Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Við 2. umr. þessa máls var felld brtt., sem við Alþb.-menn í þessari hv. d. fluttum um það, að fjölskyldubætur skyldu koma til hinna lægst launuðu þegna þjóðfélagsins í sambandi við þá launalækkun, sem felst í frv. Þessi till. var sem sagt felld. Við vildum nú freista þess að fá hv. d. til þess að gera hér nokkra bragarbót og því flytjum við brtt. á þskj. 220, þess efnis, að við 1. málsgr. 1. gr. bætist svofelldur líður: „Enn fremur skal greiða verðlagsuppbót samkv. vísitölu 185 á allt grunnkaup kvenna samkvæmt samningum stéttarfélaga, þar til fullum jöfnuði er náð við kaup karla, er vinna hliðstæð störf.“ Það má máske segja það um þessa till., að hún skipti ekki öllu máli í sambandi við þetta frv. En þar sem hér er um allsherjar mannréttindamál að ræða, mál sem er jafnmikið áhugamál karla og kvenna og þar sem gerð hefur verið samþykkt hér á hinu háa Alþingi um gildistöku alþjóðasamþykktar um launajafnrétti karla og kvenna, þá þótti okkur ekki úr vegi að bera þessa till. fram nú í sambandi við hina almennu launalækkun. Með því stefnum við að því, að konurnar, sem vinna sams konar störf og karlar, fái nokkra leiðréttingu í stað þess að þurfa að lækka í launum til jafns við aðra. Þing Alþýðusambands Íslands hefur hvað eftir annað krafizt þessa jafnréttis og nú vill það til, að hér í þessari hv. d. á sæti varaforseti Alþýðusambandsins, hv. 4. þm. Reykv. (EggÞ), og vil ég vænta þess, að hann styðji af einurð þessa till. okkar þremenninganna. Hún er í fullu samræmi við margyfirlýstan vilja Alþýðusambandsins og verkalýðssamtakanna. Það ætti að vera auðveldara fyrir þennan hv. þm. og aðra að samþykkja þessa till. fyrir þá sök, að samþykkt hennar mun ekki hafa í för með sér neinn aukinn vanda fyrir hæstv. ríkisstj. Samþykkt hennar mundi ekki hagga í neinu útreikningi vísitölu né öðru í sambandi við frv. Ég vil svo láta útrætt um þessa till., sem hér liggur nú fyrir. En af því að ég hef ekki látið í ljós mínar persónulegu skoðanir á frv. í heild, þá vildi ég að lokum mega fara um það örfáum almennum orðum. Mér finnst það ekki leyna sér við lestur þessa frv. til laga um niðurfærslu verðlags og launa, að hér hefur ákveðið gamalkunnugt afl stýrt pennanum. Frv. ber með sér ótvírætt svipmót íhaldsins og verður þar ekki um villzt. Laun skulu lækka um minnst 5.4%. Þetta atriði er ljóst, enda óumdeilt. Þetta er lágmarksfórn, sem launþegarnir í landinu eiga að færa, og það er víst, að um leið og þetta frv. hefur verið samþ., verður launalækkunin framkvæmd. Um það þarf enginn að efast. Um hinn aðalliðinn í frv., niðurfærsluna á verðlaginu, gegnir allt öðru máli. Þar er allt óljósara. Það er gert ráð fyrir lækkun á vöruverði og þjónustu til samræmis við lækkun launakostnaðar. En hvað skyldi verða úr framkvæmd í því efni? Um hana efast ég og margir aðrir. Jafnvel þótt hæstv. ríkisstj. væri öll af vilja gerð, eru ekki minnstu líkur fyrir því, að henni takist í framkvæmdinni að lækka verðlagið að neinu ráði, eins og til er ætlazt. Niðurfærslan á verðlaginu verður því aldrei annað en pappírsgagnið eitt. Launalækkunin nemur a. m. k. 5.4%, en kjaraskerðingin verður langtum meiri og verður hún þeim mun meiri, sem mistökin á niðurfærslu verðlagsins verða stærri. Það raunhæfa í þessu frv. og það eina raunhæfa er kauplækkun og kjaraskerðing launastéttanna í landinu. Allt annað í því mun reynast hjóm og markleysa, þegar til framkvæmdanna kemur. Það eru launþegarnir einir, sem eiga að bera byrðarnar, færa fórnirnar. Þetta sannar til fullnustu, að íhaldið hefur aftur komizt til valda í landinu. Í frv. er ekki farið fram á, að aðrir en launamenn færi fórnir. Það örlar ekki á því, að bankarnir, milliliðirnir og framleiðendurnir eigi að taka á sig byrðar, er nemi minnst 5.4%. Þeim er gersamlega gleymt, þegar verið er að skírskota til fórnarlundarinnar. Ef þetta sver sig ekki í ætt gamla íhaldsins, þá er ég illa svikinn. Það er ein undantekning frá þessu, svo að mér sé kunnugt um. Hæstv. ríkisstj. hefur farið til þeirra aðila, sem hafa yfirstjórn á heildsölu og smásölu í landinu. Hún hefur ekki farið til þessara aðila með lagaboði eins og til launþeganna, heldur kemur hún til þessara aðila krjúpandi á hnjánum og mælist til þess, að þeir gefi nokkuð eftir, færi nokkrar fórnir og fórnin, sem farið er fram á að þessir aðilar færi, er ekki stór. Mér reiknast til, að það svari til 1.8%. Þessir aðilar bregðast stórmannlega við og heita þessu. En hér er ekki beitt valdboði, hér er farin samningaleiðin í mótsetningu við aðfarirnar gegn launþegunum. En söngurinn frá fyrri árum er hafinn á ný, þessi: Þjóðin verður að færa fórnir. - Hver man ekki eftir þeim söng frá tímum fyrri íhaldsstjórna? Af grg. frv. er einna helzt svo að sjá sem tilgangurinn með því sé að stöðva verðbólguna, en ekkert mun þó reynast fjær sanni. Að vísu má það takast að fá ýmsa til að trúa þessu í bili, en augu þeirra munu opnast, áður en margir mánuðir eru liðnir. Reynslan mun sýna það fljótlega, að sá einn er tilgangurinn með þessu frv. að flytja fjármagnið til í þjóðfélaginu. Það á að færa fjármagnið frá launafólkinu til viðskipta- og atvinnurekstrar. Tilgangurinn er sá einn að skerða hlutdeild almennings í þjóðartekjunum. Einn af kunnustu hagfræðingum hérlendis hefur komizt svo að orði, að það væri hættulegur misskilningur, ef menn kæmust á þá skoðun, að afnám vísitöluuppbóta á laun eða kaupbinding væri allra meina bót. Þær aðgerðir einar mundu fljótlega reynast koma að litlu haldi. Þetta segir hagfræðingurinn, sem íhaldið vitnar oft í og er það vissulega rétt. Nei, þetta frv., sem hér liggur fyrir, á ekkert skylt við skynsamlegar ráðstafanir til verðbólgustöðvunar. Þess hlutverk er að taka frá launastéttunum og gefa eignastéttunum. Alþb. hefur, eins og kunnugt er, beitt sér og beitir sér enn gegn verðbólgunni og það leggur áherzlu á stöðvun hennar. En jafnákveðið berst það á móti kjaraskerðingu láglaunafólks. Með frv. er ekki stefnt að lausn verðbólguvandans, heldur einblínt á kjaraskerðinguna og því er ekki að undra, þótt við Alþb.-menn séum óánægðir með það. Vinstri stjórnin lagði á sínum tíma áherzlu á það í starfi sínu, að framleiðslan í landinu væri aukin, vöruútflutningurinn aukinn og þar með fengnar auknar gjaldeyristekjur. Það er farsæl leið út úr ógöngunum, en tekur að sjálfsögðu sinn tíma. Fjárfestingarmálin þarf að taka til rækilegrar endurskoðunar hið allra fyrsta. Úr heildarfjárfestingu þarf að draga, og fjármagninu verður að beina betur, en gert er nú að þeim framkvæmdum, sem mestum hagnaði skila í þjóðarbúið. En ef byrðar skulu lagðar á einhverja, þá skulu þeir bera, sem breiðust hafa bökin, en ekki lagðar eingöngu á láglaunafólkið, sem rétt hefur til hnífs og skeiðar. Annars er ég ekki trúaður á þennan gamla söng um fórnir. Ráðherrar íhaldsins kyrjuðu hann oft í útvarpinu hér fyrr á árum. Það var þá hjáróma söngur og svo mun enn vera. Fjárhagsafkoma þjóðarinnar var með ágætum á síðasta ári. Eyðslan er að vísu mikil, en úr henni má draga með skynsamlegri fjárfestingu án þess að rýra kjör hins vinnandi manns. Þegar efnahagsráðstafanir eru gerðar, þýðir ekki að leita til fræðimanna um leiðir, fræði segja ekkert til um þær. Það eru stjórnmálamennirnir, sem gera þær ráðstafanir og ákveða, hverjir skuli byrðarnar bera. Ráði íhaldsmenn í þessu þjóðfélagi, verða þær lagðar á almenning einvörðungu, en ráði þeir ekki, verður þeim dreift á þjóðina, eftir því sem bökin eru til að bera þær.



Herra forseti. Ég ætla ekki að blanda mér inn í þær umr., sem fram hafa farið í þessari hv. d., en kveð mér hljóðs til þess eins að skýra hv. dm. frá nokkrum upplýsingum, sem máli skipta í sambandi við staðhæfingar, sem hafa verið endurteknar hér í þessari hv. d., en voru margsagðar í hv. Nd. við umr. þar, um þá kjaraskerðingu, sem muni leiða af þessu frv. Eins og áður hefur komið fram í umr. af hálfu formælenda frv., eru allar þær upplýsingar, sem komið hafa fram í ræðum af hálfu fulltrúa Alþb. um svo og svo mikla kjaraskerðingu vegna þessa frv., byggðar á þeirri blekkingu, byggðar á þeirri röngu forsendu, að hægt hefði verið að halda verðlaginu eins og það var 1. des. s. l. óbreyttu þrátt fyrir þá 9.2% hækkun á kaupi, sem varð þann dag. Það, sem einmitt hefði siglt í kjölfar þeirrar kauphækkunar og annarra, sem á undan voru gengnar, ef ekki hefðu verið gerðar sérstakar ráðstafanir, sem sumpart hafa verið gerðar, er mjög veruleg verðhækkun, sem hefði étið upp þessa kauphækkun að mestu og þegar til lengdar lét að öllu leyti. Það, sem undirstrikað er, er kauphækkunin og allt talin kjaraskerðing frá henni, en gleymt eða þagað um þær verðhækkanir, sem óhjákvæmilega hefðu siglt og mundu sigla í kjölfar þessara kauphækkana, ef ekki væru aðrar ráðstafanir gerðar. Það, sem ég vildi nú skýra frá, eru nokkur dæmi um þær verðhækkanir, sem hefðu orðið, ef haldið yrði áfram að miða kaupgjald við vísitöluna 202, eins og hún hefur verið síðan 1. des., m. ö. o. nefna nokkur dæmi um verðlag, sem hefði siglt eða mundi sigla í kjölfar kaupsins eða kaupgreiðsluvísitölunnar 202, og skal ég nefna hér fyrst helztu innlendu landbúnaðarvörurnar. Verð á kindakjöti hefði við næstu haustverðlagningu orðið kr. 32.57, en er nú kr. 23.40. Verð á kindakjöti mundi m. ö. o. verða kr. 9.17 hærra, en það er nú. Verð á nýmjólk í flöskum mundi verða kr. 4.70, en er kr. 3.40 nú, mjólkurlítrinn mundi hækka um kr. 1.30, ef kaupgjaldið ætti að vera áfram samkv. vísitölu 202. Mjólkurbússmjör gegn miðum yrði kr. 63.85, en er nú kr. 46.60 eða mundi hækka um kr. 17.25. Kartöflur mundu fara upp í kr. 2.36, en eru nú kr. 1.45, mundu hækka um 91 eyri kg. Þessi gífurlega hækkun á landbúnaðarvörunum frá því, sem nú er, hefði orðið afleiðing þess, ef kaupgjaldið væri látið standa óbreytt, og þá má geta nærri, hvort það er sanngjörn eða rétt reikningsaðferð að kalla allt það kjaraskerðingu, sem kaup lækkar um frá því, sem hefur verið síðan 1. des. Ég skal nefna örfá önnur dæmi af öðrum sviðum. Franskbrauð hefði hækkað um 18 aura, rúgbrauð hefði hækkað um 15 aura, mansjettskyrta hefði hækkað um kr. 5.85, kuldaúlpa um kr. 18.44, og vinnufatnaður hefði hækkað svo sem hér segir: buxur um kr. 4.03, jakki um kr. 4.77, samfestingur um kr. 6.26. Ég læt þessi dæmi nægja til þess að skýra eða undirstrika það, sem ég tel tvímælalaust vera rangt í þeim staðhæfingum, sem fram komu fyrst í hv. Nd. og hafa verið endurteknar hér í hv. Ed. um þá kjaraskerðingu, sem af frv. muni hljótast.



Herra forseti. Það er gott að vita mikið. Það er gott að vita, hvert meðalkaup verkamanna í Reykjavík hefur verið 1958. Ráðh. veit það, að það á að leggjast til grundvallar kaupi bænda nú og þeir að fá sama kaup og er hjá Dagsbrúnarmanni í Reykjavík. Menn eru ekki búnir að telja fram enn þá fyrir árið 1958. Það er verið að skila framtölunum núna og það er ekki byrjað að taka úrtakið, sem kaup bóndans á að miðast við. En ráðh. veit, hvað það muni verða og getur reiknað það. Það er gott að vera svona fróður. En er ekki varasamt að gera ágizkanir að fullyrðingum?



Ég tel, að till. sú, sem hér er greitt atkvæði um, sé ekki tekin upp á réttum vettvangi, auk þess sem ég skírskota til míns fyrri fyrirvara við brtt, við 2. umr., og segi nei.



Herra forseti. Ég hef mikið dálæti á kvenfólki og vil margt fyrir það gera. Þess vegna vil ég líka fylgja þeim eina kvenfulltrúa, sem er á Alþingi, og segi nei.



Herra forseti. Þar sem ég tel heildarstefnu núverandi stjórnarflokka í efnahagsmálum þannig, að svo miklu leyti sem hún er kunn orðin, að ég vil enga ábyrgð á henni bera og frv. þetta er ekki þannig úr garði gert, að það tryggi jafnrétti stétta, mun ég ekki greiða atkv. með því. En þar eð meginatriði frv. er þó að gera tilraun til að færa til baka þær hækkanir, sem andstæðingar fyrrv. ríkisstj. knúðu fram á s. l. sumri, mun ég ekki bregða fæti fyrir frv. og greiði því ekki atkv. Þessi er afstaða okkar framsóknarmanna hér í hv. deild.