Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. landbn. Ed. um frv. til 1. um breytingu á lausaskuldum bænda í föst lán. Mér þykir vert að taka það fram í upphafi að nefndin var sammála um afgreiðslu málsins, en einstakir nm. áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja brtt. sem fram kunna að koma. Þetta mun vera í fimmta skipti á 20 ára tímabili sem gripið er til þess ráðs að breyta lausaskuldum bænda í föst lán. Það verður að segjast eins og er, að fyrri ráðstafanir sem hafa verið gerðar í þessum efnum hafa tekist vel, þær hafa leyst vanda margra bænda í landinu og að auki hafa þeir sem þarna hafa átt viðskipti ekki orðið fyrir peningatjóni. Þannig hafa verið góðar reiður á þessum viðskiptum þegar yfir sviðið allt er litið. Það er ekki óeðlilegt þótt grípa þurfi til þess öðru hvoru að breyta lausaskuldum hjá bændum í landinu með þessum hætti og þá sérstaklega þegar á það er litið að í þeirri uppbyggingu sem hefur átt sér stað á síðustu áratugum hefur bóndinn sjálfur lagt fram 2/3 hluta fjárfestingar. Það er alveg augljóst mál að það hlýtur að vera einhverjum ofviða að standa við slíka þátttöku í fjárfestingu sem reyndar gengur ekki nema að sáralitlu leyti inn í búvöruverðlagið. Nú er nokkuð annað viðhorf en verið hefur að þessu leyti. Á það má gjarnan minna að fjárfesting núna, t. d. miðað við síðasta ár, er helmingi minni í landbúnaði en hún var árið 1979. Að sjálfsögðu eru þess vegna þær skuldir sem hafa safnast upp hjá landbúnaðinum að verulegu marki til komnar af öðru. Þarf ekki að fara mörgum orðum um það hér. Bæði er að það rekstrarumhverfi sem atvinnuvegunum hefur verið búið á síðustu árum hefur snert landbúnaðinn með sama hætti og aðra atvinnuvegi, auk þess hefur verið erfitt árferði og til viðbótar við þetta hafa bændur orðið að draga saman framleiðsluna án þess þó að nokkuð hafi verið gengið til móts við þær ráðstafanir af hendi ríkisvaldsins. Það eru því ærið miklar ástæður fyrir því að greiðslustaða landbúnaðarins er erfið um þessar mundir. Það hefði sannarlega ekki komið mér á óvart þótt ég hefði séð hærri tölur en hér eru upp settar, en samkv. þeim upplýsingum sem fyrir liggja, eins og staða þessara mála var um síðustu áramót, og eftir því var sérstaklega spurt hvort ekki hefðu komið inn margar umsóknir síðan, sem ekki virðist hafa verið, þá er þessi upphæð metin þannig að um 200 millj. kr. fjárþörf sé að ræða og að það séu ca. 600 bændur í þörf fyrir þessar skuldbreytingar. Miðað við aðstæður sem ég hef lýst hér áður, kemur mér nokkuð á óvart að bæði bændafjöldinn og eins heildarfjármagnsþörfin skuli ekki vera meiri en raun ber vitni um. Það er í samræmi við þessa þörf að í því frv. sem hér er til afgreiðslu eru heimildir víðtækari en áður hafa gilt í hliðstæðum tilvikum. Fram að þessu hefur skuldbreyting fyrst og fremst miðast við fjárfestingu í landbúnaði. Hún hefur verið afmörkuð við ákveðin ár, t. d. þegar vextir hafa breyst eða þegar verðtrygging hefur breyst. Nú er heimildin allmiklu víðtækari og má segja að skuldbreytingin taki yfir hvað sem er í landbúnaði. Annað er líka breyting frá fyrri ákvörðunum. Það er að ákveðinn hluti skuldanna er greiddur þannig að það ætti að auka mjög viðleitni þeirra sem bændur eru í vanskilum við að ganga til samninga um þessa skuldbreytingu. Þetta hvort tveggja tel ég afar