Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseta hafa borist tvær skýrslur frá Ríkisendurskoðun. Í fyrsta lagi skýrsla um beingreiðslur vegna sauðfjárræktar. Í öðru lagi skýrsla um skuldbindandi samning 1 frá iðnaðarráðuneyti. Í samræmi við ákvæði 8. tölul. 13. gr. þingskapa hefur forseti sent skýrslur þessar til umfjöllunar stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.

Til svara eru fjármálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, efnahags- og viðskiptaráðherra og umhverfisráðherra.

Virðulegi forseti. Þó að ekki sé nema rúmlega tveggja tíma flug til Evrópu og Evrópusambandsins finnst manni eins og fréttir berist gjarnan ekki til allra þeirra sem sitja í ríkisstjórn Íslands af málum þar. Hæstv. utanríkisráðherra kemur í fjölmiðla og segir að nú sé þetta bara klappað og klárt, það sé búið að ganga frá samkomulagi sem muni bjarga Evrópusambandinu til langrar framtíðar. Mig langar að spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort hann sé sama sinnis og hvort hæstv. ráðherra geti upplýst þingheim og þá væntanlega fylgismenn síns flokks um hvaða Evrópusamband sé að ræða, hvaða Evrópusamband það er sem hann vill væntanlega sækja um aðild að, í ljósi þess að hæstv. fjármálaráðherra bakkaði upp ríkisstjórnina í þessu aðildarferli, og hvort hæstv. fjármálaráðherra telji ekki nauðsynlegt að endurskoða frá grunni þá vegferð sem Íslendingar eru í. Eru ekki komin fram merki eða teikn á lofti, hæstv. fjármálaráðherra, um að það sé ástæða til að setjast niður og spyrja sig hvort við eigum við virkilega að halda þessu áfram? Er ekki rétt að leggja þetta til hliðar, skoða hvað verður um Evrópusambandið? Hvaða Evrópusamband ætla Íslendingar að sækja um? Er það fyrsta lag, annað lag, þriðja lag eða hvers konar lag er það sem hæstv. fjármálaráðherra og ríkisstjórn hans eru að sækja inn í?

Þetta er jólalag.

Eða er það bara eitthvert jólalag eins og hv. þm. Þór Saari kallar fram í? Það er eins og það sé engin tenging milli raunveruleikans og þeirra atburða sem eru að gerast í Evrópusambandinu og Íslands? Markaðirnir lækka þrátt fyrir að hæstv. utanríkisráðherra komi fram og segi að þar sé allt í góðum „feeling“ eins og sagt er í Evrópusambandinu. Ég velti fyrir mér hvort þeir sem stjórna mörkuðunum hlusti ekkert á hæstv. utanríkisráðherra Íslands. Það hlýtur að vera fyrst markaðirnir halda áfram að lækka. Eða er það svo að það sé sama hvað á gengur, þessari vegferð verði haldið áfram? Getur það virkilega verið að stjórnvöld á Íslandi séu svo blind að þau hlusti ekki á fjölmiðla og taki ekki alvarlega þær viðvaranir sem nú koma fram, viðvaranir sem Íslendingar ættu að vera búnir að læra að hlusta á? Hvernig stendur á þessu, frú forseti? Við hljótum því að spyrja hvort hæstv. fjármálaráðherra, sem fer fyrir öðrum stjórnarflokknum, flokki sem segist vera á móti því að ganga í Evrópusambandið, sé ekki sammála mér og öðrum um að nú þurfi að setjast niður og endurmeta stöðuna. Evrópa sé að breytast það mikið, vandræðin séu það mikil og það er ekki búið að ná tökum á þeim. Það sjá allir sem fylgjast með erlendum fréttum, mörkuðum og yfirlýsingum þingmanna og ráðherra annarra þjóðþinga, sem jafnvel segja að það samkomulag sem lögð voru drög að þurfi að fara 

Frú forseti. Það er gott að utanríkisráðherra er bjartsýnn á að Evrópu muni nú ganga betur að ná tökum ástandinu þar og ég deili þeirri skoðun með hæstv. utanríkisráðherra að það er mikilvægt að Evrópa vinni úr sínum vandamálum. Ég hef áður sagt úr þessum ræðustóli að ég tek litla gleði í því að horfa á erfiðleikana sem þar er við að stríða og nota þá hér á miður uppbyggilegan hátt til heimabrúks. Ísland á, eins og öll önnur lönd, ekki síst þau sem nátengdust eru Evrópu í efnahagslegu og viðskiptalegu tilliti, mikið undir því að úr þessum málum leysist og það á reyndar allur heimurinn. Því miður er ég ekki jafnsannfærður um að það sjái fyrir endann á þessum erfiðleikum og það er heilmikið eftir sem snýr að útfærslu þessara aðgerða. Það á líka eftir að sjá hvernig Evrópu gengur skipulagslega að festa þetta í sessi í ljósi andstöðu Breta við að taka þetta inn í sjálfan stofnsamning Evrópusambandsins. Það þarf margt að skýrast í þessum málum, held ég, áður en heildarmyndin blasir við. En ég endurtek það að vonandi leysist og greiðist úr þessum málum því að það er mikilvægt fyrir allra hluta sakir. Spurningunni um stöðu Íslands og tengsl Íslands þarna held ég að eigi heldur ekki að svara í fljótræði út frá óvissuástandi og erfiðleikum augnabliksins. Það hlýtur að vera mat á langtímahagsmunum okkar tengt þeirri Evrópu sem þá vonandi rís upp úr þessum erfiðleikum. Það hljótum við að vona að gerist. Það hefur ekki þurft þessa erfiðleika til til að snúa mér í þessu máli. Afstaða mín er óbreytt eins og ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður viti þó að hann láti stundum annað í orðum vaka í ræðustóli. Ég hef ekki metið það svo að það þjónaði heildarhagsmunum Íslands að ganga í Evrópusambandið. Það breytir engu um hitt að við þurfum að eiga góð tengsl við það og rækta okkar viðskipta-, stjórnmála- og menningarsamband sem Evrópuþjóð við önnur lönd þar og við þurfum auðvitað að fá niðurstöðu í það hvernig framtíðartengslum Íslands að þessu leyti til verði háttað. Það hverfur ekki óháð erfiðleikum augnabliksins og þess vegna hef ég ekki verið talsmaður einhverra skyndiákvarðana eða upphlaupa í þessum efnum.

Virðulegi forseti. Enginn hér inni óskar þess að Evrópa hrynji, enginn hér inni hefur ekki áhyggjur af því hvernig Evrópusambandið þróast eða hvernig því vegnar. Við þurfum hins vegar að horfast í augu við raunveruleikann, hæstv. fjármálaráðherra, og raunveruleikinn þarf að ná eyrum ríkisstjórnarinnar. Ríkisstjórnin þarf að velta því fyrir sér og þar á meðal hæstv. fjármálaráðherra. Þó að hann haldi því fram í ræðustól að allir viti hvaða skoðun hann hefur á Evrópusambandinu efast ég um að nokkur viti orðið hvaða skoðun hæstv. fjármálaráðherra hefur á þessari umsókn, því að ráðherrann kemur hér upp og heldur því fram að hann vilji standa utan Evrópusambandsins og segir svo að það eigi ekki að taka neinar fljótræðislegar ákvarðanir í því hvort eigi að leggja umsóknina til hliðar eða ekki. Við vitum að það er í fyrsta lagi í mars á næsta ári sem eitthvað skýrist varðandi það samkomulag sem verið er að gera núna. Er þá ekki rétt að hæstv. fjármálaráðherra skoði aðeins hug sinn, hringi í nokkra af stuðningsmönnum sínum og velti því fyrir sér hvort ekki sé rétt að leggja þetta til hliðar, leyfa Evrópusambandinu að jafna sig, sjá hvernig það þróast, hvaða Evrópusamband það er sem hugsanlega þarf að tala við eftir nokkur ár. Ég held að hæstv. fjármálaráðherra ætti að koma upp í ræðustólinn og lýsa stuðningi við þessa skoðun, því að þá er 

Forseti biður hv. þingmenn um að virða tímamörk.

Frú forseti. Ég fagna því að hv. þingmaður deilir áhyggjum af ástandinu í Evrópu og óskar löndunum þar góðs gengis við að leysa úr vandanum. Um þetta hef ég sagt og get endurtekið að að sjálfsögðu er eðlilegt að við fylgjumst grannt með því hvernig þarna tekst til og þá á ég ekki bara við hvort Evrópusambandinu eða evruríkjahópnum eða þessum 26 af 27 eða hvað það nú verður tekst sæmilega að leysa úr sínum málum, heldur líka hvernig þau gera það. Það er alveg hárrétt að að sjálfsögðu skiptir máli hvort glíman við þessa erfiðleika leiðir til verulegra skipulagsbreytinga á Evrópusamrunanum sem geti jafnvel gert það enn ófýsilegra en áður var fyrir lítil lönd með sérstakt hagkerfi að tengjast þar inn og ganga undir þær kvaðir og skyldur sem ýmislegt bendir til að kunni að koma út úr þessu. Að sjálfsögðu fylgjumst við grannt með því. En það er ekkert að hlaupa frá okkur í þeim efnum. Mér finnst taugaveiklun að rjúka upp með viku millibili og gera út á 

Frú forseti. Nú þegar við fáum að sjá hvernig tekjuhlið fjárlaganna kemur út úr nefnd til þingsins tel ég kominn tíma fyrir hæstv. fjármálaráðherra að draga til baka yfirlýsingar um að hér sé ekki verið að hækka skatta á allan almenning í landinu. Ég ætla að taka nokkur dæmi. Efri tekjumörk í því skattþrepakerfi sem hér hefur verið búið til hækka einungis um 3,5% en ekki um þau 8% sem launþegar höfðu áður gert ráð fyrir. Kolefnisgjald á bensín og dísil verður hækkað um 32%, þar með hefur ríkisstjórnin, með kolefnisgjaldinu einu, fyrir utan aðrar hækkanir sem leggjast á bensín og dísil, hækkað bensínið um 6,3 kr. og dísilinn um 7,2 kr. Allur almenningur þarf að bera þessar hækkanir. Áfengis- og tóbaksgjöld hækka enn einu sinni. Hið sama gildir um skattlagningu vegna séreignarlífeyrissparnaðar eins og frægt er orðið. Þar er gengið á sparnað alls almennings í landinu með nýjum sköttum. Þetta er fyrir utan það sem kallað er skattur á lífeyrissjóðina en ætti með réttu að heita skattur á lífeyrisréttindi. Lífeyrissjóðirnir eru ekkert annað en samansafn af lífeyrisréttindum almennings og þegar það er skattlagt er verið að skattleggja lífeyrisréttindi allra landsmanna. Allt þetta lendir augljóslega á öllum almennum launþegum í landinu og þeir sitja uppi með sem auknar álögur í heimilisrekstri sínum. Fyrir utan þetta koma hér fram alls konar svik á fyrri loforðum. Við getum tekið sem dæmi auðlegðarskattinn sem átti að vera tímabundinn skattur, hann er núna framlengdur og hækkaður. Það er líka hægt að nefna fjársýsluskattinn sem gerir stöðu fjármálafyrirtækjanna erfiðari og það stefnir í, samkvæmt umsögnum, að það muni leiða til uppsagna, ekki síst hjá konum hjá fjármálafyrirtækjum á landsbyggðinni. Sem betur fer hafa stjórnarliðar hlaupið undan hugmyndum um kolefnisgjald á kol og koks sem hefði leitt til 

Frú forseti. Það þarf ekki óundirbúna fyrirspurn til að taka á dagskrá þau mál sem eru á dagskrá strax á eftir þessum fyrirspurnatíma og hægt að ræða þar. Afgreiðsla efnahags- og viðskiptanefndar á tekjufrumvörpunum staðfestir einfaldlega að tekjuforsendur fjárlaganna verða uppfylltar með hverfandi fráviki frá því sem fjárlögin gerðu ráð fyrir þegar þau voru afgreidd hér. Það stendur sem áður var sagt, að stóru tekjustofnarnir eru óhreyfðir. Það er ekki verið að hækka, þvert á móti frekar lækka, tekjuskatt. Ekki er hróflað við virðisaukaskatti. Tryggingagjald verður lækkað þannig að stóru breiðu skattstofnarnir sem snúa að almenningi eru ýmist frekar lækkaðir eða standa óbreyttir. Þannig verður það til dæmis með tekjuskatt, að skattbyrði tekjulægri hópanna mun minnka með fullri verðtryggingu persónufrádráttar og yfir 9% hækkun neðsta skattþrepsins. Hitt lá löngu fyrir, að 3,5% kjarasamningahækkunarprósentan á næsta ári er víða notuð sem viðmiðun í fjárlagafrumvarpinu. Það lá líka fyrir að kolefnisgjaldið yrði hækkað um þau 25% sem eftir var af fullri viðmiðun um verð losunarheimilda innan ESB, og áfengi og tóbak tekur verðlagshækkunum eins og margar aðrar breytur í fjárlagafrumvarpinu. Krónutölugjöld og slíkir skattar eru núna látnir fylgja verðlagi ár frá ári þannig að þar er ekki um raunhækkun að ræða. Varðandi lífeyrissjóðina er rétt að minnast þess að þetta snýst um þátttöku þeirra í gríðarlega viðamiklum skuldaaðgerðum í þágu heimilanna þar sem almenni þátturinn var að stórauka vaxtabætur með sérstakri vaxtaniðurgreiðslu árin 2011 og 2012 upp á ríflega 6 milljarða kr. hvort ár. Milli 18 og 19 milljarðar kr. fara til greiðslu vaxtabóta og vaxtaniðurgreiðslna árin 2011 og 2012. Þessar aðgerðir og samlegðaráhrif þeirra sem allir njóta góðs af, lífeyrissjóðir af því sem bankar og Íbúðalánasjóður gera og vice versa, eru auðvitað gríðarlega mikilvægar. Um það samdist í desember á síðasta ári og ekki stendur til að láta það samkomulag 

Frú forseti. Það var aldrei við öðru að búast en að út úr nefnd kæmi einhver hugmynd um hvernig væri mögulega hægt að láta tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins ganga upp. Það sem ég geri hér athugasemd við er að hæstv. fjármálaráðherra hefur ítrekað sagt í haust, og margir stjórnarliðar, að í fjárlagafrumvarpinu og í tekjuhlið þess væri ekki verið að leggja nýjar álögur, enn einu sinni, á almenning í landinu. Það stenst ekki þegar menn skoða tillögurnar sjálfar, skoða gjöldin og skattana sem er verið að leggja á með þessum útfærslum á því hvernig láta eigi tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins ganga upp. Það stenst ekki að almenningur beri ekki auknar byrðar. Það er það sem ég er að draga fram. Mér finnst kominn tími til að hæstv. fjármálaráðherra viðurkenni og staðfesti þetta vegna þess að það liggur í tillögunum sem nú hafa verið sendar hingað til umræðu á þinginu.

Frú forseti. Staðreyndirnar tala sínu máli, þær sem ég fór yfir varðandi tekjuskattinn, og að ekki er hróflað við virðisaukaskattinum heldur hafa frekar verið uppi hugmyndir um að lækka hann, og við erum að framlengja ívilnanir, t.d. um 100% endurgreiðslu vegna endurbóta á íbúðarhúsnæði. Nefna má frumvarp um að gera sölu listamanna á eigin verkum meira frádráttarbæra frá virðisaukaskatti og þar fram eftir götunum. Tekjuskattur, virðisaukaskattur, tryggingagjald og flestir hinna stóru breiðu skattstofna ýmist heldur lækka eða eru óbreyttir. Þetta er veruleikinn. Það á ekki að uppnefna verðlagsuppfærslu krónutölugjalda, áfengis- og tóbaksgjalda og annars slíks sem skattahækkun því að það er það ekki. Verið er að láta þessa tekjustofna halda sjó að óbreyttu raungildi. Tekjuforsendur fjárlaganna hafa verið að treystast mjög með nýjum upplýsingum úr hagkerfinu. Að sjálfsögðu eru horfurnar mun vænlegri í ljósi þess að hér er kraftmikill hagvöxtur í gangi. Það skyldi nú ekki fara svo að þegar árið 2011 verður gert upp á grundvelli traustari upplýsinga  
            

Forseti. Lokið er 17. loftslagsráðstefnunni í Durban í Suður-Afríku og niðurstöðurnar eru bæði vondar og góðar. Þær eru vondar því að ekkert gerðist nema að stigið var eitt hænufet eins og hæstv. umhverfisráðherra sagði ágætlega í útvarpinu í gær, en góðar vegna þess að enginn bjóst við neinu. Þetta er svona eins og í kosningum sem við þekkjum, að menn hafa að vísu tapað í atkvæðagreiðslunni en unnið skoðanakannanirnar. Það hænufet sem þó var stigið fólst í því að menn einsettu sér að komast að samkomulagi síðar, árið 2015. Nú er spurning hvort það verður of seint, sumir segja það, að við getum í raun og veru ekki lengur staðið við fyrirheitið um 2° hækkun sem veldur feikilegum breytingum og hörmungum og verðum nú að - þegar ég segi við á ég við mannkynið - reyna að hemja okkur við 3°. Hins vegar tókst það að flest þau ríki sem staðið hafa að Kyoto-bókuninni ætla sér að framlengja hana. Ekki hafði það fyrr verið sagt en sjálfstæðisflokkurinn í Kanada ákvað að draga það land út úr því samstarfi. Spurningin sem blasir við okkur á þinginu og við ættum að ræða 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina sem snýst um stöðu mála eftir loftslagsráðstefnuna í Durban. Það má eiginlega segja, þó að hv. þingmaður hafi ekki orðað það beinlínis þannig, að eina ferðina enn varð niðurstaðan sú að komast að niðurstöðu síðar. Ég held að það sé ekki ofmælt að tíminn er ekki bara á þrotum heldur er hann í raun og veru runninn út. Ef við ætlum að komast að samkomulagi, og þá er ég líka að tala um mannkynið þegar ég segi við, árið 2015 um aðgerðaáætlun fyrir jörðina sem hefst 2020 er það of seint. Við horfumst í augu við það að hlýnunin sem verður að óbreyttu gjörbreytir veðurfari og náttúrufari um alla jörð. Við erum í hópi þeirra ríkja sem vilja framlengja Kyoto-bókunina, við viljum horfa á loftslagsmálin heildstætt og reyna að skapa eins mikla vissu um líklegar skuldbindingar og hægt er. Þess vegna fórum við í samflot með Evrópusambandinu - sem á ekkert skylt við aðildarumsókn svo því sé haldið til haga - sem byggir á því að við tökum loftslagsreglur ESB inn á þessu ári og því næsta samkvæmt EES-samningnum. Með því þurfum við ekkert undanþáguákvæði frá Kyoto eins og er í gildi nú. Það koma einfaldlega engar kröfur á Ísland umfram þær sem verða í Evrópureglum. Varðandi aðgerðaáætlunina sem hv. þingmaður spurði um var áskilið í henni að hún yrði endurskoðuð að tveimur árum liðnum sem er núna upp úr áramótum. Við komum til með að gera það. Það er ljóst nú þegar að um verulegar forsendubreytingar er að ræða sem ég get væntanlega komið að í síðara svari mínu.

Forseti. Ef ég má, eins og í gamla daga var stundum sagt, skemmta um hina óskemmtilegustu hluti, vil ég óska hæstv. umhverfisráðherra Svandísi Svavarsdóttur til hamingju með að vera gengin í umhverfisbandalagið í Evrópusambandinu. Við höfum þó náð þeim árangri í nálgun okkar að vera í samstarfi þeirra sem gera mestar kröfur, vegna þess að Evrópusambandið er í þeim flokki ásamt okkur og Norðmönnum og nokkrum í viðbót sem gera mestar kröfur og haga sér með ábyrgustum hætti í þessu efni. Þá er nokkuð mikið sagt því að ekki er hægt að halda því fram að við Íslendingar gerum það af sjálfsdáðum. Við erum hins vegar svo heppin að búa við þær aðstæður í landi þar sem við getum notið auðlinda án þess að ganga verulega á sameign mannkyns, hreint loft. Það vekur auðvitað athygli að við höfum ekki enn farið yfir loftslagsáætlun okkar, hæstv. umhverfisráðherra eða aðrir hafa ekki 

Hv. þingmaður hafði eina mínútu.

Já, ég bið forseta afsökunar.

Klukkan lætur ekki að stjórn.

En ég lýk þessu og þakka fyrir þá ábendingu að við skulum endurskoða áætlunina upp úr áramótum og býst við miklu í því efni, en ég vildi spyrja sérstaklega um endurheimt votlendis sem ég óska umhverfisráðherra líka til hamingju með að hafa fengið ítrekaða 

Virðulegi forseti. Ég ætla að nefna nokkur atriði sem snúa að þeirri aðgerðaáætlun sem við höfum sammælst um um samdrátt í losun og nefna nokkur atriði sem er alveg klárt að mun þurfa að endurskoða. Í fyrsta lagi höfum við bundið miklar væntingar við innleiðingu lífdísils í fiskiskipaflotanum. Þar var greinilega um óhóflega bjartsýni að ræða og við þurfum að skoða það og uppreikna. Í öðru lagi er það samstarf okkar við títtnefnt, og afar kært þingmanninum, Evrópusambandið að ræða, þau samskipti eru enn þá í mótun. Forsendurnar gætu tekið breytingum. Endurheimt votlendis var stór hluti af þeim áætlunum sem við áttum í í samstarfi við Evrópusambandið en ekki hefur verið úr því skorið hvort það fellur undir þá áætlun, þ.e. 

Forseti biðst velvirðingar á því að klukkan í ræðustóli er ódæl.

Frú forseti. Þær breytingar sem eru að verða á samstarfi evruríkjanna, og voru til umræðu fyrr í dag, leiða hugann að þeirri spurningu hvort stjórnmálaaflið Vinstri grænir ætli sér að halda fast við að sækja um aðild að Evrópusambandinu  Evruríkin 26, annars vegar þau sem þegar hafa tekið upp evruna og hins vegar þau sem ber samkvæmt lögum Evrópusambandsins að gera slíkt, hafa sagt: Við ætlum að vinna miklu nánar saman, við ætlum að gefa frá okkur miklu meira fullveldi en felst í Evrópusambandssamstarfinu núna. Þetta þýðir að þeir sem sækja um aðild að Evrópusambandinu núna, eins og við Íslendingar, munu að sjálfsögðu þurfa að ganga inn í það samstarf ef þjóðin segir já við slíku. Eða sér það einhver fyrir sér, frú forseti, að Íslendingar einir evruþjóða muni standa fyrir utan samstarf þeirra rétt eins og Bretar gera með sitt pund? Augljóslega ekki. Nú þegar liggur fyrir að umsókn um aðild að ESB þýðir jafnframt aðild að því samkomulagi sem evruþjóðirnar 26 - það er að segja þessar 17 auk hinna sem er skylt að taka evruna upp síðar - hafa komið 

Frú forseti. Mér telst svo til að þetta sé um það bil í fjórða sinn á rúmri viku sem ég svara þessari sömu spurningu frá ýmsum hv. þingmönnum. Það væri svo sem nægjanlegt að vísa í það að afstaða mín hefur ekki breyst frá því í síðustu viku eða frá því ég svaraði spurningunni hér áðan, fyrir svona fimm mínútum. Ég tel að það sé ekki sjálfgefið að þau lönd innan Evrópusambandsins sem ekki hafa evru í dag muni taka hana upp. Mér er ekki kunnugt um annað en að Svíar telji að þeir geti haft sína krónu svo lengi sem þeim sýnist, þeir komist upp með það. Þeir felldu það í þjóðaratkvæðagreiðslu að taka upp evru eins og kunnugt er. Danir höfðu áform um að fara í slíka þjóðaratkvæðagreiðslu en enginn maður ræðir það lengur í Danmörku. Ég held að myndin sé því ekki eins einföld og hv. þingmaður dregur upp. Auðvitað boðar afstaða Breta í þessum efnum ákveðin tímamót sem fróðlegt verður að fylgjast með hvaða áhrif hafa. Ég vísa til þess sem ég sagði áðan: Að sjálfsögðu fylgjumst við grannt með því, ekki bara hvort og hvernig mönnum gengur að glíma við þetta heldur einnig því hvernig það verður innleitt og með hvaða afleiðingum, hvaða takmörkunum. Hvaða skorður mundi það til að mynda setja ríki með sjálfstæðan gjaldmiðil varðandi ríkisfjármála- og peningastefnu sína á sveiflutímum í sögu hagkerfisins við að beita getu ríkisins til slíks? Um leið og ég er talsmaður aukins aga og aukinnar ábyrgðar í þessum efnum, sem reynslan ætti að hafa kennt okkur Íslendingum að við þurfum að temja okkur, er ég heldur ekki tilbúinn að skrifa pólitískt upp á það að ekki megi beita til dæmis sveiflujöfnunarmætti hins opinbera þegar þess er þörf til að styðja við samfélagið á erfiðleikatímum. Ég er því heldur ekki hrifinn af ýtrustu frjálshyggju í þessu tilviki frekar en öðrum. Afstaða mín er þessi: Þetta var umdeilt mál í okkar röðum en framkvæmdarvaldið vinnur að sjálfsögðu á grundvelli þeirrar samþykktar sem gildir þar til henni er breytt og það er í höndum þess hins sama Alþingis og tók þá ákvörðun.

Frú forseti. Þessi yfirlýsing hæstv. fjármálaráðherra var mjög áhugaverð. Þegar ákveðið var að sækja um aðild að ESB færðu stuðningsmenn þeirrar umsóknar þau rök fram helst að nauðsynlegt væri fyrir okkur Íslendinga að eiga þann möguleika að taka upp evru. Hér lýsir síðan hæstv. fjármálaráðherra því yfir að mikið umhugsunarefni sé hvort slíkt ætti að gerast þrátt fyrir aðildarumsóknina. Til hvers er þá þessi vegferð farin ef sjálfur hæstv. fjármálaráðherra þjóðarinnar lætur slík orð falla? Það er svo annað mál að þeim ríkjum sem sækja um aðild að ESB og fá slíkt samþykkt ber, samkvæmt reglum sambandsins, að taka upp evruna. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra. Og það er ástæða fyrir því að hæstv. ráðherra er spurður svona oft. Það er svo langt á milli orða hans og stefnu flokks hans að það er eðlilegt að við spyrjum hér í þinginu. Ég spyr enn á ný: Er ekki ástæða, í ljósi þess að það samkomulag sem liggur fyrir á milli ríkjanna 26 

Frú forseti. Mér virðist hv. þingmaður vera að gera ítrekaðar tilraunir til að fá mig til að segja já við þeirri spurningu hvort björgun Sjálfstæðisflokksins á landsfundi sínum í Evrópumálum hafi ekki verið rétt stefna.  Ég vil helst fá út úr þessu efnislega niðurstöðu sem við og þjóðin getum notað til að móta stefnu okkar um það hvernig þessum tengslum verði háttað til frambúðar. Ég er ekki þeirrar skoðunar 

Virðulegur forseti. Það voru umdeild lög sem sett voru á Alþingi og kennd eru við skötusel. Meðal annars var gagnrýnt að heimildir voru teknar af þeim sem áður höfðu skuldsett sig til kaupa á þeim. Réttlæting þeirra sem stóðu að löggjöfinni var meðal annars sú að það sem kæmi út úr leigunni á skötuselskvóta yrði notað til atvinnuuppbyggingar og rannsóknarverkefna og yrði sérstaklega horft til landsbyggðarinnar í þeim efnum. Þannig hafði AVS-sjóðurinn til umráða á þessu ári tæpar 100 millj. kr. sem farið hafa í verkefni út um allt land. Í verkefni sem tengjast veiðum, vinnslu og eldi í matvælaframleiðslu hafa farið yfir 42 millj. kr. Í verkefni tengd hráefni og hráefnismeðferð hafa farið yfir 15 millj. kr. Til að efla veitingastaði, menningu, matargerð og ferðaþjónustu hafa farið rúmlega 26 millj. kr. Þetta hefur, samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef fengið hjá forsvarsmönnum AVS-sjóðsins, lyft grettistaki víða. Nú hefur hv. meiri hluti á Alþingi ákveðið að ganga á svig við það markmið sem sett var með þessum lögum sem síðast var breytt á þessu ári. Fjármálaráðherra ætlar að bíta höfuðið af skömminni í skattlagningarhugmyndum sínum og læsa krumlunum í fjármagn sem áður hefur verið eyrnamerkt til atvinnuuppbyggingar, sérstaklega á landsbyggðinni. Það virðist vera að atvinnusköpun, það sem eflir atvinnulíf í landinu, sé bannorð í huga hæstv. fjármálaráðherra. Frekar er horft til þess hvernig hægt sé að auka skattlagningu sem íþyngir atvinnulífinu, og það gerir þessi skattlagning. Mig langar að ræða þetta og fá fram viðhorf hæstv. sjávarútvegsráðherra í þessum málum, hvernig hann líti á þær breytingar sem fyrirhugaðar eru af hálfu meiri hlutans, hvort hann sé sáttur við þær, 

Frú forseti. Það er hárrétt hjá hv. þingmanni að þegar svokölluð skötuselsákvæði voru samþykkt með lögum frá Alþingi, reyndar sem bráðabirgðaákvæði til eins árs, fyrst fyrir árið 2009–2010 og svo aftur fyrir árið 2010–2011, varð heimilt að leigja út hluta af viðbótum í aflaheimildum í skötusel. Gjaldið sem kæmi inn átti að renna til nýsköpunar í atvinnulífi og til rannsókna og þróunar á landsbyggðinni. Að þessir fjármunir skyldu renna þangað var í sjálfu sér hluti af þeim pakka sem þá var samþykktur á Alþingi. Þetta ákvæði var síðan framlengt á vorþingi í júní síðastliðnum og átti að gilda áfram til bráðabirgða til eins árs, þar til endanlega yrðu sett lög um stjórn fiskveiða sem tækju á málinu til frambúðar. Skötuselspeningarnir, og reyndar líka leiga af svokölluðum aflaheimildum til aðila í ferðaþjónustu, áttu að renna í þessi verkefni. Það er alveg hárrétt, þetta hefur verið afar þýðingarmikið fyrir minni rannsóknarsetur og þróunarstarfsemi úti um land. Ég legg áherslu á að þetta sé óbreytt áfram, það er mín skoðun að svo eigi að vera. Ég minni á að þegar ríkisstjórnin fór á fund á Ísafirði fyrr á árinu til að ræða málefni Vestfjarða, lögðu fulltrúar allra rannsóknar- og þróunarstöðvanna einmitt þunga áherslu á hversu vel þessir skötuselspeningar hefðu komið sér, 

Virðulegi forseti. Hér kemur klárlega í ljós að ekki er miklu að treysta þegar kemur að verkum ríkisstjórnarinnar. Hér upplýsir hæstv. sjávarútvegsráðherra að þetta hafi sérstaklega verið tiltekið þegar ríkisstjórnin hélt fund fyrir vestan með fólkinu þar til að gefa fögur fyrirheit um framtíðina og aukna atvinnuuppbyggingu. Á þessu ári, af þeim 100 millj. kr. sem fara í þessa styrki, hafa 7,3 millj. kr. farið á höfuðborgarsvæðið, 17,5 millj. kr. á Vesturland, 26 millj. kr. á Vestfirði og 17,2 millj. kr. á Norðurland vestra. Það eru einmitt þessi svæði sem fengið hafa langmest úr þessum sjóði til uppbyggingar atvinnulífs. Nú ætlar ríkisstjórnin að svíkja þessi fyrirheit og hæstv. ráðherra að læsa krumlunum í peningana. Það er eins og með önnur fögur fyrirheit sem hæstv. ríkisstjórn hefur gefið, 

Frú forseti. Í sjálfu sér voru engin fyrirheit gefin á fundinum með heimamönnum á Ísafirði. Ég var að vitna til þess að fulltrúar heimamanna lögðu áherslu á hversu vel peningarnir sem komu þessa leið og voru sérmerktir til minni atvinnu- og rannsóknarþróunarverkefna, hefðu nýst þeim, hversu vel þeir hefðu komið sér, og lögðu áherslu á að svo yrði áfram. Svo að rétt sé rétt í þeim efnum. Þetta eru ekki stórir peningar, eins og hv. þingmaður vék að, um 100 millj. kr. sem voru á vegum AVS-sjóðsins og það er sérstök stjórn hjá sjóðnum sem auglýsir eftir umsóknum og tekur ákvörðun um úthlutun á grundvelli þeirra. En þetta hefur vakið mikla ánægju 

Forseta hefur borist bréf frá Gunnari Braga Sveinssyni, þingflokksformanni Framsóknarflokksins, um að þingflokkur Framsóknarflokksins óski eftir því að ræðutími við 2. umr. þingmáls 195, ráðstafanir í ríkisfjármálum, verði tvöfaldaður, samanber 4. mgr. 62. gr. þingskapa, vegna mikilvægis málsins. Mun því ræðutími verða tvöfaldaður við 2. umr. málsins.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar við mál 195 á yfirstandandi þingi, ráðstafanir í ríkisfjármálum, stundum nefnt bandormurinn, og varðar ýmsar breytingar sem nauðsynlegt er að gera á mismunandi lögum í tengslum við fjárlög fyrir komandi ár. Nefndarálitið finna þingmenn á þskj. 514 og breytingartillögur meiri hlutans á þskj. 515, en ég mun reifa þær nokkuð í máli mínu á eftir. Í upphafi er þó eðlilegt að fara nokkrum orðum almennt um þær breytingar sem meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar gerir á tekjufrumvörpum þeim sem koma til afgreiðslu á haustþinginu og verða til umræðu á þessum þingfundi, bæði undir þessu máli og næstu málum á eftir. Þær munu sömuleiðis verða í málum sem koma til umfjöllunar á næstu dögum ef að líkum lætur. Kjarninn í breytingum efnahags- og viðskiptanefndar er sá að auka skattlagningu á hagnað en draga úr skattlagningu á störf og úr neikvæðum áhrifum á sparnað. Það gerum við vegna þess að við þurfum störf, sparnað og fjárfestingu í þessu landi til þeirrar framfarasóknar sem við stefnum að. Hún mun skila okkur auknum hagnaði og um leið ríkissjóði tekjum og þakka ég oddvita stjórnarandstöðunnar í nefndinni fyrir jákvæð orð um þær breytingar sem lagðar eru til þótt auðvitað vilji stjórnarandstaðan eðli málsins samkvæmt ganga nokkru lengra en meiri hlutinn gerir í ýmsum efnum. Ég vil sömuleiðis þakka meðnefndarmönnum mínum fyrir gott starf við vinnslu málsins og margar góðar tillögur. Þetta er mál sem jafnan þarf að leggja mikla vinnu í á skömmum tíma og kallar á að fundað sé ótt og títt. Sömuleiðis þakka ég þeim fjölmörgu gestum sem sótt hafa fundi efnahags- og viðskiptanefndar af þessu tilefni. Þær tillögur sem hér eru undir varða stóra hópa í samfélaginu og landsmenn alla meira og minna og hafa því fjölmargir gestir lagt mikla og mikilvæga vinnu í gerð umsagna fyrir nefndina og komið á framfæri margvíslegum ábendingum um það sem auka mætti við í frumvarpið í meðförum nefndarinnar. Hefur verið tekið tillit til sums af því og annars ekki eftir atvikum en þakka skal allt það góða starf. Frumvarpið snýr að nokkrum meginþáttum og margir þeirra eru jákvæðir bæði fyrir atvinnulíf og almenning í landinu. Þannig er gert ráð fyrir að tryggingagjald lækki um 1,36% vegna minna atvinnuleysis á næsta ári. Það eru jákvæðar og góðar fréttir um atvinnustigið en ekki skiptir síður máli að geta dregið úr skattlagningu á störf því að skattar sem fylgja launum hafa tilhneigingu til að hafa neikvæð áhrif á fjölgun starfa en fjölgun starfa er einmitt það sem við þurfum á að halda í þessu samfélagi. Það er kannski stærsti óvissuþátturinn sem við horfum á á næsta ári varðandi tekjuhlið fjárlaganna, þ.e. þjóðhagshorfurnar á næsta ári og hvaða áhrif þær munu hafa á tekjuhlið fjárlaganna sem efnahags- og viðskiptanefnd hefur fjallað um. Við höfum rætt það við fjárlagaumræðuna og ræddum það við meðferð sama máls fyrir ári síðan. Ég ætla ekki að bæta miklu við þá umræðu sem við tókum um það efni í fjárlagagerðinni og fjárlagaumræðunni en ég undirstrika að nýjustu tölurnar frá Hagstofunni um hagvöxt á þessu ári og þróun ýmissa þjóðhagsstærða eru að ýmsu leyti til þess fallnar að auka mönnum bjartsýni. Við stóðum hér fyrir ári síðan og efuðust ýmsir um að spár mundu ganga eftir um hagvöxt og atvinnusköpun, aukningu einkaneyslu og aðra slíka þætti á þessu ári í forsendum fjárlaga yfirstandandi árs. Við getum sem betur fer staðið hér og sagt að þær áhyggjur stjórnarandstöðunnar einkum hafi sem betur fer reynst óþarfar. Auðvitað fólst ekki í því af hálfu stjórnarandstöðunnar að vara við því að hér yrði minni vöxtur eða minni einkaneysla eða nein sérstök ósk um að það gengi ekki vel, en ég held að við getum með nokkru öryggi sagt að þó að enn eigi eftir að gefa út endanlegar tölur fyrir fyrstu þrjá ársfjórðungana og að breytingar geti orðið á þeim tölum sem fram eru komnar eru tölur um hagvöxt á fyrstu þremur mánuðunum heldur umfram væntingar og ekki er síst ástæða til að vera ánægður með þær tölur sem þar birtast um atvinnusköpun á þriðja ársfjórðungi. Eins og á síðasta ári snúa helstu áhyggjurnar af þjóðhagsforsendum tekjuhliðarinnar og þar af leiðandi afkomu þjóðarbúsins, atvinnulífs og heimila á næsta ári að þróun á heimsmörkuðum. Það er óhjákvæmilegt að við spáum í það þar sem að við byggjum á umtalsverðum útflutningstekjum og sölu á erlendum mörkuðum, við erum ekki eyland í þeim skilningi að neikvæð þróun á heimsmörkuðum mun fljótt hafa áhrif hér. Það er kannski helsti óvissuþátturinn um tekjuhliðina á komandi ári og það sem helst getur kallað á að gripið verði til nýrra aðgerða á næsta ári. Það munum við fara yfir á vorþinginu og við munum fylgjast grannt með framvindu tekjuhliðarinnar. Við áskiljum okkur allan rétt til að grípa til aðgerða inn á árinu ef tilefni er til en eins og allir vita lifum við á mjög viðsjárverðum tímum, ekki síst í fjármálakerfinu á þeim markaði sem við erum hluti af, þ.e. Evrópska efnahagssvæðinu. En áfram um greinar frumvarpsins. Á móti lækkun á tryggingagjaldi vegna minni framlaga í Atvinnleysistryggingasjóð upp á 1,36% koma hækkanir upp á 0,45% meðal annars vegna tímabundins framlags í Ábyrgðasjóð launa þannig að nettólækkun á launatengdu gjöldunum verður 0,91%, en það munar talsvert um það fyrir margan launagreiðandann. Nefndin gerir ekki tillögu til breytinga á þeim þáttum frumvarpsins eða þeirri fyrirætlan að lækka um helming afdráttarskatta af vaxtatekjum sem renna úr landi. Sá skattur var settur á sem hluti af tekjuöflunaraðgerðum eftir hrun til að mæta þeim mikla vanda sem við var að fást í ríkisfjármálum og var töluvert gagnrýndur meðal annars fyrir það að hann yki fjárfestingarkostnað íslenskra fyrirtækja. Í ljósi þeirrar þröngu stöðu sem hér var í ríkisfjármálum hefur hann hins vegar gegnt mjög mikilvægu hlutverki og skilar milljörðum á milljarða ofan í skatttekjur sem ekki hafa lagst á almenning í auknum tekjuskattsálögum eða öðru slíku, hann hefur verið borinn af þeim sem tekið hafa vaxtatekjur úr landi. Það skipti miklu máli á þessum erfiðu tímum en nú treysta stjórnvöld sér til að lækka þann skatt um helming á komandi ári og hyggjast fella hann niður og taka upp nýtt fyrirkomulag að ári héðan í frá. Er það í samræmi við það samkomulag sem gert var í tengslum við kjarasamninga aðila vinnumarkaðarins og er eðlileg eftirfylgni við þær yfirlýsingar sem þá voru gefnar. Gerir nefndin ekki neinar tillögur um breytingar. Nefndin gerir hins vegar eina breytingu sem máli skiptir á þrepaskiptingu í skattkerfinu og ég hygg að sé nauðsynlegt að gera grein fyrir henni í nokkrum orðum því að þrepaskipt skattkerfi er sem kunnugt er nýtt fyrir okkur í seinni tíð. Það er skattkerfi sem við þekkjum frá nágrannalöndum okkar þar sem menn leggja áherslu á að tekjuskattskerfið gegni jöfnunarhlutverki, að þeir sem hafa meiri tekjur leggi meira í sameiginlega sjóði nú á þessum tímum til þeirra erfiðu verkefna sem við erum að fást við. Þar skiptir hins vegar miklu máli að þrepin og mörkin á milli þeirra, rétt eins og þróun persónuafsláttarins, haldist nokkuð í hendur við þróun verðlags og vísitalna, a.m.k. yfir lengra tímabil, þannig að þeir tekjuhópar sem tiltekið tekjuskattsþrep á upphaflega að ná til séu þar áfram eftir því sem árin líða, en að hærri skattprósenta fari ekki að bíta sífellt á lægri og lægri tekjuhópa þannig að lágtekjuhóparnir séu komnir inn í millitekjuþrepið og millitekjuhóparnir inn í hátekjuþrep. Í frumvarpinu eins og það lá fyrir var gert ráð fyrir því að þrepamörkin hækkuðu um 3,5%, bæði hið neðra og hið efra, en gert er ráð fyrir að persónuafsláttur hækki um verðlagsforsendurnar, sem ekki er fyllilega komið fram hvað verður nákvæmlega en reikna má með að það verði um 5,1% miðað við þær forsendur sem nú liggja til grundvallar. Má þá miða við liðlega 2.000 kr. hækkun á persónuafslætti á mánuði fyrir launþega. Breytingin á neðri mörkunum sem efnahags- og viðskiptanefnd leggur til er sú að þau hækki ekki um 3,5% heldur 9,8% og hækki þá í 230 þús. kr. en að efri mörkin hækki um 3,5% í rúmlega 704 þús. kr. Hvað þýða þessar breytingar? Þær þýða að neðra þrepið, sem kemur auðvitað öllum til góða, bæði þeim sem eru á mörkum þess og eins þeim sem eru fyrir ofan það, hækkar umtalsvert meira en gert er ráð fyrir að verðlag hækki á næsta ári og lítið eitt meira en gert er ráð fyrir að launavísitala hækki. Það þýðir að manneskja með meðaltekjur, um 380 þús. kr. á mánuði, má vænta þess að greiða rétt um 600 kr. minna í tekjuskatt á mánuði af þeirri sömu krónutölu á næsta ári. Það þýðir að samanlagt er manneskjan með 380 þús. kr. sem eru um það bil meðaltekjur í landinu, þá eykst annars vegar persónuafslátturinn um liðlega 2.000 kr. og síðan hafa þrepamörkin þau áhrif að skattgreiðslur viðkomandi launamanns lækka um 600 kr. þess vegna. Síðan bindum við vonir við að tekjur fólks aukist. Þær aukast samkvæmt kjarasamningum um 3,5% og þá kemur auðvitað skattur af þeirri hækkun, síðan er von til þess að launaskrið verði líka umtalsvert. Menn vænta þess jafnvel að launavísitalan geti hækkað á bilinu 8–9% á næsta ári, sem eru sannarlega góðar fréttir. Það er ljóst að hækki laun hlutfallslega umfram þær hækkanir sem hér er verið að gera getur skattbyrði þeirra aukist, en ég legg áherslu á að hér er verið að hækka bæði umfram forsendur verðlags og launavísitölunnar hvað varðar lág- og meðaltekjuhópana. Ég tel líka mjög mikilvægt að fara með krónutöluna í 230 þúsund því að á launabilinu um og rétt yfir 200 þús. eru umtalsverðir hópar fólks sem eru á lífeyri almannatrygginga og hafa litlar tekjur aukalega eða eru á þessari svokölluðu lágmarksframfærslu. Þeir hafa tiltölulega lítið ofan á þá framfærslu til viðbótar úr lífeyrissjóði. Það er óhæfilegt að fólk með svo lágar tekjur greiði viðbótarálag í öðru þrepi tekjuskattsins og þess vegna er mikilvægt að hækka það nokkuð upp. Ég held að þeir sem eru í hærri endanum geti vel unað við 3,5% hækkun á þeim mörkum. Það er raunar ívið hærri krónutala fyrir þá á þrepamörkunum en krónutalan í neðra þrepinu og þeir njóta breytinganna á því og líka hækkunar persónuafsláttarins þannig að einstaklingur sem er með 750 þús. á mánuði í laun er með óbreyttar krónutölutekjur á næsta ári en lækkar líka í sköttum. Það gildir um hann eins og lágtekjufólkið að aukist tekjur hans dregur úr þessari lækkun og aukist þær umfram forsendur verðlags getur skattbyrði hans aukist. Það vildi ég segja um þrepin. Nefndin leggur til varðandi auðlegðarskattinn að hann verði framlengdur um tvö ár. Hér er verið að leggja á nokkuð háan auðlegðarskatt. Það er tímabundin aðgerð til að mæta þeim miklu áföllum sem íslenskt þjóðarbú hefur orðið fyrir. Þar hefur verið farin sú leið að leggja sérstakar byrðar á þá sem mestar eignir eiga í landinu og eru í bestu færum til að leggja aukalega af mörkum tímabundið, en það er að okkar viti nauðsynlegt að endurskoða auðlegðarskattinn í tengslum við afnám gjaldeyrishaftanna því að við teljum að það sé skynsamlegt að endurmeta hann við afnám þeirra. Alþingi ákvað fyrr í vetur að takmarka gjaldeyrishöftin við árið 2013, þá rynnu þau út. Við teljum þess vegna ekki rétt að framlengja auðlegðarskattinn lengur en það. Ýmis sjónarmið hafa verið uppi um auðlegðarskattinn hvað varðar tekjulágt fólk. Meðal annars hefur Hróbjartur Jónatansson lögmaður, sem mun raunar koma á fund nefndarinnar í fyrramálið og fjalla um sjónarmið sín í þessu, haft áhyggjur af tekjulágu fólki sem greiðir auðlegðarskatt vegna mikilla eigna. Til að mæta þeim sjónarmiðum gerir nefndin líka þá breytingartillögu að ónýttur persónuafsláttur geti nýst upp í auðlegðarskatt. Við vísum að öðru leyti til þess að skattstjórar hafa auðvitað almennar heimildir gagnvart slíkum tilfellum sem vinna má í skattalögum. Þá er um að ræða breytingar á séreignarsparnaðarákvæðunum. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir því að draga tímabundið úr skattfríðindum fyrir séreignarsparnað sem verið hafa 4% af launum, og lækka það í 2% af launum tímabundið í þrjú ár. Við teljum að í ljósi aðstæðna í ríkisfjármálum sé hægt að færa sterk rök fyrir því að við núverandi aðstæður sé ekki rétt að ganga lengra en að ívilna 2% vegna þess mikla kostnaðar sem slíkum skattívilnunum fylgir fyrir ríkissjóð og hann hefur lítil ráð á núna. Um leið er mikilvægt að fólk verði þá ekki óvart fyrir tvísköttun og haldi áfram að greiða um meira en skattleysið gefur tilefni til. Sömuleiðis er áhyggjuefni eftir þetta þriggja ára tímabil hvort fólk muni auka sparnað sinn á ný upp í 4%. Þess vegna leggur nefndin til að farin verði svipuð leið og í greiðslujöfnuninni sem gripið var til í framhaldi hrunsins gagnvart íbúðalánum þar sem hin almenna regla var sú að menn tækju þátt í greiðslujöfnuninni nema þeir segðu sig sérstaklega frá henni. Þá gerum við ráð fyrir því að iðgjöld verði lækkuð í 2% nema menn óski þess sérstaklega að halda þeim óbreyttum hærri. Það er gert með tilvísun til neytendaverndarsjónarmiða, við gætum þess að það lendi enginn óvart í tvísköttun. Það hefur þann kost fyrir kerfið í heild sinni að þá vex sparnaðurinn aftur að lokinni þessari tímabundnu aðgerð með sjálfvirkum hætti þannig að við ættum með því að lágmarka neikvæð áhrif á sparnað í landinu til langs tíma. Það eru hins vegar full rök fyrir því að draga lítið eitt úr sparnaði tímabundið við þær aðstæður sem við búum við í efnahagslífi okkar. Þrátt fyrir ýmsar hrakspár um m.a. þær heimildir sem við höfðum veitt fólki til að taka út úr séreignarsjóðunum til að nýta fé í greiðsluerfiðleikum og öðru slíku, er það samt þannig að Íslendingar hafa verið að leggja til hliðar í séreignarsjóðina. Eftir hrun hefur sparnaður þar verið að aukast og við teljum að það sé fyllilega forsvaranlegt tímabundið að draga lítils háttar úr honum á meðan staðinn er vörður um kerfið í meginatriðum. Í ráðstöfunum í ríkisfjármálum er að venju nokkuð um ýmis krónutölugjöld, sem kölluð eru. Það eru þeir skattar sem lagðir eru m.a. á bensín, kolefnisgjald, gjöld á áfengi og tóbak og önnur slík gjöld sem eru í lögum tilgreind í krónutölu og ekki í hlutföllum, ekki prósentum. Þessi gjöld hækka því ekki um leið og innkaupsverð hækkar eða með verðbólgu heldur þarf Alþingi á hverjum tíma að taka sérstaklega ákvörðun um að hækka þau og þá að líta til þeirra ýmsu sjónarmiða sem hafa þarf við slíka ákvörðun. Krónutölugjöldin, að undanskildu blessuðu neftóbakinu, eru öll hækkuð í samræmi við verðlagsforsendur í áfengi og tóbaki en þó voru uppi nokkur sjónarmið í umfjöllun nefndarinnar um að ganga ætti að sumu leyti skemmra og að sumu leyti lengra. Þannig lagði ÁTVR til að sterkt áfengi yrði hækkað minna en reyktóbak meira til að lágmarka áhrif breytinganna á sölu fyrirtækisins og var undir það sjónarmið tekið í umsögn velferðarnefndar. Nefndin taldi ekki sérstaka ástæðu til að gera þær breytingar á frumvarpinu. Farið var í minni hækkun á sterku áfengi á síðasta ári að tillögu ÁTVR þannig að álagning á það rýrnaði að raungildi á þessu ári og var ekki stuðningur við að endurtaka það annað ár svo öll krónutölugjöldin eru eins og þau koma fram í frumvarpinu. Þar er að auki síðasti áfanginn í hækkuninni á kolefnisgjaldinu en einnig ákveðnar mótvægisaðgerðir í bensíni og dísil á móti því til almennings. Hvað neftóbakið varðar var það tillaga frá ÁTVR, og var undir hana tekið af hálfu velferðarnefndar þingsins, að hækka gjald á neftóbak um 200%. Ástæður þeirrar tillögu eru að álagning á það tóbak hefur sætt öðrum lögmálum en álagning á annað tóbak og vildu fyrirtækið og velferðarnefndin færa álagningu á neftóbak til samræmis við þau viðmið sem höfð eru við álagningu á annað tóbak í landinu. Meiri hlutinn taldi þó að óhóflegt væri að ráðast í 200% hækkun á einu bretti þó að það séu vissulega lýðheilsusjónarmið vegna mikillar aukningar á notkun þessa tóbaks og þá kannski ekki endilega til töku í nefið, sem einnig liggja að baki þessum tillögum, en fallist var á að hækka gjaldið sjálft um 3/4 . Það mun leiða til liðlega 30% hækkunar á útsöluverði neftóbaks. Ástæða er til að taka fram að það er ekki í vísitölu og hefur það þess vegna ekki áhrif á skuldir heimilanna eða nokkurn slíkan hlut að grípa til þeirrar ráðstöfunar. Hér voru fyrirætluð kolefnisgjöld á rafskaut o.fl. og sætti það talsverðri gagnrýni í umfjöllun efnahags- og viðskiptanefndar og hefur verið í opinberri umræðu um margra vikna skeið. Sem betur fer liggur fyrir yfirlýsing ríkisstjórnarinnar um að frá þeim verði fallið og við gerum þá breytingartillögu við lögin. Þó að eðlilegt sé að horfa til stóriðjunnar og kalla eftir því að hún greiði umhverfisskatta eins og allir aðrir í landinu þá verður ekki framhjá því horft að aðferðin við að gera það var þröskuldur í vegi nýrra fjárfestingarverkefna, m.a. kísilvers suður með sjó, erlendrar fjárfestingar, nýsköpunar í atvinnulífi, sem eru þeir þættir sem við Íslendingar þurfum hvað mest á að halda nú. Þó að það þýði nokkru minni skatttekjur leggjum við áherslu á að fallið sé frá þeim fyrirætlunum og greiðum með því fyrir nýfjárfestingum og atvinnusköpun enn frekar. Við treystum því að þau verkefni sem hér eru undir komist til framkvæmda í vetur og hjálpi til að skapa hér hagvöxt og afkomu þjóðarbúsins og fólks og fyrirtækja í landinu á næsta ári og um ókomin ár. Auk þeirra þátta sem ég hef nú rakið er ýmis smærri mál að finna í tillögum nefndarinnar. Við gerum ráð fyrir því að úttektarheimildin í séreignarsjóðunum, sem nú er 6 milljónir og 250 þús. kr., renni ekki út í byrjun sumars heldur verði hún framlengd í þrjá mánuði. Við gerum ráð fyrir að sú framlenging muni skila ríkissjóði tekjum sambærilegum við þann tekjumissi sem hann verður fyrir vegna hækkunar á neðra skattþrepinu. Sömuleiðis eru framlengd mikilvæg ákvæði um skattaívilnun einstaklinga og fyrirtækja sem fá skuldaniðurfellingu og þurfa mjög á því að halda að þau ákvæði séu framlengd. Sömuleiðis eru lítils háttar breytingar sem lúta m.a. að sóknargjöldum. Það er skýrt kveðið á um tiltekna undanþágu í gistináttaskatti og þannig mætti áfram telja. Þá var stuttlega fjallað um það á fundi nefndarinnar í gær að í forsendum fjárlaga er gert ráð fyrir því að í fjárlögunum sé fjármunum ráðstafað til þeirra verkefna sem markaðir stofnar af leigutekjum á vegum sjávarútvegsráðuneytisins hafa áður runnið til og í samræmi við þau fjárlög sem nú hafa verið afgreidd sé þess vegna nauðsynlegt að gera breytingar á lögum sem falla frá mörkun þeirra tekjustofna sem kveðið er á um í lögum. Það er hliðstætt við þær breytingar á ýmsum mörkuðum tekjustofnum sem jafnan er að finna í ráðstöfunum í ríkisfjármálum og eins og ég segi er fyrst og fremst verið að uppfylla það sem þegar er samþykkt í fjárlögunum og var afgreitt í síðustu viku. En um það atriði mun nefndin fjalla betur á milli 2. og 3. umr. áður en meiri hlutinn setur fram endanlega tillögu í því efni og við munum hafa áfram til skoðunar þær ábendingar sem kunna að koma fram nú þegar breytingartillögur okkar hafa verið lagðar fram og nefndarálit kynnt. Þá voru uppi áform um að framlengja þau lög sem kolefnisgjald á rafskaut og þess háttar átti að byggja á, en í ljósi þess að fallið hefur verið frá þeim áformum er óþarfi að fjalla um framlengingu laga um kolefnisgjöldin núna fyrir jólin, enda gilda þau út næsta ár. Ég tel að það sé mikilvægt að efnahags- og viðskiptanefnd fari yfir samspil umhverfis- og auðlindagjalda og þeirra Evrópukerfa sem við erum að ganga inn í, eins og ETS, og marki heildstæða stefnu um þau prinsipp sem eiga að liggja til grundvallar þessari skattlagningu á komandi tíð.

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni framsögu hans um þær tillögur sem efnahags- og viðskiptanefnd leggur fram. Mig langar að heyra aðeins betur ofan í hv. þingmann um samanburð fjárlaganna sem samþykkt voru í síðustu viku og þeirra tillagna sem meiri hluti nefndarinnar leggur hér fram. Það væri forvitnilegt að sjá þann samanburð með öðrum hætti en sem grein í nefndarálitinu því að ég tel nauðsynlegt fyrir þingið að fá fram þann mun sem er á tölunum í nýsamþykktum fjárlögum annars vegar og hins vegar í þessum tillögum og þeim áhrifum sem þær hafa á nýsamþykkt fjárlög. Í nefndarálitinu kemur fram að nefndin hafi án árangurs óskað eftir nánari upplýsingum frá fjármálaráðuneytinu þar sem upplýsingin á að liggja fyrir því að ekki ætla ég að nefndarmenn séu uppteknir við að reikna daginn út og inn þær tillögur sem fyrir þá eru lagðar. Ég vildi því gjarnan heyra örlítið nánar frá hv. þingmanni um þetta.

