Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég vil á þessum fyrsta fundi sem ég hef tækifæri til að kveðja mér hljóðs um störf þingsins lýsa yfir ánægju minni yfir því að hinir forljótu steinnökkvar sem hafa verið á Austurvelli eru horfnir. Ég verð að hrósa borgarstjóra fyrir að hafa þó sýnt þá smekkvísi að fjarlægja þessa steinnökkva áður en Alþingi var sett. Ég vil láta þess getið að ég hef skrifað tveimur borgarstjórum bréf út af þessum nökkvum sem forseti Alþingis. Hvorugu bréfanna hefur verið svarað, sem sýnir með nokkrum hætti þá afstöðu sem borgarstjórar og meiri hluti borgarstjórnar hafa til Alþingis og umhverfis Alþingis. Ég vil óska þess við forsætisnefnd að hún beiti sér áfram fyrir því að Austurvöllur fái að vera í friði. Umhverfi Alþingishúss er í mínum huga helgur reitur. Austurvöllur er hjarta borgarinnar og þar eiga menn ekki að hrúga upp þvílíkum hlutum eins og steinnökkvarnir voru á þessu sumri. Við sjáum breytinguna sem orðið hefur. Ég hafði stungið upp á að borgarstjórinn reyndi að raða þessum nökkvum í kringum ráðhúsið en af einhverjum ástæðum kaus borgarstjórinn að fara ekki að þeim ráðum, sem mér að vísu finnst bera vott um nokkra smekkvísi.

Virðulegi forseti. Bara örstutt. Ég vil lýsa yfir ánægju minni með að hv. þm. Halldór Blöndal skuli hafa lýst óánægju sinni með steinnökkvana á Austurvelli. Ég er honum hjartanlega sammála um að þeir hafa verið lýti á Austurvelli yfir sumartímann þótt á þeim hafi verið ágætar ljósmyndir. Ég held að borgarstjórn Reykjavíkur ætti að sjá sóma sinn í að þessar ljósmyndasýningar verði í framtíðinni annars staðar en fyrir framan Alþingishúsið.

Virðulegur forseti. Í nýjasta hefti Peningamála, sem kom út í september, segir á fyrstu síðu: „Á næstu árum verða aðstæður í þjóðarbúskapnum óvenju erfiðar frá sjónarhóli peningastefnunnar. Hvernig tekst að beita henni til þess að koma í veg fyrir að verðbólga umfram markmið festi rætur verður nokkur prófsteinn á hve vel núverandi umgjörð hennar hentar litlu, opnu hagkerfi.“ Prófsteinn á hve vel hún hentar, hvað felst í þeim orðum? Mér finnst dálítið merkilegt hve fáir hafa höggvið eftir þessum orðum í septemberhefti Peningamála. En í þessum orðum felst að við eigum bara tvo kosti: að halda okkur við þau verðbólgumarkmið sem Seðlabankanum voru sett með lögunum frá 2001 og sátt varð um hér á Alþingi eða að taka upp annan gjaldmiðil. Það eru bara þessir tveir kostir í stöðunni. Á það er Seðlabankinn að benda í Peningamálum, að halda sig við verðbólgumarkmiðin eða að taka upp annan gjaldmiðil. Ríkisstjórnin hafnar aðild að Evrópusambandinu en með aðgerðum sínum og andvaraleysi vinnur hún í raun að því að hér verði evran tekin upp sem gjaldmiðill. Á fundi stjórnar Seðlabankans, þegar hún kynnti þetta hefti og vaxtahækkanir sínar, kom mjög harður tónn frá bankastjórninni. Skilaboðin voru þau að bankinn væri staðráðinn í að gera allt sem í hans valdi stæði til að halda verðbólgu sem næst verðbólgumarkmiði bankans á næstu tveimur árum og til lengri tíma litið, jafnvel þótt það kynni að koma hart niður á ýmsum atvinnugreinum. Bankinn hefur varað við hugmyndum um að hleypa verðbólgunni í gegn, eins og sumir vilja gjarnan, og bendir á að það sé undantekningalaust sársaukafyllri aðgerð að bera hana út aftur en fyrirbyggjandi aðgerðir sem geta komið í veg fyrir innreið hennar. Við Íslendingar höfum af þessu langa og sársaukafulla reynslu eins og þjóðarsáttin bar vott um á sínum tíma. Þess vegna er varað mjög við því að hleypa henni í gegn. En hver er staðan og af hverju tek ég upp þessa umræðu um stöðu efnahagsmála? Jú, verðbólgan er í annað sinn á þessu ári komin yfir vikmörk Seðlabankans, skuldsetning heimila og fyrirtækja hefur vaxið gríðarlega á síðastliðnu ári og aldrei verið meiri. Útlán bankakerfisins hafa vaxið um 485 milljarða kr. á einu ári eða um 46%. Viðskiptahallinn hefur aldrei verið meiri síðan mælingar hófust og það er athyglisvert að skoða hvenær viðskiptahallinn fór hæst áður. Hann fór hæst árið 1947 í 12,5% í stríðslok, þegar þjóðina vanhagaði um alla hluti og nýsköpunartogararnir voru fluttir inn. Hún fór síðan í 8,8% 1968 við hrun síldarstofnsins, þ.e. annars vegar þegar áföll urðu vegna stríðsreksturs og við vorum að jafna okkur eftir það og hins vegar vegna mikils hruns í útflutningstekjum. Þá tókumst við á við áföllin og þá fór viðskiptahallinn hæst. En núna er hann kominn enn hærra, kominn í 14% og þetta áfall, sem við tökumst nú á við, er framleitt innan lands. Sterk staða krónunnar, við höfum séð hvernig hún kemur við útflutningsgreinarnar og samkeppnisgreinarnar, þar sem hvert fyrirtækið af öðru leggur upp laupana, segir upp fólki og flytur úr landi vegna þess að fyrirtækin fá ekki staðist samkeppnina. En forsætisráðherra er fáorður um þessi mál. Hann var fáorður um þau í gær og það komu engin skilaboð frá ríkisstjórninni um hvernig hún hygðist taka á málum, takast á við vaxandi þenslu. Á ársfundi Seðlabankans fyrr á þessu ári sagði forsætisráðherra eitthvað á þá leið að hann hefði enga trú á því að ríkisfjármálin væru hagstjórnartæki til að takast á við skammtímasveiflur. Hann sagði að honum virtist sem, með leyfi forseta: „... menn átti sig ekki alveg á hagstjórnarhlutverki ríkisfjármála í nútímahagkerfi. Að mínu viti er alveg augljóst að hlutverk ríkisfjármálanna á fyrst og fremst að lúta að langtímasjónarmiðum og skipulagi hagkerfisins. Það á ekki að beita ríkisfjármálunum til þess að draga úr skammtímasveiflum í efnahagslífinu.“ Núna kveður við sama tón í þjóðhagsspánni sem lögð var fram í vikunni. Af þessum sökum vil ég leggja eftirfarandi spurningar fyrir ráðherrann: 1. Fjármálaráðuneytið virðist ekki hafa trú á því að Seðlabankanum takist að ná verðbólgumarkmiðum sínum fyrr en á árinu 2009. Er forsætisráðherra sömu skoðunar? 2. Hvað hyggst ríkisstjórnin gera til að leggja Seðlabankanum lið í baráttunni við verðbólguna? 3. Hvernig hyggst ríkisstjórnin beita sér andspænis því að forsendur kjarasamninga eru brostnar vegna hækkandi verðbólgu? 4. Er forsætisráðherra enn þeirrar skoðunar sem hann lýsti á síðasta aðalfundi Seðlabankans að þeir tímar séu liðnir að beita eigi ríkisfjármálunum til að draga úr skammtímasveiflum í efnahagslífinu?

Að gefnu tilefni telur forseti rétt að minna hv. þingmenn á, við upphaf nýs þings, að ávarpa hæstv. ráðherra og hv. samþingmenn sína með viðeigandi hætti.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur fyrir að taka upp þessa umræðu, sem ég tel að sé mjög mikilvæg við þessar aðstæður. Hún spurði fyrst hvort forsætisráðuneytið væri sammála fjármálaráðuneytinu um að það væri ekki líklegt að Seðlabankanum tækist að ná verðbólgumarkmiði sínu. Fjármálaráðuneytið hefur ekki gefið út neina skoðun á því frekar en aðrir. Við skulum vona það, öll sem hér erum, að við náum sem mestum árangri í baráttunni gegn verðbólgunni á sama tíma og við höldum áfram þeim mikla uppgangi sem er í þjóðfélaginu. Það varð hins vegar leið villa í skýrslu fjármálaráðuneytisins þar sem tölur um verðbólgu áttu að vera tölur um atvinnuleysi og tölur um atvinnuleysi áttu að vera tölur um verðbólgu. Þannig er sáralítill munur á spá Seðlabankans og spá fjármálaráðuneytisins. Það kemur fram í spá fjármálaráðuneytisins að þeir gera ráð fyrir meðalverðbólgu á árunum 2007–2010 upp á 2,9%. Seðlabankinn spáir að árið 2006 verði verðbólgan upp á 3,7%, fjármálaráðuneytið spáir 3,8%. Á árinu 2007 spáir Seðlabankinn verðbólgu upp á 3,7% meðan fjármálaráðuneytið spáir 4%. Það er ekki mikill munur á þessum spám og engin ástæða til að gera eitthvað úr honum. Þetta eru svipaðar spár og hafa verið og á þeim hefur ekki orðið mikil breyting. Það er því miður allt of mikið gert úr þessu máli og nauðsynlegt að leiðrétta það. Ég tel ástæðulaust að eyða frekari orðum í það. Hv. þm. spyr hvað ríkisstjórnin hyggist gera til að leggja Seðlabankanum lið í baráttunni við verðbólguna. Það liggur ljóst fyrir að ríkisstjórnin gerir allt sem í hennar valdi stendur til að halda verðhækkunum í skefjum. En ríkisstjórnin telur jafnframt að það sé afar þýðingarmikið að halda áfram að byggja upp í þjóðfélaginu, skapa meiri verðmæti og meiri atvinnu fyrir fólkið. Við höfum núna lagt fram fjárlög fyrir árið 2006, sem er þriðja árið í röð sem lögð eru fram mjög aðhaldssöm fjárlög. Ég get jafnframt upplýst hv. þingmann um að nú stendur yfir á vegum félagsmálaráðherra gagnger endurskoðun á Íbúðalánasjóði. Ríkisstjórninni er það ljóst að þar á bæ þarf að koma til breyting vegna þeirra breyttu aðstæðna sem komið hafa upp í þjóðfélaginu og við munum flýta þeirri endurskoðun. En það er náttúrlega vitað að m.a. mikil þensla á íbúðamarkaði á allmikla sök á því hverjar verðhækkanirnar hafa orðið. Verðhækkanirnar hafa fyrst og fremst orðið vegna húsnæðisverðs og olíuverðs. Hv. þingmaður spyr um hvað ríkisstjórnin hyggist gera vegna þess að forsendur kjarasamninga séu brostnar vegna hækkandi verðbólgu. Ég tel allt of mikið sagt þegar fullyrt er að forsendur kjarasamninga séu brostnar. Kaupmáttur launa hefur hækkað um 60% í landinu á undanförnum tíu árum. Er það slæm efnahagsstefna? Er allt í uppnámi út af því? Er það svona slæmt að kaupmáttur hefur aukist svo mikið? Gert er ráð fyrir að kaupmáttur ráðstöfunartekna á mann vaxi í ár um 3,7%, 2,7% á næsta ári og 2,1% árið 2007. Ætli það sé ekki alveg ljóst að þetta verði eitt af þeim atriðum sem menn meti þegar þeir fara yfir kjör fólksins í landinu um þessar mundir? Það liggur fyrir að frá því að kjarasamningar voru gerðir hafa verið teknar ákvarðanir um mikilvægar skattalækkanir sem gjörbreyta þessari stöðu. Ég er fullviss um að besta leiðin til að bæta kjör fólks um þessar mundir er að lækka skattana en ekki að hækka prósentur launa 

Herra forseti. Ég fagna þessari umræðu. Það er ágætt að eiga þess kost að eiga orðastað við hæstv. forsætisráðherra um efnahagsmál til viðbótar því tækifæri sem gafst í gærkvöldi og gefst á morgun þegar við ræðum hér frumvarp til fjárlaga. Það er líka mjög mikilvægt að hæstv. forsætisráðherra skuli hafa fallist á að vera viðstaddur þessa umræðu. Það er afar mikilvæg viðurkenning á því að hæstv. forsætisráðherra fari með efnahagsmál í ríkisstjórninni og það er einnig ákveðin viðurkenning á því að ríkisstjórnin telur þrátt fyrir allt að henni komi efnahagsmál við. Það hefur mátt efast um það af framgöngu hæstvirtra ráðherra og því hvernig hæstv. forsætisráðherra hefur talað á köflum eins og hér var m.a. vitnað til, hinni merkilegu ræðu hans á aðalfundi Seðlabankans þar sem hann lýsti þeirri skoðun sinni og hefur reyndar gert í blaðaviðtölum að í raun og veru sé þetta alls ekkert mál ríkisstjórnarinnar. Það sé úrelt og einhver gömul forneskja að ríkisstjórninni komi eitthvað við framgangur efnahagsmála, það sé bara vandamál einhverra annarra, Seðlabankans, bankanna, viðskiptalífsins, heimilanna o.s.frv. Ég vil spyrja hæstv. forsætisráðherra út í samskipti ríkisstjórnarinnar við Seðlabankann. Þessir aðilar virðast aðallega talast við í blöðum, skiptast á skeytum í gegnum fjölmiðla, og þjóðin og þeir sem fylgjast með framvindu efnahagsmála og umræðum um efnahagsmál upplifa þessa aðila sem andstæðinga sem vinni hvor gegn öðrum. En er það nú svo? Er það samkvæmt laganna hljóðan að þannig eigi það að vera? Nei, það er nefnilega dálítið merkilegt að í 2. mgr. 3. gr. laga um Seðlabanka Íslands, nr. 36/2001, stendur enn þá að Seðlabankinn skuli stuðla að framgangi stefnu ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum, enda telji hann það ekki ganga gegn meginmarkmiðum sínum skv. 1. gr., þ.e. verðstöðugleikamarkmiðinu. En þetta felur náttúrlega í sér að tvennt þarf að gerast. Ríkisstjórnin þarf í fyrsta lagi að hafa stefnu í efnahagsmálum til þess að Seðlabankinn geti stuðlað að framvindu hennar og það má heldur ekki vera 

Herra forseti. Ég get upplýst það af því að ég er nýhættur í fjármálaráðuneytinu að það eru reglulegir fundir milli þess ráðuneytis og Seðlabankans og hafa verið í mörg ár um þessi mál og þarf ekki að kvarta undan neinu sambandsleysi þar á milli, enda hefur það samstarf verið mjög gott og gengið prýðilega. Það er einhver misskilningur sem verið er að reyna að koma hér að að allt sé í klessu í efnahagsmálum. Þannig talar hv. síðasti ræðumaður og gerði hér í gærkvöldi. Staðan í efnahagsmálum er í aðalatriðum mjög góð. Það er viðurkennt af öllum sem hafa kynnt sér þau mál innan lands og utan, aðilum sem hafa um þetta mál fjallað. Hins vegar er staðan viðkvæm að því leyti til að það eru mikil umsvif í þjóðfélaginu. Það er allnokkur framleiðsluspenna sem lýsir sér m.a. í því að það er lítið atvinnuleysi og sums staðar ekkert og hér er mikið af innfluttu vinnuafli. Áhrif stóriðjuframkvæmdanna eru sennilega minni hvað varðar þenslu í þjóðfélaginu en menn gerðu ráð fyrir áður vegna þess að það hefur verið flutt inn mikið af vinnuafli. Engin ástæða er til að ætla annað en að okkur muni takast að komast út úr þessu ástandi á nokkrum árum með tiltölulega mjúkum og mildum hætti eins og við gerðum síðast þegar svipað ástand var uppi. Menn tala um það sem mjúka lendingu. Ég talaði um það á sínum tíma sem snertilendingu og ég geri mér vonir um að þannig verði það aftur vegna þess að við ætlum okkur að ná efnahagslífinu aftur á flug þrátt fyrir hið neikvæða tal Vinstri grænna og ýmissa annarra gagnvart atvinnuuppbyggingu t.d. í stóriðju. Það sem er óvænt í þessu ástandi núna er það sem gerst hefur á lánsfjármarkaðnum. Þar urðu óvæntar vendingar í fyrra. Það er gríðarlega mikið framboð á lánsfé, það er það sem hefur sett hlutina í ójafnvægi hvað það varðar og er skýringin á verðbólguhækkununum gagnvart þeim sem hafa verið að kaupa sér húsnæði. Aðrir sem ekki hafa verið í viðskiptum á húsnæðismarkaði 

Hæstv. forseti. Ríkisstjórnin virðist í engu ætla að bregðast við þeim vanda sem fram undan er. Verðbólgan er meiri en kjarasamningar við almenna launamenn tóku mið af og við vitum ekki hvar það endar. Þá getum við auðvitað spurt í þessum stuttu umræðum: Hvað gæti ríkisstjórnin gert til þess að lagfæra stöðu almennra launamanna? Jú, það er ljóst að bæði sjálfstæðismenn og framsóknarmenn sem stjórna landinu gætu m.a. endurskoðað skattastefnu sína. Þeir gætu hætt við að fella niður hátekjuskattinn, þeir gætu hætt við að hafa flata prósentulækkun, 1% á næsta ári og 2% 2007, og sett þessa fjármuni í persónuafsláttinn. Þeir gætu hækkað persónuafsláttinn á næsta ári um 3.000–4.000 kr. á mánuði og um 5.000–6.000 kr. á mánuði á árinu 2007 fyrir sömu fjármuni og þeir ætla í skattaleið sína. Þetta hefði örugglega veruleg áhrif á að skapa hér umhverfi þar sem almennir launamenn teldu hag sínum betur komið en ella. Að sjálfsögðu er líka óþarfi að fella niður greiðslu til hreyfihamlaðra, þ.e. eldri borgara og öryrkja, svokallaðan bensínstyrk. Þetta eru vanhugsaðar aðgerðir sem ríkisstjórnin boðar og ekki til þess fallnar að búa hér til stöðugt ástand eða að viðhalda betri kjörum fyrir hinn almenna launamann.

