Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fjhn. tók þetta frv. til athugunar á fundi sínum síðari hluta sama dags og því var til hennar vísað, en ekki var þó gengið til fulls frá áliti n. fyrr en daginn þar á eftir. Þótt segja megi, að n. hafi ekki varið miklum tíma til athugunar málsins, a.m.k. ekki mörgum dögum, þá reyndi hún þó að gera sér fulla grein fyrir því í heild sinni og fyrir öllum þeim mörgu breytingum, sem frv. gerir eða leggur til að gera á gildandi tollskrá. Frv. hefur fengið rækilegan undirbúning, þar sem það er fyrst samið af mþn., sem varði til þess miklum tíma og í áttu sæti mjög vel hæfir og athugulir menn. Og eftir það hefur frv. gengið í gegnum hreinsunareld fjmrn. og ríkisstj. allrar. Tilgangurinn með því að skipa nefnd til að semja þetta frv. og með því að bera það síðan fram hér á Alþingi var og er sá að bæta aðstöðu íslenzks iðnaðar, enda fjallar frv. eingöngu um tolla af hráefnum til iðnaðar og af iðnaðarvörum. Er aðalefni frv. að lækka tolla af hráefnum til iðnaðar, og er það viðast gert með því að fella niður 7 aura vörumagnstoll á kg og jafnframt lækka verðtoll úr 8% í 2%, sums staðar þó aðeins í 5%. Nokkur hráefni er lagt til að gera með öllu tollfrjáls. Hins vegar er sú leið farin á stöku stað í frv. að hækka tolla á innfluttum iðnaðarvörum fullunnum, m.ö.o., að setja verndartolla á þær og veita íslenzkum iðnaði stuðning á þann hátt. Að rekja frekar efni frv. tel ég bæði óþarft, því að ýtarleg grg. fylgir því, og má vísa til hennar, og svo mundi það taka ærið langan tíma, sem ég veit ekki hvort menn hefðu þolinmæði til að hlusta á, ef gera ætti sérstaka grein fyrir hverri þeirri breytingu, sem frv. gerir á gildandi tollskrá, því að þær breytingar eru um 140, og þó raunar fleiri, þegar undirliðir eru meðtaldir. Búizt er við, að ef frv. þetta verður að lögum, hafi það í för með sér um 5 millj. kr. árlegan tekjumissi fyrir ríkissjóð, og ég fyrir mitt leyti hef grun um, þó að ég hafi ekki gögn í höndum til að rökstyðja það, að sá tekjumissir verði jafnvel töluvert meiri. Þennan tekjumissi þolir ríkissjóður auðvitað ekki nema með því móti að fá aðrar tekjur í staðinn nú á þessu ári, þar sem þegar er búið að ákveða gjöldin fyrir yfirstandandi ár. Næstu ár mætti að vísu ef til vill jafna þetta með því að draga úr útgjöldum ríkissjóðs. En fyrir þessari hv. d. liggur frv. til laga um aukatekjur ríkissjóðs, og er hægt að gera sér von um, að það frv., ef samþ. verður, bæti ríkissjóði að einhverju leyti upp þann halla, sem hann hefur af því, ef það frv., sem hér er til umr., verður samþykkt. Þess vegna er það bæði álit mitt persónulega og ég hygg nefndarinnar, að þessi tvö frv. þurfi að fylgjast að í gegnum þingið. Eins og sjá má af nál. fjhn. á þskj. 469, er n. einhuga um að mæla með samþykkt þessa frv., en einstakir nm. áskilja sér rétt til að bera fram brtt. eða fylgja brtt., sem fram kunna að koma. Hefur nú einn af nm., hv. þm. Barð., þegar flutt brtt. og aðra til vara á þskj. 474. Nefndin hefur ekki tekið þessa brtt. neitt fyrir, og ég mun ekki um hana ræða að svo stöddu. Og á þessum fundi a.m.k. get ég ekki neitt sagt um afstöðu n. til hennar.