Virðulegur forseti. Um það er að segja að í því máli sem er á dagskrá síðar á þessum þingfundi er um að ræða nokkur áhrif og umtalsverð á rekstrargrunn fjárlaga en ekki á greiðslugrunninn, og er það af tæknilegum sökum. Í sjálfu sér munu fjármunirnir skila sér í ríkissjóð á næsta ári með sama hætti og gert var ráð fyrir í þeim breytingum en með þeirri aðferð sem lögð er til við skattlagninguna verður ekki unnt að bókfæra það á rekstrargrunni fyrr en á árinu 2013, og það varðar um 2,2 milljarða. Um breytingarnar í þessu máli, ráðstöfunum í ríkisfjármálum, má segja að fulltrúar fjármálaráðuneytisins voru á fundi efnahags- og viðskiptanefndar í gær og upplýstu að þær hefðu hverfandi áhrif á niðurstöðutölur fjárlaga enda væru þetta hækkanir og lækkanir á víxl sem stæðust nokkurn veginn á, svo sem í tekjuskattinum, í breytingunum á þrepunum koma á móti auknar tekjur í 

Forseti. Ég held að þinginu sé nú ráðlegt að taka með fyrirvara munnlegum yfirlýsingum fjármálaráðuneytisins um að tekjur og gjöld standist fyllilega á. Ég hefði trúað öðru af hv. þingmanni en að leggja fullan trúnað á slíkt. Mig langar hins vegar að gefnu tilefni að inna hv. þingmann eftir því sem kom til tals við umræðu og afgreiðslu á fjárlögunum og laut að yfirferð þingsins á tekjugrein fjárlaga. Ég veit að fjárlaganefnd óskaði eftir nefndaráliti efnahags- og viðskiptanefndar um það, sem ekki barst. Í þingsköpum segir að fjárlaganefnd sé ætlað að veita efnahags- og viðskiptanefnd umsögn um tiltekin frumvörp sem varða tekjugreinina. Í dag eru nokkur mál á ferðinni sem eru óumdeilanlega þess eðlis en mér vitanlega hefur ekki legið fyrir álit frá fjárlaganefnd um þau á borði efnahags- og viðskiptanefndar og ég spyr hv. formann hvað valdi.

Virðulegur forseti. Ég held að full ástæða sé til að treysta upplýsingum fjármálaráðuneytisins um þessi áhrif. Menn geta líka séð þau býsna vel einfaldlega með því að fara yfir breytingartillögur meiri hlutans. Þau gjöld og þær tekjur sem jafnast út plús- og mínusmegin eru til að mynda sóknargjöld sem hækka um 90 millj. kr. en þar er sambærilegur kostnaður á móti, og nefna má aðrar slíkar lítils háttar breytingar sem varða engu um þá stóru mörg hundruð milljarða króna mynd sem fjárlögin eru, ekki í þessu frumvarpi að minnsta kosti. En eins og ég segi hefur útfærslan í fjársýsluskattinum nokkur áhrif. Ég var upplýstur um það fyrir nokkrum vikum að fjárlaganefnd hefði ekki fengið daglegan fundartíma eins og óskað hefði verið eftir og hún væri þess vegna ekki í aðstöðu til að uppfylla þetta ákvæði þingskapa að þessu sinni. Ég tel að forseti Alþingis hafi gert grein fyrir því á fundi forsætisnefndar þingsins og sömuleiðis hafi verið gerð grein fyrir því  
            

Virðulegi forseti. Síðasta andsvar hv. þingmanns um að ekki væri hægt að gefa álit af því að fastan fundartíma vantaði kemur nokkuð á óvart. Ég held að þetta þarfnist skýringar við, ég næ ekki að setja fingur á þetta, ég verð að segja eins og er að hv. þingmaður sló mig alveg út af laginu með þessari yfirlýsingu. Mig langar að spyrja hv. þingmann um eitt í þeim breytingum sem verið er að gera. Margir þingmenn telja, og það kemur meðal annars fram í nefndaráliti 2. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson ritar, að almenn hækkun á svokölluðum krónutölusköttum upp á 5,1% muni leiða af sér 3 milljarða kr. hækkun á lánum heimilanna í landinu, þ.e. að þetta fer út í verðlagið og hækkar lánin. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann telji í raun rétt að fara af stað í vegferð sem hefur þessi áhrif. 

Virðulegur forseti. Það er rétt að þetta hefur verðlagsáhrif og ég held að rétt sé hjá hv. þingmanni að nauðsynlegt sé að ræða þetta almennt. Ég held að verðlagsáhrifin séu að þessu sinni hverfandi, sem betur fer, þau eru að ég hygg 0,2%. Þetta kemur auðvitað líka til af því að við höfum ákveðið að haga því með þeim hætti að hafa gjöldin í krónutölu en láta þau ekki taka breytingum innan ársins, frá ársfjórðungi til ársfjórðungs eða eitthvað slíkt. Við þurfum líka að fara yfir, og það ætlar efnahags- og viðskiptanefnd að gera, þessa sterku verðtryggingu sem við erum með í öllu okkar kerfi í rauninni og þetta er hluti af. Til að gjöldin haldi raungildi sínu er farið í þessar hækkanir árlega í samræmi við breytingar á verðlagi svo að tekjustofnar ríkissjóðs veikist ekki frá því sem áður var, enda mega þeir síst við því að veikjast frá því sem nú er.

Virðulegi forseti. Ég hef nokkrar áhyggjur af tvennu öðru. Í fyrsta lagi hækkun á kolefnisgjöldum. Hækkun á eldsneyti mun vitanlega leiða til aukins kostnaðar fyrir þau fyrirtæki sem eru í flutningi og vitanlega íbúa líka. Sérstaklega horfi ég þar til þeirra sem þurfa á samgöngum og vöruflutningum að halda úti á landi. Mér sýnist að þetta muni leiða til aukins kostnaðar fyrir þá og velti fyrir mér hvernig innanlandsfluginu muni reiða af ef þessi hækkun verður að veruleika eins og ég skil málið. Það væri ágætt ef hv. þingmaður gæti farið örstutt yfir það. Hitt sem ég ætlaði að spyrja að en gefst líklega ekki tími til að svara er að hér er gert ráð fyrir minna atvinnuleysi. Nýjustu tölur benda hins vegar til fjölgunar á atvinnuleysisskrá. Að sjálfsögðu vonum við að sú sé ekki raunin en þetta sýnir okkur hversu viðkvæmt er að veðja á að atvinnuleysi fari minnkandi þegar verið er að lækka tryggingagjaldið. Ég er að sjálfsögðu mjög hlynntur því að lækka tryggingagjaldið 

Virðulegur forseti. Það er auðvitað hægt að taka undir áhyggjur hv. þingmanns af hækkun kolefnisgjalda. Ég vek athygli á að í efnahags- og viðskiptanefnd er jafnframt til umfjöllunar frumvarp um jöfnun flutningskostnaðar sem getur skipt nokkru máli fyrir ýmsa þá aðila, einkanlega úti á landsbyggðinni, sem ég veit að hv. þingmaður ber hag fyrir brjósti. Þegar litið er til hækkana á eldsneyti almennt held ég að þetta séu ekki miklar hækkanir miðað við þær aðstæður sem nú eru. Við höfum kannski farið í gegnum það versta þegar verðbólgan var sem mest á árunum 2008 og 2009 og saman fór að eldsneytisverð á alþjóðamörkuðum fór mjög hratt hækkandi og hafði hækkað mikið á skömmum tíma, og við þurftum að elta verðbólguna og um leið var að leggjast á almenning hækkunin á heimsmarkaðsverði og hrunið á íslensku krónunni. Ég held að þessar breytingar séu fremur litlar í samanburði við það sem við höfum áður farið í gegnum.

Frú forseti. Það gladdi mig í máli hv. þm. Helga Hjörvars, formanns nefndarinnar, að hann talaði hlýlega um sparnað. Öðruvísi mér áður brá. Hann gat um að þeir borgi auðlegðarskatt sem mestar eignir hafa en hann gleymdi þar verðmæti lífeyrisréttinda sem t.d. ráðherrar hafa í miklum mæli og eru ekki talin til auðlegðar en koma samt mönnum til góða. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort nefndin hafi kannað hvort það hafi verið gert oft áður í lagasetningu að ganga inn í samninga milli einkaaðila, eins og á nefndin ætlar að gera með ákveðnum rökum með séreignarsparnaðinn. Svo langar mig að spyrja hv. þingmann um hagsmunagæsluna gagnvart gistináttagjaldinu þar sem aðilar sem borga ekki einu sinni virðisaukaskatt af gistináttagjaldinu eiga allt í einu að sleppa við að taka þátt í að standa undir kostnaði við viðhald náttúruauðlinda Íslands.

Virðulegur forseti. Það er gott að hafa áhugamenn í þinginu um sparnað og hv. þm. Pétur H. Blöndal er einn af þeim. Hann hreyfir hér við athyglisverðu máli sem er að lífeyrisréttindi eru auðvitað líka eignir og sumt fólk á ekki mikil lífeyrisréttindi en á talsverðar eignir til efri áranna og þykir óréttlátt að þær sæti skattlagningu. Þetta sjónarmið ætti þó ekki við um almenn lífeyrisréttindi. Það er auðvitað umhugsunarefni fyrir hv. þingmann hvort hann vilji ekki flytja um það breytingartillögu að lífeyrisréttindi umfram eitt hundrað milljónir kannski eða þaðan af hærri upphæðir skuli teljast inn í auðlegðarskattinn. Til að mynda hefur einn einstaklingur samkvæmt upplýsingum okkar meira en 900 þús. kr. á mánuði í lífeyrisréttindi. Það kann að vera að í einhverjum slíkum mjög afmörkuðum tilfellum beri að líta til þess. Ég held þó að þarna sé ekki eftir miklum fjárhæðum að slægjast og mundi ekki leggja það til sjálfur.

Frú forseti. Lífeyrisréttindi landsmanna í heild sinni eru 2 þús. milljarðar að verðmæti þannig að ég sé ekki af hverju ætti ekki að telja þær eignir til auðlegðarskatts eins og aðrar eignir fólks sem það hefur sparað með öðrum hætti. En ég er á móti auðlegðarskatti sem slíkum. Hv. þingmaður svaraði ekki spurningu minni um gistináttagjaldið. Gistináttagjaldið var lagt á til að bjarga náttúruverðmætum eins og Þórsmörk og öðrum slíkum frá skemmdum vegna ágangs túrista. Ég hugsa að þeir sem búa í bústöðum stéttarfélaga og fara með ferðafélögum um landið gangi ekkert minna um þessar náttúruauðlindir en aðrir. Ég skil því ekki af hverju þeir sem borga ekki einu sinni virðisaukaskatt eigi að sleppa við gistináttagjaldið.

Þakka forseta. Um gistináttaskattinn er það einfaldlega að segja, hv. þingmaður, að útfærslan á honum var sett fram til að hafa hann sem einfaldastan, bara ein upphæð á hverja gistieiningu og væri greidd í öllum formum gistingar. Það var aldrei ætlunin að leggja það á orlofshús stéttarfélaganna enda lýtur það öðrum lögmálum þegar fólk kaupir sumarhús í sameiningu og nýtir sem réttindi sín í félagi að nota það, auk þess sem það hefði beinlínis strítt gegn markmiðum okkar við innleiðingu gistináttagjaldsins því að það hefði flækt skattframkvæmdina. Þessir aðilar voru þegar undanþegnir virðisaukaskatti og því var sérlega umhendis fyrir þá að setja upp innheimtukerfin og koma inn í gjaldtökukerfið og hefði bara aukið flækjustigið í framkvæmdinni.

Virðulegi forseti. Það er mikil frétt ef sú staða er uppi að hæstv. ríkisstjórn vilji ekki flækja skattkerfið eins og kom fram hjá hv. þm. Helga Hjörvar, en ég ætla ekki að fara í það núna. Hv. þingmaður fór yfir að mjög mikilvægt væri að fjölga störfum, auka sparnað og auka fjárfestingu og sagði í ræðu sinni að þetta frumvarp væri liður í því. Ég verð að viðurkenna að ég átta mig ekki á því hvernig það getur verið. Ég get ekki áttað mig á hvernig það eykur sparnað að ráðast á viðbótarlífeyrissparnaðinn. Ég get ekki áttað mig á hvernig það eykur sparnað eða fjárfestingu að leggja á eignarskatta sem eru einsdæmi í heiminum og má segja að séu eignaupptaka. Ég get ekki séð hvernig það eykur störf að setja á sérstaka launaskatta. Meira að segja hækkun á neftóbaki gæti leitt til að störfum yrði fækkað og ég þekki það aðallega af því að ég hef heimsótt ÁTVR. Og svo sannarlega er hækkun á eldsneyti ekki leið til að auka þetta þrennt sem 

Virðulegur forseti. Ég held að ég þurfi út af fyrir sig ekki að fara mörgum orðum um það, ég átti auðvitað við þær breytingartillögur sem nefndin gerir, bæði á fjársýsluskattinum og sömuleiðis í þessu máli, þær einkennast af þessum sjónarmiðum. Það er ljóst að ekki verður hjá því komist að auka nokkuð tekjuöflun ríkissjóðs á næsta ári og frumvarp þess efnis lá fyrir og þeirri tekjuöflun verðum við í þinginu að skila. Það hefur auðvitað neikvæð áhrif að þurfa að taka meira í ríkissjóð en áður. Það stafar einfaldlega af því að hér er glórulaus halli og eins og hv. þingmaður veit eru skuldir í dag skattar á morgun. Við söfnuðum miklum skuldum í hruninu og afla þarf tekna á móti þeim. Við erum einfaldlega að lágmarka neikvæð áhrif á sparnað með breytingartillögum okkar, bæði hvað varðar auðlegðarskattinn og séreignarsparnaðinn, og síðan erum við að draga úr fyrirhuguðum skatti á laun í fjármálakerfinu og innleiða fremur skatta á hagnað þar. Það er eðli breytinganna.

Virðulegi forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að skuldir í dag eru skattar á morgun og sem betur fer greiddum við niður skuldir ríkissjóðs á undanförnum áratugum undir forustu Sjálfstæðisflokksins þrátt fyrir að hv. þingmenn stjórnarliðsins hafi tilhneigingu til að gleyma því. Því var öfugt farið hjá sveitarfélögunum og við þekkjum þá umræðu nokkuð, ég og hv. þm. Helgi Hjörvar. Við tókumst illilega á um það í borgarstjórn Reykjavíkur á sínum tíma en því miður fékkst ekki skilningur hjá þáverandi R-lista að fara þá leið. Það þýðir lítið að ræða þann þátt núna. Ég ætla að vísu hv. þm. Helga Hjörvar að vilja gera þetta; auka störf og ýta undir fjárfestingu og sparnað. En með þessari efnahagsstefnu, þó svo að menn séu núna á elleftu stundu að reyna að bjarga einhverju fyrir horn, þá vitum við í raun ekki hvað við erum að gera. Við höfum unnið þetta svo hratt, við höfum ekki þær upplýsingar sem þarf, og ekki er búið að taka út hverjar afleiðingar þessara breytinga verða. Ég skil vel að hv. þm. Helgi Hjörvar sé að reyna að bjarga því sem bjargað verður 

Virðulegur forseti. Bjarga því sem bjargað verður, menn geta svo sem kallað það hvað sem er. Ég lít svo á að hlutverk nefnda þingsins sé að fara yfir þau mál sem hér koma fram og reyna að gera á þeim breytingar til batnaðar. Ég er ánægður að heyra frá fulltrúum held ég allra flokka að menn telja þær breytingar sem gerðar eru í meðförum þingsins vera heldur til batnaðar. Áhrifin af aukinni skattheimtu eru auðvitað neikvæð en ekki verður hjá því komist að fara í hana. Ég ætla ekki að fara með hv. þingmanni aftur inn í Ráðhús Reykjavíkur til að halda áfram þeim umræðum sem við lukum þar fyrir hartnær áratug síðan. Ég vil segja almennt um þær breytingar sem við höfum ráðist í á skattkerfinu, oft með litlum fyrirvara og sannarlega ónægri rýni á köflum, það skal fúslega játað, að í öllum aðalatriðum hefur tekist að verja tekjur ríkissjóðs og skapa nýja tekjustofna til að rétta af þann gríðarlega halla sem hér var á ríkissjóði. Okkur tekst vonandi að tveimur árum liðnum að ljúka því ætlunarverki. Það er einfaldlega gríðarlega mikilvægt því að við megum ekki safna meiri skuldum á komandi kynslóðir en við höfum þegar gert.

Virðulegur forseti. Mér þykir ástæða til að koma hér upp vegna orða hv. þm. Helga Hjörvars áðan um að ástæða þess að fjárlaganefnd gat ekki veitt efnahags- og viðskiptanefnd umsögn, eins og hún á að gera samkvæmt þingsköpum, hafi meðal annars verið sú að fjárlaganefnd gat ekki fundað á hverjum degi og að þetta hafi verið rætt á fundum forsætisnefndar með formönnum þingflokka. Ég tala ekki fyrir hönd forsætisnefndar þar sem ég á ekki sæti í henni en ég vil að það komi skýrt fram að ég kannast ekki við að þetta hafi verið rætt á fundum formanna þingflokka fyrr en í dag. Og þá gerði ég athugasemd við að því væri haldið fram að þetta hefði verið rætt þar og þessi málsmeðferð þá væntanlega samþykkt. Þetta verklag kannast ég ekki við og vil að það komi skýrt fram við þessa umræðu.

Frú forseti. Samkvæmt 44. gr. stjórnarskrárinnar þarf að ræða öll lagafrumvörp í þremur umræðum, sömuleiðis samkvæmt 38. gr. þingskapa Alþingis. Á þskj. 515 í breytingartillögum frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar kemur fram í 13. lið breyting á lögum um gistináttagjald og breyting á lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Þetta er ný lagasetning, frú forseti. Ég tel að þetta þingskjal sé ekki þingtækt af því að verið er að breyta nýjum lögum og þessi umræða fer bara fram tvisvar á hinu háa Alþingi.

Virðulegi forseti. Ég held að það færi afskaplega vel á því að við fengjum niðurstöðu í þessi tvö mál sem fyrst og ekki einhvern tíma seinna vegna þess að við erum að fara í 2. umr. Ég held að hv. þm. Pétur H. Blöndal hafi ýmislegt til síns máls, í það minnsta væri skynsamlegt að setjast aðeins yfir þetta þannig að við séum ekki að brjóta í bága við þingsköp og stjórnarskrá. Varðandi hinn þáttinn sem hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir vísaði til höfum við hvað eftir annað rætt að það eigi að fara yfir þetta og bent á að ekki sé farið eftir nýju þingsköpunum sem við erum nýbúin að samþykkja. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að vera með stór orð en vil þó segja að það væri afskaplega skynsamlegt að við kæmumst á sama stað varðandi túlkun á þeim. Ég ætla engum hv. þingmanni að vilja brjóta í bága við þingsköp og það væri vægast sagt kauðslegt ef við gerðum það núna eftir að hafa samþykkt þau 

Forseti. Rétt um það atriði sem lýtur að samskiptum fjárlaganefndar og efnahags- og viðskiptanefndar. Það er alveg rétt sem var hér leiðrétt í andsvari að efnahags- og viðskiptanefnd ber ekki samkvæmt þingsköpum að veita fjárlaganefnd umsögn um tekjugreinina. Hins vegar var óskað eftir því við allar nefndir, þar með talið efnahags- og viðskiptanefnd, og hún var eina nefndin sem ekki veitti fjárlaganefnd umsögn um fjárlagafrumvarpið. Það þótti flestum fjárlaganefndarmönnum miður og væntu þess að gerð yrði bragarbót á því þegar efnahags- og viðskiptanefndin færi að vinna sína vinnu og fylgdi þingsköpum. Það er ekki gert, með einhverju yfirklóri í formi afsakana og vísan til fundar sem ekki hefur verið haldinn og umræðu sem ekki hefur farið fram. Það er mjög einkennilegt svo ekki sé meira sagt og bendir einfaldlega til að ekki sé allt uppi á borðum varðandi samskipti fjárlaganefndar og efnahags- og viðskiptanefndar. Ég held að mjög æskilegt væri að þau samskipti væru skýrð betur en hér hefur verið gert.

Forseti vill að gefnu tilefni greina frá því að forsætisnefndarfundur er klukkan eitt á morgun. Þá verður væntanlega tekið fyrir það sem hér hefur verið rætt.

Virðulegur forseti. Ég held að vel færi á því að þetta yrði rætt á þeim vettvangi, ég get ekki svarað fyrir það sem hefur komið fram í forsætisnefnd eða verið rætt í fjárlaganefnd enda á ég á hvorugum staðnum sæti. Ég vildi hins vegar, vegna orða hv. þm. Péturs H. Blöndals um ákvæðin sem hann benti á að kæmu fram í breytingartillögunum og vegna þeirra stjórnarskrársjónarmiða sem hann vísaði til, árétta að það er auðvitað í höndum forseta Alþingis að úrskurða um slík sjónarmið og einu sinni hefur hann sannarlega úrskurðað um að hér skyldi fara fram 4. umr. um mál af þessum sökum. Hér er um ívilnandi aðgerðir að ræða gagnvart þeim sem í hlut eiga og nauðsynlegt að hafa það sjónarmið til hliðsjónar við mat á eðli máls.

Virðulegi forseti. Ég vil í fyrsta lagi þakka virðulegum forseta fyrir að svara því sem hér var fjallað um og það mætti vera almennari regla hjá forsetum. Hins vegar, virðulegi forseti, verður þessi umræða væntanlega búin þegar forsætisnefndarfundur verður haldinn klukkan eitt á morgun, ég á frekar von á því. Þá er svolítið seint farið í það mál. Ég furða mig á því, eftir alla þessa umræðu sem hefur verið í þingsölum um þingsköp, að ekki sé búið að fara betur yfir þetta hjá hv. forsætisnefnd. Í raun er ekki skrýtið að hér urðu mikil viðbrögð þegar hv. þm. Helgi Hjörvar upplýsti um að það hefði verið gert og komist að einhverri niðurstöðu sem síðan enginn kannast við.

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til ráðstafana í ríkisfjármálum. Áður en ég hef mál mitt ætla ég að beina þeim vinsamlegu tilmælum til virðulegs forseta hvort hún gæti kallað á hv. formann fjárlaganefndar, Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, og beðið hana um að sitja undir að minnsta kosti fyrri hluta umræðunnar þar sem ég hef miklar efasemdir um að tekjuhlið fjárlaganna sem hún bar fram standist.

Forseti mun gera tilraun til að ná í hv. formann fjárlaganefndar og koma skilaboðum þingmannsins áleiðis.

Virðulegi forseti. Þetta er mikið og stórt mál sem við ræðum hér og á því eru ýmsar hliðar. Fyrst langar mig til að tala aðeins um formið á málinu. Frumvarpið var lagt inn til efnahags- og viðskiptanefndar fyrir þó nokkru síðan og við höfum átt marga og gagnlega fundi um málið. Síðan kom upp sú staða að það urðu þó nokkuð miklar breytingar á frumvarpinu sjálfu og frumvörpum tengdu því eða tengdu tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins sem mig langar til að gera aðeins að umtalsefni hérna. Í fyrsta lagi voru þessar breytingar gerðar á seinustu stundu, sumar þeirra voru gerðar á hlaupum á göngum Alþingis í gær eftir að fundum var frestað að minnsta kosti tvisvar sinnum í efnahags- og viðskiptanefnd. Við fulltrúar minni hlutans báðum um að fjármálaráðuneytið kæmi inn og gæfi umsögn um hvaða áhrif þessar breytingar hefðu á tekjuhliðina eða á tekjur ríkissjóðs. Það var orðið við þeirri beiðni. Hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Helgi Hjörvar, varð vinsamlegast við þeirri beiðni og fjármálaráðuneytið kom og gerði grein fyrir áhrifunum. Ég verð að segja að fjármálaráðuneytinu var nokkur vorkunn þar sem verið var að taka ákvörðun liggur við í rauntíma, frá mínútu til mínútu, og þar af leiðandi var erfitt fyrir fjármálaráðuneytið að gera sér grein fyrir heildaráhrifunum. Þrátt fyrir það gat fjármálaráðuneytið gefið okkur munnlega mat sitt, lauslegt mat sem ég tel að hafi ekki verið trúverðugt. Þar var ekki við embættismennina að sakast, heldur fyrst og fremst tímaskort og þau vinnubrögð sem voru viðhöfð í gær. Fjármálaráðuneytið hefur ekki enn gefið skriflega umsögn um tekjuhliðina, það mun eflaust gera það milli 2. og 3. umr. en það er erfitt að leggja inn í umræðu með ekki meira efni en maður hefur í höndunum, þ.e. að vita ekki meira um hvaða áhrif allar þær breytingar sem boðaðar hafa verið muni hafa á tekjurnar. Fjárlaganefnd hefur ekki gefið efnahags- og viðskiptanefnd umsögn um málið sem er miður vegna þess að eins og allir vita bar fjárlaganefnd fram tekjuhlið fjárlaganna og það sem efnahags- og viðskiptanefnd er síðan að gera er að breyta sköttum og bæta við sköttum og gjöldum til að geta uppfyllt tekjuhlið fjárlaganna. Það vill svo til að þingsköp Alþingis eru mjög skýr í þessu efni. Þar segir í 5. tölul. 13. gr., með leyfi virðulegs forseta: „Fjárlaganefnd. Nefndin fjallar um fjármál ríkisins, fjárveitingar, eignir ríkisins, lánsheimildir og ríkisábyrgðir og lífeyrismál.“ - Þarna er hlutverk nefndarinnar nokkuð vel skilgreint. Síðan er haldið áfram og sagt: „Nefndin veitir efnahags- og viðskiptanefnd umsögn um þingmál er varða tekjuhlið fjárlaga.“ Nú er það svo að þetta mál og fleiri mál sem verða til umræðu á þessum þingfundi og þingfundum næstu daga varða tekjuhlið fjárlaga beint, en ekkert bólar á umsögn fjárlaganefndar sem hefði verið mjög gagnleg og ekki bara gagnleg heldur nauðsynleg til að liðsmenn efnahags- og viðskiptanefndar gerðu sér fullkomlega grein fyrir hvaða áhrif þær miklu breytingar sem verið er að gera á frumvörpum sem snerta tekjuhlið fjárlaganna beint hefðu á tekjuhliðina. Þetta er bagalegt. Okkur var tilkynnt áðan af hv. formanni efnahags- og viðskiptanefndar að honum hefði verið tjáð að um þetta mál hefði verið fjallað í forsætisnefnd og á fundi þingflokksformanna stjórnmálaflokkanna sem sitja á Alþingi en síðan kannast þeir sem sátu þá fundi ekki við að þetta sé rétt. Ég ætla alls ekki að gefa í skyn að hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Helgi Hjörvar, sem er mjög vandaður maður og nákvæmur, sé á einhvern hátt að snúa út úr þessum umkvörtunarefnum, heldur kenni ég því frekar um að þarna sé um einhvern misskilning að ræða. Það er eitt sem 13. gr. þingskapa tekur ekki á. Hún segir ekki hvenær fjárlaganefnd eigi að gefa efnahags- og viðskiptanefnd umsögn um þingmál er varða tekjuhlið fjárlaga, en það er ekki ósanngjarnt að gera ráð fyrir því að það sé gert fyrir 2. umr. sem er aðalumræðan í þinginu um lagafrumvörp. Nóg um formsatriðin. Ég ætla þá að snúa mér efnislega að þessu frumvarpi og reyndar frumvörpum sem tengjast þessu máli og tengjast beint tekjuhlið fjárlaganna. Ef við byrjum fyrst á forsendum fjárlaganna þá er fjárlagafrumvarpið grundvallað á þjóðhagsspá sem gerð var 8. júlí sl. og var síðan uppfærð 24. nóvember. Þar urðu þó nokkrar breytingar á þjóðhagsstærðum, breytingar sem höfðu bein áhrif á skattstofnana og tekjur ríkissjóðs. Helstu breytingarnar eru þær að talið er að einkaneysla muni dragast saman eða verða 0,3% minni en gert var ráð fyrir í júlíspánni og samneyslan er talin verða 0,1% minni. Aftur á móti er talið að fjármunamyndunin verði meiri en gert var ráð fyrir í júlí og það er fyrst og fremst vegna fjárfestinga hins opinbera sem eru taldar verða 9,6% meiri en gert var ráð fyrir í júlí. Jafnframt er gert ráð fyrir að útflutningur vöru og þjónustu dragist saman um 1,9%, innflutningur um 1,5% og nettóáhrifin af þessu verði þau að í stað 3,1% hagvaxtar sem spáð var í júlí verði hagvöxtur 2,4% sem er 0,7% minni hagvöxtur. Inni í þeirri tölu er gert ráð fyrir að kísilver í Helguvík verði reist og er áætlað að um 0,2% af þessum 2,4% hagvexti verði vegna kísilvers þannig að án þess hefði hagvöxtur orðið 2,2% eða 0,9% minni en í júlí. Þetta hefur margvísleg áhrif á skattgrunna ríkissjóðs og tekjur ríkissjóðs yfirleitt, en til er þumalputtaregla til að sjá hvaða afleiðingar minni hagvöxtur hefur á tekjur ríkissjóðs. Þumalputtareglan sem yfirleitt er notuð er sú að um 28% af hagvexti falli í skaut ríkissjóðs sem auknar tekjur. Það stafar af því að þegar um hagvöxt er að ræða eru tekjur meiri í þjóðfélaginu, borgaður er meiri tekjuskattur, borgaður er meiri virðisaukaskattur út af veltuaukningu og meiri tollar út af innflutningi o.s.frv. Allir þessir tekjustofnar ríkissjóðs frá hagvextinum streyma að einhverju leyti inn í ríkissjóð. Ef við notum þessa þumalputtareglu, að það verði 0,7% minni hagvöxtur á næsta ári en gert er ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu, er ljóst að tekjur ríkissjóðs minnka um 3,1 milljarð frá því sem er í fjárlagafrumvarpinu. Jafnframt kemur hún, þó að við séum kannski ekki að ræða beint útgjaldahliðina, ósjálfrátt inn í vegna þess að því er spáð að atvinnuleysi verði 0,4% meira en gert var ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu sem þýðir að útgjöld ríkissjóðs, útgjöld af tryggingagjaldi sem atvinnulífið ber náttúrlega á endanum, verða meiri vegna atvinnuleysis og gert er ráð fyrir því, og það er meira að segja í leiðréttingum í fjárlagafrumvarpinu, að það geti orðið um 1,2 milljörðum meiri kostnaður vegna atvinnuleysis en upphaflega var gert ráð fyrir. Afkoman verður því í kringum 4,3 milljörðum verri, þar af er 3,1 milljarður vegna minni hagvaxtar beint, og þá er notuð áðurnefnd þumalputtaregla, og síðan atvinnuleysið. Hagstofan endurmat, að beiðni fjármálaráðuneytisins, tekjuforsendurnar og þar blasir við nokkuð önnur mynd en ég hef hér dregið upp. Þar er gert ráð fyrir að vegna kjarasamninga sem gerðir voru í sumar muni launavísitala hækka meira en gert var ráð fyrir í júlíspánni og sú aukning muni leiða til 1,5 milljarða hækkunar á tekjum ríkissjóðs. Jafnframt að hækkun launavísitölu leiði til hækkunar tryggingagjalds sem leiði til 850 millj. kr. aukinna tekna og að verðbólga leiði til 500 millj. kr. aukinna tekna vegna þess að virðisaukaskattur hækkar. Það er algerlega samkvæmni í þessu, það er ljóst að ef laun hækka í landinu hækkar sá stofn sem greiddur er skattur af. Jafnframt ef verðbólga hækkar verða vörur að hækka sem þýðir það að stofninn sem virðisaukaskatturinn er greiddur af hækkar. Samtals er gert ráð fyrir að vegna þessara liða, tryggingagjaldsins, aukins tekjuskatts og aukins virðisaukaskatts, aukist heildartekjur um rúma 2,8 milljarða en minnki ekki um 3,1 milljarð eins og við í 1. minni hluta gerum ráð fyrir. Við skulum skoða aðeins hvernig það megi vera að sá stofn sem tekjuskattur er reiknaður af hækkar þrátt fyrir að atvinnuleysi aukist um 0,4%. Í nefndaráliti sem 1. minni hluti leggur fram við 2. umr. voru gerðir útreikningar sem sýna fram á að þetta geti tæpast staðist vegna þess að kostnaðurinn vegna atvinnuleysisins sé mun meiri en tekjurnar sem koma inn vegna hækkandi launavísitölu. 1. minni hluti stendur því við þá staðhæfingu sína að tekjur ríkissjóðs minnki um 3,1 milljarð vegna minni hagvaxtar sem er annar en stofnanir ríkisins halda fram í áliti sem þær gáfu efnahags- og viðskiptanefnd. Þetta er um forsendurnar. Síðan er hægt að ræða forsendurnar fyrir hagvaxtarspánni en ég ætla ekki að gera það hér. Ég er þeirrar skoðunar að sú hagvaxtarspá sem kynnt var í nóvember sé vel gerð og forsendurnar þar séu ekki ótrúverðugar. Ég ætla því ekki að gera neina athugasemd við hana. Þá um einstakar greinar frumvarpsins. Heilmiklar breytingar munu eiga sér stað bæði í þessu frumvarpi og tengdum frumvörpum, t.d. næsta mál sem er fjársýsluskatturinn, breytingar sem verða gerðar á lögum um stjórn fiskveiða vegna veiðileyfagjaldsins og svo lagafrumvarp sem hefur verið lagt fram vegna þátttöku lífeyrissjóða í vaxtabótum. Ef við förum aðeins yfir greinarnar hverja fyrir sig er þar um að ræða breytingar sem eru til bóta og breytingar sem að mati 1. minni hluta eru slæmar vegna þess að þær hafa áhrif bæði á ráðstöfunartekjur heimilanna og á atvinnulífið. Það eru byrðar á atvinnulífið sem munu leiða til minni fjárfestinga og lægra atvinnustigs og þar af leiðandi minni skattstofna fyrir ríkissjóð og meira atvinnuleysis. Ef ég fer aðeins yfir þá þætti sem ég tel jákvæða í þessu frumvarpi og byrja fyrst á afdráttarskattinum svokallaða, sem er tæknilegt atriði, þá er jákvætt að lækka afdráttarskatt niður í 10%. Það er réttmætt hjá þeim sem flytja frumvarpið eða stjórnvöldum að benda á að hægt sé að endurskoða þennan skatt þannig að hann nái mun betur þeim tilgangi sem honum er ætlað án þess að skemma, eins og þessi skattur gerir, og er vísað þar í danskan rétt og skattumhverfi sem gildir um afdráttarskatta þar. Við sögðum það strax, sjálfstæðismenn, þegar þessi skattur var upphaflega innleiddur og bentum á að við ættum frekar að fara dönsku leiðina. Það er alltaf gott þegar menn átta sig á villu síns vegar. Því fagna ég því að ríkisstjórnin ætli að fara að tillögum okkar sjálfstæðismanna en bendi jafnframt á að það hefði átt að gera strax en taka ekki upp þann óþarfa skemmandi skatt sem farið var út í á sínum tíma sem hefur leitt til þess að erlendir aðilar með takmarkaða skattbyrði á Íslandi hafa flæmst úr landi og skattstofnarnir þar hafa dregist saman. Við verðum að vona að með tímanum komi þessir aðilar aftur til baka eða aðrir sambærilegir og við fáum skatttekjur af þeim. Þá um lækkun á tryggingagjaldi. Það er mjög jákvætt að tryggingagjald sé að lækka, ekki bara ber það með sér þau skilaboð að atvinnuleysi sé að minnka heldur er tryggingagjald beinn skattur á vinnulaun og hækkar þann kostnað sem fyrirtækin standa frammi fyrir varðandi starfsfólk. Tryggingagjaldið sem er notað til að fjármagna atvinnuleysi er raunverulega atvinnuleysishvetjandi vegna þess að allur kostnaður sem leggst á launakostnað leiðir til þess að fyrirtæki reyna að hagræða hvað þau geta til að losna undan þessum kostnaði sem leiðir til þess að fólki er sagt upp og fyrirtækin eru ekki jafnviljug til að ráða nýja starfsmenn og ef þau væru án skattsins. Það er ljóst að þetta hefur engin stór áhrif en þetta gætu verið einhverjir tugir jafnvel hundruð starfa sem þarna koma til bara vegna þessarar lækkunar. En hafandi hrósað lækkun tryggingagjaldsins verð ég að segja að mér finnst gjaldið ekki hafa lækkað nóg vegna þess að atvinnuleysið hefur minnkað meira en lækkun tryggingagjaldsins ber með sér þannig að það hefði átt að lækka meira. Þá er komið að svokölluðum tekjumörkum. Tekjumörkin eru tæknilegt heiti yfir skattþrepin. Það eru þrjú skattþrep á Íslandi. Í dag byrjar fólk að borga skatt af launum í kringum 209 þús. kr. og síðan hækkar hann á launum í kringum 400 og eitthvað þús. kr. og loks hækkar hann við 600 og eitthvað þús. kr. Þannig er mál með vexti að 90% launþega á Íslandi eru í 2. skattþrepi, 10% eru annaðhvort í 1. eða 3. skattþrepi. Obbinn af launþegum á Íslandi er því í 2. skattþrepi. Upphaflegar tillögur stóðu til þess að tekjumörkin eða efra og neðra þrepið mundu hækka um 3,5% en ekki um 8% eins og lög og reglur gera ráð fyrir. 8% er endurspeglun á hækkun launavísitölu en þrepin eiga að vera verðbætt miðað við hana. Þá var tekin ákvörðun um að skerða þessa hækkun og hún yrði einungis 3,5%. Jafnframt var gert ráð fyrir því að persónufrádráttur mundi hækka um 3,5%. Nú hefur þessu verið breytt þannig að 1. skattþrepið mun verða 230 þús. kr. sem er hækkun umfram launavísitölu. Að því leytinu til er ríkisstjórnin að gera betur við þá sem eru innan þrepsins og eru með einhverja þúsundkalla upp fyrir það en samt sem áður er skattbyrði að þyngjast vegna þess að í efra þrepinu eru eins og ég sagði áðan flestallir Íslendingar, 90% launþega eru í 2. skattþrepi, þannig að það mun virka sem aukin skattbyrði. Um þetta er deilt. Hæstv. fjármálaráðherra hélt því fram fyrr í dag í fyrirspurnatíma að tekjuskattsbyrðin væri ótvírætt að minnka. Forseti ASÍ tók undir það í fréttum í dag að tekjuskattsbyrðin væri að minnka en eins og ég hef rakið hér er það ekki rétt. Endurskoðendur hjá endurskoðunarfyrirtækinu Deloitte & Touche fóru yfir þetta mál og þeir styðja þá skoðun að tekjuskattsbyrðin sé að aukast, ekki minnka eins og fjármálaráðherra og forseti ASÍ hafa haldið fram og reyndar hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar hélt fram í ræðu sinni áðan. En hvað um það. Þetta var um fjárhæðarmörkin. Þá er komið að auðlegðarskatti. Í þessu frumvarpi er lagt til að auðlegðarskattur verði þrepaskiptur og að efra þrepið verði hækkað. Margir hafa haldið því fram í þjóðfélagsumræðunni að þetta muni hrekja efnamenn úr landi, fólk sem er ekki launþegar heldur lifir eingöngu á eignum sínum. Það getur verið fólk sem er komið á eftirlaun en það geta líka verið ýmiss konar fjárfestar. Það hefur verið nokkuð hávær umræða um að auðlegðarskatturinn hreki þetta fólk úr landi vegna þess að það vilji einfaldlega sleppa undan því að borga skattinn og bent hefur verið á að þessi þrepaskipting muni enn auka á þann þrýsting að fólk flytji úr landi. Vegna þessa var fjármálaráðuneytið beðið um að kanna fyrir nefndina hversu margir einstaklingar sem greiða auðlindaskatt hafi flutt úr landi frá áramótum. Embætti ríkisskattstjóra framkvæmdi einhverjar tölvukeyrslur og komst að því að 28 einstaklingar sem borga auðlegðarskatt hefðu flutt úr landi og að þetta fólk hefði borgað 51 milljón á þessu ári í auðlegðarskatt. Þetta hljómar svo sem ekki mjög illa og fljótt á litið gæti mönnum virst að þetta væri ekki það áhyggjuefni sem þjóðfélagsumræðan hefur borið með sér en það er ekki allt sem sýnist í þeim efnum. Í fyrsta lagi er verið að hækka skattinn og þrepaskipta honum þannig að hvatinn fyrir þetta fólk eykst. Í öðru lagi hefur verið bent á að það sé flutningur úr landi og síst meiri flutningur sé hjá þessum hópi en öðrum hópum. Þá ber að hafa í huga að víst er flutningur úr landi, það er straumur sem nemur, að mér skilst, einni langferðabifreið á viku þessa dagana úr landi. Þetta er fólk sem er að leita sér að vinnu erlendis, er að fara í skóla og slíkt og er einfaldlega að hverfa af íslenskum vinnumarkaði. Það fólk sem greiðir auðlegðarskattinn er ekki fólk sem er að leita sér að vinnu, það er ekki að flytja úr landi til að leita sér að vinnu. Þetta fólk er fyrst og fremst að hverfa úr landi til að losna undan þessari skattbyrði. Eins og ég sagði áðan virðist þetta ekki vera há upphæð, 51 milljón, en stofninn ber til kynna að þetta fólk sé að fara með 3,6 milljarða úr landi eða gera þá að óvirkum fjárfestingum. Þrátt fyrir að þetta sé fátt fólk fylgja því miklir fjármunir. Að vísu getur það ekki flutt þá alla úr landi strax út af gjaldeyrishöftunum en eins og ég segi eykst mjög þrýstingurinn á að efnaðir einstaklingar flytji úr landi. Annar vinkill er á þessu máli og það er vinkill sem við í Sjálfstæðisflokknum bentum á í viðskipta- og skattanefnd á sínum tíma. Hann er sá að eignarskattur sem tekur ekkert tillit til arðs eða tekna, þ.e. arðs af eignum eða tekjum einstaklingsins, sé eignaupptaka. Er mjög sennilegt að sama gildi á Íslandi og gilti til dæmis í Þýskalandi, sem ég mun fara aðeins betur yfir á eftir, að þetta sé brot á 72. gr. stjórnarskrárinnar um eignarrétt, að þetta sé hrein og klár eignaupptaka. Eins og hv. formaður efnahags- og skattanefndar talaði um í ræðu sinni á undan mér áðan höfum við í 1. minni hluta óskað eftir því að á fund nefndarinnar komi lögfræðingur að nafni Hróbjartur Jónatansson og upplýsi okkur um grein sem hann skrifaði í dag. Þessi grein er yfirferð á því hvernig eignarskattsinnheimtu er háttað í nágrannalöndum okkar. Niðurstaða hans er sú að þar sé engin fyrirmynd. Hann bendir á það dæmi sem ég minntist aðeins á áðan, að fyrir nokkru fór einstaklingur sem þurfti að borga eignarskatta í Þýskalandi í mál við þýska ríkið og niðurstaða hæstaréttar í Þýskalandi varð sú að um væri að ræða brot á ákvæðum þýsku stjórnarskrárinnar um eignarrétt og þetta væri ígildi upptöku eigna. Í kjölfarið voru eignarskattar afnumdir í Þýskalandi. Hróbjartur Jónatansson gengur kannski aðeins lengra en gengið hefur verið hingað til í þessari umræðu með því að segja að þessi eignarskattur eins og hann er lagður á jafngildi þeim sköttum sem voru lagðir á í Austur-Evrópu eftir stríð þar sem kommúnistar, eins og hann orðar það, voru að teygja sig í eignir smáborgaranna sjálfsagt og stórborgaranna og það þótti ígildi eignaupptöku. Þessi þrepaskipting er afleit og framlenging auðlegðarskatts um eitt ár er liður í því að við sköpum enn meiri þrýsting á að fólk flytji úr landi til að sleppa undan þessum sköttum. Þá er komið að lækkun á frádrætti vegna séreignarlífeyrissparnaðar. Í frumvarpinu er lagt til að eftir gildistöku þessa ákvæðis eða eftir 1. janúar nk. verði lífeyrissjóðum og þeim sem stunda vörslu séreignarlífeyrissparnaðar óheimilt að taka á móti meira en 2% frá fólki til að leggja inn á séreignarlífeyrissparnað nema fólk sætti sig við að það sem er umfram sé tekjuskattlagt. Afleiðingarnar af þessu eru þær að þetta mun minnka sparnað, það er augljóst. Ef fólk má ekki nota eitthvert sparnaðarform án þess að vera skattlagt er augljóst að það notar það ekki. Það sem sparnaður gerir er að standa undir fjárfestingu og að til sé smurning til að smyrja efnahagslífið. Þessi breyting á skattframkvæmd í sambandi við séreignarlífeyrissparnað mun minnka sparnað og að öllum líkindum fjárfestingu til langframa sem mun á endanum leiða til verri lífskjara. Mikið átak var gert á 10. áratug síðustu aldar þegar séreignarsparnaðarlífeyrir var innleiddur á Íslandi. Aðilar vinnumarkaðarins og hið opinbera fóru í þetta átak til að fá fólk til að nýta sér þetta sparnaðarform. Þetta var gert til að lífeyrir í framtíðinni yrði ríflegri en á horfði og í þeim göfuga tilgangi að forða fólki frá því að lenda í fátækt eftir að starfsævinni lyki. Hér er gengið á móti þessum markmiðum en eftir meðferð nefndarinnar verður að segjast að það högg sem leit út fyrir hefur verið mildað nokkuð. Það hefur verið mildað með því að þetta ákvæði gildir í þrjú ár og frádráttur hækkar sjálfkrafa upp í 4% aftur og það mun þá minnka hvatann fyrir fólk til að fara frá þessu sparnaðarformi. Ég er þeirrar skoðunar að það sé ákaflega slæmt að fara út í þetta í þeim eina tilgangi að auka neyslu og halda áfram uppi hagvexti sem byggir á því að fólk noti sparnað sinn þegar við eigum fyrst og fremst að halda uppi hagvexti og sterkum tekjustofni fyrir ríkið með því að hvetja til fjárfestingar sem örvar hagvöxt og minnkar atvinnuleysi. Kolefnisgjaldið eða kolefnaskatturinn sem átti að innleiða hefði haft gríðarlega alvarlegar afleiðingar í för með sér. Kolefnisgjaldið á fast efni átti að leggjast á aðföng til stóriðju, kol og koks, og hefði, eftir að hið svokallaða viðskiptakerfi Evrópusambandsins hefði verið innleitt á Íslandi sem á að gerast í upphafi árs 2013, leitt til samkeppnisstöðu sem hefði verið algerlega óásættanleg fyrir íslensk stór iðnfyrirtæki, þ.e. að gjöld og skattar vegna losunar gróðurhúsalofttegunda hefðu verið mun hærri á Íslandi. Enda kom það í ljós þegar skatturinn var kynntur að þetta hefði leitt til þess að Elkem hefði þurft að loka verksmiðju sinni eftir einhvern tíma, þetta hefði leitt til þess að kísilver sem fyrirhugað var að reisa á Íslandi hefði verið sett í algert uppnám. En það er mjög gleðilegt að fallið hefur verið frá þessu og við þurfum ekki að upplifa það að vegna klaufalegrar hönnunar á íslenska skattkerfinu hefði atvinnulíf hér á landi orðið verr statt en sambærilegt atvinnulíf innan Evrópusambandsins. Í þessu frumvarpi er jafnframt boðað að kolefnaskattar á eldsneyti verði hækkaðir. Í byrjun þessa árs voru hækkaðir kolefnaskattar á fljótandi eldsneyti. Var það gert í þeirri viðleitni að aðlaga Ísland að stefnu Evrópusambandsins, þ.e. að koma smánotendum á Íslandi inn í kerfi sem er til hliðar við ETS-kerfið, þ.e. í hið svokallaða Effort Sharing kerfi, þar sem menn greiða fyrir mengun í hlutfalli við það sem þeir nota af eldsneytisgjöfum. Sagt var að gjaldið væri 75% af því sem tíðkaðist í Evrópu árið 2009. Nú er boðað að innheimta skuli gjaldið að fullu líkt og gert er í Evrópu og lagt til að gjaldið verði hækkað um 32% og eftir það er sagt að við verðum algerlega sambærileg við Evrópu. En svo fer maður að skoða málið betur og þá eru eins og svo oft með skattatillögur ríkisstjórnarinnar einhverjir hnökrar á málinu. Þegar gjaldið var upphaflega lagt á var verð á kolefnakvóta 30% hærra en það er núna. Kolefnakvóti hefur lækkað í ETS-kerfinu vegna minni efnahagsumsvifa og minni eftirspurnar eftir mengunarkvótum í kjölfar efnahagslægðarinnar. Ef það sem talað er um í þessu frumvarpi verður að veruleika mun fljótandi eldsneyti á Íslandi bera rúmlega 30% hærri mengunarskatt en tíðkast í Evrópusambandinu. Hvaða afleiðingar hefur það? Það hefur þær afleiðingar að verð á bensíni og dísli muna hækka sem því nemur verði frumvarpið að lögum. Vegna kolefnisgjalda og virðisauka sem leggst á þau verður lítri af bensíni 6,3 kr. dýrari en ella og dísill 7,2 kr. dýrari. Verðlagsáhrifin af þessu eru talin vera í kringum 0,2%, þ.e. verðbólga eykst um 0,2% vegna þessa. Ef íslensk fyrirtæki og heimili eru með verðtryggðar skuldir sem gætu verið 2.000 milljónir eða eitthvað svoleiðis, gætu skuldirnar hækkað upp í allt að 4 milljarða bara vegna þess að ríkisstjórnin er að leggja á mengunarskatta sem eru 30% hærri en innan Evrópusambandsins. Um leið segja talsmenn ríkisstjórnarinnar að eingöngu sé verið að færa hlutina til sama horfs og er innan Evrópusambandsins. En eins og ég sagði virðist þurfa að skoða allt með stækkunargleri sem sagt er í sambandi við skattahækkanir á Íslandi í tíð þessarar ríkisstjórnar og alltaf skal maður finna einhverja hnökra á því. Þá eru lagðar til hækkanir á áfengis- og tóbaksgjöldum og neftóbaki. Á Alþingi eru margir neftóbaksneytendur þannig að við munum fljótt sjá hvort alþingismenn bregðast við þessari hækkun með því að minnka neftóbaksinntöku sína, en ef frumvarpið verður að lögum hækkar neftóbaksdósin úr rúmlega 700 kr. í tæplega 1.000 kr. Þetta er það sem kemur beint fram í frumvarpinu en önnur frumvörp hanga utan á þessu öllu, hanga utan á tekjuhlið ríkissjóðs. Þar ber kannski fyrst að nefna veiðileyfagjaldið. Lagt er til að veiðileyfagjald hækki um 4,5 milljarða og fari upp í, mig minnir að það sé þá komið upp undir 9 milljarða, eða hvort það eru 7 milljarðar, ég skal ekki alveg sverja fyrir það.  Þá er hér annað mál sem virðist vera að skapast mikil deila um og mikil ósátt. Það er sú hugmynd að til að standa undir fjármögnun á sérstökum vaxtabótum, sem við sjálfstæðismenn studdum á sínum tíma og erum mjög sammála - þetta var hluti af efnahagstillögum okkar á sínum tíma að greiða skyldi sérstakar vaxtabætur til að koma til móts við það áfall sem fólk varð fyrir í kjölfar hrunsins þegar skuldir stökkbreyttust - verði farið að skattleggja lífeyrisréttindi fólks. Það gæti verið brot á 72. gr. stjórnarskrárinnar en það sem meira er, þetta leiðir til þess að lífeyrisgreiðslur verða lægri í framtíðinni. Það er sama hvar borið er niður, alltaf er höggvið í sama knérunn, þ.e. klipið af lífeyrissjóðunum hvar sem hægt er að klípa. Samtök atvinnulífsins hafa lagst mjög gegn þessari skattlagningu og meira að segja gekk forsvarsmaður Samtaka launþega svo langt á fundi nefndarinnar að lýsa því yfir að farið yrði í dómsmál við ríkið til að rifta þessu, og það yrði gert á grundvelli þess að hér væri um eignaupptöku að ræða og verið væri að skerða eignarréttindi sjóðfélaga. Það er ekki svo að lífeyrissjóðirnir eigi peninga. Þeir halda utan um réttindi fólks og lífeyrisréttindi fólks eru fjármögnuð með eignum sem því miður urðu fyrir þó nokkuð miklu hnjaski í hruninu þannig að það sem er verið að gera með þessari skattlagningu er bein skattlagning á lífeyrisréttindi fólks. Og það er ómögulega hægt að samþykkja, ómögulega. Þessa fjármögnun á vaxtabótum verður að fjármagna á einhvern annan hátt en að ráðast að réttindum fólksins í landinu. Það er náttúrlega auðvelt að standa í ræðustól á Alþingi og gagnrýna tekjuöflunarleiðir ríkisstjórnarflokkanna en það vill bara svo til að Sjálfstæðisflokkurinn hefur sett fram viðamiklar efnahagstillögur sem útvega ríkissjóði þær tekjur sem þarf til að þurfa ekki að fara út í svona hluti. Það sem ég ætla að gera að umtalsefni að síðustu er fjársýsluskatturinn svokallaði sem ríkisstjórnin sagði að ætti að leggja á að danskri fyrirmynd, og jafnvel franskri, og þar sem fjármálafyrirtækin séu ekki virðisaukaskattsskyld þurfi að gera eitthvað í því máli og því ætti að leggja á fjársýsluskatt. Þessi fjársýsluskattur átti að vera 10,5% á laun og sagt var að þannig gerðu Danir þetta. Það er samt þannig að skatturinn í Danmörku hefur ekki verið nema 9%, hann á að vísu að hækka á næsta ári, en það sem meira er, þegar fjársýsluskattur var lagður á í Danmörku var launaskattur afnuminn um leið. Launaskatturinn hér á landi sem er til að fjármagna atvinnuleysisbætur nemur 8,5% þannig að ef þetta hefði orðið raunin hefðu verið 19% bara í þessa tvo liði hérna,  Sem betur fer hefur verið snúið af þessari leið að einhverju leyti. Lífeyrissjóðirnir hafa verið teknir út úr þessu og maður spyr sig hvort það skapi ekki eitthvert ójafnvægi milli lífeyrissjóða sem eru starfræktir inni í bankakerfi og þeirra sem eru starfræktir utan bankakerfis. Skatturinn á launin hefur verið lækkaður niður í 5,45% og til að mæta því tekjutapi hefur verið ákveðið að skattleggja það sem er kallað umframhagnaður í bankakerfinu sem er ekki það sem við tölum venjulega um sem umframhagnað í hagfræðinni, heldur hagnaður í stóru bönkunum sem er yfir milljarður á stofnun. Hann verður skattlagður um 6% og miðað við áætlanir á það að ná inn tekjunum. En það sem meira er, það hefur verið viðrað í þessu sambandi að til að bæta fjármálastofnunum að einhverju leyti upp þann kostnaðarauka sem þær verða óneitanlega fyrir við að taka upp allt þetta kerfi verði greiðslur þeirra í tryggingarinnstæðusjóð minnkaðar um 1,2 milljarða, en það verður tekið til umræðu í byrjun næsta árs. Búið er að gefa ádrátt um það en hvernig þetta verður að lokum er ómögulegt að segja til um. Þrátt fyrir að þetta horfi til bóta fyrir fjármálafyrirtækin er algjörlega ljóst að launaskatturinn og skatturinn á hagnaðinn mun leiða til þess að það verður hagræðing í starfsmannahaldi í kjölfarið, ekki jafnmikil og sá skattur sem lagt var upp með hefði leitt til en samt sem áður verður hagræðing og tíminn einn mun leiða í ljós hversu mikil hún verður og hversu stór áhrif það hefur á atvinnuleysi á Íslandi. Að svo mæltu held ég að ég hafi nokkurn veginn lokið yfirferð minni yfir þetta frumvarp. Það er ljóst að tekjuhlið fjárlaganna er brothætt og margar forsendur undir tekjuhliðinni eru býsna djarfar. Það eina sem maður getur raunverulega gert er að bíða og vona að þetta standist þannig að hér verði ekki um að ræða stóraukinn halla frá því sem nú hefur verið ákveðið í fjárlögum og þetta blessist allt saman einhvern veginn.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir hófstillta ræðu Þó að í ræðu hans hafi komið fram gagnrýni eins og við mátti búast á ýmsa þætti í frumvarpinu sem hér er til umræðu, gladdi það mig að hann skyldi þó sjá ljósið víða og hrósa því sem vel er gert, sérstaklega að hann skyldi í máli sínu leggja trúnað á nýjustu þjóðhagsspá sem hlýtur að styrkja undirstöður ríkisfjármálanna eins og lagt er upp með. Tvennt af því sem þingmaðurinn fór yfir í sínu stutta máli hefur verið talsvert til umræðu hér. Í fyrsta lagi að tekjuhliðin sé brothætt og þá er hann væntanlega að vísa til þeirra atriða sem koma fram í þessu frumvarpi. Þá ber að sjálfsögðu að hafa í huga að það tekur að sjálfsögðu bara til lítilla hluta af heildartekjum ríkissjóðs. Í frumvarpinu erum við kannski að tala um stærðargráður á bilinu 7–8 milljarðar eða svo á meðan heildartekjur ríkissjóðs eru um 520 milljarðar samkvæmt fjárlögum. Þannig að jafnvel þó að einhverjir óvissuþættir væru þar eða frávik, slær það ekki mjög mikið út í heildartekjur ríkissjóðs. Ég vil inna þingmanninn eftir hvort hann sé ekki sammála því. Hitt sem hefur komið hér til umræðu er meintur skortur á umsögn fjárlaganefndar um tekjuhlið fjárlaga. Þá vil ég spyrja hv. þingmann hvort hann geti ekki tekið undir það með mér að umsögn fjárlaganefndar eða að minnsta kosti meiri hluta fjárlaganefndar um tekjuhlið fjárlaga birtist í raun í fjárlagafrumvarpinu sjálfu, þ.e. í þeim ákvörðunum sem teknar hafa verið í fjárlagafrumvarpinu um tekjuhlið fjárlaga. 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ágætar spurningar. Fyrsti hluti af ræðu minni fjallaði almennt um forsendur fyrir tekjuhlið frumvarpsins. Ég tók reyndar sérstaklega fram að ég mundi einungis ræða um hluta af þeim sköttum sem fjármagna eiga frumvarpið og það yrði margt útundan. Það sem ég vil endurtaka er að þegar ég tala um brothætta tekjuhlið er ég að meina alla tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins. Ég held að einn þáttur hennar sé ekki brothættari eða sterkari en aðrir þættir. Það er vissulega rétt hjá hv. þingmanni að í fjárlagafrumvarpinu sem nú hefur verið samþykkt, kemur algjörlega fram vilji þeirra sem það samþykkja um hvernig tekjuhliðin eigi að líta út. Það sem við erum að bauka við hérna er að láta þetta ganga einhvern veginn upp. Það sem mér finnst vanta er að fjárlaganefnd gefi álit á því hvort breytingarnar sem stjórnvöld leggja til og við erum að gera ýmsar breytingar á, muni leiða til þeirrar niðurstöðu sem ætlast er til í frumvarpinu. Ég er ekki sammála því að þetta álit þurfi ekki.

