Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Síðdegis í gær heyrðum við hæstv. dómsmrh. segja í Sþ. frá þeim válegu tíðindum er þrír breskir dráttarbátar undir fána hennar hátignar Elísabetar II. bretadrottningar voru látnir sigla inn í mynni Seyðisfjarðar og sitja þar fyrir varðskipinu Þór þeirra erinda að sigla það niður eða skemma það að öðrum kosti svo að það kæmi okkur ekki að gagni við gæsluna. Áður var það kunnugt og kom engum á óvart að hlutverk dráttarbátanna bresku á Íslandsmiðum er einmitt þetta, að sigla á varðskipin okkar og eyðileggja þau og létta þannig af bandalagsþjóð okkar í Atlantshafsbandalaginu, varnarsamtökum frjálsra og friðelskandi lýðræðisþjóða, eins og þetta bandalag heitir tíðum í stjórnarblöðunum, létta af henni þeirri óþægilegu nauðsyn eða kvöð að þurfa að beita fallbyssum herskipa sinna í sama skyni. Ásiglingin kom okkur sem sé ekkert á óvart. En hitt var nýtt í málinu, eins og hæstv. dómsmrh. vakti athygli á, að bresku dráttarbátarnir skyldu sendir inn í hina eiginlegu landhelgi Íslands þessara erinda, inn fyrir elstu landhelgislínuna, aldamúraða þriggja sjómílna landhelgi. Á þingfundinum í gær hafði hæstv. dómsmrh. ekki fengið nægilega glöggar upplýsingar um atburðina, en sagði þingheimi frá því sem hann gjörst vissi. Þá var heldur ekki, er hann stóð í ræðustól, við því að búast að viðbrögð ríkisstj. yrðu ljós um sinn. Í gærkvöldi, eftir að ljóst var orðið hvað raunverulega hafði skeð og ríkisstj. hafði gefið sér tóm til að fjalla um málið, þá væntum við þess hins vegar að frétta um eðlileg viðbrögð af hálfu stjórnvalda. En svo var ekki. Sú von brást. Forsrh. greindi frá því í útvarpsviðtali að ríkisstj. Íslands mundi bera fram hin öflugustu mótmæli. Hann greindi frá því í útvarpsviðtali í gærkvöld, mælti þarna í stuttu máli, yfirveguðu, dálítið höggvandi og þó ekki af hita - um að gera að reiðast ekki, - og áherslan lögð á þetta atriði: að atburðurinn í mynni Seyðisfjarðar sýndi glöggt hver hætta væri á miðunum á meðan þessi deila stæði enn þá, - andinn í ræðu hans, tónninn í máli hans allur á þá lund að hvetja til samninga. Síðan var svo greint frá því í útvarpsfréttum að ákveðið hafi verið að kæra til Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna og Atlantshafsbandalagsins. Greint var frá því að samkomulag hefði orðið um þessar aðgerðir í utanrmn. Einnig var það haft eftir hæstv. dómsmrh., Ólafi Jóhannessyni, sem sat fund utanrmn., að fleiri aðgerðir kæmu til greina er hann mundi greina frá síðar, en þó ekki fyrr en eftir heimkomu og viðræður við utanrrh., Einar Ágústsson, sem enn þá - takið eftir - enn þá í dag var á fundi utanrrh. Atlantshafsbandalagsins í Brüssel. Það eru sem sagt þessar aðgerðir sem íslendingum er nú ætlað að sætta sig við af hálfu ríkisstj. En okkur er ætlað að sætta okkur við fleira. Svo sem þingheimi er kunnugt hringdi hæstv. forsrh. Geir Hallgrímsson til Brüssel um þrjúleytið í gær að eigin sögn og sagði utanrrh. okkar frá því sem mestu máli skipti af atburðunum í mynni Seyðisfjarðar, að þrír breskir dráttarbátar hefðu verið sendir þangað inn til þess að sigla á varðskip. Eðlileg viðbrögð af hálfu utanrrh. hefðu verið þau að hann hefði látið ofan í töskurnar sínar og haldið rakleitt heim til Íslands með þau orð á vör að í svona félagsskap eins og hernaðarbandalagi með bretum ætti hann ekkert erindi. Slíkt hefðu verið eðlileg viðbrögð og hefðu jafnvel getað flokkast ásamt ýmsu öðru undir það sem við köllum hin hörðustu mótmæli. Nú liggur að vísu ekki fyrir okkur ræða sú sem hæstv. utanrrh. flutti á fundi utanrrh. NATO í gær, hún liggur ekki fyrir hv. alþm. á þessum degi, sem vitaskuld er vítavert, en sýnir okkur rétt einu sinni vaskleika utanríkisþjónustu okkar í málefnum þessarar vesalings þjóðar. En þótt ræða þessi liggi hér ekki á borðum í dag, þá höfum við fyrir okkur opinberar fréttir um að hæstv. utanrrh. hafi ekki í þeirri ræðu, sem hann flutti á fundi utanrrh. Atlantshafsbandalagsins í Brüssel í gær, minnst á það einu orði að breski flotinn sendi nú skip inn í sjálfa landhelgi okkar, inn í íslenska firði til þess að granda varðbátunum okkar. Ræðan liggur ekki fyrir, eins og ég segi, en sé þetta rétt sem sagt er í opinberum fjölmiðlum sem ég vona vissulega að reynist ekki rétt, sem sagt að hæstv. utanrrh. hafi ekki komið inn á þetta mál í ræðu sinni á NATO-fundinum í Brüssel í gær eftir þó að hæstv. forsrh. hafði sagt honum frá þessu, þá mun ekkert það sem hann kann ella að hafa sagt í þessari ræðu sinni og ekkert það sem hann kann að hafa sagt á NATO-fundi í dag nægja til þess að geta flokkast undir það sem kalla má öflug mótmæli. Og eitt er þó ótalið enn sem er verst og gerir það að verkum að allt tal af hálfu ríkisstj., allar yfirlýsingar um Pólitískar aðgerðir í þessu máli á alþjóðavettvangi, allar staðhæfingar ráðh. um einurð í málinu með viðeigandi raddblæ og svipbrigðum, allt þetta verður marklaust fyrir bragðið, ef rétt reynist sem af Brüssel-fundinum er hermt um enn annað mál. Það er sagt í opinberum fréttamiðlum, þ. á m. í aðalmálgagni ríkisstj., Morgunblaðinu, og í fréttum Ríkisútvarpsins í gærkvöld tvisvar, að Einar Ágústsson hafi klykkt út með því á Brüssel-fundinum í gær að bjóða bretum að veiða 65 þús. tonn á miðunum okkar. Í fyrri fréttasendingu íslenska Ríkisútvarpsins var að vísu sagt að hann hefði boðið þeim 75 þús. tonn, en það var leiðrétt skömmu síðar og sagt að það hefðu ekki verið nema 65 þús. tonn. Þetta hafði hann boðið utanrrh. breta. Þetta hafði hann sagt og ítrekað í viðtali sínu við fréttamenn í Brüssel í gær. Svo að ég vitni aðeins í frásögn aðalmálgagns ríkisstj., Morgunblaðsins, af fundi hæstv. utanrrh. Einars Ágústssonar með blaðamönnum að loknum viðræðunum við Callaghan, utanrrh. breta, í gær, þá greindi hann frá því, segir í Morgunblaðinu, að boð íslendinga um að bretar fengju að veiða 65 þús. lestir við Ísland hefði verið harðlega gagnrýnt á Íslandi sem allt of rausnarlegt, bretar hefðu viljað fá 110 eða 100 þús. lestir. Síðan sagði hæstv. utanrrh. Einar Ágústsson: „Ef farið er fram á meira en 65 þús. lestir hlýtur svarið að verða nei,“ að því er aðalmálgagn ríkisstj., Morgunblaðið, hermir. Þetta sagði hæstv. utanrrh. Einar Ágústsson í Brüssel í gær. Ég fer þess hér með á leit að hæstv. dómsmrh. Ólafur Jóhannesson segi þm. í þessari hv. d. nú þegar hvort hér sé rétt frá greint., að hæstv. utanrrh. hafi gert utanrrh. breta þetta boð í gær. Svo sem hv. þm. þessarar d. má vera í fersku minni, þá lýstu hæstv. forsrh. Geir Hallgrímsson og hæstv. utanrrh. Einar Ágústsson yfir því ljósum orðum hér í þinginu fyrir nokkrum dögum, í Sameinuðu bingi í umræðunum um þýska samninginn, þegar rætt var um innrás breska hersskipa í auðlindalögsögu okkar, að 65 þús. tonna tilboðið til breta stæði ekki lengur. Þeir lýstu yfir því með ljósum orðum og það sem meira er, ýmsir af stuðningsmönnum ríkisstj. í þessu máli hér á hv. Alþ. létu í ljós að þessi yfirlýsing hæstv. ráðh., forsrh. og utanrrh., um að 65 þús. tonna boðið til breta stæði ekki lengur, þessi yfirlýsing af þeirra hálfu ætti sinn þátt í því að þeir treystu sér til að greiða atkv. með þýska samningnum. Þá var það ítrekað æ ofan í æ í þeim umræðum að ekki yrði rætt við breta meðan þeir beittu herskipum á Íslandsmiðum, og forsrh. og utanrrh. sögðu báðir ljósum orðum að 65 þús. tonna tilboðið til þeirra stæði ekki lengur. Svo fáum við þær fréttir að Einar Ágústsson utanrrh., - sem lýsti eindregið yfir því, svo sem hæstv. ráðh. Ólafur Jóhannesson forðum, að hann færi alls ekki utan þeirra erinda að semja, - að Einar Ágústsson utanrrh. hafi í gær, eftir að fréttin barst honum um atferli breta í Seyðisfjarðarmynni gert breska ráðh. tilboð um 65 þús. tonna afla í landhelginni okkar. Reynist þessi frétt sönn, þá skulum við hætta að tala um öll mótmæli, þá getum við sparað okkur allar kærur til alþjóðlegra stofnana og þá er okkur líka best að binda varðskipin okkar inni á höfnum. Ég vona svo sannarlega að þessi frétt reynist röng og ef vera skyldi að þessi tala, 65 þús. tonn, skyldi af áráttu rétt einu sinni - bara af áráttu - hafa dottið upp úr hæstv. utanrrh. eins og áður hefur verið gefið í skyn, þá verði því lýst yfir af hálfu ríkisstj. að hæstv. utanrrh. hafi ekki haft umboð til þess að nefna þessa tölu og gera hana að tilboði. Við skulum gera okkur grein fyrir því hvernig þetta tilboð hæstv. utanrrh. - ef rétt reynist - hlýtur að verka og skulum þá í bili alveg sleppa þeirri staðreynd að stjórnarflokkarnir hafi dreift þeim sögum milli óánægðra fylgismanna sinna að bretum yrðu ekki heimilaðar neinar fiskveiðar á miðunum okkar. Við skulum sleppa því alveg í bili, en gera okkur grein fyrir því hvernig svona tilboð af hálfu íslensku ríkisstj. muni verka á breta núna. Það var ljóst eftir umr. hér á Alþ. á dögunum að ríkisstj. hafði afturkallað tilboð sitt um 65 þús. tonna afla handa bretum vegna valdbeitingar þeirra innan 200 mílnanna. Þetta var ljóst, það heyrði allur þingheimur, og bretar höfðu fengið þau skilaboð gegnum sendiráð sitt og bresk blöð sem höfðu greint frá þessum ummælum ráðh. að 65 þús. tonna tilboðið gilti ekki lengur vegna þess að bretar sendu herskip inn á fiskislóðina okkar. Og af skiljanlegum ástæðum var það túlkað á þá lund að ef eitthvað gilti, ef eitthvað kæmi til mála, þá væri það eitthvað miklu minna, en 65 þús. tonna tilboðið gilti ekki lengur. Síðan þessi yfirlýsing var birt af hálfu hæstv. ráðh., forsrh. og utanrrh., vörðu íslensku varðskipin landhelgina svo knálega með klippum sínum og sjómennsku í nokkra daga að bresku togararnir gátu lítið sem ekkert veitt þrátt fyrir vernd herskipa og dráttarbáta. Þá sendu bretar þrjá dráttarbáta með tilvísan njósnavéla sinna inn í landhelgi okkar, inn í mynni Seyðisfjarðar, til þess að sitja fyrir einu varðskipanna og koma því fyrir kattarnef og sá leikur tókst að verulegu leyti. Og hver eru svo hin raunverulegu viðbrögð íslensku ríkisstj. að öllu hjali slepptu? Hæstv. utanrrh. bregst þannig við, í sömu andránni og hann hefur heyrt tíðindin í síma af vörum hæstv. forsrh., hann bregst þannig við í sömu andránni og hann fær þessi tíðindi að hann býður bretum að veiða 65 þús. tonn innan nýju fiskveiðilögsögunnar, innan 50 sjómílnanna. Þetta 65 þús. tonna tilboð er sem sagt uppskera breta af því sem þeir höfðu sáð í mynni Seyðisfjarðar í gær. Þetta var árangurinn. Svör breta við tilboðinu komu fram hjá Callaghan utanrrh. breta á blaðamannafundinum í Brüssel í gær þegar hann greindi frá íslenska tilboðinu - eins og hann kallaði tölu þá, 65 þús., sem hraut af vörum íslenska utanrrh. Þegar hann greindi frá íslenska tilboðinn sagði hann að enn bæri mikið á milli, bretar færu fram á 100–110 þús. tonn, íslendingar byðu ekki nema 65. Þetta voru viðbrögð breta við tilboði Einars Ágústssonar utanrrh. Hér erum við sem sagt að fjalla um hin öflugu mótmæli íslensku ríkisstj., eins og hæstv. forsrh. Geir Hallgrímsson hefur orðað það. Afleiðingin af þessum alvarlegu mótmælum íslensku ríkisstj., þessu tilboði um 65 þús. tonn, verður einfaldlega sú að breskir togaraeigendur með flota hennar hátignar að baki sér segja einfaldlega sem svo: Þetta tókst prýðilega. Hér erum við búnir að koma íslendingum aftur upp í 65 þús. tonn af þorski. Við erum búnir að fá út úr þeim aftur tilboð um 65 þús. tonn af þorski, Nú höldum við bara áfram og tökum eitt varðskip í viðbót og sjáum hvort við komum þeim ekki upp í 75 þús. tonn, ef ekki beinlínis upp í 90 þús. tonn eða miðlínuna á milli kröfu breta og tilboðs íslenska utanrrh. Er þetta satt, að hæstv. utanrrh. hafi svarað árásinni á Þór í gær með því að bjóða bretum 65 þús. tonna afla á miðunum okkar - eða, eins og hæstv. ráðh. kynnu kannske heldur að vilja orða það, að hann hafi nefnt töluna 65 þús. tonn í þessu sambandi? Við erum í Atlantshafsbandalaginu og erum búnir að vera þar lengi, hernaðarbandalagi með bretum. Ég hef spurt síðan veturinn 1949: Til hvers? Síðari árin hefur ekki þurft að spyrja af því að ég hafi ekki vitað svarið sjálfur. En ég hef spurt stundum í þeirri von að aðrir fengju að heyra svarið. Til hvers? Ég nenni ekki að vitna í fjölmargar yfirlýsingar forustumanna þessarar þjóðar í senn 27 ár um tilganginn með því að vera í Atlantshafsbandalaginu og tilgang okkar með því að heimila því kompaníi herstöðvar á Íslandi. Ég veit ekki um Nd. En ég efast um að það finnist svo heimskur og fávís íhaldsmaður í Ed. að hann viti ekki hvers vegna, að hann hafi ekki haft spurnir af þeim yfirlýsingum íslenskra ráðamanna í 27 ár, enda þótt slíkir menn láti sig sjálfsagt að öðru leyti litlu skipta ástæðurnar. Ég er ekki beinlínis að fiska eftir játningu af hálfu þessara manna nú, þeirri játningu að við séum í Atlantshafsbandalaginu í allt öðrum tilgangi en þeim að verja Ísland, að við höfum hér herbækistöðvar í allt öðrum tilgangi en þeim að tryggja öryggi landsins gegn vopnuðum óaldarlýð, – ég er ekki að fiska eftir þess háttar játningum. Og ég ætlast raunar ekki til þess að formælandi ríkisstj. segi hér neinn sannleika um neitt sem máli skiptir annað en þetta: Hæstv. ráðh , er það satt að utanrrh. Einar Ágústsson hafi í gær boðið breska utanrrh. 65 þús. tonna afla af miðunum okkar eða - svo að við orðum það öðruvísi - nefnt 65 þús. tonn af íslenskum fiski sem hugsanlegan samkomulagsgrundvöll í deilu okkar við breta?



