Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Utanr.- og fjmrh. (Guðmundur Í. Guðmundsson): Herra forseti. Þegar ég á sínum tíma óskaði eftir því, að heimildin til bráðabirgðafjárgreiðslna úr ríkissjóði yrði framlengd til loka þessa mánaðar, þá var það í trausti þess, að fyrir þann tíma mundi afgreiðslu fjárlaga verða lokið. Nú hefur hins vegar komið í ljós, að undirbúningur og afgreiðsla málsins hefur reynzt miklu tímafrekari, en búizt var við í upphafi, þannig að vonlaust er, að hægt sé að ljúka málinu fyrir lok þessa mánaðar. Bráðabirgðauppgjöri á reikningum ríkissjóðs fyrir árið 1958 er nýlega lokið, og verður það afhent fjvn. nú í dag. Sömuleiðis hef ég gengið frá mínum till. í sambandi við tekjuáætlun ríkissjóðs fyrir 1959 til bráðabirgða, og munu þær till. einnig verða afhentar fjvn. um leið. Ég hef enn fremur fyrir nokkru óskað eftir því við hv. fjvn., að hún taki fyrir til afgreiðslu þau erindi, sem hjá n. liggja og útgjaldaliði fjárlaga. Að þessu vinnur hv. fjvn. nú, en því verki mun ekki vera lokið. En afgreiðslu eða undirbúningi afgreiðslu fjárlaga af ráðuneytisins hálfu er nú svo langt komið, að það á ekki að þurfa að taka langan tíma héðan í frá að ljúka málinu þannig, að fjárlagafrv. geti fljótlega eftir páskana komið til 2. umr. En engu að síður er óhjákvæmilegt að fá heimild til bráðabirgðagreiðslna úr ríkissjóði framlengda til loka næsta mánaðar. Þess vegna er þetta frv. hér fram borið, og vildi ég leyfa mér að óska eftir því, ef nokkur tök væru á, að frv. yrði afgreitt út úr d. í dag. Ég leyfi mér því að leggja til, að málinu verði vísað til 2. umr.



Herra forseti. Það hefur allmikið verið um það rætt manna á meðal, hvað hafi dvalið afgreiðslu fjárlaga svo langan tíma sem raun er á orðin. Ég held það hafi verið síðast í desember eða byrjun janúar, að þá óskaði hæstv. fjmrh. eftir að fá frest á afgreiðslu fjárl. til 1. febr. s. l. Eins og þá stóð á, má segja, að ósk um frest væri eðlileg. Næst gerist það svo, að enn er farið fram á frest og þá til 1. marz. Sú heimild var enn fremur samþykkt, en með þeirri breyt., að heimildin skyldi gilda til 1. apríl n. k. Og enn liggur fyrir hér frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. um bráðabirgðagreiðslur úr ríkissjóði á árinu 1959, sem skuli taka gildi 1. maí n. k. Á fundi, sem hæstv. menntmrh. hélt s. l. sunnudag að Selfossi, segir blaðið Tíminn og birtir þar ummæli eftir hæstv. menntmrh. innan gæsalappa, og ég tel, að það megi hafa það eftir, að hæstv. menntmrh. hafi gert ráð fyrir því, að fjárlög yrðu afgreidd innan hálfs mánaðar. Nú væri ekki ófróðlegt að spyrja um það, í hvers umboði hæstv. menntmrh. hefur gefið slíkar upplýsingar. Það virðist sem ekki gæti fyllsta samræmis í þessari yfirlýsingu hans og því, sem nú liggur fyrir hér í frv.-formi um það, að fjárl. verði frestað, eða réttara sagt liggur fyrir frv. um leyfi fyrir ríkisstj. að greiða fé úr ríkissjóði til 1. maí. Nú leyfi ég mér að spyrja hæstv. fjmrh., hvað það er, sem hefur tafið afgreiðslu fjárl. svona langan tíma. Á hverju hefur staðið? Hefur staðið á hæstv, fjmrh., eða hefur staðið á fjvn.? Mér finnst, að alþm. og aðrir eigi alveg skilyrðislausan rétt til þess að fá að vita hið rétta í málinu. Það er ákaflega óvanalegt, að það sé þrisvar á sama þingi beðið um slíkan frest, eins og hér liggur fyrir. Ég minnist þess a. m. k. ekki þann tíma, sem ég hef setið hér á hinu háa Alþingi, að