Herra forseti. Ég tel þetta frv. tvímælalaust spor í rétta átt. En mér finnst alveg nauðsynlegt að gera sér grein fyrir því, að það, sem í raun og veru er gert í þessu frv. til þess sumpart að lækka tollana og sumpart til þess að létta aðstöðu iðnaðarins, er ákaflega smávægilegt. Samkv. áætlun þeirri, sem frv. fylgir, er gert ráð fyrir, að tollalækkanir samkv. því nemi um 5 millj. kr., sem ég heyri nú að hv. frsm. telur líkur til að sé heldur vanáætlað, en ég þori ekki að fullyrða um. En þegar þess er gætt, að þeir tollar, sem þetta frv. fjallar um, verðtollur og vörumagnstollur, eru áætlaðir í gildandi fjárlögum milli 135 og 140 millj. kr., þá er augljóst, hversu mjög smávægilega lækkun hér er í raun og veru um að ræða, þar sem lækkunin nemur innan við 4%. Hins vegar er án efa rétt, að nokkur fyrirgreiðsla er ýmissi iðnaðarstarfsemi hér innanlands veitt, ef þetta frv. verður samþ., en þó er óhjákvæmilegt að minni hyggju að gera sér grein fyrir því, að það eru aðrar álögur á þessum vörum, sem eru miklu þyngri en þær, sem verið er að fjalla um í þessu frv. Á ég þar við fyrst og fremst söluskattinn, sem fellur jafnt á allar vörur, sem til landsins eru fluttar, og í mörgum tilfellum nemur meiri upphæð heldur en þeirri lækkun, sem um er að ræða hér á einstökum óunnum hráefnum og hálfunninni vöru. Í öðru lagi hygg ég svo, án þess að hafa rannsakað það til hlítar, að nokkuð verulegur hluti af þeim vörum, sem bátagjaldeyrisálagið kemur nú á, sé einnig efnivörur til iðnaðarstarfseminnar eða hálfunnin vara, sem er fullunnin hér. Mér þótti rétt að láta þetta koma fram þegar við þessa umr. um málið, þannig að menn geri sér ljóst, að það, sem þetta frv. fjallar um, er ekki nema tiltölulega lítill þáttur af því viðfangsefni, sem fram undan er í þessu efni. Vörumagnstollurinn hefur alltaf verið tiltölulega smávægilegur. Hann er áætlaður eitthvað milli 20 og 30 millj. kr. allt í allt, og verðtollurinn hefur fram að þessu verið tiltölulega lægri á þeim vörum, sem hér eru sérstaklega teknar til athugunar í frv., þó að hann hafi verið lækkaður þar, eins og segir, úr 8% niður í 2% í mörgum tilfellum. Sem sagt, ég mun fylgja þessu frv., vegna þess að það er spor í rétta átt, en vil taka það mjög greinilega fram, að ég tel, að með þessum aðgerðum sé ekki hægt að vænta þess, að veruleg áhrif hati þær til bóta á aðstöðu iðnaðarstarfseminnar í landinu almennt, nema lengra verði haldið í sömu átt. Það getur komið sér vel fyrir einstakar iðngreinar. Ég sé, að fram er komin brtt. á þskj. 474 frá hv. þm. Barð. (GíslJ). Ég veit ekki, hvort hann vildi fallast á að taka hana aftur til 3. umr., því að mér hefur verið bent á, að það væri ástæða til að athuga ef til vill fleira í frv., sérstaklega rafmagnsvörur. Nú er rafmagnsiðnaður orðinn allumfangsmikill hér á landi, og enginn vafi er á því, að það þarf að athuga aðstöðu hans í sambandi við þetta frv., enda hefur verið á það bent, þó að mér ekki hafi unnizt tími til þess enn þá. Ég mun reyna að gera það fyrir 3. umr. og þætti bezt, ef hv. þm. Barð. vildi fallast á að taka sína till. aftur til 3. umr., því að þá koma án efa fleiri brtt. fram, sem ástæða er til að athuga í sambandi við þetta.



