Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Svo sem heyra mátti af þeim umr., sem urðu um þetta mál í gær, hafa blandazt inn í það allmjög annarleg sjónarmið. Það virðist með einhverjum hætti vera orðinn verulegur þáttur í þeirri togstreitu, sem er á milli svokallaðra vinstri afla hér á þingi, og vera mikið áhugamál í nokkrum hópi í Reykjavík, sem vinnur að því að koma á svokallaðri vinstri stjórn. Það var auðheyrt af ræðu frsm. hv. minni hl., að þetta var meginuppistaðan í hans andmælum. Þar mátti heyra frýjunarorð til framsóknarþingmanna um það, að þeir væru að yfirgefa stefnu flokksins í landbúnaðarmálum, og að nokkru frýjunarorð til sjálfstæðismanna um, að þeir væru hér með einokun, en héldu annars fram frjálsri samkeppni. Að öðru leyti bar mest á sárindum yfir því, að þessi einkasala ætti að takast úr höndum þeirra ágætismanna, sem henni hafa veitt forstöðu að undanförnu. Ég skal ekkert blanda mér í þessa vinstri togstreitu og læt hana með öllu eiga sig. Það getur verið, að fyrir þá menn, sem þar eiga hlut að, hafi þetta mikla þýðingu, - ég er ekki kunnugur heimilisháttum þar, - en mér er það nóg að hafa áttað mig á, að það eru annarlegar ástæður, sem valda því uppnámi, sem hér er á ferðum, en ekki málefnaleg rök. Það er ljóst, að að svo miklu leyti sem málefnalegar ástæður hafa verið færðar fram gegn þessu frv., þá hvíla þær að verulegu leyti á misskilningi. Það er bent á ýmiss konar þvingunarákvæði í þessu frv. og því haldið fram, að óviðunandi sé að lögleiða þvílíka þvingun. En þegar betur er að gáð, eru flest þau ákvæði, sem í þessu sambandi hafa verið tilfærð, nú þegar í lögum, þannig að einungis er verið að staðfesta það, sem verið hefur. Það lætur t.d. illa í eyrum, að ekki megi flytja inn grænmeti nema með samþykki framleiðsluráðs landbúnaðarins, en þetta hefur verið í lögum langa hríð, að grænmetiseinkasalan hefur haft algerlega í hendi sér að kveða á um, hvort grænmeti ætti að flytja inn. Hún hefur haft um það algert einræði og það einn embættismaður, sem hefur ráðið því án þess að spyrja kóng eða klerk. Nú eru það þó í staðinn fjölmenn samtök ópólitísk, sem eiga að fá þetta ákvörðunarvald, og ég sé ekki nokkrar líkur til þess, að því valdi verði frekar misbeitt af hálfu þessara fjölmennu samtaka en því hefur verið misbeitt undanfarið, meðan það var í höndum mannsins, sem einu sinni var sagður hafa einræðisklærnar í Hornafirði. Ég sé ekki, að það séu nokkrar líkur til þess, að harkalegar verði með þetta vald farið í höndunum á bændasamtökunum en í hinum mjúku höndum núverandi forstjóra grænmetisverzlunarinnar. Eins er það, sem bent hefur verið á, að verðákvörðunarvaldið hefur verið í höndum sömu aðila sem eiga að halda því, þannig að á því er bókstaflega engin breyting frá því, sem verið hefur. Þannig hygg ég, að séu rakin ákvæði frv., þá er annaðhvort óbreytt ástand frá því, sem verið hefur, eða vald, sem hefur verið í höndum eins manns, forstjóra grænmetisverzlunarinnar, er fengið í hendur bændasamtökunum, framleiðsluráðinu, og þá er í raun og veru eingöngu um það að ræða, hvort menn trúa betur þessum fjölmennu samtökum fyrir ákvörðunarvaldinu eða hinum blíðlynda fyrrverandi einræðisherra í Hornafirði. Ég játa, að ef hægt er að sýna mér fram á, að sú skipun, sem hér er ráðgerð, komi á nokkurn hátt verr við neytendur en sú skipun, sem verið hefur, þá mun það hafa mjög rík áhrif á afstöðu mína í málinu. Ég hef ekki til fulls gert mér grein fyrir, hvaða endanlega afstöðu ég muni taka í málinu, og þess vegna hef ég með athygli fylgzt með umræðunum. En ef breytingin er ekki önnur en sú, að það vald, sem núverandi forstjóri einkasölunnar hefur haft einn, á að færast yfir í hendur framleiðsluráðsins, þá get ég ekki séð, að það geti verið hættulegt fyrir neytendur. Ég fæ ekki séð betur en það geri líklegra, að fleiri og sanngjarnari sjónarmið komist að um ákvarðanir þær, sem taka þarf. Hitt er svo allt annað mál, að ég tel varhugaverða alla einkasölu, jafnt í þessu efni sem öðru, og ég mundi vera því mjög fylgjandi, ef nokkur vegur væri til þess að fá samkomulag um það á Alþ., að gera alla þessa verzlun mun frjálslegri en hún hefur verið. Hvort unnt væri að gefa þetta algerlega laust, skal ég ekki fullyrða, ég sé þó ekki, hvaða hætta ætti að vera slíku samfara. En því miður eru engar líkur til þess, að hægt sé að fá samkomulag um það. Það er alveg víst, að eindreginn meiri hluti á Alþ. er fyrir því að halda einkasölu. Eina spurningin er því sú: Telja menn betur farið, að einkasalan sé í höndum eins einræðisherra eða að hin fjölmennu bændasamtök hafi þar yfirstjórnina og endanlegt ákvörðunarvald? Og ég get ekki séð, að það horfi í aukna þvingunarátt að láta fjölmenn samtök fá yfirráð yfir því, sem einn maður hefur getað farið með eftir sínum geðþótta hingað til, heldur sé breytingin þó í réttari átt með því að láta þetta í fleiri manna hendur en eins.



