arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (EmJ): Hv. alþingismenn. Þetta þing er nú á enda. Raddir hafa heyrzt um það, að seta þess væri úr hófi löng, og vinnubrögð þess hafa verið gagnrýnd. Um allt slíkt má deila. Þingið hefur setið 193 daga, eða 41 degi skemur, en síðasta þing, en þá er frá talið þinghlé, er gefið var frá 21. des. til 3. febr. Þetta þing hefur haft til meðferðar mörg gagnmerk mál og þýðingarmikil. Ég skal ekki fara út í að rekja þau hér, en eitt þeirra vildi ég þó mega nefna, þ. e. lögin um útflutningssjóð o. fl. Þó að menn kunni að greina á um lögin, eins og frá þeim hefur nú verið gengið, er hitt, að ég ætla, óumdeilt, að lausn þess vanda, sem þessum lögum er ætlað að leysa, er eitt hið þýðingarmesta og örlagaríkasta vandamál fyrir alla íslenzku þjóðina, sem nú er glímt við, og hefur raunar verið það um alllangt skeið. Veltur því á miklu, að þessu máli verði tekið með skilningi af þeim, sem við það eiga að búa, en það er raunar alþjóð. Ætlunin var, að frá þessu máli yrði gengið fyrr en varð, en vegna margra vandasamra atriða, er leysa þurfti í því sambandi, tókst það ekki fyrr en þetta. Er það kannske m. a. orsök í hinu langa þinghaldi. En það þarf út af fyrir sig ekki að undra, þó að þetta flókna og erfiða mál tæki mikinn tíma. Ég vil svo þakka hv. þingmönnum öllum fyrir vinsamlegt samstarf, fyrir umburðarlyndi, sem þeir hafa sýnt mér, og fyrir hjálpsemi og fyrirgreiðslu, er ég hef notið af þeirra hálfu. Ég vil þakka skrifurum þingsins og öllu starfsfólki fyrir gott starf og ánægjulega samvinnu. Utanbæjarþingmönnum vil ég óska góðrar heimferðar og heimkomu og öllum hv. þingmönnum velfarnaðar og blessunar og að við megum allir hittast heilli að hausti, þegar Alþingi tekur til starfa á ný.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér fyrir hönd þingmanna að þakka þau fögru orð og góðu óskir, sem hæstv. forseti beindi til okkar. Það er kunnugt mál, að hæstv. forseti sameinaðs þings og ég erum ekki sammála um allt, og virtist mér það nú koma fram í fáum orðum, sem hann sagði um síðasta deilumál Alþingis. En það vona ég, að hæstv. forseti geti verið mér og öllum öðrum þingmönnum sammála um, að hann hefur verið prýðilegur forseti, réttlátur og röggsamur, og fyrir það leyfi ég mér að færa honum þakkir. Ég veit ég mæli fyrir hönd allra þingmanna, þegar ég bið honum og ástvinum hans allrar blessunar og læt í ljós þá ósk og von, að við megum hitta hann heilan hér, þegar við komum saman að nýju. Vil ég leyfa mér að biðja hv. alþm. að rísa úr sætum og staðfesta þar með ummæli mín. 
