Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Með þessu frv. er lagt til, að ríkisstj. sé heimilað að innheimta með viðauka nokkur gjöld á árinu 1955. Þessir viðaukar eru ekki nýmæli, heldur er þar um að ræða framlengingu á þeim viðaukum, sem áður hafa verið innheimtir. Þetta frv. er komið frá hv. Ed. og hefur farið í gegnum d. breytingalaust, og ég vænti, að hv. d. geti fallizt á að samþ. frv., og leyfi mér að leggja til, að málinu verði vísað til hv. fjhn.



Með þessu frv. er lagt til að heimila ríkisstj. að innheimta vörumagnstoll og verðtoll með álagi nokkru. Enn fremur að heimila ríkisstj. að undanþiggja eða fella niður aðflutningsgjöld af ýmsum varningi, sem greinir í 3. gr. frv. Og loks eru svo í 2. gr. nokkrar undantekningar frá tollauka þeim, sem ráðgerður er í 1. gr. frv. Þetta frv. er algerlega samhljóða þeim lögum, sem nú gilda um þetta efni. Það hefur farið í gegnum hv. Ed. breytingalaust. Ég vil leyfa mér að leggja til, að málinu verði vísað til hv. fjhn. að lokinni þessari 1. umr.



Herra forseti. Það er einkenni á þeim frv., sem nú hafa verið til umræðu af þessu tagi, að hæstv. ríkisstj. virðist ekki hugsa sér að neinu leyti að létta neitt á almenningi hvað snertir tollana og söluskattinn. Söluskatturinn var hér nýlega og fór til n. í þessari hv. d., og nú kemur það gamla lagafrumvarp, sem framlengir hækkunina á verðtollinum, sem nú er orðin ein stærsta tekjulind ríkissjóðs. Ég álít, að það væri bráðnauðsynlegt, að hv. fjhn. athugaði gaumgæfilega, hvort ekki væri auðið að fá samkomulag um lækkun á þessum verðtolli, ekki sízt ef það ætlaði að sýna sig, að ekki tækist að fá fram þær till., sem þegar hefur verið drepið á og oft hafa verið bornar hér fram um lækkun á söluskattinum. Ég held það væri ákaflega nauðsynlegt, að hv. fjhn. taki þessi mál nú til rækilegrar athugunar, því að það er auðséð á þeim frv., sem hér liggja fyrir, að ríkisstj. mun ekki sjálf gera neitt í því að reyna að lækka tollabyrðina á almenningi. Ég ætla svo að svo stöddu ekki að eyða fleiri orðum að þessu, en vafalaust verður rætt betur um þetta eins og önnur tekjuöflunarfrumvörp hæstv. ríkisstjórnar við 2. umr.



Herra forseti. Frv., sem hér liggur fyrir, er að efni til á þá lund, að ef það yrði að lögum, þá yrði ríkisstj. þar með falið að gera ráðstafanir til þess, að togarafloti Íslendinga yrði aukinn um 10 skip, þannig að 8 yrðu smíðuð erlendis og hraðað smíði þeirra, svo að þau kæmu til landsins á árinu 1956 og 1957, en tvö skip yrðu smíðuð innanlands, og er það hugsað sem fast árlegt verkefni íslenzkra skipasmíðastöðva. Til þess að standa straum af þessum framkvæmdum er ríkisstj. gefin heimild til þess að taka lán, allt að 60 millj. kr. Enn fremur væri ríkisstj. með frv., ef að lögum yrði, gefinn kostur á því að ráðstafa skipunum eftir því, sem hentugast þætti, selja þau félögum, einstaklingum, bæjarfélögum, eða að ríkissjóður ræki skipin sjálfur, eins og komið hafa fram raddir um að nauðsyn beri til. Um íslenzka togaraflotann er það að segja, að fyrir rúmum 20 árum var íslenzki togaraflotinn nálægt 40 skip. Þau skip öfluðu mikillar bjargar í íslenzka þjóðarbúið. En á árunum eftir 1930 var viðhald og aukning togaraflotans vanrækt eins og fleira í þeirri fjárhagskreppu, sem þá reið yfir íslenzku þjóðina og raunar margar fleiri þjóðir. Það var því svo komið á árabilinu frá 1934 og fram að síðustu