Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Þegar þetta mál kom hér fyrst til umræðu hafði ég uppi ýmsa og raunar margvíslega gagnrýni á bæði málfar og ýmis efnisatriði frv. Skemmst er frá því að segja að í hv. allshn. var unnið mjög mikið að þessu máli og umsagna mjög margra aðila leitað. Það komu afar margar ábendingar, að vísu misvægar eins og gefur auga leið, en margar gagnlegar ábendingar komu fram hjá þeim sem sendu nefndinni umsagnir um málið. Þar við bættist að hæstv. dómsmrh. skipaði nefnd fjögurra alþm. til að vinna að þessu máli enn frekar í sumar og var það gert og enn hefur nefndin í vetur, allshn., skoðað þetta mál og rætt ítarlega og flutt brtt. sem formaður nefndarinnar, hv. 4. þm. Austurl., hefur gert grein fyrir og ég sé enga ástæðu til að tiltaka sérstaklega. Það er auðvitað svo með frv. sem þetta og mál sem þessi að allir telja sig hafa- og hafa hagsmuna að gæta í sambandi við setningu löggjafar af þessu tagi. Raunar má kannske segja, þó að það sé e.t.v. blandið einhverju alvöruleysi, að hver einasti maður telur sig sérfræðing í þessum málum. Það er því ekki óeðlilegt að umfjöllun hafi tekið nokkuð langan tíma, en ég tel mig geta fullyrt að þetta mál hefur verið skoðað og rætt mjög gaumgæfilega og kannske gaumgæfilegar en flest önnur mál sem fara í gegnum þingið. Nægan tíma hefur það a.m.k. tekið. Ég styð að sjálfsögðu þær brtt. sem nefndin hefur flutt hér. Auðvitað eru eftir fjölmörg álitamál og ýmislegt sem mönnum áreiðanlega sýnist sitt hvað um. T.d. nefni ég bara hraðamörk, aldursmörk ýmiss konar og ég nefni líka eitt atriði sem ég gerði athugasemdir við á sínum tíma þegar málið kom til 1. umr., þ.e. þau ákvæði sem eru í 46. gr. og leggja skyldur á veitingamann og þjóna hans og sömuleiðis bensínafgreiðslumenn. Ég er enn ekki fyllilega sáttur við þessi ákvæði. Ég tel að þetta ættu að vera ákvæði sem væru almenns eðlis og legðu þessar skyldur á hendur hverjum einstaklingi sem veit eða hefur ástæðu til að ætla að ölvaður maður ætli að fara út í umferðina. En það var ekki talið fært af þeim er gerst eru taldir þekkja að setja slíka almenna skyldu inn í þessi lög. Ég hef ekki endanlega tekið um það ákvörðun, hvort ég flyt um það brtt. við 3. umr. að breyta þessu, en mér finnst þetta enn nokkuð andkannalegt. Annað mál vildi ég minnast á sérstaklega og það er notkun öryggisbelta sem fjallað er um í 71. gr. Nú þekkja allir hv. þm. forsögu þess máls, þ.e. að þessi hv. þingdeild hefur tvisvar sinnum gert um það samþykktir og samþykkt lagabreytingu í þá veru að það verði nokkur viðurlög við því að nota ekki öryggisbelti. Því miður hefur ekki sama skynsemisstefnan ráðið ferðinni, sama slysavarnarstefnan vil ég raunar leyfa mér að segja, þegar það mál hefur komið til umfjöllunar í hv. Nd. Þar féll málið síðast ef ég man rétt á jöfnum atkvæðum. Mín skoðun er sú að hvort sem okkur endist ráðrúm á hinu háa Alþingi til að afgreiða þessi lög fyrir þinglausnir, sem ég vissulega vona og vona mjög eindregið, tel ég eiginlega alveg nauðsynlegt að flutt verði frv. þar sem tvennt verður gert: annars vegar að hækka hámarkshraðann frá því sem nú er og hins vegar að hafa viðurlög við því að nota ekki öryggisbelti eða bílbelti. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um nauðsyn þess og ætla ekki að hefja þá umræðu hér. Hún er svo augljós. Það er næstum því sama hvað gerist og það höfum við séð á þeim slysum sem orðið hafa á þessu ári að menn eru alltaf betur komnir í belti en án og yfirleitt alltaf betur komnir inni í bílnum en utan hans, en það verður oft þegar slys eða óhöpp verða að menn kastast út. Það er ýmislegt fleira sem mætti gera að sérstöku umtalsefni, en ég held að þær breytingar sem nefndin hefur gert og nefndarmenn, fyrst áður en það var lagt fram, og síðan þær sem nú eru lagðar til séu allar til bóta, en geri mér jafnframt grein fyrir því að þetta er mál sem getur verið mjög lengi til umfjöllunar því að hér eru álitamál í hverri einustu grein. Auðvitað væri hægt að taka miklu meiri tíma til að fjalla um þetta og raunar hægt að halda því áfram býsna mörg ár, en einhvers staðar verður að reka endahnútinn og ég held að það sé tímabært að gera það núna. Ég læt í ljós, virðulegi forseti, um leið og ég lýk máli mínu, að hv. Nd. auðnist að afgreiða þetta mál fyrir þinglok. Gerist það ekki endurtek ég að það er óhjákvæmilegt að flytja frv. með örfáum breytingum og koma því í gegn fyrir þinglok eða alla vega fá fram úrslit í málinu, bæði varðandi hækkun hámarkshraða og öryggisbelti og má vera eitthvað fleira. En ég held að þær breytingar sem hér hafa verið gerðar séu allar til bóta og sumar til verulegra bóta.



