Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta til l. um breytingu á l. um bann gegn veiðum með botnvörpu og flotvörpu hefur hlotið afgreiðslu Nd. með ekki ýkja miklum ágreiningi. Frv. er þannig til komið, að ég tel mig ekki þurfa að gera hv. þm. sérstaka grein fyrir efni þess, það hefur verið haft það náið samband við alla þm. og reyndar miklu fleiri í sambandi við undirbúning málsins. Hv. þdm. er fullkunnugt um með hverjum hætti þetta frv. er til orðið. Það hefur fallið í minn hlut að flytja þetta frv. eftir að landhelgisnefnd, sem undirbjó málið, hafði um það bil lokið störfum sínum. Þá var hafizt handa um það í dómsmrn. að koma till. n. í frv.-form, og unnu að því ráðuneytisstjórar í dómsmrn. og sjútvmrn., auk deildarstjórans í sjútvmrn., sem var hnútum öllum kunnugastur, en hann hafði verið ritari landhelgisn., en einnig kvaddi ég Gizur Bergsteinsson hæstaréttardómara til ráðuneytis við undirbúning frv. Ég vil aðeins á þessu stigi málsins láta í ljós þakklæti mitt til landhelgisn. fyrir ágæt störf, sem hún hefur unnið af mikilli elju og að mínum dómi innt af hendi mjög gott starf við undirbúning þessa frv. Fjórir nm. eiga sæti í Nd., en einn nm., formaðurinn, 5. landsk. þm., hér í þessari hv. d. Ég veit, að hv. þdm. gera sér fulla grein fyrir eðli þessa máls. Það er alvarleg tilraun til þess að afgreiða löggjöf í mjög viðkvæmu máli, sem æ ofan í æ hefur mistekizt á undanförnum árum. Það liggur að mínum dómi mjög mikið við, að frv. nái fram að ganga. Það hefur verið haft við orð af sumum, að allt að því sómi Alþ. liggi við, að þetta mál hljóti afgreiðslu nú. Mér er ljóst, að það getur ekki orðið með samkomulagi allra. því miður, en ég vil leyfa mér að vara við því, að nokkrar breytingar, sem verulegar geta talizt, verði úr þessu gerðar á þessu máli, því ég hygg, að með því muni framgangi þess vera stefnt í verulega hættu. Um þetta skal ég ekki fara fleiri orðum, en leyfi mér, herra forseti, að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Mér þykir hlýða að fjalla hér um þetta frv., þar sem ég var form. þeirrar n., sem kölluð hefur verið landhelgisnefnd eins og hæstv. dómsmrh. gat um. Sem kunnugt er, skipaði hæstv. sjútvmrh. skv. tilnefningu stjórnmálaflokkanna 5 manna n. 2. okt. s.l. til þess, eins og segir í erindisbréfinu, að gera till. um fiskveiðar í fiskveiðilandhelginni til ríkisstjórnarinnar. Þessir menn voru skipaðir í n.: Guðlaugur Gíslason og Sverrir Júlíusson tilnefndir af Sjálfstfl., Jón Skaftason tilnefndur af Framsfl., Lúðvík Jósefsson tilnefndur af Alþb. og Jón Ármann Héðinsson tilnefndur af Alþfl., sem jafnframt var skipaður formaður n. N. fékk leyfi til að ráða sér ritara, og var Jón Arnalds deildarstjóri í sjútvmrn. ráðinn ritari n. N. hóf störf í síðustu viku okt. og ákvað að viða að sér sem mestum upplýsingum og sjónarmiðum um togveiði innan fiskveiðitakmarkanna. Verkefni nm. var mjög viðamikið samkv. erindisbréfinu og augljóst mál, að engan veginn mundi vinnast tími til þess að gera till. um alla þætti þeirra mála, sem talað var um í erindisbréfinu. Þess vegna var ákveðið að einbeita sér að því að ná saman till. um breyttar togveiðiheimildir í fiskveiðilögsögunni. Það bar brýna nauðsyn til þess strax, eins og á stóð um togveiðar landsmanna. Ég ætla til glöggvunar í örstuttu máli að rekja, hvernig víðáttu íslenzkrar fiskveiðilandhelgi hefur verið háttað og hvernig veiði, einkum botnvörpu-, flotvörpu- og dragnótaveiði, hefur verið heimiluð innan fiskveiðilandhelginnar. Ekki er hægt að tala um landhelgi Íslands í eiginlegri merkingu þess orðs, fyrr en árið 1631. Þá var landhelgin ákveðin 6 danskar mílur eða 24 sjómílur. Þessi regla gilti til 1662, en þá var landhelgin ákveðin 4 danskar mílur eða 16 sjómílur, og var út frá því gengið, að allar fiskveiðar væru bannaðar útlendingum á þessu svæði, og þá sjálfsagt einnig í flóum og fjörðum. Frá 1859–1901 var fiskveiðilandhelgin í reynd 1 dönsk míla frá landi eða 4 sjómílur talið frá yztu skerjum og eyjum, er upp úr sjó koma. Firðir og víkur landsins voru í landhelgi. Frá 1901 samkvæmt samningi við Bretland er fiskveiðilandhelgin ákveðin þrír fjórðungar úr mílu út frá yztu takmörkum, þar sem sjór gengur eigi yfir fjöru. Í flóum og fjörðum var fiskveiðilandhelgin ákveðin þannig, að lína var hugsuð dregin milli landa, þar sem næst fjarðarmynni eru 10 mílufjórðungar yfir fjörðinn eða flóann. Skyldi allt vera landhelgi, sem innan við þá línu er, enda þótt fjörður sé breiðari en 10 mílufjórðungar, er innar dregur. Út frá línunni í fjarðarmynni skyldi svo landhelgin vera þrír mílufjórðungar. Milli lands og eyja var óslitin landhelgi, ef sund eigi nema 6 mílufjórðungum. Annars höfðu eyjar sjálfstæða landhelgi. En árið 1948 markar tímamót, en þá voru sett lög um vísindalega vernd fiskimiða landgrunnsins, lög nr. 44 5. apríl 1948. Stækkun landhelginnar til þessa dags hefur verið gerð með reglugerðum, samkv. lögum þessum, en í 1. gr. þeirra segir: „Sjútvmrn. skal með reglugerð ákveða takmörk verndarsvæða við strendur landsins innan endimarka landgrunnsins, þar sem allar veiðar skulu háðar ísl. reglum og eftirliti, enda verði friðun á landgrunninu á engan hátt rýrð frá því, sem verið hefur. Ráðuneytið skal einnig ákveða allar þær reglur, sem nauðsynlegar eru til verndar fiskimiðunum á ofangreindum svæðum.“ Með reglugerð nr. 46 22. apríl 1950 um verndun fiskimiða fyrir Norðurlandi, er sett var samkvæmt l. um vísindalega verndun fiskimiða landgrunnsins nr. 44 1948, var fiskveiðilandhelgi fyrir Norðurl. á svæðinu frá Horni að Langanesi ákveðin 4 sjómílur út frá tilteknum beinum grunnlínum, sem dregnar voru milli yztu annesja, eyja og skerja og þvert fyrir mynni flóa og fjarða. Voru þessir grunnlínustaðir tilgreindir í 1. gr. reglugerðarinnar. Með reglugerð nr. 21 19. marz 1952, sem einnig var sett samkv. l. um vísindalega verndun fiskimiða landgrunnsins frá 1948, var fiskveiðilandhelgi við Ísland allt í kringum landið ákveðin 4 sjómílur. Út frá tilteknum, beinum grunnlínum, er dregnar voru milli yztu annesja, eyja og skerja og þvert fyrir mynni flóa og fjarða voru grunnlínustaðir tilgreindir í 1. gr. reglugerðarinnar. Sjálfstæða landhelgi höfðu samkvæmt l. gr. Kolbeinsey, Hvalbakur, Geirfugladrangur og Grímsey. Með reglugerð nr. 70 frá 30. júní 1958 var fiskveiðilandhelgin ákveðin 12 sjómílur. Var reglugerð þessi sett með vísun til áðurgreindra landgrunnslaga nr. 44 frá 1948. Fiskveiðilandhelgin var afmörkuð 12 sjómílur utan við grunnlínu, sem dregin var milli þar til greindra staða, og eru grunnlínustaðir þeir sömu og eftir reglugerð nr. 21 1952. Með reglugerð nr. 3 frá 11. marz 1961, sett samkvæmt landhelgislögunum 1948, var fiskveiðilandhelgin enn stækkuð með breytingu á grunnlínu. Fiskveiðilandhelgin var sem fyrr afmörkuð 12 sjómílur utan við grunnlínu. Skipum, skrásettum í Bretlandi, og seinna skipum skrásettum í Sambandslýðveldinu Þýzkalandi voru þó heimilaðar veiðar á vissum svæðum milli 6 og 12 mílna innan fiskveiðilögsögunnar til 10. marz 1964. Enn fremur voru með auglýsingu frá 1. ágúst 1961 færeyskum skipum heimilaðar handfæraveiðar á vissum svæðum innan fiskveiðilögsögunnar. Hér hefur verið drepið á víðáttu fiskveiðilögsögunnar, á rétt útlendinga. Skal nú vikið að rétti Íslendinga sjálfra til veiða í fiskveiðilandhelginni. Aðalreglan er og hefur verið sú, að ísl. borgarar einir megi stunda fiskveiði í landhelgi við Ísland með hvers konar veiðiaðferðum og veiðarfærum, nema l. kveði á um annað. Að rekja þær reglur allar, sem gilt hafa á þessari og síðari öldum um notkun og bann við notkun hinna ýmsu veiðarfæra, yrði alltof langt mál. Er það svo löng og margþætt saga. Þar sem aðalinntak nál. er rýmkun heimildar til togveiða, er þó rétt að víkja í örfáum orðum að sögu löggjafar um togvéiðar í landhelgi. Lög um botnvörpu- og flotvörpuveiðar í landhelgi hafa verið sett, svo sem hér skal greina: L. nr. 13 frá 9. ág. 1889 um bann gegn botnvörpuveiðum eru fyrstu l., er banna fiskveiðar með botnvörpu í landhelgi við Ísland. L. nr. 24, 10. nóv. 1894, um bann gegn botnvörpuveiði þyngdu viðurlög við brotum að mun frá eldri l. Í