Herra forseti. Það er að sjálfsögðu persónubundið hvað menn telja eðlileg og náttúrleg fyrstu viðbrögð af hálfu stjórnvalda við þeim atburði sem gerðist á Seyðisfirði í gær. En ríkisstj. og hv. utanrmn. voru sammála um að þær aðgerðir, sem þar voru samþykktar: að kæra til Öryggisráðsins og einnig að kæra til Atlantshafsráðsins, væru eðlileg fyrstu viðbrögð. En jafnframt komu fram á fundi utanrmn. ábendingar um fleiri atriði og frá því skýrði ég Ríkisútvarpinu, sagði hins vegar að ég gæti ekki gefið upp hver þau hefðu verið, en bætti því reyndar við að á Alþ. hefði það komið fram í umr. í gær að bent hefði verið á stjórnmálaslit. Ég held að það hafi verið skýrt alveg rétt frá þessu í útvarpinu og þess vegna fannst mér þetta skolast dálítið til hjá hv. fyrirspyrjanda þegar hann skýrði frá því. Ég sagði aldrei að ég mundi skýra frá þessum atburðum þegar utanrrh. kæmi heim, heldur að ég teldi eðlilegt að það væri ekki tekin ákvörðun um þessi atriði fyrr en utanrrh. væri kominn heim. Þó að það sé hægt kannske að segja að ég afgreiði eða skrifi undir eitthvað sem þarf að gera þegar utanrrh. er ekki við, þá er hér um svo stutta dvöl hjá honum að ræða erlendis að það hefði verið mjög óeðlilegt að mínum dómi - og þá tek ég enga afstöðu til þess hvort það eigi að gera það eða ekki - en það hefði verið mjög óeðlilegt að fara að ákveða stjórnmálaslit við ríki að utanrrh. fjarverandi. Það verður vafalaust haldinn fundur í utanrmn., þegar utanrrh. er kominn heim og þar verða þau atriði vafalaust rædd sem komu fram á fundi í utanrmn. En ég skal ekkert segja um það hvernig ákvarðanir verða um það efni. Ég læt því algjörlega ósvarað hér. En sem sagt, um þessi viðbrögð sem hin fyrstu viðbrögð voru allir nm. á einu máli. Það er misskilningur hjá fyrirspyrjanda að hæstv. forsrh. hefði talað við utanrrh. áður en hann flutti ræðu sína í gær. Það stóð einmitt svo á þegar forsrh. náði sambandi við utanrrh. að hann hafði flutt sína ræðu, og þess vegna gat hann ekki í þeirri ræðu komið að frásögn um þá atburði sem átt höfðu sér stað á Seyðisfirði. Það gerði hann hins vegar í ræðu sem hann hélt í morgun á fundinum og skýrði frá þeim, að ég ætla rækilega, og ég vona að það hafi einnig komið fram í fréttum að það hafi hann gert. En aðalatriðið og það sem hv. þm. Stefán Jónsson spurðist fyrir um, var þetta: hvort utanrrh. hefði gert bretum eða breska utanrrh. eitthvert tilboð um 65 þús. tonna afla. Því get ég svarað alveg hiklaust að hann hefur ekkert tilboð gert - ekkert tilboð gert um neinn afla, og ég hygg að bað hafi reyndar komið skýrt fram í viðtali sem utanrrh. átti við fréttamann útvarps og flutt var hér í dag. 



Herra forseti. Það hefur áreiðanlega vakið undrun margra að heyra að upp skyldi vera tekin af hæstv. utanrrh. á erlendum vettvangi talan 65 þús. tonn. Hann hafði lýst því í ræðu hér að hún væri raunverulega dregin til baka. Eftir atburðina, sem skeðu í gær, ætti það að liggja nokkuð ljóst fyrir - ég held að ég meti það ekki skakkt eftir viðbrögðum manna og ályktunum, einnig á aðalfundi LÍÚ að það er enginn minnsti möguleiki á neinum samningum við breta - ekki vottur. Það er ekki neinn grundvöllur til að nefna neina tölu í því sambandi. Þeir hafa tapað veiðimöguleika á þorski í okkar fiskveiðilögsögu. Það á að vera á hreinu. En ég tók eftir öðrum atburði í gær sem ég veit ekki hvort hv. þm. hafa áttað sig á og ég ætla að nefna hér. Í ræðu hæstv. sjútvrh. koma skyndilega fram valkostir á að haga sér á vissan hátt við veiðar við Ísland. Reyna á nú, tölulega á pappírnum a. m. k., að auka þorskinn með því að finna út frá fyrri skýrslu, þessari margumræddri svörtu skýrslu, einhverja möguleika til að við sækjum mun meiri þorsk en við höfum reiknað áður með. Ég fór að hugleiða þetta. Ég vona bara að ég hafi rangt fyrir mér í því efni. En það á alls ekki að vera að leggja neitt svona fram til þess að gylla fyrir einhverjum erlendum aðilum aukna möguleika á að taka þorsk hér við Ísland. Þeir eru ekki fyrir hendi, og það er engin vísindamennska að pressa hafrannsóknastofnunina til að fara að gefa út nýjar skýrslur ofan á hinar fyrri um nýja möguleika og kalla þá möguleika númer 2 og 3. Það eru ekki nokkur vinnubrögð og mjög alvarlegir atburðir, því að bretar sjá þetta. Þetta er komið á prent í dag. Þeir sjá þetta. Það eru ekki 230 þús. tonn af þorski núna sem allt í einu er farið að miða við, það er snarhækkandi tala. Hvar er okkar vísindamennska? Hvar er gildi þeirra skýrslna sem við höfum fengið í hendurnar áður þegar svona er lagt á borðið? Þetta tel ég alvarlega hluti sem hljóta að draga dilk á eftir sér. Ég vara við svona hugmyndum eins og ástandið er í dag. Ef þjóðin á að standa saman og Alþ. að baki hæstv. ríkisstjórnar, eins og við höfum mikla löngun til að geta gert, þá á að hætta öllum svona vangaveltum, tilkynna bretum að það sé liðinn tími að þeir geti veitt þorsk við Ísland. En við getum tekið til athugunar eitthvað annað ef þeir vilja sækja í aðra fiska, það má taka það til athugunar. En þorsk er enginn minnsti möguleiki að hugsa um framar. Þá stendur þjóðin að baki við ríkisstj. heil og óskipt. Að öðrum kosti verða hér átök milli landsmanna, það er augljóst mál, fer ekki á milli mála. Að síðustu vil ég undirstrika þetta: Ég hef sjálfur hlustað á þýskar stöðvar þegar þeir voru að semja hér, þjóðverjarnir, og ég heyrði fréttir frá Þýskalandi áður en við fengum nokkuð að vita hér á Íslandi. Og það sama er að ske enn í dag varðandi atburði hérna við Ísland, í landhelgismálinn. Við verðum að gera og ég beini þeirri ósk til hæstv. dómsmrh. að gera sérstakt átak til þess að tryggja sannar og góðar fréttir og þeim komið út meðal íslendinga og erlendra fjölmiðla sem allra fyrst og best. Okkur ríður mjög á því að við séum jafnfætis óhróðri breta í því efni og förum ekki halloka á því sviði, það er afar mikilvægt. En mér skilst á blaðamönnum og öðrum sem fylgjast með að hér vanti mikið á að við stöndum nægilega vel í ístaðinu.



