Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Ég flyt hér brtt. um það, að Keflavíkurlæknishéraði verði skipt í tvennt, þannig að annað héraðið nái yfir Keflavíkur-, Gerða- og Miðneshreppa með læknissetri í Keflavík, en hitt yfir Vatnsleysustrandar-, Njarðvíkur-, Hafna- og Grindavíkurhreppa með læknissetri í Grindavík. Eins og kunnugt er, þá er þetta hérað mjög fjölmennt, og auk þess er þar ætíð að vetrinum fjöldi aðkomufólks, meðan á vertíðinni stendur. Ég veit, að þeir, sem kunnugir eru, munu fallast á þetta mál. Því miður hef ég ekki haft tök á að kynna mér álit n. hér um, en vænti fastlega, að þetta nái fram að ganga.



Herra forseti. - N. á hér á þskj. 57 og 65 brtt., sem breyta efni frv. dálítið. - Aðalefni fyrstu brtt. er, að breyta skuli takmörkum Hafnarfjarðar-, Reykjavíkur- og Álafosslæknishéraða. Síðan læknal. voru sett, hefur Reykjavíkurlögsagnarumdæmi stækkað, og fleira hefur gerzt, sem gerir eðlilegt, að þessar breyt. séu gerðar. - Þá þótti og rétt að breyta nafni á Grímsneshéraði og nefna það Laugaráshérað. Þetta eru breyt., sem litlu skipta, en c-liður í 2. brtt. er efnisbreyt., sem nokkur ágreiningur hefur orðið um. Meiri hl. n. var sammála um, að heppilegast væri að hafa einn fastan lækni í þeim héruðum, en minni hl. leggur til, að þeir verði tveir, en í stað þess sé ráðinn fastur aðstoðarlæknir. Nú hefur sýnt sig, að gallar eru á ráðningu aðstoðarlækna, sem séu óháðir aðallækninum, og er því lagt til, að þeir séu ráðnir af héraðslækni, en fái laun sín greidd úr ríkissjóði. Þá þykir rétt vegna aðstæðna að lögákveða, að Egilsstaða og Selfosshérað gangi fyrir um aðstoðarlækna. - í samræmi við þetta er lagt til, að breytt verði l. um aðstoðarlækna þannig, að þeim megi fjölga úr fjórum í sex. Í þessu sambandi skal þess getið, að héraðslæknirinn á Eyrarbakka hefur þegar ráðið aðstoðarlækni, enda þótt hann sé nú á Kópaskeri, þar til þangað fæst læknir. Og líkur eru til, að aðstoðarlæknir komi að Egilsstöðum, strax og þessi skipan kemst á. - Ég tel, að ekki verði á annan hátt ráðið betur fram úr þessum málum. Brtt. á þskj. 65 er einungis leiðrétting, sem er einnig mælt með af landlækni. Enn er hér ein brtt., sem útbýtt var í morgun og n. hefur ekki unnizt tími til að athuga, en þar sem ég sá hana í gær, gat ég borið hana undir landlækni. En hann leggur ákveðið á móti henni, enda hafi flm. ekki borið hana undir sig. Satt að segja skil ég ekki fullkomlega þá skiptingu, sem þar er lögð til, og þori að fullyrða, að hún er ekki að ósk héraðsbúa, t.d., að Njarðvíkurhreppur, sem til síðustu áramóta var hluti úr Keflavíkurhreppi, skuli nú eiga að fara að sækja lækni þvert yfir nesið til Grindavíkur. Enn vil ég benda á, að verði þessi till. samþ. gegn till. landlæknis, þá má búast við, að fleiri svipaðar breyt. fylgi á eftir. Annars get ég ekki talað fyrir munn n. um þessa till., þar eð hún hefur ekki verið þar til umr. Ég tala því einungis um hana frá mínu sjónarmiði og segi frá áliti landlæknis.



Herra forseti. - Eins og fram kom við 2. umr. þessa máls, tel ég nauðsynlegt, að Eyrbekkingum sé tryggður læknir. Mér þykir vænt um, að heilbr.- og félmn. hefur tekið þetta til athugunar, svo að eftir hennar till. má heita örugt, að læknir verði á Eyrarbakka. Ég held, að ég hafi farið fram á, að læknirinn hefði aðsetur á Eyrarbakka, en um það hefur n. ekkert ákveðið. Eins og kunnugt er, hefur nú um langt skeið verið læknissetur á Eyrarbakka. Það virðist því eðlilegt, að svo sé áfram, enda mundi flutningur á læknisbústað hafa ýmsa erfiðleika í för með sér. Nú hefur borizt ósk um það frá Eyrbekkingum, að læknisbústaðurinn verði þar ákveðinn, og landlæknir hefur látið í ljós, að hann muni leggja hið sama til, enda virðist það á allan hátt heppilegt. Þó telur landlæknir, að þetta eigi ekki að vera lögbundið, og færir þá ástæðu, að ýmis fleiri héruð kynnu að krefjast hins sama, en það gæti í sumum tilfellum verið óþægilegt. En þar sem nú er í ráði að reisa læknisbústað á sumri komanda í þessu héraði, þá er mér mikið kappsmál að fá ákveðið, hvar hann skuli vera. Ég hef þó ekki flutt brtt. við frv., en reiði mig á loforð heilbrigðisstjórnarinnar í þessu máli og vænti, að því sé vel komið, þótt brtt. verði ekki flutt, enda illa farið, ef hún gæti orðið til að tef ja málið á einhvern hátt. Ég mun því sætta mig við þá afgreiðslu, sem n. leggur til, og vænti, að Alþ. afgr. þetta mál, áður en því verður frestað.



