Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta á þskj. 200 fjallar um skipun dómsvalds í héraði, lögreglustjórn, tollstjórn o.fl. Í grg. með frv. er að finna allglöggar upplýsingar um það, hverjar breytingar eru í því gerðar á gildandi lögum um þetta efni. En mér þykir viðeigandi að fylgja því úr hlaði með nokkrum orðum. Sjálfstæðir og óháðir dómstólar eru ein bezta tryggingin fyrir réttaröryggi. Dómstólar fara með mikilvægt þjóðfélagsvald. Ákvarðanir þeirra geta verið örlagaríkar fyrir þá einstaklinga, sem í hlut eiga. Sérhver einstaklingur getur lent í þeirri aðstöðu einhvern tíma á lífsleiðinni, að hann eigi sæmd sína, frjálsræði sitt og fjármuni undir úrskurði dómstóla. Það er því mikið undir því komið, að sem bezt sé búið að dómstólum, að sjálfstæði dómenda, réttarstaða og óhlutdrægni þeirra sé sem bezt tryggð. Í flestum lýðræðisríkjum eru sérstök ákvæði um dómstóla í sjálfri stjórnarskránni. Eiga þau stjórnarskrárákvæði að tryggja dómurum þá réttarstöðu og starfsaðstöðu, að þeir geti gegnt hlutverki sínu á viðunandi hátt. Þess háttar ákvæði er einnig að finna í okkar stjórnarskrá. Í 2. gr. stjórnarskrárinnar eru dómarar settir á bekk með löggjafa og æðstu handhöfum framkvæmdavalds, sagt, að þeir fari með eina af aðalgreinum ríkisvaldsins, dómsvaldið. Stjórnarskrá okkar hefur þó miklu færri ákvæði og ófullkomnari um dómstóla en um aðra þá handhafa ríkisvaldsins, sem nefndir eru í 2. gr. stjórnarskrárinnar. Stjórnarskrárgjafinn eftirlætur almenna löggjafanum að langmestu leyti að setja ákvæði um dómstóla. Þess vegna er ekki hægt að segja, að stjórnarskrárgjafinn hafi búið svo að dómstólunum sem skyldi, ekki tryggt þeim í stjórnarskrá það sjálfstæði og það öryggi, sem þeir þurfa að njóta. M.a. þess vegna verður að játa, að sumt í skipun og meðferð dómsmála hér hjá okkur er ekki í því horfi, sem æskilegast væri. Þar væru ýmsar breytingar æskilegar að mínum dómi, bæði að því er varðar skipun sjálfra dómstólanna eða dómstólakerfið og um meðferð dómsmála. Ég vil þó taka það fram, að ég hygg, að það sé ekki nein sérstök ástæða til að kvarta yfir störfum dómara hér á landi. Ég hygg, að þeir hafi eftir atvikum innt sín störf mjög sómasamlega af hendi. En ég held samt, að það sé í raun og veru þörf á gagngerðri endurskoðun þessara mála. Þar er þó margs að gæta og síður en svo um einfalt mál að ræða. M.a. er umdæmaskipunin að sumu leyti orðin úrelt. Dómarar hafa með höndum velflestir umfangsmikil stjórnsýslustörf. Meðferð dómsmála vill oft því miður taka lengri tíma en æskilegt er. En umbætur í þessum efnum hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir hið opinbera. Umdæmaskiptingin hvílir á sögulegri hefð, sem menn eiga erfitt með að sætta sig við, að vikið sé frá. Þannig mætti lengi telja. Ein er sú þróun, sem átt hefur sér stað á þessu sviði, sem með réttu má nokkuð gagnrýna. Það er sá háttur, sem á hefur komizt við ýmis embætti, að fulltrúar hafa í æ ríkara mæli í reyndinni orðið dómarar, jafnvel við sum embættin aðaldómarar. Þessi orð má ekki skilja sem gagnrýni á störf fulltrúanna, og