Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og dm. er kunnugt, hefur þetta frv. legið fyrir Nd. og verið afgreitt þar í dag í gegnum allar umr. með afbrigðum. Hér ræðir um heimild fyrir Tóbakseinkasölu ríkisins til að hækka álagningu þá, sem nú er á tóbaki, úr 10–50% í 10-150%. Það má ekki teljast heppilegt að ákveða álagningu tóbaksvarnings svo naumt sem verið hefur, og því hefur stj. talið rétt að leita heimildar til þess að leggja á sumar tegundir allt að 150%, eftir því sem ástæða þykir til í hvert sinn. Hér ræðir um heimild, sem lögð verður undir mat þeirra manna, sem með þetta eiga að fara, en ekki er víst um að svo stöddu, að hve miklu leyti heimildin verður notuð í raun og veru. Ég vil fara fram á það við hv. d., að frv. verði ekki sett í n. og að það verði afgreitt til fulls í dag. Það er óheppilegt um mál eins og þetta, að það liggi lengi frammi, almenningi til sýnis, áður en það nær staðfestingu.



Herra forseti. Það virðist vera tilætlunin með þessu frv. að afla ríkissjóði tekna umfram það, sem gert er ráð fyrir samkv. gildandi löggjöf. - Ég veitti því athygli, að hæstv. fjmrh. svaraði lítt eða ekki fyrirspurn, sem fram kom í Nd., um það, vegna hvers ríkisstj. leitaði þessarar heimildar eða til hvers hún ætlaði að nota fé það, sem með henni fengist, en ég tel óefað, að ríkisstj. muni hafa sínar ástæður til að veita ekki slík svör að svo stöddu. Ég vil þó spyrja hæstv. ráðh., hvort hann muni ekki vilja skýra þ. eða n. innan þingsins frá þessu, áður en tekin er ákvörðun um ráðstöfun þessa tekjuauka. Mér finnst eðlilegt, að svo verði gert. Ég óska því eftir svari frá hæstv. ráðh. við því, hvort hann vill tjá hv. d., á hvern hátt ríkisstj. hugsar sér að nota tekjuaukann, ef heimildin verður samþ.



Herra forseti. Út af fyrirspurn hv. 3. landsk. þm. skal ég taka það fram, að þetta atriði hefur ekki verið rætt innan ríkisstj. Ég get því ekki gefið bindandi svar, en sé hins vegar ekkert því til fyrirstöðu, að gert verði það, sem hann hefur minnzt á, að stj. skýri n. innan þingsins frá því, áður en hún hefur framkvæmdir í þessu efni, til hvers féð skuli notað.



Herra forseti. Ég ætla ekki að mótmæla þeirri till. fjmrh., að mál þetta fari gegnum d. án þess að fara til n. Þess er óskað af ríkisstj., að málið fái afgreiðslu í dag og verði að l., og þó að því yrði að nafninu til vísað til n., er það auðsætt, að ef hv. d. vildi gera frv. að l. í dag, yrði rannsókn í n. bara til málamynda. Ég kvaddi mér hljóðs á undan hv. 3. landsk. þm., en eftir hans ræðu get ég að mestu leyti fallið frá orðinu, því að tilefnið til ræðu minnar var svipað og hjá honum. Jafnvel þótt vera kunni, að fulltrúar hinna ýmsu flokka á Alþ. hafi fengið nokkra vitneskju um þetta mál, hefði ég kunnað betur við, að frekari skýringar hefðu fylgt framsögu hæstv. ráðh. En ýmsar ástæður geta kannske valdið því, að ekki sé þægilegt að gefa þær nú þegar, og þá verður að sætta sig við það. Það er viðurkennt, að tóbak er að sjálfsögðu munaðarvara og að hverjum manni er það í sjálfsvald sett í byrjun, hvort hann venur sig á það eða ekki, en hitt er vitað og alkunnugt, að tóbak hefur nú einu sinni það eðli, að þegar menn eru búnir að venja sig á það, verður það þeim nauðsynjavara. Hér er því um talsvert mikla heimild að ræða, að hækka skatta og tolla á öllum almenningi, því að flestallir nota tóbak í einhverri mynd. Ég veit ekki, hvað heimilt er að segja og vil engan trúnað brjóta, en grunur minn er sá, að þessu fylgi fleira en þetta frv. beinlínis gefur tilefni til að álíta. Út af fyrir sig hef ég ekkert við það að athuga, sem ég hef um þetta heyrt, en ég get ekki neitað því, að ef það er rétt, að fleiri breyt. um framkvæmd á einkasölu í landinu eru í aðsigi, kann ég hálfilla við, að ekki skuli gefinn nokkur kostur á að minnast á ýmis atriði í sambandi við þær fyrirætlanir, sem dm. kynni að leika hugur á að spyrja um. Hæstv. ráðh. stakk upp á því, að málið færi ekki til n. Ég ætla ekki að hafa á móti því, en mér fyndist ekki úr vegi að gefa 10 mín. frest á milli 1. og 2. umr., til þess að fjhn., - þó að málinu sé ekki til hennar vísað, - geti þá komið saman til athugunar á því, hvort hún sem slík hefði eitthvað fram að færa, t. d. ósk um frestun málsins.



