Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (FS): Tekur Jón Kjartansson nú sæti Alþingi, og býð ég hann velkominn. Forseti (FS): Frá forseta Nd. hefur borizt svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 6. febr. 1961. Mér hefur í dag borizt svo hljóðandi bréf frá Eysteini Jónssyni, 1. þm. Austf.: „Þar sem ég ligg rúmfastur á sjúkrahúsi vegna slyss og get þess vegna ekki gegnt þingstörfum næstu vikur, leyfi ég mér hér með að óska þess, að varamaður taki sæti mitt á Alþingi samkv. 138. gr. laga um kosningar til Alþingis.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt, með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Jóhann Hafstein, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs þings.“ Með bréfi þessu fylgja tvö símskeyti til þingflokks Framsfl. Hið fyrra frá Björgvin Jónssyni á þessa leið: „Vegna mikilla starfsanna get ég ekki mætt til þingsetu næstu vikur. Björgvin Jónsson.“ Og frá Vilhjálmi Hjálmarssyni: „Af óviðráðanlegum ástæðum get ég eigi tekið sæti á Alþ. í forföllum Eysteins Jónssonar. Vilhjálmur Hjálmarsson.“ Undirskrift staðfestir Jón Sveinsson stöðvarstjóri. Enn fremur fylgir með bréfi þessu kjörbréf, gefið út af yfirkjörstjórn Austurlandskjördæmis 27. okt. 1959 til handa Páli Metúsalemssyni bónda á Refsstað í Vopnafirði, sem er þriðji varaþingmaður Framsfl. í Austurlandskjördæmi. Hlé verður nú gert á fundinum í nokkrar mínútur, meðan kjörbréfanefnd rannsakar kjörbréfið. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur komið saman á fund og athugað kjörbréf fyrir Pál Metúsalemsson bónda á Refsstað í Vopnafirði, sem er þriðji varaþm. Framsfl. í Austurlandskjördæmi, en eftir því er óskað, að hann taki sæti í forföllum 1. þm. Austf., Eysteins Jónssonar. Kjörbréfanefnd hefur ekkert fundið athugavert við þetta kjörbréf og leggur því til, að kjörbréfið sé samþ. og kosningin tekin gild. Það skal fram tekið, að fyrir liggja símskeyti frá 1. og 2. varaþm. Framsfl. í þessu kjördæmi, þar sem þeir tilkynna forföll sín, en þar sem þessum skeytum var áðan lýst af forsetastóli, tel ég ekki ástæðu til að lesa þau upp.

Forseti (FS): Varaþingmaðurinn hefur undirritað eiðstaf um að halda stjórnarskrána, tekur nú sæti á þingi, og ég býð hann hér með velkominn.



Herra forseti. Till. sú til þál., sem hér liggur fyrir á þskj. 32, hefur verið athuguð í fjvn. og um hana fengin umsögn vitamálastjóra. Vitamálastjóri vekur athygli á því í umsögn sinni, að jafnhliða athugun á möguleika fyrir byggingu hafna á þeim stöðum, sem till. gerir ráð fyrir, verði einnig gerðar athuganir á, hvort þörf sé á höfnum á þessum stöðum, og einnig á líklegu flutningsmagni um þær. Verður þessi ábending vitamálastjóra að teljast eðlileg og sjálfsögð. Hlýtur sú stefna að verða ríkjandi í framtíðinni, að fjármagni til hafnarframkvæmda verði fyrst og fremst beint þangað, sem talizt getur að það komi að sem beztum notum fyrir þjóðarheildina, og til þeirra staða, þar sem líklegast er, að hafnirnar sjálfar geti staðið undir slíkum fjárhagsskuldbindingum, sem þær koma til að taka á sig, í sambandi við uppbyggingu þeirra. Flm. þessarar till. benda á, að hvergi sé hér á landi eins langt á milli hafna og hér við suðurströnd landsins, á einni fjölförnustu skipaleið við strendur landsins, og að hafnir á báðum þeim stöðum, sem tilgreindir eru í till., kæmu til að liggja við auðug fiskimið, sem enn hafa ekki verið fullnýtt af vélbátaflota landsmanna af þeirri ástæðu fyrst og fremst, að um enga nægjanlega nálæga höfn hefur verið að ræða. Eru því miklar líkur fyrir, ef athugun leiðir í ljós, að tiltækilegt þyki að ráðast í byggingu hafna á þessum stöðum, að þær framkvæmdir mundu fljótlega svara kostnaði. Eins og fram kemur á þskj. 330, leggur fjvn. til að till. verði samþykkt með þeirri breytingu, að í stað orðanna í niðurlagi gr.: „Rannsóknum þessum verði hraðað svo, að þeim verði lokið á árinu 1961, ef mögulegt er“ komi: Rannsóknum þessum verði hraðað svo sem aðstæður leyfa. - Einn nefndarmanna, Kari Guðjónsson, hv. 6. þm. Sunnl., var fjarverandi, þegar málið var afgr. í fjvn.



Herra forseti. Svo sem nál. fjvn. á þskj. 325 ber með sér, er nefndin sammála um að mæla með samþykkt till. Mér þykir rétt, að það komi hér fram nokkur atriði úr umsögn vegamálastjóra um þetta mál. því að þar fæst glögg staðfesting á því, hversu mikilvægt vandamál er hér við að fást og hversu brýn nauðsyn er á því, að einhverjar umbætur verði gerðar á þessari leið, og þá fæst þar einnig staðfesting á því, sem segir í niðurlagi till., að nauðsynlegt sé, að þær bráðabirgðaúrbætur, sem kynnu að verða gerðar, miði að því, að hægt verði að framkvæma þá endanlegu lausn, sem er augljóst að verður að fást í náinni framtíð, og það er, eð þarna komi tvöföld akbraut. Vegamálastjóri segir í sinni umsögn, með leyfi hæstv. forseta: „Umferð bifreiða um Reykjanesbraut á milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar hefur liðlega tvöfaldazt á undanförnum fimm árum og var á þessu ári að meðaltali mánuðina júlí til október sem hér segir: Um Fossvogslæk 10630 bílar á dag og um Kópavogslæk 5250 bílar. Til samanburðar má geta þess, að umferð um Keflavíkurveg í Kapelluhrauni sunnan Hafnarfjarðar var á sama tíma 1055 bílar á dag. Af þessum tölum má þegar ráða, að nú er orðið aðkallandi að hafa tvöfaldar akbrautir á leiðinni Reykjavík–Kópavogur, þar sem víðast hvar er talið, að vegur með aðeins einni akbraut í hvora átt geti ekki með góðu móti annað meiri umferð en 9–10 þús. bílum á dag. Haldi byggðin í Kópavogi. Garðahreppi og Silfurtúni áfram að aukast með svipuðum hraða og verið hefur, þá verður orðið fullkomið umferðaröngþveiti á núverandi vegi á milli Reykjavikur og Kópavogs eftir 3–5 ár, og umferðin sunnan við Kópavogslæk mun þá einnig komin í það hámark, sem núverandi vegur getur annað“. Þess er jafnframt getið í umsögn vegamálastjóra, að bráðabirgðaskipulagsuppdrættir, sem gerðir hafa verið af Kópavogskaupstað, Silfurtúni og Hraunsholti, geri ráð fyrir því, að þar verði lagðir fjögurra akbrauta vegir með nokkru færri vegamótum en nú er. En það er þó skoðun vegamálastjóra, þrátt fyrir þessa hugmynd, að það verði mjög erfitt um vik að gera þessa leið að nokkurri hraðbraut vegna þess, hve þarna eru mörg vegamót og auk þess vegurinn mjög krókóttur og mishæðóttur, þannig að til þess að fá slíka lausn, sem vel getur orðið nauðsynlegt í framtíðinni, yrði að flytja veginn algerlega og leggja nýjan veg austan við alla byggð, úr Elliðavogi og norðan Vífilsstaða á núverandi veg ofan við Hafnarfjörð. Þetta er að sjálfsögðu framtíðarmál, sem kemur naumast til greina, að á næstunni verði komið í framkvæmd. En öll rök virðast benda ótvírætt í þá átt, að hér sé um vandamál að ræða, sem nauðsynlegt sé að sinna. Það hefur í framkvæmd verið svo, að allt frá Fossvogslæk og alla leið suður til Hafnarfjarðar hefur þessi vegur verið á vegum ríkisins, enda þótt meginhluti hans liggi gegnum kaupstaði, þannig að það sýnist eðlilegt, að þetta verði tekið til sérstakrar athugunar af ríkisstj., af vegamálastjóra ríkisins, og verði þá að sjálfsögðu höfð samráð við þau bæjar- og sveitaryfirvöld, sem hér koma við sögu. Það er framkvæmdaatriði, hvernig því verði hagað, og þarf því ekki að ræða það sérstaklega í sambandi við þetta mál. En það er skoðun fjvn. eftir að hafa athugað þessi rök málsins, að það sé rétt að samþykkja umrædda till.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér fyrir hönd flm. að þakka hv. fjvn. fyrir þá afgreiðslu, sem þessi till. hefur fengið. Við hlýddum á smákafla úr bréfi frá vegamálastjóra, sem réttilega hefur staðfest það, sem fram kom í grg. þeirri. sem fyrir þessari till. var gerð. Engu að síður tel ég rétt, að þessari till. verði sinnt, og þau atvik, sem fyrir hafa komið, allt frá því að þessi till. kom hér fram, fram á þennan dag, sýna ljóslega, að hér er um stórvægilega hættu að ræða fyrir þá, sem um þennan veg fara, því að ég má segja, að það sé rétt, að á þessum stutta tíma, sem þessi till. hefur verið hér til afgreiðslu í hv. Alþ., hafi átt sér stað á þessari leið tvö dauðaslys og eitt meiri háttar slys til viðbótar. - Ég vil svo þakka nefndinni þessa afgreiðslu.



