Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Þegar þetta mál var hér síðast til umr., var því frestað af þeim orsökum, að óskað var eftir yfirlýsingu hæstv. fjmrh. um það, hvort væntanlegar væru breyt. á tekju- og eignarskattslögunum almennt. Ég vildi því óska eftir, að hæstv. forseti vildi nú fresta þessu máli. unz ráðh. hefur gefið d. upplýsingar um, hvað fyrirhugað er í þessum efnum. Ég sé nú raunar, að hæstv. ráðh. er að koma hér inn í d. Ef hugsað er sem svo, að þetta sé eina breyt., sem fyrirhuguð er að sinni á skattalögunum, þá gera hv. dm. að sjálfsögðu upp við sig, hvaða afstöðu þeir taka til málsins. En verði skattalögin almennt tekin fyrir á þessu þingi og þeim breytt, þá væri eðlilegra að fella þennan hækkandi tekjuskattstiga inn í það frumvarp. Nú er verið að ráðgera innköllun vegna skattsvika, sem eru þá bein afleiðing af því, að hert hefur verið um of að skattgreiðendum, svo að þeir hafa fremur tekið á sig áhættuna af þeirri vanvirðu að svíkja undan skatti en lúta þeim lögum, sem þeir hafa aldrei viðurkennt. Og það er vafasamt að ríkið haldi uppi lögum, sem leiða til þessara miður heiðarlegu aðferða. Ég mælist til þess. að þetta frv. verði tekið út af dagskrá, ef ekki kemur yfirlýsing frá hæstv. fjmrh. varðandi breyt. á skattalögunum almennt og hvað sé fyrirhugað í þeim efnum.



Herra forseti. Ég get verið hv. þm. Barð. sammála um það, að skattaálögur eru háar, og sjálfsagt meðfram af því, hve sköttum er hlífðarlaust beitt, grípa menn til óyndisúrræða. Viðvíkjandi því, að ég gefi yfirlýsingu um það, sem verði gert eða ekki gert í þessum efnum, vil ég taka fram, að þetta frv. er lagt fram af fyrrv. ríkisstj., og mér er tjáð í ráðuneytinu, að skattayfirvöldin hafi lagt sínar línur þannig, að reiknað væri með samþykkt þessa frv. Af þeirri ástæðu er þegar nauðsynlegt, að það nái fram að ganga, og um hitt, að ríkið megi ekki missa þessar tekjur, er hv. form. fjvn. mér eflaust sammála. Nú er þetta frv. hér til 3. umr. Hver úrræði kunna að verða til tekjuöflunar yfirleitt, um það vil ég ekkert fullyrða að svo komnu máli. En hver sem þau kunna að verða, er í sjálfu sér hættulaust að láta málið ganga til Nd. Þar þarf það að fara í gegnum þrjár umr., áður en það verður að l., og ég vildi mælast til þess, að hv. þm. Barð. félli frá kröfu sinni um að stöðva málið, þótt ég gefi ekki yfirlýsingu um stefnuna almennt. En að því slepptu, vildi ég fara fram á það við hv. dm., að þeir létu málið nú ganga til Nd., því að það er trúa mín, að bæði af skattteknískum ástæðum og vegna þarfar ríkissjóðs sé full þörf á, að málið verði samþ. í þessu formi.



Herra forseti. - Ég sé mér ekki fært að greiða atkv. með þessu frv., en mun greiða atkv. á móti því. Með því vil ég undirstrika þá skoðun mína, sem ég hef látið hér í ljós við tvær umr. málsins. Hæstv. fjmrh. talaði um, að ekki væri hættulegt að afgreiða málið héðan, þar sem hægt væri að stöðva það í Nd., ef réttara þætti. En ef það hefði nú ekki áður verið stöðvað hér, væri það orðið að l. Við þessu væri ekkert að segja, ef nægilegra tekna væri aflað fyrir ríkið. En það er nú ekki, og því þarf hér að breyta skattalögunum meira og á margvíslegan hátt, og ég er á móti þessu frv., eins og það er. Samkv. þessu fær t.d. maður, sem hefur 30 þús. kr. tekjur, mjög lítinn skatt, því að hann fær sínar tekjur umreiknaðar, svo að hann borgar raunverulega ekki skatt nema af 8–9 þús. kr. En sá, sem hefur 31 þús. kr. í tekjur, fær sínar tekjur ekki umreiknaðar, en verður að greiða skatt af allri upphæðinni, en þetta er ranglæti. Ef menn hér eru hins vegar búnir að koma sér saman um að afgreiða þetta mál, þá má eflaust gera það á einum eða tveimur dögum. En ég greiði atkv. gegn því á þessum fundi, ef á að afgreiða það út úr d.



