Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Menntmn. hefur tekið frv. þetta til athugunar. N. kallaði á sinn fund framkvæmdastjóra og verkfræðing sjónvarpsdeildar ríkisútvarpsins og fékk hjá þeim ýmsar upplýsingar. Afgreiðsla n. á frv. er einróma á þá lund, að hún er einróma sammála um að mæla með samþykkt þess, en nm. áskilja sér rétt til þess að flytja eða fylgja brtt. Við meðferð á þessu máli hefur komið fram hér í þinginu og kom alveg sérstaklega fram í menntmn. mjög mikill áhugi á því að hraða dreifingu sjónvarps um landíð. Liggja hér fyrir till., sem ganga svo langt, að þær gera ráð fyrir, að það dreifikerfi, sem áætlanir hafa verið gerðar um, skuli verða fullgert á 2–3 árum. Mér finnst ástæða til þess að þakka mönnum fyrir svo mikinn stuðning við sjónvarpið og svo mikinn áhuga. En jafnframt sé ég ástæðu til þess að minna menn á það að gera hvorki sjálfum sér né öðrum tyllivonir í sambandi við þetta mál og vanmeta ekki þá tæknilegu örðugleika, sem hljóta að verða á því að byggja það dreifikerfi um landið, sem fyrirhugað hefur verið. Til samanburðar vil ég minna á, að Norðmenn hafa enn ekki komið sjónvarpi um land sitt allt og eiga verulegan hluta Norður-Noregs eftir, og jafnvel mesta sjónvarpsþjóð veraldarinnar, sem er Bretar, stendur í þeirri stöðu í dag, að allstórir hlutar af Norður-Skotlandi og Wales hafa hvorki sjónvarp frá ríkissjónvarpinu né einkasjónvarpinu þar. Brezka einkasjónvarpið byrjaði 1955 með fullar hirzlur fjár, en það er enn ekki búið að koma sínu dreifingarkerfi um allt Bretland og á eftir svæði, þar sem býr rúmlega 1 millj. manns. Sjónvarpsnefnd gerði á sínum tíma, fyrir 21/2 ári, athuganir á þessum málum, og lagði þá fram tvær áætlanir, aðrar um að koma fyrirhuguðu sjónvarpsneti upp á 5 árum, hina um að koma netinu upp á 7 árum. Báðar þessar áætlanir voru í raun og veru gerðar af verkfræðingum landssímans, sem þá voru, en landssíminn var þá eina stofnunin, sem hafði á að skipa mönnum með tæknikunnáttu á þessu sviði. Ég vil taka það fram, að nm. lögðu mjög hart að verkfræðingunum að gera áætlun um sem allra skemmstan tíma, og þannig varð 5 ára áætlunin til. En það er augljóst mál, að verkfræðingarnir töldu hana meiri eða minni óskhyggju og til þess að framkvæma þá áætlun mundi þurfa gífurlegt aukaátak og mikinn aukakostnað. Þeir töldu því, og ég hef gengið úr skugga um það nú síðast í dag, að þeir telja enn, að 7 ára áætlunin sé miklu frekar raunhæf. Þess vegna get ég sagt út af brtt., sem hér hefur verið lögð fram, þó að ég meti mikils áhuga manna, sem að henni standa, að það er algerlega útilokað, að það sé hægt að ljúka þessu kerfi 1969. Ég tel, að það sé hægt að gera sér raunhæfar vonir um að gera það, ef unnið yrði með hraða 7 ára áætlunarinnar, þannig að þetta kerfi yrði tilbúið 1972–1973. Við verðum að horfast í augu við staðreyndirnar í þessum efnum. Það hefur verið talað um að reyna að ljúka 4 aðaldreifistöðvunum: á Skálafelli, Vaðlaheiði, Stykkishólmi og Fjarðarheiði, á 2 árum og taka þær allar sem fyrsta áfanga. Ríkisstj. hefur fallizt á að gera þessar stöðvar að einum áfanga og hefur fengið með þessu frv. lánsheimild, sem talið er að muni duga til þess, að örugglega yrði nóg fé til. En eftir munnlegum upplýsingum, sem ég hef fengið hjá verkfræðingum Landssímans í dag, telja þeir, að þeir geti gert sér góðar vonir um að ljúka Vaðlaheiði og Skálafelli haustið 1968, ef ekkert kemur fyrir, en þeir þori ekki að lofa Stykkishólmsstöðinni eða Fjarðarheiðarstöðinni fyrr en 1969, þannig að við verðum að hafa þann fyrirvara á, að þessi fyrsti áfangi geti tekið á þriðja ár frekar en tvö, eins og við höfum gert okkur vonir um hingað til. Það er allmikið verk að koma upp einni endurvarpsstöð. Fyrsta verkið, sem þarf að vinna, og það, sem tekur lengstan tíma, eru mælingar. Verkfræðingar geta setzt niður og gert áætlanir um staðsetningu stöðva og hvert þær muni ná eftir korti. En slíkar áætlanir eru aldrei öruggar. Það verður að fara út og mæla þetta í náttúrunni. Síðan koma útboð á stöðvunum og pantanir. Þegar þessu er lokið, má reikna með afgreiðslufresti á tækjum, 12 mánuðum. Síðan þarf að setja sjálfar stöðvarnar upp, og þá er gert ráð fyrir, að í millitíðinni hafi verið byggðar nauðsynlegar byggingar, þar sem þeirra er þörf. Af þessu má sjá, að þetta hlýtur að taka nokkurn tíma. Staðan er sú, að það er enn ekki búið að ljúka nærri því öllum mælingum fyrir sendingarnar, sem eiga að vera frá Skálafelli og norður í Eyjafjörð. Þess vegna hefur enn ekki verið unnt að panta þessar stöðvar eða bjóða þær út, og það þarf að vinna nokkurt undirbúningsstarf enn, áður en það er hægt. Þá vil ég minna á, að það eru miklir tæknilegir erfiðleikar á þessum framkvæmdum. T.d. er alger óvissa enn þá um það, hvort áætlanir verkfræðinganna um að ná sendingu frá Skálafelli til Eyjafjarðar muni standast. Erlendir verkfræðingar, sem hafa séð þessar áætlanir, hafa yfirleitt verið mjög svartsýnir á, að þetta væri hægt, en okkar verkfræðingar telja, að þetta muni reynast mögulegt, vegna sinnar reynslu