Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. var flutt í Ed. og hefur verið samþykkt þar ágreiningslaust. Það fjallar um að breyta lögum nr. 63 1979, 5. gr. þeirra laga þannig að heimilt verði að veita sparisjóðum leyfi til gjaldeyrisverslunar á hliðstæðan hátt og nú gildir um viðskiptabanka skv. lögum um Seðlabanka Íslands. Þremur bönkum hefur þegar verið veitt leyfi til gjaldeyrisviðskipta til viðbótar við það sem áður var, þ.e. Iðnaðarbanka, Verslunarbanka og Samvinnubanka. Hér er um að ræða takmarkaða gjaldeyrisverslun fyrst um sinn, tvenns konar gjaldeyrisþjónustu, opnun innlendra gjaldeyrisreikninga og viðskipti við ferðamenn. Það er gert ráð fyrir því í þessu frv., ef að lögum verður, að bankastjórn Seðlabankans að fengnu samþykki viðskrh. verði heimilað að leyfa sparisjóðum að hafa sams konar fyrirgreiðslu í gjaldeyrismálum og bankarnir kunna að hafa. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frv. Leyfi ég mér, herra forseti, að leggja til að því verði vísað til 2. umr. að lokinni þessari umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. viðskrh. í tilefni af þessu frv., sem hann hefur mælt hér fyrir, hvort hann geri ráð fyrir því að veita þeim bönkum og sparisjóðum sem kunna að sækja um takmarkað gjaldeyrisleyfi þessi leyfi svo að segja jafnóðum og slíkt berst, þannig að segja megi að með þessu frv. sé í raun og veru verið að leita staðfestingar Alþingis á því að allar bankastofnanir og sparisjóðir hafi gjaldeyrisleyfi. Í öðru lagi vil ég spyrja hæstv. viðskrh. að því hvort honum er kunnugt um að einstakir sparisjóðir eða bankar muni hefja gjaldeyrisafgreiðslu strax um næstu áramót verði þetta frv. að lögum fyrir hátíðar.



Herra forseti. Ég geri ráð fyrir því að leiti sparisjóðir eftir heimild og meðmæli Seðlabanka Íslands eru fyrir hendi þá muni ekki standa á viðskrn. að veita heimild til gjaldeyrisverslunar, fyrst um sinn takmarkaðrar gjaldeyrisverslunar að mínum dómi eins og hér er rætt um. Síðari spurningin fjallaði um það, hvort slík heimild verði veitt fyrir áramót. Þær starfsreglur sem voru settar hjá þeim þremur bönkum sem ég gat hér um áðan, þegar þeir fengu leyfi nú fyrir skömmu, munu væntanlega gilda með svipuðum hætti varðandi sparisjóðina. Ég er þeirrar skoðunar að hefði slík heimild verið í lögum fyrir löngu síðan hefði e.t.v. hluti af þeim bankaútibúum sem menn hafa nú gagnrýnt ekki verið stofnsett og mér sýnist að það sé eðlileg þjónusta við fólkið í landinu að það geti lagt þann gjaldeyri sem það á inn í hvort heldur er banka eða sparisjóði og það geti fengið keyptan þann ferðagjaldeyri sem það óskar eftir hvort heldur er hjá bönkum eða sparisjóðum og hvar sem er á landinu.



Herra forseti. Það hefur heyrst ærið oft að offjárfesting sé í grundvallaratvinnuvegum þjóðarinnar. Í framhaldi af þeirri fullyrðingu hljótum við þá einnig að beina augum að ýmsum þjónustustofnunum í þessu þjóðfélagi og spyrja: Hvaða mannaflaþörf er æskilegt að hafa þar til þess að þær geti sinnt sínum verkefnum? Ég minnist þess að ég horfði á teiknimynd í dönsku blaði í fyrra þar sem þeir brutu um það heilann hvað væri að í þeirra efnahagslífi. Þeir höfðu í öðru tilfellinu níu menn undir árum og einn sem stýrði - og sögðu: Þannig var það. Svo voru þeir með aðra teiknimynd þar sem þeir höfðu einn undir árum en níu við að stýra - og sögðu: Þannig er það. Og þeir töldu að það væri e.t.v. eitthvert af þeirra vandamálum sem af þessu stafaði. Nú þykir mér sanngjarnt að fá við því svör frá ráðh. hvað hann geri ráð fyrir að þetta muni auka mikið mannaflann í bönkunum og sparisjóðunum. Og jafnframt hvort sameining ríkisbanka hafi verið rædd í þessu sambandi, þar sem e.t.v. hefði mátt draga úr mannaflaþörf með slíkri aðgerð.



