Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Tilgangur þessa frv. er að stuðla að friðsamlegri lausn á vinnudeilum með auknu sáttastarfi. Árið 1925 voru sett lög um sáttatilraunir í vinnudeilum. 1938 voru þau lög felld inn í lög um stéttarfélög og vinnudellur með nokkrum breytingum. Það mun hafa verið árið 1926 sem sáttasemjari ríkisins var fyrst skipaður. Það var dr. Björn Þórðarson, síðar forsrh., og hann gegndi því starfi frá 1926–1942. Jónatan Hallvarðsson, síðar hæstaréttardómari, gegndi starfinu frá 1942–1945 og Torfi Hjartarson tollstjóri frá 1945 og gegnir því starfi enn. Allir þessir sáttasemjarar hafa notið óskoraðs trausts, jafnt launamanna sem vinnuveitenda, fyrir samviskusemi, þrautseigju og réttsýni. Núv. sáttasemjari ríkisins, sem þannig hefur gegnt því starfi í meira en þrjá áratugi, hefur sinnt því með sérstökum sóma og við allra traust. En sáttasemjarastarfið hefur alla tíð verið aukastarf við hliðina á annasömu embætti. Það er nú vissulega orðið tímabært að gera starf ríkissáttasemjara að fullu starfi. Kjaramálin eru svo umfangsmikill og mikilvægur þáttur í þjóðlífinu, að æskilegt er að ríkissáttasemjari geti helgað sig þeim alfarið. Starf ríkissáttasemjara þarf því að gera að föstu starfi, aðalstarfi. Það er nauðsynlegt að sáttasemjari sé sjálfstæður og óháður embættismaður og hafi aðstöðu til að haga störfum sínum svo, að hann njóti fulls trúnaðar hjá báðum aðilum vinnumarkaðsins. Það þarf að búa svo að starfinu, að þessum tilgangi verði náð. Sáttasemjari þarf að vera að verki árið um kring, fylgjast að staðaldri með ástandi atvinnumála og þróun í launamálum. Aðilar eiga að geta leitað aðstoðar hans og fyrirgreiðslu á hvaða stigi mála sem er, þótt ekki hafi enn slitnað upp úr samningaumleitunum eða vinnustöðvun verði boðuð. Eins er æskilegt að sáttasemjari geti boðið fram aðstoð sína og milligöngu hvenær sem er, þótt ekki sé í hnút komið. Meginefni þessa frv., sem hér liggur fyrir, er því þetta, að starf sáttasemjara verði aðalstarf, að á hann verði lögð ríkari skylda en nú er til að hefjast handa um sáttastörf og enn fremur að honum verði fengið starfslið. Þetta frv. mundi koma í staðinn fyrir III kafla vinnulöggjafarinnar frá 1938, og eins og skýrt er í grg., bæði almennum aths. og sérstaklega aths. við hverja einstaka grein þá eru flest ákvæði þess efnislega óbreytt frá því sem er í núgildandi lögum. Þetta frv. snertir ekki nein þau réttindi, sem núgildandi lög veita stéttarfélögunum. Gert er ráð fyrir því, að ríkissáttasemjari verði skipaður til fjögurra ára í senn. Hann skal vera íslenskur ríkisborgari fjár síns ráðandi og hafa óflekkað mannorð. Þess skal gætt, að afstaða hans sé slík, að telja megi hann óvilhallan í málum launþega og vinnuveitenda, eins og segir í 1. gr. frv. Þá er einnig gert ráð fyrir að skipa varasáttasemjara til fjögurra ára í senn. Hann skal fullnægja sömu skilyrðum, en starf hans verður að sjálfsögðu aukastarf. Hann fer aðeins með störf ríkissáttasemjara, þegar hann er forfallaður, og verður honum einnig til aðstoðar þegar þörf krefur. Þá er gert ráð fyrir að ríkissáttasemjari geti skipað aðstoðarsáttasemjara til að aðstoða sig við lausn vinnudeilu eða vinna sjálfstætt að lausn einstakrar vinnudeilu. Það er borgaraleg skylda að taka að sér slík störf. Það hefur oft komið fram á undanförnum árum, að bæði fulltrúar verkalýðssamtakanna og fulltrúar atvinnurekenda hafa lýst áhuga sínum, á því, að slík breyting yrði gerð sem þetta frv. felur í sér. Ég vænti þess, að þetta frv. fái góðar undirtektir og takist að afgreiða það með fullu samkomulagi, enda um það fullt samstarf við aðila vinnumarkaðarins. Ég legg til að frv. verði vísað til 2. umr. og félmn.



Herra forseti. Hæstv. félmrh. hefur lagt fram frv. um breytingu á lögum um sáttastörf í vinnudeilum, þ. e. a. s. sett verði sérstök lög, sem snerta þann kafla gildandi laga um stéttarfélög og vinnudeilur, er sérstaklega snerta störf sáttasemjara. Ég á ekki von á því, að af hálfu verkalýðshreyfingarinnar verði gerðar aths. við það eða haft á móti því, að starf sáttasemjara sé gert að aðalstarfi og honum sköpuð betri aðstaða til að rækja störf sin. Ég vek hins vegar athygli á því, að efni frv. er víðtækara en þetta, þar sem sáttasemjara er veittur viðtækari réttur til afskipta af vinnudeilum en er í gildandi lögum, eins og berlega er viðurkennt í grg. Er því ljóst að hér er hreyft mjög viðkvæmu máli, sem athuga verður vandlega áður en það kemur til afgreiðslu. Það kom ekki skýrt fram í ræðu hæstv. ráðh., a. m. k. ekki í því af henni sem ég heyrði, - ég missti að vísu af upphafsorðum ræðunnar, - að haft hefði verið samráð við miðstjórn Alþýðusambands Íslands eða aðra aðila vinnumarkaðarins um efni frv., enda þótt ég eflst ekki um að einhverjir fulltrúar þessara aðila hafi verið látnir vita um að frv. þetta væri á döfinni. Ég sé ekki ástæðu til þess að fjalla efnislega frekar um þetta mál, en vildi leggja ríka áherslu á það, vegna þess að ég á ekki sæti í þeirri hv. n. sem fær málið til meðferðar, að málið verði að sjálfsögðu sent til umsagnar aðilum vinnumarkaðarins og þá sérstaklega verkalýðshreyfingunni og það verði ekki afgreitt, þrátt fyrir þann skamma tíma sem nú er til ráðstöfunar til þingloka, öðruvísi en álit þessara aðila liggi fyrir.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Með þessu frv. eru engin réttindi verkalýðsfélaga á nokkurn hátt skert, eins og ég tók fram áðan. Þegar sagt er í grg. frv., að aukinn sé réttur sáttasemjara til afskipta af vinnudeilum, þá felst í því í rauninni eingöngu það sem leiðir af því, að hann verður starfandi að staðaldri og mun þess vegna fylgjast betur með aðdraganda vinnudeilna og hefur rétt til þess að óska upplýsinga, kynna sér mál og beita áhrifum sínum til sátta fyrr en hingað til hefur gerst. Ég vil líka taka fram, að það hefur ekki verið ætlunin að afgreiða slíkt frv. sem þetta nema í fullu samráði við og með samþykki verkalýðshreyfingarinnar. Hins vegar teldi ég ákaflega mikilvægt, þar sem ég ætla að víðtæk samstaða sé um frv. við aðila vinnumarkaðarins, að tækist að afgreiða það og lögfesta á þessu þingi.

