Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég er víst búinn að tala svo oft í þessu máli, að ég verð að syndga upp á náðina hjá hæstv. forseta, og mun því reyna að vera ekki langorður. Það eru tvö meginatriði, sem ég þarf að svara hér, sem fram komu hjá hv. 3. landsk. þm. (HV), er mál þetta var hér síðast til umr. Því hefur alltaf verið haldið fram, frá því að þetta mál kom til umr., bæði af hæstv. ráðh. og frsm., að kostnaður við byggingu prestssetra væri frá 150 til 180 þús. kr., eftir því, hvort byggt væri í sveit eða kaupstað. Í sambandi við þetta vil ég leyfa mér að lesa upp bréf frá húsameistara ríkisins, sem hann hefur skrifað til mín varðandi þetta mál, en ég taldi mér skylt að fá upplýsingar vegna fjárveitingarnefndar, hvort ætti að áætla kostnað þessara framkvæmda 150, 180 eða 350 þúsundir, eins og ég hafði haldið fram. Bréf húsameistara er dagsett 16. des. og hljóðar þannig - með leyfi hæstv. forseta: „Samkvæmt ósk yðar, hr. form. fjvn. Alþ., skal ég tjá yður, að ég álít núverandi byggingarkostnað prestsseturshúsa þeirra, er reist hafa verið í Reykjavík, þennan: Garðastræti nr. 42 kr. 249.000.00 Auðarstræti nr. 19 kr. 246.000.00 Engihlíð nr. 9 kr. 274.000.00 sem nú stendur til, að reist verði; þetta er með tilliti til stærðar húsanna, en án girðingar og lóðarlögunar.“ Enn fremur get ég upplýst, með tilvísun til upplýsinga frá sömu skrifstofu, að kostnaður við lóðargirðingar er frá 50 að 70 þúsund kr. með núverandi verðlagi, og vitanlega verður ekki hægt að komast hjá að greiða einnig þennan kostnað. Ég hygg því, að hv. 3. landsk. þm. verði að viðurkenna, að ég hafi farið með rétt mál, þegar ég hélt fram, að byggingarkostnaður prestsseturshúsa í Reykjavík yrði 350 þús. kr. Ég sé ekki ástæðu til að ræða nánar um þetta atriði, en vildi aðeins láta þetta koma fram til þess að sýna, að ég hafi farið með rétt mál í sambandi við þessar upplýsingar. Hv. frsm. upplýsti hér eitt athyglisvert atriði við síðustu umr. um þetta mál, þegar hann sagði, að n. hefði haft tilhneigingu til þess að fylgja þeirri tilhögun um byggingu prestsseturshúsa, að slíkar framkvæmdir á jörðum hins opinbera yrðu látnar ganga fyrir, ef ekki hefði verið upplýst, að búið væri að tilkynna prestum hér í Reykjavík, að byggt yrði yfir þá á árinu 1947, og að fyrir þessu mundi vera ráðherrabréf. Ég vil upplýsa í sambandi við þetta atriði, að ég hef spurt hæstv. fjmrh. um þetta, og telur hann sig ekki vita um þessar ráðstafanir. Hann telur sig aðeins vita um það, að lofað hafi verið að byggja hér yfir einn prest, séra Jakob Jónsson, en þó með því skilyrði, að upp í þennan kostnað yrði selt hús, sem ríkið á nú, svo að ekki þyrfti að vera mikill munur þarna á milli til þess að koma upp þeim bústað. Nú skildist mér á hv. frsm., að búið væri að gefa út ráðherrabréf um, að byggðir skuli tveir prestsbústaðir hér í Reykjavík á þessu ári og að til þessara framkvæmda eigi að ganga það fé, sem tekið er upp á fjárl. til bygginga prestssetra. Ég tel nauðsynlegt að fá nánari upplýsingar um þetta, því að fjvn. hefur haft allt annan skilning á þessu máli og mun ef til vill leggja til, að því fé, sem tekið er upp á fjárl. í þessu skyni, verði ekki varið til bygginga prestsbústaða í Reykjavík. Ég tel, að hæstv. kirkjumrh. hafi ekki haft leyfi til þess að gefa út slíkt erindisbréf til prestanna til þess að binda Alþ. með þessa fjárveitingu. Þykir mér miður, ef þetta skyldi rétt vera, en tek hv. 3. landsk. þm. ekki of trúanlegan og treysti, að þessi ummæli hans séu á misskilningi byggð. Í þriðja lagi hef ég haldið fram undir umr., að upplýsingar í sambandi við prestsbústaði almennt hafi ekki verið áreiðanlegar, hvorki hvað snertir tölu prestsbústaða né þann kostnað, sem bygging þeirra hefði í för með sér, og skal í því sambandi benda á atriði. Hv. frsm. hefur haldið því fram, að þær upplýsingar, sem hann gaf fjvn. á sínum tíma við framsögu máls þessa, hafi verið réttar, m. a. það, að nú væri búið að byggja 79 steinhús, en á þskj. 761 frá 64 löggjafarþ. er gefið upp, að það séu 63 steinhús. Ef þessi 16 steinhús, sem þarna ber í milli, hafa verið byggð á árinu sem leið, þá hlýtur að hafa rætzt betur úr þessu máli en við vitum um, og veit ég ekki, hvaðan komið hefur fé til þess að byggja þessi 16 steinhús. Ég hygg því óhætt fyrir hv. frsm. að viðurkenna, að þær upplýsingar, sem hann hefur látið fjvn. í té um þetta mál, séu ekki í samræmi við þær upplýsingar, sem Alþ. hafa verið veittar, og ef hér skakkar 16 bústöðum, þá má líka búast við, að eitthvað hafi ruglazt til um aðrar þær upplýsingar, sem hans herradómur hefur troðið inn á n. Með þessum rökum vil ég vísa á bug öllum hinum þungu ásökunum hv. 3. landsk. í minn garð. Hef ég lagt hér fram skýr gögn til staðfestingar framburði mínum, sem ég vona, að tekin verði gild, og vænti, að hv. 3. landsk. þm. biðjist afsökunar á því fleipri, sem hann hefur haft í frammi í sambandi við þetta mál.



