Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta litla frv. er flutt vegna þess, að frá því lýðveldi var hér stofnað hefur þess ekki verið gætt að breyta hegningarl. á þann hátt, að skýrt sé tekið fram, að forseti Íslands nyti sams konar réttarverndar sérstaklega eins og konungur naut áður, heldur hafa ákvæði varðandi konung haldizt óbreytt. Rétt þykir því að breyta l. í samræmi við núverandi ástand, og í því tilefni er frv. flutt. Það hefur þegar fengið meðhöndlun í hv. Ed. Ég legg til, að því verði vísað til 2. umr. og allshn.



Herra forseti. Hv. þingdeild. Það er naumast þörf á því að hafa langan málflutning fyrir þessu frv. Efni þess er einfaldlega það, að lagt er til, að hækkaðir verði vextir af skuldabréfum þeim, sem ríkissjóður hefur heimild til að gefa út bændum og öðrum sauðfjáreigendum til handa vegna bóta þeirra, sem honum er skylt að greiða í sambandi við fjárskipti á sauðfjársjúkdómasvæðunum. Réttur ríkissjóðs til útgáfu skuldabréfanna nær til 40% af fjárskiptabótunum og 80% af sauðleysisbótunum, sem greiddar eru þeim, sem sauðlausir verða að vera eitt ár, svo sem var s.l. ár í Borgarfjarðarsýslu, nokkrum hluta Mýrasýslu og auk þess á þeim svæðum, þar sem garnaveikin hefur gert vart við sig. - L., sem heimila ríkissjóði útgáfu þessara skuldabréfa,.voru samþ. á Alþ. 1949, og fóru fyrstu greiðslur fram á. s.l. hausti. Fram að þeim tíma, að þessi l. voru sett, voru allar bætur greiddar í peningum. Inn á þessa braut, að gefa út skuldabréf til 5 ára með 4% vöxtum, mun hafa verið farið vegna þess, að hagurríkissjóðs stóð þá svo, að ekki þótti fært að greiða úr honum árlega alla þá upphæð, sem fjárskipti hvers árs kröfðu, ef þau áttu að ganga svo ört sem þörfin og allar aðstæður heimtuðu. Var því þetta ráð tekið, að skipta þunganum af þeim á fleiri ár. Bændur töldu sig verða að hlíta þessu, þar sem þeir vildu allt til vinna að losna sem fyrst við hina miklu vágesti, mæðiveikina og garnaveikina, jafnvel þótt fyrirsjáanlegt væri, að þeir þyrftu á öllu að halda til þess að koma sér upp fjárstofni að nýju, enda meiri líkur, þá er l. voru samin og sett, að auðið yrði að bjarga sér með bráðabirgðalánum, þar sem auðveldara var þá enn um slík lán og vextir skaplegri af þeim en nú er orðið. Það hefði að vísu verið hagkvæmara fyrir bændur, ef fært hefði mátt teljast að fella niður úr l. heimild ríkissjóðs til útgáfu skuldabréfa vegna fjárskiptanna. En slíkt hefur þó ekki þótt fært að sinni. Enn er eftir að skipta á stórum svæðum og því eftir að greiða mikla styrki í fjárskiptabætur. Þó að hagur ríkissjóðs virðist munu verða sæmilegur í ár, þá mun í mörg horn að lita með væntanlegan tekjuafgang og hitt ekki víst, hvernig hagur ríkissjóðs kann að standa næstu árin. Ég sá mér því ekki fært að ganga lengra en það að fara einungis fram á, að vextir af skuldabréfunum verði hækkaðir úr 4% í 6%. Vona ég, að hv. alþm. finnist það, eins og mér, vera sanngjörn till., þegar miðað er við það, hversu lánsfjármarkaðurinn hefur breytzt og vextir af lánum hækkað síðan l. voru sett. Mér er kunnugt um það, að þar sem fjárskipti fóru fram í haust, voru mjög margir bændur, sem engin úrræði höfðu um að ná sér í fjárstofn, nema þeim væri veitt aðstoð til lántöku. Mundi það nokkuð liðka um hag þeirra bænda, sem svo er ástatt um, ef vextir skuldabréfanna verða hækkaðir, svo sem hér er lagt