Iðnrh. (Gunnar Thoroddsen) : Herra forseti. Árið 1972 voru sett lög um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins og nokkur breyting gerð á þeim á árinu 1974. Sum ákvæði þessara laga, svo sem um fjáröflun og fjárstyrk úr ríkissjóði, voru ákveðin til 5 ára og er því nauðsynlegt að gera nýjar ákvarðanir af Alþ. hálfu um nokkur þau atriði sem þannig voru tímabundin í lögunum. Þetta frv. fer fyrst og fremst fram á það, að Sölustofnun lagmetisiðnaðarins sé áfram tryggt fé til sinnar mikilvægu starfsemi. Er gert ráð fyrir að það sé fyrst og fremst gert með fullvinnslugjaldi af söltuðum grásleppuhrognum, söltuðum matarhrognum og frystum þorskhrognum, sem flutt eru til útlanda, svo og útfluttu lagmeti. Þetta fullvinnslugjald skal vera 3% af fob-verði áðurnefndra hrogna, en 1% af fob-verði lagmetis, eins og segir í 3. gr. frv. Þetta frv. var lagt fyrir hv. Nd. og var samþ. þar með nokkrum breytingum, eins og fram kemur á þskj. 523, 573, 574 og 597. Frv. fylgir það ítarleg grg., að ég sé ekki ástæðu til þess að hafa langa framsögu fyrir þessu máli, en ég vil aðeins taka það fram í sambandi við 3. gr. og vildi beina því sérstaklega til hv. iðnn. sem málinu verður væntanlega vísað til, að við prentun á þskj. 574, þ. e. uppprentun á brtt. frá hv. iðnn., hefur fallið niður setning sem þar átti að vera og var flutt af iðnn.: „Af fullvinnslugjaldi á grásleppuhrogn skal Þróunarsjóður lagmetis greiða 1/3 hluta til samtaka grásleppuhrognaframleiðenda.“ Þannig hafði þetta verið flutt af hálfu iðnn., sbr. þskj. 523, en af einhverjum ástæðum hefur þessi setning fallið niður í síðari prentun. Vil ég beina því til n., að hún taki upp þessa leiðréttingu. En við meðferð málsins varð það að samkomulagi við þessi umræddu Samtök grásleppuhrognaframleiðenda, að þau fengju þriðjung af þessu fullvinnslugjaldi. Ég vænti þess, að frv. þetta hljóti góðar undirtektir í þessari hv. d., og legg til, að því verði vísað til 2. umr. og iðnn.



Herra forseti. Það er rétt hjá hæstv. iðnrh., að þessu frv. fylgir löng og glögg grg. um ýmislegt er snertir framkvæmd laganna s. 1. 5 ár og nokkra áætlun fram í tímann, einkum þrjú næstu árin. Einnig atvikaðist það svo, að hann svaraði mjög glögglega fyrir nokkru fsp. í Sþ. frá mér varðandi þessi mál. Vakti ég þar sérstaka athygli á því, að framlag þeirra manna hringinn í kringum landið, er framleiða grásleppuhrogn, var orðið mun meira en úr ríkissjóði og frá lagmetisiðnaðinum sjálfum. Það er því sérstök ánægja að sjá að það vandamál, sem upp er komið, skuli vera hugleitt, að leggja þetta ekki að mestum hluta til á ákveðinn hóp manna sem samtímis hefur þannig verið settur í þjóðfélaginu að næstum hver einasti þeirra hefur engra réttinda, skulum við orða það, eða möguleika notið til að fá stofnlán út á sínar litlu fleytur. Mér er kunnugt um að margir þessara manna hafa sótt um lán úr Fiskveiðasjóði og fengið synjun. Mér er einnig kunnugt um að nokkrir hafa með aðstoð hæstv. sjútvrh. fengið lítils háttar fyrirgreiðslu og ber að þakka það. Hins vegar vil ég jafnframt að athugað sé og það sé á hreinu hér á þingi, að þessir menn eigi kost á einhverri fyrirgreiðslu og einhverjum stofnlánum sem fást hér á landi, því að þegar framleiðsla þessara manna fer að nema mikið á annan milljarð og þeir eru taldir hafa svo breið bök að þeir geti greitt milljónatugi í uppbyggingu á öðrum iðnaði, sumir mundu segja óskyldum, aðrir mundu segja tengdum, þá tel ég fulla ástæðu til þess, að þessir menn eigi kost á bæði rekstrarlánum og stofnfjárlánum. En ég fullyrði að almennt séð er ekki um það að ræða - alls ekki. Það er orðið nokkuð dýrt að koma upp einn grásleppuneti, það mun kosta allt að 8 þús. kr. Og menn verða að koma upp veiðarfærum, þó að þetta sé ekki stórt úthald, sem kosta frá 500 þús. upp í rúma millj. kr. Þetta leggja menn ekki til úr eigin vasa fyrirhafnarlaust. Ég vil að gaumgæfilega sé athugað, að þessir aðilar eigi möguleika á að fjármagna rekstur sinn eins og aðrir þeir er leggja þjóðarbúinu mikið til, gegn eðlilegum tryggingum auðvitað, í víxilformi eða einhverju öðru. Ég sakna þess í þessu frv., að engin kvöð er lögð á ríkissjóð. Hann er undanþeginn öllu. Ég tel það alveg einstakt. Ég man ekki í augnablikinu að nokkur önnur stór iðngrein hafi ekkert að sækja í ríkissjóð. Ég held að Fiskveiðasjóður, Iðnlánasjóður, Byggðasjóður og ýmsir aðrir sjóðir fái allir meira og minna frá ríkissjóði. Það er auðvitað ánægjulegt, ef fyrst og fremst hrognakarlar hafa svo breið bök að þeir geti lyft þessu öllu saman og borið það með sóma. En ég tel að það sé ekki óeðlilegt, ef niðursuðuiðnaðurinn á að vera í slíku gildi sem áætlunin gerir ráð fyrir í framtíðinni, að ríkissjóður a. m. k. liðsinni þessari uppbyggingu, svo að ekki sé meira sagt. Það væri aðeins vottur um almennan skilning að efla þessa iðngrein, sem jafnan á marga formælendur í munni, en fáa í verki, að sýna nú lit á því, að eitthvað kæmi frá almenningi í landinu. Ef þessi iðngrein er svona mikilvæg, sem ég dreg ekki í efa að hún á að vera og muni verða, þá er eðlilegt að ríkissjóður veiti þessari grein iðnaðar styrk til uppbyggingar alveg eins og öðrum. Það eru hér miklar áætlanir á döfinni. Farið hafa fram gífurleg húsakaup og fínt skrifstofuhúsnæði er til reiðu, mjög stórt og myndarlegt, og má koma þar mörgum mönnum inn í viðbót til að efla sölustarfsemi. Þess er því að vænta, að stofnunin, sem hefur nú á annað hundrað millj. í eigin fé til ráðstöfunar, þar með talið húsnæði, geti sýnt að aukning í kílóatölu verði á þeim vörum er hún leggur niður. Ég tek varlega það sem sagt hefur verið um krónutöluaukningu, að hún hafi tvöfaldast, því að gengið er svo breytilegt. Þó að það sé óskylt dæmi, vil ég nefna frétt sem fyrir allmörgum árum kom frá fyrirtæki einu. Það hafði aukið útflutning sinn um 100% - við nánari athugun var það úr 4 millj. í 8 millj. Talan var auðvitað 100%, alveg eins og þegar þekktur íþróttamaður jók stöðu sína um 100%, frá neðsta sæti í næstefsta sæti, á ákveðnu íþróttamóti. Svona tölur segja ekki alla söguna. Við þurfum að fá aðeins meiri innsýn í hvað tölurnar tákna. Ég skal ekki tefja þessar umr. þar sem dagskráin er mjög löng. Aðeins, þar sem ég á ekki sæti í iðnn., legg ég á það áherslu, að því verði slegið föstu með bréfum frá viðkomandi rn., að þessir menn muni ekki greiða 6% útflutningsgjöld af sínum vörum - alls ekki, og þetta verði hið eina stofngjald sem verði lagt á þessa menn, þ. e. fullvinnslugjaldið á vörur þeirra. Einnig legg ég á það áherslu að eitthvað verði bætt úr, svo að þessir menn eigi möguleika á að fá einhver stofnlán,segjum ákveðna krónutölu á hverja smálest, þessir bátar eru yfirleitt undir 8 tonnum svo að það er ekki um stóra upphæð í hverju tilfelli að ræða, og gegn hóflegum eða réttmætum tryggingum eigi þeir möguleika á að fá smávíxla til að kaupa veiðarfæri og jafnvel umbúðir, því að nú kostar gráslepputunnan um 4000 kr. og síldarútvegsnefnd selur ekkert nema gegn staðgreiðslu. Þurfi menn að kaupa 10–20 tunnur, jafnvel allt að 50 tunnum, þá þarf allmiklu fé að snara út fyrir það. Það er þess vegna í æðimörg horn að líta. En svo á að leggja allt þetta á þessa menn, sem eru dreifðir um landið og ekki allir komnir í samtök. Þó að þau séu fyrir hendi í dag og aukning innan þeirra vébanda, þá er það sama. Hér er um mikið hagsmunamál að ræða, og fyrst þessir menn eru metnir gildir sem greiðendur að stórum álögum, þá tel ég að það sé siðferðileg skylda að sýna þessum mönnum ákveðinn trúnað á móti. Það mætti fjalla mun meira um þessa grg., sem hér er, og allar áætlanir sem þar eru settar fram. Það mætti óska glöggra upplýsinga um starfsemina í New York, sem á að kosta tugi millj. og hefur kostað stórfé, og það mætti spyrja um ýmislegt annað. En það er með þetta frv. eins og mörg önnur, þetta er keyrt í gegn á síðustu dögum þingsins og allar svona upplýsingar tefja fyrir málinu. Þess vegna beini ég því til nm., að þeir forvitnist nú nokkuð um það sem er að gerast, kalli forsvarsmenn þessara samtaka á sinn fund og fái glögga yfirsýn yfir þá áætlun sem hér er nokkuð gerð grein fyrir í grg., hvert stefna eigi með nýskipan þessara mála samkv. þessu frv. og nýjum lögum um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins. Herra forseti. Ég læt þetta nægja að sinni, en fáist ekki nægilegar upplýsingar hjá n. seinna kann ég að grafast betur fyrir um málið og biðja um viðbótarupplýsingar.