Herra forseti. Þetta mun ekki þykja neitt stórmál eins og það var reifað af hæstv. ráðh., og er það því furðulegra sem þetta er það dularfyllsta mál, sem fyrir þ. hefur komið um langan tíma. Það er farið fram á það af ríkisstj., að heimilað verði að hækka álagningu á tóbaki mjög verulega, svo að ef heimildin væri notuð til fulls, væri um gífurlega verðhækkun að ræða. Þegar svo spurt er um ástæðuna til þessa, fæst ráðh. ekki til að svara öðru en því, að ríkisstj. þyki réttara að hafa þessa heimild. Ef ríkisstj. hefði ekkert annað eða meira í hyggju, hvað á þá þetta að þýða að ryðja þessu í gegn á einum degi? Það er alveg ótilhlýðilegt að ætlast til þess, að Alþ. samþ. heimild til mikillar hækkunar á tekjum ríkissjóðs og nýrra álaga á almenning, án þess að þm. fái að vita full skil á, hver nauðsyn ber til. Enda þótt ríkisstj. hefði stuðning meiri hl. Alþ., væri ekki hægt að ætlast til slíks af þm. þeirra flokka, sem stj. styddu, hvað þá heldur, þegar ríkisstj. hefur ekki stuðning neins flokks. Að veita þessa heimild blindandi er meiri traustsyfirlýsing en hægt er að fá í öðru formi. Það liggur í hlutarins eðli, að Sósfl., sem er í andstöðu við ríkisstj., greiðir atkv. á móti þessu máli, þó að um mætti ræða, hvort rétt væri í ákveðnum tilgangi að hækka álag á tóbaki. Það er nú svo, að þó að um sé að ræða munaðarvöru, þýðir mikil hækkun á tóbaki nokkra hækkun á vísitölunni, en hækkun á dýrtíðinni yrði meiri. Mér er ekki kunnugt um tilganginn með þessu frv., en ég hef heyrt flugufregnir, og ef þær eru réttar, er mér óskiljanlegt, hvers vegna öll þessi leynd þarf að vera. En ríkisstj. telur, að það sé að bregðast trúnaði að segja frá þessu. Ef sú leið er farin að hækka álagningu á tóbaki til þess að gefa með öðrum vörum til að lækka vísitöluna, þýðir það ekki annað en almenna kauplækkun, því að dýrtíðin verður sú sama. Það er að vísu rétt, að menn geta verið án tóbaks, en fjöldi fólks lætur sig heldur vanta eitthvað annað. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á, að Alþ. veiti ríkisstj. þessa heimild, nema a. m. k. að ganga fyrst úr skugga um, hvort ríkisstj. telur sig hafa heimild til að nota þetta fé án samþ. Alþ. Var nokkuð um þetta rætt í Nd. Og hv þm. G.-K. og 4. þm. Reykv. héldu því fram, að það kæmi ekki til mála, að féð yrði notað nema með samþ. Alþ. Ég vil ganga úr skugga um, hvort sú staðhæfing er rétt, og beina því til hæstv. ráðh., hvort hann vill gefa þá yfirlýsingu í d., að ríkisstj. muni ekki nota féð, nema samþ. Alþ. komi til. Það er ekki nóg, að ríkisstj. ræði við einhverja þingm. Fyrirspurn hv. 3. landsk. þm. um þetta efni var ekki svarað af ráðh. Hann kvaðst ekki geta svarað henni f. h. ríkisstj. Alþ. þarf að fá svar um það, hvort ríkisstj. álítur, að Alþ. eitt hafi ráðstöfunarrétt yfir þessu fé eða ekki, en mér fannst á hæstv. ráðh., að hann hefði allt annað í hyggju.



Ég get sagt eins og aðrir þm., sem talað hafa, að hér er ekki sagt mjög mikið eftir orðanna hljóðan. Úr framsöguræðu hæstv. ráðh. var einnig mjög lítið að fá af upplýsingum um málið. Ég hlustaði ekki á umr. um það í Nd., en mér skildist á þeim, sem þar hlýddu, að ekki hefði komið margt til skýringar hjá þeim, sem töluðu. Þessi hækkun er náttúrlega ákaflega rífleg, frá 50 og upp í 150 af hundraði. Ég veit ekki, hvort heimildin fyrir 50% álagningu er notuð til fulls, hygg það sé ekki á öllum tegundum. En það er auðséð, að í þessu frv. er ákaflega víðtæk heimild, sem felur í sér stórfé í ríkissj., ef hún er notuð út í æsar. Það fyrsta óvissa er það, að hér er aðeins heimild, í öðru lagi hvað mikið fé er um að ræða, og í þriðja lagi, hver tilgangurinn er með fjáröfluninni. Er það fjárskortur? Eða ný verkefni? Og hver eru þá þessi verkefni? Því er ómögulegt að neita, að þetta er ákaflega mikið á huldu. Ég vil hins vegar sem einn í fjhn. segja út af orðum hv. 1. þm. Eyf., að það er hefndargjöf að vera að kasta málinu í n., sem hefur engan tíma til að rannsaka það.

Ég stakk ekki upp á því.

Ja, að n. ætti að segja, hvernig henni litist á það. En það er ómögulegt með mál, sem engar upplýsingar liggja fyrir um. Ég segi það sem mína skoðun almennt, að það er alveg eðlilegt, að ríkissj. sé aflað yfirleitt tekna með tollum og álagningu á munaðarvöru eins og þessari. Hversu mikil nauðsynjavara sem tóbakið kann að verða þeim, sem fara að nota það, er það þó áreiðanlega ein af þeim vörutegundum, sem menn geta nokkuð stillt í hóf kaupum á. Enda er alls staðar viðurkennt, að þessi vara er mjög svo til þess fallin að taka af tekjur í ríkissj. Og úr því að leggja á aukin gjöld á þessa vöru, þá er eðlilegt að því sé hraðað, af ástæðum, sem hver maður skilur. Tekjuþörf ríkisins er sjálfsagt mikil, og við vitum, að mörg eru verkefnin. En mér finnst megingalli á, að ekki hafa fengizt um það alveg skýlausar yfirlýsingar frá hæstv. ráðh., - ef þær hafa ekki komið fram í hinni d.; - að það verði að sjálfsögðu á valdi þingsins að ráðstafa þessum tekjum. Það finnst mér vera meginatriðið. Ég sé ekkert athugavert við, að málið gangi þegar til 2. umr., en áskil mér rétt til að hafa hönd í bagga með afgreiðslu málsins, ef ekki fæst yfirlýsing alveg skýlaus. Þetta frv. er að vísu ekkert annað en tekjuöflunarfrv., en felur ekkert í sér um ráðstöfun teknanna. En ég vildi þó taka undir áskorun hv. 5. þm. Reykv. um það, að hæstv. ráðherra lýsti yfir, að það mundi koma til kasta Alþ. að ráðstafa fénu, sem aflast á þennan hátt. Það hefði kannske ekki verið ástæða til þessa, ef hv. 3. landsk. hefði ekki verið með nokkurn undanslátt, þar sem hann virtist álíta, að stj. gæti talað við einhverja n. í þinginu um það, hvernig eigi að ráðstafa þessu fé. Ég tek undir þær raddir, að það er Alþ. sjálft, sem hefur ráðstöfunarréttinn á þessu fé.