Herra forseti. Þeir þrír bankar sem fyrir skömmu fengu heimild til gjaldeyrisverslunar með þeim hætti sem gerð er grein fyrir í aths. við þetta frv. hafa, eftir því sem ég best veit, ekki þurft að bæta við sig einum einasta starfsmanni og ekki auka húsnæði sitt til þessarar starfsemi. Ég gat um það sérstaklega að hér er fyrst um sinn um að ræða takmarkaða gjaldeyrisþjónustu, fyrst og fremst þjónustu fyrir fólkið í landinu. Þessir þrír bankar sem ég vék hér að áðan hafa farið að mínum dómi mjög skynsamlega að í þessum efnum. Þeir hafa gert samkomulag við þá gjaldeyrisbanka sem áður höfðu alhliða gjaldeyrisviðskipti og hafa við þá samstarf í þessum efnum. Það hefur að sjálfsögðu komið þeim að góðu gagni og orðið til þess að þeir hafa getað tekið upp þessa starfsemi án þess að fjölga starfsfólki eða auka húsnæði. Varðandi síðari spurninguna, um sameiningu ríkisbankanna, vísa ég til þess þegar þing kemur saman eftir jólaleyfi. Þá verða væntanlega lögð fram frv. um Seðlabankann, viðskiptabankana og sparisjóðina. Þá getur farið hér fram umr. um sameiningu ríkisbanka. Umr. innan ríkisstj. um sameiningu ríkisbanka hefur ekki átt sér stað, enda almennri umr. um bankamálin ætlað að fara fram þegar þessi þrjú frv. sem ég gat um hér áðan verða lögð fyrir Alþingi.



Herra forseti. Ég hef kvatt mér hljóðs utan dagskrár vegna fréttar sem dagblaðið Þjóðviljinn birti í gær og tekin er upp í fleiri dagblöðum í dag um meintan ólöglegan kjötinnflutning til landsins, jafnvel í stórfelldum mæli. Skv. upplýsingum frá tollgæslunni, sem birtast í einu dagblaðanna í dag, hefur gæslan lagt hald á 225 kg af smygluðum kjötvarningi í verslunum og veitingahúsum það sem af er þessu ári og um 1300 kg af erlendu kjöti um borð í skipum, sem munu að verulegu leyti hafa verið tilraunir til smygls. Þessar upplýsingar eru einar út af fyrir sig áhyggjuefni, ekki síst í ljósi þess að ætla má að slíkar tölur gefi fremur vísbendingu um svofellt athæfi en að vera endanlegar upplýsingar um magn á nokkurn hátt. Við þetta bætist svo þrálátur orðrómur um miklu stórfelldara smygl á kjötvörum af hálfu aðila sem nota slíkan varning í miklu magni. Það er ljóst að slíkur ólöglegur innflutningur á kjötvörum brýtur í bága við þá stefnu okkar að framleiða sjálfir landbúnaðarvörur til eigin nota að sem mestu leyti. Þetta er einnig í hróplegu ósamræmi við greiðslu útflutningsuppbóta og andstætt íslenskum hagsmunum. En síðast en ekki síst er slíkt athæfi stórhættulegt með tilliti til sóttvarna. Í fljótu bragði virðist slíkur ólöglegur innflutningur brjóta í bága við a.m.k. 5–6 mismunandi lagabálka, þ.e. lög um sóttvarnir, lög um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit, lög um tollheimtu og tolleftirlit, lög um varnir við gin- og klaufaveiki og lög um Framleiðsluráð landbúnaðarins. Herra forseti. Þar sem nú vill svo vel til að einn og sami maðurinn, hæstv. ráðh. Jón Helgason, fer bæði með landbúnaðar- og dómsmál beini ég þeim tilmælum til hæstv. ráðh. að hann hlutist án tafar til um opinbera rannsókn á því hvort slíkur ólöglegur innflutningur hafi verið stundaður í stórum stíl undanfarin ár og þá af hverjum. Einnig þarf að athuga með hvaða hætti sé unnt að tryggja í framtíðinni að slíkt geti ekki átt sér stað. Ég held, herra forseti, að það sé öllum fyrir bestu að fram fari nú þegar rækileg athugun á þessu máli fyrir opnum tjöldum. Það er einnig þeim fyrir bestu sem nú liggja undir ásökunum í þessu sambandi að málið verði kannað, en í hópi þeirra sem bönd hafa borist að í þessum efnum eru hótel hér í Reykjavík og veitingastaðir, áhafnir á millilandafarskipum svo og aðilar í kringum Keflavíkurflugvöll.



