Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Karl Einarsson) Jeg ætla ekki að fara mörgum orðum um þetta, en læt mjer nægja að vísa til ástæðna frv. eins og það liggur fyrir. Það er undirbúið af sjútvn. Nd., en borið fram að tilhlutun stjórnarinnar. Það er að mínu áliti ekkert athugavert í frv., nema ef vera kynni það, að stjórnin ákveður sjálf hegninguna fyrir brot á reglugerðum eða bönnum, sem hún setur. En það þarf þó ekki að óttast, því að hegningin verður venjulega sektir, eða gert upptækt afli og veiðarfæri, en það mun ekki gert nema við ítrekað brot.

Atvinnumálaráðherra (KIJ): Af því að frv. þetta er borið fram að tilhlutun stjórnarinnar, kann jeg betur við að segja um það nokkur orð. Það er þó í rauninni óþarft, því að greinargerðin ber með sjer, hvers vegna frv. er fram komið. Það hafa komið fram kvartanir frá einum hreppi í Gullbringusýslu, Gerðahreppi, að þar tíðkuðust fiskveiðar með þessari veiðiaðferð. Hreppur þessi er mjög illa kominn fjárhagslega og sveitarstjórnin kennir það að mestu leyti þessari veiðiaðferð. Þess vegna áleit stjórnin sjálfsagt að hlaupa undir bagga með hreppsbúum, og það meðfram af því, að mál út af þessu hafa verið fyrir dómstólunum hjer og í Hafnarfirði, en dómararnir treystust ekki til að dæma skipstjóra í sektir eftir lögunum um ólöglegar botnvörpuveiðar í landhelgi. Þá rannsakaði stjórnin. hvort þessi veiðiaðferð mundi annarsstaðar bönnuð, og komst að þeirri niðurstöðu, að í Skotlandi væri veiði með dragnót bönnuð nema á sjerstökum svæðum. Stjórnin sneri sjer þá til Fiskifjelagsins, og þó að stjórn þess teldi vafasamt, hvort rjett væri að banna þessa veiðiaðferð, þá varð niðurstaðan sú, að ekki væri rjett að meina hreppum, sem yrðu fyrir þungum búsifjum af henni, að gera ráðstafanir gegn því. Ef þetta frv. verður samþykt, er þetta heimild fyrir viðkomandi hreppsbúa að fá þessa veiðiaðferð bannaða, ef stjórnin er því samþykk. Hv. frsm. (KE) gat þess, að það gæti kannske verið varasamt að láta stjórnina ákveða refsingarnar, en eins og hann tók fram, er hjer aðeins að ræða um sektir, og ef ítrekað er brot, þá afli og veiðarfæri upptæk, svo jeg hygg það sje ekki neitt varasamt að láta stjórnina ráða. Annars hefi jeg ekkert á móti því, að hv. deild setti föst ákvæði um þetta, ef henni virðist það rjettara.

Jón Magnússon Jeg álít rjettara, einkum vegna eftirdæmisins, að setja sektarákvæðin í lögin sjálf. Vil jeg skjóta því til hv. nefndar, hvort hún vill ekki taka það til athugunar.

Frsm. (Sigurður Hjörleifsson Kvaran) Jeg geri ráð fyrir, að háttv. deildarmenn hafi lesið frv. eins og það kom frá Nd. og sömuleiðis athugasemdirnar á þskj. 248. Jeg held, að þar sje alt tekið fram, sem þarf að segja og vita, til þess að geta greitt frv. þessu jákvæði. Hjer er aðeins um það að ræða að veita nokkrum mönnum þann rjett, sem þeir hafa mist við lögin frá 1921. Þetta er ekki nema sanngjarnt og sjálfsagt, og er frv. borið fram eftir ósk fræðslumálastjóra.

