Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og við mátti búast, hefur fátt komið fram nýtt við hina ýtarlegu grg. hv. þm. Borgf. í upphafi. Hv. þm. A.-Húnv. taldi áhættuna af eldi aliminka vera meiri en ábatavonina. Í þessu felst aðalágreiningurinn. Hv. þm. Borgf. minntist á álit Guðmundar G. Bárðarsonar áður og Árna Friðrikssonar nú um það, hvort flytja ætti inn minka eða ekki. Ég álít grg. Guðmundar Bárðarsonar vel þess verða að leggja hana til grundvallar, þegar um innflutning dýranna var að ræða, en það er hæpið nú, þegar villiminkar eru komnir í landið eða þegar um er að ræða, hvort eigi að sjá til, hvort hægt væri að drepa þá minka, sem nú eru hér villtir, áður en þeim, sem í girðingum eru, er útrýmt. Við erum sammála um, að útrýma beri villiminkum, en ekki um að byrja á aliminkum, áður en gengið er úr skugga um, hvort hægt er að útrýma þeim villtu. Ég ætla ekki að ræða um, hvort réttara væri að hefja fyrr hernað gegn minkum en rottum. Á einum stað komst rotta í hænsnakofa og drap hænsni unnvörpum, fleiri en hún torgaði að éta, og raðaði þeim í bunka á gólfið. Aðferð minkanna er sú sama. Þeir drepa fleiri dýr en þeir þurfa til að seðja hungur sitt. Ég álít hæpið, að minkar leggist á æðarvarp, þótt þeim sé kennt um minnkandi viðkomu æðarfuglsins. Um fall hans berast svipaðar sögur víðs vegar að af landinu. Víða ferst æðarfuglinn unnvörpum vegna olíubrár, sem sezt í fiðrið, og ber mikið á þessu nú á styrjaldarárunum. Tel ég, að þetta sé helzta orsök þess, hve mikið drepst af þessum fugli. Hins vegar dettur mér ekki í hug að neita, að hætta getur verið á, að minkurinn leggist á æðarvarp. Hv. þm. veit, að þrátt fyrir það, að illa gangi nú um hríð með sauðfjárræktina, þá erum við ekki vonlausir um, að hún geti orðið arðvænlegur atvinnuvegur aftur. Sama máli gegnir um minkaeldið. Ég tel, að á venjulegum tímum geti það verið blómlegur atvinnuvegur. Allt karp um aukaatriði á að falla niður. Við erum allir sammála um útrýmingu villiminka. Deilan er aðeins um það, hvort byrja eigi á ali- eða villiminkum. Við teljum margir, að takist að drepa villiminkana, þá sé hægt að halda aliminkunum í skefjum, gæta þess, að þeir sleppi ekki úr vörzlu. Það er mjög stórt atriði, ef tekst að merkja aliminkana. Þá er hægt að sjá, hvað mikið sleppur. Ef svo mikil brögð verða að því, að minkar sleppi, að villiminkarnir haldist við af þeim sökum, er ástæða til endurskoðunar málsins. Mér er tjáð, að í Ameríku sé notuð aðferð við veiði minka, sem ber góðan árangur, en hér á landi er hún ekki notuð. Væri sjálfsagt að reyna hana hér. Ef það sannast, að svo mikið sleppi af minkum úr vörzlu, að viðhald villiminkanna byggist á því, og ef veiðin gengur illa, þá getur svo farið, að við verðum sammála hv. flm., en þangað til höldum við þessari stefnu. En þá verður að bæta þeim, sem mikið hafa lagt í kostnað vegna eldis minka. Um brtt. hv. þm. Siglf. get ég sagt fyrir hönd meiri hl. n., að við sjáum enga ástæðu til að leggja á móti henni, þar sem lítill munur er á skoðun okkar og hans í þessu efni.



Þessi brtt. hv. þm. Siglf. er ekki langt frá brtt. meiri hl. landbn., en þó greinir á um nokkur atriði. Báðir aðilar eru á sömu skoðun um, að ekki beri að samþykkja frv. það, sem hér liggur fyrir. Það, sem aðallega ber á milli, er, að í brtt. þm. Siglf. er beinlínis kveðið svo á, að ríkisstj. sé falið að láta sérfróða menn athuga áhrif villiminka á gróðurfar og dýralíf landsins. Það á að skipa n. sérfróðra manna til að gefa álit um þessi mál. Þótt ekki sé það sérstaklega tekið fram, liggur í augum uppi, að ríkisstj. ætti að skila niðurstöðum þessarar væntanlegu n. fljótlega. Það virðist vera, að málið sé ekki eins vel upplýst og látið hefur verið í veðri vaka. Það hefur verið slegið fram staðhæfingum, sem komið hefur í ljós, að ekki eru á rökum reistar. En þegar komið er þannig með staðhæfingar gegn staðhæfingum, er augljóst, að rannsaka þarf málið betur. Og þegar form. landbn. tekur svona vel í málið, að hann hyggst greiða atkvæði með brtt. þessari og talar þar fyrir hönd fleiri þm., vænti ég þess, að hún nái fram að ganga.

