Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Garðar Þorsteinsson) : N. mælir með, að þetta frv. verði samþ. óbreytt. Frv. gengur út á, að stofnbréf þau, sem Sláturfélag Suðurlands hefir gefið út til félagsmanna, verði dregin inn, en í þess stað verði félagsmönnum afhentar bækur, þar sem hlutafé þeirra sé skráð i. Félagið hefir gefið út hlutabréf, hvert á 10 kr., og hafa sumir menn átt mörg slík bréf, og eru nú mörg þeirra glötuð. Til þess að fá þetta á hreint og fyrirbyggja, að bréfin flækist á milli manna, vill nú stjórn félagsins innkalla þau og gefa svo út bækur með heildarinnieign hvers stofnfjáreiganda. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál, en vil aðeins mæla með, að frv. verði samþ.

* Frsm. (Sigurður E. Hlíðar): Herra forseti! Eins og hv. dm. mun kunnugt, þá felur þetta frv. þá breyt. í sér frá núgildandi l., að í staðinn fyrir að leyfa, að veiðin hefjist 15. maí, þá skuli hún hefjast mánuði seinna. Norðlenzkir sjómenn, sem þessa veiði hafa stundað, hafa farið fram á þessa skipun. Fiskimálanefnd hefir fengið mörg tilmæli, sem hafa hnigið í sömu átt, einkum frá sjómönnum við Faxaflóa, aðallega byggð á því, að menn héldu í byrjun, að hrygningartímanum væri fyrr lokið fyrir sunnan land en norðan, en síðari ára athuganir hafa bent til þess, að mikið af afla dragnótabátanna sé hrygningarfiskur, og sé þetta því ekki aðeins til skaða fyrir stofninn, heldur hefir líka heildaraflinn verið miklu mínna virði fyrir það, að hrygningarfiskur hefir verið í honum. Þegar ég flutti þetta mál á fyrri hluta þingsins, vantaði umsögn sérfræðinga um það. Síðan hefir fengizt umsögn Árna Friðríkssonar fiskifræðings, og hnígur hans umsögn í þá átt, að mæla með frv., að það nái fram að ganga. Nú hefir sjútvn. haft þetta frv. til meðferðar, og er hún á einu máli um að mæla með, að frv. verði samþ., en leggur til, að á 18. gr. l. verði gerð sú breyt., að á eftir orðunum „möskvastærð dragnóta“ komi: lengd dráttarlína. - Á síðari árum hafa komið umkvartanir um það frá ýmsum veiðibátum, hvað óhæfilega langar dráttarlínur hafi verið notaðar, jafnvel upp í 1800 faðma, svo að þeir geta dregið fyrir á fjörðum, þar sem það getur truflað göngu inn á firðina, en brtt. felur það í sér, að lengd dráttarlínanna megi ákveða með reglugerð. Ég sé svo ekki ástæðu til að segja meira um þetta mál.



Ég á brtt. við þetta frv. á þskj. 190 og vil leyfa mér að tilkynna hæstv. forseta, að ég tek hana aftur til 3. umr.