l. nr. 8, 6. apríl 1898, um bann gegn botnvörpuveiðum voru hæstu sektarákvæði lækkuð og veittar heimildir til að leita hafna eða koma inn fyrir landhelgi óvart eða í öðrum tilgangi en til veiða. Einnig er innlendum botnvörpuskipum heimilað að leita lands og leggja upp afla o.s.frv., en þá skyldu þó veiðarfæri höfð í búlka. Viðaukalög nr. 27, sept. 1902, við lög 6. apríl 1898, um bann gegn botnvörpuveiðum, leggja sektir við, ef einhverjir aðrir en skipverjar sjálfir leiðbeina skipi um botnvörpuveiðar í landhelgi við Ísland. Enn fremur fjalla l. um samskipti Íslendinga við útlend botnvörpuskip. L. nr. 18, 8. júní 1902, um breytingu á l. frá 6. apríl 1898 um bann gegn botnvörpuveiðum rýmkuðu heimild fyrir erlend botnvörpuskip til að hafast við í landhelgi með búlkuð veiðarfæri um borð. Með l. nr. 56 frá 30. júlí 1909 um undanþágu frá l. nr. 18 frá 8. júlí 1902 um breyt. á l. frá 6. apríl 1898 um bann gegn botnvörpuveiði er ísl. togurunum heimilað að hafa veiðarfæri sín óhreyfð, þótt innan landhelgi væri, samkvæmt nánari fyrirmælum landstjórnarinnar. Áður var skylt að hafa veiðarfæri í búlka innan landhelginnar. Með l. nr. 5, 18. maí 1920, um bann gegn botnvörpuveiðum var undanþága innlendra togara frá 1909 afnumin. Voru úr gildi felld öll fyrri l. um þetta efni. Má kalla, að framtíðarskipan hafi fengizt um þetta. L. nr. 38, 15. júní 1926 um viðauka við botnvörpuveiðal. kveða á um tilslökun um refsingu eða áminningu við fyrsta brot gegn löglegum umbúnaði veiðarfæra, ef ljóst sé af öllu, að eigi hafi beitt verið, né undirbúningur hafinn til veiða í landhelgi. Í l. nr. 56, 23. júní 1936 um breyt. á l. nr. 5, 18. maí 1920 um bann gegn botnvörpuveiðum var ráðh. veitt heimild til að veita vélbátum undanþágu frá banni gegn botnvörpuveiðum innan landhelgi til að stunda kampalampaveiðar á tilteknum svæðum. L. nr. 34, 13. júní 1937, veittu ríkisstjórninni heimild til að veita leyfi til síldveiða með botnvörpu á fjörðum inni. Með l. nr. 5 29. jan. 1951, um breyt. á l. nr. 5, frá 8. maí 1920 um bann gegn botnvörpuveiði var sektarákvæðum l. enn breytt. Með l. nr. 82 8. des. 1952, um breytingu á l. nr. 5 18. maí 1920 um bann gegn botnvörpuveiðum voru I. nr. 56 1936 og l. nr. 34 1937 felld úr gildi. Jafnframt voru bannaðar veiðar með botnvörpu og flotvörpu í fiskveiðilandhelginni, eins og hún hefur verið ákveðin með reglugerð nr. 31 19. marz 1952. Þá var ráðh. veitt heimild til að veita undanþágu frá banninu til að stunda kampalampaveiðar og leturhumarveiðar á tilteknum svæðum, svo og til að leyfa síldveiði í landhelgi með flotvörpu. L. þessi voru staðfest með brbl. nr. 44, 30. apríl 1952. Með reglugerð nr. 87 29. ágúst 1958 voru ísl. skipum, sem veiða með botnvörpu, flotvörpu eða dragnót, heimilaðar veiðar innan fiskveiðilandhelginnar, eins og hún var ákveðin með reglugerð nr. 70 30. júní 1958, á vissum veiðisvæðum og veiðitíma, en þó utan þeirra fiskveiðitakmarka, sem ákveðin voru í reglugerð nr. 21 19. marz 1952, þ.e. utan við línu, sem dregin er fjórar sjómílur utan við grunnlínur, sem dregnar voru milli yztu annesja, eyja og skerja og þvert fyrir mynni flóa og fjarða. L. nr. 6 17. febr. 1959, um breyt. á l. nr. 5 18. maí 1920, um bann gegn botnvörpuveiðum fella úr gildi áðurgreind l. nr. 82 1952. Þau kveða svo á, að í fiskveiðilandhelgi Íslands, eins og hún er ákveðin með reglugerð nr. 70 30. júní 1958, skuli bannaðar vera fiskveiðar með botnvörpu og flotvörpu. Rétt er ráðh. að veita ísl. skipum undanþágu frá banni þessu, þó utan þeirra marka, sem sett voru í reglugerð nr. 21 frá 19. marz 1952. Reglugerð nr. 87 1958 stendur þannig áfram í fullu gildi, það vildi ég biðja menn að hafa í huga, reglugerð nr. 87 frá 1958 stendur þannig áfram í fullu gildi. Annars voru ákvæði l. endurtekning ákvæða l. nr. 82 1952, þó með viðbótarheimildum til botnvörpuveiða í rannsóknarskyni. Með reglugerð nr. 4 í 1. marz 1961 er ísl. skipum, sem veiða með botnvörpu eða flotvörpu, veitt heimild, auk þess sem veitt var með reglugerð nr. 87 1958, til að veiða innan fiskveiðilandhelginnar á sömu stöðum og tímum sem brezk skip mega stunda veiðar samkvæmt samkomulagi íslenzku og brezku ríkisstjórnanna frá í 1. marz 1961. Heimild þessi var framlengd ótímabundið með reglugerð nr. 29 11. marz 1964. Með lögum nr. 42 1967 voru breytingar gerðar á l. um bann gegn botnvörpuveiðum, nr. 5 1920, með síðari breytingum, einkum að því er viðurlög við brotum snertir. L. nr. 42 1967 voru síðan felld inn í meginmál laganna nr. 5 frá 1920 með síðari breytingum og gefin út sem l. nr. 62 18. maí 1967 um bann gegn veiði með botnvörpu og flotvörpu. Hinn 20. des. s.l. voru sett l. um breytingar á síðastnefndum l. og gefin út reglugerð, þar sem íslenzkum bátum allt að 200 brúttórúmlestir að stærð eru veittar auknar heimildir til botnvörpu- og flotvörpuveiða fyrir Norðurlandi og Suðurlandi á tímabilinu frá 1. jan. til 30. apríl 1969. Skulu þær heimildir ekki raktar frekar að sinni. L. um dragnótaveiðar hafa í stuttu máli verið þau, er hér skal greina: Með l. nr. 27 20. júní 1923 er veitt heimild fyrir ríkisstjórnina til að banna dragnótaveiðar í landhelgi. Heimild þessi var ekki notuð. Með l. nr. 55 7. maí 1928 um bann gegn dragnótaveiðum í landhelgi eru dragnótaveiðar bannaðar í landhelgi með vissum undantekningum. Dragnótaveiði var þó leyfð frá 1. sept. til 30. nóv. ár hvert. Brbl. nr. 85 6. júlí 1932 um breyt. á l. nr. 55 7. maí 1928 um bann gegn dragnótaveiðum í landhelgi rýmkuðu heimildir til dragnótaveiða verulega. Brbl. þessi voru lögð fyrir Alþ. 1933 til samþykktar, en þingið felldi þau l. Samkv. l. nr. 52 19. júní 1933, um breytingu á l. nr. 55 7. maí 1928, um bann gegn dragnótaveiðum í landhelgi var dragnótaveiði í landhelgi leyfð, auk þeirrar heimildar, sem veitt var með l. nr. 55 1928, frá Hjörleifshöfða vestur til Látrabjargs á tímabilinu frá 15. júlí til 30. nóv., en á Faxaflóa og Breiðafirði þó eingöngu heimil þeim bátum, sem skrásettir eru innan lögsagnarumdæmisins, er að þeim liggur, en öðrum bátum ekki. Þessi l. áttu að gilda til ársloka 1934, en á Alþ. voru þau framlengd til ársloka 1936. Með l. nr. 45 13. júní 1937 um bann gegn dragnótaveiðum í landhelgi eru heimildir til dragnótaveiða enn rýmkaðar til muna. Dragnótaveiðar voru leyfðar frá 15. maí til 30. nóv. ár hvert á svæðinu frá Eystra-Horni suður um land að Straumnesi og frá 15. júní til 30. nóv. ár hvert á svæðinu frá Straumnesi austur um land að Eystra-Horni. Skipum 35 brúttórúmlestir eða meira voru þá bannaðar dragnótaveiðar frá 15. maí til 30. sept. ár hvert. Samkv. l. nr. 26 12. feb. 1940 um breyt. á l. nr. 45 13. júní 1937 um dragnótaveiðar í landhelgi er dragnótaveiði í landhelgi leyfð á tímabilinu 1. júní til 30. nóv. bátum, sem eru innan við 35 rúmlestir að stærð, þó er ráðh. heimilt að veita stærri bátum undanþágu til þessara veiða á tímabilinu 1. okt. til 30. nóv. Ennfremur er sýslunefndum heimilað að banna dragnótaveiðar með öllu á tilteknum hafnarsvæðum. Með l. nr. 65 7. maí 1940 var fyrrgreindum l. breytt lítils háttar, þannig að sektarákvæði voru hækkuð og nánar tiltekin heimild fyrir ráðh. að skipa fyrir með reglugerð um möskvastærð neta og lágmarksstærð veiðifisks, sem hagnýtanlegur er. Með l. nr. 83 22. okt. 1945, um viðauka við l. nr. 45 13. júní 1937, um bann gegn dragnótaveiði í landhelgi, er ráðh. með vissum skilyrðum heimilað að ákveða frekari takmörkun eða bann gegn notkun dragnóta en eldri lög gerðu ráð fyrir. Með l. nr. 2 24. jan. 1951 var slakað á skilyrðum fyrir heimild ráðh. Með l. nr. 31 7. marz 1951 var sektarákvæðum breytt lítils háttar. Reglugerðir, sem settar voru samkvæmt þeirri heimild, er veitt var með l. nr. 83 1935, voru þessar: Með reglugerð nr. 175 23. okt. 1945 eru dragnótaveiðar bannaðar í Hamarsfirði í Suður-Múlasýslu. Með reglugerð nr. 50 1. marz 1950 eru dragnótaveiðar bannaðar í Aðalvík í Norður-Ísafjarðarsýslu. Með reglugerð nr. 64 1. marz 1950 eru dragnótaveiðar bannaðar á svæðinu frá Sandgerðisvita að Hraunsnesi. Tvær síðastnefndu reglugerðirnar voru afnumdar með reglugerð 219 20. okt. 1950. Með reglugerð nr. 37 20. marz 1951 voru dragnótaveiðar