Herra forseti. Út af ummælum hv. 4. þm. Reykv. um, að þessi breyting á tollalöggjöfinni sé ekki verulega til bóta fyrir iðnaðarmenn, þá væri nú ástæða til að svara því nokkru. Hér er komið mjög verulega á móti óskum iðnaðarmanna í þessu máli, og hygg ég jafnvel, að kröfur þeirra í sambandi við afgreiðslu þessa máls hafi ekki verið miklu meiri en hefur verið mætt í höfuðatriðum. Ég vil hins vegar láta það í vald hv. frsm. að ræða það atriði efnislega. Ég hef borið hér fram brtt. á þskj. 474, að á eftir 111. tölul. 1. gr. komi nýr liður, svo hljóðandi: Aftan við textann í nr. 85 í sama kafla bætist: svo og hálfunnar blikkdósir undir niðursuðuvörur. - Ég skal í stuttu máli gera nokkra grein fyrir því, hvers vegna ég hef borið þessa brtt. fram. Í sjálfri tollskránni segir, undir lið 83, að af blikkdósum og kössum, máluðum, áletruðum, lakkeruðum eða skreyttum, með áletrun, sem ber það með sér, að þeir séu ætlaðir undir innlenda framleiðsluvöru til útflutnings, skuli vörumagnstollurinn vera 7 aurar og verðtollurinn 30%, en aðrar blikkdósir skulu tollast með 7 aura vörumagnstolli og 20% verðtolli. Nú er það svo, að allar niðursuðuverksmiðjur, sem eru starfræktar fyrir utan Rvík, verða að lúta þeim kjörum að flytja inn svo að segja allar belgdósir, þ.e.a.s. sívalar dósir, hálfunnar og greiða 30% verðtoll af slíkum innflutningi auk 7 aura vörumagnstolls, ef þær eru lakkeraðar innan, en meginhluti þeirra er það, a.m.k. fyrir sérstakar vörur og sérstaklega fyrir fiskniðursuðu, eða 20% toll, ef þær eru ólakkeraðar. Þetta stafar af því, að ef þeir ættu að kaupa dósirnar hjá hinni einu dósaverksmiðju, sem til er í landinu og er hér í Rvík, þá er flutningskostnaðurinn á þessum vörum frá Rvík og út á landið miklu hærri en tollurinn á innfluttu vörunum, svo að þessi fyrirtæki eru dæmd til þess að greiða raunverulega sí og æ 30% innflutningstoll af þessum hluta umbúðanna eða lúta öðrum enn lakari kjörum. Á meðan þessar verksmiðjur unnu fyrir erlendan markað, hafði þetta ekki nein áhrif á afkomuna, vegna þess að annars staðar í tollskránni er gefin heimild til þess að fá þennan toll endurgreiddan af hverri þeirri dós, sem flutt er út úr landinu. Þetta hefur orðið til þess, að niðursuðuverksmiðjurnar hafa orðið að snúa sér eingöngu að útflutningnum og hætta alveg viðskiptunum á innlendum markaði, en þessi viðskipti á innlendum markaði er mér m.a. kunnugt um að námu á þriðju milljón króna fyrir þá verksmiðju, sem hefur verið starfrækt nú í nærri tvo tugi ára á Bíldudal. Þessi viðskipti eru nú algerlega útilokuð, vegna þess að með þessum háa verðtolli á dósunum og frjálsum innflutningi í samkeppni frá öðrum löndum er engin leið að hafa samkeppni við hinar innfluttu vörur. Þó að þessi till. yrði samþykkt, þá gengi það ekkert á hagsmuni þeirrar dósaverksmiðju, sem hér er í Rvík, vegna þess að eins og ég hef skýrt frá, þá geta verksmiðjur úti á landinu aldrei keypt þessar umbúðir af dósaverksmiðjunni, vegna þess að það væri enn dýrara að flytja þær frá Rvík fullunnar vegna þess rúmtaks, sem þær taka, heldur en að flytja þær frá