Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég boðaði við 2. umr. þessa máls, að svo framarlega sem d. færi ekki eftir mínum till. um að fella söluskattinn, þá mundi ég reyna að fá fram nokkra lagfæringu á þessu. Ég ber fram brtt. á þskj. 494, það er að vísu ekki búið að útbýta þeim enn þá, en ég vona, að það verði gert fljótlega. - 1. brtt. er við 1. gr.: „Í stað orðanna „2. og 3. gr.“ komi: 2.-5. gr.“ - 2. brtt. er um nýja gr. á eftir 3. gr.: „Við A-lið 23. gr. l. nr. 100/1948 bætist: svo og allar íslenzkar iðnaðarvörur.“ M.ö.o., eins og landbúnaðarvörur eru undanþegnar söluskatti og allar brýnustu vörur sjávarútvegsins, þá skulu íslenzkar iðnaðarvörur líka undanþegnar söluskatti. Ég þarf ekki að hafa mörg orð um þetta. Þinginu hafa borizt margar óskir um þetta frá almennum samtökum verkafólks og iðnrekenda. Þetta er ekki óeðlileg krafa, því að söluskatturinn hefur ekki lent eins þungt á neinni atvinnugrein og iðnaðinum. Söluskatturinn er innheimtur tvisvar til þrisvar af þessum vörum. Þó að þetta verði samþ. eins og ég legg til, lendir erlent hráefni til iðnaðar í söluskattinum. Það eru aðeins vörurnar, eins og þær eru seldar frá verksmiðjunni, sem eru undanþegnar honum. Ég vil vekja eftirtekt á því, og ég býst við, að það færi heim sanninn um það, hvernig íslenzkur iðnaður er staddur nú, að það mun láta nærri, að við iðnaðinn hér í Reykjavík starfi ekki eftir nýár nema 1/3 hluti þess iðnverkafólks, sem fyrir einu ári starfaði við hann, og virðist iðnaðurinn þokast að hruni. Ég viðurkenni, að það er fleira en söluskatturinn, sem kemur hér til greina. Það er lánsfjárkreppan og innanríkispólitíkin, sú stefna stj. að láta stóriðnaðinn njóta sérréttinda og drepa með því smáiðnað landsins. Það er því raunverulega það minnsta, sem hægt er að gera fyrir þennan iðnað, að koma því til leiðar, að söluskattur sé ekki innheimtur 2–3 sinnum oftar af honum en af öðrum afurðum. Hann mundi lenda á hráefninu, en iðnaðurinn væri undanþeginn söluskatti á framleiðsluvörum sínum. Nú liggja þær upplýsingar hér fyrir, að í milli 10 og 20 atvinnufyrirtækjum, þar sem unnu um 470 manns árið 1950, verði ekki eftir nema um 70 manns eftir nýár. Ég veit, að nú er verið að segja upp um 60 iðnverkamönnum, sem ekki eru taldir með í þessum upplýsingum. Þessar upplýsingar hafa verið lagðar fyrir formenn þingfl. af fulltrúum iðnaðarmanna, og býst ég við, að þær verði lagðar fyrir iðnn. beggja deilda. Ástandið verður því verra eftir nýár. Nú er svo komið, að sum fyrirtækin reyna að tóra svolítið enn þá til að vita, hvort jólasalan hjálpar þeim ekki eitthvað. Samþykkt þessarar till. er bæði sjálfsögð og eðilleg, þegar tillit er tekið til þess neyðarástands, sem ríkir í þessum atvinnuvegi. 3. brtt. á þskj. 494 er um það, að ný gr. komi í frv., umorðun á 24. gr. l. nr. 100 frá 1948, sem breytt var með 3. gr. l. nr. 112 frá 1950. Þetta eru ákvæði um hina harkalegu innheimtu söluskattsins, sem nú hefur verið beitt í eitt ár. Ég man eftir því, að ég talaði á móti þessari gr. og greiddi atkv. á móti henni. Ég áleit, að það mundi sýna sig, að þessi aðferð yrði of harðvítug gagnvart almenningi. Það, sem ég legg til, er, að 24. gr. verði orðuð nákvæmlega eins og hún er í l. frá 1948, nema ártölum verði breytt. M.