Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur svohljóðandi bréf: „Þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs óskar eftir því, sbr. 3. mgr. 55. gr. þingskapa, að ræðutími við 1. umr. um 4. dagskrármál, tekjuskattur og eignarskattur, verði tvöfaldaður vegna mikilvægis málsins. Virðingarfyllst, Þuríður Backman, varaformaður þingflokks Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs.“ Það er réttur hvers þingflokks samkvæmt þingsköpum að óska eftir því að sá háttur verði á hafður, og verður svo gert.

Herra forseti. Eins og fram kemur í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks er eitt helsta markmið hennar að nýta aukið svigrúm ríkissjóðs til að tryggja aukinn kaupmátt þjóðarinnar með markvissum aðgerðum í skattamálum. Í samræmi við þau áform mæli ég fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt og eignarskatt, og fleiri lögum. Frumvarpið er mál nr. 351 og er að finna á þskj. 400 en í því eru lagðar til viðamiklar skattkerfisbreytingar sem koma munu til framkvæmda á árunum 2005–2007. Mestu munar þar um almenna lækkun á tekjuskattshlutfalli manna um 4 prósentustig á næstu þremur árum. Afnám 0,6% eignarskatts, jafnt á einstaklinga sem lögaðila, er ekki síður mikilvægur áfangi sem koma mun til framkvæmda á árinu 2006, verði frumvarp þetta að lögum. Síðast en ekki síst inniheldur frumvarpið tillögur ríkisstjórnarinnar um stóraukinn beinan stuðning við barnafjölskyldur með verulegri hækkun barnabóta auk þess sem áfram er dregið úr tekjutengingu þeirra. Samkvæmt tillögu frumvarpsins koma þessar breytingar á barnabótakerfinu til framkvæmda í tveimur áföngum, þ.e. á árunum 2006 og 2007. Áætluð áhrif framangreindra breytinga á afkomu ríkissjóðs eru talin geta orðið nálægt 22 milljörðum kr. þegar þær eru allar komnar til framkvæmda að fullu, að teknu tilliti til veltuáhrifa. Þar af eru áætluð áhrif á tekjuhlið ríkissjóðs vegna lækkunar tekjuskattshlutfalls og afnáms eignarskatts tæplega 20 milljarðar kr. að viðbættum 2,4 milljörðum í útgjaldaauka vegna hækkunar barnabóta. Veltuáhrifin birtast í auknum tekjum ríkissjóðs af virðisaukaskatti og öðrum veltusköttum í kjölfar aukins kaupmáttar vegna lækkandi skattbyrði og hærri barnabóta. Gert er ráð fyrir að þau nemi 3,5–4 milljörðum kr. á umræddu tímabili. Með hliðsjón af horfum í efnahagsmálum og tímasetningu stóriðjuframkvæmda er mikilvægt að dreifa þessum breytingum á umrætt tímabil í því skyni að viðhalda aðhaldssamri stefnu í ríkisfjármálum jafnframt því að varðveita efnahagslegan stöðugleika. Af því leiðir að meginþungi tekjuskattslækkunarinnar kemur til framkvæmda á árinu 2007. Þannig eru áætluð áhrif á afkomu ríkissjóðs á komandi ári aðeins um 4 milljarðar kr. og hefur þegar verið gert ráð fyrir því í fjárlagatillögum næsta árs. Af öðrum tillögum frumvarpsins er rétt að nefna frekari breytingar á greiðslu vaxtabóta í takt við þær umbyltingar sem átt hafa sér stað á innlendum lánamarkaði á undanförnum vikum. Að lokum er í þessu frumvarpi að finna viðamikla samræmingu á tilvísunum ýmissa laga til núgildandi laga um tekjuskatt og eignarskatt til samræmis við tillögur frumvarpsins um afnám eignarskatts. Með öðrum orðum felur þetta frumvarp það í sér að í ársbyrjun 2006 verða ekki lengur í gildi hin gamalkunnu lög um tekjuskatt og eignarskatt með síðari breytingum heldur ný lög undir heitinu Lög um tekjuskatt. Ég mun nú, virðulegi forseti, gera nánari grein fyrir helstu efnisatriðum þessa frumvarps. Sem fyrr segir gerir frumvarpið ráð fyrir 4 prósentustiga lækkun á tekjuskattshlutfalli einstaklinga í þremur áföngum. Fyrsti áfangi kemur til framkvæmda frá og með 1. janúar 2005 þegar staðgreiðsluhlutfall tekjuskatts lækkar um eitt prósentustig. Sú breyting er talin lækka tekjur ríkissjóðs um allt að 4 milljarða kr. á næsta ári eins og áður er fram komið. Annar áfangi kemur síðan til framkvæmda frá og með 1. janúar 2006 þegar staðgreiðsluhlutfallið lækkar frekar, þ.e. um 1%, og aftur um 2% í þriðja áfanga sem kemur til framkvæmda frá og með 1. janúar 2007. Í frumvarpinu er einnig mælt fyrir um hækkun á persónuafslætti til næstu þriggja ára í samræmi við umsamdar launahækkanir á almennum vinnumarkaði. Það er hækkun um 3% frá 1. janúar 2005, aftur um 2,5% frá 1. janúar 2006 og loks um 2,25% frá 1. janúar 2007. Samsvarandi hækkun er lögð til á frítekjumörkum barna undir 16 ára aldri. Jafnframt er gerð tillaga um almenna 3% hækkun á viðmiðunarfjárhæðum laganna, svo sem sjómannaafslætti, viðmiðunarfjárhæðum eignarskatts, barnabóta og vaxtabóta sem koma til framkvæmda við álagningu á árinu 2005. Þessar breytingar samanlagt, þ.e. 4% lækkun tekjuskatts og 8% hækkun persónuafsláttar, fela í sér 20% hækkun skattleysismarka á tímabilinu. Í dag eru skattleysismörk tekjuskatts að meðtöldu útsvari liðlega 71 þús. kr. á mánuði en verða tæplega 86 þús. kr. í lok tímabilsins miðað við tillögu frumvarpsins og að óbreyttu útsvari.  Af sama meiði eru tillögur um verulegar breytingar á barnabótakerfinu sem koma til framkvæmda í tveimur áföngum á árunum 2006 og 2007. Þeim breytingum má í megindráttum skipta í fernt. Í fyrsta lagi er lagt til að ótekjutengdar barnabætur með börnum yngri en 7 ára hækki um samtals 50% til viðbótar þeim 3% sem gert er ráð fyrir að fjárhæðir þeirra hækki í upphafi næsta árs. Þar af hækki bæturnar um 25% frá ársbyrjun 2006 og síðan aftur um 20% í byrjun árs 2007. Í dag er þessi fjárhæð liðlega 36 þús. kr. á ári með hverju barni yngra en 7 ára en verður 56 þús. kr. frá ársbyrjun 2007. Í öðru lagi er gerð tillaga um 10% hækkun tekjutengdra barnabóta til viðbótar þeim 3% sem áður voru nefnd og að sú hækkun komi til framkvæmda í ársbyrjun 2006. Samkvæmt gildandi lögum eru tekjutengdar barnabætur misháar eftir hjúskaparstétt og fjölda barna. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir ótengdu kerfi og að allar bótafjárhæðir hækki hlutfallslega jafnt. Þannig hækka tekjutengdar barnabætur hjóna eða sambýlisfólks með fyrsta barni úr 123 þús. kr. á ári í 140 þús. kr. frá ársbyrjun 2006. Samsvarandi fjárhæðir fyrir einstætt foreldri færu úr 205 þús. kr. í 232 þús. Í þriðja lagi er lagt til að viðmiðunarmörk tekna vegna tekjutengdra barnabóta hækki samtals um 50% auk áðurnefndrar 3% hækkunar árið 2005. Þar af hækki viðmiðunarfjárhæðirnar um 25% frá ársbyrjun 2006 og aftur um 20% frá ársbyrjun 2007. Í dag skerðast tekjutengdar barnabætur þegar við 120 þús. kr. sameiginleg mánaðarlaun hjá hjónum og 60 þús. kr. hjá einstæðum foreldrum. Nái tillögur frumvarpsins fram að ganga verða umræddar tekjuviðmiðanir 168 þús. kr. fyrir hjón og 93 þús. kr. fyrir einstæða foreldra í ársbyrjun 2007. Í fjórða lagi er gert ráð fyrir því í frumvarpinu að skerðingarhlutföll tekjutengdra barnabóta lækki og að sú lækkun komi til framkvæmda á árinu 2007. Lagt er til að við ákvörðun barnabóta lækki skerðingarhlutfall tekna með einu barni úr 3% í 2%, með tveimur börnum úr 7% í 6% og með þremur börnum eða fleiri úr 9% í 8%. Með þessari breytingu er dregið úr jaðaráhrifum barnabótakerfisins. Sem dæmi um áhrif þessara aðgerða má nefna að barnabætur hjóna með tvö börn, þar af annað yngra en 7 ára, með 300 þús. kr. á mánuði samanlagt hækka um 107 þús. kr. á ári, þ.e. tæplega 9 þús. kr. á mánuði. Fyrir einstætt foreldri með 150 þús. kr. á mánuði og tvö börn, annað yngra en 7 ára, nemur hækkunin liðlega 150 þús. kr. á ári, þ.e. 12.500 kr. á mánuði, þegar breytingin verður að fullu komin til framkvæmda á árinu 2007. Í frumvarpi til fjárlaga fyrir árið 2005 er reiknað með að heildargreiðslur barnabóta nemi um 5,4 milljörðum kr. Áætlaður heildarkostnaður ríkissjóðs af framangreindum breytingum á barnabótakerfinu er talinn verða um 2,4 milljarðar kr. þegar þær eru að fullu komnar til framkvæmda. Með öðrum orðum fela tillögur frumvarpsins í sér tæplega helmingshækkun barnabóta frá gildandi lögum og skiptast þær breytingar nokkuð jafnt milli áranna 2006 og 2007. Þá er í frumvarpinu lagt til að eignarskattur, bæði á einstaklinga og lögaðila, falli niður frá og með árinu 2006. Í dag er eignarskattur 0,6% á nettóeignir einstaklinga umfram 4,8 millj. kr. og tvöfalda þá fjárhæð hjá hjónum. Má reikna með að hann skili um 3,7 milljörðum króna í ríkissjóð á næsta ári. Ljóst er að afnám eignarskatts mun koma sér afar vel fyrir íbúðaeigendur, ekki síst eldra fólk og lífeyrisþega sem búa í lítið skuldsettum íbúðum og greiða þar af leiðandi tiltölulega háa eignarskatta. Sannleikurinn er sá að það er fólk yfir sextugt, komið á efri ár, sem borgar stærstan hluta eignarskattsins. Sé tekið dæmi af íbúð sam samkvæmt fasteignamati er metin á 15 millj. kr. felur afnám eignarskattsins í sér liðlega 60 þús. kr. lækkun á árlegri skattbyrði einstaklings eigi hann íbúðina skuldlausa eða sem svarar 5 þús. kr. á mánuði. Rétt er að nefna að þrátt fyrir afnám eignarskattsins, samanber tillögu frumvarpsins, er áfram gert ráð fyrir framtalsskyldu eigna og skulda. Framtalsskyldan er m.a. nauðsynleg í ljósi lagareglna um fyrningar og söluhagnað auk þess sem nettóeign, þ.e. eignir að frátöldum skuldum, hefur áhrif á útreikning vaxtabóta. Sem fyrr segir mun breyting þessi ekki hafa áhrif fyrr en á árinu 2006 en frumvarpið gerir ráð fyrir að álagning eingarskatta á nettóeignir einstaklinga og lögaðila í árslok 2004 verði með óbreyttu sniði á næsta ári. Lauslega áætlað munu þær breytingar sem hér hefur verið lýst og er að finna í þessu frumvarpi, þ.e. lækkun tekjuskatts, hækkun barnabóta og afnám eignarskatts, leiða til 4–5% hækkunar á ráðstöfunartekjum heimilanna í landinu að meðaltali. En vitanlega er það svo að ýmsir hópar, ekki síst tekjulægra barnafólk og barnafólk með millitekjur, mun bera miklu meiri kaupmáttaraukningu úr býtum vegna þessara ráðstafana. Í frumvarpinu er einnig að finna tvíþætta breytingu á ákvæðum gildandi laga um vaxtabætur. Meginrökin fyrir þeim breytingum er hið mikla umrót sem átt hefur sér stað á innlendum lánamarkaði á undanförnum vikum. Hörð samkeppni ríkir nú um hagstæð vaxtakjör til íbúðareigenda milli aðila á þessum markaði, hvort heldur það er Íbúðalánasjóður, lífeyrissjóðirnir eða viðskiptabankarnir. Til upprifjunar má nefna að undir lok síðasta árs var samþykkt á Alþingi lækkun á viðmiðunarvöxtum vaxtabóta úr 7% í 5,5% vegna mikillar lækkunar raunvaxta á íbúðalánum. Skyldi sú breyting koma til framkvæmda á árinu 2005. Á þeim tíma voru raunvextir Íbúðalánasjóðs liðlega 5% og vextir lífeyrissjóða nálægt 5,5% að jafnaði. Nú er þetta umhverfi hins vegar gjörbreytt á einungis örfáum vikum sem endurspeglast bæði í lægri raunvöxtum, þ.e. á bilinu 4,2–4,3%, og stórauknum lánamöguleikum fyrir tilstilli viðskiptabankanna. Þessi þróun kallar óhjákvæmilega á aðgerðir af hálfu stjórnvalda í átt til aðlögunar á vaxtabótakerfinu að nýjum veruleika. Í ljósi þessa er lagt til í þessu frumvarpi að viðmiðunarvextir við útreikning vaxtabóta verði lækkaðir úr 5,5% í 5% sem komi til framkvæmda við ákvörðun vaxtabóta á árinu 2006. Jafnframt er lagt til að ákvarðaðar vaxtabætur á árinu 2005 vegna vaxtagjalda á yfirstandandi ári verði 95% af útreiknuðum vaxtabótum og er það sams konar afgreiðsla og lögfest var í fyrra hvað varðar árið 2004. Markmiðið með þessum breytingum á vaxtabótakerfinu er að draga að einhverju marki úr hvata til frekari skuldsetningar hjá þeim sem eru að fjárfesta í eigin húsnæði í því mikla umróti sem nú gengur yfir. Virðulegi forseti. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða um aðrar einstakar breytingar sem er að finna í þessu frumvarpi. Þær snúa flestar að framkvæmd laganna eða lagatæknilegum atriðum eins og samræmingu lagatilvísana eða lagahreinsun. Þó tel ég rétt að nefna tillögu um afnám skattfrelsis hjá innlánsstofnunum með lægri heildarinnlán en 560 millj. kr., en gildandi lagaákvæði er á skjön við almennar jafnræðisreglur gagnvart fyrirtækjum innan sömu atvinnugreinar. Virðulegi forseti. Frá því að frumvarp þetta var kynnt opinberlega á föstudaginn hafa eðlilega orðið um það töluverðar umræður í þjóðfélaginu, ekki síst í fjölmiðlum. Ýmislegt hefur þar komið fram sem væntanlega verður endurtekið í þeirri umræðu sem nú er að hefjast. Margt hefur þar verið spaklega mælt, annað síður. Ég vil láta þess getið, virðulegi forseti, sem allir þingmenn auðvitað vita, að þetta frumvarp sem ég er nú að mæla fyrir er hluti af löngu ákveðinni stefnu ríkisstjórnarinnar sem hefur reyndar legið fyrir í eitt og hálft ár. Telji menn að væntingar vegna þessara breytinga, efnahagslegar væntingar hafi neikvæð áhrif á efnahagslífið þá ættu þær þegar að vera fram komnar vegna þess að efnisinnihald frumvarpsins hefur legið fyrir í eitt og hálft ár og stjórnarandstaðan hefur ekki legið á liði sínu nú í haust, t.d. í umræðum um fjárlög og fjáraukalög að finna þessu máli allt til foráttu fyrir fram. Hefur verið ótrúlegt að hlýða á hrakspár stjórnarandstöðunnar þegar verið er að grípa til aðgerða sem munu óumdeilanlega og hvernig sem á málið er litið stórauka kaupmátt almennings. Ríkisstjórnin hefur áður gert sérstakt átak í að koma til móts við sérstaka hópa í þjóðfélaginu, t.d. aldraða, öryrkja, atvinnulausa og tekjulága, m.a. í samvinnu við aðila vinnumarkaðarins. Skattar hafa verið lækkaðir á fyrirtækjum og barnabætur verið hækkaðar. Nú er ætlunin að gera enn betur við barnafólkið með stóraukningu barnabóta og fella brott eignarskattinn sem er ekki síst í þágu aldraðra. En megininntak þessara breytinga, herra forseti, er að lækka skattana á venjulegu vinnandi fólki. Ég spyr: Hvað er eiginlega athugavert við það? Stjórnarandstaðan talar eins og það megi aldrei koma til móts við hinn venjulega vinnandi mann sem þó stendur undir öllu velferðarkerfinu með sköttunum sínum. Það hafa allir keppst við að kvarta undan jaðaráhrifum í skattkerfinu árum saman. Nú er gert átak með þessu frumvarpi til að draga úr slíkum áhrifum og þá kveinkar stjórnarandstaðan sér sem aldrei fyrr. Okkur hefur tekist að stýra ríkisfjármálunum á undanförnum árum með þeim hætti að skapast hefur verulegt svigrúm til skattalækkana. Afgangur af ríkissjóði, lækkun skulda og lægri vaxtakostnaður gerir kleift að ráðast í aðgerðir sem þessar. Jafnframt er fyrirsjáanlegt að hagvöxtur næstu ára sem ekki síst er drifinn af stóriðjuframkvæmdum sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir, tryggir hagvöxt og tekjuaukningu sem staðið getur undir lækkun skatta. Ég hef leyft mér að kalla það arðgreiðslu til almennings af þeim árangri sem náðst hefur og ég er sannfærður um að því fjármagni sem ríkið skilar með þessum hætti verður vel varið í vasa almennings. En nú segja sumir að ekki sé rétti tíminn til skattalækkana. Þeir sem því halda fram telja aldrei rétta tímann til að lækka skatta. Samfylkingin lagði til miklar skattalækkanir í kosningabaráttunni fyrir einu og hálfu ári. Var þá rétti tíminn? Ég hlýt að benda á að hér er um að ræða aðgerðir sem koma til framkvæmda yfir þriggja ára tímabil. Rannsóknir sýna að aðgerðir sem kynntar eru með svo löngum fyrirvara hafa síður þensluhvetjandi áhrif en þær sem gripið er til fyrirvaralaust. Að auki getur enginn fullyrt að almenningur muni verja öllum tekjuauka sínum í neyslu og innflutning. Ekki er ólíklegt að stór hluti hans muni fara til að auka sparnað eða greiða niður skuldir. Hvað rekst á annars horn í málflutningi stjórnarandstöðunnar það sem ég hef heyrt hingað til frá því að þetta frumvarp var kynnt. Kannski verður þar breyting á í dag. Ýmist er sagt að skattalækkanir séu stórháskalegar því að þær muni auka þenslu. Síðan er sagt að þær séu ómögulegar af því að þær gagnist ekki rétta fólkinu. Með öðrum orðum, skattalækkanir valda engri þenslu svo fremi að þær gagnist réttum aðilum. Það er nú ekki mikið gefandi fyrir málflutning af þessu tagi sem ég vona að við munum nú ekki heyra mikið af í umræðunni hér í dag. Virðulegi forseti. Ég vil að endingu leyfa mér að leggja til að þessu frumvarpi verði að þessari umræðu lokinni vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og 2. umr.

Hæstv. forseti. Í ræðu hæstv. fjármálaráðherra var ekki minnst einu orði á það sem fyrirhugað er í skattamálum varðandi hátekjufólkið. Fyrir liggur að lækka á hátekjuskattinn um 2% um áramót og sú útfærsla sem núna er verið að leggja upp með, 1% lækkun tekjuskattsins, kemur þar til viðbótar. „Má ekki koma til móts við hinn venjulega vinnandi mann?“ spurði hæstv. fjármálaráðherra áðan. Jú, vissulega tel ég að það megi. Mér finnst hins vegar forgangsröðunin nú hjá ríkisstjórninni sem kemur örugglega út úr þessum tilfærslum, þ.e. hátekjuskattinum og núna 1% lækkun tekjuskattsins, vera á þann veg að hún nýtist miklu, miklu betur þeim sem hafa hærri tekjurnar. Það fer ekkert á milli mála. Það er ekki hægt að blekkja jafnvelmenntaða þjóð og Íslendinga með því að setja dæmin fram í prósentum. Það gengur ekki, hæstv. fjármáláráðherra. Það er algjörlega ljóst að stefna ríkisstjórnarinnar núna við framkvæmdina á næsta ári færir þeim verulegan tekjuauka sem hærri hafa tekjurnar en miklu, miklu minna þeim sem lægstar hafa tekjurnar. Við settum það fram sem okkar hugmyndir að skattalagabreytingum fyrir síðustu alþingiskosningar í Frjálslynda flokknum að eðlilegt væri að hækka persónuafsláttinn og þar með hækka skattleysismörkin. Við teljum það eðlilega stefnu til þess að jafna lífskjörin í landinu. Flokkur sem einu sinni kenndi sig við „stétt með stétt“ og ég var í ásamt hæstv. fjármálaráðherra hefði átt að fara þá leið. 
            

Herra forseti. Skattleysismörkin svokölluðu sem eru nú reyndar fjölmörg en miðast almennt við einhleypan einstakling hækka samkvæmt þessu frumvarpi, eins og ég gat um, úr 71 þús. kr. í 86 þúsund á árinu 2007.

2007.

Það er vegna þess að skattleysismörkin eru samspil tveggja þátta, ekki bara persónuafsláttarins heldur líka skatthlutfallsins  Þingmaðurinn gat þess að ekki væri minnst á svokallaðan hátekjuskatt eða hinn sérstaka tekjuskatt í þessu frumvarpi. Fyrir því er einföld ástæða. Sá skattur er ekki hluti af þessu frumvarpi vegna þess að það er búið að lögfesta þá breytingu. En þess má geta að afnám hans er líka liður í því að draga úr jaðaráhrifunum í skattkerfinu, draga úr þeim skatti sem fólk þarf að borga af sínum viðbótartekjum. Ég held að það sé  
            

Hæstv. forseti. Mér er það algjörlega ljóst að hátekjuskattslækkunin er ekki í þessu frumvarpi en hún er partur af stefnu ríkisstjórnarinnar og framkvæmd hennar í skattamálum. Ég hef margsagt það í þessum ræðustól að ég tel miklu meiri þörf á að laga til í skattkerfinu fyrir þá sem lægri hafa tekjurnar, þá sem eru niðri á 100 þús. kr., niðri á 150 þús. kr., á bótunum, ellilífeyrisþega, öryrkja, atvinnuleysingja, en að lækka skatt á fólki sem er með tekjur yfir 450 þús. kr. hjá einstaklingi og 900 þús. kr. hjá hjónum. Það eru hins vegar áherslur ríkisstjórnarinnar. Svo kemur þessi útfærsla til viðbótar sem gefur í krónutölu milljón krónu manninum tífalt meira í skattalækkun en lágtekjumanninum. Þetta eru útfærslurnar sem verið er að boða á næsta ári. Í þessu frumvarpi felst hins vegar lagfæring að ýmsu leyti sem kemur til framkvæmda á árunum 2006 og 2007 og ég mun ræða hér síðar í dag, t.d. barnabætur og fleira, og ég tek auðvitað undir varðandi barnabæturnar. En þessi tekjuskattsbreyting er hvorki til þess að jafna kjörin í landinu né hafa jákvæð áhrif á það hvernig mál þróast hér á vinnumarkaði á næstu mánuðum.

Herra forseti. Ég fagna afstöðu þingmannsins til þeirra breytinga sem fram eiga að koma á síðari hluta þessa tímabils hvað varðar barnabætur. En það er alveg ljóst að reynt hefur verið að búa þannig um hnútana í þessu frumvarpi að það verði veruleg tekjuaukning, kaupmáttaraukning hjá þeim hópum fólks sem lakar standa, millitekjuhópum og lágtekjufólki, ekki síst með börn. En það er líka komið til móts við tekjulága íbúðareigendur sem eru að borga eignarskatta  Ég held því að ef þingmaðurinn skoðar kaupmáttarbreytingarnar sem af þessu frumvarpi munu leiða þá komist hann að þeirri niðurstöðu að það sem hann sagði hér í lokin um áhrif þessa á samningaandrúmsloftið eða stöðu mála á vinnumarkaði sé rangt. Ég held að þetta muni þvert á móti hafa jákvæð áhrif en ekki neikvæð.

Herra forseti. Þetta var ákaflega frumleg framsöguræða hjá hæstv. fjármálaráðherra. Hann mælti nánast ekkert fyrir frumvarpinu en notaði obbann af ræðutíma sínum í að ráðast að stjórnarandstöðunni vegna þess sem hún væri líkleg til að segja hér á eftir og ónotast út í það sem sagt hefði verið um málið í fjölmiðlum undanfarna daga. Það var hæstv. ríkisstjórn sem reið á vaðið þar og kynnti þetta á blaðamannafundi og matreiddi þar fram gögn, ákaflega áróðurskennd gögn sem reyndar fylgja ekki frumvarpinu en ég er með í höndunum frá þeim gögnum sem var dreift á blaðamannafundi ríkisstjórnarinnar, þar sem ávinningurinn er allur reiknaður út hlutfallslega en ekki í krónutölum að sjálfsögðu til að reyna að fela þá staðreynd að þeir fá mest sem hafa mest. Hitt var athyglisvert að hæstv. ráðherra er hér strax í varnarstellingum gagnvart þeim væntingum sem þessar breytingar kynda upp, gagnvart þeim þenslu- og verðbólguáhrifum sem þetta er líklegt til að hafa, þeirri olíu á þann eld sem þessi gjörningur ríkisstjórnarinnar því miður verður. Sú málsvörn hæstv. ráðherra að vegna þess að þessar skattbreytingar séu að uppistöðu til samkvæmt kosningaloforðum eða stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar og þar af leiðandi eigi áhrifin að vera komin fram, er ekki sterk. Fyrir það fyrsta eru áform í stjórnarsáttmála óútfærð. Það voru óútfærð áform og sérstaklega tekið fram að það ætti eftir að raða þessu niður á kjörtímabilið og ákveða hvernig það yrði gert, og Framsóknarflokkurinn hefur lagt áherslu á það. Það síðara er auðvitað að aðstæðurnar eru breyttar, verðbólguspárnar eru á uppleið, viðskiptahallinn er að vaxa. Það líður varla svo mánuður að einhver aðili, annaðhvort greiningardeildir hjá bönkunum eða fjármálaráðuneytið sjálft, sé ekki að endurmeta þjóðhagsforsendurnar þannig að það er sífellt í óhagstæðari átt gagnvart þessum breytingum. Þessi fátæklega málsvörn hæstv. fjármálaráðherra dugar því skammt en hitt er athyglisvert að hann skuli vera í þessum varnarstellingum gagnvart þessum þætti málsins strax frá byrjun.

Herra forseti. Það er eins og vant er að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon vill skammta manni hvað maður segir og hvenær maður segir það. Maður getur ekki fengið að ráða sínum eigin ræðutíma hér fyrir afskiptasemi þingmannsins, sem snýr svo þessu góða máli sem byggist á því að auka kaupmátt landsmanna upp í eitthvert spursmál um það að ríkisstjórnin sé í vörn. Ríkisstjórnin er ekki í vörn, hún er í mikilli sókn með þetta mál. Það er mikið framfaramál sem hér er verið að reiða fram, mikið framfaraspor sem mun efla og auka kaupmátt landsmanna á næstu árum svo um munar. En það er hins vegar gert með þeim hætti að það mun ekki tefla efnahagslegum stöðugleika í hættu og þess vegna er það rangt sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði í blaði á laugardaginn, og ég var m.a. að vitna til án þess að ég nefndi það sérstaklega, að það sé hrikalegt efnahagslegt glapræði að ráðast í þessar breytingar. Hv. þingmaður sagði það að mig minnir í viðtali við Morgunblaðið. Ég er að segja að sú staðhæfing sé röng og þingmaðurinn ætti sjálfur að vera í vörn út af slíkum ummælum.

Herra forseti. Mér varð það á að vekja athygli á frumleika framsöguræðu hæstv. ráðherra að því leyti að nota ekki tímann í að tala fyrir sínu frumvarpi eða mæla fyrir því og útskýra það, heldur eyða orkunni í að ráðast að því sem hann taldi líklegt að yrði málflutningur stjórnarnandstöðunnar síðar í umræðunni. Þetta er ákaflega frumleg aðferðafræði í rökræðum og ég var bara að vekja athygli á því en ekki að reyna að skammta hæstv. ráðherra umræðuefni að öðru leyti og þaðan af síður hef ég mikla trú á að ég komi til með að hafa verulega bætandi áhrif á skoðanir hæstv. ráðherra þó þess sé vissulega þörf. Það er augljóst mál að ríkisstjórnin er í bullandi varnarstellingum gagnvart því sem blasir við hverju mannsbarni, að þessi skattalækkunargjörningur núna, skattalækkunarleiðangur á einhverjum mestu þensluárum sem í stefnir um áratuga skeið er glapræði. Og það er sérstaklega viðkvæmt af einni ástæðu að nefna þetta hér, það er eins og snara í hengds manns húsi. Það er af því að allir hagfræðingarnir koma og segja: Jú, af því að samkvæmt kennslubókunum og hægri hugmyndafræðinni er alltaf gott að lækka skatta, en þeir bæta þó við mennirnir, hafa manndóm í sér til þess: enda verði skorið algerlega niður á móti, þá kannski sleppur þetta, þá fer kannski ekki allt á hvolf. Þetta vill ríkisstjórnin ekki láta ræða, auðvitað ekki, að það á taka milli 20 og 30 milljarða út úr tekjum ríkissjóðs og þess mun sjá stað. Það er ekki búið að finna upp gullgerðarvél í ráðuneytinu við Arnarhvol. Það verða ekki til verðmæti af engu frekar en í Seðlabankanum forðum þannig að einhvern veginn þarf að mæta því þegar tekjur ríkisins dragast saman sem þessu nemur að breyttu breytanda að sjálfsögðu. Hagfræðingarnir segja: Þetta er í lagi, enda verði skorið niður á móti þannig að það nýja fé sem fer þarna í umferð valdi ekki viðbótarþenslu, verði ekki olía á eldinn. Þetta vill ríkisstjórnin ekki heyra nefnt því það er verið að reyna að telja mönnum trú um að það sé hægt að gera hvort tveggja, lækka skatta og vera góður við allt og alla og halda algerlega óbreyttu velferðarstigi í landinu eftir sem áður.

Herra forseti. Þingmaðurinn heldur áfram að vera í mikilli vörn. Kannski er það vegna þess hvers lags útreið hann fékk í Kastljósinu í gær hjá ungum þingmanni að hann er ekki alveg búinn að ná áttum í þessu máli. Kjarni málsins er sá sem ég útlistaði áðan þegar ég gerði grein fyrir frumvarpinu í ítarlegu máli. Ég fór nákvæmlega yfir efnisatriði þess, í hverju þau fælust og hvað þau mundu hafa í för með sér fyrir almenning í landinu. Það er reyndar ekki nýtt að þetta standi til. Ég lét þess jafnframt getið að þetta hefur staðið til í eitt og hálft ár af hálfu stjórnarflokkanna og ég man ekki betur en bæði talsmaður og formaður Samfylkingarinnar hafi reitt fram hugmyndir um miklar skattalækkanir og sama er að segja um Frjálslynda flokkinn sem gerði það líka. Það er því alveg ljóst að fyrir kosningar í fyrra voru allir stjórnmálaflokkar á því að hægt væri að gera verulegt átak í þessum efnum nema flokkur hv. þingmanns Vinstri grænna sem vill, ef eitthvað er og ef ég þekki þá rétt, vini mína í þeim flokki, hækka skattana en ekki lækka þá. Það vilja þeir gera, þeir vilja hækka skattana. Herra forseti. Hér er framfaramál á ferðinni sem mun skipta sköpum í framtíðinni. Það er mjög mikilvægt að nota tækifærið núna, þegar það er lag til að gera hluti í skattamálum, að lækka jarðaráhrifin hvar sem því verður við komið með þeim áhrifum sem það mun hafa á vinnuframboð og fleira í efnahagslegum þáttum í umhverfi okkar á næstu árum.

Herra forseti. Ekki ætla ég að dæma um hvor þeirra félaganna er í vörn, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon eða hæstv. fjármálaráðherra, en satt að segja átti ég von á því að hæstv. fjármálaráðherra kæmi til þessa fundar glaður og reifur og mundi berja af mikilli list bumbur þessa fagnaðarerindis sem hann hefur verið að boða núna bráðum á þriðja ár. Ég átti ekki von á því að hæstv. ráðherra kæmi og væri svona önugur í garð ræðna sem enn hafa ekki verið fluttar. Hæstv. ráðherra talaði um að hann væri hingað kominn til að boða arðgreiðslur til almennings en það sem stendur auðvitað upp úr þessu frumvarpi, sem er ákaflega merkilegt frumvarp, er sú staðreynd að arðgreiðslurnar sem hæstv. ráðherra boðar eru allar út á tiltölulega fjarlæga framtíð. Obbi þeirra skattalækkana sem verið er að bjóða almenningi í dag á að koma - hvenær, herra forseti? Rétt fyrir kosningar. Þetta eru margnotuð kosningaloforð sem hér er verið að reiða fram enn einu sinni. Þau voru notuð til að reyna að bjarga Sjálfstæðisflokknum fyrir síðustu kosningar en tókst ekki. Sá ágæti flokkur tapaði 7% þrátt fyrir þessi miklu loforð. Það er búið að leggja þetta fram nokkrum sinnum síðan og nú er þetta lagt fram í enn eitt skiptið einmitt á þeim tímapunkti þegar hæstv. ríkisstjórn á í miklum erfiðleikum, þeim mestu sem hafa mætt henni á skeiði hennar til þessa. Í hverju felst þá frumvarpið? Fyrst og fremst í því að lofa skattalækkunum fyrir kosningar. Þær eiga að koma rétt fyrir kosningar og væntanlega ætla stjórnarflokkarnir að reyna að endurtaka leikinn og hala inn atkvæði út á þetta margendurtekna kosningaloforð. Þetta minnir á ágætt verk eftir höfundinn Gabriel Garcia Marquez, Frásögn um margboðað morð, og verður enginn hissa þegar loks kemur að því. Herra forseti. Hæstv. fjármálaráðherra var í vörn þegar hann var að tala um að menn litu svo á að klifun hans á skattalækkunum síðustu missirin hefði leitt til væntinga sem hefðu að hluta til átt sök á þenslunni. Og ég verð að segja, herra forseti, að ég er þeirrar skoðunar að gáleysislegt tal hæstv. ráðherra sí og æ um að nú sé almenningur að fá happdrættisvinning í formi gríðarlegra skattalækkana hafi ýtt undir eyðslu og einkaneyslu í samfélaginu. Ég held að þetta sé skýringin á því að nú er komin upp sú staða að hér er mikill og vaxandi viðskiptahalli sem hæstv. fjármálaráðherra átti ekki von á. Þegar við lögðum fram okkar hugmyndir og tillögur í kosningabaráttunni gerðu menn sér grein fyrir ákveðnum hagvexti. Menn gerðu sér grein fyrir stórframkvæmdum sem lágu þá fyrir og ljóst var að mundu leiða til vaxandi tekna í samfélaginu og ákveðins viðskiptahalla en menn áttu ekki von á þeim gríðarlega viðskiptahalla sem nú er að verða til. Það kemur í ljós að 40% af honum stafar af einkaneyslu. Af hverju sprettur sú einkaneysla? Menn eru að eyða út á framtíðina, eyða út á þessi gáleysislegu gylliboð hæstv. fjármálaráðherra vegna þess að hann er að selja fugla í skógi, ekki þá sem hann hefur í hendi. Það má kannski segja að þær lækkanir sem hæstv. ráðherra leggur til að samið verði um á þessu ári og hugsanlega því næsta byggi á efnislegum staðreyndum og að hægt sé að réttlæta þær, en um leið og menn koma lengra fram í þennan tíma, dreg ég í efa að hæstv. ráðherra sé sá spámaður sem við eigum helst að geta reitt okkur á. Við getum ekki horft fram hjá þeirri staðreynd að þegar við skoðum spádóma um hagstærðir á síðustu árum kemur í ljós sú nöturlega staðreynd að hæstv. fjármálaráðherra og ráðuneyti hans eru einmitt þær stofnanir sem virðast verst til þess fallnar að spá fyrir um þróun hagstærða. Það er alveg sama hvort við skoðum viðskiptahallann, verðbólgu eða atvinnuleysi, hæstv. fjármálaráðherra hefur haft rangt fyrir sér um alla þessa hluti. Þegar við skoðum spár hæstv. ráðherra eins og þær hafa birst okkur í fjárlagafrumvörpum og samþykktum fjárlögum, t.d. afgang af ríkissjóði, kemur í ljós að á árunum frá 2000–2003 spáði hæstv. fjármálaráðherra því að ríkissjóður mundi skila 75 milljörðum í afgang. Hann endaði með 10 milljarða halla í fanginu. Útgjaldaspá hæstv. ráðherra sem er grundvallarstærð í efnahagskerfinu og við alla áætlunargerð var svo stökk að frá 2000–2003 fóru útgjöld ríkisins samanlagt 128 milljarða fram úr áætlunum, þ.e. 28 milljarða á hverju einasta ári þannig að ég leyfi mér að halda því fram, herra forseti, að þær kristalkúlur sem hæstv. fjármálaráðherra og völvur hans í ráðuneytinu spá í séu ekki sá grundvöllur sem við eigum að nota til þess að bjóða skattalækkanir í fjarlægri framtíð eins og hæstv. ráðherra er að gera. Ég tel að miðað við ástandið í efnahagsmálum núna og þá staðreynd að stöðugleikinn sem áður ríkti er ekki fyrir hendi, eins og við sjáum bara á tölum um viðskiptahalla og verðbólgu, sé ekki hægt að spá með þessum hætti. Og nú hefur hæstv. fjármálaráðherra sjálfur sagt, síðast í útvarpi í gær, að vegna þess að hér ríkti svo mikill stöðugleiki væri hægt að gera þessar langtímaspár um skattalækkanir. Ég er sammála hæstv. fjármálaráðherra um það að á tímum stöðugleika í efnahagsumhverfinu er hægt að gera slíkt, en þarna greinir Samfylkinguna og ríkisstjórnina á. Við teljum að sá stöðugleiki sem blasti við þegar kosningum sleppti árið 2003 sé ekki lengur fyrir hendi og það skiptir öllu máli. Herra forseti. Það frumvarp sem hér liggur fyrir verðskuldar að vera tekið til málefnalegrar og ítarlegrar umræðu. Það er fjarri því að hægt sé að segja að frumvarpið sé alvont. Í því er hægt að finna ýmislegt jákvætt og ég nefni sérstaklega tillögur um auknar barnabætur. Þær tillögur ganga að mörgu leyti í sömu átt og Samfylkingin hefur látlaust talað fyrir en hingað til að mestu leyti fyrir daufum eyrum þessarar ríkisstjórnar. Ég held að við getum öll verið sammála um að hækkun á barnabótum er löngu tímabær. Hún er sá hluti af tillögum ríkisstjórnarinnar sem er auðvelt að samþykkja og reyndar eini hlutinn sem Samfylkingin telur að koma ætti til framkvæmda fyrr en frumvarp hæstv. ríkisstjórnar gerir ráð fyrir. Ég rifja það upp, herra forseti, að í kosningabaráttunni lagði Samfylkingin sérstaka áherslu á að barnabætur yrðu hækkaðar ásamt helmingslækkun matarskattsins. Það voru ákaflega margir í þeirri kosningabaráttu sem tóku undir með Samfylkingunni og sérstaklega minni ég talsmenn Sjálfstæðisflokksins á að þeir voru sammála Samfylkingunni á þeim tíma um að lækkun matarskattsins væri líklega besta aðgerðin sem hægt væri að ráðast í til að jafna kjörin og lækka skatta vegna þess að hún kæmi þeim líka til góða sem hefðu svo lágar tekjur að þeir greiddu ekki einu sinni skatt af þeim. Ég rifja það upp að hv. formaður efnahagsnefndar sagði í sjónvarpsþætti með stallsystur minni úr Samfylkingunni, hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur, að það væri rétt að sú aðgerð hefði meiri jafnandi áhrif en lækkun tekjuskattsprósentunnar. Maður hlýtur auðvitað að spyrja sig, herra forseti: Hvernig stendur á því að hvergi bólar á lækkun matarskattsins sem hæstv. fjármálaráðherra var svo sammála Samfylkingunni um í kosningabaráttunni að væri mikilvæg og nauðsynleg aðgerð? Hún var reyndar einna efst á forgangslista þess ágæta flokks í kosningabaráttunni. Að því er varðar barnabæturnar, herra forseti, teljum við í Samfylkingunni að það sé vonum seinna að barnafólki sé skilað a.m.k. hluta af þeim stuðningi sem það hefur misst í formi lægri barnabóta í tíð þessarar ríkisstjórnar. Frá því að hún tók við, þegar Framsóknarflokkurinn gekk inn í ríkisstjórnina árið 1995, hafa barnabætur lækkað, ekki aðeins á föstu verðlagi heldur líka sem hlutfall af landsframleiðslu. Ég veit það og hef lesið eftir hæstv. fjármálaráðherra að hann gefur lítið fyrir það. Barnafjölskyldur í landinu eru honum hins vegar ekki sammála. Þær gefa ekki lítið fyrir það og það er einfaldlega staðreynd að frá því að Framsóknarflokkurinn settist í ríkisstjórn og fram að síðustu kosningum, árið 2003, hafa barnabætur samtals verið 10 milljörðum lægri en þær hefðu orðið ef raungildi þeirra hefði haldist óbreytt frá 1995 þegar þær voru 6,4 milljarðar. Hækkunin sem er lögð til hérna, herra forseti, er um 2,4 milljarðar á ári þegar tillögurnar eru komnar til fullra framkvæmda. Það má því segja að þær séu einungis fjórðungur þeirrar upphæðar sem barnafólk var hlunnfarið um síðasta áratug. Það er líka augljóst að hækkun barnabótanna á þar að auki ekki að koma til fullra framkvæmda fyrr en árið 2007. Þessu mikilvæga máli sem varðar allar fjölskyldur í landinu er því klárlega ekki raðað í sama forgang og lækkun hátekjuskatts, lækkun á tekjuskatti eða afnám eignarskatts. Það er vægast sagt sérkennilegt. Ég verð hins vegar að segja að það er í takt við framkomu þessarar ríkisstjórnar við barnafjölskyldur í landinu. Við í Samfylkingunni teljum þetta kolranga forgangsröðun. Af þeim tillögum sem hæstv. fjármálaráðherra rakti og rökstuddi í máli sínu hér áðan teljum við að hækkun barnabóta eigi vitaskuld að vera í forgangi. Þar er um að ræða besta partinn af tillögum ríkisstjórnarinnar og við í Samfylkingunni viljum greiða fyrir að þær komi til framkvæmda sem fyrst. Við munum þess vegna leggja til flýtingu á gildistöku hækkunarinnar við afgreiðslu málsins og sömuleiðis munum við leggja fram breytingartillögu um það að matarskatturinn verði lækkaður um helming um mitt næsta ár. Í staðinn teljum við að fresta eigi þeirri 1% lækkun tekjuskatts sem á að koma til framkvæmda á næsta ári. Þarna er um að ræða sömu upphæð þannig að ef ríkisstjórnin hlítir þessum tilmælum Samfylkingarinnar er ljóst að það verður engin röskun á áformum hennar um tekjur og útgjöld vegna þessa máls. Því miður er það þannig að þegar farið er í gegnum þetta frumvarp blasir við að hækkun barnabóta er aðeins lítill hluti tillagnanna sem er að finna í frumvarpinu. Hækkunin varðar ekki nema tæplega tíunda hluta þess kostnaðar sem segja má að frumvarpið feli í sér fyrir ríkissjóð. Meginefni þessa frumvarps eru hins vegar skattalækkanir sem auka á ójöfnuð í samfélaginu, skattalækkanir sem færa þeim mest sem hafa mest fyrir, hinum minna og þeim verst stöddu í rauninni ekki neitt. Þessar tillögur breikka þess vegna bilið milli Íslendinga en brúa það ekki. Þær fela í sér skattalækkanir sem flytja milljarða króna í vasa þeirra sem fylla flokk hátekjufólks og þurfa allra síst á liðsinni hins opinbera að halda. Til marks um þessa staðhæfingu, herra forseti, nefni ég það að sá fjórðungur skattgreiðenda sem minnstar tekjur hefur á ekki að fá nema 300 millj. í sinn hlut af þeim fimm milljörðum sem ríkisstjórnin ætlar á næsta ári að verja til þess að lækka tekjuskatt. Það er auðvitað sláandi í ljósi þess að sá fjórðungur sem hefur aftur á móti mestar tekjur á að fá í sinn hlut ríflega átta sinnum meira, þ.e. tvo og hálfan milljarð. Þetta er nú allt réttlæti ríkisstjórnarinnar. Ég verð að taka undir með hv. þm. Frjálslynda flokksins, Guðjóni Arnari Kristjánssyni, að þegar skattalækkunarstefna ríkisstjórnarinnar er skoðuð er engu líkara en að þar sé beinlínis forgangsraðað með hagsmuni hátekjumanna í fyrirrúmi. Hátekjumennirnir fá meiri skattalækkanir í krónum talið og þeir fá þær fyrr. Þessar áherslur speglast auðvitað ákaflega vel í þeim breytingum sem verða samkvæmt áformum ríkisstjórnarinnar á næsta ári, eins og hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson benti á hérna áðan. Á næsta ári ætlar ríkisstjórnin í senn að lækka sérstakan skatt á hátekjumönnum um helming og því til viðbótar er svo flöt lækkun á tekjuskatti sem færir þeim vitaskuld langflestar krónur í vasann. Ég ætla að leyfa mér, herra forseti, að taka hérna nokkur auðskilin dæmi til að undirstrika hversu hróplegur munurinn er á milli hátekjumanna og hinna. Þessar fyrirhuguðu tekjuskattslækkanir ríkisstjórnarinnar færa grunnskólakennara með meðallaun u.þ.b. 1.900 kr. í skattalækkun á mánuði sem nægir fyrir ríflega einum bleyjupakka. Láglaunafólk með 150 þús. kr. mánaðarlaun fær minna en tvo bíómiða mánaðarlega með skattalækkun ríkisstjórnarinnar. Framkvæmdastjórinn, sem hefur hálfa milljón á mánuði fær á öllu árinu tæplega 100 þús. kall í sinn vasa. Milljón króna maðurinn fær 23 þús. kr. í skattalækkun í hverjum mánuði sem svarar til einnar þokkalegrar utanlandsferðar. Slíkur einstaklingur fær á ári u.þ.b. 275 þús. kr. frá núverandi ríkisstjórn. Ég sé að formaður hv. efnahags- og viðskiptanefndar glottir. Honum finnst sennilega skemmtilegt að hlusta á þetta. Þetta er örugglega stefna hans. Hann gleðst þá væntanlega yfir því líka að heyra að ofurforstjórarnir, eins og t.d. vinir hans sem stýra Símanum og öðrum ríkisfyrirtækjum, munu á einum mánuði fá á silfurdiski frá ríkisstjórninni sem svarar einni sólarlandaferð. Ég veit að hv. þingmanni finnst það sniðugt þegar hann ber það saman við ýmsa aðra. Mér finnst þetta segja allt sem segja þarf. Milljón króna maðurinn fær meira en 12 sinnum hærri upphæð í skattalækkun á mánuði en grunnskólakennarinn fær í sinn vasa. Er þetta ekki augljós forgangsröðun? Er þá ekki augljóst að það eru hátekjumennirnir sem njóta forgangs hjá þessari ríkisstjórn? Nú hefur hæstv. fjármálaráðherra sagt það, ef ekki í ræðunni hér áðan þá í útvarpi í gær og víðar, að dæmið muni líta öðruvísi út þegar líður á kjörtímabilið og búið verður að taka barnabætur inn í dæmið. Það er ekki heldur rétt. Ef við brjótum að mergi kemur í ljós að næstu þrjú árin munu aðgerðir ríkisstjórnarinnar koma hinum efnuðu í samfélagi okkar langbest ef litið er til þeirrar upphæðar sem þeir fá í sinn vasa. Og það hljóta menn auðvitað að gera eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon benti réttilega á áðan. Ég veit að hæstv. fjármálaráðherra hefur mótmælt þessu og segir að það eigi ekki að skoða krónur heldur prósentur en það eru því miður ekki prósenturnar heldur krónurnar sem kaupa matinn á diskinn og það er það sem skiptir máli. Ef við skoðum út frá þessum sjónarhóli hvernig mismunandi tekjuhópar koma út úr aðgerðunum, t.d. þar sem er að finna eitt barn undir 7 ára aldri sem er viðmiðun sem menn gjarnan taka, er munurinn líka jafnsláandi. Þá kemur í ljós að í fjölmennasta hópi einstæðra foreldra, þ.e. foreldra sem eru með eitt barn undir 7 ára, fær viðkomandi foreldri tæplega 8 þús. kr. í lækkun á mánuði. Framkvæmdastjórinn með hálfu milljónina fær hins vegar tæplega sex sinnum hærri upphæð frá þessari ríkisstjórn og milljón króna maðurinn fær tæplega 12 sinnum hærri upphæð en einstaklingur í fjölmennasta hópi einstæðra foreldra. Þetta skiptir auðvitað máli og það er þetta sem við hljótum að vega á vogarskálunum þegar við tökum afstöðu til málsins. Við erum jafnaðarmenn í Samfylkingunni og okkur finnst þetta ekki rétta leiðin. Sú þróun sem ég var hér að lýsa er alveg eins, kannski samt ekki eins skelfileg, þegar maður ber saman hjón. Hálaunahjón sem eru með 960 þús. kr. í tekjur á mánuði fá um 66 þús. í skattalækkun á mánuði. Lágtekjuhjón sem eru með kvartmilljón á mánuði fá um þrisvar sinnum lægri upphæð. Þetta er ekki réttlæti. Ég segi það, herra forseti, að ég get ekki, eftir að hafa verið 20 ár í stjórnmálum sem jafnaðarmaður, staðið upp og klappað fyrir þessu ranglæti. Við í Samfylkingunni teljum þessar tillögur uppsprettu að ójöfnuði sem ýtir undir að í stéttlausu Íslandi verði til stéttir hinna efnameiri sem njóti meiri forréttinda en venjulegir alþýðupungar gera í dag. Það er ekki stefna sem ég get forsvarað, ekki stefna sem ég get tekið undir, ekki stefna sem ég get fallist á. Við getum einfaldlega ekki samþykkt lög sem við teljum, með þessum rökum sem ég er hér að leggja fram, hygla þeim sem þurfa ekki á aðstoð að halda í stað þess að rétta hlut þeirra sem hafa minnstu úr að spila og þurfa sannarlega á liðsinni okkar að halda til þess að geta dregið fram lífið með sæmd. Við skulum heldur ekki gleyma því að þessi ríkisstjórn skuldar þeim mest sem hafa lægstar tekjurnar. Það var þessi ríkisstjórn sem með pólitískum ákvörðunum leiddi til þess að hér á Íslandi er orðinn til stór hópur fátæks fólks sem vart bjargálna er að stritast við að greiða tekjuskatt af launum sem fæstir ráðherrar ríkisstjórnarinnar, fæstir þingmenn, gætu dregið lífið fram á. Þetta fólk, sem við þurfum að hugsa um, aldraðir einstaklingar, öryrkjar, langtímaatvinnulausir, greiddi lítinn eða engan tekjuskatt þegar þessi ríkisstjórn tók við 1995. Framganga ríkisstjórnarinnar gagnvart þessum góðu Íslendingum er á þann veg að að þeir sem í dag draga fram lífið á minna en 100 þús. kr. á mánuði greiða samt samanlagt á ári sem svarar til tveimur milljörðum í tekjuskatt. Ég segi: Ríkisstjórnin skuldar þessu fólki og ef það eru til milljarðar til þess að lækka skatta og til þess að bæta kjörin verða menn að hugsa um þessa hópa. Herra forseti. Það eru til leiðir til að lækka skatta þannig að allir njóti lækkunarinnar og þeir njóti hennar hlutfallslega mest sem hafa minnstu úr að spila, líka þeir sem eru svo tekjulágir að þeir greiða nánast engan tekjuskatt. Sú leið felst í tillögunni sem Samfylkingin hefur mælt fyrir á Alþingi um að lækka matarskattinn. Við höfum lagt fram tillögu um að lækka matarskattinn um helming, úr 14% niður í 7%. Það er alveg sama hver staða manna er í samfélaginu allir þurfa að verja hluta af ráðstöfunartekjum sínum til að kaupa sér það sem við getum skilgreint sem brýnar nauðþurftir. Allir þurfa að kaupa sér kjöt, mjólk, grænmeti, fisk, brauð og mjölvöru. Það kemst enginn hjá því að eyða töluverðum hluta af tekjum sínum í það sem við höfum skilgreint sem brýnar nauðþurftir. Eftir því sem menn hafa lægri ráðstöfunartekjur eða hafa fleiri munna að metta hækkar hlutfall ráðstöfunartekna sem þeir þurfa yfirleitt að nota til að kaupa þær brýnu nauðþurftir. Ég held að menn deili ekki um þetta. Ef hægt er að lækka matarverð í krafti þeirra tillagna sem Samfylkingin hefur lagt fram og aðrir flokkar hafa tekið undir og Sjálfstæðisflokkurinn barðist líka fyrir í kosningabaráttunni er um leið verið að hjálpa þeim hlutfallslega mest sem hafa minnstar ráðstöfunartekjur. Þess vegna er þetta forgangsmál að okkar mati. Lækkun matarskattsins kemur öllum vel, bæði þeim efnuðu en mest þeim efnaminni og langmest þeim sem hafa mjög lítið á milli handanna. Við höfum rætt þessi mál á hinu háa Alþingi og komið hefur í ljós að hér er bullandi þverpólitískur meiri hluti fyrir því að lækka matarskattinn um helming. Samfylkingin hefur lagt fram tillögu um það, Sjálfstæðisflokkurinn hefur barist fyrir því í kosningabaráttu, lýst yfir stuðningi við málið í þessum sölum, formaður þingflokks Vinstri grænna sömuleiðis og formaður Frjálslynda flokksins hefur tekið opinberlega undir það. Það er bara einn flokkur sem hefur lagst gegn samþykkt málsins og það er Framsóknarflokkurinn. Svo einfalt er það mál. Ég veit að í hjarta sínu vill hæstv. fjármálaráðherra fara þessa leið. Ég hef ekki getað skilið málflutning hans með öðrum hætti þegar hann hefur talað af öðrum palli en hér. Sá ágæti maður talaði þannig í kosningabaráttunni. Það er því bullandi stuðningur við lækkun matarskatts á hinu háa Alþingi. Það er bara Framsóknarflokkurinn sem stendur gegn þessu. Herra forseti. Við núverandi aðstæður teljum við í Samfylkingunni að bilið sé að breikka á milli tekjuhópa í samfélaginu og þess vegna sé rökréttast að skattkerfisbreytingar sem við eyðum peningum til úr sjóðum samfélagsins eigi að stuðla sem mest að auknum jöfnuði og minni mun á milli ólíkra hópa. Þær áherslur voru lagðar í kosningabaráttunni m.a. af okkur eins og hæstv. fjármálaráðherra rifjaði upp. Í kosningabaráttunni var aðaláhersla okkar í skattamálum og aðgerðir sem allir nutu, eins og lækkun matarskattsins um helming, hækkun barnabóta og hækkun persónuafsláttar. Við lögðum megináhersluna í kosningabaráttunni á lækkun matarskattsins af þeim ástæðum sem ég hef þegar rakið og við lýstum því skorinort að væri borð fyrir báru ætti að taka skref til að hækka barnabætur og persónuafslátt, enda væri það í takti við stöðu efnahagsumhverfisins að öðru leyti. Ég tel að varla leiki vafi á því að eins og sakir standa leyfa aðstæður að ráðast t.d. í að framkvæma þá tillögu sem við höfum barist fyrir, lækkun matarskattsins. Í fyrsta lagi er alveg rétt hjá hæstv. fjármálaráðherra að það eru vaxandi tekjur í þjóðarbúinu um þessar mundir. Í öðru lagi, og það ber ekki að vanmeta, hefur ríkisstjórnin hækkað skatta á þessu kjörtímabili um svipaða upphæð og nemur lækkun matarskattsins. Lækkun felur því í reynd í sér að við færum skattheimtuna með þeirri tillögu aftur niður á það stig sem hún var í upphafi kjörtímabilsins. Í þriðja lagi er lækkun matarskattsins sérstök aðgerð að því leyti að hún slær á þenslu vegna þess að hún lækkar verðbólguna. Það hefur verið reiknað út af Hagstofunni fyrir Samfylkinguna, eins og fram kom í umræðum fyrr í vetur, að lækkun matarskattsins samkvæmt tillögum Samfylkingarinnar lækkar neysluvísitöluna um 0,8%. Það munar um minna. Þetta skiptir máli. Aðgerðin hefur því líka áhrif á skuldabyrði landsmanna og við skulum ekki gleyma því. Við teljum hins vegar, eins og ég sagði í upphafi ræðu minnar, að í núverandi efnahagsumhverfi sé ekki hægt að lofa skattalækkunum lengra fram í tímann en í hæsta lagi til fjárlaga næsta árs. Þar greinir okkur alvarlega á við hæstv. fjármálaráðherra. Við erum honum algjörlega ósammála um stöðu og þróun efnahagsmála. Við höfum eins og ég sagði áðan gagnrýnt hann fyrir að selja fugl í skógi, fyrir að lofa skattalækkunum sem eiga ekki að koma til framkvæmda fyrr en undir lok kjörtímabilsins. Hæstv. fjármálaráðherra hefur svarað því fyrir sitt leyti eins og ég rakti áðan að núna ríki stöðugleiki í efnahagsmálum og í því ljósi sé verjanlegt að gera slíkar spár og áætlanir fram í tímann. Mér fannst að vísu hæstv. ráðherra ekki vera mjög sannfærður sjálfur þegar hann mælti fyrir málinu og reifaði einmitt þau rök. Ég ítreka hins vegar að ég og Samfylkingin er honum sammála að þegar stöðugleiki ríkir í efnahagsmálum er hægt að gera slíkar áætlanir. Þar kemur hins vegar að vegamótum á leið okkar og vegferð hæstv. ráðherra. Við teljum ekki að hægt sé að halda því fram að stöðugleiki ríki í efnahagsmálum eins og sakir standa. Ég held að fáir, fyrir utan þingmenn í stjórnarliðinu, taki undir þau orð hæstv. ráðherra vegna þess að þau teikn sem eru á lofi benda því miður flest til þess að óstöðugleikinn fari vaxandi. Varla er það til marks um stöðugleika þegar ríkisstjórn ræður ekki lengur við verðbólgu og hefur ekki lengur stjórn á viðskiptahalla. Hins vegar er staðreynd að verðbólgan er á uppleið og viðskiptahallinn er mikill og fer því miður ört vaxandi. Ef við skoðum t.d. þróun verðbólgu og staðreyndir um verðbólguna held ég að þetta blasi við flestum. Í stað þess að verðbólgan sé 2,5% eins og gert var ráð fyrir í forsendum síðustu kjarasamninga er hún í dag 3–4%. Hagdeild ASÍ, sem hefur reynst mun sannspárri en fjármálaráðuneytið um þróun verðlags, spáir því að ef fram heldur sem horfir muni verðbólgan sprengja forsendur kjarasamninga og þeim kunni að verða sagt upp haustið 2005. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra: Er það stöðugleiki sem speglast í þeirri staðreynd að hugsanlegt er að kjarasamningum verði sagt upp vegna þess að verðbólgan er farin úr böndunum? Greiningardeild Landsbanka Íslands, sem við hljótum að líta á sem hlutlausa stofnun, segir fullum fetum að verðbólgan muni fara meira en tvöfalt fram úr verðbólgumörkum Seðlabankans. Það er svipuð þróun sem blasir við, þróun sem við höfum ekki lengur tök á þegar við skoðum líka viðskiptahallann og þar vísa ég til vitnisins sem situr hér á meðal vor, hæstv. fjármálaráðherra. Í greinargerð sem hann lagði fram með fjárlagafrumvarpinu kemur fram spá um viðskiptahalla og þó ég hafi að vísu áður sagt í ræðu minni að kannski sé lítt mark takandi á spám hæstv. ráðherra eru það einu gögnin sem ég hef um þróun viðskiptahalla undir höndum. Ég neyðist þess vegna til að leiða hana fram sem gögn í málinu. En samkvæmt þeirri spá kemur fram að á næstu árum verði viðskiptahallinn 10,5% af vergri landsframleiðslu. Hann verður í krónum talið 65 milljarðar á þessu ári, 104 milljarðar á því næsta og ég held að hann fari upp í 140 milljarða árið 2006. Árin þar á eftir, fram til 2010 sem spáin nær til, á hann að verða um 50 milljarðar á hverju ári. Hægt er að reikna þetta út. Í kringum 2010 eru u.þ.b. 500 milljarðar sem þannig hafa safnast í viðskiptahalla í útlöndum. Það þarf ekki mikið að gerast til að sú válega þróun geti sett ákaflega stór strik í reikning þjóðarbúsins varðandi gengi, verðbólgu og auðvitað skuldir landsmanna. Þetta sýnir að stöðugleikinn sem ráðherra byggir skattalækkun sína á er ekki fyrir hendi eins og sakir standa. Efnahagsþróunin einkennist af verðbólgu sem ríkisstjórnin hefur litla stjórn á og viðskiptahalla sem er sterklega varað við af öllum þeim stofnunum sem eitthvað hafa komið nálægt íslensku efnahagslífi. Þá gildir einu hvort um er að ræða innlendar stofnanir eins og Hagfræðistofnun Háskólans, Seðlabanka Íslands eða Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Allar vara við þessari þróun. Þess vegna er ákaflega óvarlegt, svo ég kveði ekki fastar að orði, að lofa skattalækkunum mörg ár fram í tímann eins og hæstv. ráðherra gerir. Stjórnmálamenn sem vilja fylgja eðlilegri varúð í efnahagsmálum gera það ekki við svona aðstæður. Sá tími kann að renna upp að stjórnmálamenn geti tekið slíkar áhættur og þá er sjálfsagt að skoða frekari lækkanir í takt við þær hugmyndir sem við höfum rætt um, eins og t.d. hugmyndir okkar í kosningabaráttunni um lækkun matarskattsins og um hækkun persónuafsláttar. Sá tími er hins vegar ekki í dag. Við skulum heldur ekki gleyma því að hæstv. fjármálaráðherra sagði í ræðu sinni áðan og hefur margtekið fram á síðustu dögum, að árin 2007 og 2008 taki að slakna á framkvæmdum og þess vegna sé ráðrúm til að dengja lækkun skattprósentunnar með fullum þunga þar. Er það svo? Er alveg víst að það verði slaki þá? Höfum við ekki á síðustu dögum og vikum heyrt af framkvæmdum sem verið er að gera samninga um, sem mér fannst hæstv. forsætisráðherra tala um síðast í gær, sem benda til þess að slakinn sem átti að verða 2007, 2008 og eftir atvikum 2009 kunni að verða víðsfjarri þegar kemur að þeim tímapunkti? Þá getur staðan einfaldlega verið þannig að hæstv. ráðherra geti ekki staðið við þau loforð sem hann færir nú fram í krafti lagafrumvarps. Þetta, herra forseti, hefur breyst frá því fyrir síðustu kosningar. Þá höfðu menn, eins og við munum öll sem sátum í þessum sölum og tókum þátt í umræðum um þróun efnahagslífsins, ráðist í samstillt átak verkalýðshreyfingar, ríkisstjórnar og stjórnarandstöðu um að bjarga stöðugleikanum sem var í uppnámi fyrir jólin 2002 eins og menn muna þegar verðlagsþróunin var að sigla fram úr hinum rauðu strikum. Þá ríkti hér stöðugleiki. Þá voru fullar forsendur til að gera áætlanir fram í tímann sem byggðust á tiltölulega jafnri þróun hagkerfis þar sem viðskiptahallinn var ekki aðeins í böndum heldur á niðurleið. Þar sem verðbólgan var, ef ekki sú minnsta á EES-svæðinu þá a.m.k. ein sú minnsta. Þær aðstæður eru ekki lengur fyrir hendi. Þess vegna er óráðlegt og blekkjandi gagnvart landsmönnum að lofa þeim skattalækkunum því þær byggjast á aðstæðum sem ríkisstjórnin hefur ekki fullt vald á. Herra forseti. Að lokum get ég ekki annað en reifað það við hæstv. ráðherra að mér finnst hann gera ákaflega lítið úr þeim aðvörunarorðum sem fram eru sett af ýmiss konar sérfræðingum sem tengjast hlutlausum stofnunum. Ég vísa til þess að margir hafa komið fram og sagt að einmitt vegna þenslunnar sem nú ríkir í efnahagskerfinu sé ákaflega óvarlegt að gera ráð fyrir miklum skattalækkunum nema samsvarandi magn peninga sé tekið út úr kerfinu með niðurskurði og aðhaldi í ríkisútgjöldum. Ég vísa t.d. til Tryggva Þórs Herbertssonar, sem hefur að öðru leyti tekið frekar jákvætt í hugmyndir ríkisstjórnarinnar um margvíslegar skattalækkanir sem hér hafa verið reifaðar. Hann hefur í blöðum og ljósvakamiðlum lagt áherslu á að brýnt sé að skattalækkunum sem ríkisstjórnin hefur ákveðið á næstu árum verði mætt með samsvarandi niðurskurði ríkisútgjalda. Ég hlýt að spyrja hæstv. fjármálaráðherra: Er hann ósammála þessu?