Herra forseti. Allshn. hefur fjallað um þessa till. og leitað umsagnar Fiskifélags Íslands og fiskmatsráðs. Báðir þeir aðilar mæla með samþykkt till. N. er einróma sammála um að mæla með því, að till. verði samþykkt með tveimur smávægilegum breytingum. Talað er um í till., að við undirbúning þessa máls til löggjafar yrði haft samráð við ýmsa aðila, og benti Fiskifélag Íslands á, að rétt væri að bæta þar inn í fiskideild atvinnudeildar háskólans. Það leggur n. til, að gert verði. Síðustu orðin í tillögunni, eins og hún var lögð fram, eru á þessa leið: „Alþingi það, er nú situr“, - m.ö.o.: að leggja beri fram frv. um skipulagningu fiskveiða með netjum fyrir það Alþingi, sem nú situr. N. þykir þetta heldur mikil vinnuharka, með því að nú er þegar liðið fram yfir mitt þing, og hún vill taka þessi orð út. En sú breyt. þýðir þó ekki, að n. vilji á nokkurn hátt draga úr því, að málið hafi hraðan framgang. Finnst henni eingöngu, að hitt sé að krefjast of mikils. Tillgr. mundi því hljóða svo með þeim breytingum, sem allshn. leggur til við hana, með leyfi hæstv. forseta: „Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að undirbúa setningu reglna um takmörkun á veiðitíma, veiðarfæranotkun og veiðisvæðum þeirra skipa, er fiskveiðar stunda með netjum. Við þann undirbúning verði haft samráð við fiskmatsráð. Fiskifélag Íslands, fiskideild atvinnudeildar háskólans og samtök útvegsmanna og sjómanna. Ef í ljós kemur, að lagasetningar þurfi um þetta efni, verði frumvarp þar að lútandi lagt fyrir Alþingi.“



Herra forsetl. Ég leyfi mér fyrir hönd flm. þessarar þáltill. að þakka undirtektir hv. allshn., og ég hef fyrir mitt leyti ekki neitt að athuga við þær brtt., sem n. flytur, að fengnum þeim skýringum, sem frsm. bar fram. En ég vil þó leggja á það áherzlu, að ef þessi þáltill. verður samþykkt, verði þegar hafizt handa um að vinna að því verkefni, sem þáltill. fjallar um. Enn þá er netjaveiði ekki almennt byrjuð í landinu, og það mundi. ef þegar væri hafizt handa, vera hægt að setja reglur um þau atriði. sem um er að ræða, þannig að þær kæmu að einhverju leyti a.m.k. til framkvæmda á yfirstandandi vetrarvertíð. Ég skal geta þess, að mér bárust í gær tilmæli frá smábátaeigendum í Bolungavík um það, að gerðar yrðu ráðstafanir til þess að friða Ísafjarðardjúp fyrir netjaveiðum. Útgerð smábáta, bæði í Bolungavík og annars staðar á Vestfjörðum, hefur að undanförnu færzt mjög í vöxt og afli þeirra stórum batnað, og þeir, sem við Djúpið búa, sækja aðallega í Djúpið og fara á nálæg mið, en þeir hafa áhyggjur af því, að netjaveiðarnar, sem einnig er farið að stunda í Djúpinu, kunni að stórspilla sinni útgerð. Ég nefni þetta sem dæmi um, að það getur komið til álita að friða ákveðin svæði fyrir netjaveiðum, þannig að ekki komi þar til árekstra milli þeirra, sem þær veiðar stunda, og þeirra, sem stunda annan veiðiskap. Ég vil enn fremur leyfa mér að undirstrika það. sem aðallega vakir fyrir okkur flm. þessarar till., en það er auðvitað, að sá fiskur, sem færður er á land, sé sem beztur, í hvaða vinnslu sem hann fer. Og til þess að undirstrika enn betur, hvað þetta er þýðingarmikið atriði, vil ég leyfa mér að vitna til skýrslu, sem fráfarandi formaður Samlags skreiðarframleiðenda, Óskar Jónsson, flutti á aðalfundi sambandsins nýlega, en skýrslan birtist í Morgunblaðinu 6. desember s.l. Óskar Jónsson sagði m.a., með leyfi hæstv. forseta: „Gæðavöru kalla ég Ítalíufiskinn og ef við ættum eitthvað, sem gæti farið til Finnlands og Svíþjóðar, en ég kem að því seinna. Ítalíuvaran hefur farið minnkandi ár frá ári, og er illt til þess a6 vita, og var s.l. ár um 124 lestir, en sárafáir, einstaka framleiðendur hafa þó haldið í horfinu. Ég skal t.d. taka einn framleiðanda hér sunnanlands, sem hafði 39350 kg af Ítaliener. Hann fær bæði í fob-söluverði og með uppbótum ca. 210 þús. kr. meira fyrir þessar tæpar 40 lestir en ef skreiðin hefði lent í Afríkuskreið. Ég nefni hér tölur, sem eru ekki út í bláinn, heldur raunverulegar tölur. Af þessu má sjá, hve gífurlegur munur er fyrir framleiðandann að vanda vel sína vöru.“ Á öðrum stað segir Óskar Jónsson í sömu skýrslu: „Norðmenn hafa venjulega frá 20 til 30% af heildarframleiðslu sinni sem Ítalíuvöru. Ef okkur tækist nú að ná í lágmarkið, 20%, þá hefðu samlagsmenn tengið yfir 5 millj. meira fyrir sína framleiðslu en ella.“ Og að lokum vil ég gefa mönnum hugmynd um, hvað mikið af þeim fiski, sem fer í skreið, lendir í lélegasta flokki. með því að vitna hér enn í umrædda skýrslu Óskars Jónssonar, með leyfi hæstv. forseta: „Af heildarútflutningi s.l. ár varð svartur fiskur, úrkast og blandað úrkast alls ca. 1382 lestir, eða meira en fjórðungur af öllum útflutningnum. Það skiptist þannig: Svartur fiskur af bátum ca. 830 lestir, af togurum 53 lestir, alls 883 lestir. Úrkast eða „offal“ af bátum ca. 384 lestir, af togurum 42 lestir, alls ca. 42B lestir. Blandað úrkast eða „mixed offal“ af bátum ca. 52, af togurum 21 lest, alls ca. 73 lestir. Samkvæmt framansögðu er svartur fiskur og úrkast af togarafiski alls ca. 116 lestir af ca. 1340 lesta útflutningi, eða um 8%, en bátafiskur sömu tegundar ca. 1266 lestir af 37521/4 úr lest útflutningi. eða um 1/3 af öllum útflutningi bátafisks, verkuðum í skreið á vegum samlagsins. Þetta eru mjög ískyggilegar tölur, en hér mun netjafiskurinn eiga sinn stóra hlut í. Það er allt of mikið að fá 8% í bein og svart af togarafiski. sem yfirleitt eru farnir að koma með góða vöru að landi að vetri til, en það er líka afar ískyggileg tala, að 1/3 af bátafiskinum skuli vera svartur fiskur og úrkast.“ Ég læt þetta nægja til þess að undirstrika, hvað það er þýðingarmikið, að reynt sé að vanda sem bezt þann fisk, sem við flytjum út, og undirstöðuatriðið er vitanlega það, að komið sé með fiskinn að landi í því ástandi, að hægt sé að gera úr honum góða vöru. Það er því aðeins hægt, að vel sé farið með hann á sjónum og leitazt sé við að blóðga sem mest af fiskinum lifandi. Þeir, sem netjaveiðar stunda, hafa að nokkru leyti sýnt skilning á þessu með því að taka upp þá aðferð að halda fiskinum aðgreindum í bátunum eftir því, hvort hann er blóðgaður lifandi eða eftir að hann er dauður, og það þarf að koma þeirri reglu á almennt. Ég læt svo þetta nægja um efni þessarar þáltill., en leyfi mér að endurtaka þakkir mínar til hv. allshn. fyrir undirtektirnar.



Herra forseti. Ég er út af fyrir sig alveg sammála tilgangi flm. þeirrar till., sem hér liggur fyrir, um, að nauðsynlegt sé að gera einhverjar ráðstafanir til þess að bæta úr um vöruvöndun á fiskafla landsmanna. Hins vegar tel ég ekki, að till. þessi nái þeim tilgangi eða sé eins fljótvirk og annað, sem eðillegt væri að gera, og annað, sem nú þegar er farið að framkvæma, en það er um flokkun á þeim fiski, sem að landi berst. Ég mun þó ekki mæla gegn þessari till., og er það vegna þess, að flm. hafa haldið fram og gera það sjálfsagt með einhverjum rökum, að þetta geti miðað í þá átt að bæta um vöruvöndun á fiskinum. En það er annað, sem ég vil vekja hér athygli á, og það er það, hvort rétt er af hv. Alþingi að leggja til við hæstv. ríkisstj., að settar séu reglur, sem ég tel að nokkurn veginn sé vitað fyrir fram að ekki sé hægt að framfylgja og ekki verði hægt að fylgjast með. Ég á þá við það ákvæði eða það atriði í till., sem fjallar um takmörkun á veiðarfærum með netum. Frsm. gat þess, að flm. gerðu sér í hugarlund, að hver bátur hefði um 75 net í sjó og væri það hámark, sem leyft væri að bátar færu með. Fyrir þá, sem til þekkja um þessi atriði, virðist vera ákaflega erfitt að gera sér það ljóst, hvernig og hver ætti að fylgjast með því, að bátar hefðu ekki meiri net í sjó en gert er ráð fyrir. Það er vitað, að hver einasti bátur, sem netjaveiðar stundar, hefur svo og svo mikið af tilbúnum netum innanborðs í hverjum róðri til þess að bæta inn í, ef eitthvað fer forgörðum í einhverri af þeirra netatrossum, sem svo eru kallaðar. Ég vildi gjarnan fá um það ábendingu frá hv. flm. þessarar till., hvernig þeir hugsa sér framkvæmdina á þessum málum. Ég sé ekki, að það sé neinn aðili frá löggjafarvaldinu, sem geti fylgzt með því, hvort þessu ákvæði væri í raun og veru framfylgt og hvort það yrði raunhæft. Og þá er spurningin: Er það rétt af Alþingi að leggja til við hæstv. ríkisstj. að gefa út reglur, sem fyrir fram er vitað að ekki verða framkvæmdar og ekki verður hægt að fylgjast með?



Herra forseti. Ég vil í tilefni af ræðu hv. síðasta ræðumanns undirstrika það, að ástæðan fyrir því. að við flm. þessarar till. teljum, að takmarka beri þann netjafjölda, sem bátar hafa í sjó hverju sinni, er sú, að það er í fjöldamörgum tilfellum, sem skipshafnirnar komast ekki yfir á sama sólarhringnum að draga öll þau net, sem þær eiga liggjandi í sjó. Og afleiðingin verður sú, að bátarnir koma að landi með tveggja eða fleiri nátta sjódauðan fisk, sem er engin leið að gera úr góða vöru. Mér er alveg ljóst, og ég minnist þess, að s.l. vetur, þegar þessi till. var til umr., þá kom það fram hjá hv. síðasta ræðumanni, að það er mjög mismunandi, hvað skipshafnirnar eru duglegar við að draga netin. Ein skipshöfn getur kannske dregið 90 net, þegar önnur á fullt í fangi með að draga 75 net. En ég hygg þó, að það sé algengust skoðun meðal útvegsmanna og sjómanna, að hæglegt sé, eins og segir í grg, með þáltill., að netjafjöldinn sé takmarkaður við 75 net, eða við þann netjafjölda, sem sæmilega samhent og dugleg skipshöfn á að komast yfir á einum degi. Það var í raun og veru ekki annað en þetta atriði, sem hv. 3. þm. Sunnl. hafði við till. að athuga eða vildi fá nánari skýringar á. En ég vil bæta því víð, að það er talsvert fjárhagslegt atriði fyrir þjóðina, hve miklu er eytt í veiðarfæri á netjabátunum. Ég held, að það hafi komið fram í skýrslum hjá Landssambandi íslenzkra útvegsmanna í kostnaðaráætlun um útgerð netjabáta og línubáta fyrir yfirstandandi ár, að erlendur kostnaður við útgerð netjabáta er 4–5% meiri en við útgerð línubáta, og það segir sig auðvitað sjálft, að ef hægt væri að gera raunhæfar ráðstafanir til þess að takmarka netjaveiðarnar frá því, sem nú er, þá væru líkur til þess, að línuúthaldið mundi aukast, og frá því sjónarmiði, að línuveiðarnar eru ódýrari í erlendum gjaldeyri, væri vinningur að því fyrir þjóðarbúið. Enn fremur hefur það komið fram í skýrslum landssambandsins, og fyrir kemur, að veiðarfærakostnaður hjá bátum, sem veiða fyrri hluta vertíðar með línu og seinna með netjum, er allt að því 90 aurar til ein króna á hvert fiskkíló, og ég held, að það sjái hver heilvita maður, að slíkt bruðl getur ekki gengið og á engan rétt á sér.