af þráðlausa símanum. En það þarf enn þá miklar mælingar, áður en því verður slegið föstu, að þessi kjarni kerfisins muni standast. Ef eitthvað bilar, verður væntanlega að setja nýjar millistöðvar á þessari leið. Þá er rétt að geta þess, að það þarf að gera miklar mælingar varðandi Austurlandsstöðina, og þær mælingar er ekki hægt að gera fyrr en komin er stöð á Norðurlandi, á Vaðlaheiði, af því að þær byggjast á sendingum þaðan. Þar af leiðandi hlýtur Austurlandsstöðin að verða a.m.k. eitthvað á eftir Vaðlaheiðarstöðinni. Þar að auki eru verkfræðingar nú teknir að velta fyrir sér, hvort ekki væri rétt að finna einhvern annan stað en Vaðlaheiði, dálítið austar, með tilliti til þess, að sú stöð gæti nýtzt fyrir fleiri af íbúum Þingeyjarsýslu, en þeir mundu lítið gagn hafa af Vaðlaheiðarstöðinni vegna þess, hvernig fjallgarðar liggja þarna. Þá vil ég taka það fram hér, af því að menn hugsa mjög hver um sitt hérað og var kvartað um það í Ed., að Norðurl. v. mundi ekkert gagn hafa af þessum fyrstu framkvæmdum, að Skálafellsstöð er aðalstöð fyrir Norðurl. v. og að það má búast við því, að allmikið af byggðum í Húnavatnssýslu geti fengið sjónvarp beint frá Skálafelli og að fólk geti því náð því á mörgum stöðum, ekki öllum, t.d. á Blönduósi, enda á á Blönduósi að vera allstór endurvarpsstöð til að kasta áfram. Þá vil ég minna á, að framkvæmdanet eða sendistöðvanet það, sem gerð hefur verið framkvæmdaáætlun um, nær að vísu yfir allt landið og á að ná til allra helztu byggða, en því hefur hvergi verið lofað, að það nái örugglega öllum byggðum, enda kemur í ljós, ef áætlunin er lesin, að það er talað þar um mikið af örsmáum stöðvum, sem menn verða bókstaflega að setja niður, þegar stærri stöðvarnar eru komnar, til þess að fylla í þau skörð, sem þá reynast vera í sjónvarpsmóttöku. Og í sambandi við það, að menn geri ekki óeðlilega miklar kröfur um að fá að vita eitthvað um ártöl, vil ég minna á, að bygging endurvarpsstöðva sjónvarps á Íslandi verður endalaus. Byggðin mun breytast. Það munu koma upp ný vandamál síðar, tækni mun breytast, þannig að það má búast við því, að svo lengi sem sjónvarp verður hér, verðum við að fylla upp í þetta og bæta við. Til þess að undirstrika þetta vil ég minna á, að við erum búnir að hljóðvarpa eða útvarpa, hvort orðið sem menn vilja hafa, í 36 ár og nú á 2–3 síðustu árum er að koma í ljós mjög alvarleg þörf fyrir margar nýjar endurvarpsstöðvar fyrir útvarpið. Ég fer ekki út í það nú að skýra, af hverju þetta er, það eru til skýringar á því, en af þessum sökum vil ég minna á, að þetta er ekki verk, þar sem við getum dregið ákveðna línu og sagt: Nú erum við búnir. Þess vegna tel ég mjög skynsamlegt að halda sér við þá stefnu, sem valin hefur verið, reyna í fyrstu umferð að koma sjónvarpinu til allra landshluta, þannig að það hafi fengið fótfestu, og byggja síðar stærstu stöðvarnar, en gera þetta síðan allt eins hratt og aðstæður, tæknilegar og fjárhagslegar, leyfa. Sú stefna er án efa efst í huga allra, sem um þetta mál fjalla, og ég held, að það þurfi ekki að efast um, að sjónvarpið muni fara um landið eins fljótt og nokkur kostur er. En það hjálpar því lítið, þó að við gerum okkur hér tálvonir nú á fyrstu dögum þess, þegar við erum fullir af ánægju yfir því að vera nú loksins búnir að fá þetta og ánægju yfir því, að það skyldi í byrjuninni, hvað dagskrána snertir, takast eins vel og raun ber vitni.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja tvær brtt. við þetta frv. ásamt þeim hv. 3. þm. Reykv. og hv. 5. þm. Norðurl. e. Fyrri till. er á þskj. 163 og er um það, að lánsheimildin, sem er 25 millj. kr. í frv., hækki upp í 50 millj. Síðari brtt. er ákvæði til bráðabirgða, sem kemur á eftir 5. gr. og er svo hljóðandi: „Ríkisútvarpið skal koma upp endurvarpsstöðvum sjónvarps í öllum landshlutum, og skal hraða framkvæmdum svo, að allar aðalendurvarpsstöðvar og millistöðvar, sem þörf er á, verði fullgerðar eigi síðar en á árinu 1969.“ Það náðist ekki samkomulag í menntmn. um þessi atriði, þó að við stöndum allir að till. um samþykkt frv. að öðru leyti. Á fundi menntmn. í morgun voru mættir þar framkvæmdastjóri sjónvarpsins og verkfræðingur og voru að ýmsu spurðir þar. M.a. og ekki sízt var rækilega spurt um, hvort það væru einhverjir sérstakir tæknilegir örðugleikar á því að koma upp dreifikerfinu á 3 árum, ef fjármagn skortir ekki. Og ég kannast ekki við, að þeir hafi gefið neinar upplýsingar um, að það væru tæknilegir örðugleikar á því, alls ekki. Þeir sögðu orðrétt: „Það er mikið hægt að gera, ef ekki skortir fé.“ En það var á það minnzt þarna í n., að Landssímann, sem hefur þessar framkvæmdir með höndum, kunni kannske að skorta mannafla til þess að framkvæma þetta á þremur árum, og man ég það, að framkvæmdastjóri sjónvarpsins svaraði þá: „Það eru víðar til menn en á Íslandi, sem kunna að setja upp endurvarpsstöðvarnar.