útlandinu hálfunnar og borga 30% toll. Nú mætti spyrja, hvers vegna dósaverksmiðjan í Rvík gæti þá ekki unnið þessar dósir að hálfu leyti fyrir hinar fjarliggjandi verksmiðjur. Um þetta hefur ekki tekizt samkomulag, og það er vegna þess, að einmitt dósaverksmiðjan í Rvík hefur flutt inn mjög mikið af hálfunnum dósum, vegna þess að það hefur einnig verið henni hagkvæmara að flytja inn hálfunnar dósir heldur en að búa þær til sjálf, því að fyrir hverjar 10 dósir, sem hún flytur þannig inn, kaupir hún minna magn af blikki, þegar tekið er tillit til þess, sem þarf að skera af og fer til einskis, og það kostar minna í innflutningi í vigt og vegur þar af leiðandi þannig upp á móti þeim kostnaði, sem tollurinn hefur í för með sér. Þrátt fyrir þetta er byrðin af 30% tollinum lögð á þessa framleiðendur í landinu og meira en það, því að þegar dósaverksmiðja í Rvík flytur slíkt inn til þess síðar að selja það, þá leggur hún einnig á fyrir sína fyrirhöfn og sinn kostnað og þarf að fá hann endurgreiddan, sem eðlilegt er. Allt er þetta til þess að gera íslenzku framleiðsluna dýrari og torvelda afkomu niðursuðuverksmiðjanna í landinn. En niðursuðuiðnaðurinn í landinu er svo nýr atvinnuvegur meðal þjóðarinnar og hefur þess utan mjög mörgum erfiðleikum að mæta og mjög marga erfiðleika að yfirvinna og þarf sannarlega á allri aðstoð að halda til þess að geta staðizt samkeppnina frá öðrum löndum og til þess að geta einnig skapað útflutning fyrir þjóðina. Ég hef rætt þessi mál nokkuð áður og sé ekki ástæðu til að fara allmiklu lengra út í þetta atriði. Hv. þm. er þetta vel kunnugt. Til vara hef ég borið fram hér till. um það, að tollurinn sé þó ekki ákveðinn nema 2 aurar á hvert kg, vörumagnstollur, og 10% verðtollur í staðinn fyrir 30%. Ég sé í hinu nýja frv. um ýmsar þær vörur, sem áður voru fluttar inn og nutu sömu kjara um að fá niðurfelldan tollinn, ef varan væri flutt út úr landinu, að þar hefur tollurinn verið alveg afnuminn, þó að það væri fyrir innlendan markað, að undanteknu þessu eina sérstaka ákvæði, og þykir mér því enn meiri ástæða til þess, að þessi till. sé nú samþykkt. Ég sé einnig, að ýmsar aðrar vörur, sem eru fluttar inn hálfunnar, hafa ýmist verið gerðar tollfrjálsar eða látnar falla undir lægsta tollflokk. Ég vil svo að endingu mega geta þess, að ég hef rætt þessa brtt. við tvo af þeim mönnum, sem skipaðir voru í mþn., hvar af annar hafði sérstaklega að gæta hagsmuna verksmiðjuiðnaðarins í landinu. Þeir hafa að nokkru leyti fallizt á sjónarmið þau, sem ég hef fært fram, þ.e., að þau væru rétt hvað snertir þær verksmiðjur, sem eru staðsettar fyrir utan Rvík. Ég er því fús til þess að taka þessa till. aftur til 3. umr., vænti þess, að hv. fjhn. vilji ræða hana með velvilja og hafa samráð við mþn. um, hvort ekki sé hægt að finna einhverja aðra leið, ef ekki þá, sem hér er farið fram á, þá a.m.k. einhverja aðra leið til þess að ganga ekki fullkomlega á rétt þessara aðila. Væri þá hægt að hugsa sér, að inn yrði sett heimild til endurgreiðslu á þessum tolli síðar fyrir þær verksmiðjur, sem þannig eru settar sem ég þegar