Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég á hér brtt. við frv., á þskj. 532, að orðin „til íbúðar“ í 1. málsgr. falli niður og einnig að í stað orðsins „íbúð“ í 1. málsgr. komi: húsnæðið, - aðeins til samræmis við breyt., sem áður var gerð á frv. Ég hef þess vegna borið fram brtt. við 10. gr., þar sem ég tel, að það sé ósæmilegt að láta þetta standa í l., þar sem það er brot á almennum réttarvenjum, að hlíta skuli úrskurði, áður en annar dómur hefur fallið, ef úrskurðinum er vísað til annars réttarstigs. Hygg ég, að um hugsunarvillu sé að ræða hjá þeim, sem halda fast við þetta. Ef t.t. úrskurður félli um, að maður skyldi víkja úr íbúð, ætti samkvæmt þessum l. að hlíta honum, þar til dómur væri fallinn í málinu. Slíkt á ekki að koma til mála, þar eð svo kynni að sannast síðar meir, að úrskurðurinn væri rangur. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta, nema sérstakt tilefni gefist. Þá hef ég einnig gert till. um það, að 15. gr. verði breytt þannig: „Ákvæði þessara l. gilda og um leigu á húsum, bryggjum og vinnupöllum til hvers konar fiskiskipa og báta, nema öðruvísi sé ákveðið með reglugerð eða lögum“, - en nái ekki aðeins til þeirra báta, sem róa úr landi, eins og tekið er fram í frv. Ég tel þetta nauðsynlegt, vegna þess að mikið af bryggjugjöldum er ákveðið með sérstökum reglugerðum og sérstakri hafnarlöggjöf, og tel ég alveg rangt, að þessi l. raski þeim l. Háttv. 1. þm. S.-M. (IngP) hefur borið fram aðra brtt. í samb. við þessa gr., en ég hef rætt dálítið við hann um þetta mál, og ég hygg, að hann geti dregið till. til baka, ef þessi verður samþ. óbreytt. Þá hef ég lagt til, að breytt yrði b-lið 15. gr. þannig: „Við greinina bætist ný málsgr., svo hljóðandi: Séu einhver önnur hlunnindi innifalin í leigunni, er áhrif hafa á hana, skal meta þau sérstaklega.“ Við vitum, að um leigu á bryggjum og pöllum eru ýmis önnur ákvæði, sem ekki koma þessu máli sérstaklega við, og ef á að meta leigu yfirleitt, þarf að taka tillit til þeirra hlunninda, sem í henni eru falin. Að síðustu er lagt til, að 16. gr. verði breytt þannig, að tveggja kr. gjaldið fyrir hvern samning falli niður. Ég tel það minnstu fórn, sem ríkisstj. getur fært í þessu máli, eftir því sem fram hefur komið um nauðsyn þess að fella niður þetta stimpilgjald. Mér finnst nægilega reirt að þessum mönnum, sem orðið hafa fyrir barðinu á þessum l., þó að ekki séu lagðir nýir skattar á þá fyrir það, að þeim er gert að þola ýms þau ósanngjörnu ákvæði, sem felast í þessum l. Vænti ég, að d. fallist á, , að allar þessar breyt. verði samþ. Þá vildi eg um leið minnast á brtt. frá meirihluta n. á þskj. 587. Ég vil fastlega skora á d. að fella hana. Það er ekki sæmilegt fyrir d. að láta þetta frv. fara frá sér, með þeim breyt., sem hér er gert ráð fyrir, eftir að hún hefur sýnt manndóm í að leiðrétta það stórkostlega ranglæti, sem var í 5. gr. Það væri að gera tilraun til að koma þessu sama ranglæti inn í l. Þeir menn, sem hafa byggt íbúðarhús, hafa tekið að sér það verk, sem er skylda þjóðfélagsins að vinna, og það getur ekki hvílt sú skylda á hverjum einstakling að sjá þeim mönnum fyrir húsnæði, sem hið opinbera eitt er um að veita leyfi til að flytja í bæinn. Ef það opinbera hefur rétt til að veita mönnum atvinnu í