Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Þrátt fyrir 4. mgr. 10. gr. þingskapa um lengd þingfunda er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en til kl. 8 í kvöld. Forseti vill láta þess getið að ekki er gert ráð fyrir fundi lengur en til u.þ.b. kl. 10 í kvöld. Forseti áformar að hafa atkvæðagreiðslur á nýjum fundum upp úr kl. hálffjögur.

Virðulegi forseti. Mig langar að beina fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra varðandi þann hörmulega bruna sem varð á Þingvöllum á föstudaginn þegar Valhöll brann, m.a. í ljósi ummæla sem voru höfð eftir hæstv. forsætisráðherra og einnig einstaka aðilum úr Þingvallanefnd og ríkisvaldinu: Hver er afstaða forsætisráðherra til uppbyggingar á svæðinu? Mér er kunnugt um að í forsætisráðherratíð Halldórs Ásgrímssonar var óskað eftir samráði við heimamenn, sveitarfélög og ferðaþjónustuaðila á svæðinu en mér er ekki kunnugt um að síðustu þrjár ríkisstjórnir hafi haft slíkt samráð og vil því fá fram í þingsal hvort hæstv. forsætisráðherra hafi eitthvað á prjónunum í þeim efnum. Það er óþarfi að tala um að í þeim þrengingum sem við búum við í dag og svartnætti hafi þetta í sjálfu sér verið áfall. Ég hitti margt fólk um helgina sem fannst táknrænn bruni að sjá Valhöll, hvaða skoðanir sem menn hafa haft á því húsi, brenna með íslenska fánann í forgrunni þegar við vorum hér inni að ræða Evrópusambandsmál með Icesave og annað þungt hangandi yfir okkur. Ég held að það væri kannski jákvætt að héðan kæmu jákvæð skilaboð um að við þyrftum að fara í uppbyggingu, ekki síst í byggingargeira þar sem arkitektar og skipulagsfræðingar eru á fyrsta stigi eðli máls samkvæmt, hvort við ættum ekki að efna til einhverrar samkeppni um að byggja þarna myndarlega upp. Þær hugmyndir sem voru uppi á árunum 2002 og 2003 voru ekki endilega að byggja þar upp hótel með gistiaðstöðu eins og við þekkjum í dag en klárlega byggja þarna upp aðstöðu þar sem almenningur, þjóðin, getur komið saman og fengið sér kaffi og annað í sama dúr. 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir það með hv. fyrirspyrjanda að sá atburður sem þarna varð er mikið áfall fyrir þjóðina. Valhöll er auðvitað mikilvægur hluti af þessum sögufræga stað og það var hrikaleg sjón að sjá Valhöll brenna þarna. Eins og hv. þingmaður nefnir þarf auðvitað að huga að framhaldinu og uppbyggingunni en ég held að við hljótum, og eigum, að taka okkur tíma til að velta fyrir okkur hvað eigi að koma í staðinn á Valhallarreitnum. Ég hef þegar heyrt ýmsar hugmyndir frá fólki og tel alveg sjálfsagt, eins og hv. þingmaður nefnir, að skoða þetta í samráði við heimamenn líka og að þjóðin öll fái jafnvel að segja sitt álit á því hvernig hún vill sjá uppbygginguna á þessum stað. Ég held að við eigum að taka okkur góðan tíma í þetta. Það er alveg ljóst að við erum ekki með neitt fjármagn til staðar til að fara strax í uppbyggingu enda finnst mér ekki liggja neitt á því, það á fyrst og fremst að ganga vel frá þessum stað þar sem Valhöll stóð en síðan eigum við að huga að uppbyggingunni. Eins og ég hef áður sagt held ég ekki að það sé sjálfgefið að við förum í sams konar uppbyggingu að því er varðar hótelrekstur eins og þarna hefur verið lengi, og held reyndar síður að það væri rétt. Ég held að fyrst og síðast eigum við að taka okkur góðan tíma í að skoða uppbygginguna á þessum stað eða þá öðrum ef menn vilja fara út í eitthvað svipað og verið hefur á Valhallarreitnum. Ég held að þennan reit eigum við að skoða alveg sérstaklega, hvernig við byggjum upp, og skoða í samráði við almenning og heimamenn. Síðan kemur Þingvallanefnd að þessu máli og ég tel að hún eigi að koma fljótt saman. Það á væntanlega að kjósa hana í þessari viku eða fljótlega og 