Herra forseti. Það voru nokkrar ábendingar sem hv. 5. þm. Vesturl. kom með, bæði í gamni og alvöru, og ég ætla ekki að eyða mínum tíma í að svara einstökum athugasemdum sem hann gerði og beindi jafnvel til nefndarinnar því að ég veit að frsm. og formaður hv. allshn. mun fara út í þau atriði hér á eftir, m.a. þetta nýja fjórhjólaökutæki, sem við höfum gert okkur grein fyrir að þarf líklega að athuga. Varðandi þokuljósin er það víst skilgreint í reglugerð hvernig þau eru. En af því að hv. 5. þm. Vesturl. nefndi þokuljós kemur mér í hug að fyrir nokkrum vikum var mikil þoka á höfuðborgarsvæðinu. Hún læddist um dali og götur hér í Reykjavík. Ég held að það hafi sjaldan verið eins fáir sem notuðu ökuljósin einmitt í þessari þoku. Það a.m.k. vakti athygli mína. En ég fagna því svo sannarlega að frv. er komið til 2. umr. og ég tek undir það með hv. 5. landsk. þm. að vonandi auðnast hv. Nd. að afgreiða þetta frv. þannig að það verði að lögum áður en þingi lýkur. Hv. Ed. hefur á undanförnum þingum fjallað um umferðarmál í tengslum við þau frv. sem ýmsir þm. hafa flutt um ákveðna þætti umferðarlaganna. Í því sambandi vil ég minna á frv. sem ég hef flutt á nokkrum þingum ásamt fleiri þm. í þessari hv. deild um breytingu á ljósatímanum og varðandi merkingar skólabifreiða. Þetta frv. var á síðasta þingi afgreitt úr þessari hv. deild að mig minnir með atkvæðum allra þm. Það hefur verið flutt af hv. 6. landsk. þm. Karli Steinari Guðnasyni ásamt okkur fleiri þm. frv. varðandi það að fella úr gildi undanþágu sektarákvæða varðandi bílbeltin. Það hefur farið sömu leið gegnum þessa hv. deild, en bæði þessi frv. hafa fengið að lúra í Nd. En ég tek undir það að við skulum vænta þess að það auðnist að afgreiða þetta frv. sem nú er til umræðu í gegnum báðar deildir á þessu þingi. En þessi atriði, sem ég nefndi, eru öll komin inn í þetta frv., varðandi ljósatímann í 32. gr. samhljóða frv. sem ég nefndi áðan og einnig varðandi skólabifreiðarnar sem kemur fram í 18. gr. Ég lít svo á að með samþykkt þessa frv., ef það verður að lögum, sé búið að aflétta þessu undanþáguákvæði varðandi sektarákvæðin um bílbeltin, en væntanlega verður það þá leiðrétt ef við höfum misskilið það svo hrapallega að það þurfi að flytja sérstakt frv. um það. Varðandi þetta með ljósatímann fagna ég því sérstaklega að þessi atriði voru tekin inn í frv. upphaflega, en við endurskoðunina höfum við að vísu aðeins breytt því, þ.e. við höfum lengt notkun ljósanna í báða enda ef svo má að orði komast. Þetta er í frv. nú miðað við að það sé skylda að nota ljósin frá 1. sept. í stað 1. okt. og til 30. apríl í stað 31. mars. Ég held að við höfum öll verið sammála um það í nefndinni að í raun ætti að skylda ljósanotkun allan ársins hring, en það hafi verið af raunsæi, til þess að koma málinu frekar í gegnum þingið, að hafa þetta svona, enda er alls ekki bannað að nota ljósin allan ársins hring þrátt fyrir það, og reynslan hefur sýnt að þegar ökumenn fara að nota ökuljós halda þeir því áfram. Jafnframt færist það í vöxt að bifreiðar eru með sjálfvirkan búnað hvað þetta varðar. Ljósin kvikna þegar bíllinn er ræstur og það slokknar á þeim þegar drepið er á bifreiðinni. Í þessu sambandi langar mig að segja frá upplýsingum sem ég hef fengið um hvernig þessu er fyrir komið á Spáni. Það er að vísu varðandi nokkuð annað atriði. Það er varðandi það ef menn aka á eineygðum bifreiðum eða þar sem pera hefur bilað. Með því er mjög strangt eftirlit. Lögreglan stöðvar bifreiðarnar og ökumenn eru skyldaðir til að hafa varaperur ávallt í bifreiðunum. Það er skylda á Spáni og það er gengið mjög hart eftir þessu. Ég held að þetta sé mjög góð hugmynd og ég vil beina því til hæstv. dómsmrh., ef hann skyldi vera einhvers staðar nálægt og heyra orð mín, að það mætti gjarnan setja í reglugerð að skylda allar bifreiðar til þess að hafa eitt sett af varaperum í bifreiðinni þannig að ef lögreglan stoppar ökumann sem er eineygður eða vantar ljós að aftan geti lögreglan jafnvel hjálpað viðkomandi til að setja peruna í því að það eru ekki allir sem eru tæknilega vel að sér að því leyti og þá er ég að líta í eigin barm fyrst og fremst. Ég held að það gæti verið góð regla sem e.t.v. gæti þróast í það að bifreiðaumboðin sæju sér hag í því að bjóða þessa þjónustu og láta fylgja með eitt varasett af perum þegar bifreiðakaupandi er að leita sér að bifreið og velja sér bifreið. Það er margt fleira í þessu frv. sem væri kannske freistandi að taka sérstaklega til umfjöllunar, en ég ætla að reyna að stytta mál mitt eftir föngum. Ég vil þó koma inn á eitt atriði og ég hefði einnig haft mikinn áhuga á að hæstv. dómsmrh. hlustaði á það.  Ég sé að hæstv. dómsmrh. er kominn í salinn og ég þakka honum fyrir að hann ætlar að sitja undir þessum lestri mínum, en ég held ég neyðist til að endurtaka það sem ég var sérstaklega að beina til hans áðan. Það var um fyrirkomulag sem mér er sagt að sé notað á Spáni og er varðandi bifreiðar sem aka eineygðar eða það bila ljósaperur. Lögreglan fylgir því mjög strangt eftir og ökumenn eru skyldaðir að eiga varaperur í bifreiðunum. Ég vildi beina því til hæstv. ráðh. að það væri athugað að taka upp í reglugerð eitthvert slíkt ákvæði þannig að ökumaðurinn væri skyldaður til að setja peruna í á staðnum ef lögreglan stoppar hann. Þá ætlaði ég að koma aðeins inn á kynningarþáttinn. Ég læt ekki eftir mér að vera svo svartsýn að segja ef frv. þetta verður að lögum heldur þegar það er orðið að lögum á þessu vori skiptir mjög miklu