Herra forseti. Ég ætla engan veginn að fara að mæla bót því ástandi, sem ríkt hefur hér í þessu sambandi undanfarin ár, þar sem vitað er og sannað, að bátar hafa notað eða lagt í sjó miklu fleiri net en þeir hafa ráðið við að draga á einum degi. Ég benti á það við umr. á síðasta þingi, þegar þessi till. lá einnig fyrir, að það væru mjög mikil vandkvæði á því að setja ákveðið mark um, hvað hver bátur mætti hafa mörg net í sjó, þar sem skipshafnir væru mjög misjafnar og afkastageta bátanna mjög misjöfn í þessu sambandi. En það, sem ég beindi nú til hv. flm., var það, hvernig þeir hefðu hugsað sér að framkvæma þessa takmörkun. Það er það, sem ég tel að flm. hljóti, áður en þeir báru þessa till. fram. að hafa gert sér einhverja grein fyrir, hvernig ætti að framkvæma eftirlit með þessari takmörkun veiðarfæranna. Ég tók það fram í síðustu ræðu minni, að ég vekti athygli á þessu vegna þess, að ég veit ekki, hvort það er rétt fyrir hv. Alþingi að leggja til við hæstv. ríkisstj. að setja reglur, sem ég tel að fyrir fram sé útilokað að framfylgja eða hata eftirlit með. Ég hef ekki komið auga á, hvaða aðili það er eða getur verið frá löggjafarvaldinu, sem getur haft eftirlit með þessu og fylgzt með því, að þessu ákvarði, ef reglur verða um það settar, sé framfylgt. Ég endurtek því fsp. mína til hv. flm. um það, hvernig og á hvaða hátt þeir hafa hugsað sér, að slíkum reglum sem þeir leggja til að verði gefnar út verði framfylgt.



Herra forseti. Ég er einn af flm. þeirrar þáltill., sem hér er til umr., og sé sérstaklega ástæðu til að segja nokkur orð í sambandi við ræðu hv. 3. þm. Sunnl. (GuðlG). Það er ekkert óeðlilegt, að fram komi slík fsp. sem þessi í sambandi við afgreiðslu málsins, því að vitanlega skiptir það miklu máli um þessa löggjöf eins og aðrar, hvaða möguleiki er á að framfylgja lögunum. Það er nú svo, að á sínum tíma var komið eins með línuveiðarnar og netaveiðarnar, það gekk langt úr hófi fram, hvað línunotkunin var orðin mikil, og bátarnir voru komnir með það langa linu, að sólarhringurinn entist ekki í róðurinn. Þess vegna var það, að krafa kom frá sjómönnunum sjálfum í þeim efnum að stytta línuna og ákveða, hvað mætti róa með mörg bjóð. En sú krafa kemur fram vegna þess. að álagið í þessu efni var orðið svo mikið á sjómennina, eins og ég sagði áðan, að sólarhringurinn dugði ekki til þess að ljúka við róðurinn. Það gegnir öðru máli í sambandi við þorskanetin, og kann að vera, að afstaða sjómannanna til netanotkunarinnar sé að þeim sökum önnur en í sambandi við línuna, vegna þess að það er ekki nauðsynlegt eins og með línuna að vitja um öll netin í hverjum róðrí. Það er ekki hægt að setja belg á línuna og finna svo spottann, sem eftir er, í næsta róðri. en það er hægt að skilja eftir netatrossuna og láta hana halda áfram að veiða fiskinn og vitja næsta eða þar næsta dag. En við vitum allir, hvaða afleiðingar slíkt hefur í sambandi við vöruvöndunina og í því sambandi að koma með góðan fisk að landi. Það er eins með þorskanetin og línuna, að það verður að vera eitthvert skynsamlegt hámark, sem ræður í þeim efnum. Og ef þeir, sem afla fisksins og gera skipin út, hafa ekki vit fyrir sér í þessum efnum, þá verða aðrir að koma til. Ég held, að allir séu yfirleitt orðnir sammála um það, að netanotkunin hafi gengið svo langt úr hófi fram, að ekki verði öllu lengur við það unað, að hér verði ekki sett einhver ákvæði um. Og með tilliti til þess er sjálfsagt að miða markið við afkastagetu þeirra, sem eru duglegir og afkasta miklu. Það nær náttúrlega ekki neinni átt, og það er ekki tilgangur þessarar till. eða ætlun flm. þáltill. að setja neinar hömlur á, að þeir, sem duglegir eru, fái að leggja svo mörg net í sjó sem þeir geta afkastað á einum degi eða í einum róðri. Ég álít, að þær hömlur eða takmarkanir, sem beri að setja í sambandi við netaveiðarnar, beri að setja það hátt, að það verði ekki settar hömlur á duglegu mennina, á þá, sem afkasta mestu á sjónum. En hér er um svo þýðingarmikið atriði að ræða í sambandi við bæði útgerðarkostnaðinn og vöruvöndunina, að ég tel, að því verði ekki öllu lengur slegið á frest að setja hér einhver skynsamleg ákvæði um. Ég er þeirri till. samþykkur, sem hér liggur fyrir, og tel, að það hljóti að vera næsta sporið til afgreiðslu á þessu vandasama máli.



Herra forseti. Ég hef nú hlýtt hér á ræður manna um þessa till., og það kemur fram, að það eru nokkuð skiptar skoðanir um, að hve miklu gagni það muni verða, þó að till. verði samþykkt og ríkisstj. undirbúi og væntanlega setji reglur um þær takmarkanir, sem hér um ræðir. Það hefur verið bent á það af hv. 3. þm. Sunnl., að það geti verið nokkuð vafasamt um framkvæmdina. hvernig hún yrði, og hann hefur ekki heldur fengið svar við fsp. sinni um það, hvernig eigi að haga eftirliti með þessum reglum að áliti þeirra, sem standa að till. Það er sennilega ekki ástæða samt til þess að beita sér á móti því, að þessi till. verði samþykkt. Það getur vel verið. að það verði eitthvert gagn að þessu, en það verði ekki eingöngu pappírsgagn, reglugerð, sem um þetta yrði sett. Það eru sjálfsagt allir sammála um, að það sé ákaflega þýðingarmikið að vanda þá vöru, sem flutt er úr landi. En ég hefði haldið, að það, sem fyrst og fremst væri að treysta á í þessu efni, væru ekki einhverjar væntanlegar reglur um veiðitíma og veiðarfæranotkun, eins og hér er talað um, því að á það er bent, að bátarnir væru misfljótir að draga netin, og ef netafjöldinn væri ákveðinn með tilliti til þess að setja ekki hömlur á þá, sem væru afkastamestir, eins og mér skildist á síðasta ræðumanni, að hann teldi að ætti að vera, þá mætti búast við, að farinn yrði að ljókka fiskurinn hjá þeim, sem lengstan tíma þurfa til að draga jafnmörg net. Það, sem ég held að hljóti að hafa hér mesta þýðingu og helzt sé á að treysta, er mat á fiskinum, þegar komið er með hann að landi. Það þarf að meta fiskinn nýjan úr bátunum, og þeir, sem koma með skemmdan fisk, eiga ekki undir neinum kringumstæðum að korna honum í fyrsta verðflokk. Þetta mat verður að framkvæma þannig, að þeir, sem koma með skemmdan fisk að landi, fái lægra verð fyrir hann, hann verði verðfelldur. Þetta er - held ég - Það eina úrræði, sem hægt er á að treysta, og það, sem þarf að gera, því að það er vitanlega ákaflega hættulegt fyrir akkur að senda út skemmda vöru, hvort sem það er fiskur eða annað. Það skiptir þá ekki máli. hvort fiskurinn er frystur eða hertur eða öðruvísi með farinn. Það þarf að koma í veg fyrir það, að send sé út gölluð vara, og það verður ekki gert með öðru móti en því, að gerðar séu strangar kröfur um, að fiskurinn sé óskemmdur og góður, þegar komið er með hann að landi, á hvern hátt sem hann hefur verið veiddur, hvort sem það er á línu eða í net.



Herra forseti. Fjvn. hefur haft til athugunar till. á þskj. 66 þess efnis, að Alþ. álykti að fela ríkisstj. að athuga möguleika á lántöku til að ljúka vegalagningu fyrir Hvalfjörð og gera veginn hæfa undirstöðu undir varanlegt slitlag. Sams konar till. var flutt á síðasta þingi, en hlaut þá ekki afgreiðslu, og mun ástæðan hafa verið sú, að þá var ekki vitað um, að neinar ráðagerðir væru á döfinni um meiri háttar lántökur til vegaframkvæmda. Nú er viðhorfið að þessu leyti breytt, því að hæstv. forsrh. hefur upplýst hér á þingi, að m.a. sé í athugun hjá ríkisstjórninni að taka lán til vegaframkvæmda, og því hefur fjvn. þótt rétt, að þessi till. hlyti afgreiðslu á þann hátt, að henni yrði vísað til ríkisstj. Það er með tilliti til þess, að Hvalfjarðarvegur er mjög mikilsverður tengiliður í vegakerfinu milli stórra landshluta. og ætti þess vegna að koma mjög til athugunar að ráðstafa lánsfé til vegargerðar í Hvalfjarðarvegi, ef úr fyrirhugaðri lántöku verður. - Einn nefndarmanna, hv. 6. þm. Sunnl., Karl Guðjónsson, var fjarverandi, þegar nefndin afgr. málið.



Herra forseti. Till. þessi var flutt af varamanni, sem sat á þinginu í minn stað s.l. haust. Hafði ég raunar staðið að svipaðri till. á þinginu í fyrra. Till. gengur ekki lengra en svo, að hún gerir ráð fyrir, að Alþ. álykti að fela ríkisstj. að athuga möguleika á lántöku til að ljúka vegarlagningu fyrir Hvalfjörð og gera veginn hæfa undirstöðu undir varanlegt slitlag. Með því að hugmyndin með till. gekk á þessu stigi ekki lengra, tel ég, að við það megi una að vísa málinu til ríkisstj. Tel ég sérstaklega, að sú skoðun, sem fjvn. hefur látið frá sér fara í nál., að þessi vegur sé mikilvæg umferðaræð og tengiliður milli landshluta og hljóti að koma mjög til álita, ef lánsfé fæst, sé nokkurs virði, og vil ég vænta þess, að hún megi verða til þess að halda þessum vegi fram, þegar að því kemur, að hægt er að afla fjár til slíkrar vegarlagningar, og þessi afgreiðsla málsins verði þar með til að flýta fyrir þeirri framkvæmd, sem hér um fjallar. Ég vil því þakka hv. nefnd fyrir að afgr. málið.



