Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég fell frá orðinu að sinni.



Herra forseti. Ég býst við því, að flestir, sem til landbúnaðar þekkja, séu sammála um það, að mikil þörf sé á að landbúnaðarvélar fáist út í sveitir landsins og þá ekki sízt jeppabifreiðar, sem till. þessi fjallar um. Mér sýnist nú þessi till., sem gerir ráð fyrir áð flytja inn 600 jeppa á næsta ári, sé heldur seint fram komin, því að það hefur sem sé verið upplýst hér, að fyrir mörgum vikum eða jafnvel mánuðum hafi Verkfærakaupanefnd ríkisins lagt til, að fluttir yrðu inn 2.000 jeppar á næstu þrem árum. Ég held því, að þessi till. hafi lítið gildi, þótt samþ. yrði, því að henni eru þrengri takmörk sett en áður fram komnum till. um þetta efni. Ef reiknað er með innflutningi 2.000 jeppa á næstu 3 árum, þá er eðlilegt að gera ráð fyrir, að fyrsta árið verði flutt meira en 1/3 hluti þeirra jeppa inn, eða ca. 7–8 hundruð, því að enginn jeppi hefur fengizt inn í landið í nær því tvö ár. Það virðist því augljóst, að þessi till. gengur skemur en till. verkfærakaupanefndar. Hæstv. atvmrh. upplýsti þá vansæmandi staðreynd, að hér séu um 80 manns með lögleg leyfi til að kaupa jeppa upp á vasann, leyfi frá nýbyggingarráði, sem hlutaðeigandi menn hefðu enga vitneskju um, hvenær yrðu innleyst. Þetta er hreint og beint hneyksli, Þegar opinberar stofnanir gefa þannig út leyfi, sem ekki er staðið við, en það, sem er enn þá verra, er það, að sumir þessara manna hafa verið látnir borga meiri hlutann af verði þeirra jeppa, sem þeir aldrei hafa fengið, til þess heildsala, sem flytja átti jeppana inn. Manni verður á að spyrja, hvort tilætlunin með þessu sé að láta bændur landsins leggja heildsölunum hér í Reykjavík til rekstrarfé, og ég get ekki búizt við, að svo sé. En þar sem vitað er, að það hefur verið knúið fram, að þau verzlunarfyrirtæki, sem gátu sannað, að þau ættu bíla erlendis og þeir væru borgaðir, hafa fengið bílana, - og það eru einmitt slíkir bílar, sem fluttir hafa verið inn að undanförnu -, þá ættu bændur jafnframt að fá þá jeppa, sem þeir hafa bæði fengið leyfi fyrir og borgað. Það er siðferðileg skylda hins opinbera að sjá svo um, og ég trúi því ekki, að gjaldeyrisástandið sé svo slæmt, að það verði ekki hægt. Það hefur hér verið rætt um bæði úthlutun Búnaðarfélags Íslands og nýbyggingarráðs á þeim jeppum, sem áður hafa verið fluttir inn, og ég tek undir ummæli hv. 1. þm. Skagf., að ég held, að það sé rétt, að úthlutun Búnaðarfélagsins hafi verið þannig, að þá jeppa, sem félagið úthlutaði, hafi eingöngu bændur fengið svo og þeir, sem vinna í þágu landbúnaðarins. Aftur á móti fullyrti hv. þm. Barð., að nýbyggingarráði hefði verið fengin úthlutunin í hendur af því, að hún hefði öll farið í handaskolum hjá Búnaðarfélaginu, og virðist nýbyggingarráð hafa ætlað að kippa þessu í lag og láta þá bændur eingöngu fá jeppana og það með því skilyrði, að þeim yrði ekki svindlað til kaupstaðanna. Ef þetta hefur verið tilgangurinn, eins og næst liggur að halda, þá er spurningin, hvort breytingin hafi náð tilgangi sínum, hvort úthlutunin hafi verið betur af hendi leyst og fleiri jeppar lent í sveitunum, eftir að nýbyggingarráð tók við. Og reynslan sýnir, að allt fór öfugt við hinn góða tilgang, því að þá fyrst fóru jepparnir að streyma til kaupstaðanna, eftir að nýbyggingarráð fór að úthluta þeim. Ég held, að það sé rétt haft eftir hæstv. menntmrh., að hann hafi sagt hér við umr., að úthlutun nýbyggingarráðs hafi verið hneyksli, og ég held, að þessi ummæli hæstv. ráðh. séu rétt. Mér er tjáð, að fundargerðir nýbyggingarráðs, sem ættu í þessu efni að vera fyrstu handar sönnunargagn, séu til, og þá sennilega nú í vörzlu fjárhagsráðs. Nú má kanna þessa frumheimild og sjá, hvort öðrum en bændum hafi verið úthlutað, og gá að því, hvort skilyrði hafa verið sett um það, að menn mættu ekki selja jeppana án vitundar ráðsins, sem gæti þá látið bændur hafa þá aftur. Ég tel rétt að láta athuga þetta, þegar rifizt er um þessa úthlutun hér á Alþingi. Það vill svo vel til, að bifreiðar eru númeraðar og skrásettar á nafn, svo að auðvelt ætti að vera að rekja eigendaskipti jeppanna. Það er ekkert á móti því, að það verði bætt úr vanrækslu hins opinbera gagnvart þeim mönnum, sem leyfi hafa fengið, en engan jeppa út á þau, með því, að þeir bílar, sem ekki hafa lent í sveitunum eða hefur verið svindlað þaðan, verði blátt áfram teknir eignarnámi og seldir bændum, sem leyfi hafa, fyrir sanngjarnt verð, ef það er rétt, að nýbyggingarráð haf sett ófrávíkjanleg skilyrði fyrir því, að bílarnir skyldu vera í eigu bænda. Sé hægt að sanna, að þessum skilyrðum hafi ekki verið fullnægt, þá á að taka bílana af þeim, sem orðið hafa eigendur þeirra með því að brjóta þessi skilyrði. Það er sanngirniskrafa að fá að vita, hve margir af þeim 800 jeppum, sem nýbyggingarráð úthlutaði, hafi verið látnir með því skilyrði, að þeir yrðu í sveitunum. Það er auðvelt að fá þetta fram í dagsljósíð með fundargerðarbækur nýbyggingarráðs sem vitni. Ég heyrði, að hv. 1. flm. þessarar till., hv. þm. N-Ísf., fór mörgum orðum um ranglæti í úthlutun bíla. Nefndi hann þar til, að til væru allstór kauptún úti á landi alveg bílalaus, og er það hverju orði sannara, og tek ég undir þetta, að ég undrast þessa skiptingu, þegar upplýst er, að landslýðurinn eigi nú um 11.000 bíla. En einmitt af því, hve ég var honum sammála um þetta, þá þótti mér það æði mótsagnakennt, er hann í sinni ræðu talar um það sem brot á reglum um innflutning bifreiða, að veitt var innflutningsleyfi fyrir bíl, svo að eitt hinna bíllausu kauptúna fengi þannig sína fyrstu bifreið. Þessi afstaða hv. þm. er því furðulegri, sem bifreiðin fór einmitt í þorp í hans eigin kjördæmi. Hv. þm. N-Ísf. var einnig hneykslaður á þeim fjölda lúxusbíla, sem hann sagði, að rynnu hér um göturnar til þess eins að brenna benzíni, þ. e. a. s. eyða gjaldeyri. Ég tek það fram, að ég hneykslast eins og hann á þessu, og svo mun um fleiri, en nú vildi svo til, að bíllinn, sem útvegaður var í bíllausa þorpið, var einu sinni gljáfægður lúxusbíll, sem rann hér um göturnar og brenndi benzíni, og það, sem gert var, var það eitt, að bíllinn fluttist úr Reykjavík út í kjördæmi hv. þm. N-Ísf. og er nú notaður þar til almenningsflutninga á fjölfarinni leið. Það mundi sæma sér betur fyrir þennan hv. þm. að greiða fyrir því, að lúxusbílar úr Reykjavík yrðu gerðir að almenningsvögnum í bifreiðalausum kauptúnum vestur á landi. Í viðbót datt mér svo í hug, er ég hlustaði á þennan sama hv. þm. úthella hneykslun sinni yfir lúxusbílunum hér í höfuðborginni, að þeir þyrftu að vera einurðargóðir, sem myndu ekki eftir því, að sjálfir væru þeir eigendur slíkra bíla, þegar þeir töluðu um mistök í úthlutun bifreiða. Mér er nefnilega sagt, og ég held, að það sé rétt, að hv. þm. N-Ísf. eigi einmitt einn slíkan gljáfægðan lúxusbíl, sem rennur um göturnar og brennir benzíni, og hann fékk þennan bíl ekki fyrr en hætt var að flytja inn jeppa handa bændunum. Okkur er sagt, að jeppainnflutningurinn hafi stöðvazt vegna gjaldeyrisskorts, og hefði þá verið hægt að fá til landsins 2–3 jeppa með því að spara lúxusbíl hv. þm. Ég hef þá drepið á þau tvö atriði, sem mér þótti miður fara í ræðu hv. þm. N-Ísf., og gat ég ekki stillt mig um að gera þau bæði að umtalsefni. Ég óska þess að lokum, að hægt verði að flytja inn 2.000 jeppa á næstu 3 árum, og ég óska þess enn fremur, að betur verði séð um það en áður, að ekki verði braskað með þá og að þeim verði ekki úthlutað af tveim aðilum, þar sem hvorugur veit af öðrum. Ég vona enn fremur, að innflutningur á jeppum verði ekki látinn sitja á hakanum fyrir innflutningi lúxusbíla handa mönnum, sem ekkert hafa að flytja nema sinn eigin skrokk.