            

Forseti (EmJ) : Ég vil þakka hv. þm. G-K. fyrir vinsamleg og hlý orð í minn garð og öllum hv. þm. fyrir að hafa tekið undir þau.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Undanfarin ár hefur verið innheimtur með álagi vörumagnstollur og einnig verðtollur. Enn fremur hafa verið í gildi undanþágur frá tollum fyrir tilteknar vörutegundir. Í þessu frv. er gert ráð fyrir að framlengja þau ákvæði, sem gilt hafa áður um þetta efni og er þeirra að leita í hinum þremur aðalgreinum frv. Þetta mál er svo gamalkunnugt, að ég sé ekki ástæðu til þess að rekja það nánar, aðeins taka fram, að þetta frv. er orðrétt eins og gildandi lög um þetta efni, að ártalinu einu breyttu. Leyfi ég mér að óska eftir, að málinu verði vísað til hv. fjvn. að lokinni 1. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Í þessu frv. er lagt til að framlengja fyrir árið 1959 ákvæði, sem gilt hafa nú um sinn varðandi viðaukagjald af benzíni og álag á bifreiðaskatt og hjólbarða og gúmmíslöngur. Ég sé ekki ástæðu til að hafa aðra framsögu um þetta mál, en að greina frá því, að hér er um óbreytt ákvæði að ræða frá því, sem verið hefur, en legg til, að málinu verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er ekki stórt, en getur eigi að síður haft töluverða þýðingu, ef um það er að ræða að flytja út hross í framtíðinni. Þessi hv. deild samþykkti á s. l. þingi, að tímatakmarkið væri bundið við 1. des., að það væri heimilt að flytja út hross frá 1. júní til 1. des., en af einhverjum óskiljanlegum ástæðum var þessu breytt í Ed. og tímatakmarkið bundið við 1. nóv. Þeir, sem um þessi mál hafa mest að gera, kunnugastir eru þeim, hafa eigi að síður óskað eftir, að heimildin væri a. m. k. til 1. des. Má þar nefna Búnaðarfélag Íslands, ráðunaut í hrossarækt, Gunnar Bjarnason, yfirdýralækninn og búnaðarþing. Nú munu, ef til vill einhverjir segja: Þetta skiptir ekki verulegu máli, hvort tímatakmarkið er 1. nóv. eða 1. des., því að það er ekki um það að ræða að flytja út hross að neinu marki, hvorki í nútíð né framtíð. En þeir, sem fara með slíkar fullyrðingar, vita ekki, hvað þeir eru að segja. Ég get að vísu ekkert fullyrt um það, hvort verður mögulegt að flytja út hross í stórum stíl í framtíðinni, en ég vil eigi að síður upplýsa, að þetta hefur aukizt mjög núna í seinni tíma. Fyrir 2–3 árum var ekki um neinn hrossaútflutning að ræða, sem teljandi væri, á s. l. ári var það þó nokkuð, en á þessu ári munu fara út nærri 400 hross og núna um næstu mánaðamót fara með einu skipi um 250. Ég verð að segja, að ef framhald gæti orðið á þessu, væri um þarft fyrirtæki að ræða, bæði til þess að skapa okkur auknar gjaldeyristekjur og til þess að létta á kjötmarkaðnum innanlands, og ég tel, að það beri að vinna að þessum málum af fullum krafti. Sem betur fer, er talsverður áhugi ríkjandi, sérstaklega í Þýzkalandi, Vestur-Þýzkalandi, fyrir íslenzku hrossunum og þar eru dugandi kaupsýslumenn, sem vilja talsvert á sig leggja til þess að koma hrossunum í verð, ekki aðeins í Vestur-Þýzkalandi, heldur flytja þau út þaðan til Hollands, Belgíu, Frakklands, Ítalíu og jafnvel Spánar. Íslenzku hrossin munu nú hafa numið land í öllum þessum löndum, sem ég áðan nefndi. Þetta gefur nokkrar vonir. En eins og kunnugt er, þá er helzt um það að ræða að flytja út hross seinni part sumars eða að hausti til og verði þetta gert að nokkru marki í framtíðinni, verður það að gerast á þann hátt, sem er eðlilegastur og hagkvæmastur, þannig að til þess verði leigt sérstakt skip, sérstaklega útbúið til gripaflutninga og þá er hægt að segja, að á sómasamlegan hátt sé búið að gripunum á leiðinni yfir hafið og þá munum við ekki standa í neinu stríði við Dýraverndunarfélagið eða þá, sem telja sig sérstaka málsvara dýranna. Það er líka nauðsynlegt, og ég tel, að það sé miklu eðlilegra að breyta lagabókstaf, sem er óeðlilega þröngur, heldur en eiga alltaf undir högg að sækja með undanþágur, sem er vafasamt samkvæmt lagabókstafnum, hvort heimilt er að veita. Þessi hv. deild hafði réttan skilning á málinu á s. l. þingi og hefur það vitanlega enn og gerist því sízt þörf að halda langa ræðu um málið hér. Ég vil vænta þess, að hv. Ed. fallist á þá sjálfsögðu og nauðsynlegu leiðréttingu á l., sem felst í þessu frv. Ég vil svo óska þess, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er þess eins efnis, að ríkisstj. sé heimilað að innheimta skemmtanaskatt með sama álagi og verið hefur á undanförnum árum. Að þessu hníga hin sömu rök og áður, að félagsheimilasjóður og aðrir þeir aðilar, sem skattsins njóta, séu sízt ofhaldnir af þeim fjárhæðum, sem þeir fá af þessum skatti. Þetta gildir að sjálfsögðu ekki síður nú en áður, þar sem verðgildi peninga hefur rýrnað. - Fjhn. hefur athugað þetta frv, og lögðu allir viðstaddir nm. til, að frv. yrði samþykkt.