Virðulegur forseti. Ég þakka svör hæstv. forsætisráðherra. Mér finnst reyndar mjög mikilvægt að við gefum strax út þau skilaboð að við hyggjumst nota þennan reit til uppbyggingar. Ég fagna því líka að hér skuli eiga að hafa samráð við heimamenn. Ég hef verið hluti af sveitarstjórnarstiginu á þessu svæði og við höfum saknað þess mjög að ekki hafi verið haft meira samráð við heimamenn, sveitarstjórnina. Í því ljósi langar mig að biðja hæstv. forsætisráðherra og þá Þingvallanefnd sem kosin verður að horfa aðeins í víðari áttir og til að mynda á þjóðgarðinn hjá Skotum, Loch Lomond, sem þeir opnuðu árið 2000. Þar er gríðarlega stórt svæði með um 18.000 íbúum og þar fær fólk bæði að lifa og starfa og byggja upp starfsemi. Stjórninni á því svæði er háttað þannig að heimamenn eru langstærsti aðilinn og koma þar beint að, en ekki einhver alþingismannakosin nefnd sem er út af fyrir sig ágætisaðferð. 

Frú forseti. Þegar þessi ríkisstjórn var mynduð og Vinstri grænir gáfu eftir í stjórnarsáttmálanum varðandi ESB var alveg ljóst af hálfu formanns Vinstri grænna og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs að þetta væri samkomulag um að þingið fengi þetta mikla og mikilvæga mál til meðferðar en ekki síður hitt sem kom m.a. fram í máli hæstv. fjármálaráðherra á föstudaginn þar sem hann hnykkti á því að þingmenn Vinstri grænna gætu að sjálfsögðu greitt atkvæði eftir sinni bestu sannfæringu og samvisku í þessu máli. Þetta áréttaði hann sérstaklega eftir þessa sérkennilegu en engu að síður athyglisverðu uppákomu sem átti sér stað á föstudaginn þegar hv. þm. Ásmundur Einar Daðason kom upp og talaði greinilega út frá sínu hjarta. Um leið dró hann fram að hann hefði í rauninni verið kúgaður til að vera ekki á þingmálinu með þingmönnum úr öðrum stjórnmálaflokkum á þingi eða í besta falli var honum hótað því að stjórnarslit væru hugsanleg ef hann yrði á þessari þingsályktunartillögu. Þessa sögu þekkjum við öll. Í viðtali sagði hæstv. forsætisráðherra að ef þessi tillaga um ESB yrði ekki samþykkt á þingi kæmi upp ný staða hjá ríkisstjórninni. Hún var að segja, skilaboðin voru þau til Vinstri grænna og formanns Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, Steingríms J. Sigfússonar, sem hefur margítrekað að þingmenn Vinstri grænna eigi að greiða atkvæði í þessu mikilvæga máli eftir sannfæringu sinni og samvisku, að þá væri komin upp ný staða. Hvað þýðir það, hæstv. forsætisráðherra, er stjórninni þá sjálfhætt?

Hæstv. forseti. Ég held að enginn velkist í vafa um það að þegar þessi ríkisstjórn var mynduð var aðildarumsókn að því er varðar ESB mikilvægur þáttur í viðræðum sem fóru fram um stjórnarsáttmála eða samstarfssáttmála. Þar varð ákveðin niðurstaða sem fram kemur í samstarfssáttmálanum. Við vitum öll sem hér erum inni, og úti í þjóðfélaginu, að skoðanir eru skiptar milli flokkanna í þessu máli. Það hefur komið fram við umræðuna um þetta mál að skoðanir eru skiptar . Einstaka þingmenn Vinstri grænna hafa lýst því yfir að þeir muni ekki greiða atkvæði að því er varðar ESB-tillöguna sem hér liggur fyrir. Það vitum við vel. Hv. þingmaður spyr sérstaklega hvað ég hafi átt við með að það væri komin upp ný staða ef þessi tillaga yrði ekki samþykkt. Ég held að ég þurfi ekki að skýra það neitt nánar. 

Frú forseti. Ég ætla að túlka þessi orð hæstv. forsætisráðherra, svona eftir á og reyna að greina kjarnann frá hisminu öllu. Hún var einfaldlega að segja það að hæstv. fjármálaráðherra getur svo sem sagt að þingmenn hans eigi að greiða atkvæði eftir sinni bestu sannfæringu og samvisku en það bara skiptir engu máli, þeir verða að gera svo vel að fylgja því sem ríkisstjórnin segir til að hún haldist. Mér finnst þetta slæmt, mér finnst þetta vond skilaboð til samstarfsflokksins. Við upplifum það að enn og aftur er Samfylkingin að kúga Vinstri hreyfinguna – grænt framboð í hverju málinu á fætur öðru. Í stóru málunum fá þingmenn stjórnarflokkanna ekki að tjá sig eins og þeir vilja. Það kemur upp ný staða ef menn kjósa eftir sannfæringu sinni og staðan er sú að þá hótar Samfylkingin Vinstri grænum stjórnarslitum.