heimsstyrjöld, að togarafloti Íslendinga fór sífellt minnkandi og hrörnandi. Á þeim árum voru þó gerð út að staðaldri 36 eða 37 botnvörpuskip héðan af Íslandi, en á stríðsárunum fækkaði þessum skipum nokkuð. Bæði urðu þau fyrir skakkaföllum af völdum styrjaldarinnar og gengu úr sér af ýmsum ástæðum. Eftir styrjöldina horfum við Íslendingar upp á það, að íslenzki togaraflotinn er þegar orðinn óeðlilega lítill, kominn niður í um það bil 30 skip, og þar að auki svo úreltur, að vart má telja, að möguleiki hafi verið til þess að reka þau skip síðan, þó að nokkur þeirra hafi öðru hverju verið gerð út allt fram undir síðustu tíma. Það varð því fljótlega eitt af verkefnum íslenzka ríkisins, þegar upp rofaði eftir styrjöldina, að endurnýja og endurskapa íslenzka togaraflotann. Nýsköpunarstjórnin gerði ráðstafanir til þess, að keypt voru inn til landsins 33 botnvörpuskip af fullkominni tegund, og sigldu þau inn í hafnir landsins á árunum 1947 og 1948. En þessar togarasmíðar voru vart miklu meira en það, sem til þurfti hið allra nauðsynlegasta að endurnýja flotann. Síðar gekkst ríkisstj. fyrir því, að smíðuð voru tíu skip til viðbótar, og var þá náð nokkurn veginn sömu tölu togara og hér voru í rekstri fyrir 25 árum. En þetta er samt óeðlilega lág tala. Nú eru til 43 íslenzk botnvörpuskip af fullkomnum gerðum, og er u þau í rekstri, nema þegar íslenzka ríkisvaldið kreppir svo utan að fjárhag útgerðarinnar, að skipin geta ekki lengur sinnt sínu hlutverki og þeim er lagt. Á s.l. þingi fluttum við flm. þessa frv. einmitt sams konar frv. Það fékk þá heldur daufar undirtektir. Því var vísað til hv. fjhn. þessarar d. og kom aldrei út úr þeirri n. aftur. En nú hefur það skeð, að ýmislegt hefur breytzt í rekstri skipanna, og ég hygg, að ekki sé of mikið fullyrt, þótt sagt sé, að ólíkt meiri skilningur muni nú vera fyrir hendi hér á Alþingi um það, að rekstur togara verður að vera einn aðalatvinnuvegur íslenzku þjóðarinnar. Ég vitna í því sambandi í þær umr., sem fram fóru hér í Sþ. s. l. föstudag, þar sem það kom greinilega fram, að fjölmörg byggðarlög víðs vegar á landinu binda einmitt sínar stærstu atvinnuvonir við rekstur togara. Þó er það alkunna, að á þessu hausti hefur verið mjög mikil atvinna í landinu einmitt í sambandi við rekstur togaraflotans, sem aftur tók til starfa á s. l. sumri eftir að hafa legið í kreppuástandi frá því í vor. Ég vil sömuleiðis benda á, að það er margfalt meiri ástæða fyrir Íslendinga nú en oft áður að leggja áherzlu á það að reka togaraútgerð og auka togaraútgerð sína. Fyrr á árum var næstum einasti markaðurinn, sem slík skip leituðu á, tombólumarkaðurinn í Englandi, þar sem auk veiðiáhættunnar, sem jafnan fylgir slíkri útgerð, var tekin sú áhætta, að jafnvel ágætir farmar yrðu ekki að neinu verulegu verðmæti, þegar þeir komu á sinn erlenda markað, sökum þess, að sá markaður var svo ótryggur eins og við öll könnumst við. Togarasölurnar bæði í Þýzkalandi og Englandi hafa stundum gefið gott verð fyrir fiskinn, en oft hefur fiskverðið líka verið langt fyrir neðan það, sem vit var í að láta fiskinn fyrir. Það er sömuleiðis óhagkvæmt fyrir Íslendinga að flytja mikið af fiskafurðunum burt úr landi óunnið. Það er allra tíma reynsla fyrir því, að þær þjóðir, sem selja frá sér afurðir sínar óunnar, sæta jafnan verri kjörum en þær, sem fullvinna vörur úr sínum afurðum og selja í fullunnu