Það orðalag hefur verið viðhaft hér, að það væri óákveðið, hvort þessi heimild yrði notuð eða ekki. Slíkt orðalag er nú oftast þýðingarlaust, af því að hver skyni borinn maður sér, að það á yfirleitt að nota heimildir og að nota á þessa heimild. Eftir að þessi heimildarl. eru samþ., væri einkennilegt að hafa tóbaksverzlunina opna og nota ekki heimildina, því að almenningur mun líta svo á, að hækkun sé yfirvofandi á næstunni. Öll varfærni í orðum mundi ekki hafa nein áhrif á almenning í því efni. Enn fremur væri þýðingarlítið að samþ. svo háa heimild og nota hana aðeins að litlu leyti. Það gæti verkað á sama hátt, svo að ég geri ráð fyrir, að hver maður gangi út frá því, að með þessu frv. sé ekki verið annað að gera en ná tekjum. Sennilega er hægt að taka þær þannig í svipinn, en ekki er hægt að ganga fram hjá að benda á, að það er takmarkað, hvað tekjum má lengi ná á þennan hátt. Það eru aðrir búnir að reka sig á með þessa vöru, því að það eykst að sjálfsögðu mjög tilhneiging manna til að kaupa vöruna á óleyfilegan hátt. Hagnaðarvonin verður sterkari eftir því, sem þessi vara er seld óeðlilega háu verði, en hægt er að ná í hana - bæði eins og nú stendur, og þó að það breytist - með miklu lægra verði. Og jafnframt verður verðhækkunin líka til að draga úr neyzlunni. Þó er von til þess, að nota megi þennan tekjulið eitthvað, meðan menn hafa fullar hendur fjár. En vart hygg ég, að honum sé treystandi, þegar úr því fer að draga. Ég tek undir það og mundi hafa látið orð falla um það, þó að ekki hefði gefizt tilefni frá öðrum þm., að það er eðlilegt, að gerð sé grein fyrir svona frv. Fyrst og fremst ætti að liggja fyrir, hvað mikill tekjuafgangur er nú frá seinasta ári, eftir að búið verður að inna af höndum allar þær greiðslur, sem ríkissj. voru bundnar á bak. Og í annan stað: Hvernig er útlit um tekjurnar í ár? Þetta þyrfti vitanlega að liggja fyrir. Það þarf ekki að dylja þetta fyrir þm. eða neinum. Og það er ekki hægt að taka frv. öðruvísi en tekjur vanti í ríkissjóð, því að ekki er verið að leika sér að því að bera fram frv. eins og þetta. Enda held ég enginn taki frv. þetta á annan veg. Það, sem hæstv. ráðh. drap á í Nd., getur ekki verið næg ástæða, - að tóbak hafi verið í sérstaklega lágu verði. Þar sem nú liggja ekki fyrir þær upplýsingar, sem undantekningarlaust liggja fyrir í svipuðum tilfellum, mætti það virðast mótsögn, að þeir menn, sem æskja upplýsinganna, greiddu þó atkv. með þessu frv. Vil ég þá gera grein fyrir mínu atkv. þannig, að þó að. ég sé óánægður með, að þessar upplýsingar eru ekki fram bornar, þá greiði ég atkv. með þessu máli. Það er vegna þess, að ég veit, að með tilliti til þeirra ráðstafana, sem liggur fyrir að gera og þarf að gera, ef eitthvað á að halda dýrtíðinni niðri, sem virðist vilji þingsins að gera, þá verður bæði að ganga á þennan tekjustofn og marga aðra tekjustofna. Og það er kannske ekki óeðlilegt að byrja á þessu. Það er vitað mál, að með þeirri fjármálastefnu, sem fylgt hefur verið, að kaupa niður dýrtíðina með framlögum úr ríkissj., þá verðum við að ganga á tekjulindir og tæma þær smátt og smátt, meðan ekki er önnur stefna tekin upp. Og það er kannske rétt að klandra í þetta einu sinni enn, meðan verið er að athuga hlutina. En það er vitað, að þetta, sem gert hefur verið hingað til til þess að kaupa niður dýrtíðina, hefur kostað stórfé. Það sá hver maður, eftir að samkomulag varð í n., sem skipuð var á síðasta þingi til þess að finna hlutfall milli kaupgjalds og verðlags, að ef vísitalan átti ekki að fara upp, þá kostaði stórfé að halda henni niðri. Mér er næst að halda, að það verði nær 20 milljónum. Og þess vegna greiði ég atkv. með frv., að ég þykist vita svo mikið um fjárhag ríkissj. og það, sem fram undan er, þó að viðkunnanlegra hefði verið, að ráðh. hefði gefið skýrslu um þetta, eins og venja er til.

Fjmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Út af því, sem hv. 1. þm. Reykv. drap á, vildi ég mega benda á það, að ríkisstj. ráðstafar hvorki þessu fé né öðru án heimildar. Og eins og allar aðrar ríkisstj. er hún náttúrlega bundin við að fara ráðvandlega með fé ríkissj. og ráðstafa því með fullri ábyrgð. Mér dettur ekki í hug að halda, að hv. þingmenn væni stj. í þessu efni, en af því að orð féllu á þann veg, sem þau féllu, vil ég geta þessa. Út af fyrirspurn hv. 5. þm. Reykv., hvort ég vilji skuldbinda mig til að bera undir þingið ráðstöfun á væntanlegum tekjum af þessu frv., vil ég segja, að ef þinginu þætti ríkisstj. misnota þann trúnað, sem henni er veittur með samþ. frv., þá hefur þingið vitanlega jafnan í hendi sér að kippa burt þeim heimildum, sem hér eru gefnar, ef notaðar eru á þann hátt, sem það teldi sig ekki geta við unað. Svo að þó að hér sé kannske farið að á nokkuð óvenjulegan hátt, sem ég alls ekki ber á móti - og get því vel skilið afstöðu sumra hv. þm. -, þá getur samt frá mínu sjónarmiði ekki verið stefnt í neina hættu. Alþingi hefur alltaf heimild til að afnema slíka heimild, ef það kærir sig um.



