Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (EÁrna): Á fundinum hefir verið útbýtt brtt. á þskj. 106 við frv. frá meiri hl. sjútvn. Ég vil vekja athygli á því, að það er hægi að taka málið út af dagskrá, ef menn óska eftir að athuga brtt., og taka það á dagskrá á morgun. Ef þess er ekki óskað, þá er málið til 2. umr.



Herra forseti ! við höfum athugað þetta mál í sjútvn., og höfðum við svipað frv. til athugunar á síðasta þingi, sem eins og kunnugt er, var flutt af þm. 3. landsk. N. er í heild sinni samþykk öllum höfuðákvæðum þessa frv. viðvíkjandi útfyllingu þeirra atriða, sem áður hafa verið í 1., til þess að bæta eftirlitið. Að því leyti greinir nm. ekkert á. En það er ein hlið þessa máls, sem ekki er litið á alveg sömu augum af öllum nm., og út þeim ástæðum eru þær brtt. fram komnar, sem meiri hl. flytur á þskj. 106. en þær snerta kostnaðarhlið málsins. Í grg. er það tekið fram. að núverandi kostnaður af skipaeftirlitinu sé 18 þús. kr. En ef ákvæði frv. yrðu lögfest, þá er gert ráð fyrir því í grg., að þessi kostnaður yrði 32 þús. kr. Meiri hl. n, bv. 2. þm. S.-M. og mér, þykir þessi kostnaður nokkuð mikill, og teljum við, að öllum kostum frv. megi ná, þótt stillt sé meira í hóf tilkostnaðinum heldur en gert er ráð fyrir í frv., eftir því sem grg. sundurliðar hann. Við leggjum til, að skipaskoðunarstjóri hafi sömu aðstöðu við þetta starf og hann hefir haft og sömu laun. Hinsvegar sé honum séð fyrir hæfilegri aðstoð, en fjárveitingavaldið ákveði, hversu mikið skuli greitt fyrir aðstoð og eftirlitsferðir. Það segir í grg., í skýringum á 6. gr. frv., að það hafi af mörgum verið talið heppilegast, að skipaskoðunarstjóri hefði engin launuð störf á hendi önnur en þau, að vera skipaskoðunarstjóri. En eins og er, þá mun hann hafa leyfi til þess að halda áfram skipaskoðun fyrir Eimskipafélagið, sem hann hefir haft frá byrjun og fengið einhver laun fyrir. Það hefir, þegar þeim málum var síðast ráðið, ekki verið talinn svo stór galli á hans starfi sem skipaskoðunarstjóra, að við það væri ekki unandi, enda hafa laun hans verið sniðin eftir því. Eftir að ríkið sjálft eignaðist skip, þá var svo um samið, að skipaskoðunarstjóri hefði eftirlit á skipum ríkisins, en án endurgjalds. Eftirlitið með þeim fjórum skipum skipaútgerðar ríkisins, Esju, Súðinni. Þór og nýja varðbátnum Óðni, hlýtur að kosta talsvert fé, eins og með öll hliðstæð skip. ef það ætti beinlínis að borga sig. Meiri hl. n. lítur svo á, að það út af fyrir sig, þótt skipaskoðunarstjóri haldi áfram verki fyrir Eimskipafélag Íslands, þá sé það ekki svo of hlaðið á hans starf, að það geti valdið neinni verulegri truflun. Vitaskuld má segja, að hann geri ekki annað, meðan hann litur eftir skipum Eimskipafélagsins, en það er ekki mjög erfitt. því að þau koma öðru hvoru að hafnarbakkanum, og hann þarf ekki að fara úr bænum til þess að líta eftir þeim. Hinsvegar er vitaskuld munur á því, hvort hann heldur þeim launum, sem hann hefir nú, eða þau verða hækkuð upp í það, sem lagt er til í frv. Í frv. er gert ráð fyrir því, að hann leggi niður öll önnur launuð störf. Frv. gerir ennfremur ráð fyrir því, að hann hafi aðstoðarmann með 4800 kr. árslaunum og skrifstofumann með 3600 kr. launum á ári. Skipaskoðunarstjóri hefir haft skrifstofuaðstoð, enda er vitaskuld sjálfsagt, að hann hafi þá aðstoð, sem hann nauðsynlega þarf. En það er með þetta alveg eins og með hækkunina á launum skipaskoðunarstjóra, meiri hl. n. hefir ekki talið nauðsynlegt að ákveða þarna tvo fasta starfsmenn. Óhætt er að hafa þarna einn fastan starfsmann, en um aðra starfsmenn vill meiri hl. n. ekki hafa föst ákvæði, heldur hafa það opið, eins og er í núgildandi l. um þetta efni. Þess vegna flytur meiri hl. svo hljóðandi brtt. á þskj. 106: „Skrifstofukostnaður skipaskoðunarstjóra, sem og kostnaður vegna aðstoðar og eftirlitsferða skal ákveðinn í fjárl.