til. Yrði þá ef til vill hægt að selja skuldabréfin affallalaust eða affallalítið eða að þau yrðu tekin sem handveð fyrir lánum. Mundi það, þó að í smáu sé, liðka hag þeirra bænda, sem verst eru staddir. Ég þarf varla að minna á, hvílíkt afhroð bændur í ýmsum héruðum hafa goldið vegna sauðfjárpestanna og þó fyrst og fremst í þeim héruðum, sem ákvæðið um útgáfu skuldabréfanna nær til. Þannig hefur sauðfjáreign bænda í þeim héruðum minnkað um og yfir helming, síðan sauðfjárpestirnar byrjuðu að herja á þau, þrátt fyrir stöðuga viðleitni flestra bænda í þeim héruðum til að halda við sauðfjárstofninum með því, jafnvel ár eftir ár, að setja á vetur öll gimbrarlömb í þeirri trú, að „öll él birti upp um síðir“, sem þó hefur reynzt tálvon ein. Fjöldi bænda á þessum svæðum er þannig settur, að eina vonin til sjálfsbjargar og sæmilegrar afkomu er að koma sér upp hæfilegum sauðfjárstofni. En fjárhagsleg afkoma þeirra er slík eftir 16–17 ára baráttu við sauðfjárpestirnar og afurðatap af þeirra völdum, að þeir mega einskis í missa. Ég veit, að þessi úrbót, sem hér er farið fram á, veitir ekki bændum þá aðstoð, sem margir þeirra þarfnast. En þó mundi samþykkt þessa frv. nokkuð liðka hag þeirra, án þess þó að hægt sé að segja, að ríkissjóði sé verulega íþyngt. Og heildarafkoma hinna smáu bænda getur oltið á því, hvort þeim er gert fært að eignast 10–20 lömbum fleira eða færra. Ég vil svo vona, að hv. Alþ. fallist á, að hér sé um sanngirnismál að ræða, og veiti því samþykki sitt. - Að svo mæltu vil ég leyfa mér að óska þess, að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Þetta frv., sem hv. þm. Mýr. hefur flutt á þskj. 71, er sanngirnismál. Ég flutti sams konar till. við meðferð málsins á þingi 1949, þegar þessi breyt. var gerð á l. um sauðfjársjúkdóma og bætur vegna þeirra. Þegar hugsað var að gera þessa breyt. og greiða bændum í skuldabréfum mikinn hluta af bótunum, hafði frv. komið þannig úr garði gert inn í Alþ., að ekki var gert ráð fyrir, að neinir vextir væru greiddir af bréfunum. Virtist, að sumir hv. þm. og landbrh. gætu sætt sig við að bjóða slíka kosti. Þó höfðu allir bændur, sem búnir voru að fá niðurskurð, fengið greiðslu í peningum. Var óskiljanlegt misræmið, sem þarna átti að verða milli þeirra og hinna, sem voru að bíða eftir niðurskurði og misstu mikinn hluta af fjárstofni sínum. Niðurstaðan varð því sú, að þessi lagasetning var gerð með því að ákveða 4% í vexti af þessum bréfum. Þegar þetta mál var til umr., benti ég á, að bændur yrðu að nota þessi skuldabréf til þess að fá lán út á þau eða að þeir hefðu ekki efni á að liggja með bréfin í handraðanum og yrðu undir mörgum kringumstæðum að veðsetja þau og greiða mun hærri vexti, a.m.k. 6% og í mörgum tilfellum 7 eða 8%, ef um víxillán og framlengingu er að ræða. Er þess vegna mjög eðlilegt, að frv. eins og þetta sé nú fram komið, þegar staðreyndirnar eru farnar að tala og augljóst er orðið, að menn verða að nota þessi skuldabréf strax. - Ég vil þess vegna eindregið mæla með því, að frv. verði samþ. Vil ég benda á, að það er styttra skref nú að stíga frá 4% upp í 6%, eftir að reynsla er fengin á þessum hlutum, heldur en var, þegar þetta var flutt í hv. d. fyrst, frá engu upp í 4%. Ég ætla svo ekki meira um þetta að segja, en vænti þess, að þetta fyrsta mál, sem hv. þm. Mýr. flytur og er þarft og gott, nái nú samþykki.



