði og tekinn af allur vafi um að þeir teljist til verðbréfasjóða. Fyrir haustið 2008, áður en peningamarkaðssjóðirnir voru leystir upp, töldust þeir flestir til fjárfestingarsjóða en lagt er til að eftirleiðis muni þeir falla í flokk verðbréfasjóða og þannig lúta þeim reglum sem um þá gilda sem m.a. felst í takmarkaðri fjárfestingarheimildum en ella. Í sjöunda lagi er lagt til að viðskiptavinum, þ.e. eigendum hlutdeildarskírteina, verði veittur aukinn aðgangur að upplýsingum um starfsemi sjóðanna. Í því felst að upplýsingar verði veittar um tíu stærstu útgefendur í eignasafni viðkomandi sjóðs auk upplýsinga um hlutfall fjárfestingar í fjármálagerningum hvers aðila, nafn- og raunávöxtun síðustu þriggja reikningsára. Lagt er til að umræddar upplýsingar verði uppfærðar reglulega. Í áttunda lagi er lagt til að fjárfestingarheimildir fjárfestingarsjóða verði þrengdar nokkuð frá því sem nú er. Þá er lagt til að lögfest verði lágmarkseftirlit með fagfjárfestasjóðum og mælt fyrir um skráningu þeirra. Um er að ræða sjóði um sameiginlega fjárfestingu sem, eins og nafnið bendir til, fjárfesta fyrir hönd fagfjárfesta og er almenningi reyndar óheimilt að fjárfesta í slíkum sjóðum. Samkvæmt núgildandi reglum lúta fagfjárfestasjóðir ekki skipulögðu eftirliti. Að síðustu er lagt til að Fjármálaeftirlitið fái aukin eftirlitsúrræði og auknar heimildir til þess að beita stjórnvaldssektum sé ekki farið að ákvæðum laganna. Eins og ég gat um áðan var frumvarp sama efnis lagt fram á síðasta löggjafarþingi. Farið var yfir umsagnir um frumvarpið frá umsagnaraðilum og hafa verið gerðar breytingar á frumvarpinu frá fyrri framlagningu til að taka tillit til þeirra eftir því sem tilefni þótti til og mögulegt var. Flestar breytingarnar lúta einungis að orðalagi og orðanotkun eða staðsetningu ákvæða í frumvarpinu en að auki eru lagðar til nokkrar efnisbreytingar sem nánar er gerð grein fyrir í athugasemdum sem fylgja frumvarpinu. Vil ég þó geta þriggja breytinga sem ég tel mjög mikilvægar en þær eru bann við því að markaðssetja og koma fagfjárfestasjóðum á framfæri við almenning, skylda til þess að ársreikningur sé ávallt aðgengilegur fjárfestum og sú krafa að sömu hæfisreglur gildi um sjóðstjóra óháð rekstrarformi sjóðanna. Virðulegi forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. viðskiptanefndar til frekari meðferðar.

Virðulegi forseti. Við fáum oft mjög misvísandi umsagnir frá þeim umsagnaraðilum sem við leitum til, sumar stuttar þar sem engar athugasemdir koma fram og aðrar mun lengri. Þegar þetta mál var lagt fram síðast held ég að við höfum fengið eina þá áhugaverðustu umsögn sem ég hef séð lengi. Hún kom hvorki meira né minna en frá sjálfum Seðlabankanum. Þar voru gerðar mjög alvarlegar athugasemdir við það frumvarp sem þá lá fyrir. Ég mundi vilja spyrja hæstv. ráðherra um þær breytingar sem verið er að leggja til í frumvarpinu frá fyrri framlagningu. Telur hann að breytingarnar komi nægilega vel til móts við þær miklu athugasemdir sem komu fram frá Seðlabankanum, enda er Seðlabankinn illa brenndur af peningamarkaðssjóðunum svonefndu?