Herra forseti. Mér skilst, að talsverðar umr. hafi orðið um þessa þáltill. um innflutning á jeppum, og sé ég, að tvær brtt. hafa komið fram við höfuðtill., sem engu eru þýðingarminni en hún, ekki sízt till. um kaup á varahlutum, sem nú er mjög erfitt að fá keypta. - Þekking landsmanna á notagildi jeppanna kom fyrst í ljós, þegar af hálfu hins opinbera voru seldir nokkrir gamlir herjeppar, sem eins og aðrar setuliðseignir voru keyptar af ríkinu og síðan seldar almenningi. Kom þá þegar í ljós, að eftirspurnin eftir jeppunum var mun meiri en hægt var að fullnægja með setuliðsjeppunum. Um þetta leyti tók nýbyggingarráð til starfa, og bárust okkur ýmsar beiðnir og áskoranir um það að sjá til þess eða mæla með því, að gjaldeyrisleyfi yrðu veitt fyrir nýjum jeppum, og á það bent, að það væri komið á daginn, einkum vestur í Ameríku, að jepparnir væru hentug landbúnaðarverkfæri, fyrir svo utan það, að þeir væru góðir til þess að skjögta á þeim milli bæja o. s. frv. - 10. sept. 1945 var þessu máli fyrst opinberlega hreyft í nýbyggingarráði og ákveðið að hefjast handa, enda lágu þá fyrir umsagnir fróðra manna, t. d. skriflegt vottorð skólastjórans á Hólum um, hve mikið gagn væri að svona bifreiðum við búskap, og fleiri umsagnir á sömu lund. Það er því óhætt að segja, að við í nýbyggingarráði skiptum okkur af þessu máli í fyrsta lagi með það fyrir augum, að jepparnir yrðu búskapar- eða búnaðartæki. Ég veit ekki, hvort öllum hv. þm. er vel ljóst, hvernig verkaskiptingin var milli nýbyggingarráðs og viðskiptaráðs eða viðskiptanefndar í þessu efni. Nýbyggingarráð sem slíkt gaf ekki út leyfi beinlínis til almennings. Það gaf hins vegar meðmæli til gjaldeyrisyfirvaldanna, mælti með því, að þessi eða hinn fengi leyfi til að flytja inn tiltekna vél eða atvinnutæki, sem þótti heyra undir þann ramma nýbyggingarráðs, er því var ætlað að starfa eftir. Á sínum tíma varð nokkurt þref um það, hvernig afmarka skyldi afskiptasvið hverrar stofnunar um sig, en þó var það eiginlega gert að mestu eða öllu leyti. Um bifreiðainnflutning var það ákveðið, að nýbyggingarráð skyldi ekki hafa nein afskipti af innflutningi annarra bifreiða en vörubifreiða og jeppabifreiða, enda var það svo, að allar aðrar bifreiðar og innflutningur þeirra heyrði undir viðskiptaráð, þar á meðal innflutningur allra litlu ensku bílanna og amerískra fólksbíla, en til jeppanna heyrðu hinir svokölluðu station-vagnar, en þeir voru nú ekki svo margir, að þeir skiptu miklu máli. Nú, með þetta fyrir augum, að jepparnir væru sérstaklega landbúnaðartæki, var sú stefna upp tekin í nýbyggingarráði að freista þess, að það þyrfti ekki sjálft að skipta sér af einstökum leyfisveitingum jeppanna. Ég tek það fram, að hér var um algerlega frjálsa úthlutun hjá nýbyggingarráði að ræða, það voru engin fyrirmæli í lögum né reglugerðum, sem sögðu neitt fyrir um þetta. En þessi háttur var líka upp tekinn vegna þess, að búnaðarmálastjóri átti sæti í þessu ráði. Þegar fram í sótti og Búnaðarfélagið fór að úthluta til hreppabúnaðarfélaganna, tóku kvartanir og kærur að berast til nýbyggingarráðs úr öllum áttum um misrétti í úthlutuninni. Menn höfðu fyrir satt, að sums staðar hefði orðið samkomulag innan hreppabúnaðarfélaganna um úthlutunina og reglur þær, sem hún átti að fylgja, en sums staðar hefði þetta orðið á allt annan og verri veg, ekkert samkomulag hefði orðið, svo að jafnvel hefði verið gripið til þess afkáralega ráðs að varpa hlutkesti um, hver fengi þessi tæki. Við þetta bættist svo, þegar jepparnir fóru að koma til landsins, nýir og álitlegir eins og þeir eru þá, að þá fóru fleiri en bændur og menn í sveitum að renna til þeirra hýrum augum. M. a. sögðust fjölmargar opinberar stofnanir hafa mikla þörf fyrir svona tæki til ýmissa verklegra framkvæmda og þjónustustarfa, við vegagerð, rafmagnsframkvæmdir, löggæzlu, tollþjónustu o. s. frv. Og hver opinber stofnunin á fætur annarri gerði kröfur til að fá þessi tæki til afnota og taldi sig hafa meira gagn af þeim en öðrum bifreiðum. Við þetta bættist enn, að margir handverksmenn og slíkir atvinnurekendur leituðu til nýbyggingarráðs og færðu gild rök fyrir þörfum sínum, en með fullri sanngirni. Margir þessara manna þurftu beinlínis á þessum tækjum að halda vegna tilflutnings á tækjum og efni í sambandi við vinnu sína og framkvæmdir, sem þeir unnu að, og virtust ekki síður vel að þessum farar- og atvinnutækjum komnir en margir aðrir, jafnvel ekki síður vel að því komnir en bændur að hafa gagn af jeppunum. Ég vissi, að Búnaðarfélagið gerði það, sem það gat, eða ég býst við því, til að halda jeppunum í sveitunum, og setti reglur um það, og vitaskuld var það ætlun nýbyggingarráðs og Búnaðarfélagsins með því að veita bændum leyfi fyrir þessum landbúnaðartækjum, að þeir hagnýttu sér þau sem slík, en seldu þau ekki né sendu annað. En það bar talsvert á því, að þessir jeppar birtust fljótt á götum Reykjavíkur með alls konar stöfum og númerum, sem bentu á, að þeir væru aðkomnir. Stundum voru menn hér eflaust með þá í snöggri ferð, en oft leit út fyrir, að þeir hefðu fengið hér bólfestu. Og ég held sannast að segja, að það sé erfitt að koma í veg fyrir, að menn fargi þessum vögnum eins og öðrum vögnum, ef þeir leggja mikla áherzlu á það. Þeir eiga þá og hafa borgað fyrir þá eins og aðrar eigur sínar. Þegar Búnaðarfélagið hafði fengið til úthlutunar 450 jeppa, stóð málið þannig, að á nýbyggingarráði dundu jafnt og þétt kvartanir um úthlutunina, sem við höfðum að vísu ekki alltaf aðstöðu að dæma um, hvort væru á rökum reistar, en þó virtust ýmis dæmi þess eðlis, að það væri ekki að öllu leyti heppnuð tilraun, að Búnaðarfélagið hefði eingöngu með þetta að gera. Nýbyggingarráð fór þá í það að veita leyfin, en þó aðeins takmarkaðan hluta til kaupstaðanna, því að mestur hlutinn af leyfum nýbyggingarráðs var veittur til bænda víðs vegar um land. Ég vissi ekki, hvern hv. 3. landsk. átti við, sem hefði átt að tala um hneyksli í þessu sambandi.

Það var hæstv. menntmrh.

