Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ákveðið hefur verið að stefnuræða forsrh. og umr. um hana fari fram n. k. fimmtudag. Fram hafa komið tilmæli frá þingflokki Sjálfstfl. um að hann fái 20 mínútna ræðutíma í fyrri umferð. Forsrh. hefur farið fram á að fá 10 mínútur í seinni umferð. Að höfðu samráði við þingflokka verður leitað afbrigða frá þingsköpum um það, að umr. verði hagað þannig að orðið verði við þessum tilmælum. Umræðan verður þá þannig, að fyrstur talar forsrh. í 30 mínútur, síðan fulltrúar þingflokkanna 20 mínútur hver. Í síðari umferð hefur hver flokkur 10 mínútur til umráða og einnig forsrh. Verður þá leitað afbrigða.



Herra forseti. Á þskj. 33 beini ég eftirfarandi fsp. til hæstv. dómsmrh. um veðbókarvottorð í Reykjavík: „Hverju sætir það, að hjá borgarfógetaembættinu í Reykjavík þarf einstaklingur að koma tvisvar - tvo daga í röð - til að fá veðbókarvottorð afgreitt?“ Ástæða er til þessarar fsp. Í sjálfu sér flokkast þetta varla undir stærri mál, en engu að síður munu afgreidd um 100 veðbókarvottorð á dag hjá borgarfógetaembættinu í Reykjavík. Sá háttur mun hafður á, en þeir, sem slík plögg þurfa, geta haft til þess alls konar ástæður - að þeir þurfa að koma hinn fyrri dag til að leggja inn pöntun fyrir slíku vottorði og greiðslu fyrir, en þurfa síðan að koma daginn eftir til að sækja vottorðið. Þessar skrifstofur eru aðeins opnar frá kl. 10 til kl. 3. Það segir sig sjálft að þetta er á venjulegum vinnutíma og hlýtur að vera algerlega óþörf fyrirhöfn. Ég fæ ekki betur séð en mjög auðveldlega væri hægt að koma þessu þannig fyrir að fólk, sem þarf á slíkum plöggum að halda, hringi til embættisins og panti í gegnum síma það tiltekna plagg, sem á þarf að halda, og komi síðan á gefnum degi, sennilega daginn eftir, og greiði fyrir það og sæki plagg sitt. Ég held að það sé fáránlegt að ímynda sér að slíkt væri misnotað. Nú er það svo að þessi plögg eru handskrifuð og afgreidd með mjög gamaldags hætti, en mér er kunnugt um að starfsfólk þarna vinnur vel. Það er iðulega að vinna fram að eða fram yfir kvöldmat við að undirbúa þessa pappíra. Engu að síður sýnist mér það vera í fyrsta lagi alveg ástæðulaust og í raun og veru alveg ástæðulaust tillitsleysi við einstaklinginn að vera að láta hann sendast yfir heila eða hálfa borgina tvisvar þegar auðveldlega má koma því fyrir einu sinni. Það er af þessum ástæðum, herra forseti, sem þessi fsp. er borin fram til hæstv. dómsmrh. og í þeirri von að þetta megi lagfæra með lítilli fyrirhöfn alveg að kostnaðarlausu og þegnarnir í þjóðfélaginu fái góða þjónustu með sem minnstri fyrirhöfn. Það og það eitt ætti að vera hlutverk ríkisvaldsins.



Herra forseti. Hv. þm. hefur gert grein fyrir fsp. sinni á þskj. 33 um útgáfu veðbókarvottorða í Reykjavík, svohljóðandi: „Hverju sætir það, að hjá borgarfógetaembættinu í Reykjavík þarf einstaklingur að koma tvisvar - tvo daga í röð - til þess að fá veðbókarvottorð afgreitt?“ Þar sem fsp. beinist að afgreiðslu mála við borgarfógetaembættið hef ég fengið greinargerð vegna þessa frá yfirborgarfógeta, Jóni Skaftasyni. Hljóðar bréfið svo, með leyfi forseta: „Dómsmálaráðuneytið, Arnarhvoli. Til svars fsp. Vilmundar Gylfasonar alþm. um veðbókarvottorð á þskj. 33 vil ég taka eftirfarandi fram: Verkefni í þinglestursdeild borgarfógetaembættisins eru gífurlega mikil. Mörg hundruð viðskiptamanna koma þangað á hverjum degi. Sem dæmi vil ég aðeins nefna að á s. l. ári var tala þinglesinna og aflýstra skjala 45 857 og tala veðbókarvottorða 26 904. Veðbókarvottorð eru enn þá handrituð og gerð sumra þeirra er fjarri því að vera auðveld eða fljótunnin. Alveg er útilokað að afgreiða þau um leið og viðskiptamaður pantar þau. Því er það meginregla, að viðskiptamaður pantar skriflega veðbókarvottorð á tölusettan pöntunarseðil og nær í það á næsta degi. Frá þessari meginreglu er sú