Herra forseti. Það er ekki til þess að andmæla þessu frv., að ég hef kvatt mér hljóðs. Ég tel frv. sjálfsagt og réttmætt. En ég vildi gjarnan, að n. kynnti sér, hvernig hagur félagsheimilasjóðs stendur í dag og þær upplýsingar lægju fyrir hér við síðari umr. Mér finnst nauðsynlegt að fá að vita, hvort félagsheimilasjóður getur rækt sína skyldu, eins og til er ætlazt og vænti þess, að hv. n. geti fengið þessar upplýsingar fyrir 3. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er um heimild fyrir ríkisstj. til að innheimta ýmis gjöld 1959 með viðauka. Frv. er nákvæmlega shlj. lögum, sem gilda fyrir það ár, sem nú er að líða. Málinu var vísað til fjhn., og liggur álit hennar fyrir á þskj. 43. Eins og þar kemur fram, eru nm. sammála um að mæla með því, að frv. verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls kvaddi sér hljóðs hv. þm. V-Sk. (JK) og óskaði eftir því, að nokkurra upplýsinga yrði aflað um afkomu félagsheimilasjóðs. Ég hef talið sjálfsagt, að orðið yrði við þessum tilmælum og hafa verið gerðar ráðstafanir til þess, að þessar upplýsingar geti legið fyrir mjög bráðlega, sennilega ekki síðar, en n.k. fimmtudag. En þar sem þær eru ekki fyrir hendi nú, vildi ég óska þess við hæstv. forseta, að hann frestaði nú umr. og héldi henni ekki áfram, fyrr en þessar umbeðnar upplýsingar liggja fyrir.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti ( HA ) : Forseta Nd. hefur borizt svo hljóðandi bréf frá hv. 2. þm. Reykv.: „Sökum þess að ég er á förum til útlanda, óska ég þess, að varamaður minn, Ásgeir Sigurðsson, taki sæti á Alþingi, meðan ég er fjarverandi. Björn Ólafsson.“ Kjörbréf hv. varaþingmanns, Ásgeirs Sigurðssonar, hefur áður verið rannsakað og samþykkt, og tekur hann nú sæti hv. 2. þm. Reykv. Forseti (JPálm): Tekið er fyrir eina málið, sem er á dagskránni, rannsókn kjörbréfs. Mér hefur borizt svo hljóðandi bréf frá hæstv. forseta Nd.: „Neðri deild, 9. jan.1959. Halldór Ásgrímsson, 2. þm. N-M., hefur í dag sent mér svo hljóðandi bréf: „Þar sem ég verð fjarverandi næstu tvær vikur vegna sérstakra anna heima fyrir, leyfi ég mér, með skírskotun til 3. mgr. 144. gr. l. nr.80 1942, um kosningar til Alþingis, að óska eftir því, að varamaður, Tómas Árnason deildarstjóri, taki sæti á Alþingi í forföllum mínum.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fara fram í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Einar Olgeirsson. Til forseta sameinaðs þings.“ Hér liggur fyrir kjörbréf þessa varamanns, og þarf hv. kjörbréfanefnd að taka það til athugunar. Vil ég gefa fundarhlé í fimm mínútur, á meðan nefndin lítur á kjörbréfið. Fundarhlé.