Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 399 flytur ríkisstj. brtt. við vegáætlunina og fjalla þær um fjárveitingar til vegagerðar á Vestfjörðum. Þessar till. standa í beinu sambandi við þá framkvæmdaáætlun fyrir Vestfirði, sem unnið hefur verið að og tel ég rétt að gera hér nokkru nánari grein fyrir því máli. Á síðasta þingi flutti hv. 4. þm. Vestf. till. til þál. um, að Alþ. skoraði á ríkisstj. að láta athuga möguleika á því, að Íslendingar hagnýti sér aðstoð frá viðreisnarsjóði Evrópuráðsins í þeim tilgangi að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Á vegum Evrópuráðsins er svokallaður viðreisnarsjóður eða Resettlement Fund, sem hefur það hlutverk að aðstoða Evrópulönd við lausn vandamála, sem stafa af tilflutningi fólks. Þessi sjóður gegnir hlutverki sínu með því að veita lán til framkvæmda, sem ætlað er að skapa nýja möguleika til lífsframfæris, þar sem þess gerist þörf vegna tilflutninga fólks. Þessari till. var vísað til fjvn. og mælti n. með samþykkt hennar, en till. varð ekki útrædd. Ríkisstj. lét samt kanna möguleika á lántöku hjá viðreisnarsjóðnum og var það gert með tilliti til fjáröflunar vegna framkvæmda á Vestfjörðum, en árið 1963 hafði Alþ. samþ. till. til þál. frá tveim þáv. þm. Vestfjarða, þeim Gísla Jónssyni og Kjartani J. Jóhannssyni, þál. um framkvæmdaáætlun til stöðvunar á fólksflótta. úr Vestfjarðakjördæmi. Skyldi ríkisstj. fela Framkvæmdabanka Íslands að semja 5 ára framkvæmdaáætlun til stöðvunar fólksflóttanum úr Vestfjarðakjördæmi. Á vegum Framkvæmdabankans hefur verið unnið mikið starf að þessari áætlanagerð. Því starfi er ekki lokið enn og heildaráætlun liggur ekki fyrir. En til þess að skapa möguleika á lánsfjármagni frá viðreisnarsjóðnum til framkvæmda á Vestfjörðum þegar á þessu ári ákvað ríkisstj., að flýtt yrði sérstaklega þeim þætti framkvæmdaáætlunarinnar, sem varðar samgöngumál. Í lok febrúar s.l. hafði verið gengið frá framkvæmdaáætlun í samgöngumálum Vestfjarða, sem ríkisstj. samþykkti. Áætlunin er um framkvæmdir í vegamálum, flugvallargerð og hafnarmálum á næstu 4 árum, 1965–1968. Samkv. þessari áætlun er gert ráð fyrir framkvæmdum samtals að upphæð 171.6 millj. kr., sem skiptist þannig, að í hafnir eiga að fara 71.8 millj., í vegi 67.7 millj. og í flugvelli 32.1 millj. Það er gert ráð fyrir, að helmings af fjármagni til þessara framkvæmda verði aflað innanlands eða 85.6 millj., en 86 millj. eða 2 millj. dollara komi frá viðreisnarsjóði Evrópuráðsins, ½ millj. dollara á ári í 4 ár. Á grundvelli þessarar áætlunar í samgöngumálum, sem er hluti af væntanlegri heildaráætlun um framkvæmdir á Vestfjörðum, sótti ríkisstj. um 500 þús. dollara. lán á ári i 4 ár úr viðreisnarsjóðnum. Sjóðurinn hefur nú samþykkt þessa lánsbeiðni. Lánið er til 15 ára með 6% vöxtum auk kostnaðar. Lánið er afborgunarlaust fyrstu 5 árin. Samkv. vegal. er gert ráð fyrir, að í vegáætlun sé gerð grein fyrir þeim framkvæmdum, sem fyrirhugaðar eru á tímabilinu og þeirri fjáröflun, sem gert er ráð fyrir þeirra vegna. Með tilliti til þessa eru bornar fram brtt. á þskj. 399 vegna fyrirhugaðrar lántöku hjá viðreisnarsjóðnum til vegaframkvæmda á Vestfjörðum. Brtt. fela í sér, að heimilað verði að vinna að lagningu þjóðbrauta og landsbrauta á Vestfjörðum fyrir 34 millj. kr. Ég tel þess ekki þörf að lesa upp till. sundurliðaða, þar sem hún liggur fyrir hv. þm. En ég vil aðeins til frekari skýringar á gangi þessa máls og málsmeðferð geta þess, að ætlunin var að skýra frá þessari framkvæmdaáætlun fyrir Vestfirði í sambandi við heildarframkvæmdaáætlunina fyrir árið 1965. En þar sem vegáætlunin er nú komin til lokaafgreiðslu hér í hv. sameinuðu þingi, þykir óhjákvæmilegt að taka þetta bæði inn í hana og gera nú þegar á þessu stigi í sambandi við þessar brtt. grein fyrir þessum þætti málanna.



Herra forseti. Í sambandi við umr. um vegáætlunina, sem fram fóru hér s.l. mánudagskvöld, flutti hv. 3. þm. Vestf. hér langa ræðu um vegamálin á Vestfjörðum og dró upp dökka mynd af ástandi vegamála í þessu kjördæmi. Hann sagði, að óbílfærar þjóðbrautir og landsbrautir væru 486 km á landinu og af því væru 221 km í Vestfjarðakjördæmi. Það er fjarri mér að vilja halda því fram, að ástand vega á Vestfjörðum sé gott og fús er ég að viðurkenna, að margt er ógert í vegamálum í þessu kjördæmi og mikið átak þarf að gera í þessum málum, sem ég mun síðar koma að. En þegar við tölum um, hve margir km eru ólagðir í vegum, verðum við í leiðinni að geta þess, að þá eru meðtaldar leiðir, sem voru fyrir í vegal. og eru enn í núgildandi vegal., þar sem engin byggð er lengur og engum dettur í hug að leggja fé til, eins og stendur og vil ég í því sambandi nefna veg frá yzta bæ í Snæfjallahreppi að Sandeyri, Jökulfjarðaveg og Aðalvíkurveg. Hv. þm. nefndi enn fremur, að óbrúaðar ár á landinu, sem þarf 4–10 m brú á eru 174. Af þeim eru 58 í Vestfjarðakjördæmi. En hann gat þess ekki, að um 40% af þessum ám eru á óveguðum köflum og nokkrar þeirra á þeim leiðum, sem enginn maður býr við og ég áðan nefndi. Á þjóðvegum Vestfjarða eru óbrúaðar auk þessa 13 ár, sem þurfa brýr 10 m eða lengri, og eru 5 þeirra á leiðum, sem eru óvegaðar og á leiðum, sem engin byggð er við. 4 brýr af þessum 13 er ákveðið að byggja samkv. till. fjvn. í þeirri vegáætlun, sem hér liggur fyrir til síðari umr. Mér finnst, að sú dökka og ömurlega mynd, sem hv. þm. dró upp, sé um leið þung ádrepa á þá menn, sem lengst hafa verið þm. í þessu kjördæmi eða í hluta af því, áður en kjördæmin 5 voru sameinuð í eitt kjördæmi. Sá maður, sem lengst hefur verið þm. Vestf., er núv. hv. 1. þm. Vestf., sem hefur setið á Alþ. í 31 ár og hefur lengur farið með vegamál, en nokkur annar maður og mér finnst að hv. 3. þm. Vestf. höggvi allnærri þessum hv. þm. og fyrrv. ráðh., þegar hann telur, að sama sem ekkert hafi í raun og veru verið gert í vegamálum Vestfjarða öll þessi ár. Ég vil segja það um hv. 1. þm. Vestf., að hann hefur mörgu góðu komið til leiðar í þessum málum. Vestfirðir eru stórt kjördæmi yfirferðar og ég vil í því sambandi einnig minna á tvo aðra þm., sem unnið hafa af sérstökum dugnaði að vegaframkvæmdum á Vestfjörðum, sem eru Gísli Jónsson, fyrrv. 1. þm. Vestf., og hv. 2. þm. Vestf., Sigurður Bjarnason. Þegar þessir menn urðu þm., annar í N-Ísafjarðarsýslu og hinn í Barðastrandarsýslu, má segja, að þessar sýslur hafi verið vegalausar með öllu. Þeir hafa lyft miklu átaki og unnið vel og dyggilega að vegamálum þessara sýslna og síðar kjördæmisins í heild. Hv. 3. þm. Vestf. rakti í ræðu sinni till. sínar og hv. 1. þm. Vestf. og 5. þm. Vestf. um lántökur til vegagerðar í kjördæminu og gat þess, að þessi tillöguflutningur hefði fyrst hafizt árið 1959 og þá stóðu þeir tveir, 1. og 3. þm. Vestf., að þeim till., og síðan hefði hann ásamt þessum tveimur hv. þm. árlega flutt till. um lántökur til vegagerða á Vestfjörðum. Af lýsingu hv. þm. var þessi tillöguflutningur mikil raunasaga og að mér skildist og sýndist á svip hans, voru sorgir hans þungar sem blý í sambandi við afgreiðslu þessara mála. Þessi hv. þm. kom fyrst á þing árið 1956, ef ég man rétt og ég verð að segja eins og er, að mér finnst hafa, tekið hann alllangan tíma að átta sig á því, að það þyrfti að gera stórátak í vegamálum í kjördæminu, að hann skuli ekki hafa áttað sig á því fyrr en árið 1959, að það þyrfti að auka framkvæmdir í vegamálum í Vestfarðakjördæmi. Og sérstaklega hefði þess hv. þm. þurft að átta sig á þessu fyrr og sömuleiðis núv. meðflm. hans að þessum till., hv. 1. þm. Vestf. og hv. 5. þm. Vestf., því að þá höfðu þeir sannarlega aðstöðu til að sýna mátt sinn og vilja í verki. Þá sátu tveir af þessum mönnum í ríkisstj., vinstri stjórninni og sá þriðji var einn af beztu og sterkustu stuðningsmönnum þeirrar stjórnar. En þá sátu þeir bara með hendur í skauti sér og lögðu ekki til, að væri tekið eyrislán til framkvæmda á Vestfjörðum á þessum árum. En þegar Framsfl. og Alþb. lenda utan stjórnar, sjá þeir fyrst möguleika á því að fá fé til framkvæmda á Vestfjörðum, þegar Sjálfstfl. og Alþfl. eru komnir til áhrifa, þá fara þeir að flytja slíkar till. Það hefði verið ólíkt skemmtilegra að vita til þess, að það hefði komið fram á þessum árum, að þessi hv. þm. hefði barizt fyrir auknu framlagi til vega á Vestfjörðum, á meðan hann var stjórnarsinni og hafði meiri áhrif, en hann hefur nú eða hefur haft á undanförnum árum. Þá lýsti þessi hv. þm. mjög nákvæmlega samtölum, sem hefðu átt sér stað á þingmannafundum á Vestfjörðum. Ég hefði talið, að margt af þeim samtölum hefði mátt vera ósagt hér á Alþ., því að við stjórnarsinnar frá. Vestfjörðum skýrðum þessum hv. kollegum okkar frá því, hvers væri að vænta í sambandi við lántökur til vegagerða. Hv. þm. sagði í öðru orðinu, að hann fagnaði þessu, en í hinu orðinu var hann hálfdrýldinn og setti upp hálfgerðan ólundarsvip hérna í pontunni. Og nú skulum við ætla, að þessi hv. þm. og sömuleiðis þeir aðrir, sem standa að brtt., hv. 1. þm. Vestf. og 5. þm. Vestf., hefðu eftir að hafa fengið allar þær upplýsingar, ekki þurft að koma þannig fram að flytja, brtt. við vegáætlunina um að taka út öll framlög til allra stærstu og fjárfrekustu vega á Vestfjörðum og vilja fella þau niður. M.ö.o.: þeir leggja til á þskj. 377, að niður verði felld framlög í brtt. fjvn. að upphæð 9 millj. 355 þús. kr. En þeir flytja jafnframt till. um ýmsa nýja vegi, sem ekki eru í okkar till. og sömuleiðis um hækkun framlaga til ákveðinna vega. Samtals nema þessar upphæðir samkv. þessu þskj. 10 millj. 350 þús. kr. Frá því dragast 1.257 þús. kr., sem eru fyrir í till. fjvn., svo að hækkunartill. þeirra félaga nema 9 millj. 93 þús. kr. eða eru 262 þús. kr. lægri, en er nú í till. fjvn. Svo koma þessir hv. þm. og kvarta og kveina yfir því, hve litlu sé varið til vegamála í Vestfjarðakjördæmi og segjast vilja fá miklu meira og flytja svo brtt. um lækkun upp á 262 þús. kr. Hér hefur ábyggilega orðið einhver kontorfeill hjá þessum hv. þm. En ég veit, að þeir afsaka sig með því, að þeir flytja till. um eina brú að upphæð 300 þús. kr., brú, sem kostar vafalaust tvöfalt hærri upphæð og er auðvitað ekkert gagn í því að flytja þá till. til tveggja ára, því að brúin verður ekki byggð fyrir þessa upphæð. Nú þykir mér til hlýða að rekja nokkuð, hvað fór á milli okkar þm. í Vestfjarðakjördæmi til viðbótar því, sem hv. 3. þm. Vestf. gat um í sinni ræðu hér s.l. mánudagskvöld. Það er rétt, að við þm. stjórnarliðsins á Vestfjörðum vorum búnir að fara yfir till. vegamálastjóra um skiptingu á því fé, sem okkur bar að skipta samkv. ákvörðun fjvn. Allar þessar till. bárum við undir þessa hv. þm. og þeir óskuðu eftir því að fá frest til að athuga þessi mál og það var aftur haldinn fundur, og þá komu fram fjórar aths. við þessa tillöguskiptingu okkar. Ein aths. var að færa til úr einum vegi í annan og á þá aths. féllumst við þegar, allir þm. stjórnarliðsins í Vestfjarðakjördæmi. Hinar þrjár aths. námu samtals 600 þús. kr., þrír vegir með 200 þús. kr. framlag hver. Við spurðum strax: Hvaða vegi viljið þið lækka frá till. okkar? Það kom ekkert svar við því. Það svar er ekki enn þá komið. En í stað þess að leggja fyrir þingmannafund till. um 600 þús. kr. breytingar er nú komið með brtt. upp á 9 millj. kr. og svo aftur að fella niður framlag til allra stærstu veganna upp á 9.3 millj. kr. Ég verð að segja það, að mér finnst hörmulegt til þess að vita, að loksins, þegar rofar til og fram undan er að gera stórátak í vegamálum Vestfjarða, skuli þessir hv. 3 þm. leyfa sér að flytja brtt. um að fella niður framlag til allra helztu vega á Vestfjörðum, sem skipta mestu máli og eru á milli þéttbýlustu staðanna í kjördæminu og taka svo inn aftur í staðinn ýmsa vegi, sem ekki skipta verulegu máli og margir hverjir mega með a.m.k. góðri samvizku minni bíða enn um hríð, meðan við erum ekki búnir að bæta vegi á milli fjölmennustu byggðarlaga á Vestfjörðum. Ég verð að segja það, að mér finnst það ofrausn hjá þm. í kjördæmi, sem svo mikið á eftir að vinna í, að leggja til að það sé tekið framlag til vega á milli Strandasýslu og Barðastrandarsýslu, til 4 vega og þar af er einn vegur, sem heitir Kollabúðarheiðarvegur, þar leggja þeir til, að sé tekið mest inn eða 700 þús. kr. Auðvitað verðum við að fá einn veg á milli Strandasýslu og Barðastrandarsýslu, en að hugsa um að leggja samhliða í 4 vegi er ofrausn að mínum dómi og það hygg ég að sé ofrausn talin af öllum Vestfirðingum nema þá þessum 8 hv. þm. Annars býst ég við, að 1. þm. Vestf. hafi nú lítið gert í þessu annað, en að lána nafnið sitt á till. Annars væru þær kannske betur úr garði gerðar, ef hann hefði farið betur yfir þær með hinum tveimur. Þá furða ég mig á því, að í annarri til. þessara hv. þm. er lagt til, að framlög til Strandavegar í Bæjarhreppi verði 200 þús. 1966 og 400 þús. 1965. Aftur taka þeir upp þennan sama veg í landsbrautum, Strandaveg í Bæjarhreppi og þar eru þeir með 300 þús. 1965 og 250 þús. 1966. Þetta fæ ég ekki skilið hjá hv. þm., þegar þeir eru að leggja til fjárveitingu í veg, sem er þjóðbraut, að taka hann svo aftur upp með landsbrautum, þó að það séu aðrar tölur, því að það er töluverð fjölbreytni í till. hv. þm. Ég er hræddur um, að þegar fólkið á Vestfjörðum veit og fær upplýsingar um það, að við höfum sýnt þessum hv. þm. þá framkvæmdaáætlun, sem fyrir liggur og hæstv. fjmnh. hefur nú skýrt frá, finnist fólki undarlegt, þegar því er ljóst, að ætlað er, að 50% af því fé, sem fer til þessara vega, verði greitt af vegáætlun og fram undan sé að gera stórátök, skuli þrír af þm. Vestfirðinga leyfa sér að flytja till. um það að taka algerlega út úr vegáætlun allt framlag til þessara vega næstu 2 árin, árin 1965 og 1966. Og það er hvorki meira né minna, það er vegurinn sunnan Þingmannaheiðar, sem verður lífæð fólksins í allri Barðastrandarsýslu, í hinu gamla kjördæmi hv. 3. þm. Vestf., og sömuleiðis aðalleiðin norður á Ísafjörð og til kauptúnanna við Ísafjarðardjúp, vegurinn um Breiðadalsheiði, sem hefur verið mesti þrándur í götu Vestfirðinga um samgöngur að vetrinum á milli þéttbýlustu staða Vestfjarða, vegurinn um Bíldudal yfir fjallið Hálfdán, Bolungarvíkurvegur, sem þarfnast mikilla endurbóta og síðast, en ekki sízt leggja þeir til, að lán verði tekið í Djúpveg, en Djúpvegur innan við Súðavík er ekki í framkvæmdaáætluninni, og veitir sannarlega ekki af því fé, sem er á vegáætlun og kemur úr hörðustu átt, þegar þm. úr því kjördæmi leggja til, að það sé fellt niður. Sömuleiðis má segja um Strandaveg, veginn um Árneshrepp frá Veiðileysufirði og að Selvíkurhöfða, þeir leggja einnig til, að hann sé tekinn út úr vegáætluninni. Ég tel, að þessir hv. þm. hafi sýnt mjög mikið gáleysi, að ekki sé meira sagt og ég býst við því, að þeir komi til með að sjá eftir því að hafa flutt þessar vanhugsuðu brtt., og það er alveg óhætt að fullyrða, að það hefur verið gert í miklum fljótheitum og í kappi við tímann, því að það hefur ekki verið búizt við því, að þessar umr. drægjust svo á langinn sem raun ber vitni. Skal ég svo ekki fjölyrða miklu lengur um þetta, en áður en ég lýk máli mínu, vil ég fagna mjög þeirri yfirlýsingu, sem hæstv. fjmrh. gaf hér áðan og eins og hann gat um, var fyrsta skrefið í þessa átt tillöguflutningur og samþykkt þáltill. Kjartans J. Jóhannssonar og Gísla Jónssonar seint á þinginu 1963 og síðan hefur verið unnið af þeirri stofnun, sem var falið þetta mál í hendur, Framkvæmdabanka Íslands, ásamt fleiri sérfræðingum að þessari Vestfjarðaáætlun og ég fagna því, þó að hún liggi ekki fyrir öll, að samgöngumálaliðurinn skuli hafa verið tekinn út úr, þannig að til framkvæmda komi nú þegar á árinu 1965. Það verður mikið gleðiefni fyrir alla Vestfirðinga og það er um leið viðurkenning á því, að Vestfirðir hafa að mörgu leyti orðið á eftir ýmsum öðrum landshlutum og það eru ótal verkefni, sem þar eru fram undan. Ég vil þakka hæstv. ríkisstj. fyrir hennar góða stuðning í þessu máli og þá ágætu meðferð, sem þetta mál hefur fengið í höndum hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Það er eðlilegt, að nokkrar umr. verði um vegáætlun, sem lögð er fram til fjögurra ára, enda hefur það orðið og menn eru ekki alveg á einu máli. Sumir þm. koma hér upp í ræðustólinn og láta undrun sína í ljós yfir því, hversu litlu fé eigi að verja til vegamálanna samkv. vegáætluninni. Ég hélt satt að segja, að öllum þm. væri nokkurn veginn ljóst, um hve mikið fjármagn væri að ræða samkv. vegal. Allir hv. þm. stóðu saman um það að samþykkja vegal. í ársbyrjun 1963. Allir hv. þm. vita um þá tekjustofna, sem vegal. gera ráð fyrir og nokkurn veginn um það, hversu háa upphæð getur verið um að ræða innan þess ramma, sem vegal. eru. Það er þess vegna dálítið skrýtið, þegar menn koma hér upp í ræðustólinn og láta undrun sína í ljós yfir því, að það sé ekki um meira fjármagn að ræða samkv. vegáætluninni. Hitt er svo annað mál, að það er öllum ljóst, að það vantar vegi víða um landið. Vegirnir eru ekki nægilega góðir og það er vitanlega mikið verk fyrir höndum, sem leysa þarf. En ég hafði búizt við, að allir hv. þm. hefðu gert sér þetta ljóst fyrr en nú. Þetta hlýtur að hafa verið ljóst fyrir okkur öllum mörg undanfarin ár. Sú staðreynd blasti við einnig, þegar núv. stjórnarandstaða var í stjórnaraðstöðu. Hv. framsóknarmenn og Alþb.-menn vissu 1958, að það vantaði vegabætur í öllum kjördæmum. Og það var ekki viljaleysi þeirra, að það var ekki varið meira fé til þessara mála þá, heldur en raun ber vitni. Það var vegna þess, að fjárráðin voru takmörkuð og þeir, sem báru ábyrgð á ríkissjóðnum, töldu ekki fært að láta meira til vegamálanna á þeim tíma heldur en gert var. Á árinu 1958 var varið til vegamála samkv. fjárl. 83 millj. kr. Á árinu 1965 er gert ráð fyrir að verja til vegamála 340 millj. kr. Vegagerðarvísitala hefur hækkað síðan 1958 um 76%. Vegafé til framkvæmda á árinu 1965 miðað við 1958 hefur hækkað um 300%. Samt sem áður koma hér hv. stjórnarandstöðuþm. upp í ræðustólinn og segja: Það er skömm að því að leggja fram vegáætlun eins og hún er. Það er til skammar, hversu litlu fjármagni er varið til vegamála samkv. áætluninni. Og það eru sömu mennirnir, sem þannig tala nú, sem hafa verið í ríkisstj. og gerðu ekki kröfur um nema 83 millj. 1958, þegar þeir voru í ríkisstj. Það er þess vegna, sem ég undrast orðalagið hjá sumum hv. þm., um leið og ég get vel tekið undir með þeim, að æskilegt væri nú eins og áður að hafa meiri fjárráð til vegaframkvæmdanna, heldur en við höfum. Það hefur verið að því fundið af nokkrum hv. þm., að það væri ætlunin að verja miklu fjármagni til hraðbrauta hér í nágrenni Reykjavíkur. Það er vitanlega matsatriði, hversu rétt er að ganga langt í því. Hinu verður ekki neitað, að meiri hlutinn af umferðinni og fjölförnustu vegirnir eru á þessu svæði og það hefur löngum verið staðhæft, að þegar umferðin er komin að vissu marki, t.d. 1000 bílar á dag eða meira, sé nær ógerningur að halda við malarbornum vegum. Og allir hv. þm. hafa farið um veginn hér út frá Reykjavík upp að Álafossi, Reykjanesbrautina og veginn hér austur, þegar umferðin er mest og fundið, að þessi vegur með mölinni og þeim ofaníburði, sem um er að ræða, er eins og bárujárn að aka á og oft og tíðum alveg ófær. Það er þess vegna ekkert undarlegt, þótt að því verði stefnt að reyna sem fyrst að gera þessa fjölförnustu vegi akfæra, um leið og skilningur hlýtur að vera á því að gera það, sem fært þykir, til að lagfæra og bæta vegina víðs vegar um landið, þar sem strjálbýlið er og umferðin er minni. Samkv. vegáætluninni er gert ráð fyrir að verja úr vegasjóði aðeins 10 millj. kr. til tveggja hraðbrauta. Það út af fyrir sig er ekki nokkur hlutur og þess vegna hefur verið horfið að því ráði að gera ráð fyrir fjáröflun með öðrum hætti til nokkurra vega, þar sem umferðin er mest. Það hefur verið gert ráð fyrir því, ef fjár verði aflað til Vesturlandsvegar, að verja til endurbyggingar þess vegar um 63 millj. kr. á árunum 1966, 1967 og 1968, en það þykir bráðnauðsynlegt vegna hinnar miklu umferðar frá Reykjavík og upp að Álafossi og jafnvel upp í Kollafjörð að gera þennan veg með varanlegu slitlagi. Stundum hefur verið talað um steinsteypt lag, en nú í seinni tíð, eftir að malbikið er orðið betra, tæknin aukin að gera malbiksslitlag, þykir sjálfsagt að fara frekar út í það, heldur en að steinsteypa og með því er hægt á skemmri tíma að komast yfir miklu lengri leiðir og gera fleiri vegi góða, en ef haldið væri sig við steinsteypuna. Þá er gert ráð fyrir því að verja til Austurvegar á árunum 1965, 1967 og 1968 65 millj. kr. Er gert ráð fyrir því, að með því sé hægt að ljúka undirbyggingu á Austurvegi, austur á fjallsbrún um Þrengslin og malbika eitthvað út frá Reykjavík, eftir því sem fjárhagur leyfir, áleiðis austur. Þá er gert ráð fyrir að verja á árunum 1967 og 1968 til Hafnarfjarðarvegar 25 millj. kr. og gera þann veg einnig með slitlagi, malbiki, eftir því sem fé er fyrir hendi. Þetta, sem hér hefur verið nefnt, er ekki samkv. áætluninni af fjármagni í vegasjóði, heldur verður því aðeins unnt að vinna að þessum framkvæmdum, að fjár verði aflað með lántökum eða á annan hátt. Og þá er það Reykjanesbrautin, sem hefur sérstöðu að vissu leyti, þannig að nú hefur verið lokið að steypa talsverðan hluta af þeim vegi. Það var byrjað á því, eins og kunnugt er, fyrir 2 árum að gera steinsteypt slitlag á þennan veg. Og hann hefur sérstöðu að því leyti, þessi vegur, að það hefur verið gert ráð fyrir að innheimta umferðargjald af veginum og umferðartollur geti að verulegu leyti staðið undir vöxtum og afborgunum af þessari vegargerð. Það hafði verið gert ráð fyrir því að malbika það, sem eftir er af þessum vegi. Nú hefur komið í ljós, að menn eru ekki á eitt sáttir um það, þar sem þegar er búið að steinsteypa verulegan hluta vegarins. Og það hefur jafnvel komið í ljós, að menn efist um, að það sé eins mikill munur á steinsteypta laginu og malbikunarlaginu í kostnaði og talið er, eða 48 millj. kr. og sé ástæða til að athuga það nánar. Ég get vel fallizt á, að þetta verði athugað nánar, áður en ákvörðun er tekin um það, hvor leiðin er farin, að steypa slitlagið eða malbika. En sú athugun má vitanlega ekki taka langan tíma, vegna þess að það getur tafið fyrir framkvæmdum í sumar. Og ef dýrari leiðin yrði valin, steinsteypan, hlyti það að leiða til þess, að umferðargjaldið yrði nokkru hærra en annars hefði þurft að vera. Það eru hér fleiri vegir, það eru þjóðbrautir, sem fyrirhugað er að leggja miðað við fjármagnið, sem kemur annars staðar frá, en úr vegasjóði. Ber þar að nefna Siglufjarðarveg eða Strákaveg, sem oft hefur verið rætt um hér í sölum Alþ. Nú þegar hefur verið gert útboð í þessar framkvæmdir og er gert ráð fyrir, að þessum vegi verði lokið á árinu 1966. Þá er Múlavegur, það er vegurinn frá Ólafsfirði til Dalvíkur, og sá vegur hefur verið mörg ár í lagning og vissulega tími til þess kominn, að honum verði lokið. En það er mikið hagræði fyrir Ólafsfirðinga að fá þennan veg og sú einangrun, sem þeir hafa búið við í ómunatíð, verður rofin, þegar þessi vegur er kominn saman. Þá er gert ráð fyrir nokkrum vegum öðrum, þ.e. á Austurlandi, Jökuldalsvegi og Suðurfjarðavegi um Vattarnes í Austurlandskjördæmi. Það hefur þegar verið ákveðið að útvega fjármagn í Siglufjarðarveg og Múlaveg. En vegirnir á Austurlandi, sem ég taldi upp áðan, eru hér inni í með sama fyrirvara og ég áðan nefndi um hraðbrautirnar, að það verður því aðeins unnið að þessum framkvæmdum, að fjár verði aflað með lántökum eða öðrum hætti. Hér er aðeins um heimild að ræða til þess að útvega féð. Og þá er Heydalsvegur, sem er landsbraut. Það er einnig lagt til, að heimild verði til fjárútvegunar í hann að upphæð 3½ millj. kr. Eins og ég áðan sagði, er gert ráð fyrir að vinna fyrir nærri 340 millj. kr. á árinu 1965 í vegaframkvæmdum. Og á fjögurra ára tímabilinu, ef lánsheimildirnar verða notaðar, verður um hátt á 14. hundrað millj. að ræða í þessum framkvæmdum. Nú er það vitað, að vegal. gera ráð fyrir