Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, lögum nr. 83/1989, um Þjóðarbókhlöðu og endurbætur menningarbygginga, lögum nr. 113/1990, um tryggingagjald, lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, lögum nr. 144/1994, um ársreikninga, og lögum nr. 145/1994, um bókhald, með síðari breytingum. Frumvarpið er mál nr. 114 og er að finna á þingskjali 114. Þetta skattafrumvarp sem er eitt það viðamesta er lagt hefur verið fram um árabil felur í sér víðtækar umbætur í skattamálum, jafnt hjá einstaklingum sem fyrirtækjum með samsvarandi áhrifum á íslenskt efnahagslíf. Í fyrsta lagi eru lagðar til margvíslegar breytingar á skatthlutföllum og viðmiðunarstærðum skattkerfisins bæði hjá einstaklingum og fyrirtækjum. Tekjuskattar fyrirtækja lækka verulega og sama má segja um eignarskatta fyrirtækja og einstaklinga. Nokkur lækkun verður einnig á tekjuskatti einstaklinga auk þess sem lagt er til að skattskylda húsaleigubóta falli niður. Á móti þessum lækkunum er gert ráð fyrir lítils háttar hækkun á tryggingagjaldi frá og með árinu 2003. Breytingarnar taka að öðru leyti gildi ýmist á árunum 2002 eða 2003. Í öðru lagi er lagt til að verðbólguleiðréttingar í skattskilum og reikningsskilum verði afnumdar sem er stórt skref í átt að aðlögun okkar skattkerfis að kerfum annarra ríkja. Í þriðja lagi er lagt til að skattaleg meðferð einstaklinga í atvinnurekstri við yfirfærslu rekstrar í einkahlutafélag lúti sömu reglum og yfirfærslur milli annarra félagaforma. Að lokum eru lagðar til ýmsar breytingar er fyrst og fremst snúa að túlkun og framkvæmd laganna. Víkjum þá nánar að einstökum tillögum. Sem fyrr segir er í þessu frumvarpi gert ráð fyrir margvíslegum breytingum á skattalögum sem varða bæði einstaklinga og fyrirtæki og munu þessar breytingar koma til framkvæmda á næstu tvö árin. Að því er varðar einstakar breytingar frumvarpsins á sköttum einstaklinga eru þessar helstar: Í fyrsta lagi ber að nefna hækkun á fríeignarmörkum almenna eignarskattsins og sérstaka eignarskattsins, hins svokallaða þjóðarbókhlöðuskatts, um 20% til þess að koma í veg fyrir að hækkun fasteignamats á þessu ári leiði til hækkunar eignarskatta á næsta ári. Ef ekki kæmi til þessi hækkun á lögunum að þessu leyti til og þessi breyting á fríeignarmörkunum myndu tekjur ríkissjóðs af þessum skattstofni aukast um á að giska 1 milljarð kr. Í annan stað verða frítekjumörk í sérstökum tekjuskatti einstaklinga, hinum svokallaða hátekjuskatti, hækkuð um 15% vegna tekna sem aflað er á þessu ári. Þetta þýðir að þeir sem eru að greiða fyrir fram upp í þennan skatt á síðari hluta yfirstandandi árs munu í einhverjum tilvikum eiga inneign við endanlega álagningu skattsins í lok júlí á næsta ári. Í þriðja lagi mun almenni tekjuskatturinn lækka um 0,33%, þ.e. úr 26,08% í 25,75% frá næstu áramótum, sem kemur til framkvæmda við staðgreiðslu í byrjun árs 2002. Þessi ákvörðun var tekin í tengslum við endurskoðun kjarasamninga á almenna vinnumarkaðnum á liðnum vetri í góðu samráði við aðila vinnumarkaðarins, en hún hefur ekki verið lögfest og er þess vegna hluti af þessu frumvarpi hér. Í fjórða lagi lækkar almennur eignarskattur einstaklinga úr 1,2% í 0,6% miðað við árslok 2002. Jafnframt því mun sérstaki eignarskatturinn, hinn svokallaði þjóðarbókhlöðuskattur sem í dag er 0,25%, falla niður frá sama tíma. Áhrif þessara breytinga munu koma fram við álagningu á árinu 2003. Í þessu sambandi má benda á að með upptöku samræmds fjármagnstekjuskatts árið 1996 með álagningu 10% skatts á nafnvexti sem áður voru skattfrjálsir og lækkun skatta á öðrum fjármagnstekjum einstaklinga, brustu veigamiklar forsendur fyrir álagningu eignarskatta á einstaklinga. Af ýmsum ástæðum var þó á þessum tíma ekki talið tímabært að lækka eða afnema eignarskatta samhliða upptöku fjármagnstekjuskattsins, meðal annars vegna þess að fyrstu áætlanir gáfu til kynna að fjármagnstekjuskatturinn mundi skila tiltölulega litlum tekjum. Annað hefur hins vegar komið á daginn og af þeim ástæðum er talið eðlilegt að stíga myndarlegt skref í átt til lækkunar eignarskatta á einstaklinga. Í fimmta og síðasta lagi er lagt til að húsaleigubætur verði skattfrjálsar frá og með árinu 2002 til að létta undir með þeim sem minna mega sín á húsnæðismarkaðnum. Framangreindar breytingar á sköttum einstaklinga eru eðlilegt framhald af þeim breytingum sem þegar hafa verið gerðar á kjörtímabilinu, eins og lækkun almenna skatthlutfallsins, breytingum á barnabótum, fullri millifærslu persónuafsláttar milli maka, auknum heimildum til viðbótarlífeyrissparnaðar o.s.frv. Eins og áður sagði felur frumvarpið einnig í sér viðamiklar breytingar á sköttum fyrirtækja. Í því sambandi er rétt að hafa í huga að nú er tæplega áratugur frá því að gripið var til umfangsmikilla skattalækkana á atvinnureksturinn í landinu til þess að treysta undirstöður íslensks atvinnulífs og koma efnahagslífinu upp úr þeirri lægð sem það var í á þeim tíma. Hæst bar veruleg lækkun tekjuskatts fyrirtækja á þeim tíma sem og afnám aðstöðugjaldsins. Með þessum breytingum varð skattalegt umhverfi fyrirtækja hér á landi með því besta sem þekktist í okkar helstu viðskiptalöndum. Frá þessum tíma hafa hins vegar orðið stórfelldar breytingar á alþjóðavettvangi sem hafa gjörbreytt þessari mynd. Samhliða auknu frelsi í alþjóðaviðskiptum hafa augu stjórnvalda í vaxandi mæli beinst að því að treysta samkeppnisstöðu fyrirtækja, meðal annars með lækkun fyrirtækjaskatta. Af hálfu atvinnulífsins hefur verið brugðist við þessari þróun með aukinni hagræðingu, sameiningu fyrirtækja og fleiri viðlíka aðgerðum. Þetta hefur reynst nauðsynlegt til þess að fyrirtæki geti mætt sífellt aukinni samkeppni erlendis frá, þar sem landamæri skipta sífellt minna máli og fjármagn, fyrirtæki og vinnuafl leita einfaldlega til þeirra landa sem bjóða hagstæðustu aðstæðurnar. Íslenskt atvinnulíf býr að mörgu leyti við erfiðari aðstæður frá náttúrunnar hendi, ef svo má segja, heldur en erlend fyrirtæki, meðal annars vegna smæðar markaðarins sem og fjarlægðar okkar frá erlendum mörkuðum. Þess vegna skiptir jafnvel enn meira máli hér á landi en annars staðar að skapa atvinnulífinu starfsskilyrði sem eru ekki aðeins sambærileg við önnur lönd heldur betri. Enn fremur bendir margt til þess að íslenskt atvinnulíf búi ekki lengur við það forskot sem hér ríkti í skattalegu tilliti á síðasta áratug. Þetta á við um tekjuskattshlutfallið sem í dag er rétt undir meðallagi OECD-ríkjanna, en var langt fyrir neðan það fyrir tæplega áratug. Einnig er rétt að hafa í huga að samhliða lækkun skatthlutfallsins hér á landi var skattstofninn breikkaður með afnámi ýmissa frádráttarheimilda og er skattstofninn því óvíða jafnbreiður og hér. Eins má halda því fram að álagning eignarskatta á fyrirtæki líkt og hér er gert sé að verða einsdæmi meðal vestrænna ríkja enda hafa flest ríki sem enn lögðu eignarskatta á fyrirtæki á upphafi síðasta áratugar fellt þá niður. Herra forseti. Þetta eru í stuttu máli þau efnahagslegu rök sem liggja að baki þeim breytingum sem er að finna í frumvarpinu á skattlagningu fyrirtækja. Hér eru á ferðinni einhverjar umfangsmestu skattalækkunaraðgerðir sem gripið hefur verið til gagnvart íslensku atvinnulífi. Enginn vafi leikur á því að þær munu örva atvinnulífið og skapa forsendur fyrir áframhaldandi uppbyggingu þess, bæði fyrir tilstilli innlendra og erlendra fyrirtækja og þannig renna traustari stoðum undir íslenskt efnahagslíf. Lítum þá nánar á einstaka þætti þessara breytinga. Fyrsta breytingin og væntanlega sú veigamesta er lækkun tekjuskatts hlutafélaga og annarra félaga með takmarkaða ábyrgð úr 30% í 18% á árinu 2002 sem kemur til framkvæmda við álagningu á árinu 2003. Á sama tíma lækkar tekjuskattur sameignarfélaga og samlagsfélaga úr 38% í 26%. Í öðru lagi er helmingslækkun almenna eignarskattsins, þ.e. úr 1,2% í 0,6% í árslok 2002. Jafnframt verður sérstaki eignarskatturinn afnumin frá sama tíma. Þessi áhrif munu koma fram við álagningu ársins 2003. Í þriðja lagi er lagt til að tryggingagjaldið hækki um 0,77% til að skapa betra og meira svigrúm fyrir ríkissjóð í ljósi framangreindra breytinga. Hér er því valin sú leið að lækka skatta á fjármagn og hækka skatta á vinnuafl sem er að mörgu leyti rökrétt miðað við ríkjandi aðstæður og stuðlar að auknum þjóðhagslegum sparnaði. Einnig er rétt að hafa í huga að tryggingagjöld hér á landi eru tiltölulega lág miðað við það sem gengur og gerist í öðrum löndum jafnvel þótt tekið sé tillit til lífeyrisiðgjalda. Í fjórða lagi er gerð tillaga um afnám verðbólguleiðréttinga í skattskilum og reikningsskilum frá 1. janúar 2002. Það er stórt skref í aðlögun okkar skattkerfis að kerfum annarra ríkja. Alþjóðavæðing íslenskra fyrirtækja og allt starfsumhverfi þeirra kallar á þessa breytingu, þ.e. að reikningsskil þeirra verði samburðarhæf við reikningsskil erlendra keppinauta, auk þess sem erlendir viðskiptaaðilar skilja almennt ekki afkomuhugtak íslenskra fyrirtækja. Ekki er auðvelt að meta áhrif þessara aðgerða til fullnustu á afkomu ríkissjóðs. Ef einungis er horft til brúttóáhrifa, þ.e. án tillits til hugsanlegra áhrifa þeirra á almenna framvindu efnahagsmála og þar með einnig á afkomu ríkissjóðs, má ætla að tekjur ríkissjóðs gætu lækkað um nálægt 7 milljörðum króna á næstu þremur árum. Þessi fjárhæð gefur hins vegar engan veginn rétta mynd af stöðunni þar sem hér er alveg litið fram hjá ýmsum veigamiklum efnahagslegum áhrifum þessara aðgerða sem munu m.a. birtast í auknum fjárfestingum, aukinni atvinnu, aukinni tekjumyndun og almennt auknum umsvifum í þjóðarbúskapnum. Meðal annars má ætla að þessar aðgerðir muni leiða til bæði aukinna fjárfestinga erlendra aðila hér á landi og koma í veg fyrir að íslensk fyrirtæki flytji starfsemi sína til útlanda. Jafnframt má ætla að lækkun eignarskatta skili sér að hluta í auknum þjóðhagslegum sparnaði og að hluta í aukinni veltu. Öll þessi atriði eru í reynd grundvallarforsenda þess að gripið er til þessara aðgerða. Niðurstöður útreikninga á efnahagslegum áhrifum aðgerðanna benda til þess að nettóáhrif skattalækkana af þessari stærðargráðu á afkomu ríkissjóðs séu um það bil helmingur þeirrar fjárhæðar sem áður var nefnd eða nálægt 3,5 milljörðum króna. Jafnvel má telja sennilegt að jákvæðu áhrifin verði mun meiri, ekki síst þegar fram í sækir. Að lokum er rétt að fara nokkrum orðum um önnur atriði frumvarpsins sem sum hver eru ekki síður mikilvæg jafnt fyrir einstaklinga sem fyrirtæki. Fyrst ber að nefna breytingar á skattskyldu við yfirfærslu á einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélag. Í frumvarpinu er lagt til að heimilt verið að færa eigur einstaklings í atvinnurekstri yfir í einkahlutafélag án þess að yfirfærslan hafi í för með sér skattskyldar tekjur fyrir eigandann eða félagið sjálft. Markmiðið með þessari breytingu er að gera einstaklingum í atvinnurekstri kleift að breyta um rekstrarform án þess að til skattlagningar söluhagnaðar komi. Eingöngu er gert ráð fyrir að hægt sé að breyta einstaklingsrekstri í einkahlutafélag en ekki í hlutafélag eða önnur rekstrarform. Í gildandi lögum er að finna ákvæði er fjalla um sameiningu og skiptingu félaga. Samkvæmt umræddum ákvæðum hefur skipting eða sameining hlutafélaga, samvinnufélaga og sameignarfélaga ekki í för með sér skattskyldar tekjur fyrir þann er lætur eignarhlut sinn í hlutafélagi, samvinnufélagi eða sameignarfélagi af hendi enda séu skilyrði umræddra ákvæða uppfyllt að öðru leyti. Í ljósi þess þykir eðlilegt að einstaklingum sem stundað hafa rekstur í eigin nafni verði heimilt að umbreyta rekstrarforminu og færa reksturinn yfir í einkahlutafélag án þess að til skattskyldu verði stofnað enda er í raun ekki um yfirfærslu eigna að ræða heldur fyrst og fremst umbreytingu á rekstrarformi. Annað atriði frumvarpsins sem vert er að nefna er skattaleg meðferð samlagsfélaga, samlagshlutafélaga og eigenda þeirra. Í frumvarpinu er lagt til að kveðið verði skýrt á um skattalega meðferð samlagshlutafélaga og samlagsfélaga. Í lögum um tekjuskatt og eignarskatt er ekki að finna ákvæði um þessi félagsform. Hins vegar hefur samlagshlutafélögum verið skipað á bekk með hlutafélögum með tilliti til skattskyldu. Þannig var að finna í eldri lögum ákvæði um skattlagningu samlagshlutafélaga, en með lögum nr. 30/1971 féll það ákvæði niður. Ástæða þess er talin sú að menn hafa á þeim tíma ekki talið félagsform þetta skipta miklu máli þar sem það tíðkaðist lítt hér á landi. Hins vegar er í auknum mæli farið að bera á þessu félagsformi á ný og í ljósi þess er lagt til að kveðið verði skýrt á um skattalega meðferð samlagshlutafélaga og samlagsfélaga. Er í frumvarpinu lagt til að um skattalega meðferð samlagshlutafélaga fari eins og um hlutafélög, þar með talið um skattalega meðferð arðs til eigenda, en samlagsfélaga eins og um sameignarfélög. Til samræmis við þær breytingar sem lagðar eru til í frumvarpinu og lúta að lækkun á skatthlutfalli lögaðila eru lagðar til breytingar á reiknuðu endurgjaldi. Markmið með breytingum sem gerðar eru á orðalagi gildandi laga er að leitast við að koma í veg fyrir að hluthafar eða hlutareigendur í fyrirtækjum ákvarði sér laun eða endurgjald langt undir því sem almennt getur talist eðlilegt endurgjald fyrir sambærileg störf fyrir óskylda eða ótengda aðila. Í frumvarpinu er styrkt sú skattframkvæmd sem verið hefur, að vinna manns í atvinnurekstri lögaðila sem hann eða fjölskylda hans á eignar- eða stjórnunaraðild að, verði skattlögð með sambærilegum hætti og vinna hans í eigin rekstri. Ekki þarf að taka fram að þessum ákvæðum er að sjálfsögðu ætlað að koma í veg fyrir að menn færi sér í nyt ný ákvæði laga hér til að misnota þau. Í frumvarpinu eru einnig lagðar til smávægilegar breytingar á ákvæðum gildandi laga um skattalega meðferð framlags launagreiðanda til öflunar lífeyrisréttinda þar sem túlkun gildandi ákvæða, eins og þeim var breytt með lögum nr. 86/2000, hefur valdið erfiðleikum í framkvæmd. Er þar einkum um að ræða annmarka sem lúta að því að forsendur fyrir útreikningum á því hvernig meta skuli áunnin lífeyrisréttindi og þau lífeyrisréttindi sem gert er ráð fyrir að aflað verði til framtíðar, eru óljósar. Því eru í frumvarpinu lagðar til breytingar á ákvæðinu sem miða að því að skýra og auðvelda framkvæmd þess án þess að efnisreglum verði breytt. Að lokum er rétt að nefna tillögu um gjaldtöku vegna útgáfu bindandi álita í tvísköttunarmálum. Samkvæmt gildandi lögum hefur ríkisskattstjóri heimild til að taka sérstakt gjald fyrir útgáfu bindandi álita, sbr. lög nr. 91/1998. Í frumvarpi því sem hér er lagt fram er gert ráð fyrir að fjármálaráðherra verði veitt sams konar gjaldtökuheimild til útgáfu bindandi álita er varða túlkun tvísköttunarsamninga. Er gjaldinu ætlað að standa straum af þeim kostnaði sem fjmrn. hefur af gerð slíkra álita. Herra forseti. Ég hef nú gert grein fyrir meginatriðum þessa umfangsmikla og mikilvæga frv. Ég vona að um þetta mál geti orðið góð samstaða hér á Alþingi þótt að sjálfsögðu sé ekki hægt að ætlast til þess að öll pólitísk öfl með sínar mismunandi forsendur geti sameinast um þingmál sem þetta. Þetta mál hefur hins vegar fengið afar vandaða umfjöllun í fjmrn. og á vegum ríkisstjórnarflokkanna á undanförnum mánuðum. Það hefur verið lengi til umfjöllunar og það hefur verið undirbúið í mínu ráðuneyti, m.a. með starfi vinnuhópa og nefnda, í mjög langan tíma. Það er þess vegna rangt að halda því fram að það hafi verið hrist fram úr erminni á tímabilinu 1.--3. október vegna gagnrýni aðila hér innan þings. Það tókst að halda þessu máli á þeim vettvangi sem til var stofnað, þ.e. innan ríkisstjórnarinnar og stjórnarflokkanna, án þess að fréttir bærust af því út um víðan völl eins og stundum gerist, og ég tel að það sé afar mikilvægt. Þetta gerðum við m.a. til þess að koma í veg fyrir óheppileg áhrif slíkra tíðinda á starfsemi fyrirtækja í landinu og á verðbréfamarkaðinn almennt séð eða fjármagnsmarkaðinn allan. Menn verða að hafa það í huga í sambandi við svona mál, enda þótt búið hafi verið að tala almennt um þessar breytingar sem stefnu ríkisstjórnarinnar, að engum hlut er í raun og veru lokið fyrr en öllu er lokið í pakka af þessu tagi. Það er ekkert mál frá fyrr en öll málin eru frá. Frá þessu máli var gengið milli ríkisstjórnarflokkanna fyrir nokkru síðan og ákveðið að hafa kynninguna á því með þeim hætti sem orðið hefur, þ.e. að kynna það opinberlega tveim dögum eftir framlagningu fjárlagafrv. Ég tel að það hafi gefist vel og gefið mjög góða raun og við sjáum á viðbrögðunum á fjármagnsmarkaðnum hvílík ánægja er með þetta mál á þeim vettvangi, og það er vel. Ég hygg að það sé í fyrsta skipti sem slík mælanleg viðbrögð verða við tíðindum af þessu tagi, í það minnsta var met á verðbréfamarkaðnum hvað varðar hækkun á einum degi. Ég vil líka bæta því við, vegna þess að ýmsir eru eðlilega að velta fyrir sér hvað þetta muni kosta ríkissjóð í krónum talið, að við teljum það mat sem liggur fyrir hér í frv., ef eitthvað er, vanmeta þær tekjur sem ríkissjóður mun hafa af þessu máli í heild sinni og ofáætla hið hugsanlega tekjutap. Ég hef t.d. ekki nefnt það, sem þó er augljóst, að söluhagnaður af ríkisfyrirtækjum þeim sem ætlunin er nú að selja mun að sjálfsögðu vaxa vegna þessara breytinga. Verðmæti fyrirtækjanna mun aukast vegna þess að tekjustreymið í þeim verður meira sem nemur þessum skattbreytingum. Þess vegna er alveg ljóst að ríkissjóður mun hafa verulegan ávinning af auknum söluhagnaði þeirra fyrirtækja sem hér er um að ræða, Landssímans, Landsbankans og Búnaðarbankans, og einfalt mál að nefna ágiskanir um hversu mikið gæti verið þar um að ræða, og það hefur reyndar verið gert hér í þingsalnum af hv. þm. Pétri Blöndal við umræðu um fjárlagafrv. í liðinni viku. Það eru auðvitað mörg fleiri atriði sem koma við sögu í þessu máli. En menn verða líka að hafa í huga tímasetningarnar á þessum aðgerðum. Fyrsti hluti þeirra kemur til framkvæmda um áramót en stærsti hluti þeirra hefur ekki áhrif á tekjur ríkissjóðs fyrr en á árinu 2003. Þess vegna verða menn að huga vel að slíkum þáttum, tímasetningunni, þegar menn eru að meta áhrifin af þessu frv. Ég er hins vegar ekki í vafa um það að sú staðreynd, að samkvæmt þessu frv. mun tekjuskattur fyrirtækja lækka strax um næstu áramót, mun hafa mikil áhrif á hegðun fyrirtækja úti á markaðnum frá og með næstu áramótum og jafnvel fyrr, jafnvel frá og með framlagningu þessa máls hér á Alþingi. Og það er ekki vafi á því að þau áhrif munu öll verða til hins betra, þ.e. í átt til meiri umsvifa, meiri atvinnu, meiri fjárfestingar og framkvæmda og þar með meiri skatttekna þegar fram í sækir. Áhrifin af þessu frv. eru í átt til þess að örva atvinnulífið. Sumir segja að hækkun tryggingagjaldsins muni verða til þess að draga úr krafti svokallaðra vaxtargreina í iðnaði, sprotafyrirtækja og fleiri þess háttar aðila. Þá verða menn að hafa í huga að mörg slík fyrirtæki hafa á undanförnum árum verið að hasla sér völl, fyrirtæki í íslenskri eigu, ekki hér á Íslandi heldur erlendis, í Lúxemborg, í Danmörku, hér og þar þar sem menn hafa stofnað í kringum þau eignarhaldsfélög. Og vegna hvers er það? Það er vegna þess að menn eru að safna eigin fé inn í þessi fyrirtæki hjá þeim sem hafa trú á framtíðartekjustreymi þeirra og að þau muni verða arðbær og geta borgað tekjuskatt í framtíðinni. Menn eru að safna hlutafé frá slíkum aðilum en vegna núverandi skattkerfis okkar borga menn eignarskatt af slíku innborguðu eigin fé og þess vegna hafa menn verið að koma sér fyrir annars staðar, þó að um sé að ræða íslensk fyrirtæki og íslenska starfsmenn, til þess að losna við þennan eignarskatt. Og hvað erum við að gera hér með þessum tillögum? Við erum einmitt að koma til móts við slík fyrirtæki með því að lækka eignarskattinn. Og ég sé auðvitað fyrir mér að þetta sé aðeins skref, áfangi í því að leggja hann síðan niður, a.m.k. hvað varðar atvinnureksturinn eins og mörg önnur lönd hafa verið að gera. Hvað segir þetta okkur þá? Þetta segir okkur náttúrlega að það er ekki hægt að taka eitt atriði út úr þessum pakka og horfa á það einangrað. Það er ekki bara hægt að segja: Tryggingagjaldið getur íþyngt sprota- og vaxtargreinum í nýja hagkerfinu. Það er rétt, það getur gert það. Það er ábyggilega hugsanlegt að finna slík dæmi. En þá verða menn að horfa á hina þættina líka og hugsa með sér: Hvað kemur þarna á móti? Ég tel ekki minnsta vafa á því að það sem kemur á móti er yfirgnæfandi hagstætt og þegar menn taka þennan pakka í heild sinni, horfa á hann með allt atvinnulífið í huga, allan atvinnureksturinn í landinu og þar með hagsmuni allra landsmanna, sé þetta yfirgnæfandi jákvætt. Ég ætla ekki að bæta frekar við þetta mál, herra forseti, í þessa framsögu. Ég tel að sjálfsögðu að það sé mjög margt í þessu máli sem þarf að skoða í þingnefndinni. Nú skulum við gá að því að við erum hérna með eitthvert flóknasta skattamál á milli handanna sem þingið hefur fengið til meðferðar í mörg ár. Og þess vegna m.a. var lögð áhersla á að geta útbýtt því í Alþingi 3. október en vera ekki með það á síðustu dögum þinghalds fyrir jól. Það var til þess að Alþingi fengi eðlilegan vinnutíma til að fjalla um það en það var líka til þess að allir aðilar úti í þjóðfélaginu sem láta sig þetta varða, og þeir eru margir, hefðu svigrúm og tíma og tækifæri til þess að koma sínum sjónarmiðum að og þyrftu ekki að vinna það undir mikilli tímapressu eins og því miður hefur oft verið raunin. Ég tel að þessi vinnubrögð séu til fyrirmyndar. Og ég undrast það ef menn eru að gagnrýna að þetta frv. hafi komið svona snemma fram, en sú athugasemd hefur borist mér til eyrna. Það er auðvitað aukaatriði. Aðalatriðið er núna að þingnefndin setjist yfir það, kalli fram öll sjónarmið sem ástæða er til að hlýða á, gefi mönnum færi á að koma sínum sjónarmiðum að og síðan afgreiðum við þetta mál tímanlega fyrir áramót þannig að allir viti hvar þeir standa í þessum efnum frá og með 1. janúar nk. Og þá mun ekki líða á löngu þar til atvinnufyrirtækin í landinu taka við sér, þá mun ekki líða á löngu þar til umhverfið verður breytt, við getum hætt að hafa áhyggjur af því að missa fyrirtækin okkar úr landi. Við getum frekar farið að huga að því að kalla heim þau sem eru horfin og leita fanga á nýjum vígstöðvum að því er varðar erlend fyrirtæki sem gætu hugsað sér að setjast hérna að með alvöruatvinnustarfsemi. Þetta er markmiðið með málinu, herra forseti. Það er þess vegna sem við höfum lagt svona mikla vinnu í það og undirbúið það jafn vel og raun ber vitni. Og ég vona svo sannarlega að þetta mál fái hér málefnalega og vandaða umfjöllun þó að ég geri auðvitað ekki kröfu til þess að allir séu sammála hverju einasta atriði sem hér er lagt af stað með. En ég held að stefnan sem er mótuð í frv. sé mjög til framdráttar og heilla íslensku samfélagi. Ég legg til, herra forseti, að málinu verði vísað til hv. efh.- og viðskn. að lokinni þessari umræðu og enn fremur til 2. umr.

Herra forseti. Hæstv. ráðherra segir að þetta mál hafi verið lengi í undirbúningi í ráðuneyti hans og ég dreg það ekki í efa. Þetta mál er þannig vaxið að það er nauðsynlegt að ná um það sem bestri samstöðu og fá sem mesta málefnalega umræðu um það. Nú hefur það hins vegar gerst, herra forseti, að um leið og þetta mál kemur fram hefur Alþýðusamband Íslands brugðist ákaflega harkalega við og kvartað undan skorti á samráði. Í yfirlýsingu sem frá því kom í gær segir að ekki bendi neitt til annars en að hækkun tryggingagjaldsins, sem hæstv. ráðherra mærði svo hérna áðan, mundi fara beint út í verðlagið, auka verðbólgu og þannig leiða til beinnar kaupmáttarskerðingar fyrir almenning í landinu. Sömuleiðis segir þar að þessar aðgerðir muni leiða til minni umsvifa og samdráttar í viðskiptum. Og í þriðja lagi, herra forseti, segir í ályktun ASÍ að það sé vandséð hvernig verkalýðshreyfingin komist hjá því að segja launalið kjarasamninga upp í byrjun næsta árs. Ég spyr því, herra forseti: Hvað segir hæstv. fjmrh. við þessari efnislegu gagnrýni Alþýðusambands Íslands? Meira fýsir mig þó að vita, herra forseti: Er það svo að þessar viðamiklu tillögur séu lagðar fram án þess að nokkurt samráð sé haft við Alþýðusamband Íslands?

Herra forseti. Það var hvorki haft samráð um þessar tillögur við Alþýðusamband Íslands, Samtök atvinnulífsins, Verslunarráðið né aðra slíka aðila. Hins vegar er auðvitað nægt svigrúm til þess eftir að málið er komið fram að fara yfir þetta og ég tel að það sé auðvitað eðlilegt. Og ég fagna því að ASÍ skuli nú hafa birt landsmönnum skoðanir sínar á þessu máli. Hins vegar verð ég að segja það að ég skil ekki alveg þessa gagnrýni. Hvernig má það vera að hækkun tryggingagjalds, sem á að koma til framkvæmda 1. jan. 2003, geti haft áhrif á það sem menn eru að sýsla í kjaramálunum í byrjun árs 2002? Hvernig má það vera að hækkun tryggingagjalds árið 2003 geti haft þannig áhrif á verðbólguna á árinu 2001 og í janúar eða febrúar 2002? Ég held að þetta standist bara ekki, herra forseti. Þar að auki er algjörlega ósannað mál og ekki hægt að fullyrða um það að hækkun tryggingagjaldsins muni koma beint fram í verðlaginu. Hvað þá með lækkun tekjuskattsins, hvað þá með lækkun eignarskattsins? Virkar það ekki í hina áttina? Og það eru yfirgnæfandi áhrif. Þannig að ég held að menn geti ekki fullyrt um þetta en það er sjálfsagt að fara yfir það.

Herra forseti. Eins og hæstv. ráðherra sagði hér í lokaorðum andsvars síns er ekki hægt að fullyrða að öllu leyti um afleiðingar þessara aðgerða. Hann býður líka upp í dans hér í þessum sölum og segir: Það er sjálfsagt að fara yfir þetta. Ég fagna auðvitað þeirri yfirlýsingu hæstv. ráðherra, herra forseti. Nefndin sem á að fá þetta til umfjöllunar verður að fá ráðrúm til þess að fara yfir málið. En það vill svo til að á baksíðu DV í dag lýsir hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, formaður nefndarinnar, því yfir að engum stafkrók verði breytt í þessu frv. Það er nefnilega þannig að margt í því frv. sem hér liggur fyrir er ákaflega jákvætt. Margt er hins vegar þess eðlis að það þarf að skoða betur alveg eins og hæstv. ráðherra bendir hér á. Þess vegna finnst mér það nokkuð umhendis þegar talsmenn stjórnarinnar í þessu máli, t.d. hv. formaður efh.- og viðskn., lýsa slíku yfir. Ég býst auðvitað við því að hæstv. ráðherra muni tryggja nefndinni ráðrúm til að vinna málið en ég lýsi því þó yfir, herra forseti, að ég tel að svona viðamikið mál hefði átt að bera undir Alþýðusamband Íslands.

Herra forseti. Ég hef aldrei flutt frv. á Alþingi sem ekki hefur mátt breyta stafkrók í. Að sjálfsögðu er það ekki þannig með þetta mál. Alþingi hefur auðvitað síðasta orðið. Alþing hefur lagasetningarvaldið. Það þarf ekki að ræða það. Þetta frv. er auðvitað lagt fram og fær þinglega meðferð til þess að farið verði í saumana á hverju einasta atriði. Mér þykir Alþýðusambandið hins vegar taka nokkuð drjúgt upp í sig í yfirlýsingu sinni, sem ég hef undir höndum, með því að fullyrða að þetta frv. leiði til kjaraskerðingar og muni setja kjarasamninga í uppnám. Ég leyfi mér að efast um spádómsgildi þeirrar fullyrðingar og spyr: Hvernig geta menn fullyrt þetta, með tilliti til tryggingagjaldsins, að þessi verði áhrifin á árinu 2002 þegar tryggingagjaldið tekur ekki gildi fyrr en 2003? Ég veit ekki hvernig menn geta fullyrt það. Hér er talað um að venjulegt launafólk eigi að taka á sig kjaraskerðinguna og þess háttar. Það er ekki nein kjaraskerðing í þessu frv. að okkar dómi. Þvert á móti er markmiðið að bæta kjörin, efla atvinnulífið, hækka launin og auka velmegun í landinu.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. sagði að hann kynnti þinginu umfangsmestu skattalækkanir fyrir atvinnulífið fyrr og síðar. Ég hef efasemdir um að þetta sé rétt orðalag. Ég efast um að þessar skattkerfisbreytingar muni koma íslensku atvinnulífi til góða. Þær munu leiða til þess að dregið verður úr þeirri stoðþjónustu sem atvinnufyrirtæki og heimili njóta í landinu. Hitt sé annað mál að þetta mun gagnast þeim fyrirtækjum sem búa við hagnað en ekki hinum sem núna þurfa að þola auknar álögur í formi tryggingaiðgjaldsins. Spurningin sem ég vildi bera fram til hæstv. ráðherra er þessi: Hvernig svarar hæstv. fjmrh. Íslands Öryrkjabandalaginu sem hefur lýst furðu sinni á því að á sama tíma og dregið er úr skattheimtu við öflugustu og stöndugustu fyrirtæki landins þá er látið undir höfuð leggjast að létta hlut þeirra í íslensku þjóðfélagi sem standa verst að vígi? Öryrki sem hefur 80 þús. kr. á mánuði er skattlagður um 70 þús. kr. á ári. Við þessu er ekki hreyft og ég inni hæstv. fjmrh. eftir skýringum á þessu.

Herra forseti. Ég vil bera benda hv. þm. á að við höfum í tvígang á síðasta þingi sett ný lög til þess að bæta hlut þeirra aðila sem hér var spurt um. Við settum ný lög í maí sem voru hugsuð til þess að rétta hlut þess hóps sem þingmaðurinn gat um. Ég veit ekki betur en það kosti ríkissjóð stórfé á ári hverju. Má ég svo benda á að það er gert ráð fyrir því að hinar almennu bætur muni hækka í upphafi næsta árs samkvæmt fjárlagafrv. um rúmlega 7% á meðan almenn launahækkun fyrir fólkið sem hann t.d. er umboðsmaður fyrir, opinbera starfsmenn, og reyndar einnig á almenna vinnumarkaðinum, er 3%. Þannig er með engu móti hægt að halda þessu fram eins og hv. þm. gerir. Það er bara ekki sanngjarnt.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. fullyrðir að komið hafi verið til móts við öryrkja á Íslandi. Hér fóru fram einhverjar mestu umræður í sögu Alþingis um frægan dóm Hæstaréttar sem ríkisstjórn Íslands gekk gegn og Öryrkjabandalagið, sem var að halda upp á afmæli sitt fyrir fáeinum dögum, lýsir því yfir að öryrkjar á Íslandi búi við lögskipaða fjárhagsneyð. Sá öryrki sem mestar bætur getur fengið fær 80 þús. kr. úr ríkissjóði. Fjárhaldsmaður þessa sjóðs, hæstv. fjmrh., hefur talað fyrir skattkerfisbreytingum sem fela í sér umtalsverðar skattalækkanir hjá þeim fyrirtækjum á Íslandi sem skila hagnaði. Þetta er gert á sama tíma og virtar eru að vettugi kröfur og óskir frá íslenskum öryrkjum og Öryrkjabandalaginu. Ég endurtek spurningu mína við hæstv. fjmrh.: Hvernig svarar hann Öryrkjabandalagi Íslands?

