Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Ég hef ekki sökkt mér niður í þetta frv. sem hér er á dagskrá um útflutning hrossa. En þegar ég varð þess var að þeir menn í landbn. sem ég treysti jafnvel enn betur en formanni nefndarinnar voru fjarri afgreiðslu málsins þá fannst mér ástæða til að renna aðeins yfir textann áður en hann yrði afgreiddur sem lög frá þinginu. Ég verð að segja það að mér finnst ýmislegt í þessu frv. allkynduglega orðað og fram sett og vil koma því áliti mínu á framfæri. Ýmislegt af því sem hér er verið að lögleiða finnst mér þarflaust að leiða í lög. Og það er ekki svo, að ég best fæ séð, að það sé hið títtnefnda EES hér á Alþingi Íslendinga sem skyldar okkur til þess að færa þetta í lög sem hér er sett á blað, eins og er um margt af því og meiri hlutann af því sem er borið hér fyrir Alþingi á þessu haustþingi og raunar enn frekar á síðasta þingi, heldur er þetta sjálfdæmi um þetta að ég best fæ séð. Mér virðist vera mikið álitamál hvort þurfi að lögleiða t.d. ákvæði um útflutning, hvort hann er með skipum eða flugvélum og dagsetningar í því sambandi. Er mér þó ljóst að þar er um að ræða dýraverndarsjónarmið sem menn eru að halda til haga og síst skal ég hafa á móti því að bærilega sé með skepnurnar farið. Hér er tiltekið nákvæmlega aldur hrossanna sem flytja megi úr landi og hvað þá kynbótahross sem einungis má flytja í flugvélum samkvæmt ákvæðum 1. gr. Það er líka torvelt að skilja, virðulegur forseti, ákvæði í 2. gr., þ.e. hverjir það eru sem eiga að kveða upp úr um það hvort hross séu heilbrigð og rétt sköpuð. Ég fæ ekki séð að það sé í rauninni neinn tilkvaddur til að skera úr um þau atriði og spurning hver á að hafa sjálfdæmi um það eða hver á að taka að sér að skera úr um slíkt. Síðan er sagt að þau skuli merkt með þeim hætti að ekki verði um villst. Hvað er verið að segja hér? Hver á að meta það? Hvers konar merkingar eru það? Það þarf væntanlega reglugerðarákvæði um þetta atriði þó að ekki sé nánar á því tekið hér samkvæmt frv. Síðan er í 4. gr. frv., ég læt nú vera 3. gr. Fyrir mér er að vísu flutningsfar ekki mjög gagnsætt orð en það er sjálfsagt títt notað í sambandi við þennan útflutning. Ég ætla ekki að finna að því út af fyrir sig. Það er enginn sérstakur agnúi á því sem nýyrði eða sem orði í íslensku máli. En í 4. gr. er verið að lögleiða vottorðakerfi frá Búnaðarfélagi Íslands, sem ég veit ekki betur en verið sé að leggja af núna um áramótin, Búnaðarfélagið, sjálfviljugt að afmunstra sig og á að stofna ný samtök. Þannig að þetta mál þarf greinilega að taka upp þegar í byrjun næsta árs til þess að færa það til samræmis við þá ákvörðun sem bændasamtökin hafa tekið. Það er verið að leggja til að það fylgi hrossum sem flutt eru úr landi vottorð frá Búnaðarfélagi Íslands sem staðfesti uppruna hrossins og ætterni. Innlendir hrossaræktendur og samtök þeirra eigi forkaupsrétt að úrvalskynbótagripum sem áformað er að flytja úr landi og Búnaðarfélagið á að hlutast til um að eftir forkaupsréttinum sé óskað og að það sé við það staðið eða að það sé hægt að óska eftir því að frestað verði útflutningi, af Búnaðarfélaginu, sem á að leggja af núna um