Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Eins og fram kemur í dagskrá fyrir þennan dag þá hefst hún á óundirbúnum fyrirspurnum þar sem tilteknir ráðherrar eiga að sitja fyrir svörum í þinginu og þingmönnum er gerð grein fyrir hverjir það verði. Nú gerist það að með stuttum fyrirvara er okkur tilkynnt að hæstv. menntamálaráðherra, sem áður hafði verið sögð vera í þinginu í upphafi þingfundar, mætir ekki og með nokkurra mínútna fyrirvara, rétt áður en þingfundur hefst, fáum við að heyra að hæstv. forsætisráðherra mæti ekki til þings í upphafi þingfundar eins og gert hafði verið ráð fyrir í dagskrá og upplýsingum sem þingmönnum höfðu verið veittar. Ég vil finna að þessu háttalagi við stjórn þingsins og koma þeim aðfinnslum úr ræðustóli á framfæri.

Vegna athugasemda hv. þingmanns vill forseti geta þess að hæstv. menntamálaráðherra hefur boðað veikindaforföll og forsætisráðherra boðaði forföll af óviðráðanlegum orsökum nú skömmu fyrir þingfundarbyrjun. Forseti getur ekki annað en tekið þær tilkynningar eins og þær eru - ekki er neitt við því að gera - en væntir þess að þeir ráðherrar sem hér eru til andsvara séu tiltækir.

Ég er hér!

Hæstv. iðnaðarráðherra var ekki tilkynntur þannig að það gæti orðið 

Hæstv. forseti. Ég er með fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra sem sveitarstjórnarmálaráðherra og hún varðar ákvörðun ríkisstjórnarinnar í sambandi við aðstoð eða samstarf við fyrirtækin í landinu. Hún er í 12 liðum og hefur verið tilkynnt opinberlega. Í 10. lið segir, með leyfi forseta: „Lögð verði sérstök áhersla á mannaflsfrekar atvinnuskapandi aðgerðir í samstarfi við sveitarfélögin.“ Þetta er liður sem ég bind mjög miklar vonir við að geti gert gagn og geti komið sveitarfélögum og fólkinu almennt í landinu til hjálpar í sambandi við atvinnusköpun og að skapa ný störf. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra sveitarstjórnarmála hvort samstarf og samráð hafi verið haft við sveitarfélögin um þennan lið eða hvort sveitarfélögin lásu bara um þetta í blöðunum eins og stjórnarandstaðan. Ég vil líka spyrja hvort fjármagn fylgir þessum lið og hvort hæstv. samgönguráðherra getur yfirleitt frætt okkur frekar um það sem hann sér fyrir sér að þessi 10. liður geti haft í för með sér eða geti skapað af störfum í landinu.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þm. Valgerði Sverrisdóttur fyrir að taka þetta mál upp. Það er rétt að í þeirri ákvörðun ríkisstjórnar sem tekin var síðasta þriðjudag, um aðgerðir til stuðnings atvinnufyrirtækjum í landinu, er 10. liður mjög merkilegur þar sem fjallað er um mannaflsfrekar framkvæmdir og vitnað til sveitarstjórnanna. Ég er ákaflega ánægður með það og stoltur af því sem þar stendur eins og af öllu þessu plaggi. Eins og oft hefur komið fram er mikið og gott samband á milli ráðuneytisins og Sambands íslenskra sveitarfélaga, svo til vikulegir fundir. Á morgun er fundur með forsvarsmönnum sambandsins þar sem þetta mál verður tekið upp. En þetta er gert í framhaldi af því sem komið hefur fram hjá sveitarfélögunum, í samræðum okkar á milli, þar sem talað hefur verið um ákveðna heildarvinnu og samstarf, samráð og heildarskipulagningu á því hvað hér er verið að gera. Ég get líka sagt frá því, virðulegi forseti, að við erum um það bil að ljúka þeirri vinnu í ráðuneytinu að fara yfir öll sveitarfélög í landinu og skoða hvað um er að vera, hvar framkvæmdir eru miklar, hvar litlar og hvernig horfa þurfi til þess. Og það verður gert. Upplýsingar um fjármagn munu koma fram í þeim breytingartillögum sem við munum leggja fram við fjárlögin. En við vitum það og þekkjum að verk eru misjafnlega mannaflsfrek. Viðhaldsverkefni geta t.d. tekið meira til sín af mannskap en hefðbundin nýbygging. Allt þetta er verið að skoða að því er snýr að samgönguráðuneytinu, sem eru þá vegaframkvæmdir, framkvæmdir á flugvöllum og siglingamálum. Ég vona að þetta svari spurningu hv. þingmanns.

Hæstv. forseti. Mér heyrist miðað við svarið að ekki hafi verið haft beint samráð við sveitarfélögin um þennan lið en að þeim verði tilkynnt um þetta allt á morgun. Hvernig sem það er vaxið vil ég endurtaka að ég geri mér vonir um að þessi liður geti orðið til gagns og lýsi ánægju með það að hæstv. samgönguráðherra lítur þannig á það líka. Ég spyr í framhaldi af því sem fram kom áðan: Má búast við að þetta atriði, þessi liður, geti t.d. breytt afstöðu ríkisstjórnarinnar hvað varðar stórframkvæmdir í landinu? Víða eru uppi hugmyndir um slíkt en ríkisstjórnin hefur frekar unnið gegn þeim, hvort sem það er í áli, kísil eða öðru. Í sambandi við þau netþjónabú sem hafa verið mikið í umræðunni og eru nú í uppnámi vegna næturlaganna sem sett voru í síðustu viku má spyrja hvort eitthvað nýtt sé að frétta af því.

Hæstv. forseti. Hv. þingmaður taldi að þessi liður yrði til gagns og vonaði það. Ég er viss um að svo verður, og það á einnig við um aðra liði í þessari ágætu ákvörðun ríkisstjórnar til stuðnings atvinnulífi í landinu. Það er ljóst að svo verður. Hv. þingmaður spyr um aðrar stórframkvæmdir, sem heyra að vísu undir annað ráðuneyti, en mér er ljúft og skylt að svara því sem þingmaður. Ég vitna þá til þess sem hæstv. iðnaðarráðherra hefur sagt á opinberum vettvangi að ekki er verið að slá neitt af þar. Talað er um hugsanlegar framkvæmdir við uppbyggingu álvera hvort sem það er fyrir norðan eða í Helguvík, það er allt á fullri ferð. Óskandi væri að jafnmikil ferð væri á þeim fyrirtækjum sem við þurfum að semja við. Þau hafa orðið illa útiliggjandi í heimskreppunni eins og aðrir. Má t.d. vitna í Morgunblaðið í dag þar sem sýnt er hvað álverð hefur lækkað. Það er því ekki neitt hér hjá okkur sem veldur töf. Það eru aðstæður hjá fyrirtækjunum. Varðandi netþjónabúin held ég að það sé allt saman á fullri ferð og þau lög sem samþykkt voru eiga ekki að hafa hamlandi áhrif á það.

Herra forseti. Finnar lentu í kreppu 1990–1994. Þá jókst atvinnuleysi stórlega og hefur ekki minnkað síðan, ekki að ráði. Aðilar vinnumarkaðarins og við á Alþingi höfum því breytt lögum um atvinnuleysistryggingar á þann veg að fólki sé frekar sagt upp að hluta heldur en að fullu. Nú bregður svo við að Ríkisútvarpið ohf., sem heyrir reyndar undir menntamálaráðherra en er engu að síður ríkisfyrirtæki, segir upp fólki að fullu þvert á stefnu atvinnulífsins og Alþingis. Ég vil spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort þetta verði stefnan hjá ríkinu í heild sinni. Um það bil 75% af útgjöldum ríkisins eru laun og lífeyrisgreiðslur og fæ ég ekki séð að hægt sé að skerða útgjöld ríkisins nema með því að lækka launakostnaðinn vegna þess að afgangurinn af kostnaði ríkisins, einn fjórði, er mikið háður gengi, innflutningur, lyf o.s.frv. Við þurfum því að skerða lífeyri eða lækka launakostnaðinn. En þá er það spurningin: Á það að gerast með því að segja fólki upp að fullu? Á það að gerast með því að lækka launin eða á að segja fólki upp að hluta eins og atvinnulífið er að fara inn á til að falla ekki í sömu gryfju og Finnar lentu í?

Herrar forseti. Ég kann ekki neinar skýringar á þeirri aðferðafræði sem notuð var hjá Ríkisútvarpinu, ég hef ekki haft neina aðkomu að því máli. Hins vegar varðandi það til hvaða ráða verður gripið í þeim aðhaldsaðgerðum sem þurfa að koma fram hjá ríkinu almennt mun það að sjálfsögðu fara eftir aðstæðum í hverju ráðuneyti og hverri stofnun hvað þar verður gert. Hvert umfangið er eða verður fer auðvitað líka eftir því hvaða ákvarðanir verða teknar við fjárlagaafgreiðsluna. Í þeim efnum hafa ekki verið lagðar neinar sérstakar línur fyrir ríkisstofnanir, þ.e. um hvernig þær ættu að fara að því að draga úr starfseminni í þá veru sem hv. þingmaður er að spyrja um. Það gæti verið að það væri skynsamlegt að gera það en það verður alla vega ekki hægt fyrr en fyrir liggur hversu mikils aðhalds við þurfum að gæta og hvernig það mun koma niður, t.d. í hinni hagrænu skiptingu og síðan eftir ráðuneytum og stofnunum og eftir eðli þeirrar starfsemi sem um er að ræða.

Herra forseti. Ég skora á hæstv. fjármálaráðherra að fara að dæmi aðila vinnumarkaðarins og Alþingis, sem er búið að breyta lögum um Atvinnuleysistryggingasjóð, og taka frekar upp hlutaatvinnuleysi en fullt atvinnuleysi. Atvinnuleysi er mannlegur harmleikur fyrir þann sem lendir í því og það hefur sýnt sig að sé fólk fjarri vinnumarkaði lengur en sex mánuði, hvort sem er vegna veikinda, atvinnuleysis eða slysa, þá eru yfirgnæfandi líkur á því að það fólk fari aldrei aftur að vinna. Ég skora því á hæstv. fjármálaráðherra að vinna þannig að lausn þessara mála að fólki sé frekar sagt upp að einum fjórða hluta til en að fjórðungi mannskaparins sé sagt upp að fullu. 
            

Herra forseti. Ég tek við áskoruninni af skilningi þótt auðvitað geti þurft einhvern sveigjanleika í því hvernig farið er í þessi mál eftir eðli þeirrar starfsemi sem um er að ræða. En ég held að það sé skilningur á því sjónarmiði sem hv. þingmaður leggur til grundvallar áskoruninni.

Herra forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. samgönguráðherra um málefni skipalyftunnar í Vestmannaeyjum. Hinn 17. október 2007 eyðilagðist ein mikilvægasta lífæð atvinnu í Vestmannaeyjum þegar skipalyftan eyðilagðist. Síðan hefur málið staðið í miklu þófi og í blaðinu Fréttum sem nýlega kom út er haft eftir Elliða Vignissyni, bæjarstjóra í Vestmannaeyjum, undir fyrirsögninni: „Ráðherra svari“ að bærinn sé tilbúinn með fjármuni og áætlun en það standi á svörum frá hæstv. samgönguráðherra. Hann segir orðrétt í viðtalinu: „Nú er svo komið að við verðum að fá svar af eða á frá samgönguráðherra. Við hjá bænum höfum tekið frá fé til að ráðast í þetta og værum klár á morgun ef samgönguráðherra stæði við aðkomu ríkisins.“ Í blaðinu er enn fremur viðtal við Stefán Jónsson, framkvæmdastjóra skipalyftunnar, þar sem hann segir hárrétt að ótækt sé að stærsta verstöð landsins sé án upptökumannvirkja. Hann segir einnig að málið hafi tafist vegna málskots til ESA sem afar auðvelt sé að leysa með því að veita fyrirgreiðsluna með fyrirvara um þá niðurstöðu, það sé ekki eðlilegt að stærsta verstöð landsins sé án upptökumannvirkja. Síðan segir hann orðrétt: „Við erum með öfluga útgerð og við viljum þjónusta hana vel. Málið er komið í þá stöðu að það þarf að taka ákvörðun um hvort menn vilji fara í þetta eða ekki. Það er fyrst og fremst ákvörðun samgönguráðherra með stuðningi fjármálaráðherra.“ Þetta segir Stefán Jónsson, verkstjóri skipalyftunnar. Ég spyr hæstv. ráðherra hverju hann svari Vestmannaeyingum í þessu brýna hagsmunamáli þeirra.

Forseti gerir ekki athugasemdir við tilvitnanir í það ágæta blað sem hv. þingmaður var með í höndunum en minnir á þá reglu þingskapa að óskað sé heimildar til þess að vitnað sé í skrifaðan texta.