Herra forseti. Þá heyrist mér við hv. þingmaður vera sammála um að í fjárlagafrumvarpinu eins og það var samþykkt og í því áliti sem meiri hluti fjárlaganefndar lagði fram við það liggi að minnsta kosti afstaða meiri hluta fjárlaganefndar til þess hve tekjurnar þurfa að vera miklar, þar með talið í gegnum það frumvarp sem hér er til umfjöllunar um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Nákvæmlega hvernig það er útfært er auðvitað verkefni efnahags- og viðskiptanefndar. Hún hefur verið að glíma við það. Að sjálfsögðu má líka hugsa sér, eftir að fjárlaganefnd hefur séð samþykktar breytingar á þessu lagafrumvarpi og hvernig dæmið lítur út að lokinni 2. umr., að þá kæmi nefndin hugsanlega með eitthvert álit á stöðunni fyrir 3. umr. Auðvitað má hugsa sér það. Sem fjárlaganefndarmaður get ég alveg hugsað mér að þannig væri staðið að málum. Í mínum huga er aðalatriðið að meiri hluti fjárlaganefndar hefur í raun og veru sagt hvaða tekjur þurfa að koma inn í gegnum það frumvarp sem hér er til umfjöllunar, 

Virðulegi forseti. Ég held að við þingmaðurinn séum nánast sammála um þetta nema hvenær álitið á að koma inn. Ég er þeirrar skoðunar að álit fjárlaganefndar eigi að koma til efnahags- og viðskiptanefndar þegar er búið að gera þær breytingar sem eru alltaf og óhjákvæmilega gerðar fyrir 2. umr. Álit fjárlaganefndar á að vera vottorð fyrir því að ætlun fjárlaganefndar sem birtist í fjárlagafrumvarpinu gangi upp með því sem efnahags- og viðskiptanefnd hefur gert, og það á að vera fóðrið fyrir 2. umr. Þannig lít ég á málið, hv. þingmaður.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir góða framsögu. Þingmaðurinn lýsti áhyggjum sínum af eignaupptökunni sem felst í auðlegðarskattinum. Ég vil því spyrja hv. þingmann hvort hann sé sáttur við eignatilfærsluna sem átti sér stað frá skattgreiðendum og skuldsettum heimilum til fjármagnseigenda þegar innleidd var hér full innstæðutrygging í gegnum verðtrygginguna? Ef hv. þingmaður er ekki sáttur, hvað leggur hann þá til að verði gert til að snúa þessari miklu eignatilfærslu til baka að einhverju leyti? Ég vil líka spyrja um fjársýsluskattinn sem hv. þingmaður fjallaði aðeins um. Ég vil vita hvort hv. þingmaður sé sammála mér um að þegar lagður er skattur á launaupphæð eins og gert er ráð fyrir í þessum fjársýsluskatti, eigi það að skapa hvata til að segja upp hálaunastarfsmönnum sem í flestum tilfellum eru karlar í fjármálageiranum en ekki konur. Fullyrðingar fulltrúa fjármálageirans um að fjársýsluskatturinn leiði til uppsagna kvenna á landsbyggðinni standist því ekki hagfræðilega hugsun. Er hv. þingmaður sammála því?

Virðulegi forseti. Ef ég byrja á seinni spurningunni þá er það hálaunafólk sem stjórnar bankakerfinu. Það er ólíklegt að þetta skapi hvata til að það setjist niður og segi: Jæja, nú skoðum við hverjir launaskattarnir eru og sennilega er bara best að við hættum öllsömul. Það er óhjákvæmilegt að þeir sem verða ráðnir í staðinn fyrir það fólk til að stjórna verði líka hálaunafólk. Algjörlega óhjákvæmilegt. Þeir sem stjórna í bankakerfinu, þeir sem eru með hæstu launin, eru þeir sem munu bera hæsta launaskatta. Það er alveg rétt. Útibú byggjast mjög mikið upp á kvenfólki og bankarnir hafa mikið talað um að hægt sé að hagræða með því að leggja niður útibú úti á landi vegna þess að fólk geti einfaldlega sótt sér bankaþjónustu í gegnum heimabanka sinn. Þeir eru því með tæknilegu lausnina á því líka. Þjónustan minnkar eitthvað, það er alveg rétt. Ég held því fram að þetta sé akkúrat hin rétta hagfræðilega hugsun og verð því að segja að ég er ósammála hv. þingmanni. Hvað varðar eignaupptökuna er rétt að hér hefur orðið gríðarlega mikil eignatilfærsla, en réttlætir það enn frekari eignatilfærslu? Nei. 
            

Virðulegi forseti. Hvað snertir áætlanir fjármálafyrirtækja um að segja upp ódýru vinnuafli í útibúum úti á landi, dettur mér alltaf í hug sú saga sem sögð er af einu fjármálafyrirtæki sem réði dýran ráðgjafa til að aðstoða sig við að ná fram hagræðingu. Ráðgjafinn lagði til að tveimur skúringarkonum yrði sagt upp. Sparnaðurinn af þeim uppsögnum náði varla fyrir launum ráðgjafans. Ég vil koma að gagnrýni á nefndarálit hv. þingmanns. Gagnrýnin felst í því að í álitinu eru ekki neinar tillögur um skattalækkanir eins og stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn lagði til í efnahagsstefnu sinni sem kennd er við plan D. Ég sakna til dæmis breytingartillögu 

Virðulegi forseti. Sú gagnrýni að við séum ekki með neinar tillögur hérna á að hluta til rétt á sér. Það er ljóst að við lögðum fram margvíslegar tillögur um útgjaldahliðina og við höfum lagt fram margvíslegar tillögur í efnahagsstefnu okkar. Við erum byrjuð að sjá sumar þeirra koma inn í þingið sem þingsályktunartillögur og tillögur um lagabreytingar. Þannig verður það í allan vetur, við munum sjá efnahagstillögur okkar birtast í formi þingsályktunartillagna og slíku. Ég vil benda hv. þm. Lilju Mósesdóttur á að ekki er öll nótt úti enn. Það gætu komið einhverjar tillögur milli 2. og 3. umr. 
            

Virðulegur forseti. Það er árvisst að við hv. þingmaður skiptumst hér á skoðunum um tekjuhlið fjárlaga fyrir komandi ár. Við þær umræður fyrir ári síðan taldi hv. þingmaður, með líkum hætti og nú, að tekjuhliðin á komandi ári væri mjög brothætt og þær spár sem frumvarpið byggði á væru of bjartsýnar. Réttara væri að horfa til þeirrar spár sem þá var komin frá OECD um umtalsvert minni hagvöxt, hjá Evrópusambandinu hygg ég, og frá Íslandsbanka, þ.e. að hagvöxtur á þessu ári yrði talsvert minni en ætlað var í forsendum fjárlaga fyrir árið 2011, eða kannski um 1%. Ég vil þess vegna fyrst inna hv. þingmann eftir því hvort við getum nú í árslok ekki glaðst saman yfir því að þær forsendur sem lagt var upp með við síðustu umræðu sem við áttum um þetta efni hafi haldið og þær tölur sem við höfum um hagvöxt núna í desember á þessu ári bendi til að hann verði umtalsvert og raunar verulega meiri en hv. þingmaður taldi og hafði áhyggjur af við þessa sömu umræðu fyrir ári síðan. Síðan vildi ég spyrja hv. þingmann um tekjuskattsþrepin, hvort við séum ekki sammála um að launamaður með meðaltekjur sem nú munu vera um 380 þús. kr. á mánuði, muni á næsta ári greiða í mánuði hverjum rúmlega 2 þús. kr. minna vegna hækkunar persónuafsláttar og um 600 kr. minna vegna 10% hækkunar á lægsta þrepinu. Það gerir tæplega 3 þús. kr. minna á mánuði í skatta og á fimmta tug þúsunda yfir árið en hann hefur gert á þessu ári ef laun hans eru óbreytt í krónutölu frá því sem þau eru í ár. 

Virðulegi forseti. Eins og fyrri daginn fer maður ekki í geitarhús að leita ullar hjá hv. formanni efnahags- og skattanefndar. Það er gott að hann hefur gott yfirlit yfir hvað ég sagði í þessum ræðustól fyrir einu ári. Það er eitt sem hv. þingmaður minntist ekki á. Á milli 2. og 3. umr. í fyrra voru gerðar margvíslegar breytingar á þeim tillögum sem ríkisstjórnin lagði upp með og hvatt var til þeirra breytinga af hálfu stjórnarandstöðunnar. Hugsanlega hafa þær breytingar leitt til þess að ekki fór jafn illa og horfði. Eins og ég sagði vona ég innilega að allar forsendur fjárlagafrumvarpsins standist vegna þess að ekki vil ég að halli á ríkissjóði verði meiri en spáð er. Ég sagði að ég óttaðist að tekjuhliðin væri brothætt. En auðvitað óska ég þess að þetta rætist allt saman og allt hafist þetta einhvern veginn. Í tekjuskattsþrepunum er mikilvægt að gera greinarmun á raun- og nafnstærðum. Ef talað er um raunstærðir er ljóst að skattbyrðin mun þyngjast. Hún mun ekki þyngjast mikið fyrir þann sem er með 380 þús. kr. í laun, það gætu verið einhverjir hundraðþúsundkallar, ég er ekki alveg með tölurnar á takteinum. Það er mikilvægt líka að gera sér grein fyrir að meðallaun í landinu eru ekki 380 þús. kr. heldur nær 470 þús. kr. Við ættum því frekar að tala út frá þeirri tölu og þá er skattbyrðin ólíkt þyngri. 
            

Virðulegur forseti. Það er gott að við getum báðir glaðst yfir því að árangurinn varð betri í ár en hv. þingmaður hafði áhyggjur af fyrir ári. Við skulum vona að við getum líka glaðst yfir því sama að ári, en það eru viðsjár í heiminum og sannarlega getur kreppt hart og skarpt að í tekjuforsendum fjárlaganna. Þá verður bara að bregðast við því. Það sem ég vildi um skattana segja er að ef meðallaunin eru 470 þús. kr. þá gegnir sama máli í nafnstærðum, hafi fólk 470 þús. kr. í laun á næsta ári eins og í ár. Þá greiðir það á næsta ári nærri 3 þús. kr. minna í skatt á mánuði eða uppsafnað vel á fjórða tug þúsunda minna af sömu nafnlaunum en það gerði í ár. Hitt er svo rétt hjá hv. þingmanni að ef laun hækka almennt í landinu langt umfram verðlag, 8–9% á næsta ári með tilheyrandi kaupmáttaraukningu fyrir okkur öll, þá eykst auðvitað skattbyrðin aftur. 

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að stæla um einhverjar tölur við hv. þingmann. Ég er ekki alveg svona fljótur að reikna í huganum og er ekki með excelinn með mér. Ég tel að þetta sé nú aukaatriði. Við erum að deila um keisarans skegg, en það er ljóst að forsendurnar eru þær að launin munu hækka, þannig að raunskattbyrðin mun hækka. Ég gleymdi því í upphafi ræðu minnar áðan og vil því nota síðustu 20 sekúndurnar til að þakka hv. þingmanni og formanni efnahags- og viðskiptanefndar fyrir ágætt samstarf í þeirri nefnd. Það er alltaf gott að vinna með þingmanninum. Hann er glöggur og það sem ég tel honum helst til tekna er að svona oftast nær er hægt að tjónka við hann.

Virðulegi forseti. Við ræðum um frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem er eitt mikilvægasta mál á haustþingi á Alþingi. Það snertir rekstrarumhverfi atvinnulífsins í landinu, stöðu heimilanna, stöðu sveitarfélaganna og stöðu ríkissjóðs. Það er ansi sérstakt að vera við 2. umr., aðalumræðu um tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins, þegar búið er að afgreiða fjárlagafrumvarpið sem lög frá Alþingi Íslendinga.  Virðulegi forseti. Á undanförnum árum, allt frá hausti 2008, hefur íslenska þjóðin þurft að glíma við mikla erfiðleika í kjölfar bankahrunsins. Ljóst var á þeim tímapunkti að gera þurfti gangskör að því að lækka útgjöld og auka tekjur ríkissjóðs. Það var gert með því að hækka skatta og gjöld, álögur á heimili og fyrirtæki landsins, á heimili sem bjuggu við það að lán þeirra stökkbreyttust í kjölfar gengishruns krónunnar og aukinnar verðbólgu. Lánin hafa hækkað um 40–50% á meðan kjörin rýrnuðu. Maður veltir því fyrir sér hversu hart er hægt að ganga fram gagnvart heimilum þessa lands og íslensku atvinnulífi. Er endalaust hægt að auka álögur á heimilin og fyrirtækin? Er endalaust hægt að hækka skatta og jafnframt halda áfram niðurskurði í velferðarkerfinu? Hér er stórt spurt. Við framsóknarmenn höfum talað fyrir lausnum í efnahags- og atvinnumálum þjóðarinnar allt frá hruni haustið 2008. Við höfum lagt fram á þingi mjög ítarlegar tillögur í efnahagsmálum og atvinnumálum ásamt reyndar fleiri flokkum, m.a. Sjálfstæðisflokknum, til að koma til móts við þá erfiðu stöðu sem uppi er. Staðreyndin er sú að við búum við lamað atvinnulíf. Fjárfesting í íslensku samfélagi er 13% en meðaltal undanfarna áratugi 21%. Þarna vantar 8% upp á fjárfestingu í samfélaginu. Ef við tökum landsframleiðsluna, sem er ríflega 1.800 milljarðar, þá vantar fjárfestingu upp á 140 milljarða bara til að við getum haldið í meðaltal fjárfestingar hér síðustu áratugina. Við höfum allt, við höfum orkuna, við höfum fiskinn, við höfum náttúruna og við höfum mannauðinn, við höfum öll tækifæri til að snúa vörn í sókn. Vandamálið er einfaldlega að þessi tækifæri hafa ekki verið nýtt. Hver er staða sjávarútvegsins? Hvers vegna er svona lítil fjárfesting í sjávarútveginum? Það er vegna þess að ríkisstjórnin heldur þeirri atvinnugrein í heljargreipum. Í rúm tvö ár hafa forsvarsmenn í sjávarútveginum ekki vitað hvaða rekstrarumhverfi verður í framtíðinni vegna þess að ríkisstjórnin veltir á milli sín tillögum sem gætu mögulega kippt undirstöðunni undan einni helstu atvinnugrein þjóðarinnar, sem sjávarútvegurinn er. Hvernig er með orkuna og öll þau tækifæri sem við höfum til að nýta þá umhverfisvænu orku sem streymir til sjávar á hverjum degi? Rammaáætlun hefur ekki enn litið dagsins ljós hér á þingi. Það er ljóst að almenn andstaða er við nýtingu orkuauðlinda innan annars ríkisstjórnarflokksins, Vinstri grænna, og hluta af hinum, þ.e. þeirrar deildar Samfylkingarinnar sem vill vægast sagt fara mjög sparlega þegar kemur að nýtingu náttúruauðlindanna. Hvernig er með erlenda fjárfestingu? Hvernig er með það umhverfi sem við höfum búið atvinnulífinu hér? Yfir 140 breytingar hafa verið gerðar í íslensku atvinnulífi á rúmum tveimur árum. Hringlandahátturinn þegar kemur að kerfisbreytingum í skattkerfinu hefur fælt erlenda fjárfesta frá, enda vill stór hluti ríkisstjórnarinnar einfaldlega ekki beina erlenda fjárfestingu hér á landi og hefur sagt það berum orðum. Ríkisstjórnin virðist kasta mjög tilviljanakennt fram ýmsum hugmyndum um alls konar breytingar á skattkerfinu sem vega jafnvel að heilu atvinnugreinunum og því hefur traust og tiltrú á íslensk stjórnvöld, á skatta- og atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar farið þverrandi. Þess vegna halda menn og þá einkum fjárfestar að sér höndum við uppbyggingu atvinnutækifæra. Þess vegna horfum við kannski upp á að sjö einstaklingar fara á hverjum degi af landi brott til Noregs. Hæstv. forsætisráðherra segir að það sé ekkert óvenjulegt. Og það er kannski þess vegna sem við horfum upp á 13 þúsund Íslendinga án atvinnu í dag - 13 þúsund. Það kom fram á fundi efnahags- og viðskiptanefndar um daginn af hálfu forsvarsmanna atvinnulífsins að á fyrstu níu mánuðum ársins hefði störfum í samfélaginu einungis fjölgað um 150 á ári. Til að halda atvinnustiginu sæmilegu þurfa 1.700 ný störf að myndast í þjóðfélagi okkar, en á fyrstu níu mánuðunum voru þau 150. Það er því miður ekki hægt að segja að við séum á réttri leið þegar kemur að atvinnusköpun í landinu og að við séum að snúa vörn í sókn og auka lífsgæðin hér. Undirstöður þessa frumvarps byggja að verulegu leyti á hagvaxtarspá og hagvöxtur hefur verið að aukast, sem er gleðiefni. En þegar nánar er rýnt í það hvers vegna hagvöxtur hefur verið að aukast er það ekki vegna aukinnar fjárfestingar og þar með umsvifa atvinnulífsins heldur er það vegna þess að einkaneyslan hefur aukist og hefur meðal annars verið drifin áfram af útgreiðslu séreignarsparnaðar og af vaxtaniðurgreiðslum þegar ákveðnir fjármunir hafa verið lagðir inn á skuldug heimili, sem er mjög gott. Fyrir þessari einkaneyslu er í raun mjög lítil inneign. Ef við ætlum að byggja upp hagvöxt til framtíðar litið þurfum við að byggja upp fjárfestingu í atvinnulífinu. Það er sá heilbrigði hagvöxtur sem við eigum að hlúa að en ekki þessi tegund hagvaxtar. Þetta minnir á það þegar rýnt var í efnahagsreikninga stærstu fyrirtækja landsins í aðdraganda hrunsins. Þar var liður sem hét óefnislegar eignir eða hin svokallaða viðskiptavild sem var metin á mörg hundruð milljarða króna en var í raun ein stór loftbóla. Hvað stóð eftir af þessum óefnislegu eignum í kjölfar hrunsins? Ekki neitt. Það er þess vegna sem við verðum að auka atvinnu í landinu og það er þess vegna sem við þurfum að styðja við fyrirtækin og heimilin. Í þessu frumvarpi er enn eina ferðina verið að auka álögur á atvinnulífið og hækka skatta hlutfallslega, meðal annars á millitekjufólk í landinu. Það er líka verið að skerða kjör þeirra lægst settu í samfélaginu, aldraðra og öryrkja. Eru það breiðu bökin sem eiga að halda íslensku samfélagi uppi í kjölfar hrunsins? Ég segi nei. Eins og ég sagði áðan höfum við framsóknarmenn lagt fram ítarlegar tillögur í efnahagsmálum og í atvinnumálum sem við höfum mælt fyrir á Alþingi og búið er að vísa til nefndar. Þessar tillögur okkar eru í umsögnum hjá hagsmunaaðilum í samfélaginu og vonandi getum við komið fram góðum málum sem til framfara horfa í krafti þeirra tillagna sem skipta tugum um það hvernig við getum aukið atvinnu og eflt efnahagslíf í landinu. En því miður höfum við ekki náð að setja fingraför okkar á það frumvarp sem við ræðum hér. Ég vil reyndar, áður en ég held áfram og fer yfir einstaka þætti frumvarpsins, þakka fyrir ágætt samstarf í efnahags- og viðskiptanefnd um þetta mál. Við fengum málið mun fyrr nú en undanfarin tvö ár. Grundvallarbreytingar í skattamálum bárust í þingsal 10–12 dögum fyrir þinglok eftir mánaðamótin nóvember/desember og hafa mörg mistök verið gerð vegna þess hversu hroðvirknisleg vinnubrögðin hafa verið. En það má segja meiri hlutanum til hróss að við höfum þó haft nokkrar vikur núna til að fara yfir tekjuhlið fjárlaganna og er það vel. Við höfum þar af leiðandi getað fengið ítarlegri umsagnir og farið betur ofan í þau álitamál sem vakna við þessa stefnumörkun ríkisstjórnarinnar. Mig langar í fyrsta lagi að fjalla um fyrsta málið sem er lækkun á frádrætti vegna séreignarlífeyrissparnaðar. Það sem ríkisstjórnin stefnir að og hefur sagt er að minnka þennan sparnað og auka einkaneysluna enn frekar, væntanlega þá til að halda þessum meinta hagvexti lengur sem er ekki heilbrigður eins og ég nefndi áður, en aðilar vinnumarkaðarins hafa gert mjög alvarlegar athugasemdir við það. Ég vil bæta við og ég mun kannski hnykkja á því í lok ræðu minnar að stjórnarmeirihlutinn hrósar sér sérstaklega af því í greinargerð með þessu frumvarpi að hafa haft mjög víðtækt samráð við aðila vinnumarkaðarins og helstu hagsmunaaðila í íslensku þjóðfélagi. En þegar nánar er að gáð og farið er yfir umsagnir þessara aðila kemur í ljós að þetta samráð var í besta falli gervisamráð. Í raun og veru hefur ekkert samráð verið. Ákveðnum tillögum hefur verið slengt fram og fær ríkisstjórnin mjög harðan dóm frá flestöllum aðilum sem hafa sent inn álit vegna þess frumvarps sem við ræðum. Ég ætla að byrja á Alþýðusambandi Íslands. Það leggst harkalega gegn þeim tillögum að launafólk geti einungis lagt 2% af tekjum sínum í séreignarlífeyrissjóð án þess að greiða tekjuskatt af inngreiðslunni í stað 4% áður eins og segir í umsögninni. Alþýðusambandið heldur áfram, með leyfi forseta: „Mikilvægt er að hafa í huga að þegar samið var um þetta fyrirkomulag á almennum vinnumarkaði fyrir rúmum áratug átti þetta fyrirkomulag að jafna lífeyrisréttindi milli almenna og opinbera vinnumarkaðarins. Meðal annars var gert ráð fyrir því að launafólk á almennum vinnumarkaði gæti nýtt þennan sparnað til þess að flýta starfslokum og jafna þannig þann mun sem er á starfslokaaldri á almennum og opinberum vinnumarkaði en opinberir starfsmenn geta farið á eftirlaun 60–65 ára en launafólk á almennum vinnumarkaði 67 ára.“ Með þessari aðgerð ríkisstjórnarinnar er annars vegar verið að vega að fólki á almennum vinnumarkaði en hins vegar og ekki hvað síst er varanlega verið að laska það kerfi sem hefur verið byggt upp hér á undangengnum tíu árum í formi þess að hvetja fólk til sparnaðar. Í þriðja lagi er verið að vega að almannatryggingakerfinu til lengri tíma litið. Það er ljóst að séreignarlífeyrissparnaðurinn hefði eftir nokkra áratugi létt mjög undir almannatryggingakerfinu þegar kemur að framfærslu fólks. Ef þessi sparnaður hverfur og þetta fyrirkomulag þá segir sig sjálft að það mun auka álag á almannatryggingakerfið. Í raun og veru er verið að slá lán út á framtíðina. Það er ekki verið að hugsa um hagsmuni þjóðarinnar, hagsmuni ríkissjóðs til langs tíma litið, eins og við eigum að gera, heldur til skemmri tíma. Það er því miður staðreynd að ríkisstjórnin ætlar að innleiða þetta. Þó var sú jákvæða breyting gerð í meðförum nefndarinnar að ekki þurfi, vegna þess að tugir þúsunda einstaklinga hafa gert samning við vinnuveitanda sinn um þennan sparnað, að fara ofan í hvern einasta samning og semja upp á nýtt heldur er gert ráð fyrir því í þessu frumvarpi að ef launafólk lætur ekki vita sérstaklega um að það vilji áfram vera með 4% inngreiðslu í séreignarlífeyrissparnað, sem verður þá tvískattaður vegna þess að 2% af þessum 4% eru sköttuð við inngreiðslu og síðan aftur við útgreiðslu, fer inngreiðslan sem sagt sjálfvirkt úr 4% niður í 2% þannig að ekki verði af þessari tvísköttun. Þetta er að vísu jákvætt. Ég undirstrika að ég tel að hér sé verið að stíga rangt skref og við séum á rangri leið með breytingu sem þessa. Næst langar mig að fjalla um málefni öryrkja og aldraðra, þ.e. þeirra sem þurfa að treysta á almannatryggingakerfið hvað varðar framfærslu. Samkvæmt þeirri stefnu sem norræna velferðarstjórnin hefur lagt fram með þessu frumvarpi og reyndar með fjárlagafrumvarpi sem hefur verið afgreitt er ljóst að kjör aldraðra og öryrkja munu skerðast að raungildi á næsta ári. Af hverju segi ég það? Það er gert ráð fyrir því að bætur almannatrygginga muni einungis hækka um 3,5%. Til samræmis við þá staðreynd hafa laun hækkað um 7,7% frá þriðja ársfjórðungi 2010 til þriðja ársfjórðungs í ár. Það munar því 4,2% á launaþróun á almennum markaði og tekjum aldraðra og öryrkja. Öðruvísi mér áður brá. Hin svokallaða norræna velferðarstjórn ætlar sér með þessum tillögum að skerða kjör aldraðra og öryrkja. Þar eru breiðu bökin sem ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur hefur fundið. Kjör þeirra verða skert um rúm 4,2% miðað við launaþróun á almenna markaðnum að undanförnu, enda kemur það fram í umsögn Öryrkjabandalags Íslands. Þar segir, með leyfi virðulegs forseta: „Í frumvarpinu er hins vegar lagt til að tekjuviðmiðin hækki í samræmi við almenna prósentuhækkun í kjarasamningum á árinu 2012 eða um 3,5% þrátt fyrir að gera megi ráð fyrir að hækkun launavísitölu verði allt að 7% fyrir árið 2011.“ Með því að hækka ekki tekjuviðmið milli skattþrepa í samræmi við lög heldur aðeins um 3,5% sparar ríkið um 400 millj. kr. á ársgrundvelli - 400 millj. kr. hefur ríkisstjórnin með þessum breytingum af öldruðum og öryrkjum miðað við ef launaþróun hefði verið fylgt. Þetta er miður og segir kannski allt sem segja þarf um það þegar hæstv. ráðherrar og þingmenn stjórnarliðsins kenna sig við norræna velferð. Hneyksli er kallað í hliðarsal þingsins og ég held að það sé alveg óhætt að segja að það fer að verða hneykslanlegt að heyra stjórnarliða sí og æ kenna sig við norræna velferð þegar það kemur síðan fram svart á hvítu við afgreiðslu tekjuhliðar fjárlaga að verið er að skerða kjör aldraðra og öryrkja. Þetta er hin hreina tæra vinstri norræna velferðarstjórn. Það vantar ekki að nóg er af fallegum orðum í þeim setningum sem notaðar eru. En gjörðirnar eru með þeim hætti að þessir einstaklingar geta ekki verið stoltir af störfum sínum og í raun og veru er þetta í hrópandi mótsögn við stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs og Samfylkingarinnar.

Öfugmæli.

Alger öfugmæli. Maður veltir því fyrir sér hvort allt öðruvísi fólk sitji á Alþingi en er í stjórnmálaflokkunum sem heita Vinstri hreyfingin – grænt framboð og Samfylkingin. Hér gera fulltrúar þeirra kjósenda gjörsamlega þvert á það sem þessir flokkar hafa ályktað um allt frá hruni. Breiðu bökin eru aldraðir og öryrkjar hjá ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur. Virðulegi forseti. Ég ætla að halda áfram að vitna í umsögn Öryrkjabandalags Íslands. Ekki er nóg með að kjör skjólstæðinga þeirra þróist á verri veg en á almenna markaðnum heldur er gert ráð fyrir að á næsta ári verði ákveðnir bótaflokkar frystir sem þýðir það að þeir munu ekki einu sinni hækka um 3,5%, þeir munu ekkert hækka, sem sagt 0%. Þessir bótaflokkar aldraðra og öryrkja munu þar af leiðandi, ef verðbólgan verður 5–6% á næsta ári, skerðast í samræmi við það. Þar erum við að ræða m.a. um mæðra- og feðralaun, umönnunargreiðslur, barnalífeyri vegna menntunar, uppbætur vegna reksturs bifreiða og bifreiðakaupa og barnalífeyri. Þessir flokkar eiga ekki að taka neinum hækkunum á næsta ári og þar af leiðandi munu þeir einstaklingar sem hafa þurft að reiða sig á þennan mikilvæga hluta almannatryggingakerfisins fá minna til að standa undir framfærslu barna sinna, fjölskyldu sinnar og nógu erfitt er ástandið fyrir og ekki á það bætandi. Öryrkjabandalag Íslands segir, með leyfi virðulegs forseta: „Bent er á að í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Samfylkingarinnar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs segir orðrétt: „Mikilvægasta verkefni velferðarþjónustunnar og leiðarljós við forgangsröðun í núverandi aðstæðum er að vernda hag og stöðu barna og fjölskyldna þeirra, sem og þeirra sem lakast standa í samfélaginu.“ Þrátt fyrir fögur fyrirheit hafa útgjöld ríkisins hvað varðar lífeyristryggingar, félagslega aðstoð og greiðslur til foreldra sem hlutfall af gjöldum hins opinbera dregist saman á árunum 2004–2010 úr 8,6% í 7,1%. Þá hafa greiðslur samkvæmt lögum um almannatryggingar sem hlutfall af landsframleiðslu haldist óbreyttar frá 2007 til 2010, eða um 2,9%, sem sýnir að bætur hafa lækkað í takt við samdrátt í tekjum ríkissjóðs.“ Hér fordæmir Öryrkjabandalag Íslands alveg skýrt þá stefnu sem Samfylkingin og Vinstri hreyfingin – grænt framboð opinbera með því frumvarpi sem við ræðum. Öfugmælin eru í hrópandi mótsögn við það hvernig stjórnarsáttmálinn er orðaður gagnvart þeim sem lökust hafa kjörin og samþykktir þessara tveggja flokka, Samfylkingarinnar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, gagnvart öldruðum og öryrkjum. Hér er gersamlega verið að ganga í þveröfuga átt. Hvernig stendur á því að ríkisstjórnin hefur alla þingmenn stjórnarliðsins á bak við sig þegar kemur að þessum málum? Það er eðlilegt að spurt sé. Næst ætla ég að fjalla um hinn svokallaða auðlegðarskatt.

Skattur á gamla fólkið.

Það er skattur sem var tekinn upp í kjölfar hrunsins og átti að vera tímabundinn til þriggja ára. Það var athyglisvert að lesa skrif Hróbjarts Jónatanssonar hæstaréttarlögmanns þar sem hann fer yfir fyrirkomulag auðlegðarskattsins og segir, með leyfi forseta: „Að því er jafnréttið varðar þá er ljóst að með því að mismuna fólki eftir sambúðarformi er höggvið nærri hinu stjórnarskrárbundna jafnrétti. Af hverju er frítekjumark einstaklinga í óvígðri sambúð hærra en fólks í hjónabandi? Að mínu viti ríkir a.m.k. verulegur vafi um lögmæti auðlegðarskattsins eins og hann er settur fram og því nauðsynlegt að fá dómstóla til að skera úr því hvar valdmörkin séu á milli réttmætrar og óréttmætrar eignaupptöku.“ Ég tek undir að það er áhyggjuefni í ljósi þess að upphaflega var gefið út að þessi skattlagning, auðlegðarskatturinn, ætti að vera tímabundin til þriggja ára að nú skuli hún vera framlengd eins og frumvarpið gerir ráð fyrir. Reyndar gerði meiri hluti nefndarinnar breytingu á þeirri grein frumvarpsins og stytti gildistíma auðlegðarskattsins um eitt ár sem er fagnaðarefni í sjálfu sér vegna þess að það er ákveðin hætta núna þegar þessi tímabundni skattur er framlengdur að einhverjir sem voru búnir að sætta sig við að greiða þennan skatt tímabundið í ljósi efnahagshrunsins sem varð horfi upp á áralanga skattheimtu til viðbótar og fari að hugsa sér til hreyfings og jafnvel flytja lögheimilið af landi brott. Þar með minnka tekjur ríkissjóðs og sveitarfélaga. Það er mikilvægt að við höfum hitamælinn uppi þegar kemur að viðkvæmum breytingum sem snerta þennan auðlegðarskatt og að sjálfsögðu er æskilegt að hann verði aflagður hið fyrsta. Eins og heyra má á máli mínu þrátt fyrir að ég gagnrýni þetta frumvarp harðlega, enda var með ólíkindum þegar það kom fram að lesa sum ákvæði þess, þá hafa ákveðnar jákvæðar breytingar verið gerðar á því. Eitt af því sem var jákvætt var breyting á afdráttarskattinum þar sem hann var lækkaður niður í 10%, en á sínum tíma var ríkisstjórninni bent á þegar hún breytti skattalögum í því efni að þetta væri illa ígrunduð hugmynd. Flestallir og nær allir umsagnaraðilar bentu ríkisstjórnarflokkunum á það. Þegar skatturinn var settur fyrir áramót 2009, að mig minnir, voru einungis nokkrir dagar gefnir til að fara yfir það mál og þrátt fyrir viðvörun var málið keyrt í gegn. Nú er verið að snúa ofan af þeirri vitleysu sem þá var framkvæmd og er það vel því það er ekki hægt annað en að hrósa fólki sem játar á sig mistök og dregur hluti til baka eins og hér er gert. Mig langar að ræða í framhaldi af þessu hækkun á eldsneytisverði. Í frumvarpinu er kveðið á um enn frekari hækkanir á eldsneyti. Fram kom hjá Félagi íslenskra bifreiðaeigenda að gera mætti ráð fyrir að frá og með næstu áramótum, verði þetta frumvarp samþykkt, muni verð á olíu og bensíni hækka um þrjár og hálfa krónu. Það kann svo sem ekki að virðast mikið vegna þess að verð á þeim orkugjöfum er náttúrlega orðið svo fáránlega hátt. En við skulum hafa það í huga að verð á dísilolíu hefur hækkað um 13% á þessu ári og verð á bensíni hefur hækkað um 7%. Enn á að bæta við með því að hækka álögur á bifreiðaeigendur. Þar erum við um leið að tala um heimilin, atvinnulífið og kannski ekki hvað síst fólk í hinum dreifðu byggðum þar sem almenningssamgöngur eru ekki fyrir hendi og vegalengdir miklar. Fólk þarf að keyra börn sín um langan veg, jafnvel í skóla, eða fólk þarf að sækja atvinnu um langan veg og svo má lengi áfram telja. Á mörgum þessara svæða, ég er þá að tala um dreifbýlustu svæði landsins, er raforkuverð margfalt hærra en á suðvesturhorni landsins og flutningskostnaður er margfalt meiri og þar með er matvöruverð hærra á þeim stöðum. Enn ætlar ríkisstjórnin að bæta í og hækka álögur á og bitnar ekki hvað síst á því fólki sem ég nefndi. Þetta leiðir líka af sér að lán heimilanna hækka. Gert er ráð fyrir að vísitala neysluverðs muni hækka um 0,2%, verði þetta frumvarp samþykkt, sem þýðir að hækkun á lánum heimilanna verður um 3 milljarðar kr. sem munu þá bætast á stórskuldug íslensk heimili. Þetta er í raun og veru hluti af því fyrirkomulagi sem við höfum byggt upp á undanförnum árum með því að hafa verðtrygginguna svo umfangsmikla sem raun ber vitni. Það er fagnaðarefni að þvert á flokka tala menn fyrir því að minnka vægi verðtryggingarinnar. Það er náttúrlega út í hött þegar verið er að hækka verð á sígarettum eða tóbaki að þá skuli með sjálfvirkum hætti lán heimilanna í landinu hækka og þar með afborganir sem eru að sliga marga hverja um þessar mundir. Það er einfaldlega þannig að við verðum að fara í aðgerðir sem stuðla að því að auka atvinnu í landinu, auka velferð og hag heimilanna en ekki sífellt að standa í því að auka álögur á heimilin og fyrirtækin sem leiðir það af sér að umsvifin í samfélaginu minnka, tekjur ríkissjóðs minnka og blóðugur niðurskurður heldur áfram þegar kemur að velferðarþjónustu í landinu. Þetta er stefna ríkisstjórnarinnar í hnotskurn. Þetta er sveltistefna ríkisstjórnarinnar sem ástunduð hefur verið í tvö og hálft ár. Og nú er sá sem hér stendur ekki að halda því fram að við getum bakkað aftur til ársins 2007 og haldið uppi þeim lífsgæðum sem hér voru þá, að fólk endurheimti algerlega þau lífskjör sem þá voru eða að við getum sett sömu peningana í mennta- og heilbrigðiskerfið og þá, alls ekki. En fyrr má nú rota en dauðrota, eins og sagt er. Gengið hefur verið allt of hart fram í skattlagningu og hækkuðum álögum á heimilin og fyrirtækin í landinu. Það sýnir sig í því að fjárfesting er nær engin í sögulegu samhengi. Það er engin verðmætaaukning í samfélaginu. Hvert leiðir íslenskt samfélag ef við höldum slíkri stefnu áfram? Hún leiðir til þess að ekki bara sex eða sjö einstaklingar flytjast til Noregs á hverjum degi - sem forsætisráðherranum finnst reyndar ekkert tiltökumál, það sé bara hinn eðlilegasti hlutur í heimi - ef menn ætla að halda áfram á umræddri leið verður erfitt að snúa stefnunni við. Þá mun það taka ár eða áratugi að koma Íslandi á réttan kjöl á ný vegna þess að tækifærin eru svo sannarlega fyrir hendi eins og ég hef farið yfir. Mig langar að ræða aðeins um kolefnisskattinn sem hæstv. fjármálaráðherra kom fram með þegar hann mælti fyrir þessu máli. Það er gersamlega með ólíkindum. Umrætt gjald átti að skila 4 milljörðum kr. frá og með árinu 2013. Samkvæmt upplýsingum frá atvinnulífinu hefði þessi skattlagning, hefði hún orðið að veruleika, sem er hugmynd frá hæstv. fjármálaráðherra, þá hefði hún kippt grundvelli undan járnblendiverksmiðjunni á Grundartanga og a.m.k. tveimur kísilverksmiðjuverkefnum sem nú eru í burðarliðnum. Annað er á Reykjanesi og hitt er á Bakka við Húsavík. Það hefði kippt fótunum undan þeim samningum sem nú eru í gangi. Mörg hundruð störf, ég segi það, mörg hundruð störf hefðu glatast eða ekki orðið til ef þessi hugmynd fjármálaráðherra hefði náð fram að ganga. Ég minni á að hæstv. fjármálaráðherra fór mikinn í fjölmiðlum, hann taldi það alveg nauðsynlegt að skattleggja stórfyrirtæki og þau mættu engan afslátt fá með því að menga á Íslandi. Sérstaklega vöktu tillögur hans um skattlagningu á rafskaut í orkufrekum iðnaði athygli. Hann var borubrattur, hæstv. ráðherra, og sagði að það stæði ekki til að gera Ísland að einhverri skattaparadís fyrir mengandi starfsemi. Að vonum vöktu fyrirætlanir hæstv. ráðherra mikla athygli. Reyndar var það svo að rætt hafði verið fyrr í sumar, eftir að hv. varaformaður fjárlaganefndar Alþingis kom fram og mælti fyrir þessari stefnu þeirra félaga um að stórskattleggja ætti stórfyrirtæki - það mætti halda að menn telji að stór fyrirtæki séu vond í eðli sínu, það sé orðið eitthvert skammaryrði að við byggjum upp stór og myndarleg fyrirtæki á Íslandi. En þegar þessar hugmyndir komu fyrst fram sendu Samtök atvinnulífsins erindi til fjármálaráðherra þar sem segir meðal annars, með leyfi forseta: „Í ríkisútvarpinu 21. maí sl. var haft eftir Birni Vali Gíslasyni, varaformanni fjárlaganefndar Alþingis og fulltrúa í fjárlagahópi á vegum ríkisstjórnarinnar, að stefnt væri að því að ná í ríkissjóð á árinu 2011 tíu til ellefu milljörðum króna með auknum sköttum. Að sögn Björns Vals verði reynt að ná meira út úr þeim sköttum sem teknir voru upp í fyrra, einkum orkuskatti á stóriðju, hátekjuskatti og auðlegðarskatti. Samtök atvinnulífsins líta á það sem skýlaust brot á fyrrnefndum samningi ef stjórnvöld hyggjast hækka orkuskatta eða aðra skatta á stóriðju. Mikið hefur verið horft til aðkomu erlendra fjárfesta við uppbyggingu atvinnulífs á Íslandi til framtíðar. Af þeirra hálfu skiptir stöðugt skattalegt umhverfi sköpum. Staðan í atvinnumálum og á vinnumarkaði þolir ekki óskýr eða misvísandi skilaboð til erlendra fjárfesta.“ Hér voru Samtök atvinnulífsins að vitna til sameiginlegrar yfirlýsingar fjármálaráðherra og iðnaðarráðherra annars vegar og Samtaka atvinnulífsins og stórnotenda á raforku hins vegar um ráðstafanir til að mæta erfiðri stöðu ríkissjóðs og til að stuðla að auknum fjárfestingum í atvinnulífinu. Undir þetta var skrifað 7. desember árið 2009. Í svari til Samtaka atvinnulífsins sem Guðmundur Árnason sendir fyrir hönd ráðherra segir, með leyfi forseta: „Með vísan til 2. töluliðar sameiginlegrar yfirlýsingar frá 7. desember vill fjármálaráðuneytið taka fram að ekki eru uppi áform um annað en að virða ákvæði þess samkomulags og er rétt að benda á að Alþingi hefur nú lögfest frumvarp um ívilnun vegna fjárfestinga samanber 3. tölulið samkomulagsins.“ Hvað gerist svo? Frumvarpið er lagt fram á haustþingi þrátt fyrir að sameiginleg yfirlýsing um að auknar álögur yrðu ekki lagðar á þessa atvinnugrein og þrátt fyrir að Guðmundur Árnason fyrir hönd ráðherra hafi lýst því yfir að staðið yrði við þessa yfirlýsingu. Þetta er reyndar ekki fyrsta yfirlýsing sem ríkisstjórnin svíkur. Það virðist vera í gildi að það sé orðið markmið í sjálfu sér að reyna með einhverjum hætti að brjóta gegn ákvæðum viljayfirlýsinga eða samkomulags sem gert er við hagsmunaaðila í íslensku samfélagi.

Þetta er hneyksli.

Hér kallar fulltrúi Sjálfstæðisflokksins í umræðunni að þetta mál sé hneyksli, ég ætla svo sem ekki að fella neinn dóm yfir því. Ég held að þeir sem á þetta hlusta geti dregið ályktanir sínar vegna þess að eftir að þetta mál var lagt fram komu fulltrúar Samtaka atvinnulífsins og lýstu því yfir að þetta væri brot á sameiginlegri yfirlýsingu og þetta mundi líka leiða til þess að mörg hundruð störf mundu, vegna þessa sérstaka skatts, kolefnisskattsins, glatast í íslensku samfélagi. Auðvitað er það hneyksli út af fyrir sig. Það merkilega er að þessi saga er ekki búin. Á fundi í efnahags- og viðskiptanefnd í gær kom fram breytingartillaga frá meiri hlutanum þar sem gert var ráð fyrir að framlengja ákveðin gjöld á þessa atvinnugrein. En það átti ekki að ræða, það átti bara að taka það út sisvona. Þar með væri þá búið að brjóta í þriðja skiptið það samkomulag eða þá viljayfirlýsingu sem gerð var gagnvart Samtökum atvinnulífsins og fulltrúum þessara atvinnugreina, þriðja skiptið á innan við hálfu ári. Hversu mikil getur vitleysan orðið, virðulegi forseti? Það er náttúrlega ekki undarlegt að menn skuli bera lítið traust til efnahagsstefnu eða atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar, þ.e. ef hún er fyrir hendi, þegar menn með ítrekuðum hætti í störfum sínum á Alþingi brjóta á samningum sem undirskrifaðir eru og það er ekki eins og þetta séu einhverjir Jónar Jónssynir úti í bæ sem skrifa undir þessa viljayfirlýsingu. Hér skrifa hæstv. fjármálaráðherra, Steingrímur J. Sigfússon, og hæstv. iðnaðarráðherra, Katrín Júlíusdóttir, undir. En það er ekkert mál að brjóta þetta samkomulag, ekki einu sinni, nei, ekki tvisvar heldur þrisvar sinnum á nokkrum mánuðum. Það er náttúrlega ekki hægt að búa við ríkisstjórn sem heldur á málum með þeim hætti sem raun ber vitni. Ætla ég þá að sinni að hætta að ræða um kolefnisskattinn en ég ætla að vera alveg hreinskilinn í þeim efnum að það kæmi mér ekki á óvart þótt fram kæmi tillaga í fjórða skiptið um að leggja á sérstakar álögur á umrædda atvinnugrein þvert á þessa sameiginlegu yfirlýsingu. Vegna þess að mér finnst eins og ríkisstjórnin beri ekki mikla virðingu fyrir þeim samningum sem hún hefur ritað undir gagnvart ýmsum aðilum. Af nógu er að taka. Hægt er að tala um viljayfirlýsingu iðnaðarráðherra gagnvart atvinnuuppbyggingu í Þingeyjarsýslum sem hún gerði fyrir hönd ríkisstjórnarinnar. Þar kom fram að verja ætti innviði í heilbrigðismálum í Þingeyjarsýslum og standa vörð um opinber störf. Síðan kom fjárlagafrumvarpið fram með stórkostlegan niðurskurð hjá heilbrigðisstofnuninni þar. Hann varð síðan að veruleika með samþykkt fjárlaga. Það varð niðurskurður, þó var eitthvað dregið úr honum. En hvað um það. Það er annað dæmi. Og síðan er hægt að nefna hinn svokallaða stöðugleikasáttmála, en ég hef því miður ekki tíma til að fara yfir þá sögu alla sem er ein sorgarsaga frá A til Ö. Næst ætla ég að fjalla um sérstaka vaxtaniðurgreiðslu. Eins og ég hef sagt nokkrum sinnum í ræðu minni glíma íslensk heimili við mikla erfiðleika, mörg hver, til að standa undir greiðslum af stökkbreyttum lánum. Ríkisstjórnin fór fram í ljósi þess að hún vildi ekki fara þá leið sem við framsóknarmenn mæltumst fyrir að leiðrétta almennt stökkbreytt lán heimilanna. Hún vildi fara í mjög sértækar lausnir sem hefur valdið því að búið er að koma á fót sérstöku embætti umboðsmanns skuldara. Búið er að ráða hundruð lögmanna vítt og breitt um landið til að sinna skuldaúrlausnum fyrirtækja. Komið hefur verið á fót svo flóknu kerfi að það kostar marga milljarða í framkvæmd, sem ríkið þarf að hluta til að standa straum af. Þá ákvað ríkisstjórnin til að lappa upp á þessa kolómögulegu stefnu, er snertir skuldamál heimilanna, að fara þá leið að leggja fram fjármuni til að greiða fólki bætur vegna þessarar vaxtaniðurgreiðslu því að heimilin eru að borga mjög háar greiðslur í þeim efnum. Ég er sammála því, hef tekið undir það og finnst eðlilegt að bankarnir taki þátt í því að lækka vexti með því að koma að þessum málum, en ríkisstjórnin ákvað að draga lífeyrissjóðina einnig að borðinu. Maður veltir fyrir sér hvað hefur farið fram á þessum samningafundum vegna þess að fulltrúar lífeyrissjóðanna lýsa því samkomulagi sem gert var á allt annan hátt en fulltrúar ríkisstjórnarinnar. Með umræddri greiðslu er í rauninni verið að leggja álögur á almenna lífeyrissjóði sem mun leiða til þess að kjör lífeyrisþega munu skerðast. Verið er að skattleggja lífeyrissjóðina um 2,8 milljarða kr. Það mun þá leiða til þess að þeir sem eiga lífeyrissjóðina, almenningur í landinu, greiða vaxtaniðurgreiðslu, jafnvel þeir sem eiga ekkert húsnæði, búa hjá foreldrum sínum eða eru í leiguhúsnæði. Það sem ríkisstjórnin hefur samið um er því óskýrt. Ég get ómögulega staðið að því að samþykkja frumvarp sem mun leiða það af sér að kjör almennra lífeyrisþega, eldri borgara og öryrkja muni skerðast vegna einhvers klúðurs sem ríkisstjórnin gerði í samkomulagi við banka og lífeyrissjóði. Einhver misskilningur virðist hafa átt sér stað en þetta er einfaldlega eitthvað sem má ekki ná fram að ganga. Í rauninni er hægt að tala um að þetta sé skattlagning þvert á gefin loforð. Ég get meðal annars vitnað til ummæla Björns Snæbjörnssonar, formanns Starfsgreinasambands Íslands. Hann mótmælir því harðlega hvernig ríkisstjórnin kemur fram í frumvarpinu gagnvart lífeyrisþegum og lífeyriskerfinu öllu. Ef við tökum þetta heilt yfir og lítum aftur á það sem stendur í greinargerð með frumvarpinu - ég ætla að vitna til þess, þetta er dálítið skondin lesning. Í athugasemdum við frumvarpið undir liðnum Samráð o.fl. segir, með leyfi forseta: „Við gerð frumvarpsins var meðal annars stuðst við yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar tengda kjarasamningum sem dagsett er 5. maí 2011. Yfirlýsingin er afrakstur víðtæks samráðs stjórnvalda og aðila hins almenna vinnumarkaðar um margvíslega þætti er lúta að efnahags- og kjaramálum í aðdraganda kjarasamninga. Jafnframt er byggt á þjóðhagsspá Hagstofu Íslands frá júlí 2011. Frumvarpið er samið í fjármálaráðuneytinu að höfðu samráði við velferðarráðuneytið og mennta- og menningarmálaráðuneytið um þá málaflokka frumvarpsins sem undir þau heyra. Auk þess var haft samráð við embætti ríkisskattstjóra.“ Ég held að það sé nokkuð ljóst að ríkisstjórnin leggi einhverja allt aðra merkingu í orðið „samráð“ en flestir aðrir því að þær aðgerðir sem eru boðaðar í frumvarpinu ganga þvert gegn yfirlýsingum og samningum sem gerðir hafa verið. Ég hef nefnt Samtök atvinnulífsins, Alþýðusamband Íslands, Öryrkjabandalag Íslands, eldri borgara, lífeyrissjóði og fleiri aðila mætti nefna. Og lesa svo það þar sem ríkisstjórnin gumar sig af því að hafa haft mjög víðtækt samráð en síðan þegar þessir aðilar koma á fund efnahags- og viðskiptanefndar kemur í ljós að ríkisstjórnin hefur brotið gegn flestum þeim samningum sem hún hefur undirritað gagnvart þessum hagsmunahópum. Er það svo að það sé bara stjórnarandstaðan á þinginu sem kvartar undan ríkisstjórninni? Nei, heldur betur ekki. Núverandi ríkisstjórn hefur einfaldlega ekki staðið við það sem hún hefur lofað og einhvers staðar stendur: Orð skulu standa. En það á ekki við um þessa ríkisstjórn. Virðulegur forseti. Í nóvember árið 2007 kom út handbók um undirbúning og frágang lagafrumvarpa á vegum forsætisráðuneytis, dóms- og kirkjumálaráðuneytis og skrifstofu Alþingis. Það er nokkurs konar leiðarvísir um það hvernig undirbúningi lagafrumvarpa verði sem best háttað. Þar eru settar fram fjórar aðalspurningar um efnisleg atriði varðandi undirbúning lagafrumvarpa með 20 spurningum sem svo þarf að svara til að undirbúningur geti talist vandaður. Samkvæmt þeirri handbók getur undirbúningur þessa frumvarps ekki talist vandaður þar sem einungis einni spurningu er svarað, þ.e. hvort frumvarpið sé í samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar. Svarið er að ekki sé tilefni til að ætla að svo sé. Í ljósi margendurtekinna yfirlýsinga ríkisstjórnarinnar um nýja og bætta stjórnsýslu, betri vinnubrögð og gegnsæi hefði maður getað búist við að handbók þessi væri höfð til hliðsjónar, þó ekki væri nema að nokkru leyti. En þegar maður les handbókina og frumvarpið yfir og hvernig að því var staðið kemur í ljós að í raun og veru er eiginlega ekki farið eftir þeim leiðbeiningum sem þar er kveðið á um. Þá veltir maður fyrir sér - og af því að stjórnarandstæðingar koma hingað upp og í annarri hverri ræðu kemur setningin: Það varð hér hrun - hvort stjórnarliðar hafi ekkert lært af þessu hruni, hvort þeir hafi ekki lært að við þurfum að fara að innleiða betri og vandaðri vinnubrögð en verið hafa á undanförnum árum. Handbókin mælir fyrir því að 20 spurningum sé svarað, en hver er niðurstaðan í tildrögum þessa frumvarps? Einni spurningu var svarað og það var spurningin um sjálfa stjórnarskrána. Þó það nú væri. En hvað varð um allar hinar 19 spurningarnar? Hvað varð um öll þessi faglegu vinnubrögð og það gegnsæi sem boðað var í aðdraganda síðustu kosninga og á öllum tyllidögum?

Var ekki svarið um stjórnarskrána rangt?