áramótin. Síðan er gjaldakerfið samkvæmt 5. gr. með útflutningsgjald sem verið er að kveða á um hversu hátt megi vera og deila á milli tveggja sjóða, stofnverndarsjóðs íslenska hestakynsins. Það er mikið orð og merkilegt heiti á þeim sjóði, stofnverndarsjóður íslenska hestakynsins, en hlutverk hans er sjálfsagt ágætt og á að skipta því milli hans og Búnaðarmálasjóðs. Síðan segir í niðurlagi 5. gr.: ,,Reikninga sjóðsins skal birta árlega í Stjórnartíðindum og þeir endurskoðaðir af Ríkisendurskoðun.`` Það er ekki sagt hvað eigi að gerast á undan, hvort það séu endurskoðaðir reikningar sem eigi að birta í Stjórnartíðindum eða hvort Ríkisendurskoðun á að taka til við þetta eftir að þeir hafa verið birtir. Þetta er svona dæmi, virðulegur forseti, um ýmsa vansmíð og fljótaskrift í þessu máli, fyrir utan það að ég neita því ekki að mér finnst að sitthvað af því sem hér er verið að lögbjóða þurfi tæpast að lögleiða og væri betur að því verði ráðið á milli þeirra sem að þessu standa og ekki ástæða til þess að færa það í lög og þar á meðal að kveða á um hlutverk fyrir Búnaðarfélag Íslands, sem verður væntanlega ekki til á næsta ári og þyrfti málið þá að takast upp. Ég er með þessum orðum, virðulegi forseti, ekki að leggjast gegn því að hér séu sett lög um þau efni sem nauðsynlegt er í sambandi við útflutning hrossa. En þegar ég fór að skoða málið frekar vegna þess að fulltrúi Alþb. í landbn. var ekki við athugun málsins, var fjarverandi afgreiðslu þess úr nefndinni, þá finnst mér að þarna hefði mátt betur að standa í vissum atriðum og vildi láta þetta koma fram hér.

Frú forseti. Það var einu sinni maður norður í Torfalækjarhreppi í Húnavatnssýslu, nágranni Pálma, hv. þm. á Akri, og hann vildi öllum mönnum vel og lagði aldrei illt til nokkurs manns heldur mikið gott til allra. En þegar honum fannst hann hafa yfirdrifið sjálfan sig í lofinu þá bætti hann gjarnan við á lægri nótunum: En hestamaður er hann ekki. Þessi karl kom mér í hug þegar hv. 4. þm. Austurl. var að tala hér áðan. Þó að hv. þm. sé mikilhæfur og afbragð annarra manna þá er ég hræddur um að hann sé ekki hestamaður. Mér fannst að sumar af þessum athugasemdum sem hann setti fram væru kannski ekki byggðar á nægum kunnugleika. Varðandi fyrstu athugasemdina í 2. gr.: ,,Öll hross sem flutt eru úr landi skulu heilbrigðisskoðuð af embættisdýralækni``. Við vitum hér um bil hvers lags kumpánar embættisdýralæknar eru, er það ekki, og það eru þeir sem eiga að framkvæma þessa skoðun. Það er tekið fram að einungis sé heimilt að flytja úr landi heilbrigð og rétt sköpuð hross. Nú veit ég ekki hvort ég á að fara að leggja í það að lýsa heilbrigðu og rétt sköpuðu hrossi  Sá atburður gerðist í hestamennsku í Þýskalandi í sumar að sama hrossið var sýnt tvisvar undir mismunandi nöfnum. Eigandinn taldi sig hafa gert mistök og ég skal ekkert segja um það. Mér þykir nú frekar ósennilegt að hann sé svo mikill glópur að hann átti sig ekki á því hvaða hrossi hann ríður, a.m.k. þegar hann er kominn á bak. Hrossið var að vísu svart og svört hross eru nokkuð lík hvert öðru. En það er fullkomin ástæða til þess að halda því til haga hvert hrossið er og að það sé