Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Umræðurnar verða sendar út í útvarpi og sjónvarpi. Þær fara þannig fram að hver þingflokkur fær 22 mínútur til umráða sem skiptast í þrjár umferðir, 10 mínútur í fyrstu umferð og 6 mínútur í annarri og síðustu umferð. Kristján Pálsson, 8. þm. Reykn., utan flokka, hefur 11 mínútur og talar síðastur í fyrstu umferð. Röð flokkanna verður þessi í öllum umferðum: Samfylkingin, Sjálfstæðisflokkur, Vinstri hreyfingin -- grænt framboð, Framsóknarflokkur og Frjálslyndi flokkurinn. Ræðumenn flokkanna verða: Fyrir Samfylkinguna talar í fyrstu umferð Bryndís Hlöðversdóttir, 9. þm. Reykv., í annarri umferð Einar Már Sigurðarson, 4. þm. Austurl., en í þriðju umferð talar Lúðvík Bergvinsson, 6. þm. Suðurl. Fyrir Sjálfstæðisflokk tala í fyrstu umferð Árni R. Árnason, 11. þm. Reykn., og Ásta Möller, 19. þm. Reykv., í annarri umferð Þorgerður K. Gunnarsdóttir, 5. þm. Reykn., en í þeirri þriðju Einar K. Guðfinnsson, 1. þm. Vestf. Ræðumenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs verða í fyrstu umferð Ögmundur Jónasson, 13. þm. Reykv., í annarri umferð Þuríður Backman, 5. þm. Austurl., en Árni Steinar Jóhannsson, 6. þm. Norðurl. e., í þriðju umferð. Fyrir Framsóknarflokk talar Halldór Ásgrímsson utanríkisráðherra í fyrstu umferð, í annarri Siv Friðleifsdóttir umhverfisráðherra, en í þriðju umferð Magnús Stefánsson, 2. þm. Vesturl. Fyrir Frjálslynda flokkinn tala í fyrstu umferð Sverrir Hermannsson, 18. þm. Reykv., en Guðjón A. Kristjánsson, 4. þm. Vestf., í annarri og í þriðju umferð.

Herra forseti. Góðir landsmenn. Undanfarna mánuði hefur mikil hreyfing verið á fylgi flokkanna og margt bendir til þess að nú fari í hönd tímabil breytinga og uppstokkunar. Samstarf núverandi stjórnarflokka er gengið sér til húðar. Kjósendur kalla eftir nýju fólki og nýrri stefnu til að takast á við þau framtíðarverkefni sem við blasa. Síðustu ár hafa verið ár breytinga hér heima og á alþjóðavettvangi. Hröð tækniþróun og aukið viðskiptafrelsi hafa umbreytt samfélögunum um allan heim og Ísland er engin undantekning í því. Íslenska þjóðin þarfnast stjórnvalda sem hafa burði og vilja til að takast á við þessar breytingar sem kunna að nýta sér þau fjölmörgu tækifæri sem skapast fyrir land og þjóð í þessu umhverfi á sama tíma og þau taka á því óréttlæti sem óneitanlega er fylgifiskur, eins og aukinni misskiptingu gæðanna. En ríkisstjórnin hefur gert hið þveröfuga. Hún hefur aukið misskiptinguna. Hún hefur hækkað skatta á einstaklinga og aukið mest byrðarnar á þá sem minnstar tekjur hafa. Lífeyrisþegar sem lifa af bótum einum borga nú heil mánaðarlaun sín í skatta en voru skattlausir allt til þess tíma er ríkisstjórn Framsfl. og Sjálfstfl. tók við. Á sama tíma lækkar ríkisstjórnin skatta á hátekjumenn og stóreignafólk og tekjuhæstu fyrirtækin. Og það dugir ekki fyrir ráðherra ríkisstjórnarinnar að skjóta sífellt sendiboðana og halda því fram að fréttastofur eða félagasamtök sem halda fram staðreyndum málsins fari með rangt mál. Tölurnar tala sínu máli og fólkið skynjar aukna skattbyrði í heimilisbókhaldi sínu. Svona hefur ríkisstjórnin nýtt þau tækifæri sem hún hefur til tekjujöfnunar með skattkerfinu. En það felast líka tækifæri í því að stokka upp það fyrirkomulag sem við búum við í sjávarútvegi. Samfylkingin hefur ein stjórnmálaflokka lagt fram heildstæðar tillögur um það á hvern hátt megi vinda ofan af því óréttlæti sem hefur þrifist í skjóli núverandi stjórnarflokka, óréttlæti sem birtist í úthlutun kvótans og sérfyrirgreiðslu fárra útvalinna á kostnað almennings og einkum þeirra sem búa í sjávarbyggðum landsins. Það verður engin sátt um stjórnkerfi fiskveiða fyrr en eignarhaldsfyrirkomulagið á kvótanum verður afnumið og núverandi stjórnarflokkar hafa sýnt það og sannað að saman skortir þá allan vilja til umbóta í þessa veru. Ríkisstjórnin hefur ekki heldur staðið við þau orð sín að festa ákvæði um sameign þjóðarinnar í stjórnarskrá. Það er þó ekki aðeins í sjávarútvegi sem sérhagsmunagæsla stjórnarflokkanna birtist. Ríkisstjórnin er gjörn á að beita sértækum aðgerðum í atvinnulífinu í stað þess að skapa almenna umgjörð og jöfn tækifæri fyrirtækja til að þrífast. Samfylkingin telur það ekki hlutverk stjórnvalda að hlutast til um atvinnulíf þjóðarinnar með þessum hætti. Hlutverk stjórnvalda er að skapa skýrar leikreglur þannig að öll fyrirtæki njóti jafnra tækifæra. Góðir landsmenn. Síðustu vikurnar hefur farið hátt umræðan um hugsanleg tengsl stjórnmálaflokkanna við atvinnu- og fjármálalífið. Þessi umræða er ekki ný af nálinni. Hún hefur komið upp reglulega hér á landi og hún er eðlileg í því þjóðfélagi sem við búum í þar sem fjármálaöflin verða í krafti alþjóðlegra áhrifa sífellt sterkari. En þetta er ekkert séríslenskt vandamál. Hinu sama hafa nágrannalönd okkar staðið frammi fyrir og dæmin eru fjölmörg sem hafa sýnt að ástæða er til að vera á varðbergi. Víða hefur verið brugðist við með því að setja lög sem skylda stjórnmálaflokka til að opna fjárreiður sínar. Samfylkingin hefur lagt fram frumvarp í þessa veru en núverandi ríkisstjórnarflokkar hafa hins vegar aldrei viljað ljá máls á þessu og hefur Sjálfstfl. farið þar fremstur í flokki. Það er staðreynd þrátt fyrir að talsmenn þess flokks hafi verið manna ötulastir við að væna aðra stjórnmálamenn og stjórnmálaflokka um óeðlileg tengsl við einstaka kaupsýslumenn eða fyrirtæki. Lesum bara blöðin þessa dagana og við blasir rakalaus áróður af slíku tagi. Mál er að þessari umræðu linni og að gróusögurnar víki fyrir staðreyndunum sem opinberast við það eitt að flokkarnir opni bókhald sitt. Það er vilji Samfylkingarinnar. Leikreglur lýðræðisins eru dýrmætar og okkur ber að hlúa að þeim. Samfylkingin hefur lagt mikla áherslu á þennan málaflokk á liðnu kjörtímabili og mun gera áfram. Við erum nýr flokkur sem vill ekki aðeins styrkja þær stoðir sem lýðræðisþjóðfélagið byggir á eins og þrískiptingu ríkisvaldsins, sjálfstæði dómstóla og virkt eftirlitskerfi. Við viljum líka leita nýrra leiða til að þróa okkar lýðræði í takt við nýja tíma og höfum lagt fram tillögur þar um. Góðir landsmenn. Það eru blikur á lofti í alþjóðamálunum og því miður virðist í uppsiglingu ófriður sem getur haft ófyrirséðar afleiðingar fyrir heimsbyggðina alla. Við Íslendingar hljótum að velta því fyrir okkur hvaða hlutverki við gegnum á alþjóðlegum vettvangi. Við höfum sýnt það að rödd okkar skiptir máli í alþjóðlegu samhengi og er skemmst að minnast þess hvernig Íslendingar léku stórt hlutverk þegar Eystrasaltsríkin börðust fyrir sjálfstæði á sínum tíma. Íslendingar styðja afvopnun Íraks samkvæmt ályktunum öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna og það er mikilvægt að alþjóðasamfélagið standi vörð um þær aðgerðr. Samfylkingin hafnar því stríði sem nú er í uppsiglingu án samþykkis alþjóðasamfélagsins og á þeim hæpnu forsendum sem Bandaríkjamenn byggja á. Ríkisstjórn Íslands þarf að kveða skýrt á um það hvort hún sé tilbúin til að fylgja Bandaríkjamönnum í þessum efnum eða hvort hún hyggist fara hina hófsömu leið til afvopnunar Íraka sem fjölmargar Evrópuþjóðir vilja fara. Það stafa margar ógnir að heimsbyggðinni og á ég þá ekki aðeins við stríðsógnir. Alþjóðleg glæpastarfsemi fer vaxandi, svo sem ólögleg vopna- og eiturlyfjasala og verslun með fólk. Verslun með konur og börn til kynlífsþrælkunar þrífst góðu lífi um allan heim. Þessi þrælasala er skammarblettur á samtímanum og gegn henni þarf að berjast með öllum tiltækum ráðum. Þar er forgangsmál að tryggja konum sem fyrir slíkum glæpum verða vernd þannig að þær geti lagt lið við að uppræta þessa starfsemi sem ber vitni um lágkúrulegustu hvatir mannanna. Samfylkingin vill sjá velferð landsmanna tryggða og við teljum að þjóðfélag sem getur státað af þeim lífskjörum sem við gerum eigi ekki að líða fátækt. Eigi að síður vex þetta mein í samfélaginu og bera sífellt vaxandi biðraðir hjá mæðrastyrksnefnd þess vitni. Fólk stendur ekki í biðröðum vegna þess að varan er ókeypis. Fólk stendur í biðröðum út af neyð. Samfylkingin hafnar því að fólk eigi ekki kost á fullri þátttöku í samfélaginu vegna fátæktar. Samkvæmt nýlegri úttekt eru um 10 þúsund manns undir þeim tekjumörkum sem þarf til lágmarksframfærslu. Öryrkjar, ellilífeyrisþegar sem þurfa að lifa af bótum einum, atvinnulausir, fullvinnandi fjölskyldufólk í láglaunastörfum og bændur eru í þessum hópi. Og ríkisstjórnin kann engin ráð til að takast á við vandann annan en að auka skattbyrði þeirra tekjulægstu. Samfylkingin er eini stjórnmálaflokkur landsins sem hefur það á stefnuskrá sinni að Ísland eigi að skilgreina samningsmarkmið sín gagnvart Evrópusambandinu og sækja um aðild í kjölfarið. Við teljum líka nauðsynlegt að þjóðin fái að leggja mat á þann samning ef hann næst. Við Íslendingar erum býsna harðir í horn að taka þegar kemur að samningum um okkar hagsmunamál og munum að sjálfsögðu vera það áfram innan eða utan Evrópusambandsins. En EES-samstarfið er okkur óhemjumikilvægt og við þurfum að tryggja það að þeir hagsmunir sem í því felast séu tryggðir til frambúðar. Það bendir margt til þess að undan EES-samningnum sé að flæða smátt og smátt og þá verðum við að hafa kjark til að horfa til framtíðar og takast á við þá stöðu sem þá kynni að koma upp. Samfylkingin telur það best gert með því að sækja um aðild og láta þjóðina síðan um að meta það hvort gengið skuli að þeim samningi. Til þess er henni fyllilega treystandi. Góðir landsmenn. Þann 10. maí gefst ykkur tækifæri til breytinga til hagsbóta fyrir land og þjóð. Samfylkingin ætlar að efla lýðræðið og krefst þess að sanngjarnar leikreglur ríki fyrir fólk og fyrirtæki á Íslandi. Um það verður kosið í vor. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Það er góður siður Alþingis að ljúka störfum með sérstakri stjórnmálaumræðu. Menn líta til baka og gera upp helstu mál eftir annir þingstarfanna og líta til framtíðar og virða fyrir sér hvað fram undan er. Kosningabaráttan er á næstu grösum með miklum átökum og að henni lokinni falla stjórnmálastörfin í farveg nýs kjörtímabils og sameiginleg viðfangsefni verða ráðin til lykta. Mestu skiptir að þannig verði unnið á hverjum tíma að það verði landi og þjóð fyrir bestu. Við Íslendingar búum nú við góðan efnahag, betri en áður. Það er árangur af traustri og öruggri stjórn efnahagsmála, festu í ríkisfjármálum og betri stöðu ríkissjóðs en áður. Trúverðugir starfshættir og traust efnistök þriggja ríkisstjórna undir forustu Davíðs Oddssonar, formanns Sjálfstfl., hafa skapað lengra tímabil stöðugleika í efnahagsmálum en nokkru sinni fyrr. Hagvaxtarskeið hafa verið nýtt betur en áður og stærstum hluta af ávinningi þeirra varið til að auka kaupmátt ráðstöfunartekna án þess að verðbólgan hafi farið úr böndunum. Kaupmáttur hefur aukist um þriðjung frá 1994, kaupmáttur lægstu launa um 58% á sjö árum og kaupmáttur lágmarkstekjutryggingar um 65% frá 1995. Á þessu ári mun kaupmáttur vaxa níunda árið í röð sem er einsdæmi. Sama má segja af öðrum mælikvörðum efnahagsmála, ekki síst verðbólgunni sem er með því minnsta, þ.e., efnahagslegur stöðugleiki er með því sem best gerist hjá grannþjóðum okkar. Ríkisfyrirtæki hafa verið einkavædd og það ásamt fleiru hefur orðið til að treysta innviði hagkerfisins. Skattar á einstaklinga, fjölskyldur og fyrirtæki hafa verið lækkaðir, grundvallarbreytingar hafa verið gerðar á hagstjórnartækjum ásamt opnun hagkerfisins og fjármálamarkaðar. Stórfelldar breytingar á skattlagningu fyrirtækja hafa orðið til þess að erlend fyrirtæki sjá sér hag í starfsemi á Íslandi og í því að taka þátt í íslenskum fyrirtækjum. Innlend fyrirtæki geta nú fjárfest meira en áður í tæknivæðingu, þróun og nýsköpun sem er grundvöllur hagræðingar og hagvaxtar. Lánshæfismat Íslands á alþjóðlegum fjármálamörkuðum er nú það hæsta sem við Íslendingar höfum upplifað. Hluta ávinnings af síðasta vaxtarskeiði hefur verið varið til að efla framlög til nýsköpunar. Þau hafa aukist bæði frá fyrirtækjum og opinberum sjóðum sem hafa verið endurskipulagðir og efldir með tilliti til vaxtarbrodda og nýjunga í atvinnulífinu og sérstaklega til þess að nýta afrakstur rannsókna í atvinnustarfsemi. Þannig hefur verið búið í haginn til framtíðar og hagkerfi landsins er nú það burðugt að geta fengist við stærri viðfangsefni en nokkru sinni fyrr og þau öll miða að bættum lífskjörum og meiri lífsgæðum. Mikið undirbúningsstarf til að auka nýtingu fallvatna og jarðhita er nú að skila glæstum árangri. Á næstu missirum verður verksmiðja Norðuráls stækkuð og aflað raforku með Norðlingaölduveitu og jarðhitavirkjunum á Nesjavöllum og Reykjanesi. Í kjölfar þess verða áform um stórvirkjanir og stóriðju á Austurlandi loks að veruleika. Mikil iðnaðarmannvirki munu rísa á Reyðarfirði og byggð mesta vatnsaflsvirkjun landsins. Þessar miklu fjárfestingar verða afar stór verkefni fyrir hagkerfið en með vel tímasettum og hnitmiðuðum hagstjórnaraðgerðum verður unnt að mæta þeim án verðbólgubáls. Breytingar á hagkerfinu undanfarin ár valda því að efnahagsleg áhrif framkvæmda af þessari stærðargráðu koma nú fram miklu fyrr en áður en síðar munu verða miklar breytingar í hagkerfinu með stórauknu útflutningsverðmæti stóriðju. Gagnrýnendur segja stefnt í fábreytni atvinnulífs og takmarkaða verðmætasköpun miðað við fjárfestingu. Ég hygg að annað muni koma í ljós því stóriðja er fólgin í fjölbreyttri starfsemi sem nýtir mikla fagþekkingu og tækniþekkingu bæði starfsfólks og stjórnenda. Fjárfesting á móti hverju starfi er vissulega mikil en það sama einkenni er nú þegar orðið á okkar sjávarútvegi eftir miklar fjárfestingar undanfarins áratugar í vélvæðingu og tæknivæðingu. Hæstv. sjútvrh. hefur lagt sig fram um að ná sátt um stjórnkerfi fiskveiða. Löggjöfin kveður nú óyggjandi á um sameign þjóðarinnar á auðlindinni í hafinu. Auðlindanefnd tók á djúpstæðu deilumáli um gjald fyrir aðgang að sameiginlegri auðlind og tillögur hennar birtast í lagaákvæðum sem koma til framkvæmda á næsta ári. Margvíslegar lagfæringar hafa verið gerðar á lögunum til að gera mönnum betur fært að mæta þeim þrengingum sem mjög takmarkaðar aflaheimildir valda útgerð og vinnslu. Enn fremur hafa verið gerðar sérstakar breytingar í því skyni að allur afli geti komið á land og til vinnslu. Ráðherra hefur nú hrundið af stað miklu átaksverkefni til að auka verðmæti sjávarafurða og er tilgangur þess að það meira en tvöfaldist á áratug. Markið er sett hátt og til að því megi ná hefur ráðherra þegar lagt grunn að stofnun sjóðs sem styðja mun rannsóknir og þróun. Þetta starf mun ná jafnt til eldis sjávarfiska, fiskveiða og vinnslu. Í því eru fólgin mikil sóknarfæri sem nýtast munu um allt land. Góður árangur af þessu starfi og fyrrnefndum verkefnum mun skila meiri störfum og verðmætari störfum okkar þjóð og landi til hagsbóta og heilla á komandi tímum. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Við Íslendingar erum metnaðarfullir, bæði sem einstaklingar og sem þjóð. Við viljum ná árangri í því sem við tökum okkur fyrir hendur. Að undanförnu hafa birst úttektir erlendra matsstofnana á árangri þjóða. Þar hefur Ísland alls staðar fengið ágætiseinkunn. Það leiðir í ljós að hvergi er jöfnuður meiri en hér á landi, fátækt er með því minnsta og þjóðartekjur á mann eru með því hæsta sem þekkist. Skattbyrði heimilanna er lág í samanburði við flest önnur lönd, spilling einna minnst og frelsi fjölmiðla einna mest. Samkvæmt athugunum Sameinuðu þjóðanna er Ísland í sjöunda sæti af 174 þjóðum þegar skoðað er hvar best er að búa. Þetta er góður árangur. Á síðustu árum höfum við upplifað eitt mesta hagsældartímabil í sögu lýðveldisins. Enginn hefur farið varhluta af því. Heimilin hafa nú úr þriðjungi meira að spila en fyrir átta árum. Bætt skilyrði til atvinnurekstrar hafa aukið umsvif fyrirtækja og skilað þeim árangri. Ríkissjóður hefur greitt niður skuldir sínar og hafa þær lækkað um nær helming á síðustu árum. Niðurstaðan er sú að ríkisstjórnir Davíðs Oddssonar hafa með stefnufestu, hyggindum og með almannahag í huga búið í haginn til framtíðar. Hér í kvöld munum við hlýða á stjórnarandstöðuna leggja sig fram við að finna veiki bletti á landstjórninni. Það er sjálfsagt þeirra hlutverk en hlutskiptið er ekki öfundsvert. Þau munu m.a. reyna að telja landsmönnum trú um að skattar hafi hækkað í tíð núverandi ríkisstjórnar. Sú fullyrðing er öfugmæli. Á yfirstandandi kjörtímabili hafa skattar þvert á móti lækkað. Ég minni á lækkun tekjuskatts og hátekjuskatts. Eignarskattur hefur verið lækkaður um helming og sérstakur eignarskattur verið afnuminn en það skiptir sérstaklega eldra fólk máli þar sem eignir eru yfirleitt skuldlitlar. Ég minni á hækkun barnabóta og að persónuafsláttur er nú að fullu yfirfæranlegur milli hjóna. Ég minni á að húsaleigubætur eru nú skattfrjálsar og að tekjuskattur á fyrirtækjum hefur verið stórlækkaður. Það munar verulega um þessar skattalækkanir. En við munum ekki heyra um þetta frá stjórnarandstöðunni hér í kvöld. Við höfum þegar heyrt talsmenn Samfylkingarinnar halda því fram að skattbyrði þeirra sem lægstu launin hafa hafi aukist. Þeir hafa sagt að fólk sem ekki greiddi skatta áður greiði skatta nú. En ég spyr á móti: Hvernig má annað vera þegar laun hafa hækkað um tugi prósenta eins og raunin hefur orðið? Hvernig má það vera að talsmenn Samfylkingarinnar skilja ekki að launahækkun sem færir fólk yfir skattleysismörk þýðir að það fer að greiða skatta sem það gerði ekki áður? Er þetta skattahækkun? Nei, þetta staðfestir aðeins launahækkun. Það sem mestu máli skiptir er að laun hafa almennt hækkað um þriðjung eftir skatta á síðustu átta árum. Kaupmáttur lægstu launa hefur hækkað enn meir eða um tæp 60%. Fólk hefur úr meiru að spila en áður. Það er aðalatriðið. En það er ekki ofsögum sagt af skilningi vinstri manna á fjármálum. Hann hefur aldrei verið þeirra sterkasta hlið. Íslenskir fræðimenn hafa staðfest það með rannsóknum sínum á íslenskri stjórnmálasögu að vinstri stjórnir halda verr utan um fjármál ríkisins en þegar sjálfstæðismenn eru við stjórn. Verðbólgan er meiri, ríkisútgjöld aukast og skattheimta eykst. Þessar niðurstöður eru staðfestar í fjármálastjórn R-listans í Reykjavík með skattahækkunum og skuldasöfnun út yfir öll velsæmismörk. Góðir Íslendingar. Heilbrigðiskerfi landsmanna er gott og það skilar góðum árangri. Hins vegar er aðkallandi að gera skipulagsbreytingar til að tryggja að fólk fái skjóta þjónustu á réttu stigi og á réttum stað innan kerfisins. Koma þarf á símaráðgjöf til almennings um heilbrigðisþjónustu. Efla þarf þjónustu við sjúka í heimahúsum og auka samhæfingu félagsþjónustu, heimahjúkrunar og öldrunarþjónustu m.a. með því að setja stjórn þeirra á eina hendi hjá sveitarfélögunum. Heilsugæsluna þarf að efla. Þessar skipulagsbreytingar munu skýra verkaskiptingu innan heilbrigðisþjónustunnar, þær munu auka sérhæfingu, létta á sjúkrahúsunum og stytta biðlista eftir aðgerðum. Skipulagsbreytingar fram undan þurfa einnig að fela í sér aukið samstarf ríkis og sjálfstæðra aðila um rekstur einstakra þátta í heilbrigðisþjónustu. Hér á ég ekki við einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu í þeim skilningi að dregið verði úr ábyrgð ríkisins að greiða fyrir þjónustu. Það vill Sjálfstfl. ekki fremur en aðrir stjórnmálaflokkar. Við höfum hins vegar góða reynslu af samstarfi milli ríkis og einkaaðila þar sem ríkið semur við þá um að veita tiltekna þjónustu. Við eigum að halda lengra á þeirri braut og feta þar í fótspor frænda okkar annars staðar á Norðurlöndunum. Tilgangurinn er að veita fólki betri og skilvirkari heilbrigðisþjónustu. Góðir Íslendingar. Í komandi kosningum verður kosið um framtíð þjóðarinnar. Árangur ríkisstjórnarinnar í stjórn efnahagsmála er einstakur þegar horft er til verðbólgu, hagvaxtar og stöðugleika. Allir landsmenn vilja leggja kapp á að varðveita þann umtalsverða árangur sem náðst hefur. Eingöngu með Sjálfstfl. í fararbroddi er hægt að tryggja framtíðarsýn með áframhaldandi hagvexti, lágri verðbólgu og frekari skattalækkunum sem bæta hag heimila og fyrirtækja í landinu. --- Góðar stundir.

Góðir Íslendingar. Hinar pólitísku línur hafa verið nokkuð skýrar í flestum málaflokkum á þessu kjörtímabili. Sex þingmenn töluðu í úrslitaumræðu um stóriðjuáformin. Sex þingmenn studdu tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð öræfanna norðan Vatnajökuls. Þetta voru að sjálfsögðu þingmenn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. Þrír þingmenn til viðbótar höfðu áður lagst gegn stóriðjuáformum ríkisstjórnarinnar og hafi þeir lof fyrir það. Ekki hafa línur verið eins skýrar í öllum málum. En eitt er víst að alltaf hefur mátt reiða sig á þingflokk Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs í sókn en einnig í vörn fyrir velferðarkerfið. Þegar einkavæðingu hefur borið á góma hafa fulltrúar annarra flokka ýmist verið fylgjandi eða gerst nokkuð óskýrir í tali. Ráðherraefni Samfylkingarinnar sagði í Borgarnesi í umtalaðri ræðu, svo dæmi sé tekið, að markverðustu málin sem unnist hefðu í stjórnartíð Sjálfstfl. frá árinu 1991 hefðu annars vegar verið hinn evrópski EES-samningur og hins vegar --- ja, hvað skyldi það hafa verið? Jú, það var einkavæðing ríkisbankanna. Öðruvísi drögum við upp afrekaskrá og syndaregistur Sjálfstfl. á tólf ára valdaferli hans, valdaferli sem nú er orðið tólf árum of langt. Sjálfstfl. er nú greinilega orðinn hræddur um að valdasetan sé á enda. Og hvað er gert þá? Eins og fyrri daginn er gripið til hræðsluáróðurs. Davíð Oddsson forsrh. segir að komi vinstri stjórn þá brenni sparifé landsmanna upp í óðaverðbólgu. Þetta er rangt. Það voru vinstri menn sem kváðu niður verðbólguna fyrir rúmum tólf árum, áður en Davíð Oddsson kom í Stjórnarráð Íslands, og það erum við, vinstri mennirnir, sem hvetjum til varfærni og yfirvegunar í efnahagsmálum. Það erum við sem vörum við óráðsíu, segjum að ekki megi ofkynda efnahagskerfið og setjum fram tillögur í atvinnu- og efnahagsmálum sem stuðla að festu og sem stuðla að stöðugleika. Það er hins vegar alveg rétt, og ég ætla ekki að mæla því í mót, að síðustu daga og vikur hafa komið fram yfirboð og gylliboð sem engin innstæða er fyrir og vísa ég þá sérstaklega í yfirlýsingar formanns Framsfl. um að senn verði unnt að auka útgjöld ríkissjóðs og lækka skatta um 15 milljarða kr. á ári. Ekki nokkur hagfræðingur skrifar upp á þessar undarlegu bókhaldskúnstir og mér er sagt að hagfræðingar í verkum fyrir Framsfl. fari nú með veggjum. En hvað um það. Þetta segir Framsfl. að sé hægt vegna arðsins af stóriðju, stóriðju sem Framsfl. vill gera að hornsteini íslenska velferðarkerfisins. Látum liggja á milli hluta deilur um hvort yfirleitt verður nokkur arðsemi af stóriðjuframkvæmdunum fyrir íslenska þjóðarbúið. Hitt er óábyrgt, að lofa upp í ermina á sér fyrir kosningar. Forsætisráðherrann ætti að hvísla að sessunauti sínum að ef hann ætlar að halda svona áfram þá gengur ekki að líkja Framsóknarflokknum við klettinn í hafinu, eins og stundum hefur verið gert fyrir alþingiskosningar í auglýsingum.  Fyrst og fremst ætti forsrh. þó að líta í eigin barm. Það sem ruglað hefur Sjálfstfl. í ríminu er löng valdaseta og fylgispekt, fylgispekt valdakerfis landsins við flokkinn. Ég ætla að taka eitt lítið dæmi. Sjálfstfl. gerist á gamals aldri málsvari ríkisafskipta í þungaiðnaði. Frjálshuga fylgismenn flokksins verða gapandi af undrun, trúa ekki eigin augum. En að lokum eru allir barðir til hlýðni. Þannig birtust á sjónarsviðinu Samtök atvinnulífsins og tóku að blessa allt í bak og fyrir. Þau nöldra að vísu svolítið núna þegar málið er komið út úr þingi, yfir háum vöxtum og óraunhæfu gengi. En þegar á þurfti að halda, þegar tekist var á um þá ákvörðun hvort fórna ætti öræfunum fyrir Alcoa þá var ályktað kvölds og morgna. Allt var sagt vera í himnalagi löngu áður en raforkusamningar voru í sjónmáli og nokkrar efnahagslegar forsendur til að byggja á. Á fundi í efh.- og viðskn. Alþingis var haft á orði að gamla, góða Vinnuveitendasambandið, eins og það var kallað, mundi samþykkja samyrkjubú ef flokkurinn aðeins krefðist þess. Þá aftur að forsætisráðherranum. Hann og flokkur hans skyldu tala varlega þegar kemur að því að gefa öðrum einkunn fyrir frammistöðu í efnahagsmálum því staðreyndin er sú að á undanförnum árum hefur verið uppsveifla í efnahagsmálum á Vesturlöndum og hefur hún skilað sér inn í samfélög í þessum heimshluta í auknum kaupmætti þjóðanna. Það hefur síðan verið komið undir stjórnvöldum í hverju landi fyrir sig hvernig til hefur tekist um skiptin og þar hefur nú íhaldinu heldur betur förlast verkstjórnin. Stór göt hafa verið rifin í félagslega öryggisnetið. Biðlistar eftir húsnæði hafa aldrei verið lengri. Tilkostnaður einstaklinga við heilbrigðisþjónustu hefur stóraukist og kjaraþróun aldraðra, öryrkja og láglaunafólks er ekki í nokkru samræmi við hátekjustéttirnar sem Sjálfstfl. hefur nostrað við. Við skulum ekki gleyma því að þetta er sama ríkisstjórnin og fannst of mikið í lagt til að bæta kjör öryrkja. Við munum öll eftir öryrkjadómnum. Sjálfstfl. hefur gerbreytt íslensku þjóðfélagi í grundvallaratriðum. Um daginn talaði ég um braskvæðingu í þessu samhengi. Fjármálaráðherrann Geir Haarde reiddist þessu mjög fyrir hönd síns flokks og sagði þetta vera steinaldarviðhorf. En við fjármálaráðherrann vil ég segja: Íslendingar vita nákvæmlega hvað orðið ,,brask`` þýðir. Ég þarf ekki einu sinni að nefna dæmin um bónusgreiðslur sem eru hærri en ævitekjur verkamanns og skattaskjólin sem fjármálafyrirtækin hafa búið milljarðamæringunum. Ég held að sjálfstæðismenn sjálfir geri sér grein fyrir því að gagnrýni okkar snýr ekki að eðlilegum viðskiptum í þjóðfélaginu heldur inn á hvaða braut viðskiptalífið er komið. Er niðurstaðan ekki sú að bylting hinnar hráróttæku frjálshyggju, sem hefur rifið niður allar girðingar og múra, er farin að éta börnin sín? Þetta er líka skýringin á því að okkar sjónarmið fá nú góðan hljómgrunn þar sem áhersla er á blandað hagkerfi þar sem atvinnulíf og almannaþjónusta byggir hvort annað upp. En hvað er það nákvæmlega sem