mikilvægt. Í 2. gr. frv. er kveðið á um hvernig eigi að ákveða kjör á þessum skuldbreytingarlánum. Þar er það sett í vald stjórnar Búnaðarbanka Íslands, en að höfðu samráði við fulltrúa Stéttarsambands bænda og Búnaðarfélags Íslands að fengnu samþykki landbrh. Þetta tel ég mikilvæga tryggingu þess að frá þessum lánum verði gengið með þeim hætti að þau komi að gagni þeim sem taka og íþyngi ekki rekstri þeirra úr hófi fram. Það hefur komið fram við meðferð málsins í landbn. Ed. Alþingis að e. t. v. muni þessi ráðstöfun ekki nægja öllum bændum til að koma fjárreiðum sínum í eðlilegt horf. Þá er væntanlega um það að ræða að þeir eigi ekki veð fyrir þeim skuldum sem þeir hafa nú stofnað til eða þá að búrekstur þeirra sé ekki það stór í sniðum að hann þoli meiri fjármagnskostnað en fyrir er. Um þetta verður ekki sagt að svo komnu máli, m. a. vegna þess að um einstakar lánsumsóknir hefur ekki enn þá verið fjallað á vegum Búnaðarbankans. Menn geta þess vegna ekki gert sér grein fyrir því hverjar þessar stærðir eru fyrr en öll gögn þar að lútandi liggja fyrir, en svo er ekki þegar þessi afgreiðsla fer fram. Það hefur komið fram að hér væru ekki til staðar heimildir til að aðstoða þann hóp bænda sem skuldbreytingar duga ekki til að hjálpa. Ég teldi óheppilegt á þessu stigi málsins að taka upp umræður um það og raunar útilokað að setja það inn í lagafrv. meðan allar stærðir eru jafnóljósar í þessum efnum og raun ber vitni um. Ég teldi að þetta væri af tveimur ástæðum óheppilegt: Hugsanlega mundu einhverjir þessara manna skáka í því skjólinu að betri leiðir væru til og þar af leiðandi gengju þeir ekki eins eftir skuldbreytingu og ástæða væri til og þeir þyldu. Hin ástæðan er svo sú, að svo gæti farið að það drægi líka úr viðleitni einhverra þeirra aðila, sem bændur skulda nú hjá, til að styðja og vinna að skuldbreytingunni með þeim hætti sem nauðsynlegt er til þess að árangur náist. Virðulegi forseti. Ég vitna svo til þess, sem ég sagði í upphafi máls míns, að landbn. Ed. var sammála um afgreiðslu þessa máls með þeim fyrirvara sem ég tilgreindi, þ. e. um rétt hvers og eins nm. til að flytja eða fylgja brtt. Mér finnst ástæða til að færa nm. í landbn. Ed. þakkir fyrir greið vinnubrögð í þessum efnum. Það var sameiginlegur vilji allra nm., hvort heldur sem þeir tilheyrðu stjórnarmeirihluta eða stjórnarminnihluta, að hraða afgreiðslu þessa máls. Fyrir það færi ég nm. þakkir. Að endingu, virðulegi forseti, legg ég til að þetta frv., eins og nál. gerir ráð fyrir, verði samþykkt óbreytt frá því sem það kom frá Nd. Alþingis.



Virðulegi forseti. Ég sagði nokkur orð við 1. umr. þessa máls og ætla síður en svo að tefja það að málið nái fram að ganga. Ég lýsti þá yfir stuðningi við meginefni þess, en lýsti jafnframt yfir vonbrigðum mínum með það að málið skyldi ekki vera betur úr garði gert hvað snertir fjármögnun og ýmsar þær spurningar sem vakna hljóta við yfirlestur þess, þó mér sé það ljóst að bændur geta ekki beðið eftir því að við afgreiðum þetta hér. En bændur geta enn síður beðið eftir því að ríkisstj. taki til höndum og útvegi það fjármagn sem er forsenda þess að nokkuð verði úr þessu og að þetta verði ekki markleysa ein. Málið snýr nefnilega þannig við í dag að það stendur fyrst og fremst á því að upplýst sé núna við lokaafgreiðslu málsins hvernig fjármagna