Frsm. (Karl Einarsson) Þetta frv. er samhljóða frv., sem kom fram hier í deildinni á þinginu 1921. Þá var ágreiningur um það, hvort ekki skyldi haldið námsskeið á nokkrum stöðum utan Reykjavíkur. Síðan hefir þetta breyst; nú er hörgull á vjelgæslumönnum og ekki líklegt, að viðkoma vjelbáta hjer eftir verði eins og verið hefir að undanförnu. En málið er nauðsynjamál hjer er mikið í húfi, mannslíf, vjelar, bátar. En það hefir sýnt sig, að sá skóli, sem stofnaður var með lögum frá 1920, hefir ekki getað tekið til starfa sökum húsnæðisleysis. Þessi skóli verður mjög húsfrekur, því að hann þarf mikið pláss fyrir vjelar, ef hann á að koma að fullum notum, Í fyrra var skipuð nefnd að tilhlutun Iðnaðarmannafjelagsins; jeg veit ekki, hvort stjórnin hefir átt nokkurn þátt í því. Þessi nefnd komst að þeirri niðurstöðu, að best væri, að skólinn stæði í sambandi við iðnskólann. Þar yrði að vera járnsmiðja og trjesmiðja og fleiri iðnaðartæki í sama húsi og skólinn, til þess að hægt sje að sýni nemendunum hið verklega um leið og það bóklega er kent. Sjávarútvegsnefnd hafði skólastjóri vjelstjóraskólans á fundi með sjer, og hann fræddi hana um það, að Iðnaðarmannafjelagið ætti talsverðan sjóð, svo það vildi leggja í bygginguna, ef það fengi pláss fyrir skóla sinn, iðnskólann. Þetta frv. mundi, ef það verður að lögum, flýta fyrir stofnun þessa skóla. Sjávarútvegsnefnd telur það nauðsynlegt, að þeir menn, sem hirða eiga mótorvjelar, sjeu færir um það, hvað snertir þekkingu, verklægni og hirðusemi. Nefndin hefir eftir tillögu skólastjórans komið með brtt. við 2. gr., að setja 12 hestöfl í stað 10. Hann sagði, að þar væru takmörkin á flestum stærri og minni vjelum. Hann sagði, að flestar vjelategundir, er hjer tíðkast. væru 4. 6. 8. 12 hestöfl og svo yfir 20 hestöfl., en ekki nema ein með 10. Þetta er praktiskt atriði, sem ekki ætti að hindra framgang málsins.

Forsætisráðherra (SE): Jeg hefi leyft mjer að biðja um orðið á undan háttv.frsm. (JM), vegna þess, að jeg verð nú að taka þátt í umræðum í háttv.Nd., en vildi ekki láta hjá líða að votta nefndinni þakkir mínar fyrir fljóta og góða meðferð á frv. Jeg get fallist á allar brtt. nefndarinnar, og jeg veit, að höfundur frv. hefir ekkert sjerstakt við þær að athuga. Jeg vona því, að frv. nái fram að ganga.