við viljum? Það er alveg skýrt. Við segjum: Það á að vera hlutverk ríkisins að byggja upp velferðarþjónustu, skóla og rannsóknir, sjúkrahús, samgöngur, almannatryggingar, löggæslu, þjónustu við fatlaða, gott húsnæðiskerfi, að tryggja réttlæti og velferð í þjóðfélaginu. Það er einnig okkar, með örvandi almennum aðgerðum, að virkja það frumkvæði sem býr í atvinnulífinu sjálfu, þann sköpunarkraft sem þar er fyrir hendi og hefur að meðaltali fært okkur helmingi fleiri störf á hverju einasta ári frá 1970 en milljarðafjárfesting ríkisstjórnarinnar nú í stóriðju. Staðreyndin er nefnilega sú að ríkisstjórn hægri manna hefur snúið öllu á hvolf, ráðist gegn grunnþjónustunni, dregið úr henni og einkavætt og lagt niður fjárfestingarsjóði atvinnulífsins, en hins vegar hafið stórfelld bein ríkisafskipti af atvinnurekstri á kostnað almannasjóða. En hvað um Samfylkinguna? Það er einmitt á þessum punkti sem mig langar til að þakka henni. Ég vil færa Samfylkingunni sérstakar þakkir fyrir að birta ræðu ráðherraefnis flokksins frá Borgarnesi. Þar sagði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir að hún aðhylltist sömu stefnu og Tony Blair, forsætisráðherra Bretlands. Hann hefði í raun stolið ,,blairismanum`` frá henni og pólitískum samferðamönnum. Fyrir þjóðina er nauðsynlegt að vita þetta því að undir merkjum ,,blairisma`` hefur velferðarþjónustan breska verið einkavædd sem aldrei fyrr, enda fer kurrinn vaxandi út í bresku hægri kratana og það er ekki bara út af Írak. Nú spyr ég þá sem vilja tveggja flokka kerfi á Íslandi: Er það þetta sem menn vilja? Eða vilja menn ríkisstjórn með vinstri áherslum, velferðarstjórn sem rís undir því sæmdarheiti? Slík stjórn verður ekki mynduð án Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs. En slíkrar stjórnar bíður spennandi uppbyggingarstarf, að framkvæma hugmyndir okkar um nýtt húsnæðiskerfi. Við erum með tillögur um kjarabætur fyrir barnafólk, samfélagslaun fyrir öryrkja, réttlátt skattkerfi, gerbreytt fiskveiðikerfi, stuðning við lítil og meðalstór fyrirtæki, ríkar áherslur í jafnréttismálum, umhverfismálum og náttúruvernd. Sérhver kjósandi þarf nú að spyrja: Hverjum treysti ég best til að halda uppi merki jafnaðar, sóknar í lífskjaramálum almennings, launafólks, öryrkja og aldraðra? Hverjum treysti ég til að halda uppi baráttu fyrir umhverfisvernd og réttlæti á alþjóðavettvangi? Hverjir eru líklegastir til að berjast fyrir því að Ísland hafi sjálfstæða utanríkisstefnu í stað þess að fylgja NATO og Bandaríkjastjórn eins og nú er gert gagnvart Írak? Góðir Íslendingar. Það skiptir máli hvernig Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði reiðir af í alþingiskosningunum í maí. Ég heiti því að við munum gera okkar besta á komandi kjörtímabili. En til þess þurfum við nú ykkar stuðning. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Það er við hæfi í lok þings að rifja upp störf okkar og rifja upp þann árangur sem við Íslendingar höfum náð á síðustu árum og jafnvel á síðasta áratug. Við erum sammála um margt á Alþingi, en við erum líka ósammála um margt, og við erum ósammála um margt í okkar þjóðfélagi. Við erum t.d. ósammála um það hér inni hvort það hefði átt að ráðast í Austurlandsvirkjun og álver á Austurlandi. Það hefur komið skýrt fram hér í kvöld. Það er alveg ljóst að slík framkvæmd styrkir grundvöll þjóðfélagsins og fyrir þessari framkvæmd hefur ríkisstjórnin barist þrátt fyrir andstöðu í þjóðfélaginu og andstöðu á Alþingi. Var það rétt eða var það rangt? Ég held að tíminn muni leiða í ljós að það var rétt. Við höfum líka barist fyrir því að finna lausn á raforkumálum vegna stækkunar álvers á Grundartanga og það hefur alltaf legið ljóst fyrir að sú lausn fælist í því að miðlunarlón kæmi við Norðlingaöldu. Margir héldu því fram að það ætti ekki að reyna og að því ætti ekki að vinna. Ríkisstjórnin taldi að svo bæri að gera. Var það rétt eða var það rangt? Ætli það séu ekki margir sem segja í dag að það hafi verið rétt að finna þá lausn sem þar var komist að og leggja þar með frekari grundvöll undir þjóðarbú okkar? Ég held að um það geti flestir verið sammála. Hart var deilt um það hér á Alþingi hvort við Íslendingar ættum að sækjast eftir því á alþjóðavettvangi að fá sérstaka undanþágu eða að tekið yrði sérstakt tillit til íslenskra aðstæðna í sambandi við orkumál okkar eða í hinni svokölluðu Kyoto-bókun. Um það var hart deilt hér á Alþingi. Ríkisstjórnin taldi að að þessu ætti að vinna og við náðum þeirri niðurstöðu sem leggur grundvöllinn að þeim framkvæmdum sem nú er verið að fara í. Var það rétt eða var það rangt? Ég held að það sé alveg ljóst að þjóðin muni dæma það að það hafi verið rétt. Það hefur líka verið deilt um það hér á Alþingi hvort það ætti að einkavæða fjármálamarkaðinn og það hefur verið deilt um það í þjóðfélaginu hvort ríkið ætti að sleppa hendinni af bönkunum og fjárfestingarsjóðunum og hvort þeir væru ekki betur komnir í höndum einstaklinga. Ég er alveg sannfærður um það að í næstu kosningabaráttu sem nú er hafin mun það verða almannarómur að það hafi verið rétt. Það var líka deilt um það á Alþingi hvort lækka ætti tekjuskatt fyrirtækja og auka þar með samkeppnishæfni Íslendinga á alþjóðamörkuðum, lækka tekjuskattinn úr 30% í 18% til þess að efla atvinnulífið, gera það eftirsóknarverðara að reka fyrirtæki á Íslandi, til þess að skapa fleiri störf og til að auka umsvifin í þjóðfélaginu. Þetta hefur orðið til þess að tekjuskattur fyrirtækja gefur meira til ríkissjóðs og hefur orðið til þess að skapa fleiri störf. Var þetta rétt? Eða er rangt að gera íslenskt atvinnulíf samkeppnishæfara gagnvart erlendum mörkuðum? Ég er ekki í nokkrum vafa um að það var rétt. En sem betur fer erum við sammála um margt hér á Alþingi. Við erum sammála um þann stöðugleika sem hefur verið í þjóðfélaginu á undanförnum átta árum. Við erum líka sammála um að það hafi verið gott að kaupmáttur hafi almennt vaxið í landinu um 33% eða meira en nokkru sinni fyrr. Við erum sammála um að tekist hefur að efla heilbrigðiskerfið. Við erum líka sammála um að tekist hefur að efla menntakerfið, auka fjölbreytni þar, símenntun, fjarmenntun o.s.frv. Við erum væntanlega líka sammála um að það hafi verið rétt að lækka skattprósentuna og það hafi verið rétt að auka barnabæturnar. Að halda því fram að skattbyrðin hafi aukist í þjóðfélaginu á sama tíma og kaupmátturinn hefur aukist um 33% er náttúrlega slík firra að það ætti ekki að þurfa að ræða það. Eða er það ógæfa Íslendinga að tekjurnar hafa vaxið svona mikið? Ætli það sé ekki einmitt þess vegna sem okkur hefur tekist að efla heilbrigðiskerfið? Ætli það sé ekki þess vegna sem okkur hefur tekist að efla menntakerfið? En það er ekki þar með sagt, herra forseti, að allt hafi verið gert sem gera þarf, að við búum við fullkomið þjóðfélag þar sem ekkert á eftir að gera. Auðvitað þurfum við að efla velferðarkerfi okkar frekar. Auðvitað þurfum við að auka betur kaupmátt okkar og hækka tekjur þeirra lægst launuðu. Þó að við höfum hækkað bætur almannatrygginga um á þriðja milljarð kr. á síðasta kjörtímabili þá þurfum við að gera betur. En til þess að gera betur þurfum við meiri tekjur. Og það er einmitt vegna þess að okkur hefur tekist að auka tekjurnar, vegna þess að við höfum haft djörfung til að ráðast í nýja hluti, horfa til nýrra þátta, efla hér atvinnulífið, breyta til í skattamálum, breyta til á fjármálamarkaðnum að okkur hefur tekist að gera þetta. Við þurfum að halda áfram á þessari braut. Hv. þm. Ögmundur Jónasson var að vandræðast yfir því áðan hvort líkja ætti Framsóknarflokknum við klettinn í hafinu eða steinvöluna eða blaktandi stráið. Það má allt nota mín vegna. Blaktandi stráið er í þjóðsöngnum og steinvalan í íslenskri mold hentar okkur ágætlega. Það kemur því ekki að sök hvaða samlíkingu hv. þm. notar því Framsfl. er stoltur af verkum sínum á undanförnum árum og það er aðalatriðið. Og hann ætlar að halda áfram á þessari braut hafi hann til þess styrk. En eitt er víst að það er mikilvægt að viðhalda stöðugleikanum og það er mikilvægt að lækka skattana. Ég bið hv. þingmann um að fá hagfræðinga sem hann hefur í sinni þjónustu, vegna þess að hann er hjá BSRB, til að reikna betur það sem ég lagði fram. Það er markmið okkar að lækka tekjuskattinn áfram. Við viljum koma honum aftur niður í það sem hann var þegar við settum staðgreiðslukerfið á. Það ætti að vera mikilvægt markmið íslenskra launamanna jafnframt vegna þess að við sammæltumst um það á sínum tíma að tekjuskatturinn ætti ekki að vera hærri. Það var forsenda þess að staðgreiðslukerfið var tekið upp. Það er rétt, herra þingmaður, að það er mögulegt að gera þetta ef við höldum áfram á sömu braut. Og 15 milljarðar á næsta kjörtímabili er ekki svo mikið þegar haft er í huga að svigrúm ríkisins mun aukast miðað við hagvaxtarspár um 25--30 milljarða og svigrúm sveitarfélaganna um 5 milljarða. Það er mikilvægt að hafa markmið í stjórnmálum og menn eiga að hafa markmið í stjórnmálum. Það hefur Framsfl. haft. Það hefur þessi ríkisstjórn haft. Ég minni á markmið okkar um 14.000 störf sem margir hér á hv. Alþingi gerðu lítið úr. Þess vegna setjum við þessi markmið okkar á næsta kjörtímabili stolt í dóm kjósenda. Herra forseti. Góðir Íslendingar. Við höfum náð miklum árangri á undanförnum árum. Okkur hefur tekist að treysta grundvöll íslensks samfélags. Við höfum sótt fram á mörgum sviðum og við höfum gert það í síbreytilegum heimi þar sem ýmsar ógnir steðja að okkur. Það er einmitt á slíkum tímum sem miklu máli skiptir að rækta góð sambönd og samstarf við önnur lönd. Okkur hefur auðnast að gera það og við eigum að halda því áfram. Við eigum að efla samstarf okkar við Evrópu. Við eigum að viðhalda og efla samstarf okkar og vináttu við Bandaríkin. Við eigum að viðhalda góðu samstarfi innan Atlantshafsbandalagsins og við eigum að viðhalda nánu samstarfi við Norðurlöndin. Allt þetta skiptir máli í sókn okkar fram á veg. Góðir Íslendingar. Sú ríkisstjórn sem Framsfl. hefur starfað í skilar góðu búi. Hún skilar traustum grundvelli til þeirra sem taka við eftir næstu kosningar. En það er ekki sama hverjir gera það. Það skiptir máli að þar sé vel haldið á málum. Það liggur alveg ljóst fyrir að Framsfl. er tilbúinn til þess fái hann til þess styrk og hann mun gera það á svipuðum grundvelli og hann hefur unnið í þeirri ríkisstjórn sem hann vinnur nú í. Við biðjum um traust ykkar til þess að halda áfram okkar verkum. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Formaður þingflokks Samfylkingarinnar, Bryndís Hlöðversdóttir, tönnlaðist enn og aftur á þeirri fullyrðingu Samfylkingarinnar að fylkingin væri eini flokkurinn sem lagt hefði fyrir tillögur til lausnar fiskveiðimálunum. Lögfræðingurinn Bryndís hlýtur að gera sér grein fyrir því að viðurlög eru við því að fara með vísvitandi ósannindi, þótt það sé erfiðara að ná til lögfræðingsins í þinghelginni. Góðir hlustendur. Komið er að lokum kjörtímabils og kosningar eru í nánd. Á enda er kljáð kjörtímabil þar sem niðurlæging löggjafarsamkundunnar hefur orðið mest frá því að Alþingi var endurreist fyrir meira en hálfri annarri öld. Framkvæmdarvaldsmenn hafa vaðið yfir virðulegustu og merkilegustu stofnun þjóðarinnar með frekjufullum yfirgangi og ekkert vílað fyrir sér né heldur að grípa fram fyrir hendur á dómstólum landsins ef þeim líkaði ekki úrskurður þeirra. Þeir reistu löggjafarsamkundunni níðstöng með framferði sínu í öryrkjadómsmálinu og lítilsvirtu æðsta dómstól þjóðarinnar í leiðinni, sem að sínu leyti að vísu lagði höfuð sitt á höggstokkinn. Allir þingmenn stjórnarliðsins hafa verið barðir miskunnarlaust til hlýðni enda vita þeir af reynslu, þingmenn Sjálfstfl., hvað bíður þeirra ef þeir æmta. Aðeins einn þingmaður flokksins hefur enn sem komið er lifað af pólitískt eftir að hafa neitað að gegna foringjanum umyrðalaust þegar þingmaðurinn sat hjá við afgreiðslu á 20 þús. millj. kr. styrkveitingunni til gjaldþrotafyrirtækisins deCODE. Foringinn hefur enn ekki þorað að senda styrkinn til Vatnsmýringanna enda of skammt til kosninga. En haldi ráðstjórn velli í kosningunum 10. maí mun æðsta ráð afgreiða málið 11. maí. Þeir sem styðja þá afgreiðslu hljóta að fylkja sér um þá sem þar sitja --- og eru aðalmennirnir að vísu horfnir af vettvangi. Að vísu eru þeir búnir að afgreiða 6 þús. millj. kr. til handa deCODE þegar þeir létu ríkisbankana kaupa verðlaus hlutabréf í fyrirtækinu og formaður þingflokks Framsfl. staðfesti á dögunum en aðrir lengi haft grun um. Þegar svo bankarnir sáu hvert stefndi um verðgildi bréfanna hófu þeir söluherferð á hendur viðskiptavinum sínum, sér í lagi þeim sem í vök áttu að verjast gagnvart þeim, sviku bréfin inn á þá á gengi allt að 65 dollarar hvert bréf með gyllingum um að þau mundu hækka í 100 dollara innan hálfs árs eða svo. Þeir heimtuðu nýjar tryggingar, hús aldraðra foreldra ef svo vildi verkast. Bréfin munu nú ganga á tvo dollara stykkið og stefna í núll. Meðal annarra orða, hvað skyldu hinir nýju kaupendur Landsbankans hafa gefið fyrir þau deCODE-bréf