Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Eyjólfur Konráð Jónsson) Hæstv. forseti. Á milli umræðna hefur hv. fjh.- og viðskn. tekið mál þetta til skoðunar út af minni háttar atriði sem í ljós kom og skýrir sig af framhaldsnál. og lítilli brtt. sem flutt er. En nál. hljóðar á þessa leið, með leyfi forseta: "Nefndin er sammála um að leggja til að frv. verði samþykkt eins og það lítur út eftir 2. umr. í Ed. Þó vill nefndin leggja til þá breytingu að niðurlagsákvæði 3. tölul. 13. gr. frv., um 40. gr. laga nr. 86/1985, verði fellt brott. Í þessu felst ekki að nefndin telji að ríkisviðskiptabankar skuli undanþegnir endurskoðun af hálfu ríkisendurskoðunar heldur telur nefndin nauðsyn bera til að hugað sé að breytingum á ýmsum öðrum ákvæðum nýrra viðskiptabankalaga varðandi skoðunarmenn. Beinir nefndin því til ríkisstj. að hún láti fara fram slíka endurskoðun á lögum um viðskiptabanka og leggi fram sérstakt frv. um það efni þegar þing kemur saman á hausti komanda." Undir þetta rita allir nm. og flytja um það sérstaka brtt. á þskj. 754, þ.e. að 40. gr. laga nr. 86/1985 verði ekki felld úr lögum eins og mörg ákvæði önnur sem þar eru upp talin, og er þetta efnislegt að sumu leyti en tæknilegt atriði líka sem ég þykist vita að allir hv. þingdeildarmenn séu sammála um og fjölyrði ekki um frekar.

Þorv. Garðar Kristjánsson Hæstv. forseti. Ég kveð mér hljóðs nú til að fá tækifæri til að lýsa afstöðu minni til þessa máls, en ég hef ekki tekið til máls um það fyrr. Því þykir mér ástæða til þess að lýsa afstöðu minni til málsins að mál þetta varðar sérstaklega Alþingi. Ég vil strax taka fram að ég lýsi fullum stuðningi við þetta frv. sem felur í sér breytingu á ríkisendurskoðun. Ríkisendurskoðun er hagað með nokkuð mismunandi hætti í hinum einstöku löndum. En það má greina í aðalatriðum í þrjá flokka það fyrirkomulag sem venjulega er. Í fyrsta lagi er ríkisendurskoðun undir stjórn framkvæmdavaldsins. Í öðru lagi er ríkisendurskoðun stofnun þjóðþingsins óháð framkvæmdavaldinu. Og í þriðja lagi er ríkisendurskoðunin sem nokkurs konar dómstóll, óháð bæði þingi og framkvæmdavaldi. Leið sú sem farin er með þessu frv, er að setja ríkisendurskoðunina undir Alþingi og gera hana óháða framkvæmdavaldinu, sem hún hefur heyrt undir fram til þessa. Þessi leið, sem farin er skv. þessu frv., er í fyllsta samræmi við þróun þessara mála í öðrum löndum og m.a. þeim sem eru okkur næst stjórnarfarslega. Nægir í því efni að benda á löggjöf í Bretlandi frá 1983, sem gengur í þessa átt, svo og löggjöf í Kanada frá 1977 og löggjöf í Danmörku frá 1975. Það verður að telja að það sé mjög vel ráðið að þetta frv. hefur verið lagt fyrir þetta þing. Það er ánægjulegt til þess að vita að það er fullkomin samstaða um frv. Ég ítreka, sem ég áður hef sagt, fyllsta stuðning við þetta frv.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. fjh.- og viðskn. sem er að finna á þskj. 728 og fjallar um frv. til l. um breytingu á lögum um verslun ríkisins með áfengi, tóbak og lyf. Í sem skemmstu máli mælir nefndin með því að frv. verði samþykkt óbreytt eins og það liggur fyrir, en efni þess er að afnuminn verði einkaréttur ríkisins til sölu á eldspýtum og vindlingapappír. Undir þetta rita formaður nefndarinnar, hv. þm. Eyjólfur Konráð Jónsson, Jón Kristjánsson, Valdimar Indriðason og Egill Jónsson auk frsm., en fjarverandi við afgreiðslu málsins voru Ragnar Arnalds og Sigríður Dúna Kristmundsdóttir. Aðeins til upprifjunar: Frv. sama efnis var samþykkt frá þessari hv. deild í fyrra, en dagaði þá uppi í Nd. Vonandi verða örlög þess önnur og betri á þessu þingi.



Virðulegi forseti. Eins og fram kemur á nál. hv. fjh.- og viðskn. var ég fjarstödd afgreiðslu þessa máls í nefndinni, en ég vil ekki láta hjá líða að fjalla stuttlega um afstöðu mína til málsins. Eins og hv. frsm. fjh.- og viðskn. gat í máli sínu áðan er þetta mál gamalI kunningi í hv. Ed. og var samþykkt hér í fyrra en dagaði uppi í Nd. Í umfjöllun um málið í hv. fjh.- og viðskn. í fyrra kom fram að samþykkt frv. hefði í för með sér þá rúmlega 10 millj. kr. skerðingu á tekjum ríkisins. Að vísu voru þá í nefndinni ýmsar hugmyndir um að jafna þetta tekjutap með einhverjum öðrum hætti, með tollaálögum eða öðru, en slíkar hugmyndir urðu ekki að veruleika. Að sönnu er hér ekki stórmál á ferðinni og skiptir ekki sköpum fyrir fjárhag ríkisins hvorum megin hryggjar eldspýtur og vindlingapappír liggja, en á meðan engar tillögur koma fram til að mæta því tekjutapi sem ríkissjóður verður fyrir mun ég sitja hjá við afgreiðslu málsins.



Virðulegi forseti. Það mun rétt vera að ég hafi ekki verið nærstaddur þegar mál þetta var afgreitt úr nefnd. Ég viðurkenni fúslega að mál þetta hefur ekki legið mjög þungt á mínu sinni. Ég sé ekki að það sé örlagaríkt í eðli sínu. En eins og hér kom fram felur þetta í sér dálítið tekjutap fyrir ríkissjóð. Þegar mál þetta var til umræðu í nefndinni í fyrra óskaði ég eftir að kannaðar yrðu leiðir til að tryggja að ekki yrði um tekjutap að ræða. Ég held að engin ástæða sé til að ríkissjóður taki á sig tekjutap vegna þessa. En það hefur ekki orðið úr því að sú hlið málsins yrði neitt frekar athuguð. Að svo komnu máli og miðað við að ekki virðist mikið vinnast við samþykkt þessa máls treysti ég mér ekki til að greiða því atkvæði.

Frsm. (Eyjólfur Konráð Jónsson) Hæstv. forseti. Hér er um lítið mál að ræða, sem þó hefur valdið bæði mér og öðrum dálitlum heilabrotum hvernig með skyldi fara, en það er staðfesting á brbl. frá í fyrrahaust um breytingu á tollskrá varðandi lækkun á tollum á bifreiðum og snjósleðum. Þetta er fylgifrv. með því frv. sem hefur verið til umfjöllunar hér að undanförnu um fjáröflun til vegagerðar og staðfestingu á því og breytingar. En svo er um þetta mál að nánast er efni þess útrunnið og hefði þess vegna út af fyrir sig mátt láta þessi lög daga uppi því að lækkun á bílatollum hefur orðið miklu meiri síðar eins og alkunna er og þess vegna hefði þetta frv. kannske að ósekju mátt daga uppi og brbl. falla úr gildi við þingslit. En ef þau hefðu gert það hefði þó eitt tollskrárnúmer staðið eftir, þ.e. 87.02.11 sem fjallar um snjósleða. Afleiðing af því hefði orðið að tollar á snjósleðum hefðu hækkað lítillega. Það hefur ekki verið hugmynd neins að hækka tolla á slíkum tækjum heldur fremur að lækka þá. Einfaldast í sniðum þótti þess vegna að fella niður öll tollnúmer við samþykkt frv. önnur en þetta eina og ákveða að lækkunin skuli vera í 70% úr 80 á snjósleðunum eða sama og ákveðið var í brbl. Það yrði þá sem sagt þessi eini tollflokkur sem lögfestur yrði nú og þar með alls réttlætis gætt.

