Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég er andvígur því að þessi umræða fari fram. Ef menn úti í bæ, hvort sem það eru mjólkurfræðingar, flugfreyjur eða aðrir, sem hafa rétt til að leysa sín mál, hafa ekki manndóm til þess eiga þeir að súpa Mangósopann sinn af því sjálfir en ekki að kalla löggjafarsamkundu þjóðarinnar til þess. Ég segi nei.



Herra forseti. Frammistaða stjórnarliðsins í þessari atkvæðagreiðslu og þessum fundi hér í kvöld sýnir með hvaða hætti er unnið á stjórnarheimilinu um þessar mundir, sýnir alvöruleysi í raun á bak við þetta mál, þar sem menn taka veislur með Carrington fram yfir meðferð málsins á hv. Alþingi. Ég tel að allur málatilbúnaður ríkisstj. í þessu máli sé til skammar og ég tel eðlilegast að hún beri sinn kross ein í þessu efni. Ég greiði ekki atkvæði.



Herra forseti. Á þskj. 678 er nál. frá meiri hl. landbn. Þar kemur fram að á fund nefndarinnar kom sáttasemjari ríkisins, Guðlaugur Þorvaldsson, enn fremur Þórarinn Þórarinsson frá Vinnuveitendasambandi Íslands og Hjörtur Eiríksson frá Vinnumálasambandi samvinnufélaganna. Enn fremur komu á fund nefndarinnar fimm fulltrúar frá Mjólkurfræðingafélaginu, m.a. formaður þess, Geir Jónsson. Það voru lagðar ýmsar spurningar fyrir þessa gesti nefndarinnar, m.a. sú spurning hvernig staðan væri metin eftir fundinn í dag hjá samningsaðilum, og kom það í ljós, sem raunar var sagt í hv. deild í dag, að það sem bar fyrst og fremst á milli var fæðis- og flutningagjald sem mundi vega um 4-5% ef fallist hefði verið á þessa kröfu. Spurt var um það, ef á þetta hefði verið fallist, hvernig t.d. þeir Hjörtur og Þórarinn eða þeir aðilar sem þeir eru umbjóðendur fyrir hefðu litið á það. Þeir svöruðu því á þann veg að þeir litu þannig á að þá mundi það samkomulag sem gert var í kjarasamningum síðast vera brostið. Hins vegar litu mjólkurfræðingarnir öðruvísi á þetta mál og sögðu að ýmsir aðilar, sem væru með hliðstæða menntun og hliðstæð réttindi, hefðu fengið þessa prósentu í samningum áður fyrir flutninga og fæði og a.m.k. sums staðar væri um þetta samið. En þegar sú spurning var borin fram við mjólkurfræðingana hvort þeir mundu vilja fresta verkfalli um t.d. hálfan mánuð og reyna að semja svaraði formaður þeirra neitandi. Ég held að það hafi ekki farið fram hjá nefndarmönnum að það var ekki von á því að samningar mundu takast og það var mat a.m.k. meiri hl. að ef orðið væri við þessari kröfu mjólkurfræðinganna mundi verða erfitt að semja við alla þá sem eiga eftir að semja, jafnvel þó að það stangist á fullyrðing gegn fullyrðingu um hvort þar með væri það samkomulag, sem gert var á vinnumarkaðnum, úr sögunni eða a.m.k. brostið að verulegu leyti. Þar sem ástandið er þannig, jafnvel þó að allir hv. þm. geri það ekki með glöðu geði að setja lög þegar um vinnudeilur er að ræða, verður auðvitað að reyna að gera allt það sem í valdi þingsins er og raunar þjóðarinnar til að það samkomulag sem gert var verði haldið að öllu leyti. Miðað við þær umræður sem hafa farið fram hér í þinginu um önnur atriði mætti a.m.k. ætla að með því að verða við þessu væri samkomulagið brostið. Meiri hl. nefndarinnar mælir með því að frv. verði samþykkt óbreytt. Undir þetta skrifa ásamt mér hv. þm. Þórarinn Sigurjónsson, Pálmi Jónsson, Eggert Haukdal og Halldór Blöndal.



Herra forseti. Tíminn sem hv. landbn. hafði til að setja sig inn í efnisforsendur þessa máls var í knappasta lagi og er það slæmt því að ekki hefði veitt af að nefndarmenn hefðu haft nokkurn tíma til að kynna sér innihald þessarar vinnudeilu, ekki síst í ljósi þeirra lognmollulegu framsöguræðna og þeirrar kynningar sem málið fékk við 1. umr. í hv. deild í dag. Það vakna óneitanlega spurningar í ljósi þess sem hv. 3. þm. Reykv. upplýsti við 1. umr. og kom fram og staðfest var í nefndinni og eins af hálfu frsm. hv. meiri hl. um stöðu kjaradeilunnar á síðasta samningafundi deiluaðila. En af ræðu hæstv. landbrh. í dag varð ekki skilið að aðstæður í vinnudeilunni hefðu verið með þeim hætti sem síðar kom á daginn og er það eftir öðru í málsmeðferð hæstv. ríkisstj. í þessu efni. Nál. 1. minni hl. landbn. er svohljóðandi, með leyfi forseta: "1. minni hl. landbn. er andvígur þessu frv. og mótmælir sérstaklega þeim vinnubrögðum sem viðhöfð hafa verið af hálfu ríkisstj. og vinnuveitenda. Ljóst er að frv. hafði þegar verið samið er síðasti samningafundurinn fór fram, eins og grg. þess ber með sér. Slíkar aðstæður eru óeðlilegar með öllu við samningagerð og hljóta að leiða til ófarnaðar. 1. minni hl. er enn fremur andvígur frv. af eftirfarandi ástæðum: 1. Með samþykkt frv. væri verið að taka verkfallsrétt af stéttarfélagi án þess að á nokkurn hátt hafi verið rökstutt að aðstæður séu þannig að svo alvarleg aðgerð sé réttlætanleg. 2. Þegar síðasta sáttafundi í kjaradeilu mjólkurfræðinga og viðsemjenda þeirra lauk var krafa mjólkurfræðinga um fæðis- og flutningskostnað til samræmis við það sem ýmsir aðrir starfsmenn í mjólkurbúum hafa ein eftir. Þessari kröfu höfnuðu fulltrúar vinnuveitenda umræðulaust. 3. 2. gr. frv. er þannig orðuð að hendur kjaradóms, ef af samþykkt frv. yrði, væru bundnar og honum ekki heimilt að taka tillit til sérkrafna mjólkurfræðinga. 