Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta hefur verið afgr. með shlj. atkv. frá hv. Ed., og er nú hér til 1. umr. Frv. þessa efnis er ekki nýtt af nálinni, það var nánast samhljóða frv., sem samþ. var hér á þingi 13. maí 1966, en þau lög voru tímabundin og eru nú úr gildi fallin, eða þær heimildir til undanþágu, sem þær veittu. Efni þessa frv. hefur um alllangt skeið verið ákaflega viðkvæmt umræðuefni meðal okkar Íslendinga, en hefur nú tekið á sig breytta mynd og mönnum hrýs nú ekki lengur hugur við því og óttast það ekki, að erlendum skipum sé veitt heimild til þess að mega landa afla hér heima, og af því er þegar fengin nokkur reynsla. Þessi reynsla bendir ótvírætt í þá átt, sem hlutaðeigandi samtök í sjávarútvegi hafa bent á, að nauðsynlegt sé, að fyrir hendi sé slík heimild, og ekki hvað sízt þegar hliðsjón er af því höfð, að okkar skip hafa í vaxandi mæli landað erlendis, en við ekki getað boðið upp á jafnréttisaðstöðu hér. Framgangur þessa frv. mundi því tvímælalaust bæta hag okkar og aðstöðu, til þess að áframhaldandi landanir erlendis geti átt sér stað, en með stækkandi fiskveiðiflota hefur reynzt mögulegt að stunda fiskimið svo fjarri landinu, að vart hefur verið mögulegt að flytja aflann heim, að minnsta kosti án þess að hafa hann því betur ísvarinn. Ég tel ekki nauðsyn á, herra forseti, að skýra frv. þetta öllu frekar, nema sérstakt tilefni gefist til, en legg til, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.



Herra forseti. Mér sýnist, að sú grg., sem fylgir þessu frv., segi mjög lítið um það í sjálfu sér, hvað til stendur að gera í þeim efnum, sem þetta frv. fjallar um, annað en aðeins það, að ráðherra sé veitt heimild til þess að víkja frá þeim reglum, sem verið hafa í gildi hjá okkur um langan tíma, um það að banna erlendum veiðiskipum að landa afla sínum hér innanlands. Ég hef þó tekið eftir því, að í grg. er aðeins minnzt á það, að nú í seinni tíð hafi það aukizt, að íslenzk fiskiskip sæki eftir að fá að landa afla sínum erlendis og við því megi búast, að það gæti orðið auðveldara að fá löndunarrétt handa þeim erlendis, ef við heimiluðum erlendum skipum löndunarrétt hér. Nú er það svo, að þetta hefur lengi verið mjög viðkvæmt mál hér á landi, og þó að enginn vafi sé á því, að hér séu orðnar á talsverðar breytingar frá því, sem áður var, þá er ég enn á þeirri skoðun, að það beri að fara mjög varlega í þessum efnum. Við skulum hafa það fyllilega í huga, að þetta bann hefur haldizt hér í gildi í langan tíma, alveg sérstaklega í þeim tilgangi, að við höfum hreinlega ætlað okkur að gera útlendingum heldur erfitt að stunda sínar veiðar hér á okkar miðum. Ég held t.d., að það kæmi ekki til mála, eins og ástatt er í þessum efnum, að við færum að taka upp þá reglu, að heimila erlendum togveiðiskipum, sem veiðar stunda hér við Ísland, rétt til þess að landa afla sínum hér, þótt enginn vafi sé á því, að það séu til margar fiskvinnslustöðvar í landinu, sem mundu gjarnan óska eftir því að fá afla þeirra til vinnslu. Það er enginn vafi á því, að ef slík regla yrði tekin upp, mundi það auka veiðar útlendinga með botnvörpu hér við land allverulega frá því sem nú er. En það tel ég síður en svo okkur til hagsbóta. En í ýmsum tilvikum gæti þó vissulega komið til greina að heimila erlendum skipum að landa afla sínum hér, og af þeim sökum er ég ekki andvígur því, að ráðherra fái heimild í þessum efnum. En þá er líka eðlilegt, um leið og ráðherrann fær slíka