Frsm. (Jón Magnússon) Jeg geri ráð fyrir, að jeg þurfi ekki að orðlengja um frv. að sinni. Frv. er kunnugt frá þinginu í fyrra, og þó að ekki hafi verið til nægilega mörg eintök frá í fyrra til þess að útbýta meðal þm., þá hafa verið lögð fram þingtíðindin, svo þetta kemur í sama stað niður. Nefndin hefir fallist á frv. að efni til, aðeins gert lítilfjörlegar orðabreytingar, en þó er einnig í orðabreytingunum frv. sjálfu yfirleitt fylgt, eins og háttv.þm. geta sjeð, ef þeir bera brtt. saman við frv. Frv. fylgir skýr greinargerð, og er því óþarfi að fara nánar út í einstök atriði. Þetta frv. er einnig samið af hæstarjettardómara Lárusi H. Bjarnason, og hefir hann samið öll sifjafrv., og mega menn vera honum þakklátir fyrir það mikla verk, sem hann hefir lagt í frv.; sjerstaklega má kvenfólkið vera honum þakklátt. Sem sagt, jeg sje ekki ástæðu til þess að fara út í einstök atriði, en af því að þetta er merkilegt mál, þá ætla jeg að fara nokkrum orðum um það frá almennu sjónarmiði. Jeg held jeg megi segja, að konur hafi yfirleitt haft góða aðstöðu tiltölulega hjer á landi. Og hvað sem annars um Alþingi má segja, þá er óhætt að fullyrða, að það hafi yfirleitt tekið liðlega í það að jafna rjett karla og kvenna. Nú er ekki annað eftir af þessu verki en þetta frv., og jeg treysti því, að það verði nú að lögum. Flest atriði í frv. eru þannig vaxin, að varla verða að deiluefni. En eitt atriði aðeins gæti ef til vill orðið deiluefni, og það er um fjármálin. Áður var það talið, að konur væru ófærar til þess að fara með fjármál sín, og var því mönnum þeirra eða frændum falið að vernda þær. Síðar rjeðu eiginmenn eigum kvenna sinna að öllu leyti. En þegar farið var að losa um, fengu ekkjur fyrst lögræði, síðan ógiftar konur, og svo loksins seint og síðar meir giftar konur. En með lögræði giftra kvenna fylgdu ekki umráð yfir fjármálunum, og gat það því að ýmsu leyti orðið hermdargjöf. En nú getur það ekki lengur talist forsvaranlegt, að löggjafinn verndi fullvita og lögráða konur fyrir erfiðleikum og freistingum atvinnulífsins fremur en ógiftar konur. Það svarar ekki til þess, sem nútíminn krefst. Konur hafa nú fengið jöfn ráð á við karlmenn á ýmsum sviðum, sem ekki eru vandaminni. t. d. í þjóðfjelagsmálum, og það er ekki gott að sýna fram á, að á fjármálasviðinu eigi að gera undantekningu. En það gæti verið spursmál, hvort setja eigi sjerstaka löggjöf um hjónaband, í stað þess að láta þar gilda þær almennu reglur, sem eru um annan fjármálafjelagsskap, t. d. verslun o. s. frv. En þjóðfjelaginu er þannig háttað, að það er bygt að miklu leyti á hjónabandinu, og það er miklu nánari fjelagsskapur en annar, og er því rjett, að þar gildi sjerstakar reglur. Það er sjerstaklega nauðsynlegt vegna barnanna, og auk þess vegna þess etiska atriðis, sem kemur svo mjög til greina í hjónabandinu. Eins er það heppilegast fyrir þriðja mann, því hjón munu yfirleitt hafa meiri tilhneigingu en aðrir til þess að flytja fje sín á milli, og gætu á þann hátt oft skotið undan. Það er því sjálfsagt, að um þessa samsteypu gildi sjerstakar reglur. Frv. gerir ráð fyrir að setja hjónin jafnt yfir fjelagsbúið. Nú er, eins og menn vita, að hjón geta haft sameign að sumu eða öllu leyti, og eins sjereign að sumu eða öllu. En frv. fer fram á, að hjónin eigi í raun og veru jafnt, því ef til skifta kemur, þá er gert ráð fyrir, að eignirnar skiftist jafnt, eða hvort hjóna fái helming af eign hins. Menn kunna að halda, að þetta sje flókið, en jeg býst ekki við, að ástæða sje til að óttast það. Jeg geri ráð fyrir, að menn finni sáralítið til þessara laga, nema þar sem þess gerist þörf, en þar eru þau líka nauðsynleg. Jeg held því, að óhætt sje að ráða háttv. deild til að samþykkja frv. óbreytt.



