arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Framsögum. (Sigurður Stefánsson) : Jeg skal ekki þreyta hv. deild með langri ræðu, því nefndin hefir tekið það fram, sem þörf er á, í nefndarálitinu, Jeg vil að eins benda á, að frumvarp þetta hefir sætt alveg sjerstakri meðferð, og vandaðri útbúning en venja er til um þau mál, þar sem bæjarstjórn Ísafjarðarkaupstaðar hefir snúið sjer til landstjórnarinnar og beðið hana fyrir málið. Þetta sýnir það ljóslega, að málið er sjerstakt áhugamál bæjarstjórnarinnar, þar sem hún hefir farið þessa leið, til þess að tryggja framgang frumvarpsins. Hvað frumvarpið snertir að öðru leyti, þá skal jeg geta þess, að helsta nýmælið í frv. er stytting kjörtímabilsins úr 6 árum í 3 ár; er sú breyting lögleidd að eins í einum kaupstaðanna, Seyðisfirði. Annars skal jeg geta þess, að bæjarstjórnin á Ísafirði var í fyrstu treg til þessarar og fleiri breytinga á bæjarstjórnarlögum, sem fram á er farið í frumvarpi þessu, en nú virðist henni vera það sjerstakt áhugamál að frumv. nái fram að ganga, eins og eg hefi áður sýnt fram á. Að öðru leyti leyfi jeg mjer að vísa til nefndarálitsins, og vil því ekki tefja háttv. deild með lengri ræðu, frá því að hlusta á hinar uppbyggilegu ræður í neðri deild um stjórnarskrármálið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Að eins örfá orð, til þess að geta um, að láðst hefir að fella úr frv. breytingartillögu sem þegar hefir verið feld, sem sje við 10. gr., í stað málsl. komi málsgr.; en skrifstofustjóri hefir lofað að sjá um, að leiðrjettingin fari fram.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Frumv. þetta lá hjer fyrir þinginu í fyrra og var þá afgreitt í Nd. En í Ed. var frumv. vísað til stjórnarinnar, af því að málið þótti vandamál, og því talið rjettara að fresta því til næsta þings. Nú er Ed. samþykk frumv., og hefir afgreitt það til Nd. Og þar sem jeg hygg, að aðalathugasemdir væru framkomnar, ef eitthvað þætti við frumv. athugavert, þá lít jeg svo á, að ekki gjörist þörf að visa málinu í nefnd.



Jeg hefi athugað þetta mál nokkuð, bæði fyrr og seinna. Mjer gafst kostur á að athuga það, þegar frumvarpið var í smíðum; fann jeg þá ekkert athugavert við það. Síðan hefir þetta frumvarp verið athugað nákvæmlega í Ed., og ekkert út á það verið sett. Jeg vil því leggja til, að það gangi hjer ekki gegnum neina nefnd, því að jeg hygg, að ef mönnum þætti frumv. athugavert, þá væru athugasemdir komnar fram um það.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg vil leyfa mjer að stinga upp á, að 5 manna nefnd verði sett í málið.



Jeg sje enga ástæðu til að vera að skipa nefnd í þetta mál. Jeg kem ekki auga á neitt atriði í frumvarpinu, sem nefnd mundi lagfæra eða breyta á nokkurn hátt, og vil því leggja á móti því, að nefnd verði skipuð, því það er ekki til annars en tefja tíma þingsins.



Það er engu spilt þó að skipuð verði nefnd í málið, því engin töf verður, ef hún breytir engu. En Heimastjórnarflokkurinn, sem öllu ræður, hjer í þinginu, hefir ef til vill komið sjer saman um að kjósa enga nefnd. Jeg mun þó tefja tíma þingsins með því að láta greiða atkvæði um, hvort nefnd skuli vera eða ekki.

Jón Magnússon : Háttv. þm. Dal. (B. J.) getur ekki bent á eitt einasta atriði í frumv., sem þörf er á að athuga í nefnd. Gæti hann það, þá mundi jeg ekki leggja á móti skipun nefndar, en nú gjöri jeg það.



