Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þessi þáltill. mun vera flutt hér í þriðja skiptið á Alþ. Ég hafði ekki hugsað mér að taka þátt í umr. um till. og hef hingað til látið mig hana litlu skipta og lít á hana lítt alvarlegum augum í raun og veru. En málflutningur hv. flm. og þeirra, sem að till. standa, í ræðum á Alþ. og eins í blöðum, hefur verið á þá lund, að það er í raun og veru full ástæða til að hefja hér nokkrar umr. um þessa till. Eins og hv. þm. hafa tekið eftir, hefur Tíminn slegið þessari till. upp í hvert skipti sem hún hefur verið flutt á Alþ. og birt hana með feikna yfirskriftum, eins og, mér liggur við að segja, um merkilega uppfinningu væri að ræða í sambandi við sjávarútvegsmál okkar. Eins og hv. flm. hagaði orðum sínum við síðustu umr., þá skildist mér á honum, að hann vildi einnig láta svo vera. En um hvað er þessi till., og hvernig er hún til komin? Hún er hvorki meira né minna en um það að fela ákveðinni n. að reikna út framleiðslukostnað sjávarútvegsins. Hv. flm. telur þörf á að skipa n. til að annast þessa útreikninga, þó að hann viti vel, að það er starfandi stofnun í landinu, sem á að halda saman ýmsum tölulegum fróðleik í sambandi við útgerð hér á landi, sem sé reikningsskrifstofa sjávarútvegsins. Hvernig halda þeir, sem þekkja til útgerðar, að muni ganga að reikna það, sem hv. flm. kallar framleiðslukostnað sjávarútvegsins? Hvernig halda hv. þm., að muni ganga að nota þessa útreikninga til að dæma um það, sem manni skilst, að sé tilgangurinn með þessari till., að fá úr því skorið, hvort það muni borga sig að gera út hér á landi eða ekki, því að það er talað um í till., hvort framleiðslan svari kostnaði eða ekki? Við vitum vel, að framleiðslukostnaður útgerðarinnar er mjög mismunandi eftir því, hvar er á landinu. Afköst fiskibáta af sams konar stærð eru mjög misjöfn, t. d. hér við Faxaflóa, borið saman við afköst norðan lands. Það er líka vitað, að afköst fiskibáta af mismunandi stærð eru mjög misjöfn, svo að ekki sé talað um afköst togara og lítilla vélbáta. Það verður því ekki fundin nein tala, sem segir, hver sé framleiðslukostnaður hér á landi, við vitum, að tilbreytni í þessu er mjög mikil ár frá ári. En það, sem skiptir höfuðmáli í þessu efni, er það, að gerðar séu af eðlilegum öflum þær ráðstafanir, sem hægt er að gera til þess, að framleiðslukostnaðurinn hjá sem flestum fiskimönnum hér á landi sé svo lítill sem mögulegt er, og það er tvímælalaust, að þær ráðstafanir, sem eru þýðingarmestar í því efni, eru einmitt, að umbætur séu gerðar á fiskiskipastóli landsmanna. En svo þegar maður virðir fyrir sér þær ráðstafanir, sem nú er verið að gera hér á landi í þessu sambandi, og afstöðu hv. flm. til þeirra ráðstafana, þá skýtur skökku við. Sem sagt, að þegar ríkisstj. landsins eða meiri hluti þings ræðst í að kaupa til landsins 30 nýtízku togara og auka á þann hátt afköst hjá stórtækustu veiðitækjum okkar, þá vitum við, að hv. flm. till., sem hér liggur fyrir, lýsir sig algerlega andvígan þeim ráðstöfunum, og það blað, sem mest hefur slegið upp þessari till., hefur einmitt haft allt á hornum sér í sambandi við þessar ráðstafanir. Það, sem því virðist vaka fyrir hv. flm., er miklu fremur að fá útreikning um tiltölulega léleg fiskiskip og framleiðslutæki og að það borgi sig ekki að annast sjávarútveg eða rekstur útgerðar með þeim en að hann vilji gera nokkrar verulegar ráðstafanir til að fá nokkur ný framleiðslutæki fyrir sjávarútveginn. Ég minnist