Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Þegar hér var í hv. d. til umr. frv. um mestu fjölgun háskólakennara, sem legið hefur fyrir þessu þingi, - þau eru orðin svo mörg þessi frv. um fjölgun kennara þar, að ég kann ekki að greina þau sundur með öðru en því -, þá benti ég á það, að megingalli á því frv. væri, að engin allsherjarrannsókn hefði farið fram á því, hver þörf Háskólans og einstakra deilda Háskólans væri fyrir kennslukraftaaukningu, og það væri í raun og veru óboðlegt að afgreiða málið, án þess að slík rannsókn hefði átt sér stað, en þó væri ljóst og það lægi í augum uppi, að með því frv. væri einni deild Háskólans, norrænudeildinni, eða réttara sagt deildarhluta, stórlega ívilnað með tilliti til annarra háskóladeilda, og þar af hlyti óhjákvæmilega að leiða, að ef stækkun norrænudeildarinnar yrði samþ., þá yrðu aðrar deildir Háskólans að fá réttan sinn hlut á móts við þá háskóladeild. Hv. þdm. tóku, enginn af þeim, þau rök, sem ég þá færði fram, gild, heldur samþ. frv. óbreytt í þeirri barnalegu trú, sem kom fram hjá hv. þm., sem talaði hér í gær, að það frv. hefði verið byggt á ýtarlegri athugun á kennslukraftaþörf Háskólans. Það var rækilega sýnt fram á það í umr., að sú athugun hafði ekki farið fram þá. Og enn ljóslegar hefur komið fram síðan, hve fráleitt er, að slík athugun hafi átt sér stað, í því, að háskólaráð hefur, eftir þá ýtarlegu rannsókn, sem hv. 9. landsk. þm. talaði um hér í gær, snúið sér til menntmn. þingsins með beiðni um að flytja frv. um einn starfsmann við norrænudeildina, sem þeim hafði gleymzt í vetur, þegar þeir undirbjuggu frv. Það er því miður svo, að enn þá skortir yfirsýn um það, hverja krafta Háskólinn þurfi til þess að sinna starfi sínu. En hæstv. Alþ. kemst ekki hjá því, úr því það hefur látið undan kröfum einstakra deilda varðandi stórkostlega starfsmannafjölgun við kennslu, og langt umfram það, sem aðrar deildir hafa látið sér detta í hug að fara fram á fyrir sig, þótt þær hefðu miklu meira og mikilvægara hlutverki að gegna, úr því að hæstv. Alþ. hefur látið þannig undan kröfum einnar deildar við Háskólann, þá sé ég ekki, að hæstv. Alþ. geti verið þekkt fyrir annað en að láta á samsvarandi hátt undan a.m.k. sanngjörnum óskum annarra deilda Háskólans. Og það var einmitt í umr. um þessa miklu fjölgun háskólakennara, - um það. frv., sem samþ. var og ég gat um, - bent á, að ef menn samþ. það, yrðu menn að vera reiðubúnir til þess að skapa öðrum háskóladeildum sambærileg starfsskilyrði á við það, sem norrænudeildin hefði hlotið. Ég taldi það að vísu ofrausn að skapa norrænudeildinni slík skilyrði sem þá voru ákveðin. Og ég tel ekki fært að skapa öðrum deildum Háskólans slík skilyrði, - þó að mér skiljist, að þeir menn, sem vildu greiða hlut norrænudeildarinnar, ættu að vera með því að rétta hlut annarra deilda líka. En þó að ég treysti mér ekki til þess að auka þannig stórlega aðrar deildir Háskólans eins og norrænudeildin hefur verið aukin, treysti ég mér ekki til að vera á móti sanngjörnum óskum annarra deilda um aukningu. Slíkt væri blábert ranglæti gagnvart öðrum deildum Háskólans og skapaði enn meiri glundroða og öngþveiti í menntamálum okkar en búið er að skapa með þeim frv., sem þetta Alþ. hefur samþ. varðandi Háskólann. - Ég vil þess vegna undirstrika það, að það er í beinu framhaldi af afstöðu minni til háskólafrv. á dögunum, - og það þó að sú skoðun, sem ég hélt fram hér í hv. d. á dögunum, yrði undir -, sem ég hef, ef svo má segja, neyðzt til að taka þá ákvörðun að styðja þetta frv., vegna þess, að ef það væri ekki gert, væri óheyrilegt ranglæti framið á guðfræðideild Háskólans. Og ég geri það ekki sízt vegna þess, að það var játað og yfir lýst, að aukningin á norrænudeildinni á dögunum væri beinlínis gerð til þess að koma þar að mönnum, sem ekki gátu komizt í þær stöður, sem þá þegar voru til við Háskólann. Þar var ekki verið að mynda embætti vegna nauðsynjar í starfinu, heldur til þess að hjálpa einhverjum mönnum um stöður. Og það var vitað, a.m.k. um annan þeirra góðu manna, sem þar áttu hlut að máli, að hann hafði sótt um stöðu, sem laus var í Háskólanum, en annar hafði fengið hana. Og af því að ekki var hægt að veita tveimur mönnum eina stöðu, voru skapaðar tvær stöður handa tveimur mönnum. Ég get ekki séð, að norrænudeildin eigi ein að njóta slíkra kjara. Úr því að hæstv. Alþ. hefur tekið það upp um embættaveitingar, a.m.k. varðandi Háskólann, þá sýnist mér, að elzta og að sumu leyti virðulegasta deild Háskólans eigi ekki að njóta minni réttar en sú yngsta og þess vegna sé frá sama sjónarmiði sjálfsagt að láta sömu reglu gilda um guðfræðideildina í þessu efni sem tekin var upp varðandi norrænudeildina, að úr því að menn geta ekki fengið stöður, sem til eru, þá eigi bara að hafa það handhæga ráð að fjölga stöðunum. Ef norrænudeildinni hefði verið neitað um það, mundi ég neita þessu í sambandi við guðfræðideildina. En ég vil ekki vegna þess, hvernig mönnum er við einstakar fræðigreinar og menn, vera á móti því að veita guðfræðideildinni sama rétt og búið er að veita norrænudeildinni. Og allra sízt vil ég það vegna þess, að guðfræðideildin kemur hreinlega fram og segir: Við höfum ekki nema eina stöðu handa tveimur mönnum, og þess vegna viljum við láta annan manninn fá nýja stöðu með sérstökum l. Þessi framkoma er falslaus og hreinskilin, en hér er ekki verið með yfirdrepskap, eins og verið var með í sambandi við norrænudeildina. Enn þá frekar mun ég fylgja guðfræðideildinni að málum, þar sem hv. Alþ. hefur tekið upp þennan hátt varðandi norrænudeildina að búa til embætti með l. handa umsækjendum, þó að þeir hafi aldrei orðið fyrir neinu ranglæti. Ég held, að allir viðurkenni það, að þó að þeir ágætu menn, sem nú eiga að hljóta dósentsembætti við Háskólann, séu mjög vel hæfir menn, þá hafi t.d. sögukennaraembættið, sem dr. Þorkell Jóhannesson hlaut, verið alveg réttilega veitt og alls ekki gert á hluta hins unga manns, sem þar varð að lúta í lægra haldi með stöðuna. Hann hefur þess vegna ekki um neitt að kvarta annað en það, að hann gat ekki að réttum l. orðið kennari við Háskólann. Þá var það ráð fundið að breyta l. og mynda ný rétt l., sem gera það að verkum, að hann getur hlotið stöðuna. Varðandi guðfræðideildina er það vitað mál og ekki um deilt, að sr. Björn Magnússon prófastur hefur tvívegis orðið fyrir mjög hastarlegu ranglæti af veitingarvaldinu, einstæðu ranglæti, sem ekki aðeins er honum sjálfum til miska, heldur orðið til ófarnaðar fyrir alla guðfræðideildina, og það er þess vegna ekki í raun og veru nema réttlát uppreisn, bæði fyrir sr. Björn Magnússon og guðfræðideildina, að þetta sé nú leiðrétt. Ég vil taka það fram, að þó að það sé óvanalegt, að tekið sé fram í l., að einstakur maður eigi að hljóta ákveðna stöðu, þá er það ekki algerlega óþekkt varðandi Háskólann, vegna þess að bæði var slíkt gert með dr. Guðmund Finnbogason á sínum tíma, að ákveðið embætti var stofnað handa honum, og eins liggur nú hér fyrir frv. varðandi próf. Sigurð Nordal, sem er í raun og veru ekkert annað en að ákveðinn mann eigi að skipa í tiltekna stöðu. Það er því eftir allra beztu fordæmum, að nú er tiltekið, að sr. Björn Magnússon eigi samkv. þessum l. að fá tiltekna stöðu. Með þessu er líka hreinlega gefið í skyn, að verið er að rétta hlut manns, sem fyrir ranglæti hefur orðið. Ég vil þó taka það fram, að ég hefði talið eðlilegra að rétta hlut þessa manns á annan veg. Ég hefði talið eðlilegt, að hv. Alþ. hefði samþ. víti á þann ráðh., sem nú síðast, og jafnvel á hinn fyrri líka, sem hafa beitt þennan góða mann ranglæti, og honum hefði verið veitt góð fjárhæð úr ríkissjóði til uppbótar fyrir það tjón, sem hann hefur beðið vegna þess ranglætis, sem hann hefur verið beittur, og því beint til veitingarvaldsins, að honum væri séð fyrir góðu embætti, þegar það losnar á næstunni. Þetta hefði auðvitað verið sá venjulegi háttur til þess að afgreiða slíkt mál, en ekki sá, sem upp er tekinn með þessu frv. En vegna þess að hv. d. er búin, af miklu minna tilefni og í rauninni gersamlega að ástæðulausu, að taka upp sama hátt varðandi norrænudeildina og á að gera varðandi guðfræðideildina í þessu frv., treysti ég mér ekki til annars en láta jafnt yfir báða ganga og styð þetta frv. Ég vil taka það fram, að það eru einstök atriði í frv., sem ég hefði kosið á annan veg, og ég mundi þess vegna hafa borið hér fram brtt., ef ég teldi ekki, að málinu væri stefnt í nokkra hættu með því að láta það nú hrekjast á milli deilda. Það er sérstaklega eitt atriði, sem ég vil beina til hæstv. forseta til athugunar. Ég sé, að í 1. gr. frv. er tekið til, á mér óþekktu tungumáli, heiti á einhverri væntanlegri stofnun. Nú held ég, að það séu óskrifuð lög, að íslenzk lagafyrirmæli eigi að vera á íslenzkri tungu en ekki erlendri og allra sízt á tungumáli, sem fáir menn skilja og fæstir koma orðum að. Ég vildi þess vegna beina því til hæstv. forseta, hvort hann vildi ekki úrskurða, að þetta erlenda heiti félli niður úr frv. Ég vil biðja hann vinsamlega að taka þetta til athugunar. Hins vegar óska ég ekki, að það verði gert, ef af því leiðir, að frv. verði að fara milli d. Þótt ég leggi nokkuð upp úr þessu, er það ekki svo mikið, að ég vilji láta frv. verða fyrir töfum af þeim sökum, og mun því fremur kjósa, að þetta óþekkta tungumál haldist en að frv. verði fyrir hrakningi af þeim sökum.



