Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Milli umræðna hefur landbn. gert brtt. við þetta frv., sem er á þskj. 106 og útbýtt nú meðal dm. Þessi brtt. er fram komin vegna þess, að framleiðendur eggja og sölusamlag eggjaframleiðenda hefðu farið fram á það, að framleiðsluráð landbúnaðarins tæki að sér verðskráningu á eggjum á sama hátt og flestum öðrum landbúnaðarafurðum. Fulltrúi frá þessum samtökum talaði við landbrh. um að flytja þetta mál. Ráðh. talaði við landbn., og féllst n. á, að sjálfsagt væri að heimila í l., að hægt væri að koma eggjaframleiðslunni undir verðlagsákvæði þessara l. Varð samkomulag innan n., að hægt væri að gera það á þann hátt að bæta aftan við 34. gr. l. frá í fyrra um framleiðsluráð landbúnaðarins, verðskráningu o.fl. Þessi málsgr., eins og hún hljóðar, er um það, að heimilt sé að ákveða með reglugerð, að sölusamlög eggja- og grænmetisframleiðenda geti komið undir verðlagsákvæði þarna. N. taldi, að úr því að farið væri að heimila, að undir ákvæði l. kæmi landbúnaðarframleiðsla, sem ekki var ákveðið fyrr, þá ætti það að taka meira en til eggjanna og þá sömuleiðis til grænmetis. Þó eru kartöflur verðlagðar af framleiðsluráði eins og nú er. Eins og till. ber með sér, þá er það á valdi landbrh. í samráði við framleiðsluráð að ákveða þetta. Ég vil geta þess, að það er einnig ósk frá eggjaframleiðendum, að eiga fulltrúa í framleiðsluráði. N. taldi það ekki fært, að taka það upp að svo komnu máli, vildi hins vegar láta það fylgja, að rétt þætti, að þessir framleiðendur hefðu fulltrúa í framleiðsluráði, þegar verðlögð er þeirra framleiðsla, án þess að þeir hafi atkvæðisrétt. Það er ástæðulaust að taka það upp í l., en álit n. er, að það sé sett með reglugerð, ef það verður heimilað, sem hér er farið fram á. Ég hef ekki fleira að segja, en mæli með, að þessi brtt. verði samþ.



Herra forseti. Ég hafði þegar fundi var slitið og þetta mál var til umr. síðast, að gefnu tilefni frá góðum flm., rakið nokkrum orðum sögu löggjafarinnar hvað áfengismál snertir allt til ársins 1922. Á því ári gerðist það, sem kunnugt er og ég hef þegar nokkuð lýst í ræðu minni, að leyft var að selja létt vín. svo kölluð Spánarvín. Að forminu til var banninu haldið með undanþágum, en í reyndinni var bannið á þessu ári afnumið. Reyndar var það, að banntímabilið endaði á þessu ári, þótt að forminu til sé bannlöggjöfin haldin, enda undanþágur svo stórfelldar. Þegar þetta spor var stígið, var því haldið fram af fjölmörgum mönnum hér og víðar, að þetta spor bæri að stiga til þess að bæta ástandið í málinu. Því var haldið fram, að af hinum léttu vínum yrði enginn ölvaður og afbrot mundu hverfa eins og dögg fyrir sólu og skapast það ástand hvað þessi mál snertir, að ölvun þekkist ekki. Þetta minnir á þær röksemdir, sem 1. flm. þessa frv. bar fram við umr. Ég get ekki látið vera að geta þess, að það kom mér á óvart í ræðu 1. flm., er hann var að velta fyrir sér, hvað það vært sem æskan drykki í dag. Hann orðaði það svo, að það væri sterkt vín, sem væri óþverri og svo fram eftir götunum, og gat þess að hún ætti ekki á öðru völ. Mér varð þá á að hugsa: Hvað er nú orðið af léttu og heilnæmu vinunum frá 1922, sem þá áttu að bæta ástandið í málinu og gera það svo gott, að ekki yrði betra á kosið? Við erum sammála um það, ég og 1. fim., að ástandið í áfengismálunum hafi versnað mikið á þessum árum. Og það eru einmitt þessi ár, sem hv. þm. hlýtur að eiga við, þegar hann telur sig muna svo glöggt til bannáranna með þeirri spillingu, sem þá tíðkaðist við Ísafjarðardjúp, því að ekki hygg ég að Ísfirðingar séu betri í þessum sökum en aðrir. Sú slæma lýsing, sem hann gaf í því efni, hlýtur að vera frá árinu 1922, því að svo langminnugan ætla ég ekki hv. þm., að hann muni frá 1915 til 1922. Eftir því sem stendur skrifað, á hann að hafa verið fæddur 18. des. 1915 og því barn á þeim árum. Nú líður og bíður og umbótamenn á borð við 1. flm. verða ágjarnir um, að nú verði að breyta um í áfengismálunum. Hér sé svo mikið um lögbrot og vasapeladrykkjuskap. Nú sé nauðsynlegt að biðja um suðræn vín, sem nú eru talin óholl og skaðleg. Nú á að breyta um til að laga þetta. Nú var þessi áróður rekinn af þingbótamönnum, eins og hv. flm., og árangur þessa áróðurs var, að það formlega bann, sem var í gildi og í raun og veru var búið að afnema, var numið úr l. 1934. Nú skyldi maður ætla, að hin mikla gullöld væri runnin upp og nú gætu menn fengið heilnæmu og góðu vínin í staðinn fyrir óþverra. Nú átti að afnemast öll lögbrot og kenna, hvernig menn eiga að fara með áfengi. Nú veit ég vel, að ég og hv. 1. flm. erum sammála um það, að lítið hafi þokazt í áttina að því marki á þeim árum, sem liðin eru. Heldur þvert á móti. Ég er sannfærður um það, að við erum sammála um, að ástandið í áfengismálunum hafi farið versnandi síðan 1922. Og nú er svo komið, að þessi heilnæmu vín, sem allt áttu að laga 1934, eru í munni þessa þm. óholl og óþverri og skaðleg æskunni, - vitanlega af því, að hún hefur ekki fengið það í nógu smáum skömmtum. Þriggja pela flaska væri höfuðóvinur. Ef menn gætu fengið það í staupatali eins og í gamla daga, þá væri allt í lagi, æskan ekki í hættu, bara ef nógu greiður aðgangur væri að þessu áfengi, sem í öðru orðinu er kallað óhollt og óþverri. Að gefnu tilefni hef ég rakið þessa sögu. sem af hlýtur að vera hægt að draga miklar ályktanir. Nú vil ég reyna að skýra það fyrir hv. 1. flm., hvernig hægt er að álykta af þeim gefnu forsendum sem við höfum. Fyrst skal ég taka það fram, að við erum sammála um tvennt, - staðreyndir sem eru svo margframteknar og ágreiningur kemur ekki til greina um. Í fyrsta lagi var hér öflug bindindisstarfsemi. einkum 1884 fram til 1922 eða 1918. Árið 1915 var ástandið þannig, að menn skömmuðust sín fyrir að láta sjá sig ölvaða. Það þekkist ekki að kvenfólk væri ölvað og unglingar ekki heldur. Önnur staðreynd er, að ölvun hefur farið vaxandi frá ári til árs frá 1922. Sönnunin fyrir því, að þm. muni vera