Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv. til l. um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sem hér liggur fyrir, var lagt fyrir Alþingi á s.l. vori og vísað til 2. umr. og félmn. þessarar hv. d. Eins og ég gat um í ræðu minni þegar ég fylgdi frv. þessu úr hlaði í þessari hv. d. í maí s.l., þá var í tengslum við gerð kjarasamninga vorið 1977 undirritað samkomulag milli Alþýðusambands Íslands annars vegar og Vinnuveitendasambands Íslands og Vinnumálasambands samvinnufélaganna hins vegar um að fara þess á leit við ríkisstj., að hún hlutaðist til um að skipuð yrði nefnd til að semja nýtt lagafrv. um aðbúnað, hollustuhætti og vinnuumhverfi verkafólks almennt. Í samkomulagi þessu var enn fremur tekið fram að í nýrri löggjöf um þetta efni yrði ákveðið: Að ein eftirlitsstofnun sjái um framkvæmd laganna í stað þeirra sem nú heyra undir ýmis rn. Að í lögunum verði ótvíræð ákvæði um skyldu eftirlitsstofnunar til að banna vinnu verkafólks á þeim vinnustöðum sem ekki eru búnir í samræmi við lög, reglugerðir eða fyrirmæli eftirlitsstofnunar. Að nefndin verði skipuð fulltrúum frá Alþýðusambandi Íslands, Vinnuveitendasambandi Íslands og Vinnumálasambandi samvinnufélaganna og sérfróðum mönnum í þessum málum. Að gerð verði sérstök könnun og úttekt á ástandi aðbúnaðar og hollustuhátta á vinnustöðum. Og loks að gert væri ráð fyrir að nefndin lyki störfum innan 12 mánaða. Í júní 1977 gaf þáv. ríkisstj. út yfirlýsingu þar sem staðfest er framangreint samkomulag aðila vinnumarkaðarins. Í framhaldi af þeirri ákvörðun ríkisstj. skipaði þáv. félmrh. hinn 14. sept. 1977 nefnd til að semja frv. til l. um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Formaður var skipaður Hallgrímur Dalberg ráðuneytisstjóri, en ásamt honum voru skipaðir Bolli B. Thoroddsen hagræðingarráðunautur, Karl Steinar Guðnason, formaður Verkalýðs- og sjómannafélags Keflavíkur og Guðjón Jónsson, formaður Málmiðnaðarsambands Íslands, tilnefndir af Alþýðusambandi Íslands, Barði Friðriksson hrl. og Geir Þorsteinsson verkfræðingur, tilnefndir af Vinnuveitendasambandi Íslands, Júlíus Kr. Valdimarsson framkvæmdastjóri, tilnefndur af Vinnumálasambandi samvinnufélaganna, Friðgeir Grímsson öryggismálastjóri, tilnefndur af Öryggiseftirliti ríkisins, og Hrafn V. Friðriksson, forstöðumaður Heilbrigðiseftirlits ríkisins, tilnefndur af Heilbrigðiseftirliti ríkisins. Nefndin tók þegar til starfa og afhenti mér frv. það, sem hér liggur fyrir, hinn 20. apríl 1979. Standa að því átta af níu nm., sem hafa einróma orðið sammála um allar greinar frv. og aths. þær sem því fylgja. Einn nm., Hrafn V. Friðriksson, skilaði séráliti sem prentað er sem sérstakt fskj. með frv. Þar sem ég gerði í alllöngu máli grein fyrir frv. þessu í ræðu minni á s.l. vori, er það var lagt fram, tel ég á þessu stigi óþarft að fara um það frekari orðum, en læt mér nægja að vísa til hennar svo og mjög ítarlegra aths. við frv. sem fylgdu frá nm. þeim er það sömdu og birtar eru hér aftur. Ég vil þó víkja stuttlega að einu atriði. Í skipunarbréfi nefndarinnar segir m.a. að ríkisstj. hafi