Nei.

Er hann ósammála þeim aðvörunarorðum af nákvæmlega sama toga sem fram komu hjá Seðlabankanum fyrr á árinu og hafa síðan verið ítrekaðar, aðvörunarorðum sem ekki var hægt að skilja öðruvísi en á nákvæmlega sömu lund og fram komu í textum frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum fyrr á árinu? Er hann ósammála þessu? Ef hann er ósammála, með hvaða rökum er það? Ef hann er sammála því að þarna hafi menn lög að mæla og menn þurfa að ganga tiltölulega hægar um dyr verður hann að segja okkur með hvaða hætti hann hyggst grípa til aðhaldsaðgerða. Ætlar hann að grípa til niðurskurðar á einhverju sviði ríkisútgjalda? Ef svo er, er þá ekki sanngjörn krafa hjá stjórnarandstöðunni að fram komi hvers konar aðgerðir það eru? Hv. þm. Birkir J. Jónsson greindi frá því í fjölmiðlum í gær, sem talsmaður ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum, að fyrirhugaðar væru aðhaldsaðgerðir og fyrirhugaður væri niðurskurður. Þá er fullkomlega eðlilegt að spurt sé, herra forseti: Hvar á sá margboðaði niðurskurður að eiga sér stað? Kemur til greina að það verði niðurskurður t.d. innan heilbrigðisþjónustunnar og menntakerfisins?

Herra forseti. Hv. þm. nefndi Alþjóðagjaldeyrissjóðinn til sögunnar. Í nýlegu áliti hans segir að vel heppnaðar kerfisumbætur séu m.a. ein helsta ástæða þess að íslenska hagkerfið sé nú eitt það sveigjanlegasta og kraftmesta í heimi. Þingmaðurinn gerir sér hins vegar ekki grein fyrir því að þessar skattbreytingar eru áframhald þeirra skipulagsbreytinga og kerfisbreytinga sem hér hafa átt sér stað, nauðsynlegt áframhald. Þingmaðurinn var seinheppinn í ræðu sinni. Hann gat um kenningar Samfylkingarinnar í virðisaukaskattsmálum. Hann er sennilega búinn að gleyma því að fyrir kosningarnar í fyrra spurðu Samtök verslunar og þjónustu hver væri stefna Samfylkingarinnar varðandi virðisaukaskattinn, hvort gera ætti breytingar á honum. Svarið var nei. Einfalt orð, eitt orð, nei. Síðan ákvað flokkurinn að fylgja í kjölfarið þegar Sjálfstæðisflokkurinn var búinn að móta sína stefnu af því að honum fannst það sniðugt og breytti um stefnu og kom núna með það sem hann hefur flutt hér á þinginu ár eftir ár. Hv. þingmaður talaði um að skattalækkanirnar væru fugl í skógi. Það er misskilningur. Samfylkingin er býsna seinheppin. Hún er ekki fugl í skógi. Hún er furðufugl í skógi.

Herra forseti. Hæstv. fjármálaráðherra svarar ekki þeim spurningum sem fyrir hann eru lagðar. Ég spurði hann hvort hann væri þeirrar skoðunar að aðvörunarorð sérfræðinga sem fram hafa verið borin, m.a. frá Hagfræðistofnun Háskólans og Seðlabanka Íslands væru hjóm eitt. Hæstv. fjármálaráðherra kemur hér og kýs frekar að fara með skop og fyndni eins og hann stundum er ágætur til en það er kannski ekki tækifæri til þess að gera það nákvæmlega núna. Ég spurði hæstv. fjármálaráðherra ákveðinna spurninga: Er ekkert að marka það sem þessir sérfræðingar segja? Hæstv. fjármálaráðherra treysti sér ekki til þess að svara því. Segir það ekki allt sem segja þarf um málflutning hæstv. ráðherra? Auðvitað hefur hæstv. ráðherra verið í bullandi vörn einmitt út af þessu, út af því að hann er að lofa skattalækkunum langt inn í framtíðina og sérfræðingar hafa einmitt varað við því að lofað sé of miklum lækkunum án þess að jafnmikið af peningum sé tekið út úr kerfinu með niðurskurði hjá ríkinu. 

Herra forseti. Samfylkingin er ævinlega jafnseinheppin. Hún krefst ýmist aukins aðhalds eða aukinna útgjalda. Auðvitað liggur það fyrir að aðhald þarf að vera fylgifiskur þessara skattalækkana. Það dettur engum manni annað í hug. En það mun ekki koma niður á nauðsynlegri þjónustu. Það er líka athyglisvert að hv. þingmaður svarar engu því sem ég sagði hér um virðisaukaskattinn, þetta litla nei hér, Samfylking, nei við kerfisbreytingum í virðisaukaskatti. Hann gefur sér ekki tíma til þess að svara því. Ég hef nú ekki nennt að standa í því að vera að draga þetta plagg hér á loft í þingsölum í vetur vegna þess að þetta er bara til marks um það hvernig Samfylkingin sveiflast til og frá. En þetta er hins vegar alveg ágætt dæmi um nákvæmlega það hvernig þessi ágæti stjórnmálaflokkur sveiflast til og frá. Ég fagna því sem hv. þingmaður sagði um frumvarpið sem hér er verið að ræða að því marki sem það var málefnalegt. En því miður var það nú ekki allt saman þannig, t.d. ekki þegar þingmaðurinn leiddist út í þann ömurlega pytt að bera saman skuldbindingar vegna lífeyrismála og svo greiðslur úr ríkissjóði.

Herra forseti. Svarið sem hæstv. ráðherra gaf hér var mikilvægt. Hæstv. ráðherra staðfesti það hér í fyrsta skipti - ég hef a.m.k. ekki heyrt það áður - að það ætti að grípa til niðurskurðar. Þá hljótum við að krefjast þess af hæstv. ráðherra og talsmönnum stjórnarliðsins sem koma í þessa umræðu að þeir greini okkur undanbragðalaust frá því hvar eigi að skera niður. Á að hækka komugjöld? Á að fara áfram þá slóð sem hér var verið að troða í gær og hækka skólagjöld? Er það það sem þessi ríkisstjórn ætlar að gera til þess að vega upp á móti skattalækkununum? Er það þá virkilega þannig þegar upp verður staðið að ef þeim verður einhvern tíma hrint í framkvæmd þá muni almenningur sem á að njóta ávinningsins sjálfur þurfa að greiða kostnaðinn við þær?

Herra forseti. Ég vil byrja á því að óska hæstv. fjármálaráðherra til hamingju með þetta stórkostlega frumvarp. Þetta er mjög ánægjulegt frumvarp og ég óska þingmönnum öllum til hamingju með þetta frumvarp. Ég óska landsmönnum öllum til hamingju með þetta frumvarp. 
             Ég hitti konu í fyrradag sem spurði mig: „Þarf stjórnarandstaðan alltaf að vera á móti? Er hún fúll á móti? Þurfa menn endilega að vera á móti af því að þeir eru í stjórnarandstöðu, góðum málum eins og þessu máli?“ Hv. þingmaður talar um fugl í skógi. Trúir hann ekki lagasetningu frá Alþingi? Hann vill fá barnabætur fyrr og lækkun virðisaukaskatts. Verður þá engin þensla? Hvað segir hv. þingmaður um fátæktargildru sem menn tala um á góðum degi? Vill hann koma með virðisaukaskatt sem eykur fátæktargildruna eða vill hann koma með þetta frumvarp sem minnkar hana?

Herra forseti. Það er augljóst að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins eru dálítið æstir í dag. Gæti það verið vegna þess að sýnt hefur verið fram á það hér með nokkuð hörðum rökum að þetta frumvarp sem þeir eru að leggja til eykur ójöfnuð í samfélaginu? Gæti það verið vegna þess að það kemur fram núna í umræðunni hjá hæstv. fjármálaráðherra að þeir munu neyðast til þess að grípa til niðurskurðar? Gæti það verið vegna þess að hér er að koma fram í umræðunni að til þess að geta staðið straum af þessum skattalækkunum þá er hugsanlegt að menn neyðist til þess að grípa til niðurskurðar í velferðarþjónustunni, t.d. í menntakerfinu og í heilbrigðiskerfinu? Svör við þessu þurfum við að fá. Herra forseti. Hv. þingmaður spurði mig hér sérstaklega um virðisaukaskatt og hvort lækkun hans yki ekki þensluna. Nú er það þannig eins og ég gat um hérna áðan að lækkun matarskattsins leiðir til lækkunar á neysluvísitölu sem svarar til 0,8% og það skiptir máli. Sá þáttur þeirrar lækkunar hefur t.d. þensluletjandi áhrif.

Herra forseti. Það er skiljanlegt að ég sé æstur því að ég hef sjaldan séð eins fallegt frumvarp, það kemur manni í uppnám og maður náttúrlega æsist yfir því. 
             Varðandi niðurskurðinn þá hefur ríkissjóður verið rekinn með afgangi og hann er rekinn með afgangi þrátt fyrir þessar skattalækkanir. Mér þætti gaman að sjá upplitið á hagfræðisérfræðingunum þegar hv. þingmaður lýsir því yfir að lækkun á virðisaukaskatti sé þensluletjandi. Það verður nú aldeilis gaman að sjá það. Hv. þingmaður talar um tekjujöfnun. Ég lít aldrei þannig á að fólk sé fætt fátækt eða verði fátækt alla tíð. Ég vil nefnilega breyta því og ég vil að þeir sem eru fátækir geti orðið ríkir, geti aukið tekjur sínar og þetta frumvarp stuðlar að því að brjóta niður múra fátæktargildranna.

Herra forseti. Hv. þingmaður kemur hingað og reynir að snúa út úr eins og hann getur. Ég sagði að því er varðaði þensluletjandi þátt lækkunar matarskatts að það væri staðreynd að tillögur okkar munu, samkvæmt útreikningum Hagstofunnar, leiða til þess að neysluvísitala lækkar um 0,8% sem væri sá þáttur í þeim tillögum sem væri a.m.k. þensluletjandi. Ég heyri alla leið hingað að hv. þingmaður hristir höfuðið en þetta er samt sem áður þannig, herra forseti. Þetta er bara útreiknað. Ég er þeirrar skoðunar, ólíkt hv. þingmanni, að skattkerfið eigi að nota til jöfnunar. Það hefur margsinnis komið fram í þessum umræðum eða alla vega í þessum sölum frá hv. þingmanni að hann er ekki þeirrar skoðunar. En ég og helmingur Sjálfstæðisflokksins er þeirrar skoðunar að nota eigi skattkerfisbreytingar til þess að auka jöfnuð í samfélaginu. Ég veit að hv. þingmaður er ekki þeirrar skoðunar. Þetta er samt sem áður grundvöllur þeirrar sannfæringar sem ég starfa eftir í stjórnmálum. Ég er, ólíkt hv. þingmanni, jafnaðarmaður.

Herra forseti. Það var nokkur dirfska hjá hv. 1. þingmanni Reykv. n. að vísa til ummæla Samfylkingarinnar um skattamál fyrir síðustu kosningar vegna þess að skattamálin vöfðust alveg afskaplega mikið fyrir þeim flokki í þeirri kosningabaráttu. Eiginlega má segja að sett hafi verið fram ný stefna í hverri viku í skattamálum. Þegar Frjálslyndir höfðu tekið persónuafsláttinn upp á sína arma þá kom Samfylkingin á eftir. Þegar Sjálfstæðisflokkurinn hafði lýst yfir vilja til að lækka matarskattinn þá kom Samfylkingin á eftir. Því var mjög erfitt að henda reiður á því hver afstaða Samfylkingarinnar væri í þessum efnum. Ég velti því fyrir mér þegar ég hlustaði á hv. þingmann áðan hvort þar talaði formaður sama stjórnmálaflokks og sagði í landsfundarályktun í byrjun apríl 2003 rétt fyrir kosningar, að lækka skyldi tekjuskatt einstaklinga í áföngum og styðja betur við barnafjölskyldur með auknum barnabótum og lækkun jaðarskatta. Gæti hv. 1. þingmaður Reykv. n. upplýst mig um það hvort þetta er ekki sá flokkur sem hann er í forustu fyrir?

Herra forseti. Það er engu líkara en að hv. þm. Birgir Ármannsson, eins og ýmsir aðrir þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem hér hafa talað í dag, sé svolítið sár yfir þeirri staðreynd að það mál sem Samfylkingin lagði mikla áherslu á í kosningabaráttunni, alveg eins og Sjálfstæðisflokkurinn, þ.e. lækkun matarskattsins, hefur verið stöðvað af samstarfsflokknum. Það liggur alveg ljóst fyrir að Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn voru mjög sammála um það mál og þær yfirlýsingar hafa margsinnis komið fram í þessum sölum að það sé keppikefli Sjálfstæðisflokksins að ná málinu fram. Það hefur hins vegar ekki tekist. Menn eiga ekki að vera of sárir yfir því. Já, svarið er já. Hér talar sami maður og talaði á landsfundi Samfylkingarinnar, sem að vísu var ekki haldinn í apríl, sami maður og tók hérna í ræðu áðan undir að það þyrfti að hækka barnabætur og lýsti því yfir að Samfylkingin mundi leggja fram tillögu um að þeirri ákvörðun yrði flýtt við meðferð þessa máls.

Herra forseti. Hv. 1. þingmaður Reykv. n. gat þess ekki að í þessari landsfundarályktun var það tekið fram sem fyrsta atriði að stefna bæri að lækkun tekjuskatts einstaklinga í áföngum sem er akkúrat kjarninn í frumvarpinu sem hér er til umræðu. Annað atriði sem kemur fram í þessu frumvarpi er að styðja betur við barnafjölskyldur með auknum barnabótum og áhrif þessara aðgerða stuðla að því að lækka jaðarskatta, nákvæmlega eins og sett var fram í þeirri landsfundarályktun sem lá til grundvallar kosningastefnu Samfylkingarinnar fyrir síðustu kosningar. Það er rétt að Samfylkingin fylgdi okkur sjálfstæðismönnum á eftir í því að tala um virðisaukaskattinn fyrir síðustu kosningar þó að því væri neitað harðlega í fyrri hluta kosningabaráttunnar. Samfylkingin fór út um víðan völl reyndar í þessari umræðu og fór m.a. út í það að tala um fjölþrepaskattkerfi í tekjuskattskerfinu sem síðan varð ekki úthald í að halda alveg fram á kjördag. Menn svona reifuðu þá hugmynd í kringum páska en bökkuðu viku seinna þannig að það er nú lítil staðfesta í þessum flokki að manni sýnist.

Herra forseti. Ég er ekki alveg jafngagnkunnugur dagsetningum eins og hv. þingmaður að því er varðar það hvenær einstakar tillögur komu fram.

Það er erfitt að henda reiður á því.

En jafnvel þó að svo væri þá liggur stefnan alveg ljós fyrir núna og munurinn á okkur og ýmsum öðrum stjórnmálaflokkum er sá að við forgangsröðum. Við teljum að ekki sé hægt að slæma hendinni út í loftið og ná öllum þeim fuglum sem fljúga um himinblámann eins og hv. þingmenn stjórnarliðsins virðast telja. Við höldum að það sé tiltekinn fjöldi smáfugla í hendi og við viljum deila þeim út í ákveðinni forgangsröð. Við viljum byrja á að lækka matarskattinn um helming eins og Sjálfstæðisflokkurinn, andstætt því sem Framsóknarflokkurinn vill, og við segjum það alveg klárt og kvitt að við viljum hækka barnabætur. Ég sagði hérna áðan: Ef viðrar til fuglaveiða þegar líður á kjörtímabilið  
             Stefnan er forgangsröðunin nákvæmlega eins og ég var að lýsa henni hérna.

Virðulegur forseti. Eftir langa og yfirgripsmikla ræðu hv. formanns Samfylkingarinnar er maður í raun litlu nær um stefnu Samfylkingarinnar í skattamálum rétt núna eins og fyrir kosningar. Annars vegar hefur formaðurinn áhyggjur af þensluáhrifum skattbreytinga, skattalækkunar. Hins vegar liggur þessi stóri 30 milljarða breytilegi skattapakki Samfylkingarinnar undir. Þetta gengur ekki alveg upp í mínum huga. Hins vegar verður hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni nokkuð tíðrætt um barnabætur og setur þær í forgang í sínum skattalækkunum. Hann gerir fulllítið úr þeim miklu breytingum sem eru gerðar á því sviði í því frumvarpi sem hér er til umræðu. En fyrst hv. þingmaður hefur svona mikinn áhuga á barnabótum þá spyr ég: Hvað hefur breyst frá því að hv. þingmaður var sjálfur í ríkisstjórn, en á því kjörtímabili lækkuðu framlög til barnabóta um einn milljarð? 

Herra forseti. Það er auðvelt að svara þessari spurningu. Það sem hefur breyst er að barnabætur hafa að raungildi samtals lækkað um 10 milljarða frá því að flokkur hv. þingmanns settist í ríkisstjórn, raunar frá þeim tíma þegar hv. þm. sté sín fyrstu skref á þingi. Það er það sem hefur breyst. Hv. þingmaður talaði um að hann velktist í vafa um hver væri skattstefna Samfylkingarinnar. Hún er svona: Samfylkingin leggur höfuðáherslu á að lækka matarskattinn um helming. Samfylkingin er að því leyti til sammála flestöllum þingmönnum sem sitja á þinginu nema hv. þingmönnum Framsóknarflokksins. Það er Framsóknarflokkurinn sem hefur lagt fótinn gegn því og komið í veg fyrir að hægt sé að lækka matarskattinn. Það er hins vegar skattalækkunaraðgerð sem hefur mikil jafnandi áhrif og kemur þeim til góða sem hafa svo lágar tekjur að þeir greiða ekki einu sinni tekjuskatt. Þeir eru því miður til í samfélagi okkar. Þetta er skattstefna Samfylkingarinnar í sínu allra einfaldasta formi eins og hægt er að setja hana fram á einni mínútu.

Herra forseti. Ég verð að viðurkenna að ég er litlu nær um hina skýru stefnu Samfylkingarinnar í skattamálum þrátt fyrir þetta mínútuandsvar til viðbótar við langa ræðu. Tölur tala hins vegar sínu máli og þær segja okkur einfaldlega að þegar hv. þingmaður og ýmsir félagar hans sem nú eru á þingi fyrir Samfylkinguna sátu í ríkisstjórn og áttu kost á að láta þessi áhersluatriði sín koma fram hvað varðar barnabætur og Lánasjóð íslenskra námsmanna voru áherslur aðrar. Ef ég man rétt var t.d. búið að festa í lög að endurgreiðslubyrði námslána skyldi vera 7% þegar við komum hér að ríkisstjórn 1995. Það var vegna þátttöku m.a. ýmissa hv. þm. sem nú eru hér í Samfylkingunni, forverar Samfylkingarinnar stóðu að því. Það eru ákveðin áhersluatriði sem koma fram í því. Sama er með það að minnka barnabætur á heilu kjörtímabili um einn milljarð króna. Auðvitað er það ákveðið áhersluatriði. Mér finnst hv. þingmaður tala í þessu, nú sem fyrr, dálítið óljóst þegar kemur að skattamálum.

Herra forseti. Mér er sómi og heiður að því að rökræða barnabætur við hv. þingmenn Framsóknarflokksins. Ef ég leyfi mér þann munað að láta hugann reika kemur upp í hann orðið barnakort. Hvað varð um barnakort Framsóknarflokksins? Ja, það er von að hv. þm. Siv Friðleifsdóttir kjósi að vera niðursokkin í að lesa blöð. Ég man eftir öllum ræðunum sem hv. þm. flutti hér um barnakort. Annar frasi kemur upp í hugann: Ótekjutengdar barnabætur með öllum börnum til 16 ára aldurs. Hvaða flokkur var það sem setti fram þessi hugtök og þessi lykilorð í pólitískri umræðu um barnabætur?  Enn þann dag í dag bíða íslenskar barnafjölskyldur eftir barnakortunum og eftir því að ótekjutengdar barnabætur fylgi öllum börnum til 16 ára aldurs, eins og var lofað hjá þeim flokki sem hafði fólkið í fyrirrúmi.

Herra forseti. Það er alveg hárrétt sem fram kom í ræðu hæstv. fjármálaráðherra áðan að Vinstri hreyfingin – grænt framboð hafði sérstöðu meðal stjórnmálaflokkanna í kosningabaráttunni á útmánuðum 2003 að því leyti til að við tókum ekki þátt í þeim skattalækkunarloforðasöng sem þá var sunginn. Kannski má segja að eitt annað framboð sem ekki náði mönnum kjörnum á þing en bauð fram á landsvísu hafi talað á hliðstæðum nótum. Hvers vegna gerðum við það ekki? Jú, það eru a.m.k. þrjár veigamiklar ástæður því til skýringar. Sú fyrsta er að það var skoðun okkar og er enn þann dag í dag að það sé ábyrgðarlaust að lofa stórfelldum ívilnunum, skattalækkunum eða útgjöldum eftir atvikum, langt fram í tímann með þeim hætti sem þarna var gert. Út á hvað? Út á spár og væntingar um hagvöxt, gullöld og gleðitíð í efnahagsmálum sem engin trygging er fyrir að gangi eftir. Í öðru lagi er það skoðun okkar að við viljum öflugt samábyrgt velferðarkerfi. Við töluðum um það fyrir síðustu kosningar að við vildum mynda velferðarstjórn. Hver ættu að vera verkefni þeirrar velferðarstjórnar? Jú, að styrkja innviði velferðarsamfélagsins á Íslandi á nýjan leik. Þeir hafa veikst og við höfum dregist aftur úr hinum Norðurlöndunum í ýmsum samanburði þegar mæld eru lífskjör, velferðarþjónusta, hagsmunir sjúklinga, aldraðra, öryrkja o.s.frv. Það verður ekki bæði sleppt og haldið. Stjórnmálamenn eiga að vera heiðarlegir og koma hreint til dyranna í þeim efnum. Það á ekki að reyna að kaupa sér vinsældir á ódýrum forsendum af því tagi að það sé hægt að gera hvort tveggja, spara krónuna og eyða henni. Það er ekki hægt í bókhaldi ríkissjóðs frekar en annarra eininga í landinu, ekki frekar en hjá heimilunum eða fyrirtækjunum. Í þriðja lagi höfum við auðvitað mikla fyrirvara á þeim útfærslum, því inntaki skattbreytinganna og þeirri þróun í skattamálum sem hér hefur verið við lýði um nokkurt árabil og hefur flutt skattbyrðina til í landinu þannig að nemur tugum milljarða. Skattbyrðin hefur verið flutt frá hagnaði fyrirtækja, háum tekjum, fjármagnsgróða, söluhagnaði hlutabréfa, arði og öðru slíku yfir á almennt launafólk - menn borga nú skatta af lægri tekjum en áður - og yfir í óbeina skatta. Skattaprógramm ríkisstjórnarinnar núna er óráð og óréttlátt að okkar mati. Það er það vegna þess að stórfelldar skattalækkanir í skilningnum skerðing á tekjum ríkissjóðs eru ekki skynsamlegar við núverandi aðstæður. Við höfum bara svo mikla þörf fyrir þessar tekjur vegna brýnna verkefna sem þyrfti að ráðast í. Í öðru lagi er innihald, inntak og útfærsla þessara breytinga þannig að við getum ekki mælt með þeim nema að einu leyti til, í hækkuðum barnabótum. Í þriðja lagi eru aðstæður þannig í hagkerfinu að það er glapræði að hella olíu á þann eld verðbólgu, þenslu og viðskiptahalla sem núna er við að glíma. Það verður fróðlegt að sjá t.d. hvað aumingja Seðlabankinn reynir að segja í skammdegisskýrslu sinni sem er væntanleg í byrjun desember. Það verður fróðlegt að sjá hvort aumingja Seðlabankinn reynir einn, aleinn, að róa eitthvað á móti straumnum. Það virðist ríkja algert þagnarsamsæri um að allt sé í fína lagi, þetta geri ekkert til, þetta reddist einhvern veginn. Gamli íslenski hugsunarhátturinn ræður núna ríkjum, þetta reddast. Fjármálaráðherrann og ríkisstjórnin gengu fram með því hugarfari: Þetta reddast. Bankarnir: Þetta reddast. Fleiri aðilar hegða sér líkt. Ég vil taka það fram varðandi barnabæturnar vegna þess að þær hafa verið hér nefndar að að sjálfsögðu fögnum við því, og þótt fyrr hefði verið, að ríkisstjórnin hefjist handa um að skila að einhverju leyti til baka þeirri skerðingu barnabóta sem hún hefur staðið fyrir. Hvar er nú Framsóknarflokkurinn, herra forseti? Nú væri gaman að hafa þá hérna, vígreifu framsóknarmennina sem voru gapandi áðan í andsvörum og kallandi fram í. Var það ekki Framsóknarflokkurinn sem kom inn í ríkisstjórn 1995, og gerði hvað með Sjálfstæðisflokknum? Tekjutengdi barnabætur að fullu, 100%, þannig að enginn greinarmunur var gerður á barnafjölskyldum og öðrum þegar kom upp eftir tekjubilinu, skerti bæturnar og gerði viðmiðanir óhagstæðari. Svo fengu menn auðvitað móral eftir þetta og lofuðu bót og betrun. Og nú á að hefjast handa að einhverju leyti við að skila þessu til baka, þó ekki fyrr en 2006. Þetta er ekki forgangsmál hjá ríkisstjórninni, ekki einu sinni hjá Framsóknarflokknum sem var gapandi um þetta. Komi framsóknarmenn hér alveg endilega og við skulum rifja upp sögu barnabótanna og hvernig þær hafa þróast á undanförnum árum, frá því að þær voru umtalsverð búbót fyrir barnafjölskyldurnar, voru að stórum hluta til ótekjutengdar þannig að þær gerðu réttlátan og eðlilegan greinarmun á þeim útgjöldum sem barnafjölskyldur hafa umfram aðra í landinu. Í fyrsta lagi, herra forseti, um skattalækkanirnar sem hér eru á ferðinni í skilningnum tekjutap ríkissjóðs, tekjutap hins opinbera, minni tekjur til að standa straum af velferðarsamfélaginu á Íslandi. Fjóra milljarða á að setja út á næsta ári í minni tekjum hjá ríkissjóði, samtals rúma 20 milljarða í minni tekjum á tímabilinu og 2,4 milljarða í aukin útgjöld vegna barnabóta þegar það er að fullu komið til framkvæmda á árinu 2007. Ég held því að vísu fram og hef þó nokkra tilfinningu fyrir því að hér sé um vanmat að ræða. Ég held að það sé líklegt að tekjutap ríkissjóðs verði meira en þessu nemur, það verði 18–20 milljarðar vegna lækkunar tekjuskattsins eins. Þar til viðbótar koma 7 milljarðar í eignarskattinum miðað við það sem hann á að skila á næsta ári og gleymum því ekki að innbyggt í gildandi tekjuskattslög er afnám hátekjuskattsins sem á að skila 1.200 millj. á næsta ári, mundi skila u.þ.b. 1.800 millj. ef það væri lagt á eins og var gert árið 2003 og fer niður í núll á árinu 2007. Ef við tökum hátekjuskattinn þarna með og reiknum með að þetta mat mitt sé ekki fjarri lagi, að tekjuskatturinn einn sé 18–20 milljarðar, erum við kannski að tala um, að teknu tilliti til útgjalda vegna barnabóta, frekar 23–26 milljarða kr. en 20–22. Hvaða stærðir eru þetta? Jú, þetta er þá u.þ.b. rekstrarkostnaður Alþingis í 12 ár. Það mætti reka Alþingi Íslendinga í 12 ár fyrir þær tekjur sem þarna á að afsala á hverju ári frá og með 2007. Þetta er rekstur Háskóla Íslands í heild sinni í fjögur og hálft ár. Þetta er rekstur Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri í sjö ár. Halda menn að ekkert muni um þetta? Halda menn að þetta bara gerist sisona, þetta sé allt í lagi, ekkert vandamál? Ég held að annað eigi eftir að koma á daginn. Við stöndum frammi fyrir bullandi þrengingum í rekstri þessara stofnana margra hverra í dag. Bíddu, hvernig er ástandið á Landspítala – háskólasjúkrahúsi eða Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri? Eru menn þar ekki í niðurskurðaraðgerðum? Er ekki verið að úthýsa starfsemi af því að opinberu sjúkrahúsin ráða ekki við hana, hafa ekki fjárveitingar til hennar? Hvernig er með háskólana? Á ekki að skafa 140 millj. á næsta ári upp úr vösum námsmanna í hækkuð skráningargjöld? Er það ekki? Jú. Hvernig er með öryrkjana og samningana við þá? Það er ekki nokkur leið að fá 500 millj. til að standa við samninginn við öryrkja sem ríkisstjórnin ætlar að láta sig hafa að svíkja. Það eru einhver ömurlegustu svik sem maður hefur upplifað í stjórnmálasögu síðari ára. Lesi menn Morgunblaðið, Dagblaðið eða Fréttablaðið í dag, auglýsingu Öryrkjabandalagsins og beinar tilvitnanir þar í ráðherra. Standi þeir frammi fyrir því þar sem hæstv. heilbrigðisráðherra marglýsti því yfir að að hans áliti væri þetta samningur og að hans áliti vantaði enn þá hálfan milljarð til þess að efna hann. Hann sagði það í beinum tilvitnunum við fjölmiðla á síðasta ári aftur og aftur. Hvað með lyfjakostnaðinn? Er ekki verið að velta auknum kostnaði yfir á sjúklinga vegna lyfja? Jú. Eru þá ekki til peningar í landinu til að létta að einhverju leyti þeim kostnaði af öldruðu og/eða veiku fólki? Hvernig er með varðskipið sem menn er búið að dreyma um að fá hér í mörg ár til þess að hafa sæmilega öflugt skip sem ráði við aðstæður og þær stærðir í skipaflotanum sem við er að glíma í dag? Nei, það er ekki hægt að byggja það og verður væntanlega ekki á næstu árum. Það er ekki eins og að menn vaði í peningum og geti látið eins og hægt sé að gera þetta án þess að þetta komi nokkurs staðar við. Hvað með þjóðgarðana, af því að ég heyri að hæstv. fyrrverandi umhverfisráðherra bankar í borðið? Hvað með uppbyggingu á slíkum sviðum? Væri ekki í lagi að hafa örlitla fjármuni handa á milli til að standa sómasamlega að þeim? Menn eru komnir niður á hnén þar eins og víða annars staðar og farnir að velta fyrir sér hvort biðja eigi um leyfi til að selja inn á náttúruperlurnar af því að þeir fá ekki peningana frá hinu opinbera. Ferðaþjónustan, mesta vaxtargrein íslensks atvinnulífs, og næststærsti gjaldeyrisskapandinn fær nánast engan stuðning af einu eða neinu tagi. Náttúrugersemar liggja undir skemmdum um allt land af því að það er ekki hægt að taka sómasamlega á móti þeim fjölda ferðamanna sem þangað kemur. Innihald þessa skattapakka, lækkun tekjuskattsins, niðurfelling hátekjuskattsins, sem einnig er á ferðinni meðal annars sem þarna er undir, er þannig að þeir fá mest sem mest hafa. Ríkisstjórnin reyndi í framsetningu sinni á málinu að láta þetta líta þannig út að um væri að ræða sérstakan stuðning við lágtekjufólk, millitekjufólk og barnafjölskyldur. Auðvitað fara barnabætur eðli málsins samkvæmt til barnafólks en hvernig var framsetningin hjá ríkisstjórninni? Jú, það voru dregin upp fín gröf og línurit sem sýndu hlutfallslega aukningu, hlutfallslegan ávinning tekjuhópanna. Af hverju ætli það sé gert? Jú, það er auðvitað af því það má ekki sýna krónutölurnar. Það má ekki sýna þær því að þá líta myndirnar ekki eins vel út. Þá kemur það náttúrlega í ljós, svo ég tali nú ekki um ef hátekjuskattbreytingin yrði höfð þar með, hverjir fá mest. Þá kemur það í ljós. Fleira er áróðurskennt í þessari framsetningu t.d. það sem lýtur að skattleysismörkunum. Það er svipað og með fleira í þessum dúr þegar menn reikna út ávinning kennara af kjarasamningunum. Þá setja menn dæmið þannig upp að það er reiknað með því að verðbólgan detti í núll á morgun og haldist þannig. Menn tala jafnframt um þetta mikla hækkun skattleysismarkanna. En ætli verðlagið breytist ekki á sama tíma? Getur ekki verið að launa- og verðlagsþróunin geri það að verkum að þessi skattleysismörk geri lítið meira en að halda í við þá þróun? Hver er þá raunbreytingin? Er þá í reynd verið að létta sköttum af lágtekjufólki? Nei, þá er það kannski að sleppa á núlli. Staðreyndin er auðvitað sú að stærsta einstaka breytingin í skattamálum á Íslandi síðastliðin 15 ár hefur falist í því að halda niðri skattleysismörkunum. Þannig hefur þungi skattbyrðanna færst til yfir á lægri enda launanna. Þau ættu að vera yfir 90 þús. kr. í dag ef þau hefðu fylgt verðlagsþróun frá því staðgreiðslan var tekin upp. Þau ættu að vera um 110 þús. kr. ef þau hefðu fylgt launaþróun á sama tíma. Þá væru menn ekki að borga skatta af elli- og örorkulífeyri. Þá væru menn ekki að borga skatta af atvinnuleysisbótum. Þá væru menn ekki að borga skatta af allra lægstu umsömdu launum, eins og það var á sínum tíma. Staðreyndin er sú að menn stilltu skattleysismörkin af við það að menn væru nokkurn veginn skattlausir sem höfðu lægstu tekjur samfélagsins. Mörkin hafa hins vegar þróast þannig að það á í raun og veru ekki að vera til einn einasti Íslendingur sem ekki er með tekjur um eða yfir skattleysismörkunum. Við skulum líta á nokkur dæmi þar sem við erum ekki með hlutfallslegan ávinning, herra forseti, heldur krónutölur. Sjáum hvernig það kemur út og ég hef leyft mér að taka hátekjuskattinn inn í því að hæstv. ríkisstjórn hefur ekki hátt um það að það er auðvitað sérstök jólagjöf í gangi núna, ár eftir ár, til tekjuhæsta fólksins í landinu. Þar liggur samúð hæstv. ríkisstjórnar. Hún liggur þar. Það eru kannski jaðaráhrifin sem hæstv. fjármálaráðherra er svo óskaplega upptekinn af. Hátekjuskatturinn var á árinu 2003, vegna tekna á árinu 2002, 7%. Hann var 7% á laun hjá einstaklingi fyrir ofan um 340 þús. kr. Hann er 5% í ár vegna launa í fyrra. Hann á að vera 4% á næsta ári vegna launa yfirstandandi árs, 2% á árinu 2006 vegna launa ársins 2005 og búið. Núll, eftir það. Það þýðir að á þessu töfraári 2007, kosningaárinu, er enginn hátekjuskattur. Skattar af launum ofan við 340 þús. kr., eða segjum 350 þús. kr. hjá einstaklingi, hafa af þeim ástæðum einum lækkað um sjö prósentustig, 7%. Til viðbótar koma 4% samkvæmt þessu frumvarpi. Með öðrum orðum fær einstaklingar með 350 þús. kr. í tekjur eða þar fyrir ofan, gagnvart þeim hluta teknanna, skattalækkun, miðað við árið 2003, á árinu 2007 sem nemur 11%. Það er vel í lagt og myndarlegt gagnvart þessum hópi. Þannig fær milljón króna maðurinn, með milljón í tekjur á mánuði, sem eru nú býsna margir með tólf milljónir á ári, við að hátekjuskatturinn fellur niður, um 45 þús. kr. skattalækkun á mánuði. Það eru 7% af tekjum yfir 930 þús. kr. á mánuði. Það munar um það. Það munar dálítið um það. Síðan fær hann einar 30 þús. kr. í sérstaka skattalækkun vegna þess sem er á ferðinni í þessu frumvarpi. Það geta orðið um 80 þús. kr. á mánuði, reiknað út frá núverandi skattleysismörkum til að einfalda dæmið, sem þessi maður fær, eða 980 þús. á ári. Fast að milljón á ári enda auðvelt að reikna það, stórt séð 11% skattalækkun af öllum tekjunum og 4% af því sem er neðan við 340 þús. kr. Hvað fær hundrað þúsund króna maðurinn? Hvað fá þeir sem eru með lægstu umsamin laun í dag? Þau eru til, undir 100 þús. kr. eins og menn vita. Jú, það er þúsund kall á mánuði, eitt til tvö þús. kr. á mánuði, eftir því hvernig það er reiknað miðað við núgildandi eða væntanleg skattleysismörk, 12–20 þús. á ári. Það svarar til flugfargjalds aðra leiðina norður á Þórshöfn, aðra leiðina. Á meðan fær hátekjumaðurinn sjálfsagt 10–15 Lundúnaferðir, báðar leiðir. Hann kæmist sennilega fimm ferðir til Ástralíu fram og til baka fyrir þá skattalækkun eina sem fólgin er í þessum pakka ríkisstjórnarinnar í heild sinni. Svona er þetta. Þetta eru krónurnar. Þetta er ekki hinn hlutfallslegi ávinningur. Það er auðvitað verið að fletja skattkerfið á Íslandi þannig út að það verður leitun að öðru eins eftir þessar breytingar. Það er verið að búa til sérstaka skattaparadís fyrir hátekjufólk. Fari menn til hinna Norðurlandanna og skoði hvaða prósentur menn borga af tekjum af stærðargráðunni ein milljón krónur íslenskar á mánuði. Halda menn að menn komi til með að sjá þar prósentur eins og þær sem verða við lýði á Íslandi árið 2007? Nei, það verður hvergi. Auðvitað væri hægt að taka fleiri dæmi um þetta. Það væri t.d. fróðlegt að taka dæmi af stjórnmálamönnunum sjálfum. Tímaritið Frjáls verslun birtir upplýsingar um laun manna og það er ekkert leyndarmál, það eru opinber gögn, sem og skattskráin er, enn þá a.m.k., ungum íhaldsmönnum hefur ekki enn tekist að fá hana læsta niður. Þar er fróðlegt að sjá hvernig þetta skiptist í fjölda á hinar ýmsu stéttir þótt enginn hafi haldið því fram að þessi yfirlit Frjálsrar verslunar séu tæmandi. En það er ágætt fyrir menn að blaða aðeins í þessu þegar þeir ræða um skatta og velta fyrir sér hverjum virkilega nýtist skattstefna ríkisstjórnarinnar. Hverjir virkilega græði á henni. Við getum t.d. tekið okkur tvo, mig og hæstv. fjármálaráðherra, og velt því fyrir okkur hvernig þessar breytingar koma við okkur, miðað við þær tekjur sem Frjáls verslun segir að við höfum haft á árinu 2003 og koma fram við álagningu skatta á árinu 2004. Þá er Geir Hilmar Haarde fjármálaráðherra sagður vera með 854 þús. kr. á mánuði, hæstv. fjármálaráðherra. Sá sem hér talar með 409 þús. kr. Nú skuluð þið bæta hinu fræga desemberálagi við það og þá væru þau laun komin í rúmlega 600 þús. kr. Hvað er þá verið að færa undirrituðum og Geir H. Haarde í skattalækkanir á árinu 2007 miðað við skattana eins og þeir voru lagðir á árinu 2003 með þessum breytingum í heild sinni, tekjuskattinum og afnámi hátekjuskattsins? Jú, ætli það sé ekki þannig að það sé verið að lækka skatta á hæstv. fjármálaráðherra um 55–60 þús. kr. á mánuði, miðað við það sem hann hefði borgað eins og álagningin var 2003 og skattana á undirrituðum um 35–36 þús. kr. á mánuði. Skattar fjármálaráðherra verða sem sagt, á árinu 2007, líklega um 680 þús. kr. lægri en þeir hefðu verið miðað við álagninguna 2003 og skattar undirritaðs 420–425 þús. kr. lægri. Ég segi: Við höfum ekkert við þessar skattalækkanir að gera. Við getum vel og eigum að borga þessa skatta og gleðjast yfir því að þeir standi straum af brýnum samfélagslegum verkefnum, þeir renni til velferðarmála og búi betur að þeim sem hafa þörf fyrir það í landinu. Hverjum er verið að færa þessar gjafir, samkvæmt þessum listum Frjálsrar verslunar? Hverjum er verið að færa þessar gjafir? Já, ég kalla þetta gjafir, vegna þess að það er verið að stórauka tekjur fólks á kostnað þess að minna verður til skiptanna til brýnna velferðarverkefna í landinu á komandi árum. Það verður þannig, því miður. Menn geta glott aftur á hnakka hérna, allir hægri mennirnir í salnum. Í einlægri bókstafstrú sinni á að þetta sé allt saman hægt og muni allt saman ganga upp samkvæmt teoríunum. Verðmætin aukast og aukast og skatttekjurnar aukast eftir því sem prósenturnar lækka, segja þeir alltaf, hv. þm. Pétur Blöndal & Co. Það er helst á þeim að skilja að þær verði aldrei meiri heldur en þegar prósentan er komin ofan í núll. Þeir tala þannig. Tala gjörsamlega út í loftið.