þess, að þessi hv. þm. hefur kastað því að mér, sem er einn þeirra, sem hafa staðið að því að fá 30 nýtízku togara keypta til landsins, að ég og sá flokkur, sem ég telst til, væri farinn að styrkja Kveldúlf og aðra togaraeigendur með því að senda sendinefnd frá ríkinu út um lönd til að kaupa togara handa þeim. Einnig hafa fulltrúar flokks hans talið þessi skip allt of dýr. Sem sagt, andstaða þeirra hefur birzt í fjöldamörgum myndum. Það er rétt að leggja höfuðáherzlu á það í þessu máli, að það, sem þörf er á fyrir fiskimenn og útgerðarmenn, það er ekki, að sett sé á stofn einhver reikningaskrifstofa, einhver n. manna til að reikna, að það borgi sig ekki að gera út á Íslandi, og til að reikna, að það þurfi svo og svo hátt verð fyrir fiskinn á Íslandi, ef það eigi að borga sig að sækja hann í sjóinn. Það er öllum mönnum vitað, að útgerð á Íslandi hefur á undanförnum árum skilað mjög verulegum gróða, þegar litið er á hann sem heild. En hagnaður útgerðarinnar er mjög mismunandi, eftir því hvort er um stórútgerð að ræða eða tiltölulega mjög frumstæða smábátaútgerð. Sá útreikningur, sem þessi till. því gerir ráð fyrir, er alveg út í bláinn og segir ekki nokkurn skapaðan hlut, enda hygg ég, að hv. flm. hafi ætlað að fá annað út úr þessum útreikningum. Hann hefur ætlað sér að fá það út, að vegna dýrtíðarinnar, sem hann talar um í tíma og ótíma, þurfi fiskverðið að vera svo hátt, að við getum ekki fengið slíkt verð. Ef við tökum einn aðalþátt útgerðarinnar, síldarútveginn, og virðum hann fyrir okkur í þessu sambandi, þá vitum við, að afkoma síldarútgerðarinnar og síldarútvegsmanna byggist ekki eingöngu á, hvað verðið er hátt, heldur engu síður hinu, hvort hún getur fengið að stunda veiðar nokkurn veginn óhindruð allan þann tíma, sem síld er að fá. Það er því verulegt hagsmunamál fyrir síldarútgerðina, þegar aukið er við verksmiðjurnar og þegar þar eru tæki og ráðstafanir gerðar til að salta síld og fá sæmilegt verð fyrir þá vöru. Þetta getur skipt miklu meira máli en hitt, hvort fæst hálfri eða einni krónu meira fyrir hvert mál, sem látið er í bræðslu. Þannig er það yfirleitt með alla útgerð hjá okkur. Það er því mesti barnaskapur að ætla sér að finna einhverja fasta hlutfallstölu fyrir verð á ýmsum sjávarútvegsvörum, sem ætti æ og eilíflega að vera föst, ef menn, sem vinna við þessa atvinnugrein, eiga að hafa samsvarandi kaup við aðrar atvinnustéttir. Hitt skiptir langmestu máli, að svo sé búið að þessari drift, að afköst þeirra, sem við hana starfa, séu eins mikil og tök eru á. Þær ráðstafanir, að í staðinn fyrir gamla og lélega togara komi aðrir nýir og afkastamiklir, eru það, sem virkilega bætir hag útgerðarmanna og fiskimanna, sem við togarana vinna. Sama er að segja um bátaútvegsmenn og þær ráðstafanir, sem ríkisstj. hefur gert með því að stuðla að því, að inn í landið flytjist um eða yfir 100 vélbátar mun betur útbúnir og stærri en þeir, sem fyrir eru. Sú ráðstöfun verkar í þá átt að bæta hag þeirra, sem á þeim vinna, stórum meira en verið hefur. En eins og ég hef bent á áður, hefur það greinilega komið í ljós, að þeir, sem einkum standa að flutningi þessarar till., láta sig litlu skipta um þessar ráðstafanir, og í mörgum tilfellum hefur verið um beina mótspyrnu að ræða, og þurfa menn ekki að verða hissa á því, því að framkoma Framsfl. í garð sjávarútvegsins hefur á flestum öðrum sviðum verið á sömu lund. Þegar hér var uppi fyrir tveimur árum síðan till. um að lækka nokkuð vexti af stofnlánum