Herra forseti. Fjvn. hefur athugað þessa till. og leggur til, að hún verði samþykkt, svo sem nál. á þskj. 326 ber með sér. Þess er getið í nál., að nefndin hafi aflað sér um sagnar vegamálastjóra um till., og hann hefur gert nefndinni ýtarlega grein fyrir því, hvað gert hefur verið í þessu efni, og jafnframt því, hvað hann telur að þurfi að gera, og hefur hann fyrir sitt leyti talið rétt að samþykkja þessa till. Hann telur mikilvægt, að haldið verði áfram að kanna úrræði til þess að leysa þetta mikla vandamál. Ég skal ekki lengja tímann með því að lesa nema lítið eitt úr þessari umsögn vegamálastjóra, en skal aðeins geta þess, að hann nefnir þær tilraunir, sem þegar hafa verið gerðar í sambandi við rykbindingu. Það er í fyrsta lagi að bera klórkalsíum á vegina, sem gert hefur verið á undanförnum árum, en virðist ekki skila sérlega góðum árangri. Það hafa verið notuð í þetta hundrað tonn á ári síðustu árin á nokkrum köflum á fjölförnustu vegum bæði út úr Reykjavík og Akureyri, og segir í umsögninni, að ef hér væri notað það magn, sem er algengast erlendis, mundi kostnaðarverð við þessar rykbindingarráðstafanir kosta um kr. 3.10 á fermetra eða 20 þús. kr. á km. Kostnaður við að rykbinda fjölförnustu vegi út frá Reykjavík, svo sem leiðina til Keflavíkur, Selfoss og Þingvalla, yrði því röskar 3 millj. kr. Hann bendir á, að reynslan hafi sýnt, að slíkar ráðstafanir þurfi að gera ár lega. Þá getur hann einnig um, að það sé farið að tíðkast nokkuð að nota sement til rykbindingar, og er enda vikið að því í grg. með umræddri tillögu, en hann segir, að það sé víðast hvar gert í þeim tilgangi að styrkja burðarþol veganna og fá sterkt undirlag undir asfalt, en sé mjög óvíða notað sem slitlag beint. Vegamálastjóri vísar jafnframt til þess, að hér hafi dvalizt sérfræðingur í vegagerð á vegum tækniaðstoðar Sameinuðu þjóðanna í tvo mánuði og hann hafi talið, að blöndun sements í yfirborð til rykbindingar komi ekki til greina hér, en gæti hins vegar hugsazt til styrkingar í undirlagi undir annað slitlag. Þá ræðir vegamálastjóri einnig í umsögn sinni nokkuð um þá aðferð, sem sérstaklega er vikið að í grg. með till., að nota olíu til rykbindingar. Hann segir, að í því efni hafi verið gerðar hér smávægilegar tilraunir á nokkrum metrum á götum í Reykjavík fyrir tveimur árum og á Ísafirði s.l. sumar, en þessar tilraunir séu þó í of smáum stíl til þess, að af þeim megi draga nokkrar almennar ályktanir. Til þess að gera tilraun á eins km. kafla þarf um 180 þús. kr. og auk þess helzt einföld dreifingarkerfi, sem mundu kosta um 120 þús. kr. Hann telur, að ef þetta yrði unnið í stórum stíl, mætti ætla, að kostnaður gæti komizt niður í 20–25 kr. á ferm. eða 120–150 þús. kr. á km. Mölina, sem í þetta er notuð, þarf alla að harpa. og verður því ekki hægt að koma þessu við nema þar, sem hægt er að harpa mölina í vissa stærð. En þessi aðferð hefur hins vegar þann kost, að þetta getur enzt í nokkur ár. Þetta hefur verið gert allmikið erlendis, fyrst og fremst í Svíþjóð, þar sem það hefur verið gert í stórum stíl, og vegamálastjóri segir, að þar hafi á s.l. ári verið lögð olíuborin möl í um 2000 km: í Noregi sé enn fremur byrjað á þessu. En vegamálastjóri bendir á, að það sé ein hætta í þessu sambandi hér á landi, að mjög sé hætt við, að þessi aðferð þoli illa keðjunotkun á bílum á veturna. Það er sem sagt niðurstaðan hjá vegamálastjóra, að það sé nauðsynlegt að halda þessum tilraunum áfram og ekki hvað sízt hinni síðartöldu. og mælir hann því fyrir sitt leyti með því, að till. verði samþ. Hann leggur að vísu áherzlu á, að séð verði fyrir nýju fé til þess að gera þessa tilraun. Hér er að skoðun n. um að ræða Þátt í viðhaldi vega, og það er augljóst, að ef hægt væri að koma þessu við á hinum meiri umferðarleiðum, mundi það geta stórfelldlega sparað viðhaldsfé, og þessi tilraun út af fyrir sig sýnist ekki svo dýr, að miðað við þá háu ljárveitingu, sem veitt er til viðhalds vega, ætti að vera hægt að framkvæma þessa tilraun nú í sumar, án þess að sérstök fjárveiting þurfi til að koma. Það er því niðurstaða n. að leggja til við hið háa Alþingi, að till. verði samþykkt.



Herra forseti. Svo hafði atvikazt hér, að ég gat ekki verið viðstaddur fyrri hluta þeirrar umr., sem fram hefur farið um þessa till., en mér hefur skilizt af því, sem ég sá haft eftir í blöðum um þær umr., að hæstv. sjútvmrh. hefði jafnvel talið, að þessi rannsókn þyrfti ekki nauðsynlega að fara fram, sem hér er lögð til með þessari till., þar sem segja mætti í rauninni, að fiskverð hér á Íslandi væri fyllilega eins hátt og það fiskverð, sem okkur er nú kunnugt um að er í Noregi. Og í þeim efnum sá ég m.a. í blaði hans nokkrar tölur uppfærðar í þessu sambandi þar sem gerð var nokkur grein fyrir þessari skoðun. Mig furðar að vísu nokkuð á þessum niðurstöðum, ef þær eru rétt skildar, hjá mér, því að ég held, að það leiki enginn vafi á því, að verðmunur á nýjum fiski hér á landi og í Noregi er gífurlega mikill og jafnvel meiri en við bendum á í grg. þessa frv., þar sem allar þær tölur, sem þar eru tilfærðar, eru byggðar á því, að miðað sé við skráð lágmarksverð í Noregi og það lægsta, sem þar er um að ræða, þó að hins vegar sé vitað, að þar sé mjög mikill hluti af fiskinum seldur langt fyrir ofan hið skráða lágmarksverð, en aftur á móti það verð, sem við tilfærum hér í landi, þar er tekið það hæsta verð, sem greitt hefur verið aðeins hluta úr árinu, en alls ekki miðað við það verð, sem mætti telja sem meðaltalsverð hér á landi, sem hefur verið mikinn hluta af árinu miklum mun lægra. í grg. till. okkar segir, að það verð, sem miðað hafi verið við í Noregi á s.l. ári, hafi verið 85–90 aurar norskir á hvert kg af hausuðum og slægðum fiski, þorski, en það gerir kr. 4.54–4.81 fyrir kg, allt miðað við hausaðan fisk. En á sama tíma var verðlagið hér á landi, þetta hæsta verð, sem hér þekkist greitt, þá var það á sambærilegum fiski, líka miðað við hausaðan fisk, kr. 3.16–3.29 á kg. Hér er því um gífurlega mikinn mun að ræða. En eins og ég sagði áðan, er raunverulega munur á milli þessara landa miklu meiri í framkvæmd en þessar tölur segja til um. Ég sá svo, að blað hæstv. sjútvmrh. túlkaði hans mál þannig, að hann tæki það verð, sem nú er talað um hér á landi, það hæsta samkv. nýjum verðflokkunarreglum, sem gefnar hafa verið hér út, þ.e.a.s. ekki það hæsta verð, sem var á s.l. ári greitt fyrir fisk, heldur miklum mun hærra verð, sem nú er í verðhæsta flokknum, sem á að gilda fyrir árið 1961, og bæri það fiskverð saman við það, sem var í Noregi í fyrra, þar að auki. En slíkt er vitanlega alrangt, og það sést m.a. bezt með því að taka þá til samanburðar aftur það fiskverð, sem nú er í Noregi. Ég las í norsku fiskveiðiriti nú alveg nýlega, að lágmarksverðið í Noregi nú í vetur yrði kr. 1.05 á kg, miðað við hausaðan fisk, en ekki 85 aurar, eins og við reiknuðum með og hafði verið lægst á árinu á undan, en það verð, kr. 1.05 norskar, gerir kr. 5.61 á kg. En þó að við tökum það allra hæsta verð, sem hér er talað um nú, á úrvalsfiski nú á þessu ári, þá er verðið ekki nema kr. 3.89 á nákvæmlega sambærilegum grundvelli. Það er því augljóst mál að um gífurlega mikinn mun er að ræða á fiskverðinu hér, sem verið hefur og á að verða, og því, sem hefur verið í Noregi á s.l. ári, og því, sem nú er rætt um að þar verði. Ég sá það einnig í þessu fiskveiðiriti norsku, að í fyrra, þegar lágmarksverðið var 85 aurar norskir, þá var mjög algengt, að greitt væri fyrir fisk þar í kr. til kr. 1.05 fyrir kg. Það er alveg rétt og hefur komið hér fram, að í Noregi er hafður sá háttur á, að þar eru greiddar nokkrar verðuppbætur, og skýrir það vitanlega nokkurn hluta af þessum mikla verðmun, að Norðmenn eru þar með uppbótakerfi og telja það ekkert guðlast í þessum efnum, til þess að geta rekið sinn sjávarútveg með skaplegum hætti, þó að þar sé um nokkrar uppbótagreiðslur að ræða. En slíkar uppbótagreiðslur eða stuðningur við sjávarútveginn í einu eða öðru formi eru í öllum nálægum löndum við okkur, þó að það hafi nú verið talinn dauðadómur hér á Íslandi. Slíkt hefur verið bæði í Vestur-Þýzkalandi, í Bretlandi og í Noregi og styrkurinn greiddur í mörgum myndum, ýmist beint sem verðuppbætur á fisk eða sem annar beinn stuðningur greiddur framleiðslunni. En uppbótagreiðslurnar, sem greiddar eru í Noregi á fisk og eru að vísu allmiklar, skýra vitanlega ekki þennan mikla verðmun nema að litlu leyti. Mönnum er gjarnt að vitna til þess hér, að ein skýringin sé sú, að sá fiskur sem fiskkaupendur í Noregi hafa til þess að vinna úr, sé miklu betri fiskur en okkar fiskur. Og það virðist nú vera alveg sérstök tízka hér á landi að tala um það, hvað fiskurinn okkar sé vondur, og það þekkist varla a.m.k. sá landkrabbi, að hann tali ekki um þetta í tíma og ótíma. En ég er alveg sannfærður um það, hef enda séð hvort tveggja, að okkar fiskur, sem kemur hér til vinnslu, er að öllum jafnaði mun betri en þeirra. Yfirgnæfandi meiri hluti af þeim fiski, sem norsku frystihúsin fá til vinnslu, er einmitt upp úr ís. Fiskur, sem er tekinn upp úr ís og hefur venjulega verið geymdur þar í 7 sólarhringa eða yfir, það er rétt, að hann er alveg eins og fiskur hjá okkur. Hann er góður, þegar komið er með heldur lítinn fisk að landi í hverri sjóferð og hægt er að fara um þetta mjúkum höndum. En það verður eins með þá og okkur, það getur enginn aðili ráðið við, þegar afli hrúgast að landi í jafnríkum mæli og á sér stað í vissum verstöðvum hér á landi, þegar aflinn berst mest að landi, að þar geti allt farið í fyrsta flokk. Og það vita þeir, sem þar til þekkja, að yfirgnæfandi meiri hluti af skemmdunum, sem eiga sér stað í fiski, fer fram, eftir að hann kemur á land. Nei, það er ekki því til að dreifa, að það fái skýrt þetta í neinum aðalatriðum. Við höfum marga vinnslustaði hér á landi, sem taka í rauninni eingöngu við úrvalsfiski. Hitt er alveg rétt, að það er engin leið til þess að gera fyrsta flokks vöru allan þann fisk, sem kemur að landi í okkar stærstu verstöðvum, Þegar mest berst þar að, og við verðum eflaust að sætta okkur við það í slíkum afla að verða að verka allmikið af þeim fiski á lakari markaði í lakara gæðaflokki. Ég held, að það væri mjög þarft verk. ef hæstv. ríkisstj. vildi einmitt sinna þessari till., sem hér liggur nú fyrir til umr., og vildi láta fara fram þá athugun, sem hér er lagt til að gerð verði, og einlægast og bezt væri. að Alþingi kysi sérstaka nefnd til þess að kanna þetta mál sem varðar okkar þjóðarbúskap allan jafnmikið, eins og menn vita, að við fáum glöggan og greinargóðan samanburð á fiskverði, t.d. í Noregi og hér, og samanburð til skýringar á því, hvernig stendur á því, að svona miklu þarf að skakka á fiskverðinu þar í landi og hér. Við vitum að vísu um ýmsa þætti, og þeir, sem hafa kíkt á þessi mál hafa gert sér nokkra grein fyrir þessu, en eigi að síður er málið þannig, að menn eru ekki fyllilega á það sáttir, hvernig þessu sé í raun og veru varið. Af því þarf einmitt hlutlaus rannsókn að fara fram og greinargóð skýrsla að birtast um málið, svo að tekinn verði af vafi um það, í hverju þetta raunverulega liggur. Ég fyrir mitt leyti er alveg sannfærður um það, að hér er um mjög skýranlega hluti að ræða, og sumir eru alveg augljósir. Það er t.d. ekki nokkur vafi á því, að þeir gífurlega háu vextir, sem okkar framleiðsla verður að greiða, sem munu vera yfirleitt um þrisvar sinnum hærri en þeir, sem gilda í Noregi fyrir fiskvinnsluna þar, þeir vitanlega éta hér allmikinn hluta af og lækka okkar fiskverð í framkvæmd alveg óhjákvæmilega, og það er enginn vafi á því, að lánakjör þau, sem hér gilda almennt til fiskvinnslufyrirtækja og þau verða vitanlega að miða allar sínar afskriftir við, afborganir og vextir af stofnkostnaði öllum, vélakaupum og öðru slíku, þetta er gersamlega á öðrum grundvelli en keppinautar okkar í Noregi búa við, og þetta kemur líka fram á okkar fiskverði. Það er heldur enginn vafi á því að mínum dómi, að við búum hér við miklum mun óhagstæðari flutningskostnað á okkar framleiddu vöru til markaðslandanna heldur en þeir búa við. Í sumum tilfellum liggja þeir að vísu betur við, en 9 öðrum tilfellum ekki. En þó að við jafnvel liggjum betur við markaðslöndum eða m.ö.o. það sé styttra frá okkur til markaðslandanna, þá verðum við eigi að síður að borga miklum mun hærri flutningsgjöld en Norðmenn borga, og hefur þetta verið athugað í ýmsum tilfellum. Þannig eru til ýmsir alveg greinilegir hlutir, sem hægt er að skýra þennan mikla mismun á, en það þýðir lítið um það að þrátta hér, á meðan menn verða ekki sæmilega á það sáttir, og af því er langeðlilegast að fá úr þessu skorið með slíkri athugun, sem lagt er til með þessari tillögu. Ég skal svo ekki hafa um þetta fleiri orð að sinni, en legg eindregið til. að þessi till. verði samþ. og athugun af þingkjörinni nefnd varði látin fara fram öllum til glöggvunar á þessu máli.