Eins og ég gat um og rakti í gær, hef ég flutt allmiklar brtt. við þetta frv., og það er eindregin ósk mín til hv. landbn., að þessar brtt. verði teknar fyrir til athugunar í n., helzt nú meðan stendur á þessari umr. Ég vil því fara fram á það, að þessari umr. verði frestað nú, svo að hv. n. gefist kostur á að taka til athugunar þessar brtt., sem ekki hafa legið fyrir henni. Hæstv. dómsmrh. kom nú síðast og lýsti sig eindreginn fylgismann þessa frv. í því formi, sem það er, þó að hann að vísu segði, að hann mundi leita eftir því, hvort nokkurt samkomulag gæti orðið um breytt skipulag á grænmetisverzlun frá því, sem nú er, en taldi hins vegar litlar líkur á því, að mér virtist. Mínar brtt. um þetta mál liggja fyrir. Í þeim felst m.a. það, að einkasölurétturinn, sem í frv. er gert ráð fyrir að færist í hendur framleiðsluráðs, verði niður felldur. Það er enn fremur til vara sú till., að undan þessum einkasölurétti verði tekið nýtt grænmeti hvers konar. Ef hæstv. ráðh. og hans flokkur vill rýmkun a.m.k. á þeirri einkasölu, sem verið hefur, þá ætti hann að geta fylgt þessari varatill. a.m.k. Síðan í gær hefur gerzt það í þessu máli, að bæjarstjórn Reykjavíkur hefur látið það til sín taka. Bæjarstjórn Reykjavíkur samþykkti á fundi sínum í gær með yfirgnæfandi meiri hluta atkvæða, um það bil samhljóða, mótmæli gegn þessu frv., og kemur mér það ekki á óvart, því að það er vitanlegt, að hér í Reykjavík og nágrenni Reykjavíkur fer fram geysilega mikil framleiðsla á kartöflum og þeim vörum, sem þetta frv. fjallar um. Ég hef við lauslega athugun komizt að þeirri niðurstöðu, að hér séu hátt á annað hundrað hektara undir kartöfluræktun og grænmetisræktun. Hér er því það fólk, sem stendur að mjög miklum hluta kartöfluframleiðslunnar í landinu, svo að það er ekki ófyrirsynju, að bæjarstjórn Reykjavikur láti þetta mál til sín taka. Hér er auðvitað líka stærsti hluti neytendanna í landinu. Og það kemur í ljós, að flokkur hæstv. dómsmrh., Sjálfstfl., hefur, bæði fulltrúar hans hér á þingi og í bæjarstjórn Reykjavíkur, gert sér ljóst, að þetta frv. stefnir ekki til bóta fyrir þetta fólk, hvorki sem framleiðendur né neytendur. Það er því í mínum augum næsta furðulegt um flokk, sem hefur viljað láta líta á sig sem flokk frjálsrar samkeppni og frjálsrar verzlunar, að hans aðalforustumaður hér í hv. deild gerist eindreginn stuðningsmaður þeirrar einkasölu, sem fyrirhuguð er með þessu frv. Hæstv. dómsmrh. leyfði sér að segja, að hér væru annarlegar ástæður, en ekki málefnaleg rök. Ég leyfi mér að taka þetta til mín, að ég hafi ekki flutt hér málefnaleg rök í þessu máli í gær. Ég vil nú taka til dæmis um það eitt atriði. Í þessu frv. er greinilega, svo greinilega, að ég veit, að hæstv. dómsmrh. blandast ekki hugur um það, tekið fram, að ákvörðunarrétturinn um innflutning kartafina og nýs grænmetis til landsins er ekki í höndum ráðh., hann er ekki lengur í höndum ráðherra, hann er ekki í höndum grænmetisverzlunar, eins og verið hefur samkv. gildandi lögum, hann er í höndum framleiðsluráðs landbúnaðarins, sem einnig á að fara með sölu þessarar vöru. Í 4. gr. frv. er að vísu kveðið svo á, að ríkisstjórnin, landbrn., hafi einkarétt til að flytja til landsins kartöflur og nýtt grænmeti, en í 2. gr. frv. segir, með leyfi hæstv. forseta: „Áður en ákvarðanir eru teknar um inn- og útflutning landbúnaðarvara, svo sem kjöts, mjólkurvara, garðávaxta og gróðurhúsaframleiðslu, skulu aðilar, sem með þau mál fara,“ þ.e.a.s. landbrh., „leita samþykkis framleiðsluráðs.“ Og í næsta málsl. segir svo, að það sé háð dómi framleiðsluráðs, hvort innflutningur skuli fara fram. M.ö.o.: Ákvörðunarréttur um innflutning á þessum vörum, þessum miklu nauðsynjum, verður með samþykkt frv. ekki lengur í höndum ábyrgs ráðh., hann verður ekki í höndum ráðherra, sem er ábyrgur gagnvart Alþingi. Hann verður í höndum framleiðsluráðs landbúnaðarins, sem er fulltrúi hagsmunasamtaka minni hluta framleiðenda í landinu. Ég benti á það sem rök í þessu máli, hversu þetta er fráleitt stjórnarfarslega séð, að ákvörðunarréttur í svo mikilvægu máli sem þessu, sem varðar framleiðendur í landinu á þessum vörum og alla neytendur, sem getur valdið því, að þessar vörur verði alls ekki fáanlegar í landinu, ef enginn innflutningur fer fram og innlend framleiðsla hrekkur ekki til, sé settur í hendur stofnunar, sem alls ekki er ábyrg gagnvart neinum samkv. frv. nema sjálfri sér og þá í hæsta lagi umbjóðendum sínum, sem eru bændur, minni hluti framleiðenda. Ég leyfi mér að segja: Slíka hluti getur hv. Alþ. ekki gert. Það getur engin löggjafarsamkoma samþykkt, að ákvörðunarréttur í svo mikilvægu máli sé ekki í höndum ráðherra, sem er ábyrgur gagnvart löggjafarsamkomunni. Ef þessu mikla valdi væri misbeitt af stofnun, sem er ekki ábyrg fyrir neinum, sem hefur alveg úrslitavald um þetta og er ekki ábyrg gagnvart neinum nema sínum umbjóðendum, - en þeir aftur á móti gætu haft stóran hag af því, að alger skortur, alger þurrð væri á þessari vöru í landinu, - ef það er gert, þá getur Alþ. ekki gengið að neinum og gert hann ábyrgan fyrir. En það er meginatriði í okkar stjórnarskipun og stjórnarfari, að framkvæmdavaldið allt sé í höndum ráðherra, sem eru ábyrgir gagnvart Alþingi, og ég vil alls