Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp í ræðustól í síðasta sinn. Þetta er búinn að vera verulega viðburðaríkur tími, að mörgu leyti erfiður tími frá því að ég tók sæti á Alþingi í nóvember 2008, í miðju hruni, það eru næstum því níu ár síðan. En þetta hefur líka að mörgu leyti verið skemmtilegur tími fyrir mig. Ég er búin að kynnast mörgu góðu fólki, ykkur öllum sem setið hafa hér með mér. Við höfum tekist á. Við höfum oft verið ósammála, en hins vegar svo miklu oftar verið sammála. Það er góð tilfinning, ég vil að þið munið það, að taka ákvörðun um að hætta. 
            

Heyr, heyr.

Ég óska ykkur góðs gengis í kosningunum. Við erum þrjár, held ég, sem erum búnar að taka ákvörðun um að gefa ekki kost á okkur áfram. Ég vil hvetja ykkur hin til dáða á nýju þingi. Hvað varðar kosningabaráttuna óska ég þess að hún verði málefnaleg, hún verði góð, efnisleg og að þið komið aftur hugsanlega ásamt nýjum félögum af fullum krafti inn á þingið og haldið áfram að vinna vel fyrir samfélag okkar. Það er ekki alltaf talað vel um þennan vinnustað, en ég verð aldrei í þeim hópi. Þetta er einkar merkilegur og mikilvægur vinnustaður. Við erum að búa til leikreglurnar fyrir samfélag okkar. En það er kannski eitt sem ég vildi fá að segja að lokum, það er nokkuð sem ég tel mig alla vega hafa lært og hefur ekki verið auðvelt að læra; að samhliða því að við setjum leikreglur fyrir alla aðra í samfélaginu er svo mikilvægt að byrja á okkur sjálfum, að hver og einn velti fyrir sér hvað hann sjálfur getur gert öðruvísi. Það er einmitt þannig sem er best að koma skilaboðum á framfæri til samfélagsins í heild, með því að vera fyrirmynd. Það er ekki auðvelt. Við gerum mistök. Við erum mannleg. En þess vegna erum við líka kosin á Alþingi Íslendinga, til að vera manneskjur. Takk kærlega. Ég þakka forseta fyrir gott samstarf. Í síðasta hluta ræðu minnar ætla ég að fá að þakka starfsfólki Alþingis sem gerir þennan vinnustað að jafn góðum vinnustað og raun ber vitni, sem er ómetanlegur stuðningur við okkur í gegnum allt það sem gengur á oft á hverjum degi. Takk kærlega fyrir. 
            

Virðulegur forseti. Ég boðaði hér í umræðu um stefnuræðu forseta fyrir nokkrum dögum víðtækt samráð allra þeirra flokka sem eiga sæti á þingi um ekki bara endurskoðun á útlendingalögum heldur í rauninni eftirfylgni með þeim lögum sem nú gilda og voru samþykkt í þverpólitískri samstöðu á síðasta þingi. Ég tel einboðið að til þessa vettvangs verði boðað að loknum kosningum. Ég get fullyrt að gefist mér tækifæri til þeirrar vinnu mun ég taka þátt í henni sem og Sjálfstæðisflokkurinn að sjálfsögðu allur. Sú löggjöf sem hér er til umræðu hins vegar á ekkert skylt við þá almennu endurskoðun sem hugsanlega kann að þurfa að fara fram á þeim lögum. Virðulegur forseti. Ómannúðlegasta leiðin við breytingar á útlendingalögum er í rauninni sú sem hér er farin  Ég endurtek það sem ég hef áður sagt og tel brýnt að menn hafi í huga að hér verði starfræktur næstu misserin þverpólitískur samráðsvettvangur um framkvæmd og framgang útlendingalaganna í heild.

Það byrjar vel hjá ykkur, Sjálfstæðis …

Frú forseti. Hvernig í ósköpunum er hægt að komast að því að eitt líf geti verið óþarfi? Hæstv. ráðherra talaði hér um að hún ætlaði að bjóða til samræðu allra flokka um endurskoðun útlendingalaga. Það gerði hún þó ekki þegar hún lagði fram málaskrána. Hún gerði það viku seinna eftir að þetta mál komið í deigluna. Vissulega komum við í þá vegferð vegna þess að það skiptir máli að laga þessi lög og gera þau almenn þannig að við sýnum að við séum þjóð meðal þjóða. En hvert barn skiptir máli. Ég fagna samþykkt þessara laga.