Herra forseti. Ég tek undir aths. hv. þm. Jóns Árm. Héðinssonar varðandi tímasetningu þessa frv. Ég hefði talið ákaflega æskilegt, að frv. hefði komið fyrr fram, og hafði raunar vænst þess, að okkur yrði sparaður tími, því að von var á þessu frv., vitað var að það mundi koma fram núna, - okkur yrði sparaður tími í iðnn. með sameiginlegum fundum þar sem við ættum þess kost að ræða við forsvarsmenn þeirra úr hrognkelsasamtökunum og hlýða á álit þeirra á þessu máli. Nú þykist ég hafa sannfrétt að forsvarsmenn hrognaframleiðenda hafi tekið allvel undir þetta frv., þeir telji að hér sé hlutur þeirra bættur frá því sem áður var, þegar tekin voru af þeim 6% til Sölustofnunar lagmetisiðnaðarins, eins og hv. þm. Jón Árm. Héðinsson sagði, án þess að hrognaframleiðendur fengju neitt í staðinn. Þeim þykir sá kostur betri sem nú verður upp tekinn, að þetta gjald verði lækkað í 3% og samtök þeirra í einni eða annarri mynd fái 1% til sinna þarfa. Ég hygg að meiri hl. hv. dm. sé þeirrar skoðunar, að upp á Alþ. standi nú að tryggja áframhaldandi starfsemi Sölustofnunarinnar með einhverjum hætti. Óráðlegt væri að bregða fæti fyrir stofnunina nú, því að ljóst er af þeim upplýsingum, sem frv. fylgja, og öðrum upplýsingum, sem fyrir liggja, að nú er þó þrátt fyrir allt að rofa dálítið til fyrir þessari stofnun og að hún er líkleg til þess, ef gifta vill, að gera okkur býsna mikið gagn þegar til lengdar lætur. Ýmislegt mætti segja um útflutninginn á grásleppuhrognum frá Íslandi. Þó ég taki undir það, sem Jón Árm. Héðinsson sagði um stopulleika prósentunnar sem upplýsingamiðils, þá leyfi ég mér að geta þess, að haft er fyrir satt að Íslendingar ráði yfir allt að 90% af grásleppuhrognaframleiðslu heimsins. Við höfum flutt verulegan hluta, langmestan hluta af grásleppuhrognunum út söltuð, þar sem keppinautar okkar um markaðinn hafa síðan lagt hrognin niður í neysluumbúðir og selt. Hið allra æskilegasta væri náttúrlega að við flyttum ekkert af þessum hrognum út öðruvísi en í neytendaumbúðum. Bráðnauðsynlegt er fyrir okkur að haga útflutningi hráefnisins, á meðan við enn flytjum hráefnið út, á þann veg, að síst verði til tjóns fyrir Sölustofnun lagmetisiðnaðarins og þar af leiðandi alveg bráðnauðsynlegt að sem best samstarf verði á milli samtaka þeirra hrognkelsaveiðimanna og Sölustofnunarinnar. Mikið vantar á að fyrir hendi sé efnahagslegur grundvöllur og viðskiptalegur fyrir því að leggja öll þessi grásleppuhrogn niður í dósir nú þegar hér heima. En hugsanlegt væri að hemja framboðið á grásleppuhrognunum héðan með tilliti til heildarhagsmunanna, hemja framboðið t. d. með þeim hætti að tryggja lán út á söltuð grásleppuhrogn þannig að hægt væri að geyma þau óseld á landi hér og auðvelda með þeim hætti að komast hjá offramboði á markaðnum og stuðla að því að farið verði að leggja grásleppuhrognin niður í þeim mæli hérlendis að við getum haft raunveruleg áhrif á heimsmarkaðsverðið. Ef í ljós skyldi koma að við gætum náð sömu heildartekjum til grásleppuveiðimanna okkar með því að skera aflamagnið niður um helming og spara þannig bæði net og tíma og aðra kostnaðarliði við útgerðina, þá væri ekki til einskis unnið, sérstaklega með tilliti til þess, að við höfum ástæðu til þess að ætla að hrognkelsin séu ofveidd nú með þeirri stundun, sem tíðkast hefur upp á síðkastið, og með þeirri stundun, sem blasir við að verði með hækkandi verði á grásleppuhrognunum. Ég styð frv. að svo komnu máli með fyrirvara og óska þess, að við fáum þrátt fyrir nauman tíma, tækifæri til þess að afla okkur upplýsinga í n. í líkingu við þær sem Jón Árm. Héðinsson drap á áðan. Ég mun að öðru leyti láta atfylgi mitt við frv. ráðast af þeim upplýsingum sem þar koma fram.



