Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti. Í umræðum hér í þinginu í gær þar sem hæstv. forsætisráðherra svaraði fyrirspurn frá hv. 5. þm. Norðvest. um efnahagsáætlun stjórnvalda og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins kom fram að framlenging á samkomulagi við AGS hefði ekki komið til umræðu í þingflokki VG og ekki verið borið undir hann. Nauðsynlegt er að fram komi að framlenging á samkomulaginu var rædd á tveimur fundum þingflokksins í septembermánuði og gafst þingmönnum kostur á að lesa, kynna sér og ræða efni samkomulagsins og fóru fram hreinskiptnar umræður um það. Efnahagsáætlun Íslands og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins var ákveðin áður en Vinstri hreyfingin – grænt framboð tók sæti í ríkisstjórn og flokkurinn lagðist gegn áætluninni á sínum tíma. Þegar Vinstri hreyfingin – grænt framboð tók sæti í ríkisstjórn var ákveðið að starfa í samræmi við þær skuldbindingar sem þegar höfðu verið gerðar og kemur það m.a. fram í samstarfsyfirlýsingu stjórnarflokkanna sem samþykkt var í þar til bærum flokksstofnunum. Íslensk stjórnvöld hafa jafnan, á þeim tíma sem samstarfið hefur varað, lagt sig fram um að gera á því nauðsynlegar breytingar og betrumbætur, oft í nánu samstarfi við sjóðinn en á köflum einnig þrátt fyrir afstöðu sjóðsins. Það er kunnara en frá þurfi að segja að þingmenn Vinstri hreyfingarinnnar – græns framboðs vilja gjarnan að unnt verði að ljúka samstarfinu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn sem fyrst. Að því er að sjálfsögðu unnið. Standa vonir til þess að samstarfinu geti lokið upp úr miðju næsta ári. Ég taldi nauðsynlegt, frú forseti, að þetta kæmi fram hér í þinginu í tilefni að þeim ummælum sem féllu í gær og ég gat um í upphafi. 
            

Virðulegi forseti. Mig langar að gera stöðu gagnavera á Íslandi að umræðuefni en þau búa við erfitt samkeppnisumhverfi nú um stundir. Annars vegar er lagður virðisaukaskattur á þjónustu sem þau selja erlendum viðskiptavinum sem erlendir viðskiptavinir geta ekki innskattað og hins vegar er lagður virðisaukaskattur á þann vélbúnað sem er í eigu viðskiptavina og er fluttur hingað til lands. Innan Evrópusambandsins þurfa viðskiptavinir ekki að greiða virðisaukaskatt á vélbúnað en íslensk fyrirtæki þurfa að leggja 25,5% virðisaukaskatt ofan á og verða þar með dýrari. Eitthvað er nú skynsamlegt innan Evrópusambandsins, kæri þingheimur. Ráðuneytið þarf að ljúka þessari vinnu enda mikilvægt að starfsemi gagnavera sem eiga bjarta framtíð komist í fullan gang hér á landi. Þarna er á ferð græn orka, þau selja þjónustu sína á háu verði og þar eru hálaunaðir starfsmenn við vinnu. Erlend fyrirtæki sækja í þjónustu íslenskra gagnavera enda þurfa þau að greiða fyrir kolefnislosun en losna við þann kostnað með því að kaupa þjónustu af íslenskum fyrirtækjum. Þar með er kominn verðmiði á raungæði náttúrunnar, sem er vel, og ljóst að sóknarfæri íslenskra gagnavera eru mikil. Það er þess vegna mikilvægt að þessari vinnu á vegum ráðuneytisins verði flýtt. Rétt áðan var mér kynnt í þingflokki Samfylkingarinnar að fyrri hluturinn væri í skoðun og verður lagt fram frumvarp í þinginu á næstu dögum þess efnis. Það er um virðisaukaskatt á þjónustu fyrirtækjanna, en enn er óleyst hvernig fer með virðisaukaskattinn á vélbúnaðinn. Mikilvægt er að sú vinna klárist á vegum fjármálaráðuneytisins sem allra fyrst og fái svo hraða afgreiðslu í þinginu. Samtök gagnavera á Íslandi hafa stungið upp á lausn í þessu sambandi og er mikilvægt að kannað verði hvort sú hugmynd geti orðið grundvöllur að lausn millum ráðuneytisins og fyrirtækjanna. Það er mikilvægt að styrkja allan þann atvinnuveg sem getur verið enn einn vaxtarsprotinn í íslensku atvinnulífi.

Virðulegi forseti. Ég deildi eftirvæntingu með mörgum Suðurnesjamönnum í morgun eftir að fá fréttir af fundi ríkisstjórnarinnar suður með sjó. Ég átti von á einhverju bitastæðu, einhverjum skilaboðum um raunhæfa uppbyggingu atvinnuvega á svæðinu. En hvað hafði ríkisstjórnin þessu fólki að færa, og okkur þjóðinni? Það á að skoða flutning á starfsemi Landhelgisgæslunnar sem er algerlega á byrjunarreit. Jóhanna Sigurðardóttir, hæstv. forsætisráðherra, uppgötvaði það og segir í viðtali við Morgunblaðið að taka þurfi atvinnumálin á Suðurnesjum föstum tökum. Og það var samþykkt á ríkisstjórnarfundi þessum þarna suður með sjó að skipa nefnd um málið, koma reyndar á fót safni tengdu dvöl Bandaríkjahers hér. Það var það sem kom, og ekki farið gegn því að gamli herspítalinn yrði notaður sem uppbygging á sjúkrahúsþjónustu í framtíðinni. Það var ekkert minnst á ECA og það var ekkert minnst á gagnaver sem hv. þm. Magnús Orri Schram gerði að umtalsefni, og að góðu. Fyrir nokkrum mánuðum stóðu helstu væntingar ríkisstjórnarflokkanna og hæstv. ríkisstjórnar til þess að efla starfsemi gagnavera á Íslandi og með miklum erfiðismunum fór frumvarp um fjárfestingarsamning Verne Holdings gagnaversins í gegnum þingið í vor. Það hefur ekkert gerst síðan þó að allan síðasta vetur hafi legið fyrir að slík starfsemi gæti ekki skotið rótum hér nema tekið yrði á virðisaukaskattsmálunum, svo einfalt sem það er, til að koma þessum fyrirtækjum til jafnræðis í samkeppni við þau fyrirtæki sem þau eru að keppa við í Evrópu. Lóðin stendur auð, tilbúin til framkvæmda, fjárfestarnir hanga enn á skipinu, eins og formaður stjórnar Verne Holdings sagði við okkur á fundi iðnaðarnefndar í morgun. Fjárfestarnir hanga enn þá á þessu þrátt fyrir að ríkisstjórnin hafi ekki greitt þessu leið. Þarna fengju um 100 manns vinnu til lengri tíma og á annað hundrað manns við uppbygginguna. 
             Virðulegi forseti. Þetta er atvinnustefna vinstri stjórnarinnar í hnotskurn. Þetta er það sem Samfylkingin 

Forseti hvetur þingmenn til að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég get heils hugar tekið undir hvatningu hv. þm. Magnúsar Orra Schrams til fjármálaráðuneytisins ef ég ekki misskildi hv. þingmann. Hér er stjórnarþingmaður að hvetja fjármálaráðherra og starfsmenn hans í að ganga frá máli sem er búið að vera skammarlega lengi til úrlausnar í því ráðuneyti. Þessi virðisaukaskattsmál eru búin að vera í 18 mánuði til úrlausnar í fjármálaráðuneytinu. Ég átti orðastað við hæstv. fjármálaráðherra 9. september og daginn eftir sagði hæstv. iðnaðarráðherra: Þetta er allt að reddast, þetta yrði klárað, mátti skilja, eftir helgi. Þetta hljómar dálítið eins og efnahagstillögur ríkisstjórnarinnar á lausnum skuldavanda heimila, allt á þetta að gerast eftir helgi - og ekkert gerist. Það er ekki skrýtið að hv. þm. Magnús Orri Schram ákalli fjármálaráðuneytið úr ræðustóli á Alþingi og biðji fjármálaráðuneytið og hæstv. fjármálaráðherra að klára þetta mál. Það er rétt sem hv. þingmaður segir, gagnaveraaðilarnir eru búnir að koma til ráðuneytisins með tillögur að lausn sem á sér fyrirmyndir bæði í Bretlandi og Danmörku og á að geta verið einfalt mál, jafnvel þótt við séum ekki í Evrópusambandinu, að hrinda í framkvæmd hér vegna þess að þetta er spurningin um að taka ákvörðun, spurningin um að klára þessi mál. Aðeins út af fundi hæstv. ríkisstjórnar í mínum heimabæ. Eins og aðrir Suðurnesjamenn er ég ákaflega ánægð yfir því að svo virðist sem barátta heimamanna á Suðurnesjum sé loksins farin að skila þeim árangri að ríkisstjórnin hafi áttað sig á því að þarna er vandi á höndum, að þarna sé óboðlegt atvinnuástand. Það sem ég vil líka taka sem jákvæðan hlut í þessu samhengi er að ríkisstjórninni voru kynnt öll þau fjölmörgu 

Forseti hvetur þingmenn enn til að virða tímamörk. Það styttist þá bara hjá öðrum ef menn fara fram yfir tímann.

Virðulegi forseti. Um síðustu helgi var boðað til þjóðfundar í Laugardalshöllinni þar sem fjallað var um stjórnarskrármál, og nýju stjórnlagaþingi sem kosið verður til fljótlega veitt veganesti til vinnu sinnar. Það er mál manna sem fylgdust með og sóttu þennan fund að hann hafi heppnast einstaklega vel og að vel hafi tekist til allra verka. Er það mjög vel og við fögnum því auðvitað öll. Það eru hins vegar fleiri hliðar varðandi þennan ágæta þjóðfund. Í gær var upplýst á fundi allsherjarnefndar um kostnaðinn við hann. Það var upplýst að kostnaðurinn við þjóðfundinn væri 91,7 millj. kr. og hefur þá ekki verið tekið tillit til nefndaþóknana og ýmiss launakostnaðar sem til fellur vegna fundarins. 91,7 millj. kr. fyrir einn fund. Ég ætla náðarsamlegast að biðja þá sem hér eru að misskilja mig ekki þannig að ég sé að gagnrýna störf þeirra sem sóttu fundinn eða það starf sem þar fór fram en ég verð að segja að ég hafði eiginlega ekki hugmyndaflug til að ímynda mér að einn fundur sem stendur í einn dag gæti kostað íslenska skattgreiðendur tæpar 100 millj. kr. Maður hlýtur að velta fyrir sér hvort þeir sem að honum standa séu ekki komnir svolítið fram úr sér í kostnaðinum þegar þeir eru reiðubúnir að eyða tæpum 92 millj. kr. til slíkra fundarhalda í ljósi þess ástands sem er í samfélaginu, 

Forseti verður enn að biðja hv. þingmenn um að virða tímamörk. Það komast færri að undir þessum lið ef menn fara yfirleitt alltaf fram úr tímanum.

Virðulegi forseti. Ítarlega hefur verið fjallað um boðaðan niðurskurð í heilbrigðismálum á landsbyggðinni en það hefur kannski ekki farið mjög hátt að einnig hefur verið boðaður niðurskurður á hjúkrunarrýmum á öldrunarheimilum víðs vegar um landið, þá kannski einkum á Akureyri og í Fjallabyggð. Fækki hjúkrunarrýmum á öldrunarheimili Akureyrar um þrjú rými eins og boðað var í fjárlagagerð 2010 og sjö rými sem nú eru boðuð í niðurskurði auk fækkunar hjúkrunarrýma á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri, sem orðin er, yrði hjúkrunarrými á Akureyri og nágrenni skert um 33 rými á aðeins fimm árum. Þetta þýðir með öðrum orðum að það er verið að leggja til að skerðingin á hjúkrunarrýmum á Akureyri geti orðið allt að 40 rými, þ.e. 20%, á örfáum árum, úr 200 í 160 í höfuðstað Norðurlands. Þessi boðaði niðurskurður er alvarlegt mál fyrir alla sem fá öldrunarþjónustu á Akureyri vegna keðjuverkandi áhrifa sem verða á öldrunarþjónustunni á svæðinu í heimaþjónustu, heimahjúkrun, hvað varðar skammtímainnlagnir og Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri svo ekki sé minnst á aukið álag á aðstandendur sem oft sinna sínum langt umfram getu. Mig langar til að spyrja hv. varaformann heilbrigðisnefndar, Jónínu Rós Guðmundsdóttur, hvað henni finnist og hver stefna stjórnvalda sé í þessum málum. Ég trúi því varla að það sé stefna stjórnvalda að ganga svo hart að einu sveitarfélagi og öldruðum og sjúkum sem þar búa, svo ekki sé talað 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni kærlega fyrir þessa umræðu sem er virkilega þörf því að eldri borgararnir okkar eiga allt það besta skilið. Við ætlum ekki að fara að iðka þá stefnu hér eða þá vinnu að flytja eldri borgarana okkar yfir fjöll og sem allra minnst að ætlast til þess að þeir séu í þvingaðri sambúð. Nú þegar er hafin vinna í að finna lausn á þessum málaflokki, við vitum það, þar sem verið er að skera mjög bratt og mjög harkalega niður í heilbrigðismálum og öldrunarmálum á landsbyggðinni. Það er verið að skoða það. Við erum í vanda stödd. Vextir eru að verða langstærsti útgjaldaliður ríkisins og þannig ætluðum við ekki að hafa það þannig að við ætlum okkur að reyna að halda okkur innan ramma fjárlaganna en það er sjálfsagt að endurskoða hvernig raðað er niður. Við megum ekki láta þetta bitna illilega á eldri borgurunum okkar. Ég veit að nú er þegar hafin vinna fyrir austan, þar er farið að skoða alla möguleika. Við reynum að finna blönduð úrræði, nýta betur það sem fyrir er, jafnvel breyta í þjónustuíbúðir því rými sem þegar hefur verið hjúkrunarrými, en auðvitað verðum við alltaf að hafa rými fyrir veikasta aldraða fólkið. Það er vissulega dýrt en það skiptir auðvitað máli. Eins og ég segi skiptir það máli og spurningin í þessari umræðu er: Hvert á þetta fólk að fara? Hvað kostar að flytja þetta fólk og erum við í raun og veru að spara? Mér finnst skipta mjög miklu máli að við ætlum ekki lengi að hafa vexti stærsta útgjaldalið ríkisins og vonandi finnum við leið til þess að taka höndum saman um lausnamiðaða vinnu til þess að hinir virðulegu eldri borgarar okkar hafi það sem allra best alls staðar á Íslandi.

Virðulegi forseti. Það er fullt af nótum um það mál sem mig langar að ræða hér, þ.e. svar sem kom við fyrirspurn minni um það hve margir missa vinnuna á heilbrigðisstofnunum og skiptingu eftir kynjum. Það hefur komið í ljós, sem við að sjálfsögðu í raun vissum og okkur grunaði, að stærstur hluti þeirra sem missa vinnuna er konur, um 80% samkvæmt svari sem dreift hefur verið til þingmanna. Mig langar að spyrja hv. þingmann, varaformann heilbrigðisnefndar, Jónínu Rós Guðmundsdóttur, hvort hún deili þeirri skoðun með mér að þessu þurfi að breyta. Hvort sem við horfum á kynin eða ekki eru gríðarlega mörg störf í húfi, þetta eru 456 einstaklingar sem væntanlega missa vinnuna. Við vitum líka að flestir af þessum einstaklingum, en 80% þeirra eru konur, eru sérfræðimenntaðir að einhverju leyti. Þar af leiðandi er erfitt fyrir þessa aðila að finna sér atvinnu við hæfi, væntanlega þar sem menntunin nýtist, á þeim stöðum þar sem þessi niðurskurður á að eiga sér stað. Við hljótum að velta fyrir okkur hvort við getum komið í veg fyrir þetta. Er hv. varaformaður heilbrigðisnefndar tilbúin að beita sér fyrir því að þetta verði endurskoðað? Við vitum líka af könnunum, reynslu og öðru að yfirleitt hafa konurnar meira um það að segja hvar fjölskyldur setja sig niður í búsetu. Þetta mun þýða það í sumum byggðarlögum, ef 30–40 einstaklingar fara út af þessum stofnunum, taka sig upp með fjölskyldu, þurfa að flytja í burtu, til útlanda, að það heggur miklu stærra skarð í samfélögin en bara þau störf sem tapast á þessum stofnunum. Því fylgir jafnvel fækkun í skólum eða að maki sem er jafnvel sérfræðimenntaður líka hverfur úr þessu samfélagi. Þessi störf eru stór hluti opinberra starfa víða á landsbyggðinni þó að hér komi fram að það er verulegur niðurskurður líka hér þar sem við köllum höfuðborgarsvæði eða þéttbýli. Mig langar að spyrja hv. varaformann heilbrigðisnefndar hvort það sé ekki alveg öruggt að við deilum þeirri skoðun að þessu þurfi að breyta.

Virðulegi forseti. Ég þakka enn og aftur þessa umræðu og þá ágætu fyrirspurn til skriflegs svars sem hv. þingmaður lagði fram. Staðan er háalvarleg og hún er ekki bara alvarleg á landsbyggðinni því að þegar maður skoðar málið sér maður að það eru 170 störf í höfuðborginni sem munu líka leggjast af ef þessar breytingar verða að veruleika. Þar af sinna þeim konur í 83% tilvika. Á Suðurnesjunum eru það 78 störf og þau eru að 87% hluta unnin af konum. Það er verulega alvarleg staða sem upp er komin og eins og ég segi eru mörg störf í grunnþjónustu unnin af konum. Við verðum að verja grunnþjónustuna og þar af leiðandi þessi kvennastörf. Eins og ég sagði áðan í svari mínu er hafin vinna við að skoða þessi mál. Þó að við reynum að halda okkur við rammann blöndum við dálítið annan kokteil þar sem við hugum að þessum málum. Auðvitað eru konur manna duglegastar við að skapa sér störf en hér er allt of bratt farið og skorið of mikið. Við verðum á einhvern hátt að finna okkur leið til þess að spara og hagræða og nýta tækifærin til jákvæðra breytinga en eins og ég hef sagt áður verður að vera samráð við aðila heima fyrir, það verður að vinna að stefnumótun þannig að fjárlögin endurspegli þá stefnu. Ég held að það sé ekki spurning að við verðum að skoða þetta mál, við þurfum að fá niðurstöðu í heildardæmið. Ég er mjög góð í algebru en það eru allt of margar breytur í þessu dæmi. Ég er fín með tvær óþekktar stærðir en þegar þær eru orðnar fimm eða sjö erum við komin í dálítið verri mál. Svo er þetta ekki bara kynjamál, þetta er ekki bara atvinnumál, þetta er byggðamál. Og það verður nú munur  
            

Virðulegi forseti. Ég vil hefja mál mitt á því að ég deili mjög áhuga Hreyfingarinnar á hvers konar lýðræðisbótum. Ég hef dáðst að þingmönnum hennar hér þar sem þau eru utan stjórnmálaflokka og hafa oft og tíðum sagst hvorki vera í stjórn né stjórnarandstöðu því að þau taki afstöðu til hvers máls fyrir sig. Þetta er út af fyrir sig mjög virðingarvert og við ættum kannski mörg að geta lært af því. Nú er hins vegar ljóst að Hreyfingin er komin í stjórnarandstöðu. Hreyfingin vill ríkisstjórnina frá. Það er til mjög pottþétt aðferð til að setja ríkisstjórnina frá og það er að bera fram vantraust á hana á Alþingi. Hreyfingin hefur hins vegar ákveðið að gera það ekki, heldur sendi hún forsetanum bréf. Í bréfinu segir að forsætisráðherra eigi að skila umboði sínu til forseta Íslands. Ég veit ekki alveg hvernig forsetinn á að fá hana til þess,  Þetta bréf mun hafa verið sent forseta, Ólafi Ragnari Grímssyni, með beiðni um fund. Nú langar mig að spyrja einhvern þingmanna Hreyfingarinnar hvort þessi fundur hafi verið haldinn og hvað forsetinn hafi þá sagt.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Valgerði Bjarnadóttur hlý orð í garð Hreyfingarinnar. Við erum enn sem komið er með og á móti málum á þeirra eigin forsendum og þó að við séum búin að lýsa því yfir að við teljum að núverandi ríkisstjórn eigi að fara frá er samt ekki þar með sagt að við munum ekki vinna með henni í framtíðinni. Hæstv. forsætisráðherra er landsþekkt fyrir þrjósku sína og þess vegna hefur hún enn ekki farið að tilmælum okkar í fyrsta lið yfirlýsingar okkar um að forsætisráðherra skili umboði sínu til forseta Íslands. Þetta er einfaldlega yfirlýsing um ferli sem við teljum æskilegt að fari í gang, þ.e. að forsætisráðherra skili umboði sínu og forseti kanni síðan hvort þingmeirihluti sé fyrir því að skipa utanþingsstjórn. Ég mun ekki lesa restina af tillögunni hér, hún liggur fyrir, en rétt er að geta að við sendum formönnum stjórnmálaflokkanna allra bréf og eins forseta Íslands. Forseti Íslands óskaði eftir fundi með okkur nánast samdægurs út af þessu máli. Við funduðum með forseta tveimur dögum síðar á Bessastöðum og áttum við hann mjög langt og gott samtal þar sem forseti lýsti sjálfur áhyggjum sínum af þróun mála á Íslandi, efnahagsmálum, stjórnmálum og öðru sem honum fannst miður fara. Hann gerði okkur náttúrlega grein fyrir því eins og honum er lagið og hann þekkir til að stjórnskipan lýðveldisins setur honum ákveðin takmörk og hann fylgir þeim að sjálfsögðu. Þar fór ekkert á milli mála. Við höldum hins vegar áfram að vinna að þessu máli og halda því á lofti því að við teljum þetta mjög brýnt. Við teljum enn varasamt fyrir land og þjóð að þessi ríkisstjórn starfi áfram. Það sem mun koma frá henni á næstu dögum varðandi skuldavanda heimilanna verður algjörlega ónothæft 

Virðulegi forseti. Kjarni efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar felst í samstarfinu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Að sönnu var stefnan mótuð upphaflega í tíð síðustu ríkisstjórnar en síðan hefur þessi samningur verið endurskoðaður þrívegis af núverandi stjórnvöldum. Stefnan sem nú er við lýði er þess vegna sú stefna sem ríkisstjórnin hefur markað. En hver er staða samstarfssamnings Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og ríkisstjórnarinnar núna eftir þriðju endurskoðunina? Ég leitaði eftir svörum um það hjá hæstv. forsætisráðherra í fyrirspurnatíma á Alþingi í gær. Svar hæstv. ráðherra var mjög skýrt. Málið var borið upp á ríkisstjórnarfundi 3. ágúst sl. Ríkisstjórnin stendur öll að málinu. Það þýðir því ekki lengur fyrir einstaka ráðherra að þvo hendur sínar af þessu máli eins og við höfum séð tilburði til af ráðherrabekkjunum. Hvað þingflokkana varðar sérstaklega greindi hæstv. forsætisráðherra enn fremur frá því að það hefði verið sérstaklega kynnt í þingflokki Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. Í framhaldi af því upplýsti hv. þm. Lilja Mósesdóttir okkur um að málið hefði þrátt fyrir þetta ekki verið borið undir hennar þingflokk, þ.e. VG, og að nokkrir þingmenn flokksins hefðu mótmælt málsmeðferðinni. Þá vaknar spurningin: Hver er eiginlega staða málsins? Gleymum því ekki að við erum hér að tala um sjálft hryggjarstykkið í efnahagsáætlun ríkisstjórnarinnar. Þetta er í raun og veru stefna ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum, hvorki meira né minna. Er það þá þannig að sjálf efnahagsstefnan sé ekki rædd og ákvörðuð í þingflokki annars stjórnarflokksins og hvað þýðir það á mannamáli að tilteknir þingmenn mótmæli málsmeðferðinni? Styðja þeir þá ekki málið? Voru þeir t.d. andsnúnir því að þriðja endurskoðunin færi fram eða lýstu þeir andstöðu við tiltekna efnisþætti málsins? Telur hv. þingmaður að leita hefði átt álits þingflokka stjórnarflokkanna áður en gengið var frá málinu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn?

Virðulegi forseti. Í gær spurði hv. þm. Einar K. Guðfinnsson í fyrirspurnatíma hvort framlenging á samkomulaginu við AGS hefði verið borin undir m.a. þingflokk Vinstri grænna. Ég skildi spurninguna þannig að hv. þingmaður vildi vita hvort ákvörðun um framlengingu hefði fyrir fram verið borin undir þingflokkinn. Svo var ekki, heldur kynnti hæstv. fjármálaráðherra framlenginguna eftir að búið var að taka ákvörðun um hana. Kynningin fór m.a. fram vegna þess að nokkrir þingmenn óskuðu eftir kynningu og rökum fyrir framlengingunni. Það má koma hér fram að ég hef ásamt öðrum þingmönnum Vinstri grænna margoft mótmælt þessari málsmeðferð, þ.e. því að ákvörðun um framlengingu á samkomulaginu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn hefur ekki verið rædd í þingflokkunum áður en tekin er lokaákvörðun um hana. Ég hefði talið það mun betri málsmeðferð að fá sem mesta umræðu, ekki bara meðal stjórnarliða, líka meðal stjórnarandstöðuflokkanna, um hvort það eigi að halda áfram þessu samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn vegna þess að þá hefðu m.a. komið rök sem hafa verið þögguð hér niður um að það sé löngu orðið tímabært að ljúka þessu samstarfi. Við erum komin með gjaldeyrisvarasjóð sem er af þeirri stærð sem að var stefnt og jafnframt fælir Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn frá landinu erlent fjármagn vegna þess að hann er lánveitandi til vandræðalanda. Auk þess fórum við mjög dýra leið varðandi gjaldeyrishöftin. 

Virðulegi forseti. Það hefur verið athyglisvert að hlusta á þessa umræðu. Ég vil sérstaklega vekja athygli á einu sem sýnir kannski atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar í hnotskurn. Nú í nokkur missiri eru bæjaryfirvöld á Reykjanesi og forustumenn þar búnir að vekja athygli á mjög alvarlegri stöðu í atvinnumálum. Þeir hafa farið fram á að fá að nýta þau tækifæri sem þar eru til staðar til að skapa tekjur - tekjur og störf fyrir fólkið á svæðinu, tekjur fyrir sveitarfélögin, tekjur fyrir ríkissjóð. Hér hefur komið fram að þetta eru ekki bara tækifæri varðandi orkufrekan iðnað eins og í Helguvík og gagnaverin heldur eru líka tækifæri á Keflavíkurflugvelli og sömuleiðis á því sviði sem við þurfum kannski helst á störfum að halda, í heilbrigðisþjónustunni. Við erum með nýjasta og besta spítalann á þessu svæði og skurðstofur sem ekki fást leigðar út til að skapa gjaldeyristekjur og störf fyrir heilbrigðisstarfsfólk. Loksins mæta forustumenn ríkisstjórnarinnar til fundar. Hver er niðurstaðan, virðulegi forseti? Jú, það á að setja safn á laggirnar, hermangarasafn.  Virðulegi forseti. Ef  
            

Frú forseti. Ég kem upp vegna orða hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar um þjóðfundinn góða sem haldinn var á laugardaginn var, mikið heillaskref í sögu þjóðarinnar og mikið ánægjuefni að hann skyldi haldinn og gerður eins góður rómur að honum og framkvæmd hans og niðurstöðu og raun ber vitni. Við vitum öll að það á eftir að vinna úr niðurstöðunum. Við kjósum til stjórnlagaþings 27. nóvember nk. og síðan munu niðurstöður þess berast hinu háa Alþingi með tíð og tíma. Það er rétt að rúmar 90 millj. kr. er stór upphæð og ég tala ekki um á krepputímum. En ég man ekki betur - mig kann að misminna - en hugmyndin og tillagan um þjóðfund sem undanfara stjórnlagaþingsvinnunnar hafi komið frá Sjálfstæðisflokknum og verið studd af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins. Mig minnir þó að þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hafi setið hjá við afgreiðslu málsins í heild. Þessi góða tillaga og mjög vel lukkaða framkvæmd held ég að muni skila okkur miklu og hafi gert meira en margt annað í því að byggja upp traust og trúnað á milli fólks í samfélaginu þannig að við og almenningur öðlumst trú á að við getum skrifað nýja stjórnarskrá og byggt upp betra samfélag. Ég held að hugmyndin verði alveg 90 millj. kr. virði þegar upp er staðið. Ég vil nota tækifærið og þakka sjálfstæðismönnum fyrir að hafa farið fyrir því í þinginu að þessi þjóðfundur skyldi verða haldinn.

Frú forseti. Nú eru málin óðum að skýrast. Ég bið virðulegan forseta að veita mér svigrúm til að útskýra hvers vegna forseti þarf nú að láta til sín taka. Það eru ýmsar ástæður fyrir því að fólk hefur ólíkar skoðanir á Evrópusambandinu, sumir með og aðrir á móti. En nú sjáum við hvers vegna Samfylkingin leggur svo mikið kapp á þetta mál. Hér hafa komið tveir þingmenn Samfylkingarinnar, hv. þm. Magnús Orri Schram og hv. þm. Jónína Rós Guðmundsdóttir, og útskýrt að þau telji mikilvægt að Ísland gangi í Evrópusambandið til að forða þjóðinni frá stefnu eigin ríkisstjórnar. Svo kom hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir og ítrekaði kröfu hæstv. forsætisráðherra um að stjórnarandstaðan bæri fram vantraust á ríkisstjórnina. Ríkisstjórnin sem við sitjum uppi með er því komin með heiftarlegt sjálfsofnæmi, eðlilega. 
             Ég fæ ekki annað séð af þessum umræðum en verið sé að grátbiðja þingið um að kippa úr sambandi, verið sé að biðja okkur að láta til okkar taka og koma þingmönnum stjórnarliðsins út úr þessari hræðilegu stöðu. Hvet ég hæstv. forseta Alþingis til 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um lagagildi viðaukasamnings milli ríkisstjórnar Íslands og Alcan Holdings Switzerland Ltd. um álbræðslu við Straumsvík. Með frumvarpinu er lagt til að lögfestur verði samningur milli ríkisstjórnar Íslands og Alcans sem undirritaður var þann 13. október sl. og tengist áformum fyrirtækisins um stækkun og endurbyggingu álversins í Straumsvík. Um er að ræða áttunda viðauka við svokallaðan aðalsamning milli ríkisstjórnar Íslands og fyrirtækisins sem á rætur að rekja til ársins 1966 og fjallaði þá um byggingu og rekstur álbræðslu og annarra mannvirkja í Straumsvík. Ástæðuna fyrir gerð þessa áttunda viðauka við aðalsamninginn má rekja til þess að 15. júní á þessu ári var undirritaður nýr samningur á milli Landsvirkjunar og Alcans á Íslandi um orkusölu til álversins í Straumsvík. Sá raforkusamningur er tvíþættur, annars vegar er verið að endursemja um verð á núverandi orkusölu til álversins og hins vegar er samið um afhendingu viðbótarorku upp á 75 megavött vegna áætlaðrar framleiðsluaukningar álversins. Miðað er við að hinn nýi raforkusamningur komi alfarið í stað núgildandi raforkusamnings milli sömu aðila og að sá síðarnefndi falli brott. Núgildandi raforkusamningur á milli Landsvirkjunar og Alcans er frá 1966 með gildistíma til september 2014. Hann er fylgiskjal A, virðulegi forseti, við áðurnefndan aðalsamning frá 1966 og er í aðalsamningnum vísað sérstaklega til raforkusamningsins. Sú breyting verður á með tilkomu hins nýja raforkusamnings að hann er alfarið ótengdur þeim gamla. Með þessari leið aftengjum við gamla raforkusamninginn aðalsamningnum frá 1966 og verður þá þessi samningur á milli fyrirtækjanna alfarið á viðskiptalegum forsendum. Með vísan til þess er nauðsynlegt, til að tryggja og undirstrika að hinn nýi raforkusamningur sé með öllu ótengdur aðalsamningnum, að gera breytingar á aðalsamningnum, þ.e. að afnema áðurnefnt fylgiskjal A sem er gamli raforkusamningurinn og hreinsa þannig aðalsamninginn af öllum ákvæðum þar sem vísað er í gamla raforkusamninginn. Er með frumvarpi þessu því lagt til að staðfest verði slík breyting á aðalsamningnum frá 1966 með lögfestingu þessa áttunda viðauka þess efnis við hann. Er sú meðferð til samræmis við þá sjö viðauka sem áður höfðu verið gerðir við aðalsamninginn. Virðulegi forseti. Góðu fréttirnar við þetta er sú fjárfesting sem búið er að tilkynna og þessi samningur og þetta frumvarp tengjast. Búið er að tilkynna um fjárfestingu vegna framleiðsluaukningar álversins í Straumsvík og nýrra og verðmætari afurða með breytingu á framleiðslulínunni sem nemur nærri 60 milljörðum kr. og kallar á 620 ársverk á framkvæmdatímanum og er verkefnið þegar farið af stað. Ætla má að framleiðsla og útflutningur muni aukast um tæplega 40 þúsund tonn auk þess sem afurðir álversins verða verðmætari. Virðulegi forseti. Til að mæta orkuþörfinni fyrir þetta verkefni er Landsvirkjun að hefja framkvæmdir við Búðarhálsvirkjun. Áætlanir gera ráð fyrir að heildarfjárfesting vegna Búðarhálsvirkjunar muni nema um 26 milljörðum kr. og að 600–700 ársverk skapist á byggingartíma. Samtals er því um að ræða 86 milljarða kr. fjárfestingu og um 1.300 ársverk á framkvæmdatímanum. Virðulegi forseti. Þetta eru gríðarlega jákvæðar fréttir. Ég hef áður sagt í þessum sal að þetta sé stærsta erlenda fjárfesting sem hefur komið hingað inn á borð frá því að bankahrunið varð í október 2008. Það er því fagnaðarefni. Ég tel að hér sé á ferðinni verkefni sem verði ísbrjótur fyrir önnur verkefni vegna þess að það sýnir að Ísland nýtur trausts, að þar sé gott að fjárfesta og það sé góður fjárfestingarkostur. Fyrirtækið hefur starfað í Straumsvík, eins og áður hefur komið fram, frá 1966. Þetta er mjög mikil viðurkenning fyrir rekstur fyrirtækisins eins og hann er nú og hefur verið á undanförnum árum og áratug vegna þess að það er án efa mikil samkeppni innan samsteypunnar um að fá til sín verkefni og fjárfestingar. Það er því fagnaðarefni fyrir fyrirtækið og íslenskt efnahagslíf og samfélag að samsteypan skuli leggja í risafjárfestingu á Íslandi á þessum tíma. Virðulegi forseti. Eins og fram kemur í kostnaðarumsögn með frumvarpinu verður ekki séð að það hafi áhrif á útgjöld ríkissjóðs en engu að síður er frumvarpið liður í að skapa verðmæti og fjölga störfum. Að þessu sögðu mælist ég til þess að frumvarpinu verði vísað til 2. umr. og umfjöllunar hjá hv. iðnaðarnefnd.

