Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Borist hefur bréf frá formanni þingflokks Framsóknarflokksins um að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, hv. 1. þm. Norðaust., geti ekki sinnt þingmennsku á næstunni. Í dag tekur því sæti 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í kjördæminu, Hjálmar Bogi Hafliðason. Hjálmar Bogi Hafliðason hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðinn velkominn til starfa að nýju. Borist hefur bréf frá formanni þingflokks Framsóknarflokksins um að Gunnar Bragi Sveinsson, hv. 1. þm. Norðvest., geti ekki gegnt þingmennsku á næstunni. Einnig hefur borist frá Helga Hrafni Gunnarssyni, hv. 10. þm. Reykv. n., um að hann geti ekki sinnt þingmennsku á næstunni. Í dag taka því sæti á Alþingi sem varamenn fyrir þá Jón Árnason, 3. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Norðvesturkjördæmi, og Halldóra Mogensen, 1. varamaður á lista Pírata í Reykjavíkurkjördæmi norður. 1. og 2. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Norðvesturkjördæmi hafa boðað forföll. Kjörbréf Jóns Árnasonar og Halldóru Mogensen hafa þegar verið rannsökuð og samþykkt en þau hafa ekki tekið áður sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.

Jón Árnason og Halldóra Mogensen hafa undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og eru boðin velkomin til starfa á Alþingi.

Forseta hefur borist eftirfarandi tilkynning, dagsett 18. september 2014, frá þingflokki Sjálfstæðisflokksins um mannabreytingar í nefndum þingsins, sbr. 16. gr. þingskapa: Unnur Brá Konráðsdóttir tekur sæti Ragnheiðar Ríkharðsdóttur sem aðalmaður í efnahags- og viðskiptanefnd. Ragnheiður Ríkharðsdóttir og Brynjar Níelsson taka sæti Unnar Brár Konráðsdóttur og Elínar Hirst sem aðalmenn í velferðarnefnd. Elín Hirst tekur sæti Brynjars Níelssonar sem aðalmaður í umhverfis- og samgöngunefnd. Þessar mannabreytingar skoðast samþykktar án atkvæðagreiðslu ef enginn hreyfir andmælum.

Borist hafa tvö bréf frá innanríkisráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skrifleg svör við fyrirspurnum á þskj. 62, um ríkisstofnanir undir dómsmálaráðherra sem gegna hlutverki eftirlitsstjórnvalda, frá Össuri Skarphéðinssyni, og á þskj. 64, um ríkisstofnanir undir innanríkisráðherra sem gegna hlutverki eftirlitsstjórnvalda, einnig frá Össuri Skarphéðinssyni.

Til svara eru: Félags- og húsnæðismálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra og innanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Aðalfundur Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum var haldinn fyrr í þessum mánuði og lýsti með samþykktum sínum yfir þungum áhyggjum af þróun eignarhalds húsnæðis á Suðurnesjum. Á örfáum árum hafði Íbúðalánasjóður eignast þar æ fleiri fasteignir og í lok ágúst 2014 átti sjóðurinn 831 eign á Suðurnesjum sem eru 40% af heildareignum hans; 40% af íbúðum sjóðsins eru á Suðurnesjum þar sem innan við 7% landsmanna búa. Búast má við að sjóðurinn eignist enn fleiri íbúðir þegar frestun á nauðungarsölu verður aflétt. Í ályktun aðalfundar segir, með leyfi forseta: „Þetta er slæm þróun fyrir samfélagið á Suðurnesjum og hefur margvíslegar neikvæðar afleiðingar í för með sér bæði fyrir bæjarfélögin og þær fjölmörgu fjölskyldur sem misst hafa heimili sín. Stöðugleiki í búsetu er öllum mikilvægur og óöryggi í húsnæðismálum fylgir mikil streita.“ Sveitarstjórnarmenn óttast að verði ekki gripið í taumana muni hin neikvæðu áhrif á samfélagið aukast enn frekar og skapa meiri vanda en fyrir er á svæðinu nú þegar. Þau benda einnig á að þar sem atvinnuleysi sé enn mikið á svæðinu í samanburði við aðra landshluta megi búast við því að ákvæði um styttingu hámarksbótatíma atvinnuleysisbóta leggist þungt á sveitarfélögin á Suðurnesjum. Ég vil spyrja hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra hvort hæstv. ráðherra sé meðvituð um þessa alvarlegu stöðu og hvort lausnir séu í sjónmáli á þessum vanda og hvort hæstv. ráðherra sé í samstarfi við sveitarstjórnir á Suðurnesjum um framtíðarlausn um þróun húsnæðismála á svæðinu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Oddnýju Harðardóttur fyrir fyrirspurnina. Já, ég tók eftir þessari ályktun frá sveitarfélögunum á Suðurnesjum. Það er alveg rétt, sem þar kemur fram, að hæsta hlutfall af einstöku lánssvæðum af eignum, íbúðum, sem Íbúðalánasjóður hefur yfirtekið er á Suðurnesjum. Staðan er sú í dag að þar eru um 500 íbúðir í útleigu. Ég held að það sé mjög mikilvægt að hafa í huga að á sama tíma, held ég að hægt sé að fullyrða, er Íbúðalánasjóður væntanlega langstærsta leigufélagið á svæðinu eða með þeim allra stærstu. Ef bera ætti saman einstök sveitarfélög kom í ljós eftir fund með Sandgerðingum að Íbúðalánasjóður væri með þrefalt fleiri leiguíbúðir í Sandgerði en sveitarfélagið sjálft, hvað varðar félagslegt húsnæði. Ég fundaði, fyrir síðustu sveitarstjórnarkosningar, með þáverandi meiri hluta og einum fulltrúa minni hluta, sem sitja nú í minni hluta í Reykjanesbæ. Þar ræddum við hugmyndir þeirra um hvernig hægt væri að nýta húsnæði og aðstoða sveitarfélögin, sérstaklega við að hjálpa því fólki sem er í mestum fjárhagsvanda og getur ekki útvegað sér húsnæði sjálft. Ég hef hins vegar ekki heyrt frá nýjum meiri hluta í Reykjanesbæ frá því að hann var kosinn til valda, og væri óskandi að fulltrúarnir hefðu samband því að það er greinilegt að menn hafa áhyggjur af þessu ef marka má ályktanir þar um. Ég hef haft áhyggjur af þessu. Þetta hefur náttúrlega endurspeglað erfiðleikana sem bæði ég og hv. þingmaður þekkjum ágætlega, sem hafa verið sérstaklega á Suðurnesjunum. 

Virðulegur forseti. Eins og ég sagði áðan eru 40% af eigum Íbúðalánasjóðs á Suðurnesjum. Sveitarstjórnarmenn óttast að íbúðunum fjölgi enn meir þegar frestur um nauðungarsölu rennur út og auk þess er mikil óvissa um íbúðir á Ásbrú, fyrrum varnarsvæði, þar sem aðilar hafa keypt íbúðir og standa illa. Þar var, eins og menn muna, 5.000 manna bær þegar best lét. Aðalfundur Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum leggur til að skipaður verði starfshópur ráðuneyta, Íbúðalánasjóðs, fjármálastofnana og sveitarfélaga á Suðurnesjum sem hafi það hlutverk að gera heildstæða og tímasetta aðgerðaáætlun um að koma húsnæðinu í not. Þau skora á hæstv. ráðherra að koma til samstarfs við sveitarfélögin og sveitarfélögin eru tilbúin í slaginn. En ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvað honum finnist um þessar hugmyndir, um nefnd 

Virðulegi forseti. Það sem ég vildi segja fyrst er að við sjáum það í öllum hagtölum um þróun atvinnulífsins, raunar í hvaða tölum sem er sem við erum að skoða, að staðan er að batna. Það er að sjálfsögðu að gerast á Suðurnesjum eins og annars staðar á landinu. Ég held að það sé líka, eins og ég fjallaði svo sem um núna um helgina, mjög mikilvægt að benda á að það er lagaskylda sveitarstjórnarmanna, og ég held að þeir séu að átta sig betur á því, að tryggja fólki húsnæði sem getur ekki sjálft aflað sér húsnæðis. Það hefur komið mér á óvart þegar ég hef verið að kanna þetta að af þeim fjárheimildum sem Alþingi hefur samþykkt til þess að hjálpa sveitarfélögum að kaupa húsnæði til útleigu fyrir þessa hópa hefur ríflega helmingurinn verið nýttur á undanförnum árum. Mitt svar er: Já, ég vil svo sannarlega koma til samstarfs við sveitarfélögin, 

