Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Að lokinni guðsþjónustu gengu þingmenn aftur til alþingishússins, fundarsals neðri deildar. Þessir menn skipuðu þingið: 1. Ágúst Þorvaldsson, 1. þm. Árn. 2. Ásgeir Bjarnason, þm. Dal. 3. Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf. 4. Bjarni Benediktsson, 1. þm. Reykv. 5. Björgvin Jónsson, þm. Seyðf. 6. Björn Fr. Björnsson, 2. þm. Rang. 7. Björn Jónsson, 8. landsk. þm. 8. Björn Ólafsson, 2. þm. Reykv. 9. Björn Pálsson, þm. A-Húnv. 10. Eggert G. Þorsteinsson, 2. landsk. þm. 11. Einar Ingimundarson, þm. Siglf. 12. Einar Olgeirsson, 3. þm. Reykv. 13. Emil Jónsson, 4. landsk. þm. 14. Eysteinn Jónsson, 1. þm. S-M. l5. Finnbogi R. Valdimarsson, 5. landsk. þm. 16. Friðjón Skarphéðinsson, 11. landsk. þm. 17. Gísli Guðmundsson, þm. N-Þ. 18. Gísli Jónsson, þm. Barð. 19. Guðlaugur Gíslason, þm. Vestm. 20. Guðmundur Í. Guðmundsson, 6. landsk. þm. 21. Gunnar Gíslason, 2. þm. Skagf. 22. Gunnar Jóhannsson, 3. landsk. þm. 23. Gunnar Thoroddsen, 6. þm. Reykv. 24. Gylfi Þ. Gíslason, 5. þm. Reykv. 25. Halldór Ásgrímsson, 2. þm. N-M. 26. Halldór E. Sigurðsson, þm. Mýr. 27. Hannibal Valdimarsson, 1. landsk. þm. 28. Hermann Jónasson, þm. Str. 29. Ingólfur Jónsson, 1. þm. Rang. 30. Jóhann Hafstein, 4. þm. Reykv. 31. Jón Árnason, þm. Borgf. 32. Jónas G. Rafnar, þm. Ak. 33. Karl Guðjónsson, 7. landsk, þm. 34. Karl Kristjánsson, þm. S-Þ. 35. Kjartan J. Jóhannsson, þm. Ísaf. 36. Lúðvík Jósefsson, 10. landsk. þm. 37. Magnús Jónsson, 2. þm. Eyf. 38. Matthías Á. Mathiesen, þm. Hafnf. 39. Ólafur Jóhannesson, 1. þm. Skagf. 40. Ólafur Thors, þm. G-K. 41. Óskar Jónsson, þm. V-Sk. 42. Páll Zóphóníasson, 1. þm. N-M. 43. Páll Þorsteinsson, þm. A-Sk. 44. Ragnhildur Helgadóttir, 8. þm. Reykv. 45. Sigurður Ágústsson, þm. Snæf. 46. Sigurður Bjarnason, þm. N-Ísf. 47. Sigurður Ó. Ólafsson, 2. þm. Árn. 48. Skúli Guðmundsson, þm. V-Húnv. 49. Steindór Steindórsson, 9. landsk. þm. 50. Vilhjálmur Hjálmarsson, 2. þm. S-M. 51. Þorvaldur G. Kristjánsson, þm. V-Ísf. 52. Þórarinn Þórarinsson, 7. þm. Reykv. Allir framantaldir þingmenn voru til þings komnir. Forseti Íslands (Ásgeir Ásgeirsson): Hinn 9. júlí 1959 var gefið út svo hljóðandi forsetabréf: „Forseti Íslands gerir kunnugt: Ég hef ákveðið, samkvæmt stjórnarskrá hins íslenzka lýðveldis 17. júní 1944, að Alþingi skuli koma saman til aukafundar þriðjudaginn 21. júli 1959. Um leið og ég birti þetta, er öllum, sem setu eigu á Alþingi, boðið að koma nefndan dag til Reykjavíkur og verður þá Alþingi sett, eftir að guðsþjónusta hefur farið fram í dómkirkjunni, er hefst kl. 13.30. Gert að Bessastöðum, 9. júlí 1959. Ásgeir Ásgeirsson. Emil Jónsson. Forsetabréf, er stefnir Alþingi saman til aukafundar þriðjudaginn 21. júlí 1959.“ Samkvæmt því bréfi, sem ég nú hef lesið, lýsi ég yfir því, að Alþingi Íslendinga er sett. Að svo mæltu bið ég alþingismenn að minnast ættjarðarinnar með því að rísa úr sætum.  [Þingheimur stóð upp, og forsætisráðherra, Emil Jónsson, mælti: „Heill forseta vorum og fósturjörð.