4. Greinargerð með frv. er villandi og að nokkru leyti beinlínis röng og allur rökstuðningur ríkisstj. fyrir lagasetningunni veikur. Í þessari kjaradeilu hefur komið í ljós hve fráleit ákvörðun það var er mjólkursamlögin voru knúin til aðildar að Vinnuveitendasambandi Íslands. Sú ákvörðun kemur nú öllum málsaðilum í koll og skapar sérstaka áhættu fyrir afkomu bænda. Þegar við allt þetta bætist að fulltrúar vinnuveitenda virðast hafa haldið á málum af mikilli stífni í umræðum og ekki einu sinni verið til viðræðu um sérstakar samræmingarkröfur mjólkurfræðinga telur 1. minni hl. landbn. allar forsendur brostnar fyrir lagasetningu og er frv. andvígur." Ég vil sérstaklega leggja áherslu á það sem fyrst segir í nál. um vinnubrögð í þessu sambandi. Það liggur í hlutarins eðli, herra forseti, að það eru ekki eðlilegar aðstæður við samningagerð ef það liggur fyrir, og ég tala nú ekki um ef það fréttist til samningamanna, að tilbúið sé úti í bæ frv. um lagasetningu í viðkomandi deilu og ef það bætist enn við að það kvisist að í því frv. sé sérstaklega gert ráð fyrir kjaradómi sem skuli vinna samkvæmt ákveðnum forsendum og skuli kveða upp úrskurð innan ákveðinna tiltekinna marka sem í raun og veru kippa burtu öllum kröfum annars deiluaðilans með tölu. Ég hygg að 2. gr. þessa frv., sem hér er til umræðu, verði ekki lesin og ekki túlkuð á annan hátt en þann. Ég vitna einnig til nál. hv. 2. minni hl. landbn. í því sambandi sem er samdóma hvað þetta varðar. Þetta eru auðvitað með öllu óeðlilegar aðstæður við samningagerð og með öllu ólíðandi að hæstv. ríkisstj. hegði sér með þessum hætti. Ég bendi enn á það ósamræmi sem er á milli fullyrðinga í grg. frv. og þeirrar stöðu sem uppi var í samninganefndunum um kl. 16 í dag þegar síðasta tilboð mjólkurfræðinga kom fram, en þá var, eins og menn ugglaust vita allir í þessum virðulega sal, búið að boða fyrir nokkru framkomu þessa frv. á Alþingi og búið að ákveða fundartíma til að taka það fyrir, sem sagt áður en síðasta tilboð mjólkurfræðinga kom fram og það var tekið til umfjöllunar við samningaborðið. Ég vil enn fremur leggja áherslu á það, herra forseti, að hér er um samræmingarkröfu að ræða. Það kom einnig fram í hv. landbn. að mjólkurfræðingar voru til umræðu um að falla frá á móti þessari kröfu öðrum atriðum sem þeir hafa í gildandi samningum og hefðu þar af leiðandi getað létt að öðru jöfnu þær byrðar sem á atvinnurekendur hefðu lent af þessum sökum. En fulltrúar vinnuveitenda voru ekki til viðræðu, hvorki um þetta né annað, og höfnuðu þessu síðasta tilboði umræðulaust eins og áður hefur komið fram. Ég vil enn fremur lýsa þeirri skoðun minni, herra forseti, að ég held að það sé að öllu jöfnu ekki heppilegt að hv. Alþingi sé sett upp við vegg í slíku deilumáli nema þá reynt hafi verið algerlega til þrautar. Við erum hér að fjalla um sérstaka samræmingarkröfu í samningagerð og ég spyr: Ef menn telja eðlilegt að Alþingi verji tíma sínum í að skera úr í slíkum deilumálum aftur og aftur, hvar endar þá slík þróun? Það er verið að ræða um fæðispeninga og flutningalínu í dag. Það gæti orðið sérstakt vosbúðarálag á morgun og það gætu orðið vinnufatapeningar hinn daginn o.s.frv. Er það stefna hæstv. ríkisstj. og Sjálfstfl., sem stundum kennir sig við frjálsa samningagerð, að Alþingi skuli notað sem dómstóll í slíkum sérkjaraákvæðum einstakra stétta í landinu, en það er auðvitað það sem verið er að gera með þessu frv. og sérstaklega með tilvísan til 2. gr. þess og þeirra ákvæða sem væntanlegum kjaradómi er þar gert að starfa eftir? Síðan vil ég, herra forseti, koma að þeirri fullyrðingu, sem haldið var fram í framsöguræðu hæstv. landbrh. og af hálfu fulltrúa meiri hl. hér, að þessi samræmingarkrafa, ef að henni yrði gengið, mundi rjúfa með öllu samstöðuna um þá heildarkjarasamninga sem gerðir hafa verið í þjóðfélaginu. Í því sambandi vil ég vitna í ummæli forseta Alþýðusambands Íslands, sem höfð voru eftir honum í kvöldfréttum, þar sem hann lýsti þeirri skoðun sinni og afstöðu að hér væri um ótímabæra og ranga aðgerð að ræða. Ég vil beinlínis halda því fram að það hafi ranglega verið gefið í skyn að aðilar vinnumarkaðarins og þar með einnig Alþýðusamband Íslands mundu telja það sem hér væri á ferðinni brot á heildarsamningalöggjöfinni ef gengið yrði að því. Ekki benda ummæli forseta Alþýðusambandsins eða það sem eftir honum var haft í kvöldfréttum til þess að það sé rétt með farið. Ég vil einnig að það komi fram að ég taldi eðlilegt og óskaði eftir því í landbn. að fulltrúar heildarsamtaka launþega kæmu á fund nefndarinnar, en það var ekki talin ástæða til þess af hálfu meiri hl. nefndarinnar. Þetta eru slakleg vinnubrögð að mínu mati, herra forseti, og raunar ósamboðin Alþingi þegar verið er að fjalla um jafnalvarlegt mál og það er eða á a.m.k. að vera í hverju einu tilfelli að grípa inn í frjálsa kjarasamninga með lagasetningu. Sé þetta skoðað enn nánar, herra forseti, hlýtur það að vera þannig eðli málsins samkvæmt að heildarkjarasamningar þýða ekki að einstök stéttarfélög og einstök félög geti ekki á sama tíma verið með sérkröfur og samræmingarkröfur sem geta verið fullkomlega eðlilegar innan ramma þeirrar heildarsamningagerðar sem fjallað hefur verið um og þær aðstæður geta verið uppi sem gera slíkar kröfur fullkomlega eðlilegar. Þetta hljóta allir að skilja sem um það hugsa augnablik. Þar af leiðandi er sú meginröksemd fallin, sem fyrir þessu frv. hefur verið færð fram, að það stefni endilega í voða þeirri heildarsamstöðu um kjarasamningana sem orðin er. Ég vil enn fremur mótmæla þeirri túlkun hv. frsm. meiri hl. landbn. að deiluaðilar hafi verið sammála um að ekki þýddi að reyna samningagerð frekar. Fulltrúar mjólkurfræðinga lýstu því þvert á móti sem sinni skoðun að ekki hefði verið fullreynt að ræða málin og þeir hörmuðu þau viðbrögð vinnuveitenda að hafna síðasta tilboði þeirra umræðulaust. Herra forseti. Ég ætla þá tímans vegna ekki að hafa þessa ræðu lengri. Ég tel mig hafa lýst því að hér hafi óeðlilega verið að málunum staðið. Það hafi ekki verið fullreynt hvort leysa mætti þessa vinnudeilu með eðlilegum hætti, í fyrsta lagi með því að gefa mönnum eðlilegan tíma til að ræða þau mál og í öðru lagi með því að búa mönnum eðlilegar vinnuaðstæður. Ég tel það ekki vera þegar það liggur fyrir og þegar það hefur frést að undirbúið hafi verið lagafrv. til að úrskurða í þeirri vinnudeilu á sama tíma og menn sitja enn við samningaborðið og það lagafrv. sé jafnvel komið í prentun áður en síðasti samningafundur deiluaðila hefst.