sem enn voru í eigu bankans þegar þau kaup fóru fram? Það skiptir ekki máli hvað hinir svokölluðu kaupendur Búnaðarbankans keyptu þau bréf á því að þeir ætla sér ekki að greiða fyrir þau né annað fylgifé bankans, enda skortir þá fjármuni til, og ætla formanni Framsfl. að sjá um þau skuldaskil, sem og verður, ef sá flokkur situr áfram við kjötkatlana eftir kosningar. Ný stjórn mundi vafalaust rifta framsóknarsamningnum um sölu Búnaðarbankans ef tök verða á. Enn má spyrja: Hvað gáfu Samsonarmenn fyrir 800 millj. kr. skuld sem framsóknarforkólfarnir létu Landsbankann stofna til við Jón nokkurn Ólafsson til að kaupa fyrir brasklóðir í Garðabæ? Þó væri enn forvitnilegra að fá upplýsingar um við hvaða verði þeir keyptu 2 milljarða kr. vanskilaskuldir Norðurljósa sem sömu forustumenn Framsóknar sáu um að Landsbankinn yfirtók eftir að þeir, ásamt aðalritara, höfðu hreinsað til í bankanum, eins og fyrrum formaður Framsóknar orðaði það af landskunnum frómleik sínum. Reikningarnir verða fyrir þessi fjármálaumsvif sendir skattborgurum þessarar þjóðar þegar þar að kemur ásamt með deCODE-fúlgunni. Það eru trylltir, blátt áfram trylltir fjárglæframenn sem mestu ráða í íslensku fjármálakerfi. Þeir valsa með fjármuni þjóðarinnar sem sína eigin eign. Þeir sem vilja viðhalda því kerfi hljóta að fylkja sér um höfðingjana sem þarna sitja eða eiga að sitja raunar. Þeir hafa komið á því kerfi með því að mylja lungann úr auðæfum þjóðarinnar undir fáa útvalda. Yfir krásum á bolludaginn tala þeir svo hógværlega um að fjölmiðlajöfrarnir sýni fullmikla græðgi, sér í lagi þeir sem sýni ekki nóga auðsveipni við æðsta ráð. Á gamlársdag messa þeir svo um að stjórnmálamenn eigi að segja satt þar sem annað gæti leitt til ógæfu þjóðarinnar, hafa svo sjálfir heilræðin að engu aðra daga ársins. Á Íslandi hefur gæðunum aldrei verið svo misskipt sem nú. Aldrei hefur óréttlæti og yfirgangi verið beitt sem nú um stundir. Í landinu búa tvær þjóðir, allur fjöldinn annars vegar og svo hinir fáu moldríku sem stjórnvöld bera á höndum sér og gagnkvæmt. Þeir sem vilja styðja og efla þá þróun mála kjósa áfram frumkvöðlana að þeirri skiptingu sem nú sitja að völdum. Íslendingar þurfa að snúa við blaðinu í komandi kosningum og leysa sitjandi ráðstjórn frá völdum, endurreisa Alþingi til þess vegs og virðingar á nýjan leik, efla samhug og samheldni en eyða úlfúð og óvild sem vex og dafnar í þjóðfélagi misréttis og ójafnaðar, skila aftur þjóðinni frelsi til orða og athafna og leysa hana undan einokun, einokun þeirra sem hafa fengið afhenta gefins aðalauðlind þjóðarinnar, sjávarauðlindina. Íslensk þjóð þarf þegar í stað að kjósa til valda landstjórn sem gerir djarft átak í atvinnumálum með sérstakri eflingu smærri og meðalstórra fyrirtækja, átak í vaxtamálum, gengismálum, húsnæðismálum og tröllaukið átak í heilbrigðismálum. Eitt brýnasta verkefnið er að útrýma atvinnuleysi. Íslendingar eiga góðra kosta völ ef þegnar landsins allir fá að njóta réttlætis og frelsis til orða og æðis. Við þurfum að setja okkur nýjar leikreglur þar sem fólk situr við sama borð en misnotkun peningavalds sem nú tröllríður þjóðfélaginu er úthýst. Okkur ber að útrýma fátækt en ekki að neita tilvist þess skelfilega fyrirbæris. Einni meðal ríkustu þjóða heims ber skylda til að rétta hlut þeirra sem nú eru hjálparþurfi, öryrkja, aldraðra og sjúkra. Við þurfum skilyrðislaust að stórlækka vexti og létta vaxtaokri og verðtryggingum af lánum ungs fólks sem er að hefja lífsbaráttuna og að fullnægja þeirri frumþörf sinni að byggja þak yfir höfuð sér og sínum. Það þarf að létta undir með barnafólki og gefa öllum færi á sem bestri, mestri og fjölbreyttastri menntun og símenntun. Sjálfstfl. býður fram í kosningum ungt nýfrjálshyggjufólk sem vill stórhækka skólagjöld við Háskóla Íslands og aðrar ríkisreknar æðri menntastofnanir og víkja með þeim hætti til hliðar jafnrétti fólks til náms. Ungir sjálfstæðismenn hafa einnig gert um það samþykktir opinberlega að selja beri sjúku fólki húsnæði, fæði og lyf sem þarf að gista sjúkrahús og aðrar heilbrigðisstofnanir. Foringinn sem þarna ætti að sitja á fremsta bekk mun hvetja kjósendur heils hugar að kjósa slíka hugsjónamenn á þing svo sanngirni þeirra fái notið sín við stjórn samfélagsins. Þeim sem hér stendur verður á stundum hugsað til þess hvernig fyrrum foringjar Sjálfstfl. hefðu orðið til augnanna ef slíkur málatilbúnaður hefði verið lagður fyrir þá. Ein hrapallegustu afglöp sem foringjum stjórnarflokkanna hefur orðið á var þegar þeir í Prag buðu Bush stríðsmanni að taka þátt í hernaðaraðgerðum hans. Þó ekki væri fyrir annað ber þjóðinni að kjósa frá slíka menn.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Í upphafi máls míns vil ég gera grein fyrir tilurð þess nýja stjórnmálaafls sem ég tala hér fyrir. Upphafið má rekja til þeirrar aðfarar sem að mér var gerð innan uppstillingarnefndar Sjálfstfl. í Suðurkjördæmi og á ekki sinn líka í íslenskri pólitík fyrr eða síðar. Fólk víða að úr kjördæminu hefur mjög hvatt mig til sérframboðs vegna þessara atburða og ég hef ákveðið að verða við þeim óskum. Ég og stuðningsmenn mínir höfum því ákveðið að efna til sérframboðs í Suðurkjördæmi fyrir kosningarnar í vor. Það framboð heitir Framboð óháðra í Suðurkjördæmi. Þetta nýja framboð mun eðli máls samkvæmt hafa sérstakan áhuga á að styrkja lýðræðið innan hins íslenska flokkakerfis og í þjóðfélaginu almennt. Framboð óháðra hefur mótað stefnu í flestum málaflokkum og mun birta hana á næstunni. Í þessari ræðu mun ég geta nokkurra atriða en önnur koma fram síðar. Um kvótakerfið ríkir enn mikið ósætti meðal þjóðarinnar. Ég hvatti til þess á eldhúsdegi fyrir sex árum að leitað yrði eftir sátt um fiskveiðistjórnarkerfið. Upp úr því var skipuð nefnd mætra manna sem komust að þeirri niðurstöðu að sáttin fælist í auðlindagjaldi á útgerðina. Ekki verður séð að þessi sátt hafi skilað þeim árangri sem að var stefnt. Kvótakerfið hefur ýmsa kosti. Ef svo væri ekki væri það fyrir löngu aflagt. Gallar þess hafa þó komið í ljós í vaxandi mæli eftir því sem samþjöppun aflaheimildanna hefur aukist. Byggðir landsins hafa látið undan síga og afraksturinn af þessari starfsemi fer í vaxandi mæli á fárra manna hendur. Nú vill stærsta sjávarútvegsfyrirtæki landsins lyfta kvótaþakinu úr 12% í 20%. Þar með er komin upp sú staða að fimm útgerðarfyrirtæki gætu eignast allan kvóta landsmanna. Það er rétt hægt að ímynda sér hver yrðu völd og áhrif þeirra fimm fyrirtækja sem ættu kvótann. Alþingi á að finna leiðir til sátta en ekki ýta undir frekari sundrungu sem er gert með því að gefa í skyn að það komi til greina að lyfta kvótaþakinu eins og formaður sjútvn. Alþingis hefur sagt. Ég tel, nær að segja afdráttarlaust, að þetta verði aldrei. Það er frekar orðið tímabært að létta kvóta af ýmsum tegundum til að ná meiri sátt meðal þjóðarinnar. Leið til þess er að gefa frjálsar veiðar á keilu, löngu og skötusel og jafnvel fleiri tegundum. Markmiðið með því er að stefna að meiri sátt um kvótakerfið en nú er. Til þess eru margar leiðir án þess að kollvarpa þjóðfélaginu. Okkar ágæta samfélag hefur að mörgu leyti þróast til betri vegar síðustu árin og velmegun aukist umfram það sem gerst hefur víða annars staðar í heiminum. Það er ekki tilviljun að efnahagsleg velsæld ríkir hér á landi. Aukið frjálsræði í fjármálalífinu ásamt einkavæðingu hefur skilað sínu og stöðugleikinn haldist. Það er þó blettur á samfélagi okkar að hér er hópur fólks sem líður skort vegna fátæktar. Þetta fólk þarf að aðstoða svo viðunandi sé ef það getur ekki stundað venjulega launavinnu. Það er ekki ölmusa í mínum huga að rétta fólki hjálparhönd, heldur samfélagsleg skylda að aðstoða öryrkja, aldraða, atvinnulausa eða sjúka. Bætur til þessara hópa eru of lágar í allt of mörgum tilfellum. Ég tek undir það með ASÍ að atvinnuleysisbætur ættu að hækka í 93 þús. kr. á mánuði. Ég tel einnig að skattleysismörkin eigi að hækka. Hækkun þeirra gagnast þessum hópum sérstaklega vel, og launa- og lágtekjufólki almennt. Ríkisvaldið hefur staðið í deilum við bændur og aðra jarðeigendur um eignarrétt á landi, þ.e. hvort tiltekið land tilheyri bóndanum eða teljist sameign þjóðarinnar, verði svonefnd þjóðlenda. Þjóðlendumálið er á góðri leið með að verða eitt þeirra mála sem framkvæmdarvaldið virðist hafa misst tökin á. Hæstv. fjmrh. fékk heimild í 10. gr. laga um þjóðlendur til að skipa sérstaka kröfunefnd til að lýsa kröfum í þjóðlendur. Í stuttu máli virðist þessi nefnd ráðherrans fara mjög offari. Nefndin hefur krafist þess að þinglýst eignalönd manna verði þjóðlendur og svo langt er gengið að lönd sem ríkið setti sjálft upp í landskipti við bændur á síðustu öld eru nú undir kröfu um þjóðlendur. Þessi ótrúlega kröfugerð sem er ekki í neinu samræmi við það sem Alþingi taldi sig vera að gera setur allt þetta mál í mikið uppnám. Ég hef lagt fram till. til þál. þar sem fjmrh. er falið að draga til baka allar kröfur sínar þar sem þinglýstur eignarréttur manna er ekki virtur. Framboð óháðra í Suðurkjördæmi lýsir yfir eindregnum stuðningi við bændur og aðra jarðeigendur í þessu máli og mun berjst hart fyrir því að eignarréttur manna verði virtur. Bændur eiga undir högg að sækja á fleiri sviðum. Vandi kjötframleiðenda er mikill í dag og ljóst að grípa verður til aðgerða til að mæta honum. Það er hlutverk landbrh. að skoða leiðir til þess að leysa þá offramleiðslu á kjöti sem nú er að koma gamalgrónum kjötframleiðendum á hausinn. Ráðuneyti landbúnaðar hefur skyldur og mannafla til að fylgjast með og gera tillögur en ekki liggja undir feldi. Hraði snigilsins er ekki heppilegur núna. Ferðaþjónustan er vaxandi og mikilvæg atvinnugrein í landinu og ber að auka samkeppnishæfni hennar. Flest fyrirtæki í greininni eru ný og í uppbyggingu. Framboð óháðra telur fráleitt að auka álögur á þessa atvinnugrein með sérstöku gistináttagjaldi. Lækkun flugvallarskatta á Keflavíkurflugvelli er leið til að fjölga lendingum flugvéla og auka straum ferðamanna til landsins. Það getur ekki verið eðlilegt að heildargjaldtaka af farþegum á Keflavíkurflugvelli sé 76% hærri en í París. Við markaðssetjum Ísland sem ferðamannaland en okkur vantar fleiri ferðamenn. Til að ná betri árangri er nauðsynlegt að vera samkeppnishæf í kostnaði. Þess eru dæmi að flugfélag hafi hætt flugi hingað vegna kostnaðar. Margvísleg málefni kalla á úrlausn í Suðurkjördæmi, m.a. í heilbrigðisþjónustunni. Heilbrigðisstofnun Suðurnesja er í miklum vanda þar sem deila lækna og ráðuneytis hefur staðið í á fimmta mánuð. Það verður að segjast eins og er að slíkur seinagangur er hreint ótrúlegur. Ég hef oftar en einu sinni tekið þetta mál hér upp en ekkert virðist gerast. Það er ekki boðlegt að stjórnvöld haldi þessari deilu til streitu og óafsakanlegt gagnvart fólkinu á Suðurnesjum. Atvinnuleysið er einnig viðvarandi á sumum svæðum kjördæmisins. Því miður hefur ráðherra byggðamála ákveðið að taka fjármuni frá eignarhaldsfélögum á landsbyggðinni til að opna Nýsköpunarstofu á Akureyri. Þegar atvinnuleysi var hvað mest á Suðurnesjum í upphafi tíunda áratugarins var eignarhaldsfélag Suðurnesja stofnað. Með tilkomu þess opnaðist leið fyrir fyrirtæki í nýsköpun og uppbyggingu til að fjármagna sig og hafa mörg fyrirtæki notið þess. Hvorki ráðherra byggðamála né ríkisstjórnin hafa svarað því hvernig atvinnuleysinu verði mætt. Ég tel leið að því marki að lækka flugvallarskatta og styrkja eignarhaldsfélögin. Einnig má setja af stað sérstök verkefni sem kalla á mannafla, verkefni í menningartengdri ferðaþjónustu og nýsköpun. Varnarsamningurinn við Bandaríkin er nú til endurskoðunar. Þar er mikið í húfi en hjá varnarliðinu vinnur mikill fjöldi manna og kvenna. Við endurskoðun samningsins er nauðsynlegt að tryggja stöðu íslenskra starfsmanna varnarliðsins. Mjög brýnt er að hæstv. utanrrh. upplýsi hvernig endurskoðun varnarsamningsins gengur. Vegakerfi Suðurkjördæmis er víðfeðmt og mörg verk þar að vinna. Tvöföldun Reykjanesbrautar þarf að hraða, Suðurstrandarvegur er mjög þarft verkefni, Hellisheiði þarf að breikka og lýsa og Gjábakkavegur er mjög nauðsynleg tenging fyrir uppsveitir Árnessýslu. Ósabotnavegur milli Sandgerðis og Hafna er góð ferðamannatenging. Fækkun einbreiðra brúa verður að hraða en slíkar brýr eru 40 talsins í kjördæminu, flestar í Skaftafellssýslum. Herjólfur er í dag þjóðvegur milli lands og Eyja og þarf gjaldtakan í Herjólf því að vera í samræmi við það. Það er ekki auðvelt að finna sanngjarna lausn í málum sem þessum. Útgerð Herjólfs er dýr og fjármagn ekki ótakmarkað. Það er samt flestum ljóst að samfélagið í Eyjum á í vök að verjast og mjög brýnt að bregðast við miklum vanda þar. Góðar og ódýrar samgöngur eru lykillinn að sterku samfélagi. Þær vantar í Vestmannaeyjum í dag. Góðir Íslendingar. Framboð óháðra í Suðurkjördæmi er rétt að komast á legg. Við sem að því stöndum erum bjartsýn og ánægð með fyrstu skrefin. Ungt fólk og nýjar áherslur í menntamálum verða okkur ofarlega í huga. Við hlökkum til að vinna með ykkur, kæru landsmenn. --- Góðar stundir.

