Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Eins og tilkynnt var á vef þingsins í gær, 23. janúar, barst bréf frá Árna Þór Sigurðssyni, 5. þm. Reykv. n., um að hann gæti ekki sótt þingfundi næstu þrjár vikur vegna starfa erlendis á vegum Alþingis. Í gær tók sæti á Alþingi Auður Lilja Erlingsdóttir. Hún hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa á ný.

Til svara eru: Utanríkisráðherra, umhverfisráðherra og innanríkisráðherra.

Frú forseti. Á fundi allsherjar- og menntamálanefndar á fimmtudaginn kynnti ráðuneyti innanríkismála og líka fulltrúar frá Europol og lögreglunni ákveðna vinnu sem er í gangi, m.a. sem tengist því að kortleggja skipulagða glæpastarfsemi. Eins og komið hefur fram voru þær upplýsingar mjög sláandi. Það er eðlilega verið að sýna þróunina víða um Evrópu og ég held að menn geti ekkert dregið dul á að það er ekki ólíklegt að þetta festi rætur hér á landi. Það er byrjað, þessi starfsemi er að einhverju leyti búin að festa rætur hér en það er líka alveg ljóst að það er þverpólitísk samstaða um að koma í veg fyrir að það verði til langframa. Ég fagna því sérstaklega að skynja aukið samstarf milli ráðuneytisins og allsherjarnefndar þingsins og þingsins alls um þetta mál. Ég fagna því framtaki, bæði ráðuneytisins en ekki síður af hálfu lögreglunnar sem hefur greinilega puttana á púlsinum í þessu máli eins og mörgum öðrum. Síðan erum við með til umfjöllunar í nefndinni þingmannamál frá Siv Friðleifsdóttur o.fl. um forvirkar rannsóknarheimildir sem tengjast meðal annars þessu máli. Ég sé á þingmálaskránni að hæstv. innanríkisráðherra ætlar að leggja fram þingmál sem tengist forvirkum rannsóknarheimildum þann 1. mars. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann hyggist gera það fyrr en síðar, ekki síst í ljósi þeirra upplýsinga sem við búum nú yfir, og hvort hann sé mér ekki sammála í því að það verði að ríkja þverpólitísk samstaða um þessi mál og baráttuna um það að koma í veg fyrir skipulagða glæpastarfsemi. Það er um að gera fyrir okkur, sem hér erum, að senda skýr skilaboð til þeirra glæpagengja sem hugsanlega vilja vera hér á landi sem annars staðar. Er ekki heimildin fyrir forvirkum rannsóknarheimildum liður í þeirri baráttu að koma í veg fyrir að svo verði?

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir að vakið sé máls á þessu málefni í þingsal. Ég tek undir með hv. þingmanni um mikilvægi þess að við efnum til víðtækrar samstöðu um baráttuna gegn skipulagðri glæpastarfsemi. Það er rétt sem hv. þingmaður segir, lögreglan hefur staðið vel í stykkinu hvað þetta snertir um alllanga hríð, en hefur enn eflt sig í þessu efni upp á síðkastið og þá með stuðningi okkar, fjárveitingavaldsins á Alþingi. Fyrirhugað samstarf sem nú er verið að efna til á milli allsherjarnefndar, innanríkisráðuneytisins og lögreglunnar er mjög mikilvægt að mínum dómi. Þetta samstarf þarf að vera mjög víðtækt, það þarf að vera þverpólitískt, þverstofnanalegt og við þurfum að virkja samfélagið allt með okkur. Hvað varðar forvarnarannsóknarheimildir hef ég verið varfærinn í þeim efnum þegar það hefur verið til umræðu á undanförnum árum og dregið mjög skýrar línur hvað það varðar. Ég hef viljað auka möguleika lögreglunnar á að fylgjast með skipulegri glæpastarfsemi en ég vil hafa mjög afdráttarlaus landamæri á milli slíkrar starfsemi, skipulagðrar glæpastarfsemi, og alls því sem flokkast undir grasrótarsamtök eða stjórnmál. Um þetta er góð sátt á milli okkar og lögreglunnar, góður skilningur á því að allt sem er gert sé með nákvæmlega þetta í huga. Ég þakka vilja hv. alþingismanns til að taka þátt í þessu 

Frú forseti. Það er einmitt mikilvægt að það komi fram af hálfu hæstv. utanríkisráðherra að við eigum að vera varfærin í þessu máli. Ég er ekki sammála því að við eigum að henda inn forvirkum rannsóknarheimildum án mjög ítarlegrar umræðu. Það eru einmitt þessi fínu mörk sem við verðum að finna og þess vegna tel ég mikilvægt að við fáum sem fyrst inn frumvarp hæstv. innanríkisráðherra þannig að við getum unnið það saman við það þingmannamál sem þegar liggur fyrir til að finna þessi mörk, til að skoða betur hvað verið er að gera á Norðurlöndunum þannig að við séum það sem kallað er í „sinki“ við það sem gerist annars staðar á Norðurlöndunum. Það er mikilvægt. Í ljósi þess að landamæri eru opin og heimurinn alltaf að minnka verðum við Íslendingar að vera vel vakandi. Þess vegna fagna ég þessari áherslu hæstv. innanríkisráðherra og því að hann vill beita sér enn frekar fyrir samstarfi milli þings og framkvæmdarvalds. Í þessu samhengi er líka mikilvægt að huga að því að kortleggja málin. Ég veit að unnið er að því innan ráðuneytisins og ég tel mikilvægt að við fáum öll gögn og upplýsingar, þar með talið frumvarpið frá hæstv. innanríkisráðherra, 

Hæstv. forseti. Ég mun leggja áherslu á að svo verði. Reyndar hefur frumvarpið verið kynnt í ríkisstjórn, það er til umfjöllunar og skoðunar í þingflokkunum. Eðli máls samkvæmt vilja menn gefa sér góðan tíma þegar þessi mál eru til skoðunar, svokallaðar forvirkar rannsóknarheimildir lögreglu, kannski svolítið vafasamt hugtak og þarf að skilgreina mjög vel hvað við eigum við. Það er rétt sem hv. þingmaður vísar til, nú þegar liggur fyrir þinginu þingmál sem þarf að skoða líka. Ég hygg að ég sé heldur íhaldssamari í þessu efni en kemur fram í því frumvarpi, en þingið mun að sjálfsögðu setjast yfir málið og við munum skoða það saman.

Virðulegi forseti. Í stórmerkilegu viðtali, leyfi ég mér að segja, í Viðskiptablaðinu 29. desember er rætt við hæstv. utanríkisráðherra. Í því viðtali fer hæstv. utanríkisráðherra vítt um völlinn eins og góðum stjórnmálamönnum sæmir. Hann talar um ýmislegt, lýsir mikilli ást á Framsóknarflokknum í því viðtali og er ljóst að mikill söknuður er í hjarta utanríkisráðherra yfir að hafa þann flokk ekki með í ríkisstjórn. Ég vona hins vegar að svör hæstv. utanríkisráðherra muni ekki snúast um ást hans á Framsóknarflokknum hér á eftir heldur um þær spurningar sem ég beini til hans. Í viðtalinu kemur einnig fram að utanríkisráðherra virðist telja að Samfylkingin þurfi á nýrri forustu að halda, að það þurfi að skipta um formann í Samfylkingunni. Mig langar að spyrja hæstv. utanríkisráðherra hvort hann telji að það þurfi að gerast fyrr en síðar. Stendur það Samfylkingunni fyrir þrifum í dag að hafa ekki farið í þá vegferð sem hún þurfti að fara í, sem allir sjá að þörf er á, þ.e. að skipta um forustu. Maður veltir fyrir sér hvort Samfylkingin sé hreinlega að missa af hinni pólitísku lest þar sem mörg ný framboð eru í gangi. Einhverjir flokkar hafa gengið gegnum miklar breytingar á forustu og í hugmyndafræði, en Samfylkingin virðist einhvern veginn hafa misst af lestinni. Ég spyr hvort þessar vinsamlegu ábendingar hæstv. utanríkisráðherra séu til þess fallnar að ýta málum áfram og hvort utanríkisráðherra sé þá að boða okkur það að nú sé tími forsætisráðherra liðinn og því þurfi að koma fram ný og sterk forusta.

Frú forseti. Ef hv. þingmaður óskar eftir því get ég alveg sparað ástarjátningar mínar til Framsóknarflokksins. Hv. þingmaður veltir því fyrir sér hvort einhver flokkur sé að missa af lest. Ja, lítum yfir stjórnarandstöðuna. Hvað sjáum við þar? Við sjáum Framsóknarflokkinn sem er eins og í bandi Sjálfstæðisflokksins. Til hvers hefur það leitt? Jú, meðan Sjálfstæðisflokkurinn fer með himinskautum í skoðanakönnunum nær einn stjórnarandstöðuflokkur ekki einu sinni að halda sjó. Sá stjórnmálaflokkur er leiddur af þeim ágætu tvílembingum sem hv. þingmaður er partur af. Ég skulda þessum tvílembingum Framsóknarflokksins engar frekari skýringar á ummælum mínum um innanflokksmálefni Samfylkingarinnar en þeir mér á sínum innri málefnum. Ef hv. þingmaður hefur lesið í gegn það viðtal sem ég lét taka við mig í Viðskiptablaðinu kemst hann að því að ég lýsti þar aðdáun minni á því með hvaða hætti forsætisráðherrann hefur tekist á við gríðarlega erfið verkefni á síðustu árum. Þar kemur algjörlega fram sú afstaða mín að ég tel að hún eigi að ljúka þeim verkum. Ef við veltum hins vegar fyrir okkur forustu annarra flokka held ég að hv. þingmaður ætti að ganga ákaflega varlega um dyr. Það er nefnilega staðreynd að tvílembingar Framsóknarflokksins ganga til kosningabaráttunnar með slitna brynju, sundrað sverð og syndagjöld. Þeim hefur tekist að kljúfa sinn flokk, hrekja frá honum einn af efnilegustu leiðtogunum. Þeir halda ekki einu sinni sjó frá kosningum og eina spurningin varðandi forustumál flokka er þessi: Verður skipt um forustu í Framsóknarflokknum fyrir eða eftir kosningar?

Virðulegi forseti. Það var akkúrat þetta sem ég varaði við í upphafi máls míns, að hæstv. utanríkisráðherra lætur alltaf hlutina snúast um allt annað en það sem spurt er um. Honum tekst með ágætri ræðusnilld sinni að draga upp einhverja furðulega mynd, talar um tvílembinga, og af því tilefni langar mig að spyrja hæstv. ráðherra: Ef Framsóknarflokkurinn kemur fram eins og tvílembd ær, sem er ekki svo slæmt, eða þá að við félagarnir séum eitthvað slíkir, hvernig líður þá Samfylkingunni með að vera einhvers konar taglhnýtingur í afturhaldinu í þinginu? Samfylkingin er það alveg augljóslega þegar kemur að því að reyna að koma málum áfram í þessu samfélagi. En hæstv. ráðherra hefur ekki svarað þeirri spurningu hvers vegna í ósköpunum hann kýs að fara fram á ritvöllinn og tilkynna að forusta Samfylkingarinnar sé ónýt og að það þurfi að skipta um hana. Hvað verður til þess? Af hverju fer hæstv. ráðherra fram á völlinn og segir að tími Jóhönnu Sigurðardóttur sé liðinn og að það þurfi að skipta um forustu? Af hverju gerir hæstv. ráðherra þetta? Hann hlýtur að þurfa að segja okkur frá því. Það skiptir máli fyrir pólitíkina til framtíðar hver verður formaður í Samfylkingunni, líkt og öllum öðrum flokkum. 
            

Frú forseti. Það var af virðingu við landbúnaðinn sem ég líkti þeim tveimur forustumönnum, sem ég nefndi til sögunnar áðan, við tvílembinga. Ef hv. þingmanni finnst það einhver móðgun við sig að vera kallaður hrútlamb, sem er yfirleitt efnilegt yrði, dreg ég þau ummæli mín til baka. 

Er tími forsætisráðherra liðinn? Svaraðu þessu.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. utanríkisráðherra hólyrðin um Sjálfstæðisflokkinn sem sýnir best að hann hefur ekki alveg gleymt uppeldinu.

… ekki ríkisstjórn.

Ég átti við hann, já. Að öðru leyti vil ég spyrja hæstv. umhverfisráðherra. Í fyrrahaust var lögð fram skýrsla nefndar um svokallaða rammaáætlun. Þeirri nefnd var ætlað að meta virkjunarkosti, m.a. út frá náttúruverndargildi, arðsemi og byggðaþróun. Á grundvelli þessa var virkjunarkostunum skipað í þrjá flokka, nýtingarflokk, biðflokk og verndarflokk. Eins og menn vita er þetta mál stjórnskipulega á forræði hæstv. iðnaðarráðherra en hins vegar hefur verið frá því greint að þetta mál sé unnið af hálfu hæstv. iðnaðarráðherra í samráði við hæstv. umhverfisráðherra og að ætlunin sé að þá komi fram sameiginleg tillaga hæstvirtra ráðherra, þar á meðal væntanlega ríkisstjórnarinnar, um það hvernig þessu máli vindur síðan áfram. Það hefur verið boðað, m.a. í nýrri þingmálaskrá sem dreift var af hálfu hæstv. forsætisráðherra eftir áramótin, að þingmál sem byggði á þessari skýrslu nefndarinnar yrði lagt fram fyrir mánaðamótin, þ.e. strax í byrjun næstu viku. Ég tel að ætla hefði mátt að þetta mál hefði getað komið fram miklu fyrr. Þessi skýrsla var vel unnin. Auðvitað getur menn greint á um einstök atriði hennar, en að öðru leyti var þetta vel unnið plagg og því hefði mátt ætla að það hefði verið hægt að leggja þingmálið fram miklu fyrr. Ég spyr þá hæstv. umhverfisráðherra tveggja spurninga, í fyrsta lagi þessarar: Verður staðið við þá tímasetningu sem boðuð er í þingmálaskrá hæstv. forsætisráðherra um að þetta mál verði lagt fram í byrjun næstu viku? Í öðru lagi: Má búast við því að gerðar verði breytingar á þeim tillögum sem núna liggja fyrir, t.d. með því að þeim kostum sem búið var að skipa í nýtingarflokk verði fækkað og þeir settir annaðhvort í biðflokk eða verndarflokk? Ég tel að það væri eðlilegast að þetta plagg yrði lagt fram 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessu verulega mikilvæga verkefni sem væntanlega er eitt þeirra stærstu sem fyrir þinginu liggja á yfirstandandi þingi. Það er rétt sem kemur fram í fyrirspurn þingmannsins, stjórnskipulega heyrir rammaáætlunin undir iðnaðarráðherra en gert er ráð fyrir að þingsályktunin verði lögð fram í samstarfi við umhverfisráðherra. Ég geri ráð fyrir því að í meginatriðum verði staðið við þann tímaramma sem lagt er upp með. Þarna er um að ræða gríðarlega umfangsmikið viðfangsefni eins og þingmaðurinn drepur á í fyrirspurn sinni og það eru tugir, ef ekki hundruð, athugasemda sem bæði einstaklingar og félagasamtök hafa lagt fram. Þær athugasemdir eru af ýmsu tagi, þær varða flokkun einstakra kosta en líka forsendur sem verkefnisstjórnin leggur til grundvallar. Það gildir um þetta verkefni eins og öll önnur verkefni að þegar kemur að framlagningu máls fyrir þingið fylgir þeirri framlagningu pólitísk ábyrgð. Yfirferðin verður því að vera ítarleg af hálfu beggja þeirra ráðherra sem ábyrgðina axla. Sú vinna stendur yfir og ég vænti þess að þingið fái þetta verkefni til umfjöllunar fyrr en síðar.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að fagna því sem hæstv. umhverfisráðherra sagði, að ætlunin væri að standa við tímaplanið varðandi framlagningu þessa máls þannig að það má vænta þess að í byrjun næstu viku sjáum við þinglegan búning að þessari rammaáætlun. Að öðru leyti vil ég segja að ekki hefur farið á milli mála að það hefur verið mikil togstreita milli stjórnarflokkanna, og jafnvel innan þeirra, um það hvernig nákvæmlega bæri að flokka þessa virkjunarkosti. Það hefur mjög mikið heyrst, m.a. úr flokki hæstv. umhverfisráðherra, um að það væri ástæða til að fjölga í biðflokknum og verndarflokknum og fækka þar með mögulegum virkjunarkostum. Mig rekur minni til þess að það liggi fyrir flokkslegar samþykktir frá Vinstri grænum um að það sé ekki tilefni til að fara í einhverjar málamiðlanir. Ég ítreka spurningu mína til hæstv. ráðherra: Stendur til að fækka þeim kostum sem nefndin lagði til að færu í nýtingarflokk 

Virðulegi forseti. Ég vil bara til öryggis halda því til haga að ég ætla ekki að leggja orðstír minn að veði varðandi nákvæma dagsetningu framlagningar máls. Ég sagði að það væri líklegt að frumvarpið yrði lagt fram innan þess tímabils sem um ræðir þó að það sé ekki nákvæmlega þann dag sem hv. þingmaður nefnir. Að því er varðar rammaáætlun erum við að tala um algjöra grundvallarbreytingu á því hvernig þessum málum er komið fyrir í samfélagsumræðunni. Við erum með því að leggja algjörlega nýjan grunn að því að færa víglínuna á nýjan stað, bæði hvað varðar náttúruverndarsjónarmið og nýtingarsjónarmið. Við erum að hasla völl nýrri sátt, samfélagssátt, og það skiptir máli að við vöndum til verka í þeim efnum. Ég geri lítið úr togstreitu innan flokka og milli flokka og tel að sú tillaga sem við 

Frú forseti. Á dagskrá þingsins á eftir eru annars vegar þingsályktunartillaga og hins vegar lagafrumvarp um að veita Evrópusambandinu einhvers konar skattfrelsi, öllum sem þar starfa og öllu sem Evrópusambandið flytur inn, undanþiggja það frá tollalögum, stimpilgjöldum o.fl. Um helgina var opnuð hér Evrópustofa þar sem Evrópusambandið hyggst á næstu árum eyða hundruðum milljóna í að kynna sjálft sig fyrir okkur Íslendingum. Opnunin var mikið auglýst í öllum fjölmiðlum og má fullyrða að einhverjum milljónum eða tugum milljóna hafi verið varið í einungis þá auglýsingaherferð. Hæstv. innanríkisráðherra ritaði tvær greinar seinni part árs 2010 um þetta málefni undir fyrirsögnunum „Virkisturn í norðri?“ og „Þjóðin ræður“. Í þeirri síðari sagði hæstv. innanríkisráðherra, með leyfi frú forseta: „Nú þegar ESB opnar skrifstofur hér á landi til að kynna sinn málstað og reka fyrir honum áróður eins og boðað hefur verið og byrjar fyrir alvöru að bjóða í boðsferðir og upplýsingaferðir, þá ríður á að við séum meðvituð um að í bland er aðstoðin hugsuð sem „glerperlur og eldvatn“ til að glæða áhuga okkar á að fá að sitja til borðs í Brussel.“ Nú virðist sem glerperlurnar og eldvatnið streymi þegar til landsins og mig langar að spyrja hæstv. innanríkisráðherra hvað honum finnist um þá stöðu sem upp er komin varðandi þessi mál og hvort hann telji ekki þörf á að bregðast við þessu, í ljósi þess að glerperlurnar og eldvatnið er byrjað að streyma til landsins og hann hefur lýst skoðun sinni á því. Er ekki hætta á því að þetta stóra mál skekki lýðræðislega umræðu í landinu?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda. Hann vitnar réttilega í greinar sem ég skrifaði af ærnu tilefni og var ég þá að vísa í styrki sem Evrópusambandið hefur veitt, m.a. þjóðum sem sækja um aðild að Evrópusambandinu, í aðlögunarskyni. Þeir hafa verið kallaðir „Pre-Accession“-styrkir. Ég hef haldið þeim málstað mjög hart fram að við eigum ekki að taka við slíkum styrkjum. Einvörðungu eigum við að taka við peningum sem lúta að tæknilegum atriðum og tengjast umsóknum sérstaklega, þýðingarstyrkjum og öðru af því tagi. Ég hef haft þau orð um margar styrkveitingar Evrópusambandsins að þær séu mér lítt geðfelldar. Kannski er áhrifaríkara að setja stafinn ó fyrir framan og segja að þær séu ógeðfelldar því að það eru þær. Þetta eru peningar sem Evrópusambandið heldur mjög hart að ríkjum sem það vill að þýðist sig. Það er úthugsuð staðreynd og það umhugsunarverða er að með aðlögunarstyrkjum lætur Evrópusambandið þjóðir, stofnanir, fyrirtæki og aðra aðila fá peninga án þess að þeir aðilar kynnist þeim sem greiðir peningana. Það er einhver sem borgar. Hverjir borga þessa styrki? Það eru að sjálfsögðu aðilar að Evrópusambandinu sem greiða peningana og það er það sem við kæmum til með að gera ef við gengjum í Evrópusambandið þannig að við erum að kynnast þannig styrkjum. Margir fagna peningum sem hingað koma en þetta er náttúrlega veruleikinn. Það er einhver sem borgar og það yrðum við sem borguðum ef við gengjum í Evrópusambandið. 
            

Frú forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir þetta. Það er rétt að um er að ræða aðlögunarstyrki. Síðan eyðir Evrópusambandið sjálft hundruðum milljóna í að kynna eigið ágæti. Það munu einnig vera þessar svokölluðu glerperlur sem hæstv. innanríkisráðherra fjallaði um á sínum tíma nema nú á að gera þessar glerperlur skattfrjálsar í ofanálag. Það sem mig langar að spyrja hæstv. innanríkisráðherra um er hvort hann telji ekki að þessar fjárhæðir, hundruð milljóna króna í kynningarstarf hér á landi, einhliða með þessum hætti, skekki lýðræðislega umræðu um þetta mál. Væri hæstv. innanríkisráðherra fylgjandi því að íslensk lagaumgjörð yrði þannig skert að erlendum ríkjum og erlendum stórfyrirtækjum yrðu settar einhverjar skorður við því að geta komið inn með stórar fjárhæðir til að kynna eigið ágæti?

Hæstv. forseti. Fyrst vil ég taka fram að við höfum staðið gegn þessum styrkjum sem við teljum óeðlilega og þar vísa ég til innanríkisráðuneytisins sérstaklega en ég tala fyrir hönd þess til þess umhverfis sem ég þekki helst. Það er alveg rétt að það þarf að gæta jafnræðis í kynningarmálum og reyndar er það fólgið í því að jafnræði ríki milli aðila innan lands en ekki að það komi utanaðkomandi aðili og heimti jafnræði á borð við okkur gagnvart þeim sem taka þátt í þessari umræðu hér. Það sem ég hef mestar áhyggjur af er að stofnanakerfið ánetjist þessari umræðu, því að nú er talað um eldvatnið. Hvernig stendur á því að alltaf þegar bornir eru upp samningar innan Evrópusambandsins, það er mjög algeng regla, er stofnanaveldið, hvort sem það er verkalýðshreyfing, atvinnurekendasamtök eða stjórnsýslan, hlynnt 

Hæstv. innanríkisráðherra er beðinn að virða tímamörk. 

Forseti. Ég ætla að hreyfa hérna við réttlætismáli að mínu mati sem lýtur að möguleikum fólks með skerta hreyfigetu. Ég beindi fyrirspurn til hæstv. umhverfisráðherra til skriflegs svars í mars í fyrra sem hljóðaði svo: „Hvað líður undirbúningi lagafrumvarps sem heimili ferðir hreyfihamlaðra á vélknúnum ökutækjum utan vega á leiðum sem aðeins er leyft að fara um fótgangandi, svo þeim sé gert kleift að njóta útivistar sem er þeim annars illmöguleg, t.d. stangveiða eða ferða um þjóðgarða og önnur vernduð svæði?“ Í svarinu sem ég ætla að rekja hér á eftir kemur fram ákveðinn vilji til að gera breytingar, en svo háttar til um þetta mál að það bar að mínu borði í gegnum einstakling sem heitir Jón Gunnar Benjamínsson. Hann útskrifaðist sem ferðamálafræðingur árið 2005, starfaði sem leiðsögumaður og við ráðgjöf í ferðamálum, bæði á Íslandi og í Noregi árið 2005, en varð fyrir því óhappi að slasast í umferðarslysi á Hellisheiði 2007 og er lamaður neðan mittis eftir það hörmulega slys. Hann einsetti sér hins vegar að láta þetta ekki koma í veg fyrir að hann yrði virkur þjóðfélagsþegn og hefur barist í þessu máli síðan en verið kastað á milli stofnana hjá ríkinu. Í svari hæstv. umhverfisráðherra kom fram að hún hefði hug á því að gera breytingar á þeirri reglugerð sem þar um ræðir. Það var í mars 2011. Ég hef ekki fengið neinar fréttir af því hvernig þessu máli hefur reitt fram og kalla eftir svörum frá hæstv. ráðherra um hvað líði þessari vinnu og hvenær þess megi vænta að hún 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda þessa fyrirspurn. Það vill svo til að ég hef verið í ágætissamskiptum við þennan einstakling sem þingmaðurinn nefnir til sögunnar og hef mikinn vilja til að koma til móts við þau sjónarmið sem þingmaðurinn fór yfir þannig að þau grundvallarsjónarmið og mín afstaða sem kom fram í svari mínu á sínum tíma eru óbreytt. Hins vegar höfum við skoðað mjög ítarlega bæði laga- og reglugerðarumhverfið og þetta er ögn flóknara en fyrir lá. Ég hef haldið þessum aðila upplýstum um þau vandkvæði sem snúast aðallega um það hversu víð slík leyfi ættu að vera, hvernig stjórnsýslan og utanumhaldið ætti að vera utan um það til þess að tryggja náttúruverndarhagsmunina meðfram þeim rétti hreyfihamlaðra sem er hér til skoðunar. Ég hef sett í gang samráðshóp milli Umhverfisstofnunar og Öryrkjabandalagsins. Ég hef ekki alveg á takteinum hvenær sá starfshópur á að skila, en ég mun upplýsa þingmanninn um það þegar ég hef orðið mér úti um þær upplýsingar nákvæmlega hversu rúman starfstíma hópurinn fékk. Ég vonast til þess að það geti verið í tæka tíð fyrir næsta sumar, en þessi skoðun er í gangi. Ég vil nefna af þessu tilefni líka, þó að það komi ekki nákvæmlega þessu við, þ.e. aðgengi hreyfihamlaðra að náttúruverndarsvæðum heldur aðgengi hreyfihamlaðra að opinberum byggingum og byggingum almennt, að í morgun undirritaði ég nýja byggingarreglugerð sem er sett á grundvelli nýrra mannvirkjalaga. Þar eru algjör tímamót að því er varðar það sem kallað er algild hönnun 

Forseti. Ég þakka þau svör sem hæstv. ráðherra gaf, svo langt sem þau ná. Ég undirstrika að þetta mál varðar ekki eingöngu þennan eina einstakling. Þetta lýtur að möguleikum fólks með skerta hreyfigetu á Íslandi, sem er tiltölulega stór hópur, en eins og kom ágætlega fram í máli hæstv. ráðherra virðist eins og að regluverkið sem búið er að setja á ýmsum sviðum þjóðfélagsins komi í veg fyrir að þessi stóri hópur geti með sómasamlegum hætti nálgast stór landsvæði hér á landi og notið þeirra gæða sem í náttúru Íslands felast. Í mínum huga er það grundvallaratriði að koma þeim málum sem hér um ræðir í miklu betri skikk en raun virðist vera á. Ég harma þann drátt sem orðið hefur á afgreiðslu þessa máls, ég geri mér grein fyrir því að þetta er flókið en það er ekki sómasamlegt að koma þannig fram við þennan stóra hóp að honum sé meinaður aðgangur að stórum hluta landsins. Það er 

Virðulegi forseti. Það er nákvæmlega það sem málið snýst um, þetta prinsipp um aðgengi, þ.e. að tryggja eins og nokkur kostur er aðgengi hreyfihamlaðra og reyndar annarra hópa, bæði sjón- og heyrnarskertra, að mannvirkjum og náttúrunni. Hins vegar erum við væntanlega ekki að tala um færi fyrir hreyfihamlaða á öll svæði, því miður. Við getum nefnt Hvannadalshnjúk eða önnur þvílík svæði sem væru erfið í útfærslu. Ég vil nefna hér að í verndaráætlun Vatnajökulsþjóðgarðs er sérstaklega gert ráð fyrir því að tryggja aðgengi hreyfihamlaðra að svæðum með stígum, skiltum og því um líku. Sá ráðherra sem hér stendur er mjög meðvitaður um mikilvægi mannréttinda þeirra sem búa við fötlun.

Frú forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um heimild til að samþykkja rammasamning um samstarf sem varðar stuðning við Ísland innan ramma stuðningsaðgerða sjóðs sem fjármagnar aðstoð við umsóknarríki ESB. Sá samningur er birtur sem fylgiskjal með þessari tillögu. Hann byggir á því að Ísland á, eins og önnur umsóknarríki, kost á að sækja um framlög til að standa meðal annars straum af breytingum á stjórnkerfi eða stofnunum sem um kann að semjast eða til að byggja upp þekkingu innan íslenska stjórnkerfisins á innviðum Evrópusambandsins, þar á meðal sjóðakerfi þess. Tilgangurinn er vitaskuld sá að umsóknarríki verði í sem bestum færum til þess að tryggja hagsmuni sína gagnvart sambandinu strax frá fyrsta degi aðildar, og þá ekki bara hagsmuni okkar sem þjóðar heldur ekki síður hagsmuni einstaklinga eins og bænda varðandi greiðslur strax frá upphafi aðildar. Öll ríki sem hafa sótt um aðild eftir 1994, auk Tyrkja, hafa skiljanlega notfært sér þetta, enda er oft um kostnaðarsamar breytingar að ræða. Ég hef sjálfur margsinnis sagt í þessum sölum að ég telji það sanngjarnt og raunar rökrétt, ef menn kjósa að hugsa þannig, að breytingar sem eru undirbúnar fyrir þjóðaratkvæði eða framkvæmdar þegar því sleppir séu kostaðar af Evrópusambandinu að stærstum hluta. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að það ætti að vera stærra hlutfall en er í boði af hálfu Evrópusambandsins og gæti fært fyrir því margvísleg rök. Þessi samningur við Ísland er þó öðruvísi en við flestar aðrar þjóðir sem hafa sótt um aðildina. Hann er miklu minni að umfangi. Ástæðan er sú að hann nær til mun færri sviða en samningar við flest önnur umsóknarríki. Hann nær þannig einungis til eins af fimm sviðum sem aðstoð er veitt til. Það er athyglisvert, frú forseti, með tilliti til þeirra umræðna sem fóru fram hér fyrr í dag millum hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar og hæstv. innanríkisráðherra að ólíkt öðrum þjóðum varðar liðsinnið við umsóknarríkið Ísland fyrst og fremst styrkingu innviða stjórnsýslu í umsóknarferlinu. Af þeim sökum er, öndvert öðrum umsóknarríkjum, til dæmis ekki þörf á neinum sérstökum stofnunum til að hafa umsjón með framkvæmdinni. Af því að hv. þm. Ásmundur Einar Daðason vísaði til greina sem hæstv. innanríkisráðherra skrifaði árið 2010 er rétt að taka það fram að vitaskuld hafa menn tekið tillit til umræðna og viðhorfa sem fram hafa komið. Þetta mál er akkúrat hnýtt í þann búning að það liggur algjörlega ljóst fyrir að með engum rökum er hægt að halda því fram að hér sé verið að henda perlum, hvorki úr gleri né öðru, fyrir svín eða aðra. Og hér er ekki um neitt eldvatn að ræða.  
             Frú forseti. Í samningnum sem fylgir eru skýrð helstu markmið og vörður, og sett viðmið og reglur um samvinnu. Eins og hv. þingmenn sjá fylgir samningurinn tillögunni með skýringu við hverja grein. Það er einkum tvennt sem ég vildi sérstaklega skýra í þeirri veiku von að hægt sé að varpa ljósi á tiltölulega skuggalegar hugsanir ýmissa þingmanna um þetta. Hið fyrra snýr að því að verk sem eru styrkt eru, eins og önnur útboðsskyld verk á innri markaðnum, boðin út á öllu EES-svæðinu. Þar að auki eru þessi verk líka boðin út innan umsóknarríkja eins og ég tel fullkomlega eðlilegt. Þessi útboðsskylda byggir á gagnkvæmnisreglunni. Hún gerir þess vegna líka Íslendingum og íslenskum fyrirtækjum kleift að bjóða í verkefni sem eru styrkt í öðrum umsóknarríkjum. Sem betur fer hafa ýmsir landar okkar notfært sér það. Það er athyglisvert fyrir þá í þessum sal sem hafa áhuga á þeirri góðu grein landbúnaði að menn hafa gert það gagnvart landbúnaði, t.d. varðandi dýraheilbrigði, gagnvart löndum sem eru að sækja um úti í Evrópu. Samningar á grundvelli svona útboða byggja á sömu grundvallarsjónarmiðum og liggja að baki samningum sem alþjóðastofnanir binda við gistiríki um tiltekin friðhelgisréttindi, eins og þeir vita sem hafa kynnt sér þessi mál og ég er viss um að margir hafa gert það. Þeir samningar sem byggjast á gagnkvæmni kveða á um ýmiss konar úrlendisrétt, þar á meðal undanþágur frá tollum, sköttum og öðrum opinberum gjöldum þegar starfsmenn verkefna hafa ekki búsetu hér á landi. Þetta eru eins og við vitum grundvallarreglur í milliríkjasamskiptum sem miða meðal annars að því að gera starfsemi sendiskrifstofa, alþjóðastofnana eins og Atlantshafsbandalagsins, Sameinuðu þjóðanna og Evrópusambandsins, til að nefna nokkur, greiðari og ódýrari. Hið sama gildir um margvíslega alþjóðlega aðstoð, eins og þróunaraðstoð. Þessi samningur hvílir á sama grundvelli. Þess vegna kveður hann meðal annars á um nákvæmlega sama skattfrelsi og undanþágur frá greiðslu opinberra gjalda í ákveðnum tilvikum og starfsmenn alþjóðastofnana hafa notið hér á landi. Og næsta mál á dagskrá, frú forseti, það mál sem hæstv. fjármálaráðherra flytur hér á eftir, felur í sér viðeigandi breytingar að því leytinu á skattalögum. Hinn síðari þeirra tveggja þátta sem ég taldi til varðar þá meginreglu sjóða Evrópusambandsins sem við þekkjum úr þátttöku okkar í rannsókna- og menntaverkefnum þessi 18 ár og raunar úr þátttöku Íslands í fjölmörgum alþjóðlegum sjóðum og verkefnum, að fjárframlögum til þeirra skuli að fullu varið til þeirra afmörkuðu verkefna sem þeim er úthlutað til. Þannig má nefna það til upprifjunar fyrir hv. þingmenn að íslensk verkefni sem hafa notið styrkja af rannsóknaáætlun Evrópusambandsins allt frá gildistöku EES-samningsins fyrir 18 árum sæta til dæmis þeim skilyrðum að virðisaukaskattur er almennt ekki meðal þess kostnaðar sem má krefja úr sjóðum sambandsins. Munurinn á þessum verkefnum og þeim sem hér er verið að tala um er að hér erum við að gera rammasamning en um einstök verkefni eru að jafnaði gerðir samningar sem fela þetta í sér. Framlögunum er ekki ætlað að renna til greiðslu skatta eða annars konar opinberra gjalda í því ríki sem tekur við styrkjunum. Sama meginstefna gildir um aðstoð á grundvelli þessa rammasamnings. Í samræmi við það er í næsta máli á dagskrá leitað eftir viðeigandi lagabreytingum. Þetta er einfaldlega nákvæmlega sama fyrirkomulag um skattalega meðferð og við höfum lögfest um langan aldur varðandi þátttöku okkar í margvíslegum alþjóðlegum stofnunum og sjóðum, vitaskuld að ógleymdum sendiráðum hér á landi. Þar má nefna fjölmarga eins og hv. þingmenn þekkja, en af handahófi koma upp í hugann Norræni tækni- og iðnþróunarsjóðurinn, Þróunarsjóður fyrir Færeyjar, Grænland og Ísland, olíumengunarsjóðurinn frá 1979, Norræna einkaleyfastofan, jafnvel Evrópusamningurinn gegn pyndingum. Ég var búinn að nefna EES og vaskinn. Ég minnist þess að í fyrra kláruðum við samninginn um Evrópustofnun um meðallangar veðurspár sem höfðu nákvæmlega sömu skattalegu ákvæði. Ef út í það er farið mætti vitaskuld nefna ógrynni alþjóðlegra samninga sem Ísland hefur gerst aðili að á síðustu áratugum sem lúta einmitt að frjálsri för og skattalegum réttindum. Þeir skipta tugum. Þessi samningur felur þess vegna ekki í sér neina nýlundu að þessu leyti. 
             Ég legg svo til, virðulegi forseti, að þegar umræðunni sleppir hér í dag verði þessu máli vísað til hv. utanríkismálanefndar. Ég teldi rétt að hún vísaði málinu líka til efnahags- og viðskiptanefndar til skoðunar.

