Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Hv. þm. spurði um túlkun umhvrh. á 29. gr. frv. Það vill nú svo til að ég gegni því starfi þó svo að ég hafi ekki komið nálægt samningu þess ákvæðis en ég tel að þetta ákvæði sé mjög skýrt í gildandi lögum um vernd, friðun og veiðar villtra fugla og villtra spendýra. Það er gert ráð fyrir því í 7. gr. hvernig aflétta skuli friðun en meginreglan í lögunum er friðun villtra dýra. Í ákvæðinu í 12. gr., sem fjallar nokkuð nánar um það hvernig fara skuli með veiðar á mink og ref sé friðun aflétt skv. 7. gr., er gert ráð fyrir því að þar sem umhvrh. veitir leyfi að fengnum tillögum veiðistjóraembættisins til veiða þá skuli viðkomandi sveitarfélagi skylt að ráða sér skotmann ásamt aðstoðarmanni. Þeim er heimilt að veiða á grenjatíma en hins vegar er gert ráð fyrir því að allir sem hafa til þess bær skotleyfi geti veitt utan grenjatíma. Þetta er almenna reglan í gildandi lögum. Í 29. gr. frv. hins vegar er sett ákveðin takmörkun. Annars vegar takmörkun með fjárhæðum, 27 millj., og hins vegar frekari takmarkanir þar sem meginreglan er þessi: Í fyrsta lagi, þar sem eru fleiri í sveitarfélagi en 2.000 er eyðing refa og minka alfarið verk sveitarstjórnar, á verksviði hennar, þannig að taki ráðherra ákvörðun um að heimila þar veiðar þá er viðkomandi sveitarfélagi skylt að ráða skotmann og ríkissjóður tekur ekki þátt í greiðslu kostnaðar við eyðingu refa og minka heldur er það alfarið sveitarfélagsins. Þá er einnig annað takmarkandi ákvæði, þ.e. sé verið að ræða um svæði með færri en 2.000 íbúa, virðulegur forseti, þá er gert ráð fyrir því að hæstv. umhvrh. geti beitt þar tiltekinni reglu sem ég hef ekki tíma til að skýra en verð að skýra ef ég mætti veita annað andsvar á eftir svo ég geti varpað ljósi á það mál líka.

Hæstv. forseti. Ég heyri ekki betur en að hæstv. ráðherra sé að staðfesta það sem ég sagði áðan, að sá skilningur hljóti að verða á þessu máli að ef sveitarfélög sem hafa fleiri íbúa en 2.000 vilja ekki eða víkja sér undan því, og það geta þau, að taka ákvörðun um að láta veiða þessi kvikindi verður þar með ekkert af neinum veiðum og þetta virkar þá bara sem friðun. Ef ekki þá verða sveitarfélögin að ráða skotmenn og bera af því þennan kostnað. Það er það sem ég er að halda fram að ef þessi skotmaður er ekki ráðinn þá er ekki heldur leyfilegt að skjóta dýr utan grenjatíma. Það er það sem ég held að hefði þurft að fara yfir og skoða hvort ekki þurfi að tryggja með einhverjum hætti frjálsar veiðar, að þær séu leyfilegar utan grenjatíma.

Virðulegur forseti. Ég er ekki sammála hv. þm. því í sérákvæðinu í 12. gr. segir: ,,Þar sem umhvrh. ákveður, að fengnum tillögum veiðistjóraembættisins, að nauðsynlegt sé að láta veiða refi til að koma í veg fyrir tjón af þeirra völdum er sveitarstjórn skylt að ráða skotmann til grenjavinnslu`` o.s.frv. Ég tel því að sé ákvörðun umhvrh. tekin þá sé skylt að sjá til þess að eyðing minka og refa fari fram á þessu svæði. Sveitarstjórn sé skylt að ráða til þess skotmann en ríkinu sé ekki skylt að taka þátt í kostnaði. Seinna atriðið sem ég vildi víkja að og var ekki búinn að útskýra að fullu vegna tímaskorts áðan er: Hvað varðar sveitarfélög þar sem íbúar eru færri en 2.000 er umhvrh. jafnframt heimilt að ákveða að ríkissjóður taki ekki þátt í kostnaði við minkaveiðar, grenjaleit og grenjavinnslu. Umhvrn. á að auglýsa fyrir 1. maí hvaða landsvæði þetta eru og þá er þessum litlu sveitarfélögum heimilt að fella niður grenja- og minkaleitir á svæðinu vegna þess að ríkissjóður tekur ekki lengur þátt í kostnaðinum þó svo að leyfi hafi verið veitt eða umhvrh. hafi áður ákveðið að eyðing skuli fara þar fram. Ég tel alveg ljóst að í sveitarfélögum með fleiri en 2.000 íbúa sé til þess ætlast, ef umhvrh. tekur ákvörðun um að þar skuli fara fram veiðar, að skotmaður sé ráðinn og að sveitarfélagið beri af því allan kostnað. Undantekningu sé hins vegar hægt að gera á svæðum sem umhvrh. tekur frekari ákvarðanir um, á landsvæðum utan við 2.000 íbúa mörkin og þar sé sveitarfélagi heimilt að fella niður skylduveiði. Þetta er minn skilningur á þessu ákvæði.

Hæstv. forseti. Þegar lok þessarar umræðu fara væntanlega að nálgast, þó hún kunni að lengjast eitthvað enn, þá vil ég færa mönnu þakkir fyrir þær umræður sem hér hafa átt sér stað. Það má segja að drýgri hluti umræðunnar hafi farið í umfjöllun um yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun en frv. sjálft sem til umræðu er. Er það ekki út af fyrir sig óeðlilegt þar sem málin eru samtengd og yfirlýsing ríkisstjórnarinnar hafði ekki komið til sérstakrar umræðu í þinginu og þetta var nánast fyrsta tækifærið til þess. Ég hef áður gert grein fyrir þáttum sem víkja að frv. og svarað nokkrum atriðum í andsvörum þannig að ég ætla með sama hætti og hv. þm. að fara nokkrum orðum um það sem sagt hefur verið um yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar af hálfu einstakra þingmanna. Eitt atriði vil ég byrja á að nefna sérstaklega því þar finnst mér hafa gætt misskilnings. Hv. þm. hafa sagt að við athugun hafi þeir komist að því að í raun væri næsta fátt nýtt í þessari yfirlýsingu. Margt af því sem þar væri á ferðinni hefði áður verið nefnt, jafnvel fyrir skömmu, annað hefði verið í umræðu alllengi o.s.frv. Ég vek athygli á því að langflestir þættir þessarar yfirlýsingar eru enn ófrágengnir að því leyti til að það er ekki fyrr en með lögfestingu fjárlaganna sem þessi yfirlýsing í einstökum atriðum fullkomnast. Það er því eðlilegt þegar fjárlög eru í undirbúningi að dregnir séu saman á einn stað ýmsir þeir þættir sem eru til þess líklegir að stuðla að aukinni atvinnu stöðugleika og kjarajöfnun. Ég vek athygli á því að í þeirri umræðu úti í þjóðfélaginu sem þegar hefur orðið um þessa yfirlýsingu hafa fjölmargir aðilar, ekki allir þeirra mjög elskir að ríkisstjórninni sérstaklega, tekið þessari yfirlýsingu vel, sagt að mjög margt í henni væri til þess fallið að bæta andrúmsloft og leggja grundvöll að umræðum um kjarasamninga þó vissulega, og úr því skal ég ekki draga, hafa ýmsir sagt sem svo að lengra mætti ganga í einstökum efnum en þar er gert. Ég tel að almennt megi segja að þeir aðilar sem ekki eru í hinu pólitíska dægurþrasi eins og eru örlög okkar hér hafi tekið þessum yfirlýsingum mjög málefnalega og talið þessa yfirlýsingu til þess fallna að vinna að sátt í þjóðfélaginu og stuðla að bættu andrúmslofti og leggja grunn að heilbrigðri umræðu um kjarasamninga. Það tel ég mikils virði að viðbrögð í þjóðfélaginu hafi orðið með þessum hætti. Mér fannst sjálfsagt og eðlilegt að þessir þættir sem svo eiga samleið séu dregnir saman eins og gert er í þessari yfirlýsingu. Menn hafa nefnt til að mynda átakið í vegamálum að það hafi verið sagt frá því nokkru fyrr en gert er hér í yfirlýsingunni. Ég vek athygli á því að Alþingi hefur ekki gengið frá þessu máli og það hafa heyrst raddir til að mynda meðal sumra öflugra talsmanna stjórnarandstöðunnar að þeir séu ekki alveg sáttir við það form og það fyrirkomulag sem hér er lagt til. En það er áríðandi fyrir fólk í þjóðfélaginu, fyrir aðila vinnumarkaðarins, sem leggja mikið upp úr þessu máli að hafa átt þátt í því að leggja grundvöll nákvæmlega að aðferðinni, að þeir sjái og reyni og skynji hvort um það geti tekist sæmileg sátt hér og menn fórni sérhagsmunum sínum til að skapa þennan grundvöll sem þeir hafa lagt mikla áherslu á eins og þeir vissulega hafa gert og eins og hefur ekki farið fram hjá hv. þm. Ég vek sérstaka athygli á þessu. Í annan stað varðandi lið 2 í þessari yfirlýsingu þar kemur fram líka að sátt hefur tekist á milli Sambands ísl. sveitarfélaga og ríkisstjórnarinnar. Hér hefur verið sagt að menn voni að ríkisstjórnin muni ekki brjóta þetta samkomulag. Ríkisstjórnin hefur ekkert samkomulag við sveitarfélögin brotið. Það er hins vegar rétt og það vita hv. þm. að það var meiningamunur á túlkun milli hæstv. fjmrh. og forráðamanna Sambands ísl. sveitarfélaga hvernig túlka bæri það samkomulag sem þeir skrifuðu undir á sl. ári. Það samkomulag hefur ekki verið brotið. Hv. þm. gætu sagt ef fjárlög hefðu verið samþykkt í því fari sem þau voru að þá hefði það samkomulag verið brotið að mati Sambands ísl. sveitarfélaga, það hefur ekki verið gert. Sú ákvörðun sem er kynnt í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sem og yfirlýsing hæstv. ráðherranna tveggja, fjármála og félagsmála, og forráðamanna Sambands ísl. sveitarfélaga dagsett í dag, tekur af tvímæli um að það eru engin slík brot á ferðinni, þvert á móti er sátt og samstaða. Þetta er enn einn þáttur í því að ríksstjórnin leggur grundvöll að því að þegar gengið er til kjarasamninga þá sé sátt og samstaða á þessu mikilvæga sviði sem sveitarfélagamálin í landinu eru. Ég hef einnig fundið að þessari niðurstöðu er fagnað og jafnframt því að ríkisvaldið og sveitarfélögin hafa náð áframhaldandi samkomulagi með hvaða hætti þeir vilja sameiginlega vinna annars vegar að þáttum til að draga úr atvinnuleysi og hins vegar að málum er varða Innheimtustofnun sveitarfélaganna. Þetta er afskaplega mikilvægt sem hér kemur fram. Þá vil ég gjarnan, hæstv. forseti, víkja nokkuð að því sem hefur verið sagt um fjármagnstekjuskattinn. Þar hafa fallið allstór orð um það að ríkisstjórnin vísi málinu frá sér og yfir til annarra aðila, stjórnarandstöðunnar og annarra. Ríkisstjórnin hefur verið algerlega heil í því máli er varðar fjármagnstekjuskattinn. Það var gefin út yfirlýsing í október 1993 þar sem ákveðið var að grípa til sérstakra aðgerða til að knýja fram lækkun vaxta í framhaldi af því breytta efnahagslega umhverfi sem hafði tekist að skapa. Með þeirri yfirlýsingu sem þá var gefin var sagt, og var það að ráði Seðlabanka og viðskiptabanka og annarra slíkra aðila, að fjármagnstekjuskatti væri slegið á frest því það færi ekki saman um þær mundir að vinna að setningu hans og vaxtalækkunarátakinu. Og ég man ekki til þess, ég verð þá leiðréttur ef svo er, að stjórnarandstaðan hafi gert athugasemdir við það á þeim tíma. Enda hefur það verið viðkvæði í þjóðfélaginu að vexti bæri að lækka, raunvaxtastigið bæri að lækka þó það hafi ekki tekist um margra ára skeið, sennilega á annan áratug, fyrr en með þessum aðgerðum í október 1993. Þá segja menn, ja, ríkisstjórnin er að ýta þessu máli frá sér yfir til næstu ríkisstjórnar, og virðast telja það eitthvað óeðlilegt. Í fyrsta lagi er ríkisstjórnin ekki að ýta málinu frá sér heldur hefja undirbúning þess, hefur reyndar þegar hafið undirbúning þess en veit að það eru áhöld um með hvaða hætti þessu markmiði skuli ná og vill hafa sem víðtækasta samstöðu um það hvernig þessu markmiði skuli ná. Leggur því til að víðtæk samstaða skapist í landinu um málsmeðferðina og ríkisstjórnin veit að þetta hefur verið í hennar stjórnarsáttmála og hún hefur líka fylgst með ummælum hv. stjórnarandstæðinga um að þeir séu þess fýsandi að slíkur skattur sé á lagður. Þegar þannig er til stofnað þá er auðvitað fyllilega eðlilegt og sjálfsagður framgangsmáti að ná öllum þessum aðilum saman sem hafa marglýst því yfir að þeir vilji í þennan farveg koma málum. Ég hlýt þó hins vegar að vekja athygli á því að þeir sem gagnrýna okkur, þá stjórn sem nú situr, fyrir að hafa ekki komið þessu máli fram sátu í stjórn á undan þessari. Látum nú vera ef þessi hugmynd hefði ekki komið upp þá en það var ætlun þeirrar ríkisstjórnar og margkynnt hér á Alþingi að koma fjármagnstekjuskattinum á. Það varð ekki. Sú grundvallarvinna sem nú hefur verið unnin lá ekki fyrir þá. Sú vinna mun auðvelda samstarfið í þeirri nefnd sem stjórnarflokkarnir eru að leggja til að fari af stað. En auðvitað munu menn fara yfir þessa þætti, kanna þá möguleika sem fyrir hendi eru og fara jafnframt yfir þá þróun sem er að gerast, til að mynda um alla Evrópu, varðandi fjármagnstekjuskattinn og gæta þess að við séum samsíða öðrum ríkjum í þeim hugmyndum sem þar eru nú að gerjast. Hæstv. forseti. Þetta vildi ég að kæmi fram um þetta atriði sérstaklega. Mér þótti athyglisvert að stjórnarsamstaðan er ekki samstiga varðandi ekknaskattinn sem svo hefur verið kallaður og veigamikil rök hafa verið færð fram til að kalla skattinn þessu nafni því svo illa hefur hann bitnað á þeim maka sem eftir lifir sem reyndar á Íslandi er oftar ekkjan en ekkillinn eins og vitað er. Framsfl. hefur áður lýst því yfir að hann sé fylgjandi því að þessi skattur sé lagður af og er það vel en talsmaður Alþb. hér áðan vill endilega hafa þennan skatt áfram. Það er athyglisvert og ég vona að fólkið í landinu taki eftir því, einkum ekkjurnar sem kannski sumar hverjar hafa kosið Alþb. óvitandi vits en munu ekki gera það framvegis ef þessi yfirlýsing kemst nægilega vel á framfæri. Þessi skattur var og er ósanngjarn og á að leggjast af og það er víðtæk samstaða um það í þinginu milli framsóknarmanna, sjálfstæðismanna, alþýðuflokksmanna og vonandi Kvennalistans, ég trúi ekki öðru, en Alþb. er þar eitt sér á báti. Varðandi það sem nefnt var og hv. síðasti ræðumaður nefndi um afnám tvísköttunar lífeyrisgreiðslna og fannst þar undarlega að málum staðið af hálfu ríkisstjórnar. Hver er mergur þess máls? Hvert er óréttlætið í því máli? Það er tvísköttun sem er lykilorðið í þeim efnum. Nú þurfa menn að gá að því að engin slík tvísköttun hefur átt sér stað fyrr en fyrst árið 1988 því fram að því voru inngreiðslurnar í lífeyrissjóðina frádráttarbærar, bæði hjá einstaklingum og atvinnurekendum. Það er því aðeins á tímabilinu frá 1988 til þessa dags sem þessi tvísköttun, sem er lykilorðið í málinu, kann að hafa átt sér stað. Hvernig finna menn þá þessi 15%? Jú, menn vitna til þess að 60% af inngreiðslum í lífeyrissjóðina var frádráttarbær frá skatti. Líka á þessu tímabili. Rétt eins og öll greiðsla atvinnurekendamegin var á tímabilinu þar á undan frádráttarbær, frá 1988 til þessa dags. 40% voru ekki frádráttarbær. Þegar menn síðan taka þennan þáttinn og vaxtaþáttinn, sem menn ætlast til varðandi fjármagnstekjuskatt --- menn eru að horfa til framtíðar --- að verði ekki skattlagður, vaxtamyndun lífeyrissjóðanna verði ekki skattlögð, þar er því ekki um tvísköttun að ræða í því sambandi, lykilatriði í málinu, þá stendur aðeins eftir þessi hluti sem tvískattaður er, þessi 15%. Ef menn eru alveg sanngjarnir í málinu og vilja fara fram af sanngirni, líta á tvísköttunarþáttinn sem vandamál í málinu þá er þessi niðurstaðan. Ég tel að þarna sé farið heiðarlega að málum. Hátekjuskatturinn er nefndur og menn segja: Það var bara spursmál um að fella hann niður. Þetta er misskilningur og það vita hv. þm. Hátekjuskatturinn er fallinn niður. Það þarf sérstakan lagaatbeina Alþingis til að koma honum á á ný og það er einmitt það sem verið er að gera með þessari yfirlýsingu og þessu samkomulagi. Það er verið að koma honum á á ný. Hann er að vísu lagður á örlítið hærri tekjur en fyrr en það er verið að koma honum á á ný. Í því felst þetta samkomulag og þessi yfirlýsing. Ég vek líka athygli á því að meðan hér var vinstri stjórn þá var ekki lagður á slíkur hátekjuskattur. Það var um hann rætt fyrir kosningarnar þar á undan en hann var ekki á lagður af vinstri stjórninni. Það gerði hins vegar sú stjórn sem nú situr. Ég skal alveg viðurkenna að mér var það ekkert létt um geð, hvorki að leggja hann á þá né leggja hann á aftur núna. Því það er nefnilega þannig að menn borga hærra skatthlutfall í núverandi kerfi eftir því sem tekjurnar eru hærri. Ekki bara greiðslan heldur skatthlutfallið eykst eins og menn vita ef tekjurnar eru hærri. Í þessu dæmi er um sérstaka ákvörðun að ræða því hátekjuskatturinn var niður fallinn sem var sérstök ákvörðun Alþingis. Hann gilti til tveggja ára og féll þá sjálfkrafa niður og því þurfti þess við að setja um hann ný lög til þess að hann gæti gilt og hægt væri að rukka hann inn í þágu ríkissjóðs. Menn ræða um hækkun skattleysismarka og gefa til kynna að þar sé eitthvert sjónarspil á ferðinni vegna þess að menn hafi komið á fund efh.- og viðskn. og sagt að þessi aðferð mundi ekki hafa neinar breytingar í för með sér frá fjárlagafrv. En það er reyndar rétt eins og er um bandorminn, sem hér er ræddur, að lögfesting þeirra atriða sem þar eru hefur ekki breyting á fjárlagafrv. í för með sér vegna þess að fjárlagafrv. byggir á því að þetta náist fram með þessum hætti. Þannig var að þegar staðgreiðsluskatturinn var tekinn upp á sínum tíma þá var ráð fyrir því gert að þegar kaupmáttur lækkaði mundi skatturinn lækka. Þegar kaupmáttur ykist mundi skatturinn þyngjast. Því miður var þessi leið ekki farin og fjmrh. úr röðum Alþb., maður sem við metum öll mikils, dálítið misjafnlega mikils eins og gengur, ákvað að fara ekki þá leið sem mörkuð hafði verið þannig að skatturinn þyngdist þegar kaupið dróst saman og lækkaði. Og með þeirri stefnumörkun sem hafði verið ákvörðuð í upphafi þá hefði skatturinn áfram átt að þyngjast þegar kaupið hækkaði en það var ákvarðað nú að þrátt fyrir breytta efnahagsstöðu mundi dæminu ekki snúið við núna eins og það átti að gerast í upphafi ef hin leiðin hefði verið farin og skattleysismörkin mundu hækka með auknu kaupi og auknum kaupmætti sem Þjóðhagsstofnun gerir ráð fyrir og við væntum öll að geti orðið. Þannig að inni í fjárlagafrv. er ráð fyrir þessu gert. Hæstv. forseti. Ég held að flest það sem hér hefur verið rætt og fundið að þessari yfirlýsingu eigi sér ekki stoð ef vandlega er að málinu hugað og af sæmilegri sanngirni skoðað. Ég held einmitt að það sem ég nefndi í upphafi, að ástæða þess að þeir aðilar í þjóðfélaginu sem ekki eru eins ofurseldir og við hv. þm. dægurþrasinu, mætti jafnvel segja útúrsnúningunum sem stundum verða hér á báða bóga, hafa tekið þessum tillögum vel og talið þær stuðla að sátt og samlyndi í þjóðfélaginu og leggja grundvöll að betra andrúmslofti til þess að vinna að gerð kjarasamninga. Og því hljótum við öll að fagna hvar í flokki sem við stöndum að ríkari sátt fáist í þjóðfélaginu og að greiðari grundvöllur til gerðar kjarasamninga sem tryggir stöðugleika, sem við höfum búið við núna undanfarið og við finnum að fólkið vill ekki missa, að slíkur grundvöllur náist fram.

Herra forseti. Hæstv. forsrh. var að verja yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar áðan og er ekkert nema gott um það að segja. Hann sagði í varnarræðu sinni að nú ríkti sátt og samstaða við sveitarfélögin og ekkert samkomulag hefði verið brotið. Það er rétt. Það slapp á elleftu stundu. Það var reynt til hins ýtrasta að brjóta samkomulag sem hljóðaði þannig orðrétt: ,,Ekki er gert ráð fyrir að innheimta 600 millj. kr. frá sveitarfélögum í Atvinnuleysistryggingasjóð á næsta ári.`` Það var eingöngu fyrir hörð viðbrögð sveitarstjórnarmanna um allt land að þetta samkomulag var ekki brotið og núna um helgina náðist sankomulag um að innheimta ekki þessa upphæð. Það er nauðsynlegt að þetta komi fram og það er m.a. fyrir baráttu stjórnarandstöðunnar og sveitarstjórnarmanna sameiginlega að þetta er komið í höfn.

Hæstv. forseti. Því nefndi ég þetta að í umræðunum hér hafði verið sagt að ríkisstjórnin hefði brotið samkomulag en málið stendur nákvæmlega eins og hv. þm. sagði, og ég met það, að ekkert slíkt samningsbrot hafi átt sér stað. Það var meiningamunur um túlkun en nú liggur fyrir samkomulag undirritað af hæstv. fjmrh. og félmrh. og formanni og framkvæmdastjóra Sambands ísl. sveitarfélaga sem leggur ágætan grunn að áframhaldandi góðu samstarfi ríkisstjórnarinnar og sveitarfélaganna.

Herra forseti. Ég held að það mætti orða þetta þannig, svo að þessu sé lokið, að það hafi verið samkomulag í dag um að hætta við að brjóta samkomulag.

Hæstv. forseti. Sérstakur hátekjuskattur var lækkaður með þessari yfirlýsingu og sérstakur eignaskattur felldur niður. Ég endurtek að ég tel að það sé einmitt það sem ríkisstjórnin er að gera. Hún er að koma til móts við þá sem betur mega sín og hún ætlar ekki að gera nema það allra minnsta fyrir hina. Síðan vil ég endurtaka það í sambandi við afnám tvísköttunar að það stendur í síðari hluta yfirlýsingarinnar: ,,Til að tryggja að þessi ákvörðun komi lífeyrisþegum strax til góða verður jafngildi lífeyrisframlags þeirra, eða sem nemur 15% af útborguðum lífeyri, undanþegið skatti þegar á næsta ári.`` Það er verið að segja það beint út að einungis 15% af útborguðum lífeyri sé framlag lífeyrisþeganna sjálfra af því sem greitt er út úr lífeyrissjóðunum og það eigi sem sagt að draga það frá.

Hæstv. forseti. Það var það sem ég nefndi, að lykilorðið í þessum þætti væri tvísköttunin og það er eingöngu sá þáttur sem hægt er að færa sönnur á að hafi búið við tvísköttun sem er breytt. 

Hæstv. forseti. Ég held að það hefði þurft að semja þessa yfirlýsingu svolítið skýrar og betur. Ég held að það geti enginn skilið þetta öðruvísi en svo að þarna sé verið að taka undan allt sem viðkomandi lífeyrisþegi hafi lagt í lífeyrissjóðina og það er ekki skattlagt en það er framsetning sem er óhafandi vegna þess að auðvitað hafa lífeyrisþegarnir lagt fram 40% í sína lífeyrissjóði en samkvæmt orðanna hljóðan þarna er talað um að jafngildi lífeyrisframlags þeirra sé 15% af útborguðum lífeyri.

Hæstv. forseti. Þetta er misskilningur hjá hv. þm. vegna þess að við erum að hugsa um hinn útborgaða lífeyri og hluti af hinum útborgaða lífeyri kemur af vaxtamyndun og vaxtamyndunin er ekki skattlögð og verður ekki skattlögð með fjármagnstekjuskatti. Það er grundvallaratriði. Við erum að losa okkur við þann þáttinn þar sem tvísköttunin ein kemur til. Þetta er niðurstaðan.

Virðulegi forseti. Hæstv. forsrh. var að ræða um ekknaskattinn áðan og virtist álíta að stjórnarandstaðan væri eitthvað ósammála um hann. Ég vil benda honum á það að við kvennalistakonur lögðum fram fyrir nokkrum árum frv. um breytingu á tekjuskattslögum þar sem var kveðið á um að eftirlifandi maki sem sæti eftir í stórri og hugsanlega skuldlausri húseign þyrfti ekki að greiða hærri eignarskatt en hjónin höfðu áður greitt sameiginlega eða verið skattlögð fyrir sameiginlega og þetta gilti svo lengi sem eftirlifandi maki byggi í viðkomandi húseign. Hins vegar tel ég að það sé engin sérstök ástæða til að afnema þennan sérstaka eignaskatt að öðru leyti, þ.e. ekki á stóreignafólki. En mér finnst þurfa að skoða þetta sérstaklega með tilliti til ekkna og ekkla.

Hæstv. forseti. Ég skildi þessa yfirlýsingu Kvennalistans sem kynnt var hér þannig að í meginatriðum mundi Kvennalistinn standa að því að ekknaskatturinn yrði felldur niður enda finnst mér að Kvennalistinn geti vart horft framan í sína umbjóðendur ef Kvennalistinn stendur ekki með þessari ákvörðun. Ég lít þannig á að Alþb. sé algjörlega einangrað í því að vilja vernda þennan ekknaskatt.

Hæstv. forseti. Það eru fyrst og fremst vegna þeirra orða sem hæstv. forsrh. lét falla um yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá því á laugardaginn var og taldi það mikinn misskilning að við hefðum leyft okkur að gera lítið úr sumum þáttum hennar og telja að þar væri ekki margt nýtt eða mjög merkilegt að finna í sjálfu sér og jafnvel fátt nýtt. En staðreyndin er sú, hæstv. forsrh., hér er á ferðinni mjög sérkennilegt sambland af þegar gefnum gömlum loforðum en vanefndum í mörgum tilvikum og innihaldslausu blaðri um hluti sem segir ekki neitt og þar sem ríkisstjórnin ætlar sjálf ekki að leggja nokkurn skapaðan hlut af mörkum. Þetta minnir mann helst á atvinnuátakið á Suðurnesjum sem Suðurnesjamenn áttu að borga úr eigin vasa. Ríkisstjórnin ákvað að láta 500 millj. í nýsköpun atvinnulífs á Suðurnesjum sem þeir áttu svo að borga sjálfir. Það var skínandi gott. Margt af þessu er ósköp svipað, hæstv. forsrh., t.d. um nýsköpun í atvinnulífi og markaðssókn. Okkur var sagt í morgun að þetta ætti að koma frá Iðnþróunarsjóði. Það ætti að gera upptækar vaxtatekjur Iðnþróunarsjóðs og láta hann standa undir einhverjum greiðslum í þessu sambandi. Það getur verið gott og blessað en það er ekki ríkisstjórn Íslands sem þar með er að leggja eitthvað af mörkum. Í öðru lagi t.d. það sem sagt er um greiðsluvandann í húsnæðislánakerfinu. Hvað er þar á ferðinni? Ríkisstjórnin ætlar að hóa saman aðilum til viðræðna, hún ætlar ekki að leggja neitt sjálf af mörkum. Það var upplýst í efh.- og viðskn., ekki króna úr ríkissjóði í þetta. Sama má segja um lækkun húshitunarkostnaðar. Upplýst var í efh.- og viðskn. í morgun, ekki króna úr ríkissjóði í þetta. Ríkisstjórninni dettur í hug að hóa í rafmagnsveiturnar og Landsvirkjun og kannski einhverjar hitaveitur og segja við þær: Viljið þið ekki lækka húshitunarkostnaðinn? Það stendur upp á okkur að efna loforð um að lækka húshitunarkostnaðinn. Við ætlum að vísu ekki að leggja neitt í það en það þarf endilega að gera eitthvað í þessu. Þetta eru efndirnar þegar fjórir mánuðir eru eftir af kjörtímabilinu. Þá eru sett marklaus eða marklítil, skulum við segja til þess að hafa vaðið fyrir neðan okkur og taka vægt í árinni, marklítil orð á blað og þetta tölusett fínt og flott upp á 14 liði. En auðvitað er þetta ekkert sem þarna er á ferðinni. Ekki nokkur skapaður hlutur. Ég óttast það mjög, hæstv. forsrh., og ég spái því að það eigi eftir að koma á daginn að ein ástæðan fyrir því að menn voru varkárir í yfirlýsingum og tóku þessu jafnvel vel sumir hverjir eða voru tiltölulega jákvæðir í sínum hófsömu ummælum, t.d. forustumenn í verkalýðshreyfingunni, hafi verið vegna þess að þeir létu blekkjast, því miður. Þeir létu blekkjast t.d. af því að í þessari villandi framsetningu varðandi skattleysismörkin væri verið að boða raunlækkun tekjuskatts en svo er ekki eins og kunnugt er og mun sannast. Ég spái því að þá muni breytast tónninn í mörgum úti í þjóðfélaginu þegar þessi blekking verður afhjúpuð sem væntanlega verður á næstu dögum þegar mönnum hefur gefist tóm til að skoða þetta málverk. Eins er það auðvitað með þetta samkomulag við sveitarfélögin. Við þurfum ekkert að þrasa um það hér en það er alveg kostulegt að reyna að selja mönnum það sem einhvern sérstakan nýjan gleðiboðskap að ríkisstjórnin sé fallin frá því að svíkja undirritað samkomulag við sveitarfélögin og síðan er því slegið upp að í dag hafi verið undirritað samkomulag á nýjan leik um sama hlutinn. Ég spyr: Er það þá tölusett samkomulag tvö? Verður það þannig næst ef þessari ríkisstjórn vinnst tími til þess að gera enn einu sinni samkomulag við sveitarfélögin um að svíkja ekki samkomulag sem hún hafði áður gert að það verður samkomulag þrjú? Hvers konar skollaleikur er þetta? Auðvitað er þetta þannig. Varðandi það sem í þriðja lagi hefur verið sagt um fjármagnstekjuskattinn þá segir þessi niðurstaða allt sem segja þarf. Kjörtímabilið er liðið, hæstv. forsrh., og þetta loforð í stjórnarsáttmála er þar með að engu orðið, það kemst ekki til framkvæmda á kjörtímabilinu. Menn geta svo reynt að skjóta sér á bak við hitt og þetta, yfirlýsingar um vaxtalækkanir í nóvember 1993 eða hvað það nú er. En staðreyndin er sú að ríkisstjórnin hefur bráðum haft hartnær fjögur ár til þess að hrinda þessu og öðru í framkvæmd sem hún setti í sinn stjórnarsáttmála og auðvitað getur hún afsakað sig með ýmsum hætti. En þetta er niðurstaðan. Nú er það boðað að í fyrsta lagi um önnur áramót þegar ný og vonandi gjörbreytt ríkisstjórn hefur setið að völdum í eina átta mánuði, kannski næstum því níu ef menn yrðu snöggir til og mynduðu ríkisstjórn 9. apríl nk., þá geti hugsanlega hillt undir það að fjármagnstekjuskattur færi að skila tekjum. Síðan verð ég að segja það, hæstv. forseti, að málflutningur hæstv. forsrh. áðan um hinn sérstaka stóreignaskatt og ummælin sem hann hafði um Alþb. í því sambandi eru alveg sérstök. Hér talar sá hæstv. forsrh. sem ber ábyrgð á ríkisstjórn sem hefur lagt þennan skatt á í þrjú ár og kemur svo og talar um það sem mikið hneykslunarefni að einhverjir menn í ræðum spyrji sig að því: Er það endilega það brýnasta sem þarf að gera í skattamálum á Íslandi að fella hann niður? Ef þessi skattur er svona óhæfa, hæstv. forsrh., ef það er svona svívirða að leyfa sér að spyrja sig að því hvort til að mynda ríkissjóður hafi ekki einhverja þörf fyrir þessar tekjur, hvort það séu e.t.v. ekki einhverjir aðrir sem eigi meira undir högg að sækja í íslensku samfélagi í dag en þeir sem eiga hreinar nettóeignir upp á tugi milljóna króna og hafa þó a.m.k. meira en 1 milljón og jafnvel 2 í tekjur á ári, þá kemur hér hæstv. forsrh. sem hefur lagt þennan eignarskatt á, þennan ekknaskatt á í þrjú ár og talar um það sem alveg sérstaka svívirðu að hugleiða það að hafa hann kannski áfram að einhverju leyti. En það var allt og sumt sem hér kom fram í máli okkar alþýðubandalagsmanna. Auðvitað er þessi tekjuöflun í ríkissjóð okkur ekki heilög og sjálfsagt mál að ræða það hvort hún megi endurskoðast í tengslum við skattabreytingar að öðru leyti. En að tala með þessum hætti þá er kominn í menn kosningahamur, hæstv. forsrh. Ég bið hæstv. forsrh. að hugleiða það að þau hörðu orð og þær miklu skammir sem hæstv. forsrh. tekur sér í munn um ekknaskattinn hitta hæstv. forsrh. sjálfan fyrir því hann hefur borið ábyrgð á ríkisstjórn sem hefur lagt hann á í þrjú ár. Hér inn á þing hafa komið sjálfstæðismenn sem fóru í fararbroddi fyrir áróðursherferðinni gegn fyrrv. hæstv. fjmrh. sem hafa síðan lyppast niður og greitt atkvæði með ekknaskattinum. Og allt heila liðið, allur Sjálfstfl., sem fann upp þetta áróðursheiti, ekknaskatturinn, í stjórnarandstöðu þáverandi og í harðri áróðursatlögu sem gerð var að þáv. ríkisstjórn og þáv. fjmrh. hefur síðan lagt hann á í þrjú ár. Óbreyttan, eins og hann var frá hendi fyrri ríkisstjórnar. Þetta er alveg kostulegur málflutningur að koma svo hér og ætla að fara að slá keilur á því að nú eigi að afnema hann. Það sama, hæstv. forseti, á við um skattfrelsismörkin. Þegar hæstv. forsrh. reynir að skjóta sér bak við löngu liðna tíð og tilhögun mála í tíð fyrrv. fjmrh., fyrir næstum heilu kjörtímabili síðan, en horfir algjörlega fram hjá þeirri staðreynd að ríkisstjórn Sjálfstfl., að hæstv. fjmrh. Sjálfstfl. hefur notað þá aðferð við uppreikning skattfrelsismarka í þrjú ár samfellt að þau skyldu fylgja launaþróun á tíma sem það var bersýnilega óhagstætt launafólki vegna þess að launin héldu ekki í við verðlag. Og koma svo nú og ætlast til þess að menn knékrjúpi og þakki vegna þess að ríkisstjórnin hefur ákveðið að breyta þessu ekki er alveg kostulegur málflutningur og enn kostulegra að ætla sér að skýla sér á bak við störf fyrrv. fjmrh. í þeim efnum. Dæmi frá núv. fjmrh., hæstv. forsrh., er miklu nærtækara. Það sem ég tel ámælisverðast af öllu í sambandi við framsetningu þessara tillagna frá hendi hæstv. ríkisstjórnar er orðalagið á bls. 4 í texta yfirlýsingarinnar um hækkun skattleysismarka vegna þess að það er verið að reyna að gefa til kynna að ríkisstjórnin hafi tekið nýja og sjálfstæða ákvörðun um að persónuafsláttur skuli taka mið af fyrirhugaðri launaþróun fremur en verðlagsþróun. Þetta er orðað þannig, með leyfi forseta: ,,Ríkisstjórnin hefur ákveðið að persónuafsláttur taki áfram mið af fyrirhugaðri launaþróun fremur en verðlagsþróun . . . `` Það er sett fram eins og ný ákvörðun hafi verið tekin. Það er t.d. ekki verið að hafa það í huga að forsendur fjárlagafrv. eru eðlilega þessar: óbreytt tilhögun. Síðan er bætt við: ,, . . . og hækki því meira en ella hefði orðið.`` --- Þ.e. skattleysismörkin. Með því er verið að gefa í skyn að annað hafi staðið til. Það er ofboðslega ósvífin blekking að setja málin fram með þessum hætti. Það er vísvitandi verið að reyna að gefa það í skyn í fyrra lagi að ríkisstjórnin hafi tekið nýja sjálfstæða ákvörðun með þessari yfirlýsingu og í öðru lagi að annað hafi staðið til en að skattfrelsismörkin yrðu færð upp í samræmi við áætlaða launaþróun og það er blekking. Það er blekking að setja hlutina fram með þessum hætti. Það er vísvitandi tilraun til blekkingar. Þetta orðalag er, hæstv. forsrh., mjög ámælisvert og það var það sem ég gerði í fyrri ræðu minni í dag sérstaklega að umtalsefni og gagnrýni langharðast. Það var þessi framsetning. Vegna þess að þegar t.d. grg. fjárlagafrv. er skoðuð, og það gerðum við á fundi efh.- og viðskn. í morgun, þá er með framsetningunni þar ekkert annað boðað en það að óbreytt tilhögun verði viðhöfð, að grunnfjárhæðir varðandi álagningu skatta og bóta fylgi sömu forsendum verðlags og launaþróunar og þær hafa gert. Það er ekkert annað gefið í skyn út af fyrir sig. Framsetning fjárlagafrv. er því eftir atvikum sæmilega skýr í þessum efnum en það er framsetningin á þessari yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sem er hreinar tilraunir til blekkingar. Það er, hæstv. forseti, mjög ámælisvert og ég óttast því miður að þær blekkingar hafi að hluta til gengið í gegn í fyrstu umfjöllun um þetta mál enda þannig að því staðið af hálfu hæstv. ríkisstjórnar að engum aðilum sem málið varðar var gefinn kostur á því að kynna sér þessa yfirlýsingu áður en fjölmiðlar fluttu af henni fréttir. Engum. Það er framkoma sem er fyrir neðan allar hellur. Auðvitað getur ríkisstjórnin hegðað sér svo sem hún vill í sínum áróðursleikjum en það er þá lágmark að það sem frá henni komi sé trúverðugt og þannig frá því gengið að það leiði menn ekki næstum að segja sjálfkrafa á villigötur í sinni umfjöllun. Auðvitað hefðu það verið mannasiðir af hálfu hæstv. ríkisstjórnar að senda til að mynda aðilum vinnumarkaðarins, verkalýðshreyfingunni og stjórnarandstöðunni, plaggið áður en það fór í fjölmiðla þó ekki væri nema vegna þess að þessum aðilum er ætluð aðild að málinu. Þeim á að bjóða að tilnefna í nefnd sem vinnur að tilteknum verkefnum samkvæmt þessari yfirlýsingu. Ég kannast ekki við að það teljist góðir mannasiðir að láta þá, sem ætlunin er að fá til samstarfs af þessu tagi, frétta það í gegnum fjölmiðla að ætlunin sé að þeir eigi hlut að máli. Þó ekki hefði annað komið til en það að ríkisstjórnin hefur ákveðið þessa nefndarskipan, sem út af fyrir sig --- ég vil taka fram að ég tel jákvætt skref það litla sem það er og sjálfsagt að taka með jákvæðum hætti til skoðunar en þá að sama skapi hefði ríkisstjórnin ef hún hefði viljað ástunda vönduð vinnubrögð eðlilega átt að hafa samband við þessa aðila. Ég segi ekki kannski að ganga úr skugga um það fyrir fram hvort þeir vildu taka þátt í starfinu en a.m.k. aðvara þá um að þeirra yrði getið í þessu útspili ríkisstjórnarinnar. Það eitt hefðu verið einhverjir mannasiðir, hæstv. forseti. En þessi áróðursmennska og kosningahamur sem þarna er kominn í hæstv. forsrh. og hæstv. ríkisstjórn segir mikla sögu um það hvernig þetta útspil er unnið og til hvers það er ætlað. Þannig er það að hæstv. ríkisstjórn hefur margnýtt flest tækifæri sem hún hefur fengið upp á síðkastið til þess að koma sér í fjölmiðla undir jákvæðu kastljósi og nýta sér slíkt í áróðursskyni. Að öðru leyti, hæstv. forseti, hef ég ekki um þetta fleiri orð. Okkur mun gefast tækifæri til að ræða einstaka þætti þessara mála efnislega að svo miklu leyti sem þeir þurfa að koma fyrir þingið en ég dreg ekki til baka ummæli mín frá því í dag um ámælisverða framsetningu þessarar ríkisstjórnar, um það að þarna er að mörgu leyti villandi hrært saman gömlum og nýjum loforðum og margt af þessu er tiltölulega innihaldslítið orðagjálfur sem í sjálfu sér segir ekki nokkurn skapaðan hlut um, því miður, alvarleg málefni úti í okkar samfélagi eins og greiðsluerfiðleika í húsnæðislánum, lækkun húshitunarkostnaðar og annað því um líkt og hreinn áróðursbragur á þeirri framsetningu og það er ámælisvert.

Hæstv. forseti. Ég skil það út af fyrir sig vel að hv. þm. stjórnarandstöðunnar vilji gera eins lítið úr þessu plaggi og verða má en ég tel þó að sá málflutningur gangi ekki upp eins og ég hef reyndar sýnt fram á með allmörg atriði nú þegar. Ég tek eitt atriði til viðbótar. Eins og það sem hv. þm. nefndi varðandi þriðja liðinn. Hv. þm. sagði ef svo fer sem gefið hefur verið til kynna að arðurinn af eignum Iðnþróunarsjóðs verði notaður til þess að verða grundvöllur aðgerða í nýsköpun, þá hefur það ekkert með ríkissjóð að gera og er ekkert framlag. Þetta er mikill misskilningur hjá hv. þm. vegna þess að þegar Iðnþróunarsjóður lýkur hlutverki sínu á vormánuðum næsta árs þá mundu eignir hans ganga til ríkisins að öðru óbreyttu. Með þessari ákvörðun er því, ef málin takast til með þessum hætti, verið að fórna fjármunum ríkissjóðs til nýsköpunar. Það gefur auga leið. Ella gengju þessir fjármunir til ríkissjóðs og ríkissjóður væri því betur settur sem því næmi. Það er auðvitað skammsýni og vanhugsað að telja að málatilbúnaður af þessu tagi gagnist ekki fyrirtækjum og sé fyrir óbeinan a.m.k. og jafnvel fyrir beinan atbeina ríkissjóðs. Sama má segja um fjármagnstekjuskattinn eins og ég hef áður sagt. Það var tekin ákvörðun um það í október 1993 að fresta honum ótímasett. Nú er tekin ákvörðun um það að hefjast handa um undirbúning þess að það mál geti farið í tiltekinn farveg og óskað eftir víðtækri samstöðu um það mál.

Hæstv. forsrh. Ég leyfi mér að taka aftur í munn það sem ég notaði fyrr í dag í umræðum: Litlu verður Vöggur feginn. Það var athyglisvert að það var þetta gagnrýnisatriði sem hæstv. forsrh. reyndi að svara en ekki ýmsum öðrum sem voru miklu þungvægari. Varðandi Iðnþróunarsjóð er það sem ég var að benda á þar að orðalagið er aftur á þann veg að ríkisstjórnin er gerð aðalatriði þess máls eins og þetta er orðað: ,,Til þess að treysta enn frekar undirstöður íslensks atvinnulífs og skapa fleiri störf mun ríkisstjórnin leggja fram frv. um nýsköpun í atvinnulífinu og með því verður greitt fyrir vöruþróun og markaðssókn erlendis. Aðgerðir þessar munu ná til allra atvinnugreina. Jafnframt hefur ríkisstjórnin ákveðið sérstakar aðgerðir`` o.s.frv. Framsetningin á þessu er þannig að þeir sem læsu þetta og hefðu ekki þær upplýsingar sem við fengum í morgun mundu auðvitað halda að þetta væri allt saman af hálfu ríkisstjórnarinnar gert. Ég veit að vísu, hæstv. forsrh., að það er rétt að á því ári sem lýkur greiðslum Norðurlandanna til Iðnþróunarsjóðs þá eignast Íslendingar Iðnþróunarsjóð. Það er rétt. En sjóðurinn er sjálfstæð eining eftir sem áður og fjárhagur hans er ekki margnota í þeim skilningi að hann þarf að hafa sinn styrk. Vissulega er það góðra gjalda vert að þeir fjármunir séu nýttir til þarfra hluta. En það er að mínu mati ekki rétt framsetning á því máli að draga það undir formerki ríkisstjórnarinnar og ákvarðana hennar í málum af því tagi sem hér er gert. Í því fólst gagnrýnisþáttur minn gagnvart þessum atriðum en það er að sjálfsögðu ekkert stórmál og ég er síður en svo að leggjast gegn því að styrk Iðnþróunarsjóðs sé skynsamlegum beitt til framþróunar í atvinnumálum. En þetta snýr meira að því hvaða framsetning er valin. Ríkisstjórnin er í þessu litla atriði eins og öllum öðrum að fegra sinn hlut, gera sinn hlut í þessum þáttum sem mestan og greinilega vegna þess að hún telur sér ekki veita af.

Virðulegi forseti. Ég verð var við það í þessari umræðu í dag hve hv. stjórnarandstæðingar taka því illa að það skuli hafa tekist samkomulag milli ríkisstjórnarinnar og sveitarfélaganna í landinu. Ég vil enn fremur vísa því algjörlega á bug að það hafi verið reynt að svíkjast að sveitarfélögunum eins og þetta hefur verið orðað. Ég minni á að í fjárlagafrv. stendur að samstarf við sveitarfélögin um annars konar fyrirkomulag en að leggja peninga beint í Atvinnuleysistryggingasjóð kemur einnig til álita og þetta var skýrt tekið fram. Það stendur einnig skýrt í fjárlagafrv. að það eigi að leita samkomulags og það er grundvallaratriði. Það samkomulag hefur nú orðið og gengur út á það að í stað þess að leggja 600 millj. í sjóðinn verður samstarf Atvinnuleysistryggingasjóðs og sveitarfélaganna svipað áfram og hingað til. Þar fyrir utan lýsir sambandið því yfir eftir að hafa rætt þetta við sambandsstjórnina að sveitarfélögin eru hvött til þess að leggja fram fjármuni sem þeir hafa nú til ráðstöfunar umfram það sem var á yfirstandandi ári til atvinnuuppbyggingar og spara þannig fjármuni úr Atvinnuleysistryggingasjóði. Þetta er samstarf, samkomulag, sem auk þess var gert um aðra hluti sem nefndir hafa verið fyrr á hinu háa Alþingi og snúa að Jöfnunarsjóði sveitarfélaga. Þannig að nú þegar niðurstaða er fengin þá held ég að hv. stjórnarandstæðingar ættu að hætta þessu tali sem er úrelt orðið og halda ekki áfram eins og grammófónsplata að halda því fram að það sé verið að svíkjast að sveitarfélögunum. Það er ekki hv. stjórnarandstæðingum samboðið að halda slíkum röngum málflutningi fram.

Hæstv. forseti. Það er fullkomlega eðlilegt að hæstv. fjmrh. sé sár og reiður í þessu máli og í vondri stöðu og reynir að klóra yfir frammistöðu sína í þessum efnum með harla ömurlegum hætti. Það liggur fyrir, hæstv. fjmrh., að þvert ofan í gert samkomulag tveggja ráðherra við sveitarfélögin á síðasta ári er lagt fram fjárlagafrv. í haust sem gerir ráð fyrir áframhaldandi greiðslum sveitarfélaganna upp á 600 millj. kr. til fjármögnunar Atvinnuleysistryggingasjóðs. Síðan er að vísu sagt að á móti eigi að koma sérstök átaksverkefni í einhverjum mæli. Útkoman úr því undanfarin ár er sú að sveitarfélögin greiða 600 millj. inn en ekki nema hluti þeirra fjármuna fer út aftur í gegnum einhver verkefni. Að stórum hluta til hefur þess vegna þarna átt sér stað einhliða fjármögnun sveitarfélaganna á Atvinnuleysistryggingasjóði. Þetta liggur fyrir og þetta vita menn. Þetta samkomulag frá því í fyrravetur milli hæstv. fjmrh. og félmrh. og sveitarfélaganna er alveg skýrt og hefði fjárlagafrv. gengið fram eins og ríkisstjórnin lagði það inn á borð þingmanna í krafti síns þingmeirihluta þá hefði í því falist brot á samkomulaginu við sveitarfélögin. Þetta er eins skýrt og nokkuð getur verið. Það er alveg sama hvernig ríkisstjórnin reynir aftur að klóra sig í land núna þegar hún er búin að gefast upp í málinu, þegar hæstv. fjmrh. er loksins búinn að berja höfðinu nógu oft við steininn og sér að hann kemst ekki upp með þetta. Þessar staðreyndir verða ekki þurrkaðar út. Í fjárlagafrv. eins og það var lagt fram fólst áform um að brjóta samkomulagið við sveitarfélögin.

Hæstv. forseti. Þessi furðulegi málflutningur verður í æpandi mótsögn við það sem stendur í fjárlagafrv. Það stendur ósköp einfaldlega í fjárlagafrv. á bls. 361, með leyfi forseta, : ,,Áformað er að leita eftir samkomulagi við sveitarfélögin`` o.s.frv. Hvað þýðir þetta? Það þýðir að það eigi að leita samkomulags og það gerist ekki einhliða. Það er hins vegar rétt að í fjárlagafrv. er gert ráð fyrir 600 millj. kr. í Atvinnuleysistryggingasjóð og þannig er fjárlagafrv. alltaf sett fram. Það eru áform og áætlanir. Það er skylt fyrir fjmrh. á hverjum tíma að setja áform og áætlanir fram, svo er það þingsins endanlega að ákveða hvað kemur inn í frv. þegar það verður að fjárlögum. Það hefur aldrei staðið annað til en að leita samkomulags og gera samkomulag. Þetta er nýlunda og hefur verið gerð í tíð núv. ríkisstjórnar, var ekki gert í tíð ríkisstjórna þar á undan og það hefur verið virt af báðum aðilum. Það var tekið fram í samkomulaginu sem gert var fyrir ári síðan að það yrði að leita samkomulags og við það hefur verið staðið. En það er ekkert að því og aldrei staðið annað til en að setja fram áform á báða bóga. Gott dæmi þar um er einmitt það sem leystist líka í dag þegar ríkisstjórnin annaðist þá milligöngu að ná láni fyrir Innheimtustofnun sveitarfélaga til að hægt væri að standa við það sem jöfnunarsjóðurinn þarf að standa við. Það er gert í fullkomnu samkomulagi án þess að það hafi legið nokkrar skuldbindingar á ríkinu. Það eru dæmi um vinnubrögð sem sveitarfélög og ríkisvaldið vilja standa að og hefur verið til fyrirmyndar í þessari ríkisstjórn hverju sem hv. stjórnarandstæðingar reyna að halda fram í þessu efni.