Virðulegi forseti. Þessi síðustu orð hv. þingmanns eru hennar eigin orð sem ég tek ekki undir. Við erum ekki með neinar hótanir í garð samstarfsflokks okkar. Það er alveg ljóst. Vinstri grænir vita alveg hug okkar til þessa máls og ég vil segja það klárt og kvitt að það sem formaður Vinstri grænna hefur sagt, að þingmenn eigi að fylgja samvisku sinni í þessu máli við atkvæðagreiðslu, það eiga þeir að gera, og í öllum málum, skoða heildarmyndina og hvernig þeir vilja þá greiða atkvæði. Mér heyrist hv. þingmaður bera mikla umhyggju fyrir áframhaldandi starfi þessarar ríkisstjórnar þannig að við skulum vona að atkvæðagreiðslan verði með þeim hætti að þessi ríkisstjórn starfi áfram.  
            

Virðulegi forseti. Nú er gert ráð fyrir að uppgjörið vegna ráðstöfunar eigna og skulda gömlu bankanna til nýju bankanna ljúki eigi síðar en 17. júlí eða á föstudaginn. Samkvæmt upplýsingum sem komu fram á fundi viðskiptanefndar er ætlunin að flytja bæði slæmar og góðar eignir íslenskra fyrirtækja úr gömlu bönkunum yfir í nýju bankana í stað þess að skilja þær einfaldlega eftir í gömlu bönkunum að öllu eða einhverju leyti. Ég spyr því hæstv. viðskiptaráðherra: Hefur samninganefnd ríkisins gefist upp á að reyna að skila einum eða tveimur af nýju bönkunum til kröfuhafa í stað þess að semja við kröfuhafa um verðmatið á eignum nýju bankanna? Ég spyr því að það er mikill ávinningur fyrir íslenskt samfélag að fara þessa leið. Ég nefni sem dæmi að ef við færum þessa leið þyrfti eigið fjárframlag ríkisins að vera minna en gert er ráð fyrir, m.a. af Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, og kröfuhafar munu ekki aðeins njóta ávinningsins af rekstri bankanna heldur líka að taka á sig tapið. Síðan er líklegt að bankar í eigu erlendra kröfuhafa eigi auðveldara með að fá lán erlendis en bankar sem eru í eigu íslenska ríkisins. Ég vil einnig spyrja hæstv. viðskiptaráðherra: Hver verður stærð efnahagsreikninga nýju bankanna og er gert ráð fyrir að ríkið leggi nýju bönkunum 280 milljarða kr. eða verður sú upphæð hærri? Að lokum: Mun þetta framlag, þ.e. 280 milljarðar, duga fyrir afskriftum nýju bankanna og lánum sem færð hafa verið yfir frá gömlu bönkunum?

Virðulegi forseti. Það er vitaskuld rétt hjá hv. þm. Lilju Mósesdóttur að föstudagurinn nk., 17. júlí, verður að öllum líkindum talsverður merkisdagur í sögu íslenska bankakerfisins vegna þess að þá verður stórt skref stigið til þess að gera upp og skilja á milli gömlu og nýju bankanna. Það er jafnframt rétt hjá henni að það er í grundvallaratriðum gert eins og að var stefnt sl. haust, nýju bankarnir taka til sín íslenskar eignir, bæði góðar og slæmar, en í gömlu bönkunum verða fyrst og fremst eftir erlendar eignir. Þær forsendur eru því allar réttar, ég tek undir það. Hins vegar vil ég ekki gangast við því að samninganefnd ríkisins - sem reyndar er ekki bara á forræði viðskiptaráðuneytisins, en látum það liggja á milli hluta - hafi gefist upp á að skila einum eða fleiri af nýju bönkunum til hinna gömlu. Það er enn á borðinu að kröfuhafar gömlu bankanna eða jafnvel gömlu bankarnir sjálfir eignist hlut, jafnvel 100%, í nýju bönkunum en það er ekki frágengið. Það er einfaldlega eitt af því sem enn er á borðinu og verður væntanlega ekki frágengið núna á föstudaginn en ég á ekki von á öðru en að sá möguleiki verði áfram inni í myndinni og að það verði jafnvel niðurstaðan varðandi einn eða fleiri banka. Það er jafnframt rétt að rætt hefur verið um að 280 milljarðar verði eiginfjárframlag nýju bankanna frá hinu opinbera. Sú upphæð á ekki að ganga beint á móti afskriftum vegna lána sem ekki verða greidd að fullu, þær afskriftir eiga að eiga sér stað þegar eignirnar eru færðar frá gömlu bönkunum 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. viðskiptaráðherra fyrir greinargóð svör og vil í þessu sambandi minna á orð Görans Perssons sem kom hingað í haust og skýrði frá reynslu Svía af fjármálakreppunni þar í landi. Hann var með þau varnaðarorð að við skyldum passa okkur á að taka ekki of mikið á okkur af skuldum við endurreisn bankanna en ekki síst hvað varðar Icesave. Það er nú orðið ljóst að kröfuhafar okkar eru ekki tilbúnir að gefa mjög mikið eftir af kröfunum vegna þess að þeir sjá hér miklar eignir, m.a. í lífeyrissjóðunum og líka mjög digran gjaldeyrisvarasjóð. Því tel ég mjög mikilvægt að farið verði varlega í að taka yfir slæm lán sem ættu að vera í þessum gömlu bönkum. Ég skora á hæstv. viðskiptaráðherra að hafa 