máli að það verði vel kynnt fyrir almenningi, og það er ekki sama hvernig það verður gert, og einnig að frv. verði í aðgengilegu formi, sérprentað, aðlaðandi og aðgengilegt þannig að almenningur eigi auðvelt með að nota það sem leiðbeiningu við að læra umferðarlögin. En það er óhætt að segja að þessi lög munu í sjálfu sér ekki valda byltingu á umferðarmenningu nema þá með þessari ítarlegu kynningu og fræðslu í kjölfarið og áróðri sem verður að fylgja þar með. Ég ætla aðeins að koma inn á fræðsluþáttinn, hlutverk Umferðarráðs. Það er óhætt að segja að Umferðarráð hefur ábyrgðarmikið hlutverk. Það er að bæta umferðarmenninguna. Hlutverk þess er skilgreint í mörgum liðum í 113. gr. Það er óhætt að segja að Umferðarráð og fjölmargir aðilar hafa lagt fram stóran skerf til að bæta umferðarmenningu okkar Íslendinga. En Umferðarráði hefur kannske ekki orðið eins ágengt og það sjálft hefði óskað vegna þess að það er því miður takmarkaður skilningur stjórnvalda á þýðingu forvarnarstarfsins á þessu sviði eins og svo mörgum öðrum, þ.e. markviss fræðsla og áróður kostar auðvitað fjármagn. Við verðum að segja eins og er að Umferðarráð eins og kannske margt annað hefur verið svelt hvað fjármagn varðar og það er ekki enn þá að menn hafa áttað sig á því að það skilar sér aftur margfaldlega það fjármagn sem sett er í slíka fræðslu. Ég vil skýra frá því hér að ég mun flytja brtt. við 3. umr. Ég er aðallega með í huga tvö atriði og ég á von á því að það verði fleiri hv. þm. sem flytja þessa brtt. en ég ein. Það er við 113. gr. varðandi samræmda slysaskráningu. Það er staðreynd að það dugar ekki að hafa slysaskráningu hjá lögreglu, hjá slysadeildum og sjúkrahúsum og tryggingafélögum ef það er ekki samræmt. Það má benda m.a. á þær skráningar sem hafa komið fram opinberlega. Ég er t.d. með auglýsingu frá því ágæta átaki sem Fararheill 87 heitir og bifreiðatryggingafélögin standa fyrir og er til mikillar fyrirmyndar og ber að fagna. Í auglýsingu sem þar birtist um fjölda slasaðra er í raun ekki nema um 1/3 hlutann að ræða af því að það eru lögregluskýrslur en ekki samræmdar skýrslur sem þarna eru notaðar. Þetta er eitt dæmi um að það skiptir máli að þessir hlutir séu samræmdir og þess vegna mun ég flytja brtt. við 3. umr. um að þetta verði sett inn í 113. gr. sem varðar Umferðarráð. Ég mun væntanlega mæla fyrir þessum brtt. þá, en mun ekki gera það nú. Einnig er annað atriði. Það er varðandi rannsóknarnefnd umferðarslysa. Ég mun einnig flytja brtt. um það ásamt væntanlega fleiri hv. þm. að dómsmrh. geti skipað slíka rannsóknarnefnd. Það er reynsla fyrir þessu í öðrum löndum, m.a. í Finnlandi, sem er talin gefa góða raun og ég mun skýra frá því, eins og ég sagði áðan, við 3. umr. En að lokum vil ég geta þess í framhaldi af því sem ég hef hér nefnt um fræðsluþáttinn að í kjölfar þessa frv., þegar það er orðið að lögum, þarf að gera stórt átak og ég er að undirbúa till. til þál. um þjóðarátak í umferðaröryggi og mun leita eftir meðflm. úr öllum flokkum í báðum deildum til að flytja þessa þáltill. því að ég lít svo á að umferðarmál séu ekki og eigi ekki að vera flokkspólitísk mál. Þetta er eitt af þeim velferðarmálum sem varða hvern einasta einstakling, líf hans, heilsu og hamingju og utan og ofan við alla flokkapólitík.



Herra forseti. Hér hafa komið fram við þessa umræðu málsins ýmsar ábendingar og það er rétt, sem hefur komið fram við þessa umræðu, að í þessum lagabálki eru mjög mörg álitamál og afar mörg matsatriði þannig að sú nefnd sem hér hefur unnið að málum, allshn. Ed., mun að sjálfsögðu taka þær ábendingar til skoðunar sem hafa komið fram við þessa umræðu. Það var um það rætt í nefndinni, eins og ég tók fram þegar ég mælti fyrir áliti hennar, að nauðsynlegt væri að koma málinu í 2. umr. þannig að það væri frekari von um framgang þess í þinginu í vetur. Það hefur verið spurt um eitt veigamikið atriði og það er í sambandi við hin svokölluðu fjórhjól sem eru nú að ryðja sér til rúms. Þetta er dæmi um ný tæki sem koma fram í umferðinni. Það er sannast sagna að þetta mál er enn þá í athugun hjá nefndinni og við höfum beðið um ábendingar frá Bifreiðaeftirliti ríkisins um þessi farartæki og reyndar fengið í hendurnar drög í þessu sambandi sem við munum skoða á milli 2. og 3. umr. málsins. Það er álitamál hvort þetta flokkast undir bíl eða bifhjól. Það vantar ýmsan búnað í báðum tilfellum og er matsatriði undir hvaða flokk farartækja skuli fella þessi tæki. En við munum taka þetta mál til athugunar á milli 2. og 3. umr. og flytja þá brtt. um niðurstöðuna ef niðurstaða fæst í það mál. En mér er fullljóst og hef reyndar orðið þess var í umræðum manna á meðal að það er ekki hægt að samþykkja þessa löggjöf á Alþingi án þess að taka á þessu máli. Ég tek undir það um bílbelti og notkun þeirra að við lítum svo á að það séu niður fallin þau undanþáguákvæði með samþykkt þessara laga sem eru varðandi viðurlög við því að nota ekki þessi belti. Ákvæði í lögunum eru skýr hvað bílbeltanotkun varðar. Hér hefur verið rætt um ökuhraða í þéttbýli. Það var hv. 5. þm. Norðurl. e. sem kom inn á það í sinni ræðu á síðasta fundi að þessi mörk væru of lág og þyrftu frekar að vera undanþágur upp á við en niður á við eins og frv. gerir ráð fyrir. Svona ábendingar eru að sjálfsögðu réttmætar og við munum taka þá ábendingu til athugunar. Það eru eilíf álitamál í þessu eins og ég vék að í upphafi máls míns. Hv. 5. þm. Vesturl. kom inn á nokkur atriði. Ég var búinn að svara því fyrsta. Það er um fjórhjólin. Hann