Heilbr.- og trmrh. (Ragnhildur Helgadóttir): Frú forseti. Hér er flutt frv. sem felur í sér breytingu á almannatryggingalögum með því að bæta einu orði inn í staflið c í 39. gr. laganna. Þetta orð er "hjúkrun". Þannig er mál með vexti að núna er heimilað í lögum að sjúkratryggingar taki þátt í greiðslum fyrir æfingameðferð og þjálfun utan sjúkrahúsa, en engin heimild er til þess að sjúkratryggingar taki þátt í heimahjúkrun. Það er kunnara en frá þurfi að segja að mikil þörf er fyrir þess konar þjónustu og það er eitt þeirra úrræða sem orðið getur til þess að fresta því eða afstýra að fólk þurfi á stofnanavist að halda. Hins vegar er heimilum ofviða í mörgum tilfellum að veita þá hjúkrunarþjónustu og aðhlynningu sem á þarf að halda, sérstaklega þegar í hlut eiga gamalmenni. Þar er þörfin mest og þar er fjöldinn mestur sem á slíkri þjónustu þarf að halda. Vitanlega getur þetta nýst fyrir þá sjúklinga sem yngri eru, en það er skoðun ríkisstj. að mikil þörf sé á því að greiða fyrir því að unnt sé að veita hjúkrun í heimahúsum. Á þann veg sé hægt að fylgjast betur með heilsu sjúklings, fylgjast með á faglegan hátt og hafa samband við lækni eftir því sem þurfa þykir. Ég er þeirrar skoðunar að það þurfi ekki margháttaðar útskýringar með þessu frv. Ég veit ekki betur en hér sé um samkomulagsmál að ræða. Stjórnarflokkarnir eru sammála um þetta og þeir fulltrúar úr öllum flokkum stjórnarandstöðunnar sem ég hef rætt við eru líka sammála um að nauðsynlegt sé að gera þessa breytingu. Ég geri mér vonir um að þetta geti orðið til þess að það fáist til hjúkrunarstarfa eitthvað af þeim hjúkrunarfræðingum sem ekki hafa fengist til starfa hjá stofnunum. Svo getur staðið á að hjúkrunarfræðingar vilji taka að sér störf að takmörkuðu leyti en ekki sem fullt starf eða fast starf við stofnun. Þetta mundi einmitt greiða fyrir slíkri tilhögun. Þetta leiðir hugann að því að við verðum að gefa vaxandi gaum þeim vanda sem við stöndum í til þess að veita öldruðum viðunandi aðhlynningu og aðbúnað í ellinni. Í þessu sambandi hef ég reynt að kynna dálítið hugmynd sem kann að tengjast þessu máli þegar til kastanna kemur, en það er hugmynd um dagvistun aldraðra í heimahúsum, og hugsa ég mér þá að það geti orðið með nokkrum hætti á svipaðan veg og dagmömmukerfið svokallaða fyrir börn. Í þessu tilviki gæti orðið um að ræða að lítilI hópur aldraðra kæmi saman á heimili þar sem þeir hlytu að einhverju leyti hjálp. Stundum gæti verið um að ræða heimsókn hjúkrunarfræðings, stundum sjúkraþjálfa, stundum iðjuþjálfa. Það sem meginmáli skiptir í sambandi við slíka dagvist er að með því væri rofin einangrun þeirra öldruðu borgara sem slíkt mundu nota sér. Að sjálfsögðu er margt aldrað fólk afar einmana þegar heimilin eru svo sett að mikill meiri hluti húsráðenda vinnur annars staðar en inni á heimilunum, en e.t.v. er gamalmenni eitt heima, auk þess sem mörg gamalmenni búa ein sér. Slík tilhögun gæti vissulega orðið til þess að hjálpa mönnum að halda lengur heilsu og una lífinu án þess að þurfa að leita til stofnana. Annars er sú hugmynd ekki aðalatriði þessa máls, en það skiptir máli að þjónusta eins og hér er gert ráð fyrir í lögunum um almannatryggingar gæti verið á boðstólum til þess að auðvelda lausn eins og þá sem ég hef hér rætt um og yrði vitanlega, ef hún yrði framkvæmd, fyrst og fremst skipulögð af sveitarfélögunum. Mig langar til að geta þess, virðulegi forseti, að í gær varð samkomulag í ríkisstj. um annan þátt í almannatryggingalöggjöfinni sem krefst lagabreytingar og ég vil biðja hv. nefnd að taka það atriði einnig til athugunar ásamt málinu og liggi fyrir álit um það fyrir 2. umr., en það er till., sem ég mun útbýta hér á eftir og afhenda nefndarformanni, í þá veru að heimilt verði að greiða mæðralaun til 17 ára aldurs í stað til 16 ára aldurs nú. Breytingin í það horf að greiða mæðralaunin til 17 ára aldurs kæmi til framkvæmda nú frá 1. júní, en frá 18 ára aldri um n.k. áramót. Þetta er að mínu viti mikið réttlætismál og á sínum tíma, þegar barnalífeyrisaldur var færður upp í 17 ár, flutti ég till. um að sá aldur sem miðað yrði við þegar mæður fengju mæðralaun fylgdi einnig þessu aldursmarki. Það var ekki samþykkt þá og síðan hefur barnalífeyrisaldurinn enn verið hækkaður upp í 18 ár. Ég er þeirrar skoðunar að það sé sjálfsagt að láta mæðralaunin fylgja þessum aldri ella gæti skapast sú aðstaða að erfiðara væri um vik fyrir börn einstæðra foreldra t.d. að stunda nám í framhaldsskólum svo sjálfsagt sem okkur þykir það annars. Slíkt ætti ekki að þurfa að eiga sér stað. Því er það að ríkisstj. hefur orðið sammála um að leggja til breytingu á almannatryggingalögunum um aldursmarkið. Það má vel vera að það veki til umhugsunar um að upphæðirnar þurfi líka að endurskoða. Það er hins vegar ekki löggjafaratriði og unnt að gera það strax og svigrúm er til fjárhagslega. En með því að þetta er á miðju fjárlagaári sem við erum að fjalla um málið náðist samkomulag um að gera þessa breytingu í tveimur skrefum, að mæðralaunarétturinn yrði rýmkaður á þann veg að mæðralaun yrðu greidd þar til börn yrðu 17 ára frá 1. júní n.k. og frá áramótum n.k. að 18 ára aldri. Ég veit ekki betur en það sé samkomulag um þetta atriði líka milli þm. úr stjórnarandstöðu og stjórnarflokkum, enda er hér um að ræða áhugamál margra og að ég tel að áliti flestra, a.m.k. að okkar áliti, sjálfsagt réttlætismál. Frú forseti. Það er rétt að leggja til að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti meiri hl. allshn. Ed. um frv. til l. um talnagetraunir. Nefndin hefur rætt frv. ítarlega og fengið til viðtals fulltrúa frá Öryrkjabandalagi Íslands, Íþróttasambandi Íslands, Þroskahjálp og forsvarsmenn Happdrættis Háskóla Íslands sem rekur eina peningahappdrættið í landinu. Þetta frv. er, eins og kom fram við 1. umr. þess, byggt á samkomulagi sem varð í þinghléinu milli Íþróttasambands Íslands og Öryrkjabandalags Íslands, en þessir aðilar munu bindast samtökum um að starfrækja talnagetraunir til ágóða fyrir þessi samtök. Nefndin klofnaði í málinu og mun minni hl. nefndarinnar skila séráliti og álit hans liggur hér fyrir. Meiri hl. nefndarinnar leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt og vísar til þess að hér er um ákveðið samkomulag að ræða. Íþróttasamtökin hafa eins og kunnugt er þennan rétt nú, en hafa ekki nýtt hann og það hefur orðið að samkomulagi milli þessara aðila að skipta á milli sín ágóðanum af þessari starfsemi. Við teljum ekki annað verjandi, þar sem svo brýnt er fyrir bæði Öryrkjabandalagið og íþróttasamtökin í landinu að fá tekjur af talnagetraunum, einkum þó Öryrkjabandalagið þar sem ástandið í húsnæðismálum fatlaðra er mjög erfitt svo að ekki sé meira sagt, en afgreiða þetta frv. svo að þessi starfsemi geti hafist til ágóða fyrir þau góðu málefni sem hér er um að ræða. Við viljum leggja áherslu á að allir aðilar, sem vinna að málum fatlaðra og þroskaheftra, vinni saman að þessum málum og samstaða þeirra sé góð um nýtingu þess fjármagns sem hér er um að ræða því að hér verður áreiðanlega, ef vel tekst til, um allmiklar fjárhæðir að ræða sem koma í hlut þessara samtaka.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti minni hl. allshn. um frv. til l. um talnagetraunir. Þetta álit minni hl. er að finna á þskj. 757 og minni hl. leggur til að þessu máli verði vísað til ríkisstj. En ég tel óhjákvæmilegt að hafa um þetta mál nokkur orð núna við 2. umr. þess. Hér er nefnilega, virðulegi forseti, um afar sérkennilegt mál að ræða. Fyrst er þar til að taka að í lögum um getraunir frá 1972 eða 1973 eru ákvæði um að íþróttahreyfingin hafi einkaleyfi á talnagetraunum eða bókstafagetraunum, en íþróttahreyfingin hefur aldrei sýnt minnsta lit á að notfæra sér þessa heimild sem er í lögunum. Það er þess vegna hreint ekki sjálfgefið, þó að þessi heimild hafi verið í lögum hátt á annan áratug, að þetta standi allt saman óhaggað og óbreytt. Þegar aðili sem hefur fengið einkaleyfi skv. lögum hirðir ekki um að notfæra sér það er auðvitað mjög eðlilegt að þeirri löggjöf sé breytt og sá aðili eigi ekkert meira tilkall til þess einkaréttar í rauninni en aðrir. Þetta mál á sér mjög sérstæða sögu sem kannske þarf ekki að rekja mjög ítarlega fyrir hv. þm. Svo háttaði nefnilega til í fyrra að þá kom fram frv. um þetta mál í þá veru að Öryrkjabandalag Íslands eitt skyldi fá leyfi til að reka talnagetraunir með því fyrirkomulagi sem gert er hér ráð fyrir. Þetta gerðist þegar mjög var orðið áliðið þings og skammur tími eftir. Þá þróuðust mál þannig að einn hv. þm. utan þingflokka, Ellert B. Schram, tók upp málþóf í Nd. til að stöðva þetta mál því að hann, sem jafnframt gegnir trúnaðarstöðu á vegum íþróttahreyfingarinnar, taldi hlut íþróttahreyfingarinnar hér mjög vera fyrir borð borinn. Því var þessum aðferðum beitt til að stöðva málið eins og alkunna er og þm. þekkja. Þegar við vorum að ræða þetta mál í allshn. þessarar deildar barst vitneskja um að í þingflokksherbergi Alþb. hefði að næturlagi undir þinglok verið gert einhvers konar samkomulag í þessu máli er varðar talnagetraunir. Ég verð að segja, og það geta væntanlega fleiri svipað sagt, að ég er ekki bundinn af slíku samkomulagi sem einhverjir aðilar gera í reykfylltum bakherbergjum að næturlagi. Það eru ekki þau vinnubrögð sem hér á að viðhafa. Ég er allsendis óbundinn af þessu samkomulagi og gef raunar ekkert fyrir það. Þetta kom ýmsum á óvart í störfum nefndarinnar sem vissi ekkert um að þetta samkomulag hefði verið gert. Auðvitað bindur slíkt samkomulag, sem gert er að næturþeli í þingflokksherbergi Alþb., engan sem ekki var þar viðstaddur og ekki gerist aðili að því og raunar getur það ekkert bundið Alþingi. Þm. hljóta að greiða atkvæði eins og samviska þeirra býður. Það kom líka, virðulegi forseti, þannig að það liggi fyrir í upphafi þessa máls, ljóst og skýrt fram í allshn. að þeir hv. þm. sem mæla með samþykkt frv. eru ekkert ánægðir með þetta mál. Það kom afar skýrt fram, en það kom jafnframt fram að þeir teldu sig verða að gera þetta og það væri ekki stætt á því að stöðva þetta mál. Hv. frsm. meiri hl., 4. þm. Austurl., tók svo til orða að þetta væri svo gott mál að það mætti ekki stöðva og yrði að sjá til þess að íþróttahreyfingin og þau samtök öryrkja sem hér er um að ræða, Öryrkjabandalagið, fengju þessa fjármuni sem fyrst. Ég get alveg tekið undir að þetta er mjög gott mál, en ég vil líka að það komi skýrt fram að þetta mál hefur hvergi nærri hlotið þá athugun sem vert er og sem nauðsynlegt er. Við sem skipum minni hl., hv. 8. þm. Reykv. Stefán Benediktsson auk mín, erum þeirrar skoðunar að þetta mál þurfi að kanna langtum betur, aðdraganda þess og efni málsins. Í rauninni má segja að það sé eðlilegast, eins og gert hefur verið í fjölmörgum löndum, að það sé ríkið sjálft eða hið opinbera sem stofni fyrirtæki til að reka svona happdrættisleik og ágóðanum sé svo varið til ýmissa líknarmála, það sé ekki bundið til ársins 2005 eins og á að gera skv. þessu frv. að verja þessu alfarið til íþróttahreyfingarinnar, til húsbygginga á vegum Öryrkjabandalagsins og til reksturs sjálfs Öryrkjabandalagsins - og taki menn eftir því sérstaklega. Þessi háttur er víða hafður á. Þá er það ekki ákveðið til ára eða áratuga, eins og hér er gert til ársins 2005, hvernig á að verja þessum hagnaði sem enginn veit á þessari stundu hver verður eða hversu mikill. Við teljum verulegar líkur á því hjá þeirri happdrættisglöðu þjóð sem Íslendingar eru að svona happdrætti muni ná mjög miklum vinsældum og þá um leið raska verulega fjárhagsgrundvelli þeirra happdrætta sem þegar eru rekin, eins og t.d. Happdrættis Háskóla Íslands, Happdrættis Dvalarheimilis aldraðra sjómanna og Sambands ísl. berklasjúklinga, þessara þriggja stóru, sem eru raunar mjög misstór. Fari svo að þessi fjárhagsgrundvöllur raskist mjög verulega kann það auðvitað að leiða til margvíslegra viðbótarskuldbindinga sem falla munu á ríkið, t.d. í sambandi við byggingar á vegum Háskóla Íslands sem Happdrætti Háskóla Íslands fjármagnar nú. Það er margt sem bendir til þess að áhugi yngra fólks á Happdrætti háskólans og þessum föstu happdrættum sé ekki eins mikill og margra þeirra sem eldri eru þannig að þegar hinir eldri, sem hafa átt miða þarna, heltast úr lestinni sé eins víst að margir miðanna verði óseldir, en happdrætti eins og þessar talnagetraunir, sem erlendis ganga víða undir nafninu "lottó", muni njóta vaxandi vinsælda. Þetta er miklu auðveldara. Þetta verður selt alls staðar, í söluturnum væntanlega út um allar trissur, hægt að kaupa þetta hvarvetna og margir möguleikar. Þetta verður sjálfsagt ódýrara en hlutamiðar í þessum stóru happdrættum eða a.m.k. hæ t að fá ódýrari möguleika. Ég er sannfærður um að með því að veita einkaleyfi fram til ársins 2005 sé verið á alröngum brautum vegna þess að ég held að menn viti í rauninni ekki hverju er verið að hleypa af stað hér. Ég held að hérna sé verið að hleypa af stað einhverri mestu peningamaskínu, ef ég má nota það orð, sem sett hefur verið í gang hérna. Ég er sannfærður um að hagnaðurinn af þessu og veltan verður alveg gífurleg. Það hefur komið í ljós t.d. í Svíþjóð og í Kanada og víðar þar sem svona happdrætti er. Eins og ég vék að áðan er íslenska þjóðin afar elsk að happdrættum, að ég segi ekki fjárhættuspilum. Ég er alveg viss um að það mun verða gífurleg velta þarna. Um þetta veit enginn, en samt ætla þm. alveg hikstalaust að ákveða þetta til ársins 2005. Kannske verða fæst okkar, sem erum að taka þessa ákvörðun nú, a.m.k. mörg okkar, ekki lengur ofar moldu. Við erum að taka ákvarðanir ansi langt fram í tímann. Mér finnst þetta satt best að segja alveg fráleitt. Þá hefur verið látið í það skína að hér sé um að ræða mál sem sé hið besta samkomulag um í hvívetna. En svo er alls ekki.  Vissulega eru Íþróttasamband Íslands, Ungmennafélag Íslands og Öryrkjabandalagið félagasamtök sem eru alls góðs makleg. Málið snýst ekkert um það. Það eru ótal, ótal önnur samtök hér á landi sem einnig vinna að heilbrigðis-, líknar- og mannúðarmálum sem eru alveg jafnmakleg og þessi samtök. Við viljum t.d. minna sérstaklega á það ástand sem ríkir í málefnum aldraðra einkanlega hér í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu. Á annað þúsund aldraðir eru á biðlista hjá Félagsmálastofnun Reykjavíkurborgar og bíða þar eftir húsnæði, hjúkrun eða einhvers konar umönnun sem öldruðum er nauðsynleg. Þar af eru um 700 manns á svokölluðum forgangslista og menn geta ímyndað sér hversu mikill forgangur er fólginn í því að vera einn á þessum 700 manna lista hjá Félagsmálastofnuninni þar sem losna kannske eitt eða tvö pláss á mánuði en það bætist að jafnaði við ein ný umsókn á hverjum einasta degi. Þessar upplýsingar hef ég frá starfsfólki Félagsmálastofnunar og þeirra var aflað í gær. Að okkar mati hefði verið kjörin leið að nýta þessa aðferð til að afla fjár til að gera nú stórátak í þessum málefnum aldraðra sem eru sannarlega smánarblettur á þjóðfélagi okkar. Ég veit að hv. þm. þurfa ekki annað en líta í eigin barm. Þeir vita hvernig ástandið er. Ég held að hver einasta fjölskylda á þessu svæði þekki þessi vandamál í sambandi við aldraða af eigin raun. Ég held að þessi vandamál séu í námunda við og næstum því í hverri einustu fjölskyldu. Á þessu sviði er brýnt að bæta úr vegna þess að það er ekkert of sterkt til orða tekið að segja að í málefnum aldraðra ríki neyðarástand og það neyðarástand megum við sem yngri erum skammast okkar fyrir. Hinir öldruðu og sjúku eiga ekki marga talsmenn hér. Íþróttaæskan á marga og öfluga talsmenn. Ég verð að segja það að ef ég á að deila minni samúð og mínu atkvæði greiði ég atkvæði með hinum öldruðu í þessu tilviki vegna þess að hinir eru miklu betur í stakk búnir til þess að afla sér fjár og berjast sjálfir. Ég skora á hv. þm. í þessari deild að íhuga þetta mál mjög alvarlega, hvort við séum hér að gera rétt með því að veita þessum ágætu samtökum, sem eru eins og ég segi alls góðs makleg, Íþróttasambandinu, Ungmennafélaginu og Öryrkjabandalaginu, einkaleyfi til að reka þessa starfsemi allar götur fram til ársins 2005. Þá má kannske benda á í þessu sambandi að enda þótt þetta séu kallaðar talnagetraunir er hér auðvitað um hreint happdrætti eða happdrættisleik að ræða. Það fer ekkert á milli mála. Í rauninni er hér um alveg hreint peningahappdrætti að ræða vegna þess að miðar eru keyptir fyrir peninga og vinningar eru greiddir út í peningum. Nú er það svo í gildandi lögum að Háskóli Íslands hefur einkaleyfi til þess að reka peningahappdrætti og í samræmi við það greiðir Háskóli Íslands einkaleyfisgjald í ríkissjóð vegna þess að Háskólinn hefur einkaleyfi til að reka peningahappdrætti. Að vísu er það svo að það einkaleyfisgjald rennur til ákveðinna þarfa, þ.e. það rennur í byggingarsjóði rannsóknastofnana atvinnuveganna og allt gott um það. Verði þessi lög um talnagetraunir samþykkt er auðvitað forsendan fallin brott fyrir því að láta Háskóla Íslands greiða einkaleyfisgjald vegna þess að þá er ekki lengur um neitt einkaleyfi að ræða til þess að reka peningahappdrætti. Þessar talnagetraunir eru ekkert annað en hreint peningahappdrætti og forsenda einkalyfisgjalds Háskólans er þá brott fallin. Það má enn fremur minna á að í lögunum um Happdrætti Háskóla Íslands, lögum um vöruhappdrætti fyrir Samband íslenskra berklasjúklinga, lögum um happdrætti Dvalarheimilis aldraðra sjómanna og lögum um getraunir er alls staðar kveðið á um hlutfall og verðmæti vinninga. Á einhverju stigi máls munu slík ákvæði hafa verið inni í frv. til laga um talnagetraunir en á einhverju öðru stigi máls, síðara stigi, voru þessi ákvæði tekin út og í þessu frv. er engin ákvæði að finna um hlutfall og verðmæti vinninga heldur er ráðherra falið að ákveða fjárhæð eða hlutfall vinninga. Þetta held ég að sé tvímælalaust rangt. Ef á að samþykkja þetta, og það kemur væntanlega í ljós við atkvæðagreiðslu að lokinni 2. umr., er auðvitað nauðsynlegt að flytja brtt. við þetta mál þegar það kemur til 3. umr. En skynsamlegast væri á þessu stigi að vísa þessu máli til ríkisstj. Og ég ítreka það, virðulegi forseti, sem ég sagði áðan, að ég held að hér sé um að ræða mjög öfluga fjáröflunarleið sem langtum fleiri ættu að njóta góðs af heldur en þessi fáu samtök sem hér eru upp talin. Þar að auki tel ég fráleitt að veita þessum samtökum einkaleyfi fram til ársins 2005, gjörsamlega fráleitt, og þar við bætist að ég held að það sé alveg nauðsynlegt og óhjákvæmilegt að athuga allt þetta mál miklu betur og vísa ég enn til þess að enda þótt meiri hl. nefndarinnar leggi til að málið verði samþykkt kom vissulega fram í nefndinni að langt var frá því að fulltrúar meiri hl. væru ánægðir með þetta mál, eins og það nú liggur fyrir, töldu sig hins vegar verða að samþykkja það vegna þess að það hefði verið gert eitthvert samkomulag. Ég lýsi því aftur og enn að ég er ekki bundinn af neinu slíku samkomulagi sem gert er í þingflokksherbergi Alþýðubandalagsins einhvern tíma að næturþeli. Það bindur mig ekki og ég greiði atkvæði í þessu máli eftir minni samvisku og sannfæringu og mín sannfæring segir mér að þetta frv., eins og það hér liggur fyrir, sé ekki skynsamlegt að samþykkja og ég legg því til að því verði vísað til ríkisstj. og málið verði tekið upp og athugað að nýju.