“ Hann meinti, að það væri hægt að fá útlendinga til þess, ef það skorti mannafla hjá Landssímanum. Hins vegar heyrist mér á hv. frsm. n., að hér séu einhverjir gífurlegir tæknilegir erfiðleikar á ferðinni, svo að það sé ekkert vit í því að gera þessa þriggja ára áætlun. Ég vil fullyrða, að það hefur ekki komið fram í þeim upplýsingum, sem n. fékk hjá framkvæmdastjóra sjónvarpsins. Hitt vita allir, að auðvitað geta alltaf komið fram einhverjir erfiðleikar, en það er a.m.k. ekki vitað um það enn, að það þurfi að hindra þessa framkvæmd, ef ekki skortir annað, þ.e.a.s. fjármagnið. En hvað fjárhagshlið þessa máls snertir, og það er kannske aðalatriðið að mínum dómi, þá er það að segja, að ég tel það bókstaflega óskiljanlegt, hvernig á því stendur, að hæstv. menntmrh., að mér skilst, stendur á móti því, að ríkisstj. fái hærri lánsheimild en 25 millj. Eftír þeim upplýsingum, sem við höfum fengið, mun vera ríflega áætlað, að allt sjónvarpskerfið, auk þess sem nú er búið að framkvæma hér í Reykjavík, - allt sjónvarpskerfið kosti um 180 millj., það var áætlað á 150 millj., og menn telja sæmilega ríflegt að gera ráð fyrir, að það kostí nú um 180 millj. Til þess að standa undir þessum stofnkostnaði eru innflutningsgjöld af sjónvarpstækjum, eins og hæstv. ráðh, hefur margoft skýrt frá, því að það er ætlunin, að innflutningsgjöldin standi undir stofnkostnaðinum, en afnotagjöld og auglýsingatekjur undir rekstrarkostnaði. Á hvern hátt geta þá innflutningsgjöldin staðið undir þessum stofnkostnaði? Gert er ráð fyrir, að hér eftir verði keypt 9 þús. sjónvarpstæki. Búið er að kaupa eitthvað kringum 14 þús. tæki, og menn reikna með, að það verði hér eftir keypt 9 þús. tæki, þegar sjónvarpið er komið um allt land. Innflutningsgjöldin af þeim tækjum, sem búið er að flytja inn, eða þær tekjur munu hafa nægt til þess að borga framkvæmdir hér í Reykjavík og kannske eitthvað meira, ég er ekki alveg öruggur um, að það borgi eitthvað meira. Nú eru þessar innflutningstekjur áætlaðar á ári í kringum 171/2 millj., og það sjáum við líka á brtt. við fjárl., sem hæstv. menntmrh. var að leggja fram í kvöld, - 171/2 millj. Tekjurnar af þeim 9 þús. tækjum, sem mundu þá verða keypt hér eftir, yrðu nálægt 70 millj. En þær 70 millj. koma ekki í gagnið fyrr en sjónvarpið er komið um allt land. Menn fara ekki að kaupa sjónvarpstæki, á meðan þeir hafa enga möguleika á að sjá neitt sjónvarp. Þær hljóta því á fyrstu árunum að verða talsvert minni en þetta, tekjurnar til þess að stofna dreifingarkerfið. Og hverjar eru svo aðrar tekjur til þess að standa undir þessu? Við skulum segja stofnkostnaðurinn 180 millj.? Ég veit ekki um neitt nema 25 millj. kr. lánsheimild. Það er því sýnilegt, að hér skortir verulegt fjármagn, hvernig sem farið er að. Jafnvel þó að sú áætlun, sem mér heyrist nú á hv. frsm. n., að eigi að vera 7 ára áætlun, hann heldur sig víst fast við hana enn, - jafnvel þó að það yrði 7 ára áætlun, skortir fé til þess að koma upp þessu kerfi, vegna þess að það stendur á tekjunum af innflutningsgjöldunum vegna þess, hvað dreifingin gengur seint. Þá hefur verið haft orð á því, að það kunni að vera hægt að draga eitthvað út úr rekstrinum og leggja við stofnkostnaðinn. En það liggur ekkert fyrir um það, að svo geti orðið. Samkv. afgreiðslu fjárl. eftir till. hæstv. ráðh. er það sýnilegt, að ekki er gert ráð fyrir neinum afgöngum þar. Það er því, held ég, engum blöðum um það að fletta, að ef á eitthvað að hraða dreifingu sjónvarpsins um landið, verður að taka lán og miklu meira lán en þetta, sem nú er gerð till, um í frv. Hv. frsm, lagði á það áherzlu og alveg réttilega, að það er ákaflega mikill áhugi hjá mönnum yfirleitt í landinu að fá sjónvarpið, og sá áhugi er líka hjá þm. yfirleitt að hraða því að dreifa sjónvarpinu. En mér sýnist sá áhugi vera öllu minni hjá þeim, sem standa gegn því, að ríkisstj. fái meira en 25 millj. kr. lánsheimild. Og hvaða hætta er á því, að hæstv. ríkisstj. fái stærri lánsheimild? Hefur hún það ekki í hendi sinni, hvort hún notar hana að einhverju eða öllu leyti eða að hve miklu leyti? Það er svo sem ekkert verið að setja hæstv. ráðh. stólinn fyrir dyrnar með það, þó að við fáum 50 millj. kr. lánsheimild. En ef ekki eru samþ. nema 25 millj., þá má ríkisstj. ekki taka meira lán. Mér sýnast því allar horfur á því, að með svona lítilfjörlegri lántöku sé það sýnt, að það verður aðeins örfáum stærstu dreifistöðvunum komið upp aðeins þeim allra stærstu. Hv. þm. segir, að það sé áhugamál - mér skilst bæði hans og annarra - að koma sjónvarpinu í hvern landshluta. Ég hef harla lítinn áhuga á því að koma sjónvarpi í landshluta, ef það er kannske einn, tveir eða þrír bæir, sem eiga að fá sjónvarpið í öllum landshlutanum. Ég skal nefna dæmi um þetta. Það er gert ráð fyrir því, að í fyrsta áfanga, sem svo er kallaður, verði reistar 4 dreifistöðvar: á Skálafelli, í Stykkishólmi, á Fjarðarheiði og á Vaðlaheiði. Mér skilst, að Stykkishólmsstöðin eigi að nægja fyrir allt Vesturland og Vestfirði. Það er ekki talað um neina aðra dreifistöð þar fyrir utan smástöðvar, sem koma í nokkrum fjörðum þar fyrir vestan, en aðaldreifistöð fyrir Vesturland og Vestfirði og meira að segja fyrir Húnaþing að einhverju