Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Á þskj. 715 eru nokkrar brtt. frá mér, og eru þær miðaðar við þær umræður, sem hér hafa farið fram. Ég hef heyrt, að sumum hv. þm. þyki gæta nokkurs ósamræmis í ákvæðum þessa frv. viðvíkjandi félagssamtökum launþega annars vegar og bænda hins vegar. Til samræmis hef ég nú flutt brtt. við 3. og 5. gr., þar sem nánar er mælt fyrir um víðskipti ríkisvaldsins við þessa aðila, og vænti ég þess, að þær miði til sátta. Hv. 2. þm. Skagf. flytur sams konar brtt. og ég við 1. málsgr. 5. gr., aðeins með öðru orðalagi. En efni hennar er hið sama, að ákveða verð á landbúnaðarafurðum að fengnu samþykki Búnaðarfélags Íslands. Þá á ég brtt. við 4. gr. um skipun n. þeirrar, sem á að finna vísitölu landbúnaðarafurða, þar sem ég legg til, að hún verði skipuð 5 mönnum, eins og stóð í till. Alþfl.-manna, sem felld var hér í gær. Vænti ég, að hv. forseti sjái sér fært að bera till. mína upp, þótt þessi till. væri felld í gær. Ég legg til, eins og þar var gert, að opinberir starfsmenn verði ekki skipaðir í n., heldur njóti hún aðstoðar þeirra. En eftir sem áður þarf n. að verða sammála, til þess að til framkvæmda komi. Þá er loks brtt. við 6. gr., þar sem gert er ráð fyrir 3 millj. kr. í atvinnutryggingasjóð. Till. mín er bundin við samkomulag það, sem ráðgert er í 3. gr. Samkv. þeirri gr. í frv. skal stj., en eftir minni till. er henni heimilt að fengnu samkomulagi við félagssambönd launþega að ákveða, að í næsta mánuði eftir að l. þessi öðlast gildi skuli greiðsla verðlagsuppbótar á kaupgjald og laun fara fram eftir þeirri vísitölu, sem byggð er á verðlaginu 1. dag þess mánaðar. Annars vil ég geta þess, að ég hygg, að þetta muni erfitt í framkvæmdinni. Það er erfitt að reikna út vísitölu fyrir hvern mánuð, fyrr en liðinn er 1/2 til 2/3 af honum. Hætt er við, að þetta yrði þá ágizkunarvísitala, sem síðar yrði þá að leiðrétta eftir þeirri réttu, svo að ég get ekki gert ráð fyrir, að þetta komi til framkvæmda, enda þótt samkomulag náist. Eigi að síður er þetta komið inn í frv. og því rétt að samþ. það. Mín till. er aðeins til samræmingar, en í henni felst engin efnisbreyt. Í brtt. minni við 6. gr. felst lítils háttar formsbreyt., að mþn. í atvinnumálum skuli ekki setja atvinnutryggingasjóði reglugerð, heldur stj. sjálf eða ráðh., og getur hann þá leitað álits þeirra, er honum sýnist, og lægi beinast fyrir að leita álits Tryggingarstofnunar ríkisins. Ég hef athugað það í sambandi við þetta mál, að það orki e.t.v. nokkuð tvímælis, hvaða fjárgreiðsluheimild stj. hafi í sambandi við framkvæmd þessa frv. er að l. verður. Það gæti komið til greina víðtækari ráðstafanir til að halda dýrtíðinni í skefjum en gert er ráð fyrir í þessu frv. En ég hygg, að þá yrði lítið svo á, að stj. hefði þær greiðsluheimildir í öðrum l. sem hér er ekki til að dreifa, svo að ekki þurfi um þetta nánar að ræða.



Ég held ég megi fullyrða, að bændur séu yfirleitt fúsir til að fórna, og hefur búnaðarfélagið nýlega lýst yfir vilja sínum í þessu efni. Þeir munu verða fúsari til fórna, ef þeir eru hafðir í samráði en ef þeir eru krafðir um þær, enda er það auðskilið mál, að þeim er léttara að sætta sig við álögur frá þeirri stofnun, sem fer með mál þeirra og þeirra menn eiga sæti í, en af hendi annarra. Með þeim brtt. fá l. annan blæ og geðfeldari okkur bændum. Tel ég óhætt að treysta því, að búnaðarfélagið bregðist ekki, og er það fúst til samvinnu við ríkisstj. um þessi efni. Vænti ég þess, að það fari jafnhóflega í sakirnar og ég hef gert og Alþ. fallist á þessa till. En eins og ég sagði, getum við bændur ekki sætt okkur við það, að samningastofnun okkar sé sett skör lægra en hliðstæðar stofnanir annarra stétta.



Herra forseti. - Ég flyt hér smábrtt. við 7. gr. frv. Það hefur komið fram till. frá sósíalistum, sem mér kom ekki til hugar, að gæti náð samþ. deildarinnar, en samkvæmt henni átti að afnema skattfrelsi samvinnufélaga. Átti ég ekki von á því, að ýmsir, sem greiddu atkv. í gær, greiddu þannig atkv. Vil ég leyfa mér að bera fram skriflega brtt. við 7. gr. og vona ég, að hv. d. sjái sér fært að samþ. hana, þar sem eðlilegt virðist, að fé þessu sé varið á þann hátt, sem tekið er fram í till. Mun ég ekki fjölyrða frekar um þessa till. né heldur skattatill. Hún hefur mikið verið rædd hér. Viðvíkjandi till. hv. 2. þm. Skagf. um, að Búnaðarfélag Íslands væri jafnrétthátt sem samningsaðili fyrir hönd bænda og alþýðusambandið f.h. verkamanna, vil ég benda á, að það er ekki eins alhliða félagsskapur og alþýðusambandið, og mun ég greiða atkv. móti till. Sömuleiðis mun ég greiða atkv. móti till. um verðlag á mjólk.

Forseti (JJós): Mér hefur borizt skrifleg brtt. við 7. gr. frv., og af því hún er of seint fram komin og auk þess skrifleg, þarf tvöföld afbrigði.



Herra forseti. - Ég flyt hér brtt. ásamt hv. þm. Siglf. á þskj. 710, um verðlag á mjólk. Það er fullvíst, að bændur úti um land fá eins mikið og meira fyrir sína mjólk en þeir, sem búa í nágrenni Rvíkur. T.d. er það svo á Norðfirði. Það er alveg víst, að bændur þar hafa meira fyrir mjólk sína en bændur hér. Mér hefur verið bent á, að nauðsyn bæri til þess að taka það fram, til þess að tryggja árangur, að ákvæði frv. tækju til ársins 1942. Hef ég nú ákveðið að flytja brtt. við 7. gr., og vænti ég þess, að ekki verði deilur um, að nauðsyn beri til þess, að till. nái samþykki. Á ég nú ekki fleiri brtt. og leyfi mér hér með að afhenda forseta þessa skriflegu brtt. frá mér og hv. þm. Siglf.

Forseti (JJós): Sökum þess að brtt. er of seint fram komin og auk þess skrifleg, þarf tvöföld afbrigði.