Hæstv. forseti. Málefni skipalyftunnar í Eyjum hafa verið lengi og sumir segja auðvitað allt of lengi í kerfinu. Sem þingmaður í samgöngunefnd á síðasta kjörtímabili vann ég að samgönguáætlun og man eftir því að þar voru settar inn 200 millj. kr. sem voru eyrnamerktar skipalyftunni í Vestmannaeyjum vegna viðgerða. Hins vegar er það rétt sem hv. þingmaður minnist á að málinu var skotið til ESA og þar hefur það verið mjög lengi. Eftir því sem ég veit best er ekki enn komin skrifleg niðurstaða frá ESA en ég bendi á að það verkefni er á vegum fjármálaráðuneytis. Við í samgönguráðuneytinu höfum hins vegar átt a.m.k. tvisvar sinnum fund með fulltrúum ESA, í annað skiptið hér heima og í hitt skiptið úti, þar sem þetta var rætt. Ég ítreka að skrifleg niðurstaða er ekki komin þó svo að menn á vegum ráðuneytanna tveggja séu farnir að tala um að niðurstaðan sé komin. En vonandi verður hún á þann veg að ESA muni ekki koma og lemja okkur í hausinn fyrir þá leið sem verður valin, að það verði samþykkt leið. Ég átti nýverið fund með fulltrúum frá skipalyftunni í Vestmannaeyjum og bæjaryfirvöldum í Vestmannaeyjum á aðalfundi SSS, Samtaka sveitarfélaga á Suðurlandi, þar sem farið var vel yfir þetta mál og það rætt. Í framhaldi af því hefur það verið í vinnslu hjá aðstoðarmönnum, annars vegar mínum og hins vegar aðstoðarmanns hæstv. fjármálaráðherra, og ég hef fulla trú á því að málið sé að þokast vel áfram. En vegna þeirra atriða sem skotið var til ESA og er verið að ræða þar, og ég tek það skýrt fram að það er fyrst og fremst þess vegna sem tafir hafa orðið á málinu. Það er rétt 

Herra forseti. Mér láðist að ávarpa herra forseta og vitna rétt, sem er auðvitað ekki gott mál. Ég hef þó meiri áhyggjur af stjórnarskránni en því. Ég verð að taka það fram í þessu samhengi að Vestmannaeyjar eru eyjabyggð. Um eyjabyggðir og jaðarbyggðir gilda sérreglur, samkvæmt reglum Evrópusambandsins. Það má veita þeim styrki til að styrkja atvinnuuppbyggingu. Það er ekkert að því og það eru fjöldamörg dæmi um undanþágur veittar jaðarbyggðum eða eyjasamfélögum. Málið var einfaldlega unnt að leysa strax eftir að skipalyftan hrundi með fyrirgreiðslu og setja áskilnað með fyrirvara í þá fyrirgreiðslu um niðurstöðu ESA. Eftir það var hæglega unnt, ef niðurstaða ESA hefði orðið okkur andstæð, 

Virðulegi forseti. Jú, jú, það er öllum auðvitað kunnugt um að Vestmannaeyjar eru eyjabyggð, það er ekkert nýtt og hefur verið unnið eftir því. Ég hef svo sem ekki miklu við fyrra svar mitt að bæta öðru en því að ég á þá ósk auðvitað heitasta að niðurstaða komi sem fyrst í þetta mál. Við verðum líka að gæta að okkur að gera þetta ekki þannig að við fáum ESA í hausinn vegna þess að við vitum af því, og það er kannski að tefja málið, að það eru ýmsir hér innan lands sem vaka yfir þessu máli og bíða eftir niðurstöðu og nefni ég engin nöfn önnur en samkeppnisaðila. Það er öllum ljóst og hefur alla tíð verið og þess vegna er eins gott að fara rétt að í þessu máli og fá góða niðurstöðu áður en farið er í framkvæmdir. Ég nefndi það áðan, virðulegi forseti, að aðstoðarmenn okkar hafa verið að vinna að þessu máli, svo og þingmenn stjórnarflokkanna í umræddu kjördæmi sem eru drjúgir við það og minna oft á þetta mál og ýta á eftir því. En eins og ég segi þá á ég enga ósk heitari en að farsæl niðurstaða fáist í þetta mál en það verður þá innan þess 

Hæstv. forseti. Davíð Oddsson seðlabankastjóri kom á fund viðskiptanefndar í morgun til þess að gera grein fyrir afstöðu Seðlabankans vegna hruns bankanna á síðustu mánuðum. Í máli hans kom fram að stjórn Seðlabankans hefur á undangengnum mánuðum margvarað ráðherra ríkisstjórnarinnar við hruni bankanna. Eru þar nefndir forustumenn stjórnarflokkanna Geir H. Haarde, hæstv. forsætisráðherra, og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hæstv. utanríkisráðherra. Í júní sl. fundaði yfirstjórn Seðlabankans með ráðherrum í ríkisstjórn Íslands þar sem kom fram að það væru 0% líkur á því að bankarnir mundu lifa aðsteðjandi erfiðleika af, 0% líkur. Þetta vissi ríkisstjórnin í júní sl. Ég hlýt því að spyrja hæstv. bankamálaráðherra hvort hann hafi verið á umræddum fundum og hvort hann hafi verið á mörgum fundum með yfirstjórn Seðlabanka Íslands. Það virðist vera, hæstv. forseti, að hæstv. ráðherra hafi ekki verið efnislega mikið inni í erfiðleikum bankanna því að hæstv. ráðherra skrifaði í Viðskiptablaðið í ágúst og á heimasíðu sína í september mikla lofræðu um stöðu íslensks efnahagslífs og banka. Það virðist því vera, hæstv. forseti, að hæstv. viðskiptaráðherra hafi einfaldlega verið haldið frá fundum með yfirstjórn Seðlabanka Íslands og þó erum við að ræða hér um sjálfan hæstv. bankamálaráðherrann. Ég spyr því, hæstv. forseti: Hafði ráðherrann enga hugmynd um grafalvarlega stöðu bankanna í sumar og reyndar fyrr? Ég spyr jafnframt að lokum í ljósi erfiðra samskipta Samfylkingarinnar, ráðherra Samfylkingarinnar og þingmanna, hvort hæstv. viðskiptaráðherra beri yfir höfuð eitthvert traust til yfirstjórnar Seðlabanka Íslands.

Virðulegi forseti. Frá því að krónan féll um 30% í mars var öllum Íslendingum morgunljóst að við værum í efnahagslegum erfiðleikum. Það var hins vegar enginn sem spáði því, hvorki þá né síðar að það leiddi sjálfkrafa til þess að bankarnir féllu. Það gerist eftir fall Lehman Brothers 15. september og þá lausafjárkreppu sem nú ríkir alls staðar í heiminum. Hins vegar liggur til grundvallar allri umræðunni stöðugleikaskýrsla Seðlabankans frá því í maí. Seðlabankinn hefur það hlutverk samkvæmt lögum að hafa eftirlit með fjármálalegum stöðugleika í landinu og í umræddri skýrslu kynnti Seðlabankinn formlega afstöðu sína til fjármálalegs stöðugleika í landinu og stöðu íslenskra fjármálafyrirtækja sem hann sæi að væri samkvæmt skýrslunni almennt góð. Seðlabankinn dró það sterkt fram í skýrslunni að staða íslensku bankanna væri almennt góð borin saman við stöðu banka annars staðar í heiminum o.s.frv. Hvað fór fram á einhverjum óskilgreindum fundum með seðlabankastjóra og einhverjum ráðherrum hef ég ekki hugmynd um. Ég fundaði með seðlabankastjóranum í nóvember árið 2007 og hitti Davíð Oddsson næst tæpu ári síðar á fundi ríkisstjórnar í september sem margfrægt er þegar hann kom þar og lagði til myndun þjóðstjórnar. Það var í fyrsta sinn sem ég hitti þann ágæta mann frá því í nóvember árið 2007. 

Hæstv. forseti. Það er grafalvarlegt ef ráðherra bankamála hefur ekki hugmynd um stöðu íslensks fjármálalífs, ef ráðherra bankamála er ekki kvaddur á fund með yfirstjórn Seðlabanka Íslands sem ráðherrar í ríkisstjórn Íslands eiga sæti í. Það er grafalvarlegt, hæstv. forseti, ef forustumenn ríkisstjórnarinnar sem eiga að boða ráðherra sína með á svona fundi hafa ekki boðað hæstv. viðskiptaráðherra á þá. Og það er grafalvarlegt, hæstv. forseti, að viðskiptaráðherra skuli ekki hafa átt nein samskipti við yfirstjórn Seðlabanka Íslands frá því í nóvember á síðasta ári. Heilt ár leið á meðan gjörningaveður gekk yfir íslenskt efnahagslíf og íslensk fjármálafyrirtæki. Það er grafalvarlegt, hæstv. forseti, að ekkert traust skuli ríkja á milli ráðherra Samfylkingarinnar og 

Virðulegi forseti. Nú skulum við líta á staðreyndir. Í úthendunni Fjármálastöðugleiki árið 2008, sem var kynning Seðlabanka Íslands fyrir fréttamenn og bankana 8. maí árið 2008, stendur um stöðu bankanna, með leyfi forseta: „Eiginfjárhlutföll bankanna eru viðunandi, afkoma þeirra úr fjölbreyttum rekstri er góð og eignir dreifðar. Lausafjárstaða bankanna hefur verið viðunandi en á hana reynir í ár.“ Þetta er orðrétt upp úr fjármálastöðugleikaskýrslu Seðlabankans frá því í maí og í sérstakri kynningu fyrir banka og fréttamenn 8. maí. Þetta kemur fram í opinberum gögnum Seðlabankans. Af hverju blessaður bankastjórinn heldur því fram að hann hafi sagt eitthvað annað á óskilgreindum fundum með einhverju fólki sem hann nefnir ekki einu sinni til sögunnar hef ég ekki hugmynd um. Þetta eru opinber gögn frá Seðlabanka Íslands og hví skyldum við vefengja þau? Hér stendur nákvæmlega það 

Hæstv. forseti. Á morgun er fyrirhuguð utandagskrárumræða um rekstrarstöðu og stöðu Ríkisútvarpsins og er það vel. En ég vil beina orðum mínum til hæstv. samgönguráðherra sem ráðherra sveitarstjórnarmála um það hvort hann muni beita sér fyrir því að halda svæðisstöðvum Ríkisútvarpsins gangandi og opnum og efla þær frekar en hitt og beita sér gegn þeim fyrirhugaða niðurskurði að loka  Ég vil beina þessum orðum til hæstv. samgönguráðherra vegna stöðu sveitarfélaganna og mikilvægi svæðisstöðvanna í að efla og styrkja atvinnu á viðkomandi svæðum úti á landi vegna þeirrar stefnu að dreifa opinberum störfum og mikilvægi þess að koma rödd hinna dreifðu byggða inn í svæðisútvarpið. Koma á framfæri málefnum, viðburðum og öðrum sjónarmiðum en við heyrum á stöðvunum sem fólk á höfuðborgarsvæðinu ljær raddir sínar. Það þarf að fá raddir hinna dreifðu byggða inn í Ríkisútvarpið. Því beini ég orðum mínum til hæstv. samgönguráðherra en ekki menntamálaráðherra, sem situr fyrir svörum á morgun, og ekki til iðnaðarráðherra út af ferðaþjónustunni. En þetta allt styrkir byggð í landinu. Svæðisútvörpin eru mikilvægur póstur til að styrkja byggð í landinu og mikilvægt fyrir sveitarstjórnir að hafa þann stuðning sem svæðisstöðvarnar eru.