Góðir Íslendingar. Nú stendur yfir afar vel heppnuð fundaferð formanns og forsætisráðherraefnis Samfylkingarinnar um allt land. Það er vert að árétta að þessi fundaferð, sem er hin fyrsta sem Ingibjörg Sólrún Gísladóttir tekur þátt í, hófst ekki í höfuðborginni heldur á landsbyggðinni. Það er táknrænt um tvennt. Það undirstrikar að Samfylkingin er landsflokkur sem sinnir landsbyggðinni ekki síður en höfuðborginni. Það undirstrikar einnig að þó að Ingibjörg Sólrún sé í framboði í Reykjavík er hún forsætisráðherraefni allra landsmanna. Allir sem kjósa Samfylkinguna, hvar sem er á landinu, eru að styðja hana. Það er ekki síður táknrænt að sama daginn og Össur Skarphéðinsson og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir hófu fundaferð sína um landið birtist það sem kalla má skuldaskil ríkisstjórnarinnar við landsbyggðina. Skuldaskilin birtust með lítt áberandi hætti á vefriti fjmrn. Þar birtist yfirlit yfir íbúaþróunina sl. tíu ár. Þar kemur fram að í hverri einustu viku, hvern einasta mánuð, hvert einasta ár, allan síðasta áratug fluttu af landsbyggðinni á suðvesturhornið hvorki meira né minna en sex fjögurra manna fjölskyldur. Á þessum áratug fjölgaði Íslendingum um 10% en á sama tíma fækkaði Vestfirðingum um 18%, íbúum á Norðurlandi vestra um 11%, og íbúum í mínu kjördæmi, Austurlandi, fækkaði um 10%. Í þessu felast skuldaskil ríkisstjórnarinnar við landsbyggðina. Enginn flokkur hefur lagt fram jafnítarlega útfærða byggðastefnu og Samfylkingin hefur gert. Við höfum reynt að skilgreina orsakir byggðaþróunarinnar og setja fram svör. Í stuttri ræðu er aðeins hægt að taka nokkur dæmi um þætti sem augljóslega hafa haft áhrif á þessa þróun. Dæmin eru t.d. hátt vöruverð, mikill námskostnaður og einhæft atvinnulíf. Kristján Möller, þingmaður Samfylkingarinnar á Norðurlandi, gerði sína eigin verðkönnun og komst m.a. að því að verð á einstökum vörutegundum gat verið 108% hærra á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu. Ástæðan fyrir háu vöruverði á landsbyggðinni er ekki síst mjög há opinber gjöld. Þar eiga þungaskatturinn og eðli virðisaukaskattsins mikla sök. Í tíð þessarar ríkisstjórnar hafa breytingar á þungaskattinum leitt til þess að hann hefur hækkað verulega sé horft til þeirra byggða sem fjærst liggja frá Reykjavík. Þessu ætlar Samfylkingin að breyta. Samfylkingin ætlar að beita sér fyrir lækkun þungaskattsins, m.a. með því að skoða þrepaskiptingu hans þannig að skatturinn verði minni þegar fjær dregur frá Reykjavík. Kostnaður foreldra við að koma börnum sínum í framhaldsskóla utan heimabyggðar er gríðarlega mikill. Hann getur hlaupið á 400--500 þús. kr. á ári. Samfylkingin vill gera tvennt til að vinna gegn þessu. Í fyrsta lagi viljum við beita tækninni til að auka fjarnám í þeim tilgangi að nemendur geti stundað framhaldsnám lengur í heimabyggð sinni. Í öðru lagi viljum við jafna aðstöðumun þeirra sem búa þar sem framhaldsskóli er og hinna með því að hækka jöfnunarstyrkinn. Hann er í dag um 160 þús. kr. en miðað við aukakostnaðinn þarf að tvöfalda þá upphæð. Það vill Samfylkingin, enda menntakerfið mikilvægt jöfnunartæki nútímans. Samfylkingin hefur stutt allar aðgerðir sem miða að því að styrkja atvinnulíf á landsbyggðinni og gera það fjölbreyttara. Hátæknivædd stóriðja í sátt við náttúru, fjarvinnsla og tímabundnar skattaívilnanir til að styrkja sprotafyrirtæki eru meðal stefnumála Samfylkingarinnar. Góðir Íslendingar. Ríkisstjórnin gumar af því að hafa lækkað skatta. Það er rétt. Hún hefur lækkað skatta á fyrirtæki, stóreignamenn og hátekjufólk. En fólkið í landinu, hinn venjulegi Íslendingur hefur ekki fundið fyrir miklum skattalækkunum. Þvert á móti. Barnafjölskyldur, millitekjufólkið og lágtekjufjölskyldurnar hafa ekki notið þeirra skattalækkana sem fyrirtækin og hátekjufólkið hafa fengið. Það er hægt að færa rök fyrir því að skattgreiðslur þeirra sem hafa minnst á milli handanna hafi aukist í tíð núverandi ríkisstjórnar. Þegar staðgreiðslukerfið var tekið upp var það yfirlýst ætlan stjórnvalda að persónuafslátturinn mundi hækka í takt við launaþróun. Það hefur ekki gerst. Í tíð ríkisstjórnarinnar hefur persónuafslátturinn setið eftir. Það þýðir í reynd að skattar lágtekjufólks hafa hækkað. Í dag er persónuafslátturinn um 320 þús. kr. á ári en ef hann hefði fylgt verðlagi ætti hann að vera um 400 þús. kr. Munurinn er um 80 þús. kr. á ári. Það þýðir í raun að hver einasti láglaunamaður, hvert einasta einstæða foreldri og hver einasti sauðfjárbóndi fær í dag um 7.000 kr. minna í launaumslagið í hverjum mánuði vegna þess að persónuafslátturinn hefur í reynd verið skertur sem þessu nemur. Þetta er ástæðan fyrir því að þeir sem jafnvel lifa á strípuðum bótum greiða í dag skatt af upphæðum sem varla duga til að lifa af. Er þetta réttlæti? Nei, þetta er ranglæti sem Samfylkingin ætlar að uppræta. Þetta er ástæðan fyrir því að þeir sem lifa á bótum og áður voru skattfrjálsir greiða nú sem svarar einum milljarði á ári í skatta. Það er ranglæti sem Samfylkingin ætlar að uppræta. Ljóst er, góðir Íslendingar, að jöfnun lífskjara, ekki síst kjarabætur til þeirra hópa sem Samfylkingin ber fyrir brjósti, verður algert forgangsmál þegar Samfylkingin sest í ríkisstjórn. --- Góðar stundir.

Herra forseti. ,,Frelsið er yndislegt, ég geri það sem ég vil,`` syngur hljómsveitin Ný-dönsk. Já, frelsið er yndislegt en það er vandmeðfarið. Því fylgir ábyrgð sem á að vera augljós þeim mönnum sem njóta þess sem frelsið býður upp á. Frelsinu fylgja tækifæri en ekki síður lagaleg og samfélagsleg ábyrgð. Tækifærum einstaklinga, fjölskyldna og fyrirtækja hefur fjölgað svo um munar á liðnum áratug. En það hefur ekki gerst sjálfkrafa og ekki alltaf átakalaust. Þótt stefnan að opnu, lýðræðislegu þjóðfélagi þar sem ekki eru lögð óþarfa höft á einstaklingana og fyrirtækin, hafi verið öllum sæmilega þenkjandi mönnum augljós hafa alltaf verið til úrtölumenn eða tækifærissinnar sem hafa fundið þessum breytingum á samfélaginu allt til foráttu. Hið sérkennilega er að ekki virðist alltaf hafa verið vilji til að stuðla að þessum sjálfsögðu, lýðræðislegu og efnahagslegu breytingum þótt í dag vilji allir Lilju kveðið hafa. Óhætt er að taka undir með mörgum forsvarsmönnum íslenskra fyrirtækja sem hafa tjáð sig með afgerandi hætti um íslenskt efnahags- og atvinnulíf. Þeir hafa sagt að þær breytingar sem gerðar hafa verið á undanförnum missirum á skatta- og efnahagsmálum séu forsendur þess að íslenskt efnahagslíf eflist nú stöðugt og útrás fyrirtækja er jafnmikil og raun ber vitni. Þetta hefur leitt til þess að öryggi og hagur fjölskyldna hefur aukist. Fólkið og fyrirtækin eiga samleið en eru ekki andstæður eins og vinstri flokkarnir hafa til langs tíma haldið fram, ekki síst með verkum sínum. Það er greinilegt að tækifærum fyrirtækja hefur fjölgað og er ánægjulegt að fylgjast með að einstaklingar líta einnig svo á. Í gær var kynnt í Háskólanum í Reykjavík alþjóðleg rannsókn sem sýnir að hér á Íslandi er frumkvöðlastarf mest innan Evrópu. Þetta er engin tilviljun því að lög og reglur hér hafa verið mótuð með það að markmiði að vera hvetjandi en ekki letjandi fyrir fólk til að nýta þau tækifæri sem við þeim blasa. Þeir forustumenn íslenskra stjórnmála sem hafa leitt okkur í gegnum þetta mikla hagsældarskeið á undanförnum árum hafa ekki gert það þrautalaust. Erfiðar ákvarðanir hafa verið teknar og við þær hefur verið staðið. Við hér vitum að meðbyrinn er átakalaus en í mótbyr reynir virkilega á þann sem í stafninum stendur og þá er gott að vita að sá hinn sami er ekki eins og vindhani sem snýst í logni. Það má fullyrða að það frelsi sem við hér á Alþingi höfum stuðlað að á liðnum árum hafi almennt verið vel nýtt af einstaklingum og fyrirtækjum. Það kann vel að vera að einhverjir hafi farið út af þeirri braut sem mörkuð hefur verið, þrátt fyrir skýrar leikreglur um samkeppni, fjármálaeftirlit og fjármálastarfsemi o.fl. Slíkt er ólíðandi því að misnotkun á frelsinu er misnotkun á trúnaði og trausti samfélagsins. En þegar upp er staðið hafa fyrirtækin að öllu jöfnu staðið við þær skyldur sem þetta sama samfélag hefur gert kröfu um. Herra forseti. Hvað réttindi einstkaklinganna gagnvart hinu opinbera áhrærir þá hafa þau verið styrkt með afgerandi hætti á undanförnum árum. Um leið hefur lýðræðið eflst og réttaröryggi okkar allra aukist. Vald og réttindi hafa því markvisst verið færð til fólksins. En þessi þróun hefur heldur ekki gengið þrautalaust fyrir sig. Þegar umboðsmaður Alþingis tók til starfa árið 1987 benti hann ítrekað á að rétti einstaklinga, fólksins í landinu, gagnvart ríkisvaldinu væri ábótavant. Þrátt fyrir þessar ítrekuðu ábendingar umboðsmanns gerði síðasta vinstri stjórn ekkert, akkúrat ekkert til að verða við þessum sjálfsögðu skilaboðum, skilaboðum sem skýrlega hefðu leitt til aukins réttaröryggis borgaranna. Ó nei, þegar vinstri menn höfðu tækifæri til að auka lýðræði og efla réttindi fólksins í landinu var lítið um gjörðir, margt í orði, ekkert á borði --- bara allt í plati. Eitt af fyrstu verkum ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar árið 1991 var að skipa nefnd sérfræðinga til að vinna að því markmiði að tryggja réttaröryggi einstaklinganna gagnvart ákvörðun stjórnvalda. Niðurstaða þeirrar nefndar varð síðan að þeim lögum sem við þekkjum betur sem stjórnsýslulög, lög sem í dag eru sjálfsagður hluti hins íslenska veruleika. Hið sama gildir um upplýsingalög sem samþykkt voru fyrir nokkrum árum en þau eru ein helsta forsenda þess að hægt er að tala um lýðræðislega stjórnarhætti. Síðan þá hefur margt gerst innan stjórnsýslunnar og úttektir verið gerðar á ýmsum sviðum. Erlendar stofnanir segja að hvergi finnist minni spilling og að stjórnkerfið sé skilvirkt og gegnsætt. Allt þetta hefur leitt til þess að almenningur er meðvitaðri um rétt sinn en slíkt einkennir að sjálfsögðu virk lýðræðissamfélög. Góðir Íslendingar. Okkur hefur fleygt hraðbyri áfram og jákvæð þróun hefur átt sér stað á flestum sviðum samfélagsins á liðnum árum. Þar eru lýðréttindi engin undantekning. Til að slík þróun eigi sér stað þarf hugsjónir, heiðarleika og markvissa stefnu sem breytist ekki frá degi til dags eftir því hvernig vindar í skoðanakönnunum blása. Til að gera þetta góða samfélag enn betra fyrir börnin okkar þurfa þeir sem standa í stafni að vera trúir sjálfum sér og stefnu sinni sem öllum er kunn og öllum er augljós. Að sigla röstina er ekki auðvelt. Til þess þarf styrkan skipstjóra og góða áhöfn. Við í Sjálfstfl. höfum sýnt að við höfum yfir slíkri áhöfn að ráða. Við höfum staðið frammi fyrir miklum og góðum breytingum og lagt grunn að því lýðræðissamfélagi sem við búum í. Þetta samfélag er ekki fullkomið en sá sterki grunnur sem við höfum byggt upp er kjölfesta fyrir okkur til að gera enn betur fyrir framtíðina. Já, herra forseti, frelsið er yndislegt en við skulum fara vel með það og hafa hugfast að heiðarleiki, trúnaður og traust eru helstu stoðir frelsisins og okkar ágæta þjóðfélags. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Góðir landsmenn. Það líður að lokum þessa kjörtímabils. Nokkrir dagar eru eftir af þinghaldinu og kosningar í nánd eins og þegar má merkja í fjölmiðlum og í þjóðfélaginu. Þetta hefur um margt verið viðburðaríkt þing og fyrir talsmenn umhverfisverndar og sjálfbærrar þróunar hefur kjörtímabilið nánast verið ein samfelld varnarbarátta. Fyrst voru Eyjabakkarnir undir, nú Kárahnjúkasvæðið og Þjórsárver. Barátta náttúruverndarfólks hefur borið árangur. Það má ekki gleymast að sigrar hafa unnist þó að vonbrigðin hafi stundum verið mikil. Sú barátta mun halda áfram þar til náttúran fær að njóta vafans. Því er nauðsynlegt að mynda ríkisstjórn sem leggur stóriðjustefnuna til hliðar, ríkisstjórn sem byggir á fjölbreyttu atvinnulífi og nýsköpun í stað þess að einblína á þungaiðnað, sem núverandi stjórnarflokkar segja nauðsynlegan til að reka velferðarkerfið. Kjörtímabilið hefur jafnframt einkennst af einkavæðingu, einkarekstri og samruna fyrirtækja í skjóli markaðsvæðingar sem hefur á skömmum tíma veikt hinar dreifðu byggðir til sjávar og sveita. Eftir átta ára valdatíma Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hefur frjálshyggjustefnan náð slíkri fótfestu að árslaun hjá forstjórum fjármálafyrirtækja eru hærri en ævitekjur venjulegs fólks á almennum vinnumarkaði. Samruni stórra og í mörgum tilfellum markaðsráðandi fyrirtækja mynda valdablokkir sem teygja anga sína inn á öll svið viðskiptalífsins. Græðgi og siðleysi eru hugtök sem oft koma ósjálfrátt upp í huga fólks við fréttir af því ástandi sem hér ríkir. Á sama tíma fjölgar þeim stöðugt sem sitja fastir í fátæktargildru. Fjölskyldur, einstæðar mæður, atvinnulaust fólk, aldraðir, öryrkjar og heilu stéttirnar eiga erfitt með að framfleyta sér. Opinber stuðningur er takmarkaður og það er langt í land að stjórnvöld átti sig á því að það er enn dýrara fyrir samfélagið að viðhalda fátækt en að styðja fólk til mannsæmandi lífs. Fátækt er smánarblettur á okkar ríka samfélagi. Hún er sprottin af kerfislægum göllum sem verður að uppræta með réttlátri löggjöf. Það er dýrt að gera ekki allt sem í okkar valdi stendur til að búa betur að börnum og unglingum. Þau verða aldrei metin til fjár. Fátækt, húsnæðisleysi og andvaraleysi gagnvart aðstæðum nýrra landsmanna eru dæmi um vandamál sem oft verða undirrót andlegs og líkamlegs heilsuleysis barna og fullorðinna. Herra forseti. Velferðarkerfið hefur látið á sjá í valdatíð Sjálfstfl. Heilbrigðisþjónustan hefur á ýmsum sviðum verið færð yfir í einkarekstur sem ásamt einkaframkvæmd er lausnarorð ríkisstjórnarinnar á því sviði sem öðrum. Slíkt rekstrarform byggir á að sem stærstur hluti tekna sé fenginn með notendagjöldum frá sjúklingum. Félagslegt misrétti eykst í réttu hlutfalli við einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu. Þetta er staðreynd sem ekki er hægt að horfa fram hjá. Það er farið að tala um rekstur öldrunarstofnana sem arðvænlegan atvinnuveg og fréttir berast af gífurlegum fjárhagsávinningi fyrir eigendur hjúkrunarheimilanna. Þeir veðja á aldraða. Við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði höfnum gróðahyggju í velferðarkerfinu en leggjum áherslu á öfluga grunnheilsugæslu, fjölbreytta starfsemi sjúkrahúsanna, forvarnir og aukna samvinnu milli heilbrigðisþjónustu og félagsþjónustu sveitarfélaga. Góðir áheyrendur. Við þurfum ríkisstjórn sem ber hag allra fyrir brjósti og hefur mannúð að leiðarljósi, ríkisstjórn sem þorir að beita sér fyrir þjóðfélagsumbótum í þágu almennings, hefja vernd náttúru og umhverfis til vegs á Íslandi og treysta byggð um allt land. Slík stjórn verður ekki mynduð nema með Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði. --- Góðar stundir.

Herra forseti. Ágætu landsmenn. Traust og trúnaður er forsenda árangurs og framfara. Framsóknarflokkurinn hefur í gegnum tíðina fengið traust og verið trúað af kjósendum fyrir mörgum vandasömum verkefnum á sviði stjórnmálanna, verkefnum sem hafa skipt verulegu máli fyrir þjóðarhag. Í ríkisstjórn sem Framsfl. leiddi undir forustu Steingríms Hermannssonar var hinn landlægi verðbólgudraugur kveðinn niður og grunnur lagður að þeim stöðugleika í efnahagsmálum sem hér hefur ríkt síðasta áratuginn eða svo. Sá stöðugleiki lagði grunninn að því að hægt var að auka kaupmátt á síðustu árum meira en nokkurn tíma fyrr. Um síðasta áratug, 1995, steðjaði að okkur böl atvinnuleysis. Við framsóknarmenn gengum til kosninga með það að leiðarljósi að skapa tólf þúsund ný störf --- þau urðu reyndar fjórtán þúsund --- en stjórnarandstaðan hafði ekki trú á að slíkt tækist. Kjósendur kölluðu Framsóknarflokkinn til og gengum við til þeirra verka í ríkisstjórn Davíðs Oddssonar af ábyrgð og festu. Við unnum bug á atvinnuleysinu og kaupmáttur jókst. Á því kjörtímabili sem nú er að ljúka höfum við haft forustu um að leiða eina mestu fjárfestingu og atvinnuuppbyggingu sem farið hefur verið í á síðari tímum. Þannig sköpum við svigrúm á næsta kjörtímabili til enn frekari skattalækkana, en nú þegar hefur ríkisstjórnin lækkað skatta umtalsvert. Undirbúningur Kárahnjúkavirkjunar og álvers í Reyðarfirði hefur vissulega verið mikið og vandasamt verk. Eðlilega hefur mikil og réttmæt umræða farið fram um málið í samfélaginu og áformaðar framkvæmdir hafa tekið verulegum breytingum, m.a. eftir úrskurðarferli þar sem aðgengi almennings í landinu var tryggt að ákvarðanatöku í gegnum lög um mat á umhverfisáhrifum. Þetta hafa ekki alltaf verið auðveldir tímar. Vinstri grænir hafa verið á móti málinu en Samfylkingin tvístruð, ósamstiga og með þokukennda stefnu. Það er ágætt að rifja það upp hér fyrir þingmanninn Einar Má Sigurðarson að enginn studdi þetta verkefni í Reykjavíkurborg hjá Samfylkingunni nema svokallaður talsmaður, og það gerði hún ,,með hnút í maganum``. Ég vil líka rifja það upp að fulltrúi Samfylkingarinnar í stjórn Landsvirkjunar greiddi atkvæði gegn þessu máli. En Framsóknarflokkurinn sýndi kjark og dug eins og venjulega. Við leiddum málið og nú er lýðræðisleg ákvarðanataka í höfn. Alþingi Íslendinga samþykkti á síðasta ári með miklum meiri hluta atkvæða, eða 44 atkvæðum, að rétt væri að heimila Kárahnjúkavirkjun. Framsóknarflokkurinn klárar því sín stóru og mikilvægu mál. Ég get nefnt annað dæmi sem sýnir þrek og þrautseigju framsóknarmanna, sem varðar stöðu okkar á alþjóðavettvangi. Eftir mikla vinnu og eljusemi á erlendum vettvangi fengum við hið svonefnda íslenska ákvæði inn í loftslagssamning Sameinuðu þjóðanna, Kyoto-bókunina. Með því var tryggt að við verðum ekki útilokuð frá því að nota vatnsorku og jarðvarma til stóriðnaðar. Með ákvæðinu viðurkenndi allt alþjóðasamfélagið að okkar orka er lofthjúpnum í hag. Það vantaði ekki bölsýnina og kjarkleysið hjá stjórnarandstöðunni í upphafi. ,,Íslenska ákvæðið verður hlegið út af borðinu,`` sagði forustumaður Samfylkingarinnar á sínum tíma og Vinstri grænir hafa alltaf talað neikvætt um íslenska ákvæðið, sagt að það sé undanþága til mengunar, sem er rangt og lýsandi dæmi fyrir þeirra svart/hvíta málflutning. Af þessu má sjá að Framsfl. hefur burði, þrek og þrautseigju til að klára stór og mikilvæg hagsmunamál fyrir Íslendinga. Ágætu landsmenn. Á kjörtímabilinu hef ég m.a. gegnt stöðu umhverfisráðherra. Þegar ég lít nú um öxl er ég stolt af þeim árangri sem þar hefur náðst. Eftir stöðnun í áratugi höfum við sótt fram í málefnum þjóðgarða. Þjóðgarðurinn Snæfellsjökull var nýlega opnaður eftir 28 ára hlé frá því að þjóðgarðurinn Jökulsárgljúfur var opnaður. Ríkisstjórnin hefur nýlega samþykkt að Vatnajökull verði þjóðgarður. Hann verður stærsti þjóðgarður í Evrópu. Hafin er vinna við að undirbúa þjóðgarð norðan Vatnajökuls einnig. Það er því stórsókn í þjóðgarðsmálum okkar nú. Við höfum náð miklum árangri við verndun hafanna til framtíðar á alþjóðavettvangi og hér heima fórum við m.a. í stærstu mengunarvarnaaðgerð til þessa í hafi, þ.e. hreinsun olíu úr El Grillo á botni Seyðisfjarðar. Við höfum lagt grunn að aukinni flokkun og endurvinnslu á sorpi og aukið fræðslu um umhverfismál til almennings og barna. Við höfum einnig styrkt frjáls umhverfisverndarsamtök með stórauknum framlögum og gert við þau samkomulag um samstarf. Ég er því mjög ánægð með árangurinn. Góðir Íslendingar. Það skiptir máli hverjir stjórna í okkar ágæta landi. Heildarsýn og samhengi hlutanna skipta máli. Framsóknarflokkurinn hefur með störfum sínum í ríkisstjórn nú sem fyrr sýnt að hann er traust og ábyggilegt afl sem hefur þrek til að takast á við mikilvæg verk. Framsóknarflokkurinn hefur skynsemina að leiðarljósi. Hann er félagshyggjuafl, miðjuflokkur án öfga og skynjar samhengi hlutanna. Okkar kjörorð eru ,,Vinna, vöxtur, velferð``. Það að búa við næga vinnu skapar efnahagslegan vöxt og tryggir að við getum staðið undir öflugri velferð þar sem er góður aðgangur að menntun og heilbrigðisþjónustu og hlúð er að fjölskyldum og þeim sem aðstoð þurfa. Án atvinnu og efnahagslegs stöðugleika getum við ekki staðið undir öflugu velferðarsamfélagi. Þetta samhengi hlutanna skynjum við framsóknarmenn vel. Þetta samhengi höfum við haft að leiðarljósi við stjórn landsins í ríkisstjórninni og erum stolt af árangrinum. Góðir landsmenn. Það skiptir öllu máli hverjir stjórna.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Frá stofnun Frjálslynda flokksins eða í rúm fjögur ár hefur Frjálslyndi flokkurinn verið leiðandi í því að halda uppi umræðu, m.a. hér á Alþingi og á opinberum vettvangi, um að okkur beri nauðsyn til að gjörbreyta stjórnkerfi fiskveiðanna. Við höfum ávallt haldið því fram að kvótabraskskerfið sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa markvisst verið að festa í sessi, m.a. með kvótasetningu á smábáta, sé fjandsamlegt byggðunum og fólkinu sem þar býr og þar vill búa. Útgerðinni einni var með lögum veittur réttur til sölu á óveiddum fiski í sjónum og þar með var atvinnuréttur og búsetuskilyrði fólksins í sjávarbyggðunum sums staðar af íbúunum tekinn. Þessi straumhvörf sem slitu í sundur hagsmuni fólksins og útgerðarmanna, sem þá urðu margir að stóreignamönnum, milljarðamæringum, hafa gjörbreytt þjóðfélaginu á síðustu árum. Aðrir auðmenn Íslands sáu að skjótfenginn gróða mátti höndla með auðveldum hætti með því að festa fé í óveiddum fiskinum í sjónum. Kvótinn sem varð að lögum nr. 38/1990 var gerður að einkasölueign þeirra sem höfðu fengið úthlutaðan aflakvóta úr sameiginlegri auðlind íslensku þjóðarinnar. Sjómennirnir voru gerðir að leiguliðum nýríkra stóreignamanna sem fengu í leigu til sín hundruð milljóna úr sameign þjóðarinnar. Allt að 80% af verði fisksins sem leiguliðarnir veiddu rann nú beint í vasa forréttindaaðals nýríkra Íslendinga. Í landinu lifa núorðið tvær þjóðir. Þeir ríku verða ofurríkir og finnst meira að segja sjálfsagt að þeir verði verðlaunaðir með ofurlaunum, tíföldum til fimmtánföldum mánaðarlaunum verkamanna, verktakagreiðslum, bónusum, hlutabréfagjöfum og fjallajeppum. Þetta eru miklir menn, hafnir yfir gagnrýni að þeirra eigin mati. Þetta er nýja þjóðin á Íslandi sem þarf erlenda leynireikninga og eignaraðild að bönkum sem starfa í erlendum skattaparadísum stóreignamanna og milljarðamæringa. Svo er hinn hluti þjóðarinnar venjulegt fólk sem eyðir öllum sínum launum í að komast af og getur í besta falli komist í stutta sólarlandaferð með því að standa í röð eftir vildarkjörum. En hvað vill Frjálslyndi flokkurinn gera til þess að efla byggð í landinu á nýjan leik? Frjálslyndi flokkurinn vill leggja af í áföngum núverandi fiskveiðistjórnarkerfi. Flokkurinn hefur skýra stefnu varðandi það hvernig á að komast út úr kvótakerfinu, því stjórnkerfi sóunar og óréttlætis sem ríkisstjórnin hefur varið með kjafti og klóm. Frjálslyndi flokkurinn vill að frumburðarréttur þegnanna til fiskveiða verði viðurkenndur og að nýliðun í útgerð verði aftur möguleg. Horfið verði frá ríkisstyrktu kerfi forréttinda til eðlilegs samkeppnisumhverfis. Tryggja verður að sjávarbyggðir fái á nýjan leik að njóta aðliggjandi fiskimiða. Til að vinna okkur út úr núverandi kvótabraskskerfi viljum við skipta fiskveiðiflotanum í fjóra aðgreinda útgerðarflokka og jafnframt að tryggja forgang á sóknarstýrðar fiskveiðar með strandveiðiflotanum með kyrrstæðum veiðarfærum. Frjálslyndi flokkurinn vill afnema kvótasetningu aukategunda í krókakerfinu og fækka kvótabundnum fisktegundum. Við viljum mismuninn milli hinna stóru og smáu burt, milli fiskvinnslu með og án útgerðar. Við viljum afnema kvótabrask og tryggja sjómönnum aftur atvinnuréttinn. Ferskfiskafla á að verðleggja á fiskmarkaði og nauðsyn ber til að tryggja fullan fjárhagslegan aðskilnað milli veiða og vinnslu. Þeir sem gera út verða að sjálfsögðu að hafa aðgang til veiða og vita að hvaða reglum þeir ganga. Þeir eiga að hafa nýtingarrétt með veiðum en ríkið á að hafa leigu- og/eða tímabundinn sölurétt að sameiginlegri auðlind þjóðarinnar. Braskið skal tekið af útgerðunum. Frjálslyndi flokkurinn vill hefja hvalveiðar á nýjan leik á Íslandsmiðum. Sýnt hefur verið fram á að hægt er að margfalda verðmæti sjávarafla með vinnslu og útflutningi á ferskum fiski strandveiðiflotans. Stefnumörkun Frjálslynda flokksins byggir á því að sjávarplássin fái forskot til nýtingar heimamiða. Það er stærsta byggðamálið. Herra forseti. Það verður ekki sagt um Frjálslynda flokkinn að hann sé ekki með skýrar tillögur um hvernig eigi að breyta fiskveiðistjórnkerfinu, en við vitum að þeir sem hafa hagnast mest á kerfinu munu vinna gegn okkur af alefli og nota til þess ómælt fé að styrkja kvótaflokkana með lokaða flokksbókhaldið. Frjálslyndi flokkurinn er þess fullviss að það sé öllum Íslendingum mjög mikils virði til framtíðar litið að landið haldist í byggð og að höfuðborgarbúum sem öðrum Íslendingum verði það ljóst að í því séu mestu verðmæti framtíðar þjóðarinnar fólgin. Baráttan fyrir byggðirnar verður að hafa forgang og í því býr í raun og veru framtíð unga fólksins.

