Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Nefndin hefir komið fram með 3 brtt., og er gjörð grein fyrir þeim í nefndarálitinu. Í útgjaldalið 10 í frumv. er vantalin 1 kr., því að gjöldin voru kr. 32644,40 árið 1912 og kr. 7680,70 árið 1913. Samanlagt verður þetta kr. 40325,10, en ekki kr. 40324,10, eins og í frumv. stendur. Þá er það og athugavert, að til jafnaðar móti lántökum landssjóðs, er gjalda megin talið í frumv: að eins 250 þús. kr., en lánin voru 750 þús. kr., og eru þau talin tekju megin. Nefndin taldi sjálfsagt, að telja þá upphæð alla til jafnaðar móti lántökunum, og lækkar þá tekjuafgangurinn sem því svarar.

Framsögumaður (Björn Þorláksson: Það hefir stundum verið siður hjer í deildinni, að skipa ekki nefnd til þess að athuga fjáraukalagafrv., en í þetta skifti var nefnd skipuð, og liggur nú nefndarálitið fyrir á þgskj. 628. Jeg hefi litlu við það að bæta, sem þar segir, en vil þó endurtaka hjer helstu athugasemdir nefndarinnar. Í frv. stjórnarinnar er það, sem sparast hefir á einum gjaldlið annað árið, dregið frá því, sem goldið hefir verið fram yfir fjárveitingu seinna árið, og virðist nefndinni það algjörlega röng aðferð. Enn fremur er það varhugavert, að í frv. er hinum ýmsu gjaldliðum, er snerta flutningabrautirnar og þjóðvegina, slegið saman, svo að það fje, sem veitt var á einum lið og ekki hefir verið notað, er látið koma upp í það, sem varið hefir verið fram yfir fjárveitingu á öðrum lið. Þetta virðist nefndinni ekki rjett, og telur hún þvert á móti sjálfsagt, að umfram greiðslurnar á hinum einstöku liðum sjeu bornar undir atkvæði Alþingis, hver í sínu lagi. Nefndin hefir samt ekki viljað koma fram með brtt. út af þessu, og er það af þeirri ástæðu, að hún mundi hafa lagt það til, að umframgreiðslurnar á hinum einstöku liðum yrðu allar samþyktar. Þetta má þó alls ekki skoða sem fordæmi, og vonar nefndin, að stjórnin taki aðfinningar hennar í nefndarálitinu til greina framvegis. Í frv. er talið, að sparast hafi á árinu 1912 til þjóðvega kr. 2982,08, en það er ekki rjett upphæð. Það ár var veitt til þjóðvega kr. 43,100, en varið til þjóðvega kr, 40127,92. Mismunurinn er kr. 2972,08, og hefir hjer misreiknast um 10 krónur. Enn fremur er prentvilla í samtölunni kr. 2656,94 fyrir kr. 2686,94, og er þetta leiðrjett með 1. brtt. nefndarinnar. Um hinar brtt. nefndarinnar þarf jeg ekki að tala margt. Nefndinni virðist rjett að taka alla þá upphæð, sem varið var til kennaraskólans 1913 fram yfir fjárveitingu, - en það voru kr. 303.11 - upp í fjáraukalögin. Þær 300 kr., sem veittar voru fyrir árin 1910 og 1911 til sundkenslu í Reykjavík, en fyrst útborgaðar 1912, þótti nefndinni rjett að taka upp í fjáraukalögin til endurveitingar. Útborgaður námsstyrkur til iðnaðarmanna erlendis, fór 1912 225 kr. fram úr fjárveitingu. Að vísu hefir þessi upphæð sparast á undangengnu fjárhagstímabili, en nefndinni þykir rjett, að taka hana upp til endurfjárveitingar.



Jeg stend ekki upp af því, að mjer þyki þurfa að tala með frumvarpinu, því að jeg vona að háttv. deild samþykki það eins og það nú liggur fyrir, nefnilega það, að helmingurinn af útflutningsgjaldi fyrir síld gangi til landhelgisvarna fyrir norðan. Jeg vildi aðallega vekja athygli á því, sem stendur í niðurlagi nefndarálitsins, að nefndin vill henda háttv. fjárlaganefnd á það, að þetta getur leitt til þess, að nauðsynlegt yrði að hækka fjárveitinguna til landhelgisvarna. Um leið og jeg mæli með því, að frumvarpið verði samþykt, vil jeg skjóta því til hv. formanns fjárlaganefndar, hvort hún vilji hafa þetta mál til athugunar.



Jeg vil að eins geta þess, að fjárlaganefnd hefir ekki tekið þetta mál til yfirvegunar. Ef háttv. deild óskar þess, þá verður að taka málið út af dagskrá.

Framsm. (Guðm. Björnson) : Jeg hefi litlu við það að bæta, sem í nefndarálitinu stendur. Jeg vona, að hv. Ed verði samdóma nefndinni um, að nauðsyn beri til að hækka styrkinn til sjúkrasamlaga, og er aðalástæðan til þess sú, að nú á að hækka meðlagið með sjúklingum á Vífilsstaðahælinu um 50 aura á dag. En af þeim sjúklingum hafa samlögin mesta byrði, og mun því þessi hækkun verða þeim mjög tilfinnanleg. Jeg vil líka leggja áherslu á það, sem stendur í nefndarálitinu, að þótt till. nefndarinnar verði samþykt, þá verður landssjóðstillagið samt miklu lægra en tíðkast í öðrum löndum.