Forseti vill taka fram að ekki eru fyrirhugaðar utandagskrárumræður í dag eða á morgun en gert ráð fyrir þeim að öllu óbreyttu á mánudaginn.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður beinir til mín sem ráðherra sveitarstjórnarmála spurningu um svæðisstöðvar Ríkisútvarpsins og mér er bæði ljúft og skylt að svara henni þó svo að málefni RÚV heyri undir annað ráðuneyti eins og öllum er kunnugt. Sú ákvörðun stjórnar Ríkisútvarpsins ohf. að ráðast á svæðisstöðvarnar er mér mikil vonbrigði. Ég veit, virðulegi forseti, að hv. þm. Einar Már Sigurðarson, þingmaður í Norðausturkjördæmi, hefur óskað eftir við þann þingmannahóp að kallaður verði saman fundur til að ræða ákvörðun Ríkisútvarpsins ohf. um svæðisstöðvarnar. Mér er kunnugt um að hv. þingmaður hefur óskað eftir því að útvarpsstjóri og þá örugglega stjórnarformaður RÚV komi til fundarins og ég vænti þess og vona að hann verði haldinn sem allra fyrst og held reyndar að fulltrúar Norðvesturkjördæmis ættu að huga að því líka vegna svæðisstöðvarinnar á Ísafirði. Þar verður óskað eftir ákveðnum gögnum sem hljóta að liggja á bak við ákvörðun stjórnar RÚV. Mikilvægt er að fá þau fram og fjárhagshliðina og allt hvað þetta varðar, eins og tekjur af auglýsingum og hvernig þetta er yfir höfuð hægt. Þess vegna vil ég segja, virðulegi forseti, að ákaflega mikilvægt er að þetta sé gert og ég fagna því að þingmannahópurinn ætli að taka þetta upp og óska eftir upplýsingum. Mér skilst af hv. þingmanni sem bað um þennan fund að spurningar verði sendar áður þannig að á fundinum verði bæði hægt að spyrja og fá svör. En ég ítreka, virðulegi forseti, að þetta eru ákaflega mikil vonbrigði og ég er mjög mótfallinn því að ráðist sé á svæðisstöðvarnar eins og þarna er lagt upp með, 

Hæstv. forseti. Nú er Ríkisútvarpið orðið opinbert hlutafélag - ohf. - og því erfiðara fyrir Alþingi að eiga aðgang að stjórn félagsins eða hafa eitthvað með ákvarðanir þess að gera. En eftir sem áður trúi ég ekki öðru en að bæði hæstv. ráðherra sveitarstjórnarmála og aðrir sem í raun og veru bera hag allra landsmanna fyrir brjósti standi vörð um Ríkisútvarpið og svæðisskrifstofurnar. Í því árferði og þeim miklu erfiðleikum sem fram undan eru tel ég mjög mikilvægt að stöðvarnar og starfsemi þeirra verði frekar efld á allan hátt en að fara þá leið 

Hæstv. forseti. Ekki er miklu við það að bæta sem ég sagði hér áður. Ég tel mikilvægt að þessi fundur verði haldinn og vonast til að hann verði jafnvel haldinn á morgun og farið verði yfir þetta. Ég sagði áðan að mér fyndist þetta misráðið þó svo að stjórnin hafi auðvitað vald um þetta og taki ákvarðanir eftir tillögum, vafalaust frá útvarpsstjóra og öðrum. Ég tel að við þingmenn hljótum að fá upplýsingarnar sem liggja að baki. Fjárhagslegar upplýsingar, sem eru mjög nauðsynlegar, um hvort þetta sé það mikilvægasta sem hægt er að skera niður í rekstri RÚV og hvort þetta sé það sem veldur mestu um taprekstur RÚV og fjárhagserfiðleika þess. Ég leyfi mér að efast um það þegar tekið er tillit til auglýsingatekna sem koma eingöngu í gegnum þessar stöðvar að ég tali nú ekki um hið mikla menningarlega og fréttatengda efni sem sett er fram. Ég geng aldrei til náða á kvöldin án þess að fara rúnt á vefnum í gegnum svæðisstöðvarnar allar þrjár 

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á tollalögum og nokkrum öðrum lögum. Með frumvarpi þessu er lagt til að landið verði gert að einu tollumdæmi með það að markmiði að einfalda skipulag tollgæslunnar og auka þannig samræmi, skilvirkni og árangur í tollframkvæmd. Með nýjum tollalögum, nr. 80/2006, var tollumdæmum fækkað úr 26 í átta og var þá stigið mikilvægt skref í átt til einföldunar og hagræðingar á sviði tollamála. Í tengslum við endurskoðun þeirra laga voru ræddar ýmsar hugmyndir um frekari fækkun tollumdæma, jafnvel að landið yrði gert að einu tollumdæmi, en niðurstaðan varð sem fyrr segir sú að tollumdæmin yrðu átta í þeim áfanga. Tollstjórinn í Reykjavík er í dag eini tollstjórinn sem heyrir undir fjármálaráðuneytið en það ráðuneyti fer með faglega yfirstjórn tollamála í landinu. Aðrir tollstjórar eru sýslumenn og lögreglustjórar sem heyra undir dómsmálaráðherra þó að þeir lúti faglegri yfirstjórn fjármálaráðherra í tollamálum. Þannig er fjárhagsleg og stjórnunarleg ábyrgð tollamála á hendi tveggja ráðuneyta í dag. Annars staðar á Norðurlöndunum hefur tollembættum og tollumdæmum verið fækkað á undanförnum árum. Svíþjóð hefur verið eitt tollumdæmi frá 2004. Sama ár var tollumdæmum í Noregi fækkað úr tíu í sex. Í Finnlandi eru tollumdæmin fimm og í Danmörku eru þau átta talsins og er fyrirhugað að fækka þeim í sex árið 2009. Með frumvarpi þessu er lagt til að skrefið verði stigið til fulls í því að fækka tollumdæmum og tollembættum. Með öðrum orðum, landið verði gert að einu umdæmi sem stjórnað sé af einu embætti, embætti tollstjóra, þó þannig að tollstjóri geti með samningum falið sýslumönnum og lögreglustjórum að annast tiltekna þætti tollframkvæmdar í umdæmum þeirra. Það fyrirkomulag mun stuðla að aukinni hagræðingu og einföldun í rekstri viðkomandi embætta, jafnframt því að auðvelda stefnumótun í tollamálum, skipulagningu tollframkvæmdar og alla áætlanagerð varðandi tollstarfsemina sjálfa. Þar með verður fagleg, fjárhagsleg og stjórnunarleg ábyrgð færð á eina hendi. Embætti tollstjórans í Reykjavík hefur þegar ákveðna sérstöðu meðal tollembættanna samkvæmt gildandi lögum. Það er stærsta tollembættið, bæði með tilliti til umfangs tollstarfseminnar og starfsmannafjölda. Þá hefur það embætti þegar á hendi tiltekið miðlægt hlutverk í tollamálum, m.a. samræmingu tollframkvæmdar og rekstur rafræns tollafgreiðslukerfis. Því liggur beinast við að fela embætti tollstjórans í Reykjavík umsjá tollamála á landinu öllu eins og lagt er til í þessu frumvarpi. Jafnframt er lagt til að heiti embættis tollstjórans í Reykjavík verði breytt í embætti tollstjóra. Ekki er gert ráð fyrir að breytingin hafi í för með sér að starfsmönnum tollyfirvalda á landsbyggðinni fækki enda verður verkefnum á sviði tollamála áfram sinnt þar eins og verið hefur. Við sameiningu tollumdæmanna undir einum hatti kunna einnig að skapast ýmsir möguleikar á tilflutningi verkefna frá höfuðborgarsvæðinu til starfsstöðva tollyfirvalda úti á landi. Herra forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og skattanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari umræðu.

Herra forseti. Þetta frumvarp gengur út á það að einn yfirmaður verði yfir öllum tollinum á Íslandi og allar tollstöðvar sameinaðar undir einn forstöðumann. Ég vara við því. Sérstaklega hef ég tollstjóraembættið í Keflavík í huga og tel að það verði mikil óhagræði að því ef embættið, sem nú er rekið undir lögreglustjóraembættinu á Keflavíkurflugvelli með löggæslumálum á Suðurnesjum, verður sameinað þessari stofnun. Ég hef í sjálfu sér ekkert meira um það að segja en ég tel að við eigum ekki að fara þessa leið og forðast að gera það með þessum hætti. Tollverðir á Keflavíkurflugvelli hafa náð miklum árangri í gegnum tíðina, komið í veg fyrir mikinn innflutning og annað í þeim dúr, og ég held það verði torveldara og óhagkvæmara ef farin verður sú leið sem fyrirhuguð er í þessu frumvarpi. Ég legg til að þetta verði ekki gert.