bannaðar á svæðinu frá Önglabrjótsnefi að Hraunsnesi. Þannig eru nokkrar fleiri reglugerðir, sem takmarka dragnótaheimildina, en með reglugerð nr. 46 22. apríl 1950 um verndun fiskimiða fyrir Norðurlandi, sem sett var samkv. landhelgislögum nr. 44 frá 1948, voru dragnótaveiðar bannaðar fyrir Norðurlandi á svæðinu frá Horni að Langanesi. En með reglugerð þessari var fiskveiðilandhelgin fyrir Norðurlandi færð út, eins og áður segir, í 4 sjómílur út frá tilteknum beinum grunnlínum, sem dregnar voru milli yztu annesja, eyja og skerja, og þvert fyrir mynni flóa og fjarða. Á árinu 1952 eru dragnótaveiðar bannaðar í fiskveiðilandhelgi Íslands. Var það gert með reglugerð nr. 21 19. marz 1952, um verndun fiskimiða landgrunnsins, sem sett var samkvæmt landgrunnsl. nr. 44 1948. Með reglugerð þessari var fiskveiðilandhelgin, eins og áður hefur verið rakið, færð út í 4 sjómílur út frá tilteknum, beinum grunnlínum, er dregnar voru milli yztu annesja, eyja og skerja og þvert fyrir mynni flóa og fjarða. Eins og áður var rakið, voru dragnótaveiðar heimilaðar með reglugerð nr. 87 29. ág. 1958 innan fiskveiðilandhelginnar, eins og hún var ákveðin með reglugerð nr. 70 30. júní 1958, á vissum svæðum og veiðitíma, en þó utan þeirra fiskveiðitakmarka, sem ákveðin voru í reglugerð nr. 21 19. marz 1952. Dragnótaveiðar í fiskveiðilandhelginni almennt eru svo leyfðar á ný með l. nr. 40 9. júní 1960, um takmarkað leyfi til dragnótaveiða í fiskveiðilandhelgi Íslands undir vísindalegu eftirliti, en þau lög gilda óbreytt enn í dag, sbr. það sem hæstv. Ed. hefur verið að kljást við undanfarna daga. Ráðh. getur samkv. till. fiskideildar atvinnudeildar Háskólans og Fiskifélagsins ákveðið fyrir eitt ár í senn, að dragnótaveiði sé heimil á tilteknu svæði eða svæðum á tímabilinu 15. júní til 31. okt. eða skemmri tíma, eftir því sem nánar er ákveðið samkv. l. þessum. Áður en gerðar eru till. um opnun einstakra veiðisvæða, skal Fiskifélag Íslands leita álits sveitarstjórna og annarra aðila, sem hagsmuna hafa að gæta á viðkomandi veiðisvæði. Berist álitsgerð, skal ráðh. óheimilt að opna veiðisvæði eða hluta þess, nema álitsgerðirnar styðji almennt þá framkvæmd. Ég held ég þurfi ekki að rekja þetta miklu meira, en ég vildi drepa á þennan inngang, þó nokkuð langur væri, til þess að sýna mönnum, að það hefur verið leitazt við á ýmsan hátt að reyna að hagnýta hér fiskveiðilögsöguna. Yfirleitt hefur friðunarsjónarmið verið ríkjandi, sem eðlilegt var, á þessum árstíma. Eins og sjá má á þessu yfirliti, hefur gengið á ýmsu um togveiðiheimildir í íslenzkri landhelgi og fiskveiðilögsögu. Þó oft hafi verið deilt um framgang mála í friðunarátt, þá verður ekki annað sagt en þjóðin hafi öll viljað ná sem mestri friðun til eigin afnota, hún stefnir að því að ná öllu landgrunninu sem fyrst undir sína lögsögu. Við útfærslu fiskveiðitakmarkanna 1952 og 1958 var aðstaða öll önnur til togveiða en verið hafði um langan tíma. Þessi breyting hafði þau áhrif, að verulega dró úr togveiðum bátaflotans, og stóð svo fram undir árin 1965 og 1966. Ein veigamesta ástæðan fyrir auknum áhuga til togveiða var breyting á síldargöngum við landið. Velflest minni síldveiðiskip gátu ekki elt síldina til hafs, og svo fór síld við Suðurland síminnkandi einnig. Útgerðarmenn þessara skipa voru því neyddir til þess að huga að öðrum leiðum til útgerðar, og vegna kostnaðarþáttarins og þæginda til útbúnaðar komu menn helzt auga á togveiði. Það verður að segjast hreint út, að gildandi l. og reglur voru ekki haldnar sem skyldi. Þótt menn væru staðnir að ólöglegum veiðum voru sektir ekki innheimtar eða brotum fylgt eftir. Hægt og bítandi seig á ógæfuhliðina í þessum efnum, og þarf ég ekki að rekja þá leiðinlegu hlið neitt hér í hv. þd. Hún er öllum þdm. vel kunn. Ég vildi þó segja frá orðum eins skipstjórans í Vestmannaeyjum, er hann mælti þau orð á fundi nokkrum í landhelgismálanefndinni, að raunverulega hefði þeim fundizt þeir vera taldir sem þjófar af almenningi og helzt ættu þeir að læðast með húsum fram og hlaupa fyrir horn, ef menn sæju þá. En hvað áttum við að gera? spurði hann. Valið var að fiska þar sem fiskurinn var, eða þá að hætta allri veiði. Við slíkt ástand getur engin þjóð búið til lengdar. Raunhæfar reglur verða að koma um togveiðiheimildir fyrir okkur. Raunar var alþm. þetta vel ljóst á s.l. ári, og svo fór, að mjög tímabær lausn var samþ. rétt áður en þm. fóru heim í jólafrí. Sumir undu vel við þessa lausn, aðrir ekki, svo verður um hvaða lausn og hvaða till., sem fram koma og verða samþ. Því miður verða sumir þm. til þess að líta á þetta mjög svo viðkvæma mál og erfiða út frá þröngum sérhagsmunasjónarmiðum tengdum vissum svæðum og bátaflota. En málið er óleysanlegt með því móti. Því verða menn að gera sér fulla grein fyrir. Eins og fram kemur í l. frá 1958, er tilgangurinn sá að stuðla að sem mestri vernd fiskistofnanna hér við land. Það var augljóst mál, að við Íslendingar mundum nota öll hugsanleg tækifæri og ráð til þess að forðast þá geysilegu ásókn, sem var hér á miðum okkar upp að þremur mílum af veiðiskipum margra erlendra þjóða á þessum tíma. Öll okkar viðleitni hlaut að hníga að því að fæla burt erlend skip af næstu miðum okkar. Hér voru fyrir stríð mörg hundruð erlendra togara og einnig brátt eftir stríðið. Þessi skipafloti tók til sín miklu meiri afla en við gerðum sjálfir. Það gat því enginn verið á móti því, að við Íslendingar hertum baráttuna fyrir verndun fiskimiðanna hér við land, það var okkur lífsnauðsyn. Samtímis því, að við náðum svo góðum árangri til friðunar fiskimiða okkar fyrir okkur sjálfa, gerðu allir forsvarsmenn okkar öðrum þjóðum grein fyrir því, að fyrr eða síðar mundum við sjálfir setja þær reglur um hagnýtingu miðanna innan fiskveiðitakmarkanna, sem við teldum bezt geta komið okkur að gagni. Auðvitað dettur engum í hug að leggja til að drepa svo mikið af fiski innan okkar fiskveiðilögsögu, að til vandræða horfi. hvort sem um er að ræða í net eða troll. Grundvallaratriði tillögugerðar um breyttar veiðiaðferðir verða að byggjast á því, að við séum ekki að ofbjóða fiskistofninum við landið. Hins vegar verður ekki komizt framhjá þeirri staðreynd, að við verðum að veiða mikið af fiski og með sem minnstum kostnaði, jafnframt því að skila góðu hráefni í land og skapa með því næga atvinnu í landi og góða vöru til sölu á erlendum markaði. Með þetta í huga unnum við í landhelgismálanefnd að okkar verkefni. Okkur var það einnig ljóst, að ekkí verður þetta mál leyst af nokkru viti nema líta á hafið umhverfis landið sem eina heild og miða till. við heildarnýtingu til þess að forðast ofálag á takmörkuðum svæðum. Það er löng reynsla fyrir því, að menn hafa mótað skoðanir sínar til togveiða mjög eftir aðstöðu í það og það skiptið. Okkur í landhelgismálanefnd voru kunnug þessi viðhorf, og vildum við því kynnast af eigin raun túlkun manna á þessum málum. Minnugir þess, að fjórar n. höfðu áður starfað og skilað áliti til breyttra heimilda til togveiða innan fiskveiðilögsögunnar, sem engan hljómgrunn fundu, ákváðum við ferðalög um landið til þess að ræða þessi mál sem mest við þá, er hlut áttu hér að. Við héldum samtals níu fundi utan Reykjavíkur, og voru haldnar á þessum níu fundum nærri 200 ræður. Öllum ræðumönnum til lofs vil ég segja það, að þeir ræddu þessi mál af einurð og skilningi, þótt skoðanir væru eðlilega skiptar og stundum á þann veg, að svo virtist, að um óbrúanlegt bil væri að ræða. Engu að síður lögðu menn á það ríka áherzlu, að nú væri brýn nauðsyn til þess að leysa það öngþveiti, sem togveiðimálin væru komin í, og það yrði að gerast á víðum grundvelli. Eins og undirstrikað er í grg., spurðu menn ekki „á að auka togveiðar?“ heldur „hvernig á að auka togveiðar innan fiskveiðitakmarkanna?