Herra forseti. - Ég lýsti yfir afstöðu minni í þessu máli við 2. umr. og flutti brtt. um að skipta núverandi Eyrarbakkalæknishéraði og stofna Selfosslæknishérað. Hins vegar tjáði ég mig ánægðan með þá breyt., að það yrði bundið í l., að aðstoðarlæknir yrði settur í þetta hérað. Ég hefði frekar kosið, að þetta yrði bundið í l., en eftir atvikum varð ég sammála um að fallast á brtt. þá, er hér liggur fyrir og kveður á um, að Egilsstaðahérað og Selfosshérað skuli ganga fyrir öðrum héruðum um. aðstoðarlækna. Ég lít svo á, að með því ákvæði geti fólkið sjálft ráðið, hvort það fær lækni eða ekki, því að héraðslæknar gætu varla spornað móti því, ef fólkið kysi aðstoðarlækni. Ég var því með þessari till., þótt ég hefði frekar kosið, að það yrði bundið í l., eins og ég hef þegar tekið fram. Hér er fram komin brtt. frá hv. þm. G.-K. um, að Keflavíkurhérað og Grindavíkurhérað verði sér um héraðslækni. Um þessa till. vildi ég aðeins segja það, að ég gæti verið henni samþykkur, en lít hins vegar svo á, að þessi skipting, eins og hún er tekin fram í till., sé alls ekki heppileg. Frsm. n. minntist líka á þessa skiptingu, t.d., að það væri eðlilegra, að Njarðvíkurhreppur og jafnvel fleiri hreppar teldust til Keflavíkurhéraðs, en ekki Grindavíkurhéraðs. Mér dettur nú í hug, hvort það væri ekki rétt, að n. fengi þessa till. til athugunar og gæti þá í samráði við hv. flm. athugað, hvernig úr þessu mætti bæta.



Þegar þetta mál var hér til 2. umr., voru bornar fram brtt. frá tveim aðilum, önnur frá heilbr.- og félmn., en hin frá hv. þm. G.-K. Brtt. n. er aðallega orðabreyt. Eina efnisbreyt. er um að fjölga aðstoðarlæknum úr fjórum upp í sex. Ég veit, að það er mikil eftirspurn meðal lækna um að fá aðstoðarlækna, svo að með þessu yrði hægt að fá fleiri lækna út um land, áður en langt um liði. Samkv. eldri l. var ekki hægt að hafa nema einn aðstoðarlækni í hverjum fjórðungi, og var slíkt mjög óheppilegt. Þess vegna tel ég, að þessi brtt. sé til bóta. Um brtt. á þskj. 64, frá hv. þm. G.-K., er nokkuð svipað að segja og um brtt. hv. 11. landsk., sem var hér við 2. umr. og fór fram á að skipta Selfosshéraði í tvö læknishéruð. Brtt. þessi var felld hér í d., en brtt. hv. þm: G.-K. viðvíkjandi Keflavíkurhéraði er mjög svipuð henni. Mikil fólksfjölgun hefur átt sér stað í Keflavíkurhéraði, en það er þéttbýlt og hægt yfirferðar, svo að öllu jöfnu held ég, að það sé hægara fyrir einn lækni að þjóna Keflavíkurhéraði en Selfosshéraði. Ég er viss um það, að ungur og duglegur maður mundi ekki láta sér vaxa í augum að taka að sér Keflavíkurhérað og stunda þar lækningar um nokkurra ára skeið. Þetta hérað telur nú um þrjú þús. íbúa, en á vertíðinni er þar töluvert fleira, því að fólk sækir þangað mjög í atvinnuleit. Undanfarið hefur verið hjálparstöð í Sandgerði, og tel ég það því miklu heppilegri leið, að læknir eigi kost á að hafa þar aðstoðarlækni, þegar mikið er að gera, en að skipta héraðinu í tvennt. Þess vegna er ég á móti því að skipta Eyrarbakkahéraði, og hið sama gildir einnig um brtt. þá, er hér liggur fyrir. Ég álít það heppilegra fyrir héruðin, að þau séu óskipt, og að meiri von sé fyrir íbúa Selfoss og Keflavíkur, að þeir fái þangað lækni, en ef þessum héruðum yrði skipt í tvo eða fleiri hluta. Eins og nú standa sakir, mundi roskinn maður fúslega ráða sér aðstoðarmann, þegar mest er að gera, og veit ég ekki betur en komið hafi fram uppástunga um að ráða þangað mann um vetrartímann, meðan útræði er mest og fólksfjöldi mestur. Keflavíkurhérað er alls ekki fyrir meira en einn lækni nema kannske á vertíðinni, og þá hefur því verið hugsað fyrir aðstoðarlækni. Við vitum, að komið hefur fyrir, þegar átt hefur að skipta svona héruðum, að íbúarnir hafa horfið algerlega frá þessu, þegar þeir hafa athugað þetta nánar. Og öll aðstaða varðandi aðbúð lækna er ólíkt erfiðari og kostnaðarsamari fyrir lítil og fámenn héruð en hin stærri. Ég legg því til, að brtt. á þskj. 64 verði felld, en till. um að fjölga aðstoðarlæknunum verði samþ., því að með því er von til, að Keflvíkingar geti ráðið til sín aðstoðarlækni, þegar þörfin er mest, og fjölmennari héruðin geti bætt við sig aðstoðarlæknum.