Frsm. minni hl. (Jón Pálmason) : Hv. þm. Borgf. talaði svo skörulega fyrir sínu máli, að það er ekki þörf á að bæta um það, en ég vil þó segja örfá orð til viðbótar. Eins og hv. þm. Mýr. (BÁ), frsm. meiri hl., sagði, er ágreiningurinn í landbn. um það, hvort hætta eigi á að halda þessum atvinnurekstri áfram þrátt fyrir þá hættu, sem af því stafar fyrir öll önnur dýr í landinu, og í öðru lagi er ágreiningur um það, hve mikil arðsvon er af þessum atvinnuvegi, ef hann verður leyfður áfram. Það má líta svo á, að þótt hagnaður sé af þessu í ár, sé engan veginn víst, að um framtíðaratvinnuveg sé að ræða, sem geti gefið góðar tekjur framvegis. Sú framleiðsla, sem hér er um að ræða, er tízkuvara og getur verið óseljanleg að ári, þótt hún sé seljanleg í ár, og eins og ég tók fram í ræðu minni í gær, álít ég heppilegan tíma til þess að taka þetta mál nú þeim tókum, sem unnt er. Nú er það upplýst, að nú þegar er búið að veiða villiminka, svo að hundruðum skiptir, og það er einnig upplýst, að á því tímabili, sem minkaeldi hefur verið hér á landi, sem mun vera nálægt 13 árum, - þeir eru fyrst fluttir inn árið 1930, og er það þannig til komið, að einn þáv. þm. fékk styrk veittan af þáv. stj. til þess að fara til útlanda og kaupa inn þessi dýr, - að á þessu tímabili hefur þessi atvinnuvegur verið eftirlitslaus að nokkru leyti og að nokkru leyti undir ófullnægjandi eftirliti. Nú er það álit okkar, sem viljum samþykkja þetta frv., að engin trygging og litlar líkur séu fyrir því, að hægt sé að útrýma villiminkum, ef haldið verður áfram að leyfa þennan atvinnuveg í landinu með þeirri hættu, sem er á því, að minkarnir sleppi úr haldi, hvenær sem vera skal, því að eins og hv. þm. Borgf. benti á, er ekki nægilegt að búrin séu sterk, heldur geta veður alltaf valdið skemmdum og minkarnir sloppið út, og að reka svona hættulegan atvinnuveg er meiri hætta en svo, að við teljum hyggilegt að mæla með því, vegna þess mikla háska, sem stafar af þessum dýrum fyrir önnur dýr í þessu landi. Í fyrsta lagi held ég, að allt okkar æðarvarp geti verið í hættu, ef villiminkur á að verða hér viðloðandi, í öðru lagi, eins og bent hefur verið á, er nytjafiskur okkar í vötnum og ám í hættu svo og alifuglar og smálömb. Ég álít tilgangslaust að ræða mikið um þetta, því að einn getur sagt svart það, sem annar segir hvítt, þótt reynslan sé búin að skera úr um það. Ég skal þá víkja að brtt. á þskj. 116, og verð ég að segja það, að mér finnst það litlu skipta fyrir þetta mál, hvort sú brtt. er samþykkt eða hin rökst. dagskrá, sem meiri hl. landbn. hefur flutt. Hvort tveggja er um að vísa málinu frá, án þess að gera nokkrar ráðstafanir umfram það, sem áður hefur verið. Í fyrri hl. þessarar till. er talað um, að fræðimenn rannsaki, hvaða ógagn villiminkar geri. Það er það, sem þeir hafa þegar gert. Tveir fræðimenn hafa gert það, Árni Friðriksson og Guðmundur Bárðarson hafa báðir rannsakað þetta og leggja til, að þessum dýrum verði útrýmt úr landinu. Það eru ekki til aðrir fræðimenn um þetta, svo að þessi ákvörðun væri til þess að skipa þessum mönnum að láta uppi annað álit en þeir eru búnir að. Varðandi hitt, að endurskoða loðdýral., er um það að segja. að það er það, sem þessir menn, sem flytja hina rökstuddu dagskrá meiri hl. landbn., lofa með sinni dagskrá, að gert verði, en maður á eftir að sjá, ef þetta frv. verður fellt. hverjar þær breyt. verða og að hve miklu haldi þær koma. Sem sagt, ég tel litlu máli skipta, hvort þessi brtt. eða dagskrártill. verður samþykkt, því að það er hvort tveggja í sömu átt, að gera engar ráðstafanir, og það hefur sýnt sig, að það hefur orðið töluverður árangur af útrýmingu villiminka, þótt það hafi ekki borið þann árangur, sem nauðsynlegur er til þess að útrýma þessum dýrum að fullu. Ég skal svo láta þetta nægja. Ég geri ráð fyrir, að atkvæði séu nokkurn veginn ráðin um það, hvort þetta frv. á fram að ganga eða ekki, og þá kann að vera, að þm. fái síðar á þessu þingi eða næsta að taka afstöðu til þeirra ráðstafana, sem þeir menn vilja gera, sem vilja ekki taka ákvörðun í þessu máli með því að banna þennan atvinnuveg og útrýma minkunum úr þessu landi.