bænum, þá tekur það á sig skylduna að sjá þeim mönnum fyrir húsnæði. Og þá er réttast, að ríkisstj., sem hefur þessi mál með höndum, geri sérstaka tilraun til þess að uppfylla þá skyldu á annan hátt en að ganga bókstaflega á rétt þeirra manna, sem hingað til hafa staðið undir þessari skyldu, sem þessi sömu stjórnarvöld áttu að framkvæma. Ég skal ekki fara út í, hvort stj. á að leggja sérstakan skatt á þegnana til að framkvæma þetta verk; en það er ekki sanngjarnt, að þeir skattar séu allir lagðir á þann hluta þjóðfélagsins, sem hefur staðið undir skyldunum hingað til. En hér virðist eiga að kasta öllum skyldunum af því opinbera yfir á herðar þeirra þegna, sem þessar í skyldu hafa annað fyrir það opinbera áður, - og það með þeim fádæmum, að slíkt er ekki til fyr í sögu landsins. Ákaflega mikill hluti húseigenda hafa getað byggt einungis vegna sparsemi, en hafa metið það meira að eiga friðhelgan stað fyrir sitt heimili heldur en að ávaxta peningana. Og það er algjörlega rangt, að Alþ. verðlauni slíka dyggð með því að fjötra þessa menn í þau ósanngjörnustu og óviturlegustu l., sem nokkurn tíma hafa verið samin hér innan veggja. Ég vil beina því til þeirra manna, sem berjast fyrir þessum l., að málið ber að leysa með sanngjarnlegri samvinnu við þá menn, sem hér eiga hlut að máli. Og þess vegna væri það réttast í málinu nú að fella þetta frv. og knýja þannig þá menn, sem sækja þetta mál fast nú til þess að taka upp þá samvinnu, sem nauðsynleg er og ég veit, að þessir menn mundu hafa, að ræða um málið og benda á heppilegar leiðir til úrlausnar og heppilegri en hér hefur verið gert. Og það væri eðlilegri leið heldur en að þvinga málið fram móti vilja hlutaðeigenda.



Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þetta frv. á þskj. 604 og ætla að fara um hana fáeinum orðum. Mér hefur þótt það undarlegt við alla þessa lagasmíð, sem ætlazt er til, að hv. þm. samþ., að eftir. þessari löggjöf hafa þm. eiginlega verið útlagar úr bænum, og svo er ætlazt til, að þeir samþ. það. Ég minntist á við fyrri umr. málsins, að þetta væri a.m.k. ekki kurteisi af þeim, sem stóðu fyrir þessu frv. Og ég ámælti hv. þm. fyrir að hafa ekki gert bætur á þessu frv. með þó nokkurri rýmkun á þessu. Nú hef ég gert það að till. minni á því þskj., sem ég gat um, að opinberir starfsmenn ríkis og bæja og alþm., er koma til þingsetu, séu undanþegnir ákvæðum 1. mgr. 3. gr. l., þ.e.a.s., að það sé ekkert um það í l., að þeir megi ekki koma inn í bæina og taka sér á leigu húsnæði eða nota húsnæði í húsum, sem þeir kaupa. Og ég legg til, að sama gildi um þá, sem sækja skóla ríkisins og þá skóla, sem styrktir eru af ríkisfé. En til þess að húsaleigunefnd hafi eftirlit með því, hvaða húsnæði þessir aðilar nota, hef ég ætlazt til þess, að þeir gefi skýrslu um það til húsaleigun. undir eins og þeir koma í beinn, hvaða húsnæði þeir hafa fengið og um leiguskilmála. Það leiðir af sjálfu sér, að það er ekki hægt fyrir þ. að setja l., sem hindra það, að starfsmenn, sem ríkið hefur í sinni þjónustu, geti komið inn í bæinn, þar sem þeir eiga að starfa. Merkur maður, sem hefur flutt hér inn í bæinn fyrir ári síðan með stóra fjölskyldu, keypti sér hús í bili, sem ekki var hentugt til afnota fyrir hann, og seldi það aftur, og enginn hafði neitt við