hef lýst hér. En ég vil alvarlega benda á, að það sé ekki rétt að ganga svo frá þessu máli, að það torveldi starfsemi þessara aðila, sem á margan annan hátt eiga miklu erfiðara í sambandi við sína framleiðslu heldur en ef verksmiðjurnar væru staðsettar hér í Rvík og m.a. hafa undanfarin ár haldið uppi, á sumum stöðum a.m.k., atvinnulífi, svo að það hefur létt verulega á ríkissjóði að þurfa ekki að hlaupa þar undir bagga. Er mér kunnugt um m.a., að svo hefur verið um þá niðursuðuverksmiðju, sem hefur verið starfrækt á Bíldudal. Ég get m.a. upplýst það, að á s.l. ári mun hún hafa greitt eitthvað hátt á aðra millj. kr. í vinnulaun á staðnum, svo að það er ekki alveg einskis vert að hlúa svo að því fyrirtæki, að það þyrfti ekki fyrir ranglát eða óeðlileg lagafyrirmæli að draga saman sína starfrækslu. Ég skal svo láta þetta nægja og vænti þess, að hv. form. taki þetta til athugunar fyrir 3. umr.



Herra forseti. Það er aðeins örstutt athugasemd, því að tilefni hefur ekki gefizt til annars frá minni hendi, ag aðallega út af ummælum hv. 4. þm. Reykv. Hann vildi halda því fram, að í þessu frv. fælust smávægilegar ívilnanir til iðnaðarins, og þó að hann væri með frv., þá gerði hann frekar lítið úr notum þess að samþ. það. En ég held það hafi gætt mjög mikils misskilnings hjá honum. Hann nefndi hér allar tollatekjur landsins, eins og þær hafa verið, og sagði, að þetta væri ekki nema rúmlega 4% af þeim, sem tollarnir mundu lækka. En hann minntíst ekki á það, sem er þó aðalefnið í þessu máli, að tollatekjur landsins hafa ekki nándar nærri hvílt allar á efnivörum til iðnaðar eða iðnaðarvörum. Ég hef nú ekki útreikning á því við höndina, en ég fullyrði, að það léttir alveg stórlega gjöldum á iðnaðarframleiðslu landsmanna, ef þetta frv. verður samþykkt, enda hygg ég, eins og hv. þm. Barð. vék að áðan, að fulltrúar iðnaðarmanna hafi verið sæmilega ánægðir með þetta frv., og þeir áttu sinn þátt í samningu þess. Ég held þetta sé því misskilningur. Auðvitað væri bezt í þessu efni eins og öðrum að hafa útgjöldin sem lægst, greiða sem minnst í ríkissjóð. Það er gott út af fyrir sig, ef hægt væri að koma því við, en þá yrði þjóðin líka að hætta að gera kröfur til ríkissjóðs um, að hann taki á sig ný og ný verkefni og verji til þess milljónum og milljónatugum. Út af fyrir sig mætti lækka dálítið útgjöld ríkissjóðs sem slíks og þar með gjöld á landsmenn, sem til hans gengju, með því t.d. að afnema tryggingalögin og setja allt í gamla horfið að því er það snertir. Þannig er um margt fleira. Mér finnst rétt að vera ekki að blanda almennri tollalöggjöf og því, að yfirleitt hvíli of háir tollar á þjóðinni, inn í umr. um þetta mál, sem er alveg einangrað við íslenzkan iðnað og er stórvægilegt hagsmunamál hans. Hv. þm. Barð. hefur gert grein fyrir sinni brtt. Samt sem áður get ég ekkert frekar um hana samt frá nefndarinnar hendi, þar sem hún hefur ekki rætt hana sérstaklega, en þar sem hv. þm. hefur tekið till. aftur til 3. umr., þá lofa ég því sem form. fjhn., að hún skal verða tekin þar fyrir á fundi, áður en 3. umr. verður um málið.