Herra forseti. Það er nauðsynlegt að mótmæla því sem fram kom í upphafi síðasta andsvars hv. þm., að ríkisstjórnin hafi ekki virt dóm Hæstaréttar. Á Alþingi voru sett sérstök lög til þess að unnt væri að framfylgja þeim dómi, svo óljós sem hann var. Þingmaðurinn veit náttúrlega mætavel að það kostaði ríkissjóð stórfé, bæði sú lagasetning og eins lagasetningin í maí sem kom í kjölfar nefndarstarfs vegna þessa máls. Ég vil svo bæta því við að þetta frv. sem við erum nú með til umræðu hefur það að markmiði að efla atvinnulífið á Íslandi til þess að það geti skapað meiri verðmæti sem við getum síðan fengið meiri skatttekjur af. Skyldi það ekki verða raunin á endanum, þegar öllu er á botninn hvolft, að vegna ráðstafana af þessu tagi munum við hafa meira til ráðstöfunar í okkar sameiginlega sjóð til að leggja í félagsleg verkefni og til þess að greiða þeim sem eru bótaþegar á Íslandi og eiga allt gott skilið meiri bætur en ella. Ég held að það sé akkúrat þannig. Það er undirstaða þess máls sem hér var hreyft við.

Herra forseti. Það er aðeins einn þáttur úr þessum skattalagapakka sem ég vildi spyrja hæstv. fjmrh. um, þ.e. áform um að gera fyrirtækjum mögulegt að breyta úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög, sem er fyrst og fremst umbreyting á rekstrarformi eins og hæstv. fjmrh. sagði. En við þessa breytingu tapa sveitarfélögin töluverðum tekjum vegna þess að einstaklingsrekstur borgar hærri skatta og þar af er hluti sveitarfélaga tæplega 12%. Ef við tökum dæmi af fyrirtæki með 5 millj. kr. hagnað þá er sveitarfélagið að tapa 600 þús. kr. af sköttum þessa fyrirtækis sem annars hefði verið í einstaklingsrekstri. Við að gera fyrirtækjum kleift að breyta þessu yfir í einkahlutafélög, sem ég hef ekki á móti, þá tapast þessar 600 þús. kr. af tekjuskattinum sem annars hefði runnið til sveitarfélagsins en ríkið fær áfram sitt. Hér er að mínu mati, herra forseti, enn einu sinni ráðist á tekjustofna sveitarfélaga. Þess vegna vil ég spyrja hæstv. fjmrh. út í þessa skiptingu og hvernig hún verður hugsuð eftir þetta, eftir þær breytingar sem eru boðaðar. Hvernig á að bæta sveitarfélögunum upp þetta tekjutap ef allir sem stunda einstaklingsrekstur í dag breyta rekstrarforminu í einkahlutafélög og fara í 18% tekjuskatt þar sem allt fer til ríkisins en ekkert til sveitarfélaganna?

Herra forseti. Hér er hreyft við athyglisverðu atriði. Hins vegar er ekki hægt að fullyrða um þetta frekar en margt annað. Þetta er reyndar hægt að gera í dag. Menn geta breytt rekstri sínum úr einstaklingsbundnu formi yfir í einkahlutafélög og þá gerist það sama að því er varðar sveitarfélögin. Þá dettur niður útsvarið hjá sveitarfélögunum þannig að við vitum í raun ekki hversu margir muni hagnýta sér þetta eða með hvaða hætti. En miðað við tölurnar sem þingmaðurinn nefndi þá lækka náttúrlega tekjur ríkissjóðs líka úr 26% skatti ofan í 18% skatt. Þetta er hins vegar hlutur sem þarf að fara betur í og m.a. ræða þetta við Samband ísl. sveitarfélaga. Þetta er nokkuð sem við höfðum áttað okkur á en það er ekki með nokkru móti hægt að kasta á þetta ákveðinni tölu. Við vitum ekki hve mikil breytingin er af því að við getum gert þetta í dag þó að líklegt sé að fleiri muni taka upp slíkt rekstrarform samkvæmt nýja kerfinu en gera það í dag.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. fjmrh. fyrir þetta svar. Mér virtist það koma honum á óvart að komið var inn á þennan þátt málsins. Það er sannarlega rétt að fyrirtæki geta gert þetta í dag en það eru alls konar hindranir í skattkerfinu sem hamla slíkum breytingum eins og hæstv. fjmrh. gat um í ræðu sinni áðan. Nú stendur til að gera breytingar sem eiga að auðvelda einstaklingum að taka upp slíkt rekstrarform. Ég hef í sjálfu sér ekkert á móti því en vil að sjálfsögðu sjá að sveitarfélögunum verði bætt upp tekjutapið sem þarna verður. Það er sannarlega rétt að ríkissjóður mun tapa. Af þessu dæmi sem ég tek mundi ríkissjóður tapa 438 þús. í skatt en sveitarfélagið 600 þús. Þannig er mismunurinn. Það væri ekki í fyrsta skiptið sem hæstv. ríkisstjórn ákveður að ráðast á tekjustofna sveitarfélaga. Hins vegar fagna ég þeirri yfirlýsingu hæstv. fjmrh. er hann gerði lítið úr yfirlýsingum formanns efh.- og viðskn. um að engu yrði breytt í meðförum efh.- og viðskn. Ég held, herra forseti, að hæstv. fjmrh. ætti að beita sér fyrir því að efh.- og viðskn. taki þetta upp og tryggi tekjustofna sveitarfélaga í þessu sambandi.

Herra forseti. Í sjálfu sér er litlu við þetta að bæta. Þetta mál liggur alveg fyrir. Einstaklingsfyrirtæki geta í dag breytt sér yfir í einkahlutafélög. Þá myndast í mörgum tilfellum söluhagnaður sem í dag er skattlagður samkvæmt ákveðnum reglum. Við ætlum að auðvelda mönnum þessa breytingu með því að hætta að skattleggja þennan söluhagnað, sem er í raun ekki nýmyndun tekna og eðlilegt skattandlag í þeim skilningi heldur pappírsbreyting, formbreyting. Þetta hefur gert mörgum manninum erfitt fyrir sem hefur stundað sjálfstæðan atvinnurekstur, t.d. við að draga sig út úr rekstrinum, koma afkomendum sínum inn í reksturinn, selja hann eða gera alls kyns breytingar sem menn vilja gera eftir því sem árin færast yfir þá. Það er kjarni þessa máls. Að því er varðar sveitarfélögin þá þarf að setjast yfir málið með þeim -- ríkið tapar peningum, sveitarfélögin hugsanlega einhverju -- og skoða hvernig hægt er að meta áhrifin. Þingnefndin gerir það að sjálfsögðu og við munum gera það einnig.

Herra forseti. Í framhaldi af umræðum um fjárlagafrv. og sérstaklega þeirri umræðu sem átt hefur sér stað um forsendur frv. er nauðsynlegt að spyrja hæstv. fjmrh. einnar lítillar spurningar. Við höfum bent á það að menn hafi verið að leika sér með tölur varðandi þær skattbreytingar sem hér eru í forsendum fjárlaga. Meðal annars fengum við þær upplýsingar á kynningarfundi að um 600 millj. væri að ræða sem kæmu til framkvæmda á árinu 2002. Við fengum síðan upplýsingar um það á fundi í fjárln. að hér væri eingöngu um að ræða 15% hækkun frítekjumarka á svokölluðum hátekjuskatti. Nú segir, herra forseti, í fylgiskjali tvö með því frv. sem hér er til umræðu: ,,Í tekjuáætlun frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2002 hefur þegar verið gert ráð fyrir þeim breytingum á skattalögum sem hefðu áhrif á það ár.`` Herra forseti. Hér er eitthvað sem ekki passar. Í ljósi þeirra orða hæstv. fjmrh. að þetta mál hafi fengið mjög vandaða umfjöllun bæði í ríkisstjórn og ráðuneyti þá hlýtur að vera eðlilegt að spyrja hæstv. ráðherra á hvorum staðnum er ekki rétt farið með. Ég sé ekki betur en það skeiki a.m.k. þeim 150 millj. sem gert er ráð fyrir að tapist við að skattleggja ekki lengur húsaleigubætur.

Herra forseti. Þetta er rétt hjá hv. þm. Það er vegna þess að ákvörðunin um að taka húsaleigubæturnar inn í þetta mál var tekin eftir að þessum talnabálki fjárlagafrv. var lokað. Þannig skeikar um það bil 150 millj. Þær 600 millj. sem við höfðum lagt til hliðar, það fer svolítið eftir því hvernig á þetta er litið, voru ætlaðar til að fjármagna kostnaðinn af þessum skattbreytingum á árinu 2002. Við teljum reyndar að skattbreytingin vegna hátekjuskatts sé nettó upp á 400 millj., brúttó upp á 600 millj. kr. og síðan bætast við þessar 150 millj. kr. vegna húsaleigubótanna. Þetta er rétt ábending hjá þingmanninum sem ert glöggur maður. Þetta þarf að fara betur yfir í fjárlaganefndinni. Það er alveg hárrétt.

Herra forseti. Eins og þegar hefur komið fram í orðaskiptum þingmanns Samfylkingarinnar, hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar og hæstv. fjmrh., þá er kannski sitthvað í frv. sem þarf að skoða betur. Þar eru kannski tölur sem stemma ekki alfarið. Ég vil þó segja, herra forseti, að mér finnst andinn í frv. að mörgu leyti jákvæður. Ég hef sagt fyrir hönd Samfylkingarinnar að við munum skoða allar þessar tillögur ákaflega vel og ég held að það sé rétt sem hæstv. fjmrh. sagði í ræðu sinni að þegar allt er skoðað í frv. þá verði afleiðingarnar jákvæðar fyrir atvinnulífið. Ég held að ekki fari hjá því að þegar verið er að lækka skatta af fyrirtækjum í landinu fyrir milljarða hlýtur það að koma þeim til góða. Annað hvort væri nú. Hins vegar, herra forseti, hljóta alltaf að vakna ákveðnar siðferðilegar spurningar um hvernig ber að nýta það svigrúm sem ríkissjóður hefur til skattalækkunar. Ég segi það ekki síst í árferði eins og núna þegar fyrir liggur að ákaflega margir bera skarðan hlut frá borði. Í íslensku samfélagi eru ákaflega margir sem ekki hafa notið þess góðæris sem við mörg höfum notið á síðustu árum. Við erum í stjórnmálum m.a. til að rétta hlut þessa fólks, a.m.k. við sem teljum okkur jafnaðarmenn og erum í Samfylkingunni og aðrir jafnaðarmenn hvar í flokki sem þeir standa. Við hljótum auðvitað að velta því fyrir okkur hvort frekar hefði átt að veita eitthvað af þessu fjármagni til að rétta hlut þessa fólks. Hér er einnig, herra forseti, verið að ræða á málefnalegan hátt grundvallaratriði sem varðar réttmæti þess, tilgang og afleiðingar, að lækka skatta á fyrirtæki. Hugmyndafræði hæstv. fjmrh. er eftirfarandi: Með því að lækka skatta á fyrirtæki er verið að bæta rekstrarumhverfi þeirra. Verið er að koma í veg fyrir að íslensk fyrirtæki flýi til útlanda og einnig er verið að laða fram stofnun nýrra fyrirtækja, verið er að auka veltu í samfélaginu og þar með að auka tekjur hins opinbera, treysta grundvöll atvinnulífsins í landinu. Ég er sammála því, herra forseti, að til þess að geta haldið úti góðri velferðarþjónustu þurfum við öflugt atvinnulíf. Þetta tvennt helst í hendur. Það er skoðun okkar í Samfylkingunni að ekki sé hægt að bæta velferðarkerfið, ekki sé hægt að halda því í núverandi stöðu nema atvinnulífið sé sterkt og hvíli á sterkum stoðum. Gegn þessu er teflt öðrum rökum. Það er t.d. athyglisvert að í þeirri ályktun Alþýðusambands Íslands sem hæstv. fjmrh. hefur átt nokkurn orðastað um við mig fyrr í umræðunni, er öðru haldið fram. Þar er einfaldlega sagt að ekkert bendi til annars en að hækkun tryggingagjaldsins t.d. muni fara beint út í verðlag, muni þar með auka verðbólgu og með þeim hætti leiða til beinnar kaupmáttarskerðingar fyrir fólk í landinu. Þetta eru rök, herra forseti, sem eru sett fram af hagfræðideild Alþýðusambands Íslands og menn hljóta auðvitað að skoða þetta út í hörgul. Hæstv. fjmrh. heldur því fram að aðgerðir ríkisstjórnarinnar efli veltu fyrirtækjanna og þær auki umsvif viðskipta í landinu og þar með aukist tekjur ríkissjóðs. Þar með geti hæstv. fjmrh. þegar fram í sækir eða sá sem situr þá í hans stóli haft meira fjármagn til þess að styrkja velferðarkerfið. Alþýðusamband Íslands er einfaldlega á annarri skoðun. Þetta er mjög athyglisverð deila sem mér finnst að við þurfum að taka til umræðu. Alþýðusambandið telur að þegar allt er skoðað, þá leiði þessar boðuðu aðgerðir ríkisstjórnarinnar til minni umsvifa og samdráttar í viðskiptum. Getur verið, herra forseti, að báðar þessar skoðanir séu réttar? Það getur verið að þegar maður skoðar hugmyndir hæstv. fjmrh. einar og sér um að lækka skatta á fyrirtækjum, þá hafi hann fullkomlega rétt fyrir sér um að það muni í framtíðinni leiða til aukinnar veltu sem muni styrkja atvinnulífið og þar með auka tekjur ríkissjóðs og hjálpa samfélaginu til að halda úti góðri og öflugri velferðarþjónustu. En hins vegar þegar tillögum hæstv. fjmrh. um að efla og auka tryggingagjaldið er bætt við þessar skattalækkanir getur vel farið svo að það sé Alþýðusambandið sem hafi rétt fyrir sér. Ég vil a.m.k. leyfa mér að halda því fram að fyrirtæki, eins og ég kem að síðar í ræðu minni, á landsbyggðinni fari ekki vel út úr þessu. Ég vil leyfa mér að halda því fram að þegar lögð eru saman áhrif allra þeirra tillagna sem koma fram í frv. hæstv. fjmrh. komi fyrirtæki á landsbyggðinni verr út heldur en þau gera í dag. Ég held líka að sú varnarræða sem á köflum var þrungin sannfæringu og ástríðuþrótti fyrir áhrifum skattbreytinganna á sprotafyrritæki, sólrisugreinarnar, að rök hæstv. ráðherra hafi ekki að öllu leyti verið rétt, þau hafi verið rétt að því marki sem nær til fyrirtækja í þeim greinum sem eru að hasla sér völl erlendis en ekki þeirra litlu fyrirtækja sem eru að verða til hér innan lands, fyrirtækja sem á sínum tíma voru ákaflega smá eins og nafni minn Össur hf., Marel og fleiri. Við skulum skoða, herra forseti, við hvaða aðstæður þessar tillögur eru settar fram. Ég vil líka áður en ég held áfram máli mínu segja að þó að menn geti haft efasemdir um hversu lengi þessar tillögur voru í undirbúningi í fjmrn. og þó að við í stjórnarandstöðunni, einhverjir okkar, kunni að hafa sproksett hæstv. ráðherra varðandi það að þetta hafi verið hrist fram úr erminni til þess að svara ákveðinni gagnrýni, þá verð ég að hrósa honum fyrir það að tímasetningin hvort sem hann ætlaði að setja þetta fram á þeim degi sem hann gerði eða ekki, var hárnákvæm. Hæstv. ráðherra hafði þá verið grimmilega gagnrýndur, bæði af stjórnarandstöðu og líka ýmsum leiðandi aðilum innan fjármálamarkaðarins fyrir veikar stoðir fjárlagafrv. og búið var að sýna fram á að ýmsar meginforsendur frv. stóðust ekki lengur. Við þær aðstæður bilaði trú markaðarins að sjálfsögðu og það birtist í því, herra forseti, að staða krónunnar veiktist. Seðlabankinn þurfti að grípa inn í myntmarkaðinn eins og þurfti reyndar líka í gær með fordæmalitlum hætti. Við þær aðstæður var gríðarlega sterk nauðsyn fyrir því að hið opinbera spilaði út einhverjum aðgerðum til að reyna að efla trú markaðarins. Auðvitað fer ekki hjá því að þegar lagðar eru fram skattalækkunartillögur sem hlaupa á milljörðum hlýtur það að efla trú markaðarins og það var hárrétt hjá hæstv. ráðherra að flýta framlagningu þessara tillagna og koma fram með þær á þessum degi. Herra forseti. Hvernig stendur á því að nauðsynlegt er að veita þessa blóðgjöf, veita þetta nýja súrefni og koma með þessa vítamínsprautu inn í íslenskt atvinnulíf? Nauðsynin byggir auðvitað á því að ákveðin mistök hafa orðið við hagstjórnina. Þegar við horfum í kringum okkur blasir það við að verðbólga á Íslandi er þrefalt hærri en í löndunum sem við erum að keppa við. Halda menn að þetta hafi ekki áhrif á stöðu fyrirtækjanna í landinu? Halda menn að þetta leiði ekki til aukins kostnaðar fyrir fyrirtækin í landinu? Að sjálfsögðu. Og við erum í þeirri hættu, herra forseti, að þessum kostnaðarhækkunum af verðbólgunni verði þrýst áfram út í verðlagið og þar með séum við komin inn í þennan argvítuga spíral fortíðarinnar þar sem verðbólgan býr til verðhækkanir sem þrýsta á um enn frekari verðbólgu. Sömuleiðis, herra forseti, er alveg ljóst að vaxtastig á Íslandi er fullkomlega óviðunandi. Það er miklu hærra en í þeim löndum sem við höfum borið okkur saman við og erum að keppa við. Eins og kom fram hjá hæstv. fjmrh. í umræðum um fjárlagafrv. er einfaldlega óviðunandi fyrir fyrirtækin í landinu að búa við þetta vaxtastig. Vaxtastigið er að kyrkja íslenskt atvinnulíf. Hvers vegna eru vextir þá ekki lækkaðir eins og hæstv. fjmrh. vill, eins og hæstv. forsrh. telur nauðsyn á, eins og við erum auðvitað öll að kalla eftir? Ástæðan er einföld. Ríkisstjórnin hefur sett Seðlabanka Íslands ákveðin verðbólgumarkmið og bankinn verður að fara eftir þeim. Hann hefur svo að segja eitt tæki og það eru vextirnir, það er stýring vaxta. Það umhverfi sem ríkisstjórnin hefur skapað hér á landi er einfaldlega þess eðlis að Seðlabankinn treystir sér ekki til þess að lækka vexti. Þvert á móti má segja að hér á landi hafi orðið vaxtahækkun. Ég segi þetta, herra forseti, vegna þess að ef maður skoðar hlutföll vaxtaþróunar hér og erlendis, þá er þetta rétt. Það er þannig að erlendis hafa vextir verið að lækka, meira að segja hríðlækka en þeir hafa staðið í stað hér heima á Íslandi. Það þýðir auðvitað ekkert annað en hlutfallsleg vaxtahækkun. Við þessar aðstæður, herra forseti, er eðlilegt að menn skoði einhverjar aðrar leiðir til að reyna að leysa úr læðingi vaxtaþrótt í atvinnulífinu. Það er ekki hægt að lækka verðbólguna nákvæmlega núna. Vegna ríkisstjórnarinnar er ekki hægt að lækka vexti. Þá er spurning: Er hægt að veita nýtt súrefni inn í æðakerfi atvinnulífsins með því að lækka skatt á fyrirtæki? Við í Samfylkingunni höfum sagt að við séum fyllilega reiðubúin til að skoða skattalækkanir hjá fyrirtækjum. Við höfum að vísu sagt að það væri langbest að hnitmiða svigrúmið á lítil og meðalstór fyrirtæki. Við höfum líka tekið sérstaklega út þekkingarfyrirtækin, sprotafyrirtækin og sagt að einhvern veginn þurfi að búa til leiðir til þess að greiða fyrir þeim. Skattalækkanirnar sem hæstv. fjmrh. hefur boðað í frv. sínu gagnast þeim ekki. Hvernig eru þessi fyrirtæki í dag? Rekstrarform þeirra er talsvert öðruvísi heldur en hinna hefðbundnu fyrirtækja. Þau eiga ekki húseignir, leigja þær. Hvar liggur fjármagn þeirra? Það liggur í þekkingunni sem býr í höfði vinnuaflsins. Segja má að þessi fyrirtæki séu öðruvísi en önnur fyrirtæki á Íslandi að því leyti til að fjármagnið, kapítalið stendur upp úr sætum sínum kl. 6 á kvöldin og labbar heim. Það er enginn hagnaður hjá þessum fyrirtækjum. Yfir línuna er enginn hagnaður hjá þeim, þau eru að byggja sig upp og urðu illilega úti í þeirri lægð sem við höfum núna lent í með efnahagslíf okkar. Þess vegna þýðir lítið að hjálpa þeim með því að lækka skatta á hagnaði þessara fyrirtækja. Er einhver hjálp í að hækka tryggingagjaldið? Að sjálfsögðu ekki. Kostnaður þessara fyrirtækja liggur að verulegu leyti í launagjöldum og tillögur hæstv. fjmrh. auka launakostnaðinn hjá þeim. Þess vegna er auðvelt að halda því fram eins og þetta mál horfir við í dag að tillögur ríkisstjórnarinnar leiði til þess að umhverfi sprotafyrirtækjanna versnar. Hvað er það sem ég og hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson ætlum að lifa á í ellinni? Við ætlum auðvitað að lifa á þeirri framlegð sem kemur frá þessum fyrirtækjum, þessum nýju fyrirtækjum. Það var þess vegna þegar hv. þm. Einar Oddur Kristjánsson tók þátt í því fyrir tveimur eða þremur árum að skrifa greinargerð með fjárlagafrv. og það voru heilar þrjár blaðsíður um hversu mikilvægt hlutverk þessi fyrirtækin væru tekin að leika í íslensku efnahagslífi. Nú blasir það við, þess er a.m.k. óskað af hv. þm. Einari Oddi Kristjánssyni, varaformanni fjárln., að hann styðji frv. sem gengur í þveröfuga átt. Herra forseti. Ég sagði áðan að siðferðilegar spurningar vakna þegar maður stendur andspænis svona skattapakka. Hæstv. fjmrh. segir: Það er svigrúm til að lækka skatta, m.a. vegna þess að hann er að selja ríkisfyrirtæki og hann notar andvirðið til að greiða niður skuldir ríkisins í útlöndum, og þá þarf hann ekki að borga eins mikla vexti. Við höfum svigrúm. Gott og vel. Hvernig eigum við að nota svigrúmið? Það er alveg prýðilegt að velta því fyrir sér að nota hluta þess til að lækka skatta á fyrirtækjum. En hvað með fátækt fólk á Íslandi? Hvað fær það í sinn hlut? Við jafnaðarmenn höfum sagt að ef lækka á skatta á fyrirtækjum, þá verði líka að lækka skatta á þeim sem eiga erfiðast í íslensku samfélagi. Það má segja hæstv. fjmrh. til hróss að hann stígur skref í þá átt. Hann hefur tekið upp tillögu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur sem hefur barist fyrir því árum saman að skattur á húsaleigubætur væri afnuminn. Það er gert í þessu frv. og ég fagna því. En það er ekki nóg, herra forseti. Ef við skoðum t.d. þróun skattleysismarka, þá sjáum við hvernig þeir sem minnst bera úr býtum hafa verið leiknir af skattastefnu núverandi ríkisstjórnar. Síðan 1990 hafa meðallaun samkvæmt launavísitölu Hagstofunnar hækkað um 80%. Þá er átt við launaskrið og allt innifalið. Umsamin laun hafa á sama tíma hækkað um 40%. En hvað hafa skattleysismörkin hækkað á þessum tíma? Um 21%. Þetta er ástæðan fyrir því að þegar maður skoðar staðtölur frá ríkisskattstjóra, þá birtist sú staðreynd að á síðasta ári fjölgaði framteljendum um 1,8% en virkum skattgreiðendum fjölgaði um 6,8%. Hvaðan komu þessi 5% sem allt í einu voru farin að borga skatta? Það var fátækt fólk á Íslandi. Það voru bótaþegar á Íslandi sem lifa af bótum velferðakerfisins af því að þeir geta ekki dregið fram lífið á annan hátt. Það er verið að skattleggja þetta fólk. Menn hljóta að þurfa að svara þeirri siðferðilegu spurningu: Verður ekki að rétta þessu fólki eitthvað þegar við erum að rétta fyrirtækjum milljarða? Þetta er spurningin sem við þurfum auðvitað að velta fyrir okkur. Herra forseti. Aðeins um tryggingagjaldið. Ég fékk Þjóðhagsstofnun til að kanna nokkra þætti úr samræmdu skattframtali rekstraraðila vegna ársins 2000 eins og ríkisskattstjóri afhenti stofnuninni þau gögn. Þetta eru gögn sem ná yfir 10.600 aðila sem skiluðu samræmdu skattframtali, aðallega lögaðilar. Þarna er um að ræða úrvinnslu úr tilteknum liðum í framtalinu til að fá fram hlutfallslega skiptingu hagnaðar og taps eftir landshlutum annars vegar og hins vegar yfirlit um afkomu þekkingarfyrirtækja. Og að því er þekkingarfyrirtækin varðar, herra forseti, er skemmst frá því að segja að niðurstaða Þjóðhagsstofnunar er sú að flest fyrirtæki í þessum greinum hafi verið rekin með tapi árið 1999. Með öðrum orðum, skattalækkanirnar gagnast þessum fyrirtækjum ekkert miðað við gögnin frá Þjóðhagsstofnun. Í þessum gögnum er líka sláandi að fram kemur að yfirgnæfandi hluti, eða 85%, af hagnaði fyrirtækja á árinu 1999 --- þetta eru nýjustu gögnin --- verður til á höfuðborgarsvæðinu. Einungis 15% eru hjá fyrirtækjum sem eru skráð á landsbyggðinni. Þetta veldur því að ávinningur af skattalækkun ríkisstjórnarinnar kemur miklu síður fram á landsbyggðinni. Þessar 2.700 millj. sem fyrirtækin eiga að fá í sinn hlut í skattalækkunum falla fyrst og fremst á höfuðborgarsvæðið. Nú kynni einhver að segja að með góðum rökum mætti samt halda því fram að landsbyggðin nyti alltént hluta af skattalækkunum þótt það væri í hlutfallslega minna mæli en höfuðborgarsvæðið, en ég dreg í efa að hægt sé að halda slíku fram. Tryggingagjaldið leggst miklu þyngra á þau miðað við þær upplýsingar sem ég hef fengið í gögnum frá Þjóðhagsstofnun. Þar kemur fram að þó að fyrirtæki sem eru skráð á landsbyggðinni hafi bara 15% heildarhagnaðar fyrirtækja, þá greiða þau samt 35% launanna þannig að tryggingagjaldið væri þeim flatur launaskattur sem leggst á vinnuafl. Þetta þýðir í reynd að fyrirtæki á landsbyggðinni greiða 35% af þeim viðbótarkostnaði sem leggst á fyrirtæki í landinu vegna hækkunar á tryggingagjaldi en þau njóta aðeins 15% af ávinningi tekjuskattslækkunarinnar. Þetta er miðað við þau nýjustu gögn sem við höfum um skatta og ég tek fram að þetta er miðað við árið 1999 vegna þess að Þjóðhagsstofnun hafði ekki nýrri gögn. Hvað þýðir þetta miðað við þessar upplýsingar? Ávinningur fyrirtækja vegna lækkunar á tekjusköttum fyrirtækja er 2.700 millj. og miðað við gögn Þjóðhagsstofnunar má ætla að fyrirtæki á landsbyggðinni fái í sinn hlut 15% eða um 400 millj. kr. Útgjaldaaukning fyrirtækjanna vegna hækkunar á tryggingagjaldi er hins vegar 2.500 millj. og gögn Þjóðhagsstofnunar virðast benda til þess að fyrirtæki á landsbyggðinni þurfi að taka á sig 35% af því eða 875 millj. Munurinn er því hálfur milljaður í mínus þegar horft er til landsbyggðarinnar meðan höfuðborgarsvæðið hagnast um 600--700 millj. Þetta er að vísu fljótareikningur sem byggður er á þeim upplýsingum sem ég fékk frá Þjóðhagsstofnun í morgun og ég tek fram að ég er þarna einungis að bera saman tryggingagjaldið og síðan tekjuskattsbreytingarnar. Ég er ekki að taka neitt annað inn í þetta, en mér sýnist sem þetta bendi til þess að þó að það sé rétt sem hæstv. fjmrh. segir að í heild muni þessar skattbreytingar hafa jákvæð áhrif á atvinnulífið í landinu, þá er alveg ljóst að þær muni ekki hafa jákvæð áhrif á fyrirtækin á landsbyggðinni.

Herra forseti. Ég tók eftir einu í sambandi við ræðu hv. þm. Ég heyrði hann ekki nefna afstöðu sína til breytinga varðandi hátekjuskattinn svokallaða. Ég tók hins vegar eftir því að í umræðum um stefnuræðu forsrh. lét þingmaðurinn orð falla í þá átt að Samfylkingin og hann væru andvíg því að skattleggja millitekjufólk sem hefði rúmar 3 millj. á ári með þeim hætti sem nú er gert með þessum svokallaða hátekjuskatti. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm.: Er hann sammála eða er hann á móti þeirri tillögu sem liggur fyrir í frv. um að hækka mörkin í þessum skatti um 15%?

Herra forseti. Ég er ekki á móti henni. Þetta eru hins vegar, eins og ég sagði áðan, ákveðnar siðferðilegar spurningar sem við þurfum að svara. Hvernig eigum við að nota það svigrúm sem við höfum? Ég segi það fyrir sjálfan mig að ég er ekki á móti þessari skattbreytingu en ég tel að réttlátara væri ef svigrúmið sem við höfum og er nýtt til þess færi t.d. í það að hjálpa þeim allra lakast settu.

Herra forseti. Þingmaðurinn er ekki á móti þessu en er hann með því? Ætlar hann að sitja hjá við afgreiðslu um þessi ákvæði frv.? Við höfum talið að nægilegt svigrúm væri til að gera þetta. Við höfum talið það eðlilegt. Ég hélt að ég hefði stuðning formanns Samfylkingarinnar við þetta mál miðað við ummæli hans í umræðum í þinginu í síðustu viku um stefnuræðu forsrh. Vill hann skýra þetta eitthvað nánar? Ætlar hann að vera með því að hækka mörkin í hátekjuskattinum um 15%? Ætlar hann að vera á móti því? Sennilega ekki miðað við það sem hann sagði núna eða ætlar hann kannski bara að sitja hjá?

Herra forseti. Það liggur alveg fyrir að við munum skoða nákvæmlega þær breytingar sem hér eru lagðar til. Ég mun sitja hjá við sumar. Ég mun vera á móti við einhverjar og ég mun styðja sumt.