Herra forseti. Við Alþýðuflokksmenn höfum áður lýst afdráttarlausum stuðningi okkar við það samkomulag sem aðilar vinnumarkaðarins og ríkisstj. gerðu með sér um kjaramál fyrir skömmu. Við höfum lagt áherslu á að það samkomulag haldi og að vel sé að því staðið. Í þeirri afstöðu okkar felst vitaskuld að ekkert það sé gert sem brjóti það samkomulag niður. Þar á meðal gerum við ráð fyrir því að sérkjarasamningar séu gerðir á þeim grundvelli sem samkomulagið reisti og fari ekki út úr því korti. Það hlýtur hins vegar að hvíla á samningsaðilum að kveða upp úr um það hvort svo sé og í þessu máli er það þannig að aðilar eru ekki á einu máli um það. Vinnuveitendasamband Íslands telur að hér horfi til óefnis ef einhverjir sérsamningar takast í raun og sannleika, en forseti Alþýðusambands Íslands hefur hins vegar látið eftir sér hafa að ótímabært sé að grípa inn í þessa deilu. Þessir tveir aðilar eru sem sé ekki á einni skoðun um hvort þær samningaumleitanir sem hér voru á leiðinni hafi verið á leiðinni út úr kortinu eða ekki. Á hinn bóginn er vitaskuld ljóst að það á að forðast að beita lagasetningarvopninu nema í ýtrustu neyð eða þegar sérstakar aðstæður krefjast og jafnframt að ef gripið er til lagasetningar verður að sýna sanngirni í lagasetningunni. Ég held að það liggi ljóst fyrir núna að frumvarpsflutningur ríkisstj. um lagasetningu þá sem hér um ræðir hafi verið frumhlaup og hafi í raun hleypt kjaradeilunni í verri hnút en efni stóðu til. Það er margt sem bendir til þess að ekki hafi verið fullreynt um samkomulag og vísa ég þar aftur m.a. til orða forseta Alþýðusambands Íslands. En eftir að þessi stefna var tekin er þó líklega svo komið nú að erfitt muni að ganga til samninga eða litlar líkur á að um semjist eftir að þetta lagafrv. hefur séð dagsins ljós og hefur legið hér á borðum sem opinbert gagn. Úr því að sú staða er komin upp hljóta menn að velta fyrir sér hvers eðlis sú lagasetning er sem ríkisstj. hefur í hyggju að beita sér fyrir að sett verði. Það skiptir nefnilega máli þegar sett eru ákvæði í lög um gerðardóm hvaða forskrift gerðardómnum er fengin. Á þetta benti ég í starfi nefndarinnar í dag og benti á að 2. gr. frv. gefur í raun og sannleika endanlega niðurstöðu úr þeim dómi sem ætlað er að hér gangi og sú niðurstaða og sú forskrift er einhliða þar sem tekin er afstaða eingöngu með öðrum aðilanum, vinnuveitendum. Að mínum dómi er ekki við hæfi að setja dómi forskrift sem er svo einhliða. Þess vegna leitaði ég eftir því í nefndinni hvort 2. gr. mætti ekki umorða þannig að Kjaradómur hefði svigrúm til að meta launakjör mjólkurfræðinga eins og venjulega gerist í deilum af þessu tagi og meta þær þá með hliðsjón af þeim kjörum sem um hefur samist hjá öðrum hliðstæðum starfsstéttum í þjóðfélaginu og ekki sé hafnað fyrir fram öllu því sem menn hafa fram að bera í þeim efnum og dómnum í raun sett fyrir að úrskurða eingöngu á grundvelli rammasamkomulagsins eins og einskis annars. Þessari umleitun var hafnað af meiri hl. nefndarinnar. Þegar svo er komið sögu tel ég einhlítt að ríkisstj. vilji sjálf og ein bera ábyrgð á þessu máli öllu saman og það sé sjálfsagt að hún fái tækifæri til að gera það þegar hún tekur ekki tilsögn um einföldustu atriði. Af þessum sökum mun ég ekki greiða atkvæði um þetta frv.



Herra forseti. Það er býsna fróðlegt að skoða hvenær þetta Alþingi bregst hart við. Um daginn voru birtar upplýsingar um að á Íslandi væri og hefði verið um langt skeið mesta láglaunasvæði á Vesturlöndum og þá gerðu menn þjóðarsátt. Það voru birtar upplýsingar um að fyrirtæki á Íslandi bæru líklega allra fyrirtækja á Vesturlöndum lélegastan arð og þá gerðu menn lífskjarasáttmála. En Alþingi hafði engar næturvökur af því tilstandi heldur afgreiddi það á fumlausan hátt. Menn gerðu sáttmála um lífskjör, þjóðarsátt. Svo komu upplýsingar um að fjórðungur íslensku þjóðarinnar byggi við fátækt. Og áfram heldur Alþingi sína lífskjarasátt. Þjóðhagsstofnun, sem forsrh. sjálfur ber ábyrgð á og stjórnar, birtir þær niðurstöður fyrir tíu dögum að fjórða hvert heimili 20 þúsund heimili á Íslandi, búi við eða fyrir neðan fátæktarmörk. Á Alþingi verða engir langir næturfundir af því tilefni. Mér vitanlega hefur forsrh. ekki einu sinni verið spurður að því hvort hann hafi af þessu einhverjar áhyggjur, hvort hann hyggist kannske draga úr nætursvefni þm. þegar líður á vorið vegna þess að hann vilji gera eitthvað af því tilefni. En hvað er það sem dregur þingið til kvöldverkanna? Eina ferðina enn er það það að menn úti í bæ, sem hafa fengið frjálsan samningsrétt, sem hafa til þess réttindi og hafa til þess skyldur að útkljá mál sín á milli, koma sér ekki saman. Þetta er ekki í fyrsta sinn. Við minnumst þess að í haust, í lok október, breyttust salir Alþingis eina kvöldstund í samningafund fyrir Flugfreyjufélagið, í samningafund milli flugfreyja og Flugleiða. Þar voru aðilar sem ekki vildu eða ekki gátu gert út um sín mál í frjálsum samningum og auðvitað var kallað á Alþingi og auðvitað var Alþingi tilbúið að standa svo sem eins og eina næturvakt til að leysa menn undan þeirri skyldunni að útkljá mál eins og ábyrgir menn sín á milli. Menn geta nú velt fyrir sér alveg eins og í haust: Hvaða hönk eiga Flugleiðir hf. upp í bakið á Alþingi til þess að löggjafarsamkunda þjóðarinnar leysi þar deilumál um vaktaprósentur? Og nú spyrja menn: Hvaða hönk á mjólkurbransinn upp í bakið á löggjafarsamkundunni til þess að hún leysi þar deilumál sem mér skilst að snúist núna samkvæmt síðustu fréttum í dag um fæðis og flutningapeninga. Alþingi á ekki að vera einhver launamálalögregla. Annaðhvort eða ekki eru í gildi lög um vinnudeilur sem leyfa mönnum ýmiss konar óskunda í þeim efnum, leyfa þeim t.d. að fara í verkfall, en lög sem umfram allt gefa mönnum réttindi til að reyna að útkljá mál eins og siðaðir menn í samningum sín á milli. Það er aldeilis undarleg niðurstaða fyrir eina löggjafarsamkundu að láta sér nægja í þrígang á einum vetri að ógilda lög um stéttarfélög og vinnudeilur, fyrst með því