Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Þetta er víst fyrsta fyrirspurnin sem hæstv. viðskiptaráðherra svarar í þinginu og mér er mikill heiður að fá að flytja hana þó að umfjöllunarefnið sem í henni felst sé grafalvarlegt. Hæstv. forseti. Í aðdraganda síðustu kosninga var frambjóðendum allra stjórnmálaflokka mjög hugleikinn hár flutningskostnaður á landsbyggðinni. Staðreyndin er sú að íbúar í landsbyggðinni hafa þurft að glíma við gríðarlega háan flutningskostnað á umliðnum árum sem er óviðunandi og þar af leiðandi hefur jafnræðis ekki verið gætt að fullu meðal íbúa landsins. Hár eldsneytiskostnaður er hluti af háum flutningskostnaði og hefur veruleg áhrif þar á. Þess vegna kom mér á óvart, hæstv. forseti, að ný ríkisstjórn skyldi setja á oddinn að leggja niður flutningsjöfnunarstyrki á eldsneyti. Það er ljóst að flutningskostnaður á til að mynda norðausturhorn landsins er gríðarlega hár en þessi breyting, ef af verður eins og boðað er í fjárlagafrumvarpi nýrrar ríkisstjórnar, mun hækka eldsneytiskostnaðinn fyrir íbúa á m.a. norðausturhorni landsins mjög mikið. Flutningskostnaður á norðausturhorn landsins er mun hærri en til að mynda á Vestfirði. Íbúar og samfélög á þeim svæðum glíma við mjög sambærilega erfiðleika í byggðalegu tilliti, líkt og Vestfirðingar gera. Það er gleðilegt að núverandi ríkisstjórn hyggist leggja fram 150 millj. kr. til að lækka flutningskostnað fyrir Vestfirðinga en við hljótum að velta því fyrir okkur í ljósi jafnræðis íbúa hér á landi hvort það sama eigi ekki að gilda með önnur svæði sem glíma við sambærileg vandamál og Vestfirðingar og borga jafnvel mun hærri flutningskostnað en þeir. Það er einfaldlega ekki líðandi að við gerum þannig upp á milli íbúa á landsbyggðinni. Því ber ég fram tvær fyrirspurnir til hæstv. viðskiptaráðherra um flutningsjöfnunarstyrki: 1. Áformar ráðherra að beita sér fyrir tímabundnum flutningsjöfnunarstyrkjum til annarra landshluta en Vestfjarða, sem gert er ráð fyrir í frumvarpi til fjárlaga fyrir árið 2008? 2. Mun afnám flutningsjöfnunarsjóðs olíuvara hafa áhrif á verð á dísilolíu og bensíni á Þórshöfn, og ef svo er, þá hvaða? Eins og ég sagði í upphafi máls míns er hér um að ræða fyrstu fyrirspurn til hæstv. ráðherra og ég vona að niðurstaðan verði sú að jákvætt svar muni berast frá hæstv. ráðherra þegar hann stígur hér í fyrsta skipti í pontu og svarar fyrirspurn sem viðskiptaráðherra.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessar prýðilegu spurningar og mér er ánægja að svara spurningum þingmannsins. Í fyrra lagi er spurning um það hvort ég hyggist beita mér fyrir tímabundnum flutningsjöfnunarstyrkjum til annarra landshluta en Vestfjarða. Svarið við því er já. Ég tel að það sem fram kemur í fjárlagafrumvarpinu um að stefnt sé að framlagi til flutningsjöfnunar upp á 150 millj. tímabundið til Vestfjarða sé mjög jákvætt skref og vísir að frekari útfærslu á flutningsjöfnun til landsbyggðarinnar. Höfum við ákveðið, samgönguráðuneytið, viðskiptaráðuneytið og iðnaðarráðuneytið, að setja niður þriggja manna starfshóp með einum frá hverju ráðuneyti til að útfæra frekar flutningsjöfnun til landsbyggðarinnar. Þetta er viðurkenning á þeim vanda sem flutningsjöfnun og flutningskostnaður á landsbyggðinni svo sannarlega er. Þessi tímabundna flutningsjöfnun til Vestfjarða er vísir að frekari flutningsjöfnunarstyrkjum til landsbyggðarinnar og mun hún líta dagsins ljós eftir því sem fram vindur. Hinu má svo bæta við að auðvitað eru bættar samgöngur besta aðgerðin gegn háum flutningskostnaði. Flýtiframkvæmdir í samgöngumálum víða um landið, m.a. sem mótvægisaðgerðir út af þorskaflabresti eru jákvæðar að því leytinu að aldrei áður hefur eins miklum fjármunum verið ráðstafað til samgöngumála og núna, nýframkvæmda í samgöngumálum. Það er mjög jákvætt. Að sjálfsögðu eru bættar samgöngur besta varanlega lausnin til að taka á háum flutningskostnaði. En þangað til og meðan við byggjum upp það kerfi og til ystu Íslandsbyggða þarf að byggja upp flutningsjöfnunarkerfi að mínu mati og þess vegna er svarið afdráttarlaust já við því að hún verði útfærð frekar til annarra landshluta. Þess vegna höfum við sett niður þennan þriggja ráðuneyta starfshóp til að útfæra hana frekar. Hvað síðari liðinn varðar, um flutningsjöfnunarsjóð olíuvara, er frá því að segja að í fjárlagafrumvarpi var lagt til að sá sjóður yrði lagður niður þar sem vægi hans hafði minnkað verulega. Um er að ræða 401 millj. kr. sem eru greiddar inn í sjóðinn af olíufélögunum, innbyrðis miðlun. Þetta hefur ekki með framlög úr ríkissjóði að gera en ég hef ákveðið að það mál gangi ekki fram. Það kom til athugunar að leggja sjóðinn niður og að þeirri athugun lokinni hef ég komist að þeirri niðurstöðu að við núverandi aðstæður sé ekki ástæða til að leggja sjóðinn niður. Heildstæð úttekt þarf að fara fram á því hvað það þýðir að leggja sjóðinn niður, hvaða áhrif það hefur. Þó að það hafi óveruleg áhrif á landslagið í heild sinni hefur það jafnvel töluverð áhrif á einhverjar byggðir. Það þarf að fara miklu betur í gegnum það og það hlutverk mun þessi starfshópur þessara þriggja ráðuneyta einnig fá, að meta áhrifin af afnámi sjóðsins ef af verður - það verður ekki núna - og með hvaða hætti er hægt að mæta því. En til upplýsingar út af spurningu þingmannsins vil ég bæta því við til glöggvunar að á hvern lítra af seldu bensíni, t.d. á Þórshöfn, af því að þingmaðurinn spurði um það svæði, fá olíufélögin endurgreiddar 3,65 kr., þ.e. 2,84% af útsöluverði, og fyrir hvern lítra af dísilolíu 2,43 kr., þ.e. 1,9% af útsöluverði. Þetta eru þau áhrif sem sjóðurinn hefur. Það er erfitt að segja hvaða áhrif afnám flutningsjöfnunarsjóðs mundi hafa þar sem olíufélögunum er að sjálfsögðu frjálst að verðleggja bensín og olíu þrátt fyrir framangreinda flutningsjöfnun þannig að olíufélögin yrðu að gera grein fyrir því. Þá er að sjálfsögðu ýmislegt annað sem hefur áhrif til hækkunar. Þetta þarf allt að meta og í því viðkvæma ástandi sem víða er á landsbyggðinni núna er fráleitt að gera nokkuð það sem frekar gæti veikt stöðu veikustu byggðanna. Heldur eigum við umfram allt að kappkosta að efla þær af fremsta megni, t.d. að útfæra frekar flutningsjöfnunarstyrki, hvort sem þeir eru tímabundnir út af samgönguframkvæmdum eða einhverju öðru, en fara í einhverjar aðgerðir sem kynnu að veikja þessa staði. Þess vegna höfum við samgönguráðherra, iðnaðarráðherra og ég sett niður þennan þriggja ráðuneyta hóp til að útfæra frekar flutningsjöfnunarstyrki og meta áhrif af niðurlagningu olíuflutningsjöfnunarsjóðsins og hvernig eigi þá að taka á móti ef af yrði einhvern tíma.

Herra forseti. Í mínum huga er ljóst að málflutningur okkar framsóknarmanna hefur náð í gegn til hæstv. viðskiptaráðherra. Það væri mjög ankannalegt í ljósi niðurskurðarins á þorskkvótanum í 130 þús. tonn að það ætti að leggja niður jöfnunarsjóð olíuvara. Vissulega er gott og þarft verkefni að koma með flutningsstyrk upp á 150 millj. til Vestfjarða en að hafa það tímabundið og láta það um leið ekki ná til annarra landshluta var að okkar mati ekki nógu jákvætt. Í gær talaði ég fyrir frumvarpi um breytingu á lögum um olíugjald og kílómetragjald, um að þeim yrði veittur afsláttur sem stunda flutninga, þá þannig að þeir fengju 50% af olíugjaldinu. Þetta á að ná til allra ótímabundið 

Forseti biður hv. þingmenn að virða tímamörk.

Hæstv. forseti. Það vakti sannarlega undrun mína og annarra að í sömu andránni, ef svo má segja, hefur verið lagt til að leggja niður flutningsjöfnunarsjóð og taka út einn ákveðinn landshluta, sem sagt Vestfirði, og veita þangað tímabundið flutningsstyrki. Það er gleðilegt að ráðherra hefur upplýst hér að fallið verði frá því að leggja niður jöfnunarsjóð olíuvara og meta það í heild en eins og okkur ætti öllum að vera kunnugt er hátt verðlag sem m.a. hlýst af háum flutningskostnaði úti um hinar dreifðu byggðir, 

Forseti endurtekur beiðni til hv. þingmanna um að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Ég velti fyrir mér hvernig best væri hægt að koma fyrir flutningsjöfnun um landið til fjarlægari staða frá höfuðborgarsvæðinu, einmitt í ljósi þess fyrirkomulags sem er í dag um landflutninga þar sem er fákeppni í heildina en kannski fleiri sem keyra eftir hringveginum. Um flutning á vöru eftir hringveginum má ætla að sé meiri samkeppni en á vegum sem liggja út af hringveginum og til fjarlægari landshluta. Ég held að það væri skynsamlegt af hálfu hæstv. viðskiptaráðherra að athuga sérstaklega hvort ekki væri rétt að útfæra flutningsjöfnunina á þann veg að hún félli til vegna flutnings utan hringvegarins, vöru sem ætlað er að fara lengra en um hringveginn og til landshluta sem eru þar fyrir utan.

Herra forseti. Ég fagna orðum hæstv. ráðherra Björgvins G. Sigurðssonar. Þau orð sem hann lét falla áðan eru einmitt í þeim anda að koma til móts við landsbyggðina og þann mikla flutningskostnað sem hún þarf að greiða. Það er mjög jákvætt að hann skuli hafa ákveðið að fresta niðurfellingu jöfnunarsjóðs olíuvara og einnig að horft skuli vera til þess að auka niðurgreiðslu á flutningi. Það er náttúrlega óheyrilegt hvað flutningskostnaður út á land er mikill. Ég vænti þess og bind miklar vonir við að flutningskostnaður muni lækka fyrr en síðar, og binda fleiri miklar vonir við það.

Hæstv. forseti. Ég held að fáir ráðherra hafi átt jafnglæsilega innkomu í fyrirspurnatíma og hæstv. ráðherra gerir hér í svari við fyrirspurn minni og er það vel að hæstv. ráðherra skuli sjá að sér og draga til baka þær fyrirætlanir sínar um að leggja af flutningsjöfnun eldsneytis. Staðreyndin er sú að verð á 95 oktana bensíni á Þórshöfn í dag er um 134 krónur. Fyrir sambærilega þjónustu á suðvesturhorni landsins er hægt að fá sams konar bensín á 127 krónur. Það er 7 kr. mismunur á eldsneytisverði milli Þórshafnar og hér á höfuðborgarsvæðinu. Þegar menn leggja til að leggja niður flutningsjöfnunarsjóð á olíuvörum, sem hefði getað þýtt tvær til þrjár krónur í aukinn kostnað fyrir íbúa á þessum tiltekna stað, hefði getað þýtt það að 95 oktana bensín væri 9–10 kr. dýrara á Þórshöfn en á suðvesturhorni landsins. Það er einfaldlega ekki hægt að horfa upp á slíka þróun. Ég fagna því að hæstv. ráðherra er tilbúinn að horfa til annarra landshluta en Vestfjarða þegar kemur að flutningsjöfnun og því að lækka flutningskostnað. Hins vegar vil ég benda hæstv. ráðherra á að eftir á að útfæra skiptingu þeirra 150 millj. kr. sem ætlaðar eru til Vestfjarða, þ.e. hvernig þeim fjármunum verður ráðstafað. Ég sé enga ástæðu til annars en að verja öðrum eins fjármunum til annarra landsvæða þar sem á eftir að ákveða útfærsluna í þeim efnum. Ég vil nefna svæði eins og Norðurland vestra, norðausturhornið, suðausturhorn landsins. Öll eru þetta svæði sem glíma við mikla fólksfækkun og vörn í byggðalegu tilliti og takast á við gríðarlega háan flutningskostnað, í mörgum tilvikum hærri flutningskostnað heldur en til Vestfjarða. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra út í það réttlætismál að hann beiti sér fyrir því 

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa prýðilegu umræðu um eitt af brýnustu málefnum landsbyggðarinnar, þ.e. kostnað við flutning vöru út á land og skert skilyrði sem landsbyggðin býr við að því leyti að vöruverð þar, verð á vörum og þjónustu, er hærra en hér á höfuðborgarsvæðinu og ýtir þar með undir að fólk flytji búferlum frá landsbyggðinni og til höfuðborgarinnar. Það skiptir verulegu máli að jafna þessi skilyrði, lífsskilyrðin á landsbyggðinni og hér á höfuðborgarsvæðinu. Ég taldi því rétt eftir athugun að leggja það ekki til að flutningsjöfnunarsjóður yrði lagður niður. Ég tel að það sé ekki að fullu kannað hvaða áhrif það hefði, sérstaklega á svæðum eins og Þórshöfn, sem hv. þingmaður nefndi áðan, þar sem eldsneyti er mun dýrara en hér á höfuðborgarsvæðinu. Við munum taka það til skoðunar nú þegar að útfæra frekari tímabundinn flutningsjöfnuð til annarra svæða. Hvenær svo sem niðurstaða liggur fyrir í því máli þá munum við reyna að hraða þeirri vinnu. Það þarf að jafna stöðu landshluta eins og kostur er. Menntun, heilsugæsla, samgöngur, fjölbreytni í mannlífi og jafn aðgangur að grunnþjónustu eins og hún er best á hinu þéttbýla suðvesturhorni, skipta náttúrlega öllu máli til að bæta lífskjör á landsbyggðinni og byggja undir það að fólk vilji búa þar, að Ísland allt sé í byggð en ekki bara eitt lítið borgríki með dreifðum sumarhúsabyggðum úti á landi. Hátt vöruverð og ósamræmi skiptir þar miklu máli. Það er því jákvætt þegar búð eins og Bónus, búðir eins og Krónan og Samkaup, segjast vera með sama vöruverð, burt séð frá því hvar búðin er staðsett, hvort hún er á Ísafirði, Akureyri eða Reykjavík. Við eigum að stuðla að því að svo verði um fleiri vöruflokka og sem flesta með flutningsjöfnunarstyrk 