Frú forseti. Það var mikið ánægjuefni að hlusta á hæstv. ráðherra og ástæða til að óska ríkisstjórn og Alþingi til hamingju með að þessi samningur sé kominn í frumvarpsgerð eftir miklar deilur um framtíð þessa liðlega 44 ára gamla fyrirtækis sem hefur skapað íslensku þjóðinni gríðarleg verðmæti ásamt Búrfellsvirkjun frá því að þau tímamót urðu í atvinnuháttum okkar að álverið í Straumsvík var byggt sem varð til þess að breikka mjög grunninn undir íslenskri atvinnustarfsemi á þeim erfiðleikaáratug síldarbrests og ýmissa erfiðra atburða. Það er mjög ánægjulegt að þetta stóra mál sem, eins og ráðherra sagði, er upp á 60 milljarða kr. og 620 ársverk skuli loks í höfn og framtíð álversins í Straumsvík þannig tryggð í bili og að fyrirtækið stækki og auki framleiðslu sína um að ég held 45 þús. tonn á ári. Eins er mjög mikið ánægjuefni að raforkusamningurinn skuli alfarið ótengdur sveiflum á álmörkuðum sem gefur von um mun betra og stöðugra verðmæti af grundvallarfjárfestingum okkar í orkuvinnslunni þar sem stóru tækifæri okkar eru. Síðastliðnar vikur höfum við þingmenn Suðurkjördæmis og sveitarstjórnarmenn þar fundað með fulltrúum frá HS Orku og Norðuráli. Norðurál er búið að fjármagna tvo fyrstu áfangana af uppbyggingu álvers í Helguvík en vantar örugga staðfestingu á því að fyrirtækið fái alla þá orku sem þarf frá HS Orku, OR og Landsvirkjun. Þess vegna vildi ég spyrja hæstv. ráðherra hvort Landsvirkjun og/eða Orkuveitan kæmu á næsta leiti tímabundið eða varanlega að raforkuöflun þannig að fyrstu áfangar álvers í Helguvík gætu farið af stað þar sem um væri að ræða þúsundir starfa 

Virðulegi forseti. Ég er þeirrar skoðunar að við stjórnmálamenn eigum að tryggja starfsemi fyrir orkufyrirtækin þannig að þau geti skilað eigendum sínum sem allra mestum arði og sem mestum verðmætum af nýtingu auðlinda hér á landi. Ég er ekki á því að það sé endilega okkar verkefni að segja þeim fyrir verkum um hvernig og hvort þau eigi að semja við einstaka kaupendur. Ég hef lýst því, vegna þess að það hefur komið til pólitískrar umræðu, að ég sæi sjálf ekkert því til fyrirstöðu að Landsvirkjun kæmi tímabundið inn í Helguvíkurverkefnið til að brúa bil vegna þess að menn þurfa að keyra álverið upp með ákveðnum hætti. Jarðvarminn er gríðarlega viðkvæmur eins og menn vita og þarf að auka hann í skrefum. Þess vegna hef ég ekki séð neitt því til fyrirstöðu að Landsvirkjun kæmi þar að tímabundið en allt er það að mínu mati háð viðskiptalegum samningum á milli þessara aðila. Það er svo sannarlega von mín að samningum á milli þeirra sem nú sitja við samningaborðið, þ.e. HS Orku og Orkuveitu Reykjavíkur við Norðurál, fari að ljúka þannig að þeirri óvissu verði eytt. Ég tel forsenduna fyrir því að menn fari að horfa fram á veginn í málinu vera þá að við fáum málið milli HS Orku og Norðuráls úr gerðardómi í Svíþjóð og Orkuveita Reykjavíkur og Norðurál fari að taka næstu skref við að ljúka samningagerð sín á milli. Þá sjáum við hvað verður með verkefnin. Landsvirkjun og aðkoma hennar: Ég þekki ekki til þess að neinn veruleiki sé orðinn í þeim efnum en mín skoðun er að það sé ekki nein fyrirstaða þar á ferð, a.m.k. tímabundið.

Frú forseti. Ég fagna mjög þeim orðum hæstv. ráðherra að hún sjái ekkert því til fyrirstöðu að Landsvirkjun komi a.m.k. tímabundið að því að skaffa raforku til álversframkvæmda í Helguvík. Ég held að sú aðkoma Landsvirkjunar geti skipt sköpum til að það stóra, gríðarlega mikilvæga og langmikilvægasta einstaka fjárfestingarverkefni okkar Íslendinga nú um stundir fari af stað. Samkvæmt upplýsingum frá fulltrúum HS Orku og Norðuráls á fundum okkar með þeim er málið komið í mjög góðan farveg samkomulags og sátta þar sem gerðardómsátökin eru vonandi að baki. Menn eru orðnir nokkuð bjartsýnir á að það rofi til og góðar fréttir berist á næstunni þannig að Norðurál geti farið af stað af fullum krafti, af því að það er búið að reisa kerskála og þarna eru tugir manna við störf, og menn geti farið að byggja fyrstu tvo áfangana á álverinu í Helguvík. Skipt getur sköpum að Landsvirkjun komi tímabundið að því svo að það gangi sem hraðast, sérstaklega á meðan Orkuveita Reykjavíkur lýkur fjármögnun síns þáttar í framkvæmdunum - orku sem hún mun framleiða á Hellisheiði og skaffa suður eftir í Helguvík upp á 90–100 megavött sem er um fjórðungur af raforkuþörf álversins fullbyggðs ef það verður þeir þrír áfangar sem um er rætt núna, 240 þús. tonn í stað fjögurra áfanga upp á 360 þús. tonn. Ég bind miklar vonir við þetta, er mun bjartsýnni eftir fundi okkar þingmanna með fulltrúum HS Orku og Norðuráls. Auðvitað byggist þetta allt á viðskiptalegum forsendum en aðkoma stjórnvalda getur á viðkvæmum augnablikum skipt sköpum. Þess vegna var sú pólitíska hvatning iðnaðarráðherra rétt áðan, að Landsvirkjun kæmi a.m.k. tímabundið að því að skaffa orku til álvers í Helguvík, mjög ánægjuleg. Ég hvet ráðherra eindregið til að fylgjast mjög vel með þessu og koma að þar sem þarf að brúa bil meðan verið er að 

Frú forseti. Ég vil byrja á að fagna því að frumvarpið er komið fram og tel það mikilvægt framlag til að endurreisa íslenskt samfélag. Það má með sanni segja að við getum tekið undir orð hæstv. ráðherra þegar hún talaði um að álverið í Straumsvík væri traustur bakhjarl fyrir íslenskt samfélag, það hefur ekki bara verið bakhjarl fyrir okkur Hafnfirðinga heldur allt samfélagið. Það er rammt að segja þegar við nýtum hóflega náttúruauðlindir okkar að við séum að ganga á framtíð Íslands. Það er síður en svo þannig. Við verðum að átta okkur á því að Írafossvirkjun, Ljósafossvirkjun og Búrfellsvirkjun eru allt saman virkjanir sem eru meira og minna afskrifaðar en þær mala gull fyrir okkur og framtíðarkynslóðir landsins. Þetta höfum við m.a. gert með því að fara í samstarf við öflug fyrirtæki eins og álverið í Straumsvík. Það vakti athygli mína að hæstv. ráðherra talaði um að þetta væri væntanlega ísbrjótur fyrir önnur verkefni. Ég vona svo sannarlega að svo verði. Í ljósi þeirra frétta sem við fengum í dag af atvinnumálum á Suðurnesjum ber að fagna að ríkisstjórnin sé að vakna, sérstaklega eftir að heimamenn hafa sýnt frumkvæði í þá veru að vekja ríkisstjórnina til atvinnusköpunar á Suðurnesjum. Hvað ætlar hæstv. ráðherra að gera? Hvernig ætlar hún að beita ísbrjótunum til að önnur verkefni fari af stað? Það væri ágætt að fá dæmi um það og vonandi verður það eitthvað fleira en að koma upp útibúum fyrir umboðsmann skuldara eða herminjasafni á Suðurnesjunum. Ég vil taka undir þau orð sem hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson kom inn á áðan varðandi atvinnutækifærin tengd Helguvík. Er ekki rétt að byrja á því að beita ísbrjótunum á sjálfa samstarfsmenn hv. þingmanns innan ríkisstjórnarinnar? Er ekki best að byrja þar í staðinn fyrir að reyna að 

Virðulegi forseti. Aðgerðir segja sína sögu og ég lít svo á að þegar stórt alþjóðlegt fyrirtæki eins og það sem hér um ræðir tekur endanlega ákvörðun á þessum tíma, þ.e. sumarið 2010, að koma hingað með 60 milljarða fjárfestingu þá séu það býsna skýr skilaboð um að hér sé staðan að verða þannig að óhætt sé að fjárfesta. Maður fær ekki skýrari skilaboð, virðulegi forseti. Sú efnahagsáætlun sem núverandi ríkisstjórn hefur unnið eftir fór af stað í samstarfi við hv. þm. Þorgerði K. Gunnarsdóttur, þegar Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn fóru með ríkisstjórn landsins, og höfum við fylgt áætluninni sem lagt var upp með á þeim tíma að mestu leyti og er hún að skila sér í þeirri stóru fjárfestingu sem kemur núna. Þess vegna tala ég um ísbrjóta. Það er augljóst að fyrirtækið sem hefur starfað í alla þessa áratugi tekur ákvörðun um að vera hér áfram og festa enn frekar rætur. Það er það sem ég á við með ísbrjótum, virðulegi forseti. Ríkisstjórninni hefur tekist að skapa trúverðugt umhverfi fyrir svona fyrirtæki hér á landi. Auðvitað má gera fjölmargt annað. Eitt af því, af því að hv. þingmaður spurði mig beint hvað ég væri að gera í þeim efnum, er að skapa aðstæður til að fá hingað fjölbreyttari flóru erlendra fjárfestinga en við höfum nokkurn tíma fengið. Það gerum við t.d. með lögunum sem samþykkt voru sl. vor um ívilnanir vegna nýfjárfestinga hér á landi og eru þær bæði innlendar og erlendar fjárfestingarnar sem þar um ræðir. Reglugerðin er klár og núna þurfum við að fara að formúlera 

Frú forseti. Það stendur ekki á okkur í stjórnarandstöðunni og það stendur ekki á okkur í Sjálfstæðisflokknum. Ég held hins vegar að hæstv. ráðherra verði að eiga þessa orðræðu við félaga sína við ríkisstjórnarborðið, sérstaklega þá sem koma frá Vinstri hreyfingunni – grænu framboði. Erlend fjárfesting hefur verið fæld frá landinu, því er verr og miður, hvort sem litið er til álversmála í Helguvík, gagnaversmála eða ef við lítum til ólíkra rekstrarforma í heilbrigðisrekstri. Við sjáum svart á hvítu að aðgerðir ríkisstjórnarinnar hafa því miður leitt til þess að við höfum fælt erlenda fjárfestingu frá á þeim tímum sem við höfum hvað síst efni á því. Ég tek undir að það þurfi að vera skýr pólitísk skilaboð þegar farið er af stað í svona fjárfestingarverkefni eins og með Landsvirkjun/Straumsvík. Ég saknaði þeirrar styrku pólitísku leiðsagnar af hálfu þáverandi bæjarstjórnar í Hafnarfirði þegar við Hafnfirðingar stóðum frammi fyrir því hvort styðja ætti stækkunina á álverinu í Straumsvík. Gott og vel, það er liðin saga. Þetta er rétt skref í áttina að auknum hagvexti. Mér fannst hins vegar ekki koma nægilega skýrt fram hjá hæstv. ráðherra hvort hún vilji stuðla að atvinnuuppbyggingu í Helguvík í tengslum við álver. Ég vil fá það skýrt frá hæstv. ráðherra því að ég veit að hún er dugleg og ég veit að henni er annt um að koma á atvinnuuppbyggingu. Hún hefur talað þannig hér og víða annars staðar. Mér finnst helsta hindrunin, þar sem hún þarf virkilega að nota ísbrjótinn, vera samstarfsmenn hennar í samstarfsflokknum Vinstri hreyfingunni – grænu framboði. Ég vil fá ótvíræða yfirlýsingu frá hæstv. ráðherra: Styður hún ekki eindregið atvinnuuppbyggingu Suðurnesjamanna hvort sem hún er á sviði einkasjúkrahúss, á sviði álversuppbyggingar, gagnaversuppbyggingar eða til að mynda með því að laða að erlent fjármagn með því að nota aðstöðuna á flugvellinum eins og t.d. varðandi ECA-verkefnið?

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður fullyrðir að erlend fjárfesting hafi verið fæld frá landinu. Við skulum aðeins skoða hvers konar erlend fjárfesting hefur komið hingað til lands á undanförnum áratugum. Erlend fjárfesting hefur ekki skilað sér í mjög fjölbreyttum mæli til landsins hingað til þrátt fyrir að hér hafi verið mikið góðæri á einhverjum tímum. Við verðum að beina sjónum í rétta átt í þessu efni og horfast í augu við raunveruleikann. Hingað til hefur erlend fjárfesting sem við höfum fengið verið álbræðslur og síðan á tímabili bankastarfsemi en þá voru það aðallega íslensku bankarnir erlendis sem komu með fjármagn inn í landið. 
             Virðulegi forseti. Við þurfum beinlínis að skapa betri skilyrði en við höfum nokkurn tíma boðið upp á fyrir þá hreinu erlendu fjárfestingu sem við þurfum svo mjög á að halda. Hvernig gerum við það? Það hljótum við að gera með því að bjóða upp á viðskiptaumhverfi sem menn þekkja og þar með gjaldmiðil sem menn þekkja. Gjaldmiðillinn hefur verið mikil hindrun fyrir erlenda fjárfestingu. Við verðum að horfast í augu við þá staðreynd. Ég legg áherslu á það við hv. þingmann að vonandi eigi ívilnunarpakkarnir sem við samþykktum sl. vor eftir að gera erlendar fjárfestingar fjölbreyttari en við höfum séð hingað til vegna þess að stöku fjárfestingarsamningar sem menn gerðu áður voru hreinlega of þunglamalegir fyrir minni fjárfesta til að þeir kæmu hingað. Varðandi Helguvík tel ég að undirritun mín á fjárfestingarsamningi vegna framkvæmdanna þar við Norðurál segi sína sögu. Ég held að það frumkvæði sem ég hef sýnt í að leiða deiluaðila að borðinu segi allt um hvort ég styðji þetta verkefni eða ekki. 

Virðulegi forseti. Vísbendingar um jákvæða hluti, ef ég heyrði rétt, eða vísbendingar um breytingar í atvinnumálum heyrum við mjög oft hér á Alþingi, að þetta sé allt að koma og allt að gerast. Innblásnar ræður eru haldnar af stjórnarliðum um að nú sé þetta alveg að koma, fjárfestingin sé að fara af stað,  Ég vil taka fram, frú forseti, áður en ég held áfram með þessa ræðu að ég ætla líka að vera á jákvæðu nótunum svo að það sé alveg á hreinu. Mig langar að velta því upp, af því að við erum að tala um mikla fjárfestingu sem skapar mörg störf meðan á framkvæmdatímanum stendur, að þetta er fjárfesting sem búið er að bíða lengi eftir. Í rauninni fóru stjórnendur Alcans þessa leið vegna þess að þeim var synjað um að byggja við og fara í aðrar breytingar sem þeir vildu fara í á framleiðslu sinni og fyrirtækinu. Þeir ágætu stjórnendur hugsuðu því málið upp á nýtt og fóru þessa leið með þetta glæsilega fyrirtæki. Við hljótum að hafa áhyggjur af því að ekki skuli vera meira að gerast. Það sem ég vil meina, sem var túlkað og sagt að væri fyrir tilverknað ríkisstjórnarinnar, er að þarna sé einörð ákvörðun og afstaða stjórnenda þessa fyrirtækis að láta ekki deigan síga, bregðast við þeim vanda sem þeir stóðu frammi fyrir þegar þeir máttu ekki stækka verksmiðjuna með því að fara í innanhússbreytingar, ef ég má orða það þannig, sem kalla á aukna framleiðslu, störf á byggingartíma og vonandi um leið meiri gjaldeyri fyrir Ísland, sem er mjög jákvætt, …  Það sem þessi framkvæmd gerir, frú forseti, er að tryggja fyrirtækið í rekstri og tryggja þau störf sem þar eru fyrir, það skiptir ekki síður máli. Ég fagna því mjög að þetta verði til þess að styrkja um leið atvinnu á höfuðborgarsvæðinu. Ég óska þess að við munum fljótlega sjá sama árangur varðandi atvinnuuppbyggingu á Bakka, suður með sjó og annars staðar þar sem unnið er að slíkum verkefnum. Það þarf að sjálfsögðu að hraða framkvæmdum við að afla orku, það er alveg ljóst. Uppi hafa verið alls konar kenningar um af hverju það gangi ekki eða gangi seint skulum við frekar orða það. Við vitum að erlendir bankar, sérstaklega í Evrópu, hafa dregið lappirnar út af þessu svokallaða Icesave-máli, það hefur komið fram. Það er algjörlega óþolandi að verið sé að nota slíkt mál til þess að kúga okkur, vil ég meina, og halda aftur af framþróun hér - væntanlega af hálfu þeirra Evrópusambandsríkja sem standa að þessu Icesave-samkomulagi, Breta og Hollendinga. Það er engin önnur ástæða fyrir þá að blanda þessu í málið. Það eru 620 ársverk sem verða til á framkvæmdatíma, að því er fram kemur, og við Búðarhálsvirkjun, frú forseti, svo ég vitni beint, „að 600–700 ársverk skapist á byggingartíma“. Það er mjög mikilvægt að iðnaðarráðherra og iðnaðarráðuneytið beiti sér fyrir því að farið verði af stað í framkvæmdir í orkumálum, eins og ég nefndi áðan. Því langar mig að nota þetta tækifæri - hæstv. ráðherra þarf ekki að svara því akkúrat nú - til að skoða hvernig við getum hraðað orkuvinnslunni, þ.e. hvernig við getum virkjað meira. Ég er ekki að tala um einstakar virkjanir eða neitt slíkt. Ég er að velta því fyrir mér hvort við séum ekki örugglega að skoða mjög vandlega verkefnafjármögnun og eitthvað þess háttar þannig að við þurfum ekki endalaust að láta undan eða semja út af þeim hótunum sem á okkur dynja. Það er líka mjög sérstakt, frú forseti, að hinn stjórnarflokkurinn skuli ekki blanda sér í þessa umræðu því að þetta er mjög mikilvæg umræða um atvinnuuppbyggingu á landinu. Við hljótum að auglýsa eftir því hvað Vinstri grænum finnst um þessa framkvæmd og aðrar á þessum nótum. Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta mikið lengra. Ég vil þó mótmæla þeirri skoðun sem kom hér fram að það sé gjaldmiðillinn sem hafi staðið erlendri fjárfestingu fyrir þrifum. Við í iðnaðarnefnd höfum fengið bæði heimsóknir og upplýsingar um fjöldann allan af áhugaverðum aðilum sem hafa hug á að fjárfesta hér og ekki hefur staðið á blessuðum gjaldmiðlinum heldur allt öðrum hlutum sem margoft hafa komið fram. Það er jákvætt og ánægjulegt að þetta sé að verða að veruleika. Ég hvet hæstv. iðnaðarráðherra til að beita sér af hörku fyrir því að önnur verkefni sem eru uppi á borði líti dagsins ljós.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að þetta mál skuli vera komið til afgreiðslu þingsins og ég fagna þeirri stækkun og aukningu í framleiðslu sem verður í álverinu í Straumsvík, fyrirtæki sem hefur starfað um langa tíma með góðum árangri fyrir alla, land og þjóð og þá starfsmenn sem þar eru. Það er oft fróðlegt að hlusta á gagnrýni andstæðinga orkufreks iðnaðar á Íslandi þegar þeir reyna að gera lítið úr álversiðnaðinum og snúa allri umræðu um orkufrekan iðnað og þann fjölbreytileika sem þar getur verið yfir í að ekki sé um annað að ræða en álver. Það er svo sannarlega, virðulegi forseti, mikil fjölbreytni þar á ferð. Það er mjög bagalegt þegar reynt er að drepa málum á dreif með því að gera áliðnaðinn að skítugum iðnaði, að einhverjum fyrirtækjum sem séu óheppileg í íslensku umhverfi eins mikilvæg og þau hafa verið fyrir uppbyggingu íslensks orkuiðnaðar og orkuframleiðslu og þann stóra þátt sem fyrirtækin eiga í því að íslensk heimili búa við lægsta orkuverð í heimi. Það er þessum fyrirtækjum fyrst og fremst að þakka. Búrfellsvirkjanir eru skuldlausar í dag, þær eru hrein eign þjóðarinnar og hafa verið borgaðar upp af orkusölu til álversins í Straumsvík. Starfsánægja hjá fólki sem vinnur í áliðnaði er mjög mikil. Ég held að meðalstarfsaldur í álverinu í Straumsvík sé yfir 25 ár. Það segir sína sögu, virðulegi forseti, um hvað fólki líkar vel þar og hve gott það hefur það á þessum vinnustað. Meðaltekjur eru góðar, meðaltekjur í þessum iðnaði eru mun hærri en gengur og gerist í samfélaginu, verðmætasköpunin er gríðarlega mikil, fjölbreytni framleiðslunnar í Straumsvík er mjög mikil og nú á enn að auka á þá flóru. Mikið er hugsað um umhverfismál og hefur náðst gríðarlegur árangur í öllum umhverfismálum hjá fyrirtækinu sem og öðrum fyrirtækjum sem starfa í þessari grein á Íslandi. Mikil áhersla er lögð á öll heilbrigðis- og öryggismál starfsmanna, þau eru algjörlega til fyrirmyndar. Þess vegna er mjög bagalegt þegar andstæðingar orkufreks iðnaðar reyna alltaf að tala hann niður í skítinn, þennan mikilvæga iðnað fyrir íslenskt samfélag. Þegar Kárahnjúkavirkjun var byggð komu hér andstæðingar orkufreks iðnaðar, reiknimeistarar þeirra, fram og sögðu okkur ítrekað að þessi framkvæmd mundi aldrei borga sig, Kárahnjúkavirkjun yrði myllusteinn um háls þjóðarinnar, yrði til þess að orkuverð á heimili og fyrirtæki í landinu mundi snarhækka. Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar, tilkynnti nú fyrir skömmu að ef Landsvirkjun mundi ekki fara í frekari framkvæmdir næstu tíu árin, ekki greiða arð á þessum tíu árum til eiganda síns, ríkisins, yrði Landsvirkjun skuldlaust félag eftir tíu ár - skuldlaust félag, virðulegi forseti, - og eftir það gæti það greitt arð til ríkissjóðs sem næmi 25 milljörðum á ári eða helmingi af rekstri Landspítala – háskólasjúkrahúss. Þetta eru staðreyndir málsins og ég held að fólk ætti að horfa til þessa, sérstaklega andstæðingar orkufreks iðnaðar, andstæðingar þess að við virkjum frekar náttúruauðlindir í landinu til heilla fyrir þjóð. Það er ánægjulegt að sjá að það eru þessi fyrirtæki sem sumir hafa haldið fram að mundu hlaupast undan merkjum í íslensku atvinnulífi ef á bátinn gæfi og það hefur gefið á bátinn hjá þessum fyrirtækjum með hótunum um breytt skattumhverfi og brot á samningum af hálfu ríkisstjórnarinnar. Á sama tíma blása þessi fyrirtæki til sóknar í íslensku atvinnulífi. Þetta eru einu merkin um að blásið sé til sóknar í íslensku atvinnulífi. Það er ekki núverandi ríkisstjórn að þakka, virðulegi forseti, alls ekki. Hvernig var það með fyrstu skóflustunguna að stækkun verksmiðjunnar á Reyðarfirði í síðustu viku, framkvæmdir upp á marga milljarða, hvernig var með þá framkvæmd?  Fjárfestingar komi aftur til Íslands og hér sé að verða eitt besta fjárfestingarumhverfi fyrir erlenda fjárfestingu, sagði hæstv. iðnaðarráðherra áðan í ræðustól.

Ég sagði ekki besta.

Fyrirgefið, ekki besta?

Ég sagði bara að hér væri orðið gott að fjárfesta.

Já, hér væri orðið gott að fjárfesta, hér stæði allt umhverfi til mikilla bóta gagnvart erlendri fjárfestingu sem væri grundvöllurinn að því að við næðum vopnum okkar aftur og hún yrði að veruleika. Það er alveg magnað að hlusta á hæstv. iðnaðarráðherra og manni er næst að halda að hún sé ekki í tengslum við ríkisstjórnina og sjái ekki hvað er í gangi. Eða hvernig talaði þessi ríkisstjórn á fundi á Suðurnesjum í morgun þar sem verið var að ræða það mikla atvinnuleysi sem þar er, það gríðarmikla atvinnuleysi? Eina marktæka niðurstaðan af þeim fundi sem komið hefur fram í fjölmiðlum er að það á að opna þar herminjasafn. Ég vil óska herstöðvarandstæðingnum, hæstv. dómsmálaráðherra, alveg sérstaklega til hamingju með að opna herminjasafn á Suðurnesjum. Það verður mikil framlegð af þeirri framkvæmd. Hann ætlar sér kannski að verða safnstjóri í framtíðinni. Þetta er á sama tíma, virðulegi forseti, og verið er að skera niður í fjárlögum fyrir næsta ár allt fé til safna í landinu og alla safnastarfsemi. Þá kemur hæstv. ríkisstjórn fram með svona geggjaða hugmynd. Menn eru auðvitað að gera grín að þjóðinni, virðulegi forseti, þegar þeir haga sér svona. Þegar hæstv. iðnaðarráðherra segir að hér sé að verða gott umhverfi fyrir erlenda fjárfestingu í íslensku atvinnulífi virðist hún ekki hafa fylgst með hvaða skilaboð koma stöðugt frá ríkisstjórnarborðinu til mögulegra erlendra fjárfesta. Eða er Magma-málið fallið til þess að laða erlenda fjárfesta til landsins? Hvað með skattamálið gagnvart gagnaverunum sem við fórum yfir áðan þar sem allt er í frosti, ekki verið að hefja framkvæmdir, ekki verið að efla starfsemina, samningar við viðskiptavini eru á borðinu og fjárfestar hanga enn um borð í skipinu, eins og það var orðað á fundi iðnaðarnefndar í morgun, þrátt fyrir að ríkisstjórnin standi í veginum? Ríkisstjórnin gengur ekki alla leið samkvæmt síðustu skilaboðum, hún er ekki að búa til það samkeppnisumhverfi fyrir þennan iðnað að hann geti þrifist hér. Samt sem áður var þetta hin helsta nýlunda sl. vetur í atvinnusköpun á Íslandi sem ríkisstjórnin horfir til. Það hefur legið fyrir í 18 mánuði hvernig umhverfi þessara fyrirtækja þarf að vera en málið er enn strand hjá ríkisstjórninni. Hvernig er með ECA-verkefnið, það þarfa verkefni um að reka viðhaldsstöð á Keflavíkurflugvelli og skaffa yfir 100 flugvirkjum vinnu auk fjölda annarra tæknimanna og skrifstofufólks? Það verða vel á annað hundrað störf sem verða til af því, mikil velta og mikil fjárfesting verður á Keflavíkurflugvelli í kringum verkefnið. Nei, það er stopp hjá ríkisstjórninni. Það var aumlegt að hlusta á hæstv. samgönguráðherra Ögmund Jónasson í viðtali við sjónvarpið í síðustu viku þar sem hann svaraði algjörlega út í hött þegar hann var spurður að því hvort hann væri fylgjandi eða mótfallinn verkefninu. Hann sagði að það væri verið að endurskipuleggja í ráðuneytinu með hagsmuni þjóðarinnar í huga. Þegar spurningin var ítrekuð: Ertu fylgjandi eða andvígur? Ja, við erum að fara yfir málin í ráðuneytinu, við erum að endurskipuleggja og forgangsraða í þágu Íslands. Þetta voru svörin sem voru gefin. Það er hægt að tala upp fjárfestingu í heilbrigðisþjónustu. Það voru mikil áform um að taka eitt fullkomnasta og nýjasta sjúkrahús landsins sem er á Suðurnesjum og byggja þar upp heilbrigðisþjónustu sem mundi fá til sín erlenda sjúklinga sem kæmu hingað í aðgerðir. Þetta hefði orðið mikil efling fyrir heilbrigðisstéttirnar og heilbrigðisstarfsemi í landinu fyrir utan að vera gjaldeyris- og verðmætaskapandi atvinna. Þetta var stoppað og er í bremsu hjá ríkisstjórninni. Þegar hæstv. iðnaðarráðherra kemur í ræðustól og segir: Þessi ríkisstjórn ætlar að laða að erlenda fjárfestingu, allt umhverfi hér er að verða mjög gott - þá er eins og hún sé ekki í sambandi. Ég veit ekki annað en að gerð hafi verið skýrsla hjá Fjárfestingarstofu um samkeppnishæfi Íslands á þessum vettvangi, skýrsla sem kom út nýlega. Þessi skýrsla var unnin af virtu hollensku endurskoðunarfyrirtæki og gerði samanburðarathugun á Íslandi, Svíþjóð, Möltu og ákveðnum svæðum í Belgíu. Þessi skýrsla gefur algjöra falleinkunn fyrir stefnu ríkisstjórnarinnar í þessum málum. Rauði þráðurinn í gagnrýninni, þar sem við stóðum langverst að vígi, var pólitísk óvissa, að hér væri engin stefnumörkun, hér gætu erlendir fjárfestar ekki treyst því umhverfi sem væri til staðar og það væri eitt það versta sem hægt væri að hafa í farteskinu þegar verið væri að laða að erlenda fjárfesta. Annað var að við værum með löggjöf í umhverfismálum sem við værum ekki búin að forvinna til samanburðar við fyrrgreindar þjóðir þannig að greið leið væri fyrir atvinnustarfsemi inn í landið. Þetta var falleinkunn. Á sama tíma kemur hæstv. iðnaðarráðherra, sem nákvæmlega þetta heyrir undir. Ég spyr: Hefur hún kynnt sér þessa skýrslu? Hefur hún lesið skýrsluna? Síðan í ofanálag, virðulegi forseti, koma fullyrðingar, sérstaklega vinstri grænna, um að það sé engin orka í landinu, það sé ekkert hægt tala um orkufrekan iðnað, það sé ekkert hægt að byggja upp í Helguvík, það sé ekkert hægt að byggja upp á Bakka við Húsavík - þessi mikilvægu skref sem við þurfum að stíga - það sé bara ekki hægt vegna þess að engin orka sé til í landinu. Hvaðan kemur þetta fólk og þessir falsspámenn? Þetta er ódrengilegt, virðulegi forseti, þetta er ódrengilegt gagnvart þjóðinni. Þetta er falsspámennska. Svona eiga stjórnmálamenn ekki að tala. Þeir eiga að halda sig við staðreyndir vegna þess að auðvitað er næg orka í landinu, auðvitað eru hér einhverjir áhugaverðustu virkjanamöguleikar í heiminum. Forustumenn margra þjóða úti um allan heim horfa hingað öfundaraugum á þá möguleika sem við eigum. Það er núverandi ríkisstjórn sem situr á sér og heldur öllu í járngreipum. Það eru reyndar bara örfáir þingmenn og hæstv. ráðherrar vinstri stjórnarinnar úr Vinstri grænum sem halda þessu í heljargreipum. Ég er alveg sannfærður um að hæstv. iðnaðarráðherra hefur allt aðrar hugmyndir. Ef ég sæti með henni í ríkisstjórn væru málin með allt öðrum hætti. Þá værum við að vinna þetta af heilindum en ekki í þessum hráskinnaleik sem þjóðin verður vitni að og erlendir fjárfestar í hverri viku. Þetta gengur ekki lengur, virðulegi forseti. Þessu verður að breyta ef þjóðin á að ná vopnum sínum og ná þeim lífsgæðum sem við viljum stefna að. Á sama tíma fagna ég þessum áfanga, hann er gríðarlega mikilvægur. Ég fagna því að þarna verður öflug framleiðsla, þarna skapast fjölmörg störf á uppbyggingartíma og til framtíðar og miklu verðmætari framleiðsla á útflutningsverðmætum sem við þurfum svo mjög á að halda. Ég óska öllum til hamingju með það.