ö.o., að í staðinn fyrir þessa harkalegu innheimtuaðferð, sem samþ. var á síðasta þingi, komi sú aðferð, sem samþ. var með l. frá 1948. Það er vítaverð aðferð að innheimta söluskattinn með því að loka þeim atvinnufyrirtækjum, sem ekki geta greitt hann. Það hefur komið fyrir, að þessari aðferð hefur verið beitt svo harkalega, að atvinnufyrirtækin hafa verið innsigluð á meðan fólkið var við vinnu. Það hefur komið fyrir, þótt eigendurnir ættu fé til að greiða skattinn með. Nú er svo komið, að menn leita í vaxandi mæli til þeirra okurstofnana, sem þrífast í skjóli lánsfjárbannsins og þeirrar innheimtuaðferðar, sem ríkisstj. beitir við innheimtu söluskattsins. Það er gengið svo hart í að innheimta söluskattinn, að aðrar innheimtur, bæði skattar og útsvör, verða að þoka til hliðar. Með breyt. á l., sem gerð var 1950, er ríkisstj. að gefa fordæmi um alla aðra skattheimtu í landinn. Það sýndi sig á síðasta ári, að ríkisstj. innheimti mestallan söluskattinn án þess að hafa þörf fyrir hann. Með þessu hefur hún tekið úr umferð hjá atvinnufyrirtækjum brýnasta nauðsynjafé og látið liggja svo að segja ónotað í ríkissjóði og safnað sjóðum, á meðan fjölda atvinnufyrirtækja vantar þetta fé. Ég álít, að þessi aðferð geli ekki gengið. Ég veit dæmi um menn, sem áttu dýrmætar vélar á verkstæði hér í Reykjavík, sem þeir skulduðu lítils háttar í og þurftu að nota við sína iðn og sérstaklega við framleiðslu til jólasölunnar. Þær voru innsiglaðar, og var þá ekki hægt að nota þær, svo að þær voru teknar og seldar við afsláttarverði. Ef vélarnar hafa kostað 50–60 þús. kr. og þeir verið búnir að borga 50 þús. kr., gátu þeir ekki fengið lán, og þá var gengið svo harkalega að þeim, að allt var innsiglað og boðið upp. Með þessu er verið að ræna menn eignum sínum, og þannig er farið að nú eins og þessir menn þurftu að horfast í augu við. Ég býst ekki við, að það hafi mikil áhrif á hv. þm., þó að ég lýsi ástandinu eins og það er nú hér í Reykjavík. Menn fá ekki að vera í friði með atvinnu sína, svo að þeir fá ekki peninga til að framfleyta fjölskyldu sinni, og fer þá svo, að fullorðnir og ungbörn verða að svelta. Það hefur ekki mikla þýðingu að rekja þetta, en hitt geta hv. þm. skilið, að það er nauðsynlegt að hafa bjargálna millistétt. Nú er verið að féfletta þessa millistétt á þann hátt, að eignir hennar eru teknar upp í söluskatt og útsvar. Söluskatturinn rekur mest á eftir, vegna þess að innheimta hans er harðvítugust af öllu. Ég álít, að sú ríkisstj., sem stærir sig af því að vera betri og mildari en ríkisstj. 1948, sem kom söluskattinum á, ætti að geta sætt sig við sömu innheimtuaðferð. Ég held, að ríkisstj. ætti að geta gengið inn á, að innheimta söluskattsins sé eins og öll önnur skattheimta í þjóðfélaginu. Þess vegna legg ég til, að innheimtuaðferðin verði aftur færð í sama horf og hún áður var. Að öðru leyti ætla ég ekki að orðlengja um þetta frv. Ég var við 1. umr. búinn að láta í ljós álit mitt á því og hef engu við það að bæta, en þessar brtt. eru aðeins til að sníða mestu vankantana af því.