Hæstv. forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. umhverfisráðherra um erfðabreyttar lífverur. Ég beindi fyrirspurn til hæstv. landbúnaðarráðherra í upphafi þings um erfðabreytt aðföng í landbúnaði. Ég óskaði eftir skriflegu svari og það svar er komið. Ég verð að segja, hæstv. forseti, að það svar olli mér miklum vonbrigðum. Ég hef áður spurt fyrrverandi landbúnaðarráðherra um erfðabreytt aðföng í landbúnaði og eins um erfðabreytta ræktun í landbúnaði og hvort í umhverfisráðuneytinu séu uppi einhverjar varnir eða vinna til þess að meta og skoða hversu langt við eigum að ganga í ræktun og ekki síður í notkun erfðabreytts fóðurs í nær öllum landbúnaði sem tíðkast hér í dag í svína- og kjúklingarækt og hjá kúabúum. Skemmst er frá því að segja að hæstv. ráðherra hefur ekki áhyggjur af því að nær allt innflutt kjarnfóður er erfðabreytt í dag og hæstv. ráðherra virðist leggja að jöfnu eðlilegar kynbætur og erfðabreytingar með genatískum splæsingum. Ég vil beina þeirri fyrirspurn til hæstv. umhverfisráðherra hvort hún hyggist beita sér fyrir því að farið verði að fordæmi Norðmanna í vörnum gegn erfðabreyttum Norsk stjórnvöld hafa sett stranga löggjöf um erfðabreyttar lífverur, hafnað öllum umsóknum um útiræktun erfðabreytta plantna og þar er starfrækt öflug, óháð vísindastofnun um rannsóknir á áhrifum erfðabreyttra lífvera. Hyggst ráðherra hvetja sveitarfélög til að útnefna sérstök svæði án erfðabreyttra lífvera? Slík yfirlýst svæði eru víða til í Evrópu. Telur ráðherra koma til greina að lýsa Ísland land án erfðabreyttra lífvera? Eftir því sem ég veit best er eingöngu eitt svæði sem hefur lýst sig laust við erfðabreyttar lífverur og það er Hveragerði. En það sem veldur mér mestum áhyggjum er það andvaraleysi sem virðist vera í landbúnaðarráðuneytinu. Ég tel það óásættanlegt að eingöngu sé beðið eftir nýrri 

Hæstv. forseti. Ég mun svara því sem lýtur að verkefnum okkar í umhverfisráðuneytinu í svari við fyrirspurn hv. þm. Þuríðar Backman. Eins og vitað er byggir íslensk löggjöf um erfðabreyttar lífverur á tilskipunum frá Evrópusambandinu sem okkur er skylt að innleiða samkvæmt samningnum við Evrópska efnahagssvæðið. Í regluverki Evrópusambandsins er varúðarreglan höfð í heiðri og strangari kröfur gerðar um öryggi og eftirlit með erfðabreyttum lífverum en víða annars staðar í heiminum. Evrópuríki búa í stórum dráttum við sambærilega löggjöf um erfðabreyttar lífverur, þar á meðal Ísland og Noregur vegna EES-samningsins. Það er sjálfsagt að skoða það hvernig Norðmenn hafa útfært sína löggjöf og vafalaust má eitthvað læra af þeim á því sviði. Hvað varðar spurningu hv. þingmanns um sérstaka óháða vísindastofnun þá tel ég varla efni til þess að setja upp slíka stofnun um rannsóknir á áhrifum erfðatækni hér á landi. Hér starfar ráðgjafarnefnd sérfræðinga um erfðabreyttar lífverur. Hún getur m.a. nýtt sér starf norskra og annarra rannsóknastofnana við mat á málum sem koma inn á hennar borð og varða hugsanleg áhrif erfðabreyttra lífvera á heilsu fólks og umhverfi hér á landi. Ég hygg að það skipti mestu að búa vel að ráðgjafarnefndinni sem óháðum aðila og styrkja um leið starfsemi Umhverfisstofnunar á þessu sviði. Við í umhverfisráðuneytinu erum að undirbúa ákvörðun um að Ísland fullgildi Cartagena-bókunina um erfðabreyttar lífverur. Hún er gerð á grundvelli samningsins um líffræðilega fjölbreytni og við vinnum einnig að undirbúningi nauðsynlegra breytinga á löggjöf samfara því. Í Cartagena-bókuninni eru settar strangar reglur um upplýsingaskyldu, málsmeðferð og ákvarðanatöku um innflutning, ræktun, dreifingu og notkun erfðabreyttra lífvera, m.a. um útiræktun. Hvað varðar aðra spurningu, um hvort hvetja eigi sveitarfélög til að lýsa sér svæði án erfðabreyttra lífvera þá er sveitarfélögum í sjálfsvald sett að setja sérstakar reglur varðandi erfðabreyttar lífverur. Það er hins vegar mitt hlutverk sem umhverfisráðherra að hafa umsjón með umgjörð þessara mála hér á landi og tryggja að umgjörðin samræmist hverju sinni skyldum okkar samkvæmt alþjóðlegum samningum og skuldbindingum og að kröfur um öryggi og upplýstar ákvarðanir standist. Síðasta spurningin er um hvort ráðherra telji koma til greina að lýsa Ísland land án erfðabreyttra lífvera. Ég hef ekki hug á að beita mér fyrir slíku. Ég tel rétt að við eigum að fara varlega í notkun erfðabreyttra lífvera og tel að sú nálgun sé í þeim lögum og reglum sem nú gilda á Íslandi. Löggjöfin er hins vegar orðin 11 ára gömul og hana þarf auðvitað að endurskoða, m.a. vegna hraðra breytinga og framfara í erfðatækni og breyttrar umræðu og ekki síst til þess að fullnægja Cartagena-bókuninni sem ég minntist á áðan. Í þessum efnum mun ég auðvitað hlýða á álit sérfræðinga, bæði ráðgjafarnefndarinnar og sérfræðinga Umhverfisstofnunar og Náttúrufræðistofnunar Íslands. Þar er það fólk sem besta yfirsýn hefur yfir þessi mál í stjórnkerfi okkar og ég mun að sjálfsögðu taka tillit til þeirra ráðlegginga um framhaldið.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. umhverfisráðherra fyrir svörin. Ég heyri að hæstv. ráðherra er vakandi í þessum efnum og ég hvet hana til þess að efla vísindanefndina sem er nú er starfandi, ráðgjafarnefndina sem óháðan aðila, til ráðgjafar fyrir stjórnvöld. Í dag eru í gildi tilskipanir frá Evrópusambandinu varðandi erfðabreytta ræktun í landbúnaði og víðar sem byggir á varúðarreglunni. Ég tel að við höfum trassað að líta til þeirrar löggjafar og taka hana upp hér á landi. Sú tilskipunin, sem við eigum von á, er miklu strangari og á að byggja á varúðarreglunni og fjölbreytni. Hér á landi er í undirbúningi að rækta utan húss í nokkrum mæli erfðabreytt bygg sem ætlað er til lyfjagerðar. Einnig er í undirbúningi og hugmyndir um að flytja inn erfðabreytta repju til að framleiða lífolíu og nota hratið eða úrganginn til fóðurgerðar. Hér er margt í gangi fyrir utan það aðflutta fóður sem nú er flutt inn að mestu leyti erfðabreytt. Það er þannig að bændur og neytendur hafa enga möguleika á 

Forseti. Ég vil taka undir með hv. þm. Þuríði Backman varðandi það að miklu máli skiptir að upplýsingar séu á vöru, hvort sem það eru vörur til almennrar neyslu eða fóður fyrir skepnur, að matvæli séu skýrt merkt og fólki sé ljóst hvort í þeim eru erfðabreyttar lífverur. Það byggist á því að fólk hafi upplýst val um það hvað það vill nota og það liggi fyrir. Um það hygg ég að við séum sammála, ég og hv. þm. Þuríður Backman. Hvað varðar rannsóknir, útiræktun og fleira, þá þarf slíkt auðvitað að fara í gegnum ferli, umsóknarferli og annað slíkt. Mér vitandi er útiræktun á erfðabreyttu byggi stunduð á einum tilraunareit hér á landi, í Gunnarsholti. Þar er búið til prótein til lyfjaframleiðslu á vegum fyrirtækisins ORF Líftækni. Önnur framleiðsla þess fyrirtækis er í gróðurhúsum að því ég best veit. Þetta er auðvitað vaktað og rannsakað og hæg heimatökin í Gunnarsholti, að gera það þar, fyrir Landbúnaðarháskólann og Landgræðsluna, ef út í það er farið. Ég hygg hins vegar að á það muni reyna þegar við innleiðum Cartagena-bókunina að þetta regluverk þarf að vera í lagi. Það þarf að vera nokkuð strangt og í þessum efnum ber okkur að predika og viðhalda íhaldssemi.

Virðulegi forseti. Nú er svo komið að menn sækjast æ meir eftir útivist í náttúrunni og við sjáum fram á aukinn fjölda ferðamanna bæði innlendra og erlendra sem á leið um náttúru Íslands og spáð er fyrir um enn meiri fjölda. Því fylgja auðvitað ákveðin vandamál hvað varðar umgengni, átroðning á viðkvæmum svæðum svo ekki sé minnst á utanvegaakstur sem því miður er sívaxandi vandamál hér á landi. Til þess að hægt sé að bregðast við þessari auknu umgengni, sem er auðvitað jákvæð að því leyti að fólk sækir hér í ósnortna náttúru og útivist, þarf að standa vel að náttúruvernd. Fyrirspurn mín varðar hluta þess sem er fjöldi landvarða og vinnutímabil þeirra. Ég vil spyrja hæstv. umhverfisráðherra um fyrirkomulag landvörslu í friðlöndum og á náttúruverndarsvæðum, hversu mörg stöðugildi landvarða eru nú og hvar þeir eru staðsettir og hvernig starfskraftar þeirra eru nýttir utan mesta ferðamannatímans og hvort ráðherra hafi í hyggju að fjölga stöðugildum eða víkka út verksvið landvarða, til dæmis með því að þeir sinni fræðsluhlutverki í skólum á þeim svæðum þar sem þeir starfa. Enn fremur hvort ætlunin sé að fjölga landvörðum utan friðlýstra svæða og skilgreindra þjóðgarða. Eins og heyra má er þetta kannski nokkuð margliðuð spurning. En ég tel að þetta tengist líka almennri stefnumótun í því hvernig við ætlum að framfylgja náttúruverndaráætlunum þeim sem hér eru samþykktar. Viðfangsefni landvarða eru margvísleg. Þetta er það fólk sem er hér á vettvangi, getum við sagt, úti í náttúrunni, þekkir mjög vel þau umgengnisvandamál sem þar eru til staðar og hefur eftirlit með umgengni um svæði sem er gríðarleg vinna í ljósi þessa aukna átroðnings sem ég hef hér lýst. Nærtækt dæmi fyrir mig sem Reykvíking er auðvitað Reykjanesið og umgengnin um þann fólkvang sem er oft og tíðum hreint skelfileg. Við sjáum það á sárum í landinu út af utanvegaakstri. Ég var stödd á hverasvæðinu í Krýsuvík á ferð þar í sumar og horfði bara á tómar kókflöskur þar liggjandi eins og eftir 17. júní. Mér finnst greinilegt að þarna þurfum við að taka okkur á. Annað viðfangsefni er svo fræðslan sem ég tel að landverðir geti sinnt bæði innan skólakerfisins og á annan hátt. Þó að fyrirspurnin sé margliðuð tengist hún kannski fyrst og fremst því hvernig þessum fjölda er háttað núna, hvort til standi að fjölga landvörðum og víkka út verksvið þeirra og hvort fyrir liggi einhver stefnumótun í ráðuneytinu um hvernig ráðuneytið sér fyrir sér að landvörslu verði hagað núna með sívaxandi umgengni og ágengni.

Forseti. Ég þakka hv. þm. Katrínu Jakobsdóttur fyrir þessa viðamiklu fyrirspurn. Ég vil segja áður en ég hef lesturinn að við hæstv. iðnaðarráðherra - en hann tekur við ferðamálum um áramótin ef Alþingi samþykkir það í haust. Þá færast þau verkefni yfir í það ráðuneyti - við höfum bæði fullan hug á því að vinna mjög þétt saman í þessum tveimur ráðuneytum að ferðaþjónustu og ferðamennsku sem er þá í takt við umhverfis- og náttúruvernd. Ég vil bara koma þessu á framfæri. Störf landvarða eru margháttuð og ráðast að miklu leyti af eðli svæða og staðsetningu þeirra. Öllum landvörðum er afhent erindisbréf og handbók sem er sniðin að því svæði sem þeir starfa á. Helstu störf landvarða eru einkum að fylgjast með framkvæmd náttúruverndarlaga, reglugerða eða auglýsinga um viðkomandi svæði, reglugerða um takmarkanir á umferð í náttúru Íslands og annarra reglugerða og laga sem eiga við hverju sinni. Þeir taka á móti gestum, veita upplýsingar, til dæmis um náttúrufræði, landshætti, gönguleiðir, sögu, gistingu og þjónustu á svæðinu, undirbúa og sjá um gönguferðir og aðra fræðslu um náttúru og sögu svæðanna, halda dagbók, vinna að gagnasöfnun og koma með tillögur til úrbóta um rekstur svæðanna, sjá um viðhald á göngustígum og öðrum mannvirkjum samkvæmt fyrirmælum Umhverfisstofnunar og eru þess viðbúnir ef slys ber að höndum að veita fyrstu hjálp, taka þátt í leitaraðgerðum og kalla til lögreglu og leita aðstoðar hennar ef þörf krefur. Landverðir sem eingöngu starfa á sumrin koma að jafnaði á svæðin um miðjan maí og starfa fram í ágúst eða til ágústloka. Umhverfisstofnun hefur undanfarin sumur ráðið landverði til starfa á 13 friðlýstum svæðum í umsjón stofnunarinnar. Flestir landverðir eru skilgreindir sem árstíðabundnir starfsmenn og er hefð fyrir að skilgreina starf þeirra í fjölda vinnuvikna yfir sumarið. Sumarið sem leið, núna 2007, voru 35 landverðir starfandi á friðlýstum svæðum og þjóðgörðum í umsjón Umhverfisstofnunar. Auk þess störfuðu níu fastráðnir starfsmenn á fjórum friðlýstum svæðum. Í Skaftafellsþjóðgarði voru fjórir starfsmenn, í þjóðgarðinum í Jökulsárgljúfrum tveir, þjóðgarðinum Snæfellsjökli tveir og í Mývatnssveit einn heilsárslandvörður. Þessir starfsmenn sinna líka starfi landvarða þótt mismikið sé. Í tengslum við stofnun Vatnajökulsþjóðgarðs nú í vetur mun þjóðgarðsvörðum verða fjölgað um fjóra og landvörðum fjölgar sömuleiðis. Þjóðgarðsverðir verja sem nemur 75% af tíma sínum yfir sumarmánuðina til landvörslustarfa og miklu minna hlutfalli skiljanlega, eða um 20%, aðra mánuði ársins. Heilsárslandverðir eða sérfræðingar í þjóðgörðunum eru í fullu starfi á tímabilinu maí til september en svona um það bil 60% yfir vetrarmánuðina. Starfskraftar heilsárslandvarða utan mesta ferðamannatímans eru nýttir með ýmsu móti til þess að hanna og setja upp skilti, semja fræðsluefni, taka á móti skólabörnum, gera samantekt um ýmis mál sem snerta náttúruvernd og náttúrufar og sjá um viðhald, undirbúa komandi ferðatíma og svo framvegis. Á friðlýstum svæðum starfar auk þess á hverju sumri fjöldi sjálfboðaliða við gerð og viðhald göngustíga, göngubrúa og annarra mannvirkja tengdum ferðamönnum. Framlag þeirra er ekki talið með í þessari upptalningu. En ég sá það í yfirliti sem ég hef undir höndum að starfsframlag sjálfboðaliða mælist ekki bara í tugum vikna heldur í mörg hundruð vikum á ári í þessu starfi. Umsjón þessa starfs er í höndum sérfræðings hjá Umhverfisstofnun. Landverðirnir gegna mjög víðu hlutverk í dag eins og upptalningin hér í upphafi gaf til kynna. Það fer auðvitað svolítið eftir því hvar þeir starfa og hvers eðlis svæðið er og hvar þeir eru á landinu. Þeir gegna miklu fræðsluhlutverki og halda fyrirlestra og annað slíkt og hafa einnig tekið þátt í stofnun náttúruskóla, koma að menntun annarra landvarða og undirbúa landvarðanámskeiðin. Ég þarf líklega að klára svarið í síðari ræðu minni. Hvað það varðar að fjölga landvörðum utan friðlýstra svæða hygg ég að staðan sé þannig að fyrst þurfi að einbeita sér að því að fjölga þeim á friðlýstum svæðum, í þjóðgörðum og á friðlýstum svæðum áður en við getum farið að hugsa um önnur svæði þó svo að það sé auðvitað þannig að til dæmis sveitarfélögum sé algjörlega í sjálfsvald sett 

Virðulegur forseti. Ég vil leggja orð hér í belg um mikilvægi starfa landvarða. Það er alveg ljóst að starf þeirra hefur eflst afar mikið hin seinni ár. Á sínum tíma var starfið svolítið annars eðlis. Þetta var oft ungt fólk í ævintýraleit. En þetta er með allt öðrum hætti í dag. Þetta eru orðnir mjög sterkir fagaðilar sem leggja sig afar mikið fram í sínum störfum og eru geysilega mikilvægir. Það er alveg ljóst að við erum að sjá fram á 10% aukningu ferðamanna á Íslandi á ári hverju og mjög mikill hluti af þessum ferðamönnum fer um landið okkar og sækir hin friðlýstu svæði heim. Það er alveg ljóst að okkur vantar fleiri landverði til starfa til þess að taka vel á móti þessu fólki. Landverðir kenna fólki að lesa náttúruna og þeir passa að allt fari vel fram og eru fólki til aðstoðar. Ég tel brýnt að fjölga landvörðum og ég er sammála hæstv. umhverfisráðherra um að það beri að einbeita sér að þeim stöðum sem nú þegar eru friðlýstir og síðan verði þá hitt að koma seinna, en það sé forgangsröðin.