Herra forseti. Þegar þetta mál var hér síðast til umræðu, var það flutt af hv. fyrri flm., hv. 6. þm. Sunnl., og ég svaraði þá þeim meginatriðum, sem hann rakti í sinni framsöguræðu, og sýndi fram á það, að þessi verðmismunur, sem talinn er vera á milli norska verðsins og hins íslenzka, væri raunverulega alls ekki til staðar, þegar öll kurl kæmu til grafar og málið væri athugað ofan í kjölinn. Nú kemur hv. 4. þm. Austf. og telur sig ekki hafa verið viðstaddan þá. - ég man það ekki glöggt, hvort hann var viðstaddur, en það má vel vera, að hann hafi ekki Verið það, - og kemur enn með nákvæmlega sömu fullyrðingarnar og hv. meðflm. hans gerði um þetta mál, sem kannske er ekki óeðlilegt, vegna þess að hann var hér ekki viðstaddur og hlustaði á þau rök, sem fram komu í málinu. Ég get nú ekki verið að því að endurtaka á ný það, sem ég sagði, þegar þetta mál var hér síðast til umr., en skal aðeins stikla á stóru. Því er haldið fram í grg. þessarar till., að hjá meðalstóru frystihúsi, eða frystihúsi, sem vinni úr 3000 lestum hráefnis sé verðið 31/2 millj. kr. lægra hér á Íslandi heldur en tilsvarandi verð mundi vera í Noregi, enn fremur, að Verómismunur á vertíðarbát fyrir aflann sé eftir íslenzka verðinu 6–7 hundruð þús. kr. lægra en vera mundi fyrir tilsvarandi afla í Noregi. Og hv. frsm. málsins hér síðast gekk raunar svo langt að segja, að ef hægt væri að færa þennan mismun á verði til rétts vegar á Íslandi, þá mundi allur vandi útgerðarinnar á Íslandi vera leystur. Þetta fullyrti hann. Hér kemur svo enn hv. 4. þm. Austf. og fullyrðir, að verðmismunurinn hér og í Noregi sé gífurlega mikill og meiri en tilfærður sé í till. Þetta er nú að stangast svo við staðreyndir og þvert ofan í upplýsingar, sem fyrir liggja í málinu, að ég get varla verið að elta ólar við að svara því. Ég sýndi fram á í minni síðustu ræðu um málið, að fiskverðið í Noregi hefði að meðaltali verið, að vísu er það ekki nú á þessari vertíð, heldur verið að meðaltali 82 norskir aurar á kg. Það er samkvæmt skýrslu, sem ég hefi um það mál fengið frá Fiskifélagi Íslands, sem hefur verið sett sérstaklega til að athuga þetta, og er dagsett í nóvemberlok s.l. Hitt verðið, sem í till. þessara hv. flm. er nefnt, 85–90 aurar á kg, hefur aldrei komið til framkvæmda í Noregi, - aldrei. Það er kröfuverð frá norska Ráfisklaget, sem var sett fram 19. sept. í haust, en hefur ekki enn komið til framkvæmda. Þegar hv. þm., sem talaði hér síðast, er að fullyrða, að fiskverðið í Noregi í ár sé miklu hærra en það hafi verið að undanförnu, þá kemur fram í síðustu skýrslu, sem ég hef um málið fengið og dagsett er 25. jan. s.l., með leyfi hæstv. forseta : „Enn hefur ekki verið samið um neitt fiskverð í Noregi fyrir yfirstandandi ár. Þetta er skrifað 25. jan. s.l., og það má því vera fljótt að verið, ef hv. þm. hefur komizt í eitthvert nýtt verð, sem ákveðið hefur verið eftir þennan dag. Það, sem ég vildi aðeins láta koma fram, er, að það, sem er raunverulegt fiskverð, greitt fyrir fyrsta flokks fisk í Noregi. var á árinu sem leið 82 aurar á kg. Þetta verð er svo borið saman við það verð, sem greitt var hér á landi á sama tíma, takandi ekki með í reikninginn, að norska verðið er verð á fyrsta flokks fiski, flokkuðum á svipaðan hátt og þó strangar sennilega en nú er ætlunin að gera á Íslandi. Það, sem við höfum borgað hér á Íslandi að undanförnu, hefur nánast verið meðalverð. Það verð, sem vitnað er í í Noregi, hefur verið hámarksverð. Þegar þetta hámarksverð norska er borið saman við það verð, sem nú hefur verið ákveðið sem íslenzkt hámarksverð, þá er mismunurinn ekki mikill og hann er áreiðanlega ekki svo mikill að það megi leysa allan vanda íslenzkrar útgerðar með því að jafna metin, og það kannske alveg sérstaklega þegar í ljós kemur, að íslenzka verðið er, það lítið það er, hærra en norska verðið. Þegar þetta norska verð, 82 aurar norskir, er borið saman við íslenzka verðið, þá er fyrst að athuga, að í Noregi eru greiddar verðuppbætur af hálfu hins opinbera. Í grg. fyrir till. var þess hvergi getið, að um slíkar verðuppbætur væri að ræða, og hvergi látið að því liggja, að þær væru til, en verðuppbæturnar, sem greiddar eru í Noregi og þetta 82 aura verð er miðað við, eru frá 5–17 aurar á kg af þorski fyrir fyrsta flokks vöru. Það, sem ég gerði þá, var að taka meðaltal af þessum 5 og þessum 17 aurum, sem eru 11 aurar norskir, og draga það frá þessu raunverulega hámarksverði, sem greitt var, eða 82 aurum, og verða þá eftir 71. Þegar svo enn bætist við, að norski fiskurinn er talinn hauslaus, en sá íslenzki með haus, þá kemur í ljós, að það þarf enn að draga frá norska verðinu til að jafna þau met. Þegar búið er að gera það, þannig að kominn er samanburðargrundvöllur, þá kemur í ljós um norska verðið, sem greitt hefur verið, að frádreginni verðuppbótinni og að frádregnu því. sem reikna verður frá, vegna þess að íslenzki fiskurinn er talinn með hausnum, að tilsvarandi íslenzkt verð hefði átt að vera kr. 3.02, en hefur nú verið ákveðið ekki kr. 3.02, heldur kr. 3.11. Mér sýnist þess vegna ekki, að þó að einhver mikil rannsókn yrði sett í gang til þess að rannsaka þessi mál mundi koma út úr því nein björgun á íslenzkum sjávarútvegi. Það er eitt, sem er víst: Það má gera eitthvað þarfara við tímann en setja slíka rannsókn í gang. En auk þess ber að athuga, eins og ég líka minntist á þegar málið var síðast hér til umr. að það eru ýmsar aðstæður í Noregi, sem eru mjög miklu hagstæðari Norðmönnum en tilsvarandi aðstæður hér eru okkur Íslendingum, og það er alveg sérstaklega það, sem hv. síðastí ræðumaður minntist á, aðataðan til markaðanna, möguleikarnir til þess að selja meiri óunninn fisk ísaðan á innlendan mankað og á erlendan, en það er vitað mál að sá fiskur selst jafnan á miklu hærra verði en unninn fiskur, og það er sá mikli aðstöðumunur, sem hefði átt að geta gefið Norðmönnum möguleika á því að greiða hærra verð fyrir fiskinn en greitt er hér á Íslandi. Meira kemur til, sem ég líka hef áður tekið fram og skal ekki endurtaka. Ég skal ekki beita mér gegn því, að þetta mál fari í nefnd, en ég tel það upplýst af ýtarlegum skýrslum, sem ég hef fengið um það úr a.m.k. tveim áttum, og það mörgum skýrslum úr annarri áttinni, frá Fiskifélagi Íslands. Ég held, að það muni ekki mikið nýtt koma í ljós umfram það, sem í þessum skýrslum stendur. En eins og ég segi, ég tel, að það megi gjarnan fara í nefnd hér í þinginu og athugast þar, og þá getur n. gert upp við sig, hvað hún telur rétt í málinu að gera. En ég tel, að það liggi þegar fyrir svo miklar upplýsingar um fiskverðið á Íslandi og í Noregi og þann mismun, sem reynt hefur verið að gera á því verði, að það þurfi ekki langa né ýtarlega, rannsókn til þess að finna, í hverju sá verðmismunur liggur, umfram það, sem þegar er hér fram komið. Ég veit náttúrlega ekki, hvað hefur vakað fyrir þessum hv. flm. við flutning till., og sérstaklega ekki, hvað fyrir þeim hefur vakað með því að flytja málið eins og þeir hafa flutt það, því að það hefur verið bæði í framsögu og grg. látið undir höfuð leggjast að geta ýmissa atriða, sem höfðu úrslitaþýðingu og látið að því liggja að aðstæður væru svipaðar í Noregi og hér, þannig að bera mætti saman þetta, sem við höfum fengið í meðalverð, og það, sem Norðmennirnir fengu sem hámarksverð, og þannig fenginn út mismunur, sem alls ekki er raunverulegur. Ég held, að kannske væri eitthvað af þessu skýranlegt með því, eins og kom fram hjá hv. þm., sem síðast talaði hér, að það væru vextirnir, sem öllu mundu valda um þann verðmismun, sem væri hér og þar, en ég fullyrði, að sá vaxtamunur veldur ekki neinum úrslitum. Hann getur valdíð nokkrum aurum á kg, en hann veldur ekki neinum úrslitum. Og þegar það hefur nú komið fram, að þessi verðmismunur, sem er á milli norska fisksins og þess íslenzka, er heldur á þann veginn, ef rétt er staðið að samanburðinum, að sá íslenzki er greiddur nú hærra verði en sá norski hefur verið greiddur, þá tel ég enga þýðingu, að setja verði á fót milliþinganefnd til þess að athuga málið. En hitt má gjarnan, að málið sé athugað í nefnd hér í þinginu, sem væntanlega verður þá allshn., og skal ég þá leggja fyrir n. þær upplýsingar, sem ég hef um málið.