kom inn á það atriði fyrst sem er mjög mikilvæg spurning í þessu sambandi. Hann kom inn á þokuljós. Hv. 4. þm. Reykn. hefur svarað því að þokuljós eru skilgreind í reglugerð. Í sambandi við bíl hv. 5. þm. Vesturl. er það að segja að framleiðendur hans hafa kannske gengið út frá því að það væru mjög miklar þokur í Borgarfirði og á Arnbjargarlæk og það þyrfti að nota þessi ljós þar þess vegna. En þokuljós eru mjög mikilvægt öryggistæki. Hann kom einnig inn á 47. gr. þar sem rætt er um öndunarsýni og vildi fá nánari skýringar á því hvernig væri ástatt hjá manni undir stýri sem gæti ekki andað. Ég hef í sjálfu sér ekki skýringar á því samkvæmt persónulegri reynslu, ég hef ekki lent í slíku, en hins vegar voru færustu sérfræðingar sem voru kallaðir fyrir nefndina á því að það mætti ekki afgreiða þessi lög án þess að þetta atriði væri inni því að þannig gæti verið ástatt. Við tókum þær ábendingar til greina. Þess vegna er þetta ákvæði þarna inni. Síðan kom hann að því stóra máli sem varðar skráningu ökutækja. Það er gert ráð fyrir því í þessu frv. eins og kemur fram í athugasemdum þess að umdæmaskráning ökutækja verði lögð niður. Viljinn er augljós í því efni vegna þess að með frv. fylgir sem fylgifrv. 120. mál, frv. til l. um breytingu á þinglýsingalögum, sem er á dagskrá í dag einnig, og í athugasemdum við þetta frv. stendur: "Samkvæmt frv. til umferðarlaga sem liggur fyrir Alþingi er gert ráð fyrir að umdæmisskráning ökutækja verði lögð niður og að Bifreiðaeftirlit ríkisins annist skráningu ökutækja í stað lögreglustjóra. Þetta frv. er flutt til þess að laga þinglýsingalögin að þessu breytta fyrirkomulagi." Rökin fyrir þessari breytingu eru þau að sú skráning sem hér um ræðir verði miklu einfaldari og ódýrari en það fyrirkomulag sem nú er. Hins vegar er mér fulljóst að um þetta atriði eru mjög skiptar skoðanir á hv. Alþingi. En ég vil jafnframt vona að deilur um þetta atriði komi ekki í veg fyrir að þetta frv. nái hér fram að ganga. Hér er um allt of miklar lagfæringar að ræða og allt of mörg góð mál sem þetta frv. tekur til og eitt atriði má ekki stöðva þess framgang. Ég vona að svo verði ekki þó að ég geri mér fyllilega grein fyrir því að þetta atriði á eftir að ræða hér áður en lýkur. 77. gr. fjallar um óhreinkun vegar. Ef farmur fellur eða rennur af ökutæki t.d. skal það þegar fjarlægt. Ég hygg að greinin feli það í sér að sá sem verður var við að hann missir farm af ökutæki sínu skuli þegar fjarlægja hann. Hins vegar getur verið þannig ástatt að hann geti ekki fjarlægt þennan farm af einhverjum ástæðum, hafi ekki tæki til þess eða tæki til að koma því upp á bílinn aftur ef um þungan farm er að ræða, svo að dæmi séu tekin. Þá er honum skylt að merkja þetta þannig að ekki valdi hættu fyrir aðra vegfarendur. Ég lít svo á að næsti vegfarandi, ef menn koma að slíku, eigi að auðkenna slíka hindrun ef slysahættu veldur. Hins vegar er sjálfsagt að líta á þessa grein nánar og hvort þarna þarf einhver nánari skilgreining að koma og er sjálfsagt að taka hana til athugunar á milli umræðna. Allshn. er opin fyrir öllum ábendingum að þessu leyti því að eins og ég kom að í upphafi er hér um mjög mörg álitamál að ræða. Það er rétt, sem kom fram hjá hv. 5. landsk. þm., að ég held að það sé enginn lagabálkur sem kemur við eins marga og sem eins margir þurfa að fara eftir og eins margir eru sérfræðingar í, ef svo má að orði komast, og þessi. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri nú. Eins og hefur verið boðað munu koma fram brtt. við 3. umr. málsins og nefndarmenn hafa fyrirvara um að flytja eða fylgja einstökum brtt. ef fram koma. En ég hef ekki fleiri orð um þetta að sinni.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð. Hér hafa ýmsar ábendingar komið fram og mismunandi þungvægar að sjálfsögðu. Varðandi þau atriði sem hv. 5. þm. Vesturl. gerði hér að umtalsefni, þá eru þau vissulega misþung á metunum. Ég held að þetta með þokuljósin sem hann gat um gefi auga leið. Þetta orð hefur alveg fasta og skýra merkingu í þessu sambandi. Hins vegar fannst mér afar athyglisverð ábending hans um hjólbörurnar og ég legg til að nefndin haldi jafnvel sérstakan fund um það mál og taki afstöðu til þess. Formaður hefur áreiðanlega svarað því.  En annað atriði sem hann gerði að umtalsefni var skráningin og sú fyrirkomulagsbreyting sem er gert ráð fyrir. Það er alveg rétt að það leiðir af samþykkt þessa frv. að það verður horfið frá núverandi skráningarfyrirkomulagi. Ég held að það sé til mikilla bóta. Það er til einföldunar og það er ódýrara. Það eru að vísu alls konar röksemdir gegn því, eins og það að menn hætti að sjá hvaðan af landinu bílar eru. Ég held að þó að stundum geti það verið notalegt og jafnvel þægilegt skipti það ekki meginmáli. Það er líka vissulega í þessu máli að margir hafa átt númer mjög lengi, í áratugi, hafa tekið við þau ákveðna tryggð, einkanlega ef þetta eru nú samstæð númer og fallegir tölustafir, fallegar talnaraðir. Það er auðvitað skiljanlegt af tilfinningalegum ástæðum. Ég veit að þau rök hafa vegið mjög þungt hjá ýmsum og komu mjög inn í þessa umræðu þegar hún var í þinginu fyrir allmörgum árum þegar lagt var fram frv. til l. um einmitt þessa breytingu. En skynsemisrökin í þessu máli eru miklu þyngri að mínu mati. Þetta verður til þess að það léttir mjög á Bifreiðaeftirliti ríkisins. Það ætti þess vegna að geta veitt betri þjónustu. Þá hættir þessi umskráningar- og númeravitleysa, sem ég vildi leyfa mér að kalla, með öllum þeim