því, að Alþ. og ríkisstj. geti ákveðið endurskoðun vegáætlunarinnar á miðju tímabili. Og er ríkisstj. og Alþ. telur hyggilegt að tveimur árum liðnum að láta slíka endurskoðun fara fram með það fyrir augum að útvega meira fé til framkvæmdanna, liggur það vitanlega beint fyrir. Og ég verð að segja, að mér þykir það ekki ótrúlegt, að sú heimild, sem vegal. gefa í þessu efni, verði notuð, miðað við þær þarfir, sem alls staðar eru fyrir aukið fjármagn til vega- og brúarmála. Hér hefur verið gerð að umtalsefni till., sem ríkisstj. flytur um framlag til nokkurra vega á Vestfjörðum. Ég þarf ekki að fara mörgum orðum um hana. Þetta er liður í svokallaðri Vestfjarðaáætlun, sem er byggð á þáltill., sem samþ. var hér í hv. Alþ. eins og allir muna, en Framkvæmdabankanum var falið að gera athugun á því, hvernig hægt væri að framkvæma það, sem till. felur í sér. Ég held, að þegar þessi till. var samþ., hafi allir alþm. verið sammála um, að það væri að skapast hættuástand á Vestfjörðum vegna þess, hversu fólksstraumurinn væri mikill þaðan. Og ég man eftir því, hversu Gísli Jónsson færði sterk rök fyrir sínu máli, bæði hér í hv. Alþ. og eins utan þings. Nú er þessi Vestfjarðaáætlun og sú lántaka, sem lýst hefur verið, úr viðreisnarsjóði Evrópu liður í því að hindra fólksflutningana að vestan og reyna að stuðla að því, að Vestfjörðum blæði ekki út að þessu leyti. Þess vegna er það, að ríkisstj. flytur þessa till. og tekur hana vitanlega inn í vegáætlunina, eins og alltaf hefur staðið til. Það var einn eða tveir hv. þm., sem töldu það alveg öruggt á mánudagskvöldið, að það stæði til að brjóta vegal. og sennilega hafa þessir tveir hv. þm. verið í eitthvað sérstaklega slæmu skapi, þegar þeir voru með þessar getsakir. Nú er engan veginn víst, að það hefði verið hægt að færa það undir brot á vegal., þótt þetta fé hefði ekki verið í vegáætlun, vegna þess að eins og ég áðan sagði, er hér um sérstaka áætlun að ræða, svokallaða Vestfjarðaáætlun. En það er ástæðulaust að vera með nokkrar hugleiðingar um það, vegna þess að það er algerlega útlátalaust og sjálfsagt að taka þetta með inn í vegáætlunina, ekki sízt fyrir það, að það er ekki lengur neitt vafaatriði um það, hvort fé fæst. Lánið er fengið og samþ., eins og lýst hefur verið hér áðan og þess vegna öruggt, að fyrir það verði unnið. Einn hv. þm., - ég held, að það hafi verið hv. 3. þm. Vestf., - talaði um, að um margra ára skeið hefðu sumir vegir á Vestfjörðum ekki fengið neina fjárveitingu og ég veit nú satt að segja ekki, hvers vegna hann er að tala sérstaklega um það hér, vegna þess að hann sem þm. þessa kjördæmis hefði vitanlega getað haft áhrif á það, að þessir vegir, sem hann talaði um, hefðu fengið fé. Ef þeir hafa ekki fengið neitt fé, er það vegna þess, hvernig vegafénu á Vestfjörðum hefur verið skipt milli hinna einstöku vega. En þessi hv. þm. hlýtur að verða ánægður með það að sjá, hversu mikið fjármagn er ætlað til Vestfjarða, og enginn vafi er á því, að ástandið í samgöngumálum í þessum landsfjórðungi gerbreytist nú til batnaðar. Hitt er svo annað mál, að eins og hér var talað um áðan, hljóta þeir vegir, sem ekki liggja að byggð eða um byggð, að bíða, t.d. vegir í Sléttuhreppi og Grunnavíkurhreppi, sem fyrir mörgum árum eru farnir í eyði og þar sem líkt stendur á. Hv. 1. þm. Norðurl. e. talaði um, að það væri ekki hátt risið á vegáætluninni og þetta væri dapurlegur kafli í sögu viðreisnarinnar, eins og hann komst að orði. Menn geta nú til gamans haft ýmsar orðræður og meiningar. En til hvers er að hafa svona orðalag uppi hér í hv. Alþ. og halda slíku fram um vegafé, sem hefur hækkað um 300% frá því 1958, þegar hv. 1. þm. Norðurl. e. hafði ráð til þess að hafa áhrif á aukið fjármagn? Ég hefði nú haldið, að þessi hv. þm. væri of rökvís í hugsun og málfari til þess að bera á borð annað eins og þetta. Og sannarlega hefði hann getað komið á framfæri óskum sínum um enn meira fjármagn til vegaframkvæmda en hér er um að ræða, þótt hann hefði ekki verið með þessar líkingar, sem hann viðhafði, því að það er alveg útilokað, að hv. þm. eða þeir, sem fylgjast með samgöngumálum og þjóðmálum yfirleitt, geti ekki gert sér grein fyrir því, að samanburður á fjárframlögum til vegamála nú og 1958 er núv. ríkisstj. stórkostlega í hag. Og þegar að því er fundið, að það skuli ekki vera látið miklu meira til vegamála nú, en gert er, hlýtur að verða spurt að því, hvers vegna ekki var varið nema 83 millj. kr. til vegamálanna 1958. Hvers vegna var það ekki? Ég hélt, að hv. 1. þm. Norðurl. e. þyrfti ekki að spyrja að því. Hann veit það, að þá voru fjárráðin ekki ótakmörkuð frekar en nú. Nú segir e.t.v. hv. 1. þm. Norðurl. e., eins og hv. 3. þm. Vesturl.: Það á að taka allt, sem inn kemur af umferðinni og láta það til veganna. - Þetta væri mjög æskilegt. En er nokkuð undarlegt, þó að ríkissjóður taki eitthvað til sín af umferðinni nú, eins og hann gerði áður og hefur alltaf gert? Er ekki eðlilegt, að það sé eitthvert samræmi í málflutningnum og að það sé einhver rökvísi, rökhyggja, á bak við það, sem sagt er, sérstaklega þegar um er að ræða reynda þm., sem öll skilyrði hafa til að koma fram af háttvísi og rökvísi og gera það oft? Ég hefði haldið, að það færi miklu betur á því og það er alveg öruggt mál, að það vinnst ekkert til gagns með málflutningi eins og hér er um að ræða. Við erum sammála um það, að vegamálin eru ekki í því lagi, sem þau þurfa að vera. Við erum sammála um það, að það er æskilegt að fá meira fjármagn. Og við erum vitanlega sammála um það, að það ber að stefna að því að fá aukið fjármagn í þessu skyni. En með því að vera með skæting og ónot hver í annars garð, með því að vera með dylgjur um, að það eigi að fara að brjóta lög, eða annað þess konar, það vinnst ekkert á því. Það þarf miklu frekar að reyna að athuga þessi mál með rökum og finna leiðir út úr því, sem við viljum bæta. Hv. 5. þm. Austf. (LJós), sem oft er prúður í máli, var eitthvað sérstaklega ónotalegur á mánudagskvöldið. Það er nú þannig, að það getur legið misjafnlega vel á mönnum, en ég teldi, að það hefði verið hyggilegt fyrir þennan hv. þm. að láta renna af sér, áður en upp í pontuna var farið, jafna sig, láta renna af sér og koma ekki upp, fyrr en hann hafði kólnað. Þá hefði þessi hv. þm. ekki talað um, að það væri búið að ákveða það, að Austfjarðakjördæmi fengi ekkert út úr flugmálafénu. Þessi hv. þm. fullyrti, að það væri búið að ákveða, að það kæmi ekki eyrir til flugvallar á Austurlandi. Nú er það svo, að flugráð hefur ekki enn gert till. um úthlutun á fénu og því síður, að rn. hafi haft þessi mál til meðferðar. En hvers vegna þá að vera að koma með svona fullyrðingar út í bláinn hér í hv. Alþ.? Og hvers vegna að vera að fullyrða, að það sé ákveðið að brjóta vegalögin, hvers vegna að vera að fullyrða, að það hafi verið ákveðið að pukrast eitthvað með Vestfjarðaáætlunina og þess vegna verði ekki flutt till., sem fellur inn í vegáætlunina? Hvers konar getsakir eru þetta? Ég held satt að segja, að allir hv. þm. hljóti að vera mér sammála um, að það hefði verið betra, hefði runnið af þessum manni, áður en hann talað, runnið af honum, mun einhver segja. Þessi maður drekkur aldrei, og hann finnur aldrei á sér, en samt sem áður hefur hann farið á eitthvert andlegt kenderí og skapið var þannig, að við, sem þekkjum þennan hv. þm. venjulega að góðu dagfari, töldum, að hér væri um umskipting að ræða á þeim mínútum, sem hann var hér í ræðustólnum. Hv. þm. talaði um Oddsskarð og hann var alveg undrandi yfir því, að það skyldi ekki hafa verið tekið inn í vegáætlunina. Hvað er langt síðan farið var að tala um jarðgöng um Oddsskarð? Það er ekki langt síðan. Og víst er það, að áætlun um jarðgöng í gegnum Oddsskarð er ekki lokið, - áætlun, sem hægt væri að vinna eftir, er ekki lokið og við höfum hér á landi enn sem komið er litla reynslu í því að gera jarðgöng. En vonandi eigum við eftir að gera mörg jarðgöng hér á landi og stytta leiðirnar og gera fjallvegina þannig greiðfærari og ég vil vona, að Austfirðingar og þá sérstaklega Norðfirðingar megi fá göng í gegnum þetta skarð. En ég teldi hyggilegt og það held ég, að verkfræðingar, sem um þessi mál fjalla, telji, að við fáum nokkra reynslu og ljúkum því t.d. að gera jarðgöngin um Stráka, áður en hafizt verður handa um Oddsskarð. Og enn kem ég að því: Hvernig stendur á því, að hv. 5. þm. Austf. hugsaði ekkert um þessi mál, meðan hann var í ríkisstj. og það er ekki nema eitt eða tvö ár síðan hann fór að ræða um jarðgöng í gegnum Oddsskarð hér í hv. Alþ.? Það er æskilegt að gera sem mest á stuttum tíma, en við verðum að játa, að við getum ekki framkvæmt allt í einu. Hv. 3. þm. Vesturl. (H5) gerði samanburð á vegafé 1957 og nú og komst að raun um það, eins og hann sagði, að vegaféð hefði í rauninni stórminnkað miðað við þann tíma. Ég verð að biðja þennan hv. þm. að reikna betur og reikna rétt og taka aftur þessa fullyrðingu sína, því að það eru staðreyndirnar, sem tala. Tölurnar eru fyrir hendi og sýna það, að vegafé, sem notað verður á þessu ári, hefur hækkað um 300% frá því 1958. Hv. landsk. þm. Geir Gunnarsson gerði Kópavogsbrautina að umtalsefni og talaði um samkomulag, sem gert hefði verið í sambandi við Kópavoginn, um leið og vegal. voru sett. Mér er ekki alveg ljóst, hvaða samkomulag hann á við. Ég hygg, að það sé þó það, að það hafi verið talað um, að það væru aðeins tveir staðir, sem fengju í fyrstu framlög af kaupstaðafénu, sem sérstaklega er ætlað að bæta úr þar, sem verst stendur á í kaupstöðum, þ. e. af þessu svokallaða 10% gjaldi. Og þegar verið var að afgreiða vegal., var verið með tölur um kostnaðinn við að gera hraðbraut yfir Kópavogshálsinn. Ég man, að það var talað um 25 millj. kr. og það var gert ráð fyrir, að ef Kópavogskaupstaður fengi meiri hl. af þessu fé, sem til fellur vegna kaupstaðanna, gæti það staðið undir láni, vöxtum og afborgunum, sem til þessara framkvæmda þyrfti. En nú hefur verið gerð önnur áætlun um þessa framkvæmd, sem að vísu er ekki endanleg, en hún sýnir allt aðrar upphæðir, milli 80 og 90 millj. kr. Og þá yrði ljóst, ef verkið á að kosta svona mikið, að það eru allt aðrar forsendur fyrir hendi, en áður var. Þess vegna er það, að það hefur verið skipuð n. til þess að athuga, hvaða leið er fram undan, sem væri fær til þess að leysa þessi umferðarvandamál og koma hraðbrautinni gegnum Kópavog, án þess að það taki allt of langan tíma og það verði þá um leið athugað, að hve miklu leyti sanngjarnt er, að Kópavogskaupstaður borgi þetta verk. Í þessari n. eru ráðuneytisstjórinn í samgmrn. og vegamálastjóri og fjórir bæjarfulltrúar úr Kópavogi. Þessi n. mun einnig athuga, hvort ekki er unnt að komast af með lægri upphæð, en sú áætlun bendir til, sem ég áðan nefndi, að hve miklu leyti er hægt að vinna þetta verk í áföngum, að hve miklu leyti er hægt að draga úr kostnaði með því að breyta áætluninni og hvort hugsanlegt er að leysa þetta mál að einhverju leyti með því að dreifa umferðinni, þannig að hún þurfi ekki öll að fara eftir þessari braut. Ég hygg, að það sé skilningur. fyrir því, að þetta er vandamál, sem ekki snertir Kópavogskaupstað einan. Hv. 1. þm. Vesturl. gerði fsp. um það, hvort meiningin væri, að þau lán, sem tekin hafa verið af sveitarfélögum og enn hafa ekki verið greidd, ættu að greiðast upp, eins og hann orðaði það. Ég get sagt hv. þm., að það var gerð áætlun um það á síðasta ári, að þessi lán yrðu greidd á 2–3 árum. Reyndin varð sú á síðasta ári, að það var meira en þriðji parturinn greiddur, í sumum tilfellum helmingur og ég tel sjálfsagt, að þessi lán verði greidd upp á þessu og næsta ári, þessi eldri lán. En þá spyr hv. þm. um það. hvort það verði heimilað að taka lán að nýju. Ég vil segja, að það er vitanlega ekkert, sem bannar það og það verður að athugast í hverju tilfelli fyrir sig, hvort það þykir eðlilegt og hagkvæmt að þiggja þannig lán, sem boðin eru fram. Það verður t.d. að athuga það, hvort verk, sem lán er boðið til, sé á vegáætlun og hvort það er öruggt, að það gæti greiðzt á næsta ári eða næstnæsta. Þetta þarf að athug, og það verður að metast og athugast af vegamálastjóra, hvort það er hagkvæmt að gera þetta. Ég tel, að það eigi að fara varlega í þetta. Það er alls ekki loku fyrir það skotið, að það geti átt sér stað og ég tel, að það eigi að meta það eftir því, hvort það er talið eðlilegt og hagkvæmt í hverju tilfelli. Hv. 1. þm. Norðurl. v. flutti hér stutta ræðu, en hún gekk út á það að lýsa því yfir, að það væri allt of lítið fé til vega og brúa í hans kjördæmi eins og öðrum og get ég vel fallizt á að það væri æskilegt fyrir hans kjördæmi að fá meira til framkvæmda. En það er með hann eins og aðra hv. þm., að hann verður að gera sér grein fyrir því, að það er ekki fyrst nú. Það hefur verið síðan við komum á hv. Alþ. til starfa og lengur, sem vegaféð hefur verið minna í hverju kjördæmi, en æskilegt hefði mátt telja. Hv. 1. þm. Austf. kvartaði einnig og flutti ræðu í svipuðum dúr, kvartaði yfir því, að þau lán, sem fyrirhugað væri að taka, væru lítil í Austfjarðakjördæmi, ekki nema ca. 3%, ef allar lánsheimildir væru notaðar. En ég verð nú að minna hv. 1. þm. Austf. á það, að Austfjarðakjördæmi fær nú mikið vega- og brúafé miðað við önnur kjördæmi. Sé miðað við t.d. Austfjarðakjördæmi og Vestfjarðakjördæmi, eru það yfir 70 millj. kr., sem Austfjarðakjördæmi er ætlað samkv. áætluninni, meðan Vestfjarðakjördæmi voru ekki ætlaðar nema rúmar 30 millj., áður en sú till. kom, sem tilheyrir Vestfjarðaáætluninni sérstaklega. Og ég get vel skilið hv. þm. eins og aðra um það, að það væri æskilegt, að þetta væri meira. En miðað við þær fjárveitingar, sem kjördæmið fær miðað við önnur kjördæmi, sé ég ekki, að það sé sérstaklega ástæða fyrir þennan hv. þm. að kvarta. Ég hef leyft mér að flytja hér eina litla brtt. á þskj. 365. Þessi till. snertir Almannagjá á Þingvöllum. Hún felur það í sér að flytja fjárveitingu frá veginum, sem liggur um Almannagjá yfir á veginn, sem liggur um Leirurnar og inn á nýja veginn um gjárbarminn. Og það verður að líta svo á, að þessi till., ef hún verður samþykkt, sé ákvarðandi um það, að í framtíðinni verði ekki vegur um gjána, heldur aðeins gangstígur. Og ég ætla, að flestir hv. þm. telji það eðlilega ráðstöfun, að þegar nýi vegurinn er nú kominn uppi á gjárbarminum, verði bifreiðaumferð hætt um gjána og þar sem vegurinn er nú um gjána, geti orðið gras og þarna verði gangstígur. Ef till. verður samþ., verður að líta svo á, að hv. alþm. vilji hætta því að hafa bifreiðaumferð um gjána, og teldi ég það vel farið, Ég veit ekki, hvort ástæða er til að hafa þessi orð öllu fleiri nú í sambandi við vegáætlunina. Ég hef hér stiklað aðeins á stóru, og ég get verið sammála hv. þm. um það, að vegamálin, samgöngumálin, eru þýðingarmikil. Það er vitað mál, að það þykir ekki verandi á því býli, sem ekki hefur veg og svo er nú komið, sem betur fer, að flest býli á landinu teljast hafa akfæran veg, misjafnlega góða vegi að vísu og lítt færa suma tíma ársins. En þetta hefur nú farið mikið batnandi og vissulega er stefnt í rétta átt. Vegal. hafa markað heilladrjúg spor. Það var rétt gert að semja vegal. Vegal. stefna að bættum vinnubrögðum í vegagerð með því að gera áætlun til nokkurra ára, skapa sér yfirsýn yfir þau verkefni, sem bíða og fram undan eru, taka hvert verk fyrir sig í stærri áföngum en áður og gera það fé, sem til framkvæmdanna er veitt, þannig drýgra. Og það er vitanlega ekki vegal. að þakka, en það er þó í framkvæmdinni þannig, að nú hin síðari árin hefur verið varið mun meira fé til kaupa á vegavinnuvélum, en áður. Og með því að gera það, er stuðlað að því, að það fáist meira fyrir það fé, sem til veganna er veitt, heldur en áður. Vegagerðin hefur lengst af búið við það að hafa slitnar og gamlar vélar, sem hafa verið mjög dýrar í rekstri og endurbætur á þessu sviði eru ákaflega þýðingarmiklar og grundvallarskilyrði fyrir því, að það fé, sem til vegamála er veitt, notist sem bezt. Ég held þess vegna, að þótt hv. alþm. beri fram frómar óskir um aukin fjárframlög til vegamála, og það út af fyrir sig er eðlilegt, sé ekki ástæða til að gera lítið úr setningu vegal. Við hljótum að geta verið sammála um það, að vegal. skapa betri aðstöðu, en áður til bættra vinnubragða og með setningu vegal. hefur framlag til þessara mála verið stóraukið frá því, sem áður var. Því verður ekki á móti mælt. Hins vegar, þegar þörfin er mikil, geta menn verið sammála um, að það væri æskilegt, að meira væri úr að spila. En það er annað mál og sú staðreynd og það viðhorf á ekki að þurfa að vera til þess, að mann hætti að tala um þessi mál á raunhæfan og eðlilegan hátt, en það finnst mér, að sumir hv. alþm. hafi gert, þegar þeir snúa málunum við og reyna að gera það svart, sem er hvítt. Það er ekki leiðin til lausnar á málunum. Ég held, að eðlilegasta og happadrýgsta leiðin hljóti að vera sú að gera sér raunhæfa grein fyrir vandanum. En það hlýtur eðlilega að vera nokkur vandi fyrir okkur Íslendinga, sem búum í þessu stóra og strjálbýla landi, að gera vegina þannig úr garði, að þeir séu svo góðir sem við helzt óskum. Þjóðvegirnir eru á 10. þús. km að lengd og til þess að byggja þá upp og halda þeim vel við hlýtur að þurfa gífurlegt fjármagn. Þess vegna er eðlilegt, að við stefnum að því að auka það fjármagn. sem til vegaframkvæmda verður látið.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Ég við lýsa ánægju minni yfir því, sem hæstv. samgmrh. sagði hér í ræðu sinni varðandi Reykjanesbrautina og áframhaldandi lagningu hennar. Eins og ráðh. gat um, hafa fjöldamargir, m.a. ýmsir þm. Reykjaneskjördæmis, lýst óánægju sinni yfir þeirri hugmynd, sem fram hefur komið, að malbika það, sem eftir er af Reykjanesbrautinni, í stað þess að steypa. Eftir að ráðh. hefur lýst yfir, að þetta mál sé enn til athugunar og engu föstu slegið um, hvor aðferðin verði viðhöfð, tel ég ekki ástæðu til þess að lengja umr. um þetta mál, þess vegna, en vonast fastlega eftir, að þegar þetta mál verður nánar skoðað, fái það þann endi, sem til stóð í upphafi, að slitlag Reykjanesbrautarinnar verði allt steinsteypt.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hæstv. fjmrh. og raunar ríkisstj. í heild fyrir þann góða skilning á þörf Vestfirðinga fyrir samgöngubætur, sem fram kom í þeirri ræðu, sem hæstv. fjmrh. flutti hér fyrir skömmu og jafnframt staðfestist í þeirri brtt., sem ríkisstj. hefur flutt við vegáætlun á þskj. 399 um Vestfjarðavegi. Á undanförnum árum hefur verið unnið að því af hálfu þm. úr öllum landshlutum að afla lánsfjár til úrbóta og hraðari framkvæmda í vegagerðum. Í ýmsum landshlutum hefur verulegur árangur orðið af þessari viðleitni, þannig að tekizt hefur að útvega lánsfé og gera stórátök í einstökum vegum. Við Vestfirðingar höfum til þessa litið orðið aðnjótandi þessarar viðleitni. Hins vegar hefur verið unnið mjög mikið að vegaframkvæmdum á Vestfjörðum s.l. 20 ár, og það er ástæðulaust að vanmeta þann mikla árangur, sem náðst hefur í þeim efnum, þrátt fyrir það, þó að ástand veganna á Vestfjörðum sé enn þá mjög lélegt, en svipaða sögu hefur raunar fólk í ýmsum öðrum landshlutum að segja. En nú hefur það tekizt undir forustu ríkisstj. og í framhaldi af þáltill., sem flutt var hér á hv. Alþ. í fyrra af hv. 4. þm. Vestf. um aðstoð frá viðreisnarsjóði Evrópuráðsins, að útvega allstórt lán til framkvæmda á Vestfjörðum. Eins og hv. þm. er kunnugt og hæstv. fjmrh. minntist einnig á, er unnið að heildaráætlun um framkvæmdir á Vestfjörðum, sem miðar að því að stöðva fólksflutninga úr þessum landshluta og leggja grundvöll að blómlegu athafnalífi og batnandi aðstöðu á marga lund. Það er aðeins lokið við þessa framkvæmdaáætlun að því er snertir samgöngubætur og þetta lán, sem nú hefur fengizt frá viðreisnarsjóði Evrópuráðsins, er fengið til þess að framkvæma þennan þátt framkvæmdaáætlunarinnar. Eins og hæstv. ráðh. tók fram, er gert ráð fyrir, að samtals verði á næstu 4 árum unnið fyrir 171 millj. kr. að samgöngubótum á Vestfjörðum, þar af að lagningu þjóðvega fyrir 67.7 millj. kr., gerð flugvalla fyrir 32.1 millj. kr. og hafnargerðum fyrir 71.8 millj. kr. Ég mun fyrst og fremst gera vegamálin og lítillega flugvallamálin hér að umræðuefni. Samtals er gert ráð fyrir, að við fáum 34 millj. kr. af erlendu lánsfé til þess að vinna að vegagerðum næstu 4 ár. Skiptist það þannig á milli ára, að á árinu 1965 er gert ráð fyrir 7.2 millj. kr. af hinu erlenda lánsfé beint til vegagerðanna, árinu 1966 7.3 millj. kr., árinu 1967 11.5 millj. kr. og árinu 1968 8 millj. kr. Ég leyfi mér að staðhæfa, að þessi ákvörðun markar þáttaskil í samgöngumálum Vestfjarða. Hér er lagður grundvöllur að skipulögðum framkvæmdum í stærri stíl, en áður hefur þekkzt, til þess að skapa fullkomið vegasamband milli flestra byggðarlaga Vestfjarða, þar sem meginhluti íbúa þessa landshluta býr. Þessar auknu framkvæmdir miða sem sagt fyrst og fremst að því að skapa öruggt akvegasamband allt árið milli kaupstaða, kauptúna og sveita, við utanvert Ísafjarðardjúp, í Vestur-Ísafjarðarsýslu og Vestur-Barðastrandarsýslu. Jafnframt er snúizt að því með aukinni festu að ljúka byggingu aðalþjóðbrautarinnar, sem tengir Vestfirði við aðalakvegakerfi landsins. Þessum höfuðframkvæmdum á að verða lokið á næstu 4 árum. Ég endurtek það því, að hér er um að ræða stórmerka framkvæmdaáætlun, sem markar þáttaskil í samgöngumálum Vestfjarða. Að lokinni þessari framkvæmdaáætlun um fullkomna vetrarvegi milli þéttbýlustu byggðarlaga Vestfjarða verður kröftunum einbeitt að því að ljúka öðrum vegagerðum á Vestfjörðum. Vegagerðum í öðrum byggðarlögum Vestfjarða verður að sjálfsögðu haldið áfram jafnhliða framkvæmdaáætluninni. Það er ekki áformað að láta niður falla framkvæmdir í þeim vegum, sem hið erlenda lánsfé er ekki veitt til. Það mun t.d. verða lögð áherzla á að ljúka vegagerð um endilanga Strandasýslu allt norður í Árneshrepp. Enn fremur verður haldið áfram að bæta vegina í Austur-Barðastrandarsýslu eftir föngum. Vegagerðinni meðfram sunnanverðu Ísafjarðardjúpi verður einnig haldið áfram, en þar er, eins og kunnugt er, miklu verki ólokið og ber til þess brýna nauðsyn að ljúka því á eins skömmum tíma og mögulegt er. Samkv. áætluninni er gert ráð fyrir, að varið verði 32.1 millj. kr. til flugvalla á Vestfjörðum næstu 4 ár. Er þar um að ræða tvo flugvelli við Ísafjarðarkaupstað og á Patreksfirði. Er áformað að gera þessa flugvelli eins fullkomna og mögulegt er, búa þá öryggistækjum og leggja að þeim fullkomna vegi, sem eiga að tryggja það, að snjóalög hindri ekki notkun flugvallanna. Þetta mun að sjálfsögðu hafa í för með sér stórbætta aðstöðu í flugmálum Vestfirðinga, ekki sízt eftir að Flugfélag Íslands hefur fengið nýjar hraðfleygari og fullkomnari flugvélar. Það er mín skoðun, að smærri flugvöllum á Vestfjörðum verði að sjálfsögðu að halda við eftir sem áður, að svo miklu leyti sem hinir nýju og fullkomnu vegir tryggja ekki héruðunum afnot hinna tveggja stóru flugvalla. En vitanlega liggur það í augum uppi, að vetrarvegir um mikinn hluta Vestfjarða, sem færir eru svo að segja allt árið, eiga að tryggja miklu almennari afnot af þessum stóru flugvöllum, en nú er um að ræða. Um þátt hafnargerðanna í framkvæmdaáætluninni skal ég ekki ræða að þessu sinni. Það er gert ráð fyrir, að 36 millj. kr. af hinu erlenda lánsfé verði til þeirra varið á næstu 4 árum. En vitanlega eru öruggar hafnir frumskilyrði útgerðar, sjósóknar og góðra og hagkvæmra samgangna á sjó. Ég vil svo að lokum endurtaka það, að ég fagna þessari framkvæmdaáætlun. Ég fagna þeim stórhug og víðsýni, sem kemur fram í henni og það er ekki aðeins von mín, að hún verði Vestfjörðum og vestfirzku fólki að gagni, heldur geti þetta orðið upphaf að miklu skipulegri vinnubrögðum, en áður hefur tíðkazt í margvíslegum uppbyggingarframkvæmdum í öllum landshlutum. Og mundu þá fleiri njóta góðs af því heillaspori, sem hæstv. ríkisstj. hefur með þessari ákvörðun stigið, en við, sem fyrstir eigum að njóta hennar.