til sjávarútvegsins, beittu framsóknarmenn sér fyrir, að slík l. yrðu felld, þó að þeir komi nú með till. um að reikna út, hver sé framleiðslukostnaður sjávarútvegsins á Íslandi, reikna út, hvort borgi sig að gera út á Íslandi. Og í hvert skipti sem fiskimenn og sjómenn á Íslandi hafa gert tilraun til að bæta kjör sín, veit ég ekki betur en að þessi flokkur og blöð hans hafi tekið eindregna og ákveðna afstöðu gegn kjarabótum handa sjómönnum. Það hafa verið birtar í blöðum þeirra á forsíðum feitletraðar greinar í ramma, hversu gífurlegar tekjur sjómenn fengju. Það hefur ekki leynt sér, í hvaða tilgangi þessi skrif hafa verið birt. Það kemur því varla til mála, að nokkur sjómaður hér á landi eða útgerðarmaður muni taka þá till., sem hér liggur fyrir, alvarlega á þann hátt, að þetta sé mikilvæg ráðstöfun þeim til handa. Þegar þessi till. kom fyrst fram hér á þingi, þá kom hún fram rétt á eftir till., sem ég ásamt tveimur hv. samflokksmönnum mínum hafði flutt hér um það, að efnt yrði til sérstakra trygginga á vegum þess opinbera, sem reyndu að tryggja hlutarráðnum fiskimönnum og smáútvegsmönnum eitthvert lágmarkskaup. Það leyndi sér ekki, þegar þessar till. komu fram frá okkur sósíalistum, að hv. flm. þessarar till. varð nokkuð órótt, og það var sagt í umr. um þær mundir, að þessi till. hv. þm. væri beinlínis fram komin vegna þeirrar till., sem við sósíalistar fluttum, en sú till., sem við fluttum þá viðvíkjandi lágmarkskaupi til handa sjómönnum, var í rauninni af allt öðrum toga spunnin. Þá lá fyrir, að hlutarráðnir fiskimenn mundu gera kröfu um, að þeim yrðu tryggð lágmarkslaun og að það gæti ekki svo farið í ýmsum einstökum tilfellum, að þeir gengju svo til kauplausir frá borði, og sjómannafélögin höfðu viljað fá slíka tryggingu setta inn í kaup- og kjarasamningana. Hins vegar var það kunnugt mál, að smáútgerðin í landinu átti erfitt með, þegar eitthvað bar út af, að uppfylla þessar kröfur sjómanna um tryggingu fyrir lágmarkskaupi, þegar afli brást að verulegu leyti. Sú ráðstöfun, sem við þm. Sósfl. lögðum því til í þessari till., var sérstaklega fyrir smærri útgerðina í landinu, sem átti erfitt með að uppfylla þessar kröfur. En flm. þessarar till. og fylgismenn hans vildu ekki sinna þessari till. okkar á nokkurn hátt, og þeir vildu þráast á móti því svo lengi sem þeir treystu sér til, að gerðar yrðu ráðstafanir til þess að tryggja hlutarfiskimönnum lágmarkslaun. Reynslan hefur orðið sú í þessum efnum, að sjómannasamtökin hafa víðast hvar knúið fram þessi ákvæði og tryggt hlutarfiskimönnum lágmarkslaun. Hins vegar hefur smærri útgerðin víða fengið verulega skelli, og nærtækt dæmi um það eru síldveiðarnar í sumar. Það hefur því sýnt sig, að það var orð í tíma talað, að komið væri upp kauptryggingastofnun til þess að mæta slíkum atvikum eins og síldarleysinu s. l. sumar, vegna þess að fiskimenn mundu gera kröfur til þess, að þeir fengju kaup í slíkum tilfellum. En hvernig er svo afstaða hv. flm. þessarar till., sem hér liggur fyrir, viðvíkjandi alveg óhjákvæmilega nauðsynlegum ráðstöfunum gagnvart íslenzkum útgerðarmönnum vegna þess tjóns, sem þeir hafa orðið fyrir á s. l. sumri vegna síldarleysisins? Hér er komið fram frv. um að styðja þá útgerðarmenn nokkuð, með því að veita þeim ábyrgðarlán með ábyrgð ríkissjóðs, svo að þeir fái bæði staðið undir þessari lágmarkskauptryggingu til skipshafna sinna og sé einnig gefinn kostur á því að halda áfram útgerð, ef þeir verða ekki gerðir upp vegna þeirra