Virðulegi forseti. Ég get að mestu tekið undir orð hv. þm. Lilju Mósesdóttur um nauðsyn þess að hið opinbera taki á sig sem minnst af þeim áföllum sem dunið hafa á íslenska fjármálakerfinu. Það er vissulega eitt af þeim mikilvægustu leiðarljósum sem horft er til við endurskipulagninguna. Ég get jafnframt tekið undir það að það væri að flestu leyti afar æskilegt ef erlendir kröfuhafar mundu verða beinir eigendur nýju bankanna þótt ekki væri nema að hluta. Það mundi auðvelda bönkunum aðgengi að erlendum mörkuðum, það mundi auðvelda okkur að gera upp í eins þokkalegri sátt og hægt er að vonast eftir við kröfuhafa gömlu bankanna. Það mundi þýða að álagið á fjárhag okkar allra, sameiginlegan fjárhag ríkisins, yrði minna en ella. Það væri því í alla staði ákjósanleg niðurstaða ef hægt er að semja um hana.

Frú forseti. Fyrirspurn mín til hæstv. viðskiptaráðherra hljóðar svo: Hafa stjórnvöld sett stjórnum nýju bankanna reglur eða stefnu að vinna eftir varðandi kennitöluskipti skuldugra fyrirtækja? Tilefni fyrirspurnarinnar eru fregnir í fjölmiðlum um að stórskuldug sjávarútvegsfyrirtæki hafi flutt bæði rekstur og eignir yfir á nýjar kennitölur með samþykki og vitund bankanna. Þar með hafi eignir, m.a. fiskveiðiheimildir, verið fluttar yfir á nýjan rekstraraðila en skuldir skildar eftir á gömlum kennitölum. Eins og ég sagði áðan mun þetta hafa verið gert með vitund og samþykki bankanna, m.a. Nýja Landsbankans og Íslandsbanka. Þessar upplýsingar vekja áleitnar spurningar um stefnu og viðbrögð nýju bankanna sem nú eru í ríkiseigu og þar af leiðandi starfræktir á ábyrgð hins opinbera. Ég leyfi mér að fullyrða að íslenskur almenningur getur ekki sætt sig við þessi vinnubrögð, þau tilheyra óráðsíutímanum þegar menn gátu skotið sér undan ábyrgð á skuldbindingum. Nú er hrópað á nýja tíma og í ljósi þess óska ég nú svara frá hæstv. viðskiptaráðherra um viðbrögð við þessum upplýsingum.