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér liggja fyrir nokkrar upplýsingar um stöðu félagsheimilasjóðs, sem óskað hefur verið eftir að yrðu gefnar hér í d. í sambandi við afgreiðslu þessa máls. Skv. upplýsingum fræðslumálaskrifstofunnar var staða félagsheimilasjóðs um síðustu áramót að loknum úthlutunum þá vegna skemmtanaskattshluta sjóðsins fyrir árið 1957 sú, að ógreidd áætluð þátttaka í byggingarkostnaði þeirra félagsheimila, sem þá voru í smíðum eða ekki að fullu gert upp fyrir, nam 4.3 millj. Kostnaður við smíði félagsheimila á þessu ári er áætlaður 9 millj. kr. og áætluð þátttaka sjóðsins í þeim kostnaði 3.6 millj. kr. Áætluð fjárþörf sjóðsins, til þess að hann geti gert upp að fullu áætlaða þátttöku í byggingarkostnaði félagsheimila þeirra, sem að framan er minnzt á, þ.e.a.s. þeirra, sem óuppgert var fyrir í árslok 1957 og þeirra, sem byggð hafa verið á þessu ári, næmi því í desember n.k. 8 millj. kr. En nettóupphæð innheimts skemmtanaskatts árið 1957 nam 5 millj. 799 þús. kr., og þetta er sú upphæð, sem kom til skipta. Þá áætlar fræðslumálaskrifstofan, að nettóupphæð skemmtanaskatts á þessu ári nemi 5.8 millj. og hluti félagsheimilasjóðs yrði þá 2.9 millj. Þegar þeirri upphæð hefur verið úthlutað, næmi ógreidd áætluð þátttaka í byggingarkostnaði þeim, sem fyrr er frá greint, 5.1 millj. kr. eða þar um bil. Hagur sjóðsins hefði því gagnvart þeim, sem reisa félagsheimili, versnað um 800 þús. kr. á árinu. Þá upplýsir fræðslumálaskrifstofan, að sú lagabreyting, sem gerð var á lögum um félagsheimili í maí 1957, hafi fram að þessu engin áhrif haft á hag sjóðsins, þar sem engin verkalýðsfélög eða búnaðarfélög sérstaklega hafa æskt styrkja úr sjóðnum fram að þessu, hins vegar sé vitað, að undirbúningur sé hafinn um byggingu félagsheimila verkalýðsfélaga í þrem kaupstöðum.



Herra forseti. Ég þakka frsm. þær upplýsingar, sem hann hefur gefið um ástand félagsheimilasjóðs. Þessar upplýsingar sýna, að ástand sjóðsins er mjög bágborið. Það vantar um 800 þús. kr. - eða afkoman er um 800 þús. kr. lakari í árslok s.l. á móts við það, sem var árið áður. Þó er aðgætandi, að ekki eru komnar til framkvæmda að neinu leyti þær breytingar, sem gerðar voru á lögunum um félagsheimilasjóð á þinginu 1957, að því er frsm. upplýsti, en eins og kunnugt er, þá var ákveðið á Alþingi að fjölga stórlega þeim aðilum, sem eiga aðgang að sjóðnum. Það var spá okkar ýmissa þá, að þetta mundi rýra stórkostlega möguleika sjóðsins til þess að fullnægja sínum skyldum. Þessi spá virðist hafa rætzt, að vísu ekki komið til framkvæmda enn þá, eins og það verður, en það sjá allir, hvert stefnir, ef þessu heldur áfram. Ég er sannfærður um það, að niðurstaðan verður sú, að félagsheimilin í sveitum landsins verða út undan í framtíðinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með þessu frv. er farið fram á að framlengja fyrir árið 1959 nokkur gjöld, sem innheimt voru fyrir yfirstandandi ár og árið 1957 raunar líka, þ.e. viðaukagjöld af benzíni og bifreiðaskatti. Þar sem hér er um framlengingu að ræða og gert ráð fyrir alveg óbreyttum ákvæðum og áður hafa verið í gildi, sé ég ekki ástæðu til að hafa um þetta lengri framsögu, en geta þess eða minna á það, að málið komi frá hv. Ed., og legg ég til, að það verði látið ganga til hv. fjhn. deildarinnar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál er komið hingað frá