Herra forseti. - Ég vil aðeins lýsa yfir því, að þótt ég væri einn þeirra manna í fjhn., sem fyrr á þinginu lagði til, að frv. þetta yrði samþ., tel ég viðhorfið nú vera annað, þar sem þörf er meiri breyt. á skattamálunum. Fyrir mér er því eðlilegra að láta málið bíða þeirra heildarbreytinga.



Herra forseti. - Ég er sammála hv. þm. Barð. um, að það er nauðsynlegt að endurskoða skattalögin, en ég held, að sú endurskoðun geti ekki farið fram á þessu þingi, svo að í lagi sé, úr því að ekki var byrjað á henni af fyrrv. ríkisstj. Ég held, að þingið endist ekki til að afgreiða almennilega endurskoðun þessara laga, t.d. tekju- og eignarskattslaganna, þannig að það komi að gagni fyrir þessi fjárlög, og því er ég á þeirri skoðun, að ekki megi stöðva þetta mál að svo stöddu. Hvað við kemur afstöðu hv. 8. landsk., virðist mér, að hann telji ekki eins mikla þörf á að afgreiða þetta mál og áður en stjórnarskiptin urðu. Ég held, að það sé nú misskilningur. En það verður að ráðast um það, hverjir fylgja málinu og hverjir ekki. Ég álít, að ekki megi tefja það.



Herra forseti. - Það er nú svo skrítið, að ég er eiginlega sammála öllum, sem hér hafa talað. Ég er sammála þeim, sem vilja láta endurskoða skattalögin. Mér hefur lengi verið ljóst, að það er óhjákvæmilegt. Hins vegar verðum við að gá að, að nú eru komin febrúarlok og í öllum minni skattaumdæmum er búið að skila skattaskýrslum og skattanefndir eru byrjaðar að reikna út skattinn. Það er því útilokað að breyta því, sem skattanefndirnar eru farnar að gera. Ég vil því benda hv. ráðh. á það, að ef nú á að fara að breyta l. um tekju- og eignarskatt, verður að gefa út bráðabirgðalög og stöðva störf skattanefndanna eða fresta þeim, þar til samræmdur grundvöllur liggur fyrir, og þá hæfu n. störf sín aftur síðar á árinu. Annars eru öll þessi mál komin í eindaga, eins og raunar allt, sem fyrrv. ríkisstj. átti að sjá um. Þetta sé ég ekki að hægt sé að framkvæma nú.



Herra forseti. - Ég ætla nú fátt að segja, en mig satt að segja stórfurðar á þessum umr., eins og ástatt er. Ég held við gleymum því, að við erum hér á þingi. sem átti að halda 1946. En nú er komið að lokum febrúar 1947, og fjárlög þurfa að fara að afgreiðast, og afgreiðslu þeirra hefði átt að vera lokið fyrir löngu, ef stjórnarkreppan hefði ekki komið í veg fyrir það. Og svo halda menn hér, að hægt sé í einu vetfangi að undirbúa gerbreytingu á skattakerfi landsins. Ég skil ekki í öðru en að hv. form. fjvn. sjái, að þær tekjur ríkissjóðs mega ekki missast, sem hér er um að ræða, og hann veit, að skattalögin verða ekki endurskoðuð á þessu þingi. Aðrar ástæður vaka fyrir hv. 8. landsk. en hann nefndi, er hann telur nú ekki þörf á þessum skatti og snýst frá afstöðu sinni í haust, og þessar ástæður eru pólitískar.



