Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um selveiðar við Ísland. Frv. þetta á sér langa sögu. 31. ágúst 1982 skipaði þáv. sjútvrh. nefnd til að semja frv. til l. um selveiðar við Ísland. Frv. þetta byggir að mestu á því nál. nema breyting var gerð á 3. gr. er varðar samráð við aðila um skipulagningu selveiðanna. Frv. þetta var lagt fyrir Alþingi á síðasta vetri og kom þá frá sjútvn. Nd. 2. umr. var þá lokið, en 3. umr. lauk ekki. Frv. þetta var lagt fyrir snemma á þessu þingi, var afgreitt frá sjútvn. Nd. 20. mars, en er nú fyrst að berast Ed. Þetta er að sjálfsögðu mjög bagalegt. Hér er hins vegar um bæði mikilvægt mál að ræða og viðkvæmt og er afar brýnt að bæta skipulag þessara veiða þannig að fækkun sels og takmörkun stofnsins geti verið með eðlilegum hætti. Ég vil leggja á það mikla áherslu að mál þetta geti náð fram að ganga. Ég geri mér grein fyrir að það er algerlega komið undir velvilja þessarar hv. deildar. Ég sé ekki ástæðu til að rekja þetta mál, það hefur hlotið það mikla kynningu. Ég vísa þar til umr. í Nd., framsögu minnar þar, nefndarálita sem liggja fyrir og umsagna sem liggja fyrir á prentuðum þskj. sem ég veit að þm. hafa haft aðstöðu til að kynna sér. Ég vil að lokinni þessari umr. leggja til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Eins og kom fram í ræðu hæstv. sjútvrh. kemur þetta mál til umr. í þessari deild á síðustu stundu. Það er búið að vera til athugunar og skoðunar í Nd. í allan vetur, en ætlast er til þess að það verði afgreitt hér á síðustu augnablikum sem Ed. hefur til umráða til að afgreiða mál. Ég tek undir að þetta er mikilsvert mál og það snertir gildan þátt í atvinnulífi okkar, bæði í landbúnaði og sjávarútvegi. Það hefur verið mikil umræða um að selurinn væri hinn mesti meinvaldur hvað snertir fjölgun hringorms í fiski. Það hefur jafnvel verið kveðið svo fast að orði að hann væri stærsta orsökin að versnandi stöðu sjávarútvegs á síðustu og verstu tímum. Ég vil undirstrika að ég tel að þar séu viss vandamál á ferðinni, en það sé rangt að gera eins mikið úr því og gert hefur verið. Þetta er vandamál sem við höfum búið við á undanförnum árum, kannske í nokkuð auknum mæli á síðustu árum vegna þess að selveiði hefur ekki verið stunduð sem hlunnindabúskapur eins og áður, en þrátt fyrir það held ég að gert hafi verið mikið meira úr þessu máli en efni hafa staðið til. Ég tel að þó að málin þróist eins og raun ber vitni sé nauðsynlegt að koma þessu máli frá og samþykkja það hér og mun standa að samþykkt þess, en tel mjög nauðsynlegt að með sóknina í selastofninn verði farið af hinni mestu varúð og á þeim svæðum þar sem ákveðnar friðunarreglur hafa gilt verði farið að á þann máta að það breyti ekki þeim reglum sem í gildi hafa verið fram á þennan dag þó að frv., lögin sem í gildi koma, geri ráð fyrir að þar verði hægt að fara nokkuð víðar um en áður hafa verið reglur um. Eins og ég hef reyndar sagt áður held ég að nauðsynlegt sé að koma á ákveðnum lögum um selveiðar og breytingu frá því sem verið hefur hingað til og mun ég standa að samþykkt þessa frv. þó að ég átelji að þetta mál hafi ekki gengið betur fram en raun ber vitni um og sé komið hér til umr. á síðustu stundu og við stöndum raunverulega frammi fyrir því að segja við því já eða nei. Þeir sem gera sér grein fyrir þeim stóra vanda sem sjávarútvegurinn stendur frammi fyrir í sambandi við hringorminn, þann vonda orm, vita að það er ekki um annað að gera á síðustu mínútunum sem við höfum til vinnu í hv. Ed. en að samþykkja frv. þó nauðsynlegt hefði verið að skoða málið mikið betur en við höfum aðstöðu til hér.



Herra forseti. Það vekur að sjálfsögðu nokkra undrun að mál sem búið er að vera á dagskrá í Nd. Alþingis frá því um miðjan vetur skuli vera komið á dagskrá í Ed. Alþingis á síðasta degi þessa þinghalds. Mér er efst í huga að spyrja hvort mönnum sé nú full alvara - það væri kannske betra að orða það eins og hv. 2. þm. Austurl. hefur komist hér að orði: hvort mönnum sé orðið sjálfrátt. Ég held að þetta frv. sem slíkt, og hef ég þó ekki farið alveg nýlega yfir það, muni ekki marka nein sérstök tímamót í þessum efnum, en hins vegar er eðlilegt að minna á hver afstaða landbúnaðarins er varðandi þetta frv. M. a. má minna á í þessum efnum afgreiðslu síðasta Búnaðarþings og ályktun þess um þetta mál. Ég læt mér ekki detta til hugar annað en að þetta frv. fái málefnalega umfjöllun hér á Alþingi og að sjálfsögðu er búið að gera hér till. um að málinu verði vísað til nefndar. 