ákveðið að beita sér fyrir því, að næstu mánuði verði gerð sérstök athugun á aðbúnaði, hollustuháttum og öryggi á vinnustöðum sem nái til ákveðins og takmarkaðs fjölda vinnustaða og skuli gerð í því skyni að knýja á um úrbætur á aðbúnaði og öryggi á vinnustöðum. Í skipunarbréfi er gert ráð fyrir því, að nefndin leggi á ráðin um þessa könnun og fylgist með henni og að hún skuli hafa niðurstöður könnunarinnar til hliðsjónar við undirbúning lagasetningar um þau mál sem hér er fjallað um. Nefndin lagði á það ríka áherslu frá byrjun, að framkvæmd og úrvinnslu könnunarinnar yrði hraðað, enda var í tillögum aðila vinnumarkaðarins frá 19. apríl 1977 gert ráð fyrir að nefndin lyki störfum innan 12 mánaða og úttekt vinnustaðanna yrði framkvæmd á 12 mánuðum. Hefði þessari tímaáætlun verið fylgt hefðu frv. og niðurstöður könnunarinnar legið fyrir samtímis fyrir árslók 1978. Þegar til kastanna kom reyndist mjög tímafrekt að koma athugun þessari af stað, enda þótt ákveðið hafi verið strax á fyrsta fundi nefndarinnar að aðilar vinnumarkaðarins kæmu sér saman um hvaða vinnustaði skyldi athuga og Heilbrigðiseftirlitið og Öryggiseftirlitið skyldu síðan sjá um framkvæmd hennar. Á fundi í nefndinni 13. jan. 1978 var lagður fram sameiginlegur listi ASÍ og atvinnurekenda yfir 160–170 fyrirtæki víðs vegar um landið sem fyrrgreind könnun skyldi taka til. Af ýmsum ástæðum, sem ekki verða hér tíundaðar, komst könnun þessi bæði seint af stað og miðaði hægar áfram en vonir höfðu staðið til og það þrátt fyrir margítrekaðan eftirrekstur allra aðila vinnumarkaðarins í nefndinni. Nefndin hefur, eins og áður segir, lagt á ráðin um þessa könnun, bæði um ákvörðun úrtaks þeirra fyrirtækja, sem skoðuð skyldu, og hverra upplýsinga skyldi leitað um ástand varðandi aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum þessara fyrirtækja. Nánari útfærsla og framkvæmd sjálfrar könnunarinnar hefur hins vegar verið, eins og áður segir, sameiginlega hjá Heilbrigðiheftiliti ríkisins og Öryggiseftirliti ríkisins. Úrvinnslu úr gögnum varðandi könnunina er ekki að fullu lokið, en þess verður að vænta, að endanlegar niðurstöður könnunarinnar liggi bráðlega fyrir. Hinn 10. okt. s.l. ritaði ég nefnd þeirri, sem samdi frv. það er hér um ræðir, og fól henni m.a. að kynna sér niðurstöður umræddrar vinnustaðakönnunar og hvort líklegt mætti telja að þær gerðu það að verkum að gera þyrfti breytingar á frv. í núverandi mynd. Fulltrúar aðila vinnumarkaðarins hafa nú kynnt sér frumgögn könnunarinnar og þær niðurstöður sem nú þegar liggja fyrir. Allir þeir átta nm., sem að frv. þessu standa, hafa tjáð mér að þeir telji að niðurstöður könnunarinnar muni ekki breyta neinu um gerð og efni frv., enda um rammalöggjöf að ræða. En þær munu hins vegar leiða glöggt í ljós að mjög brýna nauðsyn beri til að frv. þetta verði að lögum sem allra fyrst og ómissandi við samningu reglugerðar og reglna sem kveðið er á í frv. að settar skuli. Herra forseti. Ég læt þessa framsögu nægja að sinni, en legg til að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og félmn. þessarar hv. deildar.