Ég veit ekki, hvað hæstv. menntmrh. hefur haft fyrir sér, ef hann hefur talað um hneyksli í sambandi við þessa úthlutun nýbyggingarráðs. En hafi verið um eitthvert hneyksli að ræða, eru nýbyggingarráð og Búnaðarfélagið jafnt við það riðin. Varðandi þau leyfi fyrir jeppum, sem nýbyggingarráð veitti og enn hefur ekkert fengizt út á og hv. 3. landsk. var að tala um, að hefðu verið ónýtt, þá vil ég halda því fram, að það sé ranglátt að ónýta þau, og það sé ekki rétt, en ég ræð ekki yfir innflutningsyfirvöldunum. Það eru 94 leyfi, sem enn hafa ekki komið til framkvæmda, þar af helmingur þeirra leyfa, sem bændur á öskufallssvæðinu fengu með sérstakri úthlutun. Þessum bændum var úthlutað sérstaklega 50 leyfum, þar af komu aðeins 25 bilar til landsins, en 25 lentu í halanum, sem hefur orðið úti og ekki fengizt til landsins. Ég tel, að bændur og aðrir, sem hafa þessi leyfi í höndum frá löglegum aðila á sinni tíð, eigi sinn rétt geymdan, og ég hef ávallt gert mér von um, að innflutningsyfirvöldin láti flytja inn þessa bíla. Og ef nú verður farið að flytja inn jeppa, tel ég sjálfsagt, að þessir menn, sem eiga sín leyfi óuppfyllt, fái fyrstir aðgang að þessum nýja innflutningi. Annars er til fullkomin skrá í skjölum nýbyggingarráðs yfir allar þessar leyfisveitingar eins og aðrar leyfisveitingar ráðsins. Allar leyfisveitingar nýbyggingarráðs voru samstundis skráðar inn í þar til gerðar bækur, og þær geta sýnt, hverjir hafa fengið leyfin. Það er ekkert annað en málæði, að nýbyggingarráð hafi á nokkurn hátt hagað þessum leyfisveitingum sínum ranglátlega, að ég ekki tali um þá fjarstæðu að nefna þær hneyksli. Hins vegar vita allir, sem nokkuð þekkja til þessara mála, að óánægja með bifreiðaúthlutun er ekki nýtt fyrirbæri hér, svo sterkur áróður sem rekinn er til að fá bíla. Ég veit ekki til þess, að nokkurn tíma hafi farið fram nokkur bifreiðaúthlutun, sem einhverjir hafa ekki verið stóróánægðir með. Hins vegar má það heita ánægjuefni fyrir þá, sem áttu sæti í nýbyggingarráði, að nú er fengin viðurkenning á því, að leyfisveitingar þeirra til jeppakaupa voru ekki bláber vitleysa og út í loftið, eins og oft var hamrað á, á sinni tíð og þá sérstaklega af hálfu þeirra, sem sátu á sama tíma í gjaldeyrisnefndinni og veittu taumlaus leyfi fyrir smábifreiðum, sem koma að mjög litlum notum, a. m. k. í sveitunum og við atvinnurekstur, en litu leyfisveitingar nýbyggingarráðs fyrir jeppum hornauga og töluðu um, að þær væru út í bláinn. En nú er komið annað hljóð í strokkinn. Nú vill verkfærakaupanefnd og yfirleitt allir fá miklu meira af þessum tækjum. Það má segja um þetta, að nú vilja allar meyjar með Ingólfi ganga. Það er gott til þessa að vita fyrir þá, sem reyndu að stilla svo til í nýbyggingarráði, að bændur og fleiri fengju sem mest af þessum tækjum sem drifvélar og til annarra nota. En menn mega ekki vera svo einsýnir og binda sig svo fast í þessu máli, að þeir fordæmi það og kalli hneyksli, að einhverjir aðrir en bændur skuli hafa haft gagn af þessum jeppum. Það er hreinasta vitleysa og auglýsir aðeins það, að menn setja sig bara ekki inn í þarfir annarra en bænda, t. d. atvinnurekenda, sérstaklega handverksmanna, sem þurfa að stunda sína atvinnu, ég vil segja engu síður en bændur. Bændur hafa þó vissulega fengið og munu framvegis fá bróðurpartinn af þessum bilum, eins og til var stofnað og unnið að í nýbyggingarráði, og í Búnaðarfélaginu tel ég víst. En hinu verður ekki gengið fram hjá, að jepparnir eru svo sterk og hentug tæki, að að þeim er mikið gagn á fjölmörgum stöðum. Fyrir forgöngu fyrrv. ríkisstj. og nýbyggingarráðs voru veitt leyfi fyrir og fluttar til landsins um 1.220 jeppabifreiðar. Þar af úthlutaði Búnaðarfélagið 450, 25 var úthlutað til bjargráðanefndarinnar, sem starfaði í sambandi við Heklugosið, en afganginum úthlutaði nýbyggingarráð sjálft. Það úthlutaði 582 víðs vegar út um land, en 166 til Reykjavíkur, þar af mörgum tugum til opinberra stofnana hér. Ég minntist áðan á nokkrar þær stofnanir, sem sóttust mjög eftir þessum tækjum, og til viðbótar man ég eftir flugvöllunum, lögreglunni og öllum mögulegum stofnunum. Og þessar stofnanir fengu oftast úrlausn, stundum samkvæmt óskum viðkomandi ráðherra, og ekki aðeins oftast, heldur alltaf. Ég man ekki eftir neinni opinberri stofnun, sem ekki var sinnt, ef hún bað um jeppa. Ég held, að ég hafi nú, eftir því sem hægt er að gera í stuttu máli, gefið nokkurt yfirlit yfir afskipti nýbyggingarráðs af jeppainnflutningi. Hann var upphaflega hafinn að ráði nýbyggingarráðs, aðallega til að létta bændum störfin á margvíslegan hátt, og tölurnar sýna, að langmest af innflutningnum fór til þeirra. Hvað margir jeppar hafa komið aftur frá bændunum, skal ég ekki segja um, það er erfitt að halda skrá yfir það. Þeir bændur, sem hafa látið þá aftur, hafa auðsjáanlega ekki talið sér hag í að eiga þá, og verður tæplega séð, að þeir hafi ekki haft heimild til að losa sig við þá, ef þeir hafa ekki þótt hentugir. Þetta var þeirra eign, sem þeir voru búnir að borga fyrir og höfðu til ráðstöfunar eins og aðrar eignir. En ég ætla, að það liggi nú orðið ljóst fyrir, að það var ekki að öllu leyti vitlaus ráðstöfun á sínum tíma hjá nýbyggingarráði að beita sér fyrir innflutningi jeppa, og ég tel víst, að það hafi verið réttara að flytja þá inn en legió af öðrum bifreiðum, sem aðrir innflutningsaðilar stofnuðu til. En í sambandi við þetta mál vil ég vona, að það verði hægt að sinna því þannig, að þeir, sem ganga með gömul leyfi nýbyggingarráðs upp á vasann, fái í fyrsta lagi og fyrstir manna úthlutað þeim jeppum, sem yrðu fluttir inn samkvæmt þessari þál., og síðan að hægt verði að láta sem flesta bændur, eins og hingað til, fá þessi mjög svo þörfu tæki. En ég legg engu síður áherzlu á, að fluttir verði inn varahlutir, en nýjar bifreiðar, það er höfuðatriði og ákaflega mikill bagi að því fyrir bifreiðaeigendur, hve lítið er flutt inn af varahlutum og hve dýrir þeir eru í meðförum hjá þeim, sem fá eitthvað af þeim til að verzla með. Vandræði bifreiðaeigenda eru ákaflega mikil í þessu efni og þörf á að hugsa fyrir varahlutum, um leið og ráðstafanir eru gerðar til að afla nýrra bifreiða. Mér skilst, að þessar umræður hafi snúizt svo mikið um afskipti nýbyggingarráðs af jeppainnflutningnum, að ég hef talið sjálfsagt að gefa þær upplýsingar, sem ég hef nú gert, úr því að þessi þáltill. hefur nú verið notuð sem nýtt tilefni til að kasta steini að því af sömu öflum og frá upphafi hafa gert allt til að níða nýbyggingarráð og gera það tortryggilegt.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. þm. og hæstv. ráðh., sem hér hafa talað, fyrir góðar undirtektir, sem þetta mál hefur fengið. - Mér skilst, að þótt eitt tiltölulega lítt skylt atriði hafi borið á góma í þessum umr., þá hafi ekki komið fram raddir gegn þáltill. málefnislega. Það virðast allir vera sammála um, að nauðsyn beri til þess, að fluttir verði inn þessir vagnar, sem þarna er um að ræða. Við flm. fögnum þessum undirtektum og skilningi á sjálfu efni málsins og fyrir okkur er það algert aðalatriði, að sú till., sem hér liggur fyrir, hefur fengið yfirlýst fylgi, og eru þess vegna miklar líkur fyrir því, að hún nái fram að ganga. Ég vil samt fara nokkrum orðum um þau atriði, sem hér hafa komið fram. Vil ég fyrst minna á það, að fyrir okkur flm. þáltill. vakir að sjálfsögðu ekki það, þótt varahlutir séu ekki nefndir, að þeir yrðu ekki jafnframt fluttir inn, bæði til þessara nýju tækja og hinna, sem fyrir eru, heldur lítum við svo á, að innflutningur nægjanlegra varahluta leiddi af sjálfu sér, og þess vegna tókum við þetta ekki upp í þáltill. Nú, hins vegar þegar flutt hefur verið brtt. um það að taka af skarið með þetta, munum við að sjálfsögðu taka því og væntanlega sú n., sem fær málið til athugunar, og leggja til, að sú brtt. verði samþ., því að við getum tekið undir það, að það er til lítils að vera að flytja inn fjölda bifreiða, án þess að séð verði fyrir nægjanlegum varahlutum til þeirra. Við vitum, að nú er svo komið, að vegna skorts á varahlutum er fjöldi bifreiða í ónothæfu ástandi, og það eru ekki sérstaklega jeppabifreiðar, sem svo er ástatt um, heldur eru það fólksflutningabifreiðar, bæði einstaklinga og atvinnubifreiðar, og einnig vöruflutningabifreiðar. Þó að þetta megi teljast mál út af fyrir sig, þá munum við mæla með því, að brtt. hv. 8. landsk. á þskj. 33 verði samþ. Hv. 1. þm. Skagf. sagðist fagna því, að þessi þáltill. væri fram komin, og trúi ég því vel, því að hann vill bændum landsins vel. En ég vil taka það fram, að mér finnst það ákaflega einkennilegt, hvernig hv. þm. og hans flokksbræður láta fögnuð sinn í ljós yfir því, að bændur fái þessi tæki, með því að ráðast heiftuglega á stofnanir eins og t. d. nýbyggingarráð og einnig á fyrrv. hæstv. ríkisstj. fyrir það að flytja inn þessi tæki. Maður hlýtur að fyllast undrun yfir slíkri málsmeðferð, og ég vil segja, að mér finnst miður, að hv. 1. þm. Skagf., sem er einnig búnaðarmálastjóri, skuli gera það að aðalatriði í umr, um þessa þáltill. að deila á þá aðila, sem af framsýni og skilningi á þörfum bænda í þessum efnum beittu sér fyrir því, að hafinn væri hér innflutningur á jeppum. Það er svo fjarri því, að þessi ummæli hv. 1. þm. Skagf. hafi nokkuð við rök að styðjast, að þessi þáltill. sé flutt sem eins konar vantraust á nýbyggingarráð og fyrrv. hæstv. ríkisstj., heldur má þvert á móti telja hana sem viðurkenningu á þeirri stefnu, sem bæði nýbyggingarráð og fyrrv. ríkisstj. mörkuðu, þar sem með þessari þáltill. er einmitt lagt til, að þeirri stefnu sé haldið áfram. Hitt er svo annað mál, sem ég hygg, að flestir séu sammála um, að bæði úthlutun nýbyggingarráðs og Búnaðarfélags Íslands á þessum tækjum sætti nokkurri gagnrýni. Og það er mín skoðun, að hvorugur þessi aðili hafi framkvæmt hana eins og æskilegt hefði verið. En sannleikurinn er sá, og það minntist hæstv. fjmrh. á, að það er ákaflega erfitt um vik að úthluta slíkum tækjum, án þess að einhverjum mislíki, ég veit ekki, hvaða stofnun það er í landinu, sem hefði hlotið óskipt lof fyrir það. Ég vildi, að hv. 1. þm. Skagf. vildi segja mér, hvaða stofnun hann héldi, að það væri. Eins og hæstv. fjmrh. minntist á, eru þessi tæki mjög eftirsótt, en meðan gjaldeyrisörðugleikarnir eru eins og þeir eru nú, eru ekki líkur til þess, að eftirspurn eftir þessum vögnum verði fullnægt, og alltaf verður einhver, sem finnst hann hafa orðið út undan og aðrir fengið of mikið. Það var eitt atriði í ræðu hv. þm. Skagf., sem ég var undrandi yfir. Hann sagði, að Búnaðarfélagið hefði hætt við að setja þau skilyrði, sem upphaflega voru sett, þegar það fékk inn þessa jeppa, vegna þess að nýbyggingarráð hefði úthlutað sínum vögnum án þess að setja nokkur skilyrði. Mér finnst þetta ekki vera sterk rök hjá hv. þm. Ég held, að sjónarmið Búnaðarfélagsins hefði átt að vera það að bjarga því, sem bjargað yrði, og reyna þannig að sjá um, að þeir 450 vagnar, sem Búnaðarfélag Íslands hafði til umráða, færu ekki til Reykjavíkur, og hv. 1. þm. Skagf., sem einnig er búnaðarmálastjóri, hefði átt að reyna að tryggja það, að þeir héldust allir í sveitinni. En mér finnst hitt alveg undravert, að halda því fram, að það hafi verið sjálfsagt af Búnaðarfélagi Íslands að gefa þetta alveg frjálst, vegna þess að nýbyggingarráð hefði ekki sett neinar reglur þar um, mér finnst einmitt enn þá brýnni nauðsyn hjá Búnaðarfélaginu að reyna að sjá til þess, að þessi 1/3 hluti jeppanna héldist í sveitinni, þegar aðrir aðilar gerðu það ekki. Hæstv. fjmrh. upplýsti það hér, að af þeim bifreiðum, sem nýbyggingarráð hefði úthlutað, hefði 166 verið úthlutað til Reykjavíkur. Það er að mínu áliti allt of mikið. En ég ætla bara að spyrja hv. þm. að því, hvort þeir trúi því, að það séu ekki nema 166 jeppabifreiðar hér í Reykjavík. Ég held, að þeir séu fleiri og það miklu fleiri, en þeir 166 vagnar, sem nýbyggingarráð úthlutaði hingað, ég veit, að þeir eru fleiri, hvað sem aðstandendur Búnaðarfélags Íslands segja. Búnaðarfélagið hefur orðið fyrir harðri gagnrýni viðvíkjandi þessari bifreiðaúthlutun  Ég hef aðeins orðið svona margorður um þetta atriði, enda þótt það sé algert aukaatriði hvað þetta mál snertir, af því að tilefni gafst til þess. Aðalatriðið er, að þessi tæki verði flutt inn í landið áfram, og þeirri stefnu fylgt, sem fyrrv. ríkisstj. og nýbyggingarráð mörkuðu, og að þeim verði úthlutað handa bændum landsins og verði settar reglur þar um. Hitt er annað mál, að mörg rök mæla með því, að fólk í þorpum og jafnvel í kaupstöðum, sem stundar landbúnaðarstörf, fái eitthvað af jeppum. Í mörgum stærri þorpum lifir fjöldi manns á búskap, og hefði slíkt fólk mikil not fyrir þessi tæki. Það mætti segja, að það væri æskilegt, að sem flestir ættu bifreið, en við vitum, að þjóðfélagið hefur ekki gjaldeyri til þess, það kostar um 30 millj. kr. að reka bifreiðar Íslendinga nú, ef séð er fyrir nægilegu brennsluefni og varahlutum til þeirra. Þá vil ég styðja þá skoðun hæstv. fjmrh., að ég álít sanngjarnt, að þeir 80–100 menn, sem innflutningsleyfi hafa nú fyrir jeppabifreiðum, verði látnir ganga fyrir, þegar byrjað verður á því að flytja inn þessi tæki á ný. Ég veit ekki, hvort ég á að svara hv. 3. landsk., ég þekki það frá umr. við hann á öðrum vettvangi, að hann tekur aldrei málefnislega afstöðu til nokkurs máls, fyrir honum er slíkt algert aukaatriði, heldur reynir hann að koma af stað úlfúð og leiðindum. En ég vil nú samt sem áður, af því að hann hefur, eins og svo oft áður, misskilið mín ummæli, benda honum á það, að hann túlkaði þau algerlega ranglega, þar sem hann sagði, að ég hefði kvartað yfir því, að einn vagn hefði verið seldur úr Reykjavík vestur á land í bifreiðalaust þorp. Ég benti á í sambandi við stöðvun á innflutningi hinna 80–100 jeppabíla, sem leyfi höfðu verið veitt fyrir, að mér fyndist lítið samræmi í því, að þegar hundruð lúxusbíla kæmu til Reykjavíkur, væri stöðvaður innflutningur þessara nauðsynlegu tækja. Ég veit ekki, hvernig þessi mikli fjöldi bifreiða er hingað kominn, þeir munu sennilega vera komnir inn sumir fyrir utan gjaldeyrisleyfi, og fyrir aðra var búið að taka gjaldeyri. En hvað sem því líður, þá er ekki furða þó að menn séu dálítið gramir yfir því, að stöðvaður sé innflutningur á landbúnaðartækjum, eins og t. d. jeppum, og fá ekkert út á þau leyfi, en á sama tíma sé verið að flytja inn hundruð gljáfægðra vagna, sem renna hér um götur höfuðborgarinnar. Ég býst við, að þetta liggi ljóst fyrir hv. þm., hvaða samræmi er í þessu. Þá er vert að geta þess, að jeppabílarnir eru tiltölulega miklu ódýrari, en stærri bílar, sem fluttir hafa verið inn á þessu ári og verið er að flytja inn. - Það er svo fjarri því, að ég kvarti yfir, þó að einhver bifreið sé flutt úr Reykjavík út á land, ég fagna því, ef bíllausir staðir geta náð sér í slík nauðsynjatæki. Þetta er svo lítið atriði, sem ekki er þess vert, að fjölyrt sé um, en það sýnir þó, hver er meining þessa hv. þm., að sniðganga sannleikann, og þegar hann svo bætti því við, að ég hefði á sama tíma sem þessi 80 leyfi voru stöðvuð, þá hafi ég fengið eina gljáfægða bifreið flutta inn. Sannleikurinn er sá, að ég fékk innflutningsleyfi fyrir bifreið löngu áður en búið var að taka ákvörðun um það að banna innflutning þeirra 80–100 jeppabifreiða. Ég vildi svo endurtaka þakkir mínar til hv. þm., sem hér hafa talað og lýst sig fylgjandi þessari þáltill., og vænti ég þess, að hún nái fram að ganga, og ég vona, að hún muni hafa áhrif í þá átt að tryggja það, að bændur fái þessi tæki. Og síðan verði að því snúið, þegar innflutningurinn er tryggður, að settar verði reglur um það, eins og þáltill. gerir ráð fyrir, að þær bifreiðar haldist í sveitum landsins. Við flm. væntum þess, að Búnaðarfélag Íslands og aðrir aðilar, sem þar koma við, verði sammála um að setja þau skilyrði, sem nauðsynleg eru, og gangi þannig frá úthlutun og sölu þeirra, að þetta höfuðatriði verði tryggt.