Virðulegi forseti. Um helgina var ganga í Reykjavík fyrir verndun loftslags jarðar sem var hluti af stórum viðburði um allan heim. Eins og fram kemur í bréfi fyrir hönd loftslagshóps til hæstv. umhverfisráðherra og forsætisráðherra í dag er gerð sú krafa að þjóðarleiðtogar taki frumkvæði og sýni ábyrgð á leiðtogafundinum í þessari viku til þess að tryggja viðunandi árangur á fundi aðildarríkja loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna í París á næsta ári. Í bréfinu frá loftslagshópnum er sérstaklega talað um tvo þætti sem varða með afdrifaríkum hætti hagsmuni Íslands. Í fyrsta lagi er súrnun sjávar þar sem síaukin losun koltvísýrings út í andrúmsloftið hefur mjög mikil áhrif á sýrustig sjávar og afleiðingar súrnunar ógna framtíð Íslendinga ekki síður en hækkun yfirborðs ógnar lífsgrundvelli láglendra eyja í Kyrrahafi og Karíbahafi og víðar. Þar erum við í raun og veru að tala um lífsafkomu þjóðar. Hinn stóri punkturinn varðar olíuvinnslu þegar afar tvísýnt er hvort mannkyninu takist að ná settu marki, þ.e. halda breytingum á hitastigi andrúmslofts til langrar framtíðar innan við 2°. Ég spyr hæstv. umhverfisráðherra af þessu tilefni: Hver verða skilaboð Íslands á fundinum sem er yfirstandandi núna? Í hverju felst undirbúningur Íslands fyrir loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna sem haldin verður í París í lok næsta árs? Hver verður rödd Íslands í ljósi þeirra ríku hagsmuna sem við þurfum að gæta og 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Svandísi Svavarsdóttur fyrirspurnina um þetta mikilvæga mál og tek undir með henni í sambandi við áhyggjur okkar allra, og ættu að vera íbúa heimsins alls, af þróun mála síðustu áratugina og sérstaklega ef okkur tekst ekki á heimsvísu að ná einhverri skynsamlegri niðurstöðu um næstu skref. Það er rétt sem kom fram hjá hv. þingmanni um það sem snýr að því sem ógnar framtíðarauðlindum okkar hvað varðar súrnun sjávar að þar þyrftum við svo sannarlega að bæta meira í þær rannsóknir sem við höfum gert á þessu sviði á liðnum árum. Hins vegar varðandi þá stefnu sem við höfum og þau skilaboð sem við munum bera á leiðtogafundinum í New York þá getum við m.a. bent á nýlega útgefna skýrslu OECD um stöðu umhverfismála á Íslandi undanfarin tíu ár þar sem bent er á það sem sérstöðu Íslendinga að vera með um 85% af endurnýjanlegri orku í landinu og þar af leiðandi komin í raun fram úr öllum öðrum þjóðum. Það gerir hins vegar það ekki að verkum að við getum ekki gert betur. Í þeirri útfærslu sem við erum að vinna að í sambandi við loftslagsráðstefnuna í París þá erum við að uppfylla Kyoto-samninginn. Við erum með kolefnisbindingu, verkefni sem er mjög áhugavert og er vísir að byrjuninni sem kemur fram í fjárlögum þessa árs þar sem við ætlum að binda kolefni í auknum mæli með skógrækt og landgræðslu. Við ætlum síðan að halda áfram á þeirri jákvæðu braut sem við höfum verið á hvað varðar jarðhitann, ekki síst í þróunarríkjum Evrópu sem er stór hluti af þróunarstarfi okkar sem skilar gríðarlega miklu til loftslagsbreytinga í heiminum öllum. Ég tel að við séum að á 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Það hefur áður komið fram í máli hæstv. ráðherra að hann telji að rannsóknir á súrnun sjávar þurfi að efla verulega hér á landi. Mig langar því til að nota tækifærið til þess að biðja hæstv. ráðherra um að gera þinginu grein fyrir því með hvaða hætti hann sjái meira afli beitt í þágu þessara rannsókna. Það er gríðarlega mikilvægt að við sinnum þessum rannsóknum og gríðarlega miklir hagsmunir þar undir. Hæstv. ráðherra talar um bindingu eða möguleika á kolefnisbindingu hér á landi í þágu loftslagsmarkmiðanna. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvað sér hann fyrir sér að við getum tekið stærstu skref að því er varðar samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda? Þá er ég ekki að tala um möguleika á bindingu heldur það sem skorar í raun inn í ábyrgt loftslagsbókhald, sem er samdráttur í losun gróðurhúsalofttegunda. Svo vil ég biðja hann um að árétta þann skilning minn að 

Það er rétt að geta þess að í stóra samhenginu er öll losun á Íslandi, stóriðja, samgöngur, landbúnaður, sjávarútvegur, iðnaður og heimili, um það bil innan við helmingur af einu meðalkolaorkuveri í Þýskalandi svo að við gerum okkur grein fyrir stóru myndinni. Við erum sannarlega að gera margt gott. Ég tel að við séum núna t.d. í fjárlagafrumvarpinu að styrkja stöðu Hafrannsóknastofnunar til þess að hún geti sinnt rannsóknum betur. Við höfum gríðarleg tækifæri í að minnka losun í samgöngum. Við eigum jú mikið rafmagn. Tæknifyrirtæki hér á landi eru líka að taka á losun gróðurhúsalofttegunda og breyta þeim í eldsneyti eins og Carbon Recycling International á Suðurnesjum þar sem er verið að breyta koltvísýringi í metanól sem á að nýtast sem orka. Það hafa verið rannsóknir er varðar frekari repjurækt í sjávarútvegi. Þannig að ég tel að við séum um margt á góðri leið. 
             Varðandi olíuvinnsluna er það mál í ákveðnum farvegi sem hefur verið nokkur sátt um í þinginu meðal ólíkra flokka.

Virðulegi forseti. Mig langar til að beina spurningu til hæstv. ráðherra um flutning Fiskistofu. Ég er alveg sammála því að það þarf að fara í aðgerð til að efla landsbyggðina, m.a. dreifa opinberum störfum betur um landið. Það gera margar þjóðir mjög meðvitað. Hluti af þessu getur verið að flytja höfuðstöðvar út á land og hafa útibúin í Reykjavík eins og hugmyndin er með fyrirhugaðan flutning á Fiskistofu. Hugmyndin um flutning Fiskistofu er ekki ný af nálinni. Ég er hérna með stutta skýrslu sem Eyþing lét vinna fyrir sig árið 2004 sem heitir Flutningur Fiskistofu til Akureyrar – ögrandi verkefni. Í þessari litlu skýrslu sem mér finnst mjög góð kemur fram margt áhugavert. Hér segir meðal annars að markmiðið ætti að vera að flytja Fiskistofu í áföngum frá Reykjavík til Akureyrar á ekki lengri tíma en fimm árum. Markmiðið ætti að vera að undirbúa flutninginn sem best, sérstaklega með tilliti til núverandi og væntanlegra starfsmanna. Mótuð verði sérstök stefna í þessu sambandi. Svo eru tíunduð rökin fyrir því að flytja Fiskistofu til Akureyrar og bent á að sjávarútvegur er auðvitað mest stundaður á landsbyggðinni en 90% af störfum hins opinbera sem tengjast sjávarútvegi eru á höfuðborgarsvæðinu. Svo er fjallað um hvernig flutningurinn ætti að fara fram. Margir hafa haft áhyggjur af náttúrulegri endurnýjun á starfsfólki sem verður auðvitað ekki núna því að þetta á að gerast allt svo hratt að þekkingin getur horfið. Mig langar að spyrja: Vissi ráðuneytið ekkert af þessari úttekt? Af hverju er ekki vandað betur til verka? Þó að ég sé fylgjandi því að flytja opinber störf út á land finnst mér þessi framkvæmd mjög vanhugsuð, eins og hún hafi hreinlega ekki verið hugsuð til enda. Einnig langar mig þá að spyrja: Af hverju er ekki gert ráð fyrir flutningi Fiskistofu norður til Akureyrar 