Hæstv. forseti. Staðreyndin er sú að samskipti ríkisvaldsins við sveitarfélögin á þessu kjörtímabili hafa verið með endemum. Það er einmitt vegna þess að ríkisstjórnin hefur með þingmeirihluta sínum ítrekað beitt valdi og níðst á sveitarfélögunum í landinu sem hafa lent í þeirri varnarstöðu sem raun ber vitni. Það stendur að vísu í grg. frv. að það sé áformað að leita eftir samkomulagi um þessar 600 millj. en þessar 600 millj. eru inni í tekjuforsendum frv. Það er gert ráð fyrir þeim til að fjármagna Atvinnuleysistryggingasjóð á næsta ári. Hver er það sem leggur fram fjárlagafrv., hæstv. forseti? Það er ríkisstjórnin í krafti þingmeirihluta síns sem hefur þar með lagasetningarvaldið í hendi sér. Reynslan frá undanförnum árum veldur því að þegar forsvarsmenn sveitarfélaganna sáu þetta plagg þá sögðu þeir: svik, vegna þess að það var áður búið að pína þá til greiðslu slíkra fjármuna, samanber lögguskattinn fræga. Þessu kemst hæstv. fjmrh. ekkert frá. Sveitarfélögin fóru þar af leiðandi út á þá braut eftir reynsluna af samskiptum sínum við ríkisstjórnina sem hafði ítrekað beitt valdi í þeim samskiptum að þau reyndu að semja þessa vá af höndum sér með samkomulaginu í fyrra. Þeim mun furðulegri var þessi framlagning fjárlagafrv. eins og það var. Auðvitað gat það ekki gerst að slíkt undirritað samkomulag yrði svo svikið, það hlaut að vera. Þannig að fjmrh. er gerður afturreka með áform sín um að ná þessum peningum af sveitarfélögunum. En sagan liggur fyrir og hvernig þessi samskipti hafa verið á þessu kjörtímabili og það er að snúa hlutunum algjörlega á haus að reyna að tala um það að þetta hafi verið alveg sérlega jákvæð og merkileg samskipti og í góðum anda allan þennan tíma. Ætli það sé ekki þannig að meira að segja sjálfstæðismanninum sem veitt hefur Sambandi sveitarfélaga forstöðu hefur reynst óhjákvæmilegt að nota býsna stór orð á köflum um samskipti sín einmitt við þessa ríkisstjórn?

Virðulegi forseti. Í upphafi varðandi þá umræðu sem hér hefur farið fram um samskipti ríkisstjórnar og sveitarfélaga þá veit ég ekki hvort hæstv. fjmrh. heyrði ræðu hæstv. forsrh. áðan en þá sagði hæstv. forsrh. nánast orðrétt á þessa leið: Ef fjárlögin hefðu gengið fram eins og fjárlagafrv. gerði ráð fyrir þá hefði samkomulagið við sveitarfélögin verið brotið að mati sveitarfélaganna. Ég bið hæstv. forsrh. að mótmæla ef þetta er ekki rétt haft eftir. Ég held að þetta sé nánast orðrétt haft eftir. Þetta eru öll fyrirmyndarsamskiptin sem hæstv. fjmrh. ræddi um áðan. Við munum, í það minnsta við sem vorum í efh.- og viðskn., alla umræðuna um lögguskattinn og þegar sveitarstjórnarmenn af öllu landinu voru hringjandi nótt sem nýtan dag æfir yfir framferði ríkisstjórnarinnar. Það er ekki langt síðan formaður Sambands ísl. sveitarfélaga var á fundi með þingflokki okkar framsóknarmanna og það voru ekki par falleg orð sem þar féllu um samskipti þessarar ríkisstjórnar við sveitarfélögin. Það eru því að mínu mati nánast öfugmæli að tala um að þessi samskipti hafi öll verið til mikillar fyrirmyndar. Varðandi yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sem hér er hampað sem afar merku plaggi þá langar mig að spyrja hæstv. forsrh.: Hvenær var ákvörðun tekin um að gefa út þessa yfirlýsingu og hvert var tilefnið? --- Ef hæstv. forsrh. heyrði ekki þá var spurningin: Hvenær var ákvörðun tekin um að gefa út þessa yfirlýsingu um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun og hvert var tilefnið? Við sem fylgdumst með í þingsölum og erum í hringiðu stjórnmálanna gerum okkur að sjálfsögðu grein fyrir því að þessi yfirlýsing er sett saman til þess að reyna að breiða yfir mikinn ágreining sem var á milli stjórnarflokkanna um framlagningu fylgifrumvarpa með fjárlögum, breiða yfir ágreining sem var þess valdandi að fimm dögum áður en þinghlé átti að vera um jól þá voru þessi frv. ekki komin fram. Það var allt tilefnið. Og vegna þessa er búið til mikið málskrúð um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun. Þetta mun væntanlega vera ástæðan fyrir því að ekkert af þessu var kynnt fyrir aðilum vinnumarkaðarins, hvað þá stjórnarandstöðunni. Það var rætt um það í fyrrahaust þegar vinnureglum var breytt í þinginu og stjórnarandstaðan tók við forustu í nokkrum nefndum að aðgerðir í efnahagsmálum og skattamálum sem ríkisstjórnin fyrirhugaði yrðu kynntar fyrir formanni efh.- og viðskn. í það minnsta jafnsnemma og fyrir fjölmiðlum. Við þetta hefur aldrei verið staðið og ég mun reyndar koma að þessum samskiptum ríkisstjórnar og Alþingis á eftir. En mér þætti vænt um, virðulegi forseti, ef hæstv. forsrh. svaraði spurningum mínum um tilurð þessa plaggs hér. Í öðru lagi langar mig til að spyrja nánar út í örfá atriði í þessari yfirlýsingu. Það er varðandi nýsköpun í atvinnulífi og markaðssókn. Hæstv. forsrh. segir að aðilar vinnumarkaðarins og ýmsir úti í bæ, sem ekki eru í þessu daglega pólitíska skæklatogi hafi tekið þessu vel. Það er rétt, menn tóku ákveðnum atriðum vel en ég veit ekki hvort menn áttuðu sig á hvað stóð á bak við. Varðandi t.d. nýsköpun í atvinnulífinu og markaðssókn þá ætla ég að lesa hér, með leyfi forseta: ,,Til þess að treysta enn frekar undirstöður íslensks atvinnulífs og skapa fleiri störf mun ríkisstjórnin leggja fram frv. um nýsköpun í atvinnulífinu. Með því verður greitt fyrir vöruþróun og markaðssókn erlendis, m.a. á EES-svæðinu. Aðgerðir þessar munu ná til allra atvinnugreina.`` Þarna er ansi mikið sagt. Þetta er það sem aðilar vinnumarkaðarins sáu. En hvað stendur á bak við þetta? Á bak við þetta stendur það þegar eftir er gengið að höfuðstóll Iðnþróunarsjóðs, þegar við eignumst hann að fullu, verði notaður til nýsköpunar og það er góðra gjalda vert. Þetta lögðum við framsóknarmenn m.a. til á okkar flokksþingi. En við bentum á að það þyrfti miklu meira til ef það ætti að vera eitthvað alvöruátak til nýsköpunar því hvað gefur þetta í tekjur? Þetta gefur rúmar 100 millj. á ári í tekjur. Þessar 100 millj. eiga að duga fyrir nýsköpun í öllum atvinnugreinum samkvæmt yfirlýsingunni. Þetta á að duga fyrir nýsköpun og markaðssókn erlendis í öllum atvinnugreinum. Og sér nú hver maður hvað verður til skiptanna. Í öðru lagi segir, með leyfi forseta: ,,Jafnframt hefur ríkisstjórnin ákveðið sérstakar aðgerðir til þess að auka erlendar fjárfestingar hér á landi.`` Nú vil ég spyrja hæstv. forsrh.: Hvað hefur ríkisstjórnin ákveðið hérna? Hvaða aðgerðir eru það? Við eigum heimtingu á því og þeir sem þetta snertir að vita hvað stendur á bak við þetta. Ég hef gengið eftir því á Alþingi í vetur við ráðherra ríkisstjórnarinnar hvort ekki stæði til að fara á þessu þingi ofan í lögin um erlenda fjárfestingu. Undir það tók hæstv. viðskrh. og sagði að það væru í gangi viðræður innan ríkisstjórnarinnar, milli hans og hæstv. sjútvrh., um breytingar þar á. Ég spyr hæstv. forsrh.: Er komin einhver niðurstaða úr þeim viðræðum og er það það sem verið er að boða hér? Ef þessi yfirlýsing er jafngóð og hæstv. forsrh. segir þá eigum við heimtingu á að vita hvað stendur á bak við þetta. Ég er þeirrar skoðunar að það þurfi að gera breytingar á lögum um erlenda fjárfestingu. Eins og þau eru í dag en búið að opna fjármagnsmarkaðinn að fullu milli landa þá erum við í ákveðnum vanda og í raun miklu verri stöðu en við værum ef við fyndum nýja markalínu varðandi fjárfestingu í sjávarútvegi. En ég hef ekkert séð frá hæstv. ríkisstjórn um þetta og geng þess vegna eftir því hvað stendur á bak við þetta. Svona getum við tekið hvern og einn punktinn og farið ofan í hann. Við eigum kröfu á því að fá skýringar á því hvað stendur á bak við þessa þætti. Ég ætla ekki að fara mikið ofan í fjórða liðinn um örvun fjárfestinga en ég benti á í dag að helmingurinn af því sem þar er lagt til er að taka til baka breytingu ríkisstjórnarinnar frá því fyrir tveimur árum sem við fulltrúar Framsfl. í efh.- og viðskn. vöruðum stórlega við. Virðulegur forseti. Síðan ætla ég að fara örfáum orðum við hæstv. forsrh. um vinnubrögð í þessu máli og samskipti við Alþingi. --- Virðulegur forseti. Nú eru hæstv. ráðherrar á einkafundi þannig að ég doka við. 

Ég hef verið innanhúss í dag, hv. þm. Ég hef varla brugðið mér frá.

Hæstv. ráðherra segist varla hafa brugðið sér frá, það kann rétt að vera. En ég ætla að rifja það upp aftur sem ég byrjaði á að hæstv. forsrh. hafði mörg og stór orð um vinnubrögð á Alþingi þegar hann kom hér fyrst inn. Ég sagði að ég gæti á margan hátt tekið undir það. Ég tel reyndar að Alþingi hafi mjög tekið sig á á þessu kjörtímabili og hefur náðst samkomulag m.a. um nýja skipan á nefndarstörfum þingsins. Því sem hefur hrakað á þessu kjörtímabili er framkoma framkvæmdarvaldsins gagnvart Alþingi. Ég er ekki mjög þingreyndur maður en þetta er þó fimmta haustþingið sem ég sit og á þeim tíma hefur það aldrei gerst áður að fylgifrv. fjárlaga komi eins seint fram. Það hefur aldrei gerst áður --- hæstv. forsrh. hristir höfuðið. Það hefur aldrei gerst á þessum tíma að það hafi verið einungis þremur dögum, því skattafrv. kemur ekki fram fyrr en á morgun,  kjörtímabils að þau vinnubrögð að mál koma svona seint fram, að stjórnarflokkar eru að semja um framgang mála á tveim, þrem síðustu dögum þings, gerir það að verkum að Alþingi verður stöðugt á handvömm í vinnubrögðum. Það gerðist síðast á síðasta vorþingi þar sem stjórnarflokkar voru að semja um til að mynda lyfjalögin á síðasta degi þings. Þau vinnubrögð gerðu það að verkum að ríkisstjórnin þurfti að setja bráðabirgðalög á miðju sumri til þess að bjarga klúðrinu. Þetta mun gerast áfram. Á þessu verður engin breyting fyrr en framkvæmdarvaldið fer að sýna Alþingi eilítið meiri virðingu og gefa Alþingi tækifæri til þess að vinna sína vinnu. Að það haldi ekki áfram að frv. sé fleygt inn og Alþingi sé ætlað að setja stimpilinn á einum eða tveimur dögum. Þetta held ég að hæstv. forsrh. ætti að hugleiða í samhengi við þá hörðu gagnrýni sem hæstv. ráðherra fékk á Alþingi á fyrsta þingi þessa kjörtímabils. Og eins og ég sagði var heilmikið til í þeirri gagnrýni og hæstv. forsrh. hugleiði hvor aðilinn það var sem hefur tekið sig á, Alþingi eða ríkisstjórn.

Hæstv. forseti. Það vakti töluverða athygli þegar ákveðið var af hálfu stjórnarflokkanna á sl. ári að færa formennsku í einni áhrifamestu nefnd þingsins í hendurnar á fulltrúa stjórnarandstöðunnar. Ég tel að það hafi tekist ákaflega vel og er góð samvinna þar á milli og ég vona að ég hafi ekki mátt skilja orð hv. þm., sem gegnir þessu þýðingarmikla hlutverki, að ástæða sé til að ætla að það samstarf verði lakara. Ég tel að reynslan af því hafi verið góð á sl. ári og vænti þess að svo verði einnig nú. Varðandi hitt sem hv. þm. nefndi um tilefnið þá skal ég svara því í stuttu máli að þegar fjárlagafrv. var kynnt var skýrt frá því að allnokkrir þættir sem vörðuðu einkum tekjuhlið frv. væru enn til meðferðar hjá ríkisstjórnarflokkunum og fyrir þeim yrði gerð sérstök grein síðar. Það var gert með þessum hætti og síðan voru þeir þættir tengdir saman sem eru samofnir í eðli sínu og snúa að því að huga sérstaklega að grundvelli kjarasamninga nú þegar kjarasamningar almennt eru að renna út um áramótin. Ég held að það geti farið vel á því.

Virðulegur forseti. Ég get fullvissað hæstv. ráðherra um að hann þurfi ekkert að kvíða því að ekki sé eða verði gott samstarf með þeim sem nú gegnir formennsku í efh.- og viðskn. og þeim ráðherrum sem þurfa þar að koma málum í gegn og ég segi við hæstv. ráðherra að hann geti væntanlega fengið það staðfest hjá þeim ráðherrum. En hæstv. forsrh. svaraði ekki nema hluta af þeim spurningum sem ég lagði fyrir hann. Hæstv. ráðherra svaraði ekki hvað fælist í punkti þrjú um nýsköpun í atvinnulífi og markaðssókn þar sem segir, með leyfi forseta: ,,Jafnframt hefur ríkisstjórin ákveðið sérstakar aðgerðir til þess að auka erlenda fjárfestingu hér á landi.`` Vænti ég þess að hæstv. ráðherra svari því í seinna andsvari sínu.

Hæstv. forseti. Þarna er um að ræða stefnuyfirlýsingu en þannig er að það eru mörg mál af hálfu ríkisstjórnarinnar í undirbúningi. Ekki eingöngu það sem hv. þm. nefndi sérstaklega í ræðu sinni áðan varðandi fjárfestingu og þær viðræður sem hafa farið fram milli sjútvrh. og iðnrh. en ég á ekki von á öðru en að þar náist fullt samkomulag. Síðan eru ýmsir aðrir þættir í burðarlið og í undirbúningi hjá ríkisstjórn. Það er of fljótt að segja til um það nákvæmlega hvenær þeir hlutir skýrast en ég tel að betra sé að vera varkár í fullyrðingum í þeim efnum en að vera með sverar yfirlýsingar eins og var lenska hér fyrir nokkrum árum um væntanlegar fjárfestingar á hinum og þessum sviðum sem síðan varð ekkert af. Það er því margvíslegur undirbúningur í gangi af því tagi sem ég vona að muni skýrast fljótlega en að öðru leyti er þetta stefnuyfirlýsing.

Virðulegur forseti. Það fór sem mig grunaði að bak við þetta stendur ekki mikið. Hæstv. forsrh. segir að varlegar sé að vera ekki með sverar yfirlýsingar og að ýmislegt sé í burðarliðnum og það muni koma í ljós í fyllingu tímans. En ég minni á, virðulegur forseti, að starfstími hæstv. ríkisstjórnar er að renna út þannig að við eigum þá heimtingu á að fá eilítið nánari skýringu á því hvað er að gerast. Hæstv. ráðherra segir að margt geti gerst á skömmum tíma. Það er alveg rétt. Reynslan sýnir hins vegar að ríkisstjórnin hefur þurft ótrúlega langan tíma til þess að koma hinum minnstu hlutum í framkvæmd, samanber hve lengi hefur bögglast fyrir henni að koma fram nauðsynlegum skattafrumvörpum sem eru ekki stór í sniðum. Ég hlýt því að gera kröfu til þess að þetta sé útskýrt eilítið betur.

Hæstv. forseti. --- Er hæstv. fjmrh. farinn? Meðan það er kannað langar mig til þess að fara örfáum orðum um sumt af því sem sagt hefur verið í kvöld. --- Hæstv. fjmrh. er mættur á staðinn. Ég tel reyndar að ástæða sé til þess að fara einu sinni enn yfir samskipti hans og hæstv. ríkisstjórnar við sveitarfélögin. Mér finnst ekki koma til greina að hæstv. ráðherra komist upp með að halda því fram að þarna hafi allt verið með felldu og ég ætla að lesa fyrir hæstv. ráðherra og aðra sem hér eru fyrsta liðinn í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá 10. des. í fyrra sem var sameiginleg yfirlýsing með fjmrh., félmrh., formanni Sambands ísl. sveitarfélaga og framkvæmdastjóra Sambands ísl. sveitarfélaga. En þar stendur: ,,Fé til Atvinnuleysistryggingasjóðs og eflingar atvinnulífs á vegum sveitarfélaga. Samband ísl. sveitarfélaga mælir með því við sveitarfélögin að þau leggi 600 millj. kr. í Atvinnuleysistryggingasjóð á næsta ári og verði framlag miðað við íbúafjölda hvers sveitarfélags. Ekki er gert ráð fyrir að framhald verði á þessum greiðslum 1995.`` Svo sagði hæstv. fjmrh. áðan í ræðustól á hv. Alþingi að samkomulag hafi náðst við sveitarfélögin um að í stað þess að greiða 600 millj. kr. til atvinnuleysismálanna þá legðu þau peninga í atvinnuátaksverkefni. Hæstv. ráðherra talar um að þau hafi, í staðinn fyrir að borga það sem búið er að semja um að þau borgi, ekki fallist á að setja peninga í átaksverkefnið. Þannig liggur málið. Það er bara þannig og best er að segja hlutina eins og þeir eru að hæstv. ráðherra og félagar hans í ríkisstjórninni hafa verið að snúa upp á handleggina á sveitarstjórnarmönnum undanfarna daga og vikur með því að koma ekki til móts við Jöfnunarsjóð sveitarfélaga vegna meðlagsskuldanna og hafa haldið því máli óleystu þangað til í dag. Þess vegna var samið um þessi mál í samhengi. Menn eiga auðvitað að viðurkenna hvernig hlutirnir standa. Svona er þetta. Það var verið að kvelja sveitarfélögin til þessa samkomulags með þessum líka þokkalega hætti eftir að hafa skrifað undir samkomulagið. Hæstv. fjmrh. kemst ekki undan þessu. Það er óeðlilegt að haga sér með þessum hætti sem hefur verið gert og menn þurfa auðvitað að gera sér grein fyrir því að svona má ekki koma fram við sveitarfélögin. Ég held að betra væri upp á framtíðina að menn létu nótt sem nemur í þessu og hétu sér því að standa betur að samkomulagi við sveitarfélögin en gert hefur verið. Hæstv. forsrh. sagði einmitt í ræðu áðan að hæstv. fjmrh. og forráðamenn sveitarfélaganna hefðu reyndar túlkað samkomulagið hvor með sínum hætti. Það kann vel að vera að hann hafi haft aðra skoðun á því hvernig samkomulagið væri en forráðamenn sveitarfélaganna. En þeir voru sammála um að verið væri að svíkja það. Ég tel að það hafi verið nánast viðurkennt í ræðustól á hv. Alþingi að þá skoðun hafi ýmsir fleiri haft aðrir en þeir. Ég ætla ekki að lengja ræðuna meira annað en það að ég vil aðeins koma að afnámi tvísköttunar aftur. Það er þannig að þetta mikla afrek, sem verið er að gera, mun ekki koma öllum ellilífeyrisþegum til mikils góða. Ég var að gamni mínu að gá að því hvað mundi koma út úr þessu og auðvitað kemur þó nokkuð út úr þessu fyrir þá sem hafa mjög háan ellilífeyri. Sá sem fengi t.d. 100 þús. kr. í ellilífeyri fengi u.þ.b. 6.000 kr. í lækkun skatta. En býsna margir fá lágan ellilífeyri úr lífeyrissjóði og ég gæti trúað því að meðalellilífeyrir verkamanna í dag væri ekki miklu meira 20.000 þús. kr. og slíkur ellilífeyrisþegi fær um 1.200 kr. í afslátt vegna afnáms tvísköttunar sem kallað er hér. Ég endurtek það vegna þess að minn tími var svo stuttur áðan í andsvari að mér finnst með algjörum eindæmum að orða þetta með þeim hætti sem gert er í þessari yfirlýsingu. Hér stendur að til þess að tryggja að ákvörðunin komi lífeyrisþegum strax til góða verði jafngildi lífeyrisframlags þeirra eða sem nemur 15% af útborguðum lífeyri undanþegið skatti þegar á næsta ári. Það er verið að segja það að lífeyrisþegarnir hafi sjálfir einungis lagt til 15% af ellilífeyrinum sínum. Mér finnst að þarna sé verið að falsa og leggja mat á framlag lífeyrisþeganna sjálfra sem er langt frá öllu lagi. Auðvitað hefur atvinna lífeyrisþeganna skapað verðmætin og auðvitað hafa verið peningarnir, sem þeir hafa borgað inn í lífeyrissjóðinn, skapað verðmætin. Hvað sem menn meintu með þessum setningum þá trúi ég því illa að menn hafi ekki skilið að sú setning sem hér stendur um það að þetta jafngildi lífeyrisframlagi þeirra verður ekkert skilin öðruvísi en þeir hafi einungis átt upphafið að 15% af lífeyri sínum. Ég held að menn þurfi að stíga varlega til jarðar þegar talað er um þessa hluti því að auðvitað er það afrakstur af vinnu þessara lífeyrisþega sem þeir lifa á í elli sinni. Það þurfa menn auðvitað að gera sér grein fyrir þegar verið er að tala um að afnema tvísköttun á lífeyri að lífeyrisþegarnir hafa gert sér miklu hærri hugmyndir um hvað þar væri á ferðinni en þessi 15% sem hér er verið að tala um. Vegna þessa ömurlega ástands, sem er í þjóðfélaginu, að hér eru skattlagðar svo lágar tekjur að fólk hefur ekki einu sinni lífsframfæri af þeim, þá hafa menn örugglega gert sér vonir um það að þegar yrði tekið á þessu máli mundi fólk, sem er á mjög lágum ellilaunum, ekki þurfa að borga skatta. Ég held að það væri til umhugsunar hvort ekki verður hreinlega að taka á þessu máli þannig að gefa ellilífeyrisþegum einhvers konar skattafslátt eins og reyndar er búið að gera í ýmsum sveitarfélögum í langa tíð. Þar eru ellilífeyrisþegar margir hverjir algjörlega undanþegnir útsvari og hefur verið um langa tíð. Ég held að það sé ástæða til þess að skoða þetta betur og velta því fyrir sér hvort ekki er hægt að finna einhverjar leiðir til þess að ganga lengra til móts við lífeyrisþegana en hér er gert. Ég get nú ekki að því gert að nefna enn einu sinni þessa lækkun á húshitunarkostnaði því ég spyr bara hæstv. fjmrh.: Getur hann ekki útskýrt fyrir a.m.k. mér hvað það er sem á að gerast með þessari yfirlýsingu númer 13: ,,Ríkisstjórnin mun hefja viðræður við orkusölufyrirtækin með það fyrir augum að efna til samstarfs um að lækka húshitunarkostnað á dýrustu svæðunum`` --- og svo kemur: ,,umfram það sem þegar hefur verið gert af hálfu stjórnvalda með niðurgreiðslum og yfirtöku skulda orkufyrirtækja.`` Ég verð bara að viðurkenna það að fyrir fram hef ég ákaflega litla trú á því að það komi nokkur skapaður hlutur út úr þessu. Ég held að ríkisstjórnin þurfi að taka betur á málinu en þetta. Það eina sem er hægt að segja jákvætt um þessa yfirlýsingu er að ríkisstjórnin er með henni að viðurkenna það að yfirlýsingar hennar í sambandi við orkumál í upphafi kjörtímabilsins hafi allt saman mistekist. Enda hefur það gert það, því miður. Þó niðurgreiðslurnar á fjárlögunum hafi lítillega hækkað þá hafa hækkanir Landsvirkjunar og orkufyrirtækjanna étið það meira og minna allt saman upp aftur. Því miður, þannig standa þessi mál. Það þyrfti svo sannarlega að taka þar betur til hendinni. Eina stóra afrekið sem eftir situr hjá hæstv. ríkisstjórn er það að hafa hækkað orkureikninginn á Reykjavíkursvæðinu með því að koma virðisaukaskattinum á húshitun. Það er út af fyrir sig hægt að taka eftir því því að samanburðurinn við Reykjavíkursvæðið hjá fólki á landsbyggðinni er ekki eins glannalegur og hann var áður en það huggar ekki meðan þeir eru að borga orkureikningana sína úti á landi því þeir eru jafnháir og þeir hafa verið.

Virðulegi forseti. Ég vil koma nokkrum orðum einmitt að því sem hv. 3. þm. Vesturl. var að ræða áðan. Það er í sambandi við þessa ótrúlega ómerkilegu yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Hún er svo uppfull af blekkingum og hálfsannleik að það er satt að segja engu líkt auk þess sem hún er illa skrifuð. Það væri fróðlegt að vita hver á höfundarétt að þessum texta. En ég ætla aðeins að víkja að tölulið 13 sem heitir Lækkun húshitunarkostnaðar og sem hv. síðasti ræðumaður var aðeins að tala um. Hverju stöndum við frammi fyrir í þeim efnum? Við stöndum í fyrsta lagi frammi fyrir þessum texta: ,, . . . mun hefja viðræður við orkusölufyrirtækin með það fyrir augum að efna til samstarfs um að lækka húshitunarkostnað á dýrustu svæðunum umfram það sem þegar hefur verið gert af hálfu stjórnvalda með niðurgreiðslum og yfirtöku skulda orkufyrirtækja.`` Hvað er hæstv. fjmrh. að segja hérna? Hann er að segja að það sé hægt að gera ráð fyrir því --- ég ætla að hinkra, hæstv. forseti, aðeins eftir ráðherranum. Hæstv. ráðherra er að segja með þessum texta að hægt sé að gera ráð fyrir því að orkusölufyrirtækin, eins og Rafmagnsveitur ríkisins og Orkubú Vestfjarða, geti af eigin rammleik án sérstakra aðgerða umfram það sem þegar hefur verið gert stuðlað að enn frekari lækkun húshitunarkostnaðar. Hvernig ætli staða þeirra mála sé í dag að því er varðar þessi fyrirtæki? Hún er t.d. þannig að því er varðar Rafmagnsveitur ríkisins að þar er um mjög alvarleg vandamál að ræða í rekstri fyrirtækisins sem hefur verið fjallað um í marga mánuði á vegum nefndar sem fjmrh. á fulltrúa í. Ég ætla að spyrja hæstv. ráðherra: Er þessi nefnd búin að skila af sér? Hefur hún kannski fundið einhverjar matarholur, nefndin sem var að fjalla sérstaklega um rekstrarvanda Rafmagnsveitna ríkisins? Og það að fjmrh. tekur þátt í starfsemi þessarar nefndar staðfestir það að hann viðurkennir þennan vanda. Hann segir í grg. fjárlagafrv., með leyfi forseta, á bls. 364: ,,Iðnrh. hefur skipað fulltrúa iðn.- og viðskrn., fjmrn. og Rafmagnsveitna ríkisins í nefnd til þess að fara yfir málefni fyrirtækisins [þ.e. Rarik]. Umfangsmikil verkefni við endurnýjun rafdreifikerfis í sveitum eru fyrirliggjandi á næstu árum. Er því verkefni nefndarinnar að endurskoða umræddan samning í samræmi við stefnumótun um arðgreiðslu fyrirtækisins. Þess er vænst að niðurstöður nefndarinnar fáist fyrir afgreiðslu fjárlaga á Alþingi.`` Við leituðum eftir því í hv. iðnn. að fá þessa niðurstöðu. Hún var ekki komin þá. Er hún komin núna? Er kannski á vísan að róa varðandi það nál. í þeim texta sem birtist í tölulið 13 í yfirlýsingu hæstv. ríkisstjórnar eða hvað er þar verið að tala um? Staðreyndin er sú að það hefur verið staðið aldeilis ótrúlega að málum að því er varðar Rafmagnsveitur ríkisins. Fyrirtækinu hefur verið ætlað að greiða og standa undir sérstakri framlegðarhlutdeild upp á verulega fjármuni og auk þess er fyrirtækinu gert að borga arð í ríkissjóð upp á marga tugi milljóna króna. Í fjárlagafrv. sýnist mér að arðgreiðslan í ríkissjóð sé um 100 millj. Hún hækkar í 100 millj. en er í fjárlögum 1994 áætluð 50 millj. kr. Það er sem sagt verið að vinda þetta fyrirtæki og forráðamenn fyrirtækisins báru sig satt að segja afar illa þegar þeir komu á fund hv. iðnn. Þetta vekur athygli á því að Rafmagnsveitur ríkisins búa við allt annan og að mörgu leyti þrengri kost að því er þetta varðar en t.d. Orkubú Vestfjarða sem er fyrirtæki sem er einnig að framleiða raforku til húshitunar. Það sama er að segja um ýmis önnur fyrirtæki. Ég nefni í því sambandi alveg sérstaklega Hitaveitu Suðureyrar og hvernig á þeim málum hefur verið tekið af hálfu fjmrn. Þegar þessi mál eru skoðuð í heild þá er útilokað annað en að draga þá ályktun fyrir þann sem eitthvað þekkir til að þetta sé blekking. Þetta orðalag hér er blekking og það er vísvitandi blekking. Þetta er orðalag sem er sett á blað til að hafa eitthvað um húshitun, eins og það heitir. Af því að menn eru að fara í kosningar, m.a. er hæstv. iðnrh. að fara í kosningar vestur á fjörðum og þarf að geta sýnt eitthvað í yfirlýsingum af þessu tagi. En það er engin alvara á bak við málið. Það er grafalvarlegur hlutur að gera vísvitandi tilraunir til þess að blekkja fólk eins og hæstv. ráðherrar eru að gera í þessari yfirlýsingu að því er þetta atriði varðar. Ég óska sem sagt eftir því og tek undir þær óskir sem fram komu hjá hv. þm. Jóhanni Ársælssyni að hæstv. fjmrh. geri grein fyrir því nákvæmlega við hverju fólk má búast að því er varðar lið 13 í yfirlýsingunni og geri líka grein fyrir því hvar nefndarvinnan stendur. Er nefndin að skila áliti, nefndin sem er með fulltrúum frá fjmrn., iðnrn. og viðskrn.? Síðan er það þannig með þessa yfirlýsingu að öðru leyti að hún er náttúrlega alveg ótrúleg, hæstv. forseti. Alveg ótrúleg. Niðurlæging Alþfl. í þessu skjali er svo svakaleg að það er ekki skrýtið þó að þeir hafi ekki látið sjá sig hér í allt heila kvöld. Það hefur enginn krati sést í þinghúsinu í allt kvöld og það er kannski fyrirboði þess sem koma skal eftir næstu kosningar. En veruleikinn er sá að það er svoleiðis snúið upp á handlegginn á Alþfl., svo að segja í hverju einasta máli, svo að segja hverri einustu línu í þessu plaggi, að það er alveg ótrúlegt. Ég hygg að sjaldan hafi einn flokkur verið niðurlægður eins ofboðslega í yfirlýsingu eins og Alþfl. einmitt í þessu plaggi enda reyndu menn sem höfðu áhyggjur af stöðu Alþfl. að leka því í DV og einhverja aðra fjölmiðla að Alþfl. hefði hótað slíta ríkisstjórninni. Og helst að rjúfa þing og efna til kosninga. Þetta lið sem ekkert getur og er á fjórum fótum með 4% atkvæða í skoðanakönnunum. Það er alveg ótrúlegt hugmyndaflug að láta sér detta í hug að það hrikti í stjórninni út af þessum flokki sem er guðs feginn hverjum ráðherrastól sem hann getur hangið á. Í fyrsta lagi er ríkisstjórnin með átak í vegamálum. Þetta er í þriðja sinn sem það er selt. Í þriðja sinn sem það á að selja verkalýðshreyfingunni í landinu. Hér er alveg ótrúlega að hlutunum staðið vegna þess að þetta hefur lengi legið fyrir og það eru engin tíðindi í þessu af neinu tagi. Hérna er verið að reyna að skreyta sig með margnota fjöðrum og það er mjög athyglisvert hvernig að þeim málum er staðið. Í öðru lagi er yfirlýsing um samstarf í sveitarfélögum um atvinnuskapandi aðgerðir þar sem hv. stjórnarandstæðingar hafa tætt af hæstv. fjmrh. svo að segja hverja spjör í þessu máli. Auðvitað lá það alveg fyrir að hann ætlaði að svíkja, krosssvíkja sveitarfélögin en hann komst ekki upp með það. Það er bara sá veruleiki sem hann stendur frammi fyrir að bæði var um að ræða ásetningssynd og hugrenningarsynd þó hann reyni að þvo hvort tveggja af sér núna með litlum árangri og er alveg hróplegt að sjá hvernig hæstv. fjmrh. hefur komið fram við flokksbróður sinn, formann Sambands ísl. sveitarfélaga, Vilhjálm Vilhjálmsson. Það er dálítið umhugsunarefni fyrir sveitarfélögin í landinu að vera með fjmrh. í samskiptum sem kemur svona fram við forustu Sambands ísl. sveitarfélaga. Spurningin er um það líka hvort það er gott fyrir Samband ísl. sveitarfélaga að vera með forustumenn úr Sjálfstfl. við þær aðstæður sem nú eru uppi þar sem hæstv. fjmrh. og varaformaður Sjálfstfl. lítillækkar með þeim hætti sem hann hefur gert við Vilhjálm Vilhjálmsson aftur og aftur á undanförnum vikum og mánuðum. Þetta er auðvitað svo dæmalaust og koma svo fram í fjölmiðlana og hrósa sér af því að það sé mikið afrek að hafa hætt við að svíkja sveitarfélögin og halda um sjálfa sig langar hólræður úr þessum virðulega ræðustól af því tilefni er alveg kostulegt og getur náttúrlega enginn nema þeir menn sem eru komnir í verulega kastþröng eins og núv. hæstv. ríkisstjórn. Í þriðja lagi er það svo nýsköpunin í atvinnulífinu. Hvað sagði hæstv. forsrh. áðan? Jú, hann sagði að það væri ákveðið að nota þessa peninga í þágu iðnaðarins. En ekki í hvað? Var það kannski eins og með sveitarfélögin? Stóð til að svíkja þessa peninga Iðnþróunarsjóðs af iðnaðinum? Var það meiningin eða hvað? Stóð það til að þjóðnýta peninga iðnaðarins úr Iðnþróunarsjóði? Var það ætlunin hjá hæstv. fjmrh.? Orð hæstv. forsrh. komu einmitt upp um það, þeir ætluðu að hirða þessa peninga í ríkissjóð. Þessa peninga Iðnþróunarsjóðs átti að nota í ríkissjóð eða þá að henda þeim í Landsbankann. Það átti með öðrum orðum og menn voru að velta því fyrir sér af fullri alvöru að taka þessa peninga af iðnaðinum. Enda sagði hæstv. forsrh. hróðugur áðan: Það var ákveðið að setja þetta í þessi verkefni. Með öðrum orðum var ákveðið að hirða peningana ekki af iðnaðinum. Það var ákveðið að svíkja ekki sveitarfélögin og það var ákveðið að svíkja ekki iðnaðinn heldur og ákveðið að stela ekki þessum peningum af iðnaðinum. Ég spyr líka: Hvaða sérstakar aðgerðir til þess að auka erlendar fjárfestingar hér á landi eru það sem ríkisstjórnin er með? Ég hef ekki orðið var við það. Er það sinkið?

Það fæst ekkert svar við því.

Er það sinkið kannski sem landbrh. er með sem aukabúgrein af því að hann hefur yfirtekið hluta af iðnrn.? Er það sinkið? Um hvað eru menn að tala? Síðan kemur þessi yfirlýsing um örvun fjárfestingar. Þannig munu fjárfestingarfyrirtæki á árunum 1994 og 1995 njóta sérstakra flýtifyrninga til skatts. Þetta mál er ekki merkilegt satt að segja fyrir hæstv. ríkisstjórn og ráðherra Sjálfstfl. vegna þess að þeir voru búnir að þrengja möguleika almennings til að fjárfesta í fyrirtækjum í landinu með því að skera niður tiltekin fríðindi sem menn hafa notið um skeið í þeim efnum. Það var alveg ljóst að Sjálfstfl. gat ekki komist í gegnum kosningarnar öðruvísi en að snúa þessu við. Hann var búinn að rispa svo ásjónu Sjálfstfl. að því er þetta varðar sem aðalflokk atvinnurekenda í landinu, sem þeir þykjast vera, að hann neyddist til að setja þetta út og það er ekkert afrek. Hann er bara að borga með sér smáupphæð úr ríkissjóði til þess að sleppa fyrir horn fyrir næstu kosningar. Þetta er allt afrekið og engin tíðindi að hann hefði þurft að henda þessu inn í fjárlagafrv. hvort eð var. Í fimmta lagi er svo styrkari fjárhagur heilbrigðisstofnana. Jesús minn, hæstv. forseti. Ja, þvílíkt. Þvílíkur liður í þessu átaki, samkomulag um sameiningu Borgarspítala og Landakotsspítala. Ríkisstjórnin hefur lagt áherslu á stöðugt bætta heilbrigðisþjónustu, með leyfi forseta: ,,með því að gera stærstu sjúkrahúsunum kleift að nýta sér sem best þær miklu framfarir sem átt hafa sér stað á sviði læknavísinda að undanförnu.`` Ja, hérna, þeir eru miklir vísindamenn í ríkisstjórninni. Það verð ég að segja, með leyfi forseta. Það er auðvitað ótrúlegt að svona lagað skuli koma frá nokkurri ríkisstjórn vegna þess að er ekkert verið að segja annað en að ríkisstjórnin ætlar að halda því áfram að leggja inn í sjúkrahúsin þá peninga sem hún neyddist til að viðurkenna að hún yrði að gera samkvæmt fjáraukalögunum sem nú er verið að fjalla um. Hún hlaut að gera það þannig að þetta er alveg á sama hátt og næsti töluliður á undan texti sem er bara settur fram vegna þess að menn eiga engra annarra kosta völ. Verið er að reyna að búa hlutina í orð með þessum ótrúlega sérkennilega hætti. Svo er samstaðan um skattlagningu fjármagnstekna. Það er botnlaus niðurlæging Alþfl. Ég veit ekki, hæstv. forseti, hvort mætti hugsa sér að sett verði aukaákvæði í lögin um dýravernd um það hvernig verst megi fara með krata. Satt að segja er ekki hægt að fara svona með nokkra menn. Þeir eru búnir að belgja sig út um það, hv. kratar, þingmenn Alþfl., að nú þurfi endilega að leggja á fjármagnstekjuskatt og allt það, halda um það fundi, skrifa leiðara og guð veit hvað um þessi mál. Hver er niðurstaðan? Hún er sú að málið er sett í nefnd fram yfir næstu kosningar og allt er þetta útbúið í svona ótrúlegt orðskrúð: ,,Ríkisstjórnin telur því nauðsynlegt að sem víðtækust samstaða geti tekist um lagasetningu skattlagningar fjármagnstekna og hefur í því skyni ákveðið að bjóða þingflokkum og aðilum vinnumarkaðarins að tilnefna fulltrúa í nefnd til að semja frumvarp um fjármagnstekjuskatt.`` Mikið er þetta göfugt lið að bjóða upp á þessi stórkostlegu tíðindi. Mega bara fara í nefnd. Það er alveg ótrúlegt, satt að segja, að ráðherrarnir skuli láta sjá sig undir umræðum af þessu tagi vegna þess að þetta er svo dæmalaust ósvífið, ómerkilegt og uppfullt af blekkingartilraunum og þær eru allar vísvitandi. Það er ekki þannig að þetta sé óvart.  Svo kemur afnám tvísköttunar lífeyrisgreiðslna. Hvar er það frv.? Hvernig á að gera þetta? Á að taka þetta með staðgreiðslu? Hvernig verður þetta unnið? Ég óska eftir upplýsingum um það. Ég hygg að tæknilegar upplýsingar um það hvernig þessu verði fyrir komið hafi ekki komið fram og ég verð að segja að ég fagna þessu að mörgu leyti. Sérstaklega fagna ég því að menn eru hættir að vera eins heilagir í sambandi við þetta staðgreiðslukerfi og þeir hafa verið. Það er fagnaðarefni að fjmrn. og fjmrh. og embættismennirnir þar skuli loksins hafa verið sveigðir eilítið af leið í sambandi við þetta staðgreiðslubindindi sem þeir hafa verið í á undanförnum árum og hefur staðið í framförum á Íslandi m.a. í atvinnulífinu fyrir þrifum af því að menn hafa ekki þorað að veita neina skattaafslætti út af nokkru hlut. Hér er tillaga um að skjóta eitt stærsta gat sem skotið hefur verið á staðgreiðslukerfið og það er fínt. Ég er feginn því að menn eru tilbúnir til þess að endurmeta þessa hluti. Svo er smápartur fyrir Alþfl., 9. liður, sérstakur hátekjuskattur framlengdur. Hann er þó lækkaður um 25% og það eru vesalingarnir sem þarf alveg sérstaklega að passa í þjóðfélaginu. Það er fólkið, sem er með 450 þús. kr. í tekjur. Það þarf að passa alveg sérstaklega upp á það og ríkisstjórnin auðvitað stendur þá vakt og Alþfl., Jafnaðarmannaflokkur Íslands, hangir aftan í af því að hann verður auðvitað að hugsa um stólana sína af því að hann flýtur ekki á neinu lengur öðru. Hann á enga fleytu aðra en fjóra ráðherrastóla. Svo ætlar ríkisstjórnin að berjast á móti skattsvikum. Það er nefnilega það. Það er ástæða til þess, hæstv. forseti, af því að aðeins er liðið á nóttu að óska ríkisstjórninni alveg sérstaklega til hamingju með það að hún hefur ákveðið að berjast gegn skattsvikum. Eins og ég sagði fyrr í dag þegar ég heyrði þessa yfirlýsingu fyrst hélt ég að ég væri að hlusta á ályktun frá einhverjum stjórnmálaflokki sem væri með almenna yfirlýsingu um að það þyrfti að vera á móti skattsvikum. En nei, það reyndist vera ríkisstjórnin. Ríkisstjórnin hefur ákveðið að berjast á móti skattsvikum og er tími til kominn að hún gefi yfirlýsingu um það. Þetta með skattleysismörkin hafa menn auðvitað tætt í sig vegna þess að í ljós hefur komið að þar er ekki um neina eiginlega breytingu að ræða, enga. Það kerfi á að vera óbreytt frá því sem verið hefur þó svo að reynt sé að gefa í skyn að verið sé að breyta því hér. Það er náttúrlega eins og hv. þm. Alþb. hafa fyrr rakið einhver ósvífnasta blekkingin í skjalinu. Síðan ætlar ríkisstjórnin í tólfta lagi að efna til samstarfs um lausn á greiðsluvanda vegna húsnæðislána. Þar eru mjög alvarlegir hlutir vegna þess að þar er greinilega ákveðið að fresta a.m.k. fram yfir kosningar eða næsta fjárlagaár hugmyndum um að setja lög um greiðsluerfiðleika og greiðsluaðlögun lántakenda. Ég spyr hæstv. fjmrh.: Þýðir yfirlýsingin það að því máli sé algerlega slegið á frest? Hér stendur: ,,Gerð verður sérstök úttekt á greiðsluvanda heimilanna hjá lánastofnunum vegna húsnæðisöflunar og verður hún grundvöllur frekari ákvarðana.`` Ég skil þetta svo að menn ætli að fara í einhvern úttektarleiðangur og búið sé að slá á frest tillögum sem liggja fyrir í félmrn. um lög um greiðsluvanda heimilanna og greiðsluaðlögun. Að lokum, hæstv. forseti, tilkynnir ríkisstjórnin í þessari yfirlýsingu að hún ætli að hafa aðhald í ríkisfjármálum. Það er ekki seinna vænna, eftir 50 milljarða sem hæstv. núv. fjmrh. hefur hækkað skuldir þjóðarinnar um, þ.e. ríkisins eða A-hluta ríkissjóðs. Til hamingju, hæstv. ráðherra.

Virðulegi forseti. Ekki er hægt að koma við mörgum atriðum en þó er ástæða að segja frá því að nefnd, sem hefur starfað á vegum iðnrn. um málefni Rarik, hefur þegar starfað með þeim hætti að niðurstaða mun væntanleg um þetta leyti eins og kom fram í máli hv. þm. Ég get ekki skýrt frá því hvernig hún er en ég tel að hægt sé fyrir hv. nefnd að ganga eftir þeirri niðurstöðu um það leyti sem líður að 3. umr. fjárlaga. Eins var spurt beinlínis um greiðsluvanda og greiðsluaðlögun almennings eða fjölskyldna í landinu. Í yfirlýsingunni er einungis tekið fram eins og hv. þm. gat um að ákvörðun verður tekin þegar niðurstaða liggur fyrir úr þeirri úttekt sem þar er minnst á en þar er auðvitað verið fyrst og fremst að hugsa um húsbyggjendur. Starf hefur farið fram á vegum beggja ráðuneytanna, fjármála og félagsmála, um greiðsluaðlögun og því starfi er að sjálfsögðu haldið áfram en ekki liggur fyrir endanleg niðurstaða í því máli þótt talsverð vinna hafi farið fram um það á vegum félmrn. á sínum tíma. Ég taldi, virðulegi forseti, fulla ástæðu til þess að þetta kæmi fram í andsvari við ræðu hv. þm.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir svörin en ekkert var á þeim að græða. Ekkert kom fram um húshitunarmálin sérstaklega og ég endurtek spurningu mína um það mál: Hvað er í 13. tölul.? Hvað er verið að segja við fólk á þessum svokölluðu köldu svæðum? Ég vil fá að vita það. Hæstv. fjmrh. upplýsti það ekki með hálfu orði og þó hann hafi bara tvær mínútur hefur hann örugglega lag á því að koma því til skila ef það er eitthvað sem er í þessu. Ég held að það sé ekkert í þessu. En hvað er það? Í öðru lagi nefndi hann greiðsluaðlögun heimilanna vegna erfiðrar skuldastöðu heimilanna. Ég fékk ekkert út úr þessu svari. En ég skil þetta þannig að verið sé að drepa málinu á dreif. Hæstv. ráðherra sagði reyndar áðan: fyrst og fremst húsnæðismál. Í yfirlýsingunni stendur að húsnæðismál séu nefnd sérstaklega og greiðsluerfiðleikar vegna þeirra. Það er ekki nógu gott. Sú yfirlýsing sem þar er getur falið það í sér að menn ætli að lána fólki í greiðsluerfiðleikum ný húsbréf á sömu kjörum og menn eru að kikna undan. Það leysir engan vanda. Þess vegna hlýt ég að spyrja: Er þess að vænta að niðurstaða úr þessu starfi fáist alveg næstu daga að því er varðar greiðsluaðlögun vegna skuldastöðu heimilanna? Ef það er ekki og ekki er hægt að koma einhverju átaki í þessu efni inn í fjárlögin fyrir árið 1995 eins og fyrrv. hæstv. félmrh. reyndar lýsti yfir eru menn að ganga á bak orða sinna að því er þessa hluti varðar einhvers staðar í ríkisstjórninni.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum vegna ársins 1995. Frv. þetta tengist nokkrum útgjaldaþáttum fjárlagafrv. Ég leyfi mér að fara nokkrum orðum um einstök efnisatriði þessa frv. Í 1. og 2. gr. er lagt til að enn verði frestað að hrinda í framkvæmd nokkrum útgjaldaskapandi ákvæðum í grunnskólalögum. Frestað er framkvæmd ákvæðis um að nemendur skuli eiga kost á málsverði á skólatíma. Þetta snýr að vísu að sveitarfélögunum en ekki að ríkissjóði. Engu að síður þótti rétt að létta þessari skyldu af sveitarfélögum tímabundið. Þá er frestað að lengja kennslutíma í grunnskólum eins og gildandi lög segja fyrir um. Hins vegar hefur á næsta skólaári verið bætt við aftur þeim 12 vikulegu kennslustundum sem fækkað var um haustið 1992. Fækkun nemenda í bekkjum er einnig skotið á frest. Ég tek fram að stefnt hefur verið að því að afgreiða grunnskólafrv. á þessu þingi. Nái það fram að ganga verður ekki þörf á ákvæðum 1. og 2. gr. þessa frv. og verða þær felldar á brott með nýjum grunnskólalögum. Í 3. gr. frv. er fjallað um heimild til að verja hluta af ráðstöfunarfé Framkvæmdasjóðs fatlaðra á árinu 1995 til tiltekinna rekstrarverkefna. Á undanförnum árum hefur átt sér stað hröð uppbygging á stofnunum fyrir fatlaða. Tilkoma Framkvæmdasjóðs fatlaðra markaði tímamót í þessu efni og hefur hann verið mikil lyftistöng í þeim framkvæmdum. Þessi uppbygging kallar hins vegar á umfangsmikinn rekstur. Því verður að teljast rétt að leggja meiri áherslu á að sinna rekstrarumfanginu sem þessari uppbyggingu fylgir og gæta þannig jafnvægis milli nýframkvæmda og rekstrar. Því er lagt til í 3. gr. að allt að 40% af ráðstöfunarfé Framkvæmdasjóðs fatlaðra verði varið til tiltekinna verkefna, þ.e. liðveislu, félagslegrar hæfingar og endurhæfingar, til greiðslu kostnaðar við starfsemi stjórnarnefndar um málefni fatlaðra, til greiðslu rekstrarkostnaðar á sambýlum og þjónustu stuðningsfjölskyldna mikið fatlaðra barna. Alls er ætlað að 124 millj. kr. verði varið til umræddra verkefna. Í 4. gr. er gert ráð fyrir að ekki verði heimilt að stjórn Atvinnuleysistryggingasjóðs veiti styrki til þróunarverkefna á árinu 1995. Þó æskilegt kunni að hafa sýnst að sjóðurinn veiti styrki til atvinnuskapandi þróunarverkefna er það engu að síður svo að með slíkum styrkveitingum mismunar sjóðurinn samkeppnisstöðu einstakra fyrirtækja þannig að sum fá styrk til að hafa fólk í vinnu og önnur ekki. Þá á sú gagnrýni einnig nokkurn rétt á sér að fyrirtæki gætu misnotað sér þetta fyrirkomulag til að segja upp fólki í því skyni að afla sér styrkja. Með þessu ákvæði er ætlað að spara um 30 millj. kr. Síðari mgr. 4. gr. kveður svo á að heimilt verði að greiða þeim er þegið hafa atvinnuleysisbætur í fjóra mánuði eða lengur á 12 mánaða tímabili sambærilega uppbót og kjarasamningar aðila vinnumarkaðarins gera ráð fyrir. Þetta ákvæði er í samræmi við ákvæði ríkisstjórnarinnar frá því í sumar. Greiðslur slíkra bóta yrðu þá sambærilegar við það sem gerist í kjarasamningum og er hér verið að leita lögfestinga við þessum þætti bóta á þessu ári og er áætlað að það muni kosta 160--180 millj. kr. Í 5. gr. er gert ráð fyrir að leggja niður sérstök embætti héraðslækna og skipa einn heilsugæslulækni í hverju héraði til að gegna störfum héraðslæknis. Í dag eru starfrækt sjálfstæð embætti héraðslækna í tveim héruðum, Reykjavík og Norðurlandi eystra. Einnig er heimild fyrir skipun sérstaks héraðslæknis í Reykjaneshéraði en hún hefur aldrei verið notuð enda ekki fengist fjárveiting til þess. Þeim verkefnum sem nú er komið fyrir hjá þessum embættum verður áfram gegnt af héraðslæknum eða komið fyrir á annan hátt, m.a. með því að fela þau heilsugæslustöðvum eða embætti landlæknis. Með þessu móti er ætlað að hægt verði að spara 8 millj. kr. á næsta ári. Í 6. gr. er gert ráð fyrir að hægt verði að færa einstakar heilsugæslustöðvar milli umdæma en ráðherra gerir svo að höfðu fullu samráði við viðkomandi sveitarstjórnir. Er þetta gert með tilliti til sameiningar sveitarfélaganna. Ekki er gert ráð fyrir að beinn sparnaður hljótist af þessu í upphafi en breytingunni er ætlað að leiða til meiri skilvirkni í útgjöldum til heilsugæslustöðva er fram í sækir. Eins og kunnugt er hafa lengi verið uppi áform stjórnvalda þess efnis að sameina tvö af þremur sjúkrahúsum í Reykjavík. Meira en áratugur er liðinn frá því að heilbrigðisþjónustan hófu að leita máls á þessu. Hugmynd þessi mætti mikilli andstöðu í fyrstu en eftir því sem á leið varð æ ljósara að betri skilvirkni fengist í starfsemi sjúkrahúsanna á Reykjavíkursvæðinu ef þau sérhæfðu sig frekar. Síauknar kröfur um dýra hátækni gerir það illkleift og óráðlegt að halda úti þremur sjúkrahúsum á Reykjavíkursvæðinu sem hvert um sig vill vera búið besta tækjakosti og geta veitt fullkomna þjónustu á sem flestum sviðum. Fyrir þremur árum hófust umræður milli forráðamanna Borgarspítalans og Landakots um samvinnu og endanlega sameiningu þessara tveggja stofnana. Þótt deildar meiningar hafi verið uppi í fyrstu um slíka skipan skal segja það forráðamönnum beggja stofnananna til lofs að þeir settu ávallt markmiðið um góða heilbrigðisþjónustu ofar allri hagsmunagæslu fyrir eigin stofnanir og þannig hefur að lokum náðst raunhæft samkomulag um sameiningu Borgarspítala og St. Jósefsspítala, Landakots. Því er í 7. gr. þessa frv. lagt til að skipuð verði sérstök bráðabirgðastjórn fyrir Sjúkrahús Reykjavíkur, hið sameinaða sjúkrahús Borgarspítala og Landakots. Stjórnin vinnur að sameiningu spítalanna, þar með talið tilfærslu verkefna og gerir tillögur að framtíðarstjórnkerfi Sjúkrahúss Reykjavíkur. Ekki verður gert ráð fyrir því í þessu fjárlagafrv. að sérstök gjaldalækkun hljótist af þessu lagaákvæði. Þó skal bent á að ef þessar tvær stofnanir hefðu haldið áfram að starfa óbreyttar hvor í sínu lagi hefði kostnaður við þær á næsta ári orðið talsvert meiri en gert var ráð fyrir nú. Með tímanum leiðir sameiningin tvímælalaust til þess að fjármagn til heilbrigðisþjónustu nýtist betur og skili betri þjónustugæðum. Í 8. og 9. gr. er gert ráð fyrir að breyta lögum nr. 31 1987, um flugmálaáætlun, á þann veg að tekjur af flugvallargjaldi og eldsneytisgjaldi verði framvegis notaðar til að fjármagna rekstur flugvalla jafnt sem framkvæmdir. Svo sem fram kemur í greinargerð frv. er ætlunin að verja 70 millj. kr. á næsta ári af þessum tekjum til reksturs flugvalla en í heild er áætlað að gjaldið gefi tæpar 400 millj. kr. í tekjur. Hér gildir það sama sjónarmið og víða annars staðar í fjárlögum að ekki verði ráðist í dýrar fjárfestingar án þess að gert verði ráð fyrir fjármagni til reksturs þeirra. Í 10.--29. gr. er lögð til skerðing á sjálfvirkum framlögum til ýmissa aðila og verkefna sem bundin eru í sérlögum. Samtals nemur gjaldalækkun af þessum sökum 1.135 millj. kr. og er það í samræmi við markmið fjárlagafrv. að sú lækkun nái fram að ganga. Virðulegi forseti. Ég hef nú gert grein fyrir helstu þáttum frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum á árinu 1995 og legg til að málinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Forseti verður að biðjast velvirðingar á að það láðist að tilkynna, áður en umræðan hófst, að óskað hafði verið eftir tvöföldum ræðutíma og verður að sjálfsögðu orðið við því. Forseti sendi hæstv. forsrh. nótu í ræðustólinn þannig að hann vissi um það meðan hans ræða stóð yfir.