Frsm. minni hl. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Það er í raun og veru afar erfitt að koma hér upp í ræðustól í kvöld, eftir að hafa hlustað á hina ánægjulegu ræðu hæstv. samgmrh., ekki sízt þegar tveir af flokksmönnum hans hafa síðar gengið í ræðustól til þess að þakka hæstv. ráðh. hans ágæti. Út af fyrir sig hef ég ekkert við það að athuga, þó að flokksmenn hæstv. ráðh. þakki honum, þótt fyrir lítið sé, það er þeirra mál. Hæstv. ráðh. vék að því, að menn ættu að gæta þess í ræðum sínum að vera háttprúðir, tala með hógværð og stillingu, halda sig við málið, hafa samræmi í málflutningi sínum og stefnufestu. Og hæstv. ráðh. hélt sér sjálfsagt við þetta, því að auðvitað hefur hann kunnað að hagnýta sér heilræðin, en ekki bara gefa þau öðrum. En þrátt fyrir það þó að hæstv. ráðh. sé búinn að vera hér lengi á þingi og við ýmsir búnir að heyra hann halda ræður, bæði sem stjórnarandstæðing og stjórnarstuðningsmann og ráðh., hefur ýmsum hv. þm. ekki tekizt að tileinka sér þá hógværð og háttprýði og stillingu, sem hæstv. ráðh, er lagin og var að tala um, því að hann hafði orð á því, þrátt fyrir það þó að ráðh. vildi ekki fara að nota hér leiðinleg orð, að menn væru hér með dylgjur, geðvonzku, meira að segja jafnvel skæting. Og þetta voru framsóknarmennirnir, sem þannig töluðu. En svo skildi hæstv. ráðh. ekkert í því, að það væri svo komið með formann þingflokks Alþb., að hann væri farinn að skamma ríkisstj., svo að maðurinn hlyti að vera andlega ölvaður, fyrst hann hefði ekki verið það á venjulegan máta. Og hæstv. ráðh. hafði miklar áhyggjur af þessu, að þm. skyldi ekki hafa tekizt að tileinka sér þá háttprýði og hógværð og stillingu, sem honum er lagin. Og hæstv. ráðh. var afskaplega ánægður, þegar hann var hér í ræðustólnum. Það skein út úr honum ánægjan, hvar sem á hann var litið. Og það var ekki einungis, þegar hann var með kennslustundina, heldur einnig þegar hann fór að tala þar fyrir utan. Og nú skal ég segja ykkur, af hverju hæstv. ráðh. var ánægður. Mér finnst af þeim ræðum, sem ég hef hlýtt á hjá hæstv. ráðh., sem eru margar, að hann hafi átt eitt takmark æðst í lífinu og það væri að ná svipuðum árangri og Framsfl. Hann hafði aldrei hugsað sér neitt veglegra en það að geta náð svipuðum árangri og framsóknarmenn hefðu náð og ef hann hefði gert einhvers staðar betur, ljómaði hann allur, því að þá væri hann kominn upp á hæsta tindinn. Og nú hafði svo til tekizt, að það væru fleiri krónur til vegamála, en hefðu verið 1958. Hugsið ykkur, það eru fleiri krónur til vegamála, þegar búið var að skrapsa saman með lánum eftir alls konar leiðum, heldur en hefðu verið hjá Framsókn. Og hæstv. samgmrh. er svo sem ekki eini ráðh. um þetta, því að það er ævinlega takmarkið hjá hæstv. ríkisstj. að lýsa því yfir, að þetta sé ekkert verra hjá þeim, en hefði verið 1958. Og fyrir nokkrum dögum, þegar umr. var um niðurskurð þann, sem boðaður er á fjárveitingum til framkvæmda, lýsti hæstv. forsrh. þessu sama yfir, hann næði svipuðum árangri og náðst hafði 1958. Og þessir hæstv. ráðh. eru ekkert að setja það fyrir sig, þó að margt hafi breytzt síðan, þjóðinni hafi fjölgað á þessu tímabili, veltiár hafi verið síðustu árin meiri, en nokkru sinni fyrr, bifreiðar í landinu hafi meir en tvöfaldazt á þessu tímabili og umferðin þar af leiðandi og fleiri og stærri bifreiðar fari um vegina en áður. Þetta er ekkert frá sjónarmiði hæstv. ráðh., aðeins eitt, að ná nú svipuðu takmarki og Framsókn hafði náð 1958. En svo gleyma hæstv. ráðh. því, þegar þeir vitna í 1958, að forsrh. þeirrar ríkisstj. var ekki ánægðari, en það með framkvæmd í þjóðmálunum, að forsrh. sagði af sér, af því að honum fannst ekki, að það tækist nógu vel um stjórn landsins. En nú, eftir að yfir landið hafa gengið hin mestu góðæri hvert á fætur öðru, eru hæstv. ráðh. mjög ánægðir, ef þeir ná svipuðu takmarki og náð var 1958, en að því ætla ég að koma betur síðar. Hæstv. ráðh. var að tala um þetta, sem hann var óánægður með, að þm. væru ekki nógu varfærnir, hógværir og háttprúðir, að þeir hefðu sumir verið að halda því fram, að ríkisstj. hefði ætlað sér að brjóta vegal. og það var út af því, að lánsfé til vegagerðar á Vestfjörðum væri ekki eins og hefði komið hér fram í ræðum hv. 3. þm. Vestf. En hvað hefur skeð? Hvenær kom till. um, að vegaféð á Vestfjörðum ætti að vera inni á vegáætluninni? Enginn hlutur var eðlilegri en sá, að mál þetta gengi till fjvn. Alþ. og fengi sömu meðferð frá hendi n. og málið í heild. Það skyldi þó aldrei hafa skeð það, að umr. hér í þinginu hefðu haft þau áhrif á hæstv. ráðh. og hæstv. ríkisstj., að það hefði verið breytt um stefnu? Það er nú svo, að þetta mál er meðhöndlað á annan veg, en gert hefur verið með vegáætlunina og þær till., sem þar hafa komið fram. Hæstv. ríkisstj. sendi þangað brtt. um aðrar lánveitingar til vega, sem hún ætlaði að taka upp og gera að sínum, en þetta varð eftir. Hvers vegna? Eitthvað hefur breytzt. Þá mun ég snúa mér aftur að því að ræða um samanburðinn frá 1958, sem hæstv. ráðh. hélt sér mjög fast við, eins og þeim hæstv. ráðh. er lagið, það er að líta aftur á bak, en ekki fram á veg, því að það er takmark hæstv. ríkisstj., að þaðan eigi að leita samanburðar og það sé vel, ef þar sé náð hliðstæðu, en betur megi ekki gera. Og hæstv. ráðh. sagði frá því, að nú mundu framlögin til vegamálanna, vegaframkvæmdanna, hækka um 300% frá 1958. Það væri nú ekki lítið að gerast, svo að menn yrðu að taka eftir því, að hæstv. ríkisstj. hefði staðið sig vel. Það var ekki verið að geta þess, að á árinu 1958 var ekki tekið lán af hálfu ríkisins til vegaframkvæmda, eins og nú er gert upp á tugi millj., og þau eru eitt af blómunum úr hnappagatinu hjá hæstv. ríkisstj., lánin til vegaframkvæmda. En svo er annað, sem hæstv. ráðh. vék að og sagði að ég hefði talað um í minni ræðu fyrr við þessa umr. og það voru tekjurnar, sem við hefðum af umferðinni þá og nú. Ég verð að segja hæstv. ráðh. það, að ef við gerum samanburð á þeim tekjustofnum, sem ég nefndi hér, það eru sérskattarnir, benzínskatturinn, þungaskatturinn og leyfisgjöldin, hafa þessar tekjur vegamálanna til ríkissjóðs ekki hækkað um 300%, eins og hæstv. ráðh. talaði um að framkvæmdaféð í vegunum hefði hækkað, eftir að lánsféð var tekið með, heldur hefðu þau hækkað um 700%. Og því er svo við að bæta, að hér eru ekki teknar hinar almennu tolltekjur, sem ríkissjóður hefur af umferðinni í landinu, sem hafa hækkað verulega eða sennilega um álíka upphæð. Hæstv. ráðh. verður að muna það, að hæstv. ríkisstj. hækkaði benzínskattinn 1960 og hann var hækkaður aftur í fyrra og þungaskatturinn einnig og gúmmígjaldið og leyfisgjöldin hækkuðu 1960 og eru hækkuð núna. Það er ekki sama, hvort það er reiknað með því, að ríkissjóður leggi fé umfram tekjur sínar, eins og hann gerði 1958, sem voru 34½ millj, þá, eða hafi fé af þessum tekjustofnum um 100 millj. kr., eins og hann hefur nú. Hér skýtur skökku við og ef dæmið er hreinlega gert upp, er það þannig, að 100 millj. kr. álögurnar, sem við lögðum á þjóðina í fyrra, voru ekki lagðar á vegna umferðarinnar eða vegakerfisins í landinu, heldur sem tekjustofn fyrir ríkissjóð. Og ég held því fram enn og einu sinni enn þá og mun gera það áfram, að það er ekki hægt í okkar lítt vegaða landi að taka svo mikla skatta af umferðinni í landinu, án þess að hún njóti þeirra. Það er ekki hægt að taka sérskattana af umferðinni í ríkissjóð auk tollteknanna. Ef ríkissjóður hefur tolltekjurnar, má hann ekki hafa meiri tekjur af umferðinni, sérskattarnir verða allir og þeir munu, fyrr en seinna ganga allir til umferðarinnar í landinu og ekki verða ríkissjóði tekjustofn. Þessu gleymdi hæstv. ráðh. áðan, þegar hann var að tala um samanburðinn. En það munar nokkru, hvort tekjur ríkissjóðs hafa hækkað um 700% eða ekki. Og ef við höldum áfram að gera þennan samanburð og förum ekki svo langt aftur að vitna til ársins 1958, heldur tökum þróunina, sem er að verða í vegamálunum síðan vegal. voru sett, þá skulum við gera okkur grein fyrir því, að miðað við árið 1964 sem 100 er fjárveiting til vegamála 1965 ekki nema 91%. 1966 verður hún 89% og hún verður ekki nema 80%, ef niðurskurður á fjárveitingu fjárl. verður sá sami og nú er. 1967 verður hún 91%, en 82% miðað við sama niðurskurð. Og 1968 verður hún 96% og 87% miðað við niðurskurðinn. Þetta er hin ánægjulega þróun í vegamálunum, sem verkaði þannig á hæstv. ráðh., að hann brosti til beggja hliða og fór meira að segja að tala um háttprýði og menn ættu að vera rólegir og halda sig við efnið, sem þessum hæstv. ráðh. er svona hæfilega lagið. En það var bara ánægjan yfir þessari áætlun, sem er svo ekkert annað, en áætlun hinna minnkandi framkvæmda. Þetta er samanburðurinn á framkvæmdunum í þjóðbrautum, landsbrautum og brúm miðað við fjárveitingar. Og hæstv. ráðh. er svona ánægður með, að þróunin skuli ganga í þessa átt. En það er fleira, sem kemur hér til, því að vegagerðin lét fjvn. í té vísitölu um verðlagið, um notagildi framkvæmdafjárins á þessu áætlunartímabili, sem við ætlum nú að fara að samþykkja. Og ef við miðum þar við árið 1965, við óbreytt verðlag frá því, sem er nú, minnkar framkvæmdamáttur fjárins miðað við 1963, í árslok þá þegar við samþykktum vegal., um 13% til vegagerðar, um 17% rúm til vegaviðhalds og um 20% til brúargerðar. Á sama tíma, sem fjárveitingarnar minnka í heild, minnkar framkvæmdamáttur vegafjárins þannig, að það, sem var 100 í árslok 1963, þegar vegal. voru afgreidd, hefur lækkað um 13%, 17% og 20%. Þannig er þróunin og er ekki að undra, þó að hæstv. ráðh. brosi hér breitt og tali um, að menn eigi að vera hógværir, ekki að vera að finna að því, hvernig þróunin er í þessum málum, er fjárveitingarnar lækka, verðlagið hækkar. Svo eru þm. nokkuð leiðir og skapvondir. Skelfing er það leiðinlegt, þegar menn kunna ekki að taka hlutunum rétt, eins og hæstv. ráðh. er samt búinn að gefa gott fordæmi um hér í ræðustólnum á áratugum sem þm. og ráðh. En svona eru nú ólukkans staðreyndirnar. Þær segja þetta og þær ganga ráðh. ekki nóg í vil. Og það er ekki undarlegt, þó að hæstv. ráðh. sýndist vera glaður yfir þróuninni, ekki sízt er hann vissi það, að hann hafði fleiri krónur en framsóknarmenn 1958, - hugsið ykkur annað eins, fleiri kr., það var ekki lítill myndarskapur. En svo er það fleira, sem kemur til. Vegagerðin hefur tekið sig til að reikna út viðhaldskostnað á hvern ekinn km og fer þá allt aftur til ársins 1949 og fram til þess tíma, sem áætlunin nær til. Og nú skulum við heyra, hvað þar stendur. Með leyfi hæstv. forseta, vil ég lesa þessa skýrslu upp um, hvað vegagerðin segir að kostnaðurinn eða fjárveitingar til viðhalds á hvern ekinn km hafi verið og verði á áætlunartímabilinu og árunum, sem liðin eru frá 1949 og eru árin í röð. Fyrsta árið voru þetta 12.7 aurar, annað árið 11 aurar, þriðja árið 12.9 aurar, fjórða árið 10.9, fimmta árið 13 aurar, sjötta árið 14.3 aurar, sjöunda árið 11.5, áttunda 9.5, á árinu 1958 8.3, 1959 er það 8.1, 1960 7.4, 1961 6.6, 1962 6.8, 1963 6.7, 1964 - takið þið nú eftir - 5.8, 1965 5.8, en mun þó heldur lækka, því að verðlagið hefur breytzt aðeins, 1966 5.7, 1967 5.5 og 1968, í lok áætlunartímabilsins 5.3. Þetta er þróunin og miðað við árið 1963 lækka þessar fjárveitingar um 20%. Og haldið þið, að það verði ekki mikil ánægja yfir vegaviðhaldinu í landinu, þegar þróunin fer í þessa átt? Á sama tíma fjölgar bifreiðunum svo, að í spádómi vegamálastjórnarinnar er gert ráð fyrir 100% fjölgun þeirra frá 1960–1965. Og bílarnir þyngjast ár frá ári og vöruflutningar á landi fara hraðvaxandi líka ár frá ári. Og ef við gerum samanburð á þessu og við árið 1958, verður lækkunin um 35%. Ekki er nú að undra, þótt hæstv. ráðh. sé ánægður með útkomuna og lýsi því hér á hv. Alþ. Eitt hefur komið fram í þessum umr. og kom fram í ræðu hv. frsm. meiri hl. fyrr við þessa umr. og það er sú þróun, sem hefur orðið á síðustu árum um hinar stóru vöruflutningabifreiðar og mikla vöruflutninga á landi. Og það kom fram í ræðu hans, hv. frsm. meiri hl. og hefur komið fram í blaðaskrifum stjórnarsinna, að hér þyrfti að sporna við fótum. Þessi tilvitnun þeirra er af þeim rótum runnin og aðrar þeirra umr. að stefna aftur á bak. Okkar stefna hefur verið sú, að með hverju ári hafa vöruflutningarnir færzt á landleiðirnar. Þeir, sem vörur flytja, vilja þessa þróun og stefna að henni, og hún mun halda áfram. Stærri bifreiðar hafa verið fluttar inn til þess að annast þessa vöruflutninga, til þess að gera þá ódýrari. Þegar við á síðasta ári hækkuðum verulega skatta á þessum bifreiðum, sem og öðrum, var það af því, að við viðurkenndum þessa þróun og þessa stefnu, sem mun verða áfram í framtíðinni. Þess vegna, ef nú ætti að fara að snúa inn á þá braut að herða á þungatakmörkunum, leyfa þessum bílum minni flutninga en áður, verður það sú þróun, sem ekki verður hægt að stöðva. Við verðum að horfa fram á við, en ekki til baka, og hugsun okkar, sem settum vegal., var að horfa fram á við, en ekki að snúa inn á það, sem áður hafði verið. Þegar við tökum svo af umferðinni í landinu, bifreiðunum, eins og við gerum, verðum við að láta fjármunina ganga til vegagerðarinnar, en ekki sem skatt til ríkissjóðs. Það er eðlilegt, að ríkissjóður hafi sínar tolltekjur, en sérskattana á hann ekki að hafa. Og ef við virðum fyrir okkur nánar það, sem er að gerast, er okkur öllum ljóst, að það verður ekki minni kostnaður við vegaframkvæmdir eða aðrar framkvæmdir í landinu á næstu árum. Þess vegna heldur vegaféð áfram að rýrna, eins og það rýrnaði í höndunum á okkur frá því að vegáætlunin var sett og þangað til við nú erum að afgreiða hana. Eins heldur það áfram að rýrna, meðan hæstv. núv. ríkisstj. situr að völdum og verðbólgustefna hennar fær að leika lausum hala, eins og hún hefur gert. Við þm. verðum að sameinast um það, eins og við gerðum í árslok 1963, í þeirri góðu von, að við værum þá á réttri leið - við verðum að halda sókninni áfram að því marki að gera samgöngukerfið í landinu betra, svo að vöruflutningar verði ódýrari og landsfólkið eigi léttara með að komast um landið. Þetta er sú stefna, sem við mörkuðum með vegal., þótt það hafi mistekizt að framkvæma hana eins og annað hjá hæstv. ríkisstj. En sókninni verður haldið áfram og umferðin í landinu mun sækja til hæstv. ríkisstj. eða annarra það, sem henni ber, til veganna, en ekki láta það verða eyðslueyri, eins og nú er.