Herra forseti. Ég held ég þurfi ekki að taka fram að ég vil að lög séu haldin á þessu sviði eins og öðrum hér í landi. En vegna þess sem til mín er beint tel ég rétt að geta þess sem m.a. landbrn. hefur gert á þessu sviði. Fyrir hálfu öðru ári var Rannsóknarlögreglu ríkisins skrifað eftirfarandi bréf, það er dags. 29. apríl 1982: „Orðrómur heyrist um að til landsins berist ýmsar landbúnaðarafurðir, einkum kjöt og kjötvörur, sem ólögmætt er að flytja til landsins m.a. vegna varna gegn gin- og klaufaveiki. Sögð eru dæmi þess að slíkur varningur fáist í verslunum og á veitingastöðum. Rn. fer þess hér með á leit við yður, herra rannsóknarlögreglustjóri, að mál þetta verði rannsakað af embætti yðar og leitast við að upplýsa það sem best þannig að unnt verði, ef orðrómurinn hefur við rök að styðjast, að gera fyrirbyggjandi aðgerðir og láta þá sem sekir reynast sæta ábyrgð.“ Þarna er málinu vísað til þess aðila sem falið er lögum skv. að rannsaka svona mál og þess óskað að það verði gert eins og frekast er kostur. Rn. hefur síðan nokkrum sinnum ítrekað þetta, en út úr málinu hefur ekkert komið enn þá á þessum vettvangi. Á s.l. sumri, þegar ég kom til starfa í rn. sem ég fer nú með, óskaði ég eftir viðræðum við bæði tollgæslustjóra og tollstjóra, sem þessi mál heyra undir í sambandi við gæslu á innflutningi til landsins, og lýsti áhuga mínum á því að það yrði gert allt sem unnt væri til að koma í veg fyrir að svona lagað gerðist, sem hefur sannast í nokkrum tilfellum eins og hér kom fram hjá fyrirspyrjanda. Ég lýsti því að ég væri reiðubúinn að gera það sem í mínu valdi stæði til samstarfs og til að auðvelda þeim þetta starf fyrir hönd dómsmrn. Síðan hef ég átt viðræður við þá nokkrum sinnum. Mér er kunnugt um að tollgæslustjóri hefur mjög haft þetta mál til meðferðar. Til þess að sýna hvernig þar er að málum staðið vil ég lesa hér skýrslu sem ég fékk frá 25. nóv. s.l., með leyfi forseta: „Í dag fóru sex starfsmenn rannsóknar- og leitardeildar Tollgæslunnar í Reykjavík á eftirtalda staði til að athuga hvort erlendar kjötvörur væri þar að finna: Hótel Loftleiðir, Hótel Esja, Askur við Suðurlandsbraut, Askur við Laugaveg, Naust, Rán, Árberg, Trillan, Júmbósamlokur, Brauðbær, Rosenbergkjallarinn, Kokkhúsið, Hlíðagrill, Sælkerinn, Víðir Austurstræti og Kjötbúð Suðurvers“ - staðir sem vafalaust hafa verið valdir af handahófi. „Staðið var þannig að athugun þessari að farið var í tveimur þriggja manna hópum og farið samtímis á þá staði sem hugsanleg tengsl væru á milli. T.d. var farið samtímis á Hótel Loftleiðir og Hótel Esju, Naustið og veitingahúsið Rán, Ask við Laugaveg og Ask við suðurlandsbraut. Farið var í allar frysti- og kæligeymslur ofangreindra staða svo og í allar aðrar geymslur sem til staðar voru. Áður en lagt var af stað í leiðangur þennan var haft samband við Andrés Jóhannesson kjötmatsformann og hann spurður hvort hann vildi ekki koma með okkur til trausts og halds. Kvaðst hann ekki geta komið með, en bað okkur að hringja í sig ef upp kæmi mál sem þyrfti nánari athugunar við og sagðist mundu koma strax á staðinn ef til þess kæmi. Ekkert af smygluðu kjötmeti fannst við skoðun þessa. Þetta tilkynnist yður hér með, herra tollgæslustjóri. Sævin Bjarnason, deildarstjóri.“ Þetta sýnir hvernig að þessum málum er staðið af hendi tollgæslunnar, sem ég er sannfærður um að öll er af vilja gerð að reyna að gæta þess starfs sem henni er falið á þessu sviði eins og öðrum. Í sambandi við þær fréttir sem nú hafa verið í blöðum, þá hefur það komið fram að mér er ekki kunnugt um á hvaða rökum þær eru reistar. Ég var spurður um þetta í gær af blaðamanni Þjóðviljans og óskaði þá vitanlega eftir því að hann segði frá því sem hann teldi sig vera fullvissan um, enda held ég að það sé skylda hvers og eins að skýra frá ef hann veit um lögbrot. Ég veit ekki frekar um það, en vil aðeins ítreka að eins og hér kemur fram hafa bæði landb.- og dómsmrn. vitanlega fullan vilja á að reyna að koma í veg fyrir að brotin verði lög á þessu sviði eins og öðrum.