að taka flugfreyjumálið svokallaða þegar það bar að höndum, síðan með því að taka lífskjarasáttmálann og þjóðarsáttina og kokrenna henni og í þriðja lagi með því að taka þetta mjólkurdeilumál og setja um það lög að leysa menn undan þeirri kvöð að vera ábyrgir og semja um sín mál. Hvernig væri að fara að horfast í augu við sjálfan sig og segja: Eru þessi lög um stéttarfélög og vinnudeilur kannske ónýt? Valda menn ekki þessu frelsi að mega semja um sín mál? Kannske er það þjóðhættulegt ástand að menn semji um sín mál. Í stað þess að vera sífellt að ógilda þessi lög, eins og Alþingi gerir núna trekk í trekk, eiga menn að spyrja: Eiga menn þá ekki að breyta þessum lögum? Og þá geta menn spurt: Eigum við þá kannske að afnema verkfallsréttinn? Hvernig væri þá að afnema verkfallsréttinn? Menn eru greinilega svo óábyrgir gerða sinna að þeir átta sig ekki á því að það er þjóðarsátt um að vera ekki að þessum óskunda. Við skulum þá bara banna verkföll. Við getum komið upp með fullt af kjaradómum sem geta alltaf leyst þessi mál. Það má líka spyrja hvort það sé kannske leið að finna samningsréttinum og samningsfrelsinu annan farveg, t.d. þann að það séu vinnustaðasamningar þar sem ekki einungis mjólkurfræðingar í einu mjólkurbúi séu að semja um sín laun heldur starfsfólkið í heild í þessu mjólkurbúi og í stað þess að það séu flugfreyjur, flugþjónar, flugmenn eða flughlaðmenn sem hver á eftir öðrum eigi í deilum við yfirstjórn fyrirtækis og hvað eftir annað stöðvist rekstur semji allir þessir aðilar í eitt skipti í einu félagi. Ég held að menn ættu að athuga hvort kannske sé ástæða til að huga að þessari lagasetningu og búa þessu þann farveg að Alþingi þurfi ekki að leika hlutverk launamálalögreglu og grípa sífellt fram fyrir hendurnar á mönnum. Ef menn kunna ekki að koma sér saman í samningum er greinilegt að þeir eiga ekki skilið þessi réttindi ef maður tekur gerðir ríkisstj. á þessu kjörtímabili í samhengi. Ég vildi segja annað um þessi mál. Sá sífelldi siður að setja lög og eyða verkfallsaðferðinni sviptir menn ábyrgð á gerðum sínum. Það er augljóst að þeir samningamenn sem á undanförnum dögum hafa verið á fundum og reynt að semja í þessu mjólkurdeilumáli vissu að það var til frv. sem mundi leysa þá undan þessari kvöð. Síðast í dag, þegar var gerður úrslitafundur um að ná samningum, vissu menn að það var m.a.s. búið að prenta frv. og það var til þessi dómur, það var til þessi frelsun undan samningsábyrgðinni sem þeir vissu að þeir gátu hörfað til. Hvers virði er þá samningsaðferðin? Hvers virði er þá það að þurfa að standa ábyrgur gerða sinna? Hvernig halda menn að það sé samið undir slíkum kringumstæðum þegar menn vita að samningarnir eru marklaust hjal? Menn þurfa ekki að ná neinu samkomulagi niðri í Karphúsi. Alþingi bíður í startholunum og er tilbúið að leysa þá undan þessari kvöð. Núna eru aðstæðurnar sérstaklega merkilegar þar sem líka er róið á þau mið að það sé verið að verja lífskjarasáttmálann merkilega. Hugsið þið ykkur! Eftir þær upplýsingar sem hafa borist í fyrsta lagi um mesta láglaunaland á Vesturlöndum og í öðru lagi um að hér sé fjórða hvert heimili við fátæktarmörkin eru menn að verja sáttmálann. Það hefur verið gerður sáttmáli um lægstu laun á Vesturlöndum. Það hefur verið gerður sáttmáli um að fjórða hvert heimili á landinu skuli búa við fátækt og menn eru að verja þann sáttmála. Það má ekki brjóta um það hina heilögu sátt að 20 þús. fjölskyldur á Íslandi skuli búa við fátæktarmörk. Það er svarið sem mjólkurfræðingar hafa fengið, að því er manni skilst, í þessum samningum og það yrði þá líklega svarið sem verkamaðurinn, sem talað var við í sjónvarpinu á föstudaginn, fengi ef hann færi fram á það í sínu verkalýðsfélagi, í Dagsbrún, að samþykkja ekki þessa samninga. Honum væri sagt: Við erum að verja sáttmálann sem er búið að gera um lífskjör þín, góði. Mér þykir lágt leggjast fyrir Alþingi að grípa hvað eftir annað fram í fyrir þeim sem þó eru að vinna eftir hinni frjálsu samningahefð, mér þykir lágt leggjast fyrir Alþingi að vera þannig eins og stimpilklukka og vera tilbúið í startholunum og veita afbrigði, vera tilbúið til að gera neyðarráðstafanir til að leysa menn af hólmi þar sem þeir hafa einungis átt að bera ábyrgð á gerðum sínum og mér þykir lítið leggjast fyrir Alþingi að taka þeim rökum að hér sé verið að verja sáttmála um lífskjör. Sú ómynd, sem Alþingi kokgleypti um daginn og menn hafa kallað þjóðarsátt, er ekki þess virði að um hana sé staðinn vörður. Raunar er augljóst af viðbrögðum fólks um allt land í verkalýðsfélögum þegar blekkingarhamurinn um það að hér hafi verið farnar nýjar leiðir og þegar blekkingarhamurinn um að hér sé á ferðinni stórkostlegasta sátt, að því er manni skilst, á undanförnum áratugum, þegar hefur runnið af fólki á síðustu vikum, hvað hefur skeð. Þriðji hver ríkisstarfsmaður, sem greiddi atkvæði um þann samning sem verið er að verja núna, greiddi atkvæði gegn honum. Og í sífellt fleiri atkvæðagreiðslum hefur munurinn orðið mjórri og mjórri. Samningarnir eru m.a.s. farnir að falla í einstaka verkalýðsfélagi. Fólk er að skilja að það er ekki verið að gera sáttmála um neitt. En þó láta menn sér lynda að taka þeim rökum að það sé nauðsynlegt að verja ómerkileg fyrirheit þessarar ríkisstj. um frjálsa samninga og það trúaratriði Sjálfstfl. að menn skuli vera ábyrgir gerða sinna og frjálsir að því að semja um sína hagi. Menn taka þeim rökum að það sé verið að verja þennan sáttmála. Ég get ekki undir neinum kringumstæðum samþykkt að þetta mál sé yfirleitt til umfjöllunar í þessum sal. Eins og ég sagði áðan er ég andvígur því að það séu veitt afbrigði til að ræða svona mál. Afbrigði eru neyðarráðstöfun sem á einungis að grípa til við sérstakar aðstæður. Þess vegna er ég andvígur því að veitt séu afbrigði. Ég er líka andvígur því að málið sé yfirleitt tekið hingað inn vegna þess að þetta mál á ekki neitt einasta erindi við þingið. Þetta mál á erindi við mjólkurfræðinga og VSÍ og þeir eiga að standa sína vakt og semja sjálfir.