Herra forseti. Það ætti að fara að verða ástæðulítið að fjölyrða um þetta mál, svo mikið er búið um það að segja. Ég var hér seinast, þegar mál þetta var til umr., með ýmsar upplýsingar viðvíkjandi því, en þá gafst hv. þm. Barð. ekki tími til að vera viðstaddur umr. til enda, og er líka auðheyrt, að þær upplýsingar, sem þá voru gefnar, hafa farið fram hjá honum. Það hefði ekki þurft að vera neitt á huldu fyrir honum til hvers eigi að verja því fé, sem sett verður á fjárl. þessa árs, því að það upplýstist hér seinast, að beðið væri nú um fé til prestsseturs fyrir Laugarnessókn, Nessókn og enn fremur fyrir prestssetur að Ásum. Þetta endurtek ég nú, til þess að það fari ekki enn á ný fram hjá hv. þm. Barð. Enn fremur var þá upplýst, að eitthvað fé vantaði til prestssetra, sem nú væri verið að byggja, og að fjárbeiðnir lægu fyrir um 650 til 750 þús. kr. Hv. þm. Barð. vitnaði síðan í áætlun um, hvað það kostaði nú að byggja prestssetur hér í Reykjavík, og hefur um það haft ýmsar upplýsingar. Þegar hann kom fyrst með upplýsingar um þetta efni, sagði hann, að kostnaður við þessar framkvæmdir væri áætlaður 360 þús. kr., og að hann hefði þetta frá skrifstofu húsameistara ríkisins. Nú kemur hann enn með nýjar tölur frá sama aðila, en tugþúsundum króna lægri en áður. Menn sjá því, að tölur hans eru alltaf að breytast og heldur á niðurleið, og benda því líkur til, að ef nokkur tími liði enn, kæmust tölur hv. þm. Barð. til nokkurs samræmis við þær, sem herra biskupinn hefur gefið n. upp, en svo mikið er víst, að það er alveg gagnslaust fyrir hv. þm. Barð. að halda því fram, að við höfum hér farið með rangar tölur. Við höfum haft fyrir okkur skrifleg gögn og upplýsingar í þessum efnum, sem við berum meira traust til en umsagnar þm. Barð., sem sannast að segja hefur tekið á þessu máli af of mikilli andúð, og munu áætlunartölur hans um byggingarkostnað hafa litla þýðingu fyrir afgreiðslu málsins. Það er miklu nær að spyrja reynsluna, hver kostnaður við byggingu prestssetra úti í sveitum landsins og í kaupstöðunum hafi verið, en hún sýnir, að þessi kostnaður hefur numið frá 120 upp í 180 þús. kr., og er því ekki hægt fyrir form. fjvn., hv. þm. Barð., að vera sífellt að tönnlast á einhverjum áætlunartölum. Hv. þm. Barð. kom nú með upplýsingar frá hæstv. fjmrh. um, að ef til vill stæði til að gera breytingar á bústað séra Jakobs Jónssonar. Þetta hefur áður verið upplýst hér í hv. d. og er vitanlega utan við þetta frv. og þessi l. Hér var um að ræða ráðstafanir - alveg sér á parti - milli hæstv. fjmrh. og viðkomandi prests, ef til þessarar framkvæmdar eða breytingar kæmi, sem ekki er líklegt, að mundi hafa mikil aukin útgjöld í för með sér, en hv. þm. Barð. er búinn að gefa í skyn, að til stæði að byggja á þessu ári yfir séra Jakob, sem er eintómur misskilningur. Ég sé ekki mikla ástæðu til að fjölyrða um þetta, því að upplýst er, að ef frv. verður ekki að l., þá sitja fjöldamargir prestar, einmitt vegna ákvæða gildandi l., í mjög lágri húsaleigu, þ. e. frá 320–400 kr. á ári, en sumir verða aftur á móti að hlíta mati á húsaleigu fyrir prestsbústaði, en það mat hefur farið upp í 6–7 þús. kr. Hins vegar er hægt að samræma þetta, ef frv. verður að l., og auk þess mundi ríkissjóður fá 50 til 100 þúsundum króna hærri húsaleigutekjur á ári af hinum eldri prestssetrum, en að sjálfsögðu fylgdu þessu nokkuð aukin fjárútlát vegna byggingar nýrra prestssetra, enda er það gefinn hlutur, að ekki verður hægt að komast hjá því að byggja upp þau prestssetur sem nú mega teljast óviðunandi, og er ekki hægt að færa nein rök móti því. Eins og ástandið er nú í þessum efnum, er því áreiðanlega ekki of langt gengið, ef byggðir verða fjórir prestsbústaðir á ári, en að koma þessu máli í sómasamlegt og gott horf tekur áratugi. Á síðasta þ. voru hér afgreidd l. um að byggja einn til tvo bústaði handa héraðsdómurum landsins, sem eru innan við 30 að tölu, en hér er farið fram á að byggja allt að fjórum bústöðum fyrir stétt, sem er skipuð rúmlega 100 manns, og er vitað, að húsnæðisástæður þeirrar stéttar eru mun verri en hinnar. Nauðsyn þess að bæta úr húsnæðismálum prestastéttarinnar orkar ekki tvímælis, og hygg ég, að ég megi segja það fyrir hönd menntmn., að við leggjum áherzlu á, að frv. verði afgr. sem lög frá þessu þ., en að frávísunartill., sem hér liggur fyrir, verði felld.