“. Með þessu móti virðist meiri hl. n. vera forsvaranlega séð fyrir því, að skipaskoðunarstjóri hafi þá aðstoð, sem nauðsynleg er, og telst svo til, að rétt sé, að fjárveitingarvaldið hafi íhlutunarrétt um þetta á hverjum tíma. Í frv. er gert ráð fyrir, að eftirlitsmenn verði skipaðir, sem ekki hefir verið gert á undanförnum árum. Það er þannig hugsað samkv. 8. gr. frv.. að einn af skipaskoðunarmönnunum í hverjum landsfjórðungi verði skipaður eftirlitsmaður í hverju umdæmi, að fengnum till. skipaskoðunarstjóra. En skipaskoðunarmenn eiga að vera í hverju umdæmi, samkv. 7. gr., svo margir sem skipaskoðunarstjóri telur þörf á, og úr hópi þessara manna sé tekinn eftirlitsmaður í hverjum landsfjórðungi. Þessir undireftirlitsmenn eru sérstaklega trúnaðarmenn skipaskoðunarstjóra, og meðal annars eiga þeir að fylgjast með því á hverjum tíma, hvernig lögunum er framfylgt. Um þessa eftirlitsmenn og þóknun til þeirra hefir meiri hl. n. leyft sér að gera brtt. - Í 10. gr. frv. er talað um að ráðh. skuli ákveða þóknun til skipaeftirlitsmanna, og setja þeim starfsreglur. Það er náttúrlega ráðh. eða ráðuneytið, sem á að setja eftirlitsmönnunum starfsreglur, en meiri hl. n. telur réttast, að þóknunin sé ákveðin af fjárveitingarvaldinu á hverjum tíma, eins og er um allan annan kostnað og aðstoð, sem þetta embætti útheimtir. Þetta þýðir í sjálfu sér það, að meiri hl. n. vili ekki ákveða í lögunum föst laun, nema handa einum manni, skipaskoðunarstjóra. Hinsvegar vill hann láta standa opið, að hann fái nauðsynlega aðstoð, og líka verði einhverju fé varið handa eftirlitsmönnum, en þóknun fyrir allt slíkt skuli fjárveitingavaldið ákveða. Meiri hl. n. hefir lagt þetta til vegna þess. að hann lítur svo á, að þau embætti sem þarf, til að fá það öryggi, sem stefnt er að með þessu frv., megi skipa án þess að stofna til stórlega aukins kostnaðar. En verði frv. samþ. óbreytt eins og það er nú, þá verður kostnaðurinn hvorki meira né minna en hér um bil tvöfaldur við þessi mál á móts við það, sem nú er. Þá vildi ég minnast á eina brtt.. sem líklega er bara leiðrétting við 17. gr. frv. Þar stendur svo: „Þegar skip hefir sætt meiri háttar viðgerð hvort heldur er á bol eða vél, eða ný aðalvél hefir verið í það sett, en eigi kveður samt svo mikið að viðgerðinni, að aðalskoðun skyldi gera samkv. 9. gr. a ) í lögum þessum“, - en þessi tilvitnun getur ekki átt við 9. gr. a). því að í þeirri gr. eru engir bókstafsliðir, en aftur á móti eru bókstafsliðir í 11. gr., og þar gæti það til sanns vegar færst, að þessi tilvitnun væri rétt. Þá er lítilsháttar brtt. við 19. gr. Meiri hl. n. fannst óþarft að ákveða, að sama stimpilgjald skyldi vera goldið fyrir áritun á haffærisskírteini að lokinni aukaskoðun eins og fyrir að gefa út haffærisskírteini. Þess vegna er lagt til, að fyrir slíkt verði ekki goldið sama stimpilgjald eins og fyrir að gefa út haffærisskírteini, heldur helmingur þess stimpilgjalds í hvert sinn. Fleiri brtt. hefir meiri hl. n. ekki á þessu stigi málsins, en áskilur sér rétt til að gera síðar brtt. á einstökum gr. þessa frv., en ekki þó þannig, að það sé neitt aðalatriði. Samt kann að vera, að tilefni verði til þess við 3. umr. að koma með nokkrar orðabreyingar. Skal ég ekki fjölyrða meira um þetta mál að sinni, en meiri hl. n. álitur, að eins og málið liggur fyrir, sé rétt að samþ. það með þeim breyt., sem hann leggur til á þskj. 106.