Segja má, að á núverandi skattafyrirkomulagi séu þrír meginágallar. Í fyrsta lagi er hlutur óbeinu skattanna í tekjuöflun ríkisins of hár. Í öðru lagi er verulegur hluti óbeinu skattanna, þ. e. söluskatturinn, lagður jafnt á alla vöru og þjónustu, þannig að hann lendir jafnt á óhófsvöru sem neyzluvöru, sem almenningur getur ekki án verið, og kemur þannig mjög illa niður á efnaminni stéttunum. Í þriðja lagi hvíla beinu skattarnir mjög misþungt á einstökum stéttum og gjaldendum. Í engu nálægu landi mun hlutdeild óbeinu skattanna í heildarsköttum til ríkisins vera jafnhá og hér. Samkvæmt fjárlögum þessa árs er allur tekju- og eignarskattur áætlaður aðeins 8% af öllum tekjum ríkisins, tollar, söluskattur og aðrir óbeinir skattar nema 5 sinnum hærri upphæð en beinu skattarnir, og gróði af sölu tóbaks og áfengis nemur tvöfalt hærri upphæð en beinu skattarnir. Í Noregi, Danmörk, Svíþjóð og Bretlandi munu beinu skattarnir nema rúmum helmingi allra tekna ríkis og sveitarfélaga. Hér afla sveitarfélögin sinna tekna fyrst og fremst með beinum sköttum, en óbeinu skattarnir eru stærsti tekjuliður ríkissjóðs, svo að þýðing þeirra fyrir alþýðu manna er mun meiri hér en í nágrannalöndunum. Um óbeina skattinn er það að segja hér, að hann er ekki einungis of hár almennt, heldur er í dreifingu hans ekki gerður nógu mikill munur á óhófsvöru og nauðsynjavöru. Ýmsir aðrir skattar, svo sem erfðafjárskattur o. fl., eru aftur á móti of lágir hér. Ófremdarástandið í þessum efnum verður augljóst, þegar þess er gætt, að almenningur stynur nú undir beinu sköttunum, enda þótt hlutdeild þeirra í skattabyrðinni sé mun minni hér en í nágrannalöndunum. Og skattarnir hvíla svo misþungt á einstökum stéttum þjóðfélagsins, að óviðunandi er. Hinir launalægstu verða að telja hvern eyri fram til skatts, en atvinnurekendur hafa skilyrði til að skjóta verulegum tekjum undan skatti, og þeir notfæra sér áreiðanlega þau skilyrði. Þetta vandamál er þó víðar fyrir hendi en hér. Ég skal geta þess, að fyrir nokkrum árum fór fram rannsókn í Danmörku á því, hve hinar einstöku stéttir skytu miklum hluta tekna sinna undan skattframtali. Niðurstaðan varð sú, að tæpum 30% teknanna væri skotið undan skattframtali við landbúnaðinn, tæpum 20% í iðnaðarstéttinni, en rúmlega 10% í öðrum atvinnugreinum. Nú skal ég ekki fullyrða neitt um það, hvort svipuð niðurstaða kæmi í ljós hér, ef rannsókn yrði gerð á þessum málum, og að sjálfsögðu ber þess að gæta, að slíkar tölur sem þessar eru aldrei óyggjandi. En það mun þó óhætt að fullyrða, að heildarupphæð þeirra tekna, sem skotið er undan skatti hérlendis, er sízt minni að tiltölu en í Danmörku. Ástandið í þessum málum er og hefur verið um langt skeið þannig, að brýna nauðsyn ber til endurskoðunar á skattalöggjöfinni. Fyrir nokkru var skipuð milliþinganefnd til að fjalla um þessi mál og til að gera till. til úrbóta í þessu efni. Mér hefur verið tjáð, að nú séu liðin 1–2 ár síðan þessi nefnd skilaði sínum