þetta að athuga. En svo fær hann leigt fyrir sig og sitt fólk. Og enginn vandi var í sambandi við það. Hann borgaði sína húsaleigu, og enginn hafði upp á hann að klaga. En mér er sagt, að nú fyrir fáum dögum, á miðjum vetri, sé honum tilkynnt, að hann skuli flytja aftur úr þessu húsnæði. Þessi maður er annaðhvort starfsmaður í stjórnarráðinu eða, ef hann er það ekki, þá nátengdur stjórnarráðinu, og er þar löglega ráðinn. Það, sem hér er því um að ræða, er, að ríkið hefur ekki leyfi til að ráða sér starfsmann og fá hann inn í bæinn, öðruvísi en svo, að hann eigi á hættu að verða kastað út á götuna, þó að hann hafi komið sér fyrir sjálfur. Þetta dæmi nægir til þess að sýna, hve hlægilegar og fráleitar þessar skorður eru, eins og málunum er nú komið. Ég álít skömm fyrir þingið að samþ. l., sem gera það að verkum, að þm., sem búsettir eru utan bæjarins, þurfi að sækja um leyfi til þess að koma í bæinn, þar sem þeir eiga að starfa að löggjöf landsins. Sama er að segja um skólafólk. Ríkið hefur reist mikið af sínum skólum í Rvík; og þá er það alveg hugsunarrangt, þegar búið er að leggja út í þann kostnað að reisa þessar stofnanir, að þá verði það að vera háð sérstöku leyfi fyrir skólamenn að komast hingað til bæjarins og fá hér húspláss. Ég sé því ekki, að það sé hægt annað en að gera þær umbætur á þessum lið 3. gr. l., sem hér er farið fram á. Mun ég svo e.t.v. tala um önnur atriði þessa frv. síðar.



Ég flutti hér við 2. umr. nokkrar brtt. við þetta frv., en tók þær aftur til 3. umr. að undantekinni einni, sem þá gekk undir atkv. Ástæðan til þess, að ég tók aftur þessar brtt., var sumpart tilmæli frá þm. þar um, en sumpart það, að því hafði verið skotið að mér, að þó að vísu vera kynni nokkur ástæða til breyt. að því er snerti fyrstu brtt. mína, bæði a- og b-lið, þá mundi þar vera fulldjúpt tekið í árinni. Nú hefur svo farið, að hæstv. félmrh. hefur á milli umr. átt við mig stutt samtal. Og það samtal gerði það að verkum, að ég ákvað að breyta 1. lið brtt. á þskj. 503. Að vísu er það nú svo, að ég viðurkenni ekki að öllu leyti þau rök, sem hæstv. ráðh. færði fram fyrir því, að það væri ósaknæmt, þó l. næðu til alls landsins. En hins vegar viðurkenni ég það, að það mun vera rétt hjá honum, að það sé nauðsyn á að þau taki til fleiri aðila heldur en tilgreint er í brtt. minni á þskj. 503. Tel ég vel farið, að hæstv. félmrh. átti þetta tal við míg. Og hefur fulllítið verið um það á þessu þingi, að milli hæstv. ríkisstj. og þm. hafi verið æskileg tengsl, og tel ég það illa farið. Og til góðra lykta á málum tel ég það mjög vel við eigandi, að þegar ráðh. verða varir við misjöfn sjónarmið í málum, þá eigi þeir viðtöl við þá, sem að þeim sjónarmiðum standa. Ég hef þá skýrt nokkuð ástæðu þess, að ég flyt brtt. á þskj. 565, þar sem að formi til og a. n. l. líka að efni er breytt til frá því, sem er gert ráð fyrir í fyrri brtt. minni, á þskj. 503. Ég hef þar með gengið inn á að færa niður það takmark um íbúatölu, sem l. „absolute“ skyldu gilda fyrir, og niður í það, að þau giltu fyrir alla kaupstaði og öll kauptún, sem hefðu 800 íbúa eða fleiri. Og enn fremur hefur takmarkið verið fært úr 800 íbúum niður í 300 íbúa um íbúatölu þeirra kauptúna eða þorpa, sem ríkisstj. heimilast að fyrirskipa, að ákvæði