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Er það virkilega svo, þegar maður situr úti í sal og hlýðir á þessa umræðu að fólk haldi að til sé fólk sem trúi því að stór hluti af þeim sem starfa hér í stjórnmálum hafi ekkert annað hlutverk en að eyðileggja íslenskt samfélag, hafi ekkert annað hlutverk en að eyðileggja íslenskt efnahagslíf? Ef marka mátti orð hv. þingmanna Ástu Möller, Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og Sivjar Friðleifsdóttur þá má draga þá ályktun að stór hluti af því fólki sem er í stjórnmálum sé svo illviljað og vitgrannt að verði því hleypt í Stjórnarráðið í vor þá muni það forklúðra málum svo að það verði erfitt að taka til eftir það. Trúir einhver svona umræðu?  Telja menn í raun og veru að Vinstri grænir séu á móti öllu, að þeir hafi ekkert til umræðunnar að leggja annað en andstöðu við hugmyndir og framfarir? Hvers konar skilaboð eru það þegar stjórnmálamenn tala með þessum hætti? Er nema von að menn spyrji hvort einhver nenni að horfa á umræður frá hinu háa Alþingi á svokölluðum eldhúsdegi ef ræðumenn gera fátt annað en endurtaka rulluna frá því í fyrra eða hittiðfyrra eða árin þar á undan. Telja menn að slík orðræða dýpki skilning manna á því sem mestu skiptir í íslensku samfélagi? Telja menn að þessar innihaldslausu alhæfingar íhaldsins færi okkur skrefi framar? Virðulegi forseti. Þá er ekki síður mjög fróðlegt að hlýða á umræðuna um að allir séu sammála um hinn mikla stöðugleika í íslensku efnahagslífi. Vita menn það ekki að undanfarna 18 mánuði eða svo hefur gengi íslensku krónunnar gagnvart dollar hækkað og lækkað um u.þ.b. 50%? Hafa menn ekki upplýsingar um þetta? Hafa menn ekki þekkingu á því að vextir hafa verið hér hærri en nokkurs staðar þekkist? Hafa menn ekki þekkingu á því að verðtryggingin hér og verðbólgan hafa verið hærri en annars staðar þekkist og bæði farið upp og farið niður? Hér ríkir enginn stöðugleiki, virðulegi forseti. Útflutningsgreinar hafa þungar áhyggjur af samkeppnisstöðu sinni vegna styrkrar stöðu krónunnar, innflytjendur óttast óstöðugleika og hagfræðingar vara við þenslu og hættu á kollsteypu vegna stóriðjuframkvæmda. Þrátt fyrir þetta, þrátt fyrir þessar staðreyndir glymja gömlu lummurnar: ,,Við einir kunnum með fé að fara. Ef öðrum verður hleypt inn í Stjórnarráðið þá fer allt fjandans til.`` Er þetta það einasta sem stjórnarflokkarnir hafa inn í þessa umræðu að færa? Trúir þessu einhver, virðulegi forseti? Íslenskt samfélag er um margt mjög gott. Það er þó langt í frá að það sé allt að þakka hinum algóða forsætisráðherra og föruneyti hans. Miklu stærri áhrifavaldar um þróun samfélaga eru frumkvöðlar, t.d. á sviði atvinnulífs og menningarlífs, og verkalýðsforingjar. Það er hins vegar alls ekki svo að stjórnmálamenn geti ekkert gert og það verður að virða það sem vel er gert. Ég held að ekki geti lengur verið neinn ágreiningur um að allir hagnast á því að brjóta niður höft og einokun og gefa þannig sem flestum tækifæri til að taka þátt í því að byggja og treysta þróttmikið atvinnulíf. Virðulegi forseti. Ég tel að það sem sú ríkisstjórn sem nú er vonandi að fara frá skilur helst eftir sig sé meiri gjá milli þeirra sem meira eiga og hinna sem minna eiga en þekkst hefur í íslensku samfélagi hingað til. Þetta birtist á mörgum sviðum. Þetta birtist t.d. í svokölluðu almannatryggingakerfi fjármagnseigenda, svokölluðu ábyrgðarmannakerfi fjárskuldbindinga. Það gengur út á það að fjármálastofnanir fá óviðkomandi einstaklinga til að ábyrgjast viðskipti sín fyrir aðra viðskiptamenn. Þetta kerfi þekkist hvergi í víðri veröld. Þrátt fyrir margítrekaðar tilraunir til breytinga á þessu kerfi hefur stjórnarmeirihlutinn hér staðið algerlega gegn því að þessu réttlætismáli verði náð fram. Þá birtast áherslur núverandi stjórnvalda ekki síst í skattamálum. Skattbyrðin hefur verið færð af hátekju- og eignafólki yfir á millitekju- og lágtekjufólk. Þessar áherslur endurspegla áherslur ríkisstjórnarinnar að koma upp stéttskiptu samfélagi. Allt þetta ber að sama brunni. Við höfum heyrt hugmyndir þeirra um breytingar á heilbrigðiskerfinu. Við höfum heyrt hugmyndir þeirra um breytingar á menntakerfinu. Við höfum heyrt þessar hugmyndir sem ganga allar út á eitt og hið sama, þ.e. að koma upp stéttskiptu samfélagi. Þeir eru í raun og veru að kljúfa þá sátt sem hér hefur ríkt um áratugi um að hafa samfélag jöfnuðar þar sem gjáin milli þeirra sem meira eiga og hinna sem minna eiga verði eins lítil og kostur er. Þessa sátt hafa þeir verið að sprengja undanfarin missiri. Viljum við að þjóðin haldi áfram á þessari braut? Viljum við kljúfa þá sátt sem lengi hefur ríkt í þessu samfélagi? Vilji menn stéttskipt samfélag þá kjósa menn þá flokka sem nú sitja að völdum. Vilji menn snúa af þessari braut þá velja menn þá flokka sem berjast fyrir jöfnuði. Það hefur verið hlutverk jafnaðarmanna oft og tíðum að hreinsa til eftir íhaldið. Frammi fyrir þessari spurningu standa kjósendur í vor. Þeirra er valið. --- Góðar stundir.

Virðulegi forseti. Góðir Íslendingar. Það hefur verið sérkennilegt að hlýða á stjórnarandstöðuna hér í kvöld. Veruleiki þeirra er greinilega ekki hinn sami og hjá almenningi í þessu landi, þeirra veruleiki er greinilega einhvers konar sýndarveruleiki, tilbúningur í þeirra eigin kolli. Þó að allir viti að skattar hafi lækkað hrópa þeir: Skattahækkun. Í kvöld var fullyrt að fátækt væri að aukast þó að við vitum að lífskjör hér á landi hafa verið að batna miklu hraðar en hjá öðrum þjóðum. Samfylkingin segist vilja stefna inn í evruland þar sem ríkir efnahagsleg stöðnun. Er þetta til marks um það að þeir séu á móti því að bæta lífskjörin í landinu? Vinstri grænir segjast vilja ábyrga fjármálastjórn þó að allir muni það að þingmenn þess flokks hafa ekki opnað munninn í fjárlagaumræðunni í vetur fyrir minna en hundrað milljón króna útgjöld. Síðasti ræðumaður talaði um að hér væri verðbólgan mikil þó að allir viti að verðlagshækkanir eru núna lítið meira en mælanlegar. Að einu leyti, virðulegi forseti, megum við þó vera afar þakklát fyrir ræður stjórnarandstöðunnar hérna í kvöld. Það hefur birst okkur einkar skýrt, sérlega skýrt, hvílíkur himinn og hvílíkt haf ríkir á milli þessara flokka hérna í kvöld í öllum efnisatriðum, í allri pólitík, í allri stefnumörkun. Eða efaðist nokkur sem hlýddi á formann þingflokks Vinstri grænna hér áðan? Hann dró það sérlega skýrt fram að vinstri flokkarnir eru, þegar þeir koma saman, sundrungaröfl, ósamstæð sundrungaröfl, og vinstri stjórn yrði núna þess vegna --- eins og alltaf og ævinlega --- tætingsleg sundrungarstjórn og það eigum við að forðast. Á síðustu árum hafa verið stigin stærri skref til jöfnunar lífskjara á milli landsbyggðar og þéttbýlis en nokkru sinni fyrr. Það er af nógu að taka þegar það er skoðað. Fyrir fáeinum árum var það t.d. algengt að menn hvettu til jöfnunar símakostnaðar. Það mál er í höfn. Fátt hefur verið jafnánægjulegt og að fylgjast með og vera þátttakandi í þeirri öru breytingu menntunar sem landsbyggðarfólki hefur staðið til boða. Uppbygging háskólanáms og náms á háskólastigi utan höfuðborgarinnar er í rauninni ævintýri líkust. Háskólar eru nú starfandi á þremur stöðum utan höfuðborgarinnar, nokkuð sem menn hefðu tæpast trúað fyrir skömmu síðan. Þetta er afrakstur meðvitaðrar stefnumótunar þar sem stjórnvöld hafa vitaskuld verið leiðandi aðilinn. Um leið hefur orðið til val og frelsi námsmanna til að velja sér námsbrautir og leiðir til háskólanáms. En hvað ævintýralegast hefur þó verið að sjá hvernig kostir fjarskiptabyltingarinnar hafa verið nýttir til þess að efla menntun úti um land. Fólk hefur ekki þurft að hverfa frá heimilum sínum eða leggja niður störf til þess að stunda nám á framhalds- og háskólastigi, menntunin hefur orðið á færi allra Íslendinga hvar í landi sem þeir búa. Einnig þetta hefur verið framkvæmt í anda þeirrar stefnumótunar í mennta- og byggðamálum sem ríkisstjórnin hefur fylgt. Nú er eðlilegt að í næsta áfanga verði fylgt eftir þeirri stefnumótun sem sett hefur verið fram í byggðanefnd forsrh. og nýrri byggðaáætlun og felur í sér ívilnandi aðgerðir á sviði námslána til handa því fólki sem kýs sér búsetu utan höfuðborgarsvæðisins. Til viðbótar þessu hafa verið stigin risaskref til þess að jafna kostnað nemenda á framhaldsskólastigi sem þurfa að fara um langan veg til náms. Uppbygging framhaldsnáms á landsbyggðinni, svo sem ákvörðunin um nýjan framhaldsskóla á Snæfellsnesi er gott dæmi um, er líka liður í því að bæta aðgengi ungs fólks á landsbyggðinni að metnaðarfullu framhaldsnámi. Það er stundum rætt um hvort innheimta eigi lægri skatta og opinber gjöld af landsbyggðinni. Það hefur verið athyglisvert að fylgjast með hvernig einstakir þingmenn Samfylkingarinnar hafa daðrað við slíka hugmynd. Enn þá athyglisverðara hefur þó verið að þegar til stykkisins hefur komið hafa þeir ekki þorað. Þeir gaspra um málið en síðan ekki söguna meir. Það er, eins og þekkt sjónvarpspersóna mundi orða það, ,,alveg týpískt``. Við höfum á hinn bóginn framkvæmt í þessum anda. Við breyttum álagningarreglum um fasteignaskatta þannig að þeir lækkuðu um einn og hálfan milljarð á landsbyggðinni án þess að það skerti tekjur sveitarfélaganna. Þetta er kaupauki sem rennur beint í vasa launafólks á landsbyggðinni. Þetta er sennilega eitt dæmið um það sem Hallgrímur Helgason rithöfundur orðaði svo snyrtilega í grein nýverið að ,,vinstri menn tala en við hinir látum verkin tala``. Stórauknir fjármunir til vegagerðar á landsbyggðinni á undanförnum árum, og þá sérstaklega núna, hafa verið að gjörbreyta lífsskilyrðum úti um landið. Ósanngirni kallar einn af þingmönnum Samfylkingarinnar það að sérstöku fjármagni er nú varið til vegagerðar á landsbyggðinni. Þarna er þeim lifandi lýst. Þetta sýnir raunverulegan trúverðugleika einstakra þingmanna flokksins á landsbyggðinni sem hafa farið með himinskautum og yfirboðum á þessum sviðum eins og öðrum á undanförnum vikum og mánuðum. Við vitum hins vegar hverjir ráða stefnumótuninni í Samfylkingunni þegar til kastanna kemur. Góðir Íslendingar. Málefnastaða ríkisstjórnarinnar er einstaklega traust. Það er því ekki að undra að stjórnarandstaðan leggi sig fram um að forðast málefnaumræðu. Við leggjum hins vegar verk okkar óhrædd í dóm kjósenda. Við viljum ræða um höfuðmál stjórnmálanna og það hvernig áfram megi sækja, sækja á til bættra lífskjara fyrir alla landsmenn í þeim anda sem við höfum unnið. Þess vegna hlökkum við til kosningabaráttunnar.

