Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill geta þess að hann áformar að atkvæðagreiðslur fari fram í dag um kl. hálftvö. Gert er ráð fyrir kvöldfundi. Einnig vill hann tilkynna að gert verður hlé frá kl. hálfsjö til hálfníu til nefndafunda. Fyrirhugað er að setja nýjan fund eftir atkvæðagreiðslur í dag og taka á dagskrá þess fundar nokkur ný mál frá nefndum.

Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs um störf þingsins í framhaldi af því að á fundi í utanrmn. í gær var fellt að viðhafðri atkvæðagreiðslu með þremur atkvæðum gegn fimm að taka úr nefnd tillögu sem felur í sér að Alþingi beini því til stjórnvalda að beita sér á alþjóðavettvangi fyrir endurskoðun viðskiptabanns á Írak. Um er að ræða endurflutta tillögu, alls sex sinnum á Alþingi Íslendinga. Allt og sumt sem farið var fram á af minni hálfu sem 1. flm. tillögunnar og okkar þriggja sem studdum að tillagan yrði afgreidd úr nefnd var að hún fengi að koma hér seint og um síðir til atkvæða á Alþingi. Viðskiptabannið á Írak hefur eins og kunnugt er staðið í 10 ár með skelfilegum afleiðingum fyrir allan almenning og þá einkum börn í Írak. Sex sinnum, herra forseti, hefur verið reynt að fá fram efnislega afstöðu Alþingis með tilteknum hætti í þessu máli. Jafnoft hefur það mistekist. Nú urðu lyktir málsins sem sagt þessar í utanrmn. Þar var meirihlutaafli beitt, ekki gegn efni tillögunnar heldur gegn því að hún fengi yfir höfuð að koma til efnislegrar afgreiðslu eða umfjöllunar. Mér eru þessi málalok, herra forseti, mikið umhugsunarefni fyrir hönd þingsins og þingræðisins í landinu. Ég leyfi mér að beina því til hæstv. forseta að þessu gefna tilefni, en þau eru auðvitað fjölmörg fleiri, að forseti ræði í forsn. við formenn þingflokka og jafnframt við formenn fastanefnda hvort þetta sé sá háttur sem menn almennt vilja hafa á um þingstörfin, að í málum sem einhverjum þykir að því er virðist óþægilegt að komi til atkvæðagreiðslu í þinginu skuli meirihlutaafli í þingnefndum ítrekað beitt með þessum hætti, að liðið geti allt að áratugur án þess að tiltekin efnisatriði fái að koma til efnislegrar afgreiðslu hér. Sé það vilji einhverra að fella þessa tillögu eða vísa henni til ríkisstjórnarinnar þá ættu þeir að sjálfsögðu að gera um slíkt tillögur eða greiða þannig atkvæði. Hinu, herra forseti, uni ég mjög illa að mál geti gengið fram árum og jafnvel áratugum saman með þessum hætti. Ég tel það veikja þingræðið og ég tel það í raun ólýðræðislegt og óefnislegt að mál séu meðhöndluð með þessum hætti. Ég vona að forseti hafi heyrt óskir mínar.

Herra forseti. Það sem hv. síðasti ræðumaður sagði þegar hann lýsti því hvernig þetta mál hefur verið afgreitt í utanrmn. er alveg hárrétt. Það var ekki vilji fyrir því í meiri hluta utanrmn. að afgreiða málið úr nefndinni. Það er ekki nýmæli að mál séu látin liggja í nefndum. Þess eru mörg dæmi og liggja til þess ýmsar mismunandi ástæður. Það er ekkert því til fyrirstöðu, ef menn telja að slík vinnubrögð eigi ekki að viðgangast, að komast að grundvallarniðurstöðu um það. Þá getum við endurskoðað störf nefnda í sambandi við það en hér er ekki um nýmæli að ræða. Þetta hefur oft gerst áður og er hluti af því sem tíðkast hefur í nefndum þingsins.

Herra forseti. Hv. þm. hreyfir hér mjög mikilvægu máli. Hann er að vísu að tala um eitt sérstakt mál sem hann hefur flutt sex sinnum og lagt mikið upp úr að fá atkvæðagreiðslu á og afgreitt frá Alþingi. Það breytir því ekki að alvara málsins snýr ekki síður að þingmannamálunum almennt og stöðu þeirra. Það er mjög erfitt að fá yfirferð á þingmannamálum í sumum nefndum og þegar þingi lýkur er það undantekning ef þingmannamál fá afgreiðslu úr nefnd. Ég hef á tilfinningunni að þeirri umræðu sem vakin er hér, með athugasemd hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar um mál sem lýtur að viðskiptabanninu á Írak, sé ekki lokið. Ég gæti trúað að hún verði endurtekin á næstu dögum þegar við förum að sjá hvaða þingmannamál hafa hlotið náð fyrir augum stjórnarmeirihlutans og hvaða þingmannamál fá þá náð að koma til umræðu í þingsal, jafnvel afar umdeild mál. Það ætla ég hins vegar að taka upp síðar þegar þau mál sem afgreidd hafa verið liggja á borðum þingmanna. Það er alveg ljóst hver viðhorf stjórnarmeirihlutans gagnvart þingmannamálum eru.

Herra forseti. Það er alveg rétt hjá hv. 5. þm. Norðurl. e., Tómasi Inga Olrich, að það er ekki nýmæli að mál séu látin liggja í nefndum. En ég hygg að það mundi ekki gerast í öðrum þjóðþingum að komið væri í veg fyrir það í hartnær áratug að afstaða viðkomandi þjóðþings í máli af þessu tagi sem brennur mjög á fengi yfir höfuð að birtast mönnum. Ég minni t.d. á að þar er víða fyrir að fara sérstökum flýtifarvegi fyrir afgreiðslu mála ef mikið þykir liggja við að afstaða þjóðþingsins birtist með einföldum en skýrum hætti í einstökum efnismálum. Þar er til að mynda hægt að knýja fram með mjög skömmum fyrirvara efnislega afstöðu þings, t.d. til þess hvernig farið er með atkvæði viðkomandi þjóðar á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í einstökum málum. Slíkum farvegi er ekki fyrir að fara hér og ég tel það mikla tímaskekkju, úr því að svo er ekki, að beita þá með þessum hætti meiri hluta eins og gert var og koma í veg fyrir að Alþingi látið í ljós ákveðinn vilja í þessum efnum. Allt og sumt sem farið var fram á í tillögunni, herra forseti, var að fulltrúar Íslands beittu sér fyrir að þetta mál yrði tekið til endurskoðunar. Ég held, herra forseti, að þetta eigi að vera okkur mikið umhugsunarefni. Til umræðu hefur verið að hér standi til að fara í endurskoðun þingskapa og í því sambandi leyfi ég mér að vekja athygli á því að þarna þarf að verða á breyting. Okkur vantar farveg fyrir endanlega afgreiðslu mála sem hafa verið endurflutt aftur og aftur. Það verður að koma til sögunnar einhver skilagrein frá nefnd og einhver sjálfstæður réttur til þess að lokum að knýja fram efnislega afgreiðslu mála á þingi. Það er ekki neinn svipur á því, herra forseti, og er ekki lýðræðislegt eða þingræðislegt að koma í veg fyrir að vilji þingsins líti dagsins ljós árum og áratugum saman í einstökum málum.

Herra forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon vekur máls á mjög mikilsverðu og eiginlega grundvallaratriði og þó að hann noti til þess sérstakt mál þá er um það að ræða hvort Alþingi setji lög yfirleitt. Sú hefð að láta mál saltast í nefndum veldur því að mál eru ekkert rædd. Þeim er vísað til nefndar eftir 1. umr. og svo heyrist ekkert meir. Það er aldrei tekin afstaða til mála. Ég legg til að við þá endurskoðun þingskapa sem nú er unnið að verði tekið á þessu og að nefndir vinni öll mál, mæli með samþykkt þeirra eða mæli með því að þingið hafni viðkomandi máli og þá með rökum eða þá að það vísi því til þess sem samdi frv. og flutti það til að viðkomandi vinni það betur og þá í einhverjum ákveðnum anda sem nefndin leggur til. Þetta mundi leiða til þess að þingmenn færu loksins að semja lög sjálfir. Þannig er mál með vexti að eiginlega eru engin lög sem samþykkt eru á Alþingi samin af þingmönnum. Alþingi er ekki lengur löggjafarsamkunda. Alþingi er eingöngu endurskoðunaraðili á lög sem samin eru úti í bæ og þetta er mjög hættulegt. Þetta er hættulegt fyrir þingræðið og þetta er algerlega óháð því hvaða stjórnmálaskoðun menn hafa. Þetta er alla vega hættulegt fyrir þingræðið og það er mjög brýnt að þessu verði breytt. Við viljum öll hafa aðgreiningu löggjafarvalds og framkvæmdarvalds og þetta væri einn liður í því að Alþingi, alþingismenn sjálfir og nefndir semji lög og taki afstöðu til hvers einasta máls. Ef menn eru á móti málinu, þá greiða þeir bara atkvæði gegn því með ákveðnum rökum.

Herra forseti. Fullmikið var sagt af hálfu síðasta ræðumanns að engin lög væru samin af þingmönnum. Það er ekki rétt þó að rétt kunni að vera að þingmenn hafi of lítið frumkvæði að lagasetningu á hinu háa Alþingi. Það er heldur ekki rétt að málið sem hér um ræðir hafi ekki verið rætt, eins og vikið var að áðan. Þetta mál hefur verið ítarlega rætt, ekki aðeins einu sinni heldur mörgum sinnum og hvað eftir annað. Hitt er síðan alveg rétt að það hefur tíðkast í þinginu að láta mál sofna í nefndum og mér finnst allt í lagi að taka upp umræðu um hvort það eru vinnubrögð sem við viljum láta viðgangast eða ekki, en þá finnst mér að það eigi að gera almennt en ekki vegna einstakra mála.

Herra forseti. Hv. þm. Tómas Ingi Olrich, formaður utanrmn., segir ýmsar ástæður að baki því að mál sofni í nefndum og ég leyfi mér, herra forseti, að auglýsa eftir ástæðu fyrir því að í næstum áratug hefur þetta tiltekna mál verið svæft í þeirri nefnd sem hann veitir formennsku í. Staðreyndin er sú að um 200 börn láta lífið í Írak á hverjum einasta degi af völdum viðskiptabanns Sameinuðu þjóðanna eða öllu heldur öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Þetta alveg er óumdeilt. Það er óumdeilt að á aðra milljón manna hefur látið lífið af þessum sökum og hver yfirmaðurinn á fætur öðrum hjá Sameinuðu þjóðunum sem sinnir mannúðarhjálp í Írak hefur sagt upp störfum. Þeir hafa bent á að viðskiptabannið ...