Herra forseti. - Við 2. umr. var gerð grein fyrir afstöðu Alþ. til þessa máls. Þótt þetta frv. sé öðruvísi en við hefðum kosið, munum við ekki bera fram brtt., heldur bíða, unz það fer til Ed. Gat ég þess einnig að Alþfl. mundi bera fram brtt. varðandi skattakafla frumvarpsins eins og það var upprunalega, og bíða þær umr. Ed. Þarf ég því ekki að fjölyrða frekar um þetta mál. Út af brtt. á þskj. 710 vil ég lýsa yfir, að ég get fallizt á hana fyrir hönd Alþfl. Við fluttum till., sem gekk í sömu átt, en hún var felld. En þótt hún væri felld eins og hún var borin fram, get ég greitt þessari atkvæði. Að öðru leyti má kannske vænta þess, að fram komi skrifl. brtt., og sé ég því ekki ástæðu til að fjölyrða meira en orðið er um þessar brtt., sem fyrir liggja. Þær eru fæstar stórvægilegar né raska verulega efni frv. frá því, sem það var eftir 2. umr. En ég sé ekki ástæðu til þess að samþ. brtt. hv. 2. þm. Rang. (IngJ) um það, að sá tekjuauki, sem fengist með þeim breyt., sem ákvarðaður var í nótt við 2. umr. á þeim almennu ákvæðum um útreikning skattsins í sambandi við varasjóðina, rynni frekar til raforkusjóðs en til alþýðutrygginganna, - án þess að ég ætli að mæla nokkuð gegn því, að raforkusjóður hafi peninga til umráða, jafn þarft hlutverk og honum er ætlað. Ætla ég þó, að ekki verði um það deilt, að í framtíðinni verði, eftir því sem frekast er kostur, endurbættar alþýðutryggingarnar með auknum fjárframlögum. Og sé ég því ekki ástæðu til þess, að horfið verði frá því ráði, sem upphaflega var í sambandi við þetta mál ákveðið um þær. Ég sé ekki, að raforkusjóður standi þar feti framar en alþýðutryggingarnar, án þess að ég ætli nokkuð að gera lítið úr hlutverki raforkusjóðs. En mér finnst undarlegt, úr því að hv. þd. samþ. í nótt, að þessi tekjuauki skyldi vera bundinn við eins gott fyrirtæki eins og alþýðutryggingarnar, að það megi ekki standa deginum lengur sá tekjuauki, sem alþýðutryggingarnar fá með þessu móti. Það kann að fara svo, að afstaða Alþfl. til þessa frv. fari eftir því, hvaða brtt. verða að lokum samþ. við frv. En þó get ég sagt það þegar, að ef nokkrar brtt. við frv. ná fram að ganga, sem gera það frá sjónarmiði okkar alþýðuflokksmanna verulega óaðgengilegra heldur en það er nú, mundi það geta orðið til þess, að við vildum ekki ljá því samþykki okkar. Við erum ekki ánægðir með frv. eins og það er. En við vonum, að það geti tekið umbótum í hv. Ed., þegar það verður afgreitt þar. En við viljum ekki, nema því verði spillt frá því, sem nú er, bregða fæti fyrir, að hv. Ed. geti fengið það til athugunar og lagfæringar, eftir því sem þar standa efni til.



Ég vil fyrst minnast á brtt. frá hv. 3. þm. Reykv. (JakM) á þskj. 15. Í fyrstu till. á þskj. er gert ráð fyrir, að ríkisstj. verði heimilað, að fengnu samkomulagi við félagasamtök launþega, að ákveða, að í næsta mánuði eftir, að lög þessi öðlast gildi, skuli greiðsla verðlagsuppbótar á kaupgjald og laun fara fram eftir þeirri vísitölu, sem byggð er á verðlaginu fyrsta dag þess mánaðar. Í frv., eins og það liggur fyrir nú, er þessu ákvæði þannig háttað, að þar er svipuð heimild til handa ríkisstj., að fengnu samþykki Alþýðusambands Íslands, og annarra samtaka launamanna. Mér sýnist nú það ákvæði, eins og það er í frv., vera ófullnægjandi. Og mér virðist ekki þessi brtt. bæta þar mjög mikið úr, þó að kannske megi segja, að hún sé heldur nær því að vera nothæf en ákvæðið í frv. En tveir gallar eru á þessari brtt. Í fyrsta lagi er ekki til tekið af þingsins hálfu, hver séu þau samtök launamanna, sem ríkisstj. beri að leita til. Getur því orðið endalaust þref um það, til hvers þingið hafi ætlazt í þessu efni. Hinn gallinn er sá, að þó að samkomulag kynni að takast um það milli ríkisstj. og samtakanna, þá skortir heimild til þess að gera það samkomulag gildandi almennt fyrir þá, er laun taka í landinu. Ég vil því leyfa mér að flytja um þetta efni skrifl. brtt. Hún hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ríkisstjórninni er heimilt að ákveða, að fengnu samkomulagi við Alþýðusamband Íslands og Bandalag starfsmanna ríkis og bæja, að greiðsla verðlagsuppbótar á kaupgjald og laun fari fram eftir þeirri vísitölu, sem byggð er á verðlaginu 1. dag þess mánaðar, eftir að lög þessi öðlast gildi.“ Að öðru leyti vil ég segja það um brtt. hv. 3. þm. Reykv. (JakM), að mér virðist svo sem ein þeirra sé til bóta, en hún er að efni til eins og till. frá hv. 2. þm. Skagf. Till. fjallar um að semja skuli við Búnaðarfélag Íslands í sambandi við afurðasölulækkunina. Ég sé ekki ástæðu til að gera að umtalsefni hinar brtt. að öðru leyti en því, að mér finnst 2. brtt. vera til hins verra frá því, sem í frv. er ákveðið  Þá vil ég víkja að brtt., sem hér eru fluttar á þskj. 710 af hv. 6. landsk. (LJós) og hv. þm. Siglf. (ÁkJ). Fljótt á litið munu ýmsir álita, að þessar brtt. séu réttmætar. Telja það réttmætt að ákveða í frv., að afurðaverð, mjólkurverð t.d., skuli alls staðar lækka í sömu hlutföllum og ákveðið er, að það skuli lækka hér í Rvík. En málið er ekki eins einfalt og hv. 6. landsk. þm. vildi halda fram. Þannig er ástatt að sumsstaðar á landinu hefur mjólkurverðshækkunin orðið miklum mun minni en í Rvík. Sumsstaðar á mjólkurverðlagssvæði Rvíkur stafar þetta beint af markaðsskilyrðum. Hins vegar hafa launamenn á þessum svæðum allsstaðar fengið kaupgjald sitt hækkað í samræmi við mjólkurverðshækkunina í Rvík, en ekki þá mjólkurverðshækkun, sem hefur orðið á þessum stöðum úti um landið. Launamenn hafa þess vegna í raun og veru hagnazt sumsstaðar vegna þess, hvernig ástatt hefur verið að þessu leyti. Ég tók fram, að sumsstaðar hafi þetta stafað af markaðsskilyrðum. Þótti ekki fært að færa mjólkina eins upp eins og í Rvík, þó að það hefði verið eins réttlátt frá sjónarmiði framleiðendanna á þessum svæðum að gera það eins og hér um slóðir. Ég lít því svo á, að það eigi ekki að slá því föstu, sem till. á brtt. á þskj. 710 um mjólkurverðlækkunina fer fram á, heldur láta þetta vera á valdi ríkisstj. eins og það er í frv. Það er byggt á misskilningi, sem hv. 6. landsk. þm. (LJós) hélt fram, að gengið yrði á hlut þeirra, sem taka kaup, ef till. er ekki samþykkt, af því að laun hafa alls staðar verið miðuð við þá mestu mjólkurhækkun, sem orðið hefur, þ. e. hér í Rvík. Þá vil ég hér aðeins víkja að ræðu hv. 2. þm. Rang. (IngJ). Hann sagðist líta svo á, að með þeirri samþykkt, sem hér var gerð í nótt, - þ.e.a.s. með því að samþ. þá brtt., sem nú er orðin, næst síðasta greinin eða síðasta greinin í dýrtíðarfrv., eins og það liggur fyrir, þ.e.a.s. um varasjóði hlutafélaga, - hafi samvinnufélög verið svipt þeim rétti, sem þau hafa í löggjöfinni, til að draga frá tekjum sínum skattfrjálst 1/3 hluta af hreinum tekjuafgangi, ef þau leggja fjárhæðina í varasjóð. Það er ekki vafi á því, að þetta er algerlega rangur skilningur hjá hv. 2. þm. Rang. og styðst ekki við neitt í því, sem fyrir liggur um málið. Það er sem sé alveg greinilega tekið fram í þessari breyt., sem gerð var á næst síðustu gr. laganna, að þau ákvæði eldri skattal., sem ekki er hróflað við í till. sjálfri, standa, enda leiðir það af sjálfu sér. Það er ekki neitt hróflað við þessum réttindum, eins og báðir hv. flm. þessarar brtt. gerðu ýtarlega grein fyrir í framsögu málsins af sinni hálfu. Mig furðar þess vegna á því, að hv. 2. þm. Rang. skuli verða til þess að halda þessari fjarstæðu fram, ekki sízt þegar tekið er tillit til afstöðu hans til þeirra félaga, sem hér eiga hlut að máli. - Ég læt nægja að mótmæla þessu sem algerlega röngum skilningi hjá hv. þm. Ég skal svo að lokum aðeins segja það, að Framsfl. hefur nú ekki flutt neinar brtt. við frv. við þessa umr. enn sem komið er, nema þessa einu skrifl., sem ég hef lagt hér fram. Það er ekki fyrir það, að við séum ánægðir með þetta frv. eins og það liggur fyrir, eins og öllum mun ljóst vera af því, sem hér gerðist í nótt og áður hefur verið sagt af flokksins hálfu, einkum um greiðslu úr ríkissjóði til lækkunar á vöruverði, eins og nú er komið málum. En við höfum ekki séð ástæðu til þess að tefja fyrir því, að málið komist frá þessari hv. d. til Ed., og þá í þeirri von, að hægt verði að fá fram, áður en málið er endanlega afgreitt, einhverjar breyt. á frv. í þá átt, sem okkur fellur betur. Ég skal taka fram, eins og ég sagði áðan, að ég teldi það vera til bóta, ef skrifl. brtt. mín við brtt. hv. 3. þm. Reykv. á þskj. 715 yrði samþ., og leyfi ég mér að vænta þess að um það geti orðið samkomulag, því að efni hennar hlýtur að vera í samræmi við það, sem í raun og veru vakir fyrir þeim, sem vilja á annað borð hafa ákvæði í frv. um að leita samkomulags um kaupgjaldsmálin.



