arnastofnun/IGC-2024 huggingface dataset:
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Að lokinni guðsþjónustu gengu þingmenn aftur til alþingishússins, fundarsals neðri deildar. Þessir þingmenn voru til þings komnir: 1. Ásgeir Ásgeirsson, þm. V.-Ísf. 2. Bergur Jónsson, þm. Barð. 3. Bernharð Stefánsson, 1. þm. Eyf. 4. Bjarni Ásgeirsson, þm. Mýr. 5. Bjarni Bjarnason, 2. þm. Árn. 6. Einar Árnason, 2. þm. Eyf. 7. Eiríkur Einarsson, 11. landsk. (vara)þm. 8. Emil Jónsson, þm. Hafnf. 9. Eysteinn Jónsson, 1. þm. S.-M. 10. Finnur Jónsson, þm. Ísaf. 11. Garðar Þorsteinsson, 8. landsk.þm. 12. Gísli Guðmundsson, þm.N.-Þ. 13. Guðbrandur Ísberg, þm. Ak. 14. Guðrún Lárusdóttir, 3. landsk.þm. 15. Hannes Jónsson, þm. V.-Húnv. 16. Haraldur Guðmundsson, þm. Seyðf. 17. Hermann Jónasson, þm. Str. 18. Héðinn Valdimarsson, 2. þm. Reykv. 19. Ingvar Pálmason, 2. þm. S.-M. 20. Jakob Möller, 3. þm. Reykv. 21. Jón Auðunn Jónsson, þm.N.-Ísf. 22. Jón Baldvinsson, 4. landsk.þm. 23. Jón Ólafsson, 1. þm. Rang. 24. Jón Pálmason, þm. A.-Húnv. 25. Jón Sigurðsson, 7. landsk.þm. 26. Jónas Guðmundsson, 6. landsk.þm. 27. Jónas Jónsson, þm. S.-Þ. 28. Jörundur Brynjólfsson, 1. þm. Árn. 29. Magnús Guðmundsson, 1. þm. Skagf. 30. Magnús Jónsson, 1. þm. Reykv. 31. Magnús Torfason, 2. landsk.þm. 32. Ólafur Thors, þm. G.-K. 33. Páll Zóphóníasson, 2. þm.N.-M. 34. Pétur Halldórsson, 5. þm. Reykv. 35. Pétur Magnússon, 2. þm. Rang. 36. Pétur Ottesen, þm. Borgf. 37. Sigfús Jónsson, 2. þm. Skagf. 38. Sigurður Einarsson, 9. landsk.þm. 39. Sigurður Kristjánsson, 6. þm. Reykv. 40. Sigurjón Á. Ólafsson, 4. þm. Reykv. 41. Stefán Jóhann Stefánsson, 1. landsk.þm. 42. Thor Thors, þm. Snæf. 43. Þorbergur Þorleifsson, þm. A.-Sk. 44. Þorsteinn Briem, 10. landsk.þm. 45. Þorsteinn Þorsteinsson, þm. Dal. Þessir þingmenn voru ókomnir til þings: 1. Páll Þorbjörnsson, 3. landsk.þm. 2. Gísli Sveinsson, þm. V.-Sk. 3. Jóhann Jósefsson, þm. Vestm. 4. Páll Hermannsson, 1. þm.N.-M.

Að því búnu las forsætisráðherra upp konungsboðskap sér til handa til þess að setja Alþingi, dags. s. d. Samkvæmt því umboði lýsti forsætisráðh. yfir því, að Alþ. væri sett, og mælti síðan: „Minnumst ættjarðarinnar og konungsins!“ Tóku þingmenn undir þau orð með ferföldu húrrahrópi. Forsætisráðherra kvaddi þessu næst elzta þingmanninn, Sigfús Jónsson, 2. þm. Skagf., til að stýra fundi þar til er kosinn væri forseti sameinaðs þings. Aldursforseti gekk þá til forsetastóls og tók við fundarstjórn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BÁ) : Ég skal geta þess, að mér hafa borizt tilmæli um það frá hæstv.atvmrh., að fresta kosningu í utanríkismálanefnd, og verður það gert.