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspurnina. Ég get reyndar ekki verið sammála hv. fyrirspyrjanda um að ekki hafi verið vandað til verksins. Svo má deila um hvort vinna eigi verkið í kyrrþey og til hlítar og klára það og tilkynna síðan með hvaða hætti það er gert og þá geti engir starfsmenn eða aðrir komið að verkinu. Mér fannst það ekki góð leið. Þess vegna voru áformin um þessa stefnumarkandi ákvörðun kynnt, sett á laggirnar verkefnisstjórn eins og áður hefur komið hér fram, hún hefur síðan unnið tillögur um það hvernig þetta getur gerst sem best og ráðinn til þess verkefnisstjóri. Það skýrir af hverju ekki eru tillögur í fjárlögunum akkúrat núna. Við þekkjum ekki til hlítar hversu margir starfsmenn eru tilbúnir að fara og í þessari vinnu verkefnisstjórnarinnar sem fór fram eftir að fjárlagavinnunni var lokið gátu komið fram og hafa komið fram tillögur sem lúta að því að það kosti hugsanlega einhverja fjármuni á þessu ári en mjög líklega á næsta ári og síðan á árinu 2016. Hve miklir er ekki hægt að segja á þessu stigi vegna þess að verkefnisstjórnin og verkefnisstjórinn eru áfram að vinna að málinu í samstarfi við starfsmenn og forstjóra Fiskistofu. Auðvitað þekkti ráðuneytið þær skýrslur sem lágu fyrir. Menn hafa áður farið yfir það með hvaða hætti þetta hefur gengið hjá öðrum þjóðum, til að mynda hjá Norðmönnum þar sem við skoðuðum ítarlega þrjár skýrslur. Þar er reynslan sú að 75% til jafnvel 90% starfsmanna kjósa ekki að fara með flutningnum þannig að það kemur ekki á óvart að það skuli ekki vera stór uppvakning við að flytja á þessu stigi málsins. Þess vegna þarf að velta fyrir sér hvernig við getum tryggt mannauð stofnunarinnar og komið til móts við starfsmennina. Það tel ég mig vera að gera núna í vinnu 

Virðulegi forseti. Það er reyndar ekki mín tilfinning að hér hafi verið vandað til verka en ég vona að svo sé. Það kemur þá bara í ljós ef það hefur verið vandað til verka og þá verður þetta farsælt verkefni, geri ég ráð fyrir. Ég hef áhyggjur af því að þekking tapist þegar þetta er gert svona snöggt og eins og hæstv. ráðherra segir var vitað að fáir mundu kannski vilja flytja með. Ég velti líka fyrir mér fréttum af því að það eigi að borga fólki 3 milljónir fyrir að flytja til Akureyrar. Ég bý á Akureyri og tel það forréttindi að fá að búa þar. Það að borga fólki fyrir að flytja þangað finnst mér út í hött. Ef góð störf eru þar mönnum við þau. Það vantar ekkert upp á það. Kannski getur hæstv. ráðherra svarað fyrir þetta 3 millj. kr. útspil, hvort þetta séu einhverjar sögusagnir eða raunverulega rétt.

Virðulegi forseti. Hvernig eru 3 milljónir fundnar? Hvað með störf sem hafa flust frá landsbyggðinni og greiðslur fyrir það fólk í bæinn? Í morgun hringdi í mig maður og sagði mér að þegar ratsjárstöðin á Hornafirði var lögð niður hefðu 50–60 manns, 3–4% af íbúunum, flutt suður með einni ákvörðun Alþingis. Sú umræða fór aldrei fram í þingsölum og aldrei í fjölmiðlum. Hún hafði gríðarlega mun meiri áhrif á það samfélag en það sem við erum að tala um hér. Allt er þetta viðleitni til að gera sem best við starfsfólkið sem eðli máls er í erfiðri stöðu. Við höfum sagt að áformin snúist ekki eingöngu um hagræðingu þó að það sé mjög líklegt til lengri tíma að svo verði. 3 milljóna upphæðin er fundin með þeim hætti að þetta eru meðallaun á Fiskistofu í þrjá mánuði og kostnaður við ráðningarferli þannig að þetta er skynsamlegt frá hendi ríkisins. Því fleiri starfsmenn sem flytjast norður 

Herra forseti. Í framhaldi af þessari umræðu um 3 millj. kr. flutningsstyrk til þeirra sem mundu vilja flytja með Fiskistofu norður á Akureyri vil ég vekja athygli á því að ég var að hlusta á þáttinn Vikulokin á laugardaginn þar sem formaður fjárlaganefndar tjáði sig um þessi áform og fordæmdi þau, taldi þetta forkastanleg vinnubrögð. Ég gat ekki séð í fjárlagafrumvarpinu að gert væri ráð fyrir þessum flutningsstyrk og ég velti þar af leiðandi fyrir mér: Hvernig verður þetta fyrirheit efnt við þá starfsmenn sem verið er að lokka til Akureyrar með 3 millj. kr. flutningsstyrk, væntanlega til viðbótar við þann styrk sem ráð er gert fyrir í núgildandi lögum að fólk eigi rétt á, eða hvað? Opinberir starfsmenn eiga rétt á ákveðnum flutningsstyrk ef þeir flytjast búferlum vegna starfa sinna út á landsbyggðina eða frá landsbyggðinni til Reykjavíkur. Þarna hlýtur ráðherrann þá að vera með áform sem eru eitthvað umfram það sem nú þegar er gert ráð fyrir í lögum um starfskjör ríkisstarfsmanna. Mér þætti því gott ef ráðherrann vildi aðeins útskýra þetta. Er fjárveiting fyrir þessu og hvernig sér hann fram á að þetta fyrirheit verði efnt nú í ljósi þess að formaður fjárlaganefndar ætlar svo sannarlega ekki, ef marka má hennar eigin orð, að láta þetta eftir ráðherranum?

Virðulegi forseti. Ég lít ekki svo á og tala ekki svo kæruleysislega um að hér sé verið að lokka fólk. Eins og ég lýsti áðan er þetta skynsamleg aðgerð af hálfu ríkisins sem hefur sparnað í för með sér, hún er skynsamleg fyrir stofnunina. Hún er byggð á ákveðnum forsendum og ég hef lýst því yfir að ég muni beita mér fyrir henni. Ég efa það ekki að fyrir þessari ákvörðun um flutning starfanna eða höfuðstöðvanna sé meiri hluti hér fyrir í þinginu, ég hef ekki efast um það eina mínútu. Ég var vissulega undrandi á yfirlýsingum formanns fjárlaganefndar um helgina, sérstaklega þar sem við áttum ágætisfundi um málið fyrr í sumar þar sem farið var yfir að slíkar hugmyndir væru komnar fram í verkefnisstjórninni. Ég á ekki von á því að það finnist ekki góð niðurstaða í þetta mál í þinginu og menn muni greiða úr því þegar þeir hafa verið upplýstir um það og áformin hafa verið kynnt og þá verði unnið samkvæmt því frá A til Ö. Ég efa ekki að það endi skynsamlega. Eins og ég ítrekaði áðan er þessi 3 millj. kr. upphæð fundin með ákveðnum hætti, hún á sér fordæmi í öðrum löndum og hún er mun betri en þær leiðir sem hafa hingað til verið farnar og eru síðan notaðar til þess að skera niður störf á landsbyggðinni af forstjórum stofnana með þeim rökum að það sparist svo mikið við það að hætta að borga mönnum fyrir að keyra frá höfuðborgarsvæðinu til Keflavíkur eða til Selfoss eða til Akraness eða á aðra staði. Sá kostnaður er auðvitað falinn og hann er miklu, miklu hærri en þær 3 milljónir sem hér er um að ræða. Það er rétt sem kom fram hjá hv. þingmanni að flutningskostnaður er greiddur og þessar 3 milljónir eru umfram það. Þetta eru sem sagt áform um aukinn flutningsstyrk vegna þessarar færslu og ég efa það ekki að meiri 

Herra forseti. Ráðherrann hlýtur að gera sér grein fyrir því að með þessari ákvörðun er verið að gefa fordæmi sem ríkinu ber þá að fylgja gagnvart öllum öðrum starfsmönnum ríkisins sem þurfa að flytjast milli landshluta vegna starfa sinna. Það væri þá full ástæða til að kostnaðarmeta það. Ráðherrann svaraði því hins vegar ekki hvort sú þýðing sem þetta hefur inn í framtíðina hefði verið kostnaðarmetin, en það væri náttúrlega nauðsynlegt fyrir þingið, mundi ég halda, að hafa slíkar upplýsingar undir höndum. Hitt er annað mál að það er umhugsunarefni hvernig staðið hefur verið að þessum flutningsáformum Fiskistofu og látið eins og hægt sé að flytja fólk eins og búpening með stofnunum milli landshluta, eins og það sé einfalt mál að fólk rífi sig upp og líf sitt allt, maka sína úr öðrum störfum, börn sín úr skólum, yfirgefi foreldra og ættmenni og flytjist milli landshluta og að 3 milljónir 

Virðulegi forseti. Á árunum 2007–2011 voru fluttust hundruð starfa frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins. Á þeim tíma var hv. þingmaður með áhrif hér í ríkisstjórn og það má spyrja: Fannst þingmanninum það skynsamlegt að beita sér fyrir slíkum flutningsstyrk þegar fólk þurfti að flytjast af landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins? Mér finnst þetta persónulega skynsamleg leið og það á að sjálfsögðu við í báðar áttir. Í þessu tilviki er rætt um flutning Fiskistofu, og eins og ég hef farið nokkuð ítarlega yfir í þessum stuttu ræðum er þetta bæði skynsamlegt fyrir ríkissjóð og gott fyrir stofnunina og þetta sýnir sveigjanlega aðkomu okkar gagnvart starfsmönnunum. Það er enginn að tala um að flytja fólk hreppaflutningum, það er enginn að tala um að flytja stofnunina með manni og mús. Áformin eru um að flytja höfuðstöðvar, hluta af starfsemi sem 