Það hefir viljað svo til af ástæðum, sem ég hirði ekki um að tilgreina. að ég gat ekki verið við 1. umr. þessa máls og veit ekki, að hve miklu leyti hafa verið reifaðar þær breyt., sem því kunna að fylgja. Undir meðferð málsins í n. gat ég ef til vill ekki tekið svo fullnægjandi þátt sem þurft hefði. Að vísu var ég við yfirlestur þess. Hinsvegar skilst mér, að meiri hl. n. hafi upp á eigin spýtur komið sér saman um breyt., án þess að leita eftir samkomulagi við mig um þær brtt., sem hann hefir gert. Um frv. skal ég vera fáorður. Ég skal geta þess, að samkvæmt þál., sem var samþ., var málinn visað til stj., og nefnd kjörinna manna skyldi fara yfir löggjöf um þetta ásamt skipaskoðunarstjóra. Menn hafa séð, hvernig n. var skipuð, hvaða starf hún hefir og hvaða till. um það fullnægja ósk hv. þm. Vestm. Málið hefir fengið þann undirbúning, sem hann taldi skilyrði frá minni hendi, þegar ég hafði flutt það á tveim þingum í röð. Hann virðist hafa löngun til að bregða fæti fyrir þetta mál, og leggur ekki alllítið kapp á að halda gildandi lögum um þetta efni, ef litið er á það, að hann hefir fengið hv. 2. þm. S.-M. í lið með sér. Meðnefndarmenn mínir hafa ekki reynt að leita samkomulags við mig um þessar brtt., að ógleymdu því, að þeir hafa ekki á nokkurn hátt borið sig saman við skipaskoðunarstjóra um það, hvort kleift væri að framkvæma 1. með þeim breyt., sem gerðu fyrirkomulagið flóknara og þeir vilja gera á allri framkvæmdastjórn þess. Ég vil mælast til þess, að þeir tækju þær aftur til 3. umr. N. hefir tekið kostnaðinn til athugunar án þess að ráðfæra sig við skipaskoðunarstjóra, hvort unnt sé að framkvæma frv. eins og það er hugsað með þeim brtt., sem n. hefir gert. Mig grunar, að lítt mögulegt yrði fyrir hvaða skipaskoðunarstjóra sem er, að framkvæma l. með því fyrirkomulagi, sem meiri hl. n. ætlast til. Þá vil ég rekja, að hvaða leyti þetta frv. er frábrugðið l., eins og þau eru nú. Frv. er að efni og orðalagi shlj. þeim breyt., sem ég hafði flutt við sömu l. og hv. 2. þm. S.-M. flutti á síðasta þingi. Þó vikur þetta frv. nokkuð frá okkar till., sérstaklega mínum till. á tveim atriðum, sem ég tel veigamikil. Þó er ég ekki ráðinn í því, hvort ég ber fram brtt. við þessi atriði við 3. umr. Það þykir ekki byrvænlegt, þar sem hinir nm. hafa komizt að annari niðurstöðu, og samkomulag er á milli hv. þm. Vestm. og hv. 2. þm. S.-M. Samkvæmt frv. ber að skipa eftirlitsmenn, sem hafi eftirlit með því, hvernig lögunum er framfyIgt, hver í sínu umdæmi um ákveðið skoðunartímabil. Þessir eftirlitsmenn eiga að vera algerlega óháðir skipaskoðunarstjóra. Þessir menn eiga ekki að dæma um sin eigin verk, heldur hafa þeir leyfi til að gagnrýna störf skipaskoðunarmannanna og líta eftir því, að l. verði framfylgt. N. mun hafa fallizt á mín rök í þessu efni. að svo miklu leyti sem hún taldi það framkvæmanlegt að hafa þesskonar eftirlitsmenn í hverjum landsfjórðungi. Það hefir ekki verið talið byrvænlegt á Alþ. með þeim kostnaði, sem það myndi hafa í för með sér fyrir ríkissjóð, að bera fram brtt. um mikla útgjaldahækkun á þessu sviði, þar sem