Virðulegi forseti. Ég skrifaði undir nál. meiri hl. með fyrirvara. Ég mun hins vegar styðja frv. eins og það nú liggur fyrir þrátt fyrir það að ég hefði viljað sjá það nokkuð öðruvísi og kannske alveg sér í lagi viljað sjá það verða til með öllu geðfelldari hætti. Ég tek það hins vegar fram út af orðum hv. frsm. minni hl. nefndarinnar að ég er ekki bundinn af neinu samkomulagi hvorki í reykfylltu bakherbergi og ekki einu sinni í þingflokksherbergi Alþýðubandalagsins enda mun þar ekki hafa verið um þingflokk Alþýðubandalagsins að ræða, svo það komi skýrt í ljós, heldur um allt aðra aðila sem þar véluðu um þó einhverjir Alþýðubandalagsmenn muni kannske hafa slæðst inn í það herbergi þegar þetta samkomulag var gert. Ég held að í raun og veru hefði verið hollast og best, enda ekki ágreiningur um það í Nd. Alþingis í fyrra, að frv. eins og það var þá hefði farið í gegn en einn þm. ekki látinn ráða allri ferð þess og síðari framgangi sem er vissulega miður og ber að átelja og harma að slíkt skuli geta gerst. Minn fyrirvari tengist því annars vegar, eins og reyndar kom fram að nokkru í máli hv. 5. landsk. þm., frsm. minni hl. nefndarinnar, að til eru tvenn landssamtök öryrkja í landinu, Öryrkjabandalagið og Þroskahjálp. Sum aðildarfélög eru raunar innan hvorra tveggja heildarsamtakanna. Ég neita því ekki sem einn af forsvarsmönnum og stofnendum Þroskahjálpar á sínum tíma, sem einmitt var gerð til þess að auka tengsl hinna ýmsu félaga úti á landi og veita þeim meiri og betri aðild að þessum málum í heild sinni, að ég hefði viljað sjá vissa aðild Þroskahjálpar að þessum væntanlegu lögum. Það hefði bæði verið sanngjarnt og eðlilegt en einhvern veginn hefur það orðið svo að Þroskahjálp er ekki þarna inni í. Ég ítreka það að milli þessara tveggja heildarsamtaka þarf að ríkja samstarf og einhugur sem allra mestur. Það hefur nokkuð skort á það, það skal viðurkennt. Ég veit hins vegar að aðstandendur Þroskahjálpar munu í gegnum sum sín aðildarfélög, þ.e. aðildarfélögin hér á Reykjavíkursvæðinu, sem munu vera Styrktarfélag vangefinna í Reykjavík, Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra og Blindrafélagið, sem einnig eru aðildarfélög að Öryrkjabandalaginu, eiga þarna athvarf fyrir sína umbjóðendur og reyndar aðrir aðstandendur þeirra líka. Ég veit einnig að þroskaheftir hafa fengið ákveðna úrlausn í því húsnæði sem Öryrkjabandalagið hefur yfir að ráða. Þar munu, að mig minnir, 11 þroskaheftir vera með sínar íbúðir í því knappa húsnæði sem þar er til staðar. Ég neita því ekki að sameiginleg aðild og samvinna um þessi mál hefði verið æskilegri en ég held að á lokastigi þýði lítt um það að fást heldur aðeins að harma að um þetta skyldi ekki nást full samstaða milli þessara tveggja heildarsamtaka. Ég vil mega treysta því, ekki síst í ljósi þeirrar umræðu sem um þetta mál allt hefur orðið og með tilliti til þess að þessi tvenn samtök þurfa að vinna saman, að full tillitssemi ríki af hálfu Öryrkjabandalagsins gagnvart húsnæðismöguleikum þroskaheftra einnig í framtíðinni. Ég þykist enda viss af viðræðum mínum við forystumenn Öryrkjabandalagsins að það mál muni í raun auðsótt. Inn í allt þetta mál blandast að sjálfsögðu staðreyndin um meðferðina á Framkvæmdasjóði fatlaðra, þ.e. stórskert framlög til hans og síminnkandi möguleikar þess sjóðs til að sinna brýnustu verkefnum. Þegar þessi sjóður upphaflega kom til lá ljóst fyrir að framkvæmdir í málefnum þroskaheftra lágu mjög eftir og sannarlega var því lögð aðaláhersla á framkvæmdir í þeirra þágu við úthlutun úr sjóðnum fyrstu árin. Ég tel skylt að þetta komi fram. Þar áttum við hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, sem bæði vorum í stjórnarnefnd um málefni öryrkja og þroskaheftra á þessum tíma, hlut að að rétta þannig nokkuð hlut þroskaheftra sem hafði orðið mjög eftir í gegnum árin. Ég hygg að sú stefna hafi verið rétt og í raun og veru má segja, ef við eigum að líta á hlut aðildarfélaga Þroskahjálpar annars vegar og Öryrkjabandalagsins hins vegar úr Framkvæmdasjóði fatlaðra, að hlutur Þroskahjálpar sé enn mun meiri en Öryrkjabandalagsins í þessum efnum og er það vel svo mjög sem þær framkvæmdir lágu eftir. Það er undramargt sem bíður og skerðing sjóðsins hefur verið svo gífurleg, eins og menn þekkja úr umræðum öllum á Alþingi, að allt hefur, sama í hvaða málaflokki hefur verið, dregist um of á langinn. Ég nefni bara sem dæmi að Öryrkjabandalagið sótti nú um, til þess að fá upp í þær framkvæmdir sem þegar var lokið í húsnæðismálum þeirra, 7 millj. kr. úr Framkvæmdasjóði fatlaðra. Það fékk úthlutað í framkvæmdir sem þegar hafði verið lokið 2,8 millj. kr. Það vantar sem sagt 4,2 millj. upp á að Öryrkjabandalagið fái í sinn hlut það sem það hefði þurft að fá til þess að standa við þegar gerðar skuldbindingar, þegar unnar framkvæmdir. Ég bendi á þetta vegna þess að það er brýnt skylduverkefni Alþingis að bæta úr framlögunum til Framkvæmdasjóðs fatlaðra og standa þar við lög sem allra mest, ótvíræð lög um framlög til sjóðsins, og ég efast um að við hefðum staðið uppi með þetta mál á þennan veg ef Framkvæmdasjóður fatlaðra hefði fengið lögboðin eðlileg framlög frá upphafi í sín mörgu verkefni. Ég bendi hins vegar á það og þarf ekkert að ítreka það umfram það sem hér hefur verið gert að vandi í húsnæðismálum öryrkja er gífurlegur og snertir í raun og veru flesta aldurshópa þar. Ég bendi á, vegna þess að þar er komið inn á sama stóra sviðið og hv. 5. landsk. þm. benti réttilega á, þ.e. vandræði aldraðra, að ekki síst kemur þessi vandi aldraðra öryrkja inn í þetta og vænti ég þess að sá húsnæðisvandi sem þar er á ferðinni verði með einhverjum hætti í framtíðinni leystur á þennan veg og létti þá um leið á hinum almenna biðlista aldraðra sem hv. þm. greindi frá áðan. Ég hef einnig séð þann biðlista yfir fólk hjá Öryrkjabandalaginu sem er hræðilega statt, langflest af því, og ég get ekki, eftir að vera búinn að kynnast þeim málum um nokkurra ára skeið, gert neitt til þess að draga úr því að til þess stóra verkefnis fáist verulegt fjármagn. Það hefur ekki fengist í gegnum Framkvæmdasjóð fatlaðra. Það er verið að gera það með þessum hætti og hefði mátt gera jafnvel enn frekar. Ég held því að hvað sem líður um margt óeðlilegum vinnubrögðum, sem eru talin úti í bæ að baki þessa frv., og hlutdeild einstakra aðila að þessu formi, geti ég ekki, vitandi um neyðarástand hinna fjölmörgu öryrkja, annað en stutt frv. sem komið er svo langt áleiðis þó marga galla megi þar finna og ég taki undir um margt réttmæti þeirra aðfinnslna sem hv. 5. landsk. þm. hafði uppi áðan og eflaust eru réttmætar. Þar er einnig komið að hinu meginatriði míns fyrirvara, hversu þetta frv. ber hér að öðru sinni, hversu tilurð þess nú er um margt óeðlileg þegar aðilar koma sér saman um ákveðið fyrirkomulag, ná um það víðtæku samkomulagi, eins og margítrekað var inni í nefndinni, koma sér saman um ákveðna lausn sem þeir geta fallist á og Alþingi á svo að samþykkja. Nú eru þetta hinir ágætustu aðilar og alls góðs maklegir en undarlegt málþóf einstaks þm. er þó grunnástæða þess samkomulags sem liggur fyrir í stað þess að ég hygg að frv. hefði annars náð fram að ganga í því formi sem það var lagt fyrir Alþingi í Nd. þegar á s.l. vori. Vissulega þarf íþróttahreyfingin á fjármagni að halda og ekki hef ég á móti því. Ég hef áður flutt um það tillögur á Alþingi að íþróttahreyfingunni væri séð fyrir skipulegum stuðningi, ekki aðeins til afreksíþrótta heldur alveg sérstaklega til almenningsíþrótta sem mér þykir íþróttahreyfingin hafa um of látið liggja eftir og beitt sér að afreksíþróttunum umfram allt annað. Hins vegar er það svo nú, þegar alls staðar er þrengt að og skorið niður í þörfum framkvæmdum, að nokkurt hik hlýtur að koma á þm. þegar svo miklir tekjumöguleikar, eins og ég er viss um að er mikið til í hjá hv. 5. landsk. þm., sem í þessu felast eru opnaðir fyrir þessum aðilum og örugglega erfitt út úr því að komast. Við skulum gá að því að íþróttahreyfingin er hér orðin meirihlutaaðili, 60%-aðili, á móti því að Öryrkjabandalagið var með þetta að fullu í fyrra og hefði þá verið tiltölulega auðveldara að koma t.d. Þroskahjálp inn í það frv. með eðlilegri og skaplegri hætti. Ég vil hins vegar ekki eiga að því hlut að stefna þessu máli í algera tvísýnu vegna Öryrkjabandalagsins og þess þörfu framkvæmda fyrst um þetta fyrirkomulag hefur þó náðst þetta samkomulag þó ég viðurkenni að umdeilanlegt hljóti það að vera.