persónulega verð ég að segja það, að ég held, að þessi skipan, sem þannig hefur á komizt, hafi gefizt sæmilega miðað við allar aðstæður, og það mun ekki hægt að benda á neinar sérstakar misfellur, sem af henni hafi hlotizt. En hitt verður að játa, að hún er tæplega í samræmi við hugmyndir manna um sjálfstæða og óháða dómara. Í þessu frv., sem hér er lagt fram, er ekki um að ræða neina gagngera allsherjarendurskoðun á skipan dómstóla. Að henni má að sjálfsögðu ekki hrapa, og hún verður ekki gerð nema að undangenginni mjög ítarlegri athugun á mörgum atriðum. Þetta frv. varðar aðeins þann þátt, sem ég nefndi nú síðast, og er í raun og veru um það að breyta nokkrum fulltrúastörfum í fullgildar dómarastöður. Er með því stefnt að nokkurri lagfæringu á því sviði, og ég tel, að þar sé um umtalsverða endurbót að ræða. Ég held, að með þeirri breytingu sé stigið spor í rétta átt, og ég held, að það torveldi á engan hátt þá allsherjarendurskoðun í þessum efnum, sem margir telja, að stefna eigi að, og mjög er æskileg að margra dómi. Mér er ljóst, að sumir munu segja, að hér sé um að ræða bót á gamalt fat, en ég held samt, að hún eigi rétt á sér og geti orðið að gagni. Þess vegna hefur það verið mín skoðun, að það væri ekki rétt að láta hana bíða eftir neinni allsherjarendurskoðun þessara mála, sem enn kann nokkuð að dragast á langinn. Auk þess er því ekki að neita, að óánægja dómarafulltrúa með sína réttarstöðu á sinn þátt í því, að ekki þykir fært að skjóta lagfæringu á þessu sviði á frest. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, felur fyrst og fremst í sér þá breytingu frá gildandi lögum, eins og sagt hefur verið, að það er gert ráð fyrir því, að það verði skipaðir dómarar við nokkur umfangsmestu embætti sýslumanna og bæjarfógeta, og að þeir dómarar leysi að því leyti til fulltrúa af hólmi. Alls eru það fimm dómaraembætti eða sýslumannsembætti og bæjarfógeta, sem hér koma til greina. Utan Reykjavíkur hafa sýslumenn og bæjarfógetar einir farið með dómsvald í héraði, en hér er að sjálfsögðu gert ráð fyrir, að dómarar þessir, sem hér verða skipaðir, fari með slíkt vald. Með þessu er ekki gert ráð fyrir, að valdsvið sýslumanna og bæjarfógeta út af fyrir sig breytist að öðru leyti en því, að mál þau, er fulltrúar þeirra hafa hingað til dæmt á þeirra ábyrgð, fá þeir nú dómurum til meðferðar, er dæma þau á eigin ábyrgð. Á síðustu árum hefur orðið ör fólksfjölgun í nágrenni Reykjavíkur og sérstaklega í Reykjaneskjördæmi. Og einnig annars staðar utan Reykjavíkur hefur á einstaka stað orðið nokkur fólksfjölgun. Sem eðlileg afleiðing þessarar fólksfjölgunar hefur dómsmálafjöldi aukizt að mun hjá viðkomandi héraðsdómaraembætti, enda er nú svo komið, að hinir reglulegu héraðsdómarar við umfangsmestu embættin komast engan veginn yfir að dæma nema mjög óverulegan hluta af þeim dómsmálum, er koma til meðferðar hjá þessum embættum. Af þessu hefur svo leitt, að sífellt fleiri og fleiri mál eru dæmd af fulltrúum dómara. Það verður samkv. því, sem áður var lítillega rakið, að teljast óheppileg þróun, þegar