Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég beini svohljóðandi fyrirspurn til hæstv. umhverfisráðherra: Hyggst ráðherra beita sér fyrir eflingu Akureyrarseturs Náttúrufræðistofnunar Íslands og fjölgun starfa þar? Ástæða fyrirspurnar minnar er sú að árið 2000 voru á vegum stofnunarinnar á Akureyri um tíu starfsmenn í níu stöðugildum. Þá var verið að undirbúa flutning stofnunarinnar í Borgir þar sem Háskólinn á Akureyri er með starfsemi sína og mikil umræða í gangi um að gert væri ráð fyrir fjölgun á störfum á vegum stofnunarinnar. Er nú svo komið að í þeirri aðstöðu sem Náttúrufræðistofnun Íslands er með á Akureyri er hæglega aðstaða fyrir 13–14 starfsmenn. Eins og staðan er núna eru einungis sex starfsmenn starfandi á Akureyrarstofunni en reyndar er búið að auglýsa tvö stöðugildi þar sem vonandi verður ráðið í fljótlega. Hins vegar er ljóst að þá verða starfsmenn stofnunarinnar einungis átta og auðveldlega væri hægt að bæta sex stöðugildum við þá mikilvægu starfsemi sem þarna fer fram. Ég vil benda á, hæstv. forseti, að það er mjög vel hægt að efla þá starfsemi sem fyrir er, það er m.a. hægt að gera með öflugu samstarfi við Háskólann á Akureyri og þarna er t.d. til staðar sameindafræðibúnaður sem hægt væri að nýta mun betur. Ég tel að hægt sé að efla Akureyrarsetur Náttúrufræðistofnunar Íslands til muna ef vilji er fyrir hendi af hálfu stjórnvalda og því beini ég ofangreindri fyrirspurn til hæstv. ráðherra. Í ofanálag horfum við upp á það að á Akureyri hefur störfum stórfækkað að undanförnu, m.a. við fiskvinnslu sem vissulega hefur haft sín áhrif á störf á Akureyri sem og í öðrum sjávarbyggðum. Í aðdraganda síðustu kosninga talaði Samfylkingin mjög mikið fyrir störfum án staðsetningar, að stórfjölga ætti opinberum störfum á landsbyggðinni. Í framhaldinu varð reyndar gríðarlegur niðurskurður á þorskveiðiheimildum eins og allir þekkja og var þá gripið til svokallaðra mótvægisaðgerða ríkisstjórnarinnar sem nú eru í endurskoðun. Ég vil í þessu samhengi spyrja hæstv. ráðherra hvort hún sé reiðubúin til að beita sér fyrir því að starfsemi Akureyrarseturs Náttúrufræðistofnunar Íslands verði efld til muna, enda er þar um mikilvæga starfsemi í fræðasamfélaginu á Akureyri að ræða og því áríðandi að fá svar við þessari fyrirspurn hér.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir þessa fyrirspurn. Eins og kom fram í máli hans stóð til á sínum tíma að hafa fleiri starfsmenn á vegum Náttúrufræðistofnunar Íslands á Akureyri. Árið 2004 þurfti að bregðast við ákveðnum fjárhags- og rekstrarvanda stofnunarinnar og þá var starfsmönnum fækkað bæði í Reykjavík og á Akureyri. Nú eru átta stöðugildi fyrir norðan. Verið er að ráða í stöður þeirra tveggja sem látið hafa af störfum í vetur, annar fyrir aldurs sakir. Á næstu dögum verður ráðið í stöðu jarðfræðings og umsóknarfrestur í starf grasafræðings eða flokkunarfræðings rennur út 15. mars nk. og þá verður ráðið í þá stöðu. Þetta eru sem sagt átta stöður. Að auki er í undirbúningi og mun gerast mjög bráðlega að Náttúrufræðistofnun Íslands og Háskólinn á Akureyri gangi frá samstarfssamningi stofnananna tveggja um ráðningu eins sérfræðings, eins starfsmanns, sameindalíffræðings, og skipti því starfi í tvennt. Að helmingur verði hjá Náttúrufræðistofnun og helmingur hjá Háskólanum á Akureyri og nýtist þannig þessum stofnunum sem geta á svo margan hátt unnið saman. Ég er alveg sammála hv. þingmanni í því að starf Náttúrufræðistofnunar Íslands ber að efla. Það ber að efla það á Akureyri og það ber líka að efla það í Reykjavík. Það er mjög mikil óunnin vinna við rannsóknir, við gerð náttúrufarskorta og aðrar grunnrannsóknir sem gera þarf af lífríki og náttúru Íslands og ég vil beita mér fyrir því í ríkisstjórninni að það verði gert á næstu árum. Til þess þarf að öllum líkindum aðeins meiri mannafla. Það er auðvitað þannig að náttúra landsins er um allt land og starfsmenn Náttúrufræðistofnunar eru öll sumur út um allt land að vinna þau rannsóknastörf sem þeir þurfa að vinna. Ég vil einnig láta þess getið hér að svo virðist sem þeir sem búa sunnan heiða telji það eftir sér að flytja norður. Fólki hefur boðist flutningur en það hefur ekki gengið eftir eins og við hefðum kannski viljað. Það virðist vera þannig að fjölgun starfsmanna fyrir norðan verði aðeins með nýju starfsfólki. Það er gott og vel. Það er einnig áhugavert að horfa á það með tilliti til þess ráðningarferlis sem nú er í gangi vegna starfanna tveggja sem verið er að ráða í að næstum allar umsóknirnar eru frá útlendingum en ekki Íslendingum. Mér finnst áhugavert að skoða málin í því samhengi. Ég held að það sé í sjálfu sér hið besta mál en það segir okkur kannski meira en nokkuð annað að það virðist vera auðveldara fyrir útlendinga að flytja til Akureyrar en fyrir Reykvíkinga að flytja norður.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja hér athygli á erfiðri stöðu Náttúrufræðistofnunar Íslands norðan og sunnan heiða og tek undir með ráðherranum sem lagði áherslu á að verkefnin í þessum málaflokki eru mjög brýn. Það er í rauninni himinhrópandi að ekki skuli vera lagður meiri kraftur í að sinna því að safna grunnupplýsingum um náttúru Íslands sem hægt væri að nota til að byggja ákvarðanir á. En, herra forseti, þetta lá ljóst fyrir við afgreiðslu fjárlaga fyrir tveim, þrem mánuðum og því miður verður það að segjast eins og er að þar var ekki króna til aukningar í starfsemi Náttúrufræðistofnunar Íslands. Og það er dapurlegt að stofnunin skuli hafa þurft undanfarin ár og út þetta ár að borga himinháa húsaleigu til einkaaðila á Akureyri fyrir tómt húsnæði. Það sem gerðist var auðvitað það 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin sem og hv. þm. Álfheiði Ingadóttur fyrir að taka þátt í þessari umræðu um málefni Náttúrufræðistofnunar Íslands. Það er vissulega rétt sem hér hefur komið fram að það er þörf á því að efla þessa starfsemi hvort heldur er sunnan eða norðan heiða. Ástæða þess að ég spurði sérstaklega um Akureyrarsetrið hjá Náttúrufræðistofnun Íslands er sú að í dag starfa þarna átta manns sem hringla, ég orða það þannig, í stóru húsnæði þar sem auðveldlega gætu unnið 14 manns. Ef við lítum þannig á málið er í raun og veru verið að sóa ákveðnum verðmætum því að þarna er verið að leigja þó nokkuð dýrt húsnæði eins og við þingmenn þekkjum samkvæmt umræðunni hér í gegnum árin. Ég vil setja þetta í samhengi við það erfiða ástand sem við er að glíma á mörgum stöðum við að efla atvinnulífið á landsbyggðinni og kannski sérstaklega í þessu tilviki á Akureyri, og í samhengi við það að stjórnmálamenn hafa lofað að fjölga opinberum störfum sérstaklega á landsbyggðinni og að við vitum að á undanförnum árum hefur langmesta fjölgunin orðið á suðvesturhorni landsins í þeim málaflokki. Ég fagna því sérstaklega sem hæstv. ráðherra upplýsti áðan að fram undan sé undirritun samstarfssamnings milli Háskólans á Akureyri og Náttúrufræðistofnunar Íslands um stöðugildi við stofnunina fyrir norðan. Það mun án efa efla Háskólann á Akureyri sem og Náttúrufræðistofnun. En ég vil sjá að betur sé gert vegna þess að því miður höfum við fengið fréttir af því á undanförnum mánuðum að Lýðheilsustöð sé búin að segja upp samstarfssamningi við Háskólann á Akureyri og allir þekkja þá umdeildu ákvörðun sem tekin var þegar staða forstöðumanns veiðistjórnunarsviðs Umhverfisstofnunar var í raun og veru lögð niður eða sameinuð öðru og verður því starfi nú gegnt af höfuðborgarsvæðinu. Ég fagna því að hæstv. ráðherra skuli sýna það hér 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmönnum. Birki Jóni Jónssyni og Álfheiði Ingadóttur fyrir stuðning í orði og verki við málefni og störf Náttúrufræðistofnunar Íslands. Þar þarf svo sannarlega að vinna betur að því að fá fjármagn til rekstrar og til grunnverkefna hjá stofnuninni. Ég geri mér fulla grein fyrir því og mun berjast fyrir því í fjárlagagerð næsta árs og næstu ára á meðan ég hef tök á því sem umhverfisráðherra. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson talaði um að hringla í stóru húsnæði. Við sitjum í rauninni uppi með þá ákvörðun að leigunni var útvistað með þeim hætti sem hv. þm. Álfheiður Ingadóttir nefndi og gerður var langur samningur til áratuga. Sá samningur hefur ekki létt rekstur Náttúrufræðistofnunar Íslands. Það verður að segjast eins og er. Auðvitað væri miklu betra að þarna væri maður í hverju rými og að húsnæðið væri fullnýtt. Þannig er það því miður ekki en við verðum auðvitað að vinna úr stöðunni eins og hún er og ég vænti þess að í vinnunni fram undan og í fjárlagagerð og í fjárlaganefnd næsta haust hafi verkefni og málefni Náttúrufræðistofnunar Íslands aukinn og meiri skilning meðal hv. þingmanna.