Virðulegi forseti. Eitthvað var hæstv. utanríkisráðherra stressaður þegar hann kynnti þetta mál til sögunnar og vísaði til ýmissa verkefna um smástyrki sem við höfum tekið á móti varðandi skattfríðindi.  Frú forseti. 5 þús. milljónir! Hvernig getur hæstv. utanríkisráðherra sagt að hér sé um smáupphæðir að ræða? Hvernig er hægt að segja í sama orði að ekki sé um aðlögun að Evrópusambandinu að ræða? Í þriðja lagi: Ætlar hæstv. utanríkisráðherra að nota þetta 

Frú forseti. Eins og jafnan leggur hv. þingmaður mér orð í munn. Ég nefndi það hvergi í ræðu minni að hér væri um einhverjar smáupphæðir að ræða. Þvert á móti sagði ég að hér væri um að ræða nákvæmlega sömu meðferð og við höfum samþykkt í ótal lögum og með samþykkt ótal samninga á síðustu áratugum þar sem gert er ráð fyrir nákvæmlega sömu skattalegu meðferð og gert er hér, reyndar líka varðandi frjálsa för. 6 milljarðar eru ekki lítil upphæð og jafnvel utanríkisráðherra sem stundum slær hressilega undir mundi aldrei kalla þá tölu smáupphæðir. Það sem ég sagði er að þetta er ekkert nýmæli, þetta er nákvæmlega það sem við höfum gert varðandi annað. Ef hv. alþingismenn eru þeirrar skoðunar að það sé ekki nógu gott hafa þeir líka þann rétt að fella tillögu mína um að þessi samningur verði staðfestur. Vitaskuld er hann ekki undirritaður nema með fyrirvara um samþykki Alþingis.

Virðulegi forseti. Ég var að benda á að hæstv. utanríkisráðherra ber þá 5 milljarða sem á að taka á móti hér næstu tvö ár saman við smástyrki sem Íslendingar hafa tekið á móti. Þetta er allt saman skattfrjálst og tollfrjálst og raunverulega koma engar tekjur á móti þessu inn í ríkissjóð í formi skattgreiðslna. Þetta hvetur til þess að erlendir aðilar vinni þau verkefni sem á að vinna fyrir þessa upphæð vegna þess að þá nýtist peningurinn betur. Ég spyr aftur: Ætlar hæstv. utanríkisráðherra að nota þessar 5 þús. milljónir einungis til að styrkja EES-stofnanir hér á landi, eins og Umhverfisstofnun og þessi EES-batterí, eftirlitsstofnanir sem EES-samningurinn hefur komið hér á fót, eða á að nota þetta í eitthvað annað? Mig langar að benda á það, frú forseti, að nú þegar hafa verið lögleiddar heimildir 

Frú forseti. Sú upphæð sem hv. þingmaður vísar til var vegna sérstaks málaflokks sem meiri hluti utanríkismálanefndar lagði í áliti sínu sérstaka áherslu á. Það var ekkert óeðlilegt við það. Hv. þingmaður fer hér mikinn og talar um að þetta séu svo gríðarlega háar upphæðir. Heldur hv. þingmaður að það hafi aldrei komið fyrir áður að slíkar upphæðir hafi með þessum hætti farið í gegnum íslenska hagkerfið?  Síðan spyr hv. þingmaður hvort ég ætli bara að nota þetta í EES-stofnanir. Svarið er nei. Ég ætla ekki að nota þetta eitt eða neitt, það er ríkisstjórnin og eftir atvikum Alþingi sem ákveður hvert fjármagnið fer. En ég tel, eins og ég hef margsinnis sagt hérna, að það eigi að fara í að styrkja innviði stjórnsýslunnar í aðdraganda og eftir. 
            

Eftir hvað?

Virðulegi forseti. Það var athyglisvert sem fram kom hjá hæstv. utanríkisráðherra, sem liggur þó í augum uppi, að Alþingi hefur vald til að fella tillöguna ef það svo kýs. Það sagði hæstv. ráðherra hér áðan og þá vísa ég í orðaskipti hæstv. innanríkisráðherra við hv. þm Ásmund Einar Daðason áðan sem lýstu sér í því að - við skulum segja að innanríkisráðherra virðist ekki jafnspenntur fyrir þessum styrkjum og hæstv. utanríkisráðherra þannig að við getum ekki útilokað að þetta verði fellt á Alþingi. Nú þegar er búið að samþykkja fjárveitingar í fjárlögum yfirstandandi árs, væntanlega byrjað að ráðstafa þeim peningum. Hvað gerist ef Alþingi fellir þessa tillögu? Munu styrkirnir hætta að berast? Alþingi væri með því væntanlega að segja að við vildum ekki þessa styrki. Ég bið hæstv. utanríkisráðherra 

Hv. þingmaður veit af reynslu að utanríkisráðherra er ekkert mikið gefinn fyrir spekúlasjónir og vangaveltur.  
            

Virðulegi forseti. Eins og hæstv. utanríkisráðherra bendir réttilega á fellur rammasamningurinn úr gildi ef Alþingi fellir þennan samning. Þá sýnist mér að sérstök fjárveiting og sérstök heimild Alþingis í þau verkefni sem búið er að samþykkja lendi á íslenskum skattgreiðendum. Það er væntanlega það sem hæstv. ráðherra er að segja. Ég bið hann að útskýra það. Ef hæstv. ráðherra fær ekki heimild til að taka við þessum styrkjum lendir það væntanlega á íslenskum skattgreiðendum. Það er annað sem ég átta mig ekki á í þessu samhengi. Það er vísað til þess að þetta séu sömu reglur og aðrar alþjóðastofnanir hafa og ég skil þær mætavel. Þegar maður skoðar hins vegar verkefnin, bæði á landsáætluninni og líka þessi sjö sem búið er að samþykkja, eða sex þegar Matís er hætt, virðast þau öll vera innlend. Það eina erlenda er að tilteknir eru einhverjir vinnufundir embættismanna hingað og þangað. Það er eitthvað 

Eins og ég skil fyrri spurningu hv. þingmanns er svarið jú. Ég vona að ég hafi ekki misskilið hana. Hv. þingmaður er að velta fyrir sér hvað gerðist ef þessi rammasamningur yrði felldur. Við héldum að sjálfsögðu áfram með umsóknina, við þyrftum að leggja fram fé til að standa straum af, við skulum segja ákveðnum breytingum við undirbúning nýrrar tollskrár, hugsanlega af skattkerfishugbúnaði og ýmsu öðru eins og hv. þingmaður veit. Það er rétt hjá hv. þingmanni að það mundi lenda á íslenskum skattgreiðendum eins og ég skil spurningu hv. þingmanns. Seinni partur spurningarinnar liggur náttúrlega í augum uppi. Evrópusambandið er alþjóðleg stofnun um svona verkefni á vegum alþjóðastofnana, eins og til dæmis stuðningsverkefni Sameinuðu þjóðanna. Um það gilda þessar reglur. Svo geta menn deilt um hvort það er rétt eða rangt, en þetta er það sem gildir um stofnanir af þessu tagi. Þetta er það sem gildir til dæmis 

Virðulegi forseti. Auðvitað eru þetta allt öðruvísi styrkir en þeir fjármunir sem koma í gegnum áætlanir sem Íslendingar kaupa sig inn í og eru aðilar að svo dæmi sé tekið. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort það sé ekki vitlaus röð á öllum málum í þessari umsókn og þessu ferli öllu saman. Við erum í einhverju umsóknarferli, við þiggjum styrki til þess að laga okkur að ferlinu eða til þess að vera tilbúin ef samningur er gerður - af hverju í ósköpunum er ekki gerður samningur? Síðan geta menn þá tekið við styrkjum til að breyta því sem breyta þarf. Ég held að svarið sé að Evrópusambandið setur þau skilyrði að þetta sé gert svona. Og af hverju setur Evrópusambandið þetta sem skilyrði? Það er vegna þess, og hæstv. ráðherra kom í rauninni inn á það í ræðu sinni, að 1994 var aðferðafræðinni breytt. Af hverju var henni breytt? Það var vegna þess að Norðmenn felldu samning. Síðan hefur enginn samningur verið felldur. Síðan hefur ekkert ríki hafnað því að ganga í Evrópusambandið eftir því sem ég  Ég spyr því ráðherra hvort hann geti verið sammála mér um að þetta sé ein ástæðan fyrir því að þessu var breytt og að ferlið sé svolítið öfugsnúið.

Frú forseti. Ég verð að viðurkenna ærlega að mig brestur þekkingu til að geta spáð í það eða sagt hvernig kerfið var fyrir 1994. Það er ekki rétt eftir haft hjá hv. þingmanni að ég hafi sagt að þetta hafi breyst eftir 1994. Ég taldi að þessir styrkir hefðu að þessu leyti komið til síðar en það. Það kann að vera rangt hjá mér. Að því er seinni spurninguna varðar, hvort þetta sé í öfugri röð, tel ég að svo sé ekki. Ég tel fullkomlega eðlilegt að það sé einmitt í þessari röð, þ.e. að við gerum rammasamning eins og aðrar þjóðir um að taka við liðsinni af þessu tagi. Mér finnst fullkomlega eðlilegt að Evrópusambandið taki kostnaðarlega áhættu af því að Íslendingar byggju sig með þeim hætti sem ég lýsti í ræðu minni undir það að geta eftir þjóðaratkvæðagreiðslu hrint í framkvæmd ákveðnum breytingum frá þjóðaratkvæðagreiðsludeginum fram að fullgildingardegi. 

Gott …

Forseti biður hv. þingmenn um að vera ekki með samtal við ræðumann.

Virðulegi forseti. Það kom fram í ræðu hæstv. ráðherra að eftir 1994 hefði þessum styrkjum verið komið á fót. Ég spyr því enn og aftur hvort það geti verið vegna þess að Norðmenn felldu sinn samning og þar af leiðandi þurfti að breyta kerfinu til þess að ríki mundu ekki fara aftur í að fella samning sem væri kominn nokkuð langt. Þeir styrkir sem um er að ræða eru vitanlega ætlaðir til þess að byggja hér upp og auka trú á að Evrópusambandið sé komið til að vera og komið til þess að laga hér allt sem hægt er að laga á þessu blessaða landi okkar. Það er ekki eðlilegt. Það getur ekki verið eðlilegt að við tökum við fjármunum frá ríki sem við erum að semja við. Við erum væntanlega að semja við þessi ríkjasambönd eða hvað á eiginlega að kalla þetta fyrirbæri. Og þau koma með peninga til okkar. Það er miklu eðlilegra að allar breytingar sem þurfa að verða ef af samningi verður komi eftir á 

Frú forseti. Það sem ég get sagt um upphaf þessarar liðveislu er svo sem harla lítið. Ég veit hins vegar að þegar Austur-Evrópuþjóðirnar og Mið-Evrópuþjóðirnar, þær sem áður höfðu tilheyrt áhrifasvæði hinna föllnu Sovétríkja, tóku að sækja um var svo mikill brestur í innviðum þeirra, og ekki síst í stjórnsýslu, að þá var gefið mjög hressilega í með þessa styrki. Þá voru tekin upp miklu fleiri svið. Við Íslendingar hefðum til dæmis getað sótt um liðveislu á fleiri en þessu eina sviði sem við gerum. Ég keyrði í fyrra eftir magnaðri hraðbraut í Króatíu sem var greidd af Evrópusambandinu. Þeir sem eru að pæla í Vaðlaheiðargöngum kynnu að hafa viljað að við sæktum líka um  En ég er bara að svara hv. þingmanni, það varð til þess að styrkja betur innviði þeirra þjóða sem voru þá að sækja um og það vill svo til að þetta kerfi 

Frú forseti. Hæstv. innanríkisráðherra lýsti þessum styrkjum sem ógeðfelldum og sagði að þeir væru ætlaðir til þess að embættismenn og aðrir mundu ánetjast fundum, flugferðum og ferðalögum um heiminn. Ég vil byrja á því að hrósa hæstv. utanríkisráðherra í þessu máli. Við horfum upp á hann berjast hér af mikilli hörku fyrir því að ná í gegn málum sem samþykktir funda samstarfsflokksins hafa hafnað, og ég hygg að farið verði yfir í ræðum nú á eftir, þvert gegn þjóðarvilja. Hann er meira að segja búinn að ná því í gegn að einmitt formaður utanríkismálanefndar og formaður samstarfsflokksins eru í þessum ferðalögum og eru að ánetjast þessum flugferðum. Ég spyr hæstv. utanríkisráðherra hvort það sé ekki áhyggjuefni fyrir þjóðina hversu vel hæstv. utanríkisráðherra gengur að ná fram sínum stefnumálum, að við skulum horfa upp á það að 

Frú forseti. Enginn getur svarað síðustu spurningu hv. þingmanns betur en hann sjálfur. Hann hefur ítrekað lagt fyrir mig spurningar um ferðakostnað í ráðuneyti mínu. Það kom í ljós að á fyrsta ári mínu í ráðuneytinu reyndist ferðakostnaðurinn þar einungis þriðjungur af því sem hann hafði að meðaltali verið í þrjú ár á undan. Það er ekki hægt að segja að þetta ráðuneyti bruðli mikið með ferðir, allra síst ef haft er í huga að það fer með utanríkismál. Sömuleiðis tek ég skýrt fram að liður í fjárhagsáætlun vegna kostnaðar við umsóknina sem lýtur að ferðalögum er meira en innan marka, bara svo það komi algjörlega skýrt fram. Hv. þingmaður vísaði síðan í orðastað sinn við hæstv. innanríkisráðherra þar sem þeir köstuðu á milli sín einhverjum greinum sem voru skrifaðar 2010. Það var tekið tillit til þessara viðhorfa. Hv. þingmaður var einu sinni í öðrum stjórnmálaflokki sem gerði landsfundarsamþykkt. Sá rammasamningur og útfærsla hans, t.d. í meðförum ráðherranefndar sem hefur verið kynnt í utanríkismálanefnd, er í samræmi  Hins vegar er hv. þingmaður kominn í annan stjórnmálaflokk 

Virðulegur forseti. Það komu fram hjá hæstv. innanríkisráðherra miklar efasemdir. Þegar þetta frumvarp var kynnt komu einnig fram efasemdir hjá hv. þingmönnum Jóni Bjarnasyni og Guðfríði Lilju Grétarsdóttur um þetta mál. Það er alveg ljóst að á síðasta ári eyddu ríkissjóður og undirstofnanir í flugfargjöld 1–2 milljörðum kr., þar af voru 300–400 ferðir til Brussel. Ég held að það sé mikið áhyggjuefni því að hæstv. utanríkisráðherra tekst, þegar öllu er á botninn hvolft, 

Frú forseti. Hér rekur sig hvað á annars horn. Hv. þingmaður kvartar undan samdrætti og niðurskurði í efnahagslífinu en samt sem áður fúlsar hann við því að inn í samfélagið komi 6 milljarðar kr. og auki veltu þess.  Mér er algjörlega kunnugt um og ber virðingu fyrir þeim sjónarmiðum sem hv. þingmaður deilir með hæstv. innanríkisráðherra um glerperlur og eldvatn.  Að öðru leyti þakka ég hv. þingmanni, 

Virðulegi forseti. Það er hálfsorglegt að hlusta hér á rök hæstv. utanríkisráðherra þegar hann þarf að telja það upp að hvorki tölvur né húsgögn geti kosið. Ég bendi á að sjúklingar og eldri borgarar þurfa að kjósa. Það er akkúrat í þeim málaflokki sem vinstri velferðarstjórnin hefur skorið hvað mest niður. Hæstv. utanríkisráðherra segir að þingmenn séu vanþakklátir yfir því að hingað berist 5 milljarðar inn í landið. Hæstv. utanríkisráðherra telur að það séu 6 milljarðar en í frumvarpi sem hæstv. fjármálaráðherra leggur fram stendur að það séu  Þess vegna, herra forseti, er spuninn hér hjá hæstv. utanríkisráðherra hreint algjör. Við sjáum núna hvers vegna var svo brýnt að skipta um fjármálaráðherra. Jú, það þurfti að koma samfylkingarmaður í fjármálaráðherrastólinn til að leggja fram frumvarp um að hægt sé að breyta skattalögum og tollalögum til þess að hægt sé að taka á móti þessum styrkjum. Ég hugsa að hæstv. núverandi ráðherra sem ber fjóra starfstitla hefði tæpast getað gert sínum félagsmönnum það að sitja sem fjármálaráðherra og leggja fram þetta frumvarp. Fréttir dagsins eru þær að núna er tækifæri til að fella ESB-samninginn. Eins og hæstv. utanríkisráðherra fór yfir er rammasamningurinn í uppnámi verði þessi þingsályktunartillaga felld og íslenska ríkið þarf sjálft að grípa sinn í og greiða fyrir þau verkefni sem Evrópusambandið er nú að bera pening í eigi að halda umsókninni áfram. Það finnast hvergi í tómum ríkissjóði 5 eða 6 milljarðar til að leggja í þessar stofnanir. Sem dæmi má nefna var rætt um það fyrir jólin að það þyrfti að bæta við 2 milljörðum hjá tollstjóranum þegar upp yrði staðið. Hvernig ætlar þessi ríkisstjórn að réttlæta það að leggja enn meira fé í ESB-umsóknina þegar nú þegar hefur verið reiknað að farnir séu á milli 5 og 12 milljarðar eftir því hvað er reiknað inn í? Inni í hærri upphæðinni er til dæmis sá styrkur til þróunarsjóðs EFTA sem hæstv. utanríkisráðherra gekk hér fram með fyrir þarsíðustu jól og lét lögbinda, 7,8 milljarðar á fimm árum lögbundnir í dýrmætum gjaldeyri. Ég ætla að ræða aðeins þingsályktunartillöguna sem hæstv. utanríkisráðherra mælti fyrir. Í fyrsta lagi er þetta einkennileg forgangsröðun hjá þessari ríkisstjórn, en það kemur svo sem ekki á óvart. Ég var ásamt þremur öðrum þingmönnum Framsóknarflokksins í Háskólabíói í gær þar sem var ákall til ríkisstjórnarinnar um að gera eitthvað í verðtryggingu húsnæðislána. 60 þús. heimili eiga ekki fyrir skuldum, þau skulda meira en þau eiga í íbúðinni og eru raunverulega gjaldþrota. Nei, þá skulum við á Alþingi ræða á nýju ári Evrópusambandið og styrkveitingar frá því. Þetta er eins og annað hjá þessari ríkisstjórn. Hér hefur verið farið yfir markmiðið með IPA-styrkjunum, en það er að styrkja innviði umsóknarríkja í ESB með uppbyggingu stofnana, eflingu milliríkjasamstarfs og styrkingu efnahags- og félagslegrar þróunar, sem og byggðaþróunarumsóknar ríkjanna. Þessir peningar fara eins og ég sagði áðan allir inn í opinbera geirann. Í öðru lagi er gaman að kíkja á það - eða náttúrlega ekki gaman, það er sorglegt að horfa á að hér er gefið eftir með alla skatta, virðisaukaskatt og önnur gjöld. Þetta fjármagn kemur ekki til með að skila sér neitt inn í landið að þessu leyti, í tóman ríkissjóð. Það er litið svo á að það sé gjaldfrítt inn. Þetta hvetur mjög til þess að þeir aðilar sem koma til með að fá atvinnu við að styrkja þessar stofnanir verða meira og minna erlendir. Hlunnindin vegna þeirra eru mikil og þetta nær ekki til íslenskra aðila. Það kemur alveg skýrt fram í kaflanum á bls. 4 eins og sjá má. Með leyfi forseta ætla ég að vísa í þessa greinargerð: „Persónulegir munir og búslóð nánustu fjölskyldu einstaklinga sem ráðnir eru á grundvelli samninga um tæknilega aðstoð skal við innflutning undanþegin tollum, aðflutningsgjöldum, sköttum og öðrum gjöldum, enda sé hún flutt aftur út þegar samningssambandinu lýkur eða eyðilögð. Þeir sem samið er við á þessum forsendum, aðrir en staðarráðnir, skulu njóta sömu eða sams konar réttinda og annað starfslið eða verktakar sem veita tæknilega aðstoð á grundvelli tví- eða marghliða samninga.“ Svo kemur hér rúsínan í pylsuendanum. Hér stendur: „Í því felst þó ekki að þeir skuli njóta diplómatískra réttinda.“ Hér er verið að færa yfir á starfsmenn þessara aðila Evrópusambandsins sem koma hingað til að vinna að fyrirliggjandi áætlunum diplómatísk réttindi um að greiða inn í ríkissjóð og með flutninga til landsins. Ég lít þetta mjög alvarlegum augum. Utanríkisþjónustan ein á að hafa þessi réttindi en hér er verið að útvíkka þann skilning sem utanríkisþjónustan hefur hingað til staðið fyrir. Ég geri líka athugasemd við þann kafla sem snýr að framkvæmd verkefna. Í 8. gr. samningsins kemur fram að framkvæmdastjórnin sjálf skuli annast stýringu á aðstoðinni við Ísland. Það kemur til af því að aðstoð við Ísland er í samanburði við umsóknarríki afar takmörkuð. Þá er það til einföldunar og hagræðingar að framkvæmdastjórnin sjálf muni annast þessa umsjón og gera fjármögnunarsamning við hinn svokallaða styrkþega, þ.e. íslenskar stofnanir, en það er til þess að þetta fyrirkomulag leiði til þess að ekki þurfi að stofna nýjar stofnanir innan stjórnkerfisins til að sjá um slíkt verkefni sem hefur verið venja í öðrum ríkjum sem hafa sótt um hjá Evrópusambandinu. Atvinnuuppbygging hér á landi vegna þessara styrkja er engin. Framkvæmdastjórnin tekur hér fram fyrir landsrétt að því leyti og tekur sér vald sem samkvæmt samningum hefur venjulega verið hjá ríkinu. Það er alveg sama hvar litið er á þennan samning, allt er á eina bókina lært, Evrópusambandið hagnast á því og ekki Íslendingar. Við hefðum svo sannarlega þurft að skapa hér fleiri störf þótt opinber væru, en ég hvet þingmenn til að fella þessa þingsályktunartillögu og stíga út úr þessu. Að lokum, herra forseti, langar mig til að vísa í kaflann um ágreining við þriðja aðila. Þegar ég las hann fékk ég hálfgerðan kuldahroll niður bakið, þetta minnir svo mjög á hinn „glæsilega“ samning Svavars Gestssonar í Icesave-málinu. Þarna viðurkennir íslenska ríkið að Evrópusambandið njóti friðhelgi gagnvart lögsókn hér á landi gagnvart þriðja aðila. Í þessum kafla og samkvæmt 19. gr. samningsins skuldbindur Ísland sig til þess að standa með Evrópusambandinu í málarekstri, að samtvinna sig sambandsríkinu ESB og standa með því í málarekstri sem hugsanlega kynni að rísa hér, t.d. vegna íslensks einstaklings eða íslensks fyrirtækis. Þarna eru stjórnvöld, þessi verklausa ríkisstjórn, að framselja dómsvaldið til Evrópusambandsins, framselja friðhelgisréttindi Íslendinga. Herra forseti. Það er svo sannarlega ekki í fyrsta sinn sem við alþingismenn sjáum þetta ákvæði eins og ég vísaði í áðan með Icesave-samninginn. Það var fyrir dug og þor þingmanna Framsóknarflokksins sem sá samningur náði ekki í gegn. Þá var bent á að ríkisstjórnin væri að framselja þau réttindi. Það er alveg sama hvar borið er niður hjá þessari ríkisstjórn, hagsmunir landsins og þjóðarinnar skipta ekki máli. Það skal keyrt með þjóðina inn í Evrópusambandið. Hér skal tekið við á milli 5 og 6 þús. milljónum til að byggja upp  Herra forseti. Ég hef ekki lokið máli mínu og óska því eftir að komast aftur á mælendaskrá.

Herra forseti. Eins og jafnan var fróðlegt að hlusta á hv. þingmann. Það gerist samt stundum þegar hv. þingmaður talar að það er ekki alveg ljóst hvað hún á nákvæmlega við. Hv. þingmaður kvartaði í upphafi ræðu sinnar sáran yfir því að yfir höfuð væri verið að veita liðsinni af þessu tagi en í seinni hálfleik kvartaði hún undan því að þessir peningar dygðu ekki til nægilega mikillar uppbyggingar á Íslandi. Hv. þingmaður virðist sem sagt telja að fyrst að Evrópusambandið veiti á annað borð liðveislu af þessu tagi eigi þess að sjá stað innan samfélagsins. Ef það er vilji hv. þingmanns er auðvitað alveg sjálfsagt að ég beiti mér sem utanríkisráðherra fyrir því að við fáum slíka fjárhagslega liðveislu á öðrum sviðum líka. Við getum þá farið í þær eins og Króatar og ýmsar aðrar umsóknarþjóðir gerðu til að fá fjármagn til að ráðast hér í innviði. Ég er alveg reiðubúinn að hlusta á hv. þingmann ef það er það sem hún vill, en hún getur ekki bæði kvartað undan því að við fáum peninga af þessu tagi, vegna þess að henni finnst það ósiðlegt, en á hinn vænginn kvartað undan því að peningarnir nýtist ekki nægilega vel til uppbyggingar og skilji ekki nógu mikið eftir í samfélaginu. Herra trúr, það sér hver maður að þetta rekur sig hvort á annars horn. Ég verð hins vegar að viðurkenna, herra forseti, að ég er miklu hlynntari þeirri Vigdísi Hauksdóttur sem talaði undir lok ræðunnar en þeirri sem talaði í upphafi. Ég lýsi því hins vegar yfir að ég er algjörlega reiðubúinn til að beita mér fyrir því að sú fjárhagslega liðveisla sem okkur berst frá Evrópusambandinu verði með einhverjum hætti aukin þannig að hægt sé að sjá aukin efnahagsleg umsvif í samfélaginu vegna þess að það er það sem hv. þingmaður kallaði eftir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir þetta innlegg, þetta var ekki beint fyrirspurn að mínu mati. Ég get ekki gert að því ef hæstv. utanríkisráðherra gerir sér ekki grein fyrir því um hvað ég er að tala. Hann sagði að það væri ekki ljóst hvað ég hefði átt við með ræðu minni. Hæstv. utanríkisráðherra og þingheimi öllum ætla ég að segja í upphafi þessarar umræðu að ég vil ekki sjá þessa peninga. Ég vil ekki sjá að Evrópusambandið komi með peninga inn í íslenskt hagkerfi til þess eins að undirbúa það að við Íslendingar þurfum að ganga því á hönd. Þetta er alþekkt úr starfsemi Evrópusambandsins enda hafa mörg ríki undanfarin ár ánetjast þessum peningagreiðslum Evrópusambandsins og gengið í Evrópusambandið. Þessa peninga vil ég ekki sjá. Úr því að vilji ríkisstjórnarinnar er sá að taka við þessum greiðslum sagði ég að þær mundu nýtast illa fyrir íslenskt samfélag. Hæstv. utanríkisráðherra sagði áðan í andsvari við þingmann: Það verður ekki bæði sleppt og haldið. Okkur vantar pening inn í ríkissjóð, svo þegar peningarnir koma inn í ríkissjóð frá Evrópusambandinu eru þingmenn á móti því að taka við þeim til uppbyggingar hér. Peningarnir eru eyrnamerktir eftirlitsiðnaðinum sem EES-samningurinn hefur leitt af sér hér á landi. Hæstv. utanríkisráðherra skal aldrei aftur tala hér um að þessir peningar fari inn í heilbrigðiskerfið, menntakerfið eða aðra þætti samfélagsins sem þessi verklausa ríkisstjórn hefur skorið niður í stórum stíl. 