Herra forseti. Ég vil ákveðið mótmæla því, að brtt. um að fella niður söluskatt af iðnaðarvörum nái fram að ganga. Þetta mundi skerða tekjur ríkissjóðs að verulegu leyti. Frá öndverðu hefur söluskatturinn verið lagður á iðnaðinn, og er því ekki fyrirhugað að leggja hann öðruvísi á á næsta ári. Varðandi það, sem hv. þm. sagði, að fyrirtækin ættu örðugt uppdráttar vegna innheimtu söluskattsins, vil ég taka það fram, að í þessu tilfelli er söluskatturinn aukaatriði. Það, sem hér um ræðir, eru skóvínnustofur, og af þeim vörum, sem keyptar eru inn til þessarar framleiðslu, eru 70–80% fyrir utan söluskattinn. Tollarnir eru svo stórkostlegir, að söluskatturinn er alveg aukaatriði, og eru því önnur öfl að verki hér en hann. Varðandi till. um breyt. á innheimtu söluskattsins er það að segja, að eftir því sem hv. 2. þm. Reykv. talaði, virðist honum eðlilegt, að fyrirtækin innheimti söluskattinn frá almenningi og taki hann til sín sem tekjur ríkissjóðs og hafi hann í sinni veltu, en skili honum ekki til ríkissjóðs. Ef þessari innheimtuaðferð yrði breytt, þá mundu skilamenn skila skattinum strax, en aðrir ekki og mundu þá lenda í vanskilum, sem þeir gætu ekki losnað úr, vegna þess að þeir hafa ekki skilað skattinum. Ég held, að margir hafi hreint ekkert haft á móti því, að þessi aðferð var tekin upp, og að þeir telji það ekki í þágu þessara atvinnustétta, að sá háttur verði upp tekinn, sem hv. 2. þm. Reykv. stingur upp á, að ginna menn út í þá freistingu að halda peningunum hjá sér og eiga á hættu að geta ekki skilað þeim síðar. En fyrir þeirri freistingu mundu margir falla. Frsm. 1. minni hl. (Einar Olgeirsson): Viðvíkjandi aths. hæstv. fjmrh. um söluskatt á íslenzkar iðnaðarvörur vil ég minna á, að það liggja fyrir þinginu eindregin tilmæli, ekki aðeins frá samtökum iðnrekenda og iðnverkafólki, heldur fjölmörgum öðrum samtökum, um að létta þessum söluskatti af. Ég hafði í mínu nál. fyrir 2. umr. prentað nokkur sýnishorn af slíkum áskorunum, þar sem er sérstaklega tekið fram um iðnaðarvörur, þannig að engum efa er bundið, að þó að aflétting söluskattsins gæti ekki bjargað sumum af þeim fyrirtækjum, sem er verið að loka eða búið er að loka, mundi aflétting þessa skatts hjálpa iðnaðinum nokkuð. Það er alveg rétt, að það er ekki fyrst og fremst söluskatturinn, sem er að sliga nú, það er líka um að ræða afleiðingar af stefnu, sem tekin var. En að létta söluskattinum af, þegar maður veit, að ekki fæst breyt. viðvíkjandi sjálfu lánsfénu né heldur stefnu í innflutningsmálum, mundi vera ofur lítill vottur þess, að menn vildu eitthvað hjálpa innlenda iðnaðinum. Viðvíkjandi innheimtu söluskattsins og því, sem hæstv. ráðh. sagði um það mál, vil ég taka það fram, að það er að vísu svo, að allir þeir tollar, sem innheimtir eru, greiðast af þeim mönnum, sem taka að sér að innheimta þá, um leið og þeir fá vöruna inn. Og það er gífurlega mikið, sem er lagt á þá atvinnurekendur og þá, sem verzlun reka, með því að skylda þá til að greiða allan þann hluta út, sem ríkið tekur til sín, - að snara út öllum tollum, sem ríkið leggur á, í annarri eins lánsfjárkreppu og nú. Og sannleikurinn