Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Páll Zóphóníasson) : Herra forseti! þetta frv. er komið hingað aftur frá Nd. Þar var gerð sú breyting á frv., að nokkur hluti, síðasti. hluti 36. gr., var felldur niður. Ákvæðið, sem þar stóð, hefur staðið í búfjárræktarlögunum frá því fyrsta og var um heimild til handa hrossaræktarráðunautum að kaupa stóðhesta, sem eigendur eiga erfitt með að hafa ógelta. Hv. Nd. leit svo á, að óþarft væri að halda þessu, ákv. í l., ef upp yrði sett hrossaræktarstöð sú, sem áformað er að stofna eftir frumvarpinu. Sú uppeldisstöð fyrir stóðhesta mundi þá kaupa slíka hesta. Og getur því n. hér í þessari d. fallizt á skilning hv. Nd. um þetta atriði og sér ekkert athugavert við það, að frv. sé samþ. í því formi, sem það nú hefur hlotið.



Herra forseti! Þetta mál er flutt af 2 þm. í Nd. og naut stuðnings allra þriggja aðalflokkanna þar. Fjhn. þessarar d. hefur athugað frv., eins og sjá má af nál. á þskj. 535, og fallizt á að mæla með frv. óbreyttu. Frv., eins og það er nú, er á þskj. 474 og fer fram á, að greidd verði verðlagsuppbót á styrki, sem ríkið greiðir til héraðs- og gagnfræðaskóla samkv. l. og nánari tilvitnun í viðeigandi gr. 2. gr. frv. gerir ráð fyrir, að bæjarsjóðir greiði uppbót á sama hátt og ríki og eftir sömu reglum og gilda um greiðslu verðlagsuppbótar á laun til starfsmanna ríkisins. M. ö. o. er farið fram á, að skólarnir fái greiddan sama hundraðshluta af vaxandi dýrtíð á þá styrki sem bæir og ríki greiða. Nú er búið að ákveða, að allir starfsmenn skólanna fái uppbót sem dýrtíðaraukningunni nemur. Vitað er, að allur annar kostnaður skólanna vex í hlutfalli við aukningu dýrtíðarinnar. Fjhn. hefur fallizt á nauðsyn þessa frv. og mælir með því, að það verði samþ. óbreytt.

Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson) : Þetta frv. hefur verið afgr. í Nd., og hafa þar verið gerðar á því ýmsar breytingar. Aðalbreytingin er í því fólgin, að ríkissjóður leggi árlega í sjóðinn 150 þús. kr., en jafnframt falli niður tillag til sjóðsins samkv. 14. gr. l. nr. 58 8. sept. 1931, um einkasölu ríkisins á tóbaki. Eins og kunnugt er, hefur orðið frestun á þessum ákvæðum, en Nd. taldi rétt að breyta þessu eins og segir í frv., og mun það hafa verið í samráði við fjmrh. Að öðru leyti er frv. ekki breytt, en við athugun á frv. kom í ljós, að nauðsynlegt var að gera breyt. á tilvísun til laga, sem Nd. hefur gert í frv., og á þskj. 540 er gerð ein breyt. á þessu við 1. gr. frv., að fyrir „sömu lagagrein“ kemur: 3. gr. fyrrnefndra laga, nr. 3 1935. N. flytur einnig brtt, við 1. og 2. gr. frv. á þskj. 523, að fyrir „laganna“ komi: laga nr. 3 9. jan. 1935. Þessar leiðréttingar hafa nákvæmlega verið athugaðar í samráði við skrifstofu Alþingis. Svo er ein brtt. enn þá, en hún er á þskj. 541, frá hv. 1. þm. N.-M. og hv. 5. landsk., og í brtt. er allmikil efnisbreyting, því þar er ætlazt til í fyrsta lagi, að 2. og 3. málsgr. 1. gr. falli niður. M. ö o., að uppbót á styrki, sem um er talað í frv., falli niður. Sem afleiðing af l. brtt. er önnur brtt., um að 2. gr. frv. falli niður, og þriðja brtt. um að 3. gr. falli niður. Ef þessar brtt. verða samþ., þá er frv. þar með að engu gert. Ég hef ekki enn þá séð rökin fyrir þessum brtt., en mér koma þær dálítið einkennilega fyrir sjónir, að þegar hv. d. hefur sýnt vilja sinn í að auka styrki m. a. í byggingar- og landnámssjóð, þá skuli þessir hv. þm. koma með brtt., sem fara í þá átt að gera frv. að engu, þ. e. a. s. þessar 150 þús. kr. eiga að fá að standa. Ég mun svo ekki segja fleiri orð um þetta, a. m. k, ekki fyrr en ég hef heyrt rökin fyrir þessum brtt.