Það er ekki rétt.

Það er þannig að það eru tæplega 80 forstjórar í landinu með nákvæmlega þessar tekjur, upp á eina milljón kr. á mánuði.

Hvað margir sjómenn?

Það eru tæplega 80 forstjórar. Það eru 73 starfsmenn fjármálafyrirtækja. Aftur vek ég athygli á því að hér er ekkert um einhverja tæmandi lista að ræða. Þetta eru …  Þessi hópur og sambærilega settir aðilar í samfélaginu, sem auðvitað eru fleiri og við vitum það, einhver hundruð í viðbót væntanlega, fá í grófum dráttum milljón í viðbót í vasann á árinu 2007.  Þannig er þetta náttúrlega en um þetta má auðvitað ekki tala. Að sjálfsögðu ekki. Það á bara að fela þetta í hlutfallslegum ávinningi og láta það hverfa þannig. Það er auðvitað staðreynd, herra forseti, að hér er fyrst og fremst verið að skapa aðstæður í skattamálum gegnum það að fletja skattkerfið út með þeim hætti sem ríkisstjórnin er að gera, í gegnum það að hér hefur alveg sérstaklega verið hlúð að þeim sem taka hagnað til sín í gegnum fjármagnstekjur, arð og söluhagnað hlutabréfa þannig að það er eiginlega hvergi í heiminum nema á einhverjum skattasmugueyjum búið betur að slíkum en á Íslandi. Það sýnir samanburður sem m.a liggur hér fyrir í þingskjölum. Búið er að færa tekjuskatt af hagnaði fyrirtækja niður í eitt það lægsta sem þekkist í OECD og nú er verið að klára dæmið með því að hygla alveg sérstaklega þeim sem hærri hafa launin í landinu, fletja prósentuna þannig niður. Hver verður svo niðurstaðan og hver hefur þróunin verið samhliða þessum skattbreytingum sem hafa verið í gangi hérna meira og minna síðan frá því upp úr 1990, eftir stjórnarskiptin 1991? Hver hefur þróunin verið á hina hliðina? Hún hefur verið upptaka komugjalda í heilbrigðiskerfinu, hún hefur verið aukinn kostnaður sjúklinga vegna lyfjanotkunar, hún hefur verið sú að dregið hefur verið úr endurgreiðslum tannlæknakostnaðar þannig að það liggur fyrir að menn eru farnir að veigra sér við í stórum stíl að leita til tannlækna með dýra þjónustu sem ekki fæst endurgreidd nema að litlu eða engu leyti. Þetta liggur fyrir. Þróunin hefur verið sú að kostnaðinum er í vaxandi mæli velt yfir á notendurna og á hverjum bitnar það þungbærast? Jú, auðvitað þeim sem lægstar hafa tekjurnar. Þannig er nú verið að breyta samfélaginu, frú forseti. Þá um aðstæðurnar sem við er að glíma gagnvart þessum skattalækkunum. Hæstv. fjármálaráðherra gerir hér heldur lítið úr þeim og verður mjög hvefsinn þegar minnt er á það að talsverð umræða hefur verið uppi í þjóðfélaginu, eðlilega og skárra væri það nú, um hvort það sé mjög heppilegt, burt séð frá öðru, að fara út í leiðangur af því tagi einmitt núna. Hvernig eru aðstæðurnar? Jú, þær eru þannig að verðbólgan er á uppleið, hún er líklega í kringum 4% á ársgrundvelli núna miðað við hreyfingu síðustu mánaða og stefnir frekar upp á við en hitt. Spáð er verðbólgu af þeirri stærðargráðu næstu tvö til þrjú árin. Það er viðskiptahalli upp á um 100 milljarða á ári að meðaltali núna þetta ár og næstu tvö, því er spáð, ég er ekki að skálda hér neitt upp, tek hér bara til marks um það sem heimild þjóðhagsspá fjármálaráðuneytisins. Þær eru til dekkri en við skulum bara halda okkur við hana. Og það er því miður spáð 50 milljarða viðskiptahalla í framhaldinu af því næstu fjögur ár þar á eftir, 2007, 2008, 2009 og 2010. Það þýðir að á núgildandi verðlagi verður þarna um að ræða 500 milljarða kr. uppsafnaðan viðskiptahalla á árabilinu 2004 til og með 2010, 500 milljarðar. Það eru hátt í tvenn fjárlög ríkisins. Halda menn að þetta muni ekkert koma við? Menn þurfa ekki að vera útlærðir í stærðfræði til að sjá að það er talsverð greiðslubyrði af skuldum sem þessu nemur við útlönd og þetta gerir greiðslujöfnuðinn og stöðu þjóðarbúsins býsna viðkvæma. Enda hver verður hrein staða þjóðarbúsins í lok þessa tíma? Jú, það er líklegt að hún versni úr þeim 68–69% af landsframleiðslu sem hún er í dag, þ.e. hreinar skuldir erlendis umfram eignir eru af þeirri stærðargráðu upp í líklega 90% af landsframleiðslu strax á árinu 2007. Með öðrum orðum, hreinar skuldir okkar erlendis að frádregnum eignum eru að slaga upp í landsframleiðsluna, heilsársverðmætasköpun í landinu. Langt að baki er nú það met sem slegið var að mig minnir um mitt ár 2000 þegar brúttóskuldirnar fóru fram úr landsframleiðslunni á miðju sumri. Nú tölum við ekki um það lengur að við getum mælt þær eitthvað á stærðargráðunni eitt stykki landsframleiðsla. Nei, við erum að tala um að hreinar erlendar skuldir séu að nálgast þau mörk og halda áfram að aukast sem aldrei fyrr, og því miður ekki bara vegna einhverra fjárfestinga og uppbyggingar í atvinnulífinu. Aðeins um 40% af viðskiptahallanum er með góðum vilja hægt að gjaldfæra þar. Afgangurinn er eyðsla sem að mestu leyti er tekin að láni. Það sést best þegar samsetning einkaneyslunnar er skoðuð og hvernig hún er að aukast miðað við kaupmátt ráðstöfunartekna. Það er fjallað um það í þjóðhagsáætlun fjármálaráðherra og ég veit ekki hvort hann hefur lesið sín eigin plögg. Það hefur kannski verið einhver samviskusamur starfsmaður sem óvart hefur sett þennan texta niður og húsbóndanum hefur láðst að lesa hann, en þar segir m.a. þetta um einkaneysluna og útgjaldaaukningu heimilanna, virðulegur forseti, með leyfi: „Ekkert lát virðist á útgjaldaaukningu heimilanna. Bráðabirgðatölur fyrir fyrstu sex mánuði ársins 2004 benda til þess að einkaneysluútgjöld hafi aukist um 7% að raungildi frá sama tíma árið 2003. Að þessu sinni virðist meiri hluti útgjaldaaukningarinnar vera fjármagnaður með lánum þar sem kaupmáttur heildarlauna á þessu tímabili jókst mun minna eða um 2,5%. Margt bendir til að framhald verði á þessari þróun á síðari hluta ársins ef marka má innflutningstölur og innheimtu veltuskatta ríkissjóðs til júlíloka.“ - Síðar í þessum texta segir: „Rétt er að taka fram að þessar mælingar fóru fram áður en hinar miklu breytingar urðu á húsnæðislánamarkaði að frumkvæði bankanna.“ Það kemur síðan þar til viðbótar nú á síðari hluta ársins með nýjum lánum sem nema einhvers staðar af stærðargráðunni 15–20 milljarðar miðað við það sem mér sýnist þegar tekin eru heildarútlán bankanna síðastliðna þrjá mánuði í húsnæðislán og dregin frá uppgreiðsla lána í Íbúðalánasjóði. Nei, það hefur enginn neinar áhyggjur af þessu, er það nokkuð? Það hefur enginn áhyggjur af því að við erum með skuldsettustu heimili í heimi. Skuldir heimilanna eru að sigla fram úr 200% af ráðstöfunartekjum núna þessi missirin. Þær eru að verða tveggja ára heildarráðstöfunartekjur heimilanna. Sveitarfélögin eru mjög skuldsett og atvinnulífið er mjög skuldsett. Hvernig halda menn að sjávarútvegurinn standi t.d. ef það kæmi 20–30% gengislækkun bara sisona og hann með obbann af sínum skuldum í erlendri mynt? Jú, hann fengi auðvitað einhvern tekjuauka á móti í innlendum krónum mælt en ætli efnahagsreikningurinn yrði ekki ljótur fyrstu missirin á eftir? Ég er hræddur um það. Ég er hræddur um að það yrði lítið eigið fé í bókhaldi margra sjávarútvegsfyrirtækjanna svona í fyrstunni. Bankarnir hamast auðvitað við að hjálpa til og það eru allir ægilega hamingjusamir yfir því nema helst félagsmálaráðherra, eftir að hann áttaði sig á í hvaða skyni leiðangur bankanna er gagnvart Íbúðalánasjóði. Þeir eru farnir að veita 100% lán, svokölluð húsnæðislán, sem eru auðvitað bara eins og hver önnur lán með veði í íbúðarhúsnæði. Ríkisstjórnin kemur svo með þennan skattapakka sinn og virðist engar áhyggjur hafa af því að hella þar olíu á eldinn eða kannski væri réttara að segja bensíni. Að síðustu vil ég nefna í þessu samhengi, herra forseti, fjárhag sveitarfélaganna. Það er auðvitað alveg kostulegt að ríkisstjórnin skuli koma hér með þennan gorgeir og rembing í sambandi við skattamálin og svo er staðan eins og raun ber vitni hjá hinu stjórnsýslustiginu í landinu og hinni meginstoð velferðar- og samfélagsþjónustunnar í landinu, sveitarfélögunum, að þau eru rekin með dúndrandi halla á hverju ári og safna skuldum og hafa gert það samfellt í einn og hálfan áratug. Þannig er staðan. Þau hafa verið að reyna að bjarga sér með eignasölu, með einkavæðingu og með ýmsum slíkum aðferðum og hrekkur skammt. Ætli það sé ekki að verða býsna þröngt í búi hjá sumum sveitarfélögum á Vestfjörðum hafandi þó selt gulleggið sitt, orkubúið, fyrir nokkrum árum? Vill hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson kannski upplýsa okkur aðeins um það  Við höfum lagt til, og það liggur fyrir í frumvarpi, að það svigrúm sem menn eftir atvikum telja að sé til staðar til að lækka tekjur ríkisins, t.d. um þetta 1% í tekjuskatti á næsta ári, verði þá fært yfir til sveitarfélaganna í formi heimildar til að leggja á aukin útsvör. Það er nú einu sinni svo að 65–67% af tekjum sveitarfélaganna koma frá útsvari og það er lítið hægt að gera sem verulega munar um í fjármálum þeirra nema leyfa þeim að beita eða nýta þann tekjustofn, nema menn vilji þá færa þeim einhverja nýja eða koma til þeirra tekjum með öðrum hætti. Nærtækast er auðvitað að þau fái að efla tekjustofna sína sem þau hafa sjálf forræði yfir og betra en t.d. að færa sífellt einhverja tímabundna reddingarfjármuni inn í jöfnunarsjóð. Við höfum einnig lagt það til, herra forseti, að álagningu fjármagnstekjuskatts verði breytt þannig að tekið verði upp frítekjumark fyrir venjulegan sparnað en prósentan hækkuð í 18 af hundraði. Það mundi gefa ríkissjóði um 3 milljarða kr. og þá peninga væri hægt að nota í mörg af þeim brýnu verkefnum sem ég nefndi í ræðu minni og ekki er unnt að verða við að því er virðist og meiri hlutinn virðist ekki ætla að gera með tillögum sínum í fjárlagafrumvarpinu og breytingartillögum við það og fjáraukalögum sem hér hafa verið til umfjöllunar. Þannig höfum við gert grein fyrir áherslum okkar í þessum skattamálum. Við höfum viljað leita leiða til þess að bæta stöðu þeirra sem minnstan hafa kaupmáttinn og lakast standa að vígi, t.d. með því að hækka skattleysismörkin að því marki sem menn eru tilbúnir til að afsala ríkissjóði tekjum í gegnum tekjuskattskerfið. Það er einföld aðferð og hún kemur þannig við. Þegar hæstv. fjármálaráðherra talar um jaðaráhrif í skattkerfinu þá er auðvitað ein aðferð langöflugust við að draga úr þeim og hún er sú að draga úr þeim tekjutengingum liða sem valda jaðaráhrifum, nema hæstv. ráðherra sé farinn að kalla hina beinu álagningu tekjuskatts jaðaráhrif, sem mér finnst ekki rétt málnotkun. Ég hef talið að jaðaráhrifin væru það þegar upp safnast ofan á tekjurnar sem eru skattlagðar með einhverjum tilteknum hætti, jaðaráhrif vegna þess að bótaliðir eða gjöld eru tekjutengd, svo sem eins og vaxtabætur, barnabætur eða endurgreiðsla á námslánum. Þá verða til þau illræmdu jaðaráhrif sem auðvitað fóru alveg úr böndunum á ákveðnu tímabili. Og hvenær var það nú? Það var einmitt í tíð ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks þegar gengið var mjög langt í tekjutengingum og verkið síðan fullkomnað eftir að framsóknarmenn komu til sögunnar og tekjutengdu barnabætur að fullu. Þá urðu til verstu jaðaráhrif sem nokkurn tíma hafa sést í íslenska skattkerfinu og þakka skyldi mönnum þó að þeir reyni eitthvað að draga úr þeim. Það er auðvitað hárrétt aðferð að gera það og það má segja frumvarpinu til hróss að þessu eina leyti að það er auðvitað rétt aðferð gagnvart jaðaráhrifunum að fara í þau sjálf með breytingum af því tagi sem hér eru á ferðinni í barnabótum svo langt sem það nær. En menn eiga ekki að reyna að skjóta skildi fyrir stórfelldar skattalækkanir hátekjufólks með flötum prósentulækkunum eða afnámi hátekjuskatts eins og það sé sérstaklega vegna jaðaráhrifanna sem slíkra. Það eru aðrar aðferðir nærtækari til þess. Aðalatriðið er, herra forseti, að það er verið að breyta samfélaginu. Þetta er pólitík. Það er verið að breyta hlutaskiptunum í íslensku samfélagi. Það er verið að færa Ísland í átt frá hinum Norðurlöndunum. Við verðum fjær því en áður að geta náð máli sem norrænt velferðarsamfélag. Það fer nefnilega ekki saman að reka norrænt velferðarsamfélag og hafa ameríska skattprósentu, það fer bara ekki saman. Á það munu menn reka sig, því miður.

Frú forseti. Ég gat um það í fyrra andsvari við annan hv. þm. að ég hefði verið spurður að því af hverju stjórnarandstaðan þyrfti endilega að vera á móti öllum góðum málum. Ég skildi það ekki gagnvart hv. þm. Samfylkingarinnar en ég skil það vel gagnvart hv. þm. Vinstri grænna vegna þess að þeir eru bara á móti skattalækkunum. Þeir líta á það sem gjafir þegar ríkið rífur minna af tekjum fólks í skatta, það eru gjafir til fólksins þegar minnka á það sem ríkið rífur frá skattborgurunum. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hann telji virkilega að ríkið eigi tekjur manna og hvort hann vilji stuðla að því að það sé sífellt tekið meira og meira af fólki í skatta þannig að hvatinn til að vinna og hvatinn til að hafa hærri tekjur hverfi.

Frú forseti. Við erum ekki endilega alltaf á móti skattalækkunum. Það er misskilningur, en auðvitað mega menn halda því fram mín vegna. Við gerum hins vegar greinarmun á því hvernig þær skattbreytingar eru. Við höfum lagt skattstefnu okkar fyrir og ég tel að menn geti ekki fundið mikil dæmi þess að við séum ekki sjálfum okkur samkvæm þar. Ég leyfi mér að bjóða hv. þm. og öðrum upp á að fara í gegnum málflutning okkar alveg frá því flokkurinn sem ég tala fyrir var stofnaður, í gegnum alla síðustu kosningabaráttu og það sem við segjum í dag. Ég held að það sé fullt samræmi þar. Við höfum aldrei farið í neina launkofa með það að ef við viljum halda uppi öflugu samábyrgu velferðarkerfi og búa vel að þeim sem þurfa á stuðningi samfélagsins að halda þarf til þess tekjur. Varðandi orðanotkun getum við svo sem skemmt okkur við að ræða það. Ég talaði um jólagjafir vegna þess að þetta væri að koma til framkvæmda um áramótin og átti þar sérstaklega við hátekjuskattinn.

Frú forseti. Við erum að ræða 351. mál sem er stjórnarfrumvarp um skattalækkanir. Samt tók hv. þingmaður dæmi um hátekjuskattinn, sem eru gildandi lög frá Alþingi og hv. þingmaður virðir þau, sem segja að hátekjuskatturinn eigi að renna út um þessi áramót og næstu. Hann tók samt sem áður hátekjuskattinn sem var einu sinni 7% með í dæmið og reiknaði þetta allt saman til enda og fékk út einhverjar hræðilegar tölur máli sínu til stuðnings. Vill hv. þingmaður ekki viðurkenna lög frá Alþingi? Erum við að ræða eitthvert annað 351. mál?

Frú forseti. Hv. þingmaður getur ekki kvartað undan því þó maður taki skattstefnu ríkisstjórnarinnar fyrir í heild sinni. Bæði það sem er á ferðinni í þessu frumvarpi og annað sem þegar hefur verið lögfest eða stendur til að gera. Þetta er allt saman í samhengi þó breytingin, þrepin í afnámi hátekjuskattsins, hafi verið lögfest í fyrra gerist hún sömu ár. Það er einmitt á töfraárinu 2007 sem hátekjuskatturinn á að vera horfinn að fullu. Ég fór yfir það í máli mínu hvernig hann er að þrepast niður úr 7% 2003 vegna tekna ársins 2002. Ég er að ræða um breytingarnar á skattkerfinu í heild sinni. Ég er að ræða um að skattbyrðin er því miður alltaf að flytjast í vaxandi mæli yfir á herðar lágtekjufólks. Ég er að ræða um hvað gerist á móti, um gjaldtökuna, niðurskurðinn og þrengingarnar í rekstri hins opinbera, bæði ríkis og sveitarfélaga. Eigum við ekki að ræða um þetta í samhengi, hv. þingmaður?

Virðulegi forseti. Annaðhvort talar hv. þingmaður óviljandi eða viljandi þannig að hann lætur eins og hann skilji ekki um hvað málið snýst. Áætlunin og stefnan að lækka skatta er byggð á því að við vitum að þjóðfélagið er í mikilli tekjuuppsveiflu. Þess vegna gerum við ráð fyrir að lækka skattana í uppsveiflunni, vegna þess að vitað er að tekjutap ríkisins þarf ekki að vera neitt. Alls ekki. Með þessu móti erum við eingöngu að hemja vöxtinn, hemja útgjöldin og hemja tekjurnar líka. Það stendur því alls ekki til að skera nein útgjöld niður. Tekjurnar eru að vaxa. Við eigum eingöngu að passa upp á að þær vaxi ekki of mikið. Við vitum líka að þetta hefur þau áhrif að meiri vilji verður til þess að vinna þannig að við treystum því, trúum og vitum að það er rétt að tekjur Íslendinga munu aukast.

Frú forseti. Það er ekkert sérstakt vandamál að Íslendingar vinni of lítið. Verkafólk á Íslandi vinnur 48,2 stundir á viku að meðaltali. Finnst hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni það ekki nóg? Ætli það sé ekki frekar vandamál að borgað er svo skammarlega lágt tímakaup að menn þurfa allir að vera í einni og hálfri til tveimur vinnum til að eiga möguleika á að framfleyta sér? Ekki er þó verið að hygla þessu fólki sérstaklega í breytingunum. Hv. þingmaður kemur með ræðu um að það sé svo mikil tekjuuppsveifla fram undan að þetta gerist allt saman án nokkurra fórna. Ekki var það að heyra á hv. þm. í umræðum fyrir skemmstu þegar hann óskapaðist yfir kennarasamningum að þetta væri allt í hendi. Þá hafði hv. þingmaður miklar áhyggjur af því að við værum kannski að keyra út af. En ekki vegna þess hvernig ríkisstjórnin hegðar sér. Nei, það skal vera grunnskólakennurum að kenna ef hér fer allt úr böndunum í efnahagsmálum. Auðvitað var gott að heyra hv. þingmann segja: Við erum að reyna að koma böndum á þetta og koma í veg fyrir að útgjöld hins opinbera aukist. Já, ríkið, eða hið opinbera á nefnilega ekki að fá að halda hlut sínum. Það er málið.

Virðulegi forseti. Við erum sannarlega að reyna að koma í veg fyrir að samneyslan aukist sem hlutfall af vergri landsframleiðslu. Það er hin pólitíska stefna okkar. Við í Sjálfstæðisflokknum höfum barist gegn hátekjuskattinum vegna þess að hann er letjandi skattur. Verið er að hegna þeim sem vilja vinna mikið og þéna mikið. Þess vegna höfum við barist gegn honum alla tíð og erum þess vegna að sjá fyrir endann á því á næstu árum að hann hverfi. Það er opinber stefna okkar og opinber vilji. Við berjumst fyrir því í skattamálum að stefna okkar fái framgang. Það er engin ástæða fyrir því að taka uppsveifluna og koma þar með á útgjöldum í staðinn. Reynsla allra er sú að ef við pössum ekki í uppsveiflunni að tekjurnar verði of miklar verða útgjöldin jafnmikil og þá standa menn í vandræðum hvenær sem sveiflan kemur niður. Þetta er hin ömurlega útkoma sem allar Evrópuþjóðir hafa lent í hvað eftir annað. Við erum að koma í veg fyrir þetta með skattbreytingunum.

Frú forseti. Það er oft kostur að ræða þessa hluti við sjálfstæðismenn því þeir hafa iðulega kjark í sér til að segja það sem þeir hugsa og upplýsa hvað er raunverulega á ferðinni. Þetta eru athyglisverðar vísbendingar sem hv. þm. Einar Oddur gefur um hinn dýpri pólitíska tilgang að baki aðgerðinni. Það stendur reyndar svolítið um það í þjóðhagsáætlun fjármálaráðuneytisins, þar kemur beint fram að ætlunin er að láta hlut hins opinbera af þjóðartekjum minnka á næstu árum. Auðvitað eru skattalækkanir aðferð til þess. Svo skera menn bara niður kostnaðinn á móti og velta honum yfir á notendur. Nú erum við farin að tala saman. En hvar er þá Framsóknarflokkurinn sem reyndi að komast í gegnum alla kosningabaráttuna síðast teljandi mönnum trú um að þetta væri allt saman hægt án þess að kæmi nokkurs staðar við? Hægt væri að gera allt fyrir alla í einu. Standa við alla samninga við öryrkja og aldraða en lækka líka skatta. Það er eitthvað annað að koma á daginn eins og kunnugt er. Auðvitað er tekjuuppsveiflan ekki í hendi hv. þingmanna. 

Virðulegur forseti. Hlutverk stjórnarandstöðunnar er að veita stjórnarflokkunum aðhald og gagnrýna og ég geri ekki athugasemd við það. Ég get þó ekki látið hjá líða að gera athugasemd við það sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði um að hér væri einhver stórfelldur niðurskurður á ferðinni á næstunni. Hann nefndi sérstaklega heilbrigðis- og menntamál, en ég vil benda á að samkvæmt fjárlagafrumvarpinu er raunaukning til þessara málaflokka. Það er milli 4% og 5% raunaukning til heilbrigðis- og tryggingamála og rúmlega 5% raunaukning til menntamála. Þetta eru viðkvæmir málaflokkar sem við höfum viljað verja. Það er því ekki verið að skera niður, heldur er verið að hemja þá miklu þenslu sem er innibyggð í þessum málaflokkum. Auðvitað munu menn fara í forgangsröðun með þá fjármuni sem þeir hafa. Það er eðlilegt í kerfi sem er ekki staðnað og það er ekkert staðnað í heilbrigðiskerfinu né menntakerfinu. Ég spyr því hv. þingmann: Mótmælir þingmaðurinn því að um raunaukningu sé að ræða til þessara málaflokka?

Frú forseti. Ég var aðallega að tala um hverjar afleiðingar aðgerðarinnar yrðu og leiðangursins í heild sinni, af því að við ræðum um hann en ekki endilega fjárveitingar samkvæmt fjárlögum yfirstandandi árs. Það er auðvitað rétt að orðið hefur raunaukning á fjárveitingum til heilbrigðismála, en hvar er hún ekki? Það er málaflokkur sem alls staðar er að taka meira til sín í okkar heimshluta og gengur nógu illa samt að láta enda ná þar saman. Hitt held ég að hv. þm. Siv Friðleifsdóttir verði að horfast í augu við að það mun ekki gerast þannig að 23–26 milljarðar kr. eins og ég tel að séu samanlagt á ferðinni í töpuðum tekjum og auknum útgjöldum hjá ríkissjóði innan tveggja ára, sem eru 7%–7,5% af fjárlögunum eins og þau standa í ár, að þetta bara gerist sisvona án þess að nokkurs staðar þurfi að taka á á móti. Hæstv. fjármálaráðherra segir þó: Það er alveg ljóst að þetta kallar á ýtrasta aðhald. Mig minnir að ég hafi heyrt ráðherra orða það a.m.k. einu sinni þannig, stundum talar hann um aðhald, stundum um ýtrasta aðhald. Það er svona fínt orðbragð yfir niðurskurð.

Virðulegur forseti. Ég bendi á orðaskiptin sem fram fóru rétt áðan á milli hv. þingmanna Steingríms J. Sigfússonar og Einars Odds Kristjánssonar um að að sjálfsögðu muni breytingin sem við ræðum hemja vöxt innkomu í ríkissjóð. Skattalækkanirnar gera það að sjálfsögðu. Það er stefnt að því. Ég er ánægð að hv. þingmaður skuli viðurkenna að það sé raunaukning m.a. til heilbrigðis- og tryggingamála af því af málflutningi hv. þingmanns áðan mátti skilja sem svo að einhver geysilegur niðurskurður væri á ferðinni og allt yrði í miklum voða í heilbrigðis- og tryggingamálum og menntamálum. Það er alls ekki þannig. Að vísu höfum við áhyggjur af hinni miklu þenslu t.d. innan heilbrigðis- og tryggingakerfisins. Það er mörgum um að kenna. Það er mjög mikill vöxtur í lyfjum og ótrúlegur vöxtur í fjölda öryrkja sem mjög erfitt er að skýra og við stefnum í sömu spor og Svíar í þeim efnum. Það eitthvað sem þarf virkilega að skoða til að bæturnar nýtist þeim sem mest þurfa á þeim að halda. En ég þakka hv. þingmanni fyrir að viðurkenna að það er raunaukning til þessara málaflokka í fjárlögunum.

Frú forseti. Ég ætla að biðja hv. þingmann um að oftúlka ekki orð mín. Ég var ekki að skrifa upp á að það væri raunaukning til allra þessara málaflokka í fjárlögunum, enda er það ekki. Það er nú reyndar þannig ef við tökum heilbrigðismálin og mælum þau á þann mælikvarða sem kannski er skástur og alþjóðlega viðurkenndur, þ.e. útgjöld til heilbrigðismála samkvæmt viðurkenndri flokkun sem hlutfall af vergri landsframleiðslu, erum við ekki að auka þau núna. Við náðum líklega hámarki á árinu 2001. Þau eru í kringum 9% miðað við verga landsframleiðslu og eru tiltölulega stöðug núna. Það er staðreynd. Ég var að vekja athygli á þeim staðreyndum sem líka blasa við okkur. Það virðist eiga að loka fjárlögunum þannig að það vanti 500 millj. kr. upp á að staðið sé við samninginn við öryrkja, montsamning Framsóknarflokksins frá því fyrir alþingiskosningarnar 2003. Hæstv. ráðherra Jón Kristjánsson er orðtekinn í auglýsingum í fjölmiðlum í dag þar sem vitnað er í að hann viðurkennir og skrifar upp á að það stendur upp á að efna þann samning. Það eru ekki 

Frú forseti. Ég verð að segja eins og það horfir við mér að ég skil ekki hvernig í ósköpunum menn geta talað eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon. Hér er verið að flytja eitthvert jákvæðasta þingmál sem komið hefur fram á þessu þingi sem gengur út á að láta fólkið í landinu fá aftur sjálfsaflafé sitt í meira mæli en menn höfðu áður og hv. þingmaður er á móti því. Hann er á móti því að fólk fái sjálft að ráðstafa fé sínu. Hann vill miklu frekar halda sjálfur um buddu fólksins. Ég verð að segja að mér finnst þessi málflutningur furðulegur og að hv. þingmaður tali um að ríkisstjórnin sé að færa fólkinu einhverjar gjafir. Auðvitað er ríkisstjórnin ekkert að færa fólki neinar gjafir. Þessi málflutningur ber þess ekki vott að hv. þingmaður beri mikla virðingu fyrir vinnandi fólki og þeim launum sem það aflar sér. 

Frú forseti. Það er sjálfsagt þannig himinn og haf á milli hugmyndafræði og skoðana minna og hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar að við nálgumst ekki mikið með því að ræða málin og sérstaklega ekki á þessum nótum. Hv. þingmanni er með öllu óskiljanlegt að hér skuli talað fyrir því að tekjur þurfi í sameiginlega sjóði, í sjóði ríkisins og sveitarfélaganna til þess að standa undir brýnum og þörfum velferðarverkefnum, til að fjármagna samneysluna, til þess að hægt sé að skapa manneskjulegt og gott samfélag og búa vel að öllum, til þess að halda uppi öflugu, jafnréttissinnuðu heilbrigðiskerfi og skólakerfi. Það er það sem ég er að tala hér um. Hv. þm. Sigurði Kára Kristjánssyni er það algerlega óskiljanlegt. Hann vill greinilega einhvern veginn öðruvísi þjóðfélag. Jú, hann vill bara að menn fái sem allra mest til sín og svo kaupi menn sér sjálfir væntanlega þjónustuna. Þá eru þeir á grænni grein sem mestar hafa tekjurnar, en hvað verður þá um hina? Ja, þá er stundum sagt: Fjandinn hirði þann síðasta.

Frú forseti. Ég held að ég og hv. þingmaður séum alveg sammála um að þjóðfélagið eigi að vera manneskjulegt og gott. En ég bendi hv. þingmanni á það, og á þá staðreynd verður hann að horfa, að þegar við lækkuðum tekjuskatt fyrirtækja jukust skatttekjurnar. Það er mjög líklegt að með þessari aðgerð muni hið sama gerast. Hv. þingmaður gagnrýnir þetta frumvarp og þær efnisreglur sem fram koma í því á þeim forsendum að hér sé verið að lækka skattbyrði þeirra mest sem mest hafa launin, verið sé að færa þeim ríku meira en hinum fátæku. Það má kannski segja að auðvitað felist það í því að sá sem er með hærri laun greiðir hærri skatt en sá sem er með lægri laun, ég tala nú ekki um þá sem eru undir skattleysismörkum og greiða þar af leiðandi engan skatt. Mér heyrist hv. þingmaður vera á móti hlutfallslegum lækkunaraðgerðum. Ef hann væri samkvæmur sjálfum sér og við værum ekki að horfa hér fram á skattalækkanir heldur skattahækkanir, mundi þá hv. þm. beita sér 

Ég vil biðja hv. þingmenn að gæta að ræðutímanum.

Herra forseti. Ég nenni nú ekki í útúrsnúninga. Ef við erum sammála um að við ætlum að reka eitthvert sameiginlegt kerfi í landinu, afla tekna til að leysa á sameiginlegum félagslegum forsendum tiltekin verkefni og svo sé annað úti á markaðnum, þurfum við að afla einhverra tekna til að gera þetta. Til þess notum við skatta. Ég er þeirrar skoðunar að það sé ekki bara rétt að menn hafi tekjujöfnun í huga við þá skattlagningu, heldur sé það líka réttlátt að menn borgi í einhverju samræmi við getu sína til þess. Það er það sem þetta snýst um. Fólk með 100 þús. kr. á mánuði til að draga fram lífið í þessu landi, fjórða dýrasta landi heimsins, er ekki í færum til að borga skatta.

Menn …

Menn með milljónir í tekjur í hverjum nánuði geta það. Þeir hafa getuna til að greiða þá skatta sem við þurfum til að standa undir sameiginlegum verkefnum. Reyndu að koma því inn í hausinn á þér, hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson.

Hæstv. forseti. Þetta er búin að vera fróðleg umræða. Í hnotskurn snýst málið um það að ríkisstjórnin ræður hér meiri hluta þings, setur fram stefnu sína og mun sjálfsagt ná henni fram, enda hefur reynslan verið sú að ríkisstjórnin hefur sjaldnast hlustað á rök stjórnarandstöðunnar í þeim málum sem snúa að sköttum og útfærslu þeirra. Það virðist vera grundvallarágreiningur milli ríkisstjórnarflokkanna og stjórnarandstöðuflokkanna allra um það hvernig eigi að nota skattkerfið, m.a. til þess að styrkja afkomumöguleika og stöðu þeirra sem hafa lægstar tekjur í þjóðfélaginu. Ríkisstjórnin hlustar sem sagt ekki á rök stjórnarandastöðunnar um það að hugsanlega megi útfæra þær tillögur sem ríkisstjórnin er með í skattamálum öðruvísi en gert er í frumvarpinu sem við ræðum hér. Þó að hér hafi verið eytt nokkuð löngum tíma í rökræður af hálfu stjórnarandstöðunnar og ég muni nú einhverjum mínútum bæta þar við, þó að ekki verði það mjög langt, á ég satt að segja ekki von á að það muni hafa mikil áhrif til þess að ríkisstjórnin hugsi sig um varðandi framsetningu á þeirri stefnu sem hér er boðuð í skattalækkunum og aðgerðum í fjármálum. Ég sagði í örstuttu andsvari að út af fyrir sig gæti sá sem hér stendur og minn flokkur tekið undir þau sjónarmið sem sett eru fram fyrir seinni hluta þessa kjörtímabils varðandi barnabætur og það sem snýr að barnafólki. Ég hefði hins vegar talið eðlilegt að þær hefðu komið til framkvæmda fyrr og þá jafnar yfir þetta ferli. Að því gefnu að ríkisstjórnin hlusti hvorki á rök mín né annarra í stjórnarandstöðunni um að útfæra megi þá prósentulækkun sem á að koma á næsta ári til tekjujöfnunar og meira réttlætis með því að horfa frekar til hækkunar á persónuafslætti sem mundi hækka skattleysismörk meira, þ.e. þeir 4 milljarðar sem gert er ráð fyrir að það kosti á næsta ári væru notaðir til þess að hækka skattleysismörkin, á ég ekki von á því að ríkisstjórnin taki undir málflutning okkar. Miðað við það að ríkisstjórnin keyri þetta algjörlega fram eins og það hefur verið sett fram af hálfu hennar, og hæstv. fjármálaráðherra hefur mælt fyrir, hefði ég a.m.k. viljað benda á að full ástæða væri til að barnabæturnar væru öðruvísi upp settar, þ.e. breytingar á þeim sem eiga að verða að mestum hluta á árunum 2006 og 2007, en er í þessu fruvmarpi. Það hefði auðvitað verið til mótvægis við útfærsluna á tekjuskattslækkuninni, 1% á næsta ári, 1% árið 2006 og síðan 2% árið 2007, ef barnabæturnar og breytingar á þeim hefðu komið strax til framkvæmda á næsta ári og forgangsröðunin kannski verið sú að 50% yrðu látin koma til framkvæmda á næsta ári, 30% á árinu 2006 og 20% á árinu 2007. Það væri dálítið til mótvægis við þá uppsetningu sem er á tekjuskattshliðinni að þessu leyti þar sem því er ekkert á móti mælt að prósentulækkun í tekjuskattinum færir þeim sem eru með hærri tekjurnar mun meiri tekjur í krónutölu en þeim sem hafa lægri tekjurnar og meiri byrði. Þetta er auðvitað útfærsluatriði og menn þurfa að skoða það. Við í mínum flokki teljum hins vegar að það hefði verið mun gæfulegri leið að láta þá fjármuni sem ætlað er að nota til skattalækkana á næsta ári renna yfir í persónuafsláttinn og hækka þar af leiðandi skattleysismörkin. Það hefði þýtt að á næsta ári hefðu þær breytingar leitt til þess að launþegar allir, milljón króna maðurinn sem 120 þús. króna maðurinn eða hvað við viljum miða við, hefðu fengið svipaða krónutölu í hærri rauntekjum. Það hefði leitt til jöfnuðar. Ég hefði talið eðlilegt hlutverk í þessum skattalagaútfærslum að reyna að laga tekjur þeirra sem hafa þær lægstar í þessu þjóðfélagi, laga rauntekjur þeirra með því að hækka skattleysismörkin. Það hefði verið auðvelt ef til þess hefði staðið vilji en það er því miður ekki framsetningin í þessu frumvarpi. Ríkisstjórnin hefur valið að fara þá leið að lækka tekjuskattinn um 1% á árinu 2005, 1% 2006 og síðan um 2% á árinu 2007. Það þýðir ekkert fyrir hv. þingmenn og hæstv. ráðherra ríkisstjórnarinnar að koma upp í pontu og segja að menn megi ekki tala um breytingarnar á hátekjuskattinum af því að það séu lög. Hvers konar bull er þetta? Auðvitað tala menn um það lagaumhverfi sem við erum í og sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir. Þetta er allt hluti af þeirri stefnu sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir og hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson lýsti hér ágætlega áðan sem þeirri stefnu sem Sjálfstæðisflokkurinn hefði verið að berjast fyrir. Ég hef marglýst því yfir að ég teldi það ekki áherslumál varðandi skattalagabreytingar að lækka sérstaklega tekjuskatt á þeim sem hafa yfir 450 þús. kr. á mánuði eins og gert er núna með áframhaldandi niðurfellingu á hátekjuskattinum. Hann mun lækka úr 4% á þessu ári í 2% á næsta ári og síðan hverfa algjörlega. Ég hefði talið miklu nær að stuðla að auknum jöfnuði með því að horfa til þess að nota skattkerfið til að jafna tekjur fólks í þessu þjóðfélagi. Það er að mínu viti okkur til skammar að þeir sem hafa hér allægstu tekjurnar skuli greiða skatta. Það ætti ekki að vera svo, enda eru þeir með tekjur undir því sem talið er eðlilegt til framfærslu. Það er heldur ekki eðlilegt að ellilífeyrisþegar greiði skatta af bótunum, svo dæmi sé tekið. Með því að hækka persónuafsláttinn og hækka þar af leiðandi skattleysismörkin hefði verið hægt að ná þeim markmiðum að lægstu tekjuhóparnir og þeir sem eru á bótum í þjóðfélagi okkar, hvort sem við köllum það ellilífeyrisbætur eða örorkubætur, greiddu almennt ekki tekjuskatta. Það hlýtur líka að vera svo, hæstv. forseti, að þegar stefnan er mótuð á hv. Alþingi um það hvað þessar bætur eigi að vera hljótum við að verða að taka tillit til þess að bæturnar eigi að lágmarki að duga til þess að fólk geti skrimt. Það getur varla verið að við hér á hv. Alþingi tökum ákvörðun um að hafa bæturnar lægri en það. Hvers vegna er þá fólk látið greiða tekjuskatt af slíkum upphæðum? Það fæ ég hreinlega ekki skilið. Ég átta mig ekki á því hvers vegna hæstv. ríkisstjórn vill ekki útfæra breytingarnar í þá veru að þeir sem lægri hafi tekjurnar fái meiri lagfæringu en gert er með því að fara hér í prósentulækkun á tekjuskattinum. Það er ekki hægt að villa þjóðinni sýn með því að setja þessar tillögur fram í prósentuformi. Fólk veit meira í þessu þjóðfélagi en svo að slíkt blekki nokkurn mann. Það er algjörlega rétt sem hér hefur verið sagt að maðurinn sem hefur milljón kr. í tekjur á mánuði fær miklu fleiri krónur í vasa sinn eftir þessar skattalagabreytingar en lágtekjumaðurinn. Allt er þetta samspil ákveðinna breytna og auðvitað mun prósentulækkunin hafa einhver áhrif á það hvað við köllum frítekjumark eða lágmarksfrítekjurnar og skattleysismörk. En ég og minn flokkur settum það fram í okkar kosningabaráttu að við teldum að það væri rétt að horfa til þess á næsta kjörtímabili að hífa upp persónuafsláttinn og þar af leiðandi skattleysismörkin. Menn geta svo deilt um það í hversu miklum áföngum það hefði átt að vera. En ég er eindregið þeirrar skoðunar að þeir 4 milljarðar sem á að nota á næsta ári í þessa skattkerfisbreytingu hefðu átt að koma beint inn í persónuafsláttinn og hækka hann. Það er vissulega svo og eðlilegt að stjórnmálaflokkar, hverjir svo sem þeir eru, vinni að því að ná fram þeim stefnumálum sem þeir hafa kynnt sem kosningamál og að flokkarnir reyni að standa við loforð sín. Það eru ríkisstjórnarflokkarnir að gera með því sem hér er verið að boða. Það breytir hins vegar ekki því að ég tel að sú útfærsla sem hér er verið að leggja upp með sé óréttlát gagnvart mjög stórum hópi Íslendinga og að ekki sé á það bætandi að draga í sundur enn frekar með þeim sem hafa hærri tekjurnar í þjóðfélaginu og þeim sem hafa lægri tekjurnar. Ég tel að þar eigi að stuðla frekar að jöfnuði. Það er ljóst að draga mun til þess að beita þurfi ákveðnu aðhaldi. Það er boðað í fjárlagafrumvarpinu og hefur verið boðað m.a. með niðurskurði á samgöngubótum og að þar verði skorið verulega niður. Ég hef áður sagt það í þessum ræðustól að þenslunni sem menn eru hér oft að ræða væri misskipt á landi hér. Ég hef ekki orðið mjög var við þá þenslu sem menn eru að forðast í mínu kjördæmi, Norðvesturkjördæminu, enda hafa menn rætt það í fleiri flokkum en mínum hvað sé til ráða á því landsvæði. Okkur í Norðvesturkjördæminu mun auðvitað finnast að harkalega verði að okkur vegið ef sú þensla sem sums staðar mælist hér á landi mun bitna harkalega á afar nauðsynlegum framkvæmdum þar. En það er annað mál sem við getum rætt nánar við fjárlagaútfærsluna síðar. Hæstv. fjármálaráðherra sagði hér að tekjuaukinn yrði varla allur notaður í eyðslu. Það er kannski þess vegna sem útfærslan er með þessu lagi, að þetta sé látið koma í meira mæli fram hjá þeim sem hafa hæstu tekjurnar og þá hugsað til þess að þeir sem ekki þurfa nauðsynlega á þessu að halda geti bætt við sig bankabókunum eða lagt þetta fyrir. Það kann vel að vera. En ég ítreka þá skoðun okkar í Frjálslynda flokknum að við viljum nota skattkerfið til þess að auka jöfnuð í þjóðfélaginu. Við teljum að það hefði átt að vera markmið við þessar skattalagabreytingar. Það er ekki ásættanlegt að mínu viti að þeir sem hæstar hafa tekjurnar í þjóðfélaginu fái tífalt fleiri krónur í sinn vasa en þeir sem lægstar hafa tekjurnar við þessar breytingar. Það er markmið sem ég vil ekki skrifa upp á. Ég sagði það í upphafi máls míns að því miður réði ríkisstjórnin hér málum og niðurstöðu á hv. Alþingi og að sjaldnast væri hlustað á rök stjórnarandstöðunnar í einhverjum málum. Ég hygg að það muni nú því miður verða niðurstaðan í þessu máli að þrátt fyrir það sem hér hefur verið fært fram af stjórnarandstöðunni og þrátt fyrir það sem menn hafa rætt varðandi það að útfærslan nýtist betur hátekjufólkinu en lágtekjufólkinu þá muni ríkisstjórnin ekki hlusta á þau rök og ekki fallast á neinar breytingar á þessum frumvörpum. Hvers vegna dreg ég þá ályktun? Það er vegna þess að það hefur jafnan verið svo að þó svo að stjórnarandstaðan hafi komið með ágætisábendingar og tillögur í málum sem hafa snúið að frumvörpum ríkisstjórnarinnar, sérstaklega ef það snýr að fjármálum og öðru slíku, þá hefur slíkum framsetningum af hálfu stjórnarandstöðunnar yfirleitt verið stungið ofan í skúffu af stjórnarflokkunum og ekki verið tekið tillit til þeirra raka sem við höfum fært fram í málunum. Virðulegur forseti. Hér eru stjórnarflokkarnir að uppfylla sín kosningaloforð. Þær áherslur sem við í stjórnarandstöðuflokkunum lögðum upp með í kosningabaráttunni munu ekki nást fram með því að þessu máli fáist breytt. Sennilega munum við ekki ná því fram að breyta viðhorfinu í þjóðfélaginu nema stjórnarskipti verði í landinu. Það verður sennilega niðurstaðan í þessu máli. Ég sé ekki að af undirtektum stjórnarliða við þær athugsemdir sem þegar hafa komið fram, megi merkja að til standi að breyta nokkrum sköpuðum hlut í þessu frumvarpi. Ég hef bent á að ef það ætti nú að keyra málið fram eins og það er, óbreytt, varðandi tekjuskattsbreytinguna þá væri þó alla vega til bóta að færa barnabótakaflann fram og láta hluta af honum koma til framkvæmda þegar á næsta ári. Þá tel ég einnig rétt - og það skulu vera mín lokaorð við þessa umræðu nú - að taka meiri hlutann af lagfæringu á barnabótunum þegar á næsta ári og síðan minnsta hlutann á árinu 2007 til að örlítið meira mótvægi verði við það sem annars er verið að leggja til með þessum breytingum, þ.e. að færa þeim sem tekjuhæstir eru og hafa besta afkomuna mun fleiri krónur en hinum.