Herra forseti. Hér er um að ræða margþættar breytingar í skattkerfinu en þær eru helstar að til stendur að lækka tekjuskatta fyrirtækja úr 30% í 18% og gildir sú breyting frá 1. janúar 2002. Talið er að þetta muni kosta ríkissjóð 2.700 millj. kr. Gert er ráð fyrir að sérstakur eignarskattur fyrirtækja falli niður í lok þessa sama árs. Sú skattkerfisbreyting mun kosta ríkissjóð 400 millj. Gert er ráð fyrir að eignarskattur fyrirtækja lækki í árslok 2002 um 1.100 millj. þegar skattprósentunni verður breytt úr 1,2 í 0,6%. Fríeignarmörk í eignarskatti einstaklinga eiga að hækka um 20% í árslok árið 2001 en gert er ráð fyrir að það muni leiða til þess að ríkissjóður verði af 1.000 millj. Gert er ráð fyrir að fríeignarmörk í sérstökum tekjuskatti einstaklinga hækki um 15% á árinu 2001. Þetta mun leiða til þess að ríkissjóður verður af 600 millj. kr. Hvað þýðir þessi breyting í reynd? Hún þýðir að verið er að hækka þau mörk sem eru á svokölluðum hátekjuskatti en á tekjur umfram þessi mörk er lagt sérstakt álag sem nemur 7%. Byrjað er að leggja þennan skatt á við um 275 þús. kr. á mánuði og til stendur að hækka þau þannig að þau verði 322 þús. kr. árið 2001 og 331.667 kr. árið 2002. Menn eru að koma til móts við þennan tekjuhóp sérstaklega með þessari breytingu með því að létta byrðar á millitekju- og hátekjuhópum vegna þess að þessi skattprósenta, 7% skattur, kemur einvörðungu á þær tekjur sem eru umfram þetta mánaðarkaup, 331 þús. kr. á árinu 2002. Það er rétt að hafa þessar stærðir í huga þegar við hyggjum að skattleysismörkunum og þegar við hyggjum að þeim kröfum sem Öryrkjabandalagið hefur sett fram. Það er breyting á sérstökum eignarskatti einstaklinga, gert er ráð fyrir að hann falli niður í árslok 2002. Það er gert ráð fyrir að eignarskattur einstaklinga lækki úr 1,2% í 0,6% í árslok 2002. Það mun kosta ríkissjóð 2 milljarða. Tekjuskattur einstaklinga á síðan að lækka um 0,33% frá 1. janúar 2002. Það mun kosta 1.250 millj. kr. á árinu 2002. Hér er rétt að hafa í huga að þetta er hluti af viðameiri skattbreytingum sem við höfum rætt áður á þinginu, en eins og menn kunna að muna var sveitarfélögum veitt heimild til að hækka útsvar allverulega en ríkissjóður eða ríkið lækkaði tekjuskattshlutfallið á móti. Þetta hafði þó í för með sér skattahækkun á einstaklinga sem nam 0,33% þegar upp var staðið og það var gagnrýnt í þingsal að persónuafslættinum var ekki breytt á sama tíma og þetta var gert og það hefur í för með sér að skattleysismörkin lækka að raungildi. Við höfum áður farið í gegnum þessa umræðu. Síðan er gert ráð fyrir að skattlagning húsaleigubóta falli niður frá 1. janúar 2002, nokkuð sem við úr stjórnarandstöðunni höfum fagnað hér. Hitt höfum við meiri efasemdir um, að hækka tryggingagjald um 0,77% frá 1. janúar árið 2003. Þetta mun að sönnu afla ríkissjóði umtalsverðra tekna. Talið er að þetta muni færa 2.500 millj. inn í ríkissjóð. En þegar upp er staðið er gert ráð fyrir því í grg. með frv. að nettóáhrif þessara skattalækkana verði 3 milljarðar á árinu 2002, 4,1 milljarður á árinu 2003. Nú hafa menn rætt nokkuð um hvort þetta komi til með að gagnast efnahagslífinu og þá sérstaklega fyrirtækjum í landinu og ýmsir orðið til að taka undir að svo muni verða. Sjálfur hef ég miklar efasemdir um það. Í fyrsta lagi gagnast þetta að sjálfsögðu einvörðungu þeim fyrirtækjum sem búa við hagnað vegna þess að um er að ræða lækkun á tekjuskatti fyrirtækja á þeim tekjum sem fyrirtækin eru að afla, hagnaði þeirra. Á hin fyrirtækin sem engan hagnað sýna eru hins vegar settar auknar álögur. Tryggingagjaldið hækkar um 0,77% og það þannig fært upp í 6%. Fyrir nokkrum árum var sett fram sú kenning vestur í Bandaríkjunum og kennd við Reagan og Margréti Thatcher einnig að það væri atvinnulífinu óumdeilanlega til góðs að lækka á það skatta. Í því sambandi var oft talað um brauðmolakenninguna sem byggði á því að ef hinum öflugu og tekjumiklu einstaklingum og fyrirtækjum væri veitt nóg svigrúm til að baka sín stóru brauð þá mundu molar af þeirra borði hrjóta til annarra í samfélaginu. Þetta reyndist ekki verða. En þessari kenningu var haldið hér á loft af einum helsta efnahagssérfræðingi Sjálfstfl., hv. þm. Pétri H. Blöndal, sem skýrði það út fyrir okkur þingmönnum og þjóðinni að því lengra sem við gengjum í því að lækka skatta, því meira hagnaðist samfélagið allt. Hæstv. fjmrh. var í raun að taka undir þessi sjónarmið í ræðu sinni áðan þegar hann sagði að það væri sérstaklega til góðs að lækka skatta á hlutafélög og fyrirtæki í landinu. Hvers vegna? Vegna þess að þau fyrirtæki sem ríkisstjórnin er að selja mundu hækka í verði, þau mundu hækka svo mikið í verði að ríkissjóður mundi fá meira fyrir þessa mola sem verið er að gefa út og suður eða selja öllu heldur --- það er í því samhengi reyndar sem þetta er sett fram --- að samfélagið og ríkissjóður mundi hagnast á þessari sölu. Þetta er hugsun af sama meiði sem ég held að sé afskaplega vafasöm. Mig langar til að nefna í því sambandi að gerðar hafa verið kannanir þar sem fyrirtæki hafa verið spurð að því hvað þau telji mikilvægast að sé til staðar í samfélaginu til þess að þau setji sig niður. Það hafa verið gerðar kannanir á Norðurlöndum. Hvað er mikilvægast að sé til staðar í samfélaginu til að þau komi sér fyrir á þeim stað? Svörin hafa verið mjög á einn veg: Við viljum hafa góða leikskóla, góða skóla, góð sjúkrahús, elliheimili og við viljum búa við góðar samgöngur. Við viljum hafa afnot af netinu og aðgengi að því. Fólk spyr um það núna. Með öðrum orðum, þá er vísað í stoðþjónustu samfélagsins. Hún er að sjálfsögðu nauðsynleg fyrirtækjum og atvinnulífinu jafnt sem fjölskyldum. Að sjálfsögðu er þetta samtengt og ég er að setja þessar efasemdir fram í því samhengi að menn halda því fram að skattalækkanir á fyrirtæki muni ótvírætt koma þeim til góða þegar upp er staðið. Ég efast um að svo sé vegna þess að skattar eru notaðir til þess að fjármagna þessa þjónustu sem er þeim síðar mikilvæg. Hvers vegna ræðst ríkisstjórnin í þessar breytingar? Hún segir og því hefur verið haldið fram í gögnum sem frá henni hafa komið síðustu daga að hún sé að gera íslenskt atvinnulíf samkeppnishæfara. Menn hafa í því sambandi vísað í samanburð á skattlagningu fyrirtækja í OECD og í Evrópusambandinu. Í ritinu Stefnu og horfum sem fylgir frv. til fjárlaga, með leyfi forseta, er eftirfarandi m.a. haldið fram: ,,Margt bendir til þess að íslenskt atvinnulíf búi ekki lengur við það forskot sem hér ríkti í skattalegu tilliti á síðasta áratug.`` Ég veit ekki hvað þetta ,,margt`` er sem talið er benda til þess að svo sé vegna þess að þegar að er gáð --- og hér byggi ég á heimildum frá OECD sem ég fékk fyrir fáeinum dögum frá Þjóðhagsstofnun --- kemur fram að íslensk fyrirtæki eru skattlögð miklu minna en gerist almennt innan OECD. Þannig er tekjuskattur fyrirtækja á Íslandi 1,2% af vergri landsframleiðslu á móti 3,2% í OECD. Þetta á reyndar við um skattlagningu almennt. Þegar litið er til tekjuskatta einstaklinga, þegar litið er til launa- og tryggingagjalda þá erum við með mun lægri skatta. Það er helst þegar litið er til skatta á vöru og þjónustu að við liggjum hærra. Þar erum við með skatta sem nema 16,2% af vergri landsframleiðslu á móti 12,4% hjá Evrópuríkjum OECD sem ég hef tekið til viðmiðunar. Þegar hins vegar litið er á heildina þá eru heildartekjur eða heildarskatttekjur á Íslandi miklu lægri en gerist innan OECD, að ekki sé minnst á Norðurlöndin, eða 35,9% af vergri landsframleiðslu á móti 47,9% á Norðurlöndum og 39,8% í Evrópuríkjum OECD. Aðrar spurningar vakna þegar við hyggjum að þeim skattkerfisbreytingum sem ríkisstjórnin stendur fyrir vegna þess að sú þjónusta sem við búum við á heilbrigðissviði, í skólakerfinu, í vegasamgöngum og annars staðar í því sem kallað hefur verið stoðþjónusta samfélagsins, er nokkuð sem flestir og allir eflaust vilja viðhalda. Við deilum um hitt, hvernig við ætlum að formagna hana, hvernig við ætlum að borga fyrir hana. Ætlum við að borga fyrir hana í gegnum skattkerfið eða ætlum við að borga í beinum notendagjöldum? Um þetta stendur mikil pólitísk deila í þjóðfélaginu. Ríkisstjórnin hefur komið alveg heiðarlega fram í þessu efni. Hún hefur skýrt okkur frá því hvert hún vilji stefna. Hún vill stefna að því að draga úr sköttum en auka notendagjöldin, auka þjónustugjöld. Hún gerir m.a. grein fyrir þessu í bæklingi sem var gefinn út af fjmrn. fyrir nokkru síðan og heitir Einkaframkvæmd. Þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Leggja ber áherslu á að sem stærstur hluti tekna rekstraraðila sé fenginn með notendagjöldum sem aftur eru háð frammistöðu þess sem veitir þjónustuna með tilliti til gæða og verðs.`` Það stenst reyndar ekki. Síðari hluti þessarar setningar stenst ekki. Við þekkjum náttúrlega dæmið af Sóltúni og öðrum stofnunum og starfsemi sem ríkisstjórnin hefur einkavætt og búið miklu hagstæðari og betri kjör en öllum öðrum aðilum sem sinna samsvarandi starfsemi. Þar vitna ég til elliheimilanna svo dæmi sé tekið. Hér kemur pólitík ríkisstjórnarinnar berlega í ljós. Ætlunin er, með öðrum orðum, að lækka skatta almennt, lækka skatta á fyrirtæki sérstaklega, þau sem hafa mestan hagnað, og að draga úr sköttum á einstaklinga. Þar er byrjað á þeim sem hafa hæstu tekjurnar en ekki hinum sem búa við erfiðust kjörin. Síðan er hugmyndin að innheimta þessa peninga á annan hátt, í gegnum notendagjöld. Fyrsta dæmið um þetta núna á þessu hausti er að sjálfsögðu skólagjöldin í Háskóla Íslands. Þau eru hækkuð um 40%. Ég veit ekki hve mörg þúsund nemar í Háskóla Íslands hafa þegar undirritað mótmæli til að afþakka þessa afmælisgjöld til Háskóla Íslands frá ríkisstjórninni og hæstv. menntmrh. Birni Bjarnasyni. Það voru 2.000 búnir að undirrita þetta plagg síðast þegar ég frétti. Eflaust er hópurinn orðinn miklu stærri. Þetta er pólitíkin sem við erum að ræða um. Um það og nákvæmlega þetta fjalla þær skattkerfisbreytingar sem hér eru til umfjöllunar. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um þetta að sinni en ég lýsi andstöðu við þennan pakka þegar á heildina er litið. Ég get hins vegar tekið undir sitt hvað í þessum skattatillögum og sumu fagna ég. Ég fagna því að réttur sé hlutur þeirra sem eru á húsaleigumarkaði. Þeir hafa búið við önnur og lakari kjör en þeir sem eru að afla eignarhúsnæðis. Mér finnst eðlilegt að þarna sé meira jafnræði á milli, ekki síst í ljósi þess að tekjulægri hluti samfélagsins þarf að leita út á húsaleigumarkaðinn. Ég get líka tekið undir aðra þætti þótt ég áskilji mér rétt til að skoða það nánar. Þar vísa ég t.d. í að fríeignamörk í eignarskatti einstaklinga skuli vera hækkuð. Mér finnst mjög mikilvægt að fullorðið fólk sé ekki hrakið út úr íbúðum sínum og húsum vegna mikillar skattlagningar. Ég hef vakið máls á þessu í blaðaskrifum að undanförnu í tengslum við breytt fasteignamat og skattlagningu sem því tengist. En ég vil sérstaklega vara við teimur meginþáttum, þ.e. þeirri aðferðafræði sem almennt er beitt gagnvart atvinnulífinu, gagnvart fyrirtækjum í landinu, að tekjuskatturinn skuli lækkaður en skattlagning sem tengist launum hækkuð. Ég tel þetta sérstaklega varasamt í ljósi þeirra aðstæðna sem nú eru uppi í þjóðfélaginu. Þegar kreppir að mörgum fyrirtækjum vegna óhóflegs fjármagnskostnaðar og vegna erfiðari skilyrða en fyrirtækin hafa búið við um nokkurt skeið þá finnst mér mjög óráðlegt að fara þessa leið. Þetta er annar meginþátturinn sem ég vil gagnrýna í þessum skattatillögum. Hinn meginþátturinn er sá að menn skuli ætla sér að hreyfa við hátekjuskattsmörkunum eins og gert er án þess að breyta persónuafslættinum, án þess að breyta skattleysismörkunum. Ég hefði talið eðlilegra að byrja á þeim enda. Verið er að létta sérstaklega sköttum af millitekjuhópum og hátekjufólki. Ég veit ekki hve stórt hlutfall greiðir þennan hátekjuskatt, en það er sá hluti þjóðfélagsins sem býr við skást kjörin. En á sama tíma er skilinn eftir sá hópur sem síst skyldi og ætla ég að enda mína ræðu á því að vekja enn á ný athygli á þeim kröfum sem fram hafa verið settar af Öryrkjabandalagi Íslands sem lýsir furðu yfir því að öryrkjum sé gert að búa við lögskipaða fjárhagsneyð.

Herra forseti. Ég veit ekki hvort það taki neinu tali að vera að þæfa þetta mál á hinu háa Alþingi. Á opinberum vettvangi í dag hefur því verið lýst yfir af formanni efh.- og viðskn. sem fær þetta mál til meðferðar að engu verði breytt í þessum pakka. Þá vitum við það og þess vegna segi ég að ég veit eiginlega ekki til hvers maður er að eyða orðum að þessu. En þó hefur málinu kannski verið skákað til aðeins af hæstv. fjmrh. sem sagði að reyndar væri ekkert að marka þennan formann, hv. þm. Vilhjálm Egilsson. Það sagði hann fullum fetum, að það væri ekki að marka þetta sem formaðurinn segði og þess vegna tekur málið vonandi þá stefnu að menn fái að leggja orð í belg. Hitt er svo annað mál að enginn getur ætlast til þess í svo flóknu máli sem þetta er og sem hefur tekið hæstv. ríkisstjórn marga mánuði að vinna, að maður taki afstöðu beinlínis til einstakra þátta í tillögunum. Margar eru mjög álitlegar, aðrar síðri. Þar sem ég á kannski von á að verða spurður eftir afstöðu minni til hátekjuskattsmarkanna þá skal ég taka það fram að sjálfsagt hefur það ekki verið í upphafi ætlan löggjafans að leggja hátekjuskatt á miðlungstekjur eins og nú er gert. En á hinn bóginn treysti ég mér ekki til þess að greiða atkvæði með hækkun þeirra marka að lágtekjumörkunum, skattleysismörkunum, óhreyfðum. En ég vildi aðeins minnast á, af því að ég hef gert það áður, vinnubrögð í sambandi við þessi mikilvægu mál eins og þetta mál og raunar aðalmál fjármálanna, fjárlagafrv. Látum svo vera að hæstv. ríkisstjórn vilji vinna slíkar tillögur í miklum trúnaði. En hún á ekki erindi við hið háa Alþingi í fyrsta falli. Fyrst sýnir hún málið fjölmiðlum til þess að lofa þeim að predika yfir því og leggja út af því. Þetta er eitt með öðru sem sýnir þá umgengni sem hæstv. ríkisstjórn og stjórnvöld almennt temja sér gagnvart hinu háa Alþingi. Varðandi fjárlögin sjálf og umræðu um þau fær maður alls engan tíma að kalla til þess að ígrunda þau. Og maður sér ekki stefnumótunarræðu hæstv. fjmrh. fyrr en maður er sestur á þann sama fund þar sem málið er tekið til umræðu, og á einum degi, og að því búnu vísað aftur til desembermánaðar. En það sem ég á þessu stigi málsins finn þessum málatilbúnaði öllum mest til foráttu er að uppi er sú stefna, kennd Seðlabankanum, að beita okurvöxtum í þjóðfélaginu til þess að draga úr þenslu, til þess að baráttan við viðskiptahallann og hríðfallandi gengi hafi framgang. Þetta eru hagfræðikenningar sem ég minnist að á skólaárum mínum var haldið mjög að mér. Þar að vísu, og má skjóta því inn í, hafa þeir það eins og í fleiru sér til afbötunar, hæstv. ríkisstjórn, að Birgir Ísleifur Gunnarsson sé að framkvæma þessa stefnu. Þeir sem störfuðu í Sjálfstfl. lengi vita að Birgir Ísleifur Gunnarsson hefur aldrei gengið um þvert gólf án þess að hafa skriflegt umboð forustu flokksins til þess arna. Og fyrir því er það að þetta er auðvitað stefna ríkisstjórnarinnar, okurvextirnir, og gerðir í þeim tilgangi sem ég lýsti hér áðan. Og þykir engum mikið og er ekkert undarlegt enda þótt vextirnir kunni rétt u.þ.b. að vera að setja mörg fyrirtæki á hliðina. Þessar tillögur ganga í þveröfuga átt. Þær ganga í þá átt að lækka álögur á fyrirtækjum sérstaklega og gera þeim kleift að auka umsvif sín. Og hvað þýðir það? Það vinnur auðvitað gjörsamlega á móti þeirri stefnu sem ríkisstjórnin hefur hinum megin við þilið, uppi í Seðlabanka. Það eru þessi gagnvirkandi áhrif málatilbúnaðarins sem mér er hulin ráðgáta að menn skuli fara nú. Miklu skjótvirkari leið hefði verið að lækka vextina en það er kannski jafnröng aðferð í þessari miklu spennu og þenslu sem við búum við. Eins og ég segi virðist sem hæstv. ríkisstjórn hafi í mörgum mjög veigamiklum þáttum misst tök á stjórn fjármála og peningamála, og þar eru ekki, þótt sjálf afkoma ríkissjóðs sé bærileg, öll kurl komin til grafar. Og maður hlýtur enn að spyrja: Hvernig í ósköpunum má það vera að sjálfum fjárlögunum skuli ekki vera beitt í þessu skyni? Aðalvopni stjórnvalda til þess að hafa hemil á þenslu og verðbólgu. Ár eftir ár, árum saman, er það ekki borið við. Og nú fáum við í hendurnar fjárlagafrv. sem er 14% hærra en fjárlagafrv. sem flutt var á þinginu í fyrra. Og engin ástæða til að ætla að nein breyting verði á því að hækkun útgjaldaliða fjárlaga verði langt umfram verðlagsþróun. Já, það kom fram í máli hæstv. fjmrh. að mikil ánægja væri á fjármagnsmarkaði vegna þessara ákvarðana og hann hefði tekið mjög við sér þegar þetta spurðist. Ég verð að segja alveg eins og er að mér hrýs hálfgert hugur við þeim vinnubrögðum sem hafa tíðkast, t.d. á verðbréfaþingum okkar. Og ég man ekki betur en að fyrir örskömmu síðan, kannski mánuði eða svo, hafi þeir kallað upp yfir sig þar að nú væri hinni mjúku lendingu náð og nú væri hægt að taka á ný til óspilltra málanna. Þetta eru fjárglæframenn, margir þessara ungu manna sem starfa á þessum mörkuðum, fjárglæframenn sem hafa narrað fólk til þess að ausa yfir sig skuldunum svo að seint verður bitið úr nálinni með vinnubrögð þeirra. Menn spila matador í hlutafélögum og sitja svo eftir með sárt ennið, gjaldþrota. Þannig er skuldasöfnun í þessu þjóðfélagi. Ríkisbankarnir sjálfir --- að þeir skyldu ekki vera stöðvaðir af með það að dæla inn fé vegna vaxtamunar erlendis og hér --- dældu hér inn fé eins og ölvaðir menn. Og halda menn að ekki þurfi að borga þetta? Og hver ætlar, hæstv. fjmrh., að greiða 200 þús. millj. kr. skuld sem sjávarútvegurinn í hagræðingarskyni hefur stofnað til? Því allt sem hann gerir í þessu sambandi, bæði að eyða fiskstofnum og safna skuldum, er hagræðing á þeirra máli. Það kemur að því að borga þurfi þessar ógnarskuldir og það er kvíðvænlegt. Því margir sem lítils mega sín í fjármálum hafa verið narraðir til kaupa á bréfum sem síðan eiga eftir að verða og eru þegar orðin verðlítil. Það er auðvitað góðra gjalda vert að gerðar séu tillögur og sett lög sem hvetja menn til þess a.m.k. að vinna í landinu sínu og reka fyrirtæki þar. En ég held að t.d. í vaxtamálum þyrfti nú gott betur og aðra aðstöðu til að fyrirtæki erlendis færu að flytja heim í stórum stíl. Ég er ekki mjög vongóður um það. Við vitum að meginþáttur þess að sæmilega hefur tekist til um jafnvægi í þjóðarbúskapnum á allmörgum undanförnum árum hefur verið að þakka því samkomulagi sem hæstv. ríkisstjórnin hefur náð við samtök verkalýðsins. Nú bregður svo við að þegar þessar tillögur liggja fyrir verkalýðssamtökunum eru viðbrögð þeirra ískyggileg. Og enda þótt meginþungi af þessum breytingum komi ekki til framkvæmda og hafi ekki áhrif fyrr en 2003 er ekkert undarlegt þótt verkalýðssamtökin uggi að sér og bregðist við því sem nú á að fara að lögsetja þótt það komi aðeins síðar til framkvæmda vegna þess að sú lykkjustund er ekki löng. Og hér leyfi ég mér, hæstv. forseti, að vísa til greinargerðar þeirra í nokkrum þáttum til þess að ég, fyrir mitt leyti, láti koma fram hversu miklar áhyggjur ég hef af þeim. Verkalýðshreyfingin, Alþýðusambandið, segir svo, með leyfi forseta: ,,Ríkisstjórnin`` --- og ég les þetta til þess að þetta komist í þingtíðindi og verði þar skráð --- ,,er ekki aðeins að þrengja mjög að möguleikum verkalýðshreyfingarinnar til að ná til baka þeirri kjaraskerðingu sem orðið hefur undanfarna mánuði, heldur auka hana enn frekar. Boðaðar aðgerðir ríkisstjórnarinnar nú ganga þannig þvert á kröfur verkalýðshreyfingarinnar um aðgerðir sem leiddu til lækkunar verðbólgu. Gangi boðaðar aðgerðir ríkisstjórnarinnar eftir er vandséð hvernig verkalýðshreyfingin getur komist hjá því að segja upp launalið kjarasamninga í byrjun næsta árs og beita samtakamætti sínum til að sækja kjarabætur fyrir félagsmenn sína.`` Hér er talað tæpitungulaust og því miður, að mínum smekk, í nokkrum hótanatón. En þeir telja sig vafalaust vera í fullkomnum rétti með það og beita því þess vegna. Þeir segja svo enn fremur, með leyfi forseta, að skattalækkanirnar muni fyrst og fremst skila sér til hátekjufólks og eignamanna á sama tíma og skattleysismörkum verði haldið óbreyttum. ,,Niðurstaðan er sú að venjulegt fólk á að taka á sig kjaraskerðinguna.`` Svo segja þeir enn, með leyfi forseta: ,,Þess vegna er það mat okkar að aðgerðin sem slík, sem hefur þá yfirskrift að efla íslenskt atvinnulíf, muni auka samdrátt í fyrirtækjunum vegna kjaraskerðingar sem leiðir af aðgerðinni.`` Þetta er alvarlegt ef rétt reynist og ég kann ekki að meta í sjónhendingu. Ég veit aðeins það að á næstunni þarf hæstv. ríkisstjórn á því að halda frekar en nokkru sinni áður að ná góðu samkomulagi við verkalýðshreyfinguna. Það er vonandi að ýmsir þættir í þessum tillögum verði til þess að leiða verkalýðshreyfinguna til samkomulags. Aðrir hafa greinilega þveröfug áhrif. Og það er það alvarlega í málinu. Ég ætla, eins og ég sagði, ekki að taka afstöðu til einstakra þátta í þessum tillögum. Mér hefur ekki gefist kostur á að ræða þá við mitt fólk og fyrr er ekki hægt að ætlast til þess að einstökum þáttum verði gerð skil, þótt það sé að vísu lítill vandi með einstaka þætti málsins.

Virðulegi forseti. Hér hefur verið lagt fram eitt mikilvægasta frv. á sviði skattamála og fjármála um langa hríð. Ég fagna þessu frv. og eins og vitað er standa báðir ríkisstjórnarflokkarnir einhuga að því. Með frv. er enn á ný staðfest sú markvissa stefna ríkisstjórnarflokkanna að viðhalda stöðugleika í landinu, efla velmegun, reka ríkissjóð með afgangi og styrkja fjármála- og atvinnulíf landsins þannig að það nái að standa undir öflugu og góðu velferðarkerfi. Framsfl. kom til leiks í ríkisstjórn á fyrra kjörtímabili 1995 einmitt með þessi markmið í huga, markmið sem byggja á raunsæi þess að án öflugs atvinnulífs og vel rekins ríkissjóðs er ekki hægt að halda úti velferðarkerfi í landinu. Allar aðrar hugmyndir, svo sem að reka velferðarkerfið með lánum, eru óðs manns æði eins og allir hljóta að sjá. Það voru því hin skýru markmið Framsfl. að efla atvinnu, skapa þau störf sem allir þekkja og óþarfi er að telja upp í þúsundum, það þekkja allir vel, efla þannig störfin og velferðarkerfið og ná með heilbrigðu atvinnulífi að auka framlög til velferðarmála. Hver maður sem hefur fylgst með stjórnmálum veit að við þetta hefur verið staðið, veit að svo mikið hefur verið aukið í framlögum til velferðarmála að stjórnarandstaðan finnur ríkisstjórnarstefnunni það helst til foráttu að of miklu hafi verið eytt. En um leið og ég segi þetta er okkur í ríkisstjórnarflokkunum, og ekkert síður í Framsfl. en öðrum flokkum hér á þingi, ljóst að betur má ef duga skal. Og kröfur okkar til okkar sjálfra sem stöndum að ríkisstjórn og kröfur almennings í landinu eru þær að stöðugt verði þjónusta aukin við þá sem þurfa á velferðarkerfinu að halda, ekki síst þá sem minna mega sín, og það er þá fyllilega í samræmi við það að þetta frv. kemur hér fram til þess að styrkja og efla atvinnulífið í landinu. En það er ekki aðeins velferðarkerfið sem við erum að hugsa um og að skapa næg störf í landinu með því að efla fyrirtækin, heldur viljum við skapa öryggi og stöðugleika. Öryggi er ekki aðeins atvinnuöryggi, öryggið er líka öryggi fjölskyldnanna um að fyrirvinnurnar hafi næga vinnu ekki aðeins í dag heldur til lengri framtíðar. Og með slíku öryggi vinnum við einmitt að velferð í landinu, öryggi sem heimilin þurfa á að halda, bæði ungum og gömlum til hagsbóta. Ríkisstjórnarflokkarnir hafa einnig lagt áherslu á hagvöxtinn og er því ástæða til að leggja enn frekar áherslu á slíkt núna þegar horft yrði til þess að vegna hagsveiflunnar má búast við hægari hagvexti en áður. Það er einmitt í ljósi þessa samspils atvinnulífs og heilbrigðs reksturs á ríkissjóði og þar með öruggum stoðum undir velferðarkerfið að þetta frv. er lagt fram. Ég tel að frv. og samþykkt þess þegar að því kemur muni efla fjármálakerfið og atvinnulífið í landinu og sést það best á þeim viðbrögðum sem strax hafa orðið við frv. Segja má að það sé gleðilegt að í fyrsta skipti á Íslandi hafi einmitt mælst, eins og kom fram hjá hæstv. fjmrh., snögg viðbrögð við aðgerðum ríkisstjórnarinnar vegna þess að menn treysta henni, en það er líka ánægjuefni vegna þess að það sýnir að íslenskt fjármálalíf er komið í takt við það sem við þekkjum í nágrannalöndunum, þ.e. að fjármálalífið er fljótt til svara og viðbragða eins og dæmið sem hér liggur nú fyrir sannar. Ég held að það hafi ekki einungis verið efni frv. sem kom blóðinu til að streyma hraðar í efnahagslífinu, heldur hafi það einnig verið tímasetningin eins og margir hafa minnst hér á, m.a. formaður Samfylkingarinnar. Tímasetningin var góð m.a. vegna þess að hún kom fram í upphafi þings en þó ekki aðeins það, heldur vegna þess að hún var má segja tvíburabróðir eða tvíburasystir eftir því hvernig menn vilja orða það, fjárlagafrv. og kom sterkt til liðs við það. Og það sjá allir sem vilja gagnrýna ríkisstjórnina fyrir að hafa ekki haft samráð við fulltrúa atvinnulífsins að þar er ekki á ferðinni tilraun til að misbjóða slíkum aðilum. Það vita allir sem fyrirtæki hafa rekið og að fjármálastjórn hafa komið að grundvallaratriði er að með slík mál sé farið þannig að ekki berist út, heldur að hlutirnir komi jafnt til allra og allir sitji þar við sama borð og að enginn spákaupmennska eða hræðsluáróður nái að spilla þeim árangri. Í því felst ekki að ríkisstjórnin ætli ekki að hafa samráð. Nú er komið að slíku samráði, þ.e. frv. hefur verið lagt fram. Nú er þessum aðilum að sjálfsögðu fyrstum allra boðið til samstarfs við þingið til afgreiðslu og farsælla lykta á þessu máli. Ég fellst fyllilega á þau rök sem hér hafa komið fram og tel að dæmin sanni, þó að hagfræðikenningar muni sennilega vera nokkuð til tveggja átta, að þetta frv. og lög sem verða samþykkt muni leiða til aukinna tekna fyrir ríkissjóð. Ég tel þess vegna að ekki sé hægt að gagnrýna ríkisstjórnina fyrir að leggja þetta fram vegna þess að frv. og lögin verði á kostnað einhverra. Þvert á móti tel ég að það sé mönnum til hagsbóta sem njóta ávaxta af góðu atvinnulífi. Ég held að menn eigi ekki að reyna í þessum sal að kasta fram efasemdum út í samfélagið, til almennings og til fyrirtækja um að við búum í einangruðu samfélagi á Íslandi. Ég held að allir sem hafa komið nálægt atvinnurekstri og hafa fylgst með örri þróun, og þá þarf ekki að minnast á alþjóðavæðingu, viti að við stöndum ekki aðeins núna í samkeppni um fólkið okkar, unga fólkið, menntaða fólkið, við stöndum í samkeppni um fyrirtækin okkar. Við þurfum að laða hingað fyrirtæki og okkur hefur ekki tekist það eins vel og við hefðum viljað, en kannski þurfum við fyrst og fremst að gæta þess að missa ekki fyrirtækin frá okkur. Það er engin miskunn í slíkri samkeppni og við þurfum ekki að biðjast neinnar vægðar nema við ætlum að hafa atvinnulíf á Íslandi sem á að búa við önnur kjör en þau lönd sem eru að bjóða miklu betri aðstæður. Eignarskattur verður lækkaður með framlagningu frv. og lagasetningu sem hér er mælt fyrir. Þetta tel ég vera mjög heilbrigt. Eignarskattur er úrelt fyrirkomulag í svo miklum mæli sem verið hefur. Ég held að flestir hljóti að átta sig á því að það hlýtur að vera arðurinn af eigninni sem við eigum að skattleggja en ekki eignirnar. Þegar við horfum frá fyrirtækjunum og til eigna almennings í landinu, við þurfum ekki að vera að tala um eitthvert stóreignafólk heldur hinn almenna borgara, þar sem eignafyrirkomulag á húsum og húseignum á Íslandi er fyrst og fremst það að einstaklingarnir eiga húsin og íbúðir sem fólk býr í, þá sjá allir að það er réttlætismál gagnvart stórum hluta landsmanna að lækka eignarskatta. Ég vil aðeins víkja nokkrum orðum að áhrifum á afkomu ríkissjóðs og minna fyrst og fremst á eina augljósa staðreynd. Vegna hagsveiflunnar og ýmissa aðstæðna er svigrúm ríkissjóðs ekki jafnmikið og verið hefur. Meðal annars hefur verið brugðið á þau ráð að draga saman í rekstri og hagræða hjá ríkinu, en ekki aðeins það, heldur hefur verið dregið saman í framkvæmdum. Sú kenning er alþekkt að það eigi ríkið ekki að gera heldur þvert á móti að auka opinberar framkvæmdir, en það er því miður ekki svigrúm til slíks. Þess vegna tel ég að skattalækkunin núna sé einmitt á réttum tíma til að koma með vítamínsprautu inn í hagkerfið og verða því til heilla. Það er sjálfsagt að nefna það einnig, þó að það fari ekki hæst í umræðunni, að með frv. og samþykkt þess verður sköttum létt af húsaleigubótum. Ég vil að menn minnist þess að það gerist ekki oft að skattar séu lækkaðir á tekjur. Stefna ríkisstjórna undanfarinna ára, ég segi ekki áratuga en um mjög langan tíma, hefur verið sú að halda skattlagningu af öllum tekjum til haga, en koma fyrst og fremst til móts við þá sem á því þurfa að halda með því að koma inn tekjumegin eða með einhverjum öðrum aðgerðum í stað skattalækkana. Ég tel þess vegna að hér hafi verið tekið sérstakt skref og menn hafi lagt sérstaka lykkju á leið sína með því að létta sköttum af húsaleigubótum af þeim sem þær fá. Eitt vil ég nefna nú við 1. umr., sérstaklega með tilliti til þess sem fram kom hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni þar sem hann gerði stórgróðafyrirtækin að umtalsefni. Það eru ekki einungis stórgróðafyrirtæki sem munu njóta þessa. Það eru fyrirtæki á borð við meðalstór og smærri fyrirtæki sem líka munu njóta ávaxtanna af skattalækkuninni. Mönnum hefur verið tíðrætt um hækkun skattleysismarka. Ég finn það sömuleiðis í viðtölum við fólk, bæði nú og fyrr að menn óska eftir hækkun skattleysismarka og telja að það sé einhver mesta kjarabótin. Auðvitað væri það kjarabót ef við gætum hækkað skattleysismörkin. En menn skulu hafa tvennt í huga. Ávinningurinn er ótrúlega lítill miðað við þær fjárhæðir sem ríkissjóður þyrfti að greiða við hækkun skattleysismarka. Þannig mun svo vera að þúsund króna hækkun í skattleysismörkum, sem mörgum þykir nú ekki mikið, þúsund krónurnar eru léttar í vasa þó að ég viti að marga munar um þúsund krónur, þær kosta ríkissjóð milljarð og kemur þó ekki allt til ávinnings fyrir þann sem nýtur þess stuðnings. Ef við hefðum einn milljarð, ég tala nú ekki um tvo, þrjá, sem við værum að ná vegna hækkunar á skattleysismörkum og hefðum það til hagsbóta fyrir þá sem minna mega sín, vildum við þá ekki e.t.v. eyða þeim peningum og því svigrúmi ríkissjóðs? Gætum við þá ekki ráðstafað því á annan hátt? Við skulum því minnast þess að hækkun skattleysismarka kemur ekki aðeins þeim eignaminni og tekjuminni til hjálpar, heldur öllum og er því ekki með neinum hætti tekjujöfnunarverkfæri. Virðulegi forseti. Ég tel að frv. sem hér liggur fyrir um skattamál sé stórt skref fram á við til þess að efla atvinnulífið og standa undir þeim meginmarkmiðum sem fyrir liggja að treysta atvinnu og auka þar með tekjur velferðarkerfisins til að standa undir þeirri velmegun og því lífi sem Íslendingar vilja lifa.

Herra forseti. Fyrst ein lítil athugasemd. Hv. þm. telur að þessar skattkerfisbreytingar muni ekki leiða til minni tekna fyrir ríkissjóð þegar upp er staðið vegna þess að þær muni hafa í för með sér meiri umsvif. Nú kemur fram í fylgigagni með frv. að gert er ráð fyrir að þessar skattbreytingar muni rýra tekjur ríkissjóðs um rúma 7 milljarða. Hins vegar er gert ráð fyrir tekjum vegna aukinna efnahagsumsvifa sem nemi 3,5 milljörðum, en nettóáhrif þessara skattalækkana verði 3 milljarðar á árinu 2002, 4,1 milljarður 2003, samtals 3,6 milljarðar þegar litið er til þessa tímabils. Ég vil bara vekja athygli á þessu. Í öðru lagi benti hv. þm. Ólafur Örn Haraldsson á að Sjálfstfl. og Framsfl. stæðu hér einhuga að baki. Hann fagnaði því að mikil viðbrögð hefðu orðið við frv. og aldrei hefðu þau orðið meiri eða fljótari, sneggri, en með þessu frv. Það er alveg rétt að mjög var fagnað á fjármagnsmarkaði þegar skattafrv. hæstv. fjmrh. Geirs H. Haardes var lagt fram. En það komu líka fram viðbrögð frá öðrum aðilum, í gær frá Alþýðusambandi Íslands og áður frá Öryrkjabandalagi Íslands. Þar eru þessar breytingar harðlega fordæmdar. Ég leyfi mér einnig, herra forseti, að draga stórlega í efa að það standist að þessar skattkerfisbreytingar muni stuðla að aukinni velmegun eins og hv. þm. lagði áherslu á. Þær munu a.m.k. ekki gera það fyrir öryrkja, þær breyta engu um kjör þeirra. Ég efast líka um að þessar skattkerfisbreytingar muni efla atvinnu í landinu og að þær byggi á raunsæi. Hér hafa verið færð rök fyrir hinu gagnstæða. Ég óska eftir að heyra rökstuðning hv. þm. fyrir skoðunum hans.