Herra forseti. Góðir Íslendingar. Eins og fram kom hjá síðasta ræðumanni gerið þið ykkur grein fyrir því, landsmenn góðir, að hér er hart tekist á um grundvallaratriði á hinu pólitíska sviði. Val þjóðarinnar í næstu kosningum mun verða mjög afdrifaríkt. Valið stendur um áframhaldandi stjórnarhætti, eins og þá sem við höfum upplifað síðustu ár, eða breytingar sem byggjast alfarið á því að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð njóti trausts sem flestra til þess að komast að sem virkt afl í landsmálunum. Ríkisstjórn Framsfl. og Sjálfstfl., með dyggum stuðningi Samfylkingar, keyrir fram harða einkavæðingarstefnu og markaðsvæðingu samfélags okkar. Það er sú staðreynd sem blasir við. Og það vita allir landsmenn sem hafa fylgst með vinnunni hér í þinginu í vetur, raunar öll þessi fjögur ár. Sala ríkisfyrirtækja, markaðsvæðing stofnana ríkisins, undirbúningur að markaðsvæðingu þjónustustofnana í grunnþjónustu, síminn, raforkukerfið, vatnsveitur, hitaveitur, heilbrigðiskerfið, öldrunarþjónusta, menntakerfið. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er eina stjórnmálaaflið í landinu sem vill standa vörð um félagslegan rekstur grunnþjónustunnar í landinu, eina stjórnmálaaflið á hinu háa Alþingi. Allir hinir flokkarnir munu halda áfram á braut markaðsvæðingar fái þeir til þess umboð. Góðir landsmenn, þannig eru valdahlutföllin hér á hinu háa Alþingi. Fylgifiskar þeirrar markaðsvæðingar sem þegar er komin í gang eru nú að koma í ljós. Græðgi, firring, vanlíðan þjóðarinnar, samanber aukna lyfjanotkun, minnkandi þjónusta við almenning, minnkandi umburðarlyndi og fátækt þeirra sem minna mega sín. Þetta eru staðreyndir varðandi samfélag okkar í dag. Annað: Hatrömm átök valdablokka um peninga og völd. Það sem er auðfengið er hart barist um, byggt á kvótagróða, afhendingu ríkiseigna. Siðspilling samfélagsins á grunni skjótfengins gróða fárra sem fara síðan fram í valdi peninganna. Þetta er stórhættulegt ástand og getur verið hættulegt að því leyti til að hér fari að myndast pólitísk spilling í krafti fjármuna sem aðrir hafa fengið á ótrúlega skömmum tíma. Þannig er samfélag okkar að þróast. En Vinstri hreyfingin -- grænt framboð stendur vörð um íslensk gildi á grunni samhjálpar og félagshyggju. Samfélagslegur rekstur og grunnþjónusta við borgarana sem er aðgengileg öllum á jafnréttisgrundvelli er meginmál. Markaðsvæðingu grunnþjónustuþátta samfélagsins er hafnað. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð er eina stjórnmálaaflið sem keyrir slíka stefnu á hinu háa Alþingi. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hafnar atvinnustefnu ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar sem byggir á einhæfni þar sem einblínt er á þungaiðnað með tilheyrandi gríðarlegum náttúruspjöllum sem eru óafturkræf og verða að flokkast sem glæpur gagnvart komandi kynslóðum. Atvinnustefna Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs byggir á fjölbreytileika í atvinnulífinu með stuðningi hins opinbera við frumkvöðla á sem flestum sviðum. Við viljum efla möguleika ungs fólks á því að hasla sér völl í atvinnulífinu á eigin forsendum og að eigin frumkvæði. Sjávarútvegsstefna Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs mun á ný treysta búsetu í landinu öllu. Í stað samþjöppunar kvótaeignar á fárra hendur er lagt upp með aðgengi sjávarbyggðanna að auðlindinni en það er grundvöllur tilveru þeirra á grunni byggðatengds kvóta. Breytt stefna varðandi fiskveiðar mun gagnast lífríkinu og leiða til aukins afraksturs þegar til lengri tíma er litið. Í landbúnaðarmálum er þörf fyrir sýn Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs varðandi framþróun landbúnaðar í landinu. Aukin og bætt menntun til þess að takast á við nýjar greinar, svo sem lífræna ræktun, grunnframlög sem búsetustyrkir og framlög vegna landvörslu er liður í stefnu Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs til framfarasóknar á ný í landbúnaði. Herra forseti. Íslendingar eru friðelskandi þjóð sem hefur í aldir leyst ágreiningsmál sín við aðrar þjóðir með samningum. Vinstri hreyfingin -- grænt framboð leggur mikla áherslu á að þjóðin blandi sér ekki með neinum hætti í hernaðarátök annarra þjóða, heldur haldi hlutleysi sínu og stefnu um að fara aldrei með ófriði gagnvart öðrum þjóðum. Góðir Íslendingar. Góðir landsmenn. Gott gengi Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs er lykill til breytinga til aukinnar velferðar fyrir alla í þessu samfélagi. --- Góðar stundir.

Hæstv. forseti. Góðir áheyrendur. Nú líður senn að því að síðasta þing Alþingis á þessu kjörtímabili ljúki störfum og fram undan er kosningabaráttan fyrir alþingiskosningarnar þann 10. maí nk. Kosningabarátta snýst um að draga fram árangur stjórnmálaflokkanna, að kynna stefnumiðin og fá fylgi við þau og sannfæra kjósendur um ágæti einstakra frambjóðenda og flokka. Vonandi er að kosningabaráttan nú verði með þeim hætti en ekki sá leðjuslagur sem einkennt hefur umræðuna að undanförnu. Framsfl. hefur fulla ástæðu til að ganga stoltur til kosninga enda árangur flokksins glæsilegur í gegnum tíðina. Grundvallarstefna flokksins höfðar til stórs hóps kjósenda og áherslumál hans falla í góðan jarðveg. Allt þetta hefur birst í því að mikill meiri hluti kjósenda hefur í skoðanakönnunum lýst því að þeir vilji að Framsfl. eigi aðild að ríkisstjórn. Það gengur hins vegar ekki eftir nema Framsfl. fái góða kosningu í maí. Fái flokkurinn ekki góða kosningu er það spá mín að eftir kosningar verði hér stjórnarkreppa með tilheyrandi afleiðingum, svo sem óðaverðbólgu. Herra forseti. ,,Vinna, vöxtur og velferð`` eru kjörorð sem Framsfl. gengst undir fyrir komandi alþingiskosningar. Þessi þrjú orð segja mikið og lýsa vel grundvallarsýn framsóknarmanna. Traust og öflugt atvinnulíf er forsenda þess að hægt sé að bera uppi þá félagshyggju og velferðarstefnu sem Framsfl. vinnur að. Eftir að hafa átt aðild að ríkisstjórn sl. átta ár hefur Framsfl. lagt grunn að áframhaldandi framsókn þjóðfélagsins. Góð staða þjóðarbúsins gerir það að verkum að á næstu árum verður mögulegt að efla velferðarkerfið enn frekar. Margt hefur verið gert á síðustu árum í þá veru og því verkefni lýkur seint. Við framsóknarmenn viljum fá tækifæri til að halda áfram verki okkar á þessum sviðum. Atvinnustefna framsóknarmanna hefur nú skilað þeim árangri að á næstu árum verða mjög aukin umsvif á mörgum sviðum atvinnulífsins. Þjóðarframleiðsla mun aukast og það skilar okkur meiri tekjum en nokkru sinni. Athyglisvert er að meiri sátt ríkir nú um íslenskan landbúnað en oftast áður. Afkoman er misjöfn eftir búgreinum, mikil sóknarfæri eru í sumum þeirra en leggja verður sérstaka áherslu á að bæta kjör sauðfjárbænda. Vegna þess svigrúms sem nú þegar hefur skapast mun Framsfl. beita sér fyrir því á næstu árum að tekjuskattar almennings verði almennt lækkaðir og við leggjum jafnframt til að dregið verði enn frekar úr tekjutengingu barnabóta þannig að öll börn fái ótekjutengdar barnabætur. Á þessu kjörtímabili var það skref tekið að öll börn innan sjö ára aldurs fengju ótekjutengdar barnabætur. Við viljum stíga skrefið til fulls. Með sterkri stöðu Framsfl. eftir kosningar í maí mun flokkurinn áfram hafa aðstöðu til að fylgja atvinnustefnunni eftir. Það mun sem fyrr kalla fram hagvöxt, aukinn kaupmátt og vaxandi þjóðartekjur. Allt þetta mun auka svigrúm ríkissjóðs enn frekar til að efla velferðarkerfið, auk þess að lækka skatta á almenning og fyrirtæki. Þegar rætt er um trúverðugleika stjórnmálaflokka, kosningaloforð og efndir þeirra skoðaðar kemur glöggt í ljós að þau markmið sem Framsfl. lagði upp með fyrir tvennar síðustu alþingiskosningar hafa gengið eftir í meginatriðum. Framsfl. leggur áherslu á að efndir fylgi orðum og leggur sig fram um að vera trúverðugur og traustur kostur fyrir kjósendur í landinu. Kosningar snúast öðru fremur um traust, framsækni og heiðarleika. Því stendur Framsfl. vel að vígi nú sem fyrr. Góðir áheyrendur. Vinna, vöxtur og velferð eru grundvallarhugtök sem lýsa þeim áherslum sem við framsóknarmenn leggjum upp með fyrir komandi kosningar. Þau miða að því að bæta hag þjóðarinnar enn frekar þannig að Ísland verði áfram í fremstu röð þjóða heims ef litið er til lífskjara. Við framsóknarmenn vitum að almennt eru kjósendur sammála okkur og við vitum að reynsla kjósenda er sú að þeir geta trúað okkur og treyst. Framtíðarhagsmunir þjóðarinnar felast sem fyrr í því að veita Framsfl. brautargengi til áframhaldandi aðildar að landstjórninni. --- Góða nótt.

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Við þurfum að stöðva flóttann af landsbyggðinni. Frjálslyndi flokkurinn vill efla trú og traust þjóðarinnar á íslenskan landbúnað. Markmið Frjálslynda flokksins er að stöðva og snúa við flóttanum úr byggðum landsins. Tilraunir stjórnvalda til þess að aðstoða bændur við framleiðslu sína og við að stöðva fólksflóttann úr sveitunum með því að gefa bændum framleiðslurétt og síðar framseljanlegan rétt hafa misheppnast og gert það að verkum að áætlanir og fjárfestingar í sveitum landsins hafa verið og eru í uppnámi. Alþjóðasamningar munu á næstu árum setja okkur kröfur um minni framleiðslutengda styrki og annan markaðsráðandi stuðning við hefðbundinn landbúnað. Við þurfum því að styrkja landbúnaðinn á nýjum forsendum fyrr eða síðar. Núverandi fyrirkomulagi styrkja í landbúnaði þarf að breyta þegar núgildandi búvörusamningar falla úr gildi, m.a. með upptöku fjölskylduvænna búsetustyrkja. Frjálslyndi flokkurinn telur nauðsynlegt að halda áfram að leggja fjármagn til landbúnaðar á Íslandi en á öðrum forsendum en hingað til. Frjálslyndi flokkurinn vill stuðla að búsetu á sem flestum jörðum, tillögur Frjálslynda flokksins eru um búsetustyrki og takmarkaða framleiðslustyrki með það að markmiði að kleift verði að endurlífga sveitir landsins, tekjur fólksins og láta á það reyna hvort búskapur á Íslandi geti staðið undir sér án beinna afskipta opinberra yfirvalda af framleiðslunni. Við viljum fjölskylduvænan landbúnað og að lögð verði í framtíðinni áhersla á að búsetustyrkir séu til fjöskyldubúa með sjálfstæða starfsemi. Markmið Frjálslynda flokksins eru að landbúnaður verði áfram grundvöllur byggðar í sveitum landsins, breyta þarf forsendum landbúnaðar svo að aðstæður batni og nýir möguleikar skapist í greininni. Frjálslyndi flokkurinn vill létta af landbúnaði hinni yfirgripsmiklu miðstýringu hafta og kvótakerfis sem greinin hefur búið við. Einstaklingsfrelsið til athafna þarf að fá að njóta sín í þessari atvinnugrein sem öðrum. Því miður er enn til fátækt fólk á Íslandi. Misskipting þeirra ofurríku, sem gjafirnar fengu, og þeirra efnaminni fer vaxandi. Þess heldur er ástæða til þess að bæta velferðarþjónustuna og tryggja því fólki sem þess þarf með húsnæði með félagslegum úrræðum sveitarstjórna, stjórnvalda og Alþingis. Í umræðum hér fyrr í kvöld vakti hv. þm. Ásta Möller athygli á því að á Íslandi hefði fólk það gott að meðaltali. Það minnir mig á söguna af manninum sem stóð með annan fótinn í heitu vatni og hinn í köldu og hafði það víst að meðaltali bara ágætt. Eftir því sem fleiri ofurlaunamenn fæðast í þjóðfélagi okkar munu þeir sjálfsagt hækka meðaltal þeirra fátæku og þannig geta auðvitað fulltrúar ríkisstjórnarinnar haldið því fram að að meðaltali höfum við Íslendingar það bara mjög gott. Við höldum áfram að horfa á það að fleiri og fleiri hafa tí- og tuttuguföld laun verkamanna. Og meðaltalið verður áfram mjög gott. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson vék að því í ræðu sinni áðan að dæmin um auknar skattbyrðar á einstaklinga væru hjóm eitt og bull. Ef ég man rétt voru eldri borgarar í gær að kynna auknar skattgreiðslur félagsmanna sinna, eldri borgara. Og svo kemur hv. þm. og segir hér að fólkið sem finnur auknar skattbyrðar á sjálfu sér hljóti að vera haldið einhverjum sýndarveruleika. Það er ekki hægt að ráða annað af þeim orðum sem hann hafði hér uppi en að fólk eigi að sæta hærri skattbyrði í þjóðfélaginu. Herra forseti. Það er þörf fyrir velferðarþjónustu, hvort sem er í heimahúsum, á dvalarheimilum eða heilsugæslu og sjúkrahúsum. Og það er rétt að leggja á það áherslu að þörfin fyrir velferðar- og heilbrigðisþjónustu hverfur ekki við það að ríkið dragi úr þjónustu eða veiti hana alls ekki. Sú ríkisstjórn sem nú situr að völdum hefur æ meir hneigst í átt til þess að draga úr samfélagsþjónustunni. Við sjáum þess dæmi í heilbrigðisþjónustunni á hækkun lyfjakostnaðar og hækkun komugjalda á heilsugæslustöðvunum. Innan Sjálfstfl. eru líka uppi áform um að einkavæða heilbrigðiskerfið og velferðarþjónustuna. Ríkisstjórnin hefur lækkað skatta á hátekjufólk en aukið skattbyrði lágtekjufólks. Þessi ríkisstjórn hefur líka valið að setja það í forgang að lækka verulega skatta á stóreignamenn og fyrirtæki. Samkvæmt stefnu ríkisstjórnarinnar eru fjármunir þjóðfélagsins best komnir í höndum sem fæstra, og núverandi ríkisstjórn hefur svo sannarlega unnið í þeim anda með því að færa örfáum mönnum á silfurfati sameign allrar þjóðarinnar, sjávarauðlindina. Það er alveg ljóst að þrátt fyrir hagsæld í efnahagsmálum hafa lífskjör fólks á Íslandi aldrei verið eins misjöfn og þau eru nú. Það hefur myndast gjá milli þeirra sem hafa fengið fullt frelsi til að athafna sig með auðlind allrar þjóðarinnar og hinna sem fengu aldrei tækifæri til þess. Góðir Íslendingar. Í vor verður kosið til nýs Alþingis. Frjálslyndi flokkurinn treystir því að hann eigi gott brautargengi með þjóðinni. Við munum fylgja eftir sannfæringu okkar sem hingað til og treystum á stuðning kjósenda. --- Góðar stundir.