Virðulegi forseti. Það eru nokkur atriði í ræðu hv. þingmanns sem ég vildi koma inn á. Í fyrsta lagi heldur hann hér mikla stuðningsræðu með einni grein í landinu, áliðnaðinum. Ég get tekið undir margt af því sem hv. þingmaður sagði þar en þegar hann gerir það á kostnað annarra greina get ég ekki setið undir því. Hv. þingmaður segir að eina greinin sem blásið hafi til sóknar sé áliðnaðurinn og tók tvö dæmi þar um. Það er alls ekki rétt. Hv. þingmaður lokar augunum fyrir því mikla starfi sem verið er að vinna um allt samfélag af þúsundum vinnandi handa þar sem til að mynda hafa verið sköpuð yfir á annað hundrað nýrra fyrirtækja síðastliðin tvö ár í tengslum við frumkvöðlasetur Nýsköpunarmiðstöðvar. Það hefur verið fjölgað um hundruð manna í störfum í tölvuleikjaiðnaðinum og í hverjum einasta mánuði er að fjölga verulega störfum á sviði umhverfis- og orkutækni. Þetta veit hv. þingmaður. En í staðinn fyrir að vinna með okkur að því að byggja enn frekar undir þetta, og þetta er líka vegna þess að ríkisstjórnin hefur skapað umhverfi fyrir þessi fyrirtæki til að vaxa, kýs hv. þingmaður að loka augunum fyrir þessum staðreyndum og gera þar með lítið úr störfum þessa fólks. Mér blöskrar líka þegar hv. þingmaður lokar augunum fyrir því sem er að gerast í ferðaþjónustunni. Þar eru góðir hlutir að gerast. Hv. þingmaður hampaði áliðnaðinum, og ég get tekið undir margt af því sem hann sagði, en ég bið hann um leið að gera það ekki á kostnað annarra. Þarna eru margir að leggja mikla vinnu í uppbyggingu samfélagsins.

Virðulegi forseti. Stuðningsræða mín við áliðnaðinn á kostnað annarra greina?  Ég er ekki að fagna þessari erlendu fjárfestingu á kostnað annarra greina. Ég skal hampa öðrum þeim greinum. Ég taldi hér upp fjölmörg önnur verkefni sem eru á borði hæstv. ríkisstjórnar, eins og ECA-verkefnið, eins og Magma-málið, eins og sjúkrahúsmálið og hægt er að telja upp endalaust. Þetta eru verkefni sem við erum að tala fyrir, margt af þessu, og gagnaverið. Þetta eru fyrirtæki sem við erum að tala fyrir og erum að tala um hafa hér sem mesta fjölbreytni í orkufrekum iðnaði. Það er það sem við viljum, sjálfstæðismenn. Við viljum nýta auðlindirnar til þess. Ég fagna því sem er verið að gera vel í öðrum atvinnugreinum innan lands. En það er skelfilegt að horfa til þess hvernig þessi ríkisstjórn er samt að fara með aðalatvinnuveg þjóðarinnar, sjávarútveginn. Hann er á þessum tíma í algerri tilvistarkreppu, veit ekkert hvert stefnir, veit ekkert hvað framtíðin ber í skauti sér. Hæstv. sjávarútvegsráðherra setti á fót sáttanefnd og lofaði þjóðinni, sjómönnum, smábátasjómönnum og öðrum sem í þessari grein starfa, því að farin yrði sáttaleið við greinina. Blekið er ekki þornað á þeim samningi þegar hann er farinn að brjóta það og setja allt í uppnám. Það er engin fjárfesting í íslenskum sjávarútvegi í dag. Það er ekkert að gerast þar, virðulegi forseti. Þar væri hægt að kveikja í 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður sagði jafnframt í ræðu sinni að sú er hér stæði væri ekki í sambandi ef hún teldi að ríkisstjórnin væri að stuðla að því að laða hingað erlenda fjárfestingu og síðan voru ýmis verkefni talin upp. Virðulegi forseti. Skoði hv. þingmaður söguna og staðreyndir. Flokkur hans hefur verið í ríkisstjórn síðustu tvo áratugi. Hversu fjölbreytt var sú erlenda fjárfesting sem hingað kom á þeim tíma? Hún var býsna einhliða. Það var ein tegund fjárfestingar nánast sem talist getur. 
             Menn verða að horfast í augu við það að Ísland hefur því miður aldrei verið fjárfestingarkostur fyrir fjölbreytta erlenda fjárfestingu, því miður. Það er það umhverfi sem við erum að reyna að skapa núna og er að vekja allan þennan áhuga sem hv. þingmaður taldi réttilega upp hér áðan. En það er fyrst að gerast nú undanfarin ár. Hv. þingmaður fjallaði jafnframt um hollensku skýrsluna og talaði um hina pólitísku áhættu. Það er alveg rétt. Ég fékk svo sannarlega kynningu á þessari skýrslu enda heyrir þetta undir mitt ráðuneyti og var óskað eftir þessari vinnu af okkar hálfu. Það sem þar kemur fram um hina pólitísku áhættu, ef hv. þingmaður les skýrsluna, er að pólitísk stefnumörkun hefur aldrei farið fram hér á landi hvað erlenda fjárfestingu varðar. Þess vegna vantar t.d. Fjárfestingarstofu sterkara pólitískt bakland og stefnumörkun í vinnu sinni þegar hún er að sækja fjárfestingu á erlenda grundu. Þetta hefur alltaf vantað. Þetta er ekki nýtt og við erum að hlusta á þessa skýrslu með því að fara í skýra og skarpa stefnumörkun á þessu sviði. Hvað varðar samráðið við Suðurnesjamenn, virðulegi forseti, 

Virðulegi forseti. Ég segi nú ekki annað en: Mikil er trú þín, hæstv. iðnaðarráðherra, mikil er trú þín. Að fullyrða það hér að ekki hafi verið erlend fjárfesting í atvinnulífi,  En hér var pólitískur stöðugleiki gagnvart erlendri fjárfestingu. Hér var pólitísk sátt í ríkisstjórnarflokkunum um það hvert skyldi stefna. Það var eitt af því sem aðilar gátu á þeim tíma treyst, sættu sig jafnvel við hærra orkuverð hér en annars staðar vegna þess að stöðugleikinn var fyrir hendi. Þessu er búið að henda fyrir róða af þessari ríkisstjórn, virðulegi forseti. Hér ríkir pólitískur óstöðugleiki. Það kemur klárlega fram í þeirri skýrslu sem vitnað hefur verið í. Það er pólitískur óstöðugleiki og stefnuleysi. Að koma síðan og fullyrða að það sé einhver skýr stefna við þetta ríkisstjórnarborð og þar sé talað skýrum rómi þegar verið er að fæla frá, með aðgerðum og aðgerðarleysi, fjölda fyrirtækja sem hafa mikinn áhuga á að byggja hér upp. Það er ekki svo langt síðan að fulltrúar þeirra stofnana sem hafa með þessa kynningu að gera fyrir Ísland á erlendum vettvangi komu á fund iðnaðarnefndar. Það var samdóma álit allra þessara aðila á þeim tíma að tækifærin hefðu aldrei verið eins og nú. Áhuginn fyrir því að fjárfesta á Íslandi hefði aldrei verið eins mikill og nú. Vandamálið lægi í því að ekki væri hægt að gefa skýr svör. Ekki væri hægt að svara því hvenær menn gætu afhent orku. Engu hægt að svara um það hver yrðu næstu skref 

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um fjarskipti, nr. 81/2003. Meginmarkmið frumvarpsins eru þríþætt: 1. Að breyta ákvæðum laganna er varða fjarskiptaáætlun með það að markmiði að samræma áætlanagerð innan ráðuneytisins, sem og við aðra áætlanagerð hins opinbera. 2. Að breyta reglum um stjórnun og úthlutun tíðna, sem ætlað er að auka hagkvæmni og skilvirkni í stjórnun þessara gæða. Var þess gætt að samræmi væri við fjarskiptaregluverk Evrópusambandsins, þar með talið nýja breytingartilskipun Evrópuþingsins og ráðsins. 3. Að einfalda stjórnsýslu og koma í veg fyrir réttaróvissu auk þess sem kveðið er á um nýmæli í þágu almannahagsmuna. Með lögum nr. 78/2005, um breytingu á lögum um fjarskipti, nr. 81/2003, var í fyrsta sinn mótuð heildstæð stefna í fjarskiptamálum fyrir Ísland þar sem kveðið var á um gerð fjarskiptaáætlunar. Ákvað samgönguráðherra gerð fjarskiptaáætlunar fyrir árin 2005–2010 og hafði hún að geyma mörg og metnaðarfull markmið og verkefnaáætlun sem hafa sett mikinn svip á þróun og þjónustu á sviði fjarskipta til allra landshluta. Sérstök áhersla var lögð á það í fjarskiptaáætlun að bæta fjarskipti á þeim stöðum á landinu þar sem úrbóta var mest þörf, þar á meðal var kveðið á um að öryggi vegfarenda yrði bætt með aukinni farsímaþjónustu á þjóðvegum landsins og helstu ferðamannastöðum og að allir landsmenn sem þess óskuðu gætu tengst háhraðaneti og notið hagkvæmrar og öruggrar fjarskiptaþjónustu. Þá ber Póst- og fjarskiptastofnun að stuðla að framgangi stefnu stjórnvalda sem birtist í fjarskiptaáætlun. Meginmarkmið með þeim breytingum sem hér eru lagðar til eru annars vegar að víkka út gildissvið fjarskiptaáætlunar en hins vegar að samræma áætlunargerðina og aðra áætlunargerð innan ráðuneytisins sem og samræma hana almennt áætlunargerð íslenskra stjórnvalda. Má þar helst nefna að forsætisráðherra lagði á síðasta þingi fram tillögu til þingsályktunar um sóknaráætlun til eflingar atvinnulífi og samfélagi um land allt, og vísa ég þar í þskj. 476, 332. mál, sem fól í sér að útbúin yrði samræmd áætlun til nýrrar sóknar í íslensku atvinnulífi. Auk þess verði nokkrar áætlanir samþættar, þar á meðal samgönguáætlun, samskiptaáætlun, byggðaáætlun, áætlun í ferðamálum og áætlun um stækkun sveitarfélaga. Í sóknaráætlun felst m.a. samþætting áætlana sem varða m.a. atvinnuuppbyggingu, eflingu lífsgæða og jákvæða byggðaþróun. Í samræmi við framangreindar breytingar er hér gert ráð fyrir að í stað fjarskiptaáætlunar taki við svonefnd samskiptaáætlun, sem auk fjarskipta nái í ríkari mæli til rafrænna samskipta auk þess sem heimilt sé að líta til annarra samskiptaleiða, svo sem póstsamskipta. Efnistökum samskiptaáætlunar er þannig ætlað að vera víðtækari en fjarskiptaáætlunar þar sem samskiptaáætlun veiti heildstætt yfirlit yfir mismunandi samskiptaleiðir á Íslandi og samspil þeirra, auk þess sem samskiptaáætlun taki mið af markmiðum sóknaráætlunar. Til stendur að tillaga að þingsályktun til samskiptaáætlunar verði lögð fram nú á vorþingi. Þá vík ég að öðrum þættinum sem ég gat um í upphafi, breyttum reglum um stjórnun og úthlutun tíðna. Fyrir liggur að nokkrar stórar tíðniheimildir renna út á þessu ári og því næsta og þótti því við hæfi að fara yfir gildandi reglur, ákveða gjald fyrir endurnýjuð leyfi auk þess sem hagsmunaaðilar hafa gagnrýnt að núverandi regluverk sé ógagnsætt og ófyrirsjáanlegt. Þá hefur frumvarpið að geyma bráðabirgðaákvæði sem kveður á um að heimilt sé að taka gjald fyrir endurúthlutun tíðna. Lagt er til að fjárhæðin taki mið af því gjaldi sem innheimt var við fyrri úthlutun tíðnanna uppfært til verðlags dagsins í dag. Í fjarskiptatíðnum felst takmörkuð auðlind sem talsverð fjárhagsleg verðmæti eru bundin við, líkt og fram kemur í álitsgerð auðlindanefndar um stjórn auðlinda Íslands frá árinu 2000. Tíðnir eru notaðar af öllum og þær eru grundvallarforsenda ýmissar þjónustu. Án varfærinnar skipulagningar og stjórnunar geta skaðlegar truflanir haft afar slæm áhrif á tíðni sem grundvöll samskiptamiðla og eru tíðnir af þeim sökum háðar tíðnileyfi hjá Póst- og fjarskiptastofnun. Fjarskiptafyrirtæki sem nota tíðnir og númer vegna starfsemi sinnar geta sótt um réttindi til slíkrar notkunar og er það Póst- og fjarskiptastofnun sem úthlutar réttindum til einstakra fyrirtækja og setur skilyrði fyrir slíkri notkun. Það skiptir sköpum að við úthlutun þessara gæða sé farið eftir hlutlægum og gagnsæjum sjónarmiðum á grundvelli fyrir fram ákveðinna reglna þannig að sem best verði tryggt að markmiðum um sanngirni og jafnræði sé náð. Að sama skapi þarf úthlutun tíðna að þjóna almannahagsmunum með tilliti til útbreiðslu og aðgengis að fjarskiptaþjónustu um landið allt. Við setningu fjarskiptalaga, nr. 81/2003, var gert ráð fyrir heimild ráðherra til þess að útfæra reglur IV. kafla fjarskiptalaganna í reglugerð og kveða nánar á um skipulagningu og úthlutun tíðna, jafnt til fjarskiptafyrirtækja sem notenda, sbr. 2. mgr. 14. gr. laganna, og þótti nánari útfærsla á reglum um skipulag og úthlutun tíðna til þess fallin að auka gæði stjórnsýslu á þessu sviði. Í samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytinu hefur því verið unnið að gerð reglugerðar um skipulag og úthlutun tíðna. Af því tilefni hefur IV. kafli fjarskiptalaganna um úthlutun tíðna og númera jafnframt verið tekinn til skoðunar og eru nú uppfærð nokkur ákvæði kaflans. Fyrir liggur að þó nokkrar breytingar hafa verið gerðar á fjarskiptaregluverki Evrópusambandsins sem hin íslensku fjarskiptalög byggjast að miklu leyti á. Þær breytingar sem lagðar eru til rúmast innan núgildandi regluverks og eru jafnframt í samræmi við breytingar þær sem fyrir liggja. Í fjarskiptatíðnum felst takmörkuð auðlind, sem áður segir, sem hefur mikilvægu hlutverki að gegna bæði gagnvart almenningi og markaðsaðilum. Það er talið þjóna hagsmunum almennings að umsýsla með tíðnir sé eins skilvirk og mögulegt er og því er lagt til að dregið verði úr hömlum á tíðninotkun. Æskilegt er að auka sveigjanleika með því að binda tíðniheimildir ekki við ákveðna þjónustu eða tækni umfram það sem nauðsynlegt er í samræmi við meginreglur um tækni- og þjónustuhlutleysi. Æskilegra er að notendur tíðna ákveði sjálfir hver séu bestu notin fyrir þau tíðnisvið sem eru laus til afnota. Þó er talið að almannahagsmunir geti í ákveðnum tilfellum réttlætt að tíðniréttindi séu bundin við ákveðna tækni og þjónustu, en slíkar ákvarðanir beri að taka til endurskoðunar með reglulegu millibili. Til að auka skilvirkni og sveigjanleika þurfi fjarskiptaeftirlitsstofnanir að hafa þann möguleika að heimila framsal eða leigu á tíðniréttindum. Gæta þarf að því að framsal skekki ekki samkeppnisstöðu, t.d. ef ráðandi markaðsaðilar kaupa tíðnir til þess eins að halda öðrum frá markaðnum. Hefur framsal á fjarskiptatíðnum lengi tíðkast meðal nágrannaríkja okkar og er það stefna Evrópusambandsins að meginreglan verði á endanum sú að framsal sé heimilt, en sem áður segir sækjum við okkar lög að verulegu leyti til laga og reglugerða Evrópusambandsins. Er því hér búið í haginn fyrir þær breytingar sem koma skulu svo að undirbúningur geti hafist að því að opna fyrir framsal á fjarskiptatíðnum. Til þess að hindra ekki eðlilegan aðgang að tíðniheimildum þurfa réttindi sem ekki eru framseljanleg að vera tímabundin. Ef ákvæði eru í réttindum um mögulega framlengingu þeirra eða endurnýjun ættu eftirlitsstofnanir að efna til samráðs áður en ákvörðun er tekin um framlengingu. Einnig þarf að skoða reglulega gildandi tíðniheimildir og meta hvort þörf er á breytingum til að auka sveigjanleika og aðgengi að tíðnum. Enn fremur ættu eftirlitsstofnanir að geta gripið inn í ef tíðniheimildir eru ekki notaðar og komið í veg fyrir að fyrirtæki sitji á tíðnum til þess eins að hindra samkeppni, eins og áður er vikið að. Kem ég þá að þriðja og síðasta liðnum sem lýtur að stjórnsýslunni, að einfalda hana og koma í veg fyrir réttaróvissu. Hér eru lagðar til breytingar á tæknikafla laganna. Annars vegar er lagt til að settur verði á fót gagnagrunnur um þráðlausan sendibúnað. Mun slíkur gagnagrunnur koma að gagni við að kortleggja fjarskiptainnviði landsins og þar með nýtast við stefnumótun á sviði fjarskipta, auk þess sem hann auðveldar eftirlit, bæði almennt séð varðandi útbreiðslu og í einstökum tilfellum, til að mynda vegna truflana. Þá verður almenningi gert kleift með gagnagrunninum að kalla eftir upplýsingum um staðsetningu senda með tilliti til umhverfissjónarmiða, en víða erlendis þekkist að almenningur hafi aðgang að slíkum gagnagrunni. Hins vegar er lagt til það nýmæli, að beiðni Fangelsismálastofnunar og dómsmála- og mannréttindaráðuneytis, að fangelsisyfirvöldum sé gert kleift að trufla fjarskipti innan sérstaklega afmarkaðra svæða, og þá erum við að sjálfsögðu að tala um fangelsi, vegna framkvæmdar á öryggis- og refsigæslu, en þótt hefur vandasamt að koma í veg fyrir fjarskipti innan veggja fangelsa með öðrum hætti. Í kaflanum eru lagðar til breytingar varðandi þráðlausan sendibúnað. Hingað til hefur þurft leyfi, útgefið af Póst- og fjarskiptastofnun, til starfrækslu slíks búnaðar. Í ákveðnum tilfellum væri til mikilla bóta að einfalda fyrirkomulagið og kveða á um tilkynningarskyldu. Sem dæmi má nefna talstöðvaleyfi til leigubílstjóra. Þá er lagt til að Póst- og fjarskiptastofnun taki við skyldum frá Brunamálastofnun varðandi skaðlegar truflanir frá rafföngum á fjarskiptavirki og stofnunin fái til þess viðhlítandi valdheimildir, en þær skortir nú, sbr. 4. mgr. 71. gr. fjarskiptalaga. Ríkt hefur nokkur réttaróvissa í tilfellum þar sem skaðlegar truflanir hafa stafað frá rafföngum, t.d. rafmagnsgirðingum, og verður ekki talið eðlilegt að sú skylda hvíli á fjarskiptafyrirtækjum að aðhafast vegna slíkra truflana. Hæstv. forseti. Ég vil leggja til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. samgöngunefndar.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. ráðherra fyrir yfirferðina. Það er því miður þannig að ekki hefur náðst að halda fund með ráðuneytinu í hv. samgöngunefnd til að fara yfir þau mál sem á að leggja fram á þessu þingi. Sá fundur er í fyrramálið og það er í sjálfu sér ekki stórt atriði og skiptir kannski ekki öllu máli. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra um tvennt. Í athugasemdum við lagafrumvarpið kemur fram að nokkrar umsagnir hafi borist frá hagsmunaaðilum og hefði verið tekið tillit til þeirra „eins og rétt þótti“. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort eitthvað mikið standi út af eða hvort einhver áherslu- eða meiningarmunur sé í gögnum frá þeim umsagnaraðilum. Það er verið að hækka gjöld í sambandi við hækkun á verðlagi og það þýðir að tekjur ríkissjóðs munu aukast um 132 milljónir á næsta ári - þá á reyndar eftir að draga frá því 11 milljóna kostnað, útgjaldaaukningu, þannig að niðurstaðan er einhvers staðar í kringum 121 milljón sem tekjur ríkissjóðs aukast. Ekki er gert ráð fyrir því í fjárlagafrumvarpinu og því langar mig að inna hæstv. ráðherra eftir því hvort hann hafi áform um að nýta þessa fjármuni til uppbyggingar á fjarskiptanetinu í heild sinni. Á mörgum stöðum á landsbyggðinni er þetta í mjög bagalegu ástandi og við höfum fengið, hv. þingmenn, margar ábendingar um að þeir peningar sem voru áætlaðir í það í upphafi eru að klárast. Ég vil beina þeirri spurningu til hæstv. ráðherra: Hyggst hann nýta þessa tekjuaukningu, sem er þá hækkun á skattinum eða á gjaldinu, í uppbyggingu úti á landsbyggðinni til að styrkja fjarskiptanetið þar?

Hæstv. forseti. Það er rétt, sem fram kom hjá hv. þingmanni, að fyrirhugaður er í fyrramálið fundur með mér og fulltrúum samgönguráðuneytisins með samgöngunefnd til að fara yfir þau frumvörp sem lögð verða fram á þessu þingi. Það er spurt hvort út af hafi staðið veigamikil atriði eftir samráð við hagsmunaaðila. Ég var að leita eftir því við sérfræðinga ráðuneytisins hvort svo hefði verið og treysti mér ekki til að svara því á þessari stundu en ég skal hafa það fyrir fund samgöngunefndar í fyrramálið. Í þriðja lagi er vakin athygli á verðlagsþróun en það sem við erum að leggja til hér er að gjald sem tekið er fyrir notkun fjarskiptatíðnisviða muni fylgja verðlagsþróun. Við erum að tala um upphæðir á bilinu 100 milljónir rúmlega og hugsanlega 30 til viðbótar ef við förum í útboð á nýjum sviðum. Hér er einfaldlega verið að leggja til að við höldum verðgildi krónunnar hvað þetta snertir. Í fjórða lagi víkur hv. þingmaður að fjarskiptanetinu í heild sinni, grunnnetunum í heild sinni, nokkuð sem við hefðum betur haft á einni hendi. Það er að koma betur og betur í ljós núna að samræmd kerfi, og þá á vegum hins opinbera, er það sem við hefðum náttúrlega helst viljað og nokkuð sem við þurfum að horfa til í framtíðinni. Þar er ég að tala um símasviðið og við erum að tala um fleiri viðfangsefni í þessari samskiptaáætlun vegna þess að nýmæli með henni er í rauninni að færa inn í sama lagabálkinn fjarskipti sem hafa verið með ýmsu móti og verið í mismunandi lögum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og geri engar athugasemdir við það að hann komi með upplýsingar um umsagnaraðila til nefndarinnar í fyrramálið. Það er ágætt að það sé gert þannig að maður átti sig á því hvort það sé einhver áherslumunur eða hvort það séu einhverjar stórar athugasemdir sem umsagnaraðilar gera við þetta nýja frumvarp. Það sem ég var kannski að fiska eftir í seinna svari mínu, og hæstv. ráðherra kom aðeins inn á það, var reyndar í tímaþröng, þess vegna vil ég aðeins ítreka það, var það hvort hugsanlegt væri að nýta þennan nýja skattstofn. Ég er í sjálfu sér ekki að gera athugasemdir við að þetta sé fært upp til verðlags miðað við þær breytingar sem hafa orðið á verðlagi. Það er mikil þörf fyrir það að byggja enn frekar upp sérstaklega internetið og háhraðatengingarnar úti um landsbyggðina. Þar situr fólk ekki við sama borð og margir aðrir hér á Stór-Reykjavíkursvæðinu þar sem notendahópurinn er miklu stærri. Og þetta í sjálfu sér háir mörgum hlutum landsbyggðarinnar í uppbyggingu hvað varðar atvinnumál og annað. Fólk gæti hugsanlega skapað sér störf ef það hefði betri aðstöðu til að sinna því með þeim tengingum sem krafa er gerð um. Fyrir utan það er þetta líka mjög dýrt fyrir marga og þegar hraðinn er svo lítill að menn þurfa að vera við verk klukkutímum saman sem tekur jafnvel nokkrar mínútur þar sem ástandið er betra og hraðinn meiri. Ég vildi fiska eftir því hjá hæstv. ráðherra hvort hann gæti hugsað sér að nýta þessa auknu skattheimtu eða hækkun á verðgildi, hvernig svo sem það er orðað, til að styrkja þessi veiku svæði sem klárlega vantar þetta í heild sinni. Ég ætlast kannski ekki til þess að hæstv. ráðherra svari þessu beint en ég bið hann alla vega að íhuga þetta mjög alvarlega.

Hæstv. forseti. Já, varðandi þennan fjárhagsþátt er gert ráð fyrir því að fjármunir sem innheimtast vegna endurnýjunar leyfanna muni renna í ríkissjóð. En eins og hv. þingmaður vék sérstaklega að varðandi nýjan skattstofn, peninga sem kæmu inn fyrir hugsanleg útboð, er einmitt gert ráð fyrir því í lögunum að heimild sé til að nota þá til að stækka kerfin og fjarskiptakerfin. Og ég er alveg sammála þeim áherslum sem fram komu í máli hv. þingmanns hvað það varðar að það er mjög mikilvægt að þessi kerfi nái til landsins alls hvar svo sem menn búa.

Virðulegi forseti. Ég ætla að fylgja nokkuð eftir þessu máli sem hv. 1. þingmaður Norðvesturkjördæmis gerði að umtalsefni, þ.e. stöðuna sem uppi er í fjarskiptamálum víða á landsbyggðinni. Ég ætla fyrst og fremst að nefna símasambandið sjálft. Hv. þm. Ásbjörn Óttarsson hefur gert ágætlega grein fyrir öðrum þáttum. Tvennt um símasambandið. Annars vegar er búið að leggja heilmikla fjármuni í að byggja upp GSM-símasamband víða um land og hefur tekist prýðilega eins og við vitum. En það eru hins vegar gloppur í þessu símasambandi á nokkrum stöðum, bæði á þjóðveginum og einnig býr fólk víða upp til sveita við stopult GSM-samband. Það er einfaldlega þannig, þó það hafi ekki verið ætlunin í upphafi, að menn líta orðið á GSM-sambandið sem eins konar öryggistæki. Menn hafa kannski ekki marga aðra kosti heldur. Þess vegna er mjög mikilvægt að reyna að stoppa í göt á sambandinu. Í annan stað var fyrr á þessu ári hið svokallaða NMT-kerfi lagt niður. Ég spurði fyrrverandi hæstv. ráðherra um það mál og hvernig brugðist yrði við því. Í svari hæstv. ráðherra kom fram að kallað yrði eftir upplýsingum hjá Póst- og fjarskiptastofnun um hvað þyrfti að gera til að stoppa upp í götin sem mynduðust við það að NMT-kerfið væri lagt niður. Spurningin til hæstv. ráðherra er þá þessi: Í frumvarpinu sem nú er lagt fram er gert ráð fyrir því að horfið sé frá því að leggja fram fjarskiptaáætlanir en í stað þess settar inn samskiptaáætlanir. Má þess vænta í nýrri samskiptaáætlun, sem verður væntanlega lögð fram innan tíðar, að fram komi skýr stefnumótun og tryggðir fjármunir til að hægt sé annars vegar að stoppa upp í gloppurnar í GSM-sambandinu og í öðru lagi að bregðast við þeirri stöðu sem komin er upp við það að NMT-kerfið er ekki lengur í notkun?

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt að unnið hefur verið að því að stoppa upp í þau göt sem hafa verið á GSM-sambandinu og hefur mikið áunnist í þeim efnum. Sífellt fleiri svæði hafa verið að opnast. Ég tek undir með hv. þingmanni að það skiptir okkur gríðarlegu máli sem vegfarendur og ekki síður og miklu fremur fólk sem býr á svæðum sem var utan GSM-sambands að fá það fært til betri vegar. Eins og ég gat um áðan er mjög mikilvægt að fjármunir sem kunni að innheimtast á nýjum tekjustofni fari til þess að þétta þetta kerfi. Varðandi NMT-kerfið þá var lagt fram í þinginu skriflegt svar við fyrirspurn um þetta efni en ég treysti mér ekki til að fara út í tæknilegar umræður um það, mig skortir einfaldlega þekkingu á því til að gera það af einhverju viti. En við munum reiða fram nánari upplýsingar um það efni.

Virðulegi forseti. Fyrst aðeins út af NMT-kerfinu. Ég lagði fram þessa fyrirspurn á síðasta þingi og hæstv. fyrrverandi samgönguráðherra svaraði henni prýðilega. Þar kom m.a. fram að ljóst væri að einhver svæði yrðu afskipt þegar NMT-símakerfið yrði tekið úr notkun. Svar hæstv. ráðherra var að kalla eftir frekari upplýsingum svo hægt væri að kortleggja hvernig þétta mætti netið að nýju. Ég ætlast ekki til að hæstv. ráðherra hafi þau svör á hraðbergi en hvet til þess að þessum málum verði fylgt fast eftir. Þarna er mjög mikið í húfi. Þarna er í húfi öryggi sjómanna og einnig öryggi ferðamanna. NMT-kerfið dekkaði auðvitað svæðið fyrir sjómenn númer eitt, tvö og þrjú og síðan ferðamenn. Það er engan veginn viðunandi fyrir þá aðila sem stóluðu á þetta að sitja uppi með þessar gloppur í kerfinu. Það er alveg rétt sem hæstv. ráðherra sagði um símasambandið. Það er mjög mikilvægt að bæta úr því. Við þingmenn af landsbyggðinni verðum mjög varir við að kallað er eftir þessu víða, ekki síst til sveita. Í vaxandi ferðamannastraumi verður líka vart við að fólk er mjög undrandi á því að GSM-símasambandið sé eins gloppótt og raun ber vitni. Við sem erum tíðir vegfarendur á þjóðvegum landsins þekkjum hversu óþægilegt það er, þegar við erum að nýta símann m.a. í atvinnuskyni, þegar sambandið rofnar fyrirvaralaust á aðskiljanlegustu stöðum. Smám saman lærir maður reyndar á þessi göt í þjóðvegakerfinu en það er engu að síður óþægilegt og fyrir utan það að þetta hamlar atvinnustarfsemi víða um landið eins og hefur verið komið að í ræðum.

Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Það er ljóst að við öll sem tökum þátt í henni erum á þeirri skoðun að mikilvægt sé að landið allt sé í góðu símasambandi. Hér hefur verið upplýst að GSM-kerfið er farið að ná til landsins svo til alls en það eru gloppur og svæði án sambands. Þá hafa menn áhyggjur af því að skapast kunni óvissuástand eftir að NMT-kerfinu var lokað. Þetta eru hlutir sem ég ætla að fá nánari upplýsingar um. Ég legg áherslu á að við látum fjármuni sem okkur kunna að áskotnast vegna útboða á nýjum rásum renna til uppbyggingar kerfisins.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér efnahagstillögur okkar sjálfstæðismanna. Ég ætla að gera hér grein fyrir því hvernig þessar tillögur snerta ríkissjóð og hvernig þær snerta atvinnusköpun í landinu. Við leggjum til gríðarlega miklar breytingar á því hvernig hugað er að skattlagningu. Við leggjum til að tekjuskattar einstaklinga verði lækkaðir um 10 milljarða á næsta ári. Við leggjum til að óhagkvæmir skattar sem lagðir voru á, sérstaklega í fyrra, verði afnumdir - 10 milljarðar þar. Við leggjum til að horfið verði frá þeim 11 milljörðum sem ríkisstjórnin áformaði að leggja á heimili og fyrirtæki á næsta ári. Það er ljóst að gríðarlega mikill kostnaður fylgir þessu, 31 milljarður nánar tiltekið. Í greinargerð sem fylgir tillögum okkar er jafnframt farið yfir að auðvitað þurfi að spara og skera niður hjá hinu opinbera. En við tölum sérstaklega um að hlífa beri menntakerfinu vegna þess að menntun er fjárfesting til framtíðar og meiri menntun er grunnurinn að hagvexti framtíðarinnar. Það mun kosta eitthvað að snúa ofan af ákvörðunum ríkisstjórnarinnar og ég reikna með 3 milljörðum í dæmaskyni. Þá erum við komin upp undir 34 milljarða í það sem tillögurnar kosta. Nú gæti e.t.v. einhver spurt: Hvernig í ósköpunum á að fara að því að fjármagna þetta? Viljum við hverfa til baka með þann niðurskurð og þann sparnað sem ríkisstjórnin sparar? Við því er einfalt svar: Nei, það þarf að taka til í rekstri hins opinbera vegna þess að fram undan eru ár þar sem ekki mun verða borð fyrir báru þegar kemur að ríkisútgjöldum. Það þarf að spara og það þarf að stokka upp. Við förum yfir það í löngu máli í greinargerð okkar. En hvernig ætlum við þá að fjármagna þetta? Jú, við bendum á nokkrar leiðir til þess. Tillögurnar sem snúa að fyrirtækjunum og atvinnulífinu snúast fyrst og fremst um að skapa þannig umhverfi fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki að til verði fjöldi starfa á næsta ári. Jafnframt viljum við að farið verði út í verkefni sem byggja á þeim miklu yfirburðum sem við höfum í orkumálum og að hér verði farið í stóriðjuverkefni á Bakka við Húsavík og í Helguvík. Við áætlum að störf sem skapast í litlum og meðalstórum fyrirtækjum, miðað við tillögur okkar, verði í kringum 8.000 á næsta ári. Það eru bæði bein og afleidd störf. Jafnframt gerum við ráð fyrir því að störf við uppbyggingu í orku- og stóriðjugeiranum geti orðið allt að 4.000 á næsta ári, þ.e. hér verði til 12.000 ný störf á næsta ári og 10.000 á árinu 2012. Hvað skyldi þetta gera fyrir ríkissjóð? Þannig er mál með vexti að hvert starf, þegar einstaklingur fer af atvinnuleysisbótum út á vinnumarkaðinn, bætir stöðu ríkissjóðs um að meðaltali 3 millj. kr. Það gerist með auknum skatttekjum og minni bótum sem þarf að greiða þeim einstaklingi. Það er því til mikils að vinna ef við náum að skapa eitt starf, 3 milljónir á hvert starf. Síðan er einfaldur reikningur. Maður margfaldar 3 milljónir með 12.000 og fær út 36 milljarða. Gert er ráð fyrir að 12.000 ný störf sem verða til í kjölfar aðgerðanna sem við leggjum til skapi ríkissjóði 36 milljarða í bætta afkomu. Lægri útgjöld og meiri tekjur. Þetta er það sem við höfum kosið að kalla í daglegu tali að breikka skattstofnana. Til eru þrjár leiðir til að vinna sig út úr kreppu. Réttara sagt þrjár leiðir til að vinna á halla ríkissjóðs. Númer eitt er að skera niður útgjöld, númer tvö er að hækka tekjurnar og þá með skattahækkunum en númer þrjú - og það er sú leið sem ríkisstjórnin hefur gleymt og hefur ekki verið mikið í umræðunni - er að breikka skattstofnana. Endurheimta aftur þá skattstofna sem við töpuðum í kjölfar kreppunnar miklu, sem við gætum kallað svo. Fleiri tillögur snúa beint að tekjuhlið ríkisins. Núna hafa þrjár ríkisstjórnir í röð gefið innstæðueigendum yfirlýsingu um að innstæður þeirra séu tryggðar af ríkinu. Við leggjum til að bankarnir verði látnir borga gjald fyrir þessa yfirlýsingu og það nemi 0,25% af innstæðunum. Innstæður eru núna í kringum 2.000 milljarðar þannig að slíkur skattur mundi gefa ríkinu í kringum 5.000 milljónir. Jafnframt endurflytjum við tillögur okkar um að skattleggja inngreiðslur í séreignarsjóði. Það er rétt að taka fram að sú skattlagning kemur ekki niður á núverandi eigendum lífeyrissparnaðar í þessum sjóðum og ekki framtíðarlífeyrisþegum. Þarna er eingöngu verið að færa skatttekjur ríkissjóðs til í tíma. Miðað við nokkrar laufléttar forsendur og stöðu sjóðanna í dag munu tekjur ríkissjóðs af þessu á næsta ári, ef þessi skattlagning verður hafin, verða 80 milljarðar og síðan 7,5 milljarður á ári að meðaltali eftir það. Það sem er kannski meira um vert eða alla vega jafnmikils um vert er að staða sveitarfélaganna mun batna í kjölfarið. Sveitarfélögin munu skipta á milli sín 40 milljörðum á næsta ári og síðan 3,5 milljörðum á ári eftir það. Það er mikilvægt í því árferði sem er núna og þeirri stöðu sem sveitarsjóðir landsins búa við. Þannig að saman teknu erum við hér að tala um 121 milljarð í auknar tekjur fyrir ríkissjóð ef við náum að skapa 12.000 störf, ef við leggjum þennan skatt á bankana og ef við hefjum að skattleggja inngreiðslur í séreignarsjóði í stað þess að skattleggja útgreiðslur - 121 milljarður. Við sjáum að miðað við kostnaðinn við aðgerðirnar sem ég taldi upp áðan, í kringum 35–36 milljarða, er vel borð fyrir báru. Hugmynd okkar er ekki sú að eyða því sem verður afgangs til að sleppa við að taka til hjá ríkinu og sleppa því við niðurskurð. Ef einhverjir halda að við munum fresta því að taka til í rekstri hins opinbera er það mikill misskilningur. Þá höfnum við algjörlega þeirri leið að skattleggja inngreiðslur í séreignarsjóði. Ég hef rakið hugsunina í því hvernig tillögur okkar eða aðgerðir okkar koma út fyrir ríkissjóð. Það má vera hverjum manni ljóst núna að þetta er vel fjármagnað og við vitum hvaðan við ætlum að fá það fjármagn.

Virðulegur forseti. Það vekur óneitanlega athygli að við ræðum efnahagstillögur Sjálfstæðisflokksins, stærsta stjórnarandstöðuflokks á þingi og það er ansi fámennt á ráðherrabekkjunum. Ég hefði haldið í ljósi alls tals um samráð og þess að við eigum að vinna saman og móta tillögur í sameiningu, að það væri viðhlítandi að ráðherrar ríkisstjórnarinnar sæju sóma sinn í því að koma og hlýða á málflutning okkar og taka jafnvel þátt í umræðum. Ég óska eftir því við virðulegan forseta að hún kanni hvort ekki sé einhver ráðherra - ég hefði haldið að það væri jafnvel hollt fyrir hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra að koma og eiga við okkur orðastað um þessar tillögur og fá viðbrögð þeirra við þeim.

Virðulegi forseti. Ég kem hérna m.a. til þess að leiðrétta formann þingflokks Sjálfstæðisflokksins. Það er ekki fámennt á ráðherrabekkjunum, það er enginn á ráðherrabekkjunum. Þetta er ekki líðandi. Það er þannig að hæstv. forsætisráðherra hefur sagt frá því að mikill áhugi sé hjá ráðherrum og ríkisstjórn að heyra sjónarmið sem uppi eru m.a. frá stjórnarandstöðunni um tillögur í efnahagsmálum og atvinnumálum, málefnum heimilanna. Nú er það þannig að lagðar hafa verið fram þessar ítarlegu tillögur. Málin voru rædd fyrir helgi. Hvorki hæstv. fjármálaráðherra né hæstv. forsætisráðherra treystu sér til þess að sitja undir umræðunum, hvað þá að taka þátt í þeim. Hæstv. utanríkisráðherra gerði það að einhverju leyti. Hann er reyndar á mælendaskrá síðar í dag. En það er óþolandi að þinginu sé sýnd slík lítilsvirðing af hálfu hæstv. ráðherra að þeir hafi ekki döngun í sér til þess að sitja undir þessari umræðu hvað þá að taka þátt í henni.

Forseti vill upplýsa að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra er skráður í hús og fylgist væntanlega með umræðunum, en það mun verða kannað að venju með aðra ráðherra.

Virðulegur forseti. Ég hef ákveðið að tjá mig um tillögur Sjálfstæðisflokksins til þingsályktunar um aðgerðir til að stuðla að sátt við heimilin, verja velferð o.s.frv. Ég fagna framlagningu þessara tillagna. Þær eru gott innlegg í efnahags- og samfélagsumhverfið sem Íslendingar búa við í dag. Það veitir svo sannarlega ekki af að þingmenn og stjórnmálaflokkar komi fram með tillögur að úrbótum. Þó að margt sé í tillögunum sem ég er ósammála, er líka ýmislegt athyglivert sem vissulega þarf að taka tillit til og ræða um. Við búum við þá staðreynd, að mínu mati, að sitjandi ríkisstjórn er ekki fær um að leysa úr þeim brýnu efnahagsvandamálum sem við stöndum frammi fyrir. Þetta er kannski hluti af samráðsferlinu sem ríkisstjórnin hefur kallað eftir. Það kemur þá í ljós með hvaða hætti samráðið verður. Ég hef setið allmarga svokallaða samráðsfundi með svokölluðum fimm ráðherra hóp um skuldavanda heimilanna. Enn sem komið er hefur engin tillaga stjórnarandstöðunnar ratað þar inn í plögg. Það er skylda okkar þingmanna að halda áfram og vita hvort við náum að þoka málum í fleiri áttir en þá einu sem ríkisstjórnin stefnir í. Ég ætla að tæpa á nokkrum atriðum í sem stystu máli. Það sem ég geri fyrst og fremst athugasemd við og er ósammála um eru tillögur Sjálfstæðisflokksins varðandi skuldavanda heimilanna. Þeir leggja til að lengt verði í lánum fólks. Að ekki verði farin leiðin sem margir hafa talað fyrir að það þurfi almenna leiðréttingu. Lenging lána skilar nánast engu út í samfélagið. Það gerir ekkert annað en að búa hér til japanskt ástand þar sem skuldsett heimili munu næstu ár og jafnvel áratugi eiga í mestu erfiðleikum með að koma sér út úr skuldavandanum. Það mun hamla hagvexti. Við höfum dæmi um þetta utan úr heimi. Þau dæmi eigum við ekki að elta. Við þurfum aðrar aðferðir til þess að koma á hagvexti. Aukning einkaneyslu er fljótvirkasta og besta leiðin til þess. Við fáum ekki inn erlenda fjárfestingu svo neinu nemur á næstu árum og við munum ekki heldur fá innlenda fjárfestingu miðað við það óvissustig sem verður áfram með heimilin. Fólk mun ekki fjárfesta hér vegna þess að heimilin munu ekki hafa fjármuni til þess að eyða. Ég geri athugasemd við þá liði sem hér eru taldir upp og lýsi því yfir við sjálfstæðismenn að það vantar almenna leiðréttingu. Almenn leiðrétting á skuldum heimilanna er góð fyrir almenning. Hún er góð fyrir lífeyrissjóðina, því lífeyrissjóðirnir munu hvort sem er ekki innheimta allar skuldirnar sem eru útistandandi. Það kom skýrt fram í gær að Avens-stíllinn svokallaði gefur lífeyrissjóðunum nærri því 30% afslátt af bréfum sem þeir fengu frá Seðlabankanum. Auðvitað ber lífeyrissjóðunum skylda til þess að láta afsláttinn ganga til íbúðareigenda. Það þýðir að þar er kominn helmingur fjárhæðarinnar sem þeir segjast munu tapa á þessari almennu leiðréttingu. Það er borð fyrir báru ef menn nenna að hugsa málið í víðara samhengi. Það er gott fyrir ríkissjóð að fara út í almenna leiðréttingu því það örvar einkaneyslu um leið. Þar með er það gott fyrir hagkerfið og bankana. Einkunnarorð Sjálfstæðisflokksins voru um tíma: Gjör rétt - þol ei órétt. Skuldavandinn sem heimilin eru komin í er kominn til vegna gríðarlegs óréttlætis. Það kemur mér á óvart að Sjálfstæðisflokkurinn skuli ekki leggjast á árarnar með það að leiðrétta þetta óréttlæti. Stétt með stétt, sögðu þeir líka einu sinni. Tillögur um að lengja í lánum eru heldur ekki í þeim anda. Hér eru jákvæðar tillögur sem ég tek heils hugar undir, að skattkerfið verði endurskoðað í heild sinni með einföldun, hagkvæmni og hvata til verðmætasköpunar að leiðarljósi. Við búum við óþarflega flókið skattkerfi. Ég hef velt upp róttækum tillögum í þeim efnum að skattkerfi, skattaumgjörð og bókhaldslög fyrirtækja verði einfölduð með róttækum hætti. Það mundi leysa úr læðingi gríðarlega fjármuni sem fara í reikningshald og alls konar bókhaldsæfingar sem bæði taka fé, tíma og fyrirhöfn og skila kannski ekki sérlega miklu þegar upp er staðið. Hér eru markvissar tillögur gegn atvinnuleysi. Talað er m.a. um að boðið verði upp á aðstoð við fólk sem hefur verið atvinnulaust í sex mánuði eða lengur og hefur áhuga á að hefja eigin rekstur. Þeim einstaklingum verði veittur réttur og aðstoð, menntun, fyrirgreiðsla og eftir atvikum bein fjárframlög er jafngilda 500 þús. kr. Þetta held ég að sé feikilega góð hugmynd. Það er mikill skaði fyrir samfélag að hafa fólk lengi atvinnulaust. Rannsóknir sýna að þegar fólk hefur verið atvinnulaust í sex mánuði eða lengur eru litlar líkur á því að það fari nokkurn tímann aftur út á vinnumarkaðinn. Það er alvarleg staða. Allar tillögur sem koma í veg fyrir þetta eru af hinu góða. Ég hjó eftir einu í tali formanns flokksins þegar hann mælti fyrir tillögunni. Hann talaði um að endurheimta þyrfti fyrri styrk atvinnulífsins. Ég set fyrirvara við þá yfirlýsingu. Fyrri styrkur atvinnulífsins sem hann vísar til var byggður á blekkingu og var ekki til staðar. Atvinnulífið og efnahagslífið sem hér var stóð á brauðfótum og hrundi til grunna. Við verðum að vara okkur á því að fara ekki inn á sömu braut. Við verðum að byggja upp atvinnulíf og efnahagslíf sem stendur á traustum grunni. Þessar tillögur gera það að einhverju leyti en að einhverju leyti gera þær það ekki vegna þess að heimili landsins verða áfram veik og efnahagslífið verður að byggja á styrkri stoð heimilanna. Ég hef áður talað um flokkana sem hafa lagt fram tillögur t.d. í atvinnumálum. Við ræddum tillögur Framsóknarflokksins um samvinnuráð um þjóðarsátt. Það sem var eftirtektarvert var að þeir lögðu ekki fram neinar tillögur sem þeir vissu fyrir fram að yrðu deilur um. Það er mikilvægt því við höfum séð það þennan tíma sem ég hef verið á þingi að flokkar leggja fram tillögur í atvinnumálum sem þeir vita fyrir fram að verður deilt um. Nú er það svo sem allt í lagi að menn deili um hlutina í þinginu, til þess erum við hér að einhverju leyti. Það er ekki vænleg aðferð til þess að ná fram atvinnuuppbyggingu ef menn festast æ ofan í æ með tillögur sínar sem skila engum niðurstöðum. Ég hef velt þeirri hugmynd upp hvort menn ættu ekki að hugsa sig tvisvar um og setja fram tillögur í atvinnumálum sem menn reikna fyrir fram með að verði ekki deilur um. Hvort það sé ekki líklegra að þær tillögur muni frekar ná fram að ganga og skila árangri. Hér vísa ég óbeint til tillagna um stóriðju t.d. og stórfelldar virkjanaframkvæmdir án þess að ég komi með aðrar tillögur í staðinn. Hugsunin á bak við þetta er að leggja fram tillögur sem menn vita að valda deilum. Sú aðferð hefur ekki skilað miklu og mætti því hugsa þá aðferð upp á nýtt. Hér eru aðrar tillögur sem eru til mikilla bóta varðandi rekstur ríkisins. Í fyrsta lagi að innleiða fjármálareglu sem styður við stjórn peningamála og hemur hagsveifluna. Þetta þarf að vera nauðsynlegt úr því við munum áfram búa við krónuna. Það er ómögulegt að sjá hvernig hún á að spjara sig án þess að rústa efnahagslífinu nema að hér verði innleiddar einhvers konar reglur í fjármálastjórn ríkisins ásamt því að seðlabankinn verði með einhvers konar gengisviðmið frekar en verðbólguviðmið. Að lokum er tillaga um að innleiða skattlagningu inngreiðslna séreignarsparnaðar. Það hefur komið fram að hún mun skila umtalsverðum tekjum fyrir ríkið. Við þessar aðstæður tel ég bráðnauðsynlegt að leitað verði allra leiða til þess að minnka hallann sem er á ríkissjóði án þess þó að fara út í þær gríðarlegu niðurskurðartillögur sem liggja fyrir í fjárlagafrumvarpinu. Við í Hreyfingunni munum endurflytja breytingartillögur okkar frá því í fyrra um tekjur fyrir ríkissjóð frá öðrum stöðum en með aukinni skattlagningu. Hér eru tillögur sem vonandi er hægt að ræða í góðri sátt og jafnvel ná samkomulagi um í þinginu. Ég held að það sé það sem við þurfum í dag.

Virðulegur forseti. Mig langar til að skipta spurningum mínum til hv. þingmanns í tvennt vegna þess að ég hef skemmri tíma. Þá er ég kannski fyrst og fremst að eiga orðastað við hagfræðinginn, hv. þm. Þór Saari: Stóra málinu sem er ósvarað í tillögum sjálfstæðismanna er gjaldmiðilsspurningin. Nú er það svo að fyrir hvert einstakt heimili er stóra málið húsnæðisskuldir og vextir spila þar stóra rullu. Við getum örugglega gefið okkur að a.m.k. 1 til 2% af þeim vöxtum sem í gangi eru á íslenskum húsnæðislánamarkaði eru tilkomnir vegna sveiflu íslensku krónunnar. Hvert á svarið að vera í þeim efnum? Hvernig finnst hv. þingmanni að við eigum að beita okkur í þessum efnum? Er það ekki átakanlegt í þeim tillögum sem þingflokkur Sjálfstæðisflokksins leggur hér fram að þessari stóru spurningu er ekki svarað?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Ég mun reyna að svara þessu eftir bestu getu. Vissulega er það svo með krónuna að með hana munu Íslendingar áfram bera skarðan hlut frá borði miðað við nágrannaþjóðirnar. Íslenska krónan er einfaldlega ekki burðugri en það. Ríkisstjórnin er á ferð með íslenskt efnahagslíf inni í nákvæmlega það sama umhverfi og var í gjaldmiðilsmálum fyrir hrun. Að vísu segist Seðlabankinn nú ætla að nota önnur tæki og tól til að hafa hemil á genginu, en ég á einfaldlega eftir að sjá það takast. Ég hef vantrú á því. Við munum ekki fá evru í gegnum Evrópusambandið fyrr en eftir mörg ár. Ég hef kallað eftir því að gerðar verði rannsóknir á því einfaldlega að Íslendingar taki einhliða upp annan gjaldmiðil, alla vega næstu fimm árin, því að við munum ekki fá evru hingað inn fyrir þann tíma. En við þurfum með einhverjum hætti að losna úr þeirri krónukreppu sem við búum við.

Virðulegur forseti. Hin spurningin sem mig langaði til að bera fram til hv. þingmanns er þá um þá skattstefnu sem birtist í þessum tillögum vegna þess að það samfélag sem fór á hliðina fyrir tveimur árum leiddi af sér gríðarlegan ójöfnuð. Hér er verið að koma aftur með sams konar tillögur í skattamálum sem ýta undir vöxt óburðugra fyrirtækja. Væri ekki eðlilegra að við mundum frekar gera þá kröfu til íslenskra fyrirtækja að þau væru stöndug og gætu greitt hér skatta þannig að við byggðum upp samfélag sem byggðist á jöfnuði og gætum, öfugt við það sem áður var gert, greitt þeim stéttum sem vinna hjá hinu opinbera, leikskólakennurum, hjúkrunarfólki, grunnskólakennurum, almennileg og mannsæmandi laun sem ekki var gert í því samfélagi sem hrundi. Fyrst og fremst var horft til þess að búa til sérstaka forréttindastétt atvinnurekenda sem hafði nánast engar skyldur eða greiddi nein gjöld til hinna sameiginlegu 

Frú forseti. Það er hluti af þessum tillögum sem ég er ósammála, það eru tillögurnar um breytingar á tekjuskattskerfinu, ég tel að það hefði verið til bóta að reyna að ná fram meiri jöfnuði með þeim tillögum sem voru lögfestar á síðasta þingi. Það er alltaf spurning hvað á að ganga langt í þeim efnum en varúðarljósin hafa ekki kviknað nærri því strax. Sú tillaga að fara að lækka aftur skatta á hátekjufólk mun ekki leiða til neins efnahagsvaxtar. Sá vöxtur kemur fyrst og fremst frá láglaunafólki sem notar allar sínar aukakrónur í aukna neyslu. Hvað varðar skattlagningu á fyrirtæki eins og skattkerfið er í dag þá borga þau einfaldlega þann skatt sem þeim hentar hverju sinni utan tryggingagjaldsins. Ég hef hugmyndir um mjög róttækar tillögur í þeim efnum, en hef ekki enn haft tíma til að setja þær niður á blað og velta þeim upp hér á þinginu, enda mundi ég gjarnan vilja ræða við fagfólk 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágætisræðu og að mestu leyti góð viðbrögð við þessari þingsályktunartillögu okkar sjálfstæðismanna. Það er ánægjulegt að sjá að menn eru tilbúnir til að skoða hlutina. Mig langaði aðeins að velta upp nokkrum spurningum varðandi skuldavanda heimilanna. Nú skildi ég hv. þingmann á þann veg að hann féllist ekki á þær tillögur sem hér birtast þar sem þær innihalda ekki tillögu um flatar niðurfellingar. Ég vil fá að vita hvort þetta sé réttur skilningur hjá mér eða hvort hann telji að þær tillögur sem hér liggja fyrir séu ágætar en hitt þurfi að koma til aukreitis. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann hvað slík niðurfelling, eins og hv. þingmaður talaði hér fyrir, mundi kosta í heildina og hve stór hluti heimila landsins yrði enn í greiðsluvandræðum þrátt fyrir að slíkar flatar niðurfellingar kæmu til.

Frú forseti. Ég kýs að kalla þetta almenna leiðréttingu sem kæmi til vegna þess að hér varð alger forsendubrestur í öllum lántökum heimilanna. Lántökurnar áttu sér stað í umhverfi þar sem bankamenn blekktu almenning og alþjóð og stjórnmálamenn blekktu almenning og alþjóð. Þetta verður að leiðrétta. Þetta er fyrst og fremst réttlætiskrafa. Ef sú réttlætiskrafa er ekki leiðrétt mun ekki gróa um heilt í íslensku samfélagi fyrr en eftir áratugi og það er mjög vont samfélag að búa við. Þetta kostar peninga en þetta kostar miklu minni peninga en menn hafa talað um og þetta eru ekki fjármunir sem munu lenda á ríkissjóði og skattgreiðendum. Sýnt hefur verið fram á að lífeyrissjóðir munu bera einhvern kostnað af þessu, sem verður ekki umtalsverður. Gert er ráð fyrir því í millifærslu milli gömlu og nýju bankanna að þeir eigi fyrir þessu og sýnt hefur verið fram á að bankarnir eiga inni fyrir þessu. Helsta vandamálið er Íbúðalánasjóður. Þar hefur verið  
            

Hæstv. forseti. Takk fyrir þetta. Minni peninga já, mundi þetta kosta. En hvaða peninga og á hvaða gögnum byggir hv. þingmaður niðurstöður sínar? Við sem höfum verið að reyna að vinna að einhverjum lausnum í þessum málum vitum það öll að upplýsingarnar liggja ekki fyrir. Það er mjög alvarlegur hlutur og sýnir áhugaleysi ríkisstjórnarflokkanna á þessu stóra verkefni. Það liggja ekki fyrir upplýsingar um þetta,  Þá er önnur spurning til hv. þingmanns: Hver er það sem á lífeyrissjóðina? Hverjir eru það sem munu þá í rauninni taka á sig það tjón sem lífeyrissjóðirnir þurfa að axla ef farið verður í leiðréttingu, eins og hv. þingmaður kýs að kalla þetta, sem er ágætisorðalag? Það væri ágætt að fá svör við þessum tveim spurningum og mjög gott og gagnlegt að eiga orðastað við hv. þingmann um þetta mikilvæga mál.

Frú forseti. Það kom í ljós í viðræðum síðastliðið sumar þar sem þverpólitískur hópur var að ræða þessi mál að bankarnir höfðu fengið á bilinu 35–60% afslátt af skuldum heimilanna þegar það var fært á milli gömlu og nýju bankanna. Það er því nægilegt svigrúm til að færa niður skuldir heimilanna sem snúa að bönkunum án þess að þeir verði fyrir tapi af því. Fólk á það inni hjá þeim. Ég nefndi áðan Avens-dílinn svokallaða. Lífeyrissjóðirnir ætla að rukka 100% af þessum skuldabréfum sem þeir fengu með um 30% afslætti. Það er algerlega ósiðlegt að þeir skuli voga sér að haga sér þannig. Þeir munu ekki verða fyrir nærri því eins miklu tjóni og talað er um. Þeir geta tekið inn þá litlu skerðingu sem þeir verða hugsanlega fyrir inn í lífeyrisgreiðslurnar í þrepum langt fram í tímann. Núverandi þiggjendur lífeyris frá lífeyrissjóðunum munu ekki finna fyrir því. Þannig að það hefur verið hér í gangi mikill hræðsluáróður um þetta mál 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir jákvæð viðbrögð við þessum tillögum okkar sjálfstæðismanna. Það er í samræmi við þau viðbrögð sem við heyrum bæði héðan úr þingsalnum og víða að úr samfélaginu. Hv. þingmaður spurði af hverju við værum ekki með tillögur um almenna niðurfærslu á skuldum heimilanna. Svarið er einfaldlega það að við komumst að því að það mundi ekki skila þeim tilskilda árangri sem við þurfum á að halda gagnvart hagsmunum heimilanna og þess vegna höfum við farið aðrar leiðir. Það er hins vegar misskilningur hjá hv. þingmanni að eina tillagan sem sjálfstæðismenn leggi til varðandi málefni heimilanna felist í þessari 50% lækkun á greiðslubyrði fasteignalána. Ef hv. þingmaður læsi I. kafla þingsályktunartillögunnar sæi hann að tillögur okkar, sem snúa að málefnum heimilanna, eru í tíu tölusettum liðum og þar ætla ég að fullyrða að er að finna margs konar úrræði sem mundu koma að miklu gagni fyrir heimilin í landinu.

Frú forseti. Það er alveg rétt að ég gagnrýndi ekki allar tillögur Sjálfstæðisflokksins í þessum efnum. Það eru hér t.d. tvær tillögur sem ég er hlynntur. Önnur þeirra er um fyrningarfest eftir gjaldþrotaskipti og hin er um afnám stimpilgjalda. Þetta eru tillögur sem verða til mikilla bóta og munu koma lífi í fasteignamarkaðinn vegna þess að stimpilgjöldin af öllum fasteignaviðskiptum eru hamlandi fyrir eðlileg markaðsviðskipti með fasteignir. Það leysir ekki vandann að lengja í lánum nema kannski örlítið og þá í skamman tíma. Þó að ekki verði allir skornir niður úr snörunni með almennri leiðréttingu mun stór hluti þjóðarinnar einfaldlega á ný hafa eitthvert eyðslufé og öðlast þá von að verið sé að fara eftir einhverjum réttlætisleiðum til að koma skikki á samfélagið aftur. Við skulum hafa í huga að það skiptir mjög miklu máli að fólk hafi það á tilfinningunni að það búi ekki í mjög óréttlátu samfélagi. 

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þingmaður hljóti að vera mér sammála um það að 50% lækkun á greiðslubyrði gefur auðvitað alls konar möguleika fyrir fólk í þeim vandræðum sem það er mjög margt í varðandi skuldir sínar. Slík lækkun á greiðslubyrði getur gert fólki fært að greiða niður óhagkvæmari lán og koma sér þannig í skjól þegar skuldbreytingunni léttir eftir þrjú ár. Þannig að það út af fyrir sig er í sjálfu sér jákvæð aðgerð þó að ég geri mér grein fyrir því að það leysir ekki vanda skuldugra heimila. Þær tillögur aðrar sem við erum með í því sambandi og sérstaklega sem lúta að atvinnusköpuninni eru hins vegar til þess fallnar að greiða úr vanda heimilanna. Ég vil árétta það sem ég hef áður vakið athygli á að ríkisstjórnin er í rauninni alveg búin að slá út af borðinu hugmyndir um almenna skuldaniðurfellingu. Það var gert strax 13. september með bréfi þriggja ráðherra og seðlabankastjórans til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Þar var það einfaldlega sagt að fallið hefði verið frá öllum hugmyndum um almenna skuldaleiðréttingu gagnvart heimilunum í landinu.

Frú forseti. Vissulega mun 50% lækkun á skuldabyrði í þrjú ár hjálpa heimilunum en ekki nema tímabundið. Það sem mun gerast er að það mun verða viðvarandi þetta svokallaða „debt-overhang“ sem menn kalla svo á góðri ensku, þ.e. menn eru alltaf með skuldafjallið rétt fyrir aftan sig og það mun draga úr öllum vilja manna til að eyða, því menn hafa það yfir sér að þeir munu á endanum borga miklu meira en ella ef það verður bara lengt í ólinni. Það er ekki vænleg leið til vaxtar út úr þessu ástandi og þar höfum við dæmið frá Japan sem í hartnær tvo áratugi neitaði að afskrifa skuldir eftir gríðarlega kreppu. Spurning hvort þeir hafi nokkurn tímann síðan náð sér út úr því. Þeir gera það ekki með öðrum hætti en afskriftum. Þeir hafa komist áfram vegna þess að þeir búa við allt önnur lánskjör en Íslendingar, en Íslendingar munu ekki heldur fá góð lánskjör á næstunni.

Virðulegi forseti. Ég vil eins og aðrir þakka hv. þingmanni fyrir að blanda sér í umræðuna og fyrir að mestu leyti jákvæð viðbrögð við tillögu okkar. Það var þó eitt sem ég hnaut um í máli hv. þingmanns, og ekki bara núna heldur hef ég gert það áður, sem er að hann gerir athugasemdir við það að við sjálfstæðismenn séum að leggja fram tillögur í atvinnumálum sem leitt geti til deilna, eins og hann segir, sem geta valdið deilum. Þá verð ég að segja við hv. þingmann að okkur er nokkur vandi á höndum vegna þess að í þessum tillögum erum við að leggja fram okkar sýn, okkar skoðun, okkar markmið og okkar leiðir. Hér eru fjölmargar tillögur, ekki bara þær sem hv. þingmaður nefndi varðandi stóriðjuframkvæmdir sem ég minni á að fóru í gegnum þingið í formi fjárfestingarsamnings á sínum tíma þannig að það var meiri hluti fyrir því. Hér eru aðrar tillögur sem ríkisstjórnin t.d. er ekki hlynnt, að draga til baka óhagkvæma skatta sem letja verðmætasköpun. 

Forseti minnir hv. þingmann á að virða tímamörk.