...efnislega ...

Á að reyna að koma í veg fyrir að upplýsingar komi fram hér í þinginu? Verið er að gagnrýna það að mál sé svæft í utanrmn. og menn eru að gera við það athugasemdir og ég er að segja að viðskiptabannið á Írak brýtur gegn Genfarsáttmálanum og viðauka hans sem kveður á um bann við sveltistefnu gagnvart almennum borgurum. Yfirmenn hjálparstarfs Sameinuðu þjóðanna hafa sagt af sér hver á fætur öðrum. Menn vilja ekki eiga það á samviskunni ...

Forseti fær ekki séð að hv. þm. sé að ræða störf þingsins. Hann er í efnislegri umræðu um málið en fékk orðið til að ræða um störf þingsins.

Herra forseti. Ég læt hvorki forseta Alþingis né nokkurn annan mann takmarka málfrelsi mitt hér. Ég er að gera athugasemd við og taka undir með hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni að þetta tiltekna mál sé svæft í nefnd í nær áratug. Mér finnst það þinginu til skammar ef það ætlar að láta meiri hlutann komast upp með slíka ósvinnu.

Það er ekki takmörkun á málfrelsi að hv. þm. fari eftir þingsköpum og til þess verður að ætlast. 

Herra forseti. Ég mælist til þess að forsn. þingsins taki þetta mál sérstaklega fyrir. Og ég óska eftir að fá skýringu á því á hvern hátt ég braut þingsköp og á hvern hátt málflutningur minn flokkast undir brot á þingsköpum og á hvern hátt sá málflutningur skar sig frá öðrum sem tóku til máls um þetta atriði. Ég óska eftir nánari skýringum á því. Ég er ekki að krefjast þess að ég fái þær núna en ég mun mælast til þess að þetta mál og yfirlýsingar hæstv. forseta verði teknar fyrir í forsn. þingsins.

Það verður að sjálfsögðu orðið við því. Forseti bendir á að hv. þm. var í efnislegri umræðu um málið en málshefjandi var að vekja athygli á vinnulaginu í hv. utanrmn.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. á þskj. 999 og brtt. á þskj. 1000 um frv. til útvarpslaga frá menntmn. Menntmn. hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fjölmarga gesti til viðræðna. Einnig bárust nefndinni umsagnir sem komu að góðu gagni við umfjöllun nefndarinnar um frv. Frumvarpið var samið á vegum menntamálaráðuneytisins og er nú endurflutt í ljósi athugasemda sem menntamálanefnd bárust á 123. löggjafarþingi. Með því er ætlunin að mynda almennan ramma um alla útvarpsstarfsemi í landinu, bæði sjónvarp og hljóðvarp. Af því leiðir að um Ríkisútvarpið munu gilda sérlög. Helsta tilefni endurskoðunar þessara laga nú er setning tilskipunar Evrópusambandsins 97/36/EB sem breytir sjónvarpstilskipun sambandsins 89/552/EBE. Sjónvarpstilskipunin tekur aðeins til sjónvarpsmála en ekki til þeirra þátta er varða hljóðvarp. Telja verður þó æskilegt að láta sömu reglur gilda samkvæmt útvarpslögum um sjónvarp og hljóðvarp eftir því sem við getur átt. Tvær grundvallarreglur tilskipunarinnar eru annars vegar frelsi sjónvarpsstöðva innan hvers aðildarríkis til þess að sjónvarpa til allra annarra aðildarríkja og hins vegar að sjónvarpsútsendingar eru heimilar um allt Evrópska efnahagssvæðið svo framarlega sem útsending er í samræmi við löggjöf útsendingarríkisins. Mikið var rætt í nefndinni um það nýmæli tilskipunar 97/36/EB sem heimilar hverju aðildarríki EES að gera skrá um tiltekna þýðingarmikla viðburði sem senda skal út í dagskrá sem meginhluti almennings hefur aðgang að þó að sjónvarpsstöð sem selur sérstaklega aðgang að efni sínu hafi keypt einkarétt til sýningar frá þessum viðburðum. Ástæðan fyrir þessu ákvæði er hugmyndin um upplýsingaþjóðfélagið. Í tilskipuninni er lögð á það áhersla að afar mikilvægt sé að aðildarríkin geti gert ráðstafanir til þess að vernda rétt borgaranna til upplýsingar og tryggja þeim víðtækan aðgang að sjónvarpssendingum frá innlendum og erlendum viðburðum sem hafi mikilsverða þýðingu fyrir viðkomandi þjóðfélag. Í dæmaskyni eru nefndir Ólympíuleikar og heimsmeistarakeppni og Evrópumeistarakeppni landsliða í knattspyrnu. Það er skilningur nefndarinnar að þrjú skilyrði þurfi að uppfylla til beitingar þessari heimild. Í fyrsta lagi að um mjög þýðingarmikla viðburði sé að ræða, í öðru lagi að meginhluti þjóðarinnar, þ.e. a.m.k. 90%, hafi aðgang að viðburðunum í opinni dagskrá og í þriðja lagi að þetta sé án sérstaks endurgjalds. Heimild þessi verður ekki virk fyrr en umrædd skrá liggur fyrir. Nefndin leggur áherslu á að við undirbúning að gerð slíkrar skrár verði haft samráð við sjónvarpsstöðvar sem starfa hér á landi. Við beitingu þessa ákvæðis skal þess jafnframt gætt að raska ekki samkeppnisstöðu stöðvanna. Þá er það skilningur nefndarinnar að sjónvarpsstöð, sem hefur takmarkaða útbreiðslu og tryggir sér einkarétt á þeim viðburðum sem umrædd skrá tekur til, beri að bjóða réttindin þeim stöðvum sem hafa tilskilda útbreiðslu gegn sanngjörnu endurgjaldi. Þetta nýmæli mun hafa einhver áhrif á tekjumöguleika sjónvarpsstöðva en þar kemur á móti að um þessa ákveðnu viðburði er vitað með löngum fyrirvara og þá er ótalinn möguleiki á auglýsingatekjum tengdum viðburðunum. Ef Íslendingar nýta sér ekki þetta heimildarákvæði sjónvarpstilskipunarinnar er raunhæf hætta á því að þeir fari á mis við sjónvarp frá mikilvægum innlendum og erlendum íþróttaviðburðum eins og reynslan hefur þegar sýnt okkur þegar erlend fyrirtæki hafa boðið betur en íslenskar sjónvarpsstöðvar hafa treyst sér til að bjóða í rétt til sýningar frá íslenskum íþróttaviðburðum. Af þessum ástæðum þykir ekki annað verjandi en að leggja til að fest verði í íslensk lög ákvæði sem gera kleift að tryggja Íslendingum aðgang að sjónvarpssendingum sem sjónvarpsstöðvar í EES-ríkjum hafa keypt rétt á og falla að öðru leyti undir viðkomandi heimildarákvæði í sjónvarpstilskipuninni. Aðrar breytingar á íslenskri útvarpslöggjöf eru þær helstar að tekin eru upp nánari ákvæði en áður til verndar börnum gegn sjónvarpsefni sem ýmist er talið geta haft alvarleg skaðvænleg áhrif á þroska þeirra eða til þess fallið að hafa slík áhrif. Ákvæði þessi eiga að styrkja gildandi íslensk lög um þetta efni og vera til fyllingar ákvæðum samkeppnislaga. Þá er lagt til að menntamálaráðherra verði heimilað að hefja undirbúning að stafrænu útvarpi hér á landi. Stafræn tækni gefur mikla möguleika til betri nýtingar tíðnisviðsins en nú og er þannig m.a. meginforsenda þess að fleiri aðilar eigi þess kost að hefja raunverulega samkeppni. Þannig er miðað við að íslensk útvarpslöggjöf verði opin fyrir hvers konar tækniþróun og í frumvarpinu eru því sérstök ákvæði í VII. kafla um tengsl útvarpslaga og fjarskiptalaga, sérstaklega með hliðsjón af nýtingu ljósleiðaratækni í þágu sjónvarpssendinga. Að lokum má geta þess að valdsvið útvarpsréttarnefndar er aukið frá því sem verið hefur. Ákvarðanir hennar eru fullnaðarúrlausnir á stjórnsýslusviði og sæta því ekki stjórnsýslukæru. Ávallt er þó hægt, eðli málsins samkvæmt, að bera slíkar úrlausnir undir dómstóla. Við lögleiðingu þessa frumvarps verða núgildandi lagaákvæði um Ríkisútvarpið að sérlögum. Fram kom í viðræðum í nefndinni að nauðsynlegt er að endurskoða lagaákvæði um Ríkisútvarpið og endurmeta hlutverk þess í breyttu fjölmiðlaumhverfi. Nefndin leggur áherslu á að þessari vinnu verði hraðað. Nefndin mælir með samþykkt frumvarpsins með breytingum sem gerð er grein fyrir í sérstöku þingskjali. Helstar þeirra eru: Í fyrsta lagi er lögð til breyting á 5. gr. til skýringar á starfssviði útvarpsréttarnefndar og íslenskra stjórnvalda. Hér á landi er það útvarpsréttarnefnd sem hefur fullnaðarúrlausn á stjórnsýsluviði en það kemur hins vegar í hlut ríkisstjórnarinnar að tilkynna Eftirlitsstofnun EFTA eða framkvæmdastjórn ESB, eftir því sem við á, um þær ráðstafanir sem íslensk stjórnvöld hyggjast grípa til í samræmi við ákvæði greinarinnar, sbr. ummæli í greinargerð með frumvarpinu. Í öðru lagi vil ég nefna að lagðar eru til breytingar á 6. gr. Í fyrsta lagi er í c-lið 4. mgr. lagt til að jafnframt því sem útvarpsstöðvar geri útvarpsréttarnefnd grein fyrir þeirri dagskrárstefnu sem fyrirhuguð er skuli þær einnig gera nefndinni grein fyrir fyrirhuguðum grundvallarbreytingum á áður kynntri dagskrá. Í öðru lagi er lögð til lagfæring á orðalagi 2. málsliðar f-liðar 4. mgr. og einnig er lagt til að í 6. mgr. sé tekið sérstaklega fram að ákvarðanir útvarpsréttarnefndar séu fullnaðarúrlausnir á stjórnsýslusviði. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að hlutverk útvarpsréttarnefndar sé aukið mjög frá því sem áður var. Nauðsynlegt er að skýrt sé kveðið á um að ákvarðanir nefndarinnar séu fullnaðarúrlausnir. Þriðja atriðið sem ég vil nefna er að lögð er til breyting á fyrri málslið 1. mgr. 7. gr. Málsliðurinn verður þannig óbreyttur frá gildandi lögum og ekki verða hér gerðar strangari kröfur til útvarpsstöðva en gert er nú. Í fjórða lagi nefni ég að lagðar eru til breytingar á 14. gr., um vernd barna gegn óheimilu efni, m.a. þannig að fylgt er nákvæmar orðalagi tilskipunar 89/552/EBE eins og henni hefur verið breytt með tilskipun 97/36/EB. Ákvæðið felur þannig í sér skýrari viðmið til verndar börnum. Fimmta atriðið sem ég nefni er að lagt er til að 2. mgr. 35. gr. falli brott. Refsing verður einungis ákveðin með lögum og slík ákvæði þurfa að vera skýr og afdráttarlaus. Ef sett er reglugerð á grundvelli ákveðinna laga leiðir af eðli máls að um viðurlög við brotum gegn ákvæðum hennar fer samkvæmt viðurlagaákvæðum laganna, svo framarlega sem þau ákvæði reglugerðarinnar sem um ræðir teljast hafa fullnægjandi lagastoð. Því verður að telja 2. mgr. 35. gr. óþarfa í lagasetningu. Síðast vil ég nefna að lagt er til að við frumvarpið bætist ný grein, 37. gr., þar sem breytingar eru gerðar á 31. og 32. gr. núgildandi útvarpslaga í samræmi við breyttar aðstæður, en eins og ég nefndi áður verða núgildandi ákvæði um Ríkisútvarpið að sérlögum við lögfestingu þessa frv. Aðrar brtt. menntmn. eru minni háttar lagfæringar og orðalagsbreytingar og skýra sig sjálfar. Menntmn. er einróma í afstöðu sinni en hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir og Kolbrún Halldórsdóttir skrifa undir nefndarálitið með fyrirvara. Herra forseti. Hér er um mjög mikilvægt mál að ræða sem hefur fengið ítarlega umfjöllun í menntmn. bæði á síðasta vetri og einnig á þeim vetri sem nú er lokið. Ég vænti þess að við eigum uppbyggilegar umræður um þetta mikilvæga mál sem horfir til framfara og að það fái mikinn stuðning á Alþingi. Það er alveg ljóst að í menntmn. ríkir ágæt samstaða um málið.