Herra forseti. Fyrirspurn hv. þm. Katrínar Jakobsdóttur er að mér finnst afar tímabær og mikilvæg. Sá málaflokkur sem þar er lögð áhersla á er efling og útvíkkun á starfi landvarða. Þetta er sérmenntun hér líka og við erum komin með allmarga menntaða landfræðinga. Íslenskir landfræðingar eru orðnir aðilar að alþjóðasamtökum landvarða og hér fyrir nokkrum dögum síðan var alþjóðleg ráðstefna, kynning á störfum landvarða í heiminum. Þeir eru útverðir náttúruverndar og umgengni og kynningar og fræðslustarfs um náttúruna, ósnortna náttúru sem Ísland á svo mikið af. Ég tel þetta því eitt brýnasta mál okkar hvað varðar náttúru Íslands, hvað varðar ferðamennsku, hvað varðar það að vernda og standa vörð um og kynna og fræða um íslenska náttúru að efla stöðu og fjölga störfum landvarða.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. umhverfisráðherra fyrir svör sem ég þykist vita að hún bæti við jafnvel enn hér á eftir. Ég ítreka að ég tel feikilega mikilvægt fyrir náttúruvernd í landinu að hér verði fjölgað stöðugildum landvarða og fjölgað heilsársstöðugildum þannig að fagfólk geti átt aukin tækifæri á því að gegna hlutverki landvarða að sumri til og vinna þá að fræðslu að vetri til þannig að þetta sé heilt starf því að ég tek undir með hv. þingmanni sem hér talaði áðan, Siv Friðleifsdóttur, að eðli þessa starfs hefur breyst dálítið. Það hvílir á þessu fólki mikil ábyrgð í ljósi þeirrar miklu umgengni um landið sem við teljum að eigi bara eftir að fara vaxandi. Ég vil líka minna á það að innan skólastarfs eru breyttir tímar. Það er aukin áhersla á útikennslu, náttúrufræðslu og að lesa í náttúruna, eitthvað sem var auðvitað sjálfsagt að gera hér áður fyrr þegar við bjuggum hreinlega bara í allt öðru samfélagi en við búum við núna. Ég tel því að landverðir geti þar haft mjög mikilvægu hlutverki að gegna að efla útikennslu, náttúrufræðslu úti á vettvangi fremur en einungis upp úr bókum. Ég legg áherslu á að samhliða því að fjölga stöðugildum á friðlýstum svæðum verði einnig hugað að þessu verksviði, þ.e. að það sé fagfólk í þessu árið um kring og einnig horft líka á önnur svæði en þau sem friðlýst eru þó að ég skilji það að sjálfsögðu að forgangsröðunin hljóti að vera fyrst í þágu friðlýstra svæða.

Forseti. Það er auðvitað alveg rétt sem hér er bent á að mikilvægi landvarðanna hefur vaxið og fer vaxandi. Það er einmitt þetta tvíþætta eðli starfsins, ef þannig má að orði komast, að vera úti á landi yfir sumartímann og sinna svo fræðslunni í meira mæli á veturna. Ég hygg að það sé alveg hægt að flétta þetta saman. Ég átti þess kost um daginn að sitja stofnfund Samtaka um náttúru- og útiskóla sem hefur þá skemmtilegu skammstöfum Snú. Þar er kominn saman mjög áhugasamur hópur kennara af öllum skólastigum og eins og við vitum hefur það oft verið þannig að margir hafa tvinnað þessi störf saman jafnvel þó að auðvitað sé það kannski ekki hægt með góðu móti lengur þó að það hafi verið hægt í gamla daga. En fræðsluhlutverkið verður alltaf mikilvægara og mikilvægara svo ekki sé talað um í því samhengi að hér fjölgar sífellt ferðamönnum, erlendum ferðamönnum og líka það að Íslendingar eru mjög duglegir við að ferðast um eigið land. Það er mjög vel. En því miður er það sums staðar þannig að það skortir á góða umgengni og það þarf að vera stöðugt á þeirri vakt, bæði á þessari umgengnisvakt og líka bara á náttúruverndarvaktinni svo ekki sé talað um að hafa augun hjá sér ef um utanvegaakstur eða annað slíkt er að ræða. Ég vil líka bara upplýsa hér í lokin að af 97 friðlýstum svæðum hér á landi er landvarsla á einungis 13 þannig að það er auðvitað mikið verk að vinna í þessum efnum og það er gott að heyra að hér er stuðningur þeirra sem til máls hafa tekið við þetta mikilvæga starf og við það að efla náttúruverndina í gegnum landvörsluna og friðlýsingarnar.

Virðulegur forseti. Ég spyr hvort bráðlega sé að vænta niðurstöðu verkefnis sem felur í sér kortlagningu vega og slóða á hálendinu. Í dag ríkir hálfgert villtavestursástand á hálendinu varðandi það hvaða vegir eru merktir og hverjir ekki. Vegagerðin er veghaldari fyrir númeraða vegi en sveitarfélögin eða orkufyrirtækin fyrir svokallaða almenna vegi. Síðan er fjöldinn allur af vegum og slóðum munaðarlaus þar sem enginn er veghaldari og þeir eru því ekki merktir almennilega. Menn vita ekki hvort þeir eru að keyra utan vegar eða ekki ef keyrt er á þessum vegum og slóðum og eyða þarf þeirri réttaróvissu. Árið 2004 setti sú er hér stendur af stað starfshóp sem hafði það hlutverk að gera tillögu um hvaða vegir og slóðar í óbyggðum skyldu teljast til vega. Markmiðið var að fá fram tillögu sem yrði síðan grundvöllur fyrir samráði við sveitarfélög og önnur hagsmunasamtök til að komast að niðurstöðu um hvað teljist vegur og hvað slóði og hvar ekki skuli keyra. Þessu verkefni átti að ljúka tveimur árum að mig minnir en því er ekki lokið. Ég hef verið í talsverðum samskiptum bæði við Vélhjólaíþróttaklúbbinn (VÍK), og ég nefni þar Jakob Þór Guðbergsson sem er formaður umhverfisnefndar hans, og Ferðaklúbbinn 4x4, en þar er Jón G. Snæland líklega sá einstaklingur sem þekkir slóða hvað best á hálendinu og er kallaður slóðríkur í þeim hópi, hann veit um alla slóða. Þessir aðilar eru sammála um það, þeir sem eru innan VÍK og 4x4, að klára verði þetta verkefni sem fyrst til að allir séu með það skýrt hvar má aka og hvar ekki. Við viljum öll hafa þetta skýrt af því að við viljum ekki hafa þessi mál í ólestri og alls ekki þessir aðilar. Landmælingar Íslands og Ferðaklúbburinn 4x4 hafa verið að vinna við það verkefni að skilgreina þessa vegi og slóða og það hefur gengið þokkalega en þó skilst mér samkvæmt mínum upplýsingum að hægt væri að setja miklu meiri kraft í það verkefni, það þurfi bara að auka afköstin. Mér skilst að jafnvel væri hægt að flýta verkefninu um helming og klára það á einu til tveimur árum ef Ferðaklúbburinn 4x4 framkvæmdi mælingarnar sjálfur. Þá yrði að fara eftir viðmiðum Landmælinga, þ.e. að keyra undir 40 km hraða og mæla á tveggja sekúndna fresti til að það yrði nógu marktækt. Ég vil því nýta tækifærið, virðulegi forseti, og spyrja hæstv. umhverfisráðherra: Kemur til greina að auka afköstin í ljósi þess að þetta er svo mikilvægt út af öryggismálum, ferðamannamálum, beitarmálum og ekki minnst út af utanvegaakstri?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Siv Friðleifsdóttur fyrir fyrirspurnina. Hún er eins og heyra má nokkuð vel inni í þessum málum, en eins og fram hefur komið hafa Landmælingar Íslands unnið að því í samvinnu við Vegagerð ríkisins í þó nokkur ár að kortleggja vegarslóða í landinu. Þetta er auðvitað gríðarlega stórt verkefni en vinnunni hefur miðað nokkuð vel áfram. Í upphafi þessa árs höfðu um 22 þúsund kílómetrar verið mældir og settir inn á landupplýsingakerfi stofnunarinnar og ég hygg að núna í nóvembermánuði séu kílómetrarnir orðnir 25 þúsund, ég vona að ég fari rétt með það. Landmælingar Íslands gerðu fyrr á þessu ári samning við Ferðaklúbbinn 4x4 um að GPS-mæla fleiri slóða og fá aðgang að gögnum sem félagar ferðaklúbbsins höfðu aflað í gegnum tíðina. Þar með bættust við 4 þúsund kílómetrar í þennan gagnagrunn. Nú er svo komið að vegarslóðar á hálendinu og Suðvesturlandi hafa nánast allir verið kortlagðir. Aðrir hlutar landsins eru langt komnir og talið er að enn eigi eftir að kortleggja einhver þúsund kílómetra til viðbótar. Eins og fram hefur komið er kortlagning forsenda þess að hægt verði með markvissum hætti að taka á því alvarlega vandamáli sem utanvegaakstur er. Þeir slóðar sem nú hafa verið kortlagðir verða flokkaðir og skilgreindir og ákvörðun tekin um hverjum á að loka fyrir umferð og hverjir geta verið opnir tímabundið eða eftir atvikum eins og færð um þá leyfir. Þessi vinna þarf að fara fram í samráði við heimamenn með hliðsjón af landnýtingu svæðisins, náttúruvernd og útivist. Miðhálendið er það svæði sem við viljum einbeita okkur að og ljúka fyrst vinnu við. Það þarf að gefa út kort og fræða almenning um hvaða vegir séu opnir og hverjir ekki og merkja þá skilmerkilega. Fulltrúar ráðuneytisins munu funda með hlutaðeigandi sveitarfélögum á næstunni og gert er ráð fyrir að sú yfirferð sem nú er fyrirhuguð nái til markalínu miðhálendisins en aðrir landshlutar fylgi svo í kjölfarið. Með þessu móti og hugsanlega með lagabreytingum er vonast til að hægt verði að draga úr lagalegri óvissu um það hvað teljist utanvegaakstur og loka slóðum sem eru taldir óþarfir þannig að þeir hverfi smám saman. Tilgangurinn er sem sagt að fækka slóðum og styrkja úrræði gegn utanvegaakstri. Hins vegar er rétt að árétta að allur akstur utan vega er bannaður samkvæmt lögum. Á því leikur ekki vafi. Óvissan er hins vegar um það hvað sé vegur og hvað sé ekki vegur, hvað sé slóði og hvað sé ekki slóði. Akstur manna á slóðum utan almennra vega er á þeirra eigin ábyrgð. Slóðar geta orðið til vegna utanvegaaksturs eins farartækis og þótt ekki sé til heildstætt kort yfir flokkaða vegi enn þá þýðir það ekki að heimilt sé að aka eftir slóðum eða hjólförum utan skilgreindra vega þar til kortlagningunni er lokið. Hugsanleg lokun slóða í framtíðinni með merkingum þýðir heldur ekki að aðrir ómerktir slóðar séu leyfilegir til aksturs. Tilgangur vinnunnar fram undan er að eyða vafa um hvar sé heimilt að aka og hvar vegir í náttúru landsins liggja og að vafaatriðin verði túlkuð náttúrunni í hag. Utanvegaakstur getur skilið eftir sig langvarandi lýti, ekki síst á viðkvæmum svæðum á hálendinu, og eyða þarf allri óvissu í þeim efnum og að því búnu að taka með viðeigandi hætti á þeim brotum sem utanvegaaksturinn er. Einnig má nefna í þessu sambandi að skoði maður töflur yfir fjölda ökutækja hér á landi, og þá er ég að tala um ökutæki af öllum stærðum og gerðum, allt frá litlum léttum torfæruhjólum og upp í risastóra jeppa, þá hefur ökutækjum á Íslandi fjölgað gífurlega á undanförnum áratug. Það er m.a. við þann vanda að etja að um leið og við getum glaðst yfir því að fleiri hafi aðgang og geti ferðast um landið þýðir það líka að tækin, að vélarnar í þessum tækjum eru svo sterkar og kraftmiklar að menn komast kannski á slóðir sem var mjög vandasamt að komast á fyrir 15, 20, 30 árum. Við eigum líka við þennan vanda að etja, en ég hygg að á næstu tveimur árum held ég að væri raunsætt að segja, ættum við að geta lokið þessari vinnu.

Virðulegur forseti. Það er tilfinning mín að þegar farið var í það að kortleggja vegi og slóða hafi menn séð, og það er líka sú tilfinning sem menn eins og Jón G. Snæland hafa, en hann er sá sem hefur kannski haft mesta forustuna um þetta hjá Ferðaklúbbnum 4x4, að þetta er stærra verkefni en þeir ætluðu í fyrstu þegar vinnan hófst við að fara skipulega yfir svæði fyrir svæði, því að það eru svo margir slóðar á hverju svæði. Það er mjög mikilvægt að spýta í lófana til að klára málið og miðað við tölur kostar þetta ekki mikið. Ég rýndi í tölur fyrir ekki löngu síðan og þá var áætlað að það kostaði um 9 millj. kr. að klára 4 þúsund kílómetra. Mér heyrðist hæstv. ráðherra segja að 1.000 kílómetrar séu ókortlagðir. Ef það er rétt þá er það kostnaður upp á 2–3 milljónir, það er ekki mikill kostnaður. Það er afar brýnt að setja meiri kraft í þetta og klára málið vegna þess að þótt búið sé að kortleggja vegi og slóða þá er björninn ekki unninn af því að þá á eftir að hafa samráð við sveitarfélögin og ræða við þau og aðra hagsmunaaðila, ræða við klúbba eins 4x4, VÍK og fleiri um það hvað á að vera opið, hvað á að vera lokið, hvenær á að vera opið hér og hvenær lokað þar o.s.frv. Það er mjög þungt ferli, við þekkjum það. Væntanlega þarf síðan að auglýsa vegina og slóðana sem skipulagstillögur, gefa mönnum kost á athugasemdum o.s.frv. og fara með þetta í skipulagsferli eins og í skipulagsmálum hjá sveitarfélögunum. Þetta er heilmikið ferli og þess vegna verður að fara að ljúka við kortlagninguna. Mál hafa verið að falla fyrir dómi af því að lögin eru ekki nógu skýr, þ.e. af því að ekki er nógu skýrt hvað er vegur og hvað er slóði. Ég tek undir að við eigum auðvitað að andmæla því eins og við mögulega getum að fólk keyri utan vega en þá verðum við líka að hafa það skýrt hvað er vegur, hvað er slóði og hvað ekki.

Hæstv. forseti. Já, þar liggur efinn eins og niðurstöður héraðsdóma hafa sýnt. Þegar kortlagningu er áfátt og um marga slóða er að ræða þá er eins og hin algilda regla að utanvegaakstur er bannaður með lögum víki til hliðar, svo einkennilegt sem það er. En það er líka rétt hjá hv. þingmanni að þetta er stórt verkefni og flókið og það hefur stækkað á leiðinni, ef þannig má að orði komast. Ekkert af þessu verður gert nema í samvinnu við sveitarfélög og landeigendur og aðra sem hlut eiga að máli en ég vænti þess að þeir sem bera ábyrgð, eiga lönd eða eru stjórnendur sveitarfélaga eða aðrir sem þurfa að taka þátt í að koma þessu máli á koppinn séu allir af vilja gerðir, af því að það eru mjög ríkir hagsmunir fyrir okkur öll að kippa þessu í liðinn og koma í veg fyrir utanvegaakstur. Þá skiptir ekki máli hvað sveitarfélagið heitir, þetta eru almannahagsmunir, hagsmunir okkar allra og náttúrunnar.