Þorsteinn Briem Það eru fordæmi fyrir því á undanförnum þingum, að veitt hafa verið afbrigði frá þingsköpum um að fjölga mönnum í tveimur nefndum; var það fyrst gert í landbn. og síðar í allshn. Þetta var gert með það fyrir augum, að 4. flokkur þingsins gæti átt kost á að hafa fulltrúa í þessum nefndum. Ég leyfi mér því að fara fram á það við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða frá þingsköpum, á sama hátt og áður hefir átt sér stað, um að kosnir verði 5 menn í landbn. og 3 í allshn., með þetta fyrir augum, að 4. fl. þingsins fái að koma manni í þær nefndir. Ég vil ennfremur skjóta þeim tilmælum mínum til hv. stjórnarfl. hér í þd., að þeir samþ. þetta fyrir sitt leyti, að því tilskildu, að þeir hafi, eftir sem áður, meiri hl. í þessum nefndum. Jafnframt vil ég skjóta því til Sjálfstfl., hvort hann er ekki fáanlegur til að fjölga ekki mönnum frá sér í þessum nefndum, þó að afbrigðin verði leyfð.

Jónas Jónsson Ég sé enga eðlilega ástæðu til þess að fjölgað verði mönnum í þessum nefndum. Mér vitanlega liggja ekki fyrir nein stórmál, sem gera það nauðsynlegt nú, eins og stundum áður. Mér finnst, að þessi tilmæli hv. 10. landsk. snerti aðallega vini hans í Sjálfstfl., þar sem hann ætlast til, að þeir rými sæti fyrir sér í þessum nefndum, enda er svo náin samvinna á milli þeirra, að þeir geta komið sér saman um skipun í nefndir án þess að fjölgað verði í þeim. Það er gleðilegt, ef það getur tekizt, eins og áður hefir átt sér stað, en hitt er óeðlilegt, að hv. 10. landsk. taki sæti í nefndum með öðrum hætti, samkv. undanþágu frá þingsköpum.

Þorsteinn Briem Ég tók það greinilega fram áðan, að ég færi ekki fram á það við neinn að rýma sæti úr nefnd fyrir mér og mínum flokki. En þrátt fyrir þau andmæli, sem fram hafa komið frá öðrum stjórnarflokknum gegn till. minni, vil ég endurtaka þau tilmæli mín til hæstv. forseta, að hann taki till. mína til greina og leiti afbrigða frá þingsköpunum.

Magnús Guðmundsson Ég geri ekki ráð fyrir, að Sjálfstfl. hafi neitt við það að athuga, þó að fjölgað verði mönnum í þeim tveimur nefndum, sem talað hefir verið um, samkv. ósk hv. 10. landsk. En hitt kemur vitanlega ekki til mála, að Sjálfstfl. rými úr sínum sætum í þessum nefndum, enda hefir ekki verið farið fram á það. Hv. þm. S.-Þ. skýrði ekki rétt frá því.

Það hefði þó átt að vera svo

.

Forseti (EÁrna): Það hefir komið fram till. um, að landbn. verði skipuð 5 mönnum, og vil ég verða við ósk hv.flm. um að bera þá till. upp. Það mun vera heimilt að fjölga í n., ef það er samþ. með einföldum meiri hl. í þd., eða svo skil ég fyrirmæli þingskapanna, þar sem tekið er fram, að í nefndum megi þó ekki vera fleiri en 3 menn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Frv. þetta er um staðfestingu á bráðabirgðalögum um breyt. á tvennum lögum, er samþ. voru á síðasta þingi, önnur á fyrri hluta þingsins, en hin á síðari hluta þess. Ég sé ekki ástæðu til við þessa umr. að fara út í einstaka liði frv., því efni þess er kunnugt frá umr. frá síðasta þingi. Ég vil aðeins taka það fram, að ekki er sýnileg ástæða til að láta lög þessi niður falla fyrir árið 1937. - Vil ég svo leyfa mér að óska þess, að frv. verði að lokinni umr. vísað til 2. umr.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég legg til, að þessu máli sé vísað til fjhn.