Herra forseti. - Ég hef ekki blandað mér inn í þessar almennu umr., sem fram hafa farið um dýrtíðarmálið og ætla ekki að tefja afgreiðslu þessa máls með neinum almennum umr. um málið. En brtt., sem samþ. var hér við 2. umr. við þetta frv., hefur gefið mér ástæðu til þess að flytja hér brtt. ásamt hv. 7. þm. Reykv. (SK). Og fyrir þessari brtt. vil ég mæla fáein orð. Það efni, sem hér um ræðir, er 7. gr. frv., eins og það nú er orðið eftir 2. umr., og fjallar hún um skattamál, þ.e.a.s. breyt., sem samþ. var á frv. eftir till. frá tveimur sósíalistum hér í hv. d., hv. þm. Siglf. (ÁkJ) og hv. 6. landsk. þm. (LJós). Með þeirri gr., sem þannig er til orðin í frv., er tvennt lagt til: Að felld verði niður sú almenna skattívilnun, sem almenn hlutafélög hafa haft, og enn fremur að hlutafélög, sem að sjávarútvegi standa, haldi að vísu að vissu leyti þessari skattívilnun, en þó með þeim hætti, sem gerir þessi ákvæði gersamlega óviðunandi fyrir þennan atvinnuveg. Þar er lagt til, að upphæð nýbyggingasjóða verði bundin við ákveðið hámark viðvíkjandi skattívilnuninni, sem alls ekki fullnægir í framtiðinni þeirri brýnu þörf, sem er fyrir hendi á nýbyggingu skipastólsins. Þetta skattfrelsi er bundið við 1 millj. kr. í nýbyggingasjóði. Nú er öllum hv. þm. það ljósara en svo, að ég þurfi að endurtaka það, að þessi hámarksupphæð, 1 millj. kr., hrekkur mjög skammt fyrir eitt skipafélag eða útgerðarfélag til þess að endurnýja flota sinn. Og þetta ákvæði í 7. gr. frv. verður því fáránlegra sem svo virðist sem út frá því sé gengið, að þessi hámarskupphæð til nýbyggingasjóða, sem skattfrjáls sé, eigi að vera jöfn fyrir hlutafélögin, sem sjávarútveg stunda, hvort sem þau hafa 2, 3, 4, 5, 6, 7 eða 8 skip, eða þau hafa aðeins eitt skip. Möguleikarnir til nýbygginga eiga eftir þessu að vera gerðir jafnir fyrir það félag, sem á eitt skip eins og fyrir annað, sem á kannske 7 skip, ef ég skil þessa gr. rétt. Og þegar á þetta er litið, verður öllum auðsætt, hversu frámunaleg ákvæði hér eru á ferð. Brtt. okkar, hv. 7. þm. Reykv. og mín, er um, að þessi 7. gr. frv. falli niður. Ég veit, að þegar við, hv. 7. þm. Reykv. og ég, leggjum til, að þessi gr. verði felld niður, þá munu einhverjir hefja upp rama-óp um það, að hér séu að skjóta upp hausnum hagsmunir stórútgerðarinnar og stríðsgróðamannanna. Við höfum heyrt þann söng, og aldrei greinilegar heldur en í ræðu hv. 2. þm. Reykv. (EOl), þegar hann mælti fyrstu orð sín, þegar þetta frv. var lagt fram. Hann benti á það sem einhverja þjóðfélagslega hættu, ef útgerðin í þessu landi kæmi sæmilega efnum búin út úr þessari styrjöld og ef útgerðarmenn, sem eiga 1–5 skip, hefðu möguleika til þess að endurnýja skipin og bjóða sjómönnum, sem fiska og sigla til útlanda, möguleika til að sigla á sæmilega útbúnum skipum, en ekki ryðkláfum. Það er þessi skilningur, sem í raun og veru er grundvallaratriðið, sem um er að ræða, þegar minnzt er á endurnýjunarþörf skipastólsins í framtíðinni. Og ég lít á þessa afstöðu gegn því, að útgerðin geti endurnýjað skipastól sinn, sem skiljanlegan hlut frá sjónarmiði sósíalista, sem telja það ekki æskilegt fyrir þjóðfélagið, að atvinnufyrirtækin geti komið rík og sterk út úr þessari styrjöld, heldur vilja þeir, að þau verði þá fátæk, til þess að hægara verði að benda á, að fólkinu sé rík þörf á nýju þjóðskipulagi, því sem sósíalistar vilja hafa. En ég vil spyrja, hvort það muni vera nokkuð í óhag íslenzkum sjómönnum, sem sigla nú á illa útbúnum og gömlum skipum, þó að hægt sé að safna í sjóði til þess að endurnýja skipastólinn að stríðinu loknu. Ég ætla ekki að fara fleiri orðum um þetta mál. En andstaða mín er svo rík gegn þessu ákvæði í 7. gr., að ég vildi ekki láta þetta mál svo fara hér út úr hv. d., að slík till. kæmi ekki fram frá okkur. Ég vil svo víkja nokkrum orðum að þætti framsóknarmanna í þessu máli, þeirra, sem staðið hafa á glóðum um, að samþ. yrði að leggja 3 millj. kr. til þess að tryggja atvinnu verkalýðsins í landinu. Framsóknarmenn hafa verið eins og þeir stæðu berfættir á glóðum út af því, að mögulegt yrði kannske að fá samþ. þessar 3 millj. kr. til þess að tryggja atvinnu verkalýðsins í landinu. En svo þegar kemur fram till. frá tveimur sósíalistum um að taka ekki 3 millj. kr., heldur mörgum sinnum 3 millj. kr., til alþýðutrygginganna, til þess að útgerðin geti ekki endurnýjað sig, þá voru framsóknarmenn ekki hræddir við að taka þessar milljónir til slíkra trygginga. Ég vil aðeins benda á „samræmið“ hjá hv. framsóknarmönnum í þessum atriðum. Ég vil endurtaka það, sem ég sagði í upphafi, að það er vegna hagsmuna sjómanna þessa lands, sem munu eiga framfæri sitt undir því að sækja sjóinn, sem brtt. mín og hv. 7. þm. Reykv. er flutt, og brtt. þessa leyfi ég mér hér með að afhenda hæstv. forseta með tilmælum um, að hann leiti afbrigða fyrir henni.