Herra forseti. Ég biðst afsökunar á því, að ég hef ekki fylgzt með umr. um þetta mál, en það eru tvö atriði, sem koma mér til að standa upp. Ég vil mæla á móti því í fyrsta lagi, sem hv. þm. sagði, að prestssetrum í kaupstöðum og prestssetrum í sveitum væri ekki gert jafnhátt undir höfði. Það getur að vísu komið til álita, hvort yfirleitt eigi að veita prestum þau hlunnindi, sem hér um ræðir, en ef þau eru veitt á annað borð, eiga þau að ná jafnt til kaupstaðanna og til sveitanna. Það er sannast að segja, t. d. varðandi Reykjavík, að ef nýir prestar koma hingað, þá er oft erfitt fyrir þá að fá húsrúm nema með opinberri aðstoð. Má segja, að þetta gildi um marga aðra menn, en úr því að lagafyrirmæli eru sett um presta í þessum efnum, þá er víst, að örðugleikar hér í Reykjavík eru ekki síður en annars staðar, og þori ég að fullyrða, að erfiðleikar prestanna hér í þessum efnum eru meiri en víðast hvar úti um land. Vildi ég þess vegna mæla á móti brtt., sem settu presta hér í Reykjavík út undan í þessu tilliti. - Hins vegar verð ég að segja, að mér virðist frv. þynnt allmikið út, ef brtt. n. við 5. gr. verður samþ., og sé ekki, að efni frv. verði harla mikið, eftir að búið er að samþykkja gr. þannig, en í brtt. segir, að byggja skuli allt að fjögur prestsseturshús á ári. Það eina, sem í þessu felst, er það, að Alþ. ætti að vera óheimilt með fjárl. að veita fé til fleiri prestssetra en fjögurra árlega, svo að þetta er takmörkun frá því valdi, sem Alþ. hefur nú, en ekki aukning á réttindum prestanna. Verð ég að segja það, að slík takmörkun mundi sennilega talin hafa litla þýðingu, ef fjárveitingarvaldið væri svo ríflegt, - sem þarna er gert ráð fyrir, - að það hefði löngun til þess að veita fé til að byggja fleiri en fjögur prestssetur á ári, og geri ég ráð fyrir, að ef fjárveitingarvaldið ætlaði sér slíkt, mundi það verða gert, hvað sem þessu ákvæði líður. Er svo ákveðið í frv., að bústaðirnir, sem reistir eru, megi ekki fara fram úr fjórum. Þetta er óheppilega til orða tekið. - Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta, en vil benda n. á, að ef ætlunin er að bæta hag presta, þá væri heppilegra að breyta hér orðalagi.