Virðulegi forseti. Því er til að svara að stjórnvöld hafa ekki, svo mér sé kunnugt um, sett sérstakar reglur um þetta. Það getur vel verið að hin nýja og tilvonandi bankasýsla muni setja einhverjar slíkar reglur eða viðmið en það hefur ekki verið gert til þessa. Hins vegar hefur þetta álitamál komið upp margoft og það er ekkert skrýtið þótt sitt sýnist hverjum þegar fyrrverandi eigendur, sem hafa í einhverjum tilfellum siglt fyrirtækjum í strand og skilið þau eftir stórskuldug, fá að endurreisa þau undir nýrri kennitölu. Það er auðvitað ekkert skrýtið þótt ýmsum sárni það hvort sem það eru starfsmenn eða keppinautar eða aðrir. Ég hlýt því að taka undir að það verður að stíga mjög varlega til jarðar í málum sem þessum. Hins vegar verður einnig að hafa í huga að oft er það eðlileg leið til þess að bjarga verðmætum, þ.e. með því að gera fyrirtæki kleift að halda áfram í rekstri, að láta það skipta um kennitölu, eins og það er kallað, þar sem skuldir langt umfram greiðslugetu eru skildar eftir á gömlu kennitölunni og þess í stað er sett af stað nýtt fyrirtæki með nýja kennitölu og talsvert minni skuldir. Það kann því að vera eðlileg aðgerð til að bjarga verðmætum en það er þá mikið álitamál hvort eðlilegt er að fyrri eigendur taki við rekstrinum á nýrri kennitölu eða að nýir eigendur þurfi að koma til. Í sumum tilfellum kann að vera eðlilegt að fyrri eigendur haldi utan um reksturinn áfram einfaldlega vegna þess að þeir eru líklegastir til þess að búa til mest verðmæti úr eignunum en alls ekki öllum. Almennt tel ég að bankarnir ættu að hafa eins gagnsæja og augljósa stefnu 

Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. viðskiptaráðherra fyrir svör hans og tek undir það með honum að það er þá kannski ekki seinna vænna að bankarnir, þá fyrir tilstilli m.a. stjórnvalda, móti sér skýrari reglur og ef til vill siðareglur varðandi það hvenær eðlilegt er að samþykkja eða fallast á kennitöluflakk af því tagi sem lýst er í þeim fregnum sem ég vísaði til í fyrirspurn minni. Ég tek undir það að breytingar á kennitölum þurfa ekki að vera saknæmar en þær geta ekki talist eðlilegur hluti af rekstrarhagræðingu og síst af öllu í því samhengi sem hér er rætt um. En ég ítreka að ég þakka fyrir svör ráðherrans.

Frú forseti. Ég beini máli mínu til hæstv. forsætisráðherra vegna Icesave-samkomulagsins. Eftir einhverja daga munum við ræða það mál í þingsal og eitt af því sem haldið hefur verið fram í opinberri umræðu er að lyktir þess máls muni hafa mikil áhrif á áframhaldandi samstarf okkar við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Jafnvel er látið að því liggja að það mundi vera erfitt að fá lán frá þeim sjóði ef Íslendingar samþykkja ekki Icesave-samkomulagið. Ég vil spyrja hæstv. forsætisráðherra fyrst hvort hún hafi gert gangskör að því að kanna þetta, hvort hæstv. ráðherra hafi spurst fyrir um það hjá kollegum sínum hvort þetta geti átt við rök að styðjast. Ef svo er, hvort hæstv. forsætisráðherra hafi þá beitt sér sérstaklega til þess að vinda ofan af þeirri ósvinnu sem í því væri fólgin ef Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn gerði sjálfan sig að einhvers konar innheimtustofnun fyrir Breta og Hollendinga. Jafnframt vil ég spyrja að því, og það er þessu tengt, hvort fram hafi farið einhverjar viðræður á milli Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og starfsmanna hans annars vegar og Seðlabankans hins vegar um þann samning sem nú liggur fyrir og hvort hæstv. forsætisráðherra sé tilbúin til að beita sér fyrir því, hafi slíkar samræður farið fram, að minnisblöð og fundargerðir slíkra fundi verði þá birt okkur þingmönnum áður en við komum til fundar til að ræða þetta mál. Það er mikilvægt að við fáum öll gögn í þessu máli. Það hefur verið mjög alvarlegur misbrestur á því. Það er nauðsynlegt til þess að við getum tekið endanlega og upplýsta ákvörðun í þessu máli að við skiljum hvort það sé virkilega svo að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi uppi hótanir, beinar eða óbeinar, um að það hafi áhrif á hvort þeir láni okkur ef við skrifum ekki upp á. Og jafnframt hvort farið hafi fram samræður, svo ég ítreki það, á milli Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Seðlabanka Íslands hvað þetta mál varðar.

