Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Jónas Rafnar) Fjvn. hefur athugað málið, en ekki orðið sammála um afgreiðslu þess. Meiri hl. leggur til, að till. verði samþ. óbreytt, en minni hl. vill láta vísa henni frá með rökstuddri dagskrá. Eins og allir vita er húsnæðisskortur nú, sérstaklega í bæjunum, svo mikill, að hiklaust má telja til hinna mestu vandamála, sem nauðsynlegt sé að gera sem fyrst ráðstafanir til að leysa. Forráðamenn bæjarfélaganna hafa veitt aðstoð í þessum efnum, eftir því sem efni og ástæður hafa leyft á hverjum stað. Á stríðsárunum var tiltölulega greiður aðgangur að lánsfé. Sparifjáreign landsmanna var þá meiri og margir sparisjóðir og einstaklingar aflögufærir og vildu lána fé gegn hæfilegum vöxtum. Nú á seinni tímum hefur þetta breytzt. Lánsfjárstofnanir telja sig ekki geta lengur lánað út fé og einstaklingar ekki heldur. Lánsfjárkreppan hefur komið sérstaklega hart niður á þeim sem byrjað hafa á byggingum, en ekki haft bolmagn til að ljúka þeim og standa nú uppi með tvær hendur tómar sökum lánsfjárskorts. Till. sú, er hér er til síðari umræðu, miðar einkum að tvennu: Í fyrsta lagi, að ríkisstj. láti safna ýtarlegum skýrslum um lánaþörf til íbúðabygginga, og í öðru lagi, að stj. leggi fyrir þingið till. til úrbóta. Fyrir þessu er gerð ýtarleg grein í grg. frv. Meiri hl. telur sjálfsagt og eðlilegt, að ríkisvaldið hafi forustuna um þetta mál til að tryggja raunhæfar aðgerðir, og mælir því með því, að það verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Þar sem við í minni hl. n. höfum ekki getað fallizt á sjónarmið meiri hl. um að samþ. till. óbreytta, heldur talið rétt að vísa henni frá með rökstuddri dagskrá, vil ég gera nokkra grein fyrir afstöðu okkar. Ástæðan til þessa er þó ekki sú, að við í minni hl. séum á neinn hátt á máti útvegun lánsfjár til þeirra framkvæmda, er í till. greinir. Hitt er annað mál, að við teljum ekki þessa till. til þess fallna að flýta fyrir framgangi þessa máls. Á þessu þingi hafa fram komið till. frá öllum flokkum um að leysa þessi vandamál með lánsfjárskortinn. Þó ber því ekki að leyna, að til eru nægileg lög um þessa starfsemi. Það er aðeins féð til að veita þessi lán, sem vantar. Árið 1946 voru einmitt sett lög um þetta efni. Þessi l. eru í þremur köflum. Fjallar 1. kafli um verkamannabústaði, II. kafli um byggingarsamvinnufélög og III. kafli um íbúðabyggingar sveitarfélaga. Í l. þessum er gert ráð fyrir. að sveitarsjóðir og ríkissjóður veiti byggingarsjóði verkamanna fé, en aðalfjármagnið er þó gert ráð fyrir að sé lánsfé. Það er þetta lánsfé, sem nú skortir. Þá er og gert ráð fyrir, að engir aðrir en félög geti fengið lán úr byggingarsjóði verkamanna. Lánsfé í þessum sjóði voru tiltölulega góð. Í fyrsta flokki (A) skyldi lána allt að 90% kostnaðarverðs til 75 ára, í B-fl. 85% til 60 ára og í C-fl. 85% til 42 ára. III. kafli þessara laga er sérstakur. Hann fjallar um útrýmingu heilsuspillandi íbúða. Í þessum kafla er ríkinu gert að skyldu að lána sveitarfélögum 75% kostnaðarverðs íbúðabygginga í þessum tilgangi til 50 ára gegn 3% vöxtum. En þessi kafli hefur aldrei komið til verulegra framkvæmda, vegna þess að stuttu seinna var honum frestað með lögum, og hafa frestunarákvæði hans ekki fengizt afnumin þrátt fyrir það að tvisvar eða þrisvar hafa verið bornar fram till. um það. Hitt liggur ljóst fyrir, að ástandið nú er þannig, að ómögulegt er að fá lán, þar sem lög eru þó fyrir hendi um slíka lánastarfsemi, þar sem lögin um byggingarsjóð verkamanna eru. Auk þess má benda á, að þótt byggingarfélögum væri tryggt fé til starfsemi sinnar, eru ekki allir sem njóta þeirra, þar sem fjöldi manna kæmi ekki undir ákvæði þeirra. Okkur, sem erum í minni hl., fannst, að þessi till. mundi fremur tefja en flýta fyrir lausn málsins. Í frv. frá þremur þm. sósíalista á þskj. 34 er till. okkar til að leysa úr vanda þeirra, er eigi komast undir ákvæði lánastarfsemi byggingarsjóðs verkamanna. Ég hef orðið þess var, að síðan þetta frv. kom fram, hefur verið mikið um það rætt og mikið spurt um, hvort það muni verða samþ. Mun mikill fjöldi manna telja, að verði það gert, séu með því leyst vandræði þeirra. Á þskj. 53 er annað frv. um, að ríkissjóður tryggi sölu skuldabréfa byggingarsjóðs verkamanna. Þá er einnig á þskj. 56 frv. um óafturkræft framlag úr ríkissjóði eða mótvirðissjóði til bygginga kaupstaða og kauptúna. Öll þessi frv. teljum við stefna að því að leysa þetta mál og teljum mun betri lausn felast í samþykkt þeirra en þáltill. þeirrar, sem hér er til umræðu. Hvað snertir skýrslusöfnun um lánsfjárþörfina er óhætt að fullyrða, að sé slík skýrslusöfnun nauðsynleg, má fela hana venjulegri þingnefnd, auk þess sem allir vita, að slík skýrslusöfnun er óþörf, þar sem ekki er lengi verið að athuga ástandið í þessum málum. Þá er annað, sem nefnt er í þessari till., og það er það, að ástæða sé til að hefja rannsókn á lánastarfsemi, eins og hún hafi verið undanfarið, að safna ýtarlegum skýrslum um lánveitingar til íbúðabygginga og leggja fyrir þingið tillögur til úrbóta. - Hvaða stofnanir eru það, sem fyrst og fremst er um að ræða að geti og muni lána á næstu árum til íbúðabygginga, fyrir utan byggingarsjóð verkamanna, byggingarsjóð samvinnubygginganna og bankana? Ég get gefið upplýsingar um það, að lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins, lífeyrissjóður barnakennara og lífeyrissjóður ljósmæðra og hjúkrunarkvenna munu alls hafa möguleika til þess að lána um 9 millj. kr. á næstunni. En þess ber að gæta, að úr þessum sjóðum fá ekki aðrir lán en þær stéttir, sem að þessum sjóðum standa. Þessir sjóðir, þótt þeir hafi þetta fjármagn til umráða, eru lokaðir öllum öðrum. Þess vegna geta þeir ekki leyst hina almennu lánsfjárþörf í þessu efni. Byggingarsjóður verkamanna á alls 27 millj. kr. til útlána og lánaði um 7 millj. kr. út á síðasta ári, hefur lánað út um 4 millj. kr. á þessu ári og er nú gersamlega þurrausinn. Það virðist því ekki vera sérstök ástæða til að fara að setja í gang sérstaka nefnd, skipaða af ríkisstj., sem beinlínis virðist liggja í þessari till., til þess að hefja rannsókn í þessu máli. Það virðist vera auðvelt verk fyrir nefndir beggja hv. þd. Alþ., sem hafa til meðferðar frv. um þetta efni, að athuga þau atriði í þessum efnum, sem miða til þess að leysa þetta mál, þ. e. a. s. að fá upplýsingar, sem nauðsynlegar eru og á þarf að halda í sambandi við þetta, jafnframt því sem þær taka málin til athugunar og afgreiðslu. Þess vegna virðist mér, að þessi þáltill., ef samþ. verður, muni miklu fremur hafa þau áhrif að tefja raunhæfa afgreiðslu þessa máls heldur en hitt, og afgreiðsla hennar gæti líka orðið til þess að svæfa þau frv., sem nú liggja fyrir þinginu um málið og eru virkilegar, raunhæfar lausnir á málum þessum. - Þetta er skoðun okkar í minni hl. fjvn., og leggjum við því til, að till. verði afgr. með rökst. dagskrá, sem er á þskj. 144.



Herra forseti. Ég verð að viðurkenna, að mínum skilningi er gersamlega ofvaxið, hvernig hæstv. ríkisstj. á að gera það, sem fyrir hana er lagt í seinni hluta till., eftir þeim upplýsingum, sem henni er ætlað að fá samkv. fyrri hl. till. - Og eftir því sem hæstv. viðskmrh. túlkaði þá till., sem samþ. var hér á síðasta þingi og hann ræddi í dag, og eftir skilningi hans um það mál, þá er óhætt að fullyrða, að það verður ekki gerður nokkur skapaður hlutur með þessa till., þótt samþ. yrði. Hér stendur: „ Alþ. ályktar að fela ríkisstjórninni að láta safna ýtarlegum skýrslum um lánveitingar til íbúðabygginga . . .“ Það er ekki lánaþörfin, heldur lánin, sem hafa verið veitt, sem á að safna skýrslum um, hve mörg lán hafi verið veitt á undanförnum árum til þessa eða hins viðkomandi íbúðarhúsabyggingum. Hér er ekki talað um, að safna þurfi upplýsingum um, hve mikið þurfi að byggja upp, hve margir búi í bröggum og hve margir í lélegum kjöllurum, né heldur um fjölgun fólksins og þörfina á að auka íbúðarhúsabyggingar af þeim sökum, - nei, heldur hve mörg lán hafi verið veitt á síðustu árum til íbúðarhúsabygginga. Og þegar ríkisstj. er svo búin að fá að vita, að kannske eitt þúsund lán hafi verið veitt til þessara hluta í kaupstöðum og 300 í sveitum á einhverju ári, hvað á þá aumingja ríkisstj. að gera? Á hún bara að ganga út frá því, að fyrst lánuð hafi verið út þúsund lán á ári í þessu skyni, þá sé sjálfsagt að veita þúsund lán aftur í sama skyni á næsta ári, án tillits til annars en þess, hve mörg lán hafi verið veitt? - Mér virðist rétt að breyta þessu orðalagi þannig, að ríkisstj. eigi að rannsaka lánaþörfina, og það á að vera auðgert mál.