Hæstv. forseti. Frv. til útvarpslaga sem við fjöllum um við 2. umr. hefur verið til umfjöllunar í menntmn. í allan vetur eins og hér kom fram og einnig var fjallað um þetta frv. á síðasta þingi. Ég verð að segja að frv. er ágæt smíð að mínum dómi og eftir þá góðu og mjög vönduðu umfjöllun sem frv. hefur fengið í menntmn. og ágætar brtt. sem hér liggja frammi og eru allar til bóta að mínu mati, styð ég þetta frv. Ég skrifaði samt undir það með fyrirvara og vil ég síðar gera nokkra grein fyrir í hverju sá fyrirvari er fólginn. Ég ætlaði aðeins að fjalla um nokkrar greinar sem hafa kannski valdið mestum heilabrotum og umræðu innan nefndarinnar. Vil ég þá fyrst nefna 9. gr. frv. en þar segir, með leyfi forseta: ,,Útvarpsstöðvar skulu í öllu starfi sínu halda í heiðri lýðræðislegar grundvallarreglur.`` Ýmsar skoðanir á þessu komu svo sem fram í álitum sem okkur bárust m.a. frá Ríkisútvarpinu sem segir um þennan lýðræðisþátt, með leyfi forseta: ,,Við skulum fyrst gera okkur grein fyrir því að útvarpsréttarnefnd á að hafa vald til að hafa áhrif á dagskrárinnihald ljósvakafjölmiðla, sjá ákvæði um barnavernd, auglýsingar, kostun, svo og 9. gr.`` Fleira segja þeir í áframhaldi af þessu en það sem þeir gera þó sérstaklega athugasemdir við er ,,að þeim sem hefur útvarpsleyfi í þeim yfirlýsta tilgangi að beita sér fyrir tilteknum málstað er ekki skylt að flytja dagskrárefni sem gengur í berhögg við stefnu stöðvarinnar``. Þetta finnst Starfsmannafélagi Ríkisútvarpsins óvarlegt að setja í lög og fjalla m.a. um þetta atriði í umsögn, þ.e. að það sé ,,... óskylt að flytja dagskrárefni sem gengur í berhögg við stefnu stöðvarinnar.`` Menn hugsa þá að allt í lagi sé að leyfa litlu róttæklingahópunum að sperra sig. En hvað ef Bylgjan nær geysilegri hlustun og stjórn hennar ákveður að Bylgjan beiti sér fyrir tilteknum málstað, málstað stærsta eða næststærsta stjórnmálaflokksins? Þeim finnst sem sagt ekki viturlegt að hafa þetta ákvæði inni í lögum. Ég geri samt ekki sérstakar athugasemdir við þetta sjálf. 10. gr. frv. er m.a. um að sjónvarpsstöðvar eigi að sjá til þess ef unnt er að minnst 10% af útsendingartíma sé varið til evrópskra verka. Við þetta voru gerðar miklar athugasemdir m.a. af Starfsmannafélagi Ríkisútvarpsins og framleiðendafélaginu sem krefst þess skilyrðislaust að hlutdeild innlendrar framleiðslu eigi að vera 25% af útsendingartíma í stað 10% eins og stendur í greininni. Þarna er sem sagt hlutfall innlendrar framleiðslu, fyrir utan fréttir, veður og talsetningu barnaefnis sem framleidd skuli af sjálfstæðum framleiðendum. Fari 10% greinin óbreytt í lög geta íslenskar sjónvarpsstöðvar keypt sýningarrétt á nokkrum seríum frá Bretlandi, segja þeir, og þannig uppfyllt 10% skilyrðin. Ég tel að því verði að treysta að útvarpsréttarnefnd hafi auga með þessu atriði og ef þessar áhyggjur reynast raunhæfar þá tel ég sjálfsagt að endurskoða þurfi lögin og láta þetta taka til innlends efnis. Miklar breytingar voru gerðar á 14. gr. til hins betra. Í nefndaráliti menntmn. sem hv. formaður nefndarinnar las upp stendur að þar séu tekin upp nánari ákvæði en áður til verndar börnum gegn sjónvarpsefni sem ýmist er talið geta haft alvarleg og skaðvænleg áhrif á þroska þeirra eða til þess fallið að hafa slík áhrif. Ákvæði þessi eiga að styrkja núgildandi íslensk lög um þetta efni og vera til fyllingar ákvæðum samkeppnislaga. Ég held að það sé mjög til hins betra að þetta hafi verið fært nær tilskipuninni eins og þarna var gert með breytingunum. Þá er það 18. gr. Nokkrar sjónvarpsstöðvar í landinu kallast skjávörp og eru reknar á minni stöðum úti á landi. Þær eru mest með svona innansveitarkróníkur, ef svo má kalla, og auglýsingar. Þessar stöðvar hafa miklar áhyggjur af því að þær geti ekki uppfyllt ákvæði 18. gr. og fóru þess á leit að kannað væri hvort unnt væri að veita einhverjar undantekningar frá þessu. Það fór til athugunar í ráðuneytið og þaðan kom það svar að 18. gr. væri ófrávíkjanleg og þess vegna yrðu skjávarpsstöðvarnar að haga útsendingum sínum í samræmi við ófrávíkjanleg ákvæði útvarpslaga og tilskipunarinnar sem vikið er að hér að ofan. Mér þykir það miður. En eftir að við höfum farið mjög vandlega yfir þetta í nefndinni þá sé ég ekki að hægt sé að víkja frá þessu eins og áður hefur komið fram. 23. gr. olli miklu fjaðrafoki. Greinilegt er að forsvarsmenn ýmissa sjónvarpsstöðva hafa miklar áhyggjur af þessu, sem sé að hægt sé að ákveða að víkja frá einkarétti á útsendingum varðandi atburði sem hafa verulega þýðingu í þjóðfélaginu. Ég tel eftir þær skýringar sem koma fram í nefndaráliti við þessa grein að hún sé mjög ásættanleg fyrir alla. Það er tekið skýrt fram hér að það verði að koma fram í reglum og það verði að koma fram miklu fyrr, töluvert fyrr, um hvaða atburði sé þarna að ræða. Ég held að þetta sé bara hið besta mál og tek undir þetta heils hugar og ég held að ákvæðið sé nú í þeim búningi að allir eigi að geta sætt sig við það. Varðandi 34. gr. þá hafa ýmis merkissamtök miklar áhyggjur af því valdi sem menntmrh. er veitt með 1. mgr. þar sem stendur, með leyfi forseta: ,,Heimilt er menntamálaráðherra að hefja undirbúning að stafrænu útvarpi hér á landi``. Það má nefna t.d. Verslunarráð Íslands sem telur með vísan til aukinnar samkeppni í útvarpsrekstri óeðlilegt að festa í lögum ákvæði um að hið opinbera skuli hafa forgöngu um undirbúning stafræns útvarps á Íslandi. Þarfir markaðarins hljóti að stýra því hvort og hvenær útvarpsrekstraraðilar telja rétt að fara af stað með þá tækni sem í stafrænu útvarpi felst. Þá megi benda á að almennt sé óeðlilegt að festa í lög viljayfirlýsingar sem einmitt feli í sér almenna stefnumörkun á ákveðnum sviðum. Aðrir birtingarhættir henti betur í því samhengi. Þetta eru sem sagt orð Verslunarráðsins sem leggur til að þessi grein falli eins og hún leggur sig brott úr frv. Íslenska útvarpsfélagið hefur líka áhyggjur af þessari grein og telur að ákvörðun um stafrænt útvarp sé ákvörðun um milljarðakostnað, bæði fyrir stjórnvöld og útvarpsstöðvar á markaðnum þegar ákvörðun verður tekin. Það sé brýnt að vandað verði til svo stórrar ákvörðunar. Íslenska útvarpsfélagið hefur lagt til að skipuð verði sérstök nefnd sem í verði fulltrúar ráðuneytisins, Póst- og fjarskiptastofnunar, útvarpsréttarnefndar og starfandi útvarpsstöðva sem fái það hlutverk að móta tillögur til ráðherra um tæknilega útfærslu stafræns útvarps. Síðan verði það ákvörðun Alþingis hvenær og hvernig ríkið taki þátt í ákvörðun um stafrænt útvarp. Útvarpsréttarnefnd fagnaði hins vegar þessu ákvæði og því að lögfesta ætti þessa heimild menntmrh. til að hefja undirbúning að stafrænu útvarpi hér á landi. Ég verð að játa að ég hef ekki nægilega tækniþekkingu eða yfirsýn varðandi stafrænt útvarp þrátt fyrir að ég hafi í nefndinni lagt mig fram við að hlusta grannt á tæknifræðinga útskýra þessi mál fyrir okkur. Ég tel þó ekkert óeðlilegt við að menntmrh. fái þessa heimild. Ég tel auðvitað sjálfsagt að hann leiti samráðs við þá sem málið varðar áður en þessi undirbúningur verði hafinn. Ég tel það víst að hann hafi þann háttinn á. Það er sérstaklega varðandi ákvæði til bráðabirgða sem ég vildi láta í ljós áhyggjur mínar, þ.e. vegna Menningarsjóðs útvarpsstöðva sem gert er ráð fyrir að verði lagður niður við gildistöku þessara laga þó að stjórn hans eigi samkvæmt bráðabirgðaákvæðinu að sitja áfram eftir gildistöku laganna og ljúka svo starfi eigi síðar en 31. desember 2001. Ég er meðvituð um þá miklu gagnrýni sem verið hefur í garð Menningarsjóð útvarpsstöðva og þess hvernig hann hefur verið notaður. Ég geri mér grein fyrir því að auðvitað var þörf á að endurskoða þetta og breyta en ég harma að málið skuli vera skilið eftir í því tómarúmi sem mér finnst vera þarna. Ríkisútvarpið á áfram að greiða 25% af rekstrarkostnaði sinfóníunnar. Það hafa verið um 60 millj. á ári sem sjóðurinn hefur greitt til sinfóníunnar og heildarframlag Ríkisútvarpsins í Menningarsjóð er 80 millj. En það eru líka aðrar stöðvar sem greiða í Menningarsjóð. Mér finnst það skilið eftir í lausu lofti hvað verður um styrki til annarrar þáttagerðar. Ég veit að búið er að ganga frá því með breytingu á lögum um Kvikmyndasjóð að ákveðin framlög séu til sjálfstæðra framleiðenda en ég hef áhyggjur af annarri þáttagerð til útvörpunar. Mér finnst þetta mál skilið eftir svolítið í lausu lofti. Mér finnst að með nýjum lögum hefði átt að ganga betur frá málinu en hér er gert. Hér stendur að stöðvarnar eigi sjálfar að ákveða til hvaða verkefna fjármunir séu nýttir. Mér finnst þetta of opið. Ég hefði gjarnan viljað að þeir fjármunir sem stöðvarnar hafa áður greitt í sjóðinn væru merktir til ákveðinnar þáttagerðar á vegum stöðvanna sem þær hefðu allt að segja um hvernig yrði. Mér finnst alla vega að ganga hefði átt betur frá þessu máli en hér er gert. Annað langar mig að koma inn á. Ég hef oft þegar minnst hefur verið á útvarp á Alþingi lagt til að sjónvarps- og útvarpsgjald yrði innheimt með nefskatti. Umræður um þetta í nefndinni urðu til þess að nefndin bað um tölur frá Ríkisútvarpinu. Pétur Matthíasson sendi nefndinni áætlun um hvernig þetta mundi líta út ef nefskattur yrði tekinn upp næsta ár. Hann áætlar að það sem Ríkisútvarpið þarf til rekstrarins sé 1 milljarður og 800 þús. Ef skattur yrði lagður á hvern einstakling, yrði hann 6.473 kr. á ári á mann, eða sem svarar 25.892 kr. á fjögurra manna fjölskyldu. Ef gjaldið yrði lagt á heimili yrði skatturinn 18.254 kr. á heimili. Ef hann yrði lagður á fyrirtæki einnig yrði hann 5.786 kr. en það að leggja á fyrirtæki er ábyggilega mjög þungt í vöfum því að í ýmsum fyrirtækjum eru kannski ekki sjónvarpsáhorfendur. Ég veit t.d. að eitt fyrirtæki --- af því að ég sé hv. þm. Össur Skarphéðinsson í salnum --- þ.e. félag til stuðnings framboði Össurar Skarphéðinssonar, mundi þá þurfa að borga slíkt sjónvarpsgjald ef það yrði líka lagt á öll skráð félög og fyrirtæki. Ég tel hreinlega að jafnvel þó að það félag mundi borga þá sé sú leið ekki fær, að leggja þetta á fyrirtæki. En ef fyrirtækin greiddu eins og heimili yrði fjöldi aðila 131.890 og nefskatturinn þá 13.678 kr. á ári á hvern aðila. Ég verð að segja að þessar tölur ollu mér nokkrum vonbrigðum. Ég hélt að meiri munur yrði ef þetta væri lagt á bara eftir íbúaskrá en þeir segja að ef þetta væri miðað við fólk á vinnumarkaði, sem eru 158.400 manns, yrði nefskatturinn 11.389 kr. eða 34.167 kr. fyrir hjón með eitt barn eldra en 16 ára. Þetta yrði þá greinilega, ef þessi tillaga sem ég hef löngum haft á lofti yrði samþykkt, ekki til hagsbóta fyrir venjuleg heimili í landinu og ég dreg tillögu mína hér með til baka nema fram komi nýjar upplýsingar sem réttlæti hana frekar. Í nál. er því lýst yfir að þegar í stað þurfi að hefja endurskoðun á lögum um Ríkisútvarp og færa þau til nútímalegra horfs. Ég tel að sú endurskoðun, ef rétt er að henni staðið, geti orðið til góðs, t.d. ef tekið er mið af tillögum starfsmannasamtaka Ríkisútvarpsins sem bárust okkur í nefndinni. Þau eru svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Útvarpslögum verði breytt þannig að: Útvarpsráð sé skipað tíu mönnum, þar af sjö kosnum af Alþingi. Enn fremur skipi starfsmenn Ríkisútvarpsins þrjá menn í útvarpsráð og hafi þeir þar fullan atkvæðisrétt. Ráðið meti og taki afstöðu til árlegrar rekstrar- og dagskrárstefnu sem framkvæmdastjórn Ríkisútvarpsins leggur fram. Að fengnum tillögum framkvæmdastjórnar fjalli útvarpsráð um og samþykki langtímaáætlun fyrir Ríkisútvarpið um dagskrá og fjárreiður. Störf útvarpsstjóra og framkvæmdastjóra Ríkisútvarpsins verði lögð niður. Í staðinn komi þrjár nýjar stöður helstu yfirmanna: dagskrárstjóri Ríkisútvarpsins ráðinn af útvarpsráði, rekstrarstjóri sem sé ráðinn af menntamálaráðherra og starfsmannastjóri sem rekstrarstjóri og dagskrárstjóri ráði til starfa. Þessir þrír yfirmenn myndi ásamt tveimur fulltrúum starfsmanna framkvæmdastjórn Ríkisútvarpsins. Útvarpsráð framfylgi valdi sínu yfir dagskrá Ríkisútvarpsins með því að fela dagskrárstjóra Ríkisútvarpsins að annast yfirumsjón með framkvæmd dagskrár í sjónvarpi og útvarpi. Ráðinu sé gert að starfa sjálfstætt og óháð hagsmunum stjórnmála- og viðskiptalífs. Það hætti afskiptum af einstökum dagskrárliðum og ráðningu starfsmanna, annarra en dagskrárstjórans. Í staðinn líti útvarpsráð eftir því í höfuðatriðum að Ríkisútvarpið ræki skyldur sínar við þjóðina.`` Þetta eru tillögur starfsmannasamtaka Ríkisútvarpsins um nútímalegra Ríkisútvarp. Ég tel að þessar tillögur séu allrar athygli verðar og vona, þegar þessi endurskoðun á útvarpslögum fer fram, að höfð verði hliðsjón af þeim.