Herra forseti. Ég vil aðeins leyfa mér við þessa 1. umr. málsins að láta í ljós fylgi við þetta frv. Það geta ekki talist tíðindi, vegna þess að ég hef átt sæti í þeim ríkisstj. sem hafa sérstaklega átt aðild að því, að þetta frv. hefur verið saman tekið. En ég tel að hér sé á ferðinni stórt mál, um aðbúnað og hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Hér er líka um allítarlegt frv. að ræða, og mér er kunnugt um að lögð hefur verið mikil vinna í það af hálfu þeirra aðila sem um málið hafa fjallað og frv. hafa samið. Og ég tel að þær breytingar, sem felast í þessu frv. frá núverandi skipulagi, séu til bóta. En það er svo, að þetta mál er svo stórt og veigamikið að mínum dómi að það verðskuldar athygli og verðskuldar að það sé athugað rækilega. Það er ekki vonum fyrr, að átt hefur sér stað í þessu efni frumkvæði af hálfu verkalýðsfélaga eða aðila vinnumarkaðarins í sambandi við kjarasamninga. Ég tel að hér sé um ákaflega stórt atriði í kjörum og starfsskilyrðum verkamanna að tefla og raunar launþega allra. Það var sjálfsagt eðlilegt, þegar lítið var á þessi mál í öndverðu og löggjöf sett um þau og þeirri löggjöf fylgt eftir í framkvæmd, að þá væru það fyrst og fremst öryggismálin sem urðu þar efst á blaði, og það hefur auðvitað verið gert mikið til þess að haga útbúnaði á vinnustöðum þannig, bæði í sambandi við vélar og annað, að reynt væri að afstýra slysum. Og ég hygg að það verði að segja, að verulegur árangur hafi náðst í því. En hitt er svo annað mál og ekki minna í sjálfu sér, aðbúnaðurinn á vinnustaðnum og hollustuhættirnir sem þar ríkja. Það er í mínum augum geysilega þýðingarmikið mál. Og þar er ekki aðeins um það að ræða að mínum dómi að afstýra hreint og beint atvinnusjúkdómum sem svo má kalla og geta vissulega átt sér stað í sambandi við ýmis verk og ýmiss konar vinnustaði, heldur hitt, að allur aðbúnaðurinn sé þannig að hægt sé að segja að starfsmennirnir, sem starfa á vinnustöðunum, búi við mannsæmandi starfsskilyrði. Sú úttekt á vinnustöðum, sem stofnað var til og unnið hefur verið að, liggur að vísu ekki enn beinlínis fyrir. En það þarf í rauninni enga úttekt til þess, að þeir sem fara um vinnustaði, geti séð með eigin augum að aðbúnaðurinn á vinnustöðum er mjög misjafn, og það vantar mjög mikið á það að mínum dómi að nægilegur gaumur hafi verið gefinn að þessu efni. Bara með því að kynna sér þetta og fara um nokkra vinnustaði sér maður að sumir eru þar að kalla má til fyrirmyndar. Það sama verður ekki sagt um alla.

Hvað heimsótti hv. ræðumaður marga vinnustaði nú í kosningabaráttunni?

Ég heimsótti marga, en hef heimsótt þá áður, ekki aðeins hér í Reykjavík, heldur víðs vegar um landið. Og þetta er alveg ljóst mál, að aðbúnaðurinn er ákaflega misjafn, og það verður að viðurkenna, að aðstaðan og möguleikarnir á að koma við æskilegum endurbótum í þessu efni eru misjafnir. Sums staðar er um að ræða gamalt húsnæði t.d. og húsnæði sem hefur e.t.v. verið alltaf dálitið áfátt, en hefur svo verið bætt við, og gefur auga leið að það getur verið erfiðara að koma á viðunandi aðbúnaði á slíkum vinnustöðum en ætti að vera á nýjum vinnustöðum. Ég álít að í sambandi við nýjar starfsstöðvar eigi beinlínis að setja ákveðin skilyrði í sambandi við hönnun þeirra, t.d. að séð sé sæmilega fyrir starfsskilyrðum starfsfólksins og aðstöðu, eins og drepið er á í því samkomulagi eða samþykkt sem gerð var á sínum tíma í sambandi við kjarasamningana 1977, að vel sé séð fyrir hreinlætisaðstöðu, böðum og aðstöðu mötuneytis, og margt og margt fleira. Ég held, þó að ekki sé hægt að tala um neina atvinnusjúkdóma endilega í sambandi við starf manna og líf á þessum vinnustöðum þar sem þeir eyða verulegum hluta ævi sinnar að þá sé þó aðbúnaðurinn þannig, að líðanin sé mjög mismunandi og hljóti að vera mjög mismunandi hjá þessum starfsmönnum. Og ég held að við séum að ýmsu leyti eftirbátar þeirra þjóða sem hafa komið þessum málum í það horf sem best þekkist