“ Þetta er sannarlega mikið breytt viðhorf frá því, sem áður var. Það er of langt mál að rekja í sjónarmið manna á fundunum, en ég ritaði jafnóðum niður aðalatriðin úr ræðu næstum hvers einasta manns til þess að styðjast við, þegar unnið væri að till. um breyttar veiðiheimildir. Auk þessara umr. höfum við fengið mörg bréf, sem fjalla um samþykktir hreppsnefnda og félaga, og till. einstakra hópa manna, jafnframt því að þm. sumra kjördæmanna rituðu n. bréf um sín sjónarmið í málinu. Við nm. höfum því fengið allhressilegt matreiðsluefni til þess að sjóða saman till. okkar úr. Með því að fara gaumgæfilega yfir till. og innihald í ræðum manna mátti finna vissan grunntón til breytinga um auknar togveiðiheimildir. Á þessum grunntóni eru till. okkar samþ., og ég fullyrði hér, að þær njóta mjög mikils meiri hl. stuðnings þeirra manna, er koma til með að stunda sjósókn og eiga að starfa við þessar reglur. Ef svo væri ekki, hefði n. örugglega fengið mikla gagnrýni, en aðeins eitt bréf hefur komið til mín frá smáplássi til að mótmæla. Fjöldamargir hafa lýst stuðningi við málið, fáeinir talið gengið of langt, en samt viðurkennt, að hér væri um mjög stutt tímabil að ræða, og þess vegna væri rétt að reyna þetta. Hjá útvegsmönnum minni togbáta í Reykjavík hefur komið ákveðin beiðni um mikla aukningu í Faxaflóa, en á það vildi n. ekki fallast. Það hvarflar ekki að mér að halda því fram, að hér séu settar einhverjar reglur, sem séu þannig, að þær geti staðið óbreyttar í langan tíma. Við leggjum á það mikla áherzlu, að endurskoðun fari fram fyrir árslok 1971 og þá sé metið, hvað betur megi fara, og reynslan verði sá skóli, sem við lærum af og hlítum. Við teljum nauðsynlegt að reyna í rúmlega 2 ár, þ.e. að fá 2 vertíðir, því að á einni vertíð næst ekki reynsla til að byggja á svo mikilvægar till. sem till. og reglur í togveiðimálum verða alltaf. Áður en ég fjalla um till. sjálfar, vil ég í fáum orðum drepa á nokkur sjónarmið, sem verður að hafa í huga, þegar þessi mál eru rædd. Á fundum lögðum við fyrir fundarmenn ýmsar spurningar, sem við vildum heyra svör við, það er fá fram sjónarmið manna. Fyrsta spurningin var jafnan þannig: Hvað segja menn um þá skoðun, að fiskveiðilögsaga okkar sé þegar fullnýtt með núverandi veiðiaðferðum? Það var skoðun meiri hl. fundarmanna, að hvað snertir magn, þá sé varla um mikla aukningu að ræða, hins vegar gætum við og yrðum að bæta gæðin verulega og fiska með miklum mun minni tilkostnaði en verið hefur. Netaveiðin var víða harðlega gagnrýnd og vildu ýmsir setja strangari reglur um notkun netanna, sérstaklega banna veiðar í netin fyrir 1. marz. Margir vildu herða eftirlit með fjölda neta í sjó, en reglugerð um netafjölda er þverbrotin, án þess að nokkuð sé gert í því efni að fylgjast með fjölda neta í sjó. Ég vil í þessu sambandi segja frá eyðileggingu aflans í síðustu páskahrotu, en núna um páskana gerði vont veður, og fóru net og afli mjög illa. Samkvæmt matstölum frá Ferskfiskeftirlitinu kemur eftirfarandi í ljós: Ég fékk hér yfirlit, sem ég ætla að lesa, frá Vestmannaeyjum. Á tímabilinu 27/3 til 2/4 var landað 3157 tonnum, þeir fengu 63,3% í fyrsta flokk a, sem er athyglisverður og góður árangur, fyrsta flokk b 24,7%, í annan flokk 12%, ekkert í 3. flokk, sem er mjölfiskur. En páskavikuna var landað tæpum 900 tonnum og þá fóru aðeins 25,5% í fyrsta flokk a, í fyrsta flokk b fóru 33,3% og í annan flokk 35,7% í stað 12% áður, og í mjöl fóru beint 5,5%. Þorlákshöfn sömu tímabil, 874 tonn, var 51,8% 1. flokkur a, en páskavikuna 27,9%, 1. flokkur b, fyrri vikuna 28,7, en páskavikuna 21,4 annar flokkur 19,5%, en páskavikuna 41,4% og tæp 10% fóru beint í mjöl. Grindavík, vikuna fyrir páska 3509 tonn, fóru 44,7% í 1. flokk a en hjá Vestmannaeyingum 63%, páskavikuna fóru aðeins 17,4% af fiskinum t 1. flokk a, í fyrsta flokk b 25,2%, í annan flokk 41,3%, og rúmlega 16% fóru beint í mjöl. Í Reykjavík, sama skipti, fyrri vikuna 1677 tonnum landað og helmingur í 1. flokk a, 26% í 1. flokk b og 23% í annan flokk, en ekkert í mjölvinnslu eða 0,2%. Páskavikuna fóru 17,3% aðeins, úr 50%, í 1. flokk a, 1. flokk b aðeins 15,2% í staðinn fyrir 26% áður, og í annan flokk fóru 57,3%, og rúmlega 10% fóru beint í mjöl. Augljóst var af þessu dæmi, að óhæfa er að láta netin liggja í sjó yfir páskana. Því miður er þetta ekkert einsdæmi um erfiðleika með netin á páskunum. Við eigum að læra af reynslunni og taka upp öll net - þetta er mín skoðun, persónulega skoðun, - í 3 sólarhringa frá skírdagskvöldi og leggja ekki netin í sjó aftur fyrr en kl. 6 að morgni á mánudag. Sjómenn eru vel að fríinu komnir og það fólk, sem við fiskvinnsluna vinnur, því páskahelgin er orðin mesta fríhelgi ársins og fiskvinnsla fer úr skorðum þessa helgi. Það er staðreynd, að langmestur hluti hins lélega fisks kemur á land um þessa helgi, en svo lélegur fiskur er alltaf mjög erfiður í útflutningi. Auk þess er öll vinna við fiskinn unnin í nætur- eða helgidagavinnu, sem er fiskvinnslunni þung í skauti. Þótt þessir dagar gefi mörg kg í land, er heildarútkoman neikvæð bæði fyrir fiskvinnsluna og útgerðina, því að óhemjuleg netaeyðsla á sér stað undir svona kringumstæðum. Þess vegna á að hætta svona vinnubrögðum. Næsta spurning var þannig: „Er að vænta árangurs varðandi gæði á fiski og kostnað pr. veitt kg með því að breyta um veiðarfæri?“ Langflestir töldu, að þegar rétt væri staðið að togveiðum, mundi góður fiskur koma að landi og jafnara framboð einnig. Allir voru sammála um að ódýrari veiðiaðferð miðað við árangur væri varla völ á, ef menn hefðu ársútgerð í huga. Þriðja spurningin fjallaði um það, hvort rétt væri að auka togveiðina á sumrin og haustin vegna atvinnuskilyrða. Sú skoðun var almennt ríkjandi, að á þessum árstíma væri aukning æskileg, þó bentu sumir á, að á sumrin og nokkuð fram á haustin væri víða öflug sókn smábáta, sem yrðu að hafa eðlilegt athafnafrelsi. Fjórða spurningin var um, hvort gera ætti greinarmun á skipastærðum varðandi togveiðiheimildina. Um þessa spurningu voru sjónarmiðin verulega skipt, en mitt mat er það, að verulega fleiri vildu skiptingu og töldu reyndar útilokað annað, ef friður ætti að vera um nýjar till. til togveiðiheimildanna. Þeir, sem vildu ekki gera mismun eftir skipastærðum, benda réttilega á, að hafið væri eign landsmanna og samkvæmt stjórnarskránni bæri öllum sami réttur til afnota á sameign landsmanna. Engu að síður var það mat landhelgisn., að viss skipting á veiðiflota landsmanna yrði að vera varðandi togveiðiheimildir. Það er ekki hægt að ætlast til þess, að smábátar sæki á miðin fyrir utan stór togveiðiskip, og svo verður að ætlast til þess, að við smíði stærri skipa geri menn ráð fyrir að halda þeim út til hafs, en ekki inni í flóum. Allur útbúnaður þeirra bendir til þess. Sú samlíking var sett á einum fundinum, að börnin væru látin smala heimahagana, unglingarnir nálægari svæði og þeir fullorðnu fjöllin. Þá var spurt á móti: „En hvað um öldungana, hvar smala þeir?“ Já, vissulega eru togararnir hjá Íslendingum í dag öldungar, en samt verður að hafa þá utar. Um 5. spurninguna voru menn sammála, sem var á þá leið, hvort rétt væri að friða viss svæði handa vissum veiðarfærum. Vandamálið við svæðafriðun handa vissum veiðarfærum er fólgið í því, að göngur þorsksins eru verulega breytilegar og því vandamál að vera viss um, að friðað svæði gefi góðan árangur fyrirfram. Engu að síður er svo mikilvægt að stuðla að línuveiðum, t.d. á vissum tíma, að menn telja eðlilegt að gefa línunni sérsvæði á vetrarvertíðinni. Í 6. spurningunni var spurt um, hver ætti að velja veiðarfærin, útgerð eða einhver annar aðili. Nær undantekningarlaust töldu menn, að valið um útgerðarhætti væri bezt með því að útgerð og skipstjórar tækju ákvarðanir um þau mál, en ekki einhver opinber aðili. 