Hæstv. forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra um það hvort ráðherrann hyggist beita sér fyrir stofnun embættis umboðsmanns aldraðra. Ef svo er, hvenær má búast við að af því verði? Fyrirspurn mín er tilkomin út af því að í aðdraganda síðustu kosninga voru málefni aldraðra mjög til umræðu hjá íslenskum stjórnmálaflokkum enda voru menn almennt sammála um að þar mætti bæta verulega úr í ýmsum mikilvægum málaflokkum. Samfylkingin setti það á oddinn í kosningabaráttu sinni að stofnað yrði embætti umboðsmanns aldraðra og fleiri frambjóðendur annarra flokka mæltu einnig svo fyrir um. Sá málflutningur hlaut mikinn stuðning sérstaklega úr röðum eldri borgara. Núna þegar málaflokkur aldraðra er í raun kominn yfir til Samfylkingarinnar og hæstv. ráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur, fannst mér vert að spyrja hæstv. ráðherra út í það hvenær eða hvort hún hyggist beita sér fyrir stofnun þessa embættis, því að að mínu mati væri rétt að feta þá braut að aldraðir hefðu umboðsmann eða talsmann í samfélaginu. Til er talsmaður neytenda og talsmaður barna og ég tel að aldraðir þurfi opinberan talsmann sem fylgist með málefnalegum hætti með réttindum og kjörum þeirra, því að eins og ég sagði áðan er það endalaust úrlausnarefni stjórnmálanna að bæta kjör og kannski ekki síst réttindi þessa þjóðfélagshóps. Við getum til að mynda horft til húsnæðismála þessa hóps, til lífeyrismála og tryggingamála og svo mætti áfram nefna. Spurningin er stutt og laggóð: Hyggst hæstv. ráðherra beita sér fyrir því á næstunni að embætti umboðsmanns aldraðra verði stofnað í íslenskri stjórnsýslu?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. fyrirspyrjanda fyrir að taka þetta mál upp. Ég tel að málefni aldraðra og lífeyrisþega almennt sé einn mikilvægasti málaflokkur sem stjórnvöld hafa til umfjöllunar og aldrei sé of oft fjallað um þetta mál í sölum þingsins. Ég er þeirrar skoðunar að upplýsingagjöf sé eitt af því sem bæta þarf verulega að því er varðar málefni aldraðra, bæði hvað varðar þjónustu við lífeyrisþega og aldraða almennt hvernig sem aðstæður þeirra kunna að vera. Ég hef hug að á efla upplýsingaþjónustu við aldraða og mun m.a. annars óska eftir samvinnu við hagsmunasamtök eldri borgara í því efni en ég tel að við eigum að skoða allar hugsanlegar leiðir í því sambandi. Ég geri mér grein fyrir að það hefur verið nokkuð umdeilt, bæði meðal stjórnmálaflokka sem eiga fulltrúa á Alþingi og annarra, hvort setja eigi á fót embætti um afmarkaða málaflokka eða styrkja embætti umboðsmanns Alþingis enn frekar. Meðal annars hefur verið rætt um embætti umboðsmanns sjúklinga, umboðsmanns aldraðra, auk umboðsmanns barna sem nú er komin ágætisreynsla á. Umboðsmannsembætti um heim allan eru nokkuð mismunandi enda þótt flest þeirra séu byggð á sama grunni. Ég hef kynnt mér þróun þessara embætta í öðrum löndum og tel m.a. athyglisvert embætti umboðsmanns gagnvart jafnréttismálum og hvers kyns mismunun sem sett hefur verið á fót í Noregi. Það embætti er að vissu leyti hliðstætt Jafnréttisstofu hér á landi en þó með víðtækari skírskotun. Í Svíþjóð hefur jafnframt verið sett á fót sérstakt embætti umboðsmanns gegn mismunun, svo sem gagnvart innflytjendum, og þar er umboðsmaður jafnréttismála og umboðsmaður neytenda. Í mörgum öðrum löndum, svo sem í Bretlandi, eru fjölmargar skrifstofur umboðsmanna gagnvart mismunandi sviðum, svo sem sveitarfélögum, samgöngumálum, neytendamálum, lífeyrismálum og fleiri sviðum. Varðandi spurningu hv. þingmanns þá vil ég halda því til haga að ég stóð að því með samflokksmönnum mínum í Samfylkingunni að setja það fram sem eina af fjölmörgum tillögum í stefnumörkun í þágu aldraðra að stofnað yrði embætti umboðsmanns aldraðra. En stofnun umboðsmanns aldraðra er ekki í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar og því þarf að ræða það á milli stjórnarflokkanna ef stofna á embætti umboðsmanns aldraðra. Ég tel líka mikilvægt að við förum heildstætt yfir þessi mál hér á landi og hvernig þeim sé best fyrir komið í stjórnskipulagi okkar og samfélagi. Við eigum að tryggja að staðinn sé vörður um jafnræði ólíkra þjóðfélagshópa og skoða af fullri alvöru hvort stofnun umboðsmanns aldraðra stuðli að því og að því mun ég huga. Ég tel eðlilegt að farið verði yfir reynslu annarra þjóða af embættum sem fjalla um afmörkuð svið eins og t.d. um lífeyrismál. Þau mál eru afar flókin og umfangsmikil og við verðum að tryggja að kerfið sé skiljanlegt og aðgengilegt og byggt á jafnræðissjónarmiðum.

Virðulegi forseti. Ég verð að viðurkenna að ég hef verið á báðum áttum í gegnum tíðina varðandi hugmyndir um stofnun umboðsmanns aldraðra og í mínum huga er stofnun embættis tiltekinna hópa einungis réttlætanleg þegar um er að ræða hópa sem ekki hafa möguleika á að verja hagsmuni sína sjálfir. Eldri borgarar mynda sterkan hagsmunahóp. Þeir eru undir merkjum frjálsra félagasamtaka og þau hafa reynst fullfær um að koma sjónarmiðum sínum og hagsmunum á framfæri og berjast fyrir sameiginlegum hagsmunum síns hóps. Þeir hafa jafnvel fengið stuðning frá stjórnvöldum í einhverjum mæli til að halda uppi starfsemi sinni. Ég tel mikilvægt að styðja við bak slíkra félagasamtaka að veita einstaklingsbundna aðstoð, upplýsingagjöf og ráðgjöf. Jafnvel að finna málum farveg til umboðsmanns Alþingis þegar málin varða samskipti við stjórnvöld eða reka mál gagnvart dómstólum er varða rétt manna sem geta verið fordæmisgefandi fyrir fleiri. Mín reynsla er sú að ég tel það vera mun farsælli leið að styðja við bak frjálsra félagasamtaka 

Virðulegi forseti. Mig langar að bæta inn í þessa umræðu. Að mínu mati eiga öll sömu rökin og hv. þm Birkir Jón Jónsson nefndi fyrir stofnun embættis umboðsmanns aldraðra, líka við um öryrkja. Ég tek undir það með hæstv. ráðherra að nauðsynlegt sé að taka heildstætt á þessum málum. Þess vegna held ég að það sé nauðsynlegt að stofna embætti umboðsmanns aldraðra en þá eigum við að taka víðar á þessum málaflokki og hafa alla lífeyrisþega þar inni. Við þurfum að bæta öryrkjum þar við því að þeir þurfa ekki síður á umboðsmanni að halda.

Herra forseti. Ég vil aðeins taka þátt í þessari umræðu af því að málið er mér skylt. Ég hef verið stuðningsmaður þess - var það í kosningabaráttunni í fyrra - um að stofnað yrði sérstakt embætti umboðsmanns eldri borgara. Ég hef verið að veikjast í þeirri skoðun minni og tek að mörgu leyti undir það sem komið hefur fram hjá hv. þm. Ástu Möller og hæstv. ráðherra og jafnframt undir það sem kom fram hjá síðasta ræðumanni. Vitnað er til þess að það er verið að gera kröfu um að stofna til embættis umboðsmanns fyrir eldri borgara, fyrir öryrkja, fyrir konur o.s.frv. og við höfum umboðsmann Alþingis. Ég held að þessi mál eigi vel heima þar - fyrir utan náttúrlega sterk hagsmunasamtök viðkomandi flokka og fólks úti í þjóðfélaginu. Að síðustu vil ég taka fram að ég tel þessum málum vera vel borgið því að við erum nú þegar komin með umboðsmann aldraðra í stól félagsmálaráðherra.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra veitt svör sem og þeim hv. þingmönnum sem tóku þátt í þessari umræðu. Það virðist vera orðin þó nokkur stefnubreyting hjá Samfylkingunni í málefnum þegar kemur að umboðsmanni aldraðra því að þetta var eitt af höfuðstefnumálum flokksins í stefnumálum síðustu kosninga og alger breyting sem hefur átt sér stað á einungis níu mánuðum. Eins og heyra mátti á málflutningi hv. þm. Ástu Möller er greinilega takmarkaður áhugi innan Sjálfstæðisflokksins á því að stofna þetta embætti. Ég tek undir með þeim þingmönnum sem segja: Við skulum setja þessi mál í samhengi. Ég ætla að benda á að undir forustu okkar framsóknarmanna var stofnað embætti umboðsmanns neytenda. Sá umboðsmaður hefur unnið mjög gott starf. Hann hefur komið með mjög margar og þarfar ábendingar handa stjórnvöldum um úrbætur er snerta neytendamál. Eru þá hv. þingmenn að tala um að leggja eigi niður starf umboðsmanns neytenda ef menn ætla að fylgja þessu prinsippi almennt eftir? Nú er það svo að neytendur, rétt eins og eldri borgarar, hafa sín samtök og sína talsmenn sem eru Neytendasamtökin sem eru mjög öflug samtök. Ég lýsi því yfir miklum vonbrigðum með það að mér heyrist að það verði því miður ekkert af því sem ákveðnir stjórnmálaflokkar lofuðu í aðdraganda síðustu kosninga, að embætti umboðsmanns aldraðra verði sett á fót. Ég vil benda á það að í nýlegu frumvarpi sem við höfum haft með höndum í félags- og tryggingamálanefnd þingsins er verið að bæta hag aldraðra um 3,4 milljarða sem er hið besta mál. Það er verið að bæta kjör margra hópa. Einn hópur er þó útundan í því. Það er sá hópur aldraðra sem hefur engar lífeyristekjur en heldur ekki neinn maka þannig að engar tekjur koma þaðan heldur. Það er verið að setja 3,4 milljarða í málaflokkinn en ekki tekið á kjörum þeirra 

Virðulegi forseti. Eins og heyra má af þeim umræðum sem hér hafa farið fram þá eru skiptar skoðanir um hvort stofna eigi til embættis umboðsmanns aldraðra. Það er auðvitað ekki rétt sem hv. þingmaður sagði að hann er hér og nú búinn að fullyrða að ekkert verði af þessu. Það var ekki hægt að lesa það út úr orðum mínum hér áðan. 

Virðulegi forseti. Umræður um einkarekstur í heilbrigðisþjónustu hafa verið afar misvísandi á síðustu árum en þó verður ekki fram hjá því litið að hún hefur einnig náð að skerpast og verið upplýstari en oft áður. En nú ætti varla nokkur maður að velkjast í vafa um að einkarekstur í heilbrigðisþjónustu er allt annað en einkavæðing. Það eru helst vinstri grænir sem hafa þessi hugtök ekki á hreinu. Almenningur veit að einkarekstur í heilbrigðisþjónustu hefur tíðkast hér á landi um langt skeið. Hann er óaðskiljanlegur og mikilvægur hluti þjónustunnar. Ég tel að almenningur geri yfirleitt ekki greinarmun á því hvort þjónustan er innt af hendi af einkaaðilum eða ríkisstarfsmönnum þar sem kostnaður þeirra af þjónustunni er hinn sami. Almenningur hefur á hinn bóginn góða reynslu af auknum einkarekstri innan menntakerfisins á síðustu árum og það er almennt viðurkennt að aukið samstarf ríkis og einkaaðila í rekstri menntastofnana hefur aukið gæði menntunar, metnað nemenda og kennara og boðið upp á meiri fjölbreytni og fleiri valkosti í menntunarmálum en áður hefur þekkst. Raddir um að þessi breyting hafi leitt til aukinnar óhagkvæmni í meðferð opinbers fjár eða að ráðist hafi verið að hugmyndum um jafnræði til menntunar, hafa þagnað. Nágrannalönd okkar hafa á síðustu árum aukið verulega samstarf stjórnvalda og einkaaðila um rekstur einstakra þátta í heilbrigðisþjónustu með þeim formerkjum að stjórnvöld geri samninga við einkaaðila um að veita tiltekna þjónustu fyrir umsamið verð að uppfylltum skilyrðum um gæði og árangur þjónustunnar. Grundvallarviðmið um jafnræði, aðgengi að þjónustunni, yrðu í heiðri höfð eftir sem áður. Í stað þess að ríkisstarfsmenn veiti þjónustuna í umboði stjórnvalda eru það einkaaðilar sem halda utan um starfsemina. Íslensk stjórnvöld hafa tekið afar varfærin skref á síðustu árum í þessa átt, svo varfærin að legið hefur við pólitísku uppnámi í hvert sinn sem slíkir samningar hafa verið gerðir. Andstæðingar aukins einkarekstrar í heilbrigðisþjónustu hafa iðulega talað hana niður og málað hana svörtum litum. Þeir telja aukið samstarf við einkaaðila af hinu illa, að kostnaður aukist, bæði kostnaður ríkisins og þjónustuþega, að gæði þjónustunnar minnki og aðgengi takmarkist. Oft eru dregin fram dæmi erlendis frá því til sönnunar. Því hlýtur það að vera þessu úrtölufólki ákveðið íhugunarefni að umbúnaður og þjónusta á hjúkrunarheimilinu Sóltúni, sem er einkarekið, hefur verið notað sem fyrirmynd fyrir aðrar öldrunarstofnanir við breytingar og nýtingu slíkra stofnana. Að sama skapi er það eftirtektarvert að nýleg neytendakönnun innan heilsugæslunnar í Reykjavík sýndi að einkarekin heilsugæslustöð í Salahverfi fær bestu einkunn allra heilsugæslustöðva. Jafnframt staðfesti fyrrverandi heilbrigðisráðherra, Jón Kristjánsson, það í fyrirspurnatíma fyrir nokkru síðan á síðasta kjörtímabili að heilsugæslustöðvar sem væru einkareknar væru hagkvæmasti kosturinn í stöðunni. Nú hefur ný ríkisstjórn tekið af skarið og leggur áherslu á aukinn einkarekstur í heilbrigðisþjónustu. Þannig segir í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að lögð verði aukin áhersla á mismunandi rekstrarform í heilbrigðisþjónustu og miklar væntingar eru um breytingar í þessa átt. Margir heilbrigðisstarfsmenn eru í startholunum með slík verkefni og í þessa veru 

Virðulegi forseti. Hv. 7. þm. Reykv. s. hefur beint til mín eftirfarandi spurningum: 1. Hve stórum hluta heilbrigðisþjónustunnar er sinnt af öðrum en opinberum aðilum, miðað við fjárveitingar í fjárlögum, að meðtöldum fjárveitingum til sjúkratrygginga? Óskað er eftir sundurliðuðum upplýsingum um helstu greinar heilbrigðisþjónustu, þ.e. heilsugæslu að meðtöldum heimilislækningum og heimahjúkrun, endurhæfingu, sjúkrahúsþjónustu, öldrunarþjónustu og tannlækningum. Þeir sem veita heilbrigðisþjónustu á Íslandi aðrir en opinberir aðilar eru félagasamtök, sjálfseignarstofnanir, einkafyrirtæki og sjálfstætt starfandi sérfræðingar, hér eftir nefndir einkaaðilar til aðgreiningar frá opinberum aðilum. Í svarinu er eingöngu miðað við kostnað við að veita heilbrigðisþjónustu og er kostnaður við stjórnsýslu- og eftirlitsstofnanir ekki með talinn.