Mér láðist víst að geta þess, að till. þessi, sem ég er flm. að, er flutt samkv. áskorunum frá almennum borgarafundi í Keflavík, þar sem allir voru sammála um nauðsyn þess, að þetta næði fram að ganga á þennan hátt, sem í till. greinir. Íbúarnir þarna eru kunnugastir þessu, og því verður að taka tillit til þess, hvað þeir vilja, en ekki aðeins, hvað læknar treysta sér til. Ég vil taka það fram út af ummælum hv. 11. landsk., þess efnis, að orkað gæti tvímælis, hvort þessi takmarkalína sé eðlileg og hvort ekki væri eðlilegra, að Njarðvíkurhreppur tilheyrði Keflavíkurhreppi, að ég er að sjálfsögðu reiðubúinn til samkomulags um þetta og gæti sætt mig við, að þessari umr. yrði frestað og málinu vísað aftur til n. Ég legg enga sérstaka áherzlu á, hvort takmarkalínan verður svona eða einhvern veginn öðruvísi. Loks vil ég taka það fram varðandi uppástungu síðasta ræðumanns um aðstoðarlækna, en hann er sjálfur læknir í stóru og erfiðu umdæmi, að hana mætti taka til athugunar. En ég álít, að eina viðunandi lausnin, eins og sakir standa, sé skipting, hvort sem markalínan verður eins og gert er ráð fyrir í till. eða ekki.



Ég vil segja það út af þessari brtt., að mér þykir þetta hvort tveggja dálítið leiðinlegt. Annars vegar er um það að gera að styðja hv. 11. landsk. um það, að málið fari aftur til n. Mér þykir þetta leiðinlegt, því að málið verður að fá framgang á þessu þingi. Læknisbústaðurinn og sjúkraskýlið á Brekku brann til kaldra kola nú um áramótin, og verður ekkert gert til að koma upp bústað handa lækninum, fyrr en búið er að ákveða, hvort sameina eigi Hróarstunguhérað og Fljótsdalshérað í eitt hérað. Þá fyrst verður hægt að hefjast handa um að sjá héraðslækninum fyrir samastað. Af þessum ástæðum er mér mjög illa við allan drátt á þessu máli, og mun ég því ekki taka undir það, að málið verði sent til n. og athugað þar að nýju. Hins vegar er mér mjög ljúft að óska eftir þessu, af því að það er í rauninni mikilmennskugorgeir að bera fram brtt. við frv. á síðasta stigi málsins án þess að ræða það hið minnsta við þann aðila, er í hlut á og hefur yfir þessum málum að segja, heilbrigðisstjórnina, og án þess að hafa undirbúið málið heima fyrir hið minnsta. Að þessu leyti væri mér ljúft, að frv. færi aftur til n., svo að landlækni gæfist kostur á að láta uppi álit sitt um þetta, því að ég álít, að menn þurfi að heyra álit hans og hvað hann vill leggja til málanna. Að fleygja fram brtt. á síðasta stigi málsins, eins og hér er gert, þykir mér fjarstætt því að vera eins og vinnubrögð eiga að vera hér á hæstv. Alþ. Ég mundi því ekki setja mig á móti því, að málið færi til n., svo að landlæknir fengi það til athugunar, ef ég teldi, að það mundi ekki verða til þess að tefja fyrir málinu. Þess vegna mun ég láta það hlutlaust, hvort málið verður tekið af dagskrá og fari nú til n., því að það eru yfirleitt engin vinnubrögð að fleygja fram brtt. við mál án þess að bera hana undir þann aðila, sem yfir þessum málum hefur að ráða að landslögum og bezt er málunum kunnugur.



Ég vildi mælast til þess, að umr. yrði frestað, því að ég legg mikið kapp á, að einmitt landlækni gefist kostur á að láta álit sitt uppi um þessa brtt. hv. þm. G.-K., og því álít ég það ráðlegra að skjóta aðgerðum á dagsfrest en afgreiða málið nú.