till. til ríkisstj. Mér þætti vænt um, ef einhver hæstv. ráðh. gæti gefið upplýsingar um það hér, hvað liði niðurstöðum þessarar nefndar, og í því sambandi væri fróðlegt að heyra um það, hvort ríkisstj. hefði í undirbúningi breyt. á skattalöggjöfinni. Það væri einnig fróðlegt að heyra, hvort hv. alþingismenn gætu fengið aðgang að niðurstöðum hv. nefndar. Þetta frv., sem við Alþýðuflokksmenn í Nd. höfum lagt fram, fjallar um einn þátt þessa máls. Það er ekki einungis svo, að óbeinu skattarnir hvíli of þungt á almenningi, heldur er byrði beinu skattanna of þung líka, og þeir hvíla tiltölulega þyngra á mönnum nú en þeir gerðu fyrir 2–3 áratugum. Ég hef með aðstoð skattstofunnar gert nokkurn samanburð á sköttunum 1935 og nú. Meðaltekjur verkamanna 1935 munu hafa numið um 2500 kr. á ári, og hjón með 3 börn á framfæri þurftu þá engan skatt að greiða af þessum tekjum. Af 25 þús. kr. árstekjum á árinu 1950, en nærri lætur, að það séu sambærileg laun 2500 krónunum 1935, þurftu hjón með 3 börn á framfæri að greiða 265 kr. í skatt, eða rúmlega 1% af tekjum sínum. Fjölskyldufaðir, kvæntur, með 3 börn á framfæri, sem hafði 3500 kr. árstekjur, var á árinu 1935 svo til skattlaus, þurfti aðeins að greiða 3.50 kr., en nú verða hjón með sama barnafjölda og 35 þús. kr. tekjur að greiða tæpar 800 kr. í skatt, eða 2–3% af tekjum sínum. Af 4500 kr. árstekjum þurftu hjón með sömu ómegð að greiða 17 kr. í skatt 1935 og voru því raunverulega skattlaus, en nú verða sömu hjón að greiða 1740 kr. í skatt af 45 þús. kr. árstekjum, eða um 4% teknanna. Sé nú tekinn samanburður á enn hærri launum, kemur í ljós, að 1935 þurftu sömu aðilar að greiða 60 kr. í skatt af 6 þús. kr. árstekjum, eða 1%, en nú verða þeir að greiða 6056 kr. af sambærilegum tekjum, eða um 10% teknanna. - Af þessum dæmum er augljóst, að hjón með 3 börn þurfa nú að greiða tiltölulega mun hærri beina skatta en árið 1935, og enginn vafi leikur á því, að þau greiða enn þá hærri óbeina skatta nú en þá. Skattabyrði þessa fólks hefur því þyngzt verulega síðustu áratugina. Hins vegar hefur skattabyrði atvinnurekenda ekki þyngzt að sama skapi. Eitt af því, sem gera má til þess að létta skattabyrði almennings, er að hækka persónufrádrátt þann, sem nú er heimilaður í lögum. Í þessu frv. er lagt til, að persónufrádráttur einstaklingsins verði hækkaður úr 3060 kr. í 6000 kr., persónufrádráttur hjóna úr 6120 kr. í 12000 kr. og frádráttur vegna hvers barns úr 2380 kr. í 5000 kr. í Reykjavík, en utan Reykjavíkur er barnafrádrátturinn 2040 kr. Orsök þess, að beinu skattarnir hvíla nú þyngra á almenningi en 1935, er sú, að persónufrádrátturinn hefur hækkað tiltölulega minna en tekjurnar þrátt fyrir þann umreikning, sem beitt er við skattálagninguna. 