Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Magnús Jónsson: Ég hefi leyft mér að bera fram litla brtt. við þetta frv. Þegar það fór héðan, var það þannig, að stærri bátum mátti ráðh. heimila að veiða frá 1. sept. til ársloka, og ég færði fyrir því þau rök, að svo framarlega sem síldveiði hefði brugðizt eða að sérstaklega góðir möguleikar séu fyrir sölu og að ekki væru fleiri bátar en svo, sem óskuðu að taka þátt í þessari veiði, að ráðh. teldi skaðlaust, þá væri ekki loku fyrir það skotið með lögum, að bátar gætu hirt þessa veiði. Enda væri það kynlegt fyrirkomulag. Hv. Nd. tók þetta upp, en breytti því nokkuð, þannig að samkv. því eru aðeins 2 mánuðir að haustinu, sem þessa veiði má leyfa, frá 1. október til 30. nóvember. Mér þykir samkv. því, sem ég sagði áður, þetta mark vera sett of þröngt. Ég geri ráð fyrir, að yfirleitt sé séð fyrir, hvernig fara muni um síldveiðina um miðjan septembermánuð, og hefi álitið rétt, að heimildin sé bundin við 1. september, en hefi nú borið fram brtt., þannig að heimildin nái frá 15. september til nóvemberloka, svo að hægt sé að veita bátum, sem koma að norðan úrkula vonar eftir lélega veiði, heimild til þessarar veiði. Annars kom það hér nokkuð til umræðu um danska báta, sem hér hafa stundað veiði, og að það væri mjög leiðinlegt, ef við settum slík ákvæði án tillits til þess, hvort þau hefðu eitthvað það inni að halda, sem gæfi tilefni til þess, að hægt væri að skella því framan í okkur, að við værum að fara í kringum gerðar samþykktir, og vil ég í því sambandi gefa svofellda yfirlýsingu, sem ég óska að sé bókuð orðrétt: „Þannig að ef þessi heimild yrði notuð að því er viðkemur dönskum bátum, þá verði sú heimild einskorðuð við þá báta, sem hafa sannað, að þeir hafi stundað hér veiði, og að þeir séu í eigu sama manns eða sömu manna og gerðir út af sama manni eins og undanfarið“. Því það hefir verið skýrt fram tekið, að ekki er farið fram á annað en þetta, og ef svo væri, er engin hætta á, að illt hlytist af. Ég ætla svo ekki að tala meira um málið að sinni. Það er orðið svo kunnugt, og vil ég láta menn skera úr um það, hvort þeir vilja rýmka þetta ákvæði.

* Frsm. (Ingvar Pálmason) : Ég skal ekki fara mörgum orðum um þessa brtt., en vil benda á það, að ef hún yrði samþ., yrði það til þess, að málið verður að fara til sameinaðs þings, og er þá ekki hægt, þar sem nú er áliðið þingtímans, að ljúka málinu á þessu þingi. Hvernig um málið fer þar, skal ég ekki segja. En mér þykir einkennilegt, hversu mikið kapp er lagt á að vera í andstöðu við Nd., sérstaklega vegna þess, að þessar breyt. eru ekki annað en leiðréttingar, t. d. það, að leyfa ekki bátum, sem eru 35 smálestir eða stærri, dragnótaveiði innan íslenzkrar landhelgi. Í gildandi lögum nú er þessi heimild bara frá 1. okt. til 30. nóv., m. ö. o. að eins og frv. kemur frá Nd. er heimildin sú sama, að undanteknu því, að nú verður að fá leyfi ráðherra. Tímatakmörkunin nákvæmlega hin sama. En ef till. hv. 1. þm. Reykv. verður samþ., er tíminn lengdur. Þetta atriði var töluvert rætt í Nd., og tel ég málið í hættu með því að setja það í Sþ. Það var lögð áherzla á það að koma til móts við Dani, og einnig lögð áherzla á það af hæstv. ráðh. og hv. 1. þm. Reykv. að sýna vinsamlegt tillit, og finnst mér, að hæstv. ríkisstj. gæti orðið við því, án þess að auka þennan rétt. Ég vildi láta þetta koma fram, þótt menn líti misjöfnum augum á þessi ákvæði eins og þau eru nú. Því, sem kann að vera nauðsynlegt í frv., er ef til vill stefnt í voða með því að leita til Sþ. Nd. hefir aðeins viljað hvika til í því að veita leyfið eftir því sem á stendur, en vill alls ekki lengja tímann. Ég tel því ástæðulaust að samþ. þessa brtt.

