Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. N. hefur haft frv. þetta til athugunar og rætt það og reifað á nokkrum fundum, en nm. hafa ekki getað orðið sammála um afgreiðslu þess. Meiri hl. n. hefur þegar lagt til, að frv. verði samþ., en minni hl., hv. 2. þm. Árn. (SÚÓ) og ég, hefur sérstöðu í málinu. Meginuppistaðan í frv. þessu er núgildandi lög um þetta efni, en það eru lög nr. 55 frá 1955, um húsnæðismálastjórn, veðián til íbúðabygginga og útrýmingu heilsuspillandi íbúða. Hins vegar virðist breytt um nafn og orðalag á ýmsu því, sem efnislega er hið sama í meginatriðum. Það er þó yfirleitt ekki til bóta, enda er svo að sjá sem frv. hafi verið samið í allmiklum flýti. Verður að telja þessi vinnubrögð harla vafasöm. Eðlilegast er að láta lög nr. 55 frá 1955 standa, en gera á þeim þær breytingar, er nauðsynlegar kunna að þykja. Löggjöf þessi var á sínum tíma vandlega undirbúin. Hún markaði greinileg tímamót í sögu húsnæðismála hér á landi og myndar traustan grundvöll, sem eðlilegt er að reisa á í framtiðinni við lausn þessara mála. Með tilliti til þessa leggur minni hl. til, að formi frv. verði breytt þannig, að það verði ekki frv. til sjálfstæðra laga, heldur frv. til breytinga á lögum nr. 55 frá 1955. Minni hl. er andvígur sumum ákvæðum frv., sem telja má vægast sagt varhugaverð. Má t.d. nefna 2. gr. þess, sem m.a. fjallar um heimild fyrir húsnæðismálastjórn til að láta undirbúa byggingu íbúðarhúsahverfa í kaupstöðum. Segir svo í gr., með leyfi hæstv. forseta: „Þegar slíkir skipulagsuppdrættir hafa verið samþykktir af skipulagsnefnd ríkisins“ - eins og því er breytt af meiri hl. - „og félagsmálaráðherra, er viðkomandi bæjarfélagi skylt að heimila byggingarnar og láta af hendi eða útvega landssvæði fyrir þær, ef með þarf með eignanámi. Sömuleiðis er viðkomandi bæjarfélagi skylt að leggja nauðsynlega vegi og leiðslur um slík hverfi innan hæfilegs tíma að mati húsnæðismálastjórnar og félagsmálaráðherra.“ Þarna er raunverulega allt vald og sjálfsforræði í þessum málum tekið af sveitarstjórnunum og fengið í hendur húsnæðismálastjórn. Fæ ég ekki betur séð en að húsnæðismálastjórn geti með þessu ákvæði haft allan hag sveitarfélaganna í hendi sér og ráðskað með fjárreiður þeirra að eigin vild. Segja má, að hér sé aðeins um heimild að ræða, en reikna verður með, að allar heimildir verði notaðar af þeim, sem völdin hafa, þegar það þykir henta. Það verður að teljast varhugaverð þróun, sem birtist í þessu ákvæði: Að fjötra sveitarfélögin svo mjög undir alræðisvald ríkisins, skylda þau til að láta af hendi lönd og lausafé og takast á hendur viðtækar skuldbindingar eftir óskum og geðþótta eins aðila í höfuðstaðnum. Er það máske eitt spor í áttina til að auka jafnvægi í byggð landsins að svipta sveitarfélögin ráðstöfunarrétti eigin mála og draga úr sjálfstæði þeirra í sívaxandi mæli? Í frv. eru aftur á móti aðrar breytingar, sem minni hl. leggur ekki á móti, svo sem vikið er að í nál. Hið sama má segja um ýmsar af brtt. meiri hl. n. Fjöldi þeirra sýnir, að ekki var vanþörf á að hefla nokkra vankanta af frv. Að þessu leyti hefur frv. breytzt nokkuð til bóta í meðförum nefndarinnar. Hv. frsm. meiri hl. lagði áherzlu á það í ræðu sinni í gær, að ákvæði frv. um byggingarsjóð væru alger nýmæli, og var hann mjög hrifinn af þeim. Þetta er að vísu nýtt orð, en minni hl. telur enga ástæðu til þeirrar nafnbreytingar á varasjóði hins almenna veðiánakerfis, sem felst í ákvæðum frv. um byggingarsjóð. Aðalatriðið er að efla varasjóðinn. Það mun alltaf hafa verið gert ráð fyrir, að lán ríkisins til lánadeildar smáíbúða og A-flokkabréf ríkisins, er keypt voru fyrir tekjuafgang ríkissjóðs 1955, gengju til varasjóðs hins almenna veðiánakerfis, og er rétt að ganga formlega frá því með löggjöf. Þá getur minni hl. einnig mælt með því, að 2/3 af væntanlegum stóreignaskatti og 1% álag á tekju- og eignarskatt og stríðsgróðaskatt og aðflutningsgjöld renni til íbúðarlána, svo sem ráð er fyrir gert í frv. Aðalnýmæli frv. munu vera ákvæði þess um skyldusparnað. Sú hugmynd er óneitanlega athyglisverð, en nokkuð umdeild. Hún er ekki ný, eins og fram kom við 1. umr. um málið hér í hv. d., en hefur þó lítið verið rædd og athuguð almennt, svo að mér sé kunnugt. Það vekur athygli, að höfundar frv. bera þessa hugmynd fram sem barn í reifum án þess að gera nokkra teljandi grein fyrir henni. Það er aðeins örstutt aths., sem fylgir 10. gr. frv. Hvergi er vikið að því, hvernig svipuð ákvæði hafa reynzt í öðrum löndum eða hvort þau yfirleitt eru finnanleg eða tíðkanleg í löggjöf annarra þjóða. Ekkert er minnzt á skyldusparnað í skýrslunni á fskj. í um athugun á íbúðabyggingum í Noregi, Svíþjóð og Danmörku, þótt sú skýrsla sé „gerð á ferð“ um Norðurlönd í marz 1957, eins og þar segir. Það kemur og fram, að höfundar frv. hafa gert sér mjög óljósa hugmynd um þennan skyldusparnað og framkvæmd hans. Í frv. stóð: „Vegna framkvæmda á ákvæðum þessa kafla skulu gefin út sparimerki.“ Nú er þessi skylda orðin að heimild í brtt. meiri hl. n. víð frv. Þetta sýnir, að óttazt er, að framkvæmd þessara ákvæða verði mjög erfið. Í n. kom fram sú aths., að eðlilegast og þægilegast mundi vera að miða greiðslu fjár þess, sem skylt er að leggja til hliðar sem skyldusparnað, við skattskýrslur og innheimta það eftir á með öðrum gjöldum, en það þótti bera of sterkan keim af skattgreiðslu, og af sköttum hafa allir fengið nóg. Enn fremur var því svarað til, að lítt stoðaði að rýja gemlinginn, þegar hann væri genginn úr reyfinu, og má það til sanns vegar færa, ef ákvæði frv. að þessu leyti byggjast fyrst og fremst á því að rýja. Hv. frsm. meiri hl. n. sagði í ræðu sinni, að bann fengi ekki skilið afstöðu okkar í minni hl. til skyldusparnaðarins. Við því er ekkert að segja. Ég geri þó ráð fyrir því, að hann geti fallizt á, að frjáls sparnaður sé æskilegri, ef hann leiðir til sömu niðurstöðu. Í Vestur-Þýzkalandi starfa að sögn sérstakir byggingasparisjóðir, sem gera sparnaðarsamninga við fólk í þessu skyni. Hef ég heyrt, að kerfi þetta hafi reynzt mjög vel þar í landi. En það er sama sagan. Um þetta atriði lágu engar upplýsingar fyrir n. Veit ég þó ekki betur en maður eða menn hafi verið sendir til Vestur-Þýzkalands á vegum hins opinbera, að vísu kannske ekki alveg nú nýlega, einmitt til þess að kynna sér hinar stórfelldu byggingarframkvæmdir þar í landi og hafa spurnir af hinni glæsilegu og öru þróun og uppbyggingu húsnæðismálanna þar. Að öllu þessu athuguðu telur minni hl. rétt að gera nú þegar gangskör að því að koma á fót frjálsum, samningsbundnum sparnaði til íbúðabygginga, svo sem ráð var fyrir gert í lögum nr. 55 frá 1955. Leggur því minni hl. til, að sett sé á stofn undir yfirstjórn húsnæðismálastjórnar og veðdeildar Landsbanka Íslands sérstakt form spariinnlána í bönkum og sparisjóðum í þessu skyni. Er lagt til, að vextir af þessum innlánum verði hærri en almennir sparisjóðsvextir og að það fé, sem sparað er á þennan hátt, verði undanþegið tekjuskatti og útsvari. Þá er og lagt til, að eigendur þessara innlána fái forgangsrétt að íbúðalánum hins almenna veðlánakerfis, er séu 25% hærri en venjulegt lánshámark er. Með þessu móti ætti að geta fengizt mikið fjármagn til íbúðalána með frjálsri sparifjármyndun. Með tilliti til þess, sem að framan greinir, ber minni hl. fram allmargar brtt. Ég skal ekki tefja lengi við að rekja þær allar nákvæmlega, en get að sjálfsögðu bent á, að aðalbreytingartill. eru við 2. gr. frv. og svo ákvæði frv. um skyldusparnað, auk ýmissa minni háttar breytinga, en margar þeirra leiðir beinlínis af því, að breytt er um form á frv. En ég ætla ekki að tefja við að rekja allar þessar brtt. nákvæmlega, enda mjög orðið áliðið þingtímans, eins og sagt er. Ég vil þó alveg sérstaklega leggja áherzlu á það, að þetta eru miklu minni breytingar en menn halda fljótt á litið. Kemur það skýrt í ljós, þegar frv. er borið saman við lögin frá 1965. Þótt lagt sé til, að formi frv. verði breytt svo mjög, að því er virðist, eru þó brtt. minni hl. einni færri en brtt. meiri hl. Að sjálfsögðu gera bæði meiri og minni hl. n. ráð fyrir því, að sett verði reglugerð, er geymi nánari fyrirmæli um þetta efni, en minni hl. telur, að sum ákvæði frv. eigi aðeins heima í reglugerð, en ekki í lögunum sjálfum. Kosta þarf kapps um það að hafa þessa löggjöf skýra, einfalda og aðgengilega fyrir almenning, svo mjög sem þessi mál varða heill og hamingju fólksins í landinu. Ég hef þessi orð ekki fleiri, en vil aðeins að lokum taka það fram, að þótt leiðir hafi skilið í n., er ég sammála ýmsu því, sem hv. frsm. meiri hl. sagði í ræðu sinni hér í gær um þessi mál almennt. Og ég hygg, að við séum á einu máli um það, að málum þessum þurfi að skipa sem bezt í framtíðinni.