leyti er Stykkishólmsstöð. Það er nokkurn veginn öruggt, að þó að þessi stöð komist upp, þá sjá engir sjónvarp á öllum Vestfjörðum, nema ef til vill þrjár sveitir á Barðaströnd, - nokkurn veginn alveg öruggt, að sjónvarp sést hvergi annars staðar. Þetta kalla ég nú ekki að koma sjónvarpi á Vestfirði t.d. Það er mjög lögð áherzla á það, að þetta verði allt að koma í réttri röð, því að útsending í landshlutunum byggist á því, að dreifistöðvarnar komist upp, og allar dreifistöðvarnar byggist á Skálafellsstöðinni. Og þá skilst mér, að þetta sé svona: Það verði fyrst að byggja Skálafellsstöðina. Þegar hún er komin upp, má fara að byggja hinar þrjár og kannske einhverjar fleiri hérna sunnanlands. Þegar þær eru komnar upp, má fara að byrja á hinum smærri dreifistöðvum úti í landshlutunum, og svona koll af kolli. Ég get vel trúað því, að það sé hægt að dreifa þessu á meira en sjö ár með þessu fyrirkomulagi. En ef þetta er ekki nauðsynlegt fjárhagsins vegna, hvers vegna er þá verið með svona áætlun? Þá gæti útgerðarmaðurinn alveg eins sagt, t.d. síldarútgerðarmaðurinn: Fyrst verð ég náttúrlega að kaupa síldarnót, ég veiði með henni, svo skipið, þegar nótin er fengin, svo þegar búið er að fá skipið, þá verður að fara að byggja síldarverksmiðju, og svona koll af kolli. - Er nokkuð ómögulegur hlutur að byggja þetta samtímis, ef fjármagn er fyrir hendi og ef mannafli er fyrir hendi og engir tæknilegir örðugleikar hindra það og ef viljinn er fyrir hendi? Ég held ekki. Ég vil ekki vera að teygja að óþörfu þessar umr., en ég vil endurtaka það, að eigi að fella þá till. að auka lánsheimildina upp í 50 millj., sem er sannarlega ekki há upphæð, þá er viljinn fyrir útbreiðslu sjónvarpsins minni en þessir menn láta af. Ef það á að vera einhver háski fyrir hæstv. ráðh. að fá heimild upp á 50 millj. kr., hvort sem hann notar hana á þessu ári, næsta ári eða hinu, er viljinn ekki harla mikill. Ég get látið þetta nægja. Ég held, að það sé ekki miklu við þetta að bæta, þetta er svo einfalt og auðskilið fyrir hvern sem er. Hv. frsm. n. minntist á afgreiðslufresti, þeir séu langir, og það getur vel verið, ég þekki ekkert inn á það. Það er ekki farið að panta enn stöðina á Skálafelli. Hvenær það verður gert, hef ég engar upplýsingar um. Ef á að fara að panta hinar stöðvarnar, stóru dreifistöðvarnar, eftir að Skálafellsstöðin er kannske komin upp, getur tognað úr þessu. En ég hélt, að það væri mikilsvert, að undirbúningur gæti gengið það hratt, að ekki þyrfti að bíða missirum eða kannske árum saman eftir því, að hægt væri að panta þessar dýrmætu stöðvar. Það getur vel verið, að það sé rétt hjá hv. frsm., að það skorti eitthvað á mælingar, en mér þykir alveg merkilegt, þegar við fáum á fund okkar bæði framkvstj. sjónvarpsins og verkfræðing, að þeir tala ekki um þetta. Það var öðru nær. Hins vegar var auðheyrt á þeim, að þeir bjuggust við því, að landssíminn ætti eitthvað erfitt með að framkvæma mikið á skömmum tíma eða á fáum árum og þá væntanlega vegna skorts tæknifróðra manna. Og það var ekki að tilefnislausu, sem framkvstj. svaraði þá: „Það eru víðar tæknimenn til að setja upp endurvarpsstöðvar en á Íslandi“. M.ö.o.: hann var að benda okkur hreinlega á, að ef það stendur á þeim, er ekkert annað en að fá tæknifróða menn frá öðrum löndum til þess að gera þetta. En það skyldi þó aldrei vera það, að landssíminn sé þessu máli einhver fjötur um fót, ekki að gamni sínu, heldur af því að hann skorti mannafla eða af einhverju öðru? En þá verður bara að ráða bót á því. Þá er það sýnilegt, að þó að tekið væri lán og mun stærra lán en þetta, þessar 50 millj., til þess að hraða dreifingu sjónvarpsins, þyrfti sú lántaka ekki að standa til mjög langs tíma, vegna þess að tekjumöguleikarnir til að endurgreiða þau lán aftur eru þó nokkrir, ef sjónvarpið fær að dreifast út um landið á tiltölulega skömmum tíma, svo að tekjurnar komi af innflutningsgjöldunum af tækjunum. Þá hefur mér verið tjáð, - ég vil gjarnan, að það komi fram hérna, - af manni, sem þekkir vel til í þessum efnum, að stöðvarnar, þessar dreifistöðvar, sé tiltölulega auðvelt að fá með gjaldfresti, fá þær með 5 ára afborgunum, það standi ekki á seljendum þessara stöðva að selja þær með slíkum kjörum. Það hafa einhvern tíma verið meiri erfiðleikar í fjármálum íslenzkra fyrirtækja en í þessum efnum, og ætti þess vegna ekki að þurfa að draga í mjög mörg ár að koma þessum ágætu fjölmiðlunartækjum til landsmanna, því að ég tel, að sjónvarp geti valdið svo að segja byltingu í dreifbýlinu, þegar fólk getur séð og heyrt daglega kannske viðburði utan úr heimi, hvaðan sem er, í staðinn fyrir þá möguleika, sem þar eru fyrir hendi nú á tímum. Því legg ég mikla áherzlu á, að þessu sé hraðað, og ég tel, að þessu fólki sé miklu meiri þörf á sjónvarpinu en nokkurn tíma fólkinu í þéttbýlinu. Og ég legg áherzlu á, að það verði ekki hindrað, og ég er reyndar sannfærður um, að það verður ekki hægt að hindra þjóðina í að fá þetta tæki á tiltölulega skömmum tíma, áhuginn er svo mikill á útbreiðslu sjónvarpsins.