Ríkisstj. á á grundvelli þeirrar rannsóknar að leggja fyrir þingið tillögur til úrbóta.

Ég veit, að eftir till. á hæstv. ríkisstj. að finna það út eftir þessum forsendum. En hún getur ekkert gert aðeins eftir þeim rannsóknum, og þó að borgarstjórinn sé mikill maður, getur hann ekki ráðið eftir því, hve mikið hefur verið byggt árið sem leið, hve mörg hús verði byggð í ár. Hann getur það ekki á þeim forsendum. Það þarf ekki árlega að byggja jafnmörg Bústaðahús. Og þótt þurft hafi að lána til 100 bæjarbygginga í ár, þá er alls óvíst, að lána þurfi til jafns fjölda næsta ár. Það geta verið fleiri eða færri, og það er lánaþörfin, sem rannsaka þarf, en ekki fyrri lánveitingar. Ef hæstv. ráðherrar eiga ekki að geta skotið sér undan framkvæmdum í þessum efnum eins og hæstv. viðskmrh. gerði viðkomandi þáltill., sem samþ. var á síðasta þingi og hér var rætt um nýlega, þá verður að hafa þessa till. öðruvísi. - Hitt er annað mál, að það er nauðsynlegt að rannsaka lánaþörfina ýtarlega, hvernig húsnæði t. d. eiga við að búa sex til sjö þúsund heimili hér í Reykjavík, sem búa í leiguíbúðum, og hve mikið þarf að byggja í næstu framtíð til þess að bæta úr húsnæðisvandamálum þeirra, sem búa í óviðunandi húsnæði, og til þess að mæta húsnæðisþörfinni, sem skapast fyrir eðlilegan vöxt þjóðarinnar, hve miklu þurfi að útrýma af torfbæjum og hve miklu af timburhúsum, sem ekki eru talin íbúðarhæf, hvort sem er í sveitum eða þorpum og kaupstöðum á landinu. Það er þetta, sem þarf að rannsaka. En lánveitingarnar, sem veittar hafa verið á undanförnum árum, sýna okkur, hversu miðað hefur til þess að útrýma þessum lélegu íbúðum, en alls ekki, hver þörf er á byggingu íbúðarhúsa í framtíðinni.