þessara l. skuli ná til, ef viðkomandi sveitarstj. óskar þess eða fyrir liggur samþykkt meiri hl. kjósenda í kauptúninu eða þorpinu um, að svo skuli vera. Ég lít þannig á, að þessi I., sem af öllum er viðurkennt, að séu nokkuð sérstaks eðlis og gangi lengra heldur en venjuleg l., eigi ekki að vera látin gilda viðar heldur en þeirra er brýn þörf. Og ég held, að mér sé óhætt að fullyrða, að undantekningarlaust í öllum þorpum, sem hafa færri en 300 íbúa, þá sé ekki brýn þörf á þessum l. Að vísu hefur mér skilizt á ýmsum, að það gerði ekki til, þó l. giltu lengra niður, því að þau mundu ekki verða notuð þar, sem færri íbúar en 800 væru í kauptúni, það mundi því ekki koma að sök. En ég er ekki á því, í fyrsta lagi vegna þess, að viðurkennt er, að l. séu þvingunarl., og þá á ekki að gera leik að því að láta þau gilda fyrir fleiri en þörf er á, og enn fremur er aldrei hægt að gefa tryggingu fyrir því, að ákvæðí l. valdi ekki missætti milli manna. Það geta jafnvel óhlutvandir menn notað sér ákvæði l. án þess að þess sé þörf, til þess að valda óþægindum, þó að treysta megi því, að þeir, sem eiga að framkvæma l., líti með sanngirni á, hvort fyrir liggur nauðsyn eða ekki. Ég held, að því verði ekki með rökum neitað, að það sé a.m.k. skynsamlegur varnagli, sem sleginn er með þessum brtt. mínum. En þá vil ég jafnframt lýsa yfir, að með þessum brtt. á þskj. 565 tek ég aftur 1. lið brtt. minna á þskj. 503, bæði a- og b-lið. Ég tel rétt að fara nokkrum orðum um brtt. prr, sem fyrir liggja frá hv. þm. Barð. (GJ). Það var fyrir tilmæli hans, að ég tók aftur 3. lið brtt. minna á þskj. 503. Og hann hefur nú komið með brtt., sem ég hélt, að jafngildi alveg fyrri mgr. 3. brtt. minnar á þskj. 503. Og ég get af því dregið til baka fyrri mgr. 3. brtt. á þskj. 503. Hins vegar tel ég, þótt brtt. hv. þm. Barð. verði samþ., að til atkv. geti komið seinni mgr. 3. brtt. á þskj. 503. Og tek ég hana því ekki til baka, en fyrri mgr. tek ég til baka, því að ef brtt. hv. þm. Barð. verður felld, þá mun heldur ekki fyrri mgr. þessa liðar brtt. minnar finna náð fyrir augum hv. þdm. Ég held, að það sé alveg víst, að það sé ástæðulaust, að afnuminn verði sá háttur, sem hefur átt sér stað allstaðar á Austurlandi, að verstöðvaleiga hefur verið tekin af aflahlut. En með því að samþ. frv. óbreytt að þessu efni til, væri gengið inn á þá braut, að hvor aðilinn sem er, leigusali eða leigutaki, getur afnumið þetta. Og ég tel mjög illa farið, ef að því ráði verður horfið. Tvær undanfarandi vertíðir t.d., á Austurlandi hafa verið mjög góðar, og sá aflahlutur, sem orðið hefur, hefur verið hár að krónutali. En ég vil líka benda á, að það, sem af er þessari vertíð, hefur það gengið þannig í þeim verstöðvum, að ég hygg, að það hefði verið mjög illa farið, að leiga á húsum og öðru til útgerðar hefði verið miðuð við visst peningagjald án tillits til aflafengs. En hinn hátturinn, sem hafður hefur verið á þar eystra, hefur gefizt vel, ekki sízt þeim, sem hafa verið leigutakar. Ég get upplýst það, að öll árin frá 1932 til 1939 var aflahlutur á Austfjörðum svo lágur, að ekki hefði verið undir nokkrum kringumstæðum hægt að fá húsaleigu til útgerðarinnar svo lága sem hún var, ef hún hefði verið metin til peningaverðs. Hitt er vitanlegt, að þegar mjög vel