Herra forseti. Ég er þakklátur hæstv. dómsmrh. fyrir að hann skyldi koma hingað í d. til okkar og fyrir svar hans áðan, svo langt sem það náði. Utanrrh. Íslands nefndi sem sagt í gær 65 þús. tonna afla á Íslandsmiðum. Hann sagði, eins og orðrétt er haft eftir honum í Morgunblaðinu í blaðaviðtali: „Ef farið verður fram á meira en 65 þús. tonn af hálfu breta á Íslandsmiðum hlýtur svarið að verða nei.“ Í fyrra sinnið sem þessi tala, 65 þús. tonn, leið fram af vörum hæstv. utanrrh. í viðræðum við breta, þá var hún ekki heldur kölluð tilboð. Því var andmælt stranglega hér heima að hæstv. utanrrh. hefði gert nokkurt tilboð. Hvað sem kann að vera sagt í dag og jafnvel þangað til á morgun, þá mun það vera satt að þrátt fyrir yfirlýsinguna um að vegna valdbeitingar í efnahagslögsögunni hefði 65 þús. tonna tilboðið, sem aldrei skyldi verið hafa, verið afturkallað þrátt fyrir eiðsvarnar yfirlýsingar um að þetta tilboð hafi verið afturkallað orðar nú hæstv. utanrrh. þetta svo við breska utanrrh. og síðan á fundi með alþjóðlegum blaðamönnum í Brüssel í gær að ef farið yrði fram á meira en 65 þús. tonna afla hlyti svarið að verða nei. Þetta, þessi tala, er eina raunhæfa viðbragðið af hálfu ríkisstj. við innrás breta í gær, - eina raunhæfa viðbragðið. Mér þykir leitt ef svo reynist að ég hef farið rangt með að hæstv. forsrh. hafi ekki verið búinn að tala við hæstv. utanrrh. áður en hann hélt ræðu sína í Brüssel í gær. Sá misskilningur er ekki viljaverk. Þetta viðbragð ríkisstj. sem kemur fram í Brüssel í gær, þetta 65 þús. tonna viðbragð ríkisstj. gerir allt tal um kæru til Öryggisráðsins og kæru til Atlantshafsbandalagsins að hreinu og kláru blaðri. Við skulum huga dálítið að hugmyndinni um kæru til Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Þessi hugmynd um kæru til Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna kom á dagskrá þegar við færðum út í 12 sjómílur á sínum tíma og bretar sendu þá herskipin á okkur. Þessi hugmynd kom líka á dagskrá þegar við færðum út í 50 sjómílur og bretar sendu á okkur herskipin. Það kom til orða þá að kæra til Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Frá þeirri hugmynd var fallið í bæði skiptin að vandlega íhuguðu máli. Við vitum nefnilega fyrir hversu farið yrði með það mál. Í öll þau skipti sem Öryggisráð Sameinuðu bjóðanna hefur fjallað um kæru af þessu tagi hefur framvindan orðið eftirfarandi: Öryggisráðið samþykkir að beina því til beggja aðila að þeir hætti öllum þeim aðgerðum sem talist geti áreitni við hinn meðan fjallað sé um málið. Og umfjöllunin tekur langan tíma. Okkur íslendingum yrði gert að hætta að skipta okkur af veiðum bresku togaranna á miðunum okkar. Bretum yrði aðeins gert að fara með herskipin burt, út fyrir 200 sjómílna mörkin, meðan fjallað yrði um málið. Þetta teldu þeir sig ekki skuldbundna til að vera nema því aðeins að við létum togara þeirra í friði. Afleiðingin af kærunni til Öryggisráðsins gæti orðið sú ein að bretar fengju að fiska hér í friði og þyrftu ekki að halda úti neins konar aðstoðarskipum til þess að geta það. Við létum síðan Öryggisráðið fjalla um málamiðlun bar sem annar aðilinn krefst 110 þús. tonna af þorski, en hinn hefur nefnt 65 þús. tonn af þorski og nefnt þá tölu oft. Kæra til Atlantshafsbandalagsráðsins yrði svipaðs eðlis og raunar auðsætt þegar utanrrh. bar fram kæru sína í morgun, og hvernig átti öðruvísi að fara? Ráðh., sem brást þannig við er hann frétti af árás breta á þetta land í gær að hann nefndi sem hugsanlegt aflamagn 65 þús. tonn af miðunum okkar, hvaða stöðu átti hann að vera í í dag til þess að leggja þetta mál í gerð Atlantshafsbandalagsins í þeirri mynd að ekki yrði tekið tillit til sjónarmiða breta sem krefjast 110 þús. tonna afla? Hvernig átti hann að geta lagt þetta mál fyrir í þeirri mynd að Atlantshafsbandalagið reyndi þá ekki að miðla málum á hinn klassíska hátt, með því að fara bil beggja? Ég óskaði þess við umr. hér á hv. Alþ. um þýska samninginn á dögunum að hæstv. utanrrh. svaraði spurningum varðandi ræðu sem hann hafði haldið þá fyrir nokkru í Bretlandi. Nú er hæstv. utanrrh. illu heilli fjarri. Hann hefði betur komið heim í dag. Ég fæ tæpast stillt mig um að orða það svo að það er orðið óþægilega oft upp á síðkastið að manni finnst að ráðh. þessarar ríkisstj. séu mjög illu heilli fjarri heimilum sínum yfirleitt. Þá spurði ég hæstv. ráðh. hvort satt væri að hann hefði sagt það berum orðum í Lundúnum að enda þótt íslendingar væru alls ekki aflögufærir um neinn fisk af miðunum okkar þá vildu nú íslendingar samt bjóða þeim nokkurn afla vegna Atlantshafsbandalagsins. Hæstv. utanrrh. svaraði ekki þeirri fsp. Ég held að það hafi beinlínis verið vegna þess að hann í önn þeirra umr. hafi ekki komist til þess, - að það hafi ekki verið vegna þess að hann hafi ekki viljað svara þessari fsp. Ræða hans, sem bresku blöðin tóku þetta upp úr, hefur auðvitað ekki verið birt, henni hefur ekki verið komið á framfæri við okkur hér heima. En ég þykist hafa sannfrétt það að í breskum blöðum séu þessi ummæli höfð nokkurn veginn rétt eftir hæstv. utanrrh. Hitt er rétt sem hæstv. dómsmrh. sagði: „Stundum þarf litlu að víkja við í ræðu sem prentuð er eftir á í blöðum eða endursögð til þess að merkingarnar breytist og um langan veg er réttra tíðinda að spyrja í þessu máli.“ En ég hef ástæðu til þess að ætla að þarna sé efnislega rétt með farið. Og nú fréttum við að hæstv. utanrrh. hafi öðru sinni, þrátt fyrir skýlausar yfirlýsingar hér á hv. Alþ., yfirlýsingar m. a. til þess að réttlæta annan dálítið vafasaman samning, yfirlýsingar um að 65 þús. tonna tilboðið til breta standi ekki lengur - þrátt fyrir þessar yfirlýsingar sínar og samhljóða yfirlýsingar hæstv. forsrh. Geirs Hallgrímssonar, hafi utanrrh, Íslands enn nefnt þessa tölu, 65 þús. tonn, sem tölu sem íslendingar vildu a. m. k. ekki skilyrðislaust og sjálfsagt andmæla. Og nú er spurningin: Var þetta líka gert í þágu Atlantshafsbandalagsins? Í aðalræðu sinni, samkv. blaða- og útvarpsfréttum, á fundi Atlantshafsráðsins í gær tilgreindi hæstv. utanrrh. það sem eitt af aðalatriðunum í þessu deilumáli að bretum mætti ekki haldast uppi að leggja vopn í hendur andstæðinga Atlantshafsbandalagsins á Íslandi sem vitnuðu gjarnan til þess að bretar væru hér með herskip. Það var atriði í málinu að leggja ekki vopn í hendurnar á andstæðingum Atlantshafsbandalagsins á Íslandi. Það var orðin meginröksemd þegar um þetta mál var rætt í Brüssel. Ég hef orðað það svo áður að ef til vill muni það reynast okkur þyngsta raunin, - ég hef kveðið fast að orði, tekið mikið upp í mig í þessu máli - að ef til vill yrði það þyngsta raunin í þessu amstri okkar ef í ljós kæmi að í ráðherrastólunum hérna sætu eiðsvarnir vinir óvina okkar í þessu máli. Alþýðusamtök þessa lands hafa þegar gert sér ljósa grein fyrir því, hversu vænta megi af ríkisstj. í þessu máli. Stjórnir Alþýðusambands Íslands, Verkamannasambandsins, Sjómannasambandsins og Farmanna- og fiskimannasambandsins hafa myndað sérstaka samstarfsnefnd til þess að berjast gegn þessari stefnu ríkisstj. í landhelgismálinu. Ég hygg líka að ríkisstj. hafi gert sér grein fyrir því hvers hún má vænta af alþýðusamtökunum. Og nú er það spurningin, ónotaleg spurning, hvort einskis sé að vænta af hálfu þessarar ríkisstj. annars en opinberrar baráttu gegn hagsmunum síns eigin fólks, sem yrði þá aðeins svarað með baráttu fólksins gegn ríkisstj, Það væri slæmt ástand, það væri slæm staða í baráttu okkar í landhelgismálinu. Ég hef, herra forseti, eins og ég sagði áðan, kveðið fast að orði. Ég hef lýst áliti mínu á hæstv. ríkisstj. í þessu sérstaka máli. Raunar hef ég kveðið fastar að orði en ég gjarnan hefði viljað, en það var fyrir daginn í dag. Ekki svo að skilja að mig bresti orð til þess að lýsa áliti mínu á afstöðu hæstv. ríkisstj. í landhelgismálinu á þessum degi. Það er ekki vegna þess að mig bresti orð til þess, en ég er ekki viss um að þau orð yrðu við hæfi þeirrar sæmdar sem hv. Alþ. er ætlað að njóta a. m. k. innan grárra veggja þessa virðulega húss.

Forsrh. (Geir Hallgrímsson) : Herra forseti. Það hefur skapast sú venja hér á þingi, að ég hygg, að þeir menn, sem óska þess að kveðja sér hljóðs utan dagskrár og bera fram fsp., sýni þá lágmarksháttvísi að gera þeim aðilum aðvart sem þeir ætla að beina máli sínu til. Hv. 5. þm. Norðurl. e. þótti það nú ekki við eiga að hlíta slíkri lágmarks kurteisisskyldu og kemur engum á óvart, sem hefur hlýtt á mál hans hér nú eða fyrr á hv. þingi. Hins vegar gerði flokksbróðir hans, hv. þm. Gils Guðmundsson, okkur hæstv. dómsmrh. grein fyrir því að hann óskaði eftir að bera fram fsp. í Nd. Alþ. Þótt við værum báðir bundnir á fundi kom hann þessum skilaboðum til okkar og bar fram fsp. sína með eðlilegum og málefnalegum hætti. Þótt ég hefði raunar nokkuð við hans aðferð að athuga, þá hef ég þó miklu meira að athuga við aðferð hv. 5. þm. Norðurl. e. og það ekki eingöngu vegna þess að hann brást þessari sjálfsögðu kurteisisskyldu og þingvenju sem ég gat um áðan. Ég áfellist þá báða fyrir að gera hæstv. utanrrh. upp meiningar og skoðanir samkv. lauslegum fréttum langan veg að og túlka þær þannig sem þeir telja sér henta best. Ég tel hæstv. utanrrh. vel færan um bæði að standa fyrir máli sínu og gera grein fyrir því hvað hann hefur sagt og í hvaða tengslum það er við aðra. þætti landhelgismálsins. En í þessum umr. hefur það komið skýrt og ótvírætt fram að á Alþ. hefur því verið lýst yfir bæði af hæstv. utanrrh., mér og öðrum ráðh., að tilboði til breta um 65 þú s. tonna ársafla var synjað, og tilboð, sem er synjað, er fallið úr gildi. Enn fremur hefur það komið fram að við herskipaíhlutun breta á Íslandsmiðum eru að sjálfsögðu samningaviðræður niður fallnar og öll samningstilboð úr sögunni. Við höfum lýst því yfir að samningaviðræður fari ekki fram fyrr en bretar hafa dregið herskip sín út úr 200 mílna lögsögunni. Þetta liggur allt fyrir. Síðan liggur það fyrir til viðbótar í fréttum sem fram hafa komið og frá hefur verið skýrt opinberlega að utanrrh. hefur á ráðstefnufundi Atlantshafsbandalagsins lýst aðdraganda þess, að slitnaði upp úr samningaviðræðum við breta, og getið um hugmynd okkar til lausnar þessari deilu, 65 þús. tonna ársafla bretum til handa. Það er í tengslum við sögu málsins og skýrslu um gang þess sem utanrrh. nefnir 65 þús. tonna ársafla, og það er þessi skýrslugjörð sem er afbökuð hér á Alþ. í fjarveru hæstv. utanrrh. til að kasta skugga á hann og reyna að koma á tortryggni og úlfúð þegar okkur íslendingum er mest í húfi að standa saman. Þetta eru geðsleg vinnubrögð eða hitt þó heldur. Það liggur fyrir sömuleiðis að í ræðu sinni á fundi Atlantshafsbandalagsins í gær lýsti hæstv. utanrrh. því yfir að þessi hugmynd og þetta tilboð um 65 þús. tonna ársafla væri niður fallið. Hann lýsti þessu yfir skýrum stöfum og berum orðum. Útdrætti úr þessari ræðu, m. a. með þessum yfirlýsingum, var útbýtt á blaðamannafundinum í gær sem vitnað er til. Þannig er svo ljóst sem frekast má vera að hæstv. utanrrh. hefur ekki gert eitt eða neitt tilboð um eitthvert ákveðið magn öðrum þjóðum til handa til veiða hér á Íslandsmiðum. Það er því furðulegt að kveðja sér hljóðs hér utan dagskrár með fsp. af þessu tagi sem raun ber vitni um í dag. Mér finnst þetta lýsa málefnafátækt. Mér finnst þetta lýsa tilraunum til þess að koma á úlfúð þegar við þurfum á samheldni að halda. Ég fagna aftur á móti afstöðu utanrmn., fulltrúa allra flokka þar, sem eru sammála ríkisstj. um hvernig bregðast skuli við þeim aðgerðum sem bretar höfðu í frammi innan íslenskrar lögsögu - innan íslenskrar landhelgi í gær. Það er samheldni sem sýnir umheiminum að okkur íslendingum er alvara. En að vera með hártoganir og afbakanir vegna ræðu hæstv. utanrrh. að honum fjarstöddum sýnir slíka framkomu að það er ástæða til þess að víta hana alveg sérstaklega og lýsa hryggð sinni yfir að menn skuli beita slíkum vinnubrögðum. Ég vil svo aðeins að lokum láta það koma hér fram að eftir atburðinn í gær náðum við hæstv. utanrrh. ekki saman fyrr en eftir að hann hafði flutt ræðu sína á ráðherrafundi Atlantshafsbandalagsins og því hafði hann ekki aðstöðu til þess í þeirri ræðu að fara inn á þessa atburði, en hefur nú gert það með því í morgun að kveðja sér sérstaklega hljóðs til að bera fram kæru á hendur bretum vegna þessa atferlis þeirra. Ég hef síðan haft samband við hæstv. utanrrh. og hann hefur tjáð mér að hann hafi fengið vinsamlegar undirtektir, og vitaskuld verður áfram að málinu unnið og réttur okkar sóttur.