heimild, ótakmarkaða heimild í sjálfu sér, að þá liggi það fyrir um leið, hvað vakir einkum fyrir mönnum að gera í þessum efnum. Hvað er það, sem stendur til að gera? Ég veitti því athygli, að um það var t.d. skrifað í norsk blöð nú á s.l. hausti, að það stæði til að gera hér breytingar í þessum efnum til að greiða hér fyrir löndunarrétti norskra skipa, og sendiráð Íslands í Noregi var borið fyrir fregninni; að nú væri unnið að því af íslenzkum stjórnarvöldum að greiða hér fyrir norskum skipum með löndunarrétt við Ísland, og þetta var sett í samband við óskir íslenzkra skipa um það að fá að landa sínum afla í Noregi. Nú vildi ég spyrja hæstv. sjútvmrh. um það í tilefni af þessu: Hafa einhverjar samningaviðræður átt sér stað á milli íslenzkra og t.d. norskra stjórnvalda um þannig gagnkvæman rétt til löndunar á fiskafla, eða hefur sjútvmrn. í huga einhverjar tilteknar tilslakanir frá þeim reglum, sem gilt hafa um þetta að undanförnu og hvað er það þá, sem menn hafa einkum í huga? Kæmi það t.d. til mála, að áliti ráðherra, að heimila erlendum botnvörpuskipum að landa afla sínum hér á landi, samkvæmt þessari heimild? Það er sem sagt þetta atriði, sem ég vil leggja mikla áherzlu á, að menn gleymi því ekki, að þessi ákvæði okkar voru ekki í lögum eingöngu út frá því sjónarmiði, að við ættum erfitt með að selja þann afla, sem á land bærist hér af okkar flota. Þannig var ástatt í eina tíð, en þessi ákvæði hafa haldizt í lögum fyrst og fremst út frá því sjónarmiði, að við vildum ekki greiða götu erlendra. aðila til þess að stunda veiðar hér á okkar miðum. Það hefur verið eitt aðalatriðið og þegar upp hafa komið óskir um þetta, þá hefur venjulega farið svo, að íslenzkir skipstjórnarmenn hafa mótmælt því, að hinum erlendu aðilum yrðu heimiluð þessi réttindi, vegna þess að þeir hafa óttazt samkeppnina hér á miðunum. En þrátt fyrir þetta vil ég lýsa því sem minni skoðun, að ég tel, að það komi fyllilega til greina, að sjútvmrn. hafi heimildir í þessa átt, og veiti hér nokkra tilslökun frá þeim reglum, sem gilt hafa um þetta, en þær hafa verið mjög stífar. Ég held, að eigi að síður þurfi það að liggja fyrir, að menn ætli sér að fara áfram mjög varlega með þessar heimildir, og það liggi alveg ljóst fyrir, að minnsta kosti gagnvart erlendum togveiðiskipum, að það er ekkí ætlunin að fara að greiða götu þeirra til þess að fiska meira en þau gera hér við land, með því að taka af þeim aflann. Það er t.d. enginn vafi á því, að enskir togarar, sem mikið stunda fiskveiðar hér við landið, mundu sækja eftir því að losa sig við misheppnaða aflatúra, þegar svo stendur á veðri, og geta hafið veiðar á ný, ef þeir ættu þess kost að selja aflann hér. Það er auðvitað eitt atriði, sem gerir þetta tiltölulega ólíklegt eins og nú standa sakir, að útlendingarnir sæki eftir þessum leyfum, en það er það fiskverð, sem er gildandi hér á landi. Það er svo óhagstætt, að flestir útlendingar mundu veigra sér við því að selja afla sinn hér, á því fiskverði sem hér gildir, eins og nú standa sakir, en auðvitað verðum við að reikna með því, að slíkt standi ekki um mjög langan tíma, heldur hljóti fiskverð að geta verið nokkuð svipað því, sem þekkist í nágrannalöndum okkar. En ég vildi sem sagt vænta þess, að nú þegar við þessa 1. umr., þá hefði hæstv. sjútvmrh. séð sér fært að svara þessum spurningum mínum, sem ég hef hér sett fram, um það hvað fyrirhugað sé að gera í þessum efnum og hvað hafi þegar verið gert varðandi þetta mál.