gengur, getur aflahlutur orðið miklir peningar. En af því að það er sannfæring mín, að langheppilegast sé, að sem flestir aðilar, sem að útgerð standa og þurfa að taka að meira eða minna leyti framfæri sitt af því, taki það í aflahlut, og af því er það, að ég vil ekki, að löggjafinn gangi inn á það svið að sveigja frá þessari braut þannig lagað, að peningagreiðslan eftir taxta verði alltaf látin gilda án tillits til aflahluta, fyrir þessi hús og aðrar fasteignir, sem leigðar eru til afnota útgerðarinnar. Ég hef í þessu mjög langa reynslu og veit fyrir víst, að allan þann tíma, sem ég rak útgerð, þá hefði skipazt á allt annan hátt, ef ekki hefði verið fylgt þeirri reglu, að allir, sem að útgerð minni unnu, höfðu tekjur sínar af aflahlut. Ég ætla ekki að orðlengja um þetta frekar, en ég vil alvarlega benda hv. þm. á það, að þessi braut, sem hér er stefnt inn á, er mjög varhugaverð, og miklu varhugaverðari fyrir þá, sem þurfa að taka verstöðvar á leigu, heldur en fyrir þá, sem leigja þær út. - Læt ég svo skeika að sköpuðu um það, hvernig fer með brtt. mínar.

Forseti (StgrA): Mér hefur borizt ósk um það, að þessari umr. verði nú frestað, vegna þess að hv. frsm. að brtt. allshn. hefur boðað forföll vegna veikinda.



Herra forseti. - Ég veit nú ekki, hvort það er nauðsynlegt að fresta þessari umr. vegna þess, að hv. frsm. allshn. er fjarverandi. En ef ósk kemur frá honum eða hans flokki um það, er sjálfsagt að verða við því. Annars liggur á að fara að afgreiða þetta mál. Þessi brtt., sem liggur fyrir á þskj. 587, er frá meiri hl. allshn., fjórum nm., 6. þm. Reykv. (BBen), 9. landsk., þm. Str. og mér, öllum nm. nema einum, sem kemur með sérstaka brtt. Þessi brtt. frá meiri hl. n. er í samræmi við brtt., sem borin var fram við 2. umr. málsins af hv. 6. þm. Reykv., og yrði sá munur á l., ef þessi till. væri samþ., frá því, sem ætlazt var til í frv. upphaflega, að framkvæmd þessa ákvæðis 5. gr., heimildarinnar til þess að taka hluta íbúðanna, sem afnotahafar geta án verið, til umráða, er nú ekki lengur í höndum bæjarstjórna, heldur húsaleigun. Þetta er sú aðalbreyt., sem yrði, ef þessi brtt. yrði samþ. Ég tel mikil líkindi til þess, að það sé meiri hl. í d. einmitt fyrir því að fara þessa leið, vegna þess að ýmsir af þeim, sem greiddu atkv. með brtt. hv. þm. S.-Þ. við 2. umr., létu þess getið, að þeir væru á móti þessari heimild, eins og frá henni var gengið í frv. eins og það lá þá fyrir umr., en hins vegar mundu þeir geta fallizt á, að þessi heimild væri til staðar, ef öðruvísi væri frá málinu gengið þannig að framkvæmd hennar væri í höndum annarra aðila. Og þetta var skýrt tekið fram af hv. 6. þm. Reykv. Ég tel ekki ástæðu til að fara frekar út í almennar umræður um þetta mál, nauðsynina á skömmtun húsnæðis. Það hafa verið haldnar hér við tvær undanfarnar umr. langar ræður á móti því, að þessi heimild yrði veitt, sem hafa verið með slíkum endemum, að mér finnst varla svara vert. Ein aðalröksemd þeirra hv. þm., sem þannig hafa talað í þessu efni, er sú, að hér væri verið að þrengja óviðkomandi fólki upp á húseigendur, sem hefðu stórt húsnæði til umráða, og var farið um þetta ýmsum skáldlegum orðum: - „ef einhver umrenningur væri látinn kannske í rúmið til ekkjunnar“ - og þar fram eftir götum. Ég hirði