Jeg ætla að leyfa mjer að flytja fáein orð í sambandi við þetta frv., en háttv. frsm. (JM) hefir tekið flest það fram, sem jeg vildi segja. Jeg er ekki lögfræðingur, aðeins leikmaður, en þó vil jeg fara nokkrum orðum frv. frá almennu sjónarmiði og lýsa áliti mínu á því. Eins og kunnugt er, þá er lögmælta skipulagið á fjármálum hjóna það, að bæði hjónin eiga að vísu jafnmikið í búinu, en að maðurinn ræður yfirleitt beggja hluta jafnt, hluta konunnar eins og sínum. Jeg skal að vísu játa það, að þessi umráðaregla er handhæg, miklu handhægari en að heimta samþykki beggja til hverrar ráðstöfunar. En hún er að sama skapi ósanngjörn, og því ósanngjarnari, sem konan hefir lagt meira í búið eða leggur meira fram til þess. Það er kátlegt, að kona, sem lagt hefir fram megnið af eigum búsins, skuli þurfa að nauða fje út úr manni sínum í hvert skifti, sem hún þarf að kaupa t. d. tvinnakefli eða aðrar smánauðsynjar. Þessa agnúa gætir náttúrlega lítið í góðum hjónaböndum, og hjónin geta leyst sig undan þessum reglum með kaupmála. En fyrst og fremst er hart að þurfa sjerstaklega að hefjast handa til samninga, til þess að losna við úreltan ójöfnuð, og svo hefir þessi heimild víst verið sáralítið notuð, að minsta kosti utan kaupstaðanna. Ekki hafa heldur sjálfsaflareglurnar og aðrar hömlur á einkaumráðarjetti mannsins í lögunum frá1900, um fjármál hjóna, komið að nægu haldi. Og það er ekki von. Reglan, að láta annan ráða eign beggja, er óhæf, af því að hún er ranglát. Það verður að kasta henni og finna aðra rjettlátari, helst rjettláta. Og sú regla skilst mjer vera í frv., að láta hvort hjóna ráða sínu, eða því, sem lögin kalla „hjúskapareign, en það merkir þá muni, sem hvort um sig leggur í búið. Það er gert í 18. gr. þessa frv., og konunni jafnframt í 12. gr. heimilað sama samningafrelsi til nauðsynja heimilisins sem bónda hennar. Að vísu dylst mjer ekki, að nýju reglnanna muni gæta meir í orði en á borði. Það kemur til af því, meðal annars, að í langflestum hjónaböndum mun lítið um annað verðmæti að ræða en vinnukrafta hjónanna. Reglunnar mun í framkvæmdinni aðallega gæta þar, sem konan leggur eitthvað að marki í búið; en þar er líka þörfin brýnust til breytinga. Auk annara nýmæla í frv. þessu má geta þess, að ekkju er með 61. gr. gert jafnhátt undir höfði og ekli, til þess að halda búinu óskiftu eftir lát mannsins, með ófjárráðum börnum beggja, (konan á ekki að þurfa leyfi til þess fremur en ekkilinn, eins og nú er), og að erfðarjettur beggja hjónanna, hvors eftir annað, er aukinn í 87. og 88. gr., sjerstaklega þegar hið látna hefir ekki látið eftir sig afkomendur. Og býst jeg ekki við, að nokkur amist við þeim reglum. En jeg vona, að karlmennirnir amist heldur ekki við breytingunum á umráðarjettinum, svo sanngjarnar og sjálfsagðar sem þær eru, og það því síður, sem þær samkvæmt 90. gr. taka ekki til þeirra hjóna, sem gifst hafa fyrir daga nýju laganna. Og samkv. aths. við 29. og 90. gr. geta þau hjón, sem síðar giftast og þess óska, búið við gamla lagið. Jeg skal svo ekki fjölyrða frekar um frv. þetta, sem er eðlileg fylgja sifjalaganna frá 1921 og konur leggja alment mikið upp úr, og ekki síst þessu frv. og lögunum um óskilgetnu börnin, sem má telja merkilegustu „sociallögin, sem landið hefir eignast. Að síðustu leyfi jeg mjer í nafni íslenskra kvenna að þakka hæstv. landsstjórn fyrir það, að hafa lagt frv. þetta fyrir háttv. deild nú, og þannig gert það unt, að afgreiða á þessu þingi síðasta frv. í lagabálki þeim, sem kallast sifjalög. Enn fremur fyrir sifjalögin; af þingmönnum sjerstaklega hv. 4. landsk. þm. (JM), bæði sem ráðherra og þingmanni, og svo hv. þm. Seyðf. (JóhJóh). Vona jeg svo, að frv. fái þá meðferð hjer í deildinni, að það verði án breytinga afgreitt sem lög frá þessu þingi.

Frsm. (Jón Magnússon) Jeg held, að jeg þurfi ekki að segja mikið þessu máli til skýringar, en læt mjer nægja að vísa til nefndarálitsins á þskj. 249. Nefndin treystist ekki til að leggja til, að veitt verði heimild fyrir svo mikilli lántöku til þess að byggja vita, þó að það sje auðvitað mjög áríðandi, að vitarnir verði bygðir sem flestir og sem fyrst. Jeg segi svo ekki meira um þetta, en jeg vona, að hv.þm. hafi kynt sjer málið og sömuleiðis vona jeg, að hæstv. stjórn láti sjer vel líka, eftir því sem hæstv. atvinnumálaráðherra fórust orð þar um við 1. umr.