Virðulegi forseti. Ég á ekki sæti í hv. allshn. og því hefur álit mitt á þessu máli ekki komið fram í nál. frá nefndinni. Ég vil hins vegar ekki láta hjá líða að koma því hér til skila í stuttu máli. Ég er óbundin af hvers konar samkomulagi sem kann að hafa verið gert í fyrravor, hvort sem er í reykfylltum eða reyklausum herbergjum, og ég get í flestu tekið undir það sem kemur fram í nál. minni hl. allshn. Mér finnst í hæsta máta óeðlilegt að þremur félagasamtökum skuli fengin sú gullhæna í hendur sem talnagetraunir bersýnilega munu verða. Ég tel það ákaflega misráðið af ríkinu að afsala sér þessari tekjulind og tel að það hefði verið mjög heppilegt fyrir ríkið að hafa þarna öruggan tekjustofn til að geta fjármagnað ýmsar góðar framkvæmdir í hinum ýmsu mannúðarmálum. Ég tel því mjög misráðið að afsala sér á þennan hátt þessari gullhænu og þar með öllum möguleika á að hafa einhver áhrif á það í framtíðinni til hvaða hluta gulleggin hennar verða notuð. Ég get tekið undir það, sem einnig kemur fram í minnihlutaáliti allshn., að þeir aðilar, sem fá nú talnagetraunir til umráða skv. frv., eru misjafnlega vel í stakk búnir til að bjarga sér sjálfir. Þar eiga Ungmennafélag Íslands og Íþróttasambandið tvímælalaust meiri möguleika en Öryrkjabandalagið. Ég hefði viljað sjá þessu fé að miklu meiri hluta varið til mannúðarmála og kannske að minni hluta til íþrótta og ungmennafélagsstarfa og hvað íþróttirnar varðar, þá einkum og sér í lagi til almenningsíþrótta frekar en keppnisíþrótta. Ég mun því greiða atkvæði með þeirri till. minni hl. allshn. að þessu máli verði vísað til ríkisstj. til nánari athugunar og gefa þeim sem nú halda um stjórnartaumana á ríkiskassanum færi á að halda í gullhænuna áður en hún flýgur alveg burt.



Frú forseti. Eins og áður er fram komið er ég aðili að nál. minni hl. allshn. sem leggur til að þessu máli verði vísað til ríkisstj. Í þessu máli er pólitík afar tilviljanakennd því að það hefur aldrei verið pólitískur ágreiningur um það hér á löggjafarþingi Íslendinga né annars staðar, að því er ég best veit, að ríkið útdeili einkarétti á peningahappdrætti. Það hefur verið farið það sparlega með útdeilingu þessa réttar að hingað til hefur í raun ekki verið nema eitt peningahappdrætti hér í gangi, Happdrætti Háskóla Íslands. Nú er það þannig að menn skiptast hér pólitískt mjög í fylkingar um það hvernig ríkið skuli standa að tekjuöflun almennt og til hvers og í hve miklum mæli skuli afla tekna. En í þessu máli, að ríkið hafi rétt til að útdeila einkaréttindum sem þessum, happdrættisréttindum, hefur ekki verið pólitískur ágreiningur. Núna er komin upp sú skringilega staða að stjórnarflokkarnir og hugsanlega einhverjir úr stjórnarandstöðu í bland hafa látið þrýsta sér í það að flytja frv. af þessu tagi. Það er komið í þann búning sem það er í núna fyrir tilverknað ýmissa hagsmunaaðila og þrýstingsaðila. Við upplifðum það hvernig þessu máli reiddi af á seinasta þingi, því var lýst hér áðan, og stöndum núna með frv. í höndunum sem flutningsaðilar, stjórnarliðið, segja að hafi orðið samkomulag um milli hagsmunaaðila og þar af leiðandi sé eðlilegt að flytja það eins og það er núna. Þá er til þess að taka að þeir hagsmunir sem þarna um ræðir eru alls góðs maklegir. En allir gera sér grein fyrir því að fjöldi félaga verður út undan og að markaðurinn, sem hér er verið að fara út á, hefur takmarkað þol, þ.e. að þegar farið er að útdeila happdrættisréttindum með peningavinningum sem þeim sem hér um ræðir fer að þrengjast á garðanum. Í gangi eru eina peningahappdrættið, Happdrætti Háskóla Íslands, stóru vöruhappdrættin, SÍBS og DAS, Getraunirnar og svo einstök happdrætti sem upp koma vegna stakra verkefna, reksturs eða starfsemi en miðast bara við einhvern ákveðinn tíma, frá því að byrjað er að selja miða og þangað til dregið er. Ríkið hefur reyndar sjálft staðið í happdrættisrekstri beint með útgáfu happdrættisskuldabréfa. Hérna er á ferðinni, eins og hv. 11. þm. Reykv. benti á, gullhæna. Það er á ferðinni möguleiki til gífurlegrar tekjuöflunar. Hér er líka um að ræða leið til tekjuöflunar sem er ólíkt meira aðlaðandi en skattlagning. Við höfum öll okkar hugmyndir og afstöðu til skattlagningar og þá sérstaklega kannske með tilliti til þess í hvað skattlagningin er notuð. En hér er á ferðinni möguleiki til skattlagningar sem gefur í senn ákveðna niðurstöðu, ákveðnar tekjur, en hefur um leið með þeirri vinningsvon sem boðið er upp á ákveðið aðdráttarafl fyrir þá sem þátt taka. Þegar ríkið aflar tekna t.d. með skattlagningu eða með því að reka happdrætti, eins og gert var með happdrættisskuldabréfunum á sínum tíma, gæti maður spurt sig í hvað hvað peningarnir skyldu fara. Auðvitað væri það miklu eðlilegra að hin fasta tekjuöflun, skattlagningin, nýttist þeim sem mest þurfa, sjúkum, öldruðum, öryrkjum og öðrum slíkum, en fjáröflun sem fram færi með happdrættisaðferðinni væri frekar notuð til annars konar fjárfestinga. En það er nú ekki til umræðu hér heldur spurningin um það að afhenda fáeinum félögum réttindi til mjög langs tíma til að reka happdrætti með gífurlega mikilli gróðavon. Auðvitað kemur það þessum viðkomandi félögum til góða, en um leið draga þau úr möguleikum annarra. Þess vegna teldi ég miklu heppilegra að ríkið stæði að þessum happdrættisrekstri sjálft og eyrnamerkti þessa peninga til þess sem við getum kallað undir einum hatti líknarmál. Eins og ég sagði áðan hefur þessi tegund happdrættis gífurlega mikið aðdráttarafl. Það eru peningaverðlaunin sem í húfi eru, það er mjög stuttur "tímafaktor" í happdrættinu, þ.e. það líður yfirleitt ekki lengra en vika frá því að ég legg mína áhættu í pottinn þangað til ég fæ niðurstöðu, svar við því hvort ég hef unnið eða ekki. Háir vinningar eru mögulegir m.a. af þeirri ástæðu að það getur safnast upp í potti, eins og sagt er, í þessu happdrætti. Það segi ég reyndar með hliðsjón af reynslu minni af slíkum happdrættum annars staðar frá, því að það verður að viðurkenna að ekki hafa komið fram neinar upplýsingar um það hvernig á að fara með vinninga eða hvert vinningshlutfallið er. Ég held að ég sé ekki að brjóta þingsköp þó að ég geti hér plaggs sem var verið að leggja á borð okkar og hefur reyndar ekki, held ég, verið tilkynnt enn þá um framlagningu þess á þessum fundi. Það er frv. til laga um breytingu á lögum um Happdrætti Háskóla Íslands nr. 13 frá 13. apríl 1973. Þetta frv. var að fljúga hér inn á borð okkar og er greinilega eingöngu til komið vegna talnagetraunanna. Hér er greinilega um að ræða ákveðna vörn forráðamanna Háskólahappdrættisins til þess annars vegar að leggja áherslu á einkarétt sinn á peningahappdrættinu en líka til að opna möguleika sinn á því að auka fjölbreytni happdrættisins og þá fyrst og fremst með tilliti til þeirrar samkeppni sem þeir eiga von á og sjá fram á að kemur til með að draga úr, að einhverju leyti a.m.k., þénustuvon þeirra. Eins og fram kemur í grg., með leyfi frú forseta, hefur stjórn Happdrættis Háskóla Íslands hug á að brjóta upp á nýmælum í rekstrinum. "Reynsla er fyrir því erlendis að happdrætti, sem eru þannig gerð að kaupendur miða sjá strax hvort þeir hafa hlotið vinning, njóta vinsælda margra og þykir rétt að reyna hvort svo verði ekki einnig hérlendis. Enn fremur happdrætti sem ekki eru flokkahappdrætti en dregið um vinninga í lok sölutímabils. Enn fremur eru til happdrætti sem sameina þetta tvennt." Það er greinilegt að Háskólinn ætlar sér að auka fjölbreytnina með tilliti til þessarar auknu samkeppni og það er engin launung á því að það kom fram hjá fulltrúum Háskólahappdrættisins sem mættu á fund nefndarinnar að þeir óttast þessa samkeppni. Af öllum þessum orsökum, og þá kannske ekki hvað síst vegna þeirrar einu stóru ástæðu sem hefur verið nefnd hvað eftir annað hérna, að hér er verið að afsala miklum tekjumöguleika í hendur fárra félaga þótt þau séu alls góðs makleg, teljum við heppilegra að afgreiða þetta frv. ekki núna heldur taka það til nánari skoðunar, ekki til þess að koma í veg fyrir að viðkomandi félög geti notið góðs af tekjum sem af slíku happdrætti gætu leitt, heldur fyrst og fremst til að tryggja það að fleiri geti notið þeirrar gróðavonar sem þarna er um að ræða.



