Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um meðferð, skoðun og mat á sláturafurðum sem landbn. flytur. Texti frv. er alveg skýr og til viðbótar er málið skýrt í grg. þannig að það sem slíkt liggur greinilega fyrir. Með leyfi forseta ætla ég þó að gera aðeins nánari grein fyrir efni frv. ,,Á undanförnum árum hafa komið fram athugasemdir frá eftirlitsaðilum heilbrigðisyfirvalda í Evrópusambandinu og Bandaríkjum Norður-Ameríku um að nauðsynlegt sé að breyta því fyrirkomulagi sem hér gildir um greiðslu fyrir heilbrigðisskoðun kjötskoðunardýralækna og aðstoðarmanna þeirra, þ.e. heilbrigðisskoðun á lifandi dýrum, á sláturafurðum og nauðsynlegum mælingum á aðskotaefnum. Í dag greiða sláturleyfishafar eftirlitsaðila beint fyrir kostnaðinn við eftirlitið en krafan er að kostnaður við eftirlitið verði greiddur af opinberum aðila sem síðan innheimti þann kostnað hjá sláturleyfishöfum eins og lagt er til hér. Vert er að taka sérstaklega fram að þessi meðferð á gjaldtökunni hefur engin áhrif til aukins kostnaðar í þessari framleiðslu hvort heldur varðar framleiðendur eða neytendur. Fyrir liggur að ekki muni fást viðurkenning á sláturhúsum til útflutnings sláturafurða til Evrópusambandsins og Bandaríkja Norður-Ameríku nema breyting verði gerð á núverandi fyrirkomulagi.`` Af þeirri ástæðu er afar brýnt að þetta frv. nái fram að ganga svo ekki skapist vandræði af þessum sökum. Ég vil leyfa mér að leggja til við forseta að málinu verði vísað til 2. umr.

Hæstv. forseti. Ég kem í ræðustólinn til að lýsa yfir stuðningi mínum við þetta frv. en vil vekja sérstaka athygli hv. þm. á því að þarna er á ferðinni frv. sem kemur fram til þess að koma til móts við kröfur og óskir erlendis frá um eftirlit og að það sé staðið eðlilega að því hér hjá okkur. Þegar gerðar voru breytingar á lögunum um eftirlit með fiskafurðum fyrr á þessu kjörtímabili þá bentum við stjórnarandstæðingar á að það fyrirkomulag sem þá var upp tekið með skoðunarstofunum og samningum þeirra við fiskverkendur og útgerðarmenn, sem er svipað fyrirkomulag og hér er verið að leggja af með þessari tillögu, mundi ekki ganga. Hér er því lýst að á undanförnum árum, er sagt hér í grg., hafi komið fram athugasemdir frá Evrópusambandinu til dæmis um það fyrirkomulag sem gildir um meðferð sláturafurða. Það hlýtur að vekja sérstaka athygli að það var ekki hægt að fá hv. stjórnarþingmenn til þess að skilja það að það fyrirkomulag sem komið var á með skoðunarstofunum og samningum milli skoðunarstofanna og útgerðaraðilanna og fiskverkandanna í landinu gæti ekki gengið, einfaldlega vegna þess að þar væru hagsmunaárekstrar á ferðinni sem eru af nákvæmlega sama tagi og menn eru að viðurkenna að þurfi að taka af með þessu frv. Ég get ekki komist hjá því að vekja athygli á þessu og spyrja eftir því, ef einhver treystir sér til þess af hv. stjórnarþingmönnum að upplýsa það, hvort það standi ekki til að gera sams konar breytingar vegna eftirlits með sjávarafurðum.