“ Var tekið undir þau orð með ferföldu húrrahrópi.] Samkvæmt 1. gr. þingskapa ber aldursforseta að stýra fundum, þar til forseti sameinaðs þings hefur verið kosinn. Aldursforseti er nú Páll Zóphóníasson, 1. þm. N–M. og bið ég hann að ganga til forsetastóls. Tók forseti Íslands sér síðan sæti í þingsalnum, en aldursforseti, Páll Zóphóníasson, 1. þm. N-M., gekk til forsetastóls og tók við fundarstjórn. Minning Magnúsar Péturssonar. Aldursforseti (PZ): Áður en Alþingi tekur til starfa að þessu sinni, skal minnzt nokkrum orðum fyrrverandi alþingismanns, Magnúsar Péturssonar læknis, sem lézt í sjúkrahúsi hér í bæ 8. júní s.l., 78 ára að aldri. Magnús Pétursson var fæddur 16. maí 1881 á Gunnsteinsstöðum í Langadal í Húnavatnssýslu. Foreldrar hans voru Pétur bóndi þar Pétursson, síðar kaupmaður á Blönduósi og kona hans, Anna Guðrún Magnúsdóttir bónda í Holti í Svínadal Magnússonar. Hann lauk stúdentsprófi í Reykjavík árið 1904 og embættisprófi við læknaskólann 1909. Héraðslæknir í Strandasýslu var hann 1909–1922, en starfaði í sjúkrahúsum erlendis veturinn 1909–1910. Árið 1922 varð hann bæjarlæknir í Reykjavík, en var settur héraðslæknir í Reykjavíkurhéraði 1931 og skipaður í það embætti 1932, þegar bæjarlæknisembættið var lagt niður. Hann lét af embætti sökum aldurs í árslok 1949. Frá 1926 gegndi hann jafnframt embætti sínu læknisstarfi við berklavarnir, fyrst í heilsuverndarstöð Líknar, en síðar í heilsuverndarstöð Reykjavíkur og þar vann hann fram að síðustu áramótum, en lét þá af störfum vegna vanheilsu. Magnúsi Péturssyni voru jafnframt daglegum embættisverkum falin trúnaðarstörf við heilbrigðismál þjóðarinnar og félagsmál lækna. Árið 1919 var hann skipaður í milliþinganefnd um berklavarnir, sat í stjórnarnefnd ríkisspítalanna frá 1935 og í læknaráði 1942–1951. Hann var formaður Hjúkrunarfélags Reykjavikur 1929– 1937 og á árunum 1930–1951 átti hann sæti í stjórn Læknafélags Íslands, var formaður þess lengst af eða í 18 ár alls. Af landsmálum hafði hann einnig nokkur opinber afskipti. Hann var þingmaður Strandamanna árin 1914–1923, sat á 11 þingum alls. Í bankaráði Íslandsbanka átti hann sæti 1915–1917. Magnús Pétursson var rúmlega þrítugur, þegar Strandamenn kusu hann til þingsetu og hann hélt því sæti, meðan hann var búsettur meðal þeirra. Á Alþingi lét hann allmikið að sér kveða við umræður og nefndastörf. Hann átti sæti í menntamálanefnd og fjárveitinganefnd og var á mörgum þingum framsögumaður við afgreiðslu fjárlaga. Hann var kosinn í fullveldisnefnd á þingunum 1917 og 1918 og var formaður þeirrar nefndar. 1919 var hann kosinn í launamálanefnd og gegndi þar einnig formannsstörfum. Magnús Pétursson þótti góður námsmaður á skólaárum sínum. Störf hans að félagsmálum og landsmálum benda til trausts af hálfu þeirra, sem höfðu mest kynni af honum. Þeir, sem þekktu hann bezt, bera honum það orð, að hann hafi verið prúðmenni í dagfari, glaður í vinahópi, en dulur í skapi og viðkvæmur. Ég vil biðja háttvirta alþingismenn að standa upp til minningar um Magnús Pétursson og til samúðar við ættingja hans. - 
             Rannsókn kjörbréfa. Aldursforseti kvaddi sér til aðstoðar sem fundarskrifara þá Magnús Jónsson, 2. þm. Eyf., og Skúla Guðmundsson, þm. V–Húnv. Því næst skiptust þingmenn í kjördeildir, og urðu í 1. kjördeild: ÁB, BSt, BFB, BjörnJ, GunnG, GJóh, HermJ, JÁ, JR, KGuðj, KK, KJJ, MÁM, ÓTh, RH, SÓÓ, StSt, ÞK. 2. kjördeild: BP, EggÞ, EI, EystJ, FRV, GíslG, GuðlG, GÍG, GÞG, JóhH, MJ, ÓlJ, PZ, PÞ, SB, SkG, ÞÞ. 3. kjördeild: ÁÞ, BBen, BjörgJ, BÓ, EOl, EmJ, FS, GíslJ, GTh, HÁ, HS, HV, IngJ, LJós, ÓskJ, SÁ, VH. Fundarhlé.