Virðulegi forseti. Það má taka undir það að álitamál sé hverjum á að veita aðstöðu til tekjuöflunar og hverjum ekki. Vissulega tel ég að alþm. séu út af fyrir sig ekki bundnir af því sem gerist einhvers staðar utan Alþingis, en ég hef ekki áður heyrt talað um þennan fund á s.l. ári, sem hér var verið að lýsa, enda var ég þá fjarstaddur, en það sem ég vildi sérstaklega vekja athygli á er að mér finnst vanta samhengi, rökstuðning milli þess málflutnings sem hér hefur komið fram af hálfu minni hl. nefndarinnar og þeirrar tillögu sem þeir gera um að vísa málinu til ríkisstjórnarinnar. Ég skal ekki leggja dóm á það hversu góð gullhæna þessi réttur er. En í núgildandi lögum hefur íþróttahreyfingin ein þennan rétt og er búin að hafa síðan 1972. Á s.l. vori var hafinn einhver undirbúningur hjá þeim að fara að nýta sér þennan rétt sem var bundinn við tölustafi en hugmyndin til Öryrkjabandalagsins var bundin við bókstafi. Það sem er verið að gera með þessu frv. er að veita Öryrkjabandalaginu hlutdeild í þeim rétti sem íþróttahreyfingin hefur samkvæmt núgildandi lögum. Ef þessu frv. væri nú vísað til ríkisstjórnarinnar væri það íþróttahreyfingin ein, eftir till. minni hl. nefndarinnar, sem hefði þennan rétt áfram og Öryrkjabandalagið sæti þá eftir réttlaust. Þetta held ég að menn þurfi að hafa í huga. Hér er verið að þrengja þann rétt sem íþróttahreyfingin hefur samkvæmt gildandi lögum í dag.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð vegna þessara síðustu orða hæstv. dómsmrh. Hann hefur að líkindum ekki heyrt upphaf ræðu minnar hér áðan, en þá tók ég það skýrt fram að vissulega væri málið þannig vaxið að íþróttahreyfingin hefði einkarétt til þessa happdrættisforms samkvæmt lögum og hefði haft það síðan 1972. Hins vegar hefði hún ekki sýnt neinn lit á að notfæra sér þennan einkarétt eða þetta einkaleyfi í næstum því 14 ár eða hálfan annan áratug, og þá sagði ég, og ég ítreka þá skoðun mína, að mér fyndist það ekkert sjálfgefið að aðili, sem fengið hefur einkaleyfi samkvæmt lögum en ekki hirt um að nýta sér það, haldi þeim rétti þó hann eigi hinn lagalega rétt enn þá. Ég er þeirrar skoðunar að hann sé búinn að fyrirgera sínum siðferðilega rétti til þessa einkaleyfis með því að sinna því ekki og nýta það ekki. Með þessum rökum held ég að það sé fullt samhengi í þeirri afstöðu sem ég lýsti hér áðan. En ég hygg að hæstv. dómsmrh. hafi ekki heyrt þessi orð mín áðan. Sem sagt: Með því að nýta ekki þetta einkaleyfi og sinna því ekki, sýna því engan áhuga í 15 ár, þá hafi íþróttahreyfingin engan siðferðilegan rétt til þessa einkaleyfis lengur.



Frú forseti. Ég hirti ekki um að ræða um þennan einkarétt íþróttahreyfingarinnar í fyrra máli mínu vegna þess að hv. 5. landsk. þm. gerði honum það góð skil í sinni framsögu fyrir nál., en mig langaði bara til viðbótar við það sem hann nefndi hér að benda á tvennt: Annars vegar höfum við náttúrlega enn þá stjórnvöld í þessu landi og framkvæmd laganna frá 1972 yrði trúlega aldrei að veruleika öðruvísi en að til kæmi einhvers konar reglugerðarsmíð af hálfu ráðuneytisins. Ef ráðuneytið hefði á annað borð áhuga á því að endurskoða afstöðu sína til þessara laga væri því alveg í sjálfsvald sett að gera það og koma í veg fyrir um leið að af framkvæmd núgildandi laga yrði. Ég er alveg sammála hv. 5. landsk. þm. að íþróttahreyfingin hefur fyrirgert rétti sínum til þessarar tekjuöflunarleiðar. Það má bara benda á það að á þessum 14 árum eru það ekki neitt litlar upphæðir sem íþróttahreyfingin hefur þegið úr hendi fjárveitingavaldsins á meðan hún hafði í höndunum þennan tekjumöguleika með þeirri miklu tekjuvon sem í felst. Ég held því að það sé siðferðilega hægt að verja það að taka þennan rétt af henni og nýta hann með öðrum hætti.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fara að deila hér um það hvort umræddur aðili hafi fyrirgert rétti sínum í þessum efnum siðferðilega. Ég held að meginatriði þessa máls sé það að lagalegur réttur íþróttahreyfingarinnar til þess arna er ótvíræður. Það er ekki lagt til í nál. minni hl., sem ekki er von heldur því að það þarf lagabreytingu til, að hann sé afnuminn. Það er því alveg ljóst að ef þetta frv. nær ekki fram að ganga, þá standa lögin eftir sem heimila íþróttahreyfingunni einni að taka þetta upp og það þarf lagabreytingu á Alþingi til þess að hún nýti sér ekki þann rétt. Ef það verður ekki gert, sem ég sé ekki að sé lagt til hér og engin lagabreyting á ferðinni hvað það snertir, þá hlýtur íþróttahreyfingin að hrinda þessu í framkvæmd núna með tilliti til þess hvernig mál eru vaxin og hefur til þess fullan lagalegan rétt hvað sem siðferði líður í því efni.

Landbrh. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyt. á lögum um Stofnlánadeild landbúnaðarins. Á undanförnum árum hefur lausaskuldum bænda nokkrum sinnum verið breytt í föst lán. Þetta hefur verið gert með lánum frá veðdeild Búnaðarbanka Íslands en þar er svigrúm til þess að breyta lánakjörum mjög takmarkað eða ekkert, hvorki vöxtum né lánstíma. Það hefur farið fram athugun á því hvernig væri hægt að bæta stöðu þeirra bænda sem í erfiðleikum eru vegna skulda og eitt þeirra atriða sem þá hefur verið gerð tillaga um er að færa þessar skuldir veðdeildar yfir í Stofnlánadeild þar sem hægt væri að gera breytingu bæði á lánstíma og öðrum lánskjörum. Við afkomu eru til skamms tíma, líklega flest frá 8 til 12 ára, og þau eru bundin við dollaragengi eða Stjórn Stofnlánadeildarinnar hefur samþykkt þetta og í samræmi við það er þetta frv. flutt. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði því vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Virðulegi forseti. Ég fagna þessu frv. og þakka hæstv. landbrh. fyrir í landbúnaði til þess að bændur, sem hafa verið að færa rekstrarhalla búa sinna inn í veðdeild Búnaðarbankans með lausaskuldalánum þar, gætu staðið við þær Hins vegar vil ég mega skoða mjög nákvæmlega með hvaða skilmálum útistandandi skuldir veðdeildarinnar eru, þ.e. þau lán sem hún hefur tekið til þess að fjármagna lausaskuldalánin með. Og ég vildi hafa fyrirvara um það að þetta frv. yrði að því leyti afgreitt óbreytt að sjá áður hvaða böggull muni fylgja skammrifi með þeirri yfirfærslu frá veðdeildinni yfir í Stofnlánadeildina sem hér er gert ráð fyrir, þ.e. þeim lánum sem veðdeildin hefur tekið til að fjármagna útlánin til bændanna. Það er útilokað að Stofnlánadeildin geti tekið að sér aðrar og meiri skuldbindingar en felast í skuldbreytingunni sem slíkri.



Virðulegi forseti. Hv. 11. landsk. þm. kom kannske inn á meginatriði skuldbindingar. Þessi lán forgöngu hans um að koma þessum málum til betra horfs. Ég held að það sé alveg ljóst að það hefði þurft að gerast meiri háttar kraftaverk í sambandi kjör eins og dollarinn er skráður á hverjum og einum tíma. Ég fagna því að hér skuli verða gerðar breytingar á. Ég tel líka eðlilegt að allmikið fé, væntanlega nokkuð eftir því til hve langs tíma og með hvaða kjörum ný skuldabréf verða gefin út.þess máls sem ég hefði viljað gera að mínu og ég sé af því og heyri að hann vill skoða Stofnlánadeildin taki að sér þær skuldbindingar sem því fylgja að slíkar skuldbreytingar séu gerðar mögulegar. Það kostar að sjálfsögðu þetta mál í nefnd hvað þetta meginatriði snertir sem hann kom þarna inn á, hvað hér er um stórt dæmi að ræða og hvernig á að leysa það. Ekki ætla ég að fara að ræða lausaskuldamál bænda almennt eða stöðu bændastéttarinnar í dag sem vissulega væri einnig fullt og nægilegt umræðuefni. Þar eru mörg áhyggjuefnin sem bíða úrlausnar og verður að taka á með einhverjum þeim hætti sem tryggir eðlilega byggð í landinu og lífvænlega aðstöðu og kjör þess fólks sem við þennan grundvallaratvinnuveg fæst. Hér er raunar um einfaldan þátt þessara mála að ræða en engu að síður viðamikinn og viðkvæman um þennan flutning á milli veðdeildar Búnaðarbankans og yfir í Stofnlánadeild landbúnaðarins. Það er auðvitað vitað að veðdeild Búnaðarbankans er einskis megnug í þessum efnum, eins og hv. 11. landsk. þm. kom inn á, og hefur ekki verið, þó að fjármagni til útlána hafi verið vísað þar inn, enda hefur deildin verið lengi, eins og hv. þingdeildarmenn kannske þekkja, með neikvæðan höfuðstól og einskis megnug til að gera nokkuð í þessu efni. Hins vegar segi ég um svigrúm Stofnlánadeildar í þessu efni að vitanlega setur maður nokkurt spurningarmerki við það á hvern hátt Stofnlánadeildin getur staðið að þessu máli á þann hátt sem nægi bændum. Þegar lausaskuldamálin voru síðast til umræðu í þessari hv. deild og úrlausn þeirra þá benti ég á það margsinnis að þessi úrlausn mundi aðeins verða til skamms tíma, væri ekki fullnægjandi, og það var vitað, þó að samþykkt væri að þessi úrlausn yrði gerð, að menn gerðu sér þetta almennt ljóst. Sú hefur líka orðið raunin á og vanskil á þessum lánum jafnvel þegar farin að hrannast upp, lánum sem þó áttu til skamms tíma að bjarga þeim bændum sem verst voru settir. Auðvitað er það rétt að Stofnlánadeildin hefur nokkra fasta og góða tekjustofna og skal ekkert úr því dregið. En ég vil enn einu sinni benda á að þrátt fyrir samdrátt í hefðbundnum búgreinum, eins og þarna er vísað til að muni verða enn frekari en nú er, er þó öruggt að áfram hlýtur að verða að standa að eðlilegri endurnýjun í þessum hefðbundnu búgreinum og Stofnlánadeildin er ekkert laus við þær og hefur í raun og veru orðið að draga ýmsar framkvæmdir þar þannig á langinn og menn ekki fengið að framkvæma þar ýmislegt af því sem þeir hafa viljað gera, að þar er ekkert um að ræða að Stofnlánadeildin geti vísað neinu frá sér í þeim efnum, síður en svo. Þar verður ekki undan vikist að taka á ákveðinni nauðsynlegri endurnýjun og endurbótum hjá bændum. Nýbúgreinarnar heimta stöðugt stærri hlut, eðlilega, og sjálfsagt að það sé, enda er um stórhækkun að ræða á lánveitingum Stofnlánadeildar varðandi loðdýrarækt. Síðan hefur nýjum verkefnum verið vísað þarna inn. Lífeyrissjóðurinn er þarna að vissu leyti enn þá að nokkru leyti og nú forfalla- og afleysingaþjónustan, þó að því hafi verið lýst yfir í hv. deild ekki alls fyrir löngu að það mundi bara vera miðað við þetta eina ár, hygg ég að það kunni að verða svo um ófyrirsjáanlega framtíð. Ég bendi því á að það þarf ábyggilega að athuga þessi mál vel í nefnd og kanna hve miklum upphæðum ætlunin er að skuldbreyta og til hversu langs tíma og með hvaða kjörum, ekki bara að færa þau alfarið yfir á Stofnlánadeildina heldur að upplýsa um leið hvernig Stofnlánadeildin á að taka á þessum málum svo að ekki verði bara lengt í hengingaról bændanna heldur verði skuldbreytingin til þess að þeir komist sæmilega út úr sínum erfiðleikum því ég held að það hljóti að vera meiningin á bak við þetta, en það þarf þá að kanna og menn þurfa að vera nokkuð öruggir um að það sé gert með þessari breytingu.