Herra forseti. Heimspekin og eðlisfræðin vefja sig saman í tilgátunni um samhliða alheima. Það er eins og að hv. þm. Vigdís Hauksdóttir sé stödd í einhverjum allt öðrum heimi en ég.  Þeir fjármunir sem hingað koma nýtast hins vegar til þess að styrkja innviði stjórnsýslunnar gagnvart því til dæmis að koma hér upp greiðslukerfi fyrir landbúnaðinn þegar að því kemur að þjóðin segi já við samningnum og við höfum síðan fullgilt hann. Þá þarf allt að vera til reiðu til að þær greiðslur geti gengið snurðulaust fyrir sig. Þess vegna fáum við með þökkum liðveislu af þessu tagi eins og aðrar þjóðir hafa gert. Ef þjóðin hafnar samningnum í þjóðaratkvæðagreiðslu sem ég tel að verði ekki er það Evrópusambandið sem ber áhættuna af því. Við þurfum ekki að greiða þetta til baka. Það er það sem skiptir máli. Með öðrum orðum erum við ekki að taka neina fjárhagslega áhættu eins og mátti skilja af orðum hv. þingmanns í fyrra andsvari hennar. Svo er ekki. Herra forseti. Auðvitað kann að vera að mönnum sé illa við þennan samning vegna þess að þeir eru almennt á móti Evrópusambandinu. Það er bara fullkomlega lögmæt skoðun. Menn mega vera það mín vegna. Ég er það ekki. Hitt liggur fyrir að eins og öll önnur umsóknarríki eigum við kost á liðveislu af þessu tagi. Við höfum þegið hana. Það er ekkert að því, það er sanngjarnt og eðlilegt að akkúrat Evrópusambandið taki þátt í að styrkja innviðina með 

Virðulegi forseti. Ég get upplýst um það að við hæstv. utanríkisráðherra erum ekki í sama heiminum. Hann er úti í Evrópu en ég er hér á Íslandi, á norðurslóð. Það er alveg klárt.  Öllu má nú nafn gefa, nú heita orðið styrkir Evrópusambandsins upp á 5–6 þús. milljónir liðveisla. Það er liðveisla í skólum. Þetta er starfsheiti þeirra sem hjálpa börnum með fötlun eða röskun. Nú er hæstv. utanríkisráðherra að heimfæra þessa góðu orðnotkun upp á greiðslur upp á 5–6 þús. milljónir frá Evrópusambandinu. Það er þó ekki nýtt að Samfylkingin bregði á það ráð að vera með spuna og spila plötuna oft til að koma því inn í höfuðið á fólki. Íslendingar eru skynsamari og betur upplýstir en svo að þeir gangist við því og trúi því. Það kom fram í máli hæstv. utanríkisráðherra að felli Íslendingar tillöguna þegar þar að kemur þurfi ekki að greiða til baka þessar upphæðir. Það verður gaman að sjá þegar það gerist. Áðan sagði hæstv. utanríkisráðherra að ef við þingmenn felldum þá þingsályktunartillögu sem er hér til umræðu mundi kostnaðurinn sem af því hlytist að halda áfram með umsóknina lenda á skattgreiðendum. Nú skulum við sjá hver það er sem talar í hring. Er það ekki hæstv. utanríkisráðherra? Þetta þurfum við að fá á hreint. Ég hvet þingmenn í þessu seinna andsvari til að leggjast á eitt, sérstaklega þingmenn Vinstri grænna, um að fella þessa þingsályktunartillögu. 

Herra forseti. Það er athyglisvert að fá að taka þátt í umræðu um hina svokölluðu IPA-styrki. Það kom fram í máli þess ræðumanns sem var í pontu á undan mér að Ísland er greinilega ekki lengur í Evrópu. Það er kannski hluti af þessari umræðu, slík einangrunarhyggja að ætla að Ísland sé ekki lengur partur af álfunni Evrópu. Vitaskuld er Ísland í Evrópu og hefur alltaf verið.  Hvers vegna skyldum við sem þjóð haga málum okkar öðruvísi en aðrar þjóðir í þessu ferli? Hvers vegna ættum við að setja okkur skör neðar í þessu ferli en aðrar þjóðir? Hvers vegna ættum við ekki, herra forseti, að vera á pari við aðrar þjóðir þegar þær hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu? Það erum við að gera með þessum hætti. Við látum Evrópusambandið greiða fyrir þann kostnað sem hlýst af umsókninni, ekki sem hlýst af aðildinni heldur umsókninni. Eins og fram kom í máli hæstv. utanríkisráðherra munu Íslendingar ekki bera kostnað af þeim fjármunum sem Evrópusambandið lætur landinu í té ef svo fer að aðildinni verður hafnað. Má ætla að það gerist ekki miðað við þær kannanir sem koma nú hverjar á fætur annarri á síðum dagblaða og víðar í íslenskri þjóðmálaumræðu. Herra forseti. Sá sem hér stendur hefur verið talsmaður þess að Ísland sæki um aðild að Evrópusambandinu. Ef til vill er umræðan í íslenskri pólitík tvenns konar. Annars vegar eru þeir sem hafa áhuga á að skoða hvað er í boði, hvað samningur færir þjóðinni, almenningi og neytendum, og hvort hann getur gert það að verkum að Ísland og íslenskt samfélag batni. Þetta eru svörin sem Íslendingar vilja fá við þessum samningi. Hins vegar eru þeir sem vilja ekki fyrir nokkurn mun sjá svona samning, eru á móti hvaða samningi sem er, jafnvel þó að hann væri einstaklega góður og þannig að íslenskt samfélag mundi batna að mun. Líklega líta þeir sem hafa ekki nokkurn áhuga á að skoða samning svo á að íslenskt samfélag sé með besta móti nú um stundir og þurfi ekki á neinum lagfæringum að halda. Ég tel að Ísland hafi lagast við það að verða aðili að Evrópska efnahagssvæðinu. Margt í regluverki okkar sem var fúið og lélegt hefur batnað til muna og samkeppnishæfni Íslands hefur aukist til mikilla muna í alþjóðlegum samskiptum eftir að landið gerðist aðili að Evrópska efnahagssvæðinu. Með umsókn að Evrópusambandinu ætlum við núna að skoða hvort þessi samkeppnishæfni og ásýnd á atvinnulífi, félagslífi og öðru í samfélagi okkar kunni ef til vill að batna við það að ganga í Evrópusambandið. Ég er talsmaður þess að ef svo reynist ekki vera verði samningurinn felldur. Ég er einungis í þessari vegferð upp á þau býtti að aðild auki hag alls almennings á Íslandi og þá er ég að tala um alls almennings, til sjávar og sveita, til borgar og bæja, af báðum kynjum og á öllum aldri. Hvers vegna erum við að taka við þessum styrkjum? Við erum einfaldlega að taka við þeim, herra forseti, til að vera í stakk búin til þess að ganga í Evrópusambandið ef það verður samþykkt á þeim tíma. Við erum að breyta stofnanakerfi okkar í átt að því sem best þekkist í Evrópu. Vegna þess að við erum nú þegar komnir með regluverk okkar það langt inn í Evrópusambandið þurfum við ekki að taka upp, eins og fram kemur á bls. 3 í greinargerð með þessari tillögu, neinar nýjar stofnanir. Engar slíkar þarf að byggja upp innan stjórnkerfisins hér á landi af þessum sökum líkt og gert hefur verið í öðrum umsóknarríkjum. Með þessum IPA-styrkjum erum við einvörðungu að styrkja það stjórnkerfi sem nú þegar er til staðar. Hér hefur verið gagnrýnt, herra forseti, að skattar og skyldur séu ekki greidd af þeim verkefnum sem verða sett á koppinn vegna þessara IPA-styrkja. Þá er þess að geta að þar er farið að reglum um alþjóðastofnanir sem Íslendingar hafa umgengist á undanliðnum árum og áratugum og eru algerlega í samræmi við það sem þekkist þegar komið er á fót alþjóðastofnunum í hvaða ríki sem er eða sendiráðum ef því er að skipta. Í þessu efni er einfaldlega annars vegar farið eftir þeim reglum sem hafa tíðkast við umsóknarferli á síðustu árum og áratugum og hins vegar hvað varðar alþjóðastofnanir í hverju ríki og eru gagnkvæmir samningar eins og fram kemur í þessu plaggi hér. Grundvallaratriðið í þessu efni er að Íslendingar beri sem minnstan kostnað af aðildarumsókninni. Ég tel eðlilegt að Evrópusambandið sem í krafti reglna sinna vill breyta regluverki innan stofnana í því ferli sem fram undan er, þar til þjóðin tekur afstöðu til samningsins, beri þann kostnað en ekki Íslendingar. Það finnst mér sanngirnismál. Menn hafa nefnt í þessari umræðu hvort slíkur kostnaður eigi ekki einfaldlega að koma eftir á. Á það hefur verið bent að það sé ekki hægt vegna þess að regluverk hér heima þurfi að vera í takt við það sem þekkist í Evrópu þegar kemur að samþykkt samningsins. Ef honum verður hins vegar synjað munu Íslendingar ekki bera kostnað af þessum breytingum og það er vel. Það er sanngjarnt. Þess vegna tel ég hér vel af stað farið og allrar sanngirni gætt, herra forseti. Auðvitað greinir okkur á um leiðir í þessu efni. Íslendingar skiptast í tvo hópa, jafnvel þrjá, í afstöðunni til Evrópusambandsaðildar, þá sem vilja sjá hvað kemur út úr samningi, þá sem vilja ekki sjá einn einasta samning af einhverjum ástæðum og svo þá sem vilja að Ísland gangi í Evrópusambandið án þess að skoða samninginn, þá sem eru það sannfærðir. Ég er ekki í þeim hópi sem síðast var nefndur. Ég vil skoða samninginn með opnum huga. Ég tek það skýrt fram og vil hafa þann fyrirvara að geta greitt atkvæði gegn honum ef hann reynist ekki góður fyrir allan almenning hér á landi. Það er eðlilegt, í ljósi þess að Alþingi ákvað að hefja þessa vegferð, að við notum til þess þau tæki sem tæk eru í aðildarferlinu, að við þiggjum þessa styrki til þess að Evrópusambandið beri kostnaðinn af ferlinu en ekki Íslendingar. Það er grundvallaratriði í umræðunni um þessa þingsályktunartillögu og menn skulu hafa það í huga. Ég tel að þegar allrar sanngirni sé gætt muni menn ekki hafa viljað vera talsmenn þess að Íslendingar ættu að borga fyrir aðlögunarferlið 

Herra forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir ræðu hans. Margir hv. samfylkingarþingmenn eru komnir út í horn og orðnir rökþrota í Evrópuumræðu sinni vegna þess að sífellt þrengir að þeim, þeim fækkar sem styðja þetta ferli. Þjóðin stendur ekki á bak við það, flokkurinn er að minnka. Ég vil því byrja á því að segja að allt tal um einangrunarhyggju á ekki við nokkur rök að styðjast. Lítum bara á þau hagkerfi sem eru að rísa í heiminum í dag, Kína o.fl. Við þurfum að horfa miklu víðar á hlutina og það er einmitt þessi þrönga nálgun sem virðist vera vandamálið hjá mörgum hv. þingmönnum. Ég þakka hv. þingmanni fyrir það hversu vel hann fór yfir það að hér er einmitt um aðlögunarferli að ræða. Hluti af því aðlögunarferli er að taka við styrkjum til að smyrja kerfið og gera breytingar á löggjöfinni á samningstímanum. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort það hafi ekki verið rétt skilið hjá mér að hann telji að ferlið sé þannig upp byggt 

Það er augljóst, herra forseti, að hv. þingmaður hefur ekki heyrt ræðu mína eða a.m.k. þann hluta þar sem ég kom inn á af hverju við förum þessa leið. Við förum þessa leið vegna þess að við viljum vera tilbúin þegar kemur til samþykktar samningsins og hann taki þá þegar gildi af fullu afli. Hann tekur ekki gildi af fullu afli nema við höfum lagfært það sem laga þarf innan þeirra stofnana sem þessir IPA-styrkir taka til. Þá vil ég ítreka að hér er einvörðungu verið að taka til í þeim stofnunum sem nú þegar eru til. Við þurfum ekki að efna til nýrra stofnana til að taka á aðildarferlinu vegna þess að við erum þegar komin það nálægt Evrópusambandinu í reglugerð okkar. Við erum þegar komnir inn, svo gott sem alveg, og nú er að stíga skrefið að fullu. 
            

Herra forseti. Síðasta setningin í ræðu hv. þingmanns lýsti því í hversu litlum tengslum margir hv. þingmenn eru við raunveruleikann því að þeir telja að þeir séu komnir inn.

Rétt.

Það er vegna þess að þeir eru farnir að ánetjast, eins og hæstv. innanríkisráðherra  En hv. þingmaður kom með áhugaverðan punkt og ítrekaði það sem fram kom í fyrri ræðu hans, að þetta væri fallið til að gera breytingar til að undirbúa okkur undir aðild þannig að ef til þess kæmi að þjóðin segði já værum við búnir að ráðast í breytingar á regluverki okkar. Til þess eru fjármunirnir, styrkirnir, sem við ræðum um. Því er ekki hægt að lýsa öðruvísi en eins og hv. þingmaður komst að orði, hann talaði um aðlögunarferli og sagði það einmitt í ræðu sinni. Ég vil hrósa hv. þingmanni fyrir hreinskilni hans. Það sem er athugavert við þetta er að þeir fjármunir sem fara í þessi mál með mótframlögum frá íslenska ríkinu, ekki skal gleyma því, eiga að vera skattfrjálsir þannig að glerperlurnar og eldvatnið sem eiga að smyrja kerfið eiga að vera skattfrjáls 

Herra forseti. Afsakið að ég fór of snemma upp í ræðustól en ég hef frá svo miklu að segja í þessum efnum að það var kannski ástæðan. Ég les gríðarlega mikla hræðslu út úr íslenskum sveitamönnum í þessu efni, þeir vilja ekki laga sig að því sem best gerist í Evrópu og nágrannaríkjum okkar þegar kemur að íslensku regluverki og íslenskri stjórnsýslu. Við þurfum einmitt á því að halda og það er margsannað í íslenskri sögu sem nýliðin er að við þurfum að laga stofnanir okkar, við þurfum að laga regluverk okkar, við þurfum að laga íslenskt samfélag, við erum skilgetið afkvæmi einangrunarhyggju í landbúnaði, í sjávarútvegi þar sem sérhagsmunir hafa verið teknir fram yfir almannahagsmuni í öllum tilvikum. Evrópusambandið lýtur að almannahagsmunum og það eru menn kannski hræddir við í þessum sal í dag.

Virðulegi forseti. Það er gaman að sjá hvílíkur eldmóður er í hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni í þessu máli. Það er eins og hann sé nýbúinn að fá sér eldvatn og borða glerperlur. Það er með ólíkindum hvernig hægt er að æsa sig yfir þessu máli. 
             Fram kemur að samningurinn kveður á um friðhelgisréttindi og friðhelgisskrifstofu húsnæðis útsendra starfsmanna og undanþágur frá tollum, sköttum og öðrum opinberum gjöldum eins og farið hefur verið yfir og einstaklingar sem búsettir eru hér á landi fá ekki þessi fríðindi. Þá er verið að vísa til þess að hingað komi aðilar frá Evrópusambandinu. Telur þingmaðurinn ekki að það gegn brjóti hinum dásamlega EES-samningi hvað varðar frjálst flæði vinnuafls? Hvernig getur þjóð staðið frammi fyrir því að mismuna starfsmönnum með þessum hætti og binda það í lög á Alþingi 

Herra forseti. Það kemur skýrt fram í tillögunni að farið er að gagnkvæmnissamningum þegar kemur að alþjóðastofnunum eins og viðhafðir eru þegar þjóðir koma upp sendiráðum í öðrum löndum. Hér er farið eftir sömu reglum, þær eru gagnkvæmar. Ég trúi því ekki að viðkomandi þingmaður sem stóð í pontu á undan mér sé talsmaður þess að við afnemum þær reglur og þá undanþágu þegar kemur að alþjóðastofnunum eins og Atlantshafsbandalaginu, sendiráðum og ýmsum alþjóðastofnunum sem eru hér á landi og við eigum aðild að úti í heimi, þegar kemur að sköttum og skyldum. Þetta er regla sem gilt hefur í alþjóðlegum samskiptum milli ríkja um áratugaskeið og hefur verið virt af öllum. Ég sé enga ástæðu til að vera með sérreglur þegar kemur að þessari alþjóðastofnun.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaðurinn má ekki misskilja mig. Ég bendi á að í gegnum EES-samninginn hefur verið tekið upp fjórfrelsi sem snýr m.a. að því að ekki sé hægt að mismuna fólki sem ferðast á milli landa sem vinnuafl. Hér er verið að kratavæða Ísland, 

Herra forseti. Eins og ég gat um í fyrra andsvari mínu er einfaldlega verið að fara að gagnkvæmnissamningum. Eins og fram kemur á bls. 4 í greinargerð með þingsályktunartillögunni er það sama regla og gildir almennt um starfsmenn sendiráða og alþjóðastofnana á Íslandi og íslenskt starfslið alþjóðlegra stofnana í öðrum löndum. Ef við færum öðruvísi með IPA-styrkina hvað þetta varðar þyrftum við jafnvel að nota aðrar og nýjar reglur á íslenska starfsmenn alþjóðastofnana í öðrum ríkjum þannig að ég tel að við séum einfaldlega að fara eðlilegustu leiðina í þessu efni með því að nota sambærilegar reglur og gilda um annað alþjóðastarf innan samningsins. Það væri að mínu viti óeðlilegt að búa til nýjar reglur þegar kemur að einni alþjóðastofnun en láta aðrar reglur gilda um allar aðrar alþjóðastofnanir.

Virðulegi forseti. Ég velti fyrst fyrir mér hvort Evrópusambandið sé alþjóðastofnun, hvort IPA-styrkirnir séu hluti af alþjóðlegri stofnun. Evrópusambandið er ríkjabandalag, stefnir í að verða einhvers konar ríkjasamband, eða maður heldur að þróunin sé í þá áttina, þannig að ég fæ ekki alveg skilið þessi tengsl þarna á milli. Mig langar hins vegar að spyrja hv. þingmann út í það sem hann nefndi einangrunarhyggju, hvort það geti verið einangrunarhyggja að vilja vera land sem getur samið við hvaða ríki sem er í heiminum um hvað sem því dettur í hug, hvort ekki sé meiri einangrunarhyggja fólgin í því að ganga í Evrópusambandið og missa þar af leiðandi réttinn til að gera til dæmis fríverslunarsamninga við erlend ríki. Er það ekki meiri einangrunarhyggja en það að vera frjáls og geta gert það sem maður vill? Hvaða áhrif mun það til dæmis hafa á samninga okkar við Færeyinga ef við göngum í Evrópusambandið? Hefur það verið skoðað? 

Herra forseti. Mér þykir þessi ræða nú með ólíkindum. Það er eins og frjáls viðskipti verði afnumin á Íslandi eftir að við göngum í Evrópusambandið, þegar og ef. Auðvitað eru þetta samningar og þetta er einmitt mergurinn málsins. Við erum í samningaferli. Við erum að athuga hvað við fáum út úr þessum samningi. Þegar því samningaferli er lokið þá getum við tekið efnislega umræðu um það hvort það sem við fáum er nógu gott eða er ekki nógu gott. Ég tel að íslenskum hagsmunum sé best borgið með því að eiga sem mest samstarf við þá sem við skiptum mest við. Þar séu hagsmunir almennings, þar séu hagsmunir neytenda, þar séu hagsmunir fyrirtækja. Utanríkisviðskipti okkar við Kanada, af því þau voru nefnd hér utan úr sal, eru 1% á móts við 70% við Evrópusambandið. Ég tel því að það séu meiri hagsmunir fyrir minni að skipta við Evrópusambandið upp á 70% en upp á 1% við Kanada.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður svaraði ekki á nokkurn hátt spurningunni sem hér var borin fram, hvort það gæti talist einangrunarhyggja að vilja hafa frelsi til að semja við allar þær þjóðir sem okkur dettur í hug, hvort sem það er við Evrópusambandið, Kína, Bandaríkin eða hvað það er, eða að loka sig inni í einhverju sambandi eða bandalagi sem semur fyrir okkar hönd. Þá kemur makríllinn upp í hugann. Hvernig hefði staðan verið á makrílsamningunum ef við hefðu verið komnir inn í Evrópusambandið? Hvernig hefði það verið? Við hefðum þá væntanlega þurft að semja við okkur sjálf ef við værum þar inni. Mig langar líka að spyrja hv. þingmann út í lýðræðishallann úr því að hér var nefnt áðan í ræðu eða andsvari að almannahagsmunir væru svo miklir í Evrópusambandinu. Nánast í hvert skipti sem fjallað er um lýðræði í Evrópusambandinu er dregin upp sú mynd að það sé bara bullandi lýðræðishalli, það er viðurkennt. Við vitum það alveg og sjáum. Þegar verið er að taka ákvarðanir í Evrópusambandinu, hverjir hittast þá? Merkel og Sarkozy. Þau taka ákvarðanir. Eru það almannahagsmunir? Jú, þetta er nefnilega með þessum hætti. Mig langar að velta því fyrir mér, úr því að hv. þingmaður talar mikið um að fá að greiða atkvæði um samninginn í lokin - og ég er algerlega sammála honum. Ef hingað kemur samningur þá á þjóðin að sjálfsögðu að greiða atkvæði um hann. En hvers vegna mátti þjóðin ekki greiða atkvæði um það hvort farið yrði í þessa vegferð? Hvers vegna mátti hún það ekki?

Herra forseti. Þetta eru margar spurningar og ég ætla að reyna að svara þeim öllum á stuttum tíma. Frjáls viðskipti verða vitaskuld áfram við lýði eftir að við göngum í Evrópusambandið. Það er nægilegt að horfa til Þýskalands, eins mesta hagkerfis í heimi sem hefur blómstrað eftir öll sín ár í Evrópusambandinu og getur gengið til frjálsra viðskipta við hvaða þjóð sem er og hefur gert það á undanliðnum árum. Það eru margar spurningar sem komu fram, um lýðræðishallann þar á meðal. Ég tel að lýðræðishallinn sé okkur í hag innan Evrópusambandsins. Vægi okkar verður miklu meira en sem nemur íbúafjölda. Ég ætla að nefna sem dæmi, í ljósi Lissabon-sáttmálans, að þingmenn okkar verða að lágmarki sex á móti 15 í Danmörku. Nú er verið að auka vægi minni þjóða innan Evrópusambandsins. Áður voru þetta fimm þingmenn að lágmarki en 99 að hámarki. Samkvæmt Lissabon-sáttmálanum hefur þetta verið að minnka úr 99 niður í 96 og aukast úr fimm í sex; með Lissabon-sáttmálanum er verið að koma til móts við fámennari ríki frekar en fjölmennari. Við kjósum um það sem við kjósum sem oftast og ég er talsmaður þess að við kjósum sem oftast.

Virðulegi forseti. Þetta hefur verið hressileg umræða og ég verð nú að segja hv. þm. Sigmundi Erni Rúnarssyni það til hróss að þar talar maður sem er sannfærður um ágæti Evrópusambandsins. Ég er ekki sammála honum í því en það hefur oft og tíðum skort í þessa umræðu þannig að ég fagna því að hér sé kominn talsmaður sem trúir á fyrirheitna landið. Ég er ósammála þingmanninum um þetta atriði og varðandi umræðuna sem hér hefur staðið, um einangrunarhyggju eða ekki og hvort við séum partur af Evrópu eða ekki - auðvitað erum við partur af Evrópu. Ég er sannfærð um að við getum verið góðir Evrópubúar hér eftir sem hingað til þrátt fyrir að vera ekki aðilar að Evrópusambandinu. En það er önnur saga. Hv. þingmaður sagði að samningurinn við ESB gæti leitt til þess að Ísland batni. Hvað þarf að vera í samningnum til að Ísland batni að mati þingmannsins?

Herra forseti. Hv. þm. Ragnheiður E. Árnadóttir varð málefnalegri eftir því sem leið á ræðuna. Fyrst sagði hún að ég væri sannfærður Evrópusambandssinni. Ég tók einmitt margsinnis hið þveröfuga skýrt fram í ræðu minni áðan, að ég er ekki talsmaður þess að við göngum í Evrópusambandið án þess að samningsferli verði á undan. Ég tók einmitt fram þann fyrirvara að ég áskildi mér rétt til að hafna þeim samningi ef hann væri lélegur. Góður samningur fyrir Íslendinga, allan almenning, fólk og fyrirtæki, gagnvart Evrópusambandinu, hann sækir fram á styrkleikum landbúnaðarins; hann sækir fram á styrkleikum sjávarútvegsins, sem eru meginstoðir í okkar lífi; hann eykur erlent fjármagn í ferðaþjónustu, sem er þriðja meginstoðin í okkar viðskiptalífi; hann tryggir regluverk sem er á pari við það besta hjá helstu samkeppnisþjóðum heims þegar kemur að opinberri þjónustu, bankaviðskiptum og öðru slíku. Ef þessi samningur verður til að auka hag alls almennings, fólks og fyrirtækja, sem verður hægt að reikna út þá mun ég greiða atkvæði með honum.

Virðulegur forseti. Ég þarf aðeins nánari útskýringar. Þingmaðurinn fór of almennt yfir þetta. Ég ætla að endurtaka spurningu mína: Hvað gerir samninginn góðan? Og þá vil ég fá skýr svör. Hvernig gerir þetta Ísland betra að mati þingmannsins? Það er ekki nóg að hafa uppi orð um það að tryggja fjármagn til ferðaþjónustu eða eitthvað slíkt, við getum alveg gert það sjálf. Ég veit ekki betur en fjárfestingum í ferðaþjónustu hafi verið hafnað, eins og ég og hv. þingmaður erum sammála um að hafi kannski verið misráðið. Það hefði alla vega mátt skoða það betur að mínu viti. Þetta eru hlutir sem við getum gert sjálf, tryggja regluverk, við getum gert það sjálf. Hvað er það nákvæmlega í samningi við Evrópusambandið sem tryggir það, að mati þingmannsins, að Ísland verði betra?

Herra forseti. Það er nánast ósanngjarnt að spyrja mig að þessu atriði þegar ég hef eina mínútu til að svara. En þá vil ég nefna eitt orð, sem ég veit að hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur er sérstaklega kært. Það er trú mín, miðað við reynslu annarra þjóða, að aðild að Evrópusambandinu muni að miklum mun auka samkeppni á Íslandi, auka samkeppni á öllum sviðum, auka samkeppni í landbúnaði, auka samkeppni í sjávarútvegi, auka samkeppni í vöru og þjónustu. Samkeppni er af skornum skammti á Íslandi og þess vegna meðal annars er komið þannig fyrir þessari þjóð að hún er að horfa upp á sérhagsmuni fram yfir almannahagsmuni. Samkeppni hrindir sérhagsmunum, samkeppni hampar almannahagsmunum. Að mínu viti er það samkeppni sem mun fyrst og síðast aukast við að ganga í Evrópusambandið og þar hef ég trú á að sjálfstæðismenn, ef þeir meina eitthvað með samkeppni, séu á sömu blaðsíðu.

Herra forseti. Áður en ég vík máli mínu að þessari tillögu er eiginlega ekki hægt annað en taka fyrir nokkra af þeim punktum sem hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson kom inn á í ræðum sínum. Ýmsar fullyrðingar eiga ekki við nokkur rök að styðjast, eins og að Íslendingar taki upp lagaumgjörð sem sé á pari við það besta í heiminum ef þeir ganga í Evrópusambandið og að sérhagsmunir séu ofar almannahagsmunum í Evrópusambandinu. Hvað er að gerast í sunnanverðri Evrópu? Er ekki einmitt verið að gagnrýna að lagaumgjörð Evrópusambandsins valdi því og innri uppbygging að menn eigi í gríðarlegum vandræðum með að ná sér upp úr þeirri efnahagslægð sem þeir eru í? Hvað með kröfurnar? Eru það almannahagsmunir að gera kröfur til Grikkja að einkavæða allar opinberar byggingar, flugstöðvar, samgöngukerfi, orkufyrirtæki o.fl.? Nei, það eru ekki almannahagsmunir sem ráða þar för. Varðandi Lissabon-sáttmálann og það að eitthvað í honum tryggi stöðu smáríkja. Þvert á móti eru ákvæði í Lissabon-sáttmálanum sem taka gildi á næsta ári sem draga úr vægi smáríkja og gera að verkum að stærri ríki innan Evrópusambandsins geta tekið ákvarðanir án þess að smærri ríki hafi eins mikið um það að segja og áður. Ef hv. þingmaður hefði kynnt sér þetta þá hefði hann ekki þurft að fara með þær dylgjur sem hann gerði. Hins vegar kom annað fram í máli hv. þingmanns í umræðunni og er kannski ágætt að taka það fyrir. Svo virðist vera sem hv. þingmaður, og er honum til hróss, sé sá eini sem taki þátt í umræðum og tali af mikilli innlifun. Það kom skýrt fram í ræðu hans að um væri að ræða aðlögunarviðræður en ekki samningaviðræður, enda væri það sérstakt. Við ræðum um að veita skattafslátt á aðlögunarstyrki. Ef þetta væru samningaviðræður, til hvers þyrfti þá aðlögunarstyrki? Ef við værum í einföldum samningaviðræðum, eins og það orð er skilgreint, þyrftum við ekki fjármagn til að aðlaga okkur að samningsaðilanum. Þetta er nefnilega aðlögunarferli eins og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson komst að orði. Það rímar vel við það sem embættismenn og ráðamenn í Evrópusambandinu hafa alls staðar sagt. Það rímar við lýsingarnar á þessu ferli eins og Evrópusambandið sjálft lýsir því. Það rímar við allt, nema ef til vill hæstv. utanríkisráðherra sem er alltaf að reyna að draga upp einhverja aðra mynd af hlutunum en þá raunverulegu. Hæstv. utanríkisráðherra er reyndar farinn að verða aðhlátursefni víða í Evrópu þegar hann er alltaf að telja mönnum trú um að evran sé að styrkjast  Sú tillaga sem hér liggur fyrir snýst meðal annars um það að við Íslendingar veitum Evrópusambandinu gríðarlegt skattfrelsi á niðurskurðartímum. Tillögurnar gera ráð fyrir því að allir sem starfi fyrir Evrópusambandið, verktakar og Evrópusambandið sjálft, verði undanskildir öllum helstu skattalögum, verði undanskildir tollum og aðflutningsgjöldum, stimpilgjöldum og öðru slíku. Þetta boðar velferðarstjórn hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur á sama tíma og boðað er til niðurskurðar í heilbrigðiskerfinu, í velferðarkerfinu, á sama tíma og skattar á almenning eru hækkaðir meira en góðu hófi gegnir og skattar á fyrirtæki og tillögur eru um tvísköttun á fyrirtæki í landinu - þá á vefja einhvers konar bómull um Evrópusambandið. Það er gríðarlegt áhyggjuefni fyrir fólkið í landinu hvernig ríkisstjórnin virðist ekki vera í nokkrum tengslum við raunveruleikann, ekki í nokkrum tengslum við eitt eða neitt í þessu samfélagi. Ætli krafan sem er sterkust í samfélaginu eftir áramótin sé að ríkisstjórnin beiti sér af slíkri hörku fyrir því að koma á skattfrelsi fyrir Evrópusambandið? Ætli það sé að plaga heimilin í landinu? Það væri óskandi, herra forseti, að hæstv. ríkisstjórn eyddi jafnmikilli vinnu og kröftum í það að afnema til að mynda verðtrygginguna. Nei, þetta er stóra málið. Þetta er það sem öllu máli skiptir fyrir einn stjórnmálaflokk í landinu, sem heitir Samfylkingin. Það er raunar aðdáunarvert hversu vel þeim stjórnmálaflokki hefur gengið að fara þessa vegferð. Það er ótrúlegt í ljósi þess að samstarfsflokkurinn er algerlega á móti Evrópusambandsaðild og hefur hafnað aðlögunarstyrkjum sem þessum að við skulum horfa upp á að hér sé frumvarp um að gera slíka styrki skattfrjálsa. Það var líka ótrúlegt að fylgjast með því áðan þegar hæstv. innanríkisráðherra lýsti þeim styrkjum sem hér eru til umræðu, glerperlur og eldvatn, og sagði þetta væru styrkir sem væru ætlaðir til að smyrja þjóðina. Mig langar að vitna aðeins í ummæli hæstv. innanríkisráðherra. Hann sagði að margir styrkir Evrópusambandsins væru ógeðfelldir og þeim væri haldið mjög stíft að þeim þjóðum sem sambandið vildi að þýddust sig. „Margir fagna peningum sem hingað koma en þetta er náttúrlega veruleikinn. Það er einhver sem borgar og það yrðum við sem borguðum ef við gengjum í Evrópusambandið.“ Þetta sagði hæstv. innanríkisráðherra áðan. Það kom fram í fréttum. Þegar þessum frumvörpum var dreift fyrir áramót þorði ríkisstjórnin ekki að koma með þetta mál inn í þingið. Þegar verið var að ræða óhóflegar skattahækkanir á almenning og fyrirtæki í landinu þorði ríkisstjórnin ekki að koma með þetta mál. Þá komu einstaklingar innan stjórnarliðsins fram í fjölmiðlum og sögðu að það gæti aldrei gengið að veita Evrópusambandinu skattafslátt og skattfríðindi á sama tíma og verið væri að pína þjóðina meira en góðu hófi gegnir með hækkunum á sköttum og álögum. Þetta er það sem við horfumst í augu við. Hér er ekki um samningaferli að ræða, hér er um aðlögunarferli að ræða. Þær tillögur sem lagðar eru fram í þinginu í dag og eru til umræðu sýna svo að ekki verður um villst að þetta er aðlögunarferli því að það þarf ekki aðlögunarstyrki fyrir samningaferli. Það þarf aðlögunarstyrki fyrir aðlögunarferli eins og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson lýsti í ræðu sinni áðan. Það vekur einnig athygli að enginn frá hinum stjórnarflokknum tekur þátt í þessum umræðum, frá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði. Mér skilst að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, sé einmitt staddur í einni slíkri ferð eins og hæstv. innanríkisráðherra lýsti - flugferðir, dagpeningar - hann væri staddur í Brussel og hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, formaður utanríkismálanefndar, væri einnig á faraldsfæti einhvers staðar úti í heimi. Þetta lýsir, frú forseti, því í hve litlum tengslum ríkisstjórnin er við raunveruleikann. Meiri hluti þjóðarinnar er andsnúinn þessari vegferð og vill ekki ganga í Evrópusambandið. Það er með ólíkindum að við séum að ræða þetta mál á sama tíma og staðan er eins og hún er, ástandið hér á landi í atvinnumálum og fleiru. Á fyrstu dögum þingsins eftir áramótin er eitt af grundvallarmálum ríkisstjórnarinnar að skattfrelsi verði að vera fyrir fjármagn sem kemur frá Evrópusambandinu, skattfrelsi fyrir einstaklinga sem starfa fyrir Evrópusambandið, skattfrelsi fyrir fyrirtæki sem starfa fyrir Evrópusambandið og skattfrelsi á öllum vörum sem Evrópusambandið flytur hingað til lands. Þetta lýsir því við hvað við erum að glíma við í þjóðfélaginu í dag og meðan svo er horfum við ekki fram á að hægt verði að ræða raunhæfar 