þessarar skoðunar, er sú, að nú á þessu ári hefur hann fengið sérstaka hvöt til að koma með úrbótatill. Þegar við athugum þessa staðreynd og lítum á hvert atriði löggjafarstarfseminnar í landinu, kemur í ljós, að frá því laust fyrir aldamót, einkum frá 1902–1915, er í raun og veru fylgt stefnu bindindismanna á löggjafarsviðinu. Þá var stigið hvert sporið í þá átt að þrengja að um sölu áfengis. Fyrst afnumið það, sem mér skilst að flm. vilji fá aftur, en það var staupasalan, og farið að selja áfengi í stærri skömmtum, sem bundinn var endir á. Með banninu 1915 breyttist þetta í meiri og meiri takmörkun á sölu áfengis og hömlur varðandi meðferð þess, sem gerir það að verkum, að ástandið fer batnandi frá ári til árs og minna og minna er drukkið. Árin 1918–1922 er snúið við og þá eru það ekki bindindismenn, sem móta löggjöfina, heldur andstaða þeirra. Frá þeim tíma ganga breytingarnar út á það að rýma um sölu áfengis. Fyrst hin svokölluðu Spánarvín. Svo er tekið að drekka og yfirleitt stefna að meira frjálsræði, fá fleiri víntegundir og ganga frá hömlunum þannig, að niðurstaðan verði meira áfengi fyrir þjóðina. Af þessum forsendum get ég ekki dregið annað en það að meiri regla skapist, eftir því sem meiri þrengsli eru um sölu áfengis. Í raun og veru er þetta ekki nema sjálfsagður hlutur, því að það hlýtur öllum að vera ljóst að sömu lögmál eru um sölu á hvaða vöru sem er. Hver hygginn kaupmaður, sem vill selja vöru sína, leitast við að hafa hana sem víðast á boðstólum og mesta úrvalið. Yfirleitt leitast hann við að greiða kaupendum götuna að því að verzla. Ef honum er hins vegar illa við, að það er keypt af honum, reynir hann að hafa fánýta vöru og götuna sem torveldasta að búð sinni, Ef ríkisvaldið vill, að þjóðin fái sem minnst, þá fylgir því haftastefna, því meiri hömlur og reynslan hefur sýnt það, að þetta leiðir til minnkandi áfengisneyzlu. Það er margsagt, að á tímabilinu fyrir bannið hafi ástandið verið þannig að menn hafi yfirleitt skammazt sín fyrir óhófsneyzlu áfengis og þá hafi kvenfólk ekki drukkið og ekki unglingar. Þetta er líka eðlilegt. Því að hvað sem sagt er um löggjöf, bönn og höft, og hvað sem sagt er um það, að visst hlutfall þurfi alltaf að vera á milli þess, sem löggjöfin býður, og þess, sem þjóðin vill, þá er hitt alveg víst að löggjöfin mótar hugsunarhátt þjóðarinnar. Ég viðurkenni það, að hver l. sem Alþ. setur, þurfi og eigi að hafa vissa stoð í réttarvitund þjóðarinnar. Allt annað leiði til þess, að þjóðin lítilsvirði þau. En það er vissa fyrir því, að þó að svo eða svo mikill hluti þjóðarinnar sé andvígur einhverri löggjöf, löggjöf, sem býður eða bannar ef á annað borð er gerð ærleg tilraun til þess að framfylgja henni og hún á hljómgrunn hjá einhverjum hluta þjóðarinnar, þá hefur löggjöfin mótandi áhrif á almenningsálitið í landinu. Og vissa er fyrir því, að haftastefna hvað snertir áfengismál átti hljómgrunn hjá þjóðinni og marga áhangendur. Og það er vissa fyrir því, að það, hvernig löggjöfin frá því fyrir aldamót og til 1915 eða 1918 gengur lengra og lengra inn á haftabrautina í þessum málum, hefur haft sýnileg áhrif á almenningsálitið og hefur átt kannske stærstan þátt í því að skapa það álit, að það sé vansæmandi að misnota áfengi svo sem hver sá gerir, sem ölvaður er. - Þetta var allt rifjað upp að gefnu tilefni frá hv. 1. flm. og til þess að leitast við að kenna honum nokkuð í löggjafarsögunni á þessu sviði og kenna honum að draga réttar ályktanir af staðreyndum, sem sagan hefur nú fram að bera. Og nú stöndum við hér í dag frammi fyrir því, að þessi mikli siðbótarmaður hefur hafið upp sína miklu rödd hér á Alþ. og viðurkennt, að ástandið hjá okkur í þessum málum sé mjög slæmt, og hitt verður líka að viðurkenna, að skoðanabræður hans hafa ráðið áfengislöggjöfinni nú um það bil í 30 ár. Nú ætlar þessi hv. þm. að bæta þetta ástand. Og endurbótin er að gefa mönnum enn þá kost á einni nýrri áfengisnautn. Vill ekki hv. flm. alvarlega hugsa um þá fyrirrennara sína, sem hér hafa staðið á þingi og árin 1921 og 1922 sögðu, að við yrðum að fá létt Spánarvín, þá batnaði ástandið. Þessir sömu fyrirrennarar hans sögðu svo 1932, 1933 og 1934 á Alþ.: Þessi léttu vín eru hreinasti óþverri og óholl þjóðinni, sterku vínin eru allt öðruvísi. - Þeir fengu sterk vín. Og nú segir þessi hv. þm., að þau séu óholl og hálfgerð ólyfjan og að við verðum að fá áfengt öl. Það getur verið, að svo komi enn nýr siðbótarmaður eftir nokkur ár og segi, að það sé um að gera að útrýma þessu sterka öli, því að það sé óhollt og í alla staði hið hættulegasta. Ég vil líka biðja hv. 1. flm. þessa frv. að hugleiða það í alvöru, hvernig ástandið muni verða fyrir okkar unga fólk á skemmtunum þess, skólaskemmtunum og öðrum skemmtunum, þegar það á kost á áfengu öli, sem kostar aðeins nokkrar krónur, því að mér skilst, að það eigi að vera ódýrt. Og ég vildi nú aðeins biðja hann að hugsa sig nú vel um, áður en hann heldur fram þeirri fjarstæðu, að slík ölneyzla leiði ekki til ölvunar. Og ég vildi biðja hann að spyrja sjálfan sig að því, hvort honum finnst í raun og veru rétt að stuðla að því, að hver einasti snauður skólapiltur og hver einasta snauð skólastúlka, sem með litlum efnum fer á dansskemmtun hálfsmánaðar- eða mánaðarlega, venjist á hið áfenga öl í slíkum samkvæmum. Ég vildi líka biðja hann að athuga það, hversu mikinn vinning verkamenn okkar, sem yfirleitt eru litlir áfengisneytendur, mundu af því hafa að hafa í sínu vinnuskýli við Reykjavíkurhöfn áfengt öl og geta fengið áfengt öl á hverri einustu sjoppu, þar sem þeir margir kaupa mat, og geta á öllum stöðum, sem þeir umgangast, fengið hið sterka öl. Ætli það sé alveg útilokað, að það mundi leiða marga þessara manna fyrr en varir út á ákaflega hála braut áfengisnautnar í stærri stíl? Ég veit, að samþykkt þessa frv. mundi verða mikið vatn á myllu hjá einum hópi manna í landinu, og það eru þeir ógæfusömu menn, sem hafa keypt áfengi fyrir margar kr. hjá ríkinu, borga