hægt að rekja það hvaðan hrossið er, að óvandaðir viðskiptaaðilar séu ekki að ljúga til um það og selja mönnum í góðri trú hross sem er kannski allt annað heldur en kaupandinn telur sig vera að kaupa. Varðandi Búnaðarfélag Íslands þá er það réttmæt athugasemd hjá hv. þm. að það er kannski ekki heppilegast að hafa Búnaðarfélag Íslands á þessum stað. Ég geri ráð fyrir því að þetta standi þarna vegna þess að þegar frv. var samið þá var Búnaðarfélag Íslands hinn rétti aðili. Búnaðarfélag Íslands hefur farið með hrossaræktina og kynbótastarfsemina. Þeirri starfsemi verður haldið áfram. Mér finnst að þarna sé ekki um stórvægilegt atriði að ræða. Ég veit ekki hvort það er búið að velja frambúðarnafn á hin nýju bændasamtök, en hjá þeim hlýtur að sjálfsögðu þessi vottorðagjöf að vera. Í síðasta lagi varðandi stofnræktarsjóðinn, þá kann að vera að nafnið stofnverndarsjóður íslenska hestakynsins sé ekki nákvæmlega smekklegasta heitið. En mér er þetta mál dálítið skylt því að ég var upphafsmaður að stofnun þessa sjóðs í samfélagi við hrossaræktarráðunautinn Þorkel Bjarnason. Ég var þá formaður Hrossaræktarsambands Íslands og það horfði nokkuð alvarlega vegna þess að fjársterkir útlendingar buðu í bestu kynbótagripina. Þeir voru að kaupa og leggja fölur á bestu graðhesta á Íslandi. Við vildum koma í veg fyrir að þeir færu úr landi umyrðalaust. Það var stofnaður sjóður og kynbótahrossin voru skattlögð í þennan sjóð, 10% af söluverði graðhesta, 5% af söluverði hryssa og sjóðnum varið til þess að styrkja hrossaræktarsamböndin til þess að ganga inn í þessi kaup. Þessi sjóður, hvað sem um nafnið má segja, hefur gert stórmikið gagn og komið í veg fyrir það að margir af bestu graðhestum landsins hafi verið seldir úr landi og greitt fyrir því að hrossaræktarsamböndin gætu og hefðu efni á og fjárhagslega möguleika til þess að leysa til sín þessi hross. Ég veit ekki hvort ég á að orðlengja þetta meira, en ég held að hv. landbn. þurfi ekkert að fyrirverða sig fyrir afgreiðslu þessa máls.

Virðulegi forseti. Ég met mikils ábendingar hv. 4. þm. Austurl. og ég skil þær reyndar afar vel því að texti þessa frv. er náttúrlega ekki óumdeilanlegur. Hann byggir hins vegar á mikilli málamiðlun meðal hestamanna, sem eru misjafnlega samstiga eins og okkur er nú gjarnan tamt, Íslendingum, og hann ber þess nokkur merki. Þessum ábendingum frá hv. 4. þm. Austurl. og kannski einhverjum fleiri gat ég þess vegna átt von á fyrr í þessari umræðu. Það er kannski fyrst og fremst eitt efnisatriði sem ég vildi koma aðeins inn á, sem reyndar kom fram í ræðum tveggja síðustu hv. ræðumanna og það var um þá tilvísun sem hér á sér stað til Búnaðarfélags Íslands. Við höfum hér á Alþingi afgreitt lög um samruna bændasamtakanna og þar er kveðið á um að þegar sá samruni hefur átt sér stað þá verða þessar sameiginlegu skyldur Búnaðarfélagsins og Stéttarsambandsins á einum stað. Þar til sú ákvörðun hefur verið tekin, þar til samruninn hefur átt sér stað, þá verða mál hér á Alþingi afgreidd á þeim grundvelli sem þessi félagasamtök vinna á. Þetta finnst mér alveg nauðsynlegt að komi hér fram og er reyndar aðaltilefni þess að ég kvaddi mér hljóðs.