Herra forseti. Ég vil taka undir þann hluta í málflutningi hv. þm. Jóns Árm. Héðinssonar, að grásleppuveiðimenn hafa verið afskiptir á marga vegu í þessu landi. Og að mínu viti er rétt núna, þegar aftur er hreyft við lögum um Sölustofnun lagmetisiðnaðarins, að vekja athygli á vissum þáttum í því sambandi. Ég hefði t. d. talið eðlilegt, að Samtök grásleppuhrognaframleiðenda fengju fulltrúa í stjórn Sölustofnunar lagmetisiðnaðarins. Það er mjög óeðlilegt að þeir séu látnir bera þarna uppi stóran kostnað öðrum fremur, án þess að eiga stjórnaraðild. Ég vænti þess, að hæstv. iðnrh. líti á það með velvild, því að ég hygg að ástæðan, að þeir voru ekki inni í dæminu upphaflega, sé fyrst og fremst sú, að þá höfðu þeir engin samtök sín á milli. Jafnframt virðist mér að ekki sé óeðlilegt að allir hrognaframleiðendur á Íslandi sitji við sama borð, því að tvímælalaust er Sölustofnun lagmetisiðnaðarins ætlað meira hlutverk en að glíma við niðursuðu á grásleppuhrognum einum. Það væri t. d. eðlilegt að tekinn væri skattur af loðnuhrognum og hann væri sá sami og af söltuðum grásleppuhrognum. Með því móti mætti lækka þann heildarskatt sem hér er um að ræða, reikna þetta einfaldlega út, til þess að niðurstöðuupphæðin yrði sú sama og gert er ráð fyrir í þessu frv. Ég tel, að hér sé um réttlætismál að ræða, og vænti einnig að tekið verði á því með fullum skilningi. Við eitt atriði í 2. gr. þessa frv. vil ég líka gera vissa aths. Þar er lagt til, að iðnrh. sé heimilt að fela Iðnaðarbanka Íslands hf. daglegan rekstur sjóðsins samkv. sérstökum samningi. Að mínu viti finnst mér eðlilegra að opinberir sjóðir séu ávaxtaðir í bönkum sem íslenska þjóðin á öll sem heild. Í þessu sambandi get ég ekki varist þeirri hugsun, að þar sem þetta er sjávarútvegsiðnaður væri eðlilegra að sjóðurinn yrði ávaxtaður í Útvegsbankanum og bendi hér með á það. Ég vil svo í lok máls míns geta þess, að ég tel að Sölustofnun lagmetisiðnaðarins sé að sinna mjög þörfu og merku verkefni í þessu landi, þ. e. a. s. að við hættum að flytja úr landi óunna vöru og náum því stigi sem þróaðar iðnaðarþjóðir eru komnar á, en það er að flytja fyrst og fremst fullunna vöru úr landi.

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) : Herra forseti. Á bls 605 er frv. til laga um eftirlit með framleiðslu á fóðurvörum, áburði og sáðvörum og verslun með þær vörur, ástæðan til þess, að þetta frv. er flutt, er sú að komið hefur fram á Búnaðarþingi og hjá bændasamtökum og fleiri aðilum, að eftirlit með þessari framleiðslu og sölu á þessum vörum væri ekki sem skyldi. Til eru eldri lög um sum af þessum atriðum, en þau eru ekki talin fullnægjandi svo að fullkomið eftirlit væri með þessu í heild. Sérstaklega er það að því er varðar áburð. Frv. þetta sem hér liggur fyrir, hefur verið samið af Hauki Jörundssyni skrifstofustjóra í landbrn. ásamt Óttari Geirssyni ráðunaut og Rögnvaldi Friðjónssyni eftirlitsmanni. Ekki er gert ráð fyrir að þetta frv. hafi í för með sér kostnað, því gert er ráð fyrir að þeir framleiðsluaðilar, sem eftirlit er haft með, annist þann kostnað sem af því leiðir, en ríkissjóður ekki. Ég hef ekki sett þetta mál á skrá með þeim frv. sem ég óskaði eftir að afgreidd yrðu á þessu þingi. Hins vegar er málið með þeim hætti, að ég tel að það muni ekki valda neinum deilum og æskilegt væri að það gæti orðið afgreitt, en tíminn verður að ráða því. Það fjallar sérstaklega um eftirlit með áburði sem hefur verið talin brýn nauðsyn að koma á, en hefur ekki verið, og svo að fá í eina löggjöf þessa þætti sem framleiðslu og sölu varða. Það er hin mesta nauðsyn og þess vegna er frv. flutt. Ég sé ekki ástæðu til að halda um frv. langa ræðu, því það skýrir sig sjálft ásamt þeirri grg. sem fylgir. Legg ég til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. landbn. Væri ég að sjálfsögðu þakklátur ef n. sæi sér fært að hraða afgreiðslu þess.