Herra forseti! Þetta frv., sem hér er verið að ræða um, og frv., sem liggur fyrir næst á dagskrá, eru hliðstæð. Hér er í báðum tilfellum um að ræða sjóði, sem báðir eru myndaðir til að greiða fyrir lánum til bygginga til sjávar og sveita. Þeim, sem er við sjó, var ákveðið 200 þús. kr. framlag á ári, 2 kr. frá hverjum íbúa kaupstaðanna, en helmingurinn er lagður á móti af viðkomandi bæjarfélagi. Byggingar- og landnámssjóði voru ætlaðar 200 þús. kr. líka, sömuleiðis var sjóðunum ætlaðar sinn helmingur hvorum af ágóða, sem verður af tóbakseinkasölu ríkisins. - Þegar þetta mál kom frá Nd., var búið að fella niður tóbakságóðaframlagið og ákveðið, að 150 þús. skyldi fara til verkamannabústaða, en 100 þús. til byggingar- og landnámssjóðs sem viðbót við 200 þús. kr. stofnféð, og átti þetta að koma í stað ágóðans af tóbaksverzluninni. Hefur þá verkamannabústaðasjóðurinn orðið 350 þús. til útlána, en byggingar- og landnámssjóður bara 300 þús. En auk þess sem verkamannabústöðunum er þarna ætlað 50 þús. kr. meira fé til útlána, þá er lagt til, að á 200 þús. króna stofngjald þeirra sé greidd uppbót eftir vísitölu, en einskis slíks er getið í byggingar- og landnámssjóðsfrumvarpinu. Þó er viðurkennt, að þó leitað sé með logandi ljósi í kaupstöðunum, þá finnst þar ekki hús, sem búið er í, sem er annað eins greni og víða í sveitum landsins. Þess vegna bárum við fram þessar brtt., til að gera samræmi á sjóðunum, og samræmið skapast með samþykkt 1. brtt. á þskj. 541, að fella niður dýrtíðaruppbótina til verkamannabústaða. Það er þess vegna til þess að gera samræmi á milli þeirra tveggja sjóða, eins og átti að vera, þegar þeir voru stofnaðir. Brtt. á þskj. 541,2 tek ég aftur. Það er rangt hjá hv. 2. landsk., að hún standi á nokkurn hátt í sambandi við 1. brtt. á þessu þskj. Hún heyrir henni ekki til á neinn hátt. Það er ákvæði, sem segir um það, hve miklar tekjur hver einstakur maður megi hafa á ári til þess að geta orðið Þess aðnjótandi að koma til greina til að fá heppileg og ódýr lán til verkamannabústaða. Og ég hélt, að það hefði verið meiningin fyrir verkamönnum að sefja það lágmark þannig, að þeir, sem hefðu mesta þörf fyrir verkamanna bústaði, mættu koma þar fyrst til greina. En af að líta yfir framtal manna, þá sé ég, að allir verkamenn eru svo hátt uppi í tekjum 1940, að þótt bætt sé við dýrtíðaruppbótinni ofan á tekjurnar, eru þeir samt flestir útilokaðir frá því að koma þarna til greina, því að þeir hafa ekki aðeins 4 þús. kr. tekjur, sem verða með dýrtíðaruppbót 6 þús. kr., heldur sumir 10 þús. eða 12 þús. og allt upp í 14 þús. kr. tekjur. Svo við verðum að finna nýja menn til þess að geta farið inn í þessar íbúðir. Annað ósamræmi í afgreiðslu þessara l., eins og frv. kom fram, er, að ætlazt er til, að framlagið til verkamannabústaða í kaupstöðum sé látið gilda fyrir árið 1941. Það datt engum í hug hér í hv. Ed. að sýna þá frekju að fara fram á svipað ákvæði fyrir landbúnaðinn. Ég hef þess vegna lagt til, að þetta verði fellt niður úr þessu frv. En verði það ekki samþ., mun ég koma með brtt. um, að hliðstæðu ákvæði verði hnýtt aftan við frv. um byggingar- og landnámssjóð. Ég vil láta báða þessa sjóði, sem ætlað er sama hlutverkið, að veita ódýr lán, öðrum til byggingar í kaupstöðum, en hinum í sveitum, sæta sömu meðferð á Alþ. Ég skal svo láta laust og óbundið, hvor leiðin verður farin. Ég vildi heldur, að sú leið væri farin að fella niður dýrtíðaruppbótina og samþ. brtt. mína við málið, sem nú er á dagskrá. En sýnist meiri hl. n. að fara hina leiðina, þá liggur till. fyrir um það, að láta hitt frv., um byggingar- og landnámssjóð, fá sömu afgreiðslu sem þetta frv. kemur til með að fá, ef brtt. okkar verða felldar.

* Atvmrh. (Ólafur Thors) : Þegar þetta frv. var fyrst til umr. hér í d., gat ég ekki verið viðstaddur og þess vegna ekki gert grein fyrir málinu. Nú hefur hv. frsm. allshn. orðað við mig, að honum þætti eðlilegt, að ég við þessa umr., þó að það sé 2. umr., gerði með örfáum orðum grein fyrir höfuðatriðum frv., og þó að þetta sé að sönnu nokkuð óvanaleg málsmeðferð, þykir mér rétt að gera þetta, þar sem frv. er flutt að minni tilhlutan og hér er um mjög veigamikið málefni að ræða. En þar sem ég geri ráð fyrir, að hv. dm. hafi athugað málið, síðan það var til 1. umr ., og með því að allshn. hefur athugað það gaumgæfilega, mun ég að sjálfsögðu ekki víkja að nema höfuðatriðum málsins. Eins og 1. gr. ber með sér, er það tilgangur l. að stofna hér ófriðartryggingu, þ. e. stj. taldi, að ófriðarástandið í umheiminum gæfi tilefni til að óttast, að einhverjar þær athafnir kynnu að verða hér á landi, sem mundu valda skemmdum eða tjóni á eignum manna, hvort heldur væru fasteignir, vélar eða vörur. Og eftir að hafa rannsakað málið, taldi stj. ekki aðra leið eðlilegri til að draga úr þeim örðugleikum, sem einstaklingar kynnu að verða fyrir af þessum ástæðum, en að bera fram þær till. um samtryggingu á þessari áhættu, sem felast í því frv., sem nú er hér til umr. Eins og segir í grg. frv., var það Ásgeir Þorsteinsson, forstjóri Samtryggingar Íslenzkra botnvörpuskipaeigenda, sem leiddi fyrst athygli stj. að þeirri nauðsyn, sem hér kynni að vera fyrir hendi. Og eftir að stj. hafði athugað hans uppástungu, fól hún honum ásamt Brynjólfi Stefánssyni, forstjóra Sjóvátryggingarfél. Íslands, forgöngu í málinu, en vegna veikindaforfalla gat Brynjólfur Stefánsson ekki haft mikil afskipti af málinu, en aðrir sérfræðingar komu í hans stað, svo að aðalmaðurinn við undirbúning málsins var fyrsti hvatamaður þess, Ásgeir Þorsteinsson. Stj. hefur gert till. um efnið, en sérfræðingar hafa hins vegar séð að sumu leyti um formið og að sumu leyti um það, sem sérfræðilega kunnáttu þurfti til. Höfuðefni frv. er það, að setja skal á fót stofnun til þess að standa straum af tjóni af völdum hernaðaraðgerða í landinu á fasteignum og lausafé landsmanna. Skal þessi stofnun starfa í þrem deildum. Skal ein vera fyrir fasteignir, önnur fyrir vélar og tæki og sú þriðja fyrir vörubirgðir. Það er skylt að tryggja hjá Ófriðartryggingunni allar húseignir í landinu og önnur mannvirki, og verða sett ákvæði um það af atv.