Ég tók eftir, þegar hæstv. fjmrh. svaraði fyrirspurninni, að hann taldi ekkert til fyrirstöðu, að ríkisstj. skýrði nefndum innan þingsins frá, áður en ákvörðun yrði tekin um ráðstöfun á þessum tekjuauka. Þetta er ekki fullnægjandi svar við fyrirspurn minni. Hann svaraði ekki því, hvort þetta yrði gert, en það var það, sem ég spurði um. Ástæðan til þess, að ég spyr þessa, er sú, að ég játa fullkomlega; að ef þörf er á tekjum í ríkissj., þá er að minni hyggju líklegra að fara þá leið, sem bent er á í frv., en ýmsar aðrar leiðir. Ég játa, að hækkun á tóbaki er ekki vel séð af þeim, sem nota það. Einmitt þess vegna vil ég fá glögg svör við fyrirspurn minni áður en gengið er til atkv. Það er rétt, að nokkra hækkun á vísitölunni leiðir af hækkun á tóbaki, en ekki mikla. En það, sem mestu máli skiptir, er, hvort ríkisstj. hugsar sér að ráðstafa tekjuaukanum eftir geðþótta sínum, að sjálfsögðu ekki í bága við landslög og ekki til annars en þess, sem ríkisstj. telur sig hafa heimild til. Ég ber henni ekki á brýn, að hún hafi hugsað sér að gera neitt slíkt. En vitanlegt er, að ríkisstj. telur sig hafa víðtæka heimild í þessu efni, svo víðtæka að mér skilst, að ég held, að fyllsta ástæða sé til þess, að þinginu sé gefið færi á því að gera sínar ráðstafanir, ef það telur, að ekki sé vert að ganga svo langt í þessu efni sem ríkisstj. teldi sig hafa einhverja heimild til. Hv. 1. þm. Reykv. kvaðst alls ekki geta fellt sig við þann undanslátt, sem var í ræðu minni, og var mjög vígalegur. En mér virtist hann alveg sömu skoðunar og ég. Hann vildi fá yfirlýsingu stj. fyrst. Og ég hygg það hafi verið hans skoðun, að þingið hefði á valdi sínu að taka málið upp og gera sínar ákvarðanir, ef það féllist ekki á ráðstafanir þær, sem ríkisstj. hefði í huga. Ég veit, að nokkur ágreiningur kann að vera um það, hversu víðtæk heimild sú er, sem hæstv. ríkisstj. telur sig hafa til að veita fé úr ríkissj. Því fremur er ástæða til, að hún tilkynni þinginu, áður en þær ákvarðanir eru gerðar bindandi. Það væri óheppilegt allra hluta vegna að vera búinn að gera það, sem er ekki afturkallanlegt, ef þingið skyldi hafa aðra skoðun en ríkisstj. Hv. þm. Str. veik að því, að þingið hefði að mér skildist - tekið upp óheillastefnu í því að kaupa niður dýrtíðina. Og þess vegna mundi hann greiða frv. atkv. Þetta ætti að styðja óskina um vitneskju frá stj. um það, hvernig nota á þetta fé. Að lokum vil ég endurtaka þá ósk, að hæstv. ráðh. vildi svara fyrirspurn minni glögglegar en orðið er, áður en málið kemur til endanlegrar afgreiðslu, því að það út af fyrir sig, að hann telur ekkert til fyrirstöðu, að fjhn. sé látin um það vita, áður en til framkvæmda kemur, tel ég ekki nægilegt.

Brynjólfur Bjarnason Hæstv. ráðh. er nú ekki viðstaddur. En á meðan get ég minnzt á það, sem hv. þm. Str. sagði hér, að hann mundi greiða atkv. með þessu frv., enda þótt hann vissi ekki full skil á því, til hvers ætti að nota féð. Ég á ákaflega erfitt með að skilja þessa stefnu hv. þm. Ég get ekki skilið hana öðruvísi en svo, að hann sé í grundvallaratriðum samþ. því, að verð á tóbaki sé sem allra hæst, og að hann fylgi frv. af því, að hann álíti það heillavænlegt fyrir landslýðinn, - því að frá öðru sjónarmiði getur maður ekki verið með frv. um að hækka tekjur ríkissj. með nýjum álögum á landslýðinn, þegar maður veit ekki, til hvers á að nota þær tekjur, og er ekki búinn að gera sér grein fyrir því, hvort ríkissj. er þörf á þessum fjárauka. Annars skildist mér hv. þm. gera ráð fyrir, að þetta fé yrði notað til þess að halda dýrtíðinni niðri, borga hana niður, og það er náttúrlega annað sjónarmið. Væri hann þá því fylgjandi að halda dýrtíðinni niðri með fjárgreiðslum úr ríkissj. Í öðru orðinu fannst mér hann telja þetta óheillastefnu, en fylgja vildi hann henni samt, af því að ekki væri annað að gera en halda út, úr því að byrjað væri. En ég vildi aðeins benda á það, að það er ekki verið að borga niður neina dýrtíð með því að hækka verð á tóbaki eða með því að hækka verð á neinum vörum. Það er í sjálfu sér ákaflega einkennileg aðferð til þess að lækka verðlag í landinu að hækka verð einhverra ákveðinna neyzluvara. Það er augljóst mál, að tilgangurinn er ekki sá, heldur hitt, að lækka vísitöluna, - ekki dýrtíðina, m. ö. o. að lækka kaupið. Það er bezt að segja þetta alveg hreint út, þannig að menn geri sér alveg fulla grein fyrir því, hvað er hér um að ræða. Annars er ákaflega erfitt að fara út í umr. um þetta mál, meðan ekki er upplýst, hver tilgangurinn er hjá ríkisstj. með frv. Fyrirspurn mín til hæstv. ráðh. var á þá leið, hvort hann vildi gefa yfirlýsingu til þingsins um það, að ríkisstj. mundi ekki ráðstafa þessu fé, án þess að samþ. þingsins kæmi til. Hann svaraði á þá leið, að í fyrsta lagi mundi ríkisstj. ekki ráðstafa þessu fé né öðru án heimildar, í öðru lagi hefði Alþ. í hendi sér að kippa þessari heimild burt, ef Alþ. litist svo sem þetta fé væri notað á annan hátt en þingið óskaði eftir. Ég hygg, að þetta sé rétt haft eftir, en ef svo er ekki, leiðréttir hæstv. ráðh. það. Ég veit ekki með vissu, hvað hæstv. ráðh. á við með hinu síðara, að þingið gæti kippt heimildinni burtu, ef það teldi hana ekki rétt notaða. Ég átti alls ekki við það, með hverjum hætti álagningin á tóbakið yrði framkvæmd, heldur átti ég við hitt, að ráðstöfunarrétturinn á fénu væri í höndum Alþingis. Þetta er náttúrlega alveg ófært, og mér skilst, að það sé alveg ómögulegt fyrir Alþ. að samþykkja lög eins og þessi án þess að ganga úr skugga um, hvort litið er svo á, að ráðstöfunarrétturinn sé í höndum Alþ., og vegna þess þarf þ. að fá skýlaus svör. Hæstv. ráðh. sagði, að fénu yrði ekki ráðstafað án heimildar. Hvernig á að skilja þetta? Það kemur hér sem eins konar véfrétt. Hann vildi ekki svara, heldur aðeins með þessu: Stjórnin ráðstafar ekki án heimildar. Ég get ekki lagt annan skilning í þetta en þann, að stj. þykist hafa einhvers konar lagaheimild til þess að nota þetta fé án þess að þurfa að bera það undir þingið. Annars eru mér svör hæstv. ráðh. alveg óskiljanleg, og þar sem mér virðist, að frá öllu skynsamlegu sjónarmiði og eftir öllum venjulegum reglum hljóti úrslit þessa máls að velta á því, hvort stj. svarar skýrt og ákveðið, að hún muni ekki ráðstafa fénu án þess að leggja það fyrir þingið, hvernig því skuli varið, skilst mér, að þingið hljóti að krefjast þess að fá um þetta atriði skýr svör.