Herra forseti. Það var nú ekki að ófyrirsynju, að þessi till. hefur orðið fyrir verðugu háði og spotti. Till. er ekki annars virði og ástæða til að gera henni þannig rækileg skil. Þetta er að mínu áliti till., sem eingöngu er flutt til þess að sýnast, sem á þó sízt við í sambandi við það alvörumál, sem hér er um að ræða, og sæmir sízt stærsta flokki þingsins að skjóta slíku örverpi hér inn í þingið. - Það var einhvern tíma flutt frv. hér á Alþ., sem almennt var nefnt „litla, ljóta frv.“ Þetta rifjaðist upp fyrir mér, þegar ég las þessa till. Þetta er sannarlega lítil og ljót till. frá Sjálfstfl. í byggingarmálum landsmanna, og litla, ljóta tillagan mætti hún heita. Það er rétt, sem hv. 1. þm. N-M. sagði um þessa till., hún er endileysa, því að rannsókn á því, hvað hefur verið lánað út á undanförnum árum til íbúðabygginga, upplýsir ekkert um það vandamál, sem úr þarf að leysa í þessu efni, nefnilega hve mikið fé þurfi til þess að byggja fyrir nauðsynlegar íbúðir á næstu árum. Þar er ekkert samband á milli. Við vitum mjög vel, að það hefur verið ákaflega örðugt að fá lán til íbúðarhúsabygginga nú á síðustu tveimur til þremur árum. Og ef við vildum fá tölur til þess að glöggva okkur betur á þessu, þá hefði það verið hægur vandi fyrir þingnefnd í hv. Ed. og þingn. í hv. Nd. að hringja í Landsbankann og vita, hvað hann hafi mokað mörgum milljónatugum í þessa byggingarstarfsemi á undanförnum árum, og í Útvegsbankann og Búnaðarbankann og spyrja þá að því sama, fara til Tryggingastofnunar ríkisins og vita, hvað sú stofnun hafi lánað í þessu skyni, og sömuleiðis til lífeyrissjóðs embættismanna, lífeyrissjóðs barnakennara og annarra slíkra stofnana og vita, hvað þessar stofnanir hefðu lánað út á síðustu árum til íbúðarhúsabygginga. Vitneskja um þetta hefði getað legið fyrir á hæstv. Alþ. út frá venjulegu starfi þingnefnda. Og það er hjákátlegt að leggja til að samþ. þáltill. um að safna þessum skýrslum um lánveitingar til íbúðabygginga. Slík rannsókn er svo auðframkvæmd, að það þarf ekki að setja upp sérstaka nefnd til þess eða fela ríkisstj. að gera þetta. Og hæstv. ríkisstj. er að mínum dómi ekki líkleg til þess að safna upplýsingum um þetta, sem nefndir gætu ekki útvegað. En ef hins vegar ætti að hringja út um allt land og spyrjast fyrir hjá hverjum bæjarsjóði, hve margar milljónir króna þeir hafi lánað til þessara hluta á undanförnum árum, þá gæti svo farið, að sú vitneskja bærist ekki fyrir jól. Þó skilst mér það vera meiningin að ljúka þessu þingi fyrir jól, svo að þá kæmi þessi vitneskja ekki til okkar fyrr en þingi væri lokið, - og þá væri þungum steini létt af þeim flokki, sem engan áhuga hefur sýnt fyrir, að þetta mál verði leyst. - Loddarabrögðin á bak við þessa till. eru enn þá auðsærri, ef litið er á það, að hæstv. ríkisstj. eins og öðrum er fullkunnugt um, að byggingarstarfsemin í landinu á nú við hinar mestu lánsfjárhörmungar að stríða, og hefur þess vegna tekið byggingarmálin til rannsóknar með það fyrir augum að afla lánsfjár til örvunar byggingarstarfseminni. Þetta hefur verið upplýst af hæstv. fjmrh. Þegar Sjálfstfl. vissi, að hæstv. ríkisstj. ætlaði að gera þetta, þá er hlaupið af stað af mönnum innan þess flokks með litlu, ljótu tillöguna, og til þess að hún geti orðið á undan frv. þeim, sem flutt hafa verið um málið hér á Alþ., er þingmaskínan látin snúast með óeðlilegum hraða til þess að afgr. þessa till. Síðan á svo að afgr. till. til þess að geta sett í Morgunblaðið með stórri fyrirsögn: „Á Alþingi í dag var tillaga Sjálfstæðisflokksins um úrlausn byggingarmálanna afgreidd.“ Síðan koma svo frv., sem þá verða af þessum flokki talin óþörf, þegar ríkisstj. hefur tekið upp málið og Sjálfstfl. beitt sér fyrir lausn málsins. Þetta eru alkunn loddarabrögð þessa flokks. Og mér virðist ekki ástæða til að láta hann komast áfram með þetta. Það er sagt og verður sagt í Morgunblaðinu, að það liggi fyrir þáltill. frá Sjálfstfl. um úrlausn byggingarmálanna og þegar hún verði samþ., sé málið leyst. Það er sagt frá þessari till. í því blaði eins og einhverjum allsherjar kína-lífselexir fyrir byggingarmálin og að vonandi sé, að Alþ. beri gæfu til að samþ. þessa till. sjálfstæðismanna, sem þeir eru að reyna að gera stóra í Morgunblaðinu, en er samt sem áður ekkert annað en litla, ljóta tillagan, annars staðar en í dálkum Morgunblaðsins. Byggingarvandamálið verður ekki leyst með 1ýðskrumi. Það er óhætt fyrir Sjálfstfl. og hæstv. ríkisstj. að bóka það. Og ég vona, að borgarstjóranum sé orðið það ljóst fyrir löngu, að ekki er hægt að leysa það með lýðskrumi. Þeir vita það, sem búa í bröggum, kjallaraíbúðum og öðru óviðunandi húsnæði í þessu landi, að húsnæðisvandamálin verða ekki leyst með lýðskrumi og hafa ekki verið. Hins vegar er það krafa þessa fólks til Sjálfstfl. og stjórnarfl. beggja og Alþ. í heild að taka á þessu máli með alvöru og röggsemi og leysa hvern þátt þess út af fyrir sig, þátt smáíbúðavandamálsins fyrir sig og einnig þátt byggingarfélaga verkamanna, sem geta ekki fyrir féleysi haldið áfram hálfgerðum verkamannabústaðabyggingum, sem standa undir skemmdum víðs vegar um land. Sama sagan er viðvíkjandi byggingarsamvinnufélögum. Það verður að hætta við hálfgerðar byggingar hjá byggingarfélögum verkamanna nú fyrir veturinn, þannig að byggingarnar liggja undir stórskemmdum, þó að meira að segja væri búið að lofa byggingarfélögum verkamanna ákveðnum upphæðum, t. d. byggingarfélagi verkamanna í Hnífsdal var búið að lofa 160 þús. kr. úr byggingarsjóði verkamanna til þess að koma upp tveimur íbúðum, en þegar svo búið er að kría út um 90 þús. kr. úr sjóðnum, þá getur hann ekki staðið í skilum, enda þótt menn, sem þarna eru að byggja, hafi lagt fram með skilum sín framlög. Þarna hafa byggingarframkvæmdirnar stöðvazt fyrir tveimur mánuðum. Og þannig er þetta víðar. Auk þess, hve stirt hefur gengið um lánsfé til íbúðarhúsabygginga, er óviðurkvæmilegt og óþinglegt að vera að káka við svona mál og þykjast vera, að leysa málið með losaralegri, illa orðaðri, vanhugsaðri, efnislausri og samhengislausri þáltill., sem er enn þá bágbornara smíði heldur en þáltill., sem hæstv. viðskmrh. var hér nýlega að þvo hendur sínar af að hafa ekki framkvæmt með því að hafa ekki skilið efni hennar á þann sama veg sem allur þingheimur yfirleitt skildi þá þáltill., þegar hún lá fyrir. Það ætti að vera aðvörun um að afgr. ekki stórmál með þáltill., þegar við heyrum um, hvernig framkvæmdin var á þál. um jöfnunarverð á olíu og benzíni. Það var ekki ætlun þeirra, sem búa úti um landið og búa við hærra olíuverð en þeir, sem í Reykjavík eru, að það mál yrði leyst með skýrslugerð fjárhagsráðs. Málið er jafnóleyst eftir sem áður þrátt fyrir þær skýrslur, sem hæstv. viðskmrh. flutti hér áðan. Byggingarmálin væru líka jafnóleyst, þótt allar hendur væru á lofti til þess að samþ. þessa vesölu till. Sjálfstfl. um byggingarmálin. Það var ætlunin með þáltill. um jöfnunarverð á olíu og benzíni í fyrra, að gerðar yrðu ráðstafanir af ríkisstj. til þess, að komið yrði jöfnunarverði á þetta, en ekki að fjárhagsráð gerði um þetta skýrslur. En þetta misskildi svo hæstv. ríkisstj. og hefur skotið sér undan framkvæmdum í samræmi við þá till., sem var samþ., og hún mun gera það, þangað til lög verða sett um jöfnunarverð á olíu og benzíni um allt land. Og sama gildir um jöfnunarverð á raforku um allt land o. s. frv. En landslýðurinn á heimtingu á að fá þessar nauðsynjar með sama verði hvar sem er á landinu, það er sannfæring mín. - Og hæstv. Alþ., það er nú situr, á að taka byggingarmálin föstum tökum með því að samþ. löggjöf, sem leysir úr vandamálum þeirra, sem ætla að byggja smáíbúðir og að miklu leyti gera það í aukavinnu - nætur- og helgidagavinnu - og skapa þjóðfélaginu verðmæti og nota betur sína vinnuorku en af þeim er krafizt. Og það á að hjálpa verkafólki til þess að koma upp byggingum samkv. l. um verkamannabústaði og samkv. samvinnubyggingarfélagalögunum. Og það liggja nú frv. fyrir Alþ. um þetta allt. Ef hæstv. ríkisstj. vill umbæta þetta eitthvað, ætti að fela einhverjum nefndum að vinna þessi frv. saman í samfelldan lagabálk, þar sem tekið væri föstum tökum á öllum þáttum byggingarmálanna. En þáltill. þessi ætti bara .að liggja í skjölum þingsins til merkis um það, hvernig menn hlaupa stundum til og flytja till. í lýðskrumsskyni og engum öðrum tilgangi. - Í viðræðum fjvn. við hæstv. fors.- og félmrh. hér á dögunum tók hann fram, að hann teldi nú till. þessa fremur veigalitla og þýðingarlitla fyrir framkvæmd málsins, en sagði, að rannsókn yrði að sjálfsögðu sett í gang um það, hve mikið hafi verið lánað til byggingarframkvæmda á yfirstandandi ári, ef till. yrði samþ., og hann sagði, að það gæti tekið nokkuð langan tíma að fá fullnægjandi vitneskju um það, ef ætti að framkvæma þá rannsókn nákvæmlega. Hann sagði, að það yrði ekki gert annað af hendi félmrn. en að rannsaka þetta út frá því, að till. yrði samþ. Hins vegar hefði ríkisstj. að öðru leyti í heild haft þetta mál til umhugsunar og aðgerða, .allt frá því þetta þing tók til starfa. Og það væri það helzta að minni hyggju í sambandi við lausn þessa máls, að í samræmi við það, sem kæmi frá hæstv. ríkisstj. um málið, ætti að sníða löggjöf á þessu þingi um þetta úrlausnarefni. Ég er því á móti þessari till., af því að ég þykist sjá í henni eingöngu látalæti, sem eru alls óviðeigandi í sambandi við svo alvarlegt mál sem þetta. Ég geri mér engar vonir um, að till., þótt samþ. yrði, mundi leiða til neinnar lausnar á málinu, og tel sjálfsagt, að hæstv. Alþ. vísi henni frá með rökst. dagskrá sem þýðingarlausu plaggi, en leggi aftur kapp á að leysa málið með löggjöf. Og drög til þeirrar löggjafar virðast mér liggja fyrir í a. m. k. þremur frv., sem nú liggja fyrir á Alþ., sem - ef þau falla ekki stjórnarflokkunum og hæstv. ríkisstj. í geð - væri unnt að breyta eftir till. ríkisstj.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. meiri hl. fjvn. fyrir skjóta afgreiðslu á þessu máli af sinni hendi og till. n. um, að sú till., sem hér liggur fyrir, verði samþ. - Varðandi nál. hv. minni hl. fjvn., þá legg ég lítið upp úr þeim röksemdum, sem þar er haldið fram. Og það er augljóst, að mest af þeim er sett fram til þess að sýnast, eins og reyndar margt af því, sem sagt var af hv. frsm. minni hl. n. hér nú í umr. um málið. Ég verð að segja það, að till. hefur heldur vaxið í mínum augum eftir þær undirtektir, sem hún hefur fengið hér, sérstaklega hjá hv. 6. landsk. þm. Og ég held, að af þeim ofsa, sem fram kom í ræðu hans, þá skilji menn, að hér er einmitt raunverulegt mál á ferð, sem er líklegt til þess að bera einhvern árangur. - Og viðkomandi fulltrúa kommúnista í fjvn., þá er það í samræmi við kommúnismann yfirleitt að miða sitt starf og till. við það, að enginn árangur náist til úrbóta í húsnæðismálum fremur en í öðrum málefnum þjóðfélagsins. Þeirra starf miðast við að koma þannig ár sinni fyrir borð, að sem mest tefji fyrir úrbótum og raunverulegum framkvæmdum. Í þeim jarðvegi vex kommúnisminn. Í því ljósi skil ég annan frsm. minni hl., hv. 5. landsk., náttúrlega vel eftir stefnu hans flokks. Og hv. 6. landsk. er alltaf í töluverðri hættu fyrir því að smitast nokkuð mikið af kommúnistum. Stundum batnar honum þetta nokkuð eins og sjúklingi, sem eðlilega fær bata við og við, en svo slær honum niður aftur. Og það er eitt af því leiðinlegasta í fari þessa hv. þm., hvað honum slær oft niður fyrir áhrif frá kommúnistum, og það hefur komið fram í sambandi við umr. um þessa till. Það er talað um, að þessi till. sé flutt til þess að sýnast. Við skulum tala varlega um, að mál séu flutt til þess að sýnast. Þessi þáltill. kom fram í þingbyrjun, en eftir að þessi till. kom fram í þinginu, kom mikill fjörkippur í flutning frumvarpa um útvegun lánsfjár til íbúðabygginga. Og ég er ekki viss, nema þessi fjörkippur sýni hjá sumum hv. þm. nokkuð leiðinlega tilhneigingu til að sýnast fremur en að vera. Það er talað um, að þessi till. sé flutt til þess að sýnast og muni ekkert raunhæft hafa í för með sér og að það eigi að samþ. þau frv., sem fyrir Alþ. liggja um lánsfjáröflun, með eða án breytinga. Er það ekki meira að sýnast að tala svona? Eitt af þessum frv. er um að láta koma til framkvæmda ákveðin lög um aðstoð þess opinbera við byggingar íbúðarhúsa, sem fela það í sér, að ríkið eigi að tryggja 85% eða meira af kostnaðarverði þessara bygginga. Þessi ákvæði voru tekin í lög í bjartsýni, þegar peningaveltan var hér mikil. En því miður hefur ekki reynzt hægt að framkvæma þessi lög. Og þegar flokkur hv. 6. landsk. þm. var í ríkisstjórn, var það hans fyrsta verk að fresta framkvæmd þessara laga. Og ég held, að þm. muni sannfærast um, að þetta sé ekki hægt. Í nál. minni hl. er líka á þetta minnzt, en þar segir orðrétt: „Þótt oft hafi verið fluttar á Alþingi tillögur um afnám þessara frestunarákvæða, hafa þær enga áheyrn fengið.“ En heldur þá hv. 6. landsk., að nú hafi skapazt eitthvert nýtt viðhorf, sem létti þetta mál? Ég held, að ef hann hefði athugað þetta mál gaumgæfilega, þá mundi hann sjá, að það þarf margt til, að hægt sé að taka upp löggjöf sem þessa. Hv. 6. landsk. taldi enn fremur, að stefna bæri að því að vinna saman frumvörpin. Með þessari till. má einmitt stefna að því að vinna þau saman, því að hún stefnir að því að útrýma heilsuspillandi húsnæði og miðar þar við fjárhagsgetu, og ég benti á það áður, að þessi málsmeðferð er líklegust til að skila nokkrum árangri. Hv. 1. þm. N-M. taldi, að till. væri illa og heimskulega orðuð. Og hann flytur till. til breytinga, þar sem gert er ráð fyrir því, að safnað verði ekki skýrslum um lánveitingar, heldur lánsfjárþörf. En þessi till. gerir ráð fyrir, að fyrir liggi ýtarlegar skýrslur um þörfina, og það er vitað að þær liggja fyrir hér í Reykjavík, og það hlýtur að vera hægt að afla sér upplýsinga frá öðrum bæjarfélögum, sem óska eftir byggingum. Í grg. fyrir þessari till. er vísað til þeirrar till., sem við flm. þessarar till. fluttum á síðasta þingi, en varð ekki afgreidd, því að stjórnin var þá ekki búin að undirbúa afgreiðslu málsins. Í þeirri till. er vitnað til mjög ýtarlegra skýrslna um húsnæðismálin í Reykjavík 1947 og 1948, og þar er því haldið fram, að byggja þurfi 500 -600 íbúðir á ári til þess að útrýma bragga og kjallaraíbúðum. Það leiðir því af þessu, að till. hv. 1. þm. N-M. er óþörf. Það kemur fram í hinum mörgu till., hve lánsfjárþörfin er mikil, og það munu liggja fyrir skýrslur um það, hve brýn nauðsyn er á lánum í þessu skyni, og ætti því að vera hægt að gera sér grein fyrir, hvað mikið þurfi. En okkur flm. þessarar till. er það mikið í mun, að það verði ekki fellt niður úr till., að safnað verði skýrslum um það, hve lánveitingar hafa verið miklar. því að það mun upplýsa, hve þörfin er brýn, og ætla ég, að þm. muni átta sig á því. Hv. 6. landsk. þm. sagði, að forsrh. hefði gefið upplýsingar um, að ríkisstj. væri að láta athuga um úrbætur í þessu efni. Þetta gleður mig, og ég vona, að til raunhæfrar athugunar komi. Ég hygg, að þar muni verða miðað við það, að hve miklu leyti tekjuafgangur ríkissjóðs geti bætt úr þessari þörf, en það sjá allir menn, að hann einn verður ekki til frambúðar og fullnægir þessari till. engan veginn. - En þessi till. leggur einnig til, að lagðar verði fyrir þingið till. til að fullnægja eðlilegri lánsfjárþörf til að útrýma heilsuspillandi húsnæði. Og þó að vonir standi til, að einhver afgangur verði til að greiða úr brýnasta vandanum, þá er þar ekki það fjármagn, sem hægt er að miða við, svo alvarlegt sem málið er. Ég ætla svo ekki að hafa þessi orð fleiri að sinni. Ég þakka meiri hl. fjvn. fyrir afgreiðslu hans á þessu máli og treysti honum til að tryggja rétta afgreiðslu þessarar till.