Herra forseti. Það leyndi sér ekki á þeirri ræðu, sem hæstv. samgmrh. flutti hér fyrr í kvöld, að hann kveinkaði sér nokkuð undan þeim umr., sem hér fóru fram um þetta mál á mánudagskvöldið s.l. Þá fóru hér fram allmiklar umr. um vegáætlunina og framkvæmdir í vegamálum almennt. Þá var umr. þessa máls komin á lokastig og ekki annað vitað, en það ætti að ljúka umr. þá um kvöldið. Hins vegar höfðu komið hér fram allmiklar aths. varðandi þessa áætlun og við stefnuna í vega- og brúagerðarmálum. Og ýmsar spurningar voru settar hér fram, sem í rauninni var alveg sjálfsagt, að hæstv. ráðh. svaraði. En hæstv. ráðh. tók þann kostinn þá að sitja sem fastast í sínum stól og þegja sem fastast, svara engu af því, sem til hans var beint. Það fór auðvitað ekkert á milli mála, að hæstv. ráðh. leið ekkert vel. Það gat ég út af fyrir sig mæta vel skilið. Nú hefur hann hins vegar þann tíma, sem hann hefur fengið síðan, verið að rétta svolítið úr sér, kom hér upp í ræðustólinn fyrr í kvöld og þóttist nokkuð vilja kvitta fyrir það, sem ókvittað var fyrir, áður í þessum umr. En það var býsna athyglisvert, hvað það var, sem hæstv. ráðh. hafði að segja um þessi mál og þær aths., sem hér höfðu komið fram um þetta þýðingarmikla málefni. Ég hafði alveg sérstaklega gert það að umtalsefni, að mér þætti það óglæsilegt, ef nú ætti að samþykkja fjögurra ára áætlun um vegagerðarmál landsins og sú áætlun ætti að vera í því formi, sem hér væri lagt til, sem sé því, að gert væri ráð fyrir því, að bein framlög til vegagerðarmála ættu að fara lækkandi með hverju ári sem liði næstu 4 ár. Ég benti á það, að samkv. þeirri vegáætlun, sem í gildi vor s.l. ár, 1964, hafði t.d. verið áætlað að verja til nýbyggingar þjóðbrauta í landinu 24.7 millj. kr. En í áætluninni er lagt til að lækka þessa fjárhæð á þessu ári niður í 22.7 millj., árið 1966 niður í 19.4 millj., 1967 niður í 20.2 millj. og árið 1968 niður í 23.6 millj, kr.

Mætti ég biðja hv. 5. þm. Austf. að gera stutt hlé á ræðu sinni, meðan leitað verður afbrigða fyrir fram kominni brtt.?

Sjálfsagt. [Frh.]



Herra forseti. Ég sé, að hæstv. forseti er klókur maður. Hann notar tækifærið, meðan nógu margir þm. eru hér enn í sölunum, til þess að ná afbrigðum um þá till., sem ríkisstj. hefur flutt. Hann sýnilega treystir ekki á það, að stjórnarliðið haldi hér lengi út í þessum umr., því að annars hefði vitanlega verið hægt að fá afbrigði fyrir þessum till. síðar. En afbrigðin eru veitt og ég skal nú halda áfram minni ræðu í fullri von um það, að a.m.k. hæstv. ráðh. sem ég vil sérstaklega beina máli mínu til, þrauki hér með okkur áfram, á meðan málið er á dagskrá. Ég hafði gert grein fyrir því í minni ræðu. þeirri sem hæstv. ráðh. kvartaði sérstaklega undan, að í þessari áætlun væri gert ráð fyrir því, að nýbyggingarfé á næstu 4 árum, bæði til þjóðbrauta og landsbrauta og eins til brúabygginga, ætti að fara lækkandi í krónum talið frá því, sem var á árinu 1964. Ég sagði, að mér þætti þetta óglæsilegt, þegar það hlyti að liggja fyrir öllum hv. þm. sem ljós staðreynd í málinu og þá væntanlega ekki síður hæstv. ráðh., að þörfin fer sífellt vaxandi á auknu fé til vegaframkvæmda og allar líkur benda auðvitað til þess, að við þurfum miklum mun fleiri krónur á næstu árum eða t.d. eftir 4 ár til þess að ná álíka miklum árangri og við höfum þó haft nú á því ári, sem var að líða. Ég benti einnig á, að það væri vitanlega alveg augljóst, hvernig á þessu stæði. Ástæðurnar eru þær, að ríkissjóður leggur alltaf fram sömu fjárhæðina í krónum talið af sinni hálfu til viðbótar því fé, sem vegasjóður á yfir að ráða, til vegagerðarmála og meira að segja gerir ríkissjóður ráð fyrir því að skera niður þetta framlag sitt í krónum talið nú á yfirstandandi ári, 1965. En hins vegar hækka af eðlilegum ástæðum í sífellu framlögin til vegaviðhalds í landinu og til vegamálastjórnarinnar, sem á að undirbúa allar framkvæmdir í þessum efnum. En um leið og fjárhæðirnar hækka til vegaviðhaldsins í landinu, verður af sjálfu sér alltaf minna og minna eftir til þess að leggja í nýframkvæmdir, í nýlagningu vega. Það má vel vera, að hæstv. ráðh. hafi ekki geðjazt vel að því, að ég lagði á þetta mikla áherzlu, að á þetta litist mér illa og ég undraðist, að það skyldi í rauninni vera til sá ráðh. vegamála á Íslandi, sem vildi leggja fram slíka till, sem þessa um fjögurra, ára áætlun í þessum málum, sem svona væri uppbyggð. Ég dreg það ekkert undan, að ég hafi kannske verið nokkuð byrstur, þegar ég sagði þetta. Það var fyllilega mín meining og er mín meining, að slíkar till. sem þessar í slíku vandamáli eins og vegagerðarmálin eru og eins og þau liggja fyrir, slíkar till. séu hneyksli og ég notaði einmitt það orð. Svo kemur nú eftir nokkra daga hæstv. ráðh. og svarar þessu m.a. Og hvernig svarar hann þessu? Jú fyrst hefur hann mörg og skringileg orð um það, að ég hefði átt að láta renna af mér, að vísu drykki ég aldrei og svo fór hann mörgum orðum um það, hvað á bak við þessa meiningu ætti að vera. En sleppum nú öllu því. Svo komu skýringarnar, þessar sem hann vildi nota sem fullnægjandi skýringar við þessari aths. minni og þær voru þessar: Hvað var nú veitt mikið til vegamála í tíð vinstri stjórnarinnar? Hvað var veitt mikið til vegamála 1958? Er nú ekki þetta, þegar á allt er litið, heldur meira? Mér kom ekki til hugar og kemur ekki til hugar út af fyrir sig að ræða þessi mál þannig, eins og stundum hefur viljað henda hér, að vera að togast fram og til baka um það, hvað hafi verið lagt mikið til vegamála eða annarra mála fyrir mörgum árum. Ég gæti vitanlega á sama hátt tekið einhverjar fjárveitingar, sem voru bæði til vegamála og annarra mála í fyrri stjórnartíð núv. hæstv. samgmrh., og þá færi ekki ýkjamikið fyrir þeim fjárveitingum. Það, sem máli skiptir vitanlega í þessum efnum, er það, að alþm. í öllum stjórnmálaflokkum höfðu komið sér saman um það í lok ársins 1963 að leggja á umferðina í landinu 100 millj. kr. í nýjum sköttum til þess að þoka þessum málum dálítið betur áfram en áður var, því að allir viðurkenndu það, að fjárveitingar til vega- og brúamála væru orðnar allsendis ónógar. Og þannig skapaðist ákveðinn grundvöllur árið 1964. Því er það, sem ég held mér eingöngu við það. Hver var þessi grundvöllur 1964, sem við fengum þó út úr þessu samkomulagi? Hann var einmitt þessi fjárhæð sem ég hef nefnt. Og þá er bara spurningin: Eigum við að sætta okkur við það, að þannig sé á málunum haldið, að það verði eytt minna fé 1965 til vegagerðarmála heldur en var 1964 og síðan minna fé 1966 heldur en var 1965 og þannig niður eftir? Mér þykir það ekki merkileg frammistaða hjá einum eða neinum að vilja, eins og nú er háttað okkar málefnum í þessum greinum, gera þannig áætlun fram í tímann, sem reiknar með því, að stefnt skuli niður á við allan tímann í þessum efnum og framlögin til nýbyggingar vega skuli fara minnkandi. Það er mín skoðun, að þessi mál séu þannig, að einmitt hafi sú breyting orðið á síðustu árum í starfsemi þjóðarinnar í heild, að það kalli á stórkostlega aukin framlög til samgöngumála yfirleitt. Það er vitanlega ekkert vit í því að ætla að fara að búa sér til einhverja vísitölu í þessum efnum miðað við árið 1958 og sætta sig alltaf við hana. Ég skal taka eitt lítið dæmi, sem ég veit, að hæstv. samgmrh. hlýtur að skilja, því að hann er líka landbrh., jafnvel þó að hann hafi gert sig sekan um það hér í þessum umr. að sýna það, að hann viti ákaflega lítið um vegagerðarmál t.d. á Austurlandi. Árið 1958 var það með öllu óþekkt fyrirbæri á Austurlandi, að það þyrfti að vera að keyra mjólk úr fjarlægum sveitahreppum allt árið um kring til mjólkurbús. Það þurfti því ekkert að brölta þar yfir tiltölulega lélega vegi á viðkvæmasta tíma ársins, þegar verst var um að fara á vegunum. En nú er hins vegar svo komið, að þarna hefur vaxið upp sú atvinnugrein, að hún kallar á þetta og gerir það óhjákvæmilegt. Það verður að umbyggja vegina, það verður að laga vegina, það verður að gera það fært, að hægt sé að koma framleiðsluvörunni á markaðsstað. Það er ekki aðeins í þessu tilfelli, heldur mörgum öðrum, sem eins stendur á um. Það eru þessar breytingar, sem kalla á það, að það verður að auka fjárframlög til vegagerðarmála og það er ekki fært neinum flokki eða neinni stjórn að koma nú fram með fjögurra ára áætlun, sem miðar bara niður á við. Og það vitanlega dugir ekki fyrir neinn samgmrh. að ætla að vinda sig út úr þessum vanda með því að segja: Framlögin voru ekki meira en 83 millj. til vegagerðarmála 1958. - Og svo vill hann halda því fram, að framlögin nú séu í kringum 340 millj. kr., og ber þá vitanlega saman allsendis ósambærilega hluti. Árið 1958 og fyrr á árum voru allir stjórnmálaflokkar á Íslandi sammála um, að það væru ekki aðstæður til þess eða þætti ekki rétt að fara í erlendar lántökur til að þoka áfram vegamálum í landinu. Og ég man nú ekki annað betur en núv. samgmrh. hæstv. hafi fundið eitthvað að því, að erlendar skuldir landsins væru orðnar of háar í árslok 1958. Nú hafa menn hins vegar breytt hér um stefnu í mjög veigamiklum atriðum og heimilað margvíslegar erlendar lántökur, jafnt til verzlunar sem annarra hluta, sem allir voru á fyrir nokkrum árum, að ekki væru tök á að fara út í. Og nú hefur verið tekið nokkuð af erlendum lánum til þess að ráðast í meiri háttar vegaframkvæmdir, eins og t.d. til Reykjanesbrautar. En þessi fjárhæð, sem veitt hefur verið til Reykjanesbrautar, breytir vitanlega engu um það, hvernig t.d. er ástatt í hinum einstöku kjördæmum, þar sem kallar á þessa auknu fjárveitingu til vegagerðarmála, sem ég hef m.a. verið að minnast á. Að mínum dómi hefði verið miklu nær fyrir hæstv. samgmrh. í þessum efnum að benda á það, að hann ætti í erfiðleikum með að útvega fjármagn til meiri framkvæmda í þessum efnum og leita m.a. þá eftir samkomulagi við stjórnmálaflokkana um það, eins og gert var í árslok 1983, hvort fyndust einhver sameiginleg ráð til að fá meira fjármagn, vegna þess að hann átti beinlínis að segja sem forustumaður þessara mála: Það er með öllu útilokað að búast við því, að hægt verði að láta þetta fjármagn til vegagerðarmála fara minnkandi á næstu 4 árum. Það verður að finna einhverjar leiðir til þess að auka féð. - Og ef hann hefði svo viljað líta á það, að tekjur ríkissjóðs hafa sannarlega farið vaxandi og tekjur þjóðarinnar hafa farið vaxandi og þetta hvort tveggja gefur tilefni til þess, að það mætti kannske láta nokkru fleiri krónur, en áður var til nauðsynlegustu málefna, - ef hann hefði komið auga á það og rekið sín tryppi dálítið myndarlega í ríkisstj., trúi ég því ekki, að hann hefði ekki getað komið því fram, að hann gæti þó a.m.k. lagt hér fram áætlun, sem hefði farið aðeins upp á við, en ekki niður á við. Hæstv. ráðh. lét líka þau orð falla hér í ræðu sinni í kvöld, að honum sýndist, að við Austfirðingar þyrftum m.a. ekki að kvarta, því að hann reiknaði það út, að á öllu þessu tímabili mundum við fá í kringum 70 millj. kr. til nýbyggingar vega og til brúargerða. Við þyrftum ekki að kvarta. Annað mál væri það hins vegar, sagði ráðh., að þessir aðalvegir hér út frá Reykjavík, sem ég hafði sagt að væru tvímælalaust þrátt fyrir allt beztu vegirnir á Íslandi og ég viðurkenni fyllilega, að það þarf að gera samt sem áður umbætur á þeim í framtíðinni, en þeir eru eigi að síður langbeztu vegirnir, sem maður fer um í landinu, - hæstv. ráðh. sagði, að á þeim væru oft þvottabretti og önnur ónot fyrir umferðina og af því þyrfti að leggja í það á þessari áætlun að gera ráð fyrir lántökuheimild í þessa vegi upp á 274 millj. kr., á sama tíma sem beinum lánsframboðum til vegagerðarmála á Austurlandi, þar sem ríkisstj. er ekki einu sinni beðin um að útvega lánið, þeim er neitað. Það má ekki einu sinni gera það heimilt samkv. vegagerðaráætluninni að taka við lánum, sem fram hafa verið boðin þar um slóðir til ákveðinna framkvæmda. Því var neitað. Það skal vera óheimilt samkv. vegagerðaráætluninni, að það megi þoka þeim vegum áfram. Ég held, að þessi ummæli hæstv. ráðh., bæði varðandi vegina hér út frá Reykjavík og aðstöðu okkar t.d. á Austurlandi, beri hreinlega vott um lítinn kunnugleika hans á þessum málum. Hann virðist ekki hafa gert sér grein fyrir þeirri gífurlegu breytingu, sem orðið hefur t.d. núna á síðustu árunum á Austurlandi og kallar á stórkostlegar framkvæmdir, m.a. í samgöngumálum. Og þegar við fáum slíkar viðtökur eins og þær, sem koma fram frá hæstv. ráðh. m.a. í þessari áætlun, sem hér liggur fyrir, er ósköp eðlilegt, að við látum til okkar heyra. Og þegar það ber svo allt upp á sama tíma, eins og ég minntist hér á í ræðu minni á mánudagskvöldið, að við fáum einnig tilkynningu um, að ríkisstj. hafi verið að gera sérstakar ráðstafanir til þess að skera niður allar áætlaðar framkvæmdir í flugmálum á Austurlandi á þessu ári, þá er ekki nema eðlilegt, að á það sé minnzt. Hæstv. ráðh. reyndi að halda því fram, að þetta væri út í bláinn sagt af mér. Ég tilgreindi heimild mína. En nú hef ég eina nýja til viðbótar í þessum efnum. Það var enginn annar en skrifstofustjórinn sjálfur á flugmálaskrifstofunni, sem gaf mér þessar upplýsingar alveg nákvæmlega, m.a. það um lofaða fjárveitingu eða fjárupphæð til gerðar á flugskýli í Neskaupstað, það yrði ekki hægt að standa við það loforð og það yrði að hætta framkvæmdum þar. Og hann sagði mér einnig, að það yrði ekki um annað að ræða með flugskýlið á Egilsstöðum, en að borga þarf þá skuld, sem á yrði fallin, en um frekari framkvæmdir yrði þar engar að ræða á þessu ári. Og um engar framkvæmdir af þeim, sem ráðgerðar höfðu verið á Vopnafirði, yrði heldur að ræða á þessu ári. Síðan hefur sjálfur flugmálastjóri endurtekið þetta við mig og lýst þessu yfir. En ég vil svo aðeins segja, að það er gott að eiga hauk í horni, ef hæstv. ráðh. vildi nú hafa áhrif á það að breyta þessu. Ég veit, að það er enn í hans valdi. Það væri ágætt. Ég vona, að hann geri það. Þau orð, sem ég lét hér falla á mánudagskvöldið og sýnilega komu nokkuð við hæstv. ráðh., hafa þá kannske haft eitthvað að segja. Varðandi önnur mál, sem hæstv. ráðh. vék hér að og sérstaklega komu við okkar málefnum á Austurlandi, voru afsakanir hans ósköp svipaðar og í þessu. Hann taldi, að sú ástæða hefði legið til þess, að ekki hefði verið gert ráð fyrir jarðgöngunum á Oddsskarðsvegi, sem undirbúin hafa verið nú um skeið, að þar væri ekki undirbúningi lokið og það væri rétt að sjá, hvernig gengi með jarðgöngin á Strákavegi við Siglufjörð og að þetta væri ekki mjög gamalt mál, að rætt hefði verið um að gera þessa vegarbót þarna fyrir austan. Hæstv. ráðh. veit þó áreiðanlega vel, að jarðfræðilegar athuganir hafa verið gerðar meiri og betri í sambandi við væntanleg jarðgöng á Oddsskarðsvegi, en á nokkrum öðrum stað enn þá hér í landinu. Kunnur brezkur jarðfræðingur hafði kortlagt allt þetta svæði, sem þarna er um að ræða og gert á því mjög nákvæma úttekt og glögga lýsingu, eftir því sem okkar íslenzku jarðfræðingar segja og þær athuganir, sem okkar íslenzku jarðfræðingar hafa síðan framkvæmt þarna og umsagnir, sem þeir hafa látið frá sér fara um málið, eru í þá átt, að þarna hagi alveg sérstaklega vel til, eftir því sem þeir geti bezt fengið séð. Eftir því sem hæstv. ráðh. hefur áður upplýst, voru ekki slíkar upplýsingar fyrir hendi, þegar hann og ríkisstj. voru að gefa sín miklu loforð í sambandi við Strákaveginn á sínum tíma. Þá lá líka dálítið á, það voru kosningar á næsta leiti. Og nú leggur ríkisstj. sjálf fram hér till. um að gerð verði jarðgöng árið 1966 á Breiðadalsheiði fyrir vestan, þar sem alveg liggur fyrir, að hliðstæðar athuganir og farið hafa fram í Oddsskarði hafa þar engar verið gerðar. Það veit hæstv. ráðh. mæta vel. En sem sagt, það þurfti af sérstökum ástæðum að koma fram með þær till. En Oddsskarðsvegurinn og jarðgöngin þar voru bara ekki réttu megin hjá hæstv. ráðh., það ætti hann að viðurkenna, því að það er alltaf bezt í þessum efnum að viðurkenna sannleikann hreinlega. Hann vissi mætavel, að það var brýn þörf á þessu fyrir íbúana á Norðfirði. Hann vissi, að það var mjög mikill áhugi á málinu og hafði verið um langan tíma. Hann vissi einnig, að það voru til staðar peningar til þess að bjóða þar fram sem lán og hann vissi, að allur undirbúningur var þarna kominn lengra áleiðis en annars staðar. En meira að segja í fjögurra ára áætlun mátti ekki gera ráð fyrir því, að ráðizt yrði í þessa framkvæmd - ekki í fjögurra ára áætlun. Og þó að reynt sé að halda því fram, að fyrst sé rétt að ljúka jarðgöngunum á Strákavegi, hefur hæstv. ráðh. sjálfur lýst því yfir, að þeim göngum eigi að ljúka árið 1966. Af hverju mátti þá ekki taka upp Oddsskarðsjarðgöngin 1967 og 1968? Hvers vegna ekki? Ætli hæstv. ráðh. þurfi þá ekki nokkra daga enn þá til þess að hugsa sig um, til þess að finna einhverja útskýringu á því? Ég held, að þessar skýringar, sem hann hefur gefið, séu ekki fullnægjandi. Í umr. á mánudagskvöldið benti ég á það, að í þeim umr. hefðu komið fram allmerkilegar upplýsingar, þar sem það hafði verið upplýst og í rauninni staðfest þar af allmörgum þm., að ríkisstj. væri búin að útvega ákveðið lán til vegagerðarmála á Vestfjörðum og það væri búið að úthluta þessu fé í tiltekna vegi þar. Og ríkisstj. hefði viðhaft þá aðferð að segja fyrst stjórnarstuðningsmönnum sínum frá þessu, þeir síðar sagt öðrum, en hins vegar hafi ríkisstj. farið þannig að málinu, að hún skágekk Alþ. með þetta allt saman og hún ætlaði að afgreiða vegáætlunina núna að þessu sinni án þess að gera ráð fyrir þessum framkvæmdum á vegáætlun, þó að það væri, eins og ég benti á, alveg tvímælalaus lagaskylda að taka inn á þá áætlun allar ráðgerðar framkvæmdir. Við þetta hafði hæstv. ráðh. þá aths. að gera, að það hefði verið alveg ástæðulaust að vera að dylgja um það, að ríkisstj. hugsaði sér að brjóta l. eða hún væri að leyna einhvern einhverju. Ekkert slíkt hefði staðið til. Hæstv. ráðh. var ekki tilbúinn að gefa sínar yfirlýsingar um þetta, þegar hann var spurður á mánudagskvöldið. Og heldur passar þetta nú allt illa hjá hæstv. ráðh., þegar þess er gætt, að samflokksmenn hans hér á þingi hafa gefið yfirlýsingu um það, að þeim hafi verið sagt frá þessu láni og það ætti ekki að taka þetta inn á vegáætlun. Vill hann ómerkja það, sem hans samflokksmenn segja um þetta? Eða hallar hæstv. ráðh. eitthvað máli á þessum efnum? Ég veitti því líka athygli í umr. í dag, að hæstv. fjmrh., sem hér kom fram og gaf skýrslu um lánin til Vestfjarða og áætlaðar framkvæmdir þar, komst þannig að orði og dró ekkert úr því, að það hefði ekki verið ætlunin að skýra frá þessu núna. Það hefði verið ætlunin að skýra frá þessu seinna, sagði hann. Þingið átti ekkert að fá að vita um það núna. Svo kemur hæstv. samgmrh. og segir: Það var alltaf meiningin að hafa þetta svona. Við ætluðum ekkert að pukra með neitt og smokra neinu fram hjá. - Svona skýringar frá hálfu hæstv. ráðh. duga vitanlega ekki neinum manni, sem lítur raunhæft á þessa hluti. Dæmið liggur alveg augljóst fyrir. Það var ætlunin hjá hæstv. ráðh. og stjórnarliðinu yfirleitt að afgreiða vegáætlunina þessu sinni og skjóta þar undan þeim fjármunum, sem áttu að ganga til vegaframkvæmda á Vestfjörðum á þessu fjögurra ára tímabili og áttu að fást með lánsfé. Það var ætlunin og af því hafa líka verið haldnir langir fundir í stjórnarflokkunum þessa dagana, til þess að komast að þessari niðurstöðu að flytja þá till., sem var verið að útvega afbrigði fyrir á þessum fundi og ákveða þar með að taka upp í vegáætlunina að þessu sinni þessar fjárhæðir. Það er ekkert nema gott um það að segja, að ríkisstj. hefur tekizt að útvega lán til vegagerðarmála á Vestfjörðum. Ef það lán er tekið með eðlilegum hætti, er ekkert nema gott um það að segja. Því ber að fagna út af fyrir sig. Vestfirðingar eru vel að því komnir að fá þarna nokkurn aukaskammt í sambandi við sín vegagerðarmál. En hitt var með öllu óeðlilegt, að vera að pukra með þetta og vinna að þessu máli á jafnóþingræðislegan hátt sem ríkisstj. hafði gert. Hún hafði ákveðið að taka lán, hafði fengið lánið, búið var að úthluta því í tiltekna vegi, en það átti ekki að upplýsa hér við afgreiðslu vegáætlunarinnar og það átti meira og minna að dylja einstaka þm., hvað þarna hafði verið að fara fram. Ég veit það mætavel, að vitanlega hlaut svo að verða, að þetta sérstaka lán til framkvæmdanna á Vestfjörðum kallaði á það, að einstakir þm. færu að líta enn þá betur eftir því, hvernig væri farið að í þeirra kjördæmum. Og það vekur auðvitað athygli manna að sjá hvernig till. er hagað viðvíkjandi t.d. Austurlandskjördæmi í þessum efnum, þar sem þörfin er álíka mikil og hvernig t.d. farið er með kjördæmi eins og Norðurl. v., þar sem við alþm. almennt höfum álitið, að hagurinn væri hvað lakastur, eins og nú standa sakir. Nei, ég efast ekkert um það, að ef hæstv. samgmrh. vildi kynna sér af eigin raun viðhorfin í vegagerðarmálunum á Austurlandi og í samgöngumálunum þar almennt, trúi ég