Virðulegi forseti. Að því er varðar það sem hv. þingmaður spyr um, hvort Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi gert einhverjar kröfur eða tengingar á milli Icesave-samninganna og þeirrar endurskoðunar sem nú fer fram á því samkomulagi sem við höfum gert við AGS hafa þeir ekki verið með neinar hótanir uppi í þessu sambandi eða gert einhverjar kröfur um að við gengjum frá Icesave-samningunum fyrst. Að vísu hefur það komið upp í umræðum og viðræðum sem ég átti við fulltrúa Alþjóðagjaldeyrissjóðsins fyrr í sumar. Þeir hafa rætt það mál og sagt á þá leið að það mundi alla vega ekki greiða fyrir málum - ég man ekki hvernig það var orðað, en að það væri betra ef þetta mál væri leyst en ef það væri óleyst. Varðandi það hvort farið hafi fram viðræður milli Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Seðlabankans um þetta mál er það nú svo að þegar fulltrúar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins koma hingað eiga þeir í miklum viðræðum við Seðlabankann og ég geri ráð fyrir því að þetta mál hafi borið á góma þar eins og mörg önnur stórmál. Icesave-samningurinn er náttúrlega stórmál þannig að ég geri ráð fyrir því að það hafi verið rætt. Varðandi það að öll gögn komi fram í þessu máli hef ég verið talsmaður þess að öll gögn sem mögulegt er séu gerð opinber og það sé eins gegnsætt ferli í öllu þessu máli og hægt. er. Ef það eru einhver gögn sem ekki hafa komið fram enn þá sem ég get beitt mér fyrir að verði upplýst mun ég auðvitað gera það.

Frú forseti. Hér hefur það komið skýrt fram hjá hæstv. forsætisráðherra að embættismenn sjóðsins hafa sagt í samtölum að það væri betra ef þessu máli væri lokið, að búið væri að ganga frá Icesave-samkomulaginu til að liðka fyrir samstarfinu við sjóðinn. Á mannamáli þýðir það auðvitað að það er eitt af þeim skilyrðum sem sett eru, það er augljóst því að þegar fínir embættismenn tala hvor við annan nota þeir einmitt svona orðalag, þá segja þeir einmitt: Ja, það væri æskilegra og betra. Gott og vel. Ég vil þá líka nota þetta tækifæri og inna hæstv. forsætisráðherra eftir því hvort hún hafi kynnt sér hvert t.d. álit lagasviðs Seðlabankans væri á þessum samningi þegar heimilað var að íslensku samningamennirnir settu stafina sína undir það samkomulag sem gert var. Það er jú það svið sem hefur einna mesta reynslu af slíkri 

Virðulegi forseti. Það er nauðsynlegt að það komi fram að það var alls ekki þannig að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn eða fulltrúar hans hafi sett þetta sem eitthvert skilyrði, eins og mér fannst hv. þingmaður setja það upp, það er bara langt í frá að þeir hafi gert það. Það var meira að segja undirstrikað að þeir væru ekki að setja fram neitt skilyrði í því efni þó að þeir segðu að það væri betra að búið væri að ganga frá Icesave-samningunum áður en endurskoðunin færi fram. Það er alveg ljóst. Varðandi það hvort ég hafi kynnt mér lögfræðiálit Seðlabankans áður en samningurinn var undirritaður af samninganefndum Íslands gerði ég það ekki, ég hafði ekki kynnt mér það samkomulag eða álit lagasviðs Seðlabankans í þessu efni.