Herra forseti. Á þskj. 367 er frv. til laga um búnaðarfræðslu í landinu. Þegar þetta frv. var lagt fram í hv. Nd. gerði ég ítarlega grein fyrir málinu og enn fremur fylgir frv. mjög ítarleg grg. Þetta mál hefur verið alllengi á leiðinni og farið í gegnum margfaldar endurskoðanir frá því að farið var að vinna að því á árinu 1973. Nú er það hins vegar von mín og ósk, að frv. nái fram að ganga á þessu þingi. Aðalatriði frv. eru þau, að bætt er úr þeim göllum, sem eru á gildandi lögum um búnaðarfræðslu, og við þau aukið svo sem reynslan og kröfur þar að lútandi segja til um. Gert er ráð fyrir að lengja hið almenna bændaskólanám, og enn fremur er gert ráð fyrir því, að átt geti sér stað námskeið sem bændur njóta eftir að þeir hafa áður notið náms á búnaðarskólum eða vegna starfs síns. Þá er einnig gert ráð fyrir því, að sérhæfing geti átt sér stað við þessa skóla meiri en nú er. Þá er þar ákvæði sem mundi styrkja stöðu Hólaskóla, en nauðsyn ber til að styrkja stöðu hans. Í þessu frv. er svo ákvæði um að búvísindadeildin á Hvanneyri, sem hét upphaflega framhaldsdeild Bændaskólans á Hvanneyri, á að halda nafni en við hann starfi búvísindadeild og allar kröfur um kennslu, bæði er varðar inntöku inn í deildina og eins kennara er starfa við deildina, séu gerðar þær sömu og til Háskóla Íslands. Það var ekki álit þeirra, sem um hafa fjallað, að rétt væri að fara að fella þessa starfsemi inn í starfsemi Háskóla Íslands. Ég átti viðræður við núv. rektor Háskóla Íslands um þann þátt mála og taldi hann að væri fjarri lagi að gera það, heldur að halda starfseminni áfram við Bændaskólann á Hvanneyri eins og verið hefði. Ekki síst bæri að gera það þar sem erlendir háskólar væru farnir að virða námið frá búvísindadeild Bændaskólans á Hvanneyri á sama hátt og háskólanám væri. Þannig hafa Íslendingar, sem hafa komið úr búvísindadeildinni á Hvanneyri, farið í framhaldsnám í erlendum háskólum, náð þar góðum árangri og notið þar fullra réttinda. Það ber brýna nauðsyn til að setja þessi lög núna og festa þau ákvæði, sem hafa verið laus í reipunum í þessari starfsemi, og enn fremur að breyta nokkuð til um búfræðinámið sjálft, eins og gert er með þessu lagafrv. Kostnaður af lagafrv. þessu er ekki neitt sem máli skiptir. Hann fer eftir ákvörðunum á hverjum tíma um kennaratölu og þær framkvæmdir sem kynnu að verða á staðnum, en þar hefur átt sér stað mikil uppbygging á síðustu árum og hún mun halda áfram hvernig sem þessari starfsemi verður hagað. Ég vil endurtaka það, að hér er um að ræða að Bændaskólinn á Hvanneyri verði áfram sú stofnun sem hann hefur verið í tveim deildum, þ. e. búfræðideild og búvísindadeild, en hún jafngildir háskólanámi. Í sambandi við frv. þetta vil ég geta þess, að skýrara þykir í sambandi við 3. gr. frv., þegar talað er um búfræðslunefnd þá sem skipa á, að kveða á um það, hver skuli bera kostnað af starfsemi nefndarinnar. Þó að frv. færi óbreytt í gegnum hv. Nd. tel ég rétt að þetta verði gert skýrt, að þeir, sem tilnefna í þessa nefnd, hafi kostnað hver af sínum fulltrúa. Enn fremur tel ég réttara að festa í 21. gr. frv. að skipa skuli aðalkennara, eins og talað er um, auk þess aðstoðarkennara eftir ákvörðun landbrn., en þar komi til viðbótar: að fengnum till. skólastjóra og deildarstjórnar og samkv. lögum um eftirlit með ráðningu starfsmanna og húsnæðismálum ríkisstofnana, er þar vitnað í lög nr. 97/1974. Skólastjórinn ræður svo stundakennara. Þetta mundi ég biðja hv. landbn. að taka inn í frv. nú, því að ég tel að það muni ekki breyta neinu um afgreiðslu þess þó að það þyrfti að fara til einnar umr. í hv. Nd. - Þar var alger samstaða um frv. En það er rétt að skýr ákvæði séu um þetta í frv. og þess vegna man ég óska eftir þessari breytingu. Eins og ég sagði áðan, flutti ég um þetta mál ræðu í hv. Nd. og grg. með því er skýr. Þess vegna mun ég ekki hafa fleiri orð um frv. í hv. Ed., en fer fram á það, hæstv. forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. landbn. Ég endurtek, að ég treysti n. að vinna það fljótt að málinu að það nái afgreiðslu þessu hv. Alþingi.

Frsm. (Jón Helgason) : Herra forseti. Félmn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á l. um lífeyrissjóð sjómanna, sem er á þskj. 189. Eins og fram kemur í grg. frv. er efni þess fólgið í því að veita heimild til þess að mega lána úr lífeyrissjóðnum til félagsmanna án þess að um 1. veðrétt sé að ræða. N. mælir með því, að þetta frv. verði samþykkt, en leggur fram á þskj. 582 brtt. við 4. tölul. 1. gr., en eins og frv. kom frá Nd. er komist þannig að orði: „Í vaxtabréfum veðdeildar Landsbankans eða Búnaðarbankans.“ Félmn. leggur til, að 4. tölul. hljóði svo: „Í skuldabréfum fjárfestingarlánasjóða, sem starfa samkv. lögum, þ. á m. veðdeild banka.“ Fjarverandi við afgreiðslu málsins voru Axel Jónsson og Helgi F. Seljan.

Frsm. (Jón Helgason) : Herra forseti. Félmn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á lögum um lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Efni þess er hið sama og í hinu síðasta frv., þ. e. a. s. að breyta ákvæðum um veðrétt. Leggur n. einróma til að frv. verði samþykkt óbreytt. Fjarverandi við afgreiðslu málsins voru þeir Axel Jónsson og Helgi F. Seljan.

Frsm. (Jón Helgason) : Herra forseti. Efni frv. til l. um breyt. á lögum um lífeyrissjóð barnakennara er hið sama og hinna tveggja fyrri. Félmn. hefur fjallað um þetta mál eins og hin og leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt. Sömu nm, voru fjarverandi við afgreiðslu þess.

Frsm. (Jón Helgason) : Hera forseti. Frv. til laga um breyt. á lögum nr. 16 1965, um lífeyrissjóð hjúkrunarkvenna, var fjórða frv. um lífeyrissjóði sem félmn. fjallaði um. Hann mælir með því, að frv. verði samþ. eins og hin fyrri. Fjarverandi afgreiðslu þess voru þeir Axel Jónsson og Helgi F. Seljan.

Frsm. (Jón Helgason) : Herra forseti. Félmn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á sveitarstjórnarlögum, nr. 58 29. mars 1961. Eins og það frv. var afgreitt frá Nd., þá er efni þess um þá breytingu á kosningu sveitarstjórnarmanna, ef kosning er óhlutbundin, að kosning aðal- og varamanna skuli fara fram samtímis, en kjörseðli skuli skipt í tvennt þannig að fái menn atkvæði í sæti varamanns skuli þau ekki gilda við kosningu í sæti aðalmanns, en hins vegar njóta varamenn þeirra atkvæða sem þeir fá í sæti aðalmanna. Félmn. fékk á sinn fund ráðuneytisstjóra í félmrn. og að lokinni athugun málsins leggur hún eindregið til að frv. verði samþykkt óbreytt.

