Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Mér hefur borist eftirfarandi bréf, dags. 21. apríl 1986: "Þar sem ég er á förum til útlanda í opinberum erindum og get því ekki sótt þingfundi á næstunni leyfi ég mér með skírskotun til 130. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess að 1. varamaður landskjörinna þm. Alþfl., Magnús H. Magnússon stöðvarstjóri, taki sæti á Alþingi í fjarveru minni. Eiður Guðnason, 5. landsk. þm." Magnús H. Magnússon hefur áður tekið sæti á Alþingi og því hefur kjörbréf hans verið rannsakað. Er hann nú boðinn velkominn til starfa.



Virðulegi forseti. Þannig háttar með frv. þetta að hv. allshn. þarf að líta á breytingar sem komu frá Nd. Ég óska eftir að atkvæðagreiðslunni verði frestað og við fáum tóm til að líta á málið.



Eins og fram kom hjá hv. 4. þm. Austurl. hefur nefndin óskað eftir að skoða málið áður en endanleg atkvæðagreiðsla fer fram. Sér forseti ekki ástæðu til annars og því verður málinu enn frestað þar til nefndin hefur fengið tækifæri til að athuga það. Umr. frestað.



Virðulegur forseti. Eins og hv. alþm. hafa séð hefur Nd. gert breytingar á frv. til l. um varnir gegn mengun sjávar. Þessar breytingar eru varðandi 21. og 33. gr. frv. og eru ekki efnisbreytingar heldur tiltölulega mjög smávægilegar orðalagsbreytingar. Samgöngunefndarmenn hafa haft samráð sín á milli um að mæla með því við Ed. að frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem um getur á þskj. 952.

Frsm. (Haraldur Ólafsson) Hæstv. forseti. Menntmn. hefur rætt þetta frv. á nokkrum fundum og átt ítarlegar viðræður við þjóðminjavörð um málið, en það snertir hann að verulegu leyti þar sem hér er m.a. um minjar að ræða sem eru á fornleifaskrá. Í frv. er lagt til að hlutur ríkisins í Viðey ásamt þeim minjum þar sem eru á fornleifaskrá verði afhentur Reykjavíkurborg til eignar með skilyrðum sem skýrt eru tekin fram í texta frv. Það hefur vissulega verið rætt að það skyti nokkuð skökku við að ríkið gæti ekki varðveitt minjar þær sem því er falið með lögum á þann hátt að sómi sé að. Nefndarmenn voru sammála um að æskilegast hefði verið að ríkið hefði lokið endurreisn Viðeyjar, en það virðist ekki hafa náðst pólitískt samkomulag um það efni þrátt fyrir þál. Alþingis frá því í fyrravor um að lagt skyldi fé til þess á fjárlögum fyrir árið 1986. Nú hefur hæstv. menntmrh. fundið leið til þess að þessari endurreisn Viðeyjar mætti ljúka með sómasamlegum hætti og þótt ýmsir nefndarmanna hafi nokkuð við það að athuga er það sameiginleg niðurstaða þeirra sem standa að afgreiðslu málsins að hér sé þó væntanlega gengið tryggilega frá því að Viðey hljóti þann búning og þær minjar sem þar eru sem sómasamlegur er og okkur landsmönnum ekki til algerrar skammar. Ég get ekki fallist á að Viðey sé fyrst og fremst eign Reykjavíkur. Þetta er eign alls landsins. Og Viðey tengist Íslandssögunni miklu lengur en Skúli Magnússon. Skúli Magnússon bjó reyndar aldrei í Reykjavík. Hann bjó í Viðey og þótt hann sé með nokkrum rétti kallaður faðir Reykjavíkur er hann ekki síður merkilegur í þjóðarsögunni fyrir ýmislegt annað sem hann gerði en að setja upp Innréttingarnar. En að öllu athuguðu var nefndin sammála um að styðja þetta frv. Einn nefndarmanna skrifaði að vísu undir með fyrirvara og annar nefndarmaður tók ekki þátt í afgreiðslu málsins. Ég heyri að þeir hv. nefndarmenn hafa báðir kvatt sér hljóðs og munu væntanlega gera grein fyrir afstöðu sinni. En nefndin mælir með að frv. verði samþykkt og að það sem gert verður í Viðey fari fram í fullu samráði við þjóðminjavörð og álits hans leitað um allt sem máli skiptir í því sambandi.



Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að ég er ekki ýkja hrifinn af þessu máli eða því hvernig að því hefur verið staðið. Í fyrsta lagi álít ég, ef ríkið tekur ákvörðun um að gefa sveitarfélagi, í þessu tilviki höfuðborg landsins, stóra gjöf á afmælisdegi borgarinnar, að málið sé þess eðlis að það eigi að hafa samráð við alla stjórnmálaflokka um hvernig að því skuli staðið. En það er skemmst frá að segja að það var ekkert samráð haft við stjórnarandstöðuflokka um undirbúning þessa máls. Mér er reyndar sagt að flokki hæstv. menntmrh. hafi láðst að hafa eðlilegt samráð við samstarfsflokk sinn í ríkisstj., en það er önnur saga og kemur mér ekki við. En í fyrsta lagi er málsmeðferðin óeðlileg. Þegar um gjöf af þessu tagi er að ræða er ekki um að ræða pólitískt mál í sjálfu sér og æskilegt að eðlileg og góð samstaða geti tekist um hvernig að gjöfinni skuli staðið. Í öðru lagi hefði ég talið að það hefði þurft að liggja fyrir að haft hefði verið fullt samráð við þjóðminjavörð um framkvæmd málsins og hann væri því að öllu leyti samþykkur áður en málið er flutt. En eftir þeim fregnum sem ég hef af þessu máli var alls ekki þannig staðið að málum. Þjóðminjavörður var mjög andvígur því að frv. yrði flutt og mun ekki hafa fallist á þessa niðurstöðu fyrr en eftir að frv. var komið fram á Alþingi og hann taldi sig meira og minna standa frammi fyrir gerðum hlut. Þetta er ámælisvert og flokkast ekki undir eðlilega eða skynsamlega málsmeðferð. Í þriðja lagi má velta því fyrir sér hvort eðlilegt sé að ríkið gefi sveitarfélögum stórar gjafir í hvert sinn sem þau eiga afmæli. Það eru mörg sveitarfélög á landinu og margir afmælisdagarnir.  Hins vegar er það skoðun mín að eftir að frv. hefur komið hér fram og eftir að málið hefur verið rætt við borgarstjóra Reykjavíkur og borgarstjórn sé málið komið á það stig að ekki verði aftur snúið og ekki hæfilegt að kippa að sér hendinni þegar gjöfin er um það bil að komast í fangið á afmælisbarninu. Það væru veisluspjöll á afmælisári að standa þannig að málum. Því hef ég ákveðið að skrifa undir með fyrirvara að þessi gjöf verði gefin þrátt fyrir þá vankanta sem ég sé á þessu frv. og allri málsmeðferð og undirbúningi þess.