hv. Nd., en það fjallar um að framlengja nokkra viðauka á ríkissjóðstekjur, sem innheimtir hafa verið undanfarin ár og ekki gert þar ráð fyrir neinni breytingu, aðeins að framlengja fyrir árið 1959. Ég vil leyfa mér að óska, að málinu verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á síðasta þingi flutti ég frv. um breyt. á l. um dýralækna, samhljóða frv. því, sem hér liggur fyrir. Það hlaut meðmæli hv. landbn. í þessari d. og var samþykkt í þessari hv. d. óbreytt. En í hv. Ed. var málinu vísað frá með rökst. dagskrá. Ég hef því leyft mér að bera þetta frv. fram enn að nýju. Ástæður fyrir því eru þær sömu sem ég gerði grein fyrir við flutning málsins í fyrra. Efni frv. er það, að lagt er til, að dýralæknisumdæmi Austurlands verði skipt í tvö umdæmi, þ. e. Austurlandsumdæmi, sem nái yfir Norður-Múlasýslu, Seyðisfjörð, Neskaupstað og Suður-Múlasýslu að Berufirði, og Hornafjarðarumdæmi, sem nái yfir Austur-Skaftafellssýslu og Búlandshrepp og Geithellnahrepp í Suður-Múlasýslu. Að undanförnu hefur sú þróun átt sér stað, að fjölgað hefur verið við og við umdæmum dýralækna hér á landi. En það er ótvírætt, að dýralæknisumdæmi Austurlands er nú hið langvíðáttumesta allra dýralæknisumdæma í landinu. Það nær frá Langanesi að Skeiðarársandi, og er einum dýralækni, sem hefur aðsetur á Egilsstöðum, ætlað að veita fullnægjandi þjónustu á öllu þessu svæði. Reynslan hefur sýnt, að það er einum manni ofvaxið að veita þá þjónustu á þessu sviði, sem bændur telja sér brýna þörf á að geta notið. Einkum er það svo, að eftir því sem meiri alúð er lögð við búfjárrækt og bændur stefna að því marki að fá sem mestar afurðir af hverjum einstaklingi búfjárins, eftir því reynist það tilfinnanlegra, ef ekki er auðið að ná til dýralæknis og bægja frá dyrum sjúkdómum, sem oft vilja herja í búfé bænda. Þörfin á þessu sviði vex þó sérstaklega, þegar lögð er stund á mjólkurframleiðslu. En nú hagar svo til á Hornafirði, að á síðustu árum hefur verið reist þar mjólkurbú, og fer mjólkurframleiðsla mjög ört vaxandi í héraðinu. Bændafundir í Austur-Skaftafellssýslu hafa gert samþykktir í þessu máli og óskað þess eindregið, að sú breyt. fengist lögfest á skipun dýralækna, sem farið er fram á með þessu frv. Ég mun nú ekki fara fleiri orðum um þetta mál, en vænti þess, að þessi hv. d. taki málinu vel nú eigi síður en á síðasta þingi. Ég legg til, að málinu verði vísað til hv. landbn. og til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur athugað frv. og borið það saman við gildandi lög um þingsköp Alþingis. Meiri hl. n. mælir með því, að það verði samþ. óbreytt. Minni hl. mun ekki vera því andvígur, en hefur skilað sérstöku nál. Nál. eru á þskj. 70 og 72. Að öðru leyti get ég látið mér nægja að vísa til nál. á þskj. 70.



Með vísun til umræðna hér á Alþingi í dag og að stjórnarflokkarnir telja nauðsyn bera til, að málið nái fram að ganga nú þegar, vilja sjálfstæðismenn ekki tefja fyrir því og mun ég því ekki halda neina framsöguræðu um málið, en vísa til nál. á þskj. 72.