Ja, nú veltir lögfræðingurinn því upp hvort svarið um stjórnarskrána sé rangt í frumvarpinu, þessu eina svari sem birtist. Ég ætla að láta lögfræðistéttinni það eftir að fara yfir þann hluta málsins, en mér sýnist að þörf sé á að fara yfir það. Svo er það merkilega að lokum. Það er miður að hafa ekki lengri tíma til að fara yfir svo umfangsmikil undirstöðumál sem snerta heimilin og fyrirtækin og verður gaman að sjá hversu margir stjórnarliðar eiga eftir að taka þátt í umræðunni vegna þess að við erum að tala um grundvallarmál.  Ég hef þakkað formanni nefndarinnar og nefndinni fyrir gott samstarf. Það hefur verið með betra móti frá hruni, enda hafa aðstæðurnar verið óboðlegar, en á fundi efnahags- og viðskiptanefndar í gær varð ég fyrir þvílíkum vonbrigðum að ég er ekki kominn yfir það enn. Þar lagði meiri hlutinn það fram að gera breytingar á frumvarpinu sem snerta meðal annars lög um stjórn fiskveiða. Á öllum þeim nefndafundum, sem skipta tugum, ræddum við málið mjög vel í nokkur hundruð klukkutíma en það var aldrei rætt um breytingar á svo litlu máli sem lög um stjórn fiskveiða eru. En meiri hlutinn lagði það til í gær og vildi að við tækjum það út að við mundum gera grundvallarbreytingar er snerta byggðamál og atvinnusköpun á landsbyggðinni með því að færa fjármuni úr hinum svokallaða AVS-sjóði, sem er skammstöfun á aukið virði sjávarafurða, að mig minnir, yfir í ríkissjóð Steingríms J. Sigfússonar. Það eru mál sem farið var af stað með til að styrkja atvinnulíf í sjávarbyggðum, auka nýsköpun, fjölga störfum, mál sem ég hef stutt mjög mikið og hef verið mjög ánægður með. Nei, meiri hlutinn ætlaði á stuttum fimm mínútna fundi að klára það mál og leggja fjármuni til AVS-sjóðs niður. Þeir skyldu fara í ríkissjóð Steingríms J. Sigfússonar. Þar með væri þá búið að setja tugi mála í atvinnusköpun vítt og breitt um landið í fullkomna óvissu. En það átti bara að klára það mál á fimm mínútna fundi, helst ekki með umræðu. Meiri hlutanum til hróss vil ég þó segja að ákveðið var að fresta afgreiðslu málsins til 2. umr. en eftir stendur að klára á málið við 3. umr. þar sem fjármunir verða millifærðir úr þessum mikilvægu verkefnum sem hafa leitt til þess að tugir starfa hafa skapast vegna þess að við erum að auka við nýsköpun í íslenskum sjávarútvegi. Nei, þá er ákveðið, greinilega eftir hádegi á mánudegi, að við skulum bara hætta við þetta. Þvílík skilaboð til landsbyggðarinnar. Þvílík skilaboð um nýsköpun og atvinnusköpun í landinu. Það eru meiri fallegu ræðurnar sem maður hefur hlustað á um það hversu stórkostleg byggðastefna stjórnvalda væri. Nei, svo er á fimm mínútna fundi lagt til að við leggjum bara niður nokkra tugi milljóna sem fara til atvinnuskapandi verkefna, til verkefna sem gætu skapað tugi eða hundruð starfa til lengri tíma litið, til verkefna sem gætu aukið skatttekjur okkar, og ekki veitir af því. Þvílíkur hringlandaháttur í vinnubrögðunum sem einkennir öll störf ríkisstjórnarinnar, sama hvort við erum að tala um breytingar á skattkerfinu, sem eru orðnar 140 á rúmum tveimur árum, eða um þetta mál. Eru menn ekki í betra sambandi við þau byggðarlög sem hér um ræðir en svo að það sé í lagi að henda þessum styrkjum og atvinnusköpun út, hætta bara í miðju kafi. Það hefði þá kannski verið betra að leggja ekki af stað. En þetta sýnir í grundvallaratriðum ráðaleysi ríkisstjórnarinnar, sem því miður hefur eitt að markmiði og það er að sitja út kjörtímabilið. Það er öllum brögðum beitt til þess að sitja, þeir eru þægilegir þessir stólar, það er greinilegt. En þegar það er farið að hafa áhrif á málefni heimilanna, fyrirtækja og ríkissjóðs þá eru það einfaldlega meiri hagsmunir en að ríkisstjórnin sitji út kjörtímabilið. Það er einfaldlega ekki boðlegt að horfa upp á þau vinnubrögð sem viðhöfð hafa verið á undanförnum árum, og ekkert virðast ætla að batna. Ég bendi á sem dæmi hvernig að undirbúningi þessa frumvarps var staðið. Og það sem liggur núna eftir, eftir að hagsmunaaðilar sem ríkisstjórnin hreykti sér af í greinargerðinni að hafa haft svo mikið samráð við, er að þeir fordæma frumvarpið í öllum meginatriðum. Öryrkjabandalagið, eldri borgarar, Samtök atvinnulífsins, Alþýðusamband Íslands, lífeyrissjóðirnir. Hvað er eftir? Hverjir eru eftir til að gagnrýna ríkisstjórnina? Ég tek fram að við höfum heilmikil tækifæri til að snúa þessari þróun við. Það er grátlegt að sjá að við skulum ekki nýta þann kraft sem býr í öllum þeim mannauði, í orkunni, í sjávarútveginum, í náttúrunni, að við skulum ekki nýta öll þau tækifæri sem blasa við okkur hvarvetna, þau tækifæri að hér komi bein erlend fjárfesting til að auka við íslenskt atvinnulíf. Þessu verður að breyta. Það verður einfaldlega að breyta þeirri stjórnarstefnu sem er hér á landi. Við gætum verið í mun betri málum í dag ef við hefðum fylgt öflugri efnahagsáætlun með vönduðum og markvissum vinnubrögðum. Því miður er hringlandahátturinn á þann veg þegar kemur að lagasetningum í grundvallarmálum, t.d. breytingar á skattkerfinu, að það mun taka mörg ár fyrir okkur að ná því trausti sem nauðsynlegt er til að byggja upp öflugt atvinnulíf, a.m.k. með óbreyttri stjórn. Ég vil að lokum segja, og það hljómar nú kannski hálfasnalega að ég þakki félögum mínum í nefndinni fyrir samstarfið, en það var mjög gott. En því miður var staðreyndin sú að króginn sem kom inn í efnahags- og viðskiptanefnd var með þeim hætti að foreldrarnir vildu ekki einu sinni sjá hann. Það var þannig. Gallað frumvarp, t.d. um kolefnisskattinn. Það var ótrúleg hugmynd sem hefði leitt til þess að járnblendiverksmiðjan á Grundartanga hefði verið lögð af og mörg hundruð nýrra starfa á Húsavík og á Suðurnesjum hefðu verið í uppnámi. Hæstv. ríkisstjórn datt ekki einu sinni í hug, hún hafði ekki hugmyndaflug til þess að ræða við Samtök atvinnulífsins um það hvaða möguleg áhrif slík skattheimta mundi hafa á íslenskt atvinnulíf. Nei, þessu var bara hent fram. Þess vegna er það alveg óskiljanlegt að lesa það með greinargerð frumvarpsins hversu ofboðslegt samráð hafði verið haft við marga í samfélaginu. Er verið að gera eitthvert grín? Það sannast einfaldlega á þeim umsögnum sem hafa komið fram um þetta mál að allur undirbúningur var með þeim annmörkum að frumvarpið var mjög gallað þegar það kom til nefndarinnar. Ég fagna því þó að við skyldum hafa náð að gera þær breytingar sem til batnaðar horfir í störfum nefndarinnar, en það breytir því ekki að ekki er hægt að snúa svona frumvarpi við í eins eða tveggja mánaða vinnu nefndarinnar. Grunnhugsunin er röng, nálgunin er röng, stefnan er röng. Og það er einfaldlega þannig að flestallir umsagnaraðilar sem hafa fjallað um þetta grundvallarmál ríkisstjórnarinnar eru sammála um það. Er þá ekki rétt að við ljúkum umræðunni á því að skilja þá spurningu eftir hjá stjórnarliðum hvort það sé örugglega ekki eitthvað sem mætti breyta í vinnubrögðum stjórnarmeirihlutans. En þetta heldur áfram. Hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra draga þennan vagn, aðrir kyrja með, en því miður er þetta falskt lag sem verið er að syngja og er illa sungið og textinn ómögulegur. Lokaorð mín eru að við verðum hið allra fyrsta að breyta um kúrs, breyta um nálgun, auka verðmætasköpun í samfélaginu, fjölga störfum og þannig getum við aukið velferðina og staðið vörð um velferðarkerfið í landinu. Ríkisstjórnin heldur áfram sveltistefnu sinni, sem hefur verið að minnka hagkerfið og skera niður. Það gengur ekki upp.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans kynngimögnuðu ræðu.

Takk.

Vel flutt að venju og skemmtileg áheyrnar. Mig langar hins vegar að spyrja hann um nokkur atriði hvað snertir Framsóknarflokkinn og stefnu hans í tekjuskattsmálum einstaklinga, en það hryggir mig óneitanlega að heyra að Framsóknarflokkurinn sé ekki hrifinn af þeim breytingum sem voru kynntar af hinni norrænu velferðarstjórn þegar við settum upp þrepaskiptan tekjuskatt  Það vil ég segja vegna þess að það hryggir mig að Framsóknarflokkurinn sem vill kannski vera miðjuflokkur í íslenskum stjórnmálum, gætum að okkar minnsta bróður,  Þess vegna eru það ákveðin vonbrigði að Framsóknarflokkurinn skuli ekki koma með okkur í þá vegferð að hnika til tekjuskattshlutfalli einstaklinga og aðstoða þá sem minnstar tekjurnar hafa þannig að við tryggjum fólki sem hefur úr takmörkuðum fjármunum að spila hærra hlutfall af tekjum sínum til að standa undir lífsins gagni og nauðsynjum.

Virðulegur forseti. Ég er hjartanlega ósammála því hvernig hin norræna velferðarstjórn innleiddi skattbreytingar haustið 2009. Það var gert með mjög stuttum fyrirvara og ljóst að mörg mistök voru gerð við breytingar á skattkerfinu þá. Ég vona að hv. þingmaður geti tekið undir með mér í þeim efnum. Ég var mótfallin því að fara úr staðgreiðslukerfinu yfir í þrepaskiptingu og eftirágreiðslur. Ég tel að það sé óskilvirkara kerfi og snúist í raun og veru ekkert um hægri eða vinstri vegna þess að það var hægt að laga staðgreiðslukerfið og auka jöfnuð eftir því sem menn vildu. Ég velti því fyrir mér hvort við séum að tala um sama málið þegar hv. þingmaður Samfylkingarinnar talar um velferð og að standa vörð um þá sem lakast standa í samfélaginu, þegar við horfum upp á að skerða eigi tekjur lífeyrisþega á næsta ári, aldraðra og öryrkja. Er þetta hin norræna velferðarstjórn? Er það hinn mikli jafnaðarmannaflokkur Samfylkingin sem stendur fyrir aðgerðum sem þessum? Að við tölum ekki um hið hróplega misrétti að frysta tiltekna bótaflokka aldraðra og öryrkja - aðallega öryrkja. Þar erum við að tala um mæðra- og feðralaun, umönnunargreiðslur, barnalífeyri vegna menntunar, uppbætur vegna reksturs bifreiða og bifreiðakaupa og barnalífeyri. Er þetta hin norræna velferðarstjórn? Í þessu frumvarpi er akkúrat gengið gegn þeim sem lökust kjörin hafa í samfélaginu. Menn geta ekki snúið út úr því. Öryrkjabandalag Íslands ræðst mjög harkalega og með réttu gegn forgangsröðun ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur, sem kennir sig í orði kveðnu við velferð. En vandamálið er að orð eru eitt, en aðgerðir annað.

Virðulegi forseti. Auðlegðarskattur hefur borið nokkuð á góma í þessari umræðu í dag og jafnlítið og hv. þingmaður sem hér stendur er fylgjandi því að leggja á skatta og auka skatta í pólitík eða stjórnmálum yfirleitt er viðbúið að halli ríkissjóðs verði umtalsverður og því þarf að leita allra leiða til að ná inn tekjum. Það eru sömuleiðis vonbrigði fyrir mig að Framsóknarflokkurinn skuli a.m.k. ekki íhuga það vandlega hvort ekki sé hyggilegt að leggja skatta á þá sem eiga umtalsverðar eignir í samfélagi okkar og geta þannig stutt við aðra og komið í veg fyrir að við þurfum að skera þjónustu enn meira niður. Við sjáum það t.d. í þeim gögnum sem kynnt voru fyrir nefndinni að um 4.500 einstaklingar borga auðlegðarskatt í landinu. Þessar tekjur eru u.þ.b. 7 milljarðar kr. Það er umtalsvert í því árferði sem við búum við. Fréttir um að einstaklingar séu að flytja af landi brott eru orðum auknar, vegna þess að í gögnum ríkisskattstjóra kemur fram að einungis 28 einstaklingar sem skiluðu 51 milljón í auðlegðarskatt fluttu af landinu á þessu ári. Í hinu stóra samhengi eru það ekki miklar upphæðir. Hin norræna velferðarstjórn er að ná umtalsverðum árangri hér. Við sjáum það í hagvaxtartölum. Við sjáum það í þeim fjárlagahalla sem við höfum náð niður úr 216 milljörðum þegar við tókum við í upphafi árs 2009 en halli ríkissjóðs er áætlaður um 20 milljarðar á næsta ári. Við sjáum að við erum að ná að hækka laun hjá þeim sem minnst mega sín. Við sjáum að kaupmáttur er að aukast. Launavísitalan er að hækka. Atvinnuleysi er að minnka. Hagvaxtartölurnar eru næstum því Evrópumet. Við sjáum að hin norræna velferðarstjórn, sem er að breyta vöxtum í velferð, er svo sannarlega að standa sig í stykkinu. Það væri ánægjulegt ef Framsóknarflokkurinn mundi taka betur undir og fagna þeim árangri sem ríkisstjórnin hefur þó náð hingað til.

Virðulegi forseti. Það er leiðinlegt eins og ég lagði mig fram í málflutningnum hér áðan að hafa valdið hv. þingmanni svo gríðarlega miklum vonbrigðum að hann skyldi lýsa stefnu Framsóknarflokksins með þeim hætti sem hann gerði. Málið er að Framsóknarflokkurinn hefur nálgast þetta úrlausnarefni með allt öðrum hætti en hin svokallaða velferðarstjórn hefur verið að gera. Það höfum við gert með ítrekuðum tillögum um eflingu efnahagslífsins og hvernig við getum fjölgað störfum svo þúsundum skiptir í íslensku atvinnulífi. Við búum hins vegar við það að Framsóknarflokkurinn er í minni hluta á Alþingi. Við búum við ríkisstjórn sem hefur einfaldlega ekki verið sammála þeim áherslum sem Framsóknarflokkurinn hefur lagt fram allt frá því í ársbyrjun 2009. Þetta er einfaldlega staðan. Sem betur fer hefur Framsóknarflokkurinn þó náð að hafa áhrif á ýmis stór mál. Það hefur reyndar tekið á og við höfum þurft að vera öflug í þingsalnum og hlotið nokkuð miklar skammir fyrir. Við höfum þurft að beita okkur af mikilli hörku til að koma í veg fyrir að mörg af hugðarefnum hæstv. fjármálaráðherra, Steingríms J. Sigfússonar, rynnu átakalaust í gegnum þingið. Vil ég þá nefna hvernig Icesave-málið var þegar margir stjórnarliðar sögðu efnislega að íslenska þjóðin ætti hreinlega að skammast sín. Þetta væru skuldbindingar sem þjóðin ætti að taka á sig. Við vorum ekki sammála því í Framsóknarflokknum, þannig að okkur greinir hér á um ýmsa hluti. Ég man að hv. þingmaður og hans samherjar komu upp og lýstu oft yfir vonbrigðum með Framsóknarflokkinn í allri þeirri umræðu. Staðreyndin er sú að ef við hefðum samþykkt það frumvarp sem fyrst var lagt fram hefði það þýtt 42 þús. milljónir bara í vexti á hverju ári sem íslenska þjóðin hefði þurft að greiða. Þannig að það er margt sem greinir Framsóknarflokkinn frá þessari ríkisstjórn. Mér þykir leitt að ég skuli hafa valdið hv. þingmanni svo miklum vonbrigðum sem raun ber vitni.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir innblásna ræðu. Ég kom hingað til að ræða gagnrýni hv. þingmanns á lækkun frádráttar vegna séreignarlífeyrissparnaðar. Í nefndaráliti hv. þingmanns er talað um að þessi lækkun muni skaða lífeyrissjóðskerfið og stöðu ríkissjóðs til lengri tíma litið. Ég er ekki sammála þessu mati hv. þingmanns í ljósi þess að í dag er ávöxtun lífeyrissjóðanna ekki nema um helmingur þess sem hún þyrfti að vera til þess að lífeyrissjóðirnir geti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart lífeyrisþegum. Jafnframt er staðan sú að vextir sem ríkissjóður greiðir af lánum sínum eru hærri en ávöxtun á því fé sem ríkið setur inn í lífeyrissjóðina með því að fresta skattgreiðslu þar til að útgreiðslu kemur. Ég vil spyrja hv. þingmann hvort hann sé ekki sömu skoðunar og ég, að ef einhvern tímann eigi að lækka þennan frádrátt þá sé það einmitt núna vegna þess að sjóðsmyndunarkerfið ávaxtar ekki fé ríkissjóðs nóg miðað við það sem ríkissjóður þarf að greiða í vexti af lánum sem hann tekur. Ég vil líka spyrja hv. þingmann hvort hann sé ekki sammála mér um það að í svo óstöðugu hagkerfi eins og því íslenska sé mikilvægt að hafa blandað lífeyrissjóðskerfi, þ.e. annars vegar sjóðsmyndunarkerfi og hins vegar gegnumstreymiskerfi.

Frú forseti. Okkur hv. þingmann hefur greint á um þetta tiltekna atriði þótt við séum sammála um margt annað sem felst í gagnrýni minni á það frumvarp sem við ræðum. Hins vegar tel ég að sú stefna sem mótuð var fyrir tíu árum, um að byggja upp viðbótarlífeyrissparnað, auki í raun og veru fjölbreytni þess kerfis sem við erum væntanlega að búa til til framtíðar þegar kemur að lífeyrisgreiðslum til landsmanna. Ég spyr hv. þingmann á móti hvort hún sjái ekki annmarka á því ef við leggjum þennan viðbótarlífeyrissparnað af. Þá mun álagið á almannatryggingakerfið til lengri tíma litið verða svo mikið að við munum óhjákvæmilega eiga í meiri erfiðleikum með að standa undir velferð lífeyrisþega. Með því að setja fjármuni í viðbótarlífeyrissparnað tuga þúsunda einstaklinga erum við í raun og veru að létta framtíðarskuldbindingu almannatryggingakerfisins vegna þess að viðbótarlífeyrissparnaðurinn mun að hluta til standa undir henni. Ég spyr hv. þingmann hvort hún telji ekki áhyggjuefni í ljósi þessara sjónarmiða að leggja viðbótarlífeyrissparnaðinn af.

Virðulegi forseti. Við byggjum í raun og veru ekki upp sjóðsmyndunarkerfi, sem hjálpar okkur að takast á við öldrunarvandamálið svokallaða, nema ávöxtun kerfisins sé það mikil að hún sé umfram vöxt raunlauna. Það hefur ekki verið tilfellið eftir hrun. Ef raunlaun hækka meira en sem nemur ávöxtun sjóðanna er hagkvæmara fyrir almenning að byggja á gegnumstreymiskerfi vegna þess að þá hækka skatttekjur mun meira að raungildi en sem nemur ávöxtun lífeyrissjóðanna að raungildi. Það má ekki gleyma því að sjóðir tapast og rýrna. Það gerir flæði skatttekna aftur á móti ekki. Það flæði tapast ekki og rýrnar nema raunlaunin minnki verulega. Það gerist yfirleitt ekki yfir lengra tímabil. Það hefur ekki gerst nema kannski yfir nokkur ár eins og þegar verður hrun eða mikið efnahagslegt áfall. Þegar litið er yfir lengra tímabil er yfirleitt vöxtur í raunlaunum þótt hann sé ekki mikill. Það er bara hagfræðilegt mat hvort kerfið sé betra. Flestir hagfræðingar eru þeirrar skoðunar að það sé betra að vera með blandað kerfi gegnumstreymis og sjóðsmyndunar en leggja aðaláhersluna á annað kerfið eins og við höfum gert, þ.e. sjóðsmyndunarkerfið sem er orðið 140% af vergri landsframleiðslu, með því stærsta sem gerist í heiminum.

Herra forseti. Við ræðum nú frumvarp um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Í því eru lagðar til ýmsar breytingar á skattalögum sem hægt er að flokka upp í þrennt, í fyrsta lagi tekjuöflunarleiðir, þ.e. skattahækkanir eins og almenningur þekkir það hugtak best, í öðru lagi breytingar á gjöldum í samræmi við kjarasamninga og í þriðja lagi er um að ræða hækkanir á krónutölusköttum og gjaldskrám í samræmi við verðlagsforsendur fjárlagafrumvarpsins. Í bæði nefndaráliti mínu og í framsögu minni mun ég fyrst og fremst fókuserað á annars vegar tekjuöflunarleiðirnar og hins vegar þessar verðlagsforsendur fjárlagafrumvarpsins og hvernig þær hafa áhrif á hækkanir á krónutölusköttum og gjaldskrám sem síðan leiðir til hækkunar verðlags vísitölunnar. Ef við byrjum á tekjuöflunarleiðunum eða þessum skattahækkunum sem frumvarpið boðar er um að ræða tvenns konar skattahækkanir, í fyrsta lagi er verið að framlengja auðlegðarskattinn sem átti að taka enda núna um áramótin og búa til viðbótarskattþrep. Þetta viðbótarskattþrep á að skila ríkissjóði um 1,5 milljörðum á næsta ári, en gert er ráð fyrir að allur auðlegðarskatturinn skili ríkissjóði um 7 milljörðum þannig að þetta er mjög mikilvægur skattstofn fyrir ríkissjóð. Ég hef ekkert út á þennan auðlegðarskatt að setja og minni bara á gríðarlega eignatilfærslu frá bæði skattgreiðendum og skuldsettum heimilum til fjármagnseigenda í gegnum annars vegar fulla innstæðutryggingu og hins vegar verðtrygginguna. Slík eignatilfærsla gerist alltaf eftir bankahrun en hún hefur verið mun meiri hér á landi vegna þess að ríkisstjórnin hefur ekki fallið frá fullri innstæðutryggingu eins og til dæmis tælensk stjórnvöld neyddust til að gera eftir sitt bankahrun. Tælensk stjórnvöld sáu fram á að ríkissjóður gæti ekki tekið á sig fulla innstæðutryggingu þegar minni bankarnir, eins og sparisjóðirnir, fóru að falla í kjölfarið á gjaldþroti viðskiptabanka. Síðan búum við við sérstakt fyrirbæri sem heitir verðtrygging sem hefur gert það að verkum að skuldir heimilanna hafa hækkað gífurlega vegna gengisfalls krónunnar og verðlagsáhrifa þess. Yfirleitt í löndum þar sem verður bankahrun og í kjölfarið gengishrun leiðir verðbólgan til þess að skuldir heimila og fyrirtækja léttast að raungildi vegna þess að þessar skuldir eru yfirleitt með óverðtryggðum vöxtum sem eru fastir í ákveðinn tíma. Eignatilfærslan hefur verið mjög mikil á Íslandi í kjölfar bankahrunsins og ég styð þar af leiðandi allar skattatillögur sem miða að því að færa þessa eignatilfærslu til baka, m.a. til þeirra sem eru skuldsettir í formi sérstakra vaxtabóta sem voru innleiddar á þessu ári og annarra millifærslna. Það er önnur skattahækkun í þessu frumvarpi og hún felst í því að frádráttarbært iðgjald í séreignarsparnaðarsjóði á að lækka úr 4% í 2%. Þessi lækkun á bara að vera tímabundin, í þrjú ár. Niðurfellingin mun skila ríkissjóði 1,4 milljörðum í viðbótartekjum en það sem mér finnst gagnrýnisvert við þessa tillögu er að hún er tímabundin og flækir þar af leiðandi skattkerfið. Aukið flækjustig þýðir yfirleitt að skattgreiðendur eiga erfitt með að átta sig á hinni raunverulegu skattbyrði eða hvað það er sem þeir eiga að greiða í skatt, og þá hvenær. Ég hafði, eins og margir aðrir, áhyggjur af því að í frumvarpinu var ekki tryggt að launþegar áttuðu sig á þessari breytingu þannig að margir mundu komast að því eftir áramót að þeir þyrftu í raun og veru að borga tekjuskatt af iðgjaldagreiðslu sem væri umfram 2%, ekki bara við inngreiðslu heldur líka við útgreiðslu og að fólk yrði með öðrum orðum allt of seint til þess að forðast þessa tvískattlagningu. Herra forseti. Meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar hefur brugðist við þessari gagnrýni og lagt fram breytingartillögu sem miðar að því að koma í veg fyrir að fólk gái ekki að sér og borgi 4% iðgjald ómeðvitað um að það þurfi að borga tekjuskatt bæði af inngreiðslu og útgreiðslu seinna meir. Það sem hefur gerst eftir hrun, samkvæmt upplýsingum sem hv. efnahags- og viðskiptanefnd fékk frá fjármálaráðuneytinu, er að þeim hefur fækkað sem greiða í séreignarsjóði. Skýringin er sú að hér hefur atvinnuleysi aukist og fólk hefur því margt hvert einfaldlega ekki haft efni á að greiða þennan viðbótarsparnað. Þessi breyting á frádráttarbærni iðgjalda mun jafnframt draga úr þessum sparnaði á næsta ári og næstu þremur árum eða á meðan hún er við gildi. Það vekur upp spurningar um getu sjóðsmyndunarkerfisins til að tryggja öllum viðunandi lífeyri. Þá megum við ekki gleyma því að ávöxtun lífeyrissjóðakerfisins eftir hrun hefur ekki verið nema um helmingur þeirrar ávöxtunarkröfu sem nauðsynlegt er að sjóðirnir nái til þess að geta staðið við gefin loforð um lífeyri sem nemur 56% af meðaltekjum sjóðfélaga yfir starfsævina. Við slíkar aðstæður eigum við að velta fyrir okkur hvort það sé, til lengri tíma litið, hagstætt að hvetja launþega til að auka viðbótarsparnað sinn. Þess má líka geta að ákveðnar vísbendingar eru um að vaxtakostnaður ríkissjóðs sé hærri en sem nemur þessari ávöxtun lífeyrissjóðanna. Í séreignarsparnaðarsjóðunum er þá skattfé almennings sem ber ávöxtun sem er minni en vaxtakostnaður sem ríkið þarf að greiða af því að taka lán í stað þess að skattleggja strax iðgjaldagreiðslur í sjóðina. Við slíkar aðstæður er það óhagkvæmt fyrir skattgreiðendur að skattleggja ekki inngreiðslur í lífeyrissjóði að fullu og nota þá skattinn til að fjármagna annaðhvort hallann eða í okkar tilfelli til að greiða niður skuldir. Herra forseti. Ég er þeirrar skoðunar að nú sé rétti tíminn til að draga úr hvatanum til að leggja meira inn í sjóðsmyndunarkerfið og leggja þess í stað meiri áherslu á gegnumstreymiskerfið. Eina réttlætingin fyrir því að hafa sjóðsmyndunarkerfi er að ávöxtun kerfisins sé meiri en sem nemur hækkun raunlauna. Þegar raunlaun hækka aukast skatttekjur ríkissjóðs og hann ræður þar af leiðandi við aukna lífeyrisgreiðslubyrði. Við hv. þm. Atli Gíslason leggjum til breytingu á þessu ákvæði um frádráttarbært iðgjald. Í stað þess að fara þá leið sem lögð er til í frumvarpinu, um að iðgjaldagreiðsla upp að 2% sé frádráttarbær, viljum við að iðgjaldið sé skattlagt við inngreiðslu, þ.e. að enginn frádráttur sé á þessari greiðslu. Við gerum ráð fyrir að þessi breyting muni færa ríkissjóði um 1,4 milljarða í viðbótartekjum. Við erum líka þeirrar skoðunar að tillaga okkar einfaldi skattlagningu iðgjalda í séreignarsparnaðarsjóði. Í nefndarálitinu er það gagnrýnt að sú tillaga að lækka frádráttinn niður í 2% bara í þrjú ár flæki skattkerfið óþarflega mikið. Tillaga okkar er leið til þess að koma til móts við þessa gagnrýni, en við leggjum jafnframt áherslu á mikilvægi þess að eigendur séreignarsparnaðar séu ekki tvískattaðir. Einhver trygging verður að liggja fyrir því af hálfu stjórnvalda að þegar kemur að útgreiðslu, eftir að búið er að skattleggja inngreiðslu, verði ekki tekinn upp skattur á útgreiðsluna. Herra forseti. Við, 3. minni hluti, hv. þingmaður og sú sem hér stendur, lögðum fram breytingartillögu við fjárlagafrumvarpið um að ríkissjóður hætti frestun skatts fram til útgreiðslu úr séreignarsparnaðarsjóðum og skattlegði ekki bara það sem kemur inn í sjóðina heldur líka þá upphæð sem safnast hefur fyrir í sjóðunum. Við leggjum til í breytingartillögum okkar, bæði við fjárlagafrumvarpið og það frumvarp sem við ræðum núna, að við hefjum skattgreiðslur á inngreiðslur og gerum það með því að skattleggja líka höfuðstólinn, það fjármagn sem er nú þegar inni í sjóðunum. Síðan væru útgreiðslurnar ekki skattlagðar. Skattlagning á því fjármagni sem hefur safnast upp í sjóðunum hefði tryggt ríkissjóði 86,3 milljarða í viðbótarskatttekjur. Þessar skatttekjur hefði verið hægt að nota til að standa vörð um grunnþjónustu velferðarkerfisins og til að greiða niður skuldir ríkissjóðs. Ég minni á að stjórnarliðar samþykktu, þegar við vorum hér í atkvæðagreiðslu um fjárlagafrumvarpið, að Landspítalanum bæri að skera niður á næsta ári um 440 milljónir þrátt fyrir að fyrir lægju upplýsingar um að leggja þyrfti niður deildir og skerða þjónustu við sjúklinga. Þetta er ekki alveg í samræmi við þau loforð sem norræna velferðarstjórnin gaf hér vorið 2009, um að hún mundi standa vörð um grunnvelferðarþjónustuna, og þar af leiðandi finnst okkur óskiljanlegt hvers vegna ekki var á einhvern hátt leitast við að ná í þetta fjármagn sem ríkissjóður á í lífeyrissjóðunum til að tryggja meðal annars óbreyttan rekstur Landspítalans á næsta ári. Sú ákvörðun að láta Landspítalann skera niður um 440 milljónir á næsta ári er enn ein staðfestingin á því að hin svokallaða norræna velferðarstjórn hefur fyrst og fremst forgangsraðað í þágu fjármagnseigenda en ekki staðið við loforð um að tryggja óbreytta grunnvelferðarþjónustu. Herra forseti. Í 4. gr. frumvarpsins eru lagðar til 3,5% hækkanir á fjárhæðarmörkum tekjuskattsstofnsins í upphafi árs 2012. Þessi fjárhæðarmörk hefðu átt að hækka ekki bara um 3,5% heldur 8% ef farið hefði verið að lögum um tekjuskatt, en í 10. gr. frumvarpsins er fjallað um hvernig eigi að hækka þessi fjárhæðarmörk. Þar segir að þau eigi að hækka í samræmi við hækkun launavísitölu á síðustu 12 mánuðum. Hækkun launavísitölunnar á síðustu 12 mánuðum hefur verið um 8% en ekki 3,5%. Ég er mjög ósátt við að ekki sé farið að lögum og notuð lægri prósenta til að hækka skatta á almenningi. Þetta er leið sem slær ryki í augun á þeim sem ekki eru mjög vel að sér í skattlagningu. Hún felur það í sér að fólk fer núna upp í hærra skattþrep á lægri tekjum en það hefði annars gert. Þetta þýðir að verið er að þyngja skattbyrðina. Við hv. þm. Atli Gíslason höfum lagt fram breytingartillögu sem tekur undir breytingartillögu meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar sem felur í sér að fjárhæðarmörkin fyrir fyrsta þrepið hækki um 9,8% eða að menn fari ekki upp í hærra skattþrep, ekki upp í 40,21% skatt, fyrr en þeir eru komnir yfir 230 þúsund á mánuði. Við fögnum þessari breytingartillögu meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar vegna þess að hún er í samræmi við lögin, a.m.k. hvað varðar þessi fjárhæðarmörk. Breytingartillagan kemur líka til móts við gagnrýni frá meðal annars Öryrkjabandalagi Íslands og verkalýðshreyfingunni um að mjög mikil þörf sé á að hækka viðmiðunarmörkin, þ.e. þessi fjárhæðarmörk, fyrsta þrepsins. Ég vara við því að teknar séu svona geðþóttaákvarðanir varðandi hækkun fjárhæðarmarka, þá með það að markmiði að villa fyrir skattgreiðendum hvað varðar skattahækkanir. Ég legg því til ásamt Atla Gíslasyni að þessi fjárhæðarmörk fyrir annað og þriðja þrep hækki, ekki bara um 3,5% eins og gert er ráð fyrir í frumvarpinu heldur um 8% þannig að farið verði að lögum. Við hv. þm. Atli Gíslason leggjum líka til að tekið verði upp nýtt skattþrep við fjárhæðarmörkin 1.200 þúsund á mánuði, að tekjur sem nema 1.200 þúsundum og þar yfir beri þá 49% tekjuskatt. Samkvæmt minnisblaði fjármálaráðuneytisins frá 7. desember sl. mundi slíkur skattur auka skatttekjur ríkissjóðs um 530 milljónir og við leggjum til að sú fjárhæð, þessar 530 milljónir, verði þá notuð til að hækka fjárhæðarmörk fyrir annað og þriðja þrep. Samkvæmt útreikningum fjármálaráðuneytisins kostar hækkun fjárhæðarmarkanna um 8% en ekki bara 3,5%, um 500 milljónir þannig að við hv. þm. Atli Gíslason erum í raun og veru að leggja til fjármögnun á þessari hækkun fjárhæðarmarkanna. Að vísu hefur meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar hækkað fjárhæðarmörkin fyrir fyrsta þrepið meira en þessir útreikningar gerðu ráð fyrir þannig að þetta kostar meira en 500 milljónir. Því miður vannst ekki tími til að fá nákvæma útreikninga á því hvað tillaga okkar kostar. Það er kannski eitt af því sem farið er að fara mjög í taugarnar á mér sem hluta af minni hluta hér á þingi, þ.e. hversu erfiðlega gengur að ná út úr stofnunum framkvæmdarvaldsins nauðsynlegum upplýsingum fyrir okkur í minni hlutanum til að gera raunhæfar breytingartillögur við frumvörp ráðherra og breytingartillögur meiri hluta nefnda. Herra forseti. Ég held að það sé orðið mjög tímabært að Alþingi komi sér upp rannsóknastofnun sem getur séð um þessi verkefni fyrir minni hlutann. Það er ekki gert ráð fyrir því að þingmenn hafi einhverja sérstaka menntun þegar þeir koma hingað inn, heldur eiga allir að geta komið hér inn sem fulltrúar þjóðarinnar og staðið jafnfætis við gerð breytingartillagna og nefndarálita en ég tel að svo sé ekki á meðan þingið hefur ekki þá nauðsynlegu þjónustu sem til þarf til að hægt sé að skoða ýmsar útfærslur á breytingartillögum. Ég vil alls ekki að neinn haldi að ég sé að gagnrýna starfsfólk þingsins eða framkvæmdarvaldsins, það er ekki það sem ég er að gera, heldur ákvarðanir okkar um að skera alltaf við nögl framlög til Alþingis og treysta á að hlutirnir bjargist bara. Ég tel að það sé ekki gott fyrir lýðræðið að við búum við mjög litla sem enga sérfræðiþjónustu á þingi, aðallega vegna þess að við höfum ekki sett fjármagn í það, ekki vegna þess að við höfum ekki nógu gott starfsfólk. Herra forseti. Ég er hér að ræða breytingartillögur okkar hv. þm. Atla Gíslasonar. Við leggjum til að fjárhæðarmörkin í þrepunum verði hækkuð, ekki bara um 3,5% heldur 8%, og að tekið verði upp nýtt skattþrep við 1,2 milljónir á mánuði og að tekjuaukinn af þessu nýja skattþrepi, þar sem skattprósentan er 49%, verði notaður til að fjármagna þessa hækkun úr 3,5% í 8%. Ég ætla aðeins að fara í gegnum réttlætinguna fyrir því að taka upp fjórða skattþrepið því að ég verð örugglega gagnrýnd fyrir að vilja flækja skattkerfið enn meira, en þá bendi ég á að þetta þrep á ekki við um mjög marga skattgreiðendur. Ég tel síðan að ein mikilvæg réttlæting fyrir nýju skattþrepi séu meðal annars upplýsingar sem eru að koma frá Hagstofu Íslands um þróun launa frá 2010. Hagstofan var að gefa út upplýsingar um hvernig laun hafa þróast milli þriðja ársfjórðungs á síðasta ári og þriðja ársfjórðungs á þessu ári. Þar kemur í ljós að laun, sérstaklega sérfræðinga, hækkuðu einna mest, þ.e. 9,6%, og þessi launahækkun var mest í fjármálaþjónustu, lífeyrissjóðum og vátryggingum. Þar hækkuðu launin um 10,7% á meðan laun hækkuðu almennt ekki nema um 4% í öðrum geirum. Það á sér stað ákveðið launaskrið meðal þeirra sem eru með hæstu tekjurnar, a.m.k. samkvæmt þessum upplýsingum. Þetta er einmitt það sem gerist alltaf í kjölfarið á bankahruni. Reyndar er þróunin tvískipt, fyrst eftir að bankahrunið verður tapast mörg mjög vel launuð störf þannig að launamunurinn milli starfa karla og kvenna dregst saman í eitt til tvö ár en síðan fer hann að aukast aftur. Það sem einkennir fjármálakreppu er yfirleitt aukinn launamunur. Ég tel að þessar vísbendingar um aukinn launamun milli stétta og milli karla og kvenna réttlæti þetta fjórða skattþrep. Með því að setja þetta fjórða skattþrep á þá sem eru með mjög há laun, a.m.k. miðað við meðaltekjur í landinu, sem eru ekki nema um 380 þúsund á mánuði, mun draga að einhverju leyti úr þessu launaskriði. Þetta er að minnsta kosti viðleitni eða skilaboð frá stjórnvöldum um að launaskrið í efsta tekjuhlutanum sé óásættanlegt. Önnur réttlæting fyrir fjórða skattþrepinu, eða skattþrepum bara almennt, sem sagt mishárri skattprósentu eftir því hvað menn eru með miklar tekjur, gengur út á að eftir því sem tekjurnar eru hærri þeim mun auðveldara er fyrir menn að greiða hærri skatt. Það kostar ákveðið að lifa og neysluviðmið velferðarráðuneytisins hafa sýnt okkur að það er mjög dýrt að búa á Íslandi. Kostnaðurinn er hátt í meðallaunin fyrir einstakling en þegar tekjur eru komnar yfir meðallaunin nota menn lægra hlutfall af viðbótartekjunum í framfærslu. Fólk hefur eitthvað afgangs til að spara og það er réttlæting fyrir því að hafa skattþrep, misháan skatt, að menn eru farnir að spara og orðnir aflögufærir og ríkið getur þar af leiðandi tekið meira af þeim í skattgreiðslur. Það er hægt að ná fram tekjujöfnuði með skattþrepum en það er líka hægt að gera það með persónuafslætti og sömu skattprósentunni. Þrepin tryggja þó meiri jöfnuð en kerfið sem við höfðum fyrir hrun. Það tel ég vera eitt af afrekum þessarar ríkisstjórnar að hafa aukið þennan tekjujöfnuð í skattkerfinu, eitt af því sem ber að fagna varðandi þær aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur farið í eftir hrun. Herra forseti. Ég vil ljúka þessari umfjöllun minni um frumvarpið með því að ítreka við meiri hluta hv. stjórnarliða að nauðsynlegt sé að taka á svartri atvinnustarfsemi. Þetta er nokkuð sem ég tók ekki á í sjálfu nefndarálitinu en nauðsynlegt er að vekja athygli á. Gerð var úttekt nýlega, samstarfsverkefni ríkisskattstjóra og aðila vinnumarkaðarins, sem leiddi í ljós að ríkið verður á hverju ári af rúmum 6 milljörðum og sveitarfélögin 1,6 milljörðum vegna svartrar vinnu í hagkerfinu. Það eru viss vonbrigði að stjórnarliðar skuli ekki gera neinar tillögur um hvernig draga eigi úr svartri atvinnustarfsemi. Ef það yrði gert væri hægt að ná í þær skatttekjur í stað þess að vera alltaf að þyngja skattbyrðina á þeim sem láta sér ekki detta í hug að svindla undan skatti eða hafa ekki aðstöðu til þess. Ég hvet að lokum stjórnarliða til þess að íhuga hvort ekki sé rétt við 3. umr. að koma með einhverjar breytingartillögur sem tryggja að erfiðara verði fyrir bæði lítil og meðalstór fyrirtæki og launafólk að svindla undan skatti með því að vinna svart.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Hún sagði að hún vildi ekki flækja kerfið af því að það væri óvinsælt, ég held að það sé einmitt vinsælt hjá núverandi stjórnarmeirihluta að flækja kerfið því að það stefnir allt í það að flækja það bara eins mikið og hægt er. Þessi breytingartillaga er örugglega í þeirra þágu. Svo talaði hv. þingmaður um svarta atvinnustarfsemi og ég vil spyrja hana hvaðan hún hafi upplýsingar um þessar tölur. Ég efast ekki um að það er mikil svört atvinnustarfsemi, en hvaðan hefur hún þessar upplýsingar? Vonandi ekki úr skýrslunni sem var gerð fyrir nokkrum árum sem kóperaði hlutfall annars staðar að á Norðurlöndunum en kannaði ekkert hér á landi. Síðan talaði hún mikið um gegnumstreymi og söfnun og það er mjög athyglisvert því að þetta er umræða sem á sér stað mjög víða. Til dæmis er talið að vandi Grikkja og margra annarra Evrópuþjóða sé vegna þess að það er svo auðvelt að lofa lífeyrisréttindum þegar það er gegnumstreymi. Þá bara byrjar maður á því að dúndra út loforðum og síðan borga einhverjar kynslóðir í framtíðinni - eða þá enginn eins og er í tilfelli Grikkja sem geta farið á lífeyri undir sextugu og jafnvel með mjög háan lífeyrisrétt miðað við tekjur. Svo er það það að villa um fyrir skattgreiðendum. Hv. þingmaður sagði að það væri ekki gott. Með 50 þúsundkallinn sem borgaður var í sumar borguðu atvinnurekendur tæpan 60 þúsundkall vegna alls konar launatengdra gjalda. Launþeginn sá í hæsta skattþrepi ekki nema 37% af því sem atvinnurekandinn greiddi þannig að nú er svo komið að þeir sem eru umfram þessi mörk fá ekki nema rétt rúmlega þriðjunginn í eigin vasa. Þá eiga þeir eftir að borga af allri neyslu neysluskatta þannig að ég spyr hv. þingmann: Finnst honum ekki nóg að gert?

Virðulegi forseti. Ekki nóg að gert? Það fer eftir því um hvaða tekjuhópa þú ert að ræða. Þegar kemur að tekjulágum og millitekjuhópunum þá erum við búin að ganga allt of langt í skattheimtu, ekki vegna þess að við höfum verið að hækka skatta á þessa hópa, heldur vegna þess að ráðstöfunartekjur þeirra hafa dregist verulega saman. Þessir hópar hafa þess vegna átt erfitt með að taka á sig þessar skattahækkanir. Ég tel enn svigrúm til að taka á þeim sem eru með verulega háar tekjur hérna sem eru enn að hækka við sig tekjur, a.m.k. hvað varðar þær upplýsingar sem komu frá Hagstofunni sem sýna að þeir sem hækka mest í tekjum eru tekjuhæstu hóparnir. Skýrslan sem ég ræddi um í framsögu minni, um svarta atvinnustarfsemi, var gerð á þessu ári, núna í haust, og er samstarfsverkefni milli ríkisskattstjóra og aðila vinnumarkaðarins þar sem tekið var úrtak lítilla og meðalstórra fyrirtækja og kannað hvort fyrirtæki og einstaklingar sem vinna þar væru að skila inn tekjuskatti og öðrum sköttum. Þetta eru nýjar upplýsingar og eins góðar og þær geta orðið varðandi svarta atvinnustarfsemi. Gegnumstreymiskerfi, jú, þau eru náttúrlega varhugaverð þegar land býr við mikla spillingu eins og var í Grikklandi. Við mælumst ekki mjög hátt þegar kemur að spillingu. 

Forseti minnir þingmenn á að beina orðum sínum til forseta.

Herra forseti. Hv. þingmaður kom ekki inn á það sem ég sagði um að villa um fyrir skattgreiðendum, t.d. með launatengdum gjöldum sem eru í vaxandi mæli - ég nefni tryggingagjaldið, ég nefni iðgjald í lífeyrissjóði, ég nefni félagsgjald og alls konar gjöld sem fólk þarf að borga. En varðandi hæstu launin er það þannig, eins og ég gat um, að af þeim launum sem atvinnurekandinn greiðir sér launþeginn ekki nema 37%. Það er sem sagt komið upp undir 63%, nálgast það að vera 2/3, og það náttúrlega leiðir til þess að ef menn ætla að fá fólk til vinnu sem hefur sæmilega menntun og þarf að borga námslán og annað slíkt verða menn að borga því enn meira. Skattkerfið getur leitt til þess að tekjuójöfnuður vex fyrir skatta. Það sem launþeginn hefur áhuga á er náttúrlega hvað hann fær í budduna en ekki hvað hann borgar í skatta. Mikil skattlagning getur leitt til tekjuójöfnuðar fyrir skatt eða þá að menn hreinlega hætta að mennta sig og hætta að leggja sig fram og hætta að vinna. Það er hinn valkosturinn sem fólk hefur þegar það fær enga umbun fyrir vinnuna sína eða, sem er hin neikvæða hlið, það svíkur undan skatti. Það er mjög slæmt þegar menn búa til siðrof með því að skattleggja of mikið. Ég held að við séum komin upp í þau mörk eða jafnvel yfir þau. Ég held að sú tillaga sem hv. þingmaður leggur hér fram, um nærri 50% skatt plús öll launatengdu gjöldin og plús allt sem menn borga í virðisaukaskatt og annað slíkt þegar þeir eyða peningunum, verði ekki til þess að það verði meiri og skilvirkari framtöl og minni spilling, enda vex spilling á Íslandi samkvæmt alþjóðlegum skoðunum.

Herra forseti. Ég ítreka það sem ég hef sagt áður, fólk er misvel í stakk búið til að greiða skatta. Það fer auðvitað eftir tekjunum. Ég vitna í rannsóknir sem sýna að þegar skattar eru hækkaðir dregur ekki úr atvinnuþátttöku vegna þess að langflestir þurfa að vinna til að sjá fyrir sér og  Það kerfi virkar mjög vel. Atvinnuþátttaka í þessum löndum er með því mesta sem gerist í Evrópu þrátt fyrir háa skatta. Það hefur ekki verið neinn sérstakur atgervisflótti eða spekileki frá þessum löndum vegna hárra skatta.

Herra forseti. Ég ætla að segja nokkur orð í tilefni af þeirri umræðu sem nú fer fram um frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Þetta frumvarp er hluti fjárlaganna eða ríkisfjármálanna fyrir árið 2012. Við afgreiddum fyrir fáum dögum fjárlög fyrir árið 2012 þar sem kemur fram yfirlit yfir tekjur og gjöld ríkisins eins og þau eru ætluð á árinu. Til að ná þeim markmiðum sem fjárlögin gera ráð fyrir hvað varðar tekjur ríkisins þarf að gera nokkrar breytingar á ýmsum lögum um skatta og gjöld til að tryggja þær tekjur sem fjárlögin byggjast á. Nú er það að vísu svo að heildartekjur ríkissjóðs eru áætlaðar um 520 milljarðar á árinu 2012 en það frumvarp sem hér er til umfjöllunar varðar aðeins lítinn hluta þeirra. Það má áætla að í heildina snerti þau atriði sem þetta frumvarp tekur á um 7–8 milljarða í tekjur. Formaður efnahags- og viðskiptanefndar, hv. þm. Helgi Hjörvar, hefur farið hér rækilega yfir nefndarálit meiri hluta nefndarinnar og þær breytingartillögur sem þar eru lagðar fram sem eru allmargar. Ég á ekki sæti í þeirri nefnd sem hefur fjallað um þetta mál en hef sem varamaður komið aðeins að umræðum og vinnu við málið og er á nefndarálitinu eins og það er hér birt. Mig langaði að reifa stuttlega það sem mér finnst mikilvægast að draga fram í sambandi við frumvarpið sjálft. Þar mundi ég fyrst vilja nefna að lagt er til að mörkin á milli fyrsta og annars þreps í tekjuskatti einstaklinga verði færð úr rúmum 209 þús. kr. á mánuði í 230 þúsund. Það er hækkun upp á 9,8% en það er nokkru meiri hækkun en núgildandi lagaákvæði segir fyrir um. Hæsta þrepið tekur hins vegar hækkun um 3,5% og miðþrepið er síðan afleidd stærð af þessum tveimur fjárhæðum sem lægsta og efsta þrepið miða við, þ.e. það er mismunurinn á þeirri tölu sem er fyrir lægsta þrepið, 2.760 þúsund á ári, og hæsta þrepinu, 8.452.400 á ári. Þetta tel ég mjög mikilvæga breytingu. Það er alveg augljóst að hún mun koma sér best fyrir þá sem eru með lægstu tekjurnar og þannig er núverandi ríkisstjórnarmeirihluti enn á ný að sýna að hann skipuleggur og vill skipuleggja skattkerfið með þeim hætti að byrðarnar sem þeir tekjulægstu bera séu sem minnstar og heldur sækja skatta til þeirra sem meira bera úr býtum. Ég tek eftir því að forseti Alþýðusambands Íslands hefur í fjölmiðlum í dag fagnað þessari breytingartillögu alveg sérstaklega. Síðan vil ég einnig nefna tillögu um að framlengja þann tíma um þrjá mánuði sem menn geta haft til ráðstöfunar til þess að taka út séreignarsparnað. Fresturinn til úttektar á viðbótarlífeyrissparnaði er framlengdur um þrjá mánuði og það má ætla að þessi ráðstöfun þýði auknar tekjur í ríkissjóð um 300 millj. kr. Í samræmi við þær yfirlýsingar sem hæstv. fjármálaráðherra hefur gefið varðandi kolefnisgjaldið leggur meiri hlutinn til að leggja til hliðar áform um breikkun skattstofns kolefnisgjalds eins og það var lagt til í frumvarpinu. Eins og kunnugt er komu fram verulegar athugasemdir í umsögnum frá hagsmunaaðilum um þær breytingar. Það kemur jafnframt fram í nefndarálitinu að það er mat fjármálaráðuneytisins að áhrif þeirra breytinga sem hér eru lagðar til á tekjuforsendum fjárlaga næsta árs séu óveruleg. Þá er sérstaklega bent á að það gæti orðið verulegt tekjutap til lengri tíma litið fyrir ríkissjóð ef tekið er af auðlegðarskattinum, en tillaga meiri hlutans gengur út á að stytta þann tíma sem auðlegðarskatturinn á að leggjast á til ársins 2014 í stað 2015. Þarna er auðvitað ákveðið samhengi við þær breytingar sem voru gerðar að því er varðar gildistíma gjaldeyrishaftanna. Ég vil líka segja aðeins örfá orð um efnahagsmálin almennt því að við erum að sjálfsögðu að ræða þau hér í stóru samhengi. Má þá kannski byrja á því að rifja upp hver staðan var varðandi afkomu ríkissjóðs í kjölfar efnahagshrunsins. Ég tel að það hafi náðst gríðarlegur árangur og viðsnúningur í rekstri ríkissjóðs á mjög skömmum tíma, en viðsnúningurinn sýnir að hallinn á ríkissjóði árið 2012 gæti orðið 20–30 milljarðar eða þar um bil þegar við horfum á það að hallinn fór úr 215 milljörðum þegar mest var. Bara þessi mismunur sýnir svart á hvítu þann gríðarlega viðsnúning í rekstri og afkomu ríkissjóðs sem orðið hefur og fram hjá því verður að sjálfsögðu ekki horft. Auðvitað heyrum við í umræðunni hér, einkum og sér í lagi frá fulltrúum stjórnarandstöðunnar, að það hefði mátt gera betur í þessu efni en um það má að sjálfsögðu deila. Hinu verður ekki neitað að þessi árangur er gríðarlegur og allir óháðir aðilar sem tjá sig um hann, bæði innlendir og erlendir, hafa bent á það að þessi viðsnúningur sé ekki bara mikill heldur nánast einsdæmi. Hann er um leið forsenda þess að okkur takist að ná jafnvægi í efnahagslífi okkar almennt séð og hann er forsenda þess að við getum haldið hér áfram öflugum og sterkum innviðum í samfélagi okkar, ekki síst í velferðarkerfinu. Ég tel sömuleiðis að nýlega birt þjóðhagsspá frá Hagstofunni styrki stoðir efnahagsstjórnarinnar, styrki þær forsendur sem lagðar eru fyrir efnahagsstjórninni og fjárlögunum. Þar kemur fram að vöxtur landsframleiðslu á árinu 2011 er talinn verða 2,6% og um 2,4% á næsta ári. Þetta eru mjög ánægjuleg tíðindi eftir þann mikla samdrátt sem varð í efnahagsstarfseminni, einkum og sér í lagi á árunum 2008 og 2009 þegar verg landsframleiðsla dróst saman um tæplega 10%. Nú hins vegar, tveimur árum síðar, erum við farin að horfa upp á vöxt. Þegar við berum okkur saman við önnur ríki, nágrannaríki í Evrópu, sjáum við að þessi árangur er verulegur. Það er sem sagt gert ráð fyrir hagvexti, um 2,4%, á næsta ári, aðallega vegna aukningar á einkaneyslu, um 3%, og aukningar í fjárfestingum, um 16,3%, sem er líka ánægjulegt, ekki síst þegar í umræðunni almennt hefur mikið verið talað um skort á fjárfestingu. Það er líka gert ráð fyrir því að gengi krónunnar hafi styrkst nokkuð núna seinni hluta þessa árs og það hefur dregið úr vexti verðbólgunnar. Hún fór af stað eftir gerð kjarasamninga fyrr á árinu en núna er gert ráð fyrir því að meðaltalsverðlag hækki um 4,1% 2011 og 4,2% árið 2012 en eftir það nálgist hún verðbólgumarkmið Seðlabankans. Síðan vil ég nefna aðeins atvinnumálin. Ég held að ekki sé ofsögum sagt að atvinnuleysið sé eitt stærsta viðfangsefnið í stjórn efnahagsmála um þessar mundir. Það er hátt atvinnuleysi hér á landi á íslenskan mælikvarða. Við erum ekki vön því, Íslendingar, að búa við atvinnuleysi af þeirri stærðargráðu sem við höfum glímt við frá hruni en þó er engu að síður svo að í alþjóðlegum samanburði nálgast atvinnuleysi hér á þessum tímum efnahagskreppu víða um lönd ekki þær hæðir sem við sjáum í kringum okkur. Það er sem sagt gert ráð fyrir því að atvinnuleysi verði um 6,4% á árinu 2012 samkvæmt spá Hagstofunnar. Þetta er sömuleiðis jákvæð þróun sem mér finnst mikilvægt að hafa í huga. Ég tel að öll þessi teikn séu merki um að margt jákvætt sé að gerast í okkar efnahagslífi. Í þessari umræðu hafa fallið stór orð um að það sé fullkomin stöðnun í efnahags- og atvinnulífi okkar sem ég tel ekki eiga við rök að styðjast þegar allir mælikvarðar eru skoðaðir. Það er ekki tilviljun að mínu mati að erlend matsfyrirtæki, erlendir sérfræðingar í efnahagsmálum og hagfræði, bæði þeir sem hafa komið hingað og þeir sem hafa skrifað í erlend tímarit og blöð um þessi mál, benda á ótrúlegan árangur í efnahagsmálum Íslendinga á skömmum tíma. Þetta finnst mér mikilvægt að draga fram í þessari umræðu til að það verði ekki eintómt svartnætti sem einkennir hana. Vissulega er það engu að síður svo að fjölmörg verkefni eru óleyst í hagstjórn okkar og atvinnulífi. Við eigum að sjálfsögðu að snúa bökum saman eins og við frekast getum við að leysa þau viðfangsefni en öll teikn eru á lofti um að við séum að ná okkur á strik, við séum að ná að byggja okkar efnahag og atvinnulíf upp á nýjan leik eftir hið mikla hrun sem hér varð 2008 sem var geysilega mikið og þungt högg fyrir efnahags- og atvinnulífið og fyrir fyrirtækin í landinu, og fyrir fjölskyldurnar í landinu ekki síst. Þetta vildi ég bara draga fram, herra forseti, í þessari umræðu. Ég tel ekki ástæðu til að fara ítarlegar yfir tillögur meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar, það hefur formaður nefndarinnar þegar gert, eins og ég gat um, í sinni ítarlegu framsöguræðu. Ég vildi bara nota þetta tækifæri til að benda á og draga fram að þótt við séum að glíma við mikla erfiðleika, Íslendingar, erum við á ágætri siglingu í sjálfu sér og að minnsta kosti á réttri siglingu. Það frumvarp sem hér er til umræðu er ein af þeim mikilvægu forsendum sem við leggjum undir stjórn ríkisfjármálanna fyrir næsta ár. Það er auðvitað mikilvæg forsenda fyrir því að efnahagsáætlun okkar í heild sinni gangi upp og þess vegna styð ég það eindregið að þetta frumvarp og þær breytingar sem efnahags- og viðskiptanefnd hefur lagt fram verði samþykkt á þinginu.