Forseti vill vekja athygli hæstv. ráðherra á því að það virðist vera að hæstv. ráðherra sé að svara fyrirspurn sem er á dagskrá á eftir.

Virðulegi forseti. Það er ekki gott.

Það væri kannski betra ef hæstv. ráðherra vildi svara fyrirspurninni sem hv. þingmaður beindi til hans rétt áðan.

Já, ef virðulegi forseti leyfir mér að sækja svarið þá er það bara sjálfsagt.

Það er sjálfsagt, hæstv. ráðherra.

Virðulegi forseti. Ég hef mér kannski til málsbóta að samkvæmt þeirri dagskrá sem dreift var hér átti ég að byrja á þessari spurningu sem ég var að svara núna. Það er hins vegar ekkert mál að breyta til en virðulegi forseti gefur mér kannski dálítinn sveigjanleika á tímanum ef ég hleyp eitthvað fram yfir hann. Ég hef fengið spurningu frá hv. þm. Ástu Möller og spurningin er svona: 1. Hafa athuganir á heilbrigðisþjónustu opinberra aðila annars vegar og einkaaðila, félagasamtaka og sjálfseignarstofnana hins vegar sýnt fram á mismun á gæðum þjónustunnar? Því er til að svara að landlæknisembættið hefur lögum samkvæmt það hlutverk að efla gæði og öryggi heilbrigðisþjónustunnar og hafa eftirlit með henni. Til þess að sinna þessu hlutverki gefur embættið út m.a. tilmæli, viðmið og leiðbeiningar, fylgist með því að faglegar kröfur hvarvetna í heilbrigðisþjónustunni séu uppfylltar og hefur eftirlit með heilbrigðisstofnunum og heilbrigðisstarfsfólki. Eitt af hlutverkum landlæknisembættisins er að hafa eftirlit með starfsemi heilbrigðisstofnana og starfsaðstöðu heilbrigðisstétta. Unnið hefur verið að því að gera þetta eftirlit markvissara og skipulagðara. Við úttekt á heilbrigðisstofnunum eru notaðar kannanir meðal notenda heilbrigðisþjónustunnar, stjórnenda og starfsfólks. Einnig er farið í fyrirliggjandi tölulegar upplýsingar, kvartanir og kærur og þar að auki eru stofnanir heimsóttar. Í þeim athugunum sem landlæknisembættið hefur staðið fyrir á undanförnum árum hefur ekki komið fram munur á gæðum heilbrigðisþjónustu, hvort sem um er að ræða heilbrigðisþjónustu opinberra aðila eða einkaaðila, félagasamtaka og sjálfseignarstofnana. Þess ber þó að geta að kannanir landlæknisembættisins hafa enn sem komið er fyrst og fremst beinst að hverri stofnun fyrir sig fremur en samanburði við aðra aðila á sama starfssviði. Viðhorfskannanir sem gerðar hafa verið meðal notenda heilsugæslunnar benda til þess að þeir séu almennt ánægðir með þjónustuna og enn frekar með þjónustu sem veitt er af einkaaðilum eins og hv. þm. Ásta Möller rakti í sinni fyrirspurn. 2. Hafa niðurstöður athugana leitt í ljós mismun á fjárhagslegri hagkvæmni í rekstri einstakra þátta heilbrigðisþjónustu eftir rekstrarformi, að teknu tilliti til langtímakostnaðar við fjármögnun fasteigna, tækja og annars búnaðar? Því er til að svara, virðulegi forseti, að víðtækar rannsóknir á fjárhagslegri hagkvæmni einstakra þátta heilbrigðisþjónustu eftir rekstrarformið liggi ekki fyrir hér á landi. Fyrir fáeinum árum gerði Ríkisendurskoðun stjórnsýsluúttekt á rekstri heilsugæslunnar í Reykjavík þar sem borinn er saman einingakostnaður vegna almennrar þjónustu heilsugæslulækna hjá Heilsugæslunni í Reykjavík og hjá sjálfstætt starfandi heimilislæknum. Á þeim tíma var kostnaður á hverja einingu nokkru hærri hjá heilsugæslunni en hjá sjálfstætt starfandi heimilislæknum. Við skoðun ráðuneytisins á þjónustu heilsugæslu á höfuðborgarsvæðinu bendir ekkert til annars en að hagkvæmt sé fyrir hið opinbera að gera samninga við einkaaðila um veitingu þjónustu í heilsugæslu hvort sem litið er til gæða eða rekstrarþátta. 3. Hvaða áætlanir eru um samanburð á gæðum og hagkvæmni í heilbrigðisþjónustu í opinberum rekstri annars vegar og á vegum annarra aðila hins vegar? Samkvæmt stefnumörkun heilbrigðisyfirvalda í gæðamálum er áformað að koma á fót heildstæðu árangursmatsferli á öllum heilbrigðisstofnunum landsins og því ætti að reynast auðveldara að bera saman gæði þeirrar heilbrigðisþjónustu sem veitt er af mismunandi aðilum á næstu árum. Ný stofnun sjúkratrygginga sem tekur til starfa 1. september 2008 mun sjá um kaup og greiðslur fyrir heilbrigðisþjónustu út frá ákveðnum gæða-, árangurs- og kostnaðarviðmiðunum. Stofnuninni er ætlað að tryggja að magn, gæði og kostnaður séu í samræmi við gerða samninga, hvort sem um er að ræða opinberan rekstur eða einkarekstur. Þannig mun er fram líða stundir verða mögulegt að fá góðan samanburð og hagkvæmni og gæði rekstrar með tilliti til þess á hvers hendi hann er. Virðulegi forseti. Ég vona að þessar upplýsingar veiti svör við fyrirspurn hv. þingmanns.

Herra forseti. Það er athyglisvert að hæstv. ráðherra rakti ekki niðurstöður þeirrar könnunar sem báðir hv. þingmenn, hæstv. ráðherra og hv. þm. Ásta Möller, nefndu, en það er ný könnun á viðhorfi til þjónustu á heilsugæslunni. Fram kom í Morgunblaðinu ekki alls fyrir löngu að í október 2007 hefði verið unnin skýrsla sem lægi fyrir í drögum í heilbrigðisráðuneytinu. Ég hlýt að kalla eftir því hvar hún sé stödd og hvort hún eigi að vera einkamál í Sjálfstæðisflokknum eða hvort aðrir óæðri fái að líta á hana. Ég vil minna á að fyrir liggur þingsályktunartillaga okkar vinstri grænna um að gera úttekt á því hver árangur af einkarekstri í heilbrigðisþjónustunni sé. Ég hlýt að kalla eftir því, þegar menn ræða þau mál sem hér 

Hæstv. forseti. Ég vil beina því til hæstv. heilbrigðisráðherra að hann virði rétt okkar þingmanna Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og fleiri til að nota orðið væðingu sem hugtak yfir mismunandi einkarekstur. Það má ekki kalla það einkavæðingu, segir ráðherra, á sama tíma og verið er að setja umbúðir utan um einkarekstur sem er með mismunandi hætti. Við tökum allan þennan mismunandi rekstur undir eitt hugtak og köllum hann einkavæðingu rétt eins og hugtakið iðnvæðing nær yfir ákveðna þróun. Við köllum þessi mismunandi rekstrarform 

Hæstv. forseti. Það er dálítið athyglisvert þegar formaður heilbrigðisnefndar kemur hér og spyr samflokksmann sinn, hæstv. heilbrigðisráðherra, út í mál sem þessi. En tilgangurinn er sá að koma því á framfæri að breytingar eru í farvatninu og þegar hafnar af hálfu nýrra stjórnvalda í heilbrigðismálum. Breytingarnar eru þær að einkavæða heilbrigðisþjónustuna meira og minna og eigum við eftir að sjá meira af því á næstunni. En þetta orð, einkavæðing, á algjörlega við í þessu sambandi. Þetta er einkavæðing þó einkavæðing sé líka til annars konar og það á við þegar verið er að selja ríkisfyrirtæki. En þetta er engu að síður einkavæðing. Að vitna í kannanir sem hafa farið fram sí og æ, eins og hv. fyrirspyrjandi gerir hér - kannanir sem ekki er hægt að fullyrða að séu marktækar, þær hafa kannski ekki verið það faglegar að ljóst sé að verið sé að bera saman sams konar þjónustu. 
             En ég vek athygli á því, hæstv. forseti, að grundvallarbreytingar eru í farvatninu í heilbrigðiskerfinu. Það er augljóst.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. heilbrigðisráðherra svör hans og hv. þingmönnum þátttökuna í þessari umræðu. En það sem er ánægjulegt í svörum hæstv. ráðherra er að hann staðfestir að gæði þjónustu á einkareknum stofnunum eru ekki síðri en hjá ríkisreknum stofnunum. Hann benti jafnframt á að gera þarf betri athuganir í þá veru. Hann staðfestir jafnframt að rekstrarhagkvæmni er betri en annars staðar. Ég tók líka eftir umræddri frétt í Morgunblaðinu eins og hv. þm. Álfheiður Ingadóttir þar sem fram kom að heilsugæsla í einkarekstri er hagkvæmari en heilsugæsla í ríkisrekstri. Ég hlakka til að sjá þessa skýrslu sem hann vísar í í Morgunblaðinu .  En það er alveg ljóst að hv. þingmenn vinstri grænna þurfa ekki að hræðast sporin, það er alveg óhætt að halda áfram á þessari braut. Við veitum góða þjónustu hvort heldur er í ríkisrekstri eða einkarekstri. Einkareksturinn virðist hagkvæmari að einhverju leyti og gæðin eru mikil. Mér finnst hins vegar dálítið sérkennilegt að hlusta á hv. þingmenn Framsóknarflokksins þegar þeir tala í þessa veru. Framsóknarflokkurinn hélt utan um heilbrigðismálin síðustu átta ár. Þeir stigu ákveðin skref í þá átt sem við höfum verið að ræða hér. Þeir gerðu samninga við Sóltún. Þeir gerðu samninga um Salahverfið. Ég skil ekki af hverju hv. framsóknarmenn vilja afneita þeim ágætu skrefum sem þeir þó stigu í þessa átt. Það hljóta að renna á þá tvær grímur þegar fram koma upplýsingar um að ágætlega er að þessu staðið, allt vel undirbúið. Þeir mega vera stoltir af því sem þeir hafa gert þó að skrefin hafi ekki verið stór.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa fyrirspurn og fyrir umræðuna. Kjarni málsins er sá að ekkert bendir til þess út frá gæðaforsendum eða rekstrarforsendum að óhagkvæmt eða slæmt sé að semja við einkaaðila um heilbrigðisþjónustu. Ekkert bendir til þess, ekki nokkur skapaður hlutur. Ég tek undir með hv. þm. Ástu Möller, ég átta mig ekki alveg á hvað sá annars ágæti þingmaður Valgerður Sverrisdóttir er að tala um þegar hún tekur undir með Vinstri grænum um einkavæðingu. Ef við tökum undir skilgreiningu Vinstri grænna á einkavæðingu þá er Salahverfið væntanlega einkavæðing. Öldrunarþjónustan, Grund og Hrafnista og annað slíkt, er nokkurn veginn öll einkavæðing. Læknavaktin er einkavæðing. Art Medica er einkavæðing og í þeirra huga eitthvert alversta mál í heimi að menn skuli voga sér að veita fólki þjónustu eins og þar er gert með afskaplega hagkvæmum og góðum hætti. Menn geta leikið sér að því að kalla þetta einkavæðingu. Þegar við vorum að semja við Heilsuverndarstöðina um öldrunarþjónustu spurði blaðamaður mig, væntanlega eftir að hafa hlustað of mikið á vinstri græna: Ætlar þingmaðurinn eða ráðherrann að fara að einkavæða öldrunarþjónustuna? Ég varð að svara því til að mjög erfitt væri fyrir mig að einkavæða hana vegna þess að hún væri í einkarekstri. Ég get t.d. ekki farið að selja Grund eða Hrafnistu eða þessar stofnanir. Það er bara ekki nokkur einasta leið. Ef menn vilja endilega rugla umræðuna þá er tjáningarfrelsi í landinu og það er ekkert sem sá sem hér stendur eða þingmenn stjórnarliðsins geta gert til þess að stoppa menn í að reyna að rugla og afvegaleiða umræðuna. En það bætir ekki umræðuna og það hjálpar okkur ekki neitt við að ná þeim markmiðum sem ég held að við séum öll sammála um.