Ég ætla ekki að fara að ræða um frv. sjálft, með því að ég gerði grein fyrir áliti mínu á frv. um sama efni á síðasta þingi. En viðvíkjandi uppástungu minni um að vísa málinu frekar til fjhn. heldur en menntmn. vil ég segja það, að mér virðist frv. fyllilega hafa í sér fólgið skattamál, því það gerir ráð fyrir nýjum almennum útgjöldum, eða réttara sagt útgjöldum í nýjum búningi, og þar sem þau eru allumfangsmikil og snerta ekki svo lítið hvert heimili í landinu á annan hátt en verið hefir, þá virðist mér, að fjhn. eigi í rauninni að íhuga málið. Það var einungis þetta, sem vakti fyrir mér, er ég stakk upp á, að fjhn. fengi málið til meðferðar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það var aðeins fyrirspurn til hv. n., hvort hún hefði nokkuð leitað álits Jessens, skólastjóra vélstjóraskólans, um þetta frv. Ég tel rétt, að það væri gert, að ekki væri gengið framhjá þeim manni, sem forstöðu veitir þeim skóla, er frv. snertir svo mjög, og manni, sem alkunnugt er, að stendur mjög vel í stöðu sinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég hefi áður hreyft því hér í d., að óviðfelldið sé, að menningarsjóður eigi tilveru sína undir því, að menn brjóti l. landsins. Ég fagna því þeirri brtt., að ríkissjóður greiði til hans beint af óskiptu þá upphæð, sem um er að ræða. Ég tel það mikla afturför, ef menningarsjóður leggst niður, enda þótt allmargir hafi látið í ljós óánægju yfir sumum bókunum, sem hann hefir gefið út. En það var þó annað, sem kom mér til að standa upp, sem sé orð hv. 1. þm. Eyf. Hann tók það skýrt fram, að minna væri nú drukkið í landinu en áður en nýju áfengisl. voru sett. Mér þætti gaman að vita, á hverju hann byggir það. Á síðastl. hausti var flutt hér í útvarpið grg. um áfengismálin, samanburður á ástandinu fyrr og nú. Þar kom það greinilega fram, að drykkjuskapur hefir ekki minnkað, heldur stórvaxið. Væri raunar óskandi, að hitt væri satt, en því fer fjarri, að svo sé. Ég vildi óska, að hv. þm. kynnti sér þetta mál rækilega, áður en hann fullyrðir aftur, að vínnautn hafi minnkað.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég er hissa á þeim ákafa, sem fram kemur um afgreiðslu þessa máls. Það eru ekki nema fáir dagar síðan menntmn. fékk málið, og eins og hv. form. menntmn. sagði, þá hefir n. ekki enn unnizt tími til að afgr. það. Ég vil í þessu sambandi minna á annað mál, frv. til l. um heimili fyrir vangæf börn. Mér skilst, að það snerti alls ekki svo lítið þetta skólafrv., og ég vil beina þeirri fyrirspurn til hv. form. allshn., hvernig standi á því, að málið hefir legið í n. og hún ekkert orð látið frá sér fara um málið. Meinar n., að þetta sé svo smávægilegt og lítilfjörlegt mál, að það eigi ekki skilið að fá að koma hér til umr.? Ég óska að fá svar við þessu.



Það má heita góðra gjalda vert að fá að vita þetta. En ég vil spyrja: Hvaða aðstöðu hefir landlæknir frekar öðrum mönnum til að leggja fram álit, sem n. þótti svo mikil ástæða til að bíða eftir, að hún stöðvað afgreiðslu frv. úr nefndinni fyrir það? Viðvíkjandi fjárframlögum í því skyni að stofna heimili fyrir vangæfa unglinga er það að segja, að ég bar fram brtt. um nokkurra þús. kr. framlag til þess að kosta dvöl vangæfra barna, þar til ríkið hefði stofnsett heimili fyrir þau. Ég tók þessa brtt. aftur til 3. umr. samkv. beiðni hv. frsm., og bið ég nú átekta til þess að sjá, hvað gert verður í því efni. Og þó að fjvn. fallist á að veita umbeðna upphæð, þá er það aðeins bráðabirgðaúrlausn, sem fellur fullkomlega saman við þetta frv. Hvað sem landlæknir segir, þá sé ég ekki, að það sé nein ástæða til þess að hamla því, að eitthvað sé gert í þessum málum, því við komumst ekki heldur hjá því öllu lengur að áætla fjárframlög til slíkra stofnana, svo aðkallandi er nauðsynin á að hefjast handa um þessi mál.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það eru aðeins fáein orð út af 4. gr. frv. Þar er gert ráð fyrir, að kosningar í bæjar- og sveitarstjórnir eigi að fara fram á sunnudegi. Í Rvík hafa bæjarstjórnarkosningar aldrei farið fram á sunnudögum, heldur laugardögum. Ég held, að mörgum mundi þykja það miður, ef það á nú að lögfesta það að hafa sunnudag sem almennan kosningadag. Við vitum, að kosningar eru æfinlega mjög mikið hitamál, og þeir dagar, sem varið er til kosninga, a. m. k. hér í Rvík, eru ekki rólegir dagar. Allar siðaðar þjóðir friða helgidaga sína, og furðast það í lengstu lög að lögbjóða hávaðasama kosningafundi á slíkum dögum. Það var aðeins þetta, sem ég vildi minnast á hér, áður en málið heldur lengra áleiðis, og vil skjóta því til hv. allshn., hvort ekki sé ástæða til að gera breyt. á þessu atriði frv.