ruglingi sem því fylgir þannig að hver bifreið hefur sitt ákveðna númer frá því að hún er skráð og þangað til hennar lífdögum lýkur. Ég hika ekki við að fullyrða að öll skynsemisrök mæla með því að gera þessa breytingu og ég held að þm. megi ekki láta það á sig sannast enn einu sinni að þetta dagi hér uppi eða nái ekki fram að ganga vegna þess að þetta hefur í för með sér verulegan sparnað. Hv. 4. þm. Reykn. gerði að umtalsnefni ljósabúnað og aðeins örfá orð um það. Ég held að íslenskir ökumenn séu einstakir ljósasóðar, ef má nota það orð, hirði illa um ljósabúnað bifreiða sinna. Það er svo ótrúlega algengt að mæta bifreiðum á götum höfuðborgarinnar og alls staðar með eitt aðalljós og raunar kemur það býsna oft fyrir úti á vegum að maður dregur uppi bíla sem hafa bókstaflega ekkert ljós að aftan. Þessu fylgir margvísleg hætta, fyrir utan að þau ökutæki sem þannig eru eru auðvitað alls ekki í fullkomnu lagi. Þetta er í rauninni ekki atriði sem hægt er að ráða bót á með lagasetningu eða reglugerð. Þetta er atriði sem fyrst og fremst lögreglan á að fylgjast með. Manni ofbýður að aka um göturnar vegna þess að á stuttri ökuferð er ekkert óalgengt að mæta fjórum til fimm bílum sem vantar annað aðalljósið. Ég gerði það einu sinni mér til dundurs á leiðinni úr miðborg Stokkhólms út á Arlandaflugvöll að telja þá bíla sem á móti komu sem voru með eitt ljós. Af eitthvað rúmlega 500 bílum voru fimm eða sex sem vantaði eitt ljós. Ég gerði það sama á leiðinni frá Keflavík til Reykjavíkur. Af um 90 bílum voru um átta sem vantaði annað ljósið, næstum því tíundi hver bíll. Mér hefur sýnst að þetta láti nokkuð nærri lagi, a.m.k. seinni hluta vetrar, að það sé einn af hverjum næstum því tíu bílum þar sem maður sér beinlínis að ljósabúnaðurinn er í ólagi, fyrir utan það sem maður sér ekki, eins og afturljós, hemlaljós eða því um líkt. Þetta er ófyrirgefanlegur trassaskapur. Satt að segja hefur mér oft blöskrað að löggæsluyfirvöld skuli ekki beita sér meira í þessu máli og hreinlega stöðva þá bíla sem þannig eru og benda ökumönnum á að koma þessum hlutum í lag því stundum er þetta vegna þess að menn vita ekki af því. Að lokum, virðulegi forseti, var eitt atriði sem ég vildi minnast á, má nú vera að hv. 4. þm. Austurl. hafi minnst á það, en það er mál sem ekki er tekið á í þessu frv. Að undanförnu og í vaxandi mæli hefur flust hingað til lands ný tegund farartækja sem er ýmist á þremur hjólum eða fjórum. Þetta nær því ekki að vera bíll að neinu leyti. Þetta er miklu nær því að vera hjól, jafnvel þó það sé á fjórum hjólum. Þetta er gert til víðavangsaksturs og mættu gjarnan held ég kallast torfæruhjól. Þetta eru afar þægileg farartæki og ég hygg að þessi farartæki komi að góðum notum víða í búrekstri þar sem þarf að fara um vegleysur vegna þess að þetta fer fjöll og firnindi nánast. En sá er gallinn á gjöf Njarðar í þessu tilviki að um þessi farartæki eru engar reglur og þá er ég ekki að tala um endilega reglur til að takmarka notkun þeirra. Ég á fyrst og fremst við reglur sem tryggja að þessi farartæki og þeir sem þeim aka séu tryggðir, bæði ökumaðurinn sjálfur eða sá sem situr á hjólinu og ekki síður þeir aðrir sem kynnu að verða fyrir slysum vegna slíkra farartækja. Nú skyldu menn kannske halda því fram að það væri ekki svo mjög líklegt að menn slösuðust á farartækjum af þessu tagi. En það er nú eitthvað annað. Í bandarísku fréttablaði var fyrir skömmu, og vitna ég nú eftir minni, smáklausa um þessi hjól sem á ensku eru gjarnan nefnd með skammstöfuninni ATV eða All Terrain Vehicles. Þar kom fram að á einum átta árum hafi verið seld 1300 þús. svona tæki í Bandaríkjunum, fjórhjól eða þríhjól. Nú getur verið að það skakki örlitlu með tölur, en það skakkar ekki mjög miklu. Á þessum árum hafa orðið 856, minnir mig, banaslys á þessum tækjum og helmingur þeirra sem hafa slasast, beðið bana eða meiðst eru undir 16 ára aldri. Gott ef ekki var drjúgur hluti þeirra sem voru undir 16 ára aldri undir 12 ára aldri. Það gefur auga leið að svo ung börn hafa hvorki vald, getu eða dómgreind til að stjórna farartækjum sem náð geta kannske 70-80 km hraða. Ég held að það sé í rauninni afar brýn slysavörn að með einhverjum hætti verði settar reglur um þessi hjól, þ.e. til verndar þeim sem þau nota. Það má líka minna á að innflutningur á þessum tækjum lýtur ekki neinu eftirliti og þá er ég líka að tala um öryggisþáttinn. Mér er kunnugt um að yfirvöld í Noregi hafa algerlega bannað innflutning á einni gerð þessara hjóla og það hafa þau gert af þeirri ástæðu að á þeim er enginn fjöðrunarbúnaður. Það er sem sagt járn í járn eins og þar stendur. Það er enginn fjöðrunarbúnaður. Það telja öryggismálayfirvöld í Noregi að sé ekki verjanlegt. Við höfum lítillega rætt þessi mál í nefndinni, en hins vegar urðum við ásátt um, til þess að tefja ekki málið, að láta það ganga til 2. umr. en taka svo kannske afstöðu milli 2. og 3. umr. til einhverrar reglusetningar varðandi þetta atriði. Ég lít fyrst og fremst á þetta sem öryggisatriði, sem slysavörn. Það er ekki tilgangurinn að hefta eða takmarka notkun þessara tækja neitt óeðlilega vegna þess að þau eru áreiðanlega mjög gagnleg og nytsöm, ekki sem leikföng heldur til sinna nota. Auðvitað nota margir þetta sem leikföng öðrum þræði og kannske sumir eingöngu, en alveg eins og var með snjósleðana á sínum tíma held ég að sé nauðsynlegt að þarna séu vissar lágmarksreglur fyrst og fremst til verndar fólki. Skal ég svo ekki hafa þessi orð fleiri, virðulegi forseti.