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Þar gætti dálítillar sjálfumgleði en það er kannski eðlilegt í stöðunni. Hann talaði mikið um vandamál úti um allan heim, og það er rétt, það er mikill vandi um allan heim. Hins vegar sagði hann að hér hefði verið sérstakt vandamál varðandi hrunið - en þetta skyldi þó ekki tengjast, að vandamálin í heiminum séu bara af sama meiði og hrunið á Íslandi sem varð bara örlítið fyrr? Hann sagði að það hefði orðið gríðarlegur viðsnúningur í rekstri ríkissjóðs og ég get tekið undir það. Það hefur orðið gríðarlegur viðsnúningur í rekstri ríkissjóðs, allir mælikvarðar eru bara ágætir nema það að staðan er náttúrlega dálítið fölsuð vegna þess að það vantar fullt af skuldbindingum, t.d. hjá lífeyrissjóði LSR, þar vantar viðbótariðgjöld upp á 4 milljarða. Það vantar, eins og nefnt hefur verið, Sparisjóð Keflavíkur o.fl. Það er eitthvað af duldum skuldbindingum þannig að hallinn er sennilega tvöfalt meiri en hann sýnist vera. Engu að síður er viðsnúningur. En fyrir þjóðina er staðan ekki góð. Þúsundir manna hafa verið atvinnulausar í þrjú ár, þeir fara bráðum af atvinnuleysisskrá og þar með minnkar atvinnuleysið. Ekki gaman fyrir þetta fólk því að það fer á sveitarfélögin. Það fær ekki vinnu. Eða verður öryrkjar. En atvinnuleysið minnkar við það, þúsundir hafa flutt til útlanda. Það er mjög hættulegt, það er spekileki, þ.e. yfirleitt er það duglegasta fólkið sem fer út og það er mjög hættulegt fyrir þjóðina. Síðan eru fjárfestingar í lágmarki þannig að þrátt fyrir að við séum búin að ná niður verðbólgu og að það hefur orðið viðsnúningur í rekstri ríkissjóðs er staðan ekkert svo voðalega góð. Spilling vex, spilling er talin mest á Íslandi af öllum Norðurlöndunum. Ójafnrétti kynjanna hefur líka vaxið þannig að ég er ekki viss um að þegar upp er staðið sé staðan svona gífurlega góð.

Herra forseti. Það voru nokkur atriði sem hv. þm. Pétur H. Blöndal nefndi í andsvari, ekki beinlínis spurningar til mín heldur meira viðbrögð við ræðu minni, og ég þakka honum fyrir það. Hvað varðar það sem hann nefndi sérstaklega, um að það væri samhengi milli stöðunnar í útlöndum og hrunsins sem hér varð, er auðvitað samhengi í þeim hlutum. Við fórum ekkert varhluta af áhrifum hinnar alþjóðlegu efnahagskreppu sem reið yfir heiminn og er enn að ef svo má segja. Hitt er svo annað mál að ég tel að við Íslendingar höfum verið með undirliggjandi vanda í þjóðarbúskap okkar og efnahagsstjórn í mörg ár fyrir hrun einnig. Og að hér hafi verið allt á blússandi siglingu, það var kannski jákvætt að mörgu leyti en það er líka hættulegt að fara svo glannalega að menn ráði svo ekki neitt við neitt þegar áföllin dynja yfir. Ég tel sem sagt að það hafi verið undirliggjandi vandi, viðskiptahallinn mjög mikill, neysla var hér mjög mikil og að miklu leyti tekin fyrir fjármuni sem í raun var ekki innstæða fyrir. Ég tel að við höfum alls ekki búið okkur vel í haginn hvað það snertir og þess vegna hafi áhrifin hér verið eins mikil og þau raunverulega urðu. Hvað varðar áhyggjuefni um stöðu atvinnumálanna gat ég um það sérstaklega að ég teldi að stærsta viðfangsefni hjá okkur í stjórn efnahagsmála væri atvinnuástandið. Ég hef að sjálfsögðu miklar áhyggjur af því, það höfum við öll. Ég tel hins vegar að það að ná stjórn á þjóðarskútunni, eins og núverandi ríkisstjórn hefur tekist að gera, sé mikilvæg forsenda fyrir því að hægt sé að byggja upp og auka atvinnustigið í landinu.

Herra forseti. Það er rétt að hér var undirliggjandi vandi. Hins vegar var ríkissjóður skuldlaus þannig að hann var tiltölulega vel undir það búinn að lenda í þessari kreppu, það hefði verið miklu verra ef hann hefði verið mjög skuldugur. Það má segja að það hafi verið ákveðið andvaraleysi hérna fyrir hrun, ég viðurkenni það og fellst á það, en sú lausn sem hæstv. ríkisstjórn fór út í, að skattleggja þjóðina út úr kreppunni, held ég að hafi verið mjög misráðið, verulega misráðið. Það sem ég benti á varðandi útflutning á mannauði, við erum að flytja út mannauð fyrir ekki neitt, og við sitjum uppi með atvinnulaust fólk sem varð fyrir áfalli án eigin tilverknaðar. Það er að fara af atvinnuleysisbótum og þar af leiðandi hverfur sá vandi yfir til sveitarfélaganna, persónulegur vandi er áfram hjá hverjum og einum. Þessi leið held ég að hafi ekki verið góð. Ég held að hún hafi verið mjög slæm og að menn hefðu betur hlustað á það sem sjálfstæðismenn lögðu til, að fara út í skattalækkanir, nota séreignarsjóðina, eign ríkisins þar, og hvetja til fjárfestinga með öllum ráðum. Þessi ríkisstjórn hefur markvisst unnið gegn allri fjárfestingu með því að hækka skatta á bæði fjármagn og fjárfestingar, hækka skatta á arð og sparifé. Í rauninni er hún stöðugt að letja menn með skattlagningunni fyrir utan það hvað hún hefur gert í því að fara út í opinberar framkvæmdir og virkjanir, svo ég tali nú ekki um þau ósköp, þar sem ríkisstjórnin hefur í rauninni ekki getað sameinast um eitt einasta virkjunaráform. Það hefur ekkert verið gert til að hvetja til fjárfestinga og auka atvinnu í landinu. Ég held að þessi stefna, að skattleggja sig út úr vandanum, hafi beðið skipbrot.

Herra forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að það skipti miklu máli fyrir okkur að ríkissjóður var skuldlaus þegar kreppan reið yfir. Það er sannarlega rétt að það hefði verið okkur miklu þungbærara ef ríkissjóður hefði verið mjög skuldsettur. Hins vegar leiddi kreppan til þess að ríkissjóður varð mjög skuldugur. Við vitum alveg að það eru ekki til neinar barbabrellur til að taka á slíkum vanda. Þar þarf að grípa til margháttaðra aðgerða. Klassískt má segja að úrræði hins opinbera við þær aðstæður, þegar þarf að brúa gatið á ríkisfjárlögunum, sé að auka tekjurnar, hækka skatta, skera niður útgjöld eða taka lán. Við þær aðstæður sem við vorum í á þessum tíma  Almennar kenningar í hagfræði segja okkur að neikvæðu efnahagslegu og þjóðhagslegu áhrifin af því að hækka skatta um tiltekna upphæð séu minni við það en að draga úr útgjöldum hins opinbera um samsvarandi upphæð. Þetta er að vísu þannig að hægri menn vilja heldur leggja áherslu á niðurskurð opinberra útgjalda. Ég tel 

Virðulegi forseti. Við ræðum frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, tekjuöflunaraðgerðir tengdar fjárlögunum sem ætlað er að afli ríkissjóði 3,7 milljarða kr. tekna á næsta ári. Hv. formaður nefndarinnar hefur farið vel yfir alla megindrætti í breytingartillögum meiri hluta nefndarinnar og ekki þörf á því að endurtaka það hér í löngu máli. Ég vil þó gera grein fyrir helstu sjónarmiðum mínum um tiltekin atriði frumvarpsins og ekki síður heildarsamhengi ríkisfjármálanna á þessu kjörtímabili. Stóra myndin sem við okkur blasir er sú að gríðarlegur árangur hefur náðst í að lækka þann mikla fjárlagahalla sem myndaðist við fjármálahrunið haustið 2008 og losaði 216 milljarða kr. Ríkisstjórnin tók til óspilltra málanna við að ná þessum halla niður og í ár stefnir í að hann verði innan við 50 milljarða kr. og í kringum 20 milljarða á næsta ári miðað við nýsamþykkt fjárlög. Þessi aðhaldsstefna hefur að sjálfsögðu verið sársaukafull. Hún hefur komið við öll helstu svið almannaþjónustunnar, hefur kallað á niðurskurð og skattahækkanir sem þó hafa komið minna við velferðarþjónustuna og menntakerfið en önnur svið ríkisbúskaparins. Hér er gríðarlegur viðsnúningur á ferð og mikið afrek, sársaukafullt vissulega fyrir landsmenn alla. Mikilvægi þess árangurs að ná fjárlagahallanum niður um tæpa 170 milljarða á þremur árum birtist meðal annars í því að ríkissjóður sparar vaxtakostnað sem losar tæplega 17 milljarða á þessu þriggja ára tímabili, samkvæmt upplýsingum sem ég hef aflað í fjármálaráðuneytinu. Ég legg áherslu á þessa tölu: 17 milljarða kr. á þremur árum. Það er sú fjárhæð sem við höfum sparað í vaxtagjöldum með því að ná fjárlagahallanum svo hratt og vel niður. Það er rétt að setja þessa fjárhæð í samhengi, hún er nálægt því að vera sambærileg við öll framlög ríkisins til háskóla í landinu eða öll framlög til framhaldsskóla í landinu á einu ári. Meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar hefur gert ýmsar breytingar á frumvarpinu og þær miða ekki síst að því að styrkja stöðu þeirra sem hafa lægri og meðaltekjur í landinu, hlífa þeim sem minna bera úr býtum en láta breiðu bökin bera byrðarnar. Það er forgangsröðun sem rímar við lífssýn okkar jafnaðarmanna um aukinn jöfnuð í samfélaginu. Það er réttlætismál og sanngirnismál og farsælasta leiðin til að skapa sátt í samfélaginu. Eitt af því sem fór forgörðum hér í stjórnarstefnunni fyrir hrun var einmitt þessi samfélagssátt sem rofnaði í samfélaginu þegar lítill hópur efnaðist fram úr öllu hófi meðan stór hluti almennings sat eftir. Ójöfnuðurinn jókst stórum skrefum á þessum árum og gerði það að verkum að þegar fjármálakerfið hrundi var óréttlætið svo himinhrópandi að neikvæðar afleiðingar hrunsins komu ekki síst niður á óbreyttum almenningi sem hafði ekki notið nema að takmörkuðu leyti ávaxtanna af ofþenslu áranna fyrir hrun. Meiri hluti nefndarinnar stígur ákveðið skref í þá átt að jafna kjör með því að hækka fjárhæðarmörkin í neðsta skattþrepinu um tæp 10% sem er talsvert umfram hækkun launavísitölu upp á tæplega 8% og ríflega 4 prósentustigum umfram hækkun vísitölu neysluverðs. Þetta mun skila sér í allt að 40 þús. kr. skattalækkun á ársgrundvelli á komandi ári fyrir venjulegt launafólk í landinu miðað við óbreytt laun og munar þar um minna. Ég legg einnig áherslu á þá breytingartillögu meiri hlutans að einfalda verulega útfærslu á hinni tímabundnu ráðstöfun um að lækka iðgjöld í séreignarsparnaði úr 4% í 2%. Auðvitað hefði verið betra að þurfa ekki að stíga skref af þessu tagi til að viðhalda sparnaði í landinu en ég verð þó að segja og leggja á það áherslu að við aðstæður eins og núna, þar sem þörf er á sögulega miklu aðhaldi í ríkisbúskapnum, er réttlætanlegt að nota fjármunina frekar til að verja grunnstoðir velferðarkerfisins og halda uppi atvinnustigi gegnum veltu í samfélaginu fremur en að nota þá til að niðurgreiða sparnað í landinu. Þetta er í einhverjum skilningi val á milli tveggja erfiðra kosta en þessi leið sparar ríkinu á annan milljarð króna og það dregur úr niðurskurðarþörfinni á móti. Breytingartillaga meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar rammar þessa ráðstöfun vel inn. Hún dregur verulega úr flækjustigi þessara aðgerða með því að girða fyrir að breyta þurfi þúsundum samninga með tilheyrandi vinnu og fyrirhöfn og það sem mestu máli skiptir dregur breytingartillaga meiri hlutans verulega úr líkunum á varanlegri veikingu þessa sparnaðarforms til framtíðar. Sú hætta er að mínu mati nú hverfandi því að eftir að þessu þriggja ára tímabili lýkur mun núverandi fyrirkomulag taka sjálfkrafa við að nýju sem væntanlega mun tryggja að langflestir þeirra sem nú greiða í séreignarsjóðina muni halda því áfram. Virðulegi forseti. Eitt merki um batann sem við sjáum í efnahagslífinu um þessar mundir er minnkandi atvinnuleysi sem hefur á kjörtímabilinu lækkað úr 9% í 7%. Það skapar nú forsendur fyrir umtalsverðri lækkun tryggingagjaldsins en lækkun þess samkvæmt frumvarpinu mun skila 8 milljörðum kr. frá ríkissjóði aftur út í atvinnulífið. Það er mikilvæg innspýting sem vonandi skilar sér í aukinni fjárfestingu þegar fram líða stundir. Þar er svo eins og við vitum talsvert verk að vinna enn og mikilvægt að nýta öll skynsamleg tækifæri til atvinnusköpunar sem sameinar það að vera sjálfbær með tilliti til umhverfissjónarmiða og þjóðhagslega arðbær. Rétt er að vekja athygli á aðgerð sem kemur fram í öðru frumvarpi um breytingar á lögum um virðisaukaskatt sem hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur haft til umfjöllunar sömuleiðis þar sem framlengd eru ákvæði sem tengjast átakinu Allir vinna, um endurgreiðslu á vinnu iðnaðarmanna við endurbætur á eigin húsnæði og skattaívilnanir til almennings sem því tengjast. Mikið hefur verið rætt að undanförnu um fjármögnun sérstakrar vaxtaniðurgreiðslu og þá fyrirætlun sem er í þessu frumvarpi um að lífeyrissjóðirnir komi með ákveðnum hætti að fjármögnun þeirra aðgerða. Hér er byggt á samkomulagi sem stjórnvöld, fjármálastofnanir og lífeyrissjóðirnir gerðu í desember sl. með viljayfirlýsingu um aðgerðir vegna skuldavanda heimilanna, en í þeirri yfirlýsingu var um það fjallað að ríkisstjórnin mundi í samstarfi við fjármálastofnanir og lífeyrissjóði leita leiða til að fjármálafyrirtæki og lífeyrissjóðir fjármögnuðu nýja tegund tímabundinnar vaxtaniðurgreiðslu eins og það var orðað í samkomulaginu frá 3. desember 2010. Ég verð að segja það fyrir minn hatt að það sætir mikilli furðu að ekki hafi verið gengið frá útfærslu þessa samkomulags á þeim 12 mánuðum sem liðnir eru og að menn skuli enn vera að þræta og deila um það með hvaða hætti eigi að ganga frá þessu verkefni. Auðvitað hefði verið best að gera það á sínum tíma en það var ekki gert. Ríkisstjórnin ber að sjálfsögðu sinn hlut af þeirri ábyrgð en lífeyrissjóðirnir gera það líka. Þeir stóðu að þessu samkomulagi og það er ekki stórmannlegt að hlaupa frá því núna þegar komið er að skuldadögum. Samningar eiga að standa og lífeyrissjóðirnir eiga að sjálfsögðu að bera sinn hluta af fjármögnunarkostnaðinum, enda njóta þeir augljóslega góðs af aðgerðum sem laga skuldastöðu heimilanna í formi traustari eignasafna lífeyrissjóðanna. Hitt er svo annað mál og sjálfsagt að taka undir það sjónarmið aðila vinnumarkaðarins að það er nauðsynlegt að jafna lífeyriskjör hér á landi á milli almennu og opinberu sjóðanna. Við eigum að sameinast um það í þinginu að stíga ákveðin skref á nýju ári til að leiðrétta þann mun sem er á réttindum sjóðfélaga í þessu efni. Það mál er hins vegar viðfangsefni annars frumvarps sem við munum ræða í þinginu síðar í vikunni. Ég geymi því frekari umræðu um það mál til betri tíma. Ég vil í lokin fara nokkrum orðum um vinnubrögð og skipulag þingstarfa hér í desember, ekki síst samhengið á milli vinnu fjárlaganefndar við fjárlagafrumvarpið og vinnu efnahags- og viðskiptanefndar að þessu frumvarpi sem við höfum köllum bandorminn í daglegu tali. Ég tel að það hafi ekki verið góður bragur á skipulaginu í desember og tel að á næsta ári eigum við að skipuleggja vinnuna með þeim hætti að endanleg útfærsla á tekjuhlið fjárlaga liggi fyrir áður en þingmenn greiða atkvæði um fjárlagafrumvarpið þannig að það frumvarp sem kallast ráðstafanir í ríkisfjármálum liggi fyrir og komi til afgreiðslu í þinginu fyrst og fjárlagafrumvarpið síðan í kjölfarið. Að mínu mati var engin þörf á því að keyra fjárlagavinnuna svo skarpt að 3. umr. fjárlaga væri á dagskrá þegar enn lifðu tíu heilir dagar af starfsáætlun þingsins. Ég vona að við náum samstöðu um það í þinginu þvert á flokka að breyta þessu skipulagi þingsins á komandi ári.

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður minntist á sérstakar vaxtabætur og að það væri ekki stórmannlegt af lífeyrissjóðunum að hlaupa frá því samkomulagi. Hann nefndi að þetta hefði góð áhrif vegna þess að það mundi styrkja eignasafn lífeyrissjóðanna. Þetta kemur nokkuð á óvart vegna þess að hér er um vaxtabætur að ræða, menn ætla til dæmis ekki að færa niður lánin eða neitt slíkt, þetta eru fyrst og fremst bætur sem nýtast í einhvern tíma en skuldastaða fólks verður eftir sem áður slæm. Ég vil í fyrsta lagi spyrja hv. þingmann hvort það valdi honum ekki áhyggjum að menn fari í slíka aðgerð sem er fyrst og fremst skammtímamál en ekki langtímamál. Síðan er hitt sem við hin og náttúrlega allir þurfa að taka afstöðu til og það snýr að prinsippum. Finnst hv. þingmanni eðlilegt að lífeyrissjóðir séu skattlagðir með þessum hætti? Ef við opnum á það eru engin takmörk í sjálfu sér fyrir því hvernig menn ganga fram í skattlagningu á lífeyrissjóði. Annað sem er augljós vankantur í málinu er að þetta verður fyrst og fremst og eingöngu skattur á almennu lífeyrissjóðina og þar af leiðandi lífeyrisþega sem fá greiðslur úr þeim sjóðum vegna þess að réttindi einstaklinga í opinberu sjóðunum eru lögbundin. Í ofanálag er einungis skattlagður samtryggingarhlutinn en ekki séreignarhlutinn. Ég spyr hv. þingmann 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Hún er mikilvæg. Mín sjónarmið varðandi samkomulagið frá því í desember lúta fyrst og fremst að því að báðir aðilar, ríkisvaldið og síðan viðsemjendur, fjármálafyrirtæki og lífeyrissjóðir, hafi ekki náð á þeim langa tíma sem liðinn er að ganga endanlega frá útfærslu samkomulagsins. Það var alveg ljóst í desember að menn voru að skrifa upp á að það ætti að finna leiðir til þess að tryggja að þessir aðilar, fjármálafyrirtækin annars vegar og lífeyrissjóðirnir hins vegar, kæmu að því með ríkinu að fjármagna þá aðgerð sem ég tel að hafi verið mjög mikilvæg, að finna almenna leið til að létta undir með borgurunum í landinu. Síðan er það önnur og lengri umræða með hvaða hætti þessar aðgerðir allar hafa verið útfærðar sem lúta að því að ná niður lánastabbanum í landinu. Ég get tekið undir með þeim sem hafa gagnrýnt að þar hefur flækjustigið verið talsvert mikið og maður hefði viljað sjá hluti ganga hraðar fram en raun bar vitni. Svo verður líka að líta til þess að þarna voru margs konar samningar á ferðinni og mjög erfitt við þær aðstæður sem ríktu hér í samfélaginu eftir hrun að finna einfaldar patentlausnir á þessum mjög svo þunga vanda.

Virðulegur forseti. Skuldamál heimilanna eru auðvitað stórt mál og við getum rætt það mikið en þetta snýr í rauninni að okkur, hv. þingmönnum, og við þurfum að taka afstöðu til þessara prinsippa. Finnst okkur eðlilegt að skattleggja lífeyrissjóðina? Það er spurningin sem ég spyr hv. þingmann. Ég spurði hann tveggja spurninga og fékk svar við hvorugri en af þessum tveim bið ég hv. þingmann að svara því hvort honum þyki eðlilegt að við skattleggjum lífeyrissjóðina. Það hefur ekki verið gert áður á Íslandi og þrátt fyrir að menn geti fært rök fyrir því að sérstakar vaxtabætur séu jákvætt mál og nýtist mörgum o.s.frv. er það samt sem áður þannig að þetta er prinsippafstaða sem við hv. þingmenn þurfum að taka afstöðu til og ég spyr hv. þingmann út í það mál.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður spyr um skattlagningu á lífeyrissjóðina sem prinsippmál. Ég hlýt að benda á það að hér er um tímabundna ráðstöfun að ræða. Ég tel eðlilegt í samræmi við það samkomulag sem gert var á sínum tíma, fyrir réttu ári, að lífeyrissjóðirnir komi með einhverjum hætti að þeirri fjármögnun sem öllum var ljóst á þeim tíma, og þeir skrifuðu sjálfir upp á, að þyrfti að fara út í til þess að fjármagna þessar sérstöku vaxtabætur. Ég er á því að við eigum ekki að taka upp það fyrirkomulag til framtíðar að skattleggja lífeyrissjóðina en við verðum að tryggja að samkomulagið sem menn gerðu á sínum tíma, í desember 2010, nái fram að ganga þannig að ríkisvaldið, fjármálafyrirtækin og lífeyrissjóðirnir deili þessum byrðum.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ágæta og málefnalega ræðu. Ef ég fylgi aðeins eftir þessum hugleiðingum um skattlagningu lífeyrissjóðanna er ljóst að verið er að skattleggja réttindi, ekki er verið að skattleggja eitthvað sem heitir eignir vegna þess að allar eignir lífeyrissjóðanna eru til að mæta réttindum. Þetta er beinn skattur á lífeyrisréttindi Íslendinga. Mig langar að tengja það aðeins inn í það sem þingmaðurinn talaði um sem var jöfnun lífeyrisréttinda milli almennu sjóðanna og lífeyrissjóða opinberra starfsmanna, þessara þriggja sjóða, og spyrja: Gerir hv. þingmaður sér grein fyrir því að þessi skattlagning á lífeyrisréttindi, sem boðuð er í tengslum við þetta, eykur enn muninn á réttindum hjá opinberu sjóðunum og almennu sjóðunum? Ríkið tryggir réttindin í opinberu sjóðunum en almennu sjóðirnir þurfa einfaldlega að reiða sig á það sem er lagt inn í þá plús ávöxtun sem verður á sjóðunum og skatturinn dregst þá frá þeirri ávöxtun sem annars hefði orðið.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir innleggið og fyrirspurnina. Það er mjög mikilvægt og það er einmitt ástæðan fyrir því að ég dró fram það sjónarmið sem fulltrúar verkalýðshreyfingarinnar og atvinnurekenda hafa teflt fram í umræðunni, m.a. með hv. efnahags- og viðskiptanefnd um þessi mál, þ.e. að draga fram þá mismunun sem á sér stað í lífeyriskerfi okkar og þörfina fyrir að stíga þar stefnumótandi skref til að jafna þennan mun. Ég tel að það sé reyndar mikilvæg forsenda þess að við náum saman, stjórnvöld og aðilar vinnumarkaðarins, um þessa aðgerð að einhvers konar skuldbinding beggja aðila fylgi, um að farið verði í að jafna þennan mun og það sé jafnvel hluti af þeirri lausn sem menn muni finna á þessum málum hér á næstu dögum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið en mér finnst það ekki alveg fullnægjandi. Af því að við erum þingmenn, ég og hv. þingmaður, þurfum við að gefa upp afstöðu okkar til hlutanna. Það er ekki alveg nóg að vísa í yfirlýsingar sem framkvæmdarvaldið hefur gert við hina og þessa aðila úti í bæ. Mig langar því til að spyrja hv. þingmann beint: Er það prinsippmál hjá honum að skattleggja ekki lífeyrissjóði eða er það í lagi í undantekningartilfellum þegar þetta góður málstaður er fyrir hendi?

Virðulegi forseti. Það er þetta með prinsippmálin, ég er í prinsippinu þeirrar skoðunar að það sé afar mikilvægt að menn standi við gerða samninga. Það samkomulag sem gert var í desember 2010 gekk út á það að deila þessum byrðum, að sú aðgerð að fara út í sérstakar vaxtabætur til almennings í landinu yrði fjármögnuð af þessum aðilum sameiginlega, ríkisvaldinu, lífeyrissjóðunum og bönkunum. Ég tel að menn eigi í prinsippinu að virða slíkan samning og það sé ekkert í spilunum annað en að gera það með þessum hætti. Menn hafa vitað það megnið af þessu ári að það væri þrautalendingin, ef menn næðu ekki saman um aðrar útfærslur, að fara þá leið sem boðuð er í frumvarpinu. Ég hefði kosið að menn hefðu fundið aðra leið og er ekki úrkula vonar um að hægt sé að finna einhverja þá útfærslu sem báðir aðilar geta lifað með. Við verðum að sjá hverju fram vindur á næstu dögum í því efni.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir innlegg hans í þessa umræðu og líka fyrir samstarfið í nefndinni þótt við séum ósammála um margt sem tengist afgreiðslu þessa máls. Mér fannst dálítið athyglisvert að heyra hv. þingmann ræða um þessa skattlagningu á lífeyrissjóðakerfið í landinu sem mun að öllu óbreyttu leiða til þess að almennu lífeyrissjóðirnir þurfa að skerða kjör aldraðra og öryrkja ef fer fram sem horfir. Ég fagna því þó að hv. þingmaður opnaði á það að mögulega væri hægt að finna aðra lausn á þessu máli. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann sé þá reiðubúinn að ræða þessi mál betur milli 2. og 3. umr., þegar málið fer aftur til nefndar, og finna einhverja viðunandi lausn. Það er ekki viðunandi að horfa upp á það að hluti lífeyrisþega þurfi að verða fyrir skerðingu á kjörum sínum með þessum hætti. Mig langar líka að spyrja hv. þingmann, af því að hann er í ríkisstjórn sem kennir sig við norræna velferð, hvort það sé norræn velferð að á næsta ári, samkvæmt þessu frumvarpi, muni kjör aldraðra og öryrkja skerðast að raungildi. Er það í takt við stefnu Samfylkingarinnar eða Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs? Hv. þingmaður þarf svo sem ekki að svara fyrir VG hér, en er þetta í anda hinnar norrænu velferðar? Og finnst hv. þingmanni frysting tiltekinna bótaflokka, eins og mæðra- og feðralauna, umönnunargreiðslna, barnalífeyris vegna menntunar eða uppbætur vegna reksturs bifreiða og bifreiðakaupa, eðlileg? Metur hv. þingmaður þá stöðu mála þannig að ekki þurfi að auka þarna við, að aldraðir og öryrkjar séu nokkuð vel að sínum kjörum komnir og það þurfi hreint og beint ekkert að hækka þessa bótaflokka og eigi að skera þá niður sem jafngildir 5–6% að raungildi ef fram heldur sem horfir?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir fyrirspurnina sem er, eins og þær fyrri, mikilvæg. Hún kemur inn á kjarnann í stefnu okkar í velferðarmálum og hve mikilvægt það er að við séum með kúrsinn vel skilgreindan, að við vitum á hvaða vegferð við erum. Ég vil draga fram í þessu samhengi að ég tel að þessi norræna velferðarstjórn hafi gert mjög góða hluti við bæði ellilífeyrisþega og öryrkja frá því hún tók við. Staðreyndirnar eru mjög skýrar, lífeyrir og bætur í velferðarkerfinu hafa hækkað um 8 milljarða kr. í ár og þegar við skoðum allt þetta tímabil, frá því sumarið 2008 og til þessa dags, sjáum við að lágmarksbætur hafa hækkað um tæp 50% á þessu tímabili, 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni svörin. Hann reyndar svaraði ekki fyrri spurningu minni, þeirri er snerti skattlagningu lífeyrissjóða og vilja hv. þingmanns til að finna aðrar lausnir í þeim efnum. Ef fram heldur sem horfir mun, fyrir utan litlar hækkanir til handa öldruðum og öryrkjum, þessi skattlagning enn frekar skerða bætur og tekjur aldraðra og öryrkja, sem hv. þingmaður segir hér að hin norræna velferðarstjórn hafi staðið sig mjög vel í að standa vörð um. Það er annað en Alþýðusamband Íslands hefur sagt og birt heilsíðuauglýsingar um. Alþýðusamband Íslands hefur talað um svik ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur gagnvart öldruðum og öryrkjum og Öryrkjabandalag Íslands hefur farið mjög hörðum orðum í umsögnum um það hvernig ríkisstjórnin hefur beitt sér gagnvart öldruðum og öryrkjum. Þá er eðlilegt að við spyrjum: Fara þessi samtök rangt með eða hver hefur rétt fyrir sér í þessum efnum?

Virðulegi forseti. Ég vil svara hv. þingmanni því strax sem hann spurði um í sínu fyrra andsvari og áréttaði í því síðara að ég er að sjálfsögðu opinn fyrir því og tel að við eigum alltaf að vera opin fyrir öllum tillögum sem geta skilað betri árangri en koma úr þeim frumvörpum eða þeim þingmálum sem við erum með í höndunum hverju sinni. Ég segi það bara hreint út að ég er að sjálfsögðu tilbúinn að skoða hvort við nefndarmenn getum fundið betri útfærslur en þær sem liggja fyrir okkur varðandi þetta stóra mál um lífeyrissjóðina. Síðan varðandi hagsmunasamtök öryrkja og ellilífeyrisþega, ég ætla sannarlega ekki að rengja málstað þeirra í einu eða neinu. Ég benti bara á þær staðreyndir að þegar við skoðum heildarmyndina hafa lágmarksbætur til þessara hópa hækkað langt umfram bæði launavísitölu og verðlag.

Virðulegi forseti. Það kom mér nokkuð á óvart að heyra hv. þm. Skúla Helgason tala áðan um miklar bætur til handa öryrkjum og eldri borgurum. Mig rekur minni til þess að um mitt ár 2009 hafi verið farið mjög myndarlega í að taka út hinar ýmsu bætur sem þessir hópar fengu, í það minnsta eldri borgarar. Ég kallaði eftir upplýsingum um þetta varðandi eldri borgara og ef ég man rétt var sparnaður ríkissjóðs um 4,5 milljarðar af þeim gjörningi einum. Örugglega má finna þess stað einhvers staðar þar sem bætur hafa hækkað, ég ætla ekki að halda öðru fram. En þegar á heildina er litið er góð ástæða fyrir því að það heyrist jafnmikið og raun ber vitni í þessum hópum og hvað vonbrigði þeirra eru mikil. Virðulegi forseti. Við erum að tala um afskaplega mikilvæga hluti. Þetta er hvorki meira né minna en tekjuöflun við fjárlög íslenska ríkisins. Hv. þingmenn Tryggvi Þór Herbertsson og Birkir Jón Jónsson hafa réttilega bent á að hv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar er lipur maður í samskiptum og hefur staðið sig um margt vel sem formaður og ég ætla ekki að draga neitt úr því. Ég vil hins vegar vekja athygli á því að við erum að ganga frá þessum stóru málum núna og vinna þau á gríðarlegum hraða. Það er bara eitt sem gerist ef menn vinna svona hluti á slíkum hraða, það verða mistök. Þessi hv. nefnd á að vera sú sem er sérfróðust um þessi mál en því fer víðs fjarri að meiri hlutinn sem ber ábyrgð á þessum breytingum þekki og viti hvaða afleiðingar þær breytingar sem við munum fara í núna á allra síðustu dögum þingsins munu hafa, bæði á ríkissjóð og efnahagslífið í heild sinni. Hér áðan tókust hv. þingmenn á um það hvort breytingarnar mundu leiða til skattahækkana eða skattalækkana á einstaka hópa. Ein af ástæðunum fyrir því að menn voru að deila um það er kannski sú að þær upplýsingar liggja ekki fyrir. Við þingmenn Sjálfstæðisflokksins í hv. efnahags- og viðskiptanefnd fórum fram á að fá upplýsingar um hvaða áhrif þær hefðu á einstaka tekjuhópa. Þær upplýsingar áttu að liggja fyrir á mánudagsmorgun en þær eru ekki enn þá komnar. Væntanlega verða þær ekki komnar áður en þessari umræðu lýkur. Svo sannarlega höfum við ekki fengið að fara yfir þetta í nefndinni. Ég vek athygli á því að við báðum um farið yrði sérstaklega yfir það og kannað hvaða afleiðingar það hefði að hækka skatta á viðbótarlífeyrissparnað. Í rauninni er um að ræða tvísköttun þó svo í framkvæmdinni sé hugsanlega og vonandi komið í veg fyrir það. Stóra einstaka málið er að þetta mun draga stórlega úr sparnaði á Íslandi. Sparnaður á Íslandi er ekki mikill. Ég fer betur yfir það á eftir. Umsagnaraðilar sem sendu umsagnir sínar til nefndarinnar, hvort sem það voru stéttarfélög eða hinir ýmsu aðilar, fóru hörðum orðum um þennan gjörning og töldu að með honum væri verið að eyðileggja viðbótarlífeyrissparnaðarkerfið, sem er þriðja stoðin undir lífeyriskerfi okkar Íslendinga. Það er algjörlega ljóst að þetta mun hafa afleiðingar í nánustu framtíð fyrir almannatryggingakerfið. Hvaða afleiðingar veit enginn, nákvæmlega enginn. Af hverju? Vegna þess að það hefur ekki verið kannað. Ég held að mjög eðlilegt sé að menn spyrji: Hefur hv. efnahags- og viðskiptanefnd ekki þessar upplýsingar þegar hún gengur frá tillögum sínum? Það getur ekki annað verið. Virðulegi forseti. Svarið er nei. Hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur ekki neinar upplýsingar um þennan þátt málsins frekar en margt annað. Hið sama má segja um eignarskattinn sem ber nafnið auðlegðarskattur, sem ég fer nánar yfir á eftir. Ég bað um upplýsingar um það hvaða afleiðingar það mun hafa að væntanlega mun fólk flytjast úr landi út af þeim skatti. Nú er enginn vafi á að fólk er að flytjast úr landi vegna þessarar skattlagningar. Hvernig vitum við það, virðulegi forseti? Við vitum það vegna þess að nefndin fékk umsagnir um þetta og til hennar komu gestir sem eru í nánum samskiptum við fólk sem er núna að undirbúa að færa lögheimili sitt frá Íslandi. Það mun þar af leiðandi hvorki greiða þennan auðlegðarskatt né aðra skatta. Svo einfalt er það. Þeir sem komu fyrir nefndina og sögðu frá þessu höfðu engra annarra hagsmuna að gæta nema Íslendinga og það var algjör samhljómur milli þeirra endurskoðenda sem komu á fund nefndarinnar um að þetta væri að gerast núna. Ég fer nánar yfir það á eftir. Hvað vitum við um afleiðingar af þessu? Ekkert. Nákvæmlega ekki neitt, virðulegi forseti. Samt sem áður erum við að ganga frá þessum viðamiklu breytingum. Það sem verið er að gera í það heila er að hækka skatta og auka flækjustig. Þegar þessi þáttur fjárlaga verður frágenginn og við förum í jólafrí hefur þessi ríkisstjórn breytt sköttum um það bil 140 sinnum. Á þeim stutta tíma sem hún hefur verið við völd er búið að gera skattkerfið, sem var tiltölulega einfalt og gagnsætt, gríðarlega flókið og erfitt. Hvað þýðir flókið skattkerfi, virðulegi forseti? Hvað þýðir það? Það þýðir aukinn kostnað fyrir fólkið í landinu.

Og svindl.

Hv. þm. Pétur Blöndal bendir á að það eykur líka líkur á undanskotum svo sem oft hefur komið fram í hinum ýmsu úttektum, örugglega stundum vegna þess að fólk veit ekki betur, vegna þess að í okkar landi er skattalögum breytt á hverju einasta ári. Þessi ríkisstjórn hefur verið við völd í þrjú ár og hefur breytt sköttum 140 sinnum og hún er enn að. Virðulegi forseti. Við erum komin í fullkominn vítahring. Hv. þm. Helgi Hjörvar mælir hér áðan fyrir málinu og segir að þrennt skipti máli: störf, sparnaður og fjárfesting. Þetta er hárrétt hjá hv. þingmanni, hvert einasta orð. Fyrir hverju mælir síðan hv. þm. Helgi Hjörvar fyrir hönd ríkisstjórnarmeirihlutans? Fullt af sköttum sem koma í veg fyrir störf, í veg fyrir sparnað og í veg fyrir fjárfestingu. Þegar ég spurði hv. þingmann áðan í andsvari sagði hann eins og er, og ég ætla honum ekki neitt annað, en hann væri bara að reyna að bjarga því sem bjargað yrði. Þetta er að vísu mín túlkun á orðum hans, en ef ég man rétt tók hann nú undir hana í andsvörum okkar á milli. Það segir sig sjálft að ef menn setja launaskatt á fjármálafyrirtæki mun það valda því að störfum fækkar. Allir umsagnaraðilar sögðu: Þetta mun fækka störfum, sérstaklega kvennastörfum og sérstaklega kvennastörfum úti á landi. Það er vegna þess, virðulegi forseti, að þar eru útibú sparisjóðanna í landinu. Fulltrúi sparisjóðanna sagði hreint út við nefndina að eins og frumvarpið lá fyrir fyrst hefði það riðið sparisjóðunum að fullu, og fór ekki neitt í felur með það. Nú getur einhver sagt: Það er eitthvað búið að lina þetta. Jú, en það breytir því ekki að ef búinn er til sérstakur launaskattur á eina starfsgrein mun það hafa þessi áhrif. Það getur vel verið að einhverjir sparisjóðir muni lifa þetta af, ég veit það ekki, það mun koma í ljós. En það er alveg ljóst að fækka þarf starfsfólki. Þetta mun fækka starfsfólki. Það markmið að fjölga störfum mun ekki nást, þvert á móti. Og það er meira að segja hægt að fara út í það, þó ég ætli ekki að gera mikið veður út af því, að með því að hækka einhverjar tóbaksdollur úr 600 kr. í 900–1.000 kr. eða hvað það nú er, er kaldhæðnislegt að það getur jafnvel orðið til þess að fækka störfum. Þetta er íslenskt neftóbak sem menn nota og ég hef séð það ágæta fólk sem vinnur við að framleiða það upp á Höfða í Reykjavíkurkjördæmi suður. Svo sannarlega fjölgar það heldur ekki störfum að hækka eldsneytisverð. Og ekki mun það ýta undir fjárfestingu. Við sjáum það núna, virðulegi forseti, að ferðalög hjá Íslendingum hafa dregist saman á milli ára vegna hækkandi eldsneytisverðs. Það kemur niður á ferðaþjónustunni sem þrátt fyrir allt, meðal annars út af blessaðri krónunni, er eitt af því fáa þar sem vaxtarbroddur hefur verið þessi missirin. Sérstaða ferðaþjónustunnar úti á landi miðað við ferðaþjónustu á höfuðborgarsvæðinu, liggur í því að gistirými eru minna nýtt yfir árið. Almennt er fjárfesting í ferðaþjónustu yfir landið fyrst og fremst nýtt yfir sumarmánuðina en ekki vetrarmánuðina. Þetta mun ekki hjálpa þessari atvinnugrein, svo ég nefni bara eina atvinnugrein en það má að sjálfsögðu nefna fleiri. Sérstakur skattur á viðbótarlífeyrissparnað og að draga úr honum mun að sjálfsögðu minnka sparnað. Reyndar held ég að allar hugmyndir varðandi skattlagningu á lífeyrissjóðina muni hafa mjög alvarlegar afleiðingar og miklu fyrr en menn ætla. Lífeyrissjóðakerfið hefur verið kynnt þannig fyrir landsmönnum um áratugaskeið að það hafi algjöra sérstöðu. Menn geti treyst því að réttindi þeirra séu varin fyrir skattlagningu, en nú er hæstv. ríkisstjórn að breyta því. Við fylgdumst með því í umræðum áðan og sáum að hv. stjórnarþingmenn munu ekkert víla fyrir sér að skattleggja lífeyrissjóði þessa lands. Þá er ég að vísa í orðaskipti sem við nokkrir hv. þingmenn áttum við hv. þm. Skúla Helgason. Virðulegi forseti. Eignarskatturinn sem er kallaður auðlegðarskattur mun ekki ýta undir sparnað. Því síður mun hann ýta undir fjárfestingu eða sköpun starfa í landinu, vegna þess að ef fólk fer úr landi greiðir það ekki skatta hér, hvort sem það eru veltuskattar eða aðrir skattar. Það mun að sjálfsögðu ekki hjálpa til við að skapa störf. Bara svo menn átti sig á því hvaða afleiðingar eldsneytisskattahækkunin hefur í för með sér  Hið virta endurskoðunarfyrirtæki Deloitte sagði í umsögn sinni að allir skattar á laun sem eru 217 þús. kr. eða hærri mundu hækka ef fjárlagafrumvarpið næði fram að ganga. Það hefur væntanlega eitthvað verið slegið á það, þannig að hækkunin er ekki jafnmikil. Við vitum það þó ekki, virðulegi forseti, vegna þess að gögnin liggja ekki fyrir. Umbeðin gögn hafa ekki fengist. Reyndar er það svo að við förum hér á fundi nefndarinnar og vitum aldrei hvað kemur næst nema að það kemur einhver nýr skattur eða skattalagabreyting. Þetta eru kjöraðstæður, virðulegi forseti, til að gera mistök. Mér sýnist að vonandi verði hægt að koma í veg fyrir ákveðin mistök sem ég ætla ekki að fara í hér, en vil ræða undir öðrum lið. Allt tal um breytt vinnulag þingsins, faglegri vinnubrögð, vandaðri vinnubrögð, er í besta falli orðið að afskaplega sorglegum brandara. Virðulegi forseti. Settur var á sérstakur eignarskattur sem kallaður var auðlegðarskattur. Sérstaða hans felst í því að hann er ekki á tekjur heldur einungis á eignir. Það þýðir að engu skiptir hvað viðkomandi einstaklingur hefur lágar tekjur; hann skal greiða skattinn að því gefnu að hann eigi bókfærða eign. Það getur auðveldlega leitt til þess, og dæmi eru um það, að hann þurfi að selja eignir sínar til að greiða skattinn. Fyrir tveimur missirum lagði ég skriflega fyrirspurn fyrir hæstv. fjármálaráðherra um þennan svokallaða auðlegðarskatt. Niðurstaðan var sú að árið 2009 að greiddu þeir sem voru með engar launatekjur, en það voru 657 fjölskyldur, 1,2 milljarða í auðlegðarskatt. Þeir sem höfðu heildartekjur undir 10 millj. kr. á ári, en það voru 387 fjölskyldur, greiddu auðlegðarskatt upp á 186 millj. kr. Ég endurtek: Heildartekjur fyrir árið 2009 undir 10 millj. kr., 387 fjölskyldur sem greiddu 186 millj. kr. Virðulegi forseti. Ég spurði hæstv. fjármálaráðherra meðal annars þessarar spurningar, með leyfi forseta: „Hefur ráðuneytið kannað hvers vegna auðlegðarskattur hefur verið afnuminn í sumum Evrópulöndum?“ Svarið var mjög einfalt: Nei, það hafði ekki verið kannað. Það var lagt upp með að þetta yrði skattur til skamms tíma til að mæta þeim áföllum sem urðu í kjölfar bankahrunsins. Núna á að framlengja hann og ekki bara framlengja heldur hækka mjög hressilega. Áður fyrir var markið fyrir einstakling að hann ætti 90 millj. kr. í hreina eign og umfram, nú er það orðið 75 millj. kr. Eignamörkin fyrir hjón fara úr 120 millj. kr. niður í 100 millj. kr. Prósentan hækkar úr 1,25% í 1,5%. Nú geta menn bara sagt: Er þetta ekki ríkt fólk? Hefur það ekki bara gott af því að greiða skatta, greiða til samfélagsins? Virðulegi forseti. Ég vorkenni ekkert ríku fólki, ég geri það ekki. En þetta snýst ekki um það. Ég held að það skipti máli að menn átti sig á hvað er hér á ferðinni. Ég hef kallað eftir því að fá sögur úr samfélaginu um hvaða fólk þetta er og hver staða þeirra er. Almennt er fólk mjög hrætt við að stíga fram en þó fékk ég tvö dæmi. Annað er um eldri mann sem hefur greitt lítið í lífeyrissjóði en haldið utan um lífeyri sinn í ýmsum eignum. Hann greiðir það mikinn auðlegðarskatt að hann hefur ákveðið að flytja af landi brott. Flutningurinn er auðveldur, enda er hann einn í heimili og hættur að vinna. Með því að flytja af landi brott sparar hann sér tæpar 40 millj. kr. í auðlegðarskatt. Þessi ákvörðun tók hann eftir að ljóst var að álagning auðlegðarskatts yrði framlengd. Þessi einstaklingur, eins og komið hefur fram, er kominn á aldur þannig að ef hann hefði greitt í lífeyrissjóð væri hann að taka út lífeyri. Hann gæti auðveldlega ílengst erlendis. Ef svo færi að hann félli þar frá mundi meira að segja erfðafjárskatturinn verða greiddur í öðru landi. Við getum sagt sem svo að það sé sjálfsagt og eðlilegt að skattleggja ríkt fólk eins mikið og við getum og kannski getum við komist að þeirri niðurstöðu um þennan mann sem ekki hefur greitt í lífeyrissjóð af því að ekki eru skatttekjur af lífeyri, það er bara ef fólk hefur lífeyri fyrir utan lífeyrissjóðina. Við ætlum að mismuna fólki með þeim hætti. Í lífeyrissjóðum landsmanna eru 2 þús. milljarðar og fólk á þar réttindi. En þessi aðili fer bara út og greiðir ekki þennan skatt. Þetta eru bara 40 millj. kr., svona eins og ein líknardeild, sem hann ætti að greiða. En brottfluttur greiðir hann ekki heldur aðra skatta hér, ef hann er ekki á landinu greiðir hann ekki virðisaukaskatt, það segir sig sjálft. Og ef hann er með einhver umsvif eru meiri líkur á því að hann ílengist erlendis og verði með sín umsvif í öðru landi. Svo er ég með annað dæmi um eldri hjón sem hafa ákveðið að flytja af landi brott vegna framlengingar á álagningu auðlegðarskatts. Þau eru bæði hætt að vinna og annað fær lífeyrisgreiðslur sem eru núna skattlagðar hér á landi. Þau eiga töluverðar eignir erlendis og munu ekki greiða auðlegðarskatt eftir flutning til annars lands. Auk þess munu lífeyrisgreiðslur annars þeirra verða skattlagðar erlendis en ekki hér á landi eftir flutning. Eins og í fyrra dæminu gætu hjónin ílengst erlendis og ef þau falla frá mun erfðafjárskattur falla í heimalandinu en ekki á Íslandi eins og ella hefði verið. Virðulegi forseti. Hér missum við meira að segja tekjuskattinn af lífeyrisgreiðslum þessa fólks. Þannig að þeir sem tapa á því að þetta fólk flytji úr landi er fólkið sem  Þessi dæmi sem ég tók hér, snerta bæði eldra fólk á lífeyrisaldri, annað um einstakling og hitt um hjón og þessi dæmi eru raunveruleg. Ég fékk leyfi til að segja frá þeim hér hjá aðila sem er að hjálpa viðkomandi fólki að flytja af landi brott út af þessum skatti. Þessi skattur er einstakur. Hróbjartur Jónatansson, hæstaréttarlögmaður, skrifar um hann í síðasta Viðskiptablaði. Hann segir, með leyfi virðulegs forseta: „Spyrja má hvort einhver munur sé þá á íslenskum sósíalisma árið 2011 og austur-evrópskum sósíalisma eftirstríðsáranna.“ Ég sé hjá sumum hv. þingmönnum að þeim leiðist ekki þessi samanburður. Ég held að alvara málsins sé sú að þeim leiðist það ekki. Það sem hann er að vísa í kemur fram hér á öðrum stað, með leyfi forseta: „Auðlegðarskatturinn á Íslandi tekur hins vegar ekkert tillit til tekna skattþegans og er því af sama toga og til dæmis eignarskattar sem kommúnistar settu á víða í Austur-Evrópu eftirstríðsáranna. Þá var aðferðin sú að hækka eignarskatta og hirða svo eignirnar af fólki þegar skattar fóru í vanskil.  Virðulegi forseti. Höfum við farið vel og vandlega yfir þetta mál í hv. efnahags- og viðskiptanefnd?

Nei.

Hér kallar hv. þm. Birkir Jón Jónsson sem er með mér í þessari hv. nefnd: Nei. Það er hárrétt svar, virðulegi forseti. Nei, við höfum ekki gert það. Menn sitja með excelinn fyrir framan sig og stórhækka skattinn. Hvað þessar breytingar snertir og flestar þær breytingar sem gerðar eru hér, hefur maður á tilfinningunni að allt gerist á hlaupum, þrátt fyrir að menn hafi heilt ár til að undirbúa næstu fjárlög. Þegar búið er að afgreiða fjárlög fara menn fljótlega í jólafrí, koma síðan milli jóla og nýárs og eftir nýár og geta hafist handa við að undirbúa næstu fjárlög. En samt er það alltaf þannig og hefur verið í tíð þessarar ríkisstjórnar að menn eru á handahlaupum og virðast búa til skatta á hlaupum án þess að vita nokkuð eða hafa áhuga á því að kanna hvaða afleiðingar þeir hafa í för með sér. Virðulegi forseti. Nú er svo komið að menn ætla að skattleggja lífeyrissjóðina til að greiða vaxtabætur fyrir fólk sem er mjög skuldugt. Hér segja menn að þetta sé eðlilegt og gott mál af því að ríkisvaldið, lífeyrissjóðirnir og einhverjir fleiri hafi náð samkomulagi um þetta fyrir ári. En við þurfum að taka afstöðu til þessa máls. Við erum kosin til að taka afstöðu til þess.  Sagt var að sérstaða sparnaðar í lífeyrissjóðum á Íslandi væri þessi: Enginn fjármagnstekjuskattur. Enginn eignarskattur. Þetta var langhagstæðasta sparnaðarformið. Það var hugsað til að létta á almannatryggingakerfinu vegna þess að við höfum séð þann gríðarlega vanda í mörgum löndum, sérstaklega í hinni svokölluð gömlu Evrópu. Það hefur verið lítið rætt hér en Evrópusérfræðingar hafa bent á þessa snjóhengju sem hangir yfir stórum löndum og Evrópu, að mannfjöldatréð er orðið nokkurn veginn alveg beint, það er lítið af ungu fólki, eldra fólki hefur fjölgað og ekkert er til í lífeyrissjóðum eða mjög lítið, ekki nema fólk hafi sparað upp á eigin spýtur. Við lögðum af stað í vegferð til að koma í veg fyrir að lenda í þeirri stöðu. Við höfum ekki hikað við, virðulegi forseti, að hreykja okkur af þessu. Gott ef hv. þingmenn vinstri flokkanna hafa ekki talið sig eiga sérstaklega mikið í þessu kerfi, ef svo ber undir. En nú ætla menn að vega að stoðum þess með því að skattleggja lífeyrissjóðina. Nú segja menn að málstaðurinn sé svo góður, þ.e. sérstakar vaxtabætur. En þegar menn hafa greitt út sérstakar vaxtabætur heldur lífið áfram hjá fólkinu sem ber þessar skuldir. Það mun enn bera þær. Hér er ekki um það að ræða, sem væri hugsanlega sjónarmið sem mætti rökstyðja, að menn segi: Lífeyrissjóðirnir fjármagna Íbúðalánasjóð og eru með ákveðinn hluta af íbúðalánum. Þau lán munu ekki fást greidd, það er ákveðin bóla sem er enn þá í kerfinu. Þetta hefur verið lítið rætt en ýmislegt bendir til þessa og þessar skuldir munu ekki fást greiddar þannig að leiðrétta þarf þessi lán. En hér er ekki um það að ræða, virðulegur forseti, heldur bara sérstakar vaxtabætur, einskiptisaðgerð, til ákveðins hóps fólks. Hverjir greiða fyrir þetta? Í orði kveðnu eru það allir sem greiða í lífeyrissjóð sem greiða fyrir þetta. En það er ekki þannig. Það er eingöngu fólkið í almennu lífeyrissjóðunum. Reyndar er það þannig, svo ég vitni í forustumenn verkalýðshreyfingarinnar sem komu á fund nefndarinnar, að hér er fátækasta fólkið með minnstu lífeyrisréttindin skattlagt vegna þess að hér er bara verið að skattleggja samtrygginguna en ekki séreignina. Þannig að verkamaðurinn sem á að greiða alla ævi í lífeyrissjóð og á tiltölulega lítil lífeyrisréttindi, alveg sama hvar hann er í ferlinu, hvort sem hann fær nú útgreiddan lífeyri eða fær hann eftir fimm, tíu eða tuttugu ár; hann er skattlagður, virðulegi forseti. Ef hann á bróður eða systur sem er í opinberum lífeyrissjóði, geta þau verið örugg því þar eru réttindin lögbundin. Burt séð frá því hver afkoma lífeyrissjóðanna er, þrátt fyrir að ríkið skattleggi lífeyrissjóðina, breytir það engu, lífeyrisréttindin verða óbreytt í opinberum lífeyrissjóðum. Þetta mun kosta sitt, virðulegi forseti. Við munum ræða það sem kemur að opinberu lífeyrissjóðunum þegar hæstv. ríkisstjórn leggur fram sérstakt frumvarp til að fresta vandanum. Það heitir að framlengja undanþágu um vikmörk. Það þýðir að verið er að fresta vandanum hjá þremur lífeyrissjóðum: Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, Lífeyrissjóði starfsmanna sveitarfélaga og Lífeyrissjóði bænda. Sú frestun og það að eignir þessara lífeyrissjóða standa ekki undir réttindum, mun líka kosta þennan verkamann sem hefur þegar greitt og er að greiða í almenna lífeyrissjóðinn. Hann mun borga þetta tvöfalt, ef ekki þrefalt. Ég tiltók hér dæmi varðandi eignarskattinn. Það er til ákveðinn hópur fólks sem ekki hefur haft tækifæri nema stuttan tíma ævinnar til að greiða í lífeyrissjóð, kannski engan og hefur þar af leiðandi ekki greitt í hann, það fólk er skattlagt sérstaklega. Síðan erum við með sérstakan skatt á lífeyrissjóði sem hluti lífeyrissjóðfélaga, hvort sem þeir eru nú að taka út lífeyri eða greiða inn í lífeyrissjóð, borga sérstaklega. Einhver kann að spyrja: Eruð þið ekki búin að ræða þetta í þaula í hv. efnahags- og viðskiptanefnd? Þetta er auðvitað ekki smámál. Svarið er einfalt: Nei, við erum alltaf á hlaupum í hv. efnahags- og viðskiptanefnd til að bjarga því sem fyrst kemur sem eru svona almestu slysin. Ég efast ekki um að menn munu heyra þau sjónarmið að ýmsu hafi hugsanlega verið bjargað fyrir horn. Virðulegi forseti, við vitum það ekki. Við höfum ekki hugmynd um hvort það hafi verið gert. Ég efast ekki um að ætlunin hafi verið að bjarga ýmsu en ekki hefur gefist neinn tími til þess. Stóra einstaka málið er þetta: Við vinnum ekki eftir neinni áætlun um hvernig við ætlum að vinna okkur út úr þeim vanda sem kom í kjölfar bankahrunsins og er núna að koma fram í öðrum löndum af fullum þunga. Því miður hefur hann ekki komið fram að öllu leyti. Ég vona svo sannarlega að afleiðingarnar af þessari skuldakreppu sem ríður yfir heiminn verði sem allra minnstar en ég er hræddur um að þær verði ansi miklar. Við Íslendingar erum í sérstakri stöðu vegna þess að þetta reið einna fyrst yfir hjá okkur. Við bárum gæfu til þess og allir flokkar samþykktu það, virðulegi forseti, nema flokkur hæstv. fjármálaráðherra, að samþykkja neyðarlögin sem var án nokkurs vafa afskaplega skynsamlegur gjörningur. Allir flokkar nema flokkur hæstv. fjármálaráðherra greiddu atkvæði með því. Það var örugglega líka skynsamlegt af okkur að fara í samstarf við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Allir flokkar voru fylgjandi því nema flokkur hæstv. fjármálaráðherra. Hann talaði mikið um hina köldu hönd Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og ætlaði að losa okkur út úr því sem allra fyrst hefði hann tök á. Virðulegi forseti. Þegar menn lögðu af stað í þá vegferð ætluðu menn ekki síst að koma hjólum atvinnulífsins á stað og leiðrétta skuldir almennings og fyrirtækja. Þetta tvennt hefur algjörlega mistekist. Það er alveg sama hvernig við nálgumst það mál, hvort sem er út frá mannúðarástæðum, af því við viljum að fólk sé hamingjusamt og líði vel, eða út frá köldum krónum og aurum eða hugsum um sparnað í ríkisrekstri. Niðurstaðan er alltaf sú að mesti sparnaðurinn, það besta sem við getum gert, er að koma atvinnustiginu upp og fólki til að vinna - hér á landi, ekki í öðrum löndum eins og gerst hefur. Því miður eru nýjustu fregnir þær að atvinnuleysi sé að aukast en þegar það hefur farið niður á við er það ekki síst vegna þess að fólk er farið til annarra landa, bæði opinberir starfsmenn og aðrir, að vinna. Við getum lent í sömu stöðu og vinir okkar Færeyingar sem misstu þúsundir manna sem ekki komu til baka. Þá er ég ekki endilega að vísa til sérstaka eignarskattsins sem heitir auðlegðarskattur. En fólk er fara brott vegna hans og það sem við munum finna mest fyrir þar er að það fólk borgar núna skatta hér á landi og verður fengur fyrir aðrar þjóðir að fá það fólk til sín því það mun borga skatta þar. Þegar ég hugsa til þess að fólk sé að flytja utan er ég fyrst og fremst að hugsa um þetta unga kröftuga fólk sem hefur tækifæri til að rífa sig upp með rótum og fara að vinna í öðrum löndum. Og þegar maður er kominn með fjölskylduna í annað land, börnin eru komin í skóla og farin að tengjast félögum og vinum og eru jafnvel orðin ekki síður íbúar þess lands en Íslendingar, þá er erfitt að snúa aftur. Virðulegi forseti. Á meðan við horfum upp á þessar staðreyndir mála, erum við hér reddandi hlutum fyrir horn. Málflutningur hv. stjórnarþingmanna er þessi: Já, breytingarnar eru þess eðlis að málið er núna ekki jafnskelfilega vont og það var þegar hæstv. fjármálaráðherra flutti það. Ekki jafnskelfilega vont, það er aðeins betra. Það er sú framtíðarsýn sem menn eru núna að vinna eftir. Að lokum vil ég gera orð hv. þm. Helga Hjörvars að mínum. Það sem þarf að gera er að fjölga störfum, auka sparnað og ýta undir fjárfestingu. Ég segi við hv. þm. Helga Hjörvar: Sameinumst um það verkefni. Meira að segja hv. þm. Helgi Hjörvar viðurkenndi að þessar skattbreytingar ganga þvert á þau markmið.  Virðulegi forseti. Nú göngum við frá þessum málum, klukkuna vantar núna tuttugu mínútur í níu. Við erum að ræða þau mál sem við hefðum átt að ræða í hv. efnahags- og viðskiptanefnd og fara vel yfir þar. Kannski munum við ræða þetta fram eftir nóttu, svo hittumst við klukkan átta í fyrramálið á fundi í hv. efnahags- og viðskiptanefnd og fáum á fund okkar lögmanninn sem hefur bent á að sambærilegir skattar hafa verið bannaðir í öðrum löndum, og hefur þar vísað sérstaklega til Þýskalands og til þess að í öllum öðrum löndum er tekið tillit til tekna fólks en ekki farið í eignaupptöku. Kannski verðum við hrikalega vel stemmd þá. Kannski kemur eitthvað stórkostlegt út úr þeim fundi sem mun breyta þessu í grundvallaratriðum. Virðulegi forseti. Ég efast um það. Ég vonast bara til að við verðum aðeins með lágmarksslys eftir þessa umferð.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir innlegg hans í þessa umræðu og ég tek undir það með honum að rót vandans er að sjálfsögðu sú að það gengur svo hægt að koma hjólum efnahagslífsins aftur af stað. Við horfum upp á það að fjárfesting er í sögulegu lágmarki, hún er 13% á meðan meðaltal síðustu áratuga er um 21%. Ég ætla að leiðrétta það sem ég fór fram með í nefndaráliti mínu, sem ég gerði að ég held fyrir tveimur dögum. Þar taldi ég að breytingar á skattalögum frá því þessi ríkisstjórn tók við væru 140, það er víst komið upp í 142 breytingar á skattkerfinu síðan þá þannig að ég biðst velvirðingar á því. En það eru heilmiklar breytingar sem eiga sér stað hjá ríkisstjórninni þegar kemur að grundvallarmálum eins og skattkerfinu og þar er kannski kjarni málsins. Kjarni málsins er sá að ríkisstjórnin hefur lítinn trúverðugleika þegar kemur að því að skapa atvinnulífinu það svigrúm sem það þarf til þess að fara að fjölga störfum hér á landi. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvað honum finnist um ummæli hæstv. forsætisráðherra frá því í morgun, að það sé ekkert óeðlilegt að sjö manns flytjist til Noregs á hverjum degi, að þetta sé bara eðlilegt ástand. Ég minni á að þar er um að ræða fólk sem er að flytja lögheimili sitt, við erum að tala um margfalt stærri hóp þegar kemur að því fólki sem fer tímabundið, m.a. til Noregs, til að ala önn fyrir fjölskyldu sinni, fjölskyldufaðir eða móðir fara út kannski í tvo til þrjá mánuði án þess að flytja lögheimilið. Maður veltir því fyrir sér, og ég spyr hv. þingmann, hvort hann telji að hæstv. forsætisráðherra sé ekki í raun og veru að gera frekar lítið úr þeim vanda sem blasir við okkur á þessu sviði og þá vitna ég til orða hans um það sem gerðist í Færeyjum í upphafi tíunda áratugar síðustu aldar.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður spyr hvað mér finnist um ummæli hæstv. forsætisráðherra, þess efnis að það sé tiltölulega lítið mál að sjö manns flytji héðan á degi hverjum til Noregs. Svar mitt er einfaldlega: Þetta er lýsandi, mjög lýsandi fyrir sjónarmið hæstv. ríkisstjórnar. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson sat með mér í hv. efnahags- og viðskiptanefnd fyrir nokkrum dögum þegar hingað komu aðilar sem búnir voru að undirbúa fjárfestingu í landinu svo mánuðum eða árum skipti, að koma hingað með stóra fjárfestingu til að skapa störf. Þeir voru örvæntingarfullir vegna þess að hæstv. ríkisstjórn var komin fram með nýjar hugmyndir um skattlagningu sem hefði rústað öllum þeim hugmyndum. Vandinn er ekki sá að tækifæri vanti í þessu landi, vandinn er hæstv. ríkisstjórn. Hún hefur með skipulegum hætti komið í veg fyrir að hér verði fjárfestingar. Mörg þeirra tækifæra sem voru til staðar eru farin og óljóst hvort þau skapist aftur. Því fleiri sem flytjast til Noregs þeim mun færri verða tækifærin hjá okkur. Því fleiri heilbrigðisstarfsmenn sem fara til annarra landa þeim mun minni líkur eru á að við getum nýtt þá ónotuðu aðstöðu sem við erum með, t.d. í Keflavík. Hæstv. ríkisstjórn kom sérstaklega í veg fyrir að hægt væri að nýta þá aðstöðu til að skapa störf og tekjur á Íslandi. Virðulegi forseti. Hv. þingmaður benti á tvennt. Hann benti á 142 skattalagabreytingar, engin til einföldunar, lofa ég; 13% fjárfesting hér, sem að meðaltali hefur verið 21%. Eftir áfall eins og við höfum orðið fyrir eykst fjárfesting vanalega.