á að gæta hinnar ströngustu takmörkunar um öll útgjöld. Fiskiþing það, sem hefir nú nýlokið störfum, tók þessi mál til grandgæfilegrar athugunar. Höfuðatriði skipaskoðunarinnar er að tryggja öryggi mannslífanna sem bezt, en henni er mjög áfátt. Þetta er eitt af þeim stórmálum, sem varðar sjómennina. Eins og fiskiþingið heldur fram, virðast ekki allir gera sér ljóst, hve mikil nauðsyn er hér á ferðum. N. fiskiþingsins komst að þeirri niðurstöðu, að mín till. væri sú rétta. Hér ættu að vera óháðir eftirlitsmenn. Nefndarálit fiskiþingsins hefi ég ekki við höndina, en geri ráð fyrir að verða búinn að afla mér þess, áður en þetta mál verður tekið fyrir til 3. umr. Hin önnur brtt., sem fiskiþingið hefir fallizt algerlega á, er sú, að ég hafði gert till. um, að hleðslumerki yrðu gerð að skyldu á öllum skipum niður að ákveðnu lestamarki (stærð skipa). Ég sannfærðist um það undir meðferð málsins á síðasta þingi. En ýmsir töldu, að þetta myndi lítt framkvæmanlegt á síldveiðiskipunum, og til þingsins bárust alger mótmæli frá ýmsum útgerðarmönnum. Þeir sögðu, að með þessu væru skertir möguIeikar fyrir því, að geta hlaðið skipin eins og fært væri, þegar afli væri fyrir hendi. Við hv. 2. þm. S.-M. komumst að þeirri niðurstöðu, að réttast væri að skipa fyrir um þessi mál með reglugerð, settri af ráðh. Þar með væri sköpuð einhver regla, eftir því sem mannlegt hyggjuvit næði, án þess að lögfesta hleðslumerki á síldveiðiskipum. Á öðrum skipum, stærri eða minni að ákveðnu marki, væri skylda að hafa hleðslumerki. En er mþn. hafði athugað málið, féll hún frá því atriði og hefir búið til reglugerð. sem tryggir öryggi manna með tilliti til þess eingöngu. Þetta eru þær veigamestu breyt., er hafa verið gerðar á frv. frá þeim till., sem við bárum fram á síðasta Alþ. Ég er ekki ráðinn í því, hvort ég ber fram nokkrar breyt. við frv., en hygg þó, að réttast sé að láta frv. ganga gegnum þessa deild eins og það liggur fyrir frá mþn. En nú kem ég að aðalatriðinn í brtt. mþn. Ég hafði lagt til, að skipaskoðunarstjóri væri með öllu óháður útgerðinni og skipaeftirlitinu umfram það, sem embætti hans tilheyrir. En hvað þau rök mín snertir, þá er mþn. þar alveg ósammála mér. Ég hygg, að sú nefnd, er fjallaði um málið á fiskiþinginu, hafi einnig litið sömu augum á þetta. Ég hefi áður fært rök fyrir því. á hverju ég byggi það, að skipaskoðunarstjóri eigi að vera með öllu óháður. Í fyrsta lagi er það nauðsynlegt um mann, sem gegnir jafnábyrgðarmiklu starfi og það er, að sjá um, að allur farkostur landsmanna sé í sem beztu lagi, og tryggja öryggi 7–8 þúsund manna, sem að staðaldri eru á sjónum. Hann ber mikla ábyrgð á herðum sér. Hann má ekki vera háður neinum, sem eigi þann farkost, sem hann hefir eftirlit með. Ég skal benda á, að það hefir þótt nauðsynlegt að tryggja það, að þeir, sem skipa æðsta dómstól landsins. væru eins óháðir öðrum sem unnt er, svo að ekki væri hægt að segja, að þeir væru hluldrægir. Frá þjóðfélagsins hlið hefir þótt sjálfsagt, að þeir, er skipa hann, hafi þannig aðstöðu, að þeir séu óháðir valdaátökunum innan þjóðfélagsins.

Hvað er sagt?