Ég vil taka það fram vegna þess, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að ég tel það ekki ná nokkurri átt, að forseti úrskurði um nokkra breytingu á frv., með því að strika þessi erlendu orð út. Mér skilst meira að segja, að þetta geti verið efnisbreyting. Ég er að vísu ekki svo vel heima í þessari fræðigrein, að ég geti fullyrt, að svo sé, en mér virðist í fljótu bragði, að hér geti verið um efnisbreytingu að ræða og ekki komi til mála að breyta því með forsetaúrskurði. Hins vegar er alveg sjálfsagt, að þessi orð verði látin niður falla. en það verði gert á þinglegan hátt með brtt. Viðvíkjandi þessu frv. vildi ég aðeins segja það. að ég hef ekki heyrt nein rök færð fyrir því, að þörf væri á þessu embætti við guðfræðideild Háskólans. Ég hef ekki heyrt nein rök fyrir því, þótt ég hafi rætt um þetta við allmarga menn, sem áhuga hafa fyrir framgangi þessa máls, og ég hef engan heyrt rökstyðja þetta mál með því, að þörf væri á embættinu. Ekki einn einasta. Þessir hv. stuðningsmenn málsins hafa rökstutt þetta áhugamál sitt á allt annan hátt. Þeir hafa haldið því fram, að þeim manni, sem hér um ræðir, séra Birni Magnússyni prófasti á Borg, hafi tvívegis verið sýnt ranglæti, og efast ég ekki um það. Vitaskuld geta verið skiptar skoðanir um það, og ég vil ekki fara að deila um það hér. Mér þykir þetta svo furðuleg röksemd, að þótt ekki væri vegna annars en þess, mundi ég eindregið verða á móti þessu frv., því að hér er vissulega verið að fara. inn á hættulega braut. Ef ranglæti er sýnt í embættaveitingum, skal stofna nýtt embætti í hvert skipti! Ég gæti nú talið upp nokkuð mörg embætti eða jafnvel tugi embætta, sem ranglega hafa verið veitt, að almannadómi eða a.m.k. að margra manna dómi, og færu þá að vera nokkuð mörg embættin, sem stofna þyrfti til þess að leiðrétta það. Hv. þm., sem síðast talaði, vildi yfirleitt fara inn á þessa braut. Hann sagði að vísu, að hann væri því ekki samþykkur, að þessi háttur yrði upp tekinn, en það hefði nú einu sinni verið farið inn á þessa braut að veita embætti af persónulegum ástæðum, og átti hann þar við það frv., sem nýlega hefur verið samþ. um breyt. á háskólal. og þau nýju dósentsembætti, sem stofnuð hafa verið við norrænudeild Háskólans. Það hefur verið farið inn á þessa braut að veita þessum mönnum embætti, vegna þess að þeir hafa þótt afskiptir í embættaveitingum, og taldi hv. þm. þess vegna nauðsynlegt, að áfram yrði haldið á þessari braut og allir, sem teldu sig afskipta, fengju embætti, sem stofnuð væru fyrir þá. Mér skilst, að til greina geti komið, að þeir verði nokkuð margir, sem teljast afskiptir í þessum efnum, þegar fram í sækir, svo að stofna þurfi nokkuð mörg ný embætti. Hv. þm. hélt því fram, að norrænudeildin hefði nú meiri kennslukröftum á að skipa en nauðsyn krefði, þannig að komið væri misræmi á milli deildanna og því sjálfsagt, ef einhver önnur deild færi fram á, að stofnað yrði nýtt embætti við hana, enda þótt það væri að þarflausu, yrði það veitt. Nú er guðfræðideildin næst, þá kemur kannske lögfræðideildin, svo læknadeildin, og hver veit, hvað mörg embætti þessar d. kunna að fara fram á til samræmis við norrænudeildina? Ég býst við, að þau gætu orðið nokkuð mörg. Hv. þm. fullyrðir, að þau embætti, sem stofnuð voru með breytingunum á háskólal. á þessu þ., hafi verið algerlega óþörf embætti og hefðu verið stofnuð að óathuguðu máli. Þetta er vitaskuld ekki annað en fullyrðing út í bláinn hjá hv. þm., og ætla ég ekki að deila um það núna. Í fyrsta lagi hafði talsverð athugun farið fram á málinu, áður en frv. var flutt, en það var að tilhlutan háskólaráðs, sem hafði látið athuga málið. Ég veit ekki betur en háskólaráð hafi þar staðið einhuga að, og hvað snertir verkfræðideildina, fór mjög ýtarleg athugun fram, og leitaði ráðið álits allra þeirra aðila, sem yfirleitt komu til greina, svo sem Verkfræðingafélagsins, Rannsóknaráðs ríkisins o.s.frv. En hvað sem þessu líður, og jafnvel þótt hv. þm. hafi haft rétt fyrir sér, að hér hafi verið stofnuð embætti að þarflausu, þá er það furðuleg ræða, sem hv. þm. flytur, að úr þessu eigi að bæta með því að stofna nógu mörg önnur óþörf embætti innan Háskólans, en hvers vegna ekki að stofna embætti á fleiri sviðum til þess að fá jafnvægi við Háskólann eða til þess að stofna stöður handa mönnum, sem hafa orðið afskiptir við embættaveitingar? Hvað segir hv. þm. um það, þegar t.d. rektorsembættið við menntaskólann var veitt Pálína Hannessyni? Ýmsir töldu þá, að næstur hefði staðið Jón Ófeigsson. Hefði ekki verið rétt að stofna nýjan menntaskóla til þess að Jón Ófeigsson gæti orðið rektor? Að sjálfsögðu! Nei, hér erum við komnir út á hála braut, og ég tel það alveg furðulegt. ef þetta frv. verður samþ. á þessum forsendum. Ef atkvæði þeirra manna, sem líta sömu augum á málið og hv. síðasti ræðumaður, ráða úrslitum um, að þetta frv. verði að l., þá erum við vissulega komnir á hála braut. Ég tel vansæmandi fyrir Alþ., ef svo færi, og væri ég í sporum séra Björns Magnússonar á Borg, mundi ég ekki taka við embættinu á þessum forsendum, þegar vitanlegt er, að meiri hluti þm. er andvígur því, að nýtt embætti verði stofnað. Ég gæti ekki verið þekktur fyrir að taka við embætti, þegar þannig væri í pottinn búið. Ég vil leiðrétta það, sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, þar sem hann segir, að rétt eftir að síðasta breytingin á háskólal. hafi verið samþ. hafi komið fram ný till. frá háskólaráði um stofnun nýrra embætta. Ég veit ekki til, að slík till. hafi komið frá háskólaráði eða háskólaráð hafi farið fram á það við neinn að flytja slíka till. Það var síðast í gær, að háskólarektor tjáði mér, að háskólaráð ætti ekki hlut að máli um neitt af þeim frv., sem legið hafa fyrir Alþ. um Háskólann, hvorki um próf. Sigurð Nordal né frv. um heilbrigðisfræði og þá allra sízt þetta frv., sem hér er til umr. Það er því alger misskilningur, að háskólaráð standi að nokkru þessara frv. Þetta frv. er bundið við nafn ákveðins manns, séra Björns Magnússonar prófasts á Borg. Að sjálfsögðu er það bundið við nafn ákveðins manns, vegna þess að tilgangur frv. er að veita honum eins konar skaðabætur fyrir það, að hann hefur orðið fyrir ranglæti í embættaveitingu. Ég held satt að segja, að Háskólanum sé enginn greiði gerður með því að gera hann að eins konar góðgerðastofnun handa mönnum, sem menn vorkenna af því, að þeir hafa orðið afskiptir eða orðið fyrir ranglæti. Ég álít, að þetta sé beinlinis vansæmd fyrir Háskólann. Þessi aðferð, að veita ákveðnum manni embætti með l., er í raun og veru ekkert annað en það, að verið er að taka einn þýðingarmesta þátt framkvæmdarvaldsins úr höndum ríkisstj. Alþ. er að taka hann í sínar hendur, sem sé veitingarvaldið. Ég hygg, að þess séu fá dæmi í íslenzkri löggjöf. Þetta gæti kannske verið afsakanlegt og dæmi til þess annars staðar, að veitt hafi verið embætti á nöfn, þegar um frábæra vísindamenn er að ræða, sem þing og þjóð hafa viljað sýna alveg sérstakan heiður og þar sem ekki er neinn ágreiningur um embættaveitinguna, en í þessu tilfelli að veita embætti á nafn vegna þess að maður hefur unnið það sér til ágætis að hafa orðið fyrir ranglæti, og taka þar með veitingarvaldið úr höndum ríkisstj., tel ég með öllu óviðunandi. Ég sé, að komið hafa fram brtt. við frv. frá hv. 9. landsk. þm. og hv. 7. landsk. þm. um að fella niður nafn séra Björns Magnússonar. Tel ég þó sæmra að samþ. frv., ef þessi breyting yrði samþ. Hins vegar get ég lýst því yfir, að ég mundi að sjálfsögðu ekki veita öðrum embættið en séra Birni Magnússyni, vegna þess að ég tel í fyrsta lagi, að viljayfirlýsing þ. sé jafnskýr, þótt þetta yrði fellt niður, og í öðru lagi kemur ekki til mála undir þessum kringumstæðum að veita öðrum embættið en sr. Birni, þar sem það væri algerlega í samræmi við þær reglur, sem farið hefur verið eftir undir öllum venjulegum kringumstæðum og ég tel, að beri að fara eftir við embættaveitingar við Háskólann.