Hæstv. forseti. Efni þessa frv. er tvíþætt. Annars vegar er um að ræða skipulagsbreytingu á greiðslum fyrir eftirlit dýralækna þannig að það verður framvegis greitt af ríkinu. Hv. formaður landbn. hefur gert grein fyrir ástæðum þess og er þetta frv. að því leyti mjög brýnt. Hins vegar er svo tekjuöflun sem gert er ráð fyrir að ríkið fái til þess að standa straum af þessum kostnaði. Ég hef áður gert athugasemd við þá upphæð þegar hún kom inn í fjárlög og ég hlýt að láta í ljós vonbrigði mín yfir því hversu há þessi tala er. Það liggur að vísu ekki nákvæmlega fyrir hversu mikið þetta gjald muni vera að meðaltali, en þessi tala er helmingi hærri a.m.k. en sá kostnaður er í sumum sláturhúsum sem slátra stórum hluta af framleiðslunni. Ég hlýt að láta í ljós vonbrigði mín yfir þeim hugsunarhætti að þarna skuli bara setja gjaldið nógu hátt til þess að það sé alveg tryggt að fá nú nægar tekjur. Sérstaklega vil ég vekja athygli á orðum hv. formanns landbn. í umræðunum í dag um GATT-málið, þar sem hann sagði eitthvað á þá leið að við Íslendingar stæðum mjög höllum fæti með greiðslur hins svonefnda ,,græna geira`` og verr en flestar þjóðir í kringum okkur. Hér er um að ræða þjónustu sem er heimil, að sjálfsögðu og er beinlínis skylt að greiða úr ríkissjóði og engin skylda að það sé aflað skatta frá landbúnaðinum í því skyni og allra síst að það sé gengið svo langt að þarna sé heimild fyrir allt að því helmingi hærri upphæð en þörf er á. Ég vildi því beina því til hæstv. landbrh., þar sem hér er aðeins um heimild að ræða, hámarksheimild, að hann gefi þá yfirlýsingu að þessu gjaldi verði í upphafi ekki beitt að fullu. Að öðrum kosti tel ég mig knúinn til þess að flytja brtt. við þetta ákvæði.

Hæstv. forseti. Mér er ljúft að gefa þá yfirlýsingu að við setningu reglugerðar um gjald þetta verður sérstaklega reynt að gæta að því að eftirlitsgjaldið miðist við raunkostnað og verði ekki of hátt. Ég vil að það komi alveg skýrt fram. Lagatextinn er afdráttarlaus um þetta atriði, eftirlitsgjaldið miðast við raunkostnað og ég lít svo á að ekki sé heimild til að innheimta meira en því nemur.

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hæstv. landbrh. fyrir þessa yfirlýsingu, en tortryggni mín er vissulega ekki að ástæðulausu vegna þess að inni í fjárlagafrv. er reiknað með þessu gjaldi alveg að fullu. Því er það nauðsynlegt og tel ég mikilvægt að fá þessa yfirlýsingu og vænti að þess verði mjög vel gætt að ganga þarna ekki lengra en brýnasta þörf er á þannig að þess verði gætt að það halli ekki á framleiðendur.

Hæstv. forseti. Það liggur ekki ljóst fyrir á þessari stundu hver kostnaðurinn verður. Ég held að það sé alveg rétt hjá hv. þm. að talan í fjárlagafrv. er óþarflega há, en hún felur ekki í sér skuldbindingu til þess að innheimta svo mikið. Ég held að það sé alls ekki þannig. Ég vil ítreka það sem ég sagði: Það hefur aldrei staðið til að ein einasta króna af þessu gjaldi renni í ríkissjóð sem ríkissjóðstekjur til annarra þarfa en hér um ræðir.

Hæstv. forseti. Þetta frv. er einfalt í sniðum, tvær greinar, ein setning hvor. Fyrri greinin hljóðar svo: ,,Lán úr ferðamálasjóði skulu veitt til allt að 25 ára.`` Ástæðan er sú að það hefur komið í ljós að lán til Ferðamálasjóðs hafa verið til óþarfleg skamms tíma eða einungis til 15 ára, sem hefur oft valdið erfiðleikum og vanskilum eða þá auknum kostnaði með því að til lánalengingar hefur komið úr sjóðnum. Eins og hv. þingmönnum er kunnugt þá steðjar rekstrarvandi að ýmsum í ferðaþjónustu. Það á ekki síst við um hótel úti á landsbyggðinni sem eru starfrækt allt árið. Í grg. er það orðað svo að þessi hótel séu oft og tíðum ,,flaggskip ferðaþjónustunnar`` í viðkomandi landshluta. Flaggskip þá á þurru landi. Eins er það hér í Reykjavík að þessi tími hefur reynst of skammur, en ef tekin er hliðsjón af Iðnlánasjóði og Stofnlánadeild landbúnaðarins þá er hámarkslánstími til nýrra bygginga 25 ár. Ég tel eðlilegt að sá hinn sami háttur verði hafður á. Þessi niðurstaða liggur fyrir í nefnd sem starfaði undir forustu hv. þm. Sturlu Böðvarssonar og málið hefur sérstaklega verið tekið til athugunar í efh.- og viðskn. Ég sé því ekki ástæðu af þeim sökum til að málinu verði vísað til nefndar þar sem það hefur þegar verið athugað í þingnefnd og legg til að því verði vísað til 2. umr.