Við háttv. þm. Snæf. (S. G.) eigum brtt. við þetta frv. á þgskj. 115. Hún er svo til komin, að þegar þetta frumvarp kom frá stjórninni, þá var svo ákveðið, að sýslumaður eða hreppstjóri skyldu votta með undirskrift sinni o. a. frv., eins og stendur í 1. gr. frumv. Þessu breytti háttv. Ed. svo, að í stað hreppstjóra var settur inn »umboðamaður sýslumanna«. Þetta getur verið til ills, því að í kauptúnum eru kaupmennirnir oftast umboðamenn sýslumanna, og það er óviðkunnanlegt, að þeir sjeu að gefa vottorð um þá ull, sem þeir sjálfir flytja út, og getur valdið því, að í útlöndum verði ullarmatið álitið gagnalaust. Þá viljum við og bæta því inn í frv., að sje hreppstjóri sjálfur útflytjandi, þá skuli sýslumaður skipa mann í hans stað. Jeg vona, að allir sjái, að tillögur okkar eru til bóta, og samþykki þær.



Jeg leyfi mjer að stinga upp á, að 5 manna nefnd verði skipuð í málið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Skömmu áður en jeg fór að heiman, fjekk jeg brjef frá deild fiskifjelagsins í Vestmannaeyjum, þar sem farið var fram á, að þeim lögum, sem jeg hefi hjer farið fram á að breyta. yrði breytt á þá leið, að framvegis mætti gjöra fiskisamþyktir fyrir öll skip, hversu stór sem þau eru, ef þau stunda fiskveiðar með lóð. Jeg hefi þó ekki gengið svo langt í þessu frv. Jeg álít nóg, að lögin nái til báta, sem eru 30 smálestir og minni. Lögin ná nú til þiljaðra mótorbáta, sem ekki eru stærri en 15 smál., en það hefir sýnt sig, að þessir bátar eru alt af að stækka, og í vetur hefir einn bátur gengið úr Eyjunum, sem er 20 smál., og annar, sem er 27 smálestir. Mönnum þykir hart, að þessir bátar skuli geta róið þegar öllum öðrum er bannað að róa, þar sem þessir bátar stunda veiðar á alveg sama hátt og hinir. Og það vil jeg taka fram, að þessir bátar gjöra. Þeir koma einnig heim að kvöldi, og er því rjett að sama gildi um þá og aðra báta. Jeg vona að háttv. deild taki þessu máli vel, og vil jeg jafnframt henda á, að rjett væri að færa saman lög þau, sem sett hafa verið um þetta efni, að minsta kosti þau, sem sett hafa verið síðan 1905. Vil jeg að lokum leyfa mjer að stinga upp á, að þriggja manna nefnd verði skipuð til að athuga málið að lokinni þessari umræðu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flutningsmaður (Guðm. Ólafsson) : Á þingi í fyrra bar jeg og tveir aðrir hv. þingmenn hjer í deildinni fram tillögu til þingsályktunar um að skora á stjórnina að undirbúa og leggja fyrir þetta þing frumvarp til laga um veitingu prestakalla. Þessi háttv. deild tók tillögunni svo vel, að hún samþykti hana umræðulaust með öllum atkvæðum og afgreiddi hana þannig til ráðherra. Jeg bjóst við að þetta frumvarp yrði eitt af þeim, sem stjórnin legði fyrir þingið, og það því fremur, sem mjer var kunnugt um að biskup var að undirbúa þetta mál í vetur. En þessi von mín brást. Jeg inti ráðherra eftir því, hvernig á því stæði, að frumvarp þetta hefði ekki verið lagt fyrir þingið, og svaraði hann því, að frumvarp það, sem biskup var beðinn að semja hefði ekki komið til stjórnarinnar fyr en í maí, og hefði þá ekki verið tími til að bæta úr þeim göllum, sem á því hefði verið. Jeg hefi nú með aðstoð lögfræðings samið þetta frumvarp og tekið tillit til álits biskups á málinu. Í vetur leitaði hann álits allra sóknarnefnda á landinu um mál þetta, og fjekk hann svar frá 200 sóknarnefndum, en alls munu þær vera um 270 talsins. Voru þær flestar fylgjandi þeirri breytingu,. sem hjer er farið fram á. Að eins 30 voru á móti því, af því að þær óttuðust kostnaðarauka, og örfáar álitu að ekki væri þörf á breytingunni, af því að ekki væri nema ein sókn. í þeirra prestakalli. Þessi svör liggja nú í stjórnarráðinu, og getur væntanleg nefnd sjálfsagt fengið þau til yfirlits og sömuleiðis athugasemdir biskups um málið. Jeg skal svo ekki að sinni fjölyrða umr., frumvarpið. Verði það að lögum, ræður það að minni hyggju, sanngjarna bót á göllum þeim, sem eru á núverandi fyrirkomulagi við prestskosningar og mjög oft hafa orðið þess valdandi, að að eins lítill hluti atkvæðisbærra manna í hverju prestakalli hefir getað neytt kosningarrjettar síns. Kostnaðaraukinn við breytinguna held jeg að verði lítill og ekki meiri en óhjákvæmilegt er, ef þingið vill gefa mönnum kost á að neyta atkvæðis síns. Jeg vil loks leyfa mjer að gjöra það að tillögu minni, að þriggja manna nefnd verði skipuð í málið að lokinni þessari umræðu, og vona að hv. deild sýni frv. þá velvild að lofa því að ganga fram.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg vil leyfa mjer að stinga upp á, að málinu sje vísað til sjávarútvegsnefndarinnar, að þessari umræðu lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sigurður Stefánsson : Jeg vil leyfa mjer að leggja til að frv. verði vísað til fjárlaganefndar að lokinni þessari umræðu.



