Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frú forseti. Ég kynni hér nál. utanrmn. á þskj. 1111, um till. til þál. um fullgildingu samnings um verndun villtra plantna og dýra og lífsvæða Evrópu. Nefndin fjallaði um tillöguna og fékk á sinn fund til viðræðna um efni hennar Jón Gunnar Ottósson, skrifstofustjóra í umhvrn., og Þóri Ibsen, deildarsérfræðing í umhvrn. Þá barst nefndinni umsögn um málið frá umhvn. og er umsögnin birt sem fskj. með áliti nefndarinnar. Nefndin mælir samhljóða með samþykkt tillögunnar. Með nál. fylgir eftirfarandi umsögn umhvn. Alþingis sem ég les, með leyfi hæstv. forseta: ,,Umhverfisnefnd hefur fjallað um fjórar þingsályktunartillögur til staðfestingar á alþjóðasamningum á sviði umhverfismála sem utanríkismálanefnd sendi nefndinni til umsagnar. Umhverfisnefnd fékk til viðræðna um málin Jón Gunnar Ottósson og Þóri Ibsen frá umhverfisráðuneytinu. Að ósk nefndarinnar tók umhverfisráðuneytið saman minnisblað um þá fyrirvara sem gerðir eru af hálfu Íslands við einn þessara samninga, Bernarsamninginn um verndun villtra plantna og dýra og lífsvæða Evrópu. Umhverfisnefnd gerir ekki athugasemd við samþykkt þessara tillagna en bendir á eftirfarandi varðandi fyrirvara Íslands í Bernarsamningnum: Með tillögu til þingsályktunar um fullgildingu samnings um verndun villtra plantna og dýra og lífsvæða Evrópu er fylgiskjal (fskj. II) með skrá yfir þá fyrirvara sem ástæða er talin til að gera við samninginn við aðild að honum. Í 1. mgr. 22. gr. samningsins segir svo: ,,Við undirritun eða við afhendingu skjals um fullgildingu, viðurkenningu, samþykki eða aðild getur sérhvert ríki gert einn eða fleiri fyrirvara um ákveðnar tegundir sem tilgreindar eru í viðaukum I--III . . . `` Í viðauka I er ein íslensk plöntutegund og í viðauka II eru nokkur íslensk dýr auk nokkurra dýrategunda sem flækjast stöku sinnum til landsins og njóta ekki verndar samkvæmt íslenskum lögum. Ástæða var talin til að gera fyrirvara um friðun þessara tegunda að óbreyttum lögum og í samræmi við íslenskar aðstæður svo að ósamræmi skapist ekki á milli íslenskrar löggjafar og þeirra þjóðréttarlegu ákvæða sem samningurinn felur í sér. Fyrir Alþingi liggur frumvarp um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum, öðrum en hvölum. Taki lög þessi gildi munu tvær af þeim tegundum, sem fyrirvari er gerður um, lómur og ísbjörn, njóta verndar. Verði frumvarpið að lögum áður en samningurinn yrði fullgiltur fyrir Íslands hönd er ástæðulaust að gera fyrirvara um friðun þessara tegunda þar sem 9. gr. samningsins veitir sérhverjum samningsaðila rúma heimild til að veita undanþágur vegna ákvæða samningsins um verndun þeirra tegunda sem eru skráðar í viðauka II. Þess ber og að geta að samningsaðilum er heimilt hvenær sem er skv. 4. mgr. 22. gr. að afturkalla að fullu eða að hluta þá fyrirvara sem þeir hafa gert við samninginn. F.h. umhverfisnefndar. Gunnlaugur Stefánsson formaður.``

Frú forseti. Ég mæli fyrir áliti utanrmn. á þskj. 1112 um till. til þál. um staðfestingu breytinga á samþykkt um votlendi sem hefur alþjóðlegt gildi, einkum fyrir fuglalíf. Nefndin fjallaði um tillöguna og fékk á sinn fund til viðræðna um efni hennar Jón Gunnar Ottósson, skrifstofustjóra í umhvrn., og Þóri Ibsen, deildarsérfræðing í umhvrn. Þá barst nefndinni umsögn um málið frá umhvn. sem gerir ekki athugasemd við samþykkt tillögunnar. Nefndin mælir einróma með samþykkt tillögunnar.

Frú forseti. Ég geri grein fyrir áliti utanrmn. á þskj. 1113 um till. til þál. um fullgildingu alþjóðasamnings um viðbúnað og viðbrögð gegn olíumengun og samstarf þar um, 1990. Nefndin fjallaði um tillöguna og fékk á sinn fund til viðræðna um efni hennar Jón Gunnar Ottósson, skrifstofustjóra í umhvrn., og Þóri Ibsen, deildarsérfræðing í umhvrn. Þá barst nefndinni umsögn um tillöguna frá umhvn. og gerir nefndin ekki athugasemd við samþykkt hennar. Nefndin mælir einróma með samþykkt tillögunnar.

Frú forseti. Ég geri grein fyrir áliti utanrmn. á þskj. 1114 um till. til þál. um fullgildingu rammasamnings Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar. Nefndin fjallaði um tillöguna og fékk á sinn fund til viðræðna um efni hennar Jón Gunnar Ottósson, skrifstofustjóra í umhvrn., og Þóri Ibsen, deildarsérfræðing í umhvrn. Þá barst nefndinni umsögn um tillöguna frá umhvn. og gerir nefndin ekki athugasemd við samþykkt hennar. Utanrmn. mælir einróma með samþykkt tillögunnar.

Virðulegi forseti. Sá alþjóðasamningur, sem hér er leitað staðfestingar á, varðar eitt af mikilverðustu málum samtímans, þ.e. að bregðast við þeim loftslagsbreytingum sem nú eru að gerast í umhverfi okkar á jörðinni, breytingar sem geta orðið eitt af erfiðustu vandamálum sem mannkynið þarf við að glíma á næstu árum og áratugum og því er það vel að þessi rammasamningur hafi verið gerður og sé að fá staðfestingu hjá æ fleiri ríkjum sem að honum stóðu á umhverfisráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í júnímánuði í fyrra. Ég hef haft aðstöðu til að fylgjast með þessu máli, bæði þar og hér á Alþingi í nefndum þingsins og geri að sjálfsögðu engar athugasemdir við málið heldur fagna því miklu fremur að það sé komið hér til staðfestingar af hálfu þingsins, en ég vildi aðeins undirstrika þýðingu málsins. Síðan eru það framkvæmdirnar í framhaldinu sem skipta máli og þar eiga Íslendingar eins og aðrar þjóðir, einkum iðnaðarþjóðir, mjög mikið verk óunnið því að það liggur fyrir að því er Ísland varðar að við völdum mengun andrúmslofts sem leiðir til loftlagsbreytinga, gróðurhúsaáhrifa og annars þess háttar, í svipuðum mæli og aðrar iðnvæddar þjóðir sem við berum okkur saman við innan OECD. Þetta á að vera okkur umhugsunarefni og þarna þurfum við að taka á í framhaldi af staðfestingu þessa samnings fyrr en seinna.

Frú forseti. Ég mæli fyrir áliti utanrmn. á þskj. 1127 um till. til þál. um fullgildingu fríverslunarsamnings milli ríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu og lýðveldisins Póllands. Nefndin fjallaði um tillöguna og fékk á sinn fund til viðræðna um efni hennar Árna Kolbeinsson, ráðuneytisstjóra í sjútvrn., Sigurgeir Þorgeirsson, aðstoðarmann landbrh., Jóhann Guðmundsson, deildarstjóra í landbrn., og Gunnar Snorra Gunnarsson, skrifstofustjóra í utanrrn. Utanrmn. mælir einróma með samþykkt tillögunnar en hv. þm. Hjörleifur Guttormsson ritar undir nál. með fyrirvara.