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi sem kveður á um breytingar á annars vegar lögum um tekjustofna sveitarfélaga og hins vegar lögum um gatnagerðargjald. Frumvarpið er liður í því að bæta rekstrarumhverfi sveitarfélaganna við þær erfiðu aðstæður sem nú eru uppi í efnahagsmálum þjóðarinnar og er afrakstur af nánu samráði ráðuneytisins og Sambands íslenskra sveitarfélaga á síðustu vikum og mánuðum. Eins og hv. þingmenn þekkja hafa sveitarstjórnarmenn miklar áhyggjur af því hvernig þessi miklu umskipti í efnahagsmálum þjóðarinnar muni koma við búskap sveitarsjóðanna og fjárhagslegar forsendur á næsta ári. Alveg frá því að ósköpin dundu yfir hef ég átt náið samstarf við forustumenn Sambands íslenskra sveitarfélaga. Í samræmi við yfirlýsingu sem við undirrituðum þann 10. október síðastliðinn höfum við átt nær vikulega fundi þar sem framvinda mála er rædd og reifuð. Þá hafa sveitarstjórnarmenn átt eftir atvikum samráðsfundi með öðrum ráðherrum. Það mun harðna á dalnum hjá sveitarsjóðunum eins og öðrum, ljóst er að þau verða að draga verulega saman seglin á næsta ári eins og aðrir í þjóðfélaginu. Við erum hins vegar sammála um það meginmarkmið að standa vörð um grunnþjónustuna og þar með velferð borgaranna. Ég fagna sérstaklega því frumkvæði, sem mörg sveitarfélög hafa tekið varðandi breytta forgangsröðun, að láta velferðarþættina ganga fyrir en fresta verkefnum sem hafa minni þýðingu á tímum sem þessum. Víða hafa hefðbundnar deilur meiri og minni hluta verið lagðar til hliðar og sveitarstjórnarmenn ákveðið að snúa bökum saman í þágu borgaranna. Það er til mikillar fyrirmyndar og ber að þakka sérstaklega fyrir. Ég hef lagt til að þegar breytingartillögur við fjárlagafrumvarpið liggja fyrir og við höfum skýrari mynd af fjármálum ríkisins á næsta ári, verði efnt til samráðsfundar fulltrúa úr ráðuneytum heilbrigðis-, félags- og tryggingamála og menntamála, og helstu forustumanna sambandsins. Þar mun aðilum gefast tækifæri til að ræða breytta forgangsröðun ríkis og sveitarfélaga, um leið og lagt er mat á hvernig grunn- og velferðarþjónustan í landinu verður varin. Hæstv. forseti. Á þeim samráðsfundum sem ég hef átt með fulltrúum sveitarfélaganna hafa verið ræddar mögulegar leiðir og aðgerðir af hálfu ríkisins til að létta undir með sveitarfélögunum og greiða úr óvissu um rekstrarlegar forsendur. Að mörgu hefur verið unnið í því sambandi. Lánasjóður sveitarfélaganna hefur t.d. verið styrktur sem bakhjarl sveitarfélaganna og er nú unnið að því að skoða hvernig hægt er að efla hlutverk hans enn frekar. Bráðavandi sveitarfélaga felst meðal annars í skorti á lánsfé og mikilvægt er að lánasjóðurinn fylli það tómarúm sem myndaðist við fall bankanna. Ég mun áfram leggja því verkefni lið eftir því sem þörf verður á. Reglugerð um eftirlitsnefnd með fjármálum sveitarfélaga hefur verið breytt tímabundið á þann veg að nefndin á ekki að hefja sjálfkrafa eftirlitsaðgerðir þó að henni berist fjárhagsáætlanir frá sveitarfélögum sem sýna halla á rekstri ársins 2009. Nefndinni ber að skoða slíkar áætlanir heildstætt og í ljósi þess tímabundna efnahagsástands sem nú varir. Engu að síður ber sveitarfélögum að gera grein fyrir hallarekstrinum til eftirlitsnefndar. Náið samráð hefur verið um öflun samtímaupplýsinga um fjármál og rekstur sveitarfélaga sem Hagstofa Íslands hefur einnig tekið þátt í. Við hyggjumst efla slíka upplýsingaöflun enn frekar. Á grundvelli þessara upplýsinga sjáum við t.d. að mikil umskipti eru að verða á búskap sveitarfélaganna frá síðasta ári, þegar fá sveitarfélög voru rekin með halla, og fram á það næsta. Um þetta var fjallað á fjármálaráðstefnu sveitarfélaganna á dögunum. Ég hef verulegar áhyggjur af þessu og samgönguráðuneytið mun, í samstarfi við Samband íslenskra sveitarfélaga, fylgjast náið með framvindu mála, bæði hvað varðar afkomu sveitarfélaganna í heild sinni og eins hvað einstök sveitarfélög varðar. Staða sveitarfélaganna til að standast álagið er misjöfn, ljóst er að sum sveitarfélög hafa gott svigrúm til að mæta efnahagsþrengingum, önnur síður. Í þessum samtölum hafa sveitarstjórnarmenn lagt áherslu á að áfram verði veitt 1.400 millj. kr. aukaframlag í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga á næsta ári. Framlagið hefur haft mikla þýðingu fyrir mörg sveitarfélög, ekki síst þau sem staðið hafa höllum fæti og því skil ég vel þrýsting sveitarstjórnarmanna um að halda þessu framlagi á næsta ári. Ég hef lýst áhuga mínum á því að semja um framhald slíkra aukagreiðslna en við verðum hins vegar að vera raunsæ og taka ákvarðanir í ljósi heildarhagsmuna. Því hef ég sagt við sveitarstjórnarmenn að niðurstaða varðandi framlagið verði að bíða þess að við höfum betri upplýsingar um rekstur ríkisins á næsta ári. Við getum því ekki tekið afstöðu til þessarar tillögu fyrr en fjárlagafrumvarpið er komið til 2. umr. Herra forseti. Frumvarp það sem ég nú mæli fyrir er enn fremur afrakstur af því nána samráði ríkis og sveitarfélaga sem ég var að lýsa. Því er ætlað að skapa betri rekstrarlegar forsendur fyrir sveitarfélög til að mæta hinum tímabundnu efnahagserfiðleikum sem ríkja en jafnframt er því ætlað að auðvelda sveitarfélögum að vinna með þeim íbúum sínum sem eiga í greiðsluerfiðleikum, m.a. þannig að sveitarfélög geti komið fram af meiri sveigjanleika við innheimtu. Frumvarpið felur í sér breytingu á tvennum lögum er varða sveitarfélög eins og ég gat um í upphafi máls míns. Annars vegar er um að ræða breytingar á lögum um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 4/1995, og hins vegar breytingar á lögum um gatnagerðargjald, nr. 153/2006. Hvað tekjustofnalögin varðar er lagt til að þeim verði breytt á þann veg að lögveðsréttur fasteignaskatts vegna áranna 2009 og 2010 gildi í fjögur ár í stað tveggja. Megintilgangur breytingarinnar er að skapa aukið svigrúm fyrir sveitarfélög til að semja við fasteignaeigendur sem eiga í greiðsluerfiðleikum um skil á fasteignaskatti þar sem tímafrestur varðandi lögveðið er rýmkaður úr tveimur árum í fjögur. Í ljósi þess efnahagsástands sem nú ríkir verður að telja afar óheppilegt að sveitarfélög landsins gangi fram af hörku við innheimtu fasteignaskatts. Með því að lengja lögveðsréttinn í fjögur ár vegna áranna 2009 og 2010 munu sveitarfélögin síður eiga á hættu að lögveðsréttur vegna slíkrar kröfu glatist þótt samið sé um rúman greiðslufrest. Ákvæðið ætti því að virka hvetjandi á sveitarfélögin til að semja um vanskil fasteignaskatts sem lagður er á vegna áranna 2009 og 2010. Slíkur samningur milli sveitarfélagsins og skuldarans hefur það jafnframt í för með sér að skuldarinn kemst hjá því að greiða þann kostnað sem ella hlytist af nauðungarsöluferlinu sem sveitarfélög þyrftu annars að ráðast í til að viðhalda lögveðsréttinum. Þar sem frumvarpinu er ætlað að mæta þeim tímabundnu erfiðleikum sem ríkja í efnahagsmálum þjóðarinnar er lagt til að breytingin taki einungis til fasteignaskatts vegna áranna 2009 og 2010, auk dráttarvaxta vegna þeirra gjalda. Hvað lög um gatnagerðargjald, nr. 153/2006, með síðari breytingum, áhrærir eru lagðar til þrjár breytingar. Í fyrsta lagi er lagt til að frestur sveitarfélags til þess að endurgreiða gatnagerðargjald verði lengdur úr 30 dögum í 90 daga. Breytingin mundi gefa sveitarfélögum aukið svigrúm til að endurgreiða gatnagerðargjald þegar lóð er skilað. Við þær breyttu aðstæður sem nú ríkja á fjármagnsmarkaði hafa stórfelld skil á lóðum skapað mikinn fjármögnunarvanda hjá sveitarfélögunum og hefur 30 daga fresturinn þar af leiðandi reynst afar íþyngjandi. Með breytingunni fá sveitarfélög því rýmri tíma eða 90 daga til að endurgreiða gjaldið. Í öðru lagi er lagt til að ákvæði sem fjallar um að endurgreiðslufjárhæð gatnagerðargjaldsins skuli verðbætt, falli niður. Ég leyfi mér, herra forseti, að taka undir gagnrýni sveitarfélaganna á þetta ákvæði. Það getur varla talist eðlilegt að lóð sem úthlutað var fyrir mörgum mánuðum, jafnvel árum, sé endurgreidd að fullu verðbætt þegar henni er skilað að ósk lóðarhafa. Það er sanngjarnt að hann taki að einhverju leyti ábyrgð á því að hafa óskað eftir lóð og samþykkt að taka við henni við úthlutun. Í tengslum við þá tillögu er í frumvarpinu ákvæði til bráðabirgða þess efnis að verðtrygging endurgreiðslunnar, eins og hún er í 3. málslið 9. gr., skuli halda sér vegna lóða sem úthlutað var eða byggingarleyfis sem veitt var fyrir gildistöku frumvarps þessa. Byggist það fyrst og fremst á sjónarmiðum um afturvirkni laga og þeim réttmætu væntingum sem þeir aðilar hafa sem þegar hafa fengið úthlutað lóðum. Ég vil undirstrika að ekki hægt að breyta þessum lögum þannig að þau taki á þeim skaða sem þegar er orðinn. Ef til vill hafa sum sveitarfélög farið of geyst í uppbyggingu nýrra hverfa og standa þar af leiðandi frammi fyrir miklum vanda vegna þess mikla fjölda lóða sem nú hefur verið skilað. Ég hef sagt við sveitarstjórnarmenn að ég sé til í skoða þetta lagaumhverfi heildstætt t.d. með það að markmiði að þetta regluumhverfi verði heildstæðara og gegnsærra. Í þriðja lagi er lögð til sú breyting með frumvarpinu að núgildandi bráðabirgðaákvæði laganna um gatnagerðargjald breytist með þeim hætti að það gildi til ársloka 2012 í stað ársloka 2009 eins og nú er. Með því gefst þeim sveitarfélögum sem enn eiga eftir að ljúka gatnagerð á grundvelli eldri laga kostur á að laga framkvæmdahraða að efnahagsástandinu. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpið verði sent hv. samgöngunefnd til athugunar.