undantekning, að veðbókarvottorð vegna bifreiða eru afgreidd um leið þar sem þau eru tiltölulega einföld. Tala þeirra mun sennilega nálgast það að vera þriðjungur af heildartölu veðbókarvottorða. Enn fremur geta fastir viðskiptavinir embættisins, svo sem bankar, lögfræðingar og fasteignasalar, pantað veðbókarvottorð sín símleiðis og greitt þau um leið og þau eru sótt. Allir eiga þess að sjálfsögðu líka kost að panta veðbókarvottorð með bréfi og senda greiðslu um leið. Þurfa þeir þá ekki að koma tvo daga í röð til þess að fá þau afgreidd. Á s. l. ári neyddist ég hins vegar til þess að taka fyrir það, að hver og einn gæti pantað veðbókarvottorð símleiðis. Aðalástæðan fyrir því var sú, að mjög mörg vottorð, sem þannig voru pöntuð, voru aldrei sótt og að sjálfsögðu aldrei greidd. Er mér í fersku minni að á fyrri hluta s. l. árs var 1450 veðbókarvottorðum hent í einu sem orðin voru þriggja mánaða gömul og eldri. Ég get hvorki gagnvart sjálfum mér né öðrum varið það, að starfsfólk standi í því í yfirvinnu að skrifa út veðbókarvottorð sem síðan er hent af því að þau eru ekki sótt. Starfsfólk þinglestursdeildar reynir að hraða afgreiðslu veðbókarvottorða eins og hægt er og veita viðskiptavinum embættisins sem besta þjónustu. Miðað við allar aðstæður tel ég þá framkvæmd, sem í gildi er, þá bestu. Hins vegar vona ég að sá tími styttist sem enn þá er í það að starfsemi þinglestursdeildar verði tölvuvædd. Með bréfi frá 12. okt. s. l. sendi ég dómsmrn. skýrslu starfshóps borgarfógetaembættisins og Skýrsluvéla ríkisins og Reykjavíkurborgar um tölvukerfi sem hentaði þeirri starfsemi sem fram fer í þinglestursdeildinni. Lögum samkvæmt er það á valdi dómsmrn. að ákveða að tölvutækni skuli viðhöfð þar. Verði af slíku og takist vel um framkvæmdina vona ég að beiðni um veðbókarvottorð verði afgreidd um leið og hún er fram sett. Virðingarfyllst. Jón Skaftason.“ Þetta var bréf yfirborgarfógeta og er eigi þörf á að bæta við svör hans. Eins og fram kom í bréfi yfirborgarfógeta hefur hann nú alveg nýverið sent rn. skýrslu um tölvukerfi sem hentað gæti þeirri starfsemi sem fram fer í þinglýsingardeild og þar á meðal við útgáfu veðbókarvottorða. Þessi skýrsla er nú til athugunar í rn. Þá er þess að geta, að á næstunni mun borgarfógetaembættið fá aðgang að tölvuskrám Bifreiðaeftirlitsins. Einfaldast þá framkvæmd þinglýsinga vegna veðsetningar bifreiða, þar sem eigi verður þá þörf á að leggja fram staðfestingu lögreglustjóra eða bifreiðaeftirlits á eignarhaldi bifreiðar við þinglýsingu. Jafnframt skapast möguleiki á að koma upplýsingum um veðsetningar ökutækja í tölvuskrána og dregur þá úr þörf á útgáfu veðbókarvottorða við umskráningu bifreiða.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. dómsmrh. fyrir þau svör, sem hann gaf við þessari spurningu, og tek undir það með honum, að í starfsemi eins og þessari, þar sem svo mikið er um hvers konar vottorð sem einstaklingar þurfa á að halda, bæði að því er varðar húsnæði þeirra, bifreiðar og annað slíkt, er auðvitað afar brýnt að beitt sé tölvutækni til að flýta fyrir allri vinnslu. En hins vegar þykja mér satt að segja þau svör, sem hann las frá borgarfógetanum í Reykjavík, vera afar léttvæg. Þess er getið, að bankar og fasteignasalar, held ég a. m. k. að hafi verið talið upp, geti pantað veðbókarvottorð símleiðis og þurfi ekki að bera þessa fyrirhöfn, en hins vegar megi allur almenningur það ekki. Honum er ekki treystandi. Þetta, þó að í smáum stíl sé, þykir mér enn eitt dæmið um hið dæmalausa virðingarleysi sem ríkisvaldið iðulega gerir sig bert að gagnvart einstaklingum. Jafnvel þó að svo hafi verið á einhverjum gefnum tíma að 1450 pappírar hafi ekki verið sóttir, - og ég veit ekki nákvæmlega eða náði því ekki, ég held að það hafi ekki verið sagt á hve löngum tíma það var, - þá sýnist það vera sem dropi í hafið þegar þess er gætt að