tapa, sem þeir hafa orðið fyrir í sumar. En flm. þessarar till., sem vill láta reikna út, hver sé framleiðslukostnaður sjávarafurða í landinu, sem hann telur, að séu stórkostlegar ráðstafanir fyrir fiskimenn í landinu, hann hefur ekki séð sér fært að vera með þessari ráðstöfun til síldveiðimanna, heldur hefur hann einn af fulltrúunum í sjútvn. þessarar d. skorizt úr leik og ekki treyst sér til að fylgja því frv., sem fjallar um þetta efni. Það vakir ekki heldur fyrir hv. flm. þessa frv. eða flokki hans að gera verulegar ráðstafanir til úrbóta fyrir hlutráðna sjómenn eða útgerðarmenn. Þeir eru á móti því að efla skipastólinn og byggja verksmiðjur og á móti því, að gerðar séu eðlilegar ráðstafanir, þegar út af bregður, en vilja gjarnan setja á stofn n. til þess að reikna út, að ekki borgi sig að gera út á Íslandi. Um það verður ekki villzt, að flutningur þessarar till. er með öllu þýðingarlaus, og ég fyrir mitt leyti mun greiða atkv. gegn till. sem algerlega þýðingarlausri. Mitt svar til þeirra manna, sem flytja þessa till., er það, að áður en ég tek till. um efni eins og hér liggur fyrir alvarlega frá þeirra hálfu, ættu þeir að sýna í verki, að þeir fylgja a. m. k. einu máli, sem væri til hagsbóta og góðs fyrir fiskimenn og útgerðarmenn á Íslandi.

Pétur Ottesen Hv. þm., sem ég þurfti að tala við, er ekki viðstaddur, og get ég því látið ræðu mína falla niður að svo komnu.



Ég þarf ekki að vera margorður um ræðu hv. 2. þm. S.-M. Ég býst við, að allir þm. hafi veitt því athygli, hvernig honum tókst í rauninni að skýra þm. frá gildi þeirrar till., sem hann flytur hér. Ég býst við, að menn sjái, hvað sjávarútvegurinn yrði bættari með samþykkt þessarar tillögu. Aðkasti hans til mín persónulega út af því, sem ég sagði, að hann teldi ræðu mína ósmekklega, hirði ég ekki um að eyða orðum að. Hv. þm. sagði hér, að það væri gott dæmi um vinnubrögð okkar sósíalista, að við hefðum flutt hér fyrir tveimur árum síðan till. um það að tryggja fiskimönnum lágmarkslaun, og síðan hefðum við ekki hreyft þessu máli, eftir að við komumst í stjórnaraðstöðu, heldur látið það falla niður. Það væri munur eða hjá honum, sem flytti þessa till. í þriðja skipti og léti Tímann birta hana með risastórum fyrirsögnum. En hver er sannleikurinn í þessu? Hann er sá, að það vorum við sósíalistar, sem á sínum tíma urðum að taka því, að þessi hv. þm. ásamt öðrum framsóknarmönnum hér á þingi beitti sér á móti þeirri till., sem við hér fluttum og höfðum ekki atkvæðamagn til þess að koma gegnum þingið. Hitt er svo annar þáttur málsins, hvernig við sósíalistar höfum haldið áfram með þetta mál síðan við komum í ríkisstj. Sannleikurinn er sá, að við höfum ekki yfirgefið þetta mál. Það ætti þessi hv. þm. að vita, vegna þess að einn ráðh. Sósfl., hæstv. atvmrh., hefur nú, einmitt þegar mest á reyndi í þessu máli, skipað nefnd manna til þess að gera tillögur um sams konar tryggingakerfi og við fluttum á Alþ., og hv. þm. veit, að þessi n. situr hér að störfum og hefur skilað fyrri hluta álits síns um það, hvernig fara megi með þessi mál, en hún vinnur ennþá að því að gera tillögur um það, hvernig megi koma fyrir tryggingakerfi á sama grundvelli og við fluttum hér áðurnefnda till., svo að hv. þm. hlýtur að fara hér vísvitandi rangt með mál. En mér sýnist, að málflutningur hv. flm. þessarar till. sé yfirleitt á þessa leið : Hann ber hér fram þvert ofan í það, sem þingskjöl sýna, að framsóknarmenn hafi ekki verið á móti lækkun á stofnlánavöxtum