Virðulegi forseti. Eins og fram kemur í nál. hv. menntmn. tók ég ekki þátt í afgreiðslu málsins í nefndinni og vil ég nú skýra nokkuð af hvaða sökum það er. Eins og fram kom í máli síðasta hv. ræðumanns var ekki haft samráð við stjórnarandstöðuflokkana áður en ákvörðun var tekin um þetta mál sem hefði þó verið hæfilegt því að þm. Reykjavíkur eru í öllum þingflokkum og eðlilegt hefði verið að þm. Reykjavíkur og þingið allt hefðu sameinast um það hvernig staðið væri að hátíðaliöldum af hálfu þingsins á þessu merkisafmæli Reykjavíkurborgar. Það sem ég hef þó einkum að athuga við þá till. sem hér liggur fyrir er það að með henni er verið að leggja til að gefnar séu þjóðminjar. Viðeyjarstofa og Viðeyjarkirkja eru á þjóðminjaskrá. Ég tel óeðlilegt að þjóðminjar séu á annarra hendi en þjóðarinnar allrar og því er ég mótsnúin því að sveitarfélagi, sem að vísu er mannmargt og telur nær þriðjung þjóðarinnar en er engu að síður aðeins hluti hennar, séu afhentar þjóðminjar. Ég vil einnig til taka að hér kann að vera varhugavert fordæmi á ferðinni og spurning hvenær mönnum finnst við hæfi að endurtaka þessa aðferð við að heiðra sveitarfélög eða kaupstaði á afmælishátíðum og eins og hv. 8. þm. Reykv. kallaði fram í áðan mundi Hafliði dýr allur ef út í það yrði farið.

En Guðrún?

Og Guðrún sjálfsagt enn þá dýrari, iðnrh. Það er líka spurning hvort menn gætu þá hugsað sér, fyrst út á þessa braut er farið, að afhenda t.d. dýrgripi úr þjóðminjasafni í heiðursgjafir. Það kann að vera að slíkt hafi ekki hvarflað að neinum sem að þessu máli hefur staðið, en þetta er fordæmi sem hægt væri að vísa til dytti einhverjum slíkt í hug einhvern tíma. Fram kom í hv. menntmn. að ekki var leitað álits þjóðminjavarðar á þessu máli fyrir fram og fram kom að hann var allósáttur við að þjóðminjar væru afhentar með þessum hætti. Þjóðminjavörður nefndi tvær tillögur sem hefðu getað orðið samkomulagstillögur til breytinga á þessu frv. Annars vegar að stofa og kirkja væru undanskilin. Ef ekki, þá að húsin yrðu friðuð og féllu undir húsfriðunarnefnd. Um þessar tillögur varð ekki samkomulag og hlýt ég að harma það. Á það er einnig að benda, eins og síðasti hv. ræðumaður kom inn á, að þær fornminjar sem hér um ræðir eru ekki eingöngu tengdar sögu Reykjavíkur heldur eru þær tengdar þjóðarsögunni allri. Í Viðey stóð klaustur í kaþólskri tíð og var ríkasta klaustur hér á landi. Þar var prentverk mikið á sinni tíð og þar barðist Jón biskup Arason við danskinn. Þar hafa því fleiri merkisatburðir í þjóðarsögunni og merkisstarfsemi átt sér stað en snertir Skúla fógeta og Innréttingarnar. Þetta kemur m.a. fram í grg. með till. til þál. sem þm. Reykjavíkur fluttu á síðasta þingi og samþykkt var hér í fyrravor. Sú till. hljóðaði upp á að "Alþingi ályktaði að fela ríkisstj. að láta gera áætlun um endurreisn Viðeyjarstofu og lendingarbætur á eynni í samráði við borgarstjórn Reykjavíkur", eins og þar segir. "Áætlunin verði við það miðuð að verkinu verði að fullu lokið fyrir 18. ágúst 1986. Kostnaðaráætlun verksins verði lögð fram í tæka tíð fyrir afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 1986." Þessi þáltill. var samþykkt hér s.l. vor. Engar spurnir hafa hins vegar verið af kostnaðaráætlun vegna þessa verks og engu fé hefur verið veitt til þess sérstaklega þannig að það er ljóst að framkvæmdavaldið hefur í þessu efni hundsað ályktun og vilja Alþingis. Ég hefði talið að þetta hefði verið bæði eðlilegri og höfðinglegri gjöf af hálfu ríkisins til Reykjavíkurborgar á þessu merkisafmæli hennar og hlýt að lýsa vonbrigðum mínum með að ekki skuli hafa verið staðið að málum eins og þessi þál. kveður á um. Hins vegar tek ég að fullu undir þau sjónarmið að mikilvægt er að hraða viðgerð Viðeyjarstofu og slæmt er hversu það hefur dregist, en ég tel það vera ríkinu til vansæmdar að geta ekki sjálft staðið að þessu verki og gera þetta á þann hátt að gefa í raun og veru Reykjavíkurborg það í afmælisgjöf að kosta verkið sjálf. Það er illt að vera á móti því að gefa gjafir og mér mikið á móti skapi að vera á móti slíku. Ég hefði gjarnan viljað standa að höfðinglegri gjöf til Reykjavíkurborgar á 200 ára afmæli hennar. Frv. get ég hins vegar ekki samþykkt eins og það liggur fyrir og þess vegna er mér nauðugur sá kostur að taka ekki þátt í afgreiðslu málsins heldur sitja hjá við atkvæðagreiðslu um það.