Frú forseti. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir framsöguna með því máli sem hér er lagt fram og varðar breytingu á lögum um tekjustofna sveitarfélaga annars vegar og hins vegar lögum um gatnagerðargjald og er ætlað að koma til móts við sérstakar þarfir sveitarfélaganna og helgast af þeirri stöðu sem nú er uppi í efnahagsmálum þjóðarinnar. Ljóst er að þetta er angi af miklu stærra máli sem eru tekjustofnar sveitarfélaganna almennt og möguleikar þeirra til að sinna því hlutverki sem þeim er falið að lögum. Sveitarfélögin hafa um langt skeið vakið máls á því gagnvart stjórnvöldum að endurskoða þurfi tekjustofna þeirra, semja þurfi á nýjan leik um verka- og tekjuskiptingu á milli ríkis og sveitarfélaga vegna þess að þannig háttar til að það er löggjafinn, það er ríkisvaldið, sem setur rammann um starfsemi sveitarfélaga, sem ákveður hvaða verkefni sveitarfélögin skuli hafa með höndum og jafnvel hvernig þeim skuli sinnt - að einhverju leyti er það tilgreint í sömu lögum. En jafnframt er það löggjafinn sem ákveður tekjustofna sveitarfélaga og sveitarfélögin eru ekki nema að óverulegu leyti sjálfráða um það hvaða tekjur þau hafa. Þó að visst svigrúm sé t.d. innan útsvarsins eru á því bæði lágmark og hámark sem sveitarfélögin verða að starfa innan. Það er líka ljóst að á umliðnum árum hafa sveitarfélögin verið að taka við æ fleiri verkefnum, lögbundnum verkefnum en líka öðrum verkefnum sem ekki eru beinlínis lögbundin en varða mjög miklu um heill og hagsmuni íbúa sveitarfélaganna og því mikilvægt að þau hafi þau með höndum. Einnig hafa í gegnum alþjóðlega samninga, og er ég fyrst og fremst að vísa til EES-samningsins, verið lagðar á sveitarfélögin ýmiss konar skyldur, m.a. á sviði umhverfismála, sem hafa haft í för með sér veruleg útgjöld fyrir sveitarfélögin án þess að þeim hafi verið bætt þau útgjöld með tryggðum tekjustofnum. Þetta er þekkt umræða og þekkt viðfangsefni milli ríkis og sveitarfélaga og mikilvægt, að mínum dómi, að treysta og efla eins og kostur er samskipti ríkis og sveitarfélaga og að ríkisvaldið komi fram við sveitarfélögin sem hinn handhafa hins opinbera framkvæmdarvalds en ekki eins og hver önnur hagsmunasamtök úti í bæ ef svo má segja. Þetta hefur mér stundum fundist skorta á í samskiptum ríkis og sveitarfélaga á undanförnum árum og þekki ágætlega frá þeim tíma þegar ég var um margra ára skeið borgarfulltrúi í Reykjavík og stjórnarmaður í Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Hæstv. samgönguráðherra mun hafa látið það koma fram hér að hann hafi lagt sig fram um að eiga góð og traust samskipti við sveitarfélögin og fundað reglulega með þeim og það er afskaplega jákvætt að standa vel að slíku samráði. Það kemur þó ekki í veg fyrir að skoðanir geti verið skiptar og ekki er þar með sagt að þó að oft sé fundað telji sveitarfélögin að þau hafi náð málum sínum fram. Það er allt annar handleggur. Það frumvarp sem hér liggur fyrir er sem sagt angi af miklu stærra máli og fyrst og fremst hugsað, eins og ég skil það, til að koma til móts við brýnar þarfir í augnablikinu, annars vegar að því er varðar fasteignaskattinn og lögveðið í honum, að rýmka þann tíma í fjögur ár frá gjalddaga. Ég held að það sé skynsamlegt við þær aðstæður sem nú eru að gera það. Það er ljóst að það gefur sveitarfélögunum meira svigrúm, meiri möguleika á að semja við íbúa sína og aðra greiðendur fasteignaskatts - veitir örugglega ekki af vegna þeirrar stöðu sem við erum í og vaxandi greiðsluerfiðleika þannig að ég held að það sé skynsamlegt. Komið hafði fram ósk um að þetta yrði að nokkru leyti afturvirkt eins og ég hef skilið málið en hér er það ekki lagt til og vandséð að hægt sé að setja löggjöf af þessu tagi afturvirkt sem að einhverju leyti kann að vera íþyngjandi þó að það eigi eftir að skoðast betur. Hvað varðar gatnagerðargjaldið er ég líka sammála því sem hér er lagt til, þ.e. með lengingu á tímanum úr 30 daga í 90 daga. Ég held að það sé hluti af því sem eðlilegt er að gera í ljósi þeirrar stöðu sem við erum í í augnablikinu. Mig langar aðeins að víkja að því atriði sem kemur líka fram varðandi breytingu á þessu og það er ákvæði í 9. gr., um verðtrygginguna, að það falli brott. Hæstv. ráðherra gerði grein fyrir því hver ástæðan væri fyrir því að óeðlilegt væri að binda endurgreiðsluna við vísitölu og eðlilegt að sá sem hefði fengið lóð úthlutað, og af einhverjum ástæðum skilað henni, tæki á sig einhvern kostnað af slíku. Ég er út af fyrir sig sammála því að sá sem fær lóð úthlutað og vill síðan af einhverjum ástæðum skila henni þurfi að bera af því einhvern kostnað vegna þess að sannarlega hefur einhver kostnaður fallið á sveitarfélagið. Ég hef vissar efasemdir um þá leið sem hér er farin í því efni - og nú er rétt að halda því til haga, eins og ég hef sagt í þingræðum um önnur mál, að ég er mikill andstæðingur verðtryggingarinnar eins og hún leggur sig og tel að afnema eigi hana eftir því sem aðstæður gefa tilefni til og leyfa. Það kemur svolítið spánskt fyrir sjónir að kippa verðtryggingu úr sambandi í þessu samhengi án þess að tekið sé á henni heildstætt í sjálfu sér. Ég hef velt því fyrir mér hvort það væri þá skynsamlegra að þeir sem skila lóðum taki á sig hlutdeild í kostnaði við það með einhverjum öðrum hætti, t.d. með einhverju staðfestingargjaldi eða einhverju gjaldi upp í gatnagerðargjaldið sem sveitarfélögin hefðu heimild til að halda eftir frekar en fara inn í þessa verðtryggingu með þessum hætti þó ég undirstriki það að sjálfur tel ég að leita eigi leiða til að draga úr og afnema verðtryggingu almennt séð. En eins og ég segi, það er svolítið skrýtið að gera það bara þarna á meðan ekkert er verið að aðhafast í verðtryggingunni á öðrum sviðum. Þetta er hins vegar alls ekki stórt mál í þessu samhengi en ég áskil mér að sjálfsögðu rétt til að ræða það frekar á vettvangi nefndarinnar og heyri þá kannski frekar sjónarmið sveitarfélaganna fyrir þessari leið þegar við fáum fulltrúa þeirra á okkar fund eða umsagnir frá þeim. Frumvarpið er í sjálfu sér ágætt og um það á ekki að verða neinn sérstakur ágreiningur nema síður sé. Ég tel brýnt að það fái framgang þó að við áskiljum okkur rétt, þingmenn, til að skoða þær umsagnir rækilega sem berast um málið og hafa skoðanir á því þegar þar að kemur. Hitt er svo stærra mál, og miklu stærra, sem varðar tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga, tekjustofna sveitarfélaga. Hæstv. ráðherra boðaði það fyrr í haust að hann hyggist beita sér fyrir heildarendurskoðun á lögum um tekjustofna sveitarfélaga. Mig langar að nota tækifærið til að inna hæstv. ráðherra eftir því hvað þeim undirbúningi líður og hvar það mál er statt, heildarendurskoðun á lögunum um tekjustofna sveitarfélaga, og hvenær búast megi við að sú vinna fari í gang. Það er kannski stóra verkefnið fyrir sveitarfélögin í landinu að farið sé heildstætt yfir málefni þeirra. Ég ætla ekki að fara frekar út í einstaka þætti. Ráðherrann nefndi m.a. 1.400 millj. kr. aukaframlag í jöfnunarsjóð sem ég tel að sé lífsnauðsynlegt, ekki síst fyrir minni sveitarfélög vítt og breitt um landið. Það skiptir verulegu máli og er umtalsverður hluti af tekjum þeirra og getur ráðið úrslitum um það hvort þau lifa þetta ástand af eða ekki. Það er mjög brýnt að á því verði tekið og við tökum frekar á því við fjárlagaumræðuna. Virðulegi forseti. Ég get sagt fyrir mína parta að ég styð efnisatriði frumvarpsins en við munum væntanlega fara betur yfir einstök atriði þess í hv. samgöngunefnd.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir stuðningsyfirlýsingu við frumvarpið sem hér er sett fram þó að fyrirvari sé settur um vinnu samgöngunefndar sem er alveg hárrétt. En eins og hér hefur komið fram er þetta niðurstaða vinnu eftir að stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga lagði fyrir mig ákveðið aðgerðaplan eða áhersluatriði í samskiptum sínum við ríkisvaldið á næstunni sem það bað um að unnið yrði eftir. Þetta eru allt þættir sem þar eru á blaði og hefur allt verið unnið í mjög góðum samskiptum og samráði milli ráðuneytisins og sambandsins, lögfræðinga þeirra. Það er mikið samkomulagsatriði sem hér er sett fram, þetta frumvarp, og tekur á þeim þáttum sem rík áhersla var lögð á. Hv. þingmaður ræðir um verðbæturnar og segir sig vera andstæðing verðtryggingar. Ég get sagt að ég sé það líka þó að okkur greini ef til vill á um hvernig best væri að afnema hana. Ég hef þá skoðun að best sé að afnema hana með því að taka upp evru og ganga í Evrópusambandið en það er annar handleggur. En ég tel sjálfsagt að taka á þessum þætti þarna þó að hv. þingmaður telji skrýtið að við séum bara að taka á þessu en ekki öðru. Það er sjálfsagt að afnema þetta vegna þess að það er auðvelt. Það er ekkert eðlilegt við það, eins og kom fram í framsöguræðu minni, að fólk geti fengið lóð, haldið henni í 3–4 ár þess vegna, komið svo inn til viðkomandi sveitarfélaga og skilað henni og fengið hana verðbætta að fullu. En það þarf að vera klárt þegar úthlutun á sér stað hvaða reglur gilda. Þess vegna er það, virðulegi forseti, sem enginn treystir sér til að fara í þá afturvirkni sem ég veit að nokkrir sveitarstjórnarmenn hafa kallað eftir. Það getum við ekki, þetta er vernd gegn því, því að þetta voru þær reglur sem voru í gildi þegar úthlutun átti sér stað. En frá og með gildistöku þessara laga þurfa sveitarfélög ekki að úthluta með þessu fororði. Það er mikilvægt að það komi fram. Hv. þingmaður spurði um skipun nefndar um að endurskoða tekjustofnalögin og hvenær það hefjist. Ég á þá von að það hefjist fljótlega á næsta ári. Í þeim darraðardansi, sem við höfum öll verið í, Stjórnarráðið, þingmenn og stjórnkerfið allt, höfum við sett þetta aðeins á bið. En það verður og hef ég m.a. ákveðið að fulltrúar þingflokka verði í þessari nefnd eftir ábendingum sem ég fékk frá fulltrúum úr samgöngunefnd, bæði frá hv. formanni hennar, hv. þm. Steinunni Valdísi Óskarsdóttur, svo og frá hv. þingmönnum. Mér finnst það sjálfsagt vegna þess að um það eigum við að reyna að hafa sem mesta samvinnu að finna niðurstöðu hvað þetta varðar. Ég vona, virðulegi forseti, að okkur takist að koma þessari vinnu í gang fljótlega á næsta ári eins og ég hef reyndar boðað, bæði á fundum með Sambandi ísl. sveitarfélaga, fjármálaráðstefnu og öllum landshlutafundunum. Þar að auki er að hefjast vinna við endurskoðun á regluverki jöfnunarsjóðs og ég held að þetta sé allt að fara á fulla ferð. Ég ítreka, virðulegi forseti, þakkir til hv. þingmanns fyrir innlegg hans í þessa umræðu. Ég veit að það er í góðum höndum í samgöngunefnd að vinna þetta frumvarp sem hér hefur verið lagt fram.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um loftferðir, nr. 60 frá 1998, með síðari breytingum. Um nokkurt skeið hefur staðið fyrir dyrum heildarendurskoðun laga um loftferðir í samgönguráðuneytinu. Þar sem sú vinna er skammt á veg komin þykir brýnt að koma að breytingum á lögunum, ekki síst með tilliti til þeirra stjórnskipulegu fyrirvara sem gerðir hafa verið, vegna innleiðingar nokkurra gerða Evrópubandalagsins í íslenskan rétt. Verði frumvarpið að lögum verður unnt að aflétta þeim fyrirvörum og innleiða viðkomandi gerðir án frekari tafa. Í öðrum tilvikum þykir mikilvægt að styrkja og bæta lagastoð fyrir setningu reglugerða á tilteknum sviðum. Frumvarpið er samið í samgönguráðuneytinu og var sent út til umsagnar flugráðs og hagsmunaaðila auk þess sem einstök ákvæði voru unnin í samráði við ráðuneyti dómsmála, fjármála, viðskipta og heilbrigðismála. Með frumvarpi þessu eru gerðar tillögur til breytinga á nokkrum ákvæðum laganna. Um er að ræða breytingar af margvíslegum toga. Umfangsmestu breytingar frumvarpsins lúta að flugvernd og gjaldtöku vegna hennar. Kveðið er á um skýrari lagastoð til setningar reglugerða á sviði flugverndar. Þá er lagt til að sá skattur, sem gildandi lög ákveða vegna flugverndar verði afnuminn og í staðinn verði rekstraraðila flugvallar veitt heimild til gjaldtöku. Jafnframt eru í frumvarpinu nýmæli er kveða á um gagnsæi gjalda. Lagt er til að komið verði á notendanefnd sem verði vettvangur skoðanaskipta hagsmunaaðila varðandi þjónustu og aðstöðu á flugvelli, þar með talið um gjaldtöku. Aðrar breytingar lúta m.a. að því að bæta og styrkja lagastoð fyrir setningu reglugerða og innleiðingu gerða á nokkrum sviðum vegna samningsins um Evrópska efnahagssvæðið eins og ég hef þegar sagt. Virðulegur forseti. Ég vík nú að afhugasemdum við helstu greinar frumvarpsins. Í 1. gr. frumvarpsins er lagt er til að Flugmálastjórn Íslands verði heimilt að fela viðurkenndum aðilum skrásetningu og eftirlit með starfrækslu og lofthæfi loftfara af tiltekinni tegund eða flokki. Er þar leitast við að styrkja og bæta heimildir núgildandi laga. Um nokkurt skeið hefur Flugmálastjórn Íslands falið viðurkenndu fisfélagi skráningu og eftirlit slíkra þátta og hefur það fyrirkomulag gefist vel en í ljósi athugasemda, m.a. frá umboðsmanni Alþingis, þykir nauðsynlegt að kveða skýrar á um þessa heimild. Í a-lið 2 gr. er nánari útfærsla á beitingu heimildar skv. 1. gr. frumvarpsins auk þess sem kveðið er á um heimild ráðherra til að setja reglugerð um framkvæmdina. Í b-lið 2. gr. er lagt til að sett verði almennt ákvæði um vottun eða viðurkenningu aðila sem fara með verklega eða bóklega kennslu, þjálfun eða prófun á sviði loftferða. Slíkt ákvæði er ekki að finna í gildandi lögum. Nauðsynlegt er að tryggja frekari lagastoð fyrir innleiðingu fjölmargra EES-gerða sem væntanlegar eru á sviðinu. Í c-lið 2. gr. er fjallað um fluglækna og fluglæknasetur en ákvæði í reglugerð um heilbrigði flugliða og flugumferðarstjóra hafa verið í gildi hér á landi um langt skeið. Loftferðalögin hafa hingað til ekki kveðið á um starfsemi fluglæknasetra. Nauðsynlegt er að styrkja frekari lagastoð til innleiðingar á EES-gerðum þar að lútandi sem eru væntanlegar. Í e- og f-lið 2. gr. er að finna heimildir til setningar reglugerða vegna starfrækslu almannaflugs og verkflugs sem skort hefur á slíkar heimildir. Í 3. gr. er bætt við efnisheimildum vegna setningar reglugerða um vakt- og vinnutíma og skráningar hans. Í 4. gr. er kveðið á um víðtækari aðgang að upplýsingum úr gagnagrunni um tilkynnt flug- og flugumferðaratvik. Opnað er fyrir aðgang aðila að upplýsingum úr gagnagrunni um tilkynnt atvik þannig að hagsmunaaðilar sem eru í þeirri stöðu að geta unnið að bættu flugöryggi hafi þar aðgang. Rík áhersla er lögð á að hagsmunaaðilar noti þær upplýsingar sem þeim berast á grundvelli þessarar heimildar sem trúnaðargögn og að upplýsingarnar verði eingöngu notaðar í mjög afmörkuðum tilgangi. Í 6. gr. frumvarpsins eru lagðar til breytingar á skilgreiningu hugtaka vegna flugleiðsöguþjónustu til samræmis við þá hugtakanotkun sem tíðkast í EES-gerðum. Ráðherra er í frumvarpinu veitt heimild til að setja reglugerð um framkvæmd, starfrækslu og eftirlit með flugleiðsöguþjónustu og rekstrarstjórnun flugumferðar. Fyrirsjáanlegt er að á næsta ári muni verkefni þessu tengd flytjast til Flugöryggisstofnunar Evrópu og gerðum Evrópubandalagsins á þessu sviði fjölga verulega. Nauðsynlegt er að skýr lagaheimild sé til staðar til innleiðingar þeirra. Í 7 gr. frumvarpsins eru nýmæli er lúta að flugafgreiðslu þar sem áréttað er að rekstraraðili flugvallar geti afmarkað fjölda þeirra aðila, sem mega veita flugafgreiðslu á viðkomandi flugvelli. Skilyrði þessa eru þau að flugvöllurinn sé opinn fyrir flugumferð í atvinnuskyni og undir viðmiðunarmörkum hvað varðar fjölda farþega og magn farms. Þá er lagt til að ráðherra geti í reglugerð kveðið á um eftirlit með þeim sem sinna flugafgreiðslu. Rekstraraðila flugvallar er veitt heimild til að afhenda þriðja aðila stjórn sérstakra mannvirkja til flugafgreiðslu. Í 9. gr. frumvarpsins eru ítarleg ákvæði er varða flugvernd, eins og áður hefur komið fram. Frá því að núgildandi 70. gr. laga um loftferðir var sett, í kjölfar atburðanna 11. september 2001 í Bandaríkjunum, hefur umhverfi flugverndarmála í heiminum tekið nokkrum breytingum. Fyrir dyrum stendur nú innleiðing nýrra reglugerða Evrópubandalagsins á sviði flugverndar. Hluti þessarar innleiðingar lýtur að ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar sem hefur að geyma viðkvæmt efni og lýsingu á verklagi sem flokkað er sem leynilegt og verður einungis birt takmörkuðum hópi. Er af því tilefni lagt til að lögfest verði sérstök heimild ráðherra til að birta aðeins að hluta eða öllu leyti efni verklagsreglna þeim einstaklingum sem starfs síns vegna þurfa að hafa vitneskju um efni hennar. Áskilið er að efnið varði beina flugverndarhagsmuni og öryggi og leynd leiði af þjóðréttarlegum skuldbindingum á sviði flugverndar. Um er að ræða leynilegar reglur um verklag sem fjölmargir aðilar sem hafa með starfsemi á flugvöllum að gera. Aðgerðir þessar og verklag sæta eftirliti Flugmálastjórnar Íslands. Ljóst er að séu verklagsreglurnar birtar og aðgengilegar almenningi, þar á meðal þeim sem hyggja á ólögmætar aðgerðir gegn flugstarfsemi, eru minni líkur á að reglurnar nái markmiði sínu. Aðeins kröfur er lúta að verklagi og starfrækslu flugverndar verða háðar leynd. Í 11. gr. frumvarpsins er mælt fyrir um heimild til niðurfellingar skattheimtu sem er að finna í 71. gr. loftferðalaganna en í staðinn kemur almenn heimild rekstraraðila til gjaldtöku. Með breytingunni er formi gjaldtökunnar breytt frá skattheimtu yfir í kostnaðartengda gjaldheimtu. Breytingin er m.a. liður í heildarendurskoðun skattheimtu á Keflavíkurflugvelli í kjölfar stofnunar Keflavíkurflugvallar ohf. Nauðsynlegt þykir að breyta formi gjaldtökunnar nú m.a. í ljósi hins breytta rekstrarforms. Breyting sú sem hér er lögð til mun væntanlega leiða til lækkunar gjalda á flugfarþega í millilandaflugi en um leið er gert ráð fyrir heimild fyrir nýrri gjaldtöku vegna farms, pósts og aðfanga. Í 12. gr. frumvarpsins er nýmæli þar sem rekstraraðila flugvallar eða flugvallarkerfis yfir ákveðinni stærð er skylt að setja á stofn svokallaða notendanefnd. Með því er komið á vettvangi fyrir skoðanaskipti milli rekstraraðila og notenda flugvallar, um málefni sem varða rekstur flugvallarins. Það er m.a. gert sem liður í að auka gagnsæi í rekstri og gjaldtöku á flugvöllum sem eru oft í einokunaraðstöðu gagnvart notendum. Með þessu er aðkoma notenda að rekstri flugvalla aukin og þeim veitt tækifæri til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri áður en ákvarðanir er varða mikilvæga hagsmuni þeirra eru teknar. Virðulegi forseti. Þá er í 13. gr. frumvarpsins að finna nýmæli um gagnsæi gjaldtöku á flugvöllum. Lögð er sú skylda á rekstraraðila flugvallar að leggja fram sundurliðun kostnaðar sem lagður er til grundvallar gjaldtöku, eigi sjaldnar en árlega. Þá er kveðið á um skyldu þeirra sem nýta aðstöðu flugvalla til að upplýsa rekstraraðila flugvallar um áætlanir sínar varðandi ýmsa þætti sem áhrif geta haft á rekstur flugvallar, þar með talið umfang þjónustu, aðstöðu og uppbyggingu innviða á flugvelli. Í 14. gr. er lögð til breyting á skilyrðum fyrir vopnaða verði um borð í íslenskum loftförum í almenningsflugi. Lagt er til að áskilnaður núgildandi laga um að beiðni hafi borist frá flugrekanda að kröfu erlends ríkis verði felldur niður. Þessi krafa er talin of takmarkandi í ljósi breytinga á EES-gerðum þar sem það bindur hendur ríkisvaldsins til sjálfstæðrar ákvörðunartöku. Í ákvæðinu er miðað við að skapist slíkt ástand sem byggist á mjög brýnum ástæðum þar sem til athugunar er hvort setja eigi vopnaða verði um borð í íslenskt loftfar verði samgönguráðherra að ráðfæra sig við dómsmála- og utanríkisráðherra áður en ákvörðun er tekin. Ljóst er af framangreindu að ætlast er til þess að heimildinni verði beitt í algerum undantekningartilvikum. Þá er í 16. gr. frumvarpsins kveðið á heimild ríkisstjórnar Íslands til samningagerðar og hún útvíkkuð frekar til samninga á sviði flugverndar. Þá er að lokum í 17. gr. frumvarpsins lagt til að lagastoð fyrir starfrækslu tölvuskráningarkerfa verði styrkt og að kveðið verði á um skýra heimild til setningar reglugerðar um starfrækslu slíkra kerfa. Tryggja þarf að slík kerfi hindri ekki eðlilega samkeppni, tryggja bann við misnotkun eða mismunun og vernda hagsmuni neytenda. Hæstv. forseti. Ég legg til að frumvarpinu verði að lokinni umræðunni vísað til 2. umr. og hv. samgöngunefndar.