Herra forseti. Áður en ég vík að þeim fáu athugasemdum, sem ég vildi koma fram hér við ræðu hv. frsm. minni hl. (FÞ), þá tel ég rétt að skýra hér örlítið brtt., sem meiri hl. óskar að leggja hér fram skriflega. Er það yfirsjón af nefndarinnar hálfu, að þessar brtt. fylgdu ekki með á þskj. 541, en þó talið nauðsynlegt að koma með þær nú. Sú fyrri er á þá leið, að aftan við 17. gr. bætist stafliður, svo hljóðandi: „3. málsgr. sömu lagagreinar falli niður.“ Er það varðandi framlög sveitarfélaganna á hvern einstakling. Var þar gert ráð fyrir í n., að þær tölur stæðu áfram, sem þar er frá greint í 17. gr. En önnur ákvæði laganna munu hafa gert ráð fyrir því, að það yrðu grunntölur og á það bættist vísitala. Hér er því lagt til, að vísitöluákvæði laganna sé fellt niður. Önnur brtt., sem er nánast einnig leiðrétting, er við 24. gr., að aftan við gr. bætist: „l. nr. 3/1957, um breyting á þeim lögum.“ Það er um, að sú breyting, sem brbl. frá því í ágúst s.l. fjölluðu um, um skipan húsnæðismálastjórnar, falli niður. Þá er í þriðja lagi lagt til, að svo hljóðandi bráðabirgðaákvæði komi á eftir 25. gr.: „Starfstímabil þeirra manna í húsnæðismálastjórn, sem kosnir eru af Alþingi í fyrsta sinn samkvæmt lögum þessum, og þess manns, er ráðherra skipar, svo og varamanna, skal vera til ársloka 1960.“ Í frv. er gert ráð fyrir, að kjörtímabil þessarar stjórnar sé 3 ár, en vegna þess, hvernig á stendur árinu, er talið rétt, að þetta bráðabirgðaákvæði komi hér, þannig að kjörtímabil þeirra manna, sem nú verða kjörnir í fyrsta sinn samkv. l., verði 31/2 ár, en framvegis verði kjörtímabilið 3 ár. Frsm. minni hl., hv. 11. landsk., lýsti því hér, sem ég hafði reyndar drepið á í minni framsöguræðu í gær, að hann teldi, að þær breytingar, sem meiri hl. n. leggur til, og reyndar frv. sem heild væri ekki borið fram á réttum forsendum og ætti að bera fram sem breytingar við þau lög, sem í gildi eru. Ég lýsti afstöðu minni til þessa álits minni hl., sem reyndar var kunnugt úr nefndarstörfunum, og taldi erfitt að skilja þann tilgang, sem beinlínis í því fælist að bera brtt. fram í þessu formi, enda skorti mjög á það, að hv. frsm. gæfi á því nægilegar skýringar, þannig að það mál liggur raunverulega enn þá óskýrt af þeirra hálfu, sem minni hl. skipa. Það, sem hann taldi frv. helzt til foráttu, var, að í 2. gr. væri vald og sjálfsforræði bæjarfélaganna mjög skert og ákveðinn hluti þess valds, sem bæjarfélögin eða sveitarstjórnirnar hefðu haft, væri þar lagður undir húsnæðismálastjórn, að vísu sem heimild, en það yrði að gera ráð fyrir, að öllum heimildum yrði beitt, þegar henta þætti. Ég tel nú, að það þurfi ekki langra skýringa við, hvers vegna þetta ákvæði, sem hann hnaut nú helzt um í 2. gr., er þar komið. Ég þóttist hafa skýrt það nægjanlega í minni framsöguræðu í gær. En það má öllum vera ljóst, að önnur ákvæði greinarinnar um verkefni húsnæðismálastjórnar sjálfrar eru gagnslaust hjóm eitt, ef húsnæðismálastjórn á ekki að hafa þá aðstöðu, sem henni er gefin um það að fá ákveðin svæði skipulögð af sveitarstjórnunum eða skipulagsnefndum sveitarstjórnanna. Með því eru henni allar götur lokaðar um framkvæmd annarra ákvæða þessarar sömu greinar. Og ég heyrði ekki, að hv. frsm. hefði neitt við þau ákvæði að athuga. En honum má vera jafnljóst og þm. öllum, að þær skyldur, sem húsnæðismálastjórn eru þar lagðar á herðar, knýja á um nauðsyn þess, að hún geti haft m.a. landsvæði til ráðstöfunar um byggingu þeirra íbúða, sem að færustu manna dómi yrðu taldar hagkvæmastar. Ég gat einnig um afstöðu minni hl. til 10. gr. frv., sem einnig lá mjög skýrt fyrir í n., en það var ágreiningurinn um það, hvort skyldusparnaði eigi að koma á, og vék hann lítillega að því, að hann teldi það mjög vafasamt, svo að ekki sé sterkara að orði kveðið, að sparnaðinum yrði komið á í þessu formi, og benti þá helzt á, að taka ætti upp frjálsan, samningsbundinn sparnað. Ég vil enn ítreka það, sem ég sagði í minni framsöguræðu í gær, að þessi frjálsi sparnaður er heimilaður með 9. gr. frv., og ætti reynslan að leiða það í ljós, hvor greinin verður í framtiðinni öruggari tekjur fyrir húsnæðismálastjórn. Hann reyndi ekki heldur að hrekja það, sem ég taldi höfuðkosti skyldusparnaðarins í gær í minni framsöguræðu, en það væri það öryggi, sem fjármálum húsnæðismálastofnunarinnar væri tryggt með þessari skyldu. Það er á allra vitorði það öryggisleysi, sem ríkt hefur um fjárhagsmál húsnæðismálastjórnar, því að ekki var með hinum eldri lögum tryggt það útlánsfé, sem þar var gert ráð fyrir, nema til tveggja ára, og þó að meginhluti þeirra laga, sem enn þá eru í gildi um þessi mál, hafi fjallað um stórar og miklar skyldur, sem húsnæðismálastjórn voru á herðar lagðar og hún átti að framkvæma, eins og t.d. tæknimálin, þá hefur bókstaflega strandað á framkvæmd þeirra ákvæða, að fjárhagurinn hefur ekki leyft, að lögin verði til fullnustu framkvæmd í því formi, sem þau voru upphaflega samþykkt. Ég undirstrika það því einu sinni enn, að höfuðkostur skyldusparnaðarins er að mínum dómi og okkar, sem meiri hl. skipum, sá, að hann tryggir húsnæðismálastofnuninni fé, sem hún með öðrum hætti getur ekki fengið, og tryggir þá um leið, að önnur þau ákvæði, sem engar deilur eru um, að eigi að vera í frv., verði framkvæmd, að svo miklu leyti sem sá fjárhagur leyfir á hverjum tíma. En sú fjárupphæð frá ári til árs á að verða öruggari og betur vitað um, hver hún verður, heldur en ef eingöngu er ætlað upp á frjálsan, samningsbundinn sparnað, sem hv. frsm. minni hl. lagði sérstaka áherzlu á. Í lok ræðu sinnar sagði frsm., að það væri álit þeirra, er minni hl. skipuðu, að nauðsynlegt sé, að löggjöfin sé skýr og megi liggja sem allra gleggst fyrir almenningi. En þó virðist mér við fljótan yfirlestur þeirra brtt., sem minni hl. leggur hér til, að það sé síður en svo, að þær brtt. muni miða í þá átt, þar sem gert er ráð fyrir mun meiri reglugerðarákvæðum en í því frv. og þeim brtt., sem meiri hl. hefur hér flutt. Það miðar því ekki í þá átt að gera löggjöfina skýrari og aðgengilegri fyrir almenning. Það er vitað mál af reynslu, sem fengin er í þeim efnum, að reglugerðir eru yfirleitt ekki í almannahöndum, en hins vegar er það meira öryggi fyrir almenning, að framkvæmd einstakra liða sé fram tekin í löggjöfinni sjálfri. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að rekja frekar einstök atriði þeirrar framsöguræðu, er bv. 11. landsk. flutti, en vísa að öðru leyti til framsöguræðu minnar hér í gær fyrir frv. Um málsmeðferðina verður forseti að sjálfsögðu úr að skera, en mér sýnist, að það sé mjög mikill vafi á því, að brtt. minni hl. geti verið bornar upp samhliða brtt. meiri hl., þar sem þær eru upp byggðar á allt öðrum forsendum. Ég leyfi mér svo að leggja fram skriflegar þær brtt., sem ég gat um í upphafi máls míns.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá atriði. - Til leiðréttingar við það, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, vil ég einungis taka það skýrt fram, að ég vék síður en svo að öllum ákvæðum frv., sem ég taldi athugaverð, heldur nefndi aðeins dæmi nánast af handahófi. Hv. síðasti ræðumaður fór nokkrum orðum um það öryggi, sem hann taldi að fælist í skyldusparnaði. Það má vel vera, að nokkurt öryggi sé í þessu, en ég hygg þó, að útreikningar höfunda frv. séu dálitið hæpnir að þessu leyti. Út af því, sem hann sagði, að tíminn mundi skera úr því, hvort meira kæmi inn af fé samkv. 9. eða 10. gr. frv., vil ég einungis benda honum á það, að ef farið er að till. minni hl. og eingöngu miðað við að breyta og víkka svið hins frjálsa sparnaðar samkv. 9. gr., þá er það meginmunur, að samkv. okkar tillögum verður hinn frjálsi sparnaður gerður skatt- og útsvarsfrjáls, og mætti segja mér, að þetta gæti orðið öruggur tekjustofn í framtíðinni, þótt að sjálfsögðu sé ekki hægt að fullyrða um það á þessu stigi. Þá talaði hv. frsm. meiri hl. um það, að brtt. okkar væru óaðgengilegri, vegna þess að þær miðuðu að fleiri reglugerðarákvæðum. Ég held nú satt að segja, að fleiri reglugerðarákvæði stuðli að því að hafa löggjöfina skýra og einfalda. Að vísu er nokkurt öryggi að hafa sem flest ákvæði í löggjöf, en það á þó ekki að koma að sök, og ég tel alveg tvímælalaust, að fara eigi eftir þeirri meginreglu að hafa löggjöfina fáorða, gagnorða og skýra, en geyma hitt í reglugerðum, sem meira telst til upptalninga og smáatriða. Ég vil svo ekki hafa þessi orð fleiri, en treysti forseta til þess að fara höndum um þetta mál, svo sem lög og reglur gera ráð fyrir.



Herra forseti. Síðan þetta mál var lagt fram, hefur komið í ljós, að nýmæli þess hafa vakið mikla athygli og yfirleitt fundið ríkan hljómgrunn meðal fólks í öllum stjórnmálaflokkum, ekki síður meðal stjórnarandstæðinga en fylgismanna stjórnarinnar. Í umræðum blaða um málið hefur það líka verið ljóst, að gegn nýmælum frv., t.d. um byggingarsjóð og um frjálsan sparnað og skyldusparnað, hafa ekki verið neinar ádeilur, sem teljandi séu, og frá unga fólkinu sjálfu hefur ekki heyrzt nokkur mótmælarödd, svo að ég minnist. Þetta allt saman er ánægjulegt og gat vakið vonir um það, að hv. n., sem málið fékk til meðferðar, bæri gæfu til þess að skila samhljóða áliti um það. Því miður hefur þó þannig farið, að n. hefur klofnað og meiri hl. skilað nokkrum breytingum til lagfæringar á frv., og eru þær flestar smávægilegs eðlis og umturna á engan hátt frv., valda engum stórbreytingum á meginefni þess. Ég sé nú fyrst í dag nál. minni hl., og virðist mér það nál. og þær brtt., sem því fylgja, einmitt undirstrika það, að efnislega sé ekki mikill ágreiningur um málið. Ég fæ ekki betur séð en að minni hl. taki einmitt upp í sínar brtt. kjarnann úr ýmsum nýmælum frv., vilji þó ekki sætta sig við þau heiti, sem þessi nýmæli bera í frv., vilji ekki, að varasjóður hins almenna veðlánakerfis heiti byggingarsjóður ríkisins, ekki heldur, að skyldusparnaðurinn heiti skyldusparnaður, heldur séu það húsinnián í banka, sem njóti sams konar fríðinda og skyldusparnaðurinn átti að njóta, þ.e.a.s. skattfrelsis og útsvarsfrelsis, og fái forgang til lána, þegar þeirri sömu upphæð sé náð á sama tíma sem ráð er fyrir gert í frv., þ.e.a.s. ekki minna en 25 þús. kr. á 5 árum. Og eins og um þetta atriði er það um mörg önnur, að efnið í nýmælum frv. er tekið upp í þessar brtt., og aðalsvipsmótsbreytingin á brtt. minni hl. mörgum hverjum og meiri hl. er svo sú, að allar eru brtt. bornar fram sem breytingar á hinum gömlu lögum um húsnæðismálastjórn, sem gilt hafa s.l. 2 ár, en ekki breytingar við frv., sem hér liggur fyrir, og er það svona eins og tilhneiging til þess að seilast svolítið um öxl til lokunnar, en ekki að grípa beint til þess, sem fyrir hendinni lá, sem var frv. um hina nýju skipun húsnæðismálanna. Það kunna einhverjar ástæður, sem mér er ekki kunnugt um, að hafa legið til þess, að hv. minni hl. kaus heldur að hafa þetta heildarform á sínum brtt., og hef ég ekkert við það að athuga. Hin gamla húsnæðismálalöggjöf með sínum kostum og sínum mörgu og stóru göllum er einhvers konar heilög kýr, sem hv. minni hl. hefur sérstaka ást á, og það er hans einkamál. Um brtt. skal ég svo leyfa mér að fara