Forseti (JJós): Mér hafa enn borizt tvær skrifl. brtt. Sú fyrri er við brtt. á þskj. 715, frá hv. 2. þm. S.–M., stíluð við 1. tölul. þeirrar brtt., svo hljóðandi: „Við 1. till. orðist svo: Ríkisstjórninni er heimilt að ákveða, að fengnu samkomulagi við Alþýðusamband Íslands og Bandalag starfsmanna ríkis og bæja, að greiðsla verðlagsuppbótar á kaupgjald og laun fari fram eftir þeirri vísitölu, sem byggð er á verðlaginu 1. dag þess mánaðar, eftir að lög þessi öðlast gildi.“ Hin önnur skrifl. brtt., sem mér hefur verið afhent, er við frv. sjálft, og eru flm. hennar þeir hv. þm. N.-Ísf. (SB) og hv. 7 þm. Reykv. (SK). Hún er svo: “Við 7. gr.: Greinin falli niður.“ Þessar tvær brtt. eru of seint fram komnar og þar að auki skrifl. Þarf fyrir þeim tvenns konar afbrigði, sem ég vil leita í einu fyrir báðar brtt.



Þess gerist ekki þörf að eyða miklum tíma í að ræða þetta mál frá því, sem komið er. Ég vil þó víkja örlítið að því deilumáli, sem síðasti ræðumaður talaði um, sem sé, að það væri í andstöðu við samkomulag fjhn. að fara að taka upp í breyttri mynd frv. stj. Í því sambandi skal ég lýsa yfir, að ég get alveg fallizt á brtt. þá, sem hér hefur síðast verið lýst, frá hv. þm. N-Ísf. og hv. 7. þm. Reykv., og það er fyrst og fremst af því, að hvað sem líður skoðun manna um þetta mál, álit ég, að skattaákvæði eigi alls ekki heima í frv. um dýrtíðarráðstafanir, hvort sem gr. er samþ. óbreytt eða með þeirri breyt., sem hv. 2. þm. Rang. leggur til. Það var talsvert um það rætt í fjhn. að fella þetta niður eins og till. hljóðar um, og ég geri ráð fyrir, að meiri hl. n. leggi til, að sett verði mþn. til næsta haustþings, sem undirbyggi þetta mál og önnur fleiri, sem snerta breyt. á skattal. En ég er í miklum vafa um, hvort sú brtt. verður samþ., þá vil ég leyfa mér að flytja við þessa gr. brtt., sem gæti staðið sem varatill., ef hin yrði felld. Hún er þannig, að orðin: „ef nýbyggingarsjóður er orðinn ein millj. kr.“ falli burt. Það hefur komið í ljós, að menn eru í vafa um, hvort menn eiga frekar að miða við þetta ákvæði eða tryggingarupphæð skipa, en í raun og veru er það sanngjarnt í þessu tilfelli, að það sé miðað við vátryggingarupphæðina, og þá kemur til greina, að það er ekki réttlátt, þegar um fleiri skip er að ræða hjá sama aðila, að þar gildi sama regla. Við getum hugsað okkur, að það kosti eina millj. eða kannske meira að byggja eitt skip, og þá er það ekki sanngjarnt að takmarka nýbyggingarsjóð, sem flestir leggja mikið upp úr, meira en það, að það verði fyrir vátryggingu skipanna. Svo er eitt atriði, sem er athugunarefni, og það er það, hvort eigi að gera breyt. um, hvernig skuli frekar takmarka nýbyggingarsjóð. Út í það atriði fer ég ekki meir, enda gerist þess ekki þörf. Ég mun ekki heldur víkja verulega að þeim brtt., sem hér hafa verið fram lagðar. Fjhn. mun, að því er ég hygg, greiða atkv. á móti þeim flestum, því að flestar þeirra miða að breyt., sem ég tel til lítilla bóta á frv. frá því sem er. Hv. frsm. mun að sjálfsögðu gera nokkra grein fyrir því. Ég get þó ekki látið vera að minnast á eina till. frá hv. 6. landsk., snertandi mjólkurverðið. Hún fer fram á, að þar, sem mjólk er seld lægra verði en í Rvík, lækki það hlutfallslega og að öðru leyti verði farið eftir þeim ákvæðum, sem í frv. eru. Þetta er ákaflega óþægilegt í framkvæmd og einnig ósanngjarnt. Fjhn. hefur gengið út frá því í till. sínum, að þar sem mjólk er seld lægra verði en kr. 1.30, verði ekki skipt sér af verðinu, en ef hún er seld á verðjöfnunarsvæði utan Rvíkur hærra verði en 1.30, þá taka ákvæði frv. að sjálfsögðu til þess. Ég vil þess vegna mælast til þess, að þessi brtt. verði felld, því að bæði er hún ekki sanngjörn og þar að auki svo óþægileg í framkvæmd, að ég veit ekki, hvernig hv. flm. hugsa sér að framkvæma hana, þar sem um svo ákaflega breytilegt verð er að ræða víðs vegar út um land. Ég skal svo ekki hafa þessi orð fleiri, en afhenda hæstv. forseta þessa skrifl. brtt. við 7. gr.

Forseti (JJós): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. þm. A.-Húnv. við 7. gr., svo hljóðandi: Orðin „ef nýbyggingarsjóður er orðinn ein millj. kr.“ falli niður. Þessi brtt. er of seint fram komin og þar að auki skrifl. Þarf því tvöföld afbrigði til þess, að hún megi komast hér að.

Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson) Fjhn. flytur að þessu sinni ekki nema eina brtt. við frv. á þskj. 709, og er sú brtt. í rauninni aðeins leiðrétting, sem er hægt að samþ. án atkvgr. Að öðru leyti mun n. ekki óska eftir að láta í ljósi sameiginlegt álit um brtt., sem liggja fyrir. Það, sem gerzt hefur í þessu máli, er, að búið er að tryggja, að launum verði ekki breytt nema með samkomulagi við launþega, og eins hefur verið ákveðið, að hlutfallið milli launa og afurða skuli ekki breytast, meðan rannsókn stendur yfir, en þó skuli breytast útsöluverð á landbúnaðarafurðum með því að greiða uppbætur á þær til að skapa lækkun á vísitölunni, meðan þessar bráðabirgðaráðstafanir standa yfir. Þetta er kjarninn í till. n. Till. þær, er hér liggja fyrir, snerta ekki þennan þátt málsins, og læt ég þær því afskiptalausar.