Frú forseti. Það var eitt atriði sem ég hnaut um í máli hæstv. ráðherra. Hann gerir grein fyrir því varðandi 4. gr. frumvarpsins sem hann mælti hér fyrir að lagðar væru til breytingar á orðalagi núgildandi laga með vísan til stjórnskipulags fyrirvara vegna innleiðingar reglugerðar framkvæmdastjórnarinnar um skráningu og miðlun upplýsinga o.s.frv. Það sem mér leikur forvitni á að vita er í hverju þessi stjórnskipulegi fyrirvari felst, hvort hann er í gildi og hvort það sé meiningin með lagafrumvarpi þessu eða lögum, ef þau verða samþykkt, að fallið sé frá hinum stjórnskipulega fyrirvara sem um er að ræða sem mér er ekki alveg ljós hver er nákvæmlega. Venjan er jú sú að þegar um er að ræða reglugerðir þar sem stjórnskipulegum fyrirvara hefur verið beitt, að vikið sé frá honum eða fallið frá honum með þingsályktun sem kemur til umfjöllunar á Alþingi. Ég vil inna hæstv. ráðherra eftir því hvaða stjórnskipulegi fyrirvari er hér á ferðinni og hvort ætlunin sé að falla frá honum, hvort það eigi að gerast með þessu frumvarpi en ekki með hinum hefðbundnu leiðum sem gilda um stjórnskipulegan fyrirvara.

Hæstv. forseti. Í 4. gr. er eingöngu verið að útvíkka þessa grein laganna sem þykir of þröng. Verið er að opna fyrir þá sem vinna að bættu flugöryggi, að þeir hafi þar aðgang. En hér er, eins og ég sagði áðan, virðulegi forseti, fyrst og fremst verið að útvíkka greinina aðeins sem þykir of þröng.

Hæstv. forseti. Ég tala hér fyrir nefndaráliti frá félags- og tryggingamálanefnd um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 44/1998, um húsnæðismál, með síðari breytingum. Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund fulltrúa frá félags- og tryggingamálaráðuneytinu, frá Íbúðalánasjóði, Búseta á Norðurlandi, Búseta í Reykjavík, viðskiptaráðuneytinu, frá Samtökum fjármálafyrirtækja og frá Nýja Landsbankanum eða NBI hf., frá Nýja Kaupþingi, Nýja Glitni, Sambandi íslenskra sparisjóða, Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og frá Lífeyrissjóði verslunarmanna. Þá bárust nefndinni umsagnir frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Alþýðusambandi Íslands, Byggðastofnun, umboðsmanni barna, Viðskiptaráði Íslands, Persónuvernd, Samtökum iðnaðarins, Félagsbústöðum, Búseta á Norðurlandi, Búseta í Reykjavík og Creditinfo Ísland. Frumvarpið er þáttur í aðgerðum sem félags- og tryggingamálaráðherra hefur gripið til vegna þeirrar stöðu sem er á vinnumarkaði og í efnahagslífi þjóðarinnar. Frumvarpinu ásamt fleiri aðgerðum er ætlað að rýmka heimildir og fjölga úrræðum sem Íbúðalánasjóður hefur til að koma til móts við lántakendur sem lenda í greiðsluvanda. Lagt er til að Íbúðalánasjóði sé heimilt að leigja eða fela öðrum að leigja það íbúðarhúsnæði sem sjóðurinn hefur yfirtekið á nauðungaruppboði. Þá er lögð til lenging úr 15 árum í 30 ár á hámarkslánstíma skuldbreytingarlána Íbúðalánasjóðs sem veitt eru vegna tímabundinna greiðsluerfiðleika lántaka. Við meðferð málsins ræddi nefndin einna helst sjónarmið varðandi útleigu íbúða þeirra sem Íbúðalánasjóður eignast, leiguverð þeirra, hámarkslánstíma sjóðsins og hvort rétt væri að skilyrða útleigu íbúðanna við að sjóðurinn hafi eignast þær á nauðungaruppboði. Þá ræddi nefndin einnig ýmis málefni tengd Íbúðalánasjóði sem ekki er tekið á í frumvarpinu, m.a. þau úrræði sem þegar hafa verið kynnt varðandi Íbúðalánasjóð og ekki kröfðust lagabreytinga og þau sem eru í undirbúningi. Fram kom í nefndinni að ekki sé ætlunin að Íbúðalánasjóður standi sjálfur í leigumiðlun heldur feli öðrum það með samningi. Nefndin telur mikilvægt að nýtt séu þau úrræði og þekking sem til er um viðhald og útleigu. Þá geti verið rétt að dreifa útleigu íbúða þannig að ekki verði einn aðili sem sjái um heildarútleigu og viðhald þeirra íbúða sem sjóðurinn kann að eignast. Horft verði til löggiltra leigumiðlana, húsnæðissamvinnufélaga, svo sem Búseta, og sveitarfélaganna, til að mynda Félagsbústaða. Nefndin telur einnig mikilvægt að í reglugerð um útleigu íbúða sé kveðið á um ákveðin grunnskilyrði sem leigumiðlun þurfi að uppfylla til að Íbúðalánasjóði sé heimilt að fela henni útleigu fyrir sína hönd, m.a. sé rétt að kveða á um að leigumiðlun sé ekki á vanskilaskrá, skuldi ekki opinber gjöld, hafi skilað ársreikningi á tilsettum tíma og jafnvel að gert sé áhættumat á gjaldfærni miðlunarinnar á næstu mánuðum. Þá væri hægt að kveða á um að miðlunin þurfi að hafa verið starfrækt í tiltekinn tíma til að koma til álita varðandi samning um útleigu íbúða sjóðsins. Telur nefndin að slík skilyrði ættu að koma í veg fyrir misnotkun og tryggja að viðhald og útleiga íbúða sé í höndum trausts aðila. Hvað leiguverðið varðar telur nefndin að gæta þurfi að því að útleiga íbúða standi undir kostnaði en jafnframt sé fyrrum eiganda ekki gert ófært að greiða leigu. Í greinargerð kemur fram að Íbúðalánasjóður muni við útleigu miða við markaðsverð en á fundi nefndarinnar kom fram að engar tölur lægju fyrir um leiguverð á markaði utan þess að það hafi tekið að lækka. Nauðsynlegt er að tryggja Íbúðalánasjóði rekstrargrundvöll og því eðlilegt að leggja áherslu á að einungis er um skammtímaúrræði að ræða. Þannig verði sjóðnum gert kleift að selja íbúðir ef leiga þeirra reynist hærri en gengur og gerist en lántakendum jafnframt gert kleift að leita að hentugu húsnæði sem hefur í för með sér sem minnst rask eða óhagræði fyrir lántakendur og fjölskyldur þeirra. Lengingu á hámarkslánstíma skuldbreytingarlána Íbúðalánasjóðs úr 15 í 30 ár eru sett þau takmörk í lögum um húsnæðismál að hámarkslánstími lána hjá sjóðnum er 55 ár, sbr. 4. mgr. 48. gr. laganna. Ef þessu tímamarki er haldið til streitu getur það orðið til þess að ekki geti allir nýtt sér heimildina til skuldbreytingar í 30 ár. Þar sem það getur skipt einstaklinga sköpum í því efnahagsástandi sem nú ríkir að geta lengt í lánum sínum og með því lækkað greiðslubyrði leggur nefndin til að hámarkslánstími lána hjá sjóðnum verði færður í 70 ár. Nefndin telur nauðsynlegt að samhliða slíkri lengingu séu lántakendur uppfræddir um að kostnaður aukist mjög þó að greiðslubyrði léttist einungis lítillega. Ólíkt lánum Íbúðalánasjóðs hafa lán fjármálafyrirtækja og lífeyrissjóða ekki verið bundin hámarkslánsfjárhæð og eru því oft og tíðum mun hærri en lán þau sem sjóðurinn veitir. Nefndin telur eðlilegt að beina þeim tilmælum til annarra lánveitenda en Íbúðalánasjóðs að heimila sambærilega skuldbreytingu og frumvarpið mælir fyrir um. Nefndin telur það í samræmi við tilmæli ríkisstjórnarinnar um að veita lántakendum sömu úrræði og nú þegar eru til staðar og væntir þess að tilmælin muni einnig eiga við um þessa breytingu. Nefndin leggur áherslu á að fjármálafyrirtæki og lífeyrissjóðir geri sitt til að koma til móts við lántakendur sína með breytingum á skilmálum lána og bendir í því samhengi á að nokkur lög hafa þegar verið sett til að greiða fyrir þessu, til að mynda lög sem fella niður þinglýsingarkostnað og stimpilgjöld af skilmálabreytingum, sem og lög sem gera lántakendum kleift að óska einhliða eftir greiðslujöfnun á fasteignaveðlánum sínum. Nefndin leggur áherslu á að þessum lánveitendum verði gert að fara að fordæmi Íbúðalánasjóðs og veita lántakendum breytingar á skilmálum lána í samræmi við ákvæði frumvarpsins sem og breytingartillögu nefndarinnar. Að sama skapi sé eðlilegt að lántakendum sé ekki mismunað og lánveitendur hugi að því að útfæra einnig úrræðið sem kveðið er á um í 1. gr. Í frumvarpinu er það gert að skilyrði fyrir útleigu íbúða að sjóðurinn hafi eignast þær á nauðungaruppboði. Nauðungaruppboð er kostnaðarsöm aðgerð sem getur haft neikvæð áhrif á einstaklinga og fjölskyldur. Nefndin leggur áherslu á að allra leiða sé leitað til að aðstoða fólk í greiðsluerfiðleikum og m.a. séu einstaklingar aðstoðaðir við að minnka við sig, sé þess kostur. Í þessu sambandi lítur nefndin til þeirra úrræða sem kynnt hafa verið á síðustu vikum, lántakendum til hagsbóta, sem og frumvarps um greiðsluaðlögun sem ríkisstjórnin hefur sagt að sé væntanlegt. Augljóst er að stundum er nauðungaruppboð eina leiðin og það úrræði að geta leigt íbúð áfram fjölskyldum þá mjög kærkomið. Að sama skapi telur nefndin mikilvægt að horft sé til alvarleika slíkra aðgerða og eingöngu gripið til þeirra sem síðasta úrræðis. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingu, sem er að finna í nefndarálitinu. Undir þetta rita undirritaður Guðbjartur Hannesson, Ármann Kr. Ólafsson, Ásta R. Jóhannesdóttir, Ögmundur Jónasson, Árni Johnsen, Pétur H. Blöndal, Jón Gunnarsson, Birkir J. Jónsson og Kristinn H. Gunnarsson. Í sjálfu sér er ekki ástæða til þess að orðlengja frekar um þessa lagabreytingu. Aðalverkefnið er að verja heimili fólks, tryggja að fólk geti búið áfram í íbúðum sínum. Það hefur vantað þessa lagaheimild til Íbúðalánasjóðs til þess að tryggja það að Íbúðalánasjóði sé heimilt að leigja íbúð sem hann hefur yfirtekið á nauðungaruppboði. Það var skoðað ítarlega í félags- og tryggingamálanefnd hvort ætti að taka út orðið „nauðungaruppboð“ og opna þessa heimild þannig að hægt væri að leigja íbúð án þess að viðkomandi hefði lent í þrotum. Það hafa verið skoðaðir ýmsir aðrir möguleikar eins og það að eignast hlut í íbúðum, þ.e. sjóðurinn eða lánastofnanir gætu eignast hlut í íbúðum og fleiri úrræði voru skoðuð. Við töldum, eftir að hafa haft samráð við alla þá aðila sem voru kallaðir til nefndarinnar, að ekki væri rétt að breyta þessu ákvæði að svo stöddu heldur yrði það þá að koma til síðar í tengslum við frekari úrræði sem yrðu þá kynnt síðar. Varðandi lenginguna í 70 ár er það fyrst og fremst samræmingaratriði þar sem boðið er upp á 30 ára lengingu að þá sé hámarkið úr 55 í 70 ár breytt, en það er ástæða til að undirstrika þann kafla í nefndarálitinu sem ítrekar að þetta er ekki æskilegt úrræði nema í algjörri neyð. Þetta léttir ekki greiðslubyrði það mikið og hækkar auðvitað greiðsluna í heild ef fólk fer í lántökur til svo langs tíma. Ástæða er til að ítreka það sérstaklega að það er mikilvægt að lántakendum sé gert ljóst hver ávinningurinn er og hvernig málið lítur út þegar það er skoðað í heild til langs tíma. Auðvitað hafa fleiri atriði verið í skoðun og verða væntanlega skoðuð áfram. Það sem er mikilvægast að skoða er með hvaða hætti hægt er að bregðast við hugsanlegu verðbólguskoti. Ekki er búið að taka á því máli endanlega en það kemur væntanlega síðar inn í þingið ef menn finna einhverjar viðeigandi lausnir á því.