1935 nam persónufrádráttur einstaklings 32% af venjulegum verkamannslaunum og persónufrádráttur hjóna 60% af þessum tekjum. Á s. l. ári var persónufrádráttur einstaklings hins vegar aðeins 12% teknanna og persónufrádráttur hjóna um ¼ teknanna. Úr þessu ber nauðsyn til að bæta. Það ætti að vera skilyrðislaus krafa, að menn þyrftu ekki að greiða skatt af þurftartekjum. Þær eiga að vera skattlausar, enda var það sjónarmið viðurkennt 1935, er núgildandi skattalög voru sett. Síðan hefur löggjöfinni hrakað mjög á þessu sviði. Það, sem ætti raunar að gera í þessu máli, væri að ganga jafnlangt nú í að létta skatta á þurftartekjum og var gengið með l. frá 1935. Það er þó ekki gengið alveg svo langt í þessu frv., og verður því með engu móti sagt, að of langt sé hér gengið. Ef frv. hefði verið orðið að l., þegar skattur var lagður á á þessu ári, hefði fjölskyldufaðir með 25 þús. kr. árstekjur og 3 börn á framfæri aðeins orðið að greiða 19 kr. í tekjuskatt, en verður nú að greiða 265 kr. Raunverulega yrði verkamaður, kvæntur, með 3 börn, skattlaus, ef þetta frv. næði fram að ganga. Og verkamaður með 3 börn á framfæri sínu á engan tekjuskatt að þurfa að greiða í ríkissjóð. Af 35 þús. kr. tekjum heimilisföður með 3 börn hefði skatturinn lækkað úr 797 kr. í 312 kr., eða um tæp 40%, ef frv. hefði verið orðið að l. Af 45 þús. kr. tekjum hefði skatturinn lækkað úr 1740 kr. í 892 kr., eða um rúm 50%. Því veldur að sjálfsögðu gerð skattstigans, að prósentutala lækkunarinnar skuli fara hækkandi með hækkandi tekjum. Hér er um að ræða bráðnauðsynlega breytingu. Það er hin mesta óhæfa, að þurftartekjur verkamanna skuli ekki vera skattlausar, og samþykkt þessa frv. er því brýnt hagsmunamál verkamanna. En það er ekki nóg að gera þessa leiðréttingu. Álagningu útsvara þyrfti jafnframt að breyta. Ef útsvarsstiginn í Reykjavík er athugaður, kemur í ljós, að einhleypur maður með 25 þús. kr. árstekjur hefur orðið að greiða tæpar 2300 kr. í útsvar í ár. Slíkar tekjur eru hreinar þurftartekjur fyrir hjón og duga naumast til brýnustu þarfa. Engu að síður er hjónunum gert að borga af þeim 2020 kr. í útsvar, og er það aðeins 280 kr. lægri upphæð en einhleypur maður verður að borga af sömu tekjum. Síðan lækkar útsvarið um 280 kr. fyrir eitt barn á framfæri, 260 fyrir annað barnið, 240 fyrir þriðja barnið o. s. frv. Jafnvel hjónum með sex börn á framfæri sínu og 25 þús. kr. árstekjur hefur verið ætlað að greiða 550 kr. í útsvar, og ættu allir að geta séð, hve slíkt er fráleitt. Af 35 þús. kr. árstekjum var útsvarið tæpar 4000 kr. og lækkun vegna barna 320 fyrir fyrsta barn, 640 fyrir annað, 960 fyrir þriðja o. s. frv. Og við þetta útsvar bætist svo oft hér í Reykjavík álag, sem nemur 5% af útsvarsupphæð, og þar á ofan nú síðast 10% aukaútsvar. Úr þessu ber brýna nauðsyn til að bæta, jafnframt því að l. eru sett um hækkun persónufrádráttar. Þungi beinu skattanna á almenningi er sérstaklega tilfinnanlegur nú vegna þunga hinna óbeinu skatta og vegna þeirra skilyrða, sem atvinnurekendur hafa öðrum fremur til að skjóta tekjum undan skatti. Því er ekki að neita, að samþykkt þessa frv. mundi hafa í för með sér nokkurn tekjumissi fyrir ríkissjóð. Afkoma hans er