Frú forseti. Við erum í þann veginn að gefa stóra gjöf og það er svo sem ekkert að því annað en það að ég verð að taka undir það með öðrum að það er óneitanlega fýla í hluta gefenda. Ég er þar með talinn. Ég er í fýlu einfaldlega vegna þess að það var ekki við okkur rætt út af þessum málum. Ákveðin gleði og ánægja er því yfirleitt samfara að gefa gjafir og skiptir þá ekki öllu máli hversu höfðinglegar þær eru heldur það hugarfar, sá hugur sem fylgir. Okkur er kannske farið ekki alls ólíkt glæpamanninum sem lýst er í upphafi Íslandsklukku, að það var stolið frá okkur glæpnum. Að fá ekki að vera með við að taka ákvörðun um svona lagað eyðileggur á vissan hátt gleðina af því að gefa. Það er tvímælalaust líka ámælisvert og til vansa að gjöfin skuli ekki vera eins vel úr garði gerð og hægt væri. Þá á ég við að Viðeyjarstofa hefði átt að vera komin í það horf sem ætlast var til að hún væri komin í áður en gjöfin var afhent. Ég ætla ekki að fara að gera mönnum upp einhverjar annarlegar hugmyndir eða forsendur vegna þessarar gjafar. Það hefði svo sem mátt hugsa sér að menn hefðu velt vöngum yfir því hvaða gjöf ætti að gefa. Það eru margar aðrar gjafir sem hægt væri að færa Reykjavíkurborg í tilefni þessa afmælis, eins og t.d. gamla tukthúsið hérna í Bakarabrekkunni, sem hátíðarvott. En það er vonandi að Reykjavíkurborg og forráðamenn hennar kunni að meta þessa gjöf og haldi áfram að vera jafnþægir og þeir hafa verið okkur hér á þingi hingað til. Þegar menn gefa svo stórar gjafir eins og hér er um að ræða þótti það alltaf hér áður fyrr höfðingjasiður að menn skiptust á gjöfum. Það er spurningin hvað Reykjavíkurborg gefi okkur í staðinn þannig að höfðinglega sé að málum staðið í heild.