ekki fallast á í nokkrum atriðum, að þetta mikilvæga framkvæmdavald sé tekið með löggjöf úr höndum ábyrgs ráðherra og sett í hendur fámennra hópa, sem enga ábyrgð bera, hvorki gagnvart Alþingi né neinum öðrum en sínum umbjóðendum, allra sízt ef það er aðeins þröngur hringur, sem að slíkum valdhöfum stendur. Nú kallar hæstv. ráðh. þetta ef til vill ekki málefnaleg rök, en ég vil þá heyra það, hvernig hann færir rök að því, að það sé rétt af Alþingi að fela hópi eða samtökum, hagsmunasamtökum einnar stéttar í landinn, einkasöluvald í þessum efnum. Það er algert nýmæli í löggjöf frá Alþingi. Það er ekki algert nýmæli, að einkasala sé lögfest, en það er algert nýmæli, að einkaréttur til innflutnings á vörum sé falinn örfáum mönnum, að nokkrir aðrir en ríkið sjálft hafi þann rétt. En þetta er sem sé nýjasta útgáfa á kenningum Sjálfstfl. um frjálsa verzlun og frjálsa samkeppni. Nei, héðan af, eftir að hæstv. dómsmrh. hefur gerzt talsmaður þessa frv., ætti Sjálfstfl. alls ekki að minnast á frjálsa verzlun né taka sér í munn nein stóryrði á móti einkasölum eða einokun, eins og hann hefur gert, því að fullkomnari einkasölu og einokun og ábyrgðarlausari í alla staði er ekki hægt að ákveða og lögfesta en hér er gert ráð fyrir. Ég hafði í ræðu minni í gær leitazt við að sýna fram á, hversu fáránlegt þetta frv. er að öllum búningi. Ég hefði haldið, að hæstv. dómsmrh. hefði líka opin augun fyrir því, hversu óvenjulega tötralegur búningur þessa frv. er. En ég sé nú, að svo er ekki. Hann er reiðubúinn til þess að samþykkja það orði til orðs, og sýnir það hv. dm., hve mikið hann notar sína þekkingu, sem ég veit að hann hefur til þess að dæma um frágang lagafrv., þegar hann getur samþ. þetta frv. athugasemdalaust í þeim búningi, sem það er. Það var lögð á það talsverð áherzla af hv. frsm. meiri hl. í gær, að það væri til stórra bóta í þessu frv., að framleiðsluráð landbúnaðarins fengi nú meiri áhrif til þess að koma á mati á öllum þeim vörum, sem fjallað er um í þessu frv. Framleiðsluráð hefur haft yfirumsjón með mati á kartöflum, og breytist ekkert um það. En það er alveg víst, það er hægt að fullyrða það hér, að grænmetisverzlun ríkisins, sem hefur farið með verzlunina á kartöflum, hefur átt oft og tíðum í stríði við framleiðsluráð landbúnaðarins um að fá sómasamlegt mat á kartöflum. Það væri hægt að sýna hér dæmi um það, hvernig mat á kartöflum er, til þess að sanna, að það er óverjandi eins og það er í höndum framleiðsluráðs undir þess yfirstjórn, en grænmetisverzlun ríkisins hefur vitanlega eins og aðrir, sem selja vöru, reynt að vaka yfir því, að það væri sómasamleg vara, því að það kemur hverjum seljanda vöru í koll, ef svo er ekki. Það væri hægt að sýna hér kartöfiur, sem matsmenn framleiðsluráðsins telja fullboðlega vöru, og það er hægt að sanna, að grænmetisverzlun ríkisins hefur átt í stríði til þess að tryggja neytendum sæmilega vöru undir því mati, sem hún hefur verið. Það væri því fullkomin ástæða til þess að herða á ákvæðum um mat á þessum vörum, en með þessu frv. er kveðið svo á, að framleiðsluráð landbúnaðarins eigi að hafa bæði söluna á þessari vöru og matið. Ég held, að það sé óhætt að fullyrða, að þetta er alveg einsdæmi, að sami aðilinn sem fer með sölu vöru eigi að meta hana í sínar hendur, og þá verður víst ekki um það að ræða, að seljandinn geri ráðstafanir til þess að reka til baka þá vöru, sem hann nú telur fullgóða, en grænmetisverzlun ríkisins hefur ekki talið. Þá væri ekki um slíka árekstra að ræða. Þetta er stórt atriði fyrir neytendur í landinu. Það getur líka verið stórt atriði fyrir framleiðendur í landinu, þann hóp, sem framleiðsluráðið telur sig umboðsmann fyrir, að koma á markaðinn, koma í neytendur vörunni, hvernig sem hún er, og takmarka bara innflutninginn, til þess að þessi vara gangi út. Ég álít það algerlega óhæfu að ganga frá löggjöf á þessum grundvelli, að sami aðili hafi allt í sínum höndum, innflutningsréttinn til landsins, matið á innlendu vörunni og söluna á öllu saman. Það er nýmæli, og það er alveg einsdæmi, að einum aðila sé lagt slíkt einræðisvald í hendur. Og það fer heldur illa á því, að hæstv. dómsmrh. sé að tala hér um einræðisherra, að forstjóri grænmetisverzlunar ríkisins hafi verið einhver einræðisherra. Hér eiga að taka við einræðisherrar. Framleiðsluráð landbúnaðarins verður samkv. þessu frv., ef að lögum verður, alger einræðisherra um innflutning, um mat og um sölu á öllum þessum vörum, og ef eitthvað mistekst í þeim meðförum, þá getur t.d. hv. Alþingi ekkert gert, það getur ekki gert neinn ráðherra ábyrgan fyrir því, því að ráðherra getur sagt: Ja, ég hef ekki úrskurðarvald um það, hvort eigi að flytja erlendar kartöflur til landsins. Það er framleiðsluráðið. Alþingi hefur mælt svo fyrir, að það sé ekki í höndum ráðherra lengur. Það fer eftir dómi framleiðsluráðs. - Og Alþingi getur engan gert ábyrgan fyrir því, sem það á annars aðgang að um allt annað framkvæmdavald. Það er upplýst, svo að ekki verður um deilt í þessu máli, að að því stendur aðeins nokkur hluti framleiðenda. Það er upplýst, að þeir, sem hafa farið með sölu vörunnar hingað til á annan áratug, bæði þeir, sem hafa veitt forstöðu grænmetisverzlun ríkisins, og þeir, sem hafa starfað að sölu og dreifingu