Virðulegur forseti. Fyrirvari minn við þetta mál snertir þá þætti þessa fríverslunarsamnings við Pólland sem varða landbúnaðarsviðið og einnig iðnaðarsviðið. Ég vil að vísu ekki fullyrða að þarna sé um að ræða bein ákvæði sem geta verið skaðleg okkar hagsmunum, en ég tel hins vegar að ekki hafi verið gengið úr skugga um eins og þurft hefði að vera að svo sé ekki og þá hef ég í huga rýmkun á heimildum varðandi unnar landbúnaðarafurðir sem snerta þennan samning þar sem verið er að feta ekki ósvipaða slóð og í EES-samningnum og þar sem við þurfum sannarlega að gæta okkar. Það lá ekki fyrir utanrmn. nein skrifleg greinargerð frá landbrn. um þetta efni sem ég hefði talið að hefði þurft að fylgja málinu. Það er mjög margt sem hefur komið fram á undanförnum mánuðum að því er varðar óljós atriði, ófrágengin atriði á landbúnaðarsviði, m.a. í tengslum við EES-samninginn, og því kallar það á varfærni í málum sem þessum. Hitt atriðið sem ég vildi nefna er iðnaðarsviðið, en við eigum mikil samskipti og viðskipti við Pólland á því sviði, ekki síst á sviði skipasmíða og skipaviðgerða og það vantaði inn í málsmeðferðina að mér þótti af hálfu okkar í utanrmn. að fá skilmerkileg svör frá hagsmunaaðilum í málm- og skipasmíðaiðnaði að því er þetta varðar, en við skulum vona að samningurinn veiti svigrúm til eðlilegra aðgerða ef að mati íslenskra stjórnvalda æskilegt er og eðlilegt að grípa til þeirra og því hef ég ekki sett mig á móti málinu, en geri þessa fyrirvara sem ég hef hér gert grein fyrir.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. og nál. efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um framkvæmd útboða. Nefndin leggur til fjórar breytingar á frv. Hún leggur til breytingu á 8. gr. þannig að síðasti málsliður orðist svo: ,,Kaupandi og allir viðstaddir bjóðendur eða fulltrúar þeirra skulu undirrita fundargerð og skal þeim afhent afrit hennar óski þeir þess.`` Það er ekki víst að allir geti verið viðstaddir opnun. Í öðru lagi er lagt til að 14. gr. verði breytt þannig að ekki þurfi að senda öllum bjóðendum greinargerð með rökstuðningi fyrir vali á tilboðinu. Í þriðja lagi er lagt til að síðari málsliður 17. gr. falli brott, en líta ber á gögn sem fylgja með tilboðseyðublaði sem hluta tilboðsins og nauðsynlegan þátt þess. Í fjórða lagi er lögð til breyting á 19. gr. því að samningur stofnast milli aðila við það að kaupandi tekur tilboði bjóðanda og er það því hluti samningsins. Það er mikið tiltektarmál að sett séu lög um framkvæmd útboða. Þetta hefur verið mjög á reiki og ýmsar deilur hafa stofnast vegna þess að ýmsir sem hafa verið að bjóða út hafa ekki farið eftir eðlilegum leikreglum. Þetta hefur verið hagsmunamál sem mörg samtök hafa stutt og hvatt til þess að væri unnið. Auk þess var samþykkt þáltill. á síðasta þingi í þessa átt. Hér er málið komið á lokastig og öll nefndin stendur að þessu áliti.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. og nál. efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um samvinnufélög. Þar er verið að stokka upp þau ákvæði sem snúa að innlánsdeildum samvinnufélaga. Þetta er liður í þeirri uppstokkun sem hefur verið í gangi hér í þinginu í vetur á löggjöf um fjármagnsmarkaðinn. Nefndin leggur til tvær breytingar. Fyrri breytingin er sú að samvinnufélögum verði heimilt að taka við innlögnum í innlánsdeildir frá viðskiptaaðilum jafnt sem félagsmönnum og eins að eiginfjárkröfur verði lækkaðar úr 20% niður í 18%. Nefndin stendur öll að nál. og leggur til að frv. verði samþykkt með þessum breytingum.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. um frv. til laga um breytingu á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um þetta mál og leggur til að það verði samþykkt óbreytt.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. efh.- og viðskn. um frv. til laga um heimild fyrir ríkisstjórnina til þess að auka hlutafé Íslands í Norræna fjárfestingarbankanum og að staðfesta breytingar á samþykktum bankans. Um er að ræða heimild til að auka hlutafé í Norræna fjárfestingarbankanum um 7,2 millj. SDR og leggja þar fram allt að jafnvirði 243 þús. ECU á árinum 1993--1995. Síðan er um að ræða aðrar smávægilegar breytingar á samþykktum bankans. Nefndin hefur fjallað um þetta mál og leitað umsagna og mælir með samþykkt frv.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. meiri hluta efh.- og viðskn. um frv. til laga um Lífeyrissjóð sjómanna. Þetta er einfalt frv. sem felur það í sér að uppfylla ákvæði EES-samningsins hvað snertir Lífeyrissjóð sjómanna. Frv. var sent til umsagnar til ýmissa aðila sem getið er í nál. og meiri hluti efh.- og viðskn. mælir með samþykkt frv. óbreytts.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 1214, en undir það ritar auk mín Halldór Ásgrímsson. Frv. er svohljóðandi: ,,Frumvarpið er eitt af þeim mörgu frumvörpum sem Alþingi hefur fjallað um á yfirstandandi þingi og tengist samningnum um EES. Nefndin hafði afar lítinn tíma til að fjalla um þetta mál en í umsögnum komu fram ábendingar um fleiri atriði sem athuga þurfi í lögum þessum. Því er það skoðun minni hlutans að málið þarfnist nánari athugunar og leggur hann til að því verði vísað til ríkisstjórnarinnar.``

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir brtt. og nál. frá efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um aðgerðir gegn peningaþvætti. Þetta eru ný lög sem fyrirhugað er að setja með þessu frv. Nefndin leitaði umsagnar um frv. hjá ýmsum aðilum sem getið er í nál. Nefndin leggur til þrjár breytingar á frv. Í fyrsta lagi, þar sem fjallað er um refsiverðan verknað í frv. sé texta breytt þannig að í stað þess að rekja megi uppruna eignar til refsiverðs verknaðar verði tiltekið hvers konar refsiverðan verknað er um að ræða og það sé vísað til brots á almennum hegningarlögum eða lögum um ávana- og fíkniefni. Í öðru lagi er lögð til breyting á 3. gr. að fastur viðskiptamaður sem er vel þekktur í viðkomandi bankastofnun þurfi ekki að sýna persónuskilríki þótt hann sé að leggja inn háar upphæðir. Í þriðja og síðasta lagi er lagt til að gildistökuákvæði frv. verði breytt þannig að það miðist við 1. júlí en ekki við gildistöku EES. Nefndin stendur öll að þessu nál.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. og brtt. meiri hluta efh.- og viðskn. vegna frv. til laga um breyting á lögum nr. 63/1970 um skipan opinberra framkvæmda, og lögum nr. 52/1987, um opinber innkaup, með síðari breytingum. Nefndin sendi þetta frv. til umsagnar allmargra aðila. Hún fjallaði um málið og gerði á frv. nokkrar brtt. með tilliti til þeirra athugasemda sem bárust. Við 2. gr. frv. sem fjallar um opinberar framkvæmdir eru lagðar til nokkrar breytingar. Það er lagt til að orðalag a- og b-liðar verði gert skýrara og að ákvæði d-liðar verði þrengt og lögð er til sú breyting á e-lið að ekki þurfi við kæru að færa sönnur á líkindi þess að tjón hafi orðið. Eðlilegra þykir að fara þá leið að kærur verði rökstuddar í stað þess að þær feli í sér sönnun. Þá er lagt til að f-lið verði breytt þannig að heimild félmrn. til að grípa til aðgerða falli brott. 1. mgr. g-liðar færist yfir í f-lið þannig að eingöngu verði fjallað um bótaskyldu í g-lið en það er gert til að koma í veg fyrir misskilning. Lögð er til breyting á tímamörkum í h-lið til að enginn vafi verði um framkvæmd og loks er lagt til að ákvæði i-liðar verði gert skýrara. Í öðru lagi er lagt til að það komi ný grein á undan 4. gr. en lögum um opinber innkaup, nr. 52/1987, er ekki skipt í kafla þannig að afmarka verður gildissvið 9.--14. gr. laganna til þess að kæruheimild nái ekki yfir öll ákvæði þeirra. Þá er lagt til að 4. gr. verði breytt sem hér segir: Breytingar á b- og e-lið eru í samræmi við áðurgreindar breytingartillögur varðandi opinberar framkvæmdir, svo og breytingar á 1. mgr. d-liðar. Í a-lið verði orðalag leiðrétt og í 3. mgr. d-liðar verði kveðið á um lágmarksfjárhæð innkaupa sem ráðgert er að bjóða út á næstu 12 mánuðum, í stað þess að hafa það ótímabundið. Meiri hlutinn leggur til að frv. verði samþykkt með þessum breytingum sem gerð er tillaga um á sérstöku þskj.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 1213 um frv. til laga um breyting á lögum nr. 63/1970, um skipan opinberra framkvæmda, og lögum nr. 52/1987, um opinber innkaup, með síðari breytingum. Nál. er svohljóðandi: ,,Frumvarp þetta er eitt fjölmargra mála sem Alþingi hefur fjallað um í vetur og tengist samningnum um Evrópskt efnahagssvæði. Með þeim lagabreytingum sem hér eru lagðar til er verið að samræma þær reglur sem gilda um opinber innkaup, útboð o.fl. því sem gildir innan Evrópubandalagsins. Nefndin fékk frumvarpið til meðferðar snemma hausts og var þá unnið nokkuð í málinu en það síðan sent aftur til fjármálaráðuneytisins til frekari skoðunar. Fjöldi umsagna barst um málið með töluverðum athugasemdum sem að dómi minni hlutans hefði þurft að athuga mun betur en gert var, enda er hér um stórt og viðamikið mál að ræða sem snertir fjölda opinberra stofnana og innlenda verktaka. Það er niðurstaða minni hlutans að þetta viðamikla mál hefði þurft ítarlegri umfjöllun í nefndinni og því er lagt til að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar.``