Herra forseti. Það er nú augljóst að mínum dómi, að það þarf að fá þetta mál rannsakað á hlutlausan hátt, og ég segi það aðeins, að það undrar mig stórlega, að sjávarútvegsmálaráðherra á Íslandi skuli flytja þetta mál eins ag hann gerir hér. Hann virðist sem sagt ætla að reyna að halda því fram, að fiskverð á Íslandi sé hærra en í Noregi. Það er það, sem hann ætlar sér að reyna að sanna. En þessu er öðruvísi farið, og það er auðvelt að sanna það. Hæstv. ráðh. margendurtekur í sinni ræðu, að fiskverðið í Noregi sé hámarksverð. Hvaðan hefur hæstv. ráðh. þessar upplýsingar? Í öllum ritum, sem hann getur fengið um þetta, sér hann, að þar er auglýst lágmarksverð, og það er getið um það æ ofan í æ, og ég skal gjarnan nota tækifærið til þess að lesa yfir hæstv. ráðh. upp úr þekktum norskum fiskveiðiritum, hvernig fiskverðið er þar oftast nær miklu hærra en hið auglýsta lágmarksverð. Svo talar hann hér æ ofan í æ um það, að þar gildi hámarksverð. Nei, þar er aðeins um lágmarksverð að ræða, og þess er tölur, sem hann tekur, eru líka furðulegar, vegna þess að Fiskifélag Íslands hafði einmitt birt skýrslu frá starfandi hagfræðingi hjá Fiskifélaginu Má Elíssyni, hafði birt í tímaritinu Ægi skýrslu um fiskverð í Noregi, og tölurnar, sem við tókum upp. voru teknar nákvæmlega upp úr riti Fiskifélagsins, Ægi, eftir þennan hagfræðing Fiskifélagsins, sem hafði kynnt sér málið sérstaklega. Okkar tölur eru teknar þaðan, beint upp úr tímaritinu Ægi, og þar stendur þetta, að víðast hvar hafi fiskverð verið 85–90 aurar norskir á síðustu vetrarvertíð sem lágmarksverð. Það skiptir vitanlega ekki öllu máli í þessu, hvort hér hefur verið um að ræða 82 aura norska eða 85–90 aura, eins og ég held fram og tímaritið Ægir skýrir frá eftir manni, sem hafði verið sendur sérstaklega til Noregs til þess að athuga málið, en þetta fiskverð gilti sem lágmarksverð í Noregi á vetrarvertíðinni í fyrra og á að berast saman við það verð, sem gilti á Íslandi þá, en ekki nú. Hæstv. ráðh. segir, að sínar nýjustu upplýsingar segi, að það sé ekki búið að semja endanlega um fiskverðið fyrir veturinn í vetur í Noregi. Ég sagði það ekki heldur, að það væri búið að semja um það. Ég sagði, að það verð, sem nú væri rætt um í Noregi, í nýjustu blöðum þaðan, væri 1.05, og ég skal afhenda hæstv. ráðh. þetta blað, ef hann vill það er mjög þekkt blað, Fiskaren, sem fjallar einmitt um þessi mál sem skýrir frá því, að þetta sé það verð, sem nú er gengið út frá. En það skýrir frá því að það hefði ekki tekizt endanlegt samkomulag hjá þeim aðilum, sem þarna fjölluðu um, og það er ekkert nýtt hjá þeim. Hins vegar er samið um þetta fiskverð í Noregi á mörgum stöðum. og það er breytilegt fyrir hin ýmsu svæði. Það er líka mesti misskilningur, að þetta fiskverð í Noregi byggist sérstaklega á innanlandsmarkaðinum þar. Það eru ekki þau skilyrði, þar sem aðalfiskveiðisvæðið er norðan til í Noregi og þetta fiskverð er t.d. tekið frá, að þeir geti búið að innanlandsmarkaðinum í hinum stærri bæjum og hækkað sitt fiskverð nokkuð fram yfir það, sem við gerum. Það er ekki um það að ræða. Nei, fiskverðið, eins og tímarit Fiskifélagsins, Ægir hefur gefið upp, er nákvæmlega það, sem segir í grg. okkar frv.. 85–90 aurar sem lágmarksverð, en það viðmiðunarverð, sem við miðuðum við, er það hámarksverð, sem gilti hér á landi s.1. vetrarvertíð, það hæsta verð, en á meiri hluta ársins gilti víðast hvar á landinu miklum mun lægra verð, eins og hæstv. ráðh. hlýtur að vita, - miklum mun lægra verð, svo að tölur okkar eru allar alveg fullvaldaðar í þessu og hann getur ekki hreyft neina þeirra til. En það, sem hæstv. ráðh. er svo að tala um nú, þar sem út hafa verið gefnar nýlega reglur um að flokka allan fiskinn niður í fimm mismunandi verðflokka, allt frá kr. 1.69 á kg og upp í kr. 3.11, og hann ætlar sér svo að halda sér aðeins í verðið kr. 3.11 og bera það saman við lágmarksverðið, sem var í Noregi í fyrra og alls ekki er talað um af neinum manni nú, það er vitanlega rangur samanburður, sem fær ekki staðizt. Það er einmitt þvert á móti. Það eru miklu meiri líkur til þess, að verðmunurinn sé miklum mun meiri en hann er tilfærður hér í grg. þessarar tillögu, en ekki minni. Mikið hefur hæstv. ráðh. við sinn tíma að gera, ef hann sér eftir því, þó að hann kynni sjálfur að þurfa að eyða einhverjum örlitlum tíma í það að fylgjast með störfum þingnefndar, sem athugar slíkt stórmál eins og þetta er. Eða er það kannske þannig, að hann sé eitthvað hræddur við þessa rannsókn, við útkomuna? Hvað er það, sem hann óttast? Mér kemur ekki til hugar að búast við öðru en að hæstv. ráðh. viti vel um ýmsa liði, sem eru okkar framleiðslu miklum mun óhagstæðari en þeir liðir eru í Noregi. Hann veit um það, það kemur ekki annað til mála, og það má gjarnan draga athyglina að þessum liðum. Það er sjálfsagt, að það komi fram, hvar skakkar á okkar tilkostnaði. Jafnvel þó að það séu hinir heilögu vextir, sem hér þurfa að vera þrefalt hærri en þar, þá má gjarnan koma fram, ef það eru þeir sem valda miklu hærri framleiðslukostnaði hér en í landi okkar aðalkeppinauta. Það er líka auðvitrað allsendis röng reikningsaðferð í þessum efnum, vegna þess að niðurgreiðslur í Noregi hafi verið frá 5 aurum á kg upp í 17 aura, að ætla að taka meðaltal af þessum tölum og telja, að þannig sé fundin sú niðurgreiðsla, sem er raunverulega á þann afla, sem öllu máli skipti í sambandi við það, þegar við erum að gera samanburð á þorskafla þeirra á vertíðinni og þorskafla okkar. Þessi tala segir engan veginn neitt rétt um það, hvað niðurgreiðslurnar eru raunverulega miklar, enda hafa þær verið áætlaðar af öðrum mönnum, sem þetta hafa kynnt sér, miklum mun lægri en þetta, sem hæstv. ráðh. nefnir. En jafnvel þó að maður taki þá tölu, 11 aura á kg, þá er, eins og ég segi, það skýrir ekki nema aðeins lítinn hluta af þeim gífurlega mikla verðmun, sem hér er á milli þess fiskverðs, sem gilti í Noregi á síðustu vertíð og gilti hér, og þess, sem nú er rætt um í Noregi og nú er rætt um hér, því að á þessu tvennu er mikill munur. Og samanburðurinn á vitanlega aðeins að gerast þannig, en ekki að við berum saman verðlag, sem ráðgert er hér á landi nú fyrir árið 1961 og var í hinu landinu 1960. Það er ekki sambærilegt. En það, sem þó skiptir mestu máll fyrir hæstv. ráðh. til að glöggva sig á í þessum efnum, er, að hann kynni sér, að það verð, sem hann hefur hér nefnt, 82 aurar á kg, er ekki hámarksverð, heldur er það lágmarksverð og ég veit, að hann getur aflað sér upplýsinga um það að verðið hafi í framkvæmd yfirleitt verið miklum mun hærra. Það skiptir hér öllu máli. Með þessari till. er aðeins að því vikið, að það sé nauðsynlegt fyrir okkur að fá hlutlausa athugun á þessu máli. Um þetta hefur verið rætt og ritað hér allmikið og ýmsar skýringar gefnar á þessu, og mér er alveg ljóst, að þó að ég gefi eina skýringu og hæstv. ráðh. gefi aðra á þann hátt, sem hér hefur verið gert, þá dugir það ekki mönnum. Það eina, sem fyllilega dugir í þessum efnum, er einmitt, að það verði gert, sem lagt er til í þessari till., að Alþingi kjósi sérstaka nefnd, sem láti fara fram hlutlausa athugun á málinu og gefi Alþingi skýrslu um málið. Það er það eina, sem getur skýrt út málið fyrir mönnum. Og hér er sannarlega um svo stórt mál að ræða, að það er eyðandi í það nokkrum tíma og nokkrum kostnaði að fá úr þessu skorið. Hitt þykir mér boða heldur illt, að sjútvmrh. í landinu skuli telja hér um óþarft mál að ræða og hann skuli ganga svo gersamlega rammvilltur í þessu máli eins og hans ræða hér bar vitni um, því að að mínum dómi bar hún vitni um það, að hann hafi ekki kynnt sér þetta mál nema svo lauslega, að hann fer hér með alrangan samanburð, sem hlýtur að vera alvíllandi um verðlagið þar og verðlagið hér. Ég vil vænta, að hæstv. ráðh. kynni sér nú þetta mál betur og við nánari athugun komist hann að raun um, að það er réttmætt að láta þessa athugun fara fram. Ég vil svo leggja til, að þessu máli að lokinni umr. verði vísað til allshn.