Frú forseti. Við höldum áfarm að ræða þetta gleðilega frumvarp sem er tímamótafrumvarp að mínu mati og virkilega ánægjulegt. En eins og fyrri daginn er stjórnarandstaðan enn á móti þessu góða máli af einhverjum furðulegum ástæðum. Mig langar til að spyrja hv. þm. Guðjón Arnar Kristjánsson sem eitt sinn var í forsvari fyrir stéttarfélag sjómanna og barðist fyrir því að þeir fengju laun í samræmi við vinnuframlag sitt því þeir lögðu hart að sér, hvort það geti verið að hann sé á móti því að lækka tekjuskatt á þetta fólk, að hann sé á móti því að fella niður eignarskatt á maka, ekkjur, hvort það geti verið að hann sé á móti því að lækka tekjuskatt á sjómenn á Vestfjörðum, verkafólk í frystihúsum og verkstjóra sem eru að vinna og leggja hart að sér við að afla meiri tekna. Svo var mjög undarlegt, frú forseti, sem hv. þingmaður sagði: „Hátekjumaðurinn fær miklu fleiri krónur í sinn vasa.“ Bíddu, á ekki hátekjumaðurinn tekjurnar sínar? Þykist hv. þingmaður eiga tekjur hátekjumannsins og finnst honum að hann sé að mjatla einhverjum fleiri krónum í vasa hans? Er komin virkilega sú hugsun í gang hjá stjórnarandstöðunni að ríkið eigi tekjur fólks? Það hefur líka komið hérna fram áður að verið sé að færa mönnum gjafir, að verið sé að færa mönnum gjafir, þeirra eigin tekjur. Getur þetta verið?

Hæstv. forseti. Ég tel mjög eðlilegt að menn borgi skatta af tekjum sínum og að þeir sem hærri hafa tekjurnar greiði hærri skatta en þeir sem lægstar hafa tekjur. Ég hef ævinlega verið þeirrar skoðunar. Það skiptir engu máli hvort maðurinn er sjómaður, verkstjóri, læknir, ráðherra eða þingmaður. Ef hann hefur háar tekjur á hann að leggja meira til þjóðfélagsins en sá sem hefur lágar tekjur. Það er bara einfaldlega þannig að mínu viti. Hv. þingmaður spurði: „Eiga menn ekki tekjur sínar?“ Jú, þeir eiga tekjur sínar og afla þeirra. En eins og ég sagði fyrr í svari mínu þá eiga menn að greiða til samfélagsins hærra hlutfall af tekjum sínum þegar þeir hafa miklar tekjur. Ekki er með nokkru móti hægt að halda því fram að milljón krónu maðurinn í þessu þjóðfélagi hafi neina sérstaka þörf fyrir tekjuskattslækkun. Engin rök hníga til þess. Ef við höfum svigrúm til þeirra skattalækkana sem hér er verið að boða þá eigum við í meira mæli að láta þær koma jafnt yfir þegnana í krónutölu en ekki þannig að þeir sem hafa hæstar tekjurnar fái tífalt meira í vasann en þeir sem hafa lægstu tekjurnar. Þetta er mín skoðun, hv. þingmaður. Ég veit að hv. þingmaður hefur allt aðra skoðun en ég í þessum málum. Hann telur að hátekjumennirnir eigi að halda öllu eins og þeim best hentar og að það muni síðar skila sér til þjóðfélagsins. Það hefur verið orðað svo að núllskattur skilaði mestu.

Frú forseti. Það er ekkert verið að leggja til að hátekjumenn greiði ekki neitt, aldeilis ekki. Það er verið að draga úr skattaáþján þeirra. Það er verið að draga úr skattáþján sjómanna og skipstjóra og verkstjóra og annarra þeirra sem leggja hart að sér. Það er verið að hvetja fólk til að vinna. Minn flokkur hefur staðið að því að reyna að stækka kökuna, hvetja fólk til að afla meiri tekna annaðhvort með menntun, snilli eða dugnaði, ekki endilega með lengri vinnutíma. Við viljum reyna að hvetja fólk til að vinna. Við höfum hvatt fyrirtæki til að auka hagnað. Þau hafa stóraukið hagnað þannig að tekjur ríkissjóðs til þess að greiða til góðra mála hafa stórvaxið. Þetta er stefna okkar. Getur verið að hv. þingmaður sé á móti þessu, að hvetja fólk til að vinna? Vill hann búa til fátæktargildrur þannig að fólk verði á bótum og komist aldrei úr þeim?

Hæstv. forseti. Ég er mjög hlynntur því að fólk vinni í okkar þjóðfélagi. Ég hef hins vegar engar áhyggjur af því að fólk sem hefur góða vinnu og miklar tekjur þoli ekki að greiða til samfélagsins. Ég hef aldrei haft neinar áhyggjur af því, hv. þingmaður. Ég hef engar áhyggjur af því að hátekjusjómenn sjái eftir því að greiða til samfélagsins frekar en aðrir íslenskir þegnar sjái eftir því að greiða til samfélagsins ef þeir hafa til þess getu. En ég er andvígur því að við séum að leggja byrðar á fólk sem hefur varla framfæri af sínum tekjum. Það finnst mér bara alls ekki eiga að eiga sér stað. Okkur hv. þingmann greinir greinilega mjög á þar því að hv. þingmaður hefur lagt til að menn greiddu hér allir, ef ég man rétt, 20% flatan tekjuskatt af öllum tekjum sínum Ég er ekki sammála þeirri stefnu, hv. þingmaður. Okkur greinir þar greinilega mjög á.

Frú forseti. Eitt af því sem skiptir miklu máli í sérhverju þjóðfélagi er að mikil staðfesta ríki í skattstefnu, að skattstefnan til lengri tíma litið sé örugg og að almenningur geti treyst því hvernig skattar verði innheimtir til lengri tíma litið. Ég tel að umræðan sem hér hefur farið fram í dag sé á margan hátt mjög athyglisverð. Ég er nú búinn að fylgjast með umræðu um skattamál á Alþingi í um 30 ár og hef verið að reyna að rifja það upp í huganum hvort samhljómur sé í málflutningi stjórnarandstöðunnar í dag og þeirra fjármálaráðherra sem hafa setið fyrir þessa sömu flokka eða a.m.k. forvera núverandi flokka í skattamálum. Það er ekkert óskaplega langt síðan staðgreiðslukerfi skatta var tekið upp, 1988. Fyrir þann tíma voru margir frádráttarliðir í skattkerfinu og mikill einhugur ríkti í íslenskum stjórnmálum um að hreinsa þá út og stórlækka skattprósentuna og einfalda skattkerfið. Menn komu sér saman um skattprósentu sem rann til ríkisins annars vegar og sveitarfélaganna hins vegar, rétt um 35% og mikil áhersla var lögð á að skattprósentan yrði ekki hærri. Vegna hvers var lögð áhersla á það? Vegna þess að menn vildu hafa skattkerfi sem hvetti til atvinnuþátttöku, væri þess valdandi að það væri eftirsóknarvert að vinna og afla tekna og menn vildu líka setja skattkerfi sem væri það einfalt og skattprósentan ekki það há, að skattsvik yrðu sem minnst. Stjórnarandstaðan hefur afskaplega lítið talað um það í dag hvort ekki sé ástæða til að reyna að draga úr skattsvikum. Ég minnist þess samt að stundum hafi verið talað mikið um það og það liggur ljóst fyrir, og hefur verið svo jafnlengi sem skattkerfi hefur verið notað, að eftir því sem skattprósentan er lægri þeim mun minna verður um skattsvik, minni tilhneiging til þeirra. Mjög há skattprósenta verður til þess að auka skattsvik. Það hefur líka verið talað mikið um hátekjuskatt og ég vil minna hv. þingmenn á að þessi skattur var á sínum tíma tekinn upp sem sérstakur tímabundinn skattur. Hann var tekinn upp þegar hv. þm. Össur Skarphéðinsson var í ríkisstjórn 1993 og það var í fyrsta skipti sem slíkur hátekjuskattur var tekinn upp. Hann var aldrei nefndur eftir því, ef ég man rétt, af fjármálaráðherra Alþýðuflokksins á sínum tíma eða fjármálaráðherra Alþýðubandalagsins. Hann var tekinn upp í samstjórn Alþýðuflokks og Sjálfstæðisflokks vegna mikils samdráttar sem þá var í þjóðfélaginu en lögð var áhersla á að hann væri tímabundinn og að leggja ætti hann niður strax og efnahagsástandið leyfði. Í stjórnarsamstarfi Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks var hann síðan hækkaður í 7%, og nú höfum við tekið ákvörðun um að fella hann út í samræmi við upprunalegar ákvarðanir í þessum málum. Nú halda menn því fram að hér sé verið að taka alveg sérstakar ákvarðanir um að hygla hátekjufólki. Það var einfaldlega ekki gert ráð fyrir þessum skatti í staðgreiðslukerfinu enda er hann eftir á greiddur. Það var gert ráð fyrir að staðgreiðslukerfið væri einfalt, gegnsætt með einni prósentu og nú erum við að taka ákvörðun sem á margan hátt lá fyrir þegar þessi skattur var tekinn upp, að hann væri tímabundinn og ætti að hverfa úr íslensku skattkerfi, m.a. til að auka atvinnuþátttöku og draga úr skattsvikum. Og þá ekki síður til að minnka þann mun sem er á milli tekjuskatts einstaklinga og tekjuskatts fyrirtækja. Aðalatriðið í þessu máli er að nú er möguleiki á því að lækka skatta, möguleiki sem við höfum ekki séð í þeim mæli sem við sjáum nú. Vegna hvers skyldi það vera? Vegna þess að staða efnahagsmála hér á landi er mjög traust hvað svo sem stjórnarandstaðan segir. Hagvöxtur er mun meiri en annars staðar, atvinnuleysi miklu minna, kaupmáttur heimilanna hefur aukist meira hér á landi en þekkist á nokkru öðru byggðu bóli eða um 40% frá 1995. Samkvæmt öllum spám um efnahagsmál sjáum við fram á að í lok kjörtímabilsins, 2007, muni hann hafa aukist um 55% á 12 ára tímabili. Afkoma hins opinbera og einkum afkoma ríkisins hefur verið betri en víðast hvar annars staðar í Vestur-Evrópu. Við erum ekki að glíma við þann gífurlega halla á ríkissjóði sem ýmsar þjóðir í kringum okkur eru að glíma við. Skuldir ríkissjóðs hafa lækkað úr 35% af landsframleiðslu 1995 í 19% samkvæmt áætlun fyrir árið 2004 og 17% fyrir árið 2005, eða um helming á þessu tímabili. Allt þetta ber vott um trausta stjórn efnahagsmála enda hafa ýmsir erlendir aðilar, bæði matsfyrirtæki og alþjóðlegar efnahagsstofnanir, keppst um að gefa hagstjórn hér á landi og íslensku efnahagslífi góða einkunn upp á síðkastið. Það er mjög mikilvægt að hér komi skýrt fram, eins og kom fram í máli hæstv. fjármálaráðherra, en mér finnst stjórnarandstaðan ekki vilja viðurkenna að svo sé, að ábyrg og traust efnahagsstjórn ríkisstjórnarinnar undanfarin ár og þá ekki síst styrk staða ríkissjóðs, eru alger lykilatriði í því svigrúmi sem hefur skapast til að lækka skatta á heimilunum í landinu án þess að stofna efnahagsstöðugleikanum í hættu. Áherslur ríkisstjórnarinnar, bæði í fjárlagafrumvarpinu og í langtímaáætlun í ríkisfjármálum, gera fyrst og fremst ráð fyrir því að mikið aðhald verði í opinberum framkvæmdum - af því að hér hefur mikið verið rætt um aðhald. Auðvitað þarf alltaf aðhald og mun alltaf þurfa svo lengi sem við lifum, bæði í heimilisrekstri, rekstri sveitarfélaga og í rekstri ríkisins. Nú eru nokkrir hv. þingmenn, og þá sérstaklega hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, farnir að breyta orðinu aðhald í niðurskurð. Það er farið að kalla allt niðurskurð í þessu landi. Ef þarf að veita eitthvert aðhald eða ekki er hægt að uppfylla einhverjar beiðnir eða óskir þá er það kallaður niðurskurður. Það hefur t.d. komið skýrt fram að verið er að veita meira fjármagn bæði til heilbrigðismála og menntamála. Samt er stjórnarandstaðan alltaf að tala um niðurskurð á Alþingi. Það er afskaplega sjaldgæft að úr munni stjórnarandstöðunnar komi að fjármagn sé veitt í nokkurn skapaðan hlut.  Þessi stefnumörkun, að beina athyglinni að því að draga mest úr opinberum framkvæmdum, er í algeru samræmi við ábendingar bæði innlendra og erlendra hagfræðinga, bæði frá OECD og frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum sem hafa sérstaklega mælt með slíkum framkvæmdum, að draga úr opinberum framkvæmdum til að hamla gegn þensluáhrifum stóriðjuframkvæmdanna. Það liggur hins vegar fyrir að áfram er gert ráð fyrir auknum útgjöldum, eins og ég sagði áðan, til að halda uppi almennri og umfangsmikilli þjónustu bæði á sviði velferðar- og menntamála. Og það er engin ástæða til að ræða hér að lækkun skatta muni sérstaklega leiða til skertrar félagslegrar þjónustu en auðvitað þarf að vera þar aðhald. Hvenær hefur ekki þurft að hafa aðhald í ríkisrekstrinum?  Lykilorðið í þessu öllu er vissulega að ríkisstjórnin undir forustu hæstv. fjármálaráðherra hefur beitt sér fyrir aðhaldi, nauðsynlegu aðhaldi og með því hefur tekist að efla velferðarþjónustuna hér á landi. Að hætta þessu aðhaldi væri besta leiðin til að skerða þjónustuna til langframa, af því að við vitum að útgjöldin hafa ávallt tilhneigingu til að aðlagast tekjunum, ekki bara hjá ríkissjóði heldur hjá heimilum, fyrirtækjum og alls staðar. Þess vegna er útgjaldastjórnun meginatriði í heilbrigðum búskap hvort sem það er í búskap ríkisins eða annars staðar. Það hafa margir rætt það, bæði í þessari umræðu og í aðdraganda hennar undanfarna daga, að tímasetning þessara aðgerða sé sérstaklega slæm og hún gæti stuðlað að aukinni þenslu og verðbólgu á tímum mikillar stóriðjuuppbyggingar. Hér hefur m.a. verið nefnt að viðskiptahallinn sé mikill og skattalækkanir muni kynda undir hann. Að mínu mati gætir hér grundvallarmisskilnings á stöðu efnahagsmála og áhrifa stóriðjuframkvæmdanna. Allar efnahagsspár gera ráð fyrir að viðskiptahallinn muni snarlækka um leið og framkvæmdunum lýkur og verði á árinu 2008 komin niður í rúmlega 4% á landsframleiðslu og lætur nærri að það sé það sem stundum hefur verið kallað jafnvægishalli þjóðarbúsins undanfarna hálfa öld.

Meinarðu að það sé í lagi?

Það er það sem einkum stafar af erlendum fjárfestingum og tilheyrandi uppbyggingu í kjölfarið. Við erum ung þjóð og höfum þurft að byggja hratt upp og erum enn að byggja upp ýmislegt sem þjóðir í kringum okkar hafa gert fyrir löngu. Það er ekkert nýtt að við höfum þurft að taka mikið af lánum til að skapa möguleika fyrir atvinnu og verðmætasköpun í landinu, byggja upp atvinnufyrirtæki, samgöngur, menntakerfi og auðvitað höfum við ekki, þessi unga þjóð, getað gert þetta allt saman án þess að taka lán. En það er líka mikilvægt að hafa í huga að skuldasöfnun þjóðarbúsins að undanförnu stafar alfarið af aukinni skuldasöfnun fyrirtækja og heimila. Ríkið hefur hins vegar verið að borga niður skuldir í stórum stíl. Fyrirtækin sem hafa verið að safna skuldum eiga hins vegar miklar eignir á móti. Sum þessara fyrirtækja hafa fjárfest mikið erlendis, verið í svokallaðri útrás. Það er rétt að skuldir heimilanna hafa vaxið. Eignir heimilanna hafa líka verið að aukast. Það er orðið auðveldara fyrir ungt fólk að kaupa sér íbúð og koma þaki yfir höfuðið, þannig að á móti skuldum heimilanna standa líka eignir. Þetta er ekki allt saman neikvætt og ómögulegt, eins og stjórnarandstaðan heldur fram. Er það ekki jákvætt að ungt fólk geti eignast íbúðarhúsnæði? Er það neikvætt? Ríkisstjórnin hefur við undirbúning þessara aðgerða leitast við að taka mið af margvíslegum sjónarmiðum, bæði innlendra aðila og erlendra. Þannig er gert ráð fyrir að meginþungi þessarar skattalækkunar komi fram á árinu 2007 þegar stóriðjuframkvæmdunum er að mestu lokið, eins og við sjáum þær fyrir í dag. Sú staðreynd kemur í veg fyrir niðursveiflu í efnahagslífinu á þeim tíma og tryggir áframhaldandi kaupmáttaraukningu almennings. Þetta er besta leiðin til að koma kaupmáttaraukningunni til skila. Ég hef heyrt hv. þm. Steingrím J. Sigfússon halda því fram að það sé alveg skelfilegt að koma kaupmáttaraukningu til skila með þessum hætti. Hann hefur hins vegar hvatt til þess að launahækkanir verði mjög miklar og umfram getu þjóðarbúsins. Það er undarlegur málflutningur þegar hann hefur hvatt til þess að allir fari að dæmi þess sem hefur t.d. gerst hjá kennurum þannig að launahækkanir verði sem mestar í landinu, hvað svo sem líður efnahagsástandi. Er eitthvert samræmi í þeim málflutningi? Þetta stendur allt saman á haus. Sú leið að koma kaupmáttaraukningunni til skila með þessum hætti er einnig í samræmi við ábendingar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og OECD.  Málflutningur stjórnarandstöðunnar í skattamálum er afskaplega mótsagnakenndur svo ekki sé meira sagt. Því er annars vegar haldið fram, og ég hef hlustað á það í þessari umræðu, að þetta geti valdið þenslu en samtímis er því haldið fram að heppilegra hefði verið að verja þessum sömu fjárhæðum til þess að auka kaupmátt lægstlaunuðu stéttanna. Gott og vel. En málflutningurinn stenst ekki. Þensluáhrifin eru auðvitað þau sömu, hvort sem um er að ræða lækkað skatthlutfall eða hækkun persónuafsláttar, svo framarlega sem sömu fjárhæðir eru á ferðinni. Hið sama gildir að sjálfsögðu um lækkun virðisaukaskatts af matvælum.

Það eru aðrir hópar sem fá …

Þetta liggur náttúrlega alveg augljóslega fyrir, hv. þingmaður. Aðalatriðið er kannski það að óhætt er að fullyrða að þessar aðgerðir eru tekjujafnandi þegar á heildina er litið. Það kemur fram í útreikningum sem byggja á skattframtölum ársins 2003. Þannig hækka skattleysismörk um ríflega 20%, úr 71 þús. kr. í 86 þús. kr. Ég vil minna hv. þm. Össur Skarphéðinsson á það - hann var að rifja það upp sem hann sagði í kosningabaráttunni sem var að vísu  Í frumvarpinu liggur alveg fyrir að mikil hækkun barnabóta kemur öllum barnafjölskyldum til góða. Það hafa flestir viðurkennt í þessari umræðu, og mest hinum tekjulægri. Það hafa þingmenn líka viðurkennt. Þá liggur fyrir að afnám eignarskatts kemur sér mjög vel fyrir eldra fólk og ellilífeyrisþega. Það vill svo til að sextugir og eldri greiða u.þ.b. helminginn af eignarskattinum í landinu, kannski liðlega það, sem segir okkur að eignarskatturinn leggst fyrst og fremst á þá sem eiga íbúðarhúsnæði tiltölulega skuldlaust. Eignarskatturinn leggst af mun meiri þunga á þá hópa í skattkerfinu sem hafa tiltölulega litlar tekjur sem er algerlega á skjön við það sem stjórnarandstaðan hefur haldið fram. Ég vænti þess að þeir geti kynnt sér það betur þegar málið kemur til umfjöllunar í nefnd. Hér hefur komið vel fram með ýmsum dæmum hvaða áhrif þetta frumvarp hefur á ráðstöfunartekjur almennings. Ég ætla ekki að fara að endurtaka það. Það liggur alveg ljóst fyrir að það hefur mest áhrif á barnafólk og ég tek eftir því að í stefnu Samfylkingarinnar, sem ég þarf að lesa með gleraugum svo að ég fari rétt með, letrið er svo smátt, segir, með leyfi hæstv. forseta: „Annars vegar hyggst Samfylkingin minnka skattbyrði og draga verulega úr jaðarskerðingum hjá millitekjufólki, sérstaklega barnafólki sem er að koma sér upp þaki yfir höfuðið.“ Þetta er ein besta setning sem ég hef séð í kosningastefnuskrá enda er ég innilega sammála henni.  „Rauði þráðurinn í okkar stefnu er að draga úr tekjutengingum.“ Það er það sem verið er að gera, draga úr tekjutengingum í sambandi við barnabæturnar sem voru ansi miklar. Með þriðja barni var tekjutenging og skerðing 18%, samkvæmt þessu frumvarpi komin niður í 8%, og skerðingin var síðan 4% með hverju barni þar fyrir ofan.

Hverjir tekjutengdu barnabætur að fullu á Íslandi?

Ja, það er sjálfsagt að upplýsa það, hv. þingmaður. Tekjutengdar barnabætur voru teknar upp fyrir löngu. Þær voru teknar upp um leið og staðgreiðslukerfið. Ég man ekki betur en að hv. þingmaður styddi það. Ég man ekki betur en að hann væri þá einn af stuðningsmönnum ríkisstjórnar, a.m.k. mjög fljótlega upp úr því. Ég man ekki eftir því að í þeirri ríkisstjórn hafi t.d. nokkurn tíma verið talað um hátekjuskatt sem mér heyrist vera orðinn algerlega heilagur í munni hv. þingmanns. Það kom upp tekjuskerðing varðandi barnabæturnar strax í upphafi staðgreiðslukerfisins. Síðan hafa verið haldnar margar lærðar ræður á Alþingi um að draga úr jaðaráhrifum. Hvað þýðir það að draga úr jaðaráhrifum? Þýðir það ekki að draga úr tekjutengingum og mætti jafnvel orða það þannig að minnka jöfnuð? Hvað ætli hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sem á eftir að tala hér á eftir hafi haldið margar ræður um það að draga úr jaðaráhrifum? Ég man eftir mjög mörgum ræðum frá henni um það mál. Ég hef líka hlustað á margar ræður, bæði frá hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur og öðrum, um að auka jöfnuð. Það vill bara svo til að eftir því sem við göngum lengra í þessum efnum drögum við úr atvinnuþátttöku fólks og aukum möguleika á skattsvikum. Þess vegna hafa menn komist að þeirri niðurstöðu að það sé rétt að ganga til baka í þeim efnum og við höfum verið að gera það, enda höfum við í vaxandi mæli áttað okkur á því að það er ekki nóg að taka eingöngu tillit til tekna fólks heldur til greiðslubyrði. Það vill svo til að unga fólkið sem er að kaupa íbúðarhúsnæði notar milli 10 og 20% af tekjum sínum til að borga af húsnæðislánum. Þetta sama fólk notar 4,75% af tekjum sínum til að borga af námslánum. Ef við ætlum að létta greiðslubyrði þessa fólks sem hefur þessa miklu greiðslubyrði af þessum orsökum verðum við að ná til þess og þar með að ná til millitekjufólksins. Það eru einmitt þær leiðir sem eru farnar í þessu frumvarpi, alveg í samræmi við það sem skrifað var í kosningastefnuskrá Samfylkingarinnar fyrir kosningar, en nú hefur þetta allt saman breyst, því miður. Virðulegur forseti. Að lokum út af barnabótunum. Barnabætur hafa verið hækkaðar um 4,5 milljarða kr. frá árinu 2000, sem er tvöföldun. Útreikningar um skerðingu út og suður standast ekki. Sérhver ákvörðun um hækkun barnabóta er að sjálfsögðu hækkun þeirra með sama hætti og sérhver ákvörðun um hækkun persónuafsláttar er ákvörðun um skattalækkun. Ég bið háttvirta þingmenn að minnast þess að það er ekkert sjálfkrafa verðbreytingakerfi í skattkerfinu. Það á ekki aðeins við um Ísland heldur um löndin allt í kringum okkur. Stjórnarandstaðan hefur tekið upp á því að reikna þetta allt út frá landsframleiðslu einn daginn, launavísitölu hinn daginn og verðlagi þriðja daginn. Þetta er ekki svona.  Sannleikurinn að því er varðar barnabæturnar er að árið 1994 voru skerðingarmörk aðeins 570 þús. kr. vegna tekna fyrir einstætt foreldri. Þá var 18% skerðing vegna þriðja barns sem nú er verið að leggja til að færa í 8% og skerðingarmörkin eru 1.116 þús. kr., sem er tvöfalt hærra en árið 1994. Svo geta menn leikið sér að því að reikna þetta út samkvæmt landsframleiðslu, verðlagi o.s.frv. Aðalatriðið er að ef núverandi stjórnarandstaða hefði verið í ríkisstjórn og haft með forustu landsins að gera þá hefði aldrei orðið slík aukning landsframleiðslu. Ég ætla ekki að rekja það frekar en auðvitað liggur ljóst fyrir að ein meginástæðan er aukin umsvif í atvinnulífinu, þá sérstaklega virkjana- og stóriðjuframkvæmdir, sem hafa orðið þess valdandi að verðmætasköpunin hefur vaxið jafnmikið og raun ber vitni og er ein sú allra mesta og sennilega sú mesta sem þekkist meðal vestrænna þjóða á síðustu áratugum.

Virðulegur forseti. Það er gleðiefni að við Íslendingar höfum svigrúm til að lækka skattbyrði almennings. Um það er ekki deilt heldur um hve mikið er skynsamlegt að lækka skatta og hvernig. Samfylkingin hefur lagt áherslu á að helminga virðisaukaskatt á matvöru. Það hefur Sjálfstæðisflokkurinn einnig gert. Það er þess vegna ljóst að á Alþingi er bullandi meiri hluti fyrir því að lækka skatta á matvöru um helming. Það er þess vegna óhjákvæmilegt að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvers vegna Framsóknarflokkurinn stendur þversum gegn því að lækka skatta á matvörum, sem kemur öllum til góða og lækkar vísitöluna um 0,8%, sem væri ákaflega mikilvægt innlegg nú þegar verðbólgu- og þensluhættan er hve mest. Hvers vegna leggst Framsóknarflokkurinn gegn lækkun á matarskatti? Hvers vegna beitir hann sér fyrir skattaaðgerðum sem skila þeim fjórðungi skattgreiðenda sem hæstar hafa tekjur og mestar eignir helmingnum af öllu því sem endurútdeilt er í þessum aðgerðum? Hvers vegna beitir Framsóknarflokkurinn sér fyrir slíkum ójafnaðaraðgerðum en lætur íslenska neytendur halda áfram að búa við eitthvert hæsta matvöruverð í Evrópu? Í öðru lagi vil ég spyrja hæstv. forsætisráðherra, vegna þess að hann fer fyrir efnahagsmálum þjóðarinnar, hvort hann setji enga fyrirvara við frumvarp þetta, hvort það séu engir fyrirvarar við skattalækkanirnar með hliðsjón af efnahagsþróuninni, t.d. þannig að þær verði að endurskoða ef menn haldi ekki verðbólgumarkmiðin sem þeir hafa sett sér. Hvað ef verðbólgan fer af stað á næstu missirum? Koma þá þessar ákvarðanir til endurskoðunar, hæstv. forsætisráðherra? Að síðustu, fyrst að svo mikið er til af peningum í ríkissjóði, er óhjákvæmilegt að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hann þá ætli að koma til skila þeim 500 millj. kr. 

Virðulegur forseti. Það liggur alveg ljóst fyrir að forgangsatriði ríkisstjórnarinnar, að því er varðar skattalækkanir, koma fram í þessu frumvarpi. Það er lækkun skatthlutfallsins, hækkun persónuafsláttar, hækkun barnabóta og niðurfelling eignarskatts. Þetta eru þau forgangsatriði sem við höfum haft í skattamálum og eru að vísu nokkuð samhljóða forgangsatriðum sem Samfylkingin hafði. Það útilokar ekki að við munum gera breytingar á virðisaukaskattskerfinu. En þetta eru þau skref sem við teljum mögulegt að stíga núna og við munum nú fara í vinnu að því er varðar virðisaukaskattskerfið og um það eru flokkarnir algjörlega sammála. Það er hins vegar alveg rétt að sá sem hér stendur hefur almennt talað fyrir því að skynsamlegt sé að hafa eitt hlutfall í virðisaukaskatti, enda var nú Samfylkingin sammála því. 

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir heiðarlegt svar. Það er ljóst að Framsóknarflokkurinn hefur lagst gegn því að matarskatturinn verði lækkaður um helming, gegn aðgerð sem með þeim hætti kemur öllum til góða, en þess í stað beitt sér fyrir skattbreytingum sem koma eignafólki til góða og fólki eins og mér og hæstv. forsætisráðherra sem höfum eitthvað um 10 millj. kr. í árstekjur. Við fáum lækkun á tímabilinu, um trúlega 9% af lunganum af tekjum okkar. Það er forgangsröðun Framsóknarflokksins. Þar er fólk ekki í fyrirrúmi heldur eignamenn. Það má hverjum manni vera augljóst. Það er um það sem hér er deilt, hæstv. forsætisráðherra. Af hálfu Samfylkingarinnar er ekki um það deilt hvort hér sé svigrúm til skattalækkana. Það teljum við vera. En við teljum skynsamlegt að grípa til skattalækkana sem annars vegar koma öllum almenningi vel en ekki sérstaklega eignafólki og hátekjumönnum, eins og mér og þér, og hins vegar lækkun á matarverði sem vinnur gegn þeirri verðbólgu sem ég trúi og treysti að hæstv. forsætisráðherra hafi áhyggjur af að er nú komin í 3,8%. Er þó þenslan enn ekki í hámarki heldur verður það á næsta ári og hinu þar næsta. Við þekkjum á Íslandi hvaða afleiðingar það hefur ef við missum tökin á verðlagsþróuninni og verðbólgan fer af stað, með skuldir heimilanna eins og þær eru. Ef þær þurfa síðan að sæta hækkunum vegna þess að, eins og ríkisstjórnin gerði árið 2000, menn missi tökin á verðlagsþróuninni, missi t.d. vísitöluna upp um 9% á einu ári eins og gerðist, þá getur það haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar 

Forseti vill minna hæstv. ráðherra og háttvirta þingmenn á að beina orðum sínum til forseta með viðeigandi hætti en ávarpa ekki hver annan.

Virðulegur forseti. Háttvirtur þingmaður segir að þetta gagnist fyrst og fremst eignafólki og hátekjufólki. Það er ekki rétt. Ég var að útskýra fyrir háttvirtum þingmanni áðan að niðurfelling eignarskattsins kemur sér sérstaklega vel fyrir lágtekjufólk sem á eignir. Það er gamla fólkið. Það liggur alveg ljóst fyrir að helmingurinn af eignarskattinum er greiddur af fólki sem er yfir sextugu. Svo vil ég minna háttvirtan þingmann á að núverandi stjórnarflokkar tóku upp nokkuð sem heitir fjármagnstekjuskattur, sem var ekki tekinn upp fyrr en í tíð þessara flokka. Hann var ekki tekinn upp fyrr. Það var sett saman mikil skýrsla um það á sínum tíma og það var talið æskilegt. Háttvirtur þingmaður ætti að lesa þessa skýrslu. Um það varð víðtæk samstaða að með því að taka upp fjármagnstekjuskatt væri eðlilegt að stefna að niðurfellingu eignarskatts. Talið var eðlilegra að skatturinn væri lagður á tekjur af fjármagninu en eignina sjálfa. Það vill svo til að ýmsar eignir, við skulum segja eldra fólks, gefa engar tekjur af sér vegna þess að fólkið býr þar. Þessi tilhögun er því beint framhald af skýrslunni um fjármagnstekjuskattinn sem, ef ég man rétt, allir aðilar á Alþingi áttu aðild að. Ég man ekki betur en að allir hafi verið sammála um að það væri rétt 

Frú forseti. Hæstv. ráðherra svaraði ekki - sem er svo sem sök sér - frammíkalli mínu um hvaða stjórnmálaflokkur eða hvaða aðilar hefðu tekjutengt barnabætur á Íslandi að fullu. Þá er best að ég upplýsi hæstv. ráðherra um það. Það var hæstv. ráðherra sjálfur og flokkur hans í samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn á kjörtímabilinu 1990–1999. Það má því sannarlega segja að þeim standi það næst að leggja af staða til baka. En það skal bara, sögunnar vegna, vera á hreinu að þannig að aldrei í sögunni, hvorki fyrr né síðar og nánast hvergi á byggðu bóli, hefur verið gengið jafnlangt í þessum efnum og einmitt af núverandi hæstvirtri ríkisstjórn á þessum árum. Í öðru lagi, varðandi aðhald eða niðurskurð og orðanotkun í því sambandi. Ég leyfi hæstv. forsætisráðherra algerlega að velja sjálfum nafngiftirnar á því hvort það er aðhald eða niðurskurður í fjárlagafrumvarpi fyrir í hönd farandi ár að þar skuli vanta 500 millj. kr. til að standa við samninginn við öryrkja sem ríkisstjórnin gerði rétt fyrir kosningar 2003. Hæstv. forsætisráðherra Halldór Ásgrímsson, formaður Framsóknarflokksins, má algerlega ráða því hvort hann kallar þau svik aðhald eða niðurskurð. En staðreyndin er sú að það vantar þessar 500 millj. kr. inn í fjárlagafurmvarpið til að við þann samning sé staðið. Aðhald og útgjaldastjórnun, segja þeir. Það er mikilvægt að fá það staðfest frá formanni Framsóknarflokksins í framhaldi af ræðu hæstv. fjármálaráðherra að það sé beinlínis markmið ríkisstjórnarinnar að nota þessar skattalækkanir til að draga saman umsvif hins opinbera, nota þær sem stjórntæki til að samneyslan minnki hlut sinn af verðmætasköpuninni í þjóðfélaginu. Þetta er tæki til að draga úr samneyslunni í landinu. 

Virðulegur forseti. Mér finnst það afskaplega ömurlegt að hv. þingmenn og ýmsir aðrir skuli halda því fram að ákvörðun ríkisstjórnarinnar, að verja 1 milljarði til aukningar á örorkubótum til að hækka örorkubætur yngstu öryrkjanna um allt að helming, séu svik. Það liggur alveg ljóst fyrir hvað ríkisstjórnin samþykkti í þessu efni og það er afskaplega leitt til þess að vita að slíkur málflutningur skuli vera uppi. Það er ekki þar með sagt að menn hafi gert alla hluti sem menn vildu hafa gert í þessum efnum frekar en öðrum, en það hefur fullkomlega verið staðið við það sem sagt var í þessum efnum, hv. þingmaður. Hvað varðar barnabæturnar liggur það alveg ljóst fyrir að 1988 þegar staðgreiðslukerfið var tekið upp var skerðing af tekjuskattsstofni með fyrsta barni 7%, af öðru barni 13%, af þriðja barni 18% og með hverju barni umfram þrjú 4% þar til viðbótar. Þessu var ekki breytt fyrr en 1995 þegar byrjað var að draga úr þessari skerðingu og lýkur svo með því sem hér er lagt fram að fara niður í 8% með þriðja barni í stað 18% og ekkert með börnum umfram það, og með fyrsta barni í 2% í stað 7% og með öðru barni að vísu 6% og var 6% í upphafi. Þetta er saga barnabótanna, hv. þingmaður.

Frú forseti. Þetta er bara hálf sagan. Hæstv. forsætisráðherra veit betur en þetta. Hann verður að gera greinarmun á þeim hluta barnabótanna sem var tekjutengdur og hinum sem var það ekki. Tekjutengdi hlutinn sem vissulega var með mjög skörpum skerðingarmörkum var kallaður barnabótaauki og var álag ofan á uppistöðuna sem voru ótekjutengdar barnabætur. Og það er síðan núverandi ríkisstjórn eða sömu flokka sem tekjutengir þetta að fullu og að sjálfsögðu gjörbreytir það eðli málsins þegar ótekjutengdi hlutinn hverfur og verður tekjutengdur að fullu, svo menn átti sig á samhengi hlutanna. Þetta eru staðreyndir málsins og ég veit að hæstv. ráðherra veit þetta. Það er að vísu rétt að gengið var nokkuð grimmilega fram í því að færa til yfir í tekjutengda hlutann, sérstaklega hygg ég að það hafi verið í tíð ríkisstjórnarinnar 1991–1995. En svona er þetta nú að það er síðan ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks sem tekjutengir barnabæturnar að fullu á Íslandi, 100%. Þannig er það og hún er svo að reyna að snúa ofan af því núna og þó fyrr hefði verið. Staðreyndin er sú, frú forseti, að það er sérstaklega ómerkilegt af ríkisstjórninni og Framsóknarflokknum alveg sérstaklega að vanefna svona samninginn við öryrkja frá því fyrir kosningar 2003 vegna þess að ríkisstjórnin fékk auðvitað prik. Allir sanngjarnir menn fögnuðu samkomulaginu um að bæta sérstaklega hag yngstu öryrkjanna og ríkisstjórnin komst í skjól eftir illdeilur sínar við samtök öryrkja og málaferli með þessum gjörningi. En að standa svo ekki við hann er alveg sérstaklega lágkúrulegt, og lesi menn heilsíðuauglýsingar í dagblöðunum í dag þar sem orðréttar tilvitnanir í heilbrigðisráðherra Framsóknarflokksins 

Virðulegur forseti. Það hefur þó a.m.k. verið staðfest í þessari umræðu að hv. þingmaður vill hækka og breyta barnabótum. Ég hafði skilið hann þannig að hann vildi engar skattbreytingar vegna þess að hann sé svo hræddur við þenslu og önnur áhrif að það megi ekkert hreyfa sig í þeim efnum. En það er þó skref í áttina að hann vill eitthvað gera í þessum efnum og guð láti gott á vita. Að því er varðar málefni öryrkja sem ekki koma þessu máli beinlínis við þá liggur alveg ljóst fyrir, hv. þingmaður, hvernig þetta var. Því var lýst yfir af ríkisstjórninni að hún ætlaði sér að verja 1 milljarði kr. til hækkunar örorkubóta og það var samþykkt á ríkisstjórnarfundi. Að vísu er þetta orðið allmiklu meira en þá var gert ráð fyrir og við höfum verið að auka bætur til margra í þjóðfélaginu og kaupmáttur þeirra bóta hefur verið að stórhækka sem betur fer. Það er vissulega þörf á því að gera meira í þeim efnum eins og svo mörgu öðru í þjóðfélagi okkar og við getum aldrei komið til móts við allar óskir í því sambandi, hvorki óskir einstakra hópa, einstakra ráðuneyta eða aðrar óskir. En við höfum fyllilega staðið við orð okkar í þessum efnum og þessi auglýsing breytir að sjálfsögðu engu um það.