Frsm. meiri hl. (Jónas Jónsson) Hv. 9. landsk. hélt hér ræðu um þetta mál og hefur með öðrum manni flutt brtt. við frv., og vil ég taka þær lítillega til athugunar. Hann hélt því fram, þessi hv. þm., að það væri í raun og veru ekki hægt að sjá, að fyrir lægi vilji Háskólans um að fá þennan mann sem starfsmann, en þá niðurstöðu gat hann ekki fengið nema með því að lesa aðeins part af þskj., þar sem hinn parturinn er algerlega á móti röksemdum hans. Málið liggur sem sagt þannig fyrir, að fyrst og fremst hefur guðfræðideildin fyrir nokkrum árum mælt með því að fá þennan mann fyrir starfsmann og aftur í haust mælt með því, að þangað vildi hún fá hann, og prófnefndin, sem athugaði málið, komst að sömu niðurstöðu. Svo að segja öll prestastétt landsins, með biskupinn í broddi fylkingar, sendir Alþ. áskorun um að stofna hreint og beint embætti fyrir þennan mann við Háskólann. Nú vil ég beina þeim orðum til hæstv. kirkjumálaráðh., sem er mjög þaulkunnugur stéttarfélögum og hefur mjög þeirra málefni með höndum, en eftir því, sem flokkur sá, sem hann er í, og bræðraflokkur hans, Alþfl., hafa beitt sér hér á Alþ., hefur það verið nokkurs konar hæstaréttardómur fyrir þessa menn, að stéttarfélög ættu að ráða. Það eru mjög mörg atriði komin inn í okkar löggjöf, sem byggjast á þessu. Nú hafa aldrei við neina embættaveitingu komið fram sterkari meðmæli stéttarfélags en frá prestum og biskupi landsins, og þó að þessi hv. ráðh. hafi ekki hitt neinn mann, sem álítur, að það sé til uppbyggingar þjóðkirkjunni að fá þetta embætti stofnað, þá hef ég talað um þetta við nokkra presta og biskup landsins, og þeim er það sérstakt áhugamál til að styrkja guðfræðideildina og þjóðkirkjuna. Það hefur aðeins hitzt svo illa á, að hæstv. ráðh. hefur einmitt ekki hitt þá menn, sem hafa á þessu áhuga, en hann hefur þó fyrir sér þau skjöl, sem þar að lúta. Ég hygg, að hæstv. ráðh. og hv. 9. landsk. geti verið ánægðir með, að þeir aðilar, sem telja verður, að bezt vit hafi í þessu máli, prestar, biskup og guðfræðingar í Háskólanum, eru allir sammála um að biðja um þessa aðgerð af hálfu Alþ. Hitt er líka rétt hjá hv. 9. landsk., að háskólaráð, sem kemur frá öllum d., hefur lýst því yfir, að það hafi ekki sérstaklega beðið um þetta, en er hins vegar hlynnt því, að orðið sé við óskum guðfræðid. Það er ein deild, guðfræðideild, sem hefur mikinn áhuga fyrir þessu, og svo að segja allir hennar menn úti um allt land, en hinar deildirnar hafa ekki fundið neina knýjandi nauðsyn, sem eðlilegt er, málið kemur þeim ekki á sama hátt við, þeir taka þó fram, að þeim þyki betra, að þetta sé gert, þótt þeir beiti sér ekki fyrir því. Þess vegna er það, að hæstv. ráðh. ætti ekki að vera eins óánægður með. það, þótt þetta mál nái fram að ganga óbreytt, sem ég vona að verði, þegar hann lítur á það, að eini stéttarfélagsskapurinn, sem mark er á takandi í þessu máli, hefur látið sinn dóm ganga málinu í vil. Þá hafa sumir talað um það, að óviðkunnanlegt væri að mæla með einstökum manni í þessu frv. Hv. 6. þm. Reykv. hefur fært fyrir því nokkur rök, að það hafi eiginlega verið siður, þótt nöfn hafi ekki verið nefnd. Hefur Alþ. einmitt í vetur búið til embætti, og er grunur minn sá, án þess að ég sé að bregða hæstv. kennslumálaráðh. um lítilmennsku, að hann sé annaðhvort búinn eða muni innan skamms undirskrifa veitingu nokkurra embætta við Háskólann, algerlega ákveðin af d. sjálfum. Ég geri ekki ráð fyrir, að hann ætli að gera nokkra uppreisn. Mér er ekki kunnugt um annað en bæði nýju embættin við norrænudeildina og öll við verkfræðideildina séu ákveðin upp á nöfn af aðstandendum þeirra og þingmenn viti um þessi nöfn. Ef farið er aftur í tímann, er hægt að finna dæmi þessa við Háskólann, en annað þeirra var um embætti handa Bjarna frá Vogi, en hitt um Alexander Jóhannesson. Þetta er því engin nýjung að efni til. En hið nýjasta dæmi um þetta er embætti það, er búið var til handa Birni Guðfinnssyni. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri óþægilegt að nefna nöfn í þessu sambandi, það væri að ganga á rétt þess ráðh., sem hefði með þetta að gera. Það er nú að vísu rétt, að ráðh. hafi veitingarvaldið. En nú um hríð hefur fengizt dýrkeypt reynsla um þetta í veitingum gagnvart Birni Magnússyni, og þess vegna er engin furða, þótt guðfræðideild Háskólans og menn kirkjunnar vilji ekkert eiga undir þessu. Alþ. getur því veitt þetta embætti til þess að losa báða aðila við óþægindi af þessu.