Herra forseti. Hv. þm. undirstrikaði það, sem ég raunar get fallizt á, að hér væri nauðsyn hlutlausrar rannsóknar. En hana hef ég látið fara fram, mjög ýtarlega, hlutlausa rannsókn, sem Fiskifélagið hefur gert meðal annarra. Það voru raunar fleiri, sem höfðu þá rannsókn með höndum. Ég hef enga ástæðu til þess að ætla. að Fiskifélag Íslands hafi verið á nokkurn hátt hlutdrægt í þessu máli, og allar þær niðurstöður, sem ég hef nefnt hér, eru í samræmi við niðurstöður Fiskifélags Íslands. En hitt hef ég ástæðu til að halda, að sá samanburður, sem flm. þessarar till. hafa verið að burðast við að gera hér á hv. Alþ., sé hlutdrægur úr hófi og þar sé verið að bera saman hluti, sem alls ekki er hægt að bera saman. Hann vildi reyna, hv. þm., að snúa út úr því, þegar ég talaði um hámarksverð hér áðan. Kannske hefur það verið ekki alveg nákvæmlega orðað hjá mér að kalla þetta hámarksverð, en það, sem ég auðvitað meinti, og það, sem hann skildi vel sjalfur, var, að um var að ræða verðið á hæsta verðflokknum. Það var opinbert verð á hæsta verðflokknum. Hvort svo og hve mikið hefur verið greitt umfram þetta hámarksverð, skal ég ekki segja. Ég hef engar tölur um það, og það er fyrst nú, þegar hv. þm. sér, út í hvaða ófæru hann er kominn, að hann fer að tala um, að það sé greitt miklu hærra verð en það skráða verð, sem samkomulag hefur verið um á milli Norsk Ráfisklag og kaupendanna. Það getur vel verið, að í einhverju einstöku tilfelli hafi fiskurinn verið seldur á hærra verði en því, sem um hefur verið samið, en um það liggja engar skýrslur fyrir, og það er fyrst nú, sem þetta er dregið hér fram. Í samanburðinum, sem gerður er í till., er engin tilraun gerð til að geta þess. að um einhverjar umframsölur hafi verið að ræða, sölur umfram það verð, sem samkomulag hefur náðst um á milli aðila, heldur er þar eingöngu nefndur sá óskaplegi verðmunur, sem hér hefur verið talinn, og miðaður við skráða verðið, en ekki við þetta yfirverð, sem hv. þm. nú vill segja að einhver hafi keypt einhvern tíma einhverja vöru á. Þá sagði hv. þm.. að það væri alrangt hjá mér að bera saman þetta verð, sem tekið er fyrir hjá honum, og hæsta núverandi flokkunarverð á Íslandi. Ég held, að þetta sé alveg nákvæmlega sambærilegt. Það er tekið í báðum tilfeilunum verð á hæsta flokknum, á bezta fiskinum, bæði með íslenzku verði og með norsku verði, og þá kemur dæmið út þannig, að norska verðið er í kringum kr. 3.02 íslenzkar, en það íslenzka er kr. 3.11. Þá ætlaði hv. þm. að reyna að snúa sig út úr þessu með því að segja, að nú væru gerðar miklu hærri kröfur um fiskverð í Noregi en áður hefðu verið gerðar, þannig að það fiskverð, sem ætti að bera saman við hæsta verð hjá okkur, væri miklu hærra en þessir 85 aurar til 90 aurar, sem hann hefur verið að bera saman við meðalverðið hér. Ég held, að ég megi fullyrða, að þetta sé líka rangt hjá hv. þm. Ég hef hér í höndunum frá Norsk Råfisklag, sem er aðalseljandi fersks fisks í Noregi og í eru meðlimir, - ég held ég fari rétt með það, - frá öllu landinu nyrzt til syðst, og þar eru kröfurnar um verðið, sem á að gilda frá 19. sept. 1960 og áfram, m.ö.o. kröfuverðið fyrir vertíðina 1961. Og þetta verð, sem ég hef fengið sent beint frá Norsk Råfisklag, svo að það fari engra annarra á milli, er þannig, að hæstu kröfurnar eru 89–95 aurar. Verðið er mismunandi eftir því, á hvaða stað er, og eftir því, hvað niðurgreiðslurnar eru miklar: á fyrsta verðlagssvæði 89 aurar, á öðru verðlagssvæði 89 aurar, á þriðja verðlagssvæði 90 aurar, á fjórða verðlagssvæði 92 aurar, á fimmta verðlagssvæði 95 aurar og sjötta., sjöunda og áttunda verðlagssvæði líka 95 aurar. Hæsta verðið, sem í skýrslunni er nefnt, eru 95 aurar. Svo kemur hv. þm. og segir, að verðið eigi nú á næstunni að vera á aðra krónu norska. Það er a.m.k. ekki samkv. þeirri uppsetningu, sem Norsk Råfisklag, sem er aðalseljandi og ég vil segja hér um bil eini seljandi af ferskum fiski í Noregi, hefur sett fram sem kröfu um verðið á næstu vertíð, 1961. Þar við er svo enn því að ,bæta, eins og ég gat um áðan, að það hefur ekkert samkomulag náðst um þetta verð enn. Þetta er það verð, sem er fram sett af fiskseljendunum, en það hefur ekki verið viðurkennt af fiskkaupendunum, og hvað það verður, það skal ég ekki um segja, ég veit ekki til, að því hafi verið slegið föstu enn þá. En þetta verð er ekki það ólíkt verðinu, sem var á vertíðinni 1960, að það sé ekki hægt að bera saman þáverandi vertíðarverð í Noregi með þeim verðmismun, sem leiddi af flokkun fisksins, og íslenzka verðið, sem ákveðið hefur verið nú hér kr. 3.11 hæst, þ.e. fyrir allan fyrsta flokks línufisk, og ég held, að verðmismunurinn, sem ákveðinn hefur verið hér á Íslandi, sé ekki meiri en hann er í Noregi, þegar um góðan og lélegan fisk er að ræða. Það náttúrlega má endalaust fara út í það að bera saman mismunandi flokka og mismunandi staði, eftir því t.d., hvernig uppbæturnar eru, hvernig á að nota fiskinn, og ýmislegt annað þess háttar. En ef á að bera saman tölur, sem eru sambærilegar, mundi ég segja, að það væru tölurnar, sem í fælist verðið á norska fiskinum í fyrsta flokki, ,það kröfuverð, sem gert hefur verið um fyrsta flokks norskan fisk, og það verð, hið opinbera verð, sem skráð hefur verið um bezta íslenzkan fisk. Og niðurstaðan af þeim samanburði, sem verður ekki hrakin, er sú, að verðið á íslenzka fiskinum er ívið hærra en það norska. Ég velt ekki, hvort hv. þm. vill reyna að halda fram hinu gagnstæða. Það þýðir ekki nokkurn skapaðan hlut fyrir hann, það liggur svo ljóst fyrir, að það getur ekki farið á milli mála. En ég vil sérstaklega taka fram, að þessar hugmyndir hans um eitthvert stórhækkað verð á vertíðinni 1961 eru alls ekki raunverulegar, því að þær tölur eru ekki komnar út og er verið að semja um þær. Þær verða kannske eitthvað öðruvísi en hér hefur komið fram, varla þó miklu hærri, það vil ég ekki ætla, því að þetta er kröfuverð fiskimannanna sjálfra, sem ég hef hér lesið upp. Ég út af fyrir sig er ekki á móti því, að þetta mál verði rannsakað, og ég er ekkert hræddur við, að það verði rannsakað, eins og hv. þm. hélt. þvert á móti, ég vildi gjarnan, að það yrði rannsakað alveg ofan í kjölinn, svo að það færi ekkert á milli mála. En ég tel. að með þeirri athugun sem Fiskifélag Íslands hefur þegar gert og ég efast ekki um að er eins hlutlaus og sú rannsókn yfirleitt getur verið, hafi verið komizt eins nálægt sannleikanum í þessu máli og hægt er að komast, og þær niðurstöður, sem ég hef hér birt, eru niðurstöður sem byggðar eru á þessari athugun Fiskifélagsins. Ég skal hins vegar ekkert hafa á móti því, að málið fari í nefnd, þingnefnd. ágæta þingnefnd, og að hún fái þau gögn, sem fyrir liggja um málið. Ef henni sýnist, að málið þurfi frekari rannsóknar við, og hún færir að því rök. einhver önnur rök en hér hafa komið fram hjá hv. flm., þá skal ég síður en svo vera á móti því, að það verði gert. En mér sýnist, eins og málið liggur fyrir nú, að það sé fullkomlega upplýst og það sé ekki ástæða til að setja neina milliþn. til þess að fjalla um málið. Það mætti þá setja milliþn. í ýmis önnur mál sem frekar þyrftu upplýsingar við.