Hæstv. forseti. Samkvæmt nál. á þskj. 1135 er ég bókaður fjarstaddur afgreiðslu þessa máls. Ég ætla ekki að rengja að það sé rétt með farið. Þó ég vilji meina að ég hafi mætt þokkalega vel á fundum efh.- og viðskn. undanfarnar vikur þá hefur nefndinni samt tekist að ná þessu máli út að mér fjarstöddum og ég vil því skýra lítillega afstöðu mína til þess. Það er í stuttu máli á þann veg að ég er sammála nál. minni hluta efh.- og viðskn., sem undirritað er af hv. þm. Kristínu Ástgeirsdóttur og Halldóri Ásgrímssyni, og hefði lagt til svipaða málsmeðferð hefði ég verið viðstaddur afgreiðsluna. Staðreyndin er sú að hér er á ferðinni eitt af stærri málum sem tengjast samningagerðinni um Evrópskt efnahagssvæði, þ.e. í þeim skilningi að þetta mál getur haft, nánast frá upphafi gildistöku samningsins, talsverð áhrif á innlend málefni, öfugt við margt af öllu því pappírsflóði sem þessum samningi fylgir upp á tugi þúsunda blaðsíðna, eins og kunnugt er, sem er margt harla fjarlægt okkur Íslendingum. Má þar nefna endalausar reglugerðir um skipgenga vatnsfarvegi, járnbrautarteina og annað því um líkt. Þá geta þessi ákvæði haft hér strax þó nokkur áhrif. Það er vegna þess, eins og segir í lagatextanum og í fyrirsögn frv., að hér er með mjög afdráttarlausum hætti mælt fyrir um skipan opinberra framkvæmda og innkaup opinberra aðila á öllu hinu Evrópska efnahagssvæði, þar með talið Íslandi, frá og með gildistöku samningsins. Ætli menn á annað borð að framkvæma þennan samning eða fara eftir honum þá er alveg ljóst að stærri aðilar, hér innan lands, á vegum hins opinbera, ríkis og sveitarstjórna, og allra þeirra samtaka og stofnana sem tengjast þessum aðilum, eins og segir í 1. gr. frv., verða að lúta ákvæðum þessara reglna. Frv. er gefið mjög vítt gildissvið þar sem það sama skal gilda um framkvæmdir og innkaup allra þeirra aðila sem reknir eru að mestu leyti á kostnað ríkis eða sveitarstjórna eða annarra opinberra aðila eða lúta yfirstjórn þessara aðila eða ef rekstur þeirra er undir yfirstjórn eða eftirliti stjórnar þar sem meiri hluti stjórnarmanna er skipaður af ríki eða sveitarstjórn eða öðrum opinberum aðilum. Þetta er tiltölulega samansúrrað, með öðrum orðum ef í einhverju tilliti er hægt að sýna fram á að sveitarstjórn eða ríki hafi ráðandi stöðu í stofnun eða samtökum eða meiri hluta stjórnarmanna á einhverjum vígstöðvum þá skulu þeir hinir sömu aðilar lúta ákvæðum þessara laga. Sérstaklega held ég að ákvæðin um opinber innkaup muni koma til með að hafa áhrif hér vegna þess að þar eru fjárhæðarmörkin mun lægri en þegar um verktöku eða verkkaup er að ræða eins og menn sjá í 4. gr. frv. eða í II. kafla. Ég leyfi mér að halda því fram, hæstv. forseti, að þetta frv. hafi alls ekki hlotið skoðun og athygli í samræmi við mikilvægi þess að þessu leyti til, þ.e. í ljósi þess að hér er eitt af þeim málum sem tengjast Evrópska efnahagssvæðinu sem geta strax frá upphafi gildistöku hans haft hér veruleg áhrif. Nú vill svo til að ræðumaður þekkir lítillega, bæði af afspurn og reynslu, þann ríka vilja sem er hjá fjölmörgum sveitarfélögum að beina verkefnum til heimaaðila, eins og eðlilegt er og skiljanlegt. Þetta á við bæði um verktöku eins og t.d. þegar hafnarframkvæmdir eiga í hlut, en það er þannig samkvæmt hafnalögum að þó að ríkið greiði meiri hluta kostnaðar við hafnargerð þá eru þær framkvæmdalega á ábyrgð sveitarfélaga. Það hefur oft og tíðum valdið deilum og átökum milli hins opinbera, Vita- og hafnamálastofnunar og samgrn. og sveitarfélaganna, að sveitarfélögin hafa lagt mikið kapp á að koma eins miklu af verkefnum á þessu sviði og kostur er í hendur heimaaðila. Jafnvel þannig að þau hafa vísað til forræðis síns á málaflokknum og neitað að hlýða opinberum verklagsreglum um að meiri háttar verkefni af þessu tagi skuli boðin út og til ágreinings hefur oft komið á undanförnum árum vegna þessa. Og hvað segir það okkur síðan um viðhorf sveitarfélaganna gagnvart þessu frv.? Ætli það sé ekki líklegt að þau hin sömu sveitarfélög, sem hafa gert ágreining um t.d. hafnarframkvæmdir á undanförnum árum, verði dálítið kindarleg þegar ekki aðeins meiri háttar framkvæmdir þeirra skulu boðnar út um allan hinn evrópska heim, heldur öll umtalsverð innkaup á rekstrarvörum eða búnaði t.d. til stofnana á vegum sveitarfélaganna eða sveitarfélagsins sjálfs. Þá kem ég aftur að því að fjárhæðarmörkin eru miklu lægri, eins og sjá má í 4. gr. frv., og það er alveg ljóst að á þann þátt málsins a.m.k. hlýtur að reyna í verulegum mæli þegar í hlut eiga stærri stofnanir á vegum hins opinbera eða sveitarfélaganna. Ég leyfi mér að halda því fram að málið hafi alls ekki verið skoðað eða unnið með fullnægjandi hætti hvað snertir þennan þátt málsins og allt of lítill tími gafst til þess í annars hinni ágætu efh.- og viðskn. að fara yfir athugasemdir og umsagnir sem okkur þó bárust. Ég held að aðilar eins og sveitarfélögin, stærstu verktakar og stærstu stofnanir, hefðu þurft að athuga þetta mál betur og meiri tími hefði þurft að gefast til að fara yfir það í því ljósi. Sjálfsagt er það svo að samkvæmt hinni evrópsku nauðhyggju þá á maður ekki að vera að blaðra um þetta og ósköp einfaldlega þegja og segja já og amen og takk fyrir og auðvitað höfum við þetta eins og þeir vilja á þessu Evrópska efnahagssvæði. Hvað kemur okkur það við uppi á Íslandi þó að sveitarfélögin verði eitthvað að nöldra út í hið Evrópska efnahagssvæði og verði að kaupa stóla frá Þýskalandi eða borð eða teppi eða hvað það nú er sem þau hefðu ella hugsanlega getað látið heimaaðila vinna? En það er a.m.k. rétt að menn átti sig á því að það er það sem hér er á ferðinni. Það er verið að taka algjörlega af mönnum sjálfræðið hvað það snertir að beina verkefnum til heimaaðila og hið fornkveðna, sem Íslendingar fundu upp löngu á undan Keynes, sem þó er eignað það hugtak í hagfræðinni, að hollur sé heimafenginn baggi, það er sem sagt algjörlega dæmt úr leik í þessu sambandi, algjörlega. Menn skulu ,,vesgú`` bjóða þetta út um allt hið Evrópska efnahagssvæði, hvort sem er meiri háttar framkvæmdir eða verkkaup eða innkaup. Til að kóróna það er, eins og áður hefur verið bent á og frægt var hér við 1. umr. málsins, kostulegt ákvæði í þessu frv. sem bannar mönnum með pósitífum hætti að auglýsa eftir tilboðum eða innkaupum hér uppi á Íslandi fyrr en búið er að birta það í stjórnartíðindum EB. Það er hin mikla lögbók sem öllu skal ráða í þessu sambandi og stjórnartíðindi Evrópubandalagsins skulu verða öllum öðrum fjölmiðlum æðri á Íslandi frá og með gildistöku þessa frv. ef að lögum verður. Eins og segir í 2. gr., d-lið: ,,Verkkaupi skal í sérstakri kynningarauglýsingu lýsa megineinkennum þeirra verka sem hann hyggst bjóða út. Jafnframt er verkkaupa skylt að auglýsa þau verk sem hann hefur ákveðið að bjóða út. Þá er verkkaupa sem gert hefur verksamning skylt að auglýsa það. Auglýsingar þær sem getið er um í 1. mgr. skulu sendar útgáfustjórn Evrópubandalagsins til birtingar eins fljótt og unnt er eftir að ákvörðun um útboð eða gerð verksamnings hefur verið tekin. Hvers konar birting hér á landi á auglýsingu samkvæmt 1. mgr. er óheimil þar til hún hefur verið send útgáfustjórn Evrópubandalagsins til birtingar.`` O.s.frv. Þetta eru mjög sláandi setningar, hv. alþm., fyrir það sem koma skal í þessum samskiptum á fleiri sviðum en hér eiga við og er ekki verra en hvað annað að hafa til marks um það hvert stefnir í þessu sambandi. Herra forseti. Ég tek undir álit minni hlutans um það að best væri að vísa þessu máli til ríkisstjórnarinnar enda fullkomlega óljóst, sem betur fer liggur mér við að segja, hvað verður um hið Evrópska efnahagssvæði. Þá gæfist hvort eð er tími til að huga betur að þessu máli, enda liggja hér frv., sem hæstv. ríkisstjórn hafði boðað að afgreiða ætti áður en samningurinn um Evrópskt efnahagssvæði tæki gildi, tugum saman, marflöt. Sum hafa ekki einu sinni komið fram og yrði þess vegna ekki mikill skaði þó að þessi pappír fylgdi með í þeim hópi.