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. að því leyti sem hann svaraði eða lýsti sínum viðhorfum til þessara mála áðan, en ég verð að segja að í ljósi þessara alvarlegu frétta, sem fram hafa komið í fjölmiðlum í gær og í dag, finnast mér svörin heldur léttvæg og ekki mikill kraftur í þessum ráðh., sem fer með þau tvö rn. sem þetta mál snertir nú fyrst og fremst. Ég vil fyrst benda á það, að hvað sem líður viðtali hæstv. ráðh. við blaðamann Þjóðviljans hefur það komið fram opinberlega að bæði Framleiðsluráð landbúnaðarins og Stéttarsamband bænda hafa af þessum málum miklar áhyggjur. Væntanlega væri þetta mál ekki tekið upp á þeim vettvangi til umr. ef menn hefðu ekki einhverja ástæðu til að ætla að hér væri á ferðinni alvarlegt mál, en við vitum að bæði Stéttarsamband bænda og einnig Framleiðsluráð landbúnaðarins hafa fjallað um þetta og sent frá sér samþykktir að þessu lútandi. Skv. heimildum í Dagblaðinu í dag hefur lögfræðingur bændasamtakanna, eins og það heitir víst, sent frá sér kæru til Rannsóknarlögreglu ríkisins og þar segir að grunur leiki á um stórfellt kjötsmygl og um langvarandi misferli. Þetta finnast mér vera stór orð. M.a. í ljósi þessa fór ég fram á það við hæstv. ráðh. að hann hlutaðist til um opinbera rannsókn í þessu máli og það án tafar. Þegar útbreiddur fjölmiðill setur á forsíðu sína orð eins og „stórfellt smygl“ og „grunur um langvarandi misferli“ og lögmaður heilla fagsamtaka, eins og hér gerist, sendir frá sér það sem kallað er kæra á forsíðu Dagblaðsins er málið orðið alvarlegt. Og er þá sama hvort þar er á ferðinni eiginleg kæra eða beiðni um rannsókn. Á því er að mínum dómi stigsmunur en ekki eðlis. Þegar svo er komið lít ég svo til að málið sé það alvarlegs eðlis að það sé skylt og nauðsynlegt að hefja opinbera rannsókn til þess, eins og ég sagði áðan, að ekki megi bara fá úr því skorið hvort hér er um misferli að ræða, heldur og að þeir menn sem liggja undir grun og hafa verið nafngreindir fái þá hreinsað sig af því, ef svo vel er, sem við skulum vona, að hér sé ekki á ferðinni misferli. Ef það hins vegar er, þá er nauðsynlegt að það komi fram. Í þriðja lagi er auðvitað nauðsynlegt að það sé farið ofan í þessi mál þannig að unnt sé að fyrirbyggja í framtíðinni að slíkt geti hent sig. Ég vék að því áðan að hér væri hugsanlega um að ræða brot á lögum um sóttvarnir. Það er að mínum dómi einn alvarlegasti þáttur þessa máls, þ.e. möguleikinn á því að sjúkdómar berist til landsins með þessu móti með varningi sem ekki fær þá meðferð sem tilskilið er ef hann kæmi inn í landið á löglegan hátt. Þær tölur sem ég nefndi áðan um kjötvörur sem þegar eru gerðar upptækar á þessu ári sýna mönnum að svona lagað á sér stað. Það vita held ég flestir sem til þekkja, t.d. við sjávarsíðuna þar sem skip sem eru í förum milli landa eða fiskiskip sem sigla með afla sinn koma að landi, það er almannarómur, að með þeim slæðist meira en ein og ein bjórdós og ein og ein flík úr útlöndunum. Og þó að það sé í litlum mæli og hér sé ekki um að ræða nema einhver hundruð kg er það út af fyrir sig alveg nóg því þar er auðvitað um unna kjötvöru að ræða. Skv. þeirri líffræði sem ég lærði svarar hún til tvisvar til þrisvar sinnum meira magns af óunnu kjöti, þannig að hér er á ferðinni býsna mikið magn. Þess vegna finnst mér í sannleika sagt, herra forseti, ekki alveg nógu mikil reisn yfir því ef hæstv. landbrh. og hæstv. dómsmrh., einn og sami maðurinn, sjá ekki ástæðu til að fara um þetta alvarlegum orðum og hafa beinlínis forgöngu um að þetta mál verði skoðað nú þegar. Það var í raun og veru tilgangur minn með því að taka þetta mál upp hér utan dagskrár að gefa hæstv. landbrh. og hæstv. dómsmrh. tækifæri til að lýsa því hér yfir á Alþingi Íslendinga að hann mundi þegar beita sér af öllum mætti í þessu máli. Ég vona að hann geti enn gert það hér á eftir, en ef svo verður ekki mun ég harma það eins og fleiri gera hér á þessu háa Alþingi. Herra forseti. Ég þakka þér svo fyrir þá velvild að hleypa mér að með þetta mál.