Virðulegi forseti. Eftir þeim upplýsingum sem ég hef tiltækar er búið að fara yfir allar athugasemdir og greina þær og gera þær breytingar sem talið var fært að gera. Málið fer núna til viðskiptanefndar til meðferðar og væntanlega þá í umsagnarferli. Ég held að það sé ástæða til að fara yfir málið í meðförum nefndarinnar. Ráðuneytið er tilbúið að koma að þeirri vinnu varðandi frekari skýringar og útfærslur en von okkar stendur til að í þessum búningi eigi frumvarpið greiðari leið í gegnum þingið en það átti í fyrra.

Virðulegi forseti. Ég hef svo sem ekkert um það að segja hvort þetta fari greiðar í gegn. Stórar spurningar vöknuðu við síðustu umfjöllun hv. viðskiptanefndar um þetta mál og ýmsir hagsmunaaðilar gerðu líka miklar athugasemdir við það. Eins og ég skil þetta þá er annars vegar rekstrarfélag sem setur verðbréfasjóði reglurnar og hins vegar svokallað vörslufyrirtæki sem á að halda utan um sölu, útgáfu, endurkaup, innlausn og ógildingu hlutdeildarskírteina og ýmislegt annað. Það sem kom svo skýrt fram hjá Seðlabankanum voru áhyggjur af því að of mikil tengsl væru á milli aðila og því yrði auðvelt að misnota þessa sjóði þar sem fólk treystir fyrirtækjunum fyrir að fara með fjármuni sína. Maður veltir fyrir sér hvort tekið sé nægilega vel á því með þeim aðskilnaði sem kemur fram í frumvarpinu. Ég tek undir það með hæstv. ráðherra að þetta verður eitt af því sem við munum að sjálfsögðu fara sérstaklega vel yfir í meðferð málsins. Ég held að það hafi verið áfall fyrir okkur öll þegar við gerðum okkur grein fyrir hvernig farið hafði verið með þessa sjóði. Fólk virtist ekki gera sér almennilega grein fyrir því í hvað það lagði peningana sína og hvers konar áhætta var fólgin í því að fela þessum fjárfestingarsjóðum og fagfjárfestum fjármuni til vörslu.