Virðulegi forseti. Samgn. hefur fjallað um till. þessa til þál. um fjármögnun á gerð vega og tengdra samgöngumannvirkja sem flutt er af hv. 3. þm. Reykn. og fleirum. Nefndin fékk umsagnir um tillöguna frá Vegagerð ríkisins, Sambandi sveitarfélaga á Suðurnesjum, Eyþingi, Samtökum sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu, Samtökum sunnlenskra sveitarfélaga, Samtökum sveitarfélaga í Vesturlandskjördæmi og Sambandi sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi. Nefndin leggur einróma til að tillagan verði samþykkt með breytingu sem gerð er tillaga um á þingskjali 1082, að við tillgr. bætist nýr stafliður, eins og þar greinir.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. allshn. um till. til þál. um að styrkja stöðu brotaþola við meðferð kynferðisbrotamála. ,,Nefndin hefur fjallað um málið en þar er lagt til að dómsmálaráðherra verði falið að leggja fyrir Alþingi frumvarp til laga um breytingu á lögum um meðferð opinberra mála, nr. 19/1991, sem styrki stöðu brotaþola við meðferð kynferðisbrotamála. Nefndin telur að tillagan hreyfi við mikilvægu máli sem vert er fela ríkisstjórninni að kanna og leggja fram tillögur um svo fljótt sem auðið er. Sérstaklega er athyglisverð hugmynd sem reifuð er í greinargerð með tillögunni á bls. 2. Snýr hún að því að þolendur kynferðisbrota öðlist fortakslausan rétt til endurgjaldslausrar aðstoðar löglærðs talsmanns allt frá upphafi rannsóknar og þar til meðferð máls lýkur. Nefndin bendir þó á að ýmislegt hefur áunnist í því að styrkja stöðu brotaþola kynferðisbrota. T.d. var nýlega samþykkt í nefndinni tillaga til þingsályktunar um ríkisábyrgð á bótagreiðslum vegna kynferðisbrota, 352. mál. Samt sem áður er rík nauðsyn á að athuga þessi mál og í trausti þess að svo verði gert leggur nefndin til að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar.`` Allir nefndarmenn undirrita þetta álit.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti heilbr.- og trn. um till. til þál. um rannsóknar-, forvarna- og fræðslustörf um gigtsjúkdóma. ,,Nefndin hefur fjallað um málið og bárust henni umsagnir frá Félagi íslenskra sjúkraþjálfara, Gigtarfélagi Íslands, Iðjuþjálfafélagi Íslands, Kiropraktorafélagi Íslands, Landlækni, Læknafélagi Íslands og Manneldisráði Íslands. Nefndin mælir með samþykkt tillögunnar.``

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir áliti heilbr.- og trn. um till. til þál. um réttarstöðu barna með krabbamein og annarra sjúkra barna. Tillagan gengur út á að ríkisstjórninni verði falið að skipa nefnd til að fara yfir og gera tillögur um bætta réttarstöðu barna með krabbamein svo og annarra sjúkra barna. Nefndin hefur fjallað um málið og mælir einróma með samþykkt þess. Undir það rita allir nefndarmenn.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyt. á lögum nr. 67/1971, um almannatryggingar, ásamt síðari breytingum. Frv. er flutt af heilbr.- og trn. Frv. er einungis tvær greinar og fyrsta greinin hljóðar svo: ,,Við 43. gr. laganna bætist ný málsgrein er orðast svo: Nú verða útgjöld sjúkratryggðs vegna læknishjálpar og lyfja umtalsverð og er þá heimilt að endurgreiða hlutaðeigandi þennan kostnað að hluta eða að fullu að teknu tilliti til tekna og í samræmi við reglur sem heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið setur.`` Önnur grein er um það að lög þessi öðlist þegar gildi. Virðulegi forseti. Með breyttum reglum um greiðsluþátttöku sjúkratryggðra geta útgjöld í undantekningartilvikum orðið veruleg. Til að tryggja að þessi útgjöld verði aldrei fjárhagsleg ofraun fyrir sjúkratryggða er hér sett heimildarákvæði um endurgreiðslu á þessum kostnaði að hluta eða fullu. Gert er ráð fyrir að tekið sé tillit til tekna við mat á þessu atriði og að öðru leyti sé fylgt reglum sem ráðherra setur. Grein þessi er tekin út úr frv. til laga um félagslega aðstoð sem verið hefur til meðferðar í nefndinni um nokkurt skeið en ekki tókst að ljúka vinnu við það frv. Ég tel að málinu þurfi ekki að vísa til nefndar þar sem nefndin flytur málið en legg til, virðulegi forseti, að málinu verði vísað til 2. umr.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. um till. til þál. um rannsóknir og þróun fiskeldis á Íslandi fram til aldamóta. ,,Nefndin hefur fjallað um málið og stuðst við umsagnir frá Búnaðarfélagi Íslands, Fiskifélagi Íslands, Hafrannsóknastofnun, Veiðimálastofnun, Rannsóknastofnun landbúnaðarins, Veiðimálastofnuninni að Hólum, Rannsóknaráði ríkisins, Rannsóknaþjónustu Háskóla Íslands og Stéttarsambandi bænda. Nefndin hafði jafnframt til hliðsjónar þingsályktunartillögu um ráðstafanir til að efla fiskeldi, 513. mál þingsins, og taldi rétt að fella inn í tillögugrein þessa máls þann þátt þeirrar tillögu sem lýtur að nýtingu fiskeldismannvirkja í eigu ríkisins. Að öðru leyti telur nefndin að þau sértæku atriði, sem talin eru upp í þeirri tillögu, falli undir þá almennu þróunaráætlun sem er meginefni breytingartillögu nefndarinnar. Nefndin var sammála um að áætlun um rannsóknir og þróun fiskeldis þyrfti m.a. að fela í sér hugmyndir um lækkun á rekstrarkostnaði fiskeldis, einkum hvernig unnt yrði að lækka orkuverð með atbeina hins opinbera. Jafnframt þyrfti í þróunaráætlun fyrir greinina að benda á leiðir til að tryggja að fiskeldisfyrirtæki hafi sambærilega möguleika til að útvega rekstrarfjármagn og önnur fyrirtæki í útflutningi.`` Undir þetta nál. skrifa Egill Jónsson, formaður nefndarinnar, Árni R. Árnason, Össur Skarphéðinsson, Einar K. Guðfinnsson, Kristín Ástgeirsdóttir, Eggert Haukdal, Guðni Ágústsson, Jóhannes Geir Sigurgeirsson og Ragnar Arnalds.

Hæstv. forseti. Ég geri grein fyrir nál. félmn. um till. til þál. um íbúðaverð á landsbyggðinni sem er á þskj. 1154. Nál. er stutt og laggott, það er svohljóðandi: ,,Nefndin hefur fjallað um tillöguna og mælir með samþykkt hennar.`` Undir þetta rita allir nefndarmenn í félmn.

Virðulegi forseti. Mig langar fyrst að spyrja hvort hæstv. félmrh. sé í húsinu.

Nei, hún er ekki í húsinu.

Ráðherra er ekki í húsinu. Þannig er að í grg. með tillögunni koma fram fullyrðingar sem ég tel nauðsynlegt að fá svör hæstv. ráðherra við. Ég vildi gjarnan óska eftir því, forseti, að dokað yrði við með framhald þessarar þáltill. þar til ráðherra getur verið viðstaddur og svarað þeirri spurningu.

Hæstv. félmrh. er ekki kominn í húsið og mun forseti fresta þessari umræðu þar til síðar á fundinum og ræðu hv. þm.