því varla, að hann hefði ekki gert aðrar till. en hann hefur gert í sambandi við framkvæmdir þar á næsta fjögurra ára tímabili. Ég held því, að það væri mikil nauðsyn á því að kynna hæstv. ráðh. ástandið þar eystra með einhverjum hætti. Það kann vel að vera, að mér takist ekki með öllu að sannfæra hann, en það væri kannske hægt að hjálpa hæstv. ráðh. um upplýsingar frá einhverjum öðrum, sem þar þekkja til og hann trúir betur. Þar að auki geta menn kynnzt þessu af eigin raun líka, ef þeir vilja leggja sig fram. En alveg sérstaklega með tilliti til lántökuheimilda sýnist mér, að það sé harkalega gengið á hlut okkar Austfirðinga með þessum till. Það er alger misskilningur hjá hæstv. ráðh., ef hann vill flokka þær aðfinnslur, sem hér hafa komið fram hjá mér, bæði viðvíkjandi stefnunni í vegagerðarmálunum í landinu sem heild, sem ég hef lagt á aðaláherzlu og eins viðvíkjandi því, hvernig staðið er að málefnum okkar Austfirðinga, undir einhvern skæting og dylgjur og árásir á sig. Það er algerlega rangt að taka það þannig. En það getur enginn vafi leikið á því, að hæstv. ráðh. metur þessa hluti rangt, ef hann heldur, að það sé hægt í rauninni að standa að málunum á þennan hátt. Það, sem vitanlega er kjarni þessa máls, sem hér hefur verið til umr., er það, að hér liggur nú fyrir áætlunargerð til fjögurra ára, sem alveg óumdeilanlega gerir ráð fyrir því, að fé til nýbyggingarframkvæmda á þjóðvegum fari minnkandi frá ári til árs miðað við það, sem var á s.l. ári. Þetta er höfuðatriði málsins. Annað höfuðatriði er það, að menn hljóta að vera sammála um, að málin horfa þannig við, að það er stórvaxandi þörf fjárframlaga í þessum efnum. Hitt álit ég svo einnig vera alveg ljóst, að það er gengið m.a. á hlut okkar Austfirðinga mjög freklega, einkum varðandi framkvæmdir fyrir lánsfé. Okkar hlutur er þarna stórkostlega fyrir borð borinn. Og þegar litið er síðan á aðstöðuna í öðrum samgöngumálum, er hér verulega illa á málunum haldið. Við vitum, að það er áætlað núna, að flugmálastjórnin hafi til umráða um 22 millj. kr. alls til allra framkvæmda, bæði í sambandi við öryggismál og annað, fyrir allt landið í flugmálum. Um beina fjárveitingu var að ræða upp á 15 millj. kr., og tilkynning hefur borizt um það, að hún á að skerast niður um 20%. Þar fóru 3 millj. Þá var gert ráð fyrir 15 millj. kr. lántökuheimild og það er búið að tilkynna flugmálastjóra, að sú lántökuheimild verði skorin niður um þriðjung eða um 5 millj. kr. og þá eru farnar 8 millj. af fjárveitingunni, sem var ráðgerð samkv. fjárl. Það er því raunverulega um 22 millj. kr. að ræða í sambandi við þessi mál yfir landið allt. Nú er okkur skýrt frá því hér af hæstv. fjmrh., að það sé búið að tryggja Vestfirðingum í sambandi við flugmálaframkvæmdir fé upp á rúml. 30 millj. kr. - ég held 36 millj. kr. - nú á næstu 4 árum. Ég efast ekkert um, að það verður nægilegt pláss fyrir það fé þar um slóðir, til þess að rétta nokkuð þeirra hag í flugsamgöngumálum. En geta menn þá ekki gert sér það í hugarlund, að hin upphæðin geti orðið nokkuð lítil fyrir alla aðra landsmenn, eins og þar er ástatt nú og eins og fjárveitingarnar hafa verið um langan tíma til flugmálanna. Þegar þessi samgöngumál eru því rædd hér, er ofur eðlilegt, að á þessar staðreyndir sé minnt, að svona er viðhorfið í þessum þýðingarmiklu samgöngumálum. Og ég segi það enn og aftur, sem ég sagði hér á mánudagskvöldið, að okkur Austfirðingum t.d. þykir lítil huggun vera í því, þó að á það sé minnt hér í nál. á Alþ. og síðan sé skrifað um það í stjórnarblöðin, að það þurfi að fjölga lögreglumönnum á þjóðvegunum til þess að koma í veg fyrir það, að flutningabílarnir geti fengið að fara um hina veikbyggðu vegi með jafnmikil þyngsli og þeir fara um nú. Ég er alveg sannfærður um það, að flutningabílarnir, sem nú er farið að nota í stórum stíl, m.a. til vöruflutninga til Austurlandsins, sem var óþekkt fyrirbæri 1958, þeir eru þarna á ferðinni og með þennan varning vegna þess, að það er ekki hægt að koma honum á ákvörðunarstað með öðrum hætti. Það eru framkvæmdirnar, það eru þarfirnar, sem hafa sprengt þetta af sér. Um vöruflutninga t.d. til okkar yfir sumarið er ekki að ræða nema að sáralitlu leyti með skipum. Þá er aðeins eitt gamalt skip í strandferðunum, Esja, því að hitt skipið hefur verið tekið úr strandferðunum og sett í utanlandssiglingar. En hins vegar er athafnalífið á Austurlandi orðið þannig að það kallar á þessa flutninga alveg óhjákvæmilega, og það er eins og ég segi, ég held, að þeir þyrftu að vera æði margir, lögreglumennirnir á vegunum, ef þeir ættu að geta stöðvað þetta. Ég held hins vegar, að rétta leiðin í þessum efnum sé ekki sú að fylkja þarna upp lögreglumönnum til þess að reyna að stöðva þessa umferð, heldur sé rétta leiðin sú að meta þörfina, játa staðreyndir og hækka fjárveitingar til slíkra framkvæmda sem þessara. Enn þá erum við þannig staddir á Austurlandi varðandi vegamálin, að aðalvegur okkar, sem á að tengja okkur við aðra landshluta, þ.e.a.s. aðalvegurinn til Austurlandsins, er enn að meira en hálfu leyti aðeins ruddur vegur og í rauninni ekki hægt að kalla neinn lagðan veg. Því var haldið fram á sínum tíma, að það þyrftu að koma alveg sérstaklega háar og miklar fjárveitingar til þess að gera aðalveginn héðan og norður til Akureyrar. Og það var fallizt á það af öllum, að þetta væri sjálfsagt og það yrði að láta aukafjárveitingu til þess að koma þessum vegi áfram, því að meginvegakerfið, sem öllum landsmönnum kemur við, yrði að takast eins og af óskiptu fé. En þegar kemur að málefnum okkar Austfirðinga og það þarf að tengja okkur á raunhæfan hátt við aðalakvegakerfið, stendur allt kyrrt. Og þá mætum við að mínum dómi fullkomnu skilningsleysi hjá núv. hæstv. samgmrh. Það er gott, að þeir á Vestfjörðum hafa fengið nokkra úrgreiðslu úr sínum málum. Þeir fengu líka hér, stjórnarþm. af Vestfjörðum, hina hörðustu dembu á s.l. ári. Það var rekið skarpt á eftir þeim og það var greinilegt, að þegar þm. úr stjórnarandstöðunni frá Vestfjarðakjördæmi pískuðu á þá fyrir ári, hvernig ástatt væri með Vestfirði og hvernig farið væri með þá í vegamálunum, leið stjórnarþm. frá Vestfjörðum ekki vel. Það getur vel verið, að þessi vandarhögg, sem þeir fengu þá hafi orðið til þess, að eitthvað gerðist í málefnum þeirra Vestfirðinga. Þeir munu líka vera einir 4, stjórnarstuðningsmennirnir úr Vestfjarðakjördæmi. En það hefur stundum viljað við brenna, að við fáum að heyra það, annaðhvort á beinan eða óbeinan hátt, að við Austfirðingar séum ekki svo miklir stuðningsmenn ríkisstj., að það þurfi ýkjamikið fyrir okkur að gera. En vita mega nú samt sem áður, bæði hæstv. samgmrh. og ríkisstj. sem heild, að það eru þrátt fyrir allt nokkrir stjórnarstuðningsmenn enn til á Austurlandi og það er ekki alveg víst, að það megi bjóða þeim allt. Og þegar gerðar eru alveg sérstakar ráðstafanir til þess að ýta nokkuð myndarlega áfram vissum vegagerðum út frá Reykjavík, m.a. Reykjanesbraut og verja í það miklu fjármagni, og þegar málefnum þeirra Vestfirðinga hefur þokað líka nokkuð áfram, er eðlilegt, að við förum að minna alvarlega á okkur. Að lokum vil ég segja það, að hæstv. samgmrh. verður að gera sér fulla grein fyrir því, að þær aðfinnslur, sem hér hafa komið fram af hálfu okkar Austfirðinga í þessum efnum, eru á rökum reistar. Hjá okkur er um brýna þörf að ræða og það verður vitanlega ekki látið við það sitja, að hann komi með einhverja almenna útúrsnúninga, þegar að þessum málum er fundið og tali í rauninni út í hött, eins og hann gerði hér fyrr í kvöld. Við verðum að halda áfram, sem hér eigum hlut að máli, þangað til þetta hefur verið barið inn í höfuðið á hæstv. ráðh. og hann hefur skilið málið.



Herra forseti. Við upphaf þessarar umr., sem fram fór 29. marz, sýndi ég fram á að framlögin til þjóðbrauta. landsbrauta og brúargerða samkv. vegáætluninni væru allt of lítil og að óhjákvæmilegt væri að auka við þau. Ég gerði samanburð á framlögum ríkissjóðs til þjóðbrauta, landsbrauta, sýsluvega og brúargerða 1965 samkv. áætluninni og fjárveitingum til þessara framkvæmda samkv. fjárl. fyrir árið 1957. Sá samanburður sýndi, að fjárveitingar frá ríkinu til nefndra framkvæmda eru raunverulega minni nú, en 1957. Ég hef nú gert nýjan samanburð og að þessu sinni á framlögum ríkisins til þjóðbrauta, landsbrauta, sýsluvega og brúargerða á árunum 1965 og 1958. Framlögin 1965 tek ég eftir vegáætluninni og brtt. fjvn. við hana, en framlögin 1958 eftir ríkisreikningi það ár. Ég hef áður bent á það, að heildartekjur vegasjóðs 1965 eru þannig áætlaðar: Nettótekjur samkv. upphaflegu till. 261.8 millj. og hækkun samkv. till. fjvn. 1.8 millj. Alls eru þetta 263.7 millj. Af þessu er vegna skattanna, sem á voru lagðir 1963, hluti af benzíngjaldi, 1.30 á lítra, 71.8 millj., gúmmígjald og þungaskattur eða hluti af því ca. 15.6 millj. og eftirstöðvar tekna frá 1964 16.7 millj. Þetta eru alls 104.1 millj. Frá ríkissjóði og af eldri tekjustofnum hans koma þá 159.6 millj. Af þessu eru 47 millj, beint framlag úr ríkissjóði, en 112.6 millj. eru sá hluti af sköttunum í vegasjóð, sem áður rann í ríkissjóð. Má því segja, að þessar 159.6 millj. séu framlag frá, ríkinu, þegar samanburður er gerður við fjárveitingar á árunum fyrir gildistöku nýju vegal. Af tekjum vegasjóðs eru þá um 39.5% vegna nýju skattanna, sem á voru lagðir 1963, en 60.5% frá ríkissjóði og af eldri tekjustofnum hans. Ég nefndi hluta nýju skattanna 40% í fyrri ræðu minni, en nákvæmar reiknað er hann um 39.5%. Verði ákveðinn 20% niðurskurður á framkvæmdafé 1965 og hann látinn ná til vegafjárins, minnkar framlag ríkisins á því ári til vegasjóðs um 9.4 millj., þ.e. um 6% af áðurnefndum 159.6 millj. Fjárveitingar 1965 samkv. vegáætlun og brtt. fjvn. við hana til þjóðbrauta, landsbrauta og sýsluvegasjóða eru samtals 60.3 millj., þar af vegna skattanna, sem á voru lagðir 1963, og eftirstöðvar frá fyrra ári 39.5%, sem eru 23.8 millj. og þá frá ríkinu 36.5 millj. Ef dreginn er frá þessu væntanlegur niðurskurður, 6%, eru það 2.2 millj. og þá eru eftir 34.3 millj., sem má segja að sé frá ríkissjóði og af eldri tekjustofnum hans. En árið 1958 var varið til nýrra akvega, endurbyggingar þjóðvega og sýsluvega úr ríkissjóði samkv. ríkisreikningi ca. 20.7 millj. kr. Hækkun ríkisframlags 1965 frá árinu 1958 nemur þannig ca. 66%, en vegagerðarkostnaður á því tímabili hefur hækkað um 76.5%. Hæstv. samgmrh. sagði í ræðu sinni í kvöld, að allir þm. hefðu staðið saman um að samþykkja vegal. 1963. Þetta er rétt hjá honum. En þm. ætluðust áreiðanlega ekki til þess, að ríkisframlög til vegagerða yrðu lækkuð á næstu árum, um leið og þessir nýju skattar voru lagðir á þjóðina, til þess að auka framkvæmdirnar. Hæstv. ráðh. spurði í sinni ræðu í kvöld: Hvers vegna var ekki varið meiru til vegamála 1958? Ég vil spyrja hæstv, ráðh. aftur á móti: Hvers vegna leggur hann til, að ríkissjóður leggi minna fé til þjóðbrauta, landsbrauta og sýsluvega og til brúargerða 1965, heldur en gert var 1958? Ef hins vegar fyrirhuguð 20% lækkun á framkvæmdafé fyrir árið 1965 verður ekki látin ná til vegafjárins, reiknast mér svo til, að ríkisframlagið til þjóðbrauta, landsbrauta og sýsluvega verði á þessu ári nákvæmlega jafnmikið og það var árið 1958, miðað við kostnaðarvísitölu í marz þetta ár. En hækki kostnaðurinn enn á þessu ári, rýrnar framlagið að sama skapi. Þetta er því aðeins, að 20% lækkunin nái ekki til vegafjárins og ég vil skora á hæstv. ríkisstj. að láta niðurskurðinn ekki bitna á því. En vitanlega þyrfti framlagið að verða miklu meira nú, en 1958. Bifreiðum hefur fjölgað stórkostlega síðan og umferð um vegina aukizt að sama skapi, en af því leiðir, að þörfin fyrir endurbætur veganna er stórum meiri nú, en áður. Og þó að meira fé sé varið nú, en áður, til nauðsynlegra vega í kaupstöðum og kauptúnum, réttlætir það á engan hátt lækkun á framlögum til þjóðbrauta og landsbrauta í öðrum héruðum. Fjárveitingar 1965 samkv. vegáætlun og brtt. fjvn. til brúargerða eru alls 31 millj. 250 þús., þar af vegna nýju skattanna og eftirstöðva frá fyrra ári 39.5%, sem gerir 12 millj. 340 þús. og þá frá ríkissjóði og af eldri tekjustofnum hans 18.9 millj. Sé nú dreginn frá þessu þessi væntanlegi niðurskurður, ca. 6%, verða eftir af ríkisframlagi 17 millj. 780 þús. En til brúargerða veitti ríkissjóður árið 1958 samkv. ríkisreikningi 13 millj. 257 þús. kr. Hækkun ríkisframlagsins 1965 frá árinu 1958 nemur þannig rúmlega 34%, en brúargerðakostnaður á þessu tímabili hefur hækkað samkv. vísitölu vegamálaskrifstofunnar um tæplega 94.5%. Þetta eru athyglisverðar tölur, ríkisframlagið hækkar um 34%, en brúargerðakostnaðurinn á sama tíma um 94.5%. Af þessu sést, hversu ríkisframlögin til brúargerða 1965 samkv. áætluninni eru nú stórkostlega miklu minni, en þau voru árið 1958. Við þennan samanburðarútreikning hef ég að sjálfsögðu sleppt því lánsfé, sem fyrirhugað er að verja til þjóðbrauta og landsbrauta á þessu ári. Það geri ég vegna þess, að þar er alls ekki um ríkisframlag að ræða. Það er ætlun hæstv. ríkisstj. að taka vexti og afborganir af þeim lánum úr vegasjóði og er ráð fyrir því gert í áætluninni, sem hér liggur fyrir. Þær greiðslur verða þannig til þess, að nýjar framkvæmdir verða minni á þessu ári og þeim næstu, en þær mundu annars verða. Við þá útreikninga, sem ég hef hér gert, miðaði ég við kostnaðarvísitölu vegamálaskrifstofunnar í marz 1965. Fari svo, að sú vísitala hækki enn á þessu ári, sem vel má búast við, veldur það enn meiri lækkun á ríkisframlögunum til vega- og brúargerða. Og samkv. vegáætluninni og brtt. fjvn. er gert ráð fyrir, að framlög til þjóðbrauta og landsbrauta og sýsluvega verði um 4.6 millj. kr. lægri í krónutölu 1966 heldur en 1965. Er það 7–8% lækkun. Þá er einnig gert ráð fyrir, að framlög til brúargerða verði um 3.8 millj. kr. lægri 1966 en 1965 og nemur sú lækkun um 12%. Og vel má búast við, að hækkun á framkvæmdakostnaði skerði þessar fjárveitingar enn meira. Af þessu tel ég það alveg augljóst, að vegáætlunin, sem hér mun áformað af stjórnarflokkunum að afgreiða, er fráleit og óviðunandi með öllu.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. birti allnýstárlega tilkynningu og hana ekki ómerkilega í ræðu sinni hér í kvöld. Hann skýrði frá því, að hæstv. ríkisstj. væri að koma saman eða jafnvel búin að koma saman viðreisnaráætlun fyrir Vestfirði. Ég veit ekki betur, en hæstv. ríkisstj. hafi verið með viðreisnaráætlun fyrir allt landið í 6 ár, svo að það eru ekki neinar fréttir út af fyrir sig, þó að hún komi nú með viðreisnaráætlun fyrir einn landshluta í ofanálag á landsviðreisnaráætlanir sínar, sem hún er búin að vera með í 6 ár, viðreisn ofan á viðreisn. Hæstv. ráðh. gat þess, að á næstu 4 árum yrði varið 171.6 millj. kr. til Vestfjarða, sem sundurliðast þannig, að til hafnargerða eigi að koma 71.8 millj. kr., til vega 67.7 millj. kr. og til flugvalla 32.1 millj. kr. Nú skal ég taka það strax fram og bið hæstv. samgmrh. að muna það, að ég lýsi yfir eindreginni ánægju minni yfir þessari ákvörðun hæstv. ríkisstj. og tel hana mikilsverða fyrir þetta hérað. Hæstv. fjmrh. gat þess, að af þessu fé, þessum 171.6 millj., ætti helmingurinn að vera innlent fé, en helmingurinn fengist að láni úr erlendum sjóði. Þar sem helmingurinn á að vera innlent fé, vil ég spyrja hæstv. ráðh.: Hvaða fé er það? Eru það kannske þessi venjulegu framlög til vega, brúa, hafna og flugvalla? Eru þau tekin inn núna og kölluð viðreisnaráætlun? Ef framlög á þessari vegáætlun, sem hér eru till. um til Vestfjarðavega, eru einhver viðreisnaráætlun, er þá ekki viðreisnaráætlunin yfir allt landið, því að allir eiga að fá eitthvað af þessum fjárveitingum? Mér skilst, að viðreisnaráætlunin sjálf sé ekki nema helmingurinn af þessu, hitt séu venjulegar fjárveitingar ríkisins til þessara framkvæmda og er þess vegna ekki nein viðreisnaráætlun frekar, en hefur verið, frá því að farið var að veita fé á fjárlögum á Íslandi til einhverra framkvæmda. En ég tek það fram, að hinn helmingurinn er mikils virði fyrir okkur Vestfirðinga, sannarlega mikils virði og þakkarverður. Þá langar mig til að spyrja hæstv. samgmrh., af því að hæstv. fjmrh. er nú ekki viðstaddur: Þegar verið er að telja þetta fram. þessar 86 millj. kr., innlenda féð, er þá búið að draga frá niðurskurðinn eða er hann kannske inni í upphæðinni? Hv. 11. landsk. þm. (MB) hélt hér ágæta ræðu í kvöld. Hann var reyndar ekki í sem beztu skapi, en hver vill lá honum það? Menn vita ekki, hvernig er búið að fara með hann. Þetta er sá þm. úr stjórnarliðinu, sem ég hef hælt mest og síðast í ræðu minni um daginn, þegar við vorum að ræða vegáætlunina. Og þó að hann trúi því ekki, er það satt, að mér er kunnugt um, að hann beitti sér, eins og ég hef áður sagt, af dugnaði og samvizkusemi til að vinna að þessum málum. Svo er hann með hnútur í minn garð. Ég er alveg steinhissa á manninum. Það er til nokkurs að vera að hæla honum. En af hverju líður honum svona illa núna? Ég held ég sjái það alveg í hendi minni. Hann hefur fengið ofanígjöf hjá ríkisstj. Fyrir hvað? Fyrir að segja okkur þm. frá því, að lánsféð eigi ekki að koma inn á vegáætlun og eigi ekki að skipta því á Alþ. Fyrir að ljóstra því upp, sem ég sagði hér frá á mánudagskvöldið. Þetta hefur honum aldrei verið ætlað að gera. En hann og þeir félagar hans voru hreinskilnir og sögðu okkur frá hlutunum alveg eins og þeir voru - og heiður sé þeim. Ég á kannske ekki að vera að rekja þetta, sem hann var að finna að við mig, en ég skal drepa á örfá atriði. Hann segir, að ég hafi lýst vegaástandinu á Vestfjörðum öfgafullt og gert allt of mikið úr því, hve vegirnir væru slæmir. Ég veit ekki til, að nokkur þm. hafi talað hér um vonda vegi á Íslandi öðruvísi, en að bæta alltaf við í ræðum sínum „að undanteknum Vestfjörðum“. Þeir eru yfirleitt taldir verst settir allra. Ég held, að það sé alveg rétt. Eða þykja hv. þm. vegirnir góðir? Nei, honum þykir það ekki. Hann þekkir þetta alveg eins og ég. En hann fann að því, að þegar ég taldi upp, hve mikið væri af ólögðum vegum þar og tók beint upp úr skýrslu vegamálastjóra, - ekki var það tilbúningur minn, - hafi ég ekki nefnt það, að þ. á m. séu vegir í byggðarlögum, sem eru komin í eyði. Af hverju fóru þau í eyði? Ég veit ekki nema það séu einhvers staðar víðar á landinu bæir eða byggðarlög komin í eyði líka, þar sem eru þjóðvegir enn þá. Og hann vildi halda því fram, að lýsing mín á Vestfjarðavegunum væri þung ádrepa á hv. þm. Hermann Jónasson, af því að hann væri búinn að vera svo lengi þm. Hann um það. En er hann með þessu að sneiða að félaga sínum, hv. 2. þm. Vestf., Sigurði Bjarnasyni, því að þar eru sveitirnar, sem eru komnar í eyði. Ég held, að hann hefði ekki átt að vera að minna á þetta. - En það er hvorugum þeirra að kenna, alls ekki. Það er fyrst og fremst því að kenna, að hið opinbera hefur ekki séð um í tæka tíð að koma þessum samgöngumálum í viðunandi horf. Honum þótti það eiginlega vítavert, að till. okkar á Alþ., sem við höfum flutt allt frá 1959, skyldu ekki hafa verið fluttar áður. Merkilegt, að við skyldum byrja á þessu 1959. Það er ein skýring til á því. Þá var nefnilega viðreisnin að byrja, og allt verðlag fór upp og þurfti þess vegna meira fé. En svo má spyrja hann aftur: Hvernig stóð á því, að aldrei var nefnt að fá lánsfé til vega á Íslandi allan þann tíma, sem áður var liðinn? Ég minnist þess, að Sjálfstfl. var í ríkisstj. óslitið frá 1944–1956, í 12 ár, óslitið í 12 ár. Hvar eru till. þeirra um lánsfé til Vestfjarðavega á þessum 12 árum? Ekki hef ég séð þær. Og ef framsóknarmenn hafa syndgað í 2 ár, vinstristjórnarárin, hafa hinir syndgað í 12. Annars held ég, að allir viti það, að það var almennt litið svo á, í öllum flokkum, fram á allra síðustu ár, að það væri ekki við hæfi að taka lán til vegagerðar á Íslandi og var ekki heldur gert. En það skeður svo fyrir nokkrum árum, að ríkisstj. fer sjálf að taka lán til vega, og þá er það, sem við herðum kröfur okkar um að fá lán til Vestfjarðavega. Það er því ómögulegt, held ég, að finna að því við okkur, að við höfum flutt slíkar till. í 5 ár - og þetta er sjötta árið. En hafi verið sanngjarnt að veita lán til vega á Vestfjörðum. af hverju drápu þeir þá frv. okkar 1959? Af hverju drápu þeir aftur frv. sams konar 1960? Svo fer ríkisstjórnin að lána sjálf til vega hérna kringum Reykjavík, ekki neinar smáupphæðir, heldur í tugum millj. kr. Samt vísa þeir til ríkisstj. frumvarpi um lán til Vestfjarðavega 1961, aftur 1962, og brtt. við fjárl. fyrir árið 1963 um lán til veganna á Vestfjörðum drepa þeir, - og aftur árið 1964. Hvernig stendur á þessu, að mennirnir gera þetta öll þessi ár, ef það er svo lofsvert sem það er að koma nú með lánsfé? Þá vék hv. þm. að því, að ég hefði farið að segja frá samtölum okkar Vestfjarðaþm. á fundum, sem við höfðum. Ég hefði farið að segja frá þeim í ræðu. Hvað meinar hv. þm.? Áttum við að þegja yfir þessu eða hvað? Ekki vorum við