Virðulegi forseti. Sú fyrirspurn sem hér er lögð fyrir tengist þeirri sem rædd var hér á undan. Hún kemur inn á það að hve miklu leyti heilbrigðisþjónusta er veitt af öðrum en opinberum aðilum í hinum ýmsu greinum heilbrigðisþjónustunnar. Í spurningu minni óska ég eftir sundurliðun um helstu greinar heilbrigðisþjónustu, þ.e. heilsugæslu að meðtöldum heimilislækningum og heimahjúkrun, endurhæfingu, sjúkrahúsþjónustu, öldrunarþjónustu og tannlækningar. Sambærileg spurning var lögð fyrir þáverandi hæstv. heilbrigðisráðherra á árinu 2001 af félaga okkar þingmanninum Árna Ragnari Árnasyni sem nú er látinn. Upplýsingarnar miðuðust við skiptingu fjármagns til heilbrigðis- og tryggingamála miðað við fjárlög 2002 og þær vöktu nokkra athygli. Þar kom m.a. fram að um 21% af því sem varið var til heilbrigðis- og tryggingamála var beint til annarra en ríkis og sveitarfélaga. Þar kom einnig fram að hlutur einkaaðila var mismunandi eftir málaflokkum. Hann var t.d. 94% í rekstri endurhæfingar- og meðferðarstofnana, um 60% í rekstri öldrunarstofnana, um 11% í rekstri heilsugæslu í landinu en 0% í rekstri sjúkrahúsa. Endurhæfingar- og meðferðarstofnanir sem hér er vísað til eru t.d. SÁÁ, Reykjalundur, Sjálfsbjargarheimilin í Reykjavík og Akureyri og heilsustofnun Náttúrulækningafélagsins í Hveragerði. Öldrunarstofnanir sem um er rætt eru stofnanir sem fá rekstrarframlög frá ríkinu og eru í eigu einkaaðila eða félagasamtaka og eru þær stærstu Hrafnistuheimilin í Reykjavík og Hafnarfirði, Grund, Sóltún, Skógarbær, hjúkrunarheimilin Skjól og Eir, Sunnuhlíð í Kópavogi og Ás í Hveragerði. Hlutur einkaaðila í heilsugæslu var 11% á árinu 2002 eins og fyrr sagði en þar er um að ræða Heilsugæsluna Lágmúla og Læknavaktina en umfang þess rekstrar hefur vaxið verulega á síðustu árum. Í öðru lagi óska ég eftir að fá upplýsingar um hvernig þetta hlutfall hefur breyst frá árinu 2001 frá því að upplýsingar komu fram í fyrirspurn sem þá var rædd og ég vísaði í hér að framan. Í þriðja lagi óska ég eftir upplýsingum um hvernig sambærilegri skiptingu er varið á Norðurlöndum og á Bretlandi. Í nýrri skýrslu OECD um íslensk heilbrigðismál, sem kynnt var nýverið, er hvatt til aukins einkarekstrar í heilbrigðisþjónustu. Það er í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar eins og hún kemur fram í stefnuyfirlýsingu frá því í maí á síðasta ári. Fyrirspurn sú sem hér er lögð fram ásamt þeirri sem rædd var hér á undan er til þess fallin að gera stöðumat á þessum málum hér á landi og er innlegg í frekari umræðu um þessi mál.

Virðulegi forseti. Ég er kominn í ágætisþjálfun í að svara þessari fyrirspurn í það minnsta byrjuninni á henni. Ég hef nú lesturinn hér aftur. Hv. 7. þm. Reykv. s. hefur beint til mín eftirfarandi spurningum. „1. Hve stórum hluta heilbrigðisþjónustunnar er sinnt af öðrum en opinberum aðilum, miðað við fjárveitingar í fjárlögum, að meðtöldum fjárveitingum til sjúkratrygginga? Óskað er eftir sundurliðuðum upplýsingum um helstu greinar heilbrigðisþjónustu, þ.e. heilsugæslu að meðtöldum heimilislækningum og heimahjúkrun, endurhæfingu, sjúkrahúsþjónustu, öldrunarþjónustu og tannlækningar.“ Þeir sem veita heilbrigðisþjónustu á Íslandi aðrir en opinberir aðilar eru félagasamtök, sjálfseignarstofnanir, einkafyrirtæki og sjálfstætt starfandi sérfræðingar, hér eftir nefndir einkaaðilar til aðgreiningar frá opinberum aðilum. Í svarinu er eingöngu miðað við kostnað við að veita heilbrigðisþjónustu og er kostnaður við stjórnsýslu- og eftirlitsstofnanir ekki meðtalinn. Samkvæmt tölum fjárlaga fyrir árið 2008 er hlutdeild einkaaðila 31% af kostnaði við að veita heilbrigðisþjónustu og opinberra aðila 69%. Hlutdeild aðila er þó mismunandi eftir tegundum þjónustu eins og fram kemur síðar. Sjúkrahúsþjónusta, sem er dýrasti þáttur heilbrigðisþjónustunnar, er að öllu leyti ríkisrekin í dag en þó ber þess að geta að löng hefð er fyrir einkarekstri á því sviði á Íslandi. Opinber heilsugæsla er veitt á heilsugæslustöðvum og heilsugæslusviðum heilbrigðisstofnana. Heilsugæslu einkaaðila er sinnt af einkareknum heilsugæslustöðvum, hópi sjálfstætt starfandi heilsugæslulækna, Læknavaktinni og hjúkrunarfræðingum sem sinna heimahjúkrun samkvæmt samningi í umsjón Tryggingastofnunar. Í krónum talið sinna opinberir aðilar um 90% af heilsugæslu en einkaaðilar um 10%. Þannig er heilsugæsla að stærstum hluta á höndum opinberra aðila. Kostnaður við heimahjúkrun er ekki aðgreindur í bókhaldi margra stofnana. Því liggur ekki fyrir hver kostnaður við þennan þátt er í heild. Til að gefa mynd af stöðunni má nefna að hjúkrun í heimahúsum, sem Tryggingastofnun greiðir til sjálfstætt starfandi hjúkrunarfræðinga, nemur um 20% af kostnaði við heimahjúkrun Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins. Opinberir aðilar veita öldrunarþjónustu á öldrunardeildum stærri sjúkrahúsa og hjúkrunarrýmum heilbrigðisstofnana. Hjúkrunarheimili og dagvistarstofnanir fyrir aldraða eru eingöngu rekin af einkaaðilum. Kostnaður vegna starfsemi einkaaðila á sviði öldrunarþjónustu er yfir 70% af kostnaði við þennan málaflokk og vega hjúkrunarheimilin þar þyngst. Aldraðir njóta einnig mikillar þjónustu annars staðar í heilbrigðiskerfinu sem ekki er talin hér. Miðað við kostnað við rekstur endurhæfingardeilda á stærstu sjúkrahúsunum, einkareknar stofnanir sem sérhæfa sig í endurhæfingu og kostnaði við þjálfun sem Tryggingastofnun greiðir, er hlutdeild einkarekstrar um 63% af kostnaði við að veita endurhæfingu. Á heilbrigðisstofnunum fer fram endurhæfing og ekki liggja fyrir kostnaðartölur vegna þeirrar starfsemi en ljóst er að í krónum talið er meira en helmingur endurhæfingar veittur af einkaaðilum. Tannlækningar eru eingöngu í höndum sjálfstætt starfandi tannlækna hér á landi. „2. Hvernig hefur þetta hlutfall breyst frá árinu 2001?“ Hlutfall einkaaðila við að veita þjónustu var 28% árið 2001 og hefur hlutur einkaaðila við að veita þjónustu því aukist nokkuð frá þeim tíma. „3. Hvernig er skiptingin annars staðar á Norðurlöndum og á Bretlandi?“ Ekki liggja fyrir skýrar upplýsingar um þennan þátt. Í þessum löndum er heilbrigðisþjónusta að stærstum hluta veitt af opinberum aðilum. Einkaaðilar hafa þó ákveðið en misstórt hlutverk í öllum löndunum. Virðist sem þáttur einkaaðila fari vaxandi, m.a. vegna reglna um frjálst val á þjónustu eftir ákveðnum hámarksbiðtíma t.d. í Danmörku. Dæmi er um stórt hlutverk sjálfseignarstofnana í Noregi. Þá eru sjálfstætt starfandi heilbrigðisstarfsmenn mikilvægur þáttur í heilbrigðiskerfi Norðurlandanna. Af þeim upplýsingum sem fyrir liggja má draga þá ályktun að hlutur einkaaðila sé stór hér á landi miðað við samanburðarlönd þó að þær upplýsingar sem fyrir liggja nægi ekki til að leggja þar á samræmt tölulegt mat. Virðulegi forseti. Ég vona að mér hafi tekist að svara á fullnægjandi hátt spurningum hv. þingmanns.

Hæstv. forseti. Hér er rætt um samspil einkareksturs og opinbers reksturs í heilbrigðiskerfinu. Það er hv. sjálfstæðismaður formaður heilbrigðisnefndar, Ásta Möller, sem hefur málið og til svara er sjálfstæðismaðurinn hæstv. heilbrigðisráðherra, Guðlaugur Þór Þórðarson. Þetta minnir pínulítið á leikrit sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa sett hér á fjalirnar og fyrsti þáttur hófst í upphafi þingfundar í dag þegar fulltrúi Samfylkingarinnar spurði hvað góða ríkisstjórnin ætlaði að gera fyrir öryrkja og aldraða og hæstv. forsætisráðherra sagði að það stæði ekki til að brjóta lög á þeim hópum. Ég segi að þetta sé leikrit vegna þess að áhuginn hefur fyrst og fremst beinst að stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í þessum efnum og talsvert hefur verið um útúrsnúninga og rangtúlkanir að ræða af hálfu beggja þeirra sem hér hafa verið nefndir. Nú spyr ég hæstv. ráðherra hvenær hann vilji taka umræðu sem ég hef óskað eftir um útboð á heilli öldrunardeild 

Herra forseti. Það er talað um að rugla umræðuna. Ég verð að segja að hæstv. ráðherra virðist ekki vita hver er munurinn á einkarekstri, opinberum rekstri og félagslegum rekstri. Munurinn á rekstri sem félagasamtök sjúklinga eða aldraðra sjómanna hafa með höndum og eiginlegum einkarekstri er sá að einkareksturinn er rekinn í hagnaðarskyni. Reykjalundur og Hrafnista eru aftur á móti stofnanir sem eru reknar þannig að ef einhver afgangur verður, ef arður verður af starfseminni þá fer hann beint í að styrkja hana enn frekar. Þetta er munurinn. Það er ekki verið að sjúga arð út úr þeim rekstri. Vegna þessa hugtakarugls kemst hæstv. ráðherra að því að endurhæfing sé 63% í höndum einkaaðila. 