Það er mikill misskilningur hjá hv. 5. þm. Reykv., ef hann heldur, að ég telji þessa till. hans umræðuverða. Það er langt frá því, að ég telji, að hún sé þess virði. En hins vegar tel ég, að byggingarvandamálin í sjálfu sér séu vel einnar messu virði. Ég hef talað hér um þessa till. vegna málsins sjálfs, en ekki vegna þessarar till. Hann sagði, að ég væri smitaður af kommúnisma, og virtist hafa þungar áhyggjur af pólitísku heilsufari mínu. Þetta er nú alveg óþarfi fyrir hv. þm. En það er um þennan hv. þm. að segja, að hann þjáist af banvænni bakteríu íhaldsseminnar og hann hlýtur að bíða pólitískan dauðdaga af þeim sjúkdómi fyrr en síðar. Það má víst benda honum á það, að hann telur, að eymdarkjör fóstri bezt kommúnisma. Gerum nú ráð fyrir því, sem ekki er neitt óeðlilegt, að aðaláhrifasvæði mitt sé á Vesturlandi, en hins vegar aðaláhrifasvæði hv. þm. sé í Reykjavík. Hvar er eymdin mest, og hvar dafnar kommúnisminn bezt? Jú, hv. þm., það er í Reykjavík. Jafnvel í allri þeirri eymd, sem kann að vera á Vesturlandi, dafnar kommúnisminn ekki eins vel og hjá hv. þm. sjálfum. Ég held, að það væri hollt fyrir hv. þm. að hugleiða þessa staðreynd, áður en hann fer að hafa miklar áhyggjur af mér í sambandi við kommúnisma. Hv. þm. var enn fremur að reyna að gera úlfalda úr mýflugunni, reyna að gera eitthvað stórt úr þessari till. og gera hana að móður allra tillagna um byggingarmál. - Þetta er líka mesti misskilningur hjá hv. þm. Alþfl. flutti í fyrra till. um að efla byggingarsjóð verkamanna, og það horfir undarlega við, ef till., sem flutt var í fyrra, er afkvæmi þeirrar till., sem flutt er í ár, en svona sýnist þetta vera eftir skýringum hv. þm. Og í ár fór Alþfl. af stað með frv. sitt og því var útbýtt sama daginn og þessari till. Þessi till. er því ekki móðir þeirra frv., sem fram hafa komið um þessi mál, heldur eru það byggingarvandamálin, sem aldrei hafa risið jafnmikið í fang og nú. Og þessi frv. eiga meiri hluta hér á þingi, og þau munu ganga í gegn, ef þau verða ekki beitt óþinglegum aðferðum, og þar er þessi till. ein tilraunin. Þá minntist hv. þm. á það, að illa hefði til tekizt í stjórnartíð Stefáns Jóh. Stefánssonar. þegar frestað var framkvæmd á III. kafla laganna um heilsuspillandi húsnæði. Það er nú þó það að segja um þessi lög, sem sett voru að frumkvæði þáverandi félmrh., Finns Jónssonar, að þau hafa, þar sem ég þekki bezt til, á Ísafirði, veitt mönnum 12 eða 14 íbúðir, meðan þau voru í gildi. En hitt er svo annað, að þessum kafla laganna var frestað að kröfu þáverandi fjmrh., Jóhanns Jósefssonar.

Þetta er ósatt.

Það var á þingi, að þessi kafli laganna var felldur niður að kröfu þáverandi fjmrh., Jóhanns Jósefssonar, og mér er nær að halda, að hv. þm. hafi vitað um þetta og þó ætlað þetta til árása á Stefán Jóh. Stefánsson. Meginefni till. þessarar er um það, að rannsókn fari fram á því, hve mikið hefur verið lánað til íbúðabygginga á síðustu árum. Í nál. segir svo um þetta meginefni: „Undirritaðir“ - þ. e. meiri hv. fjvn. - „telja, að húsnæðisskorturinn sé nú þegar svo alvarlegt vandamál, að nauðsynlegt sé að gera sem fyrst ráðstafanir til þess að létta fjárhagslega undir með þeim, er í byggingar ráðast. Rannsókn þeirri, sem tillagan gerir ráð fyrir, er ætlað að sýna, hvernig komið er aðstöðu manna til að fá lán til íbúðabygginga.“ - Það vita allir, hvernig þetta stendur og hvað þetta er orðið alvarlegt mál, og það verður það meðan einstaklingum er meinað að byggja af fjárhagsráði og bönkunum. Nei, þó að þetta liggi allt tölulega fyrir, er það engin úrbót á þessum vanda. Rannsókn er óþörf. Við vitum, að það rætist ekkert úr fyrir hana. Það verður með það eins og jöfnunarverðið á olíum og benzíni, ástandið breytist ekkert við það, þó að safnað sé skýrslum. Það eru ekki skýrslur, heldur framkvæmdir, sem við þurfum. Hv. þm. sagði, að við vissum, að það vantaði ekki aðeins lán, heldur og íbúðir í Reykjavík, og hann gerir sér vitanlega grein fyrir því, að hið sama er ástandið úti um allt land. Þar er margur moldarkofinn að hrynja niður, og í Reykjavík er margt hreysið að fjúka. Um þetta allt þarf engar skýrslur, heldur aðgerðir. Hitt vill Alþingi fá að vita, hvað ríkisstj. treystir sér til að veita margar millj. til þess að byggja verkamannabústaði og hvað margar millj. til þess að byggja fyrir smáíbúðir. Hafa þm. fengið að vita það, eftir að þessi till. hefur verið samþykkt, ef það verður gert? Nei, það er allt jafnlaust í reipunum fyrir því, allt jafnóáþreifanlegt. Till. er nefnilega ekki neitt og fjallar því ekki um neitt.

Hún fer þó í skapið á hv. þm.

- Ég held, að flm. þessarar till. mættu verða því fegnastir, ef henni væri vísað frá.