nú á hinn bóginn þannig, að hann þolir slíkan tekjumissi, auk þess sem beinast lægi við að bæta tekjumissinn upp með bættu skattaeftirliti og með því að draga úr tekjuþörfinni með ýmiss konar sparnaði í ríkisrekstrinum. En það er eins og aldrei megi nefna skattalækkun hjá láglaunafólki á nafn, svo að ekki sé hún talin ófær og ríkissjóði bráðhættuleg. Að síðustu óska ég eftir því, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Það virðist svo af greinargerð þessa frv., að það sé fram komið í þeim tilgangi fyrst og fremst að létta skattabyrðinni af verkamönnum og öðrum þeim, sem lágar tekjur hafa. Í grg. er talað um Dagsbrúnarverkamann og gerður þar ýmiss konar útreikningur á því, hver munur sé á skattabyrði hans nú og fyrir nokkrum árum. Síðar í grg. er svo talað um það, að brýna nauðsyn beri til að gera ráðstafanir til þess að létta láglaunamönnum lífsbaráttuna. Þetta sjónarmið kom einnig fram í ræðu hv. 3. landsk., þar sem hann ræddi mjög um þær stéttir þjóðfélagsins, sem skatturinn kæmi illa niður á. Hann birti og nokkrar tölur, sem skyldu sýna, hver áhrif þessa frv. yrðu á skattálagninguna, ef það næði fram að ganga. Ég hef líka reynt að glöggva mig á því með dæmum og komizt að þeirri niðurstöðu, að verkamaður í Reykjavík, kvæntur, með 2 börn á framfæri sínu, sem hafði á s. l. ári 25 þús. kr. tekjur - og má þá ætla, að nettótekjur hans hafi numið um 24 þús. kr. - hefur orðið að greiða í tekjuskatt á þessu ári 319 kr., en mundi hafa orðið að greiða 18–19 kr., ef ákvæði þessa frv. hefðu verið í gildi. Hann hefði sem sagt grætt á breytingunni 300 kr. Ég hef líka athugað, hver útkoman hefði orðið, ef sami verkamaður hefði haft um 30 þús. kr. nettótekjur, og mér reiknast til, að ágóði hans hefði orðið 495 krónur, ef frv. hefði gilt sem lög. Nú er því ekki að neita, að verkamenn og aðra láglaunaða menn mundi muna dálítið um þessa upphæð, en ég vil þó vekja athygli á því, að þetta er ekki stór upphæð borið saman við ýmis önnur gjöld, sem þessir menn verð.a að greiða. Má þar t. d. minna á, að nú verður verkamaður að greiða til trygginganna og sjúkrasamlagsins samtals 800–900 kr. á ári, og þessi skattur er tiltölulega nýtilkominn. Ég hef nýlega við umræðu um annað frv. sýnt fram á, að beinu skattarnir til ríkisins hvíla ekki þyngra á láglaunamönnum en ýmis önnur útgjöld. Í þskj., sem fram kom í gær frá fjórum hv. þingmönnum, er þess getið, að Glámufjallgarðurinn hafi tvær hliðar og snúi aðeins önnur þeirra niður að Arnarfirði. Ég held, að það sé svipað með þetta frv., það hafi tvær hliðar, og eins og allar ár frá Glámufjallgarði falla ekki til Arnarfjarðar eins mundi allur ágóði, sem menn hefðu af samþykkt þessa frv., ekki falla til láglaunastéttanna. Glámufjallgarður skilar nokkru af vatni sínu í Skötufjörð, og eins mundi frv. þetta skila allríflegum ágóða til prófessora, forstjóra, heildsala og annarra manna, er meiri tekjur hafa en almenningur. Mér reiknast svo til, að hagnaður slíkra manna