Virðulegur forseti. Mér heyrðist á báðum hv. þingbræðrum sem töluðu á eftir mér í umræðunni að þeir féllust á það að það mætti finna svona vissa ágalla á frv. og það er í rauninni það sem ég í góðvild af minni hálfu er að benda á. Mér finnst ekki alveg nógu hnitmiðuð framsetning á vissum atriðum og annað álitaefni hvort að eigi að lögbjóða. Ég ætla ekki að fara að stæla við hv. 1. þm. Norðurl. v. í sambandi við þekkingu á hestum eða kunnáttu í þeim efnum. En hitt get ég sagt hv. þm. að ég hef marga dagana og mörg dægrin og árin unnið með hesta í æsku og notað hesta og hestaverkfæri og þekki þá kannski meira þannig en ekki sem þá úrvalsgripi sem þetta frv. fjallar mest um, kynbótahross og annað af þeim toga. Ég hef enga sérþekkingu eða reynslu af meðferð slíkra gripa. Það skal viðurkennt. En það eru nokkur atriði einnig í skýringum með frv. sem bæta takmarkað úr. Ég vil bara nefna hér sem dæmi í sambandi við 1. gr. þar sem er verið að fjalla um útflutning. Það fyndist mér eiginlega betur ósagt gagnvart þeim sem eiga að vera væntanlegir kaupendur þessara útfluttu hesta. Þar segir t.d., með leyfi virðulegs forseta: ,,Oft má fá gott verð fyrir fullorðin kynbótahross í útflutningi þó verðgildi og kynbótagildi þeirra sé takmarkað hérlendis.`` Það má vel vera að þeir sem vel til þekkja lesi eitthvað út úr þessu annað en það að það væri hægt að pranga inn á útlendinga gripum sem hefðu næsta lítið gildi hér heima fyrir og lítið gildi í sjálfu sér. Þetta er ekki beinlínis svona skynsamleg markaðsfærsla ef menn eru að hugsa um það. Síðan er í skýringum við 2. gr. að finna ábendingar á þessu ferli varðandi útflutning þar sem á að skilgreina útflutningshafnir og setja reglugerðir þar að lútandi. Þessu er skipt í fjögur ferli. Það er skoðun á flutningsfari og aðstöðu fyrir hestinn og útlitsskoðun við flutningsfar og svo segir í þriðja lagi: lítils háttar heilbrigðisskoðun framkvæmd þar sem aðstaða er góð. Alveg sérstaklega tekið fram að það þurfi að vera góð aðstaða fyrir þessa lítils háttar heilbrigðisskoðun. Og fleira svona er þessu marki brennt í framsetningu og rökstuðningi fyrir málinu sem ég á satt að segja dálítið erfitt með að sjá samhengi og skilja samhengi í. En ég vil alls ekki verða til að bregða fæti fyrir þetta gagnmerka mál sem tekið er upp hér á Alþingi milli jóla og nýárs og ekki seinna vænna að fela Búnaðarfélagi Íslands ákveðið hlutverk, samkvæmt 4. gr. frv., að úthluta vottorðum og öðru þess háttar og ekki ætla ég að hafa á móti því að það fáist við það á meðan það er og þeir sem kannski við taka. Þessum athugasemdum vildi ég, virðulegi forseti, koma á framfæri, en ég vil ekki leggjast gegn málinu, mun sitja hjá við afgreiðslu þess.

Virðulegur forseti. Það var kannski einungis það sem kom fram í fyrri ræðu hv. þm. og e.t.v. leyfist mér ekki að flytja hér andsvar gagnvart henni. En það vottaði fyrir eilitlum söknuði hjá þingmanninum gagnvart því að málið væri ekki EES-mál og skil ég það út af fyrir sig ágætlega. En þá get ég hins vegar huggað hv. þm. með því að með þessu frv. er verið að uppfylla eitt ákvæði gagnvart útflutningi til Evrópu og reyndar útflutningi inn á fleiri markaði, sem lýtur að því að rjúfa tengslin á milli þeirra sem annast heilbrigðisskoðun, þ.e. dýralækna og þeirra sem eru að selja hrossin. Þannig að í þessu frv. er reiknað með því að það sé innheimt þetta 8 þús. kr. gjald og það sem menn fái í staðinn sé m.a. hin lögbundna og lögboðna heilbrigðisskoðun. Og ef það uppfyllir að einhverju leyti eða kemur að einhverju leyti til móts við þennan vonbrigðatón í hv. þm., að hér væri ekki EES-mál, þá er þetta vissulega einn liður í því að uppfylla þann samning.