Forseti vill óska eftir því að hv. þingmenn virði þau tímamörk sem hér gilda.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu eitt vandmeðfarnasta verkefnið sem við glímum við, bæði hér á landi og reyndar á Vesturlöndum öllum, og það er heilbrigðisþjónustan. Mér finnst það sannast að segja hálfleiðinlegt, eða ég veit ekki hvaða orð á að nota að þá sjaldan það ber upp hér á Alþingi sé farið í rifrildi um hugtök. Málið hlýtur að snúast um það að veita sem besta þjónustu í heilbrigðiskerfinu. Ég er almennt þeirrar skoðunar að markaðurinn eigi að sjá um það sem markaðnum ber, þ.e. það sem við getum keypt og selt með einföldum hætti. Heilbrigðisþjónustu getum við ekki selt eða keypt með einföldum hætti. Þess vegna þarf að hugsa þetta mjög vel. Það þýðir ekki það að sumt megi ekki vera einkarekið og annað ríkisrekið. Þetta er háalvarlegt mál 

Herra forseti. Það sem skiptir öllu máli varðandi þær umræður sem hér fara fram og þær breytingar sem menn ætla sér að gera á heilbrigðiskerfinu er að það sé algjörlega tryggt og í gadda slegið að sjúklingar eða þeir sem þurfa á kerfinu að halda fái þá þjónustu óháð efnahag. Þar er grundvallarreglan og ég held að við séum öll sammála því. Ég vísa svo til þess sem Deng Xiao Ping sagði einu sinni: Það skiptir ekki máli hvernig kötturinn er á litinn bara ef hann veiðir mýs. Ég er þeirrar skoðunar að það fyrirkomulag sem t.d. hv. þm. Álfheiður Ingadóttir gerði hér að umræðuefni sé mjög til fyrirmyndar og hafi gengið mjög vel. Ég er algjörlega sammála henni um það að þar er ekki um einkavæðingu að ræða. Þetta eru grundvallaratriði sem ég held að við séum sammála um og ég og hæstv. heilbrigðisráðherra höfum rætt í þessum sölum. Ég vil því taka það skýrt fram að ég lít svo á að t.d. það rekstrarform sem hv. þm. Álfheiður Ingadóttir 

Virðulegi forseti. Það eru athyglisverðar umræður sem hér fara fram fyrir ýmissa hluta sakir. Í fyrsta lagi þá er formaður heilbrigðisnefndar að spyrja heilbrigðisráðherra um málefni sem í sjálfu sér ættu að liggja fyrir þeirra á milli án fyrirspurnar á Alþingi. Í öðru lagi kemur í ljós að þingmenn úr samstarfsflokknum, með þeim í ríkisstjórn telja ástæðu til þess að draga fram sjónarmið sín í þessu máli til að fyrirbyggja að afstaða þeirra verði mistúlkuð. Mér sýnist, virðulegi forseti, að þetta lýsi því að heilbrigðismálin séu ákaflega viðkvæm á milli stjórnarflokkanna og það er greinilega ekki útrætt með hvaða hætti eigi að ráðast í breytingar á þeim málaflokki, breytingar sem vissulega eru fyrir hendi. Það hefur ekki verið neitt leyndarmál, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Þessi umræða er athyglisverð fyrir ýmsar sakir og sérstaklega þykir mér athyglisverð viðkvæmni vinstri grænna. Þetta er greinilega mál sem fer fyrir brjóstið á þeim og það hlýtur að vera erfitt fyrir þá að hlusta á umræðuna í dag þar sem er verið að sýna fram á að einkarekstur í heilbrigðisþjónustu er að aukast. Það er stefna ríkisstjórnarinnar og það fer ekki hnífurinn á milli stjórnarflokkanna í þeim efnum, þetta stendur í stjórnarsáttmálanum og það er fullur stuðningur á báða bóga varðandi þessa stefnu. OECD hvetur okkur til þess að fara áfram þessa leið. En jafnframt held ég að það hljóti að vera umhugsunarefni fyrir hv. þingmenn vinstri grænna að kannanir sem gerðar hafa verið sýna fram á það að gæði þjónustunnar eru ekki síðri 

Jú, það skiptir máli.


             Það skiptir nefnilega engu máli og meira að segja eru kannanir sem sýna það að ef eitthvað er þá geta einkaaðilar í ákveðnum tilvikum gert betur. Aðalatriðið er líka það, því má bæta við, að það verði samkeppni um gæði milli stofnana þannig að einstaklingar, sjúklingar hafi ákveðið val og geti leitað til þeirra einstaklinga eða einkaaðila 

Virðulegi forseti. Mér kemur nokkuð á óvart þessi viðkvæmni gagnvart því að samflokksmenn eða hv. þingmenn sem eru saman í ríkisstjórn spyrji ráðherra. Eru menn í fullri alvöru að fara fram á það að þingmenn stjórnarliðsins megi ekki spyrja hæstv. ráðherra? Er það það sem menn eru í fullri alvöru að tala um?

Við vorum að tala um leikhús.

Hv. þm. Ögmundur Jónasson hefur áhuga á leikhúsi og það er bara vel. Það er gott að menn séu áhugamenn um menningu en það kemur þessari umræðu nákvæmlega ekkert við. En hv. þingmann langar í ræðustól. Ég tek undir með hv. þm. Valgerði Bjarnadóttur, það skiptir afskaplega miklu máli að vanda til verka. Þess vegna er verið að styrkja kaupendahlutverk hins opinbera. Það er stefna ríkisstjórnarinnar. Það er til lítils að vera að karpa um þessa hluti ef staðreyndirnar liggja ekki fyrir. Öll þessi vinna um kostnaðargreiningu og aðra slíka þætti gengur út á það að kaupandinn sem er að kaupa fyrir hinn þriðja aðila - þ.e. fyrir þjóðina þannig að hún geti gengið að þessari þjónustu óháð efnahag - geti tekið sem bestar ákvarðanir um hvernig og hvað er valið. Svo einfalt er það og það er það sem öll þessi vinna gengur út á. Það þýðir ekkert, virðulegi forseti, að pirra sig yfir því að þær stofnanir sem hafa veitt þjónustu svo áratugum skiptir flokkist undir einkarekstur. Það þýðir ekkert að pirra sig yfir því. Það þýðir ekkert að pirra sig yfir því að Grund og Hrafnista séu flokkaðar undir einkarekstur. Það bara þýðir nákvæmlega ekki neitt.

Það verður að gera greinarmun á Grund og Hrafnistu.

Það er nákvæmlega eins og þegar verið er að tala um einkaskóla, vísa í einkaskóla úti í heimi,  Aðalatriðið er þetta: Við höfum alltaf takmarkaða fjármuni til umráða og við þurfum að sjá til þess að fólk fái eins góða þjónustu og mögulegt er. Það er markmiðið með allri okkar vinnu.

Hæstv. forseti. Ég beini til hæstv. heilbrigðisráðherra fyrirspurn um kostnaðarþátttöku ríkisins vegna fæðinga. Hún er í tveimur liðum. 1. Hvað má áætla að margir foreldrar hafi þurft að sækja fæðingarþjónustu út fyrir sitt sveitarfélag árið 2007? 2. Hyggst ráðherra beita sér fyrir því að komið verði frekar til móts við kostnað foreldra sem þurfa að sækja fæðingarþjónustu út fyrir sitt sveitarfélag? Hæstv. forseti. Ástæða þessarar fyrirspurnar er sú þróun sem orðið hefur í mörgum byggðarkjörnum vítt og breitt um landið þar sem heilbrigðisstofnanir hafa lokað fæðingardeildum. Læknar telja að það þurfi að vera visst margar fæðingar á ári til að viðhalda sérhæfðri þekkingu hvað þessi mál varðar. Menn hafa því viljað vísa fæðingum til deilda þar sem fleiri fæðingar eru. Því hefur orðið æ algengara að fólk í bæjarfélögum vítt og breitt á landsbyggðinni hafi þurft, hálfum mánuði fyrir áætlaða fæðingu, að leita sem á fæðingardeild utan síns byggðarkjarna. Sé farið á fæðingardeild hálfum mánuði fyrir áætlaða fæðingu getur viðkomandi barnshafandi kona þurft að bíða fjarri heimahögum heilan mánuð eftir því að eignast barn sitt. Ég er á því að þetta þurfi að nálgast út frá því að hér sé um jafnræðismál að ræða, þ.e. hvort viðkomandi foreldri búa á Siglufirði, þangað sem við hæstv. ráðherra eigum rætur okkar að rekja, eða á Akureyri eða í Reykjavík þar sem eru fæðingardeildir og viðkomandi geta dvalið heima hjá sér. Í dag geta fjölskyldur, a.m.k. barnshafandi kona, þurft að flytja að heiman allt að hálfum mánuði fyrir áætlaðan fæðingardag og að sjálfsögðu fylgir því umtalsverður kostnaður. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann vilji beita sér fyrir því að frekar verði komið til móts við kostnað foreldra sem þurfa fæðingarþjónustu fyrir utan sveitarfélag sitt. Hér er um að ræða ákveðin grunnmannréttindi sem hver fjölskylda á að hafa í jafnræði milli landsmanna. Það er einfaldlega ekki viðunandi, hæstv. forseti, í ljósi þess að fæðingardeildum fer sífellt fækkandi, að kostnaðarsamara sé fyrir fjölskyldur í ýmsum byggðakjörnum vítt og breitt um landið að fjölga mannkyninu en t.d. fjölskyldur á Akureyri og í Reykjavík. Reyndar er greitt fyrir ferðakostnað en ekki fyrir annan kostnað sem fylgir dvöl fjarri heimahögum. Ég er fullviss um að hæstv. ráðherra sé reiðubúinn að breyta þessum málum í ljósi þess að starfandi fæðingardeildum á landsbyggðinni 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Birkir J. Jónsson hefur beint til mín fyrirspurn um kostnaðarþátttöku ríkisins vegna fæðinga. Í fyrsta lagi spyr þingmaður hvað megi áætla að margir foreldrar hafi þurft að sækja fæðingarþjónustu út fyrir sitt sveitarfélag árið 2007. Því er til að svara að endanlegar tölur liggja ekki fyrir um fæðingarstaði árið 2007. En árið 2006 voru alls 3999 fæðingar á Íslandi. Af þessum fæðingum fóru 3038 fram á Landspítala, 308 á sjúkrahúsinu á Akureyri, 238 á sjúkrahúsinu á Akranesi, 150 á Suðurnesjum og 144 á Selfossi. Á öðrum stöðum voru fæðingar mun færri. Af þessum 3999 fæðingum fæddi 3471 kona í heimabyggð. Því má segja að um 500 konur fæði utan þess svæðis þar sem þær eru skráðar til lögheimilis. Þar af fæða 85 konur með lögheimili á höfuðborgarsvæðinu annars staðar á landinu. Gera má ráð fyrir að einhver hluti þeirra kvenna sem fæða utan sveitarfélags þar sem þær eiga lögheimili séu þar búsettar tímabundið. Einnig er vitað að sumar konur velja sér að eigin frumkvæði fæðingarstað utan eigin sveitarfélags þótt þar sé öll aðstaða til fæðinga. Hv. þingmaður spyr hvort ég muni beita mér fyrir því að komið verði frekar til móts við kostnað foreldra sem þurfa að sækja fæðingarþjónustu út fyrir sitt sveitarfélag. Því er til að svara að um þennan kostnað er í gildi reglugerð nr. 871/2004, um ferðakostnað sjúkratryggðra og aðstandenda þeirra innanlands. Sú reglugerð tekur einnig yfir þær ferðir sem hv. þingmaður spyr um. Að svo stöddu er ekki fyrirhuguð endurskoðun á þessari reglugerð. Virðulegi forseti. Ég vona að þessar upplýsingar svari fyrirspurn hv. þingmanns.