Virðulegur forseti. Hér er kominn gamall kunningi þar sem um er að ræða frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem venjulegast gengur undir nafninu bandormurinn. Er þetta frv. að miklu leyti í svipuðu formi og hefur verið undanfarin ár. Það er haldið áfram að skerða lögbundin fjárframlög til grunnskóla m.a. og síðan er langur listi í mörgum liðum yfir lagabálka sem eru skertir á nokkuð hefðbundinn hátt. Það þarf ekki að rekja frekar að þetta er gert til þess að standa við þau markmið sem búið er að setja í fjárlög. Af hálfu Framsfl. munu nefndarmenn í einstökum fagnefndum fara yfir þessa þætti. Mér finnst hins vegar tilhlýðilegt þar sem það ber nánast upp á sama dag að bandormurinn, þ.e. frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum á árinu 1995, er lagður fram og ríkisstjórnin gefur út yfirlýsingu um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun, og þær aðgerðir snúa að verulegu leyti að ríkissjóði, þá finnst mér eðlilegt og raunar ekki hægt og ekki fært að ræða um ráðstafanir í ríkisfjármálum án þess að taka þessa yfirlýsingu inn í þá umræðu. Virðulegur forseti, ég hlýt að reikna með að hæstv. forsrh. hafi reiknað með því þar sem þetta fellur alveg saman og þessi yfirlýsing hefur ekki á nokkurn hátt verið kynnt fyrir Alþingi að þetta kæmi til umræðu samhliða ráðstöfunum í ríkisfjármálum. Ég sagði ekki kynnt fyrir Alþingi. Það er ekki alls kostar rétt því að beiðni okkar þingmanna stjórnarandstöðunnar í fjárln. og efh.- viðskn. þá var þessi yfirlýsing kynnt og skýrð út fyrir okkur á fundum í morgun. Það verður því miður að segjast alveg eins og er að það sem manni datt fyrst í hug var dæmisagan um nýju fötin keisarans. Því að þessi yfirlýsing virðist vera þannig til komin að það hefur verið safnað saman ýmsum loforðum sem búið var að gefa í tengslum við kjarasamninga. Þarna hafa verið sett inn atriði sem tengjast forsendum fjárlaga. Þarna er lofað að hætta að svíkja samninga við sveitarfélögin og auk þess svona venjubundnar yfirlýsingar um lækkun húshitunarkostnaðar, aðhald í ríkisfjármálum, samstarf um lausn á greiðsluvanda vegna húsnæðislána, svo eitthvað sé tínt til. En því miður sannast sagna þegar farið er að skoða þetta þá sér maður nánast ekkert nýtt í þessum pakka og hlýtur eiginlega að undrast það og spyr hvernig komið er samstarfi stjórnarflokkanna ef það er rétt sem hefur heyrst í fjölmiðlum og reyndar staðfest af forustumönnum í það minnsta annars stjórnarflokksins að út af þessu plaggi hafi hrikt svo í stjórnarsamstarfinu að við hafi legið stjórnarslitum. Þá verð ég nú að segja að það eru ekki miklir bjórar eftir í slíkri ríkisstjórn. Ég ætla, virðulegur forseti, að hlaupa hér aðeins á einstökum atriðum í þessari yfirlýsingu. Það er fyrst átak í vegamálum. Þar er því lýst yfir að ríkisstjórnin hafi samþykkt að verja 3,5 milljörðum kr. til öflugs átaks í vegamálum á næstu fjórum árum. Þar af er reiknað með að af 1.250 millj. kr. komi á næsta ári. Þar er reiknað með fjáröflun á móti upp á 300 millj. kr. með sérstöku bensíngjaldi sem er búið að leggja á og er í rauninni það eina sem er fram komið í þessu máli. Þannig að samkvæmt því þá þýðir þetta um 950 millj. kr. aukin útgjöld fyrir ríkissjóð á næsta ári. Í þessu sambandi er vert að taka það fram að áður var ríkisstjórnin búin að skerða framlög til vegamála, framkvæmdaféð, um 600 millj. kr. á ári með því að taka flóabátana þar inn. Í öðru lagi í þessari yfirlýsingu er afar sérstæð yfirlýsing þess efnis að ríkisstjórnin ætli að hætta að svíkja samninga við sveitarfélögin. Það var vonum seinna að slík yfirlýsing væri gefin út. Því sannast sagna, og það þekkja allir, hafa samskipti þessarar ríkisstjórnar og sveitarfélaganna í landinu verið þannig að þau hafa verið vörðuð illdeilum alveg frá fyrsta ári ríkisstjórnarinnar. Það eru ófáar ferðirnar sem fulltrúar sveitarfélaganna hafa komið á fundi einstakra þingnefnda með klögumál þess efnis að ríkisstjórnin standi ekki við samninga og leggi álögur á sveitarfélögin þvert á samkomulag sem þau töldu að væri fyrir hendi. En samkvæmt þeim upplýsingum sem við höfum fengið þá kostar þessi liður vegna aukinna framlaga í Atvinnuleysistryggingasjóð hugsanlega 400--500 millj. kr. Næsti liður fjallar um nýsköpun í atvinnulífinu og markaðssókn. Okkur er sagt þegar á er gengið að þessi liður eigi ekki að kosta ríkissjóð neitt. Þegar á er gengið hvað það þýði og hvað eigi að felast í þessu frv. um nýsköpun í atvinnulífinu sem á að greiða fyrir vöruþróun og markaðssókn erlendis þá er því svarað að þarna eigi að breyta Iðnþróunarsjóði þegar við Íslendingar eignumst hann á miðju næsta ári og láta arðinn af eigin fé hans renna til nýsköpunar í atvinnulífinu. Það er út af fyrir sig góðra gjalda vert og þetta hefði ríkisstjórnin þess vegna getað lesið upp úr flokksþingssamþykkt okkar framsóknarmanna frá því fyrir þremur vikum síðan en þar var þessi punktur einmitt tekinn upp. Síðan er fjórði liður um örvun fjárfestingar. Eftir því sem ég sé best þá var engin ný yfirlýsing gefin út á laugardaginn var hvað þetta snertir því annars vegar er þarna um að ræða atriði sem mun hafa verið rætt um í gerð kjarasamninga í vor um að auka flýtifyrningu hjá fyrirtækjum væntanlega upp í um 30% til að örva fjárfestingu 1994 og 1995. Manni finnst að vísu nokkuð seint komið fram með frv. til þess að örva fjárfestingar á árinu 1994 núna á síðustu vikum ársins.  Varðandi seinna atriðið í þessu ,,jafnframt verði einstaklingum sem leggja fé í fjárfestingu með hlutabréfakaupum áfram veittar sérstakar skattívilnanir`` þá er þetta enn eitt dæmið um hringlandaháttinn hjá núv. ríkisstjórn. Hvað er verið að gera þarna? Það sem verið er að gera er að ríkisstjórnin er að taka til baka breytingu sem hún kom á fyrir einmitt tveimur árum síðan en þá knúði ríkisstjórnin það hér í gegn og setti upp áætlun um að lækka þessa frádráttarliði sem næmi 20% á ári þannig að þessi frádráttarliður mundi deyja út á fimm árum. Við fulltrúar Framsfl. í efh.- og viðskn. vöruðum sérstaklega við þessu og töldum að ef eitthvað væri þá þyrfti að örva fjárfestinguna í atvinnulífinu, fjárfestingu einstaklinga en ekki að letja hana. Nú tveimur árum seinna virðist ríkisstjórnin hafa áttað sig á þessu og gefur út yfirlýsingu um að þessu eigi að breyta í fyrra horf. Síðan kemur sérstakur kafli um styrkari fjárhag heilbrigðisstofnana sem virðist ganga út á það að ríkisstjórnin sé búin að átta sig á því að hún hafi kannski ekki gengið um þessa sali sem skyldi á umliðnum árum og ætli sér á síðustu vikum síns ferils að breyta þar nokkru um. Þetta er okkur sagt að geti kostað á næsta ári um 350 millj. kr., þ.e. 250 millj. í rekstur og 100 millj. vegna kjarasamninga. Mér láðist að geta þess áðan að samkvæmt þeim upplýsingum sem við höfum fengið í nefndinni þá getur þessi liður Örvun fjárfestingar kostað 220--250 millj. kr. í lækkuðum tekjum. Síðan kemur afar sérstakur liður sem heitir Samstaða um skattlagningu fjármagnstekna. Eftir því sem okkur er sagt þá var það á þessum lið sem munaði engu að ríkisstjórnin spryngi. Þó er ekkert gert þarna annað en að fela næstu ríkisstjórn að framkvæma það sem stóð í hvítbókinni og núv. ríkisstjórn hefur nú heykst á að framkvæma því að þarna er, virðulegur forseti, verið að leggja það til að það sé sett á laggirnar nefnd sem á að koma með tillögu um skattlagningu fjármagnstekna og að þessi skattur eigi að taka gildi um áramótin í ársbyrjun 1996. Hvernig sem allt fer og þó svo þetta eigi kannski að túlka sem yfirlýsingu um að núverandi stjórnarflokkar ætli sér að vinna áfram, sem ég hef nú reyndar enga trú á að þeir hafi umboð til eftir næstu kosningar, þá er það alveg ljóst að með þessum 6. lið er það endanlega staðfest að núv. ríkisstjórn ætlar ekki að koma á fjármagnstekjuskatti á meðan hún situr. Það er endanlega staðfest að það verður ekki staðið við það ákvæði í hvítbókinni sem þingmenn Alþfl. hafa gumað mikið af og formaður fjárln. sagði síðast í sjónvarpinu fyrir helgina að þetta hefði verið tíundað í hvítbókinni og að sjálfsögðu mundu menn standa við það en hér liggur það endanlega fyrir að svo verður ekki. Það er leitað eftir samstarfi við stjórnarsandstöðuflokkana um nefndaskipun. Að sjálfsögðu verður slíkt tekið til vinsamlegrar athugunar hjá þingflokki Framsfl. en ég hygg að við viljum vita eitthvað nánar hvað hangir á spýtunni áður en að því kemur að við tökum þátt í slíku starfi. En þetta er vægast sagt afar sérstök málsmeðferð en þó ekki einsdæmi að í stórum málum vísi sitjandi ríkisstjórn þeim til þeirrar sem kemur næst. Í 7. lagi er talað um að fella niður ekknaskattinn. Í því sambandi vil ég minna á að í heildstæðum tillögum sem 1. minni hluti efh.- og viðskn. lagði til í tengslum við skattamál í fyrravetur, en sá minni hluti samanstóð af fulltrúum Framsfl. og Kvennalistans í nefndinni, var m.a. lagt til að leggja ekknaskattinn af og hvernig ætti að fjármagna það á móti, þ.e. að fyrsta skref í að skattleggja fjármagn væri að leggja eignarskatt á fjármagnseign eins og aðrar eignir. Þannig að þetta hefði getað verið sótt út af fyrir sig þessi punktur í smiðju til okkar framsóknarmanna en það er nú reiknað með annarri tekjuöflun á móti. Afnám tvísköttunar --- þessi liður finnst mér ekki nógu skýrt settur upp hvernig á að --- og gengur nú hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson fyrir framan stólinn um leið og ég nefndi afnám tvísköttunar hvort sem það var nú tilviljun eða ekki.  Síðan kemur 9. liðurinn sem var að því er okkur skilst hinn brotapunkturinn í stjórnarsamstarfinu um helgina að það hrikti svo í út af þessu atriði með fjármagnstekjuskattinum sem ekki verður lagður á að við hafði legið stjórnarslitum. Hér er ákveðið samkvæmt þessu að framlengja hátekjuskattinn en þó útþynntan þannig að þessi merki skattur og þessi tekjuöflun á í staðinn að gefa 400 millj. kr. eins og áður var að gefa 300 millj. kr. og hlýt ég nú eiginlega að óska Alþfl. sérstaklega til hamingju með þennan stórsigur sem þeir hafa náð í þessu máli að það skuli á næsta ári vera lagðar á 300 millj. sem sérstakur skattur á mjög háar tekjur og rís nú Alþýðuflokkurinn, Jafnaðarmannaflokkur Íslands undir nafni. Síðan er í þessu plaggi almenn yfirlýsing um aðgerðir gegn skattsvikum og gæti út af fyrir sig verið ályktun frá nánast hvaða pólitíska félagi sem væri í landinu en er ekki mjög rismikill sem hluti af yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Í ellefta lagi kemur svo nokkuð athyglisverður punktur sem er hækkun skattleysismarka. Hér stendur að um mitt næsta ár verði búið að hækka þau sem jafngilti 2.150 kr. og fari úr 57.228 kr. upp í 59.300 kr. Í fréttaflutningi af þessu skildist mér að um þetta hafi verið tekin sérstök ákvörðun á laugardaginn var. Þess vegna kom það mjög spánskt fyrir sjónir þegar við í efh.- og viðskn. í morgun spurðum fulltrúa fjmrn. hvað þetta kostaði ríkissjóð, hvað þetta breytti miklu varðandi forsendur fjárlaga fyrir næsta ár. Svörin sem við fengum voru afar sérstök. Þetta breytti engu, sögðu þeir. Og það var ekki hægt að skilja á annan hátt en þann að á laugardaginn var hafi ekki verið tekin nein ný ákvörðun um hækkun skattleysismarka. Við fórum því að spyrja nánar og þá er okkur sagt, og það er vissulega hægt að lesa þegar maður les forsendur fjárlaga, að þar er reiknað með að viðmiðunartölur fjárlaga, m.a. skattleysismörkin, taki sömu breytingum á næsta ári og verðlagsþróunin. Síðan sögðu fulltrúar fjmrn. að þeir hefðu ætlað borð fyrir báru í forsendum fjárlaga þannig að þetta mundi ekki kosta nema í mesta lagi 400 millj. kr. svo að líka hvað þennan punkt snertir er engin ný ákvörðun tekin varðandi þessa yfirlýsingu á laugardaginn heldur er, eins og ég sagði í upphafi míns máls, verið að safna saman á einn stað ýmsum ákvörðunum sem hafa verið teknar áður, ýmist í tengslum við kjarasamninga, forsendur fjárlaga, sérstakar úrbætur í vegagerð svo að það stendur nánast ekkert eftir. Það var endanlega ákveðið að þessi ríkisstjórn legði ekki á fjármagnstekjuskatt þannig að það er ekki mikið sem stendur eftir í þessari yfirlýsingu. Samstarf um lausn á greiðsluvanda vegna húsnæðislána. Um það eru afar loðin svör hvað þetta þýðir og er sagt að það þýði ekkert í aukin útgjöld fyrir ríkissjóð. Það er helst að skilja þetta svo að þarna ætli ríkisstjórnin að leiða saman banka, Húsnæðisstofnun og fleiri aðila með einhvers konar skuldbreytingu að leiðarljósi en það er mjög óljóst. 13. liðurinn um lækkun húshitunarkostnaðar er eins. Þar vita menn ekki hvað þetta þýðir í rauninni, segja að menn verði að fá einhverja heimildargrein í fjárlög til þess að hægt sé að vinna að þessu máli áfram. Síðan er 14. liðurinn sem er svona almennt snakk um aðhald í ríkisfjármálum. Þetta er allt innihald þessa plaggs. Ég var spurður að því af fréttamanni í morgun, þegar ég var rétt búinn að lesa þetta yfir, hvað væri í þessu plaggi og mín fyrstu viðbrögð áður en ég var búinn að hafa tækifæri til þess að fara yfir það með embættismönnum voru þau að þetta væri svona almennt snakk og bæri þess nokkur merki að hafa verið unnið í tímahraki og undir hótunum um stjórnarslit. Og ég vil leyfa mér að segja það, virðulegur forseti, eftir að hafa farið yfir þetta plagg með embættismönnum ríkisstjórnarinnar að ég held að mér hafi ratast satt orð á munn um þetta plagg eftir fyrsta yfirlestur í morgun. Eftir nánari yfirlestur þá stendur nánast ekkert eftir í þessu og nánast ótrúlegt að þetta plagg skuli vera kynnt sem sérstök yfirlýsing ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun. Spurningin er síðan sem við höfum ekki fengið svarað endanlega hvað þetta þýði í útgjöldum fyrir ríkissjóð, hvað þetta þýði varðandi breyttar forsendur fjárlaga. En eftir því sem ég kemst næst og upplýsingar þær sem embættismenn ráðuneytisins gáfu okkur í morgun þá muni þessi pakki í heild auka halla ríkissjóðs á næsta ári um 2,5 milljarða kr. og nú verð ég að spyrja hæstv. forsrh. hvort hann geti staðfest þá tölu og væntanlega annaðhvort staðfestir hann eða hafnar henni hér á eftir. En við fórum yfir þetta lið fyrir lið hvað einstakir liðir þýddu í auknum útgjöldum og hvað aðrir þýddu í minni tekjum eða tekjuöflun og mér sýnist að þetta þýði það að fjárlagahallinn muni aukast um 2,5 milljarða kr. og var það kannski það sem við þurftum síst á að halda við þær aðstæður sem nú eru í okkar þjóðlífi. Virðulegi forseti. Ég hef farið nokkrum orðum um það frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem hér liggur fyrir og sömuleiðis hlaupið á yfirlýsingunni um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun sem við hljótum að skoða í þessu samhengi því að annað plaggið, þ.e. frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum á að stuðla að því að ná þeim markmiðum sem sett voru varðandi fjárlagafrv. um ríkissjóðshalla en hitt plaggið svo gott eða illt sem það er sýnist mér að taki það allt saman til baka og gott betur. Það kom reyndar fram hjá embættismönnum fjmrn. í morgun að þeim sýndist að með þeim ráðstöfunum sem þarna væru og öðrum þeim sem væru í farvatninu milli umræðna um fjárlagafrv. þá mundi útgjaldahliðin aukast um 3,5 milljarða kr. Það á að vísu eftir að koma einhver tekjuöflun á móti en það er þó ljóst að hér eru menn að missa ríkissjóðshallann upp svo að skiptir milljörðum.

Hæstv. forseti. Hér er kominn á dagskrá bandormur einn mikill, leiðindabandormur eins og stundum áður hafa sést hér. Því miður virðist það vera að nálgast fasta hefð að lögum sé breytt þannig að það séu teknar kippur af lagaákvæðum úr mismunandi áttum og slengt saman í eitt frv. Hér eru á ferðinni breytingar á jafnóskyldum þáttum og lögum um málefni grunnskólans, flugmálaáætlun, málefni fatlaðra, atvinnuleysistryggingar o.s.frv. Satt best að segja er það harla merkilegt, hæstv. forseti, að vera með þetta frv. í höndunum til 1. umr. á Alþingi 12. des. 1994 þegar klukkuna vantar þrjár mínútur í fimm sökum þess að samkvæmt starfsáætlun þingsins átti 2. umr. fjárlaga að vera búin og satt best að segja áttu þinglok að verða innan fjögurra daga ef ég veit rétt. Þá er að koma til 1. umr. frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem að mestu leyti er uppfylling á þegar ákveðnum skerðingum og ráðstöfunum samkvæmt forsendum fjárlagafrv. sem lá þó á borðum 1. okt. sl. Og auðvitað er það þannig, hæstv. forseti, að vinnubrögð hæstv. ríkisstjórnar í þessum efnum nú upp á síðkastið eru alveg dæmalaus. Hér eru til að mynda að koma fram og sumpart ekki komin fram tekjuöflunarfrumvörp eða frumvörp sem varða álagningu gjalda á næsta ári og eru mikilvægar forsendur tekjuöflunar ríkissjóðs. Samkvæmt starfsáætlun liggur það þannig að efh.- og viðskn. á að veita umsögn sína um tekjuhlið fjárlagafrv. á góðum tíma áður en það er afgreitt. Hvernig á að standa að því starfi þegar forsendurnar sjálfar, frumvörpin sem liggja eiga til grundvallar álagningunni eru ekki komin fram? Sl. laugardag kynnti ríkisstjórnin svokallaðar nýjar ákvarðanir í efnahagsmálum sem eru nú þegar betur er að gáð ekki merkilegar nýjar ákvarðanir nema í fæstum tilvikum. En það sem er kannski enn merkilegra er að þar er verið að taka ákvarðanir um málefni sem varða forsendur fjárlagagerðarinnar, álagningu skatta og gjalda á næsta ári svo seint sem þarna raun ber vitni. Þetta er með miklum endemum, hæstv. forseti, og ekki til þess fallið að greiða fyrir skipulegum vinnubrögðum á þinginu eða vönduðum frágangi fjárlaga o.s.frv. Margir þessir þættir í frv. á þskj. 345 eru hlutir sem eru endurtekning til að mynda á skerðingum sem gerðar hafa verið á grunnskólalögum í tíð þessarar ríkisstjórnar. Hæstv. menntmrh. situr uppi með það að komast hvorki lönd né strönd í því að uppfylla ákvæði grunnskólalaga eða ná nokkru því fram sem til framfara horfir í skólamálum. Satt best að segja er þetta að verða einn snautlegasti og ömurlegasti ferill sem einn hæstv. menntmrh. hefur nokkurn tíma upplifað að þurfa að flytja ár eftir ár skerðingarákvæði af þessu tagi þar sem öllum úrbótum í málefnum grunnskólans er slegið á frest ár eftir ár eftir ár. Og svo er hæstv. menntmrh. hissa á því þó að samtök uppalenda og foreldra í landinu telji hann ekki vera sérstaklega vel klæddan í þessum málaflokki ef svo má að orði komast. Ég segi alveg eins og er að ég er ekki hissa á því eftir þá endemis frammistöðu sem m.a. 1. gr. í I. kafla þessa frv. er staðfesting á að á sínu síðasta ári sem menntmrh., það af því sem hæstv. menntmrh. kemur til með að sitja e.t.v. ef stjórnin verður ekki fallin fyrir áramót, er niðurstaðan þessi að skólamáltíðum er slegið á frest, öllu er frestað sem varðar lengingu kennslutíma og samfelldur skóladagur er þar af leiðandi jafnlangt úti í hafsauga og hann hefur verið. Því er frestað að koma upp skólaathvörfum og því er frestað að fækka í bekkjardeildum o.s.frv. Þetta er nú uppskeran sem hæstv. menntmrh. hefur eftir þetta kjörtímabil að hann er enn aðili að málinu með þessum hætti í þessum bandormi. Í öðru lagi er hér í 3. gr., hæstv. forseti, fjallað um breytingu á lögum um málefni fatlaðra og það verð ég að segja alveg eins og er að það finnst mér býsna ískyggileg þróun sem þar er boðið upp á að á skömmum tíma er svo komið að verja á um 40% af ráðstöfunarfé Framkvæmdasjóðs fatlaðra í rekstur á þessu sviði. Framkvæmdasjóðurinn sem settur var á fót til uppbyggingar í þessum málaflokki er nú á tveimur eða þremur árum sem sagt sogaður inn í reksturinn í þetta ríkum mæli. Út af fyrir sig held ég að menn hafi ekki verið endilega andvígir því að þessi tekjustofn myndaði að einhverju leyti grunn til rekstrar á þessu sviði þegar menn teldu að uppbyggingu væri svo vel komið að réttlætanlegt væri að fara að færa þarna fé á milli. En að það skuli gerast í svona stórum skrefum og í svona stóru hlutfalli, það má vera mönnum umhugsunarefni m.a. varðandi 2. lið sem kemur hér aftar í frv. og er sambærileg skerðing á framkvæmdafé í flugmálum yfir í rekstur því að þar er að sjálfsögðu byrjað mjög nett, þar er byrjað með lága prósentu. Og þó má deila um það hvort það sé ekki talsverður biti að taka strax í fyrsta skrefi 70 millj. kr. af framkvæmdafé í flugmálum yfir í rekstur. En hér er svo komið að á fáeinum árum er þetta hlutfall orðið 40% sem tekið er af því fé sem aflað er sérstaklega tekna til og átti að renna til framkvæmda í málefnum fatlaðra og er þó auðvitað víðs fjarri því að uppbyggingunni þar sé á þann veg komið að mönnum sé ekki eftirsjá í því fé sem þarna hverfur úr framkvæmdum og yfir í rekstur. Það má víða bera niður á þessu sviði þar sem þörfin er ærin og kemur manni m.a. í hug hlutir eins og aðgengi fatlaðra og margt því um líkt. Til samræmis við þessa stórhækkuðu prósentu er verið að færa undir þennan lið fjölmörg ný verkefni sem kosta á af þessum 40%. Þetta var í byrjun tiltölulega þröngt skilgreint þannig að það voru algjörlega afmörkuð verkefni sem sjóðurinn gat tekið þátt í að kosta með sínu framkvæmdafé en hér er verið að víkka verulega út þá skilgreiningu og taka inn undir þetta fjölmarga þætti sem áður voru kostaðir beint af ríkinu. Þetta held ég, hæstv. forseti, að sé óhjákvæmilegt að nefna sem eitt af því sem mönnum á náttúrlega að vera umhugsunarefni og hvers yrði að vænta að ári eða að tveimur árum liðnum ef svo héldi sem horfði þá yrði sjálfsagt meiri hluti eða a.m.k. helmingur af þessu farinn í rekstur ef þróunin yrði eins og hún hefur verið undanfarin ár. Í 4. gr. er breyting á lögum um atvinnuleysistryggingar og það er nokkuð sérkennilegt að það skuli þurfa að taka inn sérstaka lagabreytingu til þess að framkvæma jafnsjálfsagðan hlut og þann að heimilt sé að greiða þeim uppbætur, sambærilegar við þær sem aðilar vinnumarkaðarins hafa samið um, sem atvinnulausir eru og þiggja atvinnuleysisbætur og þar af leiðandi hafa þá viðmiðun við laun á vinnumarkaði sem lögin gera ráð fyrir. Auðvitað ætti þarna að gera varanlega lagabreytingu að mínu mati þannig að þetta leiddi af sjálfu. Það liggur í eðli hlutanna að með því sem atvinnuleysisbæturnar og elli- og örorkulífeyrir er miðaður við tilteknar launaforsendur þá eiga svona umsamdar uppbætur að sjálfsögðu að koma sjálfkrafa á bæturnar og það á bara að vera inni í lögunum ótímabundið ákvæði sem heimilar slíkt. Þetta er að mínu mati slóðaskapur eða sóðalegt að hafa þetta svona að því þurfi að breyta með bráðabirgðaákvæði en hér er eingöngu tekin inn heimild til að inna af hendi þessar greiðslur á árinu 1995 sýnist mér. Í 5. og 6. gr. eru breytingar á ferðinni, hæstv. forseti, á lögum um heilbrigðisþjónustu. Það verð ég að segja, hæstv. forseti, að þar er eitt afar metnaðarlítið ákvæði á ferðinni þar sem er sú háreista ákvörðun hæstv. ríkisstjórnar að leggja niður embætti héraðslæknanna eða ég kalla það jafngilda því að leggja það niður að gefast upp við að leggja þá tiltölulega mjög takmörkuðu fjármuni sem í það hafa farið á undanförnum árum að byggja upp þennan litla þátt stjórnsýslunnar í heilbrigðismálum úti um landið. Það er satt best að segja alveg með ólíkindum að aumingjaskapur manna skuli vera slíkur að í þessum stóra málaflokki, heilbrigðismálunum, sem hefur verið mjög miðstýrður, fyrst og fremst stjórnað af mjög stóru ráðuneyti í Reykjavík og stórri stofnun við Hlemm, að sá litli vísir að stjórnsýslu á þessu sviði, sem hefur byggst upp undanfarin ár og átti að gera ekki síst í gegnum héraðslæknaembættin, er nú skorinn af. Auðvitað hverfa ekki þau verkefni sem þar voru unnin. Þau verða þá að vinnast af öðrum, væntanlega færast þau á nýjan leik undir ráðuneyti og landlæknisembætti. Og af því að hæstv. heilbrrh. var eitthvað að vomast hér áðan, hæstv. forseti, þá væri spurning hvort ekki mætti kanna hvar hann væri staddur því ég tel að það sé eðlilegt að þeir ráðherrar sem fara með málaflokka sem hér eru undir í bandorminum séu viðstaddir umræðuna og ekkert of góðir til þess. Þannig að ég óska eftir því að hæstv. heilbrrh. komi hér. Mér þykir það satt best að segja harla snautlegt og ég leyfi mér að nefna það þó það eigi ekki að skipta máli að hæstv. ráðherra kemur úr landsbyggðarkjördæmi: Telur hann þetta vera í samræmi við rembing ríkisstjórnarinnar varðandi það að hún vilji dreifa verkefnum og valdi út um landið? Að sníða af þennan litla anga sjálfstæðrar stjórnsýslu í heilbrigðismálum sem samkvæmt lögum átti að byggja upp úti í kjördæmunum þar sem eru héraðslæknaembættin. Mér finnst þetta alveg með eindæmum aumingjalegt. Þetta snýst um fáeinar milljónir króna að skapa þeim mönnum, sem þarna hafa tekið að sér stjórnsýslustörf á þessu sviði, starfsaðstæður. Þetta voru í fæstum tilvikum nema hlutastörf hjá viðkomandi læknum og í einum tveimur tilvikum var verið að reyna að byggja upp stöðugildi, þ.e. á Norðurlandi og Reykjanesi fyrir utan Reykjavík. Ég fullyrði það þar sem ég þekki til að héraðslæknaembættið á Norðurlandi eystra sem nú síðustu 2--3 árin hefur verið fullt starf, það hefur breytt heilmiklu fyrir þennan málaflokk á því svæði að hafa starfandi mann við það sem héraðslæknaembættunum er ætlað að sinna. Það er auðvitað ekki hægt, hæstv. forseti, að taka mikið mark á tilburðum manna í stjórnsýslunni ef það er sífellt þannig að vinstri höndin hafi ekki hugmynd um hvað sú hægri er að gera. Hæstv. forsrh. skipar nefnd um að flytja stofnanir og verkefni út á land og hún skilar miklum skýrslum og þar er talað fjálglega um að það beri að dreifa verkefnum og dreifa valdi og það ber að reyna að byggja stjórnsýsluna þannig upp að sem mest sé unnið úti á meðal fólksins. Og hvað er svo gert? Í næsta fjárlagafrv. er sniðinn af þessi litli angi af uppbyggingu stjórnsýslu heilbrigðisþjónustunnar úti um landið. Þetta er alveg ömurlegt og ég hvet hæstv. ríkisstjórn til að hugleiða milli umræðna hvort þetta sé ekki einum of metnaðarlaust. Hæstv. forseti. Hvernig er það t.d. með þá hæstv. forsrh. og hæstv. heilbrrh.? Eru þeir mjög tepptir einhvers staðar annars staðar en hér í þingsalnum?

Forseti er að láta kanna það hvort hæstv. heilbrrh. getur ekki verið við umræðuna. Hæstv. forsrh. hefur verið hér. Hann hefur gengið eitthvað frá nú. Væntanlega kemur hann hið fyrsta aftur.

Mér finnst satt best að segja, hæstv. forseti, að það sé lágmark að einhver ábyrgðaraðili málsins, annaðhvort viðkomandi fagráðherra eða hæstv. forsrh. séu viðstaddir þegar verið er að ræða þetta. Ég geymi mér þá að fjalla frekar um þetta með lögin um heilbrigðisþjónustu en tek það kannski upp aftur ef hæstv. heilbrrh. skyldi láta svo lítið að koma í þingsalinn. Þá er nú eiginlega komið, hæstv. forseti, að hæstv. samgrh. því ég ætlaði að fara nokkrum orðum um breytingu á lögum nr. 31/1987, um flugmálaáætlun og fjáröflun til framkvæmda í flugmálum, og hefði þá reyndar verið ákaflega æskilegt að einnig hefði verið viðstaddur á þingfundi hv. 1. þm. Vestf. Matthías Bjarnason og hæstv. fyrrv. samgrh. á einni tíð því þannig er að málið er kannski nokkuð skylt hv. 1. þm. Vestf. Þannig er að það var í ráðherratíð hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar sem lögin um flugmálaáætlun og fjáröflun til framkvæmda í flugmálum voru sett og hv. þm. beitti sér myndarlega fyrir því að koma á þeim tekjustofni sem þarna hefur staðið undir framkvæmdum á þessu sviði. Ég hefði gjarnan viljað spyrja hv. 1. þm. Vestf. hvort hann ætli að styðja þessa skerðingu og það kynni nú ekki að vera að það a.m.k. vantaði eins og eitt atkvæði eða kannski yrði óvænt fjarverandi einn stjórnarsinni þegar þetta yrði borið upp til atkvæða. Ég á satt best að segja ákaflega bágt með að trúa því að til að mynda hv. 1. þm. Vestf. ætli að styðja þetta ráðslag hæstv. ríkisstjórnar.

Hvað er það?

Það er varðandi flugmálaáætlunina, hæstv. forsrh. Því þannig var að þegar frá þessu var gengið á sínum tíma þá var sett upp 10 ára áætlun um framkvæmdir í flugmálum og það var satt best að segja þó nokkur hvinur þegar þessir skattar voru lagðir á, annars vegar á eldsneyti í flugi og hins vegar á farþega til þess að afla tekna í flugmálum, en þeir sem beittu sér fyrir þessu og eða studdu það eins og ég gerði á sinni tíð þó að það væri kannski ekki endilega vinsælt, einmitt þegar hækkanirnar voru að ganga í gegn, var náttúrlega bent á það að þetta mundi gjörbreyta aðstæðum í flugi á tiltölulega skömmum tíma eða þessu 10 ára tímabili ef þetta fengi að vera í friði. Síðan er það að vísu svo að þessi tekjustofn hefur ekki nýst eins vel og ætlað var til framkvæmda m.a. vegna þess að ýmsar fjárfrekar framkvæmdir lentu inn á þennan lið sem ætlunin var að halda þar utan við svo sem eins og uppbyggingin á Egilsstöðum, uppbygging á Reykjavíkurflugvelli og fleira sem samkvæmt hinni metnaðarfullu flugmálaáætlun átti að halda utan við og fjármagna sérstaklega. En látum það nú vera, menn fengu þó þennan tekjustofn ósnertan til framkvæmda þó að fleira yrði tekið undir heldur en ætlunin var. En þeim framkvæmdum er náttúrlega hvergi nærri lokið. Það vantar fimm ár eða svo a.m.k. með þessum tekjum að fullu inni til þess að hægt sé að segja að markmiðum 10 ára flugmálaáætlunarinnar verði náð. En þá er gripið til þess ráðs sem ég tel ákaflega ámælisvert að krukka í þennan tekjustofn til þess að fara að standa undir rekstri á þessu sviði. Það er m.a. sérstaklega ámælisvert vegna þess að það liggur alveg fyrir að þetta er ekki hyggilegur skattstofn og langt frá því sanngjarn, að leggja hann ofan á þann mikla kostnað sem þeir bera nú þegar sem mikið nota sér þjónustu flugsins. Það er landsbyggðin sem alveg sérstaklega ber þennan skatt. Þannig að í gegnum þessa aðferð er verið að leggja sérstakan landsbyggðarskatt á, það er alveg ljóst, og að mínu mati mjög ósanngjarnan. Það liggur fyrir að hér er gert ráð fyrir skerðingu upp á 70 millj. kr. og þá verða breyttar forsendur varðandi flugmálaáætlun sem því nemur. Það er líka mjög mikið umhugsunarefni að menn skuli umgangast ákvarðanir Alþingis þannig að sl. vor, ætli það hafi ekki verið eitthvað komið fram í maímánuð sl., þegar endurskoðun núgildandi flugmálaáætlunar var afgreidd til næstu ára, til áranna 1994 til og með væntanlega 1997, og þar er gert ráð fyrir framkvæmdum að ákveðnum mörkum, en síðan nokkrum mánuðum seinna kemur þessi skerðing eins og ekkert sé og þar með er ógild gerð sú ákvörðun sem Alþingi hafði réttilega að lögum tekið í maímánuði sl. Það má segja að auðvitað gangi hún ekki endanlega í gegn fyrr en Alþingi hefur samþykkt þessa breytingu eða þessa skerðingu en til hvers voru menn þá að puða við þetta sl. vor að skipta peningum samkvæmt flugmálaáætlun ef nokkrum mánuðum seinna er farið svona með þá ákvörðun? Þetta er mjög ömurlegt, hæstv. forseti, að sjá hvernig þarna er staðið að málum. Síðan er það ákvörðun út af fyrir sig hvar þetta kemur niður. Mér skilst að það sé talað um það sem ákvörðun að ráðherrarnir hafi þegar ákveðið hvar þetta skuli koma niður, það eigi að níðast alveg sérstaklega á Egilsstaðaflugvelli, væntanlega með blessun og stuðningi hv. 3. þm. Austurl. og síðan að krukka dálítið í framkvæmdir á Sauðárkróki og Húsavík, hvaða vísindi sem liggja nú á bak við það að taka þessa flugvelli sérstaklega út úr. En einhvers staðar kemur þetta niður, það er alveg á hreinu. Það er kannski ekki aðalatriði málsins heldur hitt að ég tel það mikið feigðarflan og óráð að fara út á þessa braut, að taka til við að skerða þennan tekjustofn strax inn í rekstur Flugmálastjórnar. Þetta er óréttlátur tekjustofn til rekstrar af þessu tagi. Það er hægt að réttlæta það og verja með vísan til mjög brýnna hagsmuna á sínum tíma að afla tekna til uppbyggingar í flugmálum með þessum hætti en að fara út á þá braut að gera þessar tekjur upptækar í ríkissjóð, því úr ríkissjóði hefur þessi kostnaður verið greiddur hingað til, það er geysilega ranglátt, hæstv. forseti. Ég mótmæli þessu mjög harðlega og hvet þingmenn hvar í flokki sem þeir standa til þess að hugsa sinn gang mjög vandlega áður en þeir samþykkja þetta. Sjálfsagt verður það með þetta eins og skerðinguna í rekstur á Framkvæmdasjóði fatlaðra sem hv. 12. þm. Reykv., Jóhanna Sigurðardóttir, sem félmrh. lét yfir sig ganga sem ráðherra á sínum tíma, auðvitað þannig að í byrjun var um mjög litla skerðingu að ræða til vel skilgreindra verkefna. En hvað er svo gert? Svo er gengið á lagið. Nú er þessi tala komin upp í 40% og ég skýt því hér að í leiðinni: Ætlar hv. 12. þm. Reykv., Jóhanna Sigurðardóttir, að styðja það að skerðingin verði hækkuð upp í 40% í rekstur? Og ætla hv. þm. stjórnarliðsins, hv. þm. Matthías Bjarnason, höfundur flugmálaáætlunar, og hv. 3. þm. Austurl., Egill Jónsson, 3. þm. Austurl., að styðja þessa skerðingu á flugvallartekjum? Hæstv. forseti. Síðan langar mig til að gera að umtalsefni fáeina skerðingarliði í ,,þrátt fyrir kaflanum`` sem manni er tamt að kalla svo, þ.e. í II. kafla frv. en þar er langur listi frumvarpsgreina sem allar byrja á orðunum ,,þrátt fyrir ákvæði`` einhvers og einhvers o.s.frv. Þessi ákvæði voru lengst af vistuð í lánsfjárlögum og þótti svo sem ekkert mikill sómi að þeim að þannig væri að málum staðið að menn settu sér metnaðarfull áform í sérlögum um einstaka málaflokka en byggju svo út langan lista í lánsfjárlögum þar sem útgjalda- eða tekjuákvæði þeirra laga væru gerð óvirk í einhverjum mæli. En það verður að segjast alveg eins og er að þetta er æðisundurleitur hópur skerðingarákvæða. Sumt er kannski fremur réttlætanlegt en annað með tilliti til aðstæðna og breyttra tíma og flokkast þá auðvitað undir spurningu um það hvort ekki sé nauðsynlegt orðið að endurskoða viðkomandi lög og henda út ákvæðum sem þar eru í raun orðin tóm endileysa í ljósi breyttra aðstæðna. Það er t.d. hálfannkannalegt að ár eftir ár séu felld niður með öllu framlög til einhverra mála sem styrkt voru hér fyrr á öldinni en ekki hefur verið gert um árabil, en annað er öllu lakara, hæstv. forseti, og í öðru eru kannski meiri pólitísk álitamál. Þar vil ég nefna sérstaklega einar fjórar greinar. 25. gr. er um skerðingu á mörkuðum tekjum til ferðamála. Það er satt best að segja alveg ömurlegt að sjá það þar að fjárveitingar til Ferðamálaráðs standa í stað fjórða árið í röð. Í tíð fyrri ríkisstjórnar var þetta hækkað á hverju ári í takt við vaxandi mikilvægi þessa málaflokks og aukin verkefni sem fylgja vaxandi fjölda ferðamanna, svo sem eins og á umhverfisverndarsviðinu, en í tíð þessarar stjórnar hefur þetta staðið í stað í krónutölu öll árin og þar af leiðandi rýrnað umtalsvert þrátt fyrir mikla fjölgun ferðamanna og þrátt fyrir að það sé viðurkennt að þörfin er æpandi á fjölmörgum sviðum þar sem Ferðamálaráði er ætlað hlutverk sem samræmingaraðila, sem umsjónaraðila með ýmsum ferðamannastöðum o.s.frv. Staðreyndin er sú að Ferðamálaráð rétt á fyrir föstum útgjöldum, þ.e. rekstri landkynningarskrifstofanna erlendis og föstum rekstri Ferðamálaráðs, aðalskrifstofunnar, og getur í raun sáralítið meira gert. Þannig versnar í raun og veru ástandið ár frá ári. Nú er það svo að tekjustofninn sem þarna átti að koma til, 10% af brúttósölu fríhafna í landinu, hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum, þannig að ríkið er að skerða þarna til sín stóraukið fé á milli ára. Þess vegna er það mjög ósanngjarnt að Ferðamálaráð skuli ekki fá einhverja hlutdeild af þessum stórauknu umsvifum í ferðamálunum. Það stefnir í hreint óefni, hæstv. forseti, og er eins og ég segi algerlega til skammar að svona skuli vera að þessu staðið ár eftir ár. Í 26. gr. er ákvæði um að skerða tekjur Vegasjóðs í ríkissjóð upp á 275 millj. kr. Satt best að segja er það nú slíkur skollaleikur orðinn með þessi samskipti ríkissjóðs og Vegasjóðs að maður veit eiginlega ekki hvað maður á að segja um það. Það eru annars vegar skertar lögbundnar og beinar tekjur Vegasjóðs í ríkissjóð og hins vegar koma peningar úr ríkissjóði í sérstök framkvæmdaátök í vegamálum. Þannig er þetta orðin þvílík endileysa að engu tali tekur, hæstv. forseti. Auðvitað ætti að fella þessa upphæð niður, það væri hið minnsta, og það mætti þá lækka framlögin úr ríkissjóði til vegamála sem því næmi. En samkvæmt því sem sem ég hef skilið þá eiga líklega einar 950--1.000 millj. að fara úr ríkissjóði á næsta ári í framkvæmdir í vegamálum. Hvers konar færslur á peningum eru þetta þá fram og til baka? Hvaða tilgangi á þetta eiginlega að þjóna, hæstv. forsrh.? Er þetta einhver sérstök snilld í lagasetningu að hafa þetta svona? Er þetta bókhaldslegt atriði að færa þarna út og inn tekjur fram og til baka?  Sama má auðvitað segja um 27. gr. Þar er merkilegt ákvæði á ferðinni og umhugsunarefni fyrir menn hvað er verið að gera þar. Það er verið að skerða splunkuný ákvæði nýsettra hafnalaga sem Alþingi gekk hér frá á síðasta vetri, á þessu ári. Í 27. gr. segir, með leyfi forseta: ,,Þrátt fyrir ákvæði 3. tölul. 31. gr. laga nr. 23/1994, hafnalaga, skulu 113 millj. kr. af tekjum Hafnabótasjóðs af sérstöku vörugjaldi mæta framlögum ríkissjóðs til hafnarmannvirkja.`` Þarna eru sem sagt nýsett lög, nýsett hafnalög, tekjustofn Hafnabótasjóðs skertur strax á sama árinu og lögin eru sett. Þetta er náttúrlega alveg neðan við allar hellur, hæstv. forseti, og í raun og veru þannig að manni fallast hendur gagnvart því að standa frammi fyrir svona vinnubrögðum. Það er varla von að menn beri orðið mikla virðingu fyrir þeim bókstaf sem á lögin fer þegar Alþingi vinnur svona að málum, að lögin ná því ekki að verða ársgömul áður en þau eru gerð ónýt með ákvæðum af þessu tagi. Hins vegar er það mjög merkt nýmæli, hæstv. forseti, í þessu frv., svo aðeins sé nú farið á léttari nótur, að það er búið að umorða hið merka ákvæði um leit að tófugrenjum þannig að það er óþekkjanlegt frá því í fyrra. Nú finn ég hvergi hið heimsfræga ákvæði um að ríkissjóður muni ekki taka þátt í kostnaði við leit að áður óþekktum tófugrenjum sem varð frægt að endemum hér í fyrra heldur hefur einhver orðhagur maður á vegum ríkisstjórnarinnar farið í að endursemja þessa grein og nú er þetta mjög skýrt og skilmerkilegt eða hitt þó heldur fyrir alla sem vilja. En það eru þarna miklar formúlur um það hvað ríkið greiði og hvað ekki af kostnaði við minkaveiðar, grenjaleit og grenjavinnslu á tilteknum svæðum o.s.frv. Eiginlega er ekki hægt að ræða þetta af neinu viti, hæstv. forseti, nema hafa hæstv. yfirumhvrh. viðstaddan í landi, þó einhver gegni sjálfsagt fyrir hann þessa dagana, því þetta er nú slík munkalatína að það skilja sennilega fáir nema með handleiðslu hans. En í öllu falli er þetta þannig að búið er að umorða þetta fræga ákvæði um tófugrenin. Hæstv. forseti. Ég sé ekki í sjálfu sér ástæðu til að fara öllu fleiri orðum um þetta frv. Þetta er að mínu mati leiðindabandormur eins og ég sagði hér í byrjun. Í honum eru sumpart gömul ákvæði sem eru svo sem kunnugleg en jafnslæm fyrir því, eins og þessar árlegu skerðingar ákvæða grunnskólalaganna. En annað er miklu verra og það sem er kannski lakast er að sjá hér koma inn ný ákvæði af því tagi sem á við um flugmálaáætlunina og þetta metnaðarleysi gagnvart héraðslæknunum, sem ég gerði hér svolítið að umræðuefni, hæstv. heilbrrh., áður en hæstv. ráðherra gekk í salinn. Mér finnst það alveg óskaplega lítill metnaður af hálfu hæstv. heilbrrh. að ætla að sníða af þennan litla vísi að stjórnsýsluuppbyggingu út um landið sem þarna var á ferðinni. Og ég spyr hæstv. ráðherra að því, sem fer með útgjaldafrekasta málaflokk landsins, hvort hann geti nú ekki endurskoðað hug sinn til þess að þetta er ekki sú matarhola að upp úr því sé mikið að hafa. Það sem ég hefði þvert á móti viljað sjá gerast var að embætti héraðslæknanna í öllum kjördæmum yrðu byggð upp og þeim sýndur sá sómi sem vert er og þannig yrði reynt að fikra sig áfram á þeirri braut að dreifa stjórnsýslunni í þessum mikla málaflokki út um landið. Það er auðvitað alveg furðulegt að í þessum langútgjaldafrekasta málaflokki landsmanna, þar sem eru gífurlega stórar stofnanir og mikil útgjöld og vaxandi verkefni á komandi árum, eins og við vitum, á sviði umönnunar við aldraða og ýmislegt slíkt, þá skuli stjórnsýslan vera jafnhrikalega miðstýrð og raun ber vitni. Og það sem ég sakna sérstaklega í þessu er að það skuli ekki reynt að skipta þessu þannig upp að til yrðu einhvers konar heilbrigðisskrifstofur í kjördæmunum þar sem í raun og veru væri farið með forræði þessa málaflokks að slepptri kannski yfirstjórn stærstu heilbrigðisstofnananna út í kjördæmunum, á þeim svæðum þar sem fólkið býr sem á að njóta þjónustunnar. Hvaða vit er í því að reka bákn af tagi heilbrrn. og Tryggingastofnunar hér í Reykjavík varðandi framkvæmd heilbrigðismála á Vestfjörðum eða annars staðar? Það er nóg pláss í sumum stóru sjúkrahúsunum til að taka þar inn einhverjar stjórnsýsludeildir er mér sagt, til að mynda á Ísafirði. Ég veit ekki annað en að þeir hafi verið í vandræðum með að finna brúk fyrir heilar hæðir þar þannig að trúlega gæti hæstv. heilbrrh. leyst þar mörg vandamál í einu með því að taka alveg gjörbreyttan pól í hæðina og dreifa frekar þessum verkefnum heldur en að fara svona að ráði sínu. Hæstv. forseti. Að lokum vil ég segja að það er alveg furðulegt að standa frammi fyrir þessum vinnubrögðum hæstv. ríkisstjórnar hvað varðar ríkisfjármálin og efnahagsmálin yfirleitt og að þetta skuli vera svona seint fram komið sem raun ber vitni. Það er auðvitað ekki til þess fallið að hér séu ástunduð vönduð vinnubrögð og neðan við allar hellur. Það er að vísu upplýst að hæstv. ríkisstjórn hafi legið eina banaleguna enn á laugardaginn var og það hafi verið kominn á pappír þingrofstexti þegar loksins tókst að afstýra andlátinu, illu heilli, og afsagnarræður ráðherranna tilbúnar í löngum röðum. Því miður fór nú svo að einu sinni enn var blásið lífsanda í nasir stjórnarinnar og hún höktir áfram, en það voru líka mikil harmkvæli sem af því hlutust. Svo gerðist sá furðulegi atburður að ríkisstjórnin boðaði til blaðamannafundar, mér skilst að það hafi verið kl. hálfsex síðdegis á laugardag, og kynnti að eigin sögn miklar og merkar ráðstafanir í ríkisfjármálum. Yfirlýsingu um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun. Þetta var að sjálfsögðu allt drifið út í fréttir um kvöldið og menn gleyptu þetta hrátt og gagnrýnislaust sem þarna var á ferðinni. En hvað kemur svo á daginn þegar farið er að skoða innihald þessa pakka betur? Þetta eru hreinar blekkingar, hreinar blekkingar sem hér eru á ferðinni, þannig að mér er til efs að meiri ósvífni hafi í annan tíma verið sett á blað af einni ríkisstjórn. Þessi pakki er þannig að það er með endemum hvernig þetta er látið fara frá æðstu embættismönnum þjóðarinnar. Það er til að mynda þannig að að miklu leyti til er þarna um að ræða gömul loforð, gömul vanefnd loforð sem ríkisstjórnin er að selja mönnum sem nýjar fréttir líklega svona í þriðja sinn, t.d. átakið vegamálum. Ætli það sé ekki í þriðja skiptið sem ríkisstjórnin selur það að hún ætli í sérstakt átak í vegamálum sem eigi aðallega að vera hér á höfuðborgarsvæðinu. Það er svipað og með leiðina norður sem hæstv. samgrh. er búinn að opna þrisvar á tveimur árum. Búinn að klippa þrisvar á borða í tilefni af því að það sé komið bundið slitlag milli Akureyrar og Reykjavíkur. Einu sinni í fyrra og tvisvar í ár.  Sama má segja um annan lið í þessu plaggi. Hann er náttúrlega kostulegur. Hvað stendur í honum? Það stendur að ríkisstjórnin hafi ákveðið að hætta við að svíkja samkomulag sem hún gerði við sveitarfélögin í fyrra um að greiðslum þeirra í Atvinnuleysistryggingasjóð lyki á þessu ári. Er það jákvætt innlegg og framlag af hálfu ríkisstjórnar að hætta við að svíkja samkomulag sem hún hafði áformað að gera samkvæmt fjárlagafrv.? Þetta eru auðvitað mikil tíðindi.  En það sem að mínu mati er nú alvarlegast, hæstv. forseti, það eru blekkingarnar hér í sambandi við hækkun skattleysismarka. Það er alveg með ólíkindum að frá ríkisstjórn landsins skuli koma texti af þessu tagi, vísvitandi, gagngert settur þannig fram að menn hljóta að blekkjast til að halda að hér sé á ferðinni ívilnandi aðgerð, skattalækkun umfram það sem búast hefði mátt við. En hver er mergurinn málsins, hver er niðurstaðan? Hún er sú að þær tölur sem hér eru settar á blað um skattfrelsismörk eru ekkert annað en eðlilegur framreikningur þessara grunnfjárhæða. Þær eru það, hæstv. forsrh.