Frú forseti. 29. maí sl. var ákveðið með lögum á Alþingi að heimila skilanefndum fjármálafyrirtækja sem nutu heimildar til greiðslustöðvunar fyrir 20. apríl sl., sem var gildistökudagur laga nr. 44/2009, þar til skilyrði eru fyrir efndum krafna samkvæmt 102. gr. laga um fjármálafyrirtæki, 6. gr. nýju laganna, að greiða skuldir vegna launa, þar með talin laun í uppsagnarfresti, og vegna innlána sem veittur var forgangur með neyðarlögum með tilteknum skilyrðum. Þau skilyrði eru síðast í greininni sem samþykkt var, með leyfi forseta, „ef víst er að nægilegt fé sé til að greiða að fullu eða í jöfnu hlutfalli kröfur sem gætu notið sömu eða hærri stöðu í skuldaröð“. Frú forseti. Nú flytur hv. viðskiptanefnd tillögu til viðbótar við þessa heimild með röksemdum sem er að finna á þskj. 267. Tillagan er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Við ákvæði til bráðabirgða VII í lögunum“ - það eru lög nr. 161/2002 - „sbr. 1. gr. laga nr. 61/2009, bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Með sömu skilyrðum er slitastjórn fjármálafyrirtækis heimilt að greiða skuldir vegna launa, þ.m.t. laun í uppsagnarfresti, frá gildistöku laga þessara fram til 31. desember 2009.“ Röksemdir fyrir þessu frumvarpi er að finna í greinargerð. Með frumvarpinu vill hv. viðskiptanefnd freista þess að treysta svo þær heimildir sem fyrir eru í lögum að fyrrverandi starfsmenn SPRON geti fengið greidd laun í uppsagnarfresti en á því hafa verið talin tormerki af slitastjórn SPRON.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður og formaður hv. viðskiptanefndar Álfheiður Ingadóttir fór hér yfir málið. Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að við klárum þetta mál hratt og vel en verð þó að segja af þessu tilefni að þegar við gengum frá þessu máli fyrir nokkrum vikum - og þá var þetta keyrt í gegn á tveim dögum - bentum við í minni hlutanum í minnihlutaáliti á að það væri mikil hætta á því að þegar menn ynnu með þessum hraða mundu menn ekki ná þeim markmiðum sem lagt væri upp með. Því miður hefur það komið á daginn. Þess vegna erum við að ræða það hér. Þá er ég að vísu ekki bara að vísa í þann þátt sem sneri að launum í uppsagnarfresti, heldur höfðum við líka áhyggjur af fleiri þáttum en ekki var hlustað á okkur og málið var keyrt í gegn á þeim hraða sem ég nefndi. Þrátt fyrir að við styðjum það að hér sé þá gengið fram og menn reyni að bæta fyrir þær brotalamir sem voru á málinu síðast vil ég nota tækifærið, virðulegi forseti, og biðja meiri hlutann aðeins að hugsa sinn gang. Núna er án ástæðu í viðskiptanefnd nákvæmlega verið að keyra á miklum hraða mál sem eru gríðarstór, hafa fengið litla umræðu í þinginu og meðal almennings, hvort sem það er um Bankasýsluna eða önnur mál. Sum eru orðin að lögum og það er svo sannarlega jafnmikil ef ekki meiri hætta á að við munum þurfa að fá þau mál hratt og vel inn sökum þess að menn unnu málin of hratt. Hér er um að ræða skólabókardæmi um að það borgar sig að vinna mál vel og taka til þess nauðsynlegan tíma. Þess vegna er vinnulagið sem við erum með í þinginu eins og það er og það er hreinlega ekki gert ráð fyrir því nema í algjörum undantekningartilfellum að menn vinni hlutina á mjög miklum hraða. Virðulegi forseti. Við í minni hlutanum styðjum það að þetta mál fari í gegn, munum samþykkja það og greiða fyrir því eins vel og við mögulega getum.

Virðulegur forseti. Ég tek undir með félaga mínum í Sjálfstæðisflokknum sem talaði á undan, hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni, og kem upp til að ítreka það að minni hluti viðskiptanefndar stendur að þessu frumvarpi með meiri hlutanum til að greiða fyrir og hjálpa ríkisstjórninni út úr þeim vanda sem hún kom sér í með því að fara ekki nógu vel og vandlega yfir þær lagabreytingar sem gerðar voru 29. maí sl. Eins og sá sem talaði á undan benti á vöruðum við hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson við þessu og ég ætla, með leyfi forseta, bara til að ítreka það, að lesa upp úr nefndarálitinu sem við lögðum fram við það tilefni, með leyfi forseta: „Að mati minni hlutans hafa ekki komið fram sannfærandi rök fyrir því að vinna málið í jafnmiklum flýti og gert var. Helstu rökin sem nefnd hafa verið fyrir flýtimeðferðinni eru launagreiðslur til fyrrum starfsmanna tiltekinna fjármálastofnana á uppsagnarfresti. Minni hlutinn hefur skilning á því sjónarmiði. Efasemdir hafa komið um að umrædd lagabreyting muni nægja til þess að hægt verði að greiða út launakröfur og því alls óvíst að því markmiði laganna verði náð. Ef málið hefði komið fyrr inn í þingið og skipulegar hefði verið unnið að því hefði mögulega verið unnt að finna á þessu lausn. Minni hlutinn lýsti sig tilbúinn að koma að slíkri vinnu og ýmsar hugmyndir voru reifaðar sem ekki náðist að skoða.“ Þetta vildi ég lesa upp til að sýna svart á hvítu að við höfum bent á það oft og ítrekað í vinnu hv. viðskiptanefndar í vetur og sumar að það verklag sem þar virðist vera orðið gegnumgangandi, að keyra mál hratt í gegn, vanbúin oft og tíðum, getur komið okkur í vanda. Hér er verið að höggva á þann hnút þar sem slitastjórn SPRON benti réttilega á að lögin sem samþykkt voru fyrr í sumar náðu ekki til þar sem SPRON hafði aldrei farið í greiðslustöðvun en það var einmitt það sem stóð í þeim lögum. Slitastjórnin kom fyrir nefndina og greindi réttilega frá því að hún vildi allt fyrir umrædda starfsmenn gera - nema kannski það að brjóta lög. Ég skil það sjónarmið vel, enginn krafðist þess af henni að fara í lögbrot en þarna voru áhöld um lagatúlkun. Það er mikilvægt að lögin séu skýr þannig að ekki þurfi að koma til þess að menn séu í vafa um hvernig eigi að fara eftir þeim. Ég ítreka að þetta sýnir fram á þörfina fyrir vandaða málsmeðferð. Við viljum greiða fyrir því að vandi þessara starfsmanna SPRON verði leystur og þess vegna munum við greiða fyrir meðferð þessa máls í þinginu í dag.