Herra forseti. Eins og fram kom hjá frsm. menntmn., mætti á fundi hennar í dag framkvæmdastjóri sjónvarpsins og verkfræðingur þess. Það var þar mjög óskað eftir því, að þeir, eftir því sem þeir hefðu aðstöðu til, gæfu yfirlit um þróun þessara mála í framtíðinni, bæði hvað tæknihliðina snerti og eins hvað fjárhagshliðina snerti. Varðandi tæknihliðina upplýsti verkfræðingurinn, að þeir ættu erfitt með að gefa n. þær upplýsingar, sem óskað var eftir, vegna þess að landssíminn hefði undirbúið málið og það væri enn mjög í hans höndum að veita þær upplýsingar og frekast í hans höndum að veita þær upplýsingar, hvað þá hlið málsins snerti. Það lágu fyrir n. hinar umtöluðu 7 eða 5 ára áætlanir, og tel ég, að ekki hafi komið fram frá fulltrúum sjónvarpsins, hvort hægt væri að koma sjónvarpskerfinu á um land allt á skemmri tíma. Hvað fjárhagshliðina á málinu snerti fékk n. mun betri upplýsingar, og voru þær þannig, að það væri reiknað með, að auglýsingar og afnotagjald, þessir tveir tekjustofnar, stæðu undir rekstri sjónvarpsins, hins vegar mundu aðflutningsgjöldin af sjónvarpstækjum og að ég held einnig efni til viðgerða á sjónvarpstækjum ganga til uppbyggingar dreifikerfisins um landið. Það er rétt, sem hér hefur verið bent á, að það var þeirra áætlun, að þegar væru komin inn í landið um 14 þús. tæki og til viðbótar mætti á næstu árum reikna með, að kæmu um 9 þús. tæki, og gæfi þetta um nokkurt árabil eða eftir nokkur ár samtals um 70 millj. kr. til uppbyggingar dreifikerfisins. Ég tel af þessu, að það sé alveg ljóst, að til uppbyggingar kerfisins þarf ríkisstj. eða stjórnvöld á hverjum tíma að fá mun hærri fjárhæð eða heimild til lántöku fyrir mun bærri fjárhæð en gert er ráð fyrir í 4. gr. þess frv., sem hér liggur fyrir. En ég undirstrika, að þetta þurfa stjórnvöld, þegar þar að kemur. Ég held, að öllum þm. sé það ljóst, að þetta sjónvarpsmál, sem mjög var rætt í Ed., sé og muni verða miklu stærra mál en við höfum kannske almennt gert okkur grein fyrir. Með tilkomu sjónvarpsins hér á Suðvesturlandi og Suðurlandi, þar sem það nær, kemur það í ljós, að áhugi fólks á að fá aðstöðu til að horfa á sjónvarp er meiri en menn hafa fyrir fram almennt gert sér grein fyrir. Ég tel þetta skiljanlegt, og ég hygg, að það sé ekki ofsagt, þó að því sé haldið fram, að sjónvarpsmálið sé mun stærra dreifbýlismál en við gerum okkur grein fyrir. Það er ekki einasta, að fólk óski þess að hafa aðstöðu til að sjá sjónvarp. Sumir leggja mjög mikið upp úr því í dreifbýlinu, aðrir kannske minna. En það, sem ég veit, að verkar mjög mikið á fólk úti á landi, er, að það vill geta búið við sömu aðstöðu og þéttbýlið og gerir kröfur til þess, að fyrir því verði séð. Ég tel, að þetta sé ekki minni þáttur hjá fólkinu í dreifbýlinu, að það sé ekki sett til hliðar, búi við verri aðstöðu en við, sem búum í þéttbýlinu, og því verði sköpuð aðstaða til að njóta þeirra þæginda, sem þar eru. Ég tel, að þetta sé það mikið mál fyrir dreifbýlið, að það verði að leggja alla áherzlu á það að koma upp sjónvarpskerfinu úti um alla landsbyggðina, eins fljótt og tök eru á. Ég tel, að það eigi að vera stefna ríkisstj., bæði nú, og ég er sannfærður um, að það verður stefna komandi ríkisstj. í þessu máli að hraða uppbyggingu sjónvarpsins, eftir því sem tækniaðstæður eru til, en láta fjármálin þar ekki hindra í neinu. Þetta er ekki það stórt mál fjárhagslega séð, að ríkissjóði sé það ekki fært með lántökum eða framlögum, og ég tel, að þetta eigi að vera og hljóti að verða stefna þeirrar ríkisstj., sem við tekur nú eftir næstu kosningar. Eins og ég minntist á og fyrir liggur, er heimild til lántöku að upphæð 25 millj. kr. í frv. því, sem hér liggur fyrir, og er þá gert ráð fyrir, að það fé verði fyrst og fremst notað til uppbyggingar aðalstöðvanna. Ég held, að öllum hljóti að verða það ljóst, að þetta kerfi er þannig, að fyrst þarf að byggja þessar aðalstöðvar og síðan dreifistöðvarnar út frá þeim. Ég tel það engu máli skipta og tel till. þá, sem hér er fram komin um, að þessi heimild verði hækkuð upp í 50 millj., ég tel hana alveg ástæðulausa og engu máli skipta, vegna þess að með þeirri heimild, sem í frv. er, er séð fyrir uppbyggingu aðalstöðvanna, og það liggur alveg ljóst fyrir, að þó að þær væru pantaðar strax í dag, tekur það ár að fá þær, þannig að þær koma ekki til landsins fyrr en síðari hluta næsta árs. Hins vegar, eins og ég sagði áðan, liggur það einnig ljóst fyrir, að þegar kemur að því að halda uppbyggingunni á stærri stöðvunum áfram og koma kerfinu víðar um landið, þarf mun hærri fjárhæð til að fullgera það kerfi en sú till. gerir ráð fyrir, sem hér liggur fyrir, þar sem lagt er til, að þessi heimild verði hækkuð upp í 50 millj. Ég er sannfærður um, að með þeim áhuga, sem er bæði hér á Alþ. og hjá öllum almenningi um land allt, þá mun Alþ. veita hverri ríkisstj. nægilegar heimildir til lántöku til uppbyggingar kerfisins, eftir því sem þörf krefur, og ég tel, að það eigi að vera stefna ríkisstj. í þessu máli, bæði nú og síðar, að láta ekki fjárhagsleiðina að neinu leyti hindra uppbygginguna, heldur verður hún að framkvæmast með þeim hraða, sem tæknilega er mögulegt. Ég tel, að það sé aðalatriðið, að eftir þessu verði farið: Hvort lánsheimild í fyrstu umferð er 25 eða 50 millj., tel ég ekki skipta neinu máli, því að 25 millj. eru nægilegt fé, við verðum að trúa því, það hafa verið veittar um það upplýsingar frá þeim aðilum, sem þetta mál þekkja, - það er nægileg upphæð til að koma grunnstöðvunum áfram, fá þær hingað til landsins og koma þeim upp, þannig að það er fyrir þeim þegar séð, þó að hins vegar liggi einnig fyrir, eins og ég hef áður sagt, að heildarupphæð, sem endanlega þarf að veita ríkisstj. heimild fyrir, sé mun hærri en þessar 25 millj., mun hærri en þær 50 millj., sem till. gerir ráð fyrir, og hlýtur að koma, þegar að því kemur, að endanlegar smærri stöðvar og smærri dreifistöðvar er nauðsynlegt að byggja.



