Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. til l. um æskulýðsmál hafa verið flutt nú á þrem þingum. Eins og fram kemur í aths. við þetta frv., þá skipaði menntmrh. árið 1963 n. til þess að semja frv. til l. um æskulýðsmál, og var það frv., sem sú n. samdi, lagt fyrir þingið 1967–1968, en hlaut þá ekki afgreiðslu. Málið var síðan tekið upp og flutt sem þmfrv. á síðasta þingi, en hlaut þá ekki heldur afgreiðslu. Nú liggur frv. til l. um æskulýðsmál fyrir þessu þingi, og er það nokkuð breytt frá því, sem hið upphaflega frv. var, og er rakið í aths., hverjar þær helztu breytingar eru, sem gerðar hafa verið frá upphaflega frv. Ég skal ekki fjölyrða um það, en vísa til þess, sem segir í aths. við frv. Við meðferð málsins í hv. Nd. tók það smávegis breytingum. Þar er fyrst að geta þeirrar breytingar, að í stað skipunartíma Æskulýðsráðs ríkisins, sem í frv. var lagt til, að yrði 3 ár, var samkv. till. menntmn. Nd. skipunartímanum breytt í 2 ár, og var það gert samkv. ábendingu frá stjórn Æskulýðssambands Íslands, þar sem það yrði meira í samræmi við venjulegan kjörtíma stjórna þeirra samtaka, sem eiga að standa að Æskulýðsráði. Önnur breyting, sem á frv. var gerð í Nd. og einnig samkv. till. menntmn. - þær breytingar, sem þar urðu á frv., voru allar gerðar skv. till. menntmn., - er við 4. gr. frv., þar sem ræðir um skipun æskulýðsfulltrúa. Eins og frv. lá fyrir, var gert ráð fyrir, að æskulýðsfulltrúi yrði skipaður eins og aðrir ríkisstarfsmenn án tímatakmarks á ráðningu, en í Nd. var sú breyting á gerð, að æskulýðsfulltrúi skyldi skipaður til 5 ára í senn. Sú hugmynd kom upp í menntmn. Nd., að heppilegra gæti verið, að skipunartími æskulýðsfulltrúa væri takmarkaður við visst árabil, og þá ekki óeðlilegt, að það væri 5 ára tímabil, og n. ræddi það við þá, sem á fundum hjá henni mættu, sem voru fulltrúar frá æskulýðssamtökunum í landinu. Þessi hugmynd hlaut góðar undirtektir þeirra, og varð um hana fullt samkomulag einnig í n., og var sú brtt. samþ. í d. Þá var í þriðja lagi gerð sú breyting á og samþ. í Nd., að aftan við 9. gr. frv. bættust orðin „enn fremur til námskeiða og annars fræðslustarfs einstakra samtaka.“ Eins og fram kemur í nál. menntmn. þessarar hv. þd. á þskj. nr. 462, hefur n. rætt frv. og leggur einróma til, að það verði samþ., eins og það nú liggur fyrir.



Herra forseti. Efni þess frv., sem hér liggur fyrir, er það, að felld verði úr gildi núgildandi skipulagsskrá fyrir Minningarsjóð Jóns Sigurðssonar frá Gautlöndum. Þetta er lítill sjóður, sem verðbólgan hefur í rauninni eyðilagt, eins og margar aðrar slíkar stofnanir, þannig að auðsætt ætti að vera, þar sem sjóðurinn nemur aðeins um 22 þús. kr., að hann getur ekki sinnt því hlutverki, svo að neinu gagni sé, sem honum var ætlað samkv. skipulagsskránni. En afkomendur Jóns frá Gautlöndum hafa nú farið fram á það, að heimild sé fengin frá Alþ. til þess að ráðstafa sjóðnum á þann veg, að honum sé varið til þess að styrkja útgáfu niðjatals Jóns Sigurðssonar frá Gautlöndum. N. hefur haft þetta frv. til meðferðar, og eins og nál. á þskj. 461 ber með sér, voru allir þeir nm., sem staddir voru á þeim fundi, sem afgreiddi málið, sammála um að mæla með því, að þetta frv. yrði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fara ýtarlega út í þetta mál. Því voru gerð skil við 1. umr. málsins og eru það reyndar ekki svo flókin efnisatriði, sem hér er um að ræða, að þess gerist þörf að hafa um það mörg orð. En í þessu frv. voru upphaflega þrjú efnisatriði: Í fyrsta lagi, að sett yrði inn í lög um atvinnuleysistryggingar það ákvæði, að allir meðlimir sama verkalýðsfélags njóti óskoraðs réttar til atvinnuleysisbóta án tillits til þess, hvar þeir eru búsettir á viðkomandi félagssvæði. En gildandi lög tryggja þetta ekki, þegar um er að ræða, að eitt verkalýðsfélag nær bæði yfir staði, sem telja yfir 300 íbúa í þéttbýli, og fámennari byggðarlög. Í öðru lagi var svo um það að ræða, að tryggður yrði réttur smáútvegsmanna, sem eru að öðrum þræði verkamenn, en róa á eigin fari að nokkru leyti. En samkv. núgildandi ákvæðum laganna njóta þeir einskis bótaréttar, nema þeir vinni verkamannavinnu að meiri hluta. Þetta atriði hefur skapað mikil vandkvæði í sambandi við framkvæmd laganna, en hér er gert ráð fyrir, að þetta verði leyst með þeim hætti, að þessir menn verði gjaldskyldir, þegar þeir eru með eigin atvinnurekstur, en njóti hins vegar bóta, þegar þeir stunda verkamannavinnu. Loks var svo í frv. upphaflega gert ráð fyrir þeirri breytingu, að ekki þyrfti að koma til samþykki atvinnurekenda, ef ráðh. notaði heimild, sem hann hefur til þess að láta lögin taka til svæða, sem hafa innan við 300 íbúa. Við nánari athugun og í samræmi við umsögn stjórnar atvinnuleysistryggingasjóðs varð niðurstaða n., að ekki væri ástæða til þess að gera þessa breytingu, og flytur n. á þskj. 468 till. um það, að þetta efnisatriði frv. verði tekið út, en frv. samþ. að öðru leyti. N. leitaði umsagnar nokkurra aðila um þetta frv., og bárust umsagnir frá Vinnuveitendasambandi Íslands, Alþýðusambandi Íslands og stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs. Vinnuveitendasamband Íslands lagðist ekki gegn málinu, en taldi hins vegar ekki óeðlilegt, að það yrði látið bíða allsherjar endurskoðunar, sem því miður virðist ekki ætla að ganga fram á þessu þingi, eða a. m. k. er ekki neitt, sem bendir til þess. Alþýðusamband Íslands mælti með frv. og stjórn atvinnuleysistryggingasjóðs mælti eindregið með því með þeirri breytingu, sem n. nú flytur. Niðurstaðan varð sem sagt sú í n., að allir nm. voru sammála um að leggja til, að frv. yrði samþykkt.