Herra forseti. Eins og fram kom í máli hv. formanns menntmn., Sigríðar Önnu Þórðardóttur, skrifaði ég undir þetta nál. með fyrirvara. Það skal tekið fram að vinnan við þetta frv. í nefndinni var mikil og góð. Við fengum góða gesti og það var farið djúpt í málin. Ég vil meina að þeim tíma sem varið var í þá vinnu hafi verið vel varið. Það sem eftir stendur er löggjöf sem að mínu mati er í grundvallaratriðum góð og vel unnin en skilur Ríkisútvarpið eftir standandi út af borðinu. Nú er sett í nál. yfirlýsing þess efnis að við lögleiðingu þessa frv. verði núgildandi lagaákvæði um Ríkisútvarpið að sérlögum. Þetta hefur staðið í okkar pappírum í þessu máli allan tímann. Nefndin varð sammála um að nauðsynlegt væri að endurskoða þau lög sem eftir standa og koma til með að verða sérlög um ríkisútvarp. Ég verð að segja, herra forseti, að ég óttast og ber ákveðinn kvíðboga varðandi þessi ákvæði um Ríkisútvarpsið sem eru í raun og veru afgangurinn af þeim lögum sem við búum við í dag. Ég hef á tilfinningunni að slitrurnar af þeim lögum séu ekki nægilega góð til að vera hér eftir kölluð lög um Ríkisútvarp. Ég tel afar nauðsynlegt að þau tilbúnu sérlög, þessi afgangur af þeim útvarpslögum sem við búum við í dag, verði endurskoðuð strax á næsta þingi. Ég legg áherslu á yfirlýsingu sem kemur fram í nál. þar sem segir, með leyfi forseta: ,,Nefndin leggur áherslu á að þessari vinnu verði hraðað.`` Þarna er átt við endurskoðun lagaákvæða um Ríkisútvarpið og hvatt til að endurmeta hlutverk þess í breyttu fjölmiðlaumhverfi. Ég vona að þessi yfirlýsing verði tekin gild og falli ekki í gleymsku og dá eins og gjarnan er um yfirlýsingar af þessu tagi sem koma fram í nefndarálitum. Það kemur fram í umsögnum frá Ríkisútvarpinu, frá útvarpsráði, frá starfsmannafélagi Ríkisútvarpsins og frá útvarpsstjóra sjálfum að brýnt sé að endurskoða gildandi lög um ríkisútvarp. Því til stuðnings vil ég vitna í umsögn útvarpsráðs sem nefndinni barst. Þar segir, með leyfi forseta: ,,Útvarpsráð telur óheppilegt að ekki skuli jafnframt þessu frv. liggja fyrir frv. um Ríkisútvarpið. Annars vegar er löngu orðið brýnt að endurskoða lagaramma Ríkisútvarpsins. Gildandi lög henta ekki því starfsumhverfi sem Ríkisútvarpið býr nú við og óvissa um framtíð fyrirtækisins er farin að há starfi þess. Hins vegar er almenna frv. á ýmsan hátt óljóst að því er varðar Ríkisútvarpið þar sem ekkert liggur fyrir um framtíðarskipan þess nema RÚV-kaflinn úr gömlu lögunum. Má þar nefna m.a. valdskiptingu útvarpsréttarnefndar og útvarpsráðs, sbr. 6. gr., 5. og 12. gr., þar sem útvarpsréttarnefnd virðist falin verkefni sem útvarpsráð annast nú gagnvart Ríkisútvarpinu, og ákvæði um skyldur útvarpsstöðva. Þá vekur útvarpsráð í þessu sambandi athygli á því að við afnám Menningarsjóðs verður sú skipan tekin upp á ný að Ríkisútvarpið greiðir beint 25% af árlegum rekstrarkostnaði Sinfóníuhljómsveitar Íslands. Útvarpsráð telur að þá skipan þurfi að endurskoða. Til þess er engin tilraun gerð í frv. en aðeins sagt í greinargerð að huga þurfi sérstaklega að þessum efnum.`` Herra forseti. Ég er hjartanlega sammála því sem hér kemur fram. Endurskoðun þessara mála er afar brýn. Ríkisútvarpið er ein af þeim stóru menningarstofnunum sem okkar litla samfélag hefur á að skipa. Í því umhverfi sem Ríkisútvarpið starfar í dag steðjar að samkeppni frá hægri og vinstri, úr öllum áttum. Hún er góð að mörgu leyti. En í litlu samfélagi á borð við okkar verður hún aldrei gjöful nema ríkisvaldið leyfi sér þann munað að standa vel við bakið á metnaðarfullri innlendri dagskrárgerð fyrir hljóðvarp og sjónvarp. Ég fullyrði, herra forseti, að Ríkisútvarpið er menningarstofnun sem er ein af okkar mikilvægustu lífæðum svo að menning okkar fái dafnað og blómstrað. Það er afar mikilvægt að Alþingi og hv. menntmn. viðurkenni það. Þess vegna segi ég: Það er aldrei of oft sagt að Ríkisútvarpið á það skilið og þarf á því að halda að lög um það séu endurskoðuð og bætt sem allra fyrst. Varðandi það sem kemur fram í tilvitnun minni í umsögn útvarpsráðs, herra forseti, hef ég ákveðnar áhyggjur af því að verða muni árekstrar varðandi lögsögu útvarpsréttarnefndar yfir Ríkisútvarpinu. Í nefndinni voru þessar áhyggjur vissulega reifaðar en starfsmenn ráðuneytisins og höfundar frv. komu á fund okkar og sögðu að við þyrftum ekki að óttast slíkt. Við vorum í raun fullvissuð um að ekki verði skörun á valdsviði útvarpsráðs og útvarpsréttarnefndar. Þessi orð ráðuneytisstarfsmanna og höfunda frv. eru vissulega góð og gild og þau verða að hafa vægi. Við verðum að treysta því á Alþingi að ekki verði meiri háttar áreskstrar á milli útvarpsréttarnefndar og útvarpsráðs og þarna verði ekki um skörun að ræða. Það þarf að vera alveg tryggt og hv. menntmn. þarf að vera viss um að það geti staðið, að þessi lög breyti í raun og veru engu um starfssvið útvarpsráðs, það sé hið sama og samkvæmt gildandi lögum um ríkisútvarp. Herra forseti. Mig langar til að gera að umræðuefni eitt veigamikið atriði sem við ræddum mikið í nefndinni. Það lýtur að þeim skyldum sem nefndin telur að eigi að hvíla á herðum Ríkisútvarpsins umfram aðrar stöðvar. Þá erum við fyrst og fremst, herra forseti, að tala um útvarpsstöðvar. Það sem ég á við kemur fram í 7. gr. frv. þar sem fjallað er um dagskrárframboð og skyldur útvarpsstöðva. En í 7. gr. frv., 1. málsl., segir með leyfi forseta: ,,Útvarpsstöðvar skulu stuðla að almennri menningarþróun, efla íslenska tungu og leggja rækt við sögu þjóðarinnar og menningararfleifð.`` Þessi setning var mikið rædd í nefndinni, herra forseti. Á endanum kom fram tillaga sem er hluti af brtt. nefndarinnar, um að fyrri málsl. 1. mgr. orðist svo: ,,Útvarpsstöðvar skulu stuðla að almennri menningarþróun og efla íslenska tungu.`` Með öðrum orðum, herra forseti, ákvað nefndin að útvarpsstöðvum almennt væri það ekki skylt að leggja rækt við sögu þjóðarinnar og menningararfleifð. Þessi skoðun nefndarinnar var rökstudd á þann hátt að þetta væri skylda sem Ríkisútvarpið ætti umfram aðrar stöðvar að bera. Þannig kom fram í nefndinni, herra forseti, að hún er sammála um að Ríkisútvarpið eigi að bera ríkari skyldur gagnvart menningu þjóðarinnar, sögu hennar og menningararfleifð en aðrar stöðvar. Þetta er afar mikilvægt í því samhengi sem hér er um rætt. Hér hefur hv. menntmn. Alþingis viðurkennt það að Ríkisútvarpið sé menningarstofnun umfram aðrar útvarpsstöðvar. Ég vil að því sé haldið til haga og viðurkennt að Ríkisútvarpið ber menningarlegar skyldur umfram aðrar útvarpsstöðvar. Hitt er svo annað atriði, herra forseti, sem kemur einnig fram í 7. gr. þar sem sagt er að heimilt skuli ef sérstaklega stendur á að veita leyfi til útvarps á öðrum tungumálum en íslensku. Ég hefði, herra forseti, viljað sjá miklu skilmerkilegri skýringar á þessari grein. Samkvæmt henni er útvarpsstöðvum heimilað að útvarpa tónlistarefni sem kynnt er á öðru tungumáli en íslensku. Herra forseti. Það eru útvarpsstöðvar starfandi hér í dag sem gera slíkt, sem hafa á dagskrá sinni þætti þar sem þulartexti er á erlendu tungumáli. Herra forseti. Það er ekki vegna þess að viðkomandi texti sé miðaður við nýbúa. Hér er einungis um að ræða útþynningu á menningu í landinu. Þess vegna ítreka ég, herra forseti, að miklu brýnni þörf er fyrir okkur að standa vel vörð um menningarhlutverk Ríkisútvarpsins en við höfum áttað okkur á hingað til. Á markaðinn eru komnar stöðvar sem ekki er hægt að segja að séu íslenskar þó þær starfi samkvæmt þessum lögum og í skjóli 7. gr. Herra forseti. Að lokum, varðandi þetta atriði í 7. gr., tekur útvarpsráð undir þessa gagnrýni mína og segir í umsögn sinni, með leyfi forseta: ,,Útvarpsráð telur að slíkar undantekningar`` --- þ.e. frá því að úvarpa þáttum á íslenskri tungu --- ,,verði að skilgreina mun betur en nú er gert í frv. og reglugerð þannig að ljóst sé við hvaða hópa útlendinga er hér átt og hvers konar útvarpssendingar sé um að ræða. Athygli skal vakin á því að samkvæmt orðanna hljóðan í greinargerð er hér ekki um að ræða nýbúa/innflytjendur.`` Þessar áhyggjur mínar eru því studdar áliti útvarpsráðs og reyndar fleiri umsagnaraðila. Herra forseti. Þá vil ég gera að umtalsefni réttindi og skyldur útvarpsstöðva gagnvart börnum og ungmennum. Um það atriði fór fram mikil umræða í nefndinni og litaðist sú umræða satt að segja talsvert af áliti umboðsmanns barna sem sendi nefndinni afskaplega greinargóða umsögn. Þar kom fram sú skoðun umboðsmanns barna að lög um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldismyndum sem og útvarpslög þurfi að taka til endurskoðunar til að tryggja börnum betur þá vernd sem ákvæði 76. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 14. gr. stjórnskipunarlaga, kveður á um og einnig til að uppfylla ákvæði 17. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sem og ákvæði tilskipunar Evrópusambandsins. Í þessa umsögn var farið djúpt, herra forseti, og á endanum var niðurstaða nefndarinnar sú að hér skyldi tekið á af myndarskap og farið að tilmælum umboðsmanns barna. Í brtt. nefndarinnar er 14. gr. því orðuð upp á nýtt. Mig langar, með leyfi forseta, að lesa brtt., 14. gr. hljóðar samkvæmt brtt. svo: ,,Sjónvarpsstöðvum er óheimilt að senda út dagskrárefni, þar á meðal auglýsingar, sem gæti haft alvarleg skaðvænleg áhrif á líkamlegan, andlegan eða siðferðilegan þroska barna, einkum og sér í lagi dagskrárefni sem felur í sér klám eða tilefnislaust ofbeldi, á þeim dagskrártíma sem hætta er á að börn sjái viðkomandi efni.`` Herra forseti. Þetta ákvæði er afar mikilvægt og það er ekki síður mikilvægt að tryggt sé að eftir þessu ákvæði í lögunum verði farið. Það er aðeins eitt orð í þessari brtt. sem ég er kannski ekki alveg fullkomlega sátt við. Það er í lokasetningunni þar sem sagt er að óheimilt sé að sýna þetta efni á þeim dagskrártíma sem hætta er á að börn sjái viðkomandi efni. Í þessum efnum er ekkert tryggt. Auðvitað er erfitt, herra forseti, að setja lög um að tryggt sé að börn séu ekki vakandi á ákveðnum tíma. En það er afar mikilvægt að þess sé gætt að þessu ákvæði verði framfylgt og við stöndum sameiginlega vörð um það að vernda börn og ungmenni fyrir þeim skaðvænlegu áhrifum sem sannað er að ofbeldis- og klámefni hafi á þroska þeirra. Hér náðist mjög gott samkomulag í nefndinni og ég er afskaplega ánægð með þá breytingu sem gerð var á 14. gr. Þess má geta í þessu sambandi, herra forseti, að í umsögn útvarpsráðs kemur fram að Ríkisútvarpið hefur ákveðna sérstöðu í þessu efni eins og mörgum öðrum. En í umsögn útvarpsráðs segir um vernd barna, með leyfi forseta: ,,Í útvarpsráði eru nú til umræðu hugmyndir um að leggja af eða takmarka mjög auglýsingatíma nálægt barnaefni í sjónvarpi og hvetur ráðið menntmn. til að taka það mál til sérstakrar athugunar.`` Það er afar gott og gaman að geta tilkynnt það hér, herra forseti, að hjá Ríkisútvarpinu skuli hugað að þessum málum á þessum nótum og væri betur að fleiri stöðvar tækju sér Ríkisútvarpið til fyrirmyndar hvað þetta varðar. Ef ekki eykur þetta í öllu falli sérstöðu Ríkisútvarpsins og styrkir enn stöðu þess sem öflugrar menningarstofnunar sem stendur vörð um íslenska menningu og stendur undir ábyrgð sinni. Herra forseti. Ég tek undir orð hv. þm. Sigríðar Jóhannesdóttur sem talaði á undan mér og ræddi um Sinfóníuhljómsveit Íslands. Það er afar mikilvægt að rekstrargrundvöllur Sinfóníuhljómsveitar Íslands verði tryggður. Það er ekki nægilega afgerandi í þessum lögum. Á því máli þurfum við að taka og það verður vonandi gert af myndarskap á næsta ári, að ræða málefni þeirrar menningarstofnunar sem Sinfóníuhljómsveit Íslands er og tryggja að hún verði sjálfstæð og efld. Við þurfum að velta upp öllum þeim skoðunum sem hafa verið á því máli og hvort það eigi að vera á ábyrgð Ríkisútvarpins að Sinfóníuhljómsveitin geti starfað. Það má nefna, herra forseti, nokkur atriði er varða skilgreiningar orða og hugtaka í þessu frv. Það sem ég hefði kannski helst viljað klára í þeim efnum er að skilgreina tvennt. Annars vegar hugtakið ,,fréttatengt efni`` og hins vegar ,,innlend dagskrárgerð``. Það kemur í ljós þegar talað er um innlenda dagskrárgerð, þá fyrst og fremst innlenda dagskrárgerð fyrir sjónvarp, að þar kennir ýmissa grasa. Það mun talið til innlendrar dagskrárgerðar þar sem erlend tónlistarmyndbönd eru sett saman og íslenskur kynnir kemur inn á milli og kynnir þau í örfáum orðum. Um þetta munu vera fleiri dæmi, að samsettir erlendir þættir sem eru klipptir upp og settir saman á nýjan leik með íslenskum þul falli undir innlenda dagskrárgerð í úttektum stöðvanna á eigin efni. Það hefði alveg verið tímabært og þarft fyrir nefndina að taka á þessu. Þetta er kannski mál sem tæki lengri tíma í vinnslu en það er kannski eitthvað sem við ættum að horfa til á næsta þingi að skoða skilgreiningar að þessu leyti. Það verður að vera alveg tryggt að innlend dagskrárgerð sé innlend dagskrárgerð en ekki einhver tilbúningur. Varðandi skilgreininguna á fréttatengdu efni, þá hefði ég viljað sjá frekari skilgreiningu á því. Nú hefur það komið upp að sjónvarpsstöðvar reyna að fara í kringum ákvæði í þessu frv. og reyndar í gildandi lögum varðandi auglýsingar í fréttatengdu efni. Það hefði verið þarft verk fyrir nefndina að skilgreina það frekar þannig að Alþingi gæti komið sér saman um eftir hvaða reglum eðlilegt væri að stöðvarnar færu og hvernig fara ætti með auglýsingar í sambandi við fréttatengt efni. Að lokum langar mig, herra forseti, að nefna mál sem hefði kannski átt að koma inn í umræðu okkar en gerði það ekki nema að örlitlu leyti. Það er textun á íslensku sjónvarpsefni fyrir heyrnarskerta. Það var sérmál fyrir nefndinni en fæst sýnilega ekki afgreitt frá henni á þessu vori en það hefði sannarlega verið rausnarlegt af hinu háa Alþingi og hv. menntmn. ef við hefðum getað sett inn í þessi lög ákvæði sem skylduðu sjónvarpsstöðvar til að texta innlent efni í textavarpi sínu fyrir heyrnarskerta. Það er löngu orðið tímabært, herra forseti, að tekið sé almennilega á því máli því að þessu leyti sitja heyrnarskertir ekki við sama borð og aðrir landsmenn. Ég hefði gjarnan viljað sjá það en, herra forseti, eins og venjulega verður ekki á allt kosið. Hér náðust fram ýmsar mjög veigamiklar og góðar breytingar og ég er í heild sátt við þá vinnu sem fór fram í hv. menntmn. varðandi þetta frv.