Herra forseti. Ég vil ekki, að þessari umr. lúki, án þess að ég segi nokkur orð um þessa þáltill. - Ég vil fyrst benda á það, hvernig gjaldeyrisástandið hefur verið hjá okkur á síðasta ári og sérstaklega á þessu sumri, og þá alveg sérstaklega með þann gjaldeyri, sem hér er um að ræða, dollaragjaldeyrinn. Það ástand hefur verið svo, að það hefur ekki verið hægt að greiða eina einustu af þessum bifreiðum, og það hefur ekki verið hægt að kaupa nema mjög lítið af varahlutum, og það hefur heldur ekki verið hægt að kaupa nema lítið eitt af nauðsynjavörum og miklum mun minna en nauðsynlegt var, þannig að síðari hluta sumarsins hefur gengið gersamlega á dollaraeignina. Þetta kemur ekki af því, að ríkisstj. eða neinir aðilar, sem með þessi mál fara, hafi haft á móti þessum innflutningi. Við hefðum ekki óskað annars fremur en að greiða fyrir honum. En það hefur verið vegna þess, að ekki eru nú til dollarar til þess að inna af hendi þær greiðslur, sem þurft hefði í þessu skyni. Þess vegna hefur allt þetta ár verið bann við veitingu gjaldeyrisleyfa, bæði til þessara bifreiðakaupa og annars. Í beinu framhaldi af þessu ástandi og með sérstöku tilliti til Marshallaðstoðarinnar, sem okkur hefur verið gefinn kostur á að taka þátt í, var svo samin innflutningsáætlun fyrir næstu 4 ár, það er að segja, að tekin var upp sérstök áætlun um greiðslujöfnuðinn og hvernig varið skyldi því fé, sem gert er ráð fyrir, að kæmi vegna þeirrar aðstoðar, og gert er ráð fyrir að greiða frá þessari stofnun, sem kennd er við Marshall. Niðurstaðan af þessum bollaleggingum var sú, að ríkisstj. leitaði til umboðsmanna bænda í landbn. og hjá Búnaðarfélagi Íslands um það, hvað ætla mætti að þyrfti af þessum tækjum til bænda á næstu 4 árum, og fékk ríkisstj. uppgefnar allt aðrar tölur en þær, sem í þessari þáltill. eru nefndar, því að tala jeppabíla er þar 375 í stað 600, sem nú er lagt til. Nú veit ég ekki einu sinni, hvort hægt verður að framkvæma þessa fjögurra ára áætlun eins og hún hefur verið sett upp. Það hefur frá ýmsum orðið vart við ótta við það, að þessi áætlun væri kannske samin með heldur mikilli bjartsýni og að það mundi valda nokkrum erfiðleikum að framkvæma hana, þó að við hins vegar vonum í lengstu lög, að það verði hægt að framkvæma hana. En ef einstakir liðir hennar, eins og t. d. þessi, eru teknir út úr og næstum því tvöfaldaðir, þá langar mig til að spyrja, - á það að verða á kostnað einhverra hinna liðanna, sem felast í þessari áætlun? Á þetta skilyrðislaust að ganga fyrir öðru, og hvað á þá að taka út úr áætluninni í staðinn? Það er alveg víst, að ef þessi þáltill., eins og hún er nú, verður samþ. og framkvæmd, þá verður það að ganga út yfir einhverja aðra hluti, nema þá að taka t. d. sérstakt lán, og það er hugsanlegt. Mig langar vegna þess til þess að vita, hvort það er meining hv. flm. að taka út einhverja aðra liði þessarar áætlunar og þá hverja, eða hvaða ráðstafanir sé hugsað að gera sérstaklega til þess að fá þennan umframinnflutning, sem hér er um að ræða. En í þessu sambandi vil ég sérstaklega benda á, að það eru engar dollarainneignir, sem ríkissjóður á, því að þær eru fyrir löngu þrotnar. Ég skal viðurkenna, að það er ákaflega þakklátt verk að taka upp og flytja á Alþ. þáltill. um það að flytja inn svo og svo mikið af einhverjum nauðsynjavörum, sem bændur varðar og hafa mikinn áhuga fyrir að eignast, en það verður þá að hafa það hugfast um leið, að ekki sé verið með því að setja fótinn fyrir annan innflutning, sem kannske getur verið enn þá nauðsynlegri. Til þess eru áætlanir settar upp, að farið sé eftir þeim eins og mögulegt er. Ef svo ætti að halda áfram á þessari braut og t. d. flytja inn vörubíla og fjölda marga aðra hluti nauðsynlega fram yfir það, sem gert er ráð fyrir, þá gæti það orðið skrýtin summa, sem kæmi út úr þeim þáltill. öllum. Ég er alls ekki með þessu að reyna að setja fótinn fyrir það, að greitt verði fyrir innflutningi á þessum tækjum eins og frekast er unnt og dollaragjaldeyririnn leyfir, en ég vildi mega óska þess, að bæði við athugun og afgreiðslu þessarar till. og annarra þáltill., sem kunna að koma fram, þá verði fullt tillit tekið til annarra vara, sem flytja þarf inn í landið. Ég vil, að till. fái athugun í n., svo að það verði hægt að bera hana saman við þá möguleika, sem fyrir hendi eru til innflutnings, og leggja fram rök fyrir því, hvers vegna þessi tala, 600, hefur verið valin, en ekki látið sitja við þá tölu, sem sett er upp í 4 ára áætluninni, 375. Ég vil láta þetta koma fram, af því að mér er kannske ljósara en mörgum öðrum, hversu geysilegur er dollaraskorturinn, og hve tæpt hefur staðið með að fá allra brýnustu nauðsynjar til landsins. Það er ekki af því, að við vildum ekki ýta undir þennan innflutning, heldur vegna þess, að möguleikar voru ekki fyrir hendi. Í sambandi við þá sölusamninga, sem átt hafa sér stað á hraðfrystum fiski fyrir dollara, hefur verið athugað, hvað mikil dollaraleyfi væru úti ógreidd. Það mun nálgast, að þetta sé nokkurn veginn jafnmikið, leyfin og þessi upphæð, svo að það verði jafndollaralaust, þegar þessir peningar koma inn og leyfin hafa verið innleyst, eins og áður var.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í sambandi við þær umr., sem fallið hafa, síðan ég talaði í þessu máli fyrir nokkrum dögum. - Ég vil leyfa mér að segja fyrst örfá orð út af því, sem hæstv. viðskmrh. sagði síðast. Ég skil aðstöðu hans vel. Mér þykir ekki undarlegt, þó að hæstv. ráðh. sjái, að það er að sumu leyti ekki heppilegt að koma svona með einangraðar till. um innflutning, fyrst verið er að gera heildaráætlanir á því sviði. Hæstv. ráðh. sagði í sambandi við það, að Búnaðarfélag Íslands hefði í áætlun sinni gert ráð fyrir 1.500 jeppa innflutningi, en verkfæranefnd nokkru meira. Hins vegar lögðum við áherzlu á að fá meira en fjórða hlutann á fyrsta ári, þannig að ég álít, að það þurfi ekki að koma í bága við heildarinnflutninginn fyrsta árið, þó að þá sé flutt inn meira af þessum tækjum, því að það lögðum við sérstaka áherzlu á, þegar rætt var um búvélainnflutning, að viss innflutningur kæmi fyrr en annar. Við nefndum sérstaklega tæki varðandi ræktunarsamböndin. Var lögð aðaláherzla á, að þau yrðu að koma fyrst, af því að við vissum, að vissir landshlutar standa þar með tvær hendur tómar. Þá vil ég minna á, að ég veit ekki betur en að farið sé að framleiða jeppa í Bretlandi, svipaða amerísku jeppunum. Við höfum stutt að því, að Búnaðarfélagið fengi leyfi fyrir 3–4 slíkum jeppum til að athuga, hvort þeir hentuðu okkur ekki eins vel og amerísku jepparnir. Ég vil benda á það í sambandi við orð hæstv. viðskmrh. um dollaraskortinn, að ég álít sjálfsagt að fá úr því skorið, hvort brezku jepparnir séu ekki eins góðir. Verðið virðist nokkuð hátt, en þar sem þeir eru miklu betur yfirbyggðir en þeir amerísku, þá gæti ég hugsað, að þeir væru samkeppnisfærir um verð. Ég vil benda á þetta, og ég álít, að það hefði átt að leyfa þennan lítilfjörlega innflutning til að vita, hvort tækin reyndust ekki vel. Ég sé, að hæstv. fjmrh. er ekki viðstaddur í d. Mér leiðist að tala um ræðu hans, ef hann er fjarverandi, en verð þó að gera það. Ég sé, að það hefur orðið að góðu gagni, að ég hreyfði þessu máli frá upphafi, því að við höfum fengið ýtarlega skýrslu frá hæstv. fjmrh. um þetta mál. Hæstv. fjmrh. gaf hana sem formaður nýbyggingarráðs, og átti það vel við. Ég vil geta þess út af allsterkum ummælum hv. þm. Barð., þar sem hann ávítaði mig og hæstv. forseta fyrir að hreyfa þessu máli að hæstv. fjmrh. fjarverandi, að mig undrar, að hv. þm. skyldi orða slíka hluti. Hér var ekki verið að ræða um stjórnarathafnir hæstv. fjmrh. á einn eða neinn hátt. Það fer að verða erfitt að lifa og tala hér á þingi, ef aldrei má minnast á neitt mál, sem einhver þm. hefur verið við riðinn, ef hann er ekki viðstaddur. Þetta snerti ekki hæstv. fjmrh. sem slíkan, það snerti hann sem formann nýbyggingarráðs. Það fer að verða erfitt að lifa, ef ekki má nefna neitt að fjarverandi manni, sem að því hefur starfað í opinberri n. fyrir löngu síðan. Ég hefði ekki farið að ræða stjórnarathafnir hæstv. fjmrh., síðan hann tók við ráðherrastörfum, öðruvísi en að honum viðstöddum, enda voru ekki ávítur af minni hálfu í garð hæstv. núverandi fjmrh. Það, sem ég sagði, er það, að þær till., sem hér liggja fyrir og allmargir hv. þm. bera fram, eru ávítur á störf nýbyggingarráðs varðandi úthlutun jeppa, og frá þessu ætla ég ekki að hvika, því að þau tvö meginatriði, sem hv. flm. leggja megináherzlu á, er það, sem nýbyggingarráð hvarf frá, þegar það hætti að láta Búnaðarfélagið hafa úthlutunina á hendi. Og þótt hv. 1. flm., þm. N-Ísf., reyndi af veikum mætti að afsaka það í sinni ræðu og tæki fram, að hann væri alls ekki með neinar ávítur í garð nýbyggingarráðs, þá var þetta svo máttlaust hjá honum, að ásakanirnar lágu í orðum hans, því að hann fann, að hann gat ekki við það losnað, að eins og till. er byggð upp, er þar um að ræða ávítur á það úthlutunarkerfi, sem nýbyggingarráð tók upp, þegar það hætti að láta Búnaðarfélagið hafa afhendinguna á hendi. Ég tala nú ekki um hina lítilfjörlegu tilraun, sem hv. þm. Barð. gerði, því