Það skiptir ekki ákaflega miklu máli með þessa skrifl. brtt. frá hv. 2. þm. S.-M. við 1. brtt. mína á þskj. 715, en ég hygg, að till. sé sprottin af misskilningi. Hv. þm. hefur ekki komið auga á, að það er skýrt tekið fram í brtt. minni, að heimilt sé að greiða verðlagsuppbætur eins og þar segir. Svo er hitt, að nefna þau félagasambönd, sem semja beri við. Það má, af því að það stendur svo á, að ég held áreiðanlega, að það séu ekki nema tvö félagasambönd launþega, Alþýðusamband Íslands og Bandalag starfsmanna ríkis og bæjar. En hvers vegna að slá því föstu, að jafnvel þó að fleiri sambönd væru til, þá ættu þau ekki að koma til greina. Það eru til mannmargar stéttir, svo sem skrifstofufólk og verzlunarfólk, sem hafa ekki allsherjarfélagasambönd. Hver, vegna á þá að slá því föstu, að þó að það hefði sín sambönd, þá kæmi það ekki til greina? Það er ekki á neinn hátt verra þó að orðalagið sé hatt eins og það er í minni till. Viðvíkjandi annarri brtt. vil ég skjóta því til hæstv. forseta, hvort hann mundi sjá sér fært að bera hana upp. Ég greiddi ekki atkv. um hana við atkvgr. í gær, af því að hún var borin upp á þann hátt, sem hún var, þó ég væri henni samþ. En ef hæstv. forseti telur sig verða að halda sig svo strangt við bókstaf laganna, að af því að sams konar till. hefur verið felld áður, þó að það væri í öðru sambandi, þá sé ekki heimilt að bera hana upp, þá hef ég ekkert við því að segja. Ég skal ekki blanda mér mikið inn í þær umr., sem fram hafa farið um niðurfellingu skattaívilnunar til handa atvinnufyrirtækjum, sérstaklega þeim, er sjávarútveg stunda, ef nýbyggingarsjóður er kominn yfir eina millj. kr. Mér þykir dálitið undarleg afstaða hjá d. að slá því föstu, að ef eitthvert fyrirtæki hefur það stóran skipastól, að ein millj. nægir ekki til endurbyggingar, að þá eigi ekki að endurnýja hann. Ég held, að togarar séu um það bil 30 í landinu. Við skulum hugsa okkur, að þeir séu eign þriggja fyrirtækja.

Við skulum taka dæmið eins og það liggur fyrir

. Nei, ég sé enga ástæðu til að taka dæmið eins og það liggur fyrir. Við vitum, að það er bara þetta eina fyrirtæki, Kveldúlfur, sem má ekki endurbyggja skip sín, og það er allt of djúpt niðri í svívirðingunni.

Kveldúlfur?

Hv. þm. N.-M. má verða sér til skammar enn einu sinni, ef hann óskar þess. Við skulum hugsa okkur, að þessi þrjú félög eigi 10 togara hvert. Þá má endurbyggja 11/2. Hina á ekki að endurnýja. Hvernig ætla verkalýðsleiðtogarnir þá að tryggja atvinnuna? Ég er hræddur um, að þriggja millj. kr. atvinnubótasjóður segi litið, ef þannig á að sjá fyrir endurnýjun atvinnutækjanna.



Herra forseti. - Það, sem gaf mér tilefni til að standa upp fyrir utan brtt., var það, sem hv. þm. N.-Ísf. beindi til mín. Hann var að minnast á það, að með þeirri till., sem var samþ. í gær við 7. gr., væri verið að stofna því í hættu, að menn gætu fengið ný fiskiskip. Ég vil vekja eftirtekt þessa hv. þm. á því, að með þessari gr. er meira lagt í þennan sjóð en áður var gert, og þess vegna verða þessi ákvæði til að gera hann öflugri en hann er nú. Viðvíkjandi spursmálinu, sem hefur verið rætt í sambandi við þetta um þessa einu millj., sem mætti leggja í endurbyggingarsjóð þeirra þriggja félaga, sem eiga fleiri en 1 togara, þá býst ég við, að ef ákvæði l. eru þannig, þá verði þeim litil skotaskuld úr að deila sér í fleiri hlutafélög. Þau hafa leikið annað eins. Ég á eftir að sjá, að það yrðu sérstök vandræði fyrir þau að safna fé í nýbyggingarsjóð, þó að þetta ákvæði væri í l. En svo er hitt atriðið, öryggið fyrir því, að þessi sjóður verði notaður til nýbygginga. Eins og nú er, þá má nota þennan sjóð til að jafna með taprekstur. Það er því engin trygging fyrir því, að fiskiflotinn verði endurbyggður fyrir þetta fé. Það er ekki til neins að vera að koma hér í þingið og belgja sig út með það, að verið sé að tryggja, að sjómenn fái ný fiskiskip eftir stríðið. Að svo miklu leyti sem þessi l. geta gert eitthvað til að tryggja það, þá er þessi 7. gr., sem nú er komin í l., miklu betri trygging fyrir því heldur en þau skattal., sem nú gilda. Ég hef áður bent á, að það verður að gera þá breyt., að alls ekki megi taka þennan sjóð í taprekstur, svo að tryggt sé, að þjóðin fái nýjan flota fyrir hann. Viðvíkjandi hinu, sem hv. þm. N.-Ísf. minntist á, að það væri þjóðinni til svo mikilla heilla, að nokkur togarafélög kæmu rík og sterk út úr þessu stríði, þá vil ég varpa fram einni spurningu: Hvernig mundu þau nota sér þá aðstöðu? Mundu þau nota hana til þess að halda skipunum alltaf gangandi, svo að þau gæfu alltaf atvinnu? Nei, þau mundu gera það, meðan þau græddu. Það eru eins miklar líkur til, að þeir væru stöðvaðir helminginn af tímanum, því að þessir ríku menu mundu hugsa sem svo: „Við viljum ekki halda þeim úti, þegar við töpum á þeim, til þess að eyða ekki okkar fé.“ Meðan hér er ekki þjóðfélag, sem tryggir að þessi auður veiti varanlega atvinnu, þá kennir reynslan okkur, að slíkur auður verður notaður fyrst og fremst til að knýja sjómenn með sultarsvipunni til að lækka kaupið, þegar togarareksturinn gæfi tap. Það, sem við viljum stefna að í þessu sambandi, er, að þjóðin sé rík og sterk, en ekki, að nokkrir auðjöfrar séu svo voldugir, að þeir geti með auði sínum beygt þjóðina undir sína svipu. Ég hefði ekki farið að ræða þetta, ef þessi hv. þm. hefði ekki óskað eftir að fara út í umr. um stríðsgróðann og notkun hans. Hann getur fengið það, ef hann óskar sérstaklega eftir því. Það hefur komið fram skrifl. brtt. við 7. gr., að í staðinn fyrir að verja því fé, sem þar um ræðir, til að gera endurbætur á alþýðutryggingunum, þá verði því varið í raforkusjóð. Í þennan sjóð hefur, eftir því sem hæstv. fjmrh. upplýsir, verið lagt um 10 millj. kr. Alþýðutryggingarnar bíða hins vegar endurbóta, sem þjóðin vonar eftir. Ef þessi brtt. verður samþ., þá geri ég ráð fyrir, að þm. Sósfl. greiði atkv. á móti þessari gr. og geri síðan ráðstafanir til að taka hana aftur upp í fyrri mynd sinni. Viðvíkjandi þeim brtt. öðrum, sem hér liggja fyrir, þá er ég sérstaklega mótfallinn þeim till., sem fyrir liggja á þskj. 715 frá hv. 3. þm. Reykv. Ég sé ekki betur en þar sé fyrst og fremst miðað við það eitt að strika Alþýðusamband Íslands alveg út, á sama tíma og verið er að setja Búnaðarfélag Íslands inn. Ég er alveg á móti þessari stefnu. Ég skal ekki orðlengja um brtt. á þskj. 708. Ég ætla ekki að endurtaka þau rök, sem ég hef þar fram fært.