Herra forseti. Ég saknaði þess í svari hæstv. ráðh. að hann vék ekki að því, sem þó hefur komið fram í blöðum, að í septembermánuði skrifaði Framleiðsluráð landbúnaðarins ráðh. sérstakt bréf, sem Gunnar Guðbjartsson undirritaði. Það var sagt frá því að ráðh. hefði verið skrifað þetta bréf, sem er mér vitanlega hið eina formlega erindi sem ráðh. hefur borist frá bændasamtökunum um þetta efni. Í þessu bréfi er sagt að bændur og fleiri menn fullyrði að smyglað kjöt berist til landsins, aðallega með skipum. Enn fremur er fullyrt að miklu af búvörum sé smyglað af varnarliðsmönnum út af Keflavíkurflugvelli undir því yfirskini að þær fari til neyslu varnarliðsmanna búsettra utan flugvallarsvæðisins. Mér er einnig kunnugt um að aðrir fulltrúar Framleiðsluráðs landbúnaðarins hafa sent frá sér greinargerðir og bréf til opinberra yfirvalda þar sem mjög ítarlega er rakinn rökstuddur grunur um sölu á erlendu nautakjöti og sérstaklega nefnt að eitt veitingahús hér í borginni - hótel hér í borginni - sé grunað um stórfellt misferli í þeim efnum. Það vakti athygli að í upptalningu á þeim stöðum sem hæstv. ráðh. las upp hér áðan er ekki nefnt það hótel og veitingahús sem aðallega hefur verið nefnt í þessari umr., þ.e. Hótel Saga. Það er satt að segja mjög sérkennilegt að þegar tollgæsluembættið gerir leit að smygluðu kjöti á fjölmörgum stöðum, ýmsum minni háttar matsölustöðum hér í borginni, skuli stærsta hóteli höfuðborgarinnar, sem vitað er að orð hefur leikið á um þetta efni, vera sleppt. Ég vil þess vegna ítreka hvort það hafi verið rétt eftir tekið í svari hæstv. ráðh. áðan að Hótel saga hafi ekki verið á lista yfir þá staði sem fulltrúar tollgæsluembættisins heimsóttu, en það varð tilefni ráðh. til þess að nánast lýsa því yfir að fleira hefði nú ekki verið aðhafst í þessu máli né væri ætlunin að aðhafast neitt fleira. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. ráðh.: Var það rétt eftir tekið að Hótel Saga hefði ekki verið á þeim lista? Í öðru lagi: Hvað hefur hæstv. ráðh. gert sérstaklega í framhaldi af því erindi sem Framleiðsluráð landbúnaðarins sendi honum formlega í septembermánuði s.l.? Í þriðja lagi: Hefur hæstv. landb.- og dómsmrh. kynnt sér þær kærur sem Framleiðsluráðið hefur sent til Rannsóknarlögreglu ríkisins? Finnst hæstv. landbrh. ekki ástæða til þess að skarpara sé fylgt eftir þessu máli en hans svarræða gaf tilefni til að halda, að hann teldi málið hefði nú þegar verið kannað, það væri í raun og veru ekki neitt annað í undirbúningi af hans hálfu?



Herra forseti. Ég byrjaði á að lesa upp bréf frá landbrn. til rannsóknarlögreglustjóra ríkisins, þar sem er beinlínis óskað eftir að þessi mál séu rannsökuð. Ég sagði síðan að ítrekað hefði verið þetta mál, en út úr því hefur enn þá ekkert komið frá rannsóknarlögreglunni. Ég vænti þess að það sé vegna þess að hún hafi ekki fundið neitt enn þá í því sambandi. Það hefur komið fram að lögfræðingur bændasamtakanna hefur síðan skrifað rannsóknarlögreglunni bréf sama efnis, þar sem það er ítrekað að biðja um þetta. Ég sé ekki annað en að málið sé í höndum þeirra aðila sem er falið samkvæmt okkar stjórnskipun að rannsaka slík mál. Eins og ég sagði líka áðan hef ég ítrekað rætt þetta m.a. við tollgæslustjóra og lagt áherslu á að bæði þessi rn. vildu gera það sem þeir teldu að gæti stuðlað að því að hið sanna kæmi fram í þessum málum. Mér finnst nokkuð hart ef síðan er sagt að þetta sýni að það sé enginn áhugi fyrir neinu. Það er rétt að í skýrslunni sem ég las upp áðan er ekki nafn Hótel Sögu. Mér er ekki kunnugt hvernig á því stendur að þeir hafa valið aðra staði, en vitanlega er þarna ekki um að ræða nema fáa af þeim stöðum þar sem kjöt er til sölu, þannig að þetta er vitanlega enginn tæmandi listi. Ég hygg að teknar séu stikkprufur öðru hvoru, en sjálfsagt eru takmörk fyrir því hvað á einum og sama degi er hægt að komast yfir marga staði. Ég hef síður en svo löngun til þess að það sé hylmað yfir neitt. Mér finnst allt að því koma fram í orðum hv. ræðumanna að ég hafi ekki vilja til þess að það sanna komi í ljós í þessu sambandi. Mig satt að segja furðar á þeim orðum. Ég mun halda áfram að leggja áherslu á að þessi mál verði rannsökuð, eins og ég sýndi fram á að hefur verið gert. Ég tel að það sé nauðsynlegt allra aðila vegna, bæði vegna þess að það er vitanlega algjörlega ótækt að kjöt sé flutt inn í landið, það er brot á mörgum lögum, eins og hér hefur verið rakið, það veldur mikilli hættu vegna sýkingarmöguleika, og svo er það vitanlega líka nauðsynlegt fyrir þá aðila sem hafa verið ásakaðir um lögbrot í þessu sambandi. Sumt hefur ekki sannast, en í öðrum tilfellum hafa komið upp dæmi. En þar sem er um ásakanir um stórfellt smygl að ræða er vitanlega nauðsynlegt allra aðila vegna að hið sanna komi í ljós. Ég mun vitanlega halda áfram að leggja áherslu á að þeir aðilar sem þessi mál eiga að rannsaka, geri sitt ýtrasta til að hið sanna komi í ljós. Ég sé ekki hvernig hægt er öðruvísi að málum að standa en að leggja að þeim aðilum sem með rannsókn mála eiga að fara samkv. okkar lögum að gera það.