Virðulegi forseti. Hér er verið að fara út í viðamiklar breytingar á skattkerfinu og ég hlýt að gera athugasemd við það þegar farið er út í svona miklar breytingar að ekki liggi fyrir með þessu frumvarpi útreikningar á áhrifunum á einstaka tekjuhópa eftir tekjubilum og að teknar séu inn í þá útreikninga allar þær breytingar sem gerðar hafa verið á sköttum á þessu kjörtímabili og eru fram undan. Þeir sem lögðu sig eftir því að fara inn á heimasíðu fjármálaráðuneytisins gátu að vísu fundið einhverja útreikninga með þessu en það á auðvitað að vera þannig að þeir fylgi með sem fylgiskjal með frumvarpinu. Ég geri líka athugasemd við það, herra forseti, að hæstv. fjármálaráðherra hefur ekki svarað fyrirspurn sem ég hef lagt fram og lagði reyndar fram í byrjun þessa þings, í byrjun október, um skattalækkanir sem beinlínis tengdust þeim áformum sem ráðherrann hefur mælt fyrir. Það að þessari fyrirspurn hafi ekki verið svarað 6–7 vikum síðar þannig að við höfum ekki tækifæri til að draga þær upplýsingar sem þar koma fram inn í þessa umræðu er auðvitað ámælisvert og ég kalla eftir því, virðulegi forseti, að við fáum þessar upplýsingar þannig að hægt sé að skoða þær í samhengi hlutanna þegar við fjöllum um þetta mál. Það er auðvitað fullkomlega eðlilegt að þingmenn dragi efnahagsþróunina inn í umræðuna, horfur í efnahagsmálum og hvaða áhrif þær hugmyndir sem hér eru uppi hafi á skattalækkanir og hvort við höfum yfirleitt svigrúm til skattalækkana. Mín skoðun er sú að það sé kominn tími til að einstaklingar njóti góðs af skattalækkunum. Það hefur mestmegnis verið svo í tíð núverandi ríkisstjórnar að hún hefur verið að lækka skatta á stóreignamönnum, á fyrirtækjum og fjármagni, en einstaklingarnir hafa notið minnst af því. En mig undrar það þegar menn hafa verið að meta stöðuna í efnahagsmálum og það svigrúm sem við höfum og hvaða áhrif þessar breytingar hafa á þensluna, verðbólguna, að menn skuli ekkert horfa til þess sem er að gerast í bankakerfinu. Þar fá bankarnir greinilega að haga sér eins og ríki í ríkinu og enginn dregur fram hvaða áhrif sú mikla útlánaþensla sem þar á sér stað þessa dagana og vikurnar getur haft á þróun og framvindu efnahagsmála á komandi vikum og á næsta ári. Ég nefni það að bankar og sparisjóðir hafa veitt lán út á fasteignaviðskipti og á tímabilinu frá 23. ágúst til októberloka, mjög stuttur tími, hafa farið í gegnum þá vegna þeirra nýju kjara sem þeir eru að bjóða í fasteignaviðskiptum 55 milljarðar kr. Töluvert af þessu fer örugglega í uppgreiðslur af óhagstæðari lánum en það er alveg öruggt að 10–15% af þessum útlánum bankanna út á fasteignaviðskipti og veð í fasteignum eru vegna aukinnar neyslu. Þar erum við að tala um kannski 7,5 milljarða. Það er sá hluti, sem ég held að sé rétt og er það sem maður kemst næst við skoðun málsins, sem fer í aukna neyslu. Við erum þó einungis að tala um 5 milljarða á næsta ári sem er nóg samt í því þrönga svigrúmi sem við höfum varðandi hina áformuðu hækkun á sköttum einstaklinga. Ég er sannfærð um að við munum sjá það fyrr en seinna að þetta mun koma fram í aukinni verðbólgu, aukinni þenslu og auknum vöxtum og það sem er kannski að hreyfast hraðast núna þegar við skoðum það á vog vísitölunnar er húsnæðisvísitalan. Miklar hækkanir hafa átt sér stað á verði íbúðarhúsnæðis sem er þá partur af þessari þenslu. Frá október 2003 til október 2004, við erum bara að tala um eitt ár, hafa minni íbúðir, þriggja herbergja íbúðir hækkað um 2 milllj. kr. og stærri íbúðir sem voru á um 21 millj. fyrir ári síðan eru nú komnar í 26 millj., hafa hækkað um 5 millj. Þá veltir maður fyrir sér, hver er ávinningurinn fyrir unga fólkið sem er að fara í fasteignaviðskipti ef verulegur hluti af auknum lánum sem það getur fengið í bankakerfinu fer síðan í hærra íbúðarverð og meiri skuldsetningu. Ég vildi alla vega halda þessum punkti til haga sem kannski hefur ekki mikið verið ræddur í þessari umræðu en hefur tvímælalaust áhrif á það sem við öll höfum áhyggjur af, þ.e. þenslunni og verðbólgustiginu í þjóðfélaginu og hvaða áhrif það getur haft inn í kjarasamninga. Það er líka mikilvægt að skoða þau áform sem hér eru uppi af hálfu ríkisstjórnarinnar í samhengi við það sem gerst hefur á þessu kjörtímabili í skattamálum og skattaálögum á einstaklinga og heimilin í landinu. Voru það ekki, virðulegi forseti, um 20 milljarðar kr.? Nú er talað um 22 milljarða sem eiga að fara í skattalækkanir til einstaklinga. Ríkisstjórnin hefur gripið til skattahækkana og hækkana á gjöldum eins og í heilbrigðiskerfinu á einstaklinga og skert bætur í skattkerfinu um 4 milljarða kr. Það var gert með því að hækka álögur á bifreiðaeigendur og skerða vaxtabætur, sem er haldið áfram í þessu frumvarpi, og barnabætur, hækka gjaldtökur í heilbrigðiskerfinu, skerða skattleysismörk, afnema séreignarsparnað sem hækkaði tekjuskatt á einstaklinga og þannig hefur ríkisstjórnin halað inn í skattahækkunum á einstaklinga og gjaldtökum um 16 milljarða og það er hátt upp í það sem á að fara að setja út aftur til einstaklinganna en þar er um að ræða 20–22 milljarða kr. Hún er búin að fá fyrir þessu aftur, er búin að taka þetta úr vösum einstaklinga og ætlar að skila því til baka aftur og kannski ívið betur. Mér finnst menn þurfa að skoða þetta í samhengi. Það er alveg rétt sem hv. 5. þm. Norðaust., Steingrímur J. Sigfússon, sagði áðan að við verðum að skoða málið líka í samhengi við heildarskattbreytingarnar á einstaklinga og hvernig þær koma niður á hópa. Þetta eru auðvitað sláandi tölur sem þingmaðurinn nefndi áðan ef milljón króna maðurinn fær í sinn hlut í lok þessa kjörtímabils um 980 þús. kr. út á skattbreytingarnar á sama tíma og 100 þúsund króna maðurinn, sem er með 1.200 þús. kr. á ári, fær ekki nema 1 til 2 þúsund eins og hann nefndi hér á mánuði. Við erum að tala um að milljón króna maðurinn fái 980 þús. kr. sem slagar upp í það að vera árstekjur 100 þúsund króna mannsins. Þetta eru náttúrlega sláandi tölur sem stjórnarþingmenn þurfa ekki að undra sig á að við drögum fram í þessari umræðu, virðulegi forseti. Ég held að það sé nauðsynlegt og grundvallaratriði að við lítum á skattkerfið þeim augum að það sé byggt á réttlæti og sanngirni. Þessi ríkisstjórn hefur aukið mikið muninn á skatthlutfalli launafólks og fyrirtækja og þeirra sem geta haft verulegan hluta af framfærslueyri sínum í gegnum fjármagnstekjuskatt. Innan tekjuskattskerfisins hefur skattbyrði launatekna og lífeyris verið þyngd en skattur á tekjur og hagnað fjármagnseigenda og fyrirtækja hefur verið lækkaður verulega. Í öðrum löndum er munurinn á skattlagningu launatekna og heildarskattlagningu tekna af atvinnurekstri öfugt við það sem hér er. Það er skattur á hagnað af rekstri og hann er yfirleitt hærri en skattur á launatekjur en þróunin hefur verið öfug hér. Þess vegna þurfum við að snúa henni við. Við verðum að minnka þann mun sem hefur verið á skatthlutfallinu hjá einstaklingum, fyrirtækjum og fjármagnseigendum. Ég held að afar mikilvægt sé að þróun skattkerfisins vísi í þá átt. Það er líka full ástæða til þess að þingmenn hafi af því áhyggjur hvort skattalækkanir á kjörtímabilinu kalli á niðurskurð í velferðarkerfinu. Ég tók eftir því í umræðunni í dag að hv. 9. þm. Norðvest., Einar Oddur Kristjánsson, fullvissaði þingmenn um að þessi áform í skattalækkunum þyrftu ekki að bitna á velferðarkerfinu og auðvitað verður grannt með því fylgst. Við erum að tala um verulegar fjárhæðir. Með þeirri upphæð sem nú á að verja til skattalækkana væri hægt að gera alla leikskóla gjaldfrjálsa. Mér finnst það vera hlutverk okkar þingmanna þegar við verjum svona miklum fjármunum til skattalækkana að sjá til þess að þeim sé deilt út af sanngirni og réttlæti. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson dró fram örfá dæmi sem sýna að hér er ekki deilt út því sem til skiptanna er í skattalækkunum af sanngirni og réttlæti. Í fjölmennasta hópi einstæðra foreldra fær viðkomandi foreldri um 7.900 kr. í lækkun á mánuði. Milljón króna maðurinn fær 91 þús. kr. í hverjum mánuði eða tæplega 12 sinnum hærri upphæð en einstaklingur í fjölmennasta hópi einstæðra foreldra. Svo sannarlega er kominn tími til að millitekjufólk fái skattalækkun, t.d. fá hjón með 375 þús. kr. á mánuði rúmlega helmingi lægri upphæð en efnuðu hjónin sem ég nefndi áðan. Við erum að tala um að þegar verið er að skipta því á næsta ári sem til skiptanna er, þessum 5 milljörðum sem fara í skattalækkanir, fær fjórðungur þeirra tekjuhæstu um 2,5 milljarða kr., þ.e. um helming allrar upphæðarinnar, meðan hin 25% tekjuminnstu fá um 300 millj. kr. í skattalækkun á næsta ári, einstaklingar ekkert af því en hjón aftur á móti þessar 300 milljónir, þ.e. 25% tekjulægstu. Ég sé ekki hvernig stjórnarliðar geta haldið því fram að hér sé verið að skipta af einhverju réttlæti og sanngirni. Við verðum að líta til þess að með þeirri tilfærslu sem hefur orðið á skattbyrði af fjármagni og eignum yfir á vinnuafl og launatekjur standa einstaklingar undir 83% af allri skattheimtu. Samkvæmt nýjum skattagögnum sem ég hef skoðað er það 1% ríkustu einstaklinganna, rúmlega 500 manns, sem hafði 88% af tekjum sínum í fjármagnstekjum, þ.e. 54 millj. kr., og 7 millj. kr. í launatekjur. Af þessum 54 milljónum borga þeir náttúrlega miklu minni skatt, minna en lágtekjufólkið, og einungis lítill hluti framfærsluteknanna kemur af launatekjum. Þeir greiða að meðaltali aðeins 12% af heildartekjum sínum í skatt meðan fólk með lágar tekjur greiðir 25–27%. Ég spyr: Er þetta sanngirni? Nei, auðvitað er ekki sanngjarnt að stór hluti þjóðarinnar geti tekið verulegan hluta af framfærslueyri sínum og launum út í fjármagnstekjum með lágri skattprósentu meðan aðrir þurfa að greiða fullan skatt af tekjum sínum. Við hljótum að horfa til þess að 18–20 þúsund manns í þessu þjóðfélagi eru fátækt fólk samkvæmt þeim upplýsingum sem fram hafa komið hjá Félagsmálastofnun. Þessi 18–20 þúsund eru með skilgreindan framfærslueyri sem er undir lágmarksframfærslueyri sem félagsmálaráðuneytið skilgreinir sem lágmarksframfærslu. Það vantar 40–50 þús. upp á að þessi 18–20 þúsund manns hafi framfærslueyri sem félagsmálaráðuneytið metur að sé eðlilegt. Hvað gerum við við þetta fólk? Ég er með tölur um að það eru 29 þúsund skattgreiðendur sem voru með tekjur á bilinu frá skattleysismörkum að 100 þús. kr. Hvað borgaði þetta fólk í skatt, virðulegi forseti? Tvo milljarða til samfélagsins. Tvo milljarða króna til samfélagsins borgar þetta fólk sem á ekki fyrir framfærslu sinni nema hluta af mánuðinum. Það borgar miklu meira í ríkiskassann en ríkustu einstaklingarnir í þjóðfélaginu sem borga mestan hlutann af framfærslueyri sínum og tekjum í miklu lægra skatthlutfalli, í fjármagnstekjuskatti. Ég spyr, herra forseti, og beini spurningunni til hæstv. fjármálaráðherra: Hefur fjármálaráðherra sem ég veit að er önnum kafinn maður nokkuð lagst yfir það hvort til séu leiðir til að koma því til leiðar að þetta fólk þurfi ekki að borga skatt? Á árunum 1995–1996 þurfti það ekki að borga skatt, fólk sem var með t.d. framfærslu sína hjá almannatryggingum. Nú er þetta sama fólk farið að borga sem samsvarar eins mánaðar lífeyri í skattgreiðslur. Það hefur líka verið reiknað út að margir þessara einstaklinga, öryrkjar, þurfa líka að borga önnur mánaðarlaun sín í háan lyfjakostnað og lækniskostnað. Við erum að tala um tveggja mánaða lífeyri þeirra sem verst eru settir sem fara ýmist í skattgreiðslur til ríkisins eða í gjaldtökur í heilbrigðiskerfinu. Það er ekki boðlegt, virðulegi forseti, í velferðarsamfélagi okkar að búa þannig að 29 þúsund manns sem eru með undir 100 þús. kr. í tekjur að þeir þurfi að greiða svona mikinn skatt til samfélagsins. Finnar fundu ákveðna leið til þess, ákveðna endurgreiðsluleið í gegnum skattkerfið til tekjulægstu hópanna. Ég hefði viljað setjast niður með hæstv. fjármálaráðherra og skoða hvort við fyndum ekki einhverja leið til að koma því þannig fyrir að fólk með svona lágar tekjur þyrfti ekki að standa undir skatti líka til samfélagsins. Það er freistandi að fara yfir fjármagnstekjuskattinn. Á síðasta ári var hann hjá hjónum og sambýlisfólki 48 milljarðar kr. og af þessum 48 milljörðum fóru 32 milljarðar, þ.e. tveir þriðju, í vasa 1% fjármagnseigenda, þ.e. 500–600 manns. Þá er ekkert skrýtið þó að menn stoppi við og velti fyrir sér hvort ástæða sé til að hækka t.d. fjármagnstekjuskattinn til að hlífa þessum tekjulægsta hópi sem ég var að nefna. Ef farið væri með fjármagnstekjuskattinn upp í 15% og sett ákveðið frítekjumark í fjármagnstekjuskatti, t.d. 100 þús. kr. hjá einstaklingum og 200 þús. kr. hjá hjónum, gæti það skilað 2 milljörðum kr. í aukinn fjármagnstekjuskatt. Það er nákvæmlega sama upphæð, virðulegi forseti, og við erum að taka af fólkinu með 100 þús. kr., sem er með tekjur á bilinu frá skattleysismörkum að 100 þús. kr. Við tökum af þeim 2 milljarða í skatt en gætum tekið þessa 2 milljarða með því að fara með fjármagnstekjuskattinn í 15% og sett líka ákveðið gólf sem væri fríeignarmark. Þá mundum við í leiðinni fækka þeim sem greiða fjármagnstekjuskatt úr 74 þúsund í 28 þúsund manns, þ.e. um 46 þúsund manns. Samt hygg ég og get raunverulega alveg haldið því blákalt fram að við værum með lægsta fjármagnstekjuskattinn borið saman við þau lönd sem við berum okkur saman við. Ég veit ekki hvaða hætta væri þar á ferðum þó að þeir sem eru ríkastir í þjóðfélaginu létu eitthvað meiri af hendi rakna til samfélagsins. Ég er hér að benda á leið sem skilar ríkissjóði sömu tekjum og við erum að taka af lægstlaunaða fólkinu. Þessu vildi ég halda til haga, virðulegi forseti, og vík nú að vaxtabótum. Hér hefur ekki verið mikið á það minnst að hæstv. fjármálaráðherra fer eina ferðina enn í skerðingu á vaxtabótum. Var hart tekist á um það mál á síðasta þingi. Þá voru vaxtabæturnar lækkaðar um 600 millj. kr., á þessu ári. Nú er stefnt í að lækka þær enn meira, þ.e. 300 millj. kr. Er það ekki nálægt fjórðungi af útgjöldum ríkisins til vaxtabóta? Það er verið að taka það aftur inn til ríkissjóðs, og með hvaða rökum, virðulegi forseti? Það er gert með þeim rökum að vextir í landinu séu að lækka. Þess vegna sé það alveg óhætt, og þá væntanlega vegna þess að skuldarar standi jafnfætis eftir sem áður af því að verið sé að lækka vextina. Er þetta svo? Hversu stór er sá hópur sem býr enn við yfir 5% vexti, t.d. hjá Íbúðalánasjóði? Þeir eru reyndar allt upp í 6%. Ekki búa allir við þessa 4,2% vexti sem hæstv. fjármálaráðherra væntanlega tekur mið af þegar hann réttlætir þá gjörð sína að krafsa eina ferðina enn í vaxtabótakerfið. Það eru 56 þúsund lántakendur hjá Íbúðalánasjóði með vexti yfir 5% og 9 þúsund með vexti sem bera 6%. Þessi skerðing á vaxtabótum kemur af fullum þunga niður á þessum hópi. Þetta eru einstaklingar sem geta sig ekki hreyft og ekki er boðið upp á skuldbreytingu fyrir þessa hópa hjá Íbúðalánasjóði. Þetta fólk yrði að losa um allt sitt hjá Íbúðalánasjóði og fara með það yfir í bankana ef það vill lægri vexti og þá með ærnum tilkostnaði, kannski 200–300 þús. í stimpil- og lántökugjöld. Ég spyr hæstv. ráðherra: Horfði hann til þessa hóps þegar hann bæði á þessu ári og líka á því næsta ætlar að höggva í sama knérunn og ráðast að skuldugum einstaklingum sem hafa byggt áætlanir sínar, forsendur, greiðsluáætlanir á vaxtabótakerfinu? Greiðslumatið sem þetta fólk fær í bönkunum er byggt á vaxtabótakerfinu. Þetta breytir auðvitað öllum áætlunum hjá heimilunum í landinu þegar svona er farið að, aftur og aftur verið að skerða vaxtabæturnar. Þetta þarf að skoðast mjög vandlega í efnahags- og viðskiptanefnd. Það verður gaman að heyra hvort stjórnarliðar þar hafi enn þá geð í sér til að ganga þá göngu að skerða vaxtabæturnar og ráðast með óeðlilegum hætti að skuldugum einstaklingum. Það getur átt við varðandi þá hópa sem nú eru að taka ný lán með 4,2% vöxtum, að þetta bitni þá ekki á þeim, en þetta bitnar á þeim fjölda lántakenda sem hefur byggt áætlanir sínar á vaxtabótakerfinu eins og það var og er bundið með 5,1–6% vexti, og sumir kannski með hærri vexti en svo. Ég vil líka vekja athygli á því sem fram kom í fréttum nýverið varðandi það hvernig sú leið sem ríkisstjórnin er að fara bitnar á öldruðum. Hagfræðingur Félags eldri borgara hefur lagt mat á það, og er það þá auðvitað í samhengi við það sem ég sagði áðan, að hlutfall skatttekna manns sem hefur 100 þús. kr. í mánaðartekjur og gerir ráð fyrir að tekjur hans hafi fylgt neysluverði frá árinu 1988 og geri það áfram var 0,2% á árinu 1988 en verður 7,9% árið 2007 miðað við fyrirhugaðar breytingar. Hlutfallið er á þessu ári um 11,1%. Það sýnir hvað þessir lágtekjuhópar eru farnir að greiða mikinn skatt og hvað þeir njóta lítils í þeirri skattalækkun sem hér er boðuð. Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að ræða barnabæturnar og fara aðeins inn á skatttekjur ríkis og sveitarfélaga í lokin. Í fyrsta lagi hafa menn deilt hér fram og til baka um tölur varðandi barnabæturnar. Það liggur fyrir að útgjöld vegna barnabóta, miðað við raungildið sem það var í á árinu 1995, hafa lækkað verulega. Ég fagna því að ríkisstjórnin skuli vera að skila 2,4 milljörðum aftur í barnabótakerfið af þeim 10 milljörðum sem útgjöldin hafa lækkað um á því tímabili af því að barnabæturnar hafa ekki haldið raungildi sínu. Ég fagna þeirri yfirlýsingu sem fram kom hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að hann telur og Samfylkingin að flýta eigi þessum þætti í skattapakkanum, þ.e. að barnabæturnar komi að fullu fram á næsta ári. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra hvort hann sé ekki til viðtals um það sanngirnis- og réttlætismál að barnabæturnar komi af fullum þunga á næsta ári. Mér finnst, virðulegi forseti, að frekar megi seinka þessari prósentu í tekjuskattslækkun en að seinka barnabótunum. Mér finnst í raun og sanni að stjórnarflokkarnir skuldi barnafjölskyldum að skila fjárhæðinni strax til baka. Ég hef ekkert litið á þá útfærslu sem áformuð er í frumvarpinu, geri það í efnahags- og viðskiptanefnd, þannig að ég áskil mér auðvitað allan rétt á að skoða hvernig þetta kemur niður. Á árinu 1995 var 1,1% af landsframleiðslu varið til barnabóta, á árinu 2004 er það 0,6%. Hér hafa menn verið að ræða fram og til baka um tekjutengda hlutann og ótekjutengda hlutann. Það liggur fyrir í útreikningum að á árinu 1995 var hlutfall tekjutengdra barnabóta 44% en er komið í 81% á yfirstandandi ári. Tekjutengdar barnabætur eru 81%. Það er ekki hægt að kalla þetta barnabætur, þetta er raunverulega ekkert annað en láglaunabætur eins og þetta hefur verið. Síðast þegar ég skoðaði þetta, mig minnir að það hafi verið á árinu 2003, fengu 11% einstæðra foreldra tekjutengdar barnabætur og 3% hjóna. Það væri fróðlegt að vita hvort hæstv. ráðherra hefur einhverjar tölur sem sýna hvaða áhrif þetta sem verið er að fara út í núna varðandi barnabætur hefur á þær stærðir sem ég nefni nú. Virðulegi forseti. Ég ætla að víkja að þeim tölum sem menn hafa talað um varðandi tímabilið fyrir 1995. Menn verða og ekki sanngjarnt annað en að taka með í reikninginn að við bjuggum þá við niðursveiflu í efnahagslífinu, öfugt við það sem hefur verið að gerast á undanförnum árum. Það hafa verið miklu meiri peningar til ráðstöfunar í ríkiskassanum á síðustu átta árum en var á þeim tíma. Engu að síður voru útgjöld árið 1991 til barnabóta 7,1 milljarður og er á þessu ári 5,4 milljarðar. Þetta dróst að vísu saman á árunum 1991–1995, en voru þó 6,4 milljarðar árið1995 sem er nú milljarði hærra en á þessu ári og var yfir 7 milljarðar á árinu 1991. Ég held því til haga, af því að menn hafa verið að tala um ótekjutengda hlutann, að á föstu verðlagi í janúar 2003 var tekjutengdi hlutinn 46 þús. kr. og er á föstu verðlagi í janúar 2004 36 þús. kr. Það munar um 10 þús. kr. Það er ekki rétt hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni, sem mér fannst hann segja áðan, að grimmilega hafi verið gengið fram í að færa yfir í tekjutengda hlutann og nefndi ártölin 1991–1995 í því sambandi. Ég held því til haga að hlutfall tekjutengdra bóta var 44% þá en er 81% núna. Það eru því 19% sem ganga í ótekjutengdar barnabætur en voru 56% á árinu 1995. Það er rétt sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði, að gengið var svo langt í tekjutengingunni að barnabætur voru að fullu tekjutengdar. Ég man ekki betur en verkalýðshreyfingin hafi knúið stjórnarliða til breytinga í því efni. Verið er að hækka barnabætur fram að næsta kjörtímabili og alveg ljóst að Framsóknarflokkurinn ætlar ekki að standa við loforð sitt um ótekjutengdar barnabætur til allra barna að 16 ára aldri, vegna þess að ótekjutengdar barnabætur ganga bara til barna að 7 ára aldri og ættu auðvitað, nú þegar búið er að breyta sjálfræðisaldrinum, að ganga til allra barna að 18 ára aldri. En greinilegt er að það á ekki að standa við þetta. Var barnakortunum ekki lofað á árinu 1999? Ég man ekki betur. Nú höfum við áætlanir ríkisstjórnarinnar í skattalækkunum og barnabótabreytingum út kjörtímabilið og ekkert bólar á að þeir standi við að skila ótekjutengdum barnabótum til allra barna að 16 ára aldri og hafi þeir skömm fyrir þau svik við barnafólk í landinu. Birtist nú hv. þingmaður sem hæst hefur talað um barnabæturnar og væri gaman að setjast yfir þetta með honum og vita hvort við getum ekki komist að sameiginlegri niðurstöðu um að það standi töluvert út af í kosningaloforðum framsóknarmanna að því er varðar barnabæturnar. 
             Virðulegi forseti. Í lokin vil ég koma að því sem mikið hefur verið í umræðunni á þessu þingi, það eru fjárhagsleg samskipti ríkis og sveitarfélaga. Ýmis sveitarfélög, m.a. Reykjavík, telja sig þurfa að fara út í hækkun á útsvarsprósentunni núna einkum vegna kennarasamninganna, telja sig þurfa að fullnýta prósentu sína. Það er mjög fróðlegt að skoða heildartekjur ríkis og sveitarfélaga af tekjuskattinum síðan grunnskólinn fluttist til sveitarfélaganna. Árið 1997, eftir að grunnskólinn fluttist til sveitarfélaganna, var útsvarið um 32,6 milljarðar en tekjuskattur 30,3 eða um 2 milljörðum lægri. Árið 2003 hafði engu að síður tekjuskattur hækkað um 6 milljarða umfram útsvarið. Samt höfðu sveitarfélögin fengið heimild til hækkunar á útsvari vegna nýrra verkefna og hækkaði útsvarsprósentan um u.þ.b. 1% á árunum 1999–2001. Skattbyrði einstaklinga í tekjuskatti og útsvari jókst um 15% á árunum 1997–2003 og nánast allar þessar auknu álögur fóru til ríkisins eða 14% og einungis 1% kom í hlut sveitarfélaganna. Það sýnir að ríkissjóður hefur tekið til sín nánast allar þær viðbótarálögur sem lagðar hafa verið á einstaklinga á þessu tímabili. Ég held að mikilvægt sé að halda þessu til haga nú þegar þrengir verulega að sveitarfélögunum vegna nýgerðra kjarasamninga. Menn eru vonandi að setjast yfir fjárhagsleg samskipti ríkis og sveitarfélaga til að rétta hlut sveitarfélaganna og er svo sannarlega kominn tími til þess. Virðulegi forseti. Ég tel að ég hafi komið flestu því á framfæri sem ég taldi nauðsynlegt að gera við umræðuna. Ég vona að hægt sé að fá stjórnarflokkana til þess að breyta aðeins forgangsröðuninni í áætlun sinni um skattalækkanir og að fyrst verði farið í barnabæturnar. Ég held að núverandi ríkisstjórn væri mikill sómi að því ef hún mundi breyta forgangsröðuninni og fresta aðeins almennri tekjuskattslækkun. Ég vara við því ef fara á að ganga svona hart fram varðandi skerðingu á vaxtabótakerfinu. Ég bið um að stjórnarflokkarnir skoði hvort eðlilegt sé að gera það með þessum hætti þegar þær forsendur sem menn leggja til grundvallar ákvörðuninni, að vaxtalækkun sé í landinu þegar stór hluti skuldara og lántakenda, um 60 þúsund manns hjá Íbúðalánasjóði, eru með vexti yfir 5–6%. Ég hvet til þess að það verði góð samvinna um málið í nefndinni en samvinnan getur auðvitað ekki orðið góð, ef menn vilja ná almennri samstöðu, nema stjórnarflokkarnir teygi sig eitthvað í átt til þeirra hugmynda og sjónarmiða sem stjórnarandstaðan hefur sett fram við umræðuna.

Hæstv. forseti. Hv. 2. þm. Reykv. s. kom víða við í ræðu sinni. Ég verð að takmarka andsvarið við afmarkaðan þátt, einkum við það sem mér fannst ekki koma nægilega skýrt fram og varðar afstöðu hv. þm. til þeirrar meginstefnu í frumvarpinu að lækka tekjuskattshlutfallið. Ég skildi orð hv. þm. með þeim hætti að annars vegar væri ástæða til að minnka skattbyrði á lægst launuðu hópana og eins sagði hv. þm. að löngu væri kominn tími til að draga úr skattbyrði millitekjuhópanna. Þegar ákvörðun er tekin um að lækka skatthlutfall er það auðvitað svo að í krónutölu er það hæsta upphæðin sem kemur í hlut þeirra sem borga hæstu skattana og minna hjá þeim sem borga minna í skatt. Má skilja ummæli hv. þm. um lágtekjuhópana og millitekjuhópana þannig að hv. þm. mæli með því að tekið sé upp fjölþrepaskattkerfi eins og þekkist víða í löndunum í kringum okkur þar sem þeir sem hærri hafa tekjurnar borga ekki einungis hærri upphæðir í krónum talið heldur einnig hærra hlutfall af tekjum sínum í skatt?

Virðulegi forseti. Það hefur komið fram í umræðunni hvað Samfylkingin vill setja í forgang og þá hugsar hún sérstaklega til lágtekjuhópanna og meðaltekjuhópanna. Samfylkingin vill fara þá leið að lækka virðisaukaskatt um helming. Við teljum að það skili sér best til allra heimila í landinu. Þetta hefur líka mjög jákvæð áhrif á neysluvísitöluna, lækkar hana um 0,8%, og veitir ekki af í þeirri spennu sem ríkir í þjóðfélaginu og hættu á verðbólgu. Við viljum líka, eins og ég margítrekaði í máli mínu, hækka barnabæturnar strax. Það kemur sér langbest fyrir barnafólkið og þá erum við að hugsa um barnafólk t.d. í námi, fólk sem er að koma sér þaki yfir höfuðið, þetta er allt fólk með meðaltekjur. Við teljum að það eigi að vera í forgangi að fara þessar leiðir. Við teljum að það eigi ekki að vera í forgangi að lækka tekjuskattinn og varðandi fjölþrepaskattkerfið er ég ekki að tala fyrir því. En mér finnst menn ýta því mjög skarpt út af borðinu og vilja ekki einu sinni horfa til þess hvað það mundi þýða að taka upp lægri skattprósentu fyrir fólk með lágar tekjur. Alþýðusamband Íslands hefur talað mjög fyrir því máli og ég man ekki betur en það hafi verið sett í síðustu kjarasamninga, einnig af hálfu ríkisvaldsins, að sú leið yrði skoðuð, fjölþrepaskattkerfið með ASÍ. Ég hefði gjarnan viljað sjá þá útreikninga og hvernig það kemur út fyrir einstaka tekjuhópa áður en ég segi: Nei, aldrei að taka upp fjölþrepaskattkerfið. En það er ekki í neinum forgangi hjá mér og ég tala ekki fyrir því. Ég vil horfa á staðreyndir í málinu og hverju það skilar fyrir tekjulægstu hópanna sem þarf sannarlega að fara að skoða.

Hæstv. forseti. Það er ágætt að fá það fram að hv. þingmaður er ekki að tala fyrir fjölþrepaskattkerfi þótt hún hafi greinilega áhuga á að skoða þann þátt nánar. Ég velti fyrir mér: Hvernig samræmist það hjá hv. þingmanni að tala annars vegar fyrir hlutfallslega léttari skattbyrði á lægri tekjuhópa en á sama tíma að leggja jafnmikla áherslu og raun ber vitni á ótekjutengdar bætur? Þegar upp er staðið getur það komið út á eitt fyrir þann sem í hlut á, skattgreiðandann. Hvernig samrýmist það hugmyndafræði hv. þingmanns að mæla jafnhart fyrir því að bætur, t.d. barnabætur séu þær sömu til milljón króna mannsins og þess sem hefur 100 þús. kr.?

Ég mælti með því, virðulegi forseti, að breyta um kúrs og hætta að skattleggja fólk með tekjur undir 100 þús. kr. sem borgar nú í skatta 2 milljarða kr. en hækka lítillega fjármagnstekjuskattinn upp í 15% sem gæfi okkur 2 milljarða kr. í tekjur, jafnvel þótt við hefðum frítekjumark, upp á 100 þús. kr. hjá einstaklingum og 200 þús. kr. hjá hjónum. Er það ekki sanngjarnt og eðlilegt að hætta að skattleggja einstaklingana með tekjur upp á 100 þús. kr. og skoða sameiginlega hvaða leið við getum fundið til þess en skattleggja þess í stað þá ríkustu, þá sem mest hafa, þá sem stjórnarflokkarnir færa enn eina ferðina mest með skattalagabreytingum. Varðandi barnabæturnar þá eru þær svo tekjutengdar að þær eru engar barnabætur. Þær eru bara láglaunabætur. Við í Samfylkingunni viljum hugsa um fólk með meðaltekjur og fara þá leið sem farin var t.d. árið 1995. Þá voru barnabæturnar ekki jafntekjutengdar og þær eru núna. Í raun er það svo, þótt ég sé kannski ekki sérstaklega að tala fyrir því, að Ísland er eitt af þremur löndum innan OECD sem tekjutengir barnabætur. Barnabætur eru yfirleitt ótekjutengdar og við eigum a.m.k. að sjá sóma okkar í því að hafa þær ekki bara sem láglaunabætur. Það voru einungis 11% einstæðra foreldra, þegar ég skoðaði þetta síðast, sem fá barnabæturnar og 3% hjóna. Eigum við ekki að lyfta þessu örlítið upp þannig að við séum í raun að tala um barnabætur en ekki láglaunabætur, eins og þær hafa þróast í tíð núverandi ríkisstjórnar.

Frú forseti. Í mínu kjördæmi, sem er sama kjördæmi og kjördæmi hv. þingmanns, varð ég mjög var við það, sem og víða um land, að venjulegir launamenn kvarta mikið undan sköttum. Þeir kvarta mikið undan alls konar tekjutengdum bótum, vaxtabótum, húsaleigubótum, barnabótum, greiðslum til LÍN o.s.frv. Getur verið að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sé á móti því að lækka álögur á þetta fólk? Ég vil benda á að konur eru í auknum mæli að hasla sér völl á vinnumarkaði. Þær sækja til hærri launa. Getur verið að hv. þingmaður vilji ekki gera þeim það léttara með því að þær þurfi ekki að borga mikið af tekjuaukanum í skatta og niðurfellingu á bótum? Hv. þingmaður nefndi lítið eignarskattinn. Hún nefndi ekki að hann lendir oft og tíðum á eftirlifandi maka, sem iðulega og oftast nær er kona, á ekkjulífeyri. Þetta eru konur sem búa í óskiptu búi með stórar eignir sem gefa engan arð, með gamla innbúið sitt. Þær vilja treglega losa sig við það og spara ríkinu mikla peninga meðan þær búa einar í íbúð sinni. En þær hafa hingað til þurft að borga eignarskatt. Getur það verið að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir vilji ekki fella niður eignarskatt á þessar konur?

Virðulegi forseti. Ég frábið mér við þessa umræðu að hv. þingmaður eigni mér þessar skoðanir. Það er engin innstæða fyrir því og hv. þingmaður hefur ekki efni á því ef hann hefur hlustað á málflutning minn áðan. Hv. þingmaður ætti ekki að tala mjög hátt um vaxtabætur sem gagnast skuldugum heimilum og fólki með meðaltekjur og þeim hópum sem hann nefndi í þjóðfélaginu. Það er verið að skerða vaxtabæturnar um 600 millj. kr. á þessu ári, 300 millj. kr. á næsta ári. Það er ráðist af fullri hörku að skuldugum heimilum í landinu. Ég vil ekki þjóðfélag sem er þannig, eins og var í skattagögnum á þessu ári, að 1% þeirra ríkustu, sem eru rúmlega 5%, hafa 88% af tekjum sínum, eða 54 millj. kr., í fjármagnstekjur en borga af því í fjármagnstekjuskatt 18% en hafa 7 millj. kr. í launatekjur. Þeir greiða sem sagt að meðaltali aðeins 12% af heildartekjum sínum í skatt meðan fólk með lágar tekjur greiðir 25–27%. Þetta er ekki sanngjarnt þjóðfélag. Þetta er það þjóðfélag sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur skapað. Hann hefur skapað aðstæður og þjóðfélag sem gerir vel við hina ríku og alltaf betur og stöðugt meira á kostnað þeirra sem minna hafa. Slíkt skattkerfi byggir á fullkominni ósanngirni og óréttlæti. Þetta er ekki það þjóðfélag jöfnuðar sem við jafnaðarmenn viljum sjá. Ég er alveg hissa á framsóknarmönnum að vera svona leiðitamir með ykkur í því hvernig þið sjálfstæðismenn hafið breytt skattkerfinu þar sem fyrst og fremst er hugsað um þá sem eiga fjármagn og eignir á kostnað þeirra sem hafa eingöngu framfærslu af lífeyri eða launum. Það er þjóðfélag sem ég vil ekki sjá og það er skattkerfi sem á að fara burt og verður það fyrsta sem við breytum þegar við erum komin til valda, frú forseti.

Frú forseti. Það gleður mig að ég hafi gert hv. þingmanni upp skoðanir þegar ég sagði að hún væri á móti þessum tillögum. Hún er sem sagt fylgjandi þeim, eða hvað? Hún er sem sagt fylgjandi þessu frumvarpi um að lækka skatta á vinnandi fólki, lækka skatta kvenna sem vilja afla sér meiri tekna 

Hvaða útúrsnúningar eru þetta?

Hún sagði að ég væri að gera sér upp skoðanir. Varðandi vaxtabæturnar hafa vextir lækkað mjög umtalsvert. Hv. þingmaður gat um að sumt fólk byggði á greiðslumati sem gengi út frá því að það borgaði 6% vexti, 5,1% vexti sem væru fastir. En ég bendi á að slíkt greiðslumat er gamalt og í því er gengið út frá miklu lægri launum en greidd eru í dag. Það virðist vera orðið eitt aðalvandamál íslensks hagkerfis hvað laun hafa hækkað mikið. Fólk á mikið auðveldara með að borga lánin núna en þegar greiðslumatið var gert. Það er því réttlátt að minnka vaxtabæturnar, sem auk þess eru hvati til skulda og mjög óeðlilegur hvati í þjóðfélagi sem vantar sparnað.

Virðulegi forseti. Ég er ekkert hissa á málflutningi hv. þingmanns. Svona talar hann alltaf þegar hann kemst í ræðustól. Hann talar fyrir þá efnameiri í þjóðfélaginu en ekki fyrir fólk með lágar tekjur og meðaltekjur. Það er alveg sama hvaða mál er á ferðinni, alltaf sami málflutningurinn. Þessi leið sem þingmaðurinn er að fara núna ásamt Sjálfstæðisflokknum og öðrum stjórnarliðum er auðvitað til háborinnar skammar. Það hefur verið dregið fram að milljón króna maðurinn mun fá  En hvað ætlar hann að gefa konunni, sem hann segist hafa áhyggjur af, sem er með lág laun? Hann ætlar að gefa henni 1.000–2.000 kr. í skattalækkun á mánuði. Þeir einstaklingar, láglaunafólkið í þjóðfélaginu, hafa nánast það sama í árstekjur, um 1.200 þús. kr., og hátekjumaðurinn með milljón á mánuði fær í skattalækkun hjá þessari ríkisstjórn, um 980 þús. kr. Þetta er öll sanngirnin og ég segi við fólkið, sem er kannski að hlusta á okkur: Er ekki kominn tími til að þessi ríkisstjórn fari frá? Það er ekki einu sinni svo að hv. þingmaður geti lagst í vörn fyrir heimilin sem eru komin í skuldir og basl, m.a. vegna þess hvernig þið hafið farið með lífeyrisþegana, hvernig þið hafið farið með atvinnulausa og hvernig þið hafið farið með lágtekjufólkið í tíð ykkar, hv. þingmaður. Það er til hreinnar skammar. Ég vildi svo sannarlega ekki vera í ykkar sporum með það veganesti sem þið skilið inn í næstu kosningabaráttu. Það verður gaman að takast á við Pétur Blöndal þá.

Forseti vill minna háttvirtan þingmann á að ávarpa forseta en ekki aðra þingmenn úti í sal.

Hæstv. forseti. Umræðan í dag hefur eins og við var að búast farið vítt og breitt um sviðið enda má segja að frumvarpið sem hér er til umræðu sé eitthvert það mikilvægasta mál sem við höfum fengið til umfjöllunar á þessu þingi. Hér birtast nokkur lykilatriði úr stefnumörkun núverandi ríkisstjórnar, í fyrsta lagi stórfelld lækkun tekjuskatts á kjörtímabilinu, í öðru lagi umtalsverð hækkun barnabóta og samhliða þessu eru aðgerðir sem fela í sér að jaðaráhrif í skattkerfinu eru minnkuð. Allt eru þetta atriði sem voru þungvæg í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar og þess vegna er að vonum að umræðan um málið snúist um grundvallaratriði í ríkisfjármálum og stjórnmálum. Í þessari umræðu hefur líka birst mjög skýr greinarmunur milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Ríkisstjórnin gerði það eitt af sínu helstu stefnumálum að lækka skatta í landinu en þegar að kemur rís stjórnarandstaðan upp og segir ýmist að skattalækkanir eigi ekki rétt á sér eða þá að þetta séu ekki réttu lækkanirnar og ekki á réttum tíma. Ég held að almenningur í landinu geti af þessu séð í grundvallaratriðum hver er munurinn á afstöðu núverandi stjórnarflokka og stjórnarandstöðu til skattamála. Það er grundvallarmunur. Þegar kjósendur gengu að kjörborði vorið 2003 skiptu skattamál verulegu máli. Núverandi stjórnarflokkar fengu áframhaldandi umboð, m.a. á grundvelli fyrirheita um skattalækkanir og nú er stigið stórt skref í að hrinda þeim í framkvæmd. Skattalækkunaráform ríkisstjórnarinnar hafa reyndar að hluta komið fram og munu koma skýrar fram síðar en frumvarpið sem hér er felur í sér verulega stórt skref í þá átt að hrinda í framkvæmd þeim áherslum. Það er kannski ástæða til að rifja upp á þessu tímapunkti í umræðunni að fyrir um það bil ári lágum við þingmenn stjórnarflokkanna, ekki síst við þingmenn Sjálfstæðisflokksins, undir ámæli, sérstaklega frá hv. þingmönnum Samfylkingarinnar sem komu hér hver á fætur öðrum í ræðustól og spurðu: Hvar eru skattalækkanirnar? Þá var okkar helsti glæpur að því er virtist að hafa ekki komið inn á þingið með skattalækkunarfrumvörp þá þegar. Nú hins vegar þegar svo ber við að skattalækkunarfrumvörpin koma fram þá er komið og sagt: „Nei, þetta er allt of mikið. Þetta eru ekki réttu skattalækkanirnar. Þetta er ekki á réttum tíma.“ Maður veltir fyrir sér hvert samræmið er í málflutningi talsmanna þessa flokks. Það hefur reyndar verið nokkuð erfitt að átta sig á stefnumörkun Samfylkingarinnar í skattamálum. Það var afskaplega erfitt að átta sig á henni fyrir síðustu kosningar og sú lína sem hefur verið tekin núna eftir kosningar hefur ekki að öllu leyti verið í samræmi við það sem sagt var fyrir kosningar. Það er hægt að fara yfir þetta í stórum dráttum. Ég held að ég skauti nú nokkuð hratt yfir. En helsta áherslumál Samfylkingarinnar í skattamálum núna virðist vera lækkun á lægra þrepi virðisaukaskatts, matarskattinum svokallaða. Það er kannski rétt að halda því til haga að þetta atriði kom ekki inn í kosningabaráttu Samfylkingarinnar fyrr en frekar seint í kosningabaráttunni. Hæstv. fjármálaráðherra vitnaði til þess hér fyrr í dag að þegar Samtök verslunar og þjónustu leituðu til stjórnmálaflokkanna í marsmánuði 2003 til þess að grennslast fyrir um stefnumál þeirra þá svaraði Samfylkingin því skýrt neitandi þegar spurt var um hvort til stæði að fara í breytingar á virðisaukaskattskerfinu. Í landsfundarályktun Samfylkingarinnar frá því í byrjun apríl 2003 var ekki minnst á breytingar á virðisaukaskattskerfinu. En þegar Sjálfstæðisflokkurinn var búinn að leggja fram stefnu sína í þessum efnum, búinn að leggja sínar áherslur á borðið þá sneri Samfylkingin allt í einu við blaðinu og fór að tala um lækkun á matarskattinum og nú er svo komið hjá Samfylkingunni sem talaði mjög fjálglega um skattalækkanir fyrir kosningar að það eitt stendur eftir að lækka beri matarskattinn. En eins og ég sagði var það ekki inni í þeim stefnumálum sem Samfylkingin lagði áherslu á á landsfundi sínum í apríl 2003. Það svona breyttist einhvern veginn á miðri leið. Sama má í rauninni segja um tekjuskattsþáttinn. Þegar landsfundur Samfylkingarinnar kom saman í apríl, rétt rúmum mánuði fyrir kosningar, þá var það gert að grundvallaratriði í skattamálum að lækka skyldi tekjuskatt einstaklinga í áföngum og styðja betur við barnafjölskyldur með auknum barnabótum og lækkun jaðarskatta. Þetta stefnumál, sem lagt var fram á landsfundi Samfylkingarinnar í apríl 2003 er horfið í dag. Það stendur reyndar eftir að Samfylkingin styður breytingar á barnabótakerfinu. En áhersluatriðið um að lækka skuli tekjuskatt einstaklinga er horfið. Það var staðfest nú af síðasta hv. ræðumanni, hv. 2. þm. Reykjavíkurkjördæmis suður, að það væri ekkert áhersluatriði hjá Samfylkingunni að lækka tekjuskattinn.

Þið skrökvið svo mikið í ...

Þetta er skjalfest í landsfundarályktun Samfylkingarinnar frá byrjun apríl 2003 og það stemmir illa við það sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sagði hér í ræðu rétt áðan. Þannig að ef einhver er missaga í þessu máli þá er það Samfylkingin. Einnig var hér áðan spurt um afstöðu Samfylkingarinnar til fjölþrepa skattkerfis og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sagði að það væri ekki á stefnuskrá Samfylkingarinnar þótt hún reyndar tæki ekki alfarið fyrir að slíkt gæti komið til greina einhvern tíma í framtíðinni. Ég minnist þess að í kringum páska á síðasta ári, páska 2003, í miðri kosningabaráttunni varpaði helsti talsmaður Samfylkingarinnar og forsætisráðherraefni þess flokks fram þeirri hugmynd að það ætti að stefna inn í fjölþrepa skattkerfi. Síðan nokkrum dögum seinna var sú stefna eiginlega dregin til baka eða tónuð niður á þeirri forsendu að það væri ekkert stefnumál sem Samfylkingin legði fram fyrir þessar kosningar heldur svona einhver hugmynd sem ætti að ræða, hugmynd sem menn vildu skoða einhvern tíma á kjörtímabilinu. Eftir stóð að annaðhvort gátu kjósendur valið það úr ummælum einstakra talsmanna Samfylkingarinnar sem þeim hentaði eða þá, eins og ég held að hafi nú kannski verið raunin, að fólk áttaði sig ekkert á því hvað Samfylkingin var að fara í skattamálum og varð þeim flokki þó nokkur fótafjötur í þeirri kosningabaráttu. Varðandi aðra þætti má nefna að sú stefnumörkun sem hér liggur fyrir af hálfu ríkisstjórnarinnar og studd er af stjórnarflokkunum báðum felur í sér verulega lækkun á tekjuskatti. Það er lækkun sem kemur til með að koma öllum til góða. Sýnt hefur verið sýnt fram á að allir tekjuhópar í þjóðfélaginu munu njóta góðs af þessari skattalækkun. Því til viðbótar fylgja þessu ákveðnar aðgerðir eins og breytingar á barnabótakerfinu sem sérstaklega beinast að þeim hópum. Skattalækkunaraðgerðirnar koma fleirum til góða. Hér var minnst á í andsvörum áðan að eignarskattsbreytingin sem reyndar er stórlega vanmetinn þáttur, held ég, í þessari umræðu kemur til með að skila sér hvað helst til tekjulítilla einstaklinga sem eiga skuldlausar eignir og ekki stórar eignir heldur það sem maður mundi kalla venjulegar íbúðir. Þarna er um að ræða stóra hópa eldra fólks sem býr í skuldlausum eignum en hefur ekki sömu tekjur og áður. Þessi skattalækkun mun helst skila sér til þeirra. Hæstv. forsætisráðherra vísaði til niðurstöðutalna frá fjármálaráðuneytinu hér áðan sem sýna þetta ótvírætt, að stærstu hópar greiðenda eignarskatts eru þeir sem við mundum ekki telja hátekjuhópa heldur frekar lágtekjuhópa og um leið er stærstur hópur greiðenda eignarskatts fólk sem komið er á efri ár og fjölmennast í hópi þeirra sem komnir eru á eftirlaunaaldur. Þetta er stórlega vanmetið í umræðunni, virðulegi forseti. Annað atriði sem mér finnst ástæða til þess að vekja athygli á í þessari umræðu er málflutningur stjórnarandstöðunnar sem gengur út á það að skattalækkanir við núverandi efnahagsaðstæður, eins og sagt er, séu stórfellt glapræði, eins og einn hv. talsmaður stjórnarandstöðunnar hér í dag komst að orði, stórfellt glapræði. Þessi sjónarmið byggja á þeim grundvallarmisskilningi að mínu mati að einstaklingar fari að jafnaði verr með sitt fé og eyði því á óskynsamlegri hátt en opinberir aðilar. Ég verð að mótmæla þessu sjónarmiði. Ég held að ekki sé hægt að ganga út frá því sem vísu að ef meira fé verður eftir í höndum þeirra sem afla þess, einstaklinganna, þá verði þeim peningum frekar varið í eyðslu en ef peningarnir sætu eftir hjá hinu opinbera. Oft hefur verið vísað í það í þessari umræðu að mikil fylgni er milli þess í vestrænum hagkerfum, þ.e. að eyðslustig hins opinbera, útgjaldastigið, helst ótrúlega mikið í hendur við tekjustigið þannig að þegar skatttekjur aukast er það yfirleitt ekki svo að þeim peningum sé safnað inn á einhverja biðreikninga sem síðan eigi að nota í harðæri heldur er það þannig að kröfurnar um aukin útgjöld aukast. Ég verð að segja að ég get ekki séð annað en að slíkt geti alveg eins falið í sér þenslu og það að einstaklingar haldi stærri hluta tekna sinna áfram í sínum höndum. Þegar síðan vísað er til þess að aðstæður séu slíkar að nú sé ekki rétti tíminn til skattalækkunaraðgerða þá hlýtur maður að spyrja eins og oft hefur verið spurt áður: Hvenær er þá rétti tíminn? Er rétti tíminn til að lækka skatta þegar samdráttur er í þjóðfélaginu og tekjur ríkisins dragast saman? Er þá almenn stemning fyrir því að lækka skatta? Nú er það svo að skattkerfið er þannig upp byggt að ef tekjur í þjóðfélaginu aukast þá aukast skatttekjurnar sem renna til ríkisins. Þetta þekkjum við. Þetta skýrir það m.a. að skatttekjur ríkis og raunar sveitarfélaga líka hafa aukist verulega á undanaförnum árum vegna þess að hér hefur ríkt tiltölulega gott ástand í efnahagsmálum og tekjur í þjóðfélaginu hafa aukist. Nú velti ég fyrir mér: Mundu menn almennt telja að það væri frekar lag á því að lækka skatta þegar aðstæður eru með þeim hætti að tekjur í þjóðfélaginu eru að dragast saman? Telja menn að ríki og sveitarfélög séu þá í stakk búin til þess að mæta lækkuðum tekjum? Ég held ekki. Ég held að þeir sem tala á þann veg að núna sé ekki rétti tíminn til að lækka skatta þegar vel gengur í efnahagslífinu noti það eiginlega sem tylliástæðu vegna þess að þeir eru í hjarta sínu á móti því að lækka skatta. Ég get ekki dregið aðrar ályktanir en þær. Þegar maður veltir þessu fyrir sér, að rangt sé að lækka skatta við núverandi efnahagsaðstæður, þá spyr maður sig: Hvað gerist núna þegar á næstu árum er fyrirsjáanlegt að tekjur í þjóðfélaginu muni stóraukast, þjóðarkakan muni stækka, ef hlutfall hins opinbera af kökunni helst sama eða eykst? Þá mun það gerast, er ég afskaplega hræddur um, að þrýstingurinn á útgjöld muni halda áfram að aukast. En hvernig á að mæta þeirri stöðu ef síðan tekjurnar dragast saman? Þá eru menn búnir að stilla útgjaldaþrepið hjá ríkinu mjög hátt í góðærinu. Munu menn vera í stakk búnir til þess að draga þessi opinberu útgjöld saman ef síðan harðnar á dalnum? Ég held ekki. Ég held þvert á móti, virðulegi forseti, að núna sé akkúrat hárrétti tíminn til þess að lækka skatta og ég held, eins og fram hefur komið bæði í máli hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra hér, að við búum við þær einstöku aðstæður núna að geta lækkað skatta án þess að draga úr útgjöldum ríkisins. Með því er auðvitað ekki sagt að ekki verði gætt aðhalds því að langtímastefnumótun ríkisins í ríkisfjármálum gengur út á það að gæta aðhalds. Það aðhald birtist í því að samneyslan á ekki að aukast umfram 2% á ári á næstu árum, en gert er ráð fyrir því að landsframleiðslan muni vaxa mun meira þannig að hlutfall samneyslunnar af landsframleiðslu mun þar af leiðandi minnka. En það þýðir ekki, eins og haldið hefur verið fram ítrekað í þessari umræðu, að farið verði út í niðurskurð. Það verður ekki niðurskurður. Það er aðeins verið að tala um að auka samneysluna minna en landsframleiðsluna, ekki að fara í neina liði endilega og skera þá niður. Ég reyndar veit að fleiri hv. þingmönnum er farið eins og mér að við sjáum nú víðar þætti hjá hinu opinbera sem mætti skera niður. En það er ekki forsenda fyrir þessum áformum. Það er alls ekki forsenda. Forsendan er einvörðungu sú að auka samneysluna ekki jafnmikið og framleiðslan mun aukast. Kakan stækkar. Hlutfall ríkisins af kökunni mun minnka, hlutfall en ekki rauntölur. Það verður því ekki um niðurskurð að ræða heldur lægra hlutfall sem stafar af því að ríkið tekur minna til sín. Ég held, virðulegi forseti, að það sé hollt fyrir okkur að hafa þetta í huga við þessa umræðu. Ég held að það sé hollt fyrir okkur að skoða þessa þætti og ég held að það sé hollt fyrir kjósendur og almenning í landinu að velta því fyrir sér hvernig haldið væri á málum í þessum efnum ef þeir flokkar sem nú eru í stjórnarandstöðu væru við völd.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðu hans þó að hún hafi einkennst nokkuð af því að draga hér upp svart/hvíta mynd af þeim sem vilja lækka skatta og hinum sem vilja það ekki. Auðvitað veit hv. þingmaður betur, enda hefur hann lesið kosningastefnuskrá Samfylkingarinnar eins og fram kom í máli hans - hún var að vísu ekki samþykkt á landsfundi flokksins í apríl árið 2003, heldur á vorþingi hennar - en er engu að síður kosningastefnuskrá Samfylkingarinnar og stendur fyllilega fyrir sínu. Við núverandi aðstæður leggur Samfylkingin einfaldlega áherslu á aðrar skattbreytingar en Sjálfstæðisflokkurinn ætlar að beita sér fyrir. Það er matarskatturinn og barnabæturnar. Það verður líka að minna á að Sjálfstæðisflokkurinn hefur með sama hætti gert samþykktir um matarskattinn og árið 2001 um stimpilgjöldin en það bólar ekkert á aðgerðum eða efndum á þeim yfirlýsingum í þeim efnum. Við segjum einfaldlega, hv. þingmaður, að það sé skynsamlegt við þessar aðstæður, vegna þess að verðbólgan er komin í 3,8%, að grípa til þeirra skattaráðstafana sem helst munu vinna á móti verðlagshækkunum, lækka matarskattinn og þar með vísitölu neysluverðs um 0,8%, og reyna þannig að halda aftur af þenslunni hérna næstu tvö árin. Það er skynsamlegasta aðgerðin sem við getum farið í núna og síðan getum við skoðað lækkun á tekjuskatti. Ég spyr hv. þingmann: Finnst honum það ekki í raun og sannleika sjálfum vera skynsamlegust afstaða eins og sakir standa nú í samfélaginu?