örfáum orðum. - Ég skal taka það fram um 1. brtt. hjá hv. meiri hl., að mér finnst sú till. ganga of skammt, þ.e.a.s. hún takmarkar alveg ákveðið, að hve miklu leyti ríkissjóður eigi að bera kostnað af hinni opinberu fyrirgreiðslu fyrir fólkið í húsnæðismálunum. Þar segir nefnilega, að þóknun húsnæðismálastjórnar og laun framkvæmdastjóra skuli greiðast úr ríkissjóði, en annar kostnaður stofnunarinnar úr byggingarsjóði ríkisins. Þessum málum er viða í löndum þannig skipað, að byggingarmálin eru í sérstöku rn. hjá ríkisstjórnunum, húsnæðismálaráðuneyti, og þá er auðvitað allur kostnaður við rekstur þessara mála borgaður af ríkissjóði viðkomandi lands. Ekkert hefði verið óeðlilegt, að þetta form hefði verið haft á hér, og þá hefði engum manni dottið í hug annað en að kostnaðurinn við stofnunina sjálfa alla væri borinn uppi af ríkissjóði. Ég hygg, að ég sé ekki einn um það, heldur séu það margir, sem er nokkuð sárt um að þurfa nokkuð að skerða hið takmarkaða fé byggingarsjóðsins til annars en lánveitinganna sjálfra til þess að bæta úr húsnæðisástandinu og sjái eftir hverjum eyri, sem þarf að fara í rekstrarkostnað stofnunarinnar sjálfrar. Ég hefði því kosið, að kostnaðurinn við húsnæðismálastofnunina hefði, eins og til var ætlazt í frv. sjálfu, átt að vera borinn uppi af ríkissjóði og að ekki væri gert ráð fyrir, að neitt þyrfti að taka af tekjum byggingarsjóðsins til rekstrarkostnaðarins. Það hefði mér verið mest að skapi og vil raunar víkja því til hv. meiri hl., hvort hann vilji ekki freista þess að koma rýmri ákvæðum þarna í gegn um hlutdeild ríkissjóðs í kostnaði við rekstur búsnæðismálastofnunar ríkisins. Í b-lið 2. till. segir, að húsnæðismálastjórninni sé heimilt að undirbúa byggingu íbúðarhúsahverfa í kaupstöðum með því að láta gera skipulagsuppdrætti að þeim í samráði við skipulagsnefnd ríkisins. Þetta er gamalt heiti á þessum aðila, en síðan hefur vaxið upp sérstök stofnun, sem fer með skipulagsmálin, og skipulagsstjóri ríkisins er forstöðumaður þeirrar stofnunar. Ég geri ráð fyrir, að þrátt fyrir gamla nafnið, skipulagsnefnd ríkisins, sé þarna átt við, að þessi mál eigi að fá samþykki skipulagsstjóra og þeirrar stofnunar, sem undir hann heyrir, en ekki bara n., sem aðeins mun nú koma saman einu sinni til tvisvar sinnum á ári og er þannig í raun og veru meira nafnið heldur en hitt, að hún sé sú stofnunin, sem ræður fram úr þessum málum. Upphaflega voru vegamálastjóri, vitamálastjóri og húsameistari ríkisins þeir aðilar, sem með lögum fóru með skipulagsmálin, en síðan hefur skipulagsstjóri og hans stofnun risið upp, og er það auðvitað það, sem við er átt að þarna eigi að skera úr ásamt samþykki félmrh., þegar um er að ræða skipulagsuppdrætti af svæðum, sem húsnæðismálastjórnin á að undirbúa byggingar á. Um tillögurnar að öðru leyti, flestar, sé ég ekki ástæðu til þess að fara mörgum orðum. Ég tel þær sjálfsagðar, bæði þær, sem eru þarna niðurfeilingar og eins viðaukar og breytt orðalag. Ég vil láta í ljós, að ég tel alveg sjálfsagt, að bending sé um það gefin, að húsnæðismálastjórnin skuli veita lán út um landsbyggðina með það fyrir augum að greiða í ríkari mæli fyrir byggingu íbúðarhúsnæðis úti um landið, ef það mætti stuðla heldur að auknu jafnvægi í byggð landsins, en um þetta er hér brtt. Tel ég það til bóta. Þá er enn fremur hér till., 8. brtt., um það, að veðdeildin skuli sjá um, að afgreiðsla og innheimta þessara lána geti farið fram í peningastofnunum sem viðast úti um landið. Veðdeildin hefur haft það þannig í framkvæmdinni, að öll lánin hafa verið greidd inn hér og menn hafa sent greiðslurnar hingað og þurft að hafa umboðsmenn til þess að rekast í þessu fyrir sig. Þetta eru veruleg óþægindi fyrir fólk úti um land, og væri miklu eðlilegra, að afgreiðsla lánanna gæti farið fram úti um land í peningastofnunum og eins innborganir á afborgunum og vöxtum, og tel ég þessa brtt. vera mjög til bóta og vafalaust í samræmi við vilja fólks úti um landsbyggðina í þessu efni. Þá var í frv. gert ráð fyrir því, að sveitarstjórnir gætu veitt undanþágu frá skyldusparnaði, en hér er lagt til, að þetta verði undirskattanefndir og þá væntanlega skattstjórar, þar sem þeir fara með störf undirskattanefnda eða eru komnir í þeirra stað, og get ég fallizt á, að þetta sé til bóta, því að í flestum tilfellum mundu sveitarstjórnirnar líklega hafa orðið að sækja upplýsingar um efnahagsástand og aðrar ástæður viðkomandi manna, sem voru að sækja um undanþágu, mikið í gögn og plögg skattanefndanna eða skattstjóranna. Tel ég þetta því krókaminni framkvæmd og eðlilegri. Aðrar till. hjá meiri hl. tel ég alveg ástæðulaust að fjölyrða um. Mér finnst, að þegar menn bera þær saman við texta frv., þá muni flestir telja þær eðlilegar og til bóta. Tillögur minni hlutans hef ég þegar nefnt, og það, sem sérstaklega einkennir þær, er þetta, að þær eru brtt. ekki við frv., sem fyrir liggur, heldur við lögin um húsnæðismálastjórn, og verða náttúrlega bornar fram sem slíkar, en ekki í sambandi við einstakar greinar frv. hér. Efnislega sé ég ekki annað en að margt í þeim sé einmitt tekið úr þessu frv., sem hv. frsm. minni hl. var mjög að tala um að væri ekki til fyrirmyndar og illa vandað að frágangi og þar fram eftir götunum, án þess að nokkur rök væru nefnd þeim staðhæfingum til stuðnings. Efnið hefur þó ekki verið svo fráleitt, að ekki þætti ástæða til þess að hirða meginhlutann af því. Og það gleður mig. Það sýnir einmitt, að bv. minni hl. viðurkennir, að öll helztu nýmæli frv. eru til bóta og eru girnileg í augum minni hlutans. Annars hefðu tillögurnar ekki verið efnislega á þann hátt, sem þær eru hér, því að efni þeirra mjög margra er sótt rakleitt í frv., meira að segja svo, að e.t.v. er það ástæðan til þess, að þær voru ekki bornar fram sem breytingar við frv., því að þá var ekki hægt að koma þeim við, þá var efni þessara tillagna til í frv., sem þeir ætluðu einmitt að breyta, og það var eingöngu hægt að setja það á pappír með því að fara þá krókaleið að gera þær að brtt. við lögin, sem núna eru í gildi og ekki hafa neitt af þessu efni inni að halda. Þetta er sjálfsagt skýringin á því. Þeir voru svo skotnir í efni frv., að í það þurftu þeir að sækja efnivið í sínar tillögur, og þá var auðvitað ekki hægt að forma það sem brtt. við frv. sjálft, en við lögin, sem ekki höfðu neitt af þessu efni, var vel hægt að hnoða því sem breytingum. Það gleður mig alveg sérstaklega, að félmrh. virðist njóta mikils trausts hv. minni hl., því að það er við meginhluta þessara till. sá viðauki, að félmrh. skuli heimilað að setja reglugerðir þvers og kruss þessu til nánari útfærslu og framkvæmda, og get ég ekki tekið það öðruvísi en sem mjög greinilegar traustsyfirlýsingar. Er það nokkurn veginn eins og rauður þráður í gegnum brtt., og fyrir það er ég hv. minni hl. náttúrlega mjög svo þakklátur. Hins vegar hryggir það mig heldur að sjá, að þegar þeir voru komnir í gegnum I. og II. kafla og aftur í III. kafla, þá hafa þeir verið búnir að fá meginhlutann af þeim nýmælum, sem þeir vildu fá samþykkt sem breytingar á gildandi húsnæðismálalögum, og leggja þá eftir það til, þegar kemur að breytingum um verkamannabústaðina og um skyldusparnaðinn og um útrýmingu heilsuspillandi húsnæðis, að 10., 11., 12., 13., 14., 15., 16., 17., 18., 19., 20. og 21. gr. falli niður, sem sé að allur síðari helmingur frv. falli niður. Það kannske gerir löggjöfina svona heldur endasleppa, en þó voru þeir áður búnir að taka meginhlutann af efninu úr þessum greinum einnig í sínar brtt. Það er náttúrlega augljóst mál, að skyldusparnaðurinn í því formi, sem þarna er, gefur húsnæðismálastjórninni og byggingarsjóði miklu öruggari tekjur til þess að reikna með ákveðið heldur en hið lauslega form hv. minni hluta um sparnað eða húsinnlán, eins og það er kallað hér, húsinnlán, sem enginn veit fyrir fram, hvort yrðu notuð í meiri eða minni stíl. Það mundi vera miklu lausara undir fæti hjá húsnæðismálastjórninni, ef hún ætti að byggja á þeim tekjuvonum, sem miðuðust við húsinnlánin skv. tillögum minni hl., heldur en þær tekjur, sem hún getur nokkurn veginn reiknað út, hverjar verði skv. ákvæðum 10. gr. um skyldusparnaðinn. Og það eitt væri þegar mjög mikill galli við till. minni hl. Viðvíkjandi framkvæmdinni, að skyldusparnaðinn skuli innheimta með sparimerkjum, eins og það stendur í frv., sem nú hefur verið sett fram í heildarformi í till. meiri hl., er það að segja, að ég hygg nú, að það sé vandfundið form, þar sem betur sé tryggt það, sem þarna þarf að nást, sem sé að fyrir liggi í senn í höndum hins unga manns eða hinnar ungu stúlku, sem hefur innt af hendi skyldusparnaðinn, - hann eða hún þarf að hafa í höndum sönnun þess, hvað hún hefur sparað mikið. Og það verður að vera alveg óhrekjanlegt: þetta hefur verið sparað. Þessi gögn þurfa líka að vera í höndum atvinnurekendanna, sem eru skyldugir til þess að halda eftir sömu upphæð, og það verður að vera hægt að fylgjast með því, að þessu beri saman, því, sem atvinnurekandinn gefur upp og hann á að krefja hann um, og að ungi maðurinn eða stúlkan geti líka sannað, að þetta fé hafi verið sparað og ekki eytt í neitt annað, og á þessu fimm ára tímabili er vandséð, hvernig hægt sé að sanna það betur en með greiðslumerkjabókunum sínum, sem þá á að bera saman við það uppgjör, sem hins vegar hefur komið til búsnæðismálastjórnarinnar frá atvinnurekendunum, sem greitt hafa féð, hafa upphaflega tekið það sem geymslufé við launaútborgun og skilað því síðan til húsnæðismálastjórnar. Ég hygg því, að heimildin, sem hér er talað um, verði áreiðanlega það form, sem verði notað, til þess að þarna sé örugglega um búið, að ekki fari á milli mála, hvað af launum atvinnurekandinn hefur haldið eftir og hvað ungi maðurinn eða stúlkan á að fá að fimm árunum liðnum og hefur raunverulega lagt til hliðar og getur sannað, að þarna sé ógreitt í sínar hendur. Það sannar sparimerkjabókin alveg óumdeilanlega. Ég skal þá ljúka máli mínu og læt í ljós ánægju mína með það, að þetta mál hefur tekizt að undirbúa þannig, og það fullyrði ég, að það var ekki kastað til þess höndum, að meiri hluti og minni hluti eru efnislega langleiðina sammála, að almenningsálitið, sem myndazt hefur, síðan frv. var lagt fram, - síðan er nokkuð langur tími, - virðist vera á þá lund, að málið eigi í heild miklu fylgi að fagna og hafi síður en svo valdið óánægju meðal unga fólksins út af þeim ákvæðum, sem í frv. eru um skyldusparnaðinn. Ég tel það ekki nema eðlilegt á frjálsu þingi, að einhver blæbrigði skoðana séu um svona stórfellt mál með margvislegum nýmælum, og er því ekkert hneykslaður á því, þó að hv. stjórnarandstaða hafi talið betur á því fara að kljúfa nefndina og skila sérstökum tillögum, sem þá fyrst og fremst virðast vera fluttar vegna þess, að þeir óskuðu að flytja þær sem brtt. við gildandi lög, en ekki við frv. Ég þakka svo hv. n. fyrir athugun á málinu og tel um niðurstöður nefndarinnar, - vafalaust á minni hl. þar hlut að máli líka, þó að hann fylgdist ekki með við endanlegan flutning tillagnanna, - að málið hafi verið vel athugað og breytingar gerðar á því til bóta, eins og vænta mátti um slíkt stórmál með mörgum nýmælum.