Aldursforseti (PZ): Þá er fundi fram haldið. Ég mun hafa þann hátt á, ef enginn hefur neitt á móti því, að frsm. þeirra deilda, sem hafa rannsakað kjörbréfin, hafi sína framsögu, og hafa atkvgr. í einu lagi um það allt í einu, og hefur þá frsm. 1. kjördeildar orðið.



Herra forseti. 1. kjördeild hefur haft til athugunar kjörbréf þeirra hv. þm., sem eiga sæti í 3. kjördeild og eru það eftirtaldir þingmenn: Ágúst Þorvaldsson, 1. þm. Árn., Bjarni Benediktsson, 1. þm. Reykv., Björgvin Jónsson, þm. Seyðf., Björn Ólafsson, 2. þm. Reykv., Einar Olgeirsson, 3. þm. Reykv., Emil Jónsson, 4. landsk. þm., Friðjón Skarphéðinsson, 11. landsk. þm., Gísli Jónsson, þm. Barð. Á hans kjörbréf minnist ég frekar síðar. Gunnar Thoroddsen, 6. þm. Reykv., Halldór Ásgrímsson, 2. þm. N-M., Halldór E. Sigurðsson, þm. Mýr., Hannibal Valdimarsson, 1. landsk. þm., Ingólfur Jónsson, 1. þm. Rang., Lúðvík Jósefsson, 10. landsk. þm., Óskar Jónsson, þm. V-Sk., Sigurður Ágústsson, þm. Snæf., Vilhjálmur Hjálmarsson, 2. þm. S-M. Við þessi kjörbréf er ekkert að athuga, að því er kjördeildin álitur. En eftir að hún hafði lokið fundi, var mér afhent útskrift úr gerðarbók yfirkjörstjórnar Barðastrandarsýslu ásamt einum ágreiningsseðli í lokuðu umslagi. Virðist vafasamt um þrjú atkvæði greidd í Barðastrandarsýslu. Á einn utankjörstaðaseðil hefur vantað undirskrift kjósandans. Í öðru tilfelli er kona að nafni Lýdía, sem ekki virðist eftir útskriftinni fullvíst hvort hefur kosið einnig annars staðar, og svo er vafaseðillinn, sem hér fylgir með, það er utankjörstaðarseðill, og þar stendur nafnið Gísli Sveinsson, það vildi meiri hluti kjörstjórnar taka gilt sem Gísli Jónsson. Hér virðist ekki vera nema um þrjú atkvæði að ræða, en ef ég man rétt, þá var 11 atkvæða munur á þingmanninum og þeim frambjóðanda, sem hlaut næstflest atkvæði og virðist því ekki ástæða til annars, en að taka kjörbréfið gilt, hvernig sem menn annars líta á þessi þrjú vafaatkvæði. Er það því tillaga kjördeildarinnar, að öll þessi kjörbréf séu tekin gild.