Virðulegi forseti. Á síðasta umhverfisþingi var dreift riti sem lýsir stefnu stjórnvalda í umhverfismálum á næstu árum og þar kemur fram í kaflanum Sjálfbær þróun og neytendur, með leyfi forseta: „Auka ábyrgð þeirra sem dreifa fjölpósti á kostnaði við söfnun og förgun úrgangs vegna fjölpósts en hann hefur aukist um 76% frá árinu 2003.“ Virðulegi forseti. Ég vil spyrja hæstv. umhverfisráðherra út í það hvað hæstv. ráðherra ætlar að gera til að auka ábyrgð þeirra sem dreifa fjölpósti og þyngja þannig byrðarnar fyrir okkur skattgreiðendur. Á síðasta ári bárust 176 kíló af pappír inn á hvert heimili í landinu. Þar af voru 32 kíló auglýsingapóstur og 144 kíló dagblöð. Þetta er auðvitað geysilega mikið magn og er 76% meira en árið 2003, á aðeins þremur árum hefur þetta vaxið svona gífurlega. Ég á frekar von á að dagblöðin séu með stóran hluta í þeim vexti. Það er ótrúlega mikið magn af fjölpósti sem gubbast inn um lúgurnar hjá fólki. Þetta kemur bara inn án þess að beðið sé um þennan póst. Síðan þurfa neytendur sem fá allan þennan póst án þess að biðja um hann að borga fyrir það í gegnum skatta að koma honum í lóg. Kostnaður við endurvinnslu alls pappírs sem fellur til er í kringum 203 millj. en ef þessi pappír er urðaður er kostnaðurinn 404 millj. Það er því mun ódýrara að endurvinna pappírinn en urða hann og því er líka mikilvægt að sveitarfélög og stjórnvöld geri allt sem þau geta til að auka endurvinnslu, það er ódýrara. Á sama tíma og við sjáum allan þennan fjölpóst velta inn um lúgurnar hjá okkur er Íslandspóstur hættur að bjóða upp á litlu gulu miðana sem maður gat límt á lúgurnar hjá sér og sagt að fjölpóstur væri afþakkaður. Það er hætt að bjóða upp á þessa miða. Ég vil spyrja hæstv. umhverfisráðherra hvort hún þekki til þessa máls. Ég hringdi og vildi fá svona miða af því að minn gamli sem ég var með er dottinn af, en það er hætt að bjóða upp á þessa miða. Ég velti því upp hvort hæstv. umhverfisráðherra sé með til athugunar hvort hægt sé að setja gjald, úrvinnslugjald á pappír, til að sá sem kemur þessu inn um lúgurnar hjá fólki sem ekki vill fá þennan póst, beri kostnaðinn, urðunarkostnaðinn eða endurvinnslukostnaðinn, þannig að þeir sem eru að ýta öllum þessum pappír að okkur skuli veskú borga fyrir að taka hann til baka.

Hæstv. forseti. Eins og fram kom í máli hv. fyrirspyrjanda berst mikið magn af pappír inn á söfnunarstöðvar sveitarfélaga í grenndargáma. Með heimahirðu almenns heimilisúrgangs kemur mikið magn af óumbeðnum pósti, dagblöðum, fríblöðum og auglýsingabæklingum, og það magn hefur aukist um 76% á fjórum árum. Þetta er gríðarlega mikil aukning og þrír fjórðu hlutar þessa eru dagblöð að mér skilst. Þessi þróun hefur aukið sorpmagn án þess að það hafi skilað sér í betri flokkun sorps til endurvinnslu. Mér þykir það óviðunandi ástand. Ég hef því ákveðið að láta skoða þetta mál heildstætt og þá um leið að líta til annars prentpappírs. Ég tel mikilvægt að auka ábyrgð þeirra sem framleiða og flytja inn blöð, tímarit og bækur þannig að þeir beri einhvern kostnað vegna meðhöndlunar þessara vara þegar þær eru orðnar að úrgangi. Skipaður verður starfshópur til að skoða stöðuna og skoða möguleika. Þetta snýst um það hvaða leiðir eigi að fara, hvort innleiða eigi svokallaða framleiðendaábyrgð, hvort setja eigi á einhvers konar úrvinnslugjald. En það þarf að taka á þessu heildstætt með tilliti til prentpappírs sem notaður er í dagblöð, tímarit, bæklinga og bækur. Ég ætla að biðja þennan starfshóp að skila tillögum til mín og vonandi gerist það í vetur. Ég geri ráð fyrir að í þessum hópi eigi sæti, auk fulltrúa frá umhverfisráðuneyti, fulltrúar tilnefndir af félagasamtökum á sviði umhverfismála, frá Félagi íslenskra stórkaupmanna, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Samtökum iðnaðarins, Samtökum verslunar og þjónustu, Umhverfisstofnun og Úrvinnslusjóði. Eins og heyra má koma margir að þessari vinnu og eiga hagsmuna að gæta. Af hálfu ráðuneytisins hafa viðræður átt sér stað um þessi mál við fulltrúa atvinnulífsins, sveitarfélaga og Úrvinnslusjóðs. Mikill vilji er fyrir því að taka á þessum málum og það hefur verið ánægjulegt að heyra. Vandinn er öllum ljós og mikill vilji er til þess að eiga við hann. Við þurfum að ná saman um aðferðirnar að markmiðinu, þ.e. að draga úr þessum blaðaúrgangi og því gífurlega magni sem kemur inn um lúgurnar heima hjá okkur. Einhvers staðar liggur kostnaðurinn í öllum þessum óumbeðna pósti og því óumbeðna pappírsfargani sem kemur inn um lúguna heima hjá okkur á hverjum degi. Ég hef spurst fyrir um þá ákvörðun Íslandspósts, sem hv. fyrirspyrjandi gerði að umræðuefni, að hætta að dreifa þessum gulu miðum þar sem fólk gat afþakkað fjölpóst. Mér var tjáð að það hefði verið athugað í fyrirtækinu og jafnvel í viðkomandi ráðuneyti að fyrir því væri ekki nægileg lagastoð. Ég þekki það mál ekki en verð að viðurkenna að mín fyrstu viðbrögð voru þau að það væri ankannalegt ef í löggjöf þyrfti að vera stoð fyrir því að maður gæti afþakkað póst. En vonandi komumst við til botns í því. Þetta er brýnt mál og varðar líka sveitarfélögin og sorphirðuna af því að því miður skilar ekki nógu stór hluti þessa blaðaúrgangs sér í endurvinnsluna heldur fer beint í hina venjulegu heimilistunnu. Það þarf að koma því þannig fyrir að ekki verði einungis reynt að minnka magnið sem inn um lúguna fer heldur verði fundin leið til að heimilin geti endurunnið það sem þó berst.

Virðulegi forseti. Ég átta mig ekki heldur á þessu með Íslandspóst, af hverju hann hætti með þessa miða. En það er auðvitað hugsanlegt að það sé vegna einhverra samkeppnissjónarmiða, af því að Íslandspóstur er að hugsa um sig. Svo eru aðrir einkaaðilar að dreifa öðrum pósti og þeir fara ekkert eftir einhverjum miða frá Íslandspósti o.s.frv., og auðvitað fær Íslandspóstur greitt fyrir að dreifa fjölpóstinum. Það getur verið að einhvers konar samkeppnissjónarmið séu í þessu. En alla vega fannst mér mjög vont að geta ekki fengið þennan miða til þess að reyna að hafna einhverju af þessum fjölpósti. Ég fagna því að hæstv. ráðherra ætlar að skipa starfshóp sem á að skoða framleiðendaábyrgð eða úrvinnslugjald. Ég held að óhjákvæmilegt sé að við förum einhverja slíka leið. Úrvinnslugjald er sett á mjög margar vörur, sem verða að rusli síðar, og er það mjög glæsilegt kerfi. Ég ætla að leyfa mér að monta mig svolítið af því hér því að ég átti þátt í að skapa það kerfi. Það er frábært kerfi, hagrænn hvati til þess að minnka það magn sem sett er í umferð af viðkomandi vöru og í þessu tilviki af fjölpósti. Það er hagrænn hvati sem minnkar fjölpóstinn. Þá væri alla vega búið að greiða af þeim fjölpósti sem þrátt fyrir það yrði sendur út og af þeim sem ýta honum af stað. Það væri búið að greiða fyrir förgun hans eða endurvinnslu af réttum aðilum. Það yrðum þá ekki við skattgreiðendurnir sem þyrftum að bera þann kostnað, borga talsverðar upphæðir í gegnum skattana okkar sem fara í að farga pósti sem við alls ekki báðum um og erum jafnvel mjög andsnúin. Ég fagna því að hæstv. ráðherra ætlar að láta skoða þetta og vona að það verði gert fyrr en seinna. Ég býst við því að nú fyrir jólin muni þjóðin verða ansi þreytt á öllum þessum fjölpósti. Það er alveg ótrúlegt magn sem kemur inn og hefur vaxið um 76% á fjórum árum. Þetta er alveg ótrúlegt. Ég sé ekki að magnið sé að minnka um þessar mundir heldur að aukast.

Forseti. Við hv. þm. Siv Friðleifsdóttir erum, að mér heyrist, sammála um þetta mál. Við munum auðvitað vinda okkur í það í umhverfisráðuneytinu að koma þessum starfshópi á laggirnar og af stað. Ég held reyndar að það þurfi kannski ekkert mjög langan tíma til að fara í gegnum þessi mál og finna viðunandi niðurstöðu. Niðurstaða þarf að finnast og það er ljóst að þetta mikla magn pappírsúrgangs og pappírs af öllu tagi þvælist fyrir okkur, ekki bara í venjulegu heimilishaldi - og það eru ekki bara auglýsingapésarnir og fríblöðin sem safnast upp heldur eru það líka í kosningabaráttu bæklingar frá stjórnmálaflokkum, frambjóðendum og öðrum slíkum. Við eigum okkar hlut að máli í því að dreifa pappír til almennings. Mestu skiptir að umhverfiskostnaðurinn af vörunni komi fram og sé borinn af einhverjum og það sé sá sem ber ábyrgð á því að koma vörunni af stað eða reyna að selja hana eða koma henni til skila. Það skiptir mestu máli í öllu því er varðar sorphirðu og endurvinnslu almennt að kostnaðurinn lendi á réttum stað. Eftir að hafa skoðað þessi mál á undanförnum vikum og mánuðum finnst mér svo margt snúa á haus í þessum efnum hér á landi. Það virðist kosta meira að endurvinna og flokka. Sá sem flokkar sorp borgar fyrir sérstakar tunnur eða sérstaka þjónustu, jafnvel fyrirtækis úti í bæ, en sá sem hendir öllu sínu í svörtu tunnuna og borgar venjulegt sorphirðugjald til sveitarfélagsins borgar ekki raunkostnaðinn af sorphirðu sinni. Þetta gengur ekki upp í mínum huga, þetta þarf að laga.

Herra forseti. Fyrir stuttu sýknaði héraðsdómur þrjá menn af ákæru um tilraun til kynferðisafbrots eftir að þeir höfðu nálgast einstakling, sem þeir töldu vera 13 ára stúlku, á netinu í kynferðislegum tilgangi. Dómurinn taldi að netsamskipti sakborninganna við þáttagerðarmennina sem höfðu lagt þetta mál upp gætu ekki talist vera sönnun um ásetning þeirra til að fremja kynferðisafbrot þótt þeir hefðu mætt á fund stúlkunnar. Hér er til umræðu hvort tilraunaákvæði hegningarlaga dugi til að ná yfir svokallaða nettælingu gagnvart börnum í kynferðislegum tilgangi. Samkvæmt héraðsdómnum virðist svo ekki vera. Í þessu máli var um að ræða brot sem var ekki fullframið en spurningin var hvort um væri að ræða tilraun til refsiverðs verknaðar en tilraun til refsiverðs athæfis er einnig refsiverð í sjálfu sér. Fræðimenn hafa talið að íslensk og dönsk lög gangi lengra en löggjöf annarra ríkja í því að heimila refsiábyrgð fyrir undirbúningsathafnir þótt fjarlægar séu. Fræðimenn hafa einnig sagt að undirbúningsathöfn sem refsiverð tilraun geti t.d. verið tæling fórnarlambs á brotavettvang. Ef dómstólar landsins telja að ekki sé hægt að sakfella fyrir nettælingu gagnvart börnum í kynferðislegum tilgangi á grundvelli tilraunarákvæðis hegningarlaga þurfum við að endurskoða lögin. Aðrar þjóðir hafa sett í lög sérstakt refsiákvæði um nettælingu og má þar nefna Bretland, Noreg og Svíþjóð. Þá hafa þessi mál einnig verið rædd á danska þinginu. Þann 5. júlí síðastliðinn skrifar hæstv. dómsmálaráðherra í Morgunblaðið, með leyfi forseta: „Telji dómstólar unnt að refsa fyrir nettælingu á grundvelli þessa ákvæðis almennra hegningarlaga má segja að í íslenskum lögum sé að finna refsivernd gegn þessu ógnvekjandi athæfi gegn börnum. Komi í ljós að dómstólar telji lagaheimildir til refsingar ekki fyrir hendi er nauðsynlegt að bregðast við með nýju lagaákvæði og má þá líta bæði til Bretlands og Noregs.“ Hér má því segja að dómstóll í Kompássmálinu hafi komist að þeirri niðurstöðu að lagaheimildir til refsingar séu ekki fyrir hendi og því þurfum við að huga að lagabreytingum. Ég geri mér grein fyrir að búið er að áfrýja málinu. En burt séð frá hugsanlegri niðurstöðu Hæstaréttar liggur engu að síður fyrir niðurstaða dómstóls í málinu sem staðfestir að hægt sé að túlka núgildandi lög á þann veg sem héraðsdómstóllinn gerir sem síðan hugsanlega býður hættunni heim á fleiri sýknudómum fyrir svipaða verknaði. Því vil ég spyrja hæstv. dómsmálaráðherra hvort hann muni beita sér fyrir skýrari refsiheimildum um nettælingu gagnvart börnum í kynferðislegum tilgangi.

Virðulegi forseti. Svarið við þessari spurningu kom í raun fram í grein sem ég skrifaði í Morgunblaðið 5. júlí sl. þegar ég notaði í fyrsta sinn orðið nettæling um það hugtak sem heitir grooming á ensku og er að finna í breskri löggjöf og einnig í lögum sem Norðmenn hafa sett. Þetta mál var rætt á fundi dómsmálaráðherra Norðurlandanna á liðnu sumri og við stefnum að því að hittast aftur í byrjun desember í Ósló til þess að ræða þessi mál frekar og kynna okkur hvernig Norðmenn taka á málum af þessum toga. Ef í ljós kemur í Hæstarétti að menn telja að tilraunaákvæði almennra hegningarlaga nái ekki til brota af þessu tagi stendur að sjálfsögðu það sem ég sagði: Þá þurfum við að fara yfir það hér hvort við þurfum að breyta okkar lögum til þess að ná til brota af þessum toga. En ég held að rétt sé að bíða eftir niðurstöðu Hæstaréttar í málum sem hefur verið áfrýjað þangað. Aðstæður geta að vísu verið á þann veg að erfitt sé að nota þau sem fordæmi en ég ætla ekki að fullyrða neitt um það fyrr en niðurstaða liggur fyrir. En eitt er víst að ákæruvaldið og ríkissaksóknari taldi að grundvöllur væri fyrir ákæru á grundvelli 20. gr. almennra hegningarlaga þegar hann fór af stað með þessi mál sem eru þess eðlis að þarna er um það að ræða að nota netið til þess að tæla börn. Nettæling er skilgreind á þann veg að fullorðinn einstaklingur leitar eftir persónulegum upplýsingum um barn á netinu eða fylgist með samskiptum barna á spjallrásum í leit að fórnarlambi með kynferðisleg tengsl í huga. Síðan setur hann sig í samband við barnið, oft undir því yfirskini að hann sé einnig barn, og ávinnur sér traust þess, t.d. með því að sýna því umhyggju. Smám saman stofnar hinn fullorðni til náins tilfinninga- og trúnaðarsambands við barnið. Hann reynir að ná sambandi með kröfum og óskum og hreyfir við kynferðislegum efnum til að athuga þolmörk barnsins. Sýni barnið mótþróa slítur hinn fullorðni sambandinu við barnið eða reynir nýja leið til að afla sér trausts. Þegar hinn fullorðni telur sig öruggan í sambandi sínu við barnið upplýsir hann smám saman um eigin hag og stingur síðan upp á fundi þar sem kynferðisbrotið á sér stað. Dæmigert er að barnið vilji ekki horfast í augu við að hinn fullorðni hafi þessi áform eða það þori ekki að segja öðrum frá af ótta við viðbrögð hans. Þetta er skilgreining á broti af þessu tagi og eins og ég segi hefur ríkissaksóknari talið að unnt væri að bregðast við brotum undir þessari lýsingu á grundvelli laga eins og þau eru hér. Ef í ljós kemur að svo er ekki er nauðsynlegt fyrir okkur, eins og Breta og Norðmenn og fleiri þjóðir, sem eru að velta því fyrir sér, að taka upp í okkar lög ákvæði sem gera slíkt athæfi refsivert.