Ekki eins og Ólafur Ragnar reiknaði það.

Við skulum fara vandlega yfir þetta, hæstv. forsrh. Það gleður mig að hæstv. forsrh. vill fara í umræður um þetta. Undanfarin ár hefur það verið þannig að upphæðir grunnfjárhæða í skattkerfinu, þær bótafjárhæða persónufrádráttar sem gefur síðan skattleysismörkin, hafa fylgt launaþróun en ekki verðlagsþróun. Hvað þýðir það, hæstv. forsrh.? Það þýðir að í ástandi undangenginna ára hafa skattarnir í raun þyngst vegna þess að launin hafa hækkað minna en verðlagsþróun nemur. Þetta er svona, hæstv. forsrh. Ef skattprósentur eða skattfrelsismörk hefðu fylgt verðlagsþróun í fyrra og hittiðfyrra þá hefðu þau hækkað meira en þau gerðu vegna þess að þau voru bundin við launaþróunina og launin hækkuðu minna en verðlag. Hvað segir ríkisstjórnin svo núna? Hún segir í þessum texta að hún hafi ákveðið að hafa þetta óbreytt, þetta eigi áfram að fylgja launaþróun. Eru það þá einhver tíðindi, er það eitthvert framlag af hálfu ríkisstjórnarinnar? Auðvitað ekki. Ég segi nú bara þakka skyldi það þó nú yrði ekki snúið við blaðinu og farið að fylgja verðlagsþróuninni þegar von er til þess að launin hækki hugsanlega örlítið umfram verðlag. Mér sýnist að hér sé á ferðinni fyrst og fremst það að persónuafslátturinn á að hækka um áramótin og aftur um mitt næsta ár þannig að það jafngildi þegar seinni hækkunin er komin fram 2.150 kr. lyftingu á skattleysismörkum sem eru um 3,5% hækkun eða um það bil sem menn eru að búast við að launaþróunin verði á milli ára. Hvert er þá framlag ríkisstjórnarinnar, hæstv. forseti, í þessum efnum? Ekkert. Nákvæmlega ekki neitt annað en það að miða upphæðir persónufrádráttarins og þar með skattfrelsismörkin við sömu forsendur á næsta ári og undanfarin ár. Það er allt og sumt sem hér er á ferðinni. Og að slá því upp sem einhverri skattalækkun, einhverri sjálfstæðri, sérstakri ákvörðun af hálfu ríkisstjórnar er náttúrlega með endemum, enda kom það fram á fundi efh.- og viðskn. í morgun þegar gengið var á fjármálaráðuneytismenn að þeir viðurkenndu að í þessu felast í raun og veru sáralítil eða engin viðbótarútgjöld umfram það sem gert er ráð fyrir í fjárlagafrv. af því að í forsendum fjárlagafrv. gerðu menn eðlilega ráð fyrir því að þetta yrði óbreytt eins og verið hefði, að þessar grunnupphæðir tækju áfram mið af sömu verðlagsforsendum, þ.e. fylgdu líklegri launaþróun eins og undanfarin ár. Ég verð að segja alveg eins og er, hæstv. forseti, að mér finnst það miður að menn skuli hafa látið glepjast af þessum blekkingaáróðri hæstv. ríkisstjórnar til þess að halda að í vændum væri einhver sérstök skattalækkun af þessum sökum á næsta ári. Það var hins vegar einn hópur sem fær raunhækkun skattleysismarka á næsta ári. Það eru þeir sem borguðu hátekjuskatt. Þar á að lyfta skattfrelsismörkunum úr 200 í 225 þús. kr. hjá einstaklingum, úr 400 í 450 þús. kr. hjá hjónum. Þar fann ríkisstjórnin ástæðu til að hækka skattfrelsismörkin þannig að um fjórðungur af hátekjuskattinum tapast. Hann mun samkvæmt þessum nýju viðmiðunarmörkum gefa 300 millj. en hefði gefið 400 millj. ella. Ég fæ mig ekki til þess, hæstv. forseti, með nokkru móti að þakka ríkisstjórninni fyrir það að hætta við þessa sérstöku skattalækkun á hátekjufólk. Það hefði verið svo fráleit aðgerð við núverandi aðstæður að ég tel að það sé ekki mikið þakkarefni þó að ríkisstjórnin láti nú loksins undan þrýstingi og sjái að sér í þeirri villu en að hún skuli þó gera það þannig að búa til sérstaka hækkun á skattfrelsismörkum þessa hátekjuhóps, það fer auðvitað alveg eftir öðru. Nei, hæstv. forseti. Það var alveg óhjákvæmilegt að gera þessa sérstöku yfirlýsingu að nokkru leyti að umræðuefni hér í tengslum við þetta ríkisfjármálafrv. en að öðru leyti bíður það auðvitað betri tíma að ræða það þegar efni þess koma hér inn, en satt best að segja er þetta harla ömurlegt áróðurs- og blekkingaútspil af hálfu hæstv. ríkisstjórnar.

Hæstv. forseti. Vegna þess sem hv. þm. nefndi að þessir þættir sem tengjast fjárlögum væru seint á ferðinni þá má út af fyrir sig segja að það hefur oft gerst. Í tíð hv. þm. sem ráðherra og formanns hans sem fjmrh. varð að fresta fundum í fjárveitinganefnd í 3--4 daga milli 2. og 3. umr. vegna þess að beðið væri eftir tillögum ríkisstjórnarinnar. Þá var þessi seinkun miklu alvarlegri heldur en nú er og það þekkir hæstv. fyrrv. ráðherra því að hann tók þátt í því sjálfur. En það er út af fyrir sig alþekkt. Ég verð að viðurkenna það að ég saknaði þess í ræðu hv. þm. sem lagðist gegn öllum sparnaðartillögum sem hér komu fram og voru kynntar að hann kom hvergi með neina tillögu um sparnað á móti og þó býst ég við að hv. þm. sé á móti því að við aukum ríkissjóðshallann. Ég tel að flestir hv. þingmenn átti sig á því að mikill langvarandi hallarekstur ríkissjóðs er auðvitað hættulegur. Þess vegna sárnaði mér nú það að hv. þm. skyldi ekki í öllum andmælum sínum við hvers kyns sparnaði koma þá með einhvern sparnað á móti. Vegna þess sem hv. þm. nefndi í þriðja lagi, og reyndar sá ræðumaður sem talaði á undan honum áðan, að legið hefði við borð að ríkisstjórnin færi frá og efnt yrði til kosninga þá hefur það verið haft eftir áreiðanlegum heimildum að sagt er í fjölmiðlum að annar stjórnarflokkurinn hafi hótað kosningum og þingrofi. En hafi það gerst þá hefur þeim ágæta flokki ekki tekist að koma þeim sjónarmiðum á framfæri við mig því þetta hef ég aldrei heyrt fyrr nema þá í fjölmiðlunum.

Hæstv. forseti. Það hlýtur einmitt að eiga að skilja svar forsrh. þannig að það hafi ekki verið Sjálfstfl. sem hótaði stjórnarslitunum úr því að hæstv. forsrh. hefur ekki af því heyrt. Hann hlyti náttúrlega að vita um það ef það hefði verið hans eigin flokkur sem hefði verið með þær hótanir uppi. Ekki ætla ég að hafa miklar áhyggjur af því, hæstv. forseti, hver hefur hótað hverjum og um hvað. En það sem hæstv. forsrh. nefndi hér um að málin hafi oft verið seint fram komin, þá held ég nú að það hljóti að teljast mjög óvenjulegt að ekkert af þeim frumvörpum sem tengjast álagningu skatta eða breyttum forsendum varðandi tekjuhlið fjárlagafrv. hafi legið fyrir fyrr en daginn áður en 2. umr. fór fram um fjárlög. Ég minnist þess aldrei. Það má auðvitað fara í skjöl og bækur út af slíku en ég hef nú starfað í efh.- og viðskn. flest þau ár sem ég hef verið stjórnarandstæðingur núna upp á síðkastið og síðan þekki ég þetta náttúrlega frá hinni hliðinni áður og ég man aldrei eftir því að þær aðstæður hafi verið uppi að menn hafi verið að taka til 1. umr. fyrsta frv. af nokkru sem væntanlega þarf að afgreiða hér fyrir jól sem varða tekjuforsendur fjárlagafrv. og álagningu skatta og gjalda á næsta ári og það var meiningin að ljúka þingi á föstudaginn kemur. Ég held, hæstv. forsrh., að það hljóti nú að liggja í hlutarins eðli að þetta sé ekki góð staða. Í öðru lagi er það þannig að það liggja fyrir brtt. Alþb. t.d. frá í skattamálunum í fyrra um verulega tekjuöflun í ríkissjóð til þess einmitt að fara í tekjujafnandi aðgerðir og fara ekki í sumt af þessum skerðingum. Ég get bara nefnt að lækka ekki tekjuskattsprósentu af hagnaði fyrirtækja eins og nú hefur gerst. Ég get nefnt að hafa raunverulegan hátekjuskatt upp á 8% miðað við önnur tekjumörk í stað 5% og ég get nefnt fjármagnstekjuskatt sem við höfum lengi barist fyrir 

Ég verð að benda hv. þm. á að ræðutíma hans er lokið.

Já, já, ef forseti truflar mig ekki, þá mundi ég bara ljúka með einu orði.

Forseti truflar ekki hv. þm. fyrr en ræðutíma hans er lokið.

Virðulegi forseti. Eins og vera ber á síðustu dögum fyrir jól erum við komin á kaf í ríkisfjármálin þó að ég verði að taka undir það sem fram kom hjá síðasta hv. ræðumanni að það er mjög langt í land til þess að við séum komin með einhverja yfirsýn yfir ríkisfjármálin og það er sannast að segja óhugnanlegt til þess að hugsa hvað við eigum gríðarlega mikla vinnu eftir til þess að ná því dæmi saman. Við vöktum máls á því í síðustu viku hvað liði stjfrv. og bentum þá á hve mikið væri eftir. Við erum í rauninni í sömu sporum nema hvað það frv. sem hér er til umræðu um ráðstafanir í ríkisfjármálum er fram komið. Ég vil rifja það upp að við eigum enn þá eftir 2. og 3. umr. um fjárlögin, við eigum eftir 3. umr. um aukafjárlög þessa árs og eins og fram hefur komið, þá var nokkrum stórum málum frestað til 3. umr. Við eigum enn þá eftir 2. og 3. umr. um lánsfjárlögin og vorum reyndar rétt að byrja þá vinnu í efh.- og viðskn. að fara í gegnum það frv. og stóðum þar frammi fyrir því að það væri von á fleiri breytingum þannig að við urðum einfaldlega að leggja málið til hliðar. Síðan er það að nefna, virðulegi forseti, að sjálft skattafrv. eða skattafrumvörpin hvort sem þau verða nú í einum bandormi eða í fleiri frumvörpum eru ókomin enn ef frá er talið lítið frv. um skatt á tekjur barna sem dreift var í dag. Það er því ekki hægt annað en benda á hve gríðarlega mikil vinna er eftir við allt ríkisfjármáladæmið. Þar við bættist svo þessi nýja yfirlýsing sem birt var á laugardaginn eftir langar og strangar umræður sem er innlegg í þessa umræðu um ríkisfjármálin og það verður ekki hjá því komist að fara í gegnum það plagg því að það tengist óneitanlega þeim málum sem við erum að ræða um. Í upphafi yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar segir, með leyfi forseta: ,,Margt bendir til þess að nú hafi orðið ákveðin þáttaskil í efnahagsmálum hér á landi.`` Það er ekki í fyrsta skipti sem við heyrum þessa fullyrðingu um efnahagsbatann sem ríkisstjórnin er að gera út á núna fyrir þessi jól og ætlar að gera út á fram að kosningum en það vill svo til að í Morgunblaðinu í gær birtist forustugrein þar sem stórlega er varað við því að reikna með þessum efnahagsbata. Það var reyndar bent á það í 1. umr. umræðu fjárlaga hve forsendurnar væru veikar. Það ræðst annars vegar af því að það er reiknað með ákveðnum loðnuafla sem nú lætur lítið á sér bera. Það er reiknað með svipuðum afla úr Smugunni og veiðst hefur á þessu ári en hvort tveggja er þetta sýnd veiði en ekki gefin. Og þá er í þessari forustugrein Morgunblaðsins bent á þá miklu óvissu sem ríkir í kjarasamningum þessa dagana. Það ríkir mikil óánægja í röðum opinberra starfsmanna. Sjúkraliðar eru í verkfalli og eru að komast á fimmtu viku verkfalls og sér ekki fyrir endann á því. Kennarar hafa sett fram sínar kröfur og eins og bent er á hér í þessari forustugrein, þá virðist vera mun minni samstaða milli ASÍ og VSÍ en við höfum orðið vitni að á undanförnum árum. Óvissan er því mikil, bæði hvað varðar tekjuöflun ríkisins og útgjöld. Ég hlýt að benda á að sú fullyrðing sem kemur fyrst í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er afar hæpin og menn ættu að fara varlega í því að fullyrða að við stöndum frammi fyrir efnahagsbata. Þá er ekki hægt annað en að vitna í þriðju setninguna í þessu dæmalausa plaggi þar sem segir, með leyfi forseta: ,,Einörð stefna ríkisstjórnarinnar og ábyrg afstaða launafólks og atvinnurekenda hefur tryggt meiri festu í efnahagslífinu en verið hefur um áratuga skeið.`` Hafi stefna þessarar ríkisstjórnar verið einörð þá verður að segjast alveg eins og er, virðulegi forseti, að þar hefur heldur betur slakað á klónni. Það verður að segjast eins og er að það er áhyggjuefni hvernig ríkisstjórnin hefur tekið ákvörðun um að slaka út milljörðum króna án þess að það komi nokkur tekjuöflun á móti. Verið er að taka ákvarðanir um ríkisútgjöld upp á 3--3,5 milljarða kr. að því er fulltrúar fjmrn. sögðu okkur. Það er nokkuð svipað og gert var í fyrra þegar ákveðið var að lækka matarskattinn en hér kemur nánast engin tekjuöflun á móti. Það er reiknað með 300 millj. kr. í bensíngjald og síðan hefur verið tekin sú ákvörðun að halda áfram með hátekjuskattinn, þó með nokkrum breytingum, sem skila ríkissjóði 300 millj. kr. Það eru því afar litlar tekjur sem koma til móts við þau útgjöld sem hér er verið að leggja til. Það er ekki svo að ég sé í sjálfu sér á móti því sem hér er verið að leggja til. Hér er ýmislegt gott að finna en það er mikið áhyggjuefni að verið er að auka hallann á ríkissjóði og ekki er leitað leiða til tekjuöflunar. Ég ætla að koma betur að því síðar. Ef ég fer ofan í einstakar greinar þessarar yfirlýsingar þá er þar fyrst að nefna átakið í vegamálum og er allt gott um það að segja að ríkisstjórnin skuli taka ákvörðun um að efla vegagerð í landinu og þar með atvinnusköpun. Þetta hefur svo sem verið í farvatninu um langt skeið, það er langt síðan þessu var lofað og hefur reyndar staðið á efndum þeirra loforða. En ég hlýt að benda á að það sem hér er á ferð er fyrst og fremst atvinnusköpun sem kemur karlmönnum til góða. Meðan við stöndum frammi fyrir þeirri staðreynd að atvinnuleysi er meira í röðum kvenna en karla er eina aðgerðin sem bólar á hjá ríkisstjórninni til atvinnusköpunar vegaframkvæmdir. Fulltrúar fjmrn. sögðu okkur að hugsanlega yrði þetta til þess að skapa um 400 störf og auðvitað hlaða svona framkvæmdir utan á sig í skrifstofuhaldi og einhverri þjónustu í kringum starfsemina en þetta er atvinnusköpun sem fyrst og fremst kemur körlum til góða. Ég hlýt að benda á þetta og ég sakna ráðstafana sem beinast að konum, sérstaklega þar sem atvinnuleysið er mest. Hér er komið inn á samstarfið við sveitarfélögin og ríkisstjórnin er að bakka frá fyrri áformum þar sem hún gaf sér þá forsendu í fjárlögum að fá 600 millj. kr. frá sveitarfélögunum. Sveitarfélögin hafa mótmælt þeim áformum harðlega en hér á að fara þá leið að reyna að ná samningum við sveitarfélögin þannig að Atvinnuleysistryggingasjóði verði tryggt nægjanlegt fjármagn eins og segir í yfirlýsingunni. En ég hlýt að benda á það sem sveitarfélögin hafa verið að segja hvert á fætur öðru að þangað er ekkert að sækja. Það er ekkert að sækja til sveitarfélaganna og ég get þar bent á mjög erfiða stöðu stórra sveitarfélaga eins og Reykjavíkur, Hafnarfjarðar, Kópavogs, þessara stóru sveitarfélaga þar sem atvinnuleysið er mest fyrir utan það hve sveitarfélögin eru óánægð með framkvæmd þessara mála. Þau hafa lagt mikla peninga til ríkisins inn í Atvinnuleysistryggingasjóð en fengið miklu minna til baka en þeim ber. Því er allt óljóst um það hvernig þessum málum verður háttað og ekki er hægt að gera út á sveitarfélögin eins og ríkisstjórnin hefur verið að gera. Ég ætla reyndar að koma aðeins betur inn á það þegar ég kem að skólamálunum á eftir. Þá víkur sögunni að ýmsum áformum um nýsköpun í atvinnulífi, markaðssókn, örvun fjárfestingar o.s.frv. sem eru nú fyrst og fremst loforð og fyrirætlanir sem segja okkur harla lítið en þó er hér ákvæði um það að fyrirtæki fái að njóta sérstakra flýtifyrninga til skatts. Í sjálfu sér er ekkert nema gott um það að segja en ég vil þó benda á það að þetta kostar ríkissjóð á milli 100 og 150 millj. kr. að mati starfsmanna fjmrn. Þá kemur alveg dæmalaus kafli í yfirlýsingunni sem heitir ,,Styrkari fjárhagur heilbrigðisstofnana``. Þar segir í byrjun kaflans, með leyfi forseta: ,,Ríkisstjórnin hefur lagt áherslu á stöðugt bætta heilbrigðisþjónustu með því að gera stærstu sjúkrahúsunum kleift að nýta sem best þær miklu framfarir sem átt hafa sér stað á sviði læknavísinda að undanförnu.`` Það liggur við að maður tárist við að heyra þessa fögru lýsingu en langt er síðan ég hef séð aðra eins --- ég vil helst ekki nota orðið lygi í ræðustólnum en þetta er blekking, þetta er algjör blekking. Við höfum fengið heimsóknir frá fulltrúum sjúkrahúsanna og fyrir skömmu bauð Borgarspítalinn okkur þingmönnum Reykjavíkur í heimsókn þar sem starfsmenn voru í örvæntingu sinni, virðulegi forseti, að lýsa því ástandi sem ríkir á stofnun eins og Borgarspítalanum, þar sem búið er að skera niður og hagræða eins og hægt er og þeir segja einfaldlega: Við getum ekki meir. Það vita allir að þjónusta hefur versnað á sjúkrahúsunum, álag á starfsfólk hefur stóraukist. Og að halda því svo fram að ríkisstjórnin hafi lagt áherslu á stöðugt bætta heilbrigðisþjónustu. Hvers konar áróður er þetta? Þetta er auðvitað ekkert annað en áróður. Þetta er innantómt lýðskrum. Þessi liður í áætlununum gerir ráð fyrir því að veittar verði um 250 millj. kr. til sjúkrahúsanna í Reykjavík, þ.e. Landspítalans eða Ríkisspítalanna, og svo hins sameinaða spítala, Borgarspítala og Landakots, meðan starfsfólk Borgarspítalans sagði okkur að 360--370 millj. kr. vanti til þess að hægt væri að reka spítalann á næsta ári. Það á að veita 250 millj. til allra sjúkrahúsanna og hugsanlega 100 millj. vegna launahækkana. Hér er auðvitað enn einu sinni verið að leika þennan blekkingaleik, talnaleik og síðan koma menn með aukafjárlög og biðja um frekari upphæð vegna þess að þetta stenst ekki. Þetta er enn einu sinni sami blekkingaleikurinn. Í kaflanum um fjárhagsvanda sjúkrahúsanna er talað um nauðsynlega hagræðingu í rekstri. Búið er að hagræða og hagræða og hagræða eins og hægt er. Það verður ekki lengra gengið nema þannig að þjónustan versni verulega og að íslensk sjúkrahús veiti þjónustu sem er miklu verri en þeir telja sig geta gert. Þetta er auðvitað algjörlega óviðunandi. Ég ætla að reyna að fara hraðar yfir sögu, virðulegi forseti. Það er mikið um þessar tillögur að segja. Enn eitt árið er verið að fresta áformum um að leggja á fjármagnstekjuskatt og málinu er enn einu sinni vísað í nefnd, enn ein nefndin á að setjast yfir þetta mál. Það liggja fyrir a.m.k. tvær skýrslur frá þessu kjörtímabili og ef ég man rétt ein frá hinu fyrra. Auðvitað er verið að fresta þessu máli enn eitt árið. Ég fagna því að menn ætla að skoða ekknaskattinn. Skatturinn hefur verið mjög óréttlátur skattur en það getur ekki verið takmarkið að létta sköttum af stóreignafólki. Takmarkið hlýtur að vera að hér sé ekki óréttlæti og að t.d. fullorðnar konur, sem búa einar í íbúðum, borga ekki háa eignarskatta þegar þær geta ekki flutt og þær eiga auðvitað ekkert að vera að flytja af heimili sínu. Þetta hefur verið óréttlátur skattur og hann þarf að skoða en það þarf auðvitað að skoða hann í samhengi við tekjur og eignir. Það sama gildir um afnám tvísköttunar á lífeyrisgreiðslur. Það er auðvitað gott mál en það þarf líka að skoða þá útfærslu sem hér er. Ég fagna því líka að hátekjuskatturinn skuli vera framlengdur. Mér finnst að við þær aðstæður sem ríkja í þjóðfélaginu hefði á engan hátt verið réttlætanlegt að fella niður þann skatt og við kvennalistakonur sögðum það þegar þessi skattur var settur á að viðmiðunin væri of lág. Mér finnst ekki langt gengið í að hækka aðeins viðmiðunina. Þetta hefur m.a. bitnað á fólki sem er að koma sér þaki yfir höfuðið en þetta kostar ríkissjóð 100 millj. kr. Þá ætla ég að minnast aðeins á hækkun skattleysismarkanna sem er kannski mesta blekkingin sem er að finna í plagginu. Þegar við fórum yfir þetta mál í efh.-og viðskn. í morgun kom mér verulega á óvart að komast að því að þetta er ekkert annað en verðlagshækkun, hækkun milli ára, þ.e. í stað þess að auka skattbyrðina hefur verið tekin ákvörðun um það að halda óbreyttri skattbyrði. Að vísu aðeins að auka við og það eru u.þ.b. 400 kr. eftir því sem fulltrúar fjmrn. töldu. Það er því langt í frá að ríkisstjórnin sé að færa launafólki einhvern jólapakka. Þetta þýðir einfaldlega að sama skattbyrðin helst milli ára. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að gera fleiri atriði þessa plaggs að umræðuefni hér. Við förum væntanlega betur ofan í þetta þegar skattafrumvörpin koma fram. En ég hélt sannast að segja að ríkisstjórnin hefði ákveðið að fara í jólasveinabúning og færa þjóðinni nokkrar gjafir og m.a. til þess að liðka fyrir kjarasamningum en þegar betur er að gáð kemur í ljós að þetta er jólakötturinn sem leikur hér lausum hala og í pakkanum er nánast ekki neitt. Hér er um sáralitlar úrbætur að ræða, hér er hins vegar um töluverð útgjöld fyrir ríkissjóð að tefla án þess að leitað sé leiða til tekjuöflunar á móti. Ég ætla þá að víkja að því frv. sem er til umræðu og kem fyrst að grunnskólanum. Enn eitt árið stöndum við frammi fyrir því að ríkisstjórnin framlengir skerðingar á ákvæðum grunnskólalaga. Enn einu sinni er því frestað að sveitarfélögunum sé skylt að koma á máltíðum í skólum. Það er ekki einu sinni svo að sveitarfélögin geti valið um það hvort þau vilja koma á þessum máltíðum. Því er frestað að lengja kennslutíma eins og kveðið var á um í lögunum en eins og fram kemur í fjárlagafrv. fyrir árið 1995 er þó stigið skref til baka miðað við þá miklu skerðingu sem hér varð snemma á kjörtímabilinu. Í þriðja lagi er frestað ákvæðum um fækkun nemenda í bekkjum sem fyrst voru tekin í lög í byrjun árs 1992. Það er því í þriðja skiptið í röð kveðið á um þessi atriði í lögum. Það er afar sérkennilegt að velta því fyrir sér hvernig ríkisstjórnin sker stöðugt niður í skólamálum, jafnvel það sem sveitarfélögin eiga að leggja fram á sama tíma og fyrir liggur frv. til laga um grunnskóla þar sem gengið er út frá því að grunnskólinn verði færður yfir til sveitarfélaganna og lagðar stórfelldar álögur á sveitarfélögin. Gert er ráð fyrir því að ýmis góð ákvæði gangi í gildi um rekstur grunnskólans og þjónustu við börn og foreldra sem munu valda stórauknum kostnaði í grunnskólakerfinu. Það er allt í lagi að velta þessum stóra bagga yfir á sveitarfélögin, án þess að það sé nokkuð ljóst hvernig þau eiga að standa undir því, en ríkið er sjálft að skera niður ár eftir ár til skólamála. Þetta er sérkennileg pólitík, hæstv. heilbrrh. Þó að þetta heyri ekki undir heilbrrn. þá er þetta ekki heilsusamleg pólitík fyrir grunnskólabörnin eða foreldra þeirra. Og það er ástæða til þess enn einu sinni að mótmæla þessum aðgerðum og hefði verið nær að stíga eitt skref í áttina til þeirra breytinga sem vonandi eru nú fram undan í grunnskólum landsins. Þá er það ákvæðið sem snýr að málefnum fatlaðra þar sem verið er að stíga sömu skrefin og menn hafa tekið varðandi málefni aldraðra, þar sem verið er að ganga í framkvæmdasjóðina og taka þá undir rekstur af ýmsu tagi. Og hér gerist það að það er verið að hækka prósentuna úr 25% í 40%, þ.e. 40% af ráðstöfunarfé sjóðsins verður varið til ýmissa verkefna. Þetta er hættuleg braut sem við erum þarna að fara inn á vegna þess að þetta dregur úr framkvæmdum, en auðvitað þarf að skoða þetta í samræmi við þarfir, þörfina fyrir framkvæmdir og þann fjölda fatlaðra sem þarf á þjónustu að halda. Ég ætla að geyma mér atvinnuleysistryggingamálin þar til síðar en koma aðeins inn á málefni héraðslæknanna og þær breytingar sem hér er verið að gera á lögum um heilbrigðisþjónustu. Okkur þingmönnum Reykjavíkur hefur borist bréf frá heilsugæslustöðvum í Reykjavík þar sem þessum breytingum er mótmælt og bent á það að héraðslæknir sinni fjölmörgum verkum í heilbrigðisþjónustu sem óljóst er hvar á þá að vista og ég vildi gjarnan beina spurningu til hæstv. heilbrrh. ef hann er hér nærri. Virðulegi forseti, gæti forseti séð til þess að hæstv. heilbrrh. kæmi hingað?

Nú hefur forseti gert ráðstafanir til þess að á hæstv. heilbrrh. verði kallað.

Málið er það, virðulegi forseti, að það er bent á ýmis verkefni sem héraðslæknar hafa sinnt, alla vega héraðslæknirinn í Reykjavík. Ég þekki ekki hvernig þessum málum er háttað úti á landi, en það segir hér í bréfinu, með leyfi forseta: ,,Héraðslæknir sinnir fjölmörgum verkefnum í heilbrigðisþjónustunni, svo sem vegna geðsjúkra, drykkjusjúkra og fíkniefnaneytenda og vegna sóttvarna. Hann annast rannsóknir á dauðsföllum utan sjúkrahúsa og skyld mál, auk þess sem hann veitir upplýsingar, umsögn og sker úr um ýmis málefni sem ekki er fyrir séð hverjir muni sinna framvegis.`` Og mín spurning til hæstv. heilbrrh., ef hann sýnir sig, er auðvitað sú: Hvernig á að koma þessum verkefnum fyrir? Hvernig geta heilsugæslustöðvar sinnt þessu og sá læknir sem væntanlega er staðsettur á heilsugæslustöð og á að taka við hlutverki héraðslæknis, hvernig er þetta hugsað? Það segir hér í lögunum: ,,Ráðherra skipar einn af starfandi heilsugæslulæknum héraðsins sem héraðslækni til fjögurra ára í senn.`` Er þetta sérstök staða? Er þetta hlutastaða eða hvernig er þetta hugsað? Vegna þess að það er meiningin að spara. Það á að spara peninga með þessum ráðstöfunum þannig að það hlýtur að vakna sú spurning hvernig þessu verði fyrir komið. Það bólar ekkert á heilbrrh., en ég kem þá að þessu aftur ef hann lætur svo lítið að sýna sig hér. Ég ætla þá að koma að nokkrum þrátt-fyrir-ákvæðum, þ.e. II. kafla þessara laga, þar sem er um að ræða skerðingarákvæði, þ.e. þar sem ríkisvaldið leyfir sér að krukka í gildandi lög og skera niður lögbundin framlög. Þar verður fyrstur fyrir mér Kvikmyndasjóður. Kvikmyndasjóður hefði átt að fá 121 millj. kr. en fær ekki nema 80 millj., þ.e. hann er skorinn niður um tæplega 41 millj. kr. Ég hlýt að gagnrýna þetta vegna þess að það vill svo til að kvikmyndagerð á Íslandi fylgir heilmikil atvinnusköpun. Íslenskar kvikmyndir vekja athygli á landi og þjóð erlendis. Þær eru menningarauki og þarna er um merka listgrein að ræða sem hefur verið að feta sig áfram og á að mínum dómi allt gott skilið. Ég held að þetta sé mjög misskilinn sparnaður sem hér er á ferð og þýðir það að menn verða einfaldlega að draga saman seglin. Ég nefni líka þjóðarbókhlöðskattinn sem að hluta til verður nú tekinn til rekstrar Landsbókasafns-Háskólabókasafns, en eftir því sem ég best veit þá dugar þetta hvergi nærri til þess að endar nái saman og það mætti jafnframt spyrja hæstv. menntmrh. hvernig fyrirhugað er að nýta þennan skatt. Hann fer að öllum líkindum til endurbóta á ýmsum menningarbyggingum eins og Þjóðminjasafninu og jafnvel fleiri byggingum. En það er auðvitað spurning hvort hér er verið að fara rétta leið með því að taka hluta af þessum skatti til reksturs Þjóðarbókhlöðunnar og er það meiningin að halda áfram með þessum hætti, halda áfram að innheimta þennan skatt og taka svo hluta af honum í rekstur safnsins? Ég held að menn verði einfaldlega að horfast í augu við það hvað kostar að reka Landsbókasafn-Háskólabókasafn og að safnið fái fjárveitingar í samræmi við það. Ég veit að vísu að fjárln. er eitthvað að fást við þetta dæmi. Það komu mjög skýr skilaboð frá stjórn safnsins þess efnis að þær fjárveitingar sem gert er ráð fyrir í fjárlögum duga hvergi nærri og þarna verða auðvitað að koma til ráðstafanir. Þá er það listskreytingasjóðurinn sem samkvæmt frv. er skorinn niður um 19 millj. kr. Ég vil beina þeirri spurningu til hæstv. menntmrh. hvort hann hyggist enn standa við þessi áform um að skerða listskreytingasjóðinn með þessum hætti og hvað á þá að verða um þá starfsemi sem hann hefur sinnt? Er komin af stað einhver vinna til þess að endurskoða hlutverk sjóðsins og það hvernig þessum málum verður háttað, því ég á ekki von á því að þessi ríkisstjórn ætli að afnema algerlega listskreytingar í opinberum byggingum. Þá vil ég nefna framkvæmdasjóð Ríkisútvarpsins sem enn einu sinni er hirtur með húð og hári í ríkissjóð, og minni þar á þá skýrslu sem við í menntmn. fengum frá útvarpsstjóra og framkvæmdastjóra Ríkisútvarpsins í fyrra þar sem í ljós kom að Ríkisútvarpið er í mikilli þörf fyrir fé til framkvæmda og að þar ríkir um margt erfitt ástand. En við eigum eftir að kalla þessa aðila á okkar fund í efh.- og viðskiptanefnd og þá fáum við væntanlega frekari fregnir af því hvernig málin standa. Þá er það húsfriðunarsjóður sem skorinn er niður um hvorki meira né minna en 28,1 millj. kr og ég vil þar enn einu sinni nefna þá miklu þörf sem er til húsafriðunar hér á landi og þá jafnframt að þarna er um að ræða vinnu sem er mjög atvinnuskapandi. Viðgerð á gömlum húsum kallar á allmikinn mannskap og það er mjög atvinnuskapandi að veita fé til húsafriðunar jafnframt því sem þarna er um mikilvæg menningarverðmæti að ræða. Virðulegi forseti. Ég ætla nú að reyna að hraða þessari yfirferð, enda styttist tíminn. Hér er kominn inn nýr liður sem ekki var eða ég hef ekki séð áður í frv. af þessu tagi, þ.e. 24. gr. þessa frv., þar sem kveður á um það að Lánasýsla ríkisins skuli eigi verja hærri fjárhæð en nemur 225 millj. kr. af innheimtu áhættugjaldi á árinu 1995, samkvæmt 4. gr. laga nr. 37/1961, um ríkisábyrgðir, til að standa straum af kostnaði við starfsemi Lánasýslu ríkisins. Ég vil nú spyrja: Hvað þýðir þetta? Það er ekki um neinar skýringar að ræða hér í frv. Það kemur þó fram að hér er verið að skerða framlög til Lánasýslunnar um 125 millj. kr. og ég gef mér að það sé verið að taka þessar 125 millj. í ríkissjóð. Og hvað þýðir þetta fyrir Lánasýsluna, hæstv. forsrh.? Hvað þýðir þetta? Er þarna með einhverjum hætti verið að takmarka starfsemi Lánasýslunnar eða hvað þýðir þetta? Þá vil ég nefna enn einu sinni þessa undarlegu pólitík sem hér tíðkast, að skera niður lögbundin framlög til ferðamála í landinu, en gera svo ferðamálayfirvöldum það að þurfa að fara út á lánamarkaðinn til þess að afla sér fjár til starfsemi sinnar. Þetta er sérkennileg pólitík, en svo þurfa viðkomandi sjóðir að taka lán til að borga lán. Það er ekki mikil speki sem felst í svona fjármálastjórnun. Sama gildir um framlög til vegamála. Það eru samþykkt lög um sérstaka fjáröflun til vegamála, síðan er klipið af því í ríkissjóð en svo er lagður á sérstakur skattur til þess að ná inn peningum til vegamála aftur. Þannig að þarna er nátturlega orðið um margfalda skattlagningu að ræða eins og oft hefur verið bent á. Virðulegi forseti. Það er ýmislegt fleira sem hér mætti nefna. Enn einu sinni er verið að skipta sér af refa- og minkaveiðum og ríkið vill nú ekki borga mikið fyrir það, sem kannski vonlegt er. Við þurfum að athuga það betur hvað þetta þýðir því að það er oft svo að þegar farið er dýpra ofan í þessar greinar þá kemur ýmislegt í ljós sem ekki blasir við við fyrstu sýn. En til þess að draga nú aðeins saman, virðulegi forseti, það sem ég hef hér bent á, þá stöndum við frammi fyrir því hér á Alþingi að niðurstaða fjárlagadæmisins er býsna óljós enn þá og það sem við höfum séð hér af tillögum ríkisstjórnarinnar bendir allt til aukins halla á ríkissjóði. Hallinn er stöðugt að aukast meðan lítið bólar á tillögum til sparnaðar, uppstokkunar í ríkiskerfinu og frekari tekjuöflunar. Ég held að þegar horft er til framtíðar þá náum við ekki verulegum árangri í ríkisfjármálunum, þ.e. í því efni að draga úr halla ríkissjóðs, öðruvísi en að fara út í verulega uppstokkun á ríkiskerfinu. Að draga úr yfirbyggingunni, fækka ráðuneytum eins og ég hef nú stungið upp á áður, og ekki síst að endurskipuleggja heilbrigðisþjónustuna og áherslur í heilbrigðisþjónustunni sem er sá liður ríkisfjármála sem kallar á langsamlega stærst framlög. Það er mjög augljóst af öllum þessum frv. sem hér eru til umræðu, komnum og ókomnum, við höfum þó fengið svolitla mynd af því sem ókomið er með þessari yfirlýsingu sem ég hef gert hér að umræðuefni, að ríkisstjórnin er mjög að hægja á sinni ferð, það er verið að slaka mjög á í ríkisfjármálunum enda kosningar í nánd. Það er verið að reyna að skapa hér eitthvert andrúmsloft fyrir kjarasamninga en þegar betur er að gáð þá felst harla lítið í þessum tillögum. Hér er um litlar umbætur til launafólks að ræða og ég hygg að það sem við sjáum hér muni ekki skapa mikinn frið í samfélaginu. Hér hefur óréttlæti verið að aukast mjög á undanförnum árum. Launabilið hefur vaxið og við sjáum það m.a. í þeirri miklu óánægju sem ríkir hjá kvennastéttum að þetta óréttlæti verður ekki lengur þolað og það þýðir ekkert fyrir ríkisstjórnina að bjóða upp á svona galtóma jólapakka. Þegar á reynir verður spurt hvað þetta þýðir í raun og veru og á endanum gefst tækifæri til að gera upp við þessa ríkisstjórn og stefnu hennar með vorinu.

Hæstv. forseti. Í andsvari vil ég reyna að svara örfáum spurningum sem hv. þm. beindi til mín. Í fyrsta lagi var það varðandi endurbótasjóð menningarbygginga, hvernig hann yrði nýttur og hvort ætti að verja honum áfram til að reka Landsbókasafn Íslands -- Háskólabókasafn. Það er ekki ætlunin að nýta sjóðinn svo um alla framtíð, alls ekki. Sá rekstrarkostnaður sem fallið hefur á Þjóðarbókhlöðu til þessa hefur verið greiddur af endurbótasjóðnum og það þótti eðlilegt að á fyrsta heila starfsári hins nýja safns yrði varið nokkrum hluta af endurbótasjóðnum til rekstrar eða 40 millj. kr. Yfir þessum sjóði er sérstök stjórn og hún mun ræða það að sjálfsögðu í samráði við ríkisstjórnina hvernig tekjum sjóðsins verður varið á næstunni, þar er af ýmsu að taka. Það eru margar byggingar sem þarfnast framlaga úr þessum sjóði. Varðandi listskreytingasjóðinn þá hef ég áður svarað því hér á hv. Alþingi að það er ekki með þessu ákvæði verið að leggja sjóðinn niður. Hann fær hins vegar ekki framlög á fjárlögum þessa árs. Það hefur ekki verið settur sérstakur starfshópur til að endurskoða lögin um listskreytingasjóð en málið hefur verið rætt innan ráðuneytisins. Ég bendi á í þessu sambandi að ég svaraði fyrirspurn hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar skriflega um ráðstöfun listskreytingasjóðs á árunum 1991--1994, á þskj. 252. Þar kemur í ljós hvernig sjóðnum hefur verið varið á undangengnum árum.

Virðulegur forseti. Inn í þessar umræður um ráðstafanir í ríkisfjármálum hafa nokkuð blandast þær aðgerðir sem ríkisstjórnin boðar eins og hún orðar það ,,til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun``. Það er að vonum að þær aðgerðir sem þar eru boðaðar blandist nokkuð inn í þessar umræður um ríkisfjármálin vegna þess að aðgerðin tengist töluvert ráðstöfunum í ríkisfjármálum. Ég ætla þó, virðulegur forseti, að geyma mér að ræða þessar aðgerðir og yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar þar til frv. um það kemur til umfjöllunar á hv. Alþingi. En ég verð þó að segja, eins og fram hefur komið reyndar hjá fleirum, að mér finnst mjög lítið fara fyrir kjarajöfnun í þeim tillögum sem ríkisstjórnin boðar og það veldur vissulega vonbrigðum. Það er alveg ljóst að þær aðgerðir, sem eru boðaðar t.d. varðandi breytingu á persónuafslætti og hækkun skattleysismarka, munu ekki gera ýkja mikið til að þyngja pyngju láglaunafólks en eins og fram hefur komið í þessari umræðu og fram kom á nefndarfundi í morgun hjá efh.- og viðskn. þá er einungis um að ræða 400--600 kr. til viðbótar við það sem var gert ráð fyrir í fjárlögum sem einungis skýrist af verðlagsbreytingum og breytingu á skattvísitölu. Þannig að þarna er harla lítið gert í þessu efni. Út af fyrir sig var líka upplýst að þetta kostar töluverða peninga, um 1.500--1.600 millj. kr. að hækka skattleysismörkin um 2.000 kr. í heild sinni þó einungis 400 kr. af því séu umfram verðlagsbreytingar. Því hefði verið ástæða að mínu viti fyrir ríkisstjórnina að skoða hvort þeim 1.500 millj. sem í þetta er varið hefði ekki verið hægt að ráðstafa með öðrum hætti þannig að það skilaði sér þá alfarið til láglaunaheimilanna. Hér er um það að ræða að hækkunin á skattfrelsismörkunum fer upp allan launastigann, líka til þeirra sem hafa 500 þús. eða 1 millj. kr. í tekjur á ári þannig að spurning er hvort ekki hefði verið hægt að finna leið til þess að hækka þá enn meira skattfrelsismörk hjá láglaunahópunum og láta þessa upphæð alfarið til þeirra. Það ræðum við betur þegar þessar aðgerðir verða til umræðu á hv. Alþingi. Ég sakna þess líka þar og hefði þurft að koma hér til umræðu og þá í tengslum við fjárlög um lækkun á húshitunarkostnaði en þar eru engar fjárhæðir settar inn. Eins finnst mér umdeilanleg sú útfærsla sem gerð er á afnámi á tvísköttun á lífeyrisgreiðslum sem ég vil bíða betri tíma að ræða um. Það eru nokkur atriði sem ég vil gera að umtalsefni varðandi frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Þær snerta m.a. Atvinnuleysistryggingasjóð og Framkvæmdasjóð fatlaðra. Í fjárlagafrv. var ráðgert að lækka útgjöld Atvinnutryggingasjóðs um 200 millj. kr. með endurskoðun á fyrirkomulagi og reglum um úthlutun bóta eins og þar stóð. Þar kom einnig fram í greinargerð með fjárlagafrv. að með áformum um sparnað var ráðgert að endurskipuleggja og samræma störf úthlutunarnefnda og lengja og tekjutengja biðtíma eftir bótum. Ég sé að hér er gert ráð fyrir því að stjórn Atvinnuleysistryggingasjóðs er ekki heimilt að veita styrki samkvæmt 3. tölul. 2. mgr. 36. gr. laganna. Þetta er raunverulega eina ákvæðið sem varðar skerðingu hjá Atvinnuleysistryggingasjóði og því vil ég spyrja hæstv. forsrh., sem flytur þetta frv.: Liggur þá ekki fyrir að þetta sé það eina sem gert verður, að það hafi þá verið fallið frá því að tekjutengja biðtíma eftir bótum eins og fram kom í fjárlagafrv.? Vil ég fagna því ef svo er. Þannig að þær 200 millj. sem átti að spara, það er spurning hvernig á að ná þeim. Næst það með því að endurskipuleggja og samræma störf úthlutunarnefndanna sem ég vil draga í efa? En þá er eiginlega spurning mín hvort það sé þá fallið frá því að lækka útgjöld um 200 milljónir til atvinnuleysistrygginga. En ég verð að segja það, virðulegur forseti, að ég skil ekki af hverju verið er að fella brott ákvæði sem er í 3. tölul. 2. mgr. 36. gr. sem ég tel að sé mjög mikilvægt og hafi skilað mjög miklu. En það kveður á um að veita styrki til þróunarverkefna til varanlegrar atvinnusköpunar. Í þetta hefur verið veitt um 30 millj. kr. á ári sem ég tel að hafi skilað verulegu þannig að ég raunverulega finn ekki rök fyrir því að vera að fella niður þetta heimildarákvæði. Síðan eru eingreiðslur til atvinnulausra sem kemur fram að eru einungis miðaðar við árið 1994 sem segir okkur þá að líkt og með eingreiðslur til elli- og örorkulífeyrisþega þá virðist ekki vera meiningin að greiða eingreiðslur á árinu 1995, hvorki til atvinnulausra né elli- og örorkulífeyrisþega og verður að harma það ef svo er. Ef það er meiningin að greiða það þá er náttúrlega alveg ljóst að það vantar 600--800 millj. kr. inn í fjárlögin. Það væri því gott að fá það upplýst þar sem hér er þetta eingöngu miðað við árið 1994 hvort alveg sé fallið frá því á árinu 1995 að greiða eingreiðslur til atvinnulausra elli- og örorkulífeyrisþega. Varðandi Framkvæmdasjóð fatlaðra þá er ýmislegt um það að segja sem hér birtist varðandi framkvæmdasjóðinn. Í fyrsta lagi var gripið til þess á árinu að heimila að 25% af ráðstöfunarfé sjóðsins gengju til greiðslu á liðveislu og átti það að vera aðgerð sem væri bara á þessu ári. Hér er ekki bara um það að ræða að ákvæðið sé framlengt heldur er gengið lengra og er þetta nú orðið 40% af ráðstöfunarfé sjóðsins sem fer til rekstrar og tilfærslu verkefna. Hér er bætt við ýmsum verkefnum sem ekki voru áður inni í sjóðnum og komu fram bara á fjárlögum til rekstrar eins og að greiða kostnað vegna stuðningsfjölskyldna. Mér finnst nokkuð furðulegt að það er heimilað að greiða rekstur á sambýlum vegna útskriftar á Kópavogshæli og samtals er þetta því orðið 75% af sjóðnum sem fer í rekstur. Þannig að af 310 millj. kr. framlagi virðast einungis vera 77 millj. eftir í stofnkostnað og er það nú ansi langt gengið að mínu viti. Ég vil spyrja, ég veit ekki hvort það er hæstv. forsrh. sem hér er til svara eða hæstv. félmrh., en það mál sem ég ræði heyrir nú undir hæstv. félmrh. Það hefur lengi staðið til að útskrifa Kópavogshæli, það er rétt, og það hefur verið áætlað að það væru 100 til 120 manns sem gætu nýtt sér sambýli en það hefur ávallt verið áætlað og út frá því gengið að stöðugildi mundu fylgja, þau stöðugildi sem fyrir eru á Kópavogshæli, þegar væri farið í þessar útskriftir. En nú virðist hafa orðið sú breyting á að það á að fjármagna reksturinn af Framkvæmdasjóði fatlaðra. Síðan er annað sem ég tel að þurfi að skoðast af þeirri nefnd sem fær þetta mál til umfjöllunar. Það er alveg skýrt kveðið á um það í lögum um málefni fatlaðra að framkvæmdasjóðurinn eigi að hafa til ráðstöfunar óskertar tekjur Erfðafjársjóðs, það segir í 39. gr. laganna. Á þessu ári var, ef ég man rétt, gert ráð fyrir 300 millj. kr. í erfðafjárskatti en samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef þá hafði erfðafjárskatturinn skilað sér í nóvember upp á 335 millj. og er gert ráð fyrir ef miðað er við fyrri reynslu að það innheimtist um 14% í desembermánuði. Ef það gengur eftir þá ættu skil á Erfðafjársjóði á þessu ári að vera 380--390 millj. kr. sem þýðir að það vantar í sjóðinn að ríkissjóður skili Framkvæmdasjóði fatlaðra kannski um 70--90 millj. Það er a.m.k. í nóvember komið 35 millj. yfir það sem fjárlög á þessu ári gerðu ráð fyrir. Á umliðnum árum hafa ekki verið sett þessi skerðingarákvæði í bandorminn eða frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum þannig að ég fæ ekki betur séð en að ríkissjóður þurfi að skila aftur þessum erfðafjárskatti til Framkvæmdasjóðs fatlaðra. Ég tel að nefndin sem fær þetta til umfjöllunar hljóti að taka það til athugunar þegar hún fjallar um þetta. Síðan er ástæða til að spyrja um atriði sem ég sé ekki í frv. og má vel vera að það eigi að flytja um það sérstakt frv. en ég sakna þess þegar verið er að taka allt saman sem snýr að ráðstöfunum í ríkisfjármálum og kallar á lagabreytingar og tengist fjárlagafrv. að ekki sé gert ráð fyrir í frv. ákvæði, sem var samkomulag um þegar húsaleigubætur voru teknar upp, að húsaleigubætur skerði ekki bótagreiðslur almannatrygginga. Vel má vera að ríkisstjórnin eða hæstv. félmrh. hugsi sér að flytja sérstakt frv. um það en það er nauðsynlegt að samþykkja það frv. fyrir áramótin. Maður hefði kannski talið eðlilegt að það mundi fylgja með í þessu frv. Því spyr ég um það sérstaklega. Mér þykir slæmt að hæstv. fjmrh. skuli ekki vera viðstaddur af því að það er eitt atriði sem ég hefði gjarnan viljað spyrja hæstv. fjmrh. um og það er um greiðslur til stuðningsfjölskyldna sem var ákveðið að skattleggja fyrir tveimur árum og félmrn. beitti sér fyrir með margítrekuðum skrifum til fjmrn. og viðtölum við fjmrn. að það yrði sérstaklega skoðað að falla frá skattgreiðslum á stuðningsfjölskyldur. Landssamtökin Þroskahjálp hafa einnig margítrekað skrifað fjmrn. út af þessu en engin breyting virðist vera þar á. Ég held að hér sé um að ræða eina ódýrustu þjónustuna við fatlaða sem eru stuðningsfjölskyldur en greiðslur til þeirra eru um 2.400 kr. fyrir sólarhringinn og eru það mjög lágar greiðslur. Það er alveg ljóst að það hefur dregið úr því að stuðningsfjölskyldur hafi fengist til að veita þessa þjónustu eftir að greiðslan var skattlögð og það er alveg ljóst að það mun einungis, ef ekki verða breytingar á, skila sér í dýrari úrræðum í þjónustu við fatlaða. En það virðist seint ganga að fá svör hjá fjmrn. um þetta efni. Í fjárlagafrv. voru ýmis ákvæði sem lutu að því að draga úr útgjöldum heilbrrn. eins og lækkun á útgjöldum lífeyristrygginga um 250 millj., endurskoðun á heimildarbótum og almenn endurskoðun á bótakerfinu, lækkun útgjalda vegna sjúkraþjálfunar um 50 millj. og fleiri ákvæði. Ég hefði haldið að þessi útgjaldaskerðing, sem var upp á að mig minnir 850 millj. í lífeyristryggingunum, hefði kallað á einhverjar lagabreytingar ef það ætti á annað borð að framkvæma skerðinguna og að heilbrrh. hefði ekki frjálsar hendur með það með reglugerðarsetningu að útfæra þetta heldur hlyti þetta að koma til kasta Alþingis ef á annað borð ætti að fara í þessa skerðingu. Það kemur ekki fram í þessum bandormi og því er ástæða til að spyrja hvort fallið sé á einhvern hátt frá þeirri skerðingu sem var boðuð í fjárlögunum. Það er líka ástæða til að spyrja um tvennt í lokin. Í fyrsta lagi varðandi meðlagsgreiðslur. Það er alveg ljóst að það hefur orðið veruleg útgjaldaaukning hjá Innheimtustofnun og Jöfnunarsjóði sveitarfélaga. Það var áætlað að um 550 millj. kr. kæmu á Jöfnunarsjóð sveitarfélaga í staðinn fyrir 300 millj. sem ráðgert var. Það var samkomulag um það á sínum tíma milli fjmrn. og félmrn. að miða við að ekki kæmu meira en 300 millj. til kasta Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Það er því ástæða til að spyrja um hvað því líður og hvort gerðar hafi verið einhverjar ráðstafanir til þess að Jöfnunarsjóður sveitarfélaga fái þetta framlag og hvort það sé einhver hætta á því, og ég spyr: Er einhver hætta á því að þessi útgjaldaaukning vegna meðlagsgreiðslna skerði þjónustuframlögin í jöfnunarsjóðnum? Þess vegna spyr ég hæstv. félmrh. hvort það liggi eitthvað fyrir um það til hvaða ráða verði gripið til þess að brúa þá fjárvöntun sem skapaðist með breytingum á meðlagsgreiðslunum. Eitt atriði sem lýtur að breytingum á lögum um grunnskóla --- skyldi það svo vera að hæstv. menntmrh. sé í hliðarsal eða kannski hæstv. forsrh.?