beðnir að þegja yfir neinu. Yfir hverju átti að þegja? Var það eitthver leyndarmál? Nei, það stóð ekki til, að við færum að þegja yfir því, að sniðganga átti vegal. og fara fram hjá vegáætluninni og fram hjá Alþingi með lántökur til vega á Vestfjörðum. Það datt okkur ekki í hug. En hann bar það ekki á mig, að ég hefði sagt rangt frá nokkrum hlut. Nei, ég fór að segja frá þessu, en að ég segði rangt frá, nei, það sagði hann aldrei. Þarna kemur það, sem ég held að honum líði illa út af, að ég hafi ljóstrað því upp, sem átti að fara leynt. Þá fann hann ýmislegt að till. okkar, sem við flytjum við vegáætlunina. Þ. á m. varð honum skrafdrjúgt um einn hlut. Hann segir, að við gerum till, um að taka út fjárveitingar til nokkurra vega, já taka þær bara út, þurrka þær út og hann nefndi þær. En hann sleppti hinu, að við settum aðrar inn. Nú, hvað var þá vítavert við að taka út laga upphæð og setja hærri upphæð inn? Er það ekki lofsvert eða hvað meinti maðurinn með þessu, að það væri vítavert að taka út lága upphæð til einhvers vegar og setja miklu hærri upphæð inn? Er þetta orðið vítavert hér á Alþ.? Ekki er nú málstaðurinn góður. Við lögðum til, að það yrði miklu meira fé varið til veganna, og það liggur fyrst og fremst í því, að við leggjum til, að þetta lánsfé komi á tveimur árum, en ekki fjórum. Og við teljum, að það sé fyllilega sanngjarnt miðað við það, sem aðrir landshlutar fá, sérstaklega hérna í kringum Reykjavík. Þegar þessir sömu menn sem eiga sæti í fjvn. koma með till. um það að taka 274 millj. kr. lán til vega hérna í kringum Reykjavík á 4 árum, þá þurfum við, sem flytjum þessa till., ekki að skammast okkar fyrir það, að við viljum fá þessar 32 millj. á tveimur árum, miðað við ástand veganna á báðum stöðum. Hv. þm. fann að því, að við værum með till. um marga vegi, sem þeir hafi ekki verið með og hann hafði orð um það, að þetta væru vegir, sem skiptu ekki miklu máli, þessir sem við værum með, þeir skiptu ekki svo miklu máli. Hvaða vegir eru það? Það eru vegirnir um byggðina, um sveitirnar, um sjálf byggðarlögin, innanhéraðsvegirnir. Við lítum nefnilega þannig á, að þó að það sé nauðsynlegt að fá vegi yfir heiðar eða gegnum heiðar og það jafnvel á skömmum tíma, megi ekki vanrækja svo hroðalega byggðavegina eins og gert er í þeirra till. Fólkið, sem þarna býr, þarf að komast á góðu vegina, það þarf að koma afurðum sínum frá sér og nauðsynjum sínum að sér og því viljum við bæta úr með því að leggja nokkra fjárveitingu til sem flestra vega. Samkv. þeirra till. eiga milli 20 og 30 vegir á Vestfjörðum ekki að fá einn einasta eyri í 4 ár. Þeir hafa að vísu gert bragarbót á einum 2–3 vegum. Ég sé, að Gemlufallsheiði er nú komin allt í einu inn í till., ekki frá þessum hv. þm. reyndar, það er frá ríkisstj. sjálfri. Það er ríkisstj. sjálf, sem er farin að flytja till. um einstaka vegi, fjárveitingu í einstaka vegi á Vestfjörðum. Af hverju? Af því að hinir gleymdu þeim. Ég minnti um daginn á eina fjárveitingu í till. fjvn. Hún er um 55 þús. kr. fjárveitingu til Flateyrarvegar í 4 ár. Nú kemur ríkisstj. og bætir um, því að hún mun vera með till. um, að þangað skuli varið 555 þús. kr. En það er athyglisvert, að ríkisstj. skuli nú þurfa að ganga svona í spor sinna eigin starfsmanna. Þá minntist hv. þm. á þáltill. þeirra Gísla Jónssonar og Kjartans J. Jóhannssonar á þinginu 1963, sem var samþ. og allir voru sammála um, um að framkvæma rannsókn á samgöngumálum Vestfjarða. Og allt er þetta eiginlega byggt á þeirri till. Það er ekki þessi ríkisstj. eða þessir þm. stjórnarflokkanna núna, sem eru að vinna að þessu, það eru Gísli Jónsson og Kjartan. Og þeir eiga sannarlega skilið viðurkenningu fyrir sín góðu störf. Það skal ég taka undir. En þessi till. var m.a. um það, að Framkvæmdabankinn skyldi ljúka þessari rannsókn fyrir árslok 1963, þá átti hún að vera búin. Þetta var rétt fyrir kosningar, sem till. var samþ., kosningarnar 1963. Það var á útmánuðunum, ef ég man rétt. En eftir kosningar bar minna á henni. Og þegar allt árið var liðið og komið fram á árið 1964, leyfðum við okkur, ég og hv. 1. þm. Vestf., að leggja fram fsp. hér á Alþ. um það, hvað liði rannsókninni. Það voru góð og skýr svör, sem hæstv. félmrh. kom með. Já, till. var send upp í Framkvæmdabanka. Þar með var lokið hlutverki ríkisstj., sagði hæstv. ráðh. Framkvæmdabankinn sendi hana Efnahagsstofnuninni, Efnahagsstofnunin sendi hana Seðlabankanum og Seðlabankinn skrifaði bréf út til Parísar, en það var ekkert svar komið eftir heilt ár og meira vissu þeir ekkí. Svona var nú ástatt þá. Þetta var krafturinn á því, en það voru líka nýafstaðnar kosningar. Við ýttum svolítið við þeim, þessum mönnum þá, við stjórnarandstæðingar á Vestfjörðum. Og þá fór bankastjóri Framkvæmdabankans af stað vestur, en hann kom ekkí nema á örfáa staði. En það er sama, þá kom skriður á málið og eitthvað hefur verið gert síðan. Ég held, að ég hafi tekið rétt eftir hjá hæstv. fjmrh. í kvöld, að þessari rannsókn sé alls ekkí lokið eða tillögugerð um viðreisnina alls ekki lokið. Samt eru nú liðin 2 ár síðan þessi till. var samþ. Eitt má ég til með að minna hinn ágæta hv. þm., 11. landsk. á, þegar hann er að víta okkur fyrir frammistöðuna í samgöngumálum Vestfjarða, að í fjöldamörg ár höfðu Vestfirðingar 19–20% af nýbyggingarfé vega á hverjum fjárl., en í fyrra var það lækkað niður í rúm 14% og aftur núna eru það rúm 14%. Ekki hafa fjárveitingarnar þá aukizt hlutfallslega miðað við aðra landshluta þrátt fyrir þörfina. Ef Vestfjarðakjördæmi hefði haldið sínum hlut, hefði það fengið um 3 millj. kr. meira af fjárveitingu hvert ár, en það fær núna, eða um 12 millj. á þessu 4 ára tímabili. Þetta hefði víst munað um. En því miður er nú svona komið, að það virðist eiga að halda Vestfjörðum föstum í þessu hlutfalli af fjárveitingunum. Ég skal ekki meira ræða um það, því að ég er svo ánægður yfir lánsfénu, sem bætir svo mikið úr, að maður getur gleymt hinum smærri syndum, þegar svo raknar fram úr sem nú er. Hv. 2. þm. Vestf. (SB) talaði hér í kvöld og þakkaði hæstv. ríkisstj., eins og rétt var af honum. Hann átti að þakka henni og það gerum við allir. En því miður höfum við ekkert að þakka í 6 undanfarin ár, en það er gott að hafa nú tækifæri til þess. Hann skýrði frá því, hvernig væri hugsað að lánsféð skiptist niður á árin, 7.2 millj. þetta ár, 7.3 millj. 1966, 11½ millj. 1967 og 8 millj. árið 1968. Ég hef ekkert við þetta að athuga sérstaklega, en einhvern veginn rak ég augun í það, að á árinu 1967 er upphæðin miklu hærri, en öll hin árin. Er búizt við, að árið 1967 verði ákaflega hættulegt fyrir vegina á Vestfjörðum?  Hæstv. samgmrh. ræddi hér um þessi mál svo sem vera bar í kvöld. Ég þarf ekki að víkja að mörgu í ræðu hans, en þeim mun betur að einu atriði. Hann drap eitthvað á það í þessari ræðu sinni, að ég hefði kvartað undan því á mánudaginn, að vegir í einstökum byggðarlögum á Vestfjörðum hefðu orðið útundan í fjárveitingum alllengi og það allt frá því fyrir viðreisn. Og það þarf ekki að leita lengi að því, það er hægt að benda á hvern veginn á fætur öðrum, sem ekki hefur fengið einn einasta eyri í 5–8 ár. Hæstv. ráðh. segir, að þetta sé af því, að þm. Vestfjarða hafi ekki tekið þessa vegi með. Nei, það er ekki af því. Það er af því, að stjórnarliðið á Alþ. felldi till. um, að þessir vegir fengju fjárveitingar, sem við fluttum till. um. En ég verð að segja, að hæstv. ráðh. bar hér fram mjög alvarlegar ásakanir til mín. Ég gat ekki skilið, að hann ætti við annan en mig. Hann sagði, að því hefði verið haldið fram og ég hef haldið því fram í ræðu minni á mánudaginn, að ríkisstj. ætlaði ekki að taka lánsfé til Vestfjarðaveganna á vegáætlun. Þetta væru getsakir, þetta væru dylgjur um, að ríkisstj. ætlaði sér að brjóta lög. M.ö.o.: hæstv. ráðh. segir, að ég hafi farið með ósannindi um það, sem ég hélt fram þá. Ef þetta hafa verið dylgjur, ef þetta hafa verið getsakir, hef ég ekki sagt rétt frá upplýsingum þeim, sem stuðningsmenn stjórnarinnar sögðu okkur Vestfjarðaþm. Og nú ætlast ég til þess, að hæstv. ráðh. standi við það, að ég hafi farið með ósannindi á mánudaginn. Ef einhverjir eru hér inni, sem þá voru á þessum fundum tveimur - og þeir eru hér einhverjir, - þá vænti ég þess, að þeir segi nú hreinskilnislega frá því, hvort þetta er satt eða hvort það er ósatt, að þeir hafi sagt okkur frá þessu, að það ætti ekki að taka lánsfé til vega á Vestfjörðum inn á vegáætlun. Nú ætla ég að reyna á hvað þeir gera, hvort þeir þegja eða segja hreinlega frá. Ef hæstv. ráðh. veit það rétta í þessu, skora ég á hann að skýra frá því. Ef ég hef aftur á móti farið rétt með - og ég ætla ekki að rengja þá, þessa félaga okkar, sem voru með okkur, hv. þm. Matthías Bjarnason, Sigurð Bjarnason og Birgi Finnsson, um að þeir sögðu rétt frá, mér dettur það ekki í hug, - en ef ég hef farið rétt með og þeir hafa líka farið rétt með, hvað er þá ráðh. að fara? Er það þá nokkuð annað en það, að hann hefur ekki manndóm til að viðurkenna það, að hann varð að hætta við fyrirætlun, sem hann var búinn að segja frá áður og fleirum, en þessum mönnum? Ég ætla að bíða og sjá til, hvaða svör koma frá hæstv. ráðh. og hvað þeir hv. þm., sem voru viðstaddir á þeim fundum, kunna að segja um þetta, þá kannske ég fái að gera aths. á eftir.



Herra forseti. Í tilefni af þeim deilum, sem hér hafa farið fram um það, hvort það hafi verið ætlun ríkisstj. eða ekki að taka inn á vegáætlunina lánsheimild til vegaframkvæmda á Vestfjörðum, man ég nú ekki betur, en sjálfur hæstv. vegamálaráðh. hafi lýst því yfir á fundi í fjvn., að það þyrfti ekki að huga að sérstökum lánsheimildum vegna Vestfjarða, vegna þess að þeim væri ætlað fé annars staðar frá. Þetta vildi ég aðeins láta koma fram í tilefni af því, sem hérna hefur verið rætt áður. En í tilefni af ræðu hv. 3. þm. Reykn. (AJ) í upphafi síðari umr. um vegáætlunina vil ég taka undir það, sem hv. þm. sagði, að það er ánægjulegt, þegar málstaður Kópavogsbæjar hlýtur stuðning við umr. á Alþ. og að því leyti sem ræða hans snerist beint um þarfir Kópavogsbæjar og var stuðningur við þær þarfir, fagna ég þeirri rödd. Hv. þm. vildi halda því fram, að fulltrúar Sjálfstfl. hefðu unnið mjög að því að fá viðurkennda sérstöðu Kópavogs í sambandi við þann þjóðvegakafla, sem um kaupstaðinn liggur og það skal ég alls ekki draga í efa, að þeir hafi gert. En hann hélt því jafnframt fram, að þeir hefðu í því starfi náð góðum árangri, hefðu tryggt bæjarfélaginu einhverjar sérstakar aðgerðir af hálfu ríkisvaldsins. Sjálfstfl. hefur nú farið með ríkisvaldið í undanfarin 6 ár, en ég get ekki komið auga á þær gjafir, sem Kópavogsbúum hafa verið gefnar eða að tekið hafi verið tillit til þess réttar, sem Kópavogsbær hlýtur að eiga í sambandi við vegaframkvæmdir á Kópavogshálsi og fram á annað og meira hafa bæjarbúar þar ekki farið. Og ég býst við, að Kópavogsbúar hafi ekki orðið mikið við það varir fremur en ég. Ástandið hefur versnað með hverju árinu, og ef hv. þm. er eitthvað sérstaklega ánægður með þann árangur, sem um er að ræða í þessu máli, á þeim tíma, sem á undan er genginn, er það heldur vafasamt og óhollt veganesti í þeirri baráttu, sem fram undan er fyrir hagsmunum Kópavogsbæjar, - baráttu, sem ég veit á hinn bóginn, að hann mun heils hugar taka þátt í. Nei, þáttur Sjálfstfl.manna er til þessa helztur sá að hafa fram að þessu talið Kópavogsbæ duga ákvæði vegal., eins og þau eru í dag. Nefndarskipunin nýja bendir hins vegar til þess, að þeim sé nú að verða ljóst, að það er rétt, sem ég hélt fram, þegar vegal. voru samþykkt, að ákvæði þeirra duga ekki og vonandi verður árangur af störfum n. í samræmi við þann nýja skilning. Ég minnist þess, að þegar hv. 3. þm. Reykn. var að telja upp, hve mikið hafi verið gert fyrir Kópavogsbúa umfram aðra landsmenn, gerði hann mikið úr því, að þeir hefðu fengið aukinn fjölda lögreglumanna til gæzlu á Kópavogshálsi og rétt er það, að lögreglumönnum hefur verið fjölgað þar. En ég kem ekki auga á það, að í því felist aðhlynning að Kópavogsbúum umfram það, sem sjálfsagt er. Ástæðan til fjölgunar lögreglumannanna á þessum slóðum er einfaldlega sú, að þegar Kópavogskaupstaður hlaut veg og vanda af þjóðveginum yfir Kópavogsháls, samtímis því sem umferðaröngþveitið var orðið svo mikið, að bæjarbúar voru í stökustu vandræðum að komast út á eða yfir Hafnarfjarðarveginn, sem er aðalbraut, sáu bæjaryfirvöldin ekki annað ráð vænna, en að setja upp götuvita til þess að hleypa umferðinni á aðalbrautina. Þetta getur hvert bæjarfélag að sjálfsögðu gert á sínum götum. En niðurstaðan varð sú, að vegamálastjórnin sá, að þá mundi sá hnútur, sem umferðin er í á Hafnarfjarðarveginum, herðast fyrir alvöru, þegar umferðin væri stöðvuð um hann, þótt ekki væri nema öðru hverju. Þess vegna var þess óskað, að ekki yrði af uppsetningu þeirra umferðarljósa, sem bærinn var búinn að panta, en í stað þess var því heitið, að á kostnað ríkisins yrði reynt að hafa stjórn á umferðinni á þann hátt að fjölga lögregluþjónum á veginum. Sú ráðstöfun er að sjálfsögðu góð og blessuð. En ég held, að hún gefi naumast mikið tilefni til þess, að Kópavogsbúar, sem eru þó ekki vanþakklátari, en gengur og gerist, hafi uppi mikið þakklætiskvak um svo sjálfsagt mál. Það verður á engan hátt séð, að Kópavogsbúar hafi orðið þarna fyrir einhverri sérstakri rausn umfram aðra landsmenn. Ef þeir ættu kost á því, hygg ég, að þeir kysu helzt að afþakka umferðarstrauminn, sem beinist þvert í gegnum kaupstað þeirra frá byggðunum á báðar hliðar, jafnvel þótt það kostaði það, að þeir nytu ekki nærveru eins margra lögregluþjóna. Þarna er, eins og hv. 3. þm. Reykn. tók réttilega fram í ræðu sinni fyrir viku, um að ræða umferð, sem Kópavogsbúar hafa ekki minnstu not af, síður en svo. Hún veldur þeim stórfelldum vandræðum og sífelldum lífsháska. Annars sé ég ekki ástæðu til að fara mörgum fleiri orðum um ræðu hv. þm. Þótt ég hafi verið nýbúinn að halda ræðu mína, þegar hann tók til máls, hafði hann rangt eftir það, sem ég sagði og var því mestur hluti ræðu hans vangaveltur um orð, sem ég hafði ekki viðhaft. Hann hélt því fram, að ég hefði sagt, að sú ákvörðun hæstv. vegamálaráðh. að skipa nefnd til þess að reyna að komast að niðurstöðu um þátttöku ríkisins í vegaframkvæmdum á Kópavogshálsi væri fyrsta viðurkenningin á því, að um væri að ræða nokkra sérstöðu Kópavogsbæjar umfram aðra kaupstaði, sem þurfa að endurbyggja þjóðvegakafla. Þetta sagði ég aldrei, þótt það mætti að sjálfsögðu til sanns vegar færa, að það hefur ekki mikið borið á henni í vetur. Hitt sagði ég orðrétt um þessa nefndarskipun, eins og hv. þm. getur kynnt sér: „Það er vel farið og ég fagna því, að það spor skuli hafa verið stigið. Það er fyrsta viðurkenningin á því, að sú lausn, sem ráðandi aðilar hafa til þessa talið fullnægjandi, dugir ekki.“ Það er að sjálfsögðu rétt. Fram til þessa hafa ráðandi aðilar talið, þvert gegn því, sem ég hef frá upphafi haldið fram, að sú aðstoð ein, sem vegalögin gera ráð fyrir, gæti dugað til að leysa þetta mál. Nefndarskipunin er því fyrsta viðurkenningin á því, að meira þurfi til, það verður ekki hrakið. Og nú má vænta þess, að málið komist á réttan grundvöll, sem ekki hefur verið fyrir hendi, meðan einungis átti að byggja á ákvæðum vegalaganna, meðan aðeins átti að miða við það, að fjárframlag til vegaframkvæmdanna kæmi af þeim hlut, sem Kópavogsbær fær úr vegasjóði í hlutfalli við íbúatölu og því aukaframlagi, sem hann gæti hlotið skv. lögunum. Ég fagna þessari nefndarskipan og vænti þess, að störf nefndarinnar leiði sem fyrst til jákvæðrar lausnar og veit, að til þess stendur hugur allra. En nú er, eins og ég áður sagði, fyrst grundvöllur til þess, að jákvæð lausn fáist, vegna þess að nú er fengin viðurkenning á því, að sú lausn, sem áður hefur verið talin fullnægjandi, dugir ekki. Við umr. um vegáætlunina s.l. fimmtudag var það till. mín, að afgreiðslu vegáætlunarinnar yrði frestað, þar til fyrir lægi niðurstaða af viðræðum þeirrar nefndar, sem skipuð hefur verið til þess að fjalla um fjárhagsgrundvöll fyrir vegaframkvæmdum um Kópavogsháls. Af frestun á afgreiðslu áætlunarinnar af þessum sökum verður sýnilega ekki. En ég lagði enn fremur til, að ef svo færi, að vegáætlunin yrði afgreidd nú og ekkert lægi frekar fyrir um lausn á þessu mesta umferðarvandamáli, sem við er að stríða í öllu landinu, yrði gert ráð fyrir heimild til lántöku til þess að fullnægja þeim kvöðum, sem samkomulag yrði um í þeirri nefnd, sem fjallar um málið, að ríkið tæki á sig vegna vegaframkvæmda á Kópavogshálsi. Ég vil því leggja fram svofellda brtt., sem ég flyt ásamt hv. 5. og hv. 4. þm. Reykn. við brtt. fjvn. við vegáætlunina um heimild til lántöku til þjóðbrauta. Till. er svo hljóðandi, hún er við 13. lið: „ Brtt. við brtt. á þskj. 348. Frá Geir Gunnarssyni, Gils Guðmundssyni og Jóni Skaftasyni. Við 13. lið I. Hraðbrautir. 3. liður orðist svo: Hafnarfjarðarvegur: a) Kópavogur- Engidalur (sem er óbreytt) 1967 17.5 millj., 1968 7.5 millj. b) Kópavogsháls 1965 35 millj., 1966 35 millj.“ Þessi till, felur í sér, að í stað þess að heimila aðeins lántöku til framkvæmda við Hafnarfjarðarveg frá Kópavogi að Engidal, þá verði einnig gert ráð fyrir lántöku til framkvæmda á Kópavogshálsi á árunum 1965–1968. Ef þessi upphæð, sem fram er tekin, dugir ekki, kemur það til athugunar við endurskoðun vegáætlunarinnar eftir 2 ár og ef hún er of há þarf auðvitað ekki að nota þessa heimild að fullu. Þessi brtt. er skrifleg og of seint fram komin og vil ég því biðja hæstv. forseta að leita afbrigða, til þess að hún megi koma fyrir. En ég vil að síðustu, fyrst ég er kominn hérna í ræðustólinn á annað borð, nota tækifærið og beina þeim tilmælum til hæstv. vegamálaráðh., að hann beiti áhrifum sínum til þess, að vegagerðin hefji nú þegar viðgerð á Hafnarfjarðarvegi. Ég hef ekki séð þess nein merki, að á þessi mál væri litið, en vegurinn er í svo hörmulegu ástandi eftir veturinn, að hann er nánast ókeyrandi. Hann er að verða eins slæmur og stórskemmdur malbikaður vegur getur verstur orði, og er þá mikið sagst. Bílar verða að aka eftir veginum eins og þeir væru í svigkeppni til þess að forðast holur, sem gætu stórskemmt farartæki. Ég held, að allir, sem fara um þennan veg, séu orðnir æði undrandi á því, hve lengi hefur dregizt, að hafizt væri handa um óhjákvæmilegar viðgerðir á veginum. Það verður að aka þennan veg um allnokkurt skeið, án þess að hann verði endurbyggður og það er óþolandi til lengdar, að hann sé í svo slæmu ástandi sem nú, án þess að nokkuð sé að gert. Það hefur verið kvartað um þetta við vegamálaskrifstofuna, án þess að nokkur árangur sé sýnilegur, og ég vil sem sagt beina þeim eindregnu tilmælum til hæstv. vegamálaráðh., að hann láti þetta mál til sín taka og beiti áhrifum sínum til þess, að hafizt verði handa nú þegar um viðgerðir á Hafnarfjarðarveginum.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja mikið þessar umr., en það er aðeins út af ræðu hv. 3. þm. Vestf. (SE), sem ég vildi segja hér nokkur orð. Hv. þm. virtist vera mjög hissa á því, að ég skyldi í minni ræðu í dag hafa verið með aðfinnslur í hans garð út af þeirri ræðu, sem hann flutti hér s.l. mánudagskvöld og bætti því við, að hann hefði hælt mér það mikið, að hann hefði ekki búizt við þessu. Víst er nú alltaf lofið gott. En ég held, að ég gæti undir öðrum kringumstæðum hælt Sigurvin fyrir eitthvað annað, þó að ég vilji ekki, að hann skuldbindi sig til þess að mega aldrei gagnrýna mig, ef ég færi svolítið úrskeiðis og hann teldi sig hafa ástæðu til þess. Mín gagnrýni við hann beindist eingöngu að þætti þessa vegamáls hér, sérstaklega meðal okkar þm. í Vestfjarðakjördæmi og síðan í sambandi við brtt., sem hann er fyrsti flm. að og hafði framsögu fyrir. Hann sagði einnig, að ég hefði talið, að hann hefði dregið upp of dökka mynd af ástandi vega á Vestfjörðum og spurði mig að því, hvort mér fyndust vegirnir góðir á Vestfjörðum. Nei, síður en svo. Það eru margir vegir mjög slæmir á Vestfjörðum. En það er líka eitt, sem við verðum alltaf að muna eftir. Það hefur líka verið gert mikið og við erum hrifnir af nýjustu vegum, sem hafa verið lagðir á Vestfjörðum og við megum ekki alltaf gleyma því, sem vel er gert og alltaf tala um það, sem er ógert eða hefur verið illa gert. En það, sem ég nefndi í þessu sambandi, var það, að ég taldi hann hafa dregið upp of dökka mynd af því, hvað ætti eftir að leggja mikið af vegum í Vestfjarðakjördæmi og sagði það í minni ræðu, að ég teldi, að hann ætti um leið að taka tillit til þess, hvað mikið af vegum væri enn í þjóðvegatölu um svæði, þar sem engin byggð er og nefndi í því sambandi ytri hluta Snæfjallahrepps, Jökulfirði og Aðalvíkurveg, þar sem byggð hefur ekki verið nú í fjöldamörg ár. Og sömuleiðis gerði ég nokkrar athugasemdir í sambandi við tölu um ár, sem væru óbrúaðar og færði þar fram þessa sömu athugasemd og ég geri nú um vegina. Hann minntist á það, að Sjálfstfl. hefði verið óslitið í stjórn frá 1944–56, eða í 22 ár. Ég fæ ekki nema 12 ár út úr þessu tímabili. Það getur vel verið, að hv. þm. hafi leiðzt svo á þessum árum, vegna þess að Sjálfstfl. var í stjórn, að þetta gildi hann sama og 22 ár og það skiptir þá engu máli.  