Herra forseti. Ég vil bregðast við nokkrum atriðum sem komu fram í máli hv. þingmanna sem tóku þátt í umræðunum hér á undan. Hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir gerði 34. gr. að umtalsefni þar sem hæstv. menntmrh. er heimilað að hefja undirbúning að stafrænu útvarpi hér á landi. Ég tel að þetta sé mjög mikilvæg grein í frv. Það er alveg ljóst að þessi tækni tekur við í framtíðinni. Í rauninni er ekki spurning um hvort heldur hvenær og við Íslendingar megum ekki vera eftirbátar annarra þjóða sem eru af fullum krafti að undirbúa stafrænt sjónvarp hjá sér og þess vegna finnst mér mjög mikilvægt að þessi grein skuli vera inni í frv. Þetta er heimildargrein þar sem ráðherra er heimilað að hafa forgöngu um þetta mál og kalla til þess þá aðila sem málið skiptir og það er alveg bráðnauðsynlegt að menntmrh. fái slíka heimild. Hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir nefndi líka Menningarsjóð útvarpsstöðva og hafði áhyggjur af því að með frv. sé verið að leggja hann niður. Það er alveg ljóst að Menningarsjóðurinn og ákvæðin um hann hafa verið mjög umdeild. Það eru því margir sem hafa viljað leggja hann niður og það er niðurstaðan í frv. Ég er sátt við að áhrifin af því eru í raun og veru þau að þá fá útvarpsstöðvarnar það fjármagn sem þær lögðu áður inn í Menningarsjóðinn til eigin ráðstöfunar og geta þá ákveðið til hvaða verkefna þeir fjármunir munu fara. Það er líka mjög mikilvægt atriði í þessu sambandi það samkomulag sem hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir vitnaði einmitt til frá því í desember 1998 og gert var milli menntmrh., fjmrh. og samtaka í íslenskri kvikmyndagerð, um stefnumörkun til að efla kvikmyndagerð hér á landi. Þar er kveðið á um að stefnt skuli að því að Kvikmyndasjóður geti varið allt að 100 millj. kr. árlega til framleiðslu styrkja til heimildamynda, stuttmynda og hreyfimynda. Þetta ákvæði kemur til framkvæmda ef Menningarsjóður útvarpsstöðva verður lagður niður og er þá miðað við að full fjárveiting náist til þessa verkefnis á fjórum árum eftir þetta. Hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir nefndi sérstaklega sérlög um Ríkisútvarpið og nauðsyn þess að endurskoða þau lagaákvæði sem standa eftir sem sérlög eftir lögfestingu þessa frv. Ég tek heils hugar undir orð hennar. Ég tel mjög brýnt að endurskoða lagaákvæðin um Ríkisútvarpið og ég vænti þess að hæstv. menntmrh. taki það til gagngerðrar skoðunar. Hvað varðar 7. gr. sem hv. þm. Kolbrún Halldórsdóttir nefndi líka, um að hægt sé að heimila ef sérstaklega stendur á að veita leyfi til útvarps á öðrum tungumálum en íslensku, þá finnst mér það koma mjög skýrt fram í greinargerð með frv. að þetta ákvæði er túlkað þröngt. Þar segir: ,,Er ákvæði þetta sett til þess að unnt sé að sinna þörfum útlendinga sem hér kunna að dveljast um lengri eða skemmri tíma, og er þá hljóðvarp fyrst og fremst haft í huga. Þykir rétt vegna jafnréttis og tjáningarfrelsis að orða þessa heimild berum orðum í lögum þó að ekki sé gert ráð fyrir ásókn í að reka hér á landi stöðvar til útvarps á öðrum tungumálum en íslensku. Frá sjónarmiði málverndar er auðvitað aðalatriðið að starfsmenn þeirra útvarpsstöðva sem útvarpa á íslensku tali rétt og vandað mál. Hvað varðar 14. gr. um vernd barna gegn óheimilu efni þá tókst um það mjög góð samvinna í nefndinni eins og hv. þm. hafa einmitt komið inn á, að breyta þeirri grein og gera hana markvissari og ákveðnari hvað þetta snertir og ég tel að ágætlega hafi tekist til. Ég vil að síðustu þakka nefndarmönnum í menntmn. fyrir ágæta samvinnu við umfjöllun okkar um frv.