Landbrh. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um breytingu á lausaskuldum bænda í föst lán. Það tengist því frv. sem var til umræðu síðast þar sem í þessu frv. er kveðið á um að veðdeild Búnaðarbanka Íslands er heimilt að framselja og afhenda Stofnlánadeild landbúnaðarins allar eignir og skuldir sínar og öll réttindi sín og skyldur samkvæmt þessum lögum vegna breytinga á lausaskuldum bænda í föst lán. Ég þakka þær undirtektir sem þetta málefni fékk hjá þeim ræðumönnum sem ræddu fyrra málið og tel að sjálfsögðu rétt að það sé skoðað með hvaða kjörum þessi flutningur fer fram og líka hvaða möguleikar eru á að þetta megi verða til bóta fyrir bændur, en ég hygg að stjórn Stofnlánadeildarinnar muni gæta hinna tveggja sjónarmiða, annars vegar hver geta deildarinnar er með tilliti til þeirrar skyldu sem hún hefur til annarrar starfsemi og svo líka hins, hvernig deildin getur sem best létt undir með þeim bændum sem þurfa mjög á því að halda. Ég legg svo til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Frú forseti. Frv. það sem hér er til umræðu um breytingu á lögum nr. 63/1969, um verslun ríkisins með áfengi, tóbak og lyf, miðar að því að unnt sé að heimila öðrum aðilum en Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins að framleiða áfenga drykki á Íslandi. Eins og kunnugt er er staðan þannig í dag að Áfengis og tóbaksverslun ríkisins er einni heimilt að framleiða áfenga drykki á Íslandi. Þetta einkaleyfi hefur í för með sér að aðrir aðilar geta ekki framleitt áfenga drykki, hvorki með útflutning í huga né til sölu í útsölum Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins. Sem dæmi um afleiðingu af þessu banni má nefna að íslenskt fyrirtæki lætur framleiða vodka fyrir sig erlendis. Varan er framleidd samkvæmt íslenskri uppskrift og er öll vöruþróun og hönnun íslensk. Hún er síðan flutt til landsins og seld í útsölum Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins. Umrætt fyrirtæki hefur m.a. áhuga á að koma vöru sinni á Bandaríkjamarkað, en þar sem hún er ekki framleidd á Íslandi er ekki hægt að selja hana í Bandaríkjunum sem íslenska vöru. Sem dæmi um útflutningsmöguleika má nefna að í Bandaríkjunum er talinn vera mikill markaður fyrir vodka framleitt á Norðurlöndum. Benda má á að vodka frá Svíþjóð og Finnlandi hefur náð verulegri hlutdeild af markaðnum fyrir þá vöru í Bandaríkjunum. Ef íslenskt vodka næði sömu markaðshlutdeild og sænskt vodka má ætla að útflutningstekjur að því næmu um 300 millj. kr. á ári. Eins og áður sagði er ástæðan fyrir því að þetta frv. er flutt sú að gefa þeim aðilum sem hafa áhuga á að framleiða áfenga drykki á Íslandi til útflutnings kost á því. Ef vel tekst til með slíkan útflutning getur verið um að ræða arðbæra atvinnugrein sem bæði aflar þjóðarbúinu tekna og skapar atvinnutækifæri. Hér er ekki lagt til að breyta á nokkurn hátt þeim lagaákvæðum sem nú gilda um innflutning og sölu á áfengum drykkjum og einkasölu Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins heldur er einvörðungu verið að opna heimild fyrir fyrirtæki eða aðila sem vilja hefja framleiðslustarfsemi af þessu tagi hér á landi. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um efni frv. , en legg til, frú forseti, að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Virðulegi forseti. Hér er komið inn á býsna stórt mál ef við hyggjum að því hvað í kjölfarið gæti komið og ég hygg að það sé rétt að menn fari að með fullri gát. Ég skal ekki setja á neina tölu um þetta mál nú. Það bíður betri tíma að skoða þetta mál betur. Sömuleiðis þekki ég mætavel til þeirra aðila sem þarna eiga hlut að máli og veit vel um hugmyndir þeirra nokkuð lengi um að fá þessa heimild. Ég tel nauðsynlegt að leitað verði umsagnar þeirra sem eiga að vera umsagnaraðilar um þessi mál, þar á meðal áfengisvarnaráðs að sjálfsögðu sem er kjörið af Alþingi til þess einmitt að vera ráðgefandi aðili í þessum efnum. En það var tíundað áðan í ræðustól af hæstv. heilbr. og trmrh. sem mikil merkistíðindi að orðið hefði samkomulag í ríkisstj. um þetta og samkomulag í ríkisstj. um hitt af þeim málum sem hún var að nefna áðan. Það var alveg augljóst að hæstv. ráðh. þóttu það nokkur tíðindi að orðið hefði samkomulag í ríkisstjórn um ákveðin mál og þess vegna spyr ég: Er fullt samkomulag í hæstv. ríkisstj. um frumvarpsflutning þennan? Standa allir ráðherrar ríkisstj. að flutningi þess? Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. að því.



Frú forseti. Vegna fsp. hv. 2. þm. Austurl. vil ég taka fram að engar athugasemdir voru gerðar um það í ríkisstj. að frv. þetta yrði flutt. Það er ríkisstjórnarfrv. og eðli máls samkvæmt í fullu samkomulagi og góðri einingu í ríkisstjórn Íslands eins og venja er til um afgreiðslu mála þaðan.



Herra forseti. Ég mæli fyrir frv. til l., sem ég flyt á þskj. 634, um breytingu á lögum um grunnskóla. Megintilgangur með þessu lagafrv. er að auka aðild foreldra og nemenda að stjórn og innra starfi skóla. Grunnskólinn er menntastofnun og hefur samkvæmt lögum fyrst og fremst það hlutverk að mennta og fræða börn og unglinga. Síðustu áratugi hafa orðið miklar breytingar á þjóðfélagsháttum, ekki hvað síst er varðar líf fjölskyldunnar. Atvinnuhættir hafa breyst og þátttaka kvenna í atvinnulífinu hefur aukist svo að nú stunda um 80% þeirra atvinnu utan heimilis. Einnig hefur fjöldi barna, sem dvelst hjá öðru foreldri sínu, farið vaxandi og lætur nærri að um sjötti hver nemandi í bekk sé barn einstæðs foreldris. Í kjölfar þessa fylgja ný viðhorf til hlutverks skóla. Ætlast er til að þeir sinni í ríkara mæli en áður ýmsum þáttum uppeldis og umönnunar sem ekki falla beint undir hefðbundnar námsgreinar og fræðslu. Það kemur því í hlut grunnskólans að taka í auknum mæli að sér gæslu barna og jafnt líkamlega sem andlega umönnun þeirra. Þessi þróun hefur í för með sér vaxandi þörf á sterkum tengslum milli heimila og skóla og raunverulegri samvinnu foreldra og starfsfólks skóla um uppeldi og skólastarf. Hinn 12. júlí 1983 skipaði þáv. menntmrh. Ragnhildur Helgadóttir vinnuhóp til að athuga tengsl fjölskyldu og skóla og gera tillögur um hvernig bæta megi þau tengsl. Hópnum var falið að athuga hvernig samræma mætti betur vinnutíma foreldra og skólabarna og sérstök áhersla var lögð á samfelldan skóladag og skynsamlegt fyrirkomulag nestismála. Þennan vinnuhóp skipuðu auk mín Sólrún Jensdóttir, skrifstofustjóri í menntmrn., Bryndís Steinþórsdóttir heimilisfræðakennari, Áslaug Friðriksdóttir skólastjóri, Guðrún Agnarsdóttir alþm. , Helga Hannesdóttir barnageðlæknir, Hrólfur Kjartansson deildarstjóri í menntmrn., Sigrún Magnúsdóttir kaupmaður og Þórunn Gestsdóttir blaðamaður. Vinnuhópurinn skilaði fyrri áfangaskýrslu í október 1984. Í henni er einkum gerð grein fyrir samfelldum skóladegi og tengslum heimila og skóla í þéttbýli. Í janúar s.l. skilaði vinnuhópurinn síðari áfangaskýrslu og í henni beinist athyglin einkum að dreifbýlinu auk viðbótarupplýsinga um þéttbýlið. En það ber að skoða báðar þessar skýrslur sem eina heild. Það er rétt að geta þess að þegar núv. menntmrh. Sverrir Hermannsson tók við embætti af Ragnhildi Helgadóttur lýsti hann stuðningi við verkefni vinnuhópsins og óskaði eftir að hann héldi verkefninu áfram og lyki því. Frv. þetta er flutt í beinu framhaldi af tillögum vinnuhópsins, en þær fylgja þessu frv. sem fskj. Tillögur vinnuhópsins fela ekki í sér þörf á umtalsverðum breytingum á lögum um grunnskóla heldur er fyrst og fremst um framkvæmdaratriði að ræða með einni undantekningu þó. Það er tillaga í fskj. sem merkt er I á eftir grg. og till. er nr. 2.4 um að auka áhrif foreldra í stjórn skóla. Vinnuhópurinn mælir eindregið með því að við hvern grunnskóla starfi skólaráð sem sé stjórn skólans til ráðuneytis um innri mál hans. Með því að treysta samband foreldra og starfsfólks skóla og draga þannig úr skörpum skilum milli heimila og skóla má koma í veg fyrir mistök og misskilning vegna skorts á kynnum eða eðlilegum tengslum. Með því að gera foreldra og nemendur samábyrga um daglegan rekstur skólanna er hægt að auka gagnkvæmt traust, tillitssemi og virðingu fyrir sameiginlegum verkefnum heimila og skóla, menntun og uppeldi. Varðandi einstakar greinar þessa frv. er það að segja að eina breytingin sem frv. þetta felur í sér skv. 1. gr. frv. og varðar 20. gr. gildandi laga er sú að skólastjóri skuli bæði hafa samráð við skólaráð og kennara við stjórn grunnskóla. Þá eru ákvæði 21. og 22. gr. núgildandi laga um foreldrafélög og nemendaráð hér sameinuð í eina heildargrein. Ekki er gerð önnur efnisleg breyting á þessum lagagreinum en sú að lögð er aukin áhersla á eflingu samstarfs heimila og skóla. Meginbreytingin kemur svo fram í 3. gr. frv., en hún fjallar um stofnun skólaráða. Þar segir í upphafi 3. gr. sem er um að 22. gr. laganna orðist eins og þar kemur fram: "Við hvern grunnskóla skal starfa skólaráð sem er stjórn skólans til ráðuneytis um innri mál hans, svo sem kennsluskipan, starfsáætlanir, skólatíma, slysavarnir og félagslíf í skólanum og fleira sem varðar daglega starfsemi skólans." Tilgangurinn með stofnun skólaráða er að skapa sameiginlegan vettvang fyrir skólanefnd, foreldrafélag nemendaráð og kennararáð. Mál þau er skólaráð fá til umfjöllunar eru t.d. kennslu- og starfsáætlanir skóla, skólareglur, félagslíf nemenda, ferðalög nemenda, námsefni og fyrirkomulag námsmats, nýting húss og búnaðar, skólalóðin, tilrauna- og rannsóknaverkefni, valgreinar, öryggi á vinnustað, brunavarnir, umferðaröryggi í nágrenni skólans og annað sem lýtur að slysavörnum. Þá er gert ráð fyrir að skólaráð hafi frumkvæði um að vinna að slysavörnum innan skólanna. Það er orðið mikið áhyggjuefni hve slys á börnum og unglingum eru tíð hér á landi. Slysatíðni barna og unglinga á Íslandi er með þeirri hæstu sem gerist í heiminum. Og þó að mikið sé unnið að slysavörnum er augljóst að ná þarf til stærstu áhættuhópanna með því að virkja þá sjálfa, börnin og unglingana. Það verður best gert með samvinnu foreldra, forráðamanna skóla og nemenda. Það er ekki talin ástæða til að lögbinda stofnun foreldrafélags og nemendaráðs við hvern grunnskóla ef stofnun skólaráðs er gerð að skyldu. Séu foreldrafélög og nemendaráð starfandi og skóli er af þeirri stærð sem leyfir kennararáð er mikilvægt að auka samvinnu þessara aðila með setu fulltrúa þeirra í skólaráði. Þar sem ein skólanefnd er fyrir marga skóla, eins og t.d. er í Reykjavík, er útilokað að fræðsluráðsmenn sjálfir verði í öllum skólaráðum. Vænlegra er að fræðsluráð tilnefni fólk úr hverfi viðkomandi skóla. Þá er rétt að benda á ákvæði til bráðabirgða, en það þykir rétt að gefa skólum tveggja ára aðlögunartíma til að koma skólaráðum á og þá er einnig gert ráð fyrir undanþágu fyrir skóla sem telur ekki grundvöll fyrir stofnun skólaráðs, að það sé þá hægt að sækja um undanþágu frá ákvæði 3. gr. til menntmrn., en gildar ástæður þurfa þá að liggja fyrir þeirri undanþágu, t.d. smæð skóla, að hann sé með innan við 50 nemendur, og slíkri umsókn skal þá fylgja rökstudd greinargerð. Það hefði verið freistandi við þetta tækifæri, herra forseti, að fjalla ítarlegar um þessi mál og þá ekki síst um þá skýrslu sem ég vitnaði hér til. Þetta frv. er ekki stórt í sniðum, en það fer ekki alltaf saman umfang efnis og gæði þess. Hér er á ferðinni þýðingarmikill þáttur í skólastarfi til að efla tengsl og trúnað milli heimila og skóla. Það er nú orðið stutt til loka þessa þings. Vissulega er æskilegt að koma frv. í gegnum báðar deildir þingsins og ég leyfi mér að vera svo bjartsýn að trúa því að það gæti a.m.k. gerst hvað varðar þessa hv. deild, sérstaklega þegar það er haft í huga að þetta mál hefur fengið talsverða umfjöllun úti í þjóðfélaginu, á meðal skólamanna sérstaklega og forráðamanna barna, foreldranna, á vettvangi foreldrafélaga. Ég veit ekki annað en þessi tillaga vinnuhópsins hafi eins og aðrar fengið jákvæðar undirtektir, þ.e. um stofnun skólaráða. Í skýrslunni kemur fram, að ég held ég muni rétt, að yfir 80% þeirra sem svöruðu þeirri spurningu telja að skólaráð væru til bóta. Ég leyfi mér því að vera bjartsýn um að hv. menntmn., sem væntanlega fær þetta mál til umfjöllunar, treysti sér til að afgreiða þetta mál, en ef ekki verður það að sjálfsögðu endurflutt á næsta þingi. Að lokinni þessari umræðu, herra forseti, legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. menntmn. Umr. frestað.