Virðulegi forseti. Sú þingsályktunartillaga sem hér er til umræðu snýr að samþykkt samnings sem gerður var af hálfu ríkisstjórnar Íslands 8. júlí í sumar. Nú er kominn 24. janúar 2012 og það er því liðið rúmt hálft ár síðan samningurinn var gerður. Mín fyrsta spurning, sem ég náði ekki að varpa til hæstv. utanríkisráðherra í andsvari áðan en vil gjarnan varpa fram nú og vona að hann geti annaðhvort svarað í andsvari við mig eða í ræðu í lokin, er: Af hverju kom ekki þessi þingsályktunartillaga og það frumvarp sem hæstv. fjármálaráðherra á eftir að mæla fyrir fram á haustþingi? Af hverju var þetta ekki lagt fram og fengin samþykkt svo fljótt sem auðið var eftir að samningurinn var gerður? Það sem slær mig er að byrjað er á öfugum enda. Það er skrifað undir þennan samning í júlí og fjármunir voru veittir í þessi verkefni í fjárlagafrumvarpi sem var afgreitt fyrir árið 2012, yfirstandandi ár. Það kom fram í andsvari hæstv. utanríkisráðherra við mig fyrr í umræðunni að ef svo færi að þingsályktunartillagan yrði felld og þar með samningurinn mundi þessi kostnaður lenda á íslenskum skattgreiðendum. Þess vegna hefði ég talið hyggilegra af hæstv. ríkisstjórn að leggja þetta mál fram áður en fjárlögin voru samþykkt. Með fullri virðingu fyrir hæstv. ríkisstjórn þá hefur stundum reynt á stjórnarmeirihlutann og miðað við hvernig hæstv. innanríkisráðherra talaði í morgun er greinilegt að um þetta er ekki einhugur í ríkisstjórn frekar en um svo margt annað. Það er ákveðin hætta á því að málið falli. Hvað gerist þá? Þá er búið að skuldbinda 590 og eitthvað millj. kr. í þessari umferð sem lenda á íslenskum skattgreiðendum. Þá segir hæstv. utanríkisráðherra: Þetta eru allt saman svo góð mál. Það er svo mikilvægt að við lagfærum tollafgreiðslukerfið að skaðinn verður enginn þótt það lendi á íslenskum skattgreiðendum. Náttúrustofa, Náttúrufræðistofnun, Háskólafélag Suðurlands og öll þessi góðu verkefni er eitthvað sem við hefðum hvort eð er gert. Spurningin er alltaf þessi: Hvernig ráðstöfum við takmörkuðum fjármunum ríkissjóðs? Það hefur ekki farið svo lítið fyrir því í umræðum á Alþingi að allt snúist um forgangsröðun. Ef það færi svo að samningurinn yrði felldur er forgangsröðun íslensku ríkisstjórnarinnar sú að meira liggi á að byggja upp nýtt tollkerfi en halda úti heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni svo dæmi sé tekið. Það er það sem ég er að gagnrýna. Við getum haft ólíkar skoðanir á Evrópusambandinu. Ég ætla ekki að rekja skoðanir mínar á því, hæstv. ráðherra eru þær vel kunnar. Þetta ferli í samningaviðræðunum er ekki eins og vel smurð vél. Mér heyrist meira að segja hæstv. utanríkisráðherra vera að missa sjálfstraustið í umræðunni um þetta mál sem hann hefur þó haft nóg af hingað til. Hann mætir kannski meiri andstöðu innan ríkisstjórnarinnar og frá stjórnarandstöðunni en hann gerði ráð fyrir. En hvaða skoðun sem við höfum á aðild að Evrópusambandinu finnst mér að hæstv. utanríkisráðherra þurfi að skýra af hverju þessi þingsályktunartillaga og frumvarp fjármálaráðherra sem við ræðum á eftir kemur fyrst fram núna. Af hverju var ekki byrjað á því að leita heimildar þingsins til að staðfesta þennan samning áður en þjóðin varð skuldbundin og íslenskir skattgreiðendur í fjárlögum til að taka á sig skuldbindingar sem lentu á henni ef til þess kæmi að samningurinn yrði felldur? Þetta finnst mér að hæstv. ráðherra beri skylda til að skýra í þessari umræðu. Við munum taka þessa þingsályktunartillögu til umfjöllunar í hv. utanríkismálanefnd þar sem ég á sæti. Ég fæ því tækifæri til að skoða hana og velta henni fyrir mér í störfum nefndarinnar en í upphafi voru þetta þau atriði sem ég vildi gera að umtalsefni og óska eftir að hæstv. ráðherra skýrði síðar í umræðunni.

Virðulegi forseti. Við ræðum annað af tveimur málum í dag er varðar þessa svokölluðu IPA-styrki. Við ræðum tillögu til þingsályktunar um samþykkt rammasamnings og er svo sem ýmislegt í þeim samningi sem vekur spurningar og margar hafa verið reifaðar í dag. Að sumu leyti virðist vera að skapa eigi ákveðnum aðilum er vinna í umboði Evrópusambandsins einhver sérkjör eða sérumhverfi hér á landi og er það rökstutt m.a. með því að það sé venja þegar alþjóðastofnanir eiga í hlut. Væntanlega er þá átt við að það gildi einnig um erlend ríki og þess háttar en ég velti því fyrir mér hver sé sú alþjóðastofnun sem átt er við í þessu tilviki, hvort það sé framkvæmdastjórn Evrópusambandsins og hvort hún teljist þá alþjóðastofnun eða hvort það er Evrópusambandið í hlutverki þess sem er í forsvari fyrir þau ríki sem að því koma. Þá vil ég vekja athygli á því að Evrópusambandið rekur hér einhvers konar sendiráð og fær væntanlega þá fyrirgreiðslu sem sendiráð fá hér. Þá er spurning hvort þetta eigi ekki hreinlega heima þar undir fyrst það þarf að fara að í gegnum þetta ferli allt saman. Það er mjög sérstakt að ræða hér einhverja fyrirgreiðslu sem snýr að því að dæla inn hundruðum milljóna kr. og milljörðum kr. á örskömmum tíma til Íslands til að aðlaga íslenska stjórnsýslu, íslenskan raunveruleika að Evrópusambandinu í miðju samningaferli. Það er algerlega öfugsnúið. Ef allt væri með felldu ættum við að sjálfsögðu að fara í samningaviðræður og fá úr því skorið hvort grundvöllur sé fyrir samningi, fara með hann í atkvæðagreiðslu og sjá svo til hvort samningurinn verður samþykktur eða ekki. Þá taka mögulega við breytingar og þá eiga að koma styrkir frá þessu batteríi til að breyta stjórnsýslu og öllu slíku. En það er óeðlilegt að gera það fyrir fram og á meðan á samningaviðræðum stendur. Hvort sem mönnum líkar það betur eða verr er hundruðum milljóna dælt í ýmis verkefni sem auglýst eru upp sem samstarfsverkefni eða sem sótt er um styrki fyrir á þeim forsendum, fjallað er um það í fjölmiðlum, jafnvel eftir að fjölmiðlamenn eru búnir að fara í lúxusferðir til Brussel þar sem vel er gert á við þá öllum sviðum. Þá er eðlilegt að menn spyrji sig hvort það sé eðlilegt jafnræði í því að draga upp einhverja glansmynd af þessum styrkjum og því sem þeir skila inn þegar ferlið er á þeim stað sem það er í dag. Fram kemur í þessari þingsályktunartillögu að samningurinn sé í sambandi við regluverk Evrópusambandsins. En ekki hvað? Það er Evrópusambandið sem dælir inn þessum peningum og við hljótum að hafa þurft að taka við þeim samningi eða sams konar samningi og aðrir fjalla um vegna þess að varla fara þeir að láta okkur hafa fjármuni eftir samningi sem kemur frá okkur, það getur varla verið. Erum við þá ekki komin á þann stað þar sem samningaferlið er í dag? Erum við ekki í rauninni að taka við samningum og við því sem Evrópusambandið vill rétta okkur í þeim málefnum? Eftir því sem ég best veit er ekki farið að reyna á neitt sem getur steikt þessa svokölluðu viðsemjendur okkar. Í dag var aðeins rætt um breytingar sem urðu eftir 1994 þegar síðast var felldur samningur um aðild að Evrópusambandinu. Auðvitað er eðlilegt að þegar búið er að eyða mikilli orku í slíkt breyti menn starfsháttum og er þetta hluti af því. Hins vegar kom nokkuð merkilegt fram í ræðu hæstv. innanríkisráðherra Ögmundar Jónassonar í dag þegar hann svaraði fyrirspurn hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar þar sem hæstv. ráðherra ræddi um stofnanaveldið. Hverjir eru það sem sækja í þessa styrki? Eru það ekki einhverjar stofnanir og ráðuneyti sem sækja um styrk fyrir einstök verkefni og þess háttar? Hæstv. innanríkisráðherra sagði í ræðustóli í dag, með leyfi forseta: „Hvernig stendur á því að alltaf þegar bornir eru upp samningar innan Evrópusambandsins, það er mjög algeng regla, er stofnanaveldið, hvort sem það er verkalýðshreyfing, atvinnurekendasamtök eða stjórnsýslan, hlynnt  
             Þetta er athyglisvert í ljósi þess að þarna talar innanríkisráðherra, ráðherra sem hefur væntanlega góða yfirsýn yfir stóran hluta af viðræðuferlinu í þessu svokallaða stofnanaveldi. Það er því mjög mikilvægt að halda þessu til haga. En hæstv. ráðherra segir líka, með leyfi forseta: „Margir fagna peningum sem hingað koma en þetta er náttúrlega veruleikinn. Það er einhver sem borgar og það yrðum við sem borguðum ef við gengjum í Evrópusambandið.“ Svo kemur líka fram að innanríkisráðherra stendur gegn styrkjum sem hann telur óeðlilega. Það er full ástæða til þess að við fáum yfirlit yfir alla þá styrki sem þegnir hafa verið og hverju hefur verið hafnað, hvað það er sem Evrópusambandið hefur boðið okkur en við hafnað. Þá fáum við að sjá hvað verið er að bjóða í þessum viðræðum eða aðlögun sem stendur yfir. Í salnum er einn þingmaður Vinstri grænna sem ég vona svo sannarlega að taki þátt í umræðunni í dag því að það er nauðsynlegt fyrir okkur að fá að heyra hvaða sjónarmið Vinstri græn hafa í þessu máli og enn þá fróðlegra verður að sjá þegar kemur að atkvæðagreiðslu um þessi mál hver afstaða þeirra verður þar því að ef eitthvað er að marka þær ályktanir sem hafa komið frá Vinstri grænum er sá flokkur á móti því að þiggja þessa styrki. Það verður því spennandi að sjá hvort þar fylgi efndir orðum. Það er ef til vill hægt að segja sig í spor fjársveltra stofnana, að það geti verið skemmtilegt að fá þá aura sem koma frá Evrópusambandinu en það er vitanlega ekki gott ef það er ástæðan. Ég veit svo sem ekki hvort það er þannig. Það er líka mikilvægt fyrir okkur að fá úr því skorið við öll þau ráðherraskipti sem orðið hafa á stuttum tíma hvort einhver breyting verður á utanumhaldi eða stefnu í ráðuneytunum sem fengið hafa nýja ráðherra, nýja yfirboðara. Það er margt sem spyrja þarf um í ferlinu og þegar þessi mál koma til nefndar. Hv. þm. Ásmundur Einar Daðason benti réttilega á það áðan að það væri mjög sérstakt að taka við styrkjum í samningaferli. Við hljótum að sjá að samningaferlið hefur snúist upp í að vera aðlögun því að við erum að breyta okkar eða undirbúa breytingar á stjórnkerfi okkar og hinum ýmsu þáttum samfélagsins ef við göngum í Evrópusambandið. Ég held að við séum öll sammála um að ef samningur birtist eigi hann að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu, að þjóðin eigi að fá að greiða um hann atkvæði, en því hefur enn ekki verið svarað hvers vegna þjóðin fékk ekki að taka ákvörðun um hvort leggja ætti að af stað í þessa vegferð. Það er ekki síður mikilvægt en að greiða atkvæði um samninginn þegar hann liggur á borðinu. Rökin fyrir því að þjóðin eigi að fá að greiða atkvæði á endanum eiga vitanlega að vera þau sömu og fyrir því að vilja fara af stað. Hvers vegna var það ekki samþykkt? Fyrir því var talað á Alþingi. Því miður ákvað meiri hluti Vinstri grænna og Samfylkingar ásamt nokkrum öðrum þingmönnum að fara aðra leið en það hefði vitanlega verið miklu betra fyrir málið allt ef um það hefðu verið greidd atkvæði í upphafi. Væntanlega hefur það verið mat þeirra sem fluttu málið að fyrir því væri ekki meiri hluti.

Herra forseti. Við ræðum þingsályktunartillögu um að samþykkja að ríkisstjórnin megi skrifa undir samning við Evrópusambandið um ákveðna styrki sem eiga að smyrja aðildarferli Íslands að Evrópusambandinu. Það gengur hálfbrösuglega. Ef við skoðum stefnu ríkisstjórnarinnar í aðildarviðræðum við Evrópusambandið er annar stjórnarflokkurinn eindregið fylgjandi inngöngu. Ég hygg að um 70% eða 80% af stuðningsmönnum Samfylkingarinnar í þjóðfélaginu séu hlynnt því en um 20% á móti, en nánast allir aðrir flokkar, bæði þingflokkar og stuðningshópar úti í bæ, eru eindregið á móti. Andstaðan er alveg sérstaklega mikil hjá Vinstri grænum og stuðningsmönnum þeirra, virðist vera, en samt halda þeir áfram í ferlinu. Lengi vel stóð fyrrverandi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, hv. þm. Jón Bjarnason, ötullega gegn samningnum og gegn þessum styrkjum og vildi meira að segja ekki taka á móti þeim. Hann stóð með þeim hætti gegn því ferli sem er í gangi en nú er búið að saga hann af og annar kominn í hans stað sem talinn er vera þægari þótt hann sé formaður Vinstri grænna á landsvísu og er það dálítið sérstakt. En það eru fleiri. Hæstv. innanríkisráðherra Ögmundur Jónasson hélt hér ræðu og var ekki mjög hrifinn af þessu öllu og talaði um glerperlur og annað slíkt sem greiðslu og vísaði þar til samninga landnema við indíána um Manhattan til dæmis. Ferlið er í gangi og Evrópusambandið áttar sig á því sem Coca Cola hefur vitað lengi að auglýsingar gera mikið gagn og miklar auglýsingar gera mikið gagn og verulega miklar auglýsingar og mikið fjármagn gera verulega mikið gagn. Nú á að sjá til hvað hægt er að smyrja Íslendinga þannig að þeir samþykki samninginn á endanum og einmitt á þeim tímapunkti þegar stuðningurinn verður hvað mestur út af áróðri eða vegna áfalla verður hoggið og lagt til að þjóðin samþykki. Þá gengur þetta allt í einu mjög hratt fyrir sig. Það er stefnan hjá þeim. Evrópusambandið er mjög gott samband. Það var stofnað til að stuðla að friði í Evrópu og það hefur tekist, það er erfitt að finna jafnlangt friðartímabil og frá síðari heimsstyrjöld til dagsins í dag, alla vega ekki innan Evrópusambandsins. Það hefur reyndar verið ófriður í Evrópu en ekki innan Evrópusambandsins. Þar með hefur Evrópusambandið náð megintilgangi sínum. Það er dálítið athyglisvert, frú forseti, að þegar mesti óróinn var í sumar um björgunarskerminn fyrir Grikkland undirstrikaði Merkel einmitt það markmið sambandsins að viðhalda friði í Evrópu, að svo mikilvægt væri að viðhalda friði í Evrópu, hindra ófrið sem Þjóðverjar þekkja náttúrlega af mjög illri reynslu sem hefur sett verulegt mark á þýsku þjóðarsálina. Merkel sagði: Við verðum að fórna ýmsu fyrir frið í Evrópu og þar á meðal að greiða óskaplega fjármuni fyrir Grikkland. Verið var að samþykkja aðild Króatíu að Evrópusambandinu nýverið, bara nú í vikunni. Það var reyndar ekki stór hluti þjóðarinnar sem samþykkti aðild, kosningaþátttakan var frekar dræm en hún var samþykkt með nokkuð góðum meiri hluta þeirra sem greiddu atkvæði. Evrópusambandið er að sjálfsögðu mjög gott fyrir Króatíu því að þar hefur heldur betur verið ófriður í gegnum tíðina, undanfarin ár, þannig að ég geri ráð fyrir að sú þjóð þrái að komast í friðinn sem hefur þó alla vega ríkt innan Evrópusambandsins. Þessi hvati er ekki til staðar á Íslandi. Við höfum ekki verið plöguð af ófriði á Íslandi í gegnum aldirnar, ekki nema heimsstyrjöldin síðari kom hér rétt aðeins við og gerði okkur rík og það fórust vissulega nokkur skip en landið var ekki beinn aðili að stríðsátökum. Við þurfum því ekki að ganga í Evrópusambandið af þeirri ástæðu enda er allt öðru haldið að okkur. Talað er um að það auki samkeppni og annað slíkt. Aðildin að Evrópska efnahagssvæðinu hefur reyndar leitt allar þær reglur í lög sem þarf til að stuðla að samkeppni, innlánstryggingakerfi og annað slíkt, sumt er gott og annað er slæmt og minni ég þar á Icesave. Enn er talað um að ná eigi einhverjum samningi við Evrópusambandið. Ég veit reyndar ekki um hvað því að ég held að það standi ekki til að Evrópusambandið gangi í Ísland heldur sé meiningin að Ísland gangi í Evrópusambandið og þá þurfum við að aðlagast þeim grunnreglum sem eru þar í gildi. Talað er um að skoða eigi í poka, eins konar nammipoka eins og krakkarnir kaupa, sjá hvaða nammi er í pokanum. Ég spyr: Ef það nammi sem er í pokanum er sérstaklega gott ætla menn þá að ganga í Evrópusambandið? Það væri gaman að heyra hv. þm. Jón Bjarnason, fyrrverandi hæstv. ráðherra, segja það í pontu að flokkur hans muni samþykkja aðild að Evrópusambandinu ef það er nógu gott sem er í pokanum. Svo vil ég minna á að allt tal um að þjóðin greiði atkvæði um Evrópusambandið og aðild að Evrópusambandinu er alveg út í hött. Til þess þarf að breyta stjórnarskránni vegna þess að það er Alþingi, sá meiri hluti sem er á Alþingi hverju sinni eða sá meiri hluti sem flokksræðið smalar á Alþingi hverju sinni sem ræður því hvort Ísland gengur í Evrópusambandið, alveg sama hvað þjóðin greiðir atkvæði um. Það er staðreynd. Það er ekki búið að breyta stjórnarskránni þannig að það er það sem gildir. Ef mönnum sýnist að þessir styrkir, auglýsingar og annað slíkt hafi náð árangri eins og hjá Coca Cola - þar eru örugglega gerðar markaðsrannsóknir reglulega á því hvernig skoðanir breytast - munu menn slá til og leggja samninga fyrir þjóðina og ef þjóðin er vægt á móti getur þingheimur auðveldlega samþykkt aðild. Það merkilega er ef við horfum á núverandi stöðu, af hverju við sóttum um, að allir flokkar á Alþingi og hv. þingmenn þeirra eru á móti inngöngu í Evrópusambandið nema einn flokkur, Samfylkingin, sem er ekki einu sinni sá stærsti. Meiri hluti fyrir aðildarumsókninni náðist með því að múlbinda hv. þingmenn Vinstri grænna til að samþykkja hana. Þá var aðildarbeiðnin samþykkt þó að það sé sannarlega ekki meiri hluti fyrir henni á Alþingi. Það er hættulegt spil. Hv. þingmenn Vinstri grænna bera ábyrgð á því og þeir komast ekki undan þeirri ábyrgð. Nú á að fara að hella peningum hingað inn til að smyrja aðildarferlið. Hvað gerist með þessa styrki? Í fyrsta lagi er fólki boðið til Evrópusambandsins og mjög margir íslenskir embættismenn sem sjá takmarkaða framavon á Íslandi sjá hver og einn miklu meiri framavon í Brussel. Sveitarstjórnarmönnum er sömuleiðis boðið í ferðir og þeim er sýnt hvað þetta er allt yndislegt. Margir forritarar og aðrir háskólamenn vinna á styrkjum frá Evrópusambandinu og menn vita nú yfirleitt hver borgar saltið í grautinn hjá þeim. Þannig eru höfð áhrif á fólk og svo bylja á okkur í sífellu sögur um hvað Evrópusambandið sé æðislegt og gott, að verðtrygging hverfi og vextir og verðlag lækki og ég veit ekki hvað og hvað. Það eru allt saman innantómar fullyrðingar vegna þess að verðlag breytist ekkert þótt við göngum í Evrópusambandið nema við ætlum að hleypa inn erlendum landbúnaðarvörum. Það breytist ekkert með verðtryggingu nema við breytum lögum þar um og það getum við gert ein og óstudd. Það er því í raun ekkert sem breytist nema við skiptum um mynt og tökum upp mynt sem er varla talin á vetur setjandi í Evrópu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir ræðu hans. Við deilum þessari andúð okkar skulum við bara segja á Evrópusambandinu og öllu sem því við kemur. Við skiljum bæði hvers vegna Evrópusambandið ásælist það að Íslendingar gangi þar inn, það er fyrst og fremst vegna auðlinda okkar sem við höfum oft farið yfir í ræðum. Nú er komið að þeirri stund að Íslendingar þurfa að innleiða þessa IPA-styrki eða réttara sagt hæstv. utanríkisráðherra hefur lagt það fram sem þingsályktunartillögu í þinginu. Hann hefur neitað því að þar sé um aðlögunarferli að ræða en svo sannarlega sannar þingsályktunartillaga að hér er ekki um neitt annað en aðlögunarferli að ræða vegna þess að þá 5–6 milljarða sem Evrópusambandið ber hingað til lands á næstu tveimur árum á að nota í eftirlitsiðnaðinn og þær EES-stofnanir sem hafa verið settar á fót hér á landi vegna aðildar okkar að EES-samningnum. Þar sem hv. þingmaður er vel að sér í fjármálum ríkisins langar mig til að spyrja hann út í kaflann Framkvæmd áætlana og verkefna sem er að finna á bls. 3. Þar er talað um að heimila þurfi útflutning á tækjum sem flutt eru hingað til lands vegna þess að annars verði þeim fargað og þetta á að vera tollfrjálst. Það sem mig langar fyrst og fremst að spyrja um og er talað um þarna í sjöunda lagi hljóðar svo, með leyfi forseta: „Í sjöunda lagi þarf að vera heimilt að flytja fjármagn til landsins í þágu viðkomandi verkefnis og virkur gjaldeyrisskiptamarkaður að vera fyrir hendi. Loks ber að heimila að flytja heim fé sem greitt hefur verið fyrir vinnu fjármagnaða af IPA í samræmi við þær reglur sem um það kunna að gilda á Íslandi.“ Þarna er örugglega ekki verið að tala um lambhrútana sem hæstv. utanríkisráðherra ræddi um í dag heldur líklega evrur. Hvað er átt við með þessu 

Frú forseti. Þessi samningur gengur allur út á það að allir skattar, tollar og svona leiðindi sem venjulegir borgarar þurfa að hlíta séu aflögð. Nú eru gjaldeyrishöft hér á landi og ég veit ekki alveg hvort menn hyggjast aflétta þeim að þessu leyti. Það verður athyglisverð spurning til hæstv. utanríkisráðherra hvort hann sé búinn að gera einhvern samning við Seðlabankann um að þessir peningar geti flotið fram hjá gjaldeyrishöftunum. Það væri svo sem í stíl við annan málflutning um skatta sem við ræðum seinna á dagskránni í dag að aflétta öllum sköttum af þeirri starfsemi sem hér á að eiga sér stað. Ég get ekki séð ef hér eru í gildi gjaldeyrishöft að þetta verði gert nema litið sé á samþykkt þessarar ályktunar sem undanþágu frá gjaldeyrishöftunum. Hv. þingmaður sagði að við værum sammála um andúð á Evrópusambandinu. Það er ekki rétt, ég er mikill aðdáandi Evrópusambandsins og tel það mjög gott fyrir sinn hatt en ekki fyrir íslenskan hatt.

Virðulegi forseti. Það var kannski einmitt það sem ég meinti og ég bið hv. þingmann afsökunar á því að hafa gert orð mín að hans. En það var þetta sem ég meinti því að við erum einmitt á því að Evrópusambandið eigi lítið erindi hingað. Nóg um það. Það sem slær mig, eins og hv. þingmaður fór yfir, er að hér er verið að koma með Evrópusambandselítu hingað til lands sem þarf hvergi að borga skatta eða standa skil á neinu er hún kemur inn í ný ríki. Hér er raunverulega verið að gera embættismenn, venjulega verktaka og starfsmenn Evrópusambandsins, sem áætlað er að komi hingað til að uppfylla einhverjar kröfur í stofnunum Íslands, að diplómatískum aðilum sem þeir eru alls ekki. Þetta fólk starfar á engan hátt í utanríkisþjónustunni þó að það ferðist á milli landa í krafti þess að það sé að aðstoða hér við aðlögunina að Evrópusambandinu. Það er einkennilegt að þetta skuli gert með þeim hætti að Evrópusambandið geti dælt fjármagni inn í þessar stofnanir og þess sér hvergi stað að greitt sé af þessu fjármagni til ríkissjóðs í formi skatta, vörugjalda eða annars, mjög einkennilegt, því að svo er líka áætlað að starfsfólk þetta komi hingað með tækjabúnað. Annað sem slær mig er að þingsályktunartillagan byggist svo mjög á því að það séu aðallega erlendir aðilar sem hingað koma til að eyða þessum fjármunum. Það verður nánast ekkert til af störfum fyrir Íslendinga, þessum peningum fylgja engin störf því að þeir eru fluttir til landsins ásamt starfsfólki. Hvað finnst þingmanninum um það? Efst á bls. 3 stendur einmitt að framkvæmdastjórnin ætli sjálf að annast eftirlit með þessum styrkjum en í öðrum ríkjum sem hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu 

Frú forseti. Ég þekki ekki til þess hvernig Evrópusambandið hefur eftirlit með svona styrkjum en eftir því sem menn hafa frétt af bókhaldi hjá þeim verður það eftirlit væntanlega svona og svona. Varðandi það sem hv. þingmaður sagði um skattfrelsi, og við ræðum það reyndar seinna á dagskránni, þá er mjög undarlegt að Vínarsáttmálinn frá 1815 skuli enn vera notaður til að réttlæta skattfrelsi ákveðinna forréttindastétta í heiminum sem er utanríkisþjónustan öll og starfsmenn alþjóðastofnana sem njóta skattfrelsis að öllu leyti. Þeir borga heldur ekki tolla, þeir borga ekki vörugjöld, þeir borga miklu lægra bensín og fyrir nánast hvað sem er borgar þetta fólk miklu minna. Það tekur ekki þátt í kostnaði við velferðarkerfið, það tekur ekki þátt í kostnaði við ríkisreksturinn og að það skuli vera vinstri menn sem standa hér, eins og hæstv. utanríkisráðherra, og verja þetta kerfi er alveg með ólíkindum.

Hneyksli.

Ég hef barist fyrir því í mörg ár að skattfrelsi utanríkisþjónustunnar verði afnumið en það gengur mjög erfiðlega vegna þess að ég rekst alltaf á þennan Vínarsamning frá 1815, held ég að rétt sé með farið, þar sem verið var að tryggja sendimenn fyrir því að gistiríki færi illa með þá en það er náttúrlega löngu liðin tíð. Nú er þetta orðin forréttindastétt manna sem lifa í einhverjum allt öðrum veruleika en við hin og njóta leikskólanna okkar, njóta gatnanna okkar og háskólanna fyrir börnin sín og fyrir sjálfa sig og borga ekki til samfélagsins. Ég held að það væri verðugt verkefni fyrir hv. þingmenn Alþingis að fara í herför fyrir því að afnema þetta skattfrelsi um allan heim, því að það verður að gerast um allan heim til að ná einhverjum árangri.

Virðulegi forseti. Á bls. 4 í þessu plaggi kemur fram að ákvæði samningsins eigi við alla aðila, hvort heldur einstaklinga eða lögaðila, sem samið er um að veita þjónustu. Við vitum ekki hvort þeir eru tveir, 10 eða 100 eða hvað þeir eru margir, ég hef alla vega ekki fundið þá tölu hve umfangið getur verið mikið. Hafi hv. þingmaður séð það einhvers staðar væri gott að fá það upp á borðið. Hv. þingmaður nefndi réttilega áðan að sú umræða sem verið hefur um afnám verðtryggingar sé á miklum villigötum, að það að vilja eða einhenda sér í að afnema verðtrygginguna eða gera það í áföngum sé háð því að ganga í Evrópusambandið eða taka upp evru. Þetta er vitanlega alger firra eins og hv. þingmaður benti réttilega á. Það er einfaldlega ákvörðun ríkisstjórnar á hverjum tíma að hefja það ferli eða gera það með einu pennastriki, sem er kannski heldur harkalegt, en að minnsta kosti að hefja ferlið að afnámi verðtryggingar. Í d-lið 11. gr. samningsins er talað um „öll nauðsynleg innflutningsleyfi fyrir vörum, einkum sérhæfðum tækjabúnaði“. Ég hef hugsað mikið um það frá því að ég sá þetta fyrst um hvaða sérhæfða tækjabúnað geti verið að ræða, hvaða tækjabúnaður það sé sem ekki er fáanlegur á Íslandi sem þessir aðilar þurfa að nota við að framfylgja þessum styrkjum hér á landi. Hefur hv. þingmaður einhverja hugmynd um hvort hér er um að ræða einhvers konar tölvubúnað, sérhæfðar jarðýtur eða hvaða tækjabúnað hér er átt við?

Frú forseti. Ég verð að hryggja hv. þingmann með því að ég átta mig ekki á þessari grein. Ég er ekki svo vel að mér í njósnastarfsemi og öðru slíku að ég geti sagt til um hvað þetta er. Þetta er eflaust eitthvert dulkóðunarkerfi og annað slíkt til að aðrir komist ekki í upplýsingarnar. En ég reikna með því að menn þurfi mjög mikinn tölvubúnað og mér sýnist þessi þingsályktunartillaga ganga út á það að sópa hingað inn erlendum starfsmönnum til að vinna þetta verk og matreiða Evrópusambandið ofan í Íslendinga þannig að þeim líki það vel. Ég átta mig ekki alveg á þessu en svo virðist vera að þetta allt komi ekki til tekna hjá íslenska ríkinu. Samningurinn gengur allur út á það að ekki séu borgaðir tollar, ekki virðisaukaskattur og ekki tekjuskattur og annað slíkt af þessari starfsemi og það er dálítið ankannalegt þegar búið er að gera alls konar verktaka eiginlega jafngilda starfsmönnum utanríkisþjónustunnar.

Virðulegi forseti. Ég velti fyrir mér varðandi þá heimild sem þarna er rætt um, að þessir aðilar geti flutt inn tækjabúnað sem nauðsynlegur er fyrir þetta verkefni, hvort ekki sé mikilvægt fyrir okkur að skoða hvort setja þurfi einhverjar hömlur á hvaða búnaður þetta geti verið og fá hugsanlega einhvern lista yfir hvaða búnað er átt við. Ég held að það sé mjög óeðlilegt að við leyfum innflutning á miklu magni af tækjum og tólum og búnaði sem hægt er að kaupa á Íslandi  Hv. þingmaður kom og kannski eðlilega ekkert inn á það sem ég nefndi um verðtrygginguna, enda hefur þingmaðurinn farið ágætlega yfir það, en það er mjög erfitt hvort sem er í þessari umræðu eða annars staðar þar sem við ræðum Evrópusambandsmál þegar haldið er að fólki hreinum ósannindum, eins og því að forsenda þess að afnema verðtryggingu sé að taka upp evru, ganga í Evrópusambandið. Það getur vel verið að einhvern tíma verði tekinn upp annar gjaldmiðill hér á landi, við vitum ekkert um hvað gerist í framtíðinni, en í dag erum við með gjaldmiðil sem við þurfum að vinna með og sýnt hefur verið fram á bæði í frumvörpum í þinginu og af fræðimönnum að það er að sjálfsögðu ekki fyrirstaða fyrir því að afnema verðtrygginguna og koma heimilunum til hjálpar að hér sé króna.