7. spurningin: Telja menn rétt að stækka möskva trollsins enn meir, ef auknar togveiðiheimildir verða leyfðar? Skoðanir manna voru hér nokkuð misjafnar, sumir vildu stækka, aðrir sögðu möskvana svo stóra, að yfirleitt slyppi allur smáfiskur, sem hætta væri í að veiða. Mjög svipuð rök koma fram hjá fiskifræðingum um kjörsvið möskvans, eins og hann er í dag. Við í n. lögðum þó ekki til, að lögboðið væri að stækka möskvann, en vissulega gæti verið gott fordæmi af okkar hálfu að lögbinda stærri möskva og leggja síðan að öðrum þjóðum að gera hið sama. Við lögðum nokkrar fleiri spurningar fyrir fundarmenn, en of langt mál er að rekja það allt hér, þó vil ég ekki skilja svo við þáttinn um fundarhöldin að geta þess ekki, að langflestir voru á því máli, að rétt væri að hafa til ráðgjafar Hafrannsóknastofnunina og Fiskifélag Íslands í þessum málum. Þó kom nokkuð hörð gagnrýni fram á fiskifræðingana, og sérstaklega töldu menn, að upplýsingar lægju ekki fyrir nægilega vel frá þeim, þeir mættu gjarnan koma víðar til þess að fylgjast með fiskveiðum okkar. Sem innskot hér vil ég benda á í þessu sambandi, að allt upplýsingarstarf kostar mikið fé og útgáfa á prentuðu máli um rannsóknir. En nú eigum við sjónvarpið, og það er kjörstaður fyrir fiskifræðingana að koma fram með myndir og kynna rannsóknir sínar fyrir þúsundum manna í þágu alþjóðar. Ég legg áherzlu á gildi öfgalausra umræðna og fræðslu um fiskveiðar okkar og alla meðferð á fiski frá fyrstu til síðustu stundar. Hér þarf stórt samstillt átak til að koma og það mun borga sig fyrr eða síðar. Einnig kom það mjög greinilega fram alls staðar, að menn vilja, að föstum tökum sé tekið á öllum brotum og mönnum líðist það ekki hér eftir að brjóta l. um togveiðar innan fiskveiðitakmarkanna. Landhelgismálan. leggur á þetta atriði mikla áherzlu, og í samtali við forstjóra Landhelgisgæzlunnar, Pétur Sigurðsson, kom fram, að hans vilji er sá sami. Dómsmálastjórnin í landinu má ekki bregðast í þessu efni, þá er voðinn vís. Enginn vafi er á því, að aflaaukningu á togveiði þarf að athuga mjög gaumgæfilega, fyrst og fremst af því að trollið er veiðarfæri, sem gefur mjög mikla möguleika til meiri sóknar á miðin en önnur veiðarfæri, sérstaklega þegar um togara er að ræða. Þetta var okkur í n. vel ljóst, og þess vegna viljum við fara varlega í allar brtt. til aukinna heimilda. Í samtölum við hina mætustu skipstjóra, sem eru formælendur togsins, kom það fram, að almennt væri enn um að ræða mikla hleypidóma um skaðsemi trollsins, og einnig kemur fram í grg. Jóns Jónssonar, sem hér fylgir með, hið sama. Sömuleiðis má vitna til greinar eftir Aðalstein Sigurðsson fiskifræðing í Ægi nýlega. Þótt geysilegur munur sé á botnvörpunni í dag sem drápstæki á smáfiski frá því, sem áður var, vegna þess, að nú er möskvinn næstum helmingi stærri en fyrr, getur þó skeð í mokfiski, að óeðlilega mikið drepist af ónothæfum fiski í botnvörpunni. Hér er við höfuðvandamál að etja. Ég er samt þeirrar skoðunar, að með miklum áróðri og með hvatningu til skipstjórnarmanna á togveiðibátum megi hafa veruleg áhrif á það, að menn fari úr smáfiski yfir í stærri fisk, þótt tregari sé, vegna þess að skömm er að því að drepa fisk, er engum verður að gagni. Slík vinnubrögð sæma engum og alls ekki fiskveiðiþjóð sem okkur Íslendingum. Þegar menn velta fyrir sér till. þeim, sem frv. gerir ráð fyrir, að lögleiða eigi til togveiðiheimilda, verða menn að hafa það í huga, að í gildi eru miklar togveiðiheimildir um allt land innan fiskveiðitakmarkanna, nema úti fyrir Vestf. Einnig er rétt að minna á þá staðreynd, að vegna almennra lögbrota var trollið notað á miklu stærra svæði en heimildirnar sögðu til um. Enn höfum við ekki fengið nákvæman útreikning um, hversu mikil aukning verður nú, en hún er víða lítil og nánast lagfæring til betri framkvæmda við eftirlitið. Á öðrum svæðum er um meiri aukningu að ræða. Ég sé nú, að tíminn er kominn langt fram yfir fundartíma í Sþ. og væri líklega rétt að staldra hér við. Annars ætlaði ég að skýra nánar í hverju breytingarnar væru fólgnar, en ég held, að það sé rétt með tilliti til fundarhalda í Sþ., að ég doki hér við, en ef tækifæri gefst til í sambandi við 2. umr., mundi ég þá fara nánar yfir mismun á þeim till., ef það þyrfti mikla gagnrýni, þ.e.a.s. till. n. og þeim reglum, sem eru í gildi í dag.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er öllum hv. dm. orðið vel kunnugt eftir þær umr., sem farið hafa fram hér á þingi og þann undirbúning, sem þetta hefur fengið frá landhelgisnefndinni, sem skipuð var á s.l. hausti. En enda þótt aðdragandinn sé orðinn nokkuð langur, kom þetta frv. ekki fyrr en í lok apríl hér inn í þingið, og nú er það hér á síðustu dögum í Ed., því að það verður að afgreiða það að mér skilst fyrir laugardag, og er þá ekki d. ætlaður langur tími til að fjalla um þetta veigamikla og viðkvæma mál, og verð ég að harma það út af fyrir sig. Það þarf engum að koma á óvart, þótt það séu skiptar skoðanir um þetta mál, og raunar er frv., eins og það er hér, samkomulagstill. nefndar þeirrar, landhelgisnefndarinnar, sem undanfarið hefur unnið að þessu máli. Það er þó rétt að taka það strax fram, að ég tel, að landhelgisnefndin hafi unnið mikið starf frá því að hún var skipuð, enda þótt ég sé ekki í alla staði ánægður með þær till., sem frá henni hafa komið, og raunar lítið hrifinn af sumum þeirra. Á undanförnum árum hafa þessi mál verið mestu vandræðamál, því miður. Framkvæmd laganna varðandi landhelgisbrotin hefur ekki verið til fyrirmyndar á nokkurn hátt. Það má kannske segja, að þess vegna hafi það þó verið betra, að þm. hafi tekið höndum saman um að vinna að endurbótum í þessum efnum. Það hlýtur hins vegar alltaf að vera mjög hæpin röksemdafærsla að nota lélega framkvæmd laga um þessi frægu landhelgisbrot, þar sem fjöldi skipstjórnarmanna gerðist dag eftir dag brotlegur við lög og reglur, að nota þá lélegu framkvæmd laga sem rök fyrir auknum togveiðiheimildum. Það er tæplega hægt að álykta annað en landhelgisbrot undanfarinna ára hafi verið þess eðlis, að það hafi ekki verið tök á að framfylgja lögum og reglum. Það leiðir þá aftur hugann að því, hvernig tekst til að framfylgja þeim reglum, sem nú verða settar og eru miklu viðameiri en þær, sem áður giltu, og krefjast stóraukinnar gæzlu, ekki aðeins hvað snertir togveiðar, heldur einnig og ekkert síður hvað snertir netaveiðar. Togveiðar eru tvíeggjaðar. Þær eru drýgsta veiðarfærið til að skapa okkur tiltölulega mikið og gott hráefni og aukið verðmæti, en botnvarpan getur líka verið stórkostlegur skaðvaldur, ef henni er beitt hömlulítið á svæði, þar sem við þurfum að vernda hrygningarsvæði. En netaveiðarnar eru þó enn meiri skaðvaldur. Þegar um er að ræða nælonnet og allt of margar trossur í sjó, er hrein rányrkja á ferðinni. Þess vegna vil ég undirstrika það, eins og fram kemur raunar í grg. landhelgisnefndarinnar, að raunhæft eftirlít með möskvastærð og netafjölda í sjó verði framkvæmt og tryggt, að settar reglur verði virtar. Allt annað mun leiða til algers öngþveitis í þessum málum. En samkv. grg. hefur Landhelgisgæzlan nú engin tök á að framfylgja eftirliti um settar reglur um gerð veiðarfæra, að þær séu virtar, hvað þá þegar Landhelgisgæzlan fær stórum aukið verkefni með rýmkun fiskveiðilandhelginnar. Ég óttast, að þessar auknu togveiðiheimildir, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, verði aðeins stundarávinningur og skammvinnur hagnaður þeirra, sem nú telja sig sjá hilla undir velsæld af þessum sökum, því miður. Ef hér er of langt gengið, á þetta eftir að hefna sín í aflaleysi víða um land, og á hverju mun þá fólkinu ætlað að lifa, því fólki, sem hefur framfæri sitt af sjávarafla hringinn í kringum landið, þegar alls staðar er ördeyða? Það kann að vera, að nú í 2–3 ár verði hægt að skrapa svo mikið á þessum svæðum, að sæmileg afkoma verði, en hætt er við, að reynslan geti kennt eitthvað annað. Og ég er hræddur um, að þegar einu sinni er búið að koma þessum veiðiheimildum á, verði erfitt að taka þær af aftur. Ég hef enga fyrirfram fordóma gegn togveiðiheimildum eða gegn botnvörpunni, alls ekki, og ég skal fyrstur manna viðurkenna, ef þessi beygur minn gegn auknum veiðiheimildum er ástæðulaus. En óttinn við ofveiði er fyrir hendi, og má benda á fjölmörg dæmi, sem styrkja þann illa grun. Barátta Íslendinga fyrir stækkun fiskveiðilandhelginnar hefur ávallt haft þann megintilgang að tryggja okkur einum sem víðáttumest veiðisvæði umhverfis landið, jafn-. framt því að við réðum sjálfir á hvern hátt við vildum hagnýta okkur fiskveiðilögsöguna. Við höfum alltaf haldið því fram, að með aukinni friðun þeirra svæða, sem talizt geta uppeldisstöðvar ungfisks, værum við að stuðla að aukinni fiskigengd, ekki aðeins innan fiskveiðimarkanna, heldur einnig utan þeirra og þá jafnt