Frú forseti. Ég mæli fyrir frv. til l. um breytingu á lögum um söluskatt með síðari breytingum sem orðið hafa á þeim lögum, en með frv. þessu er að því stefnt að skjóta styrkari stoðum undir ríkjandi framkvæmd við álagningu og innheimtu söluskatts af eigin þjónustu með því að kveða skýrar á og á víðtækari hátt en verið hefur um þessi atriði. Allt frá því að lög um söluskatt tóku gildi hefur sú meginregla verið leidd af ákvæðum 2. og 4. gr. þeirra að eigin þjónusta rekstraraðila væri skattskyld með sama hætti og sambærileg aðkeypt þjónusta. Ástæðurnar að baki þessarar reglu eru augljósar. Henni er beinlínis ættað að tryggja eftir því sem kostur er jafna samkeppnisstöðu rekstraraðila um leið og stuðlað er að eðlilegri sérhæfingu og hagræðingu innan hinna ýmsu atvinnugreina. Ef reglu þessari væri ekki fyrir að fara er ljóst að fyrirtæki sæju sér augljóst skattalegt hagræði í að kaupa ekki að söluskattsskylda þjónustu heldur sinna þessari þjónustustarfsemi sjálf vegna eigin rekstrar. Þar með væri búið að kippa grundvellinum undan rekstri ýmissa sérhæfðra þjónustufyrirtækja. Á undanförnum árum hafa komið upp nokkur tilvik þar sem vafi hefur þótt leika á um skattskyldu eigin þjónustu. Þá hafa nokkrir úrskurðir ríkisskattanefndar á liðnum árum haft í för með sér auknar efasemdir um gildi framangreindrar meginreglu. Í þessu sambandi skal einkum nefndur úrskurður ríkisskattanefndar frá 17. okt. 1985, þar sem nefndin féllst á kröfur Eimskipafélags Íslands hf. um að álagning söluskatts á vinnu og verkstæði félagsins um viðgerðir á bifreiðum og tækjum, vinnu við járn- og stálviðgerðir, seglasaum, svo og eigin notkun fyrirtækisins á krönum yrði felld niður. Úrskurði þessum hefur verið skotið til almennra dómstóla í því skyni að fá honum hnekkt. Í framhaldi af nefndum úrskurði ríkisskattanefndar hafa mér sem fjmrh. borist áskoranir og ályktanir ýmissa hagsmunasamtaka um aðgerðir til þess að eyða þeirri réttaróvissu sem upp virðist komin í þessum efnum. Í bréfi Meistarafélags járniðnaðarmanna frá 11. nóv. s.l. segir m.a. frá einróma ályktun sem gerð var á aðalfundi félagsins 9. nóv., en þar segir með leyfi forseta: "Það hefur jafnan verið meginstefna í íslenskri skattalöggjöf að reyna að tryggja sem kostur væri samræmi og óhlutdrægni í skattheimtunni. Hefur þetta að sumu leyti tekist en nokkru miður í öðrum tilvikum og verður það sjálfsagt bæði rakið til efnis laga og þeirra sem framfylgja eiga lögum. Í lögum um söluskatt hefur frá upphafi verið að finna ákvæði þess efnis að þjónusta viðgerðarverkstæða vegna eigin rekstrar skuli söluskattsskyld. Er það í samræmi við yfirlýsta stefnu laganna að álagning söluskatts eigi ekki að skapa ósamræmi eða ójafna samkeppnisstöðu milli einstakra fyrirtækja. Samkvæmt laganna bókstaf ætti þannig starfsemi viðgerða- og viðhaldsdeilda fyrirtækja og stofnana að vera söluskattsskyld rétt eins og starfsemi verkstæða sem sérhæfa sig í því að veita slíka þjónustu. Til skamms tíma virðist ekki hafa verið mikill ágreiningur um túlkun þessa ákvæðis þótt á hinn bóginn hafi ýmislegt mátt finna að framkvæmdinni og eftirliti með því að þessar viðhalds- og þjónustudeildir stæðu skil á söluskatti á sama hátt og hin almennu verkstæði. Nú ber hins vegar svo við að ríkisskattanefnd úrskurðar, án þess að fyrrgreindum lagaákvæðum hafi verið breytt og án verulegs rökstuðnings, að umfangsmikil viðgerðarstarfsemi fyrirtækis nokkurs á eigin bifreiðum, vélum og tækjum skuli ekki söluskattsskyld. Þessi afstaða ríkisskattanefndar leiðir til slíkrar mismununar að rekstrargrundvöllur fjölmargra vélsmiðja er nú brostinn. Það er því skýlaus krafa að fjmrh. og önnur stjórnvöld grípi strax til viðeigandi ráðstafana til þess að jafna samkeppnisstöðuna á þessu sviði. Annaðhvort verður slíkt að gerast með enn ótvíræðari lagasetningu um söluskattsskyldu eigin þjónustu eða þau fyrirtæki sem sérhæfa sig í að veita viðhalds- og viðgerðarþjónustu verði einnig undanþegin söluskatti af slíkri starfsemi." Í ljósi þeirrar þróunar sem átt hefur sér stað á undanförnum árum verður ekki fram hjá því litið að allveruleg réttaróvissa virðist ríkja á þessu sviði, einkum í kjölfar framangreinds úrskurðar. Breytir í því sambandi litlu þó að skattyfirvöld séu þess fullviss að umræddum úrskurði verði hnekkt fyrir almennum dómstólum og miði því framkvæmd laganna enn við umrædda meginreglu. Sem dæmi um þá erfiðleika og óvissu sem framangreint ástand skapar nægir að nefna að ýmsir stærri rekstraraðilar, sem hafa þjónustu á eigin vegum eða á svipaðan hátt og um er rætt í nefndum úrskurði, hafa þegar tilkynnt viðkomandi skattstjórum að þeir hyggist framvegis haga söluskattsgreiðslum í samræmi við úrskurð ríkisskattanefndar. Ef að líkum lætur verður alllöng bið eftir endanlegri dómsniðurstöðu í framangreindu máli. Hagsmunir þeir sem eru í húfi, bæði ríkissjóðs og fjölmargra þjónustufyrirtækja, eru geysilega miklir. Af þessum sökum þykir ekki verða hjá því komist að eyða þeirri réttaróvissu, sem nú er komin upp í þessum efnum, með því að kveða skýrar á um skattskyldu eigin þjónustu en nú er gert í lögum um söluskatt og fyrir því er þetta frv. lagt hér fram. Ég vænti þess að góð samstaða geti tekist um að afgreiða það á þessu þingi þó skammt lifi eftir þinghaldsins því að hér eru miklir hagsmunir í húfi, bæði fyrir þau fyrirtæki sem í hlut eiga þannig að fyllsta réttlætis sé gætt í skattheimtu eftir rekstrarfyrirkomulagi og eins með tilliti til hagsmuna ríkissjóðs. Ég legg því til, frú forseti, að þessu frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn. þessarar deildar.



Frú forseti. Ég mæli í fjarveru hæstv. iðnrh. fyrir frv. til l. um breytingu á lögum um Iðnlánasjóð með síðari breytingum. Frv. þetta felur í sér ýmsar breytingar á núgildandi lögum um Iðnlánasjóð. Í fyrsta lagi er lagt til að 1. gr. laganna verði breytt og að hlutverk Iðnlánasjóðs verði skilgreint víðtækar en nú er. Þannig verði Iðnlánasjóði einnig heimilt að veita lán til annarra atvinnugreina en iðnaðar. Meginhlutverk sjóðsins verður þó sem fyrr að efla framleiðni og framleiðslu í iðnaði. Í öðru lagi er lagt til að 1. mgr. 6. gr. laganna verði breytt þannig að sjóðnum verði heimilt innan ramma lánsfjárlaga að taka lán án milligöngu annarra aðila, þar með talið að taka lán erlendis. Í þriðja lagi er lagt til að stofnuð verði og starfrækt við Iðnlánasjóð sérstök tryggingadeild útflutningslána. Meginhlutverk deildarinnar yrði annars vegar að tryggja lán er lánastofnanir veita útflytjendum til að fjármagna lán til erlendra kaupenda og hins vegar að tryggja kröfur á hendur erlendum kaupendum. Breytingar þessar eru samhljóða 16. gr., 27.-29. gr. og 49. gr. í frv. til l. um sjóði atvinnuveganna á þskj. 622. Ástæða þess að frv. þetta er nú flutt er sú að sýnt þykir að ekki verði mögulegt að afgreiða sjóðafrv. varðandi atvinnuvegina í heild á yfirstandandi þingi. Brýnt er hins vegar að ná fram þeim afmörkuðu breytingum sem hér eru lagðar til. Frv. varðar brýnt hagsmunamál iðnaðarins og þykir nauðsynlegt að taka afstöðu til þess á yfirstandandi þingi. Rétt er að minna á að Iðnlánasjóður yfirtók vorið 1984 starfsemi Iðnrekstrarsjóðs með lögum nr. 55 frá 1984, um breytingu á lögum um Iðnlánasjóð. Sjóðurinn er nú öflugur og hefur alla burði til að starfrækja öfluga tryggingadeild útflutningslána. Félag ísl. iðnrekenda og Landssamband iðnaðarmanna hafa á undanförnum árum lag ,áherslu á nauðsyn öflugra útflutningslánatrygginga. Í þeirri umræðu hefur verið bent á þá reynslu sem orðið hefur erlendis þar sem slíkar tryggingar hafa reynst sérstaklega mikilvægar þeim aðilum sem eru að hefja útflutningsstarfsemi. Þegar útflytjendur eru komnir í föst viðskiptasambönd erlendis þurfa þeir síður á útflutningslánatryggingum að halda. Þar sem vöxtur íslensks iðnaðar byggir m.a. á auknum útflutningi er hér um þýðingarmikla breytingu að ræða til eflingar á iðnaðarstarfsemi hér á landi. Reynslan hjá OECD-ríkjunum bendir til að útflutningsábyrgðir séu að verða mikið atriði í samkeppni á alþjóðamörkuðum. Hér á landi hafa útflutningslánatryggingar aðeins verið veittar á um 1% af útfluttri iðnaðarvöru. Til hliðsjónar má nefna að útflutningstryggingar voru veittar fyrir um 20% af heildarútflutningi Dana 1983, 30% af heildarútflutningi Japana og 34% af heildarútflutningi Frakka sama ár. Nauðsynlegt er að gæta varúðar við veitingu ábyrgða af þessu tagi og er því gert ráð fyrir að fjmrh. og iðnrh. skipi hvor um sig sérstakan fulltrúa til að starfa með stjórn Iðnlánasjóðs vegna starfsemi þessarar deildar. Tryggingarnar skulu takmarkaðar við 100 millj. sérstakra dráttarréttinda. Reikna má með einhverjum afföllum, en reynslan erlendis bendir til að þeir fjármunir skili sér í formi öflugrar útflutningsstarfsemi. Frú forseti. Ég hef nú vikið stuttlega að efnisatriðum í frv. til l. um breytingu á lögum um Iðnlánasjóð á þskj. 756. Um frekari rökstuðning fyrir máli þessu vísast til grg. með frv. svo og til grg. með frv. til l. um sjóði atvinnuveganna á þskj. 622. Með því að það frv. hefur verið til meðferðar í hv. fjh.- og viðskn. legg ég til að frv. verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umræðu og hv. fjh.- og viðskn.