af þessu frv. yrði margfaldur á við hagnað þeirra verkamanna, sem hv. 3. landsk. virtist bera fyrir brjósti. Um réttmæti þess að létta þessum hátekjumönnum lífsbaráttuna skal ég ekki dæma, en mér finnst, að ákvæði frv. séu í ósamræmi við grg. þess og ræðu hv. 3. landsk. Ég vil leggja áherzlu á, að það eru óbeinu skattarnir, sem eru þyngri en áður, en þeir beinu tiltölulega lægri. Þetta frv. miðar að því að létta beinu skattana á tekjuhæstu mönnunum, og geti ríkissjóður ekki misst af tekjum sínum, yrði enn að hækka óbeinu skattana til að vega upp á móti þeim tekjumissi, sem mundi verða við gildistöku þessa frv. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að ræða þetta frv. frekar við 1. umr., þar sem málið á eftir að koma fyrir nefnd til frekari athugunar. Ég vildi aðeins vekja athygli á þeim atriðum, sem ég hef drepið á hér.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Það er auðvitað alveg rétt hjá hv. þm. V-Húnv., að frv. þetta, ef að l. yrði, mundi ekki aðeins hafa áhrif á skatta láglauna fólks, heldur og á skatta þeirra, sem hærri tekjur hafa. En aðalatriði málsins er, og það veit ég, að hv. þm. hefur komið auga á, að hækkun persónufrádráttar eins og hér er gert ráð fyrir ylli hlutfallslega mestri lækkun á sköttum láglaunafólks, því að skattar þess mundu falla að mestu niður. Hitt er svo annað mál, að gerð skattstigans veldur því, að hlutfallsleg skattalækkun yrði meiri hjá tekjuháum mönnum en tekjulágum. Og ef mönnum þykir þessi hækkun persónufrádráttar valda of mikilli skattalækkun á hátekjumönnum, ætti að vera hægt að breyta skattstiganum og útiloka með því ávinning hátekjumanna, og vilji hv. þm. V-Húnv. bæta ástandið í skattamálunum án þess þó að bæta aðstöðu hátekjumanna, ætti hann að vinna að þessari breyt. á skattstiganum. Ég treysti því, að hv. þm. V-Húnv. beri þá fram till. um það, ef honum sýnist ástæða til, en láti ekki þessa staðreynd valda því, að hann fylgi ekki þessu réttlætismáli. En kjarna þessa máls tel ég, að ef þetta frv. verður samþ., verða þurftartekjur verkamanna skattlausar eins og þær voru t. d. 1935. Það er mergur málsins. Til þess að ná því marki er hækkun á persónufrádrættinum að sumu leyti einfaldasta leiðin, þó að aðrar leiðir séu til, m. a. að breyta skattstiganum. Ég er ekki sammála hv. þm. V-Húnv. um það, að það muni ekki verkamann nokkuð miklu, að felldur sé niður 250–500 kr. skattur af hans lágu tekjum, þegar þess er gætt, að 25–30 þús. kr. tekjur verkamanns með meðalfjölskyldu eru beinar þurftartekjur. Þegar hann á fullt í fangi með að sjá sér og sínum farborða af þessum tekjum, þá munar mikið um það. Sjúkrasamlagsiðgjöld finnst mér ekki rétt að taka til samanburðar í þessu sambandi. Fyrir það, sem verkamaður greiðir í sjúkrasamlag, fær hann hlunnindi, sem verða honum til sparnaðar á útgjöldum og fjölskyldu hans í sjúkdómstilfellum. Það kemur því mikið í aðra hönd vegna þeirra gjalda. En sama verður ekki sagt um skattana með beinum hætti.