Herra forseti. Ég vil ræða hér við hæstv. félagsmálaráðherra um Aflið, samtök gegn kynferðis- og heimilisofbeldi á Norðurlandi. Samtökin hafa starfað í 12 ár. Þar fer fram sjálfshjálparstarf, fræðslustarf og forvarnastarf. Þjónustan hjá samtökunum er skjólstæðingum að kostnaðarlausu. Til Aflsins getur fólk leitað með hvers konar ofbeldisreynslu, kynferðis-, heimilis- eða andlega. Nýlega hófst pararáðgjöf sem hugsuð er sem ráðgjöf við að vinna úr ofbeldisreynslu. Samtökin telja brýna þörf á að auka þá þjónustu sem í boði er og að setja fót kvennaathvarf sem mikil þörf er fyrir. Aflið þarf nauðsynlega að komast í stærra húsnæði og er unnið hörðum höndum að því. Mikill stuðningur og skilningur er hjá samfélaginu við starfsemi Aflsins og er séð fram á aukna þörf fyrir samtökin. Það mikla góða starf sem fer fram á vegum Aflsins má vissulega kynna sér í ársskýrslu félagsins fyrir árið 2013. Aflið hefur fengið styrki frá ríki, Akureyrarbæ, auk þess sem einstaklingar, samtök, fyrirtæki og önnur sveitarfélög hafa komið að fjármögnuninni í gegnum árin. Sá stuðningur dugar ekki til að standa undir þeirri starfsemi sem fer fram hjá Aflinu þótt þar fari fram mikil sjálfboðavinna og óeigingjarnt starf. Styrkur velferðarráðuneytisins fyrir árið 2014 var aðeins 1,4 milljónir, en óskað hafði verið eftir styrk upp á rúmar 7 milljónir. Fólk sem vinnur við þetta er að niðurlotum komið. Mig langar að spyrja hæstv. félagsmálaráðherra hvort hún hafi skoðað heildstætt starfsemi Aflsins og hvort hún styðji að starfsemin verði sett á fjárlög svo að skapa megi meira öryggi fyrir þessi brýnu samtök sem vissulega hafa sannað sig í gegnum árin.

Virðulegi forseti. Ég tek undir að í Aflinu er unnið gott starf. Mjög mörg frjáls félagasamtök vinna virkilega mikilvægt og gott starf hvað snýr að forvörnum og aðstoð við fórnarlömb ofbeldis. Það er líka rétt sem kom fram að Aflið hefur fengið styrk í gegnum svokallaða verkefnastyrki velferðarráðuneytisins. Við munum auglýsa aftur á næstunni styrki Stjórnarráðsins. Ég vænti þess að Aflið muni sækja aftur um styrk þar. Það lá fyrir hver ákvörðunin ætti að vera varðandi stuðninginn. Það er mikilvægt að menn athugi hvort þeir séu búnir að sækja allt það fjármagn sem þeir eiga inni hjá okkur. Ég er viss um að forráðamenn Aflsins munu gera það. Ég vildi hins vegar opna aðeins umræðuna víðar en þetta. Ég átti mjög góðan fund með lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu á föstudaginn til þess að ræða einmitt sérstaklega um áherslur hennar og hvað við gætum gert til að hjálpa henni til þess að innleiða þá verkferla sem hún hefur unnið að varðandi hvernig sé hægt að taka á ofbeldi. Í samtalinu kom fram að það skipti svo miklu máli að nálgast ofbeldi á heimili, ofbeldi í nánum samböndum með aðeins öðrum hætti en við höfum gert hingað til. Við ættum að leggja meiri áherslu á að það sé gerandinn í ofbeldismálum sem fari af heimilinu en ekki fórnarlambið með því að auka samstarf og efla lögreglu og félagsþjónustu, þá sé raunar hægt að hjálpa fólki mun meira. Við þurfum að endurnefna verkefnið Karlar til ábyrgðar því að það er farið að sinna konum líka, en með því er í rauninni hægt að hjálpa gerendum að hætta að beita ofbeldi. Já, við þurfum að halda áfram að styðja við þau góðu frjálsu félagasamtök sem hafa verið 

Herra forseti. Ég þakka hæstv. félagsmálaráðherra fyrir svör hennar. Ég vil vekja athygli á því að árið 2013 fjölgaði einkaviðtölum um 7,4% hjá Aflinu og voru þau 803 talsins. Alls voru 232 skjólstæðingar sem komu í einkaviðtöl hjá Aflinu árið 2013. Til samanburðar er þetta um 1/3 af því sem Stígamót hafa verið að sinna á höfuðborgarsvæðinu. Ég tel að það sé mjög brýnt að samtök eins og Aflið fái þá viðurkenningu að vera sett á fjárlög. Það er kannski það sem ég er að reyna að vekja athygli á. Annað er mjög erfitt. Þessi samtök hafa verið starfandi í 12 ár og mér finnst alveg tími til kominn til að það sé skoðað að setja þau á fjárlög því að þau geta ekki verið hvort tveggja á fjárlögum og styrkjum. Velferðarnefnd heimsótti Aflið síðastliðinn vetur. 

Virðulegi forseti. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef fékk Aflið 2,5 milljónir í styrk frá velferðarráðuneytinu. Auðvitað mundum við mjög gjarnan vilja styrkja með mun hærri upphæð öll þau góðu, frjálsu félagasamtök sem leita til okkar en því miður, eins og hv. þingmaður ætti að þekkja ágætlega, hafa slíkir verkefnastyrkir verið skornir verulega niður á undanförnum árum. Ég vil samt ítreka það sem ég sagði hér áðan. Ég held að það sé mikilvægt að við horfum til þess að frjáls félagasamtök stígi inn þar sem við hjá hinu opinbera, velferðarþjónustan, erum kannski ekki að sinna hlutum nægilega vel. Ég hef trú á þeirri aðferðafræði sem gafst mjög vel á Suðurnesjum og er nú verið að huga að því að innleiða hér á höfuðborgarsvæðinu. Ég veit að önnur lögregluembætti hafa verið að afla upplýsinga og kynna sér hvernig það virkaði. Þegar lögð er áhersla á aukið samstarf á milli lögreglunnar og félagsþjónustunnar til að taka á ofbeldi í 