Hæstv. forseti. Það má segja að orðið hafi öfugþróun hvað varðar möguleika kvenna til að fæða í heimabyggð eða nærliggjandi sjúkrahúsum, eins og verið hefur í gegnum langan tíma. Mæðraeftirlit þarf að vera mjög gott til að geta lesið alla þá áhættuþætti sem geta komið upp á við fæðingu. Tvær til þrjár ljósmæður þurfa að vera búsettar og í vinnu á viðkomandi stað til að geta sinnt fæðingum svo að sé hægt sé að hafa bakvaktir og vaktir þannig að þær kikni ekki undan álagi. Læknar eru orðnir nokkuð óvanir að taka á móti börnum við aðstæður eins og eru úti á landi. Þessari þróun þarf að snúa við mjög skipulega með því að mennta fleiri ljósmæður og lækna til þess að sinna þessu hlutverki þar til það getur orðið. Það verður að sinna fjölskyldunum betur og koma til móts við þann mikla dvalarkostnað sem hlýst af dvöl, ekki bara móður heldur oft 

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra greinargóð svör um hvað áætla megi að margar mæður hafi þurft að nálgast fæðingarþjónustu utan sveitarfélags síns. Það segir okkur, hafi ég lesið rétt út úr þessum svörum, að um 400 fjölskyldur hafa þurft að sækja þjónustu utan heimabyggðar. Ef við tökum þessar tölur, að þetta séu 500 fjölskyldur og 85 af þeim með lögheimili á höfuðborgarsvæðinu sem gátu þar af leiðandi sótt þjónustuna þangað, er um að ræða um 400 fjölskyldur sem hafa þurft að sækja fæðingarþjónustu utan sveitarfélags síns. Það má leiða að því líkur að verulegur kostnaður skapist aukalega hjá nokkuð hundruð fjölskyldum á Íslandi í dag sem aðrar fjölskyldur þurfa ekki að bera vegna þess að fæðingardeildum er lokað, oft og tíðum af mjög eðlilegum ástæðum. Svör ráðherra valda mér því ákveðnum vonbrigðum, að hann hyggist ekki að svo komnu máli taka það upp að bæta kjör þeirra fjölskyldna sem þurfa að sækja fæðingarþjónustu út fyrir sveitarfélag sitt og dvelja þar, hugsanlega allt að mánuði, fjarri heimaslóðum með tilheyrandi kostnaði. Hér er um réttlætismál að ræða, um hvar fólk velur að búa. Að sjálfsögðu kemur heilbrigðisþjónusta þar inn í og sá kostnaður sem felst í að ná sér í fæðingarhjálp og þjónustu. Mér finnst miður ef hæstv. ráðherra vill ekki beita sér fyrir því að komið verði til móts við 300–400 fjölskyldur sem sannarlega þurfa að bera mikinn kostnað af því að sækja þjónustu fjarri heimabyggð. Það eru ekki góð tíðindi fyrir þau 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Birki J. Jónssyni fyrir ágætisfyrirspurn. Hér hafa farið fram góð orðaskipti um þessi mál. Ég held að ég og þingheimur allur séum sammála um að stærsta einstaka málið er að við höfum aðgang að þessari þjónustu óháð efnahag og að gæði hennar séu eins mikil og möguleg eru. Það er ánægjulegt að segja frá því að þegar við berum okkur saman við önnur lönd að þá er ungbarnadauði minnstur hér á landi. Ég verð að gangast við því, virðulegi forseti, að mér finnst það mikilvægast. Vitanlega er í mörg horn að líta þegar að þessum málum kemur. En gæði heilbrigðisþjónustunnar finnast mér stærsta einstaka málið. Sem betur fer höfum við náð árangri þar og við þurfum að viðhalda því. Eins og hv. þingmaður nefndi er komið til móts við fólk með ákveðnum hætti varðandi ferðakostnað og í raun, þegar kemur almennt að barnafjölskyldum, erum við með fæðingarorlof sem eftir er tekið annars staðar. Það hjálpar svo sannarlega því fólki sem tekur þá gleðilegu ákvörðun að fjölga mannkyninu og stofna fjölskyldu. En ekkert er óbreytanlegt og sjálfsagt er að líta á alla þessa þætti. Ég lít bara á þessa fyrirspurn og þessa umræðu sem málefnalegt innlegg í þá umræðu. Hins vegar held ég að við eigum líka að hafa í huga að sem betur fer, og við ættum kannski að tala meira um það, höfum við aðgang að frábærri þjónustu, frábæru starfsfólki sem hefur náð gríðargóðum árangri. Það er mikilvægast en auðvitað er sjálfsagt að skoða alla þætti, m.a. þá sem hv. þingmaður nefndi.

Hávirðulegi forseti. Fyrirspurn mín til hæstv. heilbrigðisráðherra er um hvernig háttað sé gjaldtöku tannlækna sem Tryggingastofnun tekur þátt í og um hve háar fjárhæðir er að ræða. Einnig spyr ég hvort það sé rétt að allt að 140% munur sé á gjaldskrá tannlækna samkvæmt reikningum til Tryggingastofnunar. Í þriðja lagi spyr ég hvort unnið sé að því að fá þessa þjónustu á samningsverði fyrir Tryggingastofnun. Í fjórða lagi: Telur ráðherra eðlilegt að fólk þurfi að leita tilboða hjá tannlæknum vegna mikils munar á gjaldskrám þeirra? Það er ljóst að framlag hins opinbera til tannlæknaþjónustu hefur minnkað um árabil. Á árunum 1991–2003 lækkaði framlagið um 33% sem laut að endurgreiðslu. Það er líka ljóst að aðsókn yngri barna til tannlækna hefur minnkað verulega. Í raun er svo komið að fólk er ruglað í ríminu. Þorri fólks heldur að gjaldskrá tannlækna sé hin sama hjá öllum en hún er frjáls. Það er fólki ekki kunnugt um. Þess vegna fer fólk yfirleitt í blindni til fyrsta tannlæknis og óskar eftir því að gengið sé til verka. Til eru mörg dæmi. Ég get nefnt að foreldrar fóru með tvö börn sín til þriggja tannlækna og óskuðu tilboða. Það munaði 300 þús. kr. á kostnaði við tannviðgerðir hjá þessum tveimur börnum. Það sýnir að alvara málsins er gríðarleg. Auðvitað skiptir verulega miklu máli að velta fyrir sér hvort það sé ekki grundvallaratriði að semja við lækna, leita leiða til að sama verði gildi, samningsverð fyrir Tryggingastofnun. Í öðru lagi kann að vera nauðsynlegt að heimila læknum að auglýsa þjónustu sína, sem þeim er bannað í dag, til þess að vekja athygli á því að það er ekki sama til hvers er leitað. Þetta getur numið fjárhæðum fyrir fólkið í landinu. Þetta ástand ógnar tannheilsu og þróun í þeim efnum og árangri. Þess vegna er fyrirspurn minni beint til hæstv. heilbrigðisráðherra.

Virðulegi forseti. Hv. alþingismaður Árni Johnsen hefur beint til mín eftirfarandi spurningum: 1. Hvernig er háttað gjaldtöku tannlækna fyrir þjónustu sem Tryggingastofnun tekur þátt í og hvað er um miklar fjárhæðir að ræða á ári. Því er til að svara, virðulegi forseti, að gjaldskrá tannlækna er frjáls. Heilbrigðisráðherra setur viðmiðunargjaldskrá vegna endurgreiðslu Tryggingastofnunar ríkisins til tryggðra sjúklinga. Sé gjaldskrá tiltekins tannlæknis hærri en gjaldskrá ráðherra greiðir einstaklingurinn mismuninn. Tryggingastofnun ríkisins endurgreiddi samtals 1.249 millj. kr. vegna tannlæknakostnaðar árið 2006. Samkvæmt þeim reikningum sem komnir eru inn fyrir árið 2007 greiddi Tryggingastofnun ríkisins 1.273 millj. árið 2007 vegna tannlæknakostnaðar. 2. Er allt að 140% munur á gjaldskrá tannlækna samkvæmt reikningum til Tryggingastofnunar? Samkvæmt samanburðarverðlagningu tannlækninga og gjaldskrár ráðherra sem Tryggingastofnun ríkisins gerði árið 2006 var gjaldskrá almennra tannlækna að meðaltali rúm 43% yfir gjaldskrá ráðherra. Tvö tilvik fundust þar sem fram kom að gjaldskrá tannlæknis var meira en 100% yfir ráðherragjaldskrá. Þeir tveir tannlæknar sem efstir voru í samanburðinum árið 2006 voru 138,5% og 121,8% yfir gjaldskrá ráðherra árið 2007, samkvæmt upplýsingum frá Tryggingastofnun ríkisins. Að meðaltali var verð almennra tannlækna 43% hærra en gjaldskrá ráðherra samkvæmt greiddum reikningum árið 2007. 3. Er unnið að því að fá þessa þjónustu á samningsverði fyrir Tryggingastofnun? Því er til að svara, virðulegi forseti, að á þessari stundu eru engar formlegar samningaviðræður í gangi. Allir hlutaðeigandi aðilar eru meðvitaðir um mikilvægi þess að ná samningum. En eins og hv. þingmaður veit þá er það oft hægara sagt en gert. Það þarf eðli málsins samkvæmt báða aðila til að ljúka samningum svo vel fari. 4. Telur ráðherra eðlilegt að fólk þurfi að leita tilboða hjá tannlæknum vegna mikils munar á gjaldskrám þeirra? Samkvæmt úrskurði Samkeppnisstofnunar á verðlagning tannlækna að vera frjáls og lýtur hún því öllum þeim lögmálum markaðarins sem við eiga. Samkvæmt tilmælum Samkeppnisstofnunar á gjaldskrá tannlækna að vera sýnileg til að auðvelda samanburð. Tannlæknum er skylt að gefa kostnaðaráætlun ef áætlað er að kostnaður muni fara yfir 100 þús. kr. Tannlæknar gefa einnig kostnaðaráætlun ef um það er beðið þó upphæðin sé minni. Neytendasamtökin hafa gert könnun á verðlagningu tannlækninga og er hægt að gera samanburð á heimasíðu samtakanna. Í könnun þeirra kom fram að verulegur verðmunur er á milli tannlækna, þ.e. allt að þrefaldur verðmunur á einstaka aðgerðarliðum. Það er því ljóst að það er neytendum í hag að gera verðsamanburð á þessu sviði eins og svo mörgum öðrum. Virðulegi forseti. Ég vona að þessi svör veiti þær upplýsingar sem eftir var leitað.

Virðulegi forseti. Að mínu mati er löngu tímabært að ganga til samninga við tannlækna. Heildarsamningur hefur ekki verið í gildi við þá í um það bil 10 ár og mismunurinn á milli gjaldskrár ráðherra og gjaldskrár tannlækna hefur aukist á síðustu árum. Hann var 25% 2004 en er nú orðinn 43% að meðaltali og fólk greiðir æ stærri hluta af tannlæknareikningum sínum. Rannsóknir hafa sýnt að tekjulægsta fólkið dregur það að fara til tannlæknis sem þýðir að tannheilsa barna sem eiga foreldra í tekjulægstu hópunum er verri en ella. Milli áranna 1990–1998 lækkuðu framlög hins opinbera til tannlæknaþjónustu á föstu verðlagi um u.þ.b. 50%. Frá 1998–2006 stóðu framlög ríkisins til tannlæknaþjónustu í stað á föstu verðlagi, voru um 1.300 millj. kr. árið 2006 og voru það sama 1998 framreiknuð á föstu verðlagi ársins 2006. Ég endurtek að ég tel mjög brýnt að ganga til samninga við tannlækna. Það er svigrúm til þess og ég tel að virða verði vísbendingar um verri tannheilsu.

Hæstv. forseti. Það er ljóst af svörum hæstv. ráðherra og af tannheilsu Íslendinga, og þá sérstaklega barna, að úrbóta er þörf. Á það höfum við þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs bent mörg undanfarin ár því að framlög til tannlækninga hafa farið lækkandi. Það þýðir ekki að vísa á lögmál markaðarins hvað tannlækningar varðar ekki frekar en gigtarlækningar eða aðrar lækningar. Fólk velur sér tannlækni, fólk velur sér lækni, og heldur tryggð við hann. Það gengur ekki á milli lækna og óskar eftir verðtilboði. Um þessa þjónustu gilda önnur lögmál en lögmál markaðarins. Hið opinbera og Tryggingastofnun, hæstv. ráðherra, verða að koma að málum og það strax með skýrari reglur og með meiri stuðning þannig að ekki fari að verða sjáanlegur stéttamunur hér á landi á tannheilsu fólks.

Herra forseti. Þetta var sannarlega svört skýrsla sem hæstv. ráðherra flutti þingheimi í tilefni mjög tímabærrar fyrirspurnar frá hv. þm. Árna Johnsen. Ég saknaði þess hins vegar að ekki kom fram í máli ráðherrans neitt mat á þeirri stöðu sem uppi er í þessum efnum, einungis það að engar viðræður væru í gangi. Skýrslan er svört en hún er í rauninni lýsing á því óska- og gósenlandi sem hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins lýstu hér fyrr í dag þegar þeir töluðu um hve mikilvægt væri að fá einkareksturinn og einkaaðilana í heilbrigðisþjónustuna. Hér er réttilega, eins og ráðherrann orðaði það, um að ræða læknisþjónustu sem lýtur öllum lögmálum markaðarins. Hver er afleiðingin? Verðið hækkar og hækkar og fólk sem ekki hefur mikið handa á milli hefur ekki lengur efni á því að kaupa þjónustuna. Við viljum vara við því að þessi hugsun leiðist inn í aðrar greinar læknisfræðinnar.