Frsm. (Jón Helgason) : Herra forseti. Félmn. hefur fjallað um frv. til l. um breyt. á lögum um sveitarstjórnarkosningar, nr. 5 7. mars 1962. Efni þessa frv. er í samræmi við þá breytingu sem síðasta frv. fjallaði um, um breyt. á sveitarstjórnarlögum. Leggur félmn. til að þetta frv. verði samþykkt.

Fram. (Steinþór Gestsson) : Herra forseti. Frv. til l. um kaupstaðarréttindi handa Selfosskauptúni er komið hingað frá Nd. Frv. er flutt að beiðni hreppsnefndar Selfosshrepps sem hafði gert um það samþykkt með samhljóða atkv. allra hreppsnefndarmanna að æskja þess, að þm. Suðurlandskjördæmis beittu sér fyrir flutningi frv. um þetta efni og framgangi þess á þingi. Félmn. fékk ráðuneytisstjórann í félmrn. til fundar við sig og fékk hjá honum upplýsingar varðandi efni frv., sem hann taldi vera í samræmi við venjulega afgreiðslu hliðstæðra mála eins og þau hafa þróast hin síðari ár. Umsagnir höfðu borist til félmn. Nd. frá sambandi sunnlenskra sveitarfélaga, sem ekki tók afstöðu til frv., svo og frá sýslunefnd Árnessýslu sem mælir gegn frv. eins og það er og leggur til að því verði breytt. Að athuguðu máli töldu nm. í hv. félmn. Ed. ekki fært að taka till. sýslunefndar upp, enda þótt ýmsir nm. lýstu áhyggjum sínum yfir þeirri þróun mála sem virtist vera afleiðing af því, að sveitarfélög skuli ekki öll hafa sömu réttarstöðu. Sú staða hefur leitt til skipulagslausra breytinga á samvinnu sveitarfélaga vítt og breitt um landið. Það er mál sem vissulega þarf að taka til endurskoðunar í heild og það heldur fyrr en seinna, en varðar ekki þetta frv. sérstaklega. Hins vegar voru allir nm. sammála um að mæla með samþykkt þessa frv. eins og það liggur hér fyrir. Selfosshreppur er með rúmlega 3 þús. íbúa og er áttunda stærsta sveitarfélag utan Reykjavíkur. Það má því segja að kaupstaðarrétt hafi ýmis sveitarfélög fengið á undanförnum árum sem stóðu fjær því en Setfosshreppur þegar lítið er til stærðarmarka hans. Eins og segir í nál. á þskj. 606, þá leggur félmn. til að frv. verði samþykkt óbreytt. Voru allir nm. á fundi þegar sú ákvörðun var tekin.



Herra forseti. Ég hef ekki hugsað mér að leggjast gegn því frv. sem hér er til meðferðar, um kaupstaðarréttindi til handa Selfosskauptúni. Aðeins vildi ég nota tækifærið til að koma þeirri skoðun minni á framfæri, að ég hef nokkrar áhyggjur af því, hvernig þróun mála hefur verið í sambandi við hina hraðvaxandi tilhneigingu til þess að veita þéttbýliskjörnum víðs vegar um landið kaupstaðarréttindi. Ég held að hér sé á ferðinni þróun sem væri rétt að gefa nánari gaum áður en lengra er haldið. Mér finnst að í okkar fámenna þjóðfélagi geti það leitt til óþurftar ef við gerum of mikið að því að skilja sundur sýslufélögin og stjórn þeirra með því að veita kaupstaðarréttindi hverjum þéttbýliskjarna sem nær svo og svo hárri íbúatölu og nær þannig að vissu leyti sérstöðu í sambandi við ýmis atvinnuskilyrði, þjónustustarfsemi og annað. Þá hef ég í huga einnig þegar verið er að framkvæma lagasetningu eins og hér til umr., hvort ekki beri einnig að gefa því gaum, að lögsagnarumdæmi væntanlegs kaupstaðar sé stækkað - eða réttara sagt að fleiri sveitarfélög verði þá sameinuð um leið, þannig að lögsagnarumdæmi væntanlegs kaupstaðar verði nokkru stærra en þess hreppsfélags sem í það og það skiptið er verið að ræða um að veita kaupstaðarréttindi. Ég nefni sem dæmi þessu máli mínu til stuðnings, að ég er ekki í nokkrum minnsta vafa um að þegar lög voru á sínum tíma afgreidd um kaupstaðarréttindi fyrir Dalvík, þá hefði að mörgu leyti verið miklu meiri hagkvæmni í því að láta lögsagnarumdæmi Dalvíkurkaupstaðar ná einnig yfir núverandi Svarfaðardalshrepp. Eins og ég sagði í upphafi máls míns, herra forseti, þá ætla ég ekki að standa gegn þessu frv. og mun ekki gera neina tilraun til þess að tefja framgang þess, aðeins þótti mér rétt að láta þessa skoðun mína og sjónarmið koma fram við þessa umr. málsins.