Herra forseti. Ég neita því nú ekki, að mér finnst verða dálitið vandlifað hér í þessari hv. deild, þegar frsm. við mínum mjög hóflegu athugasemdum víkur þeim orðum að mér, sem hann gerði hér áðan, að mér hefði láðst að geta þess, að þessar 135 millj., sem vörumagnstollurinn og verðtollurinn nema til samans samkv. fjárlagafrv., væru ekki eingöngu lagðar á efnivörur iðnaðar. Ég hef ekki minnzt á þær, ég sagði ekkert um það, ég efast ekki um, að þessi hv. þm. og þm. almennt geri sér nokkra grein fyrir því, hvernig tollarnir skiptast í meginatriðum. Í grg. þeirri, sem fylgir frv., er ekki gerð nokkur minnsta tilraun til þess að sýna fram á, hversu miklu tollurinn nú nemi á þeim vörum, sem frv. fjallar um, þannig að ekki verður séð, hvað sú hlutfallslækkun er mikil, sem frv. gerir ráð fyrir. Það vita allir, að á þessum vörum hvíla nú talsverðir tollar. En það, sem ég aðallega benti á hér í minni fyrstu ræðu og vildi að hér kæmi fram, þannig að augljóst væri, að það lægi ljóst fyrir, var, að söluskatturinn og bátagjaldeyrisálagið að nokkru leyti er látið gersamlega óhaggað, sem er ákaflega þýðingarmikið atriði í sambandi við aðstöðu iðnaðarins, eins og ég hef bent hér á áður. Almennar hugleiðingar þessa hv. þm. um tekjuþörf ríkissjóðs sé ég ekki ástæðu til að orðlengja mikið um. Það er að sjálfsögðu jafnan ljóst, að ríkissjóður hefur ríka þörf fyrir tekjur, sem að sjálfsögðu ákvarðast fyrst og fremst af því, hversu mikil útgjöld honum eru bundin, en hér er ekki um neitt deiluatriði í þessu efni að ræða. Hæstv. ríkisstj. ber þetta frv. fram og gerir ráð fyrir að taka þann halla, sem af því leiðir, eða reyna að afla sér tekna á annan veg til þess að bæta hann. Það er því fullkomlega ástæðulaust hjá þessum hv. þm., eins og hann gerir hér í hverri einustu ræðu, þegar minnzt er á fjármál, að minna mig á, að það sé hægt að leggja niður almannatryggingarnar. Það er ekki hreyft svo við nokkru máli hér, tekjumáli, skattamáll eða tollamáli, að þessi hv. þm. minni mig ekki á, að ef ég hafi eitthvað á móti tollum og álögum í ríkissjóð, þá sé ekki um annað að ræða en að leggja niður almannatryggingarnar, þá þurfi ekki að taka þetta fé. Ég kann þessu hálfilla, þó að ég af tilviljun sé forstjóri þessarar góðu stofnunar, að ætla að víkja þannig frá rökfærslum um alvarleg mál, segja bara: Það mætti leggja niður stofnunina, sem þú ert forstjóri fyrir, góði, og þá þarf ekki að leggja á þessa tolla. - Þetta er alveg ósæmileg rökfærsla af hálfu hv. þm. Það kann vel að vera, að honum sé þessi stofnun sérstakur þyrnir í augum, - mér er ekki grunlaust um að það sé, - en hann ætti að temja svo skap sitt að hafa það ekki alltaf í frammi í hvert skipti, sem hann skiptir orðum við mig í .þessari hv. þingdeild.

Forseti (GíslJ): Ég vil leyfa mér að benda á, að málinu nr. 78, á þskj. 107, hinu upphaflega frv., hefur nú verið breytt þannig, að það situr ekkert eftir af málinu eins og það fyrst var boríð fram í þessari hv. deild. Ég mun því taka málið út af dagskrá í dag til athugunar á því, hvort þetta verður ekki að teljast nýtt mál, og verður því málið ekki rætt frekar hér í dag.