ástandi. Á síðustu árum hefur sem betur fer lokazt fyrir íslenzkar fisksölur í Englandi. Ég segi: sem betur fer, sökum þess að einmitt þetta viðskiptastríð Englendinga hefur orðið til þess að kenna íslenzkum stjórnarvöldum það, sem þau virtust ekki geta lært með öðru móti, þ. e. að verka íslenzkar fiskafurðir til hlítar innanlands, eins og nú er að mestu gert. Það er réttlætanlegt að selja einhvern hluta af íslenzku togaraframleiðslunni sem ísfisk úr landi, en við höfum nú fengið þá reynslu og vitum það nú, að megnið af íslenzku sjávarafurðunum verður að vinna í landinu, aflann verður að verka í landinu sjálfu og selja hann út sem fullunna vöru. Á síðustu árum hefur af þessum ástæðum verið hlúð betur að fiskverkuninni á okkar landi en áður tíðkaðist. Það hafa verið reist ný hraðfrystihús, afkastageta margra þeirra eldri hefur verið aukin, og þá hefur sömuleiðis verið leitazt við að fá upp nokkru meiri fjölbreytni í framleiðsluna en áður var. Nefni ég þar sérstaklega til skreiðarverkun, sem lítið eða ekki tíðkaðist hér á landi þangað til á allra síðustu árum. Ef við athugum svo lítillega, hvað það er af verðmætum, sem einn togari skilar íslenzka þjóðarbúinu, þegar búið er að fullverka afla hans og selja hann út sem freðfisk eða sem skreið eða sem verkaðan saltfisk, þá kemur í ljós, að verðmæti framleiðslu meðaltogara lætur nærri að nema 1 millj. og 50 þús. kr. á mánuði. Það þýðir, að ef við miðum við það, að íslenzkum togara sé haldið úti til veiða í 11 mánuði ársins, eins og mun mega teljast nokkuð hæfilegt að reikna með, því að ævinlega týnist einhver tími til standsetninga á skipunum, þá skilar togari um það bil 11½ millj. kr. í erlendum gjaldeyri, og eru þá meðtalin þau verðmæti, sem skapast við vinnslu aflans í landi. Við sjáum það, að slík framleiðsla er svo stórkostleg, að við eigum, eins og nú standa sakir, ekki völ á hagkvæmari atvinnuvegum fyrir íslenzku þjóðina. Tekjur ríkisins af rekstri togaraflotans munu nema eitthvað á annað hundrað milljónum króna, ef bara eru reiknaðir innflutningstollar þeir, sem ríkið fær af þeim vörum, sem greiddar eru með aflaverðmæti togaraflotans. Ég hef fyrir mér um þessar tölur grein Björns Thors í Morgunblaðinu frá 21. okt. s. l., þar sem hann reiknar einmitt með því, að íslenzki togaraflotinn skili ríkissjóði sem nemur 315 þús. kr. á mánuði á skip í tollgreiðslur af vörum, sem keyptar eru fyrir verðmæti aflans, og reiknar hann þar með, að vörurnar séu tollaðar um 30%, sem mun vera nálægt meðaltolli. Vænti ég þá, að ekki sé hægt að saka mig um, að ég sæki rök mín endilega til minna skjólstæðinga, enda hygg ég að hér sé um að ræða tölur og upphæðir, sem menn greini ekki á um yfirleitt. Sömuleiðis hygg ég, að menn greini ekki á um það, ef þeir tala í fullri alvöru, að rekstur togaraflota er íslenzku þjóðinni fullkomin lífsnauðsyn nú á Tímum. Þá vil ég koma að þeim þætti frv., sem lýtur að því, að farið er inn á nokkuð nýja braut, þar sem gert er ráð fyrir, að tvö af þeim tíu skipum, sem frv. fjallar um, verði smíðuð innanlands. Það liggur nú fyrir, að stálskipssmíðar eru hafnar hér innanlands, og það virðist ekkert vera, sem mælir gegn því, að þær haldi áfram og þær taki eðlilegri framþróun, og þó að enn sé ekki hafin smíði stórra stálskipa, þá liggja fyrir yfirlýsingar þeirra manna, sem bezt þekkja til íslenzks járniðnaðar, að ekki séu nein sérstök