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir að hafa fengið á dagskrá þessa sérstöku umræðu um samgöngur á Vestfjörðum. Tilefnið að þessu sinni er sá harði og illleysanlegi hnútur sem samgöngumál Vestfirðinga hafa komist í og reyndar verið í mörg undanfarin ár, ekki síst vegna lagadeilna um veg gegnum eða jafnvel utan um Teigsskóg í Þorskafirði. Sú raunasaga nær um það bil áratug aftur í tímann þegar landeigendur í Þorskafirði risu gegn áformum um vegagerð um Teigsskóg. Þáverandi umhverfisráðherra samþykkti um síðir að vegur skyldi lagður með ákveðnum skilyrðum en sá úrskurður var ógiltur í héraðsdómi og síðar í Hæstarétti. Ekki lauk málinu þar með og nú fyrir fáum dögum felldi Skipulagsstofnun úrskurð þar sem enn eina ferðina er hafnað vegalagningu um Teigsskóg og hringavitleysan um vegagerð í Gufudalssveit heldur áfram. Eins og ég sagði í þinginu um daginn hef ég alltaf verið fylgjandi vegi um Teigsskóg, en ég geri mér líka grein fyrir því að sú leið er sú torveldasta gagnvart lögum eins og málum er háttað. Og á meðan málið er fast í lagaflækjum og þrætum streymir fjármagnið, sem annars hefði farið í að leysa samgönguvanda Vestfirðinga á sunnanverðum Vestfjörðum, í minna aðkallandi verkefni í öðrum landshlutum. Íbúar á svæðinu hafa frá upphafi gert þá einu kröfu að gerður verði öruggur láglendisvegur um Gufudalssveit þannig að fólk geti allt árið komist leiðar sinnar til að sækja sér ýmsa þjónustu, sérstaklega yfir vetrarmánuðina þegar samgöngur eru með öllu tepptar við norðanverða Vestfirði. Og ég meina auðvitað á meðan beðið er eftir Dýrafjarðargöngum, við skulum gera ráð fyrir því að þau verði einhvern tímann að veruleika, og meðan beðið er eftir heilsársvegi um Dynjandisheiði sem er forsenda þess að hægt sé að sameina stofnanir, þjónustu og sveitarfélög á Vestfjörðum. Öruggur láglendisvegur hefur verið krafa íbúanna og nú vill svo til að á teikniborði Vegagerðarinnar hafa lengi verið aðrar raunhæfar löglegar leiðir sem uppfylla einmitt kröfuna um að vera öruggur láglendisvegur. Það eru til dæmis leið A1 og leið I sem báðar gera ráð fyrir þverun Þorskafjarðar og góðum láglendisvegi inn eða út fjörðinn. Fullásættanlegar leiðir og að ýmsu leyti jafnvel betri. Þess vegna koma þessar langvinnu þrætur um Teigsskóg spánskt fyrir sjónir og ekki síst sú umræða sem er uppi núna að hægt sé að setja sérstök lög um þessa tilteknu leið og þröngva þar með vilja ráðamanna fram til þess að koma vegi í gegnum skóginn. Nú vil ég spyrja hæstv. ráðherra: Hver er afstaða hennar til þeirra hugmynda, sérstakrar löggjafar um þessa tilteknu leið? Áttar ráðherrann sig á því að lagasetningu má líka kæra? Það er hætt við því kannski að málaferli haldi þá áfram, verði af því. Skipulagsstofnun hefur leiðbeint Vegagerðinni í úrskurði sínum um hvað sé farsælast að gera ef menn vilja veg um Teigsskóg og hvernig væri hægt að leysa þetta mál, þ.e. með ósk um endurupptöku umhverfismats. Það er tafsöm leið en hún er samt fær þótt hún taki nokkur ár að öllum líkindum því að það þurfa að líða tíu ár frá upphaflegu umhverfismati. Átakaleiðin hefur verið reynd nógu lengi, finnst mér, og ég er ansi hrædd um að hún sé ófær. Þess vegna er svo raunalegt að hugsa til þess að á meðan málinu er haldið í þessu átakaferli og þessum óleysanlega hnút bíða Vestfirðingar eftir því að fá að halda áfram búsetuþróun sinni, atvinnuuppbyggingu sinni, þeir fá ekki að sitja við sama borð og aðrir landshlutar vegna þess að samgöngumálin eru í ólestri. Það er óásættanleg staða fyrir landshluta sem þrátt fyrir allt er í uppbyggingu vegna aukinnar ferðaþjónustu, fiskeldis o.fl. og þarf að fá að halda þeirri uppbyggingu áfram. Því spyr ég ráðherra: Mun þessi ríkisstjórn standa við marggefin fyrirheit margra ríkisstjórna til íbúa á Vestfjörðum um að 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þetta mál upp á Alþingi. Við vitum öll og þekkjum það vel að Vestfirðingar eru orðnir óþreyjufullir eftir niðurstöðu í þessu máli en auðvitað einnig niðurstöðu í öðrum brýnum samgöngumálum á svæðinu. Og ég tek undir það með heimamönnum og hef alltaf gert það. Þess vegna yrði aldrei um það að ræða sem kallað var hér áðan að þvinga fram vilja ráðamanna í gegnum lagasetningu, vegna þess að við vitum hver vilji heimamanna er. Vilji heimamanna í þessu máli hefur verið mjög skýr og ítrekaðar ályktanir komið frá sveitarfélögum og samfélögum á þessu svæði. Nú stöndum við frammi fyrir, og það var rétt sem hv. þingmaður lýsti hér áðan, algjörri stjórnsýsluflækju um fullkomlega sjálfsagðan hlut. Við erum búin að velkjast í þessu máli í mörg, mörg ár. Og við skulum ekkert benda á einn öðrum fremur því kerfið hefur einfaldlega unnið einhvern veginn þannig með málið að það hefur tekið gríðarlega langan tíma. Ég held að það sem við stöndum frammi fyrir núna sé fyrst og síðast að reyna að átta okkur á niðurstöðu Skipulagsstofnunar. Það er rétt að niðurstaða stofnunarinnar var að sjálfsögðu vonbrigði en úr henni verður samt að vinna. Hér er spurt beint: Telur ráðherra koma til greina að skoða sérstaka lagasetningu vegna málsins? Já. Ég hef sagt það áður úr þessum ræðustól og get endurtekið það Mér finnst að það þurfi að skoða það. Það þýðir ekki að ég muni flytja frumvarp á næstu dögum um slíkt en ég tel það ekki útilokað. Ég tel að vandinn sé bráður, ég tel þetta eitt brýnasta samgöngumál svæðisins og eitt af brýnni samgöngumálum í landinu, þannig að ég er þeirrar skoðunar að við þurfum að vinna málið frekar og klára það. Ég hef rætt málið í ríkisstjórn, ég hef rætt það í umhverfis- og samgöngunefnd þingsins. Á morgun mun ég hitta þingmenn svæðisins, Vestfjarða. Við munum setjast niður með vegamálastjóra og umhverfis- og samgönguráðherra og fleirum til að reyna að átta okkur á stöðunni. Ég held að það sé ljóst að við stöndum frammi fyrir þremur kostum og við þurfum að velta því fyrir okkur hvað er best í því. Fyrsta leiðin er sú að kæra, líkt og Vegagerðin hefur tilkynnt að hún muni gera. Sú kæruleið tekur auðvitað dálítinn tíma, gæti tekið langan tíma, nokkur ár jafnvel, eitt eða tvö ár að fá endanlega niðurstöðu í því. Og það getur vel verið að við metum það þannig að það sé einfaldlega of langur tími. Að mínu mati er það of langur tími. Önnur leið er sú sem hv. þingmaður nefndi hér og það er að óska eftir endurupptöku vegna breyttra forsendna á grunni ólögfestra reglna um endurupptöku mála. Þingmaðurinn nefndi það áðan að slíkt mundi taka mjög langan tíma. Það er ekki endilega víst. Við erum að láta rýna það og það gæti hugsanlega tekið skemmri tíma en við höfum gert ráð fyrir. Ég tel því að við eigum að skoða það áður en við ákveðum frekar hvað við gerum. Svo er það í þriðja lagi leiðin sem hefur ítrekað verið nefnd og það er að setja sérlög til að heimila veglínu um Teigsskóg. Ég held að áður en við förum í slíka umræðu þurfum við að ígrunda vel og nákvæmlega hvaða öðrum kostum við stöndum frammi fyrir og hvort við getum fengið einhverja niðurstöðu í málið innan nokkurra mánuða. Á grundvelli þess verðum við að meta hvort við tökum málið lengra. Það er ekki alveg rétt sem fram kom í máli hv. þingmanns um leiðirnar sem hafa verið kallaðar leið A1 og leið I. Þó að þær séu báðar í matsáætlun sem lögð var fyrir Skipulagsstofnun og við höfum verið reiðubúin að skoða þær nánar eru þær lausnir ekki jafn aðgengilegar og hv. þingmaður lýsti. Það er andstaða við þær líka, landeigendur á svæðinu hafa lýst sömu andstöðu við þær og við leiðina sem við erum stöðugt að ræða. Talið er að þar yrðu ákveðin umhverfisáhrif veruleg. Það er því ekki svo einfalt að það sé bara hægt að ganga í þær núna vegna þess að hin leiðin hafi ekki verið samþykkt. Þannig er það ekki, það er óvissa fyrir því að við fengjum leyfi fyrir þeim leiðum. Þess vegna hefur verið svo mikilvægt að hafa Teigsskógsleiðina inni í öllum áætlunum. Mitt stutta svar við þessu er því ósköp einfalt og ég hef ítrekað sagt það: Ég er þeirrar skoðunar að þetta sé eitt brýnasta samgönguverkefni sem við stöndum frammi fyrir, sannarlega brýnasta verkefnið á þessu svæði og það verður að leysa það. Við munum setjast yfir það með þingmönnum allra flokka á morgun. Við munum sannarlega hitta íbúa á svæðinu til að átta okkur á því hvaða leið þeir vilja helst fara þegar staðan er orðin þessi og hvort við getum fengið einhver skýr svör. Ég hef sagt að við verðum að fá einhver skýr svör um næstu skref innan nokkurra mánaða. Við getum ekki talið þetta tímabil lengur í árum, það er einfaldlega ekki hægt að bjóða upp á það. Um Dýrafjarðargöng sem hér voru nefnd og stöðu flugsamgangna almennt. Dýrafjarðargöng eru á samgönguáætlun og að öllu óbreyttu er miðað við að verkið verði boðið út árið 2016 og framkvæmdum ljúki árið 2019. Þetta er eitt af stóru, brýnu verkefnunum á þessu svæði og ég vona innilega, eins og ég hef sagt áður í umræðum á þingi, að okkur auðnist það og takist sem allra fyrst að tryggja það 