til útgerðarinnar, þó að þskj. sýni augljóslega, að þeir voru á móti þessu. Þegar verið var að gera hér breyt. á fiskveiðasjóðslögunum og hér lá fyrir till. um það að hafa stofnlánavextina 3½%, þá kom hér till. frá framsóknarmönnum um að koma í veg fyrir þetta, en þm. mótmælti þessu. Hv. þm. sagði, að hann hefði ekki verið á móti þessu máli, heldur hefði hann ekki viljað flytja það. Það hefur ekki leynt sér í meðferð málsins, að hv. þm. er á móti því, og það er af þeim ástæðum, að hann vildi ekki flytja málið. Hv. flm. till. vildi einnig gera mikið úr því, að ég mundi ekki hafa lesið þá till., sem hér liggur fyrir. Ég gerði þó till. allýtarlegri skil en hann, því að ég tók upp meginatriði hennar og sýndi, fram á hvað þessi till. færi. Raunar má vera, að ég hafi talað um það í minni ræðu, að gert væri ráð fyrir því í till., að sett yrði n. til þess að vinna þetta verk, en í þau skipti, sem hv. þm. hefur flutt þessa till. áður, var það einmitt hann sjálfur, sem vildi láta kjósa n. í þeim tilgangi, sem ég áður minntist á. Þá voru það líka hrein undanbrögð hjá hv. þm., að reikningaskrifstofa sjávarútvegsins geti ekki unnið þetta verk, því að hún sé ekki enn tekin til starfa. Og mér er kunnugt um það, að atvmrh. hefur tilkynnt Fiskifélaginu það með bréfi, að ætlazt sé til þess, að skrifstofan taki til starfa. Þá er allt til staðar til þess að láta störf hennar hefjast, og skorti fé til framkvæmda, þá er að sækja um það, og ég býst við, að það mundi fást. Ég held þess vegna, að það hefði verið nær fyrir þennan hv. þm. að leggja til hér á Alþ., að rekstrarfé þessarar skrifstofu yrði aukið, heldur en að flytja þessa þáltill. sína. Reikningaskrifstofan átti að safna saman ýmiss konar þarflegum fróðleik um rekstur útgerðarinnar í landinu, og hún mun gera það og vinna þetta verk að því leyti, sem hægt er og nokkur ástæða til, að það sé unnið. Hv. 2. þm. S.-M. sagði, að ástæðan til þess, að ég og við sósíalistar vildum ekki fylgja þessari till., væri sennilega sú, að við værum hræddir við það, að úr því dæmi kæmi, að ekki sé hægt að gera út á Íslandi. Þarna sýnist mér gægjast allvel fram, hvað hann ætlast til og hvernig hann hyggur þessi mál liggja fyrir. Þetta mun líklega vera grunnhugsun þessa hv. þm., sem sagt, að fá dæmið sett upp þannig og reiknað, að það sanni fyrir mönnum, að ekki sé hægt að gera út á Íslandi, vegna þess að ég og aðrir vondir menn höfum stutt verðbólgustefnuna til vegs í landinu. Þetta er grunnhugsunin, sem vakir fyrir hv. flm. till. En það ætti ekki að fara fram hjá hv. þm., þótt það fari svo, þegar hann flytur áróður sinn í Tímanum og á Alþ., þá ætti það ekki að fara fram hjá honum, að útgerðin hefur staðið undir sér á undanförnum árum og betur þó, því að hún hefur borið þá bagga, sem á hana hafa verið lagðir til viðbótar, það ætti hann að vita manna bezt. Og það vita allir þeir, sem eitthvað hafa fengizt við útgerð, að með því að gera ráðstafanir, sem nú er verið að efna til, með því að fá mun stærri og betur útbúna báta í stað þeirra smáu og lélegu og fá 30 nýja togara í stað gömlu ryðkláfanna og auka okkar síldarverksmiðjur og treysta önnur framleiðslufyrirtæki í sambandi við sjávarútveginn, þá er það alveg víst, að hann skilar ekki aðeins sama hagnaði og undanfarin ár, heldur enn meiri, og sé dæmið sett rétt upp, mun það koma út, að það sé bezti atvinnuvegur á Íslandi að stunda sjávarútveg, og það er mergur þessa máls, en ekki, að það borgi sig ekki að gera út á Íslandi.