Herra forseti. - Það er aðeins örstutt aths. út af ummælum hv. 1. þm. Eyf. um meininguna í yfirlýsingu minni áðan, að ég teldi nú ekki lengur ástæðu til að leggja þennan skatt á. Það sagði ég aldrei, og gæti fremur verið ástæða til að bæta við skatta á sumum sviðum, en ég vil aðeins, að þessi mál verði samræmd í heild.



Herra forseti. Ég vil segja hv. 1. þm. Eyf. það, að afstaða mín til þessa máls er nákvæmlega hin sama nú og 31. okt. í haust, er því var frestað vegna fyrirspurnar frá mér á þeim grundvelli, að tekin yrði til athugunar breyt. á skattalögunum almennt. Hæstv. fjmrh. lýsti yfir því áðan, að skaðlaust væri með öllu að vísa málinu til Nd., því að þar mætti þá stöðva það. En nú er á hinn bóginn upplýst, að nauðsynlegt sé að gera út um það þegar, og þess vegna er heldur ekki hægt að stöðva það í Nd., unz komið hafi verið í kring samræmdum breyt. á skattalögunum almennt. Og þegar málið er rökstutt með því, að nauðsynlegt sé að afla þessara tekna í ríkissjóð, þá er því til að svara, að þær tekjur þurfa að vera meiri, og ég er á móti þeirri stefnu, að frv. þetta verði framlengt aðeins sem einn liður í tekjuöflun ríkisins. Það þarf heildarendurskoðun tekjuöflunarmálanna. En þetta hér er beint áframhald af stefnunni í október, og því greiði ég atkv. gegn þessu frv.



Þar sem ekki hefur verið orðið við þeim tilmælum að fresta málinu, þangað til eitthvað nánara lægi fyrir um frekari tekjuöflun, segi ég nei.



Þegar þessi l. voru sett, var beinlínis gert ráð fyrir því, að þau stæðu ekki nema eitt ár. Og með því að ég sé ekki, að þetta afli nægilegra tekna í ríkissjóðinn á þessu ári, heldur álít, að gera þurfi ýmsar aðrar ráðstafanir til þess, og ég tel, að það eigi að fara saman, segi ég nei.



Enda þótt ég telji, að það sé brýn nauðsyn og hafi verið lengi á því að endurskoða skattal. öll, og þá um leið og það væri gert að fella ákvæði þessa frv. þar inn í, þá hefur það verið vanrækt af fyrrv. hæstv. ríkisstj., sem hefur ekkert látið gera í þessu máli og flotið sofandi að feigðarósi, sem hefur svo leitt það af sér, að nú í lok febrúar 1947 er það ógert í þessum efnum. sem átti að vera lokið á árinu 1946, þá er ómögulegt að framkvæma þessa breyt. á skattal. teknískt, til þess að hægt sé að leggja á skatta eftir þeirri skattalagabreyt. nú, og þess vegna verðum við að sitja með þetta frv. sem sérstakt frv., segi ég já.



Ég segi nei með tilvísun til grg. hv. 4. landsk. þm.



Með tilvísun til þess, sem ég hef áður sagt, og til grg. hv. 4. landsk. segi ég nei.



Þessi l. hafa verið framlengd ár eftir ár, og það er engu minni ástæða til að framlengja þau nú, og þar af leiðandi er það ekkert nema viðbárur, sem haft er á móti því, og segi ég því já.