Herra forseti. Það er svolítið merkilegt að sitja hér í þingsal og verða vitni að algerri afneitun hæstv. ráðherra á því að vandi steðji að í efnahagsmálum og nauðsynlegt sé að ríkisstjórnin bregðist við. Þeir sem eiga í vanda fara oft í afneitum og neita að horfast í augu við raunveruleikann. Hæstv. forsætisráðherra sagði okkur áðan að allt væri að mestu í lagi. Er það þá eitthvert rugl sem við heyrum í talsmönnum bankanna, í talsmönnum atvinnulífsins, í Seðlabankanum og í forsvarsmönnum launþegasamtaka að það vanti eitthvað á viðbrögð ríkisins til að bregðast við þenslunni eins og hún er núna? Þetta hlýtur að vekja spurningu um hver það er sem ruglar. Skilaboð og viðbrögð ríkisstjórnarinnar og Seðlabankans eru afar misjöfn við þeim vanda sem uppi er og helst að sjá á stundum að þessir aðilar, sem verða að taka sameiginlega á, séu að vinna í sína áttina hvor. Eru hæstv. ráðherra og stjórnarþingmenn orðnir svo heilaþvegnir af eigin stöðugleikatali að það sé ekki nokkur möguleiki á að kveikja skilning þeirra á þeirri staðreynd að nú þurfi sameiginlegt átak til að koma stöðugleikanum á að nýju, átak þar sem ríkisstjórnin getur ekki setið hjá að mestu eins og hún virðist ætla að gera miðað við fjárlagafrumvarpið sem lagt hefur verið fram á Alþingi? Það gengur ekki lengur að svara öllum spurningum um stjórn ríkisfjármála með því að hér ríki stöðugleiki. Reynið að segja þeim sem standa í útflutningi á sjávarfangi, þeim sem hafa lifibrauð sitt af því að taka á móti ferðamönnum, þeim sem sjá verðtryggðar skuldir sínar hækka stöðugt með aukinni verðbólgu, að stöðugleiki ríki. Ætli þeir hinir sömu mundu ekki tala um rugl? Öfugmælum um stöðugleika verður að linna og raunveruleg verk og vilji til viðbragða að taka við. Það er það eina sem getur stuðlað að ásættanlegri niðurstöðu í þeim vanda sem við glímum nú við. Er ekki kominn tími til að láta af því sem sumir kalla „stöðugleikalygina“?

Virðulegi forseti. Við höfum hlustað hér á harmakvein hv. stjórnarandstöðu þar sem halda mætti að allt væri að fara á aðra hliðina í efnahagsmálum þjóðarinnar og engar framfarir hefðu orðið síðustu ár. Þetta er afar sérstök sýn á veruleikann. Mikilvægasta verkefni stjórnmálanna á hverjum tíma er öflug efnahagsstjórn og því verkefni hefur verið sinnt vel. Ég kannast ekki við þær dylgjur sem fram komu hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni um að hæstv. forsætisráðherra hafi forðast umræður um efnahagsmál. Núverandi stjórnvöldum hefur tekist að snúa við þeirri þróun sem var hér áður og er staða ríkissjóðs gríðarlega sterk. Skuldir hafa verið greiddar niður, hagvöxtur er meiri en í nágrannalöndum okkar og atvinnuleysi með því lægsta sem þekkist. Ráðstöfunartekjur heimilanna halda áfram að hækka og eignamyndun er mikil. Vandamálin sem við glímum við eru jákvæð viðfangsefni. Við erum að berjast við sterka krónu, mikinn hagvöxt, þenslu og uppsveiflu. Þetta eru atriði sem einkenna sterkt efnahagslíf og virkt þjóðfélag. Við erum í töluvert betri stöðu en nágrannaþjóðir okkar sem stríða við mikið atvinnuleysi og verðbólgu. Verðbólgan hér, án húsnæðisliða líkt og gerist í öðrum löndum, er hverfandi og er það gott að eitthvað sé farið að hægja á húsnæðismarkaðnum eins og vísitala íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu sýnir. Í fjárlagafrumvarpinu kemur fram aukið aðhald í ríkisútgjöldum. Við skulum vera meðvituð um að opinber útgjöld eru að mestu fastar stærðir sem ekki verða dregin saman nema með harkalegum niðurskurði og uppsöfnun. Það hljóta að vera leiðirnar sem hv. stjórnarandstaða vill fara, a.m.k. höfum við ekki heyrt neinar tillögur um í hvaða niðurskurð eigi að ráðast. Á t.d. að byrja á menntamálunum eða heilbrigðismálunum? Við bíðum eftir ábyrgð í málflutningi hv. stjórnarandstöðu.

Herra forseti. Það er nú svo að oft eru tvær hliðar á sama máli og vissulega er staða ríkissjóðs sterk sem slík en ríkissjóður er bara hluti af heila landskerfinu og getur ekki horft á sig einangraðan hvað það varðar. Það sem hefur verið að gerast í atvinnulífinu á síðustu missirum er víða mjög alvarlegt og það er sorglegt ef forustumenn ríkisstjórnarinnar gera sér ekki grein fyrir því. Iðnaðar- og viðskiptaráðherra sagði í útvarpsviðtali í júníbyrjun á þessu ári þegar verið var að loka einu stærsta atvinnufyrirtæki á Bíldudal, með leyfi forseta: „Ruðningsáhrif stóriðjunnar geta líka verið af hinu góða.“ Þetta sagði ráðherrann við þá sem voru að missa vinnuna á Bíldudal. Síðan hafa fleiri fyrirtæki lokað, fyrirtæki á Súðavík, Blönduósi og Húsavík sem eru að vinna útflutningsvörur fyrir gjaldeyri og styrkja þannig tekjugrunn þjóðarinnar. Gengisvísitalan er nú í kringum 103 eða 104. Samkvæmt áætlun fjármálaráðuneytisins fyrir þetta ár átti hún að vera 120. Einar Oddur Kristjánsson, einn af sérfræðingum sjálfstæðismanna í efnahagsmálum segir í viðtali við Viðskiptablaðið 8. desember síðastliðinn, með leyfi forseta: „Fari gengið niður fyrir 110 þá er mér öllum lokið.“ Er honum lokið?

Forseti ítrekar tilmæli til hv. þingmanna að gæta þess að ávarpa hæstv. ráðherra og hv. þingmenn með réttum hætti.

Herra forseti. Það virðist vera mikið tískuorð þessa dagana að tala um afneitun, sérstaklega að ríkisstjórnin sé í afneitun. En mér virðist einna helst að það séu hv. þingmenn stjórnarandstöðunnar sem eru í afneitun. Þeir afneita hinni sterku stöðu ríkissjóðs og hinni sterku efnahagslegu stöðu sem þjóðin er í, því opna hagkerfi sem við höfum búið við. Vissulega geta komið upp ýmsir ófyrirséðir hlutir í opnum hagkerfum en ef rétt er á málum haldið er hægt að koma þeim vel á veg þannig að þeir skili sér sem sterkari staða einstaklinganna efnahagslega í hagkerfinu og það kemur auðvitað fram í því, hv. þingmaður sem er að muldra eitthvað ofan í bringu sér,  Rugl í bönkunum? Nei, ég held að það sé ekki neitt rugl í bönkunum. Hv. þm. Jón Gunnarsson var að ræða um það. Hann var líka að hafa áhyggjur af stöðu útflutningsatvinnugreinanna en það vill þannig til að spá bankanna og spá fjármálaráðuneytisins fer ágætlega saman, kannski sérstaklega í þessum efnum þar sem bæði Íslandsbanki og Landsbankinn spá mjög svipaðri stöðu gengisvísitölunnar á næsta ári eins og fjármálaráðuneytið gerir. Á þeim grunni má því vænta þess að staða útflutningsatvinnuveganna vænkist mjög á næsta ári en óneitanlega hafa þeir þurft að taka á sig ýmislegt til að laga að sig nýjum aðstæðum. Það er hins vegar dálítið dapurlegt þegar hv. mjög þingreyndir menn leggja það sérstaklega fyrir sig að snúa út úr orðum hæstv. forsætisráðherra og gera lítið úr því sem ríkisstjórnin er að gera í efnahagsmálum og tala um að hún hafi ekki áhuga á þeim málaflokki. Því fer víðs fjarri. 

Herra forseti. Það er mjög mikilvægt að ræða stöðuna eins og hún er í stað þess að dregin sé upp mjög óraunsæ glansmynd. En þegar hlýtt er á hv. þm. Dagnýju Jónsdóttur finnst mér hún draga upp mjög einhliða mynd af íslensku efnahagslífi, mikla glansmynd þar sem allt er betra nú en það var áður. Ég spyr því: Til hvaða tíma er hv. þingmaður að vitna? Er verið að vitna til þess tíma sem Steingrímur Hermannsson sá um efnahagsmálin eða hvað eru menn að tala um? Eins er mjög einkennilegt að hlýða á hæstv. fjármálaráðherra, sem fyrir viku var sjávarútvegsráðherra, en virðist nú hafa gleymt því að þá bjó hann til skýrslu sem mikil vinna var lögð í þar sem farið var yfir gengismál íslensku krónunnar. Nú er hann kominn í annað starf og þetta virðist ekki vera neitt áhyggjuefni í dag en hefur örugglega verið það fyrir viku. Eins og áður segir var dregin upp glansmynd og hæstv. forsætisráðherra virðist ekki ætla að fara í neinar aðgerðir heldur láta Seðlabankann einan um að slá á þensluna með vaxtahækkunum og einungis í morgun voru gefin út erlend skuldabréf í íslenskum krónum fyrir 3 eða 4 milljarða. Í allt hafa þessir háu vextir valdið því að inn streyma milljarðar í viku hverri, tugir milljarða. Það er eins og þetta sé ekkert mál. Gengi íslensku krónunnar hækkar og staða sjávarútvegsins versnar en það er eins og allt leiki í lyndi hjá ríkisstjórninni.

Virðulegur forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir þau svör sem hann gaf hér. Þau voru í sjálfu sér mjög upplýsandi vegna þess að það sem hæstv. forsætisráðherra sagði og síðan hæstv. utanríkisráðherra og fjármálaráðherra líka var í rauninni að ríkisstjórnin ætlar ekkert að gera, hún hefur engu hlutverki að gegna í hagstjórninni og hún beitir ekki ríkisfjármálunum sem sveiflujöfnunartæki. Til lengri tíma litið segjast þeir hafa hlutverki að gegna en að ekki eigi að beita ríkisfjármálunum sem hagstjórnartæki eða til sveiflujöfnunar. Ég hygg að hæstv. ráðherrarnir séu nokkuð einir um þessa skoðun. Það eru ekki bara við í stjórnarandstöðunni sem höfum haft áhyggjur af því hver staða mála er. Eins og hér kom fram er það Seðlabankinn, samtök atvinnulífsins, verkalýðshreyfingin og greiningardeildir bankanna. Það er ekki eins og við séum ein á báti að tala um þessa hluti. Auðvitað viðurkenna menn að hér hefur verið öflugur hagvöxtur. Hér er mikil gróska á mörgum sviðum en það eru ákveðnar blikur á lofti og það er óneitanlega til marks um afneitun að ríkisstjórnin skuli ekki taka mið af þessu og taka mark á því sem menn eru að segja hér úti um allt kerfið. Ríkisstjórnin ætlar að gera allt sem í hennar valdi stendur til að halda verðhækkunum í skefjum sagði hæstv. forsætisráðherra, en hvernig? Hvernig ætlar ríkisstjórnin að gera það? Hvernig ætlar hún að beita sér? Hann var fáorður um það. Hann taldi að ég væri að taka of mikið upp í mig þegar ég sagði að kjarasamningar væru brostnir. Ég er ekki að segja þetta hér. Þetta er ekkert nýtt fyrir einum eða neinum vegna þess að þetta hefur verið haft eftir forsvarsmönnum verkalýðshreyfingarinnar í fjölmiðlum á undanförnum dögum og ég leyfi mér að segja vikum. Hagfræðingur Alþýðusambandsins sagði síðast í fjölmiðlum í gær að forsendur kjarasamninga væru brostnar þannig að það þarf ekki mig til að segja það. 

Herra forseti. Ég vildi aðeins segja út af kjarasamningum og beitingu ríkisfjármálanna í því sambandi. Ég hef ekki trú á því sem hagstjórnartæki að rjúka nú upp til handa og fóta vegna ársins 2006 og hætta við skattalækkanir eða fara í enn frekari niðurskurð. Hvað er það sem hv. stjórnarandstæðingar vilja skera niður? Ég heyrði það ekki á ræðum hv. þingmanna í gærkvöldi að þeir væru búnir að setja sig í slíkar stellingar. Tekjuskattur lækkar um eitt prósentustig á næsta ári. Það eru 4–5 milljarðar. Hafa menn virkilega trú á að það muni breyta öllu við þær aðstæður sem nú eru? Hér hafa verið keypt skuldabréf af erlendum aðilum í íslenskum krónum undanfarið fyrir 70 milljarða. Það er hins vegar von mín og trú að það muni verða verulegar breytingar á næstunni. Það hafa orðið breytingar á húsnæðismarkaðnum. Þess eru merki að innflutningur sé að hjaðna, t.d. bílainnflutningur, þannig að mér finnst ástandið ekki vera eins óskaplega dökkt og hv. þingmenn tala um. Hérna er gott ástand og ég bið hv. þingmenn að lesa nýja úttekt Dana á ástandinu hér á landi þar sem stendur: Ísland vinnur sig fram sem þjóð sem er að vinna, sem er „vindernation“, 