Virðulegi forseti. Ég undrast mjög þá umræðu, sem hér er komin af stað, þar sem menn lýsa því yfir að þeir séu komnir í fýlu vegna þess að ekki var rætt við þá út af þessari gjöf. Ég kem hingað til að lýsa yfir fyllsta stuðningi mínum við að Viðey skuli vera gefin Reykjavíkurborg. Ég minni á að á sínum tíma var Viðey í Reykjaneskjördæmi, það breyttist nú fyrir 2-3 árum, en tilheyrði Seltjarnarnesi. Ég tel að fyrst Reykjavík vill þiggja þessa gjöf, sem vafalaust verður henni mjög dýr, verði það til góðs og ég hygg að framkvæmdum við endurreisn Viðeyjarstofu fleyti fram um ca. 100 ár við það að Reykjavíkurborg tekur þetta að sér, ef skoðaðar eru fjárveitingar ríkisins til svona mála í ljósi reynslunnar. Ég endurtek að ég tel það vel við hæfi að gefa þessa gjöf og treysti Reykjavíkurborg fyllilega til að fara svo með gjöfina að til sóma verði og Viðey verði í framtíðinni sá staður sem ekki aðeins Reykvíkingar heldur allir Íslendingar geti horft á með nokkru stolti.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. landbn. Ed. Alþingis um útflutning hrossa og er nál. á þskj. 941. Eins og fram kemur í nál. hefur nefndin gert tillögur um breytingar á frv. og er ástæðan fyrir því sú að við meðferð málsins í Nd. hafði yfirdýralækni ekki verið gefinn kostur á að setja fram sín sjónarmið gagnvart þessari breytingu. Er brtt., sem fram kemur í afgreiðslu landbn., einmitt byggð á þeim athugasemdum sem hann lagði þar fram. Mér finnst hins vegar vert að geta þess að okkar tillögur ganga ekki gegn upphaflegum óskum Hagsmunafélags hrossabænda því að þar var óskað eftir heimild til að víkja frá tilteknu aldursmarki sem er skv. fyrri lögum tíu ár. Í erindi frá Hagsmunafélagi hrossabænda var leitað eftir að heimild væri gefin til að víkja frá þessu aldursmarki. Þess vegna fæ ég ekki séð annað en að hér hafi fengist sú lausn sem friður gæti verið um og jafnframt skilað hrossabændum þeim árangri sem þeir leita eftir. Með hliðsjón af þessu vænti ég að virðuleg þingdeild geti fallist á okkar tillögur.



Frú forseti. Frv. það sem hér um ræðir gerir ráð fyrir því að heimilað verði að flytja hingað til landsins þá tegund áfengra drykkja sem menn almennt kalla bjór og þá einnig heimilt að selja þá sömu framleiðslu, sem reyndar hefur farið fram hér á landi, þá íslensku framleiðslu sem framleidd er hér innanlands. Nefndin fjallaði um málið og fékk til viðræðna menn frá áfengisvarnaráði, auk Tómasar Helgasonar, Jóhannesar Bergsveinssonar læknis og Ingólfs Guðmundssonar. Meiri hl. nefndarinnar varð sammála um að mæla með samþykkt frv. þó að einstakir nefndarmenn áskildu sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Fjarverandi við afgreiðslu málsins voru Valdimar Indriðason og Salome Þorkelsdóttir. Frú forseti. Ég ætla mér ekki að hafa mörg orð um málið á þessu stigi. Það hefur býsna margt verið talað í þessu máli og ég held að í grundvallaratriðum greini menn ekki mjög mikið á. Ég held að það séu fáir menn sem t.d. gera ráð fyrir því að þetta hafi ekki nein áhrif til breytinga á drykkjuvenjum Íslendinga. Aftur á móti er líka öllum mönnum kunnugt að hér er ráðandi ákveðinn tvískinnungur í þessum málum sem gerir það að verkum, án þess að ég ætli nú að túlka það sem einhver forréttindi sérstaklega að fá að drekka bjór, að fólki er mismunað hér á Íslandi hvað það snertir. Hafi fólk áhuga á því að neyta bjórs þá verður það að gerast annaðhvort farmenn eða ferðamenn til þess að slíkt geti orðið. Það má kannske segja að það sé ekki lagaleg skylda stjórnvalda að gera mönnum endilega kleift að neyta bjórs. En ef menn halda því fram hljóta þeir um leið að vera að halda því fram að það sé þá þvert á móti lagaleg skylda stjórnvalda að koma í veg fyrir það að menn geti neytt bjórs. Ég hef sagt það áður, undir reyndar dálítið öðrum formerkjum þar sem ekki var þá um að ræða tillögu um lagabreytingu heldur tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu fyrir tveim árum, að ég hef litið þannig á að niðurstaða manna í þessu máli hlyti að leiða til þess að annaðhvort yrði hér heimiluð bruggun og sala áfengs öls algerlega eða bönnuð algerlega.