Virðulegi forseti. Já, menn sýna skjót viðbrögð. Að sjálfsögðu hljóta aðrir en atvinnulífið einnig að sýna viðbrögð eins og fram hefur komið. Ég tel hins vegar að þegar þessir aðilar fara að kynna sér frv. betur og koma fram með sínar ábendingar, sem e.t.v. verða til einhverra breytinga, þá komist menn að þeirri niðurstöðu, sem ég tel vera rétta, að málið verði til hagsbóta fyrir þá sem í ASÍ eru og sömuleiðis Öryrkjabandalagið. Ef ég má taka upp það sem fulltrúar flokkanna hafa átt hér orðaskipti um þá skilur þar í milli okkar og vinstri grænna að við í Framsfl. leggjum fyrst og fremst áherslu á að í landinu sé heilbrigt atvinnulíf, heilbrigð fyrirtæki sem veiti næga atvinnu og greiði skatta og skyldur ásamt þeim sem vinnuna hafa þannig að hægt sé að veita peninga inn í velferðarkerfið. Dæmin sína það og sanna, hver maður getur séð það, jafnvel á tímum samdráttar eins og verið hefur núna í hagsveiflunni. Okkur hefur tekist að leggja meira fram til velferðarmálanna, m.a. til heilbrigðismála og til öryrkja. Það tel ég sanna þá meginkenningu sem ég hef sett fram í máli mínu ásamt fleirum.

Herra forseti. Að sjálfsögðu viljum við stuðla að heilbrigðu atvinnulífi. Við viljum jafnframt stuðla að réttlátri og raunsærri skattlagningu. Ég vek athygli á því að með þessum skattkerfisbreytingum er verið að færa hátekjuskattshlutfallið úr 275 þús. í 331 þús. kr. á mánuði árið 2002, á sama tíma og öryrki með 80 þús. kr. á mánuði er skattlagður um 70 þús. kr., eða sem nemur nánast heilum mánaðartekjum hans. Þetta finnst mér vera ranglátt. Ég fæ ekki skilið hvernig þetta getur stuðlað að velmegun á Íslandi.

Virðulegi forseti. Við aðgerðir í efnahagsmálum þarf að horfa til margra hópa í samfélaginu. Það þarf m.a. að horfa til millitekjufólksins, fólksins sem yfirleitt stendur í húsbyggingum, fjölskyldna sem eru að koma upp börnum og hafa mikil útgjöld. Þessu fólki þurfum við líka að sinna og það gerir þetta frv. Við eigum að koma til móts við láglaunafólkið og þá sem þurfa á velferðarkerfinu að halda, ekki með því að rugla skattkerfinu, heldur með öðrum aðgerðum, t.d. bótakerfinu eins og gert hefur verið á undanförnum árum, þó svo að betur megi ef duga skal.

Með breytingunni á húsnæðiskerfinu, núna síðast?

Herra forseti. Það er ekki hægt að láta það tækifæri fram hjá sér fara þegar hægt er að spyrja fulltrúa Framsfl. út í þær skattkerfisbreytingar sem hér er verið að boða. Það hefur hins vegar verið svo að Framsfl. hefur því miður oft verið sem hálfgerð b-deild Sjálfstfl. Sjálfstfl. hefur haft það hlutverk að koma fram fyrir hönd Framsfl. En nú fáum við einn framsóknarmann til að fara yfir þennan skattalagapakka sem hér er verið að boða. Ég vil því nota þetta tækifæri og spyrja fulltrúa Framsfl., sem hér talar, hv. þm. Ólaf Örn Haraldsson, út í atriðið sem ég nefndi hér áðan. Mér sýnist að ein breytingin í þessum skattalagapakka, þ.e. auknir möguleikar einstaklingsfyrirtækja til að söðla um yfir í einkahlutfélög, geri það að verkum að tekjustofnar sveitarfélaga lækki töluvert mikið. Það er vegna þess að þau fá hluta af þessum skatti. Fyrr í dag tók ég dæmi um fyrirtæki með 5 millj. kr. hagnað, að eftir breytinguna mundu skatttekjur sveitarfélaga af fyrirtækinu lækka um 600 þús. Ég vil spyrja fulltrúa Framsfl. út í þetta, herra forseti, og heyra hvort þetta sé ný stefna framsóknarmanna eða hvort sveitarfélögunum skuli bætt þetta upp. Enn fremur vil ég spyrja hv. þm. Ólaf Örn Haraldsson út í það hvort Framsfl. sé mjög kátur með að þessar skattkerfisbreytingar, sem að mestu koma til lækkunar á fyrirtækjum í þéttbýli, að tryggingagjaldið leggst jafnt á bændur. Er Framsfl. mjög ánægður með það? Telja framsóknarmenn að bændur séu þannig í sveit settir að 0,77% hækkun tryggingagjalds verði til að auðvelda þeim að draga fram lífið?

Virðulegi forseti. Mér finnst það liggja beint við að ríki og sveitarfélög skoði áhrif þessara skattalaga ef þau verða samþykkt hér. Það verður að meta þau ásamt ýmsu öðru sem er í stöðugri skoðun, hvernig upp skuli gert ef á einhvern hallar. Ég tel að það sé eitt þeirra verkefna sem við höfum hér á þinginu. Við eigum að vinna að því og svo sannarlega munum við fagna því að sveitarfélögin komi fram með rök sín, hvort sem þau styðja málflutning hv. þm. eða ekki. Varðandi bændur og tryggingagjaldið þá vil ég minna á að ég tel eðlilegt að bændur, eins og aðrir í landinu sem hafa með rekstur að gera, greiði sambærileg gjöld og aðrir. Allur rekstur í landinu á að sjálfsögðu að sitja við sama borð. Ef okkur þykir að við þurfum að styrkja bændur, búsetu og byggðarlög, þá eigum við að gera það með öðrum móti, eins og svo sannarlega er gert með margvíslegum hætti og ómögulegt að rekja hér í örstuttu svari. Við eigum að sjálfsögðu að koma mjög myndarlega til liðs við bændur. En við eigum ekki að gera það með því að að rugla skattkerfi sem þarf að hvíla á jöfnuði og öryggi fyrir alla sem stunda rekstur.

Herra forseti. Hér var gefin mikilvæg yfirlýsing um bændur og tryggingagjald. Ég vil leyfa mér, þó ég hafi það ekki á pappírum hér, að efast um að svo sé með skattgreiðslur og eignarskatta hjá bændum. Hins vegar mun það koma að fullu fram í auknu tryggingagjaldi. Það er athyglisvert að heyra frá fulltrúa Framsfl. að hann vilji ganga hér fram fyrir skjöldu og hækka álögur á bændur eins og hér hafa komið fram, þó að þeir njóti lítils af þeim lækkunum sem boðaðar eru í þessum pakka. En það er annað, herra forseti, sem mig langar að spyrja hv. þm. Ólaf Örn Haraldsson út í, þ.e. varðandi skattleysismörkin og umræður hans um skattleysismörkin. Hann sagði að hver þúsundkall mundi kosta einn milljarð. Það er sennilega rétt að það er engin ástæða til að hækka skattleysismörk, t.d. á okkur alþingismönnum eða öðrum. En hvað með ellilífeyrisþega? Hvað með þá ellilífeyrisþega sem fá seðil frá Tryggingastofnun upp á 65.250 kr. og borga 5.400 kr. í skatt í hverjum mánuði? Væri ekki ástæða til að breyta þessu?

Ég vil orða þessa spurningu öðruvísi ef ég má leyfa mér það, án þess ég vilji snúa út úr fyrir hv. þm. Það er að sjálfsögðu ástæða til þess að koma til móts við og til liðs við ellilífeyrisþega og aðra þá sem þurfa á einhvers konar stuðningi að halda. En það eigum við ekki að gera með því að breyta skattkerfinu. Við eigum að gera það með öðrum hætti. Skattleysismörkin eru ekki réttu tækin. Skattleysismarkabreytingar, hennar njóta allir, bæði ríkir og fátækir, hvort sem hv. þm. vill telja alþingismenn með eða ekki.

Er hægt að telja gamla fólkið með?

Þess vegna eigum við miklu frekar, ef svigrúm er til, að nýta það til bóta og styrkja með öðrum hætti en ekki að breyta því skynsamlega skattkerfi sem við höfum búið við 

Herra forseti. Það er gott mál og göfugt, eins og hv. 12. þm. Reykv. benti á í máli sínu, að laða hingað fyrirtæki og þá jafnframt að styrkja þau fyrirtæki sem fyrir eru í landinu. En ég vil benda hv. 12. þm. Reykv. og hæstv. fjmrh. á að miklu skiptir að þau fyrirtæki geti jafnt átt heimilisfesti á landsbyggðinni og á höfuðborgarsvæðinu og skapað þar atvinnu. Þetta verður að skoða við meðferð þessa frv., m.a. með tilliti til tryggingagjalds eins og formaður Samfylkingarinnar benti á fyrr í dag í ræðu sinni um þetta frv. Ég vil því spyrja 12. þm. Reykv.: Er hann ekki sammála mér um að skilyrði fyrirtækjanna verði gerð jafngóð á landsbyggðinni og á höfuðborgarsvæðinu og að það sé réttlætismál?

Virðulegi forseti. Ef spurningin er um hvort ég vilji haga skattkerfinu þannig að fyrirtæki og einstaklingar úti á landsbyggðinni búi við annað skattkerfi en þeir sem á höfuðborgarsvæðinu búa, þá er svar mitt alfarið: Nei. Þessar hugmyndir hafa skotið upp kollinum í mörgum flokkum, jafnvel öllum flokkum. En þetta væri að mínu mati mjög óheppileg aðgerð. Hvar ætlum við að draga mörkin um landsbyggð? Telst Eyjafjarðarsvæðið, vaxtarsvæði sem við getum svo sannarlega fundið út um allt land, vera landsbyggð? Eiga þeir að búa við annað skattkerfi en þeir í Þingeyjarsýslunni? Hvar ætlum við að draga mörkin? Við Elliðaárnar, um Hellisheiðina? Ætlum við austur á Hvolsvöll eða upp í Borgarfjörð? Ég held að við verðum að halda okkur við það skattkerfi sem við höfum. Ef við viljum styrkja landsbyggðina, þá segi ég --- líkt og um annan stuðning í þjóðfélaginu --- að hvort sem við viljum styðja bændur eða einstök byggðarlög, sem ég svo sannarlega styð, byggðastefnu með árangursríkum hætti, þá eigum við að gera það með öðrum hætti en að fara út í það óráð að rugla skattkerfið og reyna að draga einhverjar línur um byggðir landsins þar sem menn njóti mismunandi skatta. Allt mun það leiða til glundroða.

Herra forseti. Því miður virðist hv. 12. þm. hafa misskilið hrapallega þá spurningu sem ég var hér að setja fram. Ég var ekki að tala um að koma upp mismunandi skattkerfi á milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis. Ég var að benda honum á að í þessu annars ágæta frv. gæti verið fólgin mismunun með tryggingagjaldinu, að hækkun á tryggingagjaldi komi mikið þyngra niður á landsbyggðarfyrirtækin heldur en þau í höfuðborginni. Það var það sem ég var að tala um, að gætt yrði að því og litið til þessa. 

Virðulegi forseti. Ég bið hv. þm. velvirðingar ef ég hef ekki skilið fyllilega spurningu hans. Ég er ekki einu sinni viss um að ég hafi enn áttað mig fyllilega á því hvert hann er að fara. E.t.v. áttaði ég mig á spurningunni en ég get alls ekki ráðið í hvaða leiðir þingmaðurinn vildi helst fara í því efni. Ég kem aftur að því sem ég hef sagt, að ef við með þessari lagasetningu, eins og með svo margvíslegri lagasetningu drögum fram þau áhrif sem eru mismunandi eftir byggðum landsins, hvort sem við erum þar að tala um höfuðborgarsvæði, landsbyggð eða sjávarbyggðir eða til sveita, þá eigum við að leita annarra leiða til að koma til móts við þau. Ég undirstrika að ég er stuðningsmaður þeirrar byggðastefnu sem rekin hefur verið og tel að við megum þar síst slaka á. Við verðum að styðja við byggðir landsins. En skattkerfið er ekki rétta verkfærið til slíkra hluta.

Herra forseti. Loksins, loksins sjáum fyrir okkur lækkun á sköttum. Við höfum búið við mjög hækkandi laun undanfarin svona sjö árin, sem aldrei fyrr. Það er að sjálfsögðu afleiðing af því að ríkisstjórnir Davíðs Oddssonar hafa markvisst verið að lækka álögur á atvinnulífið. Það hefur getað borgað hærri laun. Við þetta hafa skattar hækkað langt umfram hækkun launa vegna þess hvernig tekjuskatturinn er uppbyggður. Fasteignaverð hefur sömuleiðis hækkað í takt við launahækkanir. Það er þekkt fyrirbæri og þar með hafa eignarskattar líka hækkað umfram laun þar sem öll frítekjumörk og fríeignamörk hafa hækkað eins og verðlag. Þetta hefur valdið því að tekjur ríkissjóðs hafa hækkað langt umfram verðlag og laun og þá hefur verið svigrúm til að bæta úr ýmsu í velferðarkerfinu. Þar hafa bætur verið hækkaðar umfram verðlag. Þar hafa menn brugðist við dómum með umtalsverðum greiðslum til örorkulífeyrisþega og ellilífeyrisþega. Menn hafa stórhækkað laun opinberra starfsmanna og það sem kannski er verst er að verðmæti lífeyrisréttar þeirra hefur stórhækkað. Hann hefur hækkað um 100 milljarða eða meira en sem nemur verðmæti Landssímans, Búnaðarbankans og Landsbankans á síðustu fimm árum. Nú loksins eiga skattgreiðendur að fá smávegis af þessari köku, ekki mikið, lítið, en smávegis og það er spor í rétta átt. Varðandi ræðumennsku hv. stjórnarandstæðinga þá finnst mér hún vera þannig að þeir séu frekar uppteknir af því að skipta þjóðarkökunni en að stækka hana. Ég vil miklu frekar sjá þjóðarkökuna stækka þannig að allir fái meira heldur en að vera sífellt upptekinn af því að minnka hana með því að skipta henni og skipta. Herra forseti. Loksins er eignarskatturinn lækkaður, eignarskatturinn sem hindrar sparnað. Það fólk sem með ráðdeild og sparnaði neitar sér um jeppa og utanlandsferðir og hefur nurlað saman smáfé, sem þótti einu sinni dyggð, jafnvel hjá bændum, herra forseti, og fulltrúum bænda, varð áskrifandi að eignarskatti til ríkisins. Sá maður sem náði 1 millj. umfram eignarskattsmörkin varð áskrifandi að 14.500 kr. á ári í skatt, ævilangt og alla tíð. Það varð til þess að fjöldi manns nennti ekkert að spara og fór að kaupa jeppa eins og hinir og eyða í utanlandsferðir. Eignarskatturinn er hemill á sparnað. Og nú á að lækka hann um helming. Svo er auk þess felldur niður þjóðarbókhlöðuskatturinn sem var einu sinni settur á til að byggja þjóðarbókhlöðu. Það er löngu búið að því. Hún er löngu risin, komin í fullan rekstur. En skatturinn hefur af einhverjum ástæðum alltaf gleymst. Nú á að fella hann niður, loksins. Fjöldi eldri borgara býr í eigin húsnæði og er að bisa við að borga eignarskatta af lágum tekjum og spara ríkinu stórfé meðan þeir fara ekki inn á stofnanir þess. Þessu fólki hefur verið refsað, refsað fyrir að reyna að halda út í eigin húsnæði. Nú á að minnka þessar álögur sem betur fer og mættu þær falla alveg niður mín vegna. Herra forseti. Loksins, loksins. Tekju- og eignarskattar fyrirtækja eru lækkaðir. Við höfum séð í auknum mæli í kjölfar alþjóðavæðingar blómleg fyrirtæki fara úr landi með hagnaðinn, bara hagnaðinn þangað sem tekjuskattar eru lægri og eignarskattar, þangað sem eignamyndun borgar sig í fyrirtækjum. Eignarskattar fyrirtækja eru nánast hvergi til nema á Íslandi. Nú er þessi skattur lækkaður niður í 18% og það mun verða til þess að fyrirtækin fara ekki úr landi og hugsanlega koma einhver fyrirtæki til landsins. Ég hef reyndar reiknað út, og benti á það í umræðu um fjárlagafrv. um daginn, að ríkissjóður er að selja 68 milljarða af eignum sínum, þ.e. Landssímann, Búnaðarbankann og Landsbankann, og skattalækkun á fyrirtækjum, þ.e. ef hluthafinn sér 82% standa eftir af hagnaðinum í staðinn fyrir 70% áður, þýðir að hann sér 17% meira standa eftir en áður. Miðað við hvernig fyrirtæki eru verðmetin á markaði, þar sem litið er til framtíðartekjustrauma, þá eiga af þessari aðgerð einni saman hlutabréf að hækka um 17%. Þessi eina aðgerð á að hækka hlutabréf um 17%. Þar á meðal hlutabréf í þessum fyrirtækjum sem ríkissjóður er að selja. Það þýðir 12 milljarða, herra forseti, 12 milljarða í hækkun á verði til ríkissjóðs. Þetta vita þeir sem hafa stundað verðbréfaviðskipti, svo sem eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson. Hann þekkir að sjálfsögðu þessi fræði öllsömul. 

En ræðumaður? Hvernig er með hann?

Ég sjálfur er löngu hættur þessu.

Það er bara prívat.

Já, já.

Það er nú allt annað.

Ef skatturinn yrði lækkaður enn frekar, niður í 10%, þá mundi ríkissjóður græða enn meir.

En 0%?

0%? Þá mundi hann græða mest 

Neikvæð hækkun.


             
            

Forseti biður þingmenn að leyfa ræðumanni að flytja mál sitt í friði.

Ég legg því til að hv. efh.- og viðskn. sem fær þetta mál til umfjöllunar leggist alvarlega yfir það með það í huga að afla fjár til velferðarkerfisins, að lækka þennan skatt niður í 10% og slá met í tekjusköttun fyrirtækja niður á við þannig að við fáum hingað fjöldann allan af fyrirtækjum erlendis frá. Það yrði mjög jákvætt. Herra forseti. Lagt er til að hækka hátekjumörk. Það er bara til að mæta hækkun á launum og dugar varla til þannig að maður getur nú bara svona kinkað kolli yfir því. Auðvitað á að fella þennan skatt niður.

Hvað með skattleysismörkin?

Síðan er lagt til að hækka eignarskattsmörk til að mæta hækkun á fasteignaverði. Það er líka aðgerð til að bregðast við gífurlegri hækkun á fasteignaverði. Það kemur reyndar þannig út að þeir sem skulda mikið njóta þess ekki en hinir sem skulda lítið njóta þess mikið og er þá loksins farið að verðlauna fólk fyrir ráðdeild, þ.e. að skulda lítið. Herra forseti. Líka er lagt til að hætta að vera með verðbólgureikningsskil. Þau eru á margan hátt og alla vegana réttlátari en reikningsskil sem tíðkast erlendis og víðast hvar. Vegna samanburðar við útlönd get ég fallist á þessa aðgerð. En hún er ekki eins réttlát. Hún t.d. gerir það að verkum að fyrirtæki sem er skuldsett --- og þar hefur verðbréfamarkaðurinn komið með vitlausa útleggingu eða það sem við höfum heyrt frá þeim --- skuldsett fyrirtæki hafa fengið tekjufærslu vegna þess að talið er að þau hafi hagnast á skuldunum vegna verðbólgu. Og það gera þau. Nú á að hætta að koma með þessa tekjufærslu. Ekkert breytist í rekstrinum. Það eina sem gerist er að reksturinn sýnir lakari niðurstöðu. Hann sýnir lakari niðurstöðu vegna þess að tekjufærslan fellur niður og tekjuskattar þessara fyrirtækja lækka þar af leiðandi. Það eina sem breytist er að það sýnist vera lakari niðurstaða og tekjuskatturinn lækkar á fyrirtæki sem skulda. Á fyrirtæki sem skulda. Hjá hinum sem eru með peningalegar eignir hefur verið reiknað með gjaldfærslu af sömu ástæðu og þau munu sýnast hafa betri stöðu og borga hærri skatta. En ég felst á þetta vegna þess að þarna er verið að aðlaga reikningsskil okkar erlendri reglu og það er jákvætt. Herra forseti. Það sem ég tel ekki vera jákvætt í þessu frv. er skattfrelsi húsaleigubóta. Þær voru ákveðnar á sínum tíma þetta háar sem þær nú eru vegna þess að þær voru skattlagðar. Þær hefðu verið ákveðnar lægri, eins og vaxtabætur, ef þær hefðu verið skattfrjálsar. Og þetta kemur líka þannig út að þetta skattfrelsi kemur því fólki sem borgar enga skatta hvort sem er ekki til góða. Það kemur eingöngu þeim til góða sem borga skatta og þar af leiðandi sumu fólki með dágóðar tekjur. Einstaklingur sem er t.d. með 133 þús. kr. í tekjur fær óskertar húsaleigubætur í dag og hann fengi þær skattfrjálsar núna þó hann sé með þetta háar tekjur, bara fyrir sjálfan sig. Þá hef ég að sjálfsögðu einnig athugasemdir við tryggingagjaldið. Það er skattur á laun, en um leið er það krafa um arðsemi í fyrirtækjunum. Tryggingagjaldið verður hækkað um sem nemur einum starfsmanni af 130, þ.e. fyrirtæki sem er með 130 starfsmenn þurfa að hagræða um einn starfsmann á heilu ári og þætti nú ekki mikið. En það er greinilegt að ASÍ reiknar ekki með því að íslensk fyrirtæki séu hæf til að hagræða yfirleitt nokkurn skapaðan hlut heldur velti öllu út í verðlagið ef þau geti, það sé engin samkeppni neins staðar og þau geti velt þessari litlu hagræðingu út í verðlagið. Það er merkilegt að gert sé yfirleitt ráð fyrir því að einhver hagvöxtur sé á Íslandi. Herra forseti. Hér hefur nokkuð verið vitnað í afstöðu hv. þm. Vilhjálms Egilssonar, formanns efh.- og viðskn., og ummæli hans rangtúlkuð. Hann segir nefnilega, með leyfi herra forseta: ,,Það eru afar litlar líkur á því að þessum skattapakka verði breytt.``  
            

Nú talar hann af eigin reynslu úr nefnd.

Þessi ummæli hafa verið mistúlkuð í umræðunni og vildi ég gjarnan leiðrétta það. Þá er líka loforð, sem ekki kemur reyndar fram í þessum pakka, sem ég get líka sagt um: Loksins, loksins. Það er lækkun á stimpilgjaldi sem hefur verið boðað. Ég hef heyrt mjög marga þingmenn, líka stjórnarandstöðuþingmenn, lýsa því yfir að þeir séu fylgjandi því að lækka stimpilgjaldið. Vil ég nú skora á þingmenn alla vegna þess hvað þetta er vitlaus skattur að þegar það frv. kemur fram þá bara ákveði þeir að fella það alveg niður eða fella það niður í þá veru að eingöngu þinglýsingarskjöl verði stimpluð. Þessi skattur er óskaplega dýr í framkvæmd og hamlar öllu atvinnulífinu og meira að segja Seðlabanki Íslands fer í kringum þessi lög með því að búa til endurhverf verðbréfaviðskipti, svokölluð endurhverf verðbréfaviðskipti. Með þeim er Seðlabankinn að fara í kringum þessi lög með því að nota sömu skuldapappírana aftur og aftur og borga stimpilgjaldið bara einu sinni vegna þess að þessi skattur gerir skammtímafjármögnun gjörsamlega ómögulega eins og hv. þm. Ögmundur Jónasson þekkir sem sérfræðingur á þessu sviði, formaður stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Hann veit náttúrlega að stimpilgjald á skammtímapappíra eyðileggur alla möguleika á fjármögnun. Herra forseti. Ég fagna þessum tillögum. Ég vona að hæstv. fjmrh. haldi áfram á þessari braut og felli niður sumt af þessu eins og eignarskattinn á fyrirtæki, lækki tekjuskatta fyrirtækja enn frekar í ljósi þess að hann græðir á því með því að hækka verðið á þeim fyrirtækjum sem hann ætlar að einkavæða og mun einkavæða í framtíðinni, því það er hellingur eftir.

Herra forseti. Hv. þm. Pétur H. Blöndal vill helst enga skatta. Þetta eru gamlir frjálshyggjudraumar eða draumórar sem við höfum heyrt frá postulum nýfrjálshyggjunnar, Friedman, Hayek og Buchanan, þeim mönnum sem hafa boðað afnám skatta, vilja að fólk borgi bara við aðaldyrnar á Landspítalanum, hjá Dvalarheimili aldraðra sjómanna, Hagaskólanum eða í háskólanum, því að sjálfsögðu á þessi þjónusta að vera við lýði. Það á að greiða fyrir hana með öðrum hætti. Þótt það leiði til mismununar virðist hv. þm. ekki hafa minnstu áhyggjur af því. Hv. þm. talar um stórauknar kauphækkanir og kaupmáttaraukningu á liðnum árum. Því miður hefur hún ekki verið nægileg hjá ýmsum stéttum. Ég vil spyrja hv. þm. Pétur H. Blöndal hvort honum finnist boðlegt að bjóða sjúkraliðum t.d. sem heyja harða verkfallsbaráttu og kjarabaráttu innan við 90 þús. kr. í byrjunarlaun. Annað sem ég vildi inna hv. þm. eftir varðandi góðærið sem hann gumaði hér af, er hvort hann hafi ekki af því áhyggjur að það kunni að hafa verið reist á sandi nú þegar í ljós kemur að íslenska þjóðin skuldar meira en 2 þúsund milljarða kr., að skuldir íslensku þjóðarinnar skuli núna hafa náð því hámarki að vera 259% sem hlutfall af vergri landsframleiðslu og hefur aldrei verið hærra.

Herra forseti. Ég sagði ekki að ég vildi enga skatta. Ég vil skynsamlega skatta. Ég vil skatta sem ekki drepa skattstofninn, ekki drepa atvinnulífið, ekki drepa það í dróma heldur lætur það lifna og dafna, láta frumkvæði fyrirtækja dafna og láta fyrirtækin skila hagnaði. Ég geri kröfu til þess, herra forseti, að fyrirtækin skili hagnaði. Því vil ég benda hv. þm. Ögmundi Jónassyni, sem hefur nú rekið fyrirtæki, á það að fyrirtæki eiga að skila hagnaði. Varðandi kjaradeilu sjúkraliða, þá ætla ég ekki að blanda mér í þá deilu. Ég þekki ekki launakjör sjúkraliða út í hörgul. Ég veit ekki hvað er borgað í vaktaálag og ég þekki ekki þau laun út í hörgul. En launakjör ríkisstarfsmanna hafa hækkað umtalsvert, miklu meira en laun á almennum markaði í stjórnartíð þessarar ríkisstjórnar. Það er því ekki rétt að þau hafi ekki hækkað. Þau hafa hækkað umtalsvert og lífeyrisskuldbindingarnar hafa hækkað um 100 milljarða kr. á síðustu fimm árum. Það er meira en Landssíminn, Landsbankinn og Búnaðarbankinn seljast á. Hvað varðar viðskiptahallann, þá hef ég margbent á hættuna af því hve hann er orðinn mikill. Ég hef margbent á það og viljað grípa til ráðstafana, t.d. lækkun á eignarskatti sem örvar sparnað, lækkun á stimpilgjaldi og öðrum eignatengdum gjöldum sem ...

Þú hefur ekki gert það í þessum sölum.

Víst hef ég gert það hérna. Ég hef margoft bent á það hve viðskiptahallinn er mikill og það hefur verið samþykkt þáltill. frá mér um að ríkisstjórnin eigi að finna leiðir til að ná niður, skuldum íslensku þjóðarinnar, fyrir árið 2015 og ná þeim niður í núll.

Herra forseti. Hv. þm. Pétur H. Blöndal segist ekki þekkja launakjör sjúkraliða. Ég get upplýst hann um það að byrjunarlaun eru innan við 90 þús. kr. Hv. þm. hefur leyft sér að alhæfa og fullyrða um launakjör sjúkraliða sem annarra starfsmanna ríkisins og launafólks á markaði. Hann leyfir sér líka að senda íslenskum lífeyrisþegum kaldar kveðjur þegar hann harmar það að kjör þeirra skuli hafa batnað á liðnum árum. Þetta finnst mér vera kaldar kveðjur. Ég vil spyrja hv. þm. þegar hann talar um skynsemi og væntanlega þá einnig réttlætið í skattlagningunni. Finnst honum skynsamlegt og réttlátt að á sama tíma og tekjumörk hátekjuskatts eru hækkuð í 331 þús. kr. á mánuði, þá skuli öryrkinn skilinn eftir á köldum klaka? Finnst honum það skynsamlegt og finnst honum það réttlátt eða rúmast það hugtak ekki í málflutningi hv. þm.?

Herra forseti. Ég tók einmitt fram að ég þekkti ekki kjör sjúkraliða. Ég tók það fram, ég var ekki að fullyrða eitt eða neitt. 

Hafa þær hækkað nóg?

Ja, það veit ég ekki, mér sýnist að lífeyrisskuldbindingarnar hafi hækkað alveg nóg eða um 100 milljarða sem eru um 5 millj. á hvern einasta ríkisstarfsmann sem verðmætið hefur hækkað. 

Gæti hv. þm. fengið að flytja ræðu sína í friði fyrir stanslausum frammíköllum.

Hátekjuskatturinn er hemill á dugnað og frumkvæði og ég vil benda á að einstaka örorkulífeyrisþegi borgar hátekjuskatt. Það eru til sjómenn sem eru með örorkulífeyri og eru yfir þessum mörkum. 
            

Forseti verður að minna á að ekki er ætlast til að stunduð séu samtöl hér úr ræðustól Alþingis.

Herra forseti. Loksins, loksins sagði hv. þm. Pétur H. Blöndal, þingmaður Sjálfstfl., og hrósaði öllum þeim skattalækkunum sem hér eru lagðar til. Ég hjó eftir því eða ég vil gjarnan spyrja hv. þm. út í það, heyrði ég virkilega rétt að hv. þm. væri andvígur lækkun húsaleigubóta? Heyrði ég það rétt?

Ekki lækkun.

Að lækka skattana. Herra forseti. Ég heyri það á hv. þm. að ég hafi heyrt rétt frá hv. þm. Hér er ég með launaseðil þar sem einstæð móðir með þrjú börn fær 7.750 kr. í húsaleigubætur en borgar 3.004 kr. í skatta af þeim, einstæð móðir með þrjú börn. Þetta finnst hv. þm. óréttlátt að leggja af. Þessi einstæða móðir með þrjú börn borgar 32 þús. kr. í húsaleigu á mánuði. Herra forseti. Ég hugsa að kjör hennar batni ekki mikið við þær 3.000 kr. sem Sjálfstfl. ætlar allra náðarsamlegast að taka í burtu af þessu og endurgreiða. En mikið óskaplega er það hryllilegt að hlusta á alþingismenn árið 2001 á Alþingi Íslendinga andmæla því að þetta sé gert. Mér finnst þetta alveg með ólíkindum. Mér finnst það með ólíkindum þegar ég heyri þennan talnaglögga hv. þm. fara hér yfir tryggingabætur og hvernig hann talar um þær og minni á að í sjónvarpsviðtali á síðasta ári taldi hann að óregla ellilífeyrisþega og öryrkja væri stór hluti af vandamálum þeirra. Þvílíkt og annað eins. Ég held að menn ættu að skammast sín fyrir að láta svona orð út úr sér í ræðustól í hv. Alþingi.

Herra forseti. Einstæð móðir með þrjú börn og 32 þús. kr. leigu fær um 16.000 kr. í húsaleigubætur. Þær bætur voru á sínum tíma ákveðnar vegna þess að þær voru skattaðar. Þær voru ákveðnar svona hátt af því að þær voru skattaðar. Þær hefðu verið ákveðnar lægri ef þær væru skattfrjálsar. Þannig var það ákveðið með vaxtabæturnar. Það var vitað fyrir fram að þær voru skattfrjálsar og þar af leiðandi voru þær ákveðnar lægri en ella.  Hv. þm. gat ekki setið á sér af því að hann var orðinn reiður, að tala um meint ummæli mín um óreglu örorkulífeyrisþega sem er ekki rétt. Ég sagði þetta aldrei, herra forseti, og ég er búinn að bera það af mér og hv. þm. getur ekki sannað þetta. En hann heldur áfram að tuðast á þessu og tönnlast á því vegna þess að það hentar honum í umræðunni. Hann hefur ekki önnur rök.

Herra forseti. Ég hef áður sagt það og ég hef áður lesið upp úr þeim fréttaþætti sem hv. þm. tók þátt í þar sem hann talaði um óreglu hjá ellilífeyrisþegum og örorkulífeyrisþegum sem væri meginástæða vandræða þeirra. Það er ekki það að ellilífeyrisþegi sem fær 65 þús. kr. í bætur á mánuði borgar 5.400 kr. í skatt. Það er ekki það. Það er ekki það að húsaleigubæturnar sem ég er með á launaseðli og get leyft hv. þm. að sjá, að sú einstæða móðir sem fær 7.750 kr. í húsaleigubætur á mánuði er að borga 3.004 kr. í skatt á mánuði. Þetta er hér svart á hvítu. Það er langbest að taka svona dæmi, enda held ég að hv. þm. hafi tekið fullt af dæmum í skattamálaumræðu sinni hér á undan. Herra forseti. Ég ítreka það og segi: Það er rétt að ég verð frekar vondur fyrir hönd þeirra ellilífeyrisþega sem hafa byggt þetta þjóðfélag upp þegar ég heyri hv. þm. tala með slíkri lítilsvirðingu um tryggingabætur og annað eins og hann gerir hér oft og títt á Alþingi.

Herra forseti. Ég verð aftur að endurtaka að bæturnar eru ákveðnar í upphafi með það í huga að þær séu skattskyldar hjá þeim sem borga skatt.

Eru þær þá of háar?

Get ég fengið ræðufrið?

Hv. þm. Pétur Blöndal hefur orðið og það er einlæg ósk forseta að hann fái að nota þessa einu mínútu truflunarlaust.