Frú forseti. Vissulega er þingsalurinn þetta debatt-umhverfi sem við eigum að tala í og tala inn í og við eigum ekki að skirrast við því að halda hér á lofti málstað eða málefnum sem menn eru ósammála um, alls ekki. Ég hef einfaldlega verið að vísa til þess að það er mjög brýnt í bæði skuldamálum og atvinnumálum að ná saman um einhverjar lausnir og það verður ekki náð saman um lausnir ef menn vita fyrir fram að þær valda deilum. Það er ekki þar með sagt að menn eigi ekki að leggja þær fram en menn verða þá einfaldlega að gera það upp við sig að það sé ekki líklegt að þær nái fram að ganga. Ég hef starfað talsvert á alþjóðavettvangi og hef minnst á það hér áður að á þeim vettvangi hvarflar ekki einu sinni að mönnum að leggja fram tillögu sem þeir vita að valda deilum. Það er bara ekki inni í myndinni að þeir geri það vegna þess að það er nánast tímasóun. Þess vegna hef ég talað fyrir því að menn reyni kannski að velta upp einhverjum tillögum í atvinnuuppbyggingu 

Virðulegur forseti. Sá hv. þingmaður sem ég á hér orðastað við talar mjög mikið um lýðræði, talar mikið um að hann sé fulltrúi þjóðarinnar á þingi og það má stundum á þingmanninum skilja að við hin séum ekki fulltrúar þjóðarinnar. Nú finnst mér þingmaðurinn vera að gera sig sekan um alvarlegan hlut sem er sá að hann vegur hér með orðum sínum hreinlega að hornsteinum lýðræðisins, sem eru jú málfrelsi og tillöguflutningur. Vegna þess að á hvaða leið værum við ef við hefðum ekki réttinn til að leggja fram tillögur og jafnvel þótt þær kynnu að valda deilum. Ég leyfi mér að halda því fram að margar af þeim tillögum og hugmyndum sem hafa fært okkur í gegnum heimssöguna mestar framfarir og mesta velmegun hafa kannski í upphafi valdið deilum. Þar er hægt að telja upp fjölda mörg atriði. Ég ítreka að þetta er okkar leið. 

Frú forseti. Það er greinilegt að hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir misskilur mig þegar ég tala um að menn ættu kannski fyrst og fremst að huga að því að leggja fram tillögur sem valda ekki deilum. Það er einfaldlega svo að það er líklegra að þær muni ná fram að ganga á þinginu ef þær valda ekki deilum. Það er bara staðreynd. Þess vegna hef ég lagt það til með tilliti til uppbyggingar atvinnulífs að menn velti því fyrir sér að leggja fram tillögur sem nái fram að ganga. Hvað er búið að eyða mörgum árum í það á Alþingi Íslendinga að rífast um virkjanir, stóriðju, kvótamál og fleira án þess að það skili nokkru? Þetta er einfaldlega hugarfarsbreyting sem ég held að menn verði að velta fyrir sér. Menn eiga ekki að hverfa frá því að leggja fram tillögur sem þeim hugnast þó að þær valdi deilum, en menn eiga jafnframt að hafa í huga hvað sé líklegt að nái fram að ganga og hvað ekki. Hér er ekki síst um að ræða hagsmuni almennings sem vantar atvinnu. Almenningur suður með sjó mun ekki fá atvinnu í álveri í Helguvík á næsta ári eða þarnæsta ári 

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi máls míns um tillögur Sjálfstæðisflokksins segja að það er margt gott í þeim hugmyndum sem hér eru komnar fram. Ég ætla að hlaupa á einhverjum tillögum og þá kannski þeim helst sem fjalla um atvinnumál og skattamál en aukinheldur hlakka ég til að takast á við þessar tillögur í meðförum þingnefndar. Við þurfum allar góðar hugmyndir upp á dekk núna þegar við stöndum frammi fyrir því vandamáli sem stærst er. Það segir í fyrstu tillögu að Sjálfstæðisflokkurinn leggi til að skattahækkanir ríkisstjórnarinnar verði dregnar til baka á næstu tveimur árum. Menn horfa þá á tekjuskatt einstaklinga. Á næsta ári verði 10 milljörðum varið til þess að lækka tekjuskatt einstaklinga og á árinu 2012 skuli skattahækkanir ríkisstjórnarinnar ganga að fullu til baka. Ég tel að þetta sé eilítið óábyrgt tal því að mér finnst heildarsvipurinn á þessum hugmyndum vera sá að hér vantar í raun og veru grundvöll eða að grundvöllur tekjuaukningar ríkissjóðs sé heldur veikur, en menn eru algerlega tilbúnir til að segja í hvað þeir muni eyða peningunum þannig að útgjaldaforsendurnar liggja hér klárt fyrir. Meira um það síðar. Ég vil svo segja að ég er ósammála því eins og ég skil hugmyndir þeirra um breytingar á tekjuskattinum. Menn ræða einungis um stighækkandi tekjuskatt og að þeir séu ósammála honum en ég held að einmitt hugmyndir okkar um stighækkandi tekjuskatt með þeim tekjuskattsbreytingum sem ríkisstjórnin lagði til hafi gengið vel upp. Við látum áfallið koma til þeirra sem geta betur staðið undir því þannig að þeir sem hafa meiri tekjur borga hærra hlutfall af tekjum sínum til samneyslunnar. Það er vel og ég mundi vilja standa á bak við slíkt tekjuskattskerfi. Þess vegna er ég ósammála þessum hugmyndum eins og þær eru lagðar upp hér, ef ég skil þær rétt. Þeir tala um það, sjálfstæðismenn, í sínum hugmyndum að þeir vilji nýta auðlindirnar skynsamlega. Mér finnst þessar lausnir eilítið gamaldags. Mér finnst t.d. engin áhersla vera á þá vaxtarbrodda sem við horfum til í íslensku atvinnulífi og ég sakna þess eilítið. Engu að síður ber að fagna hugmyndum. Ég er ekki neikvæður í þá veruna. Hér vilja menn leggja til aukinn þorskkvóta upp á 35 þúsund tonn. Ég er sammála því að við skoðum það ítarlega að auka við þorskaflann, þó get ég ekki alveg tekið undir það að við eigum að fara svo langt. Hins vegar er ég ósammála þeim hugmyndum að víkja beri frá fyrningarleið í sjávarútvegi. Sú andstaða er vel þekkt á milli þessara stjórnmálaflokka. 
             Hér segja menn í c-lið að framkvæmdir við álver í Helguvík verði hafnar. Ég hélt að við værum með það fullkomlega á hreinu að sá þröskuldur sem stendur í vegi fyrir álveri í Helguvík snýst um orkusölusamninginn sem er í gangi á milli orkusalans og orkukaupandans. Það mál er nú fyrir gerðardómi í Svíþjóð og stendur þessari framkvæmd fyrir þrifum. Það er ekki í beinu valdi okkar þingmanna eða ríkisstjórnar að ýta því máli áfram. Ég er sammála d-lið um að lagalegri og stjórnmálalegri óvissu vegna fjárfestinga í orkufyrirtækjum verði eytt og að arðbærum framkvæmdum verði komið af stað í samvinnu við lífeyrissjóðina. Mig langar að spyrja hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins hvað þeir meina þegar þeir segja að leitað skuli, af fullri alvöru, leiða til að koma af stað orkufreku atvinnuverkefni að Bakka. Ég veit ekki betur en þessi vinna sé í gangi. Ég veit ekki betur en það hafi verið skipaður sérstakur starfshópur sem aflaði upplýsinga um hverjir hefðu áhuga á því að koma að orkufrekri starfsemi á þessu svæði og menn séu að skoða þetta af fullum krafti. Eru sjálfstæðismenn að tala hér um að þeir vilji álver? Erum við að tala um enn eina gamaldagslausnina, eða hvað? Hins vegar verð ég að segja að ég er mjög sáttur við þær hugmyndir sem koma fram um að beita hvötum til þess að örva hagkerfið og án þess að ég ætli að fara að telja upp alla þá liði sem þar eru er ég mjög ánægður með þá, nema kannski a-liðinn því að þar er talað um að óhagkvæmir skattar sem letja verðmætasköpun verði afnumdir. Hvaða skatta eru sjálfstæðismenn að tala um þar? Það væri gaman að fá það fyrir umræðuna. Við eigum að auka skattafslætti vegna rannsókna- og þróunarstarfs. Það er þessi sjóðahugmynd sem hefur verið rædd á vettvangi efnahags- og skattanefndar. Við eigum að gefa afslátt af tryggingagjaldi þeim fyrirtækjum sem geta sýnt fram á að störfum hafi fjölgað á árunum 2011 og 2012, mjög góð hugmynd. Við skulum fara í hana saman. Við skulum innleiða skattafslætti vegna hlutafjárkaupa. Við höfum gert þetta í nýsköpunarfyrirtækjum. Ég held að það sé íhugunarefni að fara að stækka þetta net. Veita undanþágu frá tryggingagjaldi fyrir ný fyrirtæki. Áhugavert. Endurskoða skattkerfið. Undir það tek ég sömuleiðis. Þeir tala hér um í 4. lið að endurskipuleggja skuldir fyrirtækja og því verkefni verði lokið fyrir vorið. Sú vinna er í gangi á vettvangi ríkisstjórnar í samvinnu við Samtök atvinnulífsins og það er vel. Um það erum við sammála. Að sjálfsögðu er maður sammála setningu eins og: „Unnið verði markvisst að því að aflétta þrýstingi af gjaldmiðlinum og þannig tryggt að gjaldeyrishöftin verði afnumin innan skamms tíma.“ Hér eru sjálfstæðismenn að tala um óvissu vegna skattaframkvæmda næstu ára, svo sem virðisaukaskatt í tengslum við byggingu gagnavera. Sú umræða fór fram fyrr í dag og þar erum við sammála. Hallalaus rekstur 2013. Breytt verklag við fjárlagagerð. Aukin hagræðing í grunn- og framhaldsskólum. Að forðast flatan niðurskurð á háskólastigi. Endurskoða og samræma lífeyrisréttindi opinberra starfsmanna. Undir þetta tek ég allt sem og endurskipulagningu og frekari hagræðingu í heilbrigðiskerfinu til að auka hagkvæmni og auka svigrúm fyrir starfsemi einkaaðila. Undir það tek ég sömuleiðis. Þá leggja sjálfstæðismenn til að tekið verði sérstakt gjald, svokallað innstæðugjald sem nemi 0,25% af stofni allra innstæðna. Það væri athyglisvert að heyra hvernig þessar hugmyndir falla við svokallaðar hugmyndir um bankaskatt, sem undirritaður og fleiri hafa viðrað og frumvarp fjármálaráðherra er núna í farvegi á leiðinni inn í þingið. Ég ítreka það að ég óttast heildarsvip þessara tillagna vegna þess að menn eru hér með það fullkomlega á hreinu hvernig eyða beri tekjum ríkissjóðs en mér finnst það hvernig menn ætla sér að afla teknanna vera heldur veikara. Það segir í greinargerð að tillögurnar muni leiða til 31 milljarðs króna verri afkomu ríkissjóðs en menn ætli að bæta það upp með fjölgun starfa og menn muni bæta stöðu ríkissjóðs um 36 milljarða á næsta ári og 33 milljarða árið 2012. Fyrr í greinargerðinni er svo farið sérstaklega ofan í það hvernig menn ætla að skapa þessi störf. Það segir hér: „Með því að gera umhverfi um atvinnulíf vinsamlegra en nú er og snúa af þeirri braut hafta og afturhalds sem núverandi stjórnvöld viðhalda er áætlað að um 8.000 ný störf verði til í litlum og meðalstórum fyrirtækjum á næsta ári og 6.000 á árinu 2012.“ Ég verð að segja að ef þetta er forsendan fyrir því að ná upp í það gat sem menn eru að leggja til að verði stækkað með þessum útgjöldum, finnst mér þetta heldur veikt. Mér finnst þetta óábyrg nálgun, svo ég segi fyrir mig. Menn ætla að gera umhverfi um atvinnulíf vinsamlegra og þess vegna á að skapa 8.000 ný störf. Ég er sammála því að við eigum að gera það. Við eigum að stefna að því en mér finnst óábyrgt af Sjálfstæðisflokknum að leggja til útgjöld og vera með svona veikar forsendur fyrir tekjuöfluninni.

Hvað með séreignarsparnaðinn?

Víkjum að séreignarsparnaði, vegna þess að ég ætlaði einmitt að fara í hann næst. Ég ætla samt að klára þessa atvinnuumræðu, hv. þingmaður. Hér er ég kominn upp í 14.000 störf, 8.000 á næsta ári og 6.000 árið 2012. Sjálfstæðismenn leggja svo til að vegna þess að þeir segja hér: „Beita á öllum ráðum til að flýta framkvæmdum við nýtt álver í Helguvík, orkufrekt verkefni að Bakka og tilheyrandi virkjanaframkvæmdir“ - og skapa þannig 4.000 bein störf. Ég spyr: Hvað ætla menn að gera á Bakka sem fjölgar svona störfum? Það væri gaman að fá svar við því. Menn tala hér um skattlagningu séreignarsparnaðar. Í fjárlagaumræðu síðasta árs lögðu sjálfstæðismenn mikla áherslu á skattlagningu séreignarsparnaðar og sögðu að menn þyrftu ekki að fara í skattahækkanir, menn þyrftu ekki að fara í svona mikinn sparnað vegna þess að menn mundu sækja svo mikla peninga með skattlagningunni. Ég var svo sem sammála því en ég var ekki sammála þeirri nálgun að við ættum að fresta því að fara í nauðsynlegar aðhaldsaðgerðir á ríkissjóði. Við eigum að nota þessa fjármuni til fjárfestinga ef við ætlum að sækja þá. Nú ætla menn að leggja til að farið verði í skatttekjurnar til þess að, hvað? Á bls. 14 segir: „Þær tekjur [úr séreignarsparnaðinum] sem ekki yrðu notaðar til að fjármagna tillögurnar á árunum 2011 og 2012 skulu nýttar til að greiða niður skuldir …“ Þannig að menn ætla að nota séreignarsparnaðinn til að fara í þessa frestun á nauðsynlegu aðhaldi, t.d. með hækkun á sköttum og aðhaldsmálum í útgjöldum. 
             Ég er sammála mörgum þeim hugmyndum sem hér hafa komið fram en ég ítreka að gagnrýni mín snýst fyrst og fremst um það að mér finnst óábyrg nálgun hvernig menn ætla að ná í tekjurnar. Mér finnst hún áhættusöm og þess vegna set ég nokkra fyrirvara, en ég fagna því að menn hafa lagst í þá vinnu að koma hér með hugmyndir um hvað mætti betur fara. Ég legg til að efnahags- og skattanefnd og aðrar þingnefndir taki þessar tillögur til ítarlegrar umfjöllunar svo við getum séð eitthvað af þeim verða að veruleika.

Virðulegur forseti. Ég byrja á því að þakka þingmanninum fyrir mörg góð orð í garð tillagna okkar en ég verð að segja að ræðan sem ég flutti fyrir ekki nema 20–30 mínútum og þingmaðurinn hlustaði á, hefur misheppnast allhrapallega hjá mér. Þar gerði ég nákvæmlega grein fyrir því hvernig tekjuhliðin á tillögum okkar væri hugsuð. Jafnframt tók ég sérstaklega fram að það ætti ekki að fresta sparnaðarhugmyndum, við mættum ekki slá slöku við þar. Hv. þingmaður talar um gamaldagshugmyndir, hann talar um gerðardóm í Svíþjóð o.s.frv., en það er ekki byggt á neinum rökum. Gerðardómur í Svíþjóð er löngu hættur, það er enginn gerðardómur þar. Núna er allt gert í frjálsum samningum. Varðandi gamaldagshugmyndir, hvað er gamaldags við að nýta orkuna? Ál er alls ekki gamaldagsiðnaður. Ál er fullgildur iðnaður sem skapar mikið af verðmætum störfum. Varðandi Bakka hef ég verið algerlega hlynntur því að við reistum álver þar. Komin er fram hugmynd um hvernig hægt væri að standa að því verki. Það sem helst stendur í vegi núna er Landsvirkjun samkvæmt skipun frá hæstv. fjármálaráðherra, þannig er staðan núna. Hvað varðar óhagkvæmu skattana, þ.e. afdráttarskattana, kolefnaskattana, skattlagningu hagnaðar milli landa, það er skattlagning vaxtagjalda. Nú hafa fjórar til fimm tegundir skatta til viðbótar verið innleiddar. Því miður er tíminn búinn 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég held að við ættum að fara saman í þá vinnu að skoða hvernig við gætum, ef við hefðum áhuga á því, skattlagt séreignarsparnaðinn og skoðað með hvaða hætti þeir fjármunir mundu nýtast best til uppbyggingar atvinnulífi. Þá grunnhugsun held ég að við séum sammála um. Það er bara spurning með hvaða hætti við leggjum í þá vegferð. Almennar athugasemdir mínar við þessa tillögu lúta að því að mér finnst heldur bratt farið í að gefa eftir skatta án þess að tekjur ríkissjóðs séu svo vissar og það stendur. Mér finnst að við eigum ekki að nota skattlagningu séreignarsparnaðar til að taka þá áhættu. Ég tel að við ættum að skoða mjög vandlega í efnahags- og skattanefnd þær skattatillögur sem við lögðum upp með og sem samþykktar voru og gerðar að lögum fyrir ári síðan. Við höfum nú eins árs reynslu af þeim sköttum. Við höfum heyrt gagnrýnisraddir úr atvinnulífinu um suma þeirra. Sumum þeirra er ég algerlega sammála, eins og hugmyndum okkar um kolefnisgjald eða kolefnisskatta. Ég tel að menn eigi að borga fyrir þau verðmæti sem þeir ganga á. Mér finnst það spurning um umhverfismál. Þess vegna er ég sammála því að aðrir skattar eru umdeilanlegir og væri athyglisvert að sjá hver reynslan hefur orðið af þeim.

Virðulegi forseti. Það liggur alveg ljóst fyrir að varað var við óhagkvæmum sköttum og í fjármálaráðuneytinu sjálfu er jafnvel sagt að það hafi verið mistök að innleiða suma þá skatta sem voru innleiddir. Við munum sjálfsagt fá vinnu í efnahags- og skattanefnd við að leiðrétta það sem búið var að vara við og ekki var hlustað á og hv. þingmaður greiddi atkvæði með. Varðandi skattalækkanirnar, stjórnarþingmenn hafa í opinberum viðtölum og jafnvel úr ræðustól, eins og við heyrðum áðan, útfært þær skattalækkanir sem við ræðum hér. Í greinargerðinni tölum við um að 10 milljörðum verði varið til að lækka tekjuskatta heimila. Það er engin útfærsla. Ein af grundvallarreglum skattahagfræðinnar er að stighækkandi tekjuskattar leiði til þess að hvatarnir til vinnu minnka. Því minni umbun sem maður fær fyrir erfiði sitt, því minna er maður tilbúinn til að leggja eitthvað á sig. Í eðli sínu er maðurinn bara eins og asni. Það er gulrótin sem hangir fyrir framan hann sem hann eltir, og því stærri og því betri sem gulrótin er því meira er fólk tilbúið til að leggja á sig nákvæmlega eins og asninn. Í eðli okkar erum við bara asnar. Mig langar til að spyrja hv. þingmann: Hafnar hann þeirri grunnsetningu skattahagfræðinnar að stighækkandi tekjuskattar letji fólk til vinnu, letji fólk til að leggja á sig?

Virðulegi forseti. Við tölum um skattahækkanir ríkisstjórnarinnar á undanförnum árum. Grunnhugsunin með stighækkandi tekjuskatti er sú að þeir sem betur hafa það, eiga meira undir sér, hafa hærri tekjur, taki á sig aukningu, taki á sig auknar byrðar fyrir þá sem minna eiga. Ég er jafnaðarmaður og er að grunni til samþykkur þeirri nálgun. Ég er hins vegar algerlega sammála þeirri nálgun sem hv. þingmaður vekur athygli á, að ef við göngum of langt í þessum efnum er hættan t.d. sú að við hvetjum til svartrar atvinnustarfsemi. Við verðum að freista þess að ná jafnvægi þar á milli. Ég vildi sannarlega ekki þurfa að leggja mikla skatta á almenning í landinu, hann hefur ekki úr miklum peninga að spila til að borga skatta. En því miður er staða ríkisins sú að við þurfum að leita allra leiða, við þurfum að fara í allar matarholur og sumar matarholurnar eru hjá þeim sem hafa hærri laun. En við verðum að sjálfsögðu að gæta að jafnvæginu, að gæta þess að ganga ekki of langt, og þess vegna hef ég ekki verið sérstaklega hrifinn af mjög umfangsmiklum skattahækkunum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og sérstaklega hvernig hann nálgast gagnrýnina því að hann kallar eftir ítarlegri útskýringum og gerir athugasemdir við sumt og það finnst mér mjög gott. Það er reyndar ekki gott ef menn leggja fram einhverja tillögu, fá enga gagnrýni og þurfa ekki að færa fram frekari rök þannig að ég fagna því hvernig hv. þingmaður flutti ræðu sína áðan. Mig langar aðeins að koma inn á það sem menn sögðu um skattahækkanir. Hv. þingmaður segir að það sé mjög æskilegt að leita eftir jöfnuði og jafnvægi en mig langar að spyrja hv. þingmann nánar út í það vegna þess að í framkvæmd fjárlaga fyrir árið 2010 kemur fram að sennilega mun vanta um 10 milljarða af skatttekjum ríkisins frá einstaklingum sem annars var reiknað með. Við erum þegar komin með um 6,4 milljarða á fyrstu níu mánuðunum og það stefnir í 10 milljarða halla. Hér er þó minna atvinnuleysi en reiknað var með í fjárlagafrumvarpinu fyrir árið 2010. Síðan er ljóst að ýmislegt þarf að bæta í fjáraukalögunum sem við munum ræða eftir nokkrar vikur, mesta skekkjan þar er tæplega 1,8 milljarðar. Hún er vegna þess að ráðstöfunartekjur heimilanna hafa minnkað. Við getum verið sammála um að hluti af ástæðunni eru skattahækkanir fyrir utan lækkað starfshlutfall og þar fram eftir götunum. Þess vegna langar mig að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi ekki áhyggjur af því sem hann sagði áðan, að menn verði að passa sig á því að að skattpína fólkið ekki of mikið í ljósi þeirra upplýsinga sem við höfum í höndunum eftir að þessar skattahækkanir voru samþykktar. Um 10 milljarða mun vanta upp á af tekjuskatti einstaklinga, um 10%, sem er nokkuð hátt hlutfall af þeim skattstofni. Samt er minna atvinnuleysi en var reiknað með, forsendur frumvarpsins hefðu átt að gera það að verkum að við fengjum meiri tekjur vegna minna atvinnuleysis þannig að þróunin fer í þveröfuga átt. Mig langar að fá sjónarmið hv. þingmanns, hvort hann telji ekki í ljósi þessara staðreynda að við séum komin of langt í skattlagningu á einstaklinga í landinu.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður gerir að umtalsefni skattapólitík og minni endurheimtur skatta en gert var ráð fyrir. Fram kom á fundi efnahags- og skattanefndar í morgun að opinberir innheimtuaðilar hefðu gengið mun vægar fram við innheimtu opinberra gjalda allt frá því að efnahagshrunið dundi yfir okkur. Í nóvember 2008 gaf ríkisstjórnin út þá yfirlýsingu að vægar yrði gengið að einstaklingum og það hefur komið í ljós t.d. í þeim gögnum um opinberar innheimtuaðgerðir sem okkur voru sýnd á fundi nefndarinnar í morgun. Menn hafa gengið miklu vægar fram en áður. Menn líta svo á að það sé nauðsynlegt í ljósi aðstæðna en ljóst er að endurheimtur skatta hafa að einhverju leyti farið minnkandi af þeim sökum. Ég vil líka nefna í þessu sambandi að þær skattahækkanir sem við ræðum í núverandi fjárlagafrumvarpi snúa ekki nema að litlu leyti beint að einstaklingum þannig að menn reyna að ganga hægar fram gagnvart þeim. En það má líka spyrja sig hvar við værum stödd varðandi tekjur ríkisins og grundvöll fjárlagafrumvarpsins ef við hefðum ekki farið í skattahækkanir síðast, m.a. til að bregðast við minnkandi tekjum og minnkandi endurheimtum. Hvar værum við stödd þá? Hvað hefði þurft að ganga lagt í niðurskurði á heilbrigðisstofnunum eða í menntakerfinu ef við hefðum ekki hækkað skattana á síðasta ári og þar með ekki aukið tekjurnar meira en við gerðum? Að öðru leyti tek ég undir þær hugmyndir sem almennt koma fram í hugmyndum Sjálfstæðisflokksins um að breikka skattstofnana og koma með örvandi aðgerðir til að styrkja atvinnulífið. Það finnast mér vera langbitastæðustu hugmyndirnar hjá sjálfstæðismönnum og er eitthvað sem ég vildi að kæmist í gegn og yrði að lögum á þessu þingi.

Virðulegi forseti. Þær upplýsingar sem hv. þingmaður færir okkur af fundi efnahags- og skattanefndar í morgun koma mér dálítið á óvart vegna þess að það var einmitt varað við því að hækka skattana svona mikið því að þá mundi þurfa að afskrifa meira af þeim. Ég velti fyrir mér, virðulegi forseti, hvort við séum í einhverri sjálfsblekkingu, hvort þessir skattar séu þá bara tapaðir. Við vitum að skattarnir sem reiknað er með - ég þekki ekki alveg sundurliðunina, ég hef ekki séð hana, en staðgreiðslunni er skilað innan fyrirtækjanna. Síðan eru einhverjir eftiráskattar sem lagðir eru á fólk út af leiðréttingu á skattframtölum árið 2009. Mér finnst það dálítið skrýtið ef miklar skekkjur eru þar inni, ég verð að viðurkenna það. Ég á því miður ekki sæti í efnahags- og skattanefnd en ég treysti hv. þingmanni í því efni og tek mark á því sem hann segir varðandi það ef menn hefðu farið rólegar í sakirnar, en menn mega þá ekki reikna með að fá féð einhvern tíma seinna, það getur hugsanlega verið tapað. Hv. þingmaður spurði líka þeirrar grundvallarspurningar hvar við værum stödd í dag ef við hefðum ekki farið í skattahækkanir. Ég ætla ekki að alhæfa um það en ég tel hins vegar að ef við hefðum farið þá leið sem við sjálfstæðismenn boðuðum í fyrra, þ.e. í séreignarlífeyrissparnaðinn, og ég veit að hv. þingmaður hafði miklar væntingar til þeirrar aðferðafræði, held ég að við værum mikið betur stödd, sérstaklega í ljósi þess sem ég rakti áðan um vaxtabæturnar, 1,8 milljarða, vegna þess að ráðstöfunartekjur heimilanna eru minni. Við vitum það öll hér inni að ef maður hækkar skattana á fólkið í landinu hefur það minni ráðstöfunartekjur. Það stoppar hagkerfið, það er algerlega vitað, og þess vegna velti ég fyrir mér öllum kostnaðinum sem fór í að breyta skattkerfinu, það kostaði líka mikið. Þá þurfti að fjölga starfsfólki og fara í mjög miklar og dýrar breytingar í tölvukerfum og víða annars staðar. Hinn almenni borgari þarf í auknum mæli að leita sér aðstoðar við gerð skattframtala og það kom fram á fundi fjárlaganefndar fyrir nokkrum dögum að eldri borgarar eru algerlega 

Virðulegi forseti. Það voru kannski ekki beinar spurningar sem til mín var beint en ég þakka að lokum fyrir það innlegg sem Sjálfstæðisflokkurinn kom með þótt ég sé ekki sammála mörgu sem þar kom fram. Hugmyndir til að örva atvinnulífið og styrkja það eru mjög góðar og ber að skoða þær mjög vel í þingnefndum en ég ítreka að mér finnst tekjugrundvöllurinn undir þessum tillögum veikur og ekki í anda ábyrgrar fjármálastjórnar. Að skattleggja séreignarsparnaðinn er ákveðið hlið sem við þurfum að ganga varlega um og íhuga vel. Við eigum ekki að fresta nauðsynlegum aðhaldsaðgerðum eða aðgerðum við að rétta af ríkissjóð með því að skattleggja séreignarsparnaðinn. Ég vil t.d. ekki nota séreignarsparnað til að vinda ofan af þeim skattbreytingum sem við fórum í þegar við jöfnuðum tekjuskattinn til tekjujöfnunar fyrir almenning. Ég vil ekki ganga á séreignarsparnaðinn til að fresta nauðsynlegum aðhaldsaðgerðum í útgjöldum en ég ítreka að ég vil að við höldum okkur við rammann þó svo að við þurfum kannski að færa til einhverja fjármuni innan þess fjárlagafrumvarps sem við ræðum nú. Séreignin er að einhverju leyti lán frá framtíðinni og við þurfum að fara varlega vegna þess að við þurfum að taka á vandanum sjálf. Að öðru leyti óska ég eftir því að hugmyndir sjálfstæðismanna fái góða umræðu efnislega á vettvangi þingnefnda.