Herra forseti. Samgöngur á Vestfjörðum eru vissulega óásættanlegar víða eins og við Árneshrepp og í Barðastrandasýslu og samgöngur á milli norðanverðra og sunnanverðra Vestfjarða. Þarna er ekki eingöngu um byggðamál að ræða heldur líka öryggismál fyrir þennan landshluta sem hefur lengi átt í mikilli varnarbaráttu. Sókn er nú í atvinnumálum og vonir vakna um að það sé betri tíð fram undan og þá er vegakerfið grundvöllur þess að það gangi eftir. Fjárlagafrumvarpið í ár fyrir næsta ár er mikil vonbrigði hvað varðar framlög til samgöngumála. Í stað 23 milljarða í samgöngumál er gert ráð fyrir 20 milljörðum í þennan málaflokk. Áfram verður dregið úr styrkjum við innanlandsflugið og erfitt getur reynst að halda úti sama þjónustustigi á ríkisstyrktum leiðum eins og Bíldudal og Gjögri. Það kom fram í máli hæstv. innanríkisráðherra í umræðu um fjárlög á dögunum að þau verkefni sem ekki eru samningsbundin séu í óvissu. Þar eru í óvissu vegaframkvæmdir eins og áframhaldandi uppbygging á þjóðvegi 60 um Gufudalssveit og einnig Dýrafjarðargöng þar sem fjármögnun er ekki tryggð. Seinka verður útboði á Dýrafjarðargöngum, það kom fram í máli hæstv. ráðherra hér um daginn í umræðunni að göngin yrðu ekki boðin út fyrr en árið 2017. Nú sýnist mér að það sé ekki bara staðsetning veglínu sem er í uppnámi heldur líka fjármögnun þessara verkefna. Ég hef sagt að ég virði þau sjónarmið sem komið hafa fram um náttúruverndargildi Teigsskógs en tel rök Vegagerðarinnar um að ný veglína raski aðeins 1% af gróðurlendi vera ásættanlega niðurstöðu sem allir verði að taka tillit til vegna brýnna hagsmuna svæðisins. Vestfirðir eru skilgreindir sem brothætt byggð og ábyrgð Alþingis er mikil gagnvart samgöngum þessa svæðis. Það verður að tryggja fjármögnun 

Virðulegur forseti. Enn á ný ræðum við slæmar samgöngur á Vestfjörðum. Það er einstaklega sorglegt að það skuli þurfa að ræða það ár eftir ár vegna þess að fyrir margt löngu myndaðist samhljómur um að það væri mjög brýnt að fara í úrbætur eins og á Vestfjarðavegi. Það hefur hins vegar ekki gengið. Dýrafjarðargöngum hefur sífellt verið frestað en þau voru í fjárfestingaráætlun sem samþykkt var í tíð síðustu ríkisstjórnar. Þar var tryggt fjármagn og það átti að fara í þetta verkefni. Þess vegna er ömurlegt að sjá að ekki sé byrjað á því. Þetta er alltaf einhvern veginn svona. Svo ræðum við líka veginn norður í Árneshrepp reglulega. Auðvitað þarf að fara að gera eitthvað í þessu en ég get ekki staðið hér og sagst vera með einu lausnina á þeirri flækju sem hefur myndast og verður sífellt flóknari á löngum tíma varðandi Vestfjarðaveg. Ég get þó sagt að miðað við það hvernig útfærslan á veginum hefur þróast frá upphaflegu hugmyndinni, í gegnum Teigsskóg, þá finnst mér álitlegra að fara í lagasetningu en áður. Vegurinn hefur það lítil áhrif á skóginn miðað við upphaflegu útfærsluna. Ég gat ekki mælt með lagasetningu áður, en mér finnst ég geta gert það núna, sem einni mögulegri leið sem þó er ekki fullkomin. Eins og kom fram í máli hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur þá er hægt að kæra lagasetningu. Það er því ekki víst að flækjan leysist. Nú finnst mér við einfaldlega vera komin á þann tímapunkt að við þurfum að skoða allar leiðir með opnum huga, þar á meðal lagasetningu. 

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur fyrir að taka þetta mál upp hér á Alþingi, sem og innanríkisráðherrann að fá tækifæri til að ræða þennan hluta landsins sem á erfitt uppdráttar þegar kemur að samgöngumálum. Undanfarið hefur mest verið rætt um eina leið, um Teigsskóg. Umræðan hefur tekið langan tíma og hefur ekki enn fengið endi. Ég tel að ákvörðun um þetta mál þurfi að taka sem fyrst og hvet ég ráðherrann eindregið til þess. Búið er að vinna að þessari samgöngubót frá árinu 2005 eða lengur og málið er enn í uppnámi. Íbúar kalla eftir öruggari samgöngum á þessu svæði. Núverandi vegur er lokaður þungaflutningum í ákveðinn tíma þegar frost fer úr jörðu með tilheyrandi áhrif á atvinnulíf, svo að raunverulegt dæmi sé tekið. Ætla ég ekki að ræða mögulegar lausnir í þeim efnum en nýjasta tillagan, svokölluð ÞH-leið, miðast við 0,9% skerðingu á skóginum miðað við 12% í upphaflegu tillögunni, fyrir utan mótvægisaðgerðir um ræktun skógar á gamla vegarstæðinu. Treysti ég því að hæstv. ráðherra leysi úr þessu stjórnsýslustoppi og eyði óvissu íbúa á svæðinu. Mig langar að nefna aðra mikilvæga samgöngubót fyrir Vestfirði, sem eru Dýrafjarðargöng. Göngin munu opna milli fjarða á sunnan- og norðanverðum Vestfjörðum. Þessi samgöngubót er mikilvæg vegna þess að yfir köldustu mánuði ársins, þegar aðrir leiðir eru lokaðar á Vestfjörðum, munu göngin stytta leiðir um allt að 400 kílómetra. Dýrafjarðargöng eru á núverandi samgönguáætlun, eins og hæstv. ráðherra nefndi, og áætlað að verkið hefjist 2016. Að lokum vil ég leyfa mér að segja að það er mikill stuðningur og skilningur við Vestfirði af hálfu umhverfis- og samgöngunefndar. Við í nefndinni og sérstaklega formaður nefndarinnar teljum ástæðu til að nefndin geri sér 

Herra forseti. Alþingi samþykkti þingsályktunartillögu um samgönguáætlun fyrir árin 2011–2014 og á sama tíma stefnumótunarvinnu alveg til 2022. Við skulum byrja á samantektinni sem Vegagerðin gerði út af þessari þingsályktun. Þar kemur fram, með leyfi forseta: „Unnið er að því að stytta ferðatíma landsmanna til næsta atvinnu- og þjónustukjarna og áhersla lögð á að bæta samgöngur þar sem þær eru hvað lakastar, svo sem á sunnanverðum Vestfjörðum.“ Það er sérstaklega tekið fram. Þetta er alveg í upphafi þessarar samantektar sem Vegagerðin gerði. Í þingsályktuninni sjálfri kemur fram varðandi áherslur til að ná markmiðum stefnumótunarinnar að lokið „verði við endurbyggingu allra helstu stofnleiða á landi og tengingu þeirra við þéttbýli, þar sem eru hundrað íbúar og fleiri, með bundnu slitlagi og viðunandi burðarþoli. Gert verði sérstakt átak við lagningu á bundnu slitlagi á umferðarlitla vegi sem hafa viðunandi burðarþol þrátt fyrir að veghönnun sé að einhverju leyti ábótavant.“ Í þingsályktuninni eru svo sérstaklega nefndir sunnanverðir Vestfirðir, að þar komist íbúar ekki leiðar sinna stóran hluta ársins. Það er ótrúlegt að við lifum við það að ekki er bundið slitlag til svona byggðakjarna. Þá er kannski rétt að benda á að á sama tíma er í kringum helmingur af verði bensíns opinber gjöld sem eiga að renna til vegamála. Kannski væri ágætt að fá að heyra hjá 

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa umræðu. Það er ekkert launungarmál fyrir þá sem keyra þarna um að staðan er allsvakaleg, að fara þarna um. Það sem verður að krassandi lífsreynslusögu konu úr Kópavogi, þegar hún kemur heim eftir ferðalag þarna vestur, er hversdagslegur veruleiki fólksins sem býr þarna. Þetta snýst um lífsafkomu fólks og þetta snýst líka um lífsgæði. Þess vegna er það orðið gríðarlega brýnt að við förum að setja verðmiða á þessa deilu um Teigsskóg þannig að tími fólksins fyrir vestan sé líka metinn til fjár. Ég er þeirrar skoðunar að það skipti máli, af því að ég veit að það er samhljómur hér inni, ég veit að við viljum koma Vestfjörðum í tengingu við umheiminn, að þingið fari á þessum tímapunkti að ákveða það hér í sameiningu, með ráðherrann í broddi fylkingar, að taka af skarið um að velja þá leið sem tekur stystan tíma fyrir samfélagið þarna fyrir vestan en er jafnframt ásættanleg og svarar kröfum um að vera öruggur láglendisvegur eins og kallað hefur verið eftir. Það er lykilatriði. Ef það er þannig að lagasetning varðandi Teigsskógsleiðina leiði til áframhaldandi málaferla þá verðum við líka að meta það þannig. Þá verður það að vega mjög þungt í ákvörðun okkar og þá verðum við að taka ískalda ákvörðun um að fara allt aðra leið eins og hér var nefnt af hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur vegna þess að tíminn er farinn að skipta svo miklu máli. Virðulegi forseti. Það er síðan efni í aðra umræðu, sú lækkun á fjármagni sem við horfum upp á til samgöngumála almennt í landinu. Það er efni í aðra umræðu vegna þess að við erum að sjá sögulega lágar tölur í því efni hjá þessari ríkisstjórn. Það er kostnaðurinn við það að menn séu að losa sig við skatttekjur, eins og við höfum orðið vör við hér að undanförnu, af veiðigjöldum og líka af hinum svokallaða auðlegðarskatti.