Hæstv. forseti. Ég kynni nál. félmn. um till. til þál. um rannsókn á afleiðingum atvinnuleysis. Nál., sem er á þskj. 1158, er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Félagsmálanefnd hefur fjallað um tillöguna og fékk á fund sinn til viðræðna Stefán Ólafsson frá Félagsvísindastofnun Háskólans. Tillaga um rannsókn á afleiðingum atvinnuleysis fékk jákvæðar viðtökur þegar hún var rædd á Alþingi og í þeim umsögnum, sem bárust um tillöguna, var yfirleitt tekið undir markmið hennar. Hins vegar komu fram athugasemdir um að tillagan er mjög víðtæk og að sumir þeir þættir, sem rannsaka skal á skömmum tíma, hafi víða erlendis tekið mörg ár. Úrbætur á þeim sviðum, sem tillagan fjallar um, falla jafnframt undir ýmis lög sem eru til endurskoðunar á vegum ríkisstjórnarinnar. Má í því tilfelli sérstaklega nefna frumvarp það sem nú liggur fyrir Alþingi um breytingar á lögum um Atvinnuleysistryggingasjóð. Þá má nefna að nýlega hefur verið skipuð nefnd til að endurskoða lög um vinnumiðlun (nr. 18/1985) en markmið endurskoðunarinnar er m.a. að gaumgæfa hvort tímabært sé að kveða á um sérstaka þjónustu fyrir þá sem hafa verið atvinnulausir um lengri tíma. Einnig er hlutverk nefndarinnar að athuga tengsl laga um vinnumiðlun við önnur lög sem snerta vinnumiðlun, svo sem lög um félagsþjónustu sveitarfélaga, lög um málefni fatlaðra og lög um atvinnuleysistryggingar. Félagsvísindastofnun hefur nú lokið ítarlegri könnun á högum eitt þúsund atvinnulausra og hafa félagsmálanefnd verið kynntar niðurstöður hennar. Nefndinni finnst mikilvægt að fylgja eftir þeim upplýsingum sem þar koma fram og leggur til að tillagan verði samþykkt með svofelldri breytingu: Tillgr. orðist svo: Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að láta kanna: a. hvaða stefnumörkun niðurstöður könnunar á högum atvinnulausra kalli á, b. hverjar séu takmarkanir bótakerfisins gagnvart þessum hópi og hvort og þá hvernig breyta skuli stuðningi hins opinbera við atvinnulausa, ekki hvað síst við þá sem búa við langvarandi atvinnuleysi, c. hvernig unnt sé að bæta aðgang atvinnulausra að menntakerfinu, ekki síst starfsmenntun og starfsþjálfun, d. hver sé þjóðfélagslegur kostnaður vegna atvinnuleysis. Í upphafi næsta þings verði lögð fram greinargerð um málið.`` Undir þetta nál. rita allir nefndarmenn félmn.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. félmn. fyrir afgreiðsluna á þessari tillögu. Hún var flutt snemma í haust og send til umsagnar af hv. félmn. Nefndinni munu hafa borist mjög margar umsagnir eins og fram kom í máli hv. 5. þm. Vesturl. og voru þær yfirleitt jákvæðar. Ég tel mikilvægt að nefndin hefur sameinast um nýja tillögu. Það er mikilvægt að nefna í nál. þá vinnu sem unnin hefur verið á vegum félmrn. að sérstakri könnun á högum atvinnulausra undir forustu Stefáns Ólafssonar prófessors. Það er athyglisverð könnun og sjálfsagt að nefna hana. Ég bendi á að auk þeirra mála sem nefnd eru í nál. þá hafa stjórnarandstöðuþingmenn á þessu þingi flutt fjölmörg önnur mál sem snerta hagi atvinnulausra. Ég bendi þar sérstaklega á frv. til laga um réttindi þeirra sem ekki hafa vinnu og felur í sér endurskoðun á lögum um atvinnuleysistryggingar, lögum um vinnumiðlun og lögum um vinnumálaskrifstofu félmrn. Það er því óhætt að halda því fram að þinginu hafi í sjálfu sér verið haldið við efnið í þessum efnum hvað varðar málefni atvinnulausra, þó ekki sé ástæða til þess í sjálfu sér að tala um að uppskeran hafi verið stórfelld. En þessi samþykkt sem hér er gerð tillaga um er engu síður mjög jákvæð og ég þakka fyrir það sem fyrri flm. tillögunnar og bendi á að gert er ráð fyrir því að greinargerð verði skilað í haust um þessi mál þannig að það þá verður hægt að halda þessum umræðum áfram.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nál. umhvn. um frv. til laga um breytingu á skipulagslögum, nr. 19/1964, ásamt síðari breytingum. Nál., sem er á þskj. 1171, hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á fund sinn til viðræðna frá umhverfisráðuneytinu Jón Gunnar Ottósson skrifstofustjóra, Tryggva Gunnarsson hrl., Allan V. Magnússon héraðsdómara, Stefán Má Stefánsson prófessor og frá Náttúruverndarráði Arnþór Garðarsson formann og Þórodd F. Þóroddsson framkvæmdastjóra. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingartillögu sem gerð er tillaga um á sérstöku þingskjali, þskj. 1172. Lagabreyting sú, sem frumvarpið felur í sér, gerir mögulegt að hefja skipulagsgerð á miðhálendinu. Nefndin leggur áherslu á að þau mörk, sem dregin verða um miðhálendið, munu á engan hátt breyta núverandi réttarstöðu hvað varðar eignarhald á svæðinu og lögsögu yfir afréttum og almenningum. Eðlilegt þykir að ákvæði þetta verði sett til bráðabirgða og er því ætlaður gildistími þar til ný skipulags- og byggingarlög verða samþykkt. Unnið hefur verið að mótun nýrrar löggjafar á þessu sviði. Frumvarp til skipulags- og byggingarlaga var lagt fram á þessu þingi en ekki náðist að afgreiða það. Frumvarpið verður væntanlega lagt fram og afgreitt á næsta þingi og verður þá ákveðið hver verður meðferð skipulagstillögu fyrir miðhálendi landsins. Nefnd á vegum forsætisráðuneytisins vinnur um þessar mundir að því að kanna á hvern hátt skilgreina megi betur og ákvarða eignarrétt á miðhálendinu. Er þess vænst að frumvarp þessa efnis verði lagt fyrir næsta löggjafarþing. Nefndin bendir á að hafa þarf hliðsjón af niðurstöðum nefndarinnar þegar ákvörðun verður tekin um meðferð skipulagstillögu fyrir miðhálendið.`` Undir nál. skrifa Gunnlaugur Stefánsson, Tómas Ingi Olrich, Kristín Einarsdóttir, Valgerður Sverrisdóttir, Árni M. Mathiesen, Lára Margrét Ragnarsdóttir, Árni R. Árnason, Sigríður Jóhannesdóttir og Hjörleifur Guttormsson. Að mati umhvn. er hér um mjög mikilsvert mál að ræða. Á 113. löggjafarþingi var lögð fram skýrsla byggð á áliti nefndar á vegum umhvrn. um undirbúning að löggjöf um stjórnsýslu á miðhálendi Íslands. Þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Eina raunhæfa leiðin til að koma lagi á meðferð byggingar- og skipulagsmála á hálendinu virðist vera að koma þessum málum undir heildarstjórn.`` Þar segir einnig m.a., sem ég vil fá að lesa hér, með leyfi forseta: ,,Eins og mönnum er kunnugt er stjórnsýsla utan byggða mjög á reiki hér á landi. Hefur framkvæmd t.d. byggingar- og skipulagsmála verið mjög tilviljunarkennd og er varla ofmælt að hafa megi um þetta ástand orðið ,,stjórnleysi``. Slíkt ástand er algjörlega óviðunandi og getur m.a. leitt til stórfelldra náttúruspjalla á hinu viðkvæma hálendi. Auk þess skapast af þessu óviðeigandi réttaróvissa þegar undirbúnar eru framkvæmdir, t.d. lagning á vegum, línulagning orkuveitna og alls konar önnur mannvirkjagerð.`` Ég held að allir hljóti að geta tekið undir þessi orð. Í framhaldi af þessu skipaði umhvrh. nefnd sem lagði fram á 115. löggjafarþingi stjfrv. um stjórn á skipulagsmálum á hálendinu sem í meginatriðum var byggt á fyrrnefndu nál. Þetta frv. mætti andstöðu hér í þinginu og af hálfu vissra sveitarfélaga. Auðvitað hefði verið æskilegast að hægt hefði verið að taka á málum eins og þar er gert ráð fyrir, en um það náðist ekki samstaða. Fyrirliggjandi frv. gerir ekki ráð fyrir sjálfstæðri stjórnsýslueiningu eins og gert var ráð fyrir í því frv. heldur að leita lausna innan ramma núgildandi laga. En eins og ég sagði áðan þá er brýn nauðsyn að taka á skipulagsvinnu á miðhálendinu og hljóta allir að vera sammála um það. Í frv. er aðeins tekist á við skipulagsþáttinn en auðvitað hljóta allir að gera sér grein fyrir að byggingarmál á miðhálendinu eru einnig í ólestri, en það verður væntanlega tekið á því síðar í frv. sem við reiknum með að verði lagt fram á næsta þingi. Á fund nefndarinnar komu m.a., eins og fram kemur í nál., Allan Magnússon og Tryggvi Gunnarsson sem eiga sæti í nefnd sem forsrn. skipaði fyrir nokkuð mörgum árum, árið 1984 að ég held, sem fékk það verkefni að móta stefnu og skilgreina og ákvarða eignar- og umráðarétt á afréttum og almenningum utan landareigna sem háðar eru eignarrétti. Það kom fram af hálfu þessara manna, sem komu á fund nefndarinnar, að nefndin hefði mótað sínar tillögur í frumvarpsformi og það hefði verið sent til forsrn. í desember 1992 en ólokið væri að semja greinargerðina þannig að ekki væri búið að ganga endanlega frá þessu. Ég hef ekki undir höndum þeirra tillögur, en þær hljóta að koma fram síðar. Það kom fram í nefndinni að æskilegt væri að hraða þessu verki og draga skýrar línur milli þjóðlenda og annarra svæða og skera úr um eignarmörk innan þjóðlenda. Einnig hefði verið æskilegt að löggjöf um eignarréttarmörk og stjórnsýslumörk fari saman til að sem fyllsta samræmis sé gætt. Þá er ljóst að utan lögsögumarka sveitarfélaga eru svæði þar sem enginn á lögsögu svo sem á jöklum og reyndar víðar. En gert er ráð fyrir í þeirri tillögu, og reyndar brtt. sem nefndin hefur gert, að þar verði tekin fyrir öll svæði miðhálendisins bæði þau sem liggja utan og innan sveitarfélaga. Brtt. frá nefndinni sem er á þskj. 1172 gerir ráð fyrir að þetta verði ákvæði til bráðabirgða við núgildandi skipulagslög og tekur tillit til þeirra sjónarmiða og það er lögð áhersla á að sem fyrst þurfi að koma fram frv. um skipulags- og byggingarlög eins og kemur fram í brtt. sem ég vil lesa, með leyfi forseta: ,,Við 1. gr. Greinin orðist svo: Við lögin bætist svofellt ákvæði til bráðabirgða: Ráðherra getur, á sama hátt og kveðið er á um í 3. gr., ákveðið að samvinnunefnd verði skipuð til að gera tillögu að skipulagi á miðhálendi Íslands. Svæðið markast í aðalatriðum af línu sem dregin verður á milli heimalanda og afrétta. Héraðsnefndir þær, sem hlut eiga að máli, skipa hver um sig einn fulltrúa í samvinnunefnd en ráðherra skipar einn fulltrúa í nefndina og skal hann vera formaður. Um málsmeðferð tillögu að skipulagi miðhálendisins fer skv. 16. gr. skipulagslaga, nr. 19/1964. Að öðru leyti skal fresta frekari afgreiðslu tillögunnar uns ný skipulags- og byggingarlög hafa verið samþykkt á Alþingi.`` Þessar síðustu tvær setningar sem ég las eru sem sagt viðbót við þetta frv. Að öðru leyti er þetta nánast orðrétt eins og lagt var hér fram. Telja nefndarmenn mikilvægt að sem fyrst verði hægt að afgreiða ný skipulags- og byggingarlög. En það fyrirkomulag sem gert er ráð fyrir í þessu frv., þ.e. að skipa samvinnunefnd og hefja skipulagsvinnu, það er gert ráð fyrir að slík skipulagsvinna taki a.m.k. tvö til þrjú ár þannig að við gerum ráð fyrir að þó ekki verði haldið lengra með málið en að því er varðar 16. gr. skipulagslaga þá muni þetta ekki tefja á neinn hátt frekari framgang málsins, þ.e. að tekið verði skipulega á skipulags- og byggingarmálum á miðhálendi Íslands. Ég vil leggja áherslu á það og endurtaka að nefndin telur mjög brýnt að taka á þessu máli, þ.e. skipulags- og byggingarmálum á miðhálendinu, og þess vegna sameinast nefndin um að gera þessar brtt. sem hér hefur verið gerð grein fyrir. Og þó svo að efasemdir kæmu upp í nefndinni um að rétt væri að fara þessa leið nú og að e.t.v. hefði verið betra að bíða eftir nýjum skipulags- og byggingarlögum þá telja nefndarmenn samt sem áður mikilvægast allir sem einn að taka á þessum málum hið fyrsta.