Herra forseti. Ég átti þess kost að sitja sameiginlegan fund landbn. beggja deilda um þetta mál sem áheyrnaraðili. Ég vil lýsa afstöðu Kvennalistans til málsins. Það sem vegur þyngst á metunum þegar við tökum afstöðu er að hér er verið að svipta hóp manna þeim mannréttindum sem felast í því að eiga verkfallsrétt. Ekkert hefur komið fram í þessu máli sem réttlætir svo alvarlega aðgerð að okkar mati. Það kom fram á fundinum að álit mjólkurfræðinga var það að alls ekki hefði verið reynt til þrautar að semja í þessu máli, en hafði þó gengið talsvert saman á síðasta fundi og voru þeir reiðubúnir til áframhaldandi viðræðna. Augljóst er að sú aðgerð ríkisstj. að láta semja lagafrv. áður en fullreynt var um sættir og enn var eftir sáttafundur síðar þann sama dag hefur gert illt verra og er hið mesta frumhlaup. Í 2. gr. þessa frv. hefur verið tekin ótvíræð afstaða með vinnuveitendum og Kjaradómi ekki ætlað svigrúm til að meta stöðu mjólkurfræðinga af sanngirni. Í ljós kom enn fremur á fundinum að ekki hafði verið leitað ráða annars viðsemjanda í þeim kjarasamningum sem nú eru nýgerðir, þ.e. Alþýðusambands Íslands, og hefur forseti ASÍ .lýst því yfir að hann telji þetta ótímabæra aðgerð. Herra forseti. Kvennalistinn tók þá afstöðu til nýgerðra kjarasamninga að vera á móti þeim og flutti til þess mörg rök. Við greiddum ekki atkvæði með því frv. um efnahagsaðgerðir sem ríkisstj. bar fram í tengslum við þá. Það mætti segja að eðlilegt og rökrétt væri að við greiddum heldur ekki atkvæði um mál sem er í svo nánum tengslum við það frv. um efnahagsaðgerðir sem hér var til umræðu fyrir skemmstu. Hins vegar eru hér greidd atkvæði um þau mannréttindi sem verkfallsréttur er án þess að til þess hnígi gild rök til réttlætingar. Málatilbúnaður ríkisstj. í þessu máli er slæmur og virðist engan veginn fullreynt til sátta. Þingkonur Kvennalistans munu því greiða atkvæði gegn þessu frv.



Herra forseti. Hér er vissulega alvarlegt mál á ferðinni þegar rætt er um að svipta stéttarfélag þeim réttindum að semja um kaup og kjör. Það er út af fyrir sig ekkert nýtt að rætt sé um málefni mjólkurfræðinga hér á hv. Alþingi. Líklega hafa flestar ríkisstjórnir, flestallir þm. úr þessum svokölluðu alvörustjórnmálaflokkum á Alþingi gert ýmislegt í þá átt að þrengja kjör mjólkurfræðinga eins og fleiri vinnandi stétta í þessu landi.  Vissulega er það alvörumál þegar löggjafarsamkoman telur sig þurfa að grípa inn í samninga aðila vinnumarkaðarins. Ekki er þetta síst alvörumál eftir það sem gerst hefur undangengna daga hér í landi. Við búum ekki við venjulegar kringumstæður að því er varðar launasamninga nú. Eins og menn muna og þarf auðvitað ekki að rifja upp eru ekki ýkja margir dagar síðan gerð var, eins og hv. þm. Guðmundur Einarsson orðaði það hér, þjóðarsátt um launamál milli annars vegar Vinnuveitendasambands Íslands, Vinnumálasambandsins og Alþýðusambands Íslands eða félaga innan vébanda þess. Það var vissulega merkilegt sem þar gerðist og ég hygg að engin dæmi séu eins og þar gerðust að því er varðar lausn á launadeilu. Það er að sjálfsögðu gert undir þeim kringumstæðum sem við höfðum búið við undangengin ár og búum við í dag. Við höfum búið í óðaverðbólguþjóðfélagi undangengin ár og áratugi. Við því eru menn að reyna að bregðast með því að halda á málum eins og gert var af hálfu aðila vinnumarkaðarins fyrir nokkru. Þannig gripu menn fram fyrir hendur hæstv. ríkisstj. í launamálastefnunni og efnahagsstefnunni. Það er fullsannað og fullreynt að aðilar vinnumarkaðarins, hvort sem eru í Garðastræti eða hvar sem er, tóku fram fyrir hendur á ríkisvaldi varðandi væntanlega þróun í efnahagsmálum. Menn geta að sjálfsögðu deilt um hvort þetta hefur verið rétt gert eða ekki og um það var að vissu leyti deilt á Alþingi fyrir stuttu. Það er ekkert við það að athuga að menn hafi sínar skoðanir, séu andvígir slíku eða með. En eigi að síður er þetta orðin staðreynd. Og við hljótum að spyrja þess þegar þetta mál kemur nú fyrir Alþingi í því formi sem það nú er: Er verið að fylgja því fordæmi, sem ég fullyrði að mikill meiri hluti launafólks í þessu landi var sammála að gera tilraun með með aðalsamningnum, eða er verið að gera eitthvað annað og meira með því samkomulagi sem hér er verið að tala um, þeirri löggjöf? Ég hygg að menn hafi líka í huga þegar menn tala um þetta mál að fjöldi annarra verkalýðsfélaga í landinu á eftir að semja. Sum aðildarfélög Alþýðusambands Íslands hafa fellt samkomulagið frá því um daginn. Þau eru að vísu ekki mörg, en eigi að síður er það staðreynd að