Herra forseti. Það mundi gleðja mig, ef vilji væri fyrir því hér í d. að hafa 5. gr. eins og hún var upphaflega í frv. En þessi gr. mætti allhörðum andmælum, og því gerði n. þessa orðalagsbreyt. til sátta og til að tryggja frv. framgang, en það, sem átt er við, er að veitt verði fé til fjögra prestsbústaða a. m. k. á ári, og er það vissulega framför frá því, sem er í gildandi lögum, þar sem aðeins skal veita styrk til tveggja, en samkv. frv. skal veita fé til 4 a. m. k., en vissulega er það útþynning frá frv. eins og það upphaflega var, og mundi ég fylgja brtt., ef fram kæmi um að færa orðalagið aftur eins og það upphaflega var.



Ég vil í sambandi við ræðu hv. 10. landsk. þm. taka fram, að brtt. þessi er ekki fram komin vegna andúðar á bæjunum, en í sveitum er byggt á jörðum sem ríkið á, en í kaupstöðum gegnir allt öðru máli, þar sem byggt er á lóðum, sem ríkið á ekki, og er því prestum þar gert hærra undir höfði en prestum í sveitum.



Mér skilst, að þessu máli hafi verið vísað til allshn. snemma á þessu þingi og ekki hlotið afgreiðslu í nefndinni. Ég er þessu máli gagnkunnugur og hef látið mig það miklu skipta og vil því fara þess á leyt við hæstv. forseta, að hann fresti umr., svo að málið fái afgreiðslu í allshn. Málið hefur verið alllengi í n., og hefur forseti af skörungsskap sínum tekið það á dagskrá, en afgreiðsla þess skal ekki dragast lengi, en ég vænti, að hæstv. forseti verði við þessum tilmælum og hafi samráð við mig sem nefndarformann um, hvenær málið verður tekið á dagskrá.



Herra forseti. Ég vil benda á það, að í fyrra var borin fram till. um að skipa n. til að athuga útsvarslögin. Sú till. var ekki samþ., en n. var skipuð samt og átti að hafa lokið störfum fyrir 1. febr. n. k. Hún er nú að vinna að þessu og einn nm. tjáði mér, að því yrði lokið á réttum tíma, en mér finnst það undarlegt, ef d. afgreiðir nú þetta mál, sem ríkisstj. hefur skipað mþn. til að athuga, rétt þegar sú n. er að ljúka störfum.