* Flm. (Gísli Sveinsson): Herra forseti! Við höfum, fjórir þm. í þessari hv. d., leyft okkur að bera þetta frv. enn á ný fram um breyt. á jarðræktarl., sem aðeins felur í sér þá breyt.. sem mjög hefir verið umrædd, að 17. gr. l. falli burt. Er frv. ekki um annað, því að bráðabirgðaákvæði þau, sem lagt er til að fella niður, eru aðeins um það, hver áhrif 17. gr. skuli hafa á næsta fasteignamat. Nú er mér kunnugt um, að menn muni vera bæði innan og utan þings, sem telja, að ekki sé enn tími til kominn að afnema þetta ákvæði. En ég hygg, að menn við nánari skoðun telji, að einmitt nú sé tími til að gera þessa breyt. Það er kunnugt, að í 17. gr. felast þau atriði. sem mjög var um deilt og sumir menn héldu þá, að yrði til hagræðis fyrir búendur á jörðunum, bæði öldum og óbornum; aðrir hafa mótmælt með allmiklum rökum. Nú er vitað, hvernig þetta hefir farið, að menn hafa jafnvel hætt að láta mæla jarðabætur sínar. Nú hefi ég heyrt hjá nokkrum mönnum, sem þessu máli eru kunnugir, að þetta mál sé í n., sem ekki er þingn., heldur skipuð af búnaðarþingi; það getur vel verið - ég er því ekki kunnugur - en það getur á engan hátt svipt þm. rétti til til þess að koma fram með þetta frv., þegar þeir telja það heppilegt eða æskilegt. Og það er einmitt svo, að við flm. erum þeirrar skoðunar, að nú sé tími til að hreyfa þessu máli. Eins og kunnugt er, þá er nú samkomulag milli stærstu flokkanna um stj. og að vinna að framgangi mála, eftir því sem bezt má verða, og líka að reyna að leysa ýmis mál, sem eins og allir vita hafa verið deilumál. Nú skýtur skökku við, að ég hefi séð í blöðunum, að það er talin goðgá að tala um deilumál. Ég er annarar skoðunar. Ég tel, að ýmis mál, sem eru þannig varin, að þau snerta heill mikils fjölda fólks, eigi nú að koma fyrir og leysast, því að ef slík mál eiga að leysast með samkomulagi, þá er óskiljanlegt, hvenær er betra tækifæri til þess en einmitt nú, þegar höfuðflokkar þingsins hafa gengið saman til stjórnarmyndunar og stjórnarstarfa. Ég vil því ætla, að tíminn sé góður, og er frv. borið fram í þeim tilgangi og með þeirri ósk, að á því verði tekið. Ég vænti, að málið fari til n. og geri að till. minni, að það fari til landbn., og vil ég vænta þess, að hún taki málið fyrir og starfi að því á þá lund, sem ég hefi nú bent á. Ég hefi ekki ætlað mér á þessu stigi málsins að fara út í þau atriði frv., sem eru þaulrædd og gamalkunn. allir hv. þm. þekkja þetta mál, og sé ég því enga þörf að taka nú upp umr. um það, og mun ég því ekki tala frekar um það að sinni, nema sérstakt tilefni getist til.

*Steingrímur Steinþórsson: Ég hygg, að það hafi verið í fyrra, sem við hv. þm. V.-Sk áttum orðaskipti um samskonar frv. sem þetta.

Það var í hitteðfyrra

. Ég ætla því ekki að fara inn á langar umr. um málið nú, aðeins fara um það nokkrum orðum, sérstaklega af því, að hv. flm. minntist á, að nú væri starfandi nefnd frá búnaðarþinginu, sem ætti að taka jarðræktarlögin í heild til athugunar og leggja niðurstöðurnar fyrir næsta búnaðarþing. Um nefnd þessa er það að segja að hún var sett í samráði við ríkisstj. og kom einmitt til bæjarins í gær og mun því um það bil vera að hefja störf sín. Það er því harla undarlegt að vera nú að flytja frv. til breyt. á jarðræktarlögunum, þegar á að fara að endurskoða þau með fullu samþykki landbrh. Annars er það undarlegt, að hv. flm. skuli ekki bera fram annað frv. samhliða þessu, en það er frv. til breyt. á l. um byggingar- og landnámssjóð, því að þar eru einmitt hliðstæð ákvæði hinum umdeildu ákvæðum 17. gr. jarðræktarlaganna, þar sem bannað er að selja nokkra fasteign umfram kostnaðarverð. Þarna er því um harðari ákvæði að ræða en ákvæðið um fylgiféð í jarðræktarlögunum. Hér er því misræmi í framkomu hv. flm., að vilja halda ákvæðinu um byggingu jarða, en ekki að því er snertir umbætur á þeim. Mér finnst, að annaðhvort eigi bæði ákvæðin að gilda eða hvorugt. Ég tel mál þetta ekkert erindi eiga inn í þingið eins og nú standa sakir, þar sem verið er að endurskoða lögin fyrir tilstilli stjórnarinnar. Ég tel mig því ekki geta greitt atkv. með því til 2. umr., en mun ekki setja mig á móti því, að það gangi til n., ef það á annað borð verður samþ., að það gangi til 2. umr., því að það mun etlaust koma til n. þeirrar, er ég á sæti i. Það gladdi mig að heyra hv. þm. V.-Sk. tala um þá nauðsyn, sem á því væri nú að hafa trausta og örugga samvinnu um stjórn landsins milli stjórnmálaflokkanna, á þeim alvarlegu tímum, sem nú eru. Þetta gleður mig þeim mun meir, sem það hefir orkað allmjög tvímælis hingað til, hve hollur hv. þm. V.-Sk. væri samvinnu flokkanna.