er, að þegar ríkið felur þessum atvinnurekendum ýmsum og viðskiptastofnunum ýmsum, verzlunarfélögum og verzlunum, þessa innheimtu á tollum, væri ekkert óeðlilegt, þó að ríkið hugsaði betur um lánsfjárþörf þessara aðila en nú er gert. Ég álít þess vegna ekki ósanngjarnt, þó að þessar stofnanir, sem innheimta fyrir ríkið svo mikið fé, hafi eitthvað af því í veltu um tíma, þegar þeir verða að snara megninu af því út, áður en það kemur raunverulega í veltuna. Það mun vera svo, að ýmsir erfiðleikar eru nú orðnir á að greiða þetta, og er svo um fjöldann allan af útsvörum og sköttum. Ég veit ekki betur en ríki og bæjarfélög feli ýmsum fyrirtækjum að innheimta tekjuskatt og útsvar, t.d. atvinnufyrirtækjum af verkamönnum, og þeir hafa það ákveðinn tíma í sinni veltu, þannig að söluskatturinn er ekki undantekning. En ríkisstj., sem bannar svo að segja bönkunum að lána þessum verzlunum og atvinnurekendum til rekstrar sins nauðsynlegt lánsfé, ætti bara ekki að vera svo aðgangshörð, a.m.k. þegar hún stendur eins vel að vígi og nú með innheimtu söluskattsins, að hún gangi að mönnum og setji þá á hausinn. Ég held þess vegna, að þessi till. mín styðjist við fulla sanngirni og að hæstv. ríkisstj. geti eins unað við þá innheimtuaðferð, sem ákveðin var 1948 og beitt næstu árin þar á eftir, enda þótt viss óþægindi séu fyrir ríkissjóð, eins og að beita þeirri aðferð, sem nú tíðkast, sem eyðileggur eignir og rekstur manna, sérstaklega þeirra tiltölulega fátæku og lánsfjárlitlu smáatvinnurekenda. Ég skil vel, að stórríkir atvinnurekendur og þau fyrirtæki landsins, sem hafa sérréttindi gagnvart bönkunum, kvarti ekki undan þessu. Það er ekki erfitt fyrir slíka aðila, og þeim stendur líka oft á sama, þótt þeir smærri séu drepnir. En ég álít, að ríkið eigi ekki að innheimta með sams konar aðferðum og dönsku yfirvöldin gerðu harðvítugast, sem létu greipar sópa um eignir bænda. Ég álít, að frekar mætti horfa upp á það, að ríkissjóður tapaði einhverju.



Herra forseti. Það er satt að segja dálítið skoplegt að heyra hv. 2. þm. Reykv. halda langar ræður um það, hvað illa sé farið með kaupmannavaldið í landinu. Hann hefur ekki hingað til staðið í fylkingarbrjósti til að verja kaupmennina, hvorki í einu né öðru, að því er mér er kunnugt. Hv. þm. virðist gera lítinn mun á því, hvort um er að ræða skatta eða innheimtufé. Ég held mér sé óhætt að segja, að þar sem söluskattur er ákveðinn, sé litið allt öðrum augum á að innheimta hann en annan skatt, sem er eðlilegt, því að hér er um beina innheimtu að ræða fyrir ríkissjóð, sem menn eiga að standa skil á. Hitt viðurkenni ég fyllilega, að þegar hart er í ári eins og nú, kemur óþægilega við marga að þurfa að greiða út þetta fé skömmu eftir að þeir hafa tekið það inn, af þeirri einföldu ástæðu, að þeir hafa freistazt til að taka það í reksturinn. Annars hefur hv. þm. ekki lagt þessa till. fram hér til þess að hjálpa þessum mönnum, sem hann er að lýsa hér, hvað eigi í miklum erfiðleikum, heldur til þess að tefja málið hér á þingi. Og ég vil því eindregið leggja til, að hans brtt. verði felld og að frv. eins og það liggur fyrir geti gengið óbreytt til Ed.