Hv. þm. spurði að því, hvort við vildum svara því, hvort það væri rétt eftir haft, að við þm. stjórnarliðsins og þá alveg sérstaklega ég, að mér skildist, hafi ljóstrað upp óskaplegu leyndarmáli og ég hafi átt að fá bágt fyrir hjá ríkisstj., að við hefðum sagt það á þessum sameiginlega fundi Vestfjarðaþm., að það ætti ekki að taka framkvæmdaféð inn í vegáætlunina. Ég hygg, að hér sé um algeran misskilning að ræða og vil alls ekki væna hv. þm. um það að fara vísvitandi með rangt mál. En hér er um algeran misskilning að ræða, því að það kom einmitt fram, að mig minnir einmitt sérstaklega frá þessum hv. þm., hvort það ætti ekki að taka þetta framkvæmdaáætlunarfé inn í vegáætlunina og við svöruðum því, að það væri í athugun, hvort vegafé á framkvæmdaáætlun verði tekið inn í vegáætlun, og ef það væri nauðsynlegt, yrði það vafalaust gert. En um það gátum við ekki fullyrt á því stigi málsins, því að það var auðvitað algjörlega í höndum ríkisstj., hvort það yrði gert eða ekki og ég vænti þess, að aðrir þm., sem voru á þessum fundi, geti staðfest, að hér sé rétt frá skýrt. Hv. þm. spurði að því, hvort búið væri að draga niðurskurðinn frá þessari framkvæmdaáætlun. Ég verð nú að segja hv. þm. það, að mér finnst þetta að vísu nokkuð furðuleg spurning, því að hann veit, að það verður ekki um neinn niðurskurð að ræða á þessari framkvæmdaáætlun. Það eina, sem hægt er að kalla niðurskurð, er framlag ríkisins á fjárl., sem er 47 millj. kr. á árinu 1965 og það gildir 9.4 millj. um allt vegafé landsins á þessu ári og það yrði tiltölulega mjög lítil upphæð af því fé, sem veitt er til vegagerða á Vestfjörðum á vegáætlun. Fjmrh. gat þess hér í dag, þegar hann flutti skýrslu ríkisstj. um þetta mál, að þessi framkvæmdaáætlun væri upp á 171.6 millj., þar af væri ætlað til flugvalla 32.1 millj., til hafnargerða 71.8 millj. og til vegamála 67.7 millj. kr. Hv. þm. gerði töluvert úr því, að það skiptist ekki alveg jafnt vegaféð á framkvæmdaáætluninni og það hlypi mjög upp árið 1967 og meðflm. hans, hv. 5. þm. Vestf., var fljótur að finna ástæðuna og sagði, að það væri vegna þess, að þá væri hlaupár. Samtals er framkvæmdaáætlunin eða lántakan 86 millj. kr. og ég get huggað báða þessa hv. þm. með því, að framkvæmdaláninu verður skipt alveg nákvæmlega jafnt á árin í heild til þessara þriggja þátta samgangna, til vega, hafna og flugvalla, eða 21.5 millj. kr. á ári, enda kom það í raun og veru skýrt fram í ræðu hæstv. fjmrh. í dag. Hins vegar er þetta ekki alveg jafnt á milli ára innan sama þáttar, þannig að vegamálin eru meiri árið 1967, en mismunandi svo aftur á móti í hafnarmálum og flugmálum, en í heild kemur þetta alveg jafnt út, og ég hygg, að það komi alveg út á eitt fyrir okkur Vestfirðinga og enginn þurfi að hafa áhyggjur af þessu. Hv. þm. kom inn á það, að ég hefði furðað mig á því í dag í minni ræðu, að hann og meðflm. hans að brtt. hafi flutt till. um að leggja niður fjárveitingar til einstakra vega, en aftur tekið upp miklu hærri till. um fjárveitingar til annarra vega í Vestfjarðakjördæmi. Ég lýsti því hér yfir í dag, að þessu væri ekki þannig varið hjá hv. flm. þessarar brtt. og skal ég því til sönnunar sýna þeim fram á, ef þeir hafa ekki skilið þessa hluti enn þá, að þeir leggja til, að niður falli framlag til Vestfjarðavegar, 800 þús. kr. sunnan Þingmannaheiðar, Breiðadalsheiðarvegar 620 þús.og til landsbrauta: Bolungarvíkurvegar 500 þús., Djúpvegar 1.700 þús. og Strandavegar 965 þús., eða samtals 4 millj. 585 þús. árið 1965 og til sömu vega samtals 4 millj. 770 þús. kr. árið 1966. Þetta gerir sama sem 9 millj. 355 þús. kr., sem þeir leggja til að falli úr till. fjvn. Síðan koma þeir aftur með till. um ýmsa nýja vegi og hækkun á ýmsum liðum til vega í kjördæminu og þær till. nema brúttó 10.350 þús., en í þeirri tölu eru inni í vegáætluninni 1.257 þús. kr., svo að raunverulegar hækkanir á till. þeirra nema 9 millj. 93 þús. kr. M. ö. o.: þeir leggja til, að niður falli framlög úr brtt. fjvn. að upphæð 9 millj. 355 þús., en leggja aftur til, að ýmsir liðir hækki og nýir liðir verði teknir inn að upphæð 9 millj. 93 þús. kr. Hér er um að ræða lækkun á framlagi til vegagerða á Vestf jörðum á vegáætlun upp á 262 þús. kr.  Hitt finnst mér, eins og ég sagði í dag, undrum sæta, að eftir að við stjórnarsinnar á Vestfjörðum erum búnir að gefa hv. þm. stjórnarandstöðunnar úr þessu kjördæmi yfirlit yfir þessa framkvæmdaáætlun og sýna þar fram á, að framkvæmdaáætlunin sé miðuð við það, að 50% af henni komi í framlögum frá ríkinu, t.d. framlög vegamála á vegáætlun, þá skuli þó verið að spyrja að því hér í kvöld, hvort þetta eigi að koma með venjulegum hætti, eins og hv. þm. spurði um. Mér finnst hann vera orðinn lítið eftirtektarsamur, blessaður vinurinn, að spyrja að þessu, sem er búið að margsegja honum. Við vitum það líka og við sögðum frá því, að í framlagi til hafnargerða kemur auðvitað mótframlag með eðlilegum hætti og það veit þessi hv. þm., eins og auðvitað allir þm., að ríkið greiðir 40% til hafnargerða og það kemur auðvitað á móti og svo 10% aftur frá þeim, sem hafnirnar byggja, sem eru sveitarfélögin. Í framlagi til flugvalla kemur auðvitað á fjárl. ríkisins til flugvalla þetta framlag á móti framkvæmdaáætluninni. Þess vegna er það, eins og ég sagði í dag, algerlega út í hött að taka það framlag, sem á að vera vegafé á þessi svæði, sem framkvæmdaáætlunin leggur til og leggja til, að það verði tekið út úr framkvæmdaáætlun og lán tekið 100%, þegar fyrir liggur, að lán er fengið fyrir 50% af heildarframkvæmdaáætlun og við það verður að sitja og hélt ég, að allir þm. Vestf. væru hæstánægðir með þá afgreiðslu. Þess vegna hélt ég því jafnvel fram í dag, að þessi till. væri að verulegu leyti byggð á fljótfærni hjá hv. flm. Ég kom líka inn á nokkur atriði í þessum till., sem ég taldi vera alveg ástæðulaus, eins og að fara að leggja til framlag í 4 vegi núna á milli Strandasýslu og Barðastrandarsýslu. Hins vegar er ég því alveg sammála, og mér þykir það mjög miður, að það skuli ekki vera hægt að leggja fram fé til að gera einn veg á milli þessara sýslna. En hitt tel ég algerlega vera ofrausn, á sama tíma og jafnmikið er ógert í okkar vegamálum og finnst mér þó vitlausast af öllu vitlausu að leggja til, að 700 þús. kr. verði á næstu 2 árum varið í svokallaðan Kollabúðaheiðarveg, sem ég veit ekki til, að nokkur Vestfirðingur hafi áhuga á a.m.k. meðan ekki er lengra komið að leggja byggðavegi. Sömuleiðis gerði ég athugasemd við eina brtt., sem hv. þm. svaraði nú engu og spurði, hvernig á því stæði, að þeir tækju fram í sínum brtt. framlag til Strandavegar í Bæjahreppi af þjóðbrautafé, sem er auðvitað alveg rétt og svo kemur aftur Strandavegur í Bæjahreppi af landsbrautafé, að vísu ekki með sömu tölu. Þetta skil ég ekki enn þá og hef enga skýringu fengið á því hjá hv. 1. flm. þessarar till. Annars hygg ég, að það sé lítið fengið með því að vera að pexa meira um þessi mál, því að við megum vera mjög ánægðir með úrslit þessara mála, við Vestfirðingarnir. Og ég veit, að hv. þm. stjórnarandstöðunnar eru í hjarta sínu ánægðir með þessa lausn mála, því að ég efast ekki um það, að þeir vilja alveg eins og við, að framkvæmdir verði sem mestar í okkar kjördæmi og þetta er í fyrsta skipti, sem við sjáum hilla undir, að hægt sé að gera stórátök í þessum málum, bæði hvað snertir vegagerðir, hafnargerðir og flugvelli. Og ég segi fyrir mitt leyti, að ég tel, að ríkisstj. hafi gert mjög vel í þessu máli og sýnt Vestfirðingum mikinn og góðan skilning og ég er ekkert hissa á því um framkvæmd þeirrar þáltill., sem flutt var af fyrrv. þm. Vestf., Gísla Jónssyni og Kjartani J. Jóhannssyni, seint á þingi 1963, þó að það hafi tekið nokkurn tíma að vinna úr henni. Og enn þá er eftir að vinna að öðrum hlutum þeirrar framkvæmdaáætlunar, sem Framkvæmdabankanum var falið og ýmsir embættismenn eru að vinna að og ef útkoman úr þeim þætti, sem enn er ólokið, verður á sama hátt og útkoman í samgöngumálum hefur orðið, þá verð ég mjög ánægður með þau málalok, og ég veit, að það verða allir þm. Vestf. og Vestfirðingar í heild.

Forseti (BF) : Fram er komin skrifleg brtt. frá Geir Gunnarssyni o.fl., svo hljóðandi: „Við 13. lið I. Hraðbrautir, 3. liður orðist svo: Hafnarfjarðarvegur: a. Kópavogur-Engidalur 1967 17½ millj., 1968 7½ millj, b. Kópavogsháls 1965 35 millj., 1966 35 millj.“ Fyrir þessari brtt. þarf afbrigði og verður reynt að leita þeirra. Það virðist vera vonlaust að fá samþ. afbrigði fyrir fram kominni skrifl. brtt. og verður umr. haldið áfram.



Herra forseti. Það hefur margt borið á góma í þessum umr. og mörgu slegið fram, sem ekki fær staðizt. Í því sambandi get ég ekki látið hjá líða að víkja að þeirri fullyrðingu, sem fram kom hér í kvöld í ræðu hv. 5. þm. Austf. (LJós), að ákveðið væri að skera niður allar framkvæmdir í flugvallamálum á Austfjörðum á þessu ári. Þessi hv. þm. hélt þessu sama fram á fundi síðast, þegar þetta mál var til umr. Þetta var leiðrétt þá af hæstv. samgmrh. En þessi þm. stendur engu að síður upp nú hér í kvöld og heldur þessu fram, þó að hann viti, að hæstv. ráðh., sem fer með þessi mál, hlýtur að vita betur, enda ræður hann þessum málum. Ég þykist og vita, að það stoði lítt, þó að ég lýsi því yfir hér sem meðlimur í flugráði, að skipting á framkvæmdafé til flugmála hefur ekki fengið afgreiðslu enn þá í því ráði. Ég sagði, að ég gæti ekki látið vera að minnast á þetta. Þetta er gott dæmi um margar þeirra fullyrðinga, sem fram hafa komið í þessum löngu umr. um vegáætlunina. Það hefur verið mjög rætt um það, hvort það hafi verið ætlun ríkisstj. að taka samgönguáætlun Vestfjarða, vegaþáttinn, inn í vegáætlunina. Því hefur verið haldið fram af stjórnarandstöðunni, að það hafi ekki verið ætlun ríkisstj. Sérstaklega hefur staðið fyrir þessum fullyrðingum hv. 3. þm. Vestf. (SE), og hann hefur í þessu sambandi sagt einnig, að það hefði átt að halda leyndum viðræðum, sem fram fóru milli þingmanna Vestfirðinga um þetta mál, vegna þess að það hefði átt að leyna þetta mál þinginu. Ég vil lýsa því yfir, að hér er algerlega rangt með farið. Það er algerlega rangt með farið. Því var ekki lýst yfir af neinum á fundi þingmanna Vestfjarða, sem ég sat, að það væri ekki ætlunin að setja þessa samgönguáætlun Vestfjarða inn í vegáætlunina. En hv. 3. þm. Vestf. segir: „Við vorum beðnir um að segja ekki frá þessu og það var vegna þess, að það átti að leyna þingið þessu.“ Þetta er ekki heldur rétt. Það er að vísu rétt, að það var talað um, að þetta mál skyldi vera í bili á milli fundarmanna. Það var vegna þess og það var mjög skýrt tekið fram af mér, að þegar þessi fundur var haldinn, þá var það ekki víst, að þetta lán fengist. Þá var ekki víst, að það fengist framkvæmdalán hjá viðreisnarsjóðnum. Það var ekki búið að taka það mál til afgreiðslu í sjóðsstjórninni, þegar þessi fundur var. Og þess má geta, að það var ekki fyrr en nokkru síðar, sem ákvörðun var tekin um þetta. Og það mun ekki hafa verið fyrr en í gær, að ríkisstj. mun hafa borizt staðfestingarbréf frá sjóðsstjórninni um það, að lánsbeiðnin væri samþ. Ef menn hafa þetta í huga, þá sjá menn, hve fáránlegt það er að vera að tala um þau vinnubrögð, sem hæstv. ríkisstj. hefur haft í þessu máli. Það var mjög eðlilegt, að málið yrði ekki lagt fyrir Alþingi, fyrr en staðfestingarbréf kom um lántökuna frá lánveitanda. Þá hefur verið haldið fram af 5. þm. Austf. í þessu sambandi, að hæstv. fjmrh. hefði sagt, að gera hefði átt grein fyrir Vestfjarðaáætluninni í sambandi við framkvæmdaáætlun fyrir landið í heild. Auðvitað er þetta rétt, auðvitað lá það beint fyrir að gera grein fyrir þessari áætlun í heildarframkvæmdaáætlun fyrir landið. Þetta er hluti að sjálfsögðu í þeirri áætlun. En það var ekki hægt að gera það áður, vegna þess að vegáætlunina bar fyrr að. En ég sé ekki annað, en það verði að taka þessa samgönguáætlun fyrir Vestfirði inn í heildarframkvæmdaáætlun landsins, þegar hún kemur fram. Allar hugleiðingar og allt tal hv. stjórnarandstæðinga um þennan þátt málanna er ekki einungis ákaflega ófrjótt og skiptir litlu máli, heldur er það byggt á algerum misskilningi. Það væri ástæða til þess að fara nokkrum orðum um ræðu hv. 3. þm. Vestf., sem hann hélt hér áðan. Ég sagði, að það væri ástæða til. En ég vænti þess, að enginn lái mér það, þó að ég fari ekki að eyða mörgum orðum til andsvara við þá ræðu. Nú þegar með þessari framkvæmdaáætlun á Vestfjörðum er verið að stíga eitt stærsta spor, sem hefur verið stigið á Vestfjörðum til framfara í samgöngumálum fyrr og síðar, þá leyfir þessi hv. þm. sér að tala af fullkomnu ábyrgðarleysi og kæruleysi um þetta mál. Það væri undir venjulegum kringumstæðum erfitt að skýra slíkt framferði. En ég held, að það verði naumast hjá því komizt að víkja nokkuð við þetta tækifæri að afstöðu framsóknarmanna til þessa mikla hagsmunamáls Vestfirðinga, víkja að afstöðu framsóknarmanna til þeirrar hugmyndar að leita um aðstoð eða lántöku hjá viðreisnarsjóði Evrópuráðsins til þess að draga úr eða koma í veg fyrir fólksflótta frá Vestfjörðum. Sú saga er með eindæmum. Mig furðar þess vegna ekki á þeim hálfkæringi, sem lýsir sér í málflutningi hv. 3. þm. Vestf. nú í kvöld í þessum málum. Þegar var til umr. 15. apríl 1964 till. til þál. um að skora á ríkisstj. að taka til athugunar möguleika á aðstoð viðreisnarsjóðsins til þess að vinna að jafnvægi í byggð landsins, þá lét talsmaður Framsfl. til sín taka í þeim umr. og sagði þá með leyfi hæstv. forseta: „Það má vel vera, að hægt sé að fá hingað fé úr þessum flóttamannasjóði. En ég vil eigi að síður vara við því í fullri alvöru, ef einhverjir láta sér detta það í hug, að þessi vestur-evrópski flóttamannasjóður eða landnámssjóður eða viðreisnarsjóður, hvað sem menn nú vilja kalla hann, muni taka það að sér sem sitt hlutverk að sjá um, að Íslendingar byggi land sitt og verji það þannig á eðlilegan og friðsaman hátt gegn ágangi annarra þjóða, enda þótt sjóðurinn kunni að láta eitthvað fé af mörkum, sé þess beiðzt. Eitt kynni að geta skeð í sambandi við umr. á alþjóðavettvangi um þetta innanlandsvandamál okkar Íslendinga, að einhverjum erlendum aðilum yrði þá ljósara en fyrr, hve mikið land og önnur náttúrugæði eru ónotuð hér á landi og létu sér þá e.t.v. detta í hug, að Íslendingar gætu sér að meinalitlu látið af hendi, t.d. við flóttamenn eða atvinnulitla menn frá ýmsum löndum, en þeir skipta víst milljónum um þessar mundir, meira eða minna af þeim landshlutum, sem nú eiga í vök að verjast vegna fólksfækkunar, landssvæði, sem útlit sé fyrir, að Íslendingar vilji ekki sjálfir byggja eða geti ekki byggt. En ef slíkt ber á góma, þarf áreiðanlega að fara að með mikilli gát, því að þessi fámenna þjóð má því miður ekki við því af þjóðernisástæðum að veita viðtöku fjölmenni af öðrum þjóðernum eða jafnvel kynþáttum. Í seinni tíð hafa borizt hingað raddir utan úr heimi, sem gefa ótvírætt til kynna, að fólk jafnvel í mjög fjarlægum löndum, sem byggð eru okkur óskyldum þjóðum, sé búið að festa auga á hinu mjög svo fámenna framtíðarlandi með auðug fiskimið, orkulindir og gnótt gróðurmoldar hér á norðurhjara og láti sér jafnframt detta í hug, að hér mundi tekið við því opnum örmum. Mér kemur í hug í þessu sambandi blaðagreinin frá Jamaica í Vestur-Indíum, sem Morgunblaðið birti í íslenzkri þýðingu s.l. sumar, þar sem Jamaica-menn voru hvattir til að leita landvistar hér á Íslandi.“ Þetta var innlegg fulltrúa Framsfl, í 1. umr. um hugmyndina um að leita aðstoðar eða fá lán frá viðreisnarsjóði Evrópuráðsins, eins og ég hef hér tilfært þau eftir 3. þm. Norðurl, e. En hvað er þetta? Hvers konar skilningur er á þessu vandamáli, jafnvægisvandamáli, sem kemur fram í þessu? Það er í fyrsta lagi það, að framsóknarmenn, eins og hér kemur fram, hafa verið haldnir þeim skilningi, að viðreisnarsjóðurinn sé, eins og þeir kalla hann, flóttamannasjóður. Þeir halda, að ef við höfum einhver kynni eða samskipti við viðreisnarsjóðinn, þá muni okkar land verða fyrir aðstreymi af flóttamönnum hvarvetna úr heiminum, svo mjög, að við getum átt á hættu að missa stór landssvæði undir byggð manna okkur fjarskyldra - af öðrum kynþáttum. Það er látið liggja að því, að hætta sé á miklum þjóðflutningum hingað frá Jamaica, ef við ræðum möguleikana á því að fá lán úr viðreisnarsjóði Evrópuráðsins til þess að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Ef menn hafa í huga slíkt hyldýpi skilningsleysis, sem fram kemur í þessum ummælum og framsóknarmenn í verki hafa svo tileinkað sér í sambandi við þetta mál, þá geta menn skilið sumt af því, sem hv. 3. þm. Vestf. sagði hér í kvöld. Þegar þetta mál var til meðferðar í fjvn., höfðu framsóknarmenn ekki áhuga. Þeir höfðu ekki áhuga á því, þó að það væri ekkí annað, en að fá ríkisstj. til þess að athuga, hvort hægt væri að gera raunhæfar aðgerðir í jafnvægismálunum með því að fá sérstakt fjármagn í því skyni. Þeir voru á móti því. Þeir vildu ekki standa að nál. fjvn. Þeir gerðu það ekki. En tvískinnungurinn í þessu máli einkenndi þá við hvert þeirra skref. Daginn eftir gengu þeir í sig og létu gefa út nýtt nál. og skrifuðu þá undir með fyrirvara. Hvernig stendur á því, að flokkur, sem í tíma og ótíma er alltaf að segja, að hann sé hinn sérstaki útvaldi fulltrúi dreifbýlisins, skuli hafa þessa afstöðu? Hvernig stendur á því, að Framsfl., þegar hann er í stjórn landsins, kemur yfirleitt ekki með neinar uppbyggðar till. til þess að ráðast til atlögu við jafnvægisvandamálið? Hvernig stendur á því, að þegar hann lætur hafa sig í það og það er yfirleitt ekki nema í stjórnarandstöðu, þá gerir hann sig sekan um að koma að jafnaði með ábyrgðarlausar yfirboðstillögur og sýndartill.? Ég ætla ekki að svara þessum spurningum. Það yrði of langt mál. En ég hygg, að flestir greindir menn geti rennt grun í, hvers vegna þetta er. Og það er með þessari afstöðu Framsfl. almennt til vandamála dreifbýlisins og sérstaklega til hugmyndarinnar um það að brjóta nýjar leiðir í þeim efnum með því að fá aðstoð frá viðreisnarsjóði Evrópuráðsins, sem skýrð verður afstaða ræðumanna hans hér í þessum umr. núna. Ég mun, eins og ég sagði áðan, ekki ætla mér þá dul að reyna að fara að svara efnislega hv. 3. þm. Vestf. En ég get ekki látið þessar umr. líða svo, að ég veki ekki athygli á því, sem aðrir hafa að vísu gert í þessum umr. áður, að með þeim aðgerðum, sem hæstv. ríkisstj. er nú að gera fyrir Vestfirði, er verið að brjóta blað í aðgerðum ríkisvaldsins til þess að stuðla að jafnvægi í byggð landsins. Með þessu er tekin upp ákveðin áætlunargerð. Það er miðað að ákveðnu marki, stefnt að því að koma á ákveðnu ástandi, sem á að stuðla að því að draga úr fólksflóttanum. Hér er ekki um að ræða sérstakar bráðabirgðaaðgerðir, einstakar aðgerðir til þess að leysa aðkallandi vandamál, dægurmál. Hér er verið að leggja grundvöll að uppbyggingu til að skapa fólkinu skilyrði til þess að una betur við sitt á Vestfjörðum, en verið hefur. Það er byrjað einmitt þar sem á að byrja í þessum efnum. Það er ekkert þýðingarmeira, en að bæta samgöngurnar. Það þarf að tengja saman byggðirnar, sem eru meira og minna einangraðar mikinn hluta ársins. Þetta verður gert með því að koma á fullkomnu vegasambandi. Með því að tengja byggðirnar þannig saman og með því einu verður mögulegt að skapa grundvöll fyrir því, að fólkið geti notið lífsins á svipaðan hátt á þessum stöðum og í þéttbýlinu. Með því að tengja byggðirnar saman skapast stærri vettvangur atvinnulega, menningarlega og félagslega. Og það er einungis með því móti, sem hægt er að skapa þá fjölbreytni í atvinnulífinu, sem þarf að vera á þessum stöðum. Það er aðeins með því móti, sem hægt er að koma upp þeim þjónustufyrirtækjum, sem fólkið krefst nú á dögum. Þess vegna er stefnt í rétta átt með þeim aðgerðum, sem nú er verið að gera. Og það er einmitt með slíkri víðsýni og stórhug, sem við þurfum að vinna á sem flestum sviðum. Hér er til umr. vegáætlunin og á síðustu árum hafa verið teknar upp nýjar vinnuaðferðir í þeim málum. Með setningu nýju vegalaganna er brotið blað í vegamálunum. Það eru tekin upp önnur vinnubrögð, en áður voru. Það eru gerðar áætlanir fram í tímann og það er miðað við að vinna stór verkefni í stórum áföngum. Það var einhver talsmaður Framsfl. hér í kvöld að segja, að við yrðum að ganga fram, en ekki aftur á bak í vegamálunum. En ég fullyrði, að það stærsta skref, sem hefur verið stigið í þessum málum, er einmitt sú löggjöf, sem sett var með nýju vegalögunum. Og ég held því, að það blikni nokkuð aðfinningar, sem stjórnarandstaðan hefur verið með í þessum málum, þegar við höfum þetta í huga og þá ötulu forustu, sem hæstv. samgmrh. hefur haft í þessum málum, síðan hann tók við þeim.