og æskilegast er. Og ég held að í þessu sambandi sé ekki aðeins nauðsynlegt að líta á hreina atvinnusjúkdóma og það tjón sem stafar af þeim, heldur líka kannske á það tjón sem stafar af því að fólkið er e.t.v. ekki ánægt með þau starfsskilyrði sem það býr við. Það mundi e.t.v. borga sig fjárhagslega að gera eitthvað betur í þessu efni, það mundi skila árangri í starfi, skila betra og meira starfi. Þetta er að sjálfsögðu málefni sem mætti tala um langt mál. Ég ætla ekki að gera það hér að sinni. Ég hef aðeins viljað undirstrika þetta, að þó að þessum þætti málanna séu gerð allnokkur skil í þessu frv. og að öðru leyti opnað fyrir möguleika til að setja enn frekari reglur um þetta í framhaldi af þeirri rammalöggjöf, sem hér er um að tefla, þá er full ástæða til að halda áfram þessu verki, gefa þessu gaum og búa þannig að þessu fólki, að það geti unað allsæmilega við þau starfsskilyrði sem um er að tefla. Svo að ég víki aftur að heimsóknum, þá er það t.d. alveg ljóst, ef maður miðar við fyrirtæki sem eru í sömu starfsgreinum, að þar er ákaflega mikill munur á í þessu efni, sumpart af eðlilegum ástæðum, þar sem í sumum tilfellum eru gömul fyrirtæki sem uppfylla ekki fyllstu skilyrði hvað húsnæði varðar, en hins vegar kannske alveg ný fyrirtæki þar sem mjög mikið tillit hefur verið tekið til þessa. Og þó mætti e.t.v. gera enn betur í þessu efni ef haft væri í huga alveg frá því fyrsta við uppbyggingu fyrirtækisins að þarna er þáttur sem þarf að sinna og telja með stofnkostnaði. Eins og ég sagði, þá ætla ég ekki að tefja þessar umr. með því að tala langt mál. Ég vildi aðeins undirstrika það, að þó að þetta frv. verði að lögum þarf að halda áfram að athuga þessi mál og gera enn þá betur í þessum efnum en hér er þó gert ráð fyrir. En ég tel tvímælalaust að þessi ákvæði frv. horfi til bóta og það sé sjálfsagt að athuga þetta frv. Hins vegar er auðvitað eðlilegt, að n. fái málið til meðferðar og fái aðstöðu til að athuga það, því að e.t.v. má setja einhver frekari ákvæði í þessu frv. Og þetta er mál sem ekki skiptir sköpum hvort er afgreitt fyrir áramót eða ekki, enda á ég ekki von á að hæstv. félmrh. hafi gert ráð fyrir því. Það er nú því miður búið að dragast lengur, okkur sjálfsagt báðum til raunar, að ég hygg, því að ég hef einmitt, eins og hann mun kannast við í fyrrv. ríkisstj. minnt nokkuð á þetta mál og viljað stuðla að því að það fengi afgreiðslu. Og það, að það fékk ekki afgreiðslu á þinginu í fyrra, stafaði ekki af þessum smávægilega - vil ég segja - ágreiningi sem kemur fram í nefndinni, heldur var það bara þannig, að því var svo seint skilað frá nefndinni að það var þar af leiðandi lagt seint fram á Alþingi og þess vegna ekki hægt að vænta þess að það næði afgreiðslu á þinginu. Ég tel það til bóta, sem er gert ráð fyrir, að fella saman stjórn þessara mála og setja undir eitt rn., og yfirleitt álít ég þessi ákvæði vera til bóta. Þó að það kunni að verða lítið svo á, að með þessu séu nokkrar kvaðir lagðar á atvinnurekendur, þá er ég fyrir mitt leyti sannfærður um að það mun fljótt borga sig að hafa aðbúnað á vinnustöðum þannig að starfsfólkið verði ánægt, það geti gengið inn á vinnustaðinn, skipt þar um föt og haft þar aðstöðu til að neyta matar og fara í bað áður en það fer aftur út af vinnustaðnum, að ég tali nú ekki um það sem ætti í rauninni að fylgja í stærri fyrirtækjum, að þar væru æfingasalir svo að fólkið hefði aðstöðu til að stunda þar æfingar og leikfimi sér til heilsubótar. Það getur vel verið að þetta hljómi einkennilega í eyrum sumra, en ég er sannfærður um að hér er á ferðinni mjög stórt mál og þarf að sinna því og athuga það, og það má ekki láta staðar numið við þetta frv. Þó að það feli í sér að áfanga sé náð, þá verður að halda áfram á sömu braut. Við þetta tækifæri vildi ég sem sagt aðeins lýsa því yfir, að ég fylgi þessu frv., en tel sjálfsagt að athuga hvort ekki er hægt e.t.v. að koma við einhverjum enn frekari breytingum til bóta.