í umboði hennar, eru andvígir þessu frv. og vara við því, að það sé samþykkt. Það er líka upplýst, að neytendur yfirleitt í landinu eru andvígir frv., en þeirra fulltrúar hafa hvergi fengið að koma nærri samningu þess eða frágangi að neinu leyti. Að þessu frv. stendur aðeins lítill hópur, framleiðsluráðið, það hefur haft nokkur afskipti af þessum má]um, þykir þau ekki vera nóg, það vill fá einræðisvald á þeim. Það er kannske ekki hægt að ásaka það fyrir það. En ég lagði í gær fyrir hv. frsm. nokkrar spurningar um ýmis atriði í sambandi við þessi mál, sem framleiðsluráðið hefur haft framkvæmdavald um. Ég spurði t.d.: Hvers vegna hefur framleiðsluráðið tekið á leigu öll hin svonefndu jarðhús hér, hvað hefur það greitt fyrir þau, og hve mikið hefur grænmetisverzlun ríkisins verið látin greiða framleiðsluráði fyrir minni hluta af þessum blikkhúsum? Ég hafði hugmynd um og lét það í ljós, að þetta væru stórar upphæðir, þar væri t.d. dæmi um fyrirhyggju og stjórnsemi framleiðsluráðs, sem gæti gefið nokkra bendingu um, hvernig mundi vera farið með þessi mál í þess höndum. Ég hef meiningu um það, að framleiðsluráðið sé búið að greiða eitthvað á aðra millj. kr. fyrir leigu á þessum blikkhúsum einmitt þeim manni, sem er vafalaust hinn ókunni höfundur þessa frv. og er vafalaust fyrirhugað að eigi að taka að sér framkvæmdastjórn fyrir framleiðsluráðið í þessum málum, þ.e.a.s. verða þess einræðisherra. Ef þetta fengist nú upplýst, að grænmetisverzlun ríkisins hefði verið þröngvað til þess að greiða upp undir milljón króna fyrir leigu á þessum jarðhúsum, og upplýst hvað framleiðsluráð hefur greitt fyrir leigu á þessum húsum, þá væri það fróðlegt um það, hvernig framleiðsluráð mundi framvegis halda á þessum málum. Það lítur nú út fyrir, að hv. frsm. meiri hl. hafi ætlað alveg að missa málið í þessu máli, og þætti okkur öllum hér í hv. deild vafalaust sorglegt, ef það yrði svo, að hann yrði alveg mállaus.  Ég skil það vel, að hv. þm. vilji alls ekki ræða hin einstöku atriði þessa frv., því að þau eru alveg einstæð í frv., sem auk þess á að samþ. óhreytt. En það er auðséð og ekki sízt af undirtektum hæstv. dómsmrh. um þetta mál, að það á að beita valdinu. Það eru einstakir valdhafar Framsfl., sem eru með þessu máli að sýna sínum flokksmönnum, að þeir hafi valdið og geti beitt því, og þeir eru líka að sýna samstarfsflokknum, að þetta mál eins og það sé skuli hann verða að samþykkja, það skuli ofan í þá, hvað mikið sem þeir tala um frjálsa verzlun og frjálsa samkeppni. Á eftir er svo hægt að hafa pólitíska verzlun. Það er ekki alveg nýtt hér á hv. Alþ., að þessi aðferð sé viðhöfð, að valdaflokkar sýni, að þeir geti beitt valdinu, þeir geti fengið þm. sína til þess að samþ. hvað sem er. Það var hér í fyrra eitt frv. á ferðinni. Það var um það að svipta löglega kosna sveitarstjórn sínu umboði. Tilgangur þess var augljós. Hann var aðeins sá að losna við þá, sem fólkið hafði kosið í heilu sveitarstjórnarkjördæmi. Uppi var svo hægt að hafa ýmis yfirskinsrök í því máli eins og í þessu máli, en forðast raunar allar umr.  Ég skil raunar ekki, að það sé viturlegt af þeim mönnum að sækjast eftir því eða taka við því. Ég skil ekki í því, að það sé neinum til hags, þegar málið er skoðað niður í kjölinn, að fá vald, sem hann á engan rétt til og hefur ekki til unnið. Það er alveg ljóst orðið af þessu máli, að mikill fjöldi manna í kaupstöðum og kauptúnum landsins gerir sér ljóst, að hér er ekki litið á hagsmuni heildarinnar, hér er aðeins litið á hagsmuni lítillar klíku. Það mun ekki stuðla að neinni varanlegri góðri lausn á þessum málum fyrir bændur. Hitt er svo annað mál, og það hef ég alltaf vitað, að ef hv. stjórnarflokkar koma sér saman um að berja mál fram hér á þingi gegn rökum og skynsemi, þá geta þeir það. Þeir geta það í þessu máli. En þeir skulu vita það, að þetta er ekki smámál, þetta er stefnumál. Annars vegar mun Framsfl. lýsa með sinni afstöðu í þessu máli því, að hann vill ekki á nokkurn hátt lita á eða hlusta á raddir framleiðenda og neytenda í kaupstöðum og kauptúnum landsins í afurðasölumálum bænda. Hins vegar er svo Sjálfstfl. Hann tekur líka stefnu og gefur stefnuyfirlýsingu í þessu máli. Hann er reiðubúinn til þess að fylgja einkasölu, fullum einkasöluréttindum, jafnvel í höndum fámenns hóps manna. Hann ætti því ekki að tala um frjálsa samkeppni lengur, að hann sé með henni. Hann vill hana ekki. Hann vill ekki einu sinni, að það sé ríkið og ríkisvaldið eitt, sem þá taki frelsið af mönnum, heldur megi gefa það vald fámennum hópi úr einni stétt. Og Framsfl. sýnir, að honum liggur það í léttu rúmi, hvort það geti orðið skilningur ríkjandi milli framleiðslustétta í kaupstöðum og kauptúnum og framleiðslustétta í sveitunum og frá öðru sjónarmiði neytendanna í kaupstöðum og kauptúnum og bænda í sveitunum sem framleiðenda. Þetta er hægt að full5rða. Þetta mál er ekki svo lítið, það kemur fram í því stefna þessara hv. stjórnarflokka. Hún lýsir því, að þeir hika ekki við að beita sínu valdi, sem þeir hafa að vísu fengið á lýðræðislegan hátt, beita því eins og einræðisflokkar. Þeir munu svo verða að taka ábyrgð á því að verja þessa stefnu sína, sem felst í þessu frv., frammi fyrir kjósendum. Það kemur að því fyrr eða síðar.