Hæstv. forseti. Ég get svarað hv. þm. Helga Hjörvar mjög skýrt: Nei. Ég tel að við séum að fara í skattalækkanirnar á réttum forsendum. Með því er ég ekki að segja að ég sé ósammála í grundvallaratriðum þeim sjónarmiðum sem sett hafa verið fram um lækkun virðisaukaskatts á matvæli og fleiri vörur sem eru í neðra þrepi. Sjálfstæðisflokkurinn sagði það skýrt fyrir síðustu kosningar að það væri eitt af stefnumálum flokksins. Menn þekkja það, og það hefur komið fram við þessa umræðu, að það mál er alls ekki út af borðinu heldur er enn í viðræðum milli stjórnarflokkanna. Það er alveg skýrt. Hvað varðar þær skattatillögur sem hér liggja á borðinu er auðvitað um það að ræða að verið er að fara nokkuð varlega í þessar skattalækkanir. Ég játa það sem mikill stuðningsmaður skattalækkana að gjarnan vildi ég fara hraðar í þær og stíga stærri skref. Hins vegar stíga menn varlega til jarðar einfaldlega vegna þess að það eru ákveðin þenslumerki í þjóðfélaginu. Ég held að menn eigi ekkert að vera hræddir við þetta, eins og ég rakti áðan, og ég held að menn megi ekki heldur ganga út frá því sem vísu að peningar sem teknir eru til ríkisins í formi skatta geti ekki líka leitt til þenslu. Eins og við þekkjum er það ekki alltaf þannig að jafnvel þó að ábyrg fjármálastjórn sé eins og við höfum séð hér á landi á undanförnum árum verði ekki þrýstingurinn á útgjaldaauka mjög mikill þegar tekjurnar aukast. Það er því miður ekki alltaf svo að þegar ríkið fær meiri tekjur séu þeir peningar einhvern veginn teknir úr umferð í hagkerfinu og hætti að hafa þensluáhrif. Það er ekki svo. Það er ekki þannig að einstaklingar eyði öllu í vitleysu og ríkið verji öllu skynsamlega. Þannig er ekki lífið. Það er ekki svo einfalt.

Virðulegur forseti. Það er augljóst að Framsóknarflokkurinn hefur haft betur í glímunni við Sjálfstæðisflokkinn og stöðvað fyrirætlanir Sjálfstæðisflokksins um lækkun á matarskatti og loforð Sjálfstæðisflokksins um afnám stimpilgjalda. Ég legg til við þessa umræðu að hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins fari varlega í að rifja upp hvað menn hafa sagt í þessu efni. Ég stend við það að áherslur Samfylkingarinnar í þessu efni eru ábyrgar út frá sjónarmiðum um ríkisfjármál og efnahagsstefnu og koma öllum skattgreiðendum til góða. Sá er mergurinn málsins. Þegar hv. þm. kemur hér upp og segir að það að skerða tekjur ríkisins með ákvörðun núna, þegar við erum að fara inn í þetta þensluskeið, um á þriðja tug milljarða króna sé varlega að verki staðið er hv. þm. áhættusæknari en ég hef talið hann vera til þessa. Sannarlega er það ekki varlega farið að skerða svo harkalega á svo stuttum tíma tekjur ríkisins. Forsendan fyrir því að það geti tekist farsællega er ekki sú að ríkið eyði peningunum eitthvað skynsamlegar en einstaklingarnir, heldur einfaldlega sú staðreynd að þessum 22 milljörðum má ekki bæði fólkið í landinu eyða og ríkið. Þess vegna verður að skerða útgjöld á móti þegar skattalækkunin er gerð. Við í Samfylkingunni teljum einfaldlega óhóflegt að þrengja svo mjög að samneyslunni og viljum þess vegna ganga skemur og varlegar til lækkunar á tekjuskatti á þessu kjörtímabili þó að við teljum það fyllilega koma til greina.

Hæstv. forseti. Við hv. þm. Helgi Hjörvar erum sammála um að fram undan sé hagvaxtarskeið sem muni leiða til þess að tekjur í þjóðfélaginu aukist og þar af leiðandi muni meiri tekjur skila sér til ríkisins í formi tekjuskatta, virðisaukaskatts og annarra gjalda. Við erum sammála um það. 
             Nú er hins vegar kannski ágreiningurinn milli okkar hv. þm. Helga Hjörvars sá að ég tel eðlilegt að einstaklingar haldi stærri hluta þessara viðbótartekna hjá sér en hv. þm. Helgi Hjörvar sem telur að ríkið eigi að taka til sín sem mest af þessum bata sem verður í efnahagslífinu. Þarna er ákveðinn grundvallarmunur á sjónarmiðum sem kannski birtist í því að núna, þegar fyrirsjáanlegt er að ríkið ætlar að lækka skatta sína við þessar aðstæður, koma félagar hv. þm. Helga Hjörvars í R-listanum og ætla að ná til sín þeim peningum í formi útsvarshækkana og stórhækkunar á fasteignagjöldum í Reykjavík.

Frú forseti. Hún var að mörgu leyti skemmtileg, ræðan sem hv. þm. Birgir Ármannsson flutti áðan. Hann sagði í upphafi máls síns að frumvarpið sem hér væri lagt fram sýndi lykilatriði í stefnu stjórnarflokkanna. Það er rétt að halda því til haga að lykilatriðið í þessu frumvarpi er að þeir sem hafa núna mest fyrir munu fá þegar þetta frumvarp verður orðið að lögum mest allra. Hv. þingmaður kvartaði undan því að þingmenn Samfylkingar hefðu spurt á hausti sem leið um skattalækkanir ríkisstjórnar og bar sig hálfilla yfir því að við gengjum eftir efndum á þeim kosningaloforðum. Það er í raun ekki skrýtið að við veltum aðeins fyrir okkur hvað gekk á í kosningabaráttunni í skattaboðum Sjálfstæðisflokksins. Þeir töluðu ákaflega óljóst um skattalækkanir lengi framan af. Þegar eftir var gengið kom formaður flokksins á fundi og sagði: Á fyrsta fundi þings þegar það kemur saman munum við leggja fram lagafrumvarp sem segir hvað við ætlum að lækka skatta mikið og hvenær við ætlum að gera það. Það er alveg 100% öruggt, klappað í stein. Síðan er liðið heilt ár og ekki undarlegt að menn spyrji: Hvað dvaldi orminn langa? Af hverju kemur þessi bandormur fram núna, ári síðar en kosningaloforð Sjálfstæðisflokksins sögðu á sínum tíma? Eitt er að tala um flokka sem eru með kosningaloforð og hafa síðan ekki komist að í ríkisstjórn til að efna þau. 

Hæstv. forseti. Hv. þm. Jón Gunnarsson má ekki misskilja mig svo að ég hafi verið að kveinka mér undan málflutningi þingmanna Samfylkingarinnar á síðasta ári. Við sjálfstæðismenn létum þetta auðvitað yfir okkur ganga vegna þess að við vissum að við ætluðum að halda kúrs og koma fram með þau stefnumál sem við lögðum áherslu á á kjörtímabilinu. Ég minni á að þegar gengið var til kosninga tókum við alltaf fram að skattalækkunaráformin sem við höfðum lagt áherslu á ættu að koma til framkvæmda á kjörtímabilinu. Við sögðum aldrei að það ætti að gerast á fyrsta ári. Það er reyndar rétt, eins og hv. þm. nefndi, að við höfðum í hyggju að leggja fram ítarlega tímasetta áætlun strax í upphafi kjörtímabils. Við gerðum það með óljósari hætti en þó allskýrt, bæði í stjórnarsáttmála og í langtímaáætlunum um ríkisfjármál sem kynntar voru síðasta haust. Menn gátu lesið í það nokkuð skýrt hver áformin voru. Þau hafa nú komið fram í frumvarpsformi þannig að ég held að hv. þingmaður geti ekki kvartað yfir því að við höfum leynt því hvaða áform við höfðum. Það var alveg kristalskýrt þó að það yrði ekki í formi þeirrar yfirlýsingar sem við höfðum í hyggju fyrir kosningar að leggja fram. Menn þekkja líka ástæðuna fyrir því að það var ekki gert. Menn minnast þess að á síðasta hausti þegar þessi mál voru til umræðu var um það samstaða innan ríkisstjórnarinnar að bíða með nánari útfærslu skattalækkunaráformanna þangað til línur yrðu farnar að skýrast í kjarasamningum á almennum vinnumarkaði. Í kjölfar þess að þær línur urðu skýrar síðasta vor tóku líka þessar tillögur á sig endanlega mynd. Ég held að hv. þm. Jón Gunnarsson ætti ekki að þurfa að hafa áhyggjur af þessum þætti. Við vorum með skýra stefnu og við erum að hrinda henni í framkvæmd.

Frú forseti. Hv. þm. Birgir Ármannsson er þó alveg heiðarlegur í því að viðurkenna að Sjálfstæðisflokkurinn hafi ekki komið fram kosningaloforðum sínum, væntanlega vegna tregðu samstarfsflokksins. Framsóknarflokkurinn var með það í kosningabaráttu sinni að skattalækkanir ættu ekki að koma fram fyrr en í lok kjörtímabils. Ég minnist þess ekki að sá málflutningur hafi verið uppi af hálfu þeirra frambjóðenda sem ég var með á framboðsfundum og buðu sig fram fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Hv. þingmaður var svolítið seinheppinn í ræðu sinni þegar hann talaði um kosningaloforð og hve illa Samfylkingin stæði við kosningaloforð sín, þau hefðu breyst fram og til baka í kosningabaráttunni. Hann sagði að Sjálfstæðisflokkurinn hefði fyrstur flokka komið fram með loforð um að lækka virðisaukaskatt. Samfylkingin hefði síðan siglt í kjölfarið. Hann fór um þetta mörgum orðum og því er eðlilegt að spyrja hv. þingmann: Hvað líður efnd þessa loforðs um virðisaukaskattinn? Þetta loforð var mjög hátt á lofti hjá Sjálfstæðisflokknum í kosningabaráttunni og ég veit að margir kjósendur flokksins áttu von á því að ef flokkurinn kæmist í ríkisstjórn yrði það eitt hið fyrsta sem flokkurinn mundi efna. Því hljótum við að spyrja eins og varðandi þá töf sem varð á að efna loforð um tekjuskattslækkun: Á hverju stendur með vaskinn? Getur hv. þm. staðfest það hér enn og aftur að Framsóknarflokkurinn vilji ekki lækka virðisaukaskatt á matvæli, það sé Framsóknarflokkurinn sem standi alveg þversum fyrir því máli? Hv. þingmaður sagði undir lok máls síns að hollt væri fyrir kjósendur og almenning að skoða hvernig staðið væri að því að efna kosningaloforð. Ég vil bara gera þau lokaorð hans að mínum. Ég held að það sé hollt fyrir kjósendur og almenning að skoða í fullri alvöru hvernig Sjálfstæðisflokkurinn stendur við kosningaloforð sín.

Hæstv. forseti. Það má hv. þm. Jón Gunnarsson vita að ég mun fagna þeirri skoðun kjósenda þegar þar að kemur. Varðandi virðisaukaskattinn ætla ég ekki að segja meira um hann en ég hef þegar sagt. Það er í stjórnarsáttmála núverandi ríkisstjórnar að endurskoða virðisaukaskattskerfið almenningi til hagsbóta sem allir vita að þýðir lækkun. Það er í sáttmálanum. Það er líka vitað og hefur komið fram að milli ríkisstjórnarflokkanna eiga sér nú stað viðræður um hvernig það verði gert og hvenær tímasett. Menn höfðu alltaf þann eðlilega fyrirvara á skattalækkunarloforðum Sjálfstæðisflokksins, hvort sem þau sneru að tekjuskatti eða virðisaukaskatti, að þau væru áformuð á kjörtímabilinu, ekki á fyrsta ári kjörtímabils eða öðru ári kjörtímabils heldur á kjörtímabilinu. Við gengum alveg hreint til verks með það og gáfum ekkert annað til kynna. Varðandi afstöðu Samfylkingarinnar til virðisaukaskattsins kemur mér á óvart að hv. þm. Jón Gunnarsson virðist ekki muna hvernig sú atburðarás var. Í mars var því lýst yfir að Samfylkingin ætlaði ekki að endurskoða virðisaukaskattskerfið. Í byrjun apríl var vorþing Samfylkingarinnar þar sem m.a. var fjallað um skattamál og ekki minnst á virðisaukaskattinn. Svo allt í einu á síðustu metrunum í kosningabaráttunni tók Samfylkingin sig til og bætti honum í loforðasafnið. Það var ekki fyrr en aðrir flokkar voru komnir fram með áherslur sínar sem Samfylkingin elti þá í þessu, eins og ég nefndi raunar fyrr í dag varðandi persónuafsláttinn, Samfylkingin minntist ekkert á þennan persónuafslátt fyrr en Frjálslyndi flokkurinn var búinn að gera hann að meginatriði í skattamálastefnu sinni. Samfylkingin reyndi að tína það til úr stefnumálum annarra flokka sem hún hélt að væri til vinsælda fallið, raða því einhvern veginn saman og úr varð óskiljanleg þvæla.

Hæstv. forseti. Umræðan í dag hefur í raun og veru leitt í ljós þann grundvallarmun sem er á ríkisstjórnarflokkunum annars vegar og stjórnarandstöðunni hins vegar, þ.e. kannski þeim kjarna stjórnmálanna að annars vegar erum við til hægri í pólitík og hins vegar erum við til vinstri. Ég segi fyrir mig og fyrir Vinstri hreyfinguna – grænt framboð að mér hafa ekki hugnast þær hugmyndir sem ríkisstjórnin byggir á í skattalækkunarfrumvarpi sínu. Mér hugnuðust ekki loforðin í kosningabaráttunni fyrir síðustu alþingiskosningar og mér hugnast ekki hin útfærða tillaga sem nú liggur fyrir. Ástæða þess er einföld og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, fór yfir það í ræðu sinni áðan að Vinstri hreyfingin – grænt framboð vill aðra forgangsröðun í skattkerfinu. Við viljum sjá að þeir sem hafa minna eða bera minna úr býtum eigi möguleika á mannsæmandi lífi og skattkerfið okkar eigum við að nota til jöfnunar á kjörum. Þess vegna mótmælum við þeirri stefnu sem birtist í þessu plaggi að þeir ríku skuli fá mest út úr þessum skattalækkunum og að okkar mati er beinlínis verið að hygla þeim sem meira hafa fyrir. Um helgina fundaði flokksráð Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, virðulegi forseti, og mótmælti þá harðlega þessu frumvarpi sem þá var fram komið og taldi það hygla óþarflega hátekju- og stóreignamönnum. Við gagnrýnum sömuleiðis ríkisstjórnina fyrir það að enn skuli ekki sjá breytingu í stefnu ríkisstjórnarinnar hvað það varðar að lágtekjufólk er enn skattlagt, jafnvel fólk sem dregur fram lífið af atvinnuleysisbótum er skattlagt og það eru ekki í augsýn neinar breytingar á því í frumvarpinu. Það er ljóst, virðulegi forseti, að skattastefna ríkisstjórnarinnar kemur til með að rýra tekjur ríkissjóðs um milli 20 og 30 milljarða á ári. Hún kemur líka til með að rýra tekjur sveitarfélaganna og auðvitað er veruleg hætta á því að hún komi til með að leiða til niðurskurðar og ekki síst aukinnar gjaldtöku í þjóðfélaginu, og það er auðvitað það sem stjórnarflokkarnir stefna að leynt og ljóst. Þeir stefna að aukinni gjaldtöku fyrir velferðarþjónustuna. Því mótmælir Vinstri hreyfingin – grænt framboð. Við erum þeirrar skoðunar að skattkerfið eigi að nota til jöfnunar og við eigum að sjá til þess að fjármagna velferðarkerfið úr okkar sameiginlegu sjóðum. Þeir sem mest eiga að fá úr velferðarkerfinu okkar eru auðvitað þeir sem minnst bera úr býtum tekjulega séð. Þess vegna er stórhættulegt að horfa fram á tekjulækkun ríkissjóðs um 20–30 milljarða á ári en það er það sem þessar tillögur ganga út á. Það má segja að með skattalækkunarfrumvarpi ríkisstjórnarinnar komi þær kjarabætur sem fólk hefur verið að semja um, bæði kennarar nýverið og eins eldri samningar á hinum almenna vinnumarkaði og hjá opinberum aðilum, til með að étast upp og ég sé ekki annað en að verðbólguspáin sýni okkur það svart á hvítu að þær kjarabætur sem fólk er mögulega að ná fram í samningum núna komi til með að verða étnar upp í verðbólgubáli og því þensluástandi sem hér ríkir. Ég vildi sannarlega að hv. þm. Pétur H. Blöndal hefði rétt fyrir sér í því að eitthvað af þessu verði til þess að hvetja til sparnaðar hjá fólki, en ekki setjum við það í löggjöfina að það sem fólk kemur til með að hafa umfram það sem annars hefði verið fari í sparnað, ekki getum við skilyrt það svo. Satt að segja deili ég þeim áhyggjum hv. þm. Péturs H. Blöndals hversu lítið virðist fara í sparnað af þeirri tekjuaukningu sem virðist hafa orðið í samfélaginu. Það er sannarlega ástæða til að hafa áhyggjur af því. En við skulum ekki gleyma því, virðulegi forseti, hverjir það eru sem hafa verið að auka tekjur sínar. Það er stóreignafólk og hátekjufólkið sem hefur komist í álnir á síðustu árum og síðustu missirum, fólk sem býr undir verndarvæng núverandi ríkisstjórnar. Það er ekki fólkið sem ber minna úr býtum sem hefur verið að komast í álnir, svo sannarlega ekki. Eins og ég sagði, fólki er íþyngt með þjónustugjöldum, auknum þjónustugjöldum og sjúklingasköttum. Við vorum allan daginn í gær að ræða hækkun á skráningargjöldum í opinbera háskóla, hvað er það annað en aukin skattheimta ríkisins? Verið er að seilast í vasa námsmanna til þess að taka 140 millj. inn í opinbera háskólakerfið, 140 millj. í vasa námsmanna inn í kerfi sem annars kostar okkur á fjárlögum u.þ.b. 8 milljarða. Ríkisstjórnin seilist því langt í þessum efnum í aukningu þjónustugjalda og aukinni óbeinni skattheimtu og segir svo á sama tíma að hún sé að reyna að minnka jaðaráhrifin í skattkerfinu. Ég sé ekki betur en að hér sé talsverður tvískinnungur á ferðinni, virðulegi forseti, og þessi skattastefna sé þegar öllu er á botninn hvolft bein kjaraskerðing fyrir almennt launafólk. Það er auðvitað réttmætt að taka undir þá gagnrýni sem hér hefur verið viðhöfð að á sama tíma gengur hvorki né rekur í viðræðum ríkisvaldsins við sveitarfélögin um skiptingu tekjustofna. Hæstv. forseti. Ég get fyrir hönd Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs fagnað hér ákveðnum þætti þessara breytinga, þ.e. breytingunum á barnabótunum. Ég tek líka undir orð hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur varðandi það að auðvitað ætti forgangsröðunin í þessu máli að vera önnur en hún í raun og veru er. Það ætti auðvitað að byrja á breytingunni á barnabótunum. Það ætti að sýna í verki að hér sé yfir höfuð einhver vilji til þess að reyna að bæta í alvöru úr hjá láglaunafólki og tekjulægstu einstaklingunum og barnafólkið er auðvitað ekki vel sett, láglaunafólk með börn er ekki vel sett í okkar samfélagi. Ríkisstjórnin mundi sýna einhvers konar jákvæðan vilja ef hún væri til í að breyta hér forgangsröðun og setja barnabæturnar og breytinguna á þeim í forgang. Ég verð jafnframt að taka undir orð hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur að það er óeðlilegt að þær barnabætur sem verið er að leggja til hér eða barnabætur sem við höfum búið við síðustu árin eru sáralítið annað en láglaunauppbót. Ég verð að segja fyrir sjálfa mig sem naut barnabóta sem millitekjumanneskja áður en ég gerðist þingmaður og fór á laun sem eru ákvörðuð af Kjaradómi, ég verð að viðurkenna að ég fann aldrei fyrir þessum barnabótum sem mér voru greiddar eða okkur fjölskyldunni. Þær skiptu aldrei neinu máli í mínu heimilisbókhaldi. Ég var millitekjumanneskja og fékk þess vegna ekki barnabótaauka en ég veit líka hvað þær komu sér vel fyrir það fólk sem ekki þurfti að lúta tekjuskerðingu hvað þetta varðar. Og ég held að við verðum að horfast í augu við þann veruleika að barnabæturnar hafa ekki verið neitt til að hrópa húrra fyrir, þær hafa ekki skipt neinum sköpum eða a.m.k. í fæstum tilfellum skipt nokkrum sköpum hjá fólki. Þær hafa kannski skipt sköpum hjá allra tekjulægsta fólkinu en það er svo sáralítið í heildarmyndinni. Ég held að við verðum því að reyna að fara að sjá til þess að barnabæturnar séu það sem þeim er í grunninn ætlað að vera, kjarabót, tekjuuppbót til fólks sem er að koma upp börnum og koma sér upp þaki yfir höfuðið. Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur lagt til verulegar úrbætur í málefnum barnafólks hvað þetta varðar. Við höfum lagt til að leikskólinn verði gerður gjaldfrjáls, að farið verði í það sameiginlega á vegum ríkis og sveitarfélaga að gera slíkt átak að leikskólinn geti orðið gjaldfrjáls fyrir öll börn. Slíkt væri sannarlega kjarabót sem fólk fyndi fyrir. Hæstv. forseti. Forsætisráðherra kom í ræðustól áðan og hélt ræðu um skattalækkunaráform ríkisstjórnarinnar og ég verð að viðurkenna að þó að ég sé ekki búin að fylgjast með umræðu um skattamál í 30 ár eins og hæstv. forsætisráðherra tel ég mig hafa einhverja nasasjón þar sem ég hef þó starfað sem stjórnmálamaður í sex ár. Ég verð að segja að mér finnst ekki vera innstæða eða hljómur í þeirri klisju sem hæstv. forsætisráðherra kemur með aftur og aftur að nú sé svo mikið svigrúm til skattalækkana vegna þess að stöðugleikinn í efnahagsmálum sé svo mikill. Staðan sem skapast hefur gefi ríkisstjórninni svigrúm til skattalækkana án þess að stöðugleikanum sé ógnað. Ég verð að viðurkenna að mér finnst sáralítið innihald í upphrópunum af þessu tagi og gagnrýni hæstv. forsætisráðherra fyrir að fjargviðrast yfir því að stjórnarandstaðan skuli halda því fram að nú verði skorið niður í ríkisútgjöldum. Hæstv. forsætisráðherra talaði um að það væru engin áform um niðurskurð, aðeins áform um aðhald. Hvaða hártoganir eru þetta hjá hæstv. ráðherra? Auðvitað á að skera niður í opinberum útgjöldum. Það sýnir sig best í Morgunblaðinu í gær, mánudaginn 22. nóvember, þar sem Tryggvi Þór Herbertsson, forstöðumaður Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands, segir, og það er meira að segja sett inn í fyrirsögn hjá Morgunblaðinu, að brýnt sé að mæta skattalækkunum með niðurskurði. Með niðurskurði - hverju öðru? Hvað annað er aðhald í ríkisútgjöldum? Hvað ætla þessir hæstv. stjórnarherrar að segja við það fólk sem stýrir opinberum stofnunum, t.d. opinberu háskólunum sem koma hér ár eftir ár, og ekki er árið í ár nein undantekning, til að ræða við fjárlaganefnd og menntamálanefnd um það hvernig þeir eru nánast hlunnfarnir, hvernig opinberu háskólarnir eru nánast hlunnfarnir af ríkissjóði og ríkisvaldinu vegna þess að menn neita að horfast í augu við eðlilegar hækkanir til háskólastigsins sem byggja á launahækkunum, breytingum á launastiku háskólakerfisins og breytingum sem lúta að nemendafjölgun í háskólunum. Ár eftir ár koma forsvarsmenn þessara virtu stofnana, sem stjórnarherrarnir segja á tyllidögum að séu máttarstólpar í samfélagi okkar, og segja okkur svo óyggjandi sé, sýna okkur svart á hvítu að það er verið að hafa fé af þessum virtu stofnunum okkar. Það er verið að gera þeim nánast ókleift að standa undir lagalega hlutverki sínu. Á sama tíma segja hæstv. ráðherrar í þessum stóli að það séu engin áform um niðurskurð. Ríkissjóður geti vel séð af 20–30 milljörðum á hverju ári, ekki þurfi að skera niður á móti því. Hver trúir þeim yfirlýsingum? Hæstv. forseti. Ekki ég. Og þegar hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson kemur hér og segir að það sé bara verið að reyna að hemja tekjuvöxtinn ætlast þá hv. þingmaður til þess að við hlæjum? Mér er ekki hlátur í hug. Hemja tekjuvöxtinn hjá hinu opinbera. Heyr á endemi. Svo segja menn að skattalækkunaráformin séu hvati til að vinna, tekjurnar muni aukast hjá fólki og þetta sé hvati til að vinna meira. Það sagði hæstv. fjármálaráðherra líka þegar hann talaði fyrir fjárlagafrumvarpinu í upphafi vetrar. Má ég benda hv. þingmönnum og hæstv. ráðherrum á það að Íslendingar eru vinnupíndasta þjóð í allri Evrópu. Hvaða hvata eru menn að tala um hér til þess að vinna meira? 

Meiri menntun.

Meiri menntun, segir hv. þm. Pétur Blöndal. Mér finnst eðlilegt að fólk sækist eftir meiri menntun, sérstaklega þegar tekin hefur verið um það sameiginleg pólitísk ákvörðun að hækka menntunarstig þjóðarinnar. En það er ekki þar með sagt að við þurfum að vinna allan sólarhringinn aldirnar á enda. Ég geri því lítið úr þeim hvata til tekjuaukningar sem menn þykjast sjá í skattalækkunarfrumvarpi ríkisstjórnarinnar. Sannleikurinn er auðvitað sá að hér er um að ræða skerðingu á tekjum ríkissjóðs. Það eru ótal verkefni fram undan sem við gjarnan viljum fara í. Ef við höfum ekki tekjur til að mæta kostnaði við þau verkefni verður ekki farið í þau. Það er svo einfalt. Þetta er ein af ástæðunum fyrir því að Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur ekki sungið skattalækkunarsönginn. Við gerum okkur fulla grein fyrir því að við þurfum að byggja á skattkerfinu okkar, öflugu skattkerfi til þess að geta átt fyrir öflugu velferðarkerfi. Við höfum aldrei ætlað annað en að fólk sem kemst sæmilega af í samfélaginu sé sæmilega sátt við að þurfa að borga skatta. Ég heyri ekki fólk í samfélaginu sem hefur sæmilega góðar tekjur vera ævinlega að kveinka sér undan því að þurfa að borga skatt. Ég tel því að ríkisstjórnin sé á villigötum og sé meðvitað að veikja velferðarkerfi okkar með þessum áformum. Það er algjör nauðsyn í mínum huga að viðurkenna að skatttekjur hins opinbera standa undir velferðarsamfélaginu og þær eru ætlaðar, hugsaðar í grunninn til að jafna kjör fólks. Með skattalækkunarfrumvarpinu er ríkisstjórnin að veikja möguleika okkar á að jafna kjörin og að eiga hér öflugt velferðarsamfélag. Það þarf miklu frekar að dreifa skattbyrðinni af sanngirni. Ég er alveg sammála því og sátt við að setja einhvers konar þak á jaðaráhrifin í skattkerfinu. Við, þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, höfum aldrei mótmælt því. En þessi aðferð sem hér er notuð er ekki sú sem við teljum vænlegasta í þeim efnum. Við teljum líka nauðsynlegt að efla tekjumöguleika sveitarfélaganna og það verður að fara að ganga almennilega í viðræður sem fara fram í þeim geira. Það hlýtur að vera markmið okkar að sveitarfélögin geti sinnt með reisn þeim verkefnum sem þau hafa tekið til sín frá ríkinu og ríkið hefur ekki hingað til auðveldað þeim það. Eru menn búnir að gleyma umræðunni sem fór fram í kennaraverkfallinu? Menn gera mikið úr þeim kjarabótum sem kennarar hafa verið að semja um, ég vil benda fólki á að kennarar eru ekki búnir að samþykkja þann samning sem undirritaður var af launanefndinni og samningamönnum kennara, það á eftir að sjá hvernig það fer á endanum. Sannleikurinn er sá að þegar hæstv. forsætisráðherra fer að skamma hv. þm. Steingrím J. Sigfússon fyrir að hvetja til launahækkana umfram getu þjóðfélagsins þá vil ég benda hæstv. forsætisráðherra á að launahækkanirnar samkvæmt kennarasamningnum sem er undirritaður en liggur ósamþykktur, eru 17–18%. Um hvað sömdu sjómenn? 16%, án þess að fara í verkfall. Það gólaði enginn neitt yfir því. Samningur kennara er upp á 17–18%. Eru þetta, hæstv. forsætisráðherra, launahækkanir umfram getu þjóðfélagsins? Ég segi nei. Hæstv. forsætisráðherra á ekki að leyfa sér svona yfirlýsingar í þessari umræðu því að þær standast ekki skoðun. Hæstv. forseti. Ég sé ekki ástæðu til að nýta allan þann tíma sem okkur er ætlaður en kannski þurfa aðrir að nýta ræðutíma upp á 40 mínútur, þeir sem eru mjög vel inni í þessum málum, hafa verið að takast á við þau undanfarin ár og liggur mikið á hjarta. Ég veit að gert er ráð fyrir matarhléi hér í þinginu klukkan sjö og ég sé ekki ástæðu til að vera að lengja mál mitt í þessum efnum en ég ítreka einungis að forgangsröðunin er kolröng og hv. þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs hafa aðrar áherslur í skattamálunum. Við höfum farið yfir þær í ræðum okkar og við leggjum mikið upp úr að þessi umræða skili þó einhverju, og í því sambandi tek ég undir orð hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur sem mæltist til þess að hv. efnahags- og viðskiptanefnd tæki þetta þannig til afgreiðslu að möguleiki væri á einhverjum breytingum í forgangsröðuninni, hún nefndi þar t.d. barnabæturnar. Og eins og ég hóf mál mitt, þá ég tek undir að eitthvað verði reynt að gera í þeim efnum og það væri sómi að ef a. m. k. væri hægt að setja barnabæturnar í forgang.

Herra forseti. Við höldum áfram að ræða þetta gleðilega frumvarp. Það er svo ótrúlegt, ég er varla búinn að ná því enn að til standi að fella niður eignarskattinn en sú tilfinning kemur örugglega fljótlega yfir mig. Ég skil ekkert í almennri ólund þingmanna við þessu góða frumvarpi. Ég skil reyndar Vinstri græna af því að þeir vilja helst taka allar tekjur af fólki og deila þeim út aftur. Það get ég vel skilið að aðalmarkmið skattalaganna sé í þeirra huga að jafna tekjur en ekki að afla tekna fyrir ríkissjóð. En mig langar til að spyrja hv. þingmann varðandi konur. Segjum að kona sé atvinnulaus og með tvö börn. Þá kemur upp sú staða að það borgar sig hreinlega ekki fyrir hana að vinna. Er þetta eitthvað sem við viljum konum, að þær séu bundnar vegna þess að bætur skerðast og alls konar hlutir skerðast við það að fara að afla sér tekna. Viljum við búa til svona fátæktargildrur? Er það virkilega þannig? Svo vil ég líka nefna að konur eru í síauknum mæli að afla sér menntunar sem er mjög gott. En væntanlega eru konur að afla sér menntunar til þess að fá hærri tekjur. Hvað gerist þegar þær fara að vinna og komast að því að öll menntunin er fyrir bí vegna þess að það koma endurgreiðslur af námsláni 4,75%, sem ríkisstjórnin ætlar reyndar að breyta niður í 3,75%. Síðan koma skerðingar á barnabótum, skerðingar á vaxtabótum eða húsaleigubótum. Er það þetta sem hv. þingmaður vill konum? Er ekki gáfulegra að verðlauna fólk fyrir að afla sér hærri tekna, t.d. með menntun, með snilld eða með dugnaði? Ég er ekki að tala um lengri vinnutíma, hann er allt of langur. Nei, ég er að tala um að fólk afli sér hærri tekna, t.d. með menntun. Vill hv. þingmaður virkilega koma í bakið á þeim konum sem hafa verið að gera það með því að leggjast gegn skattalækkun?

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður er auðvitað að reyna að flækja fólk í einhverri umræðu sem er svo langt við hliðina á kjarna málsins í þessum efnum. Af hverju tekur hv. þingmaður eingöngu mið af konum hér? Ég frábið mér að þurfa að skoða þessi skattalækkunarfrumvörp ríkisstjórnarinnar með kynjagleraugum, hv. þingmaður. Ég er til í að bregða hér upp kynjagleraugum og ég gæti sagt við ríkisstjórnina: Þið hafið gleymt samþættingarhugsjóninni ykkar sem kemur fram í jafnréttisáætluninni. Í þessu frumvarpi er ekki orð um það hvernig þessar breytingar koma öðruvísi niður á konum en körlum. Ég hefði viljað sjá sérstakan kafla um það í greinargerðinni hvernig samþættingarsjónarmið ríkisstjórnarinnar hafa verið uppi á borðinu eða hvernig þeim hefur verið sinnt við samningu þessa máls. En ég segi við hv. þm. Pétur H. Blöndal: Ég er hér í nákvæmlega sömu erindagjörðum og hann, ég vil þegnum samfélagsins vel. Ég vil efla velferðarkerfið og sjá til þess að velferðarkerfið fúnkeri fyrir þá sem á þurfa að halda. Ég er ekki að gera ráð fyrir því að nokkur manneskja misnoti það kerfi. Ég held að við getum aldrei búið til velferðarkerfi ef við ætlum alltaf að miða við einhverja svarta sauði sem misnota það. Það kann vel að vera að einhverjir einn, tveir eða þrír geri það en við megum ekki miða kerfið við þann eða þá einstaklinga sem eru þannig innréttaðir. En það er nákvæmlega þannig sem mér finnst hv. þingmaður stilla málunum upp í andsvari sínu, og mér finnst það ekki rétt.

Herra forseti. Í þetta skipti var ég ekki að ræða um misnotkun, alls ekki. Ég var að ræða um að fólk sem bætir tekjur sínar með því að afla sér menntunar eða með ýmis konar dugnaði, því er refsað. Því er refsað með því að skerða alls konar bætur sem það hefur, t.d. barnabætur. Það er ekki misnotkun, þetta þýðir að þrátt fyrir hærri tekjur sjá menn ekki eins mikið í buddunni, t.d. vegna skerðingar á bótum. Ég var ekki að tala um misnotkun, ég var bara að tala um venjulegt fólk sem fer algjörlega að lögum og reglum en er refsað fyrir að afla sér hærri tekna. Þar nefni ég sérstaklega konur vegna þess að konur hafa í auknum mæli verið að afla sér menntunar, sem er mjög jákvætt, en það er mjög slæmt ef þær við það að hækka í launum sjá engan afrakstur af átaki sínu. Varðandi það að jafna kjör fólks, að velferðarkerfið sé til þess, það er ekki rétt. Velferðarkerfið styður t.d. LÍN, Lánasjóð íslenskra námsmanna, það styður fólk til náms til þess að það geti aflað sér meiri tekna en verkafólk, þ.e. að auka tekjumuninn. Og mér finnst það bara allt í lagi.

Hæstv. forseti. Ég get alveg verið sammála hv. þingmanni um að það sé önugt hvernig bætur skerðast eða hvernig fólki er, eins og hann orðar það, refsað fyrir að sýna dugnað eða bæta við sig menntun. En ég er ekki sammála hv. þingmanni um að það eigi eingöngu við um konur, nema þá og því aðeins að það sé vegna þess að staða kvenna sé almennt svo slæm í þessu samfélagi. Hverju er það um að kenna? Kannski stefnu ríkisstjórnarinnar. Kannski vegna þess að á undanförnum árum höfum við ekki borið gæfu til að leiðrétta þann mun sem er á stöðu kvenna og karla í samfélaginu. Kannski ættum við að taka á því, það er kannski þar sem við ættum virkilega að taka sameiginlega á hér í þinginu. Þá mundum við hv. þm. Pétur H. Blöndal eflaust geta staðið saman. Ég gagnrýni þetta frumvarp fyrir að hafa ekki í sér fólginn kafla um samþættingu kynjasjónarmiða. Ég hefði talið feng að því að slíkt væri til staðar þar. Það er allt of sjaldan sem við leyfum okkur að tala um þau mál, þ.e. samþættinguna og samþættingarhugsjónina.  Hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur áhyggjur af því að tekjutengingarnar skerði rétt fólks til að afla sér frekari tekna. Ég get verið sammála honum í því, það er auðvitað ekki gott. En það er heldur ekki gott að við skulum vera með fullt af öryrkjum á örorkubótum sem hafa samt sem áður starfsorku. Samfélagið er orðið þannig að það er ekki pláss fyrir fólk sem hefur að einhverju leyti skerta starfsorku. Ég mundi gjarnan vilja sjá að við værum að ræða hér mál af því tagi að búa til atvinnutækifæri fyrir fólk með skerta starfsorku svo að það þyrfti ekki að sitja heima á bótum. Ég veit því að við eigum hér ákveðna snertifleti, ég og hv. þingmaður, þó að við séum ósammála í grunninn, annað okkar til hægri og hitt til vinstri.

Hæstv. forseti. Hér er verið að fylgja úr hlaði meginstefnu ríkisstjórnarinnar sem verðar það að við ætlum að lækka skatta á íslensk heimili og íslenska launþega. Það frumvarp sem við ræðum hér felur í sér þá stefnu að hækka skattleysismörk um 20%, lækka tekjuskattsprósentuna um 4%, hækka barnabætur um 2,4 milljarða og afnema eignarskatt. Hæstv. forseti. Hér hefur farið fram mjög fróðleg umræða í dag. Það virðist sem mörgum stjórnarandstæðingum hafi komið á óvart sú stefna sem hér hefur verið boðuð. Það var samt þannig fyrir síðustu kosningar að bæði Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur lögðu mjög ríka áherslu á það að mjög brýnt væri að lækka greiðslubyrði heimilanna með þeirri aðgerð að lækka skatta. Framsóknarmenn lögðu mjög mikla áherslu fyrir síðustu kosningar á lækkun á tekjuskattsprósentunni og jafnframt lögðum við framsóknarmenn mjög mikla áherslu á stórhækkaðar barnabætur. Slíkt er að ganga eftir í því frumvarpi sem við ræðum hér í dag. Hins vegar er sorglegt að vita til þess að Samfylkingin virðist vera búin að gleyma skattalækkunarloforðum sínum, loforðum trúlega upp á 30 milljarða. Hv. formaður Samfylkingarinnar talaði fyrir því í dag að mjög óráðlegt væri að fara í skattalækkanir í því ástandi sem nú væri í íslensku þjóðfélagi. Allir stjórnmálaflokkar og allir stjórnmálamenn vissu af því ástandi og þeirri þenslu sem fram undan var fyrir síðustu alþingiskosningar og ekkert nýtt hefur komið upp hvað varðar skipan efnahagsmála hér á landi. Ég mun víkja nánar að þeim stefnumarkmiðum sem Samfylkingin setti í forgang fyrir síðustu alþingiskosningar sem virðist því miður vera gleymd og grafin í dag. Hæstv. forseti. Hvernig getum við skilað fólki þeirri kjarabót sem í þessum skattalækkunum felst? Það er í tvennu lagi. Núverandi ríkisstjórn hefur starfað frá árinu 1995 og hefur staðið að mjög ábyrgri og traustri efnahagsstjórn og staðið vörð um þann stöðugleika sem nú hefur ríkt á umliðnum tíu árum. Það er lykilatriði gagnvart því svigrúmi sem nú hefur myndast til þess að lækka skattbyrði heimilanna án þess að stefna efnahagsstöðugleikanum í hættu. Það má segja frá því hér að gagnvart þeim skattalækkunartillögum sem við erum að ræða hefur verið tekið tillit til ábendinga frá OECD og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum hvað varðar þá stefnumörkun sem hér hefur verið mótuð. Hinn hlutinn af því svigrúmi sem við höfum nú náð að mynda til að lækka skattbyrðina er sú öfluga atvinnustefna sem ríkisstjórnin hefur rekið. Atvinnuleysið hér árið 1995 var miklu meira í tíð Alþýðuflokksins, þar af leiðandi stórs hluta af Samfylkingunni. Þegar hann var í ríkisstjórn 1991–1995 var bullandi atvinnuleysi og kjör almennings höfðu rýrnað allverulega. Á þessu árabili, frá 1995 til ársins 2004, hefur kaupmáttur almennings aukist um 40%. Um heil 40%. Ég fullyrði að slíkt hefur ekki gerst í þeim löndum sem við berum okkur saman við, enda er horft til Íslands í því ljósi að mikill árangur hefur náðst hér í efnahagslífinu. Samkvæmt þeim áformum sem við höfum uppi til að bæta kjör almennings enn betur með skattalækkununum mun kaupmáttaraukning íslenskra heimila, ef spár ganga eftir, verða 55%–55% raunhækkun árið 2007, eftir 12 ára starf þessarar ríkisstjórnar. Þar munar um minna. Hæstv. forseti. Hv. stjórnarandstaða hefur farið hér mikinn og rætt um fyrirhugaðan niðurskurð í velferðarþjónustunni. Þar vita hv. stjórnarandstæðingar betur. Í langtímaáætlun í ríkisfjármálum er gert ráð fyrir þriggja prósenta raunaukningu, m.a. til heilbrigðismála og menntamála, umfram hækkun verðlags. Ef hv. þingmenn kalla þetta niðurskurð er það rangt. Allt tal hv. stjórnarandstöðu um niðurskurð er á miklum villigötum og það stendur ekki til að skera niður í velferðarkerfinu, enda hefur ekki verið skorið niður í velferðarkerfinu í tíð núverandi ríkisstjórnar. Aldrei hefur jafnmiklum fjármunum verið varið til menntamála, heilbrigðismála eða félagsmála almennt.

Þetta segir fólk ekki uppi í háskóla.

Hæstv. forseti. Þegar talið berst að viðkvæmu ástandi í efnahagsmálum - og við vitum, ég og hv. formaður Samfylkingarinnar, að andrúmsloftið í efnahagsmálum er viðkvæmt - er eins gott að hafa trausta ríkisstjórn sem er tilbúin að taka óvinsælar ákvarðanir. Við höfum farið í mjög margar sársaukafullar aðgerðir á umliðnum árum, m.a. höfum við frestað vegaframkvæmdum. Það eru ekki vinsælar ákvarðanir. Hv. formaður Vinstri grænna stendur hér uppi og gagnrýnir ríkisstjórnina fyrir það að fresta vegaframkvæmdum um 4 milljarða. Slíkar aðgerðir geta verið nauðsynlegar til að standa vörð um stöðugleikann. Stöðugleiki er eitthvert orð sem hv. þingmenn Vinstri grænna kannast því miður ekki við. Í upphafi þessa kjörtímabils bætti ríkisstjórnin sérstaklega kjör öryrkja og atvinnulausra en hér er komið að því að bæta kjör launafólks, fólksins sem stendur að allverulegu leyti undir velferðarkerfi okkar með þeirri vinnu sem það innir af hendi. Með þessu frumvarpi veitum við launafólki hluta af þeirri miklu tekjuuppsveiflu sem orðið hefur í íslensku þjóðfélagi á umliðnum árum, rétt eins og við lofuðum fyrir síðustu kosningar. Meiri hluti þjóðarinnar kaus þessa tvo stjórnmálaflokka til að þessi stefnumið gætu gengið eftir.  Ég ætla, hæstv. forseti, að fara ofan í þá þrjá liði sem þessar breytingar taka til, í fyrsta lagi um afnám eignarskattsins. Menn hafa útmálað afnám hans sem sérstaka aðgerð til að hygla eignafólki og stórauðugu fólki. Það er svoleiðis, segir hv. formaður Samfylkingarinnar. Það er bara rangt. Meiri hlutinn af því fjármagni sem rennur til eignarskattsins kemur úr vösum eldri borgara þessa lands - sem er eignafólk - fólks sem er með eina og hálfa milljón á ári eða minna í ráðstöfunartekjur, að allverulegu leyti. Hvað þýðir afnám eignarskattsins fyrir dæmigerðan sjötugan einstakling sem er kominn með lífeyrisréttindi sín og hefur kannski milljón í árstekjur sem er mjög lágt? Hvað þýðir það fyrir viðkomandi einstakling ef hann situr í 15 millj. kr. íbúð hér úti í bæ? 60 þús. kr. í auknar ráðstöfunartekjur fyrir þessa sjötugu konu. Ég veit ekki betur en að hv. stjórnarandstaða hafi farið mikinn um kjör eldri borgara í landinu. Þegar ríkisstjórnin grípur til aðgerða sem munu bæta kjör eldri borgara allverulega ætlar stjórnarandstaðan að leggjast gegn því. Ja, öðruvísi mér áður brá. Ég trúi ekki öðru en að hv. formaður Samfylkingarinnar sé mér sammála um að eignarskattur eigi ekki rétt á sér. Þessi sjötuga kona hefur borgað af húsnæði sínu í kannski 30 ár af launatekjum sínum sem við höfum þegar tekið skatt af. Síðan ætlum við að skattleggja sérstaklega þá eign sem hún hefur eignast í gegnum áratugina fyrir skattlagt fé með sérstökum skatti. Er ekki um tvísköttun að ræða? Ég trúi ekki öðru en að hv. stjórnarandstæðingar taki undir þennan málflutning, að það er ekki rétt að tvískattleggja eldra fólk með þessum hætti. Hvað varðar tekjuskattsprósentuna og þá lækkun um 4%, úr 38,55% í 34,55%, göngum við ekki miklu lengra en að jafna hlutfallið frá þeim tíma þegar tekjuskattskerfið var sett á. Þá var tekjuskattsprósentan 35,2%. Hvað sögðu hv. þingmenn sem þá voru hér í þessum sal, trúlega hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir og fleiri? Menn hafa trúlega haldið og sagt úr þessum ræðustóli að þetta mætti ekki hækka, hér væru menn búnir að finna þá skattprósentu sem mætti ekki fara hærra, við mættum ekki skattpína almenning. Við erum að færa skattprósentuna niður í sömu tölu og hún var við upphaf tekjuskattskerfisins. Lækkun tekjuskattsprósentunnar hækkar líka skattleysismörkin og mun hækka skattleysismörkin um 15 þús. kr. Reyndar var það stefnumið Samfylkingarinnar fyrir síðustu kosningar að hækka skattleysismörkin strax um 10 þús. kr. Hér er verið að ganga 50% lengra en Samfylkingin lagði fram á sínum tíma en í dag kemur hv. formaður Samfylkingarinnar og segir: Við skulum ekki lækka skatta, það er svo mikil þensla í þjóðfélaginu.

Þetta er ekki rétt.

Það er svo mikil þensla í þjóðfélaginu. Aðvörunarbjöllur klingja hér um allt.

Þetta er vitleysa.