Herra forseti. Það frv., sem liggur hér fyrir um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, boðar byltingu á sviði aðbúnaðar og hollustuhátta og er mjög tímabært. Þetta frv. var lagt fyrir á síðasta Alþingi. Mikil vinna var lögð í frv. og margar athuganir gerðar. Felld voru saman ýmis lög og margar reglugerðir sem áttu að tryggja að þessi mál væru í sæmilegu horfi, og er von mín að þetta frv. fái afgreiðslu sem allra fyrst. Þá má í raun ekki bíða, svo eru þessi mál brýn. Eins og hv. þm. Ólafur Jóhannesson greindi frá áðan, er ástandið í þessum málum mjög misjafnt. Reyndar kemur fram og í þeirri könnun sem fram fór hjá 170 fyrirtækjum sem aðilar vinnumarkaðarins tóku sig saman um að gera athugun á, að ástandið er mjög bágborið. Það er reyndar ekki rétt að niðurstöður liggi ekki fyrir. Þær liggja fyrir, en hafa ekki verið gefnar út því miður, og eru skýringar á því sem ástæðulaust er að nefna hér. Ég vil minna á það, að verkalýðssamtökin hafa frá árdögum sett þá kröfu fram, að aðbúnaður verkafólks á vinnustöðum yrði bættur. Kröfurnar voru í upphafi ekki miklar, en mönnum hefur skilist æ betur, hversu mikils virði það er fyrir manneskjuna að lifa og starfa í umhverfi sem er henni samboðið. Það er ýmislegt, sem áður hefur orðið til þess að aðbúnaður hefur batnað í hinum ýmsu greinum, ekki aðeins fyrir kröfur verkalýðssamtakanna, heldur og vegna þess að neytendur erlendis hafa gert kröfu um það, að umhverfi og innri aðbúnaður vinnustaða hér á Íslandi yrði betra eða snyrtilegra en áður var. Og ég vil minna á það, að í frystihúsum hér á Íslandi hefur aðstaða starfsfólksins og aðstaða til að taka við fiski verið bætt mjög verulega vegna krafna sem komu erlendis frá, en atvinnurekendur höfðu áður dregið að verða við. Þá vil ég víkja að atvinnusjúkdómum. Í frv. er ákvæði um þá. Það hefur verið allmikil tregða hjá læknum hér á landi að skilgreina atvinnusjúkdóma, en þeir eru tvímælalaust fyrir hendi. Hygg ég að fyrirtæki eins og álverið megi nefna í þessu sambandi, og reyndar mætti nefna mörg önnur fyrirtæki. Sannleikurinn er sá, að aukin tækni og breytingar á atvinnuháttum hafa gert það að verkum, að mjög mikil nauðsyn er á að vera á verði. Það er ekki aðeins nokkurs virði að hafa snyrtilegt húsnæði, heldur þarf að gæta þess að loftræsting, efnasamsetning andrúmslofts o.fl. sé í lagi og meðferð hættulegra efna sé á þann veg, að ekki verði tjón af fyrir manninn er við það vinnur. Ég vil vekja athygli á því, að í bráðabirgðaákvæðum frv. er gert ráð fyrir að Seðlabanki Íslands útvegi fjármagn er nemur 300 millj. kr. á ári, miðað við verðlag 1. jan. 1979, til lánveitinga til fyrirtækja sem þurfa að framkvæma endurbætur á vinnuaðstöðu starfsfólks eða til þess að bæta aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustað. Í frv. segir og að tryggja skuli að lánsféð verði eingöngu notað til endurbóta á almennu starfsumhverfi starfsfólks hjá fyrirtækum sem eru í rekstri við gildistöku þessara laga, og fleiri ákvæði eru um þessi efni. Það var alveg ótrúlegt, hversu góð samstaða tókst í nefndinni milli aðila vinnumarkaðarins, annars vegar manna frá verkalýðshreyfingunni og hins vegar frá vinnuveitendasamtökunum. Ég hygg að mönnum sé að verða það æ ljósara, hversu mikils virði það er að gera vel í þessum málum, og því varð að samkomulagi milli ríkisstj. og verkalýðssamtakanna vorið 1977 að gera þetta átak. Ríkisstj., sem samdi um þetta, gerði því miður sáralítið í þessum efnum annað en að skipa nefndina, en nefndina skorti fjármagn til að geta farið af stað, gera athuganir og vinna að frv. Það var ekki fyrr en núv. félmrh. tók við rn. að málin fóru að ganga, og veit ég að allir nm. eru honum mjög þakklátir fyrir hversu vel hann hefur unnið að þessum málum. Ég legg áherslu á það, að reynt verði að hraða afgreiðslu frv. Það var lagt fyrir síðasta þing og þm. hafa vafalaust haft það til athugunar s.l. sumar. Það hefur verið rætt á hinum ýmsu samkomum verkalýðssamtakanna og vinnuveitenda, og eru menn einhuga í því, að frv. verði samþ. svo til óbreytt, enda var svo mikil vinna í það lögð að ástæða er til að ætla að ekki þurfi mikilla breytinga við. Það er talað um ágreining hér, þ.e. einn nm. skilar séráliti, sem reyndar er prentað með frv. Við hinir nm. gerum lítið úr þeim ágreiningi, enda kom hann á síðustu fundum nefndarinnar og varð ekki vart fyrr en þá, og teljum við ástæðulaust að gera mikið úr honum. Aðilar vinnumarkaðarins eru mjög andvígir fyrrgreindu séráliti.