Forseti (JJós): Ég hafði vonað, að hægt hefði verið að ljúka umr. nú fyrir kvöldverð, en það verður torvelt að halda næturfund, Bæði var það, að síðustu nótt var næturfundur og erfitt er að halda hv. þm. hér svo lengi nætur. Ég vil því biðja þá hv. þm., sem enn eiga ótalað, að stytta mál sitt eftir föngum, svo að atkvgr. geti orðið lokið á áttunda tímanum.



Það er skylt að geta þess, að annað atriðið í aths. mínum við brtt. hv. 3. þm. Reykv., var á misskilningi byggt, þ.e.a.s., að stj. hefði ekki heimild til að fyrirskipa breyt. á kaupi, ef samkomulag næst. Eigi að síður vil ég fara fram á, að menn fylgi brtt. minni, því að þar er tekið fram, til hverra aðila skuli leita um samvinnu, og þá liggur það ljóst fyrir, hvaða félagasambönd er átt við. Það er t.d. til samband bankamanna og ýmissa annarra starfsmanna, og er því rétt að samþ. till. mína til þess að taka af allan vafa. Það, sem hv. þm. N.-Ísf. kastaði hér til Framsfl., er svo mikil fjarstæða, að ég svara því ekki að öðru leyti en því, að það er ferlegur misskilningur, að framsóknarmenn hafi verið á glóðum yfir því, að samþ. ætti þrjár millj. kr. til þess að tryggja atvinnu fyrir verkalýðinn. Það hefur verið eitt höfuðáhugamál framsóknarmanna á undanförnum árum að safna fé í framkvæmdasjóð ríkisins, svo að hægt væri að fá þaðan nægilegt fé til að auka atvinnu, þegar þess verður þörf. Hv. þm. ætti að kynna sér það áður en hann kastar slíku fram hér næst, að undanfarin ár höfum við framsóknarmenn lagt fram mikla vinnu ásamt öðrum flokkum hér í þinginu, og sérstaklega Alþfl., til þess að afla fjár til verklegra framkvæmda og auka með því atvinnu í landinu. En mótstaða hefur alltaf verið gegn þessu frá þeim flokki, sem hv. þm. N.-Ísf. telur sig til. Út af því, sem hv. þm. N.-Ísf. kastaði fram um nýbyggingasjóðina og því sem hann fullyrti að við framsóknarmenn værum fjandsamlegir því, að skipaflotinn yrði byggður upp, vil ég taka fram, að rétt væri fyrir hann að kynna sér þessi efni miklu betur, og ætti honum að vera það vorkunnarlaust, því að ekki er langt að leita vitnisburðar um þetta. Við höfum lagt fram á þessu Alþ. till. um að útgerðarfyrirtækin geti komið upp hærri nýbyggingasjóðum en áður, þegar á heildina er litið. Bið ég hv. þm. að taka þetta til greina. Hitt er rétt að minna á, að nú fyrir skemmstu greiddi hv. þm. N.-Ísf. tvisvar atkv. gegn því á einni og sömu nóttu, að smáútvegsmenn fengju að auka nýbyggingarsjóðsframlagið úr 1/5 hluta tekna í 1/3 hluta. Kalla ég það vel að verið hjá hv. þm.(!!).



Herra forseti. - Ég skal ekki lengja umr. mikið. En ég vil þó út af því, sem hv. 2. þm. Reykv. (EOl) sagði hér um fyrirætlanir útgerðarmanna, sérstaklega stærri útgerðarmanna, segja nokkur orð. Hann sagði, að það mætti vita það, að þessir menn, ef þeir kæmu efnaðir frá stríðinu, mundu hætta að gera út, þegar ekkert græddist á því lengur fyrir þá. Mig undrar mjög að heyra þessi orð, þegar ekki eru liðin meira en 3 ár síðan svo að segja hver einasti útgerðarmaður á Íslandi var búinn að eyða öllum sínum eigum í taprekstur. Það er sem sé allt of vitað mál, til þess að um það þurfi að deila, að útgerðarmenn hafa yfirleitt þá aðferð, að þeir láta fyrirtæki sín ganga ár eftir ár með tapi ef taprekstur verður að vera, heldur en að stöðva rekstur þeirra. Og þetta er venja góðra og gegnra atvinnurekenda á öllum sviðum. Þeir taka náttúrlega við gróðanum, þegar hann gefst, en þeir gefast ekki upp fyrr en í fulla hnefana. Og það hefur gengið jafnvel svo langt hjá Íslendingum, að fjöldi manna, sem hefur átt dálitið hlutafé í fyrirtækjum, hefur haldið uppi fyrirtækjunum með öllum eigum sínum. Og ég veit dæmi þess, að menn hafa látið allt að fimmfaldri hlutafjárupphæðinni af öðrum eignum sínum í fyrirtækin, áður en þeir skoruðust undan því að halda uppi atvinnurekstrinum. Þeir hafa látið allar eigur sínar ganga þannig til þurrðar og margir orðið gersamlega gjaldþrota. Og það er ákaflega hart að heyra slíkar ásakanir frá mönnum, vitandi algerlega hið gagnstæða. Því að reynsla okkar Íslendinga fullsannar þetta, sem ég hef sagt. Og þessi árás á útgerðarmenn hér á Alþ. er þessari stofnun að mínu áliti til mikillar minnkunnar, því að það er vitað, að það er einmitt þessi atvinnurekstur, sem gengur í svo miklum bylgjum, sem hefur undanfarið og mun í framtíðinni gera þjóðfélagið þess megnugt að halda uppi menningarlífi í landinu og standast áföll, sem eflaust eiga eftir að koma. Ég held, að það sé orðið mjög almennt mál þeirra manna, sem afla sér brauðs á sjónum, að framtíð þeirra sé því betur tryggð sem atvinnufyrirtækin eru efnaðri. Og þetta er ekki nema eðlilegur skilningur sem hvert barn á að skilja, að ef það fyrirtæki, sem maður vinnur við, er illa stætt, þá verður atvinnurekstur þess minni, og má búast við, að mönnum, sem vinna við það, verði sagt upp starfi. Ég á oft tal við sjómenn. Og ég held, að mér sé óhætt að fullyrða, að enginn þeirra sjómanna, sem ég hef átt tal við um atvinnurekstur við sjávarsíðuna nú upp á síðkastið, sé á öðru máli en þessu. Allir óska þeir þess að geta stundað atvinnu sína hjá fjárhagslega sterku fyrirtæki, og þeir telja það þá beztu tryggingu fyrir afkomu sinni í framtíðinni. Þeir menn, sem grafa vilja undan þessum fyrirtækjum fjárhagslegan grundvöll þeirra eða óska þess, að þau auðgist ekki, þeir eru beinlínis að stofna til þess að koma fjölda fólks á þessu landi á vonarvöl og skapa eymd og kvíða og e.t.v. algerðan sult. Ég segi þetta bara sem staðreynd. Ég ætla ekki að fara að halda skildi fyrir þá, sem spjótum er nú beint að, en ég vil aðeins, að hæstv. Alþ. liti á þetta mál sem algert þjóðmál. Ég hef gerzt meðflm. að þeirri brtt., sem hv. þm. N.-Ísf. (SB) hefur lýst og flytur ásamt mér, um að fella niður 7. gr. frv. eins og það nú er orðið, sem er sumpart af því, að þessi 7. gr. stefnir að því að rýra fjárhag þessa mikla atvinnurekstrar, sem ég hef nú verið að ræða um. En í öðru lagi stafar það af því, að ég hef orðið fyrir alveg sérstökum vonbrigðum, hvað snertir afstöðu Sósfl. til þessarar till. Eins og ég lýsti hér í stuttri ræðu í gær, er ég alls ekki ánægður með þær leiðir, sem valdar hafa verið til þess að koma niður dýrtíðinni, og hef talið aðrar leiðir heppilegri, sem ég lýsti í ræðu minni þá. En ég féllst á af tveimur ástæðum að veita þessu frv. stuðning. Í fyrsta lagi af því að ég taldi nauðsynlegt, að eitthvert spor yrði stigið í þá átt að koma dýrtíðinni niður og að styðja ríkisstj. í því að ná einhverjum árangri á því sviði. En í öðru lagi fannst mér það svo mikils vert á þessari þrætusamkomu, að heil nefnd, skipuð mönnum úr öllum þingflokkum, hafði komizt að samkomulagi, sem mér fannst spá góðu, og ég vildi, að það samkomulag yrði að l. Þess vegna ákvað ég að fylgja brtt. hv. fjhn. En nú hef ég orðið fyrir tvöföldum vonbrigðum. Þetta samkomulag hefur orðið að verulegu leyti og ekki sízt fyrir það, að Sósfl., sem fær annar s oft hörð orð hér í d., hefur reynzt mjög orðheldinn flokkur í málefnum hér, og ég hef aldrei orðið fyrir neinum vonbrigðum af því, að menn úr þeim flokki hér á þessari samkomu hafi ekki haldið orð sín. Ég hef því orðið fyrir tvöföldum vonbrigðum, þegar þessi flokkur hefur brugðizt í því samkomulagi, sem náðist í hv. fjhn.