þau hafa fellt það. Og maður hlýtur að spyrja þessarar spurningar: Hvað gerist í þeim herbúðum? Við vitum um t.d. bakarana, þeir hafa fellt samkomulagið. Starfsfólk í veitingahúsum, það hefur fellt það. Verslunarmannafélag Suðurnesja, það hefur fellt samkomulagið. Við vitum líka að flugmenn eru einhvers staðar í námunda við að fara að semja. Hvað með rafeindatæknana sem eru nánast búnir að vera í verkfalli í nokkra daga? Hvað ætla menn að gera á þessum sviðum eftir að hafa afgreitt þetta mál hér? Allt þetta blasir við og menn hljóta að spyrja sig þessara spurninga, menn sem á annað borð vilja hugsa um þessi mál og hafa á þeim tiltekna alvörugefna skoðun. Ég er þeirrar skoðunar að ríkisstj. hafi að öllum líkindum gripið hér of fljótt inn í. Ég segi að öllum líkindum því mér virðist að upplýsingar bendi til þess að ekki hafi verið fullreynt hvort samningar gætu tekist. Og vissulega á að leyfa aðilum að spreyta síg. Það var ekki stórhætta á ferðum þó að verkfall hjá mjólkurfræðingum hefði staðið einn, tvo, þrjá daga í viðbót - ég hygg að menn hefðu lifað það alveg af og það sæmilega - og látið hefði verið á það reyna hvort grundvöllur var fyrir að menn næðu saman á frjálsum grundvelli. Hér hefur verið vitnað í forseta Alþýðusambands Íslands. Og út af fyrir sig hef ég ekkert á móti því að vitnað sé í þann glögga mann. Menn hljóta að spyrja sig þessarar spurningar: Er með þeim kröfum sem uppi voru seinni partinn í dag milli mjólkurfræðinga og þeirra viðsemjenda verið að stíga lengra, er meiri kauphækkun innifalin í þeirra kröfum en aðilar vinnumarkaðarins sömdu um fyrir nokkrum dögum síðan? Um þetta virðist menn greina á. Hér var held ég, rétt tekið eftir, fullyrt áðan að mjólkurfræðingar gerðu kröfu um 4-5% meiri kjarabætur en láglaunafólkið fékk innan Alþýðusambands Íslands. Og við, sem svona í fjarlægð horfum til þessara hluta, hljótum að spyrja forsvarsmenn þess samkomulags sem gert var í Garðastræti um það hvort mjólkurfræðingar fari fram á meiri kjarabætur en láglaunafólkið fékk á sínum tíma. Þessu er hér með beint til þeirra sem hér geta svarað, stóðu að samkomulaginu á sínum tíma, hinu merka samkomulagi sem ég út af fyrir sig hef varið og ver enn. Þessu er beint til þeirra: Er hér verið að ganga lengra til kauphækkunar við þessa aðila en gert var fyrir þá sem verst eru settir í þjóðfélaginu? Menn tala hér um flutningslínu. Ég er þeirrar skoðunar t.d. að flugmenn gætu farið fram á að setja flutningslínu í sinni kröfugerð og fjöldi annarra stéttarfélaga gæti haft uppi sambærilegar eða hliðstæðar kröfur. En ég hygg að eigi að síður sé það ekkert óeðlilegt að menn greini á um þetta. Það er haft eftir forseta Alþýðusambandsins - ég hef ekki heyrt það sjálfur - að hér sé ekki verið að semja um meira en gert var á dögunum. Vel má vera að það sé rétt en það skiptir kannske ekki meginmáli í þessari stöðu. Meginmáli skiptir hvort menn eru hér að grípa fram í fyrir samningaumleitunum sem enginn veit hvort hefðu leyst málið á næstu tímum eða ekki. Það skiptir, að mínu viti, kannske meira máli núna í stöðunni heldur en hitt atriðið í málinu. Hv. þm. Stefán Valgeirsson, form. og frsm. landbn., fullyrti áðan að deiluaðila greindi á um þetta, hvort fullreynt hefði verið að ná samkomulagi eða ekki. Mér sýnist, án þess að ég vilji fullyrða það, að menn hafi kannske verið einum of fljótir að grípa hér inn í. Hv. þm. Guðmundur Einarsson sagði áðan að enn væri Alþingi að grípa til neyðarráðstafana í þessum efnum. Ég verð að viðurkenna að ég er alltaf að færast nær þeirri skoðun að ef á að rétta hlut þeirra verst launuðu í þessu þjóðfélagi verði kannske einskis annars að gera það heldur en löggjafarsamkomunnar. Mér sýnist, því miður, allt benda til þess að verkalýðshreyfingin ráði ekki við það viðfangsefni og það endi ekki vel nema því aðeins að löggjafarsamkoman sjálf grípi inn í málið. Málið snýst auðvitað um það, sem ég vil trúa og trúi enn, að almennt hafi menn viljað standa að því samkomulagi sem gert var milli aðila vinnumarkaðarins fyrir nokkrum dögum síðan, að almennt vilji menn standa að því og vilji verja það, láta á það reyna, þó áhætta sé í því hvað kunni að gerast ef menn vilji í eitt skipti láta á það reyna hvort hér hafi verið rétt gert eða ekki. Ég get sagt það sem mína skoðun, almennt talað, að ég tel að stjórnvöld eigi að halda þannig á máli að sú leið sem þar var valin sé fetuð til loka. Því kjörorði, sem þar var sett af þeim sem samkomulagið gerðu, væri haldið.

Það er stór hluti þjóðarinnar sem er ekki einu sinni matvinnungar.