Herra forseti. Ég er alveg sammála hv. síðasta ræðumanni um það, að sjónvarpið sé e.t.v. miklu stórbrotnara mál og mikilvægara í augum þjóðarinnar en allur þorri manna hefur gert sér ljóst til skamms tíma. Hins vegar hygg ég, að margir þeir, sem staðið hafa fyrir að berjast fyrir sjónvarpinu, t.d. útvarpsráðsmenn, sem hér eru í húsinu fjórir, hafi skilið þetta fyrir löngu. Ég skil satt að segja ekki ástæðuna fyrir því, að hv. 3. þm. Vestf. er að æsa sig hér upp og belgja sig út, liggur mér við að segja, út af þessu máli og reyna að aka því þannig til, að hann geti dylgjað með það, að menntmrh., ég eða aðrir hafi ekki áhuga á því að koma sjónvarpinu um landið. Ég held, að það sé sízt af öllu ástæða til þess að gefa slíkt í skyn, og ég tek slíkt ekki alvarlega og vænti þess, að hann meini þetta ekki. Og ég vil segja það um till. hans, að ég tel, að hún sé flutt hér að meira eða minna leyti út í hött, upphæðin 50 millj. Það er tekin slétt og hugguleg tala, sem byggist ekki á neinu. Þetta er alveg út í bláinn. Till. sú, sem menntmrh. féllst á að setja inn í frv. í Ed., er byggð á því, sem við vitum, áætlunum um lánsfjárþörf til þeirra framkvæmda, sem ákveðnar eru fyrir árin 1967, 1968 og fram á árið 1969. Og allur framgangur sjónvarpsins hefur kennt okkur, að þetta er nýjung, sem við höfum ekki fengizt við áður, og við lærum meðferð þess bókstaflega frá mánuði til mánaðar. Þess vegna er alls ekki skynsamlegt að reyna að negla svona hluti niður allt of langt fram í tímann, heldur er hitt aðalatriðið, hvort menn trúa því, að það sé vilji til þess að breiða þetta út eins ört og nokkrir möguleikar eru á eða ekki. Ég vil taka það fram til skýringar, - aðeins leiðrétta örfáar af þeim fjölmörgu villum, sem voru í ræðu hv. þm., - ég vil aðeins taka fram til skýringar, að verkfræðingur sjónvarpsins hefur aðeins með útsendinguna hérna í Reykjavík að gera, það sem henni viðkemur, hann hefur ekki með dreifikerfið að gera. Dreifikerfið er eingöngu í höndum landssímans, uppbygging þess og rekstur. Það var það, sem hann sagði, þegar hann var spurður, hann sagði: Ég get ekki svarað þessu, af því að ég hef ekki með það að gera, og landssíminn á að svara því. - Ég tel, að það sé alls ekki rétt að draga þá ályktun af þessu samtali í n. í morgun, að framkvæmdastjóri og verkfræðingur sjónvarpsins sjái ekkert því til fyrirstöðu að byggja allt sjónvarpskerfið á 3 árum. Ég held, að það sé alls ekki rétt. Ég hef hins vegar í dag eins og oft áður talað við verkfræðinga landssímans um þessi mál, og þeir hafa ítrekað það, sem ég sagði í n., í morgun, hv. þm. hefur annaðhvort ekki heyrt eða ekki viljað heyra, að 5 ára áætlunin hafi verið talin þannig, að það væri teflt á tæpasta vað og það mundi kosta mjög mikinn aukakostnað að pína framkvæmdir það hratt, og sjónvarpsnefndin og verkfræðingar landssímans, sem unnu með henni, hafi talið, að 7 ára áætlunin væri raunhæf. Þeir ítrekuðu það við mig síðast í dag, þegar ég spurði þá: Hvað haldið þið, að væri hægt að gera þetta fljótt, ef stæði ekki á neinum peningum? Og þá komu þeir aftur að því, að 7 ára áætlunina höfum við gert og við teljum, að hún sé raunhæf og henni væri hægt að fylgja, ef allar aðstæður væru réttar. Það er því ekki af því, að ég sé allt í einu orðinn á móti sjónvarpi, að ég sé farinn að gerast einhver dragbítur, að ég bendi á þetta, heldur vil ég endurtaka það, sem ég sagði í fyrri ræðu minni, að mér finnst áhugi manna svo mikill á að hraða þessu, og ég skil hann vel og met hann, að mér finnst mér beri skylda til þess að vara við því, að það er hætta á því, að menn skapi sjálfum sér eða öðrum tálvonir. Ég tel, að það mundi skaða sjónvarpið og okkur alla, ef við færum að vekja vonir manna um, að það sé raunverulega hægt að gera þetta á 2–3 árum, þegar það er ekki hægt. Og hann spurði: Hvaða tæknilegir örðugleikar eru á þessu? Ég tók það fram, að það, sem tekur lengstan tíma og mesta vinnu og kostnað í undirbúningi, eru mælingar. Í núverandi áætlun eru stöðvarnar settar niður bara eftir lauslegri athugun verkfræðinga eftir kortum. Áður en stöðvarnar eru endanlega ákveðnar, pantaðar, þá verður að fara með tæki á staðinn og um allt nágrennið og gera mjög nákvæmar mælingar, sem taka langan tíma. Ég skal nefna honum dæmi þessu til sanninda. Hann spurði sjálfur í morgun um Stykkishólmsstöðina, af hverju hún væri þarna niðri í bæ, ekki uppi á einhverri hárri hæð. Ég leitaði mér upplýsinga um þetta. Þá kom í ljós, að þeir telja, að það þurfi svo miklar mælingar í kringum Stykkishólmsstöðina, áður en það er hægt að ákveða henni stað, koma henni fyrir, að þess vegna er ekki hægt að koma stöðinni upp eða hafa hana tilbúna fyrr en sennilega í byrjun árs 1969. Þó að stöðin lægi hér á hafnarbakkanum í dag, þá verður hún ekki komin upp fyrr en eftir nokkrar vikur. Það hefur komið til greina að finna annan stað, m.a. vegna sendingarinnar vestur. Það þarf að gera reynslusendingar og athuga, hvort hægt er að komast af án fleiri millistöðva. Þeim hefur dottið ýmislegt þannig í hug, dottið í hug sjálfvirk stöð uppi á Snæfellsnesfjallgarði, sem gæti greitt fyrir þessu sambandi öllu saman. Þetta er allt óleyst mál, og verkfræðingarnir lofa því ekki að hafa þessar stöðvar til, fyrr en þeir hafa fengið að gera þessar athuganir og mælingar. Það er því alls ekki út í bláinn sagt, að það þurfi undirbúning, og það er annað en að panta eitthvert góss og fá það í pakka og halda, að svo hafi maður sjónvarp. Ég vil endurtaka það, að ég á ekki von á því, að peningahliðin muni draga úr hraðanum á þessum framkvæmdum, heldur hitt, að við verðum að þreifa okkur