Gísli Jónsson : Ég bar þetta mál fram í þriðja skipti nú á þessu þingi. Ég hef spurt um málið einu sinni utan dagskrár, og lofaði forseti þá að hafa áhrif á, að málið yrði afgr. og hafa samráð við mig um, hvenær málið væri tekið fyrir. Þáv. form. n. tjáði mér svo, að málið væri afgr. og að hv. þm. Str. hefði verið falið að semja nál., og varð það til þess, að ég féllst á að fresta, að málið yrði tekið fyrir. En ég legg áherzlu á að fá málið afgr. sem fyrst, enda veldur þetta deilu milli Suðurfjarðarhrepps og Reykjavíkurbæjar, og trúi ég ekki, að nefndarformaður noti aðstöðu sína til að liggja á málinu og tefja afgreiðslu þess, vegna þess að hann er borgarstjóri í Rvík, en þá fyrst, þegar mál þetta hefur hlotið afgreiðslu hér á hv. Alþ., er hægt að taka ákvörðun í þessari deilu. Ég vil benda á, að ég mætti fyrir hönd hreppsins og hv. 10. landsk. fyrir hönd Reykjavíkurbæjar til sáttaumleitunar. En eins og málið stendur nú, er alveg óviðunandi, og Alþ. verður að taka ákvörðun um það, á hvorum staðnum útsvarið eigi að greiða. En ég get fallizt á, að málið verði tekið út af dagskrá í dag. Varðandi ummæli hv. 1. þm. N-M., þá sé ég ekki, að það komi þessu máli við eða hafi áhrif á það. Alþ. verður að taka afstöðu til þess, og ég veit, að hv. 10. landsk. er svo vel inni í þessu máli, að hann hefur skapað sér skoðun á því. Svo fæ ég ekki séð annað en hv. allshn. geti aflað sér upplýsinga þeirra, sem þurfa þykir, frá form. mþn., en ég endurtek það, að málið þolir enga bið.



Út af ummælum um hlutverk mitt í afgreiðslu þessa máls vil ég taka það fram, að afgreiðsla þess hefur dregizt lengi, sumpart af ástæðum, sem ekki er hægt að færa rök fyrir, og einnig af öðrum ástæðum. Á einum fundi, þar sem ég mætti ekki, var mér falið að forma brtt. í málinu. En á seinni fundi, þar sem átti að afgreiða málið, kom einn nefndarmanna fram með aths. um, að dómurinn, sem vísað er til í grg., væri efnislega rangt siteraður, og af þeim ástæðum dróst afgreiðslan. Þegar þetta var, var komið að jólum og þurfti að fá afrit af dómnum og rannsaka þessa aths. nefndarmannsins. Þegar afritið kom, kom í ljós, að aths. var röng. Dómurinn er í öllum aðalatriðum rétt síteraður, en eigi vannst þá tími til afgreiðslu fyrir jól. En nú er ég reiðubúinn að afgreiða málið hvenær sem er, fyrirvaralaust. Það er rétt hjá hv. þm. Barð., að það er vel hægt að afgreiða þetta mál hér í d., þótt mþn. sé starfandi.



Ég sé nú ekki, að það sé rétt, að hv. þm. Str. hafi verið falið að forma brtt., samkv. bókuninni á þessum fundi. Þá vil ég og geta þess, að því fer svo fjarri, að n. hafi ekki sinnt þessu máli, að allir fundir frá því í nóvember hafa um þetta mál fjallað, og er ekki að efa, að til þess hefur ekki verið kastað höndum. Ástæðan til þess, að málið hefur dregizt, er fyrst og fremst sú, hve vandasamt það er, og hefur form. mþn. komið á einn fund n., og segir hann, að þetta atriði sé eitt hið vandasamasta og hefur n. þá komið sér saman um að taka ekki ákvörðun um það fyrst í stað. Það er rétt, að hér er um mjög vandasamt atriði að ræða og engan veginn eins einfalt og hv. þm. Barð. og hv. þm. Str. vilja vera láta. Það er algerður misskilningur, að þessi atriði hafi ein verið ráðandi í dómnum, en það nær vitanlega engri átt að banna dómendum að taka tillit til mikilvægra atriða um það, hvar félagið eigi heimili. Og það er alls ekki sæmandi fyrir Alþ. að taka svo fram fyrir hendurnar á dómendum. Álit form. mþn. sýnir, að hér er ekki um neitt smámál að ræða, og ég hef einnig sýnt fram á, að allshn. hefur ekki legið á því. Annars mun ég ekki fjölyrða um málið að svo stöddu. Það, sem hv. þm. Barð. sagði um að leita álits mþn., gæti þá komið fram í nál. sem rökstuðningur fyrir að fella frv. eða vísa því frá með rökst. dagskrá. Ég hef nú gert grein fyrir þeim ástæðum, sem til þess liggja, að ég óska, að málið sé tekið af dagskrá í dag, og vænti þess, að hæstv. forseti verði við þeirri ósk, sérstaklega þar eð flm. frv. hefur fallizt á það.