Bæturnar eru ákveðnar þannig að tekið er tillit til þess að þær séu skattskyldar og það er líka réttlátt vegna þess að það fólk, þeir örfáu sem eru undir skattleysismörkum fá þá bæturnar óskertar. Þannig að skattfrelsi þessara bóta er félagslega óréttlátt vegna þess að fólk sem borgar engan skatt hvort sem er nýtur þess ekki, en þeir sem borga skatt og jafnvel fólk sem er með dágóðar tekjur eins og ég nefndi hérna áðan, fær þær skattfrjálsar, óskertar og það finnst mér óréttlátt. Að einstaklingur sem þarf bara að sjá fyrir sjálfum sér og er með 133 þús. kr. á mánuði skuli fá óskertar bætur og þurfi ekki að borga af þeim tekjuskatt eins og öðrum tekjum sem hann hefur, það finnst mér óréttlátt. En þetta er það sem menn vilja og þetta er það sem menn hafa ákveðið að láta yfir sig ganga.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að taka undir það með hv. þm. sem hann sagði um stimpilgjaldið. Ég tel að menn eigi að skoða það mjög vandlega að fella það að sem mestu leyti niður. Mig langar til að spyrja hv. þm. hvort hann hafi engar áhyggjur af því hve mikill mismunur myndast á milli almennrar skattlagningar og þeirrar skattlagningar sem verður á lítil fyrirtæki þegar það liggur fyrir og menn hafa borið það vel saman, að fyrir þessa breytingu var tiltölulega lítill munur á því hvað menn borguðu í skatta eftir því hvort þeir tóku það út úr fyrirtækjunum eða greiddu með launum sínum, en með þessu verður meira en helmingsmismunur á skattinum. Það er alveg klárt mál að mínu viti að það mun kalla meira og meira á að farið verði að flytja einkaneysluna inn í einkahlutafélögin. Ég tók eftir því að hv. þm. nefndi tryggingagjaldið ekki neitt í ræðu sinni.

Jú.

Það hefur þá farið fram hjá mér og ég bið afsökunar á því ef svo hefur verið. En ég vil segja að eins og þessi tillaga liggur fyrir, þá lenda miklu fleiri fyrirtæki í landinu í því að fara illa út úr sköttum eða verr út úr sköttum en þau hafa gert heldur en hin sem fá hagnað af þessum breytingum einfaldlega vegna þess að býsna stór hluti fyrirtækja og alveg sérstaklega á landsbyggðinni eru ekki gerð upp með hagnaði. Það liggur því alveg á ljósu að þarna verða mjög margir sem þurfa að fara að borga meira og það eru fyrirtækin sem standa verst. Ekki eru menn að hjálpa atvinnulífinu, með því, hv. þm.? Er það?

Herra forseti. Hv. þm. ræddi ákveðið vandamál sem eru skattsvik þar sem menn nota sér skattkerfið til að losna undan sköttum og það er svo sem þekkt. Bótasvik eru einnig þekkt þar sem menn eru að ná sér í bætur sem ekki eiga rétt á því. Þetta er vandamál sem við höfum við að glíma og við höfum sett í lagasetninguna mjög ítarlega bálka til að koma í veg fyrir skattsvik af þessum toga. En auðvitað vex hvatinn við þessa aðgerð og því miður gleymdi ég að koma inn á það atriði, en ég hef að sjálfsögðu hugleitt það að sá hvati vex. Áður var það þannig að ef menn höfðu 100 kr. í tekjur frá fyrirtæki, borguðu þeir 30 kr. í tekjuskatt, þá voru 70 kr. eftir. Ef þeir borguðu það út sem arð, borguðu þeir 7 kr. í fjármagnstekjuskatt og borguðu sem sagt í heildina 37 kr. af hundraðkallinum, þannig að það var mjög ámóta og sá tekjuskattur sem lagður er á einstaklinga og borgaði sig ekki að fara út í þessar æfingar nema vegna alls konar tekjutenginga barnabóta, vaxtabóta o.s.frv. En núna verður hvatinn enn frekari og það leiðir til þess að menn fara að sjálfsögðu að hugleiða hvort ekki eigi að lækka tekjuskatt einstaklinga líka. Það hefur ekki mátt gera að hingað til vegna þess að það er alltaf sagt að nú sé þensla og það muni auka þensluna að lækka tekjuskatt einstaklinga. En það má vel vera að við lendum í þeirri stöðu að við getum lækkað tekjuskatt einstaklinga og þá legg ég til að það verði gert. Hvað varðar tryggingagjaldið, þá sagði ég að fyrirtæki sem er með 130 manns þurfi að spara einn mann á næstu tveim árum eða næsta ári til þess að standa jafnt með tryggingagjaldið eftir sem áður. Mér þykir leitt að heyra ef hv. þm. heldur því fram að fyrirtæki úti á landi séu ekki með hagnað. Það er mjög dapurlegt og því þarf að kippa í liðinn. Fyrirtæki eiga alls staðar að skila hagnaði jafnt á höfuðborgarsvæðinu sem úti á landi.

Hæstv. forseti. Því miður er hafa fyrirtækin úti á landi miklu minni hagnað og bera miklu meira tap en fyrirtækin á höfuðborgarsvæðinu. Það liggur alveg ljóst fyrir að hækkunin á tryggingagjaldinu mun koma illa niður á þeim. Ég held að menn hafi þurft að hugsa sig kannski aðeins betur um. Mér heyrist á hv. þm. að hann hafi a.m.k. ekki fengið tækifæri til þess að átta sig á því hvort sá mismunur sem verið er að gera núna á sköttum fyrirtækja og sköttum einstaklinga muni valda vandkvæðum af því tagi sem hann var hér að lýsa og ég nefndi áðan. Yfir það þurfa menn að fara betur. Ég ætla að nefna það líka að hv. þm. talaði um skatt á húsaleigubætur og sagði að það ætti bara við um þá sem borga skatt. Hverjir á Íslandi borga ekki skatt? Ég held að þeir séu ekki orðnir margir því að breytingarnar á undanförnum árum hafa orðið til þess að menn eru farnir að borga skatt af bótum. Og hverjir fá þá ekki húsaleigubæturnar í gróða núna?

Herra forseti. Sem betur fer hafa laun á Íslandi hækkað sem aldrei fyrr og bætur líka þannig að velflestir eru farnir að borga tekjuskatt vegna þess að tekjuskattsmörkin hafa eingöngu hækkað eins og verðlag. En bæði launin og bæturnar hafa hækkað langt umfram verðlag. Þess vegna borgar sem betur fer alltaf færra og færra fólk ekki skatt. En að sjálfsögðu eru einhverjir til enn þá sem borga ekki skatt og ef þeir njóta húsaleigubóta þá fá þeir þær óskertar núna eftir sem áður og þeir munu einskis njóta í þessari breytingu.

Herra forseti. Ég vil í upphafi gagnrýna það að þegar ríkisstjórnin telur vera svigrúm til 7 milljarða kr. skattalækkana að svo lítið komi í hlut láglaunafólks, lífeyrisþega og skuldsettra barnafjölskyldna. Vissulega ber að fagna húsaleigubótunum sem munu gagnast láglaunafólki en þó ekki þeim sem eru á biðlista núna eftir leiguhúsnæði vegna þess að afnám skatta á húsaleigubótum mun hverfa í vaxtahækkanir á lán til leiguíbúða sem þessi ríkisstjórn hefur staðið fyrir. Það lítilræði sem tekjuskattur einstaklinga er lækkaður um er fyrst og fremst til komið vegna kjarasamninga og þýðir örfáa hundraðkalla í skattalækkun handa fólki með lágar og meðaltekjur. Sú skattalækkun sem hér er boðuð mun því fyrst og fremst gagnast stórfyrirtækjum og stóreignamönnum. Það er líka ástæða til að gagnrýna það, herra forseti, að ríkisstjórnin er, a.m.k. að verulegu leyti, að vísa því til næstu ríkisstjórnar hvernig eigi að fjármagna þessar skattbreytingar. Tryggingagjaldið sem stendur að miklu leyti undir verulegri tekjuskattslækkun á fyrirtæki er ekkert annað en landsbyggðarskattur eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson hefur sýnt fram á og það er fórnarkostnaður landsbyggðarinnar til þess að lækka verulega tekjuskatta á stóreignafyrirtæki sem skila hagnaði. Herra forseti. Ég gagnrýni líka þá takmörkuðu útreikninga sem fylgja þessum miklu skattalagabreytingum og það vantar víða rökstuðning fyrir því sem sett er fram í þessari greinargerð. Þegar litið er á tekjuskatta fyrirtækja á þessu og síðasta ári og áætlun næsta árs þá stendur t.d. sú fullyrðing á hálfgerðum brauðfótum að lækkun á skatthlutfalli fyrirtækja á síðasta ári hafi leitt til aukinna skatttekna og virðist sú skýring miklu nærtækari að umsvif fyrirtækja og afkoma fylgi hagsveiflu efnahagslífins en að skattalækkun, t.d. í tekjuskatti, ráði þar nokkrum úrslitum. Þannig er allt of mikið gert úr því að skattalækkanir á fyrirtæki séu eitthvert svar við þeim kreppueinkennum sem alls staðar blasa við. Með sama hætti væri hægt að lækka skatta á almenning í 20% eða lækka neysluskatta verulega til þess að auka kaupgetu fólks sem hefði þá auðvitað áhrif á innspýtingu í atvinnulífið. Í frv. kemur fram að lækkun tekjuskatts fyrirtækja sé áætluð 2,7 milljarðar kr. með því að lækka skatthlutfallið úr 30% í 18% sem er 40% lækkun og þá hlýtur tekjuskatturinn fyrir lækkun að hafa verið 6 milljarðar og 750 millj. og álagning tekjuskatta árið 2000 var 10,3 milljarðar kr. Samkvæmt fjárlagafrv. er tekjuskattur fyrirtækja í ár áætlaður 8 milljarðar kr. og 6 milljarðar kr. á næsta ári og þá er ekki gert ráð fyrir lækkun tekjuskatts um 2,7 milljarða sem væntanlega kemur fram á árinu 2003. Þannig hafa tekjuskattar á fyrirtæki án þeirra breytinga sem nú eru gerðar lækkað úr 10,3 milljörðum á árinu 2000 í 6 milljarða á árinu 2002 sem er yfir 4 milljarða lækkun á tveimur árum. Lækkun tekjuskatta fyrirtækja er skýrð með efnahagssveiflu niður á við. Ef það er svo er hrunin sú fullyrðing, að mínu mati, í frv. að lækkun skatthlutfallsins á síðasta áratug hafi leitt til aukinna skatttekna. Miklu frekar er skýringin sú að auknar skatttekjur voru afleiðing hagsveiflu og hurfu þegar hún hjaðnaði. Auk þess eiga hóflegir kjarasamningar, eins og ASÍ hefur bent á, líka sinn þátt í hagsveiflu liðinna ára. Þetta vildi ég láta koma fram vegna þess að þetta skattadekur við stórfyrirtækin í landinu sem skila verulegum hagnaði en borga litla skatta til samfélagsins m.a. vegna lágs skatthlutfalls á undanförnum áratug og frádráttarbærni í yfirfæranlegu rekstrartapi, er varla forsvaranlegt auk þess sem þau greiða einungis 10% skatt af arði af fjármagnstekjum sem er afar sjaldgæft ef það þá þekkist nokkurs staðar í samkeppnislöndum okkar. Réttlætingin á þessari miklu skattalækkun til stórfyrirtækjanna, að hún dragi okkur upp úr niðursveiflunni og skapi hér atvinnu og aukin umsvif sem ríkisstjórnin metur á 3,5 milljarða, er hér því verulega ýkt og ég vara við að menn séu að gleypa þessa skýringu hráa. Herra forseti. Margar spurningar vakna sem frv. og greinargerðin svara ekki. Í fyrsta lagi spyr maður hvort þetta sé réttur og eðlilegur tími til umfangsmikilla skattalækkana á fyrirtæki --- þeim fylgir mikið tekjutap ríkissjóðs --- á sama tíma og þeir sem verst hafa það í þjóðfélaginu lenda í miklum niðurskurði á fjárlögum næsta árs. Svarið við því er að það er vafasamt og það er spurning hvort vaxtalækkun hefði ekki verið skynsamlegri við þessar aðstæður en stórfelld skattalækkun sem einkum gagnast þeim, eins og ég segi, stórfyrirtækjum og stóreignamönnum. Vaxtalækkun hefði hins vegar gagnast öllum skuldugum einstaklingum og flestöllum fyrirtækjum. Í öðru lagi vaknar sú spurning hvort jafnræðis milli atvinnugreina sé gætt í skattalækkun. Svarið er að skattalækkunin skilar sér fyrst og fremst til stórra fyrirtækja með mikinn hagnað eins og hefur verið sýnt fram á í þessari umræðu og hækkun tryggingagjalds sem skila á fjármagni í kassann á móti er afar ósanngjörn og skilar engu fyrir lítil eða meðalstór fyrirtæki sem hafa lítinn sem engan hagnað en mikla launaveltu. Einyrkjar og launafólk sem skikkað er á sérstaka verktakasamninga lendir því líka illa í því með þessu tryggingagjaldi. Aftur gæti þetta svo haft, eins og ASÍ hefur réttilega bent á, veruleg verðlagsáhrif, aukna verðbólgu og stuðlað að verulegri kaupmáttarskerðingu. Herra forseti. Í fjórða lagi vil ég benda á að með þessum breytingum er hugsanlega verið að rýra tekjur sveitarfélaganna, en tilfærsla á rekstri úr einstaklingsrekstri eins og frv. boðar yfir í sameignarfélög og hlutafélög mun skerða útsvarsstofninn. Ég spyr fjmrh. um þá útreikninga. Hvaða áhrif hafa þessar skattalagabreytingar á tekjur sveitarfélaga? Hefur það verið áætlað og hefur verið haft samráð við sveitarfélögin um þessar breytingar? En því fleiri sem hafa möguleika á að flytja verulegan hluta launatekna sinna yfir í arðgreiðslur, sem gerast mun með þeim breytingum sem hér eru boðaðar, því meira rýrir það tekjur sveitarfélaganna og ástæða er til að benda á það nú þegar auka á möguleika á yfirfærslu einstaklingsrekstrar í einkahlutafélög að einkahlutafélögum hefur fjölgað gífurlega eða um 64% á tæpum fjórum árum. Fjölgunin frá árslokum 1996 eru 4.900 einkahlutafélög og voru þau í október á liðnu ári tæplega 14 þús. Athyglisvert er að á árunum 1997--1999, eða á þremur árum, fóru 685 einkahlutafélög í gjaldþrot og ástæða er til að skoða hvort þetta tengist kennitöluflakki þar sem eigendur fyrirtækja hirða ábatann af rekstrinum en senda reikninginn af opinberum gjöldum til fjmrh. og launakröfur til Ábyrgðarsjóðs launa, enda höfðu afskrifaðar skattaskuldir þrefaldast á árinu 2000 og voru tæpir 12 milljarðar kr. Þetta rekstrarform gefur möguleika, eins og ég nefndi, á að taka hluta launa út í arði og greiða 10% skatt og ábyrgð eigenda er líka takmörkuð við hlutafé sem að lágmarki getur verið 500 þús. kr. Í þessu sambandi má líka minna á að arðgreiðslur eigenda einkahlutafélaga sem jafnframt fengu greidd laun frá félögum sínum jukust um 53% milli áranna 1998 og 1999 og má ætla að hlutur arðgreiðslna sem aðeins er greiddur af 10% skattur sé vaxandi hlutur í heildarlaunagreiðslum eigenda einkahlutafélaga. Að þessu snýr einmitt spurning mín um hvort verið sé að auka skattlagningu á launatekjur og minnka skattlagningu á fjármagn með þessum breytingum og búa til skattalegt hagræði þannig að hluti launa hjá eigendum fyrirtækja verði enn frekar skattaður með 10% skatti. Það var sett fram í Morgunblaðinu árið 1998 að hagstæðara væri að telja fram fjármagnstekjur en launatekjur og því haldið fram að skattar af 5 millj. kr. tekjum yrðu 200 þús. kr. lægri, og sagt orðrétt, með leyfi forseta: ,,Færa má rök að því að skattalegt hagræði geti verið því samfara fyrir sjálfstætt starfandi einstakling að vera með rekstur sinn í formi einkahlutafélags og reikna sér fjármagnstekjur fremur en reikna sér endurgjald og telja fram launatekjur.`` Herra forseti. Með þessum breytingum nú verður þetta enn hagstæðara en verið hefur. Nú á að opna fyrir það, eins og hér er sagt, yfirfærslu á einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög, en í frv. er lagt til að heimilt verði að færa eigur einstaklinga í atvinnurekstri yfir í einkahlutafélag án þess að yfirfærslan hafi í för með sér skattskyldar tekjur fyrir eigandann eða félagið sjálft. Hvað þýðir þetta, herra forseti? Yfirfærsla úr einstaklingsrekstri í hlutafélag án þess að það hafi í för með sér skattskyldar tekjur þýðir að eignir sem eru umfram bókfært verð verða ekki endurmetnar eins og nú er, en samkvæmt núgildandi reglum yrðu eignir --- við getum nefnt t.d. kvóta --- verðlagðar á markaðsverði við afhendingu til hlutafélagsins og söluverðið skattlagt hjá fyrri eiganda, þ.e. einstaklingum, og samkvæmt frv. fer ekki fram neitt skattauppgjör við aðilaskiptin og ekki kemur til skattlagningar fyrr en við sölu félagsins á þessum eignum. Samkvæmt gildandi skatthlutföllum hefði ekki munað miklu á skattlagningu frá því sem var, herra forseti, en nú verður heldur betur breyting á. Félagið hefði borgað 30% og einstaklingurinn 10% af afganginum og munurinn hefði fyrst og fremst legið í hátekjuskattinum. En með þeirri breytingu á skatthlutföllum sem frv. gerir ráð fyrir er komin upp sú staða að menn geta lækkað verulega skatta að fengnum fyrningum og kvóta í einstaklingsrekstri með því einu að breyta starfseminni í hlutafélag og selja síðan eignir og kvóta út úr félaginu. Í stað skatta upp á 38--45% kemur um það bil 26% skattur. Um það munar verulega þegar verið er að auka á gjafakvótann því að fyrir breytinguna var greiddur 38% skattur og þá að viðbættum hátekjuskatti ef því var til að dreifa en nú er skatturinn einungis 26%. Með þessu frv. er því alveg örugglega verið að örva mjög og fjölga þeim sem taka upp einkahlutafélagaformið. Þeir geta hagrætt skattalega og greitt sér verulegan hluta launa í formi arðs með 10% skatti. Þegar bilið er orðið svona mikið milli skatta fyrirtækja og einstaklingsskatta þá mun þetta örugglega örva það og við munum sjá það á næstu árum. Því spái ég, herra forseti. Munurinn á skattgreiðslum getur verið nú fyrir skattalagabreytinguna um og yfir 10% eftir skattformum eftir því hvort um er að ræða einstaklinga eða einkahlutafélag og hefur fjöldi einkahlutafélaga farið stöðugt vaxandi eins og ég nefndi. En með þessum skattalagabreytingum verður munur á skatthlutfalli orðinn yfir 20% og enginn efi er á að tilhneiging verður til þess að færa launatekjur í arð og söluhagnað. Það mun stóraukast. Margir líta svo á að tekjuskattur lögaðila sé í reynd skattur á eigendur og að skattur á fyrirtækin sé bráðabirgðagreiðsla upp í endanlegan skatt eigandans. Nú er hinn endanlegi skattur 37%, þ.e. 30% í hlutafélaginu og 10% af afganginum við arðgreiðslu eða sölu hlutabréfanna. Það er svipað og skattur á launatekjur sem er um 38,5%. Með breytingunum samkvæmt frv. verður skattlagning eigenda 26,2%, þ.e. langtum minni en skattlagning launatekna. Til að jafna bilið þyrfti fjármagnstekjuskattur t.d. sennilega að hækka í um 20--22%. Það er reyndar furðulegt þegar sífellt er með skattalagabreytingu verið að stækka þann hóp sem getur tekið hluta af launum sínum sem arðgreiðslu sem greiddur er af 10% skattur. Maður spyr hvers vegna fjmrh. verður ekki við kröfu lífeyrisþega um að þeir greiði fjármagnstekjuskatt af lífeyrisgreiðslum sínum úr lífeyrissjóðum sem að 2 / 3 eru ekkert annað en vextir eða fjármagnstekjur. Herra forseti. Heildarskattlagning fyrirtækja og eigenda þeirra er þegar, fyrir þessa skattalagabreytingu, minni hér en nokkurs staðar annars staðar en í OECD-löndunum. Fullyrðingar í grg. frv. um að breytingar hafi orðið hér á eru alls ekki rökstuddar og virðast ekki byggðar á neinum fyrirliggjandi eða tilgreindum upplýsingum. Staðreyndin er sú að við höfum lækkað skatthlutfall á atvinnurekstur meira á síðasta áratug en nokkur önnur þjóð innan OECD-landanna. Í yfirliti OECD frá 1999 þar sem fyrirtækjaskattar OECD-ríkjanna eru skoðaðir sem hlutfall af vergri landsframleiðslu var ekkert land með lægri skatt en við höfðum á íslensk fyrirtæki, þ.e. 1,3% af landsframleiðslu en meðaltal OECD-ríkjanna var 3,3%. Þegar meðaltal 15 ríkja ESB var skoðað var það 3,6%. Skattar á einstaklinga hér á landi voru aftur á móti töluvert yfir meðaltali OECD-ríkjanna eða 12,8% af vergri landsframleiðslu, en meðaltal OECD-ríkjanna var 10,3% og meðaltal ESB-ríkjanna 11%. Fyrirtækjaskattur hefur lækkað frá árinu 1993, úr 45% í 30% og nú er stefnt í 18%. Ég held, herra forseti, að nær væri að skoða --- efh.- og viðskn. hlýtur að skoða það --- að í stað þess að fara niður með tekjuskattshlutfallið eins og hér á að gera, úr 30 í 18%, þá verði frekar stefnt að því að nýta það svigrúm sem ríkisstjórnin telur sig hafa til að athuga lækkun á stimpilgjaldi og taka þar áfanga sem gagnast mundi bæði fyrirtækjum í heildina litið og eins einstaklingum, ekki síst þeim sem eru íbúðakaupum. Ég hvet líka til þess að áhrifin af afnámi verðbólguleiðréttinga, sem ég hef ekki tíma til að fjalla um hér, verði skoðuð nákvæmlega. Það hefur komið fram að könnuð hafi verið áhrif verðbólguleiðréttinga á fyrirtæki og niðurstaðan var á þá leið að hagnaður fjármálastofnana og örfárra annarra fyrirtækja hafi aukist við afnám verðbólgureikningsskila en afkoma annarra fyrirtækja versnað. Ég held, herra forseti, að það liggi nokkuð ljóst fyrir að skattlagning á laun og launatengdar tekjur, lífeyri, bætur og fleira, er miklu meiri en skattlagning á arð af fjármagni og endurgjald fyrir rentu af auðlindinni. Staðreyndin er nefnilega sú að ríkisstjórnin hefur á umliðnum árum, ekki síst með þessari breytingu, horfið frá jafnræði í skattlagningu og gert grundvallarbreytingu á skattkerfinu, fjármagni og stóreignamönnum til hagsbótar á kostnað þeirra sem minna hafa milli handanna. Einstaklingar með sömu tekjur eru skattlagðir misjafnlega eftir því hvernig tekjurnar myndast. Þegar öllu er til haga haldið þá eru einstaklingar með háar tekjur skattlagðir vægar en þeir sem hafa lágar tekjur. Gleggst merki þess eru hvernig skattleysismörk hafa verið fryst, sem í reynd greiddi síðustu tekjuskattsbreytinguna árið 1997 til þeirra sem betur höfðu það. Lífeyrisþegar sem engan skatt greiddu af lífeyri og fullri tekjutryggingu árið 1995 eru nú farnir að greiða 70 þús. kr. í skatt á ári, sem samsvarar mánaðarlífeyrisgreiðslum þeirra. Það skýrist fyrst og fremst af því að skattleysismörkin hafa að mestu verið fryst en ekki af hækkun lífeyrisgreiðslna sem ekki hafa fylgt launavísitölu og oft ekki neysluvísitölu. Ég hvet til þess að gengið verði alla leið og núna, þegar búið er núna að afnema skatt af húsaleigubótum, þá verði skattur á fjárhagsaðstoð sveitarfélaga líka felldur niður. Það er fáránleg skattlagning. Ég spyr hæstv. fjmrh. um skoðun hans á því. Sömuleiðis verður að skoða hvort hið skattalega svigrúm sem ríkisstjórnin telur að nú sé fyrir hendi nýtist betur skuldsettu fólki með miðlungstekjur, ekki síst barnafólki. Ég hvet til þess, herra forseti, að það verði skoðað sem rætt var um á síðasta þingi en náði ekki fram að ganga, sem stjórnarflokkarnir í raun felldu, að ótekjutengdi hluti barnabótanna nái til barna að 16 ára að aldri en ekki einungis til barna að sjö ára aldri. Þetta eru aðgerðir sem nýtast miklu frekar fólki með meðaltekjur og barnafjölskyldum, þær leiðir sem ég hef nefnt. Ákveðin rök eru fyrir að skoða lækkun eignarskatta, ekki síst vegna eldra fólks sem býr í stærri skuldlausum eignum en hefur litlar tekjur. Ég spyr ráðherra hvort útreikningar liggi fyrir um samsetningu eigna og tekna hjá þeim sem greiða eignarskatta. Í þeim skattalagabreytingum sem hér er rætt um er ekki síst um að ræða rýmri tekjumörk í hátekjuskatti. Þetta er spurning um forgang og hvort og hvernig þessar breytingar skila sér til fólks með lágar og miðlungstekjur. Hátekjuskattur á einstaklingsárstekjur um 3,4 millj. kr. getur vissulega verið skattur á fólk með meðaltekjur, sem tímabundið hefur yfirvinnu vegna húsnæðiskaupa og þess háttar og hefur því slíkar tekjur. Aftur á móti er ekki hægt að tala um að heimilitekjur upp á tæpar 7 millj. í árstekjur hjá hjónum séu einhverjar miðlungstekjur, enda hefur ASÍ sýnt fram á að þessar tekjur, sem hátekjuskatturinn er miðað við, er langt yfir meðaltekjum á sl. ári og árinu þar áður. Það þarf því að skoða vandlega hvort of langt sé gengið í þessu efni, bæði að því er varðar eignarskattsbreytinguna og hátekjuskattinn. Umfram allt þarf að skoða hvort ekki sé gengið allt of langt í að lækka tekjuskatt á fyrirtæki. Ég segi fyrir mitt leyti, herra forseti, að ef frv. kemur óbreytt úr efh.- og viðskn. þá finnst mér ekki koma til greina að styðja þennan hátekjuskatt. Ef við höfum ekki svigrúm til þess að gera betur en gert er í þessu frv. fyrir fólk með lágar tekjur og meðaltekjur, mun ég ekki styðja þennan hátekjuskatt. Að óbreyttu mun ég ekki styðja það að frítekjumark hátekjufólks verði aukið. Ég hvet til þess, herra forseti, og það skulu vera mín lokaorð, að nefndin skoði vel þær hugmyndir sem ASÍ hefur um skattbreytingar, t.d. hugmyndir um neysluskatta til að setja kjarasamningana ekki í uppnám. Það verður ekki litið fram hjá þeim verðbólgu- og verðlagsáhrifum sem þessar skattbreytingar hafa á heimilin í landinu og munu rýra kjör þeirra. Það er óþolandi á sama tíma og dekrið við fyrirtæki og stóreignamenn gengur út í öfgar.