Frú forseti. Hv. þingmaður vitnaði til þess að við sitjum saman í efnahags- og viðskiptanefnd og það kom mér á óvart í gær, í ljósi alls þess klúðurs sem hefur verið í tengslum við þennan kolefnisskatt, að á fundi sem ég hélt að ekki ætti að taka langan tíma kom fram breytingartillaga þar sem rætt var um að viðhalda álögum á iðnaðinn til viðbótar við ETS-skattinn þannig að ég tel að það mál sé komið í algjöran ólestur á ný. Ég mundi vilja heyra hv. þingmann svara því og þá er þetta í þriðja skiptið sem ríkisstjórnin gengur gegn yfirlýsingu sem hún ritaði undir gagnvart aðilum vinnumarkaðarins árið 2009 eins og við báðir þekkjum nokkuð vel. Kjarninn er nefnilega sá að ef menn haga störfum sínum á þann veg að aðilar í atvinnulífinu fá það á tilfinninguna að það sé mjög tilviljunarkennt hvernig menn standa að breytingum á lögum - og í raun og veru hefur það komið fram í umsögnum aðila um þetta frumvarp að samráðsleysið hefur verið nær algjört þegar kemur að mikilvægum ákvörðunum sem tengjast atvinnuuppbyggingu. Síðan eru menn mjög hissa á því að tekjur ríkissjóðs skuli ekki vera meiri en raun ber vitni og eru hissa á því að við séum að borga á þriðja tug milljarða í atvinnuleysisbætur. Þetta gengur að sjálfsögðu ekki og þetta er kannski ein ástæða þess að hin norræna velferðarstjórn er á næsta ári að skerða kjör aldraðra og öryrkja þvert á gefin fyrirheit. Það væri ánægjulegt að kasta því fram í umræðuna hvort þetta sé ekki þvert gegn því sem þingmenn og ráðherrar þessa flokks hafa á undangengnum talað um. Þessi ríkisstjórn er komin í andstöðu við sjálfa sig í málinu. Það er með ólíkindum að sjá aðförina sem aldraðir og öryrkjar verða fyrir vegna þess að kjör þeirra munu á næsta ári skerðast að raungildi hjá hinni svokölluðu norrænu ríkisstjórn. Ég veit ekki hvort 

Virðulegi forseti. Sú skýring er komin á nafninu norræna velferðarstjórnin að átt sé við að fólk fari með ferjunni Norrænu í velferðina, eins og ágætlega var farið yfir af ágætum stjórnmálamanni sem hv. stjórnarþingmenn hafa fram til þessa verið, og verða örugglega eitthvað áfram, fullkomlega með á heilanum. Mesti sparnaðurinn fæst ef okkur tekst að lækka útgjöld til Atvinnuleysistryggingasjóðs því að það þýðir að fólk er farið að vinna. Við greiðum 20–25 milljarða í atvinnuleysistryggingar og það er ekki gott fyrir neinn. Hv. þingmaður spyr út í kolefnisskattana og síðustu fundi. Þetta er nú bara þannig að við fundum ótt og títt en vitum aldrei hverju við eigum von á á hverjum fundi fyrir sig. Maður þarf virkilega að hafa sig allan við til að sjá hvort eitthvað sé að renna í gegn. Ég velti því stundum fyrir mér hvort menn komi með þessa gölnu skatta, eins og kolefnisskattana, til þess eins að draga athyglina frá öllu hinu. Er það virkilega þannig að þeir setjist niður og hugsi hvernig þeir geti komið fram með einhverja hugmynd sem sé nógu galin til að enginn taki eftir öllu hinu? Það fór langmest orka í þennan stóra kolefnisskatt. Við sjáum hér fulltrúa sveitarfélaga, fulltrúa atvinnulífsins, þá aðila sem undirbúa fjárfestingu, sem reyna hvað þeir geta til að koma í veg fyrir stórslys en síðan rennur fram hjá allt milli himins og jarðar sem veldur ekkert minni skaða. Einhvern tímann hefði þótt stórmál að menn hygðust skattleggja lífeyrissjóðakerfið.  Virðulegi forseti. Þetta hefur bara runnið í gegn, af því að menn hafa áhyggjur af öðrum málum og af nógu er að taka.

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs út af þeim bandormi sem hér er til umræðu. Óhætt er að segja að verulegur viðsnúningur hafi orðið á rekstri ríkissjóðs síðan norræn velferðarstjórn vinstri og miðjumanna tók við ríkisstjórnartaumunum. Á undanförnum tveimur árum hefur orðið 140 milljarða viðsnúningur í rekstri ríkisins. Ef ekki væri fyrir vaxtakostnað væri ríkissjóður rekinn með 40 milljarða hagnaði á árinu 2012. 57% af þessu aðhaldi hafa átt sér stað í gegnum útgjöldin, um 43% í gegnum tekjurnar. Engu að síður hefur ríkisstjórninni tekist að auka útgjöld til velferðarmála samanborið við fyrri ríkisstjórnir. Skattar hafa aldrei náð því að vera jafnstór hluti af landsframleiðslu í tíð ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur og þeir voru í tíð ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks. Á „góðæristímum“ tók ríkið stærri hluta af veltu þjóðfélagsins til sín í gegnum skatta en það gerir í dag. Það má líka fara í gegnum það að síðan ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur tók við hefur tekjuskattur lækkað hjá 60–70% einstaklinga. Þannig höfum við reynt að létta undir með þeim sem lægstar tekjurnar hafa. Alls greiddu 85 þús. manns lægra hlutfall af tekjum sínum í skatt árið 2010 en árið 2008. Á fyrri helmingi þessa árs mældist hagvöxtur á Íslandi 2,5% sem er meiri hagvöxtur en hjá helmingi ríkja með þróað hagkerfi, þ.e. þeirra ríkja sem eru innan OECD. Vissulega sópaði hrunið mörgum störfum frá, 13–14 þúsund, en á undanförnum missirum hefur orðið viðsnúningur á vinnumarkaði og síðustu tvö árin hefur störfum fjölgað svo nemur um 3.600, þ.e. nokkuð umfram fjölgun starfandi fólks á vinnumarkaði. Þá er atvinnuleysi síminnkandi og hefur ekki verið minna síðan í ársbyrjun 2009 og er mjög lágt í alþjóðlegum samanburði. Á Norðurlöndunum er það einungis í Noregi sem það er lægra en á Íslandi. Björgunaraðgerðum hrunsins er þannig smátt og smátt að ljúka. Undanfarin ár hafa reynst okkur erfið og mörg okkar munu glíma við eftirköst hrunsins til einhverrar framtíðar en við erum búin með það versta og smátt og smátt er hagkerfið að taka við sér. Við sjáum það á þeim fjárlögum og þeim tekjuramma sem við ræðum hér að nú horfir til betri tíðar. Þess vegna er mikilvægt að við tölum ekki bölmóð hvert í annað heldur lítum á þau jákvæðu teikn sem eru á lofti, hagvaxtartölur, atvinnuleysi og þá viðspyrnu sem er að sjá í hagkerfinu um leið og við ræðum hvernig ríkið eigi að afla fjármuna til að standa undir velferðarkerfinu í landinu. Efnahags- og viðskiptanefnd hefur fjallað um bandorminn svokallaða frá ráðherra og gert nokkrar breytingar á frumvarpinu. Ég ætla að rekja nokkrar þeirra í ræðu minni, virðulegi forseti. Fyrir það fyrsta ber að greina frá því að heildarjöfnuði í afkomu hins opinbera verður náð á árinu 2014 í stað 2013 en þá seinkun má rekja til aukins svigrúms í ríkisfjármálum og vilja ríkisstjórnarinnar til að styðja við hagvöxt sem nú fer ört vaxandi. Gert er ráð fyrir að hagvöxtur næsta árs verði um 2,4%. Það kallaði á endurskoðun á tekjuáætlun frumvarpsins. Eins og áður greindi hefur ríkissjóður náð undraverðum árangri í viðsnúningi ríkisfjármála. Nýjustu tölur Hagstofu Íslands benda til þess að hagvöxtur hafi orðið 3,7% á fyrstu níu mánuðum þessa árs og 4,7% á þriðja ársfjórðungi. En það þarf að afla tekna til að standa undir velferðinni og í forsendum fjárlagafrumvarpsins var gert ráð fyrir að auka skatttekjur um 9,7 milljarða kr. Þær ráðstafanir í tekjuöflun sem hér eru nefndar eiga að standa undir 3,7 milljörðum. Lagðar eru til eftirtaldar aðgerðir: að auðlegðarskattur verði framlengdur til álagningarársins 2015 og að lagt verði nýtt 2% viðbótarskattþrep á eignir einstaklinga annars vegar og hjóna hins vegar yfir tiltekin mörk sem eiga að skila 1,5 milljörðum kr., að heimild til frádráttar iðgjalda frá tekjuskattsstofni vegna viðbótarlífeyrissparnaðar verði 2% í stað 4% en það á að skila 1,4 milljörðum og svo eru breytingar á kolefnisgjaldi svo eitthvað sé nefnt. Þá eru lagðar til breytingar á krónutölusköttum til að elta verðlagsþróun svo ríkið haldi tekjum sínum. Um er að ræða heildarlækkun á tryggingagjaldi sem er jákvætt skref enda viljum við ekki sjá að skattlagning taki mið af þeirri einingu, þ.e. starfsmann á launum hjá fyrirtæki, og eru þessi áform í samræmi við yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar sem gefin var út í tengslum við kjarasamninga síðasta vor. Hér er um að ræða lækkun á skattprósentu á afdráttarskatti, á vaxtatekjur erlendra aðila hér á landi og tóku talsmenn atvinnulífsins mjög undir þessa breytingu á fundum nefndarinnar. Þá eru í frumvarpinu lagðar til breytingar á fjárhæðarmörkum skattþrepa. Í 5. tölulið ákvæðisins um tekjuskatt einstaklinga segir að þau skuli taka breytingum í upphafi hvers árs í réttu hlutfalli við hækkun launavísitölu frá upphafi til loka næstliðins tólf mánaða tímabils. Gert er ráð fyrir að launavísitalan muni breytast um 8% á þessu ári og tekur lægsta þrepið mið af þeirri breytingu og gott betur. Það mun breytast um 8,9%. Þannig er meiri hækkun neðsta þrepsins tekin út og efra þrepið minnkað minna. Engu að síður tekur það 3,5% breytingum. Þá eru breytingar á auðlegðarskatti, aukaþrep sett inn. Vert er að hafa í huga, virðulegi forseti, að í þessum þingsal og í fjölmiðlum hefur ýmislegt verið rætt um áhrif auðlegðarskattsins. Vissulega verð ég að segja að það er aldrei fýsilegt að leggja skatta á einstaklinga og auðlegðarskattur er umdeildur og viðmiðunarmörk hans geta verið umdeild og eru allrar umræðu verðar. Hins vegar búum við við þá stöðu í ríkisfjármálum að leita þarf ofan í hverja einustu matarholu. Þess vegna er kannski ekki ósanngjarnt að leita til þeirra sem sterkastir eru fyrir. Auðlegðarskattur skilar verulegum fjármunum í ríkissjóð, um 7 milljörðum kr. Munar um minna, það eru nokkrar líknardeildir eins og einhvers staðar var sagt. 
             Það sem er mikilvægt að hafa í huga í þessu sambandi er að því hefur verið fleygt í fjölmiðlum að flótti hafi brostið á þá einstaklinga sem greiða auðlegðarskatt en samkvæmt minnisblaði fjármálaráðuneytisins sem kynnt var í nefndinni 18. nóvember höfðu á árinu 2010 einungis 31 af þeim 3.817 sem greiða auðlegðarskatt flutt af landi brott á árinu 2010 og samkvæmt þeim upplýsingum sem komu fram á fundi nefndarinnar í byrjun desember höfðu einungis 28 einstaklingar af þeim 4.500 einstaklingum sem greiða auðlegðarskatt flutt af landi brott á þessu ári, sem er lægra hlutfall en gengur og gerist almennt meðal launþega í landinu. Eins og ég sagði skilar auðlegðarskatturinn um 7 milljörðum kr. en þeir einstaklingar sem fluttu af landi brott á þessu ári greiddu 51 milljón af þeirri upphæð. Af því má sjá að það er óverulegur hluti þeirra einstaklinga sem greiða auðlegðarskatt sem flytur af landi brott og því eru þær fréttir mjög orðum auknar sem berast um að flótti sé brostinn í þennan hóp. Þá er í frumvarpinu lagt til að frádráttarbært iðgjald vegna séreignarsparnaðar lækki tímabundið úr 4% í 2%. Forsvarsmaður frumvarpsins í nefndinni, Helgi Hjörvar, formaður og framsögumaður, rakti það í ræðu sinni að nefndin leggur til að þetta gerist hjá þeim hluta almennings sem greiðir núna viðbótariðgjald, að iðgjaldið lækki niður í 2% en það muni svo fara aftur í 4% að þremur árum liðnum þegar þessi tímabundna breyting gengur til baka. Áætlað er að þessi breyting skili ríkissjóði 1,4 milljörðum kr. Manni verður oft hugsað til þess þegar við stóðum frammi fyrir fjárlagahalla upp á allt að 200 milljarða kr. á sínum tíma hvort ekki hefði mátt horfa til þeirrar matarholu á þeim tíma. Ef við lítum á þessar tölur í dag má kannski segja að úr sjóðum almennings, sameiginlegum sjóðum okkar, séum við að niðurgreiða sparnað hjá almenningi um 1,4 milljarða á ári. Þegar við lentum í hruninu þurftum við kannski frekar á því að halda að auka veltu í samfélaginu, við þurfum að fá fólk til að borga niður skuldir eða takast á við aðra útgjaldaliði en sparnað. Því má velta fyrir sér hvort ekki hefði mátt horfa til þessa þáttar strax þá og færa okkur rúmlega 4 milljarða kr. á þeim þremur árum sem safnast hefðu með þeim hætti. Ég mundi að minnsta kosti vilja velta því upp hér og að því leyti tel ég þetta réttlætanlegt vegna þess að við þurfum að skoða það alvarlega hvort réttlætanlegt sé á þessu stigi málsins, við þessa stöðu, að við niðurgreiðum sparnað landsmanna með jafnskýrum hætti. Þá var í nefndinni nokkuð rætt um fjármögnun sérstakrar vaxtaniðurgreiðslu eða ígildi vaxtabóta fyrir árin 2011 og 2012 sem rædd voru í nefndinni fyrr á þessu ári. Fjármögnun þess verkefnis er upp á 6 milljarða kr. á hvoru ári og viðskiptabankarnir bera kostnað upp á 2,1 milljarð en lífeyrissjóðirnir 1,4 og restin kemur úr ríkissjóði beint. Samtök fjármálafyrirtækja ræddu það í nefndinni og styðja áform um skattlagningu lífeyrissjóða með þessum hætti með hliðsjón af jafnræði aðila og með vísun í það samkomulag sem gert var á sínum tíma og lögðu reyndar einnig til að Íbúðalánasjóður og fjármálafyrirtæki í slitameðferð væru einnig felld undir þennan skatt á fjármálafyrirtæki. Meiri hlutinn vill árétta það, og ég tek það sérstaklega fram í ræðu minni, að í umræddu áliti okkar á sínum tíma og aftur nú kemur fram sá skilningur að lífeyrissjóðirnir taki þátt í kostnaði vegna vaxtaniðurgreiðslunnar en á sínum tíma var stjórnvöldum og lífeyrissjóðunum gefinn frestur til að ná saman um fjármögnun verkefnisins. Það samkomulag tókst ekki og þess vegna vill meiri hluti nefndarinnar árétta fyrri sjónarmið sín um að skattlagningin sé reist á málefnalegum forsendum þar sem henni er ætlað að standa undir almennri aðgerð til lausnar á skuldavanda heimila. Lífeyrissjóðirnir eiga að koma með okkur í það verkefni að hjálpa skuldugum heimilum í gegnum skaflinn og þess vegna eiga þeir af 1.800 milljarða stofni sínum að leggja til 1,4 milljarða. Staðreyndin er nefnilega sú að stór hluti af þeim skuldavanda heimila sem glímt er við núna, á þessu stigi málsins, er til kominn vegna óábyrgra lánveitinga lífeyrissjóðanna. Það stafar af þeim lánum sjóðanna annars vegar með lánsveðum og hins vegar af lánum til sjóðfélaga þar sem þriðji aðili var notaður, var í raun og veru notandi lánsfjárhæðarinnar og í flestum tilvikum skráður sem greiðandi lánsins. Í báðum tilvikum sem ég nefni hér er að vandamenn tóku ýmist veð fyrir láninu eða tóku lánið út í eigin nafni fyrir þriðja aðila. Tilgangur þessara lána var í raun og veru að búa til eigið fé fyrir aðila sem voru þá annaðhvort að kaupa eða byggja húseign. Heildarveðsetning greiðanda var þá í flestum tilvikum þegar þau lán voru veitt afar há í hlutfalli við virði eignarinnar sem stóð á bak við. Lífeyrissjóðirnir hafa nú staðfest að þúsundir lána séu með lánsveði á markaðnum og það er eitt helsta verkefni stjórnvalda núna að taka á vandamálum lánsveðshópsins og lífeyrissjóðirnir bera nokkra ábyrgð á stöðu þessa hóps og geta þess vegna ekki hoppað frá því samkomulagi sem gert var um að taka á vanda skuldugra heimila. Sérstaklega ber að horfa á þann hóp sem var að kaupa í fyrsta sinn á árunum 2004–2008 og eru skuldarar eða greiðendur að lánum sem þeir nýttu sér til að búa til nauðsynlegt eigið fé, ef svo mætti segja, til að geta farið í íbúðaviðskipti. Lífeyrissjóðunum var og er fullkunnugt um hvernig var í pottinn búið hjá því fólki og þeir greiddu fyrir það að gerlegt væri að þetta fólk gæti ráðist í að kaupa eða byggja eign með því að heimila lánsveð eða lána í gegnum þriðja aðila. Þannig má í raun segja að sjóðfélagalán lífeyrissjóðanna á þessum árum hafi verið veitt án skoðunar á tilefni, án skoðunar á veðsetningu raunverulegs greiðanda og í raun og veru án skoðunar á því hver greiðslugeta greiðanda væri og ábyrgðaraðila þegar hann var annar en eigandinn sjálfur. Ég vil árétta það, virðulegi forseti, að ég tel að lífeyrissjóðirnir eigi að koma með okkur í þetta verkefni. Þeir eiga að koma með okkur í þetta verkefni og þeir munu græða á því til langs tíma litið að hjálpa skuldugum heimilum. Það á ekki að koma til þess að skerða þurfi lífeyrisgreiðslur þeirra sem taka út úr sjóðunum í dag. Þessu vandamáli á að ýta á undan sér vegna þess að til lengri tíma litið munu lífeyrissjóðirnir græða á því að hjálpa skuldugum heimilum í dag, fólki á aldrinum 30–40 ára sem var að kaupa sínar fyrstu eignir á árunum 2004–2008.

Þeim fer nú fækkandi.

Það er mín pólitíska sannfæring í þessu máli, virðulegi forseti. Mig langar að víkja að tóbaksgjaldi. Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins lagði það til við nefndina að gjald á tóbak sem reiknað er eftir vigt yrði betur samræmt á tóbak heilt yfir, þannig að gjald kæmi til á neftóbak og tæki framvegis sömu breytingum og annað tóbak. Þessar hugmyndir fengu hljómgrunn í áliti meiri hluta velferðarnefndar sem lagt var fyrir nefndina og einnig sú tillaga ÁTVR að ráðast í kerfisbreytingu á smásölu tóbaks þannig að tóbak í smásölu yrði á sama verði á öllu landinu. Efnislega get ég sagt að þessi hugmynd er allrar athygli verð. Ég tel að hún eigi að fá ítarlega umræðu í velferðarnefnd og efnahags- og viðskiptanefnd á ári komanda. Ég tel hins vegar ekki ráðlegt að ráðist sé í þessar breytingar hér og nú vegna þess að við þurfum að fá umsagnir og athugasemdir, skoðanir og umræður meðal hagsmunaaðila um hvernig þetta muni í raun og veru virka, hvaða áhrif þetta hefur á markaðinn. Því tel ég rétt að þessum hluta hugmyndar velferðarnefndar og ÁTVR verð ýtt aðeins fram á við og fái betri umræðu. Þá vil ég árétta að gert er ráð fyrir því í breytingum nefndarinnar að auðlegðarskatturinn verði einungis framlengdur til ársins 2014, þ.e. út árið 2013, en að óbreyttu er gert ráð fyrir að gjaldeyrishöft falli úr gildi á sama tímapunkti, þ.e. í lok árs 2013, og telur meiri hlutinn mikilvægt að skoða þau tvö mál í samhengi og telur þau tengjast nánum böndum, þ.e. annars vegar auðlegðarskatturinn og hins vegar gjaldeyrishöftin. Þess vegna ber að skoða gildistíma hvors tveggja með sama hætti. Þá leggjum við til að tóbaksgjald á neftóbak hækki um ¾ og verði þar með 7,21 kr. í staðinn fyrir 4,12 kr. á hvert gramm. Breytingin er gerð, eins og áður sagði, með hliðsjón af ábendingum ÁTVR og þeirra lýðheilsusjónarmiða sem gerð hefur verið grein fyrir og koma fram í umsögn meiri hluta velferðarnefndar. Að fengnum upplýsingum úr fjármálaráðuneyti er gert ráð fyrir að breytingin hækki útsöluverð á neftóbaki úr 700 kr. í 930 kr., um 30%. Hér hefur verið nokkur umræða um stöðu lífeyris og bóta í velferðarkerfinu. Ég vil ítreka og gera það heyrumkunnugt að ef skoðað er það sem ríkisstjórnin hefur gert á þessu ári kemur í ljós að útgjöld vegna bóta almannatrygginga og atvinnuleysisbóta hafa verið aukin um rúmlega 8 milljarða kr. á þessu ári. Hækkanir urðu í byrjun júní í samræmi við yfirlýsingu ríkisstjórnar um að lífeyrisþegar og atvinnuleitendur skyldu njóta hliðstæðra kjarabóta og samið var um á almennum vinnumarkaði í maí. Sérstaklega var horft til þeirra sem eru tekjulægstir í hópi lífeyris- og bótaþega. Ég get nefnt nokkur atriði: 50 þús. kr. eingreiðsla og desemberuppbót, hækkun á lágmarkstryggingu þeirra sem hafa engar aðrar tekjur en bætur, þær hækka um 12 þús. kr. og eru núna 196 þús. kr. alls fyrir þann einstakling sem býr einn. Grunnatvinnuleysisbætur hækkuðu einnig um 12 þús. kr., í tæp 162 þús. kr. á mánuði. Orlofsuppbót lífeyrisþega og bensínstyrkur hækkaði og með tímabundnum aðgerðum tókst velferðarráðherra að slíta í sundur það vandamál sem tengist víxlverkunum örorkubóta frá almannatryggingum og örorkulífeyris frá lífeyrissjóðunum. Síðustu missiri hafa stjórnvöld lagt sérstaklega áherslu á að verja stöðu þeirra tekjulægstu í hópi lífeyrisþega. Í júlí 2008 námu óskertar bætur einhleyps ellilífeyrisþega 136 þús. kr. á mánuði. Í september sama ár var innleidd framfærslutrygging sem tryggði einhleypum lífeyrisþega að lágmarki 150 þús. kr. á mánuði. Sú lágmarkstrygging lífeyris var hækkuð um 20% í janúar 2009 og fór þá í 180 þús. kr. Aftur varð hækkun 1. janúar 2010 og með hækkuninni sem tilkynnt var í júní í ár fór lágmarkstryggingin, eins og áður sagði, í 196 þús. kr. á mánuði. Þessi upphæð mun svo hækka í 203 þús. kr. þann 1. janúar og þá munu lágmarksbætur hafa hækkað um tæp 50% frá júlí 2008. Á sama tíma hefur launavísitala hækkað um 23% miðað við áætlað verðlag árið 2012. Það er enginn ofhaldinn af þessum bótum en vil ég draga þetta fram hér til að leggja áherslu á það að lágmarksbætur hafa hækkað verulega umfram launavísitölu á undanförnum þremur til fjórum árum.  Margir af þessum 40 þús. manns eru ágætlega settir en stór hluti hópsins stendur verr og á erfitt með að ná endum saman. Stefna velferðarstjórnarinnar með vinstri og miðjumenn hefur verið sú að styðja sérstaklega vel við þá sem lökust hafa kjörin og verður haldið áfram á þeirri braut, enda brýnt á þeim tímum þegar minna er til skiptanna en áður að auka jöfnuð í samfélaginu. Við sjáum að hagtölur eru að færast í rétta átt. Samkvæmt Vinnumálastofnun var 7,1% atvinnuleysi í nóvember 2011 í samanburði við 7,7% í nóvember 2010. 13,3% atvinnulausra eru í hlutastörfum. Hagvöxtur er 3,7% á fyrstu níu mánuðum ársins. Spá er um að hagvöxtur verði að meðaltali 2,5% árin 2011–2013 og er það vel yfir meðaltali Evrópu á sama tíma. Kaupmáttur hefur aukist um 3,4% síðustu tólf mánuði, launavísitala hefur hækkað um 8,9% síðustu tólf mánuði. Við sjáum að laun hækka mest hjá þeim sem minnst hafa kaupið, laun stjórnenda hafa hækkað minnst, um 9,9%, á undanförnum þremur árum en á sama tíma hafa laun hækkað mest hjá skrifstofufólki og verkafólki, um rúm 22%. Þetta verður allt að skoða í ljósi þess að fjárlagahallinn árið 2008 var 216 milljarðar kr., 140 milljarðar árið 2009, 120 árið 2010, verður 46 milljarðar á þessu ári og er áætlaður rétt rúmir 20 milljarðar á næsta ári, 2012. Það er ótrúlegur viðsnúningur á ekki lengri tíma. Stýrivextir eru mjög lágir miðað við hvernig þeir voru þegar velferðarstjórnin tók við. Verðbólgan sömuleiðis, og skuldatryggingarálag ríkissjóðs Íslands er um 300 stig en var um 1.300 þegar mest var.  Við jafnaðarmenn viljum ganga fram af hófsemi í skattlagningu, viljum vernda öflugt mennta- og velferðarkerfi. Við viljum bæta rekstrarumhverfi fyrirtækja með afnámi tolla og lægri vöxtum en við viljum líka að fyrirtækin sem nýta auðlindir greiði auðlindaskatt. Þannig mótast stefnan af hófsemi og sanngirni í anda jafnaðarmanna. Undanfarin ár höfum við tekið þátt í ríkisstjórn sem hefur unnið þrekvirki við endurreisn ríkissjóðs. Um 140 milljarða viðsnúningur hefur orðið í rekstri ríkisins og ef ekki væri fyrir vaxtakostnað væri ríkissjóður rekinn með 40 milljarða hagnaði á næsta ári. Við þessa aðlögun að veruleikanum höfum við gætt að áherslum jafnaðarmanna. Breytingar á tekjuskatti einstaklinga sýna vel að við höfum létt undir með þeim sem lægstu tekjurnar hafa. Tekjuskattur hefur lækkað hjá 60–70% einstaklinga að hlutfalli og 85 þús. manns greiða lægra hlutfall af tekjum sínum í skatt árið 2010 en þeir gerðu árið 2008. Virðulegi forseti. Rannsóknir sýna að samfélög þar sem fjárhagslegur ójöfnuður er meiri eigi við erfiðari félagsleg vandamál að stríða en samfélög jöfnuðar. Svo virðist sem nær öll heilsufarsleg og félagsleg vandamál sem oftast eru algengari meðal fátækra í sérhverju samfélagi eru mun algengari í samfélögum sem einkennast af ójöfnuði. Á hinn bóginn njóta íbúar samfélaga þar sem meiri jöfnuður ríkir betri heilsu og lífslíkur þeirra eru meiri. Færri glíma við eiturlyfjavanda, ofbeldi er minna, minna er um barneignir táningsstúlkna, börnum líður betur, offita er minni, geðrænir sjúkdómar sjaldgæfari og félagslegur hreyfanleiki er meiri. Þýðingarmikið atriði varðandi öll þessi vandamál er að samheldni og samstaða tapast í samfélögum sem einkennast af ójöfnuði. Rannsóknir sýna ítrekað að þar sem tekjumunur milli ríkra og fátækra er minni eru íbúar vinsamlegri og samheldni meiri, samskipti og virkni í nærsamfélögum er meiri, fólk treystir hvert öðru betur og skólabörn eru síður lögð í einelti. Svo virðist sem óöryggi og ójöfnuður innan samfélagsins ýti undir það viðhorf að mikilvægt sé að eiga mikla peninga og því vinnur fólk í samfélögum ójöfnuðar meira en í þeim sem einkennast af jöfnuði. Ójöfnuður eykur því álag á fjölskyldur og foreldra. Virðulegi forseti. Ísland virðist smátt og smátt vera á leið út úr kreppunni. Hagvöxtur er vel yfir meðallagi innan Evrópu og atvinnuleysi er á undanhaldi. Og nú er mikilvægt að halda áfram á sömu braut, fjölga atvinnutækifærum og styrkja hag velferðar í landinu. En gleymum því ekki að allt byggir þetta á því að við getum byggt hér upp samfélag jöfnuðar. Eins og ég greindi frá áðan er mikilvægt að hamingja þjóðarinnar felist ekki síður í því að auka samheldni og traust á milli einstaklinganna og styðja þá sem minnst mega sín. Það lýsir sér í þeim breytingum sem við höfum gert á skattkerfinu og það lýsir sér í þeim breytingum sem við erum að gera á almannatryggingakerfinu, örorkubótum og lífeyrisbótum. 
             Þannig aukum við hamingju borgaranna en það er kannski sú hagvaxtarmæling sem mestu máli skiptir, þó að ég ætli ekki að horfa fram hjá því að hin hagvaxtarmælingin sýnir líka að við erum á réttri leið.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður talaði um að einhverjir væru ósáttir við ríkisstjórnina og hann er þá væntanlega að vísa í samfylkingarmanninn Gylfa Arnbjörnsson sem segir að stjórnin ráðist á réttindi launafólks og snupra þá sem lökust hafa kjörin í þjóðfélagi okkar og ýmislegt annað sem ég ætla ekki að fara í hér. Hv. þm. Magnús Orra Schram langar væntanlega mikið að ganga í Framsóknarflokkinn af því að hann talar alltaf um sig sem miðjumann. Mig langar því að spyrja hann hvort hann hafi ekki áhyggjur af því að Gini-stuðullinn sem var mikið ræddur í Samfylkingunni sýni að ójöfnuðurinn sé að aukast hjá launafólki eftir tíð þessarar ríkisstjórnar. Ég vil líka spyrja hv. þingmann hvernig hann kemst að þeirri niðurstöðu að við höfum niðurgreitt sparnað um 1,4 milljarða. 

Virðulegi forseti. Ég er stoltur jafnaðarmaður. Ég tel að við eigum að leggja áherslu á það að efla atvinnulífið í landinu og auka möguleika fyrirtækjanna til að sækja fram og skapa verðmæti, en ég vil líka gæta að þeim sem minnst mega sín í samfélaginu. Ég gerði ítarlega grein fyrir því í rúmlega hálftímaræðu þar sem ég rakti staðreyndir og fleiri staðreyndir hvernig við eigum að koma til móts við þá sem lökust hafa kjörin, í gegnum almannatryggingar, 

Virðulegi forseti. Ég hef ekki tíma til að fara yfir allar rangfærslurnar sem voru í ræðu hv. þm. Magnúsar Orra Schrams. Tekjuskattskerfið hefur verið langa tíð og kannski alltaf á Íslandi þannig að þeir sem eru með lægri tekjur borga lægra hlutfall. Það er ekkert nýtt. Ég spurði hann út í Gini-stuðulinn sem sýnir að ójöfnuður er að aukast. Ég spurði hv. þingmann að því. Af hverju svarar hann því ekki? Ég spyr hvernig hann komist að þeirri niðurstöðu að við höfum niðurgreitt sparnað um 1,4 milljarða. Hann þarf að útskýra það. Hv. þingmaður er í efnahags- og viðskiptanefnd. Það veit enginn af þessu. Hv. þingmaður sagði í ræðu sinni að hann væri fylgjandi skattlagningu lífeyrissjóða vegna þess að þeir hafi sýnt óábyrga lánastefnu út af jafnræði aðila. Nú liggur það alveg fyrir að það er bara verið að skattleggja suma, bara almennu lífeyrissjóðina. Hvaða jafnræði er það? Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að þessi skilaboð komi fram hjá annaðhvort vinstri mönnum eða miðjumanninum, hv. þm. Magnúsi Orra Schram. 

Virðulegi forseti. Ég þarf ekki að endurtaka það sem ég sagði áðan, að lægra hlutfall er greitt af tekjuskatti 60–70% einstaklinga árið 2010 en var gert árið 2008. 

Hljóð í sal.

og það var ég að reyna að túlka í ræðu minni að með þeirri ákvörðun að heimila áfram 4% skattfrelsi vorum við í raun og veru að sleppa því að taka tekjur upp á 1,4 milljarða. Ef við hefðum tekið þá ákvörðun á sínum tíma værum við með 4 milljörðum betri stöðu á ríkissjóði í dag.  
            

Þá biður forseti hv. þingmenn um að gefa ræðumönnum hljóð í þeim stuttu andsvörum sem hér fara fram.

Frú forseti. Ég held að það sé mikilvægt að við höfum staðreyndir á hreinu. Er hv. þingmaður ekki sammála mér um það að kjör aldraðra og öryrkja munu skerðast á næsta ári samkvæmt þessu frumvarpi? Getum við ekki verið sammála um það og talað um staðreyndirnar eins og þær eru? Síðan velti ég fyrir mér: Hvernig skilgreinir hv. þingmaður orðið velferð? Nú talar hann um að búið sé að leggja til stóraukna fjármuni til velferðarmála en hann minnist ekki á það að atvinnuleysi í landinu hefur margfaldast frá hruni og þá rúmu 20 milljarða sem fara til atvinnuleysisbóta. Er það raunveruleg velferð? Og þegar hv. þingmaður kemur hingað upp og talar um að atvinnuleysið sé hálfpartinn að minnka hér á landi, hefur hann þá engar áhyggjur af því að við horfum upp á sjö manns fara héðan á hverjum degi til annarra landa til að vinna? Þeir fara þá væntanlega af atvinnuleysisbótum. Er hv. þingmaður svona ánægður með það?

Virðulegi forseti. Ég vil bara rekja það hér í stuttu andsvari mínu að mín skoðun á skattlagningu lífeyrissjóðanna er sú að sjóðirnir eigi að leggja sitt af mörkum til að koma skuldugum heimilum til aðstoðar. Ég tel að við eigum að jafna réttindi lífeyrisþega í landinu með því að láta opinberu sjóðina og hina almennu vinna betur saman þannig að sambærileg kjör sé um að ræða og að það sé ekki ríkisábyrgð heilt yfir.  Mín skoðun er sú og við getum ekki horft fram hjá því að það telst velferð að hjálpa þeim sem missa atvinnuna. Við getum ekki horft fram hjá því að við erum að hjálpa fólki aftur af stað inn á vinnumarkaðinn, við hjálpum því að sækja sér betri menntun og sækja sér endurmenntun svo að það geti komið til baka aftur inn á vinnumarkaðinn. Ef það verður fyrir tímabundnu áfalli og missir atvinnuna er það að sjálfsögðu velferðarpólitík að greiða atvinnuleysisbætur og styðja við fólk. Það er velferð, já.

Frú forseti. Hv. þingmaður svaraði ekki fyrstu spurningu minni um kjör aldraðra og öryrkja, hvort það sé ekki örugglega rétt skilið hjá mér, samtökum aldraðra og öryrkja og Alþýðusambandi Íslands að samkvæmt þessu frumvarpi munu kjör aldraðra og öryrkja skerðast á næsta ári. Það eru breiðu bökin sem hin norræna velferðarstjórn ætlar sér að setja þessar byrðar á. Hins vegar vil ég minna hv. þingmann á það að fjárfesting hér á landi, þrátt fyrir afrek ríkisstjórnarinnar á sviði efnahagsmála eins og hv. þingmaður gat um, er í sögulegu lágmarki. Við höfum ríkisstjórn sem búin er að gera 142 breytingar á skattkerfinu. Við höfum ríkisstjórn sem er á móti erlendri fjárfestingu, til að mynda í ferðaþjónustu. Við höfum ríkisstjórn sem gumar sig af því að greiða 20 og eitthvað milljarða vegna þessa ástands og skilgreinir það sérstaklega sem velferð. Það er mjög hættuleg nálgun. Við þurfum að skapa störf hér. Að sjálfsögðu eigum við að aðstoða atvinnulaust fólk 

Virðulegi forseti. Eins og ég rakti í ræðu minni höfum við stutt mjög vel við bakið á þeim hópum sem lökustu kjörin hafa í hópi aldraðra og þeirra sem þiggja örorkubætur. Ég mundi gjarnan vilja gera miklu betur við þessa hópa og styrkja til muna velferðarkerfið í landinu á sem víðustu sviði, taka tekjutengingarnar smátt og smátt í burtu o.s.frv. En það er ekki um auðugan garð að gresja tekjumegin, það er hart í ári og ein sú alversta heimskreppa á undanförnum áratugum.  
             Ég hefði alveg verið til í það á sínum tíma að fá betri stuðning úr flokki hv. þingmanns  
            

Frú forseti. Ég hlýddi á ræðu hv. þingmanns og hún var með ólíkindum. Ég hef sjaldan heyrt aðra eins ræðu, nema kannski í fréttunum í kvöld þegar hæstv. forsætisráðherra sagði að það væri enginn brottflutningur af landinu, ekkert sem teljandi væri. Samt hafa sex þúsund Íslendingar flutt til útlanda umfram þá sem flytja til Íslands. Þetta er oft duglegasta fólkið og vel menntað og við erum að flytja út mannauð.  Svo talaði hv. þingmaður um lífeyrissjóðina, að þeir væru óábyrgir lánveitendur o.s.frv. Það hefur ekkert breyst við stjórnir þeirra þó að hæstv. ríkisstjórn hafi staðið svo lengi. Hv. þingmaður greiddi 17. september atkvæði gegn því að sjóðfélagar kysu stjórnir sjóðanna og sjóðfélagar ættu sjóðina og þeir hefðu einhver áhrif á stjórnir þeirra. Það er ekkert samræmi í málflutningi hv. þingmanns.

Virðulegi forseti. Í ræðu minni hvað snertir lífeyrissjóðina var ég bara að draga fram röksemdir að baki þeirri nálgun sem ég hef í því máli, að lífeyrissjóðirnir eigi að koma með okkur í það verkefni að styðja við bakið á skuldugum heimilum í landinu. Þeir tóku þátt í þeirri lánabólu sem var í gangi á sínum tíma með því að veita lán í gegnum þriðja aðila, þ.e. lánsveðshópinn. Þeir geta ekki horft fram hjá þeirri staðreynd. Við erum að reyna að hjálpa skuldugum heimilum, við höfum reynt að gera það í gegnum efnahagsreikninginn og við þurfum ekki síður að gera það í gegnum rekstrarreikninginn. Þar koma sérstöku vaxtabæturnar og vaxtabótaaukinn inn og ég óska eftir því að lífeyrissjóðirnir komi með í það verkefni. Það var það sem ég var að draga fram áðan. Hvað snertir brottflutning fólks er það að sjálfsögðu ekki neitt gleðiefni að fólk flytji af landi brott og svo gjarnan mundi ég vilja að við gætum skapað störf og sómasamlegan aðbúnað fyrir þetta fólk. 

Frú forseti. Tvö þúsund manns hafa verið atvinnulaus síðan fyrir hrun og hæstv. ríkisstjórn og hv. þingmaður gera ekkert fyrir þetta fólk. Nú hverfur það af atvinnuleysisskrá í lok næsta árs og þá telst það ekki lengur atvinnulaust. Varðandi lífeyrissjóðina er B-deildin með ríkisábyrgð, A-deildin á að hækka iðgjaldið hjá ríkinu, ekki lækka réttindin. Þessar álögur á lífeyrissjóðina lenda því bara á verkamanninum, iðnaðarmanninum og verslunarmanninum. Þetta er það sem hv. þingmaður er að gera. Hann er að skattleggja hinn almenna sjóðfélaga í lífeyrissjóðunum af því að hann lítur á lífeyrissjóðina sem einhvers konar fyrirtæki. Lífeyrissjóðirnir eru réttindi, það er enginn efnahagur þar vegna þess að eignir lífeyrissjóðanna standa á móti skuldbindingunum og duga ekki einu sinni til. Það þarf að fara að skerða réttindi og það þarf að skerða þau meira vegna þeirra álaga sem við erum í þessu frumvarpi að leggja til og hv. þingmaður styður og segir að sé rósrauð velferðarframtíð.

Virðulegi forseti. Mín skoðun er sú að það eigi að samræma lífeyrisréttindi landsmanna.

Hvernig?

Það er í gangi nefnd og vinna á að vera í gangi á vettvangi ríkisstjórnarinnar til þess að fara í gegnum skuldbindingar opinberu sjóðanna og skuldbindingar almennu sjóðanna þannig að t.d. sú breyting sem við erum að leggja hér til í áliti meiri hlutans og kemur frá ríkisstjórninni 

Hvernig?

Ég tel að mikill flutningur fólks á milli hins opinbera kerfis og hins almenna kerfis sé til staðar í dag í nútímavinnuumhverfi en ekki sé lengur forsenda fyrir því  
            

Forseti biður hv. þingmenn um að gefa ræðumönnum tóm til þess að svara andsvörum.

Frú forseti. Þau vöktu athygli mína orð hv. þm. Magnúsar Orra Schrams að það væri ekki tímabært að fara að þeim tillögum sem hv. velferðarnefnd lagði inn til efnahags- og viðskiptanefndar og óskaði eftir að nefndin gerði að sínum varðandi kerfisbreytingu á verðlagningu tóbaks þannig að hægt væri að selja tóbak á sama verði um land allt. Í tillögum nefndarinnar er þó tekið fyrsta skrefið varðandi verðlagningu á neftóbaki. Það er lítið skref en það er í rétta átt. Það vakti hins vegar athygli mína þegar hv. þingmaður sagði að þetta þyrfti ítarlegri umræðu. Ég vil taka fram að málið hefur fengið mjög ítarlega umræðu í velferðarnefnd en greinilega ekki í efnahags- og viðskiptanefnd. Hv. þingmaður sagði að það vantaði umsagnir og athugasemdir og skoðanir varðandi þetta mál. Ég óska eftir því að fá upplýsingar um hvaða skoðunum 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið sem og öðrum þingmönnum sem hafa veitt mér andsvar í kvöld. Svo að ég reyni að tala skýrar og leggja áherslu á það sem ég vildi sagt hafa hér fyrr þá tel ég að þessi hugmynd sé allrar athygli verð. Ég tel að við eigum að skoða það mjög „grundigt“ hvort taka eigi þá stefnu sem meiri hluti velferðarnefndar leggur til. Ég tel hins vegar að betur fari á því að þetta mál komi inn sem sérstakt frumvarp eða sérstök breyting og fari til umsagnar og efnahags- og viðskiptanefnd fái þar með að kalla til sín á sín á fund þá hagsmunaaðila sem um það fjalla, þá sem starfa í þessum geira, hvort sem það er landlæknir, Lýðheilsustöð eða þá Samtök verslunar og þjónustu, Samtök iðnaðarins, Samtök atvinnulífsins og fulltrúar starfsmanna og svo mætti lengi telja - bara með svipuðum hætti og við gerum þegar lagafrumvörp og breytingar á skattalögum koma inn.

Frú forseti. Ég fagna því að hv. þingmaður lokar ekki algerlega á þá kerfisbreytingu sem meiri hluti velferðarnefndar lagði til vegna þess að það er sú skipan mála sem tíðkast í nálægum löndum. Það stangast alltaf á tvenns konar sjónarmið þegar um er að ræða verðlagningu, sölu, markaðssetningu og notkun og neyslu og auglýsingar á tóbaki og áfengi vegna þess að þetta eru ekkert venjulegar verslunarvörur. Annars vegar er um að ræða lýðheilsusjónarmið og heilbrigðisstefnu stjórnvalda, sem við í hv. velferðarnefnd höfum viljað standa vörð um, og hins vegar eru það markaðsöflin sem vilja koma vöru sinni á framfæri og afneita skaðsemi tóbaksins og því að breytingar til að mynda eða merkingar á pökkum hafi áhrif á sölu þeirra. Þessar tillögur eru ekki settar fram í gríni og þær vekja líka viðbrögð úti í hinum stóra heimi. Þegar hafa velferðarnefnd borist nokkuð margar umsagnir, m.a. frá tóbaksframleiðendum, innflytjendum þeirra 

Virðulegi forseti. Ég vil bara þakka hv. þingmanni fyrir hennar forgöngu í þessu máli í velferðarnefnd. Ég lýsti skoðun minni áðan. Ég er alls ekki þeirrar skoðunar að þetta sé vond hugmynd. Þvert á móti held ég að þetta sé mjög fýsileg hugmynd og allrar athygli verð án þess að ég hafi svo mikið kynnt mér þær umsagnir sem velferðarnefnd hefur borist. Eins og málið hefur verið teiknað upp fyrir mig og af umfjöllun í efnahags- og viðskiptanefnd tel ég það mjög athyglivert og beri að skoða. Við virðulegir þingmenn höfum ekki heykst á því að láta pólitískar skoðanir okkar í anda jafnaðarmanna, í anda vinstri manna svo að ég tali fyrir hv. þingmann sem var í andsvari, birtast í skattstefnu okkar og við ætlum heldur ekki að víkja frá því hvað þetta mál snertir.