að hún var ekki neitt. En það, sem mér þótti vænt um, var að fá yfirlýsingu hæstv. fjmrh., að nýbyggingarráð hefði úthlutað 166 jeppum til Reykjavíkur og 582 út um land. Þetta er raunar ófullkomin skýrsla, því að eftir er að vita um sundurliðun á þeim bílum, sem fóru út um land, hvað mikið hefur farið í sveitirnar og hvað mikið í kaupstaði og stór kauptún. Um þetta liggur ekkert fyrir enn, en mjög var gott að fá þessu slegið föstu af hæstv. fjmrh., hvernig þetta hefur gengið fyrir sig. Hæstv. fjmrh. tók fram, að hann teldi, að engar ásakanir hefðu verið á Búnaðarfélag Íslands hvað snertir þess starf. Ég er honum að vísu þakklátur fyrir þá viðurkenningu, enda gat varla um annað verið að ræða, því að það voru aldrei neinar ásakanir á Búnaðarfélag Íslands fyrir úthlutunina af hendi nýbyggingarráðs, og var þess vegna vitanlegt, að hæstv. ráðh. mundi staðfesta það í sinni ræðu. Hins vegar var hv. þm. Barð. að leitast við í sinni ræðu um daginn að sanna, að um misbeitingu hefði verið að ræða í úthlutuninni af hálfu Búnaðarfélags Íslands. En það er þá ekki stjórn Búnaðarfélags Íslands, sem hefur brugðizt sinni skyldu, heldur eru það stjórnir hreppabúnaðarfélaganna, en í þeim eru 7–8 hundruð bændur víðs vegar um land, sennilega heldur betri hlutinn, sem er kosinn í þá stöðu. Það er þessi hópur bænda, sem hv. þm. Barð. ásakar um hlutdrægni og misbeitingu á því valdi, sem þeir hafi fengið um úthlutun bíla. Ég tel þetta ekkert karlmannlegt hjá hv. þm. Ég hefði kunnað því betur, að hann hefði skammað mig og Búnaðarfélag Íslands fyrir frammistöðuna. Það var karlmannlegt að gera það, þó að rökin væru lítil. En að veitast að bændum úti um allar sveitir, sem tóku að sér þetta hlutverk, það þykir mér ekki karlmannlegt, auk þess sem það er ómaklegt að öllu leyti. Að vísu gat hæstv. fjmrh. um það í skýrslu sinni, að það hefðu komið fram miklar umkvartanir frá ýmsum bændum til nýbyggingarráðs, að þeir fengju ekki jeppa. En það er aldrei við öðru að búast en einhverjir verði óánægðir, þegar ekki er hægt að verða við óskum allra. En það ætla ég að segja hæstv. fjmrh., að ég er undrandi, að þeir skyldu ekki beina þessum miklu mótmælum til okkar í Búnaðarfélagi Íslands, en það gerði nýbyggingarráð ekki. Það hefði verið eðlilegt að senda slíkar umkvartanir til okkar, svo að við hefðum fylgzt með því, sem nýbyggingarráði barst í hendur á þennan hátt. Ég hygg því, að hér sé farið eins langt í að finna átyllu til aðfinnslu og mögulegt er. Vitanlega er ómögulegt að úthluta öðruvísi, en að margir verði óánægðir, en ég er viss um, að bændur úti um sveitir hafa farið eins vel með vald sitt og þeir frekast hafa getað, en vitanlega er það alltaf matsatriði, hverjir eigi að fá bílana, þegar ekki er hægt að verða við óskum nærri því allra. Hv. þm. Barð. nefndi í því sambandi, að einn bíll, sem Búnaðarfélag Íslands hefði úthlutað, hefði aldrei farið úr Reykjavík. Þetta getur vel verið satt, og ég held meira að segja, að ég viti, hvað hann á við. Ég held, að hann eigi við það, að bíl var úthlutað í lítið búnaðarfélag í Barðastrandarsýslu, en bíllinn fór aldrei þangað. Og af hverju? Af því að það var ófært á bíl inn í hreppinn. Það má segja, að það hafi verið fljótfærni af okkur í Búnaðarfélaginu að láta bíl í þessa afskekktu sveit. En við hv. þm. Barð. fórum einu sinni mikla ferð um Barðastrandarsýslu. Ég var þar mótkandídat hans 1942. Okkur kom vel saman, þó að við skömmuðumst á fundum. Þá ætlaði hv. þm. að vera búinn að koma vegamálum sýslunnar í það horf eftir tvö ár, að bílfært væri í hvern hrepp. Ég hef það þá mér til afsökunar, að ég var þess fullvíss, að hv. þm. Barð. mundi standa við loforð sitt, svo a. m. k. jeppi kæmist í alla hreppa. Nú kemur í ljós, að þessi jeppi hefur lent í Reykjavík, eftir því sem þessi hv. þm. segir. Það má þá helzt segja, að það beri að ásaka bændurna sjálfa þar heima fyrir, að þeir hafi ekki tekið nógu fast á þessum hlut. Hins vegar er gert allt of mikið úr því, að þeir bílar, sem Búnaðarfélagið úthlutaði, hafi farið úr sveitunum til Reykjavíkur. Það er örlítið brot, sem úr sveitunum hefur farið. Búnaðarfélagið úthlutaði 450 jeppum, og þar af fóru 10 ekki í sveitirnar, en hvað mikið af úthlutun nýbyggingarráðs fór í sveitirnar, er erfitt að vita, en það liggur í hlutarins eðli, að samkvæmt þeim tölum, sem fyrir liggja, þá er meginhlutinn af þeim, sem fóru í sveitirnar á vegum Búnaðarfélagsins, í þeim enn, hitt eru einstök tilfelli. Það er aðeins tilraun til að verja gerðir nýbyggingarráðs, að menn gera svo mikið úr þessu atriði, að réttmætt hafi verið að taka úthlutunina af Búnaðarfélaginu, vegna þess að það hafi sýnt sig, að það hafi ekki getað séð um, að jepparnir héldust í sveitunum. Það sýnir greinilega fyrsta úthlutun Búnaðarfélagsins, sem fór fram 25. febr. 1946. Bílarnir komu í apríl og fóru þá að ganga til eigendanna úti um land. Önnur úthlutun okkar var 23. apríl. Þá erum við búnir að úthluta 170 bílum og það á þeim grundvelli, að við höfðum látið einn bíl í hvert búnaðarfélag. Jafnara var ekki hægt að úthluta, og sú skuldbinding fylgdi þeim, að hreppabúnaðarfélögin ættu að sjá um, að þeir væru ekki fluttir úr sveitunum. En þegar nýbyggingarráð fer að úthluta sínum leyfum í apríl og maí 1946, þá var ekki komið í ljós, hvernig úthlutun hreppabúnaðarfélaganna mundi takast. Það er því mesta blekking, sem hægt er að færa fram í málinu, þegar sagt er, að úthlutunin hafi verið tekin af hreppabúnaðarfélögunum, vegna þess að úthlutun búnaðarfélaganna hafi gefizt illa, því að nýbyggingarráð tók úthlutunina í sínar hendur, þegar fyrstu bílarnir voru að koma til landsins. Það er því sýnt, að Búnaðarfélagið gerði sér far um að skipta eins jafnt og mögulegt var, og það er því algert ranghermi, þegar hv. þm. Barð. er að halda því fram, að vissir landshlutar hafi orðið út undan, því að við skiptum svo ótrúlega jafnt, að það mætti fremur telja okkur það til áfellis, þegar við úthlutuðum jafnvel einum bíl, sem var ekki hægt að koma inn í sveitina fyrir vegaleysi. Ég hygg, að hv. þm. hafi í huga, að Barðastrandarsýsla hafi orðið út undan. Við skrifuðum öllum hreppabúnaðarfélögum síðast í nóv. 1945 og óskuðum eftir umsóknum fyrir janúarmánaðarlok 1946. En þegar við gerðum þetta upp, - listinn er frá 8. jan. 1946, - þá eru það ein þrjú búnaðarfélög í Barðastrandarsýslu, sem óska eftir jeppum, tvö þeirra eftir sínum jeppanum hvort og eitt eftir tveimur. Þrátt fyrir það létum við tvö af þessum félögum fá jeppa við fyrstu úthlutun, af því að við vildum skipta svo jafnt sem mögulegt var, en þó að ýmsir aðrir sæktu um 20 jeppa, fengu þeir ekki nema einn. Hitt er rétt, að Barðstrendingar vöknuðu síðar og báðu um marga jeppa, og var reynt að koma til móts við óskir þeirra eins og unnt var, eins og allra annarra í strjálbýlinu. Þetta vil ég taka fram út af hinu mikla skrafi hv. þm. Barð., að við höfum misbeitt valdi okkar á þennan hátt og látið afskekkta landshluta verða út undan. Fyrir það held ég, að sízt af öllu sé hægt að ámæla Búnaðarfélagi Íslands. Ég skal ekki lengja þessar umr. miklu meir. Þær hafa sannað það, sem ég hélt fram í fyrri ræðu minni, að þessi till., eins og hún liggur fyrir, er ádeila á úthlutunarfyrirkomulag, sem ríkti hjá nýbyggingarráði. Sú ádeila er áreiðanlega réttmæt, enda mundi hún ekki koma frá þeim aðila, ef svo væri ekki. Það kom glöggt í ljós hjá hv. 1. flm. Hæstv. fjmrh. benti á það í sinni skýrslu, að nýbyggingarráð hefði komizt að þeirri niðurstöðu við framkvæmd þessa máls, að rétt væri að veita fleiri, en bændum, eitthvað af jeppum. Það getur út af fyrir sig verið rétt, en það á þá ekki að skrifast á reikning landbúnaðarins, sem úthlutað er til annarra. Nýbyggingarráð gat vel tekið þessa afstöðu til málsins, og hæstv. ráðh. kannast drengilega við, að nýbyggingarráð hafi komizt að þeirri niðurstöðu, að ekki væri fært að neita iðnaðarmönnum eða starfsmönnum ríkisstofnana um jeppa og þeir hafi þess vegna orðið að grípa inn í. Þetta er sjónarmið út af fyrir sig. Hv. 1. flm. segist taka undir það með hæstv. ráðh., að nauðsynlegt sé, að fleiri en bændur fái jeppa, en þó einskorðar hann till. sína við sveitirnar, og strangar reglur eru settar um, að ekki megi flytja jeppana úr sveitunum, og það er ekki aðeins tekið fram í till., heldur áréttað í grg. En það er ekki bæði hægt að halda og sleppa. Annaðhvort verða sveitirnar að fá þessa bíla eða ganga inn á sjónarmið hæstv. ráðh., að rétt sé að gefa fleiri kost á þeim. Ég skal svo láta þessu máli mínu lokið. Ég tók fram um daginn, að það þyrfti að breyta þessari till., svo að hún væri boðleg til afgreiðslu. Það þyrfti að taka fram um varahluti. Er ég þar samþ. hæstv. fjmrh., að varahlutaspursmálið er eins stórt og innflutningsspursmálið. Og þá er það talan á þessum bílum, hve mikils á að krefjast. Ég álít, að það væri sterkara, að till. væri sett í það horf, að hún væri stuðningur við þá áætlun, sem gerð hefur verið um heildarþörf landbúnaðarins fyrir vélar á næstu fjórum árum. En þetta kemur til athugunar í n., sem fær þessa till. til meðferðar. Ég held, að það sé svo ekki fleira, sem ég hef ástæðu til að taka fram, og skal láta máli mínu lokið.