Það er óþarfi að halda hér langa ræðu. Þetta mál hefir fengið afgreiðslu í menntmn. og var samþ. þar ágreiningslaust. - Tildrögin til þessa frv. eru þau, að stúdentar við háskólann skrifuðu háskólaráðinu bréf og fóru fram á það, að kandídötum og meisturum frá heimspekideild háskólans væri veittur forgangsréttur til kennslu í íslenzkri tungu, bókmenntasögu og sögu við alla skóla ríkisins. - Það virðist ekki nema eðlilegt, að þessir menn leggi þetta til. Því að til hvers væru þeir að leggja mikið í kostnað og leggja áherzlu á að mennta sig, ef þeir hefðu svo ekki neina von um það, að þeir gætu að námi loknu látið ljós sitt skína öðrum til gagns? Við lifum á þeim tímum, að það má segja, að varla sé það svið til í þjóðfélaginu, sem ekki er á einhvern hátt bundið sérréttindum. Þá finnst mér það mjög eðlilegt, að þeir menn, sem hér er um að ræða, fái líka sérréttindi. Ég get bætt því við, að menntmn. lagði það einhuga til, að þetta mál væri samþ. óbreytt eins og það kom frá hv. Nd.



Hér mun aðeins átt við hinar æðri menntastofnanir ríkisins, sem ríkið kostar að öllu leyti. Barnaskólar koma þá ekki til greina.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Ég skal ekki gera tilraun til að lengja umr. um málið, en vil þó segja fáein orð út af þeirri aths., sem hæstv. atvmrh. gerði við brtt. mínar. Hann sagði um fyrstu brtt. mína, að ekki væri gott að segja, nema hún bindi því opinbera kostnaðarbagga, en ég get ekki séð, að till. geri neitt í þá átt, og það því síður, þar sem ráðgert er, að forráðamenn barns og hlutaðeigandi barnaverndarnefnd ásamt skólanefnd ráðgist um það, á hvern hátt þessum málum sé fyrir komið, og þá sýnist mér mega við því búast, að frá hendi þessara aðilja verði gætt hins fyllsta hófs hvað kostnað snertir. Það liggur í hlutarins eðli, að vangæf börn verða aðstandendum sínum kostnaðarsöm. En ég vil spyrja: Ef það ætti að vera einhver óskapa kostnaður að sjá þessum börnum farborða á þann hátt, sem er óhjákvæmilegt, hvað kostar það þá þjóðina að gera ekkert fyrir þau? Hæstv. ráðh. viðurkenndi, að þessi ákvæði þyrftu að vera í sérstakri löggjöf. Ég tek undir það, og þess vegna hefi ég borið fram frv. um sérstakt heimili fyrir þessi börn. En ég geri mér svo litlar vonur um, að það frv. nái fram að ganga, og þess vegna kom ég með þessa till. til að reyna að koma því til leiðar, að eitthvað yrði unnið að heill hinna vangæfu barna. Sama er að segja um treggáfuðu börnin. Hæstv. ráðh. segir, að það geti verið reglugerðarákvæði um þau, og þá tel ég, að hæstv. ráðh. standi næst að búa til slíka reglugerð, og þætti mér vænt um, að till. mín yrði til þess, því að hún er nauðsynleg; í öllum skólum landsins eru börn, sem erfitt eiga með að fylgjast með námi. Ég ætla því að vona, að þótt till. mínar verði dauðadæmdar, þá geti enginn mælt því í gegn, að þær séu þarfar, eða eigi á sér fullan rétt. Þá er brtt. mín um það, að skólanefndir skuli varast að mæla með mönnum, sem séu bendlaðir við pólitískar agitationir. Hæstv. ráðh. segir, að það mætti þá