Virðulegi forseti. Við ræðum þriðju fjárlög sem þessi meinta velferðarstjórn leggur fram. Ég segi meinta vegna þess að ég mun koma nokkrum sinnum að því í ræðu minni að sú velferð sem hér er talað um er í mesta lagi einhvers staðar í hugum manna. Ekki er hún úti í samfélaginu miðað við þær athugasemdir sem þingmenn fá og hinn almenni borgari leggur fram við okkur. Við höfum heyrt allt of fáa stjórnarþingmenn tala en þeir sem hafa talað hafa ekki verið alveg á sömu blaðsíðu og almenningur og stjórnarandstaðan þegar við ræðum ástand mála á Íslandi.  Þessi hreina vinstri stjórn sem nú er kölluð miðju- og vinstri stjórn hefur líka verið kölluð norræn velferðarstjórn, jafnaðarmannastjórn og nú síðast stóð hv. þingmaður einn og talaði um í anda vinstri manna. Maður er að verða dálítið ringlaður í því hvar þessi ríkisstjórn staðsetur sig. Ég held hins vegar að við eigum að halda okkur bara við upprunalegu hugmyndina, það nafn sem henni var gefið við fæðingu sem er hin hreina vinstri stjórn vegna þess að það hvernig ríkisstjórnin hefur haldið á sínum málum, sú stefna sem hér hefur verið mörkuð, er vitanlega í handa hreinna vinstri manna en ekki miðjumanna eða einhverra sem eru hægra megin á þessum svokallaða ási. Það er mikilvægt að hafa þetta í huga því að það er eins og byrjað sé að slá ryki í augun á fólki. Þetta minnir svolítið á það að eftir hrunið og í tíð núverandi ríkisstjórnar þegar talað hefur verið um ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks hefur gjarnan verið talað eins og bara einn flokkur hafi verið í þeirri ríkisstjórn. Það er eins og að fulltrúar Samfylkingarinnar vilji ekki kannast við að hafa verið í hrunstjórninni sem svo er kölluð. Þessu er líka mikilvægt að halda til haga því að Samfylkingin hefur þá verið í ríkisstjórn frá 2007 og fram á vora daga eins og sagt er. En nóg um það. Nú er ég búinn að fara aðeins yfir skýringar á því hvar þessi ríkisstjórn er staðsett í þessu spektrúmi, ef ég má orða það þannig, en hún er staðsett á einhverri allt annarri plánetu en við hin þegar kemur að því að ræða stöðu Íslands. Atvinnuleysi hefur verið rætt hér töluvert og það hefur að sönnu minnkað frá því að það var mest eftir hrun. Þó það nú væri. En hverjar eru ástæðurnar fyrir því að atvinnuleysi hefur minnkað? Jú, það er ekki vegna þess að til hafi orðið svo og svo mörg störf til að taka við fólkinu. Það hefur verið gripið til þeirra ráða að fólk kæmist í nám sem er mjög jákvætt. Það hefur verið farið í að auka við atvinnuleysisbætur þannig að þeir sem eru á bótum fái meira greitt og lengur og þess háttar, jákvætt líka. Hins vegar hafa margir einfaldlega flust af landi brott vegna þess ástands sem hér er. Það er vitanlega neikvætt. Því er mjög sérstakt að hlusta á ræðumenn ríkisstjórnarinnar halda því á lofti að svo og svo mikið hafi verið aukið til velferðarmála þegar aukningin er vegna atvinnuleysis. Það er verið að auka atvinnuleysisbætur og það lyftir velferðarkaflanum. Þetta er nálgun sem á ekki að eiga sér stað í ræðustól Alþingis, að setja málin svona fram. Hver er svo metnaður þessarar ríkisstjórnar til að mæta þeim áföllum sem við höfum orðið fyrir? Hann er vitanlega enginn. Aðferðirnar sem ríkisstjórnin hefur stundað eru að skera niður og hækka skatta. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson kom afar vel inn á það í sinni ræðu hversu mikinn fjölda af skattbreytingum ríkisstjórnin hefur ráðist í. Hann nefndi í sínu nefndaráliti, ef ég veit rétt, um 140 breytingar eða hvað það er.  Vegna þess óstöðugleika sem ríkisstjórnin hefur skapað í umhverfinu er ekki mjög freistandi fyrir fjárfesta að koma til Íslands og leggja aurana sína í atvinnustarfsemi. Það er fátt líklega sem þeir þola verr en óvissa um fjárfestingar sínar og fjármuni. Það hefði átt að vera forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar strax eftir hrun að skapa stöðugleika, umhverfi sem bæði fjárfestar og almenningur gæti treyst. Allt hefur verið gert öfugt. Það hefur verið skapað umhverfi sem er mjög óstöðugt þegar kemur að því að horfa til lagaumhverfis. Nægir þá að nefna þessar 142 skattbreytingar og yfirlýsingar einstakra ráðamanna, sérstaklega ráðherra, um hvernig taka skuli á einstökum málum, hvort sem það er þjóðnýting eða frekari skattahækkanir. Fræg eru orð hæstv. fjármálaráðherra, „you ain't seen nothing yet“, þegar hann var að tala um skattahækkanir. Það útleggst á íslensku, frú forseti, „þið hafið ekkert séð enn“, kæru vinir. Þannig heldur þessi stjórn á sínum málum. Tækifærin frá hruni hafa nefnilega verið óþrjótandi, vil ég meina. Okkur þykir mörgum mjög sorglegt að þau hafi ekki verið nýtt. Í nefndaráliti sínu segir hv. þm. Birkir Jón Jónsson, með leyfi forseta: „Við höfum fiskinn, orkuna, vatnið, náttúruna og mannauðinn til að koma okkur hratt út úr efnahagsþrengingum.“ Á þetta hefur stjórnarandstaðan margoft bent og þingflokkur framsóknarmanna hefur lagt fram fjöldann allan af tillögum til að benda á hvaða leiðir er hægt að fara, til hvaða aðgerða er hægt að grípa til að nýta þessi tækifæri. Frú forseti. Ég ætla að nefna þrjár tillögur sem lagðar hafa verið fram. Í fyrsta lagi endurfluttum við á síðasta þingi tillögu sem við kölluðum samvinnuráð um þjóðarsátt þar sem við lögðum til tíu aðgerðir sem við vildum reyna að ná öðrum flokkum eða öðrum þingmönnum og ríkisstjórninni þá með okkur á sem brýn verkefni til að snúa hlutunum við. Þetta var að sjálfsögðu kæft einhvers staðar hjá stjórnarliðinu. Það er erfitt að henda reiður á hvar það var, en þessi tillaga var forsætisráðherra afhent sérstaklega í Stjórnarráðshúsinu á einum af hinum meintu samráðsfundum sem voru eins og tilkynningarfundir frá forsætisráðherra, eiginlega eins og tilkynningar sem berast í útvarpi um einhvers konar samkomu. Þannig voru þessir meintu samráðsfundir. Síðan leggjum við fram á þessu þingi tillögu um stöðugleika í efnahagsmálum sem byggir á sama grunni. Það er verið að leggja fram tillögur um hvernig megi afla tekna, hvernig megi komast hjá þeim mikla niðurskurði sem hefur verið farið í, þ.e. svona miklum eins og hann varð. Það er öllum ljóst að eitthvað varð að skera niður. Við vildum hins vegar fara aðrar leiðir, eins og kemur fram í þessum tillögum okkar, og samhliða þessu höfum við lagt fram mjög ítarlega þingsályktunartillögu sem fjallar sérstaklega um atvinnumál og til hvaða aðgerða er hægt að grípa til að efla atvinnu. Því miður er það svo, frú forseti, að þrátt fyrir fögur fyrirheit stjórnarflokkanna um að hlusta á allar tillögur og gefa þeim séns hefur lítið orðið úr því. Að minnsta kosti veit ég ekki til þess að þessar tillögur okkar hafi fengið einhverja sérstaka umfjöllun. Eins og flestir vita höfum við talað fyrir því að blandaður rekstur ríkiskerfisins, þ.e. einkarekstur, samvinnurekstur og ríkisrekstur, sé besta formið. Það er það sem hefði átt að horfa til þegar við þurftum að skipuleggja okkur út úr hruninu. Ég ætla að nefna tvö mál sem mér finnst varla hafa hlotið nógu mikla umfjöllun og ekki verið nógu mikill áhugi fyrir innan Alþingis, sérstaklega ekki hjá stjórnarflokkunum. Annað er um möguleika okkar á olíu. Það hefur verið svolítill vandræðagangur á því hvernig á að halda á þeim málum. Hæstv. iðnaðarráðherra hefur þó reynt að pota málinu áfram en einhvers staðar hafa verið veggir sem ráðherrann hefur rekið sig á við að koma áfram þessum fínu hugmyndum, því fína máli sem snýr að olíuleitinni. Olíuleit við Ísland var mjög áhugaverður kostur, og er það enn. Ég hefði viljað sjá miklu fyrr aukið samstarf við erlenda aðila, Norðmenn, og fara þá leið að fela þeim ákveðna hluti gegn afgjaldi ef þarna fyndist olía til að reyna að hraða því ferli. Nú hafa þau gleðitíðindi borist að það séu meiri líkur á að þetta sé hægt að vinna þarna eða finna olíu og þá þurfum við aldeilis að huga vel að því, ekki sitja hjá heldur halda vel á spöðunum og taka þátt í því verkefni eins hratt og mikið og við mögulega getum. Hins vegar er sjávarútvegurinn, hann er og verður meðal burðargreina þjóðarinnar. Þess vegna hefur verið mjög sérstakt að sjá hvernig ríkisstjórnin hefur í þessi þrjú ár lagt sig fram við að skapa sem mesta óvissu um sjávarútveginn, bæði í nútíð og framtíð. Það er mjög bagalegt. Hvað sem mönnum finnst um það afgjald sem sjávarútvegurinn á að greiða og allt það er vitanlega ekki hægt að fara fram á slíka hluti þegar óvissan um framtíðina er alger. Einstaklingarnir sem vinna við sjávarútveginn, sem skipta þúsundum, og þeir sem reka þessi fyrirtæki, sem skipta tugum eða hundruðum, þurfa að hafa einhverja vissu um framtíðina. Það er gjarnan látið í það skína að sjávarútvegurinn sé örfáir menn sem ráða öllu og stjórna, en að baki þessum fyrirtækjum er fjöldi hluthafa og enn þá fleiri einstaklingar sem vinna hjá þessum fyrirtækjum. Framtíð þessa fólks er öll búin að vera í uppnámi. Það hefur verið ágætur gangur í sjávarútveginum og góð tekjuöflun þar. Auðvitað eiga menn þar í skuldum sem komu þegar gengi krónunnar var með öðrum hætti en það er í dag. Það hefur verið mjög mikilvægt að vinna með þessu fólki að reyna að nýta þetta svigrúm sem er í sjávarútveginum í dag til að örva fjárfestingu og hleypa af stað lífinu í landinu. En þvert á móti, frú forseti, er skellt í lás og farið fram með ótrúlegum hætti um sjávarútveginn. Það er reyndar kostuleg staða ef við horfum á hvernig haldið hefur verið á sjávarútvegsmálum að í rauninni hefur stjórnarandstaðan ekki þvælst fyrir þeim málum heldur hefur ríkisstjórnarflokkunum ekki tekist að koma fram með trúverðug mál. Síðasta mál sem kom fram og fór inn í þingið varð sem betur fer að engu því að enginn umsagnaraðili gat mælt með því. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra ákvað því að fara aðra leið, hlusta á þær athugasemdir og fékk hóp manna til að skrifa nýtt frumvarp. Þegar hæstv. ráðherra kom fram með það var því fundið allt til foráttu, allt talið ómögulegt. Nú er það frumvarp í einhvers konar sérstakri meðferð hjá ríkisstjórninni eins og margt ágætt er í því. Til að geta horft framan í almenning og sagt honum að framtíðin sé björt þýðir ekki alltaf að koma með skattahækkanir og niðurskurð. Það verður að vera hægt að veðja á eða horfa til framtíðar um störf og verðmætasköpun. Það er það sem vantar í þær tekjuöflunaraðgerðir sem við ræðum hér, það sem vantar í stefnu ríkisstjórnarinnar er metnaðurinn til að skapa tekjur. Ég leyfi mér að fullyrða að margar þeirra ráðstafana sem hér eru uppi á borðinu eru hreinlega til þess fallnar að draga úr tekjum ríkissjóðs vegna þess að skattheimta á bensín eða olíur dregur úr umferð, skattheimta á áfengi dregur úr neyslu áfengis og þar með sölu. Það er svo sem jákvæður punktur við það líka en það minnkar hins vegar tekjurnar í ríkissjóð. Hér hefur verið rætt um að almenningur greiði lægri skatta en áður. Það kann að vera rétt en það er ekki hægt að horfa fram hjá þeirri staðreynd að launin eru vitanlega lægri. Ég vona að hagfræðingarnir í salnum geti kinkað kolli yfir því. Ég segi þetta, frú forseti, vegna þess að það er ekki hægt að ræða þessi mál af einhverju viti þegar rangindum er haldið á lofti. Laun hafa lækkað og þar af leiðandi eru minni skattar greiddir. Hér hefur líka verið rætt um almenna lífeyriskerfið og lífeyriskerfi opinberra starfsmanna. Ég ætla að segja það sem mína persónulegu skoðun að þetta þarf að laga. Það þarf að jafna réttindin milli þessara kerfa og það á ekki að heykjast á því. Það verður ekki vinsælt hjá öllum en það verður hins vegar að gera það. Ég verð að segja fyrir mína parta að mér finnst mjög óeðlilegt að við sem greiðum í opinberu sjóðina séum á einhverjum sérkjörum umfram aðra. Mér finnst líka óeðlilegt að þegar annar aðilinn í hjónabandi fær greiðslu úr almenna kerfinu og hinn úr opinbera kerfinu sé sífellt verið að skerða greiðslur þess aðila sem fær úr almenna kerfinu en hinn aðilinn sem fær úr opinbera sjóðnum fær alltaf sömu tölu. Þetta er ekki réttlátt en það er viðkvæmt að leiðrétta þetta. Það verður þó að gera til að hér náist einhvers konar jafnræði þegar kemur að þessum hlutum. Það kann að vera að einhver sársauki sé í því fyrir opinbera kerfið og líka almenna kerfið því að ég er líka þeirrar persónulegu skoðunar að það séu of margir lífeyrissjóðir í almenna kerfinu og að þeir eigi að vera færri. Það er okkar að fara í gegnum þessar pælingar, ef ég má orða það þannig, ef ekki kemur fram vilji frá þeim er stýra málum úti á akrinum. Í nefndaráliti hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar er farið vel yfir aðdragandann og helstu atriði í þessum svokallaða bandormi. Meðal þess sem hv. þingmaður nefnir er að fjármálaráðherra hafi gengið vasklega fram í niðurskurði og verður ekki annað sagt en að það hafi tekist býsna vel hjá hæstv. ráðherra enda er staðan víða þannig, sérstaklega úti á landi, að heilu byggðarlögin hafa verið í einhvers konar losti yfir því að mikill niðurskurður í heilbrigðismálum og hjá öðrum opinberum stofnunum hefur leitt til fækkunar starfa, jafnvel starfa sem hefur tekið áratugi að berjast fyrir að fá á þessa staði. Í nefndaráliti 2. minni hluta, hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, er dregin fram sú staðreynd að fjárfesting hefur ekki verið minni um árabil og þarf engan að undra þar sem óvissan fyrir þá sem vilja fjárfesta er nánast alger. Í nefndarálitinu er líka minnst á álit starfshóps iðnaðarráðherra sem er að vinna að tillögugerð um stefnu stjórnvalda varðandi erlenda fjárfestingu. Í því kemur fram, með leyfi forseta: „Auk þekktra hindrana á borð við gjaldeyrisáhættu og sveiflur í hagkerfinu þá er talað um landsáhættu vegna skyndilegrar og ógagnsærrar ákvarðanatöku stjórnvalda og seinagangs og ófaglegra vinnubragða í stjórnsýslu.“ Ég verð að segja að þetta er nákvæmlega það sem mörg okkar hafa haldið fram í þessum ræðustól, að þetta sé eitt af stærstu vandamálunum sem blasir við þeim sem vilja gera eitthvað í atvinnulífi á Íslandi. Það er sú mikla óvissa og hringlandaháttur sem þessir stjórnarflokkar hafa verið með síðan þeir tóku við.

Hárrétt.

Já, að sjálfsögðu. Síðan er hér liður sem fjallar um lækkun á frádrætti vegna séreignarlífeyrissparnaðar. Auðvitað eru um þetta skiptar skoðanir og það kemur fram hjá öðrum er skila einnig inn álitum um málið að sýnin á þennan hluta er misjöfn. Það er þó ljóst af þeim sem hafa fjallað um það að með því að lækka frádráttinn úr 4% í 2% og búa þannig til 1,4 milljarða sé verið að fara inn í mikla breytingu sem mun leiða til minni sparnaðar. Að mínu viti er það mjög neikvætt ef við búum til kerfi sem hvetur fólk til að sleppa því að spara. Þetta hefur verið sú sparnaðarleið sem mjög margir hafa farið, kannski jafnvel eina leiðin sem einhverjir fara. Ef ég hef tekið rétt eftir hefur Fjármálaeftirlitið einmitt gagnrýnt þessa ráðstöfun og bent á að þetta muni leiða til minni sparnaðar. Hér er einnig gagnrýnt að þó að krónutöluhækkanir á sköttum kunni að virðast sársaukaminni en prósentuhækkanir muni þær leiða til breytinga á verðlagi sem muni leiða til þess að líklega munu lán heimila hækka um töluvert marga milljarða verði þetta allt að veruleika. Það er að sjálfsögðu von okkar að efnahags- og viðskiptanefnd muni fara yfir málið í fyrramálið og draga eitthvað úr þessum skattahækkunum. Ég vil nefna nokkur atriði í því sambandi sérstaklega. Ég held að það sé afar mikilvægt að endurskoða þær hugmyndir sem hafa verið uppi með að fara að krukka í sjávarútvegsmálin og taka inn í ríkissjóð þá litlu fjármuni sem runnið hafa til baka í nýsköpun í sjávarútvegi, t.d. í AVS-sjóðinn. Ég held að það yrðu mikil mistök því að það er gríðarlega mikilvægt að hafa það á hreinu að ákveðinn hluti af þessum sköttum, eða hvað sem þessi gjöld sem lögð eru á greinina eru kölluð, komi að einhverju leyti til baka. Auk þess má nefna fjölmörg verkefni sem hafa fengið styrki úr þessum sjóði og efla atvinnu og skipta miklu máli á þeim stöðum þar sem þeir hafa komið. Kolefnisgjald í samgöngum er mjög varhugavert og ég legg til að nefndin skoði það sérstaklega að kolefnisgjald sem lagt er á flug verði tekið til endurskoðunar. Við erum ekki með mörg flugfélög á Íslandi, reyndar líklega bara tvö sem sinna innanlandsflugi ef ég man rétt, og þetta mun hafa veruleg áhrif á rekstur þeirra. Jafnvel mun sá styrkur sem er í útgjaldafrumvarpinu, fjárlagafrumvarpinu, breyta litlu ef þessi skattlagning hangir inni. Þetta eru heldur ekki sérlega háar upphæðir í stóru myndinni. Síðan er að sjálfsögðu mjög sérstakt að sjá hækkanir á eldsneytisskattinum þar sem þær munu fara beint út í verðlag og hafa einhver áhrif á skuldir heimilanna. Þær munu líka hafa áhrif, sérstaklega á þá sem þurfa að nota bifreiðar mikið sem eru þeir sem fara langan veg í vinnu og þeir sem þurfa að ferðast eftir þjónustu. Vegna þess að það er búið að skera svo mikið niður í heilbrigðisþjónustu landsbyggðarinnar þurfa íbúar hennar að sækja hana annað, þurfa þá að fara um langan veg og greiða aukinn kostnað þegar ferðakostnaðurinn hækkar. Síðan er vitanlega allt þetta tal um velferðarstjórnina alveg sérstakur kapítuli út af fyrir sig. Ég held að það séu eiginlega allir farnir að sjá í gegnum raupið um þessa velferð. Alþýðusamband Íslands sem lengst af hefur verið einn helsti stuðningsmaður þessarar ríkisstjórnar hefur barið í borðið og sagt: Hingað og ekki lengra. Þá er alveg ljóst að eitthvað mikið gengur á. Alþýðusambandið fjallar á heimasíðu sinni í dag um atvinnuleysið sem eykst milli mánaða en það er vissulega minna milli ára, bara rétt að halda því til haga. Hins vegar er annað áhyggjuefni sem fram kemur í þessari frétt frá Alþýðusambandinu, það að langtímaatvinnuleysi hefur fest sig í sessi. Það er gríðarlegt áhyggjuefni ef við upplifum það, eins og margar aðrar þjóðir, að hér verði jafnvel til kynslóðir sem þekkja ekki annað en atvinnuleysi. Það er ekkert mikilvægara en að við séum með alla í vinnu og skapa þar með verðmæti og þá tekjur fyrir ríkissjóð til að standa undir velferðarkerfinu. Það er því miður þannig að allur sá fjöldi sem er á einhvers konar bótum frá ríkinu býr ekki til verðmæti fyrir ríkissjóð til að spila úr. Þetta er hins vegar fólk eins og allir aðrir og þarf að hafa í sig og á. Vitanlega er sorglegt hversu stór þessi hópur er orðinn. Hitt sem tengist þessu er að Alþýðusambandið hefur einnig gagnrýnt mjög harkalega vilja ríkisstjórnarinnar til að fara í þetta svokallaða sveltitímabil með atvinnulausa, þ.e. að halda til streitu þessu þriggja mánaða sveltitímabili langtímaatvinnulausra. Vitanlega þarf þetta ágæta fólk einhvern veginn að framfleyta sér þessa þrjá mánuði og þá er því vísað til sveitarfélaganna sem eiga fullt í fangi með að sinna verkefnum sínum. Ég held að þetta sé varla hugsað í botn frekar en margt annað hjá ríkisstjórninni. Af því að ég er að tala um atvinnumálin vil ég nefna átakið Allir vinna sem hefur verið í gangi um nokkurt skeið. Ég nefni það hér af því að ég hef ekki heyrt, það hefur kannski farið fram hjá mér, frú forseti, að halda eigi þessu verkefni áfram en þetta er ein af bestu hugmyndunum sem þessi ríkisstjórn hefur hrint í framkvæmd. Ég hvet til þess að hæstv. fjármálaráðherra og velferðarráðherra beiti sér fyrir því að þetta verkefni verði framlengt. Það er staðreynd, það hefur komið fram, að það eykur umsvif í hagkerfinu, skaffar og býr til verkefni. Þess vegna hvet ég til þess að þessi góða hugmynd verði áfram við lýði. Þegar Alþýðusambandið talar um að ríkisstjórnin sé að ráðast á réttindi launafólks er það í rauninni stimpill eða staðfesting á því sem margoft hefur verið haldið fram, í marga mánuði, í þessum ræðustól, á því að ríkisstjórnin sé á rangri leið. Það er mjög hart að ekki sé horfst í augu við þær tillögur sem hafa komið fram og brugðist við gagnrýni. Eins og við vitum úr hinu svokallaða hruni er ein af mestu skyssunum sem gerðar voru þá að hlusta ekki á þau varnaðarorð sem voru uppi. Miðstjórn Alþýðusambandsins ályktaði í síðasta mánuði og, með leyfi forseta, ætla ég að lesa lok þeirrar ályktunar: „Miðstjórn Alþýðusambands Íslands hafnar alfarið síendurteknum árásum ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur á íslenskt launafólk. Ef ríkisstjórnin fer fram með þær hugmyndir sem hér hafa verið reifaðar mun henni verða svarað af fullri hörku.“ Einhvern tímann hefði verið lagt við hlustir þegar slíkt kæmi frá Alþýðusambandinu. Það er hins vegar vel þess virði að bera saman hvenær verkalýðshreyfingunni hefur tekist hvað best að hækka laun umbjóðenda sinna og ég hygg að ef það yrði skoðað væri það ekki þegar vinstri stjórnir eru við völd heldur á öðrum tímum. Það er kannski óábyrgt að segja þetta en ég hvet til þess að þetta verði þá skoðað og hrakið. Síðan hefur fólk á vegum Öryrkjabandalagsins, framkvæmdastjóri og aðrir, verið að tala um hversu erfitt og illt sé að treysta því sem ríkisstjórnin segir. Frú forseti. Ég ætla að nefna eitt sem hefur enn ekki mikið verið nefnt og það er staða heimilanna. Það er nauðsynlegt að minna á að enn hefur ekki verið ráðist í þær leiðréttingar sem nauðsynlegar eru á lánum heimila. Eins og stjórnarliðar segja iðulega í þessum ræðustól með mikilli áherslu á orð sín varð hér hrun og ég held að fáir finni jafnmikið fyrir því og íslensk heimili. Það hefur verið farið í breytingar á hluta af lánum íslenskra heimila sem snúa að erlendum, ólöglegum lánum og breytingu á þeim en ekkert hefur verið gert, a.m.k. ekkert sem telur, fyrir þá aðila sem hafa verið með íslensk, verðtryggð lán þar sem stökkbreytingin varð ekki minni. Útreiknað er að lánin hafa hækkað um 36–40% frá því í byrjun árs 2008, ef ég man rétt. Þetta er grafalvarlegt mál og framsóknarmenn hafa verið leiðandi í því að koma með tillögur til lausnar á þessum málum. Við þekkjum velflest þær hugmyndir. Það hefur komið á daginn að ef gripið hefði verið til þeirra væri staðan öðruvísi, en því miður var farin önnur leið og því kann að vera að það sé erfiðara að fara núna okkar leiðir. Formaður Framsóknarflokksins, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, kynnti fyrir skömmu mögulega aðra leið sem er að nota skattkerfið til að koma til móts við fólk með miklar húsnæðisskuldir. Í stuttu máli gengur sú hugmynd út á að hluti tekna sem það notar til að borga niður lán sín sé frádráttarbær frá skatti, t.d. í þrjú ár, og þannig gengi hraðar að greiða niður lánin því að þetta yrði hvati til að borga hraðar inn á, þ.e. þeir sem það geta. Aðrar ráðstafanir yrðu vitanlega að vera til fyrir þá sem ekki geta greitt inn á lánin. Þetta er nokkuð sem er verið að útfæra nánar og sem ég vona að fái góðar viðtökur í þingsal og hjá ríkisstjórninni þó að sú von sé að sjálfsögðu afar veik. Við erum að tala um vandræðagang við tekjuöflun, hversu erfitt sé að ná endum saman. Mig langar að velta því upp í þessari umræðu hvernig dæmið liti út ef við hefðum ekki gripið í taumana í þessu Icesave-máli, ef hluti þingmanna hefði ekki staðið með þjóðinni og forsetanum í að koma því máli í þann farveg sem það er í í dag, að verjast ágangi þeirra sem vilja endilega demba þessu yfir þjóðina. Þá þyrftum við að vera með tugi milljarða í þeim fjárlögum sem við ræðum hér til að standa skil á vaxtagreiðslum og öðru slíku. Ekki sæi fyrir endann á því hver endanleg greiðsla yrði. Auðvitað er málið ekki leitt til lykta en á því hefur verið haldið á mjög góðan hátt frá því að síðasta þjóðaratkvæðagreiðsla fór fram. Þá skipti hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um gír og hefur haldið afar vel á málinu síðan. Það er mikilvægt að halda áfram þeirri vinnu. Icesave-málið hefur kennt okkur að mikilvægt er fyrir okkur að standa á rétti okkar, láta ekki þvinga okkur til óeðlilegra hluta eins og svo sannarlega var reynt í þessu máli. Ég ætla að nefna líka mikilvægi þess að afnema verðtrygginguna. Við höfum lagt fram fjöldann allan af tillögum um hvernig megi gera það. Meðal annars höfum við lagt til að það verði gert í áföngum, þak sett á verðtrygginguna og hún síðan tekin smám saman úr sambandi. Þetta er nokkuð sem hægt væri að gera. Þetta er aðferð sem hægt væri að ákveða hér í kvöld ef vilji væri til þess. Því er hins vegar haldið fram af hinum áköfu aðildarsinnum, þeim sem vilja ganga í Evrópusambandið, að það sé bara ekki hægt að gera þetta nema ganga í Evrópusambandið og taka upp evru. Það er vitanlega alger fásinna. Það er hins vegar sjálfsagt að reyna að nota þetta vopn þegar allt annað er hrunið eða ekki hægt að nota önnur vopn í baráttunni fyrir þessu sambandi, þ.e. að nota þetta á fólkið í landinu, reyna að telja því trú um að ekki sé hægt að afnema verðtrygginguna nema ganga í Evrópusambandið. Þetta er eins og að halda því fram að ekki sé hægt að afla fjár í ríkissjóð án þess að koma fyrst við á tunglinu, þetta er álíka vitlaust. En þessu er haldið fram. Frú forseti. Það er verið að eyða hundruðum milljóna í aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Það eru milljónir, og í rauninni milljarðar, sem væri hægt að nýta í aðra hluti, skapa atvinnu, standa straum af bótasjóðum til að örva nýsköpun og til að minnka niðurskurð á heilbrigðisstofnunum. Það er hins vegar eins og hæstv. ríkisstjórn og stjórnarflokkunum sé algerlega fyrirmunað að horfa út um gluggann og sjá að það er snargalið að halda þessari umsókn áfram. Það væri réttast að leggja hana til hliðar nú strax, nota þá fjármuni sem eru nú á fjárlögum í þau verkefni sem ég nefndi áðan.  Frú forseti. Það er ekki hægt að búa við þetta. Í raun væri mjög mikilvægt að flokksfélagar hæstv. utanríkisráðherra gerðu honum grein fyrir því og kynntu fyrir honum erlendar fréttasíður því að þar kemur stanslaust fram, oft á dag, hvernig ástandið er. Nú er talað um að í fyrsta lagi í mars á næsta ári verði kominn einhver botn í þær aðgerðir sem á að grípa til. Hvernig halda menn að ástandið verði í mars á næsta ári? Er ekki rétt að bíða aðeins og sjá til? Eða inn í hvaða Evrópusamband vilja stjórnarliðar fara í dag? Er það Evrópusamband 1, 2 eða 3 eða hvað þau verða mörg þegar upp verður staðið? Þarna er þessu brölti haldið áfram, allt í boði hinnar vinstri norrænu velferðarjafnaðarmannastjórnar sem vinstri grænir bera að sjálfsögðu hvað mesta ábyrgð á varðandi þetta Evrópuferli því að þeir hleyptu því af stað. Það er athyglisvert að sjá hversu hart hæstv. fjármálaráðherra gengur í að verja þetta brölt allt saman. Frú forseti. Ég hef stiklað á stóru í gagnrýni á þetta frumvarp.  Frú forseti. Þetta er pólitískt plagg, pólitísk yfirlýsing, en ég hvet eindregið til að efnahags- og viðskiptanefnd taki þetta mál í fyrramálið ég held að það sé líka planið, og sníði af því þau helstu horn sem hefur verið bent á í dag. Að sjálfsögðu bera ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir ábyrgð á þessari tekjuöflun líkt og þeir bera ábyrgð á útgjöldunum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir yfirgripsmikla og vandaða ræðu. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður minntist á, hann kom víða við í ræðu sinni, það verður ekki tekið af honum. Hér hefur mikið verið talað um velferð og velferðarstjórnir, norrænar velferðarstjórnir og slíkt, og sitt sýnist hverjum. En hér hefur verið kyrjuð mantra í dag af stjórnarliðum þar sem taldir eru upp ýmsir hópar sem hafa það miklu betra núna en þeir höfðu áður. Í því samhengi hefur verið talað um að velferðarútgjöld hafi aukist gríðarlega. Stjórnarliðum hefur þó nokkuð oft verið bent á að til velferðarútgjalda teljast atvinnuleysisbætur og samkvæmt þeirri hugmyndafræði er það þannig að því fleiri sem eru atvinnulausir þeim mun meiri verða útgjöld til velferðarmála í landinu. Þegar við tökum við stjórnartaumunum og atvinnuleysi fer að minnka verður þá hugsanlega talað um að við séum að skerða velferð með því að taka fólk af atvinnuleysisskrá og koma því í vinnu? Verður það hugsanlega álitinn stórkostlegur niðurskurður í velferðarútgjöldum og verður þá hægt að segja um okkur að við viljum ekki alla þá velferð sem vinstri flokkarnir hefðu viljað?

Virðulegi forseti. Hún er svolítið hulin sú velferð sem vinstri flokkarnir, rétt nefndir, státa sig af. Við skulum halda því til haga að þetta eru vinstri flokkar og þegar ríkisstjórnin var mynduð var talað um hreina norræna velferðar- og vinstri stjórn. Langt og mikið nafn. Auðvitað eru miklar líkur á því að þegar stjórnarflokkarnir núverandi, vinstri flokkarnir, ákveða að leggja velferðarmálin fram á þann veg að hafa atvinnuleysisupphæðirnar inni til að sýna aukningu, verði litið á það sem niðurskurð til velferðarmála þegar aðrir, hverjir sem taka við stjórnartaumunum, blása til sóknar í atvinnumálum þannig að dregur úr atvinnuleysi og stabbinn minnkar. Ég verð reyndar að segja að ég er hissa á því að þessar tölur skuli ekki vera lagðar fram aðskildar. Þetta kemur vitanlega einhvers staðar fram, hvað fer raunverulega í velferðarkerfið sem slíkt og hvað fer í atvinnuleysishlutann sem mun taka breytingum, hækka eða lækka. Þegar að því kemur að atvinnuleysið minnkar, með nýrri ríkisstjórn og nýrri framtíðarsýn, verður líka að vera hægt að segja: Þetta er hinn raunverulegi velferðarpakki og honum ætlum við að halda svona, við ætlum að hafa hann þetta stóran, og þá er ég að meina fyrir utan atvinnuleysishlutann. Ég vil halda því til haga að á meðan atvinnuleysi er og ekki er brugðist við því á annan hátt en þann að greiða bætur er mikilvægt 

Virðulegi forseti. Þetta var gott og greindarlegt svar eins og við var að búast frá hv. þingmanni, sem er athugull og glöggur maður. Mig langar því að spyrja hv. þingmann spurningar sem leitaði á hugann eftir ræðu hv. þm. Magnúsar Orra Schrams fyrr í kvöld. Þar var hv. þingmaður að útskýra fyrir þingheimi að skattleysi á 2% af séreignarsparnaði sem hefði verið undanfarin ár þar sem byggður hefur verið upp séreignarsparnaður, hefði verið nokkurs konar niðurgreiðsla á sparnaði og hún næmi í kringum 1,4 milljörðum á ári. Þá eru rökin þau að þegar þetta er afnumið aukist skatttekjur í ríkissjóði um 1,4 milljarða. Mig langar að spyrja hv. þingmann, og það er kannski nátengt fyrri spurningunni um meðferð talna, hvort geti verið að það að skattleggja ekki öll lífsins gæði sé þá einhvers konar niðurgreiðsla eða gjöf frá ríkinu til almennings. Eigum við að líta svo á að það sé gjöf frá hinu almáttuga ríki til almennings að skattleggja ekki hluta launanna? Að stjórnmálamenn leyfi, af miskunn sinni, almenningi að halda eftir einhverjum smáhluta launanna?

Virðulegi forseti. Hafi hv. þingmaður meint að þessi 2% væru niðurgreiðsla á sparnaði þá er ég ekki sammála því, það er augljóst. Það sem ég sé að þessari ráðstöfun er að hvatinn til að spara verður miklu minni, hann minnkar eða hverfur. Við sjáum það í dag, og höfum séð það undanfarið, hve mikilvægt það er fyrir fólk að eiga sparnað. Ríkisstjórnarflokkarnir hvöttu fólk til að ganga á sparnað sinn til að nýta sér í harðræðinu og ef sá sparnaður væri ekki fyrir hendi hefði ekki verið hægt að ganga á hann. Í framhaldinu er svo lagt til að minnka líkurnar á því að fólk spari og hvetja það til að spara minna. Það finnst mér rangt. Hvort allt sem ekki er skattlagt sé gjöf frá ríkinu? Nei. Auðvitað er það ekki þannig. Ef einhver heldur að það sé þannig er sá hinn sami á miklum villigötum. Með því væri verið að segja að réttlætanlegt sé að skattleggja allt sem ekki er skattlagt nú þegar. Ef það er stefna þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr eru þeir 15 mánuðir sem eftir eru af starfstíma hennar sem betur fer allt of stuttur tími til að hrinda öllu því í framkvæmd sem hægt væri að ná út úr slíkri hugsun. Alvarleikinn í þessu er sá að fólk sem hefur verið að spara með þessum hætti þarf að átta sig á þeirri breytingu sem verið er að gera. Ég held að þegar menn átta sig á henni muni víða heyrast hljóð úr horni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir prýðilega ræðu. Hann fór yfir breitt svið. Við höfum náttúrlega tekið þátt í þessari umræðu í kvöld og erum ekki að koma að þessu í fyrsta skipti. En ég ætlaði að kanna það hvort hv. þingmaður hefði einhverja skoðun, ég tala nú ekki um þekkingu, á hinni miklu sjálfsafneitun sem er í gangi hjá ríkisstjórninni. Ég fór inn á samskiptavef áðan og sá viðbrögð fólks við yfirlýsingum hæstv. forsætisráðherra, þar sem hún segir fullum fetum í fréttum að fólksflutningar séu ekkert meiri þetta árið en í venjulegu árferði. Það eru reyndar komnar leiðréttingar víðs vegar að, almenningur er að upplýsa hæstv. forsætisráðherra á samskiptavefnum og Samtök atvinnulífsins voru að benda á að þetta er næstmesta fólksflutningaárið í sögu íslensku þjóðarinnar. Eftir sem áður bliknar hæstv. forsætisráðherra ekki þegar hún segir að þetta sé bara eins og í venjulegu árferði. Við hlustuðum á hv. þingmenn tala áðan um jöfnuð. Nú er það vitað að Gini-stuðullinn, sem hv. þingmenn Samfylkingarinnar vísuðu í hér lon og don, sýnir að ójöfnuður hefur aukist á Íslandi í tíð þessarar ríkisstjórnar. Talandi um ESB þá held ég að hvergi á byggðu bóli tali menn um ESB eins og þeir sem í fullkominni blindni halda því hér fram að það sé lausn allra mála. Það er eins og þeir taki ekki eftir þeim gríðarlega vanda sem þar er. Ég spyr í fullri einlægni: Er hægt að útskýra þessa yfirgengilegu sjálfsafneitun stjórnarliðsins?

Virðulegi forseti. Ég hugsa að ég hafi ekki þekkingu til að meta hugarástandið á ríkisstjórnarheimilinu en ég hef hins vegar ákveðna reynslu úr hinum ytri heimi, ef þannig má orða það, sem ég held að hæstv. ríkisstjórn ætti að fara oftar út í. Þar er skýringin klárlega sú að um mikla sjálfsafneitun sé að ræða, þ.e. að köllin sem berast utan úr samfélaginu ná ekki upp í fílabeinsturninn. Hann er orðinn svo hár og það er svo langt niður að hrópin heyrast ekki upp. Það eru vitanlega þessi atriði sem hv. þingmaður nefndi og margt fleira sem verið er að hrópa upp í turninn. Vitanlega er verið að benda á að á hverjum degi fari sex til sjö Íslendingar af landi brott, þeir flýja í burt. Það er rétt sem hv. þingmaður nefndi að á það hefur verið bent að þetta séu næstmestu fólksflutningar sem sögur fara af. Vitanlega er það líka sorglegt að ríkisstjórnin skuli ekki horfa á þær staðreyndir sem við fáum utan úr heimi varðandi Evrópusambandið. Og það er líka sorglegt að menn loki enn eyrunum fyrir stöðu heimilanna, að ekki sé brugðist við því. Það er líka sorglegt að menn skuli ekki heyra köllin frá fjárfestum og atvinnulífinu um hvað beri að gera til að koma hjólunum af stað. Það er enn merkilegra að Alþýðusamband Íslands, sem hefur nú haft beina línu upp í turninn, virðist vera búið að tapa sambandinu og er farið að hrópa með almenningi á ríkisstjórnina. Nú er bara að vona að það kröftuga batterí beiti sér áfram af hörku til að ná eyrum stjórnvalda.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé alveg rétt lýsing að um fílabeinsturn sé að ræða. Hv. þingmaður nefndi þrennt, stöðu heimilanna, hjól atvinnulífsins, stöðuna í Evrópusambandinu, og gat þess að ASÍ væri búið að missa þolinmæðina. Ég verð að viðurkenna að ég ætla ekkert að halda niðri í mér andanum, ég held að gagnrýnin hjá ASÍ muni lognast út af mjög fljótlega. Því miður skiptir engu máli hvað hæstv. ríkisstjórn svíkur marga samninga sem snúa að verkalýðsfélögunum og launþegahreyfingunni, þeir fylgja því ekki eftir. Þá er ég ekki að hugsa um stjórnarandstöðuna heldur það fólk sem þeir starfa í umboði fyrir. Ég hef spurt hv. stjórnarþingmenn sem komið hafa hingað upp út í þá prinsippafstöðu að skattleggja lífeyrissjóðina því að það er það sem menn eru að fara út í núna og það er miklu stærra mál en menn átta sig á. Ég verð að segja eins og er að þau vinnubrögð sem viðhöfð eru, að við skulum vera að ræða þetta kl. hálfellefu og þurfum að vera hér eitthvað fram eftir til að afgreiða þetta, eru ekki til fyrirmyndar. Við höfum ekkert farið í þá miklu mismunun sem felst í því að skattleggja lífeyrissjóðina sem er náttúrlega bara skattlagning á það fólk sem hefur greitt þangað inn og þvert á öll fyrirheit sem gefin hafa verið. Við höfum ekki rætt nógu vel um afleiðingar þess bæði til lengri og skemmri tíma, misræmið á milli þeirra sem greiða í almennu sjóðina og hinna sem greiða í opinberu sjóðina. Þetta virðist allt vera handahófskennt. Ég er hjartanlega sammála hv. þingmanni, hér er fólk við stjórnvölinn sem ekki er í tengslum við raunveruleikann 

Virðulegi forseti. Við höfum glatað þremur árum, mikilvægum árum í því að koma hjólum efnahagslífsins og heimilanna í gang á ný, mikilvægum árum í því að snúa hlutunum við. Við höfum - og þegar ég segi við er ég að meina okkur í þingsalnum og ríkisstjórnina - ekki náð í gegn með það sem þarf að gera. Við, þingmenn stjórnarandstöðunnar, höfum bent á það trekk í trekk hvað þurfi að gera til að koma hjólunum af stað; það þarf að auka atvinnu, atvinnu og atvinnu.  Ríkisstjórnin hefur ekki viljað hlusta á þetta, hefur ákveðið að kýta og slást innbyrðis um málefni sem eru algjörlega aukreitis þegar kemur að stóru myndinni. Hún hefur skemmt fyrir, sett heilu atvinnugreinarnar í uppnám. Það er á hennar ábyrgð. Hún ber ábyrgð á því að hafa klúðrað þessum þremur árum, klúðrað þessu tækifæri. Við berum ábyrgð á því að hafa kannski ekki talað miklu hærra, sem við þurfum þá að gera á næstu mánuðum. Ég ætla að biðja hv. þingmenn að hugsa um ævintýrið Nýju fötin keisarans þar sem keisarinn sprangaði nakinn um bæinn, taldi sig vera í fínustu fötum sem framleidd hefðu verið en bæjarbúar sáu að keisarinn var án klæða. Þannig er þessi ríkisstjórn.

Virðulegur forseti. Hér í dag og raunar undanfarin missiri hafa menn mikið rætt um það nafn sem þessi ríkisstjórn vildi gefa sér; norræna velferðarstjórnin. Auðvitað er sú umræða öll í háði. Ég er ekki viss um að fulltrúar ríkisstjórnarinnar, stjórnarliðar, hafi gert sér grein fyrir því hafandi heyrt nokkra þeirra tala hér í dag. Ég held að þeir haldi enn þá að fólk taki þetta alvarlega, að fólk sé að tala um þetta sem norrænu velferðarstjórnina. Það er nú kannski til marks um það hversu mikil afneitunin er hjá þessari ríkisstjórn. Auðvitað er um öfugmæli að ræða. Þetta er öfugmælaríkisstjórn. Það á við um öll þau atriði sem hún setti á oddinn og ætlaði að skilgreina sig út frá. Það má nefna gagnsæið, lýðræðið, jöfnuðinn, jafnréttið, verkstjórnina, sem átti að verða betri en nokkru sinni fyrr; allt hafa þetta reynst fullkomin öfugmæli og eru orðin að einhvers konar grínhugtökum í tengslum við umræðu um þessa ríkisstjórn. Viðbrögðin hjá ríkisstjórninni eru hins vegar fullkomin afneitun. Við sjáum að menn eru stöðugt að færa sig upp á skaftið hvað það varðar. Ganga lengra og lengra eins og hæstv. forsætisráðherra í dag þegar hún leyfði sér að halda því fram að ekki væri óvenjumikill fólksflótti frá landinu. Það væru ekkert mikið fleiri að flytja frá Íslandi núna en áður hefði verið. Svo var bent á það af Samtökum atvinnulífsins að fólksflótti nú væri sá næstmesti sem nokkurn tímann hefði mælst í sögu Íslands. Sama á við um skattamálin. Hér leyfa stjórnarliðar sér enn að halda því fram að ekki séu neinar verulegar skattahækkanir að eiga sér stað og jafnvel að skattar hafi í sumum tilvikum lækkað frá því sem áður var. Þar eru jafnvel menn á ferð sem höfðu sett hvað mest út á það að skattar hefðu lækkað of mikið á undanförnum árum sem segja nú að þeir séu að lækka skatta frekar en hitt; allt eru þetta auðvitað öfugmæli og fullkomin afneitun. Það sama á við þegar ráðherrar og forustumenn ríkisstjórnarinnar halda því fram í ræðu og riti að hér sé allt á uppleið, það sé allt að koma. Landið sé tekið að rísa eins og hæstv. fjármálaráðherra orðar það. Þetta höfum við reyndar fengið að heyra býsna lengi. Alltaf er okkur sagt að það sé alveg að koma að því. Nú séu öll merki þess að landið sé að byrja að rísa. Svo gerist það ekki. Spárnar ganga ekki eftir. Fjárlögin reynast byggð á sandi. Þá er sagt: En nú er þetta alveg að koma. Svona heldur afneitunin áfram og hefur náð því stigi að nú eru ráðherrar ríkisstjórnarinnar farnir að taka að sér afneitun fyrir útlendinga, fyrir heilu þjóðarbandalögin. 
             Hæstv. forsætisráðherra, hæstv. utanríkisráðherra þó sérstaklega og ýmsir stjórnarliðar, halda því fram að allt sé í lukkunnar velstandi í Evrópu, málin séu leyst. Hæstv. utanríkisráðherra hélt því fram í gær eða fyrradag að eftir 18. neyðarfund Evrópusambandsins væri nú búið að leysa málið og það væri mat sérfræðinga. Hann vitnaði reyndar ekki í hvaða sérfræðingar það væru sem lagt hefðu þetta mat á stöðuna. Þeir eru ekki auðfundnir ef menn fylgjast með erlendum fjölmiðlum, því að þar koma sérfræðingarnir fram í röðum og segja að málin séu hvergi nærri leyst og séu líklega orðin verri en nokkru sinni fyrr, það sé búið að gera illt verra. En hæstv. utanríkisráðherra á einhvers staðar sína eigin sérfræðinga, líklega í eigin þingflokki, sem halda því fram að málin séu leyst, nú sé allt á uppleið hjá Evrópusambandinu. Þannig hefur afneitun hjá þessari ríkisstjórn náð því marki að menn eru farnir að ráðast í útrás í afneituninni, taka að sér afneitun fyrir heilu þjóðabandalögin. Svo sjáum við þessa afneitun einnig mjög skýrt í umræðu um fjárlögin og þau lög sem við ræðum hér, þær breytingar á lögum sem tengjast fjárlögunum, þetta frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Þar ríkir afneitunin ein í stað þess að menn reyni að læra af reynslunni. Nú hefur gefist mikið tilefni til þess að læra af reynslunni. Aftur og aftur hafa menn fengið að sjá að þær aðferðir sem notaðar hafa verið hafa ekki virkað, ábendingarnar sem hafa borist um gallana á nálgun ríkisstjórnarinnar hafa reynst réttar. Í stað þess að læra af reynslunni halda menn áfram að fylgja sömu vonlausu stefnu, halda áfram að gera sömu hlutina í þeirri von að þeir leiði til annarrar niðurstöðu í þetta skiptið. Aftur og aftur gera menn sömu hlutina og vonast til þess að afleiðingarnar verði aðrar. Það hlýtur að vera áhyggjuefni að ríkisstjórn skuli haga sér með þessum hætti. Það eru dregin upp mikil pótemkíntjöld, ef svo má segja, í hvert skipti sem fjárlög eru lögð fram. Ekkert stenst við nánari skoðun og ekkert stenst þegar tíminn líður og menn sjá hinar raunverulegu afleiðingar. Samt er haldið áfram að reyna að villa um fyrir fólki með blekkingum, með því að sleppa jafnvel tugum milljarða útgjalda, sem þegar eru orðin ljós, úr fjárlögunum. Til að mynda allar þær ráðstafanir sem hæstv. fjármálaráðherra hefur ráðist í varðandi fjármálakerfið og ekkert rætt hér í þinginu. Hann hefur nýtt sér neyðarlögin til þess enda þótt í þeim segi að þau hafi átt að endurskoða í síðasta lagi í lok árs 2009. Það var ekki gert. Engu að síður nýtir hæstv. fjármálaráðherra sér neyðarlögin til að halda málum frá þinginu, halda ákvörðunum hjá sér og nýta sér það vald sem í neyðarlögunum fólst - felst kannski ekki enn, en hann nýtir sér það enn þá til að halda málum hjá sér og ráðast í tugmilljarðaútgjöld sem ekki er tekið mið af í fjárlögunum. Við getum litið okkur nær því að nú er snjór yfir mestöllu landinu og orðað það sem svo að á hverjum vetri búi ríkisstjórnin til mikinn snjókarl og segi: Sjáið árangurinn. En svo líður tíminn og þegar þíðan kemur er ekkert eftir af snjókarlinum nema pípuhatturinn og gulrótin. En eins og Snæfinnur snjókarl birtist snjókarlinn aftur að ári, búinn er til nýr og mikill snjókarl og ríkisstjórnin státar sig af því hvað hún hafi byggt upp, en allt er þetta til þess ætlað að blekkja um skamma stund. Allt er þetta til þess ætlað að sýnast fram yfir áramót, ná fjárlögunum í gegn, setja á svið leiksýningu, en menn vita auðvitað að þetta er ekki eitthvað sem dugar til langframa. Menn vita að afleiðingarnar verða jafnvel þveröfugar í mörgum tilvikum eins og í tilviki margra þeirra gjaldskrárhækkana og skattahækkana sem við horfum nú enn og aftur upp á. Við höfum heyrt stjórnarliða tala mikið um það að undanförnu hvað þeir hafi verið duglegir að finna matarholur. Hæstv. þm. Magnús Orri Schram gerði þetta að umtalsefni, státaði sig af því hvað þessi ríkisstjórn væri dugleg að finna nýjar matarholur. Það hlýtur að vera áhyggjuefni þegar ríkisstjórn er farin að temja sér hugsunarhátt nagdýrs og nálgast ríkisfjármálin á sama hátt, leita sér að matarholum, haga sér eins og moldvarpa sem ferðast um neðan jarðar, rótar öllu upp, étur útsæðið, nagar grænmetið neðan frá, eyðileggur uppskeruna; leitar alls staðar að matarholum til skamms tíma í stað þess að hugsa fram í tímann. Ríkisstjórn verður að hugsa eins og góður bóndi. Hún verður að huga að því að rækta jörðina, sá og bera á áburð, í trausti þess að ef vel sé hugað að jörðinni og því að sá og hugsa til framtíðar muni menn uppskera. En þessa hugsun vantar algerlega. Það birtist í því að fjárfesting á Íslandi er nú í sögulegu lágmarki, hefur aldrei verið jafnlítil frá því mælingar hófust akkúrat á þeim tíma þegar tækifærin til að byggja upp, til að fjárfesta, hafa verið meiri en oft áður, jafnvel meiri en nokkru sinni fyrr. Hér eru allar aðstæður til þess að hér geti verið mikill og góður og stöðugur hagvöxtur, sjálfbær hagvöxtur. Það hefur ekki verið nýtt. Þau tækifæri sem Ísland hefur staðið frammi fyrir undanfarin ár hafa ekki verð nýtt og í stað þess að við höfum sveiflast upp eins og lönd gera svo oft eftir að þau lenda í djúpri kreppu hefur áfram ríkt stöðnun. Menn benda á einhvern dálítinn hagvöxt núna, en hvað kemur í ljós þegar farið er að skoða hvernig sá hagvöxtur varð til? Þetta er allt hluti af þessum pótemkíntjöldum, eða þessu gríska bókhaldi sem ríkisstjórnin stundar. Þetta er til komið með því að fá fólk til að eyða sparnaðinum sínum, jafnvel að þvinga fólk til þess, setja fólk í þá stöðu að það þurfi að taka af sparnaði sínum og eyða honum í neyslu til að hífa upp hagvöxt. Þar fyrir utan hefur útflutningur að sjálfsögðu aukist vegna þess hve gjaldmiðillinn hefur verið lágt skráður og makrílveiðar hafa hjálpað til við að hífa upp hagvöxtinn. Stóra áhyggjuefnið er að þessi hagvöxtur er ekki sjálfbær. Hann byggist á því að eyða sparnaðinum en ekki því að fjárfesta og skapa ný verðmæti eða ný tækifæri til verðmætasköpunar. Ég nefndi að fjárfestingarhlutfall væri nú það lægsta frá því mælingar hófust, 13% af landsframleiðslu  Ef við skoðum fjármunamyndun er hún líka sú lægsta frá því mælingar hófust, rúm 10%. Meðaltal undanfarinna 30 ára hefur verið yfir 21%. Nú er fjármunamyndun, þ.e. þau áþreifanlegu raunverulegu verðmæti sem menn eru að fjárfesta í og byggja upp, ekki nema rúm 10% af landsframleiðslu, sem segir okkur að við erum ekki að byggja upp þau fyrirtæki, þær fasteignir, þær vélar og tæki sem við þurfum til þess að viðhalda hagvexti og byggja samfélagið upp. Þetta er mikið áhyggjuefni. Þetta er reyndar gríðarlegt áhyggjuefni og sérstaklega dapurlegt í ljósi þess að tækifærin hafa verið til staðar að undanförnu, en í hverju einasta skrefi, hvert einasta skipti sem raunverulegt tækifæri birtist, er brugðið fyrir það fæti. Svo er rekin hér stefna sem er eins og hönnuð til að halda fjárfestingu og atvinnuuppbyggingu í landinu niðri. Skattar hækkaðir og skattkerfinu breytt og því flækt 142 sinnum. Er það ekki nýjasta talan?

Nýjasta talan frá því í dag.

142 er nýjasta talan frá því í dag.  Eins og hv. þm. Birkir Jón Jónsson bendir á í nefndaráliti sínu segir í áliti starfshóps iðnaðarráðherra um þessa hluti: „Auk þekktra hindrana á borð við gjaldeyrisáhættu og sveiflur í hagkerfinu er talað um landsáhættu vegna skyndilegrar og ógagnsærrar ákvarðanatöku stjórnvalda og seinagangs og ófaglegra vinnubragða í stjórnsýslu.“ Þetta er dómur um þessa ríkisstjórn, dómur sem birtist í plaggi sem ríkisstjórnin sjálf lét vinna. Allt hlýtur þetta að vera okkur gríðarlegt áhyggjuefni, sérstaklega í ljósi þess að þetta þyrfti ekki að vera svona. Framsóknarmenn hafa lagt fram tillögur um það trekk í trekk alveg frá því í byrjun árs 2009 hvernig snúa mætti við þessari þróun. Ef þeirri stefnu hefði verið fylgt, hvort sem litið er til stöðu heimilanna og skuldamála þeirra, stöðu fyrirtækjanna, ekki hvað síst litlu fyrirtækjanna sem er gert mjög erfitt fyrir nú um stundir, eða bara stefnunnar í atvinnumálum, væri staðan allt önnur og miklu betri núna. Þetta hefur algjörlega skort. Í staðinn er viðhaldið varanlegri óvissu og jafnvel undirstöðuatvinnugreinar, þær greinar sem hefðu átt að getað dregið vagninn, dregið okkur áfram í gegnum þessa kreppu, eru settar í fullkomið uppnám. Svo státar ríkisstjórnin sig af árangri og ber þá niðurstöðuna á þessu ári saman við árið 2008. Þetta er í rauninni alveg ótrúlega ósvífin umræða að bera niðurstöðuna nú, á þeim tíma þegar fjárfesting ætti að vera farin á fullan skrið og búið að grípa til nauðsynlegra ráðstafana, saman við hrunárið sjálft 2008, árið sem hundruða milljarða kostnaður féll á ríkið vegna bankahrunsins. Svo bera menn það ár saman við árið núna og segja: Sjáið hvaða árangri við höfum náð. Þetta er ekkert annað en fölsun, hluti af hinum grísku bókhaldsbrellum sem ríkisstjórnin stundar svo mjög. Það eru því mikil öfugmæli að tala um einhvers konar velferðarstjórn hér og líklega tímabært að ríkisstjórnin fari að gera sér grein fyrir því að þegar menn kalla hana því nafni er það gert til að hæðast að henni. Þetta er nefnilega ekki norræna velferðarstjórnin. Þetta er mjög dýr pólitísk tilraun, þessi ríkisstjórn, og mjög skaðleg. Við sitjum hér uppi með ríkisstjórn Alþýðubandalagsins. 

Enginn.

Það hefði enginn trúað því. Það er einn flokkur, gamla Alþýðubandalagið, sem hefur náð völdum á Íslandi. Hver hefði trúað því fyrir nokkrum árum að þótt sá ótrúlegi viðburður ætti eftir að eiga sér stað að Alþýðubandalagið yrði einrátt á Íslandi að það mundi fylgja gömlu sósíalísku stefnunni sem sá flokkur boðaði fyrir hrun múrsins, taka hana aftur upp, stjórna landinu eftir stefnu sem beðið hefur algjört skipbrot og menn hafa séð um allan heim um áratugaskeið að virkar ekki? Nei, þeir notuðu tækifærið þegar Alþýðubandalagið komst eitt til valda á Íslandi til að innleiða hér harðlínusósíalisma. Svo grófir eru menn í því að þeir kunna ekki að skammast sín og segja að menn eigi nú bara að bíða og sjá, það sé von á meiru af sömu sort. Þegar menn tala um sömu sort eru það ekki síst skattahækkanirnar. Hversu oft hafa skattar verið hækkaðir á eldsneyti í tíð þessarar ríkisstjórnar? Hefur einhver tölu á því? Er einhver hér í þingsalnum sem hefur náð að halda utan um það og telja hversu oft skattar á eldsneyti hafa verið hækkaðir á Íslandi í tíð þessarar ríkisstjórnar?

Því miður. Ég er ekki með nógu marga putta.