*Magnús Jónsson: Við þurfum ekki að hafa langar umr. um þetta mál. Það var leiðrétt í hv. Nd. að því leyti, að nú er fullkomin heimild fyrir því, að ráðh. veiti veiðileyfi fyrir þessa báta. Ég er ekki að hafa á móti rökum hv. 2. þm. S.-M., annað en það, að þetta eru ekki lög. En eins og brtt. mín er nú, fer hún aðeins fram á, að fyrra markið sé fært fram, og vil ég segja, að ef mín till. verður samþ., er þetta ákvæði orðið rýmra en í lögunum. Hér er ekki um annað að ræða en að ráðh. geti veitt leyfið. Enginn af þessum bátum getur stundað veiði nema með leyfi ráðherra. Hv. þm. talar um að fara í kringum sambandslögin. Þeir kvarta um lögin eins og þau eru, en það er búið áður að fullnægja þeim kvörtunum. Þeir kvörtuðu út af lögunum 1937. Á fundum nefndarinnar er alltaf kvartað um þetta, og er því óheppilegt að leggja slíka áherzlu á það nú. Ég held, að hv. þm. hljóti að vera mér sammála um, og það sé einmitt eftir hans rökum, að ekki sé rétt að útiloka þá báta, sem geta haft upp úr síldveiðinni, og að ráðh. geti leyft þeim bátum, sem hafa orðið fyrir tapi, að vinna það upp með því að stunda dragnótaveiði. . Eins og nú er með verðmæti þessarar vöru, væri það ófyrirgefanlegt að nota sér það ekki að afla hennar. Verðlag getur breytzt, og komið getur fyrir, að ekki sé hægt að selja vöruna, en á þessum tímum á að auðvelda það fyrir landslýðinn að afla þeirra verðmæta, sem gildi hafa. Við eigum að grípa gæsina meðan hún gefst. Núna selja togararnir afla sinn fyrir 5000 £. En það er ekki vist, hvað það stendur lengi. Ég geri ekkert úr þeirri röksemd, að málinu sé hætta búin, ef þessi till. er samþ. og það fer til Sþ. Hv. Nd. hefir veitt því samþykki sitt, og ef það yrði samþ. hér í þessari hv. deild, getur því ekki verið nein hætta búin í Sþ.

* Frsm. (Ingvar Pálmsson) : Ég vildi benda á, að það er töluvert meginatriði, sem felst í brtt., þar sem tíminn er lengdur um hálfan mánuð, og hlýtur það að hafa áhrif á atkvgr. í Sþ., hvort þessi brtt. nær samþykki hér og kemst inn í frv., en ég óttast, að frv. myndi þá verða fellt þar. Annars vildi ég benda á, að það er óþarfa viðkvæmni hjá 1. þm. Reykv., er hann segir, að kvartanir hafi komið frá Dönum út af l. eins og þau eru nú. Ég skaut því þá inn i, að þeim kvörtunum hefði verið sinnt. Dönum þótti aðallega ákvæðin um meðferð veiðarfæra, er skip eru í landhelgi, vera of ströng. Ríkisstj. hefir bætt úr þessu, svo að Danir eru ánægðir með. Er því málið úr sögunni. En á síðasta fundi sambandsln. kom fram umkvörtun út af till. frá Skúla Guðmundssyni. Og þegar nú ráðh. hefir heimilað að veita undanþágu fyrir þessa báta, hefir ríkisstj. fullnægt kröfum Dana, og er því ástæðulaust að setja þetta ákvæði í frv. vegna þeirra.

En að við gerðum það þá vegna Íslendinganna?

.