Flm. (Eysteinn Jónsson) : Hv. 6. landsk. (LJós) gaf ekki mikið tilefni til í ræðu sinni fyrir mig að svara. Hann sagði, að hæstv. atvmrh. hefði skrifað til Fiskifélagsins um það, að reikningaskrifstofan skyldi taka til starfa. Það er gott að heyra þetta, og mér liggur við að halda, að þetta sé fyrsti árangurinn af því, að þessi till. er hér flutt, því að þegar byrjað var að ræða málið, var það upplýst, að reikningaskrifstofan væri ekki tekin til starfa. Þannig hefur nokkuð áunnizt, með því að þetta upplýsir, að nú hafi verið tekin ákvörðun um það, að sú stofnun skuli taka til starfa.

Það er ár síðan hann skrifaði bréfið.

Er ár síðan? Hann hefur þá ekki mikið litið eftir því, að farið væri eftir bréfinu, því að skrifstofan var ekki tekin til starfa, og var borið við fjárskorti, og það er lítill myndarskapur í því að láta það ástand vara allan tímann síðan l. voru sett, að hún tæki ekki til starfa vegna skorts á fé. Ég hygg, að það hafi þegar sýnt sig, að ýmsum fjárgreiðslum ríkisstj. hefði verið eins vel varið til að sjá fyrir því, að þessi stofnun gæti farið af stað. Og hvað sem líður því, hvenær hæstv. atvmrh. (ÁkJ) hefur skrifað þetta bréf, þá er það lágmarksárangur þessarar till., að þessi stofnun geti tekið til starfa. Annars er það undarleg ósamkvæmni hjá hv. 6. landsk., þegar hann leggur mikið upp úr reikningaskrifstofunni, en segir svo, að það sé ekki hægt að komast að neinni niðurstöðu í þessu máli. En vitanlega er hægt að komast að þýðingarmikilli niðurstöðu, bæði til leiðbeininga, sem hún á að gera, og þó miklu fremur, ef málið er rannsakað í heild, eins og ég hef lagt til. Ég undirstrika það, að l. eru ekki fullnægjandi, þess vegna verður að fara fram fullkomin rannsókn í málinu. Hv. þm. heldur sig við það, að grunnhugsun þessarar till. muni vera sú, að ekki muni reynast hægt að gera út hér á landi. Er hv. þm. hræddur um, að þetta verði útkoman? Hv. 6. landsk. þorir ekki að vera með því, að ríkisstj. nýsköpunarinnar verði falið að láta rannsaka afkomu sjávarútvegsins og segir, að ef till. verði samþ., muni það koma í ljós, að ekki sé hægt að gera hér út. Ég ætla ekki og vil ekki fullyrða neitt um það, eins og hv. þm. hefur gert. Hins vegar vil ég, að það komi fram, hvernig ástatt er, hvort sem það er gott eða slæmt. Sannleikurinn er sá, að það er hin vonda samvizka hv. 6. landsk., sem veldur því, að hann talar svart, þegar þetta mál ber á góma. Hv. þm. veit, að það er allt komið á fremsta hlunn með afkomu sjávarútvegsins. Og hér er frv. komið fram, sem minnir sérstaklega á kreppulánasjóð, eins og ég hef áður minnzt á, vegna útgerðarinnar og af því að síldveiðarnar brugðust á s. l. sumri. Og það er svo ástatt í þessu efni, að ef önnur útgerð fengi þó ekki væri nema eina aflaleysisvertíð, þá yrði að gera næstum hluta hennar sömu skil. Og það er ekki þannig ástatt vegna þess, að ekki sé hægt að gera út á Íslandi. Hvergi virðist betra að gera út en á Íslandi. En aðalástæðan, sem liggur til þess, að svona er komið fyrir útgerðinni, er sú, að menn eins og hv. 6. landsk. hafa fengið að ráða of miklu í landinu undanfarin ár og þeir vilja ekki, að gerðar séu ráðstafanir til þess, að það komi í ljós, hvernig þeir hafa búið í haginn fyrir útgerðina. Þeim er það sannarlega vorkunnarmál, en þó er nauðsynlegt, að þetta verði gert.