Herra forseti. Mér finnst alltaf þakkarvert þegar hæstv. forsrh. stigur í ræðustólinn. Ég hlýði á hann undantekningarlaust með athygli, kannske ekki alltaf með skefjalausri aðdáun og ekki heldur fyrir það sverjandi að mér hætti ekki stundum til þess að rengja hann. Að halda því fram að ég, sem hér stend í ræðustóli, og hv. þm. Gils Guðmundsson, sem kvaddi sér hljóðs utan dagskrár í Nd., höfum gert slíkt að tilefnislausu, af rætni, að við höfum spunnið upp eitthvað til að skapa úlfúð, er náttúrlega fráleitt. Fréttastofa Ríkisútvarpsins sagði frá því tvisvar í gær að hæstv. utanrrh. hefði gert bretum tilboð í Brüssel. Í fyrra skiptið sagði fréttastofan að það hefðu verið 75 þús. tonn. Nokkru seinna var það leiðrétt og sagt að það hefðu ekki verið nema 65 þús. Callaghan utanrrh. breta sagði fréttamönnum frá því í Brüssel í gær að hæstv. utanrrh. Einar Ágústsson hefði gert bretum 65 þús. tonna tilboð, og Morgunblaðið hefur það eftir Einari Ágústssyni, hæstv. utanrrh. sjálfum, í dag, að hann hafi sagt á blaðamannafundum í gær að ef bretar færu fram á meiri afla af Íslandsmiðum en 65 þús. tonn, þá hlytu íslendingar að segja nei. Það veit hver heilvita maður sem vita vill að ríkisstj. er og hefur verið alla þessa daga að makka við breta.

Fjmrh. (Matthías Á. Mathiesen) : Herra forseti. Á þskj. 148 er frv. til l. um fjáröflun til vegagerðar. Eins og fram kemur í grg. er frv. þetta í reynd frv. um breyt. á l. 79/1974 og felur í sér efnisbreytingar á 5. gr. þeirra laga. Hér er um að ræða að hækka þungaskatt á þeim dísilknúnu bifreiðum sem til þessa hafa greitt þungaskatt í formi fasts árgjalds. Það hefur verið stefna stjórnvalda á umliðnum árum að miða skattlagningu bifreiðanotkunar við afnot þeirra af vegakerfinu. Mikill meiri hluti bifreiða landsmanna notar bensin sem orkugjafa, og hefur skattlagning þeirra bifreiða farið fram með þeim hætti að innheimt er vegasjóðsgjald af hverjum bensínlítra, svo sem hv. þm. er kunnugt. Gert er ráð fyrir að gjald þetta verði óbreytt, en það er nú 16 kr. á hvern lítra. Að því er varðar skattlagningu þeirra bifreiða, er nota annað eldsneyti en bensín, er málið að því leyti flóknara, að dísilolía er auk þess að vera notuð á bifreiðar mikið notuð til húsahitunar og sem orkugjafi fyrir skip. Ef innheimta ætti vegasjóðsgjald af hverjum seldum lítra af dísilolíu á sama hátt og af bensíni yrði því að verðleggja sömu vöru á mismunandi hátt eftir því til hvaða nota hún væri ætluð. Slíkt hefur í för með sér augljósa galla og hættu á misferli. Frá árinu 1970 hefur því skattlagning á notkun þeirra bifreiða, sem nota dísilolíu, ýmist verið þannig háttað að greitt hefur verið ákveðið fast árgjald eða dísilbifreiðar hafa verið búnar gjaldmæli og greitt þungaskatt í samræmi við fjölda ekinna km. Þegar sett voru lög um fjáröflun til vegagerðar fyrir rúmu ári var þungaskattur á minnstu dísilbifreiðum einungis hækkaður um 3 þús. kr. þrátt fyrir allnokkra hækkun á bensingjaldi. Gjald fyrir hvern ekinn km þeirra dísilbifreiða, sem búnar eru gjaldmæli, var hækkað með reglugerð s. l. sumar. Af þessum ástæðum er nú svo komið að um verulega mismunun er að ræða í skattlagningu til Vegasjóðs eftir því hvort um er að ræða annars vegar bensínbifreið eða dísilknúna bifreið með gjaldmæli eða hins vegar dísilbifreið sem greiðir skatt í formi fasts árgjalds. Úr þessum mismun er reynt að bæta svo að fylgt sé viðtekinni venju um skattlagningu í samræmi við notkun vega og svo að komið sé í veg fyrir að mismunun í skattlagningu bifreiða eftir tegundum eldsneytis hafi óeðlileg áhrif á val manna við bifreiðakaup þegar til lengdar lætur. Sú breyting, sem nú er gerð á 5. gr. laga nr. 79/1974, miðar að því að draga úr þessum mikla mismun. Frv. gerir ráð fyrir að fast árgjald af þeim dísilbifreiðum, sem eru undir 3700 kg að leyfðri heildarþyngd, verði 126 þús. kr., og jafnframt verði eigendum þessara bifreiða gefið frjálst val um, hvort þeir greiða árgjald þetta eða setji gjaldmæli í bifreið sína og greiði eftir það gjald fyrir hvern ekinn km. Kílómetragjald fyrir bifreiðar í þessum þyngdarflokki er nú kr. 2.80 fyrir hvern ekinn km. Fast gjald, það sem nú er lagt til að verði 126 þús. kr., var áður á bilum 42000–85500 kr. eftir þyngd bifreiða, en nú er gert ráð fyrir sömu gjaldtöku af öllum bifreiðum innan framangreindra marka. Til samanburðar um skattlagningu bensins og dísilolíu er rétt að minna á að af verði hvers lítra bensins, sem nú er 60 kr., eru greiddar kr. 34.04 í opinber gjöld, þar af 16 kr. til Vegasjóðs. Af verði hvers lítra af dísilolíu, sem nú er 32 kr., eru opinher gjöld einungis 6.91 eyrir, en ekkert vegasjóðsgjald sem fyrr segir. Hér er því um gífurlega mismunun í skattlagningu að ræða eftir því hvaða eldsneyti bifreiðin notar. Sem dæmi má enn fremur nefna að af leigubifreið með bensínvél, sem ekið er 45 þús. km árlega, er greitt 230 þús. kr. meira í skatt af eldsneyti en leigubifreið með dísilvél sem ekið er sömu vegalengd. Hér á móti má skoða hvað dísilbifreiðin greiðir meira til ríkissjóðs við innflutning og þegar það er látið koma til móts við þann mismun, sem hér um ræðir. og sú upphæð látin deilast á 3 ár, kemur út að mismunurinn er nærri 200 þús. kr. Sem fyrr segir er eigendum þeirra bifreiða, sem hér um ræðir, gefið frjálst val um hvort þeir kjósi að greiða þungaskatt í formi fasts árgjalds eða sem gjald fyrir hvern ekinn km. Var þessi háttur hafður á eftir að samtök atvinnubifreiðastjóra andmæltu þeirri reglugerð, sem sett var á s. l. sumri, og hér er reynt að koma til móts við þá aðila sem hér um ræðir. Í aths. með frv. þessu er gert ráð fyrir að árlegur tekjuauki Vegasjóðs vegna þessara breytinga nemi um 160 millj. kr. Tekjuauki þessi byggist á áætlun um hversu margir telji sér hag í því að setja ökumæla í bifreiðar sínar og fjölda þeirra. Sumir kjósa að greiða fast gjald. Slík áætlun hlýtur þó ætið að vera háð nokkurri óvissu. Aðrar breytingar á fyrri lögum um fjáröflun í il vegagerðar, sem frv. hefur í för með sér, eru aðallega breytingar sem leiðir af breytingu á 5. gr. l:g tel svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða meira um frv., en skírskota til þess sem hér hefur verið sagt og grg. frv. og legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Ég tel ekki nauðsynlegt að fara mörgum orðum um þetta frv. Því verður vonandi vísað til þeirrar nefndar sem ég á sæti í, fjh.- og viðskn. En ég vil benda á að það er talsvert í þessu frv. sem ég vil gera athugasemdir við, og úr því að hæstv. ráðh. gat um afstöðu leigubilstjóra til þessa frv., þá mun ég óska eftir því þar að fulltrúar frá leigubilstjórunum verði kallaðir á fund nefndarinnar til að gera grein fyrir sínu máli. Ég held að það sé varhugavert að halda áfram á þeirri braut, sem þetta frv. stefnir, gagnvart leigubilstjórum og þeim sem hafa atvinnu af akstri. Þá vil ég benda á að það er þungt gjald á Strætisvögnum Reykjavíkur. Það er kílómetragjald á þeim vegum sem þeir aka innanbæjar og eru að engu leyti fjármagnaðir með ríkisstyrkjum eða framlagi frá ríkissjóði. Ég tel óeðlilegt að Reykjavíkurborg eða Strætisvagnar Reykjavíkur séu látnir borga sérstakt kílómetragjald af innanbæjarakstri. Það er fleira sem er athugavert við greiðslur til sveitarfélaga úr Vegasjóði sem ég ætla ekki að fara að telja upp hérna, en ég mun gera till. um það í nefnd að greiðslur úr Vegasjóði til sveitarfélaga eigi sér stað mánaðarlega. Að öðru leyti læt ég þetta nægja um frv. á þessu stigi.