Hæstv. forseti. Þetta lagafrv. er núna á þriðja þingi og brýna nauðsyn ber til að það verði að lögum nú. Ég vona að takist að afgreiða það, svo mörg og merkileg nýmæli er þar að finna. Ég ætla ekki að ræða um nema örfá atriði og skal ljúka máli mínu mjög fljótt. Í fyrsta lagi er ég ósamþykkur brtt. hv. allshn. um hækkun hámarkshraða. Ég held að það séu engir vegir á Íslandi sem í raun þola nema í mesta lagi 90 km hámarkshraða. Ég tel að það sé þá betra, og reyndar verði þá að sjá í gegnum fingur við vissar aðstæður að menn fari hraðar, en að gefa það upp sem 90-100 km hámarkshraða á vegum þýðir í raun og veru 5-10 km meiri meðalhraða á þessum svæðum. Það held ég að allir hljóti að vera sammála um, sem þekkja íslenska vegi og íslenska vegagerð, að það er hvergi á landinu sem aðstæður eru slíkar að 100 km hámarkshraði sé raunhæfur út frá öryggissjónarmiði, svo mjög skortir á að frágangur vega sé með þeim hætti að það sé skynsamlegt að fara í svo háan hámarkshraða. Það er einungis á vegum með tvískiptum akreinum, tveimur í hvora átt, sem hugsanlegt er að hafa hámarkshraðann 100 eða jafnvel upp í 110 eins og er víða á Norðurlöndum þar sem skilyrði eru hvað best. Í öðru lagi tel ég brýna nauðsyn bera til að tekinn verði upp ljósatími allt árið. Það hefur sýnt sig hér að sumarlagi að ryk á vegum og annað slíkt krefst þess að ljós séu höfð og fjölmargir aka með ljósum allt árið. En ég held að það mundi bæta ástandið verulega ef tekin væri upp ljósaskylda allt árið um kring. Í þriðja lagi fagna ég mjög að þarna er gerð tillaga um nýja aðferð við skráningu ökutækja. Ég tel reyndar furðu gegna að það skuli ekki hafa verið fyrir mörgum árum tekið upp það skráningarform sem hér er lagt til, bæði með frv. og fylgifrumvarpi þess. Það getur ekki verið að við höfum ráð á að eyða stórum fúlgum árlega vegna örfárra aðila sem hafa á einhvern hátt bitið sig í eitthvert fast númer og jafnvel erfðagrip. Það geta ekki verið nein rök fyrir óhagkvæmni og stórauknum kostnaði við skrásetningu. Fjórða málið sem ég vildi minnast á eru að sjálfsögðu bílbeltin. Það hefur sýnt sig að notkun bílbelta hefur dregið úr meiri háttar slysum. Þau eru gífurleg vörn við mjög margar aðstæður. Ég held að það hljóti að fara að verða íhugunarvert hvort ekki eigi að taka upp viðurlög í sambandi við hirðuleysi í notkun þessara öryggistækja. Þá er loks fimmta atriðið sem ég vildi minnast á og ég held að við komumst ekki hjá að ræða og það er frágangur vega og vegamóta. Fyrir nokkrum dögum var þáttur um umferðarmál í sjónvarpi. Ég er alveg hættur að muna á hvaða stöðvum allt það upplýsingamagn er sem flæðir yfir mann, hvort það er Rás 1 eða 2, Ríkissjónvarpið, Stöð 2 eða í blöðum eða yfirleitt hvar. Þar var t.d. umræða um nýju brúna yfir Kringlumýrarbrautina inn í Fossvoginn, inn á Bústaðaveginn, sem er gífurleg umferðarbót. Þar hafa orðið nokkur umferðaróhöpp sem talin eru stafa af því að ekki er búið að ganga nægilega vel frá aðstæðum. Gatnamálastjóri lét þess getið að ekki hefði verið fjármagn til að fullgera þessi mjög mikilvægu gatnamót þar sem umferðarþungi er gífurlegur. Ég held að það hljóti að vera eitt af brýnustu viðfangsefnum í umferðarmálum að þann veg sé gengið frá gatnamótum og götum og vegum að ekki sé hægt að kenna um hirðuleysi eða fjárskorti að þar verði slys, jafnvel mjög alvarleg slys. Þetta er vissulega mál sem ekki á beinlínis heima í umferðarlögum, en Alþingi og fjárveitingavald hlýtur að láta sig það miklu skipta að þar sé gengið frá og fullgerð þau vegamót og sniðnir af þeir vankantar sem á vegagerð eru þar sem það hefur sýnt sig að mikil hætta er á umferðaróhöppum. Ég þarf ekki í þessu sambandi að nefna Kúagerðissvæðið sem svo mjög hefur verið í umræðu að undanförnu, en þar er ekki nema um eitt að ræða og það er að leggja þar tvöfalda braut. Svona í framhjáhlaupi vil ég taka undir það sem hv. 5. landsk. þm. sagði um hirðuleysi varðandi ljós ökutækja. Ég var eins og vafalaust margir löghlýðnir borgarar að skila skattaskýrslu í gærkvöld og ég gekk heiman að frá mér um níuleytið ofan í bæ og heim aftur. Ég kastaði að vísu ekki tölu á þá sem voru eineygðir í umferðinni, þ.e. bifreiðar, maður er eiginlega hættur að kippa sér upp við það, en þegar stórir sendiferðabílar koma eins og svartir skuggar algerlega ljóslausir á miklum umferðargötum hrekkur maður óneitanlega svolítið við. Ég held að löggæslan eigi að taka þessi mál miklu fastari tökum en gert hefur verið til þessa.