Herra forseti. Fsp. þessi hljóðar um það, hvaða ríkisstofnanir og ríkisfyrirtæki séu aðilar að Vinnuveitendasambandi Íslands og hvert hafi verið tillag þessara stofnana og fyrirtækja til Vinnuveitendasambandsins seinustu árin. Ástæðan til þess, að ég hef leyft mér að bera þessa fsp. fram, er í fyrsta lagi sú, að mér finnst það óeðlilegt fyrirkomulag að ríkið eða ríkisstofnanir séu aðilar að Vinnuveitendasambandinu. Með þessu er síður en svo átt við það, að ég áliti ekki vinnuveitendasambönd eða samtök vera eðlileg og nauðsynleg. Ég tel, að þau séu sjálfsögð. En ég tel jafnframt, að ríkið eigi að standa utan og ofan við stéttadeilurnar, eigi ekki að vera aðili að neinum stéttasamtökum, heldur sé hlutverk þess einmitt að vera sáttasemjari milli stéttanna. Af þessari ástæðu tel ég þetta fyrirkomulag óeðlilegt, að ríkisfyrirtæki og ríkisstofnanir séu aðilar að Vinnuveitendasambandi Íslands. Auk þess er svo það að athuga, að þessu mun fylgja verulegur kostnaður. Ég man eftir því, að árið 1958 fékk ég upplýsingar um það, að gjöld Skipaútgerðar ríkisins til Vinnuveitendasambandsins hefðu numið tæpum 100 þús. kr. á því ári, og ég býst við, að þau gjöld hafi ekki lækkað síðan. Ýmis önnur fyrirtæki ríkisins, sem eru aðilar að Vinnuveitendasambandinu, munu jafnvel hafa greitt hærri upphæðir en þetta, að því er mér hefur verið sagt. Ég hef óskað eftir því, að þessar upplýsingar um tillög viðkomandi fyrirtækja til Vinnuveitendasambandsins næðu nokkuð langt aftur í tímann, m.a. til þess að fá um þetta sem fyllstar upplýsingar, og. svo enn fremur, að ég hef talið rétt að láta það koma fram, að ég er ekkí að ásaka núverandi hæstv. ríkisstj. fyrir það, að þetta fyrirkomulag hefur komizt upp, heldur hafa fyrirrennarar hennar skapað fordæmið í þessum efnum. En mér finnst þetta vera jafnóheppilegt fyrirkomulag fyrir það og þess vegna ætti að vinna að því, að það sköpuðust eðlileg samtök sem allra flestra um það, að þessu verði breytt.



Herra forseti. Spurt er: „Hvaða ríkisstofnanir og ríkisfyrirtæki eru aðilar að Vinnuveitendasambandi Íslands? Og í öðru lagi: „Hvert hefur verið tillag þessara stofnana og fyrirtækja til Vinnuveitendasambandsins seinustu 10 árin?“ Mér hefur þótt eðlilegast að fá um þetta svör beint frá Vinnuveitendasambandi Íslands og hef óskað eftir því að fá þau þaðan, og með bréfi, dags, í gær, hef ég fengið þau. Þetta bréf Vinnuveitendasambandsins hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Samkvæmt munnlegum tilmælum leyfum vér oss að gefa yður eftirfarandi upplýsingar um þær ríkisstofnanir og fyrirtæki, sem eru félagsmenn í Vinnuveitendasambandi Íslands, og hvert tillag þeirra nefur verið til sambands vors s.l. 10 ár. Félagsmenn vorir, sem hér um ræðir, eru: Áburðarsala ríkisins, Landssmiðjan, allar síldarverksmiðjur ríkisins, þ.e.a.s. S.R.P. á Siglufirði, S.R. á Siglufirði, S.R. N. á Siglufirði og S.R. 46 á Siglufirði, síldarverksmiðjan á Skagaströnd, síldarverksmiðjan á Húsavík og síldarverksmiðjan á Raufarhöfn. Auk þess Skipaútgerð ríkisins og Tunnuverksmiðjur ríkisins, bæði á Akureyri og Siglufirði.“ „Framangreindir aðilar hafa,“ segir í bréfi Vinnuveitendasambandsins áfram, „greitt oss samtals á árunum 1951–1960, bæði árin meðtalin, kr. 1198462.66, eða sem svarar rétt rúmum 100 þús. kr. frá öllum fyrirtækjunum árlega samtals. Til frekari upplýsinga sendum vér hér með afrit af bréfi forsrh. til sambands vors, dags. 30. apríl 1951, varðandi aðild ríkisstofnana að Vinnuveitendasambandi Íslands.“ Þetta bréf er undirritað af Vinnuveitendasambandi Íslands, Björgvin Sigurðsson. Ég tel rétt til frekari skýringar að lesa upp þetta fylgiskjal. sem vitnað er til í bréfi Vinnuveitendasambands Íslands og er frá forsrh. til Vinnuveitendasambandsins, dags. 30. apríl 1951, en bréf rn. er svo hljóðandi: „ Ríkisstj. hefur ákveðið, að þessar stofnanir skuli gerast aðilar að Vinnuveitendasambandi Íslands: 1) Grænmetisverzlun ríkisins og áburðarsala. 2) Skipaútgerð ríkisins. 3) Tunnuverksmiðjur ríkisins á Siglufirði og Akureyri. Landssmiðjan og síldarverksmiðjur ríkisins eru nú þegar aðilar að samtökunum. Þar sem samtök prentsmiðjueigenda eru ekki innan Vinnuveitendasambandsins, mun ríkisstj. taka til athugunar um þátttöku ríkisprentsmiðjunnar Gutenberg, þegar prentsmiðjueigendur kynnu að gerast aðilar. Áfengis- og tóbakseinkasölurnar munu eigi hafa í þjónustu sinni fólk, er verkföll taka til, og því ekki ástæða til, að þær gerist aðilar.“ Þetta bréf er undirritað af þáverandi forsrh., Steingrími Steinþórssyni og ráðuneytisstjóranum, Birgi Thorlacius. Fleira hef ég svo ekki um þetta að segja, vænti, að þessi svör fullnægi hv. fyrirspyrjanda. Um það, hvort rétt sé eða ekki rétt, að ríkið taki þátt í þessum samtökum eða fyrirtæki þess eða ekki, skal ég ekki ræða hér, enda tel ég það ekki eiga heima í þessum fyrirspurnatíma.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. félmrh. fyrir svar hans, þó að mér hefði þótt eðlilegra, að upplýsinganna hefði verið aflað hjá viðkomandi ríkisstofnunum heldur en Vinnuveitendasambandinu. Um þá upphæð, sem er nefnd í bréfi Vinnuveitendasambandsins, verð ég að segja það, að mér finnst hún vera grunsamlega lág, vegna þess að hún virðist ekki hafa verið öllu meiri til jafnaðar á ári en nemur því gjaldi. sem Skipaútgerð ríkisins greiðir ein. A.m.k. hygg ég, að mér sé áhætt að fullyrða það, að nú seinustu árin, 1958, 1959 og 1960, hafi gjöld þau, sem Skipaútgerð ríkisins hefur greitt Vinnuveitendasambandinu verið í kringum 100 þús. kr. á ári, og Þar af leiðandi virðast greiðslurnar frá hinum fyrirtækjunum vera einkennilega litlar. Ég er sammála hæstv. félmrh. um, að það liggur ekki fyrir í þessu sambandi eða í tilefni af þessari fsp. að ræða návar um það, hvort rétt sé, að viðkomandi fyrirtæki séu áfram aðilar að Vinnuveitendasambandinu eða ekki. heldur er að sjálfsögðu eðlilegt, að það mál verði tekið upp með öðrum hætti.



Herra forseti. Í framhaldi af því, sem ég sagði áðan, og sem svar við þessum athugasemdum hv. fyrirspyrjanda skal ég segja það, að ég hafði skilið síðari setninguna í hans fyrirspurn þannig, að þar væri einungis átt við heildarframlögin frá þessum fyrirtækjum til Vinnuveitendasambands Íslands. Það stendur, með leyfi hæstv. forseta, orðað þannig í fyrirspurninni: „Hvert hefur verið framlag þessara stofnana og fyrirtækja til Vinnuveitendasambandsins seinustu 10 árin?“ Skildi ég það svo, að þar væri átt við framlagið í heild. Annars mun að sjálfsögðu vera hægt að fá það nánar upplýst og sundurliðað, ef hv. fyrirspyrjandi kynni að óska eftir því, en slíka sundurliðun hef ég ekki við höndina. En hvað því viðvíkur, að þessi framlög séu lág, - eða hann vildi næstum því telja, að þau væru tortryggilega lág, skildist mér, þar sem þau væru frá öllum þessum stofnunum samanlagt árlega rúmar 100 þús. kr. að meðaltall yfir þetta 10 ára tímabil, þá hef ég ekki annað svar við því að gefa en að bréfi Vinnuveitendasambandsins fylgir yfirlýsing frá endurskoðanda sambandsins, Hirti Péturssyni, löggiltum endurskoðanda, sem ég skal leyfa mér að lesa upp og er svo hljóðandi: .,Vinnuveitendasamband Íslands, Fríkirkjuveg 3, Reykjavík. Að beiðni yðar hef ég yfirfarið greiðslur ríkisfyrirtækja þeirra, sem nú eru meðlimir í samtökum yðar, en þau eru: Áburðarsala ríkisins, Landssmiðjan, Síldarverksmiðjur ríkisins, Skipaútgerð ríkisins og Tunnuverksmiðjur ríkisins. Samkvæmt bókum yðar hafa téð fyrirtæki greitt á árunum 1951–1960, að báðum árunum meðtöldum, samtals kr. 1198462.66“, eins og ég las upp áðan, þannig að upphæðin liggur fyrir vottuð af löggiltum endurskoðanda.



Herra forseti. Það er rétt, að það komi fram, um leið og verið er að ræða og gefa upplýsingar um þetta, að eftir þessum upplýsingum er sem sé ætlað, að stærstu fyrirtæki ríkisins, áburðarverksmiðjan og sementsverksmiðjan, séu bæði utan við Vinnuveitendasamband Íslands og þess vegna ekki að neinu leyti bundin af þeim skuldbindingum, sem Vinnuveitendasamband Íslands kann að hafa skuldbundið sína meðlimi með, sem raunar hefði verið fróðlegt að fá að vita einnig, en um það mundi þurfa að spyrja sérstaklega, hvers konar skuldbindingar það eru, sem fyrirtæki ríkisins hafa gengið undir viðvíkjandi skaðabótum og öðru slíku með því að ganga í Vinnuveitendasamband Íslands. Áburðarverksmiðja ríkisins er utan við þetta vinnuveitendasamband, og vegna þess að ég býst við, að margir hafi í huga þær vinnudeilur, sem fyrir dyrum standa, og möguleika á kauphækkunum, sem atvinnurekendur í Vinnuveitendasambandi Íslands nú mjög sverja fyrir að þeir geti látið í té, þá er rétt að minna á, að áburðarverksmiðja ríkisins hefur greitt í vinnulaun samkv. reikningum næstsíðasta árs 5 millj. kr. til verkamanna sinna og hefur 3 tekjuafgang 11 millj. kr., sem mundi nægja, ef þeim tekjuafgangi væri varið einvörðungu til kauphækkunar, til þess að þrefalda kaupgreiðslur, þó að það sé að vísu ekki tillaga mín. En við sjáum á þessu eina fyrirtæki, sem við höfum þarna reikninga fyrir um, hvílíkur ofsagróði liggur þarna fyrir, og það væri æskilegt, að upplýsingar kæmu um fleiri fyrirtæki, líka þau, sem innan Vinnuveitendasambandsins eru, áður en sverfur til stáls.