fyrir allar þjóðir, sem sækja hingað á norðlægar slóðir. Það má benda á mörg dæmi þessu til sönnunar, ég læt það eiga sig að þessu sinni, en víða um land má benda á, að aukin friðun og vernd fiskimiða hefur veitt aukinn afla. Hér í þessari hv. d. er nýbúið að samþykkja bann við dragnótaveiði innan tiltekinnar línu í Faxaflóa. Ég fæ ekki séð annað en það stangist gersamlega á við 3. gr. þessara l., þar sem heimildirnar í 2. gr. um aukna heimild til togveiða taka einnig til dragnótaveiða. Og minnist ég á þetta hér, til þess að það mætti þó koma til athugunar í þeirri hv. n., sem fær þetta til meðferðar. Í þessu frv. er sem sagt gert ráð fyrir því, að auknar togveiðiheimildir nái töluvert inn fyrir þá línu, sem þar var dregin í frv. um bann við dragnótaveiði. Í þessu finnst mér ósamræmi og væntanlega ætti að vera hægt að ræða slíkt frekar í n. Það hefur alltaf verið lögð megináherzla á það í öllum umr. um stækkun landhelginnar að friða Faxaflóa fyrir togveiðum og það væri lífsnauðsynlegt vegna hinna þýðingarmiklu uppeldisstöðva. Hér virðist þeirri röksemd skotið undan, og ætti það þó sízt við, að við sjálfir gengjum þar á undan eða hefðum forgöngu um það. Með þessu frv. er stefnt að stórauknum veiðiheimildum innan fiskveiðimarkanna. Það tel ég, eins og ég hef lítillega drepið á, mjög vafasaman ávinning nema þá kannske um stundarsakir. Hitt hefði ég heldur kosið að færa fiskveiðilögsöguna út, auka og stækka þau svæði, sem við í framtíðinni hljótum að nytja og skipuleggja fyrir okkur. Það minnist enginn á slíkt nú. Ég er ekki með þessum orðum að ætlast til þess, að n., sem vann að þessu frv., hefði komið hér með eitthvert slíkt frv. Ég minni aðeins á það vegna þess, að nú virðist þagað þunnu hljóði um öll slík mál, eins og þar væri einhver kolsvartur óyfirstíganlegur veggur fram undan, og kannske er það. Kannske hefur myndazt einhver slíkur veggur við síðustu samninga við Breta, ég veit það ekki. Í umr. í Nd. var nokkuð hnýtt í þm. Vestfjarða - ég skal ekki fara að taka sérstaklega upp hanzkann fyrir þá, þeir eru einfærir um það - út af till. um heimildir á Breiðafirði og í Húnaflóa. Ég áskil mér rétt til þess við síðari umr. að taka, ef tilefni gefst til, taka þessar brtt. upp og flytja þær, svoleiðis að ég skal ekki frekar orðlengja um þetta núna. En ég vil aðeins minna á, að þegar veiðisvæðum var lokað með útfærslunni 1958, var það vitað mál, að enginn landshluti bar jafnlítið úr býtum sem Vestfirðir. Þar voru engir flóar, sem voru til friðunar, nema þá Breiðafjörður og Húnaflói, engar eyjar úti fyrir, sem grunnlínupunktar væru ákveðnir eftir, heldur var bókstaflega aukin ásókn á Vestfjarðamiðin, þar sem hundruð erlendra skipa leituðu á miðin að nýju. Það var, eins og einhver orðaði það þá, bókstaflega rekið í túnið hjá Vestfirðingum. Þeirra landhelgisstækkun var tiltölulega langminnst, minni en víðast hvar annars staðar, og af þessum ástæðum hafa Vestfirðingar alltaf staðið á móti auknum togveiðiheimildum innan fiskveiðitakmarkanna. Vestfirðingar eru hér aðeins að verja sína lífshagsmuni, og það er reynsla þeirra sjálfra, sem þarna endurspeglast í andstöðu þeirra gegn auknum togveiðiheimildum. Við erum sannfærðir um, að enda þótt fiskveiðilögsagan verði ekki færð út nú um sinn, hljóti óhjákvæmilega að verða að herða róðurinn fyrir takmarkaðri útfærslu með friðun tiltekinna veiðisvæða fyrir Vestfjörðum, og á það vil ég leggja áherzlu nú við þessar umr. Vestfirðingar hafa á undanförnum árum verið allra manna þrautseigastir í sambandi við línuveiðarnar. Á þeim veiðum hefur sú atvinnuuppbygging, sem þar hefur átt sér stað, verið byggð, og ég vil segja, á því hefur atvinnuöryggi það, sem víðast hefur verið á Vestfjörðum, verið byggt. Nú um sinn kann það kannske að vera hagkvæmara að stunda togveiðar vegna þess, hvernig að línuveiðum hefur verið búið, hvernig tilkostnaður hefur vaxið, en þrátt fyrir þá staðreynd, að Vestfirðingar eru andvígir auknum togveiðiheimildum, þá stóðu þm. Vestfjarða saman um það að vera meðmæltir opnun tveggja hólfa, tveggja nýrra hólfa fyrir Vestfjörðum. Á fundi þeim, sem stundum hefur verið vitnað til og haldinn var á Ísafirði, var mjög mikil andstaða gegn auknum veiðiheimildum innan fiskveiðitakmarkanna. En hins vegar komu fram raddir frá þeim mönnum, sem hugðust stunda togveiðar, um að opna bæri ný tiltekin hólf. Á þessar raddir höfum við viljað hlusta líka. Þess vegna kom okkur það dálítið spánskt fyrir, þegar við tjáðum okkur fúsa til þess að vera meðmæltir opnun þessara tveggja hólfa, að ekki var hlustað á óskir okkar í sambandi við Húnaflóa og Breiðafjörð, eins og við bentum á í bréfi, sem við sendum landhelgisnefndinni. Við gengum til móts við landhelgisnefndina þrátt fyrir andstöðu heima og vorum að vona, að óskir okkar um hina staðina yrðu teknar til greina til samkomulags, en eins og ég segi, það urðu mér nokkur vonbrigði, að n. skyldi ekki geta gengið þar til móts við óskir okkar. Ég hef rakið lítillega þetta mál, en þar sem ég á væntanlega tækifæri til þess að fjalla um þetta í n., þá get ég sparað mér langar umr. um þetta. Ég geri mér það ljóst, að hér er um mjög viðkvæmt deilumál að ræða og ekki geti allir orðið sammála eða samferða. Þetta frv. á að gilda í takmarkaðan tíma. Það er gert ráð fyrir því, að það gildi til ársloka 1971. Ég hefði nú talið, að það væri nógu langur tími, að það gilti til ársloka 1970, að það væri 11/2 ár, sem þessi tilraun mætti taka. Það hlýtur að vera hægt að fá á því 11/2 ári næga vitneskju, ekki sízt þegar byggt er á þeirri vitneskju, sem menn hafa aflað sér á undanförnum árum, því að þeir eru ekki í fyrsta skipti að byrja að veiða á þessum svæðum, sem nú eru opnuð. Ég vil aðeins undirstrika það, sem ég gat um hér áðan, að það er gagnslaust að samþykkja nýjar reglur nema unnt sé að tryggja framgang þeirra og raunhæft eftirlit verði þann takmarkaða tíma, sem þessum lögum er ætlað að gilda. Allt annað mun leiða til algers öngþveitis í þessum málum, og þá er verr farið en heima setið.



Herra forseti. Hér er ekki ástæða til langra ræðuhalda. Því hefur verið lýst yfir, síðast hér áðan af hæstv. dómsmrh., að engu mætti breyta, sómi Alþ. lægi við, að þetta frv. næði nú fram að ganga og það væru ekki líkur til þess, að það næði fram að ganga, nema því aðeins að menn létu það eiga sig að gera á því nokkrar breytingar. Ég skal nú alveg leiða það hjá mér að ræða sóma Alþ. í þessu sambandi. Það er sjálfsagt sízt ástæða til þess að draga úr honum, en mér finnst, að sómi hv. Ed. liggi þó fyrst og fremst í því að reyna að athuga málið sjálf og framkvæma sjálfstæða athugun á þeim frv., sem henni eru fengin, en ekki fara eftir skipunum utan úr bæ um það, hvernig málabúnaður sé hér. En allt um það, þá er sjálfsagt þýðingarlítið að halda hér langa ræðu, og það mun ég heldur ekki gera. Ég vil þó áður en málið fer til n. aðeins koma fram nokkrum aths. frá mér persónulega, því að flokkarnir hafa ekki tekið afstöðu til þessa máls, eins og afgreiðslan í Nd. sýndi ljóslega, og hef ég síður en svo neitt við það að athuga. En ég ætla að gera hér eingöngu grein fyrir persónulegri afstöðu til frv., sem hér er til umr. Ég þarf raunar ekki að flytja langt mál til að gera grein fyrir þessari afstöðu. Ég er þeirrar skoðunar, að það geti komið til mála að leyfa eitthvað auknar togveiðar innan fiskveiðilandhelginnar og láta þannig undan þeirri miklu ásókn, sem er í það frá sjómönnum og útgerðarmönnum hringinn í kringum landið að fá að veiða nær landi heldur en nú er leyft. En ég álít, að það sé allt of langt gengið með því frv., sem hér liggur fyrir, og þó alveg sérstaklega hér suðvestanlands. Ég óttast það, að þessi mikla aukning á togveiðum innan landhelginnar, sem ráðgerð er, geti brátt leitt til þess, að ástandið verði litlu betra heldur en það var fyrir útfærslu landhelginnar 1952 og 1958. Ég viðurkenni það að vísu, að það er auðvitað mikill munur hér á, þar sem það verða nú eingöngu Íslendingar, sem stunda þessar veiðar, en engu að síður tel ég, að hættan fyrir fiskistofnana, sem er aðalatriðið í mínum augum í þessu sambandi, verði litlu minni, það geri ekki