Herra forseti. Ég þarf ekki að verða langorður í lok umræðunnar um málið þegar það kemur frá hv. menntmn. Ég vil þakka nefndinni fyrir mjög vel unnin störf við frv. og ég er sammála öllum þeim tillögum um breytingar á frv. sem fram koma frá nefndinni. Þær sýna að nefndin hefur farið yfir þetta af gaumgæfni og litið til margra þátta þegar hún skoðaði málið. Þetta er annað þingið sem málið er til meðhöndlunar hér og þess vegna er ánægjulegt að við náum þeirri niðurstöðu sem hér liggur fyrir og um hana er jafnvíðtæk samstaða og fram hefur komið í umræðunum. Lengi hefur staðið til að endurskoða útvarpslögin eða allt frá árinu 1987. Hér er því mikið í húfi frá sjónarmiði löggjafans og einnig held ég frá sjónarmiði alls almennings því að fátt hefur meiri mótandi áhrif á umhverfi okkar en einmitt ljósvakamiðlar sem við öll hlustum á og viljum að starfi á skynsamlegum og góðum forsendum og ég tel að með frv. sé verið að móta slíkt umhverfi almennt fyrir þá miðla. Fram hefur komið og ég fagna því að nefndin er þeirrar skoðunar að nauðsynlegt sé að hraða endurskoðun á þeim ákvæðum útvarpslaganna sem við erum að breyta sem lúta að Ríkisútvarpinu. Þegar í þetta mál var farið var spurning um vinnubrögð, hvort standa ætti að því á þennan hátt, þ.e. að leggja fram frv. til almennra útvarpslaga og síðan sérstök lög um ríkisútvarpið. Við völdum þá leið að fá fyrst afstöðu Alþingis til almenna hlutans til þess síðan að geta mótað reglurnar um Ríkisútvarpið í ljósi þess almenna ramma sem frv. skapar útvarpsstarfseminni. Vafalaust á eftir að verða ágreiningur um ýmislegt að því er varðar frv. til laga um Ríkisútvarpið, sem menn hafa skorað á mig að flutt verði strax á næsta þingi. Ég mun einhenda mér í það að vinna að slíku frv. og hef sjálfur þegar lýst yfir nokkrum meginatriðum og skoðunum varðandi það hvernig ég tel skynsamlegast að búa Ríkisútvarpið undir nýja tíma með nýrri lagasetningu. En ég held að ekki sé ráðlegt að fara út í þær umræður núna, þær munu fara fram þegar frv. eða það mál verður til umræðu á þingi næsta haust væntanlega eða næsta vetur. Ég vil geta þess einnig og ítreka það sem hv. formaður nefndarinnar rakti, að ég tel að hvorki málefni sem hafa notið stuðnings úr Menningarsjóði útvarpsstöðva né Sinfóníuhljómsveit Íslands séu í nokkru tómarúmi þótt við leggjum sjóðinn niður. Ég tel að gengið hafi verið þannig frá málum, bæði með samkomulaginu um eflingu Kvikmyndasjóðs og einnig með samkomulagi um að Ríkisútvarpið komi að því að greiða kostnað af rekstri Sinfóníuhljómsveitarinnar, að ekki eigi að skapast neitt tómarúm í þeim efnum. Að sjálfsögðu má velta því fyrir sér hvort Ríkisútvarpið eigi almennt að koma að Sinfóníuhljómsveitinni, en eins og menn minnast þegar við héldum upp á 50 ára afmæli hljómsveitarinnar 9. mars sl. var það rifjað mjög rækilega upp að hljómsveitin fæddist innan Ríkisútvarpsins og það var voru forráðamenn Ríkisútvarpsins í tónlistarmálum, þeir dr. Páll Ísólfsson og Jón Þórarinsson tónskáld, ásamt Jónasi Þorbergssyni útvarpsstjóra sem á sínum tíma beittu sér fyrir því að Sinfóníuhljómsveit Íslands kom til sögunnar. Hún hefur alla tíð starfað í nánum tengslum við Ríkisútvarpið og einnig hefur verið tekið tillit til þeirra tengsla útvarpsins við Sinfóníuhljómsveitina þegar afnotagjöld Ríkisútvarpsins hafa verið ákveðin. Við þurfum því að líta til ýmissa þátta ef við höggvum alveg á þau tengsl sem eru bæði söguleg, tilfinningaleg og fjárhagsleg og þarf að líta til þeirra málefna af varúð og nærgætni því að báðar stofnanirnar hafa sín sjónarmið varðandi það mál. En ég tek undir með hv. þm. Kolbrúnu Halldórsdóttur að starfsumhverfi Sinfóníuhljómsveitarinnr hefur ekki síður breyst en annarra menningarstofnana. Við höfum haft það í huga hvernig best væri staðið að því að endurskoða lagarammann um Sinfóníuhljómsveitina en hún er ekki ríkisstofnun í sama skilningi og Ríkisútvarpið. Þar koma fleiri aðilar að. Sinfóníuhljómsveitin er mun sjálfstæðari stofnun en Ríkisútvarpið þegar litið er á ríkisstofnanir almennt og þess vegna tel ég að það eigi ekki að vera einhliða frumkvæði endilega frá ríkisvaldinu um breytingar á lögum um Sinfóníuhljómsveit Íslands heldur þurfi fleiri að koma þar að og frumkvæði að koma jafnvel frekar frá stjórnendum hljómsveitarinnar en frá ríkisvaldinu. En ég hef lýst vilja mínum til að eiga samstarf við þessa aðila um breytingar á þeim lögum ef óskað er eftir því. Ég tel að ekkert tómarúm sé í þessu efni og vel sé að því verki staðið og vel ígrundað að flytja málefni og fjármuni þegar Menningarsjóður útvarpsstöðva verður lagður niður. Ég er ekki sömu skoðunar og hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir þegar hún nefnir að æskilegt hefði verið að hafa í lögunum ákvæði um að útvarpsstöðvarnar nýttu þá fjármuni sem þær fá núna til ráðstöfunar á einhvern sérstakan hátt þegar þær hætta að borga tíundina til Menningarsjóðs útvarpsstöðva. Við getum alveg eins sagt að Alþingi ætti þá að ákveða efni í blöðum o.s.frv. Þetta eru fjölmiðlar með því sniði að menn eiga að hafa þar ritstjórnarvald og geta ráðið fjármunum sínum til einstakrar þáttagerðar eins og þeir vilja. En við setjum í frv. og væntanleg lög almennan starfsramma sem hefur verið skynsamlega mótaður og m.a. þau ákvæði sem nefndin hefur núna endurskoðað um vernd barna eru til marks um það að við getum almennt sett þessum stofnunum og félögum leikreglur en mér finnst að við getum ekki seilst of langt í að ákveða að þeir noti fjármuni sína til að búa til einn þátt frekar en annan. Eins og styrkveitingar hafa verið úr Menningarsjóði útvarpsstöðva hafa þær verið til einstakra þátta og við getum ekki gefið slík fyrirmæli í lögum og er gott að hv. þm. er sammála mér um það. Ég vil árétta að það eru tvö atriði sem þingmenn hafa nefnt sem lúta að heimildum til menntmrh. Það er annars vegar varðandi gerð þess lista sem er forsenda almenns aðgangs að menn geti séð einstaka viðburði, að ekki verði takmarkað áhorf að þeim með öðrum hætti en þeim almennu reglum sem slíkur listi mundi mæla fyrir um. Ég mun ekki fara út í það að gera slíkan lista einhliða heldur hafa samráð við aðila. Fyrst mun ég kynna mér hvernig framkvæmdin hefur verið í þessu efni á Evrópska efnahagssvæðinu. Ég held að ýmis ríki hafi lent í nokkrum hremmingum vegna þessara ákvæða. Í öðru lagi mun ég, þegar ég hef lokið þeirri könnun, kynna það fyrir hagsmunaaðilum og ganga síðan til viðræðna við þá um hvert skref í því efni. Sömu sögu er að segja um stafrænu tæknina. Þar verður að sjálfsögðu haft samráð við þá sem hlut eiga að máli enda er það ekki einhliða á valdi menntmrh. að gera neitt í því efni. Hins vegar getur hann ýtt undir þróun og ýtt undir samstarf og samvinnu um að við nýtum þessa tækni skipulega hér þegar menn telja að það sé tímabært. Það eru líka einkaaðilar hér eins og fyrirtækið Gagnvirk miðlun sem eru með hugmyndir um ákveðna þjónustu sem er næsta byltingarkennd þegar litið er til umræðna í öðrum löndum um þetta mál. Við þurfum því að nýta okkur þau tækifæri sem eru á þessu sviði og ég mun að sjálfsögðu líta til þess sem aðilar hafa verið að vinna í því efni. Hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir ræddi sérstaklega um afnotagjaldið og hugmyndir sem hún hefði haft um nefskatt og var fróðlegt að heyra vangaveltur hennar um það og einnig að þetta hefði komið til umræðu í hv. menntmn. Þetta er að sjálfsögðu eitt af þeim atriðum sem menn þurfa að líta til við endurskoðun á lögunum um Ríkisútvarpið en ég vildi skýra frá því að menntmrn. fór þess á leit við Gallup-fyrirtækið að í byrjun ársins yrði það kannað og afstaða almennings til spurningar sem ráðuneytið lagði fyrir í könnun á vegum Gallups og hefur ekki verið skýrt frá áður hverjar spurningarnar voru eða hver svörin voru. En spurningin var þessi: Þegar gengið er út frá því að ríkisútvarp sé rekið áfram með verulegum hluta fyrir almannafé, hverja af eftirfarandi þremur leiðum telur þú besta til að kosta þann hluta reksturs þess sem afnotagjaldið stendur nú undir? --- Síðan voru þessir þrír kostir gefnir: 1. Með afnotagjaldi eins og nú er þannig að gjaldið greiðist af eigendum eða notendum viðtækja. 