Herra forseti. Það hefur verið staðfest hér aftur að Hótel Saga var ekki einn af þeim stöðum sem kannað var hvort innflutt kjöt væri geymt hjá. Vekur það satt að segja allmikla undrun. Rétt er að beina þeim spurningum til tollgæslustjóra hvers vegna einu af þremur stærstu hótelunum og því sem grunsemdirnar og sögusagnirnar einkum hafa beinst að er sleppt þegar embættið gerir sitt eina úthlaup. Það eru satt að segja mjög sérkennileg vinnubrögð af hálfu embættisins.

Eina úthlaup?

Það hefur ekki annað komið fram hjá hæstv. ráðh. Þetta var eina úthlaupið sem hann gat um og greindi hér frá hverjar niðurstöður hefðu af orðið. Þá hefði ekkert fundist. Ef hæstv. ráðh. er með upplýsingar um önnur úthlaup, sem gerð hafa verið, væri æskilegt að hann kæmi með þær hér og nú, fyrst hann hnýtur um orðatag mitt. Ég nota það orðalag vegna þess að þegar ráðh. er beðinn um greinargerð um hvað gert hafi verið í málinu á undanförnu einu og hálfu ári nefnir hann þetta úthlaup eitt, rekur mjög nákvæmlega á hvaða staði hafi verið farið og tilkynnir þau ánægjulegu tíðindi að ekkert hafi fundist. Ef um önnur úthlaup hefur verið að ræða, hæstv. ráðh., er æskilegt að það verði upplýst. Hver var niðurstaðan af þeim úthlaupum? Á hvaða staði var farið? Væntanlega greinir ráðh. frá því hér á eftir, fyrst hann hefur upplýsingar um það. Í öðru lagi finnst ráðh. ekki maklegt að menn tali um lin vinnubrögð í þessum efnum. Því er ekki að leyna að tónn og áherslur í svörum og aðgerðum ráðh. gefa tilefni til slíkra ályktana. Einkum og sér í lagi þegar horft er til þess hve alvarlegir hlutir hér eru á ferðinni - svo alvarlegir hlutir að eitt sýkt kjötstykki erlendis frá gæti orðið meira áfall fyrir íslenskan landbúnað vegna þeirra sjúkdóma sem fylgdu í kjölfarið en landbúnaðurinn hefði orðið fyrir af náttúruvöldum í áraraðir. Skemmst er að minnast að í Bretlandi olli smyglað kjöt frá öðrum heimsálfum því að breskur landbúnaður hlaut eitt hið mesta áfall sem hann hefur orðið fyrir. Hæstv. ráðh. upplýsti að fyrirrennari sinn, hv. þm. Pálmi Jónsson, hefði í apríl 1982 skrifað Rannsóknarlögreglu ríkisins og óskað eftir rannsókn á málinu. Og nú vil ég spyrja hæstv. ráðh.: Hefur hann spurst fyrir bréflega um það hver niðurstaðan hafi orðið af þessari rannsókn, hvernig henni miði, hvaða mannafli hafi verið við hana og hvaða ályktanir megi af henni draga? Eða hefur hæstv. ráðh. kallað fyrir sig rannsóknarlögreglustjóra ríkisins síðan ráðh. kom í embætti og spurt að því hver sé niðurstaða þeirrar rannsóknar sem óskað var eftir í apríl 1982? Það kom ekki fram í svari hæstv. ráðh. að hann hefði gert neitt slíkt. Það er alveg óhjákvæmilegt, til þess að við séum ekki að ósekju að telja að ráðh. hefði mátt sýna þessu máli meiri athygli, að hann upplýsi hér hvort hann hefur skrifað ítrekunarbréf eða fyrirspurnarbréf til Rannsóknarlögreglu ríkisins og óskað eftir skýrslu um hvernig sú rannsókn gangi sem fyrirrennari hans óskaði að færi fram. Það er alveg nýtt í málinu að hv. þm. Pálmi Jónsson, þegar hann var landbrh., hafi óskað eftir því að Rannsóknarlögregla ríkisins framkvæmdi slíka rannsókn. Það er alveg óhjákvæmilegt að upplýst verði hvernig rannsóknarlögreglan