Herra forseti. Það er von, að margt skollst á langri leið, þegar menn verða fyrir því eins og hér, að á ekki lengri leið en yfir hálfan deildarsalinn er alveg rangfarið með þau orð, sem berast. Ég lýsti því yfir í þeim fáu orðum, sem ég mælti áðan, að ég væri ekki búinn að taka fullnaðarákvörðun um afstöðu mína til þessa máls. Þetta var alveg skýr og ótvíræð yfirlýsing. Svo kemur hv. 6. landsk. (FRV) og ræðst hér harkalega á mig fyrir það, að ég hafi lýst fullum og eindregnum stuðningi við málið, þvert ofan í það, sem ég gerði. Það mun koma í ljós á sínum tíma, hvernig ég greiði atkv., og það mun fara eftir þeim rökum, sem fram eru flutt. Ég lýsti hér eftir því, að á það væri bent, á hvern veg sú skipun, sem ráðgerð er í þessu frv:, yrði óhentugri neytendum en sú skipun, sem verið hefur, og ég tók alveg skýrt fram, að ef sýnt væri fram á, að hallað væri á neytendur frá því, sem nú er í lögum, þá mundi ég ekki styðja það. Það var vegna þess, að ég heyrði hv. þm. í gær ekki geta sýnt fram á þetta, sem ég varð fyrir vonbrigðum af hans málflutningi, og vonleysi hans um að geta sýnt fram á, að hallað sé á neytendur frá því, sem verið hefur, kemur fram í því, að þegar ég lýsi eftir þessum rökum og segi, að afstaða mín í málinu muni fara eftir því, hvort þau muni koma fram eða ekki, þá skilur hv. þm. það svo eða segist skilja, að ég hafi talað eindregið með frv. Ræða hans nú staðfesti í einu og öllu þá skoðun, sem ég lét uppi hér áðan, að það er síður en svo, að frv. þetta horfi í meiri einokunar- eða einræðisátt en sú lögskipun, sem nú er. Breytingin er sú, að það, sem nú er í hendi eins manns, forstjóra þessarar einkasölu, á að koma í hendur margra manna, sem valdir eru úr hópi og af einni fjölmennustu stétt þjóðarinnar. Út af fyrir sig þarf það ekki að lýsa neinu vantrausti á núverandi forstjóra einkasölunnar, þótt menn telji það einræðisvald, sem hann hefur, betur komið í höndum fjölmenns ráðs, framleiðsluráðsins, en í hans eigin höndum. Hann hefur nú í hendi sér fullnaðarákvörðunarvald um, hvort flytja megi nokkurt nýtt grænmeti til landsins. Hann þarf ekki að spyrja neinn um það, hvaða ákvörðun hann tekur um þetta. Hann hefur um þetta úrslitavald. Sú breyting, að nú eigi að leita samþykkis framleiðsluráðs landbúnaðarins, sem á að fá yfirstjórn þessarar einkasölu, er því engin önnur en sú, að margir menn eiga að taka ákvörðun um það, sem einn maður hefur tekið ákvörðun um fram að þessu. Það er svo að vísu rétt, sem hv. þm. sagði, að einokunarforstjórinn er ábyrgur gagnvart landbrh., og landbrh. getur þá vikið honum frá, ef honum sýnist þessi einokunarherra fara ranglega með sitt vald. En alveg á sama veg getur Alþ., hvenær sem er, breytt þessum lagaákvæðum og tekið valdið úr höndum framleiðsluráðsins, ef meiri hl. Alþ. telur, að það hafi misbeitt sínu valdi. Hér er í hvorugu tilfellinu um neina endanlega ákvörðun að ræða. Vissum aðilum er fengið ákveðið vald, en í báðum tilfellum er það Alþ., sem verður að lokum að meta, hvort réttilega er með valdið farið, og ef framleiðsluráð landbúnaðarins heldur þannig á þessu valdi, að meiri hl. Alþ. telji óviðunandi, þá verður valdið vitanlega af því ráði tekið, alveg eins og meiri hl. Alþ. gæti knúið landbrh. til þess að setja einokunarforstjórann frá, ef hann færi mjög ranglega með sitt vald, og er vald Alþ. í báðum tilfellum mjög hliðstætt og þó raunar öllu beinna um að taka aftur með löggjöf það vald, sem veitt hefur verið með löggjöf, heldur en þau óbeinu áhrif, sem það getur haft á landbrh. Það er því alger misskilningur hjá hv. þm., og ég veit, að hann veit betur, þegar hann er að tala um þetta sem eitthvert einræðisfrv. og að menn vilji beita hér valdi og kúgun. Í þessu felst ekkert í þá átt. Það má auðvitað deila um, hvort þessi skipun sé hagkvæm. Ég lýsti þeirri skoðun minni, að ég tel alla þessa þvingun vera óhagkvæma og óskynsamlega. Ég mundi telja miklu réttara að losa hér verulega um og veita stóraukið frjálsræði frá því, sem verið hefur. Og þau mótmæli, sem fengizt hafa frá neytendum gegn þessu frv., byggjast einmitt eingöngu á því, að menn eru á móti þvinguninni. En þá gleyma menn því, að þvingunin er til í núverandi löggjöf og er einmitt enn harkalegri en hún á að verða, þar sem nú er það einn maður, sem fer með það vald, sem hér eftir á að verða í höndum fjölmenns hóps. Það var einmitt mjög eftirtektarvert, að í grein, sem fulltrúi neytendasamtakanna ritaði um þetta mál, sagðist hann alveg sleppa því að minnast á grænmetiseinkasöluna eins og hún væri, heldur fór og rakti einungis gallana á frv. eins og það er séð frá neytendum. En það tjáir ekki að nálgast málið á þann veg. Það, sem á ríður frá sjónarmiði neytenda, er að bera saman þá skipun, sem er, og frv. Eins og ég hef sagt áður: Ef hægt er að sýna mér fram á, að frv. leiði til óhagkvæmari skipunar fyrir neytendur en nú er, þá mun ég verða á móti þessu frv. En ef breytingin er ekki önnur en sú að færa vald úr höndum einkasöluforstjóra, eins manns, í hendur fjölmenns ráðs fulltrúa bændastéttarinnar, þá tel ég það horfa til aukins frjálsræðis og svo langt sem það nær þó vera til bóta, þó að ég telji það ekki til fullra bóta. Ég vildi beina því til hv. frsm. mínni hl., hvort hann mundi ekki telja réttara að taka aftur sínar brtt. til 3. umr., þannig að það gefist kostur á að athuga þær betur í einstökum atriðum. Hv. þm. ræður því auðvitað, hvort hann gerir það eða gerir það ekki. Það getur farið fram betri íhugun málsins, ef það verður gert nú, en hann um það.