Herra forseti. Á síðasta fundi hér í Sþ. bar hæstv. menntmrh. á mig svo þungar sakir, að ég er til neyddur að svara þeim hér, áður en umr. um þetta mál lýkur. Vil ég biðja hæstv. forseta að koma boðum til hæstv. menntmrh., ef hann mætti heyra mál mitt. 

Ætli hreppabúnaðarfélögin hafi kært sjálf sig?

Þannig er það að segja, að ég hafi verið að ásaka einhverja átta hundruð bændur í þessum efnum, ekkert annað en tilraun hv. 1. þm. Skagf. til að hlaupa burt frá kjarna þessa máls og reyna að drepa því á dreif. - Ég minntist á í minni ræðu hér fyrr, - og getur vel verið, að hv. 1. þm. Skagf. telji það ásökun á bændur, - að það hefði ekki verið réttilega úthlutað jeppabifreiðum til héraðanna. En það má segja, að það sé ásökun beint á Búnaðarfélag Íslands eða stjórnendur þar. Og ég held þessu fram enn og að það hefði átt að ráða mestu um úthlutun þessara bifreiða, hver þörf er fyrir þær á hverjum stað. Nú eru það sjálfsagt mismunandi sjónarmið í sambandi við þessa úthlutun, sem ég hef annars vegar og stjórn Búnaðarfél. Ísl. hins vegar. Og hv. 1. þm. Skagf. ætti að þekkja, hvernig Barðastrandarsýsla er, og nauðsynina á að fá jeppabifreiðar þangað - a. m. k. þar til hann með sínu atkv. á Alþ. er búinn að stuðla að því, að veitt verði svo mikið fé til vegagerða þar, að hægt sé að nota þar önnur og þægilegri farartæki. En þrátt fyrir kunnugleika sinn á þessum landshluta, gekk hann á móti hagsmunum þessara manna viðkomandi úthlutun jeppanna. Hann hélt því fram, að það hefði verið einungis í þeim tilfellum, þar sem ekki hefði verið hægt vegna vegaleysis að koma jeppabifreiðum inn í hreppana. En hér er farið rangt með, því að löngu áður en hv. 1. þm. Skagf. fékk vald til að úthluta jeppabifreiðum til bænda, hefur verið farið á jeppa alla leið úr Reykjavík, yfir Geiradalshrepp, vestur alla Austur-Barðastrandarsýslu og vestur alla Vestur-Barðastrandarsýslu og alla leið til Bíldudals, m. ö. o., að farið hefur verið um flesta hreppa beggja Barðastrandarsýslna á slíku farartæki. Það getur því ekki verið af því, að ekki hafi verið hægt að koma jeppabifreiðum inn í hreppana, að jeppum var ekki úthlutað í suma hreppa þar. Það hefði verið hægt að koma þeim einhvern veginn þar inn. Ástæðunnar til þessa hlýtur því að vera að leita í einhverju öðru. Þessi hv. þm. sagði, að ekki hefðu komið umsóknir nema frá þremur hreppabúnaðarfélögum þarna.

Innan fyrsta frestsins.

En hvað komu margar umsóknir frá öðrum aðilum í Barðastrandarsýslu? Ég get lagt fram gögn því til sönnunar, að umsóknir hafa komið um jeppabifreiðar frá öðrum í Barðastrandarsýslu en hreppabúnaðarfélögunum. Og hvernig var farið með þá? Ég vil benda hv. þm. á eitt dæmi um það, hvernig með þessi mál var yfirleitt farið. Vestur í Barðastrandarsýslu er einn hreppur, þar sem hreppabúnaðarfélag er, og eru meðlimir þess aðeins fimm. Þrír þeirra eiga kálgarða, einn þeirra á grasblett kringum húsið sitt, sem getur fóðrað eina eða hálfa aðra kú, og sá fimmti leigir grasblett í öðrum hreppi. Fleiri meðlimir eru ekki til í félaginu. En þetta búnaðarfélag fékk loforð fyrir einum jeppa frá Búnaðarfélagi Ísl. og fékk hann. Og af því að ekki var hægt að skipta þessum jeppa í fimm hluta, þá komu þessir menn, sem eru framsóknarbændur, sér saman um að selja jeppann og skipta andvirði hans í fimm jafna hluta á milli sín. Var svo haldið uppboð á jeppanum. En sá maður í Barðastrandarsýslu, sem öllum öðrum þar fremur þurfti að fá jeppa til þess að nota hann, var héraðslæknirinn. En hann gat ekki fengið jeppa. Á það var ekki litið af Búnaðarfél. Ísl., og heldur ekki búnaðarfélögunum heima fyrir.

En hví ekki að fá hann hjá nýbyggingarráði?