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi ríkisstjórnarinnar, frumvarpi til laga um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands hf. Söluferli á hlut ríkisins í Landssíma Íslands hf. hófst í byrjun árs 2004 með gerð áreiðanleikakönnunar og verðmats á fyrirtækinu. Hinn 4. apríl 2005 lagði framkvæmdanefnd um einkavæðingu til að hluturinn yrði allur seldur í einu lagi einum hópi kjölfestufjárfesta. Var sú tilhögun í samræmi við tillögu fjármála- og ráðgjafarfyrirtækisins Morgans Stanley. Sala bréfa til hóps kjölfestufjárfesta var hins vegar háð ákveðnum skilyrðum, m.a. að enginn einn einstakur aðili, skyldir eða tengdir aðilar eignuðust stærri hlut í Landssíma Íslands hf. en 45% fram að skráningu félagsins á hlutabréfamarkaði og að ekki minna en 30% af heildarhlutafé félagsins yrði af hálfu kaupenda boðið almenningi og öðrum fjárfestum til kaups og þá í síðasta lagi í árslok 2007. Söluferlið var tvíþætt. Í fyrstu, þann 17. maí síðastliðinn, skiluðu bjóðendur á grundvelli fyrirliggjandi útboðsgagna inn óbindandi tilboðum. Við mat á þeim var m.a. horft til verðs, fjárhagslegs styrks og lýsingar á fjármögnun, reynslu af rekstri fyrirtækja, hugmynda og framtíðarsýnar varðandi rekstur Landssímans hf., starfsmannastefnu og þjónustu í þéttbýli og dreifbýli næstu fimm árin, svo og sjónarmiðs bjóðenda hvað varðar markmið ríkisins með sölunni. Alls uppfylltu 12 aðilar, sem að stóðu 35 innlendir og erlendir fjárfestar, skilyrði nefndarinnar og var boðið til þátttöku á síðara stigi söluferlisins. Þeim var síðan gert kleift að fá frekari upplýsingar um Landssíma Íslands hf. í gegnum kynningar, heimsóknir, áreiðanleikakannanir og að gera síðan bindandi tilboð á grundvelli þeirra athugana. Þetta endaði með því að þrír hópar fjárfesta gerðu bindandi tilboð í fyrirtækið. Eftir að tilboðin voru opnuð hinn 26. júlí 2005 samþykkti fjármálaráðherra, sem fór með eignarhlut ríkisins í Landssíma Íslands hf. í samráði við ráðherranefnd um einkavæðingu, tillögu framkvæmdanefndar um einkavæðingu um að taka hæsta tilboðinu sem kom frá Skipti ehf. og hljóðaði upp á 66,7 milljarða kr. Kaupverðið var greitt til íslenska ríkisins hinn 6. september síðastliðinn eftir að samkeppniseftirlitið hafði samþykkt kaupin fyrir sitt leyti. Þegar kaupsamningurinn hafði verið gerður nú í sumar og ljóst var hversu mikið fé fengist fyrir hlut ríkisins í Landssímanum þá réð ríkisstjórnin ráðum um hvernig söluandvirðinu skyldi varið og kynnti tillögur um það 6. september síðastliðinn, sama dag og greiðslan barst. Þær tillögur eru nánar útfærðar í því frumvarpi sem hér er lagt fyrir hv. Alþingi. Við mótun þessara tillagna var það meginsjónarmið að stofna efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar, sem hér var áðan rædd, ekki í hættu en hún kveður skýrt á um að jafnvægi og stöðugleiki skuli ríkja í efnahagsmálum þjóðarinnar. Ráðstöfun söluandvirðisins verður í aðalatriðum tvíþætt samkvæmt frumvarpinu. Annars vegar er lagt til að drjúgum hluta söluandvirðisins verði varið til að greiða niður erlendar skuldir ríkisins. Þetta mun leiða til minni endurgreiðslu og vaxtabyrði fyrir ríkissjóð á komandi árum. Hins vegar er gert ráð fyrir að stærstum hluta söluandvirðisins, þ.e. 43 milljörðum kr., verði varið til þess á næstu árum að styrkja innviði samfélagsins, m.a. til að bæta þjónustu í heilbrigðiskerfinu, efla rannsóknar- og þróunarstarf og örva þannig frumkvöðlastarfsemi og nýsköpun í atvinnulífinu, treysta undirstöðu byggðar í landinu og skapa jöfn skilyrði til atvinnu með bættum samgöngum og jöfnun aðstöðu landsmanna hvað varðar aðgengi að fjarskiptum. Til þess að afstýra ofþenslu í efnahagslífinu, sem margir eru nú hræddir um, er gert ráð fyrir að meginhluti framkvæmdanna verði ekki fyrr en eftir að yfirstandandi stóriðjuframkvæmdum lýkur, þ.e. á tímabilinu 2007–2012. Með því að kveða á um ráðstöfun fjárins til svo langs tíma sem raun ber vitni er verið að eyða óvissu um hvert fjármunirnir fara og um leið tryggja að þeir nýtist sem best til þjóðþrifaframkvæmda sem annars yrði ekki kleift að ráðast í. Ég mun nú fara yfir helstu framkvæmdir sem frumvarpið kveður á um. Á árunum 2007–2010 verður 15 milljörðum kr. varið til framkvæmda í vegamálum. Með þessu er framkvæmdafé til vegagerðar meira en tvöfaldað á þessu tímabili. Helsta vegaframkvæmdin verður lagning Sundabrautar, sem lengi hefur verið á dagskrá, en til hennar verður varið 8 milljörðum kr. og er sú ráðstöfun til þess að gera þá framkvæmd mögulega. Mikið var talað um hana ásamt ýmsum öðrum framkvæmdum þegar samgönguáætlun var hér síðast til umræðu. Þannig verður hægt að ljúka fyrri áfanga Sundabrautar upp í Geldinganes og samhliða er gert ráð fyrir að ráðist verði í seinni áfangann upp á Kjalarnes en hann verði fjármagnaður í einkaframkvæmd sem á eftir að útfæra nánar. Val á öðrum vegaframkvæmdum sem gert er ráð fyrir að fjármagnaðar verði af söluandvirði Landssímans réðst fyrst og fremst af því hvað Vegagerðin taldi brýnustu verkefni í samgöngumálum landsmanna og allt eru þetta verkefni sem koma við sögu á samgönguáætlun og hafa allar verið margræddar á hv. Alþingi því það eiga alþingismenn a.m.k. sameiginlegt að allir hafa mikinn áhuga á samgöngubótum í landinu. Einnig má nefna breikkun Reykjanesbrautar, gerð gatnamóta við Nesbraut, framkvæmdir við Vestfjarðaveg, Tröllatunguveg um Arnkötludal, Þverárfjallsveg, Norðausturveg, nýja brú yfir Hornafjarðarfljót, vegtengingu yfir Hvítá í Árnessýslu og Suðurstrandarveg vestur af Þorlákshöfn. Herra forseti. Það er líka öllum ljóst og mikil samstaða er um það á hv. Alþingi að heilbrigðisþjónusta er svo sannarlega lykilatriði í nútímavelferðarþjóðfélagi, góð og fullkomin heilbrigðisþjónusta. Samkvæmt frumvarpinu verður 18 milljörðum kr. varið til að ljúka mikilvægum áföngum í byggingu nýs hátæknisjúkrahúss sem áformað er að reisa á Landspítalalóðinni við Hringbraut. Áætlaður heildarkostnaður við þá uppbyggingu er mikill eða rúmlega 40 milljarðar kr. Með því framlagi sem frumvarpið gerir ráð fyrir verður hægt að ljúka skipulagsvinnu og undirbúningi svæðisins, byggja slysa- og bráðaþjónustu, sem er mjög brýnt verkefni, og reisa hús fyrir rannsóknir. Þessi framkvæmd ein og sér mun stuðla að mikilli byltingu í heilbrigðisþjónustu fyrir alla landsmenn og mun hafa mikil áhrif á að bæta heilsu og bjarga mannslífum. Engum Íslendingi blandast hugur um hversu mikilvægt löggæslu- og björgunarstarf Landhelgisgæsla Íslands vinnur og á hv. Alþingi hefur til margra ára verið talað um nauðsyn þess að við mundum smíða fullkomið varðskip og björgunarskip, bæði til að þjóna landhelgisgæslu og björgunarstarfi. Okkur er það jafnframt ljóst að flugvél Landhelgisgæslunnar er komin mjög til ára sinna og þótt hún hafi þjónað okkur öllum mjög vel í langan tíma er kominn tími til að við endurnýjum þennan tækjakost með því að smíða nýtt skip og kaupa nýja flugvél sem getur þjónað þeim aðstæðum sem uppi eru í dag. Gert er ráð fyrir að 3 milljörðum kr. verði varið til þessa verkefnis sem ég veit að er mikil samstaða um hér á hv. Alþingi. Í samræmi við það markmið ríkisstjórnarinnar að efla nýsköpun og endurnýjun í atvinnulífinu verður eigið fé Nýsköpunarsjóðs aukið um 2,5 milljarða kr. samkvæmt frumvarpinu. Nýsköpunarsjóður var stofnaður 1998 og fyrir liggur að hann hefur farið í marga góða hluti en hann hefur ekki lengur bolmagn til nýfjárfestinga og þess vegna hefur hann beint kröftum sínum að því að verja þær fjárfestingar sem hann hefur þegar ráðist í. Gert er ráð fyrir að hluta af þessu fjármagni eða 1,5 milljörðum kr. verði varið með þeim hætti að Nýsköpunarsjóður standi að því ásamt lífeyrissjóðunum og fjármálastofnunum og hugsanlega öðrum fjárfestum að fjárfesta í svokölluðum sprotafyrirtækjum. Gert er ráð fyrir að Nýsköpunarsjóður eigi ekki meira en 50% í slíkum sjóði eða sjóðum og nú eiga sér stað viðræður við lífeyrissjóði og fjármálafyrirtæki um þetta mál og hefur það fram að þessu gengið mjög vel. Í anda þess meginmarkmiðs frumvarpsins að styrkja innviði samfélagsins verður 2,5 milljörðum varið til uppbyggingar í samræmi við fjarskiptaáætlun. Þetta mál var mjög til umræðu þegar verið var að ræða sölu Símans á Alþingi síðasta vor og sumir héldu því fram að ólíklegt væri að hægt væri að koma á góðu sambandi um allt landið við sölu Símans, en við mörg héldum því fram að því væri einmitt öfugt farið, að með því að ríkið drægi sig út úr þeim rekstri og væri ekki að binda fé í samkeppnisrekstri skapaðist svigrúm til þess að fara í ýmislegt sem annars væri ekki hægt að fara í, þar á meðal að koma á betra fjarskiptasambandi í landinu. Ráðstöfun fjár til þessa málaflokks miðar að því í fyrsta lagi að auka öryggi vegfarenda með bættri farsímaþjónustu á þjóðvegum landsins og í öðru lagi er gert ráð fyrir að fjármunum verði varið til að stuðla að dreifingu stafræns sjónvarps um gervihnött með stórbætta þjónustu fyrir sjófarendur og strjálbýlið að leiðarljósi. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir öflugri uppbyggingu á háhraðatengingum á þeim svæðum sem ekki er líklegt að verði þjónað á markaðslegum forsendum. Samgönguráðherra mun á næstunni flytja frumvarp sem þegar liggur fyrir um stofnun fjarskiptasjóðs en í gegnum þann sjóð verður fjármagni útdeilt í samræmi við framangreind markmið. Þá er lagt til að farið verði í stórátak í uppbyggingu búsetuúrræða og þjónustu við geðfatlaða með því að ráðstafa til málefnisins 1 milljarði kr. af söluandvirði Símans. Miðað er við að 150 einstaklingar muni njóta góðs af þeirri uppbyggingu, einstaklingar sem eru í brýnni þörf. Það var mat manna að það væri ekki síst á þeim vettvangi, þar sem afar miklar þarfir blöstu við, sem væri nauðsynlegt að nota þetta tækifæri til að koma til móts við þessa einstaklinga og þær aðstæður sem þar eru uppi. Síðast vil ég nefna að það þótti vel við hæfi af hálfu ríkisstjórnarinnar að minnast þess með myndarlegum hætti að árið 2011 verða 100 ár liðin frá stofnun Háskóla Íslands og 200 ár frá fæðingu Jóns Sigurðssonar. Af því tilefni er lagt til að varið verði 1 milljarði kr. til að reisa nýtt hús fyrir Stofnun íslenskra fræða – Árnastofnun, en sú stofnun verður til við samruna Örnefnastofnunar, Orðabókar Háskólans, Íslenskrar málstöðvar og Stofnunar Sigurðar Nordals. Menntamálaráðherra mun á næstunni flytja frumvarp um þessa sameinuðu stofnun. Í þessu nýja húsi verður hægt að hýsa þjóðargersemar okkar, handritin, við bestu hugsanlegu aðstæður og að sjálfsögðu verður þess gætt að þau verði almenningi sem aðgengilegust. Í húsinu verður miðstöð íslenskra fræða, stofnun sem hýsir hugvísindi okkar, og allir eru sammála um að mun leysa úr brýnni þörf sem er fyrir hendi, m.a. þörf Háskóla Íslands, sem verður þess valdandi að háskólinn getur beitt í auknum mæli kröftum að öðrum mikilvægum verkefnum. Herra forseti. Ég ætla ekki að fara mikið fleiri orðum um frumvarpið, það skýrir sig að mestu sjálft. Það má eins og alltaf áður að sjálfsögðu deila um hvernig verja beri svo miklum fjármunum sem raun ber vitni. Ég tel að ríkisstjórnin hafi nálgast þetta verkefni af ráðdeild og ábyrgð og ég vonast til að hv. þingmenn geti sameinast um þau þjóðþrifamál sem frumvarpið kveður á um að verði hrint í framkvæmd. Allt eru þetta mál sem vart þarf að deila um. Með þessu frumvarpi vill ríkisstjórnin undirstrika að einkavæðingin var ekki í þágu fárra heldur þjóðarinnar allrar. Hún gerir ríkinu kleift að styrkja innviði samfélagsins öllum landsmönnum til hagsbóta og ekki síst komandi kynslóðum. Ég tel að þessi sala Símans og einkavæðing hans hafi tekist einstaklega vel og í reynd miklu betur en margir spáðu á háttvirtu Alþingi. Um þetta mál var mikil umræða og þar gætti oft á tíðum nokkurrar svartsýni. Ég tel að í ljós hafi komið að sú svartsýni hafi verið óþörf og átti ekki við rök að styðjast. Nú liggur þetta fyrir og nýir eigendur hafa tekið við þessu ágæta fyrirtæki. Það fyrirtæki verður í samkeppni við önnur fyrirtæki á sama markaði. Það liggur alveg ljóst fyrir að ekki var lengur þörf fyrir ríkið að vera í þessum rekstri. Ég er viss um að það á eftir að koma enn betur í ljós. En mikilvægast af öllu er að okkur ber að losa fjármagn til mikilvægra samfélagsverkefna ef er ekki lengur ástæða og nauðsyn fyrir ríkið til að þjóna slíkum markaði. Ríkissjóður á ekki að stunda samkeppnisrekstur. Það hefur ríkisstjórnin haft að leiðarljósi og um það ættu allir að geta verið sammála. Með því að stunda samkeppnisrekstur eru menn að binda fjármagn sem þeir geta notað annars staðar. Þá er í reynd komið í veg fyrir að ríkið geti sinnt sínu hlutverki eftir því sem best verður á kosið. Það hefur komið vel í ljós, nú þegar þessu máli er lokið, að við erum á réttri leið í þeim efnum. Ég vil, hæstv. forseti, leggja til að að lokinni þessari umræðu verði frumvarpinu vísað til fjárlaganefndar.

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir niðurlagsorð hæstv. forsætisráðherra en ég óskaði eftir andsvari vegna þess að mig langar að vita - það gæti skýrt umræðuna þegar á líður - hvað er á ferðinni í raun og veru. Erum við að tala um fjárlög? Erum við að tala um framtíðarfjárlög? Erum við að tala um Landssímafjárlög eða erum við að tala um fjáraukalög? Erum við í reynd að tala um að þingið sem kosið verður 2007 verði að einhverju leyti svipt fjárstjórnarvaldi sínu? Erum við að tala um að stefna þessarar ríkisstjórnar skuli ná yfir 2–3 kjörtímabil í viðbót eða hvað erum við að tala um? Í niðurlagi frumvarpsins segir, í athugasemdum frá fjárlagaskrifstofu: „Fyrirhugað er að sækja um útgjaldaheimildir í fjáraukalögum 2005 og fjárlögum áranna 2007–2012 ...“ Eins og ég skil þetta mál er um frumvarp til laga að ræða sem síðar þarf að leita sérstakra heimilda fyrir í fjárlögum framtíðarinnar. Mig langar þess vegna til að kalla eftir því hjá hæstv. forsætisráðherra hvernig hann skilur þetta frumvarp og hvert gildi það hafi.

Herra forseti. Ég tel að þetta sé mjög einfalt og mjög gott að hv. þingmaður spurði um þetta. Ég vænti þess að þingmenn geti sameinast um að samþykkja frumvarpið. Þá liggur fyrir mjög skýr vilji Alþingis um hvað gera skuli við fjármagnið. Við getum skipulagt framkvæmdina í framhaldi af því. Auðvitað getur meiri hluti Alþingis ávallt breytt lögum. Ef meiri hluti Alþingis vill seinna meir breyta lögum og draga eitthvað af því til baka sem Alþingi hefur áður samþykkt þá liggur það ljóst fyrir. Mér finnst hins vegar afar ólíklegt að einhver vilji gera það. Við höfum samþykkt ýmsar áætlanir fram í tímann, vegáætlanir og margar fleiri áætlanir. Við byggjum á því og það hefur ekki verið til siðs að breyta því. Ég tel að með samþykkt frumvarpsins liggi vilji Alþingis skýrt fyrir.

Virðulegi forseti. Það má þá skilja málið þannig að í reynd sé um eins konar ígildi þingsályktunartillögu að ræða, þ.e. yfirlýsing um hver sé vilji Alþingis. En þá hefði kannski verið eðlilegra að hafa þetta í formi þingsályktunartillögu. Það skiptir vissulega máli að þetta er lagt fram sem lagafrumvarp. Það má vel vera að eftir næstu kosningar komi önnur ríkisstjórn sem hafi aðrar áherslur, aðra forgangsröð og vilji jafnvel nýta fjármagnið að einhverju leyti til að bæta kjör aldraðra, fatlaðra og annarra slíkra hópa sem við viljum leggja lið. Mér finnst skipta miklu máli að strax í upphafi umræðunnar séu hv. þingmenn með það á hreinu hvort um er að ræða lagafrumvarp, þingsályktunartillögu eða ígildi langtímafjárlaga. Mér finnst það skipta máli. Ég held að það sé mikilvægt að þessir hlutir liggi skýrt fyrir í umræðunni, líka upp á framtíðina að gera.