Enn kemur rödd úr þingflokki Alþb. inn í umræðuna og það er fullkomin ástæða til vegna þessa að minna hv. þm. Guðrúnu Helgadóttur á það að þingflokkur Alþb. var ekki samferða í afstöðunni til þess sem rætt var hér fyrir nokkrum dögum um heildarsamkomulagið eða þá löggjöf sem fylgdi því. Nú er ástæða til þess að spyrja: Er þingflokkur Alþb. á einni og sömu línu að því er þetta mál varðar? Af því að menn grípa hér fram í unnvörpum og biðja að sjálfsögðu um svör.  Ég vil láta það koma fram að ég er kannske, því miður, að verða kominn á þá skoðun að löggjafarsamkoman verði þrátt fyrir allt að rétta hlut hinna lægst launuðu sjálf, öðruvísi verði það ekki gert, þó ég viðurkenni fullkomlega að það er að vísu nokkuð mikill skilningur á því innan verkalýðshreyfingarinnar að það þurfi að gera en eigi að síður hefur það ekki tekist í þeim herbúðum. Og ég held að menn verði að horfa raunsætt á það. Ég vil gjarnan spyrja einn af þeim aðilum sem stóðu að Garðastrætissamkomulaginu og hér situr innan dyra: Eru mjólkurfræðingar að fara fram á meira en það sem samkomulag var gert um hjá aðilum vinnumarkaðarins núna fyrir nokkrum dögum? Ef það er meira, hversu mikið er það? Kannske er ástæða til að spyrja líka: Hver eru kjörin á þeim bæ, samanborið við kjör 1áglaunafólksins? Ég held að það eigi ekkert að fara í grafgötur með það hvað hér er í raun og veru á ferðinni. Ef menn eru sannfærðir um að rétt hafi verið haldið á samningunum hjá ASÍ og VSÍ eiga menn að halda áfram að verja það samkomulag og í raun og veru ekki að hleypa neinum, sem hefur meira en þeir lægst launuðu fengu, lengra en það samkomulag gerir ráð fyrir. Ég held því að það hefði verið rétt hjá hæstv. ríkisstj. að doka aðeins við í þessum efnum, rasa ekki um ráð fram, að því er þetta mál varðar, láta á það reyna. Og ég er viss um að hefðu menn verið það raunsæir að láta málið fara þá leið hefði almenningur í landinu verið miklu jákvæðari gagnvart Alþingi þó það kynni að grípa inn í á síðari stigum máls ef allar aðrar dyr lokuðust. Ég skal ekki, herra forseti, hafa öllu fleiri orð um þetta þó full ástæða væri til þess að ræða svona mikið alvörumál lengur en hér kann að verða gert. En ég vil að lokum segja það að mér finnst að ýmsir hv. stjórnarliða taki þetta mál ekki alvarlega. Afbrigði fyrir málinu eru samþykkt með 21 atkvæði. Það er helmingur hv. þingdeildarmanna sem samþykkir afbrigði fyrir þessu máli og innan þess helmings eru stjórnarandstæðingar líka. Mér finnst allt of mikið bera á því, burtséð frá öllum efnisatriðum að því er þetta mál varðar og raunar fleiri sem hafa farið í gegnum Alþingi undangengið, að menn láti málin afskiptalaus, þau fari hér meira og minna í gegnum þingið með minni hluta atkvæða í þingdeild. Það sýnir auðvitað viðhorf þm. sem láta það líðast að stórmál séu þannig afgreidd á Alþingi. Hér er vissulega um stórmál að ræða og ekki bara fyrir þá aðila sem hér eiga hlut að máli, þá á ég við Mjólkurfræðingafélagið. Þetta mál getur skipt miklu, miklu fleiri verkalýðsfélög í landinu máli heldur en þetta eina félag. Og það skiptir miklu máli hvernig á slíkum málum er haldið, hvernig þau ber að og hvernig hv. þm. taka afstöðu til svona stórmála. Ég vænti þess að hv. þm. Guðmundur J. Guðmundsson, sem ég ber mikið traust til, upplýsi þingdeildina um það hvort hann telur að mjólkurfræðingar séu að fara fram á meira í sínum kröfum en hann samdi sjálfur um fyrir sína umbjóðendur í Garðastræti fyrir nokkrum dögum. Það skiptir mig æðimiklu máli að fá vitneskju um það hvert álit hv. þm. Guðmundar J. Guðmundssonar, formanns Verkamannasambandsins, í þessum efnum er. Við höfum, að hér er sagt, álit forseta Alþýðusambands Íslands og það skiptir líka máli að fá upp viðhorf formanns Verkamannasambands Íslands.



Herra forseti. Ekki veit ég hvers ég á að gjalda að vera dreginn upp í þennan ræðustól og eiga að vitna eftir kröfu hv. 3. þm. Vestf. Ég skal reyna að svara hans spurningum eftir því sem mér er unnt. En í upphafi teygja menn vitanlega umræður endalaust. Þá get ég ekki stillt mig um að segja að fyrst verið er að ræða um kjaramál mjólkurfræðinga hefði verið ákaflega fróðlegt að ræða um B-in þrjú, Búðardal, Borgarnes og Bitru, og athuga hvernig fénu hefur verið varið, hversu hyggilega hefur verið að verki staðið í sambandi við mjólkuriðnað hér á Suður og Vesturlandi. Ég sé ekki betur en að þeir sem kveinka sér mest hafi verið í illvígri samkeppni við Seðlabankann í sambandi við bygginguna á Bitruhálsi og þar hefur ekki verið spurt um prósentin. Hafi einhvers staðar verið bruðlað og óhyggilega haldið á málum hefur það verið í sambandi við þessi mjólkurmál. Reyndar er sama sagan annars staðar og ætla ég ekki að fara að þylja þá sögu. Ég skil ekki heldur, þó ég sé þm. Reykvíkinga, hvernig í ósköpunum stendur á því að Sláturfélag Suðurlands byggir í Reykjavík. Það er ekki það að ég sé að harma það að það byggi í Reykjavík, en af hverju þurfa þeir að haga sér eins og árið 1920 þegar það voru svona ákveðnir boddíbílar sem komust milli Reykjavíkur og Selfoss? Þegar atvinnuleysi er á Selfossi og hægt er hafa þar kjötvinnslu, af hverju eru þeir þá að flytja þetta til Reykjavíkur og byggja hér milljónahallir? Því í ósköpunum reyna þeir ekki að koma á móti þessu fólki sínu í þessu byggðarlagi? Það er nú meira dálætið sem bændasamtökin hafa á Reykjavík. Þau slá alla út í hótelbyggingum. Endalausir peningar eru til í það. Þeir tvöfalda á Sögu, segja þeir, og vel það og það er meira að segja miklu vinalegra, hlýlegra og íburðarmeira. Hverjir eru hér að tala? Fulltrúar fólks, bænda um land allt sem örugglega eru ekki ofhaldnir. Og hagspekin og búskaparhættir allir í sambandi við byggingu þessarar mjólkurstöðvar sem ég gat um, þar held ég sé ekki hyggilega að verki staðið. Ég held að þessi bygging á Bitruhálsi veki forundran allra þeirra sem kunnugir eru og þar hefði verið hægt að halda betur á. Ekki ætlaði ég að fara að messa um það. Ég var píndur upp í ræðustól af hv. 3. þm. Vestf. Hann spurði: Eru mjólkurfræðingar að fara fram á meira en verkafólk fékk almennt í kjarasamningunum? Ég mundi svara þessari spurningu þannig að allt til dagsins í dag voru þeir að fara fram á töluvert meira. Þeir geta sjálfsagt fært sín rök fyrir því. Ég er því persónulega andvígur, eins og hv. 3. þm. Vestf., að þeir sem eru á hærri