vandkvæði á því að smíða togara hér innanlands. Það þykir hins vegar varlegast að ætla ekki þessum unga skipasmíðaiðnaði meiri verkefni en hæfilegt er í upphafi, og því er ekki gert ráð fyrir smíði neina tveggja skipanna hér innanlands, að ólíklegt má telja, að íslenzkar skipasmíðastöðvar séu þess umkomnar á byrjunarstigi að afkasta svo örri aukningu á togaraflota Íslendinga sem greinilega er fullkomin þörf á nú. Hins vegar vil ég benda á það, að ef íslenzki togaraflotinn verður um það bil 50 skip í framtíðinni, - og minni álít ég að hann vart megi vera, - þá verður að reikna með því, að endurnýjun flotans krefjist þess, að smíðuð séu a. m. k. tvö ný skip árlega, þar sem óvarlegt er að reikna með, að meðalaldur slíkra skipa verði miklu meira en 25 ár. Það liggur þess vegna fyrir, að við verðum framvegis, þegar fiskiskipaflotinn er orðinn það stór, að sjá fyrir viðhaldi flotans með minnst tveim nýsmíðuðum skipum á ári. Þá má geta þess, að slík nýsmíði togara innanlands mundi hafa í för með sér verulega atvinnuaukningu í iðnaði, ekki einasta í skipasmiðaiðnaðinum, heldur líka í fjölmörgum öðrum iðngreinum, svo sem húsa- og húsgagnasmíði, á ég þar við innréttingar skipanna. Sömuleiðis mundi þetta skapa mikil verkefni fyrir pípulagningamenn, því að í hverju slíku skipi er geysimikið um rörlagnir, og fleiri greinar iðnaðar mundu fá verkefni við sitt hæfi með smíði togara hér innanlands. Ég vil einnig geta þess, að hér fyrir þessari hv. d. liggur nú frv. um togaraútgerð ríkisins til atvinnujöfnunar, og virðist það frv. eiga allmikinn hljómgrunn a. m. k. í fjórum þingflokkum, ef til vill í öllum þingflokkunum, og mundi það að vissu marki gera samþykkt þessa frv. nauðsynlega, ef ákveðið væri, að ríkið tæki að sér togaraútgerð til atvinnujöfnunar. En ég vil ekki einskorða íslenzkan togararekstur við það að bjarga þeim byggðarlögum, sem verst er ástatt um atvinnulega. Ég vil ekki heldur gera lítið úr því. Við þurfum vissulega hvort tveggja að gera, að sjá fyrir atvinnuþörf þeirra byggðarlaga, sem rýrasta hafa atvinnu, með því að senda þangað togara eða láta gera þaðan út togara, eftir því sem við verður komið, en við verðum einnig að leggja kapp á rekstur togara upp á þann allra hagfelldasta máta, sem hugsazt getur, og gera togara út beinlínis til þess að afla íslenzku þjóðinni tekna, - gera þá út þaðan, sem hagkvæmast er, og láta þá skila þeim beztu afköstum, sem fáanleg eru. Og við verðum þá líka að vera við því búin, að fólkið í landinu verði að einhverju leyti að flytja sig til, eftir því sem framvinda tímanna krefst þess, að við högum okkar atvinnuvegum. En hvernig sem á er litið, þá er aukning togaraflotans nú eitt af brýnustu atvinnu- og fjárhagsmálum íslenzku þjóðarinnar, og vil ég leggja áherzlu á, að frv. þetta verði nú tekið til rækilegrar meðferðar. Þetta mál er allt í senn, fjárhagsmál, sjávarútvegsmál og iðnaðarmál. Ég leyfi mér þó að gera það að till. minni að þessari umr. lokinni, að frv. verði vísað til hv. fjhn., enda þótt ég verði að geta þess að mér finnst sú n. fara furðu rólega af stað, þar sem nú er um það bil hálfur mánuður liðinn frá því er hún var kosin og enn hefur n. ekki verið kölluð saman. En í von um það, að vinnubrögð hennar verði þeim mun hressilegri, þegar hún tekur til starfa, þá leyfi ég mér að óska þess, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til hv. fjhn.