Virðulegur forseti. Ég stend að þeirri afgreiðslu sem fyrir liggur í þessu máli af hálfu umhvn. þar sem samkomulag tókst um afgreiðslu málsins. Ég var hlynntur því fyrirkomulagi sem hæstv. umhvrh. lagði til í frv. á síðasta þingi en eins og fram hefur komið tókst ekki um það samstaða. Það er flestum ljóst sem þekkja til á miðhálendi Íslands hversu brýn nauðsyn er á að þar verði tekið á með öðrum hætti að því er varðar skipulagsmál og eftirlit með málum og náttúruvernd, með öðrum hætti frá því sem verið hefur. Því var það sammæli í nefndinni að stíga það skref sem hér er lagt til og taka undir þann farveg sem lagður var til og samstaða hafði tekist um með umhvrh. og fulltrúum sveitarstjórna sem umhvrn. leitaði samráðs við. Ég vænti þess að sá farvegur sem hér hefur verið markaður leiði til þess að innan ekki langs tíma verði mótuð tillaga að skipulagi miðhálendisins og að sú tillaga fái umsagnir af hálfu sveitarstjórna og síðan verði hægt að vinna markvisst áfram í málinu á grundvelli þeirra ákvarðana sem Alþingi síðar tekur í sambandi við m.a. skipulags- og byggingarlög. En einnig tek ég mjög eindregið undir það að spurningin um eignar- og umráðarétt á hálendinu er málefni sem tengist þessu. Það varð skýrt af málsmeðferð í nefndinni og viðræðum við þá lögfræðinga sem rætt var við að æskilegt, mjög æskilegt er, svo ekki sé fastara að orði kveðið, að tillaga þar að lútandi komi fram og verði afgreidd á Alþingi hið allra fyrsta.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. og brtt. landbn. um breytingu á lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum sem eins og menn vita eru í daglegu tali gjarnan nefnd búvörulög. Þetta frv. eins og hv. þm. er væntanlega kunnugt um er eitt þeirra frv. sem tengjast EES-samningnum og felur sérstaklega í sér samræmingar á íslenskri löggjöf með tilliti til þess.

Forseti vill aðeins trufla hv. þm. og spyrja hvort það geti verið að hv. þm. sé að mæla fyrir öðru máli en því sem nú var tekið fyrir á dagskránni? Það eru ekki brtt. við þetta mál.

Það eru tvö mál.

Forseti boðaði að tekið væri fyrir framleiðsla og sala á búvörum, stjfrv., 541 mál, þskj. 899 og nál. á þskj. 1174, 2. umr.

Frú forseti. Þetta kemur mér afskaplega á óvart. Ég tók nú reyndar ekki eftir þessu, virðulegi forseti. Þannig var á dagskránni sem lá hér fyrir í gær að þá var þetta mál, 504. mál, næsta mál við frv. um Áburðarverksmiðjuna.

Það er ekki nærri komi að Áburðarverksmiðjunni.

Ég veitti því athygli, virðulegi forseti, að þar hafði nú teygst á milli og ég lagði á það áherslu að 504. mál kæmi þá í þann sess sem Áburðarverksmiðjan hafði áður. Þetta mál, sem hér er til umræðu, kom hins vegar miklu síðar á dagskrána. 

Það gengur ekki, hv. þm. Það er 26. dagskrármálið sem er nú til umræðu.

Já, þá óska ég eftir því þar sem þessi mál eru nátengd að þessu máli verði frestað. Ég held fast við það að af þeim málefnum landbn. sem hér liggja fyrir, og ég tel mig eiga þinglegan rétt á því, þá verði 504. málið látið ganga fyrir. Ég mun ekki, virðulegur forseti, fella mig við aðra málsmeðferð heldur en þá.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með formanni landbn. í hans máli áðan. Þar sem það er ljóst að við erum að vinna hér undir tímapressu og ekki liggur ljóst fyrir hvort öll mál á dagskrá hljóti afgreiðslu þá hlýt ég að taka undir það með hv. formanni landbn. að 504. mál verði tekið fyrir svona með fyrra fallinu í dag. Ekki síst vegna þess að það hafa verið gefnar digrar yfirlýsingar um þetta mál í fjölmiðlum af hæstv. utanrrh.

Ekki um þetta mál.

Um 504. mál? Víst hefur það verið gert um framleiðslu og sölu á búvörum. Nú er svo komið að hæstv. ráðherrar Alþfl. kunna ekki skil á hvaða mál er verið að ræða og hvað er á dagskránni. En 504. mál fjallar um þær breytingar á búvörulögunum sem mjög hafa verið hér í fréttum síðustu daga. Ég tel einnig að þetta sé mikilvægt, virðulegur forseti, vegna þess að hæstv. utanrrh. sagði í útvarpsviðtali í morgun að þetta mál væri byggt á misskilningi af hálfu hv. landbn. Þetta er afar sérstök yfirlýsing þar sem hv. nefnd vann þetta mál mjög vel að mínu mati og byggði brtt. sínar á greinargerð frá þeim lögfræðingi hérlendum sem þekkir búvörulögin og það völundarhús sem í kringum þau er best allra löglærðra manna. Þannig að ég tel það afar mikilvægt að landbn. fái snemma á þessum degi að kynna þetta mál hér þannig að hið sanna um vinnubrögð nefndarinnar komi fram og þessar órökstuddu fullyrðingar hæstv. untarrh. í fjölmiðlum í morgun verði þar með hraktar.