Herra forseti. - Ég ætla ekki að taka þátt í orðabardaga þeim, sem á sér stað hér, en það var einungis út af ummælum hv. 6. þm. Reykv. Hann hélt því fram, að embætti þau, sem stofnuð voru við norrænudeild Háskólans, hefðu verið gerð handa einstökum mönnum. En um mitt atkv. í þessu máli kom ekkert persónulegt til greina, því að annan þennan mann hef ég aldrei talað við. Hins vegar er það ætíð hvatning, ef góðir menn eiga í hlut. Aftur á móti er veitingarvaldið hjá ráðh., en ég var með þessu í því trausti, að góðir menn skipuðu þessar stöður. Við höfum ekki tækifæri til þess að láta ljós okkar skína út yfir landssteinana á annan hátt fremur en með norrænudeildinni, nema að það fari nú að birta yfir guðfræðideildinni. Ég hef ávallt haldið, að fjölga ætti kennurum við Háskólann í áföngum. En nú mun vera búið að lögfesta á þessu Alþ. á annan tug starfsmanna við Háskólann, og þykir mér það nokkuð mikið. Nú skilst mér, ef kennsla verður aukin við guðfræðideildina, að þá verði námstíminn lengri, en það atriði mun fremur fæla menn frá deildinni. Hv. 6. þm. Reykv. gat þess, að athuga þyrfti í heild kennaraliðið við Háskólann. Hann sagði viðvíkjandi fjölguninni við norrænudeildina, að við hefðum flumbrað þessu af án athugunar. Það má vera, að það hefði mátt athuga þetta betur, en hafi það verið flaustursverk, sem ég þó játa alls ekki, þá væri nú full ástæða til þess að stinga við fótum.