alveg eins varast að mæla með þeim, sem væru ofsatrúarmenn. Ég er ekki á móti því, væri því að skipta. En ég hugsa, að hæstv. ráðh. verði að játa það, að yfirleitt séu menn rólyndari í trúarefnum heldur en í stjórnmálum og þess vegna er minni hætta á æsingum úr þeirri áttinni, enda hefir þess aldrei verið getið; hitt hefir heyrzt, að börn í barnaskólum skiptist í ákveðna flokka og jagist um stjórnmál, eins og fullorðna fólkið, og beri stundum orð kennara sinna um stjórnmál fyrir sig. Þetta sjá allir, að getur verið skaðlegt, auk þess að það er harla óviðfelldið og sízt vænlegt til góðs samkomulags á milli kennara og heimilanna, sem ef til vill eru á allt annari skoðun í stjórnmálum.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Í þessu frv. er safnað saman ákvæðum þeim, er felast í ákvæðum þeirra l., sem ræðir um í 3. gr. frv., og þau felld inn í 1. gr.l. nr. 41 27. júní 1921, um breyt. á 1. gr. tolllaganna frá 1911. Það er haganlegra, að hinir ýmsu gjaldstigar l. séu safnaðir saman á einn stað. Annars er ákvæðum tollflokkanna ekki breytt að öðru leyti en því, að þau eru orðin í samræmi við úrskurði, sem felldir hafa verið samkv. heimild í l. um skilning á nokkrum umdeildum ákvæðum l. og í samræmi við skilgreiningar þær, sem um ræðir í reglugerðum, settum samkv. heimild í l. nr. 24 1. febr. 1936, en þær reglugerðir fjalla um það, hvernig tilteknar neyzluvörur skuli gerðar, til þess að þær skorti ekki eðlilega hollustu, séu ekki skaðlegar heilbrigði manna eða falsaðar. Að lokum er það, að til sætinda er talinn lakkrís, lakkrisvörur o. fl. þessháttar. Ég vil svo leyfa mér að leggja til, að frv. verði vísað til fjhn. að lokinni þessari umr.

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Það hefir borið nokkuð á því, að til þess að komast hjá að greiða skemmtanaskatt hafa verið stofnuð málamyndafélög, og þau félög síðan ákveðið, að til þess að menn gætu komizt á skemmtanir, sem félagið héldi, skyldu menn greiða svokölluð félagsgjöld. En oftast nær eru þessi „félagsgjöld“ aðeins hluti af þeim eðlilega aðgangseyri að skemmtununum, og er þannig verið að komast hjá að greiða skemmtanaskatt. Á þessu hefir nokkuð borið víðsvegar. Gjaldheimtumenn hafa vakið athygli ráðuneytisins á þessu, ekki sízt tollstjórinn í Rvík, og hefir hann búið undir málið. Ég óska, að málinu verði að umr. lokinni vísað til fjhn.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Frv. þetta stendur í sambandi við frv., sem var hér til umr. í fyrradag, um breyt. á tollalögum. Þær breyt., sem frv. felur í sér, eru afleiðingar af breyt., sem ætlazt er til, að gerðar verði á ákvæðum tolllaganna, en þær eru prentaðar hér sem fskj. með frv., og er það bráðabirgðalög, sem gefin voru út á síðastliðnu ári. Þessi bráðabirgðalög voru sett sakir þess, að í sérstakri reglugerð var breytt heitum á nokkrum tollvörutegundum, svo að það gat orkað tvímælis, hvort það hefði ekki áhrif á flokkun þeirra. Ég vil svo leyfa mér að óska þess, að frv. verði vísað til fjhn. að lokinni þessari umr.