Herra forseti. Ég verð að segja það um þennan skattapakka hæstv. ríkisstjórnar að mér finnst hann í raun hafa verið fullkomlega fyrirsjáanlegur. Það er í ekkert í honum í aðalatriðum sem kemur á óvart. Hér er við völd hægri stjórn sem hefur siglt eftir leiðarljósum nýfrjálshyggju í efnahagsmálum, svona í aðalatriðum. Sjálfstfl. hefur verið algerlega ráðandi í þessu samstarfi með sama hætti og hann réð lögum og lofum í samstarfi við Alþfl. á kjörtímabilinu 1991--1995. Þetta ber frekar keim af málamiðlunum, ef einhverjar eru, innan Sjálfstfl. heldur en hinu að Framsfl., sem eins og stundum áður er fjarverandi í salnum að mestu leyti, hafi haft þar einhverja hönd í bagga. Framsóknarmenn hafa þó hugsanlega átt þátt í því að ríkisstjórnin ákvað af allri rausn sinni, að því er mér skilst á síðustu stigum málsins, að offra heilum 150 millj. kr. í að afnema skattlagningu húsaleigubóta. Þar birtist örlætið. Þar birtist gæska ríkisstjórnarinnar til þeirra sem menn geta væntanlega orðið sammála um að standi frekar höllum fæti í lífsbaráttunni en hitt, lágtekjufólks sem leigir húsnæði. Húsaleigubæturnar eru jú tekjutengdar eins og menn muna. En að öllu öðru leyti eru þessar skattaáherslur ríkisstjórnarinnar klassískar hægri áherslur. Það var því ekki að undra að hv. þm. Pétur Blöndal kæmi hér eins og frelsaður maður, nýbaðaður maður, og segði bara: Loksins, loksins. Loksins skattalækkun á hátekjufyrirtæki, gróðafyrirtæki og hátekjufólk. Það er auðvitað órækasta sönnun þess að hér er um hægri pakka að ræða hve hv. þm. Pétur Blöndal var yfir sig barnslega glaður í ræðustólnum áðan. Ég verð líka að segja, herra forseti, að mér blöskrar að heyra talið um hátekjuskattþrepið, þetta væga álag sem er í íslenska tekjuskattskerfinu á hæstu laun. Sjálfstfl. er búinn að finna upp nýtt hugtak, meðaltekjuskatt. Ég heyrði þetta hjá ungliðum Sjálfstfl. í viðtölum þar sem ræddur var aðdragandi landsfundar þeirra og þings þeirra. Þá var þetta hugtak komið í loftið, meðaltekjuskattur og alveg sérstakt hneyksli að skattleggja meðaltekjur. En hvað er þetta í reynd? Þetta er álag á tekjur ofan við frítekjumörkin, vel á fjórða hundrað þús. kr. hjá einstaklingi og vel á sjöunda hundrað þús. kr. hjá hjónum. Það leggst bara á þau laun sem eru þar fyrir ofan. Það eru engar meðaltekjur í þessu landi. Þó menn fari að borga þarna 7% álag á laun sem komin eru upp fyrir þetta. 7% virka ekki niður fyrir þau mörk. Ég held að það sé nauðsynlegt að þetta sé haft á hreinu því að mér virðist þetta stundum misskiljast. Þegar þetta er sett í samhengi, herra forseti, við skattamálin að öðru leyti, þá staðreynd að íslenski tekjuskatturinn er flatur í einu þrepi að slepptu þessu álagi á hátekjur, ekki þrepaskattur eins og hann er víða í nálægum löndum, þá er auðvitað mikil ósvífni að bera hlutina á borð eins og nú er gert varðandi þetta litla álag sem eftir situr í íslenska tekjuskattskerfinu á hæstu laun. Ég fullyrði það. Það bítur auðvitað höfuðið af skömminni að skattleysismörkin hafa ekki fylgt verðlagi og þaðan af síður launaþróun undanfarin ár. Við þeim er ekki hróflað. Það leiðir til þess, eins og áður hefur komið fram og ég hef dregið athygli að, að menn eru farnir að borga umtalsverða skatta af bótum, af hæstu örorkubótum eða hæstu ellilífeyrisbótum. Lágtekjufólk sem er á launum rétt ofan við þessar bætur, t.d. sjúkraliðar með innan við 90 þús. kr. í byrjunarlaun, borgar umtalsverða skatta. Ef við tökum meðallaun kvennastéttanna í landinu samkvæmt launakönnun kjararannsóknarnefndar þá þykir nú sennilega fæstum að konur, t.d. á landsbyggðinni, í störfum almenns verkafólks eða konur í þjónustu-, sölu- og afgreiðslustörfum séu ofhaldnar í sínum launum. Þar eru launin innan við 100 þús. kr. á mánuði að meðaltali á allri landsbyggðinni í seinna tilvikinu en þær eru taldar borgunarmenn fyrir 12--15 þús. kr. sköttum af þeim launum. Það er ekki ein einasta tillaga um að gera ráðstafanir gagnvart skattbyrði þeirra en hátekjuskattinn, álagið á hæstu launin á að lækka. Það er dálítið skondið, herra forseti, að þessi hækkun hátekjumarksins í frítekjuskattinum lyftir þessu gagnvart einstaklingum rétt upp fyrir hið fræga þingfararkaup. Það er stundum rætt um að laun þingmanna séu góð. Sýnist sitt hverjum um það að vísu. En það er þó þannig --- það er ágætt að þjóðin hafi það til hliðsjónar --- að við náum ekki í þennan hátekjuskatt með þingfararkaupi okkar. Ég er ekki viss um að allir hafi áttað sig á því. Það er ekki fyrr en menn eru komnir á talsvert hærri laun en þingmenn hafa sem menn byrja að borga þetta 7% álag á launin, þar fyrir ofan. Ég hafna því þessari nálgun, herra forseti, og lýsi mikilli andstyggð minni á því að menn reyni að læða því inn hjá fólki --- ég tel það ómálefnalegt --- að hér sé um einhvern ósanngjarnan millitekju- eða meðaltekjuskatt að ræða. Þannig er það ekki. Þetta er eingöngu á þann hluta launanna sem liggur ofan við allar meðaltekjur í landinu, hvort sem við miðum við einstaklinga eða hjónafólk. Þegar við tökum atvinnulífið, herra forseti, þá verð ég líka að segja að ég hef miklar efasemdir um þá útfærslu sem hér er valin. Ég tel þarna farið vitlaust í að laga starfsumhverfi atvinnulífsins, jafnvel þó menn telji sig hafa efni á því að slaka þar út nokkrum tekjum. Það er að vísu ekki mikið sem á að koma nettó í hlut atvinnulífsins vegna þess að tryggingagjaldið á að hækka á móti. En ég held að það sé ekki það brýnasta, ef menn ætla að taka til í starfsskilyrðum atvinnulífsins, að stórlækka tekjuskattinn á þeim fyrirtækjum sem þó eru að hagnast. Athugum hvaða fyrirtæki það eru. Það eru fyrst og fremst fyrirtæki í fjármálageiranum, fyrirtæki sem eru í klassískri fákeppnisstöðu á markaði og hafa meira og minna geta skammtað sér gróða svo ríflegan gegnum tíðina að þau hafa fullnýtt alla frádráttarmöguleika og borga þar af leiðandi tekjuskatt. Vorkennum við þeim sérstaklega? Ég geri það ekki. Ég held að það væri brýnna að skoða starfsskilyrði nýsköpunar og þróunar í atvinnulífinu og skoða þær greinar sem sannanlega búa við erfiða afkomu. Þar má nefna ferðaþjónustuna sem dæmi, mestu vaxtargrein íslensks atvinnulífs sl. ár, sem hefur aukið gjaldeyristekjur þjóðarbúsins hlutfallslega meira en nokkur önnur á undanförnum árum --- er númer tvö í dag á eftir sjávarútveginum --- en býr við þá stöðu að afkoman er mjög erfið, nýtingartími fjárfestinga stuttur og launakostnaður hlutfallslega hár. Það er alveg ljóst að í ferðaþjónustunni, bæði í gistingu og í margs konar afþreyingu sem hún byggir á, er launaliðurinn mjög hátt hlutfall. Þessar breytingar verka þar af leiðandi mjög íþyngjandi á svo til öll ferðaþjónustufyrirtæki landsins. Ég þekki fá þeirra, því miður, sem hafa gert upp með miklum hagnaði undanfarin ár. Í sjávarútveginum er tekjuskattur því miður afar sjaldséð fyrirbæri og af hverju er það? Það er af því að afkoman hefur verið mjög sveiflukennd. Það eru miklar fjárfestingar í greininni. Það eru því þungar afskriftir þar og síðast en ekki síst hafa menn mjög víða verið að nýta sér töp frá umliðnum árum og í gegnum sameiningu fyrirtækja þannig að tekjuskattur er þar ekki fyrirferðarmikill. En þetta mun bitna þungt á þeim greinum sjávarútvegsins þar sem launaliðurinn vegur enn þá að einhverju ráði, þeim hlutum fiskvinnslunnar þar sem launin skipta máli. Dæmi: Lítil sérhæfð vinnslufyrirtæki þar sem mikið er byggt á handverki, þar sem ekki er um mjög vélvædda vinnslu að ræða og þar sem launaliðurinn er hlutfallslega stór. Virðisaukinn í frekari vinnslu ferskfisks í landi er einmitt þessu marki brenndur. Útflutningur á flökum, í flug o.s.frv., bitnar greinilega þungt á þeim greinum. Og þá kemst ég að þeirri niðurstöðu, herra forseti -- það er kannski engin óskapleg speki og það hafa allir rétt til sinna skoðana í þessu efni -- en ég bið menn að mæta því með rökum hvort ekki sé ástæða til þess að hafa áhyggjur af því að þetta komi svona niður. Og það er hárrétt sem menn hafa hér sagt, margir á undan mér í umræðunni, að það er líka veruleg ástæða til þess að hafa áhyggjur af því að þetta komi þyngra niður á landsbyggðinni en höfuðborgarsvæðinu. Það liggur í hlutarins eðli í raun og veru og við þekkjum það, því miður, að afkoma fyrirtækjanna er að meðaltali erfiðari á landsbyggðinni. Þau borga sjaldnar tekjuskatt. Höfuðstöðvar stóru fyrirtækjanna sem frekar eru að hagnast eru hér. Vinnuaflsfreku greinarnar í frumvinnslu sjávarafurða og landbúnaði eru úti á landi. Ferðaþjónustan hefur verið að eflast á landsbyggðinni. Allt ber þar að sama brunni. Ég er ekki að segja, herra forseti, að þetta séu kannski gríðarlega stór mál. Hér er ekki verið að færa til fjármuni þannig að maður hafi ekki séð annað eins. Það er auðvitað bull og vitleysa að þetta sé einhver sögulegur pakki hvað stærðina snertir, mældur í nokkrum milljörðum. Það er ekki þannig. Það er alveg augljóst að sviptingar í skattamálum fyrirtækja og einstaklinga hafa áður verið meiri. Það er fyrst og fremst gort í hæstv. ráðherrum þegar þeir vilja komast á spjöld sögunnar fyrir þennan pakka, og það er ekkert að marka þó að þetta frv. sé dálítið þykkt. Það er ekki víst að efnisleg verkan þess sé í samræmi við það. Mér finnst hafa meira gildi að átta sig á pólitísku skírskotuninni sem í þessu er fólgin og hvað menn eru að fara, að svo miklu leyti sem maður gefur sér að menn geri það með fullri meðvitund, og þá undrast ég, herra forseti, þessar áherslur. Ég tel ekki skynsamlegt að fara svona langt niður með tekjuskattinn, og hef raunar alla fyrirvara á því að vera nokkuð að lækka hann. Hann er hér enn neðan við meðaltal OECD. 30% eftir á greiddur tekjuskattur lögaðila í 8% verðbólgu er sannanlega ekki mjög hár. Það er bara staðreynd. 18% eru náttúrlega komin þarna mjög neðarlega, og þá erum við sennilega komin í næstneðsta sætið á eftir Írlandi af öllum löndum. Svo er sagt hér, og það er ágætt að það er viðurkennt í grg. með frv., sem ég hef oft minnt á þegar menn tala um skattbyrðar atvinnulífsins, að launatengdur kostnaður atvinnulífsins á Íslandi er með því lægsta sem þekkist jafnvel þó að lífeyrisskuldbindingar og greiðslur í lífeyrissjóði séu teknar með. Það held ég að hafi verið styrkur fyrir íslenskt atvinnulíf en ekki öfugt. Þegar við berum saman og skoðum heildarskattbyrði fyrirtækjanna má ekki bara einblína á tekjuskattinn. Við skulum líka taka launatengda kostnaðinn. Hann er lágur hér og það stendur nákvæmlega efst á bls. 14 í greinargerðinni, með leyfi forseta: ,,Einnig er rétt að hafa í huga að tryggingagjöld hér á landi eru tiltölulega lág miðað við það sem gengur og gerist í öðrum löndum jafnvel þótt tekið sé tillit til lífeyrisiðgjalda.`` Hver er þá lærdómurinn af þessu tvennu, herra forseti? Það eru ekki nein efnisleg rök til að halda því fram að skattbyrði á atvinnulífið sé þung á Íslandi. Þvert á móti er hún létt og það furðulega er, þegar að er gáð, að á öllum Norðurlöndunum er skattbyrðin á atvinnulífið frekar létt. Norðurlöndin skera sig þannig úr að þar eru háir óbeinir skattar, og það eru háir tekjuskattar annars staðar en á Íslandi, alveg upp í 50--55%, 60% í Svíþjóð. Þess vegna verður ekki sagt að það sé skattaumhverfið sem sé að hrekja atvinnulíf burt frá Norðurlöndunum og eitthvað annað enda er það í raun og veru ekki svo. Það eru bara alls ekki borðfastar staðreyndir að hér sé brostinn á einhver almennur flótti atvinnulífs úr landinu, fyrirtækja úr landinu. Og hvert ættu þau að flytja? Eiga þau að flytja til Þýskalands þar sem skattbyrði atvinnulífsins er miklu hærri, m.a. í gegnum mjög háan launatengdan kostnað þar sem tryggingakerfið hvílir í raun og veru að miklu leyti á herðum fyrirtækjanna en ekki á almennum skattgreiðendum. Það eru aðrir hlutir sem ráða því fyrst og fremst hvar fyrirtækin setja sig niður. Ég fullyrði það. Það er fyrirsláttur þegar menn eru að tala um að það sé hið skattalega umhverfi sem hafi þarna einhver áhrif. Ég hef talað við marga forsvarsmenn fyrirtækja og þegar ég spyr þá hvers vegna þeir setji þessa starfsemi þarna en hina hér, af hverju þessi framleiðsla sé í Danmörku eða af hverju þessi fiskréttaverksmiðja sé í Frakklandi, hafa ástæðurnar aldrei verið skattaleg skilyrði. Þær eru nálægðin við markaðinn og þær eru þá frekar tollar eða viðskiptakjör að því leyti en ekki skattar. Ég minnist þess ekki að hafa nokkurn tíma heyrt menn bera það fram sem ástæðu að þeir væru að forða sér frá Íslandi vegna óhagstæðra skatta. Ég fullyrði að það er fyrirsláttur sem hér er uppi hafður í þeim efnum. Herra forseti. Fleira í þessum dúr mætti svo sannarlega ræða, t.d. spurninguna um eignarskattana og hvort það sé svo, eins og hv. þm. Pétur Blöndal fagnaði náttúrlega grátklökkur af gleði, að þeir væru að lækka. En hvernig er þetta með eignarskatta einstaklinga? Er ekki frítekjumarkið gagnvart þeim þannig að það þarf að vera um að ræða hreina eign manna að frádregnum skuldum upp á einar 5 millj. eða hvað það er í augnablikinu fyrir einstakling og 10 millj. fyrir hjón eða svo? Það er ekki eins og um mikla skattbyrði sé að ræða á þessi fáu prómill sem þarna eru á ferðinni. Það geta líka verið ákveðin efnisleg rök fyrir því að menn leggi eitthvað til samfélagsins vegna eigna sinna sem þeir hafa ákveðin réttindi út á og samfélagið hefur líka gert mönnum kleift að mynda og hefur í sumum tilvikum ákveðinn kostnað af, fleiri en bara sveitarfélög. Mér finnast menn vera fljótir að gleyma þessu öllu saman þegar þeim hentar það. Ég spyr, herra forseti: Hvernig á að fjármagna endurreisn menningarbygginga ef þjóðarbókhlöðuskatturinn verður lagður niður? Auðvitað ætti ekki að kalla hann því nafni lengur því að hann er löngu hættur að renna til Þjóðarbókhlöðunnar. Undanfarin ár hefur hann gengið til þess að koma nokkrum af verðmætustu menningarhúsum landsins í stand sem voru meira og minna að grotna niður og fúna og hrynja hvert á fætur öðru. Hvernig ætla menn þá að leysa úr þeirri þörf? Gæti hæstv. fjmrh. gæti svarað því eða þá hæstv. menntmrh. því að ég hef ekki heyrt múkk frá honum um hvað eigi þá að koma þarna í staðinn. Byrjar þá ekki sami barningurinn og sama sveltið sem veldur því að menningarverðmætin í landinu verða fyrir áföllum á nýjan leik? Það hefur þó miðað talsvert í þá átt og mörg menningarlega og byggingarsögulega merk hús hafa fengið uppreisn æru núna á síðustu árum. Manni hefur vissulega stundum brugðið í brún yfir kostnaðartölunum en annaðhvort höfum við Bessastaði, Stjórnarráðið, ráðherrabústaðinn og hvað þetta nú er, í nokkurn veginn fokheldu standi eða við bara ættum að rífa þessi hús. Það hefur þó tekist í gegnum þennan tekjustofn að hafa þau nokkurn veginn í lagi. Þannig að ég spyr: Hvaðan eiga þá fjármunir að koma í það á komandi árum ef þessi tekjustofn verður sleginn af? Ég held að þrátt fyrir allt hafi ekki verið nein teljandi óeining um hann en mér er að vísu vel kunnugt um það að Sjálfstfl. hefur haft þetta mál sem eitt af sínum heilögu málum. Það hefur nýst honum mjög vel að geta ályktað um þetta á eiginlega hverjum einasta fundi rétt eins og Rás 2 er búin að vera eitthvert vinsælasta ályktunarefni á öllum fundum ungra sjálfstæðismanna, að hana skuli selja eða einkavæða. Þess vegna held ég að það sé óráð hjá Sjálfstfl. að afsala sér þessum ágætu og vinsælu umfjöllunarefnum á landsfundum sínum. Um hvað ætlar aumingja Sjálfstfl. að álykta þegar þjóðarbókhlöðuskatturinn verður afnuminn og ég tala nú ekki um ef Rás 2 yrði slegin af? Ég held að það sé bara misskilningur hjá þeim að standa svona að málum. Herra forseti. Að síðustu verður svo ekki of oft á það minnt að þessi mál eru ekkert óskaplega flókin þegar til kastanna kemur. Við borgum samneysluna fyrir tekjur ríkissjóðs. Við stöndum undir velferðarkerfinu og opinberum framkvæmdum. Ef menn skerða þessar tekjur, draga úr og veikja tekjugrunn ríkissjóðs og samneyslunnar í landinu kemur það fram, annaðhvort í niðurskurði þessarar þjónustu eða hallarekstri ríkissjóðs. Þriðji kosturinn er svo sá, sem maður sér auðvitað glitta hér í líka, að notendurnir verði í vaxandi mæli enn frekar en orðið er látnir borga fyrir þjónustuna og menn eiga að vera heiðarlegir í þessum efnum. Menn eiga að svara því hreint út hvar þeir ætla þá að bera niður ef þeir ætla að minnka tekjur ríkis og sveitarfélaga sem hafa fram að þessu staðið undir samneyslunni. Og það eru engin svör að vísa til tímabundinna tekna af sölu ríkiseigna því að sú lind þornar upp og það á undraverðum hraða ef svo heldur sem horfir. Þessi ríkisstjórn er langt komin með að afhenda allar verðmætustu sameignir þjóðarinnar og hvað ætlar hún þá að selja á næsta kjörtímabili? Hún er búin með nokkurn veginn allt á þessu. Hvernig á þá að brúa bilið ef menn hafa samtímis veikt tekjugrundvöll ríkissjóðs og samneyslunnar? Ég hef vissulega tekið eftir því, herra forseti, að hæstv. fjmrh. hefur í raun verið í hópi þeirra varkárari úr röðum stjórnarliða þegar þessi mál ber á góma. En hann er sá sem ber þessi mál fram hér og verður að svara fyrir pólitík ríkisstjórnarinnar í þessum efnum hvort sem honum er það ljúft eða leitt.

Herra forseti. Þessi umræða í dag hefur um margt verið gagnleg og fróðleg og víða hefur verið komið við. Ég ætla að reyna að bæta einhverju inn í það sem hér hefur áður komið fram. Það er auðvitað göfugt markmið hjá ríkisstjórninni með framlagningu þessa frv. að reyna að laða að fyrirtæki erlendis frá og að koma í veg fyrir að innlend fyrirtæki fari úr landi. Það er hins vegar ljóst að margt í þessu er í raun og veru þvingaðar aðgerðir vegna þess að þegar menn eru að bera saman samkeppnishæfni fyrirtækja er auðvitað eðlilegt að menn beri saman hvernig skattar eru m.a. milli landa. Herra forseti. Það segir þannig í frv. ríkisstjórnarinnar til fjárlaga fyrir árið 2002, með leyfi forseta: ,,Eins má halda því fram að álagning eignarskatta á fyrirtæki líkt og hér er gert sé að verða einsdæmi meðal vestrænna ríkja, enda hafa flest ríki sem enn lögðu eignarskatta á fyrirtæki í upphafi síðasta áratugar fellt þá niður. Sömu sögu má segja um álagningu stimpilgjalds ... `` Það má því raunverulega segja varðandi þetta tvennt að það er vonum seinna að ríkisstjórnin stígi skref í þá átt að reyna að jafna samkeppnishæfni fyrirtækja og reyna að vinna að þeim markmiðum sem ég nefndi áðan. Það er hins vegar eðlilegt að bera saman þegar verið er að lækka skatta af fyrirtækjum og að menn skoði ýmsa aðra þjóðfélagsþegna. Hér hefur í dag verið bent á ýmsa þegna sem njóta bóta af ýmsum toga sem þeir greiða skatta af og hefði verið kannski eðlilegt að horfa til. Það eru nokkur atriði sem ég hefði viljað spyrja hæstv. fjmrh. um. Það er tvennt sem tengist beint því sem segir í frv. til fjárlaga og er hluti af þeim tillögum sem hér liggja fyrir, þ.e. það markmið ríkisstjórnarinnar að koma raunverulega í veg fyrir að hækkun fasteignamats auki tekjur ríkissjóðs. Það er vissulega komið til móts við það en mér sýnist að það séu a.m.k. tvenns konar gjöld sem þar liggja utan garðs og er eðlilegt að hæstv. fjmrh. skýri það fyrir okkur, ég tala nú ekki um ef það er misskilningur af minni hálfu. Ég á þar við erfðafjárskatt annars vegar sem augljóslega hlýtur að hækka við hækkun fasteignamatsins og þess vegna spurning hvort við eigum von á tillögu um að hann verði lækkaður eða því verði mætt á einhvern hátt. Ég hef hér undir höndum áætlun frá fjmrn. sem efh.- og viðskn. fékk senda 29. júní sl., þar er að vísu tekið fram að um lauslegt mat sé að ræða, en þar kemur fram að þeir gera ráð fyrir að áhrifin verði um 50 millj. kr. tekjuauki í ríkissjóð vegna þeirrar hækkunar. Hitt gjaldið sem ég hefði viljað spyrja hæstv. fjmrh. um er stimpilgjald. Í þessu sama bréfi kemur fram að áætlað er að það muni af þessum áhrifum hækka um 80 millj. kr. Hér er um að ræða 130 millj., sem ég hef ekki fundið að sé gerð tilraun til að koma í veg fyrir að auki tekjur ríkissjóðs, eins og segir þó í markmiði ríkisstjórnarinnar, að koma eigi í veg fyrir að nýtt fasteignamat leiði til hækkunar á tekjum ríkissjóðs. Þetta vona ég að hæstv. fjmrh. skýri fyrir okkur á eftir. Í dag hefur töluvert verið rætt um hvaða áhrif hækkun á tryggingargjaldi hefur, sérstaklega á ákveðin fyrirtæki af ákveðinni gerð og jafnvel miðað við staðsetningu þeirra. Það er þó rétt áður en lengra er haldið að vekja athygli á því að ekki er annað að sjá en að í frv. sé varlega áætlaður sá tekjuauki sem ríkissjóður fær af hækkun tryggingagjaldsins. Vegna þess að ef tölur eru bornar saman, þ.e. miðað við fjárlagafrv. fyrir árið 2002 en þá er gert ráð fyrir að tryggingagjaldið skili um 22,5 milljörðum og það segir að hvert prósentustig skilar um það bil 4,3 milljörðum og þess vegna, ef áfram er reiknað, ætti tekjuauki ríkissjóðs af hækkun tryggingagjaldsins að vera rúmlega 3 milljarðar, rétt um 3,3 milljarðar en ekki er gert ráð fyrir því í áætlun ríkisstjórnar að þetta séu nema 2,5 milljarðar. Ef þessi tala er síðan borin saman við lækkun tekjuskattsins á fyrirtæki sem er áætluð um 2,7 milljarðar, þá sjáum við að í rauninni er tryggingagjaldið hugsanlega að gefa ríkissjóði meira en sem nemur lækkun tekjuskattsins. Þess vegna er brýnt að það sé skoðað enn frekar hvernig þetta kemur mismunadi niður á fyrirtæki og hvort ríkisstjórnin er í rauninni með þessu móti að nálgast það markmið sem hún setur sér með þessum breytingum, sem ég trúi að flestir séu sammála um að sé afar nauðsynlegt að ná. En þetta segir okkur þá að þarna gæti verið mismunur á sem skiptir verulegu máli. Eins og hefur komið fram í dag eru þetta ákveðin fyrirtæki, þ.e. þar sem launaþátturinn vegur þungt, sem þessi breyting á tryggingagjaldinu kemur mjög þungt niður. Þetta er ekki síst í vaxtagreinum í iðnaði og þjónustu og ýmis nýstofnuð fyrirtæki sem slík hækkun mun þrengja verulega að. Það eru fyrirtæki sem t.d. eru ekki byrjuð að skila hagnaði og munu þar af leiðandi ekki greiða tekjuskattinn og þetta mun þar af leiðandi leggjast þyngra á þau og hugsanlega koma í veg fyrir að þau geti skilað sér með jafnmiklum krafti í hagvexti og menn gera sér vonir um. Fyrr í dag kom fram í máli hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, formanns Samfylkingarinnar, að hann hefði fengið minnisblað frá Þjóðhagsstofnun þar sem hann óskaði eftir ákveðnum upplýsingum. Í þeim upplýsingum er afar sláandi hvernig þessi breyting á gjöldunum, þ.e. lækkunin á tekjuskattinum og hækkunin á tryggingagjaldinu, kemur mismunandi við svæði landsins, þ.e. annars vegar höfuðborgarsvæðið og hins vegar landsbyggðina. Hv. þm. vék að þessu og nefndi nokkrar tölur í því samhengi og er eðlilegt að þær séu ítrekaðar hér vegna þess að þær eru eins og ég sagði áðan mjög sláandi. Miðað við þau gögn Þjóðhagsstofnunar virðist vera að ætla megi að fyrirtæki á landsbyggðinni fái í sinn hlut um 15% af þeim ávinningi sem kemur af lækkun tekjuskattsins eða um 400 millj. en útgjaldaaukning fyrirtækjanna vegna hækkunar á tryggingagjaldi er hins vegar um 2,5 milljarðar, þ.e. miðað við áætlun ríkissjóðs, en eins og ég nefndi áðan er hægt að færa rök fyrir því að þau séu jafnvel enn meiri. En gögn Þjóðhagsstofnunar virðast benda til að fyrirtæki á landsbyggðinni þurfi að taka á sig 35% af því, eða um 875 millj. og þess vegna er talan í mínus um 600--700 millj. og jafnvel hærri ef við miðum við þá hærri tölu sem ég nefndi áðan. Þetta er vissulega áhyggjuefni sem eðlilegt er að gera ráð fyrir að hv. efh.- og viðskn. fari alveg sérstaklega yfir því að ég trúi ekki að það sé ætlunin með tillögunum að skapa þann vanda sem þetta getur gert, þ.e. að auka þann vanda sem nú þegar er víða því miður í atvinnulífi landsbyggðarinnar og væri frekar ástæða til að reyna að leita leiða til að efla það og styrkja en að koma hér með tillögur sem í raun og veru getað virkað íþyngjandi fyrir þau fyrirtæki sem þar starfa. Herra forseti. Það eru fleiri tillögur frá ríkisstjórninni sem nauðsynlegt er að velta örlítið fyrir sér. Hæstv. fjmrh. viðurkenndi það í andsvari fyrr í dag að það væri, eigum við ekki að segja örlítil ónákvæmni í frv. í tengslum við tekjuáætlun frv. til fjárlaga fyrir árið 2002, því að í ljós kemur að þar er ekki áætlað fyrir öllum þeim breytingum sem hér eru inni sem tengjast því ári. Annað orðalag vakti athygli mína og, með leyfi forseta, segir á bls. 13 í frv. sem hér er til umræðu: ,,Loks eru frítekjumörk í sérstökum tekjuskatti einstaklinga, sem stundum er ranglega nefndur ,,hátekjuskattur``, hækkað enda leggst skatturinn núorðið í auknum mæli á fólk með tekjur rétt yfir meðaltali þar sem viðmiðunarmörkin hafa dregist verulega aftur úr almennri launaþróun undanfarin ár.`` Hér eru býsna miklar fullyrðingar í stuttum texta og fyrsta hugrenning er að sjálfsögðu sú miðað við það sem segir í lok tilvitnunarinnar, að viðmiðunarmörkin hafi dregist verulega aftur úr almennri launaþróun, að menn hljóta einnig að velta fyrir sér skattleysismörkunum og hvernig þróun þeirra hefur verið. Það er augljóst mál að þau hafa líka dregist verulega aftur úr hinni venjulegu launaþróun og þess vegna er athyglisvert að bera saman þróun þessara þátta, þ.e. annars vegar þróun tekjumarka hátekjuskattsins og hins vegar þróun skattleysismarkanna. Ef við byrjum á að skoða árin frá 1993--2002, þá hafa tekjumörk hátekjuskattsins hækkað um 63,1% en skattleysismörk einstaklinga um 18%. Hér er mikill munur á. Ef við þrengjum örlítið tímabilið og skoðum árin frá 1997--2002, þá hafa tekjumörk hátekjuskattsins hækkað um 41,8% en skattleysismörk einstaklinga um 15,8%. Enn munar verulegu. Ef við styttum tímabilið enn og skoðum árin frá 1998--2002, þá er gert ráð fyrir að tekjumörk hátekjuskattsins hækki um 24,5% en skattleysismörk einstaklinga um 13,2%. Ef sú fullyrðing sem hér er sett fram sem virðist vera og er væntanlega rétt, þá er augljóst að skattleysismörkin hafa dregist enn meira aftur úr en tekjumörk hátekjuskattsins. Hér er einnig rætt um meðaltal. Vissulega er hægt að skoða meðaltalið út frá ýmsum tölum og leika sér með þær og hér er væntanlega verið að horfa örlítið til framtíðar sem er enn erfiðara að spá um heldur en það sem fyrir liggur. En ef skoðaðar eru þær tölur sem nýjastar eru til, þ.e. þær tölur sem eru vegna tekna árið 2000, þá sjáum við varðandi hátekjuskattinn að það eru tæplega 7% sem greiða hátekjuskatt eða um 14 þús. af þeim 214 þús. sem gefa upp tekjur til skatts. En ef einungis eru skoðaðir þeir sem greiða tekjuskatt nettó, þ.e. þeir sem greiða tekjuskatt umfram bætur, þá eru þeir 156.600 og hlutfallið er þá um 9,3%. Ef við skoðum þessar tölur, þá liggur ljóst fyrir að við erum enn töluvert hátt fyrir ofan meðaltalið. Það eru síðan 10,7% karla sem greiða hátekjuskatt og af giftum körlum greiða um 11% hátekjuskatt en fjölmennasti hópurinn sem greiðir hátekjuskatt eru hjón eða um 11,8%. Ef horft er til framtíðar og velt fyrir sér hjá hverjum þessar 600 millj. koma til með að lækka skattana þá held ég að við getum varla farið mikið upp fyrir 15% sem munu njóta þess og þá sjáum við að enn eigum við langt í meðaltalið. Einnig er hægt að bera saman launatekjurnar sem slíkar í hreinum tölum og þá sjáum við að töluvert vantar upp á. En orðalagið sem hér er notað ,,rétt yfir meðaltali`` er auðvitað býsna mikil hlaup. En við eigum því að venjast í ýmsum tölum frá hinu ágæta fjmrn. að vissulega eru mikil hlaup í tölum og hugsanlegt að hægt sé að réttlæta þetta orðalag með því að segja að ,,rétt yfir`` sé 100 þús. kr. eða kannski rúmlega það eftir því hvernig reiknað er. Herra forseti. Það er augljóst að þær tillögur sem hér liggja fyrir eru viðamiklar og hæstv. fjmrh. nefndi að þær hefðu verið vandlega unnar af hálfu ráðuneytisins og ríkisstjórnarinnar. Hæstv. ráðherra nefndi einnig að mikið verk biði efh.- og viðskn. að fara yfir þetta frv. Ég vil taka undir með hæstv. ráðherra. Ég tel að mikil vinna bíði efh.- og viðskn. að fara yfir ýmsa þætti frv. og ég vek enn athygli á því að markmiðið er nokkuð ljóst og þess vegna er mikilvægt að vandað sé til verka og reynt að lagfæra það sem betur má fara. Ég hef í ræðu minni reynt að benda á nokkur atriði sem betur mættu fara að mínu mati, við lauslega skoðun þó, og ég vænti þess að nefndin muni fara miklum mun vandlegar yfir málið og reyna að koma því til hins besta vegar. Það er auðvitað afar mikilvægt að við náum að snúa við þeirri þróun sem því miður stefnir í í efnahagsmálum þjóðarinnar. Og það er ljóst að þetta frv. er ein besta staðfesting á því að ríkisstjórnin hefur að sjálfsögðu áttað sig á þeirri þróun sem er fram undan og vill stíga ákveðin skref til að snúa henni við. Ég held að það sé okkur öllum að sjálfsögðu til hagsbóta að það mark náist og treysti því að efh.- og viðskn. muni leggja sig alla fram í því að bæta það sem bæta þarf en gefi sér ekki fyrir fram að engu verði breytt eins og hv. þm., formaður efh.- og viðskn., lét því miður hafa eftir sér í fjölmiðli í dag.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. fyrir yfirgripsmikla ræðu. Það er rétt sem hann gat um að skoða þarf erfðafjárskattinn og stimpilgjaldið til lækkunar almennt vegna þess að sérstaklega íbúðarhúsnæði, sem er kannski einn stærsti þátturinn í tekjum af stimpilgjaldi, hefur hækkað ótæpilega og það þarf að skoða hvort ekki eigi að lækka stimpilgjaldið svipað og mörkin í eignarskattinum. Stimpilgjaldið er skattur á skuldara og félagslega er það mjög þungur skattur oft og tíðum fyrir fólk sem lendir í fjárhagslegum vandræðum og kröggum. Það gleymist oft. Þannig að þetta er ófélagslegur skattur. Hv. þm. gat þess, og þess vegna kem ég í andsvar, að fyrirtæki í nýsköpun hefðu oft og tíðum ekki hagnað en bara gjöld vegna skattsins. En hann gleymir því að þegar fyrirtæki er stofnað, þá er það yfirleitt alltaf, vonandi alltaf, til að græða í framtíðinni. Og ef menn sjá 82% af tekjunum eftir skatt í framtíðinni í staðinn fyrir 70%, þá eykur það gleði fjárfesta til að fjárfesta í viðkomandi fyrirtæki. Það gerir fyrirtækjunum léttara að fá fjármagn inn í fyrirtækið þegar fjárfestirinn getur séð 82% af arðinum, hagnaðinum, renna í sinn vasa í staðinn fyrir 70%. Þetta vinnur því ekki á móti nýsköpun heldur með henni. Þetta stuðlar að nýsköpun og það vildi ég sérstaklega undirstrika í þessu, að lækkun á tekjusköttum stuðlar að nýsköpun og eykur gleði manna til að fjárfesta í atvinnulífinu.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. fyrir að hafa tekið undir með mér varðandi erfðafjárskattinn og stimpilgjaldið og í raun að hluta til tryggingagjaldið. Það sem ég var fyrst og fremst að gera, hv. þm., var að bera saman hvernig þessir tveir þættir kæmu fram gagnvart fyrirtækjum og var fyrst og fremst að vara við að þarna gætu menn verið að stíga óþarflega langt í hækkun tryggingagjaldsins. Mér heyrist að hv. þm. sé í raun á þeirri línu að jafnvel lækka tryggingagjaldið en ekki hækka það. Ég var fyrst og fremst að vara við að þetta geti þar af leiðandi verið þessum fyrirtækjum m.a. svo íþyngjandi að þau kæmust ekki úr þessum byrjunarsporum sínum. Vonandi er það rétt hjá hv. þm., sem ég veit að þekkir býsna vel til í fyrirtækjaheiminum og ég tala ekki um í heimi fjárfesta, að þessi breyting verði til þess að menn vilji frekar fjárfesta í þessum fyrirtækjum. En ég er sannfærður um að það mundi enn auka vilja þeirra til þess að fjárfesta í þessum fyrirtækjum ef tryggingagjaldið væri ekki hækkað, ég tala nú ekki um hækkað svona mikið, vegna þess að það mun þá að sjálfsögðu auðvelda þessum fyrirtækjum fyrstu skrefin áður en þau fara að skila hagnaði vegna þess að tryggingagjaldið, eins og hv. þm. þekkir býsna vel, tekur ekkert mið af því hvernig hagnaðurinn verður að öðru leyti en því að því meiri sem hagnaðurinn er þá gerum við ráð fyrir að því fleiri starfsmenn gætu hugsanlega unnið hjá fyrirtækinu og þar af leiðandi þyrftu menn að borga enn hærra tryggingagjald. Herra forseti. Mér sýnist við hv. þm. vera að mestu leyti sammála um þá þætti sem hér eru ræddir. En hann vil að sjálfsögðu ganga miklum mun lengra en ég í því að lækka ýmsa skatta af ýmsum gerðum, ég tala nú ekki um á fyrirtækjum, en ég held að við séum sammála um að við viljum auðvitað tryggja fyrirtæki í nýsköpun sem allra best hin fyrstu ár þegar þau eru að stíga sín fyrstu skref.

Herra forseti. Þegar menn ákveða að ráðast í nýsköpun, stofna nýtt fyrirtæki, reikna þeir með því að tekjur verði hærri en gjöld í framtíðinni, að þeir hafi af því hag, hagnað. Það þýðir að menn reikna með því að launakostnaður og annar kostnaður í fyrirtækinu verði langt undir tekjunum þannig að þessi litla hækkun á tryggingagjaldi sem svarar til þess að sparaður sé einn maður af 130 manns --- af 130 manns þarf einn að spara -- vegur miklu skemmra en lækkun á tekjuskattinum sem eykur hagnaðarvon manna miklu meira en þetta. Ég hugsa því að þessi breyting í heild sinni eigi að leiða til þess að menn verði fúsari til að leggja fé í nýsköpun en leiði einnig til þess að menn hugi betur að launakostnaði og reyni að spara í mannskap. Það er líka jákvætt. Ég sé ekki annað en við getum verið sammála um það hvort tveggja. Varðandi það að lækka skatta almennt þá er ég hlynntur því. En að sjálfsögðu vil ég ekki fella þá niður því að þá hefði ég enga peninga til að reka velferðarkerfið fyrir. Það má vel vera að við séum komnir yfir mörkin í mörgum sköttum þannig að lækkun á sköttum þýði hækkun á tekjum ríkissjóðs nákvæmlega eins og gerðist þegar fjármagnstekjuskatturinn af sölu hlutafjár var lækkaður. Þá stórjukust tekjur ríkissjóðs þó að skatturinn lækkaði úr 48% niður í 10%.

Herra forseti. Svo er stundum með hv. þm. að hann virðist oft gera ráð fyrir því að megnið í okkar fyrirtækjum sé línulegt og að hægt sé að reikna ýmsa hluti áfram eftir línunni. Málið er þó það að við hrærumst í mannlegu samfélagi sem lýtur ekki endilega beinum lögmálum stærðfræðinnar heldur kemur ýmislegt fleira við sögu. Þess vegna er ekki hægt að gefa sér að hægt sé bara að lækka áfram skatta og lækka og það auki stöðugt tekjur í ríkissjóð. Það er að sjálfsögðu ekki hægt því, eins og ég segi, koma miklu fleiri þættir þar við sögu. Hv. þm. er afar mikið að velta fyrir sér hvernig megi lækka skatta á fyrirtækjum með það að markmiði, að hans mati, að bæta þau og efla og styrkja en segir þó, eins og áðan, að auðvitað megi ekki ganga svo langt fram að við veikjum stoðir velferðarkerfisins. Þetta er býsna ánægjulegt. En það getur vel verið að við séum ekki endilega sammála um hvenær stoðir velferðarkerfisins fara að veikjast. Ég held því t.d. fram að við séum að ganga á ýmsan hátt heldur langt í því að tryggja velferðina og við þurfum verulega að varast það. En ég er algerlega klár á því að við verðum að tryggja það að hjól atvinnulífsins snúist vegna þess að öðruvísi getum við aldrei byggt upp velferðina. Ég tel að velferðin og menntakerfið eigi að hafa forgang. Ég sakna þess mjög, eins og hefur komið fram hjá mér áður úr þessum ræðustól, varðandi fjárlög ríkisins fyrir næsta ár að þar sé forgangsraðað miðað við að menn hafi sett sér það mark að tryggja velferðina áfram og efla menntunina. Það hlýtur að vera okkar markmið til framtíðarinnar og ef við náum saman um það að halda atvinnulífinu þannig að það geti skapað auknar tekjur í ríkissjóð til þess að tryggja þetta þá höfum við náð langt.