Herra forseti. Það var aðallega sú ósk frá frsm. minni hl., hv. 6. landsk. (FRV), að umr. verði frestað nú, sem gaf mér tilefni til þess að standa upp. Hann hefur sjálfur flutt till. um rökstudda dagskrá, og vitanlega gengur hún fyrir og verður borin upp fyrst. Ef honum er annt um, að till. fái að ræðast í nefnd, þá er náttúrlega sjálfsagður hlutur, að hann taki þær aftur til 3. umr. og leyfi n. að ræða þær milli umr. Annars leikur hann sér að því að láta þær koma fram núna á eftir, án þess að nefndin geti athugað þær. Rökstudda dagskráin kemur vitanlega fyrst. Verði hún samþykkt, þá eru þessar till. búnar að vera og frv. allt. Verði hún ekki samþykkt, heldur felld, þá fer málið til 3. umr., og þá tekur hann sínar till. aftur og n. athugar þær milli umr. Þetta liggur eins ljóst fyrir og hægt er að vera. Vilji hann hins vegar ekki taka þær aftur til 3. umr. nú, þá koma þær til atkvæða núna, og þá er ekkert um það að segja. En vitanlega er engin ástæða til að fresta málinu núna, því að hann hefur nógan tíma til að taka þær aftur og leyfa okkur að ræða þær á milli umræðna, ekki sízt þegar helgi fer í hönd og engir fundir verða, en nógur tími til nefndarstarfa. Ég vona þá bara, að hann og aðrir komi á fund, þegar hann er boðaður, til að ræða þetta, en láti sig ekki vanta og þurfa að biða daga eftir að geta haldið fund með þeim. Margt annað skal ég ekki segja. Ég heyrði það á ræðu hv. 6. landsk., að hann þekkir einhverja kúgun og dæmir mann af sér og heldur, að aðrir þm. séu kúgaðir. Ja, það dæmir hver um þá kúgun, sem hann þekkir. Það verður að hafa það. Ég vísa því frá mér, að ég sé á nokkurn hátt kúgaður, hvorki í þessu máli né öðru. Ég hef aldrei þekkt neina slíka kúgun. En hann þekkir þetta í sínum flokki, og því býst hann við, að henni sé beitt í öðrum flokkum. Hann getur þess vegna ætlað af því, að það sé sama með aðra. Hann um það. Ég er ósköp tregur til að hlýða á gróusögur og því síður að svara gróusögum, og ég nenni þess vegna ekki að svara því, sem hann yfirleitt var að fleipra með, sem eru gróusögur, teknar upp á götunum í bænum. Hitt vil ég upplýsa, af því að hann virðist ekki vita það, að þetta frv., sem lagt er fram í Nd. af landbrh„ var undirbúið af 5 manna nefnd, sem mig minnir að í sætu Jón alþm. á Reynistað, Sverrir Gíslason í Hvammi, Björn Jóhannesson jarðeðlisfræðingur við atvinnudeildina, Unnsteinn Ólafsson skólastjóri á Reykjum í Ölfusi og Helgi Pétursson forstöðumaður í Sambandinu. Þessir 5 menn sömdu frv. í hendur landbrh. Af því að honum virtist vera ókunnugt um þessa nefnd eða a.m.k. mundi ekki eftir henni í bili, þegar hann var að tala, þá ætla ég bara að upplýsa þetta. Og ég hygg, að í þeirri nefnd hafi komið fram bæði sjónarmið bændanna, þar sem í henni voru bæði Jón á Reynistað og Sverrir úr framleiðsluráðinu, sem setið hafa á öllum þeim stéttarsambandsfundum bænda, sem höfðu málíð til meðferðar frá 1948 og þangað til sumarið 1955 og alltaf heyrt þeirra samþykktir og þeirra kröfur. Unnsteinn var þar fyrir hönd ylræktarmannanna a.m.k. og reyndar allra garðræktarmanna, þar sem hann er skólastjóri garðyrkjuskólans. Og það má þá segja, að hinir tveir, sem eru Reykvíkingar og búa hér í Reykjavík og þurfa að kaupa hér matjurtir, mættu kannske teljast að einhverju leyti að minnsta kosti fulltrúar neytenda, þó að annar þeirra hafi líka umsjón með sölu, þar sem hann er forstjóri að einni deild Sambandsins, sem selur innlendu vöruna, og ættu þeir þess vegna að vera þeim málum kunnugir líka. Þessir menn undirbjuggu frv. Að öðru leyti skal ég ekki fara inn á málið meira, en endurtaka það, sem ég sagði í gær, að það er fyrst og fremst ósk bændanna, sem að framleiðslunni stóðu og standa, enda þótt þátttaka bæjarmannanna á seinni árum hafi orðið meiri. Það hefur skapazt aðstaða sérstaklega hér í Reykjavík til þess, að unglingar gætu átt meira við garðrækt en áður, og þeirra aðstaða til þess breytist á engan hátt frá því, sem nú er. Þeir geta ræktað allar sínar kartöflur sjálfir hér, alveg eins og þeir gerðu, og ef þeir vilja selja þær í heildsölu og hafa meira en handa sjálfum sér, þá er heildsalan til til að taka á móti þeim, alveg eins og hún var, og ef þeir vilja selja þær einhverjum prívatmanni, þá er smásöluverzlunin alveg eins og var. Um það breytist ekki aðstaða þeirra á nokkurn veg fyrir þetta. Það er þess vegna mjög langt frá því, að það þess vegna sé ástæða til þess að vera á mótí frv. Hitt er annað mál, að neytendur mundu kannske geta fengið ódýrari framleiðslu, ef allur innflutningur á öllu grænmeti væri gefinn frjáls og ef alltaf væru hér á markaðnum útlendar kartöflur, sem keyptar væru erlendis fyrir á milli 40 og 50 kr. tunnan. En hve mikið yrði þá eftir af ræktun hér á landi, það er allt annar háleistur. Það verða ekki ræktaðar kartöflur hér á landi til að seljast á sama verði og innfluttar. Alveg sama er að segja um káltegundir. Nokkrir menn hér í Reykjavík lifa beinlínis á matjurtarækt í kaldri jörð, káltegundum og öðru, sem þeir selja að sumrinu. Ég er ekkert viss um, ef öll slík verzlun yrði gefin frjáls og alltaf væri hér kál á markaði, að kál yrði ræktað hér. Útlent kál kostar um helming af því, sem það kál kostar, sem ræktað er hér. Ég er ekki alveg viss um, hvort það yrðu þá margir, sem legðu sig ákaflega mikið eftir því að rækta garðmat, ef alltaf væru nægar birgðir af þeim erlenda. Ég er