Herra forseti. Nokkrar brigður hafa verið á það bornar af hálfu hv. meiri hl. og jafnvel hæstv. félmrh., að formlega rétt væri að bera brtt. minni hl. hv. n. upp við lögin um húsnæðismálastjórn frá 1955. Skildist mér jafnvel á frsm. hv. meiri hl., að hann óskaði álits eða úrskurðar hæstv. forseta um þetta atriði. Ég vil af þessu tilefni aðeins benda á það, að brtt. hv. minni hl. eru stílaðar við það frv., sem hér liggur fyrir. Hins vegar er gert ráð fyrir því í brtt., að hin nýju lög, sem sett verða samkvæmt því frv., sem hér er verið að afgreiða, verði stíluð sem breytingar við gildandi lög um þetta efni. Og ég verð að segja, að mér finnst það miklu eðlilegra, ekki sízt þegar á það er litið, að allt þetta frv., sem hér liggur fyrir, er ein uppsuða úr lögunum um húsnæðismálastjórn frá 1955. Hv. minni hl. hefur því í öllu farið formlega rétt að, og ég treysti það á reynslu og réttsýni hæstv. forseta, að ég veit, að ekki kemur annað til mála en að hann telji hv. minni hl. hafa haft réttan hátt á í þessu efni. Það má nú segja um hæstv. félmrh. og þetta frv., að hverjum þykir sinn fugl fagur, þótt hann sé bæði ljótur og magur. Þetta frv. felur nefnilega ekki í sér þær nýjungar, að hægt sé að segja, að það sé um eitt eða neitt merkilegt. Það er að mínu álíti mjög ómerkilegt frv., eitthvert allra ómerkilegasta frv., sem flutt hefur verið um stórt mál og þýðingarmikið um lengri tíma á hv. Alþingi. Og það sýnir bezt, hvílík hrákasmíð þetta frv. hefur verið af hálfu hæstv. félmrh., að hans eigin stuðningsmenn í hv. félmn. hafa ekki treyst sér til annars en að bera upp við það fyrst 27 brtt., sem útbýtt hefur verið á þskj. hér í hv. þd., og síðan 3 skriflegar brtt., samtals 30 brtt. Svo kemur hæstv. félmrh., sjálfumglaður að vanda, og segir, að það hafi ekki verið kastað höndunum til þessa frv. Ég held einmitt, að ræða hv. frsm. meiri hl. n. hafi sannað greinilega, að það hefur verið kastað mjög höndunum til þessa frv. Hv. frsm. var allan tímann að reyna að bera í bætifláka fyrir þær veilur, sem væru í uppbyggingu frv. Honum tókst það auðvitað ekki, þó að hann hefði þar góðan vilja til. Og það sprettur af því, að verkin sýna merkin. Meiri hluti n. flytur hvorki meira né minna en 30 brtt. til þess að draga úr verstu agnúunum og fljótfærnisvitleysunum í verkum hæstv. félmrh. Þetta er sannleikurinn í málinu, hversu sjálfglaður og ánægður sem hæstv. ráðh. er svo hér í máli á eftir. Auk þess koma svo allmargar brtt. frá hv. minni hl., sem einnig fela í sér tilraun til þess að draga úr verstu vanköntunum og koma einhverju viti í þennan frumvarpsóburð hæstv. ráðh., sem hann var svo ánægður með hér áðan. Hæstv. ráðh. fór geyst af stað í þessu máli. Hann byrjaði á því við 1. umr. þess að ásaka hæstv. fyrrverandi ríkisstjórnir fyrir það, að ekkert eða svo til ekkert hefði verið gert í húsnæðismálunum. Tveir hv. þm., annar stuðningsmaður hæstv. ríkisstj. og hinn 6. þm. Reykv., veittu ráðh. nokkra hirtingu fyrir þessar fullyrðingar hans. Á það var bent, að á s.l. 5 árum hafa undir forustu tveggja síðustu ríkisstj. verið veitt hvorki meira né minna en um 3000 lán til íbúðabygginga í landinu úr lánadeild smáíbúða og á vegum þess nýja veðlánakerfis, sem starfað hafði í rúmlega eitt ár og nú hefur starfað í um það bil tvö ár og sett var á laggirnar fyrir frumkvæði hv. fráfarandi síðustu ríkisstj. Samtals 3000 lán höfðu verið veitt fyrir forustu þessara tveggja ríkisstj. Á vegum þess veðlánakerfis, sem stofnað var fyrir frumkvæði síðustu ríkisstj., voru veitt lán beint frá húsnæðismálastjórn, er námu um 80 millj. kr. Samtals voru veitt löng byggingarlán, meðan þetta nýja veðiánakerfi starfaði, sem námu um 230 millj. kr. Þetta eru allt saman tölur, sem raktar hafa verið ekki einungis af stjórnarandstæðingum nú, heldur bent á af öðrum stuðningsmönnum fyrrverandi hv. ríkisstj., og á ég þar fyrst og fremst við hv. þm. S-Þ., sem flutti um þetta greinargóða ræðu við 1. umr. þessa máls. Svo kemur hæstv. félmrh. hér og segir, að nýmæli þessa frv. hafi vakið mikla athygli og átt ríkan hljómgrunn hjá ekki aðeins stjórnarsinnum, heldur stjórnarandstæðingum um land allt. Sannleikurinn í þessu máli er sá, að þetta frv. hefur vakið almenn vonbrigði vegna þess, hversu greinilega afturför er um að ræða með boðskap þess. Í því kemur greinilega fram, að hæstv. núv. félmrh. hefur ekki getað tryggt neitt fé frá bönkum og lánastofnunum til starfsemi veðlánakerfisins á þessu ári. Í grg. er hins vegar sagt, að ríkisstj. muni sjá um, að húsnæðismálastjórn fái til úthlutunar á árinu 1957 eigi minni fjárhæð auk byggingarsjóðsins en 44 millj. kr., og muni hún taka upp samninga við banka og tryggingarfélög til þess að tryggja þetta. Stjórnin er sem sagt ekki komin lengra áleiðis í þessu efni en að hún lofar því að hefja samninga á miðju ári víð banka og tryggingarfélög til þess að tryggja þetta. Það er engin trygging fyrir því, að bankarnir leggi fram nauðsynlegt fé í þessum efnum. Hvernig stendur á þessu? Ástæðan er fyrst og fremst sú, að síðan núverandi hæstv. ríkisstj. kom til valda, hefur sparifjármyndun í landinu stöðvazt. Það, að fyrrv. ríkisstj. gat tryggt fé til hins almenna veðiánakerfis, þegar það fór af stað á árinu 1955, spratt fyrst og fremst af því, að sparifjárinnlög í bankana fóru þá vaxandi og sparnaðarviðleitni var allalmenn hjá almenningi. Þess vegna treystu bankarnir sér til þess að leggja allmikið fé af mörkum til þessarar nauðsynlegu uppbyggingar- og umbótastarfsemi í þjóðfélaginu. Þegar hæstv. ríkisstj. núverandi hefur setið örfáa mánuði að völdum með hæstv. félmrh. við stjórn húsnæðismálanna, þá kippir gersamlega úr sparifjármynduninni, og húsnæðismálastjórn fær engan eyri frá bönkunum af þeim sökum. Það má hver sem vill lá fólki, sem á í vandræðum nú með byggingar sínar og hefur ráðizt í þær í skjóli þessa nýja veðlánakerfis, þó að það byggi ekki miklar vonir á því loforði hæstv. félmrh., að hann muni taka upp samninga við banka og tryggingarfélög til þess að tryggja þetta, þegar svo er komið, að öll sparnaðarviðleitni í þjóðfélaginu og sparifjármyndun hjá lánastofnunum er gersamlega lömuð. En hæstv. ráðh. kemur og segir, að þetta frv. hafi vakið fögnuð jafnt hjá stjórnarandstæðingum og stjórnarsinnum um land allt. Ég segi, að það þarf mikla óskammfeilni til þess að taka þannig upp í sig af manni, sem stendur í sporum hæstv. félmrh. nú. Og hver eru svo nýmælin, sem felast í þessu frv.? Það er rétt að kryfja það aðeins örlítið til mergjar. Nýmælin eru fyrst og fremst tvö, sem væru góðra gjalda verð, ef á þeim mætti byggja miklar vonir: Það er, að til íbúðarhúsalána skuli renna 2/3 hlutar af væntanlegum stóreignaskatti, og það er gert ráð fyrir því, að það muni verða 7–8 millj. kr. á ári. Því miður er ekki hægt að leysa íbúðarlánaþörf nema örfárra manna með 7–8 millj. kr. árlegum tekjum af þessum væntanlega stóreignaskatti. En verst er þó, að engin vissa er fyrir því, að árlegar tekjur af stóreignaskattinum verði svona miklar. Eins og nú er komið ástandi efnahagsmála í þjóðfélagi okkar, þá er það alls ekki ótrúlegt, að tekjurnar af stóreignaskattinum, sem gert er ráð fyrir að verði 80 millj. kr. á 10 árum, verði alls ekki svona miklar, og minnkar þá að sjálfsögðu hinn árlegi hlutur, sem byggingarsjóði er ætlaður af þessum tekjustofni. Hin nýjungin er skyldusparnaðurinn. Ég skal fúslega játa, að mér finnst hugmyndin um skyldusparnað að ýmsu leyti skynsamleg. En um framkvæmd hennar gegnir svipuðu máli og um stóreignaskattinn, að fullkomin óvissa ríkir um það, hve miklar tekjur þessi fyrirhugaði skyldusparnaður veitir byggingarsjóðnum árlega. Í frv. hæstv. ráðherra er gert ráð fyrir því, að það muni nema um 15 millj. kr. á ári. Fróðir menn um þessi efni hafa sagt mér, að á þessa tölu verði að líta sem algera áætlunartölu og að mjög litlar líkur séu til þess, að þessi upphæð verði svona há. Hún getur orðið það. Hugsanlegt er, að hún verði 15 millj. kr. Hitt er miklu líklegra, að hún verði 10 millj. kr. Og hún getur orðið 5–7 millj. kr. Hvað er þá orðið eftir af því öryggi, sem hæstv. ráðh. og jafnvei hv. frsm. voru að tala um að fælist í þessum till.? Ég fæ ekki séð það. Því miður er það þannig, að eftir að tvær hæstv. fyrrv. ríkisstj. hafa komið lánamálum í sambandi við íbúðabyggingar á sæmilega traustan grundvöll, þó að ekki hafi verið unnt að leysa vandkvæði allra, þá er nú svo komið, að fullkomið óvissuástand ríkir nm möguleikana í þessum efnum, og það sprettur af því fyrst og fremst, eins og ég sagði áðan, að stefna hæstv. ríkisstj. hefur leitt til þess, að sparifjármyndun í landinu er lömuð og þar með geta banka og lánastofnana til þess að risa undir veðlánakerfinu, en geta þeirra var forsendan fyrir framkvæmd þessa nýmælis í lánamálum þjóðarinnar, nýmæli, sem vissulega var nauðsynlegt og hefur þegar gert mjög mikið gagn og veitt mörgu efnalitlu fólki mikilsverðan stuðning og stuðlað að því, að menn hafa getað eignazt þak yfir höfuðið. Það, sem við blasir í dag, er þess vegna ekki, að þetta frv. hafi blásið mönnum nýjum vonum í brjóst, heldur hitt, að alger uppgjöf hæstv. félmrh. til þess að halda áfram því, sem byggt hefur verið upp, hefur skapað svartsýni og vandræði meðal þúsunda manna í landinn. Þetta er sannleikurinn í málinu, hvað sem líður gorti og yfirlæti, sem þessi hæstv. ráðh. getur aldrei neitað sér um í sambandi við hvaða mál sem er, hversu ömurleg sem aðstaða hans er. Þetta eru staðreyndir, sem verður að lýsa, áður en þetta frv. fer út úr þessari hv. þd. Það er svo eitt dæmi um það, hvernig kommúnistar hafa gersamlega étið ofan í sig öll sín diguryrði um möguleikana á því að bæta aðstöðu manna í byggingarmálunum, að í þessu frv. er reiknað með sömu vöxtum og gert var ráð fyrir samkvæmt gildandi lögum um húsnæðismálastjórn. Á undanförnum árum hafa kommúnistar flutt hvert frv. á fætur öðru um vaxtalækkun og haldið uppi stórfelldum árásum á lánastofnanir þjóðarinnar fyrir það, að vextir væru allt of háir. Nú kemur þessi fyrsti félmrh. kommúnista og leggur fram frv. um nákvæmlega óbreytta vexti. Ég varð ekki var við, að þetta stæði lengi í hæstv. ráðh. áðan, þegar það rann sem liðugast upp úr honum sjálfshólið og grobbið yfir þessum frumvarpsóburði sínum. Varðandi brtt. hv. minni hl. verð ég að segja það, að þær miða allar til bóta, og með því að samþykkja þær 30 brtt., sem hv. stjórnarsinnar bera fram við þetta „glæsilega“ frv., sem hæstv. félmrh. segir að hafi gert menn um land allt bjartsýna, og með því að samþykkja brtt. sjálfstæðismanna, þá hygg ég, að það mætti koma nokkru meira lagi á vesalinginn. Ég vænti þess vegna, að a.m.k. eitthvað af brtt. sjálfstæðismanna verði samþykkt, og ég tek undir það með hv. 11. landsk., sem hann sagði hér áðan, að brtt. sjálfstæðismanna við tillögu frv. um skyldusparnað held ég að séu vænlegri til þess að afla fjármagns í því skyni, sem hér er um að ræða. Ég dreg ekki í efa, að skyldusparnaðurinn er vel meintur af hálfu hæstv. ríkisstj. og einnig af hálfu hæstv. félmrh., en eins og ég hef bent á, þá er ákaflega óvíst um þær tekjur, sem byggingarsjóðnum eru ætlaðar af þessu nýmæli. Miklu líklegra er, að með þeim frjálsu sparifjárinniánum, sem brtt. minni hl. gerir ráð fyrir, muni safnast allmikið fé, sem gert geti starfsemi byggingarsjóðsins öflugri en ef byggt væri á þeim skyldusparnaði, sem í frv. er gert ráð fyrir. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta mál að sinni. Ég vil að lokum láta þá ósk í ljós, að betur takist til um framkvæmd þessara þýðingarmiklu mála en nú lítur út fyrir í höndum hæstv. núv. félmrh. Hér er um ein þýðingarmestu mál þjóðarinnar að ræða, og ég álít það mikla ógæfu, að það viturlega starf, sem byggt var á traustum grundvelli undir forustu hæstv. tveggja fyrrverandi ríkisstj., skuli nú að verulegu leyti vera að renna út í sandinn vegna úrræðaleysis og lánleysis núverandi stjórnar.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Hæstv. félmrh. gat þess, að meginhluti efnis till. minni hl. n. væri tekinn upp úr frv. Þótti honum þetta nokkuð kynlega við horfa, en taldi þó, að skýringin á því væri sú, að hans dómi, að hið glæsilega frv. verkaði lokkandi á minni hlutann eða líkt og dætur Austurstrætis. En skýringin á þessu er nú ekki sú, heldur hitt: að sjálfsögðu reyndum við í minni hlutanum að teygja okkur eins langt til samkomulags við meiri hlutann og unnt var. Hér er því ekki um rithvinnsku að ræða, eins og lá í orðum hæstv. ráðherra, heldur einungis það, að við vildum ná samkomulagi um sem flest atriði. Þetta kemur líka fram í nál. okkar. Þar segir, með leyfi hæstv. forseta: . „Aftur á móti er um aðrar breytingar að ræða, sem minni hlutinn leggur ekki á móti, svo sem ákvæðin um skipun húsnæðismálastjórnar. Þá er eðlilegt að veita veðdeild Landsbanka Íslands heimild til útgáfu bankavaxtabréfa, svo sem frv. gerir ráð fyrir. Enn fremur er rétt að stuðla að auknum umbótum í tæknimálunum, og vill minni hlutinn ganga lengra í þeim efnum en frv. gerir ráð fyrir og leggur því til, að sett sé á stofn tækniráð húsnæðismálastjórnar og byggingarmiðstöð og sérstök áherzla verði lögð á byggingarefnarannsóknir.“ Ég get einnig getið þess, að ég lánaði að sjálfsögðu meiri hluta nefndarinnar tillögur okkar minni hl. til yfirvegunar. Þeim var frjálst að móta þær og laga í hendi sér að eigin vild eftir nánara samkomulagi við okkur, þó að þeir reyndar notfærðu sér það ekki. Þá telur hæstv. ráðh., að sér sé gefið nokkuð víðtækt vald með „öllum þeim reglugerðum“, sem ákveðnar eru í brtt. Ég held, að óhætt sé að geyma þessi atriði í reglugerðum, en það er bara verst, að við höfum enga tryggingu fyrir því, að sá góði félmrh. sitji lengi við völd. Það er virðingarvert af höfundum frv. að leitast við að útvega aukið fjármagn til þessara mála, en ég tel eðlilegra, að því fjármagni sé veitt í æðar löggjafar, sem þegar er fyrir hendi fullsköpuð, í stað þess að láta útbúa æðaflækju, sem orðið getur vafasamur farvegur fyrir mikilvægt málefni.