* Flm. (Gísli Sveinsson): Það var auðheyrt á ræðu hv. 2.þm. Skagf., að hann langar í umr. um þetta mál, á vissan veg. Hann fór allgeyst úr hlaði, og fór inn á þau atriði, sem frekast eru til að vekja hvatskeytlegar umr. Ég hélt, að slíkt myndi ekki henda hann, því að ég bjóst við, að hann hefði fengið þann skóla hjá flokksbræðrum sínum í því að hafa hemil á sjálfum sér í sambúðinni við samstarfsflokkana, sem vinna eiga saman, að slíkar rokur sem þessar væru útilokaðar, en vel má það vera honum til afsökunar, að hann hefir jafnan með sósíalistum viljað ganga, og á því bágt með að stilla skap sitt, er aðrir flokkar eiga í hlut. - Mér skildist helzt, að hann óskaði þess, að málið dagaði uppi, komist bara til n. sem hann réði lögum og lofum í. Annars trúi ég ekki öðru en að eitthvað annað en fram kom í ræðu hv. þm. hafi legið á bak við orð hans, eitthvað, sem gerði hann svo úrillan, að hann fór að vera á móti sanngjörnu máli samstarfsflokks síns, þegar allir aðrir vinna „loyalt“ saman. Það, sem hann sérstaklega hafði sem ástæðu gegn frv. þessu, var það, að til væri nefnd, sem skipuð hefði verið með samþykki landbrh. til þess að endurskoða jarðræktarlögin. Að ég hafi sagt, að nefnd þessi hafi verið skipuð í fyrra, er fjarstæða; ég sagðist aðeins hafa heyrt það, að hún hefði verið skipuð á búnaðarþinginu í fyrra. En hvað sem þessu líður, þá tel ég það út af fyrir sig ekki geta hindrað framkomu mála hér á Alþingi, þó að einhverjir aðrir kunni að vera með þau. Annars hefði verið miklu hreinlegra hjá hv. þm. að tilkynna strax, að slíku máli sem þessu mætti ekki hreyfa hér á Alþingi. enda þótt slíkt nái að sjálfsögðu engri átt. Þá gaf hv. þm. þær upplýsingar, að nefnd þessi ætlaði að byrja á störfum sínum í dag, og honum þótti undarlegt, að frv. skyldi einmitt koma fram sama daginn og n. byrjaði að vinna. Út af þessu vil ég spyrja hv. þm., hvort hann haldi, að frv. komi fyrst í dag fram í þinginu, og sé jafnframt tekið til umræðu. Mér virðist ekki fjarri lagi að minna hv. þm. á, að það var fyrir nokkru skipuð milliþinganefnd í bankamálum til þess að endurskoða bankalöggjöf landsins, en þá skeður það, einmitt á meðan nefndin sat á rökstólum, að þessi hv. þm. ásamt fleirum kemur fram með till. um að breyta launum bankastjóra Búnaðarbankans. hækka þau allverulega. Hv. þm. var þá bent á, að bankamálin í heild væru til athugunar í nefnd, en hann sinnti því engu, lagði bara þeim mun meiri áherzlu á að knýja frv. sitt fram, og beitti til þess öllum mögulegum brögðum. Hann brýndi meðal annars bændur deildarinnar á því, að þeir gætu vart verið þekktir fyrir að greiða bankastjóra sínum lægri laun en öðrum bankastjórum væru greidd. Þetta gerði hv. þm. þrátt fyrir það, þó að málið væri til athugunar í milliþinganefnd. Hvað frv. mitt og okkar flm. snertir, þá á það sízt minni rétt á sér en frv. hv. 2. þm. Skagfirðinga um breyt. á lögum Búnaðarbankans átti á sínum tíma, og ég held einmitt, að framkoma þess hér á Alþingi ætti frekar en hitt að verða nefnd búnaðarþingsins aðvörun til þess að taka þau atriði, sem það fjallar um, til gaumgæfilegrar athugunar og afgreiðslu í samkomulagi við vilja samstarfsflokkanna hér á Alþingi; og það teldi ég eðlilegt, því að ég hefi haldið, að samvinna flokkanna væri frekar til þess að leysa ágreiningsmál þeirra heldur en til þess að níðast á þeim. Þá sagði þessi hv. þm., að til væru önnur lög, sem alveg eins þyrfti að breyta eins og þeim, sem hér er farið fram á að breyta, eða lögin um byggingar- og landnámssjóð. En hér er allt öðru máli að gegna. Ákvæði 1 7. gr. jarðræktarlaganna snerta alla bændur á landinu, sem jarðir eiga, en hitt snertir aðeins þá fáu, sem byggja hús; þeir vita því að hverju þeir ganga og geta gengið að eða frá. Hitt hefir aftur orðið til þess, að sumir bændur hafa hætt við að láta mæla jarðabætur sínar, því að þeir telja sig eiga jarðabæturnar og vilja engar kvaðir binda jörðum sínum með þeim. Þeir vilja jafnvel taka lán til þess að framkvæma þær heldur en taka á móti styrknum, sem háður er þessu ákvæði.