Herra forseti. Ég held, að hér sé um svo alvarlegt mál að ræða, að nær væri að reyna að finna á því einhverja lausn heldur en að hafa það í gamanmálum eða skattyrðast um það eins og hv. 1. þm. N-M. En það er nú gott, að þm. hér í sameinuðu þingi fái að hafa gaman af honum einstaka sinnum eins og við, sem í Ed. sitjum, þó að þetta mál sé ekki til gamanmála fallið, og ekki heldur tel ég, að það sé til þess að skattyrðast um það, eins og hv. 6. landsk. virðist hafa tilhneigingu til, sem sýnir, að honum er annað í huga en að finna lausn þessa máls eða bæta úr brýnum vanda. Ég vil þá snúa mér nokkuð að ræðu hans. Hann vildi nú skipta sól og regni, ef svo má segja, og skipta því niður, hver ætti sök á einstökum gerðum stjórnar Stefáns Jóhanns, og taldi það sök þáverandi fjmrh., Jóhanns Jósefssonar, að það hefði verið orðið við kröfu hans um að fresta III. kafla laganna um útrýmingu heilsuspillandi húsnæðis. Ef Stefáni Jóhanni hefði verið þetta óljúft, hefði hann ekki orðið við þeirri kröfu, og sannleikurinn er sá, að stjórnin var öll sammála um þetta. Það var komið í ljós, að þetta var óframkvæmanlegt og þáverandi stjórn hefði reist sér hurðarás um öxl með samþykkt á byggingu þessara íbúða, og þess vegna var hún öll sammála um að fresta þessum kafla. Sannleikurinn er sá, að það er engin nýjung, að þessi lög þóttu ekki hyggileg. Það var bent á það strax á þinginu 1946, að þau mundu vera óframkvæmanleg. Frv., sem síðar varð að lögum, var flutt á grundvelli till., sem ég og fleiri gerðum, og undirbjó þáverandi félmrh., Finnur Jónsson, frv. Ég benti á það í Ed., að þarna væri um ofrausn að ræða, og benti á, að þarna var um ótæmandi skuldbindingu að ræða samkv. þessum lögum. Þessi ræða er prentuð í B-deild Alþt. 1945, en þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Ef þm., eftir að þeim hefur verið bent á þetta og ríkisstj. hefur verið bent á óheppilegar afleiðingar af frv., engu að síður halda fast í þessi ákvæði og vilja ekki fallast á sanngjarna og hófsama leiðréttingu, þá ganga þeir aðilar þar með opin augu í þá ófæru, sem á er bent, og það verður þá á þeirra ábyrgð.“ Þarna benti ég á, að það væri ofrausn að taka á sig 85% skuldbindingu af þeim byggingum, sem sveitarfélög kynnu að ráðast í, ríkisstj. gæti ekki staðið undir því. Menn vildu ekki hlusta á þetta þá, en einu og hálfu ári seinna sáu menn, að þetta var óframkvæmanlegt. Og það var ekki að kröfu fjmrh., að þetta var fellt niður, heldur sáu allir, að þetta var ekki hægt, og meiri hluti Alþingis var því samþykkur. Og ég held, að eftirmaður minn í borgarstjóraembættinu hafi verið mótfallinn niðurfellingu þessara ákvæða, ekki af því, að hann hafi ekki séð, að þetta var óframkvæmanlegt, heldur af hinu, að hann horfði fast í hag síns bæjarfélags. En allir hlutu hins vegar að sjá, að þetta var ómögulegt í framkvæmd. Ég tel enn, að þó að lögin frá 1946 hafi verið af góðum hug sett, þá hafi ákvæði Finns Jónssonar verið of bjartsýn, og ég tel, að þeir þm., sem töldu vel hægt að fella þessi ákvæði úr gildi, þegar þeir áttu sjálfir hlut að stjórn landsins, ættu ekki að ætlast til meira nú. Það var þessi leiðrétting, sem ég vildi koma fram með út af orðum hv. 6. landsk. þm. Menn verða að gera sér grein fyrir, hvað er framkvæmanlegt og hvað ekki. Þá kom það mér undarlega fyrir sjónir, að hv. 6. landsk. þm. skyldi fara að minnast á Reykjavík, því þó að Alþfl. eigi allar þakkir skilið fyrir áhuga sinn og framgang um byggingu verkamannabústaða og setningu löggjafar um það, þá hefur þó bærinn og bæjarstjórnin borið þar langt af.

Er þetta nú rétt?

Þess er skemmst að minnast, að þar sem hv. 6. landsk. þm. er voldugastur, á Ísafirði, þar hófst hann ekki handa um framkvæmdir til byggingar á verkamannabústöðum fyrr en að ég hygg nær áratug eftir að sjálfstæðismenn voru búnir að leggja fram fé til byggingar verkamannabústaða hér í bænum. Bæjarstjórn Ísafjarðarkaupstaðar vanrækti, - ég vil ekki nota það ljóta orð, þó að hv. 6. landsk. þm. noti það, að hún hafi svikizt um það, - en hún vanrækti að greiða úr bæjarsjóði lögskilið tillag til byggingarsjóðs verkamanna á staðnum, þannig að ekkert var aðhafzt í þessu, fyrr en bæjarstjórnin á Ísafirði var orðin sér til landsþekktrar skammar fyrir aðgerðaleysið. Og sérstaklega fyrir einar kosningar voru birtar myndir af þeim verkamannabústöðum, sem reistir höfðu verið hér fyrir forgöngu og atbeina Sjálfstfl., og hins vegar líka myndaðar urðirnar á Ísafirði, þar sem sást aðgerðaleysi kratanna á Ísafirði. Það var fyrst þegar Alþfl. skammaðist sín fyrir þá frammistöðu, að þeir hófust handa, til þess að bæta úr þeirri brýnu þörf, sem þeir í orði kveðnu töldu hafa verið fyrir hendi á Ísafirði. - Þessa sögu mætti rekja lengri, en ég ætla ekki að gera það. En hv. 6. landsk. þm. ætti ekki að tala hér með rembingi um, að sjálfstæðismenn vilji sýnast í þessum málum, vegna þess að þeir hafa þar haft alla forustu um allar framkvæmdir.



Herra forseti. Það er bersýnilegt, að þeir tveir hv. þm., 1. þm. N-M. og 6. landsk. þm., hafa ekki lagt það á sig að lesa þessa þáltill. til enda, sem hér liggur fyrir, því að þeir leyfa sér að tönnlast á því, ræðu eftir ræðu, að það eigi að athuga eftir till., hvað veitt hafi verið til byggingarframkvæmda, og svo sé þar með búið. Í till. segir: „Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta safna ýtarlegum skýrslum um lánveitingar til íbúðabygginga og leggja fyrir þingið á grundvelli þeirrar rannsóknar tillögur til úrbóta, sem við það miðist, að hægt sé að fullnægja eðlilegri lánsfjárþörf til þess að útrýma heilsuspillandi íbúðum og bæta úr húsnæðisskortinum.“ Seinni hluta till. hafa þessir hv. þm. látið hjá líða að lesa, eða a. m. k. látið hjá líða að láta koma fram hér í umr., að þeir hafi hugmynd um þennan seinni hluta till. Hv. 5. þm. Reykv. og hæstv. dómsmrh. hafa nú gert ræðum þessara hv. þm. skil, þannig að þar þarf litlu við að bæta. Þó vil ég ekki láta hjá líða að halda áfram nokkrum orðum frásögn hæstv. dómsmrh. af framkomu hv. 6. landsk. þm., þar sem áhrifa hans gætir nokkuð, - því að lítið gætir áhrifa hans hér á þingi, - en það er á Ísafirði. Hæstv. dómsmrh. rakti, hvernig frammistaða hans og hans flokks var á Ísafirði.

Sjálfstfl. hefur stjórnað þar stundum.