Virðulegur forseti. Það er alveg ljóst að í löggjöf okkar er hægt að dæma fyrir tilraunir til brots. Það var m.a. að hluta til dæmt á þeim grundvelli fyrir skömmu síðan er karlmaður var dæmdur fyrir að tæla unga stúlku til kynlífsathafna. Í Noregi er löggjöfin mjög skýr. Eins og hér hefur komið fram er þar hægt að dæma fyrir að koma á fundi við barn. Ég fagna því sem hæstv. dómsmálaráðherra segir hér. Ég skil hæstv. ráðherra þannig að hann opni á að ef dómur fellur þannig í því máli sem komið hefur verið inn á hér, á þann hátt að þessir menn sleppi, þá þurfi að fara yfir löggjöfina. Ég vil túlka hæstv. ráðherra sem svo að hann sé að opna málið. Ég vil gjarnan spyrja hæstv. ráðherra hvort hann telji, miðað við löggjöfina í Noregi, að ef sama mál hefði átt sér stað í Noregi þá hefði dómur fallið öðruvísi þar.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. dómsmálaráðherra fyrir svörin. Mér finnst jákvætt að hann sé tilbúinn að bregðast við. Hann segist vilja bíða eftir niðurstöðu Hæstaréttar en eins og ég benti á, burt séð frá niðurstöðu Hæstaréttar, þá liggur fyrir niðurstaða héraðsdóms sem sýnir að hugsanlega er einhver vafi á því hvenær tilraun með svokallaðri nettælingu telst refsiverð og hvenær ekki. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra beinnar spurningar í framhaldinu, þ.e. hvort hann sé ekki tilbúinn að fara engu að síður, burt séð frá niðurstöðu Hæstaréttar, þá leið sem aðrar þjóðir hafa gert, að gera ráð fyrir að nettæling barna í kynferðislegum tilgangi sé refsiverð í sjálfu sér. Þá þurfum við ekki að vera háð mati dómstólanna á tilraunaákvæði, sem getur að sjálfsögðu verið alltaf matskennt. Mig langar einnig að benda á að við höfum tekið mörg jákvæð skref í þessum málaflokki undanfarin ár og ég vil sérstaklega draga fram að nú eru alvarleg kynferðisafbrot gegn börnum ófyrnanleg. Ég held að Ísland sé nánast eina landið í heiminum sem hefur það þannig. Við höfum sömuleiðis hækkað lágmarksrefsingu fyrir kynferðisafbrot gegn börnum. Það er búið að hækka kynferðislegan lögaldur þannig að það er ýmislegt jákvætt hefur gerst í þessum málaflokki. En við sjáum að hætturnar leynast víða og fjölmargir barnaníðingar reyna að nálgast börnin á netinu í kynferðislegum tilgangi. Ég tel að sé einhver vafi hvort núverandi lagaákvæði nái utan um slíkt athæfi beri okkur að bregðast við því. Mér finnst fullkomlega réttlætanlegt og rökrétt að nettæling gagnvart börnum í kynferðislegum tilgangi verði gerð refsiverð í sjálfu sér. Ef við gerum það ekki, gerum það alveg skýrt, þá erum við í raun að bregðast börnum þessa lands.

Virðulegi forseti. Ég get ekki sagt til um hvort þau mál sem nú eru fyrir dómstólum hefðu fallið undir þetta ákvæði í Noregi. Ég átta mig ekki á því. Það er mjög erfitt að líta á einstök mál og segja sem svo að lýsingar eins og þær eru lagðar fyrir dómara dugi, jafnvel þótt við hefðum þetta ákvæði um nettælingu í okkar lögum eins og í Noregi, um hvort málið sem nú er fyrir dómstólunum yrði dæmt á grundvelli þess ákvæðis. Ég get ekkert sagt um það. Um það getur enginn sagt. Hins vegar hafa Norðmenn ekki tilraunaákvæði í sínum lögum með sama hætti og við. Danir sem hafa sambærilegt ákvæði og við hafa ekki talið nauðsynlegt að setja lög um nettælingu sérstaklega hjá sér. Það verður náttúrlega að skoða hvert mál fyrir dómstólunum fyrir sig. Dómarar geta lagt allt annað mat á það en við miðað við þær forsendur sem lagðar eru fyrir þá þegar þeir fjalla um einstök mál. En það stendur sem ég sagði. Ef við komumst að þeirri niðurstöðu, eftir þann málarekstur sem nú er, að það sé augljóst að tilraunaákvæði okkar dugi ekki í tilvikum sem þessum þá sé það nokkuð sem við munum skoða. Það er mikið samstarf á milli Norðurlandanna. Það verða fundir í byrjun desember sem ég mun sækja um þetta mál. Ríkislögreglustjórar hafa fjallað um málið, ríkissaksóknarar hafa fjallað um málið þannig að lögfræðingar skoða þetta mjög gaumgæfilega.

Herra forseti. Í fyrrnefndu Kompásmáli sýknaði héraðsdómur þrjá menn, m.a. á þeim grundvelli að ekki væri heimilt að nota tálbeitu til að kalla fram refsiverða háttsemi eins og var gert í því máli enda samræmdist það ekki þeim reglum sem gilda um notkun lögreglu á tálbeitum við rannsókn mála. Jafnframt var talið að vafi léki á því hvort heimilt hafi verið að byggja rannsóknina á gögnum Kompáss. Niðurstaða dómstólsins um þessa tilteknu notkun fjölmiðla á tálbeitum er kannski rökrétt í ljósi núverandi laga. Málið vekur þó spurningar um hvort við ættum ekki að huga að lagabreytingum um tálbeitur og heimild lögreglu til að beita slíku. Það er oft talað um tvenns konar tálbeitur, virkar tálbeitur og óvirkar tálbeitur. Óvirk tálbeita kemur fram sem einhvers konar agn í gildru sem sett er á svið, t.d. til að hafa hendur í hári árásarmanns. Er almennt talið heimilt að nota óvirka tálbeitu án þess að tiltekinn maður sé grunaður. Virk tálbeita kemur hins vegar ekki fram sem fórnarlamb heldur sem þátttakandi í broti manns sem aðgerð beinist að. Ef tálbeitan kallar fram brot sem ætla má að hefði ekki verið framið nema fyrir tilstilli hennar er hugsanlega komið út fyrir mörk lögmætra aðgerða í ljósi mannréttindasáttmála Evrópu. Umræðan um tálbeitur hefur aðallega verið bundin við fíkniefnamál. Hins vegar tel ég að lögregla ætti að hafa sérstök úrræði í baráttunni gegn barnaníðingum. Í löggjöf okkar er víða tekið sérstakt tillit til barna með sérákvæðum. Ég er einnig sannfærður um að heimildir lögreglu til að nota tálbeitur gegn barnaníðingum mundu fæla hugsanlega gerendur frá þessu athæfi. Með því einu væri mikið unnið. Danir hafa sett lagareglur um notkun á tálbeitum við rannsóknir sakamála. Þar er einungis heimilt að nota lögreglumenn sem tálbeitu og skilyrðið er að brotið varði a.m.k. 6 ára fangelsi. Mér finnst því rökrétt að íslenska lögreglan fái svipaðar lagaheimildir í baráttu sinni gegn barnaníðingum. Þetta er breyttur heimur og við verðum að horfast í augu við raunveruleikann. Kjarni málsins er sá að með því að heimila lögreglu notkun á tálbeitum í þessum tiltekna málaflokki mundum við auka réttarvernd barna til muna. Þess vegna spyr ég hæstv. dómsmálaráðherra hvort hann sé tilbúinn að beita sér fyrir heimild handa lögreglu til að beita tálbeitum í baráttu sinni gegn barnaníðingum.

Virðulegi forseti. Áður en ég vík sérstaklega að beitingu tálbeitna við rannsókn kynferðisbrota gegn börnum vil ég minna á að hér á landi eru í gildi fyrirmæli um notkun tálbeitu, útgefin af ríkissaksóknara árið 1999. Heimilt er að nota tálbeitu við rannsókn sakamáls þegar sterkur grunur er um að verið sé að fremja eða reynt verði að fremja alvarleg brot. Brot það sem rannsóknin beinist að verður að vera brot sem varðað getur 8 ára fangelsi. Ekki má nota tálbeitu til að kalla fram refsiverða háttsemi sem ella hefði ekki verið framin. Eins og fram kom í fyrra svari mínu gaf ríkissaksóknari síðasta sumar út ákærur í þremur málum þar sem ákært var fyrir þá háttsemi sem við höfum kallað nettælingu. Eitt álitaefnanna í þeim málum var notkun tálbeitna. Þar voru ekki lögreglumenn tálbeitur heldur þáttagerðarmenn sjónvarpsstöðvar. Taldi héraðsdómur að sönnunargildi þeirra gagna sem aflað var í tengslum við gerð sjónvarpsþáttar með aðstoð tálbeitu væri mjög takmarkað. Einkum var vísað til þess að lögregla hefði ekki haft heimild til að beita þeim aðferðum sem þáttagerðarmenn gerðu en nú er beðið niðurstöðu Hæstaréttar í þessu máli. Vert er að minna á að íslenskar reglur um notkun tálbeitu gera ráð fyrir því að lögreglumenn séu í hlutverki tálbeitna. Svo er einnig í dönskum rétti þar sem notkun tálbeitu er heimiluð í tilteknum tilvikum, þ.e. þegar rökstuddur grunur leikur á að verið sé að fremja alvarlegt brot eða tilraun sé gerð til þeirra og notkun tálbeitu hefur afgerandi þýðingu fyrir rannsókn málsins. Eru þessi skilyrði áþekk þeim sem mælt er fyrir um í íslensku reglunum. Hvað varðar hinar íslensku reglur er í frumvarpi til laga um meðferð sakamála, sem væntanlega kemur hér til meðferðar á þinginu innan skamms, ekki gert ráð fyrir breytingu á reglum um notkun tálbeitna en þar er gert ráð fyrir því, eins og nú er, að ríkissaksóknari setji reglur um þær aðferðir lögreglu við rannsókn sakamála sem ekki er kveðið á um í lögunum. En þær reglur eru þegar í gildi eins og ég nefndi áður. Frumvarpið um meðferð sakamála er samið af réttarfarsnefnd og er lagt fram af mér og henni eftir ítarlegar umræður okkar á milli. Ég tel mikilvægt að þingið fái frumvarpið sem fyrst til meðferðar og þar verði m.a. unnt að fjalla um þetta mál og Alþingi taki afstöðu til þess hvort það sjái nauðsyn á að breyta þessum reglum eða hafa það þannig áfram að ríkissaksóknari hafi þessar heimildir eins og hann hefur í fleiri tilvikum að því er varðar starfsemi lögreglunnar. Að sjálfsögðu getur þingið við meðferð málsins gefið ábendingar um að breyta einhverju um inntak reglnanna. Sjálfur er ég þeirrar skoðunar að það fyrirkomulag sem við höfum, að ríkissaksóknari gefi út slíkar reglur og heimildir, sé mjög gott og engin nauðsyn kalli á að breyta því. Alþingi hefur þó að sjálfsögðu síðasta orðið um efni frumvarpsins sem ég vona að komi fljótlega til umræðu í þingsalnum.

Virðulegi forseti. Mér finnst svör hæstv. ráðherra vera ákaflega athyglisverð. Ég get að mörgu leyti tekið undir það sem í þeim kom fram. Það er eðlilegt að lögreglan hafi heimildir til að beita fyrir sig tálbeitu til þess að komast nær því að upplýsa mál eða brot sem hafa verið framin eða kunna að verða framin. Mér leikur forvitni á að vita hvort aðilar úti í bæ, ótengdir lögreglunni og í þessu tilviki þáttagerðarmenn, megi taka að sér rannsóknar- og löggæsluhlutverk óumbeðnir. Er það heimilt samkvæmt gildandi lögum og er það ekki refsivert ef í ljós kemur að þeir sem þannig standa að málum séu að reyna að fá menn dæmda seka sem síðar reynast dæmdir saklausir?

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Eins og fram kom í máli mínu tel ég að það sé nauðsyn á að við göngum aðeins lengra en hæstv. ráðherra er tilbúinn að tala fyrir á þessu stigi. Ég held að lögreglan þurfi þessi úrræði í lög og það má ekki vera neinn vafi á notkun slíkra úrræða því að þetta eru svolítið sérstök úrræði. Auðvitað vakna fjölmargar spurningar við notkun á tálbeitum, sérstaklega þegar fjölmiðlar eru farnir að beita tálbeitum. Það gegnir öðru máli um að fara að færa þær heimildir til lögreglu samkvæmt lögum. Við sjáum að aðrar þjóðir hafa farið þá leið að setja þetta í lög, m.a. Danir og Frakkar að einhverju leyti. Mig langar að ganga eftir frekari svörum frá ráðherranum. Hann segir að núgildandi kerfi varðandi regluverk ríkissaksóknaraembættis sé fullnægjandi eins og er. Væri þá ekki heppilegt að hafa slík ákvæði í lögum? Telji hæstv. ráðherra að þessi heimild sé fullnægjandi í þessu regluverki ríkissaksóknara, er honum þá kunnugt um að íslensk lögregla hafi beitt tálbeitum í þessum málaflokki, í baráttu gegn barnaníðingum? Ef ekki, hver telur ráðherrann að ástæðan sé? Getur verið að grunnurinn sé kannski ekki nógu skýr, getur verið að lögreglan telji sig ekki hafa nægilega fastan grunn til að fara í slíkar aðgerðir, þ.e. að beita tálbeitum á netinu eða annars staðar til að lokka fram kynferðisbrotamenn? Ég tel sömuleiðis, vegna þess að ráðherrann talar um að innan tíðar munum við ræða um frumvarp um meðferð sakamála, að það hefði verið heppilegra ef þessi atriði væru í því veigamikla frumvarpi þótt það væri ekki nema til að umsagnaraðilar sem fá frumvarpið til umfjöllunar geti tekið afstöðu til slíkra álitaefna. Ef nefndin ætlar að breyta frumvarpinu fáum við ekki slíka umræðu meðal allra umsagnaraðila líkt og er gagnvart öðrum hlutum frumvarpsins. Ég vona að við náum að hreyfa við þessum málum. Formaður allsherjarnefndar hefur sagt 

Herra forseti. Ég get ekki svarað því hvaða afleiðingar það kann að hafa ef einkaaðilar beita þessum aðferðum og síðan verða af því dómsmál. Ég get ekki svarað því. Í þeim málum sem við erum að tala hér um er rétt að Hæstiréttur eigi síðasta orðið áður en menn fara að leggja út af því. Vafalaust getur skapast skaðabótaskylda vegna þess eða eitthvað slíkt. Ég ætla ekki að taka afstöðu til þess. Ég tel að það fyrirkomulag sem við höfum á þessum málum sé fullkomlega lögmætt, það sé enginn vafi um lagagrundvöll og þurfi ekki að setja nein sérstök ákvæði í lög til að tryggja rétt ríkissaksóknara til að setja þessar reglur. Ég tel líka sjálfsagt að þegar allsherjarnefnd fjallar um frumvarp um meðferð sakamála kalli hún menn fyrir sig. Þá getur hún spurst fyrir um þetta, spurt bæði lögreglumenn og ríkissaksóknara. Raunar er eðlilegt að það sé rætt á nefndarfundum hvort lögregla hafi beitt þessu. Ég hef ekki vitneskju um það. Ég legg eindregið til að menn hrófli ekki við þessum tillögum frá réttarfarsnefnd og ráðuneytinu en taki þetta að sjálfsögðu til meðferðar í allsherjarnefndinni og ræði það. Þótt ekki standi ákvæði í frumvarpinu um þetta er þetta í framkvæmd og menn geta síðan farið yfir hana á fundum nefndarinnar og fengið allar þær upplýsingar sem þeir óska um þessi mál.