af því háa skatta og látið manndóm sinn í kaupbæti. Því miður þekkjum við marga þessa menn og þeirra ömurlega rölt um götur bæjarins, þegar þeir eru að leita sér að nokkrum krónum til þess að „splæsa“ saman í eina flösku. Og við þekkjum svo aðferðina, þegar þeir eru búnir að ná í flöskuna. Þá ná þeir sér í nokkrar ölflöskur og blanda ölið með áfengi, og þannig geta þeir haldið við sínu ömurlega ástandi dögum, vikum og jafnvel mánuðum saman. Það yrði miklu mögulegra fyrir þessa illa förnu menn að fá sér aura til þess að halda sér við á sterka ölinu. Það yrði því góð leið fyrir þá frá þeirra sjónarmiði, ef þeir fengju þetta sterka öl, því að þeir mundu hafa miklu minna fyrir því að viðhalda sínu eymdarástandi eftir að þeir fengju sterka ölið en áður. Það er kannske ekki stórt atriði hvort þeir hafa mikið eða lítið fyrir þessu. En hitt finnst mér vera augljóst, að ekki mundi sterka ölið, ef þeir ættu þess kost, auka á vonir um það, að þessir menn gætu endurheimt manndóm sinn, sem þeir hafa látið í kaupbætt, þegar þeir voru að kaupa áfengi af ríkinu. - Yfirleitt vil ég biðja hv. 1. flm. þessa frv. að gera sér það ómak að íhuga staðhæfingar sínar, m. a. hvaða menn það eru í landinu, sem líkur eru til, að þetta frv., ef að l. yrði, mundi hafa siðbætandi áhrif á. Ég veit ekki, hverjir það mundu vera. En eins og margbent hefur verið á og tekið er fram í grg. frv., er tilgangurinn með þessu frv. siðbót, mikil siðbót. Hvaða menn mundu siðbætast með slíkum l. sem þessum, ef frv. yrði samþ.? Eru það æskumenn okkar? Eru það verkamennirnir? Eru það ofdrykkjumennirnir? Hvaða stétt er þetta? Og hvernig í ósköpunum er hægt að rökstyðja þessa skoðun? Ég endurtek það, að ég bið hv. flm. um rök. Ég bið hann að sanna mál sitt með því að vitna í hagskýrslur og læknaskýrslur, sem leiði í ljós, að þá sé minna drukkið, ef meira er af áfenginu í heild. Ég hef skýrslur, sem sýna það gagnstæða, bæði eldri og yngri skýrslur. Og ég mun kannske, ef þetta mál verður langlíft í þinginu, sem ég vona, að ekki verði, afla mér meiri skýrslna. Það tekur tíma að fá skýrslur og vinna úr þeim. En siðbótarmaður, eins og hv. 1. flm. þessa frv., hlýtur að hafa gert sér það ómak, áður en hann fór af stað með þetta mál, að afla sér gagna, sem rökstyddu mál hans. Ég bið hann að afsanna skýrslur landlæknis, sem eru í þingtíðindunum frá 1931. Og ég bið hann að koma með skýrslur. sem styðji hans málstað og ef hann gerir það, þá skal ég sannarlega bera virðingu fyrir hv. 1. flm. þessa frv., þegar hann sýnir að hann geti þetta. Þá fer ég að skilja hann, skilja að þetta sé hreinn siðbótaráhugi, sem knýr hann til að bera fram þetta frv., ef hann getur leitt einhver rök að því, að samþykkt þessa frv. geti leitt til siðbótar. Annars eru ákaflega mörg atriði í sambandi við þetta frv., sem vert væri að ræða og verða kannske rædd áður en umr. um málið lýkur. Einu atriði ætla ég að koma að enn og kannske raunar fleirum. Og til þess að hefja umr. um það atriði, verð ég að fá leyfi hæstv. forseta til þess að lesa hér upp nokkur orð úr grg. frv. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Sjálfsagt virðist, að hið erlenda starfslið Keflavíkurflugvallarins kaupi hið íslenzka öl meðan það er hér, og yrði þá tekið fyrir hinn óviðfelldna innflutning þess á þessum vörum.“ Það er nú svo. Fyrir tveimur árum síðan, eða 1. desember 1945, þá hafði ég átt von varðmannlegrar afstöðu hjá þessum hv. þm. gagnvart erlendri íhlutun um íslenzk mál, sem kemur fram í þessum orðum grg. Það er staðreynd, að hið erlenda lið, sem er hér suður á Keflavíkurflugvellu hefur brotið íslenzka löggjöf með því að flytja inn áfengt öl í mjög stórum stíl. Í einni slíkri sendingu voru t. d. 16 þús. kassar. Það hefur einnig flutt inn sterkt áfengi í stórum stíl. Það er staðreynd, sem hv. 1. flm. frv. virðist vita af, að þetta öl er selt og gefið Íslendingum í stórum stíl. Og þar með eru brotin landslög. Nú hefði maður vænzt þess, að sá hv. þm., sem talaði af glæsileik og myndarskap um sjálfstæðismál í útvarpið fyrir tveimur árum, hefði komið hér fram á vígvöllinn og sagt: Þetta verður að stöðva, við megum ekki leyfa erlendum mönnum að fótum troða hér lög og rétt og það á þann hátt, að leiði til stórkostlegs ófarnaðar fyrir fjölda Íslendinga, með því að hafa öl- og vínsmygl í frammi, sem hjá þessu liði á Keflavíkurflugvellinum hefur leitt til ófarnaðar á skemmtisamkomum hér suður með sjó og á kannske eftir að gera það enn meir. - Nei, það kom engin slík afstaða fram hjá hv. 1. flm. þessa frv., heldur þetta: Það er staðreynd, að Ameríkumenn hafa farið heldur leiðinlega með þetta öl, og þá er um að gera að hjálpa þeim við að brjóta landslögin, með því að breyta l. eftir þeirra óskum og vilja. - Þetta er kali út af fyrir sig og vissulega saga, sem vel er þess verð, að sögð sé í sambandi við þetta mál. Og ég vil spyrja hv. flm.: Hvar á að enda? Hve mörgum l. íslenzkum vill hann breyta, ef hann hefur staðið Ameríkana suður á flugvelli að því að brjóta þau? Er þessi hv. þm. kominn niður á það stig eymdarinnar, að ef nokkrir útlendir menn koma og rétta út hendur sínar og segja: Við viljum hafa þetta svo eða svo - þá komi sjálfstæðishetjan frá 1. des. 1945 og segi: Ég skal flytja frv. á Alþ.? - Þetta atriði er þáttur í röksemdum fyrir þessu máli, sem frv. er um, og er vissulega málstaðnum samboðið að öðru leyti. Sem sé, hér er allt á eina bók lært, bókstaflega allt, bæði að því er snertir afstöðu til erlends valds, til íslenzkrar æsku, til íslenzkra verkamanna, til íslenzku þjóðarinnar. Hér er bugtið og beygingarnar fyrir hinu erlenda valdi og lítilsvirðing á íslenzku þjóðinni. Enn þá eru það nokkur atriði, sem ég þarf að tala um við hv. 1. flm. frv. Hann hefur sagt okkur það, að nokkrir kjósendur úr hans eigin kjördæmi, Norður-Ísafjarðarsýslu, hafi sent símskeyti og andmælt þessu frv. En hann var svo sem ekki í vafa um, að hann þyrfti ekki að taka sérstakt tillit til þess. Og það mátti greinilega