Herra forseti. Ég held nú, að hv. frsm. minni hl. hafi einmitt staðfest það með sinni ræðu núna, sem ég sagði, að brtt. minni hl. beri keim af því, að þeir hafi sótt efnislega mikið í frv. sjálft, því að hann taldi upp nokkuð mörg atriði, sem væru í frv. og fælust einnig í brtt. þeirra, og í sumu vildu þeir ganga lengra. Þó eru mörg atriði í frv., sem bann ekki nefndi nú, en ganga aftur umrituð í brtt. minni hl. Þetta er ekki nema góðra gjalda vert, því að till., sem þeir flytja sem breytingar á hinni eldri húsnæðismálalöggjöf, hefðu sannarlega puntað verulega upp á þá lagasetningu og verið til bóta. Þá kemst ég ekki hjá að víkja nokkuð að mínum elskulega vini, hv. þm. N-Ísf., sem nú er genginn út úr deildinni, og láta í ljós hryggð mína yfir skapvonzku hans, geðvonzku hans. Ég er alveg viss um það, að ef hann hefði talið þetta frv., sem hér er til umr., vera mjög til vansa og smánar núv. ríkisstj., þá hefði hann leikið á alls oddi, þá hefði hann verið hinn kátasti. En hvað veldur geðvonzkunni? Auðvitað það, að honum finnst hann ekki geta svalað sér með rökum á því frv., sem hér liggur fyrir, ekki geta gert stjórnina hlægilega eða óvinsæla af efni þessa frv., því að þá mundi hann hafa í gleði sinni haldið ræðu um ókosti og galla þessa frv. og fundið orðum sínum stað. En það var nú eitthvað annað. Hann talaði um, að okkur fyndist að sjálfsögðu okkar fugl fagur, þó að hann væri bæði ljótur og magur. Þetta er eitthvert barnarím, sem hann kann frá bernsku, en að öðru leyti reyndi hann ekki til þess að færa það upp á frv. Það er sannast mála, að við teljum, að mörg merk nýmæli séu í þessu frv., og það hefur ekki verið hrakið. Meira að segja liggur nú augljóslega fyrir, að ýmis af þessum merku nýmælum eru litin slíku girndarauga, að minni hl. tekur efni þeirra upp í brtt. sínar við gildandi húsnæðismálalöggjöf. Hann taldi, að það væru óvenjulega margar brtt., sem hv. n. hefði gert við frv. Nú skyldu menn gæta þess, að hér er um að ræða allfyrirferðarmikinn lagabálk í mörgum greinum og mörgum köflum, og það var tekið fram í framsöguræðu minni, þegar málið var lagt fyrir þingið, að ég teldi mjög æskilegt, að hv. nefnd athugaði málið vandlega og breytti ýmsu, sem til bóta mætti verða, því að hér væri um frumsmið að ræða og mörg nýmæli, og við yrðum því að reikna með því, að það þyrfti margt að laga af a.m.k. minni háttar atriðum. Þessu bjóst ég þess vegna sannarlega við, og þær brtt., sem hér liggja fyrir, sýna vissulega ekkert annað en það, að nefndin hefur starfað vel. En þegar það kom út í samlagninguna á breytingartillagnafjöldanum, fataðist mínum reiða vini, hv. þm. N.- Ísf., því að það liggja hér fyrir 16 brtt. frá meiri hlutanum, plús þrjár, sem hann fékk fyrst upp í 27 og seinna, þegar hann varð enn þá reiðari, upp í 30, en aðrir reikna sem 19. Og svona reiðan mann er náttúrlega ekki hægt að taka alvarlega, þegar frumatriði samlagningar í einskonar tölum verða honum að falli. Hann virtist vilja tala svo sem hann mundi sannfæra hv. þd. um það, að hann hefði aldrei litið á frv., sem hér er til umræðu, því að hann talaði um, að í því væri enginn aðili til þess að auka fé til húsnæðislánanna. Hann getur ekki hafa litið á frv., ef honum er það ekki ljóst, að þar er ríkisstj. búin að lofa því að sjá um, að bankarnir leggi fram á þessu ári 44 millj. kr.. sem er hin fyllsta upphæð, sem nokkrar skuldbindingar lágu fyrir um að yrðu útvegaðar í heild til húsnæðismálanna samkvæmt gildandi löggjöf. Þetta hefur núverandi ríkisstj. lofað að útvega, og ég efast ekki um, að við það verður fyllilega staðið. Þær 44 millj. munu koma frá bönkum og sparisjóðum og tryggingarstofnunum og félögum, eins og gert var ráð fyrir áður, og þetta er m.a. verið að tryggja nú með meðferð þeirra frv., sem umræður hófust um í hv. Nd. í dag. Það verður sannast að segja, að bankastjórar höfðu ekki sýnt á þessu fullan skilning, þegar við þá var rætt í vor, og svipaðar höfðu verið undirtektir þeirra um önnur þjóðnytjamálefni, sem þeir vildu ekki sinna á þann veg, sem ríkisstj. óskaði eftir. Og ein af mörgum ástæðum til þess, að það varð að gera breytingar á bönkunum og bankastjóraskipun þar, var þessi afstaða núverandi bankastjóra til margra helztu nauðsynjamála þjóðarinnar. Það má e.t.v. vera, að hv. þm. N-Ísf. hefði getað gert sér vonir um það, að bankastjórarnir í bönkunum stæðu á móti því, að 44 millj. væru útvegaðar til húsnæðismála að öllu óbreyttu, en hann skal gefa upp þær vonir nú. Auk þess verður svo ekki fram hjá því komizt, ef menn hafa lesið frv., að þarna eru lögð drög að því, að myndaður verði 118 millj. kr. stofnsjóður, byggingarsjóður ríkisins, sem ekki var til áður, að skyldusparnaðurinn gefur mikið fé, að stóreignaskatturinn að 2/3 hlutum gefur mikið fé. Ekkert af þessu rann til húsnæðismálanna áður. 1% af stofntekjum ríkissjóðs kemur hér inn einnig sem nýtt fé. Það er þess vegna öllum augljóst, sem lesið hafa frv., að það er með öllu tryggt, að það rennur til húsnæðismálanna nú meira en tvöfalt það fé, sem rann til þeirra á s.l. ári samkvæmt gildandi lögum. Fjas hans um það, að það hafi kippt úr sparifjársöfnun, síðan núverandi stjórn tók við völdum, - það er betra að láta skýrslur tala um það mál heldur en manninn, sem ekki gat lagt saman 16 og 3, og fékk út úr því 30. Ég tek ekki hátíðlegar fullyrðingar um tölur frá svoleiðis manni. Hann virðist vera sanntrúaður á það, að sú stjórnarstefna, sem spanaði upp verðbólgu og dýrtíð, hafi skapað slíka trú almennings á verðgildi peninganna, að það mundi streyma inn sparifé í bankana, meðan sú stjórnarstefna var í heiðri höfð. En þegar stjórnarstefnan reynir að spyrna við fótum gegn verðbólgu og dýrtíð, þá á allt í einu að skapast vantrú á verðgildi peninganna, og þá á að stöðva inniagnir á sparifé í bankana. Það er ekkert skynsemissamhengi á milli þessa. Einmitt væri full ástæða til þess að ætla, að menn fengju aukna trú á verðgildi peninganna við það, að öll stjórnarstefnan miðast við að spyrna við fótum gegn vaxandi dýrtíð og verðbólgu, því að vissulega er verðgildi peninganna því háð. Nú dettur hv. þm. N-Ísf. allt í einu í hug, að það hefði verið kominn tími til þess að lækka vexti frá því, sem fyrrverandi ríkisstj. ákváðu. Á síðustu þingum bar ríkisstj. Ólafs Thors fram hvert frv. á fætur öðru um hækkun vaxta upp í það, sem nú er. Það er rétt, að við töldum ekki fært að stíga það spor, þótt full ástæða væri til að lækka vexti á ný, og það er miðað hér í þessu frv. við sömu vexti og lögin um húsnæðismálastjórn ákveða nú. En þó er í frv. heimild til þess að lækka vexti, og vonir standa til, að það kunni að verða hægt við eflingu byggingarsjóðs ríkisins. Það er einmitt hann og vöxtur hans, sem gæti skotið stoðum undir þá von, að hægt yrði með eflingu hans að lækka vexti til íbúðarhúsnæðismála, og sú heimild er til í lögunum. Það særir ekki mig, og það er alveg í rakaleysi sagt, þegar talað er um getuleysi núverandi ríkisstj. til að ráða fram úr húsnæðismálunum og afla þeim fjár. Það eru einmitt í þessu frv. gerðar margvíslegar ráðstafanir til að afla aukins fjár, auk alls þess fjár, sem áður átti að renna til húsnæðismálanna. En í till. hv. minni hl. held ég að séu engar viðbótartill. um öflun fjár til þessara mála. Mér hefur þá alveg skotizt yfir þær. En hinu verður hins vegar ekki neitað, að tillaga þeirra um frjáls húslánainnlög í banka gefur enga tryggingu fyrir því, að þær upphæðir verði eins miklar og af skyldusparnaði unga fólksins. Ég vil svo enda mál mitt á því að láta í ljós undrun mína og hryggð yfir geðvonzku hv. þm. N-Ísf. Og af því að ég vil honum allt hið bezta og veit, að þetta er drengur hinn bezti, sem ætti betri örlög skilið en að drafna niður í geðvonzku og úrillsku, þá vil ég flytja honum þessa alkunnu bæn: Illa dreymir drenginn minn. Drottinn, sendu engil þinn vöggu hans að vaka hjá og vondum draumum stjaka frá, og láttu hann dreyma um líf og yl og ljós og allt, sem gott er til. Og þá verður hann ekki svona geðillur, og þá kann hann betur að greina góð mál frá vondum málum og veita stuðning þeim betri og taka afstöðu gegn þeim verri.