skuli þessa breytingu á lausaskuldum bænda, hvernig að henni skuli staðið. Við vitum einnig að það eru aðrir aðilar sem ákveða skulu um það hvernig frá lánstíma og kjörum skuli gengið. Óljóst er um kaup skuldabréfanna, hvort menn losna við bréf sín þó annað sé í lagi og óljóst er um þá bændur - nokkra tugi trúlega - sem sakir ónógrar veðhæfni ná ekki landi með þessari breytingu. Ég ætla hins vegar ekki að fara út í almenna umr. um landbúnaðarmál og kjör og aðstæður bænda yfirleitt, það gerði ég við 1. umr. og læt það duga. Enn síður ætla ég að fara út í karp við hv. 11. landsk. þm. um það hversu flokksbróðir hans, hv. þm. Pálmi Jónsson, hafi reynst sem landbrh. og hversu vel hafi tekist til í hans landbúnaðarstefnu. Um það munum við geta átt orðastað síðar. Ég nefni hins vegar núna vegna þess að það er alveg nýtilkomið að við höfum heyrt nýjustu fréttir um áburðarverðshækkun til bænda upp á 43% nú á þessu vori. Ég spái því að það komi allharkalega við þá stétt og verði ekki til þess að greiða fyrir vanda hennar nema síður væri. En út í það efni ætla ég ekki heldur að fara nánar, þó óneitanlega slái sú tala mann talsvert einmitt þessa dagana þegar við erum að fjalla um þessi mál hér. Málið stendur fyrst og fremst þannig í þessari hv. deild að við eigum eftir að fá skýr svör um það hversu mikið fjármagn skuli vera í reiðufé, hversu mikið fjármagn skuli vera í peningum, hvað mikið í skuldabréfum, talað hefur verið um allt að 40%. Ég vona að hæstv. landbrh. geti hér á eftir gefið okkur frekari upplýsingar en hann gat gefið okkur við 1. umr. um það hvernig þessi fjárútvegun stendur gagnvart þessum 80 millj. kr. eða kannske mun hærri upphæð því að ekki eru öll kurl komin til grafar enn þá eins og hv. 11. landsk. þm. kom réttilega inn á. Lokakönnun þessa máls er alveg eftir, hve margir þurfi í raun og veru á þessari skuldbreytingu að halda og einnig hvernig leysa eigi vanda þeirra bænda sem allra verst eru settir og ná ekki landi með þessari skuldbreytingu vegna þess að þá skortir til þess veð. Hvað skal fyrir þá gera? Hv. formaður landbn. lýsti því yfir að hann teldi óvarlegt að lýsa nokkru yfir um hjálp við þá bændur í dag. Ég minni hv. þingdeild á að hæstv. landbrh. kom inn á vanda þessara bænda í framsöguræðu sinni og lýsti þar yfir að það mál yrði skoðað sérstaklega. En gott væri að fá frekari og enn skýrari yfirlýsingar um það frá hæstv. ráðh. á hvern hátt það yrði gert. Vissulega þarf að leysa vanda þeirra bænda sem fullljóst er. Þar er um nokkra tugi bænda að ræða sem eru þannig settir að þessi skuldbreyting er útilokuð þeim til bjargar. Veðhæfni þeirra er hreinlega ekki sú að hún dugi þeim til þess að taka þær skuldbreytingar sem hér er um að ræða. Við skulum svo ekki tefja þetta mál lengur í stjórnarandstöðu með málþófi um það hvernig staðið er að landbúnaðarmálum í dag almennt. Hér munu aðrir koma upp og gera grein fyrir þeim hugmyndum sem fram komu í landbn. en við höfum leyft okkur að endurflytja till. sem hv. þm. Steingrímur Sigfússon flutti í Nd. varðandi það að ný grein komi á eftir 1. gr. sem verður 2. gr. og þegar hefur verið útbýtt. Sú till. er flutt ásamt mér af hv. þm. Sigríði Dúnu Kristmundsdóttur og hv. þm. Kolbrúnu Jónsdóttur. Hér er um að ræða að lánveitingar skv. lögum þessum skulu sérstaklega miða að því að leysa fjárhagsvanda