- og samgmrh., hvað telja skuli tryggingarskyld mannvirki. Í öðru lagi er skylt að tryggja allar vélar og verkfæri undir nánar tilteknum kringumstæðum, eins og getið er um í 3. kafla l. Hvort tveggja þetta, sem 2. og 3. kafli fjallar um, er öllum skylt að tryggja og greiða visst árgjald fyrir, ef til þess kemur, að stofnunin, tekur til starfa, en það gerir hún ekki, nema hér verði tjón svo að verulegu nemi, en ef um smátjón verður að ræða, þá er gert ráð fyrir, að bætur fyrir það verði heldur greiddar úr ríkissjóði en farið verði að setja slíkt bákn af stað, því að það verður vandkvæðum bundið og ýmis fyrirhöfn í kringum það. Gert er ráð fyrir, að þeir, sem eru eigendur fasteigna og véla, standi straum af þeim kostnaði, sem yrði samfara skaðabótagreiðslum samkv. þessum 1. Þetta er þó vissum takmörkunum háð, nefnilega þeim, að hámark iðgjalda má aldrei verða meira en 10% af heildarverði þess vátryggða. Af iðgjöldum fasteigna má aldrei innheimta meira en 1% á ári af vátryggingarupphæðinni, en af vélum og tækjum má innheimta allt að 2% á ári. Þessi munur, sem þarna er gerður, stafar af því, að fasteignir hafa varanlegra gildi heldur en vélar og tæki og því eðlilegt, að það árlega gjald af vélum og tækjum sé meira en af mannvirkjum. Ef þessar iðgjaldagreiðslur nægja ekki til að bæta það tjón, sem verða kann, þá er gert ráð fyrir, að greiddar verði bætur úr ríkissjóði, þó eftir því, sem fé er veitt til þess á fjárl. Hugsanlegt er, að hér gæti arðið svo mikið tjón, að iðgjöld hrykkju ekki til að bæta það, og það gæti líka orðið svo stórvægilegt, að ríkissjóður væri ekki heldur fær um að bæta það. Án þess að ég fari lengra út í þá sálma eða fari að láta í ljós neina sérstaka bölsýni, þá vil ég aðeins geta um þessa hugmynd, að það gæti komið til kasta ríkissjóðs, sem þá kæmi sem nokkurs konar baktrygging, eftir að tæmdir væru þeir möguleikar, sem 7. gr. 2. kafla og 15. gr. 3. kafla gera ráð fyrir. Svo eru ákvæði um það, eftir hvaða reglum bætur eiga að fara fram. Það er almenn regla, að það er ekki bætt nema að nokkru leyti eftir að tjón hefur verið sannað. Það er tekið tillit til veðhafa, og eins er reynt að sjá fyrir, að hvorki falli niður greiðsla á vöxtum eða tilskildum afborgunum þeirra eigna, sem fyrir skaða verða, eða skuldum, sem hvíla á þeim eignum, sem fyrir skaða verða, allt eftir nánari reglum, sem ég sé ekki ástæðu til að fara út í. 3. kaflinn fjallar um vörutryggingar. Hann lýtur öðrum lagafyrirmælum, því að þeim, sem vörur eiga, er ekki ætlað, eins og eigendum húsa og véla, að standa undir iðgjaldagreiðslum, heldur er það hugsað á þá leið, að ef til ófriðartjóns kemur, sé lagt innflutningsgjald á allar vörur, sem fluttar eru til landsins, og einnig útflutningsgjald á allar vörur, sem fluttar verða frá landinu. Það er kallað í frv. að leggja aukaverðtoll á allar innfluttar vörur og sérstakt útflutningsgjald á allar útfluttar vörur. Gjaldi þessu, sem ekki má nema meira en 2 af hundraði af verði varanna, sbr. 19. gr., skal verja til þess að bæta tjón á vörubirgðum og öðru lausafé landsmanna innan lands, sem hlýzt af hernaði í landinu, sbr. 29. gr., að því leyti, sem þessir fjármunir eru ekki tryggðir á annan hátt fyrir slíku tjóni. Stj. gat ekki fundið aðra leið heppilegri til þess að bæta slíkt vörutjón, því að ef nú þegar hefði verið byrjað á að leggja skatt á - við skulum segja innflutningsgjald - og safna í sjóð, þá hefði það í raun og veru orðið skattur á neytendur, og engin leið, ef ekkert tjón hefði orðið, að úthluta honum rétt, svo að sá fengi, sem greitt hefði. Í 20. gr. er ákvæði um það, að frá matsupphæð tjónsins dragist ¼ hluti, þó svo, að frádrátturinn nemi eigi hærri upphæð en 5000 kr. hjá sama manni eða fyrirtæki. Ég sé, að n. hefur ekki viljað fella sig við þetta, en leggur til, að mér skilst, að ekki megi draga frá nema 1/20 hluta, og get ég vel sætt mig við þá till. Það hafði að vísu verið eitthvað minnzt á það, áður eri gengið var frá frv., að það gæti verið nokkuð hart að gengið gagnvart þeim, sem vörurnar ættu, en n. hefur þá einnig tekið að sér með sinni till. að sjá fyrir umbótum á því, og er ég því samþykkur. Þá hefur n. gert veigamiklar brtt. við þennan kafla um, að það skuli vera meginregla varðandi skaðabætur, ef til tjóns kemur, að ekki séu greiddar nema hálfar bætur, nema því aðeins, að sá aðili, sem fyrir skaða varð, færi sönnur í, að það baki honum fjárhagslega veruleg óþægindi, eða eins og n. orðar það, að hann færi sönnur á, að hann muni bíða stórfelldan fjárhagslegan hnekki, ef hann fær ekki útborgaðar frekari bætur en að framan greinir, og sé þá heimilt að greiða meiri bætur og jafnvel bæta tjónið að fullu, sérstaklega ef ætla má, að ekki sé unnt með öðru móti að afla nýrra birgða nógu fljótt. Ég er þessari brtt. eindregið mótfallinn. Það verður að vera almenn regla, þegar um er að ræða tjón á vörubirgðum,. að aðili fái það bætt þegar eftir að tjónið hefur verið sannað, eins og sala hefði farið fram. Ég hygg, að menn verði að viðurkenna, að kaupsýslumenn hafi yfirleitt ekki það ríflegt rekstrarfé, að þeir megi við því, ef slíkt tjón ber að höndum, að fastsetja kannske árum saman helming þess fjár, sem þeir eiga í vörubirgðum. Það var eftir gaumgæfilega athugun, að stj. ákvað að bera þetta ákvæði fram eins og það er í frv., að bætur skyldu greiðast þegar eftir að tjón væri sannað, hvað þennan flokk áhrærir. Um þennan kafla gilda sömu ákvæði og 2. og 3. kafla, að ef tjón yrði svo stórkostlegt, að ekki þætti fært að bæta það með þeim tekjustofnum, sem gert er ráð fyrir í frv., þá er ætlazt til, að ríkissjóður standi þar á bak við, eftir því sem fé er veitt til þess á fjárl. á hverjum tíma. Ég held, að ég sjái þá ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri. Ég man ekki til, að í kaflanum um almenn ákvæði sé neitt, sem ástæða er til að ræða um eða skýra, en það kemur kannske fram við umr., og ef eitthvað er, sem hv. þm. eða n. þætti ástæða til að fá nánari skýringu á, mun ég reyna að uppfylla það. Ég held, að ég þurfi ekki að taka fleira fram um till. n. Ég geri mig ánægðan með þær allar nema þá, sem varðar bætur fyrir tjón á vörum.