Herra forseti. Mig furðar ekkert á því, þó að mínum gamla keppinaut, hæstv. félmrh., renni það til rifja, ef svo illa væri komið fyrir mér, að ég væri hættur að kunna að telja. En hann má þá heldur ekki undra sig á því, þó að mér þyki allillt til þess að vita, að svo skuli komið fyrir honum, fyrrverandi skólastjóra, að hann skuli vera hættur að kunna að lesa. Það kemur nefnilega alveg greinilega í ljós, að hæstv. ráðh. hefur ekki kunnað að lesa brtt. hv. meiri hl., eða þá að hann ekki kann að telja, og þar með væri hann fallinn í sömu gröf og hann segir að ég hafi fallið í. Brtt., sem hv. n. hefur flutt á þskj. 541, ef þær eru lagðar rétt saman, að sjálfsögðu ásamt undirliðum, eru nákvæmlega 28, eins og ég sagði, plús þær 3 skrifl. brtt., sem hv. frsm. meiri hl. gerði hér grein fyrir áðan. Það gerir 31 brtt. Fram hjá þessu kemst hæstv. ráðh. ekki. Hann stendur fastur í þessari 31 brtt. frá sínum eigin stuðningsmönnum. Við það bætast 33 brtt. frá hv. minni hl., samtals hvorki meira né minna við þetta „merka nýmælafrv.“ en 64 brtt. Ég vil biðja hæstv. ráðh., ef hann má ekki vera að því núna eða hugarástand hans er ekki þannig, að hann treysti sér til þess að gera það með' öryggi, að telja brtt., þegar bann er kominn heim til sín í kvöld, eða ef honum kynni að gefast tóm til þess að setjast niður og hugsa í ráðherrastól sínum í ráðuneyti sínu síðar í dag: En þar með er þá fallið eitt bitrasta vopnið, sem hæstv. ráðh. veifaði hér áðan í sinni ræðu, að ég hefði talið skakkt og að brtt. frá flokksmönnum hans og stuðningsmönnum hæstv. ríkisstj. í meiri hl. hv. n. væru 16 í staðinn fyrir 31, eins og ég sagði. Og hvað er þá eftir? Það er rétt að líta aðeins lauslega á það, fyrst þetta vopn hefur reynzt vera gersamlega bitlaust og í rauninni ekkert vopn. Hæstv. ráðh. sagði, að ríkisstj. hefði lofað að útvega 44 millj. kr. hjá bönkunum og að það væri meira að segja verið að tryggja þetta með frv., sem væri til umræðu í hv. Nd. Ég held ég ljóstri ekki upp neinu leyndarmáli, þó að ég segi það, a.m.k. sem mína skoðun, að með því frv. sé verið að gera allt annað en að tryggja fólki lán til íbúðabygginga. Ég held nefnilega, að það sé verið að tryggja allt annað. Ég held, að það sé verið að tryggja stöður handa nokkrum mönnum, og ég held, að það hafi staðið svona lengi á þessu frv. vegna þess, að það hafi verið ágreiningur um það, hverjum ætti að tryggja, ekki lán til íbúðabygginga, heldur stöður í bönkum. Og það er um þetta, sem frv. er, sem núna er verið að ræða í hv. Nd. Í sambandi við það, að ríkisstj. hafi lofað fé til íbúðalána, vil ég að sjálfsögðu ekki væna hana um það, að hún vilji ekki efna það. Ég veit meira að segja, að hæstv. félmrh. vill gjarnan geta útvegað peninga í þessu skyni. Ég veit, að hann er ekki það illa innrættur maður, að hann vilji ekki útvega fólki lánsfé, sem vantar það til þess að byggja yfir sig, ef hann aðeins getur það. Spurningin er þess vegna ekki um það, hvað hæstv. ráðh. vill, heldur hvað hann getur og hverju hann ber gæfu til þess að koma í framkvæmd. En gæfan virðist nefnilega endast miklu skemmra heldur en viljinn. Það sést svo greinilega á því, sem þegar hefur verið áorkað í þessum efnum af núverandi hæstv. ríkisstj., því að það er svo sára-sáralítið, þrátt fyrir hið „stóra hjarta“ og allan þennan mikla vilja til þess að láta gott af sér leiða. Hæstv. ríkisstj. eða flokkar hennar lofuðu því fyrir síðustu kosningar, að það skyldi varið gífurlega auknu fjármagni til íbúðarhúsabygginga, til íbúðarhúsalána. Þetta fjármagn hefur ekki sézt enn þá, og stjórnin er nú búin að sitja 9 mánuði að völdum. Þvert á móti er eins og fjármagnið hafi fjarað út, horfið bókstaflega frá gagnlegum hlutum, sem hefði þurft að nota það til, síðan þessi hæstv. ráðh. settist í ráðherrastól. Það dugir þess vegna ekkert, þó að hæstv. ríkisstj. segi á pappírnum í grg. með þessu lítilmótlega frv., að hún hafi lofað því að útvega 44 millj. kr., og þótt hún sé jafnhliða að berjast fyrir því að tryggja nokkrum flokksmönnum sínum bankastjórastöður. Það er nefnilega þannig með stjórn bankamála og efnahagsmálin yfirleitt, að það eru ekki mennirnir, sem sitja í stöðunum, raunverulega, sem allt veitur á. Það getur oltið nokkuð á þeim og stundum mikið. En mest veltur á stefnunni, sem fram er fylgt, heildarstefnunni, sem fram er fylgt í fjármálum þjóðarinnar. Og hver er sá, að hann trúi því, að þó að nokkrir kommúnistar verði settir nú í bankastjórastöður í íslenzkum bönkum, þá byrji fé að streyma inn í þá til þess að nota það til gagnlegra hluta, m.a. til íbúðabygginga í landinu? Það getur vel verið, að hæstv. félmrh. trúi þessu. En það verða ekki margir aðrir, sem gera það. Og mér er næst að halda, að sumir þeirra manna, sem nú eiga þátt í því að hjálpa honum til þess að koma þessum vilja hans fram og hans flokki, hafi ekki ýkja mikla trú á því, að í kjölfar stefnubreytingarinnar muni fylgja aukinn fjárstraumur inn í lánastofnanirnar, þannig að sparifjármyndunin ankist og möguleikarnir þar með til þess að sinna íbúðalánum og annarri uppbyggingu í þjóðfélaginu. Það er svo dæmi um þá dæmalausu sjálfsblekkingu, sem hæstv. félmrh. er haldinn af og hann hamrar á frammi fyrir alþjóð, að hann bendir sífellt á þennan byggingarlánasjóð, sem sagt er hér í grg, frv. að myndaður sé með 118 millj. kr. stofnfé. Og fólk á að halda, að þetta fé sé handbært, það sé hægt að byrja nú þegar á því að lána það út. Hve mikils af þessu fé, hæstv. ráðh., er hægt að grípa til í dag og lána út handa fólki, sem er að byggja hús eða vill fara að byggja hús? Ég vil óska þess, að hæstv. ráðh. svari því hreinlega, hve miklu af þessu fé er hægt að verja til útlána á þessu ári. Ég fæ ekki betur séð en að af þeim 118 millj. kr., sem talið er stofnfé sjóðsins í grg. frv., sé naumast nokkur eyrir handbær til útlána á þessu ári. Ef við lítum á þetta, þá verður fyrst fyrir varasjóður hins almenna veðlánakerfis, um 20.9 millj. kr., í öðru lagi lán ríkisins til lánadeildar smáíbúða, 32.8 millj. kr., - allt þetta fé er bundið í lánum, og kemur aðeins örlítill hluti þess inn árlega, - í þriðja lagi A-flokka bréf ríkisins, er keypt voru fyrir tekjuafgang ríkissjóðs árið 1955, 11.3 millj. kr., og í fjórða lagi 2/3 hlutar af væntanlegum stóreignaskatti, hvorki meira né minna en 53.2 millj. kr. Ekki einn eyrir af þessum tæplega helmingi af stofnfé byggingarsjóðs kemur til útlána á þessu ári. Svo er því haldið að fólki, að „manna“ hafi rignt af himnum ofan fyrir frumkvæði núverandi hæstv. ríkisstj., að í stofnsjóð hins nýja byggingarsjóðs renni hvorki meira né minna en 53.2 millj. kr. af hinum væntanlega stóreignaskatti. Ég óska þess, að hæstv. ráðh. svari því hreint út, hve mikið af þessum 118.2 millj. kr. geti komið til íbúðalána á þessu ári. Því miður er hér um að ræða fugl á þaki, en ekki í hendi, hvorki í hendi hæstv. ráðh., ríkisstj. né bankanna. Enda er sagt frá því í grg. sjálfri frá hæstv. ráðh., að það sé ekki gert ráð fyrir, að árlegar tekjur af stóreignaskattinum til byggingarsjóðsins verði meira en 7–8 millj. kr. Hvers vegna er þá verið að blekkja fólk með þessu, vekja falskar vonir, eins og hæstv. ráðh. hefur mikið talað um að aðrir hafi gert og er auðvitað rakaleysa, því að á sama tíma sem gert var ráð fyrir, að lánað yrði, eftir að hið almenna veðlánakerfi var komið á fót, 100 millj. kr., var lánað töluvert mikið á annað hundrað millj. kr., og eins og ég sagði áður, var á þessum tveimur árum lánað út til íbúðabygginga samtals um 230 millj. kr., þar af 80 millj. kr. beint frá húsnæðismálastjórn? Þetta eru auðvitað tölur, sem hæstv. ráðh. getur ekki hrakið, því að þær eru sannleikurinn sjálfur. Hæstv. ráðh. féll það mjög illa, að ég skyldi vera að tala um það, að dregið hefði úr sparifjármyndun. En er það ekki einmitt kjarni málsins, sem verður að ræða í sambandi við þetta frv., vegna þess að það er ástæða þess, út í hvaða ógöngur núverandi ríkisstj. er komin með lánamálin? Þess vegna skiptir það meginmáli, að það takist að auka sparifjármyndunina og gera bönkunum þannig kleift með eðlilegum hætti að auka þátttöku sína í íbúðalánastarfseminni. Það hljómar svo nærri því fjarstæðukennt að heyra hæstv. ráðh. vera að lýsa hér baráttu sinni gegn verðbólgu og dýrtíð. Þessi hæstv. ráðh. á mestan þátt allra manna í því villta kapphlaupi, sem hófst milli kaupgjalds og verðlags á árinu 1955, var „generállinn“ í baráttunni fyrir því að rífa niður það jafnvægi, sem þá hafði tekizt að byggja upp. Hann kemur nú hvítþveginn í sinni eigin sjálfgleði og þykist berjast hinni góðu baráttu fyrir því, að jafnvægi náist í efnahagsmálunum, og þykist alltaf hafa verið að berjast gegn dýrtíðardraugnum. Ég held, að hæstv. ráðherra treysti of mikið á minnisleysi bæði hv. þingmanna og annars fólks í þessu landi. Að öðru leyti skal ég ekki þreyta hæstv. forseta með því að fara í kappræður við hæstv. félmrh. um það efni. En þar er hann úti á svo hálum ís, að um leið og stjakað er við honum, fellur hann niður í vökina. Ég benti svo aðeins á það sem dæmi upp á, hvernig kommúnistar framfylgdu stefnu sinni, að á undanförnum þingum hefðu þeir sífellt ásakað þáverandi stjórnarflokka fyrir of háa vexti í landinu og flutt frv. um að lækka vexti. Nú, þegar þeir eru komnir í ríkisstj., þá flytja þeir frv. um að halda sömu vöxtunum og áður giltu. Þetta er aðeins eitt dæmi um það, hvernig kommúnistar standa við loforð sín, eitt dæmi um það, hversu einstakir markleysingjar kommúnistar eru. Ég endurtek svo fyrri ummæli mín um það, að ég vona, að betur fari í þessum íbúðalánamálum heldur en til er stofnað af þessari lánlausu ríkisstj. og hæstv. félmrh., sem hefur opinberað hér gersamlega uppgjöf sína í þessu máli.