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð um það umferðarlagafrumvarp sem hér er til umræðu. Ég hef átt sæti í þeirri nefnd sem um þetta fjallaði og það er búið að fara mjög ítarlega í þessi mál og sú nefnd sem starfaði að þessu sérstaklega í sumar tók það mjög vel í gegn. Ég þakka henni fyrir hennar störf í þeim efnum. Að sjálfsögðu verða alltaf um umferðarmál nokkuð skiptar skoðanir og fólki sýnist ýmislegt mega vera á annan veg eða fara betur en kemur fram í beinum lagatexta. Ég ætla ekki að fara ofan í einstaka liði í þeim efnum heldur legg ég áherslu á að þetta frv. nái framgangi á þessu þingi því þessi mál eru búin að vera mjög lengi í skoðun og það hafa verið væntingar aðila í þjóðfélaginu að fá þarna ýmsa liði fram svo að betra væri að vinna eftir þessu. Við sífellt aukna umferð og farartækjafjölda í umferðinni er mjög nauðsynlegt að sem fyrst séu settar þar um sem skýrastar reglur. Þetta frv. gengur í þá átt þó að sjálfsögðu mætti þar ýmislegt betur fara. T.d. var hv. síðasti ræðumaður, 9. þm. Reykv., alveg mótfallinn því atriði í frv. þar sem nefndin leggur til að hámarkshraði verði aukinn. Sjálfsagt verður þetta umdeilt mál, en nefndin leggur þetta til með það fyrir augum að það séu þá kannske minni lögbrot en verið hafa í þessum efnum því þó að það sé talað hér um 100 km hraða á þeim vegum þar sem eru bestar aðstæður vitum við það, sem höfum reynslu í akstri, að þetta er svo margbrotið að það er betra að þetta sé þá leyfilegt en að við séum alltaf að basla við að gera hlutina í óleyfi. Þetta eru kannske ekki margir staðir á landinu og ég treysti lögreglu og umsjónarmönnum vegagerðar til þess að flokka það hvar þessi mörk skuli dregin, en ég veit að þetta er víða mikið vandamál og ég sé enga hættu samfara því að á þennan veg verði farið með þessi mál. Ég get sagt það við hv. 4. þm. Reykn. að eins og henni er kunnugt hef ég ekki verið hlynntur ljósanotkun allt árið, og hefur það oft komið hér til umræðu. Hv. 9. þm. Reykv. harmaði einnig að það skyldi ekki vera allt árið. Ég hef ekki getað fellt mig við að setja það inn í lagatexta. Ég held að það sé ekki orðið vandamál úti á rykugum vegum á sumrin. Þar keyrir fólk með ljósum. En að vera með ljós í höfuðborginni og í þéttbýlinu allan sólarhringinn yfir hásumarið á sólskinsdögum tel ég ekki rétt að festa í lög. En ég get fullkomlega fellt mig við þá tímasetningu sem er í frv., að undanskilja sumarmánuðina. Annað var það sem hv. 4. þm. Reykn. gat um og það var vegna hugmynda frá Spáni um að skipta um ljósaperur og annað í bílum. Auðvitað væri þetta mjög æskilegt. Ég vildi beina því til hæstv. dómsmrh. áður en hann setur reglugerð í þessum efnum að þetta sé ítarlega skoðað. Það er ekki af því að ég sé á móti því að við reynum að sýna sem allra mest öryggi í þessum efnum, við erum kærulaus með ljósabúnað á okkar ökutækjum og þau eru í allt of mörgum tilfellum í ólagi, en hins vegar er ekki alveg svona einfalt að skipta bara um peru því að stór hluti okkar bifreiðaeignar er með sérstökum glerjungum og öðru sem þarf að stilla upp og það gerum við ekki, a.m.k. ekki venjulegur vegfarandi, og alls ekki með aðstoð lögreglu nema í neyðartilfellum. Þessi búnaður þarf sérstaka ljósastillingu eftir að hann er settur í. Ég vil ekki mæla með því að annað framljósið lýsi kannske beint upp í loftið og blindi ökumanninn meðan hitt er á lága geislanum. Ég held að við verðum að fara varlega í þessum efnum þó ég sé alls ekki að mæla á móti því að þetta sé skoðað ofan í kjölinn. En það eru bara ekki eingöngu perur í öllum bílum, nema í afturljósunum, hitt eru glerjungar, dýr stykki sem þurfa sérstaka meðferð í stillingu. Ég ætlaði bara að lýsa minni skoðun á frv. og ég mæli með því að það komist áfram. Auðvitað veldur það mér vissum sársauka að kveðja númerið á bílnum mínum, E-40, og þurfa að henda því. Það er ekkert skemmtilegt. Ég skal fúslega viðurkenna röksemdir í þessum efnum og skal ekki berjast á móti þessu. Hins vegar er það að vissu leyti falið í frv., þar er heimildarákvæði til ráðherra að setja þetta í reglugerð. Það er ekki í sjálfum lagatexta frv. Það er í valdi hæstv. dómsmrh.  Á sama hátt held ég að hv. 5. þm. Vesturl. þurfi ekki að hafa sérstakar áhyggjur af 47. gr. frv. vegna öndunarsýna þegar þarf að taka blóðprufur af mönnum því ég held að ég leggi það ekki á nokkurn lögreglumann eða lækni að taka slíka blóðprufu af ökumanni sem getur ekki andað. Þetta er hortittur. Það er rétt. Þar segir, með leyfi forseta: "Lögreglumaður getur fært ökumann til blóð- og þvagrannsóknar ef ástæða er til að ætla að hann hafi brotið gegn ákvæðum 2. málsgr. 43. gr. eða 44. gr. eða hann neitar að láta öndunarsýni í té eða getur það eigi." Hann er hættur að anda. Þá getur ekki verið farið fram á að hann gefi öndunarsýni. Það verða aðrir að úrskurða. Það mætti fella úr þessari grein "eða getur það eigi."