Virðulegi forseti. Ég kem upp fyrst og fremst til að taka undir með öðrum fulltrúum minni hlutans í viðskiptanefnd og lýsa því yfir að við munum að sjálfsögðu greiða þessu frumvarpi leið með því að samþykkja það hér. Það er þó mikilvægt að halda því til haga að við teljum að hægt hefði verið að halda mun betur á málum en gert hefur verið. En þetta er mál sem þarf að klára núna og því munum við ekki eyða miklum tíma í að ræða það nú en ég kem fyrst og fremst upp til að ítreka það sem áður hefur komið fram í ræðum okkar, að ný vinnubrögð sem svo mikið hefur verið rætt um á þessu þingi þurfa að líta dagsins ljós í verki en ekki bara orðum.

Frú forseti. Ég þakka hv. þremur þingmönnum sem hér hafa kvatt sér hljóðs fyrir stuðninginn við þetta mál og góð orð um að klára það hratt og vel. Ég verð að gera athugasemd við að einhver sérstakur hraði við lagasetningu í lok maí hafi valdið því að nú þurfi að fara aftur inn í lögin. Við höfum margfarið yfir þetta. Ástæðan fyrir því að nú er farið í fjórða sinn inn í þessi lög frá setningu neyðarlaganna er fyrst og fremst hraðinn sem var við setningu neyðarlaganna. Það þurfti að fara inn í þau í nóvember til að skýra tiltekin atriði. Það þurfti að gera það aftur í apríl og aftur í maí. Það gekk eftir sem sett var í lög 29. maí. Laun voru greidd út í þeim fyrirtækjum sem óskuðu eftir lagabreytingunum til þess og niðurstaða stjórnvalda hefur verið sú að heimild væri í lögunum til að slitastjórn SPRON gæti með sama hætti greitt fyrrverandi starfsmönnum þess fjármálafyrirtækis laun. Slitastjórnin var ekki á sama máli, eins og hér hefur komið fram, og því er þetta frumvarp flutt af viðskiptanefnd sem slíkri til að treysta þær heimildir sem fyrir eru og fyrst og fremst, eins og hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir sagði hér, til hagræðis fyrir starfsmenn til að þeir njóti launa sinna.

Virðulegi forseti. Það verður að segjast eins og er að þessi ræða kom nokkuð á óvart. Nú er minni hlutinn í þessu máli - eins og að vísu flestum, ef ekki öllum öðrum - að reyna að hjálpa formanni og meiri hlutanum í þessu tilfelli að bjarga sér út úr vanda sem þeir algjörlega komu sér í sjálfir. Þetta er einhvers konar hámark þrjóskunnar að koma fram og segja: Það að við skyldum gera þetta á tveim dögum var ekki ástæðan fyrir þessu. Það að við skyldum ekki skoða þetta var ekki ástæðan fyrir þessu, heldur eitthvað allt annað. Virðulegi forseti. Þetta mál var keyrt í gegn á tveim dögum. Hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir las upp minnihlutaálitið þar sem nákvæmlega var rakið hvernig vinnulagið var og hvaða hættur voru fyrir hendi. Það kom því miður allt á daginn, því miður. Það er ekki gott, virðulegi forseti, ef hv. þingmaður, formaður nefndarinnar, getur ekki séð þessi augljósu sannindi. Ef svo er skýrir það að nokkru hvernig við vinnum í nefndinni núna, en því miður var það svo. Okkur þykir öllum miður að hér urðu mistök vegna þess að nefndin vann þetta allt of hratt og gat ekki skoðað alla þætti málsins. Við ættum að setja það sem markmið að koma í veg fyrir að það gerist aftur.