Jeg hefi engu við það að bæta, sem jeg sagði um þetta mál við 2. umr. Þó hefir síðan komið fram ein brtt., á þgskj. 289, um að á eftir orðunum: „þar sem ekki er hægt“, sje bætt við „með kleifum kostnaði“. Nefndin hefir fallist á að gjöra þessa brtt. samkv. tilllögu frá einstökum þm. hjer í deildinni, við 2. umræðu; og eftir bendingu frá Krabbe verkfræðing. Vona jeg, að með þessari breytingu, sje frumv. kom- ið í það horf, að ekki verði að því fundið, og skal jeg svo ekki fjölyrða frekar um það.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg á breytingartillöguna á þgskj. 331. Í henni er sama og varatillögunni í gær, er þótti ekki nógu skýr að orðalagi. Hún fer fram á, að aftan við 1. gr. bætist, að fiskumbúðir úr striga, sem endursendar eru, skuli taldar með vörum þeim, er undanþegnar eru vörutolli. Þetta er svo eðlilegt og ljóst, að jeg vona að háttv. deild samþykki tillöguna. Jeg finn enga ástæðu til, að fjölyrða meira um þetta, en óska að hæstv. forseti leiti atkvæða um þetta með nafnakalli.

Framsögumaður (Sig. Stefánsson) : Þegar mál þetta var tekið út af dagskrá síðast, var það gjört fyrir tillögur nefndarinnar, af því að hún kvaðst mundi bera sig saman við háttv. fjárlaganefndir þingsins um það, hvort ástæða væri til að fresta málinu til þingloka. Nefndin hefir nú borið sig saman við báðar fjárlaganefndir þingsins, og allir nefndarmenn, sem við voru staddir, óskuðu að málið gengi tafarlaust sinn gang. Jeg hefi nú tjáð hv. deild þetta, en hún ræður hvort hún tekur tillit til þess eða ekki. En jeg vil að eins óska þess, að hún lofi málinu að ganga leið sína gegn um þingið.