Hæstv. forseti. Aðeins örstutt um þátttöku ríkisins í kostnaði vegna tannviðgerða og tannréttinga. Það er ótrúlegt hvað tannréttingar geta verið á misjöfnum forsendum. Annars vegar getur verið um það að ræða að laga þarf útlitið á tanngarðinum en einnig getur verið um skakkt bit að ræða sem háir þeim sem í hlut á verulega mikið. Slíkt getur t.d. haft áhrif á meltingu barna. Barnið getur haft efri góm frá móður og neðri góm frá föður og átt í virkilegum erfiðleikum. Kostnaðarþátttaka ríkisins er hins vegar hin sama í báðum tilvikum. Það er því nauðsynlegt að kanna hvort kostnaðarhlutdeild ríkisins þyrfti ekki að vera með misjöfnum hætti eftir því hvort um er að ræða veikindi, ef svo má segja, eða hvort einungis er verið að lappa upp á útlitið.

Herra forseti. Ég vil þakka svör hæstv. heilbrigðisráðherra og þá umræðu sem hér hefur farið fram. Það skiptir miklu máli að hafa stefnu á markið og keyra á það. Það er stefna ríkisstjórnarinnar að bæta úr varðandi forvarnir í tannheilsu með auknum niðurgreiðslum vegna barna og annarra í þjóðfélaginu og einnig gjaldfrjálsu eftirliti sem er frí tannþjónusta fyrir ákveðna aðila, börn, eldri borgara og öryrkja. Þessu þarf að fylgja eftir, það skiptir miklu máli. Aukinn munur er á gjaldskrá ráðherra og tannlækna. Auknar álögur eru á almenning með því móti. Efnaminna fólk leitar minna til tannlækna en gerst hefur og það þýðir versnandi tannheilsu þjóðarinnar. Við því þarf að bregðast og þess vegna er mjög æskilegt að heyra álit hæstv. heilbrigðisráðherra á banni við því að tannlæknar auglýsi þjónustu sína. Meðan ekki nást samningar við tannlækna - það hlýtur að vera meginkappsmál að ná sanngjörnum og skynsamlegum samningum við þá - hlýtur að vera nauðsynlegt og eðlilegt að tannlæknar með mismunandi gjaldskrá geti kynnt fyrir fólki þá möguleika sem það hefur til að nýta þjónustuna á sem hagkvæmastan hátt fyrir sig og sína. Það er því mikilvægt, eins og hér hefur komið fram, að menn leggi mat á þetta og taki stefnuna út frá því. Ég vil hvetja hæstv. heilbrigðisráðherra til að taka á í þessum málum og skila árangri.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Árna Johnsen fyrir að koma með þessa fyrirspurn. Hún er mjög þörf og tekur á mjög mikilvægu máli eins og kom fram í máli hans og flestra annarra sem hér töluðu. Það liggur fyrir að það er vilji þess sem hér stendur og vilji ríkisstjórnarinnar að reyna að ná samningum við tannlækna. En eðli málsins samkvæmt eru þetta viðkvæm mál og það er betra að segja minna en meira í því. Eins og fram hefur komið er mjög langt síðan samningar voru í gildi en það er til mikils að vinna að ná þeim. Það er einn þáttur málsins. Það er hárrétt, sem fram kom hjá hv. þm. Árna Johnsen, að það borgar sig fyrir fólk, og enginn skyldi vanmeta það, að leita tilboða. Að sjálfsögðu á líka að umbuna þeim aðilum sem svo sannarlega veita góða þjónustu á hagstæðu verði. Það segir sig sjálft að það er mjög æskilegt. Virðulegi forseti. Í þessu máli hef ég mestar áhyggjur af ákveðnum áhættuhópum og þá sérstaklega börnum. Við höfum verið að skoða það sérstaklega í ráðuneytinu hvernig við getum komið til móts við þá hópa. Mér finnst það vera stærsta einstaka málið þó að allt málið sé mikilvægt. Ekki þarf að fara mörgum orðum um að ekki er rétt gefið þegar börn lenda í því að vera með verri tannheilsu en ástæða er til - margir fletir eru á því máli sem komu t.d. fram varðandi svæfingu hjá börnum með miklar tannskemmdir og ýmislegt annað. Í þessu er í mörg horn að líta. Við höfum verið að skoða þetta í ráðuneytinu og við erum svo sannarlega ekki hætt. Á þessu stigi erum við ekki í þeirri stöðu að geta verið með stórar yfirlýsingar en við skulum sjá til. Í það minnsta vantar ekki viljann og við skulum sjá hvað við komumst langt með þetta mikilvæga mál.

Hæstv. forseti. Ég kveð mér hljóðs með fyrirspurn til hæstv. heilbrigðisráðherra um tæknifrjóvganir en það hefur verið gefið út og stendur á heimasíðu ráðuneytisins að til standi að endurskoða reglugerð um tæknifrjóvgun og meðal þess sem á að endurskoða eða meta er það hvort heimila eigi einhleypum konum þann möguleika að gangast undir tæknifrjóvgun. Hæstv. ráðherra Guðlaugur Þór Þórðarson hefur sagt frá því að ráðuneytinu hafi borist tilmæli frá ýmsum aðilum um að einhleypum konum verði þetta kleift, en eins og fólki er kunnugt um er málum þannig háttað eða fyrir komið núna að einungis konur í hjúskap, staðfestri samvist eða óvígðri sambúð hafa tök á því að sækja um að gangast undir tæknifrjóvgun samkvæmt núgildandi reglum. Hæstv. ráðherra hefur líka sagt frá því að hann hafi skipað nefnd til að fara yfir lögin og hann hefur sagt frá því í umræðum á Alþingi að það sé vilji hans að einhleypum konum eigi að vera heimilt að fara í tæknifrjóvgun. Sömuleiðis hefur heilbrigðisnefnd Alþingis lýst yfir vilja til þess að það verði skoðað hvort ekki eigi að rýmka reglurnar á þann hátt að einhleypum konum verði gert þetta kleift. Það kemur fram í fjölmiðlum í umfjöllun um þessi málað einhleypar konur hafi farið í einhverjum mæli til útlanda til að fá tæknifrjóvgun, til að gangast undir þessa aðgerð sem heimil er a.m.k. í einhverjum nágrannalanda okkar. Þannig mun vera t.d. háttað í Danmörku að dönsku lögin heimila einhleypum konum tæknifrjóvganir. Raunar munu einhver takmörk vera á því á öðrum Norðurlöndum eins og t.d. í Noregi. Þeir aðilar sem sjá um tæknifrjóvganir hér á landi og tóku við hinni einkavæddu deild Landspítala – háskólasjúkrahúss sem annaðist tæknifrjóvganir, þ.e. Art Medica, hafa sagt frá því í fjölmiðlum að fjöldi einhleypra kvenna leiti til þeirra á hverju ári og þetta sé vandamál í hópi þessara kvenna þar sem konur hafa kannski beðið í mörg ár og einhverjar þeirra að nálgast þann aldur að ekki verði hægt að gera þessa aðgerð.  Ég hef því lagt þá fyrirspurn fyrir hæstv. ráðherra, hvað líði störfum þeirrar nefndar sem hann skipaði í október og fól að endurskoða reglugerð um tæknifrjóvganir og sömuleiðis hvað líði undirbúningi þess að heimila einhleypum konum að gangast undir tæknifrjóvgun.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir spyr mig eftirfarandi tveggja spurninga: 1. Hvað líður störfum nefndar sem skipuð var í október og falið var að endurskoða reglugerð um tæknifrjóvganir? 2. Hvað líður undirbúningi þess að heimila einhleypum konum að gangast undir tæknifrjóvgun? Það er skemmst frá því að segja að nefndin sem skipuð var í október er að störfum og gerir ráð fyrir að skila tillögum sínum til ráðherra í frumvarpsformi um eða eftir páska. Varðandi seinni spurninguna þá er heimild einhleypra kvenna til að gangast undir tæknifrjóvgunarmeðferð hér á landi meðal þeirra atriða sem nefndin hefur til skoðunar og mun gera tillögur um. Virðulegi forseti. Alla jafna upplýsa menn ekki niðurstöðu nefnda. Hv. þingmaður þekkir viðhorf mín í þessu máli og þau hafa ekkert breyst en í fullum trúnaði get ég sagt hv. þingmanni að við getum verið nokkuð bjartsýn um að niðurstaða nefndarinnar verði í samræmi við skoðun ráðherrans og hv. þingmanns. Ég vona að þessi svör mín varpi einhverju ljósi á stöðu þessa máls.

Virðulegi forseti. Hv. heilbrigðisnefnd hefur afgreitt frumvarp um breytingu á lögum um tæknifrjóvgun til 3. umr. en það varðar þó fyrst og fremst heimildir til að nota umframfósturvísa til stofnfrumurannsókna. Mig langar að nota þetta tækifæri til að vekja athygli á ákveðnum þáttum í nefndaráliti hv. heilbrigðisnefndar með frumvarpinu en þar leggur hún áherslu á að endurskoðun á lögum um tæknifrjóvgun hvað varðar tæknifrjóvgunina sjálfa verði hraðað og það kom fram hjá hæstv. ráðherra áðan að það komi fram um eða eftir páska. Með leyfi forseta langar mig til að vitna í niðurlag nefndarálitsins. Þar er hvatt til þess að í heildarendurskoðuninni verði m.a. skoðaðir möguleikar einstæðra kvenna og kvenna með sérstæða sjúkdóma til að gangast undir tæknifrjóvgunaraðgerð. Einnig komi til álita endurskoðun á aldursmörkum kvenna við tæknifrjóvgun, geymslutíma fósturvísa, skilyrðum um lengd sambúðar og staðgöngumæður vegna kvenna sem hafa sökum veikinda misst legið. Ég vil vekja sérstaka athygli á því síðastnefnda.

Hæstv. forseti. Ég vildi bara lýsa ánægju með þessi orð hæstv. ráðherra og ítreka það sem kemur reyndar fram í áliti hv. heilbrigðisnefndar að hún er þeirrar skoðunar að það sé mikilvægt að einstæðar konur eigi þann möguleika líka að fá þjónustu í sambandi við tæknifrjóvgun. Ég lýsi ánægju með að þetta mál virðist vera komið vel á veg og hvort sem við náum því á þessu þingi eða ekki að breyta lögunum þá má a.m.k. búast við því, miðað við orð hæstv. ráðherra, að það geti orðið á næsta þingi og ég lýsi ánægju með það.

Hæstv. forseti. Ég get komið með bros á vör í ræðustól í síðari innkomu minni því að hæstv. ráðherra gefur okkur sannarlega ástæðu til að vera bjartsýn um að nú hilli undir lausn í þessum efnum. Ef hæstv. ráðherra kemur til með að geta fært fram niðurstöðu nefndarinnar á þeim nótum sem hann talaði um í ræðustólnum áðan strax eftir páska þá sé ég ekki annað en með lengdu þingi ættum við að geta skutlað í gegn máli á vorþinginu og þá verði heilbrigðisnefnd, hæstv. ráðherra og mér sjálfri og kannski flestum eða öllum sem í þessum sal sitja að óskum okkar. Mér þykja þetta mjög góð tíðindi því að það er auðvitað ekki viðunandi að einstæðar konur búi við það að geta ættleitt börn en geti ekki leitað til sérfræðinga sem annast tæknifrjóvganir á grundvelli þess að reglurnar séu ónógar, þær nái ekki yfir þessar konur. Ég kveð ræðustólinn að þessu sinni með bros á vör og þakka hæstv. ráðherra fyrir skemmtileg svör.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur fyrir þessa fyrirspurn. Hún flutti bæði góða fyrirspurn og sömuleiðis góð rök fyrir sínu máli sem ég get ekki heyrt annað en að sé góð samstaða um í þinginu og það er vel. Ég fagna því þegar gefin eru vilyrði um að það sé mikill vilji fyrir því að keyra hratt í gegn mál sem sá sem hér stendur leggur fyrir þingið. Við skulum vona að það eigi við um öll málin þó að það sé kannski ekki alveg sjálfgefið en  Ég vil að lokum segja svo ég haldi áfram að hrósa hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur að og mér þótti líka afskaplega málefnalegt hvernig hún tók á þessu máli hvað varðaði þá ágætu stofnun Art Medica, því að eins og við vitum er það einkarekin stofnun sem veitir góða þjónustu. Ég held að það sé gott að ræða það á þeim nótum sem skiptir máli og það er sú góða þjónusta sem þar er veitt fólki í landinu, í þessu tilfelli konum, og ég tel það líka til fyrirmyndar hvernig hv. þingmaður höndlaði það mál, virðulegi forseti.

Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fyrirspurn til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um kræklingarækt. Hún hljóðar svo, með leyfi forseta: 1. Hvað hafa stjórnvöld gert til að styðja við kræklingarækt í landinu? 2. Telur ráðherra að það séu vaxtarmöguleikar í greininni? Eins og allir þekkja hefur landsbyggðin átt í vök að verjast í atvinnumálum og margir hafa áhuga á að reyna að auka fjölbreytileikann í atvinnulífinu en með aukinni tæknivæðingu hefur störfum í sjávarútvegi einnig fækkað. Þó nokkur ár eru síðan íslenskir frumkvöðlar og kraftmikið fólk hóf kræklingarækt, í smáum stíl til að byrja með en á seinni árum hefur frekar ræst úr og það er óhætt að segja að það sé orðið um atvinnurekstur að ræða í þessu sambandi. Reynsla mín er sú, eftir að hafa fylgst með þessu máli og ekki síst sem ráðherra byggðamála á sínum tíma, að stjórnvöld hafa ekki sinnt þessari nýju atvinnugrein nægilega vel og kannski ekki sýnt henni nægilega mikinn áhuga lengi vel. Nú er kominn nýr ráðherra í sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið og því er forvitnilegt að vita hvort hann hefur áhuga á þessu máli og hvort hann ætlar að standa sig gagnvart þessari grein ef á aðstoð þarf að halda. Samstarf hefur verið haft, t.d. í Eyjafirðinum þar sem ég þekki best til, við Kanadamenn sem er náttúrlega mjög mikilvægt en í Kanada er gríðarleg framleiðsla á bláskel. Á Prince Edward-eyju er verið að framleiða 20 þúsund tonn sem er ekkert smáræði og svæðið sem notað er þar er bara á stærð við það svæði sem nýtt er í Eyjafirðinum. Áform Norðurskeljar, sem er fyrirtæki í Hrísey, eru þau að vera komin upp í 1.000 tonn á árinu 2010 sem er í sjálfu sér kannski ekki mikið miðað við það sem þarna er um að ræða en þetta eru upplýsingar sem ég hef undir höndum. Þess vegna finnst mér mjög mikilvægt að heyra hvað hæstv. ráðherra segir í þessu sambandi og hver svör hans verða, því að ég er sannfærð um að þetta er eitt af því sem horfa þarf á af alvöru og reyna að sjá til þess að þar sem aðstæður eru fyrir hendi sé þessi möguleiki nýttur til að auka verðmæti sjávarfangs og eins til að skapa störf.

Virðulegi forseti. Ég þakka þær spurningar sem hv. þingmaður lagði fyrir mig en sú fyrri hljóðar svo: „Hvað hafa stjórnvöld gert til að styðja við kræklingarækt í landinu?“ Styrkir úr ríkissjóði hafa verið á árunum 2000–2005 um 3 millj. kr. á ári til starfrækslu svokallaðs kræklingaverkefnis. Fyrstu árin var styrkurinn eyrnamerktur kræklingaverkefninu í fjárlögum en síðustu árin var hann inni í heildarfjármagni til stofnunarinnar. Á árinu 2002 voru veittar af fjárlögum 5 millj. kr. til Samtaka íslenskra kræklingaræktenda sem nú kallast Skelrækt, landssamband skelræktenda. Þar af fóru 1,5 millj. kr. beint til samtakanna en 3,5 millj. kr. voru veittar til verkefna gegnum AVS-sjóðinn. Ríkissjóður hefur að auki veitt fé frá árinu 2005 til að framkvæma heilnæmiskannanir á ræktunarsvæðum kræklings, m.a. vegna eftirlits með eitruðum þörungum. Á fjárlögum þessa árs eru þannig veittar 3 millj. kr. til rannsókna á ræktunarsvæðum kræklings og veiðisvæðum kúfisks. Á fjárlögum í ár er að auki veittur 2 millj. kr. styrkur til Skelræktar, landssambands skelræktenda. AVS-sjóðurinn hefur styrkt tvö smáverkefni samtals upp á 1,5 millj. kr. Hér er um að ræða verkefnin Ráðstefna um sóknarfæri og framtíðarhorfur skelræktar á Íslandi og Þróun kræklingaræktar: námskeið og ráðstefna 2005. Þá hefur Framleiðnisjóður landbúnaðarins einnig veitt styrki til kræklingaræktarinnar um 8 millj. kr. á árunum 2000–2003. Þeir fjármunir fóru að mestu til Veiðimálastofnunar sem vann verkefnið í samstarfi við kræklingaræktendur. Impra hefur og styrkt nokkur verkefni kræklingaræktenda en þar er um að ræða tiltölulega litlar upphæðir. Mér sýnist að þegar allt er til tekið af þessum tölum geti verið um að ræða stuðning upp á rúmlega 30 millj. kr. en auk þess hafa ýmsar stofnanir ríkisins verið að leggja þessu máli lið með vinnuframlagi sem ekki er tekið til þarna. Hv. þingmaður spyr í öðru lagi: „Telur ráðherra að það séu vaxtarmöguleikar í greininni?“ Svar mitt er já. Ég tel að þeir möguleikar séu til staðar en það er í þessum efnum eins og svo mörgum öðrum að það er alls ekki á vísan að róa og menn verða að átta sig á að hér eru margir þröskuldar sem fara þarf yfir. Ég hef sjálfur setið fundi og ráðstefnur um þessi mál, m.a. mjög merka ráðstefnu á Akureyri að ég hygg í fyrra þar sem þessi mál voru rædd og reifuð út frá mörgum sjónarhólum. Það er ekki spurning að þetta er áhugavert verkefni sem ástæða er fyrir þá sem vilja hasla sér völl á þessu sviði að gefa rækilegan gaum. Ég tel þess vegna að við eigum að veita þessu máli fyllstu athygli. Í framhaldi af þessu ákvað ég 5. desember í fyrra að skipa nefnd til að kanna stöðu og möguleika kræklingaræktar á Íslandi með tilliti til líffræðilegra og rekstrarlegra forsendna greinarinnar og umhverfisþátta. Nefndinni er ætlað að skila greinargerð til ráðherra og koma jafnframt með tillögur að þeim aðgerðum sem hægt væri að grípa til hjá hinu opinbera til að treysta almennar vaxtarforsendur greinarinnar. Ég legg áherslu á að það er komin mikil reynsla innan lands af þessum frumbýlingsverkefnum. Hv. þingmaður nefndi verkefnið í Eyjafirði og það er auðvitað ljóst að þar hafa menn náð langsamlega lengst. Þar er stærsta eða voldugasta kræklingaræktin í landinu. Kræklingarækt er að vísu stunduð víðar um landið og það er vaxandi áhugi á henni, mjög margir eru að hasla sér völl í þessum efnum núna. Um síðustu helgi heyrði ég af slíkum fyrirætlunum og verkefnum í Húnaflóanum. Það er líka mjög mikilvægt og það er t.d. mat þeirra kanadísku sérfræðinga sem hingað hafa komið að það skipti mjög miklu máli í sambandi við þessa ræktun að hún fari fram víða við landið, að hún sé ekki bara á einum stað. Það er t.d. sjúkdómahætta, það hefur komið fyrir að skollið hafa á vond veður sem hafa eyðilagt slíka ræktun. Þess vegna er afar mikilvægt ef þetta á að verða að veruleika að þessi ræktun geti farið fram víðar við landið. Kjarni málsins er að mínu mati sá að þetta er verkefni sem þarf fyrst og fremst að drífa áfram fyrir atbeina þeirra einstaklinga sem þarna starfa. Ríkisvaldið getur auðvitað lagt fram fjármagn til aðstoðar við uppbyggingu í upphafi og getur greitt fyrir hlutum. 

Herra forseti. Ég gleðst yfir því að þessi fyrirspurn skuli koma fram í þingsal núna. Þegar ég sat á þingi árið 2001–2002 lagði ég fram svipaða fyrirspurn um kræklingarækt. Þá komu svör frá hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur sem þá var ráðherra, um að styrkur hefði verið veittur til kræklingaræktar við Hrísey og það var mjög jákvætt. Ég tel að við þurfum að efla kræklingarækt eins og við getum. Eins og er er neyslan í Evrópu 800 þús. tonn. Það er mjög mikil neysla á þessari afurð. Við þurfum náttúrlega að byggja upp og kynna okkur markaðsstarf og annað. Ég gleðst yfir því að starfshópur skuli kominn í gang sem hafa á að markmiði að finna út hagkvæmni þessarar greinar.

Herra forseti. Það er fagnaðarefni að í þingsölum skuli að frumkvæði hv. þm. Valgerðar Sverrisdóttur rætt um kræklingarækt. Ég tek undir með síðasta ræðumanni um að það er ánægjulegt að vita til þess að hafin er athugun á því í sjávarútvegs og landbúnaðarráðuneyti að efla þessa starfsemi. Taka stöðuna út. Það er ljóst af svörunum að um 30 millj. kr. á fimm til átta árum eru ekki háar fjárhæðir í sjálfu sér. Þetta hefur væntanlega farið til rannsókna og frumbýlingsverkefna. En ég þekki af eigin raun hversu dýrt getur verið að koma slíku af stað. Eins og ráðherrann nefndi áðan getur óveður fljótt þurrkað út þá fjárfestingu og sent út í bláinn. Það er mikilvægt að líta til fleiri landsvæða en Eyjafjarðar. Ég vil sérstaklega nefna Breiðafjörð, 

Hæstv. forseti. Ég hef ekki svo miklu við að bæta. Ég þakka hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fyrir það að hafa svarað mér eins og hann gerði. Það eykur bjartsýni mína á að um alvörustarf verði að ræða, eins og hann orðaði það nú sjálfur, og að þessi atvinnugrein geti átt framtíð. Ég tel að þeir sem hafa stundað þetta hafi unnið gríðarlegt frumkvöðlastarf og sýnt mikla seiglu því þetta hefur ekki alltaf verið dans á rósum. En nú tel ég að menn hafi náð það góðum tökum á ræktuninni að við getum verið bjartsýn á að þessi atvinnugrein verði stunduð víðar við landið þótt það fari eftir aðstæðum á hverjum stað. Ég vil hvetja hæstv. ráðherra til dáða og vonast til að við getum talað um þessa atvinnugrein aftur eftir eitt eða tvö ár og verðum þá komin lengra og þá verði framleiðslan talsvert meiri.

Virðulegi forseti. Ég þakka jákvæðar viðtökur við þessu máli. Ég ítreka að ég held að um geti verið að ræða áhugaverða möguleika. Við skulum hins vegar ekki fá glýju í augun. Þetta er ekki einfalt mál og mörg vandamál sem hafa komið upp og eiga eftir að koma upp. Stóra málið er hins vegar með hvaða hætti hið opinbera getur skapað eins góðan ramma utan um atvinnugreinina og mögulegt er. Ég held að miklu máli skipti að menn reyni líka að læra af reynslunni. Ekki bara af eigin reynslu heldur líka af reynslu annarra þjóða. Mér hefur fundist skorta mikið á það á undanförnum árum. Maður verður var við það þegar maður ræðir við kræklingaræktendur að þeir hafa flestir lent í svipuðum vandamálum og sambærilegum, sem ef til vill hefði verið hægt að komast hjá með því að afla sér upplýsinga um reynslu annarra. Kanadamenn hafa sannarlega náð langt og það á við um aðrar þjóðir líka. En menn hafa talið að aðstæður í Kanada og aðstæðurnar hér á landi séu á margan hátt sambærilegar og skynsamlegast væri að reyna að nýta þá reynslu sem þar hefur fengist. Ég veit t.d. að þeir sem standa fyrir kræklingaræktinni í Eyjafirði hafa sótt sér þekkingu og reynslu til Kanada og jafnvel fjármagn líka. Þeir hafa verið reiðubúnir til að deila þessum upplýsingum með öðrum sem hafa sýnt áhuga á kræklingarækt við landið. Aðalatriðið er að við höfum sett af stað alvöruvinnu í þessum efnum, reynt að kortleggja þetta og gera okkur grein fyrir því með hvaða hætti sé hægt að skipa þessum málum þannig að árangur náist. Ég bind vonir við starf nefndarinnar og þær tillögur sem hún mun leggja fram.