svo er komið, að langflestir dómar eru kveðnir upp af dómarafulltrúum, þótt slíkt sé ekki beinlínis andstætt lögum, þar sem í lögum er heimild til þess að löggilda fulltrúa héraðsdómara til þess að framkvæma hvers konar dómsathafnir, og hefur verið óhjákvæmilegt í framkvæmd að hafa þann hátt á. Það hlýtur að teljast æskilegra, að dómarar fari með og dæmi mál á eigin ábyrgð heldur en fulltrúar dæmi á ábyrgð yfirmanns síns. Slík skipan hlýtur að tryggja fremur réttaröryggi. Þróun mála í þessum efnum hefur orðið allt önnur í Reykjavík en utan. Með lögum nr. 26 frá 1917 var þáv. bæjarfógetaembætti í Reykjavík skipt í tvö embætti, þ.e. bæjarfógetaembætti, er annaðist dómsmál, og lögreglustjóraembætti, er hafði með höndum lögreglustjórn, tollgæzlu og innheimtu. Með lögum nr. 67 frá 1928 var aftur gerð sú breyting, að stofnuð voru þrjú embætti í stað tveggja áður, lögmannsembætti, lögreglustjóraembætti og tollstjóraembætti. Enn er svo með lögum nr. 67 frá 1939 þáv. lögreglustjóraembætti skipt í lögreglustjóraembætti og sakadómaraembætti, en með lögum nr. 65 frá 1943 var lögmannsembættinu skipt í embætti borgardómara og borgarfógetaembætti, og er þessi skipting óbreytt nú, þannig að nú eru fimm embætti eða embættisstofnanir í Reykjavík, er annast sömu mál og heyra undir embætti sýslumanna og bæjarfógeta utan Reykjavíkur. Með lögum nr. 98 frá 1961 var sú breyting gerð, að dómurum við dómaraembættin í Reykjavík var fjölgað. Síðan hefur ekki veríð gerð breyting á því nema þó sú, að fulltrúum hefur verið fjölgað mjög verulega við þessi embætti á þessum tíma. Það má segja, að þetta frv. sé framhald á því, sem þegar hefur verið gert, að því er Reykjavík varðar. í frv. þessu er gert ráð fyrir því, að fjölgað verði enn dómurum við tvö embættin hér í Reykjavík, borgardómaraembættið og sakadómaraembættið. Það er gert ráð fyrir því í þessu frv., að sakadómarar verði 5–7 eftir ákvörðun dómsmrh. í stað 3–5 samkv. gildandi lögum. En þeir eru nú í reyndinni í hámarki og eru 5. Það er gert ráð fyrir, að borgardómurum fjölgi í 8–10 eftir ákvörðun dómsmrh., en samkv. gildandi lögum eru þeir nú 5–7 og eru líka eins og sakadómararnir í hámarki. Hins vegar er gert ráð fyrir því, að borgarfógetum verði ekki fjölgað og verði tala þeirra áfram 5–7. Þróunin utan Reykjavíkur hefur hins vegar orðið sú, að eftir því sem dómsmálum hefur fjölgað, hefur verið gripið til þess ráðs að fjölga fulltrúum, sem hafa fengið löggildingu til þess að fara með og dæma á ábyrgð yfirmanns síns hvers konar dómsmál. Við umfangsmesta dómaraembættið utan Reykjavíkur, embætti sýslumannsins í Gullbringu- og Kjósarsýslu og bæjarfógetans í Hafnarfirði, starfa nú t.d. löggiltir fulltrúar. Við embætti bæjarfógetans í Kópavogi starfa nú 4 löggiltir fulltrúar, og við embætti sýslumannsins í Eyjafjarðarsýslu og bæjarfógetans á Akureyri starfa nú 4 löggiltir fulltrúar. Við önnur dómaraembætti utan Reykjavíkur starfa færri fulltrúar. Dómarafulltrúar hafa knúið á um að fá þessari skipan breytt og hafa lagt til, að gildandi ákvæði um löggildingu fulltrúa verði numin