það eru á annað hundrað umsóknir á dag hjá þessu tiltekna embætti. Hvers á allur sá mikli fjöldi að gjalda, langoftast fólk í vinnu? Þá hugi menn bara að vinnustundunum sem tapast við það að vera að fara yfir hálfa eða heila borgina eftir þessum lítilvæga pappír sem menn samt þurfa á að halda. Þetta er því miður svar af því tagi; þó að hér eigi miklir heiðursmenn í hlut, bæði ráðh. og yfirborgarfógetinn í Reykjavík, að það er dæmi um valdhroka að geta ekki létt þessari fyrirhöfn af fólki og leyft því að hringja eftir þessum pappírum og sækja þá daginn eftir. Það er þá hægt að rukka hina, sem um þessa pappíra sækja, en þurfa svo af einhverjum ástæðum ekki á þeim að halda og sækja þá væntanlega ekki af þeim ástæðum, hafa þá í reikning og láta þá greiða. Einhvern tíma þurfa þeir á þessum pappírum að halda. Svör yfirborgarfógetans í Reykjavík, sem hæstv. ráðh. gerir að sínum, eru ákaflega léttvæg. Og enn á ný kemur fram þetta virðingarleysi gagnvart fólki. Reykjavík er enginn smábær lengur. Hún er orðin stórborg. Hér er um miklar vegalengdir að fara. Þetta veldur fjölmörgum einstaklingum óþarfaamstri og virðist vera handhægt að breyta þessu, aðeins að menn geti hringt í þetta embætti og pantað þennan pappír og greitt hann þegar hann er sóttur. Ef menn sækja hann ekki verða þeir væntanlega í reikningi hjá embættinu, svo að það kemur fyrr eða seinna að því að þeir borga fyrir þennan pappír sinn. Íslenska ríkið stendur ekki og fellur með þessu máli, mér er það mætavel ljóst, en engu að síður eru það mál af þessu tagi sem gera fólk bæði reitt og leitt gagnvart ríkisvaldinu. Það er alger óþarfi að hafa þetta með þessum hætti og ég vil beina þeirri áskorun til dómsmrh. - ég hygg að það þyrfti ekki nema eitt símtal frá honum til þess að kippa þessu í liðinn og gera þessu embætti að koma fram við fólk af reisn og virðuleika, en ekki eins og gert er í þessum efnum. Það er ástæðulaust af ríkisvaldinu að vera að egna fólk á móti sér með þessum hætti þegar að fyrirhafnar- og kostnaðarlausu er hægt að gera miklu betur við almenning í landinu. Ég endurtek því áskorun mína til hæstv. ráðh., að þetta, sem virðist nú vera algert smámál, er það þó ekki fyrir hinn, sem þarf að fara yfir hálfa borgina tvo daga í röð. Vonast ég til að þessu verði kippt í liðinn og ráðh. láti embættismanninn segja sér fyrir um hvað sé hægt og hvað sé ekki hægt. Þetta er hægt og hægt með lítilli fyrirhöfn. Úr því að þetta er hægt fyrir banka og fasteignasala, eins hér var lesið, er þetta líka hægt fyrir almenning hér í borginni. Ég segi því enn og aftur að þetta er hægt að laga. Þetta er lítið mál, en getur varðað miklu.



Herra forseti. Út af orðum hv. fyrirspyrjanda vil ég aðeins taka það fram, að ég held að það sé hvorki um að kenna virðingarleysi né valdhroka þó að þessi háttur sé hafður á um afgreiðslu veðbókarvottorða við borgarfógetaembættið í Reykjavík. Auk þess stendur þetta til bóta. En það má geta nærri að það er nokkur munur á því þegar um fasta viðskiptavini embættisins er að ræða. Það er þó alltaf nokkurn veginn öruggt að þeir koma og sækja vottorðin, en þau leggjast ekki upp í hrúgur vegna þeirra sem panta þau símleiðis og hirða síðan ekki um að sækja þau. Það er sjálfsagt, eins og í öðrum efnum, að taka þessi orð til greina, enda sagði ég að það væru uppi athuganir á því að bæta hér um betur. Ég vil að lokum geta þess, að borgarfógetaembættið hefur nú alla aðstöðu til að þjóna viðskiptavinum sínum vel. Það er komið í stórt og gott húsnæði til margra ára á öruggan stað. En þegar ég tók við ráðherraembætti átti að fara að bera borgarfógeta út á götu. Það var svo að því saumað, sjálfu borgarfógetaembættinu í Reykjavík, að það var húsnæðislaust og lá við að það yrði borið út. Varð að hafa hröð handtök á því að koma því undir þak og útbúa bærilega aðstöðu til að það gæti gegnt hlutverki sínu.