Virðulegi forseti. Það kemur fram við þessa umræðu að það er hlustað á Vestfirðinga. Menn heyra hvað íbúar á Vestfjörðum hafa að segja, menn heyra áskoranir sem berast frá Vestfjörðum um mikilvægi þess að óvissu um þessa mikilvægu vegaframkvæmd sé eytt. Það kom vel fram í svari hæstv. innanríkisráðherra að hún mun taka þetta mál föstum tökum og þingheimur, eins og hér er talað um, er tilbúinn að standa á bak við hana í því. Það er mikilvægt að við getum haldið áfram óslitið framkvæmdum við Vestfjarðaveg. Nú lýkur senn stórum áfanga í endurbótum á þeirri leið og því skiptir tíminn gríðarlega miklu máli, hvaða leið svo sem verður farin til að höggva á þennan hnút. Það voru nefndir þrír kostir, eða voru nefndir í ræðu hæstv. innanríkisráðherra, sem hafa bæði kosti og galla. Lagasetningarleiðin, sem æ fleiri taka undir, er kannski ekki gallalaus en ég heyri að þingmenn eru í meira mæli að sameinast um hana en á annmarka hennar hefur verið bent. Ég vara hins vegar líka við því að við séum að eyða meiri tíma og meiri fjármunum í að hanna veglínur sem búið er að teikna margsinnis undanfarin ár. Það er ekki það sem við erum að bíða eftir, það eru ákvarðanir sem við erum að bíða eftir. Ég vara líka við því að verið sé að syngja þann söng að Dýrafjarðargöng eigi að frestast og frekari uppbygging sé ekki í kortunum. Það er ekki rétt og það kom alls ekki fram í orðum hæstv. innanríkisráðherra hér áðan. Ég vil undirstrika það að í þinginu er góður samhugur um öfluga innviðauppbyggingu eða vegauppbyggingu á Vestfjörðum. En hver svo sem niðurstaðan verður um hvaða veglína verður farin í nefndum vegi eða nefndum áfanga má það alls ekki, þó hún verði dýrari, bitna á öðrum nauðsynlegum vegaframkvæmdum á því svæði.

Virðulegi forseti. Þetta er eitt af þessum málum þar sem mikill samhljómur er í grunninn en mikill ágreiningur þegar kemur að umræðunni um útfærslu og framkvæmd. Ég vil brýna hæstv. ráðherra í því að gæta að því hversu dýrmætur tíminn er í þessu efni. Þegar um er að ræða svæði eins og þetta, sem er í mikilli varnarbaráttu, er tíminn óendanlega dýrmætur. Þar sem svæðið má engan tíma missa getum við ekki leyft okkur, og þá er ég bara að tala um veruleikann, að fara ófriðarleið. Hins vegar verðum við að gæta að því, þegar við tölum frjálslega um stjórnsýsluflækjur og bendur ýmsar, að sú lagasetning sem er fyrir hendi á Íslandi í þessu efni er lagasetning sem snýst að mörgu leyti um að verja hagsmuni sem verja sig ekki sjálfir en það eru hagsmunir náttúruverndar. Það er oft og einatt þannig að þær raddir eru ekki eins sterkar og aðrar raddir og það eru raddir sem við höfum búið um í lagasetningunni að þurfi að hugsa sérstaklega um. Þess vegna vil ég halda því til haga, af því að hér er talað um heimamenn, sem ég hef miklar mætur á og ber mikla virðingu fyrir, að heimamenn eru líka landeigendur sem hafa óskað eftir friðlýsingu þessa svæðis. Það eru heimamenn, landeigendur Hallsteinsness í Gufudalssveit og í Reykhólahreppi og þar í kring sem hafa óskað eftir því þar sem svæðið er einstakt og er hvergi annars staðar til sambærilegt. Ég vil hvetja innanríkisráðherra og lofa liðsinni mínu í því að við hjálpumst að við að finna leið þar sem þessum sjónarmiðum er haldið til haga. Ég er þeirrar eindreginnar skoðunar að náttúruverndarsjónarmið og sjónarmið byggðar á Vestfjörðum séu ekki andstæð sjónarmið.

Virðulegi forseti. Ég vil fagna þessari umræðu og þakka fyrir hana. Ég vil einnig fagna því sem virðist vera þverpólitísk áhersla þingsins á að samgöngubætur á Vestfjörðum verði að raunveruleika fyrr en seinna. Oft er talað um samgöngur sem lífæð, lífæð byggða og þeirra sem þar búa. En samgöngur um landið, og ekki síst þarna fyrir vestan, eru ekki síst lífæð þess að atvinnulíf blómstri og atvinnulíf þróist og verði fjölbreyttara. Vegurinn á sunnanverðum Vestfjörðum er ekki bara vegurinn þaðan fyrir íbúana heldur er hann líka vegur til sunnanverðra Vestfjarða og hann er nauðsynlegur til að ferðamennska og atvinna henni tengd geti blómstrað. Ég vil taka undir með öðrum að ég fagna áhuga hæstv. ráðherra og brýni hana til að gera sitt besta til að við missum ekki meiri tíma í þessar vegabætur. Nú er ég ekki vegaverkfræðingur en ég hef séð margar góðar útfærslur og lausnir frá Vegagerðinni og margar hverjar í góðri sátt og samlyndi með umhverfissjónarmiðum. Ég treysti því og trúi að hæstv. ráðherra muni taka þetta veganesti frá þinginu að halda vel á málum.

Hæstv. forseti. Ég er mjög ánægð með það hversu mikið þetta mál er rætt hér í þinginu þessa dagana og vil þakka hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur fyrir að hefja máls á þessu í dag. Þegar enn ein neitunin kemur fram í þessu máli er bara hægt að lýsa því sem vonbrigðum því að við vitum að fara þarf í vegaframkvæmdir á þessu svæði, hvort sem það verður á þessum umdeilda stað eður ei. Krafan er um að það komi láglendisvegur á snjóléttara svæði sem fer ekki fram úr hófi í kostnaði og uppfyllir það hlutverk að koma á góðu sambandi við byggðirnar vestra til að bæta úr áralöngum samgönguvanda, auka öryggi íbúa, efla atvinnulíf og möguleika. Það eru stundum svolítið köld rök sem er skellt framan í Vestfirðinga þegar myndin er máluð þannig að skógi vaxið land sé mikilvægt og ein helsta hindrun við framkvæmdir en á móti vegur öryggi þeirra og framtíðarmöguleikar. Það verður að fara í framkvæmdir. Það er, hefur verið og verður stefnan og þetta er ekki fyrsta leiðin sem er hafnað. Margar leiðir hafa verið skoðaðar en þær eru bæði það miklu dýrari að ekki er hægt að hugsa meira um þær eða í mikilli andstöðu við vilja heimamanna eða skipulag hreppsins. Heimamenn hafa staðið saman og hafa ekki lokað alfarið á neinar hugmyndir sem hafa komið til skoðunar en umræðan hefur oft verið á þá leið að heimamenn eigi ekki að skipta sér þetta mikið af framkvæmdum og láta Vegagerð og aðra aðila sjá um að finna niðurstöður þó svo skipulagsvaldið liggi hjá heimamönnum að miklum hluta. Margir aðilar hafa komið að útfærslum á lausnum, endurmati, endurútreikningum o.s.frv. og staðan er sú að allir þessir aðilar þurfa að leggjast á eitt með heimamönnum og hæstv. innanríkisráðherra og finna viðunandi lausn. Og ég var mjög ánægð að heyra hæstv. innanríkisráðherra ítreka hér áðan að hún sé tilbúin að skoða það að setja sérlög til að heimila veglínu um Teigsskóg. Herra forseti. Sunnanverðir Vestfirðir eru merkilegir fyrir að hafa ekki gefist upp á að reyna að byggja upp og halda öflugri byggð þrátt fyrir allt. En nú er komið að því að taka stóra ákvörðun í samgöngumálum fyrir Vestfjarðaveg nr. 60 og að mínu mati er ekki í boði að bíða lengur með ákvörðun um lagningu láglendisvegar um Teigsskóg. Þær ákvarðanir sem verða til þess að lausn fáist í málinu styð ég heils hugar, allt til þess gert að íbúar sunnanverðra Vestfjarða þurfi ekki lengur að búa við ferðabann á laugardögum og geti loksins farið að nýta möguleika sína til að verða enn sterkari.