Herra forseti. Ég skal nú ekki eyða mörgum orðum á hv. þm. N-Ísf. (SB). Ég tel það alveg ástæðulaust, því að hann ræðir hér ekkert um efni málsins. Ég get þó ekki varizt því, að þegar hann kemst í æsing í þessu máli, þá minnir bann mig á ummælin landskunnu eftir nafna hans, Sigurð Kristjánsson, þegar hann lýsti bændum, sem voru á leið til fundar, að þeir hefðu steðjað á fundarstað með mosann í skegginu og froðu fyrir vitum. Það freyddi sannarlega ekki illa fyrir vitum hv. þm. N-Ísf. áðan, og var því fyllilega ástæða til þess, að mér dyttu þessi orð fyrirrennara hans sem ritstjóra Vesturlands í hug, sem urðu landskunn og lengi munu verða í minnum höfð, a.m.k. meðal íslenzkrar bændastéttar. En það virðist vera svo, að þegar hann ræðir um þetta húsnæðismálafrv., þá kemst hann út úr jafnvægi og er hér sem sé með froðu fyrir vitum og gætir engra raka í málinu. Það eina efnisatriði, sem ég tel ástæðu til að fara inn á í tilefni af ræðu hans, er um það fjármagn, sem fari nú samkvæmt þessu frv. til húsnæðismálanna. Hann þarf ekki að ganga með þær grillur, að stofnsjóðurinn, byggingarsjóður ríkisins, eigi að fara inn á lánveitingar á einu ári, svo að það sé ástæða til að spyrja um, hvað sé laust af stofnfé hans til útlána á þessu ári. Það er um það að ræða, hvernig þessi sjóður fái tekjur, hverjar séu árlegar tekjur hans og hvernig hann geti vaxið, þegar fram í sækir. Það eru töflur hér fyrir aftan með þessu frv., sem eru unnar í hagfræðideild Landsbanka Íslands, þó að hv. þm. N-Ísf. vilji komast að allt öðrum niðurstöðum en hagfræðingar Landsbankans hafa komizt að um tekjur bæði af skyldusparnaði og af öðrum tekjustofnum byggingarsjóðs. Ég legg trúnað á þessar töflur hagfræðinga Landsbankans, hvað sem hv. þm. N-Ísf. gerir, og þar eru áætlanir um það, að árlegar tekjur flest árin af skyldusparnaðinum verði um 15 millj. kr., og um tekjur af byggingarsjóðnum sýnir taflan, að tölurnar fara hækkandi frá ári til árs upp í 23 millj. eftir nokkur ár. Það er talið, að tekjurnar af byggingarsjóðnum árlega núna alveg á næstu árum verði um 40 millj. kr. á ári. Þegar bankarnir verða látnir leggja til eins og undanfarin tvö ár um 44 millj. kr. á ári, þá er þarna hægt að fullyrða, að byggingarlánastarfsemin fær til sinna umráða um 80 millj. kr. á ári, en á s.l. tveimur árum fóru til húsnæðislánanna í gegnum bankana aðeins 74 millj. á tveimur árum, innan við 40 millj. kr. hvort árið um sig að meðaltali. Ég gat vel átt von á því, að hv. þm. færi út úr jafnvægi, þegar farið væri að minnast á bankafrv., sem verið er að ræða í Nd., enda brást það ekki. Morgunblaðið talar um, að þetta séu ofsóknarfrv., gerði það í dag. Það er sjálfsagt þessi hv. þm., sem orðar það þannig. Það má ekki breyta bankamálunum, þó að svo væri komið, að einn einasti stjórnmálaflokkur í þessu landi væri búinn að sölsa undir sig allt vald og öll ráð í báðum bönkunum, Landsbanka og Útvegsbanka, búinn að sölsa undir sig meiri hluta í bankaráðum þeirra beggja og í bankastjórasætum þeirra beggja og þetta væri orðið þjóðarhneyksli. Nú er á þessum málum tekið þannig, að allir stjórnmálaflokkar landsins fái aðstöðu til þess að hafa áhrif á stjórn þessara voldugustu peningastofnana þjóðarinnar, og engin tilraun gerð til þess að skapa einum stjórnmálaflokki allt vald yfir þessum bönkum, enda er það óþjóðholl starfsemi ofbeldiskennds stjórnmálaflokks, sem Sjálfstfl. í því máli sýndi rækilega að hann var. Það þarf að segja Sjálfstfl. alveg hreinlega, hvernig hann hafði misnotað sitt vald í bönkum þjóðarinnar, og gera honum skiljanlegt, að hann hefur ekki lengur aðstöðu til þess að halda slíkri aðstöðu, enda er það alveg áreiðanlegt, að almenningsálit þjóðarinnar krefst þess, að því illa fengna valdi Sjálfstfl. sé hnekkt og því dreift jafnar. Út af því, að ég hafi fyrst og fremst átt hlut að því, að kaupgjaldshækkanir urðu 1955, þá skal ég fyllilega viðurkenna mína hlutdeild í því. En við bárum fram kröfur til ríkisstj. þá um, að hún fyrst og fremst gerði allar ráðstafanir, sem í hennar valdi stæðu, til þess að standa á móti verðhækkun og ef mögulegt væri að ná fram verðlækkunum. Um þetta bárum við fram till. hér í þinginu. Þær till. fengu ekki byr, þær fengust ekki úr nefnd. Það var fyrst, þegar komið var út í verkfall, að ég var boðaður á fund Ólafs Thors og sagt, að þessi till. um stöðvun dýrtíðar skyldi athuguð, og svo áður en verkfallið hófst, var tilkynnt, að sú athugun hefði leitt í ljós, að ekki væri hægt að gera neinar ráðstafanir til þess að draga úr vexti dýrtíðar. Eftir að sá frestur var liðinn, sem veittur var til þess að athuga fyrst möguleika ríkisstj. til að draga úr vaxandi dýrtið, þá fyrst var lýst yfir verkfalli. Ég vil vænta þess, að hafi sá voldugi Sjálfstfl. þá talið verðhækkanir og vaxandi dýrtíð vera þjóðarógæfu, þá sé hann ekki genginn af þeirri trú núna og sé enn í sömu sporum og vilji stuðla að því, að spornað sé við vaxandi dýrtíð og verðbólgu. Ég vil óska þess, að hann sé ekki búinn að hafa pólitísk buxnaskipti í þessu efni og hann dreymi enn þá um jafnvægi í efnahagsmálum þjóðarinnar. En svo mikið er víst, að hafi Sjálfstfl. haft hug á því að auka fjármagn til byggingar íbúðarhúsnæðis, þá getur hann ekki komizt hjá því að fagna þessu frv.,, því að með því eru samkvæmt útreikningum hagfræðinga Landsbankans útvegaðar um það bil tvöfalt hærri upphæðir til húsnæðislána heldur en runnu til íbúðarhúsnæðiskerfisins á s.l. 2 árum, sem gildandi löggjöf náði yfir. Það, að till. þeirra eru þess eðlis, að þeir auka ekki fjármagn nú skv. till. sínum, þegar þeir eru í stjórnarandstöðu, sýnir það, að þeir viðurkenna, að hér sé verulega úr bætt. Hitt skal játað, að ófremdarástand þessara mála er slíkt nú, að það hefði þurft að margfalda þetta fé, til þess að hægt væri að vinna upp það, sem saman hefur safnazt af óafgreiddum lánbeiðnum fólks, sem árum saman hefur staðið í stríði að byggja sér íbúðarhúsnæði yfir höfuð sér og sinna. En það verður að horfast í augu við það, að geta er ekki til þess að bæta úr þessu í einu vetfangi, en það er þó svo myndarlega tekið á um það, að strax á þessu ári tvöfaldast fjármagnið, og þegar fram í sækir eykst bæði afl byggingarsjóðsins sjálfs og tekjurnar að öðru leyti, og ég hygg, að þetta frv. beri þess merki fremur en fyrri löggjöf, að~ hér er ætlazt til, að efld sé byggingarstarfsemin til sjávar og sveita, einnig í sveitunum, þannig að öll þjóðin njóti góðs af samþykkt þessa frv. Þess vegna verður engin dáð eða dugur í stjórnarandstöðu til þess að berjast á móti þessu frv., hversu sem menn í geðvonzkuköstum blása sig hér upp á móti þessu máli. Það verður enginn alvörutónn í þeirri andstöðu, enda hefur ekki verið rætt hér af rökum, heldur af ofsa og með stóryrðum og fúkyrðum af hv. þm. N-Ísf., og á frsm. minni hl. enga hlutdeild í þeim ásökunum, hann hefur hagað sér sem prúðmenni í þessum umr., en hv. þm. N-Ísf. því miður á annan hátt.



Herra forseti. Ég skal nú ekki ónáða hæstv. félmrh. í þeirri trú, að hann sé einn þeirra manna, sem aldrei komast úr jafnvægi, og að hans ummæli styðjist alltaf við hóf og rök. Það er svona enn eitt dæmi um það, hversu raunsætt hann lítur á sig og sín verk. Hæstv. ráðh. sagði, að ástæðulaust væri fyrir mig að vera að spyrja um það, hvað úr stofnsjóði byggingarmálanna ætti að koma og kæmi á þessu ári. Ég verð þá að segja, að skörin er þá farin að færast upp í bekkinn, ef það skiptir ekki einmitt meginmáli, að þm. fái að vita um það, hvað úr þessum meginsjóði byggingarmálanna á að koma. Þegar sagt var frá þessu frv. í flokksblaði hæstv. ráðh., Þjóðviljanum, var einmitt lögð áherzla á það, að mikið fjármagn væri handbært og kæmi til útlána og fólk gæti byggt á því vonir; nú væri munur að sjá, hvernig félmrh. ynni að þessum málum, heldur en hæstv. fyrrverandi félmrh. og fyrrverandi ríkisstj. hefðu gert. Svo kemur hæstv. ráðh. hér og vantar ekkert nema vængina til þess að vera í dúfulíki og segir, að það sé alger fásinna að vera að spyrja um það, hvað úr þessum sjóði komi til útlána. Ég veit, að það er prentað í skýrslu frá Landsbankanum, sem fylgir frv. Þar er sagt, að á næsta ári muni koma til útlána 13.8 millj. kr., ef ég man rétt. Hæstv. ráðh. var eitthvað að tala um 40 millj. kr. á næstu árum. Það er fyrst eftir langan tíma, sem gert er ráð fyrir því, að sjóðurinn verði þess megnugur að lána svo mikið fé, og er þá að sjálfsögðu reiknað með því, að 15 millj. kr. fáist á ári af skyldusparnaði og 7–8 millj. kr. af stóreignaskattinum. Allt þetta stendur þannig á gersamlegum leirfótum, og hæstv. ráðh. hefur ekki getað fært minnstu rök að því, að í þessu frv. fælist eitt einasta nýmæli, sem gæti haft í för með sér raunverulegar umbætur í þessum málum og á því öngþveiti, sem þau eru komin í, síðan núverandi hæstv. ríkisstj. settist að völdum og hann í sæti hæstv. félmrh. Það er svo von, að hæstv. ráðh. gremjist það, að á þetta sé bent og hann dreginn til ábyrgðar fyrir það og fram á það sýnt, hvers konar skrípaleik hér er verið að leika, þegar verið er að ásaka þá menn, sem lagt hafa inn á nýjar brautir, gert með þeim stórkostlegt gagn, fyrir svik og dáðleysi, en hins vegar verið að lofa og prísa yfirborðsháttinn, sem engu hefur afrekað. Ég vil svo spyrja hæstv. ráðh. um það, sem hann var að fjargviðrast yfir, að felldar hefðu verið af fyrrverandi ríkisstj. eða lagzt á till., sem hann flutti um raunhæf úrræði í baráttunni gegn dýrtiðinni árið 1955. Hvernig stendur á því, að þessi hæstv. ráðh. hefur ekki flutt þessar till. núna? Það er alveg merkilegt, að nú, þegar hann er kominn í ríkisstj., skuli hann ekki taka þessar till. upp úr kistuhandraðanum og leggja þær fram og stöðva með því dýrtíðina og kapphlaupið milli kaupgjalds og verðlags. Nei, þær sjá hvergi dagsins ljós. Það eina, sem sést, eru tili. um stórkostlegar nýjar álögur, 9500 kr. álögur á hverja 5 manna fjölskyldu í landinu, og stórkostleg dýrtíðaraukning í landi. Það er það eina, sem sér dagsins ljós, frá manninum, sem segist nú hafa lagt fram frv. og till. árið 1955 um raunhæf úrræði í baráttunni gegn dýrtíðinni. Ég hef aldrei heyrt annan eins hundavaðshátt. Ég skal að vísu viðurkenna, að hann kemur mér ekkert á óvart frá þessum hæstv. ráðh. Enn endurtek ég, að ég vona, að enda þótt svo ólánlega hafi til tekizt sem raun ber vitni um stjórn húsnæðismálanna undir forustu hæstv. núverandi félmrh., þá vona ég, að það fólk, sem byggt hefur miklar vonir á þeim skynsamlegu nýju leiðum, sem farnar voru fyrir frumkvæði fyrrverandi ríkisstj., verði fyrir minni vonbrigðum en líkur eru til að það verði vegna hins einstaka úrræðaleysis og uppgjafar, sem núverandi hæstv. félmrh. hefur gerzt sekur um í þessum málum.