Herra forseti. - Ég vil segja það, viðvíkjandi öðru frv., sem lagt var hér fram, að varla er hægt að undirbúa eitt mál betur en gert hefur verið með þetta. Skjölin liggja hér öll frammi, áskorun frá kirkjuráði og fjölda kirkjunnar manna og auk þess meðmæli háskólaráðs og guðfræðideildar Háskólans. Og hér á Alþ. er augljóst, að ekki er um neinn klíkuskap að ræða, þar sem í Nd. hafa menn af öllum flokkum verið þessu fylgjandi. Ég vil upplýsa það, viðvíkjandi orðum hv. 9. landsk. um, að háskólaráð hefði andmælt þessu, að háskólaráð er alls ekki mótfallið þessu frv., þrátt fyrir ummæli þess í fyrstu, sem orsökuðust af því, að það vildi greina þetta frv. frá öðru, sem það lagði megináherzlu á, að yrði samþykkt. Og viðvíkjandi ummælum hv. þm. um umsögn fróðra manna, þá veit ég ekki, hvar hana er að finna, ef ekki má taka tillit til þess, sem biskup, prestar o.fl. segja. Þá sagði hv. þm., að hann skyldi ekkert um það dæma, hvort Björn Magnússon hefði verið grátt leikinn. Ég vil ekki fara að rif ja þetta upp, en vil minna á, að Björn Magnússon hefur tvisvar sótt um þetta embætti og í bæði skiptin verið dæmdur hæfur til þessa starfs, nema af viðkomandi ráðh., sem hefur veitt gagnstætt því. Út af orðunum „Pastoral seminarium“, sem hv. þm. þóttist ekki skilja, vil ég segja það, að þetta er alþjóðaheiti, og er erfitt að skilgreina þetta öðruvísi, á meðan ekki er til annað orð yfir það. Annars er ég ekki mótfallinn því að leita álits forseta um, hvort fella ætti þetta orð úr frv., en þar er það sett til skýringar og til að fyrirbyggja misskilning. Hæstv. ráðh. sagði, að engin rök hefðu verið lögð fram í þessu máli. En nú er því svo farið, að kennslukröftum er mjög áfátt við Háskólann, og mikil þörf er á, að þeir verði auknir, ef hér eiga að vera til guðfræði- eða lögfræðivísindi. Annars geri ég ráð fyrir, að erfitt sé að færa fram þau rök, sem hæstv. ráðh. tekur gild, og legg ég honum það ekki til lasts. Það er ekki rétt, að Björn Magnússon eigi að fá þetta sem sárabætur. Og varðandi orð hæstv. ráðh. um, að verið væri að gera Háskólann að góðgerðastofnun, þá er það hreint engin góðgerðasemi að veita Birni Magnússyni þetta embætti, sem hann hefur verið dæmdur hæfur til og unnið sér það til ágætis að sigra tvisvar ágæta menn. Það er eitt, sem mig langar til að segja við hæstv. ráðh. Ég er stuðningsmaður núv. ríkisstj. og mun standa við það og vil á engan hátt móðga eða misbjóða hæstv. ráðh. En það er allsendis ómögulegt að koma þessu öðruvísi fyrir en gert er í frv., enda þótt hæstv. ráðh. vildi lofa að veita sr. Birni Magnússynt embættið. Háskólaráð hefur ákveðnar reglur til að fara eftir um embættaveitingar. Ef embætti losnar, verður að slá því upp, skipa dómnefnd, efna til samkeppni um embættið og svo framvegis. Þess vegna er það ómögulegt fyrir ráðh. að lofa nokkru fyrir fram um, hverjum hann muni veita embættið, því að það verður að fara eftir reglugerð um það. Það eru engin líkindi til, að sr. Björn Magnússon hefði skap til að sleppa eftir embættinu í þriðja sinn, og er þess vegna nauðsynlegt að fara þá leið, sem farin er með þessu frv. Þessi leið er því farin til að tryggja sr. Birni Magnússyni embættið, en ekki til að misbjóða veitingarvaldinu á nokkurn hátt. Sr. Björn Magnússon hefur tvisvar sýnt, að hann er hæfur til þess að hljóta embættið, en hann er eini maðurinn, sem ekki má fá það! Þrátt fyrir augljósa hæfni hans hefur veitingarvaldið tvisvar gengið framhjá honum og sett aðra menn í þessa stöðu. Það dugar því ekki, þótt hæstv. ráðh. lýsi yfir, að hann muni veita honum embættið. Það er útilokað, að hann fari í þriðja skipti að sækja undir högg ráðh., og verður því að hafa þann hátt á, sem hafður er hér í frv.