Frú forseti. Ég er ekki viðkvæmur maður en ég ætla ekki að sitja undir því hérna í þingsalnum að félagar mínir á þingi, eins og hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson, lýsi því yfir að maðurinn sé asni. Þar með talinn ég náttúrlega, hann sjálfur og allir jarðarbúar. Máli sínu til stuðnings dró hann fram hagfræðikenningu sem ég hélt að allir hefðu skilið við fyrir löngu. Vissulega er það til í mannlegri hegðun að hegða sér eins og asni sem eltir gulrót hvað sem tautar og raular. Dýrsleg græðgi er til. Hún er samt ekki grundvallarhvöt mannsins. Rannsóknir hafa sýnt að eftir að maðurinn hefur satt hungur sitt eru aðrir hvatar sem ráða hegðun hans en stærð gulrótar. Mér er sama hvaða sjálfsmynd hv. þingmaður hefur en ég tek ekki undir orð hans 

Frú forseti. Það er ánægjulegt að komast til að taka þátt í umræðunni enda er mér tjáð að eftirspurn hafi verið eftir því að við sýndum okkur við umræðuna. Það er rétt og skylt að reyna að gera eftir því sem tíminn frekast leyfir. Mér finnst alltaf gott að þingmenn og þingflokkar geri grein fyrir sjónarmiðum sínum og leggi mál sín fram í formi þingmála með öðrum hætti. Það er góðra gjalda vert að rökræða málin út frá mismunandi hugmyndum og sýnum um lausnir mála. Það fer eftir atvikum, eins og oftast er, að maður er sammála ýmsu en kannski ekki endilega öðru sem lagt er fram. Ég heyrði á orðaskiptum áðan að menn hefðu áhyggjur af tekjuáætlun ríkissjóðs og því hvernig skattar skiluðu sér til ríkisins við þessar aðstæður. Ég get vonandi glatt hv. þingmann með því að tekjuáætlunin er núna, miðað við síðustu tölur úr ríkisbókhaldinu, heldur að styrkjast á nýjan leik þannig að horfur fara batnandi og við verðum að mestu á áætlun á þessu ári hvað varðar skattskil til ríkisins. Það hlýtur að gleðja menn. Segja má að það sé í raun mjög góður árangur í ljósi þess sem m.a. bar á góma áðan að ýmsir eiga í erfiðleikum með að standa skil á skattgreiðslum sínum svo sem eins og skuldsett fyrirtæki sem eru að berjast upp úr erfiðum áföllum og rekstri. Það hefur líka áhrif að reynt hefur verið að taka mildilega á innheimtu og aðstoða menn með ýmsum hætti til að ráða skil á sínu. Þannig höfum við t.d. gert fyrirtækjum kleift að gera upp með hagstæðum hætti áfallnar eldri skattskuldir. Það þýðir að sjálfsögðu að tekjurnar berast ríkinu síðar en líkurnar aukast á því að ríkið fái að lokum sitt. Þetta auðveldar fyrirtækjunum að komast í gegnum skaflinn. Þegar hafa á milli 400 og 500 fyrirtæki nýtt sér þennan kost, þ.e. að færa yfir á skuldabréf til nokkurra ára eldri áfallnar skattskuldir. Skilyrðið er að fyrirtækin séu þá í skilum með samtímagreiðslurnar. Þessi aðgerð hefur heppnast vel og aðstoðað mörg fyrirtæki við að komast áfram. Sama gildir almennt um innheimtuna. Það er reynt að finna leiðir með aðilum til að leysa málin fremur en að gera ekkert. Það er að vísu þannig að tekjurnar samanstanda af ólíkum þáttum. Það er eins og alltaf gengur. Það er erfitt að áætla nákvæmlega hvað hver og einn tekjustofn gefur af sér. Almennt talað hafa beinu skattarnir verið heldur lægri en tekjuáætlun gerði ráð fyrir en óbeinu skattarnir yfir mörkum. Þó er ánægjulegt að núna í fyrsta sinn virðist t.d. tryggingagjald vera komið upp fyrir tekjuáætlun sem er ánægjuleg vísbending um að umsetningin í atvinnulífinu og launagreiðslur séu að aukast og virðisaukaskattur er vel yfir áætlun þannig að það vegur upp að verulegu leyti slaka á öðrum tekjustofnum. Varðandi skattkerfisbreytingarnar og skattahækkanirnar sem menn tala um, þá held ég að það sé hollt fyrir menn að hafa í huga að að uppistöðu til eru þær breytingar fyrst og fremst til þess að halda í horfinu, til að koma í veg fyrir að tekjustofnarnir gefi enn meira eftir en ella væri. Það er fyrst og fremst ein skattkerfisbreyting sem er til umtalsverðar hækkunar og það er engin dul dregin á það, það er hækkun tryggingagjaldsins. Það hefur verið hækkað umtalsvert í góðu samstarfi ríkisins og aðila vinnumarkaðarins til að mæta kostnaðarauknu atvinnuleysi. Það er langumtalsverðasta skattahækkunin sem fram hefur farið. Að öðru leyti er um tvennt að ræða. Það eru aðgerðir til að tekjustofnarnir haldi í horfinu. Þeir eru reyndar að skila lægra hlutfalli í heild, hlutfall af þjóðartekjum, en á undangengnum árum. Hins vegar hafa verið gerðar ýmsar breytingar á skattkerfinu, ekki eingöngu í því skyni að afla tekna heldur vegna þess að hugmyndir okkar um skattkerfið eru aðrar en þeirra sem fyrir voru. Er það eitthvað skrýtið? Það eru önnur pólitísk leiðarljós uppi á Íslandi í dag í samræmi við vilja kjósenda í síðustu alþingiskosningum. Við höfum gert miklar breytingar á tekjuskattskerfinu til að stórauka á nýjan leik tekjujöfnunargildi þess. Það höfum við gert annars vegar til að innleiða sérstakt þrep á lægri laun sem mun í enn frekari mæli á þessu ári skila sér í því að lágtekjufólki er hlíft við skattahækkunum. Það er reyndar þannig að það greiðir lægra hlutfall ráðstöfunartekna sinna í skatta í ár en það gerði í fyrra og væntanlega enn lægra hlutfall miðað við álagningu á næsta ári en þar áður. Í staðinn greiða hinir tekjuhæstu meira, það er rétt. Þannig höfum við innleitt þrepaskiptan tekjuskatt sem óumdeilanlega og sannanlega, miðað við gögn frá ríkisskattstjóra eftir álagninguna í sumar og miðað við rannsóknir fræðimanna hjá fleiri en einni stofnun, hafa stóraukið tekjujöfnunargildi tekjuskattskerfisins á nýjan leik. Við höfum innleitt ýmsar umbætur í skatti eins og fyrsta kolefnisskattinn á Íslandi í þágu þess að undirbúa okkur og færa okkur í áttina að því að mæta loftslagsmarkmiðunum. Menn munu sjá meira í þá veru á næstu dögum þegar bifreiðagjöldum og vörugjöldum verður breytt í sama skyni þar sem andlag skattlagningarinnar verður losun gróðurhúsalofttegunda en ekki kíló af stáli eða rúmsentímetrar véla. Við höfum innleitt fleiri breytingar, t.d. tekið á ýmsum veikleikum sem voru í skattkerfinu þar sem menn höfðu algerlega vanrækt að takast á við breytta tíma eins og að geta beitt samsköttun á íslensk móðurfélög og erlend dótturfélög á aflandssvæðum, svokallaðar CRC-reglur til að hægt sé að ná utan um það með eðlilegum hætti eins og gert er alls staðar í löndunum í kringum okkur. Ég gæti talið mun fleira upp. Við höfum líka beitt ýmsum ívilnunum. Ég nefni sem dæmi skattaívilnanir í þágu nýsköpunar og sprotafyrirtækja sem við munum væntanlega útfæra og gera breytingar á til rýmkunar á þessu þingi. Við höfum hækkað endurgreiðslu virðisaukaskatts vegna endurbóta á íbúðarhúsnæði úr 60 í 100% og við höfum bætt við skattaívilnunum til handa einstaklingum sem ráðast í slíkar framkvæmdir. Þetta hefur þegar skilað því að sennilega hafa um 10 þúsund heimili bæst í hópinn sem hefur nýtt sér þessi úrræði til að ráðast í framkvæmdir og nýtur góðs af skattaívilnunum sem þarna eru á ferðinni. Átakið Allir vinna hefur tvímælalaust heppnast vel þannig að hv. þingmenn mega líka muna eftir því að þessi ríkisstjórn hefur á sumum sviðum lækkað skatta og beitt skattaívilnunum og hvetjandi aðgerðum. Þetta er því ekki eins svart/hvítt og menn vilja vera láta. Ég tel það fjarri öllu lagi að halda því fram að ráðstafanir ríkisins að þessu leyti á tekjuhliðina hafi verið óhóflegar, þvert á móti í öllum aðalatriðum hafa þær heppnast vel og hjálpað til við að fleyta samfélaginu í gegnum þetta með því að færa byrðarnar á þá sem betur mega sín og koma í veg fyrir að við þurfum að skera enn meira niður í staðinn. Það væri auðvitað besti valkosturinn nema menn sættu sig við það sem ég geri ráð fyrir að sé ekki, að reka ríkissjóð með enn þá meiri bullandi halla. Um tillögur sjálfstæðismanna vil ég segja það að öðru leyti að margt af því sem talið er upp í sambandi við málefni heimilanna er í vinnslu eða hefur þegar verið gert eins og t.d. það sem liggur fyrir þinginu að stytta fyrningarfrest við gjaldþrot. Tillagan hefur kannski verið unnin áður en frumvarpið leit dagsins ljós. Margt sem hér er sagt bæði um að vinna markvisst í II. kafla, að vinna markvisst gegn atvinnuleysi, að hjálpa fólki að eyða óvissu í sambandi við umhverfi atvinnustarfseminnar og að vinna hratt úr skuldavanda heimilanna. Að sjálfsögðu erum við öll sammála um mikilvægi þess að þetta sé gert. Ekki síst fagna ég III. kafla um aðhald í rekstri ríkisins og það sé mikilvæg forsenda áframhaldandi velferðar. Já, það er það að sjálfsögðu. Það er liður í því og hluti af því að takast á við ríkisfjármálin þannig að rekstur ríkisins og sveitarfélaga verði sjálfbær og við hættum að safna skuldum og hættum að missa fleiri krónur af hverjum 100 í að borga vexti. En þá hlýtur tekjuöflunarhliðin að mega vera þar undir og sjálfstæðismenn verða að horfast í augu við að það var ekki beinlínis auðvelt að takast á við kreppuna þegar hún skall á með öllu sínu höggi eins og tekjuöflunarkerfi ríkisins var orðið úr garði gert, eins og búið var að veikja hina traustu undirstöðutekjustofna ríkisins. Hvers vegna gátu menn gert það? Annars vegar af því að þeir ráku þá pólitík og hins vegar vegna þess að froðutekjur af bólunni héldu afkomu ríkisins, og að hluta til sveitarfélaganna, uppi á þessum vitleysisárum. Svo hvarf það allt eins og dögg fyrir sólu. Hvað er annað hægt að gera en að reyna aftur með sanngjörnum og réttlátum hætti að treysta undirstöður samneyslunnar? Samt munu Íslendingar, þrátt fyrir þessar ráðstafanir, þurfa að sætta sig við að hún verði á nokkurra ára bili lægra hlutfall af landsframleiðslu en við viljum sjá til frambúðar sem norrænt velferðarríki. Síðan skilja leiðir í sumum tilvikum, t.d. þegar sjálfstæðismenn vilja ákveða fyrir fram að auka þorskkvótann um 35 þúsund tonn án þess að nokkur fiskifræðilegur, viðskiptalegur eða sjálfbærnislegur grundvöllur sé lagður undir. Þetta finnst mér of langt gengið. Svipað gildir um að ákveða það með fyrirmælum að ráðist skuli í tilteknar framkvæmdir. Ég hélt satt að segja að þeir tímar væru liðnir að menn gæfu fyrirmæli frá Alþingi um að ráðast skyldi í tiltekin verk, fjárfestingar eða uppbyggingu úti á markaði. Það sem snýr að stjórnvöldum í þeim 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir ágæta ræðu. Ég ætla að spyrja hann að því hvort það sé ekki eignfært hjá ríkissjóði og tekjufært þegar menn eru mildilegir í innheimtu, þ.e. draga það að innheimta skatta. Og þegar menn borga með skuldabréfi, hvort skuldabréfið sé þá ekki eignfært hjá ríkissjóði og tekjufært. Síðan er það sem maður rekst aftur og aftur á að hæstv. fjármálaráðherra telur lækkandi skatttekjur vera merki um að skattar hafi lækkað. Ég man ekki eftir einum einustu sköttum ríkisstjórnarinnar sem voru til lækkunar. Þeir voru allir til hækkunar og samt gefa þeir lægri skatttekjur vegna þess að stofninn kiknar undan skattinum. Heimili landsins vita það, lágtekjuheimilin sem borga stóraukna skatta á bensín, það er hvergi inni í þessu. Það er áfall fyrir lágtekjuheimilin en kemur hvergi fram. Fólk sem fer í sturtu og borgar gjald fyrir það, lágtekjufólk fer líka í sturtu, það borgar meiri skatta.

Frú forseti. Það er væntanlega þannig með skattana að þetta er fært sem útistandandi skattkröfur og er haldið utan um það þannig. Þær eru alltaf umtalsverðar á hverjum tíma í ríkisbókhaldinu, óinnheimtar og útistandandi skattkröfur. Þetta breytir ekki um eðli þó að gengið sé frá uppgjöri skattkröfunnar eða skuldarinnar með tilteknum hætti eins og nú er farið að gera í því skyni að auðvelda mönnum að standa skil á henni og geta borgað hana, en í góðu samkomulagi þá um hvernig það verði gert. Ég tel að þessar aðgerðir og ráðstafanir hafi verið réttlætanlegar. Að sjálfsögðu eru þær ákveðin eftirgjöf af hálfu ríkisins í þeim skilningi að skilmálar þessara uppgjörsaðferða eru hagstæðir. Það er komið til móts við fyrirtækin í þeim efnum. Já, að sjálfsögðu verða menn að breyttu breytanda fyrir áhrifum af hækkun óbeinna skatta eftir því sem þeir eru á ferðinni, hvort sem það er virðisaukaskattur, bensín eða hvað það nú er, en það er sá grundvallarmunur á að menn hafa þó meira val um hvernig eða hvort þeir borga þá skatta en hina sem eru lagðir á þá beint. Það sem þessi ríkisstjórn hefur gert, og hv. þm. Pétur Blöndal verður að viðurkenna, er að hún hefur notað þau tæki sem hún hefur sjálf og ræður yfir, þ.e. beinu skattana, til að hlífa lágtekjufólki við sköttum.

Frú forseti. Það er þá rétt sem ég skildi, og öndvert við það sem þingmenn hafa sagt í umræðunni, að mildileg innheimta lækkar ekki tekjur ríkissjóðs, lækkar ekki neitt. Það má eiginlega segja að það hækki þær vegna þess að þetta eru bókfærðir skattar sem hugsanlega verða ekki greiddir í framtíðinni, þannig að áhættan er komin út úr húsi. Það sem ég vildi segja við hæstv. fjármálaráðherra er þetta: Allir skattarnir sem ríkisstjórnin lagði á - þar á meðal það sem ASÍ hafði samið um, að persónuafslátturinn fylgdi verðlagi, var tekið burt, verst fyrir lægst launaða fólkið, verst fyrir það - allar þessar skattahækkanir koma nú fram sem lækkun á tekjum ríkissjóðs af sköttum, þ.e. skatttekjur ríkissjóðs minnka þrátt fyrir skattahækkanir. Þá veltir maður náttúrlega fyrir sér hvort sú stefna að skattað sé út úr kreppunni sé rétt.

Frú forseti. Persónufrádráttur var hækkaður um 2.000 kr. og það ásamt með lágtekjuskattþrepinu gerir það að verkum að tekjulágt fólk með upp að 270–300 þús. kr. á mánuði borgar núna umtalsvert lægra hlutfall ráðstöfunartekna sinna í skatt. Það er staðreynd, hv. þingmaður. Það þýðir ekki að rífast við staðreyndirnar. Það er alveg vonlaust verk jafnvel þó að vaskir menn eigi í hlut, eins og hv. þm. Pétur Blöndal. Það er einfaldlega ekki þannig. Varðandi tekjur ríkissjóðs þá eru þær ekki að minnka. Það tekst að halda þeim uppi og sumir skattstofnarnir, með þeim breytingum sem á þeim hafa verið gerðir, gefa umtalsvert meiri tekjur í ríkissjóð. Hvar værum við stödd með útgjöld vegna atvinnuleysis í landinu ef við hefðum ekki hækkað tekjustofninn til þess að bera straum af þeim kostnaði, þ.e. tryggingagjaldið? Útgjöld sem allt í einu fara úr fáeinum hundruðum milljóna eða 1 til 2 milljörðum upp í 25–27 milljarða á tveim árum eftir hrunið. Slíkt tekur í, hv. þingmaður. Það þýða engin töfrabrögð gagnvart slíkum aðstæðum. Menn verða að reyna að takast á við þær og mæta þeim með yfirveguðum blönduðum aðgerðum eins og þessi ríkisstjórn hefur verið að gera.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir að taka þátt í þessari umræðu, að bregðast við því kalli okkar að koma hingað og taka þátt í umræðunni. Það verður seint sem við hæstv. fjármálaráðherra verðum sammála um skattamál. Ég get alveg játað að ég er ekki jafnhrifin af innleiðingu á þrepaskiptu skattkerfi og hæstv. fjármálaráðherra vegna þess að ég trúi því að það sé eins og þegar menn ganga upp tröppur, menn fara þeir ekki upp í næsta þrep ef þar er fyrirstaða. Og það er það sem við erum að gagnrýna við þrepaskipt skattkerfi, að fólk festist í lægra þrepinu vegna þess að það reiknar þetta þannig að það borgi sig ekki að vinna meira því að þá fari hærra hlutfall teknanna í skatt. Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra aðeins út í umhverfisskattana og kolefnisgjöldin sem hann var að ræða, umferðarskatta og breytingar sem hann var að boða. Er það alltaf þannig að mati hæstv. fjármálaráðherra að nýir skattar, eins og þessir umhverfisskattar, komi sem viðbót í skattkerfinu eða ætlar hann að gleðja mig í andsvari sínu með því að tilkynna mér um lækkanir á móti umhverfissköttunum?

Frú forseti. Varðandi umhverfisgjöld er það auðvitað þannig að í eðli sínu eiga þau að vera stýritæki og þau eiga að hvetja til orkusparnaðar og að menn færi sig yfir í vistvæna orkugjafa. Það verður ekki bæði sleppt og haldið. Þetta er gert með því að gera mengunina dýra og kolefnisgjaldið var hækkun. Kerfisbreytingin hins vegar varðandi umferðarskattana, þ.e. vörugjöld og bifreiðagjöld, er hlutlaus hvað tekjuöflun snertir, er hrein kerfisbreyting til að gera losun gróðurhúsalofttegunda að andlagi skattlagningar og er ekki ætlað að hafa tekjuöflunaráhrif í ríkissjóð. Varðandi umræður um skattkerfið á Íslandi bið ég menn að muna hvar við erum stödd. Það var búið að fletja út skattkerfið, lækka og veikja beinu tekjuskattana þannig að það var komið úr öllum takti við hin Norðurlöndin. Og þó að það sé lítillega fært til baka og tekjujöfnunargildið aukið nokkuð þýðir ekki að tala eins og þar með muni himinn og jörð farast og allir muni hætta að vinna af því að þeir liggi í því að reikna út hvort þeir séu á lágum launum eða meðallaunum og hætti við að fara upp á meðallaun eða há laun af því að þeir þurfi að borga fáeinum krónum meira í skatt. Slíkur málflutningur gengur ekki upp og ef þetta væri rétt hjá hv. þingmönnum Sjálfstæðisflokksins 

Virðulegur forseti. Það er mjög gott að hæstv. fjármálaráðherra taki dæmi um Svíþjóð sem gósenland, enda eru skattar að lækka þar undir vaskri stjórn hægri manna í Svíþjóð. Tökum dæmi um Danmörku. Þar er nýkomin út skýrsla sem sýnir að 17% af danska hagkerfinu eru svört atvinnustarfsemi. Af hverju skyldi það vera? Það er kannski vegna þess að á hinum Norðurlöndunum hefur það verið þannig, og allir vita það, að skattarnir þar eru miklu, miklu hærri. Ef hæstv. fjármálaráðherra vill í sífellu bera sig saman við lönd þar sem hæstu skattarnir eru þá verði honum að góðu, en það er ekki það sem ég get tekið undir. Og varðandi þær tölur sem hann nefndi áðan og að fræðimenn væru búnir að sýna fram á að þau í ríkisstjórninni væru að gera allt saman rétt, þá bendi ég á að þær tölur sem þarna er um að ræða eru væntanlega tölur frá því áður en skattkerfinu var breytt, vegna þess að skattkerfinu var ekki breytt fyrr en í fyrra og ekki er Stefán Ólafsson og co. að reikna með tekjunum sem fólk er að greiða akkúrat núna. Ég bið hæstv. fjármálaráðherra að fara aðeins ofan í gögnin áður en hann fer að guma af þessu.

Frú forseti. Við breyttum skattkerfinu að hluta til á miðju ári 2009 og innleiddum hátekjuskatt sem var staðgreiddur, samtímagreiddur, og hann hefur strax tekjujöfnunaráhrif í kerfinu og kemur fram við álagningu ársins í ár. Varðandi stærð svarta hagkerfisins í Danmörku er það auðvitað slæmt ef það er 17% þar. Það þætti sennilega ekki hátt hlutfall miðað við mat manna á Ítalíu og í Grikklandi og eru það þó ekki skattpíningarlönd, en það þekkja auðvitað allir þann vanda sem við er að glíma alls staðar. Það er ekkert kappsmál eða metnaðarmál hjá mér að vera með óskaplega háa skatta. Það sem er metnaðarmál hjá mér er að Ísland geti staðið undir nafni sem norrænt velferðarsamfélag. Það verður ekki gert nema lagðir séu til samneyslunnar nægjanlega traustir tekjustofnar til að hún sé eins og við viljum hafa hana. Það verður ekkert norrænt velferðarsamfélag rekið með amerískum skattahlutföllum. Það er bara ekki hægt. Við vorum á fullri ferð þangað, við erum snúin við, við erum á leiðinni aftur heim til Norðurlandanna og ég er mjög stoltur af því.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra gagnrýndi m.a. þá tillögu okkar sjálfstæðismanna að auka þorskaflann á yfirstandandi fiskveiðiári og taldi að það væri ekki nægilega vel rökstutt. Ég hafna því nú og vísa hæstv. ráðherra á að lesa greinargerðina með þessari tillögu þar sem þetta er mjög vel rökstutt, m.a. með fiskifræðilegum skírskotunum. En þá langar mig að spyrja hæstv. ráðherra um álit hans á áformum hæstv. sjávarútvegsráðherra um að auka þorskaflann. Hæstv. ráðherra greindi frá þessum áformum sínum á aðalfundi Landssambands smábátaeigenda og hæstv. ráðherra gekk lengra, hann var farinn að ráðstafa þeim tekjum sem fengjust af auknum þorskafla til tiltekinna verkefna sem hann m.a. greindi frá í ræðu. Í tillögum okkar sjálfstæðismanna er hins vegar ekki gert ráð fyrir þeim tekjuauka sem ríkissjóður nýtur af auknum þorskafla. Við göngum því skrefinu styttra en hæstv. sjávarútvegsráðherra og þess vegna væri mjög fróðlegt að heyra álit hæstv. fjármálaráðherra á þeim hugmyndum hæstv. ráðherra um að auka kvóta.

Frú forseti. Ég sagði eingöngu að mér fyndist of gróf framsetning að gefa sér það sisona án þess að byggja það á tillögum og ráðgjöf t.d. frá Hafrannsóknastofnun að við gætum aukið þorskaflann um 35 þús. tonn á yfirstandandi fiskveiðiári. Það er langt umfram þá ráðgjöf sem farið var eftir síðast og hefur þann annmarka að ef við getum ekki staðið á því og rökstutt og útskýrt að við séum eftir sem áður að ástunda sjálfbærar og ábyrgar veiðar þá veldur það okkur miklu tjóni. Það er líka vandasamt að taka mjög stóra ákvörðun um kvótaaukningu á einu bretti og senda þau skilaboð út á markaðina eins og ég geri ráð fyrir að hæstv. fyrrverandi sjávarútvegsráðherra þekki manna best. Það er ekki víst að það skili eins miklum verðmætum og menn halda ef viðbrögð markaðarins eru þau að verðið lækki umtalsvert á móti. Það þarf að gera þetta yfirvegað og vandað. Ég vil gjarnan að við getum eitthvað aukið t.d. þorskaflann og ég hef reyndar trú á því að stofninn sé að komast í það ástand að það sé að verða alveg réttlætanlegt að bæta þar einhverju við en við eigum að gera það ábyrgt og yfirvegað. Við þurfum helst að geta byggt það á traustri ráðgjöf þar sem við sýnum fram á að þetta sé eftir sem áður ábyrg nýting þó að það mundi væntanlega þýða samkvæmt líkönunum að við sættum okkur við eitthvað hægari uppbyggingu þorskstofnsins.

Virðulegi forseti. Ég þekki alveg þau sjónarmið sem hæstv. ráðherra var að gera grein fyrir varðandi þorskaflann og hvaða áhrif það kunni að hafa á mörkuðunum. Það sem við erum að leggja til eru hins vegar alveg fullkomlega ábyrgar tillögur. Við rökstyðjum það m.a. með skírskotun til þess mikla vaxtar sem hefur bæði verið í viðmiðunarstofninum og hrygningarstofninum og teljum þess vegna að það sé mjög ábyrgt og fullkomlega samrýmanlegt öllum varúðarnálgunum að gera það eins og við leggjum til. Spurningin sem ég lagði fyrir hæstv. fjármálaráðherra var hins vegar um hvaða skoðun hann hefði á áformum hæstv. sjávarútvegsráðherra í þessum efnum. Hann er að leggja til aukningu. Það liggur þó fyrir að Hafrannsóknastofnun mun ekki leggja til að það verði gert á þessu fiskveiðiári. Hún setur fram sína ráðgjöf á grundvelli togararallsins sem fer fram á vormánuðum og það er alveg ljóst að Hafró mun ekki leggja til neina breytingu á miðju fiskveiðiári. Engu að síður boðar hæstv. sjávarútvegsráðherra þetta og gengur lengra, hann er þegar farinn að ráðstafa tekjunum fyrir ríkissjóð af auknum þorskafla.

Frú forseti. Hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur ekki kynnt mér vitanlega neinar hugmyndir um magn í þessum efnum, alla vega ekki í ríkisstjórn. Ég þykist hins vegar vita, og hef reyndar vitneskju um það, að hann sé að tala um hógværari nálgun en hér er sett fram af hálfu þingmanna Sjálfstæðisflokksins. Það er mikill munur á því hversu langt menn ganga í þessum efnum og langbest er auðvitað eins og við þekkjum báðir, ég og hv. þingmaður, ef það byggir á ráðgjöf og/eða byggir á einhverjum ákvörðunum um breytta samsetningu aflareglu eða breytt hlutföll sem við fáum viðurkenningu á hjá t.d. hjá ICES, þannig að við verðum ekki berskjölduð fyrir gagnrýni um að við séum eitthvað að beygja af leið, á algerlega ábyrga, sjálfbæra nýtingu stofnanna. Það er mjög mikið í húfi. Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki selja vöru sína í æ ríkari mæli með þeim stimpli að hér sé um ábyrgar veiðar að ræða. Menn eru jafnvel að sækja um vottun á slíku og þá er það orðið viðkvæmt og vandasamt mál hvernig staðið er að ákvörðunum um afla 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að taka þátt í þessari umræðu. Ég vil byrja á því sem sameinar okkur og þakka fyrir þær undirtektir sem hann hefur sýnt tillögum okkar. Um leið vil ég líka sýna samstöðu með honum varðandi góða þætti sem ríkisstjórnin hefur gert eins og átakið varðandi endurgreiðslu á vinnu, Allir vinna, og að útfæra enn frekar styrki til rannsóknar og þróunar. Við munum styðja hann í því. Mig langar að undirstrika að við verðum seint sammála um að geta skattlagt okkur út úr kreppunni. Við verðum seint sammála um að auka jaðarskatta eða eignarskatta eða gera skattkerfið flókið. Þess vegna vil ég í fyrsta lagi spyrja um úttekt Fréttablaðsins í síðustu viku þar sem kemur sérstaklega fram að skattar hafa farið úr landi, ekki til fjarlægra skattaparadísa heldur til norrænu ríkjanna eins og Svíþjóðar. Það eru fyrirtæki sem hafa kannski ekki mikil umsvif en borga verulega í skatt, allt að því milljarð, og þær skatttekjur hafa farið til Svíþjóðar. Ég vil gjarnan fá álit hæstv. ráðherra á þessu.

Frú forseti. Aldrei hefur nokkrum manni dottið í hug að við Íslendingar skattlegðum okkur út úr þessari hrikalegu kreppu. Það er undarlegur málflutningur að setja þetta í svona frasa. Það sem er hins vegar verið að reyna að gera er að ná tökum á miklum hallarekstri ríkissjóðs með blönduðum aðgerðum, vissum tekjuöflunaraðgerðum og auðvitað reynt að breyta áherslum í leiðinni, og hins vegar miklum niðurskurði sem er mjög þungbær og þjáningarfullur. Hann verður aðalþungi aðgerðanna á næsta ári samanber fjárlagafrumvarpið sem hér er til meðhöndlunar, það verður á þá hlið. Það er ekki eins og menn ætli að gera þetta allt skattamegin og dapurlegt að heyra slíkan málflutning. Þegar upp verður staðið má alveg færa rök fyrir því að jafnvægið hafi raskast um of, niðurskurðinum í hag, þ.e. hann sé að verða hlutfallslega þyngri eða meiri en við jafnvel ætluðum okkur vegna þess að sumpart hafa þær aðgerðir reynst bitmeiri og markvissari en menn höfðu reiknað út. Varðandi skatttekjur sem tapast úr landi vegna þess að einhver erlend fyrirtæki skriðu hér í skjól á ákveðnum árum þá hefur það gerst í tveimur, þremur tilvikum svo ég þekki til en við skulum hafa í huga að menn fengu miklar skatttekjur á móti vegna breytinga sem tengdar eru sömu málum.

Frú forseti. Auðvitað fáum við fjármálaráðherra Vinstri grænna, sósíalista hér í landi, seint til að viðurkenna að skattbreytingar vinstri stjórnar í landinu hafa leitt til þess að skattkerfið er flókið. Skattyfirvöld viðurkenna núna að svört atvinnustarfsemi, og fjármálaráðherra getur ekki komið sér undan því, er að aukast. Það er fyrst og fremst út af því að skattkerfið sem vinstri stjórnin hefur komið á er flókið og ógegnsætt. Verið er að fæla skatttekjur frá og gera allan niðurskurð um leið erfiðari. Ég vil þá spyrja hæstv. ráðherra hvað hann segir við tillögum okkar sjálfstæðismanna annars vegar um að hlífa sérstaklega menntakerfinu, þ.e. rannsóknum og þróun. Í ljósi reynslu m.a. norrænu ríkjanna eins og Finnlands þá stuðlum við að því að koma okkur fyrr út úr kreppu með því að hlífa rannsóknum og þróun. Hins vegar vil ég fá álit ráðherra sérstaklega á því hvort hann styðji að haldið verði áfram með breytingar á menntakerfinu sem leiða 

Frú forseti. Ég held að ég láti menntamálaráðherra eftir að svara hinum menntapólitísku þáttum. Varðandi fjármálin höfum við reynt að gera nákvæmlega það sem hv. þingmaður nefndi. Við hlífum menntuninni talsvert meira við niðurskurði en almennri stjórnsýslu og almennum rekstri. Þetta gerum við annað árið í röð þar sem bæði háskólar og sérstaklega framhaldsskólastigið núna fær á sig mun vægari aðhaldskröfu. Við höfum nánast alveg hlíft samkeppnissjóðunum. Þeir eru mjög mikilvægir og áhersla vísindasamfélagsins er að verja þá eins og nokkur kostur er þannig að sú kjölfesta sem þeir eru í rannsóknar- og þróunarstarfi verði varin. Það hefur tekist. Við höfum lagt skólunum til, til hliðar við niðurskurðinn, aukið fé til að mæta fjölgun nemenda eins og við höfum mögulega getað, að vísu ekki reiknað á fullu verði, af því að skólarnir hafa tekist á við að taka inn aukinn fjölda nýrra nemenda með kannski 60 af hundraði af fullum nemendaígildum. Það hafa bæði háskólar og framhaldsskólar í einhverjum mæli gert. Menn hjálpast því að við að reyna að búa til þau skilyrði að t.d. ungt fólk sem ekki á kost á vinnu noti tímann frekar til náms. 