Það er verið að taka hér fyrir mál og reyna að afgreiða sem flest af þeim málum sem ekki er gert ráð fyrir að verði mikil umræða um þar til atkvæðagreiðsla fer fram nú kl. hálftólf. Þess vegna er þessu máli frestað eins og forseti er búinn að boða. Forseti væntir þess að það sé tekið tillit til þess sem forseti hefur sagt.

Hæstv. forseti. Aðeins fáein orð af minni hálfu um þetta. Hv. formaður landbn. var í þeirri trú að mikilvægustu mál landbn. yrðu tekin fyrir í þeirri röð. Það er engin deila um að þetta mál er mikilvægast af þeim sem hv. landbn. er að leggja til afgreiðslu hér á þessu þingi. Þess vegna tel ég það fullkomlega eðlilega ósk og áherslu af hálfu formanns hv. landbn. að þetta mál hafi þar forgang. Ég tek undir þá ósk og við styðjum hana. Í öðru lgi vil ég þá leyfa mér að spyrja hæstv. forseta hvenær þetta mál komi þá á dagskrá og hvort hæstv. forseti geti ekki fullvissað okkur um að það fái hér afgreiðslu til að mynda með því að það verði tekið fyrir strax eftir þær atkvæðagreiðslur sem fara hér fram innan skamms. Ég held að það sé alveg nauðsynlegt, hæstv. forseti, að eyða allri óvissu um meðferð þessa máls að gefnu tilefni, ég þarf ekkert að fjölyrða um það. Þess vegna væri langheppilegast að það kæmi hér fyrir strax að lokinni atkvæðagreiðslunni á eftir.

Forseti mun væntanlega geta svarað því síðar á fundinum.

Virðulegur forseti. Ég skil það afar vel að hæstv. forseti hafi ekki átt kost á að fylgjast með ummælum ráðherra í fjölmiðlum síðasta sólarhringinn varðandi þau mál sem hér eru til umtals, þ.e. breytingu á búvörulögum, þau mál sem hv. formaður landbn. taldi að hann væri að halda framsöguræðu fyrir. En þau ummæli eru náttúrlega afar alvarleg og þess vegna er ekki hægt að hrista þetta mál frá sér og segja: Afstaða til þess hvenær þetta verður tekið fyrir verður tekin síðar á fundinum. Þingmenn geta ekki unað við það. Hæstv. utanrrh. sagði í fréttum Stöðvar 2 í gærkvöld að niðurstaða landbn. væri misskilningur ef ég heyrði rétt hans orð að ég segi ekki vitleysa. Ég ætla ekki að taka mér í munn út af fyrir sig þau orð sem hann er vanur að taka sér í munn um andstæðinga sína og ætla hvorki að kalla þingmenn skæruliða né terrorista af þessu tilefni.

Galna, galna.

Heldur ekki galna, hv. þm. Síðan bætir hæstv. utanrrh. um betur í morgun og lætur að því liggja að meiri hlutinn eða þeir sem að hlutum standa í landbn. séu villuráfandi menn sem viti helst ekkert hvað þeir séu að gera. Þeir hafi ekki gert sér grein fyrir því að fjögur ráðuneyti eigi að koma að þessu máli, það hafi bara eitt ráðuneyti komið að málinu, þ.e. landbrn. Það er látið að því liggja að ekki hafi verið talað við önnur ráðuneyti um þessi mál sem mun þó ekki vera. Málið liggur auðvitað þannig, hæstv. forseti, að þingmenn hljóta að leggja á það mjög mikla áherslu að það verði ákveðið núna, að þetta mál komi til meðferðar þegar atkvæðagreiðslum er lokið hér á eftir. Ég bendi líka á, hæstv. forseti, að þau mál sem hæstv. forseti ætlaði að taka fyrir núna eru bæði frá iðnn. og formaður iðnn. er ekki hér í salnum og framsögumaður nefndarinnar í því stóra máli sem nú liggur eftir iðnn. og iðnrh. sem heitir vernd svæðislýsinga smárása í hálfleiðurum og er eins og kunnugt er eitt af allra stærstu málum iðnrn. Þannig að það liggur beint við að taka þessi mál hér fyrir sem hv. formaður landbn. óskaði eftir og ég styð hans ósk í þeim efnum mjög eindregið og ég skora á hæstv. forseta að virða þær óskir sem hér hafa komið fram.

Frú forseti. Ég er ekki sammála því að það sé þörf á að fara að fresta fundi því ég tel að menn megi nú ekki fara að búa sér til ágreining ef ekki þarf að láta hann verða. Í gærkvöldi var gert samkomulag um að þau mál sem hér eru prentuð á dagskránni, 52 mál, kæmu til afgreiðslu á þessum fundi hér í dag og ég sé því ekkert til fyrirstöðu. Forseta er að sjálfsögðu heimilt að færa mál til á dagskránni því það er í valdi forseta að ráða röð mála á dagskránni. Það liggur hér fyrir prentuð dagskrá 174. fundar og ég geng út frá því og tel það brot á samkomulagi því sem gert var í gærkvöldi ef þessi mál hljóta ekki afgreiðslu. Ég er ekki samþykkur öllum þessum málum og mun greiða atkvæði gegn sumum þeirra. En allt um það, meiri hluti þingsins verður að fá að koma fram og ég verð að sætta mig við það þótt ég verði undir í lýðræðislegri atkvæðagreiðslu. Menn hafa verið að tala um einhverjar yfirlýsingar frá hæstv. utanrrh. Ég er af reynslunni hættur að taka allt bókstaflega sem hæstv. utanrrh. segir og ég held að menn eigi ekki að búast við því að hér verði stjórnarslit út af einu eða neinu. Ég legg til, frú forseti, að haldið verði áfram fundinum og næst byggjum við minnisvarða yfir störf hæstv. iðnrh. og tökum fyrir frv. um vernd svæðislýsinga smárása í hálfleiðurum.

Forseti fellur þá frá því að fresta fundinum og mun gera tilraun til þess að taka nú fyrir 21. dagskrármálið en minnir síðan á að hér munu fara fram atkvæðagreiðslur eins og áður hafði verið boðað, kl. hálftólf.

Virðulegi forseti. Fjárln. hefur fjallað um frv. að ríkisreikningi fyrir árið 1990 og kallað til hina ýmsu aðila til skrafs og ráðagerða og fengið þær skýringar sem óskað hefur verið eftir. Nefndin leggur til að ríkisreikningurinn verði samþykktur eins og hann nú liggur fyrir og er algjör samstaða um það í fjárln. að svo verði gert.