Herra forseti. Eins og ég sagði áðan þá tel ég að að samþykktu þessu frumvarpi sé það bindandi. Mér þykir afar ólíklegt að menn fari að breyta því síðar. Ef einhver slíkur vilji er fyrir hendi þá vænti ég þess að hann komi skýrt fram við meðferð málsins. Vilji t.d. þingmenn Samfylkingarinnar gera þetta öðruvísi, ekki ráðstafa fjármagni til hátæknisjúkrahúss eða einhvers annars, þá verður það að koma fram við umfjöllun málsins. En ég tel að málið sé þess eðlis að mér finnst það frekar ólíklegt. Það var miðað við að fénu yrði ekki ráðstafað til rekstrar heldur í fjárfestingar til framtíðar. Það er kjarninn í þessu frumvarpi. Ég vænti þess að um það geti náðst rík samstaða á Alþingi og tel það mjög mikilvægt.

Herra forseti. Hæstv. forsætisráðherra lýsti því að allir væru mjög ánægðir með þessa ráðstöfun, sölu Símans o.s.frv. Ég minni á að á milli 70 og 80% þjóðarinnar var andvígur sölu á grunnkerfi Símans fram á síðasta dag samkvæmt skoðanakönnunum. Meira að segja eftir að Síminn var seldur og loforðalistinn kom fram voru menn enn óánægðir með söluna. Þess vegna spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Finnst honum það eðlileg viðbrögð, og í takt við það sem hann og aðrir bjuggust við, að eitt fyrsta verkið var að loka starfsstöðvum Símans á Blönduósi og Siglufirði og láta að því liggja að í farvatninu væru frekari lokanir? Þar er ekki samkeppninni fyrir að fara til að tryggja þjónustu. Finnst hæstvirtum ráðherra þetta allt í lagi?

Herra forseti. Það verða alltaf einhverjar breytingar í rekstri allra fyrirtækja. Ég ætla ekki að dæma um þær breytingar sem þarna hafa orðið. Það er hins vegar engin trygging fyrir því að engar breytingar yrðu ef ríkið stæði í rekstrinum. Mér finnst hv. þingmaður hafa mikla oftrú á ríkisrekstri. Mér virðist sem hann telji að með ríkisrekstri sé nánast allt fullkomið og alltaf geti allir verið ánægðir með ríkisrekstur. Ég held því ekki fram að alltaf verði allir ánægðir með ákvörðun þessa nýja fyrirtækis. En það er engin ástæða til að hafa þessa gífurlegu oftrú á rekstri í höndum ríkisins, að þar með sé allt tryggt til allrar framtíðar. Ég held að það sé misskilningur hjá hv. þingmanni.

Herra forseti. Okkur, mér og forsætisráðherra, greinir á um skilgreininguna á fjarskiptum. Fjarskipti eru að mínu viti grunnþjónusta, ekki síst út um hinar dreifðu byggðir. Þær standa undir jafnrétti í búsetu, í atvinnulífi o.s.frv. Eitt af hlutverkum hins opinbera er að tryggja jafnréttið að því leyti. Hæstv. ráðherra svaraði því ekki hvort honum fyndist eðlilegt og sjálfsagt, sem fyrstu viðbrögð nýs fyrirtækis, sem hann kallar svo, að loka starfsstöðvum í einu mesta dreifbýli á Íslandi á afskiptum stöðum, þar sem maður hefði heldur haldið að tryggja og bæta þyrfti þjónustuna. Voru ekki settar neinar kvaðir á fyrirtækið um að það sýndi samfélagslegan vilja, vilja til að taka þátt í samfélagsþjónustu í atvinnulífi á viðkomandi stöðum? Strax daginn eftir söluna ganga þeir svona fram. Er hæstv. ráðherra sáttur við þessa framkomu?

Herra forseti. Ég held að það sé engin leið fyrir ríkisstjórn á hverjum tíma að fara með puttana í samkeppnisrekstur, eins og hv. þingmaður gefur til kynna að gera þurfi. Nú er það svo að ríkið á 100% í póstinum. Ég veit ekki betur en að ýmsar breytingar hafi orðið á starfi þess fyrirtækis þótt ríkið eigi það, vegna þess að það hafa orðið margvíslegar breytingar í heiminum. Menn eru hættir að skrifa bréf og það eru alltaf að verða ... 

Virðulegi forseti. Ég hygg að hæstv. forsætisráðherra sé aðeins of fljótur á sér þegar hann hrósar happi yfir því hve einkavæðingin á Símanum hafi tekist vel. Ég tel að það ferli sé í raun aðeins að byrja og þetta frumvarp sé til marks um það. Nú stendur upp á okkur hvernig við ætlum að verja þeim fjármunum. Það verður líka gaman að fylgjast með því hvernig Símanum reiðir af í höndum hinna nýju eigenda. Það er að mínu mati partur af einkavæðingarferlinu. En mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort ríkisstjórnin hafi hugsað fyrir því hvernig hún ætli að innheimta vegtolla af síðari hluta Sundabrautar. Fram hefur komið að það eigi að verða einkaframkvæmd. Ég veit ekki betur en að varðandi Hvalfjarðargöngin sé áskilið að bannað sé að innheimta vegtolla á svæðinu frá syðri hluta Hvalfjarðarganga til Reykjavíkurhafnar á þeim tíma sem enn eru innheimt veggjöld af Hvalfjarðargöngum. Það væri fróðlegt að fá að heyra af því.

Herra forseti. Ég get því miður ekki svarað spurningunni á þessu stigi. Þetta mál er á byrjunarreit. Það er verið að fara yfir það. Það er ásetningur ríkisstjórnarinnar að hægt verði að ljúka Sundabrautinni í heild sinni fyrir 2010. Ég vænti þess að um það geti náðst góð samstaða. En hvernig því verður nákvæmlega hagað er ekki hægt að segja til um sem stendur. En ég vona að ekki líði of langur tími áður en við fáum heildarmynd af því máli. Í því verður unnið. Það er eðlilegt að spurt sé en ég get á þessu stigi ekki svarað spurningu hv. þingmanns nákvæmar en þetta.

Virðulegi forseti. Þetta svar hæstv. forsætisráðherra veldur mér miklum vonbrigðum því að hér er um mjög stórt mál að ræða. Ég tel að við getum ekki afgreitt þetta frumvarp frá hinu háa Alþingi fyrr en við höfum komist til botns í því hvernig við ætlum að fjármagna síðari hluta Sundabrautar, sem er mjög góð og þörf framkvæmd, hvernig við ætlum að fjármagna hana á sama tíma og við erum að innheimta veggjöld í Hvalfjarðargöngum. Við verðum að hafa í huga að vegtollurinn, sem hugsanlega verður settur á, verður hér innan marka höfuðborgarsvæðisins. Þetta verður vegtollur upp í einn af tíu borgarhlutum á Reykjavíkursvæðinu, upp á Kjalarnes, og líka vegtollur áfram norður á svæðin fyrir ofan Hvalfjörð, norður í land og vestur á firði. Ef við ætlum á sama tíma að innheimta veggjöld í Hvalfjarðargöngum lendum við strax í miklum vandræðum. Það er mikill ábyrgðarhluti fyrir okkur sem hér erum að við hugsum fyrir svona hlutum áður en við afgreiðum lagafrumvörp frá hinu háa Alþingi eins og mér sýnist að ríkisstjórnin ætli að gera.

Hæstv. forseti. Ég ætlaði að spyrja eftir því sama og hv. síðasti ræðumaður gerði og ég tek eftir því að hæstv. ráðherra veitti honum ekki andsvar í síðara sinni sem hann gat þó gert. Ég tel að þarna sé mjög undarlega að verki staðið. Menn taka ákvarðanir um að fara í einkaframkvæmd, lýsa því yfir og setja það í skýringar með lagatexta að það eigi að gera án þess að hafa upplýsingar um með hvaða hætti standa eigi að þessum málum. Er það virkilega ætlunin að sama fólkið og á að afhenda Hvalfjarðargöngin skuldlaus til ríkisins eftir 20 ára rekstur eigi að borga þessa vegaframkvæmd líka? Ég held að menn hljóti að geta svarað þessari pólitísku spurningu. Ætla menn í þessa göngu svona? Það er gersamlega óviðunandi að menn standi þannig að málum. Mér finnst að hæstv. ráðherra ætti að geta svarað því hvort vilji hans standi til þess.

Herra forseti. Mér finnst hv. þingmaður bregðast afar undarlega við þessu máli með Sundabrautina. Það er verið að setja 8 milljarða í þessa brýnu framkvæmd. Ég held að það hljóti að vera ljóst að það hafi verið pólitískt ómögulegt að þessir 15 milljarðar færu eingöngu í það eina mannvirki. Ég á ekki von á að um það geti verið pólitísk samstaða hér á Alþingi. Það er hins vegar mjög mikilvægt, og ég vona að hv. þingmenn séu sammála því, að lokið verði við þetta mannvirki og unnið í því en hv. þingmenn virðast ekki hafa neina þolinmæði í að farið sé yfir málin. Ég veit ekki hvernig þeir eru vanir að vinna, ég átta mig ekki á því. Við erum nýlega búin að taka ákvörðun um að gera þessa tillögu og síðan er verið að vinna í málinu. Eigum við ekki að sjá hvað kemur út úr því? Ég hef ýmsar hugmyndir sjálfur og ýmsir aðrir um hvernig megi leysa það og ég tel að það sé ekki orðið nægilega þroskað til að ræða það frekar á Alþingi, það getum við gert síðar. En ég vona þá að hv. þingmenn hafi einhverjar hugmyndir um það.

Hæstv. forseti. Það er ekki eins og verið sé að ræða þessi mál í fyrsta sinn núna. Það er búið að margræða þetta við hæstv. samgönguráðherra á undanförnum missirum og árum og þetta hefur margoft komið til umræðu á hv. Alþingi. Svo mætir ríkisstjórnin með lagafrumvarp í þinginu og þá eru ekki svör við þessum spurningum. Hæstv. ráðherra segir bara: Við erum að vinna í málinu. Það er ágætt ef skýringarnar fást áður en menn afgreiða málið út úr nefnd. 

Virðulegi forseti. Þau verkefni sem hér er lagt til að ráðist verði í á næstu árum eru öll góðra gjalda verð, mjög áhugaverð verkefni og mikilvægt að í þau verði ráðist. Vel má vera að menn kynnu að hafa forgangsraðað þessum verkefnum á annan hátt ef aðrir hefðu komið að þessu enda mýmörg verkefni sem ráðast má í í samfélaginu sem horfa öll til framfara. Ég leyfi mér að fullyrða að þau verkefni sem hér er lagt til að ráðist verði í á næstu árum horfa öll til framfara. Ég get hins vegar tekið undir þau sjónarmið sem hér hafa komið fram hjá tveimur þingmönnum að það er verðugt umhugsunarefni hvort það muni skipta sköpum í framtíðinni hvaðan af landinu menn koma til höfuðborgarinnar, hvort menn þurfa að greiða fyrir það eða ekki. Við hljótum einnig að velta því fyrir okkur hvernig á því standi að til að mynda tvöföldun Suðurlandsvegar er ekki á þessum forgangslista, sem hér er verið að dreifa fjármunum í. Án efa má víða finna verkefni sem aðrir hefðu viljað sjá inni en eru ekki í þessum potti. En gott og vel. Verkefnin eru öll áhugaverð, ég geri ekki lítið úr því. Í þessu samhengi má geta þess að þingmenn Samfylkingarinnar voru fyrstir til að leggja fram þingsályktunartillögu um að ráðist yrði í byggingu hátæknisjúkrahúss í Reykjavík. Hér hefur því einnig verið farið í smiðju stjórnarandstöðunnar og það er vel. Það sem er kannski umhugsunarvert, og það sem stendur upp úr að þessum orðum sögðum, er að það liggur í reynd ekkert fyrir hvers konar plagg hér er á ferðinni. Hæstv. forsætisráðherra lýsti því aðspurður að hér væri um einhvers konar þingsályktunartillögu eða stefnuyfirlýsingu þingsins til framtíðar að ræða og við hljótum að spyrja okkur: Af hverju á þetta þing, af hverju á það þing sem nú situr, að taka fram fyrir hendurnar á því þingi sem verður kjörið 2007? Af hverju á þetta þing að taka fram fyrir hendurnar á þeirri ríkisstjórn sem þá mun sitja? Það hljóta að vera spurningar sem við veltum fyrir okkur og í öðru lagi hljótum við einnig að velta fyrir okkur þeirri spurningu hvort eðlilegt er, eða hvort það gengur einfaldlega upp, að leggja þetta frumvarp fram í lagaformi við hliðina á fjárlögum og ætlast síðan til þess að fjárlög kveði á um þessar heimildir á hverju einasta ári. Þeir sem til þekkja vita að fjárlög breyta ekki almennum lögum og það er mikilvægt að þessi atriði séu á hreinu upp á framtíðina að gera. Með því að leggja þetta fram með þessum hætti gætu menn skapað svo miklar væntingar, sem hefur stundum verið kallað lögmætar væntingar, um að ráðist verði í ákveðin verkefni að það kunni að valda ríkinu bótaskyldu á síðari stigum ef fallið verður frá þeim að einhverju leyti. Þar af leiðandi er mjög áhugavert að velta þessu upp í umræðunni. Ég man ekki til þess að sérstök lög hafi verið sett um ráðstöfun fjármuna svo langt fram í tímann. Við höfum vitaskuld samgönguáætlanir og ýmsar aðrar áætlanir, sem reyndar hefur verið breytt frá ári til árs eftir því hvernig vindar hafa blásið, en ég man ekki eftir því að þetta hafi verið sett í lög með þessum hætti. Það kunna hins vegar að vera ýmis sjónarmið fyrir því að gera það vegna þess að það kann að skapa mikla óvissu í efnahagslífinu ef jafnmiklir fjármunir liggja fyrir. Eins og hæstv. forsætisráðherra orðaði það ágætlega þá ríkir óvissa um í hvaða farveg þeir munu renna. Því vegast margvísleg sjónarmið á í umræðunni en við hljótum að velta því fyrir okkur hvaða rétt það þing sem nú situr hefur til þess að taka fram fyrir hendurnar á þingum sem koma til með að sitja í framtíðinni. Í stjórnarskránni er kveðið á um að menn skuli ráðstafa fjármunum eitt ár fram í tímann en það er ekki bannað að gera það til lengri tíma. En aðeins er gert ráð fyrir að fjárlög gildi til eins árs. Það er einnig athyglisvert að skoða þetta í sögulegu samhengi því að eins og hér hefur komið fram hafa margir upplifað þetta sem tilskipanir ráðherra langt fram í tímann um það hvernig þessum fjármunum skuli eytt. Það hefur oft verið skilgreint á þann veg að fjárstjórnararéttur þingsins sé í raun og veru lyklavöldin að þjóðarbúinu og því sé að sumu leyti verið að taka þessi völd af þinginu á þeim þingum sem eiga eftir að sitja á komandi árum. Þetta þarf vissulega að hafa í huga. Það er kannski einnig vert í þessu samhengi af því að ég er að velta fyrir mér hvað er hér á ferðinni, þ.e. hliðarfjárlög, fjáraukalög, langtímafjárlög, samgönguáætlun, þingsályktunartillaga. Það tók þingin í Evrópu langan tíma, jafnvel breska þingið tvær aldir, að ná þeim völdum til sín að fara með annars vegar skattlagningarvald og hins vegar að geta ráðið útgjöldum ríkisins. Í sögulegu samhengi eru það því athyglisverðar spurningar sem vakna þegar málin eru sett fram á þann hátt sem hér er gert. Í Evrópu hafa á undanförnum árum m.a. verið kveðnir upp dómar hjá Evrópudómstólnum þar sem menn hafa getað byggt rétt á því sem hefur verið kallað lögmætar væntingar, þ.e. ef breytingar verða svo miklar á umhverfi manna að þeir hafa ekki getað gert ráð fyrir því þá eigi þeir í raun og veru rétt á bótum frá íslenska ríkinu. Reyndar eru fordæmi fyrir slíkum niðurstöðum hjá íslenskum dómstólum. Fyrir um 40 árum þegar minkaeldi var bannað gat einstaklingur sem hafði nýverið reist slíkt bú byggt rétt á því og fengið bætur sökum þess að hann gat ekki séð það fyrir að umhverfinu yrði breytt jafnskjótt og raun bar vitni. Þær lögmætu væntingar sem þingið og löggjafinn skapa með svona yfirlýsingum kunna á síðari stigum að gera mönnum mjög erfitt um vik að breyta frá því sem áður hefur verið ákveðið. Það er þetta sem ég hef í huga þegar ég velti upp þeirri spurningu hvort það þing sem nú situr hafi sérstakt umboð frá kjósendum til að taka fram fyrir hendurnar á því þingi sem kann að sitja eða vera kosið 2007, ríkisstjórn sem þá situr o.s.frv. Það er mikilvægt að menn velti þessu fyrir sér vegna þess að eins og kom fram í andsvari hæstv. forsætisráðherra þá liggur ekki alveg ljóst fyrir hvers konar yfirlýsing hér er á ferðinni. En þetta er a.m.k. lagt fram sem frumvarp til laga um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands. Þar af leiðandi er þetta lagt fram í sérstöku lagaformi sem ekki verður breytt með fjárlögum en gert er ráð fyrir því í athugasemdum að síðan þurfi að fjalla sérstaklega um þessi útgjöld í fjárlögum. Væntanlega mun fjárlaganefnd að einhverju leyti fjalla um þessar spurningar og skoða hvort hér sé þannig um hnútana búið að það fái að öllu leyti staðist. Ég hlýt einnig að velta upp þeirri spurningu, og vonast eftir svari hæstv. forsætisráðherra við henni, hvort þeim fjármunum sem hér um ræðir, 66,7 milljörðum kr., verði haldið sérstaklega aðgreindum frá öðrum fjármunum ríkissjóðs á komandi árum. Eða er um að ræða ákveðið hlutfall eða hluta úr ríkissjóði sem renni til þessara verkefna? Það kann einnig að skipta máli í framtíðinni hvort menn hafi einhverja möguleika á að breyta þessu eða setja fjármuni í önnur verkefni án þess að bótakröfur kunni að rísa. Að sjálfsögðu er það þannig að ef þingið samþykkir viljayfirlýsingu í þessum farvegi þá gerir fólk ráð fyrir því að það muni verða að veruleika. Það er ekki óeðlilegt að menn geri ráð fyrir því. Það er spurning hvort ástæða sé til þess að þessum fjármunum verði haldið sérstaklega aðgreindum frá öðrum fjármunum ríkissjóðs. Það kemur einnig fram í frumvarpinu sem hér liggur fyrir að ætlunin er að stofna a.m.k. tvo sjóði, þ.e. leggja til 1 milljarð kr. í Nýsköpunarsjóð og síðan 1,5 milljarð kr. í viðbótarframlag á árunum 2007–2009 til að standa undir hlutdeild í stofnun nýrra samlagssjóða, með lífeyrissjóðum og öðrum fjárfestum. Ég held að það mundi skipta miklu máli fyrir þingið, áður en það afgreiðir þetta mál, að það liggi fyrir hvernig þessir sjóðir verða upp byggðir. Verður stjórn yfir þeim? Hvernig verða þær skipaðar og hvernig á að ráðstafa þessum fjármunum? Þetta skiptir ekki síður máli varðandi fjarskiptasjóð sem ætlunin er að koma á laggirnar, þ.e. að leggja 2,5 milljarða kr. til nýs fjarskiptasjóðs sem hafi það hlutverk að stuðla að uppbyggingu á sviði fjarskiptamála, m.a. er ætlað að ráðstafa einum milljarði í það verkefni á árinu 2005. Ég held að það væri ábyrgðarhlutur af hálfu þingsins að afgreiða þetta mál áður en fyrir liggur hvernig með fjármunina verði farið, hvernig þeim verði úthlutað og betur skilgreint í hvaða verkefni þessir fjármunir eiga að fara. Ég tel afar erfitt að hleypa hæstv. ríkisstjórn, sem nú situr, út með 2,5 milljarða kr. upp á vasann án þess að hún hafi nokkur nánari fyrirmæli um hvernig eigi að verja þeim fjármunum og hvernig með þá skuli farið. Það væri hollt og gott fyrir afgreiðslu þessa máls, áður en til afgreiðslu þess kemur, að fyrir lægi einhvers konar stofnsamþykkt um hvernig áðurnefndir sjóðir komi til með að líta út, hvernig þeir muni ráðstafa fjármunum sínum og ekki síður hvernig eignum þeirra verði ráðstafað. Verður um að ræða eignir sem verði leigðar fjarskiptafyrirtækjum? Eða hvernig hyggjast menn vinna þessa hluti? Ég tel mikilvægt að menn hugsi þetta alla leið áður en málið verður afgreitt í þinginu. Hér virðist hins vegar um að ræða einhvers konar sambland af þingsályktunartillögu, viljayfirlýsingu og heimild til að ráðstafa fjármunum. Þá er þetta reyndar farið að líta út eins og - ég veit ekki hvað ég á að kalla það - pólitískur gambítur eða að menn séu að draga pótemkíntjöld fyrir það sem máli skiptir. Ég held að það sé afar mikilvægt að hið háa Alþingi fari vandlega yfir málið og viti nákvæmlega hvað er á ferðinni áður en það verður afgreitt endanlega. Hér hefur verið nefnt að um nýja leið sé að ræða. Ég man a.m.k. ekki eftir því að svona langtímaútdeiling fjármuna hafi átt sér stað í lögum. Hér er um nýja leið að ræða og menn verða þá að vita hvað hún hefur í för með sér, hvernig menn ætla að vinna þetta, að það sé nákvæmlega njörvað niður hvernig menn hugsa þessa sjóði og hvernig þeim er ætlað að vinna í framtíðinni. Það mun best að tryggja það svo 