En hvað gerði bæjarstjórnin, meðan Alþfl. fór með meirihlutavaldið á Ísafirði? Mér er ekki kunnugt um, að sá flokkur hafi undir stjórn hv. 6. landsk. þm. byggt ýkjamikið til þess að útrýma heilsuspillandi íbúðum. Það var fyrst eftir að sá flokkur hrökklaðist frá völdum og Sjálfstfl. tók þar við, að nokkuð er þar gert til þess - og ég ætla, að tólf íbúðir hafi verið byggðar í bæjarbyggingunum þar, meðan Sjálfstfl. bar ábyrgð á bæjarmálunum þar. Það er sama, hvort litið er á bæjarbyggingarnar eða verkamannabústaðina, alls staðar hefur þessi hv. þm. orðið sér jafnáberandi til skammar. Það er því næsta furðulegt, að þessi maður skuli rísa hér upp og halda ræðu eftir ræðu með slíkum vindbelgingi til þess að ráðast á bæjarstjórn Reykjavíkur fyrir það, að hún sé aðgerðalaus um að leysa húsnæðisvandamálin. Mér þykir hlýða, út af grg., sem fylgir frv., sem liggur fyrir Alþ. um byggingu íbúðarhúsa, að minnast nokkuð á lög frá 1946 um aðstoð þess opinbera við íbúðabyggingar, sem gera ráð fyrir stuðningi ríkisins við þrenns konar framkvæmdir, verkamannabústaði, samvinnubyggingar og í þriðja lagi íbúðabyggingar, sem bæjarfélög eða sveitarfélög ráðast í. Í þeim l. er lögð sú skylda á herðar ríkissjóðs að lána allt að 85% til slíkra byggingarframkvæmda. Eftir að fór að þrengjast um lánsfjármarkaðinn nú fyrir fjórum árum, þá var ljóst, að mjög hlytu að dragast saman framkvæmdir í þessum þremur greinum, sem ég nefndi. Þess vegna komu upp hugmyndir um það að fara inn á nýjar brautir í þessum byggingarmálum, sem byggðust fyrst og fremst á því að nota til hins ýtrasta framtak og framlög einstaklinganna í landinu með því að gefa efnalitlum mönnum kost á að nota eigin vinnu og vinnu fjölskyldna sinna og vandamanna og vina til þess að koma upp yfir sig íbúðum. Bæjarstjórn Reykjavíkur ákvað, þegar fór að bera verulega á lánsfjárskortinum til byggingarframkvæmda, að reyna að notfæra sér þennan aflgjafa., sem lítið hafði verið notaður til þessa. Og það var gert m. a. með þeim framkvæmdum. sem nú eru í gangi við Bústaðaveg, þar sem bærinn hefur í smíðum á þriðja hundrað íbúðir, þar sem var ákveðið að leggja til þeirra bygginga framlag og framtak bæjar og einstaklinga, þannig að bærinn gerði húsin fokheld og legði í þau hitunartæki, en síðan eiga einstaklingarnir að ljúka við húsin með eigin vinnu og sinna vandamanna. Með þessu þurfti miklu minna fé að festast af opinberri hálfu heldur en ef það opinbera hefði átt að styrkja íbúðabyggingar þessar eftir l., sem ég gat um frá 1946. Þetta hefur verið framkvæmt með því að breyta skattal. á þann veg, að einstaklingar, sem lagt hafa á sig nætur- og helgidagavinnu til þess að byggja yfir sig þannig, verði ekki þrautpíndir með því að leggja háan skatt á vinnu þeirra, því að reynslan var, að þessir menn urðu að óbreyttum l. að hrökklast frá húsum sínum, þegar þau voru fullgerð, vegna þess að skattaálögurnar voru svo miklar. - Var það hv. 6. landsk. þm., sem flutti það mál inn í þingið og barðist fyrir því, að þessi vinna einstaklinganna sjálfra, sem ég gat um, við byggingu sinna eigin íbúða yrði ekki skattlögð og gerði fátækum mönnum mögulegt að koma upp yfir sig og sína húsnæði með þessum hætti? Nei. Hann gerði það ekki. Það voru þm. Sjálfstfl., sem fluttu um þetta frv. hér á Alþ. og fengu það lögfest. Og þetta var grundvöllurinn undir framkvæmdunum við íbúðabyggingar við Bústaðaveg, þar sem sumpart er verið að smíða og sumpart eru fullgerðar á þriðja hundrað íbúðir. Og þessi lagabreyt., sem gerð var fyrir forgöngu Sjálfstfl., er líka grundvöllurinn undir byggingu allra smáíbúða, sem eru í smíðum eða er verið að hefja smíði á í Reykjavík og víðs vegar um landið. Þessi löggjöf um aðstoð við byggingu íbúðarhúsa viðs vegar um landið gerir ekki ráð fyrir aðstoð við efnalitla menn úti um landið viðkomandi eigin vinnu á þann hátt að létta skatta á þeim. Það vantar þau ákvæði í þessa löggjöf, og er hún því orðin úrelt að þessu leyti. Væri full þörf á að bæta ákvæði í þá löggjöf um þetta til þess að létta undir með þeim mönnum, sem ekki geta fengið lán, hvorki úr byggingarsjóði verkamanna né gegnum byggingarsamvinnufélög eða bæjar- eða sveitarfélagabyggingar. Nú er það svo, að eftir að fjárhagsráð hefur linað á höftunum og gefið frjálsa byggingu smáíbúða allt að 80 ferm., hefur komið mikill skriður á það mál. En var það fyrir forgöngu hv. 6. landsk. þm., að linað var á þessu? Nei, á síðasta þingi voru hér á ferð ein þáltill. og eitt frv. um þessi mál. Þáltill. um að gefa frjálsar smáíbúðir var flutt af þremur þm. Sjálfstfl. Frv., sem fór inn á sömu braut, var flutt af meiri hl. fjhn., fyrst og fremst fyrir forgöngu hv. 5. þm. Reykv., Jóhanns Hafsteins. Það voru sjálfstæðismenn, sem björguðu þessum málum. Hv. 6. landsk. þm. varð þar hvergi vart í þessu fremur en öðru, sem horfir til umbóta og framfara í byggingarmálum. Hans eina framlag í þeim efnum er gaspur og vindbelgingur. Fyrir þessu þingi liggja nokkrar till. og frv. varðandi byggingarmálin. Sú fyrsta, sem lögð var fram á þinginu, er þessi till. okkar hv. 5. þm. Reykv. um að fela ríkisstj. að undirbúa málið og leggja fyrir þingið till. til úrbóta til þess að greiða úr eðlilegri lánsfjárþörf til íbúðabygginga, til þess að útrýma heilsuspillandi íbúðum og bæta úr húsnæðisskortinum. Eftir að þessi till. kom fram, rigndi inn á þingið till. og frv. frá hinum flokkunum þremur. Ég skal minnast á, í hverju þessi frv. eru fólgin og hverju þau mundu bæta úr og í hverju þeim er áfátt. Fyrst er frv. á þskj. 34 frá hv. þm. kommúnistaflokksins í Ed. um að taka 15 millj. kr. úr mótvirðissjóði og veita þeim lán, sem hafa byggt til eigin nota. Þetta frv. leysir því ekki úr þeirri þörf, sem nú er fyrir hendi og um rætt, að þeir, sem ætla að byggja eða hafa hús í smíðum, geti fengið lán. Eftir frv. mega menn ekki fá lánin fyrr en byggingu er lokið. Sú hjálp, sem eftir því frv. ætti að veita, er þess vegna ekki til þeirra manna, sem eru að byrja að byggja eða hafa hús í smíðum, svo sem smáíbúðir. Annað frv. var frá tveimur fulltrúum kommúnistafl. í Nd. um að fella niður úr h frestunarákvæði gagnvart HI. kafla l. frá 1946, um aðstoð við byggingar íbúðarhúsa. Hæstv. dómsmrh. gat þess áðan, að það hefði komið í ljós, að ríkisstj. hefði verið ásátt um það 1948, að ríkissjóður gæti ekki staðið undir þeim byrðum, sem með þessum l. frá 1946 voru á hann lagðar. Ef þennan III. kafla þessara l. ætti nú þegar að taka í gildi, þá er rétt að gera sér nokkra grein fyrir, hvað það mundi þýða í útgjöldum fyrir ríkissjóð. Ég hef ekki upplýsingar um það nema viðkomandi Reykjavík. Þær íbúðir, sem ég nefndi, að á vegum Reykjavíkurbæjar eru í smíðum eða fullsmíðaðar við Bústaðaveg, munu samtals kosta milli 25 og 30 millj. kr. fullgerðar. Þær eru á þriðja hundrað. Ríkissjóður ætti samkvæmt till. í þessu síðast nefnda frv. að vera skuldbundinn til að leggja fram 85% af kostnaðarverðinu, og ef kostnaðarverðið yrði að lokum 30 millj. kr., þá yrði ríkissjóður að leggja fram með þessu móti 25 millj. kr. nú þegar. Sjálfsagt þyrfti ríkissjóður þá líka að snara út nú þegar allmikilli fjárhæð til annarra bæjarfélaga landsins - auk þess sem mörg bæjarfélög mundu þá einnig hefja stórauknar byggingarframkvæmdir á næstunni til þess að bæta úr skorti á húsnæði, þegar slík skylda væri komin á ríkissjóð. - Ég er þeirrar skoðunar, að ríkissjóði beri skylda til að leggja fram verulegt fé til íbúðabygginga til þess að bæta úr húsnæðisskortinum. Ég tel ekki stætt á því fyrir Alþ. og ríkisstj., að það sé sveitarfélaganna einna að sjá fyrir þessum vandamálum. Það hvílir vissulega líka skylda á ríkissjóði til að stuðla að því. En þó að ég haldi fram, að ríkissjóður eigi að leggja þarna fram ríflegt fé í þessu skyni, tel ég ekki verjandi á þessari stundu að samþ. frv., sem skyldar ríkissjóð til þess að leggja nú þegar í þessu skyni fram 30–40 millj. kr. og marga tugi milljóna kr. á næstu árum, án þess að þeir menn, sem leggja frv. um þetta fyrir þingið, bendi á neinar leiðir til tekjuöflunar til þess að mæta þessum útgjöldum. Hins vegar hefur verið sá háttur hafður hjá kommúnistum, að þeir bera jafnframt fram kröfur bæði um stóraukin framlög úr ríkissjóði og um að lækka beina skatta, sem ríkissjóður hefur, og auk þess um að fella alveg niður söluskattinn, sem er annar stærsti skattstofn ríkisins. Þá er frv. Alþfl., sem flutt hefur verið í hv. Nd., um fjáröflun til byggingar verkamannabústaða. Ég vil taka undir það með hæstv. dómsmrh., að við verðum að sjálfsögðu að stuðla að því eftir megni að greiða fyrir byggingu verkamannabústaða, enda hefur bæjarstjórn Reykjavíkur sinnt þessu verkefni, með því að hún hefur - ég held óhætt að fullyrða - ein af stjórnum allra kaupstaða á landinu staðið frá öndverðu fyllilega í skilum með tillög sín til verkamannabústaða. Nú greiðir bæjarsjóður Reykjavíkur eina millj. kr. sem óafturkræft framlag á ári til byggingarsjóðs verkamanna. En ég tel, þó að bygging verkamannabústaða sé gott fyrirtæki, að það beri samt sem áður vott um skammsýni hjá Alþfl. að sjá enga leið í byggingarmálum til úrlausnar í húsnæðismálum aðra en byggingu verkamannabústaða. Þó að þær byggingar séu góðar og gagnlegar, er framkvæmd þeirra með öðrum hætti en til var ætlazt í upphafi. Ég geri ráð fyrir, að a. m. k. í sumum flokkum séu íbúðir orðnar nokkru stærri í verkamannabústöðunum en frumherjar verkamannabústaðamálsins gerðu ráð fyrir, þannig að fyrir meðalfjölskyldu er í þeim húsum mögulegt að leigja nokkuð út og hafa þannig ríflegar tekjur upp í vexti. Í öðru lagi er reynslan sú, að það eru ekki aðeins fátækir verkamenn, sem njóta þarna góðs af, heldur meina og minna af millistéttafólki, - skrifstofumönnum og öðru millistéttafólki, - sem þar hefur komið inn og fengið íbúðir í verkamannabústöðunum, og skal ég sízt lasta það, því að ég álít, að bygging verkamannabústaða hafi verið mjög góð og gagnleg framkvæmd. En á hinu er ekki vafi, að ef við ætlum að gera stórt átak til þess að bæta úr húsnæðisvandræðunum, þá er ekki verkamannabústaðaleiðin sú eina, sem fær er. Við sjáum, að nú í dag er mestur áhugi manna, sem vilja eignast hús yfir sig, á því að koma upp fyrir sig smáíbúðum, þar sem þeir geta sem mest unnið við bygginguna sjálfir. Þess vegna er nauðsynlegt og óhjákvæmilegt, ekki aðeins vegna Reykjavíkur, heldur og vegna annarra kaupstaða og kauptúna bandsins, að opna möguleika til þess að lána til þessara smáíbúðabygginga. En þær geta ekki fengið lán úr byggingarsjóði verkamanna. Enn fremur er svo frv. frá hv. 8. þm. Reykv. um að greiða af tekjuafgangi 1951 eða úr mótvirðissjóði 10 millj. kr. í byggingarsjóð verkamanna, en það frv. felur auk þess í sér að skylda sveitarfélögin til að tvöfalda sitt framlag til byggingarsjóðs verkamanna. Verð ég að segja, að mér virðist nokkuð furðuleg till. frá einum þingmanni bæjanna að bera fram slíka till., þegar það hefur verið sýnt svart á hvítu, að flestir bæir eiga mjög örðugt með og sumum er ómögulegt að standa undir sínum útgjöldum og koma saman fjárhagsáætlunum sínum fyrir næsta ár og afla sér tekjustofna. Hvernig líta svo þessi frv. út í heild, sem hv. 6. landsk. þm. og hv. 5. landsk. þm. (HV og ÁS) vilja helzt láta samþ. öll? Það er svo að skilja á nál. og ræðum þeirra, að þeir vilji það. Fyrsta frv. er um 15 millj. kr. úr mótvirðissjóði - eða ríkissjóði. Annað frv. er um, að lögin frá 1946 um aðstoð við íbúðarhúsabyggingar, III. kaflinn, komi til framkvæmda, sem mundi kosta a. m. k. 30 millj. kr. nú þegar og marga milljónatugi mjög bráðlega. Þriðja frv. er frá Alþfl. um það, að ríkið ábyrgist sölu á skuldabréfum samtals fyrir 18 millj. kr., og svo fjórða frv. frá hv. 8. þm. Reykv. um að úr ríkissjóði - eða mótvirðissjóði verði teknar 10 millj. kr. til íbúðabygginga. Við erum þá komnir hér upp í 70–80 millj. kr., og af því yrði að leggja fram að líkindum á fjórða tug millj. kr. nú strax, sem hv. 5. landsk. og hv. 6. landsk. þm. vilja láta samþ. - Ég vil benda á það og ítreka það, að ég tel, að ríkinu beri skylda til að styðja íbúðarhúsabyggingar, bæði í kaupstöðum og sveitum. En vitanlega verður að haga framgangi þess máls af einhverju viti. Það þýðir ekki að demba fram á Alþ. hverju frv. eftir annað í stanzlausum yfirboðum, eins og þessir hv. þm. hafa gert, og heimta þau svo samþ., þó að vitanlegt sé, að það er gersamlega ómögulegt, að ríkissjóður geti undir því risið. - Þessi till., sem hér liggur fyrir, fer einmitt fram á, að málið sé athugað og rannsakað og að ríkisstj. sé falið að leggja fyrir þetta þing till. til úrbóta, - ekki þann veg, eins og Alþfl. vill, að sjá ekkert annað en verkamannabúsbaðabyggingar, sem eru góðar og gagnlegar, en það verður að fara fleiri leiðir líka. En þáltill. og grg. hennar felur í sér, að fyrst og fremst eigi að leita að öllum lausnum, hvernig hægt sé að stuðla sem mest að byggingu smáíbúða, hvernig hægt sé að veita stuðning byggingarsjóði verkamanna, hvernig eigi að styðja að framkvæmdum bæjarbygginga til íbúðar, sem eru í smíðum eða á að hefjast handa um smíði á, og hvernig eigi að styðja samvinnufélög til þess að afla fjár til bygginga. Till. þessi er því víðsýnni en öll frv. um þetta efni, sem fyrir liggja og öll bera á sér mikinn blæ yfirboða og lýðskrums, eins og hv. 6. landsk. þm. orðaði það. Hún er að því leyti víðsýnni, að hún vill taka málið fyrir í heild og fela ríkisstj. að leggja till. fram í málinu, því að lausn þarf að fást nú þegar á þessum málum. Það mun vera í undirbúningi hjá hæstv. ríkisstj. nokkur lausn á þessum málum, og mun ekki langt að bíða þess, að bráðabirgðaúrlausn kemur fram frá henni í þessum málum. Hv. 6. landsk. þm. hafði þau orð um þessa till., að það væri réttnefni, að hún héti „litla, ljóta tillagan“, - sem sagt, sú till., sem gengur lengst í því að bæta úr lánsfjárþörfinni til íbúðabygginga og þar með því böli, sem þeir búa við, sem búa í heilsuspillandi íbúðum, sú till. er „litla, ljóta tillagan“ að dómi hv. 6. landsk. þm. Mér finnst þessi nafngift koma vel heim við alla sögu þessa hv. þm. í byggingarmálunum, því að hvar sem hann hefur komið þar við sögu eru afrek hans aðeins orðagjálfur og vindbelgingur.