Virðulegi forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. dómsmálaráðherra um áætlanir varðandi framtíðarlausn á húsnæðisvanda lögreglustjóraembættisins á Suðurnesjum. Embætti lögreglustjórans á Suðurnesjum er næststærsta embætti landsins. Í öllum sveitarfélögunum fimm sem embættið þjónustar er fólksfjölgun mikil og með því mesta á landinu. Íbúatala á Suðurnesjum er nú komin yfir 20 þús. Þar að auki er alþjóðaflugvöllurinn í embætti lögreglustjórans sem gerir embættið þess vegna frábrugðið öðrum embættum á landinu. Á síðasta ári voru farþegar sem um flugstöðina fóru rúmlega 2 milljónir og áætlanir gera ráð fyrir enn frekari aukningu farþega um flugstöðina á þessu ári. Verkefnum fjölgar, auk þess hafa reglur verið hertar hvað varðar landamæraeftirlit á flugvöllum og auknar öryggiskröfur gerðar. Meðal þess húsnæðis sem embættið hefur nú yfir að ráða er lögreglustöðin í Reykjanesbæ og lögreglustöðin í Grænási sem var áður húsnæði sýslumannsembættisins á Keflavíkurflugvelli. Byggingarnar báðar eru komnar til ára sinna og henta ekki vel þeirri starfsemi sem embættið sinnir í dag, auk þess sem húsnæðið er of lítið. Mikið óhagræði fylgir því að vera með aðstöðu lögreglu á fleiri en einum stað. Nú er almenna lögreglan eingöngu í lögreglustöðinni í Reykjanesbæ, auk þess sem lögreglan hefur starfsstöð í suðurbyggingu flugstöðvarinnar í Grænási og Grindavík. Gripið hefur verið til þess ráðs að leigja skrifstofugáma fyrir starfsemina og er þeim komið fyrir við húsnæði í Grænási. Þetta eru rúmlega 50 skrifstofugámar á tveimur hæðum. Þeim er að vísu haganlega fyrir komið, þokkalegir að innan og að mörgu leyti ágætisbráðabirgðalausn en vissulega ekki sú lausn sem unandi er við til frambúðar og leysir aðeins þann vanda sem lýtur að því að auka við skrifstofurými. Til að ná fram þeirri hagræðingu sem stefnt var að með breytingum þeim sem gerðar voru um síðustu áramót með sameiningu lögregluembætta er nauðsynlegt að allar deildir lögreglunnar hafi aðstöðu á sama stað og að embættið fái húsnæði sem uppfylli allar þær nútímakröfur sem gerðar eru til starfsemi lögreglunnar í dag. Einnig þarf að huga vel að staðsetningu nýrra lögreglustöðva. Aðkoma þarf að vera góð að helstu samgönguleiðum um Suðurnes. Eins og hér hefur verið lýst býr lögreglustjóraembættið á Suðurnesjum ekki við góðan kost hvað varðar húsnæðismál en það kemur þó ekki í veg fyrir að lögreglan skili sínu verki vel. Þar sem ekki er vitað með vissu hver áformin eru varðandi húsnæðismál lögreglunnar er spurningin lögð fram, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa fyrirspurn. Það er rétt sem fram kom hjá fyrirspyrjanda, það er alveg augljóst að byggja þarf nýja lögreglustöð fyrir embætti lögreglustjórans á Suðurnesjum og koma starfsemi löggæslunnar fyrir á einum stað. Um síðustu áramót urðu miklar breytingar á þessu sviði þegar til varð nýtt lögregluembætti, lögreglustjórinn á Suðurnesjum, með því að sameina lögregluliðin í Keflavík og á Keflavíkurflugvelli í eitt embætti. Yfirstjórnin fluttist þá alfarið undir forræði dóms- og kirkjumálaráðuneytisins en Keflavíkurflugvallarembættið hafði áður verið undir forsjá utanríkisráðuneytisins og búið við flugstöðina, einnig í gámum. Það voru uppi áform á þeim tíma um að reisa sérstakt stjórnsýsluhús, ef ég veit rétt, í nágrenni við flugstöðina til að hýsa lögregluliðið. Eftir að liðin hafa sameinast er jafnvel enn brýnni þörf á því að reisa eina bækistöð fyrir lögregluembættið. Nú fer starfsemin fram á þremur stöðum, þ.e. í flugstöðinni, lögreglustöðinni við Hringbraut og í húsnæði að Grænási. Ég tel að fyrir allt skipulag og alla starfsemi lögreglunnar sé mjög mikilvægt að koma allri starfseminni fyrir á einum stað og lýsti ég áhuga á því að það yrði gert þegar ég átti fundi þar fyrir skömmu með yfirstjórn og starfsmönnum embættisins. Ég heimilaði embættinu að huga að framtíðartilhögun í húsnæðismálum þess og senda greinargerð til ráðuneytisins um þær lausnir sem embættið teldi bestar til að mæta húsnæðisþörfinni ásamt kostnaðarmati og mati á aukinni hagkvæmni. Ég lýsti þá þeirri skoðun og ítreka hana hér að ég tel mjög vel koma til greina að nýtt húsnæði verði byggt í einkaframkvæmd og því hraðað eins og kostur er að komast að niðurstöðu í málinu. Ég tel einnig koma vel til álita að í þessu húsnæði verði önnur starfsemi sem er á vegum stofnana dóms- og kirkjumálaráðuneytisins á þessu svæði, eins og t.d. útgáfa vegabréfa sem fer fram í Reykjanesbæ í sérstöku húsnæði þar sem gæta þarf mikils öryggis. Ef ráðist yrði í byggingu af þessum toga fyrir lögregluembættið tel ég að huga eigi að því að sú bygging hýsi einnig þá starfsemi og jafnvel aðra þætti sem kann að verða skynsamlegt fyrir dóms- og kirkjumálaráðuneytið að flytja á þessar slóðir. Það er unnið af miklum krafti að þarfagreiningu fyrir embættið og nýju húsnæði fyrir embættið á vegum lögreglustjórans og starfsmanna hans. Það er búist við að þeirri vinnu verði lokið núna í desember. Mér skilst að fyrir liggi óformlegt vilyrði fyrir nýtt hús við hliðina á nýrri slökkvistöð sem stefnt er að því að byggja á næstu missirum. Segja má að allur undirbúningur að þessu máli sé kominn á rekspöl. Að sjálfsögðu hafa fjármunir ekki verið tryggðir eða gengið frá þeim hlutum, enda ekki tímabært meðan málið er á því stigi sem það er núna. Fyrst verður að vinna þá vinnu sem hafin er, átta sig á lóðum og öðru slíku, hve stórt húsið þyrfti að vera og hvernig úr garði gert áður en lengra er haldið. Ráðuneytið og ég höfum lýst áhuga á því að fá þessar tillögur og leggja mat á þær, síðan verði úr þeim unnið og búið vel og sómasamlega um þetta mikla lögregluembætti sem er annað stærsta lögregluembættið í landinu á eftir lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Væri sérstakt efni til umræðna hér líka húsnæðismál þess embættis en hér erum við að ræða um lögreglustjórann á Suðurnesjum.

Herra forseti. Auðvitað þarf að setja inn í þau fjárlög sem eru í undirbúningi núna einhverja peninga til undirbúnings því verkefni að byggja nýtt húsnæði fyrir lögreglustjóraembættið á Suðurnesjum. Það hlýtur að þurfa að gera það til að þoka þessu máli eitthvað áfram. Það vantar ekki bara peninga í nýtt húsnæði, það vantar peninga í rekstur á lögregluembættinu í Keflavík. Það vantar fjármagn svo að hægt sé að sinna almennilegri löggæslu í Grindavík, Vogum, Sandgerði og Garði vegna mikillar aukningar á starfsemi í flugstöð og umferð um flugstöð og vegna fjölgunar íslenskra ferðamanna um Suðurnesin út af Bláa lóninu, ýmsum söfnum og öðru sem hefur laðað fólk á Suðurnesin.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. dómsmálaráðherra svar hans og fagna því auðvitað. Af svörum hans má ráða að innan skamms verði ráðin bót á húsnæðismálum embættis lögreglustjórans á Suðurnesjum. Til að ítreka mikilvægi þessa máls í hugum Suðurnesjamanna vil ég einnig að hér komi fram að á aðalfundi Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum sem fór fram um síðustu helgi komu fram áhyggjur sveitarstjórnarmanna á svæðinu af stöðu húsnæðismála embættisins og almennt af málefnum löggæslunnar á Suðurnesjum. Aðalfundurinn ályktaði um mikilvægi þess að undirbúningi að byggingu húsnæðisins fyrir aðalstöðvar embættisins yrði flýtt og að byggingu þess verði að fullu lokið eigi síðar en árið 2009. Þá kom einnig fram í sömu ályktun frá aðalfundinum að treysta þurfi rekstrargrundvöll embættisins þannig að verkefni sem tengjast Flugstöð Leifs Eiríkssonar hafi ekki þau áhrif að embættið hafi ekki styrk til að sinna sem skyldi þjónustu og lögregluverkefnum annars staðar. Þá er í ályktuninni bent á að algjört skilyrði er að rekstrargrundvöllurinn sé þannig að lögreglan hafi a.m.k. sama fjölda lögreglumanna og var fyrir sameiningu lögregluembættanna. Í dag vantar mikið upp á svo sé. Ég þakka hæstv. dómsmálaráðherra skýr svör og þakka hv. þm. Grétari Mar Jónssyni fyrir að taka þátt í umræðunni.

Virðulegi forseti. Ég vil láta þess getið að þessu umfangsmikla lögregluembætti er gert skylt að sinna mjög mörgum og flóknum verkefnum. Ég tel að það samstarf sem hefur tekist á milli ráðuneytisins, embættisins og lögreglustjórans um að laga þetta nýja embætti að þeim kröfum sem gerðar eru til þess við þessa nýskipan hafi skilað mjög góðum árangri. Það er markvisst unnið að því að tryggja að embættið geti í senn sinnt störfum í Flugstöð Leifs Eiríkssonar og fyrir almenning á svæðinu. Það verður búið þannig um hnútana, tel ég að eigi að gera þegar umsvif aukast í Flugstöð Leifs Eiríkssonar, að tenging verði á milli þeirrar aukningar í umsvifum og tekjuöflunar embættisins vegna þeirrar þjónustu sem það veitir á þeim stað sérstaklega. Menn verða að líta til þess og ég tek undir að það verði að tryggja að aukin umsvif í flugstöðinni leiði ekki til þrengingar að annarri starfsemi lögreglunnar. Allt öryggi á svæðinu er mikilvægt fyrir flugstöðvarstarfsemina sem er sérstaks eðlis eins og við vitum. Varðandi mannaflann á það sama við um þetta embætti og önnur, það er ekki bara spurning um fjármagn heldur líka hvort menn séu tiltækir, hvort nógur mannafli sé til í landinu til að manna þær stöður sem við höfum stofnað til á vettvangi lögreglunnar. Tölur sýna að hér eru fleiri lögreglumenn á hvern íbúa en t.d. annars staðar á Norðurlöndunum. Þetta viljum við hafa svona. Við verðum þá að sjálfsögðu að eiga kost á að ráða menn til starfa og að menn vilji ganga til þeirra. Við verðum líka að efla tæknibúnað og auðvelda lögreglunni störf með því að nýta bestu nútímatækni. Það er svo sannarlega gert hjá embætti lögreglustjórans á Suðurnesjum.

Virðulegi forseti. Ég vil spyrja hæstv. samgönguráðherra hvort hann telji æskilegt að setja hluta Hafnarfjarðarvegar í stokk. Þessi fyrirspurn er komin fram af ýmsum ástæðum. Fyrir stuttu síðan áttu fulltrúar sveitarfélagsins, þ.e. bæjarfulltrúar í Garðabæ, fund með þingmönnum Suðvesturkjördæmis og þeir lögðu afar mikla áherslu á þetta mál. Það ríkir þverpólitísk samstaða um að fara fram á að setja Hafnarfjarðarveg í stokk, eins og ég skil það, í gegnum Garðabæ. Það er ljóst að það á að byggja geysilega mikið upp í Garðabæ á næstunni. Þar er verið að byggja nýjan miðbæ. Það á að byggja á Friggjarreitnum og það er verið að byggja mjög mikið upp í Sjálandshverfinu. Þannig að á svæðinu sjálfu á að byggja mjög mikið upp og annars staðar í Garðabæ líka. Fyrir utan það er verið að byggja mikið upp í Kópavogi, Hafnarfirði og á Suðurnesjum. Það er því að verða geysileg fjölgun íbúa á þessu svæði, alveg ótrúlega mikil fjölgun íbúa á næstu árum. Þessum íbúum mun fylgja mikil umferð og það er áætlað að Hafnarfjarðarvegurinn verði sex akreinar. Þetta er ekkert lítið fyrirbæri, slíkur vegur, sex akreinar. Ég vil því spyrja hæstv. samgönguráðherra hvort hann telji æskilegt að setja þennan veg í stokk og ég vil benda á að það eru tvær brautir sem skera Garðabæ í tvennt. Það er Reykjanesbrautin annars vegar og Hafnarfjarðarvegurinn hins vegar. Það voru miklar umræður um Reykjanesbrautina, hvort það ætti að setja hana í stokk eða ekki og það var ekki gert. Það voru þó gerðar breytingar á þeirri framkvæmd út af hljóðvist. En ég verð að viðurkenna það að þegar maður keyrir núna um Reykjanesbrautina í gegnum Garðabæ þá spyr maður sig: Af hverju settum við þessa braut ekki í stokk? Ég viðurkenni það, virðulegi forseti, vegna þess að þegar maður keyrir þarna í gegn, t.d. frá suðri til norðurs, þá er gífurlega hár veggur á annan kantinn, innbundið grjót í þeim vegg, og síðan er geysihá mön hinum megin. Þannig að maður er eiginlega kominn í stokk. Það vantar bara þakið yfir. Þegar maður upplifir þetta og sér hvað er að gerast hér í umferðarmálum þá spyr maður sig: Þurfum við ekki að fara að stíga þetta skref? Verðum við ekki bara að viðurkenna það? Auðvitað spyr maður sig hvaða fordæmi það gefi. Vilja þá ekki allir fá alla vegi í stokk? En ég held að við verðum bara að taka eitt svona mál fyrir í einu og gera það upp við okkur hvort það eigi að setja vegi í stokk eða ekki og taka eina framkvæmd fyrir í einu. Ég spyr því hvort vegakerfið sé bara ekki þess eðlis í dag að það sé sprungið hjá okkur, það eru svo miklar tafir og það er alveg ljóst að með því að setja vegina í stokk, eins og t.d. Hafnarfjarðarveginn í gegnum Garðabæ, þá getum við fengið verðmætt land.

Virðulegi forseti. Árið 2003 réð Vegagerðin í samráði við bæjarverkfræðinginn í Garðabæ, verkfræðistofu til að vinna að gerð tillagna fyrir mislæg gatnamót Hafnarfjarðarvegar og Vífilsstaðavegar í Garðabæ. Í október 2004 var gefin út greinargerð um fjórar megintillögur, kallaðar a, b, c og d. Í öllum tillögunum er gert ráð fyrir að Hafnarfjarðarvegur verði grafinn niður á kafla um vegamótin og Vífilsstaðavegur lagður á brú yfir hann. Tvær tillagnanna, a og b, gerðu ráð fyrir nokkrum flutningi Vífilsstaðavegar til norðurs, einkum vestan Hafnarfjarðarvegar. Bæði Vegagerðin og Garðabær töldu þessar tillögur koma síður til álita og hefur bæjarstjórn Garðabæjar í raun afskrifað þær með síðustu breytingum á aðalskipulagi svæðisins. Megintillögurnar, þ.e. c og d sem eftir standa, eru mismunandi hvað varðar lengd þess kafla Hafnarfjarðarvegar sem grafinn er niður. Í tillögu c er Hafnarfjarðarvegur lækkaður á alls um 600 metra kafla og kostnaður við þá tillögu var áætlaður 2.000–2.400 millj. kr. á núgildandi verðlagi. Í tillögu d er Hafnarfjarðarvegur lækkaður á alls um 1.200 metra kafla og yfirbyggður á 400 metra kafla. Kostnaður við þá tillögu var áætlaður um 4.500 millj. kr. á núgildandi verðlagi. Í greinargerðinni kemur m.a. fram að munurinn á lausnum er mestur í skipulagslegu tilliti þar sem tillaga d gefur ýmsa möguleika á breyttu skipulagi í nágrenni gatnamótanna. Umferð um Hafnarfjarðarveg er jafngreiðfær í báðum tillögunum. Gert er ráð fyrir að hann geti orðið alls sex akreinar. Vegagerðin hefur mælt með tillögu c í viðræðum við fulltrúa Garðabæjar fyrst og fremst vegna hins mikla kostnaðarmunar sem er á þeirri tillögu og tillögu d. Á vegaáætlun fyrir árið 2009 eru 400 millj. kr. til endurbóta á gatnamótum Vífilsstaðavegar og Hafnarfjarðarvegar. Upphæðin er fyrst og fremst miðuð við að breikka Hafnarfjarðarveg í gegnum vegamótin, hliðstætt þeirri framkvæmd sem gerð var á gatnamótum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar árið 2005. Bæjarstjóri Garðabæjar hefur óskað eftir að fullkannað verði hvort ekki komi til greina að byggja frekar fyrsta áfanga framtíðargatnamóta fyrir umrædda upphæð og er sú athugun nú að hefjast.