Ég vildi aðeins segja, að mér er vitanlega ekki kunnugt um, og á heldur ekki að svara fyrir hæstv. atvmrh., hvernig stendur á því, að reikningaskrifstofan hefur ekki unnið eins og ætti að vera, eftir því sem hv. 2. þm. S.-M. er að upplýsa. Ég efast um það, að sú stofnun, sem átti að annast þetta starf, hafi fengið aukafjárveitingu til skrifstofunnar. Og ég veit, að hv. 2. þm. S.-M. sjálfur, engu síður en ég og fleiri, sem að því stóðu að semja þessi l. um reikningaskrifstofuna, hafi ákveðið ágreiningslaust þá upphæð, sem ákveðin var til rekstrar skrifstofunnar, og ég dreg í efa, að hún hafi haft full not af þessu fé. Það er misskilningur að halda því fram, að flutningur þessarar till. hafi hraðað því, að reikningaskrifstofan tæki til starfa. Þetta frv. hafði á engan hátt nein áhrif á starfsemi þessarar skrifstofu. En það er gefið mál, að skrifstofan þarf að halda saman ýmsum upplýsingum varðandi rekstur útgerðarinnar í landinu, óháð þessari till. Ég mótmæli, að það einstæða aflaleysi á síldveiðunum í sumar, sá sérstaki atburður, sem þá gerðist, að hann sé á nokkurn hátt eðlilegt að taka til sönnunar um það, að útgerðin í landinu beri sig ekki, þó að svo hafi farið í sumar, að síldveiðin brást með öllu. Hv. þm. talaði um byrjun nýrrar kreppulánastarfsemi við útgerðina og að þannig færi fyrir öðrum útgerðarmönnum eins og fór á síldveiðunum í sumar. Þó að þetta óhapp hafi skeð í sumar, þá hefur síldarútgerðin skilað verulega miklum hagnaði hin síðustu árin, og hvernig sem dýrtíðinni er annars varið, þá getur alltaf orðið hallarekstur, ef engin veiði er í aðra hönd. Það er vitanlega kostulegt, ef mark væri á tekið, að tala um það, að þær aðstæður, sem útgerðin í landinu á nú við að búa, séu mér að kenna. Ég hef ekki ráðið svo miklu undanfarin ár. Ég hygg, að hv. þm. hafi ráðið meiru en ég um afkomu útgerðarinnar undanfarin ár, og ég hygg, að á því stutta tímabili, sem ég hef kunnað að ráða einhverju um afkomu útgerðarinnar s. l. eitt ár, þá hallist ekki á hjá útgerðinni það ár miðað við útkomuna þann tíma, þegar hv. 2. þm. S.-M. réð lögum og lofum.

Flm. (Eysteinn Jónsson) : Ég vil bara segja fáein orð út af því, sem hv. 6. landsk. sagði síðast í ræðu sinni. Ég kann að hafa mismælt mig áðan. Ég mun aldrei halda því fram, að hann hafi ráðið hér nokkru um. Hann ræður engu, hefur aldrei ráðið og mun sennilega aldrei ráða neinu um þetta. Hitt er annað mál, að þm., sem hugsa líkt og hann, þeir hafa ráðið með því að ráða yfir honum, ekki á Alþ. og í ríkisstj., heldur fyrir utan þessar stofnanir, og þess vegna ekki sízt er þannig komið sem komið er.



Ég aðeins þakka, að hv. þm. hefur tekið aftur þennan hluta af því, sem hann hefur sagt. Ég býst við, að hann mundi taka allt aftur, ef hann fengi að tala aftur.



Eins og ég tók fram við þessa umr., álít ég, að till. sé þýðingarlaus. Hins vegar vil ég ekki hafa afskipti af því, hvort hún fer til nefndar eða ekki, og greiði þess vegna ekki atkv. Fyrirsögn samþ. án atkvgr. Till. vísað til síðari umr. með 27 shlj. atkv. og til allshn. með 27 shlj. atkv.