úr lögum og dómurum einum verði heimilað að kveða upp dóma í héraði, en fulltrúar starfi þó áfram við þessi embætti, en annist aðeins minni háttar dómsmál. Í frv. þessu er við nokkur umfangsmestu embættin utan Reykjavíkur lagt til eða gert ráð fyrir, að haldið verði inn á svipaða braut í þessu efni og við dómaraembættin í Reykjavík, þannig að við hvert embætti starfi fleiri en einn dómari. En eftir sem áður verði óbreytt sú skipan, eins og líka hér er í Reykjavík og hefur verið, að aðeins einn dómari dæmi í hverju máli í héraði. Um þetta eru fyrirmæli í 7. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir því, að við embætti bæjarfógetans í Hafnarfirði og sýslumannsins í Gullbringu- og Kjósarsýslu skuli auk þess dómara starfa 1–3 dómarar eftir ákvörðun dómsmrh. Við embætti bæjarfógetans á Akureyri og sýslumannsins í Eyjafjarðarsýslu, svo og við embætti bæjarfógetans í Kópavogi, getur dómsmrh. heimilað, að auk þeirra dómara starfi einn eða tveir dómarar við hvort þessara embætta. Við embætti bæjarfógetans í Keflavík og bæjarfógetans í Vestmannaeyjum getur dómsmrh. heimilað, að auk þeirra dómara starfi einn dómari við hvort þessara embætta. Þau rök, sem lágu til grundvallar fjölgun dómara í Reykjavík, sem átti sér stað með þeim lögum, sem áðan vora nefnd, frá 1961, ættu nú einnig að gilda hér við þessi embætti utan Reykjavíkur og styðja þá meginbreytingu, sem felst í þessu frv. Það er sem sagt um það að ræða, að það er að vísu alveg óskilyrt gert ráð fyrir því, að dómurum verði fjölgað hér í Reykjavík og Hafnarfirði, um tvo í Reykjavík og Hafnarfirði frá því, sem nú er, en síðan er svo heimild til þess að fjölga dómurum nokkuð, og að því er ég ætla, eru það um 12 stöður, sem þar gæti verið um að tefla, ef farið væri í hámark. Það má að sjálfsögðu deila um það, hvort hér sé fundin fullnægjandi lausn á þessu vandamáli, og það er nú ekki að mínum dómi, eins og ég hef tekið fram. Það væri vafalaust æskilegt að taka allt dómstólakerfi landsins til endurskoðunar, eins og hugmyndir hafa komið fram um, og þá einkanlega með tilliti til þess að gera dómsvaldið óháðara framkvæmdavaldinu. Slík breyting yrði hins vegar ekki framkvæmanleg nema með því að breyta núverandi umdæmaskipan verulega. bæði á sviði dómsýslu og stjórnsýslu, og um það efni eru uppi ýmsar skoðanir, að ég hygg, og skoðanir um það nokkuð skiptar. En hvað sem því líður, er það alveg ljóst, að til slíkrar allsherjarbreytingar þyrfti að vanda mjög vel. og væri ógerlegt að koma henni á fyrr en eftir könnun á fjöldamörgum atriðum. sem snerta þetta mál, bæði beinlínis og óbeinlínis. Það verður ekki séð, að sú breyting, sem frv. þetta felur í sér, verði á nokkurn hátt því til hindrunar, að allsherjarbreyting geti síðar átt sér stað á dómsmálakerfi landsins, ef mönnum þykir rétt að hverfa að því. Á s.I. sumri var af hálfu dómsmrn. gerð könnun á fjölda dómsmála hjá meiri hluta dómaraembætta landsins fyrir árin 1969 og 1970. Sú fjölgun dómara, sem frv. gerir ráð fyrir, miðast m.a. við þá könnun, svo og dómsmálaskýrslur Hagstofunnar. Ég sé nú ekki