Forseta er ljúft að upplýsa hv. þm. um að forseti hefur veitt hæstv. menntmrh. fjarvistarleyfi.

En er hæstv. forsrh. í hliðarsal?

Hæstv. forsrh. er í Alþingishúsinu og nú mun forseti gera ráðstafanir til þess að hann verði viðstaddur ræðu hv. þm. ef hv. þm. óskar þess.

Virðulegur forseti. Ég hef tækifæri til þess við 2. umr. og væntanlega þegar málið fer í nefnd að skoða þann þátt sem lýtur að 1. gr. frv. þannig að það fáist svör við því. Mér finnst þetta mjög sérkennilegt eins og það er orðað í frv. Við erum að fjalla um skerðingarákvæðin sem hafa verið í gildi tvö eða þrjú síðustu ár og þau á að framlengja en hér er talað um að þessi ákvæði laganna komi ekki til framkvæmda á fyrri hluta ársins 1995 og ekki á skólaárinu 1995/1996 sem þýðir að ef ríkisstjórnin stendur við áform sín um að flytja grunnskólann til sveitarfélaganna í ágúst á næsta ári, sem ég sé engar líkur á, þá er áfram gert ráð fyrir skerðingu varðandi þessi ákvæði og væri fróðlegt að fá að vita hvort það þýði þá að ríkisstjórnin ætli ekki að bæta sveitarfélögunum þetta upp í auknum tekjum. Mér fannst á máli hæstv. forsrh. og það var ástæðan til þess að ég taldi rétt að hann svaraði því að hann nefndi það að ef sveitarfélögin tækju þetta yfir fyrr þá gæti þetta breyst. Þá er spurning hvað hæstv. forsrh. meinar með því. Eiga sveitarfélögin að taka yfir þessi ákvæði í grunnskólalögunum bótalaust án viðbótartekna og hvað býr að baki því að þetta gæti breyst ef þetta yrði yfirtekið fyrr af sveitarfélögunum? Mér finnst reyndar þegar sett er inn í 1. gr. að þessi skerðing eigi að gilda líka á skólaárinu 1995/1996 það bera merki þess að ríkisstjórnin hafi gefist upp við það að flytja grunnskólann yfir til sveitarfélaganna í ágúst á næsta ári. Virðulegur forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa fleiri orð um það frv. sem er til umfjöllunar um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Það eru nokkur atriði sem ég hefði gjarnan viljað fá svör við, ekki síst að því er varðar Framkvæmdasjóð fatlaðra og ákvæði sem lúta að atvinnuleysistryggingum. Fáist þau svör ekki við þessa umræðu þá er tími til þess að skoða þau við umfjöllun málsins í nefnd eða við 2. umr.

Virðulegi forseti. Hér hafa farið fram ágætar umræður og að mestu málefnalegar. Þó ekki sé við því að búast að yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun mæti eingöngu gleði stjórnarandstöðunnar vegna eðlis stjórnar og stjórnarandstöðu þá er ég samt hissa á því hversu mikið menn hafa fundið þessari yfirlýsingu til foráttu miðað við hversu góðir þættir eru þar. En ég ætla að geyma mér að koma inn á yfirlýsinguna, virðulegi forseti, og byrja á því að nýta hinn skamma tíma til að svara nokkrum fyrirspurnum sem til mín hefur verið beint varðandi það mál sem hér liggur fyrir. Ég ætla þá fyrst að svara spurningum sem bárust mér frá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni, m.a. að það væri ískyggilegt að rekstur væri tekinn í svo ríkum mæli inn í Framkvæmdasjóð fatlaðra og að með sama áframhaldi færi framkvæmdasjóðurinn í rekstur. Einnig vil ég koma inn á önnur atriði sem bárust frá hv. 12. þm. Reykv., Jóhönnu Sigurðardóttur, varðandi bandorminn. Það er vissulega þannig að úr Framkvæmdasjóði fatlaðra er hugsað að veitt séu framlög til framkvæmda fyrst og fremst þó svo að áður hafi verið búið að samþykkja heimild til þess að 25% af ráðstöfunarfé væri veitt til reksturs. Ég vil fyrst segja að það er einmitt á samdráttartímum eins og hafa verið núna hin síðustu ár sem er ljóst að við komum að þeim punkti að það er e.t.v. meiri möguleiki að veita til framkvæmda og byggja en að ná þeim rekstri sem svo mikilvægur er til þess að framkvæmdirnar sem slíkar nýtist. Það hefur orðið líka talsverð stefnubreyting í málaflokki fatlaðra. Sú stefnubreyting kom fram í lögunum um málefni fatlaðra sem voru sett fyrir þremur árum og einnig er að verða önnur þróun sem verður að staldra við, m.a. sú þróun að í auknum mæli er sótt á um að fatlaðir eigi möguleika á að dvelja í eigin íbúðum og e.t.v. eigi að staldra við um hríð varðandi byggingu sambýla. Í því efni vil ég gjarnan nefna það að í skýrslu sem var skilað hluta sumars um húsnæðismál og íbúðarmál fatlaðra er lögð mjög mikil áhersla á það að auka þann möguleika að fatlaðir geti búið í eigin íbúðum og þar er lagt til að staldrað sé við með byggingu sambýla og hugað að byggingu íbúða, t.d. svokallaðra æviíbúða þannig að ýmsir geti búið í íbúðunum við mismunandi aðstæður, bæði fatlaðir, aldraðir og ófatlaðir, að það séu sérstakar íbúðir sem séu í boði. Þessi skýrsla kom til ráðuneytisins fyrri hluta sumars og ég býst við að annar fyrirspyrjandinn þekki þá skýrslu mjög vel og þær tillögur sem í henni eru, m.a. að staldra við með byggingu sambýla. Ég er ekki að leggja það til hér og er ekki búin að taka afstöðu til þess hvort það séu réttar tillögur. En það er mjög mikilvægt samkvæmt lögunum sem samþykkt voru um málefni fatlaðra að auka liðveislu skv. 25. og 29. gr. Sú liðveisla er m.a. til þess að auðvelda fötluðum að búa í eigin íbúðum og sú liðveisla er til þess að fatlaðir geti verið á vinnumarkaði, aðstoð við fatlaða á vinnumarkaði. Fyrir utan þá liði sem þarna eru nefndir og eru hefðbundnir frá fyrra ákvæði um heimild til að ráðstafa fé til rekstrar, þá er tilgreint í e-lið að heimilt sé að greiða kostnað við þjónustu stuðningsfjölskyldna mikið fatlaðra barna. Þetta er afar mikilvægt atriði. Það er nefnilega þannig að þessi lága greiðsla sem vísað var til áðan hefur gagnast mjög vel til stuðningsfjölskyldna sem eru að taka að sér börn. Það eru gjarnan mikið fötluð börn sem fá ekki þessa aðstoð. Og það er mikilvægt að heimila sjóðnum að gera undanþágu og koma til móts við fjölskyldur mikið fatlaðra barna því góð stuðningsfjölskylda getur verið miklu meira virði en þó að byggðar séu skammtímavistanir. Þetta er þróun sem er að verða núna og mjög mikilvægt a.m.k. að heimila þetta. Ég vil líka nefna varðandi það ákvæði að heimila greiðslu kostnaðar vegna sambýla sem hafinn er rekstur á eftir 1. jan. 1995 og það er vísað til Kópavogshælis. Það er hárrétt sem hér hefur komið fram að það hafa staðið til útskriftir mjög lengi á Kópavogshæli og það hefur gengið allt of hægt að koma til móts við þörfina sem þar er. Og það eiga að fylgja stöðugildi með. En það er talið nokkuð víst að á geti skort. Þarna eru fatlaðir einstaklingar af þeirri gerð að það þarf e.t.v. þyngri rekstur. Það er fyrst og fremst verið að heimila að koma til móts við með e.t.v. einu eða tveimur stöðugildum sambýli sem er opnað af þessu tagi. Það er einmitt verið að gera vel við þá sem lengst hafa beðið og mest þurfa á því að halda að tekið sé á í útskriftum og fólk á þessari stofnun komist á sambýli. Ég vil líka fyrst verið var að gera þetta atriði tortryggilegt nefna það að þegar lögin um málefni fatlaðra voru sett var lögð mikil áhersla á það að íbúarnir á Kópvogshæli fengu ekki þjónustu samkvæmt lögunum. Þó það væru ekki sjúklingar bara ef þeir byggju á Kópavogshæli þar sem um heilbrigðisstofnun er að ræða. Og þá óskaði félmn. Alþingis eftir því að sett yrði í gang vinna á milli ráðuneyta og starfshópur og tillaga um hvernig hann yrði samansettur til að stuðla að því að aðgerðir yrðu hafnar á Kópavogshæli til að íbúarnir þar ættu rétt á þjónustu samkvæmt lögunum. Sú nefnd var aldrei skipuð en ég er að bæta úr því þessa daga með því að koma henni á þó það sé þremur árum of seint. Hér er verið að taka á málefnum fatlaðra á Kópavogshæli og ég tel að það sé gott mál, meira að segja mjög gott mál. Ég hef getið hér um þá stefnubreytingu sem hefur verið að þróast og ég vil einnig geta þess að það er eðlilegt að það komi fram breytt stefna í málefnum fatlaðra. Hún endurspeglast í þessu breytta hlutverki framkvæmdasjóðs sem ég hef reynt að greina frá. Það var heimilað fyrir ári síðan að það væri greitt úr framkvæmdasjóðnum til tiltekinna verkefna á sviði stoðþjónustu, einkum ef þessi viðfangsefni væru til þess fallin að draga úr þörf fyrir byggingu stofnana og þessar breytingar eru einmitt af því tagi. Ég býst við að þetta svar mitt hafi skýrt nægjanlega það sem snýr að ákvæðum um framkvæmdasjóðinn og málefni fatlaðra. Hér er ekki verið að taka stórstíg skref til þess að fara að eyða framkvæmdasjóðnum í rekstur. Ég vil aðeins víkja að athugasemd um hækkun skattfrelsismarka. Ég skildi hv. 12. þm. Reykv. svo að hún hefði talið að það fjármagn sem færi til að hækka þessi mörk hefði nýst betur á annan veg. Ég veit ekki hvort ég hef skilið þetta rétt en hafi svo verið er ég mjög ósammála því. Ég stóð að því fyrir 2--3 árum að lækka skattfrelsismörkin um 380 kr. á einstakling og það er einhver sú versta aðgerð sem ég hef staðið að og rétt upp höndina með. Þetta er því eitt af þeim ákvæðum sem ég er mjög fegin að eiga þátt í að ýta á rétta braut. Aðeins varðandi Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Þar er einmitt nefnt að það hafi skort á um 500 millj. að Innheimtustofnun gæti staðið fyrir sínu hlutverki. Það er alveg rétt að það var gert samkomulag í fyrra um að það yrði að vinna að því og gera úrbætur í málefnum Innheimtustofnunar þannig að útgjöldin yrðu undir 300 millj. kr. Það hafa komið margar athugasemdir að undanförnu um að þessi mál hafi ekki verið til lykta leidd. Þannig er með þessi mál Sambands sveitarfélaga og félmrn. að það er búið að vinna mjög mikið í þeim á undanförnum vikum og í dag var undirrituð ákveðin yfirlýsing fjmrn., félmrn. og fulltrúa Sambands ísl. sveitarfélaga. Hún lýtur að því að þessum aðilum hafði verið gert að greiða 600 millj. kr. í Atvinnuleysistryggingasjóð og þessu hafa sveitarfélögin mótmælt. Það hefur verið talsvert unnið í þessu málum að undanförnu og hvernig þau verði leyst. Í morgun var fjallað um þessi mál á samstarfsfundi ríkis og sveitarfélaga og svohljóðandi yfirlýsing undirrituð sem ég ætla að að lesa, með leyfi forseta: ,,Átaksverkefni sveitarfélaga til að draga úr atvinnuleysi. Ríkisstjórnin mun hverfa frá áformum fjárlagafrv. 1995 um að sveitarfélögin greiði framlög í Atvinnuleysistryggingasjóð en beita sér fyrir því að sjóðurinn hafi áfram ótvíræðar heimildir til að styrkja átaksverkefni sveitarfélaga með sambærilegum hætti og á þessu ári. Samband ísl. sveitarfélaga beinir því til sveitarfélaga að á árinu 1995 haldi þau áfram samstarfi við Atvinnuleysistryggingasjóð um átaksverkefni fyrir fólk á atvinnuleysisskrá til að draga úr atvinnuleysi. Stefnt verði að því að slík verkefni verði eigi minni að umfangi en á árinu 1994. Jafnframt verði sveitarfélögin hvött til þess að efna til annarra atvinnuskapandi aðgerða til að draga úr atvinnuleysi á árinu 1995. Til að stuðla að framkvæmd átaksverkefna sveitarfélaga í samstarfi við Atvinnuleysistryggingasjóð, svo og sérstökum aðgerðum í þágu langtímaatvinnulausra, verði komið á fót nefnd fulltrúa fjmrn., félmrn., stjórnar Atvinnuleysistryggingasjóðs og Sambands ísl. sveitarfélaga. Nefndin fylgist jafnframt með öðrum atvinnuskapandi aðgerðum sveitarfélaganna.`` Og það verð ég að segja að ég ber fullt traust til þess að ekki dragi úr þeim verkefnum sem sveitarfélögin muni stuðla að. Það hefur komið fram á fundi með þeim að þau hafa fullan hug á því að gera sitt til þess að vinna að atvinnuleysi og vera með atvinnuskapandi aðgerðir og telja að það sé jafnmikið verkefni. Þá hafa sveitarfélögin verið leyst undan því að greiða 600 millj. til ríkisins sem þau voru skyldug til á síðasta ári svo það hefur ekki allt versnað með breyttu mannahaldi í félmrn. Virðulegi forseti. Varðandi Innheimtustofnun sveitarfélaga og þá mun ríkisstjórnin beita sér fyrir lántökuheimild til handa Innheimtustofnun sveitarfélaga fyrir allt að 150 millj. kr. í því skyni að unnt sé að draga samsvarandi úr framlagi Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga til stofnunarinnar á þessu ári. Ég ætla ekki að fara ítarlegar í þetta mál, þ.e. tillögur sem fylgja þessari bókun, vegna þess að tími minn er orðinn mjög naumur en þetta er gert í fullri sátt. Sveitarfélögin eru losuð undan greiðslu til ríkisins, í Atvinnuleysistryggingasjóð. Og búið er að leysa a.m.k. um sinn þann vanda sem er varðandi þjónustuframlög til hinna litlu sveitarfélaga sem borið hafa þungann af greiðsluvanda Innheimtustofnunar. Virðulegi forseti. Ég var einnig spurð um húsaleigubætur og að þau skerði tryggingabætur og hvers vegna það mál sé ekki í bandorminum. Ég ætla að svara því til að það ákvæði er í lögum um húsaleigubætur og ég hef talið það duga að ákvæðið væri þar. Hins vegar hef ég leitað eftir því við fjmrn. hvort þurfi að setja þetta ákvæði í bandorm og var talið að það þyrfti ekki. Það er enginn ágreiningur um að þetta gildi. Ef ákvæði þarf að koma þarna inn verður það skoðað og þá mun ég beita mér fyrir því að það geti komið inn í meðförum nefndar. Það er ekki verið að víkja frá því að tryggt sé að þessir hlutir skerðist ekki, síður en svo. Ef þarf að skerpa á því þá verður það skoðað. Varðandi ýmislegt það sem áætlað er að sparist í Atvinnuleysistryggingasjóðnum þá á að taka á ýmsum reglum og öðrum atriðum en styrkjum til þróunarverkefna. Ég viðurkenni að ég valdi það, þar sem ég erfði þá kvöð að þurfa að spara í Atvinnuleysistryggingasjóði, að fella út styrki til þróunarverkefna enda má um það deila hvort slíkir styrkir eigi að vera annars staðar og að verkefni stjórnar Atvinnuleysistryggingasjóðs eigi að vera allt annað en að reyna að átta sig á hvar þróunarstyrkir eigi að vera. Virðulegi forseti. Ég ætla að ljúka ræðu minni með tilliti til orða forseta. Ég get þó ekki annað en nefnt það að í þessari yfirlýsingu eru margir góðir hlutir. Ég vísa í 2. lið um samstarf við sveitarfélög um atvinnuskapandi aðgerðir og hef hér lesið yfirlýsingu okkar ráðherra fjármála og Sambands sveitarfélaga þar um. Ég vil líka leggja áherslu á það hversu mikilvægt er að það hafi náðst samstaða um skattlagningu fjármagnstekna og vísa því á bug að þetta skipti ekki miklu máli. Sömuleiðis vil ég sérstaklega hafa orð um að sérstakur hátekjuskattur sé framlengdur. Ég skil það vel að ýmsir þeir þættir sem eru tilgreindir í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar séu ekki til þess fallnir að stjórnarandstaðan klappi fyrir því en sum okkar gera það.

Fimm hv. þm. hafa óskað eftir því að veita andsvar við ræðu hæstv. félmrh. og mun forseti verða við því fyrir matarhlé. Forseti vill taka fram að það verður ein mínúta sem hver hv. þm. hefur í hverri umferð.

Hæstv. forseti. Hæstv. félmrh. sakaði okkur stjórnarandstæðinga sem hér höfum talað um að vera neikvæðir í garð þessara pakka ríkisstjórnarinnar. Ég vil segja það fyrir mitt leyti að þó að þar séu vissulega brúklegir hlutir á ferð og enginn hafi haldið öðru fram þá var það sem ég gagnrýndi sérstaklega og tel ámælisverðast í framgöngu ríkisstjórnarinnar allrar þær blekkingar sem eru ástundaðar með framsetningu skjalsins eins og það er og vísvitandi voru látnar ganga til fjölmiðla og étnar þar hráar upp í gær og fyrradag. Það tel ég mjög ámælisvert, svo sem eins og blekkingarnar um hækkun skattfrelsismarka sem eru engar raunhækkanir. Hæstv. félmrh. verður því miður að fresta því um sinn að gleðjast yfir því að með ákvörðunum ríkisstjórnarinnar á laugardaginn hafi verið teknar ákvarðanir um að lækka skatta. Svo er ekki. Það felast engar raunhækkanir skattleysismarka í ákvörðun ríkisstjórnarinnar frá því á laugardaginn.

Virðulegi forseti. Ég er ánægð að heyra að það hafi komið fram hér að það væri ýmislegt gott í þessari yfirlýsingu. Varðandi það að það felist engar raunhækkanir skattleysismarka í þessari lækkun þá býst ég við að á sl. ári hefði mönnum fundist að það hefði verið komin ástæða til þess fremur að hækka skattleysismörk en að lækka þau. Ég var að vekja athygli á því hér við hv. 12. þm. Reykv. að við hefðum tekið þátt í því fyrir tveimur, þremur árum að lækka þessi mörk um 380 kr. og það var mér mjög erfitt, hvort sem í þessu felast þær raunhækkanir sem ég tel að séu einhverjar eða ekki þá er allavega verið að lagfæra það slæma sem gert var þá. En ég tel að hluti af þessari lækkun sé raunhækkun, virðulegi þm., þó ég geri mér fulla grein fyrir því að hluti af henni er samkvæmt verðlagsbreytingum.

Hæstv. forseti. Staðreyndir þessa máls eru þær að þegar núv. ríkisstjórn tók við þá voru skattleysismörkin rúmar 65.000 kr. Þau hafa síðan á þessum tíma, á kjörtímabilinu, lækkað niður í þær 57.228 kr. sem þau eru núna og það að hækka þau nú í rúmar 59.000 kr. gerir ekki betur en að vega upp verðlagsbreytingar mældar á mælikvarða launa milli ára. Með öðrum orðum, raunskerðing skattfrelsismarkanna á kjörtímabili þessarar ríkisstjórnar helst óbreytt við álagningu tekjuskatts á næsta ári miðað við þá ákvörðun sem ríkisstjórnin virðist hafa tekið á laugardaginn, sem er þar með engin ákvörðun, nema það kallist ákvörðun að halda skattbyrðinni óbreyttri. Það er það sem hér er á ferðinni. Skerðingin upp á þessar tæpar 8.000 kr. sem orðin er á skattfrelsismörkunum helst óbreytt. Það er niðurstaðan. Yfir því er ekki hægt að gleðjast, hæstv. félmrh., jafnvel þó að viljinn sé mikill.

Virðulegi forseti. Út af orðum hæstv. félmrh. vil ég segja að ég var ekki að reyna að gera ákvæðið varðandi sambýli og flutning fólks af Kópavogshæli yfir á sambýli tortryggileg heldur var ég einungis að vekja athygli á því hvort það yrðu flutt stöðugildi með sem ávallt hefur verið inni í myndinni. Hæstv. ráðherra staðfesti það og því fagna ég. En ákvæðið hefði mátt skilja svo að það ætti að fjármagna alfarið reksturinn á sambýlunum úr Framkvæmdasjóði fatlaðra. Varðandi húsaleigubætur og að þær skerði ekki bætur almannatrygginga þá var farið yfir þetta af lögfræðingum heilbrrn. og félmrn. þegar húsaleigubótalögin voru samþykkt. Samdóma álit þeirra var að það þyrfti að breyta lögum um almannatryggingar og það yrði gert á þessu hausti. Ég er ekkert að efast um að við þetta verði staðið, en ég vil vera örugg á því að það sé lagagrundvöllur fyrir því og að það sé skoðað sérstaklega. Ég hef ekkert fyrir mér í því efni nema álit lögfræðinga sem skoðuðu þetta á sínum tíma, sem sögðu að það yrði að breyta lögum um almannatryggingar vegna þessa. Síðan vil ég vekja athygli á því, af því að hæstv. ráðherra nefndi það ekki, að mér sýnist að það þurfi að koma í Framkvæmdasjóð fatlaðra um 50--70 millj. á þessu ári 

Forseti verður að benda hv. þm. á að ræðutíma hans er lokið.

Já, ég vík úr ræðustól.

Virðulegi forseti. Það er mjög gott að heyra það að ég hef í óþarfa tekið það sem gagnrýni að það væri heimilað að taka þátt í greiðslu rekstrarkostnaðar vegna sambýla til þess að greiða fyrir útskrift af Kópavogshæli. En ég lagði einmitt áherslu á það að í umsögn um 3. gr. væri þessi skýring, að heimildin næði til þess að auðvelda eða greiða fyrir útskriftum af Kópavogshæli því það er mjög brýnt mál. En það er ekki verið að tala þarna um að setja á stofn sambýli og að allur rekstur fari á sjóðinn og ég held að engum hafi dottið það í hug. Varðandi aðra þætti og lagasetningu varðandi það að húsaleigubætur skerði ekki bætur almannatrygginga þá var ég búin að kanna það hvort það væri ástæða til þess að það færi inn í þennan bandorm. Það var talið að það þyrfti ekki. Ef annað kemur í ljós þá verður það skoðað.

Virðulegi forseti. Af því að hæstv. félmrh. sagði áðan að það yrði áfram reynt að veita styrki úr Atvinnuleysistryggingasjóði til uppbyggingar átaksverkefna eða til þess að koma til móts við átaksverkefni sveitarfélaga þá vil ég spyrja hvort það sé samt sem áður ekki gert ráð fyrir því í 4. gr. þessa bandorms. Þar stendur að það sé ekki gert ráð fyrir því að Atvinnuleysistryggingasjóður veiti styrki til þróunarverkefna til varanlegrar atvinnusköpunar á árinu 1995. Þess vegna vil ég spyrja hæstv. ráðherra: Á þá bara að veita styrki til átaksverkefna sem hugsanlega standa aðeins skamman tíma en ekki til þróunarverkefna sem mundi þá verða varanleg atvinnusköpun?

Virðulegi forseti. Eins og kunnugt er þá var það þannig að það voru greiddar 600 millj. af sveitarfélögunum inn í Atvinnuleysistryggingasjóð og aðrar 600 voru hugsaðar að kæmu á móti þannig að það væri hægt að veita allt að þessari upphæð í átaksverkefni sem unnin væru á vegum sveitarfélaga og þá að kostnaðarhlutdeild Atvinnuleysistryggingasjóðs væri sem næmi bótagreiðslum. Sveitarfélögin gagnrýndu það einmitt að sá stuðningur sem þau fengu var langt innan þess sem þau greiddu inn í sjóðinn. Það er rétt að það á að halda áfram þessum átaksverkefnum og það er fullkomin samstaða um það milli sveitarfélaganna og félmrn. sem og fjmrn. að áfram verði unnið að þessum verkefnum. En það er ákveðinn liður í lögunum um Atvinnuleysistryggingasjóð, að óháð þessu og slíku samstarfi, eins og það er hugsað, að afstýra því að fólk sé á bótagreiðslum, að þeir sem eru atvinnulausir, sérstaklega langtímaatvinnulausir, séu annaðhvort 

Forseti verður að benda hæstv. ráðherra á að ræðutíma hans er lokið.

Forseti. Ég hef lokið máli mínu.

Virðulegi forseti. Ef ég hef skilið hæstv. félmrh. rétt hér áðan þá kom það fram að það stæði ekki til að láta húsaleigubætur skerða bætur almannatrygginga. Nú er það svo að bætur almannatrygginga eru: grunnlífeyrir, ellilífeyrir, tekjutrygging, heimilisuppbót, sérstök heimilisuppbót fyrir þá sem hennar njóta og svo enn önnur uppbótin sem kemur til móts við þá sem við erfiðustu aðstæðurnar búa. Það er fólkið sem hefur mest útgjöld af lyfjakostnaði og það fólk sem hefur mest útgjöld af háum húsaleigukostnaði, hvort sem það er í eigin húsnæði eða í leiguhúsnæði. Það er alveg ljóst í fjárlagafrv. að það stendur til að skerða bætur almannatrygginga um 200 millj. kr. vegna húsaleigubótanna. Því spyr ég hæstv. ráðherra: Er ekkert að marka það sem stendur í þessu fjárlagafrv.?

Virðulegi forseti. Það er þannig að það er ákveðin upphæð sem hugsuð er greidd frá almannatryggingum til þeirra sem eru tekjulitlir og eins og þingmaðurinn lýsti hér og hafa fengið bætur til húsaleigu. Á sínum tíma þegar verið var að undirbúa lögin um húsaleigubætur þá var gert ráð fyrir að þessir aðilar fengju einnig húsaleigubætur eftir hinni nýju leið og þar með væri hægt að fella niður og fella inn í þann kostnað þær bætur almannatrygginga sem lytu einmitt að húsaleigustyrknum. Ég hef hins vegar fengið að heyra að það sé þannig með þessar greiðslur að þær hefðu komið til fólks sem er með svo litla afkomu að það nær ekki að fá þessar hámarkshúsaleigubætur sem láglaunafólki eru hugsaðar. Þetta þarf vissulega að skoða. En ég vil líka geta þess 

Forseti verður að biðja hæstv. ráðherra að ljúka máli sínu.

. . . og afgangurinn að ganga til baka til viðkomandi þátta sem lögðu fjármagn inn í þetta.

Virðulegi forseti. Í frv. til laga um húsaleigubætur, sem var lagt hér fram á 117. löggjafarþingi, kemur skýrt fram í grg. frv. á bls. 15: ,,Húsaleigubótum er ekki ætlað að skerða bætur bótaþega frá Tryggingastofnun ríkisins.`` --- Ekki ætlað að skerða bætur bótaþega. Þetta er náttúrlega miklu afdráttarlausara heldur en ég átti von á vegna þess að það er hægt að túlka uppbótina sem innifelur í sér húsaleigubæturnar sem bótaþegar fá núna sem hluta af félagslegri aðstoð. En það er alveg ljóst að bótaþegarnir fá bætur sínar frá almannatryggingum. Síðan segir, með leyfi forseta: ,,Gert er ráð fyrir því að lögum um almannatryggingar, nr. 117/1993, verði breytt til samræmis við það markmið.`` Það er ekkert í þessum ráðstöfunum í ríkisfjármálum sem gerir ráð fyrir því að almannatryggingalögunum verði breytt sem gangi til móts við þetta sem hér er stefnt að. 

Virðulegi forseti. Ég hef einmitt útskýrt það að þessar bætur eiga ekki að skerða almennar bætur almannatrygginga. Það var þessi eini þáttur sem lýtur að húsnæðisaðstoð við aldraða og öryrkja, þá sem eru bótaþegar og hafa litla afkomu, sem var reiknað með að yrði betri stuðningur í gegnum húsaleigubótalögin og því væri ekki eðlilegt að halda uppi ákveðinni fjárhæð inni í almannatryggingum til að standa undir þeim kostnaði, sá kostnaður yrði í gegnum húsaleigubætur. Það er fyrst og fremst þetta sem hv. 12. þm. var að spyrja um. Að öðru leyti áttu húsaleigubætur ekki að skerða bætur almannatrygginga.

Herra forseti. Hæstv. félmrh. kynnti hér samkomulag við sveitarfélögin varðandi Innheimtustofnun sveitarfélaga og greiðslur í Atvinnuleysistryggingasjóð. Ég vil að það komi fram við þessa umræðu að samkomulagið varðandi Innheimtustofnun sveitarfélaga er í þá átt að taka lán og velta því fram yfir kosningar og leggja 70 millj. á jöfnunarsjóðinn í vanskilunum því vanskilin eru 220 millj. en ætlunin er að taka að láni 150 millj. til þess að greiða jöfnunarframlögin. Sveitarfélögin báðu um að lágmarki 160 millj. í aukafjárveitingu við fjáraukalög en nú er í samræmi við annað búið að velta þessu fram á næsta ár og framtíðin er öll óráðin í þessu efni.

Virðulegi forseti. Nefnd var skipuð af félmrh. til að fjalla um málefni meðlagsgreiðenda og meðlagsmóttakenda og fjárhagsvanda Innheimtustofnunar sveitarfélaga og hún skilaði tillögum 19. október. Ríkisstjórnin mun beita sér fyrir því og það er einnig í þeirri yfirlýsingu, sem ég vísaði í áðan að tillögur nefndarinnar er lúta að réttarstöðu krafna, skuldajöfnun og samningum við skuldara komi til framkvæmda sem fyrst til að bæta skil við stofnunina. Þá verður komið á fót nefnd félmrh., heilbr.- og trmrh., fjmrh. og Sambands ísl. sveitarfélaga til að vinna að því að taka aðrar tillögur nefndarinnar til athugunar. Nefndin leggi fram tillögur til úrbóta í málefnum meðlagsgreiðenda og meðlagsmóttakenda sem miði varanlega að því að fjárvöntun Innheimtustofnunar sveitarfélaga verði undir 300 millj. kr. á ári til þess að ekki þurfi framar að taka lán vegna óinnheimtra meðlaga og að Jöfnunarsjóður sveitarfélaga geti sinnt hlutverki sínu í framtíðinni. Virðulegi forseti. Ég vil geta þess að á sama tíma og verið er að koma til móts við sveitarfélögin með því að fella niður 600 millj. kr. greiðslu sem lá fyrir að þau mundu greiða taka þau á sig að taka lán fyrir Innheimtustofnun til þess að jafna þessa hluti.



Þá hafa andsvör staðið yfir í 15 mínútur og gott betur og forseta er ekki heimilt samkvæmt þingsköpum að leyfa umræður um andsvör lengur og því er andsvörum lokið.

Virðulegi forseti. Það frv. til laga, sem liggur fyrir um ráðstafanir í ríkisfjármálum á árinu 1995, er framhald eftir efninu á einstæðum ferli hæstv. ríkisstjórnar á árinu. Eins og áður hefur komið fram í umræðunni er um gamlan kunningja að ræða og slík ákvæði sem hér eru hafa vissulega sést áður en það sem er sérkennilegt við málið er sú leiksýning sem var sett upp núna á laugardaginn við svokallaða yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun. Fregnir berast af því í dagblöðum núna eftir helgina að við hafi legið að slitnað hafi upp úr stjórnarsamstarfinu vegna þessarar yfirlýsingar og mikil dramatík sett í kringum þetta mál allt saman. Að vanda var haft það mikið við stjórnarandstöðuna að fjölmiðlum var send yfirlýsingin fyrst áður en hún var kynnt stjórnarandstöðunni og minni hlutinn í fjárln. fékk með herkjum fund í morgun í nefndinni með fulltrúum ráðuneytisins til þess að kynna okkur málið. Satt að segja var undrunin mikil þegar plaggið barst loks í hendurnar á okkur eins og ég kem aðeins að síðar. Ég vil drepa á fáeinum atriðum í frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Það kveður m.a. á um að fresta ákvæðum grunnskólalaga varðandi skólamáltíðir og einsetningar í skólum. Á eftir verður gerð nánari grein fyrir því máli en þetta er auðvitað stefnumörkun um að sveitarfélögin, ef þau fá grunnskólann og rekstur hans, eiga þau að taka við honum eins og hann er núna. Þá er verið að afhenda þeim það verkefni að framkvæma grunnskólalögin eins og þau eru núna og nýju grunnskólalögin. Það er auðvitað merki til sveitarfélaganna að þetta liggur fyrir og þá er engum blöðum um það að fletta hver er ætlun hæstv. menntmrh. og ríkisstjórnarinnar í þessu efni. Það er athyglisvert í ljósi þess að einmitt í dag var verið að ganga frá enn einum samstarfssamningnum við sveitarfélögin en það er nú orðinn fastur liður að undirskrifa samninga á jólaföstunni um þokkaleg samskipti ríkis og sveitarfélaga þar sem á næstu jólaföstu verður allt allt í háa lofti út af því að þessir samningar hafa verið brotnir. Vonandi hafa orðið umskipti á næstu jólaföstu og þessi ríkisstjórn farin frá og önnur ríkisstjórn komin í staðinn svo að við þurfum þá ekki að ganga í gegnum þessar æfingar varðandi sveitarfélögin enn einu sinni. Ég kem örlítið nánar að þessu samkomulagi á eftir sem hæstv. félmrh. kynnti áðan í ræðu sinni fyrir kvöldmatarhlé. Í II. kafla frv. eru nokkur skerðingarákvæði sem er fastur liður um árabil að flytja í frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum og ef ég man rétt fylgdi þetta áður frv. til lánsfjárlaga hér en þetta er einfaldlega ákvæði um það að standa ekki við þá löggjöf sem Alþingi hefur samþykkt um fjárframlög til ýmissa stofnana og sjóða. Þetta er fastur liður og mörg ákvæðin hafa verið mjög lengi inni og það vekur spurningu um hlutverk Alþingis og hvort verjandi sé fyrir þingmenn og þessa stofnun að setja löggjöf, vekja væntingar, ákveða tekjustofna sem eru síðan skertir á hverju ári. Hins vegar eru ákvæði í 10 gr. í II. kafla frv. um að framlag til Kvikmyndasjóðs skuli eigi vera hærra en 81 millj. kr. Það er svo með stjórnarliðið að hægri höndin veit ekki hvað sú vinstri gerir því að í fjárlaganefnd í gær var verið að ákveða að þetta framlag yrði 100 millj. kr. vegna þess að framkvæmdastjóri Kvikmyndasjóðs hafði litið þar inn. Ég var reyndar ekki þar viðstaddur en sagt var að í fjárln. væru eintómir sveitalubbar sem --- ég þori nú ekki að hafa orðbragðið eftir í ræðustól Alþingis --- væri sama um þetta borgarpakk sem væri að gera kvikmyndir. Meiri hlutinn í fjárln. hrökk illilega við og vildi ekki láta kenna sig við sveitina eða mykjulykt og hækkaði framlagið upp í 100 millj. eftir þessa heimsókn. Ég var að vísu ekki viðstaddur þá ágætu heimsókn en það hefði ekki bætt um þó að einn sveitamaðurinn enn hefði komið þarna því að ég er nú fæddur og upp alinn í sveit og hef verið töluvert í fjósum. Þessi gerð fjárln. virðist ekki hafa borist til eyrna þeirra sem gerðu frv. þannig að þarna þarf brtt. að koma til. 12. gr. frv. hljóðar svo: ,,Þrátt fyrir ákvæði 1. tölul. 3. gr. laga nr. 71/1990, um listskreytingasjóð ríkisins, skal framlag ríkissjóðs falla niður á árinu 1995.`` Þarna er komið inn á mál sem hefur verið til umræðu einnig í fjárln. þar sem verið er að endurskoða lögin um listskreytingasjóð ríkisins og það er svo einkennilegt að þó að endurskoðunin standi yfir eða sé vart byrjuð er ákveðið að leggja fjárframlög til sjóðsins niður. Ég hef engar skýringar fengið á því þrátt fyrir eftirgrennslan í meðförum fjárln. af hverju þetta er og af hverju þessi sjóður fær aðra meðferð en t.d. Kvikmyndasjóður af því að nú er verið að hækka framlag til hans en kannski eru ekki eins aðsópsmiklar frúr sem eru í forsvari fyrir þann sjóð og kveður ekki eins mikið að þeim þegar þær koma í heimsókn. Hins vegar hafa komið mótmæli frá ýmsum aðilum við því að leggja sjóðinn niður. Þau mótmæli hafa verið frá fleirum en myndlistarmönnum en þetta er mikilvægur sjóður fyrir myndlistina í landinu og hefur staðið undir ýmsum verkefnum myndlistarmanna og verið þarfur og sjást merki hans við ýmsar opinberar byggingar. Eitt atriði enn ætla ég að nefna í frv., það er í 8. gr., en það málefni kom til umræðu í dag í fyrirspurnatíma og er um breytingu á lögum nr. 31/1987, um flugmálaáætlun og fjárveitingu til framkvæmda í flugmálum. Í 8. og 9. gr. er kveðið á um að tekjum af flugvallagjaldi skuli varið til reksturs að hluta og í athugasemdum frv. kemur fram að 70 millj. eru áætlaðar til reksturs flugvalla eða flugmálareksturs Flugmálastjórnar og það er tekið af framkvæmdaliðnum. Fyrir nokkrum árum urðu þáttaskil í flugmálum með svokallaðri flugmálaáætlun og á undanförnum árum hefur verið mikið framfaraskeið í flugmálum og mikil uppbygging. Mikið hefur verið gert og vantar herslumuninn í þessum efnum þannig að allir aðalflugvellir landsins þjóni nútímaflugumferð. Þess vegna finnst mér meira en lítið hæpið að stoppa nú við og draga úr þessu einmitt á þessu tímaskeiði. Ég get vel skilið að á einhverjum tíma sé réttlætanlegt eftir því sem þessum framkvæmdum miðar að taka eitthvað af þessu fé til reksturs. Hins vegar er það svo að tæknin útheimtir miklar framkvæmdir við flugvelli jafnvel þó búið sé að leggja bundið slitlag á marga þeirra en það er nokkuð eftir. Þegar er búið að ákveða og gera tillögu um það í flugráði hvernig á að skera niður í framkvæmdum þessar 70 millj. og er áætlað að það bitni á þremur stöðum, Sauðárkróki, Húsavík og Egilsstöðum en mér finnst ekki heldur nógu góð vinnubrögð að skiptingin skuli ekki koma formlega til kasta Alþingis. Satt að segja er nokkur losarabragur á því að Alþingi fylgist nógu grannt með framkvæmd flugmálaáætlunar og þyrfti þar að bæta úr vegna þess að ekki eiga allir flokkar, sem eiga fulltrúa á Alþingi, einu sinni sæti í flugráði. Minn flokkur á það ekki þannig að aðstaða okkar framsóknarmanna til að fylgjast með þessum málum er að við höfum enga beina aðild að þessari tillögugerð, á frumstigi. En ég ætla ekki að ræða nánar um einstakar framkvæmdir í þessu efni. Ég tel mjög vafasamt svo að ekki sé meira sagt miðað við það sem liggur í framkvæmdum á flugvöllum að færa þessa upphæð yfir í rekstur á þessu stigi. En svo víkur sögunni að leiksýningunni á laugardaginn var um yfirlýsingu hæstv. ríkisstjórnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun. Hér eru taldar upp nokkrar aðgerðir sem ríkisstjórnin hyggst beita sér fyrir. Í fyrsta lagi er þetta margumtalaða átak í vegamálum, sem hefur verið á dagskrá hér um nokkurn tíma, og fjölmiðlar, einkum sjónvarpsstöðin Stöð tvö, hafa birt fréttir af með reglulegu millibili. Núna fyrir helgina og kom stórfrétt um að ríkisstjórnin hygðist veita á næstu fjórum árum ef ég man rétt 30 milljarða kr. til vegamála. Þótti mörgum sem á horfðu þetta nokkuð mikil upphæð. Hér er sagt frá því að ríkisstjórnin hafi samþykkt að verja 3,5 milljörðum kr. til öflugs átaks í vegamálum á næstu fjórum árum. Þeir í hæstv. ríkisstjórn hafa reyndar gleymt því að kosningar eru í millitíðinni þannig að ég get ekki séð að það sé í þeirra valdi að ákveða aðgerðir til næstu fjögurra ára, ekki nema ætlunin sé að þeir vinni saman ef þeir fá til þess kraft eftir kosningar sem ég vona að ekki verði. Ekki er allt sem sýnist með þetta átak. Í frv., sem hér er til umræðu, eru ákvæði eins og komið hefur fram um að skera niður ríkisframlagið í Vegasjóð um 275 millj. kr. Í Vegasjóði eru 500--600 millj. kr. vegna ferjureksturs sem gleymist alltaf í umræðunni um átök til vegmála, þ.e. að Vegasjóður hefur tekið á sig rúmlega hálfan milljarð kr. sem er aldrei tíundaður í þessu sambandi. Hitt er svo annað mál að það er auðvitað jákvætt að gera þetta átak. Hins vegar kom fram í umræðum í fjárln. í morgun að það hefði verið skotið á að gildið 0,3% í atvinnuleysisprósentunni, þetta átak upp á 1.250 millj. kr. Að vísu var tekið fram að ekki væru mikil vísindi á bak við þetta en ég held að atvinnuþáttur átaksins sé oft og tíðum ofmetinn. Ekki það að hliðaráhrif stórframkvæmda í vegamálum eru allmikil en stórframkvæmdirnar sjálfar taka ekki til sín mörg ársverk en þær taka vissulega til sín vélakost og stór hluti fjármagnsins fer í vélavinnu. Ég held því að það verði að fara svolítið varlega í það þegar átak í vegamálum er talið leysa atvinnuvandann og ég er hissa á því ef verkalýðshreyfingin tekur slíkt gott og gilt. Hins vegar eru áhrif átaks í vegamálum mjög jákvæð. Ég ætla ekki að draga fjöður yfir það og auðvitað er ég og aðrir þingmenn jákvæðir gagnvart átaki í þessum efnum. Hins vegar má varast að ofmeta áhrif þeirra á atvinnustigið í landinu eða atvinnuleysisprósentuna. Ég get t.d. nefnt að á Austurlandi var góð framkvæmd í vegamálum í sumar, bygging brúar yfir Jökulsá í Dal og brúarbyggingar hafa oft þótt mannfrekar vegaframkvæmdir. Sú framkvæmd kostaði um 120--130 millj. kr. Hún hófst um mánaðamótin apríl/maí og lauk í lok september og við stórframkvæmdina unnu 10--15 menn þannig að framkvæmdirnar eru mjög jákvæðar en það má varast að ofmeta þessi áhrif. Hins vegar er svo annað mál hvernig á að skipta vegafénu og heyrst hefur að það eigi að brjóta upp það samkomulag, sem verið hefur á Alþingi um skiptingu vegafjár milli kjördæma, og væri fróðlegt að heyra um það frá hæstv. forsrh. hvar það mál stendur. Síðan er ákvæði nr. 2 um að hætta við að brjóta loforð síðan í fyrra. Ekki er nema gott eitt um það að segja. Það er ágætisefni í yfirlýsingu til að fylla fyrstu blaðsíðuna af þessum pappír. Síðan kemur þriðja atriðið: ,,Til þess að treysta enn frekar undirstöður íslensks atvinnulífs og skapa fleiri störf mun ríkisstjórnin leggja fram frv. um nýsköpun í atvinnulífinu.`` Ekki er seinna vænna þegar einn mánuður er eftir af þingtímanum. Takið eftir, nú á að leggja fram frv. um nýsköpun í atvinnulífinu þegar einn mánuður er eftir af þingtímanum á kjörtímabilinu. Það þarf náttúrlega ekki að hafa mörg orð um þetta. Ég ætla að hafa orð um þetta allt í lokin. Síðan er talað um örvun fjárfestingar. Þar er talað um að falla frá lagabreytingu, sem gerð var í hæstv. ríkisstjórn, og barin í gegn fyrir tveimur árum. Síðan þurfti hæstv. heilbrrh. að fá eitthvað inn og á undanförnum árum hefur verið mikill glundroði í rekstri sjúkrahúsanna í Reykjavík og reyndar deilur um hvort rétt sé að sameina stóru sjúkrahúsin í Reykjavík. Um það hafa verið skiptar skoðanir hvort rétt sé að sameina Landakotsspítala og Borgarspítalann og búa til tvo stóra spítala hlið við hlið og setja þá í samkeppni. Hins vegar er verið að ganga frá þessum málum núna og þetta er komið inn í yfirlýsinguna með fyrirsögninni ,,Styrkari fjárhagur heilbrigðisstofnana.`` Hann er nú ekki styrkari en það að búið er að fresta öllum málum sjúkrahúsanna til 3. umr. fjárlaga og á þessari stundu er ekki séð fyrir hvernig þessum málum verður skipað á næsta ári. Ég lít því á þetta sem eitthvað sem hæstv. heilbrrh. þurfti að fá inn frekar en að sérstaklega sé verið að greiða fyrir kjarasamningum eða viðhalda stöðugleika. Síðan er verið að tala um hvað eigi að gera á næsta kjörtímabili með skattlagningu fjármagnstekna. Ég get sparað mér orð um það því að auðvitað væri æskilegt að ríkisstjórnin fengi ekki meiri hluta í kosningum og yrði farin frá og aðrir teknir við þegar þessi ákvæði eiga að ná fram að ganga. Síðan koma ákvæði nr. 7, 8 og 9 og eru þau til bóta og er verið að taka á ákveðnum skattamálum. Ég skal viðurkenna það sem rétt er. Þetta er skref í rétta átt. Þau eru að vísu ekki stór en eigi að síður eru þessi þrjú atriði jákvæð og raunverulegar aðgerðir í skattamálum og satt að segja er lítið meira sem yfirlýsingin inniheldur. Ákvæði nr. 10 eru aðgerðir gegn skattsvikum. Hafa menn einhvern tíma heyrt áður talað um það? Ég hef heyrt talað um það áður en ég hef líka heyrt þær staðhæfingar að enn þá sé svarta atvinnustarfsemin og neðanjarðarhagkerfið um 11 milljarðar kr. þannig að mér finnst þetta lítið annað en orð og næsti kafli um hækkun skattleysismarka, sem er búið að fjalla hér um og ég ætla ekki að endurtaka, er blekking. Þá koma greinar nr. 12 og 13 sem eru um samstarf um lausn á greiðsluvanda vegna húsnæðislána. Þessu er ætlað að koma til mós við þann mikla vanda og vanskil sem heimilin í landinu standa frammi fyrir og hefur verið til umræðu á Alþingi. Það á að gera með þeim hætti að ríkisstjórnin mun beita sér fyrir viðræðum við fulltrúa lánastofnana og lífeyrissjóða um leiðir til að taka á greiðsluvanda þeirra íbúðaeigenda sem hafa orðið fyrir sérstökum skakkaföllum vegna samdráttar í tekjum. Þá hafa menn það. Núna nokkrum dögum fyrir jól, nokkrum mánuðum fyrir kosningar, á að taka upp viðræður um þann vanda sem hefur verið viðloðandi meiri hlutann af þessu kjörtímabili. Síðan á að hefja viðræður við orkusölufyrirtækin með það fyrir augum að efna til samstarfs um að lækka húshitunarkostnað á dýrustu svæðunum. Þetta er náttúrlega ekkert annað en kosningaplagg. Það er best að hafa það eina orð um það. Hinar einu raunverulegu aðgerðir í þessu eru þær að verið er að framlengja hátekjuskattinn, en það fékkst fram með herkjum, og auðvitað var mikil hagsmunagæsla í því. Ég trúi því að hitnað hafi í stjórnarsamstarfinu og Sjálfstfl. hafi staðið svona vel í ístaðinu en látið undan fyrir Alþfl. að lokum en reynt síðan að breiða yfir það með því að fá fram það sem þeir kalla leiðréttingu á því sem þeir kalla ekknaskatt. Þarna hafa farið fram viss kaup og er auðvelt að sjá hvernig þau hafa farið fram. En þetta eru raunverulegar ráðstafanir sem ég ætla ekki að leggjast á móti. Mér finnst þetta lagfæringar til bóta en þetta er líka það eina sem er í ráðstöfunum sem er í raun bitastætt fyrir utan átakið í vegamálum sem er jákvætt en alveg er eftir að greina frá því á Alþingi og leggja það fyrir hvernig það átak verður útfært. Ég er sannfærður um að þetta plagg dugir ekki til að ná farsælum kjarasamningum eða kjarajöfnum. Þetta plagg segir ekkert um það. Auðvitað á eftir að fjalla mikið um þetta enn þá áður en þessi ákvæði koma til framkvæmda þannig að ég læt hér staðar numið að sinni.