Frv. það, er hér er flutt á þskj. 73, um stuðning við bæjar- og sveitarfélög til framleiðslu- og atvinnuaukningar, hefur verið flutt á tveim undanförnum þingum af þingmönnum Sósfl. Frv. hefur í hvorugt skiptið komizt lengra en til 2. umr. og til fjhn. Þegar frv. var birt almenningi vakti það mikla athygli. Fjölmörg verkalýðsfélög tóku það til umræðna á fundum sínum og lýstu sig sammála því. Sömuleiðis var það rætt á fundum í mörgum bæjar- og sveitarstjórnum, sem lýstu yfir fylgi sínu við frv. Almenningur víðs vegar um allt land sá í frv. hilla undir stórkostlega möguleika á uppbyggingu atvinnuveganna og þar með von um stóraukna atvinnu. En hv. fjhn. hefur sýnilega lítið öðrum augum á þetta mál. Hún hefur í þessu máli sem fjölmörgum öðrum málum, sem flutt hafa verið af Sósíalistaflokksþingmönnum og öðrum stjórnarandstæðingum, viðhaft þá alþekktu aðferð að svæfa málið í nefndinni og þar með komið í veg fyrir, að Alþ. fengi tækifæri til þess að taka afstöðu til frv. Slíkar starfsaðferðir nefnda Alþ. eru óforsvaranlegar og beinlínis vítaverðar og sízt til þess fallnar að auka á virðingu almennings fyrir störfum þess. 1. gr. frv. gerir ráð fyrir, að ríkisstj. taki lán, allt að 50 millj. kr., sem endurlánað verði bæjar- og sveitarfélögum til verklegra framkvæmda, er miði að aukinni framleiðslu landsmanna og jafnframt til að bæta úr atvinnuleysi þeirra byggðarlaga, sem mesta þörf hafa fyrir aukna atvinnu. 2. gr. frv. kveður á um, að atvmrh. skipi n., sem geri tillögur um lánveitingar af fé þessu. Nefndin sé þannig skipuð: Samband bæjar- og sveitarfélaga, Alþýðusamband Íslands, Farmanna- og fiskimannasamband Íslands og Vinnuveitendasamband Íslands skulu tilnefna sinn manninn hvert til að taka sæti í nefndinni. Ráðh. skipar án tilnefningar einn mann, og er hann formaður nefndarinnar. Ráðherra ákveður lánveitingar að fengnum till. n. Heimilt er ríkisstj. að lána bæjar- og sveitarfélögum fé það, sem um ræðir í 1. gr., til 20 ára með 4% vöxtum, enda komi samþykki n. til. Þá samþykki nefndin tryggingar þær, sem settar verða fyrir lánunum. 4. gr. er um, til hvers lánunum skuli varið, en það er til verklegra framkvæmda í kaupstöðum og kauptúnum, svo sem hafnarframkvæmda, skipasmíða, uppsetningar eða endurbóta á hvers konar verksmiðjum og tækjum til vinnslu og verkunar sjávarafurða og til alls þess, sem verða má til varanlegrar atvinnuaukningar. 5. gr. gerir ráð fyrir, að heimilt sé fyrir bæjar- og sveitarfélög að endurlána einstaklingum eða félögum lán, sem þau hafa fengið. samkv. þessum lögum, enda sé það tryggt, að lánin komi að fullum notum til atvinnuaukningar á staðnum. 6. gr. kveður á um, að ríkisstj. geti með reglugerð sett nánari ákvæði um allt það, sem varðar framkvæmd laganna. Það má vel vera, að til séu þeir menn og það hér á hv. Alþ., sem telja slík lög og lagasetningu sem þessa algerlega óþarfa, hér á okkar ágæta landi sé nú um næga atvinnu að ræða og á nokkrum stöðum vanti beinlínis vinnukraft, svo að hægt sé að koma framleiðslunni í markaðshæft ástand og til að koma í kring öðrum nauðsynlegum atvinnuframkvæmdum. Sjáanlega er hæstv. fjmrh. á þeirri skoðun; sbr. ummæli hans við 1. umr. fjárl. í Sþ. Þar sagði hæstv. ráðh. orðrétt, með leyfi hæstv. forseta: „Það er sannarlega ástæða til þess að gleðjast yfir því, að allir hafa nú atvinnu.