Herra forseti. – Það er aðeins örstutt aths. Hv. 2. þm. Reykv. (EOl) kvað það rangt hjá mér að telja, að sú breyt., sem nú er komin inn í frv. með 7. gr. frv., rýri kosti nýbyggingasjóðanna og skerði möguleika útgerðarinnar til þess að endurnýja framleiðslutæki sín í framtíðinni. Hann sagði, að samkvæmt 7. gr., eins og hún er, væri lagt meira í nýbyggingarsjóðina heldur en eftir núgildandi löggjöf. Ég vil um þetta segja: Drottinn gaf og Drottinn tók. Því að enda þótt sú breyt. sé á gerð gagnvart útgerðarfélögum í þessu efni, að nú samkv. þessari gr. eigi allt varasjóðstillagið að renna til nýbyggingarsjóðanna, en ekki aðeins nokkur hluti þess, eins og áður var, þá er þetta tekið aftur í niðurlagi gr., þar sem ákveðið hámark er sett fyrir því, hvað einstök fyrirtæki mega safna miklu á þennan hátt í sjóð. Það er því áreiðanlega vísvitandi blekking hjá hv. 2. þm. Reykv., þegar hann ætlar að halda því fram hér, að möguleikar útgerðarinnar til sjóðsöfnunar hafi verið auknir með þessu. Og um þetta fer ég þess vegna ekki fleiri orðum, og yfirleitt ekki frekar um hans umr. um það, hvernig útgerðarmenn í þessu landi munu snúast við, þegar erfiðleikarnir koma að stríðinu loknu. Hann getur verið einn um þær hugleiðingar, enda hefur hv. 7. þm. Reykv. svarað þeim svigurmælum og illyrðum, sem beint hefur verið að útgerðarmönnum þessa lands, sem rækt hafa með prýði skyldur sínar við þjóðfélagið. Hv. 2. þm. S: M. (EystJ) sagði, að framkvæmdasjóður ríkisins og forusta Framsfl. um myndun hans sannaði vilja Framsfl. til þess að efla framkvæmdir í þessu landi. En þegar ég sagði, að það hefði verið eins og Framsfl. hefði verið berfættur á glóðum, þá var það af því, að þegar fyrst var gerð grein fyrir tilgangi þessa 3 millj. kr. sjóðs af hv. 2. þm. Reykv., þá var tjáð, að tilgangur þessa sjóðs væri að efla atvinnu hér í landinu. Svo benti ég á samræmið í því annars vegar, að Framsfl. var eins og á glóðum af því að hann vildi ekki, að slíkt yrði samþ., en hins vegar í því að skerða möguleika útgerðarinnar til þess að efla skipastólinn með því að ganga inn á stórauknar skattatill. eða stórrýrða möguleika til þessara hluta til þess að efla alþýðutryggingarnar hér í landinu. Ég vil svo taka undir það með hv. 7. þm. Reykv., að ég og aðrir sjálfstæðismenn munum þurfa að athuga margt til þess að finna verulegan hlýhug hjá Framsfl. til útgerðarinnar og verulegan skilning á þörfum útgerðarinnar og þá ekki sízt í sambandi við nýbyggingarsjóðina og endurnýjun flotans. Og þó að ég athugaði málið í dag og á morgun og daginn þar eftir, mundi ég lítið komast lengra í að finna nokkuð jákvætt hjá flokki hv. 2. þm. S.-M. til stuðnings útgerðinni íslenzku. Varðandi það, að ég hafi greitt atkv. á móti hagsmunum smáútgerðarinnar í nótt, þá eru það hrein ósannindi hjá hv. 2. þm. S.-M. Hv. 2. þm. S.-M. hefur að vísu flutt ásamt öðrum skattaákvæðum, sem miða að því að draga úr möguleikum útgerðarinnar til þess að endurnýja flota sinn, till. um nokkurt framlag til nýbyggingar smáútgerðarinnar. En ástin til smáútgerðarinnar var ekki meiri en svo, að þó hann segði, að smáútgerðin þyrfti þessa stuðnings með, þá átti að taka það, sem til þessa stuðnings þyrfti, af útgerðinni á öðrum stað. Ég greiddi atkv. á móti þessu fyrst og fremst af því, að þessi till. var tengd við aðrar skattatill., sem hv. 2. þm. S.-M. þurfti að láta fylgja þessum vinsemdarvotti til útgerðarinnar í landinu. En þegar skattamálin verða sérstaklega tekin til athugunar, þá skal ekki standa á mér að vera með till. í þá átt, að smáútgerðinni gefist aukinn kostur á að safna í sjóði sína. Og það er óþarfi fyrir hv. 2. þm. S.-M. að vera að reyna að koma því að hér, að ég hafi verið að bregða fæti fyrir smáútgerðina, þegar í þessum tili., sem hann ásakar mig fyrir að hafa verið á móti, var gert í bólið sitt gagnvart öðrum þáttum útgerðarinnar.