Frsm. meiri hl. (Jón G. Sólnes) : Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur fjallað um þetta frv. Samkomulag náðist ekki í nefndinni um afgreiðslu frv. og mun minni hl. n. skila séráliti, en meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþ.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. d. hefur fjallað um frv. til l. um lækkun lögbundinna framlaga á fjárlögum. Frv. þetta gerir ráð fyrir því, að heimilt sé að lækka tiltekin framlög á fjárlögum áranna 1976 og 1977 um allt að 5%. Í hvaða tilgangi þetta er gert hefur hins vegar ekki fengist upplýst, hvorki frá þeim, sem flytja þetta frv., né af hv. frsm. meiri hl. n., sem var ákaflega stuttorður í sinni ræðu, og verð ég að segja að mig undrar að þetta einkennilega frv. skuli fram komið. Í n. var óskað upplýsinga um það hvaða afleiðingar þetta frv. hefði ef það yrði að lögum. Ráðuneytisstjóri fjmrn. gaf þær upplýsingar að ætlunin væri að spara 276 millj. kr. með samþykkt þessa frv. á árinu 1976, þar af 100 millj. vegna ýmissa lögbundinna framlaga og 175 millj. vegna framlaga til vegagerðar. Þó var það helst að heyra á umræðum manna á fundinum að allt væri í óvissu um það hvort um yrði að ræða niðurskurð á framlögum til vegagerðarmála, eins lítil og þau eru nú orðin, og ef svo yrði, þá yrði þarna aðeins um 100 millj. kr. sparnað að ræða. Ég verð að segja það að mér finnst þessi sparnaðarviðleitni ríkisstj. afskaplega tilviljunarkennd og einkennileg, að ekki sé meira sagt. Til þess að upplýsa svolítið frekar um það, hvað hér er haft í huga, vil ég nefna hér nokkur þau sparnaðaráform sem liggja að baki þessu frv. Í fyrsta lagi hugsar ríkisstj. sér að spara framkvæmd sundskyldu í skólum, sem nemur 1905 þús. kr. Hún ætlar að spara framlag í Húsfriðunarsjóð sem nemur 217 þús. kr. Hún ætlar að spara framlag til Kristnisjóðs sem nemur 315 þús. kr. og spara framlag í Kirkjubyggingasjóð sem nemur 500 þús. kr. Eins ætlar hún að draga við sig framlög til ýmissa sjóða, svo sem Iðnrekstrarsjóðs, Iðnlánasjóðs, Lífeyrissjóðs bænda, Atvinnuleysistryggingasjóðs, Bjargráðasjóðs, Lánasjóðs sveitarfélaga, Byggingarsjóðs verkamanna, Fiskveiðasjóðs, Aflatryggingasjóðs og fleiri sjóða. Það eru aðallega ýmiss konar sjóðir af þessu tagi sem verða fyrir barðinu á þessu einkennilega frv., og það eru sem sagt 5% sem skorið er niður um í öllum tilvikum. Ég vil minna hv. þm. á það að í verðbólguþjóðfélagi gerist það að sjóðir verða smærri og smærri, og einmitt þeir sjóðir, sem ég hef nú nefnt, líða fyrir það að eiginframlag ríkisins til þeirra hefur farið hlutfallslega mjög minnkandi miðað við umsvif sjóðanna. Fyrir tveim árum var ákveðið að hækka verulega framlög ríkisins til Iðnlánasjóðs og til Fiskveiðasjóðs. Þau voru hækkuð upp í 50 millj. í hvorn sjóð og þótti ekki af veita. Síðan sú ákvörðun var tekin hefur verðbólgan í þjóðfélaginn aukist um líklega nærri 100%, en í stað þess að nú er bersýnilega þörf á því að auka við eigið fé þessara sjóða og að bæta við framlög ríkisins til þeirra þannig að þeir geti raunverulega gegnt skyldu sinni og rýrni ekki úr hófi fram vegna þess að þessir sjóðir þurfa að greiða mikla vexti og verða fyrir ýmiss konar skakkaföllum, - það getur verið mjög varasamt að eigið fé þeirra sé mjög lítið, - en í staðinn fyrir að reyna að tína eitthvað fjármagn til svo að hægt væri að bæta við eigið fjármagn sjóðanna, sem er bersýnilega það sem er brýnast í svipinn, þá kemur hér till. um að skera niður 1/20 part af framlagi ríkisins í hvern sjóð. Það þarf áreiðanlega ekki mikla fjármálaspekinga til að sjá að þetta er algjörlega tilviljunarkennd ákvörðun sem styðst ekki við nein skynsamleg rök, heldur er bara sett á blað af einhverjum skrifborðsmönnum sem hugsa með sér: Við höfum ákveðið að fjárlögin skuli lækka hlutfallslega. Við þurfum að skera af öllum liðum. Eigum við ekki bara að taka alla þessa sjóði og skera þá niður um 5%, hvort sem við munum svo í raun og veru gera það eða ekki. - Þó að ég geti nú ekki sagt að álit mitt sé mikið á núv. ríkisstj., þá hef ég samt ekki svo slæmt álit á henni að halda að hún láti sér detta í hug að láta þessi lög koma til framkvæmda. Svo vitlausir eru okkar ágætu ráðh. ekki. En hitt er annað mál, að mönnum þykir það henta í áróðurstilgangi að veifa plaggi eins og þessu, að það sé verið að lækka þessi framlög, og þess vegna er Alþ. látið samþykkja þessi heimildarákvæði. Ég sem sagt undirstrika það hér, að það er ekki nóg með að þetta sé afskaplega heimskuleg löggjöf sem hér er farið fram á að hv. Alþ. samþykki, heldur eru þetta líka vafalaust hrein sýndarvinnubrögð og ekkert annað. Af þessum ástæðum teljum við, sem skipum minni hl. n., að eðlilegast sé að fella þetta frv.



Herra forseti. Þegar frv. til fjárlaga fyrir árið 1976 var lagt fram skýrði hæstv. fjmrh. í framsöguræðu sinni með frv. frá ýmsum ráðstöfunum sem þyrfti að gera og þyrfti að lögfesta til þess að sú stefnumörkun, sem felst í frv., næði fram að ganga, og þar á meðal var að afla sér heimilda Alþ. um lækkun á lögbundnum framlögum í fjárlögum. Þetta frv., sem hér er til umr. og hefur verið lagt fram, er eingöngu staðfesting á þessari ákvörðun ríkisstj. í sambandi við það að reyna að hafa einhvern hemil á vexti ríkisútgjaldanna, er einn liðurinn í því. Ég vil benda hv. dm. á að hér er fyrst og fremst um heimildarlög að ræða. Okkur var það ljóst öllum sem eigum sæti í hv. fjh.- og viðskn. þessarar virðulegu d. að ef þessi heimild yrði notuð til hins ítrasta mundu margir liðir, sem að vissu leyti eru mjög þarflegir, verða fyrir skerðingu, og við vorum einhvern veginn þess meðvitandi og höfðum það mikið traust á hæstv. núv. fjmrh. að við töldum að hann og ríkisstj. mundu beita þessum heimildarlögum af víðsýni og skilningi þannig að þau yrðu ekki notuð til hins ítrasta. Ég vil nota þetta tækifæri til þess að lýsa stuðningi mínum við þá miklu umhyggju fyrir kristnihaldi og kirkjubyggingum í þessu þjóðfélagi sem kom fram hjá hv. síðasta ræðumanni, og skal ég af veikum mætti styðja það að þar verði sem minnst skert fé úr hinum almenna ríkissjóði. Að öðru leyti held ég að við verðum, eins og ég tók fram áðan, að vísa til ræðu hv. fjmrh. og stefnumörkunar ríkisstj. þegar fjárlagafrv. var lagt fram. Þetta frv. er bein afleiðing af þeirri stefnu sem þá var mörkuð, og því taldi ríkisstj. nauðsyn að afla sér þessarar heimildar. Ég legg áherslu á að hér er um heimild að ræða og fer það að sjálfsögðu fyrst og fremst eftir ákvörðun hlutaðeigandi yfirvalda að hve miklu leyti slík heimild verður notuð.

Frsm. meiri hl. (Halldór Ásgrímsson) : Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur tekið frv. til l. um breyt. á l. nr. 68 frá 15. júní 1971, um tekjuskatt og eignarskatt, til athugunar og rætt frv. á tveim fundum. Ráðuneytisstjóri fjmrn. og fulltrúi Þjóðhagsstofnunar komu á fundi nefndarinnar og skýrðu ýmis atriði og svöruðu fsp. nm. Meiri hl. n. mælir með samþykkt þessa frv., en minni hl. skilar séráliti. Í frv. til fjárlaga fyrir árið 1.976 segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Tekjur af eignarsköttum eru áætlaðar 1 milljarður 22 millj. eða um 524 millj. kr. meiri en í fjári. 1975. Meginástæðan er sú að gert er ráð fyrir að fasteignamat verði fært fram til núv. verðlags á þessu ári, en fasteignamat til eignarskatts hefur verið óbreytt síðan nýtt fasteignamat tók gildi við álagningu 1972. Ekki liggur enn fyrir hve mikið fasteignamat mun hækka að meðaltali, en þó er ljóst að það mun a. m. k. þrefaldast. Að óbreyttum reglum um skattfrjálsa eign og skattþrep við álagningu eignarskatts einstaklinga mætti búast við enn meiri hækkun eignarskatts. Við þessa hækkun fasteignamats verður nauðsynlegt að taka álagningu eignarskatts til endurskoðunar, sérstaklega hvað snertir skattfrjálsa eign og skattþrep, og eru þessi atriði nú til athugunar. Rétt þykir að gera þegar í fjárlagafrv. ráð fyrir hækkun eignarskatts vegna þessara breytinga þótt endanleg ákvörðun í þessu máli liggi ekki fyrir. Álagður eignarskattur 1975 nemur 487 millj. kr., en á næsta ári er hér reiknað með rúmlega 1100 millj. kr. álagningu að meðtalinni aukningu eignarstofns og áhrifum annarra verðbreytinga en hækkunar fasteignamats. Á grundvelli þessa er innheimtur eignarskattur einstaklinga áætlaður 492 millj. kr. á næsta ári og eignarskattur félaga 460 millj. kr. Byggingarsjóðsgjald af eignarskatti er áætlað 9.5 millj. kr.“ Hér hefur verið lagt fram frv. til l. um fasteignir og fasteignamat sem gerir ráð fyrir hækkun á fasteignamati, en það frv. hefur ekki verið tekið til meðferðar. Í þess stað er lagt til í nefndu frv. um breyt. á lögum um tekjuskatt og eignarskatt að fasteignamat verði margfaldað með 2.7 og skattfrjáls skattgjaldseign hækkuð úr 1 millj. í 2 millj. kr. Þessi breyting er því til bráðabirgða og fellur væntanlega úr gildi ef umrætt frv., sem hér hefur verið lagt fram, nær fram að ganga. Nefndin fékk fulltrúa frá Þjóðhagsstofnun til þess að útskýra ýmis atriði varðandi þetta frv., og fengum við frá Þjóðhagsstofnun nokkur atriði á blaði sem ég ætla að vitna hér í, með leyfi hæstv. forseta. Þar segir m. a.: Brúttóeign til skatts 1975 var um 113 milljarðar kr., en nettóeign, þ. e. a. s. skattgjaldseign, um 75 milljarðar kr. Ekki liggja fyrir tölur um hlutdeild fasteigna í eignarstofninum, en lauslega má áætla þær 50–55 milljarða kr. á gildandi mati. Athugun hefur verið gerð á því hvaða áhrif 2.7-földun fasteignamats ásamt breytingum á stiga samkv. frv. til l. um breyt. á l. um tekju- og eignarskatt, þ. e. a. s. enginn skattur af fyrstu 2 millj. skattgjaldseignar, 0.6% af næstu 1.5 mill.j. kr. og 1% skattur þar fyrir ofan, muni hafa á áhrif eignarskatts. Er athugun þessi byggð á úrtaki úr skattaframtölum 1975 og ákveðnum forsendum um hlut fasteigna í eignum og dreifingu þeirra, þar sem nákvæmar upplýsingar um það eru ekki fyrir hendi. Niðurstaðan er sú, að álagður eignarskattur einstaklinga muni tvöfaldast við þessa breytingu, þ. e. verða 520 millj. kr. samanborið við 260 millj. kr. 1975. Að teknu tilliti til eignaaukningar og verðbreytinga á öðrum eignum en fasteignum lætur nærri að reikna megi með 580–600 millj. kr. álögðum eignarskatti einstaklinga 1976. Á árinu 1975 var lagður eignarskattur á 25 450 einstaklinga, en til samanburðar má nefna að á árinu 1972 var lagður eignarskattur á 17 700 einstaklinga. Ekki er unnt að áætla af nákvæmni hvaða áhrif ofangreindar breytingar á fasteignamati og skattstiga eignarskatts hafa á fjölda gjaldenda, en þau eru sennilega óveruleg og gætu alveg eins verið til fækkunar eins og fjölgunar. Álagður eignarskattur félaga var 230 millj. kr. í ár og í fjárlagafrv. er reiknað með nær 550 millj. kr. álagningu 1976. Lausleg athugun, aðallega byggð á gögnum frá árinu 1972 með áætluðum breytingum síðan, bendir til þess að með 2.7-földun fasteignamats megi búast við svipaðri álagningu og reiknað var með í fjárlagafrv. Við fengum einnig upplýsingar um áætlaðan eignarskatt og þróun hans undanfarin ár, en þar kemur í ljós að 17 700 einstaklingar greiddu árið 1912 124 millj. kr., 20400 einstaklingar greiddu árið 1973 225 millj. kr., en þess ber að geta að viðlagagjald var innifalið í þeirri upphæð, 1974 greiddu 22 450 einstaklingar 200 millj. kr., 1975 greiddu 25 450 einstaklingar 262 millj. kr., og áætlað er að 24–26 þús. einstaklingar greiði 580 millj. kr. árið 1976. Þessar tölur um fjölda eru ekki nákvæmar og getur orðið breyting á þeim vegna eignaaukningar eða annars. Varðandi félög er það að segja að á árinu 1972 greiddu 2900 félög 169 millj. kr. í eignarskatt, á árinu 1973 greiddu 3100 félög 216 millj. í eignarskatt, á árinu 1914 greiddu 3240 félög 202 millj. í eignarskatt, á árinu 1975 greiddu 3380 félög 230 millj. í eignarskatt og áætlað er að um það bil 3500 félög greiði 550 millj. á árinu 1976. Þessar breytingar, sem hér er gert ráð fyrir, gera það að verkum, eins og ég hef skýrt frá, að eignarskattur hækkar allverulega, í fyrsta lagi vegna almennra verðbreytinga eigna og í öðru lagi vegna þess að frv. gerir ráð fyrir 170% hækkun á fasteignamatsverði fasteigna áður en eignarskattur er lagður á. Hækkun á verði fasteigna hefur að sjálfsögðu ekki orðið svo á þessu ári, en þess ber að geta að hér hefur verið óbreytt mat frá árinu 1972. En á móti því kemur hækkun á skattfrjálsri eign um 100% eða úr 1 millj. í 2 millj. Á s. l. ári voru um það bil 103 þús. framteljendur í landinu og þar af voru 70 þús. framteljendur sem eiga einhverja eign. Um það bil 25 500 einstaklingar greiddu eignarskatt, en um það bil 43 500 greiddu ekki eignarskatt. Þessar breytingar munu hafa það í för með sér að gjaldendum mun sennilega lítið fjölga. Einhverjir falla út þar sem skattfrjáls eign er aukin, en einhverjir koma inn í staðinn þar sem fasteignamatsverð skal margfaldað með 2.7. Ég vil að lokum, herra forseti, endurtaka það að hér er um ákvæði til bráðabirgða að ræða eða þar til ný lög, sem hafa komið fram í frumvarpsformi, hafa verið samþykkt, og er ætlunin að þessi ákvæði gildi þar til. En meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt.