Herra forseti. Eins og hv. þm. mun kunnugt, er verð á olíu og benzíni mismunandi á hinum ýmsu stöðum á landinu. Í Reykjavík, Hafnarfirði og Hvalfirði hefur verðið jafnan verið lægst, en farið hækkandi úti á landi. Þó að öll olíufélögin hafi keppzt um að staðsetja olíugeyma á stöðum í nánd við Reykjavík, þá er engin sanngirni í því, að verðið sé hærra úti á landi. Þetta er mjög óheppilegt fyrirkomulag. Rekstur allra þeirra fyrirtækja úti á landi, sem nota olíur og benzín til rekstrar, er því mun dýrari en sams konar fyrirtækja í Reykjavík og Hafnarfirði. Ég vil benda á, að víða í Evrópu er benzín selt við sama verði hvar sem er í sama landinu, hvort sem það er í hafnarborg eða 400–500 km inni í landi. - Olíuflutninga í kringum landið annast olíuflutningaskipin Þyrill og Skeljungur. Það virðist þörf að athuga nánar verðlagningu hjá olíufélögunum. Verðgæzlustjóri upplýsti í bréfi, að hámarksverð á gasolíu 1950 væri 653 kr. til báta og til húsa 671 kr. smálestin. Þá upplýsir forstjóri Innkaupastofnunar ríkisins, að hann hafi gert samning við olíufélögin 3. apríl 1950 um lægra kaupverð á olíum, eða 120 kr. lægra tonnið. Hvernig má það vera, að hægt sé að setja svona miklu lægra verð á olíur en verðgæzlustjóri er búinn að samþ.? Það er tæplega hægt að gera ráð fyrir, að olíufélögin geri þennan samning án þess að hagnast á sölunni. Í ljósi þessara staðreynda er þörf að athuga þetta nánar. Á síðasta þingi flutti ég þáltill. um jöfnunarverð á olíum og benzíni, og var hún samþ. hér á Alþ. Þar sem ekkert hefur heyrzt frá hæstv. ríkisstj. um þetta, leyfi ég mér að bera fram eftirfarandi fsp.: 1. Hefur ríkisstj. látið athuga verðlagningu á olíu og benzíni, sbr. þál., er samþ. var á Alþ. 28. febr. s. l.? Hvað líður framkvæmdum til að koma á jöfnunarverði á þessum vörutegundum, eins og sama þál. kvað á um? 3. Má vænta þess, að ríkisstj. leiði þetta mál til lykta fyrir næstkomandi áramót, með þeim árangri, að olíur og benzín verði seld á sama verði á öllum stöðum á landinu, þar sem olíuflutningaskip hafa aðstöðu til að geta losað á birgðageyma olíufélaga eða olíusamlaga?



Herra forseti. Þál. sú, sem hv. þm. Snæf. vék að og var samþ. á Alþ. 28. febr. s. l., var á þá leið, að ríkisstj. var falið að athuga verðlagningu á olíum og benzíni með það fyrir augum að athuga álagningu og jöfnunarverð á hinum ýmsu stöðum á landinu. Fjárhagsráði var falið að gera þær athuganir, sem voru nauðsynlegar í þessu sambandi, vegna þess að það er sá aðili, sem um þessi mál fjallar. Þar var rætt um það, hvort gera skyldi nýja rannsókn á reikningum olíufélaganna, en frá því var fallið vegna þess, hve það var mikið verk. Hins vegar lá fyrir síðasta rannsókn, sem gerð var til að finna verðlagsgrundvöll fyrir þessa vöru. Í ársbyrjun 1949 lét verðlagsstjóri gera rannsókn á rekstri félaganna. Þessi rannsókn var gerð af löggiltum endurskoðendum, sem skiluðu grg. í málinu í janúar 1949. Þegar ákveðið var hámarksverð á benzíni og olíum 1950, var þetta lagt til grundvallar. Rekstrarreikningar félaganna sýna hagkvæman rekstur. Grundvöllur verðlagsins er byggður á því, að fundinn er hinn raunverulegi dreifingarkostnaður félaganna og kostnaði við hverja vörutegund bætt við innkaupsverð og flutningskostnað. Í dreifingarkostnaðinum er meðtalinn allur kostnaður, sem félögin hafa af því að selja vöruna um allt land. Á þessu stigi verðlagsins er raunverulega reiknað sama verð á vörunni um allt land. Frá þessu er síðan dreginn sá tekjuauki, sem stafar af hærra verði úti á landi. Í dreifingarkostnaðinum er innifalin 4% álagning á kostnað vörunnar eins og hann var fyrir gengisbreyt. Fullyrt er, að sá mismunur, sem er á verði vörunnar á hinum ýmsu stöðum, sé miklu minni en mismunurinn á flutningskostnaði milli staða. Hve þessi verðjöfnun er mikil, telur fjárhagsráð, að ekki sé hægt að segja um nema með ýtarlegri rannsókn á rekstri olíufélaganna. Það er áætlað, að verði verðjöfnun framkvæmd, mundi verðið hækka í Reykjavík á benzíni um 3.7 aura tonnið, hráolíu 2.9 aura tonnið og á steinolíu 52.3 aura tonnið. Þessar tölur eru miðaðar við síðustu endurskoðun á skýrslum félaganna, og getur þetta breytzt eftir breyttu árferði. Það, sem hér liggur fyrir, bendir ótvírætt til, að hægt sé að framkvæma jöfnunarverð á þessum vörum um allt land. Að sjálfsögðu verður verðhækkun á þessum vörum á þeim stöðum, sem nú greiða lægst verð. Þetta yrði að sjálfsögðu kostnaðarauki við útgerð og bifreiðaakstur á þeim stöðum. Ég hef ekki talið ástæðu til, skv. þáltill., að bera undir ríkisstj., hvort hún telji ástæðu til að taka sérstaka afstöðu til málsins. - Ég hygg að þessar upplýsingar svari að verulegu leyti þeirri fyrirspurn, sem fyrir liggur.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. viðskmrh. fyrir svör hans, en ég verð að segja, að þau eru hvergi nærri tæmandi. Það voru mér sérstök vonbrigði, að hann skyldi ekki geta lýst því yfir hér í Sþ., að farið hafi verið eftir óskum Alþ. um jöfnunarverð á þessum vörum. Vilji Alþ. kom skýrt í ljós í þessu máli, og er sannarlega orðið tímabært að gera eitthvað til að koma þessu á. - Í þessu sambandi má benda á, að s. l. 20 ár hafa allar þungavörur, sem fluttar hafa verið til landsins á vegum Eimskipafélags Íslands, verið fluttar til allra staða á landinu á sama flutningsgjaldi og til Reykjavíkur. Það er undarlegt, ef ekki er hægt að haga þessu eins með olíur og benzín. Það er ekki rétt að láta það vera áfram óhagstæðara að reka fyrirtæki úti á landi vegna þess, að byggðar eru olíustöðvar í nánd við Reykjavík. Ég vona, að ríkisstj. taki þetta til athugunar og sjái sér fært að koma á jöfnunarverði á olíum og benzíni.