Frú forseti. Mér finnst þetta mál afskaplega einfalt. Eign ríkisins var seld fyrir tæpa 70 milljarða kr. Það eru ekki reglulegar tekjur og eðlilegt að Alþingi taki sérstaka ákvörðun um ráðstöfun söluverðsins og það er lagt til með þessu frumvarpi. Auðvitað er það skuldbindandi fyrir framtíðina og auðvitað verður fólk að geta treyst því að við það verði staðið. Það er skuldbindandi fyrir þá flokka sem að málinu standa en ég trúi ekki öðru en að allir flokkar á Alþingi muni standa að því. Ég hef enga trú á öðru. Að því er varðar fjarskiptasjóð þá verður frumvarp lagt fram um hann næstu daga. Þar kemur skýrt fram hvernig því skal háttað. Ég vil líka taka fram að það lá fyrir, í umræðum um söluna síðasta vor, að gera mætti ráð fyrir að lagt yrði fram frumvarp til laga 

Virðulegi forseti. Ég skildi það þannig, þegar þetta frumvarp var lagt fram, að það yrði skuldbindandi fyrir ríkisvaldið inn í framtíðina, þ.e. að um lagafrumvarp væri að ræða um ráðstöfun á tilteknum fjármunum sem væntanlega yrðu sérgreindir á einhvern hátt. En það segir, með leyfi forseta, í athugasemdum Fjárlagaskrifstofu hér í lokin: „Fyrirhugað er að sækja um útgjaldaheimildir í fjáraukalögum 2005 og fjárlögum áranna 2007–2012 í samræmi við frumvarpið, eins og það verður að lögum.“ Skilningurinn á því hvort um lög sé að ræða eða einhvers konar yfirlýsingu skiptir verulegu máli. Skilningur hæstv. forsætisráðherra er sá, ef ég skil hann rétt, að hér sé um skuldbindandi yfirlýsingu þingsins að ræða. 

Frú forseti. Ég tek það fram einu sinni enn að ég tel ljóst að þetta er skuldbindandi að samþykktu frumvarpinu en að sjálfsögðu verður að taka tillit til þess í fjárlögum hvers árs, eins og með öll önnur útgjöld ríkisins. Í fjárlögum hvers árs þarf ávallt að vera yfirlit yfir öll útgjöld ríkisins. Þar eru útgjöld sem menn ákveða fyrir hvert ár. En það er líka svo að við höfum skuldbundið okkur til lengri tíma í ýmsum málum og það er ekkert nýtt. Ef við byrjum á húsi, t.d. eins og spítala, þá hlýtur það að vera ásetningur okkar að ljúka við það. Það er ekki í fyrsta skipti sem það er gert á Íslandi.

Virðulegi forseti. Þá liggur líka fyrir að hér er brotið í blað hvað það varðar að þing á hverjum tíma telur sig hafa til þess heimildir að ráðstafa fjármunum langt inn í framtíðina, geti það sett tiltekið fjármagn í tiltekinn sjóð og tekið þá ákvarðanir langt fram í tímann þannig að það verði skuldbindandi fyrir alla, skuldbindandi fyrir komandi þing, skuldbindandi fyrir komandi ríkisstjórnir o.s.frv. Hér er í raun brotið í blað og ákveðið að fara nýja leið. Það er ekki óeðlilegt að menn ræði það í þaula hvort það þing sem nú situr hafi í raun heimild til að grípa fram fyrir hendurnar á þeim þingum sem kunna að verða kosin síðar, þeim ríkisstjórnum sem kunna að taka við o.s.frv. Það er eðlilegt að þetta sé rætt. Ég hins vegar fagna því að hæstv. forsætisráðherra hefur a.m.k. skýrt sitt sjónarmið í þessu máli. Hann lítur svo á að þetta sé heimilt og það er gott að sú yfirlýsing liggur fyrir.

Virðulegi forseti. Þetta er svolítið skondið, eftir innleggið frá því fyrr í dag þar sem Samfylkingin var með utandagskrárumræðu um stöðu efnahagsmála í landinu. Það er sannarlega gott fyrir okkur að vita að þetta er innlegg Samfylkingarinnar í þá umræðu, að það má alls ekki horfa til framtíðar. Það má ekki gera nein plön til framtíðar. Þeir vilja greinilega geyma þessa tæplega 67 milljarða kr. og ráðstafa þeim ekki. Það yrði fyrst erfitt að gera langtímaspár í hagkerfinu ef slík vinnubrögð yrðu viðhöfð. Við hljótum einnig að ráða það í orð hv. þm. Lúðvíks Bergvinssonar að Samfylkingin sé á einhvern hátt ósátt við þá ráðstöfun söluandvirðis fyrir Símann sem kemur fram í frumvarpinu. Það væri gaman að fá að heyra hvaða aðrar hugmyndir hv. þingmaður hefur.

Virðulegi forseti. Hafi hv. þingmaður verið í salnum þegar ég hóf mál mitt ætti hún að hafa heyrt mig lýsa því að öll þessi verkefni væru til bóta. Ég sagði að um væri að ræða framfarir á ýmsum sviðum og ég gerði á engan hátt lítið úr þessu verkefni. Ég benti hins vegar á að það skipti máli, samkvæmt þeim hugmyndum sem liggja fyrir, hvort menn mundu þurfa að greiða sérstakt gjald fyrir að koma til borgarinnar eftir því hvort þeir koma norðan og vestan að eða annars staðar frá. Mér fannst það mjög athyglisvert en nefndi einnig að ég saknaði þess að sjá ekki hugmyndir um framlög í að tvöfalda Suðurlandsveg. Ég gerði því ekki lítið úr þeim framkvæmdum sem hugmyndin er að ráðast í. Ég velti því hins vegar fyrir mér hvort eðlilegt væri að menn tækju svona ákvarðanir, að það þing sem nú situr skuli ráðstafa fjármunum til svo langs tíma. Við hefðum alveg getað hugsað okkur að þessir fjármunir 

Virðulegi forseti. Það er enginn að fara á taugum nema þá kannski hv. þingmaður Samfylkingarinnar vegna þess að hann virðist ekki hafa það alveg á hreinu hvort við á hinu háa Alþingi höfum umboð til þess að ráðstafa fénu eða ekki. Ég tel að við höfum umboð til að ráðstafa fé úr ríkissjóði. En eins og fram kom í máli hæstv. forsætisráðherra er hægt að breyta lögum eftir á. Hv. þingmaður Lúðvík Bergvinsson talaði um væntingar og að við værum hér að ræða um frumvarp til laga. Lögmætar væntingar geta einnig skapast þótt við séum að ræða þingsályktunartillögu. Það er því alveg ljóst að við höfum umboð til þessa. Mér finnst hafa verið farið mjög faglega í þetta mál en mér finnst erfitt að átta mig á þessari gagnrýni Samfylkingarinnar sem ætlar greinilega að búa hér til einhvern vafa um formsatriði sem liggja skýrt fyrir.

Virðulegi forseti. Þannig að það liggi fyrir þá hefur aldrei leikið neinn vafi á því að Alþingi hafi heimildir til að ráðstafa fjármunum. Á því hefur enginn vafi leikið. Hins vegar hefur vaknað spurningin um hvort hægt sé að ráðstafa fjármunum mörg ár fram í tímann, jafnvel áratugi, og sú spurning var borin upp. En vegna orða hv. þingmanns vildi ég upplýsa hana um að hér er verið að ræða frumvarp til laga en ekki þingsályktunartillögu eins og hv. þingmaður nefndi.

Hæstv. forseti. Ég held að við getum öll verið sammála um að vel hafi tekist til með sölu Símans. Með henni er leyst úr læðingi fé sem þjóðin á til að styrkja innviði samfélagsins. Hér er um það mikilvægan hluta af stjórn efnahagsmála að ræða að málið er sett fram í lagafrumvarpi. Það undirstrikar hve vel er staðið að efnahagsmálum í þessu landi, að gera þetta í lagaformi. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson var með miklar lögfræðilegar vangaveltur um þetta efni og hvort þetta væri heimilt. Af máli hans mátti samt ráða að honum fyndist það að mörgu leyti mjög skynsamlegt. En ég vil spyrja hv. þingmann: Hvernig hefði hann gert þetta með öðrum hætti?

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður skildi mál mitt alveg rétt, þ.e. ég held að á margan hátt sé afar skynsamlegt að menn skoði það vandlega hvernig eigi að ráðstafa miklu fé til að skapa ekki óvissu. Ég velti því hins vegar upp hvaða heimildir þingið hefur til þess að gera það með þeim hætti sem hér er lagt til. Ég vakti athygli á þeirri spurningu. Ég vakti einnig máls á því að ríkisstjórnin hefði getað forgangsraðað á annan hátt en hér er gert og nefndi m.a. sérstaklega að ég sé ekki tvöföldun Suðurlandsvegar í þessum fjármunum sem ég hefði kannski viljað sjá. Ég nefndi einnig að hugsanlega hefði mátt leggja þessa fjármuni inn í Seðlabankann ef menn hefðu viljað tryggja það að skapa ekki einhverja óvissu í efnahagsmálum. Það eru margvíslegar leiðir færar. En við vorum að ræða það að hægt er að ráðstafa fjármunum í mörg góð verkefni 

Hæstv. forseti. Við getum verið sammála um að það geta verið mörg málefni sem við viljum forgangsraða. Hitt er annað mál að hér er um stofnframkvæmdir að ræða sem eru til þess að styrkja innviðina. Það er mjög mikilvægt að þau skilaboð fari út í efnahagslífið að verið er að ráðstafa þessum fjármunum með þeim hætti en ekki í rekstur. Ég held að mjög mikilvægt sé að menn viti það til framtíðar hvernig þetta er hugsað. Spurningu minni var hins vegar ekki svarað, hvernig lögfræðilega hv. þingmaður vill gera þetta öðruvísi ef hann hefur efasemdir um lögfræðina í þessu.

Virðulegi forseti. Ég nefndi það sérstaklega að ef það væri meginspurningin í þessu máli hvernig væri rétt að gera þetta þannig að tryggt væri að heimildir þingsins væru klárar, þá væri auðveldast að leggja þetta inn í Seðlabankann.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson hefur ekki gert ágreining um hvernig söluandvirði Símans verði varið. Nokkur sátt virðist vera um það hérna í þingsalnum að skynsamlega hafi verið að farið. Hins vegar gerir hann athugasemdir við aðferðafræðina og þar fannst mér aðeins koma fram sérkennilegur málflutningur hv. þingmanns. Annars vegar dregur hann í efa þá aðferðafræði sem lagt er upp með, að gera langtímaáætlanir um hvernig söluandvirði Símans yrði varið, en hins vegar vill hann gera nákvæma áætlun um hvernig á að verja fjármunum Nýsköpunarsjóðsins. Ég velti því fyrir mér hvaða aðferðafræði hann vill nota. Vill hann langtímaáætlanir eður ei? Eða vill hann gera þetta svona nákvæmlega niðurnjörvað eins og hann leggur til varðandi Nýsköpunarsjóðinn?

Virðulegi forseti. Vel má vera að ég hafi ekki talað nægilega skýrt þegar ég flutti mál mitt. Ég sagði um Nýsköpunarsjóðinn og á sama hátt um væntanlegan fjarskiptasjóð að það yrði að vera alveg klárt að þeir sjóðir hefðu sér ákveðnar stofnsamþykktir sem þeir ynnu eftir um hvernig fjármunum yrði ráðstafað, hvert væri markmið þeirra o.s.frv. en ekki í hvaða verkefni. Það er síðan síðari tíma mál. Þannig má vel vera að á einhvern hátt megi misskilja það sem ég sagði áðan og ég geri ekkert lítið úr því. En ekki er hægt að leggja það að jöfnu að það liggi nákvæmlega fyrir hvernig þessir sjóðir komi til með að vinna, hvort þeir hafi stjórn, í hvaða verkefni þeir ætli að ráðstafa fjármunum, þeir hafi ákveðnar stofnsamþykktir o.s.frv., eða þá að menn ráðstafi og segi nákvæmlega til um hvar og hvenær menn ætli næstu sjö árin að eyða peningum í tilteknar stofnframkvæmdir.

Virðulegi forseti. Ég þakka svör hv. þingmanns. Það eru til lög um Nýsköpunarsjóð þannig að þær reglur liggja alveg fyrir hvernig fjármagni er úthlutað. En spurningin hjá mér snerist um hvort þingmaðurinn er hlynntur langtímaáætlunum eða ekki. Málið snýst um hvort við ætlum að láta reka á reiðanum, hv. þingmaður, eður ei. Hv. þingmaður nefndi sérstaklega að hann teldi að með því að ráðstafa fénu eins og það er gert núna til lengri tíma mundi það skapa væntingar. Ég hefði einmitt haldið það þveröfuga. Ef það hefði ekki verið gert, ef ekki hefðu verið gerðar þessar langtímaáætlanir þá fyrst hefðu nú væntingar vaknað hjá hinum og þessum því ekki vantar hugmyndirnar í samfélaginu um hvernig á að ráðstafa fénu. Ég tel því að sú aðferðafræði sem hér er lagt upp með muni einmitt verða til þess að ákveðin sátt skapast í samfélaginu um hvernig þessum fjármunum verði varið en ekki að vekja óþarfa væntingar.