heyra á honum, að hann teldi, að sig varðaði ekki um vilja kjósendanna í þessu efni. Hann væri ekki bundinn af neinu öðru en sinni sannfæringu. Það er hárrétt hjá hv. þm., að hann er af sannfæringu sinni einni bundinn. En það kom líka fram hjá honum, að honum þætti eðlilegt, að málið væri rökrætt og þjóðin fengi að segja álit sitt um það. Nú vill svo til, að þessum hv. þm. hefur boðizt ágætt tækifæri til þess að koma því til leiðar, að málið verði rætt frammi fyrir allri þjóðinni. Stórstúka Íslands hefur skrifað útvarpsráði og farið fram á að fá að eiga umr. í útvarpinu um málið, þar sem mættu til umræðnanna verjendur frv. Nú á hv. 1. flm. frv. sæti í útvarpsráði, og er það ekki vafamál, að honum er greið gata og auðgeng að því að fá því til vegar komið, að útvarpsráð fallist á þessa beiðni og málið verði þá rökrætt frammi fyrir þjóðinni. Nú vil ég spyrja þennan hv. þm.: Hefur hann ekki tekið þá sjálfsögðu afstöðu í útvarpsráði að stuðla að því, að málið verði þannig rökrætt frammi fyrir þjóðinni? Eða ef svo skyldi vera, að hann hefði ekki áhuga fyrir þessu, vill hann ekki koma því til leiðar með samkomulagi, að málið verði rökrætt á þingi? Það væri ákaflega æskilegt. Maður, sem telur sig hafa að flytja mikið umbótamál og mál, sem hann veit að þjóðin hefur á mjög skiptar skoðanir, - maður, sem viðurkennir að hún eigi að fá að heyra rök og gagnrök í málinu, hann ætti vissulega með einum eða öðrum hætti að stuðla að því, að þjóðin fengi að heyra rökræður um málið. Og nú hefur hann tvöfalt tækifæri til þessa. Hann getur sem útvarpsráðsmaður stuðlað að því, að orðið verði við beiðni Stórstúkunnar, sem ég gat um. Hann getur sjálfur mætt þar þeim fulltrúum, sem Stórstúkan mundi vilja senda á vettvang. Og hann hefur annað tækifæri í þessu efni. Hann getur stuðlað að því, að þjóðin fái að heyra umr. um málið frá sölum Alþ. gegnum útvarpið. Ég kem svo síðast að því sem hv. 1. flm. frv. drap á um vilja kjósendanna, sem hann talaði svo kröftuglega um hér, að sér kæmi í raun og veru ekkert við. Hvað kemur honum við, hvað þeir segja í Bolungavík eða Súðavík? Það er nú heldur hinn voldugi umbótavilji og mikil sjálfsákvörðunarréttur hv. þm. sjálfs. sem þar á að ráða. En ég vil segja honum eitt í sambandi við þetta. Hv. þm. N-Ísf. er hér umboðsmaður, og hann hefur hér ekkert vald nema það, sem honum er gefið hér af öðrum - ekki neinum æðri máttarvöldum, heldur háttv. kjósendum í Norður-Ísafjarðarsýslu. Og ef það skyldi nú vera svo, að hv. kjósendur í Norður-Ísafjarðarsýslu væru alveg andstæðir hv. þm. þeirra í þessu máli, þá er hann að vísu ekki skuldbundinn að láta af sannfæringu sinni, en aðra leið á hann, sem er drengilegri og myndarlegri, og hún er að segja við sína kjósendur: Nú eru mínar skoðanir í ósamræmt við ykkar, meiri hluti ykkar er mér í þeim andvígur, og þið fáið að kjósa ykkur umbjóðanda á ný. Þetta getur þessi hv. þm. gert, ef hann vill tala við kjósendur sína með fullri virðingu og rökum. En hitt er ekki neitt sérstaklega demókratískt (svo ég noti það orð), að standa hér og hrista sig og steyta hnefa og segja: Mig varðar ekkert um, hvað kjósendurnir segja. Ég vil nú að síðustu segja það. að mér virðist, að hv. 1. flm. þessa frv. eigi hér tvö áhugamál. Annars vegar : Hið sterka öl á hvers manns borð - og það m. a. til þess að verða við óskum ameríska hernámsliðsins á Keflavíkurflugvellinum - og hitt, að sterkir drykkir verði seldir í smærri skömmtum. Og til viðbótar það, að rýmkað verði á öllum sviðum um sölu áfengis. Þessi hv. þm. hefur staðhæft, að þetta leiddi til mikillar siðbótar. Ég bið hann um rök í stað staðhæfinga um málið. Ég bið hann hér að afsanna þá sögu, sem ég hef rakið varðandi áfengismál á Íslandi. Ég bið hann að reyna hér að hrekja tölur, sem fram hafa verið settar hér fyrr og síðar um málið og ég hef greint frá. Og ég bið um tölur, sem sanni málstað hv. 1. flm., ef þær eru fáanlegar. Hv. 1. flm. hefur haldið því fram hér, að það væru sérstaklega góð skilyrði til ölbruggunar hér á Íslandi vegna góðs vatns. Ég hef áður beðið um rök fyrir þessu. og ég endurtek hér með þá beiðni. Enn eitt ætla ég að benda hv. þm. á í sambandi við þetta mál. Hv. 1. flm. ætlar að gera þetta áfenga öl að gróðavænlegri útflutningsvöru. Varla getur það reyndar talizt stórgróði fyrir ríkið, sem hv. þm. hefur hér hug á. því að það eru 10 aurar af útfluttri flösku, sem ríkinu á að hlotnast. Hann segir, að það séu hreinir smámunir. sem þurfi að flytja inn í landið til þess að framleiða áfengt öl. En hvaða skynsamleg rök hefur þessi hv. þm. fyrir því, að við getum keppt um markað í Englandi, Þýzkalandi, Frakklandi eða öðrum löndum álfunnar eða í Ameríku við öl, sem framleitt er þar á staðnum. þó að vatnið sé gott hér? Þó að vatnið sé gott, þá er það staðreynd, að við verðum að flytja til landsins hráefni í ölið og væntanlega flytja inn flöskur undir ölið, eða a. m. k. hráefni í þær, og síðan flytja út á dýran hátt okkar ágæta vatn, mengað með nokkrum ölgerlum. Eru nú líkur til, að þetta öl þyldi samkeppni á t. d. enskum markaði, þar sem hráefnið er framleitt og vatnið er sæmilegt, þó að það þurfi kannske að hreinsa það, og þar sem ekki þarf langan flutning hvorki á tómum né fullum flöskum? Og þannig get ég tekið hvaða land sem er, sem reynt mundi að flytja þetta öl til, ef til kæmi. Vill hv. 1. flm. koma með líkleg rök fyrir því, að íslenzkt öl gæti orðið samkeppnisfært í þessum löndum - einhvern snefil af rökum? Ég skal nú ljúka máli mínu. Ég taldi í upphafi máls míns, að grg. og röksemdirnar fyrir þessu frv. byrjuðu á rökleysu. Og það er augljóst mál, að það er rökleysa að segja, að það eigi að gera tvennt með þessu frv., annars vegar draga úr neyzlu sterkra drykkja í landinu og hins vegar auka tekjur ríkissjóðs. Þetta er rökleysa. Ég skal svo ekki rifja upp neitt um þann veg, sem mér sýnist hv. flm. frv. ganga. En hinu spái ég, að svo sem vegur þessa máls hér á Alþ. byrjar með rökleysu, þá muni hann enda í vegleysu.