Herra forseti. Ég vil fyrst þakka hv. þm. Siv Friðleifsdóttur fyrir að vekja athygli á þessu hér og þakka svörin frá hæstv. ráðherra og þær upplýsingar sem koma hér fram. Á það hefur verið bent í umræðunni á umliðnum mánuðum og árum að þessi vegarkafli er orðinn einn sá versti sem við þekkjum í Suðvesturkjördæmi og við hv. þingmenn Suðvesturkjördæmis fundum fyrir því á yfirreið okkar um kjördæmið í kjördæmavikunni. Það er því ánægjulegt að heyra að þessum viðræðum við bæjaryfirvöld í Garðabæ þokar áfram. En ég legg mikla áherslu á að við sjáum einhver merki líka í fjárveitingum í þetta verkefni því ég vil minna á umræðuna sem fór fram varðandi samgönguáætlun á þinginu í vor þegar sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu kvörtuðu yfir því að það vantaði fé til vegagerðar hér á höfuðborgarsvæðinu.

Virðulegi forseti. Ég vil fagna þessari fyrirspurn hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur því það er rétt sem hún sagði hér í upphafi að þetta mál brennur mjög á sveitarfélögunum í Suðvesturkjördæmi og þá sérstaklega í Garðabæ. Ég sem Garðbæingur tek heils hugar undir að það skuli litið til stokkalausnar í þessu samhengi. Þetta er ekki bara spurningin um að koma fólki fram og til baka heldur er þetta spurning um lífsgæði og framtíðarsýn. Við þurfum að koma í veg fyrir að bær eins og Garðabær verði skilinn enda á milli eða langsum öllu heldur, með sex akreina hraðbrautum. Þannig að ég fagna þessu. Við þurfum að hugsa stórt og vera stórhuga í þessum málum.

Virðulegi forseti. Við erum hérna á rauðu ljósi allan tímann.  Ég velti því fyrir mér hvað svar hæstv. samgönguráðherra þýddi. Hæstv. ráðherra talar um að Vegagerðin mæli með leið c sem er að lækka veginn á 600 metra kafla, lækka veginn. Það er ekkert verið að tala um stokk eins og ég skil það. Þetta er ekki langur kafli. Ég tel að við séum of hrædd við að taka þetta skref, þ.e. að setja í stokk. Ég tel að við séum of hrædd við það af því við hræðumst fordæmið. Ég held að við verðum bara að taka þetta skref og nú er komið að því. Í fyrri ræðu minni vísaði ég til Reykjanesbrautarinnar þar sem við settum þá framkvæmd ekki í stokk en byggðum eiginlega stokkinn bara ofan jarðar, nánast. Þannig að ég tel að við þurfum að taka þetta skref. Ég vil fagna því sérstaklega að hv. þm. Gunnar Svavarsson skuli hér tala um fjárveitingar sem formaður fjárlaganefndar. Ég tel að það sé mikil þungavigt í því að formaður fjárlaganefndar gefi slíka yfirlýsingu og ég fagna því sérstaklega. Það er alveg ljóst að ef sjálfstæði þingsins er eins og það á að vera þá er hægt að gera átak í umferðarmálum á höfuðborgarsvæðinu. Það er allt sprungið hér, það sjáum við bara á hverjum degi. Það er núna þannig að meiri hluti þingmanna er af höfuðborgarsvæðinu. Ég vil því fagna sérstaklega þessari þungavigtaryfirlýsingu sem kemur frá formanni fjárlaganefndar varðandi fjárveitingar og ég er mun bjartsýnni eftir að hafa tekið þátt í þessum umræðum heldur en áður, að málið komist í höfn og við setjum Hafnarfjarðarveginn í stokk í gegnum Garðabæ.

Virðulegi forseti. Ég ætla nú ekki að fara í eitthvert þyngdartal enda veit ég ekki hvernig það mundi fara, a.m.k. á milli mín og hv. þm. Gunnars Svavarssonar. En varðandi þungavigtaryfirlýsingar sem gefnar eru þá má spyrja: Var þá engin þyngd í því sem gert var á síðasta ári hjá þingmönnum kjördæmisins þar sem hv. þm. Siv Friðleifsdóttir sat í stjórn, við það að búa til samgönguáætlun þar sem áætlaðar voru í þetta verk á næsta ári 400 millj. og ekki krónu meira? Það dugar skammt í það verk sem hér er verið að tala um nema það sem var lagt af stað með í upphafi sem gefur sama flæði í gegnum þessi gatnamót eins og ef lagt væri í stokk. Það er augljóst að það þarf að auka umferðarflæðið þarna í gegn þannig að þarna séu ekki stíflur og spurningin er því einfaldlega þessi: Hvort er betra að gera það með stokk eða þeirri lausn sem Vegagerðin hefur lagt til? Það er mikið rætt um stokkalausnir en þær eru mjög dýrar. Ég skil sjónarmiðin vel sem hafa komið fram og þar ber sérstaklega að hafa í huga umferðarþungann sem hér er, þar sem fólk situr allt of lengi í biðröðum í umferðarteppu og eyðir tíma, sem er þjóðhagslega mjög óhagkvæmt. En ég er dálítið hugsi yfir því hvað eigi að gera við stokkana því ef það er hugsunin að byggja ofan á þeim þá er auðvitað spurningin, hver eigi að fá tekjurnar sem koma ef byggja á ofan á viðkomandi veg sem ríkið byggir yfir. Er það þá ríkissjóður eða viðkomandi sveitarfélag, sama hvort það heitir Garðabær eða eitthvað annað, á sveitarfélagið að taka að sér veginn og fá það sem kemur þar ofan á í tekjur til sín?

Hæstv. forseti. Ég legg hér fram fyrirspurn til utanríkisráðherra um eignir Ratsjárstofnunar. Ég geri þetta fyrir hönd og með varaþingmanni, Birni Val Gíslasyni, sem sat hér fyrir Steingrím J. Sigfússon um þriggja vikna skeið. Eftir heimsókn okkar þingmanna Norðausturkjördæmis um kjördæmið í kjördæmavikunni heyrðum við í mörgum sveitarstjórnarmönnum. Við heyrðum m.a. í fulltrúum Langanesbyggðar sem lýstu ástandi í sínu sveitarfélagi, atvinnuástandi og íbúaþróun. Það hafði verið þungt högg fyrir það fámenna sveitarfélag að Ratsjárstofnun skyldi verða lögð niður á Gunnólfsvíkurfjalli. Þessi starfsemi hafði vegið þungt hvað varðar íbúaöryggi, búsetu fólks á hinum litla stað Bakkafirði og yfir á Þórshöfn. Með brottflutningi ratsjárstöðvarinnar og þeirra sem við hana unnu álitu sveitarstjórnarmenn að þau hús sem höfðu verið íbúðarhús þessara starfsmanna gætu hugsanlega nýst ef hægt væri að stuðla að nýrri atvinnustarfsemi á svæðinu. Sveitarstjórnarmenn og íbúar svæðisins vissu ekki betur en Ratsjárstofnun ætti þessi íbúðarhús. Eftir að starfsmennirnir voru farnir hafði sveitarstjórn samband við fyrrverandi og núverandi utanríkisráðherra og óskaði eftir því að húsin yrðu ekki seld nema í góðu samráði við sveitarstjórn þar sem verið væri að vinna að hugsanlegri annarri atvinnustarfsemi á svæðinu og því mikilvægt að hafa þessi hús til umráða. Í ljós kemur svo nú í septembermánuði að búið er að selja húsin. Ratsjárstofnun átti ekki húsin heldur fjárfestingarfélagið Lýsing sem var þá búið að selja húsin beint fyrir framan nefið á sveitarstjórnarmönnum. Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra: 1. Hvernig var staðið að sölu eigna Ratsjárstofnunar á Gunnólfsvíkurfjalli, hverjum voru eignirnar seldar og hvert var söluverðið? 2. Var haft samráð við sveitarfélög í grennd um ráðstöfun eignanna og hugsanlega nýtingu þeirra?

Virðulegur forseti. Ég er spurð að því hér hvernig staðið hafi verið að sölu eigna Ratsjárstofnunar á Gunnólfsvíkurfjalli, hverjum voru eignirnar seldar og hvert var söluverðið. Ákveðins misskilnings gætir í fyrirspurninni. Þegar spurt er um eignir Ratsjárstofnunar á Gunnólfsvíkurfjalli er væntanlega átt við fasteignir á Bakkafirði - eins og ég líka skildi hv. þm. Þuríði Backman - sem Ratsjárstofnun var með í fjármögnunarleigu þegar stofnunin var rekin undir samningi við Bandaríkjamenn. Með öðrum orðum voru þessar fasteignir í eigu fjármögnunarfyrirtækis en ekki í eigu Ratsjárstofnunar eða Bandaríkjamanna. Við lok samnings Ratsjárstofnunar við Bandaríkjamenn í ágúst sl. voru fjármögnunarsamningar vegna þessara eigna gerðir upp og fasteignum skilað til eigenda þannig að þessar eignir komu ekki til kasta utanríkisráðuneytisins en við tókum við Ratsjárstofnun þann 15. ágúst sl. Því er sem sagt til að svara að Ratsjárstofnun hafði ekki með sölu þessara eigna að gera, enda ekki eigandi þeirra. Mér er því ekki ljóst hverjum eignirnar voru seldar og hvert var söluverð eignanna því að eins og fyrr sagði gilti fjármögnunarsamningur um þessar eignir. Í öðru lagi var spurt hvort haft hafi verið samráð við sveitarfélög í grennd um ráðstöfun eignanna og hugsanlega nýtingu þeirra. Því get ég ekki svarað, virðulegur forseti, þar sem Ratsjárstofnun var ekki eigandi umræddra fasteigna og hafði því hvorki með ráðstöfun né hugsanlega nýtingu þeirra að gera. Mér var hins vegar ljóst í sumar, þegar ég ferðaðist um Langanesbyggð í ágústmánuði sl. og átti þá m.a. fund með Birni Ingimarssyni, sveitarstjóra Langanesbyggðar, að menn hefðu nokkrar áhyggjur af þessum fasteignum. Ég fór einmitt á Bakkafjörð og sá þessar eignir. En vandinn er þessi, virðulegur forseti, að þær komu ekki til okkar kasta því að Ratsjárstofnun kemur ekki til utanríkisráðuneytisins fyrr en 15. ágúst og þessar fasteignir voru ekki í hennar eigu.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hæstv. utanríkisráðherra svörin. Ég verð að segja að ég lái ekki sveitarstjórnarmönnum og íbúum á Bakkafirði og á Þórshöfn að halda allan tímann sem ratsjárstöðin var starfrækt að utanríkisráðuneytið hefði eitthvað með íbúðarhúsin að gera. Það er þessi nýja stefna sem hefur verið tekin upp af stjórnvöldum undanfarin ár, þ.e. að koma húsnæði, hvort sem það eru skrifstofur eða annað húsnæði sem ráðuneyti eða stofnanir hvers ráðuneytis þurfa á að halda, yfir í fjármögnunarleigu eða kaupleigusamninga þar sem viðkomandi stofnun hefur ekkert með fasteignirnar að gera. Í þessu tilfelli átti fjárfestingarfélag þessi hús og því má segja að utanríkisráðuneytið hafi í sjálfu sér ekki haft með ráðstöfun þeirra að gera. Ég tel samt sem áður að ábyrgðin hafi legið hjá hæstv. ráðherra að reyna að minnsta kosti að hafa áhrif á það að íbúðarhúsunum á Bakkafirði yrði haldið til haga, að þau yrðu ekki seld með það sama, að minnsta kosti þar til fyrirsjáanlegt væri að þau nýttust ekki eins og sveitarfélagið 

Virðulegur forseti. Eins og ég gat um áðan fluttist Ratsjárstofnun og verkefni hennar ekki yfir til íslenska ríkisins fyrr en 15. ágúst sl. en fram til þess tíma var stofnunin á forræði Bandaríkjamanna. Þó að ég ætli ekkert að fullyrða um það geri ég ráð fyrir að ekki hafi komið sérstaklega til kasta utanríkisráðuneytisins að hafa þennan tiltekna hátt á varðandi þessar húseignir, þ.e. að þær skyldu vera í fjármögnunarleigu. Hvernig sem því er háttað er ljóst að Ratsjárstofnun átti ekki eignirnar og þess vegna runnu þær til sinna réttmætu eigenda þegar hætt var að nýta þær í þágu Ratsjárstofnunar. Ég veit ekki hvernig sölu þeirra var háttað. Aðalatriðið í þessu máli hlýtur hins vegar að vera það að þessar húseignir, þessi íbúðarhús, séu notaðar og standi ekki auðar, burt séð frá því hvernig eignarhaldi á þeim er háttað.

Hæstv. forseti. Ég hef lagt fram fyrirspurn til hæstv. heilbrigðisráðherra sem hljóðar svo, með leyfi forseta: Væntir ráðherra þess að þjónusta við aldraða, svo sem rekstur heimahjúkrunar og hjúkrunarrýma, færist til sveitarfélaganna á kjörtímabilinu? Ástæða þess að ég ber fyrirspurnina fram er sú að við höfum fengið nýjan heilbrigðisráðherra og það er áhugavert að heyra skoðanir hans og stefnu í jafnmikilvægum málaflokki sem þessum. Flutningur verkefna frá ríki til sveitarfélaga er vissulega eilíft umræðuefni og algengt er að stjórnmálaflokkarnir álykti á landsfundum um mikilvægi þess að fjölga verkefnum sveitarfélaga á kostnað ríkisins. Vitna má í stefnu Sjálfstæðisflokksins, með leyfi forseta: „Landsfundurinn telur að sveitarfélögin eigi að bera ábyrgð á nærþjónustu svo sem heilsugæslu, öldrunarþjónustu, hjúkrunarheimilum, heimahjúkrun og heimaþjónustu. Fundurinn leggur áherslu á að þessir málaflokkar verði fluttir heim í hérað sem fyrst.“ - Svo mörg voru þau orð. Þá má vitna í samþykktir frá Samfylkingunni, sem er hinn stjórnarflokkurinn, þar segir, með leyfi forseta, undir fjórða lið: „Flytja málefni aldraðra til sveitarfélaga. Þannig gefst tækifæri til að samþætta heimaþjónustu og heimahjúkrun.“ Miðað við þetta má vænta breytinga. Þess má geta að í tíð Framsóknarflokksins í þessum málaflokki lá nærri að á næstsíðasta kjörtímabili tækist að ná niðurstöðu og samkomulagi við sveitarfélögin um að þessi tilflutningur ætti sér stað. Á síðustu stundu gerðist eitthvað sem varð til þess að svo varð ekki. Hef ég grun um að stóru og öflugu sveitarfélögin á suðvesturhorninu hafi, þegar á reyndi, komið í veg fyrir það. Einnig má geta þess að fyrrv. heilbrigðisráðherra, Siv Friðleifsdóttir, skipaði nefnd til að endurskoða verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga og mögulega tilfærslu verkefna sem tengjast málefnum aldraðra. Sú nefnd er líklega að ljúka störfum um þetta leyti miðað við það sem kemur fram í erindisbréfi. Vissulega hlýtur það að verða veganesti þar sem um þverpólitíska nefnd er að ræða, veganesti fyrir hæstv. ráðherra í þessum mikilvægu málum.