Frsm. (Magnús Gíslason) : Hæstv. atvrmh. hefur í ræðu sinni gert ýtarlega grein fyrir efni og innihaldi frv., undirbúningi málsins og hvað fyrir n. vakti, er hún ákvað að bera slíkt frv. fram hér á þingi. Ég sé ekki ástæðu til að fara frekari orðum um þá hlið málsins, en skal eingöngu ræðu um afstöðu allshn., sem um málið hefur fjallað, til frv. í heild og eins þeirra breyt., sem n. leggur til, að gerðar verði á frv. Það var ekki lítið vandamál fyrir n. að mynda sér skoðun um þetta frv., vegna þess að hér er um algert nýmæli að ræða og ekkert hliðstætt dæmi til í okkar löggjöf. Það munu hafa verið sett slík ákvæði í löggjöf annarra þjóða nú í seinni tíð, m. a. í Svíþjóð og Finnlandi, en n. hafði ekki tök á að afla sér neinna gagna, sem upplýst gætu, hvernig slíkum tryggingum er þar fyrir komið. Hins vegar hafði n. tal af sérfróðum mönnum í tryggingarmálum, sem stj. hafði kvatt sér til aðstoðar til þess að undirbúa málið, og hefur fengið ýmsar skýringar hjá þeim mönnum um ákvæði, sem hún taldi mest orka tvímælis, og hefur þetta að vissu leyti létt störf n. Það fyrsta, sem n. reyndi að gera sér grein fyrir, var það, hvort nauðsyn væri á að setja 1. eins og þessi. Komst hún brátt að þeirri niðurstöðu, að eins og horfir nú með stríðið, einkum í seinni tíð, og með því að annar stríðsaðilinn hefur talið sér nauðsynlegt að hertaka landið og fá hér aðstöðu til sóknar og varnar og hinn aðilinn hefur lýst hafið í kringum land okkar hernaðarsvæði, þá mætti búast við, að til átaka kynni að koma hér, þó að við vonum í lengstu lög, að slíkt komi ekki fyrir, en af því gæti leitt stórkostlegt tjón á eignum manna hér á landi. En þegar þetta er athugað, þá er um tvennt að velja, annaðhvort að láta þá, sem fyrir tjóninu verða, bíða það bótalaust eða setja löggjöf, sem gerði mönnum mögulegt að tryggja eignir sínar gegn tjóni vegna hernaðar, því að eins og kunnugt er, geta menn ekki fengið eignir sínar tryggðar gegn slíku tjóni nema að því er snertir skip. Þá var það, að stj. komst að þeirri niðurstöðu, að rétt væri að dreifa þessari áhættu yfir á alla landsmenn, þannig að tjónið yrði ekki eins tilfinnanlegt fyrir hvern einstakling eins og annars mundi verða. N. hefur fallizt á, að þessi skilningur væri réttur. Það er útlit fyrir, að ef til slíks kæmi, gætu margir orðið öreigar af þeim ástæðum, og þá er líklegt, að veðskuldir, sem hvíldu á eignum manna, sem þannig glötuðust, yrðu lítils virði, og gæti af því leitt stórfellt tjón fyrir banka og aðrar lánsstofnanir í landinu, sem kæmi svo óbeint niður á landsmönnum aftur, og það mundi hafa í för með sér, ef um mikið tjón væri að ræða, svo mikla truflun á fjárhagslegu lífi landsmanna, að til stórkostlegra óþæginda og til stórkostlegs almenns tjóns gæti leitt. Fyrir því hefur n. fallizt á, að þessi meginhugsun sé rétt. Vill hún því láta frv. ganga fram með þeim breyt., sem hún leggur til, að gerðar verði við það. Þó eru fleiri atriði í frv., sem henni virtist orka tvímælis, hvort rétt væri að láta standa óbreytt í frv., svo sem 4. gr., sem n. hefur ekki borið fram brtt. við, en hún er um það, að landið skuli vera allt eitt tryggingarsvæði; en ráðuneytið ákveða með reglugerð eða auglýsingu skiptingu fasteignanna í áhættuflokka með mismunandi iðgjöldum. Sú hugsun gæti líka verið rökrétt og afleiðing af þeirri stefnu, að allir landsmenn skuli taka þátt í að bæta tjónið, að iðgjöldin skuli vera þau sömu um allt land. Það má segja, að áhættan sé mismunandi á landinu, og því verður ekki neitað, að hún virðist vera mest þar, sem sá styrjaldaraðili, sem hefur fótfestu í landinu, hefur viðbúnað, en ef um innrás í landið yrði að ræða, er ómögulegt að vita, hvar tjónið yrði mest. N. hefur samt ekki hróflað við þessu ákvæði, en telur sjálfsagt, að ríkisstj. hafi athugað þetta vel og talið sanngjarnt, að áhættan væri ekki alls staðar jöfn, hvar sem er á landinu. Þá vil ég minnast á 23. gr. frv., sem n. hefur ekki heldur gert brtt. við, en var allrækilega rætt um í n. Þessi gr. er um það, að ef svo stórkostlegt tjón verður, að ekki er hægt eða eigi þykir fært að bæta það að fullu samkv. fyrirmælum 20. gr., þá skuli það bætt að því, sem á vantar, úr ríkissjóði, eftir því sem fé verður veitt til þess í fjárlögum. Það, sem n. þótti einna varhugaverðast við þessa gr. frv., var það, að hér er tekin á ríkissjóð ótiltekin ábyrgð á að greiða allt það tjón, sem ekki verður bætt á þann hátt, er ég gat um áðan, og að það kunni að verða um svo mikið tjón að ræða, að þetta yrði e. t. v. ókleift eða a. m. k. örðugt fyrir ríkissjóð að inna af hendi. N. hefur ekki enn borið fram brtt. á þessari gr., en hefur haft til athugunar að bera fram brtt. við 3. umr., og mun þá fara í þá átt, að þetta stæði opið eða óafgert í þessum 1., en síðar kveðið á með 1., hvort eða hvenær slíkt yrði bætt og að hve miklu leyti. Þær till., sem hér eru skráðar á þskj. 537, eru í raun og veru allar, nema tvær, þ. e. till. undir 8. og 10. lið, orðabreyt. eða breyt., sem raska ekki neitt verulega efni frv., og skal ég ekki rekja það nánar. Fyrsta brtt. er við 6. gr., að 1. málsgr. verði felld niður. Stafar það af því, að sams konar ákvæði er í kaflanum um almenn ákvæði, 6. kafla, og einnig í 24. gr., í kaflanum um lausafjártrygging, sem er óþarft að standi víðar en á einum stað. Þess vegna hefur n. lagt til, að þetta verði fellt niður úr 6. gr. og 2. málsgr. 