Það kemur ekki málinn víð, hvað er sagt, en ég tel liggja í augum uppi, að maður, sem gegnir jafnábyrgðarmikilli stöðu sem skipaskoðunarstj., verði að vera öllum óháður í sínu starfi. Hv. þm. Vestm. færir sem rök fyrir því, að ekki sé nein hætta á ferðum gagnvart Eimskipafél., þótt skipaskoðunarstjóra sé falið eftirlit með skipum þess, því að hann hafi áður haft aukastörf. Þegar skipaskoðunarstjórastarfið var stofnað, var gert ráð fyrir, að hann hefði nokkur aukastörf, og á þeim tímum voru laun hans því ekki ákveðin hærri, en um leið var honum heimilað að hafa aukastörf með leyfi ráðh. Skip Eimskipafélagsins voru þá háð erlendu eftirliti. Hv. þm. er kunnugt um, að það var þá í höndum Dana. En fyrir tveim árum var þeim löggjafarákvæðum breytt, og eftirlit með öllum íslenzkum skipum skyldi framvegis fara fram hér á landi. Var það gert meðal annars með tilliti til þess, að með því móti væru möguleikar fyrir því, að láta ýmsar viðgerðir á skipunum fara fram hér á landi og auka atvinnu í landinu. En um leið og eftirlitið er komið í hendur Íslendinga, er hinum æðsta valdsmanni í þessum efnum, skipaskoðunarstjóra, falið eftirlit fyrir hönd vátryggingarfélags, og þar sem hann er orðinn háður því, getur hann eigi lengur verið trúnaðarmaður Eimskipafélagsins um leið, þar eð eftirlitið með skipum þess er orðið innlent. Ég hygg, að hv. þm, Vestm. hafi alls ekki athugað þessa hlið málsins, þegar hann var að mæla fyrir því, að skipaskoðunarstjóri gæti haldið áfram sama eftirliti sem áður og tekið laun fyrir. Þessi ástæða er í mínum augum veigamest. Það er ekki rétt með farið hjá honum, að eftirlitið með skipum ríkisins sé hindrað með samningum, heldur lögboðið, án þess að tala um hina hreinustu vanþekkingu, er kemur fram í því, að ætla skipaskoðunarstjóra að hafa einnig á hendi eftirlit með skipum Skipaútgerðar ríkisins, þótt hann eigi að vera öllum óháður. Ekki er hægt að vera dómari í sjálfs sök. Vitanlega hefir skipaskoðunarstjóri ekkert fyrir þetta, því að svo var fyrir mælt af Alþ. því að það er ekki gerður svo nokkur hlutur, sem nokkra þýðingu hefir við skipaeftirlitið, að hann sé ekki kallaður til. Og það er eitt, sem sannar, að jafnvel þetta eftirlit með ríkisskipunum og Eimskipafélagsskipunum, sem skipaskoðunarstjóra er ætlað að hafa nú, tekur allmikinn tíma hans frá öðrum störfum, sem hann gæti varið í þágu skipaeftirlitsins. Mér er manna kunnugast um það, að skipaskoðunarstjóri er svo upptekinn oft og einatt, að það er eigi hægt að ná honum til fundar um nauðsynleg mál; það er svo til hans kallað úr ýmsum áttum. Ég er því á móti, að þessi regla verði lögfest eins og nú er í lögum. Ég skal ekki segja. að ég geri till. n. að minni till. um það. að skipaskoðunarstjóri hafi 10 þús. kr., en ég endurtek það, að ég vil gjarnan hafa samstarf við meiri hl. n. um þetta atriði og kalla skipaskoðunarstjóra til ráðuneytis við n., þótt þetta sé jafnvel tilfinningamál, þar sem það eru laun hans, og vita nokkurn veginn, hvort hægt er að framkvæma það, sem lögin ætlast til, með því fyrirkomulagi, sem nú er á skoðuninni, og með því starfsfólki, sem ráð eru á. Ég er ekki í nokkrum vafa, að starfsfólkið nú á skipaskoðunarskrifstofunni er ófullnægjandi. Það þýðir ekki að koma eins og hv. þm. Vestm. með blekkingar og segja þm., að starfsliðið sé fullnægjandi, því að þar talar hann af hreinni vanþekkingu eða móti betri vitund. Þess er getið í grg., að það séu 18 þús. kr., sem ætlazt er til á fjárlögunum, að veitt sé til þess mikilvæga starfs. En þetta er ekki rétt; það er gamla blekkingin í þessu. Því að einum lið í þessum 18 þús. er varið til skipaskráningar, það stendur sérstaklega í fjárlögunum. Sigurjón Markússon hefir það sem algert aukastarf utan við ráðuneytið, sem lögfræðingur ráðuneytisins, með skoðunarstjóra, og þar dragast 1800 kr. frá beinum kostnaði