Herra forseti. 2. kjördeild hefur haft til rannsóknar kjörbréf þeirra hv. þm., sem sæti eiga í 1. kjördeild, en það eru þessir þingmenn: Ásgeir Bjarnason, þm. Dal., Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf., Björn Fr. Björnsson, 2. þm. Rang., Björn Jónsson, 8. landsk. þm., Gunnar Gíslason, 2. þm. Skagf., Gunnar Jóhannsson, 3. landsk. þm., Hermann Jónasson, þm. Str., Jón Árnason, þm. Borgf., Jónas G. Rafnar, þm. Ak., Karl Guðjónsson, 7. landsk. þm., Karl Kristjánsson, þm. S-Þ., Kjartan J. Jóhannsson, þm. Ísaf., Matthías Á. Mathiesen, þm. Hafnf., Ólafur Thors, þm. G-K., Ragnhildur Helgadóttir, 8. þm. Reykv., Sigurður Ó. Ólafsson, 2. þm. Árn., Steindór Steindórsson, 9. landsk. þm., og Þorvaldur Garðar Kristjánsson, þm. V-Ísf. Fyrir kjördeildinni hafa legið kjörbréf frá öllum þessum þm. að einum undanskildum, Bernharð Stefánssyni, 1. þm. Eyf., sem ég vík að á eftir. Þau kjörbréf, sem lögð hafa verið fyrir deildina, eru í réttu formi og lögum samkvæmt, og deildin taldi ekkert við þau að athuga. Frá Bernharð Stefánssyni, 1. þm. Eyf., hefur ekki komið kjörbréf, en hins vegar liggur fyrir staðfest símskeyti frá formanni yfirkjörstjórnar um það, að hann hafi verið rétt kjörinn og það hafi verið gefið út kjörbréf til handa Bernharð Stefánssyni og fyrir því munu vera fordæmi, að slíkt hafi verið talið fyllilega gilt. 2. kjördeild leggur því til, að öll þessi kjörbréf, sem hún hefur fengið til athugunar og eru kjörbréf, eins og ég sagði áðan, þeirra hv. þm., sem eiga sæti í 1. kjördeild, verði tekin gild.



Herra forseti. 3. kjördeild hefur fengið til athugunar alla þá þm., sem sæti eiga í 2. kjördeild, en þeir eru sem hér segir: Björn Pálsson, þm. A-Húnv., mun ég ræða það atriði nokkuð síðar, Eggert G. Þorsteinsson, 2. landsk. þm., Einar Ingimundarson, þm. Siglf., Eysteinn Jónsson, 1. þm. S-M., Finnbogi R. Valdimarsson, 5. landsk. þm., Gísli Guðmundsson, þm. N-Þ., Guðlaugur Gíslason, þm. Vestm., Guðmundur Í. Guðmundsson, 6. landsk. þm., Gylfi Þ. Gíslason, 6. þm. Reykv., Jóhann Hafstein, 4. þm. Reykv., Magnús Jónsson, 2. þm. Eyf., Ólafur Jóhannesson, 1. þm. Skagf., en ég vildi gera nokkrar athugasemdir í sambandi við það mál, Páll Zóphóníasson, 1. þm. N–M., Páll Þorsteinsson, þm. A-Sk., Sigurður Bjarnason, þm. N–Ísf., Skúli Guðmundsson, þm. V–Húnv., og Þórarinn Þórarinsson, 7. þm. Reykv. Í sambandi við kjörbréf Björns Pálssonar, þm. A–Húnv., hafði kjördeildinni borizt bréf, sem skrifstofustjóri Alþingis afhenti og er frá dómsmrn., dags. 20. júlí 1959 og er úrskurður um kæru fram komna frá Sjálfstæðisfélagi Húnavatnssýslu út af göllum á kosningunni. Bréf þetta og önnur gögn, sem fylgdu, voru lesin upp á fundi í kjördeildinni svo og athugaðar ljósmyndir, sem fylgdu með, en kjördeildin hefur fallizt á úrskurð rn. og það sé ekki ástæða til þess að gera neina aths. við þetta kjörbréf frekar en önnur, sem hún hafði til meðferðar. Eftir að kjördeildin hafði slitið fundi, bárust mér sem frsm. gögn frá yfirkjörstjórn Skagafjarðarsýslu með bréfum með þremur seðlum, sem taldir voru ógildir og um hefur verið ágreiningur, sem skotið er til úrskurðar dómsmrn. og hefur verið sent til Alþingis. Þessir ógildu seðlar hafa ekki áhrif á kjör hv. þm. fyrir Skagfirðinga, svo að kjördeildin gerir ekki neina aths. við það kjörbréf heldur. Kjördeildin leggur því til, að öll þau 17 kjörbréf, sem hér hefur verið rætt um, séu tekin gild ágreiningslaust.