hafi að henni staðið og hvernig landbrn. fylgdist með og fylgdi eftir því að sú rannsókn væri framkvæmd. Hæstv. ráðh. sagði það hér að lögfræðingur Framleiðsluráðs landbúnaðarins hefði sent frá sér kæru. Ég tel það vera rétt. Hins vegar er mér kunnugt um að vararannsóknarlögreglustjóri ríkisins telur þetta ekki vera kæru og hefur svarað því til að málið sé í almennri athugun og telji hann ekki að send hafi verið slík formleg kæra til embættisins. Þess vegna beri embættinu ekki að framkvæma neina rannsókn í málinu. Það væri út af fyrir sig æskilegt ef hæstv, landbrh., sem einnig er dómsmrh., vildi beita sér fyrir því að það kæmist á hreint hvort Rannsóknarlögregla ríkisins telur að erindi frá Framleiðsluráði landbúnaðarins sé kæra eða ekki kæra svo að það þurfi ekki að vera neinn misskilningur á ferðinni þar. Það er satt að segja dálítið undarlegt hvað ýmsir aðilar, sem að þessu máli hafa komið, eru feimnir við að ganga í málið af fullum krafti, að fá fullgilda lögreglurannsókn í málinu gagnvart öllum þeim aðilum sem hér eiga hlut að máli, heldur er skrifað bréf í apríl 1982 og svo virðist sem því bréfi sé ekki fylgt eftir. Síðan sendir Framleiðsluráð landbúnaðarins bréf sem höfundur telur að hafi verið kæra. Forsvarsmenn Rannsóknarlögreglu ríkisins, vararannsóknarlögreglustjóri, segja að það sé ekki kæra, heldur beiðni um almenna athugun. síðan hefur hæstv. ráðh. óskað eftir að tollgæslustjóri kannaði málið. Eftir því sem ráðh. hefur upplýst hingað til hefur tollgæslustjóraembættið aðeins gert eitt úthlaup. Og merkilegt nokk þá var því úthlaupi ekki beint þangað sem helst var ástæða til að fara og kanna málið. Þess vegna vildi ég óska eftir því hæstv. ráðh., af því að hér er mjög alvarlegt mál á ferðinni og alveg ástæðulaust að jafnvammlaus maður og hæstv. ráðh. sé að gefa mönnum tilefni til þess að hugleiða hvernig eiginlega standi á hvernig á málunum er tekið, upplýsi frekar hér í umr.: Í fyrsta lagi: Hefur tollgæslustjóraembættið gert önnur úthlaup? Í öðru lagi: Hvernig leið rannsókninni sem fyrirrennari hans óskaði eftir hjá Rannsóknarlögreglu ríkisins? Hefur landbrn. skrifað einhver fleiri bréf út af því? Hefur landbrn. fengið skýrslur um þá rannsókn? Er hæstv. landbrh. reiðubúinn að beita sér fyrir því að það verði tekin af öll tvímæli um að erindið frá Framleiðsluráði landbúnaðarins fyrir tveim vikum sé skilið af hálfu Rannsóknarlögreglu ríkisins sem formleg kæra?



Herra forseti. Örstutt. Það þarf vonandi ekki að ræða það á sjálfu Alþingi að það er enginn sekur fyrr en sannast. Það er nauðsynlegt, m.a. vegna þeirra sem á einn eða annan hátt tengjast þessu máli, að hlutirnir komist á hreint, að málið sé rannsakað og það nú þegar og það sé settur í það sá mannafli og sá kraftur sem til þarf. Það er það sem verið er að fara fram á hér ósköp einfaldlega. Ég vil svo, herra forseti, hafna þeirri túlkun hæstv. ráðh. á orðum mínum að ég sé að gera honum einhverja samsekt eða ásaka hann um að hylma yfir eitthvað í þessu máli. Það lá ekki í orðum mínum. En ég brýndi hins vegar hæstv. ráðh. og ég brýni hann á því að beita sér í málinu. Það er annað að gera það. Þetta er, herra forseti, ekki ásökun heldur eggjan.