20. gr. verði einnig felld niður. Næsta brtt. er við 7. gr. og er aðeins orðabreyt. Upphaf gr. hljóðar svo í frv.: „Bætur, vextir og afborganir samkv. 6. gr.“ o. s. frv., en n. leggur til, að á eftir orðinu „bætur“ komi: þar með taldir vextir og afborganir, - því að það er auðvitað hluti af bótunum. 3. brtt. er við 9. gr., að á eftir orðunum „Ráðuneytið ákveður“ í 5. lið 2. málsgr. komi: að fengnum till. tryggingarsjóðs. - Þ. e. a. s., að ráðuneytið ákveður, hverjar bætur skuli greiddar, en þó ekki upp á sitt eindæmi. Þótti n. þetta réttara, með því að það getur haft verulega fjárhagslega þýðingu fyrir þá, sem verða fyrir tjóni, hvort eitthvað eða ekkert verður dregið af bótum, þegar mannvirki verða ekki endurreist. Á 10. gr. vill n. gera þá breyt., að í staðinn fyrir orðin „eða fullnægjandi tryggingar“ komi: enda sé réttur veðhafa að fullu tryggður. - Frv. gerir ráð fyrir, að ef einhverjar upplýstar kröfur hvíla á fasteign, sem orðið hefur fyrir tjóni, skuli eigandanum greiða bætur, og enda þótt þinglýstar veðskuldir séu, ef eignin er endurreist eða fullnægjandi tryggingar hafa verið settar fyrir kröfum. Þessu vill n. breyta. Ég hygg, að fyrir þeim, sem sömdu frv., og n. vaki sama hugsun, að þótt heimilað sé að greiða ekki út bætur, sé ekki meiningin, að veðhafi eigi ekki samt sem áður að vera tryggður að fá sínar veðkröfur greiddar. En það verður skýrara og ákveðnara að taka upp orðalag n. í þessari brtt. 5. brtt. fer í þá átt, að 12. gr., um tilkynningu á ófriðartjóni, falli niður. Sams konar ákvæði er einnig sett í 21. gr. frv. að því er snertir lausafjártryggingu. Þessi ákvæði, sem eru almenns eðlis, er réttara að hafa í almennum kafla heldur en á tveimur stöðum hér inni í sjálfu frv. Leggur n. til, að þessi ákvæði 12. og 21. gr. verði tekin upp í önnur ákvæði. Þá hefur n. lagt til, að fyrirsögn IV. kafla. „Vörubirgðatryggingin“, verði: Lausafjártryggingin, - af því að vörubirgðir eru auðvitað lausafé og kaflanum er ætlað að ná til tryggingar á öllu lausafé í landinu, bæði vörubirgðum og öðru. Við 18. gr. hefur n. viljað gera 2 brtt. Gr. heimilar ríkisstj. að leggja aukaverðtoll á allar íslenzkar vörur, til þess að bæta ófriðartjón, sem verða kann á vörubirgðum eða öðru lausafé í landinu, sem ekki telst til véla og tækja samkv. III. kafla, eins og stendur í frv. En í III. kafla er gert ráð fyrir, að vélar og tæki, sem ekki eru 2 þús. kr. virði, verði ekki tryggt sem þar segir. En þá verður að ganga út frá, að meiningin sé, að slíkar vélar og tæki, eins og hvert annað lausafé, verði tryggt eins og samkv. IV. kafla frv. Og til þess að taka af öll tvímæli um þetta, vill n. breyta orðalaginu þannig: sem ekki er tryggt samkv. III. kafla þessara 1. Í sömu gr. er brtt. um það, að í staðinn fyrir orðið „aukaverðtollur“ skuli koma: aukagjald. - Segja mætti, að það væri sama, hvað gjaldið er kallað. En það er alveg víst eftir grg. frv.; að ætlazt er til, að þetta 2% gjald sé lagt á allar þessar vörur, sem til landsins flytjast. En nú eru allmargar vörutegundir, sem enginn verðtollur er greiddur af, og gæti því orðið „aukaverðtollur“ misskilizt. Þá kemur breyt. við 24. gr., sem er veruleg efnisbreyt. Frv. gerir ráð fyrir, að frá matsupphæð tjónsins á vörubirgðum og lausafé skuli ávallt dreginn einn fjórði hluti, þó svo, að frádrátturinn nemi eigi hærri upphæð en 5 þús. kr. hjá sama manni eða fyrirtæki, þannig að af öllu lausafé upp í 20 þús. kr. virði skuli dregið frá allt að 5 þús. kr., en af því, sem þar er fyrir ofan, skuli ekkert dregið frá. N, þótti ekki rétt að láta þetta ákvæði haldast, m. a. fyrir þá sök, að oft mundi erfitt að fá úr því skorið, hvert hið raunverulega tjón væri, sem maður hefði orðið fyrir við það, að slík eign hefði skemmzt eða eyðilagzt. En n. þótti fullviðurhlutamikið gagnvart smærri verzlunarfyrirtækjum í landinu, ef þessi regla gilti um vörubirgðir, með því að tjón gæti orðið mjög tilfinnanlegt fyrir mann, sem ætti aðeins 20 þús. kr. í vörubirgðum eða minna og fengi ekki bætt nema að þrem fjórðu hlutum. Auk þess, sem það er vitanlega fullkomið misrétti í því, að vörubirgðir, sem eru miklu verðmætari, t. d. 140 þús. eða ein milljón, skuli samt vera bættar að fullu. Þá er eftir að minnast á brtt. við 22. gr., sem mér skildist á hæstv. ráðh., að hann gæti engan veginn fellt sig við. Till. er allvíðtæk. Í frv. er gert ráð fyrir, að tjón á „öðrum lausafjármunum en vörubirgðum“ skyldi að jafnaði ekki bætt nema að hálfu; m. ö. o., tjón á vörubirgðum skyldi bætt