Það kemur satt að segja úr hörðustu átt frá hæstv. ríkisstj. að heyra, að hér sé verið að tefja málið. Ég vil láta hæstv. viðskmrh. vita, að hefði ég ætlað að tefja málið, þá var enginn vandi að tefja það í allan dag og nótt. Hæstv. ríkisstj. virðist alls ekki gera sér ljóst, að þegar mál sem þetta á ekki að fá umr. nema einn klukkutíma, þá er það bara af kurteisi við hæstv. ríkisstj., að það er hægt, og ætti hún að þakka fyrir og sízt af öllu láta sér til hugar koma að viðhafa svona ummæli. Viðvíkjandi því, sem hæstv. viðskmrh. sagði, að ekki væri vani, að ég verði kaupmannavaldið, vil ég segja þetta: Það er nú kannske sitt hvað, smáar verzlanir og smá atvinnufyrirtæki hér í Reykjavík og annars staðar á landinu eða stórfyrirtæki eins og hæstv. viðskmrh. á og stjórnar. Ég býst við, að bæði smærri kaupmenn og smærri atvinnurekendur þurfi fyllilega á því að halda, að þeirra hlutur sé varinn betur á Alþ. En þeir hafa alls ekki átt hauk í horni þar, sem hæstv. viðskmrh. er, vegna þess að hann hefur þá stóru á þessu sviði í huga meir en þá smærri. Og það er dálítið hart af honum að standa upp og vera á móti mannúðlegri innheimtuaðferð á þessum rangláta skatti. Hann er með annarri hendinni að skrifa bréf til bankanna til þess að leggja fyrir þá að veita ekki lán til smærri atvinnurekenda og smærri kaupmanna til þess að gefa þeim stóru nægilega góða möguleika til þess að féfletta þá og gleypa þá, eins og nú er verið að gera. Það er ákaflega hentug féflettingaraðferð að loka bönkunum fyrir smærri atvinnurekendum og smærri kaupmönnum, svo að ég tali ekki um, hvernig er farið að því að ná húsunum af þeim, sem hafa eignazt þau. Það þarf ekki annað en lesa Lögbirtingablaðið undanfarið. Hverjir kaupa húsin upp, þegar dýrmætar eignir eru seldar fyrir slikk, eins og nú er farið að gera? Hverjir nema þeir, sem hafa látið loka bönkunum fyrir öðrum?



Herra forseti. Út af umr. um innheimtuaðferð við söluskattinn, sem tekin var upp í fyrra, vil ég taka það fram, að þegar flutt var till. um það að heimila að loka fyrirtækjum, eins og nú er í l., þá var töluvert hik á mér og fleirum. Það lét ég greinilega koma fram í fjhn. d. þá. Ég átti auk þess nokkrar viðræður við tollstjóra, sem hafði með höndum framkvæmd innheimtunnar. Það var mjög eindregin skoðun hans þá, að hjá því yrði ekki komizt að taka upp þessa innheimtuaðferð, m.a. af því, sem bent var einnig á af hæstv. fjmrh., að annars yrði skattur þessi aðeins greiddur á réttum tíma af þeim skilvísu, en þeir miður skilvísu drægju að greiða hann, og vildi við bera, að þeir greiddu hann aldrei, þó að þeir hafi lagt fyrir þessum skatti á vöruna og fengið hann greiddan. Þá vil ég einnig taka fram, að ég átti í fyrra ásamt viðskmrh. sérstakar viðræður við umboðsmenn smásala og iðnrekenda og annarra kaupsýslumanna um þessa innheimtuaðferð. Til þeirra viðræðna var stofnað vegna efasemda minna um, að rétt væri að hverfa inn á þessa braut. Og ég vil segja hér, að niðurstaða af þeim viðræðum var sú, að