þeirra bænda sem hafa nýlega hafið búskap, staðið í gagngerðri uppbyggingu eða endurbótum á bújörð sinni eða búið við sérstaklega erfiðan fjárhag vegna fjölskylduástæðna. Skýrt skal fram tekið svo að ekkert fari á milli mála að í þessu er í engu um það að ræða að möguleikar annarra í þessum efnum séu þrengdir á nokkurn hátt. Hér er aðeins lögð viss áhersla á að þessir aðilar hafi ákveðinn forgang þegar tekið verður til við þessa skuldbreytingu. Þessir menn þurfa svo sannarlega sérstaklega á þessu að halda. Þó að við skyldum ætla að þeir kæmu inn í þessa mynd hvort sem væri sakar ekki að hafa fyrir því ákveðna lagastoð þegar farið verður að fjalla um þessi mál inni í stjórn veðdeildar Búnaðarbankans sem er í raun og veru bara bankaráðið, þó í samráði við fulltrúa Stéttarsambands bænda og Búnaðarfélags Íslands sé. Lausn þeirra bænda, sem þessi lög munu ekki bjarga var til umræðu hjá hv. 11. landsk. þm., formanni landbn. Ég veit að hæstv. landbrh. vill mæta vanda þessara aðila. Ég spyr, til viðbótar við fyrri spurningar mínar, um það hvernig að fjármögnun skuli staðið, hvernig fjármagn skuli tryggt til þessara aðgerða þannig að við rennum ekki alveg blint í sjóinn með það við lokaafgreiðslu málsins. Hvernig hugsar hæstv. landbrh. sér að mæta vanda þessara manna þegar það er fullljóst að þeir leysa sín mál ekki með þeim hætti sem hér er ráð fyrir gert. Ég ætla svo að vona að þessi hraða og góða afgreiðsla okkar í hv. landbn. verði til þess að hæstv. ríkisstj. geti farið að standa við sinn hlut í málinu. Það stendur nefnilega ekki á Alþingi varðandi afgreiðslu þessa máls út úr þinginu. Það stendur á hæstv. ríkisstj. að útvega fjármagnið. Þá hefur hún ekki þá afsökun lengur að þingið eða einstakir þm. tefji fyrir, þá á hún sjálf og ein leik.



Virðulegi forseti. Það frv. sem hér er til umr., um breytingu á lausaskuldum bænda í föst lán, er nauðsynjamál sem ég styð mjög eindregið og af heilum hug. Ég held að því verði ekki á móti mælt, að staða bænda er víða mjög erfið um þessar mundir. Skýringin á því er ekki ein. Skýringarnar eru margar. Í fyrsta lagi er það óvefengjanlegt að árferði hefur verið mjög óhagstætt á undanförnum árum. Árin 1979, 1981 og 1983 eru vafalaust einhver óhagstæðustu ár fyrir landbúnaðinn frá veðurfarslegu sjónarmiði sem komið hafa um margra áratuga skeið. Ég hygg að í sögu landbúnaðar á þessari öld hafi ekki oft komið þrjú svo vond ár með svo stuttu millibili. Annað sem veldur vandræðum í landbúnaði er að sjálfsögðu það að fyrir fáum árum var tekin upp verðtrygging allra lána og fjárskuldbindinga sem tengjast landbúnaði. Þetta er mikil breyting frá því sem áður var. Má það vera ljóst öllum sem til þekkja í sveitum landsins að þeir sem voru búnir að byggja upp og framkvæma áður en verðtryggingarstefnan var tekin upp eru nokkuð á þurru með fjárhag sinn og rekstur, en þeir sem hafa staðið í verulegum framkvæmdum eftir að ekki fengust önnur lán en verðtryggð eiga í mesta basli. Það basl er tvímælalaust meira nú en oft hefur áður verið. Ég veit að t. d. á Norðurlandi vestra, í Húnavatnssýslum og í Skagafirði, er skuldastaða bænda tvímælalaust erfiðari en verið hefur um mjög langt skeið. Við þær tvær meginástæður sem ég hef hér nefnt bætist svo þriðja ástæðan sem ekki er veigaminnst, en það er stjórnarstefnan.

Fráfarandi ríkisstjórnar.