*Steingrímur Steinþórsson: Hv. þm. V.-Sk. taldi, að ég hefði verið órólegur og talað með æsingu um þetta mál. Ég leyfi mér að kalla hv. þdm. til vitnis um þetta, hvaða æsing ég hafi f. d. haft í frammi. Nei, það var hv. þm. V.-Sk. sjálfur, sem var með æsing, hann hefir nú eytt hart nær 20 mín. af fundartímanum til þess að romsa úr sér persónulegum ónotum til mín. Ég held því, að hann ætti að athuga sitt sálatástand betur næst, þegar hann finnur hvöt hjá sér til þess að láta ljós mælsku sinnar skína hér í deildinni. Hann var eitthvað að tala um það, að ég hefði gengið í einhvern skóla til þess að læra að vera stuðningsmaður stjórnarinnar. Ég hefi bókstaflega aldrei heyrt annað eins rövl áður, nema þá að vera kynni í ræðum hjá honum áður, því að hann á öll met í því hér á Alþingi að flytja vitlausar og óskiljanlegar ræður. Ég sagði, að mál þetta hefði fyrst komið fram í þinginu í dag, en þessu mótmælti hv. flm.; en þessi mótmæli hans eru bara einskis virði, því að dagskrárnar sýna sig. Á þeim stendur það ekki fyrr en í dag. Þá var hv. þm. að reyna að færa rök að því. að það gegndi allt öðru máli um ákvæði þau í lögum um kvaðir vegna lána til húsabóta og um ákvæðin í jarðræktarlögunum vegna jarðræktarstyrksins. Þetta tvennt sagði hann ekki sambærilegt, því að menn væru sjálfráðir, hvort þeir tækju lán til húsabóta eða ekki. En þetta er ekki rétt. Hv. þm. heldur þessu aðeins fram af því, að hann og flokksmenn hans voru með að setja ákvæði í lögin um byggingar- og landnámssjóð, en á móti ákvæði 17. gr. jarðræktarlaganna. Í því liggur munurinn, en ekki öðru. Það er ekki hægt að segja, að það sýni alhliða umhyggju hv. flm. fyrir landbúnaðinum að vera með öðru atriðinu, en móti hinu, og það því fremur, sem um það verður ekki deilt, að ennþá brýnni er þörfin á því, að byggt sé upp í sveitum landsins heldur en ræktað, enda þótt á hvorutveggja sé mikil þörf. Allt fjas hv. þm. um óróleik minn er því út í loftið og fjarstæða ein. Ég sagðist aldrei vera á móti því, að frv. fengi að ganga til n., en ég benti á, að jarðræktarlögin í heild væru til athugunar hjá nefnd fyrir tilstilli ríkisstj. Ég skal svo ekki atyrðast meira við þennan hv. þm. Ég hefi áður við umr. hér á Alþingi gert hann órólegan, og tel ég mér það til heiðurs. Það hefir því borið við fyrr, að hann hefir orðið órökvís, ekki síður en í síðustu ræðu sinni nú.