Herra forseti. Ég þakka hv. frsm., 1. þm. N-M., þær upplýsingar, sem hann gaf hér á dögunum. En það er sá galli á gjöf Njarðar, að þær eru í raun og veru utan við það málefni, sem um var spurt. Sú skipting, sem hann telur þar á því, í hvaða skyni Búnaðarbankinn láni sitt fé, tekur sem sé til hinna föstu sjóða hans líka, en ekki sparisjóðsins eins. Það verður til þess, að hundraðstalan, sem fer til landbúnaðar, er miklu hærri en hún er hjá sparisjóðnum einum, og er þó eftirtektarvert, að jafnvel með þeim tölum, sem hv. þm. var með og hann hefur sagt mér að miðist við sparisjóðinn og alla sjóðina, eru þó ekki nema tæp 60% af fé Búnaðarbankans, sem er veitt til landbúnaðar. Hitt er veitt í hin og önnur því óskyld efni. Og þetta er þeim mun eftirtektarverðara sem það segir berum orðum í lögunum um Búnaðarbanka, í hvaða skyni bankinn starfar. Í 2. gr. laga um Búnaðarbanka segir: „Tilgangur bankans er að styðja landbúnaðinn og greiða fyrir fjármálaviðskiptum þeirra, er stunda landbúnaðarframleiðslu.“ Bankinn hefur engan annan tilgang, en samt er það þannig, að þó að teknir séu með allir sérsjóðirnir, ræktunarsjóður og annað slíkt, samkv. upplýsingum hv. þm., þá eru ekki nema um 60% af fé bankans varið í þágu þessa atvinnuvegar. Og það stoðar ekki í því sambandi, eins og mér skildist að hv. þm. hefði gert, að vitna í Útvegsbankann og segja: Útvegsbankinn lánar í fleira en útveg, - vegna þess að með Útvegsbankann er berum orðum tekið fram, hvert hans verkefni á að vera. Hann á að styðja útveg, verzlun og iðnað. Og það kemur á daginn samkv. þeirri skýrslu, sem hv. þm. gaf, að meginútlán þess hanka eru einmitt í þessar þrjár atvinnugreinar. En ég hef ekki hér verið að tala um þessa sérsjóði Búnaðarbankans. Ég efast ekki um, að þeim sé varið tilgangi sínum samkvæmt. Það, sem ég hef verið að ræða um, er sparisjóðurinn. Ég hef ekki skýrslur um það, en það er alveg ljóst, að það er ekki nema lítill hluti af honum, sem er varið sérstaklega til landbúnaðarframkvæmda. Ég hef skýrslu um það, í hvað aukningunni frá 30/9 1952 til 31/12 1953 hefur verið varið, aukningu sparisjóðsdeildarinnar. Og þá, er það, að landbúnaðurinn fær ekki nema tæpan þriðja part af þeirri aukningu. En það eru aðrir, sem fá líka bróðurpartinn af því, og það eru kaupmenn. Þeir fá helminginn, ekki einu sinni samvinnufélögin, heldur kaupmenn, fá helminginn. Og ég spyr nú: Er þetta í samræmi við tilgang Búnaðarbankans? Ég er ekki á móti því að lána fé í verzlun, síður en svo. En það eru aðrir bankar hér, sem fyrst og fremst eiga að annast það verkefni. Búnaðarbankinn hefur ákveðið verkefni, og það er að lána til landbúnaðarins. Það er sannast sagt alveg farið öfugt að, þegar það liggur fyrir, eins og ég hef hér sýnt fram á, að Búnaðarbankinn ver sínu sparisjóðsfé ekki nema að litlu leyti til landbúnaðarins, að þá skuli hann vera að koma og vilja láta skylda aðrar stofnanir til þess að annast það verkefni, sem hann hefur ærið fé til þess að gegna og ekki með nokkru móti hægt að komast fram hjá. Og það er svei mér ekki svo lítið