Hæstv. forseti. Mig langar til að segja frá því að á milli 2. og 3. umr. kom hv. heilbr.- og trn. tvisvar sinnum saman til þess að fara aftur yfir þetta mál í ljósi þeirra umræðna og athugasemda er fram komu við 2. umr. málsins. Niðurstaðan af þessum tveimur fundum kemur fram í frhnál. í frv. til laga um breytingar á lögum um brunatryggingar, nr. 48/1994, frá heilbr.- og trn., sem dreift hefur verið hér á hv. Alþingi. Ég vil vekja sérstaka athygli hv. þm. á þessu nál. vegna þess að þar er tekið á ýmsum þeim efnisatriðum er hér voru til umræðu og þau betur skýrð en gert hafði verið áður. Ég vil sérstaklega taka fram að á seinni fund nefndarinnar komu eftirtaldir gestir, en það er ekki frá því sagt í nál. sjálfu og tel ég rétt að það komi fram: Dögg Pálsdóttir, skrifstofustjóri heilbr.- og trmrn., Rúnar Guðmundsson, skrifstofustjóri í Vátryggingaeftirlitinu, Sigmar Ármannsson, framkvæmdastjóri Sambands ísl. tryggingafélaga og Ingvar Sveinbjörnsson, lögfræðingur hjá Vátryggingafélagi Íslands. Ég held að á þessu stigi málsins sé ekki meira um þetta að segja en að það tókst bærileg samstaða um þessa afgreiðslu málsins í hv. heilbr.- og trn. Undir nál. skrifa allir hv. nefndarmenn heilbr.- og trn., en Finnur Ingólfsson, Margrét Frímannsdóttir, Ingibjörg Pálmadóttir og Guðrún J. Halldórsdóttir skrifa undir með fyrirvara sem lýtur fyrst og fremst að tilurð málsins en að mér skilst ekki að efnislegu innihaldi þess og þeirri niðurstöðu sem það hefur fengið eftir umfjöllun hv. nefndar.

Virðulegi forseti. Í frv. til laga um breytingu á lögum um brunatryggingu, nr. 48/1994, eins og það er eftir 2. umr., segir svo í 1. gr. staflið a, með leyfi forseta: ,,Á eftir 2. málslið 1. gr. komi nýr málsliður svohljóðandi: Þó skal Fasteignamat ríkisins að jafnaði annast fyrstu virðingu.`` Ég lít svo á að með þessu ákvæði sé Fasteignamati ríkisins heimilt að semja við þriðja aðila um að annast slíka virðingargerð í sínu nafni enda sé virðingargerðin unnin í fullu samræmi við lög um brunatryggingu og samkvæmt reglum sem Fasteignamat ríkisins setur enda valdi það húseiganda og/eða vátryggingafélagi engum umframkostnaði. Við samningu reglugerðar á grundvelli laganna mun ég gæta þess að ofangreint sjónarmið verði virt. Virðulegi forseti. Þessa yfirlýsingu vil ég láta koma fram við þessa umræðu.