Virðulegi forseti. Ég hef skilað minnihlutaáliti í þessu máli og vil minna á það í upphafi og taka það fram að ég hef síður en svo hugsað mér að halda uppi málþófi og hef aldrei hugsað mér að halda uppi neinu málþófi hér um þetta mál. Hins vegar hlýt ég að benda virðulegum forseta á það að ég þarf eðlilegan tíma til framsögu í þessu máli. Ég þarf að vitna til þess aðila, sem hér á til um að segja og þarf að leita til af Alþingis hálfu, þ.e. áfengisvarnaráðs. Ég þarf einnig að vitna til nýlegra greina sem hafa birst í blöðum og þarf og á að vekja athygli á hér á Alþingi þannig að ég bendi virðulegum forseta á það að mér dugir ekki sá tími til kl. 4, sem er reiknað með til þessarar framsögu, en hins vegar skal ég hefja hana með mikilli ánægju.

Ef ég má aðeins trufla hv. ræðumann, þá tók ég það fram hér í upphafi að ég mundi fresta umræðum þegar ég vissi að ég gæti sett nýjan fund. Ég vænti þess að hv. þm. sé þá tilbúinn að fresta ræðu sinni svo að það megi gerast.

Já, virðulegi forseti. Ég heyrði þetta og vildi aðeins vekja athygli á þessu í upphafi, en mun að sjálfsögðu gera hlé á máli mínu þegar virðulegum forseta þóknast að setja nýjan fund og taka þetta mál þar með út af dagskrá þessa fundar. Ég minni í upphafi á afgreiðslu minni hlutans í fyrra, en í minni hlutanum þá áttum við hv. 9. þm. Reykv. Haraldur Ólafsson sæti. Hann hafði hér framsögu fyrir nál. af okkar hálfu í þessu máli. Við fórum þar nokkurs konar millileið ef Alþingi mætti bera gæfu til að víkja þessu máli í þann farveg sem þá var - og er reyndar enn máske eðlilegastur, þ.e. að vísa því til þeirrar stjórnskipuðu nefndar um áfengismál og stefnumótun í áfengismálum almennt, sem sett var á laggirnar að tillögu Alþýðuflokksmanna hér á sínum tíma og samþykkt var einróma af öllum hv. þm. þá. Við lögðum sem sagt til að málinu yrði vísað til ríkisstj. með tilliti til þessarar stjórnskipuðu nefndar sem fengi þá þetta mál ásamt öðrum til umfjöllunar. Nú bendi ég á það að til viðbótar þessu hafa þær hugmyndir komið fram í ríkisstj., sem virðast vera að verða að virkileika, að þar verði sett á laggirnar sérstök nefnd manna til þess að fjalla um vímuefnavána í heild sinni og aðgerðir til þess að fyrirbyggja hana sem best og mest. Því væri kannske tvöföld ástæða til þess að hafa þann hátt á nú að vísa þessu máli til þessarar stjórnskipuðu nefndar eða til ríkisstj., stjórnskipuðu nefndarinnar annars vegar og þeirrar ráðherranefndar sem á að setja á laggirnar hins vegar. Ég hef á þessu máli ákveðna skoðun en hún kemur kannske ekki þessu máli beint við þó að það sé mín einkaskoðun sem ég hef býsna drjúg rök fyrir. Ég hef miklu meiri áhuga fyrir því að koma á framfæri skoðunum annarra á þessu máli, sem hafa á því þekkingu, vita hvað þeir eru að tala um í þessum efnum og byggja fyrst og fremst á niðurstöðum þeirrar þekkingar og þeirrar vitneskju sem þeir vita sannasta og réttasta. Það er býsna mikið talað um tvískinnung í áfengismálum okkar í dag og síðast í máli hv. frsm. meiri hl. kom þetta fram. Ég vil þá taka það fram til að fyrirbyggja allan misskilning að sú