Frú forseti. Ég ásamt svo mörgum öðrum sem hér hafa tekið til máls fagna tillögum sjálfstæðismanna. Ástæðan er fyrst og fremst sú að þeir leggja ekki aðeins til að örva fjárfestingu í hagkerfinu heldur líka eftirspurn. Þó svo að ég sé ekki sammála þeirri leið sem þeir leggja til þá fagna ég því að þeir skuli gera sér grein fyrir að örva þarf sérstaklega eftirspurn í hagkerfinu. Einkaneysla hefur dregist saman um 25% og fjárfesting um önnur 25% en samdrátturinn í vergri landsframleiðslu aðeins um 10%. Það segir okkur að grípa þarf til róttækra aðgerða til að örva bæði eftirspurn og fjárfestingu í hagkerfinu. Ég hefði viljað sjá aðgerðir til að örva eftirspurnina sem fælu í sér meiri jöfnuð en sú aðgerð sem sjálfstæðismenn vilja leggja til. Þeir vilja draga til baka allar skattahækkanir núverandi ríkisstjórnar en markmiðið með þeim er m.a. að auka jöfnuð. Með öðrum orðum, ríkisstjórnin hefur aukið skattbyrðina á þeim sem eru með mánaðarlaun yfir 375.000 kr. en létt hana á þeim sem eru með lægri tekjur. Ég tel jafnframt að aðgerð eins og að lækka skatta til að örva eftirspurn sé ekki mjög árangursrík eða besta nýtingin á þeim fjármunum sem við notum til að örva eftirspurnina. Þeir sem njóta góðs af skattalækkun eru ekki bara þeir með lægstu tekjurnar heldur ekki síst þeir sem hafa hæstu tekjurnar. Það fólk hefur reyndar gert mjög mikið af því á undanförnum missirum að geyma fjármagn sitt inni á bankareikningum. Skattalækkunin mundi þá sennilega bara fara beint inn á innlánsreikninga þess. Mér finnst alveg ótrúlegt, frú forseti, þegar ég les þessar tillögur sjálfstæðismanna, hve mikill samhljómur er með þeim og aðgerðum ríkisstjórnarinnar, ekki síst hvað varðar lausnir á skuldavanda heimilanna og einnig efnahagsáætlun AGS. Sjálfstæðisflokkurinn leggur til að við höldum okkur við þá efnahagsáætlun þrátt fyrir að hún byggi á mun minni samdrætti í efnahagslífinu en orðinn er. Tillögur sjálfstæðismanna eru í tíu liðum. Eins og ég gat um áðan er annaðhvort búið að setja þessar tillögur í innleiðingarferli eða þær eru til umræðu hjá stjórnarflokkunum. Ég nefni sem dæmi tillögu sjálfstæðismanna sem komin er í innleiðingarferli. Það er fyrningarfrumvarp hæstv. dómsmálaráðherra. Sjálfstæðismenn leggja líka til að þeir sem verða gjaldþrota geti leigt gegn vægu húsaleiguverði. Þetta er eitt af því sem ríkisstjórnin stefnir að. Síðan hefur mikið verið rætt um að hækka neysluviðmið í greiðsluaðlögun en þau eru allt of lág og þarf að hækka. Allar tíu tillögurnar má flokka með aðgerðum í anda frjálshyggjuvelferðarkerfis. Frjálshyggjuvelferðarkerfi grundvallast á hugmyndinni um að aðstoða aðeins þá verst settu og gera lítið sem ekkert fyrir þá sem í raun og veru halda uppi velferðarkerfinu. Það eru millitekjuhóparnir sem yfirleitt greiða hæst hlutfall af tekjum sínum í skatt. Eitt af vandamálum frjálshyggjuvelferðarkerfisins, sem fræðimenn hafa bent á, er einmitt að millistéttin hefur lítinn hvata til að greiða skatt vegna þess að öll úrræði og aðgerðir eru ekki fyrir hana heldur á hún bara að greiða fyrir þær. Aðgerðir sjálfstæðismanna til handa heimilunum miðast heldur ekki við að laga forsendubrest enda væri það ekki í anda frjálshyggjuvelferðarkerfis. Það væri meira í anda norræna velferðarkerfisins að grípa til almennrar leiðréttingar lána, lána sem hafa hækkað um a.m.k. 28%. Það þarf engar viðamiklar rannsóknir til að skoða hversu mikið þau hafa hækkað. Það þarf ekki annað en skoða vísitölu neysluverðs til að sjá það. Það sem ég ætla líka að gera að umtalsefni er nokkuð sem ég rak augun í þegar ég var að undirbúa ræðuna. Það er tillaga sjálfstæðismanna um að gefa fólki möguleika á því að lækka greiðslubyrðina um helming á þremur árum. Þetta er mjög dýr aðgerð og óréttlát fyrir heimilin í landinu vegna þess að ef fólk mundi fara þessa leið er forsendubrestinum algerlega komið yfir á lántakendur. Þeir mundu margir hverjir að öllum líkindum verða gjaldþrota að þessum þremur árum liðnum vegna þess að það sem þeir greiða ekki á meðan mun safna vöxtum og fá á sig hækkun verðtryggingar. Það sem ég undrast líka við tillöguna og hefur ekki komið fram er að sjálfstæðismenn skuli leggja til svona aðgerð sem felur bara í sér tímabundna lækkun á greiðslubyrði heimilanna. Eins og allir þeir sem hafa tekið inngangsnámskeið í hagfræði vita þá hefur tímabundin lækkun á greiðslubyrði heimilanna eða einstaklinganna engin áhrif á neysluna. Ef gripið væri til þessarar aðgerðar hefði hún engin örvandi áhrif á eftirspurn. Reyndar má geta þess að aðgerðin er í anda greiðslujöfnunar sem ríkisstjórnin hefur gripið til. Það sem sjálfstæðismenn leggja til er bara enn meiri lækkun á greiðslubyrðinni en greiðslujöfnunin gerir ráð fyrir. Frú forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta langt en vil greina frá óánægju minni með að sjálfstæðismenn tilgreini ekki nánar hvernig þeir ætla að afnema gjaldeyrishöftin. Þetta er eitt af því sem margir þingmenn Samfylkingarinnar hafa líka gagnrýnt. Það kemur fram í þingsályktunartillögu sjálfstæðismanna að þeir ætli að afnema gjaldeyrishöftin á skömmum tíma. Þetta segir mér það eitt að þeir eru tilbúnir að taka mjög mikla áhættu því þessari leið fylgir mikil hætta á því að annað gengishrun verði. Að minnsta kosti sýnir reynsla annarra þjóða okkur að það er mjög erfitt og varasamt að afnema gjaldeyrishöft eftir bankahrun. Í raun og veru held ég að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi farið með okkur á ranga braut með því að innleiða gjaldeyrishöft sem fela í sér boð og bönn í stað þess að innleiða háa skattlagningu á útstreymi fjármagns. Það hefði losað okkur mjög fljótt við þá 400 milljarða sem eru núna inni í hagkerfinu og vilja út. Ég vil að lokum biðja hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins að útskýra fyrir mér hvernig þeir ætla nákvæmlega að afnema gjaldeyrishöftin á skömmum tíma og að þeir greini frá því hvort þeir séu tilbúnir að taka þá áhættu að gengið hrynji. Það mundi leiða til þess að flestöll heimili og fyrirtæki í landinu yrðu gjaldþrota. Til að hægt sé að fara slíka leið þyrfti fyrst að afnema verðtrygginguna og jafnframt leggja skatt á útstreymið. Með öðrum hætti verður ekki hægt að losna við gjaldeyrishöftin.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Lilju Mósesdóttur fyrir ágæta ræðu. Mér fannst ræðan reyndar litast dálítið mikið af svartsýni eins og því miður virðist móta hug allra stjórnarliða, mér sýnist það, ég vildi gjarnan sjá það öðruvísi. Það að lækka greiðslubyrði um 50% í þrjú ár er t.d. gert með þá framtíðarsýn að við náum okkur einhvern tíma upp úr þeirri stöðnun sem núverandi ríkisstjórn er að keyra þjóðina í með þessum sköttum. Það kemur nefnilega í ljós að skattstefna vinstri stjórnarinnar, sem hv. þingmaður styður, hefur valdið því að skattstofnarnir lækka svo hratt að þeir gefa minni tekjur þrátt fyrir hækkun skatta. Skatttekjur ríkissjóðs eru minni og það stefnir allt í stöðnun, fólk flytur til útlanda, 10 manns á dag, 10 Íslendingar fara til útlanda á dag, þeir voru 900 á 90 dögum og við stefnum í stöðnun. Þetta er það sem Sjálfstæðisflokkurinn vill ekki sjá. Hann ætlar að sjá að komin verði full atvinna og fullur gangur á allt saman eftir einhvern tíma, eitt eða tvö ár, eða þrjú ár, og þess vegna er þessi 50% lækkun virkilega aðstoð við heimilin. Og hvað gera menn við tekjur sínar? Þeir borga skatta af þeim. Þeir eyða þeim í neyslu eða þeir leggja þá fyrir sem sparnað. Menn gera ekki annað en eitt af þessu þrennu. Ef skattarnir eru lækkaðir og ef greiðslurnar á lánunum eru lækkaðar fer restin í eyðslu, neyslu eða sparnað. Aukinn sparnaður, þegar Seðlabankinn er búinn að lækka vextina svona mikið, getur ekki annað en farið út í fjárfestingar, vonandi, þannig að mér sýnist að hv. þingmaður geti svarað þessu sjálfur.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir andsvarið. Því miður sýna tölur um einkaneyslu og fjárfestingu að tilefni er til svartsýni. Þó að ég geri mér grein fyrir því að væntingar skipta miklu máli þá er líka mikilvægt að vera raunsær og taka á vandamálunum. Ein ástæðan fyrir því að bankahrunið varð svona stórt er sú að ekki var tekið á vandanum heldur var bara beðið, hugsað og rætt allt frá árinu 2007. Ég óttast, hv. þingmaður, að það sama sé að gerast með heimilin, að við séum að ræða, hugsa málið og telja hvert öðru trú um að staðan sé miklu betri en hún er meðan vandinn stækkar og stækkar. Ég held því miður að ekkert verði gert fyrr en blaðran eða vandamálið springur framan í okkur. Ég vil reyndar geta þess að það eru fleiri svartsýnir en ég og aðrir stjórnarliðar. Í Bandaríkjunum er mikil umræða um að von sé á öðru hruni og það sé þá hrun raunhagkerfisins vegna þess að aðgerðir stjórnvalda fram til þessa hafa fyrst og fremst miðast að því að bjarga bankakerfinu og þær hafa ekki skilað sér í lækkun á skuldabyrði fyrirtækja og heimila sem eru að sligast undan greiðslu- og skuldabyrðinni.

Frú forseti. Það er tvennt í ræðu hv. þingmanns eða andsvari sem ég vil benda á. Við breytum ekki hagkerfi heimsins eða Bandaríkjanna. Við breytum heldur ekki fortíðinni. Hv. þingmaður og stjórnarliðar margir eru stöðugt að tala í fortíðinni. Við breytum henni ekki. Við verðum að horfa til framtíðar og það sem við ráðum er t.d. skattlagning á heimilin til framtíðar. Og eins og ég gat um áðan gera heimilin þrennt við tekjurnar sínar: borga skatta, eyða eða spara, fleira er ekki til. Ef við lækkum skattana hlýtur eyðslan að aukast eða sparnaðurinn og ef peningarnir streyma ekki allir inn í Seðlabankann, eins og hefur gerst hingað til, neyðast bankarnir til að setja þetta út í lán, út í fjárfestingar. Það er einmitt það sem hv. þingmaður nefndi að það vantar fjárfestingu og reyndar eftirspurn. Ég tel reyndar að eftirspurnin eigi ekki endilega að vaxa en fjárfestingin verður að vaxa. Þá ætti hv. þingmaður að skoða frumvarp mitt um gagnsæ hlutafélög, líka til að skilja af hverju það er bóla í Bandaríkjunum. Varðandi það hvenær við afnemum gjaldeyrishöftin. Til þess þarf í fyrsta lagi að vera afgangur af vöruskiptajöfnuði og viðskiptajöfnuði í einhvern tíma. Nú hefur verið afgangur af vöruskiptajöfnuði í töluvert langan tíma og það er mjög jákvætt og sýnir hvernig krónan hefur hjálpað okkur yfir þennan hjalla. 

Virðulegi forseti. Því miður er það þannig að við horfum ekki nógu mikið til fortíðar. Ef við mundum gera það og skoða það sem gerðist í kreppunni miklu, ekki bara í Bandaríkjunum heldur hér á landi, mundum við átta okkur á því að efnahagsáætlun AGS er að gera vandann miklu verri. Við erum að skera niður á sama tíma og samdrátturinn er með því mesta sem við höfum séð lengi og niðurskurður á útgjöldum mun þýða að við þurfum að segja upp fólki og að skattstofnar muni dragast saman og tekjur ríkissjóðs. Á þarnæsta ári, sem sagt á árinu 2012, eftir niðurskurðinn á árinu 2011, þurfum við að skera niður af því að við skárum niður 2011. Þessu áttuðu Bandaríkjamenn sig á í kreppunni miklu eftir að hafa reynt þennan vítahring í nokkur ár og gert það sem varð mikill samdráttur af kreppu. Hv. þingmaður. Ég óttast að við séum að fara sömu leið vegna þess að við viljum bara einblína á núið, ég skal viðurkenna að við mættum horfa meira á framtíðina en við erum fyrst og fremst að horfa á núið, á exel-skjölin sem eiga að stemma debet og kredit en ekki að velta fyrir okkur hvaða áhrif þessi afstemming hefur á fjárlög næstu ára. Hvað varðar að örva eftirspurnina tel ég að hún verði mun meiri ef við hækkum lægstu laun og lægstu bætur frekar en að lækka skattbyrðina á þeim sem eru með hæstu launin eins og Sjálfstæðisflokkurinn virðist að minnsta kosti vilja gera.

Virðulegi forseti. Töluvert hefur verið rætt um umræðuhefðina á Alþingi. Margir hafa kvartað undan því að hún sé mjög slæm, hún einkennist af togstreitu og deilum. En ég tel að þær umræður sem hafa farið fram um þessa þingsályktunartillögu okkar þingmanna Sjálfstæðisflokksins afsanni það. Hér er um að ræða heildstæða tillögu sem tekur á mörgum þáttum, heimilunum, ríkisfjármálunum og atvinnulífinu, og sú umræða sem hefur farið fram af hálfu bæði stjórnarliða og stjórnarandstæðinga hefur verið þannig að ekki er hægt að segja annað en að menn reyni að nálgast málið með mjög jákvæðum og uppbyggilegum hætti. Því ber að fagna og ég tel það líka til marks um að þessi tillaga til þingsályktunar, sem er sannarlega ekki óumdeild, sé þó þannig úr garði gerð að hún geti lagt grunninn að efnislegri og málefnalegri umræðu eins og þeirri sem við höfum orðið vitni að núna fyrir helgina og það sem af er þessum degi. Því ber sérstaklega að fagna. Kjarni þeirrar tillögu sem við ræðum felst í því að við reynum að líta heildstætt á viðfangsefnið. Menn hafa stundum lent í þeirri gildru að fjalla einangrað um þessi mál án þess að gera sér grein fyrir samhenginu sem er sannarlega á milli mála. Auðvitað er það svo að ef við erum t.d. ekki með heilbrigðan ríkisbúskap mun það hafa áhrif á hagkerfið að öðru leyti. Sama á við um stöðu heimilanna, hún ræðst mjög mikið af því hvernig okkur gengur að byggja upp atvinnulífið, hvort okkur tekst að búa til ný störf og hvers konar störf það eru. Þess vegna er svo þýðingarmikið þegar við ræðum þessi mál að það sé gert í því eðlilega og rökrétta samhengi. Hugmynd okkar sem liggur til grundvallar tillögunni byggir einmitt á þeirri hugsun að setja málið í rökrétt samhengi og leiða það fram: Með því að byggja upp atvinnulífið sköpum við í fyrsta lagi tekjur og atvinnu fyrir fólkið í landinu og í öðru lagi búum við til heilbrigðari og breiðari skattstofna fyrir ríkissjóð til þess að styðjast við í stað þess að fara þá leið sem núverandi ríkisstjórn hefur gert. Einu sinni fann breskur stjórnmálamaður sem heitir Denis Healey upp lögmál sem hefur verið kennt við hann og er mjög einfalt. Það er svona: Ef þú ert staddur ofan í holu skaltu hætta að grafa. Fyrrverandi hæstv. forsætisráðherra vitnaði til þess einu sinni og fékk miklar skammir fyrir en þetta lögmál blasir auðvitað við öllum. Ég tel að vandi ríkisstjórnarinnar núna sé að hún er komin ofan í holu og grefur ekki bara með skóflu heldur er hún komin með stórvirk vinnutæki til að grafa sig enn þá dýpra ofan í holuna og þá er engin von um að við komumst upp úr þessu, eins og við sjáum að er að gerast núna. Við erum komin í einhvern spíral sem færir okkur sífellt niður á við og þrátt fyrir að verið sé að vísa til einstakra þátta blasa því miður hinar tölulegu staðreyndir við. Til hvers er ég að vísa? Í nýjum Peningamálum Seðlabanka Íslands, sem komu út fyrir fáeinum dögum, er ákaflega athyglisverð umfjöllun um fjárfestingarstigið í landinu. Þar kemur það fram, með leyfi virðulegs forseta: „Fjármunamyndun“ - þ.e. fjárfestingin í landinu - „dróst saman um 51% á árinu 2009 og var hlutfall hennar af landsframleiðslu 13,9%. Þetta er lægsta hlutfall fjármunamyndunar frá árinu 1945 og tæplega 60% af því sem virðist samrýmast eðlilegri þróun á framleiðslugetu hagkerfisins til lengri tíma. Gert er ráð fyrir að hlutfallið lækki enn á þessu ári og verði rúmlega 13% en hækki svo smám saman eftir það.“ Þetta eru auðvitað hrollvekjandi tölur. Hvað er verið að segja okkur? Jú, það er verið að segja okkur að við höfum aldrei verið í jafnalvarlegri stöðu hvað varðar fjárfestingu atvinnulífsins, hvað varðar lífið og kraftinn í atvinnulífinu og við erum í núna, alveg frá stríðslokum. Við þurfum að fara aftur til heimsstyrjaldarinnar til að sjá einhverjar sambærilegar tölur. Þetta er mjög alvarlegt og hefur í fyrsta lagi þau áhrif, eins og við sjáum, að það dregur úr atvinnusköpun í landinu, fólk fær ekki vinnu og sú vinna sem er í boði er ekki eins vel launuð og það þarf á að halda. Það sem er síðan miklu alvarlegra til lengri tíma litið og eftir því sem samdráttartími í fjárfestingum verður lengri er að þeim mun minni líkur eru á að við búum við atvinnulíf til lengri tíma sem stendur undir væntingum okkar. Þegar t.d. kemur í ljós að þessi fjárfesting, lægsta fjárfesting frá því í stríðinu, sé ekki nema 60% af því sem virðist samrýmast eðlilegri þróun á framleiðslugetu hagkerfisins er einfaldlega verið að segja okkur að við séum að grafa okkur enn þá dýpra ofan í holuna. Það veldur því að ríkissjóður er sífellt að reyna að elta skottið á sjálfum sér, ef þannig má að orði komast. Við þurfum að skera niður og skattleggja til að mæta samdrætti sem stafar af því að við beitum ekki nægilega örvandi aðgerðum fyrir efnahagslífið og þá sérstaklega atvinnulífið. Við sjálfstæðismenn leggjum til ýmsar tillögur í þessum efnum. Við leggjum ofuráherslu á að bregðast við til þess að örva starfsemi lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Hvað erum við að tala um? Við erum í fyrsta lagi að tala um breytt skattumhverfi. Það fer ekkert á milli mála að skattumhverfið, eins og því hefur verið breytt, hefur m.a. haft neikvæð áhrif á litlu fyrirtækin. Í öðru lagi er mjög ámælisvert að liðin eru tvö ár frá því að kreppan skall yfir, haustið 2008, og enn þá hafa einungis sárafá fyrirtæki fengið varanlega úrlausn á málum sínum í gegnum bankakerfið. Þúsundir fyrirtækja eru enn þann dag í dag í nánast sömu sporum og þau voru þegar kreppan skall á fyrir tveimur árum. Þetta gerir það að verkum að við erum með nánast lifandi dauð fyrirtæki, þau geta haldið sjó, þau geta haldið aðeins áfram vegna þess að þau hafa fengið skuldbreytingu en hin varanlega úrlausn er ekki fengin. Það gerir það að verkum að þessi fyrirtæki fjárfesta ekki og við erum í sömu sporunum. Síðan getum við auðvitað hugleitt að tvær stærstu útflutningsatvinnugreinar okkar, þ.e. sjávarútvegurinn og stóriðjan, eru báðar í þeirri stöðu að geta ekki fjárfest þó að þær fegnar vildu. Stóriðjan vegna þess að við vitum að a.m.k. hluti ríkisstjórnarflokkanna er á móti því að taka þátt í að örva, stuðla að eða a.m.k. lýsa yfir velvilja sínum gagnvart því að stóriðjufyrirtækin fjárfesti þannig að þau halda sér til hlés, það sjáum við á öllu og það birtist í tölunum sem ég gerði að umtalsefni. Síðan er það sjávarútvegurinn en honum er haldið í heljargreipum og hefur verið í fullkominni óvissu alveg frá þeim tíma sem ríkisstjórnin settist að völdum. Fyrningarhugmyndirnar gera það að verkum, eins og við vitum, að sjávarútvegurinn fjárfestir ekki, tekur ekki neina áhættu í þeim efnum vegna þess að menn treysta sér ekki til að gera það, það væri óábyrgt að fara í einhverjar fjárskuldbindingar sem menn vissu ekkert hvort þeir gætu staðið undir til lengri tíma. Þetta hefur áhrif víða í samfélaginu, eins og við vitum, á nýsköpun, á iðnaðarstarfsemi eins og t.d. slippana og þar fram eftir götunum. Ég er alveg sannfærður um að einföld yfirlýsing um að horfið yrði frá þessari leið og tekin upp sú leið sem varð niðurstaðan í endurskoðunarnefndinni um fiskveiðistjórnina mundi í sjálfu sér, án þess að fimmeyringur kæmi úr ríkissjóði, án þess að nokkuð annað væri gert en koma með einfalda yfirlýsingu, leiða til þess að við mundum á fyrstu vikunni sjá þúsund ný störf spretta upp og er ég örugglega mjög varkár í því mati. Sagt er að ekki sé nægilega vel staðið að málum vegna skulda heimilanna. Ég vakti athygli á því í andsvari áðan að þær tillögur sem við erum með eru í tíu tölusettum liðum og fela sannarlega í sér heilmikla bót fyrir heimilin í landinu. Í því sambandi tel ég t.d. að hugmyndin á bak við greiðsluaðlögun heimilanna, sem ríkisstjórnin hefur fylgt úr hlaði og gert að lögum, er hreint ekki galin og ekki slæm en allt er hins vegar gert með öfugum klónum. Ég hef þær upplýsingar að einstaklingar sem hafa t.d. farið í gegnum þessa skuldaaðlögun hafi orðið að koma með og reiða fram gögn og fylgiskjöl upp á fimmta hundrað blaðsíður í einstökum tilvikum, heila símaskrá þarf fólk að leggja fram af gögnum og fylgiskjölum, fólk sem er í miklum nauðum. Hvernig halda menn að þetta gangi fyrir sig? Eða þegar mönnum er hent út úr þessari skuldaaðlögun af því að þeir eru með óeðlilega háa símreikninga sem talið er til marks um að þeir hafi hegðað sér óábyrgt í fjármálum. Þetta er auðvitað til þess fallið að búa til enn þá meiri kreppu, grafa dýpri holu með stórvirkum vinnuvélum eins og ég sagði áðan. Eitt vil ég jafnframt segja. Talað hefur verið um möguleikann á almennri skuldaniðurfellingu, ég er búinn að fara um það nokkrum orðum. Ég vil þó segja þetta: Við getum ekki útilokað að hér verði nýtt verðbólguskot. Það kann að fylgja því þegar við afnemum gjaldeyrishöftin að það verði tímabundið verðbólguskot. Ég tel og vil leggja það inn í umræðuna að það sé mjög mikilvægt fyrir okkur, bæði þingið og ríkisstjórnina, að hugsa fyrir því með hvaða hætti við bregðumst þá við. Við þekkjum nú þegar af fortíðinni hvernig verðbólguskotið leikur fjárhag og efnahag heimilanna. Við þurfum að vera viðbúin nú í vetur og leggja fram hugmyndir, tillögur, um hvernig við bregðumst við. Við getum ekki látið það gerast aftur sem gerðist haustið 2008, að forsendubresturinn valdi því að efnahagur heimilanna fari úr böndunum og skuldirnar rjúki upp. Þess vegna hvet ég til þess og legg inn í umræðuna að menn hugsi fyrr en síðar hvernig bregðast þurfi við ef við lendum aftur í verðbólguskoti, hvort sem það verði jafnmikið, meira eða minna en við upplifðum eftir haustið 2008.

Virðulegi forseti. Við fjöllum um tillögu til þingsályktunar frá sjálfstæðismönnum um aðgerðir til að stuðla að sátt við heimilin og er það vel. Ég kem hér upp til að fagna meginhluta þessara tillagna sem að mínu viti eru ágætlega ígrundaðar og afskaplega mikilsvert að þingmenn reyni að tala sig til sáttar í þessum sal. Fyrir nokkrum dögum komu framsóknarmenn með ágætar tillögur í svipaða veru þó að þær séu ekki algjörlega sambærilegar, enda frá öðrum flokki, og þá kom sá sem hér stendur einnig upp í pontu og fagnaði þeim tillögum. Nú eru sjálfstæðismenn komnir fram með sínar tillögur og mjög margt í þeim er virkilega uppbyggilegt. Ég get fallist á stóran hluta af þeim tillögum. Það er nú einu sinni svo og ég hef bent á það áður í ræðustóli, frú forseti, að stjórnmálamenn eru oft og tíðum að meginhluta sammála um hvernig eigi að bregðast við aðsteðjandi vanda og hvernig eigi að sækja fram í atvinnumálum og fleiri stórum málaflokkum. Ég gríp niður í lítinn hluta þessara tillagna á bls. 2 þar sem ég krotaði hjá mér að af sex liðum væri ég sammála fimm og nokkurn veginn sammála þeim sjötta, en hann varðar fyrningarleiðina sem ég vil reyndar skoða. Ég vek athygli á því að sjálfstæðismenn vísa henni ekki einvörðungu út af borðinu heldur nefna líka að leita verði sáttar í fiskveiðstjórnarkerfinu og finnst mér þroskað af hálfu sjálfstæðismanna að nefna það í kjölfar þess að þeir hafna fyrningarleiðinni. Gott og vel. Sjálfstæðisflokknum hefur oft verið legið á hálsi fyrir að gæta hagsmuna þeirra ríku og sérhagsmunaaðila í samfélaginu og þess vegna gleður það mig ákaflega að fletta upp á bls. 12 í bæklingi sjálfstæðismanna þar sem fjallað er um fátæktargildrurnar í samfélaginu. Það er mjög mikilvægt á krepputímum að gleyma ekki minnstu bræðrum sínum og systrum heldur horfa til þess hóps sem kannski græddi ekkert á þensluskeiðinu í íslensku samfélagi og gengur með skarðan hlut frá borði. Það eru ekki bara þeir atvinnulausu heldur líka þeir sem af heilsufarsástæðum geta ekki sótt inn á vinnumarkaðinn og eru kallaðir öryrkjar. Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar að leysa þurfi þennan hóp með einhverjum ráðum úr fátæktargildru og þess vegna gleðst ég mjög yfir því sem sjálfstæðismenn nefna í þessari tillögu sinni að efla þurfi Starfsendurhæfingarsjóð sem gegni mikilvægu hlutverki. Svo ég vitni enn frekar, með leyfi forseta, í þennan lið tillagna sjálfstæðismanna kemur þar fram og sagt er: „Hér verður einnig að nefna að tilfærslu- og bótakerfið á Íslandi er vegna tekjutenginga hlaðið fátæktargildrum. Hvers vegna ætti nokkur að vilja hverfa af bótum og fara út á vinnumarkaðinn þegar nær allar tekjurnar eru hirtar af ríkinu með skertum bótum?“ Þetta er eins og talað úr mínum munni og þess vegna legg ég mikla áherslu á að þingmenn úr öllum flokkum komi að því verki að leysa stóran hóp landsmanna úr þeirri fátæktargildru sem hann er í. Ég nefni stóran hóp, á að giska 15 þúsund Íslendingar eru nú á örorkubótum og þeim hefur fjölgað gríðarlega á síðustu árum. Ef mig misminnir ekki, frú forseti, hafa 1.300 manns orðið öryrkjar í samfélaginu á hverju ári sl. áratug. Það er gríðarlegur fjöldi. Við verðum að bregðast við þeirri nýju mynd sem blasir við þjóðfélagi okkar með markvissum hætti. Ég fagna því sérstaklega þessum lið í tillögum sjálfstæðismanna. Ég tek líka undir margt er varðar atvinnulífið og atvinnuuppbyggingu sem sjálfstæðismenn ræða um. Ég er ekki endilega sammála skattahlið þeirra tillagna og tel að við Íslendingar eigum fyrst og síðast að koma upp fyrirtækjum sem geta skilað góðu búi inn í samneysluna hér á landi en þurfi ekki á að halda einhvers kona skattaörorku og eilífum ívilnunum. Ívilnanir þurfa vissulega að vera í einhverjum takti við það umhverfi sem við keppum við á Evrópumarkaði og í nærumhverfi hins alþjóðlega samfélags, en í skattbreytingum fyrir fyrirtæki í landinu má ekki felast einhvers konar skattaörorka þeim til handa. Þá að atvinnuuppbyggingunni: Ég gat þess áðan að 1.300 manns verði öryrkjar í samfélaginu á hverju ári. 1.600 Íslendingar bætast við vinnumarkaðinn á hverju ári og þurfa á vinnu að halda. Við þurfum því að mæta þessum hópi og þeim stóra hópi fólks sem er enn án atvinnu. Við sjáum að 4.500 Íslendingar hafa verið án atvinnu, frú forseti, í tvö ár eða lengur. Það er gríðarlega stór hópur og sá hópur er í auknum mæli að skila sér inn í örorku þannig að við erum að búa til vítahring. Við verðum að bregðast við þessu. Af þessum 4.500 manna hópi eru 500 á Suðurnesjum og þess vegna gladdi það mig þegar ríkisstjórnin fór suður eftir í morgun og kynnti þar margvíslegar tillögur sem vonandi verður fylgt eftir af þunga. Þegar ég les tillögur sjálfstæðismanna get ég samsinnt þeim að meginhluta. Það eina sem greinir kannski á milli mín og Sjálfstæðisflokksins hvað þær varðar, ef skattahlið málsins sleppir, er hversu ríkulega við eigum að ganga á þjóðarauðlindir okkar fyrir eina atvinnugrein. Ég hef talað fyrir atvinnumálum er varða stóriðju hringinn í kringum landið í pontu Alþingis. Ég er ófeiminn við að nefna álver til sögunnar þegar kemur að atvinnumálum og tel reyndar mjög fjölbreytta atvinnu að finna innan álveranna eins og dæmin sanna frá Reyðarfirði og víðar um landið, svo sem í Straumsvík þar sem starfsmannavelta er svo að segja engin og starfsánægja gríðarleg. Þetta nefni ég vegna þess að við þurfum auðvitað að staldra við þá pólitísku spurningu um hversu stórum hluta af orkuauðlindum okkar við ætlum að verja til eins ákveðins málaflokks í atvinnulífi okkar. Þar horfi ég t.d. til Bakka sem nefndur er í þessum tillögum. Þar eru líklega um 400 megavött í boði en e.t.v. þurfum við að fara okkur hægar í þeim efnum og byrja á 180 þús. tonna álveri, hvort heldur það er frá Alcoa eða Kínverjum gildir einu. Aðalatriðið er að nýta þessa orku til atvinnuuppbyggingar. Ef einhver önnur verkefni koma þar til greina er það hið besta mál en hingað til hafa engin önnur verkefni verið í boði fyrir orku sem þarna bullar í iðrum jarðar. Því hljóta menn, sakir þess raunsæis sem er mjög mikilvægt í atvinnuuppbyggingu landsmanna nú um stundir, að horfa til þeirra kosta í atvinnumálum á viðkomandi svæði sem eru nærtækastir og raunsæjastir. Svo geta menn deilt um hvort þeir vilji eyða allri orkunni á hverjum stað fyrir einn kost, hvort heldur það er, frú forseti, hér sunnan heiða á Reykjanesi eða norður í landi. Það er stærri pólitísk spurning sem menn þurfa engu að síður að takast á við og flokkana greinir töluvert á, eins og fram hefur komið í púlti Alþingis. Almennt séð fagna ég þessum tillögum. Ég tek reyndar eftir því að sjálfstæðismenn nefna ekki gjaldmiðilsmálin í plaggi sínu sem ég hef farið í gegnum. Ég tel að ein mesta hættan fyrir íslensk heimili í landinu sé sú króna sem landsmenn búa við og íslensk heimili eru kannski fyrst og síðast þrælar þeirra gengissveiflna sem krónan hefur getið af sér. En ég tek undir þessar tillögur í meginatriðum, stórum dráttum. Ég tel mjög mikilvægt að íslenskir alþingismenn og stjórnmálamenn yfirleitt afleggi þann ósið að dvelja einkum og sér í lagi við þau fáu atriði í svona stóru plaggi sem þeir eru ósammála um. Þeir eiga miklu fremur að einhenda sér í þau verk sem þeir eru sammála um. Ég held að stór hluti Alþingis, frú forseti, geti samsinnt fjölmörgum þeim tillögum sem hér eru komnar fram. Það er mjög mikilsvert, en þeim mun mikilvægara er að þingmenn tali sig saman um að komast í gegnum þau alvarlegu vandamál sem blasa við íslensku þjóðinni nú um stundir en komi ekki bara upp í pontu og dvelji við það fáa sem þeir kunna að vera ósammála um.