2. Með nefskatti, þ.e. með sérstökum skatti á alla skattgreiðendur óháð því hvort þeir eiga eða nota viðtæki. 3. Með almennri skattheimtu þannig að Ríkisútvarpinu verði ákveðið fjárframlag á fjárlögum hverju sinni. Þessir þrír kostir voru bornir undir þátttakendur í þessari könnun Gallups. Þar kom fram að það voru 33,7% fylgjandi afnotagjaldi, 17,6% fylgjandi nefskatti og 42,9% töldu að fjármagna ætti Ríkisútvarpið með almennri skattheimtu eða af fjárlögum ríkisins. Þetta er eitt af þeim atriðum sem ég tel að menn þurfi að huga vel að þegar við endurskoðun lög um Ríkisútvarpið hvernig við ætlum að standa að fjármögnun Ríkisútvarpsins. Hver þróunin er í Evrópu að þessu leyti o.s.frv. Það eru ýmsir slíkir grunnþættir sem þarf að huga að til þess að stofnunin geti starfað sem ríkisstofnun eins og að er stefnt. Þá er athyglisvert að sjá að 42,9% þeirra sem spurðir voru í janúar árið 2000 um afstöðu í þessu máli telja að það eigi að gera það af fjárlögum ríkisins og þannig eigi að fella Ríkisútvarpið undir ríkisstofnanir eins og Þjóðleikhúsið eða söfn eða skóla, að menn greiði fyrir það af almennum sköttum sínum og Alþingi ákveði síðan hvernig því fé er skipt á milli einstakra ríkisstofnana. Þetta er mál sem við þurfum að ræða síðar en gefur vísbendingu um hug almennings í þessu og að sjálfsögðu ber að hafa það í huga þegar næstu skref eru stigin til að búa Ríkisútvarpinu þann starfsramma sem allir þingmenn sem hér hafa talað hvetja mig til að gerist strax á næsta vetri.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. um till. til þál. um staðfestingu samnings milli Íslands og Færeyja um fiskveiðar innan íslenskrar og færeyskrar lögsögu á árinu 2000. Með þessari þáltill. er leitað heimildar Alþingis til staðfestingar á samningi milli Íslands og Færeyja um fiskveiðar innan íslenskrar og færeyskrar lögsögu á árinu 2000. Í samningnum er meðal annars kveðið á um það nýmæli að færeyskum skipum er heimilt á loðnuvertíðunum 1999/2000 og 2000/2001 að veiða allt að 10.000 lestir af loðnu á hvorri vertíð innan lögsögu Íslands úr veiðiheimildum sem fengnar eru með samningum færeyskra og grænlenskra stjórnvalda. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir nál. rita Tómas Ingi Olrich, Jón Kristjánsson, Árni R. Árnason, Einar K. Guðfinnsson, Jónína Bjartmarz, Vilhjálmur Egilsson, Sighvatur Björgvinsson og Steingrímur J. Sigfússon.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. um till. til þál. um staðfestingu samninga um veiðar úr norsk-íslenska síldarstofninum á árinu 2000. Með þessari tillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta nokkra samninga um veiðar úr norsk-íslenska síldarstofninum á árinu 2000. Hinn 6. maí 1996 var undirrituð í Ósló bókun um verndun, skynsamlega nýtingu og stjórnun veiða á norsk-íslenska síldarstofninum í Norðaustur-Atlantshafi. Aðilar eru strandríkin fjögur, Ísland, Færeyjar, Noregur og Rússland. Þau skuldbinda sig í bókuninni til að starfa saman að verndun síldarstofnsins, skynsamlegri nýtingu hans og stjórn veiða úr honum í því skyni að tryggja sjálfbæra nýtingu stofnsins til langs tíma. Á fundi aðila í október á síðasta ári náðist samkomulag um veiðar úr norsk-íslenska síldarstofninum á árinu 2000. Heildaraflamarkið var ákveðið 1.240.000 lestir, en það var 1.300.000 lestir árið 1999. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir nál. rita Tómas Ingi Olrich, Jón Kristjánsson, Árni R. Árnason, Einar K. Guðfinnsson, Jónína Bjartmarz, Vilhjálmur Egilsson, Sighvatur Björgvinsson og Steingrímur J. Sigfússon.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. um till. til þál. um staðfestingu breytinga á stofnsamningi Evrópustofnunar fjarskipta um gervitungl, EUTELSAT. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta breytingar á stofnsamningi Evrópustofnunar fjarskipta um gervitungl, EUTELSAT, sem gerðar voru á 26. þingi aðila stofnunarinnar í maí á síðasta ári. Gervitungl EUTELSAT veita svæðisbundna fjarskiptaþjónustu, þar með talinn flutning á sjónvarpsmerkjum. Rekstraraðilar hafa haft einkarétt á aðgangi að gervitunglunum og því að veita fjarskiptaþjónustu um þau. Á þingi aðila EUTELSAT í maí á síðasta ári var ákveðið að breyta rekstrarformi stofnunarinnar með breytingum á stofnsamningi hennar til að gera henni kleift að laga starfsemi sína að breyttum aðstæðum. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir nál. rita Tómas Ingi Olrich, Jón Kristjánsson, Árni R. Árnason, Einar K. Guðfinnsson, Jónína Bjartmarz, Vilhjálmur Egilsson, Sighvatur Björgvinsson og Steingrímur J. Sigfússon.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. um till. til þál. um fullgildingu samþykktar Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 156, um jafna möguleika og jafnrétti til handa körlum og konum í atvinnu: Starfsfólk með fjölskylduábyrgð. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til fullgildingar á samþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 156. Nefndin hefur haft til hliðsjónar við vinnu sína frv. til laga um bann við uppsögnum vegna fjölskylduábyrgðar starfsmanna sem verið hefur til umfjöllunar í félmn. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir nál. rita Tómas Ingi Olrich, Jón Kristjánsson, Árni R. Árnason, Einar K. Guðfinnsson, Jónína Bjartmarz, Vilhjálmur Egilsson, Sighvatur Björgvinsson og Steingrímur J. Sigfússon.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. um frv. til laga um skipti á upplýsingum um tæknilegar reglur um vörur og fjarþjónustu. Tilgangur frv. er að uppfylla samningsskuldbindingar Íslands varðandi skipti á upplýsingum um tæknilegar reglur um vörur og fjarþjónustu sem geta haft í för með sér óheimilar tæknilegar viðskiptahindranir. Samningar þeir sem hér um ræðir eru samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið og samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um tæknilegar viðskiptahindranir. Við yfirferð málsins í nefndinni var sérstaklega spurst fyrir um hvort reglur um skipti á upplýsingum um tæknilegar reglur um vörur breyti á einhvern hátt þeim reglum sem gilda um innflutning landbúnaðarvara. Upplýst var að EES-samningurinn nær ekki til landbúnaðarvara nema annað sé tekið fram, sbr. 8. gr. samningsins. Skilgreining tilskipunar 98/34/EB, sem m.a. er fyrirhugað að innleiða með frv., tekur til landbúnaðarvara. Þar af leiðir að tilkynna verður sérstaklega um tæknilegar reglur sem fjalla um landbúnaðarvörur. Það að tilkynna ekki um tæknilega reglu sem varðar landbúnaðarvöru fæli í sér brot á samningsskuldbindingu á sviði upplýsingaskipta um tæknilegar reglur. Aftur á móti geta EFTA/EES-ríkin sem fá slíka reglu til umsagnar ekki beitt fyrir sig 11. gr. EES-samningsins sem bannar magntakmarkanir og ráðstafanir sem hafa samsvarandi áhrif þar sem 11. gr. gildir ekki um landbúnaðarvörur. Þær athugasemdir sem EES-ríkin geta gert við tæknilegar reglur um landbúnaðarvörur geta því einungis verið almenns eðlis og geta ekki falið í sér að breyta þurfi reglum sem gilda um innflutning landbúnaðarvara. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með breytingum sem lagðar eru til í sérstöku þingskjali. Undir nál. rita Tómas Ingi Olrich, Jón Kristjánsson, Árni R. Árnason, Einar K. Guðfinnsson, Jónína Bjartmarz, Vilhjálmur Egilsson, Sighvatur Björgvinsson og Steingrímur J. Sigfússon.