Atvinnumálaráðherra (KIJ): Jeg hefi raunar fáu við að bæta það, sem jeg sagði í málinu við 1. umr. Breytingar nefndarinnar eru í sjálfu sjer allar óverulegar, nema 6. brtt., um að 3. gr. falli burt. Hvaða snertir 5. brtt., þá stafar hún sýnilega aðeins af prentvillu í frv. stjórnarinnar. Eins og jeg tók fram í Nd., þá býst jeg ekki við, að heimildin til lántöku yrði notuð fyrst um sinn, þótt hún stæði í lögum. Því að, þótt stjórnin vildi leita fyrir sjer með lán, þá er hæpið, að hún mundi geta fengið það nú. Það mundu sennilega líða nokkur ár, uns það væri hægt. Af þessum ástæðum sje jeg ekki, hvers vegna 3. gr. má ekki standa, úr því að ákvæði hennar verða þó ekki notuð fyrst um sinn, og ekki fyr en eitthvað um hægist. Aðrar breytingar nefndarinnar eru, sem sagt, engar efnisbreytingar, og get jeg því ekki sjeð neitt athugavert við það, þótt þær verði samþyktar.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Jeg skal leyfa mjer að fara nokkrum orðum um frv. þetta, til viðbótar því, er tekið er fram í nefndarálitinu. Lögin um bifreiðaskattinn eru enn ekki orðin 2 ára gömul; skatturinn hefir aðeins einu sinni verið greiddur samkvæmt þeim. Því má segja, að reynslan sje enn eigi orðin löng. Það hefir verið kvartað undan þessum lögum af hálfu bileigendanna. En það er nú ekkert óvanalegt, að kvartað sje undan gjöldum af hálfu þeirra, sem eiga að greiða þau, einkum ef þeir eru nálægir þessum stað. Við 1. umr. var vitnað í skjal frá bílaeigendum. Jeg hefi nú athugað það. Af því má sjá, að síðan lögin gengu í gildi, hefir bílataxtinn lækkað mikið, eða um 20%. Get jeg ekki dregið aðra ályktun af því en þá, að bifreiðarnar sjeu orðnar of margar. Samkepnin sje svo mikil, að bifreiðataxtinn hafi verið lækkaður, og verði máske lækkaður enn. En þetta er bara af því, að bílarnir eru orðnir of margir, samanborið við flutningaþörfina. Þetta sannar því ekki, að skatturinn sje of hár. Þá hefir enn fremur verið sagt, að það væri órjettlátt, að fólksflutningabílar greiddu 8 kr. af hestorku, en vöruflutningabílar aðeins 2 kr. af hestorku, þar sem vörubílarnir væru einatt notaðir til mannflutninga. En jeg sje nú ekki, að þetta sje nein ástæða. Mjer virðast lögin segja það skýrt, að þær bifreiðar, sem notaðar eru til mannflutninga, teljist líka til þess flokks. Þannig mundi og fara með þær vöruflutningabifreiðar, sem breytt er í mannflutningabifreiðar. Jeg ætla aðeins að minnast lítils háttar á þessar breytingar, sem 2 háttv. deildarmenn hafa komið með. Fjárhagsnefnd hefir nú haft þær til meðferðar, og höfum við ekki sjeð okkur fært að taka þær til greina. Lögin eru þannig úr garði gerð, að okkur hefir ekki fundist ástæða til slíkra breytinga. Nefndin leggur mest upp úr því, eins og deildin vonandi líka, að gjaldið virðist ekki mjög tilfinnanlegt og kemur beinlínis bifreiðaeigendum að notum, þar sem því fje er varið til vegagerða og umbóta á vegum fyrir bifreiðar. En ef vegum, sem bifreiðar fara um, er ekki haldið við, mundu þeir bráðlega verða illfarandi og skemdir á bifreiðum tíðar og miklar. Ef, aftur á móti, þeim væri fljótlega komið í lag, þá myndi verða mun minna um skemdir og bílarnir endast miklu lengur. Það hefir ekki enn þá verið sannað, að það sjeu ekki einmitt bifreiðarnar, sem skemma vegina allramest; og þá væri ekki nema ósköp sanngjörn krafa, að eigendur þeirra legðu eitthvað af mörkum sjerstaklega, til þess að halda þeim við. En mönnum er nú svo gjarnt að fjölyrða um mál hjer í þinginu, að jeg ætla að ljúka máli mínu, enda býst jeg við, að aðra langi til að fá orðið. Jeg vil bara leyfa mjer fyrir hönd fjhn. að leggja til, að brtt., ásamt frv., sjeu feldar.