Forseti (StgrA): Það hafa tveir hv. þm. óskað eftir, að ég felldi úrskurð um, hvort senda þyrfti frv. aftur til Nd., ef felld yrði niður hin erlendu orð, sem eru í upphafi frv. Ég hef átt tal um þetta við hv. 1. þm. Reykv. og skrifstofustjóra Alþingis, og hef ég komizt að þeirri niðurstöðu, að verði orðin felld niður, þyrfti að senda frv. aftur til Nd.



Herra forseti. - Hæstv. kennslumálaráðh. vildi halda því fram, að fjölgun kennara við Háskólann hefði verið vel undirbúin, og mótmælti því, sem ég sagði, að umleitanir hefðu komið frá Háskólanum sjálfum. Vil ég því lesa upp eftirfarandi, með leyfi hæstv. forseta: „Heimspekideild Háskóla Íslands leyfir sér hér með að beina þeim tilmælum til háttvirtrar menntamálanefndar að hlutast til um, að lektorsembætti dr. Björns Guðfinnssonar, sem hann var settur í af kennslumálaráðherra frá 1. ágúst 1941 með þeim launakjörum, sem dósentar við háskólann njóta, verði gert að dósentsembætti með lögum.“ Það hefur komið glögglega fram, að verið var að stofna embætti fyrir ákveðna menn, og hefur ekki verið farið neitt dult með það, hverjir eigi að hljóta hin nýju embætti við norrænudeildina. Hv. þm. Dal. virtist ekki vita glögg skil á þessu og færði því til sönnunar, að hann hefði ekki talað við nema annan manninn, og má yfirleitt um ummæli þessa hv. þm. segja, að sá, sem afsakar sjálfan sig, ásakar sig. Það væri ekki nema eðlilegt, þótt aðrar deildir Háskólans stækkuðu í samræmi við norrænudeildina, ef Alþ. liti svo á, að ríkissjóður gæti staðið undir þeim kostnaði, sem af því leiðir. Það var auðheyrt á ræðu hæstv. menntmrh., að hann metur guðfræðideildina lítils, en norrænu deildina mikils, og vill ekki unna henni stækkunar. Hann hefur trú á öðrum fræðum en kennd eru í guðfræðideild, og hefur það komið fram í ræðu hans. En á það ber að líta, að guðfræðideildin er sú deild, sem Háskólinn var upphaflega byggður í kringum, og er yfirleitt svo í vestlægum löndum. Og þó að ég komi ekki fram sem forsvarsmaður þessarar deildar Háskólans sérstaklega, lít ég svo á, að við eigum tvímælalaust að halda hana svipað og aðrar deildir. Ég lít aftur á móti svo á, að við getum ekki staðið undir eins örri útþenslu Háskólans og stofnað var til hér á dögunum. Þeir, sem það gerðu, töldu okkur færa um að taka afleiðingum þess. Þeir menn voru ekki eins þröngsýnir og ég er. En ég vil láta eitt yfir alla ganga.

Hv. þm. vill kannske láta stofna prófessorsembætti í að lesa í lófa?

Ef hæstv. ráðh. flytur frv. um að stofna prófessorsembætti í að lesa í lófa, skal ég ekki segja nema ég taki það til velviljaðrar athugunar, þegar þar að kemur. Þá taldi hv. ráðh. ekki rétt að binda frv. við ákveðið nafn. Ég var fyrst hikandi við að gera það, en við nánari athugun sannfærðist ég um, að rétt væri að fara þá leið. Ég sannfærðist um það við ræðu hv. ráðh., er hann lýsti yfir því, að hann mundi veita sr. Birni Magnússyni embættið og engum öðrum. Ég hefði annars verið hikandi að grípa fram fyrir hendur hv. ráðh., en eftir yfirlýsingu hans þykir mér vel að geta átt þátt í að veita sjálfur embættið og veita sr. Birni Magnússyni þannig uppbót fyrir það ranglæti, sem hann hefur orðið fyrir. Ég játa, að það er varhugaverð braut, sem hér er farið inn á. En bæði er það, að í þessu tilfelli er ekki tekið fram fyrir hendur ráðh., og. eins og hv. l..þm. Reykv. benti á, hins vegar hefur sr. Björn Magnússon orðið fyrir ranglæti hvað eftir annað, og það er hlutverk Alþingis að leiðrétta það ranglæti, sem það hefur gert sig sekt um. Það er ranglæti fyrri og verri ríkisstj., sem með þessu frv. er verið að leiðrétta, og finnst mér ráðh. ætti sízt að fyrtast, þótt þessi háttur sé hafður á. Mér kom það mjög undarlega fyrir, hve hv. þm. Dal. mælti ákveðið á móti þessu frv., og held ég, að andstaða hans stafi af misskilningi hans. Hann er, eins og öllum er kunnugt, allra manna mestur bókasafnari og á mikið safn guðsorðabóka, en þær eru margar gamlar og úr sér gengnar. Með því að gerast stuðningsmaður þessa frv. og vinna þannig að því, að guðfræðideildin fái aukna starfskrafta, gæti hann vænzt þess að geta aukið safn sitt með nýjum guðsorðabókum enn meira en hann hefur getað fram að þessu.



Herra forseti. - Þetta eru kannske þarflausar umr. um svo lítið mál og þetta er. En samt sem áður finnst mér, að vegur Alþingis yrði allmiklum mun minni, ef frv. þetta yrði samþ., sérstaklega á þeim grundvelli, sem forsendur þess eru byggðar á. Legg ég því mikla áherzlu á, að frv. verði alls ekki samþ. í því formi, sem það nú er. Hv. 1. þm. Reykv. hélt því fram, að þetta mál væri vel undirbúið og komið hefðu umsagnir frá öllum hlutaðeigendum og þeir mæltu allir með því, að þetta embætti yrði stofnað. Ég á bágt með að skilja, hvers vegna þessi þörf hefur allt í einu skapazt, rétt þegar nýbúið er að veita sr. Sigurbirni Einarssyni dósentsembættið í guðfræði. Þetta er svo mikilsvert fyrir prestastétt landsins og fyrir allar kirkjulegar stofnanir landsins, að þær finna allar hvöt hjá sér til að mæla með stofnun þessa embættis. Þrátt fyrir þetta er ég ekki orðinn sannfærður um nauðsyn þess að stofna þetta embætti. Það hafa komið fram rök, en þau hafa ekki verið mér skiljanleg. Því er ef til vill þannig farið, að ekki sé hægt að koma rökum við mig. Ég hef reynt að kynna mér þetta mikla áhugamál prestastéttarinnar. Ég hef reynt það með því að ræða við ýmsa um málið. Öll svörin hafa verið á einn veg: Sr. Birni Magnússyni hefur verið sýnt svo mikið ranglæti, að nauðsynlegt er að koma honum að Háskólanum. Jafnframt hefur því verið haldið fram, að hann hafi ekki einu sinni ástæður til að hafa börn sín í Reykjavík til að koma þeim í skóla. Mér eru með öllu óskiljanleg þau rök, sem fram hafa verið borin í þessu máli. Ég játa, að mér er óskiljanlegt, hvaða þörf er á því fyrir menntalífið í landinu og heiður íslenzkra vísinda að auka kennslu í guðfræði.