Herra forseti. Það er rétt, sem komið hefur fram í þessum umr., að það frv., sem hér er til umr., markar að verulegu leyti tímamót í meðferð aðbúnaðar og hollustumála á vinnustöðum. Í því eru fjölmörg ákvæði sem eru tvímælalaust til bóta. Það er einnig rétt, að skortur á mannsæmandi aðbúnaði, vinnuaðstöðu og öryggismálum á vinnustöðum hér á landi er meðal þeirra þátta sem einna helst skyggja á það velferðar- og réttindasamfélag sem við teljum þó að hér eigi að vera. Hins vegar held ég að nauðsynlegt sé að menn geri sér grein fyrir því, að þótt þetta frv. sé fyrir marga hluta sakir gott, þá er það ekki tilefni til þess einhliða lofs sem fulltrúar Alþfl., hæstv. ráðh. og hv. síðasti ræðumaður, hafa flutt hér í umr. Ég verð að segja eins og er, að mér finnst dálítið hvimleið til lengdar þessi sífellda tilhneiging hæstv. ráðh. til að hæla sér nánast alfarið af margvíslegum réttindamálum launafólksins í landinu, sem vitað er að aðrir menn en hann hafa átt mestan hlut í að knýja fram og semja. Þetta á bæði við um þau frv., sem voru í félagsmálapakkanum margnefnda, og einnig um þetta frv. Mér hefði fundist manneskjulegra í alla staði að sá víðtæki hópur forustumanna í hreyfingum launafólks, sem fyrst og fremst er meginhöfundur að þessu frv., fengi að bera þann heiður, sem hann á fyrir þetta frumkvæði, og aðrir ráðh. einnig, þótt það hafi fallið í hlut félmrh. samkv. stjórnskipun að bera þessi mál inn á Alþingi. Ég vil hins vegar segja það við þessa 1. umr., að ég hefði talið nauðsynlegra að fela verkalýðsfélögum og fulltrúum þeirra mun meiri rétt til íhlutunar í öryggis- og aðbúnaðarmálum á vinnustöðum en gert er í þessu frv. Þetta frv. er málamiðlunarsamkomulag milli fulltrúa atvinnurekenda og fulltrúa launafólks. Það ber greinilega með sér, að þarna er reynt að feta vissan meðalveg. Ég held t.d. að skoða þurfi sumar greinar frv. í n. með tilliti til þess að veita fulltrúum verkalýðsfélaganna möguleika á beinni aðild og beinna inngripi í þessi aðbúnaðarmál en gert er samkv. frv. Ég held einnig að komið geti til greina að veita öryggistrúnaðarmönnunum sterkari rétt til stöðvunarvalds en gert er samkv. þessu frv. Ég held einnig að í þetta frv. skorti ákvæði sem taka sérstaklega til aðbúnaðar og hollustuhátta þess verkafólks sem við stundum nefnum farandverkafólk, þ.e. þess verkafólks sem í reynd býr á eða í tengslum við vinnustaði. Ýmislegt fleira mætti nefna varðandi þetta frv. sem getur horft til bóta og getur styrkt það enn frekar sem verulegan áfanga í réttindamálum launafólks. Ég tel hins vegar að sú umr. eigi betur heima í nefndum þingsins. Vegna þeirrar miklu áherslu, sem hér var lögð á að afgreiða þetta frv. nánast óbreytt, og þeirra almennu orða, sem fallið hafa áður um einhliða ágæti þessa frv., vildi ég ekki láta þessa umr. fram hjá fara án þess að vekja athygli á því, að í mörgum ákvæðum þessa frv. mætti gera enn betur til réttindaaukningar fyrir launafólkið í landinu og til þess að veita betri tryggingu um aðbúnað og öryggi á vinnustöðum en gert er í þessu frv.