Herra forseti. Ég vil gjarnan lýsa því yfir, að ég er alveg sammála hv. 4. þm. Austf. um að í þessum undanþáguatriðum á að fara mjög varlega, og ég get fullvissað hann um það, að það mun verða gert, þann tíma sem ég gegni þessum störfum. Enda má segja, að sú litla reynsla, sem fékkst á árunum 1966 og fram í ársbyrjun 1967, á þessu efni, þegar þessi heimild, tímabundna heimild, var í lögum, hún gefi ekki tilefni til þess að halda, að þarna opnist neinar flóðgáttir. Það munu hafa verið nokkrar verksmiðjur við Eyjafjörð, sem nutu þess að fá nokkra síldarfarma, aðallega úr færeyskum skipum. En sáralitlu öðru hefur verið leyft að landa hér heima. Þm. spyr um það, hvort átt hafi sér stað nokkrar viðræður við Norðmenn um gagnkvæm réttindi í þessum efnum. Engar slíkar viðræður hafa átt sér stað. Þær einu viðræður við Norðmenn og Dani, sem átt hafa sér stað, eru beiðni okkar um löndunarleyfi fyrir þá síldarbáta, sem veiðar stunduðu í Norðursjó á s.l. ári, en þær viðræður fóru fram af hálfu sendiherra okkar hvers á sínum stað, og viðræður um annað hafa ekki átt sér stað. Ég las það hins vegar, sennilega í sömu blöðum og hv. 4. þm. Austf., að norski sjávarútvegsmálaráðherrann lá undir mjög harðri gagnrýni skipstjóra í Noregi fyrir að gefa þetta leyfi til handa íslenzkum skipum, og var m. a. á það bent í ádeilum á hann fyrir þessa leyfisveitingu, að engin slík réttindi hefðu Norðmenn á Íslandi. Þetta er það eina, sem ég hef séð um þessi mál, en við hann eða milli okkar hafa engar viðræður átt sér stað að öðru leyti. Jafnframt því, sem ég tel, að eigi almennt að fara varlega með þessa leyfisveitingu, þá tel ég sérstaka ástæðu til, eins og þm. einnig gerði grein fyrir hér áðan, að gjalda sérstakan varhug við löndun erlendra botnvörpunga. Hins vegar hefur óneitanlega verið nokkur ásókn í það af hálfu íslenzkra fiskvinnslustöðva, að ekki yrði eins stíft haldið á þessum málum og verið hefur undanfarin ár, og er það þá sérstaklega, þegar að hefur hert með hráefnisöflun. En um málið almennt, þá vil ég lýsa því yfir, að það mun verða farið eins varlega og kostur er í sambandi við þessar undanþágur, en ég tel ekki óeðlilegt, að þær þjóðir, sem við sækjum harðast á um að fá slík réttindi hjá - eins og við höfum gert fyrir okkar síldveiðiflota á Norðurlöndum - mundu óska sér sömu aðstöðu hér heima, en viðræður um þau atriði hafa ekki átt sér stað.



Herra forseti. Áður en þetta mál fer til n., finnst mér rétt að taka undir þau aðvörunarorð, sem komu hér fram í ræðu hv. 4. þm. Austf. og hæstv. ráðh. tók reyndar undir að mjög verulegu leyti. Eins og kom fram í þeirri ræðu, sem hv. þm. Austf. flutti hér áðan, þá voru það einkum tvær ástæður, sem lágu til þess, að það bann, sem hér er lagt til að draga úr, var sett á sínum tíma. Önnur ástæðan var sú, að á þeim tímum voru oft söluerfiðleikar í sambandi við íslenzka fiskframleiðslu. Hin ástæðan var sú, og hún var jafnvel veigaminni, að menn óttuðust það, að ef erlend fiskiskip fengju aðstöðu til þess að leggja hér upp afla í verulegum mæli, þá mundi það auka mjög ágang útlendinga á íslenzk fiskimið, þar sem að sjálfsögðu var miklu styttra fyrir skipin að fara, þegar þau gátu lagt aflann á land hér í stað þess að fara með hann til heimalands síns í mikilli fjarlægð. Ég held satt að segja, að þetta hafi raunar verið aðalástæðan, jafnvel enn þá veigameiri heldur en hin. Það gefur auga leið, að ef slíkar undanþágur væru veittar í verulegum mæli, þá mundi það verða til þess að auka ágang erlendra fiskiskipa á íslenzk fiskimið, en það er áreiðanlega eitt af því, sem við þurfum að gefa mikinn gaum. Og við verðum að reyna að koma í veg fyrir, að svo miklu leyti sem okkur er það unnt, að það verði um óeðlilegan ágang að ræða og aukinn frá því, sem nú er. Ég get tekið fram, að undir vissum kringumstæðum, þá er ég því ekki mótfallinn, að slík leyfi séu veitt, t.d. ef um atvinnuleysi er að ræða í vissum verstöðvum eða skort á hráefni, en ég álít, að þetta eigi að vera mjög takmarkað og það eigi að vera bundið því, að leyfið nái ekki til botnvörpuskipa. Þess vegna finnst mér það koma mjög til athugunar, að sú heimild, sem ráðherranum er veitt í því frv., sem hér liggur fyrir, verði þrengd. Þó að hæstv. ráðh., sem nú fer með þessi mál, hafi gefið yfirlýsingu um það, að hann vilji halda á þessum málum með gætni, þá er ekki víst, að það sama kunni að gilda um eftirmenn hans í þessu starfi og þess vegna er eðlilegt að hafa þessa heimild sem allra þrengsta. Ég vil svo í sambandi við þetta beina þeirri fsp. til ráðh., hvort það hafi ekki komið til hans eða ríkisstj. einhver ósk um það frá Ísraelsmönnum að mega leggja hér fisk á land, jafnvel að þeir fengju leyfi til þess að gera út héðan togara með þessum hætti. Mér skilst, að á sínum tíma hafi þessu verið neitað af ríkisstj., en ég vildi mjög gjarnan, ef það væri hægt, fá nánari upplýsingar um þessi mál - annaðhvort nú við þessa umr. eða síðar- og hvort það sé um nokkra breytingu á afstöðu ríkisstj. að ræða í þessum efnum.



