Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Jóhann Jósefsson: ) Flm. þessarar deildar hefir athugað þann viðauka, er gerður var við frv. þetta í hv.Nd., og fellst á hann að öllu leyti. Þessi viðauki er í raun rjettri áframhald þess, sem til orða kom í þessari deild, að fela stjórninni að stuðla að sölu þeirra bankavaxtabrjefa, sem væntanlega verða gefin út samkv. þessum lögum. Með því eru brjefin gerð verðmeiri og lánskjör jafnframt aðgengilegri.

Jóhannes Jóhannesson Af því háttv.frsm. (JJ) er ekki viðstaddur, vil jeg lýsa því yfir fyrir hönd mentamálanefndar, að hún hefir borið þetta frv. undir háskólaráðið, og lagði það til, að frv. fengi frekar þann búning, sem nefndin leggur til, að það birtist í. - Jeg sje, að hv.frsm. er kominn, og skal jeg því ekki hafa þessi orð fleiri.

Frsm. (Jónas Jónsson) Jeg býst við, að jeg þurfi ekki að bæta miklu við það, sem hv. meðnefndarmaður minn (JóhJóh) hefir sagt. Eins og sjest af þskj. 373. hefir háskólaráðið lagt til, að mörkuð væri dálítið þrengri leið í þessu efni en hv.Nd. hafði lagt til. Nefndin hefir fallist á, að varhugavert gæti verið að leyfa þarna samkepni, einkum þar sem ekki er um gagnkvæman rjett að ræða, því guðfræðingar með íslenskt próf munu ekki hafa rjett til embætta í öðrum löndum. Eins og frv. var samþ. frá Nd. var því ekki laust við, að í því kendi dálítils undirlægjuskapar frá okkar hálfu. Vænti jeg, að hv. deild samþ. frv. eins og það nú liggur fyrir.

Eggert Pálsson Jeg vil aðeins leyfa mjer að grenslast eftir, hvort þetta er rjett hjá hv.frsm. (JJ), að prestar með íslensku prófi geti ekki fengið embætti í öðrum löndum. Jeg veit, að íslenskir prestar þjóna sumstaðar erlendis, en mjer er ekki kunnugt um, hvort þeir þurfa að ljúka sjerstöku prófi til þess að fá slíkar stöður.

Frsm. (Jónas Jónsson) Þetta, sem hv. 1. þm. Rang. (EP) var að tala um ísl. presta, sem þjónuðu erlendis, byggist víst á því, að til eru ýmsir söfnuðir utan þjóðkirkjunnar, sem geta ráðið til sín presta án sjerstakra prófskilyrða. En það eru víst engin dæmi til þess, að guðfræðingur með embættisprófi hjeðan hafi út á það fengið embætti innan þjóðkirkjunnar á Norðurlöndum, a. m. k. ekki í Danmörku. Mjer er líka kunnugt um lækna t. d., að það er víst óhugsandi fyrir lækna með ísl. prófi að fá embætti í Danmörku. Eins og hv. deild sjer, er því hjer um metnaðarmál að ræða fyrir háskólann og landið. Annars eru allir sammála um að veita þeim manni, sem hjer á hlut að máli, þessi rjettindi. Ýmislegt mælir með því að gera þessa undantekningu. Það liggur í loftinu, að þessi maður, sem er sjerfræðingur í hebresku og fleiru, muni koma til greina sem kennari við háskólann síðar meir. Er því æskilegt að þessi undanþága sje veitt.



Jeg skal aðeins geta þess, að nefndinni fanst rjett að leita álits háskólaráðsins um þetta mál. Háskólaráðið svaraði með brjefi dags. 16. apríl 1926, og ætla jeg að lesa það, með leyfi hæstv. forseta: „Á fundi í dag hefir háskólaráðið samþykt að leggja það til, að frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 36, 11. júlí 1911, verði breytt þannig: 1. 1. gr. orðist þannig: Ríkisstjórninni skal heimilt að veita guðfræðiskandídat Sveinbirni Högnasyni embætti á Íslandi. 2. Fyrirsögnin orðist svo: Frumvarp til laga um heimild handa ríkisstjórninni til að veita guðfræðiskandídat Sveinbirni Högnasyni embætti á Íslandi.“ Að því er snertir gagnkvæman rjett í þessu efni get jeg upplýst, að hann er enn ekki kominn á. Nefndin hefir farið fram á, að ísl. hluti lögjafnaðarnefndarinnar útvegaði sama rjett á móti, ef ekki yrði farin þessi leið. Jeg lít svo á, að ekki megi rýra þau forrjettindi, sem kandidatar frá háskólanum hjer njóta samkv. lögunum frá 1911. Nefndin sættir sig vel við að fara eftir till. háskólaráðsins í þessu efni.

Sigurður Eggerz Jeg stend aðeins upp til þess að þakka hv. nefnd fyrir það, að hún hefir rannsakað þetta mál og fengið umsögn háskólaráðsins, eins og jeg lagði áherslu á við 1. umr., að gera þyrfti. Þó að mjer þyki ekki allskostar viðkunnanlegt að afgreiða þetta með sjerstökum lögum, mun jeg hiklaust greiða því atkvæði, þar sem það er samkvæmt tillögum háskólaráðsins.

Eggert Pálsson Jeg get vel sætt mig við þá niðurstöðu, sem hjer er gert ráð fyrir, eins og sakir standa. Þessi afgreiðsla bætir úr í bráðina. En jeg vildi þrátt fyrir þetta, að tekið væri til íhugunar, hvort ekki væri rjett að koma á gagnkvæmum rjettindum í þessu efni. Mjer þætti rjett, að lögjafnaðarnefndin athugaði það spursmál. Það gæti verið gott að fá hingað nýja menn. Nýjum mönnum fylgja nýir straumar. Ekkert væri heldur á móti því, að nokkrir menn hjeðan fengin embætti erlendis. Þó jeg sje ekki óánægður með þessa afgreiðslu, finst mjer dálítið óviðfeldið, að lög þurfi að gefa um þetta efni í hvert skifti, og væri æskilegra, að sett væru um þetta ein lög.