Það stafar meðfram af þeim mikla hraða, sem er á þessu máli, að mér sýnist, að ýmsir, sem tala, skilji hverjir aðra mismunandi vel, og virtist mér það sérstaklega koma fram í ræðu hv. 3. landsk. (HG) og rökum hæstv. ráðh. og ef til vill í minni ræðu líka, en ég hef ekki getað skilið hv. 3. landsk. (HG) öðruvísi en svo, að hann telji það fullnægjandi, ef stj. í samráði við n. eða nefndir í þinginu gerði ákvarðanir um það, hvernig ráðstafa skuli þessu fé, sem hér um ræðir. En nú skilst mér á ræðu hv. 3. landsk. (HG), að hann hafi átt við, að það verði að vera búið að ákveða, hvernig ráðstafa skuli þessu fé, áður en málið sé afgreitt. En mér skilst, að nú þegar sé búið að koma í veg fyrir, að þetta sé hægt. Það er vitanlegt um þetta mál, að það er ekki hægt að gera annað með það, úr því að það er komið hér fram, en hraða því svo sem unnt er. Það er eins og hv. þm. Str. (HermJ) sagði, að það er annaðhvort að loka viðkomandi stofnun eða afgreiða málið í skyndi. Hins vegar sný ég ekki aftur með það, að það er mikið atriði, hvernig þeim tekjum verður ráðstafað, sem hér er um að ræða. Og það er skilningur þm. Mér virtist hæstv. ráðh. skilja ummæli okkar hv. 5. þm. Reykv. (BrB) þannig, að við hefðum verið að tala um, að hve miklu leyti ætti að nota heimildina, en það var ekki neitt atriði hjá okkur. Við vorum eingöngu að tala um það, hvernig því fé yrði varið á sínum tíma, sem inn kemur, ef heimildin verður notuð. Ég sé ekki, að það komi til mála, að þingið gefi stj. fyrst heimild og fyrirskipi henni svo, hvernig hún eigi að nota þá heimild. Þingið má aldrei gefa neinni stj., sízt stj., sem starfar ekki á ábyrgð þingflokkanna, neina heimild, nema hún fái að nota hana, og þar að auki er það óþægilegt fyrir stj. að taka á móti heimild, sem hún má ekki nota. Ef þingið teldi órétt að gefa þessa 150% heimild, ætti það ekki að gefa hana. Ég átti eingöngu við hinn stórkostlega tekjuauka, og ráðh. svaraði því allt of óákveðið, sagði, að því yrði ekki ráðstafað án heimildar og að því yrði ráðstafað ráðvandlega og á fulla ábyrgð. Þessi tvenn síðari ummæli efast enginn um, að stj. stendur við: að féð muni verða ráðvandlega notað og á fulla ábyrgð. Það er náttúrlegt. Það leiðir einnig af sjálfu sér, að stj. gerir þetta ekki án heimildar. Nú veit ég ekki, ég skal játa það, hvaða heimildir stj. hefur í l., en það er áreiðanlegt, að hún hefur nú þegar stórkostlegar heimildir í l. Í dýrtíðarl. eru miklar heimildir til þess að borga það, sem brúsinn kostar. Þar hefur stj. heimild til þess að ráðstafa mörgum milljónum. Það, sem ég átti við, var að fá svar við því, hvort stj. vildi, um leið og málið er afgreitt í skyndi, - af því að það er eðli málsins, að það þarf fljóta afgreiðslu, - hvort stj. vildi lýsa yfir því, að hún mundi ekki ráðstafa þessu, nema bera það sérstaklega undir Alþingi og fá leyfi til þess að verja því með þeim sérstaka hætti. Mér finnst fyrir mitt leyti alveg nauðsynlegt, áður en málið er endanlega afgreitt, að fá skýr svör um þetta, og mér finnst ákaflega undarlegt, ef stj. getur ekki gefið svar um jafneðlilegan hlut og þetta er, því að mér finnst svo sjálfsagt, að stj. óski þessarar heimildar í alveg ákveðnum tilgangi. Ég get tekið undir það með öðrum, að ríkissj. muni þurfa á tekjum að halda, en það er mikið undir því komið, hvaða ráðstafanir eru gerðar. Við getum verið sammála um það, hv. þm. Str. (HermJ) og ég, að það þurfi að .gera ráðstafanir, en það getur verið, að hvorugur okkar vildi fallast á þær. Ég skal ekki orðlengja þetta, en óska, að ráðh. gefi yfirlýsingu um, að þessum tekjuauka verði ekki ráðstafað, án þess að það sé borið undir Alþ. og að ráðstöfun hans verði á valdi þess.