farið hafi verið jafnoft fram á frest til afgreiðslu fjárlaga eins og nú. Ég tel, að þessi sífelldi dráttur og frestur á afgreiðslu fjárlaga sé lítt forsvaranlegur. Alþingi er látið sitja hér dag eftir dag, viku eftir viku og jafnvel mánuði, án þess að nokkuð sé að gera og án þess að nokkuð sé afgreitt af málum, svo að teljandi sé. Ég skal ekki fjölyrða meira um þetta. Ég vil bara endurtaka það, sem ég hef sagt hér, að ég óska eftir því, að hæstv. fjmrh. gefi glögg og greinargóð svör við því, hvað það er, sem er þess valdandi, að farið er fram á þennan sífellda drátt á afgreiðslu fjárl. Hefur staðið á honum, eða er það fjvn., sem hefur ekki hraðað þessum málum eins mikið og nauðsynlegt hefði verið? Þetta er það, sem ég óska eftir að fá upplýsingar um, og ég tel, að ég mæli fyrir munn margra, bæði utan þings og innan. Það er lítt forsvaranlegt að láta þingið sitja hér vikum saman, mánuðum saman, án þess að nokkuð sé gert, og ég held, að það sé sízt af öllu til þess að auka á virðingu þessarar ágætu stofnunar, ef slík vinnubrögð eiga að vera áframhaldandi eins og þau hafa verið hér undanfarnar vikur og mánuði.

Utanr.- og fjmrh. (Guðmundur Í. Guðmundsson): Herra forseti. Út af fsp. hv. seinasta ræðumanns vil ég til skýringa taka fram, að það, sem beðið hefur verið eftir og tafið hefur málið hvað mest, er það, að nauðsynlegt var að ganga frá bráðabirgðauppgjöri um útkomu á reikningum ríkissjóðs fyrir árið 1958. Það tók talsverðan tíma, en er þó lokið fyrir þó nokkru. Sömuleiðis þurfti að ganga frá og gera upp útflutningssjóðinn og gera sér grein fyrir því, hvaða tekjur hann þyrfti að hafa, en frá því var ekki hægt að ganga, fyrr en séð varð til fulls, hvaða útgjöld mundu á hann falla og þá ekki hvað sízt í sambandi við niðurgreiðslur. Þetta er einnig tilbúið fyrir nokkru. En strax og nokkuð var séð um, hvernig þessir hlutir mundu standa, bæði að því er afkomuna 1958 varðaði og útflutningssjóðinn, sneri ég mér til formanns fjvn., - það var fyrir tæpum tveim vikum, - og skýrði honum frá því, að ég óskaði eftir því, að fjvn, færi í gegnum þau erindi, sem hjá n. lægju, svo og útgjaldaliði fjárl. og tæki afstöðu til þeirra, og jafnskjótt sem séð væri, hvernig útgjaldahliðin liti út, eftir að fjvn. væri búin að láta uppi sína skoðun, mundi ég gera grein fyrir og koma með mínar till. að því er varðaði tekjuhliðina. Því miður stóð svo á, þegar ég ræddi um þetta við formann fjvn., að þá voru að byrja hér í bænum tveir fundir, sem margir þm. voru bundnir við, og af mjög eðlilegum ástæðum gat n. ekki haldið áfram störfum á meðan. En strax og þessum fundum var lokið, mun fjvn. hafa tekið til starfa og er sjálfsagt langt komin með erindin og útgjaldaliði fjárl., og ég mun þá verða tilbúinn með það, sem að mér snýr, strax og ég heyri frá fjvn. um þessa hluti. Sá dráttur, sem orðið hefur á afgreiðslu fjárlagafrv. til þessa, stafar því af eðlilegum og alveg óviðráðanlegum atvikum. Ég vil benda hv. síðasta ræðumanni á það, að til þessa eru það ekki einungis fjárlögin, sem hafa tafið þingið og haldið mönnum hér. Hér hefur verið unnið að mörgum nauðsynlegum málum, sem mikið hafa verið rædd í þinginu. En auk fjárl. er enn eitt stórmál ekki fram komið í þinginu, frv. um stjórnarskrárbreytinguna, og það má segja, að það séu því bæði fjárlögin og þetta stjórnarskrármál, sem beðið hefur verið eftir, en væntanlega eru bæði þessi mál nú að komast á lokastig.