Virðulegi forseti. Þær hugmyndir sem hér liggja fyrir eru á engan hátt lagðar fram til þess að skapa sátt. Hér er ekki um að ræða hugmyndir sem samið var um eða sjónarmiðum sem kallað var eftir úr samfélaginu. Hér er um að ræða hugmyndir sem forustumenn stjórnarflokkanna tveggja komu sér saman um en ekki að hér sé gerð tilraun til að skapa einhverja sérstaka sátt, það er langur vegur frá því. Aðeins til að upplýsa hv. þingmann þá er hér um ræða einhvers konar samlagssjóð sem Nýsköpunarsjóður ætlar að leggja í 1,5 milljarða sem algjörlega vantar reglur um hvernig eigi að vinna, enda á eftir að semja um það hugsanlega við lífeyrissjóði, banka og fleiri, og einnig þennan fjarskiptasjóð, sem verður að vera nákvæmlega niðurneglt hvernig á að ráðstafa fjármunum því að þeir sem þekkja sögu ríkisstjórnarinnar treysta henni ekki á þann veg að hún gangi laus til að ráðstafa þeim fjármunum sem hér um ræðir án þess að Alþingi gefi henni einhver skýr fyrirmæli um hvernig það eigi að vera. Ég lagði áherslu á það í máli mínu að áður en þetta mál verður afgreitt úr þinginu liggi slíkar samþykktir eða stofnsamþykktir fyrir. Hæstv. forsætisráðherra sagði reyndar sjálfur áðan að fljótlega yrði lagt fram frumvarp um þennan fjarskiptasjóð og ég fagna því. En við eigum þá eftir að sjá hvernig hinum sjóðnum framvindur.

Hæstv. forseti. Það er kannski ástæða til að byrja á að rifja það upp að þetta frumvarp sem hér er til umfjöllunar í dag er auðvitað niðurstaðan úr miklu og á köflum umdeildu ferli um sölu Símans. Eins og ég sagði í umræðum í gær man ég ekki betur en að hér í þessum sal hafi töluvert verið tekist á um það mál þó að menn vilji nú gjarnan komast í það með ríkisstjórninni að skipta afrakstrinum af þessu máli, þ.e. söluandvirðinu. Það er alveg ljóst að engu söluandvirði væri hér að skipta ef Vinstri grænir, Frjálslyndi flokkurinn eða Samfylkingin hefðu haft sitt fram hvað varðar hina almennu stefnu um að einkavæða Símann. Úr því sem komið er skiptir náttúrlega engu máli hvaða skoðanir menn höfðu á þessu hér á fyrri tíð. Nú liggur það fyrir að þessi sala hefur átt sér stað. Hún tókst óumdeilanlega afar vel og söluandvirðið varð síst minna en menn gátu gert sér vonir um eða ríflega 1 milljarður Bandaríkjadollara í erlendri mynt. Þar af var sirka helmingurinn greiddur í erlendri mynt, dollurum og evrum, en helmingurinn í íslenskum krónum. Frumvarpið sem hér er til umræðu er nýmæli. Það er nýmæli að fara þá leið sem hér er lögð til með frumvarpinu, þ.e. að lögbinda tiltekna ráðstöfun á söluandvirði einkavædds fyrirtækis með þessum hætti nokkur ár fram í tímann. Það er sem sagt verið að lögbinda þetta en auðvitað liggur það í hlutarins eðli og er í samræmi við lögin um fjárreiður ríkisins að afla þarf fjárheimilda síðan á hverju einasta ári í fjárlögum til að geta reitt fram fé samkvæmt ákvæðum þessara laga. Hins vegar er þetta nú ekki meira nýmæli en svo, eins og við þingmenn hljótum allir að þekkja, að það eru fjöldamörg lög í gildi sem kveða á um tiltekin útgjöld til tiltekinna mála. Það eru svokölluð lögbundin útgjöld sem við erum að reyna að fullnægja hér á hverju einasta ári í fjárlögum hvers árs og í þeirri fjárlagavinnu sem við innum hér af hendi. En það þýðir ekki að þingið geti ekki breytt ákvæðum slíkra laga eða eftir atvikum þessara laga þegar þau verða samþykkt, sem vonandi verður nú fljótlega, vegna þess að þingið hefur sjálft síðasta orðið og það er hægt að breyta öllum lögum ef þingið gerir það rétt. Ef nýr þingmeirihluti myndast nú eftir næstu kosningar  Þetta er nýmæli, það er alveg rétt. Auðvitað kom til greina eða menn veltu fyrir sér hvort aðrar leiðir væru færar í þessu. En þá verða menn að hafa í huga hvað stendur í fjárreiðulögunum um málefni sem þessi og það er náttúrlega ófrávíkjanlegt og frá því verður ekkert komist að söluhagnaðurinn af Landssímanum á þessu ári verður bókfærður sem tekjur ríkissjóðs á þessu ári. Þá standa menn frammi fyrir því að gríðarlega miklar tekjur koma í ríkissjóð á þessu ári af umræddu máli og ekki er ætlunin að ráðstafa þeim öllum á þessu ári. Hins vegar er meiningin að gera það með tilteknum hætti yfir þetta árabil. Afgangurinn af ríkissjóði, að teknu tilliti til þessara sölutekna, mun verða gríðarlega mikill og meiri en nokkurn tíma hefur sést þegar hann bætist ofan á þann mikla afgang sem verður á ríkissjóði umfram það sem fjárlög gerðu ráð fyrir á árinu 2005. Ekki var ráðlegt að ráðstafa öllum söluhagnaðinum í fjáraukalögum þessa árs til að jafna þessi met heldur var valin sú leið að gera það með sérstökum lögum um hvernig þessum viðbótartekjum ársins 2005 yrði ráðstafað en þá auðvitað samkvæmt fjárheimildum í fjárlögum viðkomandi ára. Við erum sem sagt með þá áætlun - eins og koma mun fram í fjáraukalagafrumvarpinu sem kemur fram í dag eða á morgun - að ráðstafa í ár 2.500 milljónum af þessum söluhagnaði á árinu 2005 samkvæmt þeirri áætlun sem liggur fyrir hér í frumvarpinu, engin útgjöld verða á árinu 2006, vegna þess að þá eru umsvif og framkvæmdir í hámarki í þjóðfélaginu, en síðan frá og með árinu 2007 þannig þó að hæstar fjárveitingar verði á árunum 2008 og 2009 og síðan allt fram til ársins 2012. Þannig er þetta mál hugsað og hugsað sem svo að það liggi alveg fyrir frá byrjun í hvað peningarnir úr einkavæðingu Símans verða notaðir vegna þess að þetta er allt fært í sama sjóðinn og þá er ekki hægt að gera greinarmun á því hvaðan tilteknir peningar koma og í hvað þeir fara. Það var nú það sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson velti fyrir sér áðan: Verður þessu haldið eitthvað aðgreindu? Það er ekki hægt samkvæmt fjárreiðulögunum, þetta fer allt í sama sjóðinn, sama pottinn. Ef menn vilja geta haldið utan um í hvað þessir tilteknu peningar hafa farið er ekki hægt að gera það öðruvísi en með einhverjum svona hætti. Það er hins vegar nauðsynlegt að gæta að því, og það er athyglisvert, að ríkissjóður verður að greiða sjálfum sér fjármagnstekjuskatt af þeim söluhagnaði sem hér er um að ræða. Ríkissjóður mun greiða 5 komma eitthvað milljarða í fjármagnstekjuskatt vegna þessa máls og það dregst frá söluhagnaðinum sem kemur að sjálfsögðu inn í ríkissjóð sem skatttekjur. Þá gerist það sem ég veit að hv. þingmenn hér í hliðarsal hafa mikinn áhuga á, ef samfylkingarþingmennirnir í hliðarsalnum mundu nú fylgjast með þessu atriði sérstaklega og kannski ekki síst hv. þm. Lúðvík Bergvinsson og hv. þm. Einar Már Sigurðarson. Það sem gerist er það að þegar ríkissjóður samkvæmt fjárreiðulögunum verður að greiða sjálfum sér fjármagnstekjuskatt upp á ríflega 5 milljarða, tæplega 6 milljarða, sem dregur úr söluandvirðinu sem bókfærist sem tekjur en kemur inn sem skatttekjur annars staðar í frumvarpinu, hvað gerist þá? Heildarskatttekjur ríkisins aukast. Og hvað gerist þá? Jöfnunarsjóður sveitarfélaga fær 120 milljónir í sinn hlut. 

Það má nú …

Það má nú deila um það.

Það er gott hjá þeim, það er náttúrlega …

Það er nefnilega það. Það kemur líka upp úr kafinu í þessu máli þegar það er krufið til mergjar að vegna þess að hluti af þessu breytist yfir í skatttekjur fá þeir sem eru með fasta áskrift að skatttekjum ríkissjóðs þarna aukaávinning eins og Jöfnunarsjóður sveitarfélaga.  Hins vegar er það líka svo þegar kemur svona aukabúhnykkur í ríkissjóð að þá vakna ýmsar spurningar um lánastýringu og um tilfærslu af ýmsu tagi hvað varðar lán og umhugsun um lán ríkissjóðs innan lands og utan. Erlendi hlutinn af þeim peningum sem þarna komu til ráðstöfunar fór beint í að greiða upp erlend lán, ýmist þau lán sem hægt var að borga strax eða liggur inni á bankareikningum ríkissjóðs fyrir utan íslenska hagkerfið og verður nýttur við fyrsta tækifæri til að lækka skuldir í útlöndum. Þar með mun það fjármagn ekki hafa nein óheppileg áhrif hér innan lands. Innlendi hlutinn fer líka í lánastýringu á vegum ríkisins vegna þess að þessum peningum verður ekki ráðstafað öllum samtímis. Það liggur í eðli þessa frumvarps að verið er að skipta þessum peningum á mörg ár fram í tímann en greiðslan er komin, greiðslan kom 6. september. Hún var fyrst lögð inn á reikning í Seðlabankanum og henni verður ráðstafað eftir hendinni. En til þess að tryggja það að ríkissjóður fengi örugglega bestu ávöxtun af þessum aurum var samið við Seðlabankann um að kaupa af honum skuldabréf, fjögur talsins reyndar, með mismunandi gjalddögum. Ríkissjóður lánar því Seðlabankanum sem er líka nýjung, áður var það alltaf í hina áttina. Ríkissjóður lánar Seðlabankanum með tilteknum umsömdum vöxtum. Þeir eru hálfu prósenti undir því sem Seðlabankinn fær sjálfur í vexti af endurkræfum lánum og þar með er búið að koma þessum peningum tryggilega fyrir í góðri ávöxtun án þess að það hafi óheppileg áhrif hér á lánamarkaði eða í efnahagsmálunum. Þetta er líka nýjung. Menn hafa verið að fikra sig áfram með ýmis nýmæli í tengslum við þetta mál, enda er það náttúrlega óvenjulegt að því leyti til að það hefur aldrei gerst áður að svona stór fjárupphæð komi inn í ríkissjóð til að sýsla með og er náttúrlega skylda allra, bæði ríkisstjórnarinnar og þingsins, að reyna að gera það með eins vitrænum hætti og nokkur kostur er. Þetta frumvarp er auðvitað hluti af því að búa þannig um hnútana að þetta gríðarlega mikla fjármagn nýtist með sem skynsamlegustum hætti bæði til skemmri og lengri tíma. Þessar lánastýringaraðgerðir eru til skemmri tíma hér innan lands, lengri tíma hvað varðar uppgreiðslu erlendra lána, en síðan er ráðstöfunin á fjármunum samkvæmt þessu frumvarpi auðvitað lengri tíma ráðstöfun. Þar með gengur þetta mál alveg upp. Það þarf að hafa í huga þegar kemur að því að veita fé samkvæmt þessu frumvarpi eða lögum, þegar það verður, vonandi, orðið að lögum, að þær upphæðir sem koma inn í fjárlög áranna 2007–2012 á grundvelli þessara laga eru fjárveitingar sem þegar er búið að fjármagna með þessum peningum. En það mun bara ekki sjást í fjárlögum þeirra ára, það mun auka útgjöldin án þess að tekjur séu á móti í þeim fjárlögum, en það er þá búið að bóka það inni í fjáraukalögum ársins 2005. Þetta verða menn að hafa í huga þegar þar að kemur vegna þess að fjárreiður okkar eru þannig að það mun ekki sjást á viðkomandi ári, tekjurnar koma núna, útgjöldin koma seinna. Þetta verða menn að hafa í huga og þess vegna er líka mjög gott, og reyndar nauðsynlegt að mínum dómi, að þetta frumvarp liggi fyrir sem lög til að það sé alveg til bókar fært hver vilji Alþingis hefur verið og að geirnegla það, ef svo mætti segja, að þessar fjárveitingar skili sér vegna þess að búið er að fjármagna það með þessari einkavæðingu. Ég ætla ekki að vekja máls á einstökum atriðum í frumvarpinu vegna þess að ég tel að þess þurfi ekki, það skýrir sig sjálft og forsætisráðherra hefur farið rækilega yfir það í framsögu sinni hvað einstök atriði snúast um. Auðvitað er hægur vandi að deila á einstakar fjárveitingar og segja að þær ættu að vera meiri eða minni. Aðalatriðið er að ég held að allir séu meira og minna sammála um að hér séu allt saman þjóðþrifamál á ferðinni og þau eru að koma til skjalanna núna með öruggari hætti, með meiri vissu og fyrr en verið hefði ef ekki hefði verið ráðist í einkavæðingu Símans. Hefði nokkur getað fullyrt það hér að við hefðum getað útvegað peninga í nýtt þjóðarsjúkrahús frá og með árinu 2008 eða 2009 ef ekki hefði komið til sala Símans? Nei, það hefði enginn getað fullyrt og það hefðu verið eilíf fjárlagaátök um slíkar stórar fjárveitingar á næstu árum eins og við þekkjum vel. Nú hefur verið búið svo um hnútana í þessu máli að þarna er búið að tryggja fjármagn til þessara miklu hagsmunamála, til þessara stóru verkefna sem við hefðum hvort eð er þurft að ráðast í fyrr eða síðar. Vafalaust ekki eins fljótt og nú er gert ráð fyrir ef við hefðum ekki fengið þessa peninga og vafalaust með miklum fjárhagslegum harmkvælum þegar það hefði komið að því að skaffa fjármagn og fjárveitingar til þessara mála.

Frú forseti. Eins og við vitum hefur fé til vegaframkvæmda verið skorið niður um 2 milljarða í ár og á síðasta ári og næsta ári um aðra 2 sitt hvort árið eða 6 milljarða alls. Þá var líka sagt að þessum niðurskurði yrði mætt með auknu fé til vegaframkvæmda árið 2007, kosningaárið 2007. Hér er ráðstöfun Símapeninga upp á 3,7 milljarða til vegaframkvæmda í öllum kjördæmum landsins að mér sýnist árið 2007. Spurning mín í þessu stutta andsvari, sem er reyndar aðeins lengra en ég hélt, það er tvær mínútur, það er ágætt, spurning mín til hæstv. utanríkisráðherra, fyrrverandi fjármálaráðherra, er þessi: Eru þessir 3,7 milljarðar peningar sem koma í staðinn fyrir þennan 6 milljarða kr. niðurskurð til vegamála eða má vænta þess að af tekjum ríkissjóðs og sérmörkuðum tekjustofnun Vegagerðarinnar komi aðrir peningar inn í staðinn fyrir 6 milljarða niðurskurðinn?

Virðulegi forseti. Þessu er fljótsvarað vegna þess að það liggur fyrir að þetta er viðbótarfjármagn. Þegar stefnumótunin var mörkuð hvað varðar langtímaáætlun í ríkisfjármálum og ákveðið að draga saman vegaframkvæmdir miðað við vegáætlun á árunum 2005 og 2006 var ekki vitað að þetta fé yrði til ráðstöfunar. Þá var talað um að draga saman 2005 og 2006 en bæta við 2007 og 2008 og það stendur auðvitað. Það er hins vegar ekki rétt með farið hjá hv. þingmanni að tala um þennan samdrátt frá vegáætlun sem sérstakan niðurskurð 2005 og 2006 vegna þess að framkvæmdir hafa aldrei verið meiri en núna. Það er enginn samdráttur í vegaframkvæmdum um allt land eins og við vitum, en það eru minni framkvæmdir en ýtrasta samgönguáætlun gerði ráð fyrir. Svarið er að þetta eru óháð mál.