Herra forseti. Það frv. sem hér liggur fyrir á sér allnokkra sögu og mun mönnum ekki ókunnugt um það. Að mínu mati hefur hér verið beitt aldeilis ótrúlegum aðferðum við að sjá til þess að þetta mál næði ekki fram að ganga. Það hefur verið stimplað eitthvert sérstakt dreifbýlismál þrátt fyrir að það liggi fyrir samþykkt frá fræðsluráði Reykjavíkur, áskorun til menntmrh. um að fresta gildistöku ákvæðis um skólaskyldu í 9. bekk, sem málið fjallar um, áskorun um að þar fari fram nánari athugun. Það liggja að sjálfsögðu fyrir fjölmargar áskoranir frá fundum kennara og skólastjóra úf um land. Með leyfi forseta má geta þess að fundur kennara á Norðurlandi eystra, haldinn 8. mars, skoraði á Alþingi og menntmrh. að tryggja öllum börnum ókeypis skólagöngu frá 6–16 ára aldurs án þess að lengja skólaskyldu upp á við frá því sem nú er. Þá liggur fyrir samþykkt frá sameiginlegum fundi fræðsluráðs og skólastjóra á Norðurlandi vestra sem hljóðar svo, með leyfi forseta: „Sameiginlegur fundur fræðsluráðs og skólastjóra á Norðurlandi vestra, haldinn á Blönduósi þann 12. 3. 1985, telur ekki réttan tíma nú til þess að til framkvæmda komi skólaskylda fyrir 9. bekk grunnskóla, og mælir með því að nú í vetur verði ákveðin fræðsluskylda til reynslu.“ Þessu máli, gildistöku grunnskólalaganna um 9. bekk hefur verið frestað alls ellefu sinnum. Það segir sína sögu um hversu mikil andstaða hefur verið gegn þessu að mér er ekki kunnugt um nokkurn mann í skólastarfi sem virkilega mælir þessu bót. Við fjölluðum í vetur um till. til þál. frá hv, þm. Kvennalistans - 1. flm. var Málmfríður Sigurðardóttir - og í tillgr. segir, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að fela menntmrh. að tryggja að ríkissjóður gegni sömu skyldum hvað varðar fjárframlög í 9. bekk grunnskóla og við aðra bekki grunnskólans, án þess þó að skólaskylda komi til.“ Í grg. segir enn fremur: „Því virðist skólaskylda 9. bekkjar ástæðulaus.“ Námsgagnastofnun hefur tjáð sig alls óviðbúna að koma þessu í framkvæmd og það er upplýst að kostnaður hleypur á milljónum ef ekki tugum milljóna við þetta. Það er því með öllu móti óskiljanlegt hvað vakir fyrir mönnum að leggjast á þetta mál með þvílíkum ofurþunga sem hér er gert. Það er ekki einu sinni hægt að ætla að það sé þekkingarleysi hæstv. menntmrh. Það hlýtur eitthvað annað að koma til. Ég þykist sjá það nú að þessu máli verði ekki komið í gegnum þetta þing. En þessu máli er engan veginn lokið. Það er nú svo að það skiptir um ráðherra og ráðherrar hafa mismunandi skoðanir. Það er algerlega ljóst að það er fyrst og fremst skoðun ráðherra þessara mála sem ræður því að þetta frv. nær ekki fram að ganga nú og ábyrgð lýsi ég á hendur honum um það hvernig til tekst.



Virðulegi forseti. Aðeins örfá orð um þetta mál á þessu stigi, en reyndar hefur hv. 5. þm. Norðurl. e. tekið af mér ómakið með því að lýsa því yfir að þetta mál yrði ekki afgreitt hér. Það þykir mér gott að heyra því að það er auðvitað fullljóst að við höfum engin tök á því á þessari stundu, þessari vornótt, að ganga frá máli sem er í senn svo viðkvæmt og viðamikið fyrir hóp sem ég fullyrði að þarf að huga sérstaklega að, viðkvæman hóp nemenda sem vissulega þarf að huga að og af fjöldamörgu öðru sem ég ætla ekki að tíunda hér. Ég bendi á að þeir sem vilja áfram staðnæmast við 8. bekkinn verða að hugsa um að sá bekkur gefur eins og nú er engin réttindi til áframhaldandi náms. Þar er engum áfanga lokið nema bekknum sjálfum. Menn verða þess vegna að huga að þessu máli öllu í heild áður en þeir afgreiða það. Ég ætla ekki að fara að taka upp hanskann fyrir hæstv. menntmrh. þó að mér þættu það nokkuð þung orð sem hér féllu áðan í garð hæstv. ráðh. En hér f hv. Ed. er a. m. k. augljóst að ekki hefur verið lagst með neinum ofurþunga á þetta mál, einfaldlega vegna þess að það er fyrst að líta dagsins ljós hjá okkur núna. Dagsbirtan er sem betur fer þannig úti að það er að líta dagsins ljós núna.

Þm. veit vel hvað ég er að tala um.

Nei, mér er það ekki ljóst nema þá að hv. þm. sé að beina enn þyngri skeytum að hæstv. menntmrh. en ég átti von á. Hér í hv. Ed. hefur enginn lagst með ofurþunga á þetta mál einfaldlega vegna þess að það hefur ekki verið hérna til umr. Það er fyrst að koma til okkar núna. Ég segi aðeins að illa er komið íslenskri kennarastétt ef sú fullyrðing hv. þm. er rétt að enginn maður í skólastarfi mæli því bót að menn nái allir sem einn eðlilegum áfanga út úr grunnskólanum. Þá er illa komið íslenskri kennarastétt.