Frú forseti. Varðandi verðtrygginguna, verðtryggðir samningar eru verðtryggðir samningar og þó að skipt sé um mynt breytist verðtryggingin ekki nema greiddar séu bætur. Ég get því ekki séð að upptaka evrunnar, eins og sumir hafa verið að lofa, breyti einhverju um það að verðtryggingin hverfi. Það verða þá bara verðtryggðar evrur. Nú er það svo að verðbólga er að aukast mjög mikið í Evrópusambandinu vegna þess hve menn dæla miklum peningum út úr ríkissjóðum og það er ekkert lát á því í náinni framtíð. Það má vel vera að verðtryggð evra sé ekkert léttbærari en verðtryggð króna þegar til lengdar lætur. En mér finnst að þeir fylgismenn sem vilja að Íslendingar gangi í Evrópusambandið, sæki ekki bara um heldur gangi í Evrópusambandið, séu að lofa alls konar hlutum, eins og því að verðlag lækki, eins og því að verðtrygging hverfi. Þetta eru allt saman loforð sem eru út í bláinn, það er ekki hægt að lofa því að verðtryggingin hverfi. Við getum bara hætt sjálf í dag, við getum sett lög um að afnema verðtryggingu á nýjum samningum frá og með deginum í dag. Það er enginn vandi. Við getum til dæmis líka farið að flytja inn landbúnaðarvörur alls staðar úr heiminum, meira og minna niðurgreitt, í samkeppni við íslenskan landbúnað og lækkað þannig vöruverð. Auðvitað fer vöruverð á Íslandi aldrei niður fyrir það sem er erlendis vegna einangrunar landsins og hve markaðurinn er lítill en það má lækka það verulega með því að afnema tolla og annað slíkt sem við erum með á þessu í dag. Það er óháð því að ganga í Evrópusambandið. Öll þessi loforð þar sem menn eru með einhvern hókus-pókus og ætla að leysa vanda heimilanna sem eiga í verulega miklum vanda, allur sá loforðaflaumur er bara tómur. Það er ekkert á bak við það, það gerist ekkert sérstakt við að ganga í Evrópusambandið, það breytist ekki neitt að því leyti. Við erum búin að taka inn í gegnum Evrópskt efnahagssvæði alla kosti Evrópusambandsins.

Frú forseti. Ég vil aðeins koma inn í umræðu um þessa tillögu til þingsályktunar um samþykkt rammasamnings milli ríkisstjórnar Íslands og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um þær reglur um samstarf er varðar fjárhagsaðstoð ESB við Ísland innan ramma stuðningsaðgerða sjóðs er fjármagnar aðstoð við umsókn að ríki Evrópusambandsins, þ.e. hina svokölluðu IPA-styrki. Ég vil líka koma inn á stefnu flokks míns, Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, í þessu máli, og vitna þar til landsfundarályktunar flokksins frá því í lok október sl. Eins og kemur skýrt fram í titli tillögunnar er hér um að ræða fjárhagsaðstoð Evrópusambandsins við Ísland innan ramma stuðningsaðgerða sem fjármagnar aðstoð við umsóknarríki. Það kemur skýrt fram að þetta fjármagn er aðeins til ráðstöfunar sem fjárhagsaðstoð við þau ríki sem hafa sótt um aðild og eru í umsóknar- eða aðildarferli. Það er mikilvægt að menn átti sig á því þetta er ekki gagnkvæmt styrkjakerfi sem slíkt, þetta er fjárhagsaðstoð til meintra ákveðinna aðgerða til að ná fram ákveðinni niðurstöðu. Þegar Alþingi samþykkti að sækja um aðild að Evrópusambandinu með þeim nauma meiri hluta sem við minnumst lýstu margir þingmenn sem greiddu atkvæði með aðildarumsókninni jafnframt andstöðu sinni við inngöngu í Evrópusambandið og sögðust ekki mundu styðja þann samning, hver svo sem hann yrði en að þetta umsóknar- og aðildarferli yrði að fara í gang. Ég var því andvígur eins og hv. þingmenn muna, að leggja upp í vegferð sem menn væru fyrir fram andvígir og þannig ætti ekki að vinna og setja upp einhvern sýndarveruleika eða blekkingaleik í þeim efnum. Það var líka hluti af samstarfi á milli ríkisstjórnarflokkanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og Samfylkingarinnar að þrátt fyrir að þessi umsókn væri send af hálfu Alþingis væri ljóst að grundvallarmunur væri á milli afstöðu flokkanna hvað aðildarumsókn og aðild að Evrópusambandinu varðaði. Engu að síður skyldi unnið í samræmi við þingsályktunartillöguna, þ.e. þangað til að Alþingi ákvæði annað og setti málið í annan farveg. Jafnframt hefði hver og einn rétt til að halda fram sjónarmiðum sínum, baráttumálum og stefnumálum í þessum efnum. Þetta var alveg skýrt og hefur verið margítrekað. Einnig er mikilvægt að halda til haga þeim yfirlýsingum að ekki verði breytt neinu í íslenskri stjórnsýslu, laga- eða reglugerðarmálum, stofnanagerðum eða í undirbúningi sem gæti haft framtíðarafleiðingar á umsóknartímanum. Það er mjög mikilvægt að hafa það í huga og þetta hafa allir undirstrikað sem hafa um málið fjallað. Þess vegna er það mat mitt og þar styðst ég einnig við ályktanir og stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að þessir IPA-styrkir, aðlögunarstyrkir sem beinlínis eru til þess gerðir að hjálpa ríkjum, eru fjárhagsaðstoð til ríkja sem hafa sótt um aðild til að uppfylla kröfur sambandsins um innra skipulag, stofnanauppbyggingu og annað því um líkt sem þau þurfa að uppfylla til að hægt sé að ljúka í raun samningaferlinu á milli Evrópusambandsins og viðkomandi ríkis. Eins og fram hefur komið hjá hæstv. utanríkisráðherra er þetta ákaflega fallega boðið fyrir þá sem vilja taka við fjárhagsgjöfum, sumir kalla það mútur, en af hálfu Evrópusambandsins er þetta hreinlega gert til að hjálpa ríkinu og gert í því ljósi að mörg ríki sem hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu og vilja komast þar inn hafa verið þannig stödd að þau hafa ekki getað uppfyllt þessi skilyrði og þess vegna hefur þurft að leggja til slíka fjárhagsaðstoð. En við erum ekki að sækja um aðild til að komast inn. Aðeins einn stjórnmálaflokkur, sem reyndar á aðild að ríkisstjórn, hefur sagt það mjög heiðarlega að hann sé að sækja um til að komast inn og sé reiðubúinn til að tryggja fjármagn og annað því um líkt í þeim efnum til að komast inn. Ekki hefur verið nein launung á því af þeirra hálfu og ég virði það þegar fólk kemur heiðarlega fram þótt ég sé fullkomlega ósammála þessari afstöðu. Einn af hornsteinunum í stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs þegar hún var stofnuð var að hún væri andvíg aðild að Evrópusambandinu og vildi ekki ganga í Evrópusambandið heldur aðeins eiga eðlilega viðskiptasamninga við það, eins og við höfum reyndar gert. Þetta er áréttað í samþykkt frá landsfundi sem haldinn var 28.–30. október 2011 sem ég leyfi mér að lesa úr, frú forseti, um aðildarviðræður að Evrópusambandinu: „Vinstri hreyfingin – grænt framboð telur nú sem fyrr að hagsmunum Íslands sé best borgið utan Evrópusambandsins. Landsfundurinn ályktar að í yfirstandandi aðildarviðræðum beri að hafna því að Ísland afsali sér forræði og yfirstjórn sjávarauðlinda innan íslenskrar efnahagslögsögu og leggur áherslu á að Ísland haldi samningsrétti vegna deilistofna á Íslandsmiðum, svo sem makríls, kolmunna, úthafskarfa, loðnu og norsk-íslensku síldarinnar. Sama á við hvað varðar umfang á stuðningi við íslenskan landbúnað svo og um náttúruauðlindir sem fyrirhugað er að lýsa þjóðareign í nýrri stjórnarskrá. Landsfundurinn bendir á þá miklu skerðingu lýðræðis sem felst í ESB-aðild ásamt fullveldisafsali á fjölmörgum sviðum. Þróun innan ESB að undanförnu, nú síðast vegna átaka um framtíð evrusamstarfsins, stefnir í átt að enn frekari samruna með hertri miðstýringu. Með Lissabon-sáttmálanum er einnig kominn vísir að samstarfi um utanríkis- og hernaðarmálefni. Jafnframt eiga félagsleg sjónarmið, umhverfisvernd, fæðu- og matvælaöryggi og réttindi launafólks undir högg að sækja innan sambandsins. Þá mun VG tryggja að íslenskt stjórnkerfi verði ekki aðlagað stjórnkerfi ESB á meðan á aðildarviðræðum stendur. Landsfundurinn telur það vera eitt af forgangsverkefnum VG, flokkseininga og þingflokks, að herða róðurinn við að upplýsa þjóðina um eðli og afleiðingar ESB-aðildar.“ Í þessari umræðu var einnig rætt um þessa aðlögunarstyrki eða IPA-styrki. Það kom fram í orðum framsögumanns sem mælti fyrir þessari samþykkt af hálfu þess hóps sem hana vann, að það væri litið svo á það væri hluti af því að hafna aðlögun að hafna þessum IPA-styrkjum eða aðlögunarstyrkjum.

Ekki að öllu leyti.

Jú. Þó að óskhyggja hæstv. utanríkisráðherra sé mikil í þessum efnum  Þetta er líka áréttað í flokksráðssamþykkt frá 20. nóvember 2010 sem ég leyfi mér að vitna til. Henni lýkur þannig: „Ekki verði tekið við styrkjum sem beinlínis eiga að undirbúa aðild.“ Þannig er líka kveðið á um þetta í þeirri ályktun. Menn þurfa ekkert að velkjast í vafa um tilgang þessarar þingsályktunartillögu þegar þeir lesa fyrirskrift hennar þannig að ég lýsi því að ég tel að Vinstri hreyfingin – grænt framboð sé andvíg því að taka á móti styrkjum af þessu tagi. Ég hef sett fyrirvara við þetta, bæði í ríkisstjórn og í þingflokki. Ég veit ekki hvort hæstv. ráðherra gerði grein fyrir þeim fyrirvörum sem komu úr þingflokki Vinstri grænna við framsöguna, það hefði verið eðlilegt að hann hefði fengið þá, en bókaðir voru fyrirvarar við stuðning við þessa tillögu. Frú forseti. Mér þykir rétt að halda rækilega til haga stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Bjarnasyni kærlega fyrir ræðu hans. Þar talaði maður sem ekki er búinn að týna niður eldmóðinum gagnvart stefnuskrá sinni og síns flokks. Við vitum öll að sá eldmóður hefur verið dýru verði keyptur því að hann þurfti að láta af störfum sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fyrir örfáum dögum. Það er aðdáunarvert að sjá hann koma hingað upp og tala enn fyrir stefnuskrá flokks síns, hann hefur ekki gefist upp enda baráttumaður. Í framhaldi af því að hann þurfti að láta ráðherraembætti sitt af hendi tók formaður Vinstri grænna ráðuneyti hans yfir. Nú er hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon ráðherra yfir fjórum ráðuneytum, og svo vel vill til að þau ráðuneyti fjögur hafa öll áhrif á þessa Evrópusambandsumsókn. Það skal og upplýst hér að komin er fram ástæða fyrir því að hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon lét fjármálaráðuneytið af hendi til samfylkingarráðherra vegna þess að fyrir liggur frumvarp í þá átt að lögleiða þurfi þessa styrki, sem er þvert á stefnu flokksins. Hv. þingmaður talaði hér um sýndarleik og blekkingaleik og að það væri í stefnuskrá Vinstri grænna að ekki ætti að uppfylla þessi skilyrði ESB að taka við styrkjum til að gera Ísland að ESB-ríki fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu - og fór þingmaðurinn vel yfir það. Mig langar til að spyrja þingmanninn: Hvert verður framhaldið innan Vinstri grænna þegar þetta kemur fram hér í þingsályktunartillögu? Kemur þingmaðurinn ekki til með að berjast með okkur fyrir því að þetta verði fellt hér í þinginu þannig að við getum farið að snúa okkur að öðru en að ræða ESB-mál? Það snýst nefnilega um þessa þingsályktunartillögu 

Frú forseti. Eins og hv. þingmaður vék að var þessi umsókn send en hún er líka skilyrt. Samninganefndin, sem er í þessu ferli, er með skilyrt umboð, þ.e. ef ekki verði fram haldið öðruvísi en að þurfa að víkja frá þeim meginhagsmunum og meginskilyrðum sem sett eru í þingsályktunartillögunni ber að fara með málið aftur inn til þingsins. Þegar menn hafa verið að halda því fram að það sé skilyrt að ljúka samningum þá er það ekki rétt, hvað sem mönnum svo finnst um það. Ég tel eðlilegt að sú nefnd sem fjallar um þessi mál af hálfu þingsins fari mjög vandlega yfir það hvort þessi þingsályktunartillaga, og það sem henni er ætlað að uppfylla eða formgera, sé í samræmi við þá greinargerð sem fylgdi með þingsályktunartillögunni um að senda inn umsókn. Ég tel það mjög mikilvægt þó að það hafi síðan ekki áhrif á afstöðu mína til málsins, en ég tel að það sé þingleg krafa að því verði fylgt mjög vandlega eftir.

Virðulegi forseti. Ég get tekið hjartanlega undir þetta því að það er jafnvel komið að þeim tímapunkti að þingið þurfi að taka málið til sín aftur. Hér hefur orðið algjör forsendubrestur, bæði vegna ástandsins í Evrópu og svo vegna þess hvernig ríkisstjórnin hefur haldið á málinu gagnvart samninganefndinni. Það vildi svo til að í síðustu viku birtist viðtal við hæstv. ráðherra Steingrím J. Sigfússon í Bændablaðinu þar sem hann sagði að hann hefði tapað málinu út úr höndunum til Samfylkingarinnar, að málið væri komið langtum lengra en hann hefði nokkurn tíma gefið loforð fyrir í ríkisstjórnarmynduninni eftir síðustu kosningar. En ég ætla að minna á að þingmenn Vinstri grænna hafa upplýst að búið var að semja um Evrópusambandsmálsmeðferðina fyrir kosningar 2009, það hefur verið upplýst. Mig langar því að spyrja hv. þm. Jón Bjarnason: Hverja telur hann stöðu formanns Vinstri grænna vera 

Frú forseti. Hv. þingmaður vitnaði til orða hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, sem nú situr, Steingríms J. Sigfússonar, um að hann hefði orðið að gefa meira eftir í Evrópusambandsmálum gagnvart Samfylkingunni en hann hefði gert ráð fyrir. Ég er reyndar alveg hjartanlega sammála honum að það hafi verið gert, enda var ekki haft of mikið samráð um það. Þetta er hins vegar mjög mikið hól um utanríkisráðherrann og hv. formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs er góður í þessu, að hæla utanríkisráðherranum. Það er alveg hárrétt að Samfylkingin hafði allt of mikið fram hvað varðaði Evrópusambandið. Enda var það þeim alfa og omega, það þurfti allt að snúast um það. Að mínu viti átti meira að snúast um það að takast á við afleiðingar efnahagshrunsins og byggja landið upp. Evrópusambandsumsóknin mátti svo sannarlega bíða ef hún átti þá nokkurn tíma að komast á dagskrá. Ég viðurkenni að Samfylkingin hefur rekið þetta mál af miklu afli og krafti og náð allt of miklum árangri í því. 
            

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Jóni Bjarnasyni fyrir ágæta ræðu. Mig langar til að spyrja hann: Skiptir máli fyrir hv. þingmenn Vinstri grænna hvað VG-félög og landsfundir þeirra álykta úti í bæ? Og ég spyr hann í framhaldi af því: Eru hv. þingmenn Vinstri grænna í andstöðu við stefnu Vinstri grænna? Í öðru lagi sagði hv. þingmaður, varðandi það þegar kosið var um umsókn um aðild að Evrópusambandinu - sem var svo skilyrðislaust undirritað af hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. forsætisráðherra, umsóknin er skilyrðislaus - að margir hv. þingmenn Vinstri grænna hefðu samþykkt aðildarumsóknina gegn betri sannfæringu, þannig skildi ég það. Hvernig harmónerar það við 48. grein stjórnarskrárinnar? Hv. þingmaður sagði alveg gullna setningu sem þarf að færa inn í sögubækurnar: Við erum ekki að sækja um aðild til að komast inn. Ég mundi nú leggja til að hæstv. utanríkisráðherra léti þýða þetta yfir á evrópsku og senda kollegum sínum úti í heimi til að menn viti að við erum ekkert að sækja um til að fara inn, við erum bara í einhverjum leik. Ég vildi svo spyrja hv. þingmann um þá þróun í Evrópusambandinu að þjóðir afsali sér forræði í fjármálum, þ.e. að fjármálin eigi að vera sameiginleg - hvernig líst honum á þá þróun? Ég vil líka spyrja hv. þingmann: Hvernig líður fólki á þingflokksfundum hjá Vinstri grænum?

Frú forseti. Varðandi síðustu spurninguna þá bendi ég hv. þingmanni á hvað sá sem hér stendur er sprækur og keikur og fylgir málum fast eftir; þannig er hann líka á þingflokksfundum. Ég er ekki að gagnrýna Evrópusambandið sjálfs sín vegna. Ef þau vilja leggja saman öll sín ríki í eitt mega þau gera það fyrir mér. Ég tel hins vegar að við eigum ekkert erindi inn í þann klúbb. Varðandi spurninguna um atkvæðagreiðsluna á sínum tíma þá vitna ég bara til atkvæðaskýringa sem voru fluttar þá, þar sem greidd voru atkvæði með því að aðildarumsóknin færi af stað af hálfu Alþingis og jafnframt var gerð grein fyrir því að flokkurinn styddi ekki aðild að Evrópusambandinu; ég vitna bara til þeirra atkvæðaskýringa. Mér finnst betra að koma hreint fram og segja bara beint út: Þarna inn höfum við ekkert að gera. Við viljum ná góðum samningum og samstarfi við þessar þjóðir en við ætlum ekki að gerast aðilar að sambandinu. Það sem hér er á dagskrá, um að Evrópusambandið veiti okkur fjárhagsaðstoð til að uppfylla skilyrðin sem það setur til að hægt sé að gera við okkur samning - ég er á móti aðferð af því tagi. Ef við förum í samninga við Evrópusambandið gerum við það sem fullvalda og sjálfstæð þjóð á okkar forsendum og á okkar fjármunum en eigum ekki að þurfa að taka við fjármagni frá Evrópusambandinu til að reka okkar samninga, það er alveg fráleitt. Ég viðurkenni að Samfylkingin eða hæstv. utanríkisráðherra lýsti því í ræðu hér áðan: Hver vill ekki taka á móti peningum? Alla vega er það svo, frú forseti, að í þessu samningaferli eigum við að vera sjálfstæð, á eigin forsendum, miða við okkar hagsmuni og getu í því efni.

Frú forseti. Ég efast einhvern veginn um að hv. þingmaður hafi komið beint fram þegar hann svaraði spurningu minni um það hvernig fólki liði á þingflokksfundum hjá Vinstri grænum, alla vega ekki á fundinum í gær, að menn séu þar sprækir og kátir og glaðir.

Vígreifir eins og ég.

Vígreifir, já. Ég hugsa að margir séu bardagaþreyttir.

Ekki aldeilis.

Nei, ekki aldeilis. Jæja, þá vitum við það, líka þeir sem eru orðnir bardagaþreyttir. Hann sagði: Við viljum ganga inn í Evrópusambandið á okkar forsendum. Það hefur aldrei nokkurn tíma staðið til. Evrópusambandið fer ekkert að breyta sínum reglum fyrir litla þjóð norður í hafi, það stendur ekki til, þannig að við förum aldrei inn í Evrópusambandið á okkar forsendum. Við förum alltaf inn í Evrópusambandið á þeirra forsendum en það getur vel verið að við getum sveigt það pínulítið til tímabundið þannig að það nálgist okkur en við munum aldrei fara inn á okkar forsendum.

Frú forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni, umsóknin er fullkomlega á forsendum Evrópusambandsins og samningaferlið snýst um aðlögun að því kerfi, stofnanakerfi og öðru, það er alveg hárrétt. Ég er reyndar ekki sammála því að það þurfi endilega að vera þannig. Við gætum sett fram okkar kröfur og sagt: Ef þið ekki samþykkið fullt forræði okkar í sjávarútvegsmálum, hvað eigum við þá að vera að tala við ykkur meir? Ef þið samþykkið ekki að við fáum að stjórna matvælaöryggismálum, landbúnaði, byggðamálum o.s.frv., hvað eigum við þá að vera að tala meira um? Það er fullt af hlutum sem eru í sjálfu sér sameiginlegir en grundvallaratriði eru þarna á þann veg að það er mín skoðun að það eigi bara að fá svar frá Evrópusambandinu, 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu, ræðu sem maður hefur svo sem heyrt áður. Hv. þingmaður hefur verið samkvæmur sjálfum sér í þessu máli algerlega frá upphafi. Ég velti því fyrir mér hvort hv. þingmaður ætti ekki hugsanlega að gera samantekt eða eitthvað slíkt til að fara yfir hvernig staðan var á málefnum Evrópusambandsins í ráðuneyti hans áður en þingmaðurinn yfirgaf ráðuneytið. Það væri mjög gott og hollt að halda því til haga hvernig staðan var á málum er heyrðu undir ráðuneytið við þau skipti. Mig langar að velta því upp við hv. þingmann hvort þingmönnum Vinstri grænna sé stætt á þegar kemur að atkvæðagreiðslu um þetta mál sem hér verður á eftir að greiða atkvæði öðruvísi en á móti þessari þingsályktunartillögu ef við horfum á samþykktir flokksráðsins og landsfundar. Ef þær liggja til grundvallar fyrir þeirri stefnu sem flokkurinn rekur á þingi veltir maður fyrir sér hvort það sé þá ekki einboðið að þingflokkurinn allur verði á móti þeim málum sem hér eru til umræðu. Ég spyr vegna þess að hv. þingmaður fór mjög ítarlega yfir samþykktir Vinstri grænna og las upp úr ályktun flokksráðs þar sem, ef ég ef tekið rétt eftir, var sagt að ekki yrði tekið við styrkjum til að undirbúa aðild. Það kemur svo sannarlega fram í þessari þingsályktunartillögu sem er til umræðu að verið er að undirbúa aðild með því að þiggja þessa styrki. Þar af leiðandi er þetta meginspurningin því að við hljótum að gera ráð fyrir að þingflokkurinn fylgi þessum ályktunum.

Frú forseti. Að mínu viti er stefna flokksins alveg skýr í þessum efnum og ég hef gert grein fyrir henni. Ég vil einnig árétta það að ég hef sem ráðherra unnið samkvæmt henni. Ég vitna til orða hæstv. innanríkisráðherra fyrr í dag þar sem ráðherrann lýsti því yfir að af hálfu ráðuneytis hans væri líka unnið samkvæmt þessum samþykktum flokksins, að taka ekki við aðlögunarstyrkjum, þessum IPA-styrkjum, til að aðlaga íslenska stjórnsýslu og stofnanakerfi að Evrópusambandinu. Mér þótti gott að heyra það og hef ekki verið í nokkrum vafa um afstöðu hæstv. ráðherra. Stefna flokksins er skýr. Ég get alveg upplýst það með sama hætti og innanríkisráðherra gerði að í minni tíð í sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu var öllum stofnunum það ljóst að ekki var ekki ætlast til þess að verið væri að sækja slíkt gjafafé til Evrópusambandsins vegna Evrópusambandsumsóknarinnar og aðlögunar að Evrópusambandinu. Öllum var það ljóst meðan ég var þar og ég treysti því náttúrlega að sá sem við því starfi tekur standi með sama hætti og ég á þessum stefnumálum flokksins.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir svarið. Það hefur vakið athygli okkar að fáir þingmenn og ráðherrar Vinstri grænna eru á mælendaskrá í dag. Hv. þingmaður er sá eini sem hefur tekið til máls en það er svo sem enn tækifæri. Ég óskaði eftir að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, efnahags- og viðskiptaráðherra yrði viðstaddur umræðuna vegna fortíðar hans varðandi þessi máls en því miður gat ráðherrann það ekki, er staddur í Brussel samkvæmt mínum upplýsingum. Ef hæstv. fyrrverandi ráðherra veit hvað arftaki hans er að gera í Brussel væri forvitnilegt að vita það en ég ætlast svo sem ekkert endilega til að þingmaðurinn viti það. En getur hv. þingmaður nefnt dæmi um styrki sem hefur verið hafnað því að mjög forvitnilegt er að vita hvað hefur drifið að starfsfólki okkar eða stofnunum í möguleikum á styrkjum. Ég skil vel að hv. þingmaður hafi það kannski ekki alveg á hraðbergi hvað það getur verið, en ef þingmaðurinn man eitthvað þá væri það forvitnilegt.

Frú forseti. Ég legg áherslu á þá afstöðu mína og þeirra samþykkta sem flokkur minn, Vinstri hreyfingin – grænt framboð, stendur að og er stofnaður um, þ.e. að við berjumst gegn aðild að Evrópusambandinu og að í því ferli sem nú er verði ekkert gert sem á nokkurn hátt geti flokkast undir aðlögun eða til atriða sem geta skaðað framtíðarstöðu okkar. Ég tel að þessir IPA-styrkir séu hluti af því sem eigi að hafna. Ég vil árétta það sem ég sagði að engar stofnanir af hálfu sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins í minni tíð hafa fengið IPA-styrki samkvæmt því sem hér er um að ræða og var alveg ljóst af minni hálfu að það væri ekki á dagskrá, enda hvorki í samræmi við stefnu mína sem ráðherra né stefnu flokks míns í ríkisstjórninni og ekki heldur, tel ég, í samræmi við stefnu þingsályktunartillögunnar sem samþykkt var um að senda aðildarumsókn að Evrópusambandinu - sem aldrei átti að vera samþykkt að mínu mati.

Virðulegur forseti. Í dag hefur hæstv. utanríkisráðherra verið að kynna eitt af sínum helstu hugðarefnum, líklega það helsta. En menn komast þó ekki hjá því að velta fyrir sér hvernig það megi vera að hæstv. ráðherra sé jafnilla fyrirkallaður og augljóst hefur verið í dag. Hvers vegna er hæstv. ráðherra ekki glaður í dag þegar hann kynnir þennan gífurlega efnahagslega stuðning við helsta og í rauninni eina baráttumál sitt?  En það er dauft yfir ráðherranum og hann virðist vera, eins og ég segi, frekar illa fyrirkallaður. Er það vegna þess að hæstv. ráðherra hefur efasemdir um þetta mál? Er eitthvað að þessu máli sem veldur hæstv. ráðherra áhyggjum? Hann hefur fleira til að gleðjast yfir. Hann er búinn að beygja samstarfsflokkinn, Vinstri græna, í duftið í Evrópumálum, búinn að losa sig við „vin sinn“, fyrrverandi ráðherra, hv. þm. Jón Bjarnason, svoleiðis að nóg ætti að vera fyrir hæstv. ráðherra að gleðjast yfir. En samt er eitthvað þungt yfir honum eins og við höfum séð alveg frá því að hæstv. ráðherra mætti hingað í morgun eða skömmu eftir hádegið. Við verðum að viðurkenna að það getur reyndar verið eitthvað annað, kannski er það ekki þetta mál. Það er eitt og annað sem getur legið þungt á hæstv. ráðherra. Er það kannski staðan í Evrópusambandinu sjálfu? Þar sem hver dagur er núna verri en næsti dagur á undan, þar sem ástandið fer stöðugt versnandi á öllum sviðum sambandsins, hvort sem er á því pólitíska eða efnahagslega, og átján neyðarfundir í röð hafa ekki dugað til að bæta þar úr. Eða er það andstaðan við Evrópusambandið sem er mjög rík á Íslandi þessa dagana og ekkert útlit fyrir að samningur ráðherrans verði samþykktur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ekki næstu árin að minnsta kosti? Nú er Króatía að ganga í Evrópusambandið. Vildi ekki hæstv ráðherra koma Íslandi inn á undan Króatíu eða jafnvel með Króatíu? Þetta gæti verið áhyggjuefni. Eða er það staðan í eigin flokki? Við verðum að taka tillit til þess. Kannski er það staðan í Samfylkingunni sem gerir hæstv. ráðherra svona órólegan. Vegið hefur verið mjög ómaklega að hæstv. utanríkisráðherra, ég get alveg sagt það, það var ómaklega vegið að hæstv. ráðherra. Þó að hann sé ekki alltaf hreinn í baráttunni þá skal ég viðurkenna að það sem samflokksmenn hafa verið að segja um hann, margir hverjir, að undanförnu var ekki sanngjarnt. Hann er hugsanlega eitthvað órólegur yfir stöðu sinni í flokknum eða stöðu flokksins. Þá komum við að skoðanakönnunum sem er, eins og flestir vita, næstmesta áhugamál Samfylkingarinnar. Samfylkingarmenn meta í rauninni enga verðleika aðra en fylgið í könnunum. Við sjáum nú að fylgi Samfylkingarinnar er í sögulegu lágmarki.

… fór niður í 11%.

Ég kannast ekki við það að fylgi Samfylkingarinnar hafi farið niður í 11% eins og hæstv. ráðherra kallar fram í, hugsanlega í upphafi í tíð hans sem formanns Samfylkingarinnar, en ekki undanfarinn áratug. Hvað sem því líður sjáum við í könnunum, jafnvel í Fréttablaðinu - hæstv. ráðherra tekur yfirleitt eingöngu mark á skoðanakönnunum Fréttablaðsins eins og þær geta oft verið skrýtnar, en hæstv. ráðherra tekur mark á þeim. Hvað segir síðasta könnun Fréttablaðsins um stöðu Samfylkingarinnar? Samfylkingin er orðin jafnstór Framsóknarflokknum, báðir flokkar með 17% í síðustu könnun Fréttablaðsins, sem yfirleitt og alltaf hefur þó mælt Framsóknarflokkinn miklu minni en aðrir sem gera kannanir á pólitísku fylgi.

Það er ekkert að marka kannanir Fréttablaðsins. Þú segir það alla vega.

Hæstv. ráðherra kallar fram í að það sé ekkert að marka kannanir Fréttablaðsins.

Þú segir það.

Segir að ég segi það, ég get alveg sagt það, en það hefur ekkert verið að marka þær að því leytinu til að þær hafa vanmetið fylgi Framsóknarflokksins en ofmetið fylgi Samfylkingarinnar og þess vegna hlýtur þessi niðurstaða að vera ráðherranum sérstakt áhyggjuefni. Samfylkingin hefur misst um það bil helminginn af því fylgi sem hún hafði í könnunum fyrir síðustu kosningar. Það hlýtur að valda manni áhyggjum sem virðist, eins og ég sagði áðan, meta pólitíska verðleika eingöngu út frá í fylgi í könnunum.

Ég fór nú með flokkinn tvisvar sinnum í …

Hugsanlega hefur hæstv. ráðherra áhyggjur af eigin stöðu gagnvart kjósendum  Við þurfum að hafa skilning á því hvernig hæstv. ráðherra líður. Hugsanlega hefur hann líka áhyggjur af að vera kominn með Icesave í fangið og áttar sig á því að enginn treystir honum til að fara með það mál, rétt eins og menn treysta honum líklega fæstir til að leiða Evrópumálin til lykta, enda birtist hæstv. ráðherra miklu frekar sem sendiherra Evrópusambandsins á Íslandi en sá maður sem gætir hagsmuna Íslands gagnvart Evrópusambandinu. Eða er það þessi almenni vandræðagangur í ríkisstjórninni? Vandræðagangur sem er slíkur að hæstv. ráðherra telur eins og við heyrðum rétt eftir hádegið að ríkisstjórnin ætti að hafa enn minna fylgi en hún hefur, ríkisstjórninni hafi gengið svo illa að fylgið ætti í raun að vera enn þá minna en það er. Það er fleira sem getur komið til. Hugsanlega hefur hæstv. ráðherra áhyggjur af því hvað gengur illa að koma upp nýju hjálparkokkaflokkunum fyrir Samfylkinguna sem áttu að draga hana að landi eftir næstu kosningar. Það hefur ekki alveg gengið eins og til var sáð, geri ég fyrir hjá hæstv. ráðherra.

Ekki sáði ég til þess.