Herra forseti. Við þennan lið hafa komið fram þó nokkrar breytingar sem eru flestar til bóta. Ég tel þó að málið í heild þarfnist frekari meðferðar þar sem tannsmiðir með meistararéttindi eru að fara fram á að vinna sjálfstætt. Þeir verða ekki klinískir tannsmiðir þótt þessar breytingar nái fram að ganga. Þeir verða ekki heilbrigðisstarfsmenn. Nám þeirra er ekki sambærilegt við þau réttindi sem danskir tannsmiðir hafa, sem þeir bera sig saman við. Þess vegna get ég því miður ekki stutt allar þær brtt. sem fram hafa komið og mun við 3. umr. leggja fram brtt. sem tekur á þeim þáttum sem ég nefndi.

Herra forseti. Löggjöfin um þjóðlendur er mikilvæg. Það var og er mikilvægt að eyða óvissu um eignarhald og forræði á landi inn til miðhálendisins og einnig að koma tilhögun skipulagsvinnu á því svæði á hreint. Að sjálfsögðu er einnig mikilvægt að gæta almannahagsmuna í því sambandi. En ríkið þarf líka að ganga fram af hófstillingu og gæta þess að beita ekki aflsmun af ósanngirni. Við þingmenn Vinstri hreyfingar -- græns framboðs hljótum að lýsa vonbrigðum okkar með hvernig til hefur tekist að framkvæma þessa löggjöf á upphafsstigi. Þar hafa risið deilur og orðið ósætti milli manna sem ber að harma. Við teldum hyggilegast að fresta um sinn frekari framkvæmd löggjafarinnar og endurmeta stöðuna. Við munum því sitja hjá við efni þessa frv. að öðru leyti en því að við styðjum ákvæði 7. gr. þar sem komið er til móts við kostnað sem aðilar geta haft af því að gæta hagsmuna sinna í þessu sambandi.

Herra forseti. Framkvæmd laga nr. 58/1998, um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, eins og hún hefur verið á þessu ári er alls ekki í þeim anda sem vænst var eins og komið hefur fram í máli einstakra þingmanna, ráðherra og landeigenda. Það ríkir afar takmarkaður trúnaður í garð allrar þeirrar framkvæmdar. Ég tel, herra forseti, að doka eigi við og endurskoða alla framkvæmdina þannig að hún geti farið fram með trausti á milli þeirra sem eiga hlut að máli eins og ætlað var í upphafi og samkvæmt hljóðan laganna. 7. gr. í frv. er þó til bóta, um að sanngjarnan kostnað megi endurgreiða þeim sem hér eiga hlut að máli og sækja rétt sinn gagnvart ríkinu eða staðfesta rétt sinn. Ég vek þó athygli á því, herra forseti, að þetta er um málflutning til óbyggðanefndar. Að því loknu bera málsaðilar sjálfir kostnað. Ég legg áherslu á það, herra forseti, að í þessu máli ber að fara fram af sanngirni og í trausti allra þeirra sem hér eiga hlut að máli svo lengi sem þess er nokkur kostur. Hér ber að doka við en 7. gr. samþykki ég.