við skipaeftirlitið, þeim 32 þús., sem n. hefir gert ráð fyrir, að sé varið til þessa. Sú hækkun. sem kemur frá mþn. er, að laun skipaskoðunarstjóra hækki um 4000 kr. byggt á þeirri höfuðtill., að hann hafi sitt aukastarf. Um þetta atriði hefi ég ekki úttalað, og vil ég gjarnan hafa samstarf við meiri hl. n.. hvar eigi að fara á milli núverandi launa og þess, sem hér er lagt til. Í öðru lagi er það eitt af till. -mþn., að aðstoðarmanni sé aukið við á skrifstofunni, sem hafi 4800 eða 3600 kr., ég man ekki hvort heldur. Í ferðakostnað ætlast mþn. til, að aukið sé 1600 kr. frá því, sem nú er á fjárlögunum. Og ég verð að segja það, að þegar fjórir menn, sinn í hvorum landsfjórðungi, eiga að ferðast um á hinum ýmsu stöðum, er ekki of mikið að áætla 1600 kr. í ferðakostnað, því að enginn getur ætlazt til, að þessir menn ferðist á eigin kostnað fyrir lítil laun. Þess vegna hefir n. hækkað ferðakostnaðinn. Þessar ferðir eru til þess að fylgjast yfirleitt með ástandi skipanna á hverjum stað. Hinsvegar skilst mér, að mþn. ætlist til, að hver eftirlitsmaður í landsfjórðungi hafi og nokkra þóknun. Ég get ekki talið það bein laun, sem nemur 750 kr. Það þýðir 3 þús. kr. fyrir fjóra menn. Ég verð að segja það, að ef litið er yfirleitt á starfslaunin í okkar þjóðfélagi, jafnvel þótt um hin smæstu störf sé að ræða, þá er ekki hægt að segja, að stigið sé út í óhæfilega eyðslu, þó að maður, sem allan ársins tíma eftir þörfum er til taks til að fylgjast með ástandi skipanna og ferðast þorp úr þorpi, þótt hann fái 750 kr. í árlega þóknun. Meiri hl. n. vili að það sé fjvn., sem ákveði þetta; ráðh. má ekki einu sinni gera áætlun í samráði við skipaskoðunarstjóra. En ég hygg, að þegar ekki er komin reynsla á, hvað þetta er umfangsmikið starf, þá sé ekki kleift fyrir fjvn. að binda það með föstum tölum. Þess vegna hefði ég talið það heppilegra eins og er í frv., að það væri bundið ákveðið af ráðh. í samráði við skoðunarstjóra, hvað þóknunin ætti að vera, sem myndi á byrjunarstigi aldrei fara hærra en mþn. í sinni till. Ég er af eðlilegum ástæðum algerlega mótfallinn þessari brtt. meiri hl. n. eins og hún liggur fyrir. Öðrum till. hefir og verið lýst af formælendum till., og er það rétt, að 3. brtt. er leiðrétting. Við 19. gr. er 4. brtt.; get ég verið meiri hl. n. sammála, að það sé ekki ástæða til að heimta fullt stimpilgjald fyrir áritun skírteinis. Ég hefi nú skýrt það í öllum aðalatriðum, sem ég tel vera skemmd á lögunum, ef á að samþ. þessar brtt. meiri hl. n. Ég get ekki betur séð en með þessu sé verið að gera allt, sem í lögunum felst, ónýtt. Það er verið að búa til lög, sem krefjast réttarbóta. en heimta eftirlit, og það er verið að eyðileggja eftirlitið. Ég tel betra að hafa minna af reglum, og fylgja þeim fram, heldur en að hafa þær margar og enga möguleika að fylgja þeim fram. En hitt er ljóst, að það þarf fjármagn til að geta framfylgt nauðsynlegum lögum. Ef hnigið er að því ráði, sem ætlazt er til af meiri hl. n., að láta sitja við það sama og áður um starfsmannahald og laun til eftirlits, þá er víst, að eftirlitið nær ekki þeim tilgangi, sem lögin ætluðust til. Ég er ekki að væna hv. þm. Vestm., að þetta séu hans hugsanir, að gera lögin að hégóma. Ég hygg, að maður, sem er uppalinn við sjóinn, innan um menn, sem bætta lífi sínu á sjónum, hafi fullan vilja á, að eftirlitið og öryggi manna á sjónum verði sem allra bezt. Og einmitt í þessu efni þykir mér það ekki sæma honum, að vilja stuðla að því með sinni till., að gera eftirlitið sízt betra en verið hefir, með því að vilja ekki leggja til nokkrar þús. króna í viðbót í þeim efnum. Ég vil endurtaka það, og ég geri það að mínum síðustu orðum um þetta mál hér, að ef ekki má verja 20–30 þús. kr. af almannafé til þess að vernda 7–8 þús. manna líf, - ja, hvers má þá sjómannastéttin vænta af hinu háa Alþingi ?