Virðulegi forseti. Markmið okkar með frumvarpinu er að ná utan um þann vanda sem hv. þingmaður rakti og setja þessari starfsemi eðlileg mörk og ramma og draga úr áhættu almennings af viðskiptum við peningamarkaðssjóði eins og kostur er, gera þeim skylt að upplýsa um fjárfestingarkosti þannig að fólk viti að hverju það gengur með kaupum á skírteinum í slíkum sjóðum. Ég lýsi ráðuneytið einfaldlega tilbúið til frekara samráðs við nefndina um það og útfærslur á því hvernig nákvæmlega er hægt að haga málum þannig að vel fari svo að við búum eins vel um hnúta varðandi þennan þátt á fjármálamarkaðnum og kostur er.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um brunavarnir, nr. 75/2000, með síðari breytingum. Við umfjöllun umhverfisnefndar um 79. mál, brunavarnir, á haustþingi 2010 voru lagðar til sömu breytingar og hér er mælt fyrir, en vegna misgánings duttu þær út við afgreiðslu málsins og til að lagfæra það er þetta frumvarp flutt. Í fyrsta lagi eru lagðar til breytingar á skilgreiningu hugtaksins mannvirki í þeim tilgangi að samræma það sömu skilgreiningu og fyrir liggur í gildandi lögum um mannvirki sem samþykkt voru í desember 2010 og tóku gildi 1. janúar 2011. Tillagan gerir ráð fyrir að skilgreining hugtaksins mannvirki í 3. gr. laganna verði svohljóðandi, með leyfi forseta: „Hvers konar jarðföst, manngerð smíð, svo sem hús og aðrar byggingar eða skýli, samgöngumannvirki, dreifi- og flutningskerfi rafveitna, hitaveitna, vatnsveitna og fjarskipta, fráveitumannvirki, umferðar- og göngubrýr í þéttbýli, skilti og togbrautir til fólksflutninga. Til mannvirkja teljast einnig tímabundnar og lausar byggingar sem ætlaðar eru til svefns eða daglegrar dvalar manna í fjóra mánuði eða lengur á sama stað, svo sem starfsmannabúðir og húsvagnar. Mannvirki á eða í hafi, vötnum og ám sem hafa fasta staðsetningu teljast einnig til mannvirkja samkvæmt lögum þessum.“ Í öðru lagi eru í frumvarpinu lagðar til smálegar en þó mikilvægar breytingar á 24. gr. laganna sem fjallar um sérstaka eldhættu í mannvirkjum. Tillagan gengur út á að 1. og 2. mgr. 24. gr. laganna orðist svo ásamt fyrirsögn, með leyfi forseta: „Sérstök eldhætta eða hætta á mengun frá mannvirki eða lóð þess. Skylt er að láta fara fram sérstaka brunahönnun á mannvirki og/eða lóð þegar um er að ræða nýtt mannvirki þar sem af fyrirhugaðri starfsemi stafar sérstök eldhætta eða þar sem margir starfa, koma saman, fara um eða dveljast eða þar sem hætta er á stórfelldu eignatjóni í eldsvoða. Brunahönnun skal lögð fyrir byggingarnefnd til samþykktar, sé hún til staðar, að öðrum kosti byggingarfulltrúa. Byggingarnefnd eða byggingarfulltrúi skal leita álits slökkviliðsstjóra um brunahönnun áður en hún er samþykkt. Sé um að ræða lóð eða mannvirki sem þegar er byggt og er í rekstri og þar sem af fyrirhugaðri starfsemi stafar sérstök eldhætta eða þar sem margir starfa, koma saman, fara um eða dveljast eða þar sem hætta er á stórfelldu eignatjóni í eldsvoða skal slökkviliðsstjóri gera úttekt á brunavörnum þess, gera kröfu um úrbætur ef ástæða er til og leggja hana fyrir eiganda eða forráðamann. Sé brunavörnum slíks mannvirkis og lóðar í veigamiklum atriðum ábótavant getur slökkviliðsstjóri eða byggingarfulltrúi gert kröfu um að gerð sé brunahönnun á mannvirkinu.“ Þannig hljóða efnislegar greinar þessa frumvarps. Um þessar breytingar var einhugur í umhverfisnefnd sem sjá má í breytingartillögum nefndarinnar fyrir 2. umr. um 79. mál á þskj. 352. Að svo mæltu legg ég til, frú forseti, að málinu verði vísað til 2. umr.

Hæstv. forseti. Þau alvarlegu tíðindi voru að berast að Hæstiréttur Íslands hefur ógilt kosningu til stjórnlagaþings. Þá hefur það komið fram sem mjög var varað við í vinnslu þessa máls, að það væri ekki nógu vel undirbúið, lagasetningin væri óvönduð og verulegar hættur væru á því að gallar yrðu á málinu. Þegar Hæstiréttur Íslands kemst að slíkri niðurstöðu, eftir að búið er að kjósa til stjórnlagaþingsins þar sem menn buðu sig fram í trausti þess að allt væri með felldu, er það mjög alvarlegt mál og mikill áfellisdómur yfir þeirri ríkisstjórn sem nú situr og hæstv. forsætisráðherra. Það er óhjákvæmilegt, virðulegur forseti, að þetta mál verði tekið til umræðu í þinginu án tafar. Ég fer fram á það við virðulegan forseta að hæstv. forsætisráðherra verði kölluð hingað í hús til að gera grein fyrir því hvernig hæstv. ríkisstjórn hyggst bregðast við. Þetta er því miður enn eitt dæmið um dæmalaus 