Herra forseti. Út af fsp. hv. 4. þm. Reykv. þá vil ég upplýsa það, að á sínum tíma - ég hygg, að það séu tæplega 2 ár síðan þá var látinn upp af einstaklingi hér í bæ áhugi fyrir því að koma slíkum samningsviðræðum á, sem hann minntist hér á við Ísraelsmenn. En á því var ekki sýndur áhugi af hálfu íslenzku ríkisstj., og það mál hefur ekki verið vakið upp síðan.

forseti (BGr): Borizt hefur eftirfarandi bréf: „Þar sem ég vegna sérstakra anna heima fyrir mun ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og, með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis, að óska þess, að fyrsti varamaður Sjálfstfl. í Vesturlandskjördæmi, Ásgeir Pétursson sýslumaður, taki sæti á Alþingi í forföllum mínum. Friðjón Þórðarson, 4. þm. Vesturl.“



Herra forseti. Þessi till. fjallar um það, að Nd. Alþ. ályktar að fela ríkisstj. að afla upplýsinga um lánskjör atvinnuveganna hjá þeim þjóðum, sem Íslendingar keppa við á erlendum mörkuðum og á heimamarkaði. Upplýsingar þessar skulu bæði ná til stofnlána og rekstrarlána og greina frá lánsmöguleikum, afborgunarskilmálum, vöxtum og öðru því, sem máli skiptir. Að fengnum þessum upplýsingum skal gerður samanburður á lánskjörum þessara atvinnuvega og íslenzkra atvinnuvega og sá samanburður birtur opinberlega. Ég held, að það liggi nokkuð ljóst fyrir, hver er tilgangurinn með þessari till., svo að ég tel mig ekki þurfa að faramörgum orðum um hana. Það vita það allir, sem til þekkja, að miklu máli skiptir fyrir atvinnuvegina við hvaða lánskjör þeir búa og raunar á þetta við í sívaxandi mæli. Það er að nokkru leyti vegna aukinnar vélvæðingar, sem hefur það í för með sér, að atvinnufyrirtækin þurfa alltaf á meira og meira fjármagni að halda. Auk þess hefur sú þróun orðið hjá okkur hin síðustu ár, að rekstrarkostnaður hefur stórkostlega aukizt, a.m.k. í krónutölu, vegna þeirra gengisfellinga, sem hér hafa verið gerðar. Nú er rætt um eða fer fram athugun á því, hvort við eigum að ganga í Fríverzlunarbandalag Evrópu, sem þýðir, að ýmsar atvinnugreinar hér, sem njóta nú tollverndar og ýmissar annarrar verndar, yrðu í framtíðinni, ef af þessu yrði, að heyja samkeppni við erlendar iðnaðarvörur án þess að hafa nokkra slíka vernd. Það skiptir að sjálfsögðu miklu máli, þegar svo er komið, að þær atvinnugreinar okkar, sem eiga í slíkri samkeppni, búi ekki við lakari lánskjör, en hinir erlendu keppinautar. M.a. af þeirri ástæðu tel ég nauðsynlegt einmitt nú, að slík athugun sem hér ræðir um, fari fram. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að þessu sinni að fara um þessa till. fleiri orðum, en leyfi mér að leggja til að, að lokinni þessari umr. gangi hún til fjhn.



Herra forseti. Ekki er nema gott um það að segja, að rannsökuð sé aðstaða atvinnurekstrar hér á landi og erlendis, en þá er líka nauðsynlegt, að allt sé tekið með í þeirri rannsókn, svo að málið liggi nógu ljóst fyrir, m.a. það, hversu þýðingarmikill þáttur hver atvinnurekstur er í þjóðarbúi hvers lands um sig. Það er vitað mál, að sjávarútvegurinn hér á landi er hlutfallslega miklu þýðingarmeiri í okkar þjóðarbúi, en hann er í búum annarra þjóða, sem við þekkjum og getum borið okkur saman við. Þess vegna hafa þær margar a.m.k. haft aðstöðu til þess að styrkja sjávarútveginn með ýmsum þeim hætti, sem við getum ekki. Þannig er a.m.k. í okkar nánasta frændlandi, Noregi. Þar er sjávarútvegurinn að vísu allþýðingarmikil atvinnugrein, en ekki nema smáræði víð það, sem hér er og norskur sjávarútvegur nýtur margháttaðrar fyrirgreiðslu af hálfu ríkis og almannavalds, sem við getum ekki veitt, vegna þess hvílík meginstoð sjávarútvegur er hér, gagnstætt því, sem hann er í Noregi, þar sem hægt er að efla hann af öðrum miklu öflugri atvinnugreinum. Það er einnig athyglisvert, að mjög sýnist örðugt að fá um það glöggar upplýsingar, hvert raunverulegt fiskverð er í landi eins og Noregi. Það sést m.a. á nýlegri skýrslugerð, sem átt hefur sér stað í sambandi við aukið efnahagssamstarf Norðurlandaþjóða, að þar eru að vísu birtar ýmsar tölur, en sagt, að þær séu að nokkru leyti ágizkun og fiskverðið sé ákaflega mismunandi í ýmsum héruðum landsins og að lokum er gefizt upp við að láta uppi algjörlega öruggar heildarupplýsingar. Þannig getur staðið mjög misjafnlega á og verið erfitt að fá þau gögn, sem okkur eru þó með öllu ómissandi. Um það er ég algjörlega efnislega sammála hv. 4. þm. Reykv., en það kom fram hjá honum misskilningur, þegar hann sagði, að rekstrarkostnaður hér hefði aukizt vegna gengisbreytinga að undanförnu. Það má segja, að sumir þættir rekstrarkostnaðar hafi aukizt af þessum sökum, en að öðru leyti voru gengisbreytingar óhjákvæmilegar vegna þess, hversu mikill rekstrarkostnaðurinn var orðinn áður og vegna gengisbreytinganna er sjávarútvegurinn og reyndar iðnaður og landbúnaður mun samkeppnisfærari erlendis, heldur en þeir áður voru. Það var vegna þess mikla rekstrarkostnaðar, sem hér hafði orðið áður en gengisbreytingarnar áttu sér stað, sem þær urðu að verða. Auðvitað voru fleiri ástæður, sem þar komu til greina, svo að þessi úrræði urðu ekki umflúin. Það er einnig mjög athyglisvert, sem hv. 4. þm. Austf. sagði áðan, að fiskverð hér virtist yfirleitt lægra, en víðast annars staðar. Nú er, eins og ég sagði, víðast mjög erfitt að bera saman til hlítar, a.m.k. við land eins og Noreg, en það er ákaflega fróðlegt að athuga og væri þess virði, að um það væru samdar alveg tæmandi skýrslur, af hverju fiskverðið verður lægra hér, heldur en það er erlendis. Í raun og veru á að vera óþarft fyrir okkur að vera að deila um orsakir þessa, þetta á að geta legið fyrir. Þetta þarf að upplýsa. Margir ætla, að það sé vegna þess, að milliliðakostnaður sé hér meiri. Ég hygg, að því fari fjarri. Ég held þvert á móti, að milliliðakostnaður sé minni hér, en hjá okkar nágrannalöndum og sölufyrirkomulag á erlendum mörkuðum yfirleitt betra. En í hverju liggur þá þessi aukni kostnaður? Hv. 4. þm. Reykv. og hv. 4. þm. Austf. halda því að sjálfsögðu fram, eins og við þekkjum, að það sé vegna þess, að fjármagnskostnaður sé hér meiri, olíukostnaður sé meiri og annað slíkt. Það má vera að þetta verki að nokkru leyti, en þetta er ekki nema sáralítil skýring á því, sem hér er um að ræða. Hér verður einnig að athuga hæð vinnulauna, það verður að athuga þann kostnað, sem kemur af því, að haldið er uppi jafnaðarverði á fiski um allt land, þó að aðstaða sé ákaflega ólík. Norðmenn hafa það svo, eins og ég sagði áðan, að þar er fiskverðið mjög misjafnt eftir landshlutum. Hér hefur verið reynt að hafa það jafnt og hjá þeim, sem lakari aðstöðuna hafa, jafnhátt og hjá þeim, sem betri aðstöðu hafa. Öll þessi atriði þurfa að koma til. Þá verður einnig að athuga getu okkar til þess að láta fé til fjárfestingar og til rekstrar. Við eigum að keppa við þjóðir, sem byggt hafa upp sína atvinnuvegi á mörgum öldum. Hér hefur nútímaatvinnurekstur verið byggður upp á fáum áratugum. Það hafa að vísu verið unnin mikil stórvirki, en við vitum, að við erum fjármagnsvana miðað við önnur stærri lönd í okkar nágrenni. Þetta kemur ekkert við venjulegum pólitískum deilum. Þetta eru staðreyndir, sem við komumst ekki hjá að hafa í huga. Þá kem ég einnig að því, sem ég sagði áðan, að aðrar þjóðir hafa getu til þess að létta undir með slíkum aukaatvinnuvegum, eins og fiskveiðar eru hjá þeim, þar sem við verðum einmitt að leggja höfuðbyrðar þjóðfélagsins á fiskveiðarnar, af því að þær eru þrátt fyrir allt okkar öflugasti og undirstöðuatvinnuvegur. Ég ætla ekki að fara að efna hér til almennrar þrætu um efnahagsstefnu okkar. Okkur gefst nóg færi til þess. Ég fagna því, að menn vilja fá hlutlausar og réttar upplýsingar, en þá þarf líka að koma sér saman um að spyrja á réttan hátt, því að ef spurt er villandi, leiðir af því að sjálfsögðu, að svarið verður einnig villandi.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsrh. þær undirtektir, sem komu fram í ræðu hans. Ég gat ekki skilið þær betur en hann væri því fylgjandi, að slík athugun færi fram, sem þessi till. fjallar um, en teldi hins vegar, að það kynni að vera rétt að láta fara fram athugun á fleiri atriðum til samanburðar á því, hvernig búið er að atvinnuvegum hér og í nágrannalöndum okkar. Ég get vel fallizt á það, ef samkomulag yrði um það í n., að þessi til. yrði ekki aðeins látin ná til samanburðar á lánskjörum og vaxakjörum atvinnuveganna, heldur líka til fleiri atriða, til þess að fram fengist sem réttastur samanburður á því, hvernig væri búið að atvinnuvegunum hér á landi og í þeim löndum, sem við þurfum helzt að keppa við, t.d. á fiskmörkuðunum. Ég sé ekki ástæðu til þess að gera athugasemdir við það, sem ráðh. sagði um ýmis atriði í sambandi við fiskverð og annað þess háttar. Ég held, að hann hafi ekki tekið alveg rétt eftir, þegar ég var að tala um aukinn rekstrarkostnað af völdum gengisfellinganna. Ég sagði, að rekstrarkostnaður hafi a.m.k. aukizt í krónutölu og með tilliti til þess hefði lánsfjárþörf þeirra aukizt. Hins vegar má náttúrlega deila um það fram og aftur, hvernig gengislækkanir verka í þessu sambandi. Það má vel vera, ef miðað er við þær tekjur, sem gengisfelling veitir sumum atvinnugreinum í aðra hönd, þá sé ekki um raunverulegan rekstrarkostnað að ræða. Aftur á móti kemur aukinn rekstrarkostnaður mjög greinilega fram hjá öðrum atvinnugreinum. Ég nefni t.d. landbúnaðinn. Af völdum gengisfellingarinnar eða –fellinganna hafa margir rekstrarkostnaðarliðir hans stórlega aukizt, án þess að hann hafi fengið það nema að sáralitlu bætt, því að eins og við vitum, þá er það ekki nema örlítill hluti af framleiðslu hans, sem er fluttur til útlanda og gengisfellingin verður til að hækka í verði. En ég sé ekki neina ástæðu til þess að vera að karpa við hæstv. ráðh. um þessi atriði. Þau skipta ekki miklu fyrir það mál, sem hér liggur fyrir, en ég fagna þeim undirtektum, að hann vill láta fara fram samanburð á lánskjörum atvinnuveganna hér og í nágrannalöndum okkar, og er ég fús til samkomulags við hann um það, að slík athugun verði einnig látin ná til fleiri rekstrarþátta.