ekki viss um það. Þetta sjónarmið snýr að heildinni, en ekki bara að neytendum. Það er þess vegna, sem það opinbera hefur nú í mörg ár haft takmörkun á innflutningi á garðmat. Það er til að halda uppi garðmatarframleiðslu í landinu sjálfu, og gildir þetta fyrir alla framleiðslu, hver sem hún er. Framleiðsluverð er allt annað hér á landi en í öllum okkar nágrannalöndum. Það gildir ekki bara um garðmat, þetta gildir líka t.d. um mjólk og kjöt, og ég geri ráð fyrir, að ef einhver vildi fara að flytja inn fisk, þá gæti hann hæglega selt hann hér ódýrari en fiskur er hér í búðum. En það bara dettur engum í hug að gera það. Það er vandalaust að gera það, því að framleiðsluskilyrðin eru öll dýrari hér á landi en í öðrum löndum og alveg sama hvað þar er um að ræða. Iðnaðinn höfum við verndað með háum verndartollum, og hitt höfum við verndað með því að láta ekki flytja vörurnar inn, nema þegar þær vantar. Meðan svo ríkið ver fé til þess að borga niður verð á kartöflum, eins og gert hefur verið í mörg ár, þá er eðlilegt, að það vilji hafa hönd í bagga með um hagnaðinn, sem af sölunni kemur. Það hefur verið gert í gegnum einkasöluna, síðan farið var inn á þessa leið, og mun sjálfsagt líka halda því áfram, í hvers hendur sem það lætur einkaleyfi á innflutningnum í framtíðinni. Það er líka ósköp eðlilegt. Mér finnst það svo eðlilegt sem mest getur verið, og þó að ég sé ekki með einkasölum yfirleitt, þá þykir mér, eins og þau mál liggja núna, eðlilegt, að ríkið vilji hafa það í sínum höndum til þess einmitt að verðmiðla, lækka verðið á því innflutta og hafa svipað verð allt árið, eins og hefur verið gert. Þetta finnst mér alveg sjálfsagður hlutur. Ég skal svo að síðustu taka það fram fyrir mína hönd og sjálfsagt margra, kannske allra, sem standa að þessu máli, - ég veit það ekki, en ég geri ráð fyrir því, - að það er svo ákaflega langt frá, að það sé nokkur vottur af nokkurri persónupólitík í þessu máli. Hv. 6. landsk. þm. hélt, að þetta væri eitthvað til að bola einhverjum mönnum frá og koma einhverjum öðrum að. Og hann vissi miklu meira, því að hann vissi, hver átti að komast að, og alla skapaða hluti vissi hann um það. Hann hafði heyrt það einhvers staðar hérna niðri í Hafnarstræti eða kannske uppi á Grettisgötu eða ég veit ekki hvar. En ég hef ekki hugmynd um neitt af þessu, og það er langt frá því, að það sé nokkur vottur af nokkurri persónupólitík í málinu frá minni hálfu. Það er bara mál, þar sem mér finnst eðlilegt að standa með stéttarsamtökum bænda, sem standa einhuga á öllum sínum fundum að málinu.

Frsm. minni hl. (Finnbogi R. Valdimarsson) Hv. frsm. meiri hl. hefur nú fengið málið aftur í þessu máli, og vona ég, að það verði framhald á því, svo að það verði hægt að ræða við hann nánar um þetta mál. Hann sagði, að ég hefði farið með gróusögur af götunni um þetta mál. Það er langt frá því. Ég spurði hann um ákveðin atriði, sem ég áleit að væru alls ekki þýðingarlaus og væri fróðlegt að fá upplýst. Hann forðaðist að upplýsa þau. Ég get sagt honum, að ég veit um það, sem ég fór með. Ég veit um stríð grænmetisverzlunar ríkisins við matið, sem á að fara fram á kartöflunum, og ég veit, hvað það er mikils virði fyrir neytendur, að það sé strangt mat á þessum vörum og vel haldið á því, og það er í höndum framleiðsluráðs. Það ber ábyrgð á því. Í þessu frv. er svo gert ráð fyrir því, að þetta verði ekki eins og það hefur verið, heldur verði framleiðsluráðið einnig einkaseljandi þessarar vöru í landinu, og það tel ég óhæft. Ég veit líka um þá leigu, sem grænmetisverzlun ríkisins hefur verið skipað að greiða framleiðsluráði. Ég veit um það. Hv. frsm. vill auðvitað ekki fara út í að upplýsa hv. þdm. um þessa hluti, hve mörg hundruð þúsunda hafa verið greidd fyrir þetta til framleiðsluráðs og hvernig þau mörg hundruð þúsunda eða jafnvel milljónir hafa verið greiddar framleiðsluráði fyrir þessi hálfónýtu blikkhús, sem það hefur tekið á leigu fyrir mörgum árum. Hv. frsm. meiri hl. sagði, að hann teldi eðlilegt, að ríkið hefði einkasölu. Veit þá hv. frsm. meiri hl. ekki, hvað stendur í þessu frv. og um hvað er deilt? Í þessu frv. er einmitt gert ráð fyrir því, að ríkið hafi ekki einkasölu. Ríkið hefur haft einkasölu um 20 ára skeið, en með þessu frv. er gert ráð fyrir, að hún verði lögð niður, ríkið láti einkasöluna úr sínum höndum í hendur eins stéttarsambands. Ef hv. frsm. er á því, að ríkið eigi að hafa einkasölu á þeim vörum, sem það bannar borgurum sínum innflutningsrétt á, þá ætti hann að vera á móti þessu frumvarpi. Ég lagði einmitt höfuðáherzlu á það í minni framsöguræðu í gær, að það, sem breytt væri með þessu frv., væri ekki einkasalan sjálf, það væri haldið áfram einkasölurétti til innflutnings á kartöflum og grænmeti, en hún færðist úr höndum ríkisins í hendur lítils hóps manna, og það er það, sem ég tel óhæfu, þess vegna hefði hæstv. dómsmrh. getað alveg sparað sér að fara mörgum orðum um það, að ef menn væru á móti einkasölum yfirleitt, þá hlytu þeir að vera jafnt á móti einkasölu grænmetisverzlunar ríkisins eins og einkasölu framleiðsluráðsins. Á því er mikill munur, vegna þess að framleiðsluráðið er bundið við hagsmuni nokkurs hluta framleiðenda. Það er bundið við hagsmuni, en það er ríkið ekki. Ríkið hefur byggt alla sína löggjöf um þessi mál á því, að sá aðili, sem fer með einkasölu núna, er samkvæmt lögum skyldugur til þess að líta