* Flm. (Gísli Sveinsson) : Mér var það ánægja, að hv. 2. þm. Skagf. gerði nú í síðari ræðu sinni tilraun til þess að vera rólegri en hann var í hinni fyrri. Annars vil ég benda honum á, að það var algerlega að gefnu tilefni frá honum, að ég fór að tala um stjórnarsamvinnuna; hann fór nfl. sjálfur að tala um afstöðu mína til stjórnarsamvinnunnar. Þessa láðist honum að geta vegna óróleika síns og taugaæsings. Þá vil ég benda honum á, enda þótt hann gæfist með öllu upp við að svara höfuðatriðum ræðu minnar, að þeir, sem byggja íbúðarhús úti á landi, fá ekki allir lán úr byggingar- og landnámssjóði; það eru nfl. margir, sem lán fá úr ræktunarsjóði. En hitt á hv. þm. að vita, að menn geta ekki fengið jarðræktarstyrk nema á þennan eina veg. Þeim er þess vegna nauðugur einn kostur, að snúa sér hina réttu leið, til þess samkvæmt jarðræktarlögunum að fá þennan styrk, og þá fylgir þessi kvöð. Þeir eru því annaðhvort kúgaðir út úr því að fá þessi verðlaun eða kúgaðir inn undir þetta. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara frekar orðum um þetta.

* Forsrh. (Hermann Jónasson) : Hv. þm. V.-Sk. var að snúa máli sínu til mín, og er ég fús til að verða við tilmælum hans um að láta skoðun mína í ljós. Það er mín skoðun á þessu máli, að það sé eðlilegt, að búnaðarþing eða sú nefnd, sem það hefir kosið til þess, komi sér niður á, hvernig þessu máli skuli komið fyrir í framtíðinni. Eins og hv. þm. man og hv. þd., þá var það svo með 1. kafla þessara sömu laga, að búnaðarþing stakk upp á breyt. á honum, sem síðar varð fullt samkomulag um. Ég álít það vel farið, að samkomulag náðist um það skipulag á búnaðarmálum, sem þar er gert ráð fyrir. Ég álít þess vegna, að það sé einnig bezt, að samkomulag náist um þetta ákvæði innan bændastéttarinnar sjálfrar, eða þeirra fulltrúa, sem hún hefir kosið til að sitja á búnaðarþingi og ráða þar málum hennar.

Bændastéttin á einnig fulltrúa hér á A1þ.

. Bændastéttin á líka fulltrúa hér á Alþ., en það má búast við, að þessi ákvæði fari betur úr hendi, ef þau eru gerð með samkomulagi búnaðarþings og Alþ., sérstaklega eftir að það kosningafyrirkomulag var tekið upp, að búnaðarþing er fulltrúi meiri hluta bændastéttarinnar. Ég tel líka talsvert vafasamt, að fullkomið afnám á þessu ákvæði sé að vilja bændastéttarinnar. Ég ætla ekki að ræða um þetta ákvæði nú. Það er búið að gera það svo oft, og við bætum okkur ekkert á því að taka upp ]rit deilu á ný, en eftir því, hvernig atkvgr. um málið féll meðal bændastéttarinnar, þá er það meir en lítið vafasamt, að vilji bændastéttarinnar sé sá, að ákvæðið sé afnumið að fullu. Það er ekki þetta ákvæði eitt, sem bændastéttin álitur þörf á, að tekið sé til athugunar. Ákvæði í 9. gr. gengur lengra en ákvæðið í 17. gr., og það er vitað, að nefnd búnaðarþingsins hefir einnig tekið það ákvæði til athugunar. Til þess að fara ekki lengra út í að ræða þetta mál heldur en nauðsynlegt er, þá vil ég aðeins bæta því við, að þegar rætt var og deilt um þessi ákvæði, þá lýsti ég því yfir, að það kynni vel að vera, að bændastéttin sjálf vildi breyt. á þessu, og þá myndi ég beygja mig fyrir vilja hennar, ef hann kæmi fram á búnaðarþingi, sem kosið væri til að vilja bændastéttarinnar sjálfrar. Þetta var á sínum tíma tekið sem nokkurskonar yfirlýsing frá mér um, að ég væri að dofna í trú minni á ákvæðið. En ég lýsti þessu yfir, og að því hlýt ég að halla mér. Ég álít rétt, að reynt sé að ná samkomulagi um þessi ákvæði. Ég lagði fast að búnaðarþingi að reyna að ná samkomulagi um 1. kafla, og það náðist. Nú á búnaðarþing að taka til athugunar ekki aðeins þetta ákvæði, heldur fleiri ákvæði, sem því eru skyld. Ég álit bezt, að nefnd búnaðarþingsins leggi fram sínar till. um rétta ákvæði og önnur skyld ákvæði, áður en Alþ. aðhefst nokkuð í málinu.