Herra forseti. Ég tel rétt að segja nokkur orð um þetta mál, þar sem ég er meðflm. að því og það virðist nú svo, að þetta sé helzta stórmálið, sem fyrir þetta þing hefur komið, eftir því, hve miklum andmælum þetta óskaplega meinlausa frv. mætir hér, þar sem búið er, held ég, að taka þrjár klst. af tveimur af ötulustu þm. vegna frv. við umr. frá því það kom til 1. umr. Ég skal strax taka fram, að ég mun fyrst ræða hér nokkuð um það, hvers vegna ég fylgi þessu frv., og síðan mun ég svo ræða um frv. sjálft og það, að það eru viss atriði í því, sem ég er ekki samþykkur, þó að ég sé meðflm. að því eins og það liggur fyrir, enda getur það að mínu áliti vel komið til greina, að þar verði þessu hagað nokkuð á annan hátt en gert er ráð fyrir í frv. eins og það er nú, enda lét hv. 1. flm. mjög í það skína í framsöguræðu sinni, að viss atriði væru í frv., sem sjálfsagt væri að taka til athugunar af þeirri n., sem fær málið til meðferðar. Þó að ég hafi hlustað á rök þeirra hv. þm. Borgf. (PO) og hv. 6. þm. Reykv. (SigfS). þá er ég miklu sannfærðari um það eftir en ég var áður, að þetta er rétt mál og gott, sem hér er flutt. vegna þess að þetta eru báðir viðurkenndir ræðumenn miklir og viðurkenndir fyrir að geta haldið á sínum málum og fært rök fram fyrir sínum málstað. þegar þeir hafa þau til. En ég er algerlega undrandi yfir því, hve geysilega og gersamlega hefur skort á rök í ræðum þeirra. Hv. 6. þm. Reykv. byrjaði mál sitt á því að beygja sig upp og hrópa: Komið þið með rök! Komið þið með rök! Komið þið með tölur! En sjálfur hefur hann ekki reynt að færa minnstu rök fyrir sínu máli. Hann lofaði að koma með tölur síðar í umr. En nú er þessi hv. þm. búinn að hafa heila viku. frá því er málið kom fyrst fram hér í hv. d., og á þeim tíma hefur hann ekki getað safnað þessum tölum, sem hann hafði lofað að koma fram með einhvern tíma síðar. Þetta sýnir, hve andmælendur frv. þessa eru rökþrota, þegar þeir ætla að mæla gegn þessu máli. - Annars er eitt af því, sem þeir hafa sagt í þessu máli, sem ég tel alvarlega hlið málsins og eiginlega einu rökin, sem hægt væri að mæla gegn frv. með á réttan hátt, ef þau rök stæðust, og það er það, sem þeir hafa minnzt á báðir, að þetta gæti orðið til þess, að unglingar vendust meir á áfengi í þessu landi en enn er. Sé þetta rétt, skal ég viðurkenna það, að ég mundi verða á móti þessu frv., ef ég hefði nokkra trú á, að hér væri um rétt rök að ræða, að bruggun áfengs öls í landinu mundi venja unglinga á neyzlu áfengis fremur en ef það öl væri ekki til. Því að það skilur ekki andmælendur þessa máls og okkur, sem flytjum þetta frv., að það sé lengra komið á áfengisneyzlubrautinni fyrir æskulýð þessa lands en ætti að vera og það er til stórvansa fyrir þjóðina, hvernig í því efni er komið. Þess vegna eru þetta einu rökin, sem ég tek að nokkru leyti gild. Og ef hv. andmælendur frv. gætu sannfært mig um, að hægt væri að sýna fram á, að svo væri mundi ég snúast gegn frv., en með þeim. Þetta vil ég greinilega taka fram, og mun ég gera því nánari skil, áður en ég sezt niður aftur. Ég vil taka fram, að það sem fyrst og fremst kemur mér til að vera með frv., er það að ég vil líta á hlutina með heilbrigðri skynsemi, en ég álít, að það skorti nokkuð á heilbrigða skynsemi hjá þeim, sem líta á það sem einhvern óskaplegan hlut, ef við eigum nú að fá öl með 4% að áfengismagni, þegar við höfum fyrir allar víntegundir, allt frá sterkustu drykkjum og niður í léttustu borðvín. Það getur enginn komið mér til að trúa því, að það sé á ferðum einhver óskapleg hætta, þó að létt öl eða þess háttar sé selt, þar sem eins er háttað um áfengismál og nú er hjá okkur. Nei, það er skortur á heilbrigðri skynsemi að ætla að koma nokkrum manni í trú um það. Það er ofstæki og vanþekking, sem veldur því hjá þeim, sem halda slíku fram. Það er ekki eins og við höfum nú ekkert öl í landinu. Menn geta orðið jafnkenndir af því að drekka tvær flöskur af bjór eða pilsner og einni flösku af þessu öli, sem gert er ráð fyrir að brugga samkvæmt þessu frv., og ég heyri ekki betur en andmælendur þessa frv. telji rétt, að það öl sem nú er á boðstólum, sé frjáls vara en gæta ekki að því, að vandinn er ekki annar en að drekka tvær flöskur af því til að fá sama áfengi og gert er ráð fyrir, að menn fái með því að drekka eina flösku af því nýja öli. Ég lít á öl eins og hverja aðra fæðutegund, eins og hverja aðra þá fæðutegund. sem notuð er, en ekki sem munaðarvöru. Hv. 6. þm. Reykv. (SigfS) talaði mjög mikið um ágæti bindindismanna og starfsemi þeirra hér á landi fyrir afnámi drykkjuskapar. Það er síður en svo, að ég vilji hnjóða í bindindismenn yfirleitt, en ég vil segja það, að svo sorglega hefur til tekizt, að þeir hafa stigið þau geysilegu víxlspor í áfengismálum hér á landi, og af því súpum við seyðið nú. Það var merkileg játning hjá hv. þm., og það er bezt, að ég komi að henni strax, þar sem hann endurtók, að straumhvörf hefðu orðið í áfengismálunum hjá þjóð okkar kringum 1918. Þangað til hefði drykkjuskapur farið minnkandi og mönnum hefði þótt minnkun að því að drekka sig fulla, en þá hefði allt verið brotið niður og áfengisbölið farið vaxandi og virtist enn vera að fara vaxandi. En hvað segir þessi merkilega játning og yfirlýsing hjá hv. 6. þm. Reykv.? Hún segir það, að bannl., sem samþ. voru 1915, gerbreyttu hugsunarhættinum og það virtist svo, að sumum þætti sómi að því eftir á að láta sjá sig kennda, sem yfirleitt þátti áður minnkun. Mig langar til í þessu sambandi að minna á eitt dæmi frá æsku minni. Ég var þá stráklingur, sennilega 18 ára, norður í Mývatnssveit rétt fyrir þann tíma, sem bannlöggjöfin gekk í gildi, og hafði þá aldrei bragðað áfengt. Áfengisnautn var þá engin þar, og hugsunarhátturinn var sá, að það væri skömm að því að láta sjá á sér vín á mannamótum. Það voru helzt nokkrir aldraðir menn í réttum og