Hæstv. forseti. Ég vildi taka undir tillögu hv. þm. Ólafar Nordal um að hér verði efnt til umræðu um þetta og hæstv. forsætisráðherra kölluð til til þess að ræða þá frétt sem var rétt að berast. Eins og hv. Ólöf Nordal rakti var í aðdraganda þessa máls bent á ýmsa annmarka varðandi þá lagasetningu sem Alþingi gekk á endanum frá og er auðvitað nauðsynlegt að ræða það. Manni sýnist það sem ýmsir vöruðu við vera að koma í ljós, að jafnvel í þessu máli, þessu sérstaka áhugamáli ríkisstjórnarinnar og ekki síst hæstv. forsætisráðherra, hafi mönnum verið svo mislagðar hendur við framkvæmdina og 

Virðulegi forseti. Allir þeir sem hafa fylgst með störfum Hæstaréttar í gegnum árin og áratugina vita að Hæstiréttur er seinþreyttur til vandræða en nú liggur fyrir að rétturinn hefur úrskurðað kosningu til stjórnlagaþings ógilda. Eftir þeim upplýsingum sem ég hef aflað mér voru allir dómarar Hæstaréttar sammála um þá niðurstöðu. Nú stendur upp á hæstv. forsætisráðherra og hæstv. ríkisstjórn að gera þinginu grein fyrir því með hvaða hætti hún hyggst bregðast við þeirri niðurstöðu. Í mínum huga er auðvitað ekki hægt að reyna að koma sökinni yfir á landskjörstjórn sem framkvæmdi kosninguna í samræmi við þau lög sem fyrir liggja. Hæstiréttur dæmir samkvæmt lögunum og það lítur út fyrir að sú lagasetning sem leiddi til þessarar niðurstöðu sé algjörlega vanbúin. Niðurstaðan sýnir líka að hæstv. ríkisstjórn er gjörsamlega vanhæf til þess að koma málum 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég kem hingað upp til að taka undir kröfu þeirra hv. þingmanna sem hafa talað á undan mér um að hæstv. forsætisráðherra verði strax kölluð til þings til að gera grein fyrir þeirri alvarlegu stöðu sem komin er upp. Þessi kosning er á ábyrgð ríkisstjórnarinnar, kosningin og lagasetningin sem hún byggir á er fyrst og fremst á ábyrgð ríkisstjórnarinnar og hæstv. forsætisráðherra. Þess vegna er algjört skilyrði að við fáum hæstv. forsætisráðherra fyrst hingað á þingið til þess að gera grein fyrir þessu. Við þingmenn viljum ekki þurfa að lesa skýringar hennar í fjölmiðlum eða hlusta á þær í fréttum, við viljum að hæstv. forsætisráðherra verði kölluð til nú þegar til að við getum átt orðastað um þá stöðu sem nú er komin upp.

Forseti hyggst nú gera hálftímahlé á þessum fundi í ljósi þeirra tíðinda sem forseta voru borin hér í umræðuna um fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Ég vildi bara í ljósi þessa sem fram kom hjá hæstv. forseta þakka henni fyrir að fresta fundi og verða við óskum okkar um að hæstv. forsætisráðherra verði kallaður hingað í Alþingishúsið til að gera grein fyrir viðbrögðum sínum vegna úrskurðar Hæstaréttar sem leiðir í ljós að kosning til stjórnlagaþings er nú ógild. Stjórnlagaþingið verður ekki kallað saman og það þarf að fara mjög vandlega yfir það hvernig á að bregðast við. Það blasir við öllum þeim sem á þetta mál horfa að það hefur frá upphafi til enda verið algjört klúður, sú lagasetning sem kosningin byggðist á virðist hafa verið svo vanbúin að Hæstiréttur Íslands, æðsti dómstóll landsins, sá sér ekki annað fært en að ógilda kosninguna. Nú þurfa að berast viðbrögð frá þeim sem bera á þessu ábyrgð og ég vænti þess að það verði gert síðar í dag.