innheimtuaðferðinni var breytt. Fyrir mér stendur það hins vegar svo, að framkvæmdar hafi verið miklu fleiri lokanir en tollstjóri vildi vera láta í viðræðum, sem ég átti við hann um þessi mál. Þess vegna kom það atriði til umr. að nýju í fjhn. Var sérstaklega rætt við tollstjóra, sem enn hélt fram sömu skoðun og í fyrra, að þetta væri óhjákvæmileg framkvæmd þessarar löggjafar, ef hún ætti ekki að fara úr reipunum. Vitnaði hann einnig til þess, sem hæstv. fjmrh. hefur gert hér, að umboðsmenn og eigendur þeirra fyrirtækja, sem ættu í hlut, sættu sig ekki illa eftir atvikum við þessa aðferð. Ég býst við, að meint sé með því, að þegar allt kemur til alls, sé þeim ljóst, að viss hætta er við það að láta þetta fé verða fast í fyrirtækinu, svo að menn verði máske óhæfir til að greiða það. Slíkt getur leitt til gjaldþrots. Þessar viðræður urðu nú til þess, að ég treysti mér í fjhn. ekki til annars en að fylgja því, að þessari aðferð yrði beitt, enda þótt ég væri deigur í fyrstu. En að lokum vil ég segja, að mér er ekki grunlaust um, að framkvæmd þessarar innheimtu sé með þeim hætti, að um of sé hagnýtt þessi aðferð að loka fyrirtækjum. Ég segi ekki, að það sé gert að tilefnislausu. Og ég beini til hæstv. fjmrh. að taka til athugunar þessi ummæli mín, að það er auðvitað til hins verra fyrir þessi mál, ef í einhverjum tilfellum hefur komið fram hneigð til að beita þessari aðferð að tilefnislausu, eða m.ö.o. ef ekki hefur áður til fremstu hlítar verið reynt að ná skattinum með öðru móti. Það tel ég að með engu móti mætti koma til greina.



Ég sé, að form. menntmn. er ekki viðstaddur, en n. hefur flutt þetta frv. eftir minni beiðni. Ástæðan til þess, að sú breyt. er gerð á skiptingu skattsins, sem hér er lögð til, er sú, að rekstur þjóðleikhússins hefur verið þannig á þessu ári, að sá hluti skattsins, sem þjóðleikhúsinu ber að fá, hrekkur ekki fyrir útgjöldum. Það er gert ráð fyrir því nú, að rekstrarhalli verði á leikhúsinu á þessu ári, sem nemur mörgum hundruðum þúsunda króna, þegar tekinn hefur verið sá hluti, sem leikhúsið fær af skattinum. Nú eru flestir sammála um það, að ekki sé hægt fyrir okkur að opna hér þjóðleikhús fyrir tveimur árum og loka því svo, þó að það komi á daginn, að rekstur leikhússins borgi sig ekki. Margir vilja halda fram, að þjóðleikhúsi eigi að halda uppi af því opinbera, eins og landsbókasafni og háskóla og öðrum hliðstæðum stofnunum. Um það má deila. En um hitt held ég, að ekki verði deilt, að við getum ekki látið loka leikhúsinn. Hitt er svo sjálfsagt, að gera þær ráðstafanir, sem hægt er, til þess að leikhúsið sé rekið eins hagkvæmlega og kostur er, án þess þó að það lúti lægra en þjóðin vill að það geri í sínu starfi. Það hefur verið undanfarið farið mjög nákvæmlega í að athuga rekstur þjóðleikhússins og sparað alls staðar þar, sem hægt er að spara. Að vísu má segja, að þessi reynsla, sem fengizt hefur af rekstrinum, sé ekki löng, aðeins á annað ár. Og að sjálfsögðu verður ekki hjá því komizt, að