Ég skal ekki vera langorður, en ég vildi benda nefndarformanni á eitt atriði, sem skiptir verulegu máli fyrir Suðurfjarðarhrepp, hvort þetta útsvar er tekið af honum eða ekki. Það verður Alþ. að gera, ég geri það ekki. Ég vil ekki bera þá ábyrgð, Alþ. verður að bera hana, en þetta er nægilegt til þess, að það verður að hraða málinu og fá úr þessu skorið. Hv. þm. Str. hefur upplýst, að hann sé tilbúinn að skila áliti, og ég vil, að form. n. skilji, að það er aðkallandi þörf að fá úr þessu skorið. En ég get fallizt á að taka málið út af dagskrá í dag.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að benda n. á nokkur atriði. Í fyrsta lagi tel ég það ekki ná nokkurri átt að samþykkja 2. gr. Fimm útgerðarfélög hafa reynt að skapa sér gerviheimili í hreppum. Ef þessi gr. yrði samþ., yrði ekki eitt einasta útgerðarfélag eftir í kauptúnum, þar sem útsvör eru há. Þau mundu flytja. Meira að segja héðan úr Rvík mundu þau flytja út á Seltjarnarnes og inn á Vatnsleysuströnd, og þeir mundu búa þar í torfkofum fyrir 20 kr. á mánuði, en búa þar bara að yfirvarpi. Það verður líka að fyrirbyggja þann ósið, að nú er farið að skrá á skipin fyrir túr og túr, og þó að maður sé á togara allt árið frá Patreksfirði, geldur hann þar engin gjöld, því að hann er aðeins skráður túr og túr og á svo lögheimili annars staðar, en er ekki fastskráður á togarann. Ég vil eindregið mælast til þess við n., sem fær þetta mál til meðferðar, sem sennilega verður allshn., að athuga þetta mál gaumgæfilega og taka ekki neinar ákvarðanir fyrr en hún hefur fengið álit þeirrar n., sem kosin var í sumar til þess að athuga einmitt þessi mál. Þessi mþn. hefur haft það með höndum og leitað álits frá bæjarstjórnum og hreppsn., og liggja þar fyrir á einum og sama stað álit þeirra allra, og hún á að skila áliti fyrir 1. febr. Og vil ég mælast til þess, að allshn. fái að vita, hvað líður störfum mþn. og þeim till., sem koma fram þar að lútandi. Viðvíkjandi þeim atvinnurekstri, sem hv. þm. Barð. minntist á, þá hugsa ég, að slík dæmi séu fá, en aftur á móti munu mörg dæmi vera til um það, að menn búi sér til gerviheimili eingöngu til þess að borga lægra útsvar.



Það er aðeins út af því, sem hv. þm. Barð. sagði, en hann fær aldrei skilið það, að hvernig sem íslenzk löggjöf er samin, má alltaf búast við, að einhver ágreiningur verði um framkvæmd hennar. Við getum ekki gert neina löggjöf svo um þetta, að ekki kunni að verða ágreiningur um eitthvert atriði eða misjafn skilningur á orðum hennar. Og þótt hv. þm. Barð. sæti á þingi í þúsund ár, mundi honum ekki takast það. Hv. þm. Barð. segir, að það þurfi að fá úr þessu skorið. Já, það er hægt með því að fara til dómstólanna, og það hefur verið gert, en sá úrskurður hefur ekki verið á þann veg, sem þessi hv. þm. getur unað við, og þess vegna vill hann nú fá nýja löggjöf um þetta efni. Og efni þeirrar löggjafar er það að takmarka vald og mat dómstóla um heimasetu manna og félaga. Ég held, að þótt farið yrði nú að búa til nýja löggjöf um þetta efni og tína úr og banna dómstólunum að dæma eftir því, þá séum við litlu bættari með nýrri löggjöf, enda er það ekki það, sem vakir fyrir hv. þm. Barð., að sú löggjöf verði eitthvað skýrarl. Hv. þm. hefur fengið úrskurð dómstólanna, en af því, að sá úrskurður var ekki að hans skapi, vill hann koma í veg fyrir með nýrri löggjöf, að þeir dómstólar geti gefið slíkan úrskurð.