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Ákvæði þessa frv. gera ráð fyrir, að frestað verði framkvæmd á eða breytt til bráðabirgða árið 1938 þeim lagaákvæðum, sem frestað var eða breytt til bráðabirgða með 1., sem gilda fyrir yfirstandandi ár. Þó er felldur niður úr frv. einn liður, sem sé hámark það, sem sett var á styrk til verkfærakaupasjóðs árið 1937. Stafar það af því, að í hinum nýju jarðræktarlögum, sem samþ. voru á síðasta þingi, var sett sérstakt hámark á þennan styrk. Ég sé svo ekki ástæðu til að gera frekari grein fyrir þessu máli, þar sem menn munu frá fornu fari kannast við alla liði frv., en ég leyfi mér að fara fram á, að því verði vísað til fjhn., að þessari umr. lokinni.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Eysteinn Jónason) Þetta frv. er undirbúið af tollstjóranum í Rvík í samráði við ráðuneytið. Eru í því ýms fyllri ákvæði í sambandi við tollinnheimtu en verið hafa í l., en breyt. á gjaldstiga tollsins eru engar gerðar í þessa frv. Að svo mæltu legg ég til, að. frv. verði vísað til 2. umr. og fjhn.

*Ólafur Thors: Þetta frv. er samhljóða frv., sem hv. 6. þm. Reykv. og ég fluttum á síðasta Alþingi. Þá horfði, a. m. k. um skeið, þannig fyrir málinu, að allar líkur virtust benda til þess, að það mundi ná fram að ganga. Að endingu varð það þó svo, að málið kom hingað til Nd. aftur frá Ed. með þeim annmörkum, að við flm. töldum ekki hag að lögfesta það eins og það þá lá fyrir, en hinsvegar ekki aðstaða til þess þá í þinglokin að fá því breytt í viðunandi horf. Frv. er nú flutt að nýju, í trausti þess, að hv.þm. geti fallizt á, að það, sem fram á er farið með ákvæðum frv., sé í fyrsta lagi sanngirnis- og réttlætiskrafa útveginum til handa og í öðru lagi ekki háð neinum þeim annmörkum, sem út af fyrir sig geri nauðsynlega andstöðu gegn málinu. Höfuðefni frv. er það, að útgerðarmönnum skuli vera heimilt að ráðstafa þeim erlenda gjaldeyri, sem fæst fyrir útflutningsvörur þeirra, sem þeir þurfa til greiðslu á þeim vörum, sem þeir sjálfir nota til sinnar útgerðar. Og ætlazt er til, að ráðh. setji nánari fyrirmæli um gjaldeyrisverzlunina og að í þeirri reglugerð geti þá verið þau ákvæði, sem þurfa þykir til þess að fyrirbyggja, að nokkur misnotkun geti átt sér stað í þessu efni. Ég get að öðru leyti vísað til þeirra umr., sem á síðasta þingi fóru fram um þetta mál. Málið var þá allýtarlega rætt frá ýmsum sjónarmiðum. Sé ég því ekki, á þessu stigi málsins, ástæðu til þess að láta því fylgja lengri grg., en mælist til, að því verði, að umr. lokinni. vísað til 2. umr. og fjhn.