Ekki þó stjórnarstefna fráfarandi ríkisstjórnar sem, eins og hv. 11. landsk. þm. veit, var mjög hagstæð bændum, heldur núverandi stjórnarstefna þar sem skipt hefur mjög um til hins verra og lífskjör hafa orðið allverulega miklu lakari en áður var. Þetta á auðvitað ekki bara við launafólk í þéttbýlinu. Það á engu síður við bændur sem fá laun sín greidd í gegnum landbúnaðarverðið að nokkru leyti með viðmiðun við kaup annarra stétta með lágar tekjur og meðaltekjur. Kjör bænda hafa því skerst ekki minna seinasta árið en kjör fólksins í þéttbýlinu. Þar við bætist að víða hafa menn ekki einu sinni náð því grundvallarverði sem gert er þó ráð fyrir í verðlagningunni. Vantar töluvert mikið upp á það á ýmsum verðlagssvæðum. Nefndar eru tölurnar 8–12% ef miðað er við heildarkostnað búanna, sem aftur verður þá upp undir tvöfalt hærri prósentutala ef miðað er við launalið og launatekjur bóndans. Ekki ætla ég að taka hér upp almennar umr. um stefnu ríkisstj. En það fer ekki milli mála að hún hefur haldið uppi býsna harðvítugri leiftursókn í efnahagsmálum sem hefur komið harðast niður á fólki með meðaltekjur og lágar tekjur. Menn geta vissulega deilt um það hvort þarna hafi ekki verið gengið allt of langt, hvort kaupmáttur hafi ekki verið felldur miklu, miklu meira en nokkur rök eru fyrir. Á það ekkert síður við um bændur en launamenn. Aðalatriðið er að kaupmáttarskerðingin er staðreynd og hún á jafnt við bændur sem launafólk í þéttbýli. Þessar þrjár ástæður, þegar þær allar koma saman, valda því að staða bænda er nú erfiðari en verið hefur um mjög langt skeið. Ég tel því að það mál sem hér er flutt af hæstv. landbrh. og fjallar um breytingu á lausaskuldum bænda sé algert nauðsynjamál sem beri að hraða og megi ekki draga öllu lengur að komi til framkvæmda. Vissulega má velta því fyrir sér hvort ekki hefði verið ástæða til fyrir hæstv. landbrh. að flytja þetta mál hér á þingi fyrr og hraða afgreiðslu málsins í heild. Úr því sem komið er sé ég þó ekki ástæðu til að upphefja rökræður um það hvers vegna þetta mál hefur tafist svo mjög sem raun ber vitni. Hitt hlýtur að vera aðalatriðið að við tryggjum í sameiningu eins hraða afgreiðslu málsins og unnt er í gegnum þessa deild. Á því stendur svo sannarlega ekki hjá okkur, sem erum í stjórnarandstöðu eða stjórnarminnihluta, eins og hv. 11. landsk. þm. komst svo ágætlega að orði áðan. Eitt af þeim atriðum sem orðið hafa mönnum umræðuefni í þessu sambandi er hvort bændum tekst að fá lán til að gera upp verulegan hluta af þessum lausaskuldum sínum eða hvort enn eru einhverjir þröskuldar í bankakerfinu sem verða þess valdandi að þessi skuldbreytingaheimild Alþingis nýtist ekki með eðlilegum hætti. Af því fer tvennum sögum. Ég held að full ástæða sé til að óttast að margur bóndinn muni eiga erfitt með að nýta sér heimildina til fulls nema gerðar séu frekari ráðstafanir til þess að við bréfunum verði tekið í bankakerfinu. Af þeirri ástæðu flutti hv. þm. Steingrímur Sigfússon í Nd. till. þess efnis að innlánsstofnunum væri skylt að taka við bankavaxtabréfum er gefin væru út skv. lögum þessum. Og til þess að það skapaði ekki veruleg vandræði í vissum innlánsstofnunum, sem sumar eru smáar, þótt aðrar séu stórar, var þar ákvæði sem gerði ráð fyrir því að Seðlabankinn endurkeypti síðan þessi bréf. Þannig væri þetta ósköp einfaldlega þjóðfélagsleg aðstoð sem veitt væri með hjálp Seðlabankans í gegnum þær innlánsstofnanir sem hlut eiga að máli. Ekki hefur orðið samkomulag um það við afgreiðslu málsins hér í deild að taka þessa till. upp. Hún hlaut ekki stuðning í hv. landbn. Ed. og er ekki heldur flutt af þeim sem þó flytja hér brtt. á vegum stjórnarandstöðunnar, þ. e. hv. þm. Kolbrúnu Jónsdóttur, Sigríði Dúnu Kristmundsdóttur og Helga Seljan. Höfum við því ákveðið, þrír þm. Alþb., auk mín Helgi Seljan og Skúli Alexandersson, að endurflytja þessa till. hér við 2. umr. Till. hefur þegar verið dreift, en hún er samhljóða till. sem flutt var í Nd. Virðulegi forseti. Ég sé ekki ástæðu til að orðlengja frekar um þetta mál, en óska eftir því að þessi till. komi til atkv. nú við 2. umr.