Virðulegi forseti. Það er í sjálfu sér ástæða til þess að það verði dálítil umræða um þetta frv. til laga um ríkisfjármál sem er í sjálfu sér gamall kunningi og segir svo sem ekki margar nýjar fréttir. Það sem ber nýjast við í málinu er þessi merka yfirlýsing ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun eins og hún heitir nú, hvorki meira né minna, og er satt að segja eins og maður hafi heyrt þessa fyrirsögn einhvern tíma áður fyrr á öldinni og síðar líka. Satt best að segja var það þannig að það vildi svo til að ég var einhvers staðar vant við látinn og skrúfaði frá útvarpinu þegar komið var fram í miðjan fréttatíma einn daginn og tók þá eftir því að það var verið að lesa upp niðurstöður um að það ætti að gera eitt og annað gott í þjóðfélaginu, það átti að örva fjárfestingu, afnema tvísköttun lífeyrisgreiðslna, berjast gegn skattsvikum, það átti að efna til samstarfs um lausn á greiðsluvanda vegna húsnæðislána, lækka húshitunarkostnað og það átti að beita aðhaldi í ríkisfjármálum og ég sagði við sjálfan mig eitt augnablik: Hvaða flokkur ætli hafi verið að samþykkja þessa ályktun, vegna þess að það hafa verið að dynja yfir landsmenn ályktanir að undanförnu, misjafnlega ábyrgar ályktanir. Ég held nú að þeir framsóknarmenn hafi komist einna lengst í því og er þá langt til jafnað, viðurkenni ég, að gera ályktanir um mikið milljarðasafn í alls konar útgjöldum en þetta minnti dálítið á svoleiðis tíðindi. Svo kom í ljós að þetta var hin ábyrga hæstv. ríkisstjórn sem hafði gert þessa ályktun. Ríkisstjórnin kom saman á fund og gerði ályktun og má segja að það sé nokkuð frumlegt í sjálfu sér að ríkisstjórnin, sem er fjölskipað stjórnvald, hittist og geri ályktun sem fjölskipað stjórnvald.

Hún gaf yfirlýsingu . . .

Það mun hafa verið þannig, hæstv. forseti, að það hafi hrikt verulega í samkvæmt þeim upplýsingum sem við höfum fengið. Ég hef heyrt að . . .  Síðan kom í ljós að þarna fóru menn nokkuð glannalega satt best að segja með ýmsa hluti í orðalagi og gáfu meira í skyn en nokkur efni stóðu til. Þó stendur alveg upp úr í þeim efnum þessi setning, með leyfi hæstv. forseta: ,,Ríkisstjórnin hefur ákveðið að persónuafsláttur taki áfram mið af fyrirhugaðri launaþróun fremur en verðlagsþróun og hækki því meira en ella hefði orðið.`` Þessi setning þýðir á mæltu máli að ríkisstjórnin hafi gert ráð fyrir því að skattar yrðu hækkaðir og að skattleysismörk yrðu lækkuð en að ríkisstjórnin hafi komist að þeirri niðurstöðu að það væri skynsamlegt að láta það ekki gerast, skynsamlegt að hækka ekki skatta og skynsamlegt að miða við að skattleysismörkin verði óbreytt miðað við launaþróun því að það er það sem hér er á ferðinni. Þegar menn skoða þær tölur þá er ekki um að ræða nein önnur tíðindi en þau að ríkisstjórnin lýsir því yfir að hún ætlar ekki á kosningavetri að leggja lykkju á leið sína sérstaklega til að hækka skattana. Þakka skyldi. En það eru öll tíðindin. Ég tek eftir því að þessi setning hefur gefist nokkuð vel vegna þess að menn hafa talið að í þessu fælust efnisleg tíðindi en staðreyndin er sú að þetta er hrein blekkingastarfsemi og ekkert annað og það ber að gagnrýna hæstv. ríkisstjórn mjög harðlega fyrir að hafa uppi blekkingastarfsemi af þessu tagi núna í upphafi viðræðna um kjarasamninga. Í þessu skjali að öðru leyti eru ýmis tíðindi sem hafa verið gerð ágæt skil en ég tel að þessi málflutningur varðandi skattleysismörkin standi alveg upp úr og og náttúrlega er það þannig að hæstv. ríkisstjórn finnur að skattleysismörkin hafa lækkað svo mikið að það er óhjákvæmilegt að taka á því og það er að verða, mér liggur við að segja, uppreisnarástand í þjóðfélaginu vegna þess að menn hafa keyrt skattleysismörkin svo mikið niður. Það er orðin gríðarleg óánægja með þá hluti út um allt þjóðfélagið og það er satt að segja dálítið merkilegt að það er nokkurn veginn sama hvar maður kemur á vinnustöðum eða annars staðar um þessar mundir að þegar menn eru að tala um hlutina þá er það kannski fyrst og fremst þetta. Það eru skattleysismörkin og hvað þau hafa hrunið niður í tíð Sjálfstfl.

Nei, nei, það byrjaði með ykkur.

Já, þau byrjuðu vissulega . . .

Að stærstum hluta.

Að talsverðu leyti, það er alveg hárrétt en fyrir síðustu kosningar var því lýst yfir af Sjálfstfl. að tekjuskattar yrðu lækkaðir og skattleysismörkin yrðu hækkuð. Það er veruleikinn. Þáverandi stjórnarflokkar 1991 gáfu engar yfirlýsingar um að þeir ætluðu að standa þannig að málum en það gerði Sjálfstfl. og hefur svikið það lóðbeint allt saman eins og það leggur sig og haldið áfram að kýla niður skattleysismörkin allan þennan tíma. Niðurstaðan er núna þannig að ef skattastaðan er skoðuð miðað við það sem var í upphafi þegar staðgreiðslukerfið var tekið upp þá eru menn að borga sem eru með kannski 75 þús. kr. á mánuði 7--8 þús. kr. meira á mánuði í skatta en ella hefði verið vegna þess hvernig þetta hefur verið kýlt niður á þessum tíma. Og svo kemur þessi göfuga hæstv. ríkisstjórn og segir við þjóðina: Við ætlum að hætta núna. Við erum alveg staðráðnir í að hætta við að hækka skattana mikið meira. Það er nóg komið. Nú ætlum við að taka okkur sjálf í landhelginni og ekki hækka skattana um krónu meira. Og ég endurtek: Þakka skyldi. Þó þeir vakni upp a.m.k. á kosningavetri til þess að átta sig á þessum málum. Varðandi önnur atriði sem hér koma fram þá er það býsna athyglisvert og þakkandi í sjálfu sér að ríkisstjórnin skuli vera hætt við að svíkja sveitarfélögin. Það er afskaplega göfugt og ég verð að segja óvænt framlag ríkisstjórnarinnar til þjóðmálaumræðunnar að hún skuli vera hætt við að svíkja sveitarfélögin. Niðurstaðan er sú þegar upp er staðið að hér er um að ræða sýnist mér að það er verið að auka hallann á ríkissjóði með þessum ráðstöfunum upp á 1,5--2 milljarða kr. eftir því hvernig menn skoða það nákvæmlega. Og aðaltilefni þess að ég ákvað að biðja um orðið eru þær geigvænlegu skuldir sem með þessum ákvörðunum er verið að ákveða að ríkið efni til, þær hrikalegu skuldir. Staðan er þannig að í lok ársins 1992 eru skuldir A-hluta ríkissjóðs 150 milljarðar kr. og hafa þá hækkað frá árinu 1991 úr 131 milljarði kr. eða um 18 milljarða á einu ári. Á árinu 1993 hækkuðu þessar skuldir líka líklega í kringum 20 milljarða kr. Ríkið, þjóðarbúið er þannig orðið skuldsett í lok síðasta árs upp á um það bil 170 milljarða kr. Og á þessu ári, 1994, hefur þessi skuldaaukning haldið áfram að hlaðast upp og er bersýnilegt að ef svo fer fram sem horfir og menn eru að gera tillögur um í þessum miklu yfirlýsingum sínum þá má gera ráð fyrir því að skuldir ríkissjóðs, bara A-hluta ríkissjóðs, á þessu ári og í byrjun næsta árs slá einhvern tíma á þeim tíma í um það bil 200 milljarða kr. Það eru skuldir sem við erum að velta af okkur yfir á framtíðina, yfir á þá sem þurfa að bera uppi ríkissjóð framtíðarinnar af sköttum sínum. Það er alveg augljóst mál að ef menn ætla sér að halda hér uppi sjálfstæðu þjóðfélagi á Íslandi, sem við ætlum að gera, þá verða menn að staldra hér mjög alvarlega við. Auðvitað er það alveg augljóst mál að menn munu vera með hugmyndir af ýmsu tagi um veruleg útgjöld ríkisins á komandi árum, m.a. til félagslegra verkefna af margvíslegum toga. En það er alveg ljóst að í þeim efnum verða menn að skoða þann veruleika að við erum með tölu sem svarar um það bil tvöfaldri árseyðslu ríkissjóðs í skuldir A-hlutans eins. Mér er spurn: Ætla menn í þessari virðulegu stofnun, hvort sem það er stjórn eða stjórnarandstaða, að láta svo sem ekkert sé í þessum efnum? Vegna þess að þetta er hinn alvarlegi veruleiki, þ.e. hinar heiftarlegu skuldir ríkissjóðs og hvernig þær hafa verið að þróast. Ég nefni þetta ekki síst vegna þess, hæstv. forseti, að ég tók eftir því að formaður Alþfl., sem er einn af ráðherrunum í núv. ríkisstjórn eins og alþjóð veit, 

Var það svo?

Þetta voru yfirlýsingar hæstv. utanrrh. í þessum efnum og var ekki nokkur leið að skilja hlutina öðruvísi en þannig að hér væri verið að nálgast málin með allt, allt öðrum hætti. En staðreyndin er sú, hæstv. forseti, að þegar hlutirnir eru skoðaðir þá verður að segja alveg eins og er, þó að hér sé mörgum góðum málum hreyft, að þetta er kosningaleg yfirlýsing svo að ég segi nú ekki meira. Það er ekki nokkur leið að neita því. Það er ábyrgðarleysiskeimur af þessari yfirlýsingu eins og hún lítur út og það er verið að stækka skuldina, skuld okkar við framtíðina og það er hlutur sem við ættum ekki að láta standa okkur að hér í þessari virðulegu stofnun. Ég segi það þess vegna, hæstv. forseti, að ég hefði viljað sjá að ríkisstjórnin hefði í þessari yfirlýsingu tekið með einhverjum hætti á þessum vandamálum líka, ýmist með því að spara eða með því að auka tekjur að einhverju verulega marki nema hvort tveggja sé vegna þess að ríkisstjórn sem þorir ekki að takast á við þennan vanda er hætt að vera ríkisstjórn. Ríkisstjórnir eru til þess að taka á erfiðum vandamálum en ekki til þess að láta reka undan eins og menn eru nú að gera. Núna næstu daga, hæstv. forseti, mun birtast í þingsölum ríkisreikningurinn fyrir árið 1993. Það verður mjög fróðlegt að fara yfir það hvernig skuldastaða A-hluta ríkissjóðs verður samkvæmt þeim reikningi. Það verður mjög fróðlegt að fara yfir það hvernig skuldirnar hafa vaxið á þessu kjörtímabili. Ég sé ekki betur en það stefni í að menn séu að tala um að skuldirnar hafi vaxið í kringum 40 milljarða króna á þessum tíma sem er nokkuð alvarlegur hlutur miðað við það að menn sögðu í upphafi kjörtímabilsins: Við ætlum að hætta að reka ríkissjóð með halla. Það er sama stjórnin sem situr núna og sú sem sagði: Við ætlum að hætta að reka ríkissjóð með halla. Þetta held ég að sé sá alvarlegi veruleiki sem við stöndum frammi fyrir. Í aðdraganda kosninganna ættu menn fyrst og fremst að vera að takast á um hvernig best er staðið að því að ná niður þessum vandamálum vegna þess að þessi vandamál framtíðarinnar eru örugglega alvarlegustu vandamálin sem íslenskt efnahagskerfi stendur frammi fyrir. Það eru skuldirnar við framtíðina sem menn eru hér að stórauka með margvíslegum hætti. Ég tel reyndar líka, hæstv. forseti, að það séu skuldir við framtíðina að menn skuli ekki þora að forgangsraða í ríkiskerfinu. Að menn skuli ekki þora að taka um það ákvörðun að ákveðnir málaflokkar skuli hafa forgang umfram aðra málaflokka. Ég tel að það sé þannig að ef menn gera það ekki þá séu menn um leið að dæma sig til þess að útgjöldin þenjist út til allra málaflokka, hvort sem það eru menntamál, heilbrigðismál, vegamál, dómsmál eða hvað það nú er. Veruleikinn er sá að við Íslendingar erum á sumum sviðum í útgjöldum á vegum samfélagsins á svipuðum slóðum og aðrar þjóðir. Við erum það t.d. í heilbrigðismálum, að því er varðar hlutfall þjóðarútgjalda til heilbrigðismála þá erum við á svipuðum slóðum og grannþjóðir okkar. Þegar hins vegar kemur að öðrum málaflokkum eins og menntamálum þá er ljóst að þar erum við langt á eftir öðrum þjóðum. Langt á eftir öðrum þjóðum. Þegar við skoðum útgjöld Íslendinga til menntamála miðað við t.d. Svía eða Norðmenn eða Dani þá er alveg ljóst að þar munar mjög miklu. Ef við skoðum útgjöld Íslendinga til menntamála í samanburði við það sem gerist t.d. í Austur-Asíu, í hávaxtaríkjunum í Austur-Asíu sem við vorum að tala um hér um daginn, þá er alveg augljóst mál að Íslendingar eru þar langt á eftir. Auðvitað er það ljóst að um leið og menn tækju ákvörðun um að taka út úr segjum rannsóknir og þróunarverkefni, taka út úr menntamál og skóla og lyfta því þá eru menn að gera hvað? Menn eru að taka ákvörðun um að afla nýrra tekna eða skera annað niður. Vegna þess að það er augljóst mál að það er ekki hægt að ná þessu öllu upp í senn. Ég held, hæstv. forseti, þegar grannt er skoðað og vel er farið yfir hlutina að málin séu þannig að það séu tveir þættir sem sé alvarlegast að vanrækja í nútímanum. Það er annars vegar að vanrækja að taka á þessum hrikalegu skuldavandamálum ríkissjóðs. Það tel ég alvarlegan hlut hvernig sem það er skoðað í okkar efnahagslífi. En hinn þátturinn sem við megum ekki vanrækja undir neinum kringumstæðum eru menntamálin vegna þess að þar er líka verið að stofna til skuldar við framtíðina. Ég hvet til þess að menn reyni að þróa efnahagsstefnu þar sem menn hafi þetta hvort tveggja í huga í einu. Annars vegar menntamálin og hins vegar þessar miklu skuldir. Hæstv. forseti. Það sem ég ætlaði að fara aðeins yfir í frv. er tillagan um grunnskólann. Hún er ótrúlega sérkennileg þessi tillaga um grunnskólann. Hún er sérkennileg vegna þess að það er búið að vera að flytja hana allt kjörtímabilið, á hverju einasta þingi. Því var lýst yfir af hæstv. menntmrh. að það yrði aðeins einu sinni sem þessi tillaga yrði flutt en það er búið að flytja hana á hverju þingi. Þetta er alltaf sama tillagan. Það er alltaf verið að skera niður, alltaf verið að fresta þessari tímaaukningu í grunnskólanum, alltaf verið að fresta því að fækka eitthvað í bekkjum o.s.frv. En þetta er skrýtið á þessu þingi, hæstv. forseti, fyrst og fremst vegna þess að á þessu sama þingi er liggjandi fyrir frv. í menntmn. um að auka stórkostlega við tíma í grunnskólum og fækka jafnvel í bekkjum í grunnskólum. Alla vega eru menn að gera ráð fyrir verulega auknum útgjöldum til menntamála í því frv. til laga um grunnskóla sem liggur fyrir í menntmn.

Einsetinn skóli.

Þar er verið að tala um einsetinn skóla og skólamáltíðir og guð veit hvað. Nákvæmlega núna þessa daga erum við að fjalla um þetta mál í menntmn. Á sama tíma erum við í fyrsta lagi að fjalla um þetta frv. sem gerir ráð fyrir því að skera niður til grunnskólans frá því sem ella hefði verið á næsta ári um 180 millj. kr. Því það er gert ráð fyrir því að vikustundirnar verði 293 á vorönn í grunnskólum og 299 á haustönn. Það er verið að gera ráð fyrir að skera niður á næsta ári frá því sem ella hefði verið um 180 millj. kr. Þetta er eitt þingmálið. Svo er annað þingmál sem verður rætt hér á morgun. Þar er gert ráð fyrir hverju? Gert ráð fyrir því að skera niður í grunnskólanum á næsta ári en samt aðeins minna en í þessu frv. Í fjárlagafrv., sem verður fjallað um á morgun, er gert ráð fyrir því að auka við næsta haust um 26,2 millj. kr. með því að bæta við sex vikustundum í grunnskólanum, 26,2 millj. kr. En svo á að skera grunnskólann niður á móti þessu um 40 millj. kr. á næsta ári. Raunverulegur niðurskurður hjá grunnskólanum á næsta ári er 13,8 millj. kr. í staðinn fyrir 26,2 millj. kr. aukningu. Þetta er þingmál eitt. Svo er þingmálið sem er grunnskólafrv., sem ég var að tala um áðan sem lofar öllum gulli og grænum skógum. Síðan kemur þetta frv. þar sem er enn um að ræða aðeins öðruvísi áherslur. Ég segi, hæstv. forseti, það er greinilegt að ráðuneytin sem standa á bak við flutning þessara frv. vita ekkert hvert af öðru því það stendur ekki það sama í þessum þremur stjórnarfrv. sem verið er að flytja hér. Það stendur eitt í fjárlagafrv., það stendur annað í frv. um ríkisfjármál og það þriðja stendur svo í grunnskólafrv. Ég held satt að segja að það sé algert lágmark að þeir sem eru að flytja málin, þ.e. ráðherrar í hæstv. ríkisstjórn, beri þá lágmarksvirðingu fyrir sjálfum sér að þeir reyni að láta hlutina nokkurn veginn ríma saman í þeim stjórnarfrv. sem verið er að flytja í þessari virðulegu stofnun. Ég held, hæstv. forseti, að þessir þættir sem hér hafa verið gerðir að umtalsefni, annars vegar skuldir ríkisins og hins vegar skuldin við börnin með lakari skólum en þyrfti að vera, séu einhver alvarlegustu vandamál íslenskra stjórnmála í dag. Það að fá menn til að staldra við þetta er úrslitamál. Hér halda menn eins og gengur ræður um ýmsa hluti og flytja tillögur um ýmsa hluti og allt er gott um það að segja. Vandinn er hins vegar sá að menn fást ekki til þess að lýsa upp einstök svið umfram önnur. Af þeim ástæðum verður pólitíkin kannski ekki alveg eins spennandi og áhugaverð og hún þyrfti að vera því að pólitísk umræða er undirstaða lýðræðisins í landinu. Svo að lokum þetta, hæstv. forseti, af minni hálfu. Það er dálítið umhugsunarvert að það skuli koma fyrir á hverju einasta þingi að menn séu svona seinir með þessi frv. Það er dálítið umhugsunarvert. Nú dettur mér ekki í hug fara að sýkna einn eða neinn í þeim efnum, ég geri það ekki, við eigum öll einhverja sök á því að hafa staðið að tillöguflutningi á þinginu allt of seint. Oft hefur þetta verið þannig í samsteypustjórnum hafa flokkar átt mjög erfitt með að koma sér saman um málin og það hefur tekið tíma. Oft hefur þetta líka verið þannig að þetta hafa verið heldur flókin verkefni sem menn hafa verið að taka á og þá hefur það tekið tíma og frv. komið á síðustu stundu og auðvitað verið til vansa hvernig ríkisstjórnir hafa ætlað þinginu að afgreiða hlutina. En ég segi alveg eins og er, hæstv. forseti, að ég átta mig ekki alveg á því hvaða pólitísk atriði það eru í þessu frv. sem eru þannig að þau réttlæti hvað það kemur seint fram. Ég sé það ekki. Vegna þess að mig minnir að í fjárlagafrv. sjálfu og greinargerð þess, ég þykist muna það rétt að þessi mál séu öll meira og minna skráð þar. Menn hafa þannig í sjálfu sér þegar í lok september þegar var verið að semja fjárlagafrv. gert sér grein fyrir því að það þyrfti að flytja eitthvert svona frv. Að vísu er ekki hægt að segja það um tekjuhliðina vegna þess að það var tekið fram, ef ég man rétt, í lok semptember eða byrjun október að tekjuhliðin væri af hálfu ríkisstjórnarinnar ekki endanleg. En ég hélt satt að segja að þær forsendur sem var gert ráð fyrir á gjaldahliðinni væru allar inni og fátt eitt hafi bæst við sem réttlæti það að menn séu þetta seinir á ferðinni  Hér hafa orðið nokkur orðaskipti, hæstv. forseti, með fyrrv. og núv. hæstv. félmrh. Ég ætla í sjálfu sér ekki að blanda mér í þá umræðu þeirra. Hún var mjög athyglisverð. Og sérstaklega að það kemur fram í bréfi sem okkur þingmönnum Reykvíkinga barst að ástandið í málefnum fatlaðra í höfuðborginni væri alveg sérstakt áhyggjuefni og þar þyrfti að taka dálítið mikið öðruvísi á en gert hefur verið á undanförnum árum. Ég tek eftir því að sá sem skrifar undir þetta bréf er framkvæmdastjóri svæðisskrifstofu málefna fatlaðra í Reykjavík, Ásta María Eggertsdóttir. Með fylgir bréf formanns svæðisráðs málefna fatlaðra í Reykjavík, Guðmundar Ragnarssonar. Þar fer hann nokkrum orðum um vandann í höfuðborginni sérstaklega. Í því bréfi segir, með leyfi forseta: ,,Fyrsti liður þess bréfs hlýtur að standa hverjum þingmanni Reykvíkinga nærri. Þar er á áþreifanlegan hátt minnt á hversu höfuðborgin hefur orðið út undan í málaflokki fatlaðra. En það hefur viðgengist í mörg ár.`` Síðan segir hér, með leyfi forseta: ,,Það er mikið áhyggjuefni hversu seint gengur að byggja íbúðir og hús fyrir fatlaða. Biðlisti eftir búsetu er langur hjá svæðisskrifstofu og lengist. Stöðugt hefur verið klipið af Framkvæmdasjóði fatlaðra og sífellt stærri hluti hans fer í rekstur. Svæðisskrifstofan skorar á þingmenn Reykvíkinga að beita sér fyrir því að Framkvæmdasjóður fatlaðra fari allur í stofnkostnað og að rekstrarverkefnum verði fundin önnur fjáröflunarleið.`` Síðan segir, með leyfi forseta: ,,Við viljum vekja athygli á því að sérstök klausa í síðustu fjárlögum bannaði að stofnað yrði til nýrra verkefna sem útheimtu nýtt starfsfólk á því ári. Því hefur uppbygging stöðvast, ekki síst í búsetumálum fatlaðra þótt ýmsar tilfærslur hafi verið gerðar innan skrifstofunnar á árinu. Svo hlut Reykjavíkur verði borgið þarf því að fjölga störfum í málaflokknum í Reykjavík á ný.`` Nú kann það að virðast undarlegt að einn þingmaður Reykvíkinga sem hefur auk þess sýslað með þennan málaflokk skuli alveg sérstaklega taka eftir þessu --- sá sem hér stendur. En ástæðan er kannski einfaldlega sú að svæðisskrifstofa málefna fatlaðra í Reykjavík hefur aldrei tekið svona til orða í bréfi til okkar fyrr. Það er dálítið umhugsunarefni. Hvernig stendur á því að svæðisskrifstofa málefna fatlaðra í Reykjavík virðist allt í einu fá málið núna að því er þetta varðar nema það sé vegna þess að hún telji óhjákvæmilegt að vekja rækilega athygli á þessum málum einmitt um þessar mundir og það verði ekki lengur þagað? Það er fróðlegt, hæstv. forseti, að sjá það bréf sem formaður svæðisráðsins sendi okkur Reykjavíkurþingmönnum núna fyrir nokkrum dögum þar sem koma fram, mér liggur við að segja, hárreisandi lýsingar á aðstæðunum í kjördæminu að því er varðar þennan málaflokk. Þar er fullyrt aftur og aftur að þetta sé mikið lakara hér en annars staðar. Þetta hlýtur náttúrlega að vekja sérstaka athygli okkar þingmanna Reykvíkinga vegna þess að það hefur verið einn af okkur sem hefur haft með þennan málaflokk að gera nú um nokkuð langt skeið. Ég hef satt að segja ekki orðið var við það að félmrn. hafi talið ástæðu til þess að hafa sérstakar áhyggjur af þjónustuþætti fatlaðra í Reykjavík. Ég tel því að hér sé hreyft gríðarlega stóru og alvarlegu máli. Í sjálfu sér er kannski ekki ástæða til þess fyrir mig að vera að setja á miklar ræður um þetta hér nema vegna þess að þessu máli er aðeins hreyft í frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum þar sem kannski er út af fyrir sig full ástæða til þess að fara yfir það. En ég verð að segja alveg eins og er að mér hnykkti við þegar ég sá í þessu bréfi hvað svæðisskrifstofa fatlaðra í Reykjavík tekur við sér í þessum málaflokki og segir við þingmenn Reykvíkinga: Gjörið svo vel og takið við ykkur og áttið ykkur á því hvernig staðan er í þessum málaflokki. Út af fyrir sig er ástæða til þess úr þessum virðulega ræðustól að þakka svæðisskrifstofunni sérstaklega fyrir að ýta við sínum þingmönnum eins og hér hefur verið gert. Út af fyrir sig er kannski dálítið erfitt líka fyrir þingmenn að fara að blanda sér eitthvað í þá umræðu sem var á milli hæstv. félmrh. og fyrrv. hæstv. félmrh. og ég ætla ekki að gera það. Ég get þó ekki neitað því að það vakti nokkra athygli mína þegar fyrrv. hæstv. félmrh. gagnrýndi núv. hæstv. félmrh. fyrir það að hafa ekki fylgt eftir sem skyldi útskriftarstefnunni á Kópavogshæli. Útskriftarstefnan á Kópavogshæli var samþykkt í stjórnarnefnd Ríkisspítalanna fyrir þremur árum. Það hefur afskaplega lítið gerst í þeim málum núna undanfarin ár. Því miður. En það er dálítið magnað að hugsa til þess bara sem mynd af íslenskum stjórnmálum að það skuli vera þannig að þegar einn ráðherra hættir að vera það þá geti hann snúist gegn sjálfum sér með harðri gagnrýni úr þessum ræðustól og frammi fyrir þjóðinni allri vegna þess að allt hefur verið vanrækt sem viðkomandi persóna átti að gera þegar hún var í viðkomandi ráðuneyti. Þetta er dálítið umhugsunarefni um stjórnmálaumræðuna á Íslandi ef hlutirnir eru þannig að menn eru aldrei teknir upp í lexíunum og gáð hvað þeir kunna og hvað þeir hafa gert, heldur fá menn að geipa um hlutina rétt eins og þeir hafa aldrei komið nálægt þeim og séu fæddir í gær, í fyrsta lagi í fyrradag en ekki fyrir sjö árum. Ég tók þess vegna glöggt eftir því þegar verið var að gagnrýna núv. hæstv. félmrh. í sambandi við útskriftarstefnuna fyrir Kópavogsheimilið sem samþykkt var í stjórnarnefnd Ríkisspítalana fyrir mörgum árum. Um það ætla ég í sjálfu sér ekki að fjölyrða sérstaklega hér og heldur ekki einstaka þætti í þessu frv. Ég átti leið í ræðustólinn fyrst og fremst af tveimur ástæðum. Í fyrsta lagi af þeirri ástæðu að mér stendur stuggur af þeirri ofboðslegu skuldasöfnun sem ríkissjóður stendur frammi fyrir upp á jafnvel í kringum 200 milljarða kr. um eða upp úr næstu áramótum. Það eru tveggja ára tekjur sem færu í það að borga skuldir ef við ætluðum að borga þær upp. Í öðru lagi þetta með skólana sem ég tel að sé sams konar vandamál því það er hvort tveggja skuld við framtíðina sem við erum að tala um. Ég ætla að geyma mér það þangað til kemur að umræðum um ríkisreikninginn og fjárlögin hvernig þeir hlutir líta út vegna þess að það er makalaust að upplifa það aftur og aftur í þessari virðulegu stofnun að þær tölur sem menn eru með í fjárlögum á hverju ári eru ævinlega allt aðrar í ríkisreikningi. Það er ævinlega verið að taka um það ákvörðun hér að fjárlagahallinn megi alls ekki verða meiri en, segjum 10 milljarðar eða svo. En svo gerist það þegar ríkisreikningurinn er gerður upp að þá kemur venjulega upp allt önnur tala. Það er auðvitað vegna þess að ríkisreikningurinn er gerður upp á allt öðrum grunni en fjárlögin. Það eru tvær tölur, hæstv. forseti, sem ég ætla aðeins að vekja athygli þingheims að lokum á þar sem skakkar um 4 milljörðum sjálfkrafa, án þess að ríkisstjórnin geri neitt til að hækka tölurnar. Þær bara munu hækka og það vita allir að þær munu hækka. Önnur er lífeyrisupphæðin í fjárlagafrv. Í fjárlögunum er lífeyrisupphæðin væntanlega í kringum 1 milljarð kr. eða þannig var hún í fyrra. Þegar upp var staðið samkvæmt ríkisreikningnum fyrir árið 1993 þá reyndist upphæðið vera miklu hærri eða þrisvar sinnum hærri. Vegna hvers? Jú, vegna þess að þá tóku menn inn í ríkisreikninginn allar áfallnar skuldbindingar en ekki bara það sem þurfti að borga út í lífeyri opinberra starfsmanna á því ári. Eins er það líka með aðra tölu sem heitir ,,Lántökur ríkissjóðs``. Hún er t.d. á árinu 1993 í kringum 10 milljarðar kr. En niðurstaðan í ríkisreikningi er ekki 10 milljarðar, hún er 13 milljarðar. Það er ekki vegna þess að ríkisstjórnin hafi ákveðið í millitíðinni að hækka skuldirnar um 3 milljarða. Það er ekki vegna þess heldur vegna þess að þegar ríkisreikningurinn er gerður upp þá eru teknar inn allar áfallnar skuldbindingar ríkisins en ekki bara það sem þarf að svara út og borga vegna aukins halla ríkissjóðs. Það er því þannig, hæstv. forseti, að jafnvel þó að fjárln. og Alþingi rembist eins og rjúpan við staurinn við að koma saman sæmilegum fjárlögum á hverjum tíma þá er niðurstaðan alltaf sú í ríkisreikningnum að hann er mörgum milljörðum króna hærri af því að þar eru menn að tala um allt annan grunn en þann sem við erum með. Þetta leiðir hugann að því að við erum núna nýlega búin að fá niðurstöður ríkisreikningsnefndar sem er einhver allra merkasta nefnd sem sögur fara af, hún er búin að starfa svo lengi. Ég bað um það að á síðasta þingi að við fengjum mynd af þeirri nefnd við tækifæri, helst litmynd, vegna þess að hún hefur verið svo lengi að komast að niðurstöðu. Nú er hún búin að komast að niðurstöðu og það er fagnaðarefni. Hún er búin að gera tillögur sem ég vona að verði farið eftir og ég vona að menn átti sig líka á því að það verður byltingarkennd breyting á ríkisreikningnum og fjárlögunum frá og með árunum 1997 eftir því sem tillögur ríkisreikningsnefndar eru. Þetta síðasta varðandi mismunandi grunn fjárlaga og ríkisreiknings er ég að nefna hér vegna þess að það sýnir vel hvað pólitíkin er að mörgu leyti erfið í þessu máli og ekki gagnsæ. Hlutirnir eru ekki ljósir, ekki gagnsæir sem gerir það að verkum að stjórnmálamenn eru oft að tala um allt aðra hluti en liggja í efni málsins. Það er slæmt, ekki bara fyrir stjórnmálamennina heldur líka fyrir pólitíkina í heild. Hitt voru hins vegar aðalatriðin sem ég vildi nefna hér, hæstv. forseti, varðandi heildarskuldir ríkisins og menntamálin sem ég tel að séu af sama toga spunnin, hvort tveggja eru skuldir við framtíðina. Það er það versta við þá niðurstöðu sem liggur fyrir í þessu frv. og yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að það er ekki tekið á þeim vandamálum að neinu leyti.

Hæstv. forseti. Mér líkaði ágætlega sá kafli í ræðu hv. þm. sem vék að því að skuldsetja framtíðina og þess hefði ekki verið nægilega gætt af þeirri ríkisstjórn sem nú situr að gæta sín að gera það ekki úr hófi fram. Það er ekki allt sem sýnist í þeim efnum. Það er ekki eingöngu það sem menn ákvarða við fjárlög sem ræður því hvernig við skuldsetjum framtíðina. Tökum eitt sláandi dæmi frá þeim tíma þegar hv. þm. var ráðherra, til að mynda, 1980--1983. Þá slá menn lán erlendis sem á að borga í einu lagi í upphafi næstu aldar. Það lán er með föstum vöxtum upp á 14%, þ.e. 11% raunvextir á ári þegar raunvextir nú af lánum erlendis og hérlendis eru í kringum 5%, meira en helmingi hærri raunvextir á ári. Þetta eru skuldbindingar sem vefja upp á sig og enginn maður fær við ráðið. Þarna er um að ræða efnahagslega ráðstöfun sem virkilega bindur framtíðina í fjötra. Þetta er umhugsunarefni. Líka þegar við horfum á færslur á skuldum og framúrakstri, sem svo er kallaður. Hvern á að draga til ábyrgðar til að mynda þegar 1.700 millj. vegna Framkvæmdasjóðs Íslands eru færðar til gjalda sem ekki hefur verið hugsað fyrir? Þá sem ráku sjóðinn eða þá sem færðu til gjalda? Sama má segja um skuldir Atvinnutryggingarsjóðs. Hvern á að kalla til ábyrgðar? Þá sem settu sjóðinn á stofn, án þess að hugsa sitt mál til enda, eða þá sem þurfa að bera ábyrgð á greiðslunum og þurfa að færa til gjalda. Ég er hv. þm. algjörlega sammála um það að menn verða að fara varlega, þessi ríkisstjórn eins og aðrir, en það er ekki, eins og hv. þm. sagði, allt sem sýnist.

Virðulegi forseti. Mér finnst satt að segja ekki aðalatriðið í þessu máli, ef við setjum hlutina í það samhengi sem ég var að reyna að gera, hvernig hlutirnir hafa verið í einstökum atriðum heldur að setjum okkur það að búa til stjórntæki, bæði varðandi uppsetningu fjárlaga og ríkisreiknings, sem eru með þeim hætti að það séu alvöru stjórntæki og að við sjáum hvað við skuldum og til hvaða skulda við stofnum. Ég tel að það eigi líka við um stofnun eins og t.d. Framkvæmdasjóð og Atvinnutryggingasjóð. En menn geta í sjálfu sér að því er varðar hina pólitísku ábyrgð farið yfir þá hluti og ég geri ekki ráð fyrir því að við náum neinni samstöðu um þá, ég og hæstv. forsrh. í þessum andsvaratíma enda tel ég í sjálfu sér ekki efni til þess. Ég bendi hins vegar á varðandi þá lántöku sem hæstv. forsrh. var að tala um frá árunum 1980--1983 að það er augljóst mál að ef við þá hefðum verið búin að koma upp því kerfi í ríkisfjármálum, sem m.a. var komið upp í tíð síðustu ríkisstjórnar með fjáraukalögum og reglulegum ríkisreikningum, þá hefðu menn séð þessa lántöku og afleiðingar hennar birtast strax, ef þær eru eins og hæstv. forsrh. rakti áðan. Ég kann út af fyrir sig ekki að svara fyrir því ég þekki málið ekki í einstökum atriðum. Munurinn á ríkisreikningsmálunum núna og fjáraukalagamálunum núna og því sem var um skeið er eins og svart og hvítt og ég tel að í síðustu ríkisstjórn hafi þáv. hæstv. fjmrh. tekið mjög myndarlega á því að breyta þeim hlutum úr margra ára óreiðu, sem er alveg öruggt mál að Sjálfstfl. kom einhvern tímann nálægt.

Virðulegi forseti. Það hefðbundna frv. sem hér er komið fram um ráðstafanir í ríkisfjármálum er endurtekning að sumu leyti á því sem við höfum áður séð. Það ber þá fyrst nefna breytingar á lögum um grunnskóla sem hefur verið árvisst og virðist einnig vera gert ráð fyrir því að ekki verði um flutning grunnskólans að ræða til sveitarfélaganna samkvæmt því sem hér stendur. Það er dálítið einkennilegt til þess að vita að það skuli alltaf þurfa að fresta þessum ákvæðum, jafnvel þó að þau séu þess eðlis að þau eigi ekki að hafa áhrif á fjárhag ríkisins. Í öðru lagi er hér breyting á lögum um málefni fatlaðra þar sem verið er að hækka það hlutfall sem verja má til reksturs úr 25% í 40%. Það hefur verið rætt hér allnokkuð á hvaða braut ríkisstjórnin er með því að hækka sífellt það framlag sem notað er í rekstur, bæði í lögum um málefni fatlaðra og eins í öðrum lögum þar sem sífellt er verið að seilast lengra í sjóði sem eiga að vera til framkvæmda og taka stærri og stærri hluta til rekstrar. Þá finnst mér einnig mjög athyglisvert þetta með breytingu á lögum um atvinnuleysistryggingar þar sem stendur í 4. gr. að ekki sé gert ráð fyrir því að stjórn Atvinnuleysistryggingasjóðs veiti styrki til þróunarverkefna til varanlegrar atvinnusköpunar á árinu 1995. Það kom fram í ræðu hæstv. félmrh. fyrir stundu að hún reiknaði með því að Atvinnuleysistryggingasjóður mundi áfram veita styrki til átaksverkefna og er nokkuð merkilegt að það skuli samt sem áður eiga að halda áfram en ekki til þróunarverkefna sem ég hefði talið að væri sterkari leikur. Í öðrum greinum eru síðan hefðbundnar skerðingar og ég ætla að gera að umtalsefni breyting á lögum um flugmálaáætlun og fjáröflun til framkvæmda í flugmálum. Það segir í 6. gr. laga um flugmálaáætlun sem hér er verið að breyta, með leyfi forseta: ,,Flugmálastjórn annast innheimtu sérstaks gjalds skv. 5. gr. og skal tekjum af því einungis varið til framkvæmda í flugmálum samkvæmt flugmálaáætlun.`` Nú á 6. gr. að vera svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Flugmálastjórn annast innheimtu sérstaks gjalds skv. 5. gr. og skal tekjum af því einungis varið til rekstrar flugvalla og framkvæmda í flugmálum samkvæmt flugmálaáætlun.`` Það sama er að gerast með 14. gr. Þar er kveðið á um að tekjum af flugvallargjaldi skuli einungis varið til framkvæmda í flugmálum en með þessum breytingum er þeim varið til rekstrar flugvalla einnig. Hér er um 70 millj. kr. að ræða sem nú á að taka af framkvæmdum í flugmálum og verja til rekstrar. Það mun hafa þau áhrif að flugmálaáætlun sem var samþykkt á síðasta þingi, rétt fyrir þinglok, mun breytast í veigamiklum atriðum og verður ekki hægt að fara í þær framkvæmdir sem þar var ákveðið. Í 6. gr. frv. segir að ráðherra geti í samráði við hlutaðeigandi sveitarstjórnir ákveðið breytingar á framkvæmd einstakra málsliða og er vitnað til sameiningar sveitarfélaga, að ráðherra geti sett reglugerð og fært þannig heilsugæslustöðvar á milli umdæma. Um 6. gr. segir að í henni sé skýrt nánar hvað felist í heimild ráðherra. Þó er það raunverulega ekki skýrt að neinu ráði nánar heldur aðeins sagt að vegna sameiningar sveitarfélaga sé nauðsynlegt að leiðrétta starfssvæði einstakra heilsugæslustöðva. Ég mundi vilja spyrja hæstv. forsrh. hvaða stöðvar hér er verið að tala um. Eru ekki einhverjar hugmyndir um það hvaða stöðvar er verið að færa á milli heilsugæsluumdæma og sameina, skv. 6. gr. frv.? Eitthvað hlýtur að búa á bak við það. Síðan er endurteknar ákveðnar skerðingar á ýmsum lögum í II. kafla og vil ég nefna listskreytingasjóð sem samkvæmt fjárlagafrv. á ekki að fá eina einustu krónu en ætti að hafa í lögbundnu framlagi 19 millj. kr. Þetta er sjóður sem listamenn hafa getað sótt í til þess að skreyta ýmsar opinberar byggingar og þeir hafa komið á fund fjárln. og kvartað mjög yfir því að hann sé nú aflagður. Húsafriðunarsjóður er einnig skertur um 28 millj. og er það mjög slæmt mál til þess að vita því það er atvinnuskapandi að vinna að verndun og endurbyggingu gamalla húsa. Ég held að eitthvað annað hefði mátt skerða ef nauðsyn var á að skerða eitthvað en þennan sjóð. Hvað varðar Bjargráðasjóð þá á að skerða hann einnig niður í núll og það er nokkuð athyglisvert að í fjáraukalögum sem við vorum að ræða nýlega þá þurfti að leggja fram 12 millj. kr. til Bjargráðasjóðs til þess að aðstoða bændur en á sama tíma er verið að leggja hér til að hafa engin framlög í sjóðinn á fjárlögum. Líklega þarf að leggja til eitthvað í fjáraukalögum á næsta ári í sjóðinn að nýju. Ferðamálaráð fær einnig sína hefðbundnu skerðingu og í þetta skipti er skerðingin reiknuð 130 millj. kr. þannig að ráðið fær aðeins 68 millj. af sínum lögbundna tekjustofni af tekjum Fríhafnarinnar. Mun þá skerðingin á framlagi til Ferðamálaráðs vera orðin í kringum 1 milljarður kr. frá upphafi og hefði verið hægt að gera sitthvað við það framlag ef það hefði fengist. Ekki hvað síst þegar það er skoðað að ferðaþjónusta er orðin annar stærsti atvinnuvegur þjóðarinnar hvað varðar tekjur og hefur verið mjög vaxandi á síðustu árum og skilar næstmestum tekjum í þjóðarbúið á eftir sjávarútvegi. Það hefði því hugsanlega verið jafnvel hægt að byggja ferðaþjónustu enn betur upp ef Ferðamálaráð hefði haft sína lögbundnu tekjustofna og þá líklega mundi þetta skila allt að helmingi meiri tekjum í ríkissjóð í dag ef ekki hefði verið eins og hér er lagt til. Þetta var um bandorm, hlaupið í fljótu bragði á þeim lagagreinum sem hér eru nefndar en ég tel víst að efh.- og viðskn. muni fjalla ítarlega um frv. og skoða hvaða áhrif það hefur á hag almennings og hag ríkissjóðs að sjálfsögðu líka. Ég vona að hv. efh.- og viðskn. taki sér góðan tíma í að skoða hvaða áhrif þetta hefur því stundum hefur því miður verið of mikill hraði á afgreiðslu skattamála á Alþingi. Það hefur þá komið okkur í koll nokkrum vikum seinna þegar þurft hefur að breyta aftur lögum um skattamál sem samþykkt hafa verið í of miklum flýti. Það er ekki hægt að ræða svo þennan bandorm að nefna ekki yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu og kjarajöfnun, eins og þar stendur. Það hefur verið rakið af þeim sem hafa talað á undan mér og kannski ekki miklu við það að bæta. Ég ætla að gera að umtalsefni afnám tvísköttunar lífeyrisgreiðslna sem er rætt um og á að kosta ríkissjóðs líklega 200--300 millj. kr. ef það verður framkvæmt á sama hátt og áætlað er hér. Ég vil vara við því að farin verði sú leið að setja á þetta eitthvað sérstakt þak vegna útgreiðslu á lífeyri. Það er miklu réttlátara að gera það á þann hátt sem við kvennalistakonur höfum lagt til í frv. sem hefur verið flutt þrisvar sinnum á Alþingi, að þessi frádráttarliður sé þegar fólk greiðir sitt 4% framlag í lífeyrissjóð. Þá kemur það réttlátar niður en ef farið er að meta um 15% af þeim lífeyri sem fólk á að fá til greiðslu og hafa einhver skattleysismörk á því. Þá verður það mjög misjafnt eftir því hvað mikið fólk fær úr lífeyrissjóði og mun koma þeim mest til góða sem hæstan hafa lífeyrinn en ekki þeim sem lægstar hafa tekjurnar af sínum lífeyri. Ég held að þarna sé ekki verið að fara í réttlætisátt heldur miklu fremur að hygla þeim sem hafa hærri lífeyri en hinum sem berjast í bökkum og hafa lægstan lífeyri. Það er líka nokkuð einkennilegt að meta þetta sem 15% af útborguðum lífeyri og að framlag atvinnurekenda sé 22%, restin sé síðan vaxtatekjur lífeyrissjóðsins. Ég ætla líka að nefna hækkun skattleysismarka sem er talað um að eigi að skila 2.150 kr. hækkun á skattleysismörkum einstaklings á mánuði og mun hafa í för með sér að persónuafsláttur hækkar um 867 kr. á mánuði. Það hefur verið rakið í umræðum að þetta sé ekki annað en það sem megi búast við ef farið er eftir eðlilegum verðlagsbreytingum sem persónuafslátturinn á að taka mið af. Það má kannski minna á það líka sem kom reyndar einnig fram í ræðu hæstv. félmrh., að hún hefði ásamt öðrum í ríkisstjórn og meiri hluta Alþingis staðið að því að lækka persónuafsláttinn um tæpar 400 kr. Ef hér er verið að tala um hækkun sem er bara vegna verðlagsákvæða um 1.700 kr. þá eru 400 kr. til viðbótar upp í þessar 2.100 kr. sú hækkun sem tekin var, þ.e. það sem persónuafslátturinn var lækkaður um fyrir einu ári. Það er allt sem verið er að bæta fólki að nafninu til með hækkun persónuafsláttar. Til enn frekari áréttingar þá er nefnt í skýrslu Ríkisendurskoðunar um áhrif skattbreytinga samkvæmt lögum nr. 122/1993, með leyfi forseta: ,,Í byrjun árs 1988 var tekin upp staðgreiðsla tekjuskatts og útsvars hér á landi. Við upptöku kerfisins var persónuafsláttur ákveðinn það ríflegur að tryggt var að ekki var greiddur skattur af tekjum sem jafngilda tæplega 71.000 kr. ef tekið er tillit til breytinga á meðaltalsframfærsluvísitölu milli áranna 1988 og 1993. Frá 1988 hafa skattleysismörk hins vegar lækkað verulega enda persónuafsláttur ekki fylgt verðlagi á þann hátt sem gert var ráð fyrir í upphafi. Frá árinu 1988 hefur skatthlutfall í staðgreiðslu [þ.e. tekjuskattur og útsvar] breyst fimm sinnum og verið hækkað úr 35,2% á árinu 1988 í 41,84% á árinu 1994. Persónuafsláttur lækkaði hins vegar úr 299 þús. kr. á árinu 1988 í 285 þús. kr. á árinu 1993.`` --- Þetta er allt miðað við hækkun meðaltalsframfærsluvísitölu. --- ,,Skattleysismörkin 1988, reiknuð með sama hætti, voru því 851 þús. kr. en 690 þús. kr. á árinu 1993.`` Lækkunin á milli þessara ára er 19%. Það er búið að breyta því sem upphaflega var ákveðið þegar staðgreiðsla tekjuskatts og útsvars var sett á á árinu 1988 og það er búið að lækka skattleysismörkin um 19%. Í einum lið yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar er talað um lækkun húshitunarkostnaðar. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Ríkisstjórnin mun hefja viðræður við orkusölufyrirtækin með það fyrir augum að efna til samstarfs um að lækka húshitunarkostnað á dýrustu svæðunum umfram það sem þegar hefur verið gert af hálfu stjórnvalda með niðurgreiðslum og yfirtöku skulda orkufyrirtækja.`` Nú ætlar ríkisstjórnin að hefja viðræður við orkusölufyrirtækin til að reyna að efna til samstarfs um að lækka húshitunarkostnað. Ríkisstjórnin hæstv. er búin að vera með þetta á sinni stefnuskrá alveg frá því að hún hóf sitt starf árið 1991. Samkvæmt því sem hæstv. iðnrh. skrifar nýlega í Morgunblaðið þá telur hann að tekist hafi að lækka húshitunarkostnað á köldu svæðunum svokölluðu þannig að niðurgreiðslur ríkisins hafi aukist um allt að 80%. Það er bara hvorki meira né minna en 80%, segir hæstv. iðnrh. Það væri vert að vita hvort hæstv. iðnrh. er í húsinu því það er tilvalið að spyrja hann að því hvort inni í þessari 80% hækkun á framlagi til niðurgreiðslu á húshitun sé ekki 14% virðisaukaskatturinn sem lagður var á húshitun. Ef hann er talinn með í þessari upptalningu þá er hægt að segja að niðurgreiðsla hafi aukist vegna þess að fyrst eru álögurnar hækkaðar og síðan er niðurgreiðslan aukin til að greiða hækkunina niður aftur. Ef hæstv. iðnrh. er í húsinu þá væri rétt að spyrja hann um hvernig þessi niðurgreiðsla, sem hann hefur reiknað svona út, sé tilkomin. Virðulegur forseti, er . . .

Það er verið að athuga það, annars situr hæstv. iðnrh. ekki á þingi eins og er.

Því hefur áður verið haldið fram að verði reynt að fá Landsvirkjun og orkusölufyrirtækin, dreifingarfyrirtækin, til að koma til móts við ríkisstjórnina um að lækka húshitunarkostnaðinn. Það hefur eitthvað smávegis áunnist í sambandi við Landsvirkjun en hún hefur venjulega tekið það aftur með taxtahækkunum annaðhvort á undan eða eftir. Á þessum tíma hefur Landsvirkjun hækkað taxta sína a.m.k. þrisvar sinnum og venjulega um 5% í hvert skipti. Virðulegur forseti. Það virðist ganga seint að ná í hæstv. iðnrh. Er hann ekki í húsinu?

Að því best er vitað er hæstv. iðnrh. í húsinu og það er verið að gera honum viðvart.