Frú forseti. Þegar framkvæmd laga sem varðar fólk í sérstaklega viðkvæmri stöðu, börn, hefur það í för með sér að réttlætiskennd jafn margra er misboðið, þá er ástæða til að hlusta. Þegar UNICEF og Rauði krossinn biðja okkur að hlusta er ástæða til að hlusta, hlusta og velta því fyrir sér hvort við séum að framfylgja lögum sem eiga að byggjast á mannúð með þeim hætti sem við eigum að gera þannig að þau uppfylli skyldur barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna sem við höfum undirgengist. Það er nefnilega ástæða til að hlusta og velta því fyrir sér. Það er niðurstaðan sem fulltrúar sex flokka af sjö hér á Alþingi komust að, að það væri ástæða til að hlusta. Ég velti því fyrir mér hvort fulltrúar þess flokks sem ekki kýs að styðja þessa breytingu ættu ekki að hlusta. Ég segi já við þessari breytingu.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér um mjög viðkvæman málaflokk sem snertir fólk og sérstaklega börn sem eru í veikri stöðu. Því ber að vanda sig. Því er mjög erfitt að fara í gegnum þetta og vita hvernig maður getur orðið að liði til að hjálpa börnunum sem best og sem flestum. Það er það sem við stefnum öll að. Það var í þeim anda sem við bjuggum til þá löggjöf sem við samþykktum hér á síðasta þingi í samvinnu. Sú löggjöf er túlkuð rúmt á Íslandi. Dyflinnarreglugerðin er meðhöndluð rúmt á Íslandi. Það hefur komið fram við vinnu þessa máls. Það kom líka skýrt fram í vinnunni að margt þarf að laga í löggjöfinni og sérstaklega við meðferðina á börnunum og hvernig við tryggjum framkvæmd mannréttindasáttmálans. Það skulum við fara saman í. En það sem truflar mig í þessu er sérstaklega tvennt, það er að í þeim lögum sem eru hér til umræðu er ekki gætt jafnræðis. 

Frú forseti. Réttlætið fékk að sigra í kvöld á þessari atkvæðagreiðslutöflu sem er eitthvað sem mér finnst stundum sjaldgæft. Í þetta sinn gerir það það. Hæstv. dómsmálaráðherra leggur hér fyrir okkur að það sé ómannúðlegt að við veitum 80 börnum skjól vegna þess að það kunni það skapa einhvers konar réttaróvissu gagnvart stjórnvöldum. Ég vil taka það fram að fullkomin réttaróvissa gildir gagnvart flóttafólki hér á Íslandi eins og staðan er núna. Fólk hefur ekki vitund um það hver réttindi þess eru. Að lokum langar mig að taka það fram að þótt það sé virðingarvert af hæstv. ráðherra að hafa ætlað að eiga samráð um málefni útlendinga þá átti sér stað samráð. Þetta samráð átti sér stað. Sjálfstæðisflokkurinn var ekki sammála. En samráðið átti sér á milli allra flokka hér á þingi. Það breytir því ekki að hér var samráð þótt Sjálfstæðisflokkurinn hafi ákveðið að vera ekki með í þetta sinn.

Háttvirtir alþingismenn. Nú er þessu stutta þingi lokið. Mál hafa sannarlega þróast með öðrum hætti en við áttum von á við upphaf þessa þings fyrir 15 dögum. Þetta verður í sögubókunum meðal stystu löggjafarþinga, þó ekki það stysta. Ég hef í sumar og það sem af er þessu þingi átt gott samstarf við formenn þingflokka, forsætisnefnd og ríkisstjórn og fyrir það vil ég þakka. Þingmönnum öllum og starfsfólki þakka ég sömuleiðis fyrir gott samstarf. Fyrir liggur að fjórir þingmenn hafa ákveðið að gefa ekki kost á sér í komandi alþingiskosningum. Allt eru þetta konur. Það er mjög umhugsunarvert. Reynslan sýnir að konur sitja almennt skemur á Alþingi en karlar. Eygló Harðardóttir, fyrrverandi félags- og húsnæðismálaráðherra, lætur nú af þingmennsku eftir tæp níu ár og þar af nærri fjögurra ára setu á ráðherrabekk. Birgitta Jónsdóttir sem gegnt hefur trúnaðarstörfum á Alþingi sem formaður þingflokks Borgarahreyfingarinnar, Hreyfingarinnar og Pírata lætur af þingmennsku eftir rúmlega átta ára þingsetu. Þá hafa Elsa Lára Arnardóttir og Theodóra S. Þorsteinsdóttir tilkynnt að þær sækist ekki eftir endurkjöri. Elsa Lára hefur átt sæti á Alþingi í rúm fjögur ár og Theodóra tók sæti á Alþingi eftir alþingiskosningar í lok október á síðasta ári, en á þeim tíma gegndi hún embætti þingflokksformanns. Öllum þessum þingmönnum vil ég við þetta tækifæri þakka fyrir störf þeirra á Alþingi og óska þeim alls hins besta í framtíðinni. Framtíð okkar sem gefum kost á okkur til endurkjörs er nú í höndum kjósenda. Allir komu þeir aftur, segir í laginu. Hugsanlega verður það ekki þannig í okkar tilviki. Kjósendur eiga nú valið.