Nú er ég að leggja út af orðum hv. þingmanns. Var þetta ekki allt vitað fyrir síðustu alþingiskosningar? Voru skattaloforð Samfylkingarinnar þá orðin ein? Ætluðu menn sér ekki að standa við þær skattalækkunartillögur sem þeir boðuðu þá? Hv. formaður Samfylkingarinnar var búinn að mynda hér vinstri stjórn ásamt vinstri grænum og frjálslyndum fyrir síðustu kosningar: „Fellum ríkisstjórnina.“ „Við munum mynda velferðarstjórn.“ Ég fullyrði að þá værum við ekki að tala um neinar skattalækkanir hér. Þvert á móti væri búið að hækka skatta líkt og vinstri grænir hafa lagt til. Ég hef ekki þá trú að vinstri grænir hefðu tekið sæti í ríkisstjórn sem hefði farið í lækkun skatta, stórfellda lækkun skatta eins og Samfylkingin boðaði, upp á 30 milljarða. Svo hrekkur hv. formaður Samfylkingarinnar af hjörunum þegar við tölum um rúmlega 20 milljarða kr. skattalækkun sem mun að allverulegu leyti taka gildi árið 2007.  Barnabæturnar munu hækka allverulega, um 2,4 milljarða. Hverja höfum við sérstaklega þar í huga? Lágtekjufólk og millitekjufólk með börn á framfæri sínu. Þetta var kosningaloforð Framsóknarflokksins. Ef við tökum þá tekjujöfnunaraðgerð sem verið er að gera hér gagnvart einstökum hópum erum við að bæta sérstaklega kjör lágtekjufólks og millitekjufólks sem hefur börn á framfæri sínu og eldri borgara. Stjórnarandstaðan er á öðrum endanum út af þessu máli. Stjórnarandstaðan talar hér ekki um neitt annað en að halda áfram í skattalækkunum og bæta nú matarskattinum ofan á. Þá erum við kannski komin upp í þessa 30 milljarða sem Samfylkingin lofaði á sínum tíma. Ég spyr hv. þingmenn Samfylkingarinnar: Er ekki betri leið að koma þeim fjármunum til barnafjölskyldna milliliðalaust í formi barnabóta en að lækka matarskattinn?  Ég þekki til á mörgum heimilum þar sem hefur verið þröngt í búi. Það fólk var ekkert að fara í Gallerí kjöt og kaupa sérsnyrta nautasteik, alls ekki. Þannig að tala með þeim hætti að lækkun matarskattsins muni skila sér jafnt til hátekjumanna og lágtekjumanna er bara rangt. Ef við höfum úr 5 milljörðum að spila, hvort mundi koma lágtekjufólki, millitekjufólki og barnafólki betur að verja þeim 5 milljörðum til hækkunar á barnabótum  Hæstv. forseti. Ég gat því miður ekki verið hér í gær þegar verið var að ræða um kjör námsmanna almennt. Ég vil minna hv. formann Samfylkingarinnar á að á árunum 1991–1995 var endurgreiðslubyrði námslána 7%. Hverju lofuðum við framsóknarmenn í aðdraganda kosninganna 1995? Jú, að við mundum lækka endurgreiðslubyrði námsmanna  Það er einmitt þetta fólk sem mun græða hvað mest á þeim skattalækkunartillögum sem stjórnarandstaðan er á móti.  Í hverju lendir þetta fólk? Það vinnur mikið og hefur háar tekjur. Jú, vaxtabætur skerðast, hverfa nær alveg, og líka barnabætur vegna þess að fólkið er tekjuhátt. Hvernig eigum við að koma til móts við það fólk í þeim erfiðleikum sem það glímir við kannski á fyrstu fimm eða tíu árum hjúskapar síns? Með því að lækka tekjuskattsprósentuna  Hæstv. forseti. Ég vil að lokum segja að sá málflutningur sem viðhafður hefur verið í dag hefur náttúrlega verið villandi. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon talar um óábyrga fjármálastjórn hjá ríkisstjórninni og að hún sé ekki að standa sig í stykkinu en gagnrýnir svo í hinu orðinu niðurskurð til vegamála og annað slíkt. Á ríkisstjórnin ekki að taka tillit til þróunar efnahagsmála með aðhaldi í ríkisútgjöldum á eins viðkvæmum tímum sem raun ber vitni? Ég hefði haldið það. En það er voðalega ódýrt að tala á þeim nótum sem hv. þingmaður gerir og nefnir þar einstakar vegaframkvæmdir.  Hæstv. forseti. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, sem var félagsmálaráðherra á árunum 1991–1995, talaði um hversu döpur stjórnin væri. Þegar hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir var félagsmálaráðherra var samneyslan rúm 40% af þjóðarframleiðslu. Hvað er hún í dag? Tæp 46%. Samneyslan hefur í tíð núverandi ríkisstjórnar hækkað um 5,5% og svo tala hv. stjórnarandstæðingar á þeim nótum að Framsóknarflokkurinn sé ekki lengur félagshyggjuflokkur. Hvað þýðir þessi þróun? Jú, við erum að verja auknum hlut af þjóðartekjum okkar til sameiginlegra verkefna. Málflutningurinn fellur því gjörsamlega um sjálfan sig hvað þetta varðar. Mönnum er tíðrætt um hátekjuskattinn, Vinstri grænir ætla að hækka hátekjuskattinn og halda að með því muni hlutfallsleg hækkun verða í samræmi við það, að hækka hátekjuskattinn úr 10% upp í 18%, ekki rétt, hv. þingmaður  Ég held að hv. þingmenn Vinstri grænna verði að átta sig á því að við lifum á hinu Evrópska efnahagssvæði þar sem er frjálst flæði fjármagns. Telja Vinstri grænir að ekkert fjármagn mundi fara úr landi með þeim breytingum og þeim áherslum sem Vinstri grænir hafa gagnvart fjármagnstekjuskattinum? Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir vill líka hækka hann. En fjármagnstekjuskattinum var ekki komið á fyrr en tíð ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks svo að því sé haldið til haga. Ég varð ekki var við það þegar ég var að byrja að fylgjast með pólitík að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, sem þá var félagsmálaráðherra, væri að berjast neitt sérstaklega fyrir því. Ég held að menn verði að viðurkenna að þeir eigi sér einhverja fortíð. Það þýðir ekki að koma hér upp líkt og hv. þm. Össur Skarphéðinsson og hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, jafnvel hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon og tala eins og þau eigi sér enga fortíð, vegna þess að ástandið í dag og velmegunin er miklu meiri en þegar hv. þingmenn sátu í ríkisstjórninni. Allar opinberar tölur sanna það, sama hvort við horfum á þær innan lands eða frá OECD. Hæstv. forseti. Ég ætla að láta hér staðar numið. Hér er um mjög jákvætt mál að ræða. Ég dreg ekki úr því að mjög mikilvægt er fyrir ríkisstjórnina og ríkisstjórnarflokkana að gæta aðhalds í fjármálum og framkvæmdum, við þurfum vissulega að sýna aðhald á þeim vettvangi. En það er alveg á hreinu að samkvæmt því fjárlagafrumvarpi og þeirri langtímaspá sem við höfum gert og langtímaáætlun í ríkisfjármálum munu framlög til velferðarmála ekki skerðast. Þau munu aukast umfram þróun verðlags um 3%. Það er ekki niðurskurður í minni orðabók a.m.k.

Herra forseti. Það kom ekki margt nýtt fram í ræðu hv. þm. Birkis J. Jónssonar. Hann fór með framsóknarrulluna sem við höfum heyrt frá því að frumvarpið var lagt fram. Aðeins ein spurning er í huga mínum eftir ræðuna og hún er sú: Af hverju vill Framsóknarflokkurinn ekki lækka virðisaukaskatt á matvæli einn flokka á Alþingi?

Hæstv. forseti. Framsóknarflokkurinn hefur ekkert sett sig sérstaklega upp á móti því að lækka matarskattinn, alls ekki. Ég bið hv. þingmann að finna þess stað í málflutningi framsóknarmanna á Alþingi að við höfum lagst gegn því. Verið er að skoða þessi mál á vettvangi ríkisstjórnarinnar og við höfum ekkert lokað á neitt í þeim efnum. En af því að hv. þm. Jón Gunnarsson vildi ekki kannast við það áðan að Samfylkingin hefði lofað skattalækkunum fyrir síðustu alþingiskosningar ætla ég að fara með þá rullu kosningaloforða sem Samfylkingin talaði fyrir fyrir síðustu alþingiskosningar. Það var í fyrsta lagi að lækka tekjuskattinn, hækka skattleysismörkin, lækka virðisaukaskatt, hækka barnabætur, lækka þungaskatt, afnema stimpilgjöld, lækka endurgreiðslubyrði og jafna námskostnað svo eitthvað sé nefnt. Þetta er mjög fallegt. 

Herra forseti. Það vakti athygli mína að hv. þingmaður kaus að svara ekki spurningunni sem fram var sett heldur svaraði með annarri spurningu um hvar ég fyndi því stað að Framsóknarflokkurinn vildi ekki lækka virðisaukaskatt á matvæli. Því er einfalt að svara. Hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt þetta, flestallir þingmenn Sjálfstæðisflokksins sem talað hafa í skattaumræðu hafa sagt þetta og það liggur hreint fyrir og er algjörlega óumdeilt að Framsóknarflokkurinn hefur lagst gegn því að lækka virðisaukaskatt á matvæli núna. Ég heyrði ekki betur en hv. formaður Framsóknarflokksins og hæstv. forsætisráðherra hefðu sagt þetta í umræðu áðan líka. Ég endurtek spurninguna og vona að hv. þingmaður treysti sér til að svara henni með málefnalegri hætti en hann gerði í fyrra andsvarinu. Við munum þá heyra af hverju Framsóknarflokkurinn neitar að taka þátt í því að lækka matarverð á Íslandi. Getur það hugsanlega verið vegna þess að þeir eru á móti tvísköttun? Getur það verið vegna þess að fólk er búið að borga skatta af þeim peningum sem það notar til að kaupa mat og þess vegna megi ekki lækka virðisaukaskattinn á matvæli? 
             Ég vil lækka virðisaukaskatt á matvæli um helming frá því sem nú er. Það hefur aldrei verið sagt sem fram kom hjá hv. þingmanni að Samfylkingin hefði haldið því fram að matarkarfan hjá bankastjóranum og láglaunamanninum kostaði það sama. Það sem hefur verið sagt er einfaldlega að láglaunamaðurinn notar stærra hlutfall tekna sinna til að kaupa inn nauðþurftir en bankastjórinn. Því held ég að hv. þingmaður geti ekki mælt í mót og þar af leiðandi hljóti lækkun á virðisaukaskatti á matvælum að koma láglaunamanninum betur en bankastjóranum.

Hæstv. forseti. Ég skal endurtaka svar mitt síðan áðan, verið er að endurskoða fyrirkomulag virðisaukaskatts í meðförum ríkisstjórnarinnar. Það sagði hæstv. forsætisráðherra áðan og það hefur hæstv. fjármálaráðherra sagt oftsinnis í dag. Ég held að hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar hafi spurt að því a.m.k. tíu sinnum í dag af hverju Framsóknarflokkurinn sé á móti lækkun á matarskattinum. Ég hef nú svarað í tvígang og held að hv. þingmaður hlusti ekki nógu vel á svör mín. Verið er að endurskoða þessa hluti en að sjálfsögðu þurfum við að hafa svigrúm til skattalækkana. Ég vona að hv. þingmenn séu okkur sammála um það. Sú runa sem ég fór með áðan um lækkun skatta sem Samfylkingin boðaði fyrir síðustu kosningar og vill svo ekki kannast við nema að litlum hluta í dag gefur ekki þá mynd að um mjög ábyrgt stjórnmálaafl sé að ræða.

Herra forseti. Ábyrgir stjórnmálamenn kannast við það sem þeir hafa gert. Ábyrgir stjórnmálamenn standast það próf og horfast í augu við veruleikann. Reyndin er að allir eru sammála um að ein skattaaðgerð hafi í för með sér mestan jöfnuð, sú að lækka matarskattinn. Það er sú tillaga sem Samfylkingin hefur beitt sér fyrir. Sjálfstæðisflokkurinn styður það, Vinstri grænir hafa lýst stuðningi við það og Frjálslyndi flokkurinn líka. Það liggur fyrir að það er þverpólitískur bullandi stuðningur við að lækka matarskattinn um helming. Það liggur líka fyrir að það mun lækka verðbólguna og draga úr þeirri þenslu sem hv. þingmaður óttast. Einungis einn flokkur hefur lagst þvert gegn því að lækka matarskattinn. Það er Framsóknarflokkurinn, það vita allir sem sitja í þessum sal. Hvernig stendur á því að hinn djarfi, ungi víkingur, hv. þm. Birkir Jón Jónsson, kemur í stólinn en leggur á flótta þegar hann er spurður: Hvers vegna leggst Framsóknarflokkurinn einn flokka gegn því að lækka matarskattinn? Hv. þingmaður leggur ekki í að viðurkenna þessa staðreynd. Hann kemur hingað og segir: Það er verið að skoða það. Enginn annar í stjórnarliðinu kannast við að verið sé að skoða það. Hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt það hreint út að það hafi ekki tekist að koma því í gegnum ríkisstjórnina vegna þvermóðsku Framsóknarflokksins. Ef ég má í vinsemd og af einlægni gefa hv. þingmanni ráð þá er það þetta: Menn eiga að taka í hornin á bola. Þeir eiga að viðurkenna hlutina eins og þeir eru. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson á að koma hingað, vera heiðarlegur og segja að það sé rétt að Framsóknarflokkurinn 

Hæstv. forseti. Ég hef reynt að svara þessari spurningu í tvígang. Því miður virðast hv. þingmenn Samfylkingarinnar ekki vilja heyra það sem ég segi í þeim efnum. Ég ætla að benda hv. formanni Samfylkingarinnar á að það eru trúlega til flokksþingssamþykktir fyrir því að stefna beri að því að lækka matarskattinn. Ég þykist nokkurn veginn viss um það, ég ætla ekki að fullyrða algjörlega um það. En stjórnmálamenn vita, ábyrgir stjórnmálamenn, m.a. hv. formaður Samfylkingar reynir að skapa af sjálfum sér þá mynd, að við náum aldrei öllum málum í gegn. Við höfum ákveðið svigrúm til skattalækkana. Það er óumdeilt. Það er verið að skoða hvort við höfum meira svigrúm, m.a. til að lækka mögulega matarskattinn en sú vinna er í gangi innan ríkisstjórnarinnar. Mér virðist sem hv. þingmenn Samfylkingarinnar vilji helst ana að öllum þessum tillögum greinilega. Ég las þær upp, þær eru tvær, fjórar, sex, átta skattalækkunartillögur sem þeir lofuðu fyrir síðustu kosningar, átta skattalækkunartillögur. Trúlega hefðu þeir viljað láta verða af þeim skattalækkunum strax og þeir settust í ríkisstjórn. Það hefði átt að gerast strax en ekki að skoða málin eins og hér er gert af hálfu framsóknarmanna og sjálfstæðismanna. Ef menn eru að skoða og athuga sinn gang þá eru þeir á móti hlutum. Það er dálítið sérkennilegt. Ég bið hv. þm. Össur Skarphéðinsson um að útskýra aðeins betur fyrir mér hvernig málin eru innan Samfylkingarinnar, þ.e. að ef menn vilji hugsa málin og velta fyrir sér kostum og göllum ákveðinna leiða sem komi til greina að fara og skoða svigrúm sem fyrir er þá séu menn á móti málinu. Þetta er mjög sérkennilegt.

Herra forseti. Hinn ágæti þingmaður, hv. þm. Birkir J. Jónsson, er Íslandsmeistari í brids. En núna setti hann annað Íslandsmet. Hv. þingmaður kom hingað og sagði að það væri flokksþingssamþykkt fyrir því hjá Framsóknarflokknum að lækka ætti matarskattinn. En hann sagði að því miður kæmu menn ekki öllu í gegn. Herra forseti. Hver er fyrirstaðan gegn því að matarskatturinn verði tekinn í gegnum Alþingi? Samfylkingin styður það, Vinstri grænir styðja það, Sjálfstæðisflokkurinn styður það, Frjálslyndi flokkurinn styður það, svo kemur hv. þingmaður og kvartar undan því að það sé fyrirstaða. Er þetta ekki Íslandsmet, herra forseti? Ég hef aldrei heyrt nokkurn þingmann fara í svo stóran hring í kringum sjálfan sig og sinn eigin málstað og hv. þingmann rétt áðan. En hv. þingmaður, til hamingju með þetta Íslandsmet. Það verður seint slegið.

Hæstv. forseti. Ég held að hv. formaður Samfylkingarinnar hafi nú glatað því litla sem hann hefur átt af trausti og trúnaði sé málflutningurinn  Er það ekki þensluhvetjandi aðgerð að lækka matarverðið í landinu? Er það ekki þensluhvetjandi?

Hefur ekki þingmaðurinn fylgst með umræðunni?

Er það ekki þensluhvetjandi að lækka skatta um allt að 30 milljarða kr. eins og Samfylkingin hefur lagt til? Ég heyrði ekki betur en að hv. formaður Samfylkingarinnar væri til í að taka matarskattinn svona inn og bæta ofan á skattalækkunartillögurnar þannig að Samfylkingin gæti staðið við sín kosningaloforð, um 30 milljarða kr. skattalækkanir, allar átta skattalækkanirnar sem þeir lofuðu fyrir kosningar. En slíkt gera bara ábyrgir stjórnmálamenn ekki. Þeir hugsa um stöðugleikann í landinu.

Herra forseti. Ég veit í sjálfu sér ekki hvort það er ástæða til að reyna að leiðrétta hv. þm. Birki Jón Jónsson. Hann fer ákaflega frjálslega með og skautar vítt og breitt yfir. Ég tók a.m.k. eftir tvennu eða þrennu í örstuttu máli hans sem hann fór beinlínis ranglega með. Hann talaði t.d. um að ég hefði í máli mínu í dag verið að gagnrýna niðurskurð á vegafé í sambandi við þetta skattamál. Ég held að ég hafi ekki nefnt það einu orði. Ég held að ég muni það alveg örugglega rétt. Hitt er annað mál að ég benti á tilfinnanlegan niðurskurð vegaframkvæmda, t.d. í fjárlagaumræðu hér á dögunum  Hv. þingmaður hélt því fram að Vinstri hreyfingin – grænt framboð væri að berjast fyrir hækkun almennra skatta. Það er rangt. Það er ekki hið sama og að gagnrýna það hvernig ríkisstjórnin stendur hér að verki. Varðandi jaðaráhrif í skattkerfinu er hv. þm. Birkir Jón Jónsson ekki að finna það hugtak upp eða koma fyrstur manna á Íslandi auga á að það sé vandamál. Staðreyndin er auðvitað sú að jaðaráhrif í skattkerfinu keyrðu úr hófi á tíunda áratugnum með óhóflegri tekjutengingu ýmissa bótaliða. Hverjir fóru þar fremstir í flokki? Jú, fyrst ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks og síðan ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks, t.d. með því að tekjutengja barnabætur að fullu, 100%. Þá var heldur betur verið að auka jaðaráhrif. Á þeim árum flutti sá sem hér talar margendurtekið frumvarp um að setja þak á jaðaráhrif í skattkerfinu miðað við 55%. Varðandi fjármagnstekjuskatt talar hv. þingmaður innblásinn um að ef okkar frumvarp yrði samþykkt, um að hækka almennu prósentuna úr 10% í 18% og leyfa svo að vísu frítekjumark á móti, þá mundi fjármagnið streyma úr landi. Hvert á það að fara? Á það að fara til landanna í kringum okkur þar sem skatthlutfallið er yfirleitt á bilinu 20–40%? Hefur hv. þingmaður ekki haft fyrir því að kynna sér þessa hluti 

Hæstv. forseti. Ég held að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hafi ekki verið viðstaddur þegar ég tjáði mig um það þingmál Vinstri grænna að hækka fjármagnstekjuskattinn úr 10% upp í 18%.

Ég hlustaði á ræðu þína.

Ég veit ekki betur en að hv. þingflokksformaður Vinstri grænna hafi jafnvel að nokkru leyti tekið undir að það væri ekki hægt að fullyrða að eitthvað af fjármagninu mundi ekki streyma úr landi. Ég veit ekki um nokkurn mann sem getur fullyrt að fjármagnið mundi ekki geta fundið sér einhvern annan stað á hinu Evrópska efnahagssvæði. Ég bara fullyrði að svo sé. Hv. þingmaður slær sér á brjóst og segist ekki hafa minnst hér einu orði á niðurskurð í vegaframkvæmdum. Það er ekki hægt að skilja þetta mál frá almennri umræðu um fjárlagafrumvarpið eða annað, allt tengist þetta. Við förum í fjáralagaumræðu næstkomandi fimmtudag. Auðvitað er það þannig að andstæðingar þeirra stóru verkefna sem nú eiga sér stað á Austurlandi, með tilheyrandi íbúaþróun, reyna að benda á svona staðreyndir. Þetta vissum við, að við yrðum að sýna aðhald í ríkisrekstri. En ég spyr hv. þingmann: Hefur hann trú á því að ef við hefðum ekki farið þessa leið, í þessa gríðarlegu atvinnuuppbyggingu á Austurlandi, stækkun við Grundartanga og annað af því tagi, þá væri hagvöxtur jafnmikill og raun ber vitni? Sá hagvöxtur heldur uppi kaupmáttaraukningu hjá íslensku þjóðinni sem hefur verið 40% frá árinu 1995. Ég veit ekki betur en að hv. þingmaður hafi verið ríkisstjórninni í einu og öllu ósammála í þessum málum, t.d. um að við ættum að byggja upp álver í Reyðarfirði. Ég spyr hv. þingmann: Trúir hann því virkilega að hagvöxtur væri jafnhár og raun ber vitni ef við hefðum ekki farið í þessar framkvæmdir?

Herra forseti. Ég held að í landinu gæti verið prýðilegur hagvöxtur og á traustari forsendum en hann er í dag ef hér væri rekin önnur atvinnustefna, ef hlúð væri að nýsköpun í atvinnulífinu, hinu almenna atvinnulífi og iðnaðinum. Hvað er að gerast vegna hinna neikvæðu ruðningsáhrifa stóriðjufjárfestinganna? Iðnaðurinn er að fara úr landi. Hann er sannarlega að fara úr landi. Hefur hv. þingmaður ekki heyrt hvað talsmenn nokkurra af stærstu samkeppnisiðnaðarfyrirtækjunum eru að segja þessa dagana? Aðstæðurnar hér eru svo hríðversnandi að menn hugsa sig vandlega um áður en þeir auka starfsemina hér heima og skoða möguleikana á því að færa hana til útlanda. Varðandi fjármagnstekjuskattinn aftur þá er reyndar fjármagnið að fara úr landi og þarf ekki frumvarp okkar Vinstri grænna til. Flestar fjárfestingar íslenskra stóraðila eru núna erlendis, því miður. Það er umhugsunarefni ef við eigum að byggja á erlendri stórfjárfestingu í álverum til að halda uppi atvinnustigi og hagvexti á sama tíma og okkar fyrirtæki fara öll út og freista gæfunnar þar. En skattprósenturnar eru þar, eins og ég fór yfir með hv. þingmanni, miklu hærri en hér, jafnvel 

Hæstv. forseti. Hér var flutt merkileg ræða af hv. formanni Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Ég veit ekki betur en að aðilar á fjármálamarkaði og þjóðarbúið í heild sinni hafi notið útrásar íslenskra fyrirtækja. Hv. þingmaður segist vera á móti því, að það sé mikið áhyggjuefni að íslensk fyrirtæki séu að styrkjast og eflast og skili þar af leiðandi hærri fjármunum inn í íslenskt þjóðarbú. Hér erum við hv. þingmaður ósammála í grundvallaratriðum. Þegar hann talar um það að fyrirtækin séu að flytja úr landi þá væri trúlega meira um það. Ef skattastefna Vinstri grænna væri við lýði, ekki með 18% tekjuskatti á fyrirtækin heldur örugglega miklu hærri skatti, þá færu fyrirtækin fyrst að flýja land. Ég veit ekki betur en að fyrirtæki séu jafnvel að keppast um að komast inn á þennan markað. Ég veit að hæstv. viðskiptaráðherra hefur verið í samtölum við erlenda aðila sem vilja koma til Íslands.

Hæstv. forseti. Stefna ríkisstjórnarflokkanna í skattamálum er nú að koma til framkvæmda af fullum krafti. Því hljótum við að fagna. Í síðustu kosningum snerist kosningabaráttan að stórum hluta um skattalækkunaráform hjá öllum flokkum öðrum en Vinstri grænum. Við hljótum því að fagna því að hér er komið hið ágæta plan um hvernig við ætlum að standa að þessum skattalækkunum á árunum 2005–2007. Skattalækkanirnar eru eðlilegt framhald af öðrum skattalagabreytingum undanfarinna ára, lagfæringum á skattkerfinu og eðlilegum breytingum. Þær eru eðlilegt framhald af þeim góða hagvexti sem við höfum skapað og auknum þjóðartekjum. Íslendingar eru dugleg þjóð og vinnusöm. Því er mikilvægt að horft sé til þess að veita vinnandi fólki eðlilegt starfsumhverfi á vinnumarkaði á Íslandi. Það er auðvitað nánast kraftaverk að svo fámennri þjóð skuli hafa tekist að byggja upp slíkt velferðarþjóðfélag hér á Íslandi sem raun ber vitni. Því er horft til þess í stefnu ríkisstjórnarflokkanna að koma til móts við hinn venjulega vinnandi mann á Íslandi og hina venjulegu vinnandi fjölskyldu. Það er sérstaklega horft til þeirra sem eru tekjulægri í þeim hópi. Einnig er horft sérstaklega til fjölskyldufólks og barnafólks. Það er stefna okkar að Ísland sé fjölskylduvænt. Það er okkur öllum til hagsbóta. Það sýnir sig í fleiru en skattalögum. Það sýnir sig í heilbrigðis- og skólakerfinu og það sýnir sig í fæðingar- og feðraorlofi. Það er vaxandi vandamál hins vestræna heims að dregið hefur úr barneignum og þjóðfélagsþegnum fækkar. Þeim fækkar sem standa undir efnahagskerfinu og sjá um þá sem eru sjúkir og aldraðir. Við erum nokkrir þingmenn nýkomnir frá Japan þar sem við ræddum við japanska þingmenn og það kom mjög skýrt fram hjá þeim að þessi iðnvædda þjóð og þessi stórþjóð með gífurlega stórt og umfangsmikið hagkerfi hefur miklar áhyggjur af fækkun þjóðarinnar. Það kom fram hjá ýmsum þeim þingmönnum sem við ræddum við að það gæti einmitt stafað af því að þjóðfélagið væri ekki nægilega fjölskylduvænt. Ég heyrði það á þingmönnum að þeir vildu virkilega taka til hendinni í þeim efnum. Það er mikilsvert að þjóðfélagið sé fjölskylduvænt og að við séum stanslaust með það í huga að reyna að bæta þar úr. Það skiptir okkur gífurlega miklu máli að reka fjölskylduvæna stefnu, ekki síst þegar við horfum til framtíðar. Hvernig viljum við að íslenskt samfélag þróist og hvernig á íslenskt samfélag að standast til framtíðar? Því er mikilvægt að draga úr álögum á lágtekju-, millitekju- og fjölskyldufólk og því er nú sérstaklega horft til þeirra hluta í þeim skattalagabreytingum sem við erum að fjalla um hér í dag. Það sem skiptir hag almennings mestu er að hagstjórnin í landinu sé í traustum og öruggum höndum. Svo hefur verið á undanförnum árum. Ríkisstjórninni, undir traustri forustu Sjálfstæðisflokksins allt frá árinu 1991, hefur tekist að gera íslenska þjóð að einni mestu velferðarþjóð heims. Hin trausta hagstjórn gerir það kleift, ásamt því hversu vel hefur tekist að stækka þjóðarkökuna, að nú er hægt að lækka skatta. Það að tilkynna nú hvernig þær skattalækkanir dreifast á árin 2005–2007 er einmitt til vitnis um þessa traustu hagstjórn. Slíkar ákvarðanir stuðla að stöðugleika sem er svo mikilvægur fyrir hagkerfið og auðvitað launafólk í landinu og á þeim forsendum ákveðum við að tilkynna það með þetta löngum fyrirvara hvernig þessar skattalækkanir eiga að koma fram. Þetta ásamt langtímaáætlun í ríkisfjármálum stuðlar allt að stöðugleika sem er okkur öllum svo mikilvægur. Langtímaáætlunin í ríkisfjármálum gerir einmitt ráð fyrir því að hagvöxturinn haldi áfram og að eðlilegu aðhaldi verði beitt þannig að vöxtur í ríkisfjármálum fari ekki upp úr öllu valdi. Mönnum hefur orðið tíðrætt um aðhald hér í dag. Sumir hafa jafnvel haldið því fram að aðhald sé það sama og niðurskurður. Því fer fjarri, herra forseti. Því fer svo sannarlega fjarri. Aðhald er ekki það sama og niðurskurður. Það er hins vegar skylda allra þeirra sem bera ábyrgð á opinberum rekstri að beita aðhaldi. Aðhald er af hinu góða. Við eigum að nýta skatttekjur ríkissjóðs og sveitarfélaga, ef því skiptir, þannig að þær nýtist sem best til þjónustu við borgarana. Aðhald og bættur rekstur á því að vera stöðugt viðfangsefni ríkisforstjóra og ég er satt að segja hissa á því hvernig hv. þingmenn hér í salnum amast við auknu aðhaldi í opinberum rekstri. Það hlýtur að teljast eitt af því sem við eigum að hafa í huga alla tíð. Hæstv. forseti. Um hvað snúast þeir 22 milljarðar sem á að lækka skatta um á næstu þremur árum? Það sem gagnast öllum kemur fram í 1% tekjuskattslækkun á næsta ári og þýðir 4 milljarða kr. tekjulækkun ríkissjóðs á árinu 2005. Gert er ráð fyrir að í heild verði tekjuskattslækkunin 4% fram til 2007 og verði þá í heild 16 milljarða kr. tekjulækkun fyrir ríkissjóð. En þá er jafnframt verið að lækka álögur um þessa upphæð, lækka álögur á vinnandi fólki í landinu um 16 milljarða. Hækkun persónuafsláttar kemur jafnframt til framkvæmda. Gert er ráð fyrir því að hækkun persónuafsláttar verði um 8%. Þegar tekið er tillit til annarra tekjuskerðingarmarka verður hækkun skattleysismarkanna orðin um 20%, þ.e. úr 71.270 kr. á mánuði og upp í 85.836 kr. og verður hún komin til framkvæmda á árinu 2007. Barnabæturnar gagnast fjölskyldum og þá best tekjulágum fjölskyldum. Við horfum til þess fjölskylduvæna umhverfis sem við viljum skapa í okkar landi. Þar er um að ræða að á árunum 2006 og 2007 verði útgjöld ríkissjóðs sem þessu tilheyra 2,4 milljarðar. Þá ber að nefna síðast en ekki síst eignarskattinn. Hann verður afnuminn. Það þýðir að tekjur ríkisins lækka um 3,5–4 milljarða. Það þýðir jafnframt að verið er að falla frá skattlagningu á eignir fólks sem því nemur. Þar er einmitt um það að ræða að eignarskattur skilar sér til þeirra sem eru tekjulágir en eiga hins vegar eignir með háan eignarskattstofn. Það er einfaldlega ekki réttlátt að fólk greiði skatta af eignum sem það hefur ekki tekjur af - mun eðlilegra kerfi er það að menn greiði fjármagnstekjuskatt ef tekjur koma af eignunum - ég tala nú ekki um fólk sem hefur heldur engar aðrar tekjur eða mjög litlar tekjur af öðrum þáttum svo sem launatekjur eða fjármagnstekjur. Hvaða fólk er þetta? Jú, þetta er einmitt eldra fólk sem á lífssparnað sinn í húsinu sínu, í heimili sínu, en hefur kannski lágar lífeyristekjur. Þetta á einmitt við um nokkurn hluta þeirra sem nú eru á lífeyrisaldri. Því ættum við að skattpína þetta fólk frekar, þessa ágætu borgara sem hafa greitt tekjuskatt af öllum sínum launatekjum á lífsleiðinni? Hæstv. forseti. Þetta er megininntakið í þeim skattalagabreytingum sem boðaðar eru í þessu frumvarpi. Hagstjórnin hefur verið góð og þess vegna er hægt að lækka skatta. Söngur stjórnarandstöðunnar um tímasetninguna er alltaf til staðar. Stjórnarandstaðan finnur aldrei rétta tímann til þess að fara í skattalagabreytingar. Við höfum verið að auka kaupmáttinn í landinu. Vinnuframboðið mun aukast með þessum aðgerðum. Í stuttu máli, hæstv. forseti, þá er hér um gott mál að ræða, skattalækkanir sem munu skila sér til vinnandi fólks í landinu. Það er meginatriði. Hæstv. forseti. Okkur ber að fagna þegar svo er komið að við getum gert slíkar breytingar á skattkerfi okkar.

Virðulegur forseti. Eins og ýmsir fleiri þingmenn stjórnarliðsins hér við umræðuna í dag reynir hv. þingmaður að gera mikið úr því að eignarskattar séu einkum skattar á tekjulítið fólk og þess vegna beri að leggja eignarskattana af. Þessi málflutningur er fráleitur og full ástæða er til að taka hann upp til sérstakrar umræðu í andsvörum því að auðvitað er eignarskattur stilltur af eins og stjórnvöldum líkar best á hverjum tíma. Vilji menn að menn njóti skattfrelsis undir ákveðnum eignarmörkum, til að mynda sem samsvarar venjulegri íbúðareign, þá geta þeir auðvitað hæglega gert það en skattlagt samt þá sem eru stóreignamenn og sitja hér á tugum, hundruðum og jafnvel þúsundum milljóna króna í eignum. Meginatriðið er auðvitað það að hér hafa eignir verið skattlagðar með þeim hætti að hin mikla hlutabréfaeign hefur aðeins verið skattlögð á nafnvirði en ekki á markaðsvirði. Því hafa þeir sem hafa hagnast verulega á verðbréfabraski hér á síðustu árum komist undan því að borga eignarskatt. Hins vegar hefur hann vissulega lent með of miklum þunga á talsverðum hópi eldra fólks vegna þess að viðmiðunarmörkunum hefur af hálfu ríkisstjórnarinnar verið hagað þannig að skatturinn hefur þannig komið niður. Það er ekki réttlæting fyrir því að afnema skatta á eignir manna. Það getur verið full ástæða til þess að þeir sem eiga miklar eignir og hafa raunverulega breiðu bökin eigi að bera kostnaðinn en það eigi ekki að taka peningana úr vaxtabótunum hjá unga skuldsetta fjölskyldufólkinu til þess að fjármagna afnám eignarskatta þeirra sem vissulega geta og eiga að standa hér undir velferðarkerfinu umfram aðra.

Hæstv. forseti. Eignarskattar eru í eðli sínu afskaplega óréttlátir skattar ef þær eignir sem eru andlag eignarskattsstofnsins skila ekki neinum tekjum, hvers konar eignir sem um er að ræða. Við hljótum að vilja að skattborgararnir skili eðlilegum hluta af tekjum sínum til samneyslunnar. Það að heimta skatta af eignum sem ekki skila arði, sem ekki skila tekjum, er fráleitt. Við höfum skattkerfi sem tekur á því. Við höfum fjármagnstekjuskattinn. Verði tekjumyndun af þessum eignum þá auðvitað skilar það fjármagnstekjuskatti. En eignarskattur er alltaf í eðli sínu óréttlátur skattur, hvernig sem á hann er litið og á ekki að eiga sér stað.

Virðulegur forseti. Þó að taka megi undir það að eignarskattur hafi verið stilltur þannig af hér að hann hafi lent á fólki sem ekki á miklar eignir heldur kannski bara sem samsvarar venjulegri íbúð þá þýðir það ekki að eignarskattur sé þar með í eðli sínu óréttlátur. Fjarri lagi og fráleit staðhæfing hjá hv. þingmanni. Auðvitað er það ekkert fjarri lagi að einstaklingar sem eiga 100 milljónir, 500 milljónir, 1.000 milljónir eða 2.000 milljónir borgi 0,6% af þeim eignum sínum í sameiginlega velferð landsmanna. Það er bara ekkert óréttlátt við það. Og að vísa til fjármagnstekjuskattsins sem einhvers aflátsbréfs fyrir þessa stóreignamenn og sérstaka ástæðu fyrir því að alls ekki eigi að skattleggja eignir þeirra er auðvitað bara hlálegt því að fjármagnstekjuskatturinn er jú ekki neitt neitt, hann er 10%. Látum það kannski vera ef menn ákvæðu að fella niður eignarskatta upp á 2,7 milljarða og hækkuðu fjármagnstekjuskattinn til þess að fjármagna þá lækkun á móti þannig að stóreignafólkið í landinu stæði áfram undir sömu hlutdeild í velferðinni. En það er nú aldeilis ekki. Nei, afnám eignarskattsins er fjármagnað með því að skerða vaxtabæturnar í skattkerfinu sem eiga að renna til skuldugasta fólksins í landinu, fjölskyldufólksins sem er að koma sér upp þaki yfir höfuðið. Það er skorið um 600 milljónir í ár, 900 milljónir á næsta ári, 900 milljónir árið þar á eftir, um alls 2,5 milljarða kr. til að fjármagna afnám eignarskattsins árið 2006. Þannig er forgangsröðun ríkisstjórnarinnar fyrir eignafólkið en andstæð skuldugu, ungu fjölskyldufólki í landinu.

Hæstv. forseti. Rétt til að byrja með fór hv. þingmaður nokkuð frjálslega með það hvernig breyta ætti vaxtabótunum. Á næsta ári er 

… 900 millj. samtals, fara rétt með …

Hæstv. forseti. Þegar við tölum um eignarskattana er greinilegt að við hv. þingmaður getum bara ekki orðið sammála um þessa hluti. Mér finnst vera grundvallaratriði að eignir skili arði, skili tekjum til að hægt sé að heimta skatt af þeim eignum. Það verður að fara þá leið að þær hafi einhvern arð, einhverjar tekjur til þess að af þeim sé hægt að greiða skatta. Við getum alveg haft mismunandi skoðanir á þessu og mér sýnist á umræðunni að við verðum seint sammála um þetta, en að mínu mati og míns flokks þá er þetta grundvallaratriði sem skiptir máli sem réttlætismál og líka sem hagstjórnarmál. Ef við heimtum skatta af eignum sem ekki skila arði munu þær eignir einfaldlega falla í verði og þau áhrif sem það hefur á hagkerfið eru einfaldlega ekki góð. Við eigum að haga málum þannig og skattheimtunni í landinu að hjól efnahagslífsins geti snúist með eðlilegum hætti. Það gerum við ekki nema þær eignir sem við eigum, sem almenningur á, sem fyrirtæki eiga, geti skilað arði og geti þá skilað einhverju inn í samneysluna.

Hæstv. forseti. Þetta er orðið nokkuð löng umræða en málið er stórt, ég ætla ekki að gera lítið úr því, og mér finnst því full ástæða til að segja hér fáein orð. Þetta er ekki eitt af málum ríkisstjórnarinnar, þetta er kosningamálið, aðalkosningamál ríkisstjórnarinnar og löngu boðuð tíðindi sem hér eru á ferðinni og margt merkilegt er auðvitað hægt að segja um það. Það eru í raun og veru fjögur mál sem hér er aðallega um að ræða, að mér finnst. Það er hækkun persónuafsláttarins sem mér finnst kannski vera það sem ég vil helst taka undir af því sem hér er sett fram. Það eru barnabæturnar sem er auðvitað löngu tímabært að gerð verði breyting á, enda hefur núverandi ríkisstjórn gengið langt fram úr hófi í því að skerða þær á undanförnum árum. Síðan er það tekjuskattsbreytingin sem í sjálfu sér er miklu meira umdeiluefni en þau tvö sem ég nefndi á undan. Og loks vil ég telja með hátekjuskattsbreytinguna sem hefur að vísu verið samþykkt áður en er auðvitað hluti af þeirri skattstefnu sem hér er um að ræða. Af því að hv. þm. Pétur Blöndal er kominn í gættina vil ég nefna að hann hefur lýst yfir miklum fögnuði hér oft í dag með frumvarpið  Hægt er að hafa margar skoðanir á því í hvaða röð eigi að vinna slík mál. Ég hef þá skoðun að ríkisstjórnin sé að fara ranga leið í þessu máli. Í fyrsta lagi finnst mér hún ekki fara tæknilega rétt að málinu. Mér finnst ekki rétt að setja í lagatexta og setja lög á Alþingi um að þessar breytingar gangi allar fram hvað sem á gengur í samfélaginu. Mér finnst að það hefði verið alveg nóg að ríkisstjórnin hefði gefið yfirlýsingu um að hverju hún stefndi og framkvæmdi það síðan í áföngum og veldi þau skref af kostgæfni ár hvert sem hægt væri að taka. En hér er verið að efna kosningaloforð og ekki bara það, verið er að efna samkomulag um ríkisstjórn. Þess vegna þarf að lista þetta allt saman upp, allt skal vera skjalfest sem gera á. Þetta er svona einna líkast því þegar fer að kólna milli hjóna en þá eru stundum gerðir kaupmálar, allt skrifað niður hvernig skuli skipt. Ríkisstjórnin virðist hafa þurft á því að halda að allt væri skjalfest og sett yrðu lög um allt heila klabbið og ekki neitt látið niður falla. Þó hefur ekki allt skilað sér af því sem menn ætluðu. Hvar er virðisaukaskatturinn sem Sjálfstæðisflokkurinn ætlaði að breyta? Hann hefur ekki komið hér fram. Barnakortin eru ekki á dagskrá og ótekjutengdu barnabæturnar upp að 16 ára aldri eru ekki heldur hér á ferðinni. Svo eitthvað hefur vantað upp á, en það liggur fyrir um hvað náðist samkomulag og það skal gert hvað sem tautar og raular. Ég er ekki að mæla á móti því að menn standi við kosningaloforð sín  Við höfum fylgst með því hvernig hagfræðingar og aðrir slíkir þjóðfélagsspekúlantar hafa spáð fyrir um hver framvindan yrði á næsta ári eða næstu missirum og það hefur stundum skeikað miklu hver hefur svo orðið niðurstaðan, hvað þá heldur þegar menn eru farnir að spá út allt kjörtímabilið eins og núna, þrjú ár fram í tímann. Það er allt óhætt samkvæmt því sem hér stendur. Við vitum að spennan í samfélaginu getur varað lengur en gert hefur verið ráð fyrir fram að þessu og þá er líka umhugsunarefni hvort það er á hana bætandi með þeim hætti sem hér er verið að gera. Ég spyr vegna þess að eins og venjulega virðast menn fyrst finna framkvæmdir í vegamálum til að skera niður og minnka, og þegar við bætast viðbótarframkvæmdir fram yfir þær sem gert hefur verið ráð fyrir fram að þessu gætum við staðið frammi fyrir því að það yrði gert verulega minna í vegamálum til framtíðar en verið hefur fram að þessu. Mér finnst það vera hrollvekjandi tilhugsun ef svo verður, a.m.k. hvað varðar kjördæmið sem ég er þingmaður fyrir. Síðan er auðvitað hvernig þessu hefur verið skipt. Það er bara eins og það hefur verið, það er allt á sömu bókina lært. Ríkisstjórnin hefur séð til þess að þeir sem hafa haft það best í samfélaginu hafa fengið mest til sín. Það er engin breyting í heildina á þeirri niðurstöðu sem hér liggur fyrir hvað það varðar. Niðurstaðan er sú að við sem erum með tekjur sem alþingismenn eða aðrir slíkir, fáum margfaldar skattbreytingar í okkar vasa miðað við þá sem eru með lægri tekjur. Mér finnst þess vegna þrátt fyrir allt sem framsóknarmenn hafa látið út úr sér, þó að þeir hafi ekki talað margir, að það sé Sjálfstæðisflokkurinn sem hafi ráðið ferðinni og hann hafi unnið hér einhvern sinn stærsta happdrættisvinning. Hann hefur náð fram breytingu í skattamálum sem aldrei fyrr, meira að segja því að eignarskattarnir eru gjörsamlega lagðir af. Ég er viss um að suma af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins og kannski marga, óraði aldrei fyrir því að þeir mundu ná því í gegn að leggja af eignarskatta í landinu eins og þeir leggja sig. Ég held að það hafi kannski ekki verið það líklegasta hér að sú yrði niðurstaðan eins og nú liggur fyrir. Það er alveg hárrétt sem hv. þm. Helgi Hjörvar benti á í andsvari áðan, að það er ekkert sjálfsagt mál að þeir sem eiga gríðarmiklar eignir komi ekki til með að láta neitt til samfélagsins. Það stendur meira að segja upp úr þeim sumum hverjum á góðum stundum að það eigi að vera hlutverk þeirra en þeir þurfi helst að velja það sjálfir í hvaða verkefni þeir beini fjármunum sínum í samfélaginu. Það er önnur saga. Það þyrfti kannski að svara þeirri spurningu hvort þetta sé skynsamlegt núna. Ég tel að það sé skynsamlegt frá hendi ríkisstjórnarinnar að lýsa yfir stefnu sinni. Mér finnst hins vegar ekki skynsamlegt að ganga frá málum með eins endanlegum hætti og hér er gert. Ég verð að segja alveg eins og er að mér finnst afar óskynsamlegt af ríkisstjórninni að ögra millitekju- og lágtekjufólki og aðilum vinnumarkaðarins með þeim hætti sem hér er gert. Það er nýbúið að skrifa undir samninga við grunnskólakennara en ekki liggur fyrir hvort þeir verða samþykktir af kennurunum. Þeir samningar eru þrátt fyrir óánægju grunnskólakennara að gefa töluverða hækkun, miklu meiri hækkun en samið var um á almenna vinnumarkaðnum í fyrra. Á undanförnum árum hefur það verið hlutverk ASÍ, BSRB og almennra aðila á vinnumarkaðnum að halda uppi því sem menn kalla stöðugleika í landinu. Það þarf að verja þann stöðugleika. Er þetta útspil inn í það að verja stöðugleikann? Ég segi að þetta er ekki útspil inn í það, einfaldlega vegna þess að þarna er verið að skila margfalt ríflegar fjármunum til þeirra sem hafa miklu meiri tekjur en til hinna. Það kallar á viðbrögð frá þeim sem eiga að fara með mál fyrir hönd verkalýðsfélaganna í landinu að rétta þetta af og semja með tilliti til þess sem hér er búið að ákveða að gera. Það verður auðvitað verkefni verkalýðsfélaganna að ná fram kjarabótum til að rétta það af sem hallast á hér á Alþingi. Það getur ekki verið að verkalýðsfélögin þoli endalaust að mokað sé öðrum megin á vogina eins og gert hefur verið fram að þessu. Svo er annað sem mér finnst að hefði þurft að liggja fyrir og að ríkisstjórnin hefði þurft að gera um leið og hún tók ákvarðanir um það hverju hún ætlaði að stefna að í skattamálunum og það er hvernig ætti að leysa úr skattamálum fyrir sveitarfélögin. Er þessi 4% tekjuskattslækkun sem hér liggur fyrir kannski öðrum þræði hugsuð sem svigrúm fyrir sveitarfélögin til að fá hækkun á útsvarinu? Ég held að menn þurfi e.t.v. að standa frammi fyrir því að fleiri sveitarfélög en Reykjavíkurborg þurfi að hækka gjöldin sín og fá hærra útsvar. Kannski stendur ríkisstjórnin og Alþingi frammi fyrir því að auka svigrúm þeirra sveitarfélaga sem ekki hafa það, eins og þó Reykjavíkurborg hefur, til að fá auknar tekjur. Kannski hefur það verið hugsunin hjá ríkisstjórninni að með þessari 4% tekjuskattslækkun yrði búið til svigrúm handa sveitarfélögunum til að hækka útsvarið. Það væri gott að fá svar við því hér, eða hvað það er sem menn ætla þá að gera annað til að koma til móts við sveitarfélögin. Ég nefndi áðan samgöngurnar. Hvar kemur annars aðhald fram, eins og það hefur verið kallað hér í dag, í ríkisrekstrinum? Stærstu fjármunirnir sem þar hafa verið nefndir eru í sambandi við samgöngur. Annars virðist aðhaldið fyrst og fremst beinast að því að halda aftur af auknum útgjöldum til heilbrigðismála. Mér finnst að á sama tíma og við fjöllum um 22 milljarða lækkun skatta sé nánast ömurlegt að heyra kvein utan úr samfélaginu um að ekki sé hægt að reka sjúkrastofnanir og það þurfi að fara að stöðva af þjónustu við þá sem ömurlegast hafa það í samfélaginu. Við sáum yfirlýsingarnar frá forsvarsmanni SÁÁ og við höfum séð þær vegna sjúkrastofnananna, t.d. Landspítalans. Við höfum séð auglýsinguna sem öryrkjar hafa birt núna til að minna á sig og að ekki hefur verið staðið við samningana við þá. Mér finnst menn þurfa að hafa þetta allt saman í huga þegar þeir taka ákvarðanir sem eru svona stórar í sniðum. En þá er þetta skilið eftir. Það er undarlegt að þegar svo stórir hlutir eru uppi á borðinu eins og þessi skattamál skuli menn ekki um leið gera grein fyrir því hvað standi til að gera vegna sveitarfélaganna. Það er auðvitað, eins og ég sagði hér í upphafi, svo sem gleðilegt og gott mál að menn sjái möguleika á skattalækkunum og sumt af þessu er alveg viðunandi, það sem hér er verið að gera, eins og ég sagði áðan. Ég ætla ekki að hafa hér langa ræðu. Mér finnst það samt þurfa að vera lokaorð mín að mér finnst ömurlegt að menn sem vilja fylgja fram þeirri skattstefnu sem hér er boðuð skuli vilja halda áfram að skattleggja nánast eyri ekkjunnar. Það er þannig, hvernig sem á það er litið. Mér fannst dálítið athyglisvert að hlusta á umræður hér í dag þar sem t.d. hv. þm. Pétur Blöndal spurði ítrekað hvort menn ættu ekki tekjurnar sínar. Það væri ástæða til að spyrja á móti: Ef menn líta svo á að allir eigi að standa jafnir gagnvart skattinum, hvað hefði þá verið hægt að leggja á menn hvað skatta varðar? Áttu þá allir að borga jafnt, hversu lítið eða mikið þeir höfðu þénað? Auðvitað hefði aldrei verið hægt að byggja upp það samfélag sem við höfum hér öðruvísi en að leggja skatta á þá sem geta borgað. Það er lítið gagn að því að leggja skatta á hina sem ekki geta það. Mér finnst það orðin svolítið skrýtin umræða um skattamál ef hún á að ganga út á það að allir verði að vera jafnir fyrir þeim. Auðvitað er hægt að líta á þetta mál ýmsum augum. En ég legg áherslu á að íslenskt samfélag hefur verið byggt á því að hér væri samfélag sem hefði samúð með þeim sem minna mega sín og þess vegna hlytu menn að þurfa að sjá til þess að þeir sem hafa lágar tekjur hafi eðlilegt lífsframfæri, og til þess að það sé hægt þurfa þeir sem hafa hærri tekjurnar að borga meira. Það að menn hafi ekki hvatningu til að þéna vegna skattpíningar á Íslandi gef ég nú ekki mikið fyrir. Ég tel að skattáþján á Íslandi sé ekki svo mikil að hún hafi staðið í vegi fyrir því að menn ynnu fyrir sér, það er af og frá. Einu dæmin sem ég tel raunhæf um það að skattstefna hafi haft áhrif á tekjuöflun manna eru þegar fólk hefur svo lágar tekjur að bætur sem það fær eru litlu lægri og hafa orðið til þess að fólk hefur ekki haft nokkurn skapaðan hlut út úr því að vinna. Þá hefur það getað orðið til þess að fólk hefur dregið úr eða hætt að vinna. En það að menn sem þéna vel hafi dregið úr vinnu vegna skattáþjánar er fátítt á Íslandi. Ég ætla ekki að hafa þetta lengra. Við fáum tækifæri til að ræða málið síðar. Ég endurtek bara í lokin að mér finnst að ríkisstjórnin hafi sýnt ákveðinn veikleika með því að þurfa að negla þetta allt saman svona niður og að hún hafi í raun og veru opinberað það að það hafi þurft að skipta þessu gjörsamlega á milli flokkana, skrifa það allt á blað og koma því í gegnum þingið. Menn hafa ekki treyst hverjir öðrum til þess að gera þetta eðlilega, þ.e. í áföngum þar sem menn hafa verið búnir að sjá fyrir hvað væri hægt að gera. Menn sjá ekki fyrir í dag hvað hægt er að gera eftir þrjú ár, hvort þá verður óhætt að taka 22 milljarða frá ríkissjóði. Það vita menn ekki núna.