Landbrh. (Jón Helgason) Hæstv. forseti. Ég þakka hv. landbn. fyrir skjóta og góða afgreiðslu á þessu máli. Ég vil einnig þakka fyrir það viðhorf til landbúnaðarins sem fram hefur komið í máli ræðumanna hér á undan. Ég finn að það er mjög jákvætt og vil leggja áherslu á að slíkt er landbúnaðinum nauðsynlegt, vitanlega alltaf, en ekki síður nú en áður. Það tel ég vera mikils virði. Útbýtt hefur verið tveimur brtt. frá nokkrum þm. Í fyrsta lagi um að þessar lánveitingar skuli sérstaklega leysa fjárhagsvanda ákveðins hóps bænda, þ. e. þeirra sem hafa nýlega hafið búskap og eru í erfiðri aðstöðu. Nú held ég að augljóst sé að það er einmitt fyrst og fremst þessi hópur sem skuldbreytingin hlýtur að ná til, af þeim ástæðum sem m. a. hafa komið hér fram í ræðu manna. Ég tel þess vegna ekki ástæðu til að bæta þessu inn í frv. Eins og hv. 2. þm. Austurl. benti á er það bankaráð Búnaðarbankans sem fær þetta mál til meðferðar og framkvæmda. Ég er þess fullviss að hv. 2. þm. Austurl., sem á þar sæti, mun koma þessum sjónarmiðum á framfæri þar. Ég þekki þá sem þar starfa með honum og tel að þeir muni tvímælalaust gera sitt til þess að greiða fyrir þessu eftir því sem kostur er. Samþykkt brtt. mundi hvort sem er ekki veita neina lagaheimild í sjálfu sér, heldur er þar um fróma ósk að ræða og ég er þess fullviss að bankaráðið mun taka hana til greina þó að hún sé ekki felld inn í lagaákvæði. Varðandi hina brtt., þar sem er verið að skylda innlánsstofnanir til að kaupa bankavaxtabréf, hefur verið bent á það að það gæti verið hæpið fyrir bændastéttina í framtíðinni ef slíkt yrði sett í lög, þ. e. ef lánveitendur ættu á hættu að vera lögþvingaðir til að kaupa skuldabréf þar upp í með kjörum sem þeir e. t. v. ekki sætta sig við. Það gæti leitt til þess að það yrði talin of mikil áhætta að lána til landbúnaðar. Það gæti reynst hálfgerður bjarnargreiði að koma slíku atriði inn. En ég vil benda á það, að í þessari skuldbreytingu er gert ráð fyrir meiri fyrirgreiðslu til lánardrottna og þá um leið bænda en áður hefur verið, þar sem ríkisstj. hefur samþykkt að miða við tillögurnar sem undirbúningsnefndin gerði, að fá allt að 40% af nýju fjármagni. Að því leyti er þarna um betri kjör að ræða en áður hefur verið. Í sambandi við kjörin að öðru leyti hef ég látið þá skoðun í ljós að kjörin verði að miða við það að bréfin verði nothæfir pappírar fyrir bændur, þ. e. að lánardrottnar vilji taka við þeim upp í þessar skuldir, en þó með eins vægum kjörum og kostur er gagnvart bændum. Þetta er það leiðarljós sem stjórn veðdeildarinnar hlýtur að hafa við sínar ákvarðanir og það mun ég gera líka þegar málið kemur til afgreiðslu hjá mér. Þá var einnig spurt um fjármögnun á þessu. Það hefur komið ábending eða tillaga frá nefnd þeirri sem ég gat um, undir formennsku Bjarna Braga Jónssonar aðstoðarbankastjóra, að ríkisstj. tryggi 60–80 millj. kr. í þessu skyni. Viðskrh. var af ríkisstj. falið að athuga þetta mál. Við höfum átt í viðræðum um það síðan og ég þori að fullyrða að veðdeildinni mun verða gefin trygging fyrir þessu fjármagni þegar frv. hefur verið afgreitt nú frá Alþingi, svo að afgreiðsla málsins þurfi ekki að tefjast frekar þegar frv. hefur verið afgreitt. Um hina spurninguna, hvað verði hægt að gera fyrir þá bændur, sem við erum sammála um að séu nokkrir, sem ekki geta notið ákvæða laganna um þessa skuldbreytingu, held ég að sé ekki hægt að gefa neina einhlíta yfirlýsingu. Það eru margvíslegar ástæður sem valda því að þannig er komið fyrir mönnum. Þetta er bundið við einstaklinga og einnig við aðstæður og staðhætti. Þess vegna mun ég óska eftir því að nefndin, sem skipuð var til að undirbúa þetta mál, undir formennsku Bjarna Braga Jónssonar, fái þessi mál til athugunar þegar ljóst liggur fyrir frá veðdeildinni um hverja hér er að ræða. Ég mun óska eftir því að nefndin fjalli um það og geri tillögur um á hvern hátt þarna er hægt að bregðast við. En eins og hér var rakið af frsm. nefndarinnar, hv. 11. landsk. þm., er ekki hægt á þessu stigi að gefa ákveðin fyrirmæli þar um. Ég ætla svo ekki að fjölyrða frekar um þetta eða fara að ræða um landbúnaðarstefnu almennt. Það hefur verið vikið hér að því hverjum þetta ástand er að kenna. Þar held ég að menn séu sammála um flest atriði, eins og árferði og verðbólgu, en ég mun ekki eyða tímanum nú í að ræða það frekar. En ég ítreka þakklæti mitt til nefndarinnar og ræðumanna hér.