Mér finnst nú ákaflega eðlilegt, að dm. spyrji um það, hvaða ástæða þyki til þess að bera þetta frv. fram. Svör hafa ekki fengizt skýr við þessu, og er það að vísu leitt, en við vitum það nú allir, að þm. hafa utan þingfunda verið gefnar nokkrar upplýsingar um þetta, að ég hygg öllum - eða í öllum þingflokkum. Það er ákaflega eðlilegt, að raddir hafi komið fram um það, að eðlilegast hefði verið, að stj. hefði gefið skýr og gild svör um það, hvers vegna hún telji sig þurfa þessar auknu tekjur í ríkissjóð. Hitt er aftur óeðlilegt, sem rætt hefur verið hér í seinni tíð, hvort stj. muni nota þetta fé án þess að spyrja Alþ. leyfis eða leita heimildar þess um það, og ég verð að segja það, að mér fannst furðulegt að heyra fyrrverandi forseta Sþ. vera einn af þeim, sem endilega vildu fá að vita um það, hvort stj. ætlaði að nota þetta án sérstakrar heimildar Alþingis. Ég veit ekki betur en Alþ. hafi ráðstöfunarrétt á öllu því fé, sem ríkissjóði áskotnast. Þó að ég hafi ekki stjskr. fyrir framan mig, hygg ég, að í henni standi, að ekki megi greiða neitt fé úr ríkissjóði, nema heimild sé veitt í fjárl., fjáraukal. eða öðrum l. Hv. 1. þm. Reykv. (MJ) minntist að vísu á það í ræðu sinni, að stj. hefði nú þegar allvíðtækar heimildir í l. til þess að ráðstafa fé vegna dýrtíðarinnar. Ég veit, að í dýrtíðarl. er heimild til að greiða niður verð á landbúnaðarvörum til að lækka dýrtíðina. Þá heimild hefur þingið þegar gefið, og hafi það ekki breytt skoðun, sé ég ekki, að neina nýja heimild þurfi. Hitt er svo annað mál, að Alþ. getur, hvenær sem er, breytt þessu ákvæði dýrtíðarl. og eins ákveðið í fjárl., hvað miklu fé skuli varið til dýrtíðarráðstafana. Mér finnst því ekki þurfa að ræða það svo mjög nú, til hvers eigi að nota fé það, sem inn kemur samkv. þessu frv., enda er það, eins og hv. 1. þm. Reykv. (MJ) tók fram í fyrri ræðu sinni, hreint fjáröflunarfrv. og ekkert ákveðið í því, hvernig því fé skuli varið, sem inn kemur. Ég fyrir mitt leyti óttast því ekki þetta atriði og mun áreiðanlega af þessari ástæðu greiða frv. atkv., þó að ég væri einna fyrstur til þess að láta það í ljós hér, að ég kynni hálfilla við það, að stj. nú á 1. stundu vildi ekki gefa neinar upplýsingar um það, hvaða ástæða liggur til þess, að hún óskar þessa óvenjulega tekjuauka í ríkissjóðinn, og það því fremur, sem ég hef fullan grun um, að meiningin sé fyrir ríkisstj. að fá enn meiri tekjuauka í ríkissjóðinn, á þann hátt þó, sem samþykki þingsins þarf ekki beinlínis að koma til. Ríkið hefur fleiri einkasölur með höndum en tóbakseinkasöluna, og það væri næstum óeðlilegt að hækka svo álagningu á tóbaki sem þetta frv. gefur heimild til, ef ekki væri jafnframt hækkuð álagning á áfengi. Ég hef ekkert við það að athuga, þótt álagning á áfengi yrði hækkuð frá því, sem verið hefur. Ég vil nú ekki fara langt út í þetta, vegna þess að mér finnst einhver leynd eigi að vera á því, sem vissulega stendur fyrir dyrum að gera, og það er ekki meira en svo, að ég búist við svörum, en ég ætla þó að leyfa mér að bera upp fyrirspurn til hæstv. fjmrh., sem hér er staddur, í sambandi við þetta. Ef það er svo, sem ég teldi ákaflega eðlilegt og sjálfsagt, ef álagning á tóbak, sem almenningur í landinu telur nauðsynjavöru, verður stórhækkuð, að þá verði einnig hækkuð álagning á áfengi, þá langar mig til að spyrja, - ef stj. sæi sér fært að gefa nokkrar upplýsingar um það, - hvort hún hugsar sér að hafa sama fyrirkomulag á þeirri verzlun og nú hefur verið um sinn. Það er að nokkru leyti verzlun og þó ekki verzlun. Það er lokað, en þó opið. Það er sem sagt í því öngþveiti og það fyrirkomulag á þeirri verzlun, sem ég hugsa; að engin þjóð í heiminum hafi. Sennilega fást engin svör við þessu, en ákaflega er það einkennilegt, ef hæstv. ríkisstj. býst við stórkostlegum tekjuauka af að selja vöru, sem í öðru veifinu er talið, að ekki sé til sölu. Ef hæstv. fjmrh. vill ekki fara út í þetta mál hér, - og það get ég vel skilið, enda heyrir þetta mál ekki undir hann nema að nokkru leyti, - vildi ég, að hann flytti það í hæstv. stj., að það eru ýmsir þm., sem gjarnan vildu, að eitthvað yrði gert í þessu máli, svo að það yrði ekki í því öngþveiti, sem það nú er. Ég vil að lokum segja það sem mína skoðun, að ef fyrirkomulag áfengisverzlunarinnar á að vera eins og verið hefur, hljóta menn að hugsa með andúð til þeirra milljóna, sem koma í ríkissj. fyrir áfengissölu. Ef Alþ. og þjóðin líta svo á, að áfengi sé svo skaðlegt, að það eigi að selja það aðeins í pukri og eins og verið sé að fremja glæp, þá á að horfast í augu við það. Ef það á að afla milljóna í ríkissj. með áfengissölu, þá á að fara öðruvísi að en nú er gert.

Hermann Jónasson Hv. 1. þm. Eyf. (BSt) hefur eiginlega tekið fram það, sem ég ætlaði að svara. Hv. 5. þm. Reykv. (BrB) var að gera sér það til dægrastyttingar, meðan hann var að bíða eftir ráðh., að rangfæra það, sem ég hafði sagt. Það er vitanlega sitt hvort að greiða atkv. með því, sem fyrir liggur, vegna þess að vitað er, að ríkissj. hefur þörf fyrir peninga, eða gera kröfu til þess, að hæstv. ráðh. skýri frá því hér í d., að stj. hugsi sér ekki að nota peningana, án þess að sérstök heimild sé fyrir því, því að eins og hv. 1. þm. Eyf. (BSt) sagði, getur stj. vitanlega ekki notað þessa peninga nema eftir heimild, sem þingið er búið að veita áður. ríkisstj. getur ekki borgað út neitt fé nema eftir heimild frá Alþingi. Ég get sagt það viðvíkjandi fjármálastefnunni, sem forðazt er að minnast á, að það er atriði, sem ætti að tala um miklu meira en gert er. En það er tekin upp sú aðferð að minnast ekki á það. En það er vitað mál, að dýrtíðin er komin svo hátt í þessu landi, að það verður að borga hana niður, til þess að framleiðslan geti haldið áfram. Þessi baggi verður þyngri og þyngri með hverjum deginum og er nú þegar orðinn svo þungur, að ég sé ekki betur en nokkrar millj. þurfi til þess að borga framleiðsluvörurnar niður. Og það er næstum því vitað mál, að ef dýrtíðinni verður ekki haldið niðri með greiðslum úr ríkissj. og hún fengi að fara sínar götur, lítur út fyrir, að framleiðslan muni stöðvast. Í sambandi við þau orð, sem féllu, vil ég segja það, að ég er ekki reiðubúinn til þess að láta dýrtíðina fara sínar götur og taka afleiðingunum af því, og ég er ekki reiðubúinn til þess á þessu stigi málsins að neita ríkisstj. um heimild til þess að hafa fé milli handa til þess að borga dýrtíðina niður, því það er augljóst mál, að það er hún, sem gleypir þetta. Það þarf að vera fé fyrir hendi, meðan þm. eru að átta sig á, hvaða fjármálastefna skuli upp tekin, því að það er bersýnilegt, að ekki er hægt að halda áfram til lengdar að borga dýrtíðina niður. Það var þess vegna engin yfirlýsing frá mér um það, að ég vildi halda áfram að borga dýrtíðina, heldur vildi ég um stund gefa tækifæri, meðan verið væri að átta sig á, hvaða stefnu skyldi taka upp, - og kannske verður engin stefna tekin upp, og það er stefna fyrir sig, því að það hljóta allir að sjá, að eitthvað verður að gera og að þegar verið er að leggja þennan skatt á, þá er verið smátt og smátt að tæma þær fjáröflunarlindir, sem fyrir eru. Þegar þær svo eru búnar, hlýtur allt að stöðvast. Ég endurtek það, að þó ég sé ekki búinn að játa fylgi mitt við það, að núgildandi dýrtíðarráðstöfunum skuli haldið áfram, vildi ég ekki neita um fylgi mitt, meðan verið er að ákveða, hvaða stefnu skuli taka.