Herra forseti. Hv. þm. segir að ríkisstjórnin ætti að gefa yfirlýsingu í staðinn fyrir að festa þetta niður í lögum og nefnir í því sambandi kaupmála milli hjóna sem settur sé á þegar kólna fer á milli hjónanna. Sennilega er kaupmáli í 99% tilfella gerður fyrir giftinguna til þess að hafa alveg á tæru hvernig skiptin verða, ef til þeirra kemur, til að hjónabandið geti nú gengið vel og að allir séu meðvitaðir um hvernig eignum skuli skipt. Til þess erum við yfirleitt að setja þessi lög, ef Alþingi samþykkir þau, að allt sé á hreinu um hvernig málin ganga fram, til að allir viti að hverju þeir ganga og að ekki séu nein lausatök neins staðar. Launþegar vita að þeir fá þessa skattalækkun, kennarar þar á meðal. Með 1% sparar kennarinn sér 30 þús. kr. á ári. Það er líka peningur. Við 2% lækkun eru það 60 þús. kr. og að lokum fær kennarinn, sem er með 250 þús. kall á mánuði, 120 þús. kr. á ári í skattalækkun við 4% lækkun. Það er líka peningur, herra forseti, og ánægjulegt. Hv. þingmaður talar um að hátekjufólkið fái sérstaklega mikið og láglaunafólkið fái lítið. Mig langar til að spyrja: Eru lág laun einhvers konar persónueinkenni, óumbreytanleg? Getur maður sagt: Hann er bláeygur og láglaunamaður? Auðvitað getum við breytt því og hver maður á að geta breytt því og menn eiga að geta fengið hærri tekjur. Markmið okkar er að fólk sé með háar tekjur og sé hvatt til þess að hafa háar tekjur. Til þess erum við að lækka skattana að það sé hvatning fyrir almenning til að fá háar tekjur. Það var sérstaklega gaman að heyra hv. þingmann tala um eyri ekkjunnar. Við erum einmitt að lækka eignarskatt, fella niður skatt af ekkjunum, ekkjunum sem sitja í stóru eignunum. Við erum að hætta að hirða af þeim eyrinn.

Herra forseti. Núverandi ríkisstjórn hefur látið það gerast á sínum ferli að fólk með lægri og lægri tekjur er farið að borga skatta. Þetta er fyrsta viðleitnin sem við sjáum til þess að breyta aðeins út frá því, hækkun persónuafsláttarins núna. Það er samt verið að borga skatta af ótrúlega lágum launum. Mér finnst að þetta ríka samfélag hafi í nóga sjóði að sækja aðra en vasa láglaunafólks. Þó að það geti vel verið að fólk með húseignir - og þar vísa ég til umræðu sem fór fram hér áðan - fái eitthvað út úr því núna að eignarskatturinn sé lagður af er það einfaldlega vegna þeirrar stefnu sem hefur verið rekin. Auðvitað hefði verið hægt að sjá til þess að dregið væri frá fólki sem á húseignir þannig að menn væru ekki að borga af einhverri venjulegri húseign. En hér er ekki verið að gera það. Hér er verið að leggja eignarskattinn gjörsamlega af og fyrir það er út af fyrir sig ekki nein sérstök þörf. Þeir sem eiga miklar eignir geta vel borgað eitthvað af þeim. Hv. þingmaður talaði um að það hefði þurft að hafa þetta allt á hreinu og nú sé þetta allt á hreinu. Auðvitað er þetta ekkert allt á hreinu. Það liggur alls ekkert fyrir að þeir útreikningar sem menn hafa fyrir framan sig til þess að taka ákvarðanirnar muni standast þegar á reynir. Hver veit hvort ríkissjóður þoli 22 milljarða kr. rýrnun eftir þrjú ár? Það veit ég ekki og ekki heldur hv. þm. Pétur Blöndal.

Herra forseti. Allar spár ganga út á það að á næstu árum verði mjög mikil uppsveifla í íslensku atvinnulífi, hagvöxtur mikill, mikil hækkun tekna og þar með tekna ríkissjóðs. Þess vegna er alveg lag til þess að minnka skattbyrði almennings og halda engu að síður uppi góðu velferðarkerfi. Þetta held ég að flestir séu sammála um. Hv. þingmaður talar líka um það að borgaðir séu skattar af ótrúlega lágum launum. Samt er í fáum löndum jafnhátt frítekjumark og á Íslandi. Það er ekki þannig t.d. í Skandinavíu, þar borga menn skatt af miklu lægri launum. Hann talaði líka um að það væri hægt að slá af í þessu ríka samfélagi. Það er aldeilis ánægjulegt að við skulum vera með svona ríkt samfélag. Af hverju skyldi það vera? Vegna þess að ríkisstjórnin hefur tekið meðvitað stefnu um að létta álögum af fyrirtækjum þannig að þau geti greitt hærri laun og að í þeim sé meiri velta. Hún hefur lagt sérstaka áherslu á það að lækka skattheimtu til að örva atvinnulífið. Þess vegna getum við talað um ríkt samfélag, herra forseti. Þess vegna getur hv. þingmaður talað um það. Varðandi eignarskattinn hefur það verið nefnt í umræðunni að fólk borgar fjármagnstekjuskatt af tekjum af eignum. Það er óeðlilegt að menn geri hvort tveggja, borgi skatt af tekjum af eignum og auk þess eignarskatt, fyrir utan það að eignir eru myndaðar af tekjum sem búið er að borga tekjuskatt af. Fyrir utan það að eignarskattur er lagður á eignir sem eru afrakstur sparnaðar yfirleitt og við viljum örva sparnaðinn en ekki letja hann.

Herra forseti. Ég ætla aðeins að blanda mér í þá umræðu sem hefur átt sér stað í dag um frumvarp ríkisstjórnarinnar, skattalækkunarfrumvarpið svokallaða, vegna þess að ég vil nota tækifærið og hrósa ríkisstjórninni og stjórnarflokkunum fyrir að leggja málið fram. Þetta er líklega eitthvert besta og mikilvægasta þingmál sem fram hefur komið á Alþingi frá því síðustu kosningum lauk og hefur í för með sér miklar framfarir fyrir fólkið í landinu. Þetta er með öðrum orðum verulega gott mál og ættu allir að geta sammælst um það. Verið er að auka kaupmátt fólksins í landinu. Verið er að auka ráðstöfunartekjur hins almenna launamanns og hins venjulega Íslendings. Það er alveg ótrúlegt að þegar ríkisstjórnin leggur til slíkar breytingar sjá sumir nánast ekkert gott við þær. Ég er að tala um þig, hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Hv. þingmaður hefur komið upp ásamt hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni, Jóhanni Ársælssyni og fleirum  Ég man eftir því þegar hv. þm. Össur Skarphéðinsson tók okkur nokkra nýliða á þingi í gegn á fyrstu dögum þingsins.  Mér finnst þessi málflutningur og þessi neikvæðni, verð ég að segja, afar furðuleg vegna svona jákvæðra breytinga í skattkerfinu og boðaðar eru með frumvarpinu. Ég ætla ekki að víkja að öllum þáttum frumvarpsins, heldur koma aðeins að tekjuskattsþætti þess og sömuleiðis niðurfellingu eignarskattsins, vegna þess að ég tel að þau tvö atriði skipti hvað mestu máli. Eins og hæstv. fjármálaráðherra sagði í ræðu sinni þegar hann mælti fyrir frumvarpinu felur það í sér að verið er að greiða arð til almennings. Menn hafa hag af hagstjórn á Íslandi. Frá árinu 1991 hafa skapast skilyrði til þess að færa fólkinu í landinu þá fjármuni sem við höfum unnið okkur inn með skynsamri hagstjórn. Þetta eru afar jákvæðar breytingar. Ég veit ekki hvort menn átti sig á því að við erum að leggja til að gerðar verði slíkar breytingar á lögunum um tekju- og eignarskatt, að þau muni ekki heita lengur lög um tekju- og eignarskatt, heldur bara lög um tekjuskatt, vegna þess að frumvarpið felur í sér að í fyrsta skipti í býsna langan tíma verða ekki innheimtir eignarskattar af fólkinu í landinu. Þetta er mjög mikilvægt, ekki bara fyrir ráðstöfunarfé fólks heldur fyrir þjóðfélagið og hagkerfið. Við verðum að athuga að á Íslandi eru ekki bara fyrirtæki sem eru í samkeppni við önnur erlend fyrirtæki. Ísland er í samkeppni við aðrar þjóðir, ekki bara um að fá hingað fyrirtæki og fólk, heldur erum við líka að berjast fyrir því að mennta fólk og halda því í landinu og skapa hér verðmæti. Það er náttúrlega best gert með því að fólk hafi tækifæri til þess að láta gott af sér leiða og framleiða einhver verðmæti, bæði fyrir sig og þjóðfélagið. Það er því alveg ljóst að eftir því sem jarðvegurinn er betri fyrir fólk í landinu gerir það landið samkeppnishæfara gagnvart öðrum löndum. Að þessu eigum við að stefna og það er gert í frumvarpinu. Farið hefur verið yfir það af öðrum fylgismönnum frumvarpsins að það felur í sér lækkun á tekjuskatti og reyndar öðrum sköttum. Það hefur verið sýnt fram á það með góðum rökum að skattalækkunin muni gagnast öllum landsmönnum vel. Hún eykur kaupmátt fólks og það er fagnaðarefni fyrir okkur sem viljum lækka skatta. Sama má segja um afnám eignarskattsins, sérstaklega fyrir eldra fólk og ellilífeyrisþega, sem margir hverjir eru hættir að vinna og hafa þar af leiðandi lágar tekjur en sitja í skuldlausum eignum sem er þeirra lífeyrir og menn hafa komið sér upp í gegnum tíðina, en hafa þurft að greiða skatta af lífeyrinum vegna álagna sem eignarskatturinn kveður á um. Ég verð að segja að eignarskatturinn eins og hann hefur verið er einhver ósanngjarnasta skattheimta sem ríkið stendur fyrir samkvæmt núgilandi löggjöf. Hvernig má það teljast sanngjarnt að maður sem hefur unnið alla sína hunds- og kattatíð við að reyna að koma sér upp húsnæði, hefur aflað sér tekna og greitt skatt af tekjum sínum, byggt sér hús og greitt söluskatt í gamla daga en nú virðisaukaskatt af byggingarefni hússins, og loksins þegar hann er búinn að koma sér þaki yfir höfuðið og greiða niður áhvílandi lán er hann skattlagður ofan á allt saman fyrir að eiga eignina. Það er þetta sem ég á við, herra forseti, þegar ég held því fram að eignarskatturinn er einhver ósanngjarnasti skattur sem fyrirfinnst í íslenska skattkerfinu. Það er sérstakt fagnaðarefni að hann verði afnuminn með frumvarpinu. Fulltrúar stjórnarandstöðunnar sem hafa tekið þátt í umræðunum hafa sagt að þær breytingar sem frumvarpið mæli fyrir um lýsi kolrangri forgangsröðun og varpi ljósi á ranglæti ríkisstjórnarinnar í garð einstaklinganna. Þetta er nú dálítið sérstök skoðun. Ranglátt að mati stjórnarandstöðunnar að ríkisstjórnin ætli að lækka skatta á fólkið í landinu, leyfa því frekar að ráða því hvernig það ver sjálfsaflafé sínu, frekar en að hv. þingmenn, Össur Skarphéðinsson og fleiri sem hér eru, seilist ofan í vasa borgaranna. Ég get ekki séð að það sé nokkurt ranglæti falið í þessu, heldur sé þetta fyrst og fremst afar jákvæð þróun. Svo er því haldið fram af hálfu stjórnarandstöðunnar að breytingarnar séu glapræði við þær aðstæður sem nú eru uppi. Að það sé glapræði að lækka skatta. Við höfum heyrt hv. þm. Steingrím J. Sigfússon segja það, ekki bara í umræðum heldur líka í opinberri umræðu í fjölmiðlum. Þær munu kynda undir viðskiptahalla, leiða til aukinnar verðbólgu og guð má vita hvað. Þegar maður hlustar á þennan málflutning mætti halda að menn væru að fara með þjóðfélagið til fjandans með því að lækka tekjuskatta einstaklinga um 4% og fella niður eignarskatt og grípa til annarra þeirra aðgerða sem fram koma í frumvarpinu. Af hverju geta menn ekki, þó þeir séu í stjórnarandstöðu, séð sóma sinn í því að hæla því sem vel er gert og tekið undir það. Hvernig dettur fólki í stjórnmálum sem starfar á Alþingi í hug að halda því fram að slíkar breytingar feli í sér ranglæti? Ég ráðlegg þessum tilteknu herramönnum að tala við auglýsingastofurnar sínar sem þeir hafa treyst svo hressilega á í gegnum tíðina í pólitík sinni og velta því fyrir sér hvort þetta sé nú skynsamlegt. Af því ég nefndi verðbólguna hafa menn verið að tala um að óskynsamlegt sé að lækka skatta vegna þess að það kunni að leiða til hækkunar á verðbólgu. Þetta hefur heyrst frá forustumönnum stjórnarandstöðuflokkanna. Kannski er rétt að fara yfir það, eins og einhverjir vita, að verðbólga myndast þegar verð á vöru og þjónustu er hækkuð. Það gerist fyrst og fremst þegar kostnaður fyrirtækja hækkar og þau velta þeim kostnaðarhækkunum út í verðlagið. Slíkt leiðir til verðbólgu. Skattalækkanir hækka engan kostnað. Þær valda að vísu því að fólk á meiri pening og hefur meiri pening á milli handanna. Við það eykst hugsanlega eftirspurn. En á flestum sviðum, a.m.k. þar sem virk samkeppni ríkir, eykst framboð á móti án þess að það leiði til sérstakra kostnaðarhækkana. Aðeins þar sem framboðið er takmarkað er kannski hætta á verulegum kostnaðarhækkunum. Það er dálítið furðulegt þegar maður hlustar á varnaðarorð manna í stjórnarandstöðunni sem hafa tekið þátt í umræðunni, hvað þeir eru ótrúlega smeykir við verðbólguáhrif af 4% skattalækkun en hafa engar áhyggjur af u.þ.b. 30% kauphækkun einstakra stétta í þjóðfélaginu. Það skiptir þá allt í einu engu máli. En 4% skattalækkun er stórhættuleg. Ég kannast reyndar ekki við, herra forseti, að margir málsmetandi menn í þjóðfélaginu hafi tekið undir þennan málflutning stjórnarandstöðunnar um að skattalækkanir séu af hinu slæma og kunni að leiða til verðbólgu. Ég hef meira að segja heyrt ýmsa hagfræðinga og aðra fræðimenn og jafnvel þátttakendur í atvinnulífinu tjá sig um þessi mál og þar á meðal um gagnrýni formanna stjórnarandstöðuflokkanna. Ég leyfi mér að nefna það sem dæmi að Guðmundur Ólafsson hagfræðiprófessor taldi það fráleitt og að það styddist ekki við neinar hagfræðikenningar að hagkerfið mundi brenna yfir eða það mundi leiða til aukins viðskiptahalla og verðbólgu að lækka skattana um 4%. Þetta væru pólitískar yfirlýsingar sem stæðust ekki þegar menn skoðuðu málið í heildarsamhengi, þær væru einfaldlega ekki nógu miklar, ekki nógu stór hluti af öllu efnahagskerfinu til þess að þær mundu leiða til slíkrar dómadagsniðurstöðu eins og formenn stjórnarandstöðuflokkanna hafa haldið fram. Ég ætla að leyfa mér líka að vísa í það sem Ari Edwald, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, sagði í viðtali í Morgunblaðinu í gær í tilefni af því frumvarpi sem hér er til umræðu. Hann mælti nefnilega nokkuð viturlega þegar hann sagði, með leyfi forseta: „Manni kemur það nokkuð spánskt fyrir sjónir að sumir telji það vera mjög glannalegt að auka almennan kaupmátt á næstu árum um fjögur og hálft prósent með skattalækkunum. En sömu aðilar telja eðlilegt að það verði tuga prósenta launahækkanir á vinnumarkaðinum. Ég held að það sé alveg augljóst að sá kaupmáttur sem fólk fær með skattabreytingum veldur ekki meiri þenslu heldur en sá kaupmáttur sem fólk fær út úr kauphækkunum. Með sama hætti má fjalla um skattheimtu og ríkisútgjöld. Menn tala um að það sé mikill þensluvaldur ef fleiri krónur eru skildar eftir hjá fólkinu sem vinnur fyrir þeim en að þessar krónur muni ekki valda þenslu ef þær verða teknar í skatta og nýttar af ríkinu í gæluverkefni og áhugamál sem þessir sömu menn hafa sem gagnrýna þetta. Mér finnst það vera pólitískt sjónarmið en ekki hagfræðilegt að gefa sér slíkt. Það er ekkert hægt að útiloka að fólkið fari skynsamlegar með féð en ríkið. Það gæti t.d. tekið upp á því að spara meira eða greiða niður skuldir.“ Herra forseti. Þetta er hárrétt og einmitt kjarninn í því sem ég hef verið að segja og fleiri fulltrúar stjórnarflokkanna í þessum umræðum. Formenn stjórnarandstöðuflokkanna og fulltrúar þeirra hafa hins vegar haldið öðru fram og enginn í þjóðfélaginu hefur verið tilbúinn til þess að taka undir það. Fyrst að hv. þm. Össur Skarphéðinsson er kominn í salinn ætla ég að víkja að enn fleiri röksemdum sem fram hafa komið af hálfu stjórnarandstöðunnar gegn skattalækkunum og gegn kaupmáttaraukningu fólksins í landinu. Stjórnarandstaðan  Þessi rök stjórnarandstöðunnar gegn skattalækkunum eru raunar ekki þau einu. Hún telur núna, eins og reyndar oft áður, að það sé ekki rétti tíminn til að lækka skatta. Það hefur heldur betur komið fram í umræðunum að ekki sé rétti tíminn til að lækka skatta. Hin altæka skattstefna stjórnarandstöðunnar gengur út á að það megi ekki lækka skatta í góðæri því að þá aukist þenslan, ekki satt?  Niðurstaðan er því sú að það má aldrei lækka skatta, miðað við þann málflutning sem við höfum hlustað á, að það séu aldrei réttu aðstæðurnar, þær einfaldlega geta ekki komið upp  Stjórnarandstaðan, og þá kannski sérstaklega þingmenn Samfylkingarinnar, hafa stundum nefnt jaðaráhrif í skattkerfinu í umræðum um skattamál. Þetta þekkir hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Með miklum jaðaráhrifum er átt við það að hver viðbótarkróna sem menn vinna sér inn skili litlu í vasann fyrir tekjuskattshlutfallið vegna þess að tekjuskattshlutfallið er svo hátt og að auki lækki vaxtabætur, barnabætur og afborganir námslána hækki. Þegar upp er staðið á maður sem leggur á sig meiri vinnu til þess að geta farið í utanlandsferð með fjölskyldunni varla fyrir bleyjupakkanum sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson er alltaf að minnast á, vegna þessara jaðaráhrifa. Hann á í besta falli möguleika á að kaupa sér tveimur fleiri bíómiða fyrir launin sín. Þetta þekkir hv. þingmaður. 
             Ég tel, herra forseti, af því að ég nefndi jaðaráhrifin að það sé alveg ljóst að langbesta leiðin til að draga úr þeim sé að lækka tekjuskattshlutfallið. Það er sú leið sem ég tel skynsamlegasta til að lækka þessi jaðaráhrif. En af því að ég vék að því áðan þá langar mig til að víkja að spurningunni: Græða hátekjumenn ekki mest á lækkun á tekjuskattshlutfallinu? Þeir fá mest sem eiga mest, er söngurinn sem hefur hljómað í þingsalnum í allan dag. Er ekki verið að færa ríka liðinu mest með þessari breytingu? Ef menn líta þannig á málin, eins og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon gerði hér fyrr í umræðunni þegar hann spurði hverjum væri verið að færa þessar gjafir, og átti þá við lækkunina á tekjuskattinum, að ríkið eigi allar tekjur manna í landinu og færi þeim síðan góðfúslega hluta þeirra til baka um hver mánaðamót þá má kannski svara þessari spurningu játandi. Þá má segja að ríkið sé að færa manni með 500 þús. kr. á mánuði fleiri krónur en manninum sem er með 100 þús. kr. á mánuði með því að lækka tekjuskattshlutfallið. Það er allt í lagi ef menn líta þannig á það. En ég vil þrátt fyrir allt leyfa mér að líta svo á að einstaklingarnir sjálfir eigi þær tekjur sem þeir afla en ríkið og sveitarfélögin taki hluta þeirra tekna með lagaboði, með skattheimtu, með valdi. Ég tel því að nálgun á borð við þá sem fram kom í máli hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar, sem aðrir hafa reyndar tekið undir, sé algjörlega röng í þessu sambandi. Það skortir á eitt í umræðunni þegar menn nefna þetta, að þeir sem hafi mest fái mest út úr lækkuninni. Það er alltaf gengið út frá því að allir þjóðfélagshópar greiði sama skattinn, að láglaunamaðurinn greiði jafnháan skatt og hátekjumaðurinn. En er það svo? Ef menn skoða og reikna út hversu hátt hlutfall launa menn borga í skatt eftir tekjum þá sjá menn að maðurinn með 100 þús. kr. í laun borgar 8% af launum sínum í skatt. 150 þúsund króna maðurinn borgar 17,2% í skatt. 500 þúsund króna maðurinn greiðir 30% í skatt og milljón króna maðurinn greiðir 32,7% í skatt. Þessar viðmiðanir eru aldrei teknar inn í umræðuna þegar við ræðum um skatta. Það er alltaf almennt litið þannig á að allir greiði jafnháa skatta. Svo er alls ekki og við vitum af hverju það er. Þegar þessar tölur eru skoðaðar, og mér finnst rétt að varpa þeim fram í umræðuna, þá kemur í ljós að maður með 500 þús. kr. í mánaðarlaun greiðir átjánfaldan skatt þess manns sem er með 100 þús. kr. á mánuði þótt laun hans séu aðeins fimmfalt hærri í krónum talið. Maður með 1 milljón á mánuði greiðir nær þrettánfaldan skatt þess sem hefur 150 þús. kr. í laun á mánuði þótt laun hans séu rúmlega sexfalt hærri. Við sjáum að því hærri tekjur sem menn hafa því hærra hlutfall launa sinna greiða menn í skatt. Ég leyfi mér því að segja, í ljósi þess sem fram hefur komið í umræðunni, að skattstefna ríkisstjórnarinnar, eins og hún kemur fram í þessu frumvarpi og hefur komið fram á síðustu árum, sé alls ekkert ósanngjörn og allra síst í garð þeirra sem hafa lág laun. Það er fráleitt að halda því fram að verið sé að færa á silfurfati þeim sem mest hafa langmestar kjarabætur. Það eru þeir hópar sem greiða langhæsta skattinn, bæði þegar við skoðum það í hlutfalli og sömuleiðis þegar menn meta skatttekjur eftir fjárhæðum í krónum talið. Það hefur algjörlega skort að minnast á þetta í umræðunni. Menn gleyma því náttúrlega alltaf, sérstaklega þingmenn stjórnarandstöðunnar, að gera sér grein fyrir því hve háar þessar fjárhæðir eru sem menn greiða í skatta. Ég er ekki að segja að þeir geri það ekki brosandi, ég er ekki að segja það. En vanþóknunin á skattgreiðslum þeirra sem eru á góðum launum finnst mér algjörlega yfirþyrmandi, a.m.k. ef marka má ummæli þeirra sem hér hafa tjáð sig og fundið skattalækkunum á þá allt til foráttu. Kjarninn í gagnrýni stjórnarandstöðunnar er sá að stjórnarandstaðan er á móti hlutfallslegri lækkun skatta. Það liggur fyrir. Þeir telja einfaldlega óeðlilegt að slík lækkun sé látin viðgangast vegna þess að þeir sem hafa hæstar tekjur græði flestar krónur á lækkuninni. Þetta er í sjálfu sér ekkert nýtt og ekki ný gagnrýni í skattapólitík og reyndar á öðrum sviðum. Ég gæti nefnt fullt af dæmum. Auðvitað veltir maður því fyrir sér hver málflutningur stjórnarandstöðunnar væri ef við værum ekki að lækka skatta. Hvað ef við værum að hækka þá, ef hér lægi fyrir frumvarp til laga um skattahækkanir? Ef stjórnarandstaðan væri samkvæm sjálfri sé þá væri hún væntanlega líka á móti hlutfallslegri hækkun skatta, ekki satt? Hún mundi væntanlega krefjast þess, í ljósi þess sem komið hefur fram varðandi skattalækkanir, að allir greiddu jafnháa fjárhæð við skattahækkanir. En auðvitað hefur lítið farið fyrir slíkum málflutningi hjá stjórnarandstöðuþingmönnum og auðvitað mundu þeir ekki þora að viðurkenna slíkt ef til þeirra aðstæðna mundi koma. Ég hef t.d. ekki orðið var við að stjórnarandstöðuflokkarnir hafi haldið þessum málflutningi fram, t.d. varðandi þær skattahækkanir sem nú eiga sér stað í Reykjavík. Ég kannast reyndar ekki við að hv. 1. þm. Reykv. n. hafi haft eitthvað við þær skattahækkanir að athuga, ekki frekar en þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs sem hafa ekki einu sinni séð - reyndar er enginn þeirra hér núna - séð sóma sinn í að gagnrýna 42% hækkun á leikskólagjöldum í Reykjavík, þrátt fyrir að koma upp á tyllidögum og krefjast gjaldfrjálsra leikskóla. Menn hljóta að sjá, þegar hlutunum er stillt svona upp, hversu innihaldslítill og tækifærissinnaður málflutningur stjórnarandstöðunnar er í þessu máli. Herra forseti. Ég held að ég láti staðar numið. Ég taldi rétt að koma þessum atriðum á framfæri í þessu máli. Ég leyfi mér að segja að lokum að hér er á ferðinni mjög jákvætt og gott mál sem eykur kaupmátt fólksins í landinu. Það má segja að frumvarp sem kveður á um svo drastískar breytingar í skattumhverfinu sé sérstakt fagnaðarefni. Ég lýsi yfir furðu minni á því að hér á þingi sitji menn sem telja sig vilja veg launamanna sem mestan en að þeir skuli ekki geta tekið undir þær hugmyndir sem fram koma í þessu frumvarpi.

Hæstv. forseti. Okkur ber að fagna því frumvarpi sem hæstv. fjármálaráðherra hefur lagt fram fyrir hönd ríkisstjórnarinnar um breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt enda er það sérstakt ánægjuefni. Ríkisstjórnin stendur með því við það sem kjósendum var lofað fyrir kosningar og frumvarpið er í fullu samræmi við stjórnarsáttmála stjórnarflokkanna. Við erum að ræða um 4% lækkun tekjuskatts á einstaklinga, afnám eignarskatts á einstaklinga og fyrirtæki og 50% hækkun barnabóta, hækkun persónuafsláttar um 8% og lækkun vaxtabóta. Á þessu kjörtímabili mun eignarskattur á einstaklinga og lögaðila felldur niður á kjörtímabilinu. Hér er um mikið réttlætismál að ræða og munu eldri borgarar og lífeyrisþegar þessa lands ekki síst njóta þessara breytinga. Má reikna með að tekjur ríkissjóðs lækki um 3,5–4 milljarða með þessari niðurfellingu. Jafnframt er um að ræða verulega lækkun á tekjuskatti einstaklinga, um 4% á næstu þremur árum. Hæstv. forseti. Tekjuskattur lækkar í áföngum úr 25,75% í 21,75%, þ.e. um 4%, sem er 15,5% hlutfallslækkun. Þetta er mikil kjarabót fyrir heimilin í landinu og skattgreiðendur. Á næsta ári mun lækkun tekjuskatts verða 1%, árið 2006 1% og árið 2007 2%. Áætlað er að tekjutap ríkissjóðs, þegar tekjuskattslækkunin er að fullu komin til framkvæmda, verði um 16 milljarðar kr. Forsendur fyrir þessari skattalækkun eru sterk staða ríkissjóðs og góð rekstrarafkoma. Þess eiga heimilin í landinu að njóta. Í frumvarpinu er hækkun á persónuafslætti upp á 8% á tímabilinu, þ.e. 52.824 kr. hjá hjónum á einu ári. Þetta felur í sér 20% hækkun skattleysismarka, úr 71.270 kr. í 85.836 kr. Barnabætur munu hækka verulega. Í fyrsta lagi er verið að ræða um 50% hækkun ótekjutengdra barnabóta á tímabilinu, þar af hækki barnabætur um 25% í ársbyrjun 2006 til viðbótar þeim 3% sem gert er ráð fyrir árið 2005. Í öðru lagi er gert ráð fyrir að í ársbyrjun 2006 verði 10% hækkun tekjutengdra barnabóta. Jafnframt er lagt til að viðmiðunarmörk tekna vegna tekjutengdra barnabóta hækki um 50% auk þeirra 3% sem áður er getið. Áætlaður kostnaður ríkissjóðs vegna hækkunar barnabóta nemur 2,4 milljörðum kr. Barnafjölskyldur munu njóta best mikillar hækkunar barnabóta, sérstaklega hinar tekjulægri. Einnig er 3% hækkun á ýmsum viðmiðunarfjárhæðum laganna svo sem sjómannaafslætti, viðmiðunarfjárhæðum vaxtabóta svo og barnabóta og eignarskatts, eins og áður hefur komið fram. Hæstv. forseti. Það hefur verið og er mikill uppgangur á Íslandi í dag og ekkert bendir til annars en að hann haldi áfram. Hæstv. fjármálaráðherra hefur þegar greint frá því að horfur séu á 25% aukningu á landsframleiðslu á árunum 2003–2007 og að ráðstöfunartekjur heimilanna aukist um 15%. Það er ljóst að við uppbyggingu stóriðju skapast hagvöxtur og tekjuaukning en jafnframt aukin einkaneysla og fjárfesting á íbúðamarkaði. Samhliða þessum aðgerðum þarf samt sem áður að gæta mikils aðhalds í ríkisútgjöldum án þess að velferðarkerfinu sé ógnað. Virðulegi forseti. Það er ekki langt síðan tekjuskattur lækkaði. Hann lækkaði um 4% árin 1997–1999. Tekjuskattur fyrirtækja lækkaði úr 30% í 18% á árinu 2002. Það var áberandi við lækkun tekjuskatts á fyrirtæki hvað tekjur ríkissjóðs jukust þrátt fyrir miklar hrakspár um tekjuminnkun ríkissjóðs. Ég tel jafnframt að það sama muni gerast með lækkun á tekjuskatti, skattgreiðendum muni fjölga, skattsvik muni minnka og ríkissjóður fá hluta af þessari tekjuminnkun til baka. Það er nauðsynlegt að fleiri skattgreiðendur skili sér til greiðslu velferðarkerfis og samfélagskostnaðar hér á landi. Ef það gerist ekki þarf að herða hér enn frekar skatteftirlit. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir lækkun vaxtabóta, að hlutfall vaxtagjalda af skuldum til útreiknings á vaxtabótum lækki úr 5,5% í 5%, sem komi til framkvæmda við ákvörðun vaxtabóta á árinu 2006. Hins vegar er gert ráð fyrir því að við álagningu á árinu 2005 verði vaxtabætur vegna vaxtagjalda á árinu 2004 95% af útreiknuðum vaxtabótum. Reiknað er með að útgjöld ríkissjóðs lækki um 300 millj. kr. og er þetta gert til að draga úr hvata til lántöku innan lands en ljóst er að breyting á innlendum lánamarkaði og vaxtakjör hafa verið hvetjandi til lántöku þar sem greiðslubyrði heimilanna hefur breyst mikið með þessari vaxtalækkun og verið er að fjármagna allar skuldir með veðsetningu fasteigna. Flestir stjórnmálaflokkar, að undanskildum Vinstri grænum, lofuðu skattalækkunum ef þeir kæmust til áhrifa. Af hverju lofuðu þeir því? Þeir sáu að fjármálum ríkissjóðs og stjórn efnahagsmála hefur verið stýrt skynsamlega síðustu kjörtímabil í ríkisstjórnarsamstarfi Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. Ekki hafa menn verið að lofa einhverju til þess að blekkja kjósendur fyrir kosningar. Nei, það er einmitt viðurkenning á því að forsendur væru til að lækka skatta hjá þeim er mynduðu ríkisstjórn eftir síðustu alþingiskosningar. Því skil ég ekki alveg viðbrögð stjórnarandstöðunnar í þessu máli. Við ættum alþingismenn, öll sem einn, að samfagna þessum mikla áfanga í skattamálum okkar Íslendinga sem er einn sá stærsti í sögunni. Hæstv. forseti. Það er alltaf verið að ræða um að hinir efnameiri fái meira en hinir efnaminni minna. Þeir sem njóta þessara skattalækkana eru þeir sem greiða skatta, vinnandi fólk sem stendur undir velferðarkerfinu. Það er rétt að þeir sem eru með hærri tekjur fá meiri lækkun í krónum en þeir sem eru með lægri tekjur fá meiri lækkun í prósentum. Því tel ég þessar skattalækkanir vera mikla kjarabót fyrir þá sem eru með lág laun og millitekjufólk, ekki síst barnafólk. Tölurnar sem hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson var með hér áðan segja svolítið mikið þar sem hlutfall launa fyrir 100 þús. kr. tekjurnar í skatt eru 8%, 150 þús. kr. 17,2%, 500 þús. kr. 30% og milljónin 32,7%. Það er alltaf verið að tala um að verið sé að hygla hátekjufólki en ég segi: Hvar á að setja mörkin? Sem dæmi um áhrif þessara aðgerða má nefna að ráðstöfunartekjur einstæðs foreldris með eitt barn undir sjö ára aldri og 125 þús. kr. tekjur á mánuði hækka um 12.500 kr. á mánuði, þ.e. 150 þús. kr. á ári. Það eru um 10%. Rástöfunartekjur hjóna með 300 þús. kr. tekjur á mánuði samanlagt og tvö börn, annað yngra en sjö ára, hækka um 23.500 kr. á mánuði, þ.e. 282 þús. kr. á ári. Það er hækkun upp á 9,5%. Heildaráhrif þessa frumvarps leiða til 4,5% hækkunar ráðstöfunartekna allra heimila í landinu. Ég ætla í lokin að fara yfir nokkrar staðreyndir miðað við breytingu á tekjuskatti á verðlagi dagsins í dag til ársins 2007. Þar er miðað við heildartekjur hjóna þar sem bæði skattkort eru nýtt, enda er heimild til þess að maki geti nýtt skattkort 100%, og ég ætla að rekja söguna frá 2004–2007, miðað við þessar breytingar nái frumvarpið fram að ganga. Árið 2004 er núllpunktur hjá hjónum sem nýta sér fullt skattkort 141.804. Ég tek ekki tillit til barnabóta, eingöngu launa sem tekjuskattur og útsvar er tekið inn í. Þá þurfa þau ekki að greiða krónu í skatt. Árið 2005 hækkar þetta í 149.924, árið 2006 í 157.850 og árið 2007 í 170.681. Það skal tekið fram að 4% lífeyrisgreiðslur eru ekki inni í þessu. Ef við miðum við 200 þús. krónurnar árið 2004 fær sá aðili útborgaðar 177.431 kr. Árið 2005 fær sá með 200 þús. 181.081. Árið 2006 fær hann 184.497 og árið 2007 189.803. Svona getum við haldið áfram. 250 þús. 2004 skilja eftir 208.041, 2005 212.191, 2006 216.107 og 2007 222.413. Ef við förum upp í 300 þús. kr. heildarlaun hjóna er útborgunin árið 2004 238.651, árið 2005 243.301, árið 2006 247.717 og árið 2007 255.023. Þetta er hækkun frá árinu 2004 til ársins 2007 hjá þeim sem eru með 142 þús. og borga ekki skatt og upp í 171 þús. upp á 28.877 kr. á mánuði sem leggur sig á 20,36%. Ef við skoðum þetta í prósentum er aðilinn sem er með 200 þús. á mánuði árið 2004 með hlutfall útborgaðra launa 88,7%, árið 2005 90,5%, árið 2006 92,2% og árið 2007 94,9%. Ef við skoðum aðila með 250 þús. kr. árið 2004 fær hann 83,2% útborguð af laununum þegar búið er að draga skattana frá, árið 2005 84,9%, árið 2006 86,4% og árið 2007 89%. Hjón með 300 þús. fá útborgað árið 2004 79,6%, 2005 81,1%, 2006 82,6% og 2007 85%. Þessar kjarabætur eru miklar með þessum skattbreytingum og því mikilvægt að þetta frumvarp nái fram. Virðulegi forseti. Það kemur fram í útreikningum mínum, sem ég hef þegar fengið staðfest að eru réttir, að hér er um að ræða eitt mikilvægasta frumvarpið fyrir heimilin í landinu sem er ekkert annað en mikil kjarabót þar sem ráðstöfunartekjur heimilanna munu aukast verulega. Við erum að leyfa íbúum þessa lands að njóta arðs af mikilli velgengni hinnar styrku efnahagsstjórnar síðustu ára. Því er mikilvægt, herra forseti, að þetta frumvarp nái fram að ganga á þessu haustþingi.

Herra forseti. Ég endurtek þakkir mínar til hæstv. fjármálaráðherra fyrir að hafa lagt fram þetta gleðilega frumvarp og óska honum til hamingju með það sem og þingmönnum öllum og launamönnum landsins. Alveg sérstaklega, herra forseti, vil ég benda fólki á 30. gr. frumvarpsins, en þar stendur, með leyfi herra forseta: „Heiti laganna verður: Lög um tekjuskatt.“ Ekki lengur lög um tekju- og eignarskatt, heldur bara lög um tekjuskatt sem segir mér það að eignarskatturinn er fallinn niður. Hefði einhver sagt mér það fyrir sjö árum hefði ég ekki trúað honum. Svo ánægjulegt er þetta. Hér er líka lagt til að lækka tekjuskattinn um 1%, svo 2%, svo 4%. Það auk hækkunar á persónuafslætti veldur því að frítekjumarkið hækkar. Það á að fella niður eignarskatt eins og ég gat um, það á að hækka barnabætur. Þetta má eiginlega ekki vera miklu betra. Herra forseti. Þrátt fyrir þetta er stjórnarandstaðan á móti. Við mig talaði, eins og ég gat um fyrr í umræðunni, kona sem spurði: Þarf stjórnarandstaðan alltaf að vera á móti, líka á móti góðum málum? Er það virkilega svo, er það einhver nauðsyn? Er þetta einhver sandkassaleikur? Ég get alveg skilið Vinstri græna, ég hef sagt það hér í umræðunni, ég get alveg skilið þá. Þeir vilja meiri skatta, þeir vilja bara helst rífa allar tekjur af fólki og deila þeim út aftur. Það er bara heimssýn þeirra. En ég skil ekki Samfylkinguna og ég skil ekki Frjálslynda flokkinn. Ég skil ekki Samfylkinguna vegna þess að einmitt allt þetta frumvarp var á stefnuskrá þeirra einu sinni, og ekki langt síðan. Svo breytti hún stefnuskránni og fór í eitthvað allt annað og svo aftur allt annað og enn einu sinni. En það er nú bara þannig með hv. þingmenn þess flokks, herra forseti. Það er rætt hérna nokkuð að þetta frumvarp valdi þenslu. Samt er það svo að í fjárlagafrumvarpinu sem liggur fyrir Alþingi og er til umfjöllunar og verður afgreitt hérna 5. desember - herra forseti, ég vil sérstaklega benda á að fjárlagafrumvarpið verður afgreitt mjög snemma sem sýnir hversu vel haldið er á málum hjá hæstv. fjármálaráðherra og hvað er mikill agi á öllu - er gert ráð fyrir miklum afgangi þrátt fyrir þessa skattalækkun. Þannig er meiningin að vinna áfram, að það verði afgangur á fjárlögum þannig að þessi skattalækkun, sem menn kalla svo, valdi ekki þenslu. Því miður er það svo að vegna mikillar óráðsíu í rekstri Reykjavíkurborgar, Línu.Nets og svoleiðis ævintýra sem hafa kostað borgina milljarða, er hún að hækka útsvarið á sama tíma og ríkissjóður er að lækka tekjuskattinn. Þess vegna munu borgarar í Reykjavík, því miður, í mínu kjördæmi, ekki sjá eins mikið af þessum skattalækkunum og ella hefði verið. Það er mjög miður og menn ættu virkilega að leiða hugann að því hvort ekki þurfi að skipta um stjórnendur á þeim bæ. Hér hafa hv. þm. komið með útreikninga út og suður og taka þá mið af hátekjuskattinum sem er að lækka líka samkvæmt lögum frá Alþingi sem voru samþykkt fyrir nokkru síðan. Það er svo sem þeirra góði réttur en mér finnst að þeir eigi þá að nefna það. Ég var svo hissa á útreikningunum að ég skildi þá ekki lengi vel þangað til ég komst að þessu. Það er löngu ákveðið að hátekjuskatturinn, sem var upphaflega settur á til bráðabirgða, loksins hverfi enda hníga allar aðstæður í þjóðfélaginu til þess að hann megi falla niður. Herra forseti. Þetta frumvarp sem við hér ræðum, þetta góða, fallega frumvarp, er liður í því markmiði ríkisstjórnarinnar að stækka þjóðarkökuna og leggja áherslu á að hún stækki þannig að allir fái meira heldur en að vera svo uppteknir af að skipta henni að hún minnki og minnki þannig að allir fái nánast ekki neitt. Það er fyrirbæri sem mér finnst oft bera keim af öfund og vantrú á borgaranum, að hann geti ekki ráðstafað tekjum sínum eins vel og ríkissjóður. Því er hins vegar öfugt farið, herra forseti, borgarinn er miklu færari við að ráðstafa tekjum sínum en ríkissjóður og sanna það mörg dæmi. Eins og ég gat um verður eignarskatturinn felldur niður. Ég man eftir því fyrir nokkrum árum, ætli það séu ekki svona 3–4 ár síðan, að þá skrifaði öryrki í dagblað. Hann hafði verið að safna og nurla - sem sumir kalla nurl, ég kalla það sparnað - af bótunum sínum og var kominn upp í pínulitla upphæð og þá fór hann að borga eignarskatt. Honum fannst það mjög óréttlátt og mér finnst það líka mjög óréttlátt, herra forseti, að þeim sem neitar sér um neyslu, ferðalög og annað slíkt, sé refsað með eignarskatti. Því ætlum við að hætta núna, herra forseti. Svo gerist það mjög oft vegna þess hvernig þjóðfélagið er byggt upp að konur, ekkjur, erfa menn sína á efri árum, stórar fasteignir oft og tíðum, dýrar, dýrar í rekstri en þar er innbúið og allar minningarnar. Þessar ekkjur hafa þurft að borga eignarskatt hingað til og oft og tíðum verið með mjög lágar tekjur. Þetta finnst mér hafa verið mjög ósanngjarnt, og sérstaklega ósanngjarnt þegar þess er gætt að þetta fólk sem býr eitt sér í húsum sínum sparar þjóðfélaginu mjög stórar upphæðir í rekstri elliheimila. Þessu ætlum við að hætta. Við ætlum að hætta að skattleggja ekkjur þessa lands með eignarsköttum. Þessar eignir sem skattur er lagður á eru myndaðar með sparnaði, með því að neita sér um eitt og annað, og þær eru myndaðar með sparnaði sem er búinn til með tekjum. Það er búið að borga tekjuskatt af þeim tekjum, það er sem sagt verið að margskatta. Svo hefur líka verið nefnt að búið er að taka upp skattlagningu á tekjur af fjármagni, sem sagt tekjur af eignum, sem er fjármagnstekjuskatturinn og þá er óeðlilegt að vera með eignarskatt sömuleiðis. Menn tala hérna, sérstaklega hefur stjórnarandstaðan í dag talað, um lágtekjufólk eins og það sé einhver hópur manna sem er óumbreytanlegur, þetta sé eitthvert persónueinkenni á fólkinu, það sé bara fátækt - bláeygt og fátækt. Auðvitað er fátækt ekkert persónueinkenni. Það er ekki eins og að menn fæðist fátækir og verði fátækir alla tíð síðan. Þetta er ekki sérstakur kynþáttur. Nei, þetta er ástand sem við eigum að reyna að breyta. Við eigum að stefna að því að fátækt fólk hætti að vera fátækt og fari að afla sér hærri tekna, geti aflað sér hærri tekna og að fátæktargildrur séu teknar í burtu. Ég vil nefna sem dæmi að ef einhver sem er fátækur í dag, með lágar tekjur, bætir tekjur sínar detta vaxtabæturnar niður um 6% af tekjum, húsaleigubætur, ef hann leigir, um 12% af tekjum, barnabætur, ef hann á þrjú börn, um 9% af tekjum. Ef hann hefur verið námsmaður og er að borga af námsláni borgar hann 4,75% af tekjum. Það er harla lítið eftir þegar staðgreiðslan er tekin með, 38,55%. Þá er bara harla lítið eftir og lítill hvati fyrir þennan mann að vinna eitthvað aukalega, vinna sér inn meiri tekjur. Þessu erum við að breyta. Við erum að lækka skattana í fyrsta lagi, 38 prósentin, við erum að lækka endurgreiðslu til LÍN og við erum að hækka barnabæturnar, lækka hlutfallið úr 9% í 8% fyrir þrjú börn. Herra forseti. Það er dálítið undarlegt að hlusta á marga þingmenn stjórnarandstöðunnar tala eins og að ríkið eigi tekjur fólks. Ég hef bent á þetta áður. Þeir tala um að það sé verið að gefa fólki gjafir, verið að gefa fólki gjafir með þessum skattalækkunum. Hvers lags hugsun er þetta eiginlega? Er ekki ríkið að rífa tekjur af fólki? Það er ekki að gefa fólkinu neinar gjafir, það er að rífa minna af fólki í skatta. Ríkið á nefnilega ekki tekjur fólks, fólkið á þær sjálft og ríkið tekur hluta af þeim til að standa undir velferðarkerfinu og þeir sem hafa tvöfalt hærri tekjur borga margfalt meiri skatt. Þannig er það áfram og það er enginn sem stefnir að því að breyta því. En ég vara menn við því að líta á tekjur einstaklinga sem eign ríkissjóðs.