Herra forseti. Ég held, að það sé bezt að undirstrika enn í umr., að það er sýnilegt á stjórnarandstöðunni, að hér er um mikið og stórvægilegt mál að ræða, þrátt fyrir alla þá orðamælgi, sem fram hefur farið, sérstaklega af hálfu hv. þm. N-Ísf. (SB), t. d. um að frv. sé eitt ómerkilegasta mál, sem flutt hafi verið á undanförnum mörgum árum. Ég ætla, að sá æsingur og allt það moldviðri, sem búið er að þyrla upp fyrir atbeina hans í þessum umr. og frá honum, sé öruggt merki þess, að hér er um stórmerkilegt mál að ræða, og það kemur einnig glögglega í ljós í hinum hógværu ræðum frsm. minni hl. í n., sem leggur sérstaka áherzlu á það í nál. sínu, að hann sé samþykkur mörgum af þeim greinum, sem breytingar eru gerðar á og í frv. felast, og telur nauðsynlegt að fara enn lengra en þar er gert ráð fyrir. Hv. þm. N-Ísf. talaði um mína framsöguræðu. Ég geri ráð fyrir, að hann hafi átt við ræðuna, sem ég flutti hér áðan. Framsöguræða mín í málinu eða framsöguræða meiri hl. var flutt hér í gær að honum fjarstöddum. Þar var ýtarlega rakið, hverjar helztu nýjungar væru í þessu frv., og því hefur ekki verið hnekkt þrátt fyrir allan þann hávaða og moldviðri, sem búið er að þeyta upp fyrir hans atbeina í þessum umr. Það var m.a. lögð áherzla á það af hans hálfu, að ekkert fjárhagslegt öryggi sé í frv. eða þeim brtt., sem meiri hl. flytur. Ég vil þá spyrja: Hvert er það fjárhagslega öryggi minni hl., sem hann ætlast til að verði í væntanlegum l.? Hann vill hverfa frá því eina atriði, sem raunverulega telst til öryggis, skyldusparnaðinum, sem ég skal þó hafa fyrirvara um fyrir hönd hv. þm. N-Ísf., að hann virðist hugmyndinni hlynntur, þó að hann beri brigður á framkvæmdirnar. Hv. minni hl. leggur áherzlu á, að skyldusparnaðurinn sé ekki með í þeim brtt., sem hann leggur fram, nákvæmlega það eina höfuðatriði, sem á að tryggja þessum málum fé í framtíðinni, en vill þess í stað taka upp samningsbundinn sparnað við þá einstaklinga, sem kynnu að vilja leggja fé til þessara mála. Ég hygg, að það þurfi ekki nánari skilgreiningu á viljanum hjá hv. stjórnarandstöðu fyrir því að koma þessum málum í viðunanlegt horf og að öryggi megi vera í fjárhagsafkomu þeirra á næstu árum. Það sýnir sig í þeirra eigin till., svo að ekki verður um villzt. Hv. þm. N-Ísf. taldi, að allmikið fé mætti fá með samningsbundnum sparnaði. Er það öryggið, sem á að skapa húsnæðismálastofnuninni og útlánastarfseminni til húsbygginga í framtíðinni, eitthvert allmikið fé, sem í þoku verður séð og enginn veit um nema eftir á? Það, sem hefur skort og ég lagði sérstaka áherzlu á í minni framsöguræðu í málinu af hálfu meiri hl., var, að um fjárhagshlið þessara mála hefði ekki verið samið af hæstv. fyrrv. ríkisstj. nema til tveggja ára, þó að forustunni, sjálfri húsnæðismálastjórninni, væri ætlaður 6 ára aldur. Þá var ekki hugsað nema 2 ár fram í tímann, og allar framkvæmdirnar í sambandi við það hafa því verið á þeim leirfótum, sem hv. þm. N-Ísf. kom að í sinni ræðu áðan. Það hefur ekki heldur verið hrakið neitt af því, sem við lögðum áherzlu á í okkar brtt. og ég í minni framsöguræðu, þau atriði, sem við teljum að séu til framtíðaröryggis þessara mála. En það eitt er nú talið höfuðrökin að lokum, að stofnfé, sem ekki á að hreyfa á þessu ári a.m.k. sé ekki tilbúið á þessu ári til útlána.

Á aldrei að hreyfa það?

Það á ekki að hreyfa það, a.m.k. ekki á þessu eða næsta ári, það er öruggt. Það, sem verður til ráðstöfunar af hálfu húsnæðismálastofnunarinnar á næstu árum, eins og félmrh. tók skýrt og skilmerkilega fram, eru þær 44 millj., sem eiga að fara þetta ár, auk tekna sjóðsins sjálfs. Ég gat þess einnig mjög ýtarlega í minni framsöguræðu í gær, að ég teldi, að málflutningur hv. stjórnarblaða á þeim tíma, sem veðlánakerfislögin voru sett, hefði verið mjög óheppilegur, og ég vil vænta þess, að það verði öðruvísi að þessum málum búið nú og í framtíðinni, þannig að vonir verði ekki vaktar umfram það, sem staðreyndir sýna að hægt verði að láta fólkinu sjálfu í té. Ég vil einnig drepa á það, sem ég tel vera eitt merki þess, hvernig öðruvísi er nú unnið að þessum málum en áður. Samkvæmt frv. á nú að kjósa 4 menn hlutbundinni kosningu á Alþingi í væntanlega húsnæðismálastjórn, og er það ólíkt meira í lýðræðisátt en þau lög, sem samþykkt voru undir forsæti hv. þm. N-Ísf. árið 1955. Það er þó a.m.k. til þess ætlazt, að stjórnarandstaðan geti átt þar fulltrúa, sem hv. þm. N-Ísf. taldi ekki ástæðu til á sínum tíma að gera athugasemdir við, þó að stjórnarandstöðunni þá væri ekki ætlað að geta fylgzt með þessum málum á einn eða annan hátt. Ég held svo, að það sé rétt að taka undir þau orð hæstv. félmrh. og reyndar þm. N-Ísf. einnig, að þær óskir, sem þeir létu báðir í ljós, og ég efast ekki um, að þær óskir eru byggðar á þeirri trú, að þessum málum sé stefnt í betri átt, að betur gangi um úrlausn þessara mála í framtíðinni en hingað til hefur gert.



Ég bið hæstv. forseta mjög að afsaka, að ég skuli þurfa að þreyta hans langlundargeð og misnota hans mildi, en ég vildi aðeins segja það að lokum, að mig furðar ekkert á því, þó að hv. stjórnarlið kveinki sér nokkuð undan þeirri hirtingu, sem ég hef talið nauðsynlegt að láta fram fara á þeim hér, og þeirri afhjúpun, sem ekki hefur heldur orðið komizt hjá að framkvæma í sambandi við þetta einstæða sýndarmál hæstv. ráðh. En í sambandi við það, sem hv. frsm. sagði áðan, að ekki hefði verið hugsað nema 2 ár fram í tímann í tíð hæstv. fyrrv. félmrh., sem var nú að vísu framsóknarmaður og þannig stuðningsmaður núverandi vinstri stjórnar, vil ég segja þetta. Það var nú meiri skammsýnin hjá þessari hæstv. fyrrverandi ríkisstj. Hún hugsaði ekki nema 2 ár fram í tímann. Hún tryggði í 2 ár allmikið fjármagn, vegna þess að það er upplýst, að 80 millj. kr. komu beint frá húsnæðismálastjórn til íbúðarhúsalána og samtals 230 millj. kr. í föstum lánum til íbúðabygginga. En hæstv. núverandi ríkisstj.? Hvað hugsar hún langt fram í tímann, hvað hefur hún tryggt í ár, það sem er næst henni í framtiðinni? Hún hefur ekkert tryggt annað en það, að hún segist ætla að semja við bankana um það, að lagðar verði fram 44 millj. kr. á þessu ári. Ég held, að fyrrv. ríkisstj. þurfi ekki mikið að fyrirverða sig fyrir sína framsýni. Hún byrjaði á því að semja við bankana um að leggja fram stórfé til íbúðarhúsalána, og bankarnir gátu það, vegna þess að fjármálastefna ríkisstj. hafði þau áhrif á almenning í landinu, að sparifjármyndun var mikil og bankarnir höfðu peninga til þess að leggja í þetta. Um leið og hæstv. félmrh. settist í þennan stól, hætti fólkið að spara. Engir peningar til íbúðarlána fengust, og hæstv. ráðh. kemur þess vegna nú og segist ætla að reyna að „semja um það við bankana“, þegar bróðir hans eða einhver kommúnisti annar sé orðinn bankastjóri, að þeir leggi fram peninga í veðlánakerfið. Þetta er þá munurinn á framkvæmd hæstv. fyrrv. ríkisstj. og núv. ríkisstj. á þessu máli. Varðandi svo hitt, sem hv. frsm. sagði, að stofnfé sjóðsins ætti helzt ekki að hreyfa, vil ég bara benda honum á grg., sem fylgir frv. Þar stendur, að á árinu 1956 sé að vísu ekki gert ráð fyrir neinu úr byggingarsjóðnum. En á árinu í ár er gert ráð fyrir 13.8 millj. kr. og 27 millj. kr. á næsta ári. Fyrir hvað er hv. þm. svo að ásaka mig?  Loks vil ég, hæstv. forseti, aðeins segja í sambandi við það, sem hv. frsm. sagði, að öðruvísi væri nú unnið að þessum málum en áður hefði verið gert og miklu lýðræðislegar, nú væri stjórnarandstöðunni tryggt sæti í þeirri húsnæðismálastjórn, sem úthluta ætti lánum, að það var fyrsta verk hæstv. félmrh. að setja bráðabirgðalög á s.l. sumri til þess að útiloka öll áhrif stjórnarandstöðunnar á lánveitingarnar. Ég veit, að hv. þm. man vei eftir þessu, vegna þess að hann á sæti í þessari stjórn. Svo kemur hæstv. félmrh. nú og breytir þessu með nýjum lögum. Annar eins hringlandaháttur hefur ekki sézt. Ég held, að hv. stuðningslið núverandi ríkisstj. þurfi sannarlega ekki að vera montið af því, hvernig hæstv. félmrh. hefur unnið að þessum málum. Hann hefur keyrt þar allt í strand og kemur með þessu frv. og opinberar algert gjaldþrot sitt og uppgjöf.



Herra forseti. Mér finnst nú hv. þm. N-Ísf. vera orðinn nokkuð taugaóstyrkur, þegar hann þorir ekki að eiga undir því, að ég tali, og biður um orðið til þess að svara því, sem ég kunni að segja. En hann má alveg vera rólegur með það, ég ætla ekki að leggjast á náinn. Hann er dauður og úr sögunni. En málsháttur er til sem segir, að svo skuli leiðan forsmá að svara honum engu. Ég tel líka alveg ástæðulaust að svara froðumælgi hans út um heima og geima, það gerir hann bara til að svala sér og róa taugarnar. En ég tel ástæðu til þess að víkja nokkrum orðum að því meginatriði, sem hér er um að ræða: Er betur eða verr séð fyrir fjárhagshlið þessa máls með þessu frv., sem hér liggur fyrir, eða húsnæðismálalöggjöfinni, sem gilti s.l. 2 ár? Þetta verður augljóst, þegar við athugum, að bankar og sparisjóðir og tryggingastofnanir og tryggingafélög eiga að leggja fram samkvæmt þessu frv. með ábyrgð ríkisstj. nákvæmlega sömu upphæð og þessir aðilar voru skuldbundnir til áður og var 44 millj., og það voru allar tekjurnar, sem um var að ræða. Er þá nokkuð að auki? Jú, það er tekið hér skýrt fram með skýringum við þetta frv., að auk árlegra tekna af stofnfé sjóðsins, sem er áætlað á árinu 1958 um 23 millj. kr., sé gert ráð fyrir árlegri tekjuöflun, sem svari a.m.k. til 7–8 millj. kr., og tekjur af sparnaðarframlögum samkvæmt III. kafla, þ.e. sparnaðarframlögin, eru áætluð 15 millj. kr. Þetta eru yfir 40 millj. kr. að auki. M.ö.o.: það er bætt við eins miklu fé og fyllilega það eins og áður samkvæmt gildandi löggjöf átti að renna til húsnæðismálanna. Hv. þm. hefur hvað eftir annað verið að véfengja þessar tölur, en þær eru, eftir að frv, lá fyrir, útreiknaðar af hagfræðideild Landsbankans, og þeir hafa leyft að birta útreikninga sína frá ári til árs. Tafian byrjaði þannig, eins og hv. þm. N-Ísf. varð að viðurkenna hér áðan, að fé byggingarsjóðs var 0 1956. Á árinu 1957 koma af tekjum hans vaxtatekjur og innkomið fé af stofnfjárframlögum byggingarsjóðsins, 6 millj. 850 þús. kr. plús 3 millj. af stóreignaskattsframlögum, eða 9 millj. 850 þús. kr. En á næsta ári stórhækkar þessi upphæð, því að þá verða tekjurnar af byggingarsjóðnum 7 millj. 840 þús. og tekjurnar af stóreignaskattsframlögunum 15 millj. 330 þús. kr., af því að á því ári eiga allir stóreignaskattsgreiðendur að borga upphæð sína alla af smærri skattskyldum framlögum þeirra. Þeir, sem eiga að borga lægri upphæðir af stóreignaskattinum, eiga að borga upphæðina þá í einu á árinu 1958, og það gefur af 2/3 hlutum 15 millj. 330 þús. kr. til byggingarmálanna, það eru 2/3 hlutarnir af honum. Síðan hækka tekjur byggingarsjóðsins að meðtöldum tekjum stóreignaskattsins frá ári til árs úr 23 millj. 330 þús. fram á árið 1966 í 31 millj. 750 þús. kr., og allt er þetta fé umfram það, sem áður hefur verið varið til húsnæðismálanna. Taflan, sem hér er birt líka frá hagfræðideild Landsbankans um skyldusparnaðinn, byrjar á 71/2 millj. kr. tekjum á árinu 1957 og síðan yfirleitt með 15 millj. kr. tekjum á ári. Þetta allt eru þau sönnunargögn, sem nægja til þess að hnekkja öllu fjasi um það, að hér sé ekki um neitt að ræða nýtt, neinar nýjar tekjur. Það eru staðlausir stafir, það er algerlega vansæmandi fyrir hv. þm. N-Ísf. að bera þetta til baka. Honum er það um megn, hann er ekki sá karl, að hann geti hnekkt þessum tölum, þannig að nokkur maður taki mark á. Hagfræðingar Landsbankans standa þar miklu betur að vígi, hafa rannsakaðmálið í ró og næði, en hann hefur farið hér með fleipur í æðiskasti.