áfram bókstaflega hlekk fyrir hlekk. Sjónvarpsgeislinn er einu sinni þannig, að það er ekki hægt að segja fyrir fram, hvernig hann hegðar sér í ólíku landslagi. Út af fjárhagshliðinni og því, hvar við ætlum að fá þessar 180 millj. kr., sem í þetta fara, þá tala þeir um það, að Íslendingar eigi eftir að kaupa 9 þús. sjónvarpstæki og af því fáist tekjur, 70 millj. Ég tel, að þessi áætlun sé ekki rétt. Ég játa það, að í sjónvarpsskýrslunni eru allar tölur um það, hvað við búumst við að verði mörg tæki flutt inn, mjög lágar, af því að menn voru fyrir 2–3 árum hræddir við háar tölur og þekktu það ekki. En athugið, að það eru komin 14 þús. tæki í suðvesturhorn landsins. Ég held, að það séu um 30 þús. heimili á þessu sama svæði. Eigum við ekki að reikna með því, að meira en annað hvert heimili geti eignazt sjónvarp? Haldið þið, að það verði ekki eitt einasta sjónvarpstæki keypt á öllu þessu svæði á komandi árum? Jú, svo sannarlega. Mér kæmi ekki á óvart, þótt næstu 5–6 árin verði keypt önnur 8–9 þús. tæki á þessu svæði til viðbótar við þau, sem verða keypt út á landsbyggðina. Og talan 9 þús. úti um landsbyggðina er á sama hátt íhaldssöm. Núna getur maður verið djarfari í þessu, af því að við höfum þegar reynsluna. Við erum búin að sjá, hvað fólkið sækist eftir þessu og kaupir þetta ört, en þegar við gerðum áætlanirnar um þetta, vissum við ekkert um það, það voru 500–600 tæki í landinu. Þá vil ég taka það fram, að sú skipan, sem ráðh. hefur ákveðið nú, að aðflutningstekjurnar eigi að fara í uppbygginguna á dreifikerfinu, en auglýsingatekjur og afnotagjald eigi að fara í reksturinn, hún mun væntanlega gilda í næstu 2–3 ár, en það er alls ekki víst, að hún gildi miklu lengur. Og það má ganga út frá því vísu, að þessi regla breytist, vegna þess að þegar fjöldi notenda verður miklu meiri og þegar reksturinn er kominn í góðan gang, þá má reikna með því, að auglýsingatekjur verði miklu voldugri stofn en við höfum nokkurn tíma þorað að setja á pappír og þá verði rekstrartekjurnar það miklar. Hins vegar er þetta allt við það miðað, að við komum upp á fyrstu tveim árunum eða svo því „útsendingarapparati“, sem á að duga okkur í allmörg ár. Við getum ekki byrjað sjónvarpssendingar á kortéri og farið svo upp í hálftíma, svo upp í þrjú kortér. Við verðum að byrja á einhverju, hvort sem það verða 2 dagar eða 4, 5 eða 6. Þess vegna mun rekstrarkostnaðurinn ekki aukast eftir sams konar „kúrfu“ og tekjurnar hljóta að aukast. Loks vil ég minna á það, að íslenzk stjórnvöld hafa fengið sjónvarpinu þrjá tekjustofna: í fyrsta lagi aðflutningsgjöldin af tækjunum, sem er mjög rausnarlegt, að láta nýja stofnun fá slíkan stofn, og svo afnotagjöldin og loks auglýsingatekjurnar. Sömu stjórnarvöld, sem hafa með að gera dreifingu sjónvarpsins um landið, taka ákvarðanir um þessa tekjustofna. Hvað höfum við aðflutningsgjöldin af sjónvarpstækjunum mikil? Hvað höfum við afnotagjöldin há? Hvað höfum við auglýsingarnar dýrar? Með því að ráða tekjustofnunum, það eru auðvitað takmörk fyrir því, hvað þessir stofnar þola, eins og allir, - en með því að ráða þessu eiga stjórnvöld að geta séð til þessi að það komi þarna inn þær tekjur, sem þarf til þess að greiða fyrir þessu kerfl. Og, einmitt á þennan hátt er dæmið sett upp nákvæmlega tölulega alveg á enda í sjónvarpsskýrslunni, og það má sjá þar, hvernig þetta fléttast saman, þó að allar tölur, sem þar eru, séu nú tveggja og hálfs árs gamlar og að ýmsu leyti úreltar. En sjálf uppbyggingin á þessu, hugmyndin er sú sama og þar var, og ég held, að hún geti staðizt. Ég vil því enda á því, að ég tel, að Alþingi geti treyst því, að þeir, sem með þessi mál hafa að gera í ríkisstj. og annars staðar, hafa fullan hug á því að koma sjónvarpinu um landið eins fljótt og framast er hægt, en það er ástæða til þess að vara menn við því að gera sér óraunhæfar vonir.



Herra forseti. Hv. 3. þm. Sunnl. hefur nú lýst skoðunum sínum á þessu máli og eru þær í aðalatriðum mjög svipaðar þeim skoðunum, sem ég hef á því, greinir þar lítið á milli, nema hvað snertir þörfina fyrir lántöku. Þegar hv. þm. er búinn að lýsa nauðsyn á því að hraða uppbyggingu dreifikerfis sjónvarps um landið og hversu þýðingarmikið þetta sé fyrir landsmenn og dreifbýlið og alla að koma þessu á, þá kemst bann að þeirri niðurstöðu, að það skipti engu máli, hvort ríkisstj. megi taka 25 millj. kr. lán eða 50 millj. kr. lán. M.ö.o.: það skiptir engu máli, hvort ríkisstj. hefur mikla eða litla peninga úr að spila. Ég verð nú að segja eins og er, ég skil ekki svona rökfærslu. Ég hélt, að það mundi heldur greiða fyrir uppbyggingu sjónvarpsins, ef ríkisstj. hefði nóga peninga, en hún hefur það auðsjáanlega ekki, ef hún á að hafa aðeins 25 millj. kr. lánsheimild. Ég ætla ekki að neita því, að hv. 5. þm. Vesturl. er kunnugur þessum málum og getur talað af nokkurri þekkingu um þau. En hann er búinn að gera lifandis ósköp mikið úr þessum tæknilegu erfiðleikum. Mér skilst, að það eigi eftir að mæla allt alls staðar og það sé eiginlega ekki hægt að vita, hvar þessar stöðvar eiga einu sinni að koma, þ. á m. Stykkishólmsstöðin, það sé eftir að mæla, hvar hún eigi að vera. En þó getur hann sagt það og hæstv. ráðh., að hún skuli vera í Stykkishólmi. Eitthvað eru þeir nú farnir að mæla. Þeir vita, hvar Skálafellsstöðin á að vera og Vaðlaheiðarstöðin o.s.frv. En þó er eiginlega allt eftir. Það er erfitt að skilja þetta, svo að ég taki nú ekki sterkara til orða. Ég neita því ekki, að tæknilegir erfiðleikar geti komið upp, þegar kemur til framkvæmdanna. Þá bendir hann mér á einn hlut, að verkfræðingurinn, sem kallaður var á fund