Frsm. 1. minni hl. (Albert Guðmundsson) : Herra forseti. Ég skal ekki rekja efnislega það frv. sem hér liggur fyrir til umræðu, en þrátt fyrir það að á nefndarfundi fjh.- og viðskn. kæmu ráðuneytisstjóri fjmrn. og fleiri stórmenni, m. a. fulltrúar frá Þjóðhagsstofnuninni, þá hefur það ekki breytt viðhorfum mínum til þeirra skatta sem hér er um að ræða. Ég móta mér skoðun samkv. mínum lífsvenjum og mínum lífsskoðunum, og þess vegna hef ég verið á móti þeim ákvæðum til bráðabirgða, sem hér eru lögð fram af hæstv. ríkisstj., og látið frá mér fara sérstakt nál. 2. minni hl. fjh.- og viðskn. hefur einnig látið frá sér fara sérnál. og gert þar samtímis till. um breytingar á því frv. sem hér liggur fyrir. Þó að ég styðji ekki þá brtt., þá er hún heldur nær því að vera samþykkjanleg af mér heldur en frv. sjálft. Ég vil - með leyfi hæstv. forseta - lesa nál. mitt sem er á þskj. 159, en það er svo hljóðandi: „Þar sem ég tel eignarskatt óréttlátan skatt til tekjuöflunar ríkissjóðs, mæli ég gegn hækkun þeirri, sem nú er fyrirhuguð, og tel að stefna beri að því að leggja eignarskatt niður. Gjaldþol fólks þolir ekki íþyngjandi álögur eins og málum er nú komið. Frv. þetta gerir ráð fyrir hækkun tekna til ríkissjóðs af eignarskatti af einstaklingum og félögum frá fjárlögum 1975 úr 443 millj. kr. í 952 millj. kr. Er hér um að ræða 509 millj. kr. viðbótarálag á umrædda skattgreiðendur sem ég met sem lið í eignaupptöku og leyfi mér að vara við. Ungum og öldnum, sem lagt hafa afrakstur erfiðis síns til eignasköpunar í þjóðfélaginu, er hegnt með síhækkandi eignarsköttum. Þessu vil ég leggjast gegn og mun því mótmæla þessum hækkunum með því að greiða atkv. gegn ofangreindu ákvæði til bráðabirgða sem felst í frv. til l. um tekjuskatt og eignarskatt.“ Ég tel að allt hafi komið fram, sem ég tel mig þurfa að segja um þetta mál, í þessu nál. En án þess að lengja þessar umr. um of vil ég þó ljúka máli mínu með því að benda á þá staðreynd að stefna stjórnmátaflokkanna allra hefur um langt tímabil verið sú að almenningur í okkar harðbýla landi eignist í sem ríkustum mæli eigið húsnæði, þ. e. a. s. þak yfir höfuðið. Til þess að svo gæti orðið hafa verið samþykkt og sett lög á Alþ. til aðstoðar þessu fólki í gegnum ýmsa sjóði, m. a. þá sérstaklega í gegnum húsnæðismálastjórn, lífeyrissjóði og fleira þessum hugmyndum til framdráttar og fjárfrekar byggingaráætlanir kostaðar með slíkri lagasetningu. Þetta hefur að sjálfsögðu orðið íslenskri alþýðu mikil aðstoð við að koma sér upp eigin íbúðum, eigin þaki yfir höfuðið. Ég held að það séu fleiri einstaklingar í okkar þjóðfélagi heldur en almennt gerist í öðrum þjóðlöndum sem eru íbúðareigendur og eru eignafólk að einhverju marki. Þessi hækkun úr einni millj. í tvær millj., sem enginn skattur á að greiðast af, er rúmlega það sem sæmileg bifreið er metin á í dag. Ég held að bæði íbúð og bifreið séu ein af nauðþurftum þjóðfélagsins, og ég tel að það sé rangt að ætla að skattleggja það sem við höfum, hvar sem við stöndum í stjórnmálaflokki, reynt að ýta að fólkinu, vegna þess að við höfum viðurkennt að fólkið þarf nauðsynlega á þessu að halda, íbúðum og svo farartæki til þess að komast frá heimili sínu og til baka, hvort sem það er til vinnu eða annað. Því hef ég ekki séð mér fært að vera samferða meiri hl. fjh.- og viðskn., en skila því sérnál. sem ég hef hér lagt fram, Og ég mun að sjálfsögðu í samræmi við það greiða atkv. gegn þessu frv. sem hér er lagt fram af hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Það er aðalefni þessa frv. að fasteignamat við eignarskattsálagningu sé hækkað og að hækkunin sé í nokkru samræmi við þá miklu hækkun á fasteignamatsverði sem orðið hefur síðan fasteignamat var ákveðið fyrir nokkrum árum. Við, sem höfum orðið í minni hl. í þessari n. og skilum sérstöku áliti á þskj. 161, hv. þm. Jón Árm. Héðinsson og ég, við erum ekki ósamþykkir því að matsverð fasteigna til eignarskattsálagningar sé hækkað nokkuð. Við teljum að það sé sjálfsögð og eðlileg breyting og raunar óhjákvæmileg ef þessi skattstofn eigi að haldast. En hitt er ljóst, að þetta er ekki nema helmingurinn af málinu. Hinn hluti málsins er sá, hvernig hagað skuli lágmarksupphæðum og álagningarprósentum. Í þeim einum eru þrjár leiðir hugsanlegar. Í fyrsta lagi er hugsanlegt að halda lágmarksupphæðum hliðstæðum og þær hafa verið og þar með um leið prósentustigum, Ef þetta væri gert mundi lágmarksupphæðin hækka úr 1 millj. í 2.7 millj. kr., þannig að enginn skattur væri lagður á nettóeignir undir þeirri upphæð, með sama hætti og hingað til hefur ekki verið lagður skattur á nettóeignir undir 1 millj. meðan fasteignamatið var óbreytt. Önnur leiðin, sem hugsanleg væri, er sú að lágmarksupphæðin væri hækkuð í 2.7 millj., en jafnframt væri prósentuhlutföllunum breytt með þeirri afleiðingu að skatturinn hækkaði hlutfallslega á miklar eignir. Þriðja leiðin er sú sem valin er í frv., þ. e. sú að hafa prósenturnar óbreyttar, en að lækka lágmarksupphæðina minna en nemur hækkun fasteignamatsins. Munurinn á þessum þremur leiðum er sá, að ef fyrsta leiðin er valin og allt er hækkað í sama hlutfalli, fasteignamatið er hækkað um 2.7, lágmarksupphæðin er hækkuð um 2.7 og prósenturnar eru óbreyttar, þá má segja að skatturinn gangi jafn nærri fólki og hann hefur áður gert hlutfallslega, þannig að hann gangi í öllu falli ekki nær því fólki, sem litlar og smáar eignir á, og það lendi ekki í skatti umfram það sem áður hefur verið. Önnur leiðin, sem ég nefndi, er hins vegar sú, eins og ég sagði, að hækka lágmarksupphæðina í 2.7 millj. og hækka svo prósentutölurnar sérstaklega. Sú leið mundi væntanlega vera erfiðust fyrir stóreignamenn og sú leið væri að sjálfsögðu sanngjörnust og eðlilegust að minni hyggju. Ég tel hins vegar að ríkisstj, og stjórnarmeirihl. hafi við undirbúning þessa máls valið verstu leiðina af þremur hugsanlegum leiðum, því að hann velur þá leið að það er ekki hækkað sérstaklega á stóreignamönnum, prósentutalan er sú sama og áður var þar. Að vísu kemur hækkun hjá þeim af völdum hækkunar fasteignamatsins, en innbyrðis eru hlutföllin óbreytt. En það er greinilegt á öllu að með því að hækka fasteignamatið miklu meira en nemur hækkun lágmarksupphæðarinnar er gengið miklu nær því fólki sem litlar eignir á, og má því segja að þetta sé sérlega íþyngjandi fyrir venjulega íbúðareigendur sem hafa komið sér upp þaki yfir höfuðið og eiga þar nokkra eign, en skulda jafnframt í henni töluvert, þannig að þar kemur fram ákveðinn mismunur. Það er einmitt þetta fólk sem fer verst út úr þessari breytingu og þessu erum við algerlega mótfallnir. Við teljum sem sagt eðlilegast að upphæðirnar í frv. séu hækkaðar allar jafnmikið eða í sama hlutfalli, séu margfaldaðar með 2.7 og við getum ekki fallist á þá röksemd að þetta sé afsakanlegt vegna þess að hér sé aðeins um hluta eignar að ræða, þ. e. a. s. bara fasteignirnar, en aðrar eignir séu þarna undanskildar. Það er út af fyrir sig rétt að hér er ekki bara um að ræða skatt á fasteignir. Hér er um að ræða skatt á allar eignir. Það mundi þá oft vera svo að um væri að ræða heimilisbíla og ýmislegt annað sem teldist til eigna hjá fólki. En staðreyndin er auðvitað sú að fasteignirnar eru langsamlega stærsti parturinn af þessum eignum og alveg sérstaklega hjá þeim hópi fólks sem er með einhvers staðar í kringum 2 millj. kr. nettóeign, og þar af leiðandi skiptir hinn þátturinn ákaflega litlu máli. Við höfum leyft okkur að flytja brtt. í samræmi við afstöðu okkar, brtt. á þskj. 161, sem felur í sér að lágmarksupphæðin hækki í 2.7 millj. kr. Við viljum sem sagt með þessu varna því að tiltölulega smáar fasteignir verði skattlagðar með tilkomu þessa frv. frekar en áður hefur verið, og við leggjum á þetta sérstaka áherslu, vegna þess að við vitum að þetta er ekki eini skatturinn sem lagður er á slíkar fasteignir. Fasteignaskattur til sveitarfélaga er talsverður. Hann er brúttóskattur og leggst með fullum þunga á smáar fasteignir. Það er því afar óréttmætt að fara að bæta þessari íþyngingu við. Ég vil sem sagt undirstrika þessa afstöðu okkar, að við erum ekki mótfallnir því aðalefni frv. að matsverð fasteigna verði hækkað. Við hefðum talið eðlilegra og vel hugsanlegt að styðja þá breytingu að hækkuð hefði verið sérstaklega prósentan á eignum sem væru talsvert miklar og gætu talist stóreignir í þess orðs merkingu. En við erum algerlega mótfallnir því að samþykkja frv. sem felur í sér sérstakra hækkun skattgjalds á eignum sem allir hljóta að vera sammála um að eru smáeignir í þjóðfélagi okkar.