áfengislöggjöf sem ríkir í dag er ekki sú sem ég kysi að væri á landi hér. Það þýðir því ekki að sakast um það við mig að Alþingi hefur kosið að setja áfengislöggjöf með þessum hætti og undanþágum sem veldur vissum tvískinnungi og ég neita ekki að margir eru haldnir í þessum efnum. Hér er nefnilega ekki um það að ræða, eins og mér sýnist af mörgum þeim sem halda uppi þeim málatilbúnaði, að okkur sé nauðsyn á því að hér verði áfengur bjór. Hér er sem sé ekki um það að ræða að við eigum að velja á milli, að við eigum að hafna öðru í staðinn. Ég hef aldrei heyrt þá röksemd hjá neinum þeirra sem flutt hafa þetta mál hér inn í þingsali að með því að leyfa bruggun og sölu áfengs öls þá ættum við að taka fyrir sölu á sterkari drykkjum. Þetta hefur aðeins verið túlkað á þann veg að við yrðum að bæta þessu hreinlega við. Nál. mitt, sem kemur fram á þskj. 883, er þess eðlis að ég tel kannske rétt að vitna í það síðar í mínu máli því af nógu er að taka þegar maður fer að leita fanga um það að mæla gegn frv. af þessu tagi. Varðandi þessi mál öll hefur verið vitnað nokkrum sinnum í þann virta mann dr. Tómas Helgason. Eflaust eru menn ósammála skoðunum hans, eflaust eru menn ósammála fullyrðingum hans eða ekki sammála þeim. Hitt dregur enginn í efa, vona ég, að þar er byggt á þekkingu, þar er byggt á rannsóknum, þar er byggt á víðtækum athugunum á vandamálinu í heild sinni, athugunum sem teknar hafa verið góðar og gildar og sem mjög þýðingarmiklar hjá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni m.a., svo og öðrum þeim aðilum sem fjalla um þessi mál af meiri alvöru en Alþingi Íslendinga hefur gert hingað til í þessum efnum og ekki af því gáleysi sem margir hafa gert hér í sölum Alþingis. Í grein í Morgunblaðinu nú á dögunum segir dr. Tómas Helgason eftir að hann er búinn að ræða um frv., sem hér var til meðferðar fyrir stuttu um verslun ríkisins með áfengi, þ.e. að framleiða áfengi hér á landi til þess að selja það út úr landinu, og vara mjög við þeim hagsmunum sem þar kæmu inn í: "Þó tæki fyrst steininn úr ef Alþingi samþykkti bjórfrv. sem meiri hl. allshn. Ed. hefur lagt blessun sína yfir. Samþykkt þessa frv. er fáránleg tímaskekkja nú þegar lögð er öll áhersla á heilsuvernd og að draga úr útgjöldum til heilbrigðismála. Þegar í dag eru miklir einkahagsmunir í húfi í sambandi við bjórsölu og framleiðslu. Þeir munu ekki minnka ef almennt verður leyfð sala áfengs öls í landinu og getur þá hver sem er séð í hendi sér líkurnar á að aftur verði horfið frá því óráði. Það er varla af þekkingarleysi sem alþm. og jafnvel fjmrh. flytja frv. sem sannanlega munu auka áfengisvanda þjóðarinnar. Sjálfur forsrh. hefur látið Þjóðhagsstofnun reikna út hver verði aukning áfengisneyslu ef framleiðsla og sala áfengs öls verður leyfð í landinu. Þeir útreikningar sýna að neyslan mundi aukast um þriðjung. Slíkt hefur í för með sér enn meiri skaða. Ofneytendum mun fjölga, alkóhólistarnir verða veikari. Öðrum sjúkdómum og slysum, sem af áfengisneyslu hljótast, fjölgar og dánartalan hækkar þar með. En ekki virðist fylgja mikill hugur máli þegar jafnframt