Virðulegi forseti. Hv. 2. þm. Norðaust. spyr hvort ég vænti þess að þjónusta við aldraða, svo sem rekstur heimahjúkrunar og hjúkrunarrýma, færist til sveitarfélaganna á kjörtímabilinu. Eins og þingmanninum er kunnugt standa fyrir dyrum umfangsmiklar skipulagsbreytingar á stjórn um málefni aldraðra þar sem yfirumsjón málaflokksins, eins og hann er skilgreindur í lögum um málefni aldraðra, flyst frá heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu til félagsmálaráðuneytisins. Heilbrigðisþjónusta við aldraða verður engu að síður áfram á ábyrgð heilbrigðisráðuneytisins líkt og gildir um heilbrigðisþjónustu við landsmenn almennt. Á það þar með við um heimahjúkrun og heilbrigðisþáttinn í rekstri hjúkrunarrýma. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar frá því í maí sl. kemur fram að stefnt verði að því að færa ábyrgð á lögbundinni þjónustu við aldraða og fatlaða frá ríki til sveitarfélaga. Þar kemur einnig fram að tekju- og verkaskipting ríkis og sveitarfélaga verði endurskoðuð með það að markmiði að efla sveitarstjórnarstigið. Virðulegi forseti. Ég er talsmaður þess að efla sveitarstjórnarstigið og fela sveitarfélögum sem mesta sjálfsstjórn verkefna sem varða daglegt líf íbúa þeirra og teljast til nærþjónustu. Ég legg hins vegar áherslu á að sé farið út í slíkan verkefnaflutning verði að gera það heildstætt þannig að það sé til þess fallið að skýra ábyrgð, einfalda þjónustukerfið og bæta þjónustuna. Það tel ég að verði ekki raunin séu skyldir þjónustuþættir aðskildir og fluttir á milli stjórnsýslustiga í bútum. Hv. þingmaður spyr hvort ég vænti þess að heimahjúkrun við aldraða verði flutt til sveitarfélaganna á kjörtímabilinu. Ég hef ítrekað lýst þeirri skoðun að til þess að efla og bæta þjónustu inni á heimilum fólks sem þarf á stuðningi að halda sé æskilegt að hafa félagslega heimaþjónustu og heimahjúkrun á sömu hendi. Leiðir að því marki eru ýmsar færar. Ég er nú í viðræðum við nokkur sveitarfélög um samþættingu heimahjúkrunar og félagslegrar heimaþjónustu. Í Reykjavík er vinna í þessum efnum hvað lengst komin enda hófst hún snemma í sumar í tíð fyrri borgarstjórnarmeirihluta. Virðulegi forseti. Þjónusta á sviði heilbrigðis- og velferðarmála er mikilvæg forsenda velferðar landsmanna. Öllu máli skiptir að þjónustan sé fagleg, að hún sé veitt í samræmi við þörf hvers og eins, að framboð á þjónustu sé nóg og hún sé aðgengileg öllum. Ef þetta er tryggt tel ég ekki skipta máli hver veiti þjónustuna eða hvernig stjórnskipulaginu að baki sé háttað. Með þessu hugarfari kem ég að stjórnun heilbrigðismála í landinu, reiðubúinn að ráðast í skipulagsbreytingar og opinn fyrir öllum nýjum leiðum sem geta leitt til betri þjónustu frá því sem nú er. Markmiðið er að bæta þjónustu við fólk. Það er sama hvaða leiðir við förum að því markmiði ef góður árangur næst. Dæmin sanna að stjórnskipulagsbreytingar geta tekið óratíma samanber yfirfærslu málefna fatlaðra til sveitarfélaganna en sú umræða hefur staðið í mörg ár. Ég vil ekki að þeir sem þurfa á þjónustu að halda þurfi að bíða árum saman eftir breytingu á stjórnskipulagi ef unnt er að ráðast strax í að bæta þjónustuna eftir öðrum leiðum. Hvort rekstur heimahjúkrunar og hjúkrunarrýma muni flytjast til sveitarfélaganna á kjörtímabilinu eða ekki er í mínum huga ekki aðalatriðið heldur skiptir mestu máli að vel og skipulega verði staðið að slíkum tilflutningi, að þess sé gætt að sveitarfélögin séu tilbúin að taka við samþættri þjónustu við aldraða. Hér þurfa allir að vera samstiga. Ég tel ekki rétt að láta skipulagsatriði af þessu tagi koma í veg fyrir eða tefja þá samþættingu á þjónustunni við aldraða sem nauðsynleg er til að koma til móts við þarfir einstaklinganna. Fyrir mér er þjónustan við fólkið í fyrirrúmi. Ég vona að með þessu hafi ég veitt fullnægjandi svör við spurningu hv. þingmanns.

Virðulegi forseti. Ég verð að lýsa furðu minni á þessu svari hæstv. heilbrigðisráðherra. Hér spurði hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir einfaldrar og skýrrar spurningar, um hvort líklegt væri að málefnin færðust til sveitarfélaganna á kjörtímabilinu, þ.e. rekstur hjúkrunarrýma og heimahjúkrunin. Þetta er ekki flókin spurning. Það eru heil fjögur ár sem hæstv. ráðherra hefur í starfi ef hann situr út kjörtímabilið. Þetta var ekkert svar. Hæstv. ráðherra sagði bara: Ég er opinn fyrir öllu og það er ekki gott fyrir sjúklingana að bíða lengi, að aðalatriðið væri að veita góða þjónustu. Ég vil bara benda hæstv. ráðherra á að það er fullkomin samþætting verði málaflokkurinn fluttur. Þetta er stefna Sjálfstæðisflokksins og stefna fleiri flokka, stefna Framsóknarflokks og fleiri flokka. Ég vil bara ítreka fyrirspurnina. Mér finnst mjög spennandi að fá svar við henni. Ætlar ráðherrann að flytja málaflokkinn? Ég skil hann núna þannig að svarið sé nei. Er það rétt skilið hjá mér? Á ekki að flytja málaflokkinn?

Virðulegi forseti. Ég vil fagna ummælum hæstv. heilbrigðisráðherra og er fyllilega sammála honum í því efni að ekki sé eftir neinu að bíða í að gera þjónustu við aldraða enn betri en hún er nú þegar. Ég er fullkomlega sannfærð um það og er þeirrar skoðunar að þessi þjónusta eigi að vera á einni hendi til að koma í veg fyrir að einstaklingur eða einstaklingar falli á milli laga, á milli ríkis og sveitarfélaga. Ég er þeirrar skoðunar, sem er í takt við stefnuyfirlýsingu Sjálfstæðisflokksins sem hv. fyrirspyrjandi las upp úr, að nærþjónustunni sé betur fyrir komið á hendi sveitarfélaga. En fyrst og síðast er ég sammála ráðherranum í þeim efnum og fagna því að hann hafi þegar tekið til hendinni og sé að undirbúa umbætur og góð verk í þessum málaflokki.

Virðulegi forseti. Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar að ná megi árangri í því að ríki og sveitarfélög sameini krafta sína í heimahjúkruninni. Með því væri hægt að veita betri þjónustu með einni samhæfðri stjórn á því máli. Það má vera að skynsamlegt sé að flytja rekstur hjúkrunarrýma til sveitarfélaga. Ég vil þó leyfa mér að setja fyrirvara við það. Ég held að menn verði að nálgast þessi mál þannig að undir heilbrigðisráðuneyti heyri heilbrigðismál en ekki undir félagsmálaráðuneyti. Þótt lagt sé til í stjórnarfrumvarpi að málefni aldraðra fari til félagsmálaráðuneytis þá er það vegna þess að það er eðlilegt. En hjúkrunarþátturinn hlýtur að heyra undir heilbrigðisráðherra og ég sé ekki að það sé framför í að rugla því máli með óskýrari línum 

Hæstv. forseti. Ég segi eins og hv. þm. Siv Friðleifsdóttir, að mér fundust svörin frekar óljós miðað við það að stefna þessara tveggja flokka virðist skýr. Reyndar má segja að ræða hv. þm. Ragnheiðar Elínar Árnadóttur hafi verið skýrari en svör hæstv. ráðherra í þessum efnum. En ég tel mikilvægt, þar sem ég veit að hæstv. ráðherra á eftir að koma upp aftur, að hann kveði úr um hvort unnið verði að því að flytja þennan málaflokk yfir til sveitarfélaganna eða ekki. Ég ítreka það sem fram kom í fyrri ræðu minni, að ég tel að Sjálfstæðisflokkurinn, sem á þeim tíma hafði mikil völd hér á suðvesturhorninu og hefur reyndar enn í sumum sveitarfélögum, hafi í rauninni komið í veg fyrir að af þessu varð um árið þegar mikil vinna fór fram til þess að af því gæti orðið, að málefni aldraðra flyttust yfir til sveitarfélaganna. En ég minntist á nefnd áðan sem hæstv. ráðherra kannski þekkir til. Hún er um það bil að skila niðurstöðu þessa dagana. Það væri forvitnilegt að vita hvort hæstv. ráðherra þekkir til þess starfs og hvort ekki megi treysta því að hann muni gera mikið með niðurstöðu nefndarinnar í framhaldinu.

Virðulegi forseti. Hér hafa komið fram áhugaverðar ábendingar. Spurning hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur var hvort ráðherra ætlaði bara ekki að flytja málaflokkinn. Hún sagði að þetta væri svo einfalt og ráðherra hefði heil fjögur ár til að gera þetta. Nú er þetta þannig og hv. þm. Siv Friðleifsdóttir veit það auðvitað jafn vel og allir aðrir að ráðherra flytur ekki málaflokka si svona. Það er bara ekki gert. Við þekkjum að mikil umræða hefur verið í gegnum tíðina um að flytja hinu ýmsu málaflokka yfir til sveitarfélaga. En sem betur fer þarf tvo til að ná niðurstöðu í því. Ég hélt að þingheimur vissi þetta. Ef þetta væri svo einfalt þá hefði væntanlega eitthvað gerst hvað þetta varðar á síðustu 12 árum, mundi maður ætla, virðulegi forseti. Ég held að það sé rétt að menn tali um hlutina eins og þeir eru. Mér fannst hv. þm. bæði Ragnheiður Elín Árnadóttir og hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson gera það ágætlega. Ég held að það sé víðtæk samstaða um að nærþjónusta sé almennt betur komin hjá sveitarfélögunum, það sé almenna reglan. Við erum í þeirri stöðu eins og við þekkjum að sveitarfélögin á Íslandi eru vægast sagt misjöfn. Við erum með 50 manna sveitarfélag og við erum með 116 þúsund manna sveitarfélag. Ég býst fastlega við því að það sé eina ástæðan fyrir því að gengið hafi hægt í ýmsu sem snýr að því að færa verkefni á milli þótt pólitískur vilji sé fyrir því. Skýrt dæmi um þetta eru málefni fatlaðra sem ég held að menn hafi í áratug rætt um að færa á milli, til sveitarfélaga, en ekkert gengið eins og allir vita. Málið er ekki einfalt. Í mínum huga er hins vegar algjörlega ljóst að fólk getur ekki beðið eftir þessu. Þess vegna hóf ég strax undirbúning þess að samþætta þessa þjónustu. Hvers vegna? Vegna þess að fólkið getur ekki beðið og það 

Hæstv. forseti. Ég hef leyft mér að bera fram fyrirspurn til hæstv. heilbrigðisráðherra um bólusetningar gegn leghálskrabbameini. Fyrirspurnin hljóðar svo: Hefur ráðherra áform um að koma á bólusetningum gegn veiru sem valdið getur leghálskrabbameini? Síðan þessi fyrirspurn var lögð fram hefur ýmislegt gerst í þessu máli. Engu að síður er mjög mikilvægt að heyra svör hæstv. ráðherra um þetta mikilvæga málefni. Það hefur m.a. komið fram að heilbrigðisráðherra Bretlands, Alan Johnson, hefur tekið ákvörðun um að þar í landi verði hafin bólusetning gegn leghálskrabbameini. Það var tilkynnt í lok október. Þannig er að stúlkur á Englandi á aldrinum 12 til 13 ára verða bólusettar gegn veirunni sem valdið getur leghálskrabbameini. Stúlkur yngri en 18 ára verða bólusettar á næstu tveimur árum. Sóttvarnalæknir okkar, Haraldur Briem, hefur látið hafa eftir sér að það virðist skynsamlegt að byrja þessa bólusetningu áður en að stúlkur ná kynþroskaaldri til að fá sem besta vörn. Það er einmitt það sem ég hefði gjarnan viljað heyra hæstv. ráðherra greina frá að standi til á Íslandi. Eftir því sem ég best veit hefur ekki verið tekin endanleg ákvörðun um hvernig að þessu verði staðið en það sem ég hef heyrt frá hæstv. heilbrigðisráðherra finnst mér hafa verið jákvætt. Ég geri mér vonir um að fá svör sem verði í þá veru.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir hefur beint til mín fyrirspurn hvort ég hafi áform um að koma á bólusetningum gegn veiru sem valdið getur leghálskrabbameini. Eins og Alþingi mun kunnugt þá hefur nýlega verið sett á markað bóluefni gegn algengri veiru sem valdið getur leghálskrabbameini. Talið er að vörtuveirur sem nefnast HPV eða human papillomavirus séu orsök leghálskrabbameins að hluta og hafa miklar bólusetningarannsóknir átt sér stað víða um lönd, m.a. með þátttöku íslenskra lækna og sjúklinga. Sýking af völdum þessara vörtuveira er talin nokkuð algengur kynsjúkdómur með hæsta tíðni fyrir 25 ára aldur en algengi fer síðan lækkandi eftir að hærri aldri er náð. Hér á landi hefur náðst umtalsverður árangur í baráttunni gegn leghálskrabbameini með kerfisbundinni leit en hér greinast þó um 15 konur á hverju ári með sjúkdóminn. Það telst óneitanlega til mikilla tíðinda að hugsanlega megi bólusetja gegn krabbameini og hefur þetta orðið til mikillar umræðu í okkar nágrannalöndum. Á vegum sóttvarnaráðs er starfandi sérstök nefnd sem er að semja drög að leiðbeiningum sem lagðar verða fyrir ráðið með tillögum um aðgerðir hér á landi. Ráðið mun síðan kynna mér tillögur sínar. Ég vil einnig geta þess að á vegum Sóttvarnastofnunar Evrópu er verið að skoða málið mjög gaumgæfilega, bæði með tilliti til virkni og kostnaðarhagkvæmni. Í frumdrögum sem hafa verið kynnt kemur fram að lönd með lága tíðni leghálskrabbameins þurfi sérstaklega að skoða hvort og hvernig sé farið af stað með umfangsmiklar aðgerðir, svo sem að bólusetja heila árganga eða mjög stóra hópa. Ísland telst til þeirra landa þar sem tíðni leghálskrabbameins er hvað lægst. Því er full ástæða til að skoða málið vandlega. Ég mun því ekki taka frekari ákvörðun í málinu fyrr en nánari tillögur sérfræðinga okkar liggja fyrir.

Hæstv. forseti. Ég geri mér grein fyrir að vanda þarf til undirbúnings í máli eins og þessu og vil því leyfa mér að líta á svar hæstv. ráðherra sem jákvætt þannig að líkur séu á að af þessu geti orðið þótt ákvörðunin liggi ekki fyrir. Ég ítreka að ég tel þetta stórt mál og mjög mikilvægt að sé þess nokkur kostur verði farið út í skipulagðar bólusetningar á ungum stúlkum eins og Bretar virðast hafa tekið ákvörðun um að gera. Vissulega kostar það peninga en heilbrigðiskerfið kostar mikla fjármuni. Með því að fara þessa leið væri unnið mikið forvarnastarf fyrir utan það að hægt væri að bjarga konum frá því að fá krabbamein sem oft getur dregið þær til dauða. Ég tek orð hæstv. ráðherra þannig að hann sé jákvæður gagnvart þessu þótt ég hefði kannski kosið að fá meira afgerandi svör. Ég mun halda þessu máli gangandi og spyrja hæstv. ráðherra nánar út í það síðar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og þann áhuga sem hv. þingmaður sýnir þessu máli. Þetta er allt satt og rétt sem hv. þingmaður sagði um mikilvægi málsins. Þetta er eitt af því sem við getum kallað forvarnir eða fyrirbyggjandi aðgerðir og ég er að skoða það sérstaklega í samræmi við þær áherslur sem ég hef lagt og kallað „heilsustefnu“. Þetta er bara einn af þeim liðum, nokkuð sem við getum kallað hefðbundnar forvarnir og sömuleiðis fyrirbyggjandi aðgerðir. Varðandi þetta og ýmislegt annað sem okkur er mögulegt núna en var ekki áður veit ég að hv. þingmaður er alveg sammála mér um að það skiptir máli að fara gaumgæfilega yfir málið með færustu sérfræðingum. Þannig mun ég vinna þetta en ég fagna því að hv. þingmaður tekur málið hér upp og sýnir því þann áhuga sem hér kom fram.