Jónas Jónsson Mig langar til að segja nokkur orð um brtt. þær, sem jeg og hv. 2. þm. Rang. (GGuðf) komum fram með. Jeg er alls ekki viss um, að öllum sje ljóst við fyrsta yfirlestur, að í brtt. er fólgið nýmæli, einkarþarft og gott, að svo miklu leyti, sem jeg get sjeð, og vel þess vert, að þingið taki tillit til þess. Það ber jafnvel nokkurn árangur, þótt ekki nái það fram að ganga að þessu sinni. Það er vitanlega rjett hjá hv. 1. þm. Húnv. (GÓ) - enda hefi jeg ekki mælt á móti því - að sje bifreiðaskattinum varið í að bæta vegi, þá verði það til að hjálpa bifreiðaeigendum. En samt er einn galli á þeirri hugsun að skatta bifreiðar, sem eru nú að verða, sjerstaklega á Suðurlandi, alveg ómissandi samgöngutæki. Þessi skattur er ekki rjettlátur, þar sem annarsstaðar er hlaupið undir bagga með ýmsum samgöngufyrirtækjum öðrum, eins og t. d. að láta „Svan“ á Breiðafirði hafa 20 þúsundir, til að verjast tekjuhalla. Þvert á móti ætti þá að skatta öll samsvarandi samgöngutæki, því að bátarnir á Breiðafirði, Djúpinu vestra og víðar gera þar alveg sama gagn og bifreiðarnar hjer. Það, að leggja ekki skatt á nema sjerstakar tegundir farartækja, úr því farið er að skatta sumar þeirra, er ósamræmi og alveg hugsunarrangt. Nú nýverið hafa verið gerðar umbætur á bifreiðum, sem ganga milli Hafnarfjarðar og Reykjavíkur. Er það mjög mikilsvert atriði, því að áður nam fargjaldið með bifreiðum þann vegarspotta 3 kr. fyrir sætið, - seinast í haust var það víst 2,50 kr. Nú finnur maður nokkur í Hafnarfirði, að jeg hygg, upp á því að breyta bílunum þannig, að þeir rúmi fleiri menn heldur en með hinu venjulega fyrirkomulagi. Með því að nota rúmið í bifreiðunum sem allra best, hefir fleira fólk getað komist fyrir í þeim, og við það hefir gjaldið lækkað úr 2,50 kr. niður í 1 kr. Nú nemur gjaldið ekki meiru en 10 aur. á hvern km. Ef bifreiðar þessar gengju austur yfir fjall í vor, mundi það fljótt spara Reykvíkingum og bændum á suðurláglendinu marga tugi þús.kr. Meira að segja er líklegt, að flutningsgjöldin myndu lækka svo mikið, ef ekki yrði gert of mikið að því að skatta þessi farartæki, að efamál er, hvort ódýrara yrði að ferðast, þótt hin fyrirhugaða járnbraut væri komin. Þess vegna vil jeg spyrja hv.fjhn.: Er sanngjarnt að leggja skatt á farartæki þessi, eða vex nefndinni það í augum, að bifreiðaeigendur geta loks boðið mönnum svo ódýrar ferðir? Auk þess eru þetta allra nauðsynlegustu farartækin hjer sunnanlands, og væri ranglátt gagnvart íbúum þess hluta landsins að hamla notkun þeirra, þótt hjer ræði að vísu ekki um stórt spor í þá átt. Samhliða þessu býst jeg þó við, að þingið leggi bráðlega margar miljónir í járnbraut fyrir það sama fólk. Ef brtt. okkar verða samþyktar, þá lækka fargjöldin. Ef brtt. verða feldar, sem jeg verð líklega að gera ráð fyrir, þá vonast jeg til, að hv.fjhn. líti síðar mildilegri augum á málið, ef til tals kæmi að fá sjerstakan styrk úr ríkissjóði til fólksflutninga austur. Því að það er auðskilið, að ekki er eins arðvænlegt fyrir bifreiðaeigendur að halda uppi mannflutningum á 100 km. leið með afarlágum taxta eins og á styttri leiðum milli tveggja kauptúna, og eru ekki líkur til, að hægt sje að þrýsta taxtanum jafnlangt niður fyrir svo langa leið eins og hann er milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar, nema með styrk úr ríkissjóði.