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frhnál. um frv. til laga um vernd svæðislýsinga smárása í hálfleiðurum. Eins og þingi mun kunnugt þá afgreiddi nefndin frv. upphaflega frá sér með breytingum þann 5. nóv. sl. Síðan komu fram ýmsar gagnlegar athugasemdir við málið við 2. umr. þess og nefndin tók því frv. á ný til umfjöllunar. Hún leggur nú til breytingar á frv. sem taka mið af þessum ábendingum og miða að því að stytta frv. verulega og gera það skýrara. Um leið kallar hún aftur brtt. á þskj. 270. Þau atriði sem lagt er til að felld séu brott eru þess eðlis að annaðhvort er hægt að kveða á um þau í reglugerð eða að þau leiða af eðli máls. Nefndin vill leggja áherslu á mikilvægi þess að þingið afgreiði frv. og bendir í því sambandi á að svæðislýsing smárása í hálfleiðurum er undirstaða hátækniiðnaðar í dag. Það er að vísu svo að ekki eru í dag hannaðar svæðislýsingar smárása í hálfleiðurum hér á landi en margt bendir til að svo geti orðið innan tíðar. Má í því sambandi sérstaklega minna á umræðu um fríiðnaðarsvæði hér á landi þar sem til sögu hafa verið nefnd fyrirtæki sem einmitt byggja undirstöðu sína á slíku. Þess vegna telur nefndin nauðsynlegt að það sé fyrir hendi raunhæf vernd fyrir þessa hönnun og því mikilvægt að vernd svæðislýsinga smárása í hálfleiðurum verði lögfest sem fyrst. Önnur mikilvæg ástæða til þess að þetta frumvarp verði lögfest sem fyrst er vegna alþjóðaskuldbindinga okkar. Evrópubandalagið (EB) setti tilskipun 1986 um vernd svæðislýsinga smárása í hálfleiðurum, sbr. tilskipun ráðherraráðs EB frá 16. des. 1986 (87/54/EBE). Sú tilskipun tók aðeins til ríkisborgara EB-ríkja. En með ákvörðun ráðherraráðsins, dags. 31. maí 1988, var verndin tímabundið einnig látin ná til ríkisborgara ákveðinna landa sem veittu ríkisborgurum EB vernd á þessu sviði á móti eða þar sem unnið var að því að veita ríkisborgurum EB slíka vernd. Þessi ákvörðun ráðherraráðsins tók til íslenskra ríkisborgara. Hinn 21. des. 1992 var áðurnefnd ákvörðun ráðherraráðsins gerð ótímabundin af hálfu EB á grundvelli upplýsinga um að unnið væri að því að veita ríkisborgurum EB samsvarandi vernd á Íslandi. Það er verið að gera með þessu frv., virðulegi forseti. Þær breytingar, sem nefndin leggur til að gerðar verði á frumvarpinu, eru eftirfarandi: Við 1. gr. Lagt er til að greinin verði stytt verulega. Efni 2. mgr., sem lagt er til að verði felld niður, leiðir af eðli máls og því er ekki talin þörf sérstaks ákvæðis. Sama gildir um efni 4. og 5. mgr. að því leyti sem lagt er til að þær verði felldar niður. Við 2. gr. Í frumvarpsgreininni er að finna hugtakaskilgreiningar sem byggðar eru á tilskipun EB um sama efni. Lagt er til að þessum skilgreiningum verði sleppt. Verði síðar talin þörf á slíkum skilgreiningum er mjög handhægt að setja þær í reglugerð. Við 3. gr. Í frumvarpsgreininni er kveðið á um hver sé rétthafi verndar og hvernig með skuli farið ef svæðislýsing er hönnuð í vinnusambandi eða samkvæmt annars konar samningi. Lagt er til að þessu ákvæði sé sleppt þar sem eðlilegra er að kveðið sé á um slíkt í sérlögum sem taki til allra hugverkaréttinda. Við 5. gr. Lagt er til að felld verði niður skilgreiningin í 2. tölul. á því hvað teljist hagnýting í atvinnuskyni. Einnig er breytt framsetningu 3. tölul. þar sem í upphaflegu frumvarpi var fræg hugtakavilla, sbr. nefndarálit iðnaðarnefndar frá 5. nóv. sl. Að lokum er lagt til að meginefni þess sem áður var í 1.--4. tölul. 6. gr. frumvarpsins verði fellt inn í 5. gr. og verði 2. mgr. greinarinnar. Hér er einungis um að ræða nýtt orðalag, virðulegi forseti, en ekki felst í því efnisbreyting. Við 6. gr. Lagt er til að efni 5. tölul. 6. gr. verði sérstök grein. Efni hennar tekur til hvernig með skuli fara ef einhver hagnýtir sér í atvinnuskyni smárás sem framleidd hefur verið andstætt þessum lögum en án þess að hafa vitneskju um að svo sé. Þetta getur t.d. átt við þá sem flytja inn sjónvörp eða tölvur. Ef einhver lendir í því að kaupa tölvu fyrir atvinnurekstur sinn sem hefur í sér smárás sem er framleidd andstætt þessu frumvarpi þá má sá hinn sami halda áfram að nota tölvuna í atvinnurekstri sínum þótt svo sé ástatt um innviði tölvunnar. Hins vegar er rétthafa svæðislýsingarinnar, sem smárásin er framleidd eftir, heimilt að krefjast þess að viðkomandi greiði sér sanngjarnar bætur frá því tímamarki sem honum mátti vera ljóst að smárásin var framleidd í bága við lög. Við 8. gr. Lagt er til, sbr. nefndarálit frá 5. nóv. sl., að sérákvæði þau, sem er að finna í 3. og 4. málsl. greinarinnar, falli niður og venjulegur fyrningarfrestur gildi. Við 9. gr. Lagt er til að 2. málsl. greinarinnar falli brott þar sem hann er óþarfur. Við 11. gr. Lagt er til að lögin öðlist þegar gildi. Kristín Einarsdóttir og Páll Pétursson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins, en undir þetta rita án fyrirvara, Össur Skarphéðinsson, form. og frsm., Pálmi Jónsson, Guðjón Guðmundsson, Svavar Gestsson, Finnur Ingólfsson, Vilhjálmur Egilsson og Guðjón A. Kristjánsson.

Frú forseti. Eins og fram kom í máli frsm. og kemur reyndar fram í frhnál. iðnn. var ég fjarstödd þegar málið var afgreitt úr nefnd vegna anna á öðrum vettvangi. Gat ég því ekki verið við þegar þetta mál var afgreitt. Ég skrifaði hins vegar undir nál. iðnn. með fyrirvara þannig að ég var sammála þessu máli á sínum tíma þó að ég hefði og hafi reyndar enn efasemdir um að þetta sé eitthvert forgangsmál og kom það mér í raun mjög á óvart að hæstv. iðnrh. skyldi leggja áherslu á að þetta mál yrði afgreitt í þessum miklu önnum sem við stöndum nú frammi fyrir hér í þinginu. Ég tók eftir að frsm. nefndarinnar taldi að þetta væri mjög mikilvægt og brýnt mál. Ég er honum ekki sammála og það gildir reyndar um marga fleiri. Ég hef m.a. talað við nokkra eðlisfræðinga sem ég hef spurt hvort nokkrar líkur væru á að það þyrfti að nota ákvæði þessa frv. í náinni framtíð en það töldu þeir ekki verða fyrr en einhvern tímann á næstu öld hugsanlega. Og þó að sett verði á stofn einhver fyrirtæki sem formaður nefndarinnar minntist á, t.d. á fríiðnaðarsvæði ef það kæmi til, þá væru mestar líkur á að slíkar smárásir mundu verða notaðar tilbúnar frá öðrum verksmiðjum, það er a.m.k. vaninn á flestum sviðum að það sé gert en ekki þannig að það sé verið að framleiða slíka þætti hér á landi. Ég vil hins vegar taka það fram, virðulegur forseti, að ég er alls ekkert andvíg þessu frv. og mun greiða því atkvæði mitt en ég tel ákaflega sérkennilegt að þetta skuli vera eitt af forgangsmálum iðnrn. og iðnrh. á þessum síðustu og verstu tímum.

Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að hafa langt mál í þessari umræðu. Þetta er út af fyrir sig samstöðumál. En ég hlýt að gera hér örfáar athugasemdir við ræðu hv. síðasta ræðumanns. Það er alveg ljóst að hér er verið að ,,súmmera`` og taka saman í eitt árangur hæstv. iðnrh. eftir sex ára starf í því ráðuneyti. Þessu máli ber samkvæmt því að sýna tilhlýðilega virðingu og sjá til þess að það gangi hér hratt og örugglega í gegnum þingið.

Þannig háttar til um 32. mál á dagskránni, sem er 594. mál þingsins, Rannsóknir á botndýrum við Ísland, að það er of seint fram komið og þarf því að leita afbrigða um að það megi koma fyrir og á dagskrá. Verður þeirra afbrigða nú leitað.

Hæstv. forseti. Ég mun styðja þá tillögu að vísa þessu máli til ríkisstjórnarinnar og ástæðan fyrir því er sú að hér áðan vorum við að samþykkja frv. til laga um framkvæmd útboða. Það skal viðurkennt að ég hef ekki haft tíma til að fara gaumgæfilega yfir bæði þessi mál með tilliti til þess hvort þau kynnu að stangast á sem ég hef sterkan grun um. Ég held að það væri ástæða til þess fyrir ríkisstjórnina að kanna það gaumgæfilega, það kann að vera að ég hafi rangt fyrir mér, hvort 363. mál þingsins, sem við vorum rétt í þessu að vísa til 3. umr., kynni að stangast á við 34. mál sem er frv. til laga um breytingu á lögum nr. 63/1970, um skipan opinberra framkvæmda og lögum nr. 52/1987, um opinber innkaup, með síðari breytingum. Það er ljóst að 34. mál er enn eitt EES-málið og ég vil beina þeirri ósk til hæstv. ríkisstjórnar að þarna verði farið varlega og þetta gaumgæft vandlega áður en þetta mál verður lögfest.

Virðulegi forseti. Eitt af því sem nefndin kannaði voru bæði þessi mál og við sem störfuðum í nefndinni sáum ekki að þau stönguðust á.

Virðulegi forseti. Hér er eingöngu um það að ræða að samþykkja ríkisreikning eins og lög kveða á um að skuli gert. Ég hef skrifað undir hann með fyrirvara og vil gera grein fyrir því að það er enginn ágreiningur um uppsetningu reikningsins eða einstaka liði. Ég tel því að hann sé bókhaldslega réttur og samþykki hann á þeim forsendum.

Þá hefst atkvæðagreiðslan.

Forseti, ég óska eftir að atkvæðagreiðslunni verði frestað og óska eftir nafnakalli þegar atkvæðagreiðslan fer fram.

Er hv. þm. að óska eftir að atkvæðagreiðslunni verði frestað núna?

Já.

Þá verður atkvæðagreiðslu um þetta mál frestað þar til síðar á fundinum.

Forseti vill minna á að fyrirhugaðar eru utandagskrárumræður í dag, annars vegar um sjávarútvegsmál að beiðni stjórnarandstöðunnar og hins vegar um stöðu iðnaðarins að beiðni hv. 2. þm. Vestf. Utandagskrárumræðan um stöðu iðnaðarins fer fram skv. fyrri mgr. 50. gr. þingskapa en um sjávarútvegsmálin verða umræður samkvæmt síðari mgr. 50. gr.