ástæðu til þess að fara að lesa þessar skýrslur upp hér, og þær eru ekki prentaðar með frv., en að sjálfsögðu getur sú n., sem frv. þetta fær til meðferðar, kvatt til þá starfsmenn rn., sem að þessari skýrslusöfnun unnu og unnið hafa að samningu þessa frv., og getur þá n. kynnt sér niðurstöður könnunarinnar rækilega. Auðvitað er það alltaf matsatriði, hvar á að draga línurnar, einnig þó að sú könnun liggi fyrir, en ég held fyrir mitt leyti, að sú leið, sem hér hefur verið valin, verði mjög nærri lagi. Ég sé enga ástæðu til þess að draga fjöður yfir það, að óánægja dómarafulltrúanna með sína réttarstöðu á sinn ríka þátt í, að þetta frv. er flutt. Það er öllum hv. þm. vafalaust kunnugt, að dómarafulltrúar sögðu upp störfum sínum á s.l. ári, og var gert ráð fyrir því, að samkv. þeim uppsögnum ættu þeir að hætta eða mundu þeir hætta 1. sept. s.l. Það er augljóst mál. að af því hefðu skapazt veruleg vandkvæði. En fulltrúarnir frestuðu þessum uppsögnum í trausti þess, að frv. um þetta efni yrði lagt fyrir Alþ. og næði fram að ganga. Og í þessu frv. er gengið nokkuð til móts við þær óskir, sem komið hafa fram af hálfu dómarafulltrúa í þessu efni, en þó er það svo, að þetta frv. gengur ekki nándar nærri eins langt og dómarafulltrúarnir höfðu þó uppi óskir um. En ég hef ástæðu til þess að ætla, að þeir sætti sig þó eftir atvikum við þá skipan, sem hér er ráðgerð. Hér á hv. Alþ. var í gær rædd þáltill. um skipan dómsmála og lögreglumála í Reykjaneskjördæmi eða á Suðurnesjum, þar sem gert er ráð fyrir því, að embætti sýslumannsins í Gullbringu- og Kjósarsýslu og bæjarfógetans í Hafnarfirði verði skipt, þannig að nánast verði Kjósarsýsla í öðru umdæminu og svo Hafnarfjörður, en svo Gullbringusýsla, þó með nokkrum breytingum, í öðru, sem mundi þá lúta undir bæjarfógetann í Keflavík. Ég held, að á engan hátt sé óeðlileg sú skipting, sem þar er gert ráð fyrir, og ég held, að það sé engin ástæða til þess að leggja stein í götu fyrir skiptingu á einstökum umdæmum, þó að það sé ekki hægt eða því verði ekki við komið að framkvæma allsherjarendurskoðun í þessu efni. En ég vil aðeins segja það í þessu sambandi, að ég held, að með þessu frv., þó að það verði að lögum, sé ekki lagður neinn steinn í götu þess, að sú skipting eigi sér stað, sem sú þáltill. gerir ráð fyrir. Í þessu frv. er eða getur verið um nokkra fjölgun á dómarastöðum að tefla, og því er eðlilegt, að menn spyrji um það, hvort þá sé ekki hér um starfsmannafjölgun að ræða, en því er þar til að svara, að eftir frv. er gert ráð fyrir því, að það verði ekki. Þar eru sett ákvæði til bráðabirgða, sem segja, að við þau héraðsdómaraembætti, þar sem héraðsdómurum er fjölgað samkv. lögum þessum, skuli jafn margar fulltrúastöður falla niður. Það á því ekki af þessu frv. út af fyrir sig að leiða starfsmannafjölgun, heldur hitt, eins og ég hef þegar sagt, að fulltrúastöðum verði þegar breytt í dómarastöður, og sá kostnaðarauki, sem af því á að stafa, á ekki að vera nema mismunurinn á launum þeim, sem fulltrúar hafa og dómarar, og ég held, að það sé ekki umtalsverð