Herra forseti! Hv. 3. landsk. ræðir þetta mál alla jafna á dálítið einkennilegan hátt; þ. e. a. s., mér virðist hann hafa tilhneigingu til að gera úr því meira hitamál en rétt sé og sanngjarnt, þótt allir séu ekki á sömu skoðun og hann, sem hann á orð við. Hér er að ræða um mál, sem snertir framkvæmd á algerlega praktískum atriðum og hægt er að ræða alveg rólega og æsingarlaust, og að ég hygg hjá öllum venjulegum mönnum án þess að bera saman heilan haug af getsökum á aðra menn. Hv. þm. sama sem hóf nú mál sitt með því að fara fram á það við meiri hl. n., að frestað væri brtt. eða þær teknar aftur til 3. umr. Í raun og veru hefði nú verið réttara af honum að bíða fyrst eftir afstöðu okkar tveggja meirihl.-manna til þessa atriðis, áður en hann færi að taka okkur í gegn fyrir þessar brtt. okkar. Ég skal segja þegar í stað, að ég hefi borið mig saman við form. sjútvn., sem er meðflm. minn að þessum brtt., og við erum mjög fúsir til þess að ræða þetta mál við hv. 3. landsk. enn á ný, og ennfremur við skoðunarstjóra, ef þessir aðiljar vilja gefa sér tíma til þess að ræða við okkur um þessi mál. En það hefir hingað til verið svo, að skipaskoðunarstjóri hefir ekki sýnt sig. Hann sagði einu sinni í sima við mig, síðan málið kom fram, að hann væri að hugsa um að tala við okkur, og taldi ég fara vel á því. Hv. 3. landsk. mun af eðlilegum ástæðum hafa verið nokkuð mikið með hugann annars staðar, þótt hann læsi nú málið í gegn með okkur, eins og hann lýsti. Sem sé, það stendur ekki á okkur með þetta, því að það er ekkert annað, sem við óskum og viljum í þessu máli, en að það sé sem allra bezt af hendi leyst, og í því skyni flutti ég á sínum tíma þá dagskrá við frv. hv. 3. landsk., sem beindi því inn á betri athugunarbraut en það átti kost á að vera áður. Ég veit ekki, hvort undir þessum kringumstæðum er þörf fyrir mig að vera að eltast við það í einstökum atriðum, sem fram kom hjá hv. 3. landsk., vegna þess, að þegar við nú tökum till. aftur til 3. umr., þá býst ég við. að við þá umr. verði einmitt tækfæri til þess að rifja upp þessi atriði. Hv. 3. landsk. getur verið viss um það, að ég er ekki að setja fótinn í eða spyrna á móti verulega nauðsynlegum framkvæmdum í þessu efni. Ég er hv. þm. sammála, þar sem hann segir, að það sé betra að hafa færri lög og sjá um, að þeim sé hlýtt, ekki eingöngu á því sviði, heldur og á mörgum öðrum. Og ef við berum saman bækur okkar, þá held ég nú, að það sé ekki beinlínis hægt að saka mig um það, að ég sé svo mikið gefinn fyrir að tylla upp allra handa reglum og skipulagi, sem enginn ræður svo við að framkvæma. Það er sumum öðrum, sem hættir meira við því, en mér. Ég vil segja að lokum, án þess að fara frekar út í aths. hv. 3. landsk., að ég tel, eins og málið liggur fyrir, og ég held, að við hv. 2. þm. S.- M. séum sammála um, að sjálft öryggi skipanna ætti ekki að þurfa að líða við það, þótt í stórum dráttum sé fallizt á þann sparnað, sem við erum með. Hitt kann að vera, að „apparatið“, ef svo mætti segja, verði ekki eins stórt á að líta, en það skiptir minna máli, heldur, hvaða gagn er að ráðstöfuninni. Hv. 3. landsk. vill setja eftirlit með eftirliti, þ. e. a. s. eftirlitsmenn og svo skoðunarstjóra. Ég er ekki viss um, að það sé markvissasta leiðin að æskilegu takmarki. Mér virðist í svo mörgu að það sé alltaf heldur til að spilla, þegar ábyrgð er dreift í sem flestar áttir. En eins og nú horfir við, og þar sem við erum því samþykkir í meiri hl. að fara að óskum hv. 3. landsk., eins og við í raun og veru viljum allt fyrir hann gera í þessu máli, þá vil ég ekki orðlengja þetta mál frekar að sinni, en ég bið hæstv. forseta að taka til baka þessar brtt. til 3. umr.