Ég hef ekki óskað eftir öðru en að ákvæðin væru svo skýr, að dómstólarnir þyrftu ekki að búa til nýyrði. Það er talað um heimasetu í staðinn fyrir heimilisfang. Hæstiréttur hefur ekki talið sér fært að fara eftir ákvæðum l., nema því aðeins að búa til nýyrði í málið til þess að ná því marki, sem hann vildi. Út af ummælum hv. þm. N-M. vil ég segja það, að ég get vel fellt mig við það, ef hv. allshn. vill fella burt 2. gr. frv. og það efni verði látið bíða, því að hún kemur ekki þessu máli við, en er aðeins um, að skipting útsvara skuli eigi framkvæmd, ef bæði sveitarfélögin, sem þar er talað um, séu í sömu sýslu. En viðvíkjandi burtskráningu, sem hv. þm. talaði um, og þær upplýsingar, sem hann gaf, eru rangar. Það hefur fallið dómur í slíku máli, og það hefur alltaf verið venja, að ef maður fer af skipi, er hann afskráður, og það hefur fallið dómur um það þannig, að ekki er hægt að krefja um þetta gjald. Nú er ástandið þannig, að fjöldi manna leitar úr sveitinni og atvinnuvegirnir taka vinnuaflið frá sveitunum, þeir eru að drepa sveitirnar með því að taka frá þeim vinnuaflið, og svo með því að draga frá þeim útsvörin. Ég ætla ekki að fara frekar nú út í fullyrðingar hv. þm. N-M., en ég öfunda hann ekki af að standa við þær þegar að því kemur. En eins og ég sagði áðan, get ég fellt mig við það, ef n. telur það réttara nú að fella niður 2. gr. frv., ef 1. gr. verður samþ. En þó að 2. gr. falli niður nú, þá verður barátta um hana tekin upp síðar.

Hermann Jónasson Hv. 1. þm. N-M. taldi rétt að bíða eftir áliti mþn. í þessu máli, en ég vil þá endurtaka það, að ég sé ekki ástæðu til þess, að allshn. biði neitt eftir áliti mþn. með álit sitt um ekki margbrotnara mál en þetta og geti myndað sér skoðun eftir því sem hún telur nauðsynlegt í málinu. Þó að ég ætli ekki að fara að ræða efnishlið þessa máls, þá finnst mér rétt að skýra það með örfáum orðum fyrir hv. d., hvað er hér í raun og veru deiluefnið. Það er dómur hæstaréttar um hlutafélagið Djúpavík. Eins og kunnugt er, er það skrásett norður á Reykjarfirði og hefur þar mikið af rekstri sínum, eða allan, en það er lagt útsvar á það hér, af því að yfirstjórn félagsins, fyrirsvar þess, sjóðir og bókhald er hér í Rvík, og verður af því að telja heimasetu félagsins hér í Rvík. Þetta er efnið, sem hér er deilt um, og um þetta mál hefur fallið hæstaréttardómur. Mér hefur dottið í hug, að þessum l. yrði breytt þannig, að slík félög greiddu útsvar þar, sem þau rækju atvinnu sína eða hefðu rekstur sinn, ef það væri á annað borð talið á fleiri en einum stað. En eins og kunnugt er, skildi hæstiréttur ákvæði útsvarsl. á þann veg, að þar sem stjórn þessa félags, Hf. Djúpavík, væri í Rvík og peningar fara þar gegnum kassann, þá ætti útsvarið að vera greitt til Reykjavíkurbæjar. En við vitum, að þetta félag aflar tekna aðeins vegna auðlinda, sem eru þarna norður frá, og því skyldu þeir hreppar, sem hafa þá aðstöðu að hafa þessar auðlindir, ekki eiga að fá þau útsvör greidd til sín, því að þar er teknanna aflað. Viðvíkjandi 2. gr., þá er ég sammála hv. þm. Barð., að henni verði sleppt í þetta sinn. Mér þótti rétt, að það kæmi hér skýrt fram, um hvað hér er deilt.

Forseti (LÞ) : Ég mun verða við þeirri ósk að taka málið af dagskrá og fresta því, en ég vil óska þess, að málinu verði hraðað það, að hægt verði að taka það fyrir á fundi í þessari viku.