ekki um að endurtaka það allt. En hver maður, sem las frv. og les þessa brtt., sem hér er fram borin, getur séð, að það er ekki annað en fals og blekking frá upphafi til enda, að hér eigi að fara að þrengja óviðkomandi fólki upp á húseigendur. Það er alls ekki um það að ræða að þrengja óviðkomandi aðilum inn í húsnæði, sem slíkir menn hafa til afnota, sem hér er um getið og er meira en það, sem þeir hafa með að gera sjálfir, án þess að þeir hafi neina íhlutun um það, hverjir það eru, sem inn koma í húsnæðið. Þvert á móti er það tekið fram mjög skýrt, að afnotahafi geti ráðstafað þeim hluta húsnæðisins til handa þeim innanhéraðsmanni, sem hann kýs. T.d., maður í Rvík getur kosið hvaða Reykvíking sem er til þess að taka að sér þetta húsnæði. Og það er alveg nægilegt úr að velja af Reykvíkingum, sem þurfa á húsnæði að halda. - Slíkar blekkingar er ekki hlustandi á og slíkum blekkingum er ekki svarandi. Um nauðsynina á því, að þessi heimild fáist, þarf ég heldur ekki að fara mörgum orðum. Það veit hver einasti hv. þm., hver hún er. Hver hv. þm. veit, að nauðsynin á því er svo brýn, að ef þessi heimild verður ekki veitt, þá er það vægast sagt hneyksli. Enda vita hv. þm., að bæjarstj. Rvíkur hefur einróma óskað eftir, að þessi heimild verði veitt. Og það mætti furðulegt heita, ef ekki næðist einróma samþykki hér á þingi fyrir því, að bæjarstj. Rvíkur fengi þessa heimild. Það má furðulegt heita, ef nokkur hv. þm. gerist svo djarfur að neita bæjarstj. Rvíkur um þessa heimild, sem hún einróma fer fram á að fá og allir vita, að brýn óhjákvæmileg þörf er fyrir. - Um þetta þarf ekki að ræða meira. Þá vildi ég aðeins segja það, að allshn. hefur jafnframt því, sem hún tók þetta mál til athugunar, orðið sammála um það, að hún gæti ekki mælt með neinum af þeim brtt., sem fyrir liggja frá einstökum hv. þm. Hins vegar er n. sammála um það, að brtt., sem fyrir liggja frá hæstv. félmrh. á þskj. 535, séu nauðsynlegar og sjálfsagðar. Það þarf í raun og veru ekki að fara út í þessar brtt., sem hér liggja fyrir frá einstökum hv. þm. Brtt. frá hv. 1. þm. S.-M. (IngP) á þskj. 565 er við brtt. frá sama hv. þm. á þskj. 503, þar sem brtt. 503 er nokkuð milduð, þ.e.a.s. úr henni dregið. En það, sem gerir með öllu ómögulegt að samþ. till., er, að með því yrði gerð að engu 15. gr. um leigu á húsum, bryggjum o.fl. til línuveiðabáta - í þeim kauptúnum, sem hafa ekki yfir 800 íb., nema þau ákveði sjálf, að l. gildi hjá sér, og með öllu í kauptúnum, sem hafa ekki meira en 300 íbúa. Auk þess væri fleira varhugavert við að samþ. till. eins og hún er fram borin. Þá mundu ákvæði húsaleigul. skyndilega hætta að ná til kauptúna með færri íb. en 800, og það yrði til þess að hækka húsaleigu og auka verðbólguna í landinu. Annað mál væri, ef ákveðið væri, að húsaleigul. giltu í kauptúnum þessum, þangað til hreppsn. eða meirihl. hreppsbúa hefði ákveðið, hvort þau skyldu gilda þar framvegis. Um brtt. á þskj. 532 frá hv. þm. Barð (GJ) þarf ég ekki að ræða frekar en þegar er búið. N. var sammála um að mæla ekki með neinni þeirra. Brtt. á þskj. 604 frá hv. þm. S.-Þ. er efnislega alveg eins og ákvæði laganna. Samkv, þeim er húsaleigun. skylt að veita alþm. undanþágu frá banninu að leigja utanhéraðsmönnum, og sér n. þar ekki ástæðu til að breyta.