Herra forseti. Eins og flestum er kunnugt hefur þróun heilbrigðismálaþjónustu orðið mjög ör á Íslandi á síðustu áratugum, en þó hefur ýmsum þáttum heilbrigðisþjónustunnar ekki verið sinnt sem skyldi. Þar kemur margt til, bæði aðstöðuleysi og enn fremur skortur á sérhæfðu fólki til starfa. Þannig held ég að fróðir menn séu almennt sammála um að of lítið hafi verið gert fyrir þann hóp sem liðið hefur vegna heyrnarmeina, svo ekki sé talað um þann hóp sem liðið hefur vegna talmeina. Hvað snertir heyrnarmein sérstaklega hafa þó verið starfandi hér á landi ýmsir aðilar sem sinnt hafa þessu verkefni. Má þar nefna háls-, nef- og eyrnadeild Borgarspítalans, heyrnardeild Heilsuverndarstöðvar Reykjavíkur og starfsemi félagsins Heyrnarhjálpar, en það félag hefur verið rekið af sjálfboðaliðum og hefur félagið unnið ómetanlegt starf sem sannarlega ber að þakka. Þannig má segja hvað snertir heyrnarmeinin að hafi verið um töluverða þjónustu að ræða. Hefur almannatryggingakerfið tekið þátt í þessari þjónustu eins og annarri þjónustu sem hefur verið um að ræða og undir þau lög fellur. En hvað snertir talmein sérstaklega er ekki hægt að segja hið sama. Þar hefur ekki verið um auðugan garð að gresja hvað snertir samfélagslega hjálp. Er mjög brýnt að úr verði bætt og það sem fyrst. Með hliðsjón af því, sem ég hef nú sagt, skipaði ég 4. mars 1977 nefnd sem hafði það hlutverk að gera tillögur um skipulagt samstarf háls-, nef- og eyrnadeildar Borgarspítalans, heyrnardeildar Heilsuverndarstöðvar Reykjavíkur og félagsins Heyrnarhjálpar. Enn fremur var nefndinni falið að gera heildartillögur um framtíðarfyrirkomulag talmeina- og heyrnarþjónustu og skipulag heyrnarmálefna hér á landi. Í nefndinni áttu sæti Björn Önundarson tryggingayfirlæknir, sem jafnframt var formaður, Hallgrímur Sæmundsson yfirkennari, Stefán Skaftason yfirlæknir, Erlingur Þorsteinsson yfirlæknir og Birgir Ás Guðmundsson heyrnarfræðingur. Nefndin tók þegar til starfa og viðaði að sér gögnum. Innan um það bil þriggja mánaða hafði hún skilað af sér störfum í formi heildartill. um framtíðarfyrirkomulag talmeina- og heyrnarþjónustu og skipulag heyrnarmálefna á landinu. Að þessum tillögum fengnum ákváðum við í heilbr.- og trmrn. að útbúa frv. til l. um heyrnar- og talmeinastöð Íslands. Var frv. að miklu leyti byggt á till. þessarar nefndar. Áður en að fullu var gengið frá frv. þessu, sem hér liggur fyrir, var það sent til umsagnar landlæknis og lýsti hann sig fyllilega sammála frv. og svo hafa reyndar allir þeir aðilar gert sem starfað hafa að þessum málum á undanförnum árum. Það var álit heilbr.- og trmrn., að ekki væri annað fært en að skipa fyrir um þessi mál með lögum, bæði vegna þeirrar samræmingar, sem þeim er ætla,ð að hafa í för með sér, og þess kostnaðar, sem af þeim mun leiða, jafnvel þótt hann sé í dag að langmestu leyti greiddur úr ríkissjóði. Frv. gerir ráð fyrir því, að ríkið starfræki stofnun með þessu nafni. Gert er ráð fyrir því, að við stofnunina starfi yfirlæknir, sérmenntaður í heyrnarfræði og sé hann í fullu starfi og annist faglega stjórn stofnunarinnar. Honum til aðstoðar á að vera yfirheyrnar- og taluppeldisfræðingur. Aðrir starfsmenn stofnunar skulu vera heyrnar- og uppeldisfræðingar, heyrnarritarar, tæknimenn, hlustarstykkjasmiðir ásamt aðstoðarfólki. Til þess að stofnunin þjóni þegar frá öndverðu þeim tilgangi, sem henni er ætlað, þarf að vera tryggt, að það starfslið, sem ég nefndi áðan, starfi við stöðina. Með hliðsjón af því er valin sú óvenjulega leið að tíunda næstum allt starfsfólk stöðvarinnar. Gert er ráð fyrir að sjúkratryggingadeild Tryggingastofnunar ríkisins greiði 90% af rekstrarkostnaði og sveitarfélögin 10%, en það er sama hlutfall og lengst af hefur verið. Endalaust má deila um hvort þetta sé heppilegri rekstrarleið, en benda má á að allur kostnaður vegna heyrnartækja er greiddur og hefur verið greiddur til þessa af sjúkratryggingadeild Tryggingastofnunar ríkisins. Gert er ráð fyrir því hér, að þessu verði haldið áfram hvað snertir allan þennan rekstur í samræmi við þær reglur sem sjúkratryggingadeildin greiðir eftir til sjúkrahúsanna. Skipting greiðslna milli sveitarfélaga færi þá eftir nánara samkomulagi þeirra á milli. Með stofnun slíkrar heyrnar- og talmeinastöðvar er gert ráð fyrir því, að starfsemi félagsins Heyrnarhjálpar og heyrnardeildar Heilsuverndarstöðvar Reykjavíkur verði sameinuð, en rekstur háls-, nef- og eyrnadeildar Borgarspítalans haldi áfram. Enn fremur er gert ráð fyrir að þessi nýja stofnun taki yfir öll þau tæki sem félagið Heyrnarhjálp og heyrnardeild Heilsuverndarstöðvar Reykjavíkur hafa undir höndum, eftir nánara samkomulagi við þá aðila um kaup og kjör. Eitt af aðalmarkmiðum þessarar stofnunar hlýtur að vera að tryggja að á boðstólum séu ávallt fullkomnustu tegundir heyrnartækja og annarra hjálpartækja. Einnig þarf að tryggja að viðgerðarþjónustu verði sem best háttað. Að svo stöddu sé ég ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um efnisatriði þessa frv., en vísa til frv. sjálfs og þeirrar grg. sem fylgir með því og skýrir frv. að öllu leyti. Herra forseti. Ég vil að lokinni þessari umr. leggja til, að frv. verði vísað til hv. heilbr: og trn.



Herra forseti. Þetta frv. fjallar um breytingu á lögum 33 frá 19. júní 1922, um rétt til fiskveiða í landhelgi, en þrátt fyrir ákvæði þeirra laga gerir þetta frv. ráð fyrir því, að sjútvrh. sé heimilt að leyfa íslenskum aðilum, sem útgerð stunda hér á landi, að taka á leigu um takmarkaðan tíma erlent skip til fiskveiða í íslenskri landhelgi ef íslenskt skip verður fyrir verulegum áföllum vegna bilana eða skip verður dæmt ónýtt og ekki reynist unnt að fá annað íslenskt skip í þess stað. Um heimild til veiða og löndunar á þó að fara eftir sömu reglum og gilda um íslensk skip, að svo miklu leyti sem ekki er annað ákveðið í sérstökum reglum sem ráðh. er heimilt að setja við veitingu leyfis um veiði og landanir hins erlenda skips. Þessi breyting á lögum frá 1922 er ákaflega þröng, eins og orðalagið gefur til kynna. Frv. er flutt með það fyrir augum, að þegar skip verður fyrir áfalli, áhöfn tvístrast og ekki er hægt að fá skip í þess stað, þá megi sjútvrh. veita slíkt leyfi um takmarkaðan tíma, eins og t. d. út vertíð eða ef vélaskipti eða önnur viðgerð á að fara fram á viðkomandi skipi, þá á meðan sú viðgerð fer fram. Ég mundi, þegar ég fylgdi þessu frv. úr hlaði í Nd., tvö dæmi. Loðnuveiðiskipið Sigurður bilaði alvarlega fyrir loðnuvertíðina í vetur, eitt af afkastamestu loðnuveiðiskipum íslenska flotans. Ef slík heimild hefði verið fyrir hendi hefði verið hægt að leyfa útgerð þess skips og áhöfn að taka erlent skip á leigu á meðan vélaskipti fara fram á Sigurði. Annað óhapp kom fyrir íslenskt skip, Jón Finnsson. Vélin hrundi rétt í byrjun vertíðar. Sama hefði verið gert undir þeim kringumstæðum. Sama getur einnig komið fyrir þar sem jafnvel eitt skip er svo að segja grundvöllur atvinnulífs, hvort sem það er á minni eða stærri stöðum. Þá er eðlilegt að slík heimild sé fyrir hendi. En þessi heimild á auðvitað aldrei að vera notuð á þann veg. að það eigi að fjölga skipum og auka sókn í fiskstofna innan íslenskrar fiskveiðilandhelgi. Í Nd. var gerð breyting á upprunalegri grein frv.. sem varð til þess að taka af öll tvímæli. Bætt var við: „enda verði leiguskipið með íslenskri áhöfn“, en fram kom í grg. að til þess var ætlast. Hafði ég síst á móti því, að slík breyting yrði gerð. Jafnframt var bætt við: „búið líkum útbúnaði og með sambærilegri veiðigetu“ Þessi þröngu ákvæði, sem verið hafa og verða auðvitað áfram, gera það að verkum, að útlendingar hafa mjög hvatt menn til þess að sækja um að fá skip flutt inn. Þegar hefur verið reynt að draga verulega úr innflutningi skipa, og má segja að nú hafi ekki, sennilega í 10 mánuði, verið veitt leyfi til innflutnings á skipum erlendis frá og aðeins örfá skip ókomin sem leyfi hafa, þá verður þessi heimild auðvitað til þess einnig að draga úr því, því að víða er hægt að fá skip á leigu ef slík óhöpp eiga sér stað eins og ég hef hér nefnt. Það getur jafnvel kostað heil byggðarlög eða stóra hópa af verkafólki atvinnumissi ef hvergi er hægt að fylla í skarðið með skipum þeim sem fyrir eru innanlands. Þess vegna er þetta frv. flutt, til þess að þessi heimild sé í lögum. Í Nd. var fullkomin samstaða um þetta mál með fulltrúum allra flokka, enda var leitað til allra þingflokka, áður en frv. var flutt, til að samstaða gæti náðst um málið. En ég endurtek að ég tel að þessari heimild verði að beita með mikilli varkárni og gefa aldrei erlendum aðilum neitt undir fótinn með það, að hægt sé að komast á bak við þessa heimild. Þess vegna er hún orðuð eins þröngt og þm. sjá í þessu frv. Ég vil svo, herra forseti, leggja til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til sjútvn.