*Fjmrh. (Eysteinn Jónsson): Framsaga hv.frsm. gefur ekki tilefni til þess að ræða þetta mál mikið við þessa umr., enda var málið mikið rætt á síðasta þingi. Mín skoðun var þá sú, að ekki væri fært að samþ. frv. eins og það liggur fyrir nú. Og mín aðaltill. var, að ef eitthvað ætti í þessu að gera, þá yrði það að vera í því formi, eins og frv. var í, þegar það kom frá Ed. Sé ég ekki ástæðu til að fara út í þetta nánar að svo komnu. En ég vildi aðeins óska, að hv.fjhn. athugi málið mjög gaumgæfilega og óska að eiga tal við þá hv.n. áður en hún gefur út álit um málið.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Ég þarf ekki að orðlengja um þetta frv. Það er kunnugt hér í hv. d. Það hefir legið hér fyrir áður og því fylgir ýtarleg grg. til viðbótar þeirri vilneskju, sem ég hygg, að flestir hafi af því ástandi, sem nú er orðið með þjóð vorri í þessu efni. Ég lít á þetta sem einskonar björgunarráðstöfun, og sé lítið til þess árangurs, sem orðið hefir af samskonar björgunaráðstöfunum hjá öðrum þjóðum, t. d. Dönum, þá finnst mér ekki óaðgengilegt að reyna að feta sömu braut með íslenzka drykkjumenn. Ég hygg, að þetta frv. hafi tvennskonar þýðingu. Í fyrsta lagi þau beinu áhrif, sem það kemur til með að hafa á einstaka mann, sem ráðstafað verður á slíkt hæli, og í öðru lagi þau óbeinu áhrif til viðvörunar, sem það kann að hafa á aðra, sem máske ekki eru enn sem komið er illa farnir sökum vínhneigðar. Frv. er að mestu leyti sniðið eftir samskonar löggjöf hjá Dönum, en þess er að gæta, að drykkjumannahæli Dana eru flest stofnuð af einstökum mönnum og félögum, en þrátt fyrir það hafa Danir orðið að setja í fátækralöggjöf sína ákvæði um meðferð drykkjumanna á þessum hælum. - Ég hygg, að enginn neiti því, að þörf sé fyrir þessa starfsemi, því að við stöndum hér andspænis erfiðleikum, sem okkur er skylt að leysa. Hvort þetta frv. er leið til þess að leysa málið, skal ég ekki segja, en ég vona, að það sé þó spor í rétta átt, ef frv. verður athugað af mönnum, sem með sannsýni vilja taka á málinu, og ef það fær góða meðferð á þinginu. - Ætla ég svo ekki að orðlengja frekar um þetta, en óska. að frv. verði að aflokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og allshn.



Herra forseti! Þegar lítið er á það, að við höfum enga reynslu og ekki eftir neinu að fara með svona mál, þá er afsakanlegt, þó að fram kunni að koma einhverjir agnúar, sem menn reka sig á, en ég vænti þess, að hér séu þeir ekki meiri en svo, að hægt sé að sníða þá af með góðum vilja og viðleitni. Ég vil aðeins víkja örfáum orðum að því, sem hæstv. forsrh. sagði um framfærslun., að þær séu of miklir aðiljar í þessu máli. Það er öðru máli að gegna með þetta heldur en venjuleg lögreglumál, því að hér er ekki um neinar sakir að ræða aðrar en þær, að vera sjúkur af ástríðu, sem hefir í för með sér bjargræðisleysi og ýmiskonar böl, bæði fyrir sjálfan sjúklinginn og aðra. Oftar munu þeir menn koma upp í hendur þeirra, sem með framfærslumálin fara, leita styrktar heimilum sínum, eða aðrir fyrir þeirra hönd, auk margskonar annara vandræða, sem ávallt bitna á heimilum drykkjumanna. Það var með þetta fyrir augum, að ég samdi þessa frvgr., og þessari sömu reglu fylgja aðrar þjóðir, sem hafa drykkjumannahæli. Þær blanda ekki dómsvaldinu inn í málið, heldur láta framfærslun. hafa afskipti af málunum að mestu leyti. Annars tel ég þýðingarlaust að eltast við einstakar greinar frv. við þessa umr. og hefi beztu von um, að hv. nefnd, sem fær frv. til meðferðar, vinni að því með vandvirkni og samvizkusemi, eins og málið verðskuldar.
Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (SÁÓ): Þar sem 8 hv.þm.Ed. hafa tilkynnt veikindaforföll, er ekki hægt að halda lögmætan þingfund í dag í þessari hv. d. Verða því þau 2 mál, sem á dagskrá eru, tekin af dagskrá, sem eru: Frv. til l. um breyt. á 10. gr. tilsk. um fjárforráð ómyndugra o. s. frv., 20. mál, og frv. til l. um breyt. á l. nr. 44 23. júní 1932, um skipun læknishéraða, verksvið landlæknis og störf héraðslækna, 60. mál. Segi ég svo þessum fundi slitið - svo langur sem hann var.

forseti (JörB): Það er séð, að þingfundum verður ekki haldið áfram sökum sjúkleika, nefndastörf geta ekki farið fram nema að litlu leyti og ekki er unnt að fá þingskjöl prentuð. Þar sem þannig er ástatt um heilsufar manna bæði á þingi og utan þings, sé ég ekki til neins að tilkynna dagskrá nú. Næsti fundur verður boðaður með dagskrá.