allan mun, hvort það eru íslenzk skip og íslenzk veiðarfæri, sem veiða fiskinn á þessum slóðum, eða hvort það eru erlend skip og erlend veiðarfæri, þegar hugsað er um varðveizlu fiskistofnanna. Ég er hræddur um það, að þessar togveiðar svona nærri landi séu hættulegar. Það er að vísu bent á það af hálfu talsmanna þessa frv. og landhelgismálanefndar, að möskvarnir hafi verið stækkaðir og þess vegna sleppi meira af ungviði heldur en áður. En hvort tveggja er, að ýmsir sjómenn hafa talið, að þessi munur sé ekki mjög stórvægilegur, og svo eins hitt, sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, að mjög veltur mikið á því, að eftirlit Landhelgisgæzlunnar með þessum málum öllum verði sem fullkomnast, og ég leyfi mér að hafa efasemdir um það, að Landhelgisgæzlan gæti fremur gætt laga og réttar, þó að þetta frv. yrði að l., heldur en eða a.m.k. ekki mjög miklu betur heldur en henni tókst miðað við þær takmarkanir, sem í gildi voru. Þá er því haldið fram, að samþykkt þessa frv. fylgi ekki mikil áhætta, vegna þess að það sé lagt til, að l. gildi ekki nema til ársloka 1971. Þá megi breyta til, ef ástæður þykja svo vaxnar. Það má vel vera, að þetta sé nokkur trygging fyrir því, að l. verði endurskoðuð, en ég hygg þó, að reynslan sýni, að auðveldara sé að veita fleiri undanþágur heldur en fella þær aftur úr gildi, og ég er ekki bjartsýnn á það, að hv. landhelgisnefnd takist að sætta menn á það, að þeir missi þau réttindi, sem þeim samkv. þessum l. eru veitt, jafnvel þó að menn á síðara stigi kæmust að því, að óheppilegar heimildir væri þarna um að tefla. Annars kemur það sjálfsagt vel til greina, eins og hv. 3. þm. Vestf. stakk upp á, að stytta þetta reynslutímabil. Ég tók eftir því, þegar hv. 5. landsk. hélt framsöguræðu sína fyrir þessu máli, þá taldi hann, að reynslutímabilið gæti ekki verið styttra. Það yrði að vera tvær vertíðir. Þessu er ég ekki vel kunnugur, en óneitanlega væri það líklegra til þess að takast mætti að breyta til, ef reynslutímabilið væri hægt að hafa styttra. Ég legg nú ekki á þessu stigi og að óathuguðu máli neinn dóm á það, hvort það sé hægt, en hugmyndin finnst mér athyglisverð og veit, að hv. sjútvn. athugar það. En þá kemur að því atriði í grg., sem ég er mest ósammála, og það er það, að ekki eigi að skaða sókn okkar í landhelgismálunum á erlendum vettvangi, þó að við aukum togveiðarnar innan landhelginnar. Öll okkar sókn í landhelgismálinu hefur byggzt á því, að við vildum auka vernd fiskistofnanna. L. frá 1948, sem við höfðum byggt útfærslurnar á, bæði 1952 og 1958, eru þannig nefnd „Lög um vísindalega verndun fiskimiða landgrunnsins.“ Og ég er mjög hræddur um það, eins og ég hef áður lýst hér yfir, að það mundi mjög torvelda aðstöðu okkar til áframhaldandi sóknar í landhelgismálinu, ef það kæmi í ljós, sem koma mundi í ljós, ef þetta frv. verður samþ., sem það sjálfsagt verður, að við leyfðum svo miklar togveiðar innan landhelginnar, að gengið væri of nærri fiskistofninum. En það óttast ég, að við séum að gera með þessu frv., og það er kannske ein helzta ástæðan fyrir því, að ég er mótfallinn frv. Mér finnst, eins og hér kom fram áðan hjá hv. síðasta ræðumanni, að það sé alltaf verið að færa sig nær og nær, menn sjái ekkert annað til bjargar heldur en að fiska hér upp við landsteina, gleymi því, að við þurfum að sækja á fjarlægari mið, og meira að segja er svo langt gengið í þessu, að talsmenn togaranna eru farnir að bera fram brtt. við þessi frv. um það, að einnig togararnir, skip upp í 700 lestir eða hvað það nú er, eigi að fiska hér upp að fjögurra mílna landhelginni. Það finnst mér algerlega fráleitar till. Ég tel, að það sé eðlileg verkaskipting, ef svo mætti segja, milli báta og stærri skipa, togaranna, að bátarnir fiski á þeim miðum, sem þeir geta fiskað á, það er þeim miðum, sem næst liggja, en við höfum togarana til þess að sækja lengra út. Og ég álít, að það yrði nú miklu meira gagn að því fyrir íslenzkan sjávarútveg, ef litið er á hann í heild, að gerðar yrðu ráðstafanir til þess að afla Íslendingum stórvirkari veiðitækja, sem gætu fiskað á fjarlægari miðum, en við létum uppeldisstöðvarnar eiga sig og mundum varðveita þær til þess að leggja til þann fisk, sem skipin okkar gætu svo veitt lengra frá landinu. Þá langar mig til þess að víkja örlítið að því frv., sem hv. Ed. samþykkti með yfirgnæfandi meiri hl. atkv. nú ekki alls fyrir löngu, um bann gegn dragnótaveiði á tilteknu svæði, sem nánar er tiltekið hér í Faxaflóa. Eins og allir hv. þdm. muna, var frv. um breyt. á l. um takmarkað leyfi til dragnótaveiða í fiskveiðilandhelgi Íslands undir vísindalegu eftirliti, flutt af hv. 2. þm. Vesturl., Jóni Árnasyni o.fl., til meðferðar hér í d. Og hv. sjútvn. klofnaði að vísu um þetta mál, en hún klofnaði í mjög ójafna hluta, því að í meiri hl., sem mælti með samþykkt frv., voru 6 af 7 nm., aðeins einn nm., hv. 5. landsk. þm., formaður landhelgisnefndar, var á móti frv. fyrst og fremst, eftir því sem kemur fram af hans nál., vegna þess, að öll lagaákvæði um dragnótaveiðina þyrftu endurskoðunar við. Nú er það svo, að samkv. 3. gr. þess frv., sem hér um ræðir, frv. um bann gegn veiðum með botnvörpu og flotvörpu, eiga ákvæði 2. gr. að taka einnig til dragnótaveiða, og í þeim till. undir staflið E í 2. gr. eru tiltekin svæði opnuð fyrir veiðum með botnvörpu og flotvörpu og þá þar með fyrir dragnót. Ég fæ ekki séð, hvernig þeir menn, sem stóðu að samþykkt frv. um takmarkað leyfi til dragnótaveiða, þar sem ákveðið var að loka Faxaflóa alveg fyrir þessum veiðum, geta nú samþykkt þetta ákvæði. Það held ég, að sé algerlega fráleitt viðfangsefni að reyna að leysa, ef nokkurt samræmi á að vera í afstöðu manna til þessara mála á annað borð. Og ég segi það fyrir mitt leyti, að ég mun annaðhvort sjálfur þá eða í samvinnu við aðra freista þess að koma fram brtt. hér við 2. umr. á þessu ákvæði, því að þetta getur ekki með nokkru móti farið saman. Það má vel vera, að það sé rétt hjá hv. 5. landsk. þm., og það er raunar undirstrikað af meiri hl. sjútvn. Nd., að það sé ástæða til þess að hraða endurskoðun l. um dragnótaveiðar innan fiskveiðilandhelginnar og von sé á frv. um nauðsynlegar breytingar á þeirri löggjöf, að það verði lagt fyrir næsta þing. En ég get ómögulega fallizt á það, að þess vegna þurfi þeir, sem vilja loka Faxaflóa fyrir dragnótaveiðum, að falla frá þeirri afstöðu sinni þangað til næsta haust. Það má alveg eins að mínum dómi loka þessum veiðisvæðum þá þangað til önnur skipan verður upp tekin. Það hefur margsinnis verið á það bent hér í hv. Ed. og er ástæðulaust þess vegna að endurtaka, að Faxaflói er eitt allra þýðingarmesta uppeldissvæði við strendur Íslands. Það kemur til af því m.a., að flóinn liggur næst aðalhrygningarstöðvunum við suðurströnd landsins, og þangað leitar ungviðið skjóls, og þar eru öll ákjósanlegustu skilyrði til ræktar og þroska. Þess vegna er það svo, að ég legg mjög ríka áherzlu á það, að friðun Faxaflóa verði ekki stefnt í hættu með þeim ráðstöfunum, sem hér er verið að gera. Ég geri hana að umtalsefni vegna þess, að ég er málum hér kunnugastur. Ég viðurkenni það alveg hreinskilnislega, að ég hef ekki mikla þekkingu á fiskveiðum eða fiskveiðisvæðum alls staðar umhverfis landið og verð að trúa því, sem aðrir segja um það, en vegna þess m.a., að ég hef á hverju ári nú um nokkurt skeið orðið að taka afstöðu til dragnótaveiða í Faxaflóa sem meðlimur borgarstjórnar Reykjavíkur, þá hef ég gert mér far um að reyna að kynna mér það mál, og ég hef myndað mér á því alveg bjargfasta skoðun, sem sagt þá, að því meiri friðun, sem hér í Faxaflóa verður viðhöfð, þeim mun betra fyrir fiskveiðar landsmanna í heild. Ég skal svo ekki eyða meiri tíma nú við 1. umr., en vildi aðeins koma þessum örfáu aths. á framfæri, áður en lengra er haldið.