að fullu strax eftir að uppgerð hefur farið fram. N. fannst þetta í of mikið ráðizt um almenna skyldu ófriðartrygginga. Í frv. er gert ráð fyrir því, að það gjald, sem á að notast til að bæta þetta tjón, verði ekki innheimt fyrr en tjónið er orðið. Það hlýtur því að fara svo, þegar Ófriðartryggingin tekur til starfa, að hún hefur sáralítið fé fyrir hendi að greiða nokkurt tjón. Ef ætti þá að fara eftir þessum fyrirmælum frv., yrði að taka lán til þess. Það gæti orðið þegar í byrjun svo stórfellt tjón, að erfitt yrði að fá lán, sem nægði. Gæti því þetta ákvæði, að dómi n., orðið óframkvæmanlegt í fyrstu, eða þangað til liðinn væri svo langur tími, að nokkurt verulegt fé hefði safnazt af inn- og útflutningsgjöldum. Auk þess sýnist það ekki vera í öllum tilfellum nauðsynlegt að bæta tjón að fullu þegar í stað. Í fyrsta lagi má gera ráð fyrir því, að banki, sem hefur lánað út á þessar vörubirgðir, þurfi ekki að fá þetta greitt þá þegar. Það er gert ráð fyrir því í frv., sem við hofum tekið óbreytt upp í till., að veittur sé gjaldfrestur með þær skuldir, sem hvíla á vörubirgðum. Og það sýnist ekki ástæða fyrir Ófriðartrygginguna að bæta það þegar, a. m. k. er gert ráð fyrir því í frv., að bankanum verði veittur slíkur gjaldfrestur. Í öðru lagi má ganga út frá því, að til séu svo efnum búnir menn, að þeir þurfi ekki að bíða verulega stórfellt tjón fjárhagslega við það að geta ekki fengið tjón sitt bætt þegar í stað. Það, sem ég hygg, að vakað hafi fyrir þeim, sem frv. sömdu, og kom fram í viðtali við þá menn, sem n. ræddi þetta. við, var það, að það, gæti orðið svo erfitt að fá vörubirgðir í skarðið frá útlöndum, og væri því nauðsyn að greiða bætur þegar í stað. Og það eru vissulega mikil rök í þessu fólgin. En við gerum líka ráð fyrir því, að þetta tjón megi bæta fyllilega, sérstaklega þegar svo stendur á, að ekki er hægt að fá vörur í skarðið nema tjónbætur séu allar greiddar þegar í stað. Ég held nú, að mismunur á frv. og till. sé ekki eins ýkjamikill eins og í fljótu bragði kann að virðast, vegna þess að heimildin er alltaf fyrir hendi, ef tryggingin er á annað borð fær um það. En viðvíkjandi innlendu vörubirgðunum vil ég taka fram, að þetta ákvæði á einnig að ná til þeirra. Það er ekki víst, að nauðsynlegt sé að bæta þessar birgðir í krónutali þá þegar. En það þarf að vera alveg tryggt, að framleiðendur fái svo mikið greitt, að þeir geti haldið atvinnurekstri sínum áfram óhindrað. Loks er hér 11. brtt., sem ég hef minnzt á, ákvæðið, sem á að koma í almennum kafla, en var á tveimur stöðum í frv. Ég vil svo ekki fjölyrða um málið, en vænti þess, að frv. nái fram að ganga á þessu þingi, því að það er álit n., að það sé nauðsynlegt mál og eigi að vera í sem líkustu formi og n. hefur lagt til.



Við 2. umr. þessa máls minntist ég á, að iðgjöldin mundu koma til með að liggja mjög misjafnt á húseigendum, vegna þess að brunabótamat okkar er mismunandi. Bað ég n. að athuga, hvort hún sæi ekki leið til að láta meta til brunabóta á ný ýmsar fasteignir, til að fá meiri jöfnuð á. Við vitum, að Brunabótafélag Íslands setur mönnum í sjálfsvald, hvort hækkað sé matið um 60% eða ekki, og við vitum, að um þúsund menn hafa gert það. Hitt vitum við og, að allmargir hafa látið fara fram nýtt mat á húsum sínum hér í Reykjavík. Þess vegna er óskaplega misjafnt brunabótagjald á fasteignum eftir verðmæti. Ég vil biðja hv. n. enn á ný að athuga, hvort ekki séu möguleikar á að samræma þetta, jafnvel, ef með þarf, með því að láta fara fram nýtt mat á þeim húsum, sem ekki hefur alveg ný virðing farið fram á nýlega. Ég skil vel bæði sjónarmiðin, sem hv. frsm. minntist á, þegar hann talaði um 4. gr., og er mjög ánægður við ríkisstj. fyrir að taka þetta sjónarmið. En af því að hæstv. atvmrh. er í d., langar mig til að vita, hvort ríkisstj. hefur hugsað sér, hve mikill munur ætti að vera á iðgjöldum. Ég geri ráð fyrir, að hún sé ekki búin að hugsa það, hvernig áhættusvæðin verða, en ég get búizt við, að stj. hafi eitthvað talað um sín á milli, hve mikinn mun hún hugsar sér á því svæði, sem borgar hæst, og því, sem borgar lægst. Þá er það ein brtt. n., sem ég tel varhugaverða, sú 11., og leyfi mér að koma með brtt. við hana. Þessi 11, brtt. segir: „Tjón skal tilkynna Ófriðartryggingunni áður en vika er liðin frá því er það varð.“ Ég álít þennan vikufrest allt of stuttan. Að vísu eru ekki margir menn en þeir eru þó til - úti um landið, sem eiga hús í Reykjavík og kynnu að vera fjarri öllum símasamböndum og fá kannske póst einu sinni í mánuði. Að vísu mun mega segja, að þessir menn eigi að hafa umboðsmenn, sem geti tilkynnt, - því að hér er hættan mest. En mér er persónulega kunnugt, að sumir hafa engan umboðsmann. Þess vegna hef ég viljað gera þá brtt.: Tjón skal „að jafnaði“ tilkynnt. - Þá getur tryggingin gengið eftir því, að ákvæðinu sé fullnægt hjá fjöldanum; en þegar óviðráðanleg atvik hamla, megi fresturinn vera lengri laganna vegna.