Hæstv. forseti. Ég ætla ekki að hafa mörg orð um þingmálið. Eins og fram kom í máli formanns félagsmálanefndar, hv. þm. Guðbjarts Hannessonar, er ég á þessu nefndaráliti sem fulltrúi í félagsmálanefnd og tek undir þau sjónarmið sem fram komu í máli hans. Ég tek einnig undir það sem hann lagði áherslu á að hér væri verið að lengja í lánum, opna kerfið, rýmka það, gera það sveigjanlegra. Ég hef áður sagt að þessar ráðstafanir, þótt mikilvægar séu, leysi ekki vanda fólks til frambúðar enda sé fyrst og fremst verið að lengja í hengingarólinni - eins og það var einhvern tíma orðað og nokkuð til í því - en skipti vissulega máli til að fá ráðrúm til að taka á málinu. Ég tek undir það sem fram kom í máli hv. formanns að við þurfum að halda vinnunni áfram, finna leiðir til að bæta stöðu skuldara og fjölskyldna sem standa frammi fyrir því að missa heimili sín ef fer sem horfir. Þar þarf að taka vísitölugrunninn sjálfan til skoðunar og endurmats og síðan þarf að kalla lífeyrissjóðina og bankakerfið til samráðs um framhaldið, hvað varðar vexti, vísitölutengingu lána og annað sem snertir lánskjörin.

Frú forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breyting á lögum nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., og lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, með síðari breytingum, frá hv. meiri hluta efnahags- og skattanefndar. Það er að finna á þskj. 246. Á þingskjalinu kemur fram hvaða gestir heimsóttu nefndina og þar er líka sagt að í frumvarpinu sé lagt til að heimilt verði að endurgreiða vörugjald og virðisaukaskatt af áður skráðum vélknúnum ökutækjum sem eru afskráð og flutt úr landi, eftir nánar greindum skilyrðum. Þeir sem komu á fund nefndarinnar voru almennt sammála tilgangi frumvarpsins. Fram kom sú gagnrýni að gildistími þess væri of stuttur og kynni að valda óðagoti við útflutning auk þess sem sumir töldu að reglur frumvarpsins væru eðlilegar og ættu að gilda til frambúðar. Gerðar voru athugasemdir við afskriftaviðmið, fyrningarstuðul, er liggur til grundvallar útreikningi á endurgreiðslu og talið að það endurspeglaði ekki nægilega vel raunverulegt verðfall á bifreiðum. Einnig voru gagnrýnd tilmæli frumvarpsins um sérstaka ástandsskoðun tollstjóra og heimild til töku gjalds vegna hennar. Meiri hlutinn bendir á að sú ráðstöfun sem í frumvarpinu felst er tímabundin og til komin vegna sérstakra aðstæðna í efnahagsmálum þjóðarinnar. Ætlunin er að auka möguleika eigenda bifreiða á að koma þeim í verð með tilheyrandi öflun gjaldeyristekna sem ætla má að verði varið til niðurgreiðslu skulda, enda tóku margir gengislán til bílakaupa. Hefur einnig verið vísað til þess að frumvarpið liðki fyrir endurnýjun íslenska bílaflotans og sé þar af leiðandi til hagsbóta fyrir umhverfið. Meiri hlutinn leggur til að gildistími frumvarpsins verði lengdur til og með 31. desember 2009. Er það gert til samræmis við þá breytingu sem nefndin lagði til í tengslum við afgreiðslu laga nr. 132/2008 og um breytingu á lögum nr. 36/1978, um stimpilgjald. Fram kom á fundum nefndarinnar að fyrningarstuðull frumvarpsins feli í sér að heimild til endurgreiðslu er ekki lengur til staðar fimm árum eftir nýskráningu ökutækis. Meiri hlutinn gerir ekki athugasemdir við það þar sem flest gengistryggð lán voru til kaupa á nýlegum bifreiðum. Meiri hlutinn telur einnig rétt að hnykkja á því að áður en ráðist verður í innheimtu skoðunargjalds liggi skýrt fyrir hvernig útreikningi þess sé háttað og hvort þörf sé á slíku gjaldi en um innheimtu þess gildir heimildarákvæði. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Í stað orðanna „til 1. apríl 2009“ í 3. efnismgr. 1. og 2. gr. komi: til og með 31. desember 2009. Hv. þingmenn Ögmundur Jónasson, Bjarni Benediktsson og Gunnar Svavarsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Grétar Mar Jónsson sat fund nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi og gerir fyrirvara við álitið. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Pétur H. Blöndal, Ellert B. Schram, Birkir J. Jónsson, Lúðvík Bergvinsson og Rósa Guðbjartsdóttir.

Virðulegur forseti. Ég ræddi um þetta mál við 1. umr. og vakti athygli á því að ég teldi mikilvægt að annars vegar væri sett þak á þá upphæð skatta sem hægt væri að endurgreiða einum einstaklingi eða í einu tilfelli og hins vegar væri brýnt að þak væri á þeim útgjöldum sem af frumvarpinu leiddu þannig að mikil útgjöld því tengd þyrftu ekki að bitna á velferðarþjónustunni eða nauðsynlegri þjónustu ríkisins að öðru leyti. Samkvæmt upplýsingum mínum sá nefndin ekki fleti á þessu í umfjöllun sinni fyrir 2. umr. en vilji væri í nefndinni til að skoða málið frekar milli 2. og 3. umr. Ég tel mikilvægt að það verði gert til að reyna að finna leiðir til þess að tryggja að þessir annmarkar verði ekki á málinu og jafnframt að hv. fjárlaganefnd fái málið til umsagnar því að hún glímir við það erfiða verkefni núna að halda fjárlögum ársins 2009 innan þeirra marka sem nauðsynlegt er við þær aðstæður sem við búum við núna í efnahagsmálum.

Frú forseti. Ég tók einnig til máls við 1. umr. um það mál sem hér liggur fyrir, um endurgreiðslu á vörugjaldi af ökutækjum vegna möguleika á útflutningi á þeim þúsundum bíla sem standa hér á hafnarbakkanum og eru einnig í eigu einstaklinga sem ekki geta selt þá. Ég lýsti þá efasemdum mínum um þá forgangsröðun sem hér liggur fyrir og ég vil nota þetta tækifæri til að ítreka hana. Ég tel sem sagt að ekki sé verið að forgangsraða hér með réttum hætti. Heimilin í landinu standa frammi fyrir mjög miklum efnahagslegum þrengingum, ekki bara núna heldur á komandi árum. 1–2 milljarðar kr. í endurgreiðslur úr ríkissjóði gætu komið sér vel fyrir heimilin með ýmsum hætti, m.a. í formi hækkaðra vaxtabóta og húsnæðisbóta en einnig með hækkun barnabóta eða skattleysismarka. Svo ekki sé nú talað um hækkun atvinnuleysisbóta sem verulega þarf að taka til skoðunar. Ég skal verða fyrst til að viðurkenna að það getur verið erfitt fyrir þá sem nú geta ekki selt bílana sína fullu verði og hafa kannski keypt þá með erlendu láni. Ég viðurkenni að það getur verið erfitt og að þessu frumvarpi er ætlað að auka möguleika þeirra til að fá eitthvað fyrir útgjöld sín og að aðgerðir ríkisstjórnarinnar geti þannig létt undir í því tilfelli. Það er hins vegar deginum ljósara að því dýrari sem bíllinn upphaflega var, því stærri og dýrari sem bíllinn var þeim mun meiri verða útlátin úr ríkissjóði. Ég hefði því kosið ef ríkisstjórnin ætlaði sér að standa við það að þetta væri fyrst og fremst ætlað til að bæta stöðu heimilanna í landinu að sett hefði verið þak á þessar endurgreiðslur við eitthvað, eins og ég orðaði það við 1. umr., sem menn gætu fallist á að væri svona eðlilegur rúmgóður fjölskyldubíll. Svo er ekki og ég hlýt að lýsa miklum vonbrigðum með það. Þeir munu fá mest úr þessum endurgreiðslum sem keypt hafa dýrustu bílana enda þótt erfiðleikarnir við sölu bæði lítilla, ódýrra, sparneytinna bíla séu jafnmiklir og stórra og dýrari bíla. Ég hef líka bent á og tel reyndar einboðið að þessi aðgerð muni fyrst og fremst nýtast fyrir bílaleigur í landinu, það er upplýst að þar stendur fyrir dyrum mikil endurnýjun, en einnig fyrir bílaumboðin sem hafa tekið mikið af gömlum bílum upp í nýja og sitja nú með þá óselda. Ég hefði viljað sjá einhverjar áætlanir um hvernig fyrirhugað er að beina þessum fjárútlátum úr ríkissjóði til annarra en þessara stóru aðila. Ég hef einnig bent á að það er ótryggt með öllu hvernig sá gjaldeyrir sem fyrirhugað er að fá til baka fyrir sölu þessara bíla muni skila sér heim. Ég sé ekki að það hafi verið rætt í nefndinni. Ég sé ekki í nefndarálitinu að fjallað hafi verið um það sérstaklega. En í greinargerð með frumvarpinu kom fram að þarna væri um allt að 1,5–2 milljarða kr. að ræða úr ríkissjóði en á móti gætu skilað sér gjaldeyristekjur upp á allt að 10 milljarða kr. Ég veit ekki betur, eins og ég sagði við 1. umr., en að menn geti í krafti Evrópska efnahagssvæðisins opnað reikninga erlendis í þeim löndum sem bifreiðarnar eru seldar og lagt andvirðið þar inn. Ég hlýt að kalla eftir tryggingu því að það er ein af röksemdunum fyrir frumvarpinu að það eigi að fá einhvern gjaldeyri inn í landið en ég sé ekki að það sé tryggt að hann muni skila sér. Ég verð að lýsa vonbrigðum með ríkisstjórnina enn og aftur vegna rangrar forgangsröðunar. Ég viðurkenni að þessar aðgerðir geta gagnast einhverjum heimilum í landinu en eins og ég endurtek fyrst og fremst kannski heimilum þeirra sem hafa farið í of miklar bílafjárfestingar og heimilum þeirra sem reka bílasölur og bílaleigur. Það er gott út af fyrir sig en vandi almennings og almennra heimila í landinu stendur óbættur hjá þessari ríkisstjórn enn þá. Lesa má um það í blöðunum í dag að yfirlýsingar sem orðnar eru þriggja, fjögurra vikna gamlar um breytingar á greiðslu barnabóta koma ekki til framkvæmda fyrr en í fyrsta lagi 1. febrúar og verða þá til skerðingar á því sem menn hafa mátt reikna með að fá á þeim degi. Það er því ekki eitt heldur allt, frú forseti, sem ríkisstjórnin er að gera rangt að mínu mati.