Eins og kunnugt er, er Búnaðarbankinn aðallánastofnun landbúnaðarins, og það eru einkum þrjár deildir bankans, sem hafa með höndum að lána bændum fé til nokkuð langs tíma. Þetta er byggingarsjóður, ræktunarsjóður og veðdeild. Byggingarsjóður og ræktunarsjóður, og þó einkum og sérstaklega byggingarsjóður, hafa fengið á síðustu árum nokkurt fé til eignar og verið þannig styrktir til þess að inna það hlutverk af hendi, sem þeim er falið, en verkefni byggingarsjóðs í þágu landbúnaðarins er fyrst og fremst að lána fé til íbúðarhúsabygginga og ræktunarsjóðs að lána til húsbygginga og svo til ræktunarframkvæmda. Starfsemi þessara tveggja sjóða er að heita má einskorðuð við þessar þarfir landbúnaðarins. Veðdeildin aftur á móti átti að sinna ýmsum öðrum verkefnum, sem bændur þurfa að fá lán til, og þar á meðal er það að lána mönnum eða styðja menn til að kaupa ábýli sín og einnig til bústofnskaupa. En nú er svo ástatt um veðdeildina, að hún hefur ekki fengið neitt nýtt fé til starfsemi sinnar, hvorki eigið fé né að henni hafi verið skapaðir lántökumöguleikar. Að því er þessa deild snertir er því kyrrstaða í lánveitingum. Veðdeildin býr að fyrstu gerð, að til hennar var lagt fé það, sem eftir var í viðlagasjóðnum gamla. Og veðdeildin er þannig á vegi stödd nú, að hún ræður aðeins yfir tæpum tveimur milljónum króna, sem vitanlega allt er í útlánum. Árlegar tekjur veðdeildarinnar eru um 120 þús. kr., en hún skuldar nú um 600 þús. kr. sparisjóðsdeild Búnaðarbankans. Af þessu má sjá, hversu veðdeildinni er það gersamlega um megn að sinna að nokkru sem um munar þeim þörfum, sem bændur hafa fyrir lán úr þessari deild til ýmissa annarra framkvæmda en húsbygginga og ræktunarmála. Nú er það svo, eins og minnzt er á í grg. fyrir þessu frv., að þau gleðitíðindi hafa gerzt á síðustu árum, að hugir manna stefna nú meir að því að stofna til búskapar í sveitum en var. Um alllangt tímabil hefur straumurinn legið mjög þungur frá sveitum til kaupstaða. Þetta hefur mönnum verið mjög mikið áhyggjuefni, sem eðlilegt er, af því að í kaupstöðunum eru engan veginn fyrir hendi svo trygg afkomuskilyrði, að fullt öryggi megi telja. En til þess að þetta nýja viðhorf hjá borgurunum geti notið sín, er óhjákvæmilegt, að fyrir hendi sé stuðningur af hálfu hins opinbera, bæði til þess að menn eignist aðgang að lánum með viðunandi kjörum til þess að auka bústofn og einnig til þess að geta tryggt sér býli. Þetta skortir hvort tveggja. En þetta er m. a. hlutverk veðdeildarinnar, eða var hugsað sem hlutverk hennar, þegar henni var komið á fót. Ég hef því í þessu frv. lagt það til, að veðdeildinni verði lagðar til 5 millj. kr. af tekjuafgangi ríkissjóðs árið 1951. Það eru allar horfur á því, að allverulegur afgangur verði í ríkisbúskapnum í ár, hverju ber mjög að fagna. Og ég lít á þá nauðsyn, sem hér er fyrir hendi, að það væri mjög hyggileg ráðstöfun að verja þó ekki væri stærri upphæð en þetta af tekjuafgangi ársins til þess að sinna þessu mikilvæga verkefni að styðja menn til þess að koma á fót nýjum búskap í landinu. Mér þykir ekki ástæða til að fara fleiri orðum um þetta á þessu stigi málsins en ég nú hef gert og í grg. frv. felst. Ég vænti þess, að málið fái góðar undirtektir í hv. d. og að menn geti orðið sammála um þá nauðsyn, sem hér er fyrir hendi. Það verður vitanlega að viðurkennast, að sú upphæð, sem ég fer fram á, er mjög naumt skorin. Væri náttúrlega ákaflega gott, ef menn sæju sér fært að ganga nokkru lengra í því efni en ég hef nú gert á frumstigi þessa máls í þessu frv. mínu. - Ég vildi svo leggja til, að málinu verði vísað til hv. landbn. Mér skilst, að þar eigi það heima. Á sínum tíma, þegar hér lágu fyrir breyt. á l. um ræktunarsjóð og byggingarsjóð, voru þau mál í landbn. Í samræmi við það geri ég mína till.