Ég skal reyna að lengja ekki mál mitt fram yfir það, sem þörf er á. En mér finnst ég verða að segja nokkur orð í tilefni af þeim ræðum, sem hér hafa farið fram, sérstaklega út af þeirri brtt., sem ég ásamt hv. þm. Siglf. (ÁkJ) flutti við 2. umr. þessa máls um afnám skattfrelsisákvæða núgildandi skattal. hjá nokkrum aðilum. Í því sambandi hafa þeir hv. þm. N.-Ísf. (SB) og hv. 7. þm. Reykv. (SK) lagt hér fram skrifl. brtt. um það að fella algerlega út úr frv. 7. gr., þá gr., sem afnemur skattfrelsi nokkurra félaga. Og við málflutning sinn hafa þessir hv. þm. lagt sérstakt kapp á að reyna að telja mönnum trú um það, að þessi brtt. okkar hefði miðað að því að minnka mjög framlög til nýbyggingarsjóðanna, og þetta hefði því verið árás á útgerðina í landinu og mundi leiða til þess, að nýbyggingarsjóðirnir gætu ekki haldið áfram að vaxa og því væru minni líkur til þess, að skipastóllinn yrði endurnýjaður. Þetta er með öllu rangt túlkað hjá þessum hv. þm. Og ef íhugað er, um hvað þessi brtt. okkar hv. þm. Siglf. var, kemur þetta mjög vel í ljós. Eitt af ákvæðum þessarar till. okkar er það, að afnumið verði skattfrelsi almennra hlutafélaga, sem starfa við hvers konar rekstur í þessu landi. Þar er um að ræða fjölda félaga, sem græða feikna mikið á verzlun eða öðrum viðskiptum. Þessi hlutafélög hafa hlotið þau hlunnindi fram yfir einstaklinga, sem reka samsvarandi rekstur, að þau hafa notið skattfrelsis á 1/5 hluta af tekjum sínum, ef þau hafa lagt það fé í nýbyggingarsjóð. Þetta er það, sem við leggjum til, að verði afnumið, að þessi félög njóti sérstakra ívilnana fram yfir aðra, sem sams konar atvinnurekstur stunda. Og þetta sjá menn, að getur ekki skert framlög til nýbyggingar fiskiflotans. Þá er hið annað atriði í okkar brtt., það, að í stað þess, sem gilt hefur fram að þessu, að einstaklingar hafa ekki fengið leyfi til að leggja nema 1/5 hluta af hreinum tekjum í nýbyggingarsjóð, þá lögðum við til, að þeir mættu leggja 1/3 af hreinum tekjum í nýbyggingarsjóði skattfrjálst. Og með þessu verður réttur þeirra einstaklinga, sem fást við smáútgerð, - og einstaklingsrekstur útgerðar er alveg sérstaklega smáútgerð, - til þessara skatthlunninda eftir till. okkar eins mikill og hlutafélaga, sem reka sams konar atvinnu. Og hvaða ástæða hefur verið til þess, að 5 eða 7 menn, sem hafa myndað með sér hlutafélag um útgerð, eigi að hljóta einhver sérstök skatthlunnindi fram yfir það, þó einn vesæll smáútvegsmaður reki sinn bát? Ég sé ekki betur en þessi eini maður eigi að fá sömu skatthlunnindi eins og hinir 5 eða 7 menn, sem myndað hafa hlutafélagið með sér. Hér er því um sanngirnismál og samræmingu að ræða og eins um að auka framlagið til nýbyggingarsjóðanna. Og þá er annað atriði, að þannig hefur það. verið fram að þessu, að útgerðarhlutafélög hafa fengið skattfrjálsan 1/6 hluta hreinna tekna, en þau hafa ekki þurft að leggja nema helming af þessu í nýbyggingarsjóð. Þessir aðilar hafa því ekki lagt nema 1/3 hluta af hreinum ágóða útgerðarinnar í nýbyggingarsjóð. En samkv. till. okkar er lagt til, að þessir aðilar eigi, ef þeir vilja njóta sömu skatthlunninda og þeir hafa áður notið, að leggja 1/3 hluta af hreinum ágóða í nýbyggingarsjóð, eða tvöfalt meira en fram að þessu. Nýbyggingarsjóðirnir munu því aukast af þessu, en ekki minnka. Sú eina takmörkun, sem hér er sett um vöxt nýbyggingarsjóða, er aðeins, að þeir, sem hafa komið þeim sjóðum upp í 1 millj. kr., njóti ekki sömu skattfríðinda. Og mér er sagt, að það séu aðeins tveir aðilar í þessu landi, sem svo er ástatt um. Þessari takmörkun er því aðeins stefnt gegn tveim aðilum. En gagnvart öllum hinum aðilunum, sem útgerð stunda, verka þessi ákvæði þannig, að réttindin aukast til þess að leggja í nýbyggingarsjóði. Svo að það er ekki umhyggja fyrir vexti nýbyggingarsjóðanna, sem hefur verið að verki hjá þeim mönnum, sem staðið hafa gegn þessu ákvæði, heldur þykir þeim hart, að þau tvö félög, sem öflugust eru og ríkust, skuli ekki geta haldið áfram að leggja í nýbyggingarsjóði. Þá er hér annað atriði, sem ég get ekki hlaupið fram hjá, en það eru brtt. þess efnis, að það fé, sem sparast á þennan hátt fyrir ríkið, eigi að renna til alþýðutrygginganna heldur en til annarra sjóða eins og raforkusjóðs. Ég verð að segja, að þessir skattar, sem á þennan hátt fást í ríkissjóðinn, fást alveg sérstaklega frá útgerðinni. Nú er vitanlegt mál, að ein sú breyt., sem stendur fyrir dyrum, og sem skiptir kannske hvað mestu, hvað snertir fjárframlög úr ríkissjóði, er einmitt breyt. á alþýðutryggingal. til hagsbóta sjómönnum. Þannig er sem sagt ástatt, að nú er greidd mjög mismunandi há trygging fyrir þá menn, sem farast á sjó, eftir því hvort þeir farast af stríðs völdum eða vegna hinna almennu sjóslysa. Með þetta er almenn óánægja, og flestir eru á því, að það verði að hækka bætur fyrir almenn sjóslys. Og þessi breyt. stendur fyrir dyrum á alþýðutryggingal. og krefst mikilla framlaga úr ríkissjóði. Og ég sé ekki betur en sjómenn séu vel að því komnir, þótt þeir fengju að njóta þeirra auknu tekna, sem af þessu fengist.

Forseti (JJós): Mér hefur verið afhent skrifl. brtt. frá hv. 2. þm. S.-M. (EystJ) við brtt. frá hv. 2 þm. Rang. (IngJ), svo hljóðandi: [sjá þskj. 726]. Þessi brtt. er skrifl. og of seint fram komin. Tvöföld afbrigði þarf fyrir henni, sem ég vil leita.



Þar sem ég get ekki betur séð en þetta raski gersamlega því samkomulagi, sem hefur orðið innan fjhn., þar sem Alþýðusamband Íslands er hér ekki tekið með sem samkomulagsaðili, segi ég nei.



Ég tel ekki, að þetta raski í neinu aðalefni greinarinnar, en tel að ýmsu leyti eðlilegra, að ráðh. setji reglugerðina, og ég geri ráð fyrir, að hann fái till. um þetta annars staðar frá, og segi því já.



Þar sem ég álit, að samþykkt þessarar till. mundi alveg breyta þeim grundvelli sem lagður hefur verið í þessu efni, og gera það samkomulag torveldara, sem í þessum l. er gert ráð fyrir að leita eftir, segi ég nei.



Á þskj. 716 ber allshn. fram brtt., sem ekki er getið á dagskránni. Er hún fram borin til samræmis við það, sem n. lagði til, áður en málið fór til hv. Ed. Vænti ég þess, að hv. d. sé sama sinnis og áður.