Karl Finnbogason : Jeg vil leyfa mjer að stinga upp á því, að mál þetta verði tekið út af dagskrá. Málið er mjög mikils vert, en þrír af hv. deildarmönnum eru ekki viðstaddir, og jeg álít að ekki sje rjett, að ganga til atkvæða um það á meðan ekki eru allir þingmenn viðstaddir.

Forseti : Jeg sje ekki ástæðu til að taka þetta mál út af dagskrá, þar eð þeir þingmenn, sem ekki eru viðstaddir, hafa ekki tilkynt nein forföll.

Jósef Björnsson : Jeg vil leyfa mjer að leggja það til, að þessu máli verði vísað til þriggja manna nefndar að lokinni þessari umræðu.

Jósef Björnsson : Jeg vil leyfa mjer að leggja það til, að þessu máli verði vísað til nefndar þeirrar, sem kosin var til að athuga 2 næstu mál á undan, vegamál, þegar þessari umræðu er lokið.



Jeg vil að eins leyfa mjer að leggja það til, að máli þessu verði, að lokinni þessari umræðu, vísað til nefndarinnar, sem kosin var í næsta máli á undan (vegalaganefndar).
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg vil benda mönnum á, að ruglingur dálítill hefir orðið á tölum í frumv. í prentuninni. Í síðustu línu útgjaldanna stendur, að tekjuafgangur sje 291,884,63, en á að vera 291,883,63 og samkvæmt því breytast aftur í samlagningunni 4 í 3. Þetta ætti að vera hægt að lagfæra á skrifstofunni, en óhætt að samþ. frumv. fyrir því.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg hafði hugsað mjer að bæta með brtt. úr því misrjetti, er kemur fram í þessu frumv. milli sjávarútvegs og landbúnaðar. Eins og jeg sýndi fram á í gær, kemur gjaldið aðallega niður á sjávarútveginum. Jeg veit, að sumir hjer í deildinni vissu til þess, að sanngjarnar brtt. átti að gjöra við frumv. Þess vegna furðar mig á því, að 3. umræða um málið skuli nú fara fram einum 5 mínútum eftir 2. umræðu, því að með því eru menn útilokaðir frá því, að koma fram með nokkra breytingartillögu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að frumv. þessu verði að þessari umræðu lokinni vísað til nefndar þeirrar, er 28. f. m. var kosin til að athuga tollfrumvörp hv. 5. kgk. þm. (G. B.), og nefnd hefir verið tolllaganefndin.

Sigurður Stefánsson : Jeg hefi ekki haft tíma til þess að athuga þetta frumv. og eins mun vera um fleiri hv. þm. Jeg vil því, að málinu sje vísað til nefndar, ef það verður ekki til þess að tefja málið, því jeg vil að það nái fram að ganga. En jeg veit ekki, hvort nefndin getur verið búin með störf sín eftir hæfilegan tíma, eða svo að hægt sje að taka málið á dagskrá á morgun.



Ef málinu er vísað til nefndar, þá þarf að athuga það strax í kvöld, svo að nefndin geti skilað áliti sínu strax í fyrra málið. En jeg tel heppilegt, að málinu sje vísað til nefndar, án þess jeg leggi kapp á það.



Jeg býst við því, að það sje sama að segja um þetta frv. og frumvarpið, er var næst áður á dagskránni, að háttv. þingmenn hafi ekki haft tíma til þess að kynna sjer það, en jeg hefi kynt mjer það nokkuð, og álít, að það eigi ekki að ná fram að ganga og verða að lögum.  (Sigurður Stefánsson: Sama segi jeg)  . En jeg álít kurteisara að lofa málinu til 2. umr., og legg því til, að því verði vísað til. dýrtíðarnefndarinnar, að þessari umr. lokinni.  (Guðmundur Björnson: Það er best að svæfa það)  .