Eða er það sú endalausa upprifjun á hruninu sem fer svona fyrir brjóstið á hæstv. ráðherra og upprifjun á framgöngu og frammistöðu hrunstjórnarinnar svokölluðu þar sem hæstv. núverandi utanríkisráðherra var iðnaðarráðherra og eins og samflokksmenn hans þreyttist ekki á að minna á að útrásin og vöxtur bankanna væri Samfylkingunni að þakka enda byggðist þetta allt saman á EES-samningnum. Svo mikið lagði flokkur hæstv. ráðherra upp úr að halda útrásinni og vexti bankanna gangandi að þeir gerðu kröfu um að það yrði sérstök klausa í stjórnarsáttmálanum um að ekkert mætti gera til að hefta vöxt bankanna og útrásina sem skyldi eiga sér stað frá Íslandi. Það er því af nógu að taka, það er margt sem getur valdið hæstv. ráðherra áhyggjum. En hugsanlega er það ekki síður það mál sem hann kynnir hér í dag sem gerir hæstv. ráðherra órólegan enda er það mál að minnsta kosti á gráu svæði lagalega. Fyrir liggur að óheimilt er samkvæmt íslenskum lögum fyrir erlend ríki að reka áróðursstarfsemi á Íslandi. Engu að síður er hæstv. ráðherra þátttakandi í því með Evrópusambandinu að koma hér upp alls konar áróðri og aðlögun, því að allt gengur þetta að sjálfsögðu út á aðlögun. Það er verið að styrkja skattfrjálst aðlögun að sambandinu. Hvernig hefði það til dæmis litið út á þeim tíma þegar Íslendingar voru að semja um Icesave-kröfur Breta og Hollendinga, að ríkisstjórnin hefði fallist á að taka við styrkjum frá Bretum og Hollendingum til að undirbúa samningsgerðina og greiðslurnar til að liðka til fyrir málinu? Hvernig hefði það litið út? Og hvernig er þá hægt að halda því fram um þetta mál að þessir styrkir frá Evrópusambandinu séu ekki til þess fallnir að gera okkur erfiðara fyrir að standa í lappirnar gagnvart sambandinu þegar Evrópusambandið sjálft er að fjármagna framgöngu okkar í svokölluðu samningaviðræðum við Evrópusambandið? Hvar er reisnin yfir slíku að láta viðsemjandann borga fyrir eigin framgöngu? Er það líklegt til árangurs í því sem hæstv. ráðherra kallar samningaviðræður, sem jafnvel Evrópusambandið sjálft varar menn við að kalla samningaviðræður því að í raun snúist þetta eingöngu um að aðlaga sig að Evrópusambandinu og því sem það stendur fyrir? Getur jafnvel verið að hæstv. ráðherra hafi örlitlar áhyggjur af því innst inni, sérstaklega eins og málin standa í ríkisstjórninni núna, að draga Vinstri græna svo gersamlega á asnaeyrunum, eins og birtist í þessu máli þar sem gengið er algerlega í berhögg við skýrar samþykktir Vinstri grænna um að ekki skuli taka við styrkjum eins og hæstv. ráðherra er að boða hér? Það getur verið margt sem veldur hæstv. utanríkisráðherra áhyggjum í dag og erfitt um það að segja hvað vegur þar þyngst. En það hlýtur að vera áhyggjuefni að ráðherrann komi hingað og kynni mál sem er á gráu svæði lagalega, er til þess fallið að veikja samningsstöðu okkar við Evrópusambandið og treystir sér í rauninni ekki almennilega til að tala fyrir málinu, sýni á sér bæði hik og hræðslu, hugsanlega vegna þess að hann veit að málið er til þess fallið að sýna öllum - af því að Samfylkinguna skiptir bara eitt máli, það er öllu til fórnandi að komast í Evrópusambandið - að hinn ríkisstjórnarflokkurinn, samstarfsflokkurinn, er tilbúinn að gefa hvað sem er eftir fyrir að fá að hanga áfram í ríkisstjórn með Samfylkingunni.

Virðulegi forseti. Ég gat ekki lokið máli mínu almennilega í fyrri ræðu þannig að ég ákvað að taka aftur til máls til að varpa ljósi á hvað hér er verið að fara fram með. Hæstv. utanríkisráðherra hefur talað fyrir því hér að við skulum taka við styrkjum frá Evrópusambandinu upp á 5–6 milljarða. Að vísu ber frumvarpi hæstv. fjármálaráðherra ekki saman við orð hæstv. utanríkisráðherra því að utanríkisráðherra telur að við séum að taka á móti 6 milljörðum en í frumvarpi hæstv. fjármálaráðherra kemur fram að þetta séu 5 milljarðar. Það skal látið liggja milli hluta því að 1 milljarður til eða frá skiptir greinilega ekki svo miklu máli hjá þessari ríkisstjórn ef það snertir Evrópusambandið. Það er áberandi í þessari þingsályktunartillögu, að mínu mati, þegar hún er lesin að lítið er gert úr okkur sem þjóð. Það er talað niður til okkar, t.d. er talað um Íslendinga og þjóðarbúið sjálft sem aðstoðarþega. Samkvæmt þingsályktunartillögu þessari heitum við aðstoðarþegar Evrópusambandsins.  Ég hnaut um það þegar ég las þingsályktunartillöguna að verið er að skapa hér nokkur ný störf samkvæmt tillögunni, t.d. stendur í 4. gr. samningsins að aðstoðarþeginn skuli tilnefna landstengilið sem komi fram sem fulltrúi aðstoðarþegans gagnvart framkvæmdastjórn Evrópusambandsins. Sá fulltrúi skuli vera háttsettur embættismaður hjá stjórnvöldum eða innan stjórnsýslu aðstoðarþegans. Samkvæmt þingsályktunartillögunni er búið að eyrnamerkja þarna mjög góða stöðu aðila sem skal vera háttsettur innan stjórnsýslunnar. Væri gaman að heyra frá hæstv. utanríkisráðherra hverjum þessi staða er eyrnamerkt því að þarna er þetta nánast persónugert. Þessi háttsetti embættismaður sem á að vera landstengiliður fyrir okkur sem aðstoðarþega skal tryggja heildarsamræmingu stuðningsaðgerða og tryggja að náin tengsl haldist milli framkvæmdastjórnarinnar og aðstoðarþegans, sem erum við, bæði með tilliti til umsóknarferlisins og vegna aðstoðar við umsóknarríki ESB samkvæmt reglum IPA. Í þessari þingsályktunartillögu er verið að hnýta saman hagsmuni Íslendinga og Evrópusambandsins og verið að gera okkur samræmd og ómissandi fyrir Evrópusambandið, því að eins og ég fór yfir í fyrri ræðu minni skal Ísland samkvæmt tillögu þessari standa með Evrópusambandinu komi til málssóknar hér á landi. Við erum búin að afsala okkur dómsvaldinu eina ferðina enn í samningum þar sem ríki Evrópusambandsins og Evrópusambandið sjálft koma að lagasetningu hér á landi og undir allt þetta skrifa alltaf íslenskir embættismenn. Skrifað var undir slíkan samning í júlí í fyrra, dómsvaldinu, löggjafarvaldinu er hent út um gluggann eins og í Icesave-samningnum og allt er þetta borið hingað inn fyrir Alþingi Íslendinga og okkur þingmenn. Hér á allt að renna í gegn og hæstv. utanríkisráðherra er bara frekar hissa yfir því að þær þingsályktunartillögur sem hann lætur rúlla í gegnum þingið að kröfu Evrópusambandsins skuli ekki fá betri móttökur. Í 5. gr. er mjög athyglisvert að lesa hverjar almennu reglurnar um fjárhagslega aðstoð skulu vera. Þær eru í mörgum liðum og ganga allar út á það að við skulum lúffa fyrir Evrópusambandinu. - Frú forseti. Nú er tími minn aftur búinn, hann líður svo hratt. - Ég hvet fólk til að lesa 5. gr. Þetta mál er komið á það stig að nú mun það fara frá þinginu og líklega til utanríkismálanefndar. Málið er ekki fullafgreitt hér, kannski tekur það breytingum í nefndinni, en ég boða mikla umræðu af minni hálfu þegar það 

Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið ræðum við hér þingsályktunartillögu um rammasamning milli ríkisstjórnar Íslands og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, svokallaða IPA-styrki. Á eftir verður rætt frumvarp til laga sem heitir því sérkennilega nafni Frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins. Þetta er ansi langt heiti á stjórnarfrumvarpi. Þetta frávik fjallar um 5–6 milljarða og það kallar ríkisstjórnin frávik frá lögum um skatta. En um hvað fjallar þetta sérkennilega mál? Jú, það hefur komið fram í umræðunni í dag að það fjallar um það að greiða á styrki samkvæmt þessum rammasamningi og frumvarpi í samningsferlinu. Nú hefur það verið rætt nokkrum sinnum af hv. þingmönnum hvað það þýðir að greiddir séu styrkir í samningsferli milli tveggja jafnstæðra aðila, hvort það sé eðlilegt þegar aðilar standa jafnfætis og eru að semja um eitthvað að annar aðilinn greiði styrki. Það hlýtur þar af leiðandi að vera siðferðileg spurning hvort það sé eðlilegt að taka á móti þessum styrkjum. Um hvað snúast styrkirnir? Jú, samningurinn gerir ráð fyrir því svo ég vitni í þingsályktunartillöguna, með leyfi forseta: „Samningurinn gerir ráð fyrir að öll aðstoð renni óskipt til þeirra verkefna sem þeim er ætlað að styðja. Enginn hluti IPA-aðstoðar rennur því til að greiða skatta eða önnur opinber gjöld og mun fjármálaráðherra leita eftir viðeigandi breytingum á skattalögum í því skyni með sérstöku frumvarpi.“ - Eins og ég nefndi áðan. Síðar í þingsályktunartillögunni kemur fram: „Þannig skulu einstaklingar sem ekki eru búsettir hér á landi en samið er við um að veita þjónustu eða vinnu sem fjármögnuð er af IPA-aðstoð ekki greiða tekjuskatt hér á landi af starfi sem unnið er á grundvelli slíks samnings. Að meginstefnu er því hér um að ræða sams konar réttindi og skyldur og almennt gilda gagnvart tæknilegu starfsliði sendiráða og alþjóðlegra stofnana sem hér starfa. Hinu sama gegnir um önnur opinber gjöld.“ Þetta er mjög sérkennilegt og varðar siðferðilega hluti, finnst mér, að á sama tíma og við erum að semja við annan aðila um hvort Ísland eigi að vera aðili að Evrópusambandinu erum við að skera harkalega í niður í eigin fjárlögum, að á sama tíma og ríkisstjórnin leggur þungar álögur á almenning í landinu sé gerður slíkur samningur við samningsaðilann, Evrópusambandið, um að undanskilja alla skatta frá A til Ö. Augljóslega mundu menn ekki þurfa á slíkum styrkjum að halda ef tveir jafnstæðir aðilar væru að semja um eitthvað sem þeir ætluðu að nálgast, augljóslega, og það hefur komið fram í ræðum, m.a. hæstv. utanríkisráðherra, að verið er að fá fjármuni hér inn til að setja upp og aðlaga stjórnsýslukerfið á Íslandi að því sem fyrir er í Evrópusambandinu. Auðvitað fjalla samningaviðræðurnar ekki um það að við komumst undan því. Sú umræða hefur farið fram. Menn hengja sig í einhver orð en það er auðvitað þannig að við erum að aðlaga okkur að því kerfi sem er í Evrópusambandinu. Samningarnir snúast fyrst um undanþágur, oftast tímabundnar, og í einstaka tilfelli hugsanlega um einhverja sérsamninga, aðstoð við einstök málefni. Almennt séð erum við fyrst og fremst að aðlaga okkur að hinu evrópska kerfi. Styrkirnir eru þar af leiðandi til þess ætlaðir, eins og ég sagði áðan, að breyta stjórnsýslu Íslands í þá átt. Hæstv. ráðherra minntist meðal annars á landbúnaðarkerfið og þar er hugmyndafræðin sú að setja upp greiðsluþjónustu með 100 manna stofnun, og eins og hæstv. ráðherra sagði er það til þess gert að við inngöngu mundu íslenskir bændur fá greiðslur fá fyrsta degi. Það hefur líka komið fram að til að við séum ekki að aðlaga Ísland að þessu sé hægt að gera þetta að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu, og ef hún færi svo illa að þetta yrði samþykkt tæki tvö og hálft til þrjú ár að breyta íslensku stjórnkerfi, m.a. að setja upp slíka greiðsluþjónustu. Því er kannski rétt að spyrja: Í hvað eiga þessir fjármunir að fara núna ef við ætlum ekki að breyta kerfinu hjá okkur fyrr en og ef til þess kemur, og ég segi vonandi ekki, að Ísland verður aðili að Evrópusambandinu og þjóðin samþykkir það í þjóðaratkvæðagreiðslu? Til hvers erum við að fá þessa fjármuni inn núna til breyta stjórnsýslu og setja upp kerfi ef við höfnum þessu í þjóðaratkvæðagreiðslu eða slítum samningunum á einhverjum öðrum tímapunkti vegna stórkostlegs ágreinings meðal annars í sjávarútvegsmálum, svo það sé nefnt? Af hverju erum við að eyða tíma stjórnsýslunnar á Íslandi og taka við fjármunum til að breyta kerfi sem við erum þá væntanlega sammála um að henti okkur ekki, ekki Íslandi og ekki okkar stjórnsýslu? Af hverju erum við að eyða bæði orku og fjármunum í þetta? Það er auðvitað spurning út af fyrir sig. Ef ég nefni aðeins frumvarpið - af því að ég nefndi hér undanskot frá öllum opinberum gjöldum þá eru skilgreiningar í frumvarpinu um þetta frávik, 5–6 milljarða frávik frá lögum um skatta og gjöld - þá er þar fjallað um ESB-verktaka og ESB-samning. Ég vitna hér í 3. gr.: „Við innflutning ESB-verktaka á vörum sem fjármagnaðar eru af ESB-samningi skal fella niður aðflutningsgjöld.“ Og í næstu grein: „… skal vera undanþeginn virðisaukaskatti.“ Og í 5. gr.: „Einstaklingar sem ekki eru heimilisfastir hér á landi, eru ESB-verktakar og selja vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skulu undanþegnir skattskyldu …“ Þetta er auðvitað mjög sérkennilegur samningur og það sem er líka sérkennilegt við samninginn og hlýtur að kalla á einhver viðbrögð þeirra sem fara með stjórnsýsluna, og þar er hæstv. utanríkisráðherra fremstur í flokki í þessu máli, er þetta: Af hverju í ósköpunum - nú er janúar 2012, samningurinn var aftur á móti undirritaður 8. júlí 2011, honum var að því er virtist haldið leyndum lengi vel fram eftir og kom til tals hér á haustmánuðum - kom þetta ekki inn í þingið áður? Af hverju komu þessir fjármunir, og svo einstakar afgreiðslur sem tengdust fjárlagagerðinni, ekki inn í umræðuna áður og á meðan unnið var við fjárlögin? Er hugsanlegt, hæstv. utanríkisráðherra, að það hafi verið vegna þess að menn töldu erfitt að standa hér með tillögur um að undanskilja allar tekjur tekjuskatti, virðisaukaskatti og öðrum gjöldum á sama tíma og menn lögðu hverja álöguna á fætur annarri á bæði almenning og fyrirtæki í landinu og voru með blóðugan niðurskurð í heilbrigðiskerfinu? Er hugsanlegt að menn hafi ekki treyst sér í þá umræðu á þeim tíma og koma þess vegna með þetta hingað eftir á? Það verður að segjast eins og er að það er, eins og hæstv. innanríkisráðherra nefndi hér í ræðu í dag, nánast ógeðfellt að hugsa til þess að þessi samningsaðili, eins risastór og hann er, sé að semja við okkur, þetta litla land, um að dæla fjármunum inn í landið til að liðka fyrir áhuga Íslendinga á Evrópusambandinu. Það hefur líka komið fram hvort það sé eðlilegt, það er alla vega á gráu svæði lagalega, að erlent ríki sé að reka áróður á Íslandi fyrir eigin ágæti. Er það eðlilegt í samningsferlinu? Er það siðferðislega eðlilegt? Niðurstaða mín er sú, frú forseti, að svo sé ekki og að þessi vegferð sé röng og við ættum þess vegna að hafna þessum tillögum. Í rauninni er það skoðun mín að við ættum að hætta þessari aðildarumsókn við núverandi aðstæður, setja hana til hliðar og athuga hvernig ástandið verður í Evrópu og á Íslandi eftir til að mynda tvö til þrjú ár.

Frú forseti. Ég vil í lok þessarar umræðu þakka hv. þingmönnum sem tekið hafa þátt í henni. Ég get nú trúað hæstv. forseta fyrir því að þessi umræða hefur verið málefnalegri en ég átti von á fyrir fram. Auðvitað geri ég mér grein fyrir því að uppi eru margvísleg álitamál í þessum efnum, bæði varðandi þingsályktunartillöguna sjálfa og margt annað sem tengist umsókn okkar um aðild að Evrópusambandinu. Hins vegar blasir við sú staðreynd að það var þingið sjálft sem tók þessa ákvörðun. Við skulum heldur ekki gleyma því að sú ákvörðun var tekin með þeim hætti að að henni áttu aðild þingmenn úr öllum flokkum sem sæti eiga á Alþingi nema hugsanlega einn. Sá lítur að vísu ekki á sig sem flokk heldur hreyfingu, og hafði reyndar lýst stuðningi við umsóknina en dró hann til baka af óskyldum ástæðum. Það hefur verið gert að ádeiluefni gagnvart samstarfsflokki mínum í ríkisstjórn að hann hafi látið teyma sig of langt í þessu máli. Afstaða Vinstri grænna hefur alltaf legið fyrir. Hún hefur legið fyrir frá fyrsta degi þessa máls þegar við samþykktum tillöguna á sínum tíma. Til að mynda hefur hæstv. innanríkisráðherra, sem oft hefur talað með afdráttarlausum hætti, sagt það mjög skýrt að hann telji að þó að hann hafi sína tilteknu skoðun á Evrópusambandinu sé hann þeirrar skoðunar að það sé þjóðin sem eigi að fá að útkljá það í atkvæðagreiðslu. Það finnst mér vera hin lýðræðislega nálgun að málinu. Það er ekkert annað sem vakir fyrir mér en að leggja fram á völlinn sem bestar upplýsingar og málið er ekki tæmt fyrr en samningurinn er fram kominn og menn sjá hvað í honum felst. Ég held að margir séu mér sammála um það. Ég geri mér algjörlega grein fyrir því að eins og sakir standa í Evrópu er ástandið þannig að það er líklegt til þess að skera ekki upp sterkar fylkingar til stuðnings Evrópusambandinu hér á landi. Eigi að síður er það þannig að miðað við síðustu skoðanakönnun sem var gerð jókst lítillega stuðningurinn við aðild að Evrópusambandinu á Íslandi og ef menn skoða hvaða áhrif ástandið úti í Evrópu hefur haft yfir höfuð á stuðning við það góða samband held ég að benda megi á þá staðreynd að þau 37% sem styðja aðild að Evrópusambandinu á Íslandi liggur í hæsta kantinum þegar maður skoðar stuðning við það samband innan aðildarlandanna sjálfra. Mér finnst það fullkomlega eðlilegt. Mér finnst það mjög merkilegt að við aðstæður eins og þessar þar sem verið hefur mikið rót á evrunni, sem margir á Íslandi telja mjög eftirsóknarverðan gjaldmiðil og hafa horft til, skuli menn velta þessum málum svo alvarlega fyrir sér. Eigi að síður verður líka að horfa til þeirrar staðreyndar að í endurteknum skoðanakönnunum hefur komið fram að mikill meiri hluti þjóðarinnar vill sjá ályktun Alþingis framkvæmda, þ.e. að samningi verði lokað, að komið verði með hann heim og að þjóðin fái að greiða atkvæði. Það er líka hin eðlilega og lýðræðislega nálgun að þessu máli. Það sem ég á erfitt með að skilja hjá mörgum hv. þingmönnum, m.a. þeim sem talaði síðast og flutti alveg prýðilega og málefnalega ræðu, er fælnin við að útkljá málið í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ef þjóðin hafnar samningnum eða ef hún samþykkir hann er þá alla vega eitt ljóst: Hún hefur kveðið upp dóminn. Eigum við alþingismenn að vera hrædd við dóm þjóðarinnar? Að sjálfsögðu ekki. Þetta finnst mér skrýtið. Mér finnst það líka skrýtið þegar hér kemur hver á fætur öðrum og heldur því fram að samningurinn verði felldur …  
             Eins og ég sagði áður en hv. þm. Vigdís Hauksdóttir kom hér til salar á ég erfitt með að skilja þá þverstæðu sem mér finnst felast í málflutningi þingmanna sem segja, eins og hv. þingmaður, að það sé algjörlega borðleggjandi að það þurfi ekki einu sinni kristalskúlu til þess að spá í það, hún sé svo viss um það að samningurinn verði felldur. Hvers vegna ættum við þá ekki að leyfa því að koma fram? Hvers vegna ættum við þá ekki að leyfa þjóðinni að tjá þann vilja sinn? Ég held að ástæðan sé sú að hv. þingmaður telur að það kunni nú að fara öðruvísi. Ég rifjaði upp þróunina í Króatíu. Í fyrra hrapaði stuðningurinn, ég held að það hafi verið snemma árs í fyrra sem stuðningurinn fór niður í 26–29%, það fór eftir því hvaða skoðanakönnun maður skoðaði. Í aðdraganda kosninganna sem er nýlokið í Króatíu var staðan þannig að 55–56% voru þá fylgjandi aðild en í kosningunum voru það 67%. Ég segi þetta til þess að sýna hv. þingmönnum fram á að skjótt geta veður skipast í lofti. Þeim spurningum sem hér koma fram var að mestu leyti svarað í framsögu minni fyrr í dag. Sjálfsagt er síðan að skoða allt það sem þingmenn vilja skoða í tætlur í nefndinni. Það er réttur þingsins og ég geri engar athugasemdir við það. Tveir hv. þingmenn, Ragnheiður Elín Árnadóttir og einn annar vörpuðu til mín spurningu um það af hverju frumvarpið hefði ekki verið fyrr á ferð. Hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir sagði að hún teldi að þarna hafi verið byrjað á öfugum enda, að frumvarpið hefði átt að koma fram á undan fjárlögunum.

Að minnsta kosti.

Frumvarpið kom fram á haustþingi. Það kom að vísu ekki fram fyrr en tæpri viku áður en fjárlögin voru samþykkt. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni. Hv. þingmaður getur skoðað samninginn. Þá sér hún hvenær embættismenn settu stafi sína undir hann með fyrirvara um samþykki Alþingis. Það var 8. júlí. Þá var brostið á með sumarleyfum í hinu íslenska stjórnkerfi, ég ímynda mér að sú hafi verið raunin líka í fjármálaráðuneytinu þar sem menn hafa verið hart keyrðir síðustu árin og kannski ekki alltaf fengið sumarleyfi. Ég ímynda mér, vegna þess að það var talsverð vinna að gera það frumvarp sem hér er næsta mál á dagskrá, að það hafi verið tímaskortur sem olli tímasetningunni. Ég man ekki hvenær fjárlagafrumvarpið var lagt fram en það var til reiðu í byrjun september. Menn vinna með þokkalegum hætti í fjármálaráðuneytinu og reyna að klára mál í tíma til þess að koma þeim í prentun o.s.frv., eins og hv. þingmaður veit. Tímaskortur er eina ástæðan sem ég get gefið hv. þingmanni fyrir þessu. Virðulegi forseti. Það eru í sjálfu sér engar aðrar spurningar sem ég hef ekki svarað sem komu í dag og ég nefndi ekki í framsögu minni. Ég þakka að lokum hv. þingmönnum fyrir þátttöku þeirra í umræðunni og fyrir það sem ég gat um í upphafi máls míns, að þessi umræða var þrátt fyrir allt málefnaleg, að minnsta kosti meira en á köflum, og málefnalegri en ég hélt að hún yrði. Ég skil alveg viðhorf ákveðinna þingmanna sem komið hafa fram með sterkum hætti og þau eru fullkomlega lögmæt. Ég hef önnur, og ég hef ekkert verið að fela þau. Ég vil líka segja það um hv. þm. Jón Bjarnason, sem sat í ríkisstjórn, að hann dró ekkert af sér varðandi  
            

Frú forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir ræðuna. Hann talar enn um að þjóðin fái að greiða atkvæði. Ég spyr hann og vil fá það hreint út: Er sú þjóðaratkvæðagreiðsla bindandi eða gildir stjórnarskráin kannski enn þá sem segir að þingmenn skuli greiða samkvæmt sannfæringu sinni? Málið um aðild að Evrópusambandinu mun að lokum koma til afgreiðslu á Alþingi ef þjóðin samþykkir það og þar munu þingmenn greiða atkvæði samkvæmt sannfæringu sinni að óbreyttri stjórnarskrá. Við höfum svarið eið að þessari stjórnarskrá og engri annarri. Ég spyr hæstv. utanríkisráðherra: Hefur álit þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu ekki svipað gildi og Gallup-könnun?

Frú forseti. Ég er ekki nógu greindur til að skilja alla röksemdafærslu hv. þingmanns en hins vegar segi ég það alveg klárt og kvitt að ég virði stjórnarskrána og þarf ekki meira um þetta mál að véla. Ég virði stjórnarskrána.

Frú forseti. Það gleður mig. Þá þarf ég væntanlega ekki að hlusta á það framar að hæstv. utanríkisráðherra tali um það að þjóðin hafi síðasta orðið í þessu máli vegna þess að það er Alþingi sem hefur síðasta orðið í þessu máli. Ég þarf ekki að hlusta á það framar sem ég er búinn að hlusta á allt of oft. Ég vil spyrja hæstv. utanríkisráðherra varðandi Króatíu. Þar greiddi 31% kjósenda með aðild, það var nefnilega 47% mæting á kjörstað og af þeim greiddu 2/3 atkvæði. Króatía hefur lifað við mikinn ófrið undanfarin ár og það er eitt gott við Evrópusambandið, það er búið að tryggja frið í Evrópu innan sinna vébanda frá stofnun, í rúm 60 ár. Þess vegna gengur Króatía inn. Ég spyr hæstv. utanríkisráðherra: Hafa Íslendingar sömu þörf fyrir að ganga inn í Evrópusambandið til að forðast ófrið?

Frú forseti. Það vill svo til að ég hef kynnt mér stöðuna í Króatíu, bæði á fundum með embættismönnum, með stjórnmálamönnum og með ráðherrum og ég hef farið til Króatíu. Ég hef rætt við blaðamenn og ritstjóra og spurt þá hvað það væri sem þeir teldu vera aflvakann á bak við það að króatíska þjóðin mundi hugsanlega á þeim tíma  Á þeim tíma var svarið algjörlega klárt, sem tók kannski mið af því að menn lifðu á friðartímum þá, þ.e. í fyrra og á árinu þar áður: Efnahagslegir þættir réðu meiru. Menn töluðu ekki um að úti í Evrópu ríkti friður vegna Evrópusambandsins en menn taka friðinn jafnan sem gefinn hlut á friðartímum og þeir eru ekki alltaf að velta því fyrir sér hvað veldur honum. Umræðan í Króatíu, að minnsta kosti eins og mér var greint frá henni, snerist ekki um það 

Virðulegi forseti. Hæstv. utanríkisráðherra gerði tilraun til að svara fyrirspurn minni um það af hverju þingsályktunartillagan og frumvarpið komu ekki fram fyrr. Núna ætla ég bara að tala um þingsályktunartillöguna. Hæstv. utanríkisráðherra lét sér detta í hug að það hefði verið svo mikið annríki í fjármálaráðuneytinu. Okkur hefur nú skilist á fyrrverandi hæstv. fjármálaráðherra að þar vinni menn dag og nótt og það hafi aldrei verið gert áður þannig að þetta kemur mér svolítið á óvart. Þingsályktunartillaga hæstv. utanríkisráðherra er orðuð þannig að Alþingi álykti að heimila ríkisstjórninni fyrir hönd Íslands að samþykkja rammasamninginn. Af hverju beið þá hæstv. utanríkisráðherra eftir fjármálaráðuneytinu í þessum efnum? Er ekki mikilvægt að fá heimild Alþingis þegar hugsanlega er verið að skuldbinda 

Frú forseti. Það tel ég ekki vera. Ég tel að það liggi ljóst fyrir að samningurinn er gerður með fyrirvara um samþykki Alþingis. Hvenær það kemur finnst mér ekki skipta máli í þessu tilviki, og ástæðan fyrir því að þingsályktunartillagan kom ekki fyrr fram var einföld, 

Virðulegur forseti. Fjárveitingin í fjárlögunum er byggð á samningi sem enn er ekki komin heimild fyrir af hálfu Alþingis þannig að áhættan fyrir íslenska skattgreiðendur er sú að samningurinn verði felldur og að þeir sitji uppi með þann kostnað sem af honum leiðir. Þess vegna er það rökrétt spurning af minni hálfu að inna hæstv. utanríkisráðherra eftir því hvort þetta hefði ekki verið hyggilegra. Mér láðist að nefna það í ræðu minni en ég vil spyrja hæstv. utanríkisráðherra hvort fjármögnun nýopnaðrar Evrópustofu byggist á IPA-styrkjum eða hvort hún komi af sérstakri fjárveitingu. Er heimild fyrir þeirri fjárveitingu eða þarf samning þar um? Gæti hæstv. utanríkisráðherra aðeins rakið það fyrir mér?

Varðandi fyrri spurningu hv. þingmanns liggur algjörlega ljóst fyrir og ég hef sagt það áður að það er að sjálfsögðu ekki byrjað að greiða út neitt af þeim IPA-verkefnum sem falla undir þennan rammasamning  Varðandi Evrópustofuna fellur starfsemi hennar undir þennan rammasamning en ég væri að tala gegn betri vitund ef ég héldi því fram að það væri greitt af IPA-styrkjum, að minnsta kosti ekki í gegnum okkur. Ég veit ekki betur en að málið sé þannig vaxið. 
            

Virðulegi forseti. Ég verð fyrst að minnast á það að mikið óskaplega er hæstv. utanríkisráðherra illa að sér í fjármálum ríkisins því að nú þegar hafa verið greiddar 596 milljónir út úr IPA-verkefninu og fóru inn í fjárlög 2012, aukalega fóru 280 milljónir til Þýðingamiðstöðvarinnar. Því skal haldið til haga hvað er rétt í þessu. Varðandi ummæli hæstv. utanríkisráðherra um hv. þm. Jón Bjarnason að hann hafi verið harður af sér og fylginn sér í ríkisstjórn, og þakkaði honum, vil ég segja að það leiddi nú af sér að Jóni Bjarnasyni var varpað út úr Stjórnarráðinu. Ég skil því ekki hvers vegna hæstv. utanríkisráðherra kemur hér og hælir Jóni, en Jón á allt hið besta skilið fyrir að standa með sannfæringu sinni. Mig langar að spyrja hæstv. utanríkisráðherra um þá breytingartillögu sem ég hef lagt fram um að greiða atkvæði um það hvort halda eigi áfram Evrópusambandsumsókn eða ekki. Breytingartillagan gengur út á að sú þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram samhliða 

Frú forseti. Enn og aftur bendi ég á þá staðreynd að hv. þingmaður virðist óttast hvernig þjóðaratkvæðagreiðsla um samninginn, þegar hann liggur fyrir, muni fara. Ég skil vel þann ótta. Ég tel að margt bendi til þess og vaxandi teikn séu um að samningurinn verði samþykktur á Íslandi þegar hann kemur til atkvæða. Ég hef alltaf verið þeirrar skoðunar að nauðsynlegt sé að menn taki afstöður út frá eins miklum upplýsingum og hægt er og þekki kennileiti þess máls sem þeir taka afstöðu til eins vel og hægt er. Þess vegna hefur mín afstaða alltaf verið sú að menn geti það í reynd ekki, og hafi ekki tækifæri og aðstæður til að taka fullkomlega upplýsta afstöðu fyrr en samningurinn liggur fyrir. Það er ástæðan fyrir því að ég verð að hryggja hv. þingmann, eins og ég hef gert svo oft áður varðandi 

Virðulegi forseti. Nei, hæstv. utanríkisráðherra þverskallast við. Hann þverskallast við því að opna augun yfir ástandinu í Evrópu, yfir ástandi evrunnar. Þetta skal keyrt áfram á meðan heimilin og fyrirtækin brenna upp á Íslandi. 60 þúsund fjölskyldur geta ekki staðið í skilum með íbúðalán sín en samt á þetta að vera forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar, áfram skal keyrð þessi ESB-vegferð. Hæstv. utanríkisráðherra vísaði í að Króatía hefði haft lítinn áhuga á Evrópusambandinu fyrir tveimur eða þremur árum. Ég vil benda hæstv. utanríkisráðherra á að allir stjórnmálaflokkar Króatíu höfðu aðild á stefnuskrá sinni. Það var því ekki nema von að þeir mundu samþykkja það að ganga í Evrópusambandið í gær þrátt fyrir það að mikill minni hluti þjóðarinnar mætti á kjörstað og segði álit sitt. Hér keyrir Samfylkingin ein þessa umsókn. Ég treysti íslensku þjóðinni og ég vil að hún fái núna að greiða 

Forseti verður að beina þeim tilmælum til hv. þingmanna að þeir fari að tímamörkum.