* Frsm. (Ingvar Pálmason) ; Þetta frv. er komið frá hv. Nd. og er samið af landlækni, í samráði við berklalækna landsins, og vil ég geta þess, að þær breyt., sem frv. gerir á gildandi l. um berklavarnir, eru að miklu leyti aðeins staðfesting á því, sem þegar hefir verið framkvæmt og reynslan hefir sýnt, að nauðsynlegt var að framkvæma. Að vísu eru hér nokkur ákvæði, sem ekki hafa ennþá verið tekin til framkvæmda, en þau eru þó öll í beinu framhaldi af þeirri þróun, sem orðið hefir í þessum málum að undanförnu. Kostnaður sá, sem af þessu frv. leiðir fyrir ríkissjóð, er nálega enginn umfram það, sem fé er veitt til á fjárl. á hverjum tíma. Hinsvegar er því ekki að neita, að ef gert er ráð fyrir því, að ráðstafanir frv. eigi að koma að fullum notum, verða nokkur framlög nauðsynleg, þó ekki mikil. Má ef til vill benda á eitt atriði, ákvæði síðari málsgr. 14. gr., sem er til að auka útgjöldin. Það hefir verið svo ákveðið í l., að ef starfandi ljósmóðir sýkist af berklum, þá skal hún halda launum sínum, en í frv. hefir verið bætt því ákvæði, að sömu kjara skuli hjúkrunarkonur njóta. Er þetta sanngjarnt atriði, og held ég, að í því felist eina útgjaldaaukningin. Frá leikmannssjónarmiði sýnist þessi breyting á l. vera mjög til bóta, sérstaklega að því er snertir það að koma í veg fyrir smitun. Munurinn á þessu frv. og núgildandi l. er aðallega sá, að hér er lögð mest áherzlan á varnirnar, en í l. er lögð aðaláherzlan á lækningar. Þar með er þó hvergi dregið úr gildi núverandi lagaákvæða um lækningar. N. mælir með því, að frv. verði samþ. eins og það liggur hér fyrir.



Herra forseti! N. hefir, eins og frv. ber með sér, orðið sammála um að mæla með því, að það verði samþ. Eins og öllum hv. þm. er kunnugt, er ekki nema tiltölulega lítill hreindýrastofn eftir hér á landi, og eru þau aðallega á Brúaröræfum. Þó að menn viti ekki vel, hve mörg þessi hreindýr eru, má samt fullyrða, að þeim hefir mjög fækkað. Allir eru sammála um það, að nauðsynlegt sé að stuðla að því, að þessar skepnur deyi ekki út með öllu, og er l. þessum ætlað að stuðla að þessu meira en áður hefir verið. Reynslan mun svo skera úr um það, hvernig þetta tekst. Menn greinir nokkuð á um það, hverjar ástæður liggi til þess, að stofninn minnkar. Fyrir sumar af þessum ástæðum á nú að girða, þó að ekki sé hægt að koma í veg fyrir það, sem að líkindum er aðalástæðan, sem sé það, hversu fáir kálfar komast upp, þegar vor eru köld. Sumir telja aftur drápið vera aðalástæðuna, og fyrir það er ætlunin að girða. Frv. felur í sér lítil útgjöld, í hæsta lagi nokkur hundruð kr., svo að það þurfa menn ekki að óttast. Vera má, að þessi l. geti nokkuð stuðlað að því að viðhalda hreindýrastofninum.



Þetta frv. er komið frá hv. Nd. Eins og menn sjá, gerir það ráð fyrir breytingum á l. um iðju og iðnað. Er nokkur ágreiningur um það, hvort þau l. séu í því formi, sem vera ætti. Í frv. er þó lítið gengið inn á þann ágreining. Breytingarnar eru svo smávægilegar, að ég sé ekki ástæðu til að vera að útskýra þær fyrir hv. dm., en vil láta mér nægja að óska þess fyrir hönd n., að frv. verði samþ. óbreytt.

* Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Þetta mál hefir legið fyrir sjútvn., en er flutt af hv. þm. G.-K., núv. atvmrh. Í frv. er aðeins farið fram á að ákveða í l. ráðstafanir, sem nú mun vera að miklu leyti búið að undirbúa. N. fékk þær upplýsingar, að allar ráðstafanir hefðu verið gerðar um aukningu á Raufarhöfn og að nokkru leyti á Siglufirði. Í 1. gr. er gert ráð fyrir, að Raufarhafnarverksmiðja verði aukin allt upp í 5000 mál, en aukningin á Siglufirði á að nema 2000 málum. Um þetta hefir staðið allmikill styrr á þingi og í blöðum, en með þessu virðist málið vera komið í örugga höfn. Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta mál. Ég geri ráð fyrir, að um það verði ekki frekar deilt í þessari hv. d. en í hinni d., sem var alveg sammála um að samþ. þetta frv., með þeim ráðstöfunum, sem því er ætlað að lögfesta.