menntmn. í morgun, sé ekki verkfræðingur þessara framkvæmda. Til hvers var þm. þá að biðja um þennan verkfræðing á fund nefndarinnar? Af hverju var ekki fenginn réttur verkfræðingur? Þetta er „vitlaus“ maður, sem hv. formaður menntmn. hefur kallað á sinn fund. Ég vissi ekki annað en þetta væri sérfræðingur, sem við gætum leitað allra upplýsinga hjá. Nei, nei, þetta er allt annar verkfræðingur. Þetta kalla ég eiginlega mistök. Því var ekki verkfræðingur landssímans látinn koma þarna? En það er aftur á móti staðreynd og hv. frsm. neitaði því ekki, sem ég sagði, að þeir, framkvæmdastjóri sjónvarpsins og verkfræðingurinn, gátu ekki bent okkur á þessa tæknilegu örðugleika. Hv. 5. þm. Vesturl. segist hafa mikinn áhuga á útbreiðslu sjónvarps, og ég held líka, að hann geri það út af fyrir sig og hann geti ekki láð mér eða öðrum, þó að við höfum það líka. En finnst honum sjálfum það nógur áhugi að skera lánsheimildir svo við nögl sér, að ekki verði hægt að byggja meira á þremur næstu árum en fjórar stöðvarnar? En það hefur hann sagt hér í ræðu sinni núna, það séu þessar 4 stöðvar, það sé sá áfangi, sem eigi að reyna að koma upp fram til 1969: Skálafell, Vaðlaheiði, Stykkishólmur, Fjarðarheiði. Næstu 3 árin fáum við ekki annað.  Hv. 3. þm. Sunnl. sagði í ræðu sinni hér áðan: Það skiptir mig engu máli, hvort þessi till. er samþ. eða ekki, það mun hvaða ríkisstj, sem er fá heimild til þess að hækka þetta. - Ekki líklega, ef Alþingi verður eins skipað og núna. Fyrst þetta Alþingi ætlar að neita um að hækka 25 milljónirnar, þá getur líklega næsta Alþingi gert það líka. Þurfa þeir endilega að reikna með því, að Alþingi hér á eftir verði miklu betra en þetta? Það er ekki víst, að það verði neitt betra. Þetta atriði eitt að standa gegn hækkun lánsheimildarinnar sýnir, að áhugi þessara manna, - ég sný ekki aftur með það, - er minni en hjá okkur, sem höfum um þetta talað og viljum hraða uppbyggingunni. Hann er minni, því að andstaðan getur ekki byggzt á öðru. Þá verður hægt að afsaka sig með því, að peningarnir séu búnir: við höfum ekki meira fé allt til 1969, í 3 ár.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð. - Hv. 3. þm. Vestf. segist skilja takmarkað af því, sem sagt er í sambandi við sjónvarpið, og eitt af því, sem hann ekki skildi, var afstaða mín til þeirrar tillögu, sem hann ásamt öðrum hv. þm. hefur hér flutt. Ég vil í þessu sambandi reyna að gera honum grein fyrir, af hverju þessi er mín afstaða. Ég sagði áðan í minni fyrri ræðu, og ég held, að það liggi ljóst fyrir öllum þm., að heildaráætlun um allt dreifikerfi landsins er miklu hærri upphæð en 25 eða 50 millj. Aftur fyrsti áfangi, sem á að standa undir aðalstöðvunum, ríkisstj. þarf heimild fyrir 25 millj. kr. lántöku í því sambandi. Ég segi því, að annaðhvort er að samþykkja það, sem þar er um að ræða, í 4. gr., þessar 25 millj. eða samþykkja lántökuheimild fyrir öllum áætluðum kostnaði við heildarkerfið. Það má um það deila, hvort það á að gerast núna á þessu þingi eða hvort það á að gera síðar að samþykkja lántökuheimild handa ríkisstj. fyrir öllu heildarplaninu. En ég segi: Annaðhvort er að gera það eða samþykkja heimildina fyrir þeim áfanga, sem vitað er að er undirstaðan undir hinum smærri stöðvum, og það, sem hægt verður að framkvæma, að við vonum, á næsta ári. Ég sagði þess vegna, og það er ástæðan fyrir, að ég sagði, að 50 millj. eru þarna engin úrlausnartala. Talan er allt of lág til þess að byggja upp allt kerfið. En hún er óþarflega há til að byggja upp aðalstöðvarnar, sem áætlað er að kosti ekki nema 25 millj., þannig að ég tel, eins og ég sagði áðan, till. að því leyti gjörsamlega óþarfa og engum tilgangi þjóna nema aðeins hreinni sýndarmennsku. Annaðhvort er fyrir Alþ. að stíga skrefið fullt og samþykkja lántökuheimild handa ríkisstj. fyrir allri upphæðinni, sem er 100–130 millj., eftir því sem hægt er að gera sér grein fyrir nú, eða binda sig við það, sem við vitum að þarf að greiða á næsta ári. Þetta var ástæðan fyrir því, að ég sagði þetta um þá till., sem hv. 3. þm. Vestf. ásamt öðrum hefur lagt hér fram. Ég sagði það líka, að ég efaðist ekkert um það, að komandi ríkisstj. mundi verða af Alþingi veitt heimild til lántöku fyrir því fé, sem þarf til uppbyggingar kerfisins á hverjum tíma, hvort sem það verður gert í einu lagi eða eftir áætlun, sem þá kann að liggja fyrir á síðara stigi. Ég endurtek, að bæði áhugi almennings í landinu og áhugi þm. á uppbyggingu sjónvarpskerfisins er svo mikill, að það er engin ástæða til að ætla annað en ríkisstj. fái á hverjum tíma heimild til nægjanlegrar lántöku fyrir uppbyggingu kerfisins, eftir því sem þörf krefur.



Herra forseti. Ég verð að segja, að það eru hálfgerðar steinaldarmannaumr., sem hv. 3. þm. Vestf. heldur hér uppi, þegar hann fullyrðir í ræðustól á Alþingi, að áhugi manna á sjónvarpi fari eftir því, hvað þeir flytji eða styðji till. um háar ábyrgðir langt fram yfir þá raunverulegu þörf, sem vitað er um. Skv. þessu hefur líklega hv. þm. 100% meiri áhuga á sjónvarpi en ráðh. og meiri hl. Ed. Skv. því hefur hv. 4. þm. Vestf. aftur 100% meiri áhuga á sjónvarpi en hv. 3. þm. Vestf. Og ef mér skyldi nú detta í hug að flytja till. um að hafa þessa ábyrgð dálítið myndarlega og vera alveg öruggur um alla framtíð og hafa þetta bara 500 millj., þá er ég líklega búinn að bjarga æru minni endanlega á þessu þingi, því að þá samkv. þessari „Framsóknar-steinaldarlogik“ ætti ég að hafa 10 sinnum meiri áhuga á sjónvarpi en hv. 3. þm. Vestf. Ég held, að það sé gott að enda á því að spyrja, hvort það sé raunverulega hægt að bjóða svona röksemdafærslu hér á þingi.