Ræða hv. þm. Vestm. gefur mér ekki tilefni til verulegra andsvara. Ég stend aðeins upp til þess að þakka honum fyrir, að hann vill athuga málið, eins og ég benti rækilega á, að nauðsynlegt væri. Sé ég ekki ástæðu til að fara frekar út í þann ágreining, sem er á milli okkar, á þessu stigi málsins.

*forsrh. (Hermann Jónasson): Ég vil leyfa mér að tilkynna hér í hv. d., eins og ég hefi gert í Nd., þar sem hæstv. atvmrh. á sæti, að mér hefir í morgun borizt bréf frá honum, þar sem hann óskar eftir að verða leystur frá ráðherrastörfum. Ég hefi því gert ráðstafanir til þess, að konungi verði símað nú í dag, og óskað eftir, að hann leysti hann frá störfum sem ráðherra. Ég hefi jafnframt gert ráðstafanir til þess, að konungi verði símað, og lagt til við hann, að mér verði falið að gegna störfum atvmrh. fyrst um sinn, eða þangað til öðruvísi yrði ákveðið. Mér þykir það mjög leitt, og ég verð að láta þá skoðun í ljós í þessari hv. d., að samvinnan hefir á þennan hátt slitnað, en ástæðurnar, sem liggja til þess, eru hv. d. kunnar, og eru þær ástæður, sem færðar eru fram í bréfinu, hinar sömu, sem hæstv. atvmrh. færði fram hér á Alþ., sem sé frv. um gerðardóm í vinnudeilu, sem lá fyrir Alþ. fyrir skemmstu, hefir verið samþ. og staðfest af konungi. Mér þykir það leitt, að þetta skuli hafa valdið slíkum ágreiningi, þar sem mér virtist ekki bera það mikið á milli. En ég verð að láta þá skoðun í ljós, eins og ég lýsti yfir undir þeim umr., að mál það, sem þá var verið að afgr., væri það stórt mál fyrir okkar þjóðfélag, að sá venjulegi réttur aðilja, samningaréttur sjómanna og útgerðarmanna, yrði að víkja fyrir því máli, og eins taldi ég, að hvert annað sjónarmið, jafnvel um breyt. í ríkisstj., yrði að víkja fyrir því, og er ég þeirrar skoðunar enn. Ég er ekki í vafa um, að ég var þá að gera það, sem var rétt. Mér þykir þetta mjög miður vegna þess, að þó þá flokka, sem hafa haft samvinnu í ríkisstj. undanfarin ár, greini á um ýmislegt, og það hafi eins og gengur og gerist borið nokkuð á þeim ágreiningi, þá hefir samvinnan í ríkisstj. verið mjög góð. Ég vil hér í þessari hv. d. þakka hæstv. atvmrh. fyrir samvinnuna í ríkisstj., og ég verð að segja, að ef ég á að taka eitthvað sérstaklega fram, án þess að halda um það neina ræðu, hvað valdið hafi því, að samvinnan hefir verið góð, þá er það fyrst og fremst fyrir þá sök, að hann hefir sýnt í allri samvinnunni mikla hreinskilni og drengskap, sem ég álít, að sé fyrsta undirstaðan undir góðri samvinnu milli þeirra, sem ekki eru algerlega sömu skoðunar. Þetta leyfi ég mér að tilkynna hv. þd., og sé ég ekki ástæðu til að ræða um málið frekar, nema tilefni gefist til.