Ég mun ekki ræða lengi við hv. 5. þm. Reykv. (BrB). Hann hefur gefizt upp við að koma með nokkur rök gegn till. mínum. Stundum telur hann ákaflega brýnt, að þessi lög séu samþ. til að auka tryggingu manna fyrir því, að þeir geti komizt undir þak, en stundum finnst honum það fásinna, að nokkur einstaklingur eigi að reisa hús yfir þá, sem þurfa á húsnæði að halda. Hann heldur, að nóg sé búið að ræða um till. frá mér við 2. umr., þegar ekki var búið að bera þær fram.

Þetta er nú bara 5. ræða þm. um þær.

. Hið sanna er, að þm. er rökþrota. Ég vildi spyrja hæstv. forseta viðvíkjandi einni till., sem fyrir liggur. Við 2. umr. var brtt. á þskj. 507 samþ. með 9:K atkv., - 2 gr. ekki atkv., - og úrskurðaði forseti þá, að brtt. á þskj. 481 við A-lið:. gr. væri þar með úr sögunni, kæmi ekki til atkvæða. Nú kemur meiri hl. n. og heimtar hana borna upp af nýju. Ég vil spyrja hæstv. for seta, hvort hann vilji nú ekki skera úr því, hvort till. geti komið til atkv., eða hvort úrskurður hans um till. hljóti ekki að falla á sama veg og fyrir nokkrum dögum. Ég teldi það alveg móti þingsköpum að láta till. koma nú til atkv. - Að öðru leyti get ég ekki verið að rökræða við andstæðinga, sem engin rök bera fram.

Forseti (StgrA): Ég hef ekki hjá mér þau þingskjöl, sem varða fyrirspurn hv. þm. Barð., og vil ekki á meðan kveða upp úrskurð um þessa till. En munur hygg ég sé á þeim. Hinni fyrri var vísað frá af því, að brott var fallinn sá málsl., sem hún var bundin við, en till., sem þm. Barð. spyr nú um, er ný málsgr. og á við ákvæði, sem eru í frv. Ég mun athuga málið nánar.



Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um frv. þetta eða afstöðu landbn. til þess. En ég vil þó aðeins láta þess getið, sem er aðaltilgangur og markmið þess, en það er að koma samræmi og skipulagi á hagnýtingu skurðgrafna og annarra ræktunarvéla, sem ríkisstofnanir hafa umsjón með í þágu almennings og jarðyrkju í landinu. Eins og kunnugt er, eru skurðgröfurnar helztar þessara tækja, og notkun þeirra og ráðstöfun hefur ekki reynzt á fullnægjandi hátt. Bæði hafa þessi tæki verið ónóg til að fullnægja eftirspurn og ýmsir vankantar á að geta nýtt þessi verkfæri til hlítar. Sú breyt. er gerð á með frv., að vélasjóður ríkisins verður eigandi að skurðgröfunum og öðru slíku, og yfirumsjón hans hefur Búnaðarfélag Íslands og n., sem þar stendur, að á að hafa reikningshald yfir þessi tæki og ráðstöfunarrétt á þeim. Með þeirri örvun um kaup og útvegun á þessum tækjum og þeirri vökumannsaðstöðu, sem vélasjóði er ætluð til þess að sjá fyrir nauðsynjum búnaðarsambandanna um vélakost, stefnir frv. þetta með öllum ákvæðum sínum mjög ótvírætt í rétta átt. Einnig eru í því fjárframlög fyrirhuguð, ef á brestur nauðsynleg tæki, fyrir tilstilli vélasjóðs, og reglur eru settar um, hvernig ríkið á, eftir því sem unnt er, að hlaupa undir bagga samkv. settum reglum. Landbn. er einróma á það sátt að mæla með frv. óbreyttu, eins og það liggur fyrir, og vænti ég, að d. geti fallizt á það einnig.