Virðulegi forseti. Satt að segja er það mjög sérkennilegt að þrýsta þessu máli fram með þeim hætti sem hæstv. ríkisstjórn gerir núna. Fyrir því eru í raun og veru engin efnisleg rök. Það eru hins vegar pólitísk rök fyrir því. Pólitísk rök ríkisstjórnarinnar og hæstv. heilbrrh. sem eru þau að hafa sett reglugerð sl. sumar um þetta umsýslugjald, sem kveðið er á um í 1. gr. þessa frv., staflið d, en fyrir þessu umsýslugjaldi var mjög vafasöm ef nokkur laga heimild. Og það sem menn eru að gera hér er að þrýsta á um að það verði skotið lögum, þó seint sé, undir reglugerð sem sett var í sumar. Ég segi alveg eins og er, ég tel þetta ekki góð vinnubrögð, en út af fyrir sig sýnist mér að málið liggi þannig að verulegur hluti þingsins, bæði í stjórn og jafnvel í stjórnarandstöðuliði líka, telji að það sé rétt að ljúka málinu með þessum hætti og þá verður það svo að vera. Ég vil líka láta það koma fram, hæstv. forseti, að ég tel það mjög skrýtið þegar mál hafa þróast þannig að við höfum sett hér nýja þróaða vátryggingalöggjöf sem gengur út á það að starfsemi tryggingafélaganna verði sett á hreinan samkeppnisgrundvöll þannig að tryggingafélögin eiga að keppa um sín viðskipti á almennum og opnum markaði. Þegar búið er að setja slík lög, rétt nýlega búið að setja slík lög, þá hlaupa hinir miklu leiðtogar og postular viðskiptafrelsisins í landinu til og biðja stóru mömmu, ríkið, um að passa sig með því að fara undir regnhlíf eða skerm Fasteignamats ríkisins með í raun og veru eftirlit og yfirstjórn brunabótamats í landinu. Ég verð að segja alveg eins og er að ég kann ekki að meta þessi vinnubrögð úr því að menn eru á annað borð komnir inn á þá braut að setja tryggingafélögin almennt séð á samkeppnisgrundvöll, eins og gert er ráð fyrir í samningunum um hið Evrópska efnahagssvæði. Ég segi það fyrir mitt leyti að ég teldi langeðlilegast að fyrsta virðing til vátryggingamats yrði hjá tryggingafélögunum eins og hún hefur verið og að Fasteignamatið greiði síðan fyrir aðgang að þeim upplýsingum ef Fasteignamatið þarf á því að halda. Það treysta menn sér ekki til að gera og þess vegna tel ég út af fyrir sig að miðað við allar aðstæður sé það til bóta að hæstv. heilbrrh. hefur lýst því yfir að hann muni beita sér fyrir því að Fasteignamati ríkisins verði heimilt að semja við þriðja aðila og þá væntanlega tryggingafélög, um það að þau annist fyrstu virðingu til vátryggingamats fyrir hönd Fasteignamats ríkisins þannig að það valdi hvorki húseiganda eða vátryggingafélögunum sérstökum umframkostnaði. Það er út af fyrir sig í áttina og ég þakka hæstv. heilbrrh. fyrir þá yfirlýsingu og ég tel hana til bóta og ég tek það fram að hún gerir mér kleift persónulega að sitja hjá við a-, b- og c-lið 1. gr. frv., en hins vegar get ég ómögulega látið það hjá líða að greiða atkvæði gegn d-lið 1. gr. þess frv. sem hér liggur fyrir. Ég vil líka segja það að ég hefði kosið að ræða þetta mikið meira og það er óskaplega slæmt að þurfa að afgreiða tiltölulega flókin tæknileg mál eins og þetta að nóttu til rétt áður en á að fara að fresta þinginu. Út af fyrir sig er það ekkert nýtt og það er svo sem ekkert hægt að fjargviðrast yfir því að það sé mikið verra núna heldur en stundum áður. Ég minnist þess þegar menn voru hér vansvefta að afgreiða fjarskiptalög eitt vorið, 150 greina fjarskiptalög, klukkan að ganga sex um morgun. Það eru ekki gáfuleg vinnubrögð satt best að segja. Þetta mál og afgreiðsla þess núna minnir mig á það, því miður, og ég tel að það sé slæmt. Ég vil líka segja það, hæstv. forseti, að mér finnst það nokkuð skrýtið að festa það í lög, eins og gert er í 2. gr. þessa frv., eins og stendur hér, með leyfi forseta: ,,Vátryggjanda er heimilt að veita undanþágu frá byggingarskyldu að höfðu samráði við skipulagsyfirvöld gegn því skilyrði að 15% dragist frá bótafjárhæðinni.`` Hvert er þá orðið okkar starf í 600 sumur eða 6 a.m.k., þegar menn hafa verið að tala um að það eigi að beita faglegum vinnubrögðum, menn eigi að ná lendingu á faglegum forsendum, semja um hlutina miðað við aðstæður í hverju tilviki, en þá finnur löggjafinn allt í einu upp á því að það eigi að draga frá ekki meira og ekki minna en akkúrat 15%. Þetta er ferlega vond speki, held ég, hæstv. forseti. 

Frú forseti. Þessi lagasetning er nú óttalegt klúður. Hæstv. ráðherra setur reglugerð sem ekki á stoð í lögum, síðan er reynt að semja lög til þess að gera reglugerðina löglega og forða hæstv. ráðherra frá málaferlum. Þetta eru náttúrlega vandræðadrög eða vandræðafrv. og auðsjáanlega samið af tryggingafélögunum. Í þessu frv. er mikið óréttlæti. Mönnum er mismunað eftir búsetu hvað varðar bótafjárhæðina. Hins vegar eru þeir ekkert of góðir að borga, þeir sem settir eru hjá við bæturnar og það er alveg óháð búsetu, sömu iðgjöld hvar sem er og málsmeðferðin öll er hæstv. ráðherra til skammar.

Virðulegi forseti. Ég vil láta það koma fram að ég treysti mér ekki til að styðja þetta frv. þrátt fyrir þá yfirlýsingu sem fram kom hjá hæstv. heilbrrh. núna áðan og ég met mikils. Ég tel að frv. sé meingallað, ófaglegt frá tryggingalegu sjónarmiði og í raun og veru afgreitt með þeim hætti, ef það verður gert að lögum hér í nótt, að það er óhjákvæmilegt að koma að þessu máli aftur bak jólum með einhverjum hætti. Ég mun því sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.