Jósef Björnsson : Út af því, er skotið var fram af einum háttv. þm. (G. B.), að best væri að svæfa frv., þá vil jeg taka það fram; að jeg er því algjörlega mótfallinn, að með málið sje farið á þann hátt, enda er það gagnstætt stefnu þeirri, er ríkt hefir hjer í háttv. deild og komið hefir nýlega svo glöggt fram við meðferð frv. um þjóðskjalasafnið. Vil jeg og taka það fram, að jeg álít það sjerstaklega óheppilegt að svæfa þetta mál í nefnd, hvað svo sem um það verður annars. Jeg álít betra að fella það. Því vil jeg ekki vísa málinu til nefndar, nema því að eins, að hún skili nefndaráliti sínu strax á morgun.

Forseti: Jeg tek það fram, að er jeg ber upp tillöguna um nefndarskipun, þá gjöri jeg það ekki til þess, að málið verði svæft, heldur vona jeg, að nefndin skili fljótt áliti sínu, og set því málið á dagskrá á morgun. Má þá afgreiða það á venjulegan hátt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ráðherra (Einar Arnórsson) Jeg vil skýra háttv.Nd. frá því, að jeg leyfi mjer, með skírskotun til 6. gr. stjórnskipunarlaga 19. júní 1915, að leggja fyrir hv. deild þau þrjú frumv., er nú skal greina: 1. Frv. til laga um viðauka við lög nr. 10, 8. sept. 1915, um heimild fyrir ráðherra Íslands til að skipa nefnd til að ákveða verðlag á vörum. 2. Frv. til laga um útflutningsgjald af söltuðu sauðakjöti. 3. Frv. til laga um heimild handa landsstjórninni til ráðstafana til tryggingar aðflutningum til landsins. Vona jeg að hæstv. forseti taki þessi mál á dagskrá og háttv. deild taki þau síðan til meðferðar á venjulegan hátt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Ráðherra (Einar Arnórsson) Jeg leyfi mjer að leggja fram fyrir háttvirta deild þrjú lagafrumvörp, er byggjast á bráðabirgðalögum, sem gefin hafa verið út samkvæmt heimild í stjórnskipunarlögum 19. júní 1915, 6. grein, og fylgja þau lög frumvörpunum og þannig lögð fyrir deildina samkvæmt 6. grein sömu stjórnskipunarlaga. Jeg vænti þess, að hæstv. forseti taki þessi mál á dagskrá og hv. deild taki þau síðan til meðferðar á venjulegan hátt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sigurður Eggerz Jeg vil leyfa mjer að leggja til að máli þessu verði vísað til fjárhagsnefndar að þessari umræðu lokinni.

Hannes Hafstein Jeg vil leyfa mjer, að leggja til að máli þessu verði vísað til allsherjarnefndar að þessari umræðu lokinni. Jeg lít svo á, að verksvið fjárhagsnefndar sje þau málefni, er snerta tekjur landssjóðs, tollmál, skattamál og það annað, sem að tekjum landssjóðs lýtur. En bankinn er að eins að litlu leyti ætlaður til þess að gefa landssjóði beinar tekjur, þó að hann gefi nokkrar, heldur er verksvið hans allsherjargagn, að efla framför atvinnuveganna og yfirleitt að útvega dugnaðarmönnunum magn þeirra hluta, sem gjöra skal. Jeg hygg því, að málefni Íslandsbanka falli miklu fremur undir verksvið allsherjarnefndar, sem vísi einmitt á að hafa slík allsherjarmál með höndum, sem ekki beint falla undir verksvið annara, sjerstakra lögboðinna nefnda. Því það hefir vafalaust ekki verið tilætlunin, að allsherjarnefndin væri að eins ruslakista.

Sigurður Eggerz Mjer virðist svo, sem allsherjarnefnd muni fá meira að gjöra á þessu þingi en fjárhagsnefnd, og því af þeirri ástæðu ekki rjett að leysa hana frá að fjalla um þetta mál, einkum þar sem jeg fæ ekki betur sjeð en að fjárhagur landsins og bankamálin sje hvort öðru svo nátengd, að rjett sje að þessi nefnd fjalli um hvorttveggja.

Kristinn Daníelsson Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að máli þessu verði vísað til allsherjarnefndar til athugunar og álits að þessari umræðu lokinni.