er stuðlað að aukinni neyslu. Vonandi eru enn nógu margir alþm. sem skilja hvað hættuleg aukin áfengisneysla er heilsu og félagslegri velferð þjóðarinnar svo að dugi til að fella bæði bjórfrv. og frv. um að leyfa einkaaðilum framleiðslu á áfengi í landinu." Hér hef ég vitnað til þess manns, sem virtur er í þessum fræðum öllum á hinum æðstu stöðum, eins og t.d. hjá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni alveg sérstaklega, dr. med. Tómasar Helgasonar, og ég hygg að erfitt sé að hrekja þau rök sem hann hefur margoft látið fram koma í andstöðu sinni við þetta mál. Það hefur oft verið vitnað til þess að við ættum að hlusta á ýmsa þá sem hart hafa orðið úti af áfengisbölinu í heild sinni og þá sem hafa fengist við það vandamál sérstaklega. Og þá kem ég að því að ég tel nauðsynlegt og gott að koma hér inn í þingtíðindi ákveðnum atriðum úr merkri grein úr síðasta SÁÁ-blaði sem er skrifuð af Óttari Guðmundssyni, yfirlækni við sjúkrastöðina á Vogi. Ég hlýt að vitna nokkuð til þessarar greinar hér þó ég skuli ekki lengja mál mitt mjög með því. Dr. Óttar segir orðrétt í þessari grein, m.a. varðandi þetta sérstaklega, með leyfi virðulegs forseta: "Það sem gerir áfengisvandamálið svo flókið sem raun ber vitni er að áfengisneysla er hluti þess menningarþjóðfélags sem við höfum skapað og eina löglega vímuefnið sem neytt er. Áfengi er notað við mörg félagsleg tækifæri af öllum þorra manna og stórir hópar geta notað það án sérstakra skakkafalla. Alkóhólistar byrja að drekka á sama hátt og hinir sem aldrei lenda í neinum vandræðum, á sama aldri og af sömu ástæðum. Einhvers staðar fer síðan að halla undan fæti hjá alkóhólistunum og þeir taka að missa tökin á drykkjunni og hætta að geta ráðið við hana á þann hátt sem þeir sjálfir helst vildu. Áfengi fer að skapa þessum einstaklingum og vandamönnum þeirra veruleg vandræði og þjóðfélaginu ómetanlegt tjón. Alkóhólistar verða með tímanum þurftarfrekir í samfélaginu. Þeir veikjast meira en aðrir af ýmsum kvillum, lenda ölvaðir í slysum, slasa aðra og mæta oft illa til vinnu. Á sama tíma er áfengisvíman, sem er að fara með þessa einstaklinga og aðstandendur þeirra í hundana, vafin miklum dýrðarljóma. Menn krefjast þess í blöðum að áfengi verði sem víðast haft um hönd, tegundum fjölgi, fleiri barir opnaðir og sem frjálslyndust stefna tekin upp í sambandi við áfengismál. Umræða um bjór tröllríður dagblöðum svo mánuðum skiptir og í mörgum greinum eru það talin eðlileg mannréttindi að geta drukkið áfengan bjór við öll hugsanleg tækifæri. Þessi afstaða" - og taki menn nú eftir því sem þessi yfirlæknir á sjúkrastöðinni segir um þetta atriði - "Þessi afstaða gerir alkóhólistanum erfitt um vik. Vímugjafinn sem er að leggja líf hans í rúst er hafinn til skýjanna í fjölmiðlum og nánustu vinir og félagar telja reglubundna áfengisneyslu eðlilega og sjálfsagða. Þetta getur valdið mikilli firringu þess sem ekki ræður við það að drekka áfengi."

Nú vildi ég biðja hv. 2. þm. Austurl. að gera hlé á ræðu sinni, því að nú verður þessum umræðum frestað þar til á næsta fundi væntanlega.

Umr. frestað.