Skiptir það ekki nokkru máli, að sálna sé gætt?

Jú, en hvers vegna er sr. Björn Magnússon öllum öðrum Íslendingum færari til að gæta sálna?

Það er það, sem við skiljum ekki.

Ef tveir ágætir menn sækja um eitthvert embætti, en aðeins annar þeirra getur hlotið það, á að stofna nýtt embætti handa þeim, sem útundan verður? Ó, já. Ef fara á eftir þeirri reglu, gætu þau orðið nokkuð mörg embættin, sem stofna þyrfti við Háskólann. Umsækjendur gætu verið nokkuð margir, 2, 3, 4, allt ágætir menn, og svo ætti að stofna embætti handa þeim, sem útundan yrðu við veitingu. Ég held, að það væri gleðiefni. að okkar þjóðfélag væri svo á vegi statt um ágætismenn í hverri grein, að um hvert embætti, sem losnaði, sæktu a.m.k. 2 til 3 menn hæfir í stöðuna. En samkvæmt röksemdafærslu hv. þm. bæri að stofna jafnmörg embætti og hæfir menn eru til í hvert. Ég leit ekki þannig á, þegar ég fylgdi því frv., sem þegar hefur verið samþ. um fjölgun embætta í norrænudeildinni. Ég leit svo á, að hér væri um 2 ágætismenn að ræða,, sem Háskólinn hefði í fyrsta lagi fulla þörf fyrir og hagur væri að festa við Háskólann. Og í öðru lagi leit ég svo á, að íslenzk fræði væru svo þýðingarmikil fræðigrein, einmitt fyrir háskóla okkar, að við yrðum að leggja talsverða áherzlu á það, að við gætum gert hana þannig úr garði, að hún yrði fremst í sinni röð. Ég áleit, að það yrði að vera þjóðarmetnaður okkar Íslendinga. Einmitt þess vegna vil ég mótmæla þeim skoðunum. sem voru uppistaðan í ræðu hv. 6. þm. Reykv., en hún var þessi: Við verðum að sýna réttlæti, sem er í því fólgið, að sama hlutfall sé milli allra deilda Háskólans  Ég skal t.d. játa það, að ég tel meiri nauðsyn á öðrum hlutum en fjölga embættum við guðfræðideildina. Það er vissulega takmarkað fé, sem við getum lagt í Háskólann. Og ef við höfum yfir takmörkuðu fé að ráða, þá verður að gæta þess við hvert skref, að það fé, sem við getum notað til vísindastarfsemi, sé notað á sem heppilegastan hátt og komi okkar þjóð að sem allra mestu gagni. Ég get t.d. ekki fyrir mitt leyti viðurkennt guðfræðina sem vísindagrein, og allra sízt get ég litið svo á, að þessi nýja kennsla, sem þarna á að bæta við í Háskólanum, a.m.k. sumar greinar hennar, séu nokkuð nálægt því að vera vísindi. Hin skoðunin er sú, að maður eigi ekki að greina þar á milli, eins og hv. 6. þm. Reykv. heldur fram, að það eigi ekki að ráða, hvað manni sé vel eða illa við, heldur eigi maður að sýna „réttlæti“, óháð því, hvort maður telur fræðigreinina nokkurs virði eða ekki. Þá gæti maður alveg eins verið fylgjandi því að stofna embætti í pýramídafræði, eins og einhver var að stinga upp á, sumir kalla það ákaflega þýðingarmikil vísindi. Og það væri hlutdrægni, ef maður væri á móti því.

Má ekki bæta því aftan við í frv.?

Ég sé ekki mikinn mun á því, hvort það væri pýramídafræði eða sálgæzla. Það er misskilningur hjá hv. 6. þm. Reykv., að háskólaráð hafi komið með nokkrar till. til Alþ. eða farið fram á nokkra löggjöf síðan l. um breyt. á háskólal. voru samþ., háskólaráð stendur ekki að baki þeim frv., sem síðan hafa komið fram og þegar eru orðin að l. og sumpart er verið að ganga frá, eins og þetta frv. og frv. um Sigurð Nordal. Háskólaráð á þar engan þátt og stendur þar ekki að baki. Hvað snertir embætti Björns Guðfinnssonar, þá er bréfið, sem hv. 6. þm. Reykv. las upp áðan, ekki frá háskólaráði, heldur heimspekideildinni.

Já, frá Háskólanum.