kaupstaðarferðum. Þá var það einn vetur, að 30 Mývetningar fóru á sleðum til Húsavíkur og óku yfir hjarnbreiðurnar 80 km. Flestir höfðu aldrei bragðað vín. Bannlögin voru að ganga í gildi, og einhverjir forustumenn sögðu, að ekki væri um annað að gera en að fá sér brennivín og drekka duglega. Þeir fengu sér á kút, sem var svo stór, að það þurfti talsvert átak til að súpa á honum, því að það var drukkið úr sponsgatinu. enda voru næstum, allir fullir, þegar komið var heim í Mývatnssveit. Flestir þessir menn höfðu aldrei bragðað vín áður en þessi vitlausa löggjöf kom. Ég hygg, að sem betur fór hafi fáir orðið sér til skammar fyrir vinnautn síðar, en ég nefni þetta sem dæmi um, hvernig fólk tók á móti þessu og hvernig það reageraði, svo að ég noti svo andstyggilegt orð, af því að ég man ekki annað í svipinn. Ég var mjög þakklátur hv. þm. að fá þessa opinberu viðurkenningu, því að það, sem hann talaði um, nær engri átt. að konsúlabrennivínið hafi haft nokkur áhrif á almenning í þessu efni. En á þessum tímum var hægt að fá þetta óskaplega öl. Á þessum árum var ekkert því til fyrirstöðu að fá gamla Carlsberg. Hann var alls staðar á boðstólum, og þó var þessi gleðilega þróun, sem hv. þm. talaði um, að bindindisstarfsemin fór vaxandi og skoðun manna sú, að það væri skömm að drekka of mikið eða láta sjá á sér. Þá var hægt að fá þennan hlut, sem þessir menn eru að bannsyngja nú. Hver maður, sem vildi, gat fengið öl. En ég verð að segja það, að ég kalla það ekki áfengi, þó að menn drekki þetta öl, þó að það megi þamba svo mikið af því, að menn finni á sér eða spilli heilbrigði sinni. En það er svo með hvað eina, að það má skemma sig á að neyta of mikils af því. Það má drepa sig á að eta of mikið kjöt. Jóhannes Birkiland heldur því fram í ævisögu sinni, sem sjálfsagt er alveg rétt, að hann hafi verið eyðilagður á of miklu kjötáti, eyðilögð skynsemi hans og heilafrumur, svo að hann hafi aldrei orðið samur maður aftur. Hér er líka félagsskapur, sem berst mjög á mótt kjötáti og heldur fram, að það sé mjög skaðlegt að eta hvítan sykur. En ég tel ekki meiri hættu að neyta öls með 4% áfengi en að misnota ýmsar fæðutegundir. sem við notum nú, en það má nota hvað eina þannig, að það skemmi líkamsbygginguna, ef vitlaust er að farið. Mín skoðun á bindindisfólkinu er sú, að það hafi farið skakkt að að nota alltaf þetta úrelta orð: „Þú skalt ekki.“ Það er eina úrræðið hjá þeim í áfengismálunum. Allt þeirra tal og öll þeirra skrif um þessa hluti er byggt á trú á slíkri aðferð. Þessa aðferð er hægt að nota þar, sem einræðisfyrirkomulag er, en í þjóðfélagi sem er byggt á sams konar grundvelli og okkar íslenzka þjóðfélag, er engin leið til þess. Fólkið þolir það ekki, líður það ekki. Slík aðferð veldur siðspillingu í áfengismálum, og er ég þar sammála því. sem hv. 6. þm. Reykv. sagði um það atriði. Okkur ætti að vera það skiljanlegt frá því, er formóðir okkar, Eva, borðaði af því eina tré, sem hún mátti ekki, af því að við hana hafði verið sagt: „Þú skalt ekki.“ Ég held, að við sjáum. hvert sem við lítum, að strangar reglur duga ekki mikið. Hvernig var það þegar kirkjukenningarnar voru strangastar? Aldrei var brotið meira en þá. Hvernig var það þegar Stóridómur var? Aldrei var siðferðið verra en þá. Sifjaspell, jafnvel milli systkina, voru miklu tíðari þá en nú, af því að svo miklu strangara var þá tekið á slíkum afbrotum og menn brutust undan slíku oki. Alveg sama máli er að gegna hér. Okkar góðu bindindismenn hafa fylgt þessari sömu reglu, og afleiðingin er öllum augljós. Hv. 6. þm. Reykv. var að færa rök fyrir því, að ekki mætti selja vín í smærri skömmtum en þriggja pela flöskum. Ég verð að segja, að þetta er í mínum augum eitt dæmið um þetta ofstæki og ég vil segja hreina heimsku, sem svo iðulega kemur fram í gerðum þessara stæku bindindismanna. Það er að mínum dómi aðeins hrein heimska, að áfengisverzlunin hafi ekki smærri skammt en þetta. Það er rétt, sem, hv. 1. flm. skaut fram, að það lítur út fyrir, að ef einhver kaupir vín, þá sé sjálfsagt, að hann kaupi svo mikið, að hann verði blindfullur. Það virðist ekki geta verið annað, sem vakir fyrir þessu fólki með jafnkjánalegum ráðstöfunum sem þessum. Það er það sama og maður sér svo oft í ritum bindindismanna og heyrir í samræðum við þá. Hv. 6. þm. Reykv. kom ekki inn á það, og ég geri ekki ráð fyrir, að hann hafi þá skoðun. að hófdrykkjumenn séu langversta tegundin. Það eru víst menn eins og ég, því að ég bragða einatt vín án þess að verða mér mjög oft til stórkostlegrar skammar og þykist eiga hjá mér hvað ég geri. meðan ég brýt ekki borgaralegar reglur. Margir halda fram, að slíkir menn séu hættulegastir í áfengismálunum. Unga fólkið læri af þeim að drekka. sennilega af því, að þeir þykja eitthvað mannborlegri og skemmtilegri og glæsilegri og verði því unga fólkinu fyrirmynd. Manni virðist, að það hljóti að vera sú ástæða, sem liggur til grundvallar fyrir þessari skoðun ýmissa bindindismanna. En ég lít þannig á, að meðan menn nota vín eins og aðra hluti, innan hæfilegra vébanda, þá sé það mál, sem snerti þá sjálfa og engan annan. Ég lít svo á, að það sé mjög erfitt að ætla að vera forsjón fullorðinna manna um vínnautn eins og ýmislegt annað. Annað mál er með unglinga. Það er hin veika hlið þessa máls, sem sjálfsagt er að athuga í sambandi við þetta. Ég tók fram áðan, að ef hægt væri að koma mér til að trúa því, að öl af þeim styrkleika. sem hér er talað um, væri hættulegra fyrir unglinga en þær tegundir, sem nú er neytt, þá mundi ég snúast gegn frv. En ég veit, að yfirleitt er það svo, að unglingum þykir ölbragð vont, og það er mjög gott, að svo sé. Við vitum, að unglingarnir drekka ekki pilsner og bjór með 2% styrkleika, og meira að segja hefur einn alþm. sagt mér, að hann finni greinileg áhrif, ef hann drekki einn pilsner, ég tala nú ekki um, ef það eru tveir.