Á meðan hæstv. iðnrh. lætur á sér standa ætla ég aðeins að nefna eitt í frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem mér láðist að nefna áðan. Það er að í 29. gr. Þar segir: ,,Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 12. gr. og 3. mgr. 13. gr. laga nr. 64/1994, um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og spendýrum, skal framlag ríkissjóðs til refa- og minkaveiða eigi nema hærri fjárhæð en 27 millj. kr. á árinu 1995.`` Síðan eru nokkrar nánari skýringar þar sem stendur að ríkissjóður endurgreiði ekki á árinu 1995 kostnað við refa- og minkaveiðar í sveitarfélögum þar sem íbúar eru fleiri en 2.000 miðað við íbúafjölda 1. des. 1994. Nú vil ég gera það nokkuð að umtalsefni að á síðasta ári hefur talsvert verið unnið að og komið til framkvæmda sameining sveitarfélaga. Ég get nefnt nokkur dæmi úr mínu kjördæmi þar sem t.d. Snæfjallahreppur var sameinaður Ísafjarðarkaupstað. Nú vill svo til að Snæfjallahreppur nær yfir nokkuð stórt svæði en þó honum sé bætt við Ísafjarðarkaustað þá hefur ekki fjölgað um mjög marga íbúa en þeir eru þó yfir 2.000. Hins vegar hefur svæðið stækkað allmikið og á þessu svæði er þó nokkuð mikið um refi og minka. Það virðist því vera samkvæmt þessu ákvæði að í þeim sveitarfélögum þar sem íbúar eru fleiri en 2.000, eins og núna í stækkuðum Ísafjarðarkaupstað, þá verði ekki framvegis endurgreiddur kostnaður við refa- og minkaveiðar í því sveitarfélagi. Þetta tel ég jafnvel vera gert af vangá því það eru fleiri dæmi um svona atriði þar sem sveitarfélög hafa verið stækkuð og ná þá kannski rúmlega 2.000 íbúum en innan þeirra eru þá fyrrverandi dreifbýlissveitarfélög þar sem áður hefur þurft að sinna þessu starfi allverulega og verið treyst á framlag ríkissjóðs til þess. Ég sé að hæstv. iðnrh. er kominn í salinn og vil þakka fyrir það. Ég ætla að spyrja hann um 13. liðinn í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar þar sem talað er um lækkun húshitunarkostnaðar. Ég kom inn á það að nýlega skrifaði hann grein í Morgunblaðið þar sem hann telur upp að ríkissjóður hafi aukið framlög sín um allt að 80% á tímabilinu og nefnir tölur í því sambandi. Nú vil ég spyrja hann hvort inni í þeim tölum og prósentureikningum sé ekki einnig niðurgreiðslan á 14% virðisaukaskattinum sem lagður var á húshitun um síðustu áramót og hvort það sé ekki reiknað með í þessari 80% aukningu á niðurgreiðslu húshitunarkostnaðar.

Það er ekki.

Það er ekki, segir hæstv. ráðherra. Ég hefði óskað að hann svaraði mér í ræðustól á eftir þar sem það er nokkuð mikið sem hann fullyrðir í greininni að þessi niðurgreiðsla hafi aukist um og þá sé ekki langt í það takmark sem ríkisstjórnin hafi sett sér árið 1991 um að ná því að kostnaður við húshitun á vísitöluhúsnæðinu væri aldrei meira en sem svaraði 60 þús. kr. á ári. En það væri ágætt ef hæstv. ráðherra vildi svara því nánar. Þar sem ég hef nú lokið við að fara yfir þetta frv. og það sem ég vil sérstaklega spyrja um í sambandi við þessa yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar þá hefur hann tækifæri til þess.

Virðulegi forseti. Í þeim tölum sem ég nefndi er meðtalinn afsláttur raforkufyrirtækja en ekki sú tilfærsla sem gerð var með upptöku virðisaukaskattskerfisins. En það er bara einfaldlega staðreynd að niðurgreiðslur og afsláttur vegna húshitunar hefur aukist um 81% á kjörtímabili þessarar ríkisstjórnar. Það er hins vegar ekki nóg til að ná því markmiði sem orkujöfnunarnefnd setti sér árið 1991. Ástæðan er m.a. sú að orkufyrirtækin, og þá fyrst og fremst Landsvirkjun, hafa ekki fylgt ríkisvaldinu eftir með afslátt sinn eins og orkuverðsjöfnunarnefndin gerði ráð fyrir. Með öðrum orðum hefur ríkið stigið fleiri skref til jöfnunar orkuverðs með niðurgreiðslum en orkufyrirtækin, og þá einkum og sér í lagi Landsvirkjun, hafa gert með afslætti á gjaldskrá. Þó er eitt orkufyrirtæki sem hefur staðið við sitt, ef svo má segja, það er Orkubú Vestfjarða, enda munar nú ekki nema nokkrum þúsundum á því að kyndingarkostnaður vísitöluhússins á svæði Orkubús Vestfjarða sé sá sami og sá meðaltalskyndingarkostnaður sem orkuverðsjöfnunarnefndin miðaði við sem er í dag 68.300 kr. á vísitöluíbúðina, miðað við verðið 1991 60 þús. kr. eru það í dag 68.300. Ég þori ekki að fullyrða það, virðulegi forseti, en ég man ekki betur en þessi mismunur sé nú eitthvað á milli 3.000 og 4.000 kr. sem betur þyrfti að gera til að þessari viðmiðun væri náð á svæði Orkubús Vestfjarða en mun meira þarf hins vegar að gera á svæði Rariks.

Virðulegi forseti. Ég er í raun sammála hæstv. ráðherra um að það hefur verið gert nokkuð mikið í þessa veru á svæði Orkubús Vestfjarða því þeir hafa jafnvel tekið á sig hækkanir Landsvirkjunar án þess að láta það koma fram í verðlaginu. En til frekari skýringar á þeim upphæðum sem hæstv. ráðherra er að nefna og nú kemur það fram, sem ég gat ekki séð í grein hans í Morgunblaðinu, að þarna væri einnig reiknað með afslætti og þátttöku orkufyrirtækjanna þá vildi ég spyrja hann að því hvort inni í þessum 80% sem hann nefnir sé einnig sú lækkun sem Orkubú Vestfjarða t.d. hefur tekið á sig í formi hækkaðra afskriftareglna, þ.e. að afskriftirnar nái yfir lengra tímabil og komi þá því til góða að lækka orkuverðið og hvort þessar afskriftabreytingar séu einnig reiknaðar með í þessu og hvort ekki sé þá hægt að beita sér fyrir því að Landsvirkjun taki svipað á málinu og hækki afskriftatíma sinna virkjanna.

Hæstv. forseti. Þetta er ekki rétt hjá hv. þm. Það er einmitt sérstaklega tekið fram í greininni sem hv. þm. vitnar í að þarna sé verið að ræða um samanlögð áhrif niðurgreiðslna ríkissjóðs og afslátta sem veittir hafa verið frá gjaldskrám. Hv. þm. hefur einfaldlega ekki lesið greinina nægilega vel. Um það hvort þau efni séu tekin með sem hv. þm. spurði um þá vil ég benda hv. þm. á að þarna eru t.d. ekki meðtalið áhrifin af yfirtöku ríkisins á skuldum orkufyrirtækjanna sem hafa gert þeim fært að lækka sína gjaldskrá. Ríkið á mun stærri hluta í þessu heldur en fram kemur í greininni því hv. þm. mætti bæta við allri yfirtöku ríkisins á skuldum bæði Orkubús Vestfjarða og Rarik sem greitt hafa fyrir þessu máli. Hlutur ríkisins er því vantalinn en ekki oftalinn í þessu sambandi. Hvort ekki sé hægt að gera þá kröfu til Landsvirkjunar að hún fylgi ríkisvaldinu í þessu efni og hækki sinn afslátt til samræmis við hækkun á niðurgreiðslum ríkisins er það að segja að ég hef mælst til þess skriflega við stjórn Landsvirkjunar að það verði gert. Það gerði ég þegar ég tók ákvörðun um það á sl. vori að auka niðurgreiðslurnar í átt við það sem Alþingi samþykkti við afgreiðslu fjárlaga. Landsvirkjun er hins vegar sjálfstæð stofnun, sameignarstofnun ríkisins, Akureyrarbæjar og Reykjavíkurborgar. Hún tekur sínar sjálfstæðu ákvarðanir og ráðherra hefur ekki skipunarvald yfir henni eins og hann hefur t.d. yfir Rafmagnsveitum ríkisins þrátt fyrir að þar sitji stjórn. Stjórn Landsvirkjunar tók ekki tillit til óska minna og varð ekki við beiðni minni um að hækka afslætti Landsvirkjunar hlutfallslega jafnmikið og ríkið jók afslátt sinn eða jók niðurgreiðslur sínar. Landsvirkjun gekk til móts við okkur en hún varð ekki við tilmælum mínum.

Virðulegi forseti. Ég hefði talið að ríkisvaldið gæti beitt sér til þess að hafa áhrif á stjórn Landsvirkjunar þar sem ríkisvaldið á fulltrúa í stjórn Landsvirkjunar og á helming í þeirri stofnun. Það ætti því að vera hægt að beita sér fyrir því að Landsvirkjun geti ekki alltaf hagað sér eins og hún sé eitthvert ríki í ríkinu.

Ríkið á innan við helming.

Virðulegi forseti. Frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum fyrir árið 1995 er að mörgu leyti nokkuð frábrugðið fyrri frv. sem hafa komið inn á Alþingi um þetta leyti á undanförnum fjórum árum. Það er að því leyti frábrugðið að það felur ekki í sér að mínu viti eins róttækan niðurskurð og breytingar og mörg fyrri frv. hafa gert. En það sem hefur verið öllum þessum frv. sameiginlegt er að menn hafa alltaf ætlað að spara. Tilgangurinn hefur alltaf verið sá að menn hafa verið að leggja í fjárlagafrv. grunninn að stórkostlegum sparnaði ár eftir ár og alltaf hafa þessi frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum verið flutt til þess að tryggja að sparnaðurinn næðist eins og hann er settur fram í fjárlagafrv. Ég tek undir að það getur verið afskaplega mikilvægt að spara. Þó skiptir höfuðmáli hvernig menn ná fram sparnaði hverju sinni. Á bls. 324 í fjárlagafrv., þar sem fjallað er um heilbr.- og trmrn., er sagt að í reikningi ársins 1991 hafi útgjöld heilbr.- og trmrn. verið 50 milljarðar 446 millj. kr. Í frv. ársins 1995 er áætlað að útgjöldin geti orðið 45 milljarðar 376 millj. kr. og þannig hefur, að ég hygg, hæstv. heilbrrh. lýst því yfir að lengst af í tíð hans sem hæstv. ráðherra hafi ríkisstjórninni tekist að spara 5 milljarða á föstu verðlagi. En þegar menn líta örlítið betur á þetta og velta því fyrir sér hvernig fjárlagafrv. hafi staðist og hvernig þær ráðstafanir sem ríkisstjórnin hefur gert á hverjum tíma á grundvelli þeirra laga, sem hafa verið samþykkt um ráðstafanir í ríkisfjármálum, hafi gengið eftir þá fullyrði ég að þessi sparnaður, ef menn miða við árið 1991 hafi alls ekki tekist heldur þvert á móti hafi útgjöldin aukist og fyrir því ætla ég að færa nokkur rök. Ef við göngum út frá því, sem ég veit að er rétt, að ríkisreikningur frá 1991 sé réttur og skoðum svo þá óskhyggju sem kemur fram í frv. til fjárlaga fyrir árið 1995 og göngum út frá því að á þessum tölum sé 5 milljarða kr. munur þá vorum við við 2. umr. fjáraukalaga í dag fyrir árið 1994 að samþykkja viðbótarútgjöld í fjárlögum ársins 1994 upp á 2 milljarða kr. Þá eru ekki eftir nema 3 af þessum 5 milljörðum kr. því það þýðir auðvitað ekkert að setja bara tölur á blað og segja að þetta sé svona. Menn verða því og sem betur fer að horfast í augu við raunveruleikann. Til viðbótar þessu kom ráðuneytisstjórinn í heilbr.- og trmrn. á fund heilbr.- og trn. þar sem fjárlagafrv. fyrir 1995 var til umfjöllunar og þar fullyrti ráðuneytisstjórinn og það kemur fram í áliti minni hluta heilbr.- og trn. að 2 milljarða kr. vantaði í fjárlagafrv. fyrir árið 1995 til þess að forsendur þess stæðust. Það hefur verið svo að stjórnarandstaðan hefur haft rétt fyrir sér um það hvað kæmi út úr fjárlögum þegar upp væri staðið og nú leggst á sveif með stjórnarandstöðunni í þessum efnum hvorki meira né minna en ráðuneytisstjórinn í heilbr.- og trmrn. Gangi þetta eftir er ekki eftir nema 1 milljarður af þeim stórkostlega sparnaði sem ríkisstjórninni hefur tekist bara í þessum stærsta málaflokki ríkisins að spara á kjörtímabilinu. Skoðum aðeins hvernig sá milljarður, sem menn hafa kannski náð að spara, er tilkominn. Sköttum og gjöldum hefur verið velt yfir á notendur þjónustunnar. Fullyrða má að 750 millj. kr. af lyfjakostnaði ríkisins hafi verið velt beint yfir á þá sem kaupa lyf með því að hækka hlutfall þess sem kaupir og notar úr 18% eins og það var árið 1991 upp í 32% eins og það er nú, fyrir utan það að með sífellt fleiri lyfjum, sem koma utan greiðsluþátttöku almannatrygginga, eru menn að velta álögunum yfir á einstaklingana. Þarna eru 750 millj. Aðgangurinn sem menn þurfa að kaupa sér að heilsugæslustöðvunum er 350 millj. kr. miðað við 600 kr. greiðslu fyrir hverja komu inn á heilsugæslustöð. Í sérfræðilæknishjálpinni hafa menn líka velt útgjöldum ríkisins yfir á einstaklingana sem nemur 500 millj. kr. Bara þessar upphæðir eru 1.600 millj. kr. og tel ég þá ekki tannlækna og fleiri þætti í heilbrigðis- og tryggingamálunum sem velt hefur verið yfir á einstaklingana hér með. Því má hiklaust færa rök fyrir því, virðulegur forseti, að a.m.k. hafi útgjöldin aukist um 600 millj. kr. en sparnaðurinn sé ekki til staðar. Auðvitað er ekki hægt að tala bara um sparnað út frá því sem menn setja á blað og hafa áhuga fyrir að ná. Menn verða að horfa á raunveruleikann og sjá hverjar eru niðurstöðutölurnar þegar menn líta á ríkisreikninginn í lok hvers árs. Það eru nokkur atriði í fjárlagafrv. sem maður hefði getað búist við að ætti að tryggja með lagabreytingum í því frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem liggur nú fyrir á hinu háa Alþingi. Gert er ráð fyrir því að spara 850 millj. kr. í lífeyristryggingum. 600 millj. kr. af þessum 850 millj. eru þær hækkanir eða útgjöld vegna eingreiðslna, láglaunabóta, desemberuppbótar og orlofsuppbótar. Yfirlýsing ríkisstjórnarinnar um að ekki eigi að greiða þessar eingreiðslur á árinu 1995 er yfirlýsing af hálfu ríkisstjórnarinnar um að ellilífeyrisþegar og öryrkjar eigi ekki að njóta þeirra kjarabóta sem samið verður um í komandi kjarasamningum eða að menn ætli að greiða út 600 millj. kr. og séu þannig í raun og veru að blekkja með því að segja að hallinn á ríkissjóði sé 600 millj. kr. minni en hann er í raun og veru. Það er um þetta tvennt að ræða af hálfu ríkisstjórnarinnar. Annars vegar að ætla ekki að láta ellilífeyrisþegana og öryrkjana njóta þess sem kemur út úr kjarasamningum eða að menn eru að blekkja. 200 millj. kr. á að spara af þessum 850 millj. með því að skerða uppbótina sem elli- og örorkulífeyrisþegar eru að fá en eins og ég hef sagt áður eru kannski fimm meginbótaflokkar sem ellilífeyrisþegar fá greitt eftir. Það er sjálfur grunnurinn, tekjutryggingin, heimilisuppbótin, sérstaka heimilisuppbótin og svo uppbót til þess fólks sem býr við erfiðustu aðstæðurnar, er með mesta húsnæðiskostnaðinn og er með þyngstan kostnað vegna lyfja og læknishjálpar. Í mörgum tilfellum fær fólk greitt, bæði ellilífeyrisþegar og öryrkjar, út úr almannatryggingunum þessar uppbætur fyrir mikinn húsnæðiskostnað þó þeir séu ekki í leiguhúsnæði heldur einfaldlega í eigin húsnæði. 200 millj. kr. á að taka af þessu fólki þrátt fyrir að komi fram í lagafrv. þessarar sömu ríkisstjórnar og ber þetta fram nú sem var lagt fram á 117. löggjafarþinginu, frv. til laga um húsnæðisbætur. Á þskj. 869 á bls. 15, segir svo, með leyfi forseta: ,,Húsaleigubótum er ekki ætlað að skerða bætur bótaþega frá Tryggingastofnun ríkisins.`` Það er alveg klárt hvað bótaþegi er. Bótaþegi er sá aðili sem þiggur bætur frá Tryggingastofnun ríkisins en hér í fjárlagafrv. er í raun og veru gert ráð fyrir því að skerða eigi, bara vegna húsaleigubótanna einna, bætur og greiðslur til ellilífeyrisþega og öryrkja um 200 millj. kr. þrátt fyrir að annað komi fram í frv. ríkisstjórnarinnar þegar verið var að samþykkja húsaleigubæturnar. 50 millj. kr. á að ná með almennri endurskoðun á bótum almannatrygginga. Hvað átt er við með þessum 50 millj. kr. getur maður í raun og veru ekki gert sér grein fyrir en ef gera ætti einhverjar breytingar á einstökum bótaflokkum hlyti ríkisstjórnin að koma fram með tillögur um slíkar breytingar í því frv. sem er til umræðu um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Því held ég að meiningin sé sú að um mitt ár 1995 eigi svo að lækka viðmiðunartekjur þær sem notaðar eru við útreikninga á tekjutryggingu til ellilífeyrisþega og öryrkja að þar geti sparast 50 millj. kr. Sé það gert er auðvitað öllum þessum 850 millj. kr. velt beint yfir á ellilífeyrisþegana og öryrkjana í landinu. Í fyrsta lagi með því að ætla ekki að láta þá njóta þess sem kemur út úr kjarasamningum. Í öðru lagi með því að skerða um 200 millj. kr. hjá þeim sem við erfiðustu aðstæðurnar búa. Í þriðja lagi með því að skerða til viðbótar um 50 millj. kr. um mitt árið 1995 þegar nýtt tekjuviðmið verður ákveðið. Í sjúkratryggingum er gert ráð fyrir að spara í lyfjum 200 millj. kr. Það hefur komið fram hjá hæstv. heilbr.- og trmrh. fyrr í þessum þingsal að 200 millj. kr. er áætlað að ná með því að flýta gildistökuákvæðum nýsamþykktra lyfjalaga er snýr að lyfsölu, lyfjadreifingu og verðlagningu lyfja. Ég spyr: Ef þetta er stefna ríkisstjórnarinnar, sem væri þá brot á því samkomulagi sem stjórnarflokkarnir gerðu við stjórnarandstöðuna sl. vor að setja ekki af stað fyrr en 1. nóv. 1995 þau ákvæði sem ég nefndi áðan í lyfjamálunum, en hæstv. heilbr.- og trmrh. hefur lýst því yfir að það eigi að flýta þessu til áramóta. Því spyr ég hæstv. ráðherra: Af hverju eru þau gildistökuákvæði ekki inni í þessu frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum eða er ríkisstjórnin hætt við að ná þessum 200 millj. kr. sparnaði? Þá er eðlilegast, virðulegi forseti, að sá sparnaður verði strax settur út úr fjárlagafrv. sem þar er fyrirhugaður. 100 millj. kr. á að ná með tilvísanakerfi. Enginn um það að hæstv. heilbrrh. hefur fullt vald til þess að koma tilvísanakerfi á og hefur lagastoð til þess. En um leið og spara á 100 millj. kr. með því að auka aðsóknina að heilsugæslustöðvunum, sem óhjákvæmilega verður með því að koma á tilvísanaskyldu frá heimilislæknum til sérfræðinga, ætla menn að spara 50 millj. kr. í heilsugæslunni og líka að íþyngja heilsugæslustöðvunum með því að leggja niður héraðslæknisembættin og færa þau að stærri hluta til inn á heilsugæslustöðvarnar. Auðvitað hljóta allir að sjá að ekki stendur steinn yfir steini í þessum ráðstöfunum. Það var ítrekað við lokaafgreiðslu fjárlagafrv. fyrir árið 1994 að 700 millj. kr. vantaði inn í rekstur sjúkrahúsanna á höfðborgarsvæðinu. Þegar menn hins vegar líta á hvaða ráðstafanir í rekstri sjúkrahúsanna á höfuðborgarsvæðinu voru samþykktar við 2. umr. fjáraukalaga í dag sjá menn að þær 700 millj. kr. sem stjórnarandstaðan hélt ítrekað fram við afgreiðslu fjárlaga að þyrftu til að koma til að sjúkrahúsin næðu endum saman voru þær 700 millj. kr. sem menn voru að samþykkja í dag við 2. umr. fjáraukalaga. Það er óhætt fyrir stjórnarliðið að taka mark á því sem stjórnarandstaðan segir í þeim efnum. Flestallt hefur gengið eftir og kannski má segja að oft og tíðum hafi stjórnarandstaðan verið svartsýn í þessum efnum en hversu svartsýn sem hún hefur verið þá má eiginlega segja að spárnar hafi gengið eftir, því miður segi ég því auðvitað væri gríðarlega mikilvægt að ná fram sparnaði í þeim stóra málaflokki sem heilbrigðis- og tryggingamálin eru. Hræddur er ég um, virðulegi forseti, að menn séu nú með þeim samningi sem gerður hefur verið milli borgarstjórans í Reykjavík og heilbr.- og trmrh. um sameiningu Landakotsspítala og Borgarspítala í Sjúkrahús Reykjavíkur að stíga þar óheillaskref, hæstv. heilbrrh., nema til komi af hálfu ríkisvaldsins ákvörðun um það hvernig verkaskipting skuli vera milli þessara sjúkrahúsa. Með því að sameina þessi tvö sjúkrahús í hér um bil jafnstórt sjúkrahús og Landspítalinn er mun hefjast bullandi samkeppni milli þessara tveggja jafnstóru sjúkrahúsa um takmarkaða fjármuni sem við höfum úr að spila. Reynt verður að byggja upp sömu sérfræðiþjónustuna á báðum spítölunum. Menn fara að keppa um að ná tækjabúnaði inn á sjúkrahúsin þannig að bæði þessi jafnstóru sjúkrahús sem eru Sjúkrahús Reykjavíkur og Landspítalinn berjast fyrir því að ná sama tækjabúnaði inn á stofnanirnar. Þau berjast líka fyrir því að ná sömu sérfræðingunum í sömu sérgreinunum inn á þessar stofnanir og þannig hefst bullandi samkeppni um takmarkaða fjármuni milli þessara stofnana. Samkeppnin sem sjúkrahúsin á Íslandi eiga að fá á að koma erlendis frá. Það höfum við sýnt og sannað í heilbrigðisþjónustunni að við stöndum þjóðum allt í kringum okkur fyllilega jafnfætis og framar á sumum sviðum og tek ég hjartaskurðlækningarnar sem dæmi þar sem við höfum náð ótrúlegum árangri og fleiri sérgreinar mætti nefna. Við eigum fyrst og fremst að fá samkeppnina inn í heilbrigðisþjónustuna erlendis frá en ekki að keppa innbyrðis um takmarkaða fjármuni sem við höfum úr að spila milli tveggja jafnstórra sjúkrahúsa. Ég skal viðurkenna að hægt er að koma í veg fyrir þessa innbyrðissamkeppni taki ríkisvaldið rösklega á í þessum efnum og ákveði hvernig verkaskiptingin skuli vera milli sjúkrahúsanna og að sú verkaskipting verði tryggð. Það verða menn að gera með því að einn aðili taki ákvörðun um það hvaða sérfræðingur sé ráðinn inn á hvora stofnunina fyrir sig því sérfræðingur sem er ráðinn inn á viðkomandi stofnun kallar á tækjabúnað í sérgreininni. Það þarf líka að vera einn aðili sem ákveður hvaða tækjabúnaður skuli keyptur inn á viðkomandi stofnun vegna þess að þegar búið er að kaupa tækin kallar tækjabúnaðurinn á sérfræðing. Séu þessar ákvarðanir teknar af einum aðila á grundvelli þeirrar verkaskiptingar, sem ákveðin hefur verið milli þessara stofnana, trúi ég því að hægt sé að ná verulegum sparnaði í sjúkrahúsarekstrinum á höfuðborgarsvæðinu. Ég vonast auðvitað til að hæstv. heilbr.- og trmrh. beiti sér fyrir því af krafti að þeirri verkaskiptingu verði komið á þannig að okkur takist í raun að ná fram sparnaði í sjúkrahúsarekstrinum vegna þess að ég tel að mestu möguleikarnir til sparnaðar í dag séu í heilbrigðis- og tryggingamálunum. Virðulegur forseti. Þá kem ég að yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun. Hæstv. forsrh. hefur setið ágætlega undir umræðunni en ég sé nú, virðulegi forseti, að hann hefur brugðið sér frá. Ég ætlaði í örfáum orðum að gera grein fyrir afstöðu minni til þessarar yfirlýsingar og um leið að spyrja hæstv. forsrh. nokkurra spurninga sem mér finnst rétt á þessu stigi þó svo auðvitað að flest af því sem þarna er lagt til --- og nú er hæstv. forsrh. kominn í salinn, ég þakka fyrir það --- muni auðvitað sjá dagsins ljós í lagafrv. sem koma inn í þingið. Mér finnst megineinkenni þessarar yfirlýsingar vera að þar eru ítrekuð og endurtekin loforð sem áður hafa verið svikin. Í öðru lagi er verið að lögfesta hluti sem sú ríkisstjórn, sem nú er, ætlar ekki að bera ábyrgð á og ætlar ekki að sjá um að koma í framkvæmd. Í þriðja lagi finnst mér yfirlýsingin því miður bera allt of mikið með sér að hún sé fögur orð um allt of lítið og oft og tíðum hér um bil ekki neitt. Þó skal að viðurkennt að nokkur atriði eru í yfirlýsingunni sem mér finnst vert að gefa gaum og væri betur að þau kæmust í framkvæmd þó ég sé því miður af reynslunni hræddur um að svo verði ekki. Í fyrsta lagi samstarf við sveitarfélög um atvinnuskapandi aðgerðir. Hjá fyrri ræðumönnum hefur komið fram að það á að hætta við að svíkja samninginn við sveitarfélögin um að skattleggja þau um 600 millj. kr. Í stað þess á að reyna að ná samningum við sveitarfélögin og svo ég skilji það örugglega rétt þá spyr ég hæstv. forsrh.: Er búið að ná slíkum samningi við sveitarfélögin að þau ætli að fara út í aðgerðir á sínu svæði sem nemi því sama og þau hafa verið að leggja inn í Atvinnuleysistryggingasjóð á undanförnum árum? Sé það niðurstaðan tel ég að menn séu á hárréttri leið í þessum efnum. Mér hefur alltaf fundist vera mjög einkennilegt að draga peninga frá sveitarfélögunum inn í ákveðinn sjóð og síðan eiga sveitarfélögin aftur að skrifa bréf og biðja um að fá þessa peninga aftur til baka. Náttúrlega felst ótrúleg miðstýring og forræðishyggja í þessu og af því að þetta hefur verið gert með þessum hætti held ég því miður að það hafi komið fyrir að sveitarfélögin hafi kannski ekki lagt oft og tíðum eins mikla áherslu á að halda uppi fullri atvinnu í sveitarfélögum sínum af því að menn hafa séð eftir þeim fjármunum sem þeir hafa sent suður í Atvinnuleysistryggingasjóðinn. Það hefur verið afstaða okkar framsóknarmanna lengi að það væri röng sú leið sem valin hefði verið, sem mér sýnist að ríkisstjórnin sé núna að komast að niðurstöðu um og jafnvel búin en forsrh. svarar því á eftir, að ná samkomulagi um við sveitarfélögin þá hefur hún í samræmi við það frv. sem við þrír þingmenn Framsfl. fluttum á síðasta þingi um að þessum fjármunum skyldi ráðstafað á grundvelli þess sem sveitarfélögin sjálf kysu að hafa en hætt skyldi að draga þessa fjármuni inn í Atvinnuleysistryggingasjóð. Ég fagna því ef þetta er réttur skilningur. Nýsköpun í atvinnulífi og markaðssókn. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Til þess að treysta enn frekar undirstöður íslensks atvinnulífs og skapa fleiri störf mun ríkisstjórnin leggja fram frv. um nýsköpun í atvinnulífinu.`` Á fundi í efh.- og viðskn. í morgun kom fram að uppi væru hugmyndir um að gera breytingar á Iðnþróunarsjóði, og spyr ég forsrh. hvort ekki sé það rétt með farið hjá þeim mönnum er þar mættu. Ég held að þarna sé um skynsamlega hluti að ræða og vonast til að hugmyndin sé að breyta Iðnþróunarsjóði í nýsköpunarsjóð og fagna því að ríkisstjórnin skuli í hafa tekið beint upp úr flokksþingssamþykktum Framsfl. sem haldið var á Hótel Sögu 25.--27. nóvember sl. sem var undir yfirskriftinni ,,Fólk í fyrirrúmi`` en þar segir, með leyfi forseta: ,,Breytt hlutverk Iðnþróunarsjóðs. Í tengslum við þá breytingu sem stendur fyrir dyrum og eignarhald á Iðnþróunarsjóði þegar sjóðurinn færist alfarið á íslenskar hendur vill Framsfl. að Iðnþróunarsjóður hætti hefðbundnum lánveitingum en verji eigin fé sínu þess í stað til fjárfestingar í íslensku atvinnulífi. Þannig verði vaxandi og arðvænlegum fyrirtækjum gert kleift að takast á við ný verkefni, hefja nýja sókn. Iðnþróunarsjóður verði áhættufjármagnssjóður sem fjárfestir í innlendum fyrirtækjum, bæði starfandi og nýjum fyrirtækjum. Ríkið mun leggja fram hluta hagnaðar opinberra lánasjóða til að styrkja nýtt hlutverk Iðnþróunarsjóðs næstu fimm árin.`` Nú spyr ég hæstv. forsrh.: Er það þetta sem ríkisstjórnin ætlar að gera? Sé svo, þá fagna ég því. Síðar í greininni segir: ,,Jafnframt hefur ríkisstjórnin ákveðið sérstakar aðgerðir til þess að auka erlendar fjárfestingar hér á landi.`` Ég spyr hæstv. forsrh.: Hvaða aðgerðir eru það sem ríkisstjórnin ætlar að grípa til í þessu sambandi? Afnám tvísköttunar lífeyrisgreiðslna. Það er reyndar spurning sem hefur kannski komið fram en hefur ekki verið svarað hvernig þau 15% af útborgun lífeyris eru fundin sem þarna er gert ráð fyrir að greiða út. Ég held og er þá ekki sammála hv. þm. Jónu Valgerði áðan að skynsamlegt sé að þetta bara í innskattinum. Ég held að það sé skynsamlegra að taka þetta í útskattinum og gera það með einhverjum þeim hætti sem hér er lýst. Ég ætla hins vegar ekkert að kveða upp úr um það hvort 15% sé nákvæmlega rétt hlutfall en spyr hæstv. forsrh. hvernig þessi 15% séu tilkomin og hvað það sé sem þar liggi að baki. Hækkun skattleysismarka. Fleiri hv. þm. hafa gert það að umræðuefni. Þar er hrein og bein blekking á ferðinni, því miður vil ég segja, hæstv. forsrh., vegna þess nú nokkrum dögum fyrir áramót er því lýst yfir að það eigi að hækka skattleysismörkin um 2.150 kr. á árinu 1995 þegar í raun og veru lá fyrir í byrjun október þegar fjárlagafrv. kom fram að þessi hækkun kæmi og væri gert ráð fyrir henni. Enda hefur það verið svo að það hefur verið sjálfstæð ákvörðun þingsins um hver einustu áramót að ákveða hver skattleysismörkin skuli vera. Síðan hefur það hækkað sjálfkrafa um eitt ár. Það hefði auðvitað ekkert gengið fyrir sig með öðrum hætti nú nema að það hafi verið ákvörðun ríkisstjórnarinnar, hún hefði legið fyrir og það hefði verið hennar meining, að í raun og veru að lækka skattleysismörkin eins og gert var fyrir tveimur árum. Því trúi ég varla undir þessum kringumstæðum. Hafi það verið tilgangurinn með því útspili, sem hér er sett á blað, að ætla nokkuð að rétta af skattastefnu ríkisstjórnarinnar og þá um leið skattastefnu Sjálfstfl. vil ég enn einu sinni rifja það upp að fyrir alþingiskosningarnar 1991 lofaði Sjálfstfl. þjóðinni og þeim sem kusu flokkinn og reyndar allri þjóðinni að kæmist hann til valda að afloknum kosningum 1991 þá skyldi tekjuskattsprósenta einstaklinga fara niður í 35%.

Þetta er ósatt.

Það er ekki ósatt, hæstv. forsrh. Ég hef ítrekað vitnað í landsfundarsamþykkt Sjálfstfl. frá þessum tíma. Því miður er ég ekki með hana hér en ég skal gefa hæstv. forsrh. ljósrit af landsfundarsamþykktinni á eftir. Ég hef áður vitnað í hana undir svipuðum kringumstæðum og nú. Þetta er staðreynd, hæstv. forsrh., og mér þykir svakalegt ef hæstv. forsrh., formaður Sjálfstfl., veit ekki hvað stendur í landsfundarsamþykktum Sjálfstfl. Það væri mjög alvarlegt hafi hann gengið til alþingiskosninga í apríl 1991 án þess að átta sig á því hvað stæði í landsfundarsamþykktum Sjálfstfl. sem voru samþykktar í mars, nokkrum vikum áður. Þar stendur að tekjuskattsprósentan eigi að fara niður í 35% úr 39,79%. Nú er það svo að hún er komin upp í 42% og þá sjá menn hvernig þeir hafa staðið við þau kosningaloforð sem þarna voru gefin. Þetta eru ekki rangfærslur, hæstv. forsrh., ég skal koma ljósriti af þessari landsfundarsamþykkt til forsrh. á eftir. Þar stendur þetta svart á hvítu. En fleiri stjórnmálaflokkar lofuðu að grípa til aðgerða til skattalækkana fyrir alþingiskosningarnar 1991 en Sjálfstfl. Það var Alþfl. Hann lofaði því að skattleysismörkin skyldu fara í 80 þús. kr. Þau hafa lækkað á kjörtímabili þessarar ríkisstjórnar.  er sagt: ,,Gera verður sérstaka úttekt á greiðsluvanda heimilanna hjá lánastofnunum vegna húsnæðisöflunar og verður hún grundvöllur frekari ákvarðana.`` Hér þarf engrar rannsóknar við. Það liggur alveg skýrt fyrir hverjar ástæður greiðsluerfiðleika heimilanna eru. Þær eru af tvennum toga spunnar. Í fyrsta lagi er það húsbréfakerfið sem þessi ríkisstjórn ber ekki bara ábyrgð á. Það gerði fyrri ríkisstjórn að stórum hluta til. Húsbréfakerfið eru stóru mistökin í þessu öllu saman þar sem lánstíminn er styttur, þar sem vextirnir eru hækkaðir og þar með þyngist greiðslubyrðin. Í öðru lagi er það stefna ríkisstjórnarinnar. Það er atvinnuleysið, það eru skattahækkanirnar, það er lækkunin á vaxtabótunum, það er lækkunin á barnabótunum. Stefna ríkisstjórnarinnar bitnar einnig á mörgum einstaklingum sem eru það heppnir að hafa atvinnu og séu þeir það heppnir að geta aukið við vinnu sína er ríkisstjórnin búin að snúa skattkerfinu svo á haus í sinni tíð að af hverjum 100 kr. sem hver einstaklingur getur unnið sér inn til viðbótar við það sem hann hefur í dag borgar hann fyrst 75 kr. til Friðriks Sophussonar, hæstv. fjmrh., áður en hann heldur sínum 25. Hvaða einstaklingur hefur áhuga á að auka vinnu sína undir þessum kringumstæðum? Hættan er sú að menn vinni bara dagvinnuna og þegar henni lýkur fari menn því miður að vinna undir allt öðrum kringumstæðum og hjá þeim er hugsanlega ekkert gefið upp af því sem er verið að gera. Að útbúa skattkerfi sem býður upp á slíka hluti er alveg stórhættulegt. Þess vegna er auðvitað fyrsta verkið, sem þarf að stíga, 10. liðurinn í aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem hún ætlar að beita sér fyrir, þ.e. aðgerðir gegn skattsvikum. En menn verða að byrja á því að breyta skattkerfinu ef þeir ætla að ná árangri í þessum efnum. Nú er því miður, virðulegi forseti, skammt eftir af tíma mínum en ég hefði í örfáum orðum í lokin viljað gera grein fyrir því hvernig við framsóknarmenn vildum og höfum lagt til að skattkerfið sé stokkað upp. Sjálfsagt vilja einhverjir hv. þingmenn koma upp og segja: Ja, er það ekki með því að leggja á matarskattinn, hækka matarskattinn úr 14% í 21, 22, 23%? Nei, það er ekki með þeim hætti. Það er skýr afstaða flokksþings framsóknarmanna að það verður ekki gert. Virðisaukaskattur á matvæli verður ekki hækkaður.

Sat formaður flokksins fundinn?

Eins og hæstv. forsrh. varð vitni að fyrir ári flutti formaður flokksins gagnmerkar tillögur, og það gerðum við framsóknarmenn allir, um breytingar á skattkerfinu sem tóku á þeim þáttum að menn ætluðu að reyna að koma í veg fyrir skattsvik. Menn vildu ekki opna kerfið þannig að það byði upp á aukin skattsvik. Tillaga okkar var sú að færa virðisaukaskattinn allan niður og þeim fjármunum, sem þannig hefur sparast á því með því að fara með hann niður í 14% og öðrum aðgerðum sem gripið var til með eignarskattsálagningu á peningalegar eignir og þeim tekjum sem þannig hefðu komið inn, vildum við ráðstafa til þess að hækka barnabætur, hækka vaxtabætur og milljarður stóð þá eftir sem við hefðum getða notað til þess að hækka skattleysismörkin. Þá hefðum við auðvitað tekið tillit til þess að skattsvikin yrðu minni en í stefnir með þeirri leið sem valin var. Niðurstaða Þjóðhagsstofnunar varð sú þegar þetta var kannað að þessar aðgerðir leiddu til meiri jöfnuðar milli þeirra í þjóðfélaginu, þeirra ríku og þeirra fátæku, þ.e. það var meiri kjarabót, sem fólst í þessum tillögum, en þeirri tillögu sem ríkisstjórnin ákvað fyrir það fólk sem verst var sett í þjóðfélaginu. Framsóknrmenn urðu hins vegar undir í atkvæðagreiðslum um málið á Alþingi. Við höfðum fyllilega gert okkur grein fyrir því að ekki þýðir að reyna undir þeim kringumstæðum nú að ætla að hækka virðisaukaskattinn. Við erum raunsæismenn og á þeim grunni ákváðum við á flokksþinginu að það skyldi ekki gert. En við viljum taka upp samstarf við aðra stjórnmálaflokka, við aðila vinnumarkaðarins um uppstokkun á skattkerfinu, sem dregur úr þeim háa jaðarskatti sem lýsti áðan, 70--75% jaðarskatti. Við viljum ná samkomulagi um þá hluti við aðila vinnumarkaðarins og aðra stjórnmálaflokka því það er knýjandi mál að koma því hér fram að við getum dregið úr eða lækkað þessa háu jaðarskatta og dregið þá um leið úr skattsvikum.

Virðulegi forseti. Ég vildi aðeins svara nokkrum atriðum sem sérstaklega var vikið að í ræðu hv. þm. Auðvitað geta menn endalaust deilt um tölur. Við höfum þar aðila til að skera þar úr um. Annar aðili fjallar um ríkisbúskapinn og heitir Ríkisendurskoðun. Úttekt Ríkisendurskoðunar á sparnaði hins opinbera í heilbrigðismálum frá því að þessi ríkisstjórn tók við liggur fyrir. Hv. þm. þarf ekki annað en rifja upp það sem þar segir til þess að ganga úr skugga um hver niðurstaðan hefur orðið fyrir ríkisvaldið. Í aprílmánuði sl. kom út skýrslan Úr þjóðarbúskapnum, sem var gefin út af Þjóðhagsstofnun. Þar leggur Þjóðhagsstofnun mat á samanlögð heilbrigðisútgjöld þjóðarinnar allrar. Þar segir Þjóðhagsstofnun að á árinu 1991 til ársins 1993 hafi heildarútgjöld Íslendinga til heilbrigðismála lækkað um á sjötta þúsund kr. á hvert mannsbarn á öllu landinu. Á sama tíma vorum við að taka í notkun 130 ný hjúkrunarrúm fyrir öldrunarsjúklinga, 6 nýjar heilsugæslustöðvar, við vorum að taka í notkun Sogn, við vorum að taka í notkun glasafrjóvgunardeild, við vorum að auka hjartaaðgerðir um 60%. Þ.e. að á sama tíma og þessi árangur náðist í heildarsparnaði fyrir þjóðina vorum við að auka mjög þjónustuframboð í heilbrigðiskerfinu. Ég ætla ekki að rífast við hv. þm. um þessi atriði. Ég bendi honum einfaldlega á að líta á úrskurði þeirra aðila sem gerst þekkja og um þessi mál fjalla og liggur nú fyrir og frekari deilur ætla ég ekki að hafa við hann. Hvað varðar þau atriði er snerta afgreiðslu fjárlaga og hann spurðist fyrir áðan vísa ég einfaldlega til þess að verið er að afgreiða fjárlög. Það liggja fyrir tillögur til 2. umr. Innan skamms koma tillögur til 3. umr. Þar mun þeim spurningum sem hann lagði fram verða svarað, þau tengjast fjárlagaafgreiðslunni og þeim verður svarað á réttum stað og réttri stundu. Réttur staður er Alþingi Íslendinga, rétt stund er þegar fjárlagaafgreiðsla fer fram.

Virðulegi forseti. Auðvitað verður að byggja á þeim gögnum sem menn hafa í höndum þegar menn tala um tölur, hæstv. heilbr.- og trmrh. Ég er með fjárlagafrv. ríkisstjórnarinnar og ég vonast til þess að hægt sé að taka mark á því en þar kemur fram á bls. 324 að samkvæmt reikningi 1991 séu heildarútgjöld heilbrigðis- og tryggingamálanna 50 milljarðar 446 millj. Frv. árið 1995 til fjárlaga gerir ráð fyrir 45 milljörðum 376 millj. Þetta gerir 5 milljarða og 70 millj. kr. Ég held að hæstv. heilbr.- og trmrh. hafi verið viðstaddur þá atkvæðagreiðslu þegar við samþykktum í dag viðbótarútgjöld fyrir heilbr.- og trmrn. upp á 2 milljarða kr. við 2. umr. Ég býst fastlega við að það frv. eigi að fara til 3. umr. og síðan til endanlegrar afgreiðslu þannig að þá sagði ég áðan: Þá eru ekki eftir nema 3 af þeim 5 sem menn hafa náð í sparnaði, 2 milljarðar kr. fullyrti ég á grundvelli þess sem ráðuneytisstjórinn í heilbr.- og trmrn. sagði á fundi heilbr.- og trn. að vantaði inn í fjárlagafrv. fyrir árið 1995. Ef það er rétt, sem við skulum ekki fara að deila um núna, og sjá til hver niðurstaðan verður þegar upp er staðið í lok næsta árs þá er einn milljaður sem er í sparnað og þessum eina milljarði fullyrti ég að þeir hefðu velt yfir á þá sem erfiðast eiga, sjúklinga, ellilífeyrisþega og öryrkja.

Virðulegi forseti. Fjárlög eru spá um útkomu tíma sem ekki er kominn. Úttekt Ríkisendurskoðunar og Þjóðhagsstofnunar er dómur um reynslu. Sá dómur liggur fyrir. Við getum endalaust deilt um það hvað framtíðin kann að bera í skauti sér en við getum ekki deilt um það hvað úrskurðaraðilar hafa sagt. Að láta sér detta í hug að bera saman einfaldar tölur og áætlun um ríkisútgjöld á næsta ári eða fjárlögum eða ríkisreikningi árið 1991 án þess að taka með í reikninginn þá fjölgun sem þar hefur átt sér stað á bótaþegum trygginga, án þess að taka þar með í reikninginn þá fjölgun sem átt hefur sér stað á þjónustutilefnum í heilbrigðismálum, sem taka til sín mikið aukið fjármagn, og halda því svo fram að ekki sé um sparnað á útgjöldum ríkisins að ræða eða halda því fram að verið sé að velta útgjaldasparnaði ríkisins yfir á einstaklingana þvert gegn því sem Ríkisendurskoðun og Þjóðhagsstofnun hafa dæmt um. Og að hv. þm. skuli halda því fram að hann hafi ekki með höndum þær upplýsingar sem komið hafa fram um þessi mál frá Ríkisendurskoðun og Þjóðhagsstofnun --- síðast komu upplýsingar frá Þjóðhagsstofnun um þetta í apríl á þessu ári --- sýnir bara eitt, virðulegi forseti, og það er að hv. þm. fylgist ekki með. Ef hv. þm. fylgist með og vinnur sitt starf eins og hann á að gera og ég vænti þess að hann geri trúi ég því ekki að hann hafi ekki kynnt sér niðurstöður Ríkisendurskoðunar sem fjallar um þessi mál og niðurstöður Þjóðhagsstofnunar sem fjallar um þessi mál líka og komst að þeirri niðurstöðu að þrátt fyrir stóraukna heilbrigðisþjónustu á Íslandi, þrátt fyrir að biðlistar eftir aðgerðum hafi styst, tókst að ná þeim árangri að spara í heildarútgjöldum íslensku þjóðarinnar á tveimur árum sem samsvaraði á sjötta þúsund kr. á hvert mannsbarn í landinu. Sá hv. þm. sem ætlar að skipta sér af heilbrigðismálum og þykist ekki vita þetta eða hafa þetta við höndina á mikið ólært.