“ Ja, þetta er hraustlega mælt af hæstv. fjmrh., og stórkostlegri hrifningu hljóta þessi ummæli hæstv. ráðh. að hafa valdið meðal atvinnuleysingjanna á Vestfjörðum, í Húnavatnssýslu, á Sauðárkróki, Siglufirði, Ólafsfirði, Húsavík, Raufarhöfn, að ég nú ekki tali um hrifninguna í sumum sjávarþorpunum í hans eigin kjördæmi. Ég hef ekki hér við höndina neinar tölur, sem sýna, hvað margir menn það eru á Íslandi í dag, sem hafa ekki atvinnu,. en ég fullyrði, að hundruð, ef ekki þúsundir manna með fulla starfsorku hafa litla sem enga atvinnu á þessum tíma árs og koma ekki til með að fá neina atvinnu, svo að teljandi sé, á næstu mánuðum í heimasveit sinni, nema til komi bein aðstoð hins opinbera til viðkomandi bæjar- og sveitarfélaga. Að sjálfsögðu neyðist margt af þessu atvinnulausa fólki til að leita sér að atvinnu hingað til Suðvesturlandsins og Vestmannaeyja fyrir vertíðina eins og undanfarin ár. Slíkir fólksflutningar á milli staða í atvinnuleit hafa ótrúlegan kostnað í för með sér fyrir viðkomandi fólk, eins og ég hef áður bent á í ræðum hér á hv. Alþingi, og er hreint og beint vandræðafyrirkomulag, sérstaklega fyrir fjölskyldumenn. Því síður er það nokkur lausn á atvinnuástandi heimasveitarinnar, nema síður sé. Margt af því fólki, sem verður ár eftir ár að sækja atvinnu sina hingað suður á land frá Norður-, Vestur- og Austurlandi, fer að leita sér eftir dvalarstað til langframa þar, sem það sér og veit að fyrir er nóg atvinna. Útkoman verður því sú, að atvinnuleysisplássin tæmast að dugmesta fólkinu, enda ekkert eðlilegra, eins og þessum málum er nú háttað. Það er því hin meta nauðsyn, að Alþ. það, sem nú situr, taki þessi mál til alvarlegrar yfirvegunar og geri þegar á þessu þingi ráðstafanir, sem að gagni koma fyrir þau byggðarlög, sem verst eru á vegi stödd. Þessu frv., ef að lögum verður, er ætlað að verða einn liður í þeim framkvæmdum, sem nauðsynlegar eru til uppbyggingar atvinnulífsins í þeim bæjum og sjávarþorpum víðs vegar um land, sem búa nú við stórkostlega vöntun framleiðslutækja og stöðugt atvinnuleysi. Til eru sjálfsagt þeir menn,. sem halda því fram, að það borgi sig ekki að vera að leggja fé í atvinnuframkvæmdir á sumum þessum stöðum. Slíkt hlýtur alltaf að vera matsatriði. Hitt er þó staðreynd, að á þessum stöðum býr dugandi fólk, sem gjarnan vill eiga áfram heima á þeim stöðum. Þetta fólk hefur með sinni starfsgetu lagt krafta sína fram til að afla verðmæta. eftir því sem aðstæður hafa leyft, ekkert síður en þeir, sem hafa átt því láni að fagna að búa við sæmilegt atvinnuöryggi. Það eru stórkostlegir möguleikar að afla mikilla verðmæta úr djúpi hafsins í kringum allt Ísland fram yfir það, sem nú er, ef til eru góð og nægilega mörg fiskiskip, vinnslutæki í landi til að: vinna úr aflanum og hafnarskilyrði væru bætt. Menn skyldu varast að gera lítið úr þeim möguleikum, sem til eru víðs vegar í hinni dreifðu byggð meðfram ströndum landsins. Hætt er við, að dómur komandi kynslóða yrði harður um þá ráðsmennsku núverandi kynslóðar, ef við létum okkur henda slíkan voða að leggja í auðn heil byggðarlög vegna þröngsýni og skilningsleysis á því, sem nauðsynlegt er að gera til þess að þar geti haldið áfram að vera byggð. Mörgum svíður það sárt að sjá sæmileg sveitabýli fram til dala leggjast í auðn, að ég nú ekki tali um, ef jarðir fara í eyði