Guðmundur Guðfinnsson Jeg hefi reyndar litlu að bæta við það, sem hv. 5. landsk. (JJ), hefir sagt. Jeg bjóst sast að segja við, að hv.fjhn. mundi taka betur í þetta mál en raun hefir á orðið; við höfum svo mikið slakað til, og jeg verð að segja, að sumu leyti meira en mjer líkaði. Hv. frsm. (GÓ) virtist ekki skilja, að það gæti komið til mála, að vöruflutningabifreiðar flyttu fólk án þess að komast undir hærri skatt, og aðalástæðan gegn frv. var það, að skatturinn kæmi bifreiðaeigendum sjálfum að notum. Það er náttúrlega rjett, en hjer er um svo litla upphæð að ræða. Það verður aldrei mikill skattur af einum 5 bifreiðum og ekki gerðir langir vegir fyrir þá upphæð. Jeg vil taka undir það með hv. 5 landsk. (JJ), að jeg vona, að deildin verði hlynt þessum flutningatækjum síðar meir, ef til styrks kæmi. Jeg ætla aðeins að bæta því við, að bifreiðar, sem ganga eftir föstum áætlunum, ættu að vera í lægri skattflokki en aðrar, þar eð þær eru oft tómar eða hálftómar aðra leiðina.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Hv. 5. landsk. (JJ) hjelt, að við hefðum ekki skilið brtt. Það er ekki rjett. Mjer eru þær fyllilega ljósar. 2. liður felur í sjer aðalbreytinguna. Hann hljóðar svo: „Af mannflutningabifreiðum, sem selja hvert einstakt sæti tíu aura eða minna fyrir hvern km., greiðist 4 kr. fyrir hestorkuna.“ Fjhn. skildi síður, hvernig eftirlitið ætti að verða, fyrir utan það, að hún taldi skattinn ekki of háan. Hann talar um, að veittur sje styrkur bátafjelögum, en skattur lagður á bifreiðar. Það hefir nú heyrst fyr. Það verður önnur útkoma með bátaferðirnar; fjelögin flosna upp, þau geta ekki borið sig án styrks. Það er öðru máli að gegna með bifreiðar; þær bera sig með skatti. Fyrir fólk, sem á langt í kaupstað, er orðið miklu ódýrara að ferðast í bifreiðum en á hestum. Svo er víðar langt í kaupstað en á Suðurlandi, og þar verða menn að ferðast á hestum og flytja alt á hestum. Hjer flytja bifreiðar þungavöru svo ódýrt, að mönnum finst ekki tilvinnandi að nota sína eigin hesta. Jeg vona, að hv. 2. þm. Rang. (GGuðf) verði ekki ilt í höfði út af þessu, þótt hann hristi það, en þetta er satt. Hvað snertir þau fyrirheit, sem þessir tveir háttv.þm. vildu fá hjá deildinni, um styrk síðarmeir til bifreiðaferða, þá ætla jeg ekkert að blanda mjer í það að þessu sinni.

Guðmundur Guðfinnsson Jeg ætla mjer ekki að vekja neinar stælur út af þessu. En það er bygt á misskilningi hjá hv. 1. þm. Húnv. (GÓ), að ódýrara sje að flytja vörur á bifreiðum en á hestum austur yfir heiði. Það borgar sig ekki að láta bifreiðar flytja vöruna, þegar teknar eru 200 kr. fyrir tonnið, enda eru þær ekki notaðar alment til slíkra flutninga á þeirri leið. Svo er það líka annað, sem hv.frsm. (GÓ) hleypur fram hjá. Bifreiðarnar eru látnar flytja fleira en þungavöru; það er fólk, sem þarf ýmist að fara í kaupstað eða til vinnu sinnar, t. d. í kaupavinnu o. s. frv. Annars man jeg svo langt, að það eru ekki allir í fjhn., sem hafa verið með því, að skattur væri sanngjarn, þótt nefndin hafi nú verið samdóma um það.

Frsm. (Guðmundur Ólafsson) Þótt einhver nefndarmanna hafi verið á móti skatti - og það kemur málinu reyndar fjarska lítið við - þá sannar það ekki annað en það, að hann hefir síðan sannfærst um að skatturinn er sanngjarn. Og hvað það snertir, að menn flytji ekki vörur á bílum, þá segja aðrir þm. austan að, að þeir geri það.