Herra forseti. Það, sem ég bæti nú við þessar umr., verður í þeim dúr að bæta heldur við, en draga úr aðfinnslum gagnvart hæstv. samgmrh. vegna þessarar vegáætlunar, sem hér er til umr., ef hún á að skrifast á reikning hans öðrum mönnum fremur í stjórnarliðinu, sem er sennilega ekki ósanngjarnt að gera. Ég skal taka það strax fram, að þegar ég sá þessa vegáætlun til fjögurra næstu ára, þá hnykkti mér við. Ég ætlaði naumast að trúa mínum eigin augum um, að það gæti verið svo, að fjárframlögin til nýbyggingar vega færu heldur lækkandi frá ári til árs, heldur en hækkandi og varð mér þá ljóst, að raungildi talnanna færi hraðminnkandi frá ári til árs. En það fór ekkert á milli mála við nánari athugun, svona var þetta, svona er þetta. Og það er það, sem hefur verið uppistaðan í þeim aðfinnslum, sem hér hafa verið hafðar í frammi í umr. um vegáætlunina og það er ómögulegt að segja annað en það, þegar við lítum til baka og sjáum, að sérhver útgjaldaliður fjárl. hefur farið síhækkandi frá ári til árs, ef ekki átti stórlega að draga úr verðgildi fjárframlaganna og svo blasir þetta við í einum þýðingarmestu málum fjárl., samgöngumálunum, að fjárveitingarnar til nýbyggingar vega eiga að fara ekki aðeins lækkandi að krónutölu, heldur enn meir auðvitað að raungildi, þá hlýtur mönnum að bregða í brún, þegar allar aðstæður eru þannig í landinu, að mikil þörf hefði verið á því, að aukin fjárframlög yrðu veitt og meiri átök gerð. Ég held, að það sé í raun og veru fyllilega forsvaranlegt, þó að hv. þm. hafi hér í umr. látið þau orð hrjóta, að þessi vegáætlun væri hneyksli. Það er hún. Og ég hefði ekki lagt þm. það út nema til hræsni, ef þeir hefðu ekki skýrum orðum tjáð hugsun sína og afstöðu gagnvart þessari vegáætlun. Það bar þm. vitanlega að gera. Og ég veit, að það hefur ekki komið hæstv. samgmrh. á óvart, þó að dómar þm. yrðu harðir um þetta „pródúkt“. Ég læt þetta nægja, af því að nú er liðið nokkuð á kvöld, til þess að tjá afstöðu mína til vegáætlunarinnar. Ég kemst þá ekki hjá því þessu næst að víkja nokkuð að þeim hluta þessarar áætlunar, sem að Vestfjörðum sný, og umr., sem spunnizt hafa af því, hvernig staðið hefur verið að þeim málum að þessu sinni. Það var enginn skoðanamunur, enginn ágreiningur milli okkar Vestfjarðaþingmanna á þeim tveim viðræðufundum, sem við áttum um það verkefni okkar að reyna að skipta fjárveitingunum til vega á Vestfjörðum. Okkur kom öllum saman um, að það verk væri erfitt og vandasamt vegna þess, hve upphæðirnar væru hryggilega lágar. Ég verð að segja það, að stjórnarþingmennirnir báru sig nálega eins illa og við stjórnarandstöðuþingmennirnir, þegar þeir stóðu frammi fyrir þessu verkefni. En þegar þeir höfðu játað þetta, hversu upphæðirnar væru hryggilega smátt skornar, þá fóru þeir með varúð að láta okkur skilja, að það væri nú samt sem áður ekki alveg svona slæmt. Það stæði til að hjálpa dálítið upp á sakirnar í samgöngumálum Vestfjarða að öðrum leiðum og þá fórum við auðvitað að verða forvitnir og spyrja: Hvernig, hvernig á það að verða? Jú, þá var okkur tjáð, að það hefði um skeið verið unnið í Efnahagsstofnuninni að undirbúningi viðreisnaráætlunar Vestfjarða og nú væri svo komið, að einn þáttur hennar væri langt til fullgerður, þó ekki alveg, og í því sambandi var upplýst, að miklar vonir stæðu til, að ríkisstj. fengi lán úr viðreisnarsjóði Evrópu, að upphæð 32 millj. kr., sem varið yrði til samgöngumála á Vestfjörðum á næstu fjórum árum. Það er rétt, sem hv. 4. þm. Vestfjarða (ÞK) sagði hér áðan, að það var ekki alveg fullyrt, að lánið væri fengið, en allar líkur taldar á því. En því var þá bætt við, að það skipti raunar ekki máli í þessu sambandi, því að ríkisstj. væri búin að skuldbinda sig til að fullnægja þessum þætti viðreisnaráætlunar Vestfjarða um 32 millj. kr. framlög, þó að þessi lántaka brygðist. Þannig var því slegið föstu, að þarna kæmi til að öðrum leiðum 32 millj. kr. upphæð og leysti nokkuð úr þeim vanda, sem við stóðum þarna frammi fyrir. Hins vegar var það játað af stjórnarþingmönnunum, stjórnarstuðningsmönnunum, sem fluttu okkur þennan boðskap, að vandinn með skiptingu vegafjárins á Vestfjörðum minnkaði raunar ekki að ráði við það, að það hillti undir þessar 32 millj., því að það væri skilyrði a.m.k., ef lánið fengist úr viðreisnarsjóðnum, að á móti kæmi jafnmikið framlag innlent og þá yrðum við, hvort sem okkur líkaði það betur eða verr, að leggja fjárframlög fjárlaga til samgöngumála á Vestfjörðum til þeirra vega, sem þeir vísu menn uppi í Efnahagsstofnun ákvæðu að skyldu fá framlögin úr viðreisnarsjóði Vestfjarða. Þannig yrðu mótframlögin á fjárl. bundin af ákvörðunum þeirra manna, sem hefðu verið að semja viðreisnaráætlunina í pukri uppi í Efnahagsstofnun. Þá fórum við að spyrjast fyrir um það, hvaða vegir það væru, sem þeir væru búnir að útvelja með starfsmönnum Efnahagsstofnunarinnar fjögur næstu ár til þess að eiga að fá fjárframlögin. Og þá lét einn af hv. þm. stjórnarliðsins, Sigurður Bjarnason, skína á horn af miklum pappír upp úr vasa sínum og dró þar upp eitt mikið plagg, sem mun hafa verið eitt af skjölum Efnahagsstofnunarinnar, áætlun um það, hvernig viðreisnarsjóðsféð ætti að skiptast á vegi á Vestfjörðum. Varð mér þá ljóst, að stjórnastuðningsþingmennirnir eru búnir að taka þátt í því að skipta vegafénu á Vestfjörðum sem mótframlögum gegn þessu fé og ákveða þannig fram í tímann skiptingu nálega alls vegafjár á Vestfjörðum næstu fjögur ár. Þetta fannst mér óbróðurlega að verki verið, þegar nálega ekkert var þá eftir til þess að skipta til annarra vega. Ég skal ekkert fara í launkofa með það, ég er maður hreinskilinn, að mér líka ekki þessi vinnubrögð. Ég tel, að þm. eins og sama kjördæmis, hvort sem þeir þessa stundina eða hina eru stjórnarstuðningsmenn eða í stjórnarandstöðu, þar sem ráð er fyrir því gert, að skipting fjár, hvort sem er til vega eða annars, skuli gerast á sameiginlegum fundum þm. allra fyrir kjördæmið, eigi ekki að hafa þau vinnubrögð, að það verði uppvíst, þegar að lokum er komið, að meiri hl. þm., þeir sem styðja stjórnina, sé búinn að ganga frá allri skiptingu á fénu og binda fastmælum, hvernig það skuli vera. Þá er það ekkert nema sýndarmennska, blekking, að mæta á fundi ásamt stjórnarandstöðuþm. og segja: Nú skulum við fara að skipta, - þegar það er búið. Ég minnist þess, að á þessum okkar fundi impraði Hermann Tómasson á því, að sér þætti miður, að með þessu yrði ekki hægt að ná saman veginum um Strandasýslu norður í Árneshreppinn á skemmri tíma en 3–4 árum, þætti það illt, ef ekki væri hægt að haga skiptingunni svo, að þetta mætti takast á 2 árum. Það var þess vegna hans ósk, að við reyndum að finna leiðir til þess, að það mætti takast og ég lái honum það ekki. Ég man, að hv. 3. þm. Vestf. impraði á fjárveitingu til eins vegar, sem hann sagði að hefði ekki fengið neina fjárveitingu í ein 6–7 ár, en þyrfti mikilla umbóta við og hefði ástand þess vegar valdið slysum. Ég minntist einnig á að fá smáfjárveitingu til eins vegar. Þetta voru allar okkar óskir um breytingar. Þessu stungu okkar kæru félagar á sig, fóru. Sumir þeirra þinguðu svo í fjvn. um málið. Þegar við svo sáum nál. og till. frá fjvn., varð okkur ljóst, að ekki ein einasta ósk okkar minni hl. í þingmannahóp Vestfirðinga hafði verið tekin til greina, - ekki ein einasta, en hins vegar sagt í nál., að skiptingin á vegafé í kjördæmunum væri öll gerð í samráði við þm. kjördæmanna. Eins og hér var í pottinn búið, var þetta ósatt að því er snerti Vestfirði, því að það hefur einmitt verið alveg forðazt að gera það í samráði við okkur og við þeim fáu óskum, sem við bárum fram um breytingar, var ekki orðið, - ekki einni einustu. Það er ekkert að undra, þó að það verði nokkrar umr. um það, þegar ekki er beitt bróðurlegri vinnubrögðum eða viðkunnanlegri, en þetta. Við í minni hl. mættum vera meira en lítið lítillátir og auðmjúkir, ef við teldum ekki ástæðu til að skýra frá þessu. Það hefur mikið verið um það rætt, hvort það sé rétt, sem hv. 3. þm. Vestf. hafði sagt hér í dag, að það hafi komið fram á þessum okkar viðræðufundi, að ekki væri til þess ætlazt, að framlögin úr viðreisnarsjóði Vestfjarða kæmu inn á vegáætlunina. Það er þó sannleikur, sem engum tjáir að neita, að þetta bar á góma og einn af stjórnarstuðningsþm. sagði, að það væri ekki ætlunin, að þetta kæmi á vegáætlunina, lánsféð. Og það var meira að segja rökstutt, að það væri með tilliti til þess, að þá mætti búast við svipuðum kröfum úr öðrum kjördæmum. Þessu tjóar ekki að neita, þetta fór þarna fram. Ég hefði ekki talið ástfæðu til að segja frá því, nema af því að hér er búið að bera ósannindi á einn af mínum þingbræðrum, sem hafði þarna sagt rétt frá, því að einmitt þegar við höfðum um þetta rætt, var bent á, að þetta stæðist tæpast, að halda lánsfénu þarna utan við, því að það bryti í bága við 10. gr. sjálfra vegal., þar sem segir: „Skal áætlunin annars vegar gera grein fyrir þeim framkvæmdum, sem fyrirhugaðar eru á tímabilinu, en hins vegar þeirri fjáröflun, sem gert er ráð fyrir vegna þeirra.“ Það að ætla að stinga undan hjá vegáætluninni lánsfé var beint brot á 10. gr. og einmitt þegar þessi orðaskipti okkar fóru fram, var á það bent. Seinna sáum við svo nál, meiri hl. fjvn. Þar kemur fram framarlega í nál., að fjvn.-mönnum var þetta auðvitað fyllilega ljóst, því að þar stendur svo, með leyfi hæstv. forseta: „Svo sem gert er ráð fyrir í hinum nýju vegal., eru nú gerðar till. um allar þær framkvæmdir, sem fyrirhugaðar eru á fjögurra ára tímabilinu. Gegnir þar sama máli um þær framkvæmdir, sem unnar verða fyrir fjárveitingar úr vegasjóði, og þær framkvæmdir, sem vinna skal með væntanlegu lánsfé.“ Í þriðja lagi kemur þetta svo í ljós á bls. 10 á þskj. 348, þ.e.a.s. brtt. fjvn., því að þar stendur: „Heimilt er að vinna að lagningu hraðbrauta, þjóðbrauta og landsbrauta, svo sem rakið er hér á eftir, ef fjár verður aflað til framkvæmdanna.“ Gagnályktun af þessu rökrétt er sú, að ekki sé heimilt að vinna að neinum framkvæmdum öðrum, en hér séu taldar á eftir og fjár sé aflað til á vegáætluninni. Það var þegar þetta lá allt saman fyrir, sem við hv. 3. og 1. þm. Vestf. töldum algerlega ógerlegt annað en að bera fram brtt. við vegáætlunina, þar sem gert væri ráð fyrir, til hvaða vega rynni þetta fé úr viðreisnarsjóði Vestfjarða, 32 millj., sem höfðu verið nefndar við okkur á fundi. Þess vegna ákváðum við að flytja okkar brtt., því að ella var okkur ljóst, að það var margskjalfest, að ef við flyttum engar slíkar till., var hægt að segja: Nú, þið fluttuð engar till. og höfðuð þó fyrir ykkur á þremur þskj., hvorki meira né minna en á þremur þskj., að það væri óheimilt að ráðast í nokkrar aðrar framkvæmdir, en nefndar væru á vegáætluninni og gert ráð fyrir fjárútvegun. - Við vorum því algerlega til neyddir að flytja okkar brtt., svo sem við gerðum, eftir að málið lá svona fyrir. Ég held, að það fari ekkert á milli mála, að á þessu stigi málsins var það algerlega ákveðið, að viðreisnarsjóðsféð ætti að fara utan við vegáætlunina, enda kom það í ljós á þessum fundi okkar Vestfjarðaþm., þegar ég lét í ljós, að ég hefði heyrt um þetta mál á skotspónum. Ja, hvaðan gat það borizt? Jú, þeir upplýstu það, okkar félagar úr stjórnarstuðningsliðinu. Samgmrh. upplýsti það aðspurður á fundi fjvn., að það þyrfti ekki að hugsa sérstaklega um lánsfjárútvegun fyrir Vestfirði, það yrði leyst með öðrum hætti. Þetta hafði ég einmitt frétt út af fundi fjvn., áður en Vestfjarðaþingmannafundurinn var haldinn. Þar með hafði hæstv. samgmrh. tjáð fjvn. það, að fyrir lánsfé ætti að sjá til vissra vegaframkvæmda á Vestfjörðum utan við vegáætlunina, það yrði gert með öðrum hætti, en í sambandi við afgreiðslu vegáætlunar. Ég held, að það sé því alveg fullkomlega sannað, að það er fyrst eftir umr. s.l. mánudagskvöld, að hik kemur á stjórnarliðið og hæstv. ráðh. um að afgreiða þessi mál svona afbrigðilega, halda þarna milljónatuga fjárveitingum utan við vegáætlun. Og þá var ætlunin að slíta umr. En þar kom babb í bátinn, og umr. var frestað og þetta babb, sem var í bátnum, var þetta. Ég fagna því. Það minnkar enginn maður af því að gera heldur að athuguðu máli það, sem rétt er, heldur en lemja hausnum við steininn og rota sig á því að gera rangt. Og hæstv. ráðh. á það og hans samstarfsmenn, að þeir hafa nú heldur kosið að hverfa frá því, sem þeir ætluðu að gera rangt og gera það nú með formlega réttum hætti og það hefur gerzt hér í dag með flutningi og boðskap hæstv. fjmrh. og þeirri till., sem þeim boðskap svo fylgdi. Samkv. því fer þetta viðreisnarsjóðsfé Vestfjarða inn á vegáætlunina og er ætlað þar að leysa ákveðin, aðkallandi og nauðsynleg verkefni í vegamálum okkar. Skal ég ekkert skorast undan því að fagna því, að þetta fé er í fyrsta lagi útvegað, skiptir mig engu máli, hvort það hefði heldur verið útvegað frá Washington eða Moskvu eða frá viðreisnarsjóði eða flóttamannasjóði Evrópu. Það gerir allt saman sama gagnið, hvaðan sem það kemur, 32 millj. til vegamála á Vestfjörðum á næstu 4 árum er góður fengur, enda þörfin mikil. Hitt kann ég ekki við, að hv. 4. þm. Vestf., sem talaði, eftir að hv. 3. þm. Vestf. hafði hér talað í kvöld, sagði að Sigurvin Einarsson hefði talað af fullkomnu ábyrgðarleysi og vanþakkað þetta átak. Þetta er með öllu ómaklegt. Hv. 3. þm. Vestf. hafði um þessa fjárútvegun, þessar 32 millj. til vegamálanna á næstu 4 árum, svo mikil lofsyrði, að ég hef þar engu við að bæta a.m.k. Vissulega taldi ég þetta þakkarvert, en það er ekki hægt að ásaka hv. 3. þm. Vestf. fyrir það, að hann hafi talað sem vanþakklátur maður. Það var síður en svo. Hér er talað um, að til hafnarmála, vegamála og flugvalla á Vestfjörðum eigi að koma 171.4 millj. kr. Um það hefur verið spurt hér, hvort þetta sé fé, sem eigi að koma að sem lánsfé með sama hætti og upphæðin til vegamálanna eða hvort þarna séu meðtalin nú ákveðin mótframlög á vegáætluninni fyrir næstu ár og að útvegaða féð sé aðeins helmingur af þessari nefndu upphæð, 171.4 millj. kr. Ég stend í þeirri meiningu, að hér sé aðeins um að ræða útvegað fé, sem nemi helmingnum af þessari upphæð, 171.4 millj., hitt séu fjárframlögin til vega og hafna og flugvalla á fjárl. nú og á næstu árum. Ég held, að þetta sé rétt, mundi þá heldur kjósa, að það væri svo, að hér væri ekki verið að tvítelja sama féð, heldur væri aðfengna upphæðin 171.4 millj. og skyldi ég þá enn bæta nokkrum lofsorðum við til hæstv. ríkisstj. fyrir að hafa útvegað það fé. En það verður áreiðanlega leiðrétt, ef það er misskilningur, að hér séu innifalin væntanleg framlög á fjárl. til hafnargerða, vegagerða og flugvalla og hér sé ekki um heildarupphæð að ræða, heldur aðeins um þá upphæð, sem viðreisnaráætlunin bætir við aðrar fjárveitingar. Þá virðist það, eins og það bögglast fyrir okkur kannske að skilja þetta rétt, hafa bögglazt fyrir hv. 11. landsk. þm. að skilja till. okkar hv. 3. þm. Vestf. Þær eru margar og þær eru settar upp af ágætum starfsmanni þingsins. En kjarni þeirra er sá, að þegar við vissum um, að afla átti 32 millj. kr. lánsfjár til framkvæmda í vegamálum á næstu 4 árum til ákveðinna, mjög fárra vega, 5 vega, ef ég man rétt, og allir hinir að verða afstanz, þá lögðum við málin niður fyrir okkur á þennan veg: Ef tekið er erlent lán upp á 32 millj., er þá skynsamlega með það farið, með því að dreifa framkvæmdinni, sem fyrir þetta lánsfé á að koma, á 4 ár? Er ekki skynsamlegra að gera áætlunina þannig, að lánsfénu verði varið til stórframkvæmda í þessum höfuðáföngum í þessum þýðingarmiklu vegum á 2 árum, á þeim 2 árum, sem þm. eru yfirleitt að hugsa um, þegar þeir gera till. í sambandi við þessa vegáætlun, því að hitt eru meira tölur út í loftið, sem þeir setja á pappír fyrir þriðja og fjórða áætlunarárið? Menn vita, að það verður að endurskoða þessa áætlun eftir tvö árin. Framkvæmdatímabilið, sem um er að ræða, er því næstu tvö ár. Og hvers vegna er það skynsamlegra að vinna fyrir 32 millj. á næstu tveimur árum, heldur en dreifa því á fjögur ár? Það er m.a. með tilliti til verðbólguófreskjunnar. Þetta vegafé væri búið að missa mikið af gildi sínu, ef helmingur þess ætti að bíða til áranna 1967 og 1968. Þess vegna er það uppistaðan í okkar till., að 16 millj. af vegafénu fari til framkvæmda á yfirstandandi ári, 1965 og aðrar 16 millj. - og þar með er því lokið - til vegaframkvæmda á Vestfjörðum á árinu 1966. Þetta gerði okkur mögulegt einmitt að nota á annan hátt og til fjárveitinga til miklu fleiri vega það fé, sem koma skal á fjárl., innlenda féð til vegaframkvæmda á Vestfjörðum og það er með því fé, sem við leggjum til að ráðizt sé í vegaframkvæmdir á einum 20 vegum á Vestfjörðum, sem ekki áttu að fá neinar fjárveitingar vegna þess, hvað þessir fáu aðalvegir áttu að taka mikið upp, um 80–90%, bæði af lánsfénu og vegasjóðsfénu. Þetta á ekki að vera torskilið mál, en þetta er meginkjarni till., að taka lánsféð og verja því til meginframkvæmda á næstu tveimur árum, en dreifa því ekki á fjögur og fá þá meira laust af vegasjóðsfjárframlögunum til hinna minni fjárveitinga til hinna dreifðu vega úti um byggðirnar. Það hefur þegar verið lagt þannig út af íbúum Vestfjarða, að ef eingöngu væri varið fé til vegarins sunnan Þingmannaheiðar og vegarins frá flugvelli á Patreksfirði norður um Litladal og Hálfdán til Bíldudals og síðan Gemlufallsheiði og Breiðadalsheiði til Ísafjarðar ásamt Bolungarvíkurvegi og vegi til Súgandafjarðar og Flateyrar, væru að verulegu leyti þessir vegir teknir fram úr, að þeir væru að nokkrum hluta sportvegir, en ekki litið við neinum vegum, kannske enn þá þýðingarmeiri, sem greinast út frá þessum vegarstofni um byggðirnar, þjónustuvegum fólksins. Ég veit, að það er ekki hugsað þannig af okkar þingbræðrum í þingmannahópi Vestfirðinga, að þessir vegir séu látnir sitja fyrir, af því að þeir séu ekki aðeins nytjavegir fólksins, heldur sportvegir umferðarinnar, almennu umferðarinnar. Það er af því, að þessir vegir eru ekki uppbyggðir vegir og ef þeir eru ekki endurbættir, er vegakerfið á Vestfjörðum ósamstætt og lítt nothæft nema um hásumarið og þessar framkvæmdir eru því nauðsynlegar. En það er skynsamlegra að haga framkvæmdum eins og ég og hv. 3. og 1. þm. Vestf. leggjum til, að átakið sé gert í þessum vegum á tveimur árum og síðan sé varið meginhluta af innlenda fénu í umbætur á hinum vegunum jafnframt. Það mun enginn hafa misskilið hins vegar brtt. okkar á þskj. 379, sem er um það að verja 300 þús. kr. til þess að brúa Steinadalsá í Strandasýslu. Hún þarf ekki útskýringa við. En það er fátt og smátt um fjárveitingar á þessari vegáætlun til brúargerða á Vestfjörðum og við töldum því ekki neina goðgá að flytja þarna brtt. um eina litla brú. Með þessu, sem ég nú hef sagt, skal ég láta máli mínu lokið og tel raunar, að tilefni hinna miklu umr. milli okkar Vestfjarðaþm. um vegáætlun að þessu sinni sé í fyrsta lagi óánægja með vegáætlunina sjálfa og í annan stað óánægja með það, hvernig að málinu var staðið af okkar félögum. Ef þingmannahópurinn á Vestfjörðum á að annast skiptingu fjárins, er það ekki viðkunnanlegt, að fjórir þeirra séu búnir að halda hvern fundinn eftir annan og ákveða fyrir fullt og fast alla skiptinguna, en koma síðan samt á tvo fundi með okkur og þykjast vera að skipta eða þykjast ætla að fara að skipta því, sem búið er að skipta og geta þannig ekki tekið til greina neina till., smáa eða stóra, frá okkur. Í annan stað að hafa unnið með opinberri stofnun hér í borginni að ákveðinni áætlun um þýðingarmikið mál í okkar kjördæmi, en hafa minni hl. þm., eins og þeir væru einhverjir hættulegir fjandmenn þessara mála, alveg utan við. Og í sambandi við þetta kemst ég ekki hjá að segja það hér, að mér mislíka einnig þau vinnubrögð opinberrar stofnunar að gauka skjölum, þýðingarmiklum skjölum til upplýsinga á vissum þýðingarmiklum kjördæmismálum, að stuðningsmönnum stjórnarinnar einum, svo að þeir þurfi bara að fara laumulega með þessi skjöl, en halda þeim leyndum fyrir þm. minni hl. Þetta eru engin embættisleg vinnubrögð og verður að vita þau, en þannig hefur Efnahagsstofnunin í þessu tilfelli hagað sér. Mín síðustu orð skulu svo vera þau, að ég tel, að það hafi verið mjög mikil þörf á því að útvega lánsfé, eins og lofað var fyrr á þinginu í vetur, lánsfé til vegamála á Vestfjörðum og ég fæ nú ekki betur séð en það hefði verið full þörf á því að lita til Austfjarðanna eitthvað með líkum hætti, því að því verður ekki neitað, að það er mjög líkt ástatt með vegamálin á Vestfjörðum og Austfjörðum. Fjarlægðirnar eru miklar í þessum landshlutum, fjalllendi mikið og ástandið í vegamálum þannig mjög áþekkt í báðum þessum landshlutum. Ég tek því undir það með hv. 5. þm. Austf., að Austfirðingum hlýtur að hitna í hamsi við það að fá ekki svipaða afgreiðslu á sínum málum á þessu þingi og við Vestfirðingar höfum þó fengið. Það má segja, að það sé í mörg horn að líta. hjá fjárveitingavaldinu, en þarna er um tvo landshluta að ræða, sem erfitt er að gera upp á milli og ómöguleg leiki, held ég, að það geti nú varla verið að útvega utanlands eða innan 32 millj. á 4 árum, eins og þetta er nú fyrirhugað til okkar. Þess vegna kemst ég ekki hjá að viðurkenna það, að mér finnst þarna vera gert upp á milli tveggja landshluta, sem standi mjög svipað að vígi og hefðu haft mjög svipaða þörf báðir. Þess vegna skil ég þm. Austfjarða mjög vel og tek undir þeirra mál og vil enn skírskota til hæstv. samgmrh. og ríkisstj. í heild, hvort þeir gætu nú ekki fullnægt réttlætinu betur og drýgt þannig meiri dáð, en þeir jafnvel hafa gert með þessari útvegun til vestfjarða. Er ekki til meira í viðreisnarsjóðnum gegn góðum tryggingum hins ágæta íslenzka ríkis?

Forseti (BF) : Þá hafa ekki fleiri kvatt sér hljóðs og verður því að telja, að umr. sé raunverulega lokið. Hins vegar mun ég ekki slíta umr., þar sem ekki hefur tekizt í kvöld að fá samþykkt afbrigði fyrir fram kominni skrifl. brtt. og verður það gert í trausti þess, að ekki vekist upp umr. á ný á morgun.