Halldór Steinsson Jeg vil leyfa mjer að leggja til, að frumvarpi þessu verði, að þessari umræðu lokinni, vísað til allsherjarnefndar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flutnm. (Sigurður Sigurðsson) Eins og tekið er fram í aths. við frv., er það flutt að ósk nokkura túnmælingamanna, sem skipaðir eru samkvæmt túnmælingalögunum. Sjerstaklega er það einn maður, Vigfús Guðmundsson frá Engey, sem óskað hefir breytinga álögunum. Hefir hann í brjefi til mín, stungið upp á ýmsum breytingum, og þar á meðal þeim, er frv. hefir að flytja. Nú mun eigi við 1. umr. leyft að ræða einstakar greinar. Þó vil jeg geta þess, að breytingarnar eru aðallega þrjár. Í fyrsta lagi er leyft að stækka mælikvarða ummálsdráttar. Hefir það komið í ljós, að mælikvarðinn, sem lögin tiltaka, hefir reynst helsti smár, er um lítil tún er að ræða. Virðist því ekkert geta verið til fyrirstöðu að veita þetta leyfi, en geta þess á ummálsdrættinum, hvaða mælikvarði er notaður. Í öðru lagi, kveður frv. skýlaust svo á, að eigi skuli heimta ummálsdrátt af kálgörðum. Í þriðja lagi er samkvæmt frv. heimilt að jafna mælingakostnaði niður á öll býli, hvort sem metið er til dýrleika eða ekki. Jeg varð að telja aths. mælingamannanna á rökum bygðar, og hefi því flutt frv. þetta. Að öðru leyti skal jeg ekki fjölyrða um frv., og legg það til, að málinu verði vísað til landbúnaðarnefndar. Vona jeg að nefndin sýni mjer þá kurteisi, að tala við mig, áður en hún afgreiðir frv., hvort sem hún vill samþykkja það eða fella.

Forseti: Háttvirtir þingbræður! Áður en jeg slít þessum fundi vildi jeg vekja athygli yðar á því, að á morgun fer fram jarðarför herra biskups Þórhalls Bjarnarsonar, og hefst með húskveðju í Laufási kl. 11½. Jeg vænti þess, að þjer allir, háttv. þingmenn, sýnið þessum látna merkismanni þann sóma, að fylgja honum til grafar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flutnm. (Kristinn Daníelsson) Jeg get að mestu eða öllu leyti sparað flutningsræðu, vegna nýbreytni þeirrar í þingsköpunum, að greinargjörð skuli fylgja hverju frumvarpi sem skýring á því, og getur sú greinargjörð komið í stað flutningsræðu. En jeg skal að eins geta þess, að jeg flyt málið eftir beiðni beggja sóknarnefnda, og liggur erindi þeirra frammi á lestrarsal Alþingis, undir Ed. nr. 2 1916, og vísa jeg hv.þm. þangað, og eins þeirri hv. nefnd, er væntanlega fjallar um málið. Það þykir ef til vill undarlegt, að mál þetta skuli vera borið fram nú á aukaþingi, en svo stendur á, að það er búið að vera í smíðum nú í 2 ár, og veldur ýmsum erfiðleikum með innheimtu og annað, og væri því mjög æskilegt, að greiðst gæti úr því nú. Það kynni einnig að þykja undarlegt, vegna þess að lög 16. nóv. 1907 um skipun prestakalla, sem auðvitað eru um leið lög um skipun sókna, gjöra ráð fyrir hvernig megi án lagabreytingar gjöra breyting á skipun sókna, þótt eigi sje hægt að breyta skipun prestakalla nema með nýjum lögum. Nú hefir allur undirbúningur og ráðstafanir samkvæmt 4. gr. nefndra laga farið fram, en þá er til stjórnarinnar kom, taldi hún þessa sóknasameiningu eigi lögum samkvæma, þar sem um var að ræða sameining sókna, er hvor var í sínu prestakalli. Jeg játa, að stjórnin hafi mikið fyrir sjer í þessu, að venjulega sje ekki unt að sameina sóknir hvora í sínu prestakalli, en á hinn bóginn verður ekki sjeð, að lögin setji í þessu máli neinn þröskuld, þar sem þau heimta þetta ekki beint sem skilyrði, og ekkert er í framkvæmdinni því til fyrirstöðu, að sameiningin komist á, því að hjer hafa báðir prestar komið sjer saman um, að þeir noti Keflavíkurkirkju. Jeg vona því, að þessari fyrirstöðu frá lagalegri hlið verði hrundið, með því að setja sjerstök lög um þessa sameiningu, og þetta litla og meinlausa mál fái góðan framgang á þinginu. Að þessari umræðu lokinni legg jeg því til, að málinu verði vísað í nefnd, og þykir best við eiga, að vísa því til mentamálanefndarinnar.