launum fái einhverjar aukasporslur eftir að búið er að gera samninga eins og tíðkast hefur mjög á landi hér í gegnum tíðina. Og það er rétt sem 3. þm. Vestf. segir, mér kæmi ekki á óvart, þó ég líki ekki saman mjólkurfræðingum og flugstjórum, að flugstjórar eigi eftir að koma fram með þrefaldar kaupkröfur á móti almennu verkafólki. En ef við lítum á þessa deilu og drögum frá þær kröfur sem mjólkurfræðingar voru með, þeir geta sjálfsagt fært sín rök fyrir þeim, er eftir einn hlutur, þetta svokallaða fæðis- og ferðagjald. Og af hverju skyldi það vera til komið? Það er til komið vegna þess að Mjólkursamsalan er að flytja í úthverfi Reykjavíkur sem er fyrir utan flutningalínur sem stéttarfélög almennt hafa. Með því að flytja úr Mjólkurstöðinni á Laugavegi í Mjólkurstöðina á Bitruhálsi verða mjólkurfræðingar, hvort sem menn hafa samúð með þeim eða ekki, án fæðis- og flutningagjalds. Bifvélavirkjar og aðrir iðnaðarmenn koma til með að fá þetta gjald og hafa það í samningum. Dagsbrúnarmenn eru ekki ofhaldnir en eru 56% af starfsliði Mjólkursamsölunnar og það er samningsleg skylda að flytja þá að og frá vinnustað í væntanlegri mjólkurstöð. Gamla Mjólkurstöðin er innan flutningalinu. Nýja Mjólkurstöðin er utan flutningalínu, langt fyrir utan flutningalínu, meira að segja fyrir utan flutningalínu iðnaðarmanna sem er einhvers staðar við Elliðaár eða hvar það nú er. En Dagsbrúnarmenn eiga rétt á að vera fluttir að og frá vinnustað í vinnutíma, heim í mat eða þeir fá frítt fæði þegar hin nýja stöð tekur til starfa. Vissulega býst ég við að um þetta verði samið, það verður ekki farið að flytja menn þarna heim í matartíma. Það sem liggur á bak við er, að ég hygg, ég hef ekkert rætt við mjólkurfræðinga, að þeir vilja ná þarna ákveðnum jöfnuði, jöfnuði að því leyti að það er samræming á vinnustað. Þetta er í sjálfu sér ekki kauphækkun, þó það verði kauphækkun fyrir suma. Það er lengra á vinnustaðinn og þeir verða í minni réttindum en aðrir. Upplýst er líka að þeir eru reiðubúnir að ræða um einhver önnur atriði, t.d. þegar flutt er að Bitruhálsi komi einhverjir flutningar til greina. Þetta eru atriði sem á að vera hægt að semja um. Búið er að hleypa í þetta hörku og ákveðinni óbilgirni þannig að málum er svona komið. Hv. 3. þm. Vestf. og aðrir verða að dæma um hvort þarna er keyrt fram fyrir aðra. Ég mundi segja að þarna væri verið að samræma ákveðin réttindi á vinnustað. Ég sé ekki að það sé mikil goðgá. Hins vegar eru menn ákaflega tortryggnir og hafa oft og tíðum verið í sambandi við mjólkurfræðinga. Ég held að sú samninganefnd, sem hefur farið með samninga fyrir mjólkurfræðinga, hafi haldið miklu betur á en hér áður fyrr, þegar mjólkurfræðingar voru kannske einir í vinnudeilu, deilt var kannske um gúmmístígvél eða eitthvað lítils háttar og mjólkurflutningar stöðvuðust og bændur urðu að hella niður mjólk í nokkra daga. Ég held að þá hafi t.d. félag eins og Dagsbrún haft miklu sterkari taugar til bænda. Hitt er hins vegar annað mál að mjólkurfræðingar fengu nokkrar góðar lagfæringar 1982 í kjaradómi. Hins vegar hafa þeir ekki verið hálaunastétt en þeir fengu nokkuð góðar lagfæringar þarna. Ég held að ef á að fara að setja lög um að samræma ákveðna flutninga, ákveðin réttindi á sama vinnustað, og það er kallaður saman næturfundur á Alþingi, hefði verið hægt að laga þetta mál og koma þessu saman. Ég held bara að frá hendi viðsemjenda þeirra, Vinnuveitendasambandsins og Vinnumálasambandsins, hafi verið nokkurn veginn nei við öllum hlutum. Ég held að sú samninganefnd, sem mætti þarna fyrir mjólkurfræðinga, hafi alls ekki haldið þannig á málum að brýn þörf væri á lagasetningu enda ber það satt að segja vott um mikla fljótfærni þegar jafnvandaður maður og hæstv. landbrh. flytur ræðu klukkan fimm í dag sem greinilega er samin kl. tvö um daginn og mál hafa gjörbreyst, mjólkurfræðingar hafa fallið frá meginhlutanum af sínum kröfum og eftir stendur þetta eina mál. Ef veifað er framan í annan aðilann: við höfum hér lög handa ykkur, garga þeir náttúrlega bara meir. Ég held að þarna hafi verið nokkuð klaufalega á málum haldið. Ég skal ekki orðlengja þetta mál meira en varðandi þennan kjaradóm verð ég að segja að honum eru settar ákaflega þröngar skorður. Ég býst við að margir félagsmenn í félagi mjólkurfræðinga hafi bundið einhverjar vonir við þennan kjaradóm. Hann reyndist þeim nokkuð vel síðast. En 2. gr., þar sem sagt er að tekið skuli mið af vinnumarkaði frá því kjarasamningar voru lausir hinn 1. janúar 1986, neglir þetta náttúrlega algjörlega niður. Niðurstaða kjaradóms er raunverulega gefin með lögunum. Ég vil taka það fram að ég er algerlega mótsnúinn því að hærra launaðar stéttir vaði uppi í þjóðfélaginu og ætli sér að standa á öxlunum á þeim sem lægra eru launaðir. En hér held ég að um sé að ræða að nokkur hluti ákveðins starfshóps vill samræma sín samningsákvæði öðrum starfshópum. Ég tel þetta ekki krossbrjóta frekar en forseti Alþýðusambandsins. Ég held að það hafi verið ákaflega illa haldið á þessu máli. Svona mál á að vera hægt að leysa og það mælist yfirleitt ákaflega illa fyrir, þó mikið sé um það, að menn á sama vinnustað vinni samkvæmt mismunandi kjaraákvæðum hvað varðar flutninga, fæði o.s.frv. Hitt tek ég vel undir að bændur eru illa settir og þola það illa að að þeim sé þrengt eins og hlutur þeirra er og skil ég vel ótta þeirra. Ég held að ekki beri að líta á þetta mál sem einhverja allsherjarmismunun heldur samræmingu starfshópa á sama vinnustað sem ég held að ekki eigi að leysa með lögum og hefði verið hægt, hefði verið betur að verki staðið, að leysa. Ef mjólkurfræðingar hefðu staðið á sínum fyrri kröfum neita ég því ekkert að undir þeim kringumstæðum hefði ég ekki greitt atkvæði á móti lögunum. Eftir að þeir eru fallnir frá öðru en samræmingarákvæðum greiði ég atkvæði á móti lögunum og ég tel það illa farið þó að um það sé ekki hægt að saka virðulegar landbn. þingsins. Ég held að í samningsgerðinni hafi verið haldið þannig á málum að það hafi verið ásetningur að láta þessa stöðu koma upp og er það miður.



Herra forseti. Ég hef greitt atkvæði gegn því hér fyrr í kvöld að þetta mál sé tekið á dagskrá. Ég tel það ekkert erindi eiga hér inn. Þetta er mál sem mjólkurfræðingar og vinnuveitendur þeirra verða að útkljá sjálfir. Ég greiði ekki atkvæði um málið efnislega.