einhver mistök verði á einu eða öðru sviði, sem svo er hægt að kippa í lag eftir því, sem reynslan sýnir, að betur hentar. Til þess nú að bjarga málinu við, hefur verið hallazt að því að láta rekstrarsjóð leikhússins fá meira af skemmtanaskattinum en hann hefur haft áður, og draga það aftur frá byggingarsjóði hússins. Hér er lagt til, að ríkissjóður taki að sér byggingarskuldir leikhússins eins og þær eru nú. Virðist það vera að öllu leyti eðlilegra en að hafa þetta eins og nú er, að það hvíli að öllu leyti á menntmrh. að sjá byggingunni farborða. Að sjálfsögðu hefur menntmrn. enga fjármuni til að standa undir þessu, nema það lán, sem það útvegar, en það sýnir aftur á móti, að ríkið verður að standa undir byggingu leikhússins, þó að byggingarkostnaðurinn verði að síðustu greiddur af þeim skemmtanaskatti, sem leikhúsinu hefur verið ætlaður. Það er ekki hróflað við öðrum þeim aðilum, sem hér fá hluta af skemmtanaskattinum, en munurinn, sem þetta gerir, verður auðvitað sá, að tilgangur félagsheimilasjóðs næst síðar, eða það verður lengri tími, þangað til hann kemst upp í þann hluta, sem honum ber samkvæmt l. Hann fær inn 35% af skattinum, sem var á síðasta ári rúmlega 1 millj. kr. Og ég verð nú að segja það, þó að ég sé þessu máli mjög hlynntur og vilji síður en svo, að það falli niður, að félagsheimili verði byggð í sveitum, að þá er þó þetta fé, sem þarna kemur, svo mikið, að ég efast um, eins og nú standa sakir, að það sé mjög líklegt, að hægt verði að leggja meira á móti en sem því svarar af hendi sveita og héraða. Svo þó að félagsheimilasjóður fái ekki nema 35% af skattinum, þá þarf það ekki að verða til þess að tefja byggingu slíkra heimila frá því, sem annars mundi verða. Enn fremur er lengt tímabilið, sem hagnaður Viðtækjaverzlunar ríkisins á að renna til ríkissjóðs til að standa undir útgjöldum byggingarsjóðsins. Einnig er gert ráð fyrir því, að þeim 10%, sem lögð voru á skemmtanaskattinn á síðasta ári í þeim tilgangi, að það fé rynni eingöngu í byggingarsjóðinn, verði haldið, en þar er því bætt við, að af þessum 10% hafi fjmrh. heimild til að greiða 5% til sinfóníuhljómsveitarinnar. Ég gerði því ráð fyrir, að með þeim styrk, sem sinfóníuhljómsveitin fengi af þessum hluta, þá mundi henni vera gert kleift að halda uppi starfsemi sinni. Hún hefur farið fram á að fá 250 þús. kr. úr ríkissjóði, og er þá gert ráð fyrir, að hún fái jafnmikið úr bæjarsjóði. Undir þetta hefur ekki verið tekið, að leggja til, að slíkur styrkur verði settur inn á fjárl. Hins vegar er mikill þingvilji fyrir því að styrkja þetta fyrirtæki, svo að það gliðni ekki í sundur í höndunum á þeim mönnum, sem mikið hafa á sig lagt við þetta starf, og þá hefur verið horfið að því að reyna að styðja þennan rekstur eitthvað nú fyrst um sinn með því að samþ. 5% af þessum 10% aukaskatti. Ég vænti þess, að hv. d. taki þessu vel, því að það varðar miklu í þeim málum, sem að þjóðleikhúsinu lúta, ef ekki er hægt að afgreiða þetta mál á þann veg, sem hér er lagt til.