Flm. (Jónas Jónsson) : Þetta mál hefur nú beðið nokkra stund eftir því að verða tekið hér til umr. og meðferðar. Býst ég ekki við, að það saki, því að dýrtíðin hefur ekki heldur farið burt frá okkur. Er því sama tækifæri og þörf til að sinna þessu máli eins og þegar till. var borin fram. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál, því að öllum hv. þm. er það jafnkunnugt, að dýrtíðin er komin á það stig, að það getur ekki dregizt mjög lengi, að hér verði margháttuð atvinnustöðvun. Það er öllum kunnugt, sem ganga niður að höfn, að nú liggja næstum öll gufuskip landsins bundin við festar. Stafar það af því, að nokkrir starfsmenn skipanna, um 50 menn, þessi litli hópur, hefur komizt að þeirri niðurstöðu, að það henti ekki fyrir sig að lækka kaupiðs þó að friður sé kominn á, og óska að halda um það bil jafnmiklu kaupi og meðan stríðið var, vegna þess að aðrar stéttir hafa ekki gefið eftir af kaupi sínu. Nú ætla ég ekki að fara út í það, hvort þessi hugsunarháttur er réttur, en það er staðreynd, að um 2 mánaða skeið hafa sum skipin legið bundin, af því að sjómenn vilja ekki lækka kaupið á undan öðrum. Búið er við, að þetta svar þeirra sé allsherjarsvar allra launamanna. Þess vegna er ekki um það að deila, að það, sem þarf með, er hlutfallsleg lækkun á öllum þessum 3 liðum, sem hér er rætt um. Ég get nefnt annað dæmi, sem ekki er eins kunnugt öllum hv. þm., en sýnir aðstöðu okkar. Það er við gróðurhús hér. Húsin eru flest á Suðurlandi. Þar er kaup verkakonu 1400 kr. á mánuði og allt frítt. En í Danmörku hefur kona, sem vinnur sömu vinnu, 250 kr. kaup á mánuði. Það leiðir af sjálfu sér, þegar sá munur er á dýrtíð okkar og næstu þjóða, að það getur ekki liðið á löngu þangað til að vörur okkar verða ekki seljanlegar erlendis, með þeim erfiðleikum, sem því fylgja. Ég býst við, að ýmsir af leiðtogum verkamanna hafi fyrir sitt leyti fram að þessu útskýrt afstöðu sína til dýrtíðarmálanna með því, að á meðan atvinnuvegirnir bæru sig með þessu kaupi, þá væri ekki ástæða til að lækka það. Það er ekki hægt að segja það um siglingarnar hjá Eimskipafélagi Íslands, að þær beri sig með þessu kaupi, því að það munar miklu. Og það er ekki hugsanlegt, að Eimskipafélagið eða slík fyrirtæki önnur reyni að halda uppi siglingum með óbreyttu kaupi. En þótt maður gangi inn á þessa röksemd verkamannaleiðtoganna, þá er að minnsta kosti komið svo nærri þeim punkti, eins og þeir sem allir aðrir hljóta að sjá, að lækkun verður að gerast, og það ætti að vera hugsanlegt einmitt nú að fá á þessu þ. samkomulag á milli allra aðila um að taka á þessu máli. Ég hef leyft mér að leggja til, að þ. kjósi 4 menn í n., einn af hverjum stjórnmálaflokki, og að þeir, í samráði við ríkisstj. þá sem er eða kemur, ef breyt. er í aðsigi á henni, vinni að því að finna þennan grundvöll, sem hlutfallsleg lækkun verður byggð á. Ef það tekst ekki, þá er það víst, að það kemur að því, að eins verður ástatt í öðrum atvinnugreinum og nú er ástatt með skipin. Það er stórkostlegt tap á skipum Eimskipafélagsins í samkeppninni við hin erlendu leiguskip. En þessi sama samkeppni kemur fyrr en varir á öðrum sviðum, og verður þess vegna sýnilega aðeins augnabliksfrestur þar til hún nær til allra landsmanna. Ef þessi till. verður ekki samþ., þá er það sökum þess, að Alþ. sér sér ekki fært að taka á þessu máli, heldur verði beðið eftir, að erfiðleikarnir brjóti niður atvinnulífið af sjálfu sér. Ég legg til, að málinu verði, að lokinni þessari umr., vísað til allshn. til frekari athugunar.