Forseti: Jeg vil geta þess að háttv. 1. þm. Rang. (E. P.) hefir beðið um heimfararleyfi milli jóla og nýárs, en samkv. þingsköpunum má forseti ekki veita lengra leyfi en 2 nátta; verð jeg því að leggja þessa beiðni undir atkvæði. Jeg skal geta þess, að jeg hefi talað við hæstv. forseta Nd. og býst hann við, að þörf geti orðið á þingfundum milli jóla og nýárs þar í deild, og jeg tel líklegt að sama verði hjer. Verður nú gengið til atkvæða um þessa beiðni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti: Jeg leyfi mjer að stinga upp á einni umr. Ef enginn hefir neitt á móti því, tel jeg það samþ. án atkvæða.

Forseti: Við forsetar deildanna höfum komið okkur saman um, til vinnuljettis, að láta búa til eyðublöð til afnota fyrir þingmenn, þegar þeir hafa hug á að krefjast einfaldrar dagskrár, nafnakalls, að umræðum skuli lokið eða hlutfallskosningum beitt. Þessi eyðublöð verða látin liggja á borði hjá skrifurum, en útbýtt hefir verið meðal þingmanna smáeyðublöðum, til afnota, er þeir vilja biðja sjer hljóðs. Það hefir verið siður að menn hafa beðið sjer hljóðs með því, að berja í borðið, en sá siður hefir ekki gefist vel. Forseti hefir oft ekki heyrt það, og þingmaður þá orðið útundan. Og nú er svo komið að forseti á að greiða atkvæði og því nauðsynlegt, að hann geti hlustað í næði á ræður þingmanna. Það er heldur hvergi þingsiður erlendis, að menn biðji sjer hljóðs með barsmíð. Erlendis eru tveir siðir tíðkaðir. Annar er enskur; þar biðja menn sjer ekki hljóðs fyrirfram, heldur er það venja, að þegar einhver hefir lokið máli sínu, þá rennir forseti augum yfir þingbekki, og standa þá þeir upp, sem vilja taka til máls, grípa augnaráð forseta (to catch the eye of the speaker), en forseti ræður röðinni, ef margir standa upp í senn. Hinn siðurinn er sá, að mönnum er heimilt að biðja sjer hljóðs fyrirfram, en þó ekki fyr en málið er tekið til umræðu. Er venjan yfirleitt sú, að menn senda miða til forseta, eða ganga sjálfir til hans, og láta skrifa sig. Þetta er líka miklu tryggara, Þá er engin hætta á því, að forseta sjáist yfir. Ef þingmaður vill að eins gjöra stutta athugasemd, þá er rjett, að hann standi upp og ávarpi forseta, án þess að senda beiðni. En þegar miklar umræður verða um mál, þá er þetta miklu þægilegra, skriflegar eða munnlegar beiðnir, bæði fyrir þingmenn og forseta. Barsmíðin er durnaralegur siður. Og öll hin eyðublöðin, ef menn óska einfaldrar dagskrár, nafnakalls, að umræðum skuli lokið eða hlutfallskosningum beitt, veita þingmönnum mjög mikil þægindi.