Frú forseti. Hv. þingmaður sem síðast var í pontu vildi setja þak á þetta. Nú er það svo að bílalánum var haldið mjög að fólki og því var lánað mjög hátt hlutfall, jafnvel 90%. Margir féllu því miður fyrir því og keyptu dýra bíla, jeppa jafnvel á 5 eða 6 millj. kr. Og ég hef heyrt af því að þau lán hafi tvöfaldast, þannig að maður sem keypti bíl fyrir 5 millj. kr. - ekkert ofsalega ríkur í sjálfu sér - skuldar núna 10 millj. og ræður ekkert við greiðslu af því. Það er því dálítið varasamt að setja þak nema maður segi við manninn að hann hafi ekki átt að vera svona vitlaus að gera þetta, það er kannski hægt að segja það. En ég vil benda á, eins og ég benti á við 1. umr., að við látum ekki fólk sem reykir alla ævi og veit að það getur fengið krabbamein af því gjalda þess þegar það eru komið með krabbameinið. Fólkið er skorið upp á kostnað ríkisins, að sjálfsögðu. Við þurfum að líta á neyðina eins og hún kemur fyrir en ekki af hverju hún myndaðist. Ef fólk er í miklum vandræðum af því að það keypti bíl á þessum kjörum og vegna þess hve gengið hefur hækkað gífurlega mikið þurfum við að koma til aðstoðar. Ef við setjum þak á þetta mundum við takmarka möguleika þeirra sem keyptu einmitt dýra bíla með miklum lánum. Varðandi bílaleigurnar og umboðin gætir ákveðins misskilnings því að þau fyrirtæki eru væntanlega með virðisaukaskattsnúmer og fá virðisaukaskattinn endurgreiddan að miklu leyti og bílaumboðin eru yfirleitt ekki búin að borga skatt af bílum sem koma inn þannig að þau flytja þá bara viðstöðulaust aftur til baka. Það kemur að sjálfsögðu gjaldeyrir til baka vegna þess að við erum nýbúin að setja lög á Alþingi sem hv. þingmanni ætti að vera kunnugt um. Við settum lög eina nóttina, um fjögurleytið held ég, um gjaldeyrishöft, af öllum útflutningi skal skila gjaldeyri, að viðlagðri refsingu ef svo er ekki gert. Þannig að þeir sem flytja út alla þessa bíla verða að skila gjaldeyrinum til baka.

Frú forseti. Hvað er dýr bíll? Hvar ætti þak að vera? Hv. þingmaður ræddi um bíl sem gæti kostað 5 milljónir. Ég nefndi í ræðu minni við 1. umr. bíla sem kosta miklum mun meira. 10 millj., 15 millj. Þeir eru líka óseldir hér á götunum.  Það er alveg hægt að gera greinarmun á því, hv. þm. Pétur H. Blöndal, hvað er greinilega mikil offjárfesting og allt of dýrt til að ríkissjóður fari að blæða fyrir það í þessum efnum, og svo því sem ég nefndi áðan, ef menn geta komist að niðurstöðu um hvað gæti verið venjulegur fjölskyldubíll. Fyrir stóra fjölskyldu gæti jeppi þess vegna verið eðlilegt viðmið og það þarf ekki endilega að skoða fjölskyldustærð í því tilfelli, menn þurfa bara að taka ákvarðanir um hvar markið á að liggja. Ég mótmæli algjörlega samlíkingunni við krabbamein og læknisþjónustu. Það er algjörlega valkvætt hvort og hvernig bíla menn kaupa sér. Það er það hins vegar ekki svo með krabbameinið og það þekkir sú sem hér stendur af eigin reynslu. Það er ekkert sem hægt er að bera saman í þeim efnum. Ég vil líka benda á það, hv. þingmaður, að ég er ekki að ræða um innflutta bíla hjá bílaumboðunum. Ég nefndi sérstaklega að bílaumboðin hafa tekið gamla eða eldri bíla upp í nýja bíla og sitja þess vegna uppi með gríðarlega mikið af óseldum „gömlum“ bílum líka, ekki bara þær þúsundir sem eru á hafnarbakkanum. Ég tel því ekki, frú forseti, að hv. þingmaður hafi hrakið neitt af þeim röksemdum sem ég kom fram með í ræðu minni áðan.

Frú forseti. Ég nefndi reykingar af því að það er almennt viðurkennt og búið að vera þekkt lengi að reykingar valda krabbameini og þeir sem reykja stuðla þá í rauninni að því. Nákvæmlega eins og þeir sem keyptu bíla og lentu í þessu. Ég var bara að benda á þetta. Varðandi það að setja þak og hvað sé eðlilegur fjölskyldubíll. Ég tel reyndar að jeppi upp á 5 millj. kr. sé ekki eðlilegur fjölskyldubíll. Ég mundi alla vega ekki tíma að keyra svoleiðis bíl en margir gera það. Og þó að einn og einn mjög dýr bíll slæddist með, þeir eru kannski örfáir á landinu, þá er nýbúið að borga mjög há gjöld af þeim til ríkissjóðs. Menn eru nýbúnir að borga geysilega há gjöld af þessum bílum og þegar þeir flytja þá út aftur finnst mér eðlilegt að þeir fái hluta af þeim gjöldum endurgreiddan. Eins og kom fram í nefndinni eru afskriftareglurnar mjög stífar þannig að bílarnir afskrifast mjög hratt. Þessi endurgreiðsla er eiginlega fyrir mjög nýlega bíla sem er nýbúið að borga mjög há gjöld af.

Frú forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að 5 millj. kr. bíll er ekki það sem kalla má venjulegan fjölskyldubíl, hann gæti verið það í einhverjum tilfellum, en það var svo sem ekki sú fjárhæð sem ég var að tala um áðan. Ég vil hvetja til þess á þessu stigi að fylgst verði mjög náið með framgangi og framkvæmd þessara lagaákvæða og að rekjanlegt verði hvar sá stuðningur við heimilin í landinu sem hér er verið að boða ber niður og hverjir njóta hans nákvæmlega. Ég mun fyrir mitt leyti gera allt sem í mínu valdi stendur til að fylgjast með því. Í stjórnarandstöðu geta menn gert það með því að bera fram fyrirspurnir og ýta eftir atvikum á breytingar á þeim ákvæðum sem hér liggja fyrir ef manni sýnist, sem ég óttast, að þetta sé ávísun á misskiptingu greiðslna úr ríkissjóði sem ég vil helst ekki sjá.

Frú forseti. Ég tel mjög jákvætt að menn leiti upplýsinga og fái upplýsingar og ég yrði mjög ánægður að sjá upplýsingar um hve mikið væri verið að endurgreiða með þessum hætti. Því miður voru menn að kaupa ótrúlega dýra bíla, venjulegt launafólk, með þessum lánatilboðum sem voru með veð í bílunum sjálfum. Ég hugsa að margur maðurinn, venjulegt launafólk sem skuldar kannski 10–15 millj. kr. og er með illseljanlegan bíl í höndunum geti í raun og veru ekki komist út úr þessari klemmu þó að þeir vilji. Ég tel að samþykkt þessa frumvarps geri fólki kleift að komast út úr þeirri klemmu með því að flytja bílinn út. Svo vil ég benda á að þegar bíllinn er fluttur út og fólk er búið að selja bílinn sinn þarf það hugsanlega að kaupa bíl aftur seinna, kannski fljótlega, og þá kaupir það sér hugsanlega minni og sparneytnari bíl sem mengar ekki eins mikið, af því að ég veit að hv. þingmaður hefur áhuga á mengun og hlýnun jarðar, hugsanlega kaupir fólk sér líka tvinnbíl eða einhvern bíl sem mengar lítið eða ekki neitt. 

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um niðurlagningu úrskurðarnefnda á sviði siglingamála, frá samgöngunefnd. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Ragnhildi Hjaltadóttur, Unni Gunnarsdóttur og Ólaf Pál Vignisson frá samgönguráðuneyti. Umsagnir bárust frá Siglingastofnun Íslands, Alþýðusambandi Íslands, Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands, ríkislögreglustjóra, Félagi vélstjóra og málmtæknimanna, Slysavarnafélaginu Landsbjörg, Landssambandi björgunarsveita, Félagi skipstjórnarmanna, Persónuvernd, Hafnasambandi sveitarfélaga, Samtökum atvinnulífsins, tollstjóranum í Reykjavík, Umhverfisstofnun, Olíufélaginu hf., Olíudreifingu ehf., Eyþingi – sambandi sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum og Samtökum sveitarfélaga á Norðurlandi vestra. Frumvarpið er lagt fram í þeim tilgangi að leggja niður tvær sjálfstæðar úrskurðarnefndir á sviði siglingamála en það er liður í þeirri stefnu að fækka skuli sjálfstæðum úrskurðarnefndum. Er það gert til að auka ráðdeild í meðferð ríkisfjármála auk þess sem það er í samræmi við þá meginreglu að ráðherra fari með yfirstjórn stjórnarmálefna. Nefndin ræddi þá tilhögun sem lögð er til í frumvarpinu og fjallaði m.a. um hvort breytingin geti haft í för með sér takmörkun á kæruleiðum fyrir hlutaðeigandi aðila. Nefndin telur svo ekki vera heldur miði breytingin fremur að hagræðingu og einföldun í skipulagi stjórnsýslu. Nefndin telur að breytingin samræmist meginreglunni um að ráðherra sem æðra sett stjórnvald beri ábyrgðina og því eðlilegt að úrskurðarvald í málum sem þessum sé hans. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Á eftir 3. gr. komi ný grein sem orðist svo: Í stað orðanna „farbannsnefndar skv. 24. og 25. gr.“ í 27. gr. laganna kemur: ráðuneytis. Ármann Kr. Ólafsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir þetta rita allir aðrir nefndarmenn samgöngunefndar.

Frú forseti. Ég skrifa undir nefndarálitið sem hér var kynnt af hv. þm. Steinunni Valdísi Óskarsdóttur. Ég styð að úrskurðarnefndirnar séu lagðar niður enda er ég algerlega andvígur því að í stjórnsýslunni séu starfræktar úrskurðarnefndir og tel að þær séu tímaskekkja og að endurskoða eigi fyrirkomulag þeirra í stjórnsýslunni í heild sinni.

Virðulegi forseti. Ég ætlaði einungis að árétta ósk um að málið gengi til efnahags- og skattanefndar milli 2. og 3. umr. og fengi síðan líka umsögn frá hv. fjárlaganefnd til að reyna að sníða annmarka af málinu, sem ég veit að vilji er til að skoða í nefnd.