Atvmrh. (Ólafur Thors) : Út af framsöguræðu hv. frsm. allshn. þykir mér ekki ástæða að gera neina aths. aðra en þá einu, er varðar 10. brtt. Hv. frsm. telur, að n. að athuguðu máli hafi komizt að þeirri niðurstöðu, að með hliðsjón af því, að till, sú, sem orðuð er frá n. hendi, heimilar, að fullar bætur séu greiddar tafarlaust, þá beri ekki svo mikið á milli þess, sem n. leggur til, og hins, sem stj. leggur til, að það þurfi í sjálfu sér að valda ágreiningi. Ég get lýst yfir, að ég er honum sammála um það, að þetta sé hvergi nærri svo mikið höfuðatriði, að nokkuð þurfi að velta á því um ágæti frv. eftir að það er lögfest. En ég vík ekki frá hinu, að ég hef þá skoðun, að sú till., sem ríkisstj. hefur gert, sé eðlilegri. Hv. frsm. benti á það alveg réttilega, að það er náttúrlega full ástæða til að halda, að banki, sem lánar út á svona vörubirgðir, muni líka lána út á kröfur, sem aðili eignast við tjón; og mér þykir mjög sennilegt, að það þætti góð baktrygging gegn lánveitingu. Og þar sem nú aðili á að fá 5% vexti af þessum kröfum sínum, þar til þær eru greiddar, eru þær í sjálfu sér góð eign. Af þessu leiðir, að tafarlaus greiðsla er ekki höfuðatriði fyrir aðila. En ástæðan til þess, að stj. lagði til þessa leið, er sú, að þar sem Ófriðartryggingin á hvort sem er að gjalda vexti af þessu, ef kröfur eru ekki greiddar, og þar sem ætla má, að almenna reglan verði sú, að aðilar þurfi að fá peningana til þess að kaupa nýjar vörubirgðir fyrir þær, sem farizt hafa, þá þótti okkur réttara að láta þetta vera skýlausan kröfurétt fyrir alla upphæðina, heldur en að fara þá leið, sem n. hefur farið og er í samræmi við till. ríkisstj. um skaðabótagreiðslur varðandi II. og III. kafla. Ekki sízt þegar maður athugar þá mildi, ef svo má segja, sem n. hefur sýnt gagnvart kröfuhafa, með því að opna honum heimild til þess að fá bætur greiddar þegar í meira mæli en annars er gert ráð fyrir, ef hann getur fært sönnur á, að hann annars bíði mikið tjón. Og ef maður athugar þau vandkvæði fyrir Ófriðartrygginguna að leggja rannsókn á það, um hversu óyggjandi nauðsyn sé að ræða, þá sé eðlilegra að fara þá leið, sem ríkisstj. lagði til. En ég legg ekki kapp á þetta, og það er að vísu ekki aðalatriði um ágæti þessa máls. Út af fyrirspurn hv. 1. þm. N.-M. um, hvernig stjórnin ætli sér að skipta landinu í áhættusvæði, eða hve há iðgjöld verði heimtuð á einstökum áhættusvæðum, þá er ég ekki við því búinn að gefa upplýsingar um það, þar sem ríkisstj. hefur ekki enn gert sér fulla grein fyrir því, enda orkar tvímælis, hvaða reglum beri að fylgja. Eins og hv. frsm. vék að, þá er eitt sjónarmiðið það, að þrátt fyrir það, þótt áhættan sé mismunandi á landinu, geti verið ástæða til þess að hafa aðeins eitt iðgjald, þar sem telja megi, að það tjón, sem kynni að verða í Reykjavík, sé alþjóðartjón og því réttlátt, að það sé bætt af öllum landsmönnum jafnt. En hitt sjónarmiðið hefur orðið ofan á, að af því telja megi, að áhættan sé misjöfn, beri að hafa iðgjöldin mismunandi. Að svo komnu máli get ég ekki upplýst, hvernig sú skipting kann að verða.



Aðeins nokkur orð, því að ég hef ekki kynnt mér þetta umfangsmikla mál svo vel, að ég geti komið fram með ákveðnar aths. En frá formlegu sjónarmiði séð virðist mér, að í stað þess, sem stendur í upphafsorðum 1. gr., „sem ekki er vátryggt á annan hátt eða fæst bætt á öðrum vettvangi“, væri skýrara að segja: „að svo miklu leyti, sem það fæst ekki bætt á öðrum vettvangi“. - Það mætti annars hártoga þetta. Viðvíkjandi brtt. n. við 20. gr. frv. vil ég skjóta því að, hvort ekki sé rétt að láta bætur fylgja ákveðnum hundraðshluta, einnig þegar um lausafé er að ræða. Við skulum t. d. taka innbú manna. Það virðist ekki réttlátt, að sá, sem lítið innbú á, verði að bera ¼ hluta tjónsins, en sá, sem á innbú og annað lausafé í óhófi, við skulum segja t. d. tvo lúxusbíla og annað lausafé eftir því, eða sem næmi allt að 100 þús. kr., gæti fengið greiddar 95 þús. kr. Aftur á móti er ég frekar sammála hæstv. atvmrh. um ágreining um 22. gr. Mér finnst, að þar sem n. segir, að eigandi glataðra eða skemmdra vörubirgða skuli færa „sönnur á, að hann muni bíða stórfelldan fjárhagslegan hnekki“ o. s. frv., að það verði erfitt að sækja mál undir þessu orðalagi, og það verður naumast hægt fyrir stjórn Ófriðartryggingarinnar að fella úr skurð um, að viðkomandi hafi beðið stórfelldan fjárhagslegan hnekki. Álít ég betra, að farið væri eftir því, sem frv. sjálft kveður á um. Viðvíkjandi brtt. hv. 1. þm. N.-M. um, að vikufrestur sé nokkuð knappur, þá virðist mér hans orðalag allt of víðtækt. Með því móti er öllum drætti beinlínis gefið undir fótinn. Helzt væri hægt að gefa einhverja heimild til undanþágu, en mjög þrönga. Ég get því ekki fallizt á brtt. hv. þm. eins og hún er.