Hæstv. forseti. Það hefur margt verið skýrt í þessari umræðu. Ég geri ráð fyrir að hv. allshn. muni athuga málið milli umræðna. Hér hefur verið drepið á margt eins og ég segi, m.a. viðurlög vegna brota á umferðarlögunum. Auðvitað gilda hin almennu viðurlög um öryggisbeltin, eins og önnur atriði sem eru í þessu frv. og í lögum ef svo verður. Hér var vikið að notkun ökuljósa. Hér var vikið að því þegar bílar aka með annað ökuljósið, hitt bilað af einhverjum ástæðum, og skýrt frá því að erlendis gildi ákveðnar reglur um þetta efni. Ég fer ekki að endurtaka það. Hins vegar veit ég ekki betur en fundin hafi verið upp allgóð aðferð til að afstýra hættum af þessum sökum. Hún er í því fólgin að fundin hafa verið upp glitspjöld sem, að því er mér er tjáð, er mjög auðvelt að festa framan á bifreið þeim megin að sjálfsögðu sem ökuljósið hefur dofnað eða bilað. Þessi uppfinning er runnin undan rifjum Borgnesings, Magnúsar Thorvaldssonar. Ég veit reyndar ekki hvar þessi uppfinning er í kerfinu, ef ég má svo að orði komast, hvort málið hefur náð svo langt að það kæmist einhvers staðar til framkvæmda. Kannske er hæstv. dómsmrh. kunnugt um það. Hann er yfirmaður þessara mála. En ég tel að vert væri að skoða hvort þetta væri ekki leysanlegt, einmitt með þeim hætti að menn hefðu í bílum sínum þessi glitspjöld sem væri auðvelt að festa framan á bifreið. En ekki meira um það. Ég tek að sjálfsögðu heils hugar undir orð hv. 4. þm. Reykn. hversu brýnt er að halda uppi skeleggum áróðri um umferðarmál, gildi umferðarmenningar í landinu. Hv. þm. boðaði flutning þáltill. um þjóðarátak í umferðaröryggi. Ég tel það mjög þarfa till. sem hún boðar. Vegna umræðna um 64. gr. frv. og reyndar fleiri atriði sem varða sama mál, þ.e. skráningu ökutækja, er alveg ljóst að það er hvergi fyrir mælt í frv., eða í lögunum ef svo verður, að landið skuli eitt skráningarumdæmi. Það er hvergi tekið fram í frv. þannig að það liggur í hlutarins eðli að framkvæmdin er í hendi dómsmrh. Því tel ég eðlilegt að spyrja núverandi hæstv. dómsmrh. hvað hann ætlist fyrir í þessum efnum. Með samþykkt þessa frv. mun ég ekki líta svo á að ég hafi veitt hæstv. dómsmrh., hver svo sem verður um framkvæmdina, óskorað umboð til þeirra breytinga sem hér hefur verið rætt um, einfaldlega vegna þess að það er enginn ákveðinn vegvísir og ótvíræður í frv. að mínum dómi um þau efni. Að öðru leyti ætla ég ekki að fjalla um þetta frv. Ég geri fremur ráð fyrir því að frv. fái endanlega afgreiðslu á þessu þingi. Það hefur verið unnið mikið í þessu máli og ýmis ákvæði frv. eru vissulega til bóta.



Hæstv. forseti. Ég þakka allshn. fyrir afgreiðslu þessa máls og þann áhuga sem komið hefur fram í umræðunum á að afgreiða það. Og ég vil taka undir að það er að mínu mati ákaflega brýnt. Það hefur verið vikið að ýmsum atriðum sem formaður allshn. hefur lýst yfir að nefndin muni taka til skoðunar á milli 2. og 3. umr. og athuga hvort þar sé eitthvað að finna sem hægt er að bæta úr. Ég ætla því ekki að tefja tímann með því að rekja einstök atriði, en vegna fsp. sem hv. síðasti ræðumaður, 5. þm. Vesturl., beindi til mín um skráningu vil ég lýsa því yfir að vegna þess að þeir sem að þessum málum vinna telja hér um mikla hagræðingu og sparnað að ræða mun ég leggja það til, en hitt er að sjálfsögðu augljóst að þó að hraðar hendur verði hafðar á með undirbúning á útgáfu reglugerða verður það skammt á veg komið þegar núverandi kjörtímabili lýkur og því ekki að vita hvaða dómsmrh. mun um það fjalla. En í sambandi við það vil ég að sjálfsögðu taka undir það, sem hv. 4. þm. Reykn. sagði, að það þarf að kynna þetta mál vel eins og umferðarmálin öll og því er þarna mikið starf fram undan. En því fyrr sem þetta frv. verður afgreitt og það verður að lögum þeim mun nær færast menn því að það starf verði hægt að vinna og ljúka svo að tilgangi þessarar lagasetningar verði náð í sem ríkustum mæli.



Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja þetta. Það er bara örstutt athugasemd í sambandi við umferðarhraðann. Það kom fram hjá hv. 9. þm. Reykv. að hann hafði vissan ugg í því sambandi. Ég vildi þess vegna láta koma fram við umræðuna að að sjálfsögðu er nefndin ekki þeirrar skoðunar að 100 km hraði eigi að vera allsherjarregla. Við gerum okkur vel grein fyrir því að umferðarmannvirki hér á landi bjóða ekki upp á það, en við treystum lögreglu og yfirvöldum til að fara vel með það vald sem þeim er fengið þarna. Ég vildi ekki láta umræðum lokið án þess að þetta kæmi fram. Ljósanotkunin var hér til umræðu líka. Hér er um vissa málamiðlun að ræða því það hefur komið fram að skiptar skoðanir eru um þetta mál. Ég var einn af þeim sem höfðu ekki of mikla trú á ljósanotkun allt árið áður en ég fór að skoða málið nákvæmlega, en ég hef gefið þessu auga og ég er allur að snúast í þeim efnum. Ég held að þetta skref leiði til meiri lengingar tímans síðar. En þarna er um málamiðlun að ræða sem ég vona að komist í gildi nú. Ég ætla ekki að orðlengja um önnur atriði að sinni.



Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti allshn. um frv. um breytingu á þinglýsingalögum. Nefndin hefur rætt frv. Eins og fram hefur komið við umræðu um frv. til umferðarlaga er þetta fylgifrv. sem er til þess að gera kleift að taka upp eitt umdæmi í númeraskráningu. Einstakir nefndarmenn áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. Salome Þorkelsdóttir og Stefán Benediktsson voru fjarverandi við lokaafgreiðslu málsins. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með þessum fyrirvörum.