fé, vegna þess að á síðustu fimm árum t.d. hefur verið stöðug hækkun á sparisjóðsdeild Búnaðarbankans, þannig að í árslok 1948 stóðu þar ekki inni nema tæpar 50 milljónir. Nú eru þar inni rúmar 111 milljónir. Og á síðasta ári var aukningin hvorki meira né minna en 29 millj. Mundi nú banka, sem hefur svo mikið fé yfir að ráða, muna um að hjálpa sinni eigin veðdeild um þær 800 eða 1200 þús. kr., sem hér er um að ræða? Sannleikurinn er sá, að það eru sjálfsagt margar stofnanir hér á landi, sem eru einkennilega reknar og þyrftu skoðunar við, en ég efast um, að það sé nokkur stofnun, sem er einkennilegar rekin en Búnaðarbanki Íslands og er fjær því í sinni starfrækslu að fullnægja því verkefni, sem hún á að annast. Ég efast ekki um, að hann sé vel rekinn sem gróðastofnun: Mér dettur ekki í hug að halda því fram, að það sé neitt óheiðarlegt, sem eigi sér þarna stað. En hv. þm. Eyf. sagði, að auðvitað væri þeim litla angá bankans, sem hann ræður yfir, fyrst og fremst varið til landbúnaðar, og gerði grein fyrir því með dæmum hér, hvernig hann annaðist um það. En sá stóri, fíni banki hér í Rvík er rekinn á allt öðrum grundvelli. Hann er fyrst og fremst rekinn sem verzlunarbanki hér í bænum, og það er ástæðulaust að vera að kvarta undan því, að ekki sé fé til landbúnaðarins, meðan þetta mikla fé er í höndum þessara manna og þeir lögum samkv. eiga að verja því til landbúnaðarins. Hvaða skýring er á því, að það er ekki gert? Ja, það er von, að hv. 1. þm. N-M. þegi; hann hefur stundum kallað fram í, hann gerir það ekki núna. Það er engin skýring til á þessu. Ég skal ekki vera að rekja þetta frekar. Þetta er mál, sem sjálfsagt þarf að upplýsa menn miklu betur um en hér hefur verið gert, og það er einungis af þessu tilefni, að ég hreyfi þessu hér nú, en málið er svo merkilegt, að það er sjálfsagt eitt af furðuverkunum í íslenzku þjóðlífi. Ég vil ekki amast við því frv., sem hér liggur fyrir, þó að það samkv. þeim upplýsingum, sem nú eru fram komnar, sé í raun og veru að fara yfir bæjarlækinn til þess að sækja vatn. Látum það eiga sig. Ég vil greiða fyrir því, að það nái fram að ganga, vegna tilgangs málsins, hann er svo góður. En ég tel, að það sé sjálfsagt að breyta frv., og þær allra minnstu breytingar, sem ég get hugsað mér að komi til greina, felast í skriflegri brtt., sem ég ætla, með leyfi hæstv. forseta, að lesa upp. Það er við 1. gr., að orðin „Landsbanka Íslands og aðrar“ falli niður, þannig að það verði bara leitað samninga við „peningastofnanir“ og þá þar með auðvitað fyrst og fremst Búnaðarbankann sjálfan, - og svo á undan orðunum „Tryggingastofnun ríkisins“ og þeim, sem þar eru taldir upp að sé hægt að skylda til að kaupa þessi bréf, þá komi fyrst: „sparisjóðsdeild Búnaðarbankans“, að ríkisstj. geti skyldað hana til þess að kaupa bréfin, ef svo lízt og samningar nást ekki. Það má treysta því, að ríkisstj. mun ekki misbeita sinni heimild í þessu, en það er alveg ótvírætt, að fjárreiður Búnaðarbankans eru svo rúmar, að hann munar ekkert um að leysa þetta verkefni, ef nokkur vilji er fyrir hendi.