Þar sem samkomulag hefur náðst um að afgreiða mál þetta hér á Alþingi í dag, sé ég ekki ástæðu til að hindra það.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, felur í sér tvær meginbreytingar á gildandi lagaákvæðum um eftirlit með skipum. Það er í fyrsta lagi, að gert er ráð fyrir því að fella niður ákvæði í lögum um svonefnda almenna aukaskoðun fiskiskipa, því að það er þegar orðið þannig í framkvæmd, að þessi aukaskoðun hefur fallið saman við aðalskoðunina, sem fer fram árlega og hefur það því í rauninni ekki neina eðlilega þýðingu lengur að hafa þetta ákvæði í lögum. En hitt atriðið, sem er aðalatriðið í þessu frv., er það, að gert er ráð fyrir að breyta lögunum þannig að fella niður gjaldskrána, sem hefur verið bundin í lögunum, fella hana út úr lögunum sjálfum, en gera hins vegar ráð fyrir því, að gjaldskrá vegna skipaskoðunar verði sett með reglugerð og ákveðin af ráðherra, eftir því sem ástæður þykja til á hverjum tíma. Það hefur komið mjög greinilega í ljós, að tekjur vegna skipaskoðunarinnar eru fjarri því að vera eins miklar og útgjöld þessarar stofnunar. En það var upphaflega til þess ætlazt, að ekki yrði verulegur halli á þessari stofnun. En m. a. vegna þess, að skipaskoðunargjöldin eru bundin í lögunum sjálfum, hefur þetta þótt svo torvelt eða seinvirkt til breytinga, að þetta hefur dregizt mjög aftur úr, miðað við þann tilkostnað, sem orðinn er á rekstri stofnunarinnar. Þannig var það t. d., að árið 1956 reyndust útgjöld stofnunarinnar 678 þús. kr., en tekjur af skipaskoðunargjöldum 199 þús., og 1957 reyndust gjöld hjá stofnuninni vera 769 þús. kr., en tekjur 194 þús. kr., en eins og segir í grg. frv., þykir rétt, að tekjur af skipaskoðun og skipaeftirliti standi nokkurn veginn undir kostnaði hjá þessari stofnun. Það liggur því fyrir að hækka skipaskoðunargjöld allverulega og þykir það á engan hátt óeðlilegt né ætti að íþyngja neitt sem heitir útgerðinni í landinu, þó að þetta sé jafnað. En það hygg ég, að sú nefnd muni komast að raun um, sem athugar málið, að það er eðlilegt að gera þessa breytingu á þessum ákvæðum. Sem sagt: aðalatriði frv. er það að taka gjaldskrána út úr lögunum og gera þetta að reglugerðaratriði og verði þá miðað við það, að tekjurnar verði því sem næst eins miklar og útgjöldin eru hjá þessari stofnun. Ég vil svo leyfa mér að leggja til að, að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til sjútvn. til fyrirgreiðslu.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem gengið hefur í gegnum báðar þd., var upphaflega aðeins breyt. á einum mánaðardegi um heimild til útflutnings hrossa, en hv. Ed. hefur látið prenta upp öll l., eins og þau eru, með nokkrum breyt., sem felast í 2. gr. Ég skal taka það fram, að þó að hér sé talað um atvmrh., var orðinn nokkur ruglingur á því, hver er atvmrh., og landbn. gerir ráð fyrir því, að þetta muni alltaf heyra undir landbrh., hver sem hann er. Breyt., sem hér er aðallega um að ræða, eru þær, að það skuli þurfa sérstök gripaflutningaskip til að flytja út hross á frá 1. okt. til 1. des., og látum það nú vera. En þó að svo sé, að á þessari 2. gr., sérstaklega seinni málsgr., sé heldur klúðurslegt orðalag, sem er ekki óvanalegt frá hv. Ed. í landbúnaðarmálum, þá leggur landbn. samt til að láta þetta frv. fljóta eins og það er, af því að það muni ekki verða samkomulag um efnisbreyt. á því.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með þessu frv. er lagt til, að framlengd verði ákvæði um tekjuöflun, sem sett voru með l. nr.100 1948, um dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna, með þeim breyt., sem gerðar hafa verið á þeim, m.