í góðsveitum landsins. Það opinbera hefur á ýmsan hátt sýnt viðleitni í því að halda við byggð í sveitum landsins, og er það sjálfsögð ráðstöfun. En hvað þá um sjávarplássin? Er ekki eins mikil eða jafnvel enn þá meiri nauðsyn á því að tryggja með opinberum aðgerðum, að byggð haldist í hinum dreifðu kaupstöðum og kauptúnum víðs vegar um land og að þar verði ekki auðn, sem áður var blómleg byggð, þar sem möguleikar til góðrar afkomu eru fyrir hendi, væri til fjármagn til uppbyggingar atvinnulífsins? Það gildir þjóðina tugi milljóna krónaárlega í gjaldeyri, að það fólk, sem vill og getur unnið við framleiðslustörf til lands og sjávar, skuli þurfa að ganga auðum höndum vikum og mánuðum saman ár eftir ár, auk þess sem atvinnuleysi er smánarblettur á hverju siðuðu þjóðfélagi. Það hefur verið mikið rætt um nauðsyn þess að skapa jafnvægi í byggð landsins. Engir hafa verið háværari um þessi mál en einmitt ýmsir þm. stjórnarflokkanna. Sérstaklega hefur þetta verið þeim kærkomið umræðuefni við hátíðleg tækifæri og svo fyrir allar kosningar. Þá hafa loforðin ekki verið spöruð. Svo langt hefur verið gengið í þessum áróðri, að viðkomandi menn og málgögn þeirra hafa sagt berum orðum, að það sé tilgangslaust að kjósa á þing aðra en stuðningsmenn ríkisstjórnarflokkanna, - verði það ekki gert, gæti viðkomandi hérað ekki búizt við neinni opinberri aðstoð fram yfir það, sem lög heimila. Hvað sýnir svo reynslan í þessum málum? Hefur tekizt að halda við jafnvæginu í byggð landsins? Hefur fjármagnið streymt til þeirra staða úti á landi, sem fólu fulltrúum stjórnarflokkanna að fara með umboð sitt á hinu háa Alþingi? Hvað segja staðreyndirnar okkur? Þrátt fyrir hin gullnu loforð, þrátt fyrir það að kjósendurnir hafa illu heilli haldið áfram að senda þm. Sjálfstæðis- og Framsóknarflokksins sem fulltrúa fyrir dreifbýliskjördæmin, hefur stöðugt sigið á ógæfuhliðina, en þó aldrei meira en nú síðustu árin. Hér í höfuðborginni og nágrenni hennar er mestur hluti fjármagnsins saman kominn og þeir, sem því ráða og ráðstafa. Hér eru höfuðstöðvar allra þeirra mörgu hringa og auðmannaklíkna, sem soga til sín arðinn af sjávarútveginum, bankarnir, tryggingarfélögin, olíufélögin, alls konar milliliðir og hagsmunaklíkur, sem einoka útflutningsverzlunina og sölsa undir sig innflutningsverzlunina. Og síðast en ekki sízt: Hér í Reykjavík eru þeir auðmenn og braskarar, sem hafa lagzt svo lágt að gera hið glæpsamlega hernám og allt, sem því fylgir, að meira gróðafyrirtæki en sagan þekkir. Kórónan á allri þessari svívirðingu er svo sú, að sjálf ríkisstj. hefur gert ríkissjóð beinan þátttakanda í hernaðarvinnunni með nýgerðum samningi um hernaðarvinnuna, þar sem hin frægu, en um leið illræmdu helmingaskipti milli stjórnarflokkanna eru að fullu tryggð. Útkoman af þeirri óheillastefnu núverandi ríkisstj. og flokka hennar að veita mestan hluta fjármagnsins til höfuðstöðvanna hér í höfuðborginni og annarra staða við Faxaflóa, en afskipta á sama tíma á hinn herfilegasta hátt aðra landshluta, verður sú, að stöðugur fólksflótti er frá flestum stöðum og byggðarlögum utan Suðvesturlandsins hingað suður. Hér á hv. Alþ. hefur verið sýnt fram á með skýrum rökum af þingmönnum Sósfl. og hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar, hvernig atvinnuástandið er sums staðar úti á landinu, og til