útgjaldaaukning í þessu tilfelli. Þó að þetta sé sagt hér í frv., þá vil ég taka það fram til þess að enginn vafi leiki á því, að það er auðvitað ekki gert ráð fyrir því, að þeir fulltrúar, sem starfa við þessi embætti nú, eigi neinn skilorðslausan rétt á því að fá þau dómaraembætti, sem stofnuð verða. Þær dómarastöður verða auðvitað auglýstar eins og hverjar aðrar opinberar stöður. Ennfremur er þess að geta, að það er gert ráð fyrir því eftir sem áður, að það verði sams konar heimild eins og er nú í gildandi lögum til þess að löggilda sérstaka fulltrúa við þessi embætti og önnur til þess að fara með dómsmál. Hjá því verður ekki komizt, og auðvitað er ekki hægt að gefa nein fyrirheit um, að það geti ekki átt sér stað einhver fjölgun á fulltrúum síðar meir þrátt fyrir þessa dómarafjölgun. Þar verður auðvitað að fara eftir því, hvernig aðstæðurnar verða. Herra forseti. Hér eru nú auk þessa frv. á þskj. 200 frv. á þskj. 201, sem fjallar um breytingu á lögum um meðferð opinberra mála, og frv. á þskj. 202. sem fjallar um breytingu á meðferð einkamála í héraði. Þessi frv. eru aðeins fylgifiskar þessa aðalfrv., ef svo má segja, og afleiðing af þeim breytingum, sem gerðar eru með því, og hafa að geyma það sjálfsagða efni, að þeir dómarar, sem verða skipaðir samkv. þessum lögum, fara á eftir með dómsmál í héraði, bæði í opinberum málum og einkamálum. Og ég held, að það sé nú ekki ástæða til þess, að ég fari að hafa sérstaka framsögu fyrir þeim frv., heldur leyfi ég mér þá að vísa til þess, sem ég hef hér um þetta sagt. Ég leyfi mér svo að leggja til, að frv. þessu verði visað til 2. umr. og hv. allshn., og ég mundi, herra forseti, ef ég mætti hafa þann hátt á, gera þá till. í leiðinni, að þessum tveimur fylgifrv. verði einnig vísað til allshn.



Herra forseti. Dómaskipunin á Íslandi þarfnast endurskoðunar. Það er raunar vikið að því í grg. þessa frv., að samþykkt þess þurfi ekki að tefja eða trufla slíka allsherjarendurskoðun. En slík endurskoðun dómaskipunar er nauðsynleg af mörgum ástæðum. Ein er sú, að það þarf að kanna það til hlítar, hvort sé æskileg skipan til frambúðar, að margir dómendur í landinu hafi önnur störf að aðalstarfi, eins og er með flesta bæjarfógeta og sýslumenn og hefur löngum verið. Það er mjög til athugunar, hvort ætti að taka dómsmálin þar frá og skipa sérstaka dómara, sem hefðu dómsstörfin að aðalstarfi og þá að sjálfsögðu með miklu stærri umdæmi en sýslurnar og kaupstaðirnir eru nú. Í öðru lagi er gerbreyting orðin hin síðustu ár á málafjölda og tegundum mála, og eru þar sérstaklega umferðarmálin, umferðarslysin, bóta- og tjónamál, sem þarfnast endurskoðunar, hvernig þeim yrði bezt fyrir komið. Þannig mætti nefna fjölmörg önnur rök fyrir því, að allsherjarendurskoðun á dómaskipun landsins er aðkallandi. En þetta frv. út af fyrir sig þyrfti ekki að tefja eða trufla neitt slíka endurskoðun. Það, sem þetta frv. fer fram á eða felur í sér, er að ýmsu leyti til bóta, en þó þarfnast þar ýmis ákvæði nánari athugunar. Það er kunnugt mál. að sum dómaraembætti hér á landi eru ofhlaðin störfum, þannig að þau hafa ekki möguleika til þess að afgreiða mörg mál frá sér með þeim hraða, sem æskilegt væri. M.a. eru tvær dómsstofnanir hér í Reykjavík, sem kunnugt er, að vantar mannafla til þess að anna þeim mikla málafjölda, sem þangað berst. Þetta frv. bætir ekki úr þessum vanda, en hér á ég sérstaklega við embætti yfirborgardómara og yfirsakadómara. Hér er að vísu gert ráð fyrir að fjölga borgardómurum og sakadómurum, en fækka fulltrúum að sama skapi, þannig að starfskraftar aukast ekki, starfsmönnum fjölgar ekki. Út af fyrir sig yrði því engin breyting til bóta að því leyti, að embættum gætu skjótar og betur annað þeim miklu verkefnum, sem á þeim hvíla. Þetta frv. felur það í sér, að í stað löggiltra dómarafulltrúa, sem nú eru, komi bæði í Reykjavík við þau embætti, sem hér eru, og utan Reykjavíkur dómarar, héraðsdómarar. Þetta er að vissu leyti spor í rétta átt, og það er kunnugt, eins og ég ætla, að hafi komið fram í ræðu hæstv. forsrh., að dómarafulltrúar hafa verið ákaflega óánægðir um langt skeið með sitt hlutskipti. Og óánægja þeirra beinist að tvennu, annars vegar því, að þeir eru löggiltir til að hafa dómsstörf með höndum, en hafa ekki sjálfstæða tilveru, heldur gera þetta á ábyrgð héraðsdómarans, og í annan stað er og hefur verið mikil óánægja með starfskjör og þeirra launakjör. Þetta hvort tveggja mundi náttúrlega lagast að vissu leyti með þessari breytingu, sem hér er á gerð. En þó er hér athugandi, að um leið og þetta frv. er, að mér skilst, flutt til þess að verða að einhverju leyti við óskum dómarafulltrúanna, sem ég tel mjög réttmætar, þá finnst mér þeir að sumu leyti hart leiknir. Í ákvæði til bráðabirgða er svo fyrir mælt, að þar sem héraðsdómurum verður fjölgað samkv. lögum, skuli jafn margar fulltrúastöður lagðar niður. Það er ætlunin, eins og sjálfsagt er, að auglýsa þessi nýju dómarastörf. Og það er tekið fram í grg., sem einnig leiðir af eðli málsins, að þeir fulltrúar, sem nú starfa í þessum fulltrúaembættum, hafa að sjálfsögðu engan forgang að þeim. Útkoman getur því orðið þessi: Fulltrúi, sem kannske um nokkurra ára skeið hefur starfað með prýði við dómaraembætti, sækir að sjálfsögðu um þetta nýja héraðsdómaraembætti þar. Það sækja fleiri og aðrir, sem kannske eftir eðlilegum reglum hafa meiri starfsreynslu og -aldur, og annar maður fær þetta nýja embætti. Það er því ekki aðeins, að fulltrúinn missi af þessari kjarabót að fá hið nýja embætti, heldur missir hann stöðuna líka, því að það á að leggja niður fulltrúastöðuna hans. Þetta finnast mér harðir kostir og óviðunandi með öllu. Ég vil benda á þetta til athugunar fyrir þá n., sem fær málið til meðferðar, og ég vil ítreka það, að ég tel, að sem fyrst þyrfti að stofna til allsherjarendurskoðunar á dómaskipan landsins. Ég tel, að ýmislegt í þessu frv. sé til bóta, en þó séu ákvæði þar, sem þurfi mjög miklu nánari athugunar við. Og ég vil undirstrika það, að ég er því mjög hlynntur, að reynt verði að verða við óskum dómarafulltrúanna, sem þeir hafa borið fram að undanförnu og sem eiga að mínu áliti mjög mikinn rétt á sér.