Herra forseti. Flutningi á venjulegum verzlunarvarningi verður ekki jafnað saman við flutning á benzíni og olíum til dreifingar út um landið. Ég vil benda hv. þm. á, að þótt slíkri verðjöfnun verði komið á, hindrar það engan í að kaupa olíu beint frá útlöndum. Hér er frjáls verzlun, og það má hver panta það, sem hann vill. Mönnum hefur ekki þótt borga sig að flytja olíu í smáslöttum til landsins og fá hana ekki keypta við sama verði og þessi félög fá með því að kaupa hana í stórum förmum. Þetta vandamál, sem hér er rætt, sprettur af því, að allt benzín er flutt til landsins í svo stórum förmum, að það er hvergi hægt að losa þá utan Reykjavíkur. Svo verður að taka það úr tönkum hér og flytja það til smástaða utan Reykjavíkur. - Ég skal ekki deila um þessa hlið málsins, en bendi á, að ég hef ekki skoðað þessa þáltill. þannig, að þetta væru fyrirmæli til ríkisstj. um að koma þessu á, heldur farið fram á ýtarlega athugun. Ég tel, að fyrst og fremst þurfi að fá upplýsingar frá þeim, sem bezt þekkja, hvort þetta sé framkvæmanlegt. Hitt er annað mál, að þetta mundi eflaust vekja óánægju hjá þeim, sem þurfa að kaupa benzín og olíur á hlutfallslega hærra verði en verið hefur.



Herra forseti. Ég vil taka undir það með hv. þm. Snæf., að svör hæstv. viðskmrh. voru ekki tæmandi. Á síðasta Alþ. urðu miklar umr. um það, að athuga þyrfti álagningu olíufélaganna og stórkostlegan undandrátt í sambandi við verðfellingu krónunnar og hvernig eitt fyrirtæki gæti selt olíu á 120 kr. ódýrara tonnið. Svar við þessu kom ekki fram í ræðu hæstv. ráðh. Ef hæstv. ráðh. telur sér ekki skylt að rannsaka þetta, veit ég, að hann gegnir ekki skyldu sinni í embætti. Fái ég ekki betri upplýsingar um þetta, geri ég tilraun til, að till. verði þannig orðuð, að ekki leiki vafi á, hvað athuga eigi í þessu máli, og hæstv. ráðh. skjóti sér ekki undan að svara í skjóli þess, að orðalagið sé ekki nógu skýrt. Ég vil segja, að það sé ófyrirgefanlegt, ef hann gefur ekki allar upplýsingar um þessa álagningu, sem hægt er.



Herra forseti. Ég er sammála síðasta ræðumanni, að ég tel svör hæstv. ráðh. ónóg. Það er alveg sérstakur skilningur hjá hæstv. ráðh., að hann hafi verið beðinn um upplýsingar um verð á olíum. Það var lagt fyrir ríkisstj. að koma á ákveðnu jöfnunarverði á olíum og benzíni, en hæstv. ráðh. telur það víst fyrir utan sinn verkahring. Nál. ber greinilega með sér, að meining meiri hl. þm. er sú, að hér sé komið á ákveðnu jöfnunarverði. Mér skilst, að ráðh. telji þetta fyrir utan sinn verkahring og vilji færa rök fyrir því, að eðlilegt sé, að annað verð sé á þessum vörum úti á landi en í Reykjavík, vegna þess að hingað sé flutt aðalmagnið af þessari vöru. Á s. l. Alþ. var það upplýst, að fyrir lægju tölur, sem sýndu, að meiri hluti olíunnar væri fluttur út á land. Það er vitanlega hagkvæmara að flytja olíu inn í stórum förmum, og er fragtin vitanlega lægri af olíunni, sem er skipað hér á land, en þeirri, sem er dreift héðan um landið, af því að henni er allri skipað á land hér. Það var tvímælalaust vilji Alþ., að komið verði á jöfnunarverði á olíur. - Hæstv. viðskmrh. gat ekki um eina tegund af olíu, svörtu, þykku olíuna, sem togaraflotinn notar, en það er miklu meiri verðmismunur á henni en á öðrum tegundum olíu. Annars verð ég að segja það, að hafi hæstv. viðskmrh. ekki skilið þáltill. sem beina yfirlýsingu um vilja Alþ., þá sé óhjákvæmilegt fyrir þingið að gera þetta skýrara, og verði þá að leggja svo fyrir með l., að koma skuli jöfnunarverði á olíur.



Ég vil láta í ljós mikil vonbrigði yfir því, að hæstv. viðskmrh. hefur ekki skilið þáltill. sem vilja Alþ. fyrir því að setja jöfnunarverð á olíur um land allt. Skattur sá, er landsbyggðin greiðir nú til höfuðstaðarins í gegnum verzlunina, er sannarlega svo hár, að full þörf er leiðréttingar á einhverjum sviðum. Mér er ljóst, að ýmsir annmarkar eru á framkvæmd þessa máls, m. a. vegna þess, að olíuverzlunin er ekki öll á einni hendi. Þeir erfiðleikar ættu þó ekki að vera óyfirstíganlegir, enda kom það beint fram í ræðu hæstv. viðskmrh. Ég vil mjög taka undir það með þeim hv. þm., sem hér hafa talað, að ég tel afstöðu hæstv. ráðh. furðulega. Mér sýnist þál. frá í fyrra alveg ótvíræð. Og ég tel fráleitt, að hæstv. ráðh. sniðgangi slíkar þál. svo gersamlega sem hér hefur verið gert. Hæstv. ráðh. sagði, að þrátt fyrir ýmsa annmarka á því að koma jöfnunarverði á, þá væri það mögulegt. Og því á líka hæstv. ráðh. að gera það. Annars stóð ég upp til þess að biðja hæstv. viðskmrh. að gefa alveg ákveðna yfirlýsingu um það, hvort hann skilur þáltill. frá síðasta þingi sem beina viljayfirlýsingu Alþ. eða ekki.



Ég vil endurtaka það, sem ég sagði áðan, að ég skil ekki þáltill. sem beina og ótvíræða fyrirskipun frá Alþ. um, að það ætti að koma jöfnunarverði á olíuna, heldur nánast svo, að rannsaka skuli, hvort hægt væri að koma þessu fyrirkomulagi við. Ef það væri eindreginn vilji Alþ. að koma þessu jöfnunarverði á, yrði það að koma fram á skýrari hátt.



Herra forseti. Ég vil benda hæstv. viðskmrh. á, að það kom fram í upplýsingum hans, að nokkuð hefði þegar verið gert í því að jafna olíuverðið. Hann gaf að vísu ekki upp, hve mikill - ef einhver væri - hluti dreifingarkostnaðarins er innifalinn í því verði, sem olían var seld á í Reykjavík. Hann hefur með þessu stigið sporið til hálfs. Hins vegar er ekkert upplýst, hvers vegna olíufélögin geta selt olíuna 120 kr. ódýrara til ríkis en til einstaklinga. - Ég vil einnig benda á, að ríkið hefur fengið yfir 1 millj. kr. í tekjur á ári af olíuskipi, sem það á, og notað í eyðslufé. Ég vil því eindregið mælast til þess, að hæstv. viðskmrh. snúi sér af meiri alvöru að því að framkvæma vilja Alþ. í þessu máli og stígi það skref til fulls, sem hann hefur þegar stigið til hálfs.



Herra forseti. Mér þykir fullmikill hiti kominn í hv. þm. Barð. í þessum umr. Þótt ég svari hér fsp. í þinginu, er ég alls ekki fyrir neinum rétti hjá honum. Ég vil enn fremur benda honum og öðrum hv. þm. á, að ég á engan þátt í verzlun með olíurnar. Og þótt ég hafi upplýst, að það hafi verið gerð nokkur verðjöfnun á olíum  Það mætti æra óstöðugan að svara öllum smáatriðum, sem hægt er að spyrja um svona mál. Ég vil aðeins benda á, að kostnaðurinn við að koma olíum út á land er geysimikill, og ef olíurnar væru seldar hér, minnkaði dreifingarkostnaður stórkostlega. Samkvæmt þeim upplýsingum, sem ég hef fengið frá olíufélögunum, kemur fram, að heildarkostnaður er kr. 204,03, og er þá kominn inn í þá tölu allur dreifingarkostnaður, sem er 33.06 kr. hærri úti á landi. Þetta eru tölur, sem sýna, hvernig verðhlutfallið er úti á landi og hér í Reykjavík. Annars tel ég ekki, að málið verði miklu ljósara, þótt ég fari að þylja hér langan lista af tölum.