Herra forseti. Það skulu vera fá orð. Ég get tekið undir með frsm. 2. minni hl. um flest það sem hann talaði hér um. Mér skildist á frsm. meiri hl. að hér kæmu tiltölulega fáir nýir aðilar inn í þetta dæmi, það féllu fáir út einnig og það yrði mest um sömu aðila að ræða sem greiddu eignarskatt, miðað við það sem verið hefur. Þetta hafði hann eftir einhverjum fræðingum sem ég tók ekki eftir, hverjir voru, og ég trúi þeim auðvitað rétt mátulega. Miklu frekar hefði ég trúað því ef hv. þm. sjálfur hefði rannsakað það nákvæmlega. En aðalspurning mín varðandi þetta er varðandi vissan hóp í þjóðfélaginu, þ. e. a. s. eldra fólkið, sem á orðið skuldlausar íbúðir sínar og ég óttast það nú, það læðist að mér sá grunur að kannske sé það einmitt þetta fólk sem kynni að koma inn í þarna til viðbótar með þessu fyrirkomulagi. Ég veit sem sagt ekki hversu náið þetta hefur verið athugað. Það vill nú svo til að flest mál nú þessa dagana og kannske enn þá meira þau mál, sem eiga eftir að sjást hér í þingsölum, hafa vart verið vel ígrunduð og er reyndar enn þá verið að hnakkrífast um í stjórnarflokkunum sum þau sem veigamest eru, eða þá kannske líka að sum þeirra séu næstum hrein markleysa eða gamanmál, eins og hv. þm. Jón G. Sólnes komst nánast að orði um frv. hið næsta hér á undan, um lögboðna lækkun á ýmsum framlögum. En hér er hins vegar auðvitað ekki neitt gamanmál á ferðinni. Við vitum hvernig fyrirkomulagið er með fasteignaskattinn, sem sveitarfélögin leggja á, gagnvart eldra fólkinu. Þar er heimild til þess að fella þennan fasteignaskatt niður og flest sveitarfélög hygg ég eða öll notfæra sér þetta, fella niður fasteignaskatta af þessu fólki, og flest gera það sjálfkrafa. En spurningin er sem sagt um það, - ég er ekki svo kunnugur þessum lögum, - hvort þarna sé um nokkur slík ákvæði að ræða gagnvart eignarskattslögunum. Það kann að vera og þá upplýsist það. En ef hér er um að ræða hættu varðandi það að einmitt eldra fólkið verði þessir viðbótaraðilar, sem hv. frsm. meiri hl. kom hér inn á, þá er margföld ástæða til þess til viðbótar við það, sem hv. þm. Ragnar Arnalds minntist hér á áðan, að vera hér andvígur. Það væri gott að fá þetta upplýst núna ef unnt væri. Ég veit ekki hversu hv. frsm. er tilbúinn til þess að gera það, en hitt veit ég, að hann er næsta fróður í öllum þessum lögum og getur veitt mér mikla vitneskju þar um.

Frsm. meiri hl. (Halldór Ásgrímsson) : Herra forseti. Frsm. tveggja nál, í minni hl. hafa talað hér fyrir máli sínu. Hv. þm. Albert Guðmundsson telur að það beri að leggja eignarskatt niður, gjaldþol fólks þoli ekki slíkar álögur nú og hér sé nánast um eignaupptöku að ræða. Það hefur alltaf verið létt í öllum þjóðfélögum að vera á móti sköttum og slíkt á alltaf miklu fylgi að fagna. Það er sjálfsagt með eignarskatta eins og aðra skatta að það er í sjálfu sér mjög auðvelt að vera mótfallinn þeim. En menn verða þá að gera sér grein fyrir því að það þarf að fella niður á móti annaðhvort einhverja félagslega þjónustu, sem ríkið býður, og einhvers staðar hlýtur það að koma við eða þá að taka upp nýja skatta í staðinn. Eignarskattar eru í flestum löndum í dag og það er með þá eins og marga aðra skatta víða að þeir hafa verið teknir upp upphaflega á erfiðum tímum, í flestum tilfellum á stríðstímum, þegar erfiðleikar hafa verið í viðkomandi þjóðfélögum. En eins og eignarskattur er skilgreindur í dag getum við sagt að eignarskattur sé fyrst og fremst viðbótarskattur við tekjuskatt, sem sagt skattur á þær tekjur sem af eignum koma í einu eða öðru formi. Það er léttara að vinna fyrir og afla slíkra tekna sem koma af eignum, og tekjur án vinnu stafa undantekningarlítið af eignum manna. Hins vegar er það oft svo að aðilar með sömu tekjur og eiga jafnvel eignir, sem bera lítinn eða engan arð, þurfa að greiða eignarskatt. Því verður ekki mótmælt að eignir veita ákveðið öryggi, efnahags öryggi, sem aðrir þurfa að tryggja sér annaðhvort með sparnaði eða ákveðnum tryggingum. Þetta er staðreynd. Og þeir, sem eiga eignir, hljóta að hafa meira öryggi og meira gjaldþol. Ég ætla mér ekki að gera mikinn ágreining út af því sem hv. þm. Ragnar Arnalds sagði hér. Það, sem hann leggur hér til, er í sjálfu sér minni háttar breyting, þ. e. a. s. hækka lágmarkið um 700 þús., sem mundi þá þýða hjá allflestum aðilum um 4 200 kr. á ári ef farið væri upp fyrir þetta mark, þ. e. a. s. 0.6% af 700 þús. En ég get ekki séð að þótt fasteignamat sé hækkað, þá eigi lágmarkið að hækka samsvarandi. Það er ekkert sem segir að slíkt skuli gerast. Þetta er náttúrlega háð samsetningu eignanna og því ekki neitt sjálfsagt mál að lágmarkið hækki í samræmi við hækkun fasteignamatsins. Hann gat þess að það væri ekki hækkað mest á stóreignamönnum og þetta væri sérlega íþyngjandi fyrir þá sem minni eignir hafa. Það vill nú svo til að stóreignamenn eru yfirleitt menn sem eiga fasteignir og það verðmætar fasteignir og slíkar fasteignir eru yfirleitt í háu fasteignamati. Ef þetta fasteignamat er margfaldað upp hlýtur slík hækkun sem þessi að koma mest við þá. Algengasta fasteignamat á því, sem við getum kallað meðalibúðir í landinu, er, eftir því sem ég hef best séð, án þess að ég hafi rannsakað það sérstaklega, einhvers staðar á bilinu 800 þús. til 1200 þús., sem þýðir það að slík fasteign er eftir slíka margföldun einhvers staðar á bilinu kannske 2.2–2.3 mill.j. til 3 millj., þ. e. a. s. þær fasteignir sem fólk flest býr í. Þær breytingar, sem hér verða, verða sennilega ekki í mörgum tilfellum mjög íþyngjandi á þetta fólk. En ég held að það sé staðreynd og það sé rétt, - sem ég hef enga ástæðu til þess að rengja, það sem fulltrúar Þjóðhagsstofnunar tjáðu okkur og lögðu fyrir okkur eftir að hafa athugað þetta mál, - að gjaldendum fjölgar ekki. Ég sé ekki ástæðu til að rengja það. En það mun koma í ljós eftir að næsta ár er liðið hvort svo verður. En þeir töldu það ekki. Hitt er rétt, að það koma ýmsir gjaldendur inn, en aðrir falla út, og það tóku þeir skýrt fram. Varðandi eldra fólkið er það að segja að þetta er visst vandamál. Ég hef ekki trú á því að eldra fólk, sem býr í tiltölulega litlum íbúðum, verði fyrir mikilli skattheimtu í þessu tilfelli. Hitt er svo annað mál, að það getur skapað erfiðleika fyrir það eldra fólk sem býr í mjög stórum eignum og býr kannske þar eitt. Það getur skapað vissa erfiðleika þar sem fasteignamat er afskaplega hátt. En það er ekki heimild til þess í lögum, svo að ég viti til, að fella niður eignarskatt á gömlu fólki. Það kom til greina við skattkerfisbreytinguna á s. l. ári að hinn svokallaði neikvæði tekjuskattur gengi fyrst til að greiða eignarskatt. Það var fallið frá því vegna þess að það var talið óeðlilegt að t. d. stóreignarmenn með miklar eignir, en litlar tekjur fengju greiddan eignarskattinn sinn af ríkinu. Það er sem sagt mín skoðun að þetta sé ekki mjög íþyngjandi fyrir eldra fólk sem býr í tiltölulega litlum íbúðum og meðalíbúðum. En fyrir eldra fólk, sem á mjög stórar og verðmætar eignir, getur þetta þýtt allnokkra hækkun. En þá er náttúrlega annað mál, að ef þetta eru mjög verðmætar eignir, þá er þar í nokkrum tilfellum um að ræða eldra fólk sem mætti kannske í sumum tilfellum kalla stóreignafólk, jafnvel þótt fólkið sé gamalt.

Frsm. 1. minni hl. (Albert Guðmundsson) : Herra forseti. Ég vil láta í ljós hryggð mína yfir því að sæmilega vel gerður maður skuli hvað eftir annað standa að því að koma á gjöldum í einhverri mynd. Ég held að hv. síðasti ræðumaður hafi ekki tekið nógu vel eftir því sem ég sagði hér áðan. Ég sagði eftir hans orðum að það bæri að leggja niður eignarskatt. En ég las upp úr nál. þar sem stendur orðrétt, með leyfi hæstv. forseta: „Ég tel að stefna beri að því að leggja niður eignarskatt.“ Það er dálítið annað. Og það er mín lífsskoðun, ég tók það líka fram, en ekki að leggja hann niður nú á þessari stundu. Ég er hér með að mótmæla því sem ég kalla viðbótarskattinn sem fram kemur í frv. Ég ítreka það og það er engin sýndarmennska. Það er ekki langt frá því að gjaldþol fólksins sé þegar komið á spennupunkt og geti brostið þegar við er bætt. Og það fer ekkert á milli mála að viðbótareignarskattur, ef hann heldur áfram að hækka árlega, skref í hvert skipti nær eignaupptöku, og það er tilfellið í drag án hækkunar. Sumt fólk borgar talsverða húsaleigu í eigin íbúðum, í eigin húsum, og sú húsaleiga er alls ekkert lág. Ég tel ekki óeðlilegt að sveitarfélög taki einhvern fasteignaskatt, eins og hér kom fram áðan, en ég tel óeðlilegt að ríkið seilist inn á þann markað sem á að vera í friði fyrir ríkinu, en sveitarfélögum kannske eðlilegri. Þar er dálítill munur á. En hvað það snertir að það eigi miklu fylgi að fagna að vera á móti sköttum vil ég segja þetta : Að sjálfsögðu hlýtur það að eiga fylgi að fagna. Ég vona að það eigi miklu fylgi að fagna því að meðan fólk er á móti sósíalismanum sem í því felst líka, þá er landinu betur borgið. Nú veit ég að einhver þm. hlýtur að fylgja mér upp í ræðustólinn og mótmæla þessum orðum.

Ertu að segja þetta villandi svona.

Ég vil nú ekki kannske beint taka undir orð forsrh. töluð úr þessum ræðustól fyrr í dag, ég vil ganga það langt að mótmæla forsrh. því að ég held að ég mundi ekki vilja breyta hv. 5. þm. Norðurl. e. að einu eða öðru leyti, ég vil leyfa honum að halda áfram að gjamma fram í. Það er óeðlilegt ef hann gerir það ekki. Að sjálfsögðu er það rétt hjá hv. flm. meiri hl. að eignir veita ákveðið öryggi. Þetta eru engin ný sannindi. En það, sem er sárgrætilegt við hans málflutning og þann hugsunarhátt sem í honum felst, er að taka beri af þeim sem eiga eignir. Til hvers ? Til að gera alla jafna, það má enginn skara fram úr, hvorki í þessu né öðru. Það er sósíalisminn. En ef svo væri nú að öllu leyti, þá væri kannske skiljanlegra að takmarka athafnaþrá manna í þjóðfélaginu á einhverjum sviðum. En það er ekki bara það, heldur er verið að bæta hér við víðbótargjöldum til þess að setja í þá ríkishít sem hefur verið byggð upp hér á undanförnum árum og þessi ríkisstj. er að reyna að komast út úr. Þetta er bara ekki leiðin að mínu mati, að velta hlutunum yfir á fólkið sjálft. Og ég ætla mér hér að verja stóreignamenn og stóreignafólk, en það er ekki þar með sagt að það sé alltaf tekjuhátt fólk. Það getur verið það fólk sem er í hvað mestri peningaklemmunni. Það er rétt að benda á að fasteignir í dag gera menn ekki ríka. Það er viðurkennt, það vita allir, að fasteignir gefa ekki helming í leigutekjur af því, sem þær ættu að gera ef þær ættu að standa undir sínum gjöldum, sínum eðlilega kostnaði, - ekki helming. Og þó er leigan orðin það há að fólk sligast undir henni. Þetta er staðreynd. Ég held að hver þm. geti aflað sér upplýsinga um það gamla fólk sem býr í litlum íbúðum og nú á að falla undir þessar 2 millj. kr. sem nú er talað um að verði álagningarfrjálsar. Við skulum segja að það búi í tveggja herbergja íbúð. Tveggja herbergja íbúð í dag kostar 2–4 millj. á sölumarkaðnum, þannig að ég get ekki séð hvaða fólk það er sem er undanþegið, fellur ekki undir þessar 2 millj. Það er margur sem býr í kannske eins herbergis íbúð með eldhúsi og þá frekast í mjög gömlu húsi. En ég vil bara mótmæla þeim hugsunarhætti, sem kemur fram hjá frsm. meiri hl. Hann er rangur og furðulegur af ungum manni, ungum vel menntuðum manni í nútíma þjóðfélagi.