Herra forseti. Það er eitt atriði í sambandi við þetta mál, sem ég vildi vekja athygli á, án þess að fara inn á efnishlið þessa máls, og það er skipting á skemmtanaskattinum. En það, sem ég vildi leggja til, er það, að nauðsynlegt er, að n. sú, sem fær þetta mál til meðferðar, fái nánari upplýsingar um, hvernig varið er með innheimtu skattsins eins og nú er og hvernig þau lagaákvæði séu, sem um þennan skatt gilda. Það er í l. ákveðið, að þeir, sem vinna að mannúðarstarfsemi, skuli ekki greiða skemmtanaskatt. Af þessum orsökum eru ýmsir aðilar, sem greiða ekki skemmtanaskatt. Mér er ókunnugt um, eftir hvaða reglum er farið í þessari mannúðarstarfsemi, en vegna þessa verða þeir, sem eiga að hljóta greiðslu af skattinum, að fara á mis við styrkinn. Tveir aðilar, sem hafa verið mjög upphafnir á þessu hausti og reka mikla mannúðarstarfsemi, hafa haft tvö skemmtiatriði, sem eru Cirkus Zoo og sjómannadagskabarettinn. Í báðum tilfellunum er verið að vinna fyrir málefni, sem menn almennt hafa mikinn áhuga fyrir og vilja styðja. Þessir aðilar eru S.Í.B.S., sem nýtur alþjóðlegrar viðurkenningar, og svo dvalarheimili aldraðra sjómanna. Nú hefur þjóðin mjög vel styrkt margvíslega tekjuöflun þessara aðila, en ég er ekki viss um, að menn yfirleitt hafi gert sér það ljóst, að með því að fara inn á þær brautir í svo ríkum mæli eins og farið hefur verið, þá er í raun og veru verið að afla styrks úr félagsheimilasjóði og frá þjóðleikhúsinu, sem hefur verið styrkt með skemmtanaskattinum, því að það er ekki vafi á því, að þeir styrkir, sem þessir aðilar, félagsheimilasjóður og þjóðleikhúsið, hafa fengið, hafa af þessum ástæðum verið stórum minni á þessu ári. Ég vil alls ekki, að orð mín verði skilin þannig, að ég vilji víta starfsemi þessara aðila. Og það má kannske segja, að þetta sé óskylt því, sem þetta frv. fjallar um, sem hér liggur fyrir, og ég mun ekki verða til að leggja stein í götu þess. En ég vil, að hv. d. og hv. n., sem um málið fjallar, athugi þetta vel.



Herra forseti. Það er alveg rétt, sem hv. 5. þm. Reykv. sagði, að skemmtanir, sem haldnar hafa verið undanfarið á vegum þessara aðila, hafa verið mjög fjölsóttar og dregið mjög úr þeim styrk, sem aðilar skemmtanaskattsins eiga að fá, en í l. stendur, að undanþegnar öllum skemmtanaskatti séu skemmtanir, sem haldnar eru í góðgerðarskyni eða til styrktar málefni, er miðar að almenningsheill. Ég geri nú ráð fyrir því, að þótt endurskoðun fari fram á l., yrði þetta ekki fellt niður og þessi tvö félög, sem hér eiga hlut að máli, njóti þessara fríðinda, því að starf þeirra er alveg óneitanlega til almenningsheilla, og komi því undir þessi ákvæði. Hins vegar mætti kannske hugsa sér það, að þegar þetta væri rekið í mjög stórum stíl, eins og hér hefur verið gert, þá yrðu settar í l. einhverjar skorður við þessu eða að það yrði ákveðin fjárhæð, sem þessi félög gætu aflað árlega, sem væri undanþegin skattinum. Að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða um þetta. En út af því, sem hv. þm. sagði, þá vil ég benda á, að þetta frv. kemur frá nefnd og fer því að sjálfsögðu ekki til nefndar.



Herra forseti. Ég vil aðeins, að það komi fram, að þó að ég nefndi þessa tvo aðila áðan, þá er miklu fleiri, sem njóta þessara skattfríðinda. Það eru margar fleiri góðgerðastofnanir, sem koma undir þessi ákvæði, og ég álít, að þessi atriði eigi að taka til athugunar.