Áður en ég tek afstöðu til atkvgr. um þetta frv., langar mig - eins og fleiri - að gera fyrirspurn til hæstv. fjmrh., en af því að svo margar fyrirspurnir hafa verið bornar fram, langar mig að hafa fyrirspurn mína svo ljósa sem unnt er. Hinn 13. apríl s. l. voru samþ. hér í þinginu l. um dýrtíðarráðstafanir, og til þess að kaupa niður dýrtíðina var stj. fenginn ákveðinn tekjustofn, en í 3. lið 4. gr. segir svo, með leyfi forseta: „Nú verður nefndin sammála um vísitölu framleiðslukostnaðar landbúnaðarafurða og hlutfall milli verðlags á landbúnaðarafurðum og kaupgjalds stéttarfélaga, og skal þá verð á landbúnaðarvörum ákveðið í samræmi þar við, meðan núverandi ófriðarástand helzt. Þó er ríkisstjórninni heimilt að ákveða lægra verð á einstökum vörutegundum gegn framlagi úr ríkissjóði.“ Ég álít nú, að stj. hafi ekki heimild til þess að nota aðra tekjustofna ríkissjóðs til þess að greiða þetta niður heldur en þá, sem getið er í l. um dýrtíðarráðstafanir. Þess vegna spyr ég hæstv. fjmrh.: Álítur hann, að stj. hafi heimild til þess að nota þær tekjur, sem af frv. þessu kynnu að fást, ef það verður að lögum, til þess að borga niður dýrtíðina án þess að gera það í samráði við Alþ., og hafi stj. þá skoðun, er spurningin: Vill hæstv. ráðh. lýsa yfir því, að hann muni ekki nota þessa heimild án þess að gera það í samráði við Alþingi. Ég veit, að þetta er svo ljóst, að það er hægt að fá skýr svör, en eftir svörunum fer mitt atkvæði.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkrir dagar síðan stj. lagði fram nýtt fjárlagafrv., þar sem gert er ráð fyrir, að tekjur af Tóbakseinkasölu ríkisins verði 2.500.000 krónur. Ég vildi mega beina þeirri fyrirspurn til hæstv. fjmrh., hvort sú breyt. á álagningu, sem kemur fram í frv., sem nú er rætt hér, stafar beint af því, að Tóbakseinkasala ríkisins þurfi á meiri tekjum að halda til þess að skila tekjum þeim, sem um getur í fjárlagafrv., eða hvort það, sem fæst með þessum nýja skatti, á um leið að vera tekjuauki fyrir ríkissjóð. Mér finnst það skipta nokkru máli, áður en gengið er til atkvæða, hvort um er að ræða að fá meiri hagnað eða að fá tekjur, sem eru ekki reiknaðar með, þegar fjárlagafrv. var lagt fram. Ég vildi líka gera fyrirspurn með tilvísun til dýrtíðarl. Samkvæmt 1. gr. þeirra l. er heimilt að leggja á tekjur ársins 1942 þann skatt, sem verðlækkunarskattur nefnist, og vildi ég þá spyrja, hvort ráðh. hugsar sér að fá þessa heimild framlengda til ársins 1944, ef þau l. verða samþykkt, sem nú er verið að ræða hér, og hvort þetta á að koma í staðinn fyrir dýrtíðarráðstafanir þær, sem gert er ráð fyrir í dýrtíðarl. Það er vitanlegt, að það er ekki heimilt að taka þennan verðlækkunarskatt nema þetta ár, og líka vitanlegt, að ef þjóðin hefði verið spurð um það, hvort hún vildi þennan 80% tekjuskattsauka, hefði orðið allt önnur afgreiðsla á málinu. En það er atriði fyrir sig. Það er vitanlegt, að þessi tekjustofn gildir ekki nema þetta ár, svo að það verður að finna nýjar leiðir. Ég vil benda á það, að fyrir þessari hv. deild liggja tvö önnur frv. um stórkostlega tekjuöflun fyrir ríkissjóð. Á ég þar við frv. um eignarskatt og tekjuskatt, og vildi ég gjarnan spyrja hæstv. fjmrh., hvort hann telji ríkissj. þurfa á öllum þeim tekjum að halda, sem þar er gert ráð fyrir, einnig þótt þau l. verði samþykkt, er hér liggja fyrir. Allar þessar upplýsingar munu hafa áhrif á mitt atkvæði í þessu máli.

Fjmrh. (Björn Ólafsson) : Herra forseti. Hv. þm. Barð. (GJ) spurði um það, hvort Tóbakseinkasala ríkisins þyrfti að fá þessa aukaálagningu til þess að skila þeim hagnaði, sem gert er ráð fyrir í fjárl., og get ég skýrt frá því, að svo er ekki. Það er ekki gert ráð fyrir, að til þess þurfi að taka. Ég er ekki viss um að hafa náð þeim fyrirspurnum öllum, sem þm. bar fram. Hann minntist á verðlækkunarskattinn og talaði um, að hann væri 80% af tekjuskattinum. Þetta er ekki rétt. Tekju- og eignarskatturinn er áætlaður 22 millj. kr. móti 6.2 millj., sem verðlækkunarskatturinn er. Ég vil geta þessa hér til þess að leiðrétta misskilning hjá hv. þm. Hv. þm. Seyðf. (LJóh) spurði, hvort ég mundi telja mig hafa heimild til þess að nota þetta fé samkvæmt dýrtíðarl. Af því að það er þekktur lögfræðingur, sem spyr, er mér um og ó að svara án þess að leita upplýsinga hjá mönnum, sem mér eru færari, en að sjálfsögðu mun ég ekki greiða þetta fé, nema heimild sé til þess. Ég sé ekki, að ég geti svarað á annan hátt, eins og málið liggur fyrir. Ríkisstj. mun að sjálfsögðu skýra Alþ. frá því, hvernig hún ætlar að verja þessu fé, áður en það kemur til framkvæmda, og það er að sjálfsögðu á valdi Alþ. að stöðva eða breyta slíkum framkvæmdum, ef ástæða er til. Mér finnst því ekki mikil sanngirni í því né mikil ástæða til að krefja mig um sérstakar yfirlýsingar í þessu máli. Annars geri ég ráð fyrir, eins og hv. 1. þm. Eyf. (BSt) gat um, að hv. þm. viti talsvert um þetta mál og um sumt, sem spurt er, viti menn meira en af er látið. Út af orðum hv. 1. þm. Eyf. (BSt) í sambandi við áfengisverzlunina er það svo, eins og hann tók fram, að ég er ekki rétti aðilinn í því máli, en ég mun taka að mér að flytja þau orð, sem hann lét falla, til hins rétta aðila, sem er dómsmrh.