Virðulegi forseti. Ég hygg að sá hæstv. heilbr.- og trmrh. sem veit ekki hvað er í í fjárlagafrv. eigin ríkisstjórnar eigi mikið ólært. Það er einfaldlega svo að ég tók tölur úr fjárlagafrv. hæstv. ríkisstjórnar og bar saman það sem var að gerast í dag og það sem stendur í fjárlagafrv. Ég hef ekki lagt neitt mat á það, hæstv. ráðherra, í ræðu minni og gerði ekki neitt óskaplega mikið úr þessum þætti málsins, ég hef ekki lagt mat á það hvort aðgerðum hafi fjölgað, hvernig fjármunirnir hafa nýst og fram eftir götunum. Heil umræða þyrfti að fara fram um það og spurning hvort öllum þeim fjármunum, sem þarna hefur verið varið, hefur verið skynsamlega varið. Ég vísa þá til þeirrar umræðu og hvort eigi að fara að verja þeim skynsamlega, eða þeirra orða minna áðan um það að mér fannst og finnst að það geti verið hættuleg braut sem ríkisstjórnin er að fara inn á með því að sameina sjúkrahúsin nema komið verði á skýrri afmarkaðri verkaskiptingu milli þessara sjúkrahúsa. Ég ítreka það. En tölurnar sem hér eru, hæstv. heilbr.- og trmrh., eru bara úr fjárlagafrv. eigin ríkisstjórnar. Ef Ríkisendurskoðun er með einhverjar allt aðrar tölur þá er eitthvað bogið við þetta.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum á árinu 1995 og einnig er mjög eðlilegt að rædd sé í sömu lotu að einhverju leyti yfirlýsing ríkisstjórnarinnar um aðgerðir til að stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun. Nú er það svo að mjög margir þingmenn fengu þessi skjöl í hendur í dag, einstöku fengu annað plaggið fyrir helgi og ekki hefur gefist mikill tími til þess að kynna sér þetta. Engu að síður ætla ég að ræða nokkra þætti málsins og byrja á að ræða svolítið um I. kafla og 1. og 2. gr. þessa frv. sem fjalla um skólamál. Í 1. gr. segir, með leyfi hæstv. forseta: ,,Eftirtalin ákvæði laganna koma ekki til framkvæmda á fyrri hluta árs 1995 og ekki á skólaárinu 1995--1996: a. 3. mgr. 4. gr. b. 1. og 6. mgr. 46. gr.`` Þetta eru ákvæði í grunnskólalögunum 1991 og áttu að koma til framkvæmda á næstu þremur árum samkvæmt ákvæðum til bráðabirgða en þeim hefur verið frestað æ ofan í æ. 3. mgr. 4. gr. fjallar um málsverð í skólum. Framkvæmd hennar hefur verið frestað ár frá ári en ég velti fyrir mér hvers vegna er verið að fresta þessari framkvæmd nú þegar hefur komið fram í umræðum um frv. til nýrra grunnskólalaga að í rauninni er engin þörf á því þar sem í greinargerð með frv. til laga um grunnskóla stendur um þessa málsgrein, með leyfi hæstv. forseta: ,,Þar er átt við að nemendur geti keypt mat í skólanum eða komið með nesti að heiman og hafi aðstöðu í skólanum til að neyta matar. Sveitarfélögum er ekki gert skylt að stofna og reka mötuneyti.`` Ef þessi túlkun á ákvæðum núgildandi laga er svona skil ég ekki vegna hvers er yfirleitt verið að fresta þessu ákvæði því sé engin skylda á sveitarfélögum eftir nýju frv. til þess að stofna og reka mötuneyti er tæpast frekari skylda samkvæmt áliti sömu manna til þess að gera það af hálfu ráðuneytis. Mér finnst þetta vera svolítið sérkennilegt. Þessa túlkun hafði ég reyndar ekki heyrt fyrr en hún kom til tals við þessa umræðu en ef hún er í gildi þá er í rauninni ekkert sem þarf að gera annað en það sem verið hefur að nemendur koma með nesti sitt og borði það og greinin því í rauninni marklaus eins og hún hefur verið og jafnmarklaus í nýju frv. Á þetta var reyndar bent í þeirri umræðu. Auk þessa er rætt um 1. og 6. mgr. 46. gr. Það er um vikulegan kennslustundafjölda. Samkvæmt núgildandi lögum um grunnskóla ætti vikulegur kennslustundafjöldi í grunnskóla að vera 314. Af þeim eru aðeins kenndar 293 á viku. Það vantar 21 vikustund upp á að þessum lögum sé framfylgt. Niðurskurði hefur verið beitt ár eftir ár síðan lögin voru sett og er enn beitt á sama tíma og í þinginu er frv. til nýrra grunnskólalaga þar sem á að gera miklum mun betur. Reyndar sýndi ég fram á í þeirri umræðu að í því frv. er svolítill blekkingaleikur stundaður þar sem það er alls ekki gert ráð fyrir að ákvæði núgildandi laga komi til framkvæmda fyrr en á árinu 1997 því samkvæmt frv. er áætlað að bæta við sex stundum á næsta hausti, reyndar nákvæmlega sama og gert er ráð fyrir í fjárlagafrv. Á árinu 1996 er gert ráð fyrir að stundum fjölgi upp í 309. Eins og ég gat um áðan eru í núgildandi lögum 314 vikustundir þannig að ekki fyrr en árið 1997 fara vikustundir upp í 319 og þar með umfram ákvæði núgildandi laga. Að vísu er tekið fram í greinargerð með frv. að nái frv. um ný grunnskólalög fram að ganga verður ekki þörf á þessum tveimur greinum og munu þær þá verða felldar niður. Margt bendir til þess að menn hafi ekki mikla trú á því að nýtt frv. til grunnskólalaga verði samþykkt á þinginu og þar ber reyndar býsna margt til. Það er mjög stutt til næstu áramóta en þau tímamörk höfðu samtök sveitarstjórna sett til þess að uppfyllt væru ýmis skilyrði til að þau gætu fallist á gildistíma og gildistöku laganna 1. ágúst 1995. Ekkert bendir til að það mál sé komið miklu lengra en þegar frv. til grunnskólalaga var rætt í haust. Enn þá eru ófrágengin kjaramál kennara sem hlýtur að vera mjög stór hluti þessa pakka. Það hefur borið mjög á trúnaðarbresti milli sveitarfélaga og ríkisstjórnar. Enda þótt nú sé verið að reyna að berja í brestina er ljóst að ýmis brigðmæli, sem þarna hafa verið á, hafi farið fyrir brjóstið á sveitarstjórnarmönnum og þeir eru efins um að ríkisstjórninni sé treystandi. Síðan er, eins og oft hefur verið bent á, ekkert ljóst hvað verður gert við allt stoðkerfi skólakerfisins sem hefur verið rekið af fræðsluskrifstofum víðs vegar um landið. Reyndar verð ég að bæta við, virðulegur forseti, upplýsingum, sem komu fram nýlega innan úr menntmn. frá fulltrúum menntmrn., og komu mér í opna skjöldu og ég tel víst að komi sveitarstjórnarmönnum í opna skjöldu. Þess vegna finnst mér rétt að greina frá þeim og jafnframt spyrjast fyrir um hvort sá skilningur sem fulltrúar ráðuneytisins færðu okkur sé réttur. En málið snýst fyrst og fremst um það að rætt hefur verið um að stoðþjónusta sú, sem fræðsluskrifstofur veita, verði veitt af sveitarfélögum við gildistöku nýrra laga um grunnskóla. Í allri umræðunni, sem ég hef tekið þátt í, og öll þau sjónarmið, sem ég hef heyrt sett fram um þessi mál, er reiknað með því --- og ég man ekki betur reyndar en það hafi verið tekið fram í útreikningum um kostnað sem færa skyldi yfir --- að allur kostnaður við fræðsluskrifstofur færist yfir til sveitarfélaganna til þess að þau geti síðan veitt samsvarandi þjónustu fyrir sína skóla. Rætt hefur verið um að skipuleggja þyrfti hvernig hún gæti farið fram, hvort sú þjónusta verður veitt af einstökum stórum sveitarfélögum eða af samlagi smærri sveitarfélaga og ég reikna með því að víðs vegar úti um land verði nauðsynlegt að svo verði gert. En á áðurgreindum fundi komu fram þau sjónarmið þegar rætt var um aukið hlutverk mennmrn., sem mun taka að sér miklu meira eftirlitshlutverk en áður er, mun verða að leggja mikla vinnu í samræmd próf, í úttektir og þróunarstarf í skólunum því það er gert ráð fyrir að allt að 40 grunnskólar verði í úttekt hvert ár. Þeir verði rannsakaðir fimmta hvert ár af hálfu ráðuneytis. Þegar spurt var um hvort þetta hefði ekki mikinn kostnað í för með sér, þ.e. hvort ekki þyrfti aukinn mannafla suður í ráðuneyti og hvort hér væri ekki um að ræða átak í miðstýringarátt var því borið við að e.t.v. mundi sá hluti af starfi fræðsluskrifstofanna sem sneri að eftirlitsstörfum með skólanum á vegum ráðuneytis, flytjast suður í ráðuneyti. Þetta finnst mér vera verulega alvarlegt mál ef rétt er og að mínu viti hefur ekki verið rætt um þetta í samningum milli ríkis og sveitarfélaga. Þess vegna er nauðsynlegt að fá úr því skorið hvort til stendur að hluta sundur hlut fræðsluskrifstofanna og skipta þeim milli sveitarfélaga og ríkis eða hvort það verður eins og rætt hefur verið um að fræðsluskrifstofupakkinn í heilu lagi færist yfir til sveitarfélaganna til þess að veita þar sambærilega þjónustu og veitt hefur verið af hálfu menntmrn. í gegnum fræðsluskrifstofur. Síðan er það í sambandi við niðurskurðinn á grunnskólanum. Maður veltir fyrir sér hvernig á að skila grunnskólanum yfir til sveitarfélaga þegar og ef af því verður sem ég reikna reyndar með að verði þó að mín skoðun og trú sé að tímamörk séu löngu fallin og þetta verði líklega einu til tveimur árum síðar en stefnt hefur verið að, fyrst og fremst vegna þess að undirbúningsvinnan er svo skammt á veg komin. Maður veltir fyrir sér hvort eigi að skila grunnskólanum svo aðþrengdum sem hann er nú og síðan þegar sveitarfélögin hafa tekið við þá verði lögin látin taka gildi. Þá er það sveitarfélaganna að borga brúsann og mér finnst það ekki verulega góð pólitík ef svo er. En ég endurtek að ég tel að flutningur grunnskólans til sveitarfélaga sé fallinn á tíma og mín skoðun er reyndar sú að grunnskólafrv. hafi verið of viðamikið. Í stað þess að taka fyrst og fremst á þeim þáttum sem sneru að flutningi grunnskólans, afmarka þá og skýra, var svo til hver hver einasta grein tekin og henni breytt. Það eru mjög margar nýjar áherslur og allt aðrar en verið hafa. Ég held að þetta valdi því ásamt öðru að grunnskólafrv. mun ekki fara í gegn, bara vegna tímaskorts, ekki vegna óvilja manna við þetta, heldur er breytingin svo viðamikil að það kostar mikla umræðu. Mín skoðun er sú að hefði verið tekið á þáttum sem voru nauðsynlegir hefði frv. náð afgreiðslu og það hefði ekki staðið á því. Í 2. gr. er rætt um að í stað orðanna ,,1993 og 1994`` og ,,skólaárið 1994--1995`` komi: 1994--1995 og 1995--1996. Hérna er um að ræða eitt niðurskurðarákvæði til. Í lögunum stendur að meðalfjöldi í bekk skuli vera 24 að jafnaði í grunnskólum. Svo sem flestum er kunnugt er fjöldi í bekk núna miðaður við 28--29, það er heimild til að fjölga upp í 29 og reyndar eru dæmi um að fleiri nemendur séu í einstökum bekkjum. Auðvitað er þetta niðurskurður því að það að uppfylla ákvæðið kostar mun fleiri bekkjardeildir, fleiri kennarastöður og þar af leiðandi meira fjármagn. En þetta er skorið niður ásamt öðru og ekki þörf að hafa miklu fleiri orð um það. Áðan kom fram að niðurskurður í skólunum vegna kennslu er tæpar 200 millj. Mig langar að fara nokkrum orðum um fleiri ákvæði þessa frv. og kem ég kannski næst að 3. gr. frv. um breytingu á lögum um málefni fatlaðra. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: ,,Þrátt fyrir ákvæði 40. gr. laganna, um hlutverk Framkvæmdasjóðs fatlaðra, er á árinu 1995 heimilt að verja allt að 40% af ráðstöfunarfé sjóðsins til eftirfarandi verkefna samkvæmt nánari ákvörðun ráðherra`` og það síðan talið upp. Nú er það svo að hlutverk Framkvæmdasjóðs fatlaðra er og hefur lengst af verið að veita fjármagn sitt til uppbyggingar, til nýframkvæmda og það var ekki ætlað til reksturs. Mér sýnist að greinin beri með sér að ríkið telji sig ekki ráða við reksturinn og er að klípa þarna af tekjustofni sem er ætlaður til annarra hluta. Þetta er í samræmi við II. kafla þessa frv. ,,þrátt fyrir ákvæðin`` öll. Mig langar aðeins til þess að ræða í þessu sambandi þá breytingu sem gerð var þegar svæðisstjórnir um málefni fatlaðra voru lagðar af og svæðisráð tekin upp í staðinn. Það var ekki svo að hér væri um einfalda og litla nafnabreytingu að ræða, síður en svo. Svæðisstjórnir um málefni fatlaðra réðu ákveðnum þáttum í starfsemi svæðisskrifstofanna úti um landið. Þær gátu haft áhrif á ýmsa þætti. Ákvarðanir voru teknar heima. Svæðisstjórnir voru virkir þátttakendur í starfi, bæði þeirra stofnana sem undir svæðisstjórn heyrðu, í starfi svæðisstjórnar sjálfrar og í þeim ákvörðunum sem voru teknar. Með breyttum lögum var allt þetta vald tekið af svæðisstjórnum sem voru þá farin að heita svæðisráð, það var allt saman flutt suður til Reykjavíkur í félmrn. og nú verða svæðisskrifstofur að sækja öll sín ráð suður til Reykjavíkur. Svæðisráðin koma endrum og eins saman víðast hvar. Ég held að þau komi þó yfirleitt saman einu sinni, kannski tvisvar á ári og ég held að það sé gert ósköp lítið annað en að drekka kaffi og hlusta á skýrslur þeirra sem stýra svæðisskrifstofunum fyrir hönd félmrn. Þetta var afar vond þróun og var varað við henni á sínum tíma. Ekki var hlustað á það en reynslan hefur sýnt svo að ekki verður um villst að þetta eru nákvæmlega þau áhrif sem hafa orðið. Málefnum fatlaðra úti um landið er stýrt af svæðisskrifstofum sem verða að sækja öll sín ráð til félmrn. og því er um að ræða að hérna hafi verið fært mjög til miðstýringar og það þykir mér verulega miður. Virðulegi forseti. Eins og ég gat um áður ber tvennt til, að þetta er fyrir skömmu komið á borð þingmanna og ég hef ekki haft tækifæri til að fara svo ítarlega í hverja grein eins og vert væri eða þurft hefði til þess að geta tjáð mig um þær allar enda hefur verið farið allrækilega í marga þætti í umræðunni í dag þannig að ég mun stikla nokkuð á stóru með þetta. Mig langaði aðeins til þess að ræða um II. kafla frv. þar sem 20 lagabálkar eru gerðir ómerkir að meira eða minna leyti og það sem er samkvæmt lögum ákveðnir tekjustofnar sem eru nú skertir og hafa reyndar verið skertir ár frá ári. Ég nefni sem dæmi listskreytingasjóð, sem hér er á blaði, þar skulu framlög falla niður. Síðan eru skerðingar á ýmsum ákvæðum sem eru að mínu viti mjög þörf og svolítið sérstakt að skuli vera skert. Það eru ýmsar skerðingar til landbúnaðarins, það eru skerðingar samkvæmt þjóðminjalögum í Húsafriðunarsjóð og ég nefni t.d. 13. gr. um útvarpslög. Þrátt fyrir ákvæði um útvarpslög skulu tekjur vegna aðflutningsgjalda af innfluttum hljóðvarps- og sjónvarpstækjum ásamt fylgihlutum renna í ríkissjóð. Það er svolítið sérstakt að skerða sjálfstæðar tekjur stofnana til þess að láta það renna í ríkissjóð til þess að geta síðar úthlutað þeim aftur til þessara sömu stofnana. Það getur vel verið að það sé einhver æðri lógik á bak við þetta. Hún er þá göfugri en svo að ég nái að skilja hana, því miður, virðulegi forseti. En þetta hefur reyndar viðgengist ár eftir ár og virðist vera frekar vinsælt í þinginu, nokkuð sama hver er við völd. Það er ekki mikill munur á því. Sá siður hefur verið viðhafður og verður trúlega áfram þar sem þetta þykir allgóð regla, heyri ég marga telja. Í 22. gr. er rætt um meðferð ölvaðra manna og drykkjusjúkra og framlag ríkissjóðs til Gæsluvistarsjóðs skal falla niður á árinu 1995. Þetta á sér vafalaust einhverjar haldbærar skýringar en maður hlýtur að velta aðeins fyrir sér að á sama tíma og þetta er gert er hér til umræðu í þinginu frv. um mjög aukið frjálsræði í innflutningi og sölu á áfengi þar sem sá aðili sem hefur annast það hefur talið sig skuldbundinn til þess að sjá jafnframt um afleiðingar áfengis og reynt að sjá til þess að verja einhverju af þeim tekjum sem af þessu fást til meðferðar og annars þess sem hlýst af þessu. Mér virðist að frv., sem er til umfjöllunar, sé ekki í þá veru að þeir sem flytji og selji áfengi eigi að bera þennan kostnað heldur muni það áfram verða á herðum ríkisins. Það er svolítið sérstakt að þetta framlag skuli vera fellt niður á sama tíma og verið er að auka þetta frjálsræði sem mun óhjákvæmilega leiða til meiri þarfa til meðferðar slíkra mála. Ég get ómögulega látið hjá líða að nefna 25. gr. þar sem ég hef yfirleitt reynt að koma að þeim málum ef ég hef haft tækifæri til þess. Það er varðandi framlag ríkissjóðs til Ferðamálasjóðs. Ég get aldrei hætt að furða mig á þessu, virðulegi forseti. Sú atvinnugrein sem fyrir hverjar einustu kosningar er prísuð sem sú vænlegasta, bjargráð þjóðarinnar á krepputímum, mesta aukning sem fram undan er í atvinnumálum muni koma úr ferðageiranum, segja menn, og eru stoltir. Jafnframt lýsa þeir yfir því, sem er reyndar alveg hárrétt, að þetta er sú atvinnugrein í heiminum sem hefur mest aukist á undanförnum árum og mestrar aukningar er að vænta. Þetta vilja menn gjarnan að verði hér. Samt sem áður þegar lögin voru sett um framlag ríkissjóðs til Ferðamálasjóðs og sérstakra verkefna Ferðamálaráðs, sem er 10% af vörusölu í fríhöfninni voru rökin á bak við það að einmitt ef greinin fengi að eflast mundi hún færa ríkinu meiri tekjur. Menn töldu svo sem ekki óeðlilegt að greinin fengi 10% af þeirri aukningu sem hún sjálf skapaði. Menn voru sammála um þetta, ekki veit ég betur, þegar þessi lög voru sett. En ég man ekki hvort það var einu sinni eða tvisvar, það var alla vega ekki oftar, sem þessi tekjustofn rann óskertur til Ferðamálaráðs. Síðan hefur verið höggvið í hann og stöðugt meira og meira eftir því sem greinin hefur skilað betur í kassann og þá jafnframt þurft á meiri fjármunum að halda til þess að geta haldið uppi landkynningarstarfsemi sinni. Ég held að þetta sé fimmta árið. Hv. þm. Steingrímur Sigfússon ræddi um að þetta væri líklega fjórða árið í röð. Ég held að ég megi segja að þetta sé fimmta árið í röð sem sama upphæðin er til Ferðamálaráðs, 68 millj. En samkvæmt því sem fram kemur í greinargerð hér fyrir aftan hefði upphæðin núna átt að vera 198,5 millj. þannig að 130,5 millj. eru dregnar undan Ferðamálaráði til annarra nota á sama tíma og verið er að ræða um það að fá, ef ég man rétt 20 millj. til sérstakra landkynningaverkefna vegna HM 95 í stað þess að fela þeim aðila sem er sérhæfður í þessu, ætti að sjá um þetta og vantar fyrst og fremst tekjur vegna þess að ríkiskerfið fær æ ofan í æ þessi framlög. Mér finnst mjög nauðsynlegt að ræða þetta atriði og óhjákvæmilegt að gagnrýna þar sem þetta gerist ár eftir ár. Ég velti aðeins fyrir mér 29. gr. um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum og einkum það sem stendur aftar í greininni, með leyfi virðulegs forseta: ,,Umhverfisráðherra er heimilt, að fengnum tillögum veiðistjóra, að ákveða að ríkissjóður taki ekki þátt í kostnaði við minkaveiðar, grenjaleit og grenjavinnslu á tilteknum svæðum.`` Og nokkru síðar er þessi viðbót: ,,Sveitarstjórnum og stjórnum upprekstrarfélaga er heimilt á árinu 1994 að fella niður grenja- og minkaleitir á svæðum þar sem ríkissjóður tekur ekki þátt í kostnaði við veiðarnar og umhvrn. auglýsir skv. 4. málsl. þessarar greinar.`` Nú veit ég ekki hvað er átt við með greininni þar sem verið er að spara endurgreiðslu til refa- og minkaveiða, hvort í því felst að það sé verið að friða þessar skepnur bændum til hagsbóta. Ég átta mig ekki alveg á því og væri gott að fá betri skýringu á því. Ég hefði viljað aðeins koma nokkrum orðum að yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um aðgerðir er stuðla að aukinni atvinnu, stöðugleika og kjarajöfnun. Í inngangi þar er rætt um að tímabil stöðvunar og samdráttar virðist að baki og hægfara efnahagsbati í augsýn. Það er afskaplega gott að vita af þessu. Ég veit að launþegar vilja gjarnan heyra eitthvað svona og fá að njóta með öðrum. ,,Einörð stefna ríkisstjórnarinnar . . . hefur hefur tryggt meiri festu í efnahagslífinu en verið hefur um áratuga skeið`` --- stendur hér, með leyfi hæstv. forseta. Ég veit svo sem ekki hvernig ber að skilja þetta. Hvort meiri festa í efnahagslífinu felst í því að fjárlagahalli er nokkuð fastur í um eða yfir 10 milljarða, það er viss festa í því. Ég sé ekki mikla festu í efnahagslífi þar sem gjaldþrot hafa á undanförnum árum verið meiri en menn muna um mjög langt skeið ef nokkru sinni. Ég sé heldur ekki festu í því þar sem víða ríkir atvinnuleysi sem er ástand sem við höfum ekki þekkt um áratuga skeið. E.t.v. ber að líta á það sem festu ef það er orðið landlægt og því verður viðhaldið. Ég leyfi mér að efast um að sú festa, sem tryggð hefur verið, sé raunhæf, að þessi yfirlýsing hafi við rök að styðjast. Ég get ekki samkvæmt mínum skilningi á því fundið það út, virðulegi forseti. Hér er sagt að ríkisstjórnin hafi samþykkt að verja 3,5 milljörðum kr. til öflugs átaks í vegamálum á næstu fjórum árum. Það var tími til kominn að gera átak í þeim málum og ég fagna því. Yfirleitt fagna ég öllu átaki, sem gert er í vegamálum, því ég lít svo á að samgöngumál yfirleitt séu í rauninni landvarnarkostnaður okkar Íslendinga. Við verðum að taka það alvarlega að til að geta búið á þeim slóðum sem við búum þurfum við á verulega góðu samgöngukerfi að halda og því fagna ég þessu öfluga átaki. En þetta er á næstu fjórum árum og er gefið þegar ríkisstjórnin á rétt rúma þrjá mánuði eftir af starfstíma sínum svo að ég veit ekki reyndar hvað ber að taka þetta alvarlega. En það vekur spurningar hvað sé með bensínskattinn sem ég heyrði af í fjölmiðlum um daginn og verð reyndar var við á bensínstöðinni þegar ég fylli á bílinn minn. Ég verð að spyrjast fyrir um hvort þingmenn hafa fréttir af þeim skatti formlega. Það kann að vera að það hafi farið fram hjá mér. Ég hef ekkert séð um þetta á blaði. Ég veit í rauninni ekki hvað er um að ræða annað en vangaveltur sem fjölmiðlar hafa haft eftir því sem ég hef haft tíma til að fylgjast með þeim. Þess vegna spyr ég hvort þessu hafi verið dreift hérna og hvort þetta hafi þá farið fram hjá mér. Ég hefði þá gjarnan viljað að skoða þetta betur til að geta rætt um það. Það get ég ekki eins og sakir standa. Þá velti ég líka fyrir mér: Er virkilega svo að heimildir séu til að hækka þessa hluti ótakmarkað að öðru leyti en því að menn reyna náttúrlega að vernda vísitölu og annað slíkt? Þetta kom afar snöggt og kom illa við býsna marga. 2. liður. Samstarf við sveitarfélög um atvinnuskapandi aðgerðir. Ríkisstjórnin mun leita eftir samkomulagi. Áðan var spurt hvort það væri samkomulag. Ég man ekki eftir að hafa heyrt svar við því, það kann þó að hafa farið fram hjá mér. Talað er um að átaksverkefni og atvinnuskapandi aðgerðir á vegum sveitarfélaga eigi að koma í stað beinna fjárframlaga þeirra til Atvinnuleysistryggingasjóðs, þessa fræga framlags, sem hefur verið deilt um í allt haust og hefur skapað verulega tortryggni sveitarfélaga í garð ríkisvaldsins. Ég held að átaksverkefni og atvinnuskapandi aðgerðir á vegum sveitarfélaga séu afskaplega ódýrt og vænlegt átak til þess að styðja við atvinnulífið og hefur reynst mjög vel þar sem það hefur verið gert. En ég velti fyrir því sem hér stendur: ,, . . . sem komi í stað beinna fjárframlaga.`` Er verið að tala um að þetta eigi að vera 600 millj. þannig að þessum 600 millj. eigi að ná af sveitarfélögunum hvað sem tautar? Ég spyr aftur: Er samkomulag eða hafa menn eitthvað fyrir sér í að það muni nást? Margt hefur komið fram um þessar greinar og ég mun ekki taka tíma í að fara yfir þær allar en ég ætla aðeins að fara í 13. lið sem er um lækkun húshitunarkostnaðar. Þar er rætt um að hefja viðræður við orkusölufyrirtækin með það fyrir augum að efna til samstarfs um að lækka húshitunarkostnað á dýrustu stöðunum umfram það sem þegar hefur verið gert af hálfu stjórnvalda með niðurgreiðslum og yfirtöku skulda. Er ekki nokkuð seint, virðulegur forseti, að koma með þetta á síðasta ársfjórungi þessa fjögurra ára valdatíma? Eins og margt í þessari yfirlýsingu finnst mér þetta bera verulegan keim af kosningaplaggi þar sem menn kaupa sér vinsældir með því að lofa aðgerðum sem annaðhvort koma til framkvæmda einhvern tímann á næsta kjörtímabili eða þá að ekki verður einu sinni búið að samþykkja þær áður en þessu kjörtímabili hæstv. ríkisstjórnar lýkur. Mig langar til að minna á að bók sem heitir Velferð á varanlegum grunni, stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar, stendur, með leyfi virðulegs forseta: ,,Einnig mun ríkisstjórnin leita leiða til að jafna enn frekar húshitunarkostnað í landinu.`` Það eru að verða fjögur ár síðan þessi yfirlýsing var gefin og mér finnst býsna seint að taka þessa ákvörðun núna.

Þetta er ekki byrjun, þetta er viðbót.

Þetta er viðbót, segir hæstv. forsrh. Ég reikna með því að þeim sem búa á köldu svæðunum og búa við rafhitun og fjarhitun við dýrustu orkuveitur finnist það sem gert hefur verið frekar lítið.

Það eru 400 millj.

Þó það séu 400 millj. er munurinn svo himinhrópandi. Oft er búið að rifja upp söguna um Ísfirðinginn sem flutti hingað í sjö íbúða blokk og er hægt að gera það einu sinni enn. Það vildi svo til að það lenti í hans hlut að vera með hússjóðinn og þegar hitaveitureikningurinn kom borgaði hann hann glaður vegna þess að hann var ekkert hærri, reyndar lægri en hann var vanur. Það var ekki fyrr en nokkru seinna að hann komst að raun um að hann var að borga reikninginn fyrir allar sjö íbúðirnar, ekki bara fyrir sína. Þetta er því miður, virðulegi forseti, sá veruleiki sem blasir við þegar við tölum um jöfnun hitakostnaðar í landinu að hitakostnaður þar sem rafhitun er á köldustu svæðunum er margfaldur, hann er margfaldur á við það sem gerist hér. Að vísu skal tekið fram í þessu dæmi og mörgum háttar svo til að um miðja þessa öld og lengi síðan voru sambýlishús ekki byggð út á landi. Menn bjuggu í einbýlis- eða tvíbýlishúsum sem eru auðvitað dýrari í rekstri og dýrari í hitun. Sá samanburður, sem ég nefndi áðan, er kannski ekki fyllilega raunhæfur en hann varpar þó ljósi á hversu mikill munurinn er vegna þess að þrátt fyrir að menn búa ekki í sambýlishúsum heldur í einbýlis- eða tvíbýlishúsum enn þá mjög margir er það vegna þess að tiltölulega skammt er síðan þessi húsagerð, fjölbýli, komst á í kauptúnum og þorpum landsins. Það eru ekki nema um 20 ár eða innan við það. Allt er þetta lóð á þá vogarskál að óásættanlega mikill munur er á húshitunarkostnaði á lægstu gjaldsvæðunum og þeim hæstu. Enda þótt 400 millj. hafi verið notaðar í þetta á fjögurra ára kjörtímabili finnst mér það ekki vera nema lítið hænufet í þá átt sem þarna þarf að stefna. Og ég lít á þessa yfirlýsingu sem frekar ómerkilegt kosningaplagg. Reyndar má segja um yfirlýsinguna í heild að hún er afskaplega óljós ávísun á eitthvað sem kann að verða í framtíðinni.

Hæstv. forseti. Hv. þm. og reyndar fleiri þingmenn spurðu um hvort náðst hefði sátt við Samband ísl. sveitarfélaga. Það hefur náðst samningur og sátt við þá og í dag var undirrituð yfirlýsing um fjárhagsleg samskipti ríkis og sveitarfélag í framhaldi af viðræðum fjármrh. og félmrh. við fulltrúa Sambands ísl. sveitarfélaga. Yfirlýsingin tekur til átaksverkefnis sveitarfélaga til að draga úr atvinnuleysi annars vegar og um Innheimtustofnun sveitarfélaga hins vegar og hana undirrita fjmrh., félmrh., formaður Sambands ísl. sveitarfélaga og framkvæmdastjóri Sambands ísl. sveitarfélaga. Þetta er dagsett í dag þannig að full sátt er milli þessara aðila. Aðeins vegna þess sem hv. þm. nefndi um Ferðamálaráð og að menn hefðu ekki áhuga á ferðamálum nema á tyllidögum eða fyrir kosningar af því að þeir stæðu ekki við framlög til Ferðamálaráðs. Hvort skyldi skipta meira máli að gera eins og núv. ríkisstjórn, að búa í haginn fyrir ferðaþjónustuna eins og gert hefur verið eða þeir aurar sem hv. þm. nefndi? Hvort skyldi skipta meira máli, að gengisskráningin skuli vera rétt í fyrsta skipti í langan tíma í þágu ferðaþjónustunnar, raungengi hagstætt ferðaþjónustunni í fyrsta skipti í langan tíma, að vinnufriður hefur verið í andinu og öryggi um bókanir, að vextir hafi verið lágir, að aðstöðugjaldi hefur verið létt af? Skyldu ekki þessir þættir sem í raun þýða ekki tugir heldur hundruð milljóna fyrir ferðaiðnaðinn í landinu, jafnvel milljarða, rétt gengisskráning án kollsteypu, engin verðbólga, vinnufriður og stöðugleiki skipta meira máli heldur en þeir aurar sem hv. þm. nefndi varðandi ferðaþjónustuna? Það er meira virði að ríkisstjórn standi svona að málum en hvort einstakar tölur í fjárlagafrv., óverulegar tölur, hækki um þessar krónurnar eða hinar.

Virðulegur forseti. Ég fagna því vissulega að samkomulag skuli vera um þessar atvinnuskapandi aðgerðir sem ég tel eins og ég gat um áðan mjög vænlegan kost til að koma á og mun betra en eins og verið hefur að Atvinnuleysistryggingasjóður hefur fyrst og fremst borgað fólki bætur fyrir að sitja heima. Það má reyndar segja að sú stefna, sem hefur verið tekin upp núna í fyrsta sinn að því er ég veit, og kom fram í svari félmrh. við fsp. hv. þm. Elínbjargar Magnúsdóttur, um greiðslur úr Atvinnuleysistryggingasjóði til fiskvinnslufólks þar sem fyrirtækjum er greitt fyrir að fólk vinni þar, sé lofsverð. Ég held að sú leið sé mjög vænleg og í rauninni ánægjulegt að hún skuli vera komin á. En hvað snertir ferðaþjónustuna og Ferðamálaráð get ég ómögulega snúið aftur með það að mér finnst mjög fáránleg afstaða að svelta þá mjólkurkú sem eru ferðamálin og að búa ekki betur í haginn fyrir þau. Það getur vel verið að hæstv. forsrh. telji sig og ríkisstjórnina hafa búið vel í haginn fyrir ferðaþjónustuna, það er kannski með því að leggja virðisaukaskatt á ýmsa þjónustu sem ferðamálin varða, ég veit ekki hvort það er að búa í haginn. Það er kannski með því að halda ýmsum gjöldum á þessa grein svo háum að Ísland er með dýrari ferðamannalöndum, því miður. En eftir stendur að Ferðamálaráð, þessi aflvaki ferðaþjónustunnar, er sveltur með peninga. Það stendur eftir og aldrei hefur verið rætt annað en það af hálfu ferðaþjónustuaðila en að það sé rangt að veita ekki meira fjármagn til ferðamála til þess að það ávaxti sig síðar meir í ferðamannastraumi innan lands.

Hæstv. forseti. Hv. þm. var seinheppinn að nefna virðisaukaskatt sérstaklega því að Framsfl. var andvígur því sem frægt er orðið um land allt að matarskatturinn skyldi lækkaður. Auðvitað hafði það mikla þýðingu fyrir ferðaiðnaðinn að matarskatturinn skyldi lækkaður. Mér fannst skorta yfirsýn og víðsýni hjá hv. þm. þegar hann áttar sig ekki á því að það skiptir margfalt meira máli hvort raungengið er rétt skráð sem munar um 20% eða hvort einhverjir aurar fara til Ferðamálaráðs sem ég geri ekki lítið úr. En það skiptir meira máli. Og þegar aðstöðugjöld eru lækkuð og matarskattur er lækkaður, þegar það er festa og stöðugleiki og vinnufriður þannig að ferðamenn séu öruggir með bókanir hér til landsins. Þetta skiptir miklu meira máli og nemur milljörðum króna. Því er alls ekki hægt að segja það og bera á borð að ríkisstjórnin sé ekki trú þeim sjónarmiðum sínum að vilja stuðla að styrkri ferðaþjónustu. Það hefur hún einmitt gert og ferðaþjónustan hefur vaxið og dafnað og skilað milljörðum í ríkissjóð til baka. Það er þetta sem skiptir máli. Hv. þm. og stundum flokkur hv. þm. skilja ekki að það eru einmitt hinar almennu aðgerðir sem leggja hinn trausta grundvöll en ekki styrkir úr sjóðum og þess háttar hlutir sem eru að verulegu leyti hlutir fortíðarinnar. Það er hinn almenni grundvöllur sem lagður hefur verið réttilega sem skiptir meginmáli og það hefur gerst varðandi ferðaþjónustuna.

Virðulegi forseti. Ég held að það sem hefði verið vænlegast fyrir ferðaþjónustuna til þess að greiða fyrir því að ferðamenn gætu verið hér, væri að fella niður virðisaukaskatt af þeirri þjónustu sem þarf að veita þeim. Ég ætla ekki að gera lítið úr því að ferðaþjónustan hefur skilað milljörðum og við getum kannski tekið 13--14 milljarða í gjaldeyristekjur. Við getum farið með þessa tölu upp í 25--30 milljarða ef við erum að tala um ferðamál innan lands því það er líka atvinnuvegur. Hér er um að ræða geysilega stóran og þýðingarmikinn atvinnuveg og því segi ég: Af hverju gerir ríkisstjórnin ekki eitthvað fyrir þennan atvinnuveg svo stór sem hann er þegar hann fer að skipta tugmilljörðum eins og t.d. að fella niður ýmis gjöld þannig að við getum boðið ferðamönnum upp á viðunandi verðlag á þeim vörum sem við erum að bjóða fram og getum þá fjölgað þeim og fengið enn meiri tekjur? Ég segi það að ferðamálin hafa vaxið svona, ekki vegna þess að stjórnvöld hafi hlúð svo að þessari grein heldur þrátt fyrir að hún hafi ekki gert það. Það er það merkilega og ætti að verða mönnum lærdómsríkt til þess að þeir gætu notað sér þennan vöxt, stutt við hann í stað þess að herða alltaf að eins og hér er gert. Það getur vel verið að í huga hæstv. forsrh. séu þetta bara smáaurar. Það vill svo til að Ferðmálaráð er svelt með fjármuni og 130 millj. kr. eru ekki smáaurar, hæstv. forsrh., í höndum þeirra sem eru að skipuleggja ferðamál og kynna Ísland út á við. Það er mjög veigamikill þáttur í þeirri starfsemi sem ráðið á að reka og það er mjög nauðsynlegt að fá þessar tekjur þó að hæstv. forsrh. kjósi að kalla þetta smáaura.

Hæstv. forseti. Þetta frv. til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum er athyglisvert að ýmsu leyti. Ég ætla ekki að endurtaka mikið af því sem menn hafa verið að fara yfir í sambandi við það en ég vil samt í upphafi mótmæla því sérstaklega að menn skuli ekki treysta sér til þess að láta meiri fjármuni til skólanna. Sérstaklega í ljósi þeirra yfirlýsinga að grunnskólarnir eigi að fara til sveitarfélaganna þá hefði ég talið fulla ástæðu til þess að reyna að koma fjármununum sem eiga að fara til skólanna í það horf sem þeir eiga að vera í í framtíðinni. Það er mjög mikið umhugsunarefni hvort það eigi virkilega að vera þannig að þegar sveitarfélögin taka við einhverjum verkefnum þá verði það hlutverk þeirra að hækka skattana til þess að geta staðið undir kröfunum og væntingunum sem gerðar eru til viðkomandi starfsemi sem verið er að færa til sveitarfélaganna. Ég vildi að þetta kæmi fram. Síðan langaði mig aðeins að ræða um breytingu á lögunum um málefni fatlaðra. Ég tel að það stefni í mikinn vanda víða í þeirri starfsemi. Það eru á ferðinni miklar kröfur um þjónustu við fatlaða og við sjáum það að sú starfsemi sem er kominn af stað víða úti um landið virðist einhvern veginn vefja mjög hratt utan á sig. Það er alveg nýtt í sumum sveitarfélögum að það sé hægt að vera með fötluð börn. Þeir sem hafa átt fötluð börn hafa t.d. á undanförnum árum flutt þeirra vegna á höfuðborgarsvæðið og það er þess vegna mjög mikilvægt að menn láti ekki deigan síga í því að byggja upp þessa starfsemi því það er svo sveiflukennt hvernig fötluðum einstaklingum fjölgar úti um landið. Ég get bara nefnt sem dæmi að það hefur fjölgað um sjö fatlaða einstaklinga í Snæfellsbæ bara á sl. ári. Það þarf úrræði fyrir þessa fötluðu einstaklinga og þess vegna er það mikið umhugsunarefni og mikill vandi á ferðinni ef menn treysta sér ekki til þess að fylgja eftir með fjárframlögum þeim stofnunum sem búið er að koma á fót. Annað sem ég vildi að kæmi hér fram, og það er líka hlutur sem þarf að fara betur yfir, þ.e. hvaða þjónustu á að veita á t.d. vernduðum vinnustöðum fyrir fatlaða. Mér þykja það ansi harðir kostir sem farið er að bjóða upp á sums staðar. T.d. hafa þær kröfur nú verið teknar upp á verndaða vinnustaðnum á Akranesi að það fær enginn að vinna þar sem er fatlaður nema hann sé a.m.k. 75% öryrki og þar fær enginn að vinna lengur en til 67 ára aldurs. Þetta þýðir að það er verið að senda fólk heim og það þýðir að menn ætla ekki að sinna þeim hópum sem ekki uppfylla þessi skilyrði. Ég held að það verði að fara yfir þessi mál að nýju með það fyrir augum að það séu einhver úrræði handa þeim sem ekki uppfylla þessi skilyrði sem þarna eru sett. Það hefur verið mikið talað um vegamál og í 26. gr. á bls. 4 í þessu plaggi er talað er um að þrátt fyrir ákvæði í lögum skuli framlög til vegamála verða skert um 275 millj. kr. Ríkisstjórnin og hennar forsvarsmenn koma varla í ræðustól á hv. Alþingi öðruvísi en að hæla sér að því mikla vegaátaki sem þeir hafa farið í á kjörtímabilinu og nú er nýtt átak boðað. Ég verð að segja það alveg eins og er að ég skil ekki hvernig á því stendur hjá hæstv. ráðherrum að þeir telji það eitthvert óskaplegt afrek sem hefur verið framið í vegamálum á kjörtímabilinu. Mig langar til að nefna fáeinar tölur í þessu sambandi sem hafa auðvitað sumar heyrst hér áður. En atvinnuátak í vegamálum hófst á árinu 1993 og þá voru settar 1.550 millj. í átakið. Á því ári voru markaðir tekjustofnar til vegamála skertir um 344 millj. og þá voru líka, sem var alveg nýtt, 330 millj. settar í ferjur og flóabáta af þessum tekjustofni. Á árinu 1994 er þetta komið upp í 550 millj. sem er sett í ferjur og flóabáta og framlagið skert um 370 millj. Ef við tökum þessi tvö ár sem þetta átak er búið að standa yfir og leggjum saman bara þessa tvo liði sem voru skertir af mörkuðum tekjustofnum og fé til vegamála þá gerir það 1.590 millj. Tæpar 1.600 millj. á tveimur árum. Ef við síðan skoðum hvað gerist á næsta ári þá eru 569 millj. teknar í ferjur og flóabáta og 275 millj., sem einmitt er verið að tala um í þessu plaggi, eru teknar í ríkissjóð, þá erum við komnir samtals upp í 2.434 millj. sem búið er að skerða þessa mörkuðu tekjustofna með þessum tveimur póstum. Það er þess vegna að vonum að menn þurfi að fara í sérstakt átak í vegamálum því ef það hefði ekki verið gert, ef það hefði ekki verið farið í sérstakt átak í vegamálum og alveg sérstaklega farið í fjáröflun vegna þess þá hefði hæstv. ríkisstjórn skilað vegamálunum af sér á núlli. Bara á núlli ef við tökum þessa mörkuðu tekjustofna sem ég var að lýsa hér áðan. Og meira að segja færi hún niður fyrir núllið ef við reiknuðum þessa hluti alveg frá upphafi kjörtímabils vegna þess að það var upphaf göngu hæstv. ríkisstjórnar í vegamálum að skerða vegaframkvæmdir frá því sem ætlað var á því ári sem hún tók við. Það er því með miklum ólíkindum hvernig hæstv. ráðherrar geta sífellt verið að hæla sér af þessu stórkostlega átaki í vegamálum. Það er ekki stærra í sniðum en þetta og ætti kannski að skoðast betur. Verði hins vegar staðið við þær fyrirætlanir um átak í vegamálum sem nú er boðað þá munu framkvæmdir í vegamálum aukast verulega á næsta ári. Það er engin spurning um það. En það er samt verið að halda áfram að skerða fé í Vegasjóð og það á að hafa sömu hundakúnstirnar við þetta. Annars vegar að taka lán og hins vegar að skerða fjármunina sem eiga að fara til vegamálanna. Það eru mjög merkilegar hundakúnstir sem þarna eru stundaðar sífellt. Ég veit eiginlega ekki hvaða tilgangi þetta á að þjóna. Það er talað um að 1.250 millj. eigi að koma til framkvæmda á næsta ári og það er þess vegna, eins og ég segi, verulega mikið sem mun gerast í vegamálum á næsta ári en þetta átak sem hefur staðið yfir á kjörtímabilinu er ekki mjög merkilegt að mínu viti. Það sem mig langaði síðan að spyrja um er um 29. gr. þar sem talað er um þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 12. gr. og 3. mgr. 13. gr. laga nr. 64/1994, um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum, skuli framlag ríkissjóðs til refa- og minkaveiða eigi nema hærri fjárhæð en 27 millj. kr. á árinu 1995. Ég ætla að spyrja um þetta atriði vegna þess að ég átta mig ekki nákvæmlega á því hvað það er sem menn ætla sér. Það stendur hérna að ríkissjóður endurgreiði ekki á árinu 1995 kostnað við refa- og minkaveiðar í sveitarfélögum þar sem íbúarnir eru fleiri en 2.000. Síðan segir í þessari grein að umvhrn. skuli auglýsa fyrir 1. maí hvaða landsvæði ákvörðunin tekur til og hver séu mörk þeirra. Sveitarstjórn og stjórnum upprekstrarfélaga er heimilt á árinu 1994 að fella niður grenja- og minkaleitir á svæðinu þar sem ríkissjóður tekur ekki þátt í kostnaði við veiðarnar. En það stendur, með leyfi forseta, í 12. gr. laganna um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum: ,,Þar sem umhvrh. ákveður, að fengnum tillögum veiðistjóraembættisins, að nauðsynlegt sé að láta veiða refi til þess að koma í veg fyrir tjón af þeirra völdum, sbr. 7. gr., er sveitarstjórn skylt`` --- ég endurtek --- ,,sveitarstjórn skylt að ráða skotmann til grenjavinnslu og skal hann hafa með sér aðstoðarmann.`` Ég get ekki betur séð en að ef þessi grein frv. verður samþykkt sé þeim sveitarstjórnum sem ekki ráða skotmann óheimilt að leyfa refaveiðar innan þess sveitarfélags, skv. 12. gr. laganna um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum. Ég spyr þess vegna hæstv. starfandi umhvrh.: Verða sveitarfélögin sem eru með fleiri en 2.000 íbúa að ráða þennan skotmann til þess að það sé mögulegt að leyfa veiðar? Því refurinn er friðaður samkvæmt þessum lögum og það þarf að undanþiggja hann friðuninni. Það er greinilega alveg skýrt og klárt skilyrði að þá þurfi að ráða sérstakan skotmann. Ég ætla síðan að ræða um fáein atriði í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Ég heyrði hæstv. utanrrh. lýsa því á laugardaginn var að þetta væri besti dagurinn í lífi ríkisstjórnarinnar og að mér skildist í lífi hans sjálfs þegar ríkisstjórnarflokkarnir náðu samkomulagi um þetta plagg. Ég verð að segja að eigi ég að taka mark á þeirri yfirlýsingu þá rennur mér kalt vatn milli skinns og hörunds vegna þess að þá hefur hæstv. utanrrh. ekki átt marga sæla daga í þessari ríkisstjórn ef þetta er sá skásti og hann telur árangurinn af ríkisstjórnarsamstarfinu hafi verið bestan á laugardaginn var því mér finnst þetta ekki vera það merkilegt plagg sem hér hefur verið lagt fram. Ég var búinn að tala um átakið í vegamálum sem ég tel að hafi verið býsna mikið gert úr og meira en efni standa til. Hér kemur liður 3, Nýsköpun í atvinnulífi og markaðssókn. Þar skilst mér að sé verið að tala um að útdeila peningum úr Iðnþróunarsjóði og ég get ekki sagt annað en allt gott um það. Hins vegar hefði mér þótt við hæfi að meira hefði verið sagt um það hvað fælist í síðustu setningunni í þessum lið, þ.e.: ,,Jafnframt hefur ríkisstjórnin ákveðið sérstakar aðgerðir til þess að auka erlendar fjárfestingar hér á landi.`` Ef það er búið að ákveða þessar sérstöku aðgerðir er þá ekki upplagt að menn segi bara frá því hvaða aðgerðir það eru svo menn geti glaðst yfir fyrirætlunum ríkisstjórnarinnar og velt fyrir sér hvaða árangri þær munu skila í aukinni hagsæld í landinu? Ég óska eftir því að það komi fram hjá hæstv. ráðherrum sem hér eru viðstaddir hvað það er sem þjóðin á von á í þessu sambandi. Mig langar líka til að koma lítillega að lið 6. Þar er talað um samstöðu um skattlagningu fjármagnstekna. Þegar maður fer að lesa þennan lið þá er hann með miklum eindæmum ef við skoðum feril hæstv. ríkisstjórnar í samstarfi við stjórnarandstöðuna og ýmsa aðra aðila í þjóðfélaginu. Skattlagning fjármagnstekna sem er búin að vera á dagskrá hæstv. ríkisstjórnar á allt í einu að leysast í samstarfi við stjórnarandstöðuna og hún á að leysast úti í framtíðinni eftir að hæstv. ríkisstjórn er liðin, eftir að hún er örugglega farin frá, eftir að öndunarvélin hefur ekki einu sinni tækifæri til að vera í sambandi lengur. Þetta er einhver vesælasta uppgjöf sem hefur sést í málefnum sem hæstv. ríkisstjórn hefur ætlað að koma í framkvæmd, að fara þannig með það að ýta því langt inn í framtíðina og fela það einhverri nefnd sem á að starfa og skila af sér einhvern tímann eftir kosningar og síðan á einhver ríkisstjórn sem tekur við, hver sem það verður, að taka við þessum afrakstri. Auðvitað tekur engin ríkisstjórn við slíku, sú ríkisstjórn sem tekur við mun marka sína stefnu í þessum málum og fylgja henni fram. Þarna hefur greinilega orðið einhvers konar sátt um það að Sjálfstfl. fengi sínu fram, þ.e. að ýta fjármagnstekjuskattinum inn í framtíðina, koma honum út úr ríkisstjórnarsamstarfinu og yfir í framtíðina eins og Sjálfstfl. hefur sjálfsagt ætlað sér allan tímann. Hér stendur í 7. lið: ,,,,Ekknaskattur`` felldur niður.`` Ég segi það alveg eins og er að mér finnst það með miklum eindæmum að menn skuli hafa geta fest þetta nafn á þennan sérstaka eignarskatt sem skammaryrði, að hann kæmi eitthvað sérstaklega niður á ekkjum. Hann kemur auðvitað niður á fólki sem er ekki í sambúð kannski meira en öðrum ef það hefur misst maka sinn. Það kann vel að vera í vissum tilfellum geri hann það. En það eru þó á ferðinni verulegar eignir og töluverðar tekjur ef menn borga slíkan skatt sem þennan. Ég tel að það séu mikil mistök að vera að fella niður þennan skatt og það segir yfirleitt ekki neitt annað en það að sá andi sem svífur yfir vötnunum hjá þessari hæstv. ríkisstjórn er að það sé í sjálfu sér hægt að leggja töluvert á sig til þess að fella niður og lækka skatta og gjöld á þeim sem eiga eitthvað af peningum og mega sín einhvers en það megi ekki mikið leggja á sig til þess að koma til móts við þá sem minnst hafa í þjóðfélaginu. Ég tel að það hafi verið full ástæða til að halda þessari tekjuöflun áfram inni þangað til a.m.k. að búið væri að samræma skattlagningu á eignir og eignatekjur. Síðan kem ég að afnámi tvísköttunar á lífeyrisgreiðslur og þar finnst mér þrettándinn þunnur. Ég verð að segja alveg eins og er að ég tel að sá rökstuðningur sem ég hef heyrt fyrir þessum 15% sem er talað um að eigi að draga af útborguðum lífeyri áður en skatturinn er lagður á sé alveg furðulegur. Mér er sagt það að menn hafi fundið það út að 60% af því sem ellilífeyrisþegar fá útborgað í lífeyrinum sínum séu tekjur af fjármagni, séu sem sagt vaxtatekjur og vaxtavextir af fjármagninu og að vísir menn hafi reiknað það út að það ætti að draga 15% frá áður en skatturinn er lagður á. Og þá spyr ég hæstv. forsrh.: Er það þá þannig að það hafi verið í gildi fjármagnstekjuskattur á lífeyrir? Ef 60% af því sem borgað er út sem ellilífeyrir eru tekjur af fjármagninu og fólkið sem hefur fengið útborgaðar þessar tekjur hefur þurft að borga af því fullan skatt eru menn þá ekki þar með að halda því fram að þarna hafi einn hópur í þjóðfélaginu borgað fjármagnstekjuskatt?

Það botnar enginn í þessu.

Nei, það botnar enginn í þessu. Það er alveg rétt, hv. 4. þm. Reykv. Það skilur þetta ekki nokkur maður. En mér finnst að það sé a.m.k. ekki rétt að leggja fram tillögu eins og þessa því ég trúi því ekki að lífeyrisþegar verði ánægðir með þessa niðurstöðu og mér finnst ekki eðlilegt að þeir verði það. Ég tel að þarna sé á ferðinni sérkennilegur útreikningur og ég held að þetta mál þurfi að taka upp og reyna að ná betra samkomulagi um það en getur orðið um að menn fái einungis 15% dregin frá. Svo er hér 9. liður. Sérstakur hátekjuskattur framlengdur --- er fyrirsögnin. En auðvitað ætti fyrirsögnin að vera Sérstakur hátekjuskattur lækkaður. Það er einmitt það sem er verið að gera. Það er verið að lækka þennan sérstaka hátekjuskatt. Hann er búinn að vera ár og það er verið að lækka hann. Það er í stíl við það sem ég var að segja áðan að menn eru tilbúnir að lækka skatta á þeim sem eiga eitthvað og geta eitthvað en það er aftur á móti erfiðara að koma til móts við þá sem minna mega sín. Þarna er þó verið að lyfta hátekjuskattsþrepinu um 50 þús. kr. hjá hjónum og það munar töluvert um það. Ég verð að segja að ég get ekki skrifað upp á röksemdafærslu sem ég hef heyrt frá hæstv. ráðherrum. Ég hef heyrt bæði hæstv. fjmrh., hæstv. forsrh. og hæstv. utanrrh. tyggja upp þessa sömu tuggu að það séu sjómenn og húsbyggjendur sem verði sérstaklega fyrir barðinu á þessum skatti. Ég segi bara að það er mjög merkilegt ef það er alveg sérstaklega sjómenn og húsbyggjendur. Ég held a.m.k. að þeir sem eru komnir með um 5 millj. kr. tekjur eða 4,8 millj. í fjölskyldutekjur og eru að byggja sér hús standi a.m.k. það vel miðað við almenning í landinu að mönnum finnist það ekkert merkilegt þó að þeir þurfi að borga pínulítinn aukaskatt. Það er ekki hægt að vorkenna fólki sem hefur þær tekjur í þjóðfélaginu í dag á meðan menn treysta sér ekki til þess að lagfæra stöðu annarra sem standa virkilega illa. Ég tel þess vegna að þarna sé á ferðinni mjög rangur hlutur og það hefði átt að halda þessum tekjuskatti. Það hefði meira að segja átt að lækka þetta niður í 350 þús. því ég held að það hefði verið skynsamlegra að gera það og fá þannig peninga í ríkissjóð en að auka þann halla sem verður á ríkissjóði. Við erum að tala um að auka halla ríkissjóðs og það er hluti af þessu öllu saman. Það er verið að viðurkenna halla á ríkissjóði til viðbótar upp á 2,7 milljarða eða eitthvað slíkt. Raunverulega er verið að gefast upp. Hæstv. forsrh. getur varla verið mjög kátur yfir því. Síðan kemur 10. liður: Aðgerðir gegn skattsvikum. Það er eiginlega mestallur liðurinn sem fer í það að lýsa því sem er búið að gera en samt eigi að halda því áfram. Ég tel það góðra gjalda vert en ég hefði viljað sjá og ég vona að það sé innifalið í þessum lið að skattstjórum í landinu verði ekki bara leyfilegt heldur skylt að ráða sér starfsmenn til þess að sinna þeim störfum sem geta gefið árangur og þeir séu frjálsir að því svo framarlega sem þeir telji að þeir geti haft upp úr krafsinu handa ríkissjóði fyrir launum þeirra og rúmlega það. Það sem vantar númer eitt er starfsfólk til þess að vinna í þessum hlutum, fara yfir skattframtöl og láta menn skila nótum og öðru slíku. Hækkun skattleysismarka ætla ég ekki að fara að ræða hér, menn hafa farið yfir það, það er bara blekking og sjónhverfingar þar sem útkoman er raunverulega núll. Það er ekki gott, held ég, fyrir hæstv. ríkisstjórn, það mun auðvitað koma henni í koll, að hafa verið að gera þetta að einhverju fjölmiðlamáli og reyna að slá sér upp á núllinu sínu. Síðan ætla ég að lokum að ræða örlítið um lækkun húshitunarkostnaðar. Það er alveg stórkostlegt að sjá það að hæstv. ríkisstjórn sem lýsti því yfir í upphafi ferils síns að nú skyldi sannarlega verið tekið á lækkun húshitunarkostnaðar þar sem engu hefur miðað. Fólkið í landinu borgar enn þá jafnháa reikninga fyrir upphitun á húsum og það gerði í upphafi ferils þessarar ríkisstjórnar. Niðurgreiðslur hafa hækkað dálítið en Landsvirkjun hefur haldið áfram að hækka sínar gjaldskrár á móti og það hefur lítið miðað. Menn standa nákvæmlega í sömu sporum. Það eina sem hefur breyst eitthvað að ráði er það að húshitunarkostnaður á höfuðborgarsvæðinu hefur hækkað. Viðmiðunin við höfuðborgarsvæðið hefur breyst og það er vegna þess að menn settu virðisaukaskatt á húshitunina og það olli hækkun á húshitun á Reykjavíkursvæðinu. En það hefur ekki miðað neitt sem nemur í hinum mikla húshitunarkostnaði hjá fólki úti á landsbyggðinni. Allra síðast vil ég segja það að ég hefði gjarnan viljað að hæstv. forsrh. hefði gert okkur hv. þm. grein fyrir því hvað sé innifalið í þessu nýja samkomulagi við sveitarfélögin. Mér skilst að það sé inni í því samkomulag um það átakamál sem hefur verið um jöfnunarsjóðinn og þá peninga sem sveitarfélögin hafa ekki fengið til sín í jöfnunarframlögum, þjónustuframlögum, vegna vanskila á meðlögum. Ég fagna því sannarlega ef ríkisstjórnin er búin að ná um þetta samkomulagi. Ég efast ekkert um að það hafi verið gert en það hefði verið, finnst mér, fróðlegt fyrir . . . hæstv. forsrh. færir mér yfirlýsinguna og ég get lesið hana yfir á eftir. Ég ætla ekki að fara að lesa hana í ræðustólnum og læt máli mínu lokið og vonast bara til þess að þetta síðasta sem ég var að nefna muni halda og menn muni standa við það sem þeir hafa skrifað undir í samkomulagi við sveitarfélögin í þetta skipti.