Nýbyggingarráð bjargaði þessu máli síðar. Og það var kannske mikið vegna þess, að kröfur komu frá slíkum aðilum til nýbyggingarráðs, að augu ráðsins opnuðust fyrir því, hver frámunaleg sérhagsmunastefna var ríkjandi hjá stjórn Búnaðarfélags Ísl. um úthlutun jeppabifreiða. Og það var þá, sem form. nýbyggingarráðs tók a. m. k. að einhverju leyti, ef ekki öllu, úthlutunarvaldið yfir jeppabifreiðunum af stjórn Búnaðarfél. Ísl. til þess að miðla réttlátlegar þessum farartækjum og jafna metin vegna þess, hve ranglátlega hafði verið úthlutað þessum farartækjum af hendi Búnaðarfélagsins. 

Hver hefur framið þá smán?

M. a. þeir, sem ráðið hafa mestu í búnaðarfélögunum. Og þar var komið við kaun hæstv. menntmrh., þegar minnzt var á, hvernig þessi mál hafa gengið hjá Búnaðarfél. Ísl., því að hann er ekki vanur að þjóta hér upp og kalla fram í ræður þm. og segja það haugalygi, sem við erum að segja. Ég sé svo ekki ástæðu til að ræða meir við hv. 1. þm. Skagf. um þessi mál. Hann fékk fulla skýrslu hjá hæstv. fjmrh. um þá frámunalegu partísku, sem hefði skeð í þessari úthlutun, meðan hv. 1. þm. Skagf. fór með þessi mál. Og af því, að það lá fyrir, var þessi úthlutun tekin af Búnaðarfél. Ísl. Og sú ræða hefur ekki verið hrakin af hv. 1. þm. Skagf. Og hæstv. fjmrh. lýsti því yfir, að hann ætlaðist til þess, að þau 80 leyfi, sem hafa verið veitt, en eru ónotuð, yrðu látin ganga fyrir, þegar innflutningur yrði veittur til landsins næst á þessum farartækjum. Ég hefði gjarna viljað heyra þá yfirlýsingu frá ríkisstj. almennt, að þessi skilningur hæstv. fjmrh. væri viðurkenndur af allri ríkisstj., og þá m. a. af viðskmrh., því að ef svo væri, að þessi regla væri viðurkennd gagnvart innflutningi og úthlutun jeppa, sem ég hef ekki á móti, þá á sama regla að gilda um önnur innflutningsleyfi, sem menn hafa fengið, en eru ónotuð, ef þær vörur, sem þau eru um, eru fluttar til landsins. Ég vildi gjarna fá að heyra frá hæstv. ríkisstj., hvort hún hugsar sér að láta þessa reglu gilda almennt eða hvort þetta á aðeins að gilda í sambandi við innflutning jeppabifreiða. Ég vil taka fram út af kröfu hv. 3. landsk. þm., sem hann gerði í sambandi við eignatöku, að orð hans gátu ekki verið byggð á þeim orðum, sem ég sagði í síðustu ræðu minni hér um þetta mál. Mín orð féllu á allt annan veg en hann túlkaði nú. En hann hefur haft þau orð frá einhverjum öðrum en mér.



Herra forseti. Ég tók eftir því í ræðu hæstv. fjmrh. hér áðan, að hann játaði hreinskilnislega, að þegar nýbyggingarráð hafði tekið við úthlutun jeppabifreiðanna, þá hefði þeim í ráðinu þótt rétt að taka upp ný sjónarmið fyrir sinni úthlutun. Þeir tóku þá reglu upp að veita ekki aðeins leyfi fyrir jeppum til bænda, heldur einnig málara, pípulagningarmanna, opinberra stofnana í kaupstöðum og opinberra starfsmanna í kaupstöðum. Nú má vel vera, að slíkt sjónarmið eigi nokkurn rétt á sér. En það er bara ekki hægt með réttlæti að úthluta þessum mönnum og þessum stofnunum í kaupstöðum af þeim jeppabifreiðum, sem búið var að lýsa yfir fyrir þjóðinni, m. a. í blöðum, að væru fluttar inn sem landbúnaðartæki til landsins, því að það eru bein brigðmæli við þá, sem búið var að lýsa yfir, að ættu að fá bifreiðarnar. Og ef úthlutað er jeppabifreiðum eftir öðrum forsendum eða reglum, en látið var í veðri vaka gagnvart þjóðinni, að gert mundi verða, þá sé ég ekki, að hægt sé að réttlæta með því það, að úthlutun á þessum bifreiðum var tekin úr höndum Búnaðarfél. Íslands, ef það hefur verið til þess að úthluta t. d. læknum þessum bifreiðum, þó að þeir hafi vissulega þörf góðra farartækja. Hæstv. ráðh. sagði, að erfitt væri að fyrirbyggja, að þessi tæki væru seld úr sveitunum, þó að þau væru komin þangað, og sagði, að þessir jeppar hefðu verið orðnir þeirra eigin eign, sem áttu þá í sveitunum, en seldu þá þaðan. En mér skilst þó, að þeir séu ekki skilyrðislaus eign þessara manna, heldur aðeins með því móti, að þeir ekki förguðu þeim. Og það er auðveldara að fylgjast með eignaskiptum á bifreiðum en öðrum hlutum, vegna þess að þær eru skrásett eign. Því tel ég, að þessi farartæki, sem seld hafa verið úr sveitunum, eigi að komast í eigu bænda á ný, þar sem skilyrði fyrir leyfunum á kaupum á jeppunum í sveitirnar hafa verið brotin í þeim tilfellum. En það virðist ekki vera áhugi fyrir því hjá hæstv., ráðh. eða hv. fyrrv. nýbyggingarráðsmönnum. Ég taldi, að 80 menn hefðu leyfi fyrir jeppum í sveitunum, sem ekki hafa fengið þá, en hæstv. ráðh. segir, að þessi leyfi séu 94, og það er sjálfsagt það rétta í málinu. En það er ekki svo að heyra, að neinum renni til rifja, að ekki hefur verið staðið við þessi leyfi á undanförnum árum. Og sumir þeirra, sem búnir eru að fá þessi leyfi, eru líka búnir að borga þessa jeppa til heildsala.

Kringum 80 eru búnir að borga þá

. Nú er upplýst, að þeir séu 80 talsins. Mér finnst, að það opinbera eigi að gera gangskör að því, að þeir, sem búnir eru að fá þessi leyfi og borga þessar jeppabifreiðar að mestu eða öllu leyti, þeir eigi að fá þessi farartæki og ganga fyrir um það. Ég trúi því ekki, að gjaldeyrisástandið sé svo bágborið og siðferðisvitund yfirvaldanna í þessum efnum sé svo sljó, að þeir sjái ekki, að það ber að innleysa þessi leyfi og láta uppfyllingu þeirra ganga fyrir öðrum innflutningi á bifreiðum. Hæstv. ráðh. upplýsti líka, að þegar Hekla gaus, hafi verið ákveðið, að bændum á eldgosasvæðinu væri ætluð leyfi fyrir 50 af þessum bifreiðum, sem var hátíðlegt loforð á raunastundu sem tekið var sem góður boðskapur. En hæstv. fjmrh. upplýsti, að 50% af þessu góða loforði hefði verið svikið, og ekki var að heyra, að það ætti heldur að reyna að standa við það hér eftir. Enn eru ekki nema 25 af þessum jeppum komnir til úthlutunar til þessara manna. Þetta er orðheldni hinna íslenzku stjórnarvalda í þessu efni. Þetta er hiklaust upplýst. En það er ekki látið fylgja neitt loforð um, að úr þessu verði bætt. Mér kom það ekkert á óvart, er hæstv. fjmrh. upplýsti, að til væri skrá yfir leyfisveitingar nýbyggingarráðs. Og ég endurtek það, sem ég sagði áðan, að ég tel sjálfsagt, að áður en við látum því lokið að rífast um það, hvernig úthlutun nýbyggingarráðs hafi farið úr hendi, þá fáum við þm. afrit af þessari skrá yfir úthlutunina. Og ég mun halda mig við það að heimta að fá hana fram. - Skal ég svo ekki hafa fleiri orð um ræðu hæstv. fjmrh. Ég vil aðeins vona, að ráðstafanir verði gerðar til þess, að þeir, sem fyrir löngu fengu leyfi veitt fyrir og að langmestu leyti hafa borgað þessar jeppabifreiðar, fái leyfin afgreidd og fái þannig andvirði sinna peninga. Ég vil enn fremur, að rannsakað sé, hve mikil brögð eru að því, að sett skilyrði um, að jepparnir væru sem landbúnaðartæki í sveitum landsins, hafa verið haldin, eða réttara sagt, að hve miklu leyti þau skilyrði hafa verið að vettugi virt og brotin. Hv. þm. N-Ísf., sem nú virðist ekki vera í sæti sinu, lét svo, að hann væri of góður til þess að eiga orðastað við mig, af því að ég hefði ekki tekið efnislega afstöðu til málsins. Það er rangt hjá honum, að ég hafi ekki gert það. Ég er með því, að þessi nauðsynlegu tæki verði flutt inn og að orðið verði við þeim óskum, sem fram hafa komið, að till. verkfærakaupanefndar verði teknar til greina, en ekki till. hv. þm. N-Ísf, og hans fylgifiska, sem skemmra gengur. En það var heldur ekki ástæðan til þess, að þessi hv. þm. vildi ekki svara miklu af því, sem ég sagði í minni ræðu. Hitt var það, sem var umfram það, sem ég átti von á hjá honum, að hann hafði svolitla sómatilfinningu. Þegar hann lýsti yfir, að hinn gljáfægður bíll hefði verið fluttur inn í hans kjördæmi, þá fann hann, að hann hafði ekki góðan málstað að verja. Og þegar hann í öðru lagi hafði lýst því, hve hneykslaður hann væri yfir því, að langmestur hluti þeirra bíla, sem þjóðin ætti, væri í Reykjavík og gerði þar ekkert annað gagn en að eyða benzíni - og að hann átti einn slíkan bíl, sem fluttur var inn, eftir að nýbyggingarráð hafði stöðvað jeppainnflutning til landsins, þá gat þessi hv. þm. ekki haldið áfram að ræða um þetta og vildi finna ástæðu til að hætta og sveigja málið á aðra braut. Þessi hv. þm. veit um þær siðgæðiskröfur, sem gera ber til þeirra manna, sem standa að afgreiðslu þessara og annarra opinberra mála. Og hann hefur brotið af sér í því efni með því að nota þingmannsaðstöðu sína til þess að eignast einn gljáfægðan bíl, á sama tíma sem bændum er neitað um svo nauðsynleg verkfæri sem jepparnir eru. Hvað haldið þið, hv. þm., að gert hefði verið við slíkan þingmann í þingræðislandinu Englandi, ef slíkt hefði komið fyrir þar? Hann mundi hafa verið fordæmdur í Englandi. Og hann ætti eins að vera fordæmdur í þingræðislandinu Íslandi.