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir til 1. umr., er gagnmerkt mál, og flestir landsmenn munu vera kunnugir því, að þær reglugerðir og þau lög, sem gilt hafa um bann gegn veiðum með botnvörpu og flotvörpu, hafa e.t.v. verið meira brotin heldur en nokkur önnur, og augljóst er, að svo getur ekki haldið fram. Ég hygg líka, að þeir, sem fara með dómsmálastjórn í landinu, hafi fundið fyrir því, að við svo búið mætti ekki lengur standa, enda sagði hæstv. dómsmrh., þegar hann lagði þetta frv. hér fyrir d. og flutti fyrir því framsögu í dag, að sómi Alþ. lægi við, að hér yrðu sett lög, þ.e.a.s. þessi lög, sem frv. gerir ráð fyrir, en síðan hvarf hann hér af þingi og hugsaði ekki daginn út um sóma Alþ. Mér hefði nú fundizt, að kannske gæti það verið einhver liður í því, að hann gæti verið hér viðstaddur umr. um jafnmerkilegt mál. Sjálfur rakti hann ekki málið, heldur gaukaði að okkur þessum orðum og litlu þar fram yfir, en hv. 5. landsk. þm., sem hefur starfað mikið að undirbúningi þessa máls og verið formaður í svokallaðri landhelgisnefnd, sem málið hefur undirbúið, flutti hér þar á móti mjög efnislega og vel gerða ræðu um tildrög málsins. Að vísu var honum svo þröngt skammtaður tími, að hann varð að pakka niður sínum plöggum og rjúka héðan úr ræðustól áður en ræðan var hálfnuð, og það er sömuleiðis nokkur spurning um það, hvort það er virðingu Alþ. samboðið að flytja ekki til enda jafnefnismikla og greinargóða ræðu eins og hann var hér með eftir fyrri parti ræðunnar að dæma, þ.e.a.s. því, sem hann flutti hér í d., en honum var svo naumt skammtaður tími og mér skildist, að deildinni væri ætlað að ljúka 1. umr. um þetta mál á hálftíma, sem er náttúrlega alger ósvífni að láta sér detta slíkt í hug. Þetta er búið að vera deilumál þjóðarinnar um mörg ár, og n. er búin að ferðast um landið, hlusta á og lesa till. og ábendingar fjölda manna, og málið er sem sagt alls ekki þannig vaxið, að það sé vert að taka mjög skjóta afstöðu um það. Ég veit, að það er búið að undirbúa þetta mál kannske meira heldur en flest önnur, sem hér hafa verið lögð fyrir, en engu að síður er sóma Alþ. fyrst og fremst bezt borgið með því, að málið sé gaumgæfilega rætt og skoðað og ekki kastað eins til þess höndunum eins og hæstv. ráðh. gerði hér við fyrirlagningu málsins. Um málið sem slíkt er það að segja, að ég á það sjálfsagt sammerkt með öllum öðrum þm., að ég er nú ekki ánægður með það í einstökum liðum, enda þótt ég telji það vera virðingarverða tilraun til þess að koma skipan á þessi mál. Það er greinilegt, að hinir einstöku landshlutar hafa hér svo sem eðlilegt er otað sínum tota. Lengst af var það svo, að Vestfirðingar máttu lítið heyra á það minnzt, að gefnar væru út veiðiheimildir með botnvörpu úti fyrir Vestfjörðum, og hafa þeir reyndar s.l. áratug og reyndar lengur verið mjög óánægðir með skipan landhelgismála. Þegar fjögurra mílna landhelgin var sett með þeim breytingum á grunnlínupunktum, sem þá voru gerðar, þá er það alveg rétt, að hin friðuðu svæði fyrir botnvörpu urðu stærri við flesta landshluta heldur en Vestfirði. Þetta var á máli Vestfirðinga kallað að stóðið hefði verið rekið í túnið hjá þeim, þ.e.a.s. togararnir, sem hefðu orðið að hætta togveiðum á miðum annars staðar við landið, hefðu farið á Vestfjarðamiðin unnvörpum. Eitthvað kann að hafa verið til í þessu. Ég er engan veginn frá því, en það er eins og talsmenn Vestfirðinga séu dálítið óhikandi við það að reka þetta sama stóð í önnur tún eins og nú er komið. Það er að vísu gert ráð fyrir því í þessu frv., að tvö hólf verði opnuð til togveiða úti fyrir Vestfjörðum, en allur meginþorri fiskimiðanna á þeim slóðum á eftir sem áður að vera bannsvæði fyrir togveiðiskip. Ég veit ekki, hvort hér er sanngjarnlega að farið. Að vísu skal það hreinlega játað, að a.m.k. sumir talsmenn þess fjórðungs hafa talið sig sýna mikið umburðarlyndi gagnvart öðrum landsmönnum með því að vera þó ekki alveg fastir á því, að ekkert mætti opna fyrir togveiði úti fyrir Vestfjörðum. En á hinn bóginn er það augljóst, að þeim mun þrengra sem haft er um togveiðiheimildir, t.d. þar, þeim mun erfiðara eiga togveiðiskip úr þeim landsfjórðungi með að fiska á sínum eðlilegu miðum og þeim mun líklegra er, að þeir sæki á mið úti fyrir öðrum landshlutum, þar sem meira er opnað. Þetta er auðvitað augljóst mál. Tilgangur þess að setja lög um það, hvernig fiskveiðilandhelgi Íslendinga skuli eða megi vera nytjuð, er auðvitað sá að geta fengið sem mesta veiði án þess að ganga á stofna og í öðru lagi, að fiskveiðarnar geti verið reknar upp á sem hagkvæmastan máta. Það er ekki hagkvæmni í því að banna skipum að veiða á þeim miðum, sem þeim eru eðlilegust úti fyrir þeirra heimahöfnum, og gera þeim ómögulegt annað heldur en sækja miklu lengra á fiskimið en eðlilegt væri, að þau gerðu. Um þá Faxaflóamenn er það að segja, að að mínu viti líta þeir á sinn flóa sem nokkurs konar helgidóm. Þeir trúa því vafalaust, mennirnir, að þetta sé einhvers konar vöggustofa fyrir fiska, það sé meiri uppeldísstöð heldur en allur annar sjór í kringum Ísland. Fyrir þessu eru auðvitað ekki nokkrar sannanir, en menn geta búið sér til hugarfóstur af ýmsu tagi og gælt við þau. Frá útvegsmönnum hér við Faxaflóa, t.d. hér í Reykjavík, hafa komið kvartanir um það að fá ekki að stunda togveiðar nema allt of takmarkað í Faxaflóanum. Þetta verður auðvitað líka til þess, að þessir útgerðarmenn verða að senda skip sín á aðrar slóðir, þ.e.a.s. þeir eru reknir í túnið hjá öðrum. Austfirðingar hafa haldið svo hart á málum fyrir sinn fjórðung, að þeir hafa hreinlega lagt undir sig mið við suðurströndina og koma þar í veg fyrir það, að togveiðiheimildir verði gefnar fyrir veiðum, sem stundaðar hafa verið árum og áratugum saman af Vestmannaeyingum. Allt þetta er auðvitað með þeim hætti, að ég er því ekki samþykkur. Á hitt er að líta, eins og hér hefur verið bent á af ýmsum ræðumönnum og þó aðallega hv. 5. landsk. þm., að landhelgin er sameiginleg eign Íslendinga, og þær nytjar, sem af henni er hægt að hafa, eru auðvitað til sameiginlegra nota fyrir landsmenn. Af þeim ástæðum hlýt ég að líta svo á, að hér geti ekki allir fengið óskir sínar uppfylltar og það verði ýmsir að slaka til á þeim hugmyndum, sem þeir annars hefðu haft um það, hvernig afnotaréttur af íslenzku landhelginni væri bezt og skynsamlegast tryggður. Ég mun þess vegna ekki á þessu stigi, þó að ég lýsi óánægju minni með þessi fjögur atriði, gera um það neinar brtt. Þetta verður að sjálfsögðu tekið fyrir í þn., og ég efa það ekki, að í þeirri n. verður það skoðað, hvað hér hefur komið fram í umr., og máske sjá menn einhver ráð til þess að verja þó ekki sé nema eitthvað af því. Eitt atriði er það enn þá, sem ég teldi rétt að vekja athygli á. Það er að vísu hreinlega formsins vegna ekki beinlínis ástæða til þess, að um það séu gerðar till. í þessu frv., en athugandi væri það samt í þeim n., sem um málið fjalla. Það atriði er þannig, að veiðiheimildirnar yfirleitt eru miðaðar við grunnlínur þær, sem í gildi eru um íslenzku landhelginá. Þær heimildir eða þeim grunnlínupunktum var slegið föstum árið 1961. Síðar hefur komið upp ein eyja við Ísland, sem eðlilegt væri að gera að nýjum grunnlínupunkti, og sú n. eða þær n., sem um þetta mál hafa fjallað, hefðu vafalaust átt greiðan aðgang að því, að á það mál yrði litið og ekki farið eftir þeim grunnlínupunktum, sem til voru 1961, heldur einnig þeim grunnlínupunkti, sem orðið hefur til síðan, þ.e.a.s. Surtsey, sem mér skilst, að eðlilegt væri, að væri gerð að grunnlínupunkti. Þessum tilmælum og þessum athugunum vildi ég beina til þeirrar n., sem af Ed. hálfu fjallar um málið, og mælast til þess, að þetta verði í n. athugað. Að öðru leyti lýsi ég ánægju minni með það, að þessi tilraun með að koma saman þarna lögum, sem hugsanlegt er, að geti orðið í gildi, skuli hér vera gerð, því að ég er sammála þeim, sem hér hafa látið áður uppi það álit, að ástandið eins og það hefur verið til þessa um reglur og lög um landhelgina er gersamlega óviðunandi, og þar á verður að verða breyting. Þetta frv. er að mínu viti gott skref til þeirrar áttar, enda þótt ýmsir annmarkar séu á því frá mínu sjónarmiði, eins og reyndar flestra, ef ekki allra annarra þm. Það ber þess auðvitað greinilega vott að vera samkomulagsfrv., þar sem ekki er unnt að taka tillit til óska eða till. allra, sem eitthvað hafa um málið að segja, heldur verður þar víða að fara nokkuð bíl beggja.