Herra forseti. Ég vil taka upp þráðinn þar sem ég sleppti honum áðan. Á þessu samgönguþingi var bent á, með tilvísun í áherslu um bundið slitlag á vegi sem tengja byggðir með 100 íbúa eða fleiri, að á sunnanverðum Vestfjörðum byggju 1.100 manns án tengingar með bundnu slitlagi við hringveginn. Fyrir mér er þetta kjarninn, það er árið 2014 og á sunnanverðum Vestfjörðum er 1.100 manna samfélag sem hefur ekki tengingu með bundnu slitlagi við hringveginn. Það þýðir, eins og kom fram á samgönguþinginu, að á sunnanverðum Vestfjörðum komast íbúar ekki ferða sinna stóra hluta ársins. Það hlýtur að vera hægt að búa til huggulegan veg í gegnum þetta svæði og umhverfi sem menn vilja vernda. Þetta kunna menn víðs vegar í heiminum, að búa til huggulega vegi í gegnum skóglendi, þannig að 1.100 manna byggð þurfi ekki að vera án bundins slitlags og að menn komist ekki ferða sinna stóran hluta ársins.

Virðulegi forseti. Ég þakka þessa samræðu okkar þingmanna hér í dag og þessa málefnalegu umræðu. Ég vil þakka hæstv. innanríkisráðherra hennar hreinskilnu svör sem ég tek trúanleg. Ég treysti á að hún muni láta gjörðir fylgja orðum í þeim ásetningi sínum að leysa þetta mál. Dýrafjarðargöngin sem hafa komið hér til umræðu eru tilbúin til útboðs. Það má minna á það. Þau hafa verið tilbúin til útboðs í mörg ár. Ég vil brýna hæstv. ráðherra varðandi það að fylgja því máli fast eftir. Allir til þess bærir aðilar, sem hafa fjallað um Vestfirði sem atvinnu- og búsetuþróunarsvæði, eru sammála um að Dýrafjarðargöngin eru lykilatriði varðandi það, ég tala nú ekki um í samhengi við allar sameiningartilraunirnar og áformin sem uppi eru. Við nefndum innanlandsflugið, gátum lítið rætt það en innanlandsflugið er í raun almenningsssamgöngur á Vestfjörðum, það má minna á það. En það gleður mig líka að heyra þingmenn annarra kjördæma blanda sér í umræðuna í þingsal. Það var tímabært, það hefur ekki oft gerst áður þegar við ræðum samgöngumál á Vestfjörðum. Það gleður mig að finna þann samhljóm sem er að myndast hér um að leysa þetta mál. Ég vil leggja áherslu á að nú verði lausnamiðaðar aðferðir hafðar að leiðarljósi. Átakaferillinn, ofbeldisferillinn, endalausu lagaþræturnar sem herða rembihnútinn, eru ekki endilega hin farsæla leið út úr þessu máli því að eins og hér hefur komið fram þá er tíminn dýrmætur og þetta svæði, svæði sem er í vörn, hefur ekki efni á því að láta mjög mörg ár líða til að halda áfram að byggja upp atvinnulíf sitt og byggðaþróun.

Virðulegur forseti. Líkt og aðrir hv. þingmenn þakka ég umræðuna sem ég held að hafi verið mjög málefnaleg og góð. Ég tek undir það, og það er enginn ágreiningur um það, held ég, í þessum sal, að þetta mál þolir ekki frekari bið. Það er reyndar komið á þann stað, og kannski fyrir löngu, að það þolir ekki frekari bið. Þess vegna munum við sannarlega taka á því með þeim hætti sem hér var minnst á, með lausnamiðuðum hætti, berandi virðingu fyrir því að það þolir ekki bið, berandi líka virðingu fyrir því að hagsmunir íbúa eru mjög klárir og ákveðnir. Það eru ekki bara hagsmunir þeirra sem þarna búa heldur líka hagsmunir þeirra sem um svæðið fara, að hægt sé að fara í uppbyggingu o.s.frv. Ég segi það sem ég hef sagt áður um þetta mál. Við verðum að finna á því lausn. Við höfum þegar fundað út af málinu. Við munum funda með þingmönnum Vestfjarða á morgun og ræða lausnirnar sem í boði eru. Það er það sem er ánægjulegt við þetta mál ef eitthvað er ánægjulegt við það, ég tek undir með hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur í því, að samstaðan er til staðar hér. Ég held að hver einasti þingmaður á hinu háa Alþingi telji mikilvægt að leysa málið. Nú einhendum við okkur í það, reynum innan fárra vikna að finna hver er farsælasta lausnin, gerum það tiltölulega fordómalaust og reynum að gera það út frá hagsmunum þessa svæðis og hagsmunum samgangna þar. Þá hef ég ekki áhyggjur af því að við finnum ekki lausn. Við munum finna hana en hún getur ekki tekið þann tíma sem þetta mál hefur tekið. Það verður að finna á því lausn og ég veit að þingheimur fer með mér í það.

Herra forseti. Þetta er mjög gott og þarft mál. Það þýðir að þeir sem hafa sótt um leiðréttingu ríkisstjórnar á höfuðstólslækkuninni munu fá skjól fram til 1. mars þegar ætti að vera búið að úrskurða um og taka af allan vafa um það hvort fólk fær leiðréttinguna eða ekki. Píratar munu klárlega styðja slíkt. Við leggjum fram breytingartillögu um að víkka út þann hóp sem getur fengið þetta skjól til þeirra sem eru með verðtryggt lán. Ég mun benda á það betur á eftir þegar ég fjalla um breytingartillöguna.

Hæstv. forseti. Mig langar að koma hér upp til þess að þakka þingheimi fyrir skjót vinnubrögð í þessu mikilvæga máli. Mig langar að vekja athygli á því að allir þingmenn í allsherjar- og menntamálanefnd eru á því nefndaráliti sem hér liggur fyrir, tveir með fyrirvara sem þeir gera hér grein fyrir, sýnist mér. Að öðru leyti hvet ég einfaldlega þingmenn til að styðja þetta ágæta mál sem er gríðarlega mikilvægt að við klárum í dag.

Herra forseti. Það er sjálfsagt að fallast á það mál sem hér liggur fyrir, frestun á nauðungarsölu fasteigna sem sannarlega eru heimili og aðsetur skuldara. Hins vegar vil ég vekja athygli á því að það er gripið til þessa nú í tengslum við svonefnda skuldaleiðréttingaraðgerð ríkisstjórnarinnar sem er afar ólíklegt að muni hafa úrslitaáhrif gagnvart þeim sem eru í hættu að missa heimili á nauðungaruppboði, enda er sú aðgerð líklegri til að nýtast fólki sem er ekki í greiðsluvanda. Það má líka vekja athygli á því, eins og ég geri í fyrirvara við þetta nefndarálit, að þær aðstæður eru uppi núna að innan tíðar verður leyst úr réttaróvissu um lögmæti annarra lána en verðtryggðra húsnæðislána. Í því ljósi mætti, fyrst nú er verið að fresta nauðungarsölum vonum seinna, líta til þess að umtalsverður hópur skuldara á enn á hættu 

Herra forseti. Ég er kannski svolítið seinn að nefna það en ég stökk ekki upp þegar breytingartillagan var kynnt nefndinni og þetta er eitthvað sem ég bjóst ekkert endilega við að yrðu greidd atkvæði um. Breytingartillagan, eins og ég nefndi í meðferð málsins, felur í sér að þeir sem eru með verðtryggð neytendalán, sem þýðir öll verðtryggð húsnæðislán frá 2001, mundu líka falla undir þetta skjól. Ég vísa bara í umræðuna hvað varðar, það væru engin lagaleg rök fyrir því að gera það ekki. Við hefðum getað gert það núna, og vitið það hvað, það er enn þá hægt að gera það. Innanríkisráðherra getur farið í málið og það er hægt að klára það jafn fljótt og þetta mál, að stöðva nauðungarsölur hjá þeim sem munu fá úr því skorið hvort útfærsla verðtryggðra neytendalána sé ólögmæt eins og ESA segir, framkvæmdastjórn Evrópusambandsins og Neytendastofa. Hagsmunasamtök heimilanna eru líka í dómsmáli gegn Íbúðalánasjóði. Við fáum úr þessu skorið fyrir Hæstarétti um mitt næsta ár, kannski fyrr. Við getum alveg eins komið þessu fólki líka í skjól.