Frsm. meiri hl. (Halldór Ásgrímsson) : Herra forseti. Ég ætla ekki að taka hér upp deilur við hv. þm. Albert Guðmundsson um tekjujöfnun og jöfnun á aðstöðumun í þessu þjóðfélagi. Ég þykist vita að við séum þar ekki á sama máli, og ég er því vissulega fylgjandi að innheimta skatta og það allmikla skatta til þess að jafna mun fólksins í landinu. Það ætla ég ekki að fara dult með hvort sem hv. þm. vill kalla það sósíalisma eða eitthvað annað. En það, sem ég lagði áherslu hér á varðandi eignarskattinn, var í sjálfu sér ekkert nýtt. Það er sú skilgreining sem er viðurkennd af öllum varðandi eignarskatt, að hann er í fyrsta lagi skattur á þær tekjur, sem af eignum koma, sem sagt viðbótarskattur við tekjuskatt í einn og öðru formi, vegna þess að fyrir þeim tekjum, sem af elgnum koma, þarf ekki að hafa eins mikið og að vinna fyrir sér í annarri vinnu. Og í öðru lagi - og það viðurkenndi hann líka - skapa eignir ákveðið öryggi og gera það að verkum að þeir, sem hafa það öryggi, eru fremur bærir til þess að greiða skatta. En aftur á móti hinir, sem hafa ekki slíkar eignir, þurfa að reyna að kaupa sér slíkt öryggi á einhvern annan hátt, annaðhvort í formi trygginga eða reyna að spara.



Herra forseti. Ég hafði raunar ekki ætlað mér að taka til máls um þetta frv., geri það raunar að vingjarnlegri beiðni míns gamla kunningja, hv. þm. Alberts Guðmundssonar. Ég man eftir því fyrir mörgum árum að ég hugleiddi í alvöru möguleika ú því að koma saman í einu leikriti nokkrum persónum úr aðskildum verkum. En jafnvel í minni villtustu fantasíu hefði það ekki hvarflað að mér að reyna að búa til eina og sömu persónu úr Hróa Hetti og Shylock. Ég hef ekki treyst mér til þess. Hv. þm. Albert Guðmundsson hefur í raun og veru - við skulum láta hann njóta sannmælis - a. m. k. annan hvern dag stigið í þennan ræðustól beinlínis í því skyni að verja hina fátæku og smáu fyrir þeim ríku. Það er ekki hægt með öðrum hætti, hv. þm., en að taka frá þeim, sem mikið eiga, eins og Hrói höttur gerði, og fá þeim, sem við neyðina búa og skortir, eins og Hrói höttur gerði. En svo kemur hv. þm. áðan og lýsir yfir því að hann sé kominn hingað upp til þess að verja stóreignamennina, til þess að koma í veg fyrir að frá þeim sé tekið einmitt til þess að hjálpa gamla fólkinu í litlu íbúðunum sem skreppur inn í fasteignaskattinn núna vegna þess að fasteignamatið verður hækkað. Það er alveg hárrétt sem hv. þm. sagði, að gamla fólkið, sem lifir nú af ellilaunum, slíkum sem þau eru orðin við tilkomu hæstv. núv. ríkisstj. þetta gamla fólk í litlu íbúðunum, sem metnar verða nú til stóreignaskatts, er fæst aflögufært um hækkuð gjöld. Og ég er alveg viss um það að hv. þm. mælti í alveg fullkominni einlægni þegar hann vakti athygli á þessu því að jafnvel þessi andartök, sem hann stóð hér í ræðustóli, var Hróinn í skapgerð hans einmitt kominn með kverkatak ú Shylockinn og hann var að skipta um persónuleika aftur. Honum er þetta einlægni. Það er hagur einmitt litla fólksins, fátæka fólksins í litlu íbúðunum, sem þessi hv. þm. ber fyrir brjósti. En samt hefur hann brjóstheilindi í sér til þess að standa hér uppi og segja að hann sé að verja stóreignafólkið. Ástæðan fyrir því, hv. þm., einmitt ástæðan fyrir því, að gamla fólkið í litlu íbúðunum getur ekki bætt á sig hækkuðum gjöldum til samfélags, er sú hvað verslunin tappar það hraustlega, hvað vöruverðið er hátt, hvað af þessu fólki er tekið að öðru leyti og ástæða nr. 2 er sú, að nú er við völd í þessu landi ríkisstj. sem hefur skert kjör þess. Ég vona innilega að þessi togstreita tveggja persónuleika um sál hv. þm. leiði ekki til geðklofa áður en lýkur.

Frsm. 1. minni hl. (Albert Guðmundsson) : Herra forseti. Ég held að leikrit það, sem óskrifað var af hv. síðasta ræðumanni, sé nú komið í skjalasafn þingsins og það er óþarfi fyrir hann að hafa meira fyrir því. Þetta var skemmtileg ræða. Ég er vanur því að vera tekinn kverkataki með annarri hendinni og klappað með hinni og tel mig mann til þess að komast undan slíku. Þetta er eins og að skvetta vatni á gæs, sem hann sagði hér. Það er alveg rétt að mér er ekki sama hvernig farið er með fátæka fólkið. Ég tel mig vera kominn af fátæku fólki og þarf engan til að segja mér hvernig það er að vera fátækur. Ég þarf engan til að segja mér hvernig það er að brjótast áfram. Ég þarf heldur engan til að segja mér hvað það er að vera sjálfstæður. Ég er að verja fólk sem ég hef hitt á allri minni lífsleið hvort sem það er fátækt eða ríkt eða talið ríkt. Það er ekki þar með sagt að gamla fólkinu verði bjargað þótt einhver annar verði gerður fátækur. En þegar ég er að tala um eignaupptöku, þá meina ég það að eignir verði teknar smátt og smátt af fólkinu - ef það þarf að skýra þetta nánar - yfir til ríkisins, og þar stangast á lífsskoðanir hv. síðasta ræðumanns og mínar. Því getum við ekkert gert að. Við verðum bara að bera virðingu hvor fyrir annars skoðunum. En ég vil koma í veg fyrir það að af þeim, sem hafa með dugnaði komist í eignir, verði þær teknar á ósanngjarnan hátt. Og þá ætla ég að fá leyfi til þess að svara báðum hv. síðustu ræðumönnum sem hér sögðu að það þurfi ekki að hafa eins mikið fyrir tekjum af eignum og öðrum tekjum. Hvað haldið þið að eignamaður, sem hefur byggt upp, sé búinn að hafa mikið fyrir því að skapa þessi verðmæti sem svo koma til með að gefa honum einhverjar tekjur, á sama tíma sem einhver annar, sem hefur kannske haft hliðstæðar tekjur, hefur ekki verið með verðmætaskapandi hugdettur? Og svo á að fara að taka eignirnar, sem annar er að skapa og útvega í þjóðfélagið verðmæti fyrir framtíðina, af þeim sem hafa notað af skynsemi sínar tekjur, og jafna milli þess sem hefur kannske eytt tekjum sínum í einhvern óþarfa. Ég held að það sé mesti misskilningur. Og ég endurtek það að ég harma að ungur, vel menntaður maður í nútíma þjóðfélagi skuli ekki skilja þetta. Það getur vel verið að hann eigi eftir að koma enn þá einu sinni og segja aftur með einhverjum öðrum orðum en áðan að hann skilji þetta ekki enn þá. En látið ykkur ekki detta í hug að þegar að því kemur að maður fer að hafa tekjur af eignum, að hann hafi fengið þær fyrirhafnarlaust. Þetta er eins og hver önnur þvæla. Þjóðfélag okkar er ekki þannig þjóðfélag að það byggist upp á því að menn erfi frá einum til annars einhverjar stórtekjur. Það er hrein undantekning og má ekki gera að neinni algildri reglu til að byggja á hér á Alþ. Það fé, sem notað er í eignasköpun á Íslandi, er fé sem er afgangs þegar menn eru búnir að standa skil á sínum opinberu gjöldum, hvort sem þeir gera það með því að flýta framkvæmdum, með því að fá lánsfé og borga þá fyrir það í peningastofnunum eða þá byggja það upp eins og margir gera í hægagangi og rólegheitum af eigin afla og hugviti eða með aðstoð annarra. Við flytjum hér frv. eftir frv., eins og t. d. það frv. til l. sem var flutt á síðasta fundi þessarar hv. d. um að koma sjónvarpi sem allra fyrst og að sjálfsögðu hljóðvarpi líka á hvern einasta sveitabæ. Það átti að taka 1310 millj. kr. lán, sem átti að endurgreiðast með 40 millj. kr. árlegum viðbótarskatti á sjónvarpseigendur. Við erum að tala um að þetta sé spákaupmennska þegar einstaklingurinn gerir það. En svo er hv. Alþ. með till. fund eftir fund um að gera það sama. Það er eitthvað mikið bogið við þá menn sem prédika eitt þegar ríkið á í hlut og kannske hagsmunir þeirra, sem þeir vilja ganga í augun á - eins og kom hér fram áðan og var sneið til mín - en annað þegar einstaklingur gerir það. Ég vil mótmæla því að það sé ekki fyrir þeim tekjum haft sem koma af eignum. Það er rangt. Það er búið að hafa mikið fyrir því að skapa það verðmæti sem gefur af sér áður en það fer að gefa tekjur. Ég vil einnig benda á það aftur að það fé, sem er notað til þess að skapa þau verðmæti sem geta gefið einstaklingunum tekjur, það eru peningar sem ríkið er þegar búið að fá sinn skerf af. Og þegar það er farið að verka keðjuverkandi á þessa sömu peninga og eignirnar, þá er það komið út fyrir þann ramma sem ég get talið eðlilegan að nota sér sem tekjur fyrir ríkissjóð. Þar komum við að öðru sem ég líka tók fram áðan, að þetta er í ríkissjóð ætlað, þetta er ekki til þess að gera einhvern fátækan ríkari.



Herra forseti. Mig langar aðeins að undirstrika það að rökstuðningur hv. 2. minni hl. fjh.- og viðskn. fyrir brtt. hans er, að ég tel, ekki á rökum reistur. Samkv. skýrslu Þjóðhagsstofnunar var heildarbrúttóeign hér á landi metin á 113 milljarða við skattframtal árið 1976 og þar af voru fasteignir metnar á 50–55 milljarða. Ef við margföldum matsverð fasteignanna með 2.7, þá hækkar heildarverðmætið ekki nema um 93 milljarða, þannig að brúttóeign til skatts tvöfaldast ekki, hún hækkar ekki nema um 93 milljarða, sem bætast við heildarverðmætið 113 milljarða. Þess vegna virðist vera fyllilega fyrir þessari hækkun séð með því að tvöfalda frádráttinn til eignarskatts, þ. e. a. s. úr 1 millj. í 2 millj. Það er auðvitað, eins og hér hefur komið fram, erfitt að segja hvernig þetta kemur út fyrir hvern einstakling. Það munu ekki verða allir sömu einstaklingar sem lenda í skatti eftir þessa breytingu. En vegna ummæla hv. 12. þm. Reykv. hér áðan vil ég benda á það að eignir reiknast ekki til skatts eftir söluverði sem talið er nú t. d. á lítilli íbúð hér 2–4 millj. Fasteignamat slíkrar íbúðar er langtum lægra, og það er auðvitað það sem hefur áhrif en ekki verðið á almennum sölumarkaði.

Fram. (Halldór Ásgrímsson) : Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur tekið til athugunar frv. til l. um aukatekjur ríkissjóðs og hefur orðið sammála um að mæla með því að það verði samþ. Ég sé ekki ástæðu til að fara mörgum orðum um þetta frv. Hæstv. fjmrh. gerði það í sinni framsögu. En það þarf ekki að segja hv. þm. að það hafa orðið mjög stórfelldar breytingar á verðlagi og kaupgjaldi hér á landi á undanförnum árum og þetta hefur skapað mikið misræmi milli gjaldtöku einstakra gjalda, sem eru nefnd í þessu frv., og þess kostnaðar sem hlýst af því að innheimta þessi gjöld og veita þá þjónustu sem liggur þeim að baki. N. mælir eindregið með því að frv. verði samþykkt.