Virðulegi forseti. Mig langar fyrir hönd þingflokksformanna að þakka fyrir samstarfið á þessu sögulega þingi. 147. þing verður lengi í minnum haft, stutt, óvenjulegt og reyndi verulega á starfsfólk Alþingis sem á skilið sérstakar þakkir frá okkur þingmönnum. Þau hafa lagt mikið á sig undanfarna daga, sinnt þingmönnum, fundum, stuttum og löngum, svarað spurningum, einföldum og flóknum, símtölum og samtölum, seint og snemma, glímt við texta, nefndarálit, greinargerðir, fundargerðir, bókanir, dagskrár, skráningar mála, skrifað upp ræður, misgóðar, sinnt okkur þingmönnum í öllum okkar daglegu sveiflum, þingmönnum sem sumir hverjir halda á vit nýrra starfa og öðrum sem hyggjast bjóða sig fram að nýju. Fyrir hönd okkar allra: Kærar þakkir. Einnig langar mig að þakka hæstv. forseta, Unni Brá Konráðsdóttur, fyrir lagni, úthald og sveigjanleika á þessum óvenjulegu tímum. Henni ferst embættið sérlega vel úr hendi, hún er nefnilega forseti okkar allra og verðskuldar þakkir okkar fyrir það. Takk fyrir það líka að vera forseti sem vill brjóta blað, forseti sem vill færa embættið til nútímans, auka skilning og umræðu í samfélaginu öllu, um hlutverk og eðli okkar gamla, mikilvæga og dýrmæta Alþingis. Alþingi á nefnilega skilið að okkur þyki vænt um það, að við umgöngumst það af virðingu, en líka af þrótti og ástríðu sem dagleg umræða og átök um framtíðarsýn og þróun samfélagsins okkar verðskuldar. Forseti. Við höldum nú á fund kjósenda sem gefa nýju þingi umboð við kosningar. Gætum að því umboði í dagsins önn. Sýnum okkur sjálfum, hvert öðru og þjóðinni sóma á þeim vikum sem fram undan eru. 
            

Forseti þakkar góða kveðju.

„Forseti Íslands gjörir kunnugt: Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta fundum Alþingis, 147. löggjafarþings, frá 26. september 2017 eða síðar ef nauðsyn krefur. Gjört í Reykjavík, 26. september 2017. Guðni Th. Jóhannesson. Bjarni Benediktsson. Forsetabréf um frestun á fundum Alþingis.“ Samkvæmt þessu umboði og með vísan til samþykkis Alþingis lýsi ég yfir því að fundum Alþingis, 147. löggjafarþings, er frestað. Virðulegi forseti. Alþingiskosningar munu fara fram 28. október næstkomandi, samanber forsetabréf um þingrof og almennar kosningar til Alþingis sem gefið var út 18. september síðastliðinn. Þingmenn og flokkar ganga nú út í kosningabaráttu í annað sinn á innan við ári. Ég vil nota þetta tækifæri til að þakka ykkur öllum sem og starfsmönnum þingsins fyrir samstarfið á því stutta kjörtímabili sem brátt tekur enda. Eins og hér hefur komið fram í kvöld er eitt mikilvægasta og um leið vandasamasta verkefni stjórnmálaflokkanna sem fá brautargengi í komandi kosningum að skapa stöðugleika við stjórn landsins. Ég vona svo sannarlega að gæfan verði okkur hliðholl í þeim efnum, landi og þjóð til heilla.