Hvernig skyldi það þá vera fyrir unglinga?

. Nei, því betur er það svo, að unglingum þykir bjórbragðið andstyggilegt, og það er sama, hvort það er bruggað með 2% eða 4%. Það er enginn vafi, að það er annað, sem þeir gangast meir fyrir, en það eru hin léttu vín, sem svo eru nefnd, rauðvín og portvín. Þau eru sæt á bragðið, og það er slíkt bragð, sem börn og unglingar gangast fyrir, eins og allir vita, sem hafa eitthvað haft með börn að gera. Það er því að mínum dómi mesta fjarstæða að hugsa sér, að börn og unglingar fari að leggjast í bjórþamb, þó að það kæmi bjór með svolítið meiri styrkleika. Nei, ef á að taka það, sem börnin gangast helzt fyrir, þá er bezt að taka hin svo kölluðu borðvín, því að það eru þau, sem börn og unglingar gangast helzt fyrir. En það er mesta fjarstæða að bera því við, að unglingar fari að leggja sér þetta öl til munns, svo að nokkru ráði sé. Ég hef reynt á minni ævi að gera mér grein fyrir ýmsu í sambandi við þessi bindindismál. Ég hef oft reynt að hugsa rökrétt um þessi mál. Ef það er rétt, sem bindindisfólk heldur fram, að strangt bann sé heppilegast, þá ættu börn frá þeim heimilum, þar sem strangt bindindisfólk er, að verða miklu meiri reglumenn en þar, sem vín er frjálslega um hönd haft. Ég hef að vísu engar tölur, sem hv. 6. þm. Reykv. var að hrópa á. Hann segir, að ekkert sé að marka nema tölur, þó að honum gleymdist að koma með þær sjálfur. Ég hef reynt að gera mér þetta ljóst, og mér virðist, að það sé alveg upp og ofan og að ekki sé hægt að gefa um það neina reglu. Og ég vil meira að segja leyfa mér að segja, að ég hef aldrei séð, að þeir unglingar, sem eru frá ströngum bindindisheimilum, standist hóti meir gegn vínnautn en hinir. Þetta ætti að koma bindindisfólki til að íhuga, hvort það veður ekki í villu í þessum málum og hvort ekki væri betra að líta á áfengismálin eins og hvert annað mál í staðinn fyrir að skoða áfengið eins og einhvern djöful, en það er orðið siður hjá þeim bæði í ræðu og riti að tala um Bakkus eins og einhvern voða djöful, sem vilji undiroka mennina. Það er eins og fyrr var talað um Satan, sem átti að forfæra fólkið eftir þrengstu kenningum kirkjunnar þá. Nei, ég er hræddur um. að öll slík bönn orki lítið. en hitt sé skynsamlegra að líta á þetta mál eins og hvert annað mál, sem þarf að fást við. Ég hef sagt það, sem ég hef sagt hér, af því að ég hef viljað skýra frá því, hvers vegna það er, að ég tel ástæðulaust, eins og ástatt er hér á landi, að banna að bruggað sé öl af þeim styrkleika, sem hér er um að ræða. Ef hægt væri að útiloka allt áfengi úr landinu, þá væri ekki verið að brugga öl frekar en annað. En þjóðin er búin að glíma við það. Hún er búin að láta bindindismennina hafa þessa hluti með höndum og við vitum, hvernig fór. Hv. 6. þm. Reykv. segir, að allt hafi verið konsúlavini og Spánarvíni að kenna o. s. frv. Nei, það var annað. Það fór eins og annars staðar, þar sem vínbann hefur verið sett á, að þjóðin reis upp gegn því, neitaði að hlýða l., og þess vegna varð að afnema þau aftur. Það er aðalatriðið í þessu máli. Ég er sannfærður um, að þjóð okkar væri mörgum sinnum betur sett í áfengismálum, ef aðflutningsbannið hefði aldrei verið sett. Ef bindindisfólkið hefði í stað þess að heimta áfengisbann tekið þá afstöðu að styðja frjálsa bindindisstarfsemi, fá fé til þess úr ríkissjóði, þá hefði sá andi. sem hv. 6. þm. Reykv. segir, að verið hafi í landinu áður en bannið kom og ég get staðfest sem eldri maður, að hann lýsti algerlega rétt, fengið að þróast áfram og sú starfsemi fengið að blómgast, og þá hefðu menn orðið sér minna til minnkunar á síðustu árum en því miður hefur raun á orðið. Það er alltaf verið að hræsna um þessa hluti. Það er eins og fjöldi manna þori ekki að segja meiningu sína. Ég efast ekki um, þegar ég ræðst á þetta víxlspor bindindismanna, sem ég tel, að þeir hafi stigið, að þá verði deilt harðlega á mig og sagt, að ég sé einhver brennivínsberserkur, sem vilji láta áfengið fljóta í stríðum straumum, því að þeir hafa aldrei önnur rök, og ég efast ekki um, að þeim rökum verði beitt gegn okkur. Hv. 6. þm. Reykv. lét líka skína í það í sinni ræðu, þó að hann tæki það ekki skýrt fram. En ég segi það fullum fetum, að mér dettur ekki annað í hug en að gagnrýna gerðir bindindismanna og held ákveðið fram, að þeir hafi stigið víxlspor í áfengisvarnarmálunum, sem hafi skaðað þjóð okkar stórkostlega mikið. Það væri gott, að stúkan og bindindismenn áttuðu sig á því, að þótt menn geri rangt, þá er karlmannlegt og drengilegt að kannast við það og taka upp réttari aðferðir. Það er á þeim grundvelli, sem á að starfa áfram, en ekki á banngrundvelli, sem hefur verið aðalboð þessa fólks frá því fyrsta. Þó að það hafi í fyrstu orðið að slá undan í bili, þá virðist mér þó, að enn sé efst á stefnuskrá þess fólks algert bann, þvert ofan í alla reynslu, alla skynsemi. bls. 213 Nú vil ég taka það fram strax, að það er síður en svo, að ég mæli með því, að áfengisverzlunin lúti ekki fullum reglum, eins og allt annað í þessu þjóðfélagi. Ég vil taka það fram strax, svo að ekki verði farið að snúa út úr orðum mínum og halda því fram, að ég vilji endilega láta selja öl og vín í hverri búð. Það má vera, að forseta finnist ég fara dálítið út fyrir efnið, þegar farið er að ræða almennt um áfengismál. En af andstæðingum frv. hefur þetta frv. verið tekið þannig, að það hefur verið rætt algerlega almennt um áfengismál, svo að af þeim ástæðum virðist mér ekki óeðlilegt, að þau séu rædd á þennan hátt. Ég mun nú láta lokið þeim hluta ræðu minnar, sem snýr að þessu atriði, en á þá eftir að koma nokkuð að frv. sjálfu og ýmsu í sambandi við það. Ég vil taka það fram, að þótt ég sé meðflm. að