Ég fagna því að heyra það, virðulegur forseti, að þetta sé óháð og að þetta sé nýtt fé vegna þess að það var líka skilningur minn og rétt að það komi fram á hinu háa Alþingi þannig að það sé skýrt. Það er auðvitað svo að vegaframkvæmdir fyrir árin 2004, 2005 og 2006 voru skornar niður um 6 milljarða, það hefur komið fram í samgönguáætlun og hefur verið rætt á hinu háa Alþingi. Virðulegi forseti. Þó að það sé ekki beinlínis tengt þessu tók ég eftir að hæstv. utanríkisráðherra, fyrrv. fjármálaráðherra, talaði um að þarna væri ríkið í raun og veru að lána Seðlabankanum fé og fá fyrir það vexti sem væri hálfu prósenti minna en eitthvað sem ég tók ekki nákvæmlega eftir hvað var. Þó svo að við séum hér að ræða annan þátt er þetta engu að síður þáttur sem hefur haft mjög mikil áhrif á efnahagslífið og hefur komið fram hér að er aðalverðbólguvaldurinn, þ.e. miklar lánveitingar til endurfjármögnunar lána og annars slíks í húsnæðiskerfinu. Hefði kannski verið hægt að nota þessa aðferð fyrir það mikla fé sem kom inn sem inngreiðslufé til Íbúðalánasjóðs, að setja það svona í Seðlabankann í staðinn fyrir að Íbúðalánasjóður hleypti því öllu út á markaðinn með því verðbólguskoti sem orðið hefur?

Virðulegi forseti. Þessi spurning er auðvitað langt fyrir utan það efni sem hér er verið að ræða. Eftir á að hyggja hefðu sjálfsagt ýmsir getað lagt fram ýmsar hugmyndir um hvernig Íbúðalánasjóður hefði getað ráðstafað uppgreiðslunum. Það er það sem þingmaðurinn er að tala um, uppgreiðsluféð. Ég geri mér ekki grein fyrir því hvort þetta hefði verið ein af þeim leiðum sem fara hefði mátt. En eins og forsætisráðherra sagði hér fyrr í dag í umræðum um efnahagsmál er verið að fara yfir öll málefni Íbúðalánasjóðs um þessar mundir og þar með væntanlega hvernig best er að ráðstafa þeim peningum sem inn koma vegna uppgreiðslna.

Virðulegi forseti. Í tillögum sem koma fram í frumvarpi til laga um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands sem varða byggingu Sundabrautar vekur athygli að það liggja fyrir áætlanir um hvernig staðið skuli að áframhaldandi lagningu brautarinnar upp á Kjalarnes og kemur fram að það er í einkaframkvæmd. En þegar maður skoðar tillögurnar og ber síðan saman við áform um byggingu þjóðarsjúkrahúss, eins og hæstv. ráðherra hefur orðað það, þá liggja ekki fyrir frekari áætlanir um hvernig staðið verði að byggingu seinni hluta áfanga sjúkrahússins. Það er alveg ljóst að sú skipulagsvinna sem farið verður í á næstu mánuðum og árum mun varða allt sjúkrahúsið þangað til það verður fullbyggt. Þess vegna langaði mig að vita hvort einhverjar hugmyndir væru uppi um að standa að áframhaldandi byggingu þjóðarsjúkrahússins með svipuðum hætti og Sundabrautinnar.

Frú forseti. Það liggur fyrir að ekki er hægt að klára öll verkefni eða ljúka öllu sem gera þarf í þjóðfélaginu næstu árin með andvirði þessarar sölu. Sú stefna var mörkuð að taka viðráðanlega og skynsamlega áfanga í nokkrum stórum málum sem ella hefðu hugsanlega getað orðið okkur ofviða. Sjúkrahúsið nýja getur hugsanlega verið í byggingu alveg fram til ársins 2018 miðað við þær áætlanir sem fyrir liggja. En það er tekið svo stórt skref núna með þessum ákvörðunum að það á ekki að vera mikið mál, álít ég, fyrir þá sem munu ráða för í fjármálum ríkisins árið 2012 að klára það mál, a.m.k. kosti verður það mun auðveldara en ef við hefðum ekki staðið svona að málum. Sama er að segja um Sundabrautina. Verið er að taka þarna langsamlega mikilvægustu áfangana í hvorum tveggja þessum framkvæmdum og þá eiga þeir sem taka við af okkur hér, þegar þar að kemur, auðveldara um vik að klára þessi mál.

Virðulegi forseti. Ég vona að ég hafi ekki verið misskilin, þ.e. að ég hafi ætlast til að peningarnir kæmu allir á einu bretti í þessum áfanga varðandi þjóðarsjúkrahúsið, en ég var eiginlega að spyrja um hvort einhverjar áætlanir lægju fyrir um áframhaldið. Það er alveg ljóst að þetta er mjög mikilvæg bygging og mikilvæg framkvæmd og ég er sammála hæstv. ráðherra um að ekki hefði verið ráðist í þetta verkefni nema vegna andvirðis af sölu Símans, þannig að þetta er mjög mikilvæg ákvörðun sem hefur verið tekin. Spurning mín varðaði miklu frekar hverjar væru frekari áætlanir um það hvernig staðið verði að framkvæmdum.

Frú forseti. Það er kannski eðlilegast að heilbrigðisráðherrann svari þessu við annað tækifæri. Ef tekst að framfylgja þeirri áætlun að taka tvo fyrstu áfangana í nýja þjóðarsjúkrahúsinu, sem ég leyfi mér að kalla svo, og klára þá á árinu 2012, hefur verið búið þannig um hnútana að áreiðanlega verður hægt að loka öðru af þessum gömlu húsum, væntanlega í Fossvogi, og gera sér mat úr söluandvirði þeirrar eignar og væntanlega einnig margra annarra húseigna sem spítalinn rekur hér í bænum. Þannig verður til fjármagn til þess að halda áfram. Það, til viðbótar þessu, mun gera það enn auðveldara að ljúka því sem þarf að veita í beinum fjárveitingum inn í þetta mál þegar þar verður komið sögu. En það er eftir sjö ár og ég treysti mér ekki alveg til að fullyrða hvernig landslagið verður hér þá, en þó tel ég að það verði nokkuð gott.

Frú forseti. Hér er til umræðu lagafrumvarp um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands hf. og hefur verið gumað af því í umræðunni hér á undan hversu gaman það er að taka eignir þjóðarinnar og selja þær og ráðstafa í hinar ýmsu áttir. Það er mjög mikilvægt að við höldum því til haga, þó að búið sé að selja Landssímann, að fjarskiptin eru hornsteinn fyrir samkeppnishæfa búsetu og atvinnulíf um allt land. Það breytir engu um mikilvægi þessarar þjónustu að menn séu búnir að selja þetta í einkavætt fyrirtæki. Þegar stofnað var til fjarskiptakerfisins Símans hér á landi var lögð á það þung áhersla að þessi fjarskipti tengdust til allra landsmanna. Stöðugt hefur verið rætt um það, og að því hefur verið keppt, að landsmenn sætu við sem jafnastan hlut hvað fjarskiptaþjónustu varðar. Þegar hæstv. ráðherrar koma hér og segja: Nú kemur þessi þjónusta okkur ekki lengur við vegna þess að nú er þetta komið í einkavætt fyrirtæki, finnst mér menn vera komnir býsna langt frá raunveruleikanum. Enda hefur það verið afstaða þjóðarinnar alveg til þessa dags að hún ætti að eiga grunnfjarskiptakerfi Landssímans. Það sýndi sig í skoðanakönnun árið 2002 í miðri fyrri söluhrinu, eða aðförinni sem gerð var að Landssímanum þá, að mikill meiri hluti þjóðarinnar vildi að Landssíminn væri áfram í þjóðareign og ekki seldur. Í skoðanakönnunum sem gerðar voru á síðasta vetri í hinni seinni hrinu ríkisstjórnarinnar, hinni seinni aðför ríkisstjórnarinnar að þessari grunnalmannaþjónustu landsmanna sýndi sig að það var mikill meiri hluti. Í febrúar voru 70% þjóðarinnar, samkvæmt þjóðarpúlsi Gallups, andvíg sölunni. Í mars, í miðri umræðunni um það hvað margt væri nú hægt að gera fyrir þá peninga sem kæmu fyrir söluna, sýndi Gallup að 76% þjóðarinnar voru andvíg sölu á grunnfjarskiptakerfi landsmanna. Meira að segja í ágúst, september, eftir að salan hafði farið fram og loforðalistinn um ráðstöfun fjárins var kominn fram, gerði Gallup aftur könnun og þá var enn stærstur hluti aðspurðra þeirrar skoðunar að Landssíminn hefði átt að vera í eigu þjóðarinnar, þrátt fyrir loforðalistann.  Menn eru ef til vill orðnir það veruleikafirrtir að þeir haldi að þó að samkeppni í fjarskiptum sé komin á hér á höfuðborgarsvæðinu og á Stór-Reykjavíkursvæðinu þá geti menn tryggt þjónustuna og allt sé bara gott um það að segja. En víða úti um land er hér orðið um nánast fullkomna einkavædda einokun að ræða í fjarskiptum eftir að Síminn var seldur. Þessi sala hefur heldur ekki gengið þrautalaust fyrir sig. Árið 2001 var reynt að selja Símann. Sem betur fer tókst það ekki. Þjóðin var mjög andvíg sölunni þá eins og hún er enn. En vegna þess að það tókst ekki að selja Símann hækkaði hann í verði í áætluðum tölum um milli 20 og 30 milljarða kr. Á sama tíma hefur hann líka greitt ríkissjóði 10, 11, 12 milljarða kr. í arð á þessu fjögurra ára tímabili. Síminn var því ekki neinn vandræðagepill í rekstri ríkisins, síður en svo. Það voru rúmir tveir milljarðar á ári þangað til nú síðasta árið. Þá voru teknir rúmir 4 milljarðar, 4,4 milljarðar, sem voru settir sérstaklega og aukalega út í arð  Allir sem hefðu haft eitthvert viðskiptavit hefðu nú talið að það væri réttara að ríkið ætti áfram þessa góðu eign og beitti síðan styrk hennar til þess að jafna og efla þjónustuna í fjarskiptum úti um allt land. En til þess bar þessi ríkisstjórn ekki gæfu, einkavæðingin og einkavæðingin er þeirra boðorð og almannaheill skal þá víkja þegar hagsmunir einkavæðingarinnar eru hafðir í fyrirrúmi. Blekið var varla þornað á kaupsamningnum og varla búið að afhenda fyrirtækið þegar hin nýja stjórn greip til þeirra aðgerða sem allir segja að sé jú eðlilegt í einkavæddu fyrirtæki að hagræða. Þjónustustöð á Blönduósi var lokað og ég leyfi mér, frú forseti, að vitna til þess hvernig bæjarstjórn Blönduóss upplifði einkavæðingardrauma ríkisstjórnarinnar sem þarna voru að rætast, með leyfi forseta: „Bæjarstjórn Blönduóssbæjar mótmælir harðlega þeirri ákvörðun nýrra eigenda Símans að leggja niður starfsstöðina á Blönduósi. Það hefur sýnt sig að næg verkefni eru fyrir hendi á svæðinu í fjarskiptamálum og lýsir bæjarstjórn yfir áhyggjum með að þjónustustig Símans á svæðinu versni og uppfylli ekki þær kröfur sem nútímasamfélag gerir. Bæjarstjórn skorar því hér með á stjórnendur Símans að ákvörðunin um lokun starfsstöðvarinnar verði endurskoðuð. Jafnframt vill bæjarstjórn benda á að einkavæðing ríkisfyrirtækja hefur komið hvað verst niður á störfum á landsbyggðinni og krefur stjórnvöld um tafarlausar aðgerðir í atvinnumálum á svæðinu í samvinnu við heimamenn.“ Þetta var bara tveim dögum eftir - það var bara helgi á milli, annars hefði það farið fyrr - að gengið var frá sölunni. Áfram var haldið til Siglufjarðar. Siglufjörður hefur nú verið talinn sá staður þar sem menn ættu frekar að standa vörð um þjónustuna, ekki síst hvað varðar fjarskipti og öryggismál. Þar var starfsstöð Símans líka lokað tveim eða þrem dögum eftir að gengið var frá sölunni. Bæjarstjórnin á Siglufirði mótmælir þessu einnig og segir, með leyfi forseta: „Ljóst er að með aðgerðum þessum eru forsendur samnings sem Siglufjarðarkaupstaður hefur nýlega gert við Símann um þjónustu brostnar af hálfu kaupstaðarins.“ Í viðtali við forstjóra Símans var látið að því liggja að að sjálfsögðu yrði farið víðar um landið og leitað eftir hagræðingu. Maður veltir fyrir sér: Hefur svona fjarskiptaþjónusta engar samfélagslegar skyldur, engar staðbundnar samfélagslegar skyldur? Var ekki hægt að setja inn í sölusamninginn einhver ákvæði um að ekki mætti grípa til svona aðgerða, lokunar á starfsstöðvum, strax eftir að gengið hefði verið frá sölu? Ekkert samráð eða samband haft við heimamenn, ekki nokkurn skapaðan hlut? Getur það verið að fyrirtæki sem er búið að vera í eigu þjóðarinnar, almannaþjónustufyrirtæki, í nærri hundrað ár geti á einum degi skellt hurðum og sagt: Ég geri bara það sem mér sýnist, ykkur kemur það ekkert við, íbúar þessa lands, íbúar hinna dreifðu byggða? Mér finnst þetta hart og ég verð að segja, frú forseti, að ég óttast þessa tegund af viðskiptaviti hjá hinum nýju eigendum Símans. Hvað er vitlausara en að byrja á því að ráðast að grunnþjónustu þessarar starfsemi eins og þarna var gert? Hvað boðar það? Það boðar að stjórn þessa nýja fyrirtækis, það verði ekki hennar að hafa áhyggjur af almannaþjónustu, þjónustustigi í fjarskiptum vítt og breitt um landið. Nei, það verður arðurinn, hámarksarðurinn. Hún hefur fengið þetta uppbyggða þjónustukerfi sem fjarskiptakerfið er í hendurnar og nú skal sækja arðinn. Það er þetta sem íbúar á Blönduósi og íbúar á Siglufirði og síðan víðar um land munu væntanlega reyna ef heldur fram sem horfir. Ég hefði talið að ríkisstjórnin hefði átt að setja mun strangari reglur, kröfur um þjónustustig þessa fyrirtækis vítt og breitt um landið, bæði út frá öryggissjónarmiði og líka út frá þjónustusjónarmiði. Fólk, hvort sem er á Blönduósi eða Siglufirði, munar um það að verða að leita kannski um tugi hundruða kílómetra eftir þjónustu hvað varðar síma- og fjarskiptalagnir og búnað. Ef kerfið bilar munar það líka í öryggi hversu langt er að sækja viðgerðarþjónustu. Þess vegna hefði ég talið að setja hefði átt mun harðari og ákveðnari reglur þarna um áður en Síminn var seldur. Lög um Fjarskiptastofnun kveða ekki á um þetta þjónustustig, um viðbragðsflýti í viðgerðum. Það er hvergi kveðið á um það. Það er líka áhyggjuefni, frú forseti, nú þegar verið er að tala um að verja fjármagni til eflingar fjarskiptamálum, þá er það áfram dregið til næstu ára. Við þingmenn í fjárlaganefnd höfum hér inni á borðum hjá okkur kröfur þar sem nánast hvert einasta sveitarfélag úti um land óskar þegar í stað eftir úrbótum í fjarskiptamálum, í GSM-málum, í að koma á háhraðaneti en samkvæmt þeim tillögum sem nú liggja fyrir um ráðstöfun fjárins á að draga það til næstu þriggja, fjögurra, fimm eða sex ára. Mér er spurn: Hvernig standast þessar tillögur um fjármagn til að efla fjarskiptakerfið við þá fjarskiptaáætlun sem við samþykktum í fyrra þar sem tímasett var hvenær ætti að vera búið að ljúka við GSM-kerfið á aðalþjóðvegum landsins og helstu stofnbrautum? Var það ekki árið 2006? Var það ekki líka árið 2006 sem háhraðanet átti að vera komið á allra þéttbýlustu staðina? Ég er ekki búinn að sjá að þetta verði samkvæmt þessum tillögum sem hér er um að ræða, frú forseti. Varðandi önnur verkefni sem verið er að ráðstafa fjármagni til er það svo sem gott og blessað og allt saman þörf verkefni þó að menn geti velt fyrir sér forgangsröðun og öðru því um líku. Enda væri það nú annað hvort. En meginmál í þessu sambandi er að tryggja fjarskiptakerfi landsins og það tel ég að sé fyrir borð borið með sölu á Símanum með þeim hætti sem hér er gert, án þess að það hafi verið settar mun harðari og mun strangari kröfur um þjónustustig, um viðbragðsflýti og öryggi í fjarskiptum um allt land sem við höfum haft að leiðarljósi í uppbyggingu fjarskiptakerfisins til þessa en virðast nú litlu máli skipta.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason bregður ekki út af vananum. Hann dregur upp dökka mynd af stöðu mála og sáir fræjum tortryggni og ég vil segja vitleysu að ástæðulausu. Hann heldur því fram að stjórnvöld segi sem svo að við þessa sölu komi fjarskiptaþjónustan þeim ekki lengur við. En hvað segir hv. þingmaður um öll þau lög og reglugerðarverk sem gilda um fjarskiptaþjónustuna? Telur hann að það tryggi ekki þjónustuna? Það er auðvitað grundvallaratriðið í þessu máli að þjónustan batni og henni sé haldið uppi. Það er náttúrlega alveg deginum ljósara að tilkoma fjarskiptasjóðs sem verður stofnaður með þessari sölu mun flýta allverulega uppbyggingu fjarskiptakerfisins í landinu og stuðla að því að landsmenn allir fái bætta fjarskiptaþjónustu um allt land. Getur því hv. þingmaður ekki verið sammála mér um að með þeirri aðgerð að selja Símann og nýta þessa miklu fjármuni í þeim efnum sé bara hið allra besta mál og að því beri að fagna?