Frsm. (Guðmundur Í. Guðmundsson) : Herra forseti. Landbn. hefur haft þetta frv. til athugunar og sendi það frá sér kirkjumrn. til athugunar. N. barst umsögn ráðuneytisins í bréfi, dags. 19. febr. þ. á., og hefur bréfið verið birt hér með nál. sem fskj. - Við athugun á þessu frv. kom í ljós, að landbn. og kirkjumrn. geta mælt með því og lagt til, að frv. verði samþ. í meginatriðum, eins og það liggur fyrir. Þó hefur verið talið nauðsynlegt að gera á því þrjár smávægilegar breyt., til þess að í þessum l. væru ákvæði hliðstæð því, sem venja er til að taka upp í önnur áþekk l. Þessar breyt. eru í því fólgnar, að ákveðið sé í l. sjálfum, að jörðin sé seld samkvæmt mati dómkvaddra matsmanna og að ríkið skuli eiga endurkaupsrétt á jörðinni eða hluta úr henni, ef ríkið þarf á því að halda fyrir ríkisstofnanir eða ríkisfyrirtæki, og þá á verði, sem ekki er hærra en matsverðið við söluna, - og loks, að Dalvíkurhreppi sé skylt að kaupa af ábúanda Böggvisstaða, þegar hann fer burt af jörðinni, hús hans og önnur mannvirki á jörðinni, eftir mati úttektarmanna, ef öðruvísi semst ekki. - Þessar breyt. hefur þótt rétt að taka upp í frv. Leggur landbn. því til, að frv. verði samþ. að við bættum þessum þremur breyt.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. landbn. fyrir það, að hún hefur afgr. þetta mál og mælir með því, að frv. verði samþ. En um brtt. þær, sem n. gerir, er það að segja, að ég get vel á þær fallizt. Ég sé nú ekki beint að vísu, að sú breyt. að taka það fram, að jarðeignin verði seld eftir mati dómkvaddra manna, sé nauðsynleg. Ríkisvaldið hafði þetta í sinni hendi samkv. frv., hvernig salan færi fram. Önnur breyt., sem í brtt. n. felst, um það, að Dalvíkurhreppur sé skyldur til að selja ríkinu aftur jörðina undir mannvirki, sem ríkið léti reisa, er í samræmi við það, sem ákveðið var um svipað mál á Sauðárkróki, og er ekki nema gott um það að segja. Það er eðlilegt og sjálfsagt, og fellst ég ákaflega vel á þetta. Þriðja breyt., sem felst í brtt. frá n., er sú, að Dalvíkurhreppi sé skylt að kaupa af ábúanda Böggvisstaða hús hans á jörðinni við ábúendaskipti eftir mati, ef öðruvísi semst ekki. Við þessu er ekkert að segja annað en það, að það stóð til að gera þetta. Það var aftalað, að húsin á Böggvisstöðum yrðu keypt af ekkjunni, sem þar býr. Það gerir auðvitað ekki til, þó að þetta sé einnig í l., en það breytir sem sagt engu. Samkv. þessu get ég ákaflega vel sem flm. fellt mig við þessar brtt. hv. landbn. og endurtek þakklæti mitt til hennar fyrir afgreiðslu málsins.



Herra forseti. Ég vildi fara þess á leit við hæstv. forseta, að málið væri tekið út af dagskrá í dag, en tekið fyrir seinna, þar sem ég hef í morgun verið að leitast við að útvega mér gögn í málinu, sem mér þykir betra að hafa við höndina, er ég geri mína aths., en mér hefur ekki tekizt að fá þau enn þá. Ég fer ekki sízt fram á þetta sökum þess, að það hefur komið fram hér við umr., einkum þó hjá hv. þm. Barð., sem er einn af flm. hinnar rökst. dagskrár, að svo mætti fara, ef nýjar upplýsingar kæmu fram í þessu máli, að tekið yrði til athugunar að hverfa frá hinni rökst. dagskrá og gera breyt. á frv., en fella það ekki.

Forseti (ÞÞ) : Þar sem hv. flm. þessa máls vill nú fresta því, en hann ætti að hafa mestan áhuga á framgangi þess, sé ég ekki ástæðu til að ganga á móti þeirri ósk, en samþ. að fresta málinu nú, og þá að líkindum fram yfir helgi, þar eð fundur er fyrirhugaður í Sþ á morgun. Samkvæmt ósk flm. er því umr. um þetta mál frestað og það tekið út af dagskrá.