Frú forseti. Það er ekki víst að ég fari í annað andsvar, þetta gæti orðið það eina. Ég tek undir með hv. þingmanni og ég gladdist yfir ræðu hans. Hún var mjög jákvæð og hann var ekki að haka við það sem hann kynni hugsanlega að finna að þessum tillögum, þannig að þetta gæti endað sem meðsvar. En til þess að hafa þetta ekki sem meðsvar ætla ég að spyrja hv. þingmann hvort hann deili þeim áhyggjum mínum að skattstefna núverandi ríkisstjórnar geti hugsanlega leitt þjóðina í stöðnun, áratugastöðnun þar sem fólk flytur til útlanda, þeir sem það geta. Eftir sitja svo hinir sem ekki gera farið, aldraðir og öryrkjar, og við þurfum alltaf að skattleggja meira og meira og endum í einhverjum vítahring sem er mjög skelfilegur. Ég tel að allir þingmenn eigi að vinna gegn því.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir þetta innlegg í umræðuna. Ég er ekki talsmaður mikilla skattahækkana á Íslandi og kannski allra síst nú um stundir. Ég tel að það sé mjög mikilsvert að staðinn sé vörður um þann breiða hóp fólks sem er að koma sér upp þaki yfir höfuðið og að eignast börn, blessunarlega, í þessu landi. Með öðrum orðum, ég tel að fjölskyldufólk eigi ekki að verða fyrir barðinu á ofurskattlagningu nú um stundir og reyndar yfirleitt ekki. Þetta er einn mikilvægasti parturinn af samfélaginu, sá sem eyðir mestum peningum, sá sem býr til börnin og viðheldur samfélaginu og samfélagsgerðinni að mörgu leyti. Ég er mjög hugsi yfir skattálögum á fyrirtæki og geld varhuga við ofsafengnum tillögum í þeim efnum. Sjálfstæðismenn hafa reyndar verið þeirrar gerðar að vilja lækka skatta hvort heldur er þensla eða kreppa og það út af fyrir sig er gagnrýnivert. En ég tel að fyrst og síðast þurfi að koma inn í skattkerfið á stundum eins og þessum einhvers konar hvata til þeirra fyrirtækja sem vilja bæta við sig fólki, einhvers konar hvata til fyrirtækja sem vilja auka útflutningsverðmæti þjóðarinnar með áreiðanlegum hætti. Engu að síður vil ég ekki koma á því sem ég nefndi áðan, einhvers konar skattaörorku til þeirra fyrirtækja sem eru aflögufær. Ég hef lýst mig sammála mörgum þeim hugmyndum sem hafa komið hér fram frá félögum í mínum flokki og félögum í Sjálfstæðisflokknum, að það komi vel til greina að koma til móts við fyrirtæki á þessum tímum einkum til að fjölga störfum og til að auka framleiðni innan þessara fyrirtækja. Fyrirtækin eru það lífsakkeri sem íslensk þjóð þarf á að halda núna til þess að þriðja leiðin takist, að meiri peningar komi inn í þjóðarbúið, og þar þurfum við að standa vörð um fyrirtækin frekar en að leggja stein í götu þeirra.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að fagna því hve þessar tillögur fá almennt góðar viðtökur hjá þingmönnum stjórnarflokkanna og er mjög sáttur við ræðu hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar hér á undan. Hún sýnir að það er í mörgu tilliti ekki svo langt á milli manna þegar farið er að takast málefnalega á um hlutina og framtíðarsýn í því hvernig við eigum að leysa þann mikla vanda sem samfélag okkar er í í dag. Ég hef talað fyrir því og reyndar fleiri að unnið verði því að gera einhverjar breytingar á stjórnarmunstrinu þannig að slík umræða geti farið að fara fram við ríkisstjórnarborðið og ég lýsi að sjálfsögðu ábyrgð á hendur hv. þingmönnum Samfylkingarinnar fyrir að halda þessari stjórn gangandi og þeim fámenna hópi við völd sem í raun og veru er hér á þingi og berst gegn uppbyggingu á þeim nótum sem hér er talað fyrir. Það er nefnilega staðreynd, virðulegi forseti, að þetta er ekki fjölmennur hópur sem heldur þinginu í gíslingu í þessum efnum, þetta er fámennur hópur. Það er mjög alvarlegt þegar svo er og kannski kristallast það best í þeirri umræðu sem fer fram núna um þessa tillögu. Það var lengi búið að liggja yfir þessum tillögum til að gera þær sem bestar úr garði og fá að þessu verki með okkur sérfræðinga til að hér mætti leggja sem raunhæfastar tillögur á borðið. Það er ekki hægt að fjalla um vanda heimilanna öðruvísi en að fjalla um vanda fyrirtækjanna og öfugt. Þetta er hinn órjúfanlegi hringur og það sem skerðist hjá öðrum hefur áhrif á hinn o.s.frv. Þannig er það að þegar skattar eru hækkaðir á fyrirtæki eru fyrirtækin síður í stakk búin til að ráða fólk og greiða hærri laun og þegar skattar eru hækkaðir á einstaklinga erum við síður í stakk búin til þess að kaupa vöru og þjónustu af fyrirtækjunum. Til þess að mæta heimilunum leggjum við til fjölbreyttar aðgerðir. Það er mikil einföldun eins og stundum hefur verið sagt af þeim sem hafa verið að gagnrýna þetta að við séum bara að bjóða hér lækkun á greiðslubyrði í þrjú ár, það er bara ein af mörgum aðgerðum. Við viljum styrkja vaxta- og húsleigubótakerfið, við viljum gera reglurnar einfaldari og rýmri til að mæta þörfum þeirra sem eru í miklum vandræðum og við horfum sérstaklega til þess hóps ungs fólks sem keypti sér fasteign á árunum eftir 2004, 2005. Það er mjög mikilvægt að ná til þessa hóps og leiðrétta það misrétti sem hann varð fyrir. Við leggjum til að skattar verði lækkaðir og teljum að það sé kannski ein sterkasta aðgerðin sem hægt er að koma fram með gagnvart vinnandi fólki, því sem við köllum gjarnan millistéttina í landinu, því fólki sem ber mestu skattbyrðarnar eða borgar langstærsta hluta skattanna. Þessu fólki verður að gefa súrefni, þessu fólki verður að gefa vilja og hvata til þess að starfa og nenna að leggja á sig og bera úr býtum sem skilar sér síðan í auknum skatttekjum og miklu meiri neyslu sem er svo mikil þörf á og er svo atvinnuskapandi. Við höfum tapað um 22 þúsund störfum frá því að hrunið varð, það er alveg gríðarlegt og við það verður ekki búið. Þess vegna er grundvöllurinn að öllu hér að koma súrefni til atvinnulífsins og koma fyrirtækjum af stað. Mikilvægast í því efni er auðvitað að ná til allra stóru og meðalstóru fyrirtækjanna í samfélaginu, greiða leið þeirra í endurskipulagningu, gefa þeim hvata til að starfa, gefa þeim skattafslætti, gefa þeim afslætti af tryggingagjaldi og öðru sem leiðir af sér hvata og þar með aukningu í ráðningum og verkefnum hjá þessum fyrirtækjum. Þetta er það sem er auðvitað hvað mikilvægast að grípa til í dag. Við gerum þetta ekki af fullri alvöru nema við nýtum orkulindir okkar og um það verði samstaða að fara í virkjanir á orkulindum og auka útflutningsverðmæti og fjölbreytni í íslensku atvinnulífi í gegnum það. Allir eru sammála um það, hvort sem það eru erlendir eða innlendir sérfræðingar, að það er okkar sterkasta og besta leið út úr þeim vandamálum sem hér steðja að. Til þess er nauðsynlegt að álverið í Helguvík fái allan þann stuðning sem hægt er hjá íslenskum stjórnvöldum en því hefur ekki verið að heilsa. Til þess er nauðsynlegt að framkvæmdirnar sem nú eru fyrirhugaðar á Bakka, og er í sjónmáli þar að hægt verði að fara í, fái allan þann stuðning stjórnvalda sem hægt er. Við þessar framkvæmdir myndast ekki einungis mikilvæg og verðmæt störf til skemmri tíma, nokkurra ára við uppbyggingu á þessum svæðum, heldur til lengri tíma í þeim mikilvægu störfum sem munu myndast í þessum verksmiðjum. En hvað mikilvægust fyrir samfélagið eru þó þau útflutningsverðmæti sem þessar verksmiðjur munu skila okkur, allar þær tekjur sem munu koma inn í landið, allur sá gjaldeyrir sem mun koma inn í landið og er okkur svo gríðarlega mikilvægur. Enginn þarf að velkjast í vafa um að þetta eru hagkvæmustu framkvæmdirnar sem við getum farið í. Það er ágætt að rifja upp orð forstjóra Landsvirkjunar í því sambandi þegar hann kynnti okkur það á dögunum að ef Landsvirkjun þyrfti ekki að borga arð til eiganda síns, ríkisins, næstu tíu árin væri Landsvirkjun skuldlaus ef hún færi ekki í framkvæmdir á því tímabili og borgaði ekki arð. Eftir það gæti hún borgað 25 milljarða í rentu til samfélagsins á hverju ári. Það er helmingurinn af rekstri Landspítala – háskólasjúkrahúss á ári. Vinstri menn töluðu fyrir því þegar þessar framkvæmdir stóðu sem hæst að þær gætu aldrei borgað sig, það var talað um að Kárahnjúkavirkjun yrði myllusteinn um hálsinn á þjóðinni og þjóðin yrði með hærra orkuverð við að greiða niður þessa framkvæmd í framtíðinni. En þetta er staðan í dag, þetta verða menn að horfa á. Við viljum í sjálfu sér beita sömu hvötum gagnvart atvinnulífinu og við viljum beita gagnvart heimilunum. Við viljum einfalda skattkerfið, við viljum efla fyrirtækin með því að gefa þeim súrefni og skapa fyrir þau hvata til að byggja upp. Við viljum fara í frekari veiðar, við teljum og færum fyrir því mjög góð rök að það sé raunhæft við þessar aðstæður að auka hlutfallið sem við tökum af þorskstofninum í 23% úr 20%. Stofninn, hvort sem er hrygningarstofn eða viðmiðunarstofn, hefur ekki verið svo sterkur sem raun ber vitni í áratugi. Við þær aðstæður sem eru núna væri mjög mikilvægt að gera þetta. En þetta verður að gerast á grundvellli þeirrar miklu vinnu sem fór fram í sáttanefndinni sem sjávarútvegsráðherra skipaði og lagði á sig vinnu í heilt ár og náði niðurstöðu. Þar áttu allir stjórnmálaflokkar aðild að, þar áttu allir hagsmunaaðilar aðild að og þeir komust að niðurstöðu, niðurstöðu sem er í þágu þjóðarinnar. Það er gríðarlega mikilvægt og ríkisstjórnin gæti bara með einni ákvörðun um að fara þessa leið, eflt atvinnu úti um allt land í sjávarútvegi og komið hjólunum virkilega í gang þar. Sjávarútvegsfyrirtækin halda að sér höndum í dag vegna óvissu, þau fara ekki í fjárfestingar. Vélsmiðjur og önnur fyrirtæki sem þjónusta sjávarútveg eru verkefnalítil. Þessu er hægt að breyta með einni ákvörðun og einni tilkynningu en í stað þess að gera það veltir ríkisstjórnin sér áfram upp úr því að hóta þessari grein og gera viðurværi hennar alveg útilokað. Virðulegi forseti. Það sem er kannski það alvarlegasta í þessu öllu eru skilaboðin frá ríkisstjórnarborðinu. Ég deildi í morgun eftirvæntingu með Suðurnesjamönnum fyrir fund ríkisstjórnarinnar sem haldinn var suður með sjó. Ég hélt að þar mundu koma fram einhverjar tilkynningar, einhver jákvæð skilaboð til þjóðarinnar og til fólksins á Suðurnesjum þar sem atvinnuleysið er verst. En það er alveg táknrænt fyrir málstað og boðskap núverandi ríkisstjórnar að það eina sem tilkynnt var um, virðulegi forseti, í atvinnumálum, það eina sem var nokkuð öruggt á Suðurnesjum var að þar yrði komið á fót hersetusafni, þar yrði sett á fót minjasafn um hersetuna. Þetta var það eina sem var alveg ákveðið að bjóða Suðurnesjamönnum upp á á sama tíma og verið er að skera niður öll framlög til safnamála á Íslandi. Virðulegi forseti. Vandamál okkar í allri uppbyggingu er auðvitað það ástand sem er innan ríkisstjórnarinnar, hversu föst hún er í baksýnisspeglinum 

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans áðan um þingsályktunartillögu sjálfstæðismanna um aðgerðir til að stuðla að sátt við heimilin o.fl., eins og það heitir. Mig langar til að nota þennan stutta tíma til að spyrja hv. þm. Jón Gunnarsson út í nokkur atriði varðandi þessar tillögur, sem hann bæði nefndi og í sjálfu sér nefndi ekki en sagði að búið væri að liggja lengi yfir þessum tillögum. Ég reikna því með að svörin séu á reiðum höndum hvað þetta varðar. Varðandi skattamálin til að byrja með, það er lagt til að þær skattbreytingar sem ráðist hefur verið í af núverandi ríkisstjórn, bæði á síðasta ári og fyrir yfirstandandi ár og þær tillögur sem liggja fyrir verði afturkallaðar. Það er reyndar frekar óljóst, finnst mér, eftir að hafa hlýtt á ræðumenn í dag og fyrir helgina sömuleiðis um hvaða skattbreytingar er að ræða, því að þegar hlustað er á málflutning þeirra sem bera fram þessa tillögu á þinginu er það ekki alveg á hreinu. Sumar breytingar eiga að fá að standa en aðrar ekki, skilst mér. Hvaða skattbreytingar á að afturkalla að mati þingmannsins? Eru það allar eða er eitthvað undanskilið í því? Mig langar sömuleiðis til að vita um áherslur Sjálfstæðisflokksins varðandi skuldavanda heimilanna sem hefur verið ræddur bæði í þinginu og utan þings, af stjórn og stjórnarandstöðu í samvinnu við aðila vinnumarkaðarins og fleiri. Eru sjálfstæðismenn horfnir frá þeim hugmyndum sem uppi hafa verið og þeir m.a. lögðu til að hluta í síðustu kosningabaráttu, um flata niðurfellingu skulda að einhverju marki, a.m.k. sumir þingmenn? Eru sjálfstæðismenn fallnir frá þeim hugmyndum um niðurfellingu skulda eða leiðréttingu á skuldum umfram það sem þegar hefur verið gert?

Virðulegi forseti. Í tillögum okkar er gerð vel grein fyrir því hvernig við viljum fara í þessar breytingar í skattamálum. Við viljum afturkalla að mestu leyti þær breytingar sem hafa verið gerðar af núverandi ríkisstjórn og endurskoða síðan skattkerfið með það að markmiði að einfalda það og gera það gagnsærra og við viljum ljúka þeirri vinnu fyrir ágúst á næsta ári. Þeir skattar sem augljóslega þarf að lækka eru skattar eins og tryggingagjaldið og við komum að því hvernig við viljum beita því sem hvata til þess að farið verði í ráðningar. Við getum talað um ákveðin vörugjöld og skatta á ákveðnar neysluvörur sem hafa verið settir á. Við getum talað um tekjuskattinn, við getum talað um skatta af millifærslum milli móðurfélaga og dótturfélaga svo að eitthvað sé nefnt. En fyrst og fremst þarf að einfalda þetta, það þarf að búa til skattkerfi sem hefur í för með sér hvata, það er engin leið við þær erfiðu aðstæður að skattleggja sig út úr þeim vandræðum sem við erum í. Við verðum að framleiða til að koma okkur út úr þessum vandræðum og til þess að fá framleiðsluna í gang verður að vera einhver hagur fyrir fyrirtæki og einstaklinga til að leggja meira á sig, fórna meiru og fara í frekari fjárfestingar. Það er eina leiðin. Við áætlum að með því að fara þessa leið getum við strax á næsta ári farið að efla skattstofnana sem fyrir voru það mikið að það muni skila okkur sömu tekjum. Við höfum í gegnum tíðina ítrekuð dæmi þess að þegar dregið er úr frekari skattpíningu skila skattarnir okkur meiru. Varðandi flata niðurfellingu, ég skal koma að því aðeins í seinna andsvari mínu því að ég sé að tíminn er liðinn.

Forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir svör hans. Varðandi önnur mál, atvinnumál, þá eyddi hv. þm. Jón Gunnarsson í fyrri ræðu sinni talsvert miklu púðri í að ræða um það sem kallað er stórframkvæmdir eða álver, orkunýting og álver. Nú er það þannig að hjá þeim þrem álverum sem starfa hér á landi eru um 1.500 manns að störfum. Gefum okkur að það sé annað eins í afleiddum störfum, þá erum við að tala um 3.000 störf í þessum þrem álverum. Á vinnumarkaðnum á Íslandi eru hins vegar um 170.000 manns þannig að við erum að tala um að þarna vinni rétt eða innan við 2% af vinnuafli þjóðarinnar. Þess vegna langar mig til að spyrja hv. þingmann um þetta atriði: Hvað telur hv. þingmaður að þurfi að byggja mörg álver á Íslandi til að uppfylla þarfir hans og þá væntanlega Sjálfstæðisflokksins varðandi þær atvinnutillögur sem hér koma fram miðað við þær upplýsingar sem hér liggja? Í öðru lagi varðandi atvinnumál, um aukningu á þorskveiðum um 35 þús. tonn sem Sjálfstæðisflokkurinn leggur til. Mig langar til að spyrja hv. þingmann að því hvaða rök liggja þar að baki. Hefur verið tekin ákvörðun um það eða gerð tillaga um það af hálfu Sjálfstæðisflokksins að taka eigi lengri tíma en áætlað var áður í að byggja upp þorskstofninn, að það eigi að fara hægar í það en áður? Hvaða rök liggja þar að baki? Það eru a.m.k. ekki þau fiskifræðilegu rök sem Hafrannsóknastofnun hefur beitt. Hvaða afleiðingar kann það að hafa t.d. fyrir útflutning á sjávarafurðum ef farið er þetta mikið fram úr ráðlögðum afla? Ég bendi á það að stærsta útflutningsfyrirtæki sjávarafurða hér á landi sótti nýlega um alþjóðlega vottun á sinn fisk og að mati þess mun það hafa mjög alvarlegar afleiðingar, gríðarlega alvarlegar afleiðingar ef farið verður að þessu marki fram úr ráðlögðum afla, rétt eins og gerðist hér fyrir tveim eða þrem árum þegar sjávarafli var aukinn mjög mikið eða þorskveiðiaflinn. Það hafði gríðarlegar afleiðingar. Og margir vilja meina það í sjávarútvegi að þeir hafi ekki haft mikið upp úr þeim bransa.

Ég ætla að klára þetta með flötu niðurfellinguna. Við viljum nálgast þau heimili sem eru í mestum vanda með öðrum hætti. Við teljum að flöt niðurfærsla muni ekki skila þeim árangri sem menn hafa talað fyrir. Atvinna í álverum - hversu mörg álver þarf að byggja? Það þarf fyrst og fremst að byggja það álver sem er í pípunum á Suðurnesjum. Síðan er ég tilbúinn til að skoða hvaða aðrar verksmiðjur eða hvaða annan orkufrekan iðnað við getum farið í. Við eigum að leita að fjölbreytni í því og fjölga þannig eggjunum hjá okkur en í grundvallaratriðum eigum við að byggja á orkufrekri starfsemi. Það er þar sem við höfum öll tækifæri til og við eigum að fara þá leið. Fyrst og fremst eigum við að byggja þetta álver suður frá og ef ekki býðst annað en það sem mönnum hefur litist best á, á Bakka, er allt í lagi að byggja annað álver þar. En ég tel að við eigum að horfa miklu víðar, það eru mikil tækifæri til þess og það hefur komið ítrekað fram í viðræðum okkar í iðnaðarnefnd við þá sem eru að kynna Ísland á þessum vettvangi að tækifærin séu mjög fjölbreytt. Vandamálið er bara að menn vilja ekki fara í virkjanirnar. Það eru full rök fyrir því, virðulegi forseti, að auka þorskkvótann um 35 þús. tonn og við förum ágætlega yfir það í tillögum okkar, í greinargerð með tillögunum. Hrygningarstofninn hefur ekki í 40 ár verið eins stór og hann er í dag, með tveimur undantekningum, er kominn yfir 300 þús. tonn. Viðmiðunarstofninn hefur líka verið að stækka, það er áætlað að hann verði um 902 eða 905 þús. tonn á næsta ári. Við vorum með aflareglu sem var 25% af viðmiðunarstofni þorsks. Við lækkuðum það niður í 20% og vildum ganga varlega. Það hefur gefið gríðarlegan árangur, við sjáum mikla styrkingu í stofninum. Við teljum því eins og margir telja að full rök séu fyrir því að hækka þetta veiðihlutfall núna, það sé alveg réttlætanlegt og það sé hægt að gera það á vísindalegum forsendum. Það mun ekki hamla því að þorskstofninn haldi áfram að vaxa en vissulega mun hann vaxa eitthvað hægar en ef við héldum okkur við 20%

Frú forseti. Þessi umræða hefur verið óvenjujákvæð og hófstillt og maður hlýtur að gleðjast yfir því vegna þess að maður finnur að krafan í þjóðfélaginu er sú að þingmenn vinni meira saman að lausnum þeirra vandamála sem þjóðin glímir við. Ég ætla að fara í gegnum það. Það varð hrun og í kjölfarið varð fyrst eignahrun. Hlutabréf og stofnbréf og slík urðu verðlaus, gjörsamlega verðlaus, þar töpuðu 60–70 þúsund heimili miklum fjármunum sem þau höfðu nurlað saman. Lífeyrissjóðirnir, sem líka eru í eign heimilanna, töpuðu miklu og þurfa að skerða lífeyri. Og ég vil benda á að fjármagnseigendur eru alltaf heimilin, bankar eiga ekki fjármagn. Útrásarvíkingar áttu ekki sparifé, það er alveg fráleitt, þeir tóku lán. Fyrirtæki eiga yfirleitt ekki sparifé. Ríki og sveitarfélög eiga ekki sparifé, það eru bara heimilin sem eiga sparifé og ég vil nefna að að meðaltali á hvert heimili 15 milljónir í lífeyrissjóðunum. Ef við deilum 120 þúsund heimilum upp í 1,8 milljarða eru það 15 milljónir sem hvert heimili á í lífeyrissjóðunum. Íbúðaverð lækkaði svo heilmikið í kjölfarið. Það hafði reyndar hækkað mikið áður, eins og hlutabréfin reyndar, og það má telja að það hafi orðið 35% raunlækkun frá því að það var hæst. Gjaldþrot í kjölfarið og stöðvun fyrirtækja, uppsagnir o.s.frv. ollu verulega miklu áfalli. Gengistryggðu lánin, sem nú er búið að laga, ollu miklu áfalli meðan það stóð, höfuðstóllinn tvöfaldaðist. Nú er Hæstiréttur búinn að taka á því máli, a.m.k. hluta af því, og þar af leiðandi hefur sú staða lagast. Má því segja að við búum nú við það ástand að hér séu eingöngu verðtryggð lán. Það sem situr eftir er atvinnuleysið sem varð út af hruninu, út af gjaldþrotum fyrirtækja og vegna þess að fyrirtækin sögðu upp fólki. Það varð launalækkun hjá einkafyrirtækjum og jafnvel hjá ríkinu líka, yfirvinna hvarf, og menn voru sumir hverjir, frú forseti, í tveimur eða þremur störfum fyrir hrun og halda eftir einu starfi. Þetta var óskaplega mikið áfall fyrir heimilin og er í reynd forsendubresturinn sem við erum að tala um, þ.e. missir atvinnu eða lækkun tekna. Heimili sem voru með barnabótum og húsnæðisbótum, vaxtabótum og húsaleigubótum, kannski með 700 þús. kr. til ráðstöfunar á mánuði duttu allt í einu niður í 300 þús. kr. ef báðir aðilar urðu atvinnulausir, 400 þús. kr. ef annar varð atvinnulaus eða 500 þús. kr. Þetta var alla vega mikið hrun upp á hundruð þúsunda á mánuði fyrir einstök heimili og þau sem hafa haldið fullri vinnu hafa orðið fyrir 16% kjararýrnun engu að síður. Þetta er forsendubresturinn, þar sem menn töpuðu mörg hundruð þúsundum á mánuði, einstök heimili. Hækkun lána vegna verðbólgu er ekki nema brot af þessu. Hún er kannski 20% á lánum, ef menn borguðu í hverjum mánuði 200 þús. kr. er það 40 þús. kr. hækkun á lánum, en ég er að tala um að tekjurnar hafi lækkað um mörg hundruð þúsund. Þarna var því forsendubresturinn. Frú forseti. Afleiðingin af þessu er sem sagt sú að við Íslendingar þurfum og Alþingi að leggja grunn að því að við höfum möguleika á því að skapa atvinnu, atvinnu, atvinnu, vegna þess að forsendubresturinn er þar. Það eru hagsmunir heimilanna að við sköpum atvinnu. Svo vil ég benda á að vinna núna á þessu versta ári eftir hrun er miklu meira virði fyrir heimilin en vinna eftir tíu ár, fimmtán ár eða tuttugu ár. Þess vegna er það réttlætanlegt að við lítum á þær eignir sem ríkið á eða þjóðin. Hvaða eignir eru það? Það eru fyrirtæki sem Landsbankinn á, þau eru ekki vel seljanleg í dag, það yrði brunaútsala og borgar sig ekki. En við eigum óskattað fé lífeyrissjóðanna. Ríkið á hluta í lífeyrissjóðunum vegna þess að þegar lífeyrir er greiddur út fær ríkið tekjur. Það getur náð í þessar tekjur núna, þessa eign sína, og notað til þess að skapa atvinnu núna. Svo eigum við kvóta. Við höfum byggt upp fiskstofnana, menn trúa að þeir séu að byggjast upp og við getum byggt þá upp pínulítið hægar án þess að nokkur geti gagnrýnt það. Það ætlum við að gera með því að auka kvótann í eitt skipti um 35 þús. tonn til þess að skapa atvinnu núna en ekki eftir fimm eða tíu ár. Síðan er það orkan sem við eigum. Við getum virkjað orkuna hraðar og skapað alls konar tækifæri og ég er þá ekki eingöngu að tala um ál því að sumir virðast ekki sjá neitt annað en ál. Ég sé gagnaver, ég sé álþynnuverksmiðju og ég sé heilmikið af tækifærum til að nota orku og ekki bara í stóriðnaði. Við eigum að nota þetta tæki til að skapa atvinnu núna. En það sem við eigum að gera fyrst og fremst er að draga til baka allar skattahækkanir sem vinstri stjórnin hefur tekið upp vegna þess, eins og Lilja Mósesdóttir sagði áðan - hún sá ekkert nema dökkt fram undan - að það eru svo miklar skattahækkanir. Menn eru haldnir þeirri meinloku að það sé engin leið nema að auka skatta. Það er reyndar til önnur leið, það er að skera niður, en svo er til þriðja leiðin og það er að stækka kökuna. Ef við stækkum kökuna núna á þessu ári eða næsta ári mun bjartsýni vaxa með þjóðinni og þá munu fyrirtæki og einstaklingar geta borgað hærri skatta í kjölfarið vegna þess að það skapast atvinna. Ég minni á að hver einasti maður sem hættir að vera atvinnulaus og fer að vinna hættir að taka bætur upp á 2 milljónir á ári og fer að borga skatta upp á 1 milljón. Staða ríkissjóðs batnar þannig um 3 milljónir fyrir hvern einasta mann sem fær vinnu og hættir að vera atvinnulaus, að ég tali ekki um allt fólkið, það eru tíu manns á dag, sem flytur til útlanda, margt hvert hátekjufólk eins og læknar og slíkir, og hættir að borga skatta á Íslandi sem er mjög varasamt. Markmiðið er það að lækka skatta, og draga alla þessa skatta til baka sem ríkisstjórnin hefur lagt á, til þess að búa til atvinnu, vegna þess að fólk gerir ekki nema tvennt eða þrennt við tekjurnar sínar, það borgar skatta, það eyðir og það sparar. Meira geta menn ekki gert við tekjurnar sínar. Ef skatturinn er lækkaður eykst neyslan eða sparnaðurinn, ef sparnaðurinn vex eykst framboð á peningum meira til fyrirtækjanna og ef eyðslan vex eykst veltan í þjóðfélaginu. Það er því ekkert nema gott við það að lækka skatta, enda held ég að engri þjóð hafi dottið í hug að skatta sig út úr kreppu. Það er mjög fráleit hugsun. Margir af þeim sköttum sem hafa verið lagðir á leggjast á heimilin, líka lágtekjuheimilin. Fólk frá lágtekjuheimilum þarf að keyra í vinnuna og borga bensín, það þarf að fara í sturtu og borga orkuskattana og persónuafslátturinn, sem samið hafði verið um að fylgdi verðlagi, fylgir ekki lengur verðlagi og það kemur verst við láglaunaheimilin. Ef við afnemum alla skatta gerum við sérdeilis vel við þá sem eru með lægstu launin, alla vega hlutfallslega. Loks eru það skattar á fyrirtæki, allar skattaráðstafanir ríkisstjórnarinnar hafa beinst að því að skattleggja fyrirtækin. Tryggingagjaldið er bein skattlagning á atvinnu. Hækkun fjármagnstekjuskatts gerir ekkert annað en að letja menn til að fjárfesta í fyrirtækjum o.s.frv. Séreignarsparnaðurinn gæti gefið okkur 80 milljarða til ríkissjóðs og ég vil undirstrika að hann mundi gefa líka 40 milljarða til sveitarfélaganna. Þar er nú heldur hart í ári, frú forseti, einmitt núna sem stendur. Til framtíðar mundi hann svo gefa 7,5 milljarða á hverju ári til ríkissjóðs og 3,5 milljarða til sveitarfélaganna og þá geta þau ráðið við eins og það t.d. að taka yfir málefni fatlaðra og önnur slík mál. Það sem mest er um vert er að hugmyndir Sjálfstæðisflokksins gefa þjóðinni sýn til framtíðar, bjartari sýn en einhverja stöðnun sem leiðir okkur í hringrás sem verður alltaf alvarlegri og alvarlegri. Þetta er sýn til framtíðar til næstu fimm, tíu, tuttugu ára um það hvernig við viljum sjá framtíðina, enda heita tillögurnar „Gefum heimilum von“.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi frá félags- og tryggingamálanefnd til laga um breytingar á lögum nr. 101/2010, um greiðsluaðlögun einstaklinga, lögum nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl., og lögum nr. 24/2010, um greiðsluuppgjör á opinberum gjöldum lögaðila og einstaklinga í atvinnurekstri. Þetta frumvarp hefur að markmiði að sníða ýmsa annmarka af lögum um greiðsluaðlögun, skýra ákvæði og tryggja virkni greiðsluaðlögunar og samræmda framkvæmd hennar. Lagðar eru til breytingar á lögunum sem ég nefndi hér að framan. Hinn 24. júní 2010 samþykkti Alþingi lög um umboðsmann skuldara, lög um greiðsluaðlögun einstaklinga og um breytingu á lögum um tímabundna greiðsluaðlögun, og einnig um tímabundin úrræði einstaklinga sem eiga tvær eignir til heimilisnota. Lögin tóku gildi 1. ágúst sl. og á sama tíma tók embætti umboðsmanns skuldara til starfa. Þegar framangreind lög er varða skuldavanda heimilanna og umboðsmann skuldara voru samþykkt lá þegar fyrir og var nokkuð ljóst að hugsanlega þyrfti að gera breytingar á þeim þegar komin væri einhver reynsla af framkvæmd þeirra. Frumvarp það sem varð að lögum um greiðsluaðlögun einstaklinga var unnið af félags- og tryggingamálanefnd á grundvelli frumvarps félags- og tryggingamálaráðherra og með aðkomu og aðstoð dómsmála- og mannréttindaráðuneytisins, félags- og tryggingamálaráðuneytisins og réttarfarsnefndar. Lögunum er ætlað að standa til langs tíma og gera einstaklingum í greiðsluvanda kleift að endurskipuleggja fjárhag sinn óháð aðstæðum í samfélaginu. Því er mikilvægt að fylgjast vel með framkvæmd laganna og nefndin einsetti sér frá upphafi að fylgjast náið með störfum umboðsmanns skuldara og virkni þeirra laga sem hann vinnur eftir til að tryggja að um skilvirk úrræði væri að ræða sem tækju þá á skuldavanda einstaklinga og heimila og byðu upp á virkar lausnir. Nefndin hefur átt nokkra fundi með umboðsmanni skuldara þar sem sem komið hefur verið á framfæri ábendingum um hvað betur mætti fara í lögunum og er frumvarpið unnið á grundvelli þessara ábendinga. Þá sendi nefndin drög að frumvarpinu til forsætisráðuneytis, dómsmála- og mannréttindaráðuneytis, efnahags- og viðskiptaráðuneytis, félags- og tryggingamálaráðuneytis og fjármálaráðuneytis og fékk frá þeim gagnlegar athugasemdir og ábendingar. Það er vert að árétta að áfram verður fylgst náið með virkni laganna og starfsemi umboðsmanns skuldara og lagðar til frekari breytingar verði talin þörf á því til að skýra enn frekar ákvæði laganna og tryggja virkni þeirra. Frú forseti. Ég hyggst ekki fara í smáatriðum í einstakar greinar frumvarpsins en þær fjalla m.a. um skilgreiningar á hugtakinu „ríkisborgari“ og hverjir hafi aðkomu eða aðgang að þessum lögum. Þær fjalla um nánari skilgreiningu á aðkomu lánasjóðs og lánakrafna frá Lánasjóði íslenskra námsmanna, þær fjalla um og eru til skýringar á þeim misskilningi sem hefur m.a. gætt vegna krafna á hendur ábyrgðarmönnum, eins og getið er um í 5. gr. frumvarpsins og kemur glöggt fram í skýringum með því. Ég legg til að frumvarpið fari eftir 1. umr. til félags- og tryggingamálanefndar sem væntanlega mun fara aftur yfir málið og senda það til umsagnar en tel ekki þörf á að fylgja málinu úr hlaði að þessu sinni með ítarlegri hætti.

Frú forseti. Það orð hefur farið af Alþingi í almennri umræðu að menn séu að karpa og pexa alla daga, en ég vil undirstrika það að þau lög sem sett voru 24. júní, allir þessir lagabálkar, voru að miklu leyti samin í hv. félags- og tryggingamálanefnd með samstöðu allra flokka. Hér kemur aftur fram frumvarp sem menn áttu von á að þurfa að flytja vegna þess að nú er að koma reynsla á framkvæmd þessara laga. Þá þarf að laga ýmsa þætti og aftur vinna allir flokkar í félags- og tryggingamálanefnd hv. að þessari lagasetningu. Ég tel að það sé til fyrirmyndar hvernig hv. félags- og tryggingamálanefnd hefur unnið þetta.