Herra forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um breyting á lögum um tekjuskatt og eignarskatt og fleira sem lýtur að tekjustofnum ríkisins. Skattar og skattastefna er stefna um það hvernig menn vilja beita skattálagningu og skatttekjum til samneyslu eða til jöfnuðar. Því þarf ekki að koma á óvart að þær tillögur sem hér eru lagðar fram af ríkisstjórn Sjálfstfl. með Framsfl. miða að því að draga úr skattheimtu þeirra sem taldir eru hafa hin breiðu bök, máttarstólpar þjóðfélagsins að þeirra mati, og þar með veikja grunn jöfnuðar, samfélagsþjónustu og velferðarkerfis. Við notum skatta og skattheimtu til jöfnuðar. Við notum skatta til þess að tryggja jöfnuð til menntunar. Við notum skatta til þess að tryggja jöfnuð til velferðarkerfisins, til heilbrigðisþjónustu og við notum líka skatta til þess að jafna ýmsan aðstöðumun fólks. Við notum skatta til þess að tryggja tekjujöfnuð þeirra sem ekki eiga möguleika á því að afla sér tekna á vinnumarkaði með sama hætti og aðrir samborgarar okkar. Við notum skatta til þess að tryggja tekjujöfnuð og tryggja öllum lágmarkssamfélagslaun. Þennan grundvöll megum við í sjálfu sér ekki veikja. Beita mætti sköttum til jöfnuðar líka í fleiri atriðum og hefur það einmitt verið gert æ ofan í æ að umtalsefni á fundum sveitarfélaganna vítt og breitt um landið. Eins og skattheimtu er nú háttað, sérstaklega með óbeinum sköttum og beinum gjaldtökum, þá er mismunun í gjöldum til ríkisins eftir því hvar fólk býr. Á höfuðborgarsvæðið er allur innflutningur til landsins að meginhluta til og á höfuðborgarsvæðinu er öll meginþjónustan, hin opinbera meginþjónusta sem allir landsmenn þurfa að leita til og sækja. Til að geta sótt þessa þjónustu þarf, hvort heldur það er fólk eða fyrirtæki, að leggja á sig bæði tíma sem kostar peninga og vinnu og svo líka beinan útlagðan kostnað í formi aksturs og í formi flutningskostnaðar á vörum og þjónustu. Þessi kostnaður er skattlagður. Tökum t.d. skatta á flutninga. Skattar eru lagðir á flutninga í formi þungaskatts og bifreiðaskatta og svo þegar þeir skattar og sá kostnaður er kominn út í verð á vöru og þjónustu er svo aftur lagður á þetta virðisaukaskattur. Allt eru þetta skattar sem renna til ríkisins og verða til þess að ríkið með skattheimtu sinni og skattastefnu mismunar einstaklingum og fyrirtækjum eftir búsetu. Nú hefði kannski verið lag að huga að þessu við gerð áætlana ríkisstjórnarinnar um breytingar á sköttum og stefnu í skattamálum, þ.e. að huga að því hvort ekki hefði verið hægt að hafa áhrif á byggðastefnuna og búsetuskilyrðin til jöfnuðar í gegnum skattkerfið. Engum dylst að eitt það dýrasta sem hent hefur þjóðfélagið á undanförnum árum hefur verið gífurleg byggðaröskun, flutningur fólks af mörgum svæðum úti á landi til höfuðborgarsvæðisins þar sem þurft hefur að byggja upp aðstöðu og þjónustu fyrir það alveg upp á nýtt. Þessir fólksflutningar eru einmitt ein af ástæðunum fyrir þeirri þenslu sem hér hefur verið og allir landsmenn síðan súpa seyðið af og veldur þeim vandræðum sem við stöndum nú frammi fyrir í efnahagsmálum. Við skulum aðeins líta á hvernig þetta blasir við. Nú er verið að kynna skipulag fyrir höfuðborgarsvæðið til ársins 2024. Í því skipulagi er einmitt gert ráð fyrir fjölgun fólks. Í Morgunblaðinu í dag er vitnað í ýmislegt úr þessu skipulagi fyrir höfuðborgarsvæðið til næstu 20 ára og ég vil leyfa mér, herra forseti, að fá að vitna til þess. Þar er fyrst farið yfir hvernig fólksflutningunum af landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins hefur verið háttað. Svo er sagt, með leyfi forseta: ,,Ef sama þróun yrði áfram væru allir landsmenn samankomnir á höfuðborgarsvæðinu eftir um 70 ár. Slík þróun er sem betur fer ekki líkleg og hefur í þessari áætlun verið gert ráð fyrir að nokkuð dragi úr búferlaflutningum af landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins og að um 70% landsmanna búi á höfuðborgarsvæðinu í lok skipulagstímans árið 2024.`` Þetta eru þær forsendur sem gengið er út frá. Íbúum á höfuðborgarsvæðinu fjölgar því samkvæmt þessari spá úr 168 þús. árið 1998 í um 228 þús. árið 2024 eða um 60 þús. manns. Náttúruleg fjölgun núverandi íbúa á svæðinu, og þá er átt við fæðingar umfram látna, er talin verða um 30 þús. manns, en talið er að um helmingur þessarar fjölgunar á næstu 20 árum verði í formi fólksflutnings af landsbyggðinni eða frá útlöndum. Allir sjá hvílíkan gífurlegan kostnað og óhagræði þetta mun hafa í för með sér því að varla er verið að skipuleggja þarna alveg út í loftið heldur er gert ráð fyrir að stjórnvöld muni, eins og þau hafa gert hingað til, reka þannig hagkerfi, skipulag og skattastefnu að fólk mun halda áfram að flytja hingað eins og verið hefur á undanförnum árum. Herra forseti. Er ekki ástæða til þess að staldra við þetta atriði og hugsa um hvort við séum þarna á réttri braut? Verið var að nefna í þessu sambandi að samgöngumannvirki á höfuðborgarsvæðinu, bara til þess að anna flutningum fólks miðað við þessa fjölgun, kostuðu einhvers staðar á bilinu 40--60 milljarðar kr., að mig minnir. Fleira þarf svo að byggja upp. Því er ekki að undra, herra forseti, þó að þeir sem hafa verið að skoða hvernig megi hafa áhrif á þá þróun sem verið hefur undanfarin ár og snúa henni við, hafa viljað horfa til nýrra þátta. Ég vil, herra forseti, leyfa mér að vitna til skýrslu sem Samband ísl. sveitarfélaga fékk Harald Líndal Haraldsson hagfræðing til að vinna. Hún var gefin út í maí árið 2001. Þar er rakið ítarlega hvernig þetta hefur þróast á undanförnum árum, m.a. varðandi flutning fólks frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins, hvernig ríkið skattleggur fjarlægðina frá höfuðborgarsvæðinu beint og óbeint með flutningskostnaði, dýrari menntun, með því að það er dýrara fyrir fólk að sækja opinbera þjónustu hingað til höfuðborgarsvæðisins en fyrir þá sem hér búa. Þetta er svo allt skattlagt aukalega jöfnum höndum, t.d. í formi virðisaukaskatts. Þetta er rakið ítarlega í þessari skýrslu hvernig mismunun birtist beinlínis eftir búsetu. Í skýrslunni er einmitt lögð áhersla á að tekin verði upp ný stefna. Ég leyfi mér, herra forseti, að vitna í tillögur þessarar skýrslu sem Samband ísl. sveitarfélaga lét vinna. Hér segir: ,,Til eflingar atvinnulífi á landsbyggðinni hefur ýmsum aðgerðum verið beitt, m.a. beinum fjárstuðningi. Árangurinn hefur látið á sér standa. Hér er lagt til að farin verði ný leið í byggðamálum á Íslandi og höfðað til markaðslögmálsins. Á undanförnum árum hefur ríkt þensla á höfuðborgarsvæðinu og áhrifasvæði þess en samdráttur víða á landsbyggðinni. Þessu til staðfestingar eru tekjur einstaklinga og fyrirtækja og velta samkvæmt virðisaukaskattskýrslum annars vegar á höfuðborgarsvæðinu og hins vegar á landsbyggðinni. Telja verður eðlilegt að nota skatta til að hamla gegn þeim ójöfnuði í búsetu sem leiðir af þenslu á höfuðborgarsvæðinu og samdrætti á landsbyggðinni. Hér er lagt til að tekjuskattsálagning og/eða tryggingagjald á fyrirtæki verði lægri á fyrirtæki sem rekin eru t.d. utan 100 km radíusar frá Reykjavík.`` Þetta er ein veigamesta tillagan sem lögð er fram í þessari skýrslu og vekur athygli, ekki síst, herra forseti, vegna þess að í tillögum ríkisstjórnarinnar til skattbreytinga er einmitt lögð áhersla á það að lækka tekjuskatt á einstaklinga og fyrirtæki. En í framtíðinni, á árinu 2003, á að hækka tryggingagjaldið. Í þessari skýrslu Haralds Líndals er einmitt vikið að þessu ítarlega. Þar er greint frá því að fjöldi fyrirtækja sem greiddu tekjuskatt á árinu 2000 er í Reykjavík og á Reykjanessvæðinu 5.376 en á landinu öllu 7.017, þ.e. 1.651 fyrirtæki utan Reykjavíkursvæðisins. En fjöldi fyrirtækja sem greiddu tryggingagjald var í Reykjavík og á Reykjanesi 6.656 en á öllu landinu 10.089. Það greiða sem sagt 6.656 fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu tryggingagjald en 3.433 á landsbyggðinni. Því er augljóst, herra forseti, þegar beita á sköttum með þessum hætti á atvinnureksturinn, hvar það kemur harðar niður og hvar það kemur betur. Þessar tillögur í skattamálum ganga þvert á þær hugmyndir sem Samband ísl. sveitarfélaga og sveitarfélögin vítt og breitt um landið hafa lagt til í ályktunum sínum um að beita skattkerfinu til jöfnunar á búsetuskilyrðum fyrir einstaklinga og fyrirtæki. Sveitarfélögin hafa ályktað um þetta. Ég vil einmitt, herra forseti, víkja að tillögum sem Samband sveitarfélaga á Norðurl. v. samþykkti á ársþingi sínu á Stað í Hrútafirði í ágúst sl. Þeir samþykktu einmitt að væri til þess svigrúm þá ætti að beita skattkerfinu til jöfnuðar, til að jafna búsetu og starfsskilyrði fyrirtækja. Ég leyfi mér, herra forseti, að benda á atriði sem þeir telja að ættu að njóta forgangs umfram önnur í skattkerfið. Þar segir: ,,Þingið telur aðgerðir í skattamálum nauðsynlega viðbót við önnur áform í byggðamálum og bindur vonir við að árangur náist verði þeim framfylgt. Til að ná nokkurri leiðréttingu í byggðamálum bendir þingið á eftirfarandi leiðir: Lægra endurgreiðsluhlutfall námslána til þeirra sem velja sér búsetu utan þéttbýlis á suðvesturhorni landsins mundi stuðla að fjölgun háskólamenntaðs fólks á landsbyggðinni. Útgjöld vegna ferðalaga milli heimilis og vinnustaðar verði frádráttarbært frá skatti. Við vitum að úti á landi eru verulegar fjarlægðir milli staða, milli heimilis og vinnustaðar. Með samdrætti í frumvinnslugreinum og bættum samgöngum sækir fólk fremur vinnu um langan veg. Af þessum sökum er ferðakostnaður við að sækja atvinnu oft svo mikill að þau laun sem í boði eru skerðast verulega. Af þessu leiðir búseturöskun með öllu því óhagræði sem henni fylgir. Mikil bót væri að því að útgjöld vegna ferðalaga milli heimilis og vinnustaðar væru frádráttarbær frá skatti. Lagt er til að þessi regla verði óháð búsetu. Krefjist nám breyttrar búsetu er lögð áhersla á að námskostnaður verði jafnaður. Til að styrkja stoðir atvinnulífsins á landsbyggðinni er lagt til að atvinnustarfsemin þar verði undanþegin almenna tryggingagjaldinu sem er 0,99%. Þetta mun einnig stuðla að flutningi á atvinnustarfsemi af höfuðborgarsvæðinu út á land, stuðla þar að jafnvægi og snúa fólksflóttanum við. Loks er lagt til að landbúnaður verði undanþeginn atvinnutryggingargjaldi sem innheimt er með tryggingagjaldinu. Þetta er réttlætismál vegna þeirra vandamála sem við er að stríða í sveitum landsins.`` Herra forseti. Í þessum tillögum og tilsvarandi tillögum víða um land er einmitt ákall til ríkisvaldsins, ákall til Alþingis og þeirra sem móta skattastefnu ríkisins, að beita sköttum til að jafna atvinnu- og búsetuskilyrði þannig að samkeppni og samkeppnishæfni verði óháð búsetu. Þær aðgerðir sem nú er stefnt að miða einmitt að hinu öndverða. Þess vegna ber að harma það hvernig hér er gengið fram. Ég vil beina þeim eindregnu tilmælum til Alþingis og efh.- og viðskn., þegar hún fær þetta frv. til meðferðar, að hún skoði vandlega hvernig hægt er að beita skattkerfinu til að jafna starfs- og búsetuskilyrði í landinu frekar en snúa því á hinn veginn, eins og þessar tillögur miða frekar að. Herra forseti. Skattar á atvinnureksturinn hafa verið að aukast á undanförnum árum, þ.e. alls konar flatir skattar. Það hafa verið starfsleyfi, eftirlitsgjöld alls konar, mýgrútur af gjöldum sem eru einmitt flatir skattar, óháð stærð og óháð því hvar fyrirtækin eru staðsett. Lítil fyrirtæki þurfa oft að greiða jafnmikið og stærri fyrirtæki fyrir þessi starfsleyfi. Oft þurfa líka fyrirtæki úti á landi ekki aðeins að greiða þessi starfsleyfi og eftirlitsgjöld heldur líka kostnaðinn sem fylgir því að viðkomandi eftirlitsstofnanir sinni þessum verkum. Eftirlitsstofnanirnar eru síðan gjarnan staðsettar á höfuðborgarsvæðinu. Þarna er komin flöt skattlagning sem þenst út og leggst með miklum ójöfnuði á atvinnurekstur í landinu og hún leggst yfirleitt á fyrirtækin óháð stærð þeirra. Þetta vildi ég benda á, herra forseti, að virkileg ástæða væri til að skoða þegar farið verður ofan í þessi skattmál. Er það raunverulega markmið ríkisstjórnarinnar að styrkja og jafna aðstöðu atvinnurekstrar í landinu, óháð staðsetningu og stærð fyrirtækja? Þessi skattastefna sem nú er kynnt kemur harðast niður á litlum fyrirtækjum, sprotafyrirtækjum, þjónustufyrirtækjum, fyrirtækjum í frumvinnslunni, landbúnaði og sjávarútvegi, fyrirtækjum sem að meginhluta greiða tekjur sínar í laun til starfsmanna. Það er einmitt þetta sem ber að harma í skattstefnu ríkisstjórnarinnar sem hún nú hefur kynnt. Ég skora á efh.- og viðskn. að snúa þessari stefnu við þjóðinni allri til hagsbóta.

Herra forseti. Í dag höfum við rætt um frv. til laga um skattbreytingar. Í þeim hefur mjög margt fróðlegt komið fram. Segja má að ákvörðun ríkisstjórnarinnar um boðaðar skattalækkanir hvíli í raun á þremur stoðum. Í fyrsta lagi er þetta gert í samræmi við góða hagstjórn, að ríkið lækki skatta þegar hægist á efnahagslífinu og aðgerðinni er í raun ætlað að virka hvetjandi á atvinnu- og efnahagslíf þjóðarinnar. Í öðru lagi má benda á að góð afkoma ríkissjóðs á undanförnum árum gerir ríkisstjórninni mögulegt að bregðast við lækkandi hagvexti. Í þriðja lagi er ljóst, eins og reyndar hefur komið fram í umræðum hér í dag, að síharðnandi alþjóðleg samkeppni gerir kröfur um að íslenskt skattaumhverfi sé samkeppnishæft við önnur lönd og það á auðvitað bæði við um fyrirtæki, heimili og einstaklinga. Við erum í samkeppni við útlönd á mörgum sviðum. Við erum í samkeppni við útlönd, m.a. um vel menntað fólk. Þess eru auðvitað mörg dæmi að Íslendingar fari út í heim og læri. Margir þeirra hafa ekki snúið aftur til Íslands, m.a. vegna aðstæðna hér en aðrir hafa á seinni árum séð möguleika á Íslandi og komið til baka. Þetta skiptir allt máli. Við erum líka í samkeppni um fyrirtæki og með þessum aðgerðum minnka líkur á því að fyrirtæki flytji úr landi en þess eru einmitt dæmi í dag. Þessum staðreyndum megum við ekki gleyma þegar við fjöllum um þetta mál. Ég er í sjálfu sér sammála mörgu því sem fram kom í ræðu hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar, t.d. að okkur beri að tryggja velferðarkerfi í landinu. Það er alveg ljóst og um það erum við sammála. Ég er líka sammála hv. þm. um að okkur beri að efla menntun í landinu og að því hefur þessi ríkisstjórn stuðlað. Helstu breytingar í frv. eru, eins og komið hefur fram, að tekjuskattur fyrirtækja lækkar almennt úr 30% niður í 18%. Eignarskattur fyrirtækja lækkar úr 1,5% í 0,6%. Sérstakur eignarskattur fyrirtækja, svokallaður þjóðarbókhlöðuskattur, fellur niður miðað við árslok 2002. Verðbólgureikningsskil verða afnumin frá 1. jan. 2002. Fyrirtækjum verður heimilt að færa bókhald og árseikninga í erlendri mynt frá 1. jan. 2002 og það er í raun enn eitt dæmið um alþjóðavæðinguna sem ég kom inn á í ræðu minni. Í gær var iðnn. Alþingis m.a. í heimsókn hjá Norðuráli í Hvalfirði. Þá sáum við glöggt að þegar þeir gera reikninga sína þá miða þeir við dollara. Þetta er hluti þeirrar alþjóðavæðingar sem við höfum verið að tala um. Í frv. er gert ráð fyrir að skattur af húsaleigubótum verði afnuminn. Þessi þáttur skilar sér til fátækasta fólksins í landinu. Það er vissulega rétt að hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir hefur margbent á þetta og talið þetta afar óréttlátt. Ég gleðst yfir því að þessar breytingar skuli verða að veruleika. Það er líka talað um hækkun á frítekjumarki eignarskatts og sérstaks eignarskatts. Þessar breytingar koma sér t.d. mjög vel fyrir aldrað fólk. Í mörgum tilfellum hef ég séð dæmi um að aldrað fólk er að greiða skatta af til þess að gera lágum tekjum en þar hefur einmitt eignarskatturinn áhrif. Tryggingagjald hækkar um 0,77% frá 1. jan. 2003. Síðan er gert ráð fyrir að stimpilgjöld lækki frá 1. jan. og það kemur sér auðvitað mjög vel bæði fyrir fyrirtæki og einstaklinga. Mér finnst líka ástæða til í þessari umræðu að benda á aðrar skattbreytingar sem gerðar hafa verið á kjörtímabilinu. Persónuafsláttur hjóna eða sambýlisfólks var að fullu gerður millifæranlegur. Það var mikið deilumál í þinginu um mjög langan tíma. Eins og hv. þm. muna voru einungis 80% millifæranleg en nú má færa allan persónuafsláttinn á milli. Einnig hefur verið samþykkt að gefa fólki kost á viðbótarlífeyrissparnaði, þ.e. hann hefur hækkað um 2% í 4% með mótframlagi ríkisins. Þetta hefur hvatt til sparnaðar en oft er talað um að við Íslendingar eyðum um efni fram. Skattafsláttur vegna hlutafjárkaupa hefur verið framlengdur til ársins 2002 og fjölmargir Íslendingar hafa notað sér slíkan skattafslátt. Á þessu kjörtímabili hefur einnig verið dregið úr álögum ríkisins á ökutæki, eldsneyti og verið dregið úr neyslustýringu. Stuðningur við barnafólk hefur verið aukinn. Annar áfangi af þremur í hækkun barnabóta kemur til framkvæmda nú um næstu áramót. Alls munu barnabætur hækka um þriðjung á árinu 2002--2003, alls um 2 milljarða kr. Þar með næst fyrsti áfangi í fyrirhuguðum barnakortum. Almannatryggingabætur hafa einnig verið hækkaðar á kjörtímabilinu um 3 milljarða kr. Allt eru þetta leiðir til skattalækkana sem hafa áhrif á velferð íslensku þjóðarinnar. Við megum ekki gleyma því að hér er um aðgerðir að ræða bæði fyrir einstaklinga og fyrirtæki. Ef fyrirtækin í þessu landi ganga ekki þá verður erfitt að uppfylla þær óskir sem komu fram í ræðu hv. þm. Einars Más Sigurðarsonar, um að tryggja velferð og efla menntun. Gangi ekki að reka fyrirtæki þessa lands og reyndar heimilin þá mun okkur ganga illa að ná settum markmiðum.

Herra forseti. Ég vildi aðeins spyrja annan fulltrúa Framsfl. sem tekur þátt í þessari umræðu í dag. Honum var tíðrætt um að þessar skattalagabreytingar væru m.a. til að gera fyrirtækjum mögulegt að flytja erlendis frá til Íslands sem sannarlega er rétt og vonandi verður til að þetta gerist. Ég fagna þessu, er hlynntur þessu. Ég held að þetta sé hið besta mál. Á þingum áður á meðan Framsfl. var í stjórnarandstöðu fluttu nokkrir þingmenn Framsfl. oft tillögur um að breyta sköttum til hagsbóta fyrir fyrirtæki á landsbyggðinni. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm. Ísólf Gylfa Pálmason út í það hvort Framsfl. væri ekki tilbúinn að skoða það mál að nota skattkerfið til þess að jafna rekstrarskilyrði fyrirtækja milli höfuðborgarsvæðis og landsbyggðar. Þar tek ég dæmi af tryggingagjaldinu. Við þekkjum það að í Noregi hefur tryggingagjaldið í mörg ár verið misjafnt eftir því hvort fyrirtæki er rekið í Ósló eða í Norður-Noregi. Þetta hafa framsóknarmenn oft verið með, þó kannski sérstaklega þegar þeir voru í stjórnarandstöðu. Hver er skoðun framsóknarmanna nú á því að nota skattkerfið til þess að jafna aðstöðumun og rekstrarskilyrði fyrirtækja milli höfuðborgar og landsbyggðar? Einnig má minna á hvernig þungaskattinum hefur verið breytt í tíð núv. hæstv. ríkisstjórnar sem gerir það að verkum að flutningur á lengstu leiðum, t.d. frá höfuðborgarsvæði austur á land, hefur hækkað um allt að 40% í tíð núv. ríkisstjórnar.

Herra forseti. Hv. þm. Kristján L. Möller spyr mig hvort ég eða öllu heldur Framsfl. geti hugsað sér að fyrirtæki njóti sérstakra skattahlunninda úti á landsbyggðinni. Hv. þm. talar um að framsóknarmenn hafi verið með slíkar tillögur. Það þarf ekki að horfa lengra aftur í tímann heldur en bara til síðasta kjörtímabils. Ákveðnir þingmenn Framsfl. hafa verið með tillögur um að fólk úti á landsbyggðinni og fyrirtæki nytu skattahlunninda þannig að hv. þm. þarf ekki að fara mjög langt aftur í tímann. Hins vegar er alveg ljóst að það er ákaflega erfitt að finna viðunandi viðmið í þessum efnum. Hvar eigum við t.d. að draga mörkin á milli höfuðborgarsvæðis og landsbyggðar, hvar á sú lína að vera? Hvernig er með vaxtarsvæðin úti á landsbyggðinni þar sem í raun og veru er bullandi vöxtur o.s.frv.? Þetta eru flókin mál og ég get auðvitað ekki svarað fyrir flokkinn í heild sinni en mér finnst að þetta komi alveg til greina.

Herra forseti. Ég fagna því að hv. þm. finnist koma til greina að nota skattkerfið til jákvæðrar mismununar milli höfuðborgar og landsbyggðar. Ég er þeirrar skoðunar og hef oft tekið sem dæmi hvernig tryggingagjaldi í Noregi hefur verið breytt. En það er nú þannig í þessum skattatillögum sem hér liggja fyrir, m.a. í flutningi Framsfl. sem annars aðilans að ríkisstjórn, að þar er verið að hækka tryggingagjaldið sem mun leggjast sérstaklega af fullum þunga á fyrirtæki úti á landsbyggðinni vegna þess að mjög mörg fyrirtæki á landsbyggðinni borga hvorki skatt né eignarskatt. Ávinningurinn af þessum skattkerfisbreytingum kemur þannig fyrirtækjunum ekki til góða. Mér finnst vera dálítið bil á milli þeirra skoðana sem hv. þm. var að lýsa og tillagnanna sem hér liggja frammi og Framsfl. er aðili að. Ég vildi vekja athygli á þessu, herra forseti, nú við þessa umræðu, vegna þess að mér finnst stundum að athafnir hv. framsóknarmanna fari ekki endilega saman við það sem þeir eru að tala um nema þá að það sé þannig, eins og við höfum oft haft á tilfinningunni, að Framsfl. sé hálfgert varadekk í þessari ríkisstjórn og Sjálfstfl. stjórni þessu alfarið vegna þess að á vegum Sjálfstfl. hefur ekki verið ljáð máls á að beita skattkerfinu til þeirrar jöfnunar sem ég hef verið að gera að umtalsefni. Ég ítreka það og segi aftur: Þungaskatturinn sem leggst mjög illa á flutning á aðföngum til fyrirtækjareksturs á landinu hefur stórhækkað. Hann hefur stórhækkað í ríkisstjórnartíð Sjálfstfl. og Framsfl. Um það höfum við áður rætt. Þar af leiðandi hefur hann hækkað vöruverð og gert fyrirtækjarekstur á landsbyggðinni erfiðari. Ég ítreka það, herra forseti, að ég er sammála skattkerfisbreytingum sem verða til þess að fyrirtæki flytja til landsins. Ég hefði viljað sjá í þessum tillögum líka jákvæða mismunun til þess að jafna fyrirtækjarekstur á landsbyggðinni gagnvart höfuðborgarsvæðinu.

Herra forseti. Stundum finnst mér ræður hv. þm. eins og gömul grammófónplata sem sett er á í tíma og ótíma. Þannig hafa einmitt andsvör hv. þm. verið í dag. Hann klifar á þessum sömu hlutum. Auðvitað vinna flokkar saman að svona tillögum þegar þeir eru í ríkisstjórnarsamstarfi. Mér finnst eins og hv. þm. sé að horfa til baka, kannski til áranna 1991--1995 þegar Alþýðuflokkurinn sálugi var í ríkisstjórn með Sjálfstfl. Þá gerðist það býsna oft að þessir stjórnarflokkar voru nánast að semja um ýmsa hluti í beinni útsendingu í fjölmiðlum. Hins vegar hafa núverandi stjórnarflokkar, bæði Framsfl. og Sjálfstfl., borið gæfu til þess að leysa sín mál innan fjögurra veggja. Auðvitað erum við ekki alltaf sammála en stundum er sagt að góðir hlutir gerist hægt. Það eru ákveðnar málamiðlanir sem eiga sér stað og hver veit nema við náum því sem við auðvitað stefnum öll að, að styrkja atvinnulíf þessa lands, hvort heldur er úti á landsbyggðinni eða á höfuðborgarsvæðinu.