Frú forseti. Ég er ekki sammála hv. þm. Magnúsi Stefánssyni í því að þetta sé allt í lagi sem er að gerast á Blönduósi eða Siglufirði þar sem verið er að loka starfsstöðvum Símans strax á fyrstu dögum nýs fyrirtækis. Ég er ekki sammála honum í því að þetta sé allt í lagi og sjálfsagt og gott.

Sagði ég það?

Hv. þingmaður lét að því liggja að það sem væri að gerast væri allt saman mjög gott og þetta er það sem blasir við þessu fólki og ekkert annað. En mörg þessara verkefna hafa verið vanrækt á síðustu árum og til þeirra verður að leggja fjármagn og það er gott og blessað. En varðandi að það hafi verið stofnað til fjarskiptasjóðs. Jú, gott og vel, það er stofnað til fjarskiptasjóðs, það er reynt að bjarga í horn. En þá er ríkið aftur komið með ríkisrekin fjarskipti í gegnum fjarskiptasjóð og þá hefði verið betra að Landssíminn hefði þetta.

Hæstv. forseti. Varðandi söluna á Símanum og þá fjármuni sem út úr því koma, getur hv. þm. Jón Bjarnason ekki verið ánægður með að geta nýtt þá t.d. í að byggja upp vegi á Barðaströnd, um Arnkötludal og Þverárfjall, styrkt Landhelgisgæsluna, styrkt stöðu geðfatlaðra og með þessu öllu saman skapað aukið svigrúm í fjárlögum næstu ára m.a. til velferðarmála o.s.frv.? Það er auðvitað alveg ljóst ef málið er skoðað í heild að með sölunni á Símanum skapast miklu meiri arður af fjármagninu en verið hefur því Síminn hefur verið að greiða ríkissjóði um 2–3 milljarða á ári í arð. Við sjáum því fram á miklu meiri arðsemi af því fjármagni sem hefur verið bundið í Símanum heldur en áður og ég spyr bara: Getur hv. þingmaður ekki verið mjög ánægður með þessa stöðu mála vegna þess að það er framþróun í fjarskiptaþjónustu og við þurfum ekki að hafa áhyggjur af því að hún verði verri en verið hefur? Hún verður mun betri í framtíðinni þannig að ég spyr bara hv. þingmann þessarar einföldu spurningar.

Hæstv. forseti. Mesti þjóðararður af því að eiga Símann er að geta skaffað örugga, ódýra og öfluga fjarskiptaþjónustu sem kemur bæði íbúum og atvinnulífi til góða um allt land. Það er mesti arðurinn sem við getum haft af því að eiga svona fyrirtæki og það hefðum við getað gert ef við hefðum átt það. Varðandi vegaframkvæmdirnar sem hv. þingmaður minntist á, þá er það jú gott og blessað. En ef við hefðum verið fyrirtæki þá hefðum við alveg eins getað slegið lán út á Símann, átt hann og hirt arðinn, og fengið arðinn aftur í ríkissjóð. Mér finnst hv. þingmaður skauta létt yfir, því lokunin á starfsstöð Símans á Blönduósi og Siglufirði er bara upphafið að því sem við getum átt í vændum enda kom framkvæmdastjóri Símans að því að leitað yrði eins mikillar hagræðingar í rekstri fyrirtækisins og kostur væri og það þýðir yfirleitt að starfsstöðvum úti um land verði lokað.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um ráðstöfun á söluandvirði Landssíma Íslands, mál sem hefur verið mikið hitamál í þjóðfélaginu um margra missira skeið. Þar sem ég stend hér sem fulltrúi flokks míns í þessum umræðum þá vil ég fyrst lýsa því yfir að minn flokkur hefur í sjálfu sér aldrei verið andvígur sölu Landssímans en hins vegar höfum við varað við því að grunnnetið yrði selt með Símanum og ég vil nota tækifærið til að minna á stjórnmálayfirlýsingu frá landsþingi Frjálslynda flokksins frá því í mars á þessu ári þar sem segir svo, með leyfi forseta: „Frjálslyndi flokkurinn lýsir því hér með yfir að hann er alfarið á móti einkavæðingu Símans með dreifikerfinu eins og ríkisstjórnin boðar. Fyrirtækið veitir samfélagsþjónustu og ríkinu ber að eiga og reka dreifikerfið og tryggja jafnt aðgengi fyrirtækja.“ Nú er það svo að Síminn hefur verið seldur og það er staðreynd sem við hljótum að búa við. Dreifikerfið var selt með honum. Við hljótum þá, frú forseti, að treysta því að þeir aðilar sem keyptu Símann verði traustsins verðir og reki fyrirtækið áfram með öflugum hætti. Í raun og veru hef ég enga ástæðu til að efast neitt um það, við treystum því að þeir ágætu menn geri það og tryggi jafnan aðgang allra landsmanna að dreifikerfinu. Þegar litið er síðan á frumvarpið sem nú liggur fyrir til umræðu er í sjálfu sér erfitt að bera neitt mikið á móti því. Ég er sammála því að þau atriði sem talin eru upp í frumvarpinu, þær framkvæmdir sem talað er um að fara eigi í eru allt saman þjóðþrifamál, framkvæmdir sem ég held að flestir Íslendingar hljóti að geta tekið undir að sé hið besta mál. Hins vegar er það þannig þegar maður skoðar frumvarpið, les það og les athugasemdir við það, þá vakna ýmsar spurningar og að manni læðist sá grunur að ríkisstjórnin hafi kannski ekki ígrundað alveg nógu vel hvernig við ættum að fara í að ráðstafa þessum fjármunum. Það er að sjálfsögðu vandasamt verk. Þetta eru miklir fjármunir og mjög mikið í húfi og eins og ég sagði áðan í andsvari við hæstv. forsætisráðherra þá tel ég að sú vegferð sem við erum að fara í núna með því að verja þessum fjármunum sé líka hluti af einkavæðingarferli Landssímans og hér sé í raun og veru að hefjast kafli nr. 2 í þessu ferli öllu saman. Okkur í stjórnarandstöðunni er að sjálfsögðu sönn ánægja að hjálpa ríkisstjórnarflokkunum við að mynda stefnu um hvernig eigi að verja þessum peningum og aðstoða þá við að komast að brúklegri niðurstöðu um hvernig fara eigi í þetta, m.a. benda þeim á annmarka sem virðast vera á því hvernig þeir hafa hugsað sér að eyða þeim og líka hvaða afleiðingar margt af því sem þeir hyggjast gera við peningana og þá er ég að tala um framkvæmdir, t.d. hvaða afleiðingar það hlýtur að hafa í þjóðfélaginu. Sumar af þessum framkvæmdum hljóta a.m.k. að kalla á lausnir annars staðar og á öðrum sviðum. Mig langar til að fara aðeins í þessi atriði hér og nú. Eins og ég benti á í andsvari mínu við hæstv. forsætisráðherra áðan þá er eins og ekki hafi alveg verið hugsað fyrir því hvernig lokið verði við lagningu Sundabrautar. Í frumvarpinu kemur fram að með sölu Símans losni fé til að setja 8 milljarða í það verkefni en hins vegar dugir það ekki nema hálfa leið. Seinni hluti framkvæmdarinnar upp á Kjalarnes, síðari áfangi verksins, á að fara í einkaframkvæmd sem áætlað er að kosti á bilinu 6–8 milljarða og á að vera lokið árið 2011. Þangað til eru ekki nema 6 ár. Eins og ég benti á áðan eru nú þegar fyrir hendi mannvirki á svæðinu fyrir norðan Reykjavík þar sem í dag eru innheimtir vegtollar, hér er ég að tala um Hvalfjarðargöngin. Í umræðum um Hvalfjarðargöngin á Alþingi í fyrrahaust benti fyrrverandi samgönguráðherra hv. þm. Halldór Blöndal þingmönnum á að ef menn ætluðu að fara út í að leggja nýja Sundabraut þá væri fyrir hendi samningur við fyrirtækið Spöl, sem á og rekur Hvalfjarðargöngin í dag, sem kvæði á um að óheimilt væri að innheimta vegtolla af vegamannvirkjum á leiðinni, að mig minnir frá suðurenda Hvalfjarðarganga að Reykjavíkurhöfn. Nú geri ég ráð fyrir því að þetta sé rétt hjá hv. þm. Halldór Blöndal. Hann var samgönguráðherra þegar samningurinn var gerður og ætti því að vita hvað hann er að tala um. Fyrst svona er í pottinn búið þá fæ ég ekki séð að hægt verði að fara út í síðari hluta Sundabrautar með vegtollum nema málið verði leyst, þ.e. að vegtollar í Hvalfjarðargöngum verði með einum eða öðrum hætti felldir niður, að menn reyni að finna einhverja lausn þarna, einhverja lendingu og það væri mjög fróðlegt að fá að heyra útlistun ríkisstjórnarinnar á því hvernig hún hyggst leysa þennan hnút sem mér sýnist blasa við. Hitt er svo annað að ef sett verða veggjöld á síðari hluta Sundabrautar, spottann um Álfsnes og upp á Kjalarnes, þá erum við komin með vegtolla á vegbút sem er innan höfuðborgarsvæðisins því í dag teygir höfuðborgin sig alla leið upp á Kjalarnes. Ég hygg að þetta gæti orðið svolítið flókið í framkvæmd því þá værum við í raun og veru komin með vegtoll á mannvirki sem liggja milli borgarhverfa. Slíkt gæti skapað miklar deilur og úlfúð og hætt er við að ansi mikill hávaði og læti væru höfuðborginni í dag ef við hefðum til dæmis vegtolla sem bitnuðu hvað harðast á íbúum Vesturbæjar eða íbúum Hlíða, ef þeir þyrftu að búa við slíka skattlagningu til að komast til og frá heimilum sínum. Ég hygg, frú forseti, að við þurfum að skoða málið betur og ígrunda hvernig eigi að leysa þetta. Viljum við setja á vegtolla innan borgarmarkanna? Fáist það í gegn, er þá réttlætanlegt að þeir íbúar sem nota Hvalfjarðargöngin hvað mest í dag, bæði höfuðborgarbúar - gleymum ekki því að þeir nota göngin mjög mikið - og þeir sem búa á svæðunum norðan Hvalfjarðar séu látnir borga tvöfalda vegtolla ef þeir ætla að komast norður fyrir höfuðborgina? Ég hefði gjarnan viljað sjá einhverju af þeim fjármunum sem nú koma inn fyrir sölu Símans varið til að greiða upp Hvalfjarðargöngin og ríkið yfirtæki rekstur þeirra. Í staðinn hefði minni upphæð verið varið til að greiða niður erlendar skuldir. Þeim peningum hefði hreinlega verið varið til að greiða Hvalfjarðargöngin og þar með hefði málið verið leyst. Það er ekkert vandamál að réttlæta að ríkið yfirtaki rekstur ganganna. Göngin hafa sannað sig sem gríðarlega mikilvægt og gott mannvirki. Það hefur sparað ríkinu stórar fjárhæðir, m.a. í viðhaldi á veginum fyrir Hvalfjörð. Það hefur sparað flutningsleiðir og síðast en ekki síst sparað mannslíf og forðað okkur frá slysum og hörmungum. Ég held að enginn efist um það í dag að þetta hafi verið góð fjárfesting, m.a. góð fjárfesting til að jafna þann mikla aðstöðumun sem er að myndast á milli svæðanna fyrir austan fjall og á Reykjanesskaga og síðan svæðanna fyrir norðan Hvalfjörð. Við sjáum að svæðin fyrir austan fjall og á Reykjanesskaga njóta mikilla og góðra vegaframkvæmda, sem ég lasta ekki, en þær framkvæmdir eru allar greiddar úr ríkissjóði. Framkvæmdir á vegamannvirkjum á svæðum fyrir norðan höfuðborgarsvæðið eru síðan háð vegtollum. Þetta finnst mér ekki sanngjarnt fyrir okkur íbúa landsins, að við mismunum landshlutum með þessum hætti. Landshlutarnir og svæðin umhverfis höfuðborgina eiga að geta lifað saman í sátt og samlyndi á jafnréttisgrundvelli. Nóg um það. Mig langaði til að koma að öðru en það varðar byggingu hátæknisjúkrahússins. Mér finnst að sú góða framkvæmd hljóti að vekja upp spurningar um hvað við ætlum við að gera við Reykjavíkurflugvöll. Ætlum við að hafa Reykjavíkurflugvöll áfram í Vatnsmýrinni? Við þurfum að svara þeirri spurningu: Er ekki nauðsynlegt að flugvöllurinn verði áfram í Vatnsmýrinni ef við ætlum að hafa hér hátæknisjúkrahús? Eða er hægt að flytja flugvöllinn og hafa hátæknisjúkrahús landsmanna á Vatnsmýrarsvæðinu? Þurfum við flugvöll í tengslum við þetta sjúkrahús eða ekki? Varðandi varðskipið og flugvél fyrir Landhelgisgæsluna þá held ég að við þurfum að svara því hvernig við ætlum að fjármagna bæði kaup og rekstur á varðskipi og flugvél. Ætlum við að leigja þessi tæki? Við þurfum á þessum tækjum að halda. Ætlum við að leigja þau í framtíðinni og getum við tryggt nægt fjármagn til að reka þessi tæki með sómasamlegum hætti í framtíðinni? Frú forseti. Við eigum í raun í miklu basli með að reka Landhelgisgæsluna. Við eigum líka í miklu basli með að reka skip Hafrannsóknastofnunar. Ég hygg að við þurfum að hugsa þau mál til enda, án þess að ég kasti á nokkurn hátt rýrð á að peningum sé varið til að efla Landhelgisgæsluna. Það er löngu kominn tími til þess. Varðandi uppbyggingu á símakerfi umhverfis landið, uppbyggingu á fjarskiptum, þá er það mjög þarft og gott verkefni. Það er mjög brýnt að komið verði á GSM-farsímasambandi sem víðast allt í kringum landið. Ég tel að mikil og alvarleg hætta stafi af því að höfum á allt of mörgum stöðum, t.d. á hringveginum, stór svæði þar sem GSM-samband er mjög slæmt og jafnvel ekki fyrir hendi. Á sama tíma hnignar NMT-farsímakerfinu. Það er farið að reynast erfitt að fá NMT-síma og fáir sem eiga slíka síma í dag. Þetta býður hættunni heim því að ef það verða slys á þjóðvegum eða annað slíkt þá er fólk mjög háð því að geta komist í síma. Allir eiga GSM-síma í dag þannig að við sjáum í hendi okkar að hér er um mjög mikilvægt mál að ræða. Það er í raun óþolandi að ferðast um landið og líða, í hvert sinn sem maður dettur inn í GSM-samband, eins og maður sé geimfari að koma inn í gufuhvolfið á nýjan leik. Ég ætla svo sem ekki að segja mikið fleira að sinni, frú forseti, enda er ræðutími minn senn á þrotum. En ég vona að þær spurningar sem ég hef velt upp kveiki á perunni hjá nefndarmönnum sem nú sitja í fjárlaganefnd. Mér skilst að þetta frumvarp eigi að fara þangað og ég vona svo sannarlega að þeir velti þeim fyrir sér. Það er mikilvægt fyrir okkur sem þjóð að við vöndum til verka við að að verja þessum fjármunum og að það verði gert af fullri einurð og alvöru, þótt þetta sé náttúrlega ekki nema lagafrumvarp og ríkisstjórnir framtíðarinnar geti hugsanlega breytt lögunum, ákveðið það að verja peningunum á annan hátt. Við þekkjum af reynslunni að það getur verið varhugavert að treysta loforðum stjórnmálamanna um ákveðnar vegaframkvæmdir. Við sjáum að vegáætlun hefur á undanförnum árum verið notuð sem eins konar hagstjórnartæki. Ríkisstjórnin hefur oft freistast til þess að blása í belginn en síðan tappa af honum eftir hentisemi þegar menn hafa þurft að nauðlenda hagkerfinu. Við skulum sannarlega vona að það verði ekki raunin með frumvarpið sem hér liggur fyrir. Eins og ég sagði í upphafi máls míns eru þær framkvæmdir sem ríkisstjórnin hyggst fara út í, þótt setja megi spurningarmerki við ýmsar þeirra, hin bestu mál, þjóðþrifamál.