Virðulegi forseti. Ég vil lýsa ánægju minni með það að þetta frv. skuli nú hafa verið lagt fyrir Alþingi. Eins og fram kemur í grg. og framsöguræðu ráðherra með frv. er það lagt fram vegna þess að líkur benda til að frv. til laga um sjóði atvinnuveganna verði ekki afgreitt á þessu þingi. En það er brýnt að Iðnlánasjóður fái hið fyrsta þær heimildir og geti tekið að sér þá starfsemi sem ákvæði frv. fjalla um. Í því sambandi vil ég benda sérstaklega á það að þau atriði, sem þetta frv. fjallar um, eru þess eðlis að þau snerta Iðnlánasjóð fyrst og fremst. Aðrir sjóðir, sem sjóðafrv. tekur til, mundu ekki nema að mjög takmörkuðu leyti geta nýtt sér þau atriði sem hér er verið að leggja til að nái fram að ganga fyrir Iðnlánasjóð. Þá er einnig ljóst að það skiptir verulegu máli, vegna þeirrar starfsemi sem sjóðurinn rekur og þess hvaða aðilum honum er ætlað að þjóna, að hann geti sem allra fyrst markað reglur, ekki síst hvað snertir tryggingadeild útflutningslána. En svo vikið sé að einstökum atriðum í frv. er í 1. gr. vikið að því að sá rammi, sem heyrir Iðnlánasjóði til, verði víkkaður. Varðandi þetta ákvæði ber að benda á að vegna örra breytinga í atvinnuþróun hafa sprottið upp margar atvinnugreinar sem erfitt er að finna stað í atvinnuvegaflokkum landsins. Vegna ákvæða í lögum Iðnlánasjóðs um forgang þeirra fyrirtækja sem greiða iðnlánasjóðsgjald og samsvarandi ákvæði í lögum um sjóði annarra atvinnuvega eru möguleikar þessara nýju atvinnugreina til útvegunar stofnlána takmarkaðir. Hér má t.d. nefna matvælaiðnað, svo sem úrvinnslu á kjöti og sjávarafurðum, hugbúnaðariðnað og upplýsingaiðnað. Nýjasta dæmið er sérstakar ráðstafanir vegna fiskeldis. Það hlýtur að teljast eðlilegra að arðsemi fjárfestingarinnar ráði í stað úreltrar atvinnuvegaflokkunar þegar metið er hvort eðlilegt skuli að fá lán úr lánasjóði eða ekki. Þá má einnig nefna að sífellt er algengara að fyrirtæki stundi blandaðan rekstur þar sem hver deild styður aðra og því óeðlilegt að slíta þær í sundur við ákvörðun stofnlána eins og nú er gert. Mun eðlilegra er að líta á starfsemi fyrirtækisins í heild, lánaþörf þess og möguleika til framþróunar. Stofnlánasjóðir gætu þá frekar tekið sameiginlega á einstökum málum, þannig að sjáist fyrir endann á fjármögnun fjárfestinga strax í upphafi. Ef ég vík að 2. gr. frv. vil ég benda á eftirtalin atriði: Vegna ríkisábyrgðar ætti Iðnlánasjóður að vera talinn jafntraustur lántakandi og aðrir opinberir aðilar. Skoðun Iðnlánsjóðs á erlendum lánamarkaði staðfestir þetta. Eiginfjárstaða sjóðsins er sterk. Eigið fé sjóðsins í árslok 1985 nam um 750 millj. Auk þess að leita sjálfur á erlenda lánamarkaði getur sjóðurinn leitað til annarra aðila en Framkvæmdasjóðs Íslands, sem reynslu hafa í erlendum lántökum. Nauðsynlegt er að sjóðurinn hafi frjálst val á milli mynta á þeim erlendu lánum sem hann tekur og geti þannig ávallt tekið hagstæðustu lánin á hverjum tíma og samtengt það við útlán sín og á þann hátt minnkað taphættu vegna misgengis á kjörum inn- og útlána. Undanfarin ár hefur Iðnlánasjóður ekki átt kost á þessu og jafnvel orðið að taka lán í erlendri mynt sem voru mjög óhagstæð. Við að taka lán beint á erlendum og innlendum lánamörkuðum fellur niður vaxtamunur milliliða. Einungis vegna þess gæti Iðnlánasjóður lækkað útlánsvexti sína strax um a.m.k. 0,5%. Einungis það atriði skiptir iðnað í landinu mjög miklu máli. Fullt lántökugjald, 1%, hefur sjóðurinn hingað til greitt vegna lántöku sinnar sem er sama hlutfall og sjóðurinn tekur. Hægt er að lækka það gjald verulega fáist þær heimildir sem 2. gr. þessa frv. gerir ráð fyrir. Við frjálsa heimild til lántöku opnast möguleikar til stórra lántökusamninga sem sjóðurinn getur dregið á eftir þörfum og valið þá hagstæðustu kjör á hverjum tíma. Þegar jafnmiklar sveiflur í eftirspurn eru eins og raun ber vitni er slíkt fyrirkomulag mjög hagkvæmt. Sett var sérstök tryggingadeild útflutningslána með lögum nr. 69/1970 og er hún starfrækt við Ríkisábyrgðasjóð. Deild þessi var sett á stofn árið 1970 í sambandi við inngöngu Íslands í EFTA og var henni ásamt Útflutningslánasjóði ætlað það hlutverk fyrst og fremst að vera iðnaðinum til stuðnings í væntanlegum útflutningi og samkeppni við innflutning. Staðreynd er að tryggingadeild útflutningslána hefur ekki reynst sem skyldi í núverandi mynd. Margar ástæður valda því. Samt sem áður er þörf fyrir útflutningslánatryggingar mjög brýn og mun brýnni nú en fyrir 15 árum. Þörfin er sérstaklega mikilvæg á sviði iðnaðar. Með hliðsjón af áherslu þeirri, sem lögð er á útflutning iðnaðarvara, er því mikil nauðsyn á því að iðnaðurinn eigi kost á því öryggi sem fylgir því að kröfur á hendur erlendum kaupendum séu tryggðar. Samtök iðnaðarins í landinu hafa ítrekað bent á þetta og eru því mjög fylgjandi að þetta frv. nái fram að ganga. Þá hefur Útflutningsmiðstöð iðnaðarins lagt áherslu á þetta mál og talið að virkt tryggingakerfi útflutningskrafna og útflutningslána mundi í senn stuðla að útflutningi iðnaðarvara og efla þann útflutning sem fyrir væri. Árið 1960 voru stofnaðar sérstakar tryggingastofnanir útflutnings í Danmörku og Noregi. Þessar stofnanir hafa um árabil haft samstarf sín á milli ásamt samsvarandi stofnunum í Svíþjóð og Finnlandi. Þar hefur verið skipst á skoðunum og upplýsingum um áhættu eftir löndum og mörkuðum, lögfræðilegum, tryggingafræðilegum málum og stjórnunarlegum. Starfsmenn Iðnlánasjóðs hafa kynnt sér starfsemi stofnananna í Danmörku og Noregi og hafa fengið ýmis gögn sem unnt verður að styðjast við í mótun starfsemi tryggingadeildar útflutningslána. Verður að teljast mjög mikilvægt að komast í samstarf við þessar stofnanir sem búa yfir reynslu og þekkingu og hafa í sínum fórum upplýsingar um markað og starfsaðferðir sem mikinn tíma tekur að afla og hlýtur að vera mjög kostnaðarsamt. Hlutverk tryggingadeildar útflutningslána er einkum tvíþætt. Annars vegar að ábyrgjast lán er lánastofnanir veita útflytjendum vöru eða þjónustu til fjármögnunar á útflutningslánum sem veitt eru að útveguðum erlendum kaupendum og hins vegar að tryggja kröfu útflytjenda á hendur erlendum kaupendum. Hér er bæði um fjárfestingarvörur að ræða og neysluvörur. Þá er enn fremur heimild til tryggingar á samkeppnislánum til innlendra aðila er kaupa fjárfestingarvörur, vélar og tæki, sem framleiddar eru innanlands. Enn fremur er veitt heimild til þess að setja ábyrgðartryggingar fyrir þjónustu sem íslenskir aðilar veita erlendis og kemur þar undir m.a. verkefnaútflutningur. Lögð er áhersla á að deildin verði rekin á viðskiptagrundvelli þar sem kveðið er á um að iðgjöldin skuli standa undir rekstri deildarinnar. Væntanlega yrði í upphafi tekið mið af gjaldskrá annarra Norðurlandaþjóða og enn fremur höfð hliðsjón af viðskiptavenjum með tilliti til vörutegunda, markaða, lánstíma o.s.frv. Þar sem ríkissjóður ber ábyrgð á skuldbindingum tryggingadeildar útflutningslána er eðlilegt að fjmrh. tilnefni fulltrúa, sem boða skal á stjórnarfundi sem haldnir eru um málefni deildarinnar, með málfrelsi og tillögurétt. Sama gildir að sjálfsögðu um iðnrh. en Iðnlánasjóður heyrir undir það ráðuneyti. Eins og ég vék að í upphafi skipta þessi ákvæði úr sjóðafrv. í raun Iðnlánasjóð langsamlega mestu máli. Iðnlánasjóður hefur þegar hafist handa um skoðun á starfsemi sem þeirri sem lýst er í frv. og það er ljóst að sjóðurinn getur með mun ódýrari hætti en nú er tekið þau erlendu lán sem honum eru ætluð innan ramma lánsfjárlaga. Eins og ég vék að áðan mundi slíkt þýða að sjóðurinn gæti lækkað útlánsvexti sína, en það skiptir mjög miklu máli. Fyrir aðra sjóði, sem getið er um í sjóðafrv., eru þau atriði, sem rakin eru t.d. sérstaklega í 2. gr. þessa frv. og að mörgu leyti í 3. gr., þess eðlis að þau skipta þá sjóði hreinlega ekki máli í augnablikinu. Það ber að skoða með tilliti til þess að lögð er áhersla á það og ég vænti þess að Alþingi geti afgreitt þetta frv. á yfirstandandi þingi. Virðulegi forseti. Ég hef nú rakið þau atriði sem mér finnst skipta mestu varðandi það frv. sem hér um ræðir. Í mörgum efnum stöndum við að baki grannþjóðum okkar hvað varðar skipulag og starfsemi lánasjóða. Þetta frv. er til þess fallið að opna nýja möguleika og gera Iðnlánasjóð í auknum mæli í stakk búinn til að styðja að uppbyggingu íslensks iðnaðar, ekki síst útflutningsiðnaðar.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti allshn. um frv. til l. um veitingu ríkisborgararéttar. Nefndin hefur rætt frv. og kannað umsóknir þeirra aðila sem lagt er til að fái ríkisborgararétt samkvæmt því. Nefndin hefur farið yfir þær umsóknir allar og kannað hvort þeir aðilar uppfylla þau skilyrði sem sett eru. Einnig hafa allmargar umsóknir borist eftir að frv. var lagt fram hér í hv. Alþingi og nefndin hefur yfirfarið þær umsóknir líka og tekið inn þá aðila sem uppfylltu skilyrði fyrir veitingu ríkisborgararéttar að mati nefndarinnar. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með þeim brtt. sem fluttar er á þskj. 744.



Það er kannske rétt fyrir forseta að hafa orð á því að vinnulag þessa fundar hefur verið með nokkuð óvenjulegum hætti hér í hv. deild í dag og skrifast það vinnulag eingöngu á reikning forseta. Hér hefur málum verið frestað og hans eigin tilfinning er sú að þetta hafi allt verið dálítið ruglingslegt, en þó þegar upp er staðið er þess vænst að allt hafi nú komist til skila á réttan hátt.