Herra forseti. Það var óþarfi af hv. þm. Barð. og reyndar mjög óskynsamlegt af honum að vitna í ræðu hæstv. fjmrh. og telja, að hann hefði verið með þungar ásakanir í garð Búnaðarfél. Ísl., þar sem allir vita, sem viðstaddir voru þessa umr., að hæstv. ráðh. sagði, að Búnaðarfél. Ísl. hefði gert allt, sem það gat, til þess að skipta réttlátlega þessum farartækjum milli manna. En það er svo fyrir hv. þm. Barð. í þessu máli, að þegar hann er kominn í mát á einum stað, hopar hann í annað vígi. Fyrst ásakar hann Búnaðarfél. Ísl. með miklum rosta fyrir það að hafa misbeitt valdi sínu í þessum efnum. Þegar það er hrakið fyrir honum, hopar hann í annað vígi, og næst reyndi hann að koma sökinni í þessu efni á stjórnir hreppabúnaðarfélaganna, og taldi hann þau hafa sýnt hlutdrægni í þessum efnum. Síðar, þegar hann komst ekki upp með þetta, reyndi þessi hv. þm. að klína þessu á alla bændastétt landsins. Þannig hefur hann hopað úr einu víginu eftir annað og sýnt greinilega, að hann hefur farið með algerlega staðlausa stafi í þessu máli. Það var alveg af fullum vilja, að ég hóf þessar umr. Ég vildi gera hreint fyrir dyrum Búnaðarfél. Ísl. Og það hefur tekizt til þessa. Hv. þm. Barð., sem ætlaði að ráðast á Búnaðarfél., honum hefur tekizt það að vonum ófimlega, og hefur hann orðið þar tvísaga í málinu. Og ekki er að furða, þó að þessum hv. þm. hafi gengið illa að sanna sakir á Búnaðarfél. í þessum efnum, þar sem hlutur Búnaðarfél. Ísl. er eins hreinn og verið getur í þessum málum. Þessi hv. þm. var að tala um, að einn jeppabíll hefði farið í hreppabúnaðarfélag, þar sem verið hefðu aðeins fimm meðlimir í félaginu. Þetta getur verið rétt, því að Búnaðarfélag Íslands tók þá afstöðu, að hvert hreppabúnaðarfélag fengi einn bíl. Þegar það byrjaði úthlutunina á þessum farartækjum, vissi það ekki annað, en að það mundi úthluta öllum þessum bílum til hreppabúnaðarfélaganna, en á miðju sumri tók nýbyggingarráð þessa úthlutun að sér. Hv. þm. Barð. kvartaði mjög um, að stjórnir hreppabúnaðarfélaganna í Barðastrandarsýslu hefðu misnotað aðstöðu sína herfilega. Ég líð kinnroða fyrir að heyra hv. þm. Barð. segja þetta á hæstv. Alþ., heyra þetta fleipur hans til þess að reyna að svívirða hér á Alþ. menn þarna vestra, sem ekki hafa aðstöðu til andsvara, svívirða þá innan þinghelginnar, þar sem hann þó þorir ekki að koma fram með þetta utan þings. Þetta er líkt því, sem hv. þm. Barð. reynir í öllum málflutningi sínum. En það er þessum hv. þm. til skammar að haga sér svona gagnvart þessum bændum þarna vestur í Barðastrandarsýslu.



Herra forseti. Mér finnst þessar umræður hafa orðið æði spaugilegar á köflum og þær hafa ekki snúizt um till., sem fyrir liggur, heldur fyrst og fremst um jeppainnflutninginn fram til þessa. - Hæstv. menntmrh. sagði síðast, að úthlutun nýbyggingarráðs á sinum tíma hefði verið hneyksli. - Hæstv. fjmrh. kvað svo að orði, að úthlutun Búnaðarfél. hefði verið mjög ábótavant og nærri því hneyksli. - Hv. þm. Barð. tekur enn meira upp í sig, og hefur talið úthlutun Búnaðarfél. algert hneyksli. - Og enn hefur hv. 1. þm. Skagf. sagt um úthlutun nýbyggingarráðs, að henni hafi verið mjög ábótavant. - Loks taldi hv. 1. flm., að úthlutun allri á jeppabifreiðunum hafi verið mjög ábótavant. Þannig hafa 2 hæstv. ráðh. lýst því yfir, að úthlutuninni hafi verið ábótavant, og 2 hv. þm. tekið undir það ásamt flm., að báðir hafi rétt fyrir sér. Ég vil nú sem óbreyttur þm., sem hlustað hefur á umr. og hefur áhuga á málinu, eins og vera ber, þar sem um góð mál er að ræða, - ég vil nú bera fram eina spurningu: Er ekki þegar svo mikið sagt um þessa úthlutun og stóru orðin orðin svo mörg, að það verði ekki unnt að komast hjá því að taka þetta til gagngerðrar athugunar og gera ráðstafanir til þess, að málið verði rannsakað? - Ég held, að annað væri óverjandi. Og þar sem ég geri ráð fyrir, að málið fari til allshn., vildi ég mega beina því til hv. n., að hún rannsaki málið ýtarlega og helzt að hún semji skrá yfir alla þá, sem úthlutað hefur verið jeppum, - það eru hvort sem er ekki nema 1.220 aðilar, - og athugi, hvað rétt sé í því, sem hér hefur verið staðhæft í ásökunum hæstv. ráðh. og hv. þm., að úthlutun þeirri hafi verið ábótavant. Sjálfur vil ég hér engan dóm á leggja, þar sem ég er þessu máli ókunnugur. En ég vildi bæta því við, að þegar svo hefur hvinið í mönnum (og ég vil taka það fram, að ég býst við því, að réttmætar ástæður hafi legið til þess, að svo hvein í mönnum, þar sem ýmislegt, sem ég hef heyrt utan að mér um málið, bendir til þess) - fyrst svo hefur hvinið í mönnum út af úthlutun jeppanna, hvað mundi þá verða, ef úthlutun fólksbilanna yrði tekin til athugunar? - Undanfarin ár hafa verið fluttar inn fólksbifreiðar svo að þús. skiptir; nokkuð hefur farið til bifreiðaumboða, sem hafa ráðstafað þeim eftir geðþótta, sem mestu hefur verið úthlutað beint til einstakra manna; og það mun allra manna mál, að sú úthlutun sé hið mesta hneyksli. Ef ástæða er til að rannsaka jeppaúthlutunina, er vissulega einnig ástæða til að rannsaka úthlutun fólksbifreiðanna. En sjálfsagt væri að bíða þó fyrst eftir því, að allshn. ljúki rannsókn sinni á jeppaúthlutuninni, og leiði hún í ljós, að sú úthlutun hafi verið hneykslanleg, þá er rétt að taka fólksbifreiðarnar fyrir. Ég mun beita mér fyrir því, ef misfellur koma í ljós við þá rannsókn.



Herra forseti. Ég geri ráð fyrir því, að frv. fari til nefndar, og vænti þess, að fyrir dollara, sem við kunnum að fá, verði fluttir inn einhverjir jeppar á næstu árum. En ég vildi benda á það, að úthlutun á þeim jeppum þyrfti að verða með öðrum hætti, en hingað til. - Ég skal þó ekki í því sambandi slá fram neinum sleggjudómum eins og sessunautur minn, en aðeins taka tvö ákveðin dæmi. Búnaðarfél. úthlutaði jeppum til bænda í einum stórum hreppi, og á árinu 1946 fékk einn bóndi þar vissu fyrir því, að honum yrði úthlutað jeppa. Um vorið var ég þar á ferð, og bóndinn segir mér, að það hafi komið símskeyti til sín frá nýbyggingarráði um það, að hann fái jeppa, sem það hafi úthlutað honum. En hann var þá búinn að fá jeppann frá Búnaðarfél. og spyr mig, hvernig á þessu geti staðið og hvort hann geti tekið á móti þessu. Ég sagði honum, að hann skyldi fá þetta búnaðarfélagi hreppsins í hendur, og hann gerði svo sem heiðarlegur maður. Þetta sýnir greinilega þær misfellur, sem urðu á úthlutuninni vegna þess, að tveir aðilar fóru með hana. Hitt dæmið er svo það, að frá nýbyggingarráði sjálfu - í sömu úthlutuninni - fékk sami maðurinn 2 jeppa í einu, tvö bréf með sama póstinum, hvort tveggja um leyfi fyrir jeppa. - Hann spurði mig líka, hvernig hann ætti að snúa sér í þessu, og fékk sama svarið hjá mér, að hann skyldi afhenda leyfin búnaðarfélagi síns hrepps. Svona mistök urðu mörg, og þau sýna tvennt: Í fyrsta lagi, að úthlutun verður að fara fram á einum stað, og í öðru lagi á stað, þar sem menn nenna að lesa listann yfir, svo að sami maður fái ekki bíl á bíl ofan, eins og dæmi eru til um úthlutun fólksbílanna, að sami maðurinn fékk alls 12 bíla - og verð ég að segja, að full ástæða væri til rannsóknar á því máli.



Herra forseti. Út af ásökunum hv. 1. þm. Skagf. vil ég benda á eftirfarandi: Í fyrsta lagi það, að hann afsakaði úthlutun Búnaðarfél. með því, að það hefði verið á ábyrgð hreppafélaganna að ráðstafa þeirri tölu, sem hvert hreppabúnaðarfélag fékk, en það afsakar ekki þá röngu ákvörðun Búnaðarfél., að úthluta jafnri tölu í hvern hrepp. Síðan upplýsti hann, að eitt búnaðarfélag í Barðastrandarsýslu hafi aðeins úthlutað 3 jeppum, og á eftir heldur hann því fram, að ég svívirði meginhlutann af bændum í Barðastrandarsýslu fyrir úthlutun jeppanna. - Hann þarf ekki að tala um belging, því að sjálfur hopar hann úr hverju vígi og svarar ekki einni einustu ásökun, sem fram kemur á hann og hans störf, en talar um, að ég svívirði bændur í Barðastrandarsýslu. Ég þekki nú vel orð og eiða þeirra framsóknarmanna í minn garð og veit, hvernig blóðið brennur þeim í æðum út af því, að þeir skuli ekki hafa fengið kjósendur mína í Barðastrandarsýslu til þess að trúa svívirðingum um mig. En ég get sagt honum, að þótt þeir færu þangað á öllum þeim jeppum, sem Búnaðarfél. hefur úthlutað, mundi þeim ekki verða trúað. Og ég ber kinnroða fyrir það, að nokkur Barðstrendingur skuli hafa lánað honum atkvæði, þar sem hann sýnir slíka ósvífni sem hann hefur gert hér á Alþ. nú.