Virðulegi forseti. Það er auðvitað satt og rétt, sem hér hefur komið fram, að hv. landbn. var á einu máli um að hraða afgreiðslu þessa máls. Eins og hv. alþm. er kunnugt hefur þetta mál verið a. m. k. að hluta til svolítið viðkvæmt í umr. hér í þinginu. En ég ætla ekki að vera langorður. Hér var aðeins minnst á það áðan að hugsanlega skorti veðhæfni í sumum tilvikum, þegar um væri að ræða þær skuldbreytingar sem í frv. felast. Jafnframt veit ég dæmi þess að bændur búa á leigujörðum en hafa ekki veð. Það hlýtur að koma upp í huga manns hvernig farið verður með mál þessara aðila. Hér hefur verið vikið að því að það væru hugsanlega 40–50 bændur sem ekki nýttust þær aðgerðir sem þetta frv. felur í sér. Þeirra mál þyrftu því sérstakrar skoðunar við. Ég geri ráð fyrir að þar geti fallið undir jafnframt þeir bændur sem ekki hafa veð þannig að þeir fái áheyrn og úrlausn sem af ýmsum ástæðum geta ekki notað sér skuldbreytinguna eins og frv. er hér fram sett með þeim reglum sem almennt verða lagðar þar til grundvallar. Ég ætla ekki að fjölyrða um þetta mál. Það væri auðvitað æskilegast að öll framkvæmdin lægi ljósar fyrir en raun ber vitni, en við skulum vona að þær ráðstafanir sem frv. felur í sér nýtist að miklu leyti eins og til er ætlast. Virðulegi forseti. Ég endurtek: Ég vænti þess að við skoðun og framkvæmd þeirra ráðstafana sem frv. felur í sér verði öll tilvik skoðuð rækilega.



Virðulegi forseti. Ég skal ekki hafa um þetta mál mörg orð. Öll meginatriði málsins hafa þegar komið fram. Ég kem hér aðeins til að undirstrika það að brtt. á þskj. 532, sem er flutt af mér og hv. þm. Helga Seljan og Kolbrúnu Jónsdóttur, er fyrst og fremst ætlað að leggja áherslu á að leysa vanda þeirra sem till. tekur til. Hún mun á engan hátt þrengja þá heimild sem frv. kveður á um. Hún leggur aðeins áherslu á ákveðin atriði. Ég tel það ákaflega mikilvægt að Alþingi lýsi yfir vilja sínum í lagasetningu og því er þessi brtt. flutt. Um frv. sjálft ætla ég ekki að hafa mörg orð. Það er að mörgu leyti óljóst eins og hér hefur komið fram. Fjáröflunin er ekki alveg ljós. Lánstími og kjör lánanna eftir skuldbreytingu eru óviss, endurkaup skuldabréfa óviss. Ljóst er einnig að einhver fjöldi manna fær ekki lausn sinna mála með þessu. Frv. er því nokkuð ófullkomið á þessari stundu. Ég tel samt að hér sé um mikið nauðsynjamál að ræða og ég er efnislega fylgjandi þeim tilgangi sem frv. boðar. Þess vegna mun ég ekki setja mig á móti því að það nái að fara fljótt og vel í gegnum deildina.