Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson): Þessi brbl., sem nú eru lögð fyrir Alþingi, voru sett vegna annmarka, sem á því þóttu vera að láta hreppsnefndarkosningar fara fram á sama degi og alþingiskosningar. Ég vil leyfa mér að mælast til, að frv. þessu verði vísað til 2. umr. og allshn.



Á haustþinginu 1944 voru samþ. lög, sem heimiluðu ríkissjóði að verja einni milljón króna til að reisa tilraunastöð að Keldum, gegn því að Rockefellerstofnunin legði fram jafnmikið fé til þessarar stofnunar. Það mun hafa verið gengið út frá, að Rockefellerstofnunin samþykkti að veita féð, án þess að setja skilyrði um, að það gengi til tilrauna í búfjársjúkdómum hér. Ekki gekk greitt, að Rockefellerstofnunin legði fram féð, heldur dróst það á langinn og var frestað. En á árinu 1945 fór væntanlegur forstöðumaður tilraunastöðvarinnar, Björn Sigurðsson, vestur um haf, og eftir samtöl við hlutaðeigandi menn, samþykkti stofnunin að veita 150 þús. dollara framlag, þannig að tilraunastöðin félli undir háskólann, en hún hefur heyrt undir landbúnaðarráðuneytið, og varð því að breyta skipulagi hennar. Á síðasta þingi lá fyrir frumvarp um, að atvinnudeildin yrði lögð undir háskólann, en það dagaði uppi. En á þessu ári varð að taka ákvörðun um byggingu stöðvarinnar, og hætta gat verið á, að framlag Rockefellerstofnunarinnar glataðist. Bráðabirgðalög voru því sett þann 4. júní, að tilraunastöðin að Keldum skuli lúta læknadeild háskólans, svo að lægt sé að fá framlag Rockefellerstofnunarinnar. Hér liggur nú fyrir frv. um, að tilraunastöðin falli undan landbúnaðarráðuneytinu til háskólans. Skiptar skoðanir eru um það, hvort betra sé. Ég tel, að eðlilegt sé, að stofnun sem þessi sé í tengslum við háskólann. Gert er ráð fyrir, að starfssvið hennar beinist að búfjársjúkdómum og starfsemin miði að því að lyfta undir landbúnaðinn fyrst og fremst. Ég hef tekið fram, að skoðanir um eðli stofnunarinnar skipti ekki svo miklu máli, heldur er aðalatriðið að fá framlag Rockefellerstofnunarinnar. Ég mælist til, að þessu frv. verði vísað til menntmn. að lokinni umr.



Herra forseti. - Ég mundi telja eðlilegt, þegar stofnun sem þessi risi upp, yrði hún ekki deild háskólans, heldur teldist hún undir landbúnaðarráðuneytið, eins og tíðkast í Danmörku og Svíþjóð. Þó skal ég ekki leggja móti þessu, en þó er þörf nokkurra breytinga. Í læknadeild og háskólaráði eru menn, sem þekkja ekki, hvar skórinn kreppir að í þessu efni, en engir mundu um málið fjalla frá landbúnaðinum. Hér eru ráð, sem heita tilraunaráð landbúnaðarins, annað í jarðrækt, hitt í búfjárrækt. Í lögum um þetta efni er ætlazt til, að tilraunaráð búfjárræktar ákveði, hvaða tilraunir skuli gera í búfjárrækt ár hvert. Athuga þarf að leggja það fyrir þessa stofnun, sem mest kallar að, en hætta getur verið á, að áhugi manna þeirra, sem við stofnunina vinna, beinist að öðrum viðfangsefnum en þeim, sem mest er knýjandi að leysa á hverjum tíma. Það er hægt að finna dæmi frá öðrum löndum um slíkar stofnanir, sem hafa verið ríki í ríkinu og ekki unnið að þeim verkefnum, sem mest þörf hefur verið á. Dæmi um það get ég nefnt frá Danmörku og Svíþjóð. Við treystum, að stofnunin verði í „kontakt“ við landbúnaðarráðuneytið, og búa þarf um lögin þannig, að tengiliður verði þar í milli. Vildi ég biðja hv. n. að athuga þetta.



Herra forseti - Ég hef ekki á móti, að athugað sé, hvort unnt væri að tengja tilraunaráð og þessa stofnun saman, en gæta verður þess að skera stofnuninni ekki of þröngan stakk og bera það traust til manna þeirra, sem vinna við þess konar vísindastofnun, að þeir viti, hvar skórinn kreppir að, og að þeir vinni að því, sem mest þörf er á á hverjum tíma. Ég kvíði ekki, að forstöðumenn stofnunarinnar beini áhuga sínum að öðru en því, sem nauðsynlegt er, enda mundi þá löggjafarvaldið grípa í taumana, og mundu þá starfsmenn velja þau viðfangsefni, sem mestu máli skiptu fyrir atvinnulífið og þjóðfélagið. Það er eðlilegt, að nefndin gefi málinu fullan gaum, en setji ekki ákvæði, sem bindi stofnuninni um of fjötur um fót.