Því miður berast ekki svör við því, enda er ekki svo gott að fylgjast með því, svo tíðar eru þessar hækkanir. Hér er enn og aftur verið að boða hækkanir. Ég les upp úr nefndaráliti hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, með leyfi forseta: „Verði fyrirhugaðar hækkanir á eldsneyti að veruleika má gera ráð fyrir að verð á bensínlítra muni hækka um 3,5 kr. Þó hefur verð á bensíni hækkað um 7% á árinu en verð á dísilolíu um 13%. Hér er enn verið að auka álögur á heimilin og atvinnulífið í landinu. Ekki þarf að minna á að fólk í hinum dreifðu byggðum og atvinnulíf þar reiðir sig mikið á bifreiðar.“ Það eru önnur áhrif af þessum hækkunum öllum, m.a. hækkunum á eldsneyti, sem eru sínu skaðlegri. Það eru áhrifin sem verða vegna verðbólgu og verðtryggingar. Allar þessar skattahækkanir ríkisstjórnarinnar á neysluvörur leiða til verðbólguhækkunar, leiða þar af leiðandi til þess að lán margra heimila og fyrirtækja hækka og hækka. Þannig á að ná í nokkrar milljónir í hækkuðum sköttum en þó er ekki víst að þær skili sér, sú hefur ekki verið reynslan. Oft hafa þessar hækkanir á neysluvörur þýtt að skattstofninn minnkar og ríkið fær þeim mun minni tekjur. En þessar tilraunir til að ná í nokkrar milljónir með skattahækkunum hafa skilað sér í því að lán heimilanna hækka og hækka og þar með kröfur bankanna. Sem eru í eigu hverra? Erlendra kröfuhafa. Í tilraun sinni til að ná nokkrum milljónum með hækkunum á sköttum á neysluvörur, er ríkisstjórnin því stöðugt að færa erlendum kröfuhöfum bankanna aukinn ávinning, milljarða á milljarða ofan í hækkun á lánum heimilanna. Svo fá menn reyndar alls konar hugmyndir til viðbótar við þessar hefðbundnu skattahækkanir á neysluvörur. Því er í rauninni engin takmörk sett hversu hugmyndaflug þessarar ríkisstjórnar er mikið í skattamálum. Hér stóð til að leggja á sérstakt kolefnisgjald, eða réttara sagt kolefnisskatt. Að vísu var hætt við þau áform, eða þeim var a.m.k. slegið á frest, eftir að sýnt var fram á að skatturinn hefði haft það í för með sér að járnblendiverksmiðjunni á Grundartanga yrði lokað og horfið frá tveimur kísilverksmiðjuverkefnum. Þetta hefði með öðrum orðum þýtt að nokkur hundruð manns hefðu misst vinnuna, e.t.v. þúsundir ef áhrifin hefðu verið mikil á íslenskan iðnað og stóriðju, sem allt leit út fyrir að yrði. Af þeim sökum var þessu slegið á frest, vonandi hætt við það. Nú velti ég fyrir mér hvort virðulegur forseti gæti slegið aðeins mildar á lyklaborðið, ég heyri varla í sjálfum mér fyrir hamrinu hér fyrir aftan mig.  Í ljósi þess að ríkisstjórnin, eða hluti hennar, sá ljósið varðandi kolefnisskattinn má þá ekki fara fram á að hún meti aðrar skattahækkanir á sama hátt og hugleiði hvort ekki geti verið að þessi ofurskattlagningarstefna hafi áhrif í öðrum atvinnugreinum líka, haldi aftur af nauðsynlegri fjárfestingu hjá öðrum fyrirtækjum einnig? Um nokkurt skeið hefur verið rekið hér vel heppnað verkefni sem kallast Allir vinna og snýst um endurgreiðslu á virðisaukaskatti vegna viðhalds á húsnæði. Það er mat ríkisstjórnarinnar, og sjálfsagt er það rétt, að þetta hafi að einhverju leyti skilað sér í auknum hagvexti og jafnvel í auknum tekjum til ríkisins, þ.e. það að endurgreiða virðisaukaskattinn vegna þessara framkvæmda hafi reynst arðbært fyrir samfélagið. Og hvaða vísbendingu höfum við þá þar? Á það sama ekki við á öðrum sviðum líka? Getur ekki verið að það að lækka skatta eða einfalda skattkerfið geti í sumum tilvikum leitt til þess að fjárfesting aukist og tekjur ríkisins aukist? Hvernig væri nú að skoða annars vegar þetta slys sem rétt tókst að forðast varðandi kolefnisskattinn og þær afleiðingar sem það hefði haft og hins vegar þau jákvæðu áhrif sem átakið Allir vinna hefur haft, þ.e. endurgreiðsla virðisaukaskatts, og hugleiða hvort ekki megi heimfæra þetta á aðra skatta líka. Eitthvað af þessum 142 skattahækkunum og skattkerfisbreytingum sem þessi ríkisstjórn hefur ráðist í. Að vísu stefnir nú í dálitla lækkun á tryggingagjaldi sem er mikilvægt því tryggingagjaldið er í raun skattur á vinnu, en lækkunin er til komin vegna þess að menn gera ráð fyrir því að atvinnuleysi dragist saman og því þurfi ekki jafnhátt tryggingagjald til að standa undir atvinnuleysinu. Eitt af því sérkennilega í málflutningi þessarar ríkisstjórnar hefur verið að halda því fram að framlög til velferðarmála hafi aukist verulega þegar tekið er með í reikninginn að framlög til atvinnuleysistrygginga, þ.e. það sem ríkið þarf að borga atvinnulausum, ríkið og að sjálfsögðu fyrirtæki sem standa undir því, hafi hækkað. Með öðrum orðum þýðir aukið atvinnuleysi aukin framlög til velferðar. Þetta er náttúrlega furðuleg þversögn, en því miður í stíl við svo margt annað sem frá ríkisstjórninni kemur. Það er hægt að halda fram ýmsum skrýtnum hlutum með tölfræðileikjum. Það mætti halda því fram til dæmis að árekstur tveggja bíla auki hagvöxt. Bílarnir skemmast og þurfa að fara í viðgerð. Það þarf að borga fyrir það og það eykur hagvöxtinn. Er þetta jákvæður hagvöxtur? Auðvitað ekki. Auðvitað er tjón ekki jákvætt. En á sama hátt reynir ríkisstjórnin að blekkja fólk með því að halda því fram að aukið atvinnuleysi og aukinn kostnaður vegna þess þýði að framlög til velferðarmála hafi aukist og þar af leiðandi sé velferð í landinu að auka. Aukið atvinnuleysi sé sama sem aukin velferð í landinu. Aðeins þessi ríkisstjórn hefði leyft sér að viðhafa slíkan málflutning. Virðulegur forseti. Ég hef rætt hér töluvert um það hversu röng mynd er hvað eftir annað dregin upp af ríkisfjármálunum í fjárlagafrumvarpi og hversu skaðleg sú efnahagsstefna sem innleidd hefur verið - ekki hvað síst í tengslum við fjárlagafrumvarpið - hefur reynst. Eitt af því sem litið er fram hjá og ég tel að sé töluvert áhyggjuefni er hversu lítið af sköttum hafa innheimst í raun, eða réttara sagt kannski hversu mikið af þeim sköttum sem fólk og fyrirtæki ætti að vera búið að greiða hafa ekki innheimst. Síðast þegar ég leitaði eftir upplýsingum um stöðu þeirra mála voru, ef ég man rétt, 127 milljarðar fallnir í vangreidda skatta, vangreidda, áfallna skatta. Mér heyrðist á hæstv. fjármálaráðherra að ríkið reiknaði með því að megnið af þessu væri eign ríkisins, mundi innheimtast með tíð og tíma. Stór hluti af þessu, 45% minnir mig, voru vörsluskattar - virðisaukaskattur og aðrir skattar sem hefur verið talið alvarlegt lögbrot að standa ekki skil á. Þetta hafði engu að síður ekki innheimst. Hverjar eru líkurnar á því að þessir 127 milljarðar, eða stór hluti þeirra, muni innheimtast? Ég er dálítið hræddur um að þar enn og aftur sé um að ræða falið tap. Þegar menn komast í aðstöðu til að fara yfir það sem þessi ríkisstjórn hefur gert, fara yfir bókhaldið hjá ríkisstjórninni eins og það lítur raunverulega út, komi í ljós að aftur og aftur hafi verið settar fram tölfræðilegar blekkingar um stöðu mála. Það er í því mjög holur hljómur þegar menn tala um að árangur sé að nást með þeirri stefnu sem hér er rekin. Það er alveg sérstaklega holur hljómur í því þegar stjórnarliðar koma hér upp, eins og þeir hafa gert í dag sumir hverjir, og státa sig af árangri í því að koma til móts við íslensk heimili  Hver hefur raunin orðið? Það hafði nánast eingöngu komið til móts við þá sem skulduðu mest. Það hefur ekkert verið gert fyrir það fólk sem var búið að byggja upp eitthvert eigið fé. Það er ekkert gert fyrir þá sem vilja fá tækifæri til þess að vinna sig út úr vandanum. Skilaboðin eru alltaf öfug. Það eru alltaf þessir öfugu hvatar. Það verður ekkert gert fyrir þig nema þú komist í algjört þrot. Ef þú átt eitthvert eigið fé eða áttir eitthvert eigið fé, þá þurrkast það út. Það verður á engan hátt komið til móts við þig nema þú komist í algjört þrot. Þetta er stóra vandamál þessarar ríkisstjórnar og þeirrar stefnu sem hún hefur rekið. Alls staðar í samfélaginu er verið að búa til þessa öfugu hvata. Það er verið að segja við fólk: Ekki stofna fyrirtæki, ekki framleiða, ekki vinna meira, ekki reyna að borga niður skuldir þínar, því að ef þú gerir það ertu bara að kasta peningum út um gluggann miðað við þær aðferðir sem við ætlum að styðjast við. Það er alltaf verið að senda út þessi öfugu skilaboð. Það sem stjórnvöld eiga að gera umfram allt er að búa til jákvæða hvata, hafa reglurnar þannig að þær hvetji til verðmætasköpunar en ekki þvert á móti. Því miður neita menn í þessu eins og svo mörgu öðru að læra af reynslunni og halda áfram að hjakka í sama farinu. Viðbrögðin eru alltaf afneitun; afneitun á hverju stigi málsins og afneitun sem verður alltaf vandræðalegri og vandræðalegri, eins og dæmin frá því í dag þegar hæstv. forsætisráðherra sagði að það væri nú enginn sérstakur fólksflótti úr landinu, sama daginn og upplýst var að hann væri sá næstmesti í sögu Íslands. Eins og undanfarna daga, þegar hæstv. fjármálaráðherra og aðrir stjórnarliðar hafa haldið því fram að skattahækkanir væru nú nánast engar og í sumum tilvikum jafnvel bara um skattalækkanir að ræða, á sama tíma og við blasir að verið er að hækka skatta á öllum vígstöðvum og flækja skattkerfið. Í ofanálag eru svo þeir samningar sem gerðir eru, hátíðlega oft og tíðum og undirritaðir, brotnir trekk í trekk. Það ríkir afneitun um afleiðingar skaðlegrar stefnu og samningar sem gerðir eru, hvort heldur sem er við aðila vinnumarkaðarins, aðra stjórnmálaflokka eða stjórnarandstöðuna, eru brotnir blygðunarlaust. Alþýðusambandi Íslands er meira að segja nóg boðið og er farið að gagnrýna þessa ríkisstjórn fyrir svik, fyrir hrein og klár svik. Virðulegur forseti. Af þessu öllu, afleiðingum þeirrar stefnu sem þessi ríkisstjórn hefur rekið, og síendurteknum svikum ríkisstjórnarinnar, brotum á gerðum samningum, er ekki með nokkru móti hægt að ímynda sér að þegar menn tala um norrænu velferðarstjórnina séu þeir að gera eitthvað annað en að henda grín að ríkisstjórninni. Séu hálfdaprir að reyna að nota svartan húmor til að lýsa ríkisstjórn sem notast stöðugt við öfugmæli og afneitun í öllum sínum gjörðum. Virðulegur forseti. Tækifærin eru öll til staðar. Þetta er bara spurning um rétta stefnu. Með réttri stefnu getum við snúið þróuninni í landinu mjög hratt við öllum Íslendingum til hagsbóta, en stefnan mun ekki breytast með þessari ríkisstjórn. Til þess að nýta hin gríðarlegu tækifæri sem Ísland stendur þó enn frammi fyrir, verðum við því að skipta um ríkisstjórn.

Virðulegur forseti. Þetta var nokkuð sérstakur útúrdúr frá umræðunni um þetta þingmál, um nagdýr, moldvörpur og Snæfinn snjókarl. Það er kannski ágætt þegar liðið er langt fram á kvöldið að þingmenn leyfi sér að fara um víðan völl. Hér er til umfjöllunar þingmál nr. 195, frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, til 2. umr. Í gær voru afgreiddar tillögur meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar um breytingar á þeim lögum í allnokkrum liðum og nokkuð umfangsmiklar breytingar sem hér eru til umfjöllunar. Ég vildi inna hv. þingmann eftir afstöðu hans til þeirra breytinga sem gerðar eru á málinu á milli umræðna.

Virðulegur forseti. Breytingarnar sem gerðar hafa verið á þessu máli eru margar hverjar heldur til bóta, því að eins og hv. þm. Birkir Jón Jónsson nefndi meiri hlutinn vildi ekki einu sinni kannast við krógann þegar farið var að skoða málið. Það er að sjálfsögðu mjög jákvætt að falla frá kolefnisskattinum og í rauninni algjörlega nauðsynlegt. Allar þær breytingar sem eru í þá átt að draga úr hækkunum á sköttum og gjöldum eru að sjálfsögðu mjög jákvæðar af þeim ástæðum sem ég lýsti áðan. En það þarf svo sannarlega meira til ef þetta frumvarp á ekki að reynast stórskaðlegt. Því vonast ég til þess að á milli 2. og 3. umr. verði ráðist í umfangsmiklar breytingar og að stjórnarliðar hlusti ekki aðeins fulltrúa stjórnarandstöðunnar heldur líka þau álit sem berast utan úr bæ, þær viðvaranir sem ríkisstjórninni berast, m.a. frá aðilum vinnumarkaðarins um þær hættur sem í þessu felast og að hún ráðist í frekari lagfæringar.

Virðulegur forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir stuðning að vissu marki við þær breytingartillögur sem hér eru til afgreiðslu. Ég undrast orð þingmannsins um stöðnun og að hér skorti allan vöxt og þá sjálfbæran vöxt sérstaklega, sem virðist vera nýtt hugtak sem Framsóknarflokkurinn hefur fundið upp eftir að hann varð að horfast í augu við að hrakspár hans um ganginn í þjóðarbúskapnum hafa ekki gengið eftir. Hér liggja fyrir tölur fyrir þrjá fyrstu ársfjórðunga ársins upp á 3,7% raunvöxt í landsframleiðslunni, sem er meira en við sjáum nokkurs staðar í kringum okkur. Ég vil í fyrsta lagi spyrja hv. þingmann um hvort hann viðurkenni ekki þann árangur. Hvort hann sé ekki sammála því að 3,7% vöxtur á landsframleiðslu sé verulegur vöxtur. Hvort hann telji ekki að það sé fagnaðarefni að á komandi ári sé gert ráð fyrir umtalsverðum kaupmáttarauka, launavísitalan hækki um nærfellt 9% á milli ára, sem er líka mjög verulegt í samanburði við öll helstu nágrannalönd okkar. Og hvort menn sjái yfir höfuð engin ljós í þessu í því myrkri sem virðist ríkja í húsakynnum Framsóknarflokksins. Er það ekki orðið algjörlega augljóst að viðfangsefnið hér er ekki lengur hrun heldur er vöxtur á ný og ekki bara í eitt ár, heldur ár eftir ár ef svo fer fram sem horfir? Sér þingmaðurinn það sem raunhæfan möguleika að hér sé hagvöxtur miklu meiri en tæp 4%? Telur hv. þingmaður að atvinnusköpunin á þriðja ársfjórðungi og minnkandi atvinnuleysi sé ekki bara býsna hröð þróun miðað við 

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður ber ástandið hér saman við hrakfarir Evrópusambandsins og segir: Getum við bara ekki vel við unað? Jú, vissulega er margt betra hér en þar, enda hafa tækifærin verið meiri. Hv. þingmaður hlýtur að fallast á það sem ég hélt fram í ræðu minni áðan, að hagvöxturinn sé til kominn fyrst og fremst vegna þess að fólk hefur verið að eyða sparnaði sínum samkvæmt tilmælum frá ríkisstjórninni, það hefur eytt sparnaðinum í neyslu. Í öðru lagi vegna þess að íslenska krónan, sem hv. þingmaður er nú reyndar ekki hrifinn af og hún hefur vissulega sína galla, hefur aukið verulega á útflutningstekjur Íslendinga. Í þriðja lagi vegna þess að makrílveiðar hafa verið töluverð búbót fyrir Íslendinga. Hvað varðar ummæli hv. þingmanns um að hrakspár framsóknarmanna og svartsýni hafi ekki gengið eftir hefur því miður allt of margt af því sem við höfum bent á og varað við ræst, eins og ég rakti í ræðu minni áðan. Hins vegar er staðan í ríkisfjármálum mun miklum mun skárri en hún væri ef ríkisstjórnin hefði náð í gegn áformum sínum um að leggja mörg hundruð milljarða kr. ábyrgðir á íslenska skattgreiðendur af skuldum gjaldþrota fyrirtækis - mörg hundruð milljarða kr. ábyrgðir. Þá væri staða ríkisins örugglega allt önnur og miklu verri. Hrakspárnar um hvað mundi gerast ef menn tækju ekki á sig allar þær kröfur reyndust gjörsamlega innihaldslausar. Þvert á móti, eins og bent var á, þýða minni skuldir lægra skuldatryggingarálag, betri lánskjör ríkisins og betri stöðu og möguleika á að takast á við vandamálin. Stefna ríkisstjórnarinnar hefur verið skaðleg en henni hefur verið forðað frá því að gera enn 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir prýðilega ræðu. Mér þótti mjög áhugavert að hlusta á andsvör við ræðum hv. þingmanns. Við höfum náttúrlega rætt í kvöld um sjálfsafneitunina hjá ríkisstjórninni sem er nú að verða einhver sérstök útflutningsvara. Það er svolítið áhugavert þegar hv. þingmenn, til dæmis sá hv. þingmaður sem talaði áðan, tala um ESB sem einhvers konar Shangri-La, það er Shangri-La fyrir þeim, að ef við komust þar inn muni allt lagast. En nú er hv. þingmaður farinn að segja að ástandið sé svo slæmt í ESB að það sé ívið skárra hjá okkur. Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson fór yfir rætur Samfylkingarinnar og Vinstri grænna, sem er Alþýðubandalagið. Þessir flokkar eru nokkurn veginn Alþýðubandalagið sem breiddi sig út í tvo flokka og tók yfir þá báða og það er áhugavert að Samfylkingin samanstendur fyrst og fremst af alþýðubandalagsfólki. Ég hef verið að lesa bókina Íslenskir kommúnistar og sömuleiðis bók Þórs Whiteheads, sem er þögguð niður þar sem hann ræðir sögu kommúnistahreyfingarinnar. Ég er að velta því fyrir mér hvort þessi ESB-sjálfsafneitun sé bara menning Alþýðubandalagsins sem var gagnrýnd, svo sannarlega af góðri ástæðu, fyrir fullkomna sjálfsafneitun varðandi Sovétríkin og austurblokkina. Telur hv. þingmaður að það geti verið að þessi ESB-afneitun og ýmislegt fleira eigi sér rætur í þeirri 

Virðulegur forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson spyr mjög áhugaverðra spurninga. Við eigum það sameiginlegt að vinna ekki bara við stjórnmál, heldur að vera líka áhugamenn um stjórnmál. Það er mjög áhugavert að velta fyrir sér sögu stjórnmála og reyna að sjá einhverja samfellu í þeim. Ég hafði satt best að segja ekki leitt hugann að því að þetta væri kannski ekkert nýtt, að það þyrfti ekki að koma á óvart að afneitun væri eitthvað sem alþýðubandalagsmenn sem nú stjórna landinu hafi fyrir löngu vanið sig á, og því sé það ekki eins stórt stökk eins og ég gerði ráð fyrir að halda þeirri afneitun áfram og bæta á hana. Af því hv. þingmaður nefnir sögu íslenskra sósíalista og kommúnista er svolítið áhugavert að hugsa um hvernig þróunin var í Austur-Þýskalandi á sínum tíma þegar stofnaður var nýr flokkur undir handleiðslu Sovétríkjanna. Sovétríkin sáu til þess að gamli kommúnista- eða sósíalistaflokkurinn í austurhluta Þýskalands og gamli krataflokkurinn, eða Jafnaðarmannaflokkurinn, voru sameinaðir í einn flokk, Einingarflokkinn, skulum við kalla hann á íslensku.

Samfylkingin.

Samfylkingin, er kallað hér fram í, við getum líka gefið flokknum það nafn. Þar gerðist það að smátt og smátt náðu hörðu vinstri mennirnir yfirtökunum. En það gerðist líka svolítið merkilegt, hörðu vinstri mennirnir, þýskir sósíalistar með þjóðlegar áherslur sem náð höfðu yfirtökunum, viku, þeir urðu undir gagnvart alþjóðasósíalistunum, sem svo voru kallaðir. Þar er átt við þá sósíalista 

Virðulegi forseti. Þetta er mjög áhugavert. Þetta er ekki rætt á mörgum stöðum, ég nefni þó í því sambandi þær þrjár bækur sem gefnar hafa verið út nýlega. Það er bók Þórs Whiteheads sem kom út fyrir síðustu jól og núna bókin Íslenskir kommúnistar og sömuleiðis Roðinn í austri eftir Snorra G. Bergsson. Einhverra hluta vegna er fullkomin þögn um þennan litteratúr, menn fara þarna fara mjög vel yfir söguna og eru með mjög góðar heimildir um ýmsa hluti. Ég kallaði hér frammí „Samfylkingin“ vegna þess að ég áttaði mig á því þegar ég las bók Þórs Whiteheads að Samfylkingin er gamalt nafn sem íslenskir sósíalistar og kommúnistar notuðu mjög mikið og ræturnar eru augljósar. Ég verð að viðurkenna, af því ég hef nú reynt alltaf að halda góðum tengslum og verið í miklum samskiptum við erlenda stjórnmálamenn líka og talað við fólk sem er fylgjandi Evrópusambandinu, að þessa ofsalegu blindu á Evrópusambandið og þá hugmynd að það sé hið fullkomna fyrirbæri hef hvergi fundið nema hjá íslenskum samfylkingarmönnum. Það er bundið við samfylkingarfólk því að mjög margir utan Samfylkingarinnar eru fylgjandi því að sækja um aðild að Evrópusambandinu og vilja jafnvel ganga í það en þeir eru þó ekki í ofsalegri afneitun gagnvart göllum Evrópusambandsins. Mér hefur í besta falli fundist það spaugilegt en það er það samt ekki þegar maður hlustar á forustumenn Samfylkingarinnar ræða Evrópumálin og stefnu flokksins og hún er bara sú og hefur verið um langa hríð að ganga í Evrópusambandið, sama hvort um er að ræða efnahagsmál, félagsmál eða annað þá leysast einhvern allir hlutir bara með því að ganga þar inn. Það er líka mjög áhugaverð pæling sem hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson fór yfir áðan varðandi alþjóðlegu sósíalistana eða kommúnistana versus 

Virðulegur forseti. Ég held að þetta sé alveg rétt greining hjá hv. þingmanni. 

Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum, sem er tekjuöflunarhluti ríkisfjármálanna. Hér hefur nokkuð verið rætt um firringu og afneitun og nokkur dæmi nefnd um það. En það sem mér finnst verst er að ríkisstjórn vinstri manna, velferðarstjórnin, ákvað - kannski vegna þess að þetta er vinstri stjórn og kannski vegna þess að hún hefur ekki trú á því að það sé samhengi á milli skattstofna og skatta - að skatta Íslendinga út úr kreppunni, skatta og skera. Þetta er skatta- og skurðarstjórnin mikla. Þegar þingmenn hæstv. ríkisstjórnar koma í ræðustól, og ég nefni sérstaklega hv. þm. Magnús Orra Schram, benda þeir á að þetta virðist allt vera býsna gott. Verðbólgan er lægri, vextir eru lægri og staða ríkissjóðs hefur batnað mjög mikið. Gert er ráð fyrir 20 milljarða kr. halla en það vantar reyndar sennilega 20–50 milljarða kr. til viðbótar sem felast í skuldbindingum sem ekki eru sýndar. En við skulum gleyma því í bili. Svo kom hæstv. forsætisráðherra í kvöld í sjónvarpið og sagði að brottflutningur af landi væri ekkert meiri en í venjulegu árferði, frú forseti. Það er ákveðin firring eða afneitun eða að menn eru hreinlega ekki í tengslum við veruleikann. Strax í kjölfar fréttarinnar var nú samt sagt að fullt af fólki væri að flytja af landi brott þó að hæstv. forsætisráðherra landsins segði þetta. Nú er búið að setja fjárlög og fjárlög eru lög sem öllum ber að fara eftir, sérstaklega þingmönnum og Alþingi sjálfu. Fjáraukalög verða ekki sett fyrr en á næsta ári, ég get ekki séð að hægt sé að setja fjáraukalög núna fyrir áramót vegna þess að eitthvað breytist í meðförum þingsins í tekjuhliðinni. Þess vegna erum við í þeirri furðulegu stöðu, frú forseti, að við erum eins og í spennitreyju. Við getum hreyft okkur innan fjárlaganna. Það má ekki hnika við niðurstöðu fjárlaga, það má ekki hnika við einstökum tekjustofnum en hægt er að breyta innan þessara tekjustofna eins og gert er með skattana á bankana. Þar eru menn að færa til innan kerfisins með því að lækka skatta á laun fólksins í bönkunum, ekki falla alveg frá þeirri stefnu af því að menn vara við því að það kynni að valda vandræðum í litlum útibúum úti á landi, og leggja í staðinn skatt á hagnað bankanna. Við hv. þingmenn erum því í þeirri stöðu, merkilegt nokk miðað við þessa framkvæmd, að við getum eiginlega bara hreyft okkur innan fjárlaganna sem búið er að setja. Fallið hefur verið frá nokkrum þáttum eins og kolefnisskattinum sem var arfavitlaus og hefði verið mjög skaðlegur. Gert var ráð fyrir því í fjárlögunum þannig að það er í sjálfu sér í lagi. Síðan er verið að lækka aðra skatta og breyta þannig að ýmislegt gott hefur orðið til í meðförum þingsins, þetta er ekki alslæmt. Svo kemur að túlkuninni og það er mjög gott að hv. þm. Magnús Orri Schram er kominn í salinn því að hann talaði um að skattar hefðu lækkað o.s.frv. Nú skulum við hugsa okkur Jón Jónsson sem er lagermaður. Hann hefur haft ágætisyfirvinnu undanfarin ár en svo fellur yfirvinnan niður ásamt yfirborguninni. Þessi maður var kannski með 400 þús. kr. í laun, og greiddi ákveðið hlutfall af tekjum í skatt, en er kominn niður í 250 þús. kr. Hann borgar núna miklu minna hlutfall af tekjum í skatt vegna þess að skattkerfið okkar er prógressíft, menn borga hlutfallslega miklu hærri skatta þegar tekjurnar tvöfaldast. Reyndar er það svo að þeir sem eru undir skattleysismörkunum borga ekki neitt, þannig að eftir því sem fólkið nálgast skattleysismörkin minnkar skattbyrðin. Og það getur verið að draumsýnin sé einmitt sú á bak við þetta allt saman, að hafa alla við frítekjumarkið, alla með sömu tekjur við skattleysismörk. Það getur verið að það sé draumurinn. Við erum því miður að nálgast hann nokkuð hratt með öllum þessum sköttum sem verið er að setja á fólk. Sá hópur fólks sem er með millitekjur í þjóðfélaginu kvartar sáran, að minnsta kosti við mig. Það getur vel verið að það séu einhverjir kverúlantar sem hafi samband við mig en ekki við hv. stjórnarþingmenn. En millitekjufólkið sem hefur menntun og þarf að borga námslán og annað slíkt kvartar mikið við mig. Kannski ekki nógu margir, kannski eru þetta bara undantekningar, en það segir að það fái ekkert fyrir menntunina og nái varla endum saman þrátt fyrir að hafa ágætismenntun og sé í ágætri stöðu. Þetta er um fjárlögin og að þau séu samþykkt fyrst. Það hefur svo sem gerst áður en er ekki til fyrirmyndar. Og svo er það þetta sem ég vil kalla rugl í þingsköpunum sem verður að laga og mér skilst að menn séu að laga. Fjárlaganefnd á að veita efnahags- og viðskiptanefnd umsögn um frumvörp en hefur ekki gert það, kannski vegna þess að hún hélt að þegar hún væri búin með fjárlögin væri starfinu lokið, ég veit ekki hvaða ástæða er á bak við þetta en ég ætla ekki að fara nánar út í það. Hér hefur nokkrum sinnum verið sagt að landið sé tekið að rísa og ég held að þá sé vitnað í greinaskrif hæstv. fjármálaráðherra fyrir nokkrum árum þar sem hann skrifaði fjálglega um að landið væri tekið að rísa. Nú ætti hann sem jarðfræðingur að vita að þegar land rís fylgir því yfirleitt eldgos eða jarðskjálftar, það er því ekki endilega jákvætt að landið sé að rísa og ekki gott að jarðfræðingur taki sér þau orð í munn. Ég er yfirleitt hlynntur niðurskurði í ríkisútgjöldum. Ég held að það hafi verið stærstu mistök Sjálfstæðisflokksins þegar hann var einn við völd hérna í 18 ár sem kunnugt er, og orsakaði allt sem miður fór að mati sumra, að hafa stuðlað að því að velferðin jókst á alla mælikvarða. Fyrirspurnir okkar hv. þingmanna Sjálfstæðisflokksins hafa sýnt að framlög til málefna fatlaðra stórjukust á þeim 18 árum sem Sjálfstæðisflokkurinn var við völd og sömuleiðis atvinnuleysisbætur og ég veit ekki hvað. Það er sama á hvaða mælikvarða við mælum þetta, allt jókst þetta. Kannski var farið offari og Sjálfstæðisflokkurinn var of mikill velferðarflokkur á þeim árum sem hann var einn við stjórn. Þess vegna er ég hlynntur því að skera niður velferðarkerfið sem hefur vaxið svona gífurlega mikið og það voru okkar mestu mistök að fara svona að ráði okkar þegar við réðum einir. Það er þó ekki alltaf gott að skera niður og alveg sérstaklega ekki þegar atvinnuleysi ríkir. Það hefur sýnt sig í þessum niðurskurði hæstv. velferðarstjórnar að í yfirgnæfandi meiri hluta eru það konur sem missa vinnuna, ekki hátekjukonur heldur lágtekjukonur. Þær fara af launaskrá hjá ríkinu á atvinnuleysisbætur hjá Atvinnuleysistryggingasjóði, sem er líka ríkið, þannig að það er ekki gott. Síðan segja menn að velferðin sé að vaxa vegna þess að útgjöld til atvinnuleysisbóta eru að vaxa. Mér finnst það algjör þversögn, það er fáránlegt. Þetta hefur verið nefnt hér áður og ég sé að menn geispa yfir því. En ég ætla að biðja menn þegar þeir segja að velferðin sé að vaxa að undanskilja atvinnuleysisbætur því að ég tel atvinnuleysi ekki til velferðar, ég verð bara að segja eins og er, mér finnst það slæmt. Ég held að flestir séu orðnir sammála um hver vandinn sé sem við glímum við í dag þó að menn sjái ekki alltaf hvernig hægt sé að laga hann. Vandinn er skortur á atvinnu. Það þarf að skapa og skapa aftur atvinnu eða skapa skilyrði til að atvinna myndist. Þar stendur hnífurinn í kúnni vegna þess að ríkisstjórnin hefur markvisst, og gerir það enn, ráðist á sparnað og ráðdeild sem er forsenda þess að hægt sé að veita lán og kaupa hlutabréf, sem er forsenda þess að farið sé í fjárfestingar sem er aftur forsenda þess að atvinna skapist. Fjárfestingar hafa aldrei verið minni. Menn geta horft á það eins lengi og þeir vilja en ef þeir gera ekkert í því halda þær áfram að vera í lágmarki. Með þessu frumvarpi er enn verið að höggva í þann sama knérunn, ráðast á sparnað og ráðdeild. Sem dæmi um óvissu og tilviljanakenndar breytingar hefur verið nefnt að 142 breytingar hafi verið gerðar á skattalögum. Mér sýndist við fljóta talningu að við bættust um 30–40 breytingar til viðbótar og þá erum við komin upp í 170–180 breytingar á skattalögum frá því að þessi velferðarstjórn tók við. Þessar breytingar hrella fjárfesta, t.d. menn sem keyptu einu sinni spariskírteini eða húsbréf af ríkissjóði fyrir löngu síðan og lánuðu honum fé, frestuðu neyslu, keyptu ekki bíl eða fóru ekki í ferðalög, lenda í því núna að dúndrað er á þá 20% skatti frá því að fjármagnstekjuskatturinn var tekinn upp 1997. Þetta er afturvirk skattlagning. Ég þekki dæmi um menn sem hafa lent í þessum ósköpum og eiga ekki einu sinni nóg til að lifa af í kjölfarið og þurfa svo að standa í kostnaði við að verja sig, sem þeir fá ekki endurgreiddan. Endurskoðendur og lögfræðingar eru ekki sérstaklega ódýrir í dag. Svona tilviljanakennd skattlagning og framkvæmd þar sem enginn veit hvað stendur fyrir dyrum hrellir fjárfesta og hrellir fólk almennt. Menn verða hræddir og gera ekki neitt og það leiðir til kyrrstöðu og stöðnunar. Það er einmitt lýsingin á þessari ríkisstjórn, þetta er ríkisstjórn kyrrstöðu og stöðnunar og það er hættulegt. Svo hafa menn flækt skattkerfið svo mikið að með ólíkindum er. Nú er komið þriggja þrepa skattkerfi og ekki lengur hægt að reikna út skatta á einfaldan máta heldur þarf helst reiknivél til þess og tölvur. Það er búið að flækja allt í kringum kolefnisskattinn og sturtuskattinn, það er búið að flækja þetta alveg með ólíkindum, frú forseti, þannig að nánast enginn skilur lengur hvernig skattkerfið virkar. Við búum við skelfilega stöðu sem er atvinnuleysi. Hér hafa tvö þúsund manns verið atvinnulausir síðan fyrir hrun og það er skömm okkar allra, allra hv. þingmanna, að hafa ekki leyst vandann með langtímaatvinnuleysið. Samkvæmt fjárlögum er gert ráð fyrir að þessi hópur fái atvinnuleysisbætur í níu mánuði á næsta ári. Og hvað gerist svo? Þá hverfur hann af atvinnuleysisbótaskrá, þetta fólk hættir að vera atvinnulaust, frú forseti. En það fær ekki vinnu. Nei, það fer til sveitarfélaganna og allt í einu vex velferðin þar og atvinnuleysið minnkar hér á landi. Það getur vel verið að einhverjum þyki þetta gott en mér þykir það ekki gott. Það þarf að skapa atvinnu handa þessu fólki. Svo hefur gerst líka að fjöldi fólks hefur farið í háskóla. Það er gott, það er fínt að fólk mennti sig. En hvað tekur við þegar fólkið hefur lokið námi? Um þessar mundir eru þeir sem fóru í þriggja eða fjögurra ára nám að útskrifast úr háskólunum, koma svo með menntun í farteskinu, fullir af dugnaði og krafti inn á vinnumarkaðinn, en þar er ekkert að gera, frú forseti. Hvert skyldi þetta fólk þá fara? Væntanlega til Noregs. Þá er þessi menntun ónýt fyrir landið. Hún er góð fyrir viðkomandi einstaklinga, góð fyrir Noreg en þetta er ekki gott fyrir Ísland. Ég skil ekki að menn skuli ekki sjá þetta. Svo eru það hinir brottfluttu, þeir sem hafa farið til Noregs. Þrátt fyrir að hæstv. forsætisráðherra segi að þetta sé ekki neitt neitt er fjöldinn sex þúsund Íslendingar. Ég er ekki að tala um Pólverjana sem fóru heim heldur Íslendinga. Sex þúsund Íslendingar hafa flutt úr landi umfram þá sem flutt hafa til landsins. Við erum því að sjá á bak fjölda af fjölskyldum sem eru að fara til útlanda. Vonandi koma þær aftur en ég óttast að þær geri það ekki. Svo tala menn fjálglega um að þetta sé allt saman ljómandi gott og þetta sé hin fínasta velferðarstjórn eða eins og hv. þm. Magnús Orri Schram sagði áðan, þetta er allt í sómanum. Svo eru það þeir sem eru hálffluttir. Ég pantaði tíma hjá lækni um daginn og þá var mér sagt að hann væri í Svíþjóð, hann ynni alltaf eina viku í mánuði í Svíþjóð. Bíðum nú við. Þessa viku sem hann er úti er hann ekki atvinnulaus á Íslandi en hann er heldur ekki í vinnu á Íslandi. Þetta atvinnuleysi er dulið. Við erum með margar tegundir af duldu atvinnuleysi. Og að þessu öllu saman stendur hin norræna velferðarstjórn. Hún hefur ekki hugsað um atvinnuleysingja, hún hefur ekki skapað atvinnu fyrir fólkið og vill sýnilega ekki gera það af því að hún heldur áfram að ráðast á fjármagnið. Hún heldur áfram að ráðast á atvinnusköpun og ekki bólar mikið á virkjunum eða slíku hjá þessari ríkisstjórn eða að eitthvað gerist. Hún hefur ekki hugsað um leigjendur svo að ég komi rétt inn á það. Þó að við séum að tala hér um tekjuhliðina verð ég að koma inn á hina hliðina sem eru leigjendur og öryrkjar. Öryrkjar kvarta undan því að bætur séu ekki hækkaðar. Hins vegar hafa menn lækkað skuldir um tugi milljarða og virðast vera nógir peningar til þess, en leigjendur fá sáralítið sem ekki neitt. Svo hefur komið í ljós að Ísland er nú orðið ofarlega á blaði yfir lönd sem búa við mikla fjárfestingaráhættu. Við upplifum einnig að jafnrétti kynjanna er meira að segja að minnka, staðan þar hefur versnað. Jafnrétti kynjanna hefur lengi verið áhugamál mitt og mér þykir mjög sárt að verða vitni að því að það sé að minnka. Og nýjustu tölur sýna að spillingin vex, Ísland er orðið spilltasta land á Norðurlöndum. Það er kannski vegna þess hvað menn hafa hækkað skattana mikið og oft. Allt þetta var gert vegna þess að hæstv. ríkisstjórn og hv. stjórnarflokkar ákváðu að skattleggja Ísland út úr kreppunni í staðinn fyrir að láta kökuna stækka og auka þannig tekjur ríkissjóðs og minnka halla ríkissjóðs, í staðinn fyrir að stækka kökuna og hvetja almenning og borgarana til dáða með því að lækka skatta og segja: Þú heldur meiri hluta af tekjum þínum eftir. Ég reiknaði það út að gamni mínu um daginn hvað varð um 50 þúsundkallinn sem menn fengu við kjarasamninga í sumar. Launagreiðandinn varð að borga tæplega 60 þús. kr., 59 þúsund og eitthvað meira vegna launatengdra gjalda og svoleiðis, iðgjalds í lífeyrissjóð, tryggingagjalds, sjúkratryggingagjalds og ég veit ekki hvað og hvað sem bættist ofan á. Hann borgar sem sagt tæplega 60 þús. kr. en launþeginn hélt ekki nema 39%–45% eftir af 50 þúsundkallinum sem hann fékk, vegna þess að hann borgaði í lífeyrissjóð, borgaði félagsgjald o.s.frv. og borgaði svo stighækkandi skatta. Við erum því komin í þá stöðu að launþeginn heldur aðeins eftir rétt rúmlega þriðjungi af tekjum sínum eftir skatt. Eftir því sem tekjurnar hækka þeim mun hærri verður álagningin þannig að verið er að gefa borgaranum þetta merki: Ef þú ætlar að búa á Íslandi, vinurinn, skaltu hafa þig hægan og ekki hafa of háar tekjur. Reyndu að halda þér í skefjum og vera ekki með of háar tekjur. Ekki mennta þig, ekki sýna dugnað og snilli, reyndu að halda þig á mottunni og vera bara með lágar tekjur. Þá skulum við skattleggja þig lítið. Þetta er merkið sem við skattgreiðendur fáum. Hér er líka gerð enn ein atlaga að sparnaði og það hefur aftur og aftur verið nefnt í umræðunni, lækkunin á því framlagi sem menn geta sparað í séreignarsparnað úr 4% í 2%. Sú lækkun þýðir náttúrlega að fólk hættir að spara. Það er óskynsamlegt og eiginlega bara vitlaust að borga tvisvar sinnum skatt af peningunum því að það sem menn borga umfram 2% eftir breytinguna er skattlagt tvisvar, fyrst þegar menn vinna fyrir tekjunum og leggja þær fyrir og síðan aftur þegar þær eru teknar út úr séreignarsjóðunum. Þarna er því verið að ráðast á sparnað og það gefur ríkissjóði einhverjar tekjur. Bent var á að fjöldi manns mundi ekki ugga að sér og gera breytingar á þeim samningum sem þeir höfðu gert. Allt í einu eru forsendur þeirra einkasamninga sem menn höfðu gert við viðkomandi fyrirtæki, brostnar. Þá ákvað nefndin að grípa inn í, og ég verð að vissu leyti að samþykkja það en ég er líka dálítið uggandi yfir því að þær breytingartillögur sem meiri hluti hv. efnahags- og viðskiptanefndar gerir felast í því að grípa inn í gerða samninga einstaklinga, á milli tveggja einkaaðila. Mér finnst það mjög varasamt. Með þessari lagabreytingu eru menn að breyta forsendum samninganna, og þá er kannski eðlilegt að grípa inn í samningana sjálfa en mér finnst það ekki góð regla og ekki til eftirbreytni. Fyrir utan það að þau fyrirtæki sem starfa á þessu sviði hafa stundað markaðsstarf til að fá fólk til að spara og nú er það starf allt í einu fyrir bí og spurning hvort ríkið sé þá skaðabótaskylt gagnvart þessum fyrirtækjum, ég þekki það ekki. En þarna er verið að grípa inn í samninga sem þessi fyrirtæki hafa gert og þau tapa á því. Ég nefndi áðan skattþreparuglið, þ.e. þriggja þrepa skattinn. Í sjálfu sér munar ekkert voðalega mikið um þetta, frú forseti. Það er hægt að finna tveggja þrepa skatt, þ.e. skattleysismörk og skatta síðan það sem umfram, með tiltölulega góðri nálgun þannig að ekki munar neinum ósköpum fyrir alla skattgreiðendur. En vinstri menn vildu endilega flækja skattkerfið og setja á þriggja þrepa skatt sem gerir að verkum að almennt geta menn ekki reiknað út skattinn með fljótum hætti eins og hægt var með tveggja þrepa skattinn. Svo er verið að framlengja auðlegðarskattinn og hvaða merki sendir það út í þjóðfélagið? Hann er bæði framlengdur og hækkaður. Hvað er verið að segja við fólk með því? Já, við setjum á skatt til bráðabirgða en það verður ekki til bráðabirgða. Það er ekkert að marka sem við segjum. Við framlengjum hann bara aftur og aftur. Mín spá er sú að skatturinn verði framlengdur aftur nema náttúrlega að ríkisstjórnin fari frá sem vonandi verður áður en þetta tímabil endar. Bæði er verið að hækka skattinn og framlengja og reyndar er einnig verið að breyta reglunum um seinna uppgjörið. Þegar þetta var samþykkt í fyrra benti ég á að það væri rugl að hafa mismunandi tímasetningu, og í breytingunum núna er tekið mið af því. En þetta er mjög flókið mál vegna þess að þegar einstaklingurinn telur fram liggur ekki fyrir framtal viðkomandi fyrirtækis sem hann á hlutabréf í, þannig að fram þarf að fara tvöfalt framtal og tvöföld skoðun. Þessi skattur er náttúrlega árás á sparnað og ráðdeild eins og ég hef nefnt áður. Segjum að menn eigi innstæðu í banka, einhverjir eru til sem eiga það. 80% af þeim innstæðum eru óverðtryggðar. Af hverju skyldi það vera? Vegna þess að ef menn ætla að hafa innstæðuna verðtryggða þurfa þeir að binda hana í þrjú ár og ég hugsa að margir treysti ekki bönkunum í þrjú ár, þannig er það. Hvað fá menn í vexti á þessar óverðtryggðu innstæður, frú forseti? Það eru 2,5%, kannski 3% ef þeir uppfylla ákveðin skilyrði, eru 65 eða 67 ára eða eitthvað slíkt eða eiga yfir 10 millj. kr. í innstæðum o.s.frv. En segjum að einhver maður borgi auðlegðarskatt og sé kannski rétt yfir þessum mörkum. Nokkuð margir sem borga auðlegðarskatt hafa sagt mér að auðlegðin, þ.e. eignin, minnkar ár eftir ár. Þau tvö ár sem þetta hefur verið við lýði hefur auðlegðin minnkað en um leið hafa mörkin verið lækkuð þannig að þeir komast ekki niður fyrir þau. Löggjafinn, vinstri stjórnin, velferðarstjórnin, elti þá og lækkaði mörkin hraðar en eignin lækkaði þannig að þeir halda áfram að borga auðlegðarskatt og nú á að framlengja hann. Segjum að einhver maður eigi hús, kannski bíl og jafnvel einhvern sparnað, það hefur ekki verið bannað enn þá. Innstæðan gefur 2,5% vexti en síðan er hún sköttuð með 20%, þá eru 2% eftir og 0,5% fara. Svo kemur á þetta 1,5% auðlegðarskattur. Þá vex innstæðan um hálft prósent í 5% verðbólgu, frú forseti. Og enginn hér á Alþingi kvakar yfir því, hinu háa Alþingi, þegar ráðist er svona á sparifé landsmanna, fyrir utan alla þá sem fá minna en 2,5% vexti á innstæðum sínum. Enginn kvakar yfir því og bankarnir skila milljarða hagnaði og borga milljarðatugi í niðurfellingu á lánum. En þeir hugsa ekki um þá viðskiptamenn sína sem eru sparifjáreigendur. Það vill samt svo merkilega til, frú forseti, að engin króna er lánuð út, þ.e. enginn fær lán hjá banka og flýtir neyslu sinni nema einhver annar hafi sparað og frestað neyslu sinni. Þetta hef ég sagt mörgum sinnum. Ég þarf að drífa mig því tíminn líður. Sem sagt, það er greinilega mjög vitlaust og óskynsamlegt að spara í dag fyrir utan það að engin ríkisábyrgð er á innstæðum, það hefur komið fram hérna mörgum sinnum. Innstæðutryggingarsjóður er tómur og ef illa fer fyrir bönkunum, til dæmis vegna hræringa úti í heimi, eiga menn ekki neitt, þá er innstæðan horfin. Útilokað er fyrir ríkissjóð að tryggja það, ég hef að minnsta kosti ekki séð neinar ráðstafanir í þá áttina. En það vill svo til að ráðdeild og sparnaður stendur undir fjárfestingum og lánveitingum til fyrirtækja og líka til einstaklinga. Mér sýnist því að þessi vinstri velferðarstjórn hafi kerfisbundið unnið að því í þrjú ár að hér fáist ekki lán. Og því heldur hún áfram með þessari skattlagningu; auðlegðarskattinum, skatti á séreignarsparnaðinn o.s.frv. Það getur vel verið að það sé ágætismarkmið að menn fái ekki lán. En ég er ekki sammála því. Ég man eftir þeirri stöðu þegar ég kom frá námi að hvergi nokkurs staðar var lán að hafa, hvergi, ekki nema maður þekkti einhvern þingmann sem þekkti einhvern bankastjóra sem gat reddað manni víxli. Þannig var staðan þá. Ég ætla að ljúka þessu með því að tala um lífeyrissjóðina og álögur á þá. Þær eru úr ýmsum áttum. Ég hef beint fyrirspurn, sem væntanlega verður dreift á morgun, til fjármálaráðherra um hvaða álögur séu lagðar á lífeyrissjóðina og það verði brotið niður á þá sjóði sem njóta ábyrgðar opinberra aðila, þ.e. LSR og lífeyrissjóðir sveitarfélaganna, og hina sjóðirnir og hvernig þeir geti brugðist við. Hvað gerist til dæmis með B-deild LSR þegar álögur eru hækkaðar á sjóðinn, frú forseti? Það gerist ekki neitt, akkúrat ekki neitt nema að skuldbinding ríkissjóðs, sem er enn þá ófærð og óbókuð í fjárlögum upp á þrjú, fjögur hundruð milljarða, hækkar, þ.e. skuldbinding ríkissjóðs hækkar þegar álögur eru settar á lífeyrissjóðina. Þar eru sjóðfélagar alveg í skjóli. Hvað gerist í A-deildinni, frú forseti? Það er athyglisvert vegna þess að hér erum við afgreiða fjárlög og menn segja að þetta sé allt saman ljómandi gott, sérstaklega stjórnarliðar, og miklum árangri náð í ríkisfjármálum. En ýmislegt vantar. Bent hefur verið oftsinnis á það í umræðunni að til dæmis vanti 11,2–20 milljarða hjá Sparisjóði Keflavíkur, bara hjá einum sparisjóði, og það gerðist á vakt hæstv. fjármálaráðherra. Ýmislegt vantar því inn í fjárlögin. LSR vantar líka. Í LSR, A-deildinni, sem átti að vera algjörlega án ríkisábyrgðar og án nokkurra skuldbindinga, vantar litla 47,7 milljarða. Í lögum um þann ágæta sjóð, nr. 1/1997, um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, stendur í 6. gr. að stjórn sjóðsins skuli skipuð átta mönnum og ráðherra skipi fjóra stjórnarmenn. Þessi stjórn, samkvæmt 13. gr., á að hækka framlag launagreiðenda í samræmi við niðurstöður tryggingafræðilegrar athugunar. Það hefur ekki verið gert. Sumir hafa vísað í almenn lög um lífeyrissjóði þar sem segir að ákveðið bil eða skilrúm megi vera á milli eigna og skuldbindinga hjá lífeyrissjóðum. Það var 10% að öllu jöfnu en var svo hækkað í 15%. Stjórnin hefur vísað í þetta en hún getur það ekki, frú forseti. Þó að ég sé ekki lögfræðingur veit ég að sérlög gilda umfram almenn lög, þannig að sérlögin um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins eiga að gilda og stjórnin á að hækka framlag launagreiðenda í samræmi við niðurstöður tryggingafræðilegrar athugunar. Hvað skyldi þurfa að hækka það mikið, frú forseti? Úr 15,5% heildariðgjaldi í 19,5%. Það hef ég heyrt og ég trúi því að það þurfi að hækka iðgjald launagreiðanda. Hver skyldi hann nú vera í þessu tilviki? Það er ríkið. Það á sem sagt að hækka iðgjald launagreiðanda um 4% af launum allra ríkisstarfsmanna, sem þýðir 4 milljarða. Ég sé að hv. þingmaður kinkar kolli yfir þessum upplýsingum og ljómandi gott að fá staðfestingu á þessu. 4 milljarða vantar sem þýðir að fjárlagafrumvarpið er ekki rétt. Það væri athyglisvert að spyrja hæstv. fjármálaráðherra, og ég ætlaði að gera það í dag en komst ekki að, hverju það sætti að stjórn Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins hefði ekki farið að lögum um lífeyrissjóði. Þar vantar því 4 milljarða bara í hækkað iðgjald ríkisins, en svo vantar líka 47,7 milljarða óuppgerðar áfallnar skuldbindingar í A-deildinni. Það er því ýmislegt að þessari aðferð velferðarstjórnarinnar við að auka velferð í landinu. Í fjárlagafrumvarpið, sem sagt er vera með 20 milljarða halla, vantar sennilega 20–50 milljarða til viðbótar þegar öll kurl verða komin til grafar. Það er mjög slæmt að plata skattgreiðendur, eins og rætt var hér í dag um að ekki ætti að segja þeim ósatt, heldur segja satt og telja fram allar skuldbindingar ískalt og segja fólki hver staðan er í reynd í stað þess að fela það á þennan hátt. En ég bíð alltaf eftir skýrslu ríkisendurskoðanda sem ég óskaði eftir 17. janúar, það er að verða komið ár síðan, þar sem ég óskaði eftir því að hann færi í gegnum allar þær skuldbindingar sem ekki hafa verið færðar í ríkisreikningi, í fjárlögum eða fjáraukalögum. Ég bíð eftir þeirri skýrslu og verður spennandi að sjá hvað kemur út úr henni. Það verður væntanlega þegar þingið er komið heim, þá fáum við að vita þetta. Ég segi aftur: Í því frumvarpi sem við ræðum hér eru margir góðir partar og ýmislegt til bóta frá því frumvarpi sem ríkisstjórnin lagði fram sjálf. Hún hefur verið sannfærð um að kolefnisskatturinn hafi verið mistök og menn hafa tekið lífeyrissjóðina út í tengslum við fjársýsluskattinn o.s.frv., það er ýmislegt gott í þessu. Hér eru reyndar hækkaðir nefskattar sem mér hefur alltaf verið mjög illa við, útvarpsgjaldið og skatt til málefna aldraðra, ég hef alltaf verið á móti þeim skatti af því að hann er svo félagslega slæmur, en það truflar ekki velferðarstjórnina að leggja svoleiðis skatt á. En ég held að þessi tilraun vinstri manna, vinstri ríkisstjórnarinnar, hafi mistekist, mistekist hafi að skatta þjóðina út úr kreppunni. Ég heyri að minnsta kosti mjög mikið vonleysi hjá því fólki sem ég hef talað við. Sumir eru að vinna í Noregi, aðrir eru að fara til útlanda og þetta fólk hefur ekki þá bjartsýni sem kom til dæmis fram í máli hv. þm. Magnúsar Orra Schrams, sem er fulltrúi Samfylkingarinnar í efnahags- og viðskiptanefnd. Þetta fólk hefur ekki þá bjartsýni, því miður. Ég vildi gjarnan að fólkið hefði meiri von og horfði til framtíðarinnar af bjartsýni því að það er heilmikið af tækifærum á Íslandi. Ef reglur skattkerfa og allt viðmót ríkisvaldsins væri jákvætt væri hægt að gera heilmikið, til dæmis ef menn léttu af sköttum þannig að fólk sæi einhvern árangur af erfiði sínu. Þá væri hér von. En mér sýnist stefna hraðbyri í átt til langvarandi kyrrstöðu og stöðnunar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir ræðuna. Það veitir svo sannarlega ekki af að blása landsmönnum einhverja von í brjóst og ræða hans var uppfull af jákvæðum skilaboðum og bjartsýnn tónn í henni að stærstum hluta. Ég er alveg viss um að þeir fjölmörgu sem kunna að vera að hlusta eða horfa á beina útsendingu frá þinginu hafa lyfst upp úr sætum sínum við ræðu þingmannsins og þá framtíðarsýn sem hann teiknaði upp fyrir þjóðina. Langt er síðan maður hefur heyrt hv. þingmann slá á jafnjákvæða strengi um framtíð þessarar þjóðar og þeirrar stöðu sem við erum í og á hann þakkir skildar fyrir það. Hv. þingmaður nefndi nokkur mál sem gaman væri að ræða, þar á meðal lífeyrisskuldbindingar. Ég get verið nokkuð sammála honum um það mál. Við höfum fjallað um það í fjárlaganefnd, þ.e. lífeyrisskuldbindingar og þá sérstaklega Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Hv. þingmaður bendir réttilega á alvarlega skekkju sem þar er en hún er ekkert að myndast í dag. Þessi skekkja hefur verið að myndast allt frá árinu 2000 þar sem skuldbindingar sjóðsins hafa verið neikvæðar. Sjóðurinn hefur ekki getað staðið við skuldbindingar sínar neitt einasta ár frá árinu 2000. Á hverju einasta ári, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 og 2011, hefur það verið þannig og aldrei verið gripið til aðgerða, aldrei nokkurn tíma, eins og hv. þingmaður veit. Aldrei var gripið til aðgerða til að laga þessa skekkju á þeim tíma sem var kannski mögulegt að gera það, upp úr 2000 og fyrstu árin þar á eftir. Það var aldrei nokkurn tíma gert og þess vegna erum við í þeim vanda sem við erum með Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins í dag 

Frú forseti. Ég er að mínu mati nokkuð bjartsýnn maður og ég er þeirrar náttúru að ég er yfirleitt bjartsýnn þegar aðrir eru svartsýnir og svartsýnn þegar aðrir eru bjartsýnir. Það hefur reynst mér ágætlega. Ég sé heilmikið af tækifærum í dag. Það er heilmikið af tækifærum, t.d. þau fyrirtæki sem hafa komist í eigu bankanna og ríkisins og lífeyrissjóðanna, þau eru örugglega góð kauptækifæri mörg hver. En sá ágalli sem er á hlutafélagaforminu eða á bókhaldi fyrirtækja hefur t.d. ekki verið lagaður. Ríkisstjórnin hefur ekki lært af hruninu. Það hefur ekkert verið gert eða ekki nægilega í hlutafélagalögum eða bókhaldslögum til að menn verði ekki plataðir upp úr skónum með því að kaupa í Högum eða öðrum fyrirtækjum. Það væri líka heilmikið af tækifærum ef menn væru ekki skattaðir undir drep og sérstaklega ef ríkisstjórnin hætti að ráðast á sparnaðinn, þannig að ég hef verið jákvæður. Varðandi það að menn hafi ekki tekið á skuldavandanum finnst mér yfirleitt þegar ég heyri hv. þm. Björn Val Gíslason tala að hann sé bara fastur í fortíðinni. Hann er ekkert að gera neitt til framtíðar. Hann er alltaf að vitna í hvað gerðist í hruninu og að hann hafi tekið við þessum ægilegu byrðum og þetta sé svo ógurlega erfitt, hann eigi svo bágt og hann geti ekkert að þessu gert. En hann er búinn að vera við stjórn núna í nærri þrjú ár  Ég vil nefnilega að menn beri ábyrgð á því sem þeir gera sjálfir, t.d. með Sparisjóð Keflavíkur og stöðu lífeyrissjóðsins núna.