jafnt á hag neytenda sem framleiðenda. Framleiðsluráð landbúnaðarins hlýtur af eðlilegum ástæðum að líta fremur á hag framleiðenda, sinna framleiðenda, það eru því miður ekki allir framleiðendur í landinu, það er minni hluti þeirra. Ef svo er rætt annars vegar um grænmetisverzlun ríkisins sem einkasölu, einokun eða hvað sem hv. þm. vilja kalla það, þá er það ekki nema sjálfsagt. Grænmetisverzlun ríkisins hefur farið með þennan einkasölurétt í nær 20 ár. Sömu menn hafa veitt þessari einkasölu forstöðu í 13 ár, ef ég man rétt. Hefur þá þessu mikla valdi, sem hæstv. dómsmrh. útbreiddi sig svo mikið nm, verið misbeitt? Það væri eðlilegt, að það væri rætt hér í sölum hv. Alþ., þegar á að leggja þessa stofnun niður, en það fæst ekki. Hér eru ekki bornar fram neinar ásakanir á þá menn, sem hafa farið með þessa einkasölu, þessa einokun, þessa einræðisherra, sem hæstv. dómsmrh. kallar svo. Ekki ein einasta, sem menn vilja standa við. Því hefur verið fleygt fram hér af yfirmanni þessarar einkasölu, að hún hafi brotið lögin um sölu á kartöflum 1943 með því að styrkja ekki ræktun. Þetta hefur verið hrakið og er staðleysa. En ef grænmetisverzlun ríkisins og forstöðumenn hennar hafa brotið af sér í 13 ára starfi, hví hefur þá ekki komið fram, í hverju það er? En þá mætti líka spyrja: Af hverju hefur þá ekki hæstv. landbrh. eða þeir landbrh., sem verið hafa yfirmenn þessarar stofnunar, skorizt í leikinn? Af hverju hafa þeir ekki tekið í taumana? Og þegar hæstv. dómsmrh. segir: Ef ég yrði alveg sannfærður um það, að hlutur neytenda yrði verri, eftir að þetta frv. verður samþ., en hann hefur verið undanfarið - væri þá ekki eðlilegast að ætlast til þess af honum, að hann sýndi fram á, að hann hefði ekki verið góður? Hefur grænmetisverzlun ríkisins í starfi sínu brotið rétt á neytendum? Hefur hún leikið neytendur grátt? Mér þykir það ótrúlegt, af því að það hafa ekki komið fram ásakanir í þá átt, svo að mér sé kunnugt. Svo má auðvitað lengi deila um það, hver hlutur neytenda verður að samþykktu þessu lagafrv. Reynslan ein getur skorið úr því, en það má að vísu færa að því ýmsar líkur, hver hann verður. Einkasölurétturinn er hinn sami, en hann er í höndum framleiðenda, hann er í höndum þeirra manna, sem hafa hag af því, að verð á kartöflum sé sem hæst og að það sé sem minnst flutt inn af kartöflum. Ákvörðunarréttur um hvort tveggja, verðið og innflutninginn, er í höndum þessara sömu manna. Þess vegna eru líkur til þess og engin móðgun við þessa menn, sem líta á hagsmuni sinna umbjóðenda fyrst og fremst, að gera ráð fyrir því, að hagur neytenda verði ekki betri, heldur verri. Svona er mín röksemdafærsla í þessu máli, og ef hæstv. dómsmrh. segir, að þetta séu engin rök, af því að það sé engin reynsla fyrir um það, að hlutur neytenda verði verri með þessari löggjöf, þá hann um það. Það eru einmitt þau neytendasamtök, sem eru til, sem hafa mótmælt frv. Vegna hvers? Ekki eru þau pólitísk, ekki eru þau að berjast fyrir vinstri samvinnu og vinstri stefnu í landinu, eins og hæstv. dómsmrh. var að væna okkur um að væri nú aðalatriðið fyrir okkur, sem andmælum þessu frv. Neytendasamtökin í Reykjavík hafa mótmælt þessu frv. með rökum, vegna þess að þau telja líklegt, að hlutur neytenda verði verri. Flokksbræður hæstv. ráðh. hér á hv. Alþ. og í bæjarstjórn Reykjavíkur hafa mótmælt þessu frv., vegna þess að þeir óttast, að hlutur neytenda í Reykjavík verði verri. Ég hafði með tilliti til hv. meðnm. minna í landbn. og þá fyrst og fremst hv. formanns mælzt til þess, hvort hann vildi ekki fallast á eða þeir, að þessari 2. umr. málsins yrði frestað og n. tæki málið til athugunar í því hléi og þar með mínar brtt. Hann gaf engin svör um þetta, lofaði hins vegar að taka brtt. til athugunar fyrir 3. umr. að þessari 2. umr. lokinni. Ef þess er ekki neinn kostur, að þessari umr. verði frestað og n. snúi sér að því að athuga till., mun ég taka till. aftur til 3. umr., sérstaklega eftir yfirlýsingu hæstv. dómsmrh. um það, að hann og þá væntanlega líka hans flokksmenn, flokksbræður, vildu líta á þær gaumgæfilega og athuga, hvort þeir gætu fylgt þeim. Ég mun svo ekki tefja umr. um þetta mál lengur að þessu sinni. Ég held ekki uppi umr. hér í hv. d. til þess að tefja framgang mála. Ég vil fá tíma til þess að gera grein fyrir minni afstöðu til mála, og það hef ég gert í höfuðatriðum til þessa máls, og verður svo að ráðast, hvað verður um minar till., sem fyrir liggja.



Herra forseti. Það fylgir þessu frv. nægileg grg. Það er ástæðulaust að hafa um það langa framsögu. Þessar jarðir, Kleppustaðir í Hrófbergshreppi í Strandasýslu og eyðijörðin Engjanes í Árneshreppi, eru báðar þannig, að það eru engar minnstu líkur til þess, að þær verði teknar til ábúðar, og þess vegna er eðlilegt, að þær geti fallið undir jarðir, sem liggja þeim nærri, til afnota. Það kemur fram í grg., að sýslumaðurinn mælir með því á þessum grundveili, sem ég hef minnzt á, og með þeim rökum, að jarðirnar verði seldar, en ég hef beðið eftir því, að meðmæli kæmu einnig frá hlutaðeigandi hreppsnefndum, ekki viljað flytja málið með öðru móti, og þau liggja einnig fyrir, eins og sést af þeim fskj., sem grg. fylgja, og eru meðmæli frá oddvitum beggja hreppa með því, að jarðir þessar verði seldar. Ég held það sé ástæðulaust að vísa málinu til nefndar, en geri ekki athugasemd við það, ef það verður talið nauðsynlegt.