Ég sagði háskólaráði, og það var það, sem hv. þm. var að tala um. En hér er aðeins um formsatriði að ræða, vegna þess að Björn Guðfinnsson er starfandi við Háskólann - hefur lektorsembætti með dósentslaunum, svo að hér er ekki um aðra breytingu að ræða en þá, að hann mundi fá nýja nafnbót. Hv. 6. þm. Reykv. taldi það alveg fjarstæðu að hafa nokkuð á móti því, eins og nú stæði á, þó að stofnun þessa embættis væri bundin við nafn. Hann var að vísu mér sammála um, að yfirleitt væri varhugavert að fara inn á þá braut, en samt sem áður í þessu tilfelli væri hægt að fara inn á þá braut, vegna þess að hér væri þingið að leiðrétta ranglæti á demonstrativan hátt. En svo sagði hv. þm., að hann hefði ógjarnan viljað grípa fram í, ef hann hefði vitað, að sá ráðh., sem ætti að veita embættið, væri andvígur að veita þessum manni embættið, heldur vildi hann veita það öðrum. Þetta stangast nú heldur á hjá hv. þm. Hann vill binda þetta embætti við nafn, enda þótt hann sé á móti því yfirleitt, til þess að leiðrétta ranglæti í embættisveitingu. En svo lýsir hann yfir, að ef ráðh. ætlaði að fremja ranglæti á þessum manni í þriðja sinn, ætlaði hann að veita honum til þess brautargengi, vegna þess að hann vildi ekki grípa fram fyrir hendur ráðh. að því er þetta snertir. Þetta er dæmi um það, hve utangarna eru rök þessa hv. þm., sem er einn af skeleggustu þm. í rökfræði. Þegar hann rökræðir þannig, veit maður, að hann er að leika sér. Ef það væri einhver annar en þessi hv. þm., sem bæri fram svona röksemdir, gæti maður e.t.v. hugsað, að hann meinti það, en það er útilokað, að þessi hv. þm. rökræði svona, ef hann meinti það, sem hann væri að segja. Hv. 1. þm. Reykv. hélt því fram, að það væri nauðsynlegt, að þessi embættisstofnun samkvæmt frv. yrði bundin við nafn, vegna þess að sá maður, sem hérna hlut að máli, séra Björn Magnússon, gæti ekki verið þekktur fyrir að sækja um embættið. En það yrði hann vitaskuld að gera, ef það er ekki veitt á nafn, - hann yrði að sækja um það, og sú embættaveiting yrði að fara fram samkvæmt reglugerð Háskólans, þannig að á ný yrði skipuð dómnefnd, og hann mundi að sjálfsögðu leggja fram eina af þessum vísindaritgerðum, sem hann hefur á lager og mundi ekki kosta hann mikla fyrirhöfn. Ég tel nú fulla vissu fyrir því, samkvæmt undangenginni reynslu, að álitsgerð n., sem ráðh. á að hafa til hliðsjónar samkvæmt reglugerð Háskólans, mundi ekki geta verið nema á einn veg. Og þegar ég lýsi því yfir, að ég mundi veita séra Birni Magnússyni embættið, þá geri ég það vegna þess, að ég veit, að dómurinn mundi ekki falla nema á einn veg.

En ef komin verður verri stj.? GJ: Eða vitrari samkeppnismaður?

Forlögunum fresta má. en fyrir þau ekki komast. Ef það ætti að koma fyrir í þriðja skiptið fyrir þennan mann að fá ekki veitingu fyrir þessu embætti, þótt honum beri eftir öllum venjulegum reglum að fá það og hann dæmdur hæfastur af dómnefnd, - já, þá er ekki langt frá, að það megi kalla það forlög. Ég á nú erfitt með að skilja það, ef þessi maður finnur svo mikla vísindalega köllun hjá sér eins og hans skoðanabræður og kollegar vilja vera láta, að hann mundi ekki láta það á móti sér að sækja um í þriðja sinn. En hitt tel ég meira lítillæti að taka við embætti úr höndum Alþ. eftir þær umr., sem eru búnar að fara fram, og eftir að hægt er að sanna, að meiri hl. Alþ. er andvígur þessu frv. Það er t.d. alveg greinilegt á þeim umr., sem hér hafa farið fram, að hv. 6. þm. Reykv. er andvígur frv. - og ekki siður en ég. Og kannske eru það fleiri, því að það hefur verið hafður í frammi í þessu máli slíkur áróður, að ég man varla annað eins. Svo má frv. ekki fara til Nd., - þá má ekki breyta því vegna þess, hve hættulegt það er, ef það kemst til Nd. aftur. Nú er engin hætta, að ekki sé hægt að afgr. frv. fyrir þinglok, því að svo mörg stórmal eru eftir, svo að á því er ekki nein hætta, að frv. þetta dagi uppi. En hættan við það, að það fari til Nd., er sú, að það mundi falla þar, af því að það slysaðist í gegnum d., af því að þm. voru ekki viðstaddir, sem voru andvígir því.

Hverjir eru það?

Ég kann ekki við að telja þá upp, en ég get t.d. nefnt Þórodd Guðmundsson, sem ekki var viðstaddur.

Er það nú víst?

Það væri kannske óhætt að prófa það, það er ekki að vita, hvað skeður frá degi til dags í þessu máli, áróðurinn er svo mikill. En það er kannske vissara að gefa ekki of miklar upplýsingar um hugarfar manna. Það ber allt að sama brunni, að það er ekki nein sérstök ástæða til þess að binda þetta embætti við sérstakt nafn, enda þótt horfið yrði að því að stofna þetta embætti, - ég get ekki séð annað en það sé alveg óþarft. Það hefur að vísu verið bent á menn í sambandi við löggjöf um stofnun embætta, t.d. eins og við umr. um dósentsembætti við norrænudeildina, og er þar mikill munur á, og slíkt bindur ekki ráðh. á neinn hátt, þó að fram komi raddir Við umr. á Alþ., að veita eigi þessum og þessum manni embættið. Svo að hér er um býsna ósambærilega hluti að ræða. Einmitt hv. 1. þm. Reykv. hefur lagt mikla áherzlu á það, að allar embættaveitingar við Háskólann færu fram samkvæmt reglugerð hans, og hefur talið það miður farið og mjög ranglátt og gengi hneyksli næst. þegar ráðh. hefur ekki tekið til greina álitsgerð dómn., enda þótt ráðh. hefði samkvæmt l. fullan rétt til þess að veita embætti við Háskólann hverjum þeim manni, sem dæmdur er hæfur á annað borð. Mér finnst nú sitja sízt á þeim, sem mest hafa gagnrýnt ráðh., sem hefur veitingarvaldið í sínum höndum, fyrir að hlíta ekki þeim dómi, sem kveðinn hefur verið upp af dómn., að vilja nú algerlega taka af Háskólanum réttinn til þess að hafa áhrif á embættaveitingu og algerlega ganga framhjá reglugerðinni og láta Alþ. eitt hafa veitingarvaldið. Það má að vísu segja, að í þessu tilfelli skipti það ekki svo miklu máli, því að það sé ekki ágreiningur milli Háskólans og Alþ. í þessu máli. En hér er samt sem áður um fordæmi að ræða, sem ég tel í alla staði mjög óheppilegt. Og hvers vegna á að skapa þetta fordæmi? Það er þarflaust. Sami maður mundi fá embættið. hvort sem brtt., sem fram er komin um að fella nafn hans burt, er samþ. eða ekki. Og hvaða nauðsyn er þá að skapa þetta fordæmi? Ég held, að hv. 1. þm. Reykv. og aðrir þeir, sem fyrst og fremst bera hag Háskólans fyrir brjósti, myndu meta rétt Háskólans það mikið, að þeir myndu ekki að þarflausu vilja ganga inn á þá braut, hvað sem líður hinu, að við erum þar um leið að þarflausu að skapa fordæmi um að taka veitingarvaldið úr höndum ráðh.