Frsm. (Magnús Gíslason) : Út af ummælum hv. 1. þm. N.-M. vil ég geta þess, að n. hafði til athugunar, hvort setja ætti nánari fyrirmæli um brunabótavirðingu, en komst að þeirri niðurstöðu, að það væri ekki gerlegt. Hvað snertir brunabótavirðingu á húsum og fasteignum er mönnum í sjálfsvald sett, hvort þeir vilja hækka brunabótamatið eða ekki. Það, sem tryggt er í Brunabótafélagi Íslands, er hægt að fá hækkað um 60% eftir heimild, sem félagið hefur gefið, en hinir, sem ekki hafa tryggt þar, verða að fá framkvæmt sérstakt mat á fasteignum sínum, ef þeir vilja fá brunabótavirðinguna hækkaða. Virðist því réttara, þar sem iðgjald til Ófriðartryggingarinnar er allhátt, að mönnum sé í sjálfsvald sett, hvort þeir vilja láta meta fasteignirnar upp eða ekki. Brtt. hv. 1. þm. N.-M. held ég, að sé ekki til bóta. Það er mjög þýðingarmikið fyrir Ófriðartrygginguna, að tjón sé tilkynnt sem fyrst, svo að hún gefi gert, sér grein fyrir þeim kröfum, sem á henni hvíla á hverjum tíma. Þó svo fari, að eigandi tilkynni tjón ekki fyrr en eftir að frestur er útrunninn, missir hann ekki rétt til bóta fyrr en eftir 3 mánuði. Það væri aðeins hægt að sekta hann fyrir dráttinn. Þá vil ég víkja fáum orðum að því, sem hæstv. atvmrh. sagði, en vísa að öðru leyti til þeirra raka, er ég bar fram við framsögu, að það gæti orðið mjög erfitt fyrir Ófriðartrygginguna að bæta mikið tjón á þeim tíma, þegar hún hefur ekkert handbært fé til þess að greiða með. Og ég vil leggja áherzlu á, að ekki sé nauðsynlegt að bæta innlendar vörubirgðir undireins. Við skulum taka sem dæmi, að mjög mikið af saltfiski eyðileggist, þá er ekki ástæða til annars en að láta þau lán, sem á þeim birgðum hvíla, standa áfram í bönkunum, því að skv. 22. gr. er bankinn skyldur til að veita lánin áfram. Það er engin ástæða til að bæta innlendar vörubirgðir að fullu undireins, aðeins verður að bæta atvinnurekandanum þær að svo miklu leyti, að hann geti haldið atvinnurekstrinum áfram. Hv. 1. þm. Reykv. (MJ) minntist á, að orðalagi 1. gr. þyrfti að breyta. N. fannst ekki ástæða til að gera neina brtt. þar að lútandi, enda sé ég ekki í fljótu bragði, að það geti valdið misskilningi. Það er ekki hægt að fá tryggt hér á landi annað en skip gegn ófriðartjóni. Allt annað fæst ekki tryggt. Það, sem átt er við í 1. gr. með þessum orðum : „sem ekki er vátryggt á annan hátt eða fæst bætt á öðrum vettvangi“, er, að ef annar hvor styrjaldaraðilinn yrði að ófriðnum loknum skyldaður til þess að endurgreiða tjón af völdum ófriðarins, er það annar vettvangur, og eignast þá Ófriðartryggingin þær kröfur til bóta. N. vildi ekki fallast á, að rétt væri að hafa sama frádrátt fyrir lausafé og vörubirgðir, og er ástæðan sú, sem talin er í nál., að það getur verið mjög erfitt fyrir Ófriðartrygginguna að mynda sér skoðun um það, hvers virði það er í raun og veru, sem ferst af húsmunum manna og öðru sambærilegu lausafé. Það væri því ekki nema eðlilegt, að Ófriðartryggingin yrði fyrir skakkaföllum af þeirri ástæðu. Til þess að synda fyrir það er þetta ákvæði sett í frv. - Hvað það snertir, að menn eigi lausafé svo tugum eða jafnvel hundrað þús. kr. skiptir, þá eru ekki mörg dæmi slíks hér á landi. Og af því að hv. 1. þm. Reykv. nefndi lúxusbíla í því sambandi, vil ég benda á, að þeir koma undir ákvæðið um vélar og tæki, en eru ekki taldir sem lausafé. - Það gæti auðvitað komið það tilfelli, að maður ætti mjög verðmætt bókasafn, og væri þá ef til vill ástæða til að bæta það tjón á sama hátt og ýmsar vörur. Viðvíkjandi þeirri breyt., sem n. leggur til, að gerð verði á 22. gr., minntist hv., 1. þm. Reykv. á, að erfitt yrði að færa sönnur á, að eigandi hefði orðið fyrir stórfelldu fjárhagslegu tjóni. Það verður að vera undir mati Ófriðartryggingarinnar komið í hverju tilfelli, hvað hún gerir strangar kröfur til sannana í því efni.



Það var aðeins viðvíkjandi orðalagi 1. gr. Væri þá ekki betra að orða það þannig : „sem ekki er vátryggt á annan hátt gegn hernaðartjóni“? Um tryggingu lausafjárins er það að segja, að ég viðurkenni rök n. fyrir mun á lausafé, t. d. innbúi manna, og vörubirgðum, en ég get ekki séð neina sanngirni í því að bæta meiri hluta af dýru innbúi en ódýru. Ég veit um innbú í Reykjavík, sem eru mjög dýr. Það eru dýr bókasöfn, málverk, gólfdúkar o. s. frv., og allt þetta kostar mikið fé. En ég vil segja, að þó það sé mikill skaði að missa slíkt innbú, þá er það að jafnaði ekki tilfinnanlegra tjón fyrir eigandann en fyrir þann, sem lítið á, að missa allt sitt, og mér finnst ekki réttlátt, að þeir, sem eiga lítil innbú, verði að bera meir í hluta af tjóninu en þeir, sem meira eiga.

Forseti (EÁrna) : Áður en gengið er til atkv., vil ég benda á, að mál þetta er mjög mikilvægt, og er svo til ætlazt, að það fái afgreiðslu á þessu þingi. En þar sem nú er mjög liðið á þing og málið á eftir að fara til Nd., þá hefur mér komið til hugar, hvort hv. allshn. muni geta fallizt á, að 3. umr. verði strax að lokinni 2. umr., svo að Nd. geti fengið málið til afgreiðslu, og að allshn. þessarar deildar hefði þá samvinnu við allshn. Nd. um málið.

Frsm. (Magnús Gíslason) : Það hefur komið í ljós við þessa umr., að n. þarf að athuga ýmis atriði nánar, og vildi ég því gjarnan geta fengið nægan tíma til þess, t. d. til morguns.