Frsm. (Steinþór Gestsson) : Herra forseti. Félmn. hefur rætt frv. þetta, sem er um breyt. á lögum um hollustuhætti og heilbrigðiseftirlit, og mælir með því samhljóða að það verði samþykkt. Þegar frv. var afgreitt voru þeir fjarverandi Axel Jónsson og Helgi F. Seljan. Ég tel ekki þörf á því að ræða efnisatriði frv., en tel rétt að geta þess, að n. ræddi efni þess við Hallgrím Dalberg ráðuneytisstjóra sem mælti með frv. og taldi rétt að ákvæði þess fengju lögfestingu þar sem öll önnur gjöld en lóðaleiga og tunnuleiga, sem innheimt er sameiginlega með fasteignaskattsseðli, eru tryggð með lögveði í eign. Félmn. leggur til að frv. verði samþykkt óbreytt.

Frsm. (Steinþór Gestsson) : Herra forseti. Félmn. hefur fjallað um þetta frv. Til fundar við n. kom Hallgrímur Dalberg ráðuneytisstjóri og taldi hann rétt að lögfesta ákvæði þess, taldi þau hvergi stangast á við önnur lög. Ég sé ekki ástæðu til að fara mörgum orðum um efnisatriði frv. Flm. þess, hv. 12. þm. Reykv., lýsti greinilega ákvæðum þess og nauðsyn þess að gera þá breytingu á gildandi lögum um ákvörðun leigumála og söluverðs lóða og landa Reykjavíkurkaupstaðar sem frv. þetta gerir ráð fyrir. Þegar frv. var afgreitt í félmn. voru fjarverandi þeir Axel Jónsson og Helgi F. Seljan, en n. mælir með því, að frv. verði samþ. óbreytt.

Flm. (Albert Guðmundsson) : Herra forseti. Hv. 10. landsk. þm. og ég leyfum okkur að flytja frv. til laga um breytingu á mörkum lögsagnarumdæma Reykjavíkur og Seltjarnarness. Frv. til l. um breyt. á mörkum lögsagnarumdæma Reykjavíkur og Seltjarnarneskaupstaðar er flutt að beiðni borgarstjórnar Reykjavíkur og bæjarstjórnar Seltjarnarneskaupstaðar og til fullnustu ákvæði í 8. gr. samnings þessara aðila frá 20. febr. 1976 sem lagður er fram sem fskj. með frv. Aðalatriði samningsins eru að Reykjavíkurborg afsalar til Seltjarnarneskaupstaðar 40 þús. fermetrum lands við vesturmörk borgarinnar og jafnframt fær Seltjarnarneskaupstaður lögsögu yfir því landi. Um þetta eru nánari ákvæði í 1. og 2. gr. samningsins á fskj. I, en auk þess hafa aðilar síðar komið sér saman um nánari mörk hins tiltekna landssvæðis, svo sem gert er ráð fyrir í 1. gr. samningsins, þannig að til viðbótar áður greindum 40 þús. fermetrum lands falla um 4550 fermetra úr landi borgarinnar við Nesveg undir lögsögumörk Seltjarnarneskaupstaðar, en jafnmargir fermetrar bætast hins vegar við lögsögu borgarinnar í landræmu á Eiðsgranda. Auk þeirra húsa, sem talin eru upp í 3. gr. samningsins og falla samkv. honum undir lögsögu Seltjarnarneskaupstaðar, fellur íbúðarhúsið Sindri því undir lögsögu kaupstaðarins. Með 3. gr. samningsins tekur Seltjarnarneskaupstaður að sér allar kvaðir um uppgjör við eigendur húseigna sem flytjast úr lögsögu borgarinnar ef fjarlægja þarf mannvirki af skipulagsástæðum. Samkv. 4. gr. samningsins tekur kaupstaðurinn við öllum skuldbindingum sveitarfélags, þ. á m. framfærsluskyldum, við þá íbúa Reykjavíkur sem flytjast milli lögsagnarumdæma. Um þetta atriði fjallar 3. gr. frv. Eyjarnar Viðey, Engey og Akurey, sem verið hafa innan lögsögumarka Seltjarnarness, verða samkv. ákvæðum samningsins og 2. gr. frv. hér eftir í lögsögu Reykjavíkur. Herra forseti. Aðdragandi samningsins frá 20. febr. 1976, sem með frv. þessu er leitað staðfestingar Alþ. á því er tekur til breytinga á lögsögumörkum, var alllangur. Samningaviðræður stóðu yfir í tæp 5 ár, en að vísu með hléum. Að vel athuguðu máli hafa samningsaðilar báðir orðið ásáttir um breytingar þær á lögsögumörkum sem frv. fjallar um og til viðmiðunar voru hafðar forsendur að skipulagsvinnu beggja vegna lögsögumarkanna á Eiðsgrandasvæðinu svo og landfræðileg lega eyjanna þriggja. Ég sé því ekki ástæðu til að orðlengja um ákvæði frv., en legg áherslu á, að það verði afgreitt frá hinu virðulega Alþ. fyrir þinglok. Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og félmn. Ég vil að lokum taka það fram, að ég hef sent til félmn. kort sem skýrir betur þá hnitpunkta sem getið er um í 1. gr. frv.