Herra forseti. Ég þakka fyrir stuðning hvaðan sem hann kemur við það að vinna að þeim málum sem mér hefur verið falið að annast. En ég held að varla hafi farið fram hjá neinum þau orð hv. 7. þm. Reykv. að það væri mikil linka, grunsamleg linka, í vinnubrögðum af minni hendi í þessu máli. Það var þeim orðum sem ég var að mótmæla. Hv. síðasti ræðumaður sagði að það ætti enginn að vera sekur fyrr en það sannaðist. Hv. 7. þm. Reykv. sagði hér áðan að það væri sérstaklega einn staður hér í Reykjavík sem væri þörf að fara á, það væri Hótel Saga. Ég vil biðja hann að segja frá því hvers vegna svo sé. Hann hlýtur að hafa eitthvað fyrir sér í því, úr því hann heldur slíku fram, og ég væri ákaflega þakklátur fyrir ef hann og aðrir létu vita af þeim upplýsingum sem þeir hafa um lögbrot. Ég er ekki með mikið af bréfaskriftum í höndunum til svara í þessu máli, sem kom fyrirvaralítið. Ég sagði að landbrn. hefði haft samband við rannsóknarlögreglustjóra um þetta. Vitanlega verður það gert áfram og gengið eftir því að að þessu máli verði staðið þannig að niðurstaða fáist sem fyrst. Eins og ég sagði vænti ég þess að allir hjálpist að því að sú niðurstaða fáist. Ég undraðist þau orð að þetta væri eina úthlaup tollgæslustjóra. g hef ekki í höndunum fleiri greinargerðir um þetta, en það hefur a.m.k. komið fram í blöðum fyrr að slíkt hafi verið gert og þá hefur stundum eitthvað fundist, eins og hv. 4. þm. Norðurl. e. skýrði frá. Vitanlega finnst ekki neitt nema að því sé leitað. En ég veit ekki hvort það hefur neina þýðingu til þess að sannfæra hv. 7. þm. Reykv. nokkuð um vilja minn í þessu máli að lýsa því ítrekað yfir að ég muni gera það sem ég get til þess að það sem rétt er komi í ljós.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta. Ég vildi ekki skorast undan því að svara hæstv. dómsmrh. Hann beindi þeirri spurningu til mín, hvers vegna ég hefði gert athugasemd við að þetta úthlaup hefði ekki beinst að Hótel Sögu og vék að því að um það hótel hefðu verið ýmsar sögusagnir á kreiki. Ástæða þess að ég nefndi það er sú, hæstv. ráðh., að í hinni formlegu kæru Framleiðsluráðs landbúnaðarins til Hallvarðs Einvarðssonar rannsóknarlögreglustjóra ríkisins, sem send var 28. nóv. s.l., kemur fram að Framleiðsluráð landbúnaðarins hafi upplýsingar um að á tímabilinu 1976 til 1980 hafi farið fram stórfellt misferli af þessu tagi í einu hóteli í Reykjavík með þeim hætti að hótelstjórinn hafði milligöngu með það að gjaldkeri (fjármálastjóri) hótelsins greiddi innflytjandanum fyrir hið smyglaða kjöt „nótulaust“ eins og komist var að orði. Hafi hæstv. ráðh. jafnmikinn áhuga á þessu máli og ég getur hann væntanlega spurst fyrir um hjá Framleiðsluráði landbúnaðarins hvaða hótel kærusendandi eigi við í þessu formlega bréfi til rannsóknarlögreglustjóra ríkisins, Hallvarðs Einvarðssonar. Þar eru sérstaklega settar fram þær upplýsingar að eitt hótel í Reykjavík hafi á fjögurra ára tímabili gerst sekt um þetta misferli og því lýst nokkuð ítarlega með hvaða hætti það hafi gerst. Ég vænti þess að hæstv. ráðh. hafi nægilegan áhuga á málinu til að afla sér eintaks af þessu formlega bréfi Framleiðsluráðs landbúnaðarins til rannsóknarlögreglustjóra ríkisins og hafi einnig nægilegan áhuga til þess að spyrjast fyrir um það hjá kærusendendum hvaða hótel það er sem þeir eigi þar við. Ég vænti þess að hann fái þá sömu svör og ég. Þess vegna eru það ekki bara einhverjar sögusagnir hér í miðbænum eða annars staðar á almennum ferli manna, heldur hefur Framleiðsluráð landbúnaðarins í formlegri kæru lýst því yfir að það hafi vitneskju um eitt tiltekið hótel sem þetta gildi sérstaklega um. Þetta vildi ég að hér kæmi fram, herra forseti, að gefnu tilefni áskorana frá hæstv. ráðherra um að ég fyndi orðum mínum stað. Ég hef gert það með því að vitna í hina formlegu kæru frá Framleiðsluráði landbúnaðarins. Að lokum. Þegar ég átti við eitt úthlaup skildi ég hæstv. ráðh. svo að það hefði verið á tímabilinu eftir að Gunnar Guðbjartsson f.h. Framleiðsluráðs landbúnaðarins sendi ráðh. í sept. sérstakt erindi og ósk um að ráðh. beitti sér fyrir ítarlegum rannsóknum á þessu máli. Mér var fyllilega kunnugt um að fyrr á þessu ári hefðu farið fram ýmsar athuganir á þessu máli og á s.l. ári. En ég átti við það, að frá septemberbyrjun, þegar hæstv. ráðh. fékk hin formlegu tilmæli um að beita sér sérstaklega í málinu, hefði aðeins orðið það eina úthlaup sem hæstv. ráðh. rakti áðan.