Frú forseti. Ég hef sömu skoðun á þjóðinni og hv. þingmaður, ég treysti henni líka, treysti henni til að taka afstöðu þegar hún hefur allar upplýsingar fyrir framan sig og það sem meira er, ég treysti því að meiri hluti þjóðarinnar hafi rétt fyrir sér þegar hann lýsir því með endurteknum hætti að hann vilji ljúka þessari vegferð. Hv. þingmaður talar um hið hrikalega ástand sem nú ríki á Íslandi í efnahagsmálum. Þá verð ég að rifja upp fyrir hv. þingmanni að við erum í 4% hagvexti. Við munum hverju Framsóknarflokkurinn spáði um hagvöxtinn fyrir ári, hann taldi að um þetta leyti yrði Ísland í rjúkandi rúst. Það er ekki þannig. Fyrir skömmu var þjóðin spurð að því hvernig henni liði í könnun sem var gerð meðal margra þjóða. Það kom í ljós að 49% af þjóðinni leið vel, 9% af þjóðinni taldi að henni liði illa. Gjörbreyting frá því sem áður var. Staðreyndin er einfaldlega sú, frú forseti, þó að hv. þingmaður vilji ekki fallast á það, að hér eru hlutirnir farnir að ganga, svo ég vísi í orð aðalhagfræðings Seðlabankans. Hér er í gangi það sem hann kallaði kröftug uppsveifla.

Virðulegi forseti. Hæstv. utanríkisráðherra er einhvers konar sérfræðingur í að túlka landsfundarályktanir Vinstri grænna og Framsóknarflokksins og gerði það með glæsibrag áðan og ég ætla svo sem ekkert að fara í túlkanaslag við hann um það. Annað sem hæstv. ráðherra ræddi var Króatía. Það er ekki nóg með að allir flokkar þar hafi haft á stefnuskrá sinni að ganga í Evrópusambandið heldur var allt embættismannakerfið og fjölmiðlarnir með líka. Þar af leiðandi hlýtur að vera áhyggjuefni fyrir hæstv. ráðherra að horfa til þess hvernig andstaðan er á Íslandi. Fyrir skömmu mældist 63% andstaða að ég held við að ganga í þetta bandalag, og kosningaþátttakan í Króatíu var einungis rúm 40%. Hæstv. ráðherra gerir mikið úr því að þjóðin eigi að fá að kjósa um samning af því að hún þurfi að vera upplýst um hvað eigi að kjósa. Er hæstv. ráðherra þar með að segja að hann treysti ekki þjóðinni til að greiða atkvæði um það hvort fara ætti í þessa vegferð? Af hverju fékk þjóðin ekki að ákveða það á sínum tíma 

Frú forseti. Hv. þingmaður vísar til þess að í Króatíu hafi allir flokkar og allt batteríið, fjölmiðlar, verkalýðshreyfingin og samtök atvinnurekenda verið meðfylgjandi aðild svo ekki væri nema von að hún hafi verið samþykkt. Ef við horfum á hvernig þessir hlutir hafa verið í Norður-Evrópu blasir eitt við. Þar sem öll elítan hefur staðið með einhverjum þáttum eða atriðum sem hafa verið sett í þjóðaratkvæðagreiðslu hefur það yfirleitt fallið í fyrstu atrennu. Ég held að á Íslandi sé staðan þannig að fólkið í landinu vilji fá að ráða. Það er orðið dauðleitt á stjórnmálaflokkum, það vill ekki láta þá skipa sér fyrir. Það vill hvorki láta ríkisstjórnina né stjórnarandstöðuna skipa sér fyrir, það vill fá að taka upplýsta ákvörðun. Þess vegna sýna endurteknar kannanir fram á að það er mikill og raunar vaxandi meiri hluti með því að ferlið verði til enda tekið og fólk fái að kjósa um það. 

Virðulegi forseti. Hér koma fram miklar andstæður í orðum hæstv. ráðherra þegar hann segir að þjóðin vilji ekki láta segja sér fyrir verkum því það var akkúrat það sem meiri hluti Alþingis gerði. Hann sagði þjóðinni fyrir verkum, hann ákvað að fara í aðildarviðræður við Evrópusambandið án þess að spyrja þjóðina einu orði um hvort hún vildi það. Af hverju vildi ekki meiri hlutinn og hæstv. ráðherra leyfa þjóðinni að taka ákvörðun um hvort hefja ætti þetta ferli? Af hverju treysti hæstv. ráðherra þjóðinni ekki til þess? Var það vegna þess að hann taldi þjóðina illa upplýsta? Taldi hann að hann mundi tapa þeirri kosningu? Var það vegna þess að hann taldi að þjóðin þyrfti að fá betri tíma til að hugsa sig um? Hvers vegna vildi hæstv. ráðherra ekki leyfa þjóðinni að ákveða þetta? Ég tel það mjög alvarlegt ef hæstv. ráðherra lýsir því yfir að þjóðin sé svo illa upplýst um Evrópusambandið að hún geti ekki tekið ákvörðun um það hvort hún vilji hefja viðræður eða ekki.

Ég er í reynd, frú forseti, búinn að svara þessari spurningu svo oft bæði í dag og mörgum sinnum áður. Ég lít svo á að Alþingi hafi gert samning við þjóðina, samning um að fara í viðræður, gera það besta sem við gætum,  
             Ég er þeirrar skoðunar að niðurstaðan verði þannig að þjóðin muni sjá að það sé henni til hagsbóta og til heilla að segja já við því sem upp kemur úr þeim samningum. Ég er sannfærður um það og þessi vegferð hefur heldur styrkt mig í því vegna þess að ég tel að verulegur skilningur sé hjá Evrópusambandinu fyrir ákveðnum hlutum sem margir hafa borið kvíðboga fyrir, t.d. innan sjávarútvegsins. Það verður hins vegar að koma í ljós. Þetta er röklega hinn rétti gangur, að menn greiði atkvæði um hlutinn þegar þeir vita hvernig hann lítur út. 
            

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki ESB. Frumvarpið er lagt fram í tilefni af áformaðri staðfestingu Alþingis á samningi milli ríkisstjórnar Íslands og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. Samningur þessi fjallar um þær reglur er gilda varðandi fjárhagsaðstoð ESB við Ísland vegna stuðningsaðgerða þess sjóðs er fjármagnar aðstoð við ríki sem sótt hafa um aðild að Evrópusambandinu. Samningurinn er í daglegu tali nefndur „IPA-samningur“. Rammasamningurinn milli ríkisstjórnar Íslands og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins skiptist í fimm kafla en í þessu lagafrumvarpi er eingöngu fjallað um þær sérreglur sem setja þarf með lögum vegna ákvæða samningsins sem fjalla beinlínis um skatta og gjöld. Er þar fyrst og fremst átt við 11. og 12. gr. samningsins. Í samningnum er gerð krafa um að aðstoðin renni óskipt til þeirra verkefna sem henni er ætlað að styðja. Af því leiðir að styrkjunum er ekki ætlað að renna til greiðslu skatta, tolla eða annarra gjalda af sambærilegum toga. Nánar tiltekið varða þessi ákvæði þá aðila, hvort heldur er einstaklinga eða lögaðila, sem samið er við um að veita þjónustu, framkvæma verk eða útvega búnað eða annan varning sem greitt er fyrir með IPA-aðstoð. Í samningnum og lagafrumvarpinu eru þessir aðilar nefndir ESB-verktakar. Í frumvarpinu er á þessum grundvelli lagt til að eftirtaldar undanþágur frá lögum um skatta og gjöld gildi um ESB-verktaka og þá samninga sem gerðir eru á þessum grundvelli og nefnast ESB-samningar: Að allur innflutningur á vörum á grundvelli IPA-aðstoðar skuli undanþeginn aðflutningsgjöldum, þar með talið virðisaukaskatti. Að öll framkvæmd verks, sala vöru eða veiting þjónustu á grundvelli slíkra samninga sé undanþegin virðisaukaskatti. Þá skulu þeir einstaklingar sem ekki eru búsettir hér á landi en samið er við um að veita þjónustu eða vinnu sem fjármögnuð er af ESB ekki greiða tekjuskatt og útsvar af starfi sem unnið er á grundvelli slíks samnings. Sama á við um lögaðila sem ekki hafa staðfestu hér á landi. Rétt er að árétta sérstaklega að undanþága þessi á ekki við um vinnu eða þjónustu einstaklinga og lögaðila sem búsettir eru hér á landi eða hafa hér staðfestu. Persónulegir munir og búslóð nánustu fjölskyldu einstaklinga búsettra erlendis sem ráðnir eru á grundvelli IPA-aðstoðar skulu við innflutning undanþegin aðflutningsgjöldum enda séu vörurnar fluttar út aftur að verki loknu eða þær eyðilagðar. Loks skulu þeir samningar sem fjármagnaðir eru með ESB-samningi vera undanþegnir stimplun og stimpilgjaldi samkvæmt lögum nr. 36/1978, um stimpilgjald. Virðulegi forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari umræðu.

Virðulegi forseti. Það er þyngra en tárum taki að hæstv. nýbakaður fjármálaráðherra skuli flytja sitt fyrsta þingmál sem leiðir það af sér að nokkrir útvaldir þurfi ekki að standa skil á þeim opinberu gjöldum sem venjulegir Íslendingar þurfa að standa skil á. Þessi skattpíningarríkisstjórn kemur núna fram í byrjun árs 2012 og leggur til að einhver evrópsk elíta þurfi ekki að standa skil á opinberum gjöldum á Íslandi. Virðulegi forseti. Þetta er einkennileg forgangsröðun og varpar ljósi á það hvers vegna hæstv. ráðherra Steingrímur J. Sigfússon fór úr fjármálaráðuneytinu og setti þar fyrir sig inn samfylkingarmann. Það var til þess að hægt væri að flytja þetta mál án þess að flokkurinn hans, Vinstri grænir, færi af hjörunum. Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra Oddnýju G. Harðardóttur um leið og ég óska henni velfarnaðar í starfi: Hvernig líður henni með það að 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni góðar kveðjur. En ég get svarað spurningu hennar á þann veg að þeirri sem hér stendur líður ágætlega, enda er slík lagasetning og slíkar undanþágur ekki nýlunda hér á landi, heldur er þetta þekkt aðferð vegna styrkja sem varða aðild okkar að alþjóðlegum bandalögum. Hér er ekki um nýlundu að ræða svo ég ítreki það þó að upphæðirnar séu hér verulegar ef allar verða nýttar.

Virðulegi forseti. Þetta svar tek ég ekki gilt. Þó að þetta hafi verið stundað hér áður í smærri stíl erum við sem þjóð að ná okkur eftir efnahagshrun, heilt hrun. Þessi verklausa ríkisstjórn hefur haft það eitt að markmiði að skera niður heilbrigðisþjónustu og menntakerfi, draga saman úti á landsbyggðinni, raunverulega taka landsbyggðina niður, og svo kemur þetta fram hér, að einhver Evrópuelíta eigi að vera hér undanþegin aðflutningsgjöldum, tollum, virðisaukaskatti, tekjuskatti, útsvari og stimpilgjaldi. Þetta er hreinlega óásættanlegt og líka að það skuli vera svo há upphæð sem Evrópusambandið ber hér inn í landið, 5–6 milljarðar, og starfsfólk í atvinnuleysinu. Raunverulega má segja að Evrópusambandið sé að flytja út sitt atvinnuleysi hingað til lands því að samkvæmt þessu er nánast ekki gert ráð fyrir að Íslendingar starfi á nokkurn 

Virðulegi forseti. Ég átta mig ekki alveg á nálgun hv. þingmanns í málinu. Við erum hér að tala um styrki. Við erum að tala um fjármagn sem kemur til landsins frá Evrópusambandinu til að styrkja innviði stjórnsýslunnar, til dæmis með tímafrekum tæknilegum breytingum sem Evrópusambandið er tilbúið að taka kostnaðarlega áhættu á hér og leggur áherslu á að séu tilbúnar þegar aðild hefur verið samþykkt. Ég átta mig satt að segja ekki á þessari nálgun hjá hv. þingmanni.

Frú forseti. Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort þessir starfsmenn, einstaklingar, sem þarna starfa falli undir „Vienna Convention“, þ.e. Vínarsamninginn, frá 1815 sem gildir um erlenda sendimenn. Í öðru lagi spyr ég hvernig henni finnist sem jafnaðarmanni að búa til slíkan aðal sem notar velferðarkerfið okkar, skóla, vegi og annað slíkt, en borgar ekkert fyrir það? Ég spyr síðan hvort ESB-verktakar, sem eru fyrirtæki, geti verið innlendir líka. Þá vildi ég spyrja hvort Íslendingar geti ekki flutt til útlanda rétt áður en þeir fá verkefnin og komið svo til Íslands sem erlendir aðilar, íslenskir einstaklingar sem bara flytja búferlum til útlanda í lok desember og koma svo til Íslands sem verktakar eða sem þátttakendur í þessu verkefni og eru þá hér sem erlendir aðilar og njóta skattfrelsis.

Virðulegi forseti. Nú verð ég að játa það að ég hef ekki þá þekkingu að geta svarað öllum spurningum hv. þingmanns, að minnsta kosti ekki þannig að honum þyki nægilega vel gert. Sjálf hef ég ekki velt því fyrir mér hvernig hægt er að komast í kringum eða nýta sér þær undanþágur sem hér er verið að mælast til að verði gerðar. Ég get ekki svarað því hvort það er mögulega hægt að flytja rétt áður en styrkirnir koma, eða hvað það nú var, og hvernig hægt er að fara í kringum þessa löggjöf. Ég hef ekki spekúlerað í því sjálf.

Virðulegi forseti. Ég vonast til þess að hæstv. fjármálaráðherra upplýsi þingið um þessi atriði sem ég spyr um, til dæmis það hvort þetta falli undir „Vienna Convention“, Vínarsamninginn. Hitt atriðið, að menn geti flutt út með innlend fyrirtæki sem hvort eð er falla undir þetta - þetta verður náttúrlega mjög spennandi verkefni fyrir fyrirtæki og einstaklinga. Hvernig verður staðið að þessu, verður þetta boðið út í opnu og gagnsæju útboði eða verður þetta fyrirgreiðslupólitík þar sem vissir gæðingar fá verkefnin sem eru kannski efins um Evrópusambandið og lofa því að styðja það í staðinn? Eða hvernig verður þetta? Þetta verður mjög spennandi verkefni fyrir marga sem eru atvinnulausir á Íslandi og ég vara við því að þetta getur orðið heilmikil uppspretta spillingar.

Virðulegi forseti. Mér finnst eins og hv. þingmanni mikilvægt að umgjörðin í kringum þetta sem annað verði þannig að spilling hljótist ekki af. Eins og kunnugt er, og fylgir með frumvarpinu, er gert ráð fyrir í fjárlögum árið 2012 596 millj. kr. tekjum af þessum styrkjum. Síðan verða þeir að líkindum hærri á næstu árum þar sem gert er ráð fyrir að þeir geti komið fyrir tímabilið 2011–2013. Vissulega eru þarna spennandi verkefni og í kringum þau verður að vera sanngjarnt regluverk og varast þarf spillingu í því sem öðru.

Virðulegi forseti. Ég velti því fyrir mér þegar talað er um styrki að í 3. gr. er talað um vörur og við sáum það í þingsályktunartillögu sem við ræddum áðan að talað er um tæki, en hvaða tæki og tól og vörur geta það verið sem þarf að flytja inn vegna þessara IPA-styrkja? Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort hætta sé á að það mismuni hugsanlega íslenskum fyrirtækjum sem eru að selja vörur sem þessir aðilar geta flutt inn og þá með engum gjöldum, að það sé þá verið að mismuna þeim sem eru fyrir í landinu, þeim fyrirtækjum sem selja þessa vöru. Og ég spyr hvort ráðherra telji koma til greina að setja inn í þessi lög takmarkanir á því hvaða tól og tæki hægt er að flytja inn til landsins undir þessum formerkjum, þ.e. að tæki sem hægt er að kaupa hér eða nálgast í gegnum verslanir eða þjónustu séu sem sagt ekki inni í þessu.

Virðulegi forseti. Frumvarpið gengur út á að þær vörur sem eru borgaðar með IPA-styrkjum séu undanþegnar virðisaukaskatti vegna þess að gengið er út frá því að styrkurinn fari ekki í tolla og skatta heldur beint í verkefnið sjálft. Nú er ég ekki með lista yfir hvaða hugsanlegar vörur þarna gæti verið um að ræða en mér þykir líklegt að þarna gætu til dæmis verið tölvuforrit þar sem breytingar á tölvukerfum eru augljósar, þ.e. að undirbúa þurfi þau fyrir inngöngu í ESB. Það er eitt af þeim tækjum og vörum sem ég ímynda mér að þarna geti verið á ferðinni. Annars fylgir ekki vörulisti þessu frumvarpi.

Virðulegi forseti. Ég ætlast svo sem ekki til þess að einhvers konar pöntunarlisti fylgi frumvarpinu. En það er að mínu viti athyglisvert ef ríkisstjórnin hefur ekki reynt að setja niður fyrir sér eða kanna hvaða tól og tæki um er að ræða, hvort það er stór hluti þessara milljarða sem veita á í þetta. Það hlýtur að vera athugunarvert fyrir þá sem selja vörur og þjónustu á Íslandi ef hér á að vera hægt að flytja inn tæki og tól sem annars er hægt að kaupa hér. Þess vegna ítreka ég þá spurningu til hæstv. ráðherra hvort hún telji koma til greina að þrengja þetta frumvarp með þeim hætti að þær vörur - þá má sem sagt bara ekki nota IPA-styrkinn til að kaupa þær - og sú þjónusta sem til er fyrir á Íslandi séu undanþegnar þeim afslætti sem verið er að veita þarna.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpinu eins og það er sett upp og þar koma ekki fram neinar sérstakar undanþágur eins og hv. þingmaður talar hér um. Hins vegar á frumvarpið eftir að fara í vinnslu hjá hv. efnahags- og viðskiptanefnd og þar verður öllu þessu velt við og skoðað hvað gerst hefur varðandi slíka styrki í öðrum löndum. Ísland er ekki fyrsta landið sem nýtur slíkra styrkja og undanþágur hafa gerðar frá skatta- og tollalögum hvað það varðar þannig að mér þykir líklegt að nefndin muni líta til reynslu annarra þjóða hvað þetta varðar.

Virðulegi forseti. Mig langar til að spyrja hæstv. fjármálaráðherra um nokkur atriði. Í fyrsta lagi er í 8. gr. reglugerðarheimild. Gæti hæstv. fjármálaráðherra sagt hvaða atriði hún hyggist setja í reglugerð í framhaldinu? Síðan vil ég spyrja hæstv. ráðherra sams konar spurningar og ég spurði hæstv. utanríkisráðherra áðan. Það kemur fram í kostnaðarmati fjármálaráðuneytisins að búið er að skuldbinda 596 milljónir bæði á tekju- og gjaldahlið fjárlaga þessa árs. Af hverju var þetta frumvarp ekki lagt til fyrr í ferlinu 

Virðulegi forseti. Ég er ekki búin að fara þannig ofan í þetta mál að ég sé búin að ákveða hvaða atriði koma fram í reglugerðinni. Auðvitað verður farið í þá vinnu fljótlega. Varðandi fjárlögin er í þeim, eins og hv. þingmaður nefndi, gert ráð fyrir 596 millj. kr. bæði á tekju- og gjaldahlið. Við fáum ekki styrkina og það verður ekki farið út í kostnað vegna verkefnanna mér vitanlega nema þetta frumvarp verði samþykkt og samningurinn fullnustaður með samþykki Alþingis. Þá fellur þetta niður, bæði á tekju- og gjaldahlið, og ætti ekki að hafa áhrif á stöðu ríkissjóðs.

Frú forseti. Ég óska hér með eftir því að hv. Alþingi verði upplýst um það í meðförum nefndarinnar hvað hæstv. ráðherra hyggst setja í reglugerðarheimild, vegna þess að eins og hæstv. ráðherra veit er hægt að gera ýmsan skaða með reglugerðum. Varðandi tímasetningarnar finnst mér alls ekki skýrt hvort styrkirnir verði greiddir út. Því er haldið fram að enginn peningur falli til fyrr en samningurinn hefur verið fullnustaður. En nú er búið að setja fjárveitingar inn í fjárlögin. Hagstofan gæti verið byrjuð að uppfæra sín kerfi. Svo má deila um aðrar fjárveitingar eins og til dæmis 150 milljónir til tollstjóra fyrir nýtt tollkerfi sem kemur kannski ekki af IPA-styrkjum en er vegna aðildarumsóknarinnar 

Virðulegur forseti. Ekki vil ég valda því að skaði verði af reglugerð þannig að ég mun vanda mig og hafa samráð við nefndarmenn í efnahags- og viðskiptanefnd um þá gerð alla saman. Ekki vil ég heldur fara með ósannindi úr ræðustól. Svo mikið get ég sagt sem svar við spurningu hv. þingmanns að ekki verður greitt út eða farið í fjárskuldbindingar vegna IPA-styrkjanna mér vitanlega fyrr en samningurinn hefur verið fullnustaður með samþykki Alþingis. Þannig get ég svarað þessu hér og nú, ég veit ekki betur. Ég veit að styrkir verða náttúrlega ekki greiddir út og ég veit ekki betur en að beðið verði með fjárskuldbindingar vegna verkefnanna 

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frumvarp um frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins. Ég vil minna á það í hvaða umhverfi við Íslendingar störfum. Við erum aðilar að EES-samningnum og erum því hluti af hinu svokallaða fjórfrelsi. Einn hluti fjórfrelsisins er frjálst flæði fjármagns á milli landa og annar er frjálst flæði vinnuafls á milli landa. Það skýtur því skökku við að hér sé verið að elítuvæða íslenska vinnumarkaðinn um leið og ríkið er skikkað til að taka á móti styrkjum upp á 5–6 milljarða til þess eins að geta haldið aðlögunarferlinu að Evrópusambandinu áfram. Evrópusambandið gerir þær kröfur að hér verði opinberum stofnunum sem því hentar komið hærra upp í stjórnunarpíramídann, og þetta snýr að því að Evrópusambandið hafi meiri aðgang að upplýsingum hér, bæði um landið sjálft í gegnum landsgátt, um okkur sem persónur og annað, náttúru okkar og jurtir, því Náttúrufræðistofnun á að taka við heilmiklum styrkjum. Í ljósi þess að hér varð bankahrun haustið 2008 er einkennilegt að lagt sé fram frumvarp sem leiðir af sér að ákveðnir aðilar þurfa ekki að standa skil á tekjuskatti, útsvari, staðgreiðslu, tollum og fleiri þáttum sem ríkisstjórnin hefur verið að hamast við að hækka á Íslendinga og íslensk fyrirtæki. Þetta er með öllu ólíðandi. Það er eins og ég sagði áðan í andsvari við hæstv. fjármálaráðherra bagalegt og sorglegt fyrir hana sem nýjan ráðherra að þetta sé hennar fyrsta frumvarp, þegar hún stendur líklega nú um stundir með niðurskurðarhnífinn í fjárlagafrumvarpi fyrir 2013 sem hefur það markmið samkvæmt embættismönnum og ríkisstjórninni sjálfri að taka landsbyggðina enn þá lengra niður, taka heilbrigðisþjónustuna okkar enn þá lengra niður. Svona er þetta í Evrópusambandinu. Hér er verið að búa til elítu sem má flæða á milli ríkja Evrópusambandsins og tekur atvinnu frá þegnum ríkjanna, því það er alveg ljóst að í þessu frumvarpi er ekki sérstaklega búist við því að Íslendingar fái mikið af þeirri vinnu sem skapast með þeim peningum sem hér er lagðir til. Í fylgiskjali við frumvarpið frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytinu stendur hvað þessar undanþágur gætu þýtt ef þetta væri annars að fullu skattlagt, með leyfi forseta: „Ekki hefur verið lagt mat á það hvað undanþágur þær sem mælt er fyrir um í frumvarpinu gætu þýtt í minni skatttekjum ríkissjóðs frá því sem annars hefði orðið. Slíkt mat væri auk þess afar erfitt í framkvæmd, meðal annars vegna þess að ekki liggur fyrir hvernig verk sem unnin verða samkvæmt ESB-samningi munu skiptast milli innlendra og erlendra ESB-verktaka.“ Þarna höfum við það hvernig þetta er hugsað. Varðandi þær undanþágur sem lagðar eru til í frumvarpi þessu kemur fram að ákvæðin eiga bæði við einstaklinga og lögaðila sem samið er við að veita þjónustu hér á landi til að uppfylla þessa útdeilingu á IPA-styrkjunum. Þar fellur undir að framkvæma verk eða útvega búnað eða annan varning og greitt er fyrir með IPA-aðstoðinni. Í samningunum verða þessir aðilar kallaðir ESB-verktakar. Þetta leiðir af sér að allur innflutningur á grundvelli samningsins á að vera undanþeginn aðflutningsgjöldum. Við erum því ekki bara að taka á móti vinnuafli frá Evrópusambandinu í tengslum við þetta heldur erum við líka að taka á móti miklum tækjabúnaði sem ekki ber virðisaukaskatt né tolla Þarna missir ríkissjóður af einstöku tækifæri til að ná tekjum inn í ríkissjóð. Í ræðum í dag hafa þau rök verið notuð að þetta tíðkist í alþjóðasamningum og við getum ekki breytt þessu. Ég spyr: Hvar er fjórfrelsið? Evrópusambandið er ríkjasamband. Það er ekki alþjóðleg stofnun, ekki enn sem komið er. Það er ekki orðið að bandaríkjum Evrópu enn sem komið er þó að það stefni í það. En svo er ekki enn þá. Þess vegna er ómögulegt að bera Evrópusambandið saman við alþjóðastofnanir. Þá er hér ákvæði um einstaklinga sem ekki eru búsettir hér á landi sem samið verður við um að veita þjónustu eða vinnu og fjármögnuð er með IPA-styrkjum. Þá skulu þeir ekki greiða tekjuskatt eða útsvar af starfi sínu sem unnið er á grundvelli samningsins. Eins er um lögaðila sem hafa ekki staðfesturétt hér á landi, sem þýðir það að fyrirtækið hefur heimilisfesti í öðru ríki en Íslandi. Svo kemur þessi skemmtilega setning sem tekur af öll tvímæli um ójafnræðið í þessu frumvarpi og upplýsir um það, með leyfi forseta: „Þessi undanþága á ekki við um vinnu eða þjónustu einstaklinga og lögaðila sem eru búsettir hér á landi eða hafa hér staðfestu.“ Þetta er skýrt brot á EES-samningnum því að í honum er mismunun eftir þjóðerni bönnuð, frú forseti. Þarna er verið að lögfesta þá elítureglu sem Evrópusambandið hefur komið inn í samninga sína við aðildarríki og við eigum að gleypa við þessu eins og ekkert sé, bara vegna þess að Evrópusambandið segir það. Sumir mega greinilega nota undanþágur og aðrir ekki. Hér hafa fallið óteljandi dómar sem snúa að því að jafnræðisregla EES-samningsins hafi verið brotin, t.d. brot á grundvelli búsetu aðila eða brot á öðrum greinum fjórfrelsisins. Athygli mína vakti líka ákvæði þar sem réttaráhrifin gagnvart þessum einstaklingum eru eins og um diplómata væri að ræða, því að í frumvarpinu segir, með leyfi forseta: „Persónulegir munir og búslóð nánustu fjölskyldu einstaklinga búsettra erlendis sem ráðnir eru á grundvelli ESB-samninga skulu við innflutning undanþegin tollum, aðflutningsgjöldum, sköttum og öðrum gjöldum, enda sé varan flutt aftur út þegar samningssambandinu lýkur eða hún eyðilögð. Þeir sem samið er við á þessum forsendum, aðrir en staðarráðnir, skulu njóta sömu eða sams konar réttinda og annað starfslið eða verktakar sem veita aðstoð á grundvelli tví- eða marghliða samninga. Í því felst þó ekki að þeir skuli njóta diplómatískra réttinda.“ Þarna er tekið fram að þeir njóti þó ekki diplómatískra réttinda þrátt fyrir að þeir njóti þess, þegar þeir flytja til landsins, að vera undanþegnir öllu því sem venjulegir erlendir og íslenskir aðilar sem flytja að utan þurfa að standa skil á. Þetta er forkastanlegt en lýsir Evrópusambandinu eins og það er uppbyggt. Það er verið að búa til elítu Evrópusambandsins, enda er mikil ásókn í það hjá opinberum starfsmönnum. Það er eins og ákveðnir hópar fólks festist einhvern veginn utan á þetta kerfi og geti ekkert annað en viðhaldið kerfinu til að hafa ofan í sig og á. Ég kalla þetta, frú forseti, og hef gert það um nokkra hríð, kratisma. Það er ekkert annað en kratismi að viðhalda kerfi, hafa forréttindi og hverjir borga skattana? Jú, það er almúginn í ríkjunum. Það er almúginn í ríkjunum sem heldur uppi öllu þessu batteríi. Lítum til íslenska ríkisins sem er allt of stórt og Stjórnarráðið hefur þanist út. Evrópusambandið er stækkuð mynd af því. Hér er ekki lagt til að efla hinn almenna vinnumarkað. Nei, frá því að þessi ríkisstjórn tók við hefur hún lagt áherslu á að þenja út opinbera geirann. Það kemur varla frumvarp inn í þingið án þess að í því sé ákvæði um annaðhvort að stofna nefnd með starfsmönnum eða stofna nýja stofnun með fullt af starfsmönnum, eða bæta við starfsmönnum hjá stofnunum sem til eru fyrir. Við skulum minnast eftirlitsstofnananna sem hafa algjörlega brugðist okkur og byggðar eru á EES-samningnum, kratavæddar upp í topp, hver silkihúfan upp af annarri. Svo verða hér mengunarslys eftir mengunarslys, lekir brjóstapúðar, iðnaðarsalt notað til matargerðar, mengaður áburður, mengunarslys fyrir norðan, mengunarslys fyrir vestan og eftirlitsstofnanirnar brugðust. Þetta er það sem verið er að leggja til með því að búa til þessa elítu. Það sem mig langar að minnast á að lokum og ég hef komið lítillega inn á áður er að hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. utanríkisráðherra ber ekki saman um hve miklum fjármunum er verið taka á móti. Í fylgiskjali með frumvarpinu er talað um IPA-styrkirnir geti numið allt að 30 milljónum evra sem svarar til um 5 milljarða króna, vegna tímabilsins 2011–2013. Hæstv. utanríkisráðherra telur að hann fái í ríkiskassann með þessum IPA-styrkjum um 6 milljarða, en hann er nú ónákvæmur í tölum. Það kom fram í umræðu áðan að hvorki hæstv. utanríkisráðherra né hæstv. fjármálaráðherra vissu að nú þegar hafa 956 milljónir komið inn í fjárlög ársins fyrir 2012, sú upphæð er samþykkt og frágengin án þess að þingsályktunartillaga um stjórnskipulega fyrirvara á afléttingu samningsins frá því í sumar hafi verið afgreidd í þinginu, hvað þá að búið væri að leggja fram þetta frumvarp. Þannig að þessar greiðslur eru farnar út og hæstv. ráðherrar höfðu ekki hugmynd um það. Frú forseti. Ég held ég hafi sagt 956 milljónir. Það eru 596 milljónir. Það eru tæpar 600 milljónir farnar nú þegar út úr þessum fjárheimildum sem nú er verið að fjalla um í ársbyrjun 2012 og segja má að þetta sé nokkurs konar yfirdráttur eða fyrirframgreiðsla fyrir því sem koma skal. Nú þegar hefur verið gert ráð fyrir þessu í fjárlögum, þetta hefur verið sett á debethlið fjárlaga þannig að nú þegar er búið að ráðstafa því. Svona eru ráðherrarnir oft illa að sér og þetta er kannski áminning um að þeir ættu að lesa þau frumvörp sem þeir leggja fram. Áætlað er að styrkirnir komi til útborgunar frá og með árinu 2012 sem stemmir við það sem ég sagði um þá fjárhæð sem fór inn í fjárlögin 2012 og verður greidd út á næstu árum eftir framvindu einstakra verkefna. Við skulum átta okkur á því. Evrópusambandið lætur okkur ekki hafa peninga nema við uppfyllum þær kröfur sem það setur okkur í aðlögunarferlinu, við þurfum að klára ákveðin mál sem Evrópusambandið sjálft og eitt gerir ráð fyrir að við þurfum að klára vegna aðlögunarferlisins. Ég vara þingmenn við því að til sögunnar munu sjálfsagt koma fjöldi lagafrumvarpa til að við uppfyllum skyldur okkar gagnvart Evrópusambandinu, ég tala nú ekki um þær opinberu stofnanir sem fá þessa styrki, þær þurfa að uppfylla ákveðna skyldu um skýrslugjöf, enda er eftirlitið með þessu mjög mikið. Framkvæmdastjórnin er búin að ákveða að aðili frá henni hafi þetta eftirlit með höndum en ekki innlendir aðilar eins og hefur verið hjá öllum öðrum ríkjum í aðlögunarferli. En það er sérstaklega tekið fram í þingsályktunartillögunni sem var til umræðu áðan að ekki verði bætt við starfsmönnum vegna þessa eftirlits hér á landi. Það segir okkur hvað Evrópusambandið leggur mikla áherslu á að þetta gangi í gegn, enda er eftir miklu að slægjast hér í norðrinu þar sem við erum stödd á landakorti heimsins. Evrópusambandið er fyrst og fremst að sækja í okkur en við ekki í það, að undanskilinni Samfylkingunni. Það kemur fram í frumvarpinu hvernig þetta er gjaldfært, styrkirnir koma í formi beinna fjárframlaga og eru færðir á tekjuhlið eins og ég sagði áðan og útgjaldaheimildirnar verða samhliða settar á gjaldahlið þannig að þetta er raunverulega núllað út í fjárlögum. Hér er boðað að sambærilegar upphæðir, á milli 600 og 700 milljónir muni færast svona í fjárlögum komandi ára, allt eftir því hvernig fram vindur með verkefnin. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu. Ég ítreka að sorglegt er að sjá á nýju ári 2012, þegar allir héldu að farið væri að létta yfir Íslandi og við gætum farið að taka sprettinn upp á við, að þetta séu áherslumál ríkisstjórnarinnar, að halda áfram þeirri vegferð að koma okkur inn í Evrópusambandið að ósk Samfylkingarinnar, enda er þetta hennar eina stefnumál. Við sjáum líka hversu brotnir Vinstri grænir eru að geta ekki staðið í fæturna á móti þessu. Ég minni á heimilin í landinu og fyrirtækin, atvinnulífið. Þeim verður að 