ö.o.: að framlengd verði þau ákvæði, sem nú eru í gildi. Ég sé ekki ástæðu til að færa fram um þetta efni frekari skýringar, en óska eftir, að málinu verði vísað til hv. fjhn, að lokinni þessari 1. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv., sem hér liggur fyrir, er shlj. l., sem nú gilda fyrir yfirstandandi ár. Breyt. er sú ein, að þessu frv. er ætlað að gilda fyrir næsta ár, 1959. Þessi lög um heimild fyrir ríkisstj. að innheimta ýmis gjöld með viðauka hafa verið framlengd allmörg ár. Ég man ekki, hvenær þessi lög voru fyrst sett, en það eru orðin allmörg ár síðan. N. athugaði frv. og bar það saman við þau lög, sem nú gilda um þetta efni og leggur einróma til, að frv. verði samþykkt.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þegar frv. til l. um breyt. á l. nr. 33 frá 1958, um útflutningssjóð o.fl., var til 2. umr, í þessari hv. d. á s.l. vori, eftir að frv. hafði farið í gegnum Nd., gaf ég svo hljóðandi yfirlýsingu hér í deildinni: „Ég hef verið að því spurður utan funda af hv. 1. minni hl. fjhn., hvort ekki sé nauðsynlegt að taka fram í 53. gr. frv., að slysadagpeningar skv. 36. gr. tryggingalaga skuli hljóta álag á sama hátt og lífeyrisbætur. Vegna þessa vil ég taka fram, að ef svo kann að reynast, en það er ekki fullrannsakað, þá lýsi ég því yfir, að það verður leiðrétt á tiltækilegan hátt.“ Nú hefur þetta mál verið rannsakað og niðurstaðan er sú, að til þess að álagið geti tekið til slysadagpeninga og dánarbóta, þegar um er að ræða dauðaslys lögskráðra sjómanna, svo og sjúkradagpeninga og fæðingarstyrks, er nauðsynlegt að taka það fram í l. sjálfum. Það frv., sem hér liggur fyrir, er borið fram í því skyni að fullnægja þeirri yfirlýsingu, sem ég gaf í þessari hv. d. á s.l. vori og ég þegar hef lesið upp. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á seinasta þingi var sett löggjöf um aðstoð við vangefið fólk. Í þeirri löggjöf var gert ráð fyrir ákveðinni fjáröflun til þess að reisa stofnanir fyrir vangefið fólk. Með rekstur slíkra stofnana, er þessum sjóði ekki ætlað að hafa neitt að gera. Í þessu frv. er lagt til, að inn í 4. gr. l. bætist heimild til þess að mega verja fé úr styrktarsjóði vangefinna, einnig til endurbóta á stofnunum fyrir vangefið fólk, en það getur leikið á nokkur vafi, hvort það sé heimilt samkvæmt gildandi lögum. Það eru stofnanir á höndum einstaklinga, sem inna af hendi þjónustu fyrir vangefið fólk, og við erum þannig á vegi stödd með hin opinberu hæli fyrir vangefna, að þau geta ekki tekið við nándar nærri öllum, sem hælisvistar þurfa, og því má það ekki koma fyrir, að þessi hæli, sem eru nú rekin af einstaklingum eða félagasamtökum, hætti sinni starfsemi. En ekki er vissa fyrir því, að starfsemin haldi áfram, nema hægt sé að endurbæta þessar stofnanir með aðstoð, t.d. úr styrktarsjóði vangefinna, og blasir það raunar við, að það er bráð nauðsyn að koma þar hjálpandi til, og við teljum, að það sé eðlilegt, að sjóðurinn fái þá heimild til þess að veita slíka nauðsynlega aðstoð. Ég held, að það sé alveg óþarft að skýra þetta frv. með fleiri orðum. Það er sem sé eingöngu farið fram á það, að í viðbót við 4. gr., þar sem heimilað er samkv. gildandi l. að verja fé sjóðsins til þess að reisa stofnanir fyrir vangefið fólk, komi nú inn í gr.: og til endurbóta á slíkum stofnunum. Þetta er 1. umr. Ég legg til, að málinu verði vísað að lokinni umr. til hv. heilbr.- og félmn.