Ég hygg, að hæstv. ráðh. hafi í síðustu ræðu sinni svarað þeirri fyrirspurn, sem ég bar fram. Ég mun hér endurtaka orð hans, svo að ekkert beri á milli. „Stj. mun að sjálfsögðu skýra þinginu frá því, hvernig hún ætlar að verja því fé, sem inn kemur, áður en það kemur til framkvæmda, svo að það gæti þá stöðvað eða breytt þeim ákvörðunum.“ Ég tel þetta fullnægjandi svar við fyrirspurn minni, og að þessu loforði fengnu get ég greitt frv. atkv., því að ég tel, að Alþ. eigi skýlausan rétt á að ráðstafa þessu fé.



Ég vildi aðeins leyfa mér að leiðrétta það, sem hæstv. ráðh. fór með. Ég hélt því fram, að verðlækkunarskatturinn væri í mörgum tilfellum 80%, og við, sem greiðum skattana og berum þunga þeirra, vitum, að hann nemur oft þessari hlutfallstölu, enda ætti að vera auðvelt að reikna svo einfalt dæmi. Og ég fullyrði, að í mörgum tilfellum er verðlækkunarskatturinn 80%. Mér er ekki sama, hvort þessi leið er ný eða hún á að koma fyrir aðra tekjustofna, sem fyrir eru í l. Ég verð að segja það, að mér fannst þau svör, sem hæstv. ráðh. gaf, jafnloðin og þau voru illa undirbúin. En það er mikið atriði í þessu máli, hvort þessi nýi tekjustofn á að koma fyrir aðra tekjustofna, sem nú eru samkvæmt l., eða hvort hann á að koma ofan á allar þær byrðar, sem fyrir eru. Mér finnst þetta svo augljóst, að ráðh. ætti að geta gefið alveg ákveðin svör.



Það virðist nú hafa komið fram í þessu máli, að það séu þm., sem líti svo á, að stj. hafi heimild til þess í gildandi l. að nota fé til þess að borga niður dýrtíðina fram yfir það fé, sem henni er veitt til þessara hluta í l. um dýrtíðarráðstafanir. Hv. þm. Str. (HermJ) taldi, að það mundi þurfa um 20 millj. kr. til þess að borga niður dýrtíðina, og vildi fyrir sitt leyti, að stj. hefði fé undir höndum til þess að borga hana niður. Hér er ekki um 20 millj., en um mjög mikið fé að ræða, ef áætlun stj. stenzt. Það hefur sérstaklega komið fram sú skoðun hjá ýmsum þm., að stj. hafi heimild til þess að verja þessum tekjuauka á þann hátt, sem henni þætti heppilegast, án þess að fá skýrari fyrirmæli um, hvernig þessu fé skuli ráðstafað. Ég tel það í meira lagi traust til stj. að vilja láta hana hafa umráð yfir slíkri fjárfúlgu til þess að vinna á móti dýrtíðinni á þann hátt, sem henni þykir heppilegast. Hvar skyldi þetta vald vera í l.? Þar með erum við komnir að kjarna málsins. Við erum komnir að kjarna málsins, eftir að fyrirspurn hv. þm. Seyðf. (LJóh) kom fram. Ég get ekki skilið, hvar þessi heimild eigi að vera annars staðar en í l. um dýrtíðarráðstafanir, 4. gr. - Hér virðist vera stórmál í uppsiglingu. - Spurningin er um það, hvort stj. hafi heimild til þess að nota þetta fé, ekki aðeins þetta, heldur ótakmarkaðar fjárfúlgur úr ríkissj. til þess að borga niður dýrtíðina, og ráðh. hefur ekki fengizt til að gefa skýr svör við fyrirspurn hv. þm. Seyðf. (LJóh) . En það er einmitt hún, sem svar þarf við og þeir þm., sem hér hafa talað, eiga vafalaust við. Um önnur l. getur ekki verið að ræða. Hæstv. ráðh. svaraði þessari fyrirspurn þannig, að hann gæti ekki svarað þessu, vegna þess að hann þyrfti áður að bera málið undir lögfræðing. Ég skil nú varla í, að ráðh. ætlist til, að við trúum því, að stj. hafi ekki borið þetta mál undir lögfræðing, að stj., sem á innan sinna vébanda tvo þekktustu lögfræðinga landsins, hafi ekki gert sér grein fyrir því, hvort það sé tryggt, að hún geti notað þetta fé til þess að borga niður dýrtíðina. Það þýðir ekki að koma til okkar með slíkt. Stj. hefur ákveðið fyrir fram, hvort hún ætlar að nota þessa heimild eða ekki. Ég geri mig á engan hátt ánægðan með það, að stj. muni að sjálfsögðu skýra frá því, áður en hún noti þessa heimild, og ég tel það ekki nokkurs virði, þótt hæstv. ráðh. segi, að þingið geti stöðvað slíkar framkvæmdir. Það er hægt með því að breyta l. um dýrtíðarráðstafanir eða með því að afnema þau l., sem hér er verið að samþykkja. Hvers konar vinnubrögð eru það? Fyrst að samþykkja l. án þess að vita, hvað verið er að samþykkja. Síðan kemur í ljós, að mönnum falla ekki l. Þá á að taka til sinna ráða og afnema þau. Hæstv. ráðh. getur ekki ætlazt til þess, að þingið viðhafi slík vinnubrögð. Það, sem þm. þurfa að vita, áður en þeir samþ. þetta frv., er einmitt þetta: Telur stj. sig hafa heimild til þess í l. að nota þetta fé, án þess að ákvarðanir þingsins komi til? Mér skilst, að komið sé að kjarna málsins, þegar séð er, hvort stj. telur sig hafa þessa heimild eða ekki, og að fullnægjandi svar fáist við því, um leið og svar fæst við fyrirspurn hv. þm. Seyðf. (LJóh).



Herra forseti. Þar sem hæstv. ráðh. hefur lýst yfir því, að hann sé ekki alveg viss um, hvort stj. hafi heimild til að nota án frekara samþykkis þingsins þann tekjuauka, sem hér um ræðir, og sérstaklega þar sem hann vildi ekki gefa nein ákveðin loforð í þessu efni, leyfi ég mér að stinga upp á, að þetta frv. fái venjulega afgreiðslu og verði vísað til fjhn.

Forseti (StgrA): Þar sem ríkisstj. hefur lagt áherzlu á, að málið yrði afgr. með þeim mesta hraða, sem kostur er á, vil ég biðja n. að halda fund þegar eftir mat. Ég get ekki fullyrt um, hvort n. getur lokið störfum á svo skömmum tíma, en vegna óska stj. mun ég freista að kalla saman fund kl. 9. Liggi álit n. þá ekki fyrir, verður ekki hægt að afgreiða málið, en það er ósk mín, að n. geri tilraun til þess að afgreiða málið á þessum tíma.