þess hafa verið nefnd mjög skýr og glögg dæmi. Þá hafa nokkrir hv. þm. Sjálfstfl. gert slíkt hið sama. Hv. þm. Barð. (GíslJ) sagði hér sögu frá einu byggðarlagi í sínu kjördæmi, Flatey á Breiðafirði. Sú lýsing var táknræn um það ástand, sem ríkjandi er í fjölmörgum byggðarlögum víðs vegar um land. Þá hafa þeir hv. þm. N-Ísf., A-Húnv., 2. þm. Eyf. og hv. þm. Ak. í umræðum hér á Alþ. lýst atvinnuástandinu og fjárhagsvandræðum og stórkostlegri vöntun á nýjum atvinnufyrirtækjum í sínum kjördæmum. Allir þessir hv. þm. hafa krafizt skjótra aðgerða. Þeir hafa krafizt þess, að keyptir yrðu fleiri togarar, hafnarmannvirki verði reist og endurbætt, fleiri fiskibáta og aukins fjármagns til að reisa nýjar fiskvinnslustöðvar. Þeir hafa lýst á skýran og ótvíræðan hátt, hvert stefnir í málum þessara staða, ef ekkert verður gert og allt látið reka á reiðanum hér eftir sem hingað til. Manni verður nú á að spyrja: Á hverju stendur með að veita þessum og öðrum bágstöddum byggðarlögum sjálfsagða og aðkallandi aðstoð til aukningar atvinnuveganna? Eru ekki til peningar? Jú, það virðist vera, því að hæstv. fjmrh. hefur upplýst, að ríkissjóður hafi í rekstrarafgang fyrir árið 1953 rúmar 86 milljónir. Sjálfstfl. fer með stjórn landsins ásamt Framsfl. Það ættu því að vera hæg heimatökin fyrir þingflokk Sjálfstfl. að kippa þessu í lag, svo framarlega sem ræður þessara hv. alþm. eiga að skoðast annað og meira en innantóm orð án athafna. En hv. alþm. verða að gera sér það ljóst, að það verður engin breyting á til batnaðar í atvinnumálum þjóðarinnar, nema ríkisstj. og bankarnir séu knúðir til undanhalds, knúðir til þess að breyta um stefnu. Sú óheillastefna, sem hæstv. ríkisstj. hefur framfylgt undanfarin ár og hefur orðið þess valdandi, að við auðn liggur í heilum byggðarlögum víðs vegar vegna atvinnuskorts og sem afleiðing af því hinir stórkostlegu fólksflutningar til annarra staða, verður að fordæmast í eitt skipti fyrir öll. Það er ófrávíkjanleg krafa fólksins um land allt, að í staðinn fyrir kyrrstöðu í uppbyggingu atvinnuveganna, eins og nú er, og í staðinn fyrir þá þjóðhættulegu stefnu hæstv. ríkisstj. að stefna atvinnulausu fólki til hernaðarvinnu suður á Keflavíkurflugvelli, verði nú þegar á þessu þingi gerðar viðeigandi ráðstafanir til uppbyggingar og stóraukningar á þeim atvinnuvegum, sem fyrir eru, og stofnað til nýs atvinnurekstrar, þar sem þess er mest þörf. Flóttann frá hinum ýmsu bæjum og sjávarþorpum hingað suður verður að stöðva. Það verður ekki gert nema með því að auka atvinnuna á slíkum stöðum og skapa fólkinu, sem þar býr, sæmileg lífskjör, miðað við það, sem er annars staðar. Allt vinnufært fólk á Íslandi á að hafa og getur haft vel borgaða vinnu við lífræn framleiðslustörf til lands og sjávar. Það sýndu árin á nýsköpunartímabilinu. Hér á hv. Alþ. hafa nú þegar verið flutt allmörg frv. og þáltill., sem miða að uppbyggingu atvinnuveganna víðs vegar um land. Það er á valdi hv. Alþ., hvort hér verður aðeins um sýndarfrumvörp að ræða. Er til meiri hl. á hv. Alþ. fyrir því að samþykkja nauðsynlegar aðgerðir til aukningar atvinnuveganna og til þess að koma þeim byggðarlögum til aðstoðar, sem nú eru í yfirvofandi hættu? Úr því sker reynslan. Ég vil þó mega vænta þess, að svo sé. Ég vil svo leggja til, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjhn.