Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Flm. (Bjarni Bjarnason): Við flm. þessarar þáltill. höfum flutt hana, vegna þess að okkur er kunnugt um; hversu erfitt er að halda reglu á samkomum, sérstaklega skemmtisamkomum, víða úti um landið, einkanlega í þeim héruðum, sem liggja út frá bæjum og kauptúnum. Hér í Reykjavík mun vera á annað hundrað lögregluþjóna, sem eiga að gæta reglu í bænum innan Hringbrautar, að ég held. Það virðist svo, að þessir lögregluþjónar hafi nóg að gera í bænum, og margir kvarta undan, að eftirlit með vangæfu fólki og óreglusömu sé ekki nærri því í því lagi, sem þyrfti að vera. Og þá er augljóst, að fjöldi af þessu óreglusama fólki leitar á samkomur, sem haldnar eru á Suðurlandsundirlendinu, sérstaklega í Árnessýslu, þar sem samgöngur eru greiðar og samkomurnar einatt auglýstar þannig, að almenningur veit um þær, enda verð ég að viðurkenna, að ég hef allmikið orðið var við það, þar sem ég er kunnugur, að bifreiðar með ölvuðu fólki koma á þessa skemmtistaði. Fyrir er rólegt fólk, sem ekki hefur kjark til að hindra, að þetta fólk, sem er frekt og uppvöðslusamt, fari inn á samkomurnar, og ég hef verið sjónarvottur að því, að fámennur hópur af svona fólki hefur gersamlega eyðilagt skemmtisamkomurnar. Þessi till. miðar að því að hindra, að þetta órólega fólk geti komizt inn á skemmtisamkomurnar og eyðilagt þær. Við leggjum til, að námskeið fari fram í héruðum, þar sem þess er þörf, og mönnum, sem til þess yrðu kjörnir, verði kennt það nauðsynlegasta, sem lögregluþjónar þurfa að kunna til þess að standa í stöðu sinni, og sýslumaður gæti þá kvatt þá til starfa, þegar honum þætti ástæða til eða þess væri óskað. Ég tel, að hér sé nauðsynjamál á ferðinni, og vænti því, að till. verði tekið vel. Ég legg til, að till. verði vísað til allshn.

* Forsrh. (Hermann Jónasson): Það er að sumu leyti ekki nema gott, að svona till. skuli koma fram, en samkv. þeirri löggjöf, sem til er, hafa svona námskeið þegar tíðkazt. Þau hafa farið fram á tveimur stöðum, í Þingeyjarsýslu og í Eyjafirði. Það er gert ráð fyrir því í löggjöf, sem nú gildir, að ríkið kosti þessi námskeið eins og námskeið fyrir lögregluna í Reykjavík, og samkv. því hefur þetta verið gert. Það hefur verið ætlunin, að héruðin gætu á þennan hátt komið sér upp lögreglu, sem grípa mætti til undir þeim kringumstæðum, sem gert er ráð fyrir í þáltill. En það er enn þá eitt atriði, sem ekki hefur verið gengið frá í sambandi þið þessa lögreglu, en það er það, hver á að greiða kostnaðinn við lögregluhaldið. Það er gert ráð fyrir með þessi námskeið, að ríkið greiði kostnaðinn a.m.k. við kennsluna þar, en svo kemur strax kostnaður við búninga handa öllum þessum lögregluþjónum og ef til vill einhver þóknun fyrir að taka að sér þetta starf og vera viðbúnir að gegna kalli, hvenær sem er, og að sjálfsögðu greiðsla, þegar kallið kemur og þeir þurfa að sinna þessum störfum. Er æskilegt, að sú n., sem fær þetta mál til meðferðar, vildi sérstaklega gera till. um það, hvernig kostnaðarhliðinni skuli hagað, því að að öðru leyti er málið komið á það stig, sem till. gerir ráð fyrir, og hvert sýslufélag, sem hefur nægilega mikið af ungum mönnum til þessa starfs, getur fengið svona tilsögn. Í grg. er gert ráð fyrir, að þóknun til þessarar lögreglu verði greidd úr ríkissjóði. Í kaupstöðum greiðir ríkið 1/6, þar sem tala lögregluþjóna hefur náð vissri hæð, og á einstöku stöðum, þar sem mikið er um útlent herlið, hefur ríkið auk þess séð fyrir talsverðri lögreglu og hefur greitt kostnaðinn við hana að öllu leyti. Ég vit vara n. við því, ef ríkið á að greiða allan þennan kostnað í sveitunum, því að hann gæti orðið talsvert mikill. Reynslan er sú, að alls staðar á landinu, þar sem ríkið á að inna af hendi greiðslu til slíkra hluta sem þessara, verða þær hærri, þegar ríkissjóður á að sjá um þær en þegar sveitirnar eiga að annast þær að meira eða minna leyti. Þessar aths. vil ég láta fylgja till., um leið og hún fer til n.

*Einar Árnason: Þessi þáltill., sem hér liggur fyrir, er þess efnis að skora á stj. að gera nú á næsta sumri átak nokkurt til þess að fullgera að nokkru leyti veg frá Siglufirði að Ketilási, til þess að Siglufjörður geti komizt í akvegasamband við önnur héruð. Ég tel ekki þörf að fara mörgum orðum um þessa till. Vegagerð yfir Siglufjarðarskarð er svo kunn hér á þingi, og þingið hefur raunar viðurkennt nauðsynina á að gera þennan veg til þess að koma Siglufirði í vegasamband við aðra landshluta, að um það þarf ekki að ræða. Það eru nú allmörg ár, síðan byrjað var á þessum vegi, og er þegar komið nokkurt fé í hann frá ríkissjóði og frá einstökum mönnum og stofnunum og jafnvel frá Siglufjarðarbæ. Siglufjarðarbúum er mjög mikil nauðsyn að fá þennan veg og hafa mjög mikinn áhuga fyrir, að hann verði fullgerður, og þess vegna hafa þeir lagt fram talsvert fé til þess að flýta fyrir lagningu hans, en þó að búið sé að vinna að þessum vegi í nokkuð mörg ár, er hann ekki kominn enn þá nema upp undir háskarðið Siglufjarðarmegin, og er þá allmikið eftir til þess að ná sambandi við bílfæran veg í Skagafjarðarsýslu. Þess vegna er það, að allir þeir fjármunir, sem lagðir hafa verið í veginn fram að þessu, koma í raun og veru enn að engum notum. Og ef ekki verður lagt meira í veginn en gert hefur verið undanfarin ár, má gera ráð fyrir, að þessi vegagerð standi í mörg ár enn þá og Siglufjarðarbær verði jafnvegalaus til annarra héraða og verið hefur frá alda öðli. Á vetrarþinginu í fyrra bárum við, sem að þessari till. stöndum, fram tili. um þennan veg, þar sem skorað var á stj. að fullgera þennan veg alla leið á næstkomandi sumri. Þessi till. hygg ég, að hafi haft talsvert fylgi í þinginu, en þó urðu það örlög hennar, að hún var aldrei tekin til umr., jafnvel þótt hún lægi fyrir í fulla 2 mánuði. Hún var nokkrum sinnum á dagskrá, en ætið tekin af dagskrá, án þess að hún væri rædd, og með þessu tókst að koma þessari till. fyrir kattarnef. Þegar séð var, hvernig fór með þessa till., var það, að ýmsir menn á Siglufirði hófust handa á síðasta sumri. Það munu hafa verið bílstjórar, verzlunarmenn og ýmsir íþróttamenn þar, sem tóku sig til um að reyna að hrinda þessu máli eitthvað áleiðis með því að leggja fram gjafavinnu í veginn. Þessir menn höfðu að vísu engan tíma nema hvíldarstundir sínar, en þær notuðu þeir. Auk þess tókst þeim að fá ofurlítinn styrk frá bæjarfélaginu og síldarútvegsnefnd og verksmiðjum ríkisins til þess að greiða vönum verkstjóra kaup til þess að starfa við veginn. Þeim tókst með þessu móti að ryðja upp að háskarðinu og voru auk þess byrjaðir vestan skarðsins, en vitanlega var þeim alveg ofvaxið að vinna við háskarðið sjálft, því að til þess þarf talsvert mikið fé og auk þess vinnuvélar, því að þar þarf að sprengja mikið niður, en álitið er, að takast muni með litlum kostnaði að ryðja veginn frá háskarðinu og niður að Hraunum í Fljótum, svo að þar verði bílfær vegur. Hins vegar er þá eftir spottinn frá Hraunum að Ketilási, til þess að komist verði í fullkomið vegasamband. Þessi till. gengur að því leyti skemmra en till. á vetrarþinginu í fyrra, að hún gerir ekki ráð fyrir, að vegurinn sé lagður nú á partinum frá háskarðinu og vestur að Hraunum í Fljótum, heldur verði hann ruddur. Ástæðan til þess, að till. gengur ekki lengra, er sú, að við flm. töldum, að það kynni að vera nokkrum erfiðleikum bundið að fá veginn fullgerðan. Ég vænti þess, að Alþingi sýni málinu fullan skilning, svo að á næsta sumri verði það átak gert, að bílfært verði frá Siglufirði til annarra landshluta. Ég vil mælast til þess, að till. verði vísað til fjvn., og skýt því til forseta, hvort ekki sé rétt, að umr. sé frestað, unz hún hefur athugað málið.

*Gísli Guðmundsson: Ég hef leyft mér að bera fram vatill. á þskj. 71 við þessa þáltill. og fer þar fram á, að fé sé veitt til að ljúka vegi yfir Öxarfjarðarheiði. Það eru nú víst 5 eða 6 ár, síðan ég hreyfði því hér, að veg þennan yrði að ryðja hið fyrsta. En verkið gat ekki byrjað fyrr en í fyrra sumar. Þá hafði Alþingi veitt til þessa nokkra upphæð, framhald þess kemur í ár, en nægir alls ekki til að ljúka verkinu, nema aukið sé við. Mjög mikill áhugi hefur verið fyrir þessu í sveitunum austan heiðarinnar. Þar er talsvert yfir þúsund manns, sem kæmist í vegarsamband við aðra landshluta með þessari vegagerð, fleiri eftir en áður að Brekknaheiðarvegur kom, sem opnar Langanesströndina. Það eru góðar og frjósamar sveitir og hafa orðið þar miklar framfarir síðari árin, og vegurinn yrði þeim þýðingarmikil umbót. Kostnaður yrði varla meiri en 5–10% þess kostnaðar, sem af aðaltill. leiðir, og munar því ekki miklu, ef þingið vill á annað borð sýna þann stórhug að verja fé til þessa í sumar. Ég get fullyrt, að í sveitum þar mundi fást vinnukraftur til að ljúka verkinu. T.d. komu til mín nýlega tveir ungir menn þaðan, sem hafa verið í Bretavinnu, og sögðust undir eins fara úr henni og leggja hönd á þetta verk, ef því fengist aflokið í sumar.

*Bergur Jónsson: Á þskj. 78 er brtt. frá mér við brtt. á þskj. 7l, og er þar farið þess á leit, að fullgerður verði Kollabúðarheiðarvegur norður að Ísafjarðardjúpi og fyrirsögn þáltill. verði: Till. til þál. um vegalagningar. Þessi vegur er áframhald af Vesturlandsvegi. Það er eftirtektarvert, að vegagerðir fyrir Vestfirði hafa verið svo hrapallega vanræktar, að þeir eru eini landshlutinn, sem enn er ekki í sambandi við aðalsamgangnaleiðir landsins. Á þrem síðustu fjárlögum hefur verið veitt nokkur upphæð til vegar þessa úr Þorskafirði í Langadal, tvö árin 10 þús. kr., en nú eru það 15 þús. kr. að viðbættum 10 þús. kr. af benzínskatti og 10 þús. kr., sem ganga til Langadalsvegar, er mæta skal Kollabúðarheiðarveginum, sem nú er kominn í Þorskafjarðarbotn. Þótti réttara eftir rannsókn að leggja hann yfir Kollabúðarheiði en Þorskafjarðarheiði. Hér þarf sennilega miklu minna fé en á hinum stöðunum, sem um er rætt, en mikið unnið með því að koma heilum landshluta í vegasamband við Reykjavík og aðra landshluta. Þegar vegurinn er þetta langt kominn, er það alls ekkert sérstakt hagsmunamál míns kjördæmis að fá hann fullgerðan, heldur Vestfjarða í heild. Þar sem verkið er ekki dýrt, en hins vegar margra milljóna kr. tekjuauki á fjárlögum, er ekki nema eðlilegt, að þingið taki vel undir tillöguna. Á fjárlfrv. sé ég ekkert ætlað til þessa vegar, og furðar mig á þeim misskilningi, ef álitið hefur verið, að hann yrði fullger í sumar án frekari framlaga. Vona ég að hv. fjvn. athugi þetta mál ásamt hinum vegagerðunum.

* Flm. (Jóhann Jósefsson): Herra forseti ! Þetta mál var til umr. á síðasta þingi og hefur raunar verið tekið til meðferðar áður. Og ég held óhætt sé að segja, að þm. hafi smátt og smátt sannfærzt um, að það er réttlætismál og verður ekki stöðvað. Málið var afgr. á síðasta þingi með rökst. dagskrá, þar sem ríkisstj. var falið að vinna að því. Dagskráin hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Í trausti þess, að ríkisstjórnin láti fara fram athugun á framboðum og verðgildi. hlutabréfa Útvegsbanka Íslands h/f og leggi fyrir næsta Alþingi tillögur sínar um, hvort ríkissjóður skuli kaupa hlutabréf þau, sem um ræðir í þáltill., og með hvaða skilyrðum, ef til kemur, svo sem kaupverð, árlegt framlag ríkissjóðs til kaupanna og að keypt verði af þeim einum, er voru upphaflega eigendur bréfanna, tekur þingið fyrir næsta mál á dagskrá.“ Þetta var að vísu till. minni hluta fjvn., en meiri hlutinn lagði til, að samþ. yrði till. samhljóða þeirri, sem hér er nú borin aftur fram. Þótt hún næði þá ekki fram að ganga og rétt þætti að bíða aðgerða ríkisstj., horfir nú öðruvísi, þar sem ekkert hefur komið fram frá ríkisstj. og ætla má, að meiri hl. fjvn. sé ákveðinn með þeirri lausn, sem hann lagði til, að gerð yrði. Okkur þótti mega una við úrslitin í fyrra í trausti þess, að ríkisstj. hæfist handa, en nú heyrist ekkert frá henni, þótt langt sé liðið á þing. Við flm. höfum því tekið okkur saman um að koma enn þá fyrir þingið með þetta mál og höfum gert álit meiri hl. fjvn. að okkar orðum. Öllum hv. þm. er þetta mál vel kunnugt, svo að ekki þarf að fara um það mörgum orðum. Ég trúi því ekki, fyrr en ég tek á, með öllum þeim atburðum, viðhurðum og viðleitni, sem nú er verið að gera í opinberu lífi til þess að jafna hlutskipti þegna þjóðfélagsins með ýmiss konar ráðstöfunum, að ekki sé hægt að fá nægilega marga þm. til þess að skilja, að það er mesta óréttlæti að búa svo að þegnum þjóðfélagsins, sem hafa safnað sér sparifé, að ábyrgjast sumum þeirra, ekki aðeins með hverju pútti og plaggi, sem bankinn á, heldur líka með ábyrgð ríkissjóðs, en láta aðra missa sínar sparifjáreignir a.m.k. um ófyrirsjáanlegan tíma, því að ég verð að kalla það ófyrirsjáanlegan tíma, sem mest af eignum þessara manna sitja fastar og svara engum arði og hafa ekki mér vitanlega verið taldar gott veð. Nú er vitanlegt, að sú stofnun, sem þetta fé er fast í, er ekkert illa stæð. En þannig hagar til, að ríkið á mestan hluta í þessari stofnun, en þeir, sem að þessum sparisjóðshlutabréfum standa, hafa engin áhrif á bankans inngang og útgang, hvernig honum er stjórnað og hvað þar er samþ. og eru gersamlega áhrifalausir eigendur í þessari stofnun, en ríkið hins vegar ræður öllu. Og þar sem þessir menn hafa þá ánægju, ef ánægju skyldi kalla, að vera hluthafar án þess að njóta þess á nokkurn hátt, þá finnst mér, að ekki sé sæmilega búið að þessum mönnum af ríkisins hálfu, nema þeim sé gefinn kostur á, að ríkið innleysi þeirra hlut, eins og farið er fram á í þessari till. Ég hef aldrei haldið fram, að þessir menn mundu vinna mál gegn ríkinu, ef út í það væri farið, en hinu hef ég haldið fram og skal gera, meðan ég má, að þeir eiga þá fyllstu sanngirniskröfu, sem nokkur maður getur átt, að ríkisvald og ríki rétti þeirra hlut. Það var af völdum ríkisins, að farið var með þetta sparifé eins og farið var. Það er mikill sannleikur, sem einn fjármálamaður sagði við mig fyrir nokkru, að ríkisvaldið ætti aldrei að láta það viðgangast, að nokkur maður tapaði sparifjárinnstæðu sinni, hvort sem hún væri í banka eða sparisjóði. Þó að erfitt sé að koma þessari fallegu hugsun í framkvæmd, þá er víst, að það er heilbrigð stefna af ríkisvaldinu að stuðla að því eftir mætti, að fólkið safni sparifé. Þeir, sem hér er um að ræða, hafa lagt sitt fé í sparisjóð banka á sínum tíma á sama hátt og menn leggja sparifé sitt nú inn í Landsbankann og Útvegsbankann og hafa ábyrgð banka og ríkis. Áhrif ríkisvaldsins urðu til þess, að þessir menn urðu að fórna parti, helmingi, af innstæðum sínum, en engin ástæða er nú til að láta viðgangast, að menn festi fé sitt á þennan hátt um ófyrirsjáanlegan tíma. Hæstv. fjmrh. lýsti því yfir við framsögu fjárl. hér, að ríkið hefði haft um 17 millj. kr. tekjur umfram það, sem búizt hafði verið við, og þegar hagur ríkissjóðs er svo góður, ætti að vera fjöður af fati fyrir ríkissjóð að láta þessa þegna njóta þess, að ríkissjóðshagur er góður og hjálpa þeim til þess að ná rétti sínum. Ég vil minna hv. þm. á, að flest eru þetta menn, sem ætluðu sér, þegar þeir lögðu inn þetta fé, að eiga það til ellidaganna og eru nú orðnir gamlir og hafa fæstir nokkur tök á að færa sér á nokkurn hátt þann svo kallaða stríðsgróða í nyt. Menn hafa nú í dag talað mikið um brúargerðir, og þeirra er að sjálfsögðu allra þörf. Ég vil mælast til, að hv. þm. hjálpist til með samþ. þessarar till. að brúa það bil, sem fyrir rás viðburðanna hefur skapazt milli sparifjáreigendanna í landinu, hjálpa þeim mönnum, sem eru nú margir hverjir illa stæðir fjárhagslega, til þess að fá aftur það fé, sem þeir á sínum tíma í góðri trú lögðu fram til þess að bjarga einni bankastofnun landsins, brúa bilið milli þessara manna og þeirra, sem í gær og í dag og á morgun lögðu og leggja fé í banka landsins og sparisjóði með ríkissjóðinn sjálfan sem ábyrgðarmann. Þetta bil þarf að brúa, og má m.a. gera það með því að taka undir þessa þáltill., sem er nákvæmlega eins orðuð og fer fram á það sama og meiri hluti fjvn. vildi láta gera á þinginu í fyrra. Það getur vel verið, að sjálfsagt þyki að vísa þessu máli til fjvn. aftur, ég skal ekki fást um það, en ég vil treysta því með tilliti til breyttra ástæðna, að þeir nm., sem á síðasta þingi báru fram dagskrártill., geti nú fallizt á að afgr. málið eins og meiri hl. vildi láta gera á þinginu í fyrra.

*Viðskmrh. (Eysteinn Jónsson): Þetta mál hefur verið áður flutt hér á þingi, eins og hv. flm. sagði. Síðast var það til meðferðar á þingi í fyrra. Þá var samþ., að fram skyldi fara nokkur athugun á málinu. Ég vissi ekki, að málið var á dagskrá í dag og hef því ekki með mér niðurstöður þeirrar athugunar, sem fram átti að fara um þetta. Ég legg til, að málinu verði vísað til fjvn., og er þá hægt að láta koma fyrir hana, áður en málið verður aftur rætt hér, þær niðurstöður, sem aflað var frá því í fyrra.

* Flm. (Jóhann Jósefsson): Ég heyri á orðum hæstv. ráðh., að sú athugun, sem gert var ráð fyrir í dagskránni á þingi í fyrra, hefur þá ekki farið fram enn, en sjálfsagt er tóm til að gera hana enn þá. Mér þykir vænt um, að hæstv. ráðh. býst við, að þessi athugun fari fram, en að sjálfsögðu þarf hún ekki að tefja fyrir samþykkt þessarar till., vegna þess að hér er ekki farið fram á, að þessi bréf verði keypt öðru verði en því, sem stj. telur hæfilegt að athuguðum öllum málavöxtum. Um málavextina vona ég, að það komi í ljós, að ríkið sjái sér fært að kaupa þessi bréf allgóðu verði fyrir þá, sem selja, eftir því sem ég hef frétt af hag stofnunarinnar upp á síðkastið. Ég vil svo vona, að hæstv. ráðh. leggi sitt lið ásamt hv. n. að leiða málið til farsællegra lykta.

* Flm. (Sveinbjörn Högnason): Till. þessa um brúargerð á Hólsá höfum við þiIl. Rang. borið fram samkvæmt eindreginni ósk búenda í Vestur1.andeyjum og Þykkvabæ. Bændur þar í Landeyjunum sunnanverðum hafa eiginlega ekkert vegarsamband. Þar eru öðrum megin troðningar, sem naumast eru færir, meðan þurrast er, um sumartímann, en á aðra hönd Hólsá, sem er ferjuvatn og myndast úr Þverá, eftir að báðar Rangár eru í hana fallnar. Yfir það stórvatn þurfa þeir að sækja atvinnu sína og aðdrætti og koma afurðum frá sér, og má nærri geta, hve örðugt það er. Það er hart á, að þessar jarðir, sem margar eru ágætar frá náttúrunnar hendi, haldist í byggð, nema að sé gert. Þann góða vetur, sem nú er, hefur verið ófært langan tíma með mjólk þá leið, og á sumum vetrum getur það orðið ófært mánuðum saman. Þegar þessir menn eru þannig útilokaðir frá nauðsynlegum viðskiptum, verður búskapurinn örðugur. Því þarf enginn að furða sig á þeim mikla áhuga, sem vaknaður er á brúargerðinni. Ýmsir munu óttast, að bæði efni og vinnukraftur muni torfenginn. En nú rekur, sem kunnugt er, óvenjumikið þar á söndunum og talsvert af því efni hæft til brúargerðar - og fyrirhugað til þess. Nægir menn munu fást þarna vegna hins almenn áhuga. Og fjölda vinnudagsverka hafa menn þegar lofað og bætist stöðugt við. Sé ég ekki ástæðu til að óttast, að þetta hindri framkvæmdina. Það er fátt, sem nú er frekar ástæða til að gera en létta undir með þeim, sem í sveitunum vilja búa, og mæta áhuga þeirra til umbóta með fullum skilningi. Margir úr þessari sveit vinna nú í Bretavinnu, en mundu hverfa heim til þessa verks, ef kostur gæfist á því. Og það er okkur hagnaður, að menn hverfi að umbótum í okkar eigin landi, svo að þær þurfi ekki að falla niður. Þar sem þetta verk verður að vinnast, áður en langt um liður, og nú eru skilyrði til þess fyrir hendi, efni og vinnu mun ekki skorta mjög, fæ ég ekki skilið, að nokkur þm. vilji verða til að tefja framgang þess. Og ég vil eindregið mæla með því, að Alþingi komi móti óskum búendanna. Ég óska, að till. verði vísað til fjvn.



Eins og hv. alþm. kannast við, hefur till. um þetta mál legið nokkrum sinnum áður fyrir Alþ. Guðrún Lárusdóttir, þáverandi landsk. þm., flutti málið fjórum sinnum í E.d., bæði í frv.- formi og till.-formi, og var þáltill., sem fól í sér áskorun til ríkisstj., einu sinni samþ., en lengra áleiðis hefur þetta mál enn þá ekki komizt. Nú hefur utan þings vaknað allmikill áhugi fyrir að hrinda þessu máli áfram. Bindindisfélögin, bæði góðtemplarareglan og sömuleiðis bindindisfélögin í skólum, hafa hafið fjársöfnun í þessu skyni, sem þegar hefur borið nokkurn árangur. Fyrirhugað er, að ýmis félög í þessu þjóðfélagi, sem starfa að mikilsverðum umbótum, haldi mót á Þingvöllum á komanda sumri, og eitt af þeim aðalmálum, sem þar verða rædd, er að gera ráðstafanir og bindast samtökum til að hrinda þessu máli í framkvæmd. Auk þess, eins og getur um í grg. till., hefur einn mikils metinn maður í Reykjavíkurbæ, Jón Pálsson, sýnt þessu málefni mikinn vinarhug og áhuga með rausnarlegri gjöf, sem hann gaf á síðasta ári, svo að nú hefur meðal almennings risið allsterk alda til þess að koma nýjum skrið á þetta mál. Það leiðir því af sjálfu sér um svo mikið þjóðfélagslegt nauðsynjamál sem þetta, að Alþ. hlýtur fyrir sitt leyti að leggja því nokkurt lið. Þess vegna fer þessi till. fram á, að ríkisstj. verði heimilað á þessu ári að verja allt að 150 þús. kr. til að stofna drykkjumannahæli. Nú er ekki víst, að hægt verði sökum ýmislegra ástæðna, svo sem erfiðleika á að afla byggingarefnis, að koma þessu máli langt áleiðis á þessu ári, þó að þörf á því sé vitanlega brýn. Þess vegna er það lagt til í þessari till., að ríkissjóður leggi undir öllum kringumstæðum þetta fé fram, en það, sem ekki verður hægt að nota í þessu skyni nú, verði lagt til hliðar, svo að það sé tiltækt, undir eins og úr rætist með að halda þessum framkvæmdum áfram. Enn fremur leiðir af sjálfu sér, að hæli þessu þarf að ákveða stað, og höfum við flm. vikið að því í grg., að heppilegt mundi vera að gera nú þegar ráðstafanir til þess að festa kaup á hentugu landi. Álítum við, að bezt væri, að slíkt hæli væri þar, sem jarðhiti er fyrir hendi og auk þess nokkurt landrými til ræktunarframkvæmda og annarrar iðju, sem þeir menn, sem á þessu hæli mundu verða, gætu innt af hendi. Verður að leggja nokkra áherzlu á, að ekki verði dregið á langinn að ganga frá þessari hlið málsins. Auk þess leiðir af sjálfu sér, að taka þarf ákvörðun um, hversu stórt þetta hæli eigi að vera og með hvaða tilhögun eigi að hafa það, og er gengið út frá, að stj., í samráði við landlækni og aðra kunnáttumenn á þessu sviði, taki ákvarðanir um það, og einnig þarf náttúrlega að fenginni þessari undirstöðu í málinu að gera áætlun um húsbyggingu og annað, sem að þessu lýtur. Þetta eru allt atriði, sem nauðsynlegt er að framkvæma í sambandi við þetta mál, og liggur ekkert fyrir, sem ætti að torvelda, að þessum hluta verksins verði nú hrundið í framkvæmd. Mér þykir svo ekki ástæða til að reifa þetta mál frekar, en legg til, að þessari umr. málsins verði frestað og málinu vísað til n., sem ætti sennilega að vera fjvn., þar sem fjárhagsatriði þessa máls er vitanlega stór liður í því.

Þorsteinn Þorsteinsson. Þar sem 1. flm. er ekki við látinn, vil ég fylgja till. á leið með nokkrum orðum, þótt meginástæður hennar séu teknar fram í grg. Þar er sýnt, hve mikið nauðsynjamál þetta er fyrir sveitir þær, sem hlut eiga að máli, bæði til þess að þær komi frá sér mjólk og öðrum afurðum og geti dregið að sér nauðsynjar, - og þá eigi sízt, hver nauðsyn er á brúm, þegar sækja þarf lækni í lífsnauðsyn og ár geta orðið ófærar dægrum saman. Miðá er að vísu ekki stórt vatnsfall. En hún er svo laus í botni, að hún er ófær bílum, nema mjög lítið vatn sé í henni. Síðasta áratug hefur Dalasýsla ekki fengið nema eina á brúaða. - Ég tel ekki smásprænu, sem brúuð var uppi undir Bröttubrekku. - Það er því áreiðanlega ekki nema sanngjarnt, að Alþingi láti nú ekki héraðið verða svo afskipt lengur. Og þessar brúargerðir eru mjög aðkallandi. - Annars óska ég, að umr. verði frestað og till. vísað til fjvn.