Frú forseti. Við ræðum frumvarp til laga um frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins. Þetta er dálítið langur titill sem segir okkur í rauninni eitt: Þetta er draumaríkið. Þetta er draumaríkið sem félaga í ASÍ dreymir um á löngum vetrarnóttum. Þegar þeir eru þjáðir af sköttum og gjöldum geta þeir litið á þetta frumvarp og látið sig dreyma. Engir skattar, engin gjöld - ekki á olíu, ekki á bensín, ekki þessi leiðindi - helmingurinn af gjaldinu hverfur bara - ekki af innflutningi, ekki af sykri, ekki af nokkrum sköpuðum hlut yfirleitt. Félagar í ASÍ geta glaðst yfir þessari stöðu, en þeir komast ekki í hana. Það eru náttúrlega leiðindin í þessu. En þeir geta samt látið sig dreyma. Í andsvari hér áðan við hv. þm. Gunnar Braga Sveinsson kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra að það væri nauðsynlegt að breyta vissum kerfum vegna umsóknar okkar um aðild að Evrópusambandinu. Það segir mér, frú forseti, að við erum ekkert að semja um aðild að Evrópusambandinu. Við erum að aðlagast Evrópusambandinu. Ef við værum að semja um aðild að Evrópusambandinu þyrftum við ekki að breyta neinum tölvukerfum. Þetta er nefnilega aðlögunarferli. Það er verið að straumlínulaga Ísland svo að það passi inn í Evrópusambandið. Til þess eru þessir styrkir og líka til þess náttúrlega að mýkja hug landsmanna gagnvart aðildarumsókninni þannig að menn verði kátari og hafi meiri hagsmuni af því að greiða atkvæði með aðild þegar að því kemur, sem skiptir reyndar engu máli, eins og ég fékk fram frá hæstv. utanríkisráðherra, því að það er Alþingi sem tekur ákvörðunina og þar er það sannfæring hvers þingmanns sem ræður þannig að atkvæðagreiðsla þjóðarinnar hefur ekkert að segja. Ég held að það sé ódýrara að fara bara í Gallup-skoðanakönnun, það er ódýrara og nær nokkurn veginn sömu niðurstöðu. Í 1. mgr. 5. gr. stendur, með leyfi forseta: „Einstaklingar sem ekki eru heimilisfastir hér á landi, eru ESB-verktakar og selja vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skulu undanþegnir skattskyldu …“ Menn mega ekki vera heimilisfastir hér á landi. Hvað segir þetta mér? Þetta er mismunun - mismunun þar sem útlendingar fá betri fyrirgreiðslu en Íslendingar. Nú segir í 65. gr. stjórnarskrárinnar, af því ég er nú oft að lesa hana mér til hugarléttis, að „[a]llir skulu vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda án tillits til kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna …“ - þjóðernisuppruna, frú forseti. En þarna stendur að útlendingar skuli ekki borga skatt, en Íslendingar skuli gera það. Enn eitt gleðiefni fyrir íslenska skattborgarann sem situr á löngum vetrarnóttum og hefur áhyggjur af því hvernig eigi að borga allt sem þarf að borga, afborganir af íbúðinni, bensín á bílinn, skatta o.s.frv. En hann getur látið sig dreyma. Hann getur látið sig dreyma um þá veröld sem hér um ræðir, veröld hinna skattlausu. Ég ætla að fara í sérstaklega í gegnum það - veröld hinna skattlausu. Það er nefnilega til í heiminum ákveðinn heimur innan heimsins sem eru alþjóðastofnanir, sendimenn og sendifulltrúar ríkja. Þeir borga engan skatt - hvergi. Það eru meira að segja til verslanir í Þýskalandi sem versla sérstaklega með vörur sem eru skattfrjálsar og ekki með neinum álögum þar sem sendiráðsmenn geta keypt sér allt milli himins og jarðar, húsgögn o.fl. Þangað streymir sendiráðsfólk og kaupir á allt öðrum kjörum en almúginn sem stritar í sveita síns andlitis og borgar síhækkandi skatta eins og íslensk heimili hafa þurft að læra undanfarin tvö eða þrjú ár síðan hæstv. ríkisstjórn tók við. Þetta byggir á svokölluðu Vienna Convention, frú forseti, sem þýðir svo mikið sem Vínarsamningurinn, frá 1815. Þar var sest niður og afnumin alls konar forréttindi aðalsins, en búin til ný forréttindi handa sendimönnum sem áttu að tryggja það að þeim yrði ekki refsað í gistilandinu með háum sköttum eða einhverju slíku heldur gætu þeir fengið að vera í friði og þyrftu ekki að lúta alls konar tilviljanakenndum aðgerðum stjórnvalda í gistilandinu sem hrektu þá í burtu. Þarna var sett upp regla til að vernda erlenda sendimenn fyrir reglum í gistilandinu. Þetta er búið að vera við lýði alla tíð síðan og er löngu úrelt. Ég er búinn að berjast fyrir því í 15, 20 ár að þetta skattfrelsi verði afnumið, en ég rekst alltaf á þennan Vínarsamning frá 1815. Allt virðist stoppa á honum, enda eru hagsmunirnir miklir. Allt utanríkisbatteríið, hjá Sameinuðu þjóðunum, Evrópusambandinu, ÖSE og hvaðeina fyrir utan utanríkisþjónustu ríkjanna sjálfra, borgar engan skatt - lítið á sendiráðin, allt fólkið sem þar vinnur. Um þetta er sérákvæði í skattalögum. Hér á að víkka þennan hóp. Af því tilefni er alveg sérstaklega gott að fara í gegnum skattfrelsi utanríkisþjónustunnar sem mér finnst vera mjög óeðlilegt vegna þess að þetta fólk nýtir sér velferðarkerfið. Það er tryggt í almannatryggingum, börnin fá skólavist og inn á barnaheimili o.s.frv. en það borgar ekki neitt. Að jafnaðarmenn skuli standa vörð um þetta er alveg ótrúlegt. Maður gæti haldið að einhver flokkur sérhagsmunasinna stæði vörð um þetta en, nei, það eru jafnaðarmenn síðan hæstv. utanríkisráðherra sagði hér áðan að þetta væri hið ljúfasta kerfi, hið besta kerfi, og við skyldum aðlaga okkur því, það væri bara svona og þess vegna væri bæði tillagan til þingsályktunar um samþykkt rammasamningsins og þetta frumvarp um afnám skatta eðlilegasti hlutur í heimi. Þetta byggði á þeim hefðum sem væru í kringum okkur og við ættum bara að kyngja þessu hikstalaust. En þetta er ekki svo einfalt. Þetta er mismunun, veruleg mismunun á fólki sem er hlið við hlið og sumir þurfa að borga en hinir nota bara, nota velferðarkerfið, nota vegina, nota allt saman sem er borgað með sköttum sem þeir borga ekki. Ég bið hv. þingmenn sem hlýða á mál mitt að skoða vel hvort ekki sé rétt að fara í þá útrás að reyna að afnema þessi forréttindi um allan heim. Það yrði þungur róður, ég lofa því. Hverjum mundum við mæta? Nú, forréttindafólkinu sjálfu, alls staðar. Við mundum mæta akkúrat því fólki sem borgar enga skatta. Það er ekki mikill vilji hjá því til að breyta þessu. Þetta frumvarp bendir einmitt á það. Frumvarpið gengur út frá því að hér verði gerðir samningar. Ég benti á það áðan að þeir Íslendingar sem vilja falla undir þetta gætu að sjálfsögðu flutt til útlanda, þeir gætu þess vegna tíu leigt sér saman eina íbúð í Kaupmannahöfn og verið þar með heimilisfesti. Svo kæmu þeir bara til Íslands sem farandverkamenn og ynnu hérna nákvæmlega sömu verkefnin og þeir hefðu gert ella, fyrir utan það að nú geta menn unnið alls konar hluti frá útlöndum. Á tölvuöld getur forritarinn setið hvar sem er í heiminum, það skiptir í rauninni engu máli hvar hann er. Ef hann getur fengið allt saman skattfrjálst, tölvurnar og allt sem hann þarf að kaupa, virðisaukaskattinn endurgreiddan hvort sem hann er virðisaukaskattsskyldur eða ekki, þá segir það sig alveg sjálft að hann flytur náttúrlega til útlanda til að komast í pottinn og sveigja fram hjá broti á 65. gr. stjórnarskrárinnar með 1. mgr. 5. gr., sem ég stórefast um að menn geti samþykkt. Ég bið hv. nefnd sem fær þetta til athugunar, sem er væntanlega efnahags- og skattanefnd, að fara sérstaklega í gegnum atriðið um jafnræði. Svo þarf náttúrlega að skoða alveg sérstaklega hvernig þessum gæðaverkefnum verður úthlutað. Hver fær að njóta skattfrelsis við hliðina á öðrum sem nýtur ekki skattfrelsis? Segjum að einhver forritari sé að vinna einhvers staðar við að búa til forrit fyrir einhverja stofnun, segjum landbúnaðarráðuneytið. Svo kemur allt í einu eitthvert stórt verkefni og það þarf að breyta tölvukerfi varðandi styrki í landbúnaði vegna þess að Evrópusambandið heimtar það - þetta er sko aðlögun - og hann getur fengið þar heljarinnar verkefni. Hann býður í það og veit að hann er með glataða samningsstöðu gagnvart hinum aðilunum sem ekki borga skatta. Hvað gerir þessi maður? Hann flytur bara til Kaupmannahafnar, eins og ég gat um áðan, og býr hjá bróður sínum eða einhverjum sem hann þekkir eða þeir leigja nokkrir saman eina íbúð og svo vinnur hann að gerð þessa forrits þaðan og nýtur þar af leiðandi skattfrelsis. Þetta frumvarp er nefnilega algert brot á jafnræði. Það er yfirleitt brot á jafnræði að fólki skuli ekki vera meðhöndlað jafnt fyrir skattalögum. Það sem þetta frumvarp leiðir í ljós er alveg ótrúlegt, þ.e. að þessi verkefni eigi öll að vera undanþegin skattskyldu. Hverjum dettur svoleiðis eiginlega í hug, nema sendimönnum sem vinna hjá alþjóðastofnunum og hafa vanist því að borga ekki skatta? Nú hef ég mikinn áhuga á því og kannski er það tilefni til að spyrja að því hversu margir starfsmenn Evrópusambandsins borga skatta. Ég spurði hreinlega, af því að ég hef starfað hjá ÖSE: Hvernig er með starfsmenn ÖSE, borga þeir skatta? Það kom í ljós að tveir menn sem störfuðu í sömu borginni, í sömu stöðu - annar borgaði skatta en hinn ekki vegna þess að annar bjó í borginni, var af því þjóðerni, en hinn kom annars staðar frá, var útlendingur í því landi, og naut skattfrelsis. Þetta er náttúrlega með ólíkindum. Maður spyr sig um allt þetta jafnræði og jafnrétti sem menn tala um sýknt og heilagt alla daga. Ég vil ljúka þessu með því að skora á skattpínda Íslendinga, félagsmenn í ASÍ og aðra að líta til þessa frumvarps og láta sig dreyma þegar þeir borga skatta alveg undir drep, greiðslur fyrir barnaheimilið, bensín á bílinn o.s.frv.

Virðulegi forseti. Ég mun ekki tala lengi í þetta skiptið. Ég ætla fyrst og fremst að koma að nokkrum athugasemdum og leggja áherslu á þær athugasemdir sem ég gerði áðan. Í fyrsta lagi erum við að tala um töluvert háa fjárhæð miðað við þingsályktunartillögu sem við ræddum hér áður, mögulega 5–6 milljarða. Mér finnst athyglisvert að ekki hafi verið lagt mat á það hvað undanþágurnar sem mælt er fyrir um þýða í minni skatttekjum og það er það sem fram kemur í umsögn fjármálaráðuneytisins. Það er farið í einhvern leik í þessu fylgiskjali, það er slegið úr og í. Það kemur þó skýrt fram að ekki er búið að leggja mat á hvað þetta getur þýtt í minni skatttekjum. Það finnst mér mjög sérkennilegt, frú forseti, og mælist til þess að sú nefnd sem fær þetta til meðferðar óski eftir því að reynt verði að leggja mat á það. Af 5–6 milljörðum hljóta þetta að vera töluverðar upphæðir. Mér finnst sérstakt að fjármálaráðuneytið skuli senda svona frá sér og reyna ekki að leggja mat á upphæðina. Ég ítreka enn og aftur að ekki hafa komið fram neinar upplýsingar um hvort þetta mismuni hugsanlega íslenskum fyrirtækjum varðandi sölu á þjónustu, tækjum og tólum. Því þarf að svara. Það verður væntanlega ekki gert nema með því að fá frekari upplýsingar um hvað þetta getur átt við, þ.e. hvers konar tæki, tól og þjónustu sem annars hefði verið keypt á Íslandi. Þá vil ég geta þess að ég tel vel koma til greina að hafa einhver takmörk á því hvaða búnaður sem hægt að kaupa á Íslandi og þjónusta getur fallið undir þetta, og verði undanþeginn skatti, þ.e. að þetta sé bara eitthvað sérhæft sem ekki er hægt að nálgast hér. Ég hvet efnahags- og viðskiptanefnd til að skoða það. Að öðru leyti finnst mér vanta annan rökstuðning fyrir því af hverju þetta eigi að gilda um þessa styrki en þann að það sé krafa Evrópusambandsins. Það hefur ekki verið skýrt út undir hvaða skilgreiningu Evrópusambandið fellur í þessu tilviki, hvort það er alþjóðastofnun, ríki með sendiráð eða eitthvað þess háttar. Ég kalla eftir skýringum á því. Þessi mál verða rædd í utanríkismálanefnd og efnahags- og viðskiptanefnd. Ég tel einsýnt að nefndirnar verði að gefa sér góðan tíma til að fara yfir málið. Þótt reynt sé að líkja þessu við samninga við alþjóðastofnanir eða erlend ríki varðandi sendiráð er um hvorugt að ræða að mínu mati, heldur styrki sem verið er að veita vegna ferlis sem Íslendingar eru í gagnvart Evrópusambandinu. Hvaða alþjóðastofnun er þarna átt við? Frú forseti. Ég vil koma þessum athugasemdum á blað með þessari ræðu og hvet nefndina til að skoða þau atriði sem ég gerði athugasemdir við.

Frú forseti. Í dag hafa verið fluttar margar ágætisræður hér um þetta mál þótt maður sakni þess eðlilega að fleiri stjórnarliðar, sér í lagi úr öðrum ríkisstjórnarflokknum, Vinstri hreyfingunni – grænu framboði, taki þátt í umræðunni. Við ræðum, eins og komið hefur verið inn á, frumvarp sem er lagt fram í þeim tilgangi að veita hér skattfrelsi ESB-verktökum, einstaklingum og fleirum sem starfa fyrir Evrópusambandið. Í frumvarpinu er skilgreint hvað ESB-verktaki er. Það getur verið „einstaklingur eða lögaðili sem veitir þjónustu og/eða afhendir vörur og/eða vinnur verk með fjárstyrk samkvæmt ESB-samningi“. Það getur verið gríðarlega víðtækt hverjir falla þarna undir. Það eru engar smáundanþágur sem verið er að veita þessum einstaklingum, fyrirtækjum og öðrum, hvort sem eru innlendir eða erlendir. Þeim eru veittar miklar skattaívilnanir. Þetta er tíundað í þessu frumvarpi og mig langar, með leyfi forseta, að vitna til nokkurra þátta: „Við innflutning ESB-verktaka á vörum sem fjármagnaðar eru af ESB-samningi skal fella niður aðflutningsgjöld.“ „ESB-verktaki sem selur vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skal vera undanþeginn virðisaukaskatti.“ „Einstaklingar sem ekki eru heimilisfastir hér á landi, eru ESB-verktakar […] skulu undanþegnir skattskyldu […] um tekjuskatt, og greiða því hvorki tekjuskatt né útsvar af tekjum sem samningurinn skapar.“ „ESB-verktaki sem selur vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skal vera undanþeginn virðisaukaskatti.“ „Persónulegar eigur og heimilismunir sem einstaklingar, sem taka að sér verkefni sem skilgreind eru í ESB-samningum, […] flytja inn til einkanota skulu undanþegnir tollum, virðisaukaskatti og öðrum aðflutningsgjöldum.“ „Allir samningar sem fjármagnaðir eru af ESB-samningi skulu vera undanþegnir stimplun og stimpilgjaldi.“ Frú forseti. Þegar maður les þetta frumvarp skilur maður vel af hverju ríkisstjórnin var ekki tilbúin að leggja það fram fyrir áramót. Það er ekki við hæstv. núverandi fjármálaráðherra að sakast í því efni, það var annar fjármálaráðherra sem bar þetta mál inn í þingið, mælti fyrir því í ríkisstjórn og þingflokkum. Ástæðan hlýtur að hafa verið sú að fyrir áramótin hefði líklega allt orðið vitlaust. Við horfðum upp á fjárlagafrumvarp sem fól í sér gríðarlegar skattahækkanir almennings og fyrirtækja, í einstaka tilfellum var jafnvel um að ræða tvísköttun á fyrirtæki sem reyndar var að hluta dregið til baka, ekki þó að öllu leyti. Skattbyrðin á einstaklingum er að verða slík hjá fjölskyldum í landinu að fólk er komið alveg út á ystu nöf, vil ég segja, og hækkanir á bensíni, olíu og aðrar skattahækkanir sömuleiðis. Ef þetta frumvarp sem felur í sér miklar skattaívilnanir hefði komið á dagskrá fyrir áramót hefði það verið sprengja inn í fjárlagagerðina. Það hefði enginn getað réttlætt það á sama tíma og verið er að réttlæta skattahækkanir á almenning, a.m.k. enginn sem kennir sig við norræna velferð. Ég tek undir með hv. þm. Gunnari Braga Sveinssyni sem talaði áðan um mikilvægi þess að skoðaðar verði í vinnslu nefndarinnar þær fjárhæðir sem um ræðir. Hversu háar fjárhæðir ætlum við að veita hér í skattaívilnanir til handa Evrópusambandinu á næsta ári? Það er mikilvægt við vinnslu málsins í utanríkismálanefnd að þær upplýsingar liggi fyrir. Annað snúið hefur komið fram í umræðunum í dag. Mörg þeirra verkefna sem ætlunin er að veita fjármagn í eru ætluð til þess að aðlaga og breyta íslensku samfélagi þannig að það sé tilbúið undir Evrópusambandsaðild ef slíkt verður samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er dálítið sérstakt þegar menn halda því síðan fram á torgum að hér séu einungis einfaldar samningaviðræður á ferðinni. Við sjáum svart á hvítu í frumvörpum að fjármagn sem Evrópusambandið ætlar að setja hér inn er hugsað til þess að aðlaga íslenskt samfélag. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson, fulltrúi Samfylkingarinnar í utanríkismálanefnd, staðfesti í dag að þessir styrkir væru auðvitað ætlaðir til aðlögunar - í aðlögunarferli. Hann sagði að það væri það sem við værum í, við hefðum sótt um aðild að Evrópusambandinu og markmiðið væri að breyta regluverki okkar í samstarfi við Evrópusambandið á þessum samningstíma. Það gengur þvert gegn öllu sem lagt var upp með á sínum tíma enda lá ljóst fyrir, og liggur ljóst fyrir, að það er ekki þingmeirihluti á Alþingi Íslendinga fyrir Evrópusambandsaðild sem slíkri. Menn kynntu þetta þannig að nú væri verið að kíkja í pakka og að hér yrðu engar breytingar gerðar, engin aðlögun gerð, að við yrðum að fá fram samningsniðurstöðu. Svo kemur alltaf betur og betur í ljós að svo var ekki. Það er sérstakt að skoða á hvaða vegferð við erum í þessu máli öllu saman í ljósi þess sem er að gerast á Íslandi. Andstaðan við Evrópusambandsaðild fer vaxandi. Hvað er að gerast úti í Evrópu? Skoðum erfiðleikana, hvaða kröfur er til að mynda verið að gera í Grikklandi og á Ítalíu? Hvað er að gerast á Spáni? Hvaða fréttir fáum við af efnahagslægðinni sem virðist því miður, frú forseti, dýpka stöðugt? Það er ótrúlega dapurleg framtíðarsýn þegar menn tala fyrir því að þetta sé eina von okkar Íslendinga til að ná okkur á skrið á nýjan leik þegar við eigum svo mörg tækifæri og svo marga möguleika. Í rauninni lýsir það því hve dapurleg framtíðarsýnin er þegar við horfum upp á það að strax að loknu jólafríi skuli þetta mál vera það mál sem ríkisstjórnin leggur hvað mesta áherslu á að ná hér í gegn. Hún leggur áherslu á að ræða skattfríðindi til handa Evrópusambandinu í þinginu þessa fyrstu daga og vikur ársins. Á sama tíma horfum við upp á nágrannaríki okkar sem seint flokkast til ríkja sem aðhyllast einangrunarstefnu, til að mynda Noreg, kynna skýrslu sem var gerð vegna gríðarlegrar andstöðu við Evrópusambandsaðild þar í landi. Það var ákveðið að gera úttekt á því hvaða fullveldisafsal hefði átt sér stað og hvaða áhrif EES-samningurinn hefði haft þar í landi. Þar kemur fram að sá samningur hafi vissulega, svo því sé haldið til haga, haft sumt jákvætt í för með sér en engu að síður væri mikið áhyggjuefni hversu mikið fullveldisafsal hefði verið í þeim samningi. Nú liggur ljóst fyrir að Norðmenn eru ekki á leiðinni í Evrópusambandið, um 80% þjóðarinnar eru andsnúin ESB-aðild. Þriðjungur Norðmanna er fylgjandi því að EES-samningnum verði sagt upp. Ég hef aldrei heyrt nokkurn mann tala um að Norðmenn séu einhverjir einangrunarhyggjumenn þegar kemur að alþjóðapólitík, þvert á móti, eða Svisslendingar. Á tímum sem þessum þegar öll teikn eru á lofti um að við séum að fara í djúpa lægð í Evrópu og önnur ríki eru að skoða hvernig sé hægt að draga úr fullveldisafsali sem fylgi EES-samningnum ræðum við Íslendingar í fullri alvöru og með stuðningi einungis eins stjórnmálaflokks á Alþingi hvernig við getum gengið í Evrópusambandið og hvernig við getum veitt skattfríðindi þeim aðilum hér á landi og erlendis sem ætla að vinna að þessu. Frú forseti. Ég sagði hér í dag að það væri með ólíkindum, og hældi hæstv. utanríkisráðherra þar með, hversu langt þetta mál væri komið í ljósi þess hversu lítill pólitískur vilji er á bak við og stuðningur við Evrópusambandsumsóknina. Það er ótrúlegt í ljósi þess hversu lítill stuðningur er meðal þjóðarinnar við Evrópusambandsaðild hversu langt þetta mál er komið og enn ótrúlegra í ljósi alls niðurskurðarins að við stöndum nú hér og ræðum mál sem þetta. Það var rakið ágætlega í ræðu hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni hér fyrr í dag - ég hygg að hann sé einn fárra þingmanna VG sem hefur tekið þátt í þessari umræðu - í hvaða tilgangi þessi IPA-stuðningur er. Það hefur komið fram hversu miklum þrýstingi hann var beittur til að taka við slíkum aðlögunarstyrkjum í sínu ráðuneyti og honum var síðan hent af ráðherrastóli vegna þess að hann teymdist ekki nógu vel í þessu máli. Hann rakti ágætlega í ræðu sinni stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í þessum málum, samstarfsflokks Samfylkingarinnar í ríkisstjórn. Það er með ólíkindum að við skulum vera að ræða það að veita Evrópusambandinu eða þeim sem starfa fyrir það gríðarleg skattfríðindi. Maður hefði óskað þess að á nýju ári hefði ríkisstjórnin til að mynda verið með tillögur til handa heimilunum í landinu, um verðtrygginguna. Á gríðarlega stórum fundi í Háskólabíói í gær var rætt um afnám verðtryggingarinnar. Þetta er það sem öllu máli skiptir, frú forseti, og það er mikið áhyggjuefni. Ég hvet utanríkismálanefnd til þess að fara vel ofan í saumana á þessu máli, láta gera á því fjárhagsúttektir hvaða upphæðir við værum að veita í skattafslætti. Það er mjög mikilvægt fyrir afgreiðslu þessa máls að allar slíkar upplýsingar liggi fyrir áður en málið kemur hér til 2. umr.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á tollalögum sem dreift var á þinginu á síðasta ári. Hér er um að ræða minni háttar breytingar sem hafa þann tilgang að auðvelda starfsemi tollyfirvalda án þess að auka reglubyrði innflytjenda. Í frumvarpinu er í fyrsta lagi lagt til að gildistími bindandi álita um tollflokkun verði sex ár í stað þess að álitin gildi ótímabundið. Í öðru lagi er lagt til að sjö daga frestur hraðsendingafyrirtæka til að skila inn aðflutningsskýrslum til tollstjóra verði felldur niður, en óbreytt ákvæði er talið geta skapað hættu á að ólögleg eða leyfisskyld vara komist inn í landið. Samhliða mun tollstjóri grípa til aðgerða til að tryggja áframhaldandi hraðan afgreiðslutíma hraðsendinga. Í þriðja lagi er lagt til að heimilt verði að flytja vöru úr umflutningsgeymslu yfir í annars konar geymslur fyrir ótollafgreiddar vörur. Samkvæmt núgildandi lögum er slík færsla á vöru í umflutningi óheimil. Breytingunni er ætlað að bæta rekstrarskilyrði umflutningsgeymslna án þess þó að dregið verði úr möguleikum til tolleftirlits. Í fjórða lagi er lagt til að frestur tollstjóra til að kveða upp úrskurð við endurákvörðun aðflutningsgjalda verði lengdur úr 30 dögum í 60 daga frá lokum þess frests sem innflytjanda var veittur til andmæla. Þau mál sem eru til umfjöllunar hjá tollstjóra geta oft og tíðum verið tímafrekari en svo að umræddur 30 daga frestur nægi til að fullvinna málin. Í fimmta lagi er lagt til að upphafstímamark dráttarvaxta vegna vangreiddra aðflutningsgjalda sem stafa af endurákvörðun verði það sama óháð því hvort tollafgreiðsla fer fram með rafrænum eða skriflegum hætti. Breytingunni er ætlað að samræma upphafstímamark dráttarvaxta þannig að það verði gjalddagi aðflutningsgjalda en þó þannig að dráttarvextir reiknist ekki lengra en tvö ár aftur í tímann. Í sjötta lagi eru lagðar til auknar heimildir til gjaldtöku af hálfu tollstjóra þegar óskað er viðveru tollvarða utan almenns afgreiðslutíma. Að lokum er að finna í frumvarpinu nokkrar tillögur sem ætlað er að lagfæra texta laganna til skýringar og samræmis án nokkurra efnisbreytinga. Virðulegi forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari umræðu. Ég vil geta þess að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra mun leggja fram frumvarp innan tíðar um tollkvóta á landbúnaðarafurðum.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ræðuna og kynningu á frumvarpi til laga um breytingu á tollalögum. Ég vil spyrja hana um úrskurðinn, að hann skuli gilda í sex ár frá birtingardegi. Hvað gerist ef lögum er breytt í millitíðinni? Gildir úrskurðurinn þá óbreyttur áfram í sex ár, punktur? Ég hef alltaf skilið það þannig að hann gilti þangað til lögunum yrði breytt. Gæti þetta ákvæði valdið því að þetta yrði neglt niður í sex ár? Svo er það innflutningur með netsendingum, þ.e. vörur sem keyptar eru af netmiðlum, sem ég tel vera mjög mikilvægt að örva. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort þær breytingar sem er verið að gera á tollafgreiðslu á vörum sem pantaðar eru á netinu muni flýta fyrir afgreiðslu og gera kaupin jafnvel meira aðlaðandi og ekki eins dýr. Mér skilst á fólki að þar séu ákveðin gjöld sem geri smásendingar mjög dýrar og algjörlega ósamkeppnisfærar. Ég tel mjög brýnt að fjármálaráðuneytið vinni að því hörðum höndum að gera vöruinnflutning á netinu sem liprastan vegna þess að í því felst mikil samkeppni við innlenda verslun sem veitir stundum - ég segi stundum - ekki af samkeppni.

Virðulegi forseti. Varðandi gildistímann er ég ekki alveg viss um að ég hafi skilið spurninguna nákvæmlega rétt, en auðvitað er það þannig að ef lögum er breytt virka þau ekki aftur á bak heldur virka þau bara frá þeim tíma sem þau taka gildi. Ég átta mig ekki alveg á spurningunni. Kannski kemur hv. þingmaður betur inn á hana á eftir þannig að ég skilji hana betur. Ég er sammála hv. þingmanni varðandi vöruflutning á netinu. Það er ætlunin að samræma þetta einmitt til að gera vöruflutninga á netinu liprari. Þetta er máti sem fleiri og fleiri nota og þarf að vera öruggur og lipur. Það þarf að samræma hann og gera hann aðlaðandi þannig að hann standi alla vega jafnfætis eldri vöruflutningum.

Frú forseti. Það sem ég á við er að núna er gefið bindandi álit á ákveðnum lögum og tollum, sem oft veitir ekki af vegna þess að þetta er orðið svo óskaplega flókið fyrir venjulegt fólk að það er nánast óskiljanlegt. Það verður reyndar verðugt verkefni, sem ég hef barist fyrir mjög lengi, að einfalda sérstaklega vörugjöldin og fella þau jafnvel niður - þau eru oft bara smotterí í tekjum ríkissjóðs. Gefið er bindandi álit. Þá hefði ég talið að það gilti þar til viðkomandi lögum yrði breytt. En nú er búið að segja að bindandi álitið gildi í sex ár frá birtingardegi. Þá er gefið út að t.d. tollur af ákveðinni vöru sé þetta eða þetta hár og það á að gilda í sex ár samkvæmt þessu ákvæði. Ég velti fyrir mér: Er búið að ákveða að festa niður gjaldið? Getum við þá ekki breytt því með lögum af því að það er búið að segja með lögum að viðkomandi gjald eigi að gilda í þennan tíma? Ég vil gjarnan fá svar við þessu og að hv. nefnd skoði þetta þegar þar að kemur.

Virðulegur forseti. Ég geri ráð fyrir að þetta verði eitt af því sem hv. efnahags- og viðskiptanefnd fer yfir á milli umræðna. Við getum tekið þá umræðu um málið þegar það kemur aftur inn í þingið til 2. umr.

Frú forseti. Við erum búin að ræða hér tvö mál sem hæstv. fjármálaráðherra hefur flutt. Ég sé hvorki formann efnahags- og viðskiptanefndar á fundinum né aðra nefndarmenn úr þeirri ágætu nefnd sem fær þó málið til umsagnar. Þá er spurningin: Hvers virði er umræðan og hvað er maður að tala um ef skilaboðin komast ekki til nefndar?

Forseti getur upplýst að formaður efnahags- og skattanefndar er með fjarvist í dag.