frv., þá eru atriði í því, sem ég tel, að þurfi að breyta, og get hugsað mér, meira að segja, að þetta mál eigi að vera í allt annarri mynd en það er nú. Það gæti verið til athugunar, að mínum dómi, að ríkið hefði með höndum ölgerð, á sama hátt og það hefur með höndum bruggun á svartadauða og öðrum víntegundum. Ég álít að þetta sé atriði sem sjálfsagt sé að athuga í þeirri n., sem fær málið til meðferðar, og hygg, að ef sá háttur yrði upp tekinn, væri eðlilegast, að það lægi undir Áfengisverzlun ríkisins, þó að það sé ekkert aðalatriði í þessu sambandi. Þá vil ég einnig geta þess, að ég tel, að það gjald, sem talað er um í 2. gr. frv., að greiða eigi fyrir leyfi til ölbruggunar, sé of lágt, enda talaði 1. flm. um, að það sé til athugunar, og tel ég, að það megi vera allmiklu hærra. - Einnig þykir mér líklegt, að rétt sé að hafa gjaldið af ölinu hærra en gert er ráð fyrir í 4. gr. Þar er gert ráð fyrir að greitt verði kr. 1,50 af hverjum lítra en 10 aurar af því, sem út er flutt. Ég hygg að þetta gjald ætti að vera hærra. Ég hygg. að þetta öl, þetta 4% öl, ætti að vera töluvert dýrara en núverandi öl. Og það mundi þá einnig draga úr þeirri hræðslu, að unglingar kaupi það í frístundum sínum, því sem betur fer eru auraráð unglinganna nokkuð takmörkuð, þó að það ætti að vera meira en verið hefur á síðustu árum. Nú á tímum kaupa unglingar mikið af Coca-Cola, og ég efast um, að betra sé að drekka tvær flöskur af því en eina af þessum bjór. Það eru ýmis önnur atriði, sem ég tel að þurfi mjög að athuga og sjálfsagt er að lagfæra undir meðferð málsins hér á Alþ. Ég skal taka það fram, að ég áskil mér undir meðferð málsins rétt um allar brtt. við frv., bæði að því er snertir að gerbreyta því þannig, að það verði frekar ríkið, sem hefði ölgerðina með höndum, og einstök atriði, sem ég hef hér nefnt. Ég tók það fram í upphafi máls míns og endurtek það enn, að sterkasta ástæðan til þess að ég hef gerzt meðflm. að þessu frv., er sú að ég hef, eftir því sem mér hefur verið mögulegt, reynt að láta skynsemina ráða. Og ég tek því fram að það getur ekki samrýmzt minni skynsemi, að hjá þjóð, þar sem ríkið sjálft selur vín af öllum styrkleika, þyki það goðgá, að bruggað sé öl með 4% styrkleika, eins og hér er farið fram á. Slíkt þykir mér ofstæki sem lýsir sér í fleiri tiltektum okkar bindindismanna á ýmsum öldum, og hefur það oft orðið til þess að spilla fyrir ýmsum þáttum áfengismálanna, en ekki til þess að bæta þá. Og það er með þetta í huga, sem ég hef gerzt meðflm. að frv. Ég tel þetta ekki stórt mál. Að mínum dómi er það mjög lítið mál. Ég get ekki skilið það, hvernig heilbrigðir menn geta talið það stórmál, hvort bruggað er öl með þeim styrkleika eins og hér er gert ráð fyrir og þetta held ég, að hafi aðallega vakað fyrir flm. frv. Ég ætla ekki að fara að svara fyrir hv. 1. flm. frv., hann mun gera það sjálfur. En af því að hv. 6. þm. Reykv. hneykslaðist á því, að hann (flm.) mundi ekki beygja sig fyrir ýmsum áskorunum um það mál, sem hér um ræðir, þá verð ég að segja það, að það hefur ekki nein áhrif á skoðanir mínar í þessu máli, enda er það algert stjórnarskrárbrot, því að það er ritað, að þm. eiga að fara eftir sannfæringu sinni og engu öðru. Og þótt það kæmu mótmæli frá nokkur hundruð kjósendum, haggaði það ekki sannfæringu minni nokkurn hlut. Við flm. fáum náttúrlega okkar dóm á sínum tíma, hvaða afstöðu við höfum tekið í þessu máli, og ég vona, að hv. 6. þm. Reykv. þurfi ekki að kvíða því, að sá dómur gangi ekki yfir á réttan hátt. Vera má, að ef það lýðræði, sem hann vill, ríkti hér, fengist sá dómur aldrei réttlátur. En sem betur fer er ekki svo enn, og vonandi verður þess langt að bíða.



Ég hef farið fram á það við hæstv. forseta, að hann héldi ekki lengi fram umr. í dag, því að það er þingflokksfundur í mínum flokki. Vildi ég heyra, hvort hann ætlar að neita þessari beiðni um, að mér og öðrum flokksmönnum gefist kostur á að halda flokksfund á venjulegum tíma.

Forseti (BG) : Ég mun ekki neita beiðninni, því að það liggja einnig fyrir óskir frá þm. um, að málinu verði haldið áfram nú. Mun ég því láta hv. þd. skera úr þessu með atkvæðagreiðslu.



Ég þarf að mæta á fundi klukkan 5, en vil hins vegar gjarnan vera viðstaddur þessar umr. Ég er þess vegna með því, að umr. um málið verði frestað og segi því nei.



Það er algild venja, að þingflokkunum sé gefið tækifæri einmitt á þessum tíma, klukkan 5, og hef ég aldrei vitað til þess, að bera þyrfti undir þd., hvort þessi venja ætti að haldast. Forseti hefur ætíð leyft þetta og því segi ég nei.



Ég vil taka það fram vegna ummæla sem féllu hjá hv. 6. þm. Reykv. (SigfS), að ég tel, að forseti hafi viðhaft fyllilega eðlilega meðferð í þessum efnum. Það hafa komið fram andstæðar kröfur. Ég vil svo gera grein fyrir atkvæði mínu. Mér er ekki sérstakt kappsmál, að fundi verði fram haldið. en vil í þessu sambandi benda á það. að umr. um þetta mál hefur dregizt úr hömlu venju fremur og 6. þm. Reykv., sem nú biður um frestun á umr., hefur einu sinni áður beðið um slíka frestun. Þó að ég vilji virða rétt þingflokkanna til þess að halda sína flokksfundi, sé ég, þegar þannig er í pottinn búið, ekki ástæðu til að verða við slíkri ósk, og segi því já.



Það er eingöngu vegna þess, að það hefur verið boðaður flokksfundur hjá Framsfl. klukkan 8. að ég segi nei.

Forseti (BG) : Út af ummælum hv. 6. þm. Reykv. vil ég taka fram, að ég tel rétt, þegar óskir þm. ganga í gagnstæðar áttir um fundarhald, að þá sé þd. gjarnan látin skera úr a. m. k. þegar svo stendur á sem hér hefur verið, að nauðsynlegt hefur verið að hafa þingfundi á óvenjulegum tíma, og er hv. 6. þm. Reykv. vel kunnugt um orsakirnar til þess.