Herra forseti. Það frv. sem rætt hefur verið hér í dag, um viðamiklar skattkerfisbreytingar, hefur að geyma margar tillögur sem ég er hlynntur. Í ræðu formanns Samfylkingarinnar hafa komið fram ákveðnir fyrirvarar um frekari skoðun á þessum málum. Þetta mál er stórt og mikið og það þarf að kalla eftir mörgum gögnum og fá ýmsa útreikninga til þess að fara í gegnum það til þess að skoða heildaráhrifin af skattapakkanum. Ég ætla ekki að lengja þessa umræðu með því að fara mikið inn á þau mál sem búið er að ræða og margir eru sammála um sem hér hafa talað. Ég ætla þó að koma inn á nokkra þætti þessa frv. og vil byrja á því sem ég tók fram í stuttu andsvari við hæstv. fjmrh. í dag um áhrif af ákveðnum þætti í þessum breytingum, þ.e. að gera fyrirtækjum kleift eða réttara sagt gera þau betur í stakk búin til að skipta úr einstaklingsrekstri yfir í einkahlutafélög. Ég er sammála því að þetta þurfi að gera og það sé eðlilegt. Það hefur verið mjög ósanngjarnt í skattalögum, eins og reyndar hefur komið fram hér í dag, gagnvart fullorðnu fólki sem er kannski að ganga út úr rekstri og afkomendur að taka við. Þetta sem hér er gert mun þannig örugglega leiða til þess að fleiri munu fara þessa breytingaleið og nýta sér þetta tækifæri. Þetta hefur hins vegar í för með sér, herra forseti, að þessi einstaklingsfyrirtæki sem hafa verið að borga 38,76% skatt fara ofan í 18% skatt og þar af leiðandi skerðast tekjur sveitarfélaga mjög mikið. Ég tók í dag og ætla að taka aftur dæmi af einstaklingsfyrirtæki sem er með 5 millj. kr. í hagnað. Það fyrirtæki borgar í dag miðað við núverandi skattprósentu 1.338 þús. í tekjuskatt og tæp 12% í útsvar eða 600 þús. Samtals er skatturinn um 1.940 þús. kr. Ég er viss um að mjög margir munu nota sér þá skattkerfisbreytingu sem hér er boðuð og þá tilslökun sem gerð er til þess að gera einstaklingum og fyrirtækjum þetta kleift. Þar af leiðandi detta út þessar tekjur sveitarfélaga og hefur nú verið nóg fyrir í gegnum skattkerfið sem við ræddum á síðasta þingi í sambandi við tekjustofna sveitarfélaga. Þar hefur gengið mikið á tekjur sveitarfélaganna á undanförnum árum með þeim breytingum sem hafa átt sér stað og þá er alveg sama hvort það er í þessum dúr eða hlutabréfaafsláttur eða á mörgum öðrum sviðum sem ég ætla ekki að ræða hér en var mikið rætt um á síðasta þingi. Það er með öðrum orðum verið að skerða tekjustofna sveitarfélaga og þess vegna fagna ég því sem kom fram í andsvari hæstv. fjmrh. við fyrirspurn minni fyrr í dag, að þetta verði skoðað með Sambandi íslenskra sveitarfélaga og í efh.- og viðskn. Þar af leiðandi var líka strax komið fram að hæstv. fjmrh. gerði að engu boðanir formanns efh.- og viðskn., Vilhjálms Egilssonar, sem sagði eitthvað á þá leið að ekki stafkrók yrði breytt í þessu frv. í meðförum efh.- og viðskn. Ég fagna þessari yfirlýsingu og hvet þingnefndina til að skoða þetta ákaflega vel. Þetta getur líka verið töluvert misjafnt frá einu sveitarfélagi til annars. Inn í þetta blandast að sjálfsögðu líka að mörg fyrirtæki á landsbyggðinni greiða ekki mikla skatta og það má sjá í nýútkomnu riti Frjálsrar verslunar sem kom út annaðhvort í gær eða dag. Við sjáum þegar flett er í gegnum það að fyrirtæki á landsbyggðinni borga ekki mikla skatta, hvað þá eignarskatta sem er nú mjög fátítt. Það er vegna þess að húsnæði fyrirtækja og húsnæði á landsbyggðinni er ódýrara en á höfuðborgarsvæðinu og þannig fá fyrirtæki á landsbyggðinni ekki þennan skattalega ávinning. Hins vegar munu þau árið 2003 borga töluvert hærra tryggingagjald sem leiðir til aukinnar skattheimtu þessara fyrirtækja en fá samt ekki að njóta ávaxtanna af skattalækkun. Þetta á að sjálfsögðu einnig við um þjóðarbókhlöðuskattinn. Skattalegur ávinningur fyrirtækja á höfuðborgarsvæðinu er með öðrum orðum og að mínu mati miklu meiri en fyrirtækja úti á landi. Og ég hvet hv. efh.- og viðskn. til að skoða það mál líka vel og er reyndar þess fullviss vegna þess að formaður Samfylkingarinnar, hv. þm. Össur Skarphéðinsson, fór mjög vel í gegnum þetta mál gagnvart landsbyggðarfyrirtækjum og ég veit að eftir því verður gengið í efh.- og viðskn. þar sem hann á sæti, að þessi dæmi verði skoðuð. Ég segi að ávinningurinn fyrir fyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu verður miklu meiri. Ég get tekið sem dæmi fyrirtæki hér í höfuðborginni sem heitir Baugur. Það rekur fjölmargar matsöluverslanir og er með mikinn rekstur. Þetta fyrirtæki velti á síðasta ári 26,5 milljörðum kr. og skilaði 816 millj. kr. í hagnað fyrir skatta í fyrra. Þetta kemur fram í riti Frjálsrar verslunar. 30% skattur þessa fyrirtækis í dag væri 245 millj. kr. Skatturinn dettur niður í 147 millj. kr. þegar hann verður kominn niður í 18%. Tekjuskattslækkun þessa fyrirtækis verður 98 millj. kr. Taka má fleiri svona dæmi og fara yfir í sjávarútveginn. Ef ég tek bara nokkur sjávarútvegsfyrirtæki úr kjördæmi mínu, Norðurl. v., má sjá þar fyrirtæki eins og Skagstrending, sem velti 2,1 milljarði kr. á síðasta ári, tapaði 401 millj. en borgaði 565 millj. kr. í laun. Skattalegur ávinningur þess fyrirtækis verður væntanlega enginn. En útgjöld aukast vegna hækkunar tryggingagjalds. Sama má segja um fyrirtækið Þormóð ramma -- Sæberg á Siglufirði sem velti 5 milljörðum kr. á síðasta ári. Tap þess fyrirtækis var 554 millj. Heildarlaunagreiðslur voru 1.400 millj. kr. Tryggingagjaldið mun hækka útgjöld fyrirtækisins um 11 millj. kr. á því ári, en skattalegur ávinningur virðist enginn. Taka má fleiri dæmi af höfuðborgarsvæðinu, t.d. tryggingafyrirtækið Sjóvá-Almennar sem hagnaðist um 534 millj. á síðasta ári, skattar þess fyrirtækis lækka um 64 millj. kr., en tryggingagjaldið eykst aðeins um 4,3 milljarða. Ef við förum yfir í olíugeirann, tökum Olíufélagið sem dæmi, þá er hagnaður þess 618 millj., skattalækkunin mun færa því fyrirtæki 74 millj. kr. Ef tekin eru fleiri fyrirtæki bara af handahófi úr þessari bók sem kom fram í dag, t.d. Tryggingamiðstöðin og Skeljungur, má sjá að þau fyrirtæki sem ég hef hér talið upp fá skattalækkun upp á 320 millj. kr. með þeim breytingum sem boðaðar eru á tekjuskattinum úr 30% niður í 18%. Þetta nefni ég hér, herra forseti, eingöngu til að bera það saman við það sem við höfum stundum verið að karpa hér um og á ég þá við tryggingabætur til þeirra sem njóta slíkra bóta frá Tryggingastofnun ríkisins, sama hvort það eru ellilífeyrisþegar eða örorkulífeyrisþegar. Ellilífeyrisþegar samkvæmt greiðsluseðli sem ég hef hér fá 65 þús. kr. í greiðslu á mánuði. Þeir eiga að borga 5.300 kr. í skatt á mánuði. Og ef maður leikur sér með tölur og tekur þessar 5.346 kr. sem gamla fólkið borgar í skatt í dag, þá borgar það tæpar 65 þús. kr. á 12 mánuðum. Þær 320 millj. sem ég sýndi hér fram á sem tekjuskattslækkun hjá Baugi, Sjóvá-Almennum, Olíufélaginu, Tryggingamiðstöðinni og Skeljungi, duga til þess að útrýma, ef ég má nota það orð, staðgreiðslusköttum hjá 5.000 bótaþegum eins og ég hef tekið dæmi um. Ekki má skilja orð mín svo að ég sé endilega að andmæla því sem hér kemur fram, þ.e. skattalækkun á fyrirtæki. Hún hefur sannarlega virkað þannig að hún á að hleypa nýju lífi í efnahagslífið og auka möguleika á því að fyrirtæki snúi vörn í sókn, skapi fleirum vinnu og borgi e.t.v. hærra kaup o.s.frv. En mér finnst hæstv. ríkisstjórn allt of oft gleyma þessum minnstu bræðrum okkar og þá kannski sérstaklega ellilífeyrisþegunum sem tóku þátt í og bjuggu til þetta þjóðfélag, það velmektarþjóðfélag sem við lifum í í dag, og býr við mjög skertan lífeyrissjóð vegna þess að þeir voru jafnvel ekki til þegar þetta fólk var að byrja vinnu eða á þeim árum sem það hafði hreinlega kannski enga vinnu allan veturinn. Eða á þeim árum sem þetta fólk var jafnvel að annast foreldra sína og ættingja og koma okkur, sem njótum afrakstursins í dag og lifum í vellystingum praktuglega, til manns. Svartasti bletturinn á þjóðfélaginu í dag er skattar sem verið er að leggja á ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega, eins og ég hef verið að taka dæmi um og hef tekið sem dæmi skattalækkanir þeirra fyrirtækja sem ég hef talið upp og hvernig þær gætu dugað til þess að, ef svo má að orði komast, brauðfæða 5.000 bótaþega til að útrýma þeim sköttum sem ég hef tekið sem dæmi. Auðvitað eru þetta grófar tölur en engu að síður er rétt að hafa þetta í huga. Okkur ber nefnilega líka að hugsa um þann smæsta fyrirtækjarekstur sem er í landinu en það eru fjölskyldurnar og einstaklingarnir. Hvernig í ósköpunum á fólk að draga fram lífið með þeim smánarbótum sem við erum með? Ég er ekki með þessu að tala fyrir því að skattleysismörk verði hækkuð upp allan skalann. Ég er ekki hlynntur því að skattleysismörk fólks með milljón kr. í tekjur á mánuði, sem við getum líka séð í Frjálsri verslun, séu hækkuð. Við verðum að finna aðrar leiðir til að jafna þennan mun. Herra forseti. Eins og ég sagði áðan er ýmislegt í frv. sem ég er hlynntur og ég er sáttur við þó að ég hafi ákveðna fyrirvara um frekari vinnslu og úrvinnslu þessara mála og vil að ýmis atriði verði skoðuð. Ég bar fram fyrirspurn til hæstv. fjmrh. í vor um verðbreytingafærslu og að fyrirtækjum verði gert kleift að færa ársreikning sinn í erlendri mynt. Ég er ákaflega hlynntur þeim parti, þótt mér bregði svolítið við núna við verðbreytingafærsluna að skoða þær tölur sem lagðar eru fram og hvernig þær spár koma til með að hafa áhrif á fyrirtækin, en ég vona svo sannarlega að það sé eingöngu vegna þess hve verðbólgustigið er hátt um þessar mundir. Þegar fyrirspurnin var lögð fram á sínum tíma og hæstv. fjmrh. svaraði var verðbólgan því miður farin verulega á skrið en tímann þar á undan hefði þetta verið mjög gott og komið fyrirtækjum vel. Það er sannarlega réttlætismál og í takt við nútímann að leyfa fyrirtækjum sem hafa megnið af tekjum sínum erlendis frá að færa bókhald sitt í erlendri mynt. Þetta er framkvæmdaratriði, ekki stórmál og mun ekki hafa alvarlegar afleiðingar í för með sér hvað varðar tekjuöflun ríkissjóðs. Herra forseti. Eitt í lokin, vegna þess að mönnum hefur orðið tíðrætt um þær skattkerfisbreytingar sem hér eru, og það er vaxtastigið í landinu. Ég hef sagt það á mörgum stöðum, segi enn og vil segja það úr ræðustól Alþingis: Íslendingar búa við okurvexti í dag. Fyrir allmörgum árum þegar ég var töluvert yngri man ég að hér var maður í Reykjavík sem lánaði fólki peninga, það var vafalaust meðan allt var bannað, og hann lánaði peninga á háum vöxtum. Ég held að hann hafi verið kallaður ,,okurvaxtamaður''. Sá maður var dreginn fyrir dóm og fékk einhverra mánaða eða ára fangelsi. Ég hef stundum hugsað til þess að ef slíkt kerfi væri í dag hvað bankastjórn og bankastjóri Seðlabankans ættu að fá marga mánuði fyrir það okurvaxtastig sem viðgengst í dag og er að sliga allan fyrirtækjarekstur og heimilin í landinu. Það er beinlínis verðbólguhvetjandi og ég held að allir stjórnmálamenn séu sammála um að það þurfi að lækka vexti, nema bankastjórar Seðlabankans. Það er alveg með ólíkindum hve seint á að grípa þar á málum. Það er nefnilega þannig að vaxtalækkun fer ekki að virka hjá okkur á Íslandi fyrr en eftir eitt til eitt og hálft ár. Og að kenna því um núna í peningastjórnuninni að þenslan sé svo mikil að þess vegna sé ekki hægt að lækka vexti í landinu, eru öfugmæli að mínu mati. Eða hver er þenslan á Raufarhöfn? Eða Stöðvarfirði? Eða Bolungarvík? Þenslan er á einu svæði, á höfuðborgarsvæðinu, og e.t.v. bara í Kópavogi, í Smáralindinni sem á að opna á morgun, 10. okt. kl. 10.10. Ef halda á vaxtastiginu svo háu eingöngu vegna þenslunnar á höfuðbogarsvæðinu, hvers eiga þá fyrirtæki og einstaklingar úti á landi, sem berjast í bökkum að gjalda, sem þurfa að búa við sama okurvaxtastigið um allt land? Þá kröfu verður að gera, og það er eiginlega með ólíkindum og ég vil ekki trúa því að ekki sé hægt að hafa áhrif á það, að Seðlabankinn lækki vexti sem allra fyrst og viðurkenni þá vitlausu stjórnun sem hefur verið, vegna þess að ef þetta verður ekki gert er samkeppnishæfni fyrirtækja stefnt í voða, öll nýsköpun verður fyrir bí og það sem verra er er að almenningur gerir e.t.v. hærri kröfur um laun vegna þverrandi kaupmáttar, sem gerir það að verkum að kjarasamningar verða í uppnámi fljótlega eftir áramót eins og ASÍ er að spá. Háir vextir leiða til verðbólgu og þetta er ógn við íslenskt þjóðfélag og íslenskan hagvöxt. Herra forseti. Þjóðlöndin í kringum okkur eru öll að lækka stýrivexti sína. Þannig var danski seðlabankinn fyrir skömmu að lækka stýrivexti sína um fimm punkta, úr 4,15% í 4,10. Þetta eru tölur sem við þekkjum ekki hér á Íslandi. Þessi vaxtalækkun var gerð til að vinna á móti styrkingu dönsku krónunnar gagnvart evrunni en síðast lækkaði bankinn vexti sína þann 18. september um 50 punkta í kjölfar vaxtalækkana í Bandaríkjunum og Evrópu út af hryðjuverkunum. Það er alveg með ólíkindum, herra forseti, að við skulum þurfa að búa við þetta efnahagsástand sem hér er, okurvexti sem eru að sliga bæði fyrirtækin og einstaklinga í landinu. Ef eitthvað hefði þurft að gera sem fyrst í efnahagsmálum hefði vaxtalækkun þurft að koma þar til. Herra forseti. Ekki gefst tími til þess nú við 1. umr. að fara í gegnum alla þá þætti sem eru í frv. Ég ítreka það sem ég sagði að margt í því er jákvætt. Ég hef ákveðna fyrirvara eins og aðrir samflokksmenn mínir úr þingflokki Samfylkingarinnar, við höfum ákveðna fyrirvara og við höfum ákveðnar skoðanir á þessum málum. Ég hvet hæstv. efh.- og viðskn. til að fara vel í gegnum þessi atriði. Ég fagna því að þau orð sem formaður efh.- og viðskn. sagði í Dagblaðinu í dag um að skattapakkanum verði ekki breytt, hafa verið gerð að engu í þessari umræðu og vænti ég þess að efh.- og viðskn. fari vel í gegnum þetta og kanni hvaða áhrif þetta hefur jafnt fyrir atvinnulífið í heild sinni, fyrir atvinnulífið og einstaklinga á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni og það verði skoðað hvort ekki megi jafnvel nýta þessa skattkerfisbreytingu til að jafna rekstrarskilyrði fyrirtækja á landsbyggðinni og höfuðborgarsvæðinu, því ekki veitir af. Rekstrarskilyrði fyrirtækja úti á landsbyggðinni eru margfalt verri en fyrirtækja á höfuðborgarsvæðinu. Og það er annar þátturinn í því sem er að sliga atvinnurekstur vítt og breitt um landið, fyrir utan það að undirstöðuatvinnuvegur okkar, sjávarútvegurinn, býr við mjög erfið rekstrarskilyrði og tap slíkra fyrirtækja á síðasta ári hefur verið mikið um allt land meðan bankar, tryggingafélög og önnur fjármálafyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu græða á tá og fingri.

Herra forseti. Ég fagna mjög þessu frv. sem hér er til umræðu. Ég fagna því að nú þegar við höfum ár eftir ár rekið ríkissjóð með miklum afgangi, greitt niður skuldir ríkisins og náð góðum tökum á efnahagsmálunum þá skuli þjóðin fá að njóta þess í lækkuðum sköttum. Ef maður horfir langt aftur í tímann þá hefur það yfirleitt verið á þann veg hér á Alþingi að Alþingi hefur verið að hækka skatta en ekki lækka og skattalækkanir eru fremur fátíðar. Á þessu hefur að vísu orðið veruleg breyting í tíð tveggja ríkisstjórna Sjálfstfl. og Framsfl. Ég minni hér á nokkrar þeirra skattalækkana sem ríkisstjórnin hefur beitt sér fyrir á undanförnum árum og minni þá náttúrlega fyrst og enn einu sinni á þá miklu lækkun sem gerð var á tekjuskattinum á síðasta kjörtímabili þegar hann var lækkaður um fjögur prósentustig í þremur áföngum. Það er einhver mesta skattalækkun sem um getur og var stórkostleg kjarabót fyrir almenning í landinu og á sjálfsagt stærstan þátt í því að kaupmáttur hefur aukist hér meira á undanförnum árum en í nokkru öðru landi. Og tekjuskatturinn lækkar enn um næstu áramót. Ég minni líka á að skattafsláttur hjóna er nú að verða að fullu millifæranlegur. Stefnt er að því í fjórum áföngum og þriðji áfangi kemst í gagnið á næsta ári. Ég tel að það sé mikið réttlætismál ekki síst fyrir heimavinnandi fólk, t.d. fólk sem er bundið yfir börnum og kemst ekki á vinnumarkaðinn og hinn aðilinn í hjónabandinu vinnur mikið. Þá er auðvitað réttlætismál að hann geti nýtt að fullu skattkort makans. Ég minni á breytingu á fasteignamati sem stórlækkaði fasteignagjöldin á landsbyggðinni og er gríðarlegt hagsmunamál fyrir fólk og fyrirtæki á landsbyggðinni. Og þó það séu kannski ekki beint skattalækkanir þá má minna á stórátök sem gerð hafa verið til hagsbóta fyrir sérstaklega yngra fólk. Ég minni á fæðingarorlofið sem var stóraukið og barnabætur sem einnig eru stórauknar, eða um 2 milljarða á þremur árum. Þessu til viðbótar er í frv. sem við ræðum núna m.a. lögð til 50% lækkun á eignarskatti, helmingslækkun, og auk þess hækkun fríeignamarks í eignarskattinum. Mér finnst þetta alveg sérstakt réttlætismál vegna þess að mér hefur lengi fundist eignarskatturinn allra skatta óréttlátastur. Það er nú svo að eignir manna verða yfirleitt til vegna tekna sem einstaklingarnir hafa borgað skatta af áður. Hef ég alltaf litið á eignarskattinn sem nokkurs konar tvísköttun. Það er rétt sem kom fram í máli hv. þm. Péturs H. Blöndals að eignarskattur, hár eignarskattur, er líka hemill á sparnað. Eignarskatturinn er líka gríðarlega óréttlátur, finnst mér, gagnvart íbúðareigendum. Það er út í hött að þó að fólk eigi sæmilega íbúð þá skuli það þurfa að borga skatt af eigninni. Þetta bitnar sérstaklega þungt á eldra fólki sem býr í sínum íbúðum sem það kannski hefur búið í í áratugi og hefur enga burði til að borga skatta af þessum eignum. Þess vegna finnst mér sérstakt fagnaðarefni að nú skuli eiga að lækka eignarskattinn um helming og ég tel að við eigum að stefna að því að fella hann alveg niður. Það er einnig ánægjuefni að þjóðarbókhlöðuskatturinn skuli nú aflagður. Það er nú svo með þessa sérstöku skatta sem stundum hafa verið settir á út af einhverju ákveðnu verkefni að þeir hafa orðið ansi lífseigir og gengið illa að koma þeim fyrir kattarnef. En nú er loksins stefnt að því að þjóðarbókhlöðuskatturinn leggist af. Menn hafa deilt hér nokkuð um sérstaka eignarskattinn sem stundum er kallaður hátekjuskattur. Nú er frítekjumarkið hækkað þannig að það fer úr 280 þús. í eitthvað um 322 þús. Mér finnst þetta réttlætismál. Mér finnst 280 þús. kr. ekki vera hátekjur. Þetta bitnar mjög hart á sérstaklega ungu fólki sem er að koma sér þaki yfir höfuðið, koma sér fyrir í lífinu og vinnur mikið, leggur mikið á sig til að geta eignast eitthvað, en það lendir í sérstökum hátekjuskatti ef það fer yfir 280 þús. kr. í tekjur. Ég hefði reyndar talið að þetta frítekjumark ætti að hækka meira. En þetta er góður áfangi og það verður hækkað aftur á næsta ári á eftir. Þetta bitnar líka illa t.d. á sjómönnum sem eru mikið fjarverandi í löngum túrum. Menn á frystitogurum og öðrum slíkum skipum hafa oft allgóðar tekjur og mér finnst ekki sanngjarnt að skattleggja þetta fólk eitthvað sérstaklega fyrir að vinna mikið og leggja mikið á sig. Lagðar eru til verulegar skattalækkanir á fyrirtækin í landinu. Það er enginn vafi á því að þær lækkanir munu styrkja samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja og skapa forsendur fyrir frekari uppbyggingu þeirra. Það er einfaldlega reynsla okkar af skattalækkunum á fyrirtækin í upphafi síðasta áratugar. Iðnn. þingsins var, eins og nefnt var áðan af hv. þm. Ísólfi Gylfa Pálmasyni, í heimsókn á Grundartanga í gær og átti þar viðræður við forsvarsmenn stóriðjufyrirtækjanna þar. Forsvarsmenn Norðuráls voru m.a. spurðir að því hvaða áhrif þeir teldu að þessar skattalækkanir mundu hafa á þeirra fyrirtæki ef af yrði. Þeir töldu að það mundi auka áhuga þeirra á fjárfestingu á Íslandi og gera þá enn ákveðnari í að fjárfesta frekar á Grundartanga, sem ég tel að sé mikið hagsmunamál bæði fyrir svæðið og fyrir landið allt. Þarna er stefnt að mikilli stækkun og fjölgun starfa upp á 300--400 manns í verksmiðjunni og þjónustu við hana, auk þess sem við þetta mun útflutningsverðmæti frá verksmiðjunni aukast um 25 milljarða kr. á ári. Þessir menn lýstu því sem sagt yfir að þessi skattbreyting, ef af yrði, mundi auka enn áhuga þeirra á að fjárfesta meira á Íslandi. Það hefur verið nokkuð athyglisvert að fylgjast með umræðum hér í dag. Stjórnarandstaðan hefur reynt að gera þetta allt heldur tortryggilegt, m.a. nefndi hv. þm. Sverrir Hermannsson það að ríkisstjórnin hefði misst tökin á fjármálum og efnahagsmálum þjóðarinnar og að nú væri stóraukin hækkun á fjárlögum milli ára. Ég gat nú ekki annað en brosað út í annað þegar ég hlustaði á þetta og rifjaði upp um leið tillögu Frjálslynda flokksins við fjárlagagerðina í fyrra þegar þeir lögðu til hækkun á ríkisútgjöldum upp á nokkra milljarða. Og svo tala menn svona. Hv. þm. Samfylkingarinnar hafa nefnt það hér nokkuð margir að hækkun tryggingagjaldsins komi verst við landsbyggðina. Mér finnst menn með þessu tala dálítið niður til landsbyggðarinnar. Landsbyggðin er ekkert annars flokks. Það er nú þannig að á landsbyggðinni eru stöndug fyrirtæki og þar eru líka veikburða fyrirtæki. Á höfuðborgarsvæðinu eru líka stöndug fyrirtæki og þar eru líka veikburða fyrirtæki. Á landsbyggðinni eru bæði vel og illa rekin fyrirtæki. Á höfuðborgarsvæðinu eru líka bæði vel og illa rekin fyrirtæki. Menn mega ekki alltaf tala um landsbyggðina eins og hún sé annars flokks. Ég er ósammála því. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir nefndi að þessar skattbreytingar muni fyrst og fremst gagnast stórfyrirtækjunum og stóreignamönnum. Mér finnst þetta nú svona ákveðnir öfgar. Auðvitað gagnast þetta hinum almenna launamanni. Það gagnast ekki síst íbúðareigendum þegar eignarskatturinn stórlækkar. Það gagnast ungu fólki sem vinnur mikið, eins og ég nefndi hér áðan, og þénar sæmilega að frítekjumarkið í sérstaka eignarskattinum skuli hækkað. Það eru ekki neinir stóreignamenn sem eiga venjulega íbúð og þéna kannski eitthvað yfir 300 þús. á mánuði. Þetta eru bara ósköp venjulegir Íslendingar. Það gagnast þeim sem verr eru staddir að skattur á húsaleigubótunum skuli afnuminn. Sem betur fer kemur þetta því flestum að gagni þó auðvitað, eins og hér hefur verið nefnt, séu alltaf einhverjir sem ekki njóta þess sem verið er að gera. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir nefndi líka að 10% skattur af fjármagnstekjum á Íslandi væri lægri en nokkurs staðar annars staðar. Og ég segi nú bara: Guði sé lof. Eftir að hafa hlýtt á ræðu hv. þm. vitum við á hverju við eigum von ef Samfylkingin kemst til valda. Þá verður þessi skattur væntanlega hækkaður sem mér finnst afleitt því hann er auðvitað ekki bara fyrir einhverja stóreignamenn eða braskara og bisnessmenn. Hann leggst á hinn almenna sparifjáreiganda í landinu sem greiðir verulegar upphæðir í þennan skatt. Mér finnst hann alveg nógu hár 10% og væri algjörlega andvígur því að hækka hann. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon sagði að skattapakkinn hefði verið fyrirsjáanlegur því að Sjálfstfl. væri við völd í hægri stjórn. Ég er alveg sammála hv. þm. í því. Þetta var fyrirsjáanlegt. Sjálfstfl. hefur boðað það leynt og ljóst að hann vildi minnka skattheimtuna á landsmönnum og hér er einfaldlega verið að standa við það sem flokkurinn hefur sagt. Það er verið að standa við fyrirheit um skattalækkanir. Þessu er öfugt farið með vinstri flokkana. Menn hafa þar einfaldlega aðrar áherslur. Ég er hérna með fyrir framan mig hluta af þeim brtt. sem stjórnarandstaðan lagði til við fjárlagagerðina í fyrra og, með leyfi forseta, langar mig að vitna í fyrsta lagi í brtt. Samfylkingarinnar sem lagði til að tekjuskattur einstaklinga og staðgreiðsla yrði hækkuð um 3 milljarða og 350 millj., 3.350 milljónir. kr. Samfylkingin lagði líka til að tekjuskattur lögaðila yrði hækkaður um 250 millj. kr., virðisaukaskattur um 350 millj. kr. og vörugjald af innfluttum ökutækjum um 150 millj. kr., og þessu til viðbótar svo að innheimta 2.700 kr. gjald á hverja þorskígildislest af úthlutuðu aflamarki, sem átti að gefa eitthvað um 750 millj. kr. Ég er einnig með brtt. frá Vinstri grænum fyrir framan mig. Með leyfi forseta, þá lögðu þeir til að sérstakur tekjuskattur, þ.e. hátekjuskatturinn sem ég hef nefnt í ræðu minni, yrði hækkaður um 300 millj. kr., skattur á fjármagnstekjur hækkaður um 800 millj. kr., sem væntanlega hefði þá þýtt að prósentan yrði hækkuð, tekjuskattur lögaðila hækkaður um 1.200 millj. kr., áfengisgjald hækkað um 300 millj. kr. og hagnaður af einkasölu hækkaður um 400 millj. kr. Eitthvað fleira held ég hafi nú komið fram af skattahækkunartillögum við fjárlagaumræðuna í fyrra. Ef ég man rétt voru Frjálslyndi flokkurinn og Vinstri grænir með sameiginlega brtt. upp á einhverja tvo eða þrjá milljarða þannig að þetta sýnir bara muninn á áherslum Sjálfstfl. og vinstri flokkanna. Við höfum boðað og viljum lækka skatta. Vinstri menn kunna alltaf það ráð helst að hækka skatta. Þar liggur munurinn. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa lengra mál um frv. að sinni. Ég ítreka ánægju mína með að frv. skuli vera komið fram og vona að það fái greiða leið í gegnum þingið.

Herra forseti. Hv. þm. tíndi til nokkur dæmi um afrek ríkisstjórnarinnar og nefndi þar fyrst lækkun á tekjuskatti einstaklinga, að skatturinn hefði verið færður verulega niður á undangengnum árum. Það er rétt. Um miðjan áratuginn eða upp úr miðjum áratug var skattprósentan komin í 42% tæp og er núna 38,37%. En er hv. þm. kunnugt um að fyrir tíu árum var skattprósentan 39,79% og á sama tíma hefur persónuafsláttur ekki fylgt launaþróun þannig að skattleysismörk hafa lækkað að raungildi? Þetta þýðir að skattlagning á einstaklinga hefur verið aukin á undangengnum árum. Önnur skrautfjöðrin sem hv. þm. tíndi til voru barnabæturnar. Hann sagði að þær yrðu auknar um 2 milljarða kr. á næstu þremur árum. Er hv. þm. kunnugt um að barnabætur verða að þessum tíma liðnum jafnvel ívið lægri en þær voru að raungildi fyrir einum áratug? Hv. þm. sagði að þjóðin fái notið þeirra skattkerfisbreytinga sem hér eru í vændum. Hefur hann ekki áhyggjur af því þegar skattbreytingarnar eru gaumgæfðar og í ljós kemur að um er að ræða 4,1 milljarð kr. í skattalækkunum á árinu 2003, að rúmlega helmingur, eða 2,7 milljarðar kr., ganga til þeirra fyrirtækja sem skila hagnaði? Finnst hv. þm. þessum breytingum réttlátlega skipt á meðal landsins þegna?

Herra forseti. Ef menn eru að vitna hér einn áratug aftur í tímann, þá munum við það sem þá vorum á þingi að við vorum að ganga inn í gríðarlega erfiðleika. Ríkisstjórn Davíðs Oddssonar, sem tók við 1991, tók náttúrlega við alveg hörmulegu búi. Hér var allt á heljarþröminni. Atvinnulífið var allt í kaldakoli. Stofnaðir höfðu verið alls konar óráðsíusjóðir til að bjarga þessu fyrir horn. Ríkisstjórnin varð að byrja á því að setja milljarða í að kála þessum sjóðum. Ég minni á að á þessum tíma spáði Alþýðusamband Íslands 20% atvinnuleysi. Fyrsta verk ríkisstjórnarinnar var að grípa til gríðarlega erfiðra aðgerða sem komu mjög við landsmenn til að ná þjóðarskútunni á réttan kjöl. En ríkisstjórnin sagði alltaf, forsrh. sagði alltaf: Þegar við erum komin á lygnan sjó munum við láta landsmenn njóta þess. Og það er það sem við höfum verið að gera á undanförnum árum. Við höfum verið að rétta kúrsinn, við höfum verið að lækka skattana og gera eitt og annað fyrir fólkið í landinu af því að nú gengur vel. Við höfum náð tökum á efnahagsmálunum. Við höfum verið að greiða niður skuldir ríkisins. Og við erum að lækka skattana, í ótal liðum eins og ég nefndi áðan. Þó að menn vitni eitthvað aftur í fortíðina, tíu ár aftur í tímann þegar allt var hér í kaldakoli, þá er það bara ekkert sambærilegt. Vegna þess að nú höfum við náð tökum á þessum málum og við erum að skila þjóðinni því sem hún lagði á sig á erfiðleikaárunum í upphafi síðasta áratugar. Að skattalækkanirnar gangi til fyrirtækja, ég er nú ekki með tölurnar fyrir framan mig, það er einfaldlega ekki rétt að þær gangi nánast að öllu leyti til fyrirtækjanna í landinu. Ég minni á stórlækkun á eignarskattinum sem gagnast auðvitað almenningi. Ég minni á lækkun á svoköllum hátekjuskatti sem er skattur sem leggst á stóran hluta af hinum almennu launamönnum í landinu og fleira og fleira sem ég taldi upp í ræðu minni áðan. Það er því einfaldlega rangt þegar hv. þm. gefur það í skyn að almenningur í landinu njóti ekki þessara skattalækkana.

Herra forseti. Tilefni þess að ég rifjaði upp liðna tíð voru orð hv. þm. sjálfs, sem var að bera saman skattprósentuna nú og fyrir fáeinum árum. Ég fór nokkur ár lengra aftur í tímann til að sýna fram á að skattprósentan fyrir tíu árum er svipuð og hún er nú, en þó hafa skattleysismörk ekki fylgt launaþróun, þannig að álögur á almenning hafa verið auknar. Á sama tíma eru menn nú að kynna skattkerfisbreytingar sem létta ekki álögum af láglaunafólki, fyrst og fremst af millitekjuhópum og hálaunafólki og síðan þeim fyrirtækjum sem skila hagnaði. Út á þetta hefur gagnrýni stjórnarandstöðunnar fyrst og fremst beinst í umræðunni í dag og ég mun gera nánar grein fyrir sjónarmiðum mínum hér á eftir. En gagnrýni mín gekk út á þau ummæli hv. þm. að þessar skattkerfisbreytingar gögnuðust þjóðinni allri.

Herra forseti. Það er rangt að skattprósentan sé svipuð og hún var fyrir tíu árum. Þar að auki vil ég bæta því við að þegar ríkisstjórnin lækkaði tekjuskattinn á einhverju stigi fyrir nokkrum árum, þá hlupu sveitarfélögin til með Reykjavíkurborg í broddi fylkingar og hirtu skattalækkunina okkar í hækkun á útsvari og ekki var þá við ríkisstjórnina að sakast. Og að ekki sé verið að létta neinu af láglaunafólki. Hverjir njóta húsaleigubóta? Er það ekki láglaunafólkið í landinu? Eru það burgeisarnir og stórfyrirtækin? Ég hélt ekki. Það er auðvitað eðlilegt að vinstri menn gagnrýni þessar skattalækkanir. Það er ósköp eðlilegt. Við höfum einfaldlega gjörólíkar áherslur í skattamálum, Sjálfstfl. og vinstri flokkarnir. Við viljum lækka skatta og við viljum að þjóðin njóti sín og menn hafi ánægju af því að starfa og eigi eitthvað eftir, geti eignast eitthvað. Vinstri menn sjá aldrei önnur ráð en að hækka skatta eins og dæmin sanna við síðustu fjárlagagerð þegar Samfylkingin lagði til skattahækkanir upp á 5,5 milljarða og Vinstri grænir líka.

Hæstv. forseti. Sumt af því sem verið er að leggja til er ekki lækkun á sköttum heldur hækkun. Og sú hækkun er sett fram í því augnamiði að geta lækkað einhverja aðra skatta í staðinn. Hækkun á tryggingagjaldinu er stór hluti af þeirri skattalækkun sem er gerð möguleg. Mér finnst svolítið undarlegt af hv. þm. að tala um það eins og verið sé að niðurlægja landsbyggðina með því að benda á að þau fyrirtæki sem munu verða verst úti séu að töluvert miklu stærri hluta til á landsbyggðinni. Það liggur fyrir í tölum að um helmingurinn af öllu tapi í atvinnurekstrinum er hjá landsbyggðarfyrirtækjum, en einungis um 15% af hagnaðinum. Þetta segir sína sögu vegna þess að landsbyggðin hefur fyrirtæki sem standa kannski að mörgu leyti ekki eins vel og almennt er á höfuðborgarsvæðinu. Er rétta leiðin að skattleggja slík fyrirtæki og ganga nærri þeim? Er ekki nær að taka eitthvað af þeim hagnaði sem myndast heldur en að ganga á þau fyrirtæki sem ekki hafa náð hagnaði? Ég spyr. Síðan vil ég nefna eitt af því hv. þm. talaði um að við vildum breyta fjármagnstekjuskattinum og hækka hann. Það er rétt. En við höfum ekki lagt til að fjármagnstekjuskattur verði hækkaður á fólki vegna almenns sparnaðar. Við höfum talað um að þegar menn eigi mikla peninga og hafi hagnað af fjármunum eigi að líta á það eins og aðrar tekjur. Það á að líta á það eins og atvinnurekstur. Það er orðinn atvinnurekstur þegar menn eru farnir að hafa verulegar tekjur af fjármunum og á ekki að líta öðruvísi á það. Við lögðum til ýmsar hækkanir í fyrra. Það er alveg rétt. En við gerðum það til þess að fjármagna aukningu á útgjöldum sem við lögðum til.

Herra forseti. Í öðru orðinu segir stjórnarandstaðan að skattalækkunin komi nánast öll fyrirtækjunum í landinu til góða. Í hinu orðinu býsnast hún yfir hækkun tryggingagjaldsins. Á hverjum lendir tryggingagjaldið aðallega? Skyldi það ekki vera á fyrirtækjunum en ekki einstaklingunum eða láglaunafólkinu? Varðandi það að þetta lendi eitthvað þyngra á landsbyggðinni, það hefur ekkert verið sýnt fram á það með neinum rökum. Menn slá því fram að landsbyggðin fari eitthvað voðalega illa út úr þessu. Hv. þm. nefnir það að helmingurinn af tapinu sé á landsbyggðinni. Þá er væntanlega helmingurinn á höfuðborgarsvæðinu, ef ég kann að reikna. Tvisvar sinnum helmingur er einn heill. Ég minni á það sem ég nefndi í ræðu minni áðan að stórkostleg breyting hefði verið gerð á fasteignamatinu í landinu sem kemur landsbyggðinni mjög til góða og lækkar fasteignaskattinn víða um land um helming, sem kemur bæði einstaklingunum og fyrirtækjunum úti á landi til góða. Það var auðvitað til stórkostlegra bóta fyrir fyrirtækin úti á landi, fyrirtæki sem bjuggu við það að þurfa að borga af einhverjum skemmum eins og þær stæðu á dýrasta stað í Reykjavík. Þessu hefur verið breytt og þetta er náttúrlega til gríðarlegra hagsbóta fyrir reksturinn á landsbyggðinni. Varðandi hækkun fjármagnstekjuskattsins viðurkennir hv. þm. að Samfylkingin vilji hækka hann, eins og kom fram í ræðu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur, sem ef ég veit rétt er einn helsti skattamálasérfræðingur Samfylkingarinnar og hefur setið um langt árabil í efh.- og viðskn. þingsins og verið einn helsti talsmaður Samfylkingarinnar. Og ég tek auðvitað mark á því sem hún segir. Hún var ekki með neinn fyrirvara um það að hún vildi breyta uppbyggingu skattsins. Hún sagði einfaldlega: Skatturinn er of lágur. 10% er of lágt. Hvergi í heiminum er borgað svona lágt og við þurfum að hækka það. Hv. þm. sagði síðan að eðlilegt hefði verið að þeir legðu til skattahækkanir í fyrra vegna þess að þeir lögðu til aukin ríkisútgjöld. Það er auðvitað alveg hárrétt og það er það sem ég hef verið að benda á og gagnrýna. Menn vilja tala í öðru orðinu um að ríkisstjórnin sé að missa tök á útgjöldum ríkisins. Í hinu orðinu leggja þeir til milljarðahækkanir á útgjöldum og skattahækkanir á móti.

Hæstv. forseti. Það eru til rök og mörg rök fyrir því að hækkun á tryggingagjaldinu muni leggjast meira á landsbyggðina. Tekjur fyrirtækjanna eru rúm 70% á höfuðborgarsvæðinu en tæp 30% á landsbyggðinni. Samt er tapið af fyrirtækjunum u.þ.b. helmingurinn, eða um 50% á hvorum stað. Það segir sína sögu um hvernig staðan almennt er hjá fyrirtækjunum og hvernig tryggingagjaldið muni þá koma niður. Og ég endurtek: Það hefur komið fram og kom fram í umræðum frá okkar hendi í sambandi við fjármagnstekjuskatt að við vildum að rífleg mörk væru á því að fólk gæti átt sparnað og að lægri fjármagnstekjuskattur yrði á honum. Mér finnst hins vegar ástæða til að nefna, vegna þess að hv. þm. er með miklar upptalningar um þau afrek sem ríkisstjórnin hefur verið að vinna og að hún hafi náð tökum á efnahagsmálunum, að við erum að stríða við gífurlegan viðskiptahalla, hæstu vexti sem fyrir finnast, skuldasöfnun meiri en aldrei fyrr og bullandi verðbólgu. Er það ástand sem hægt er að segja að eigi að vera?

Herra forseti. Við getum vissulega karpað endalaust um tryggingagjaldið á landsbyggðinni, við fáum enga niðurstöðu í það hér í þessum ræðustóli í dag. Við erum einfaldlega ósammála og ég tel að hv. þm. hafi ekki sýnt fram á niðurstöðu með neinum rökum. Ég minni enn og aftur á að fyrirtækin á landsbyggðinni fá alveg stórkostlega lækkun núna í fyrsta sinn vegna breytinganna á fasteignamatinu, sem auðvitað er alveg til gríðarlegra hagsbóta fyrir fyrirtækin í landinu og náttúrlega ekki síður fyrir fólkið sem býr úti á landi. Hv. þm. er að bögglast með fjármagnstekjuskattinn. Það getur vel verið að þeir hafi haldið því fram í umræðum hér þegar hann var settur á að hann ætti að vera eitthvað öðruvísi. En ég ítreka það að helsti skattamálasérfræðingur Samfylkingarinnar, hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir, sem hefur setið lengur í efh.- og viðskn. en nokkur krati í manna minnum, hafði engan fyrirvara á þessu. Eingöngu að hækka prósentuna, 10% væri allt of lágt og lægra en nokkurs staðar í heiminum og við skulum hækka það, sagði hv. þm.

Herra forseti. Það er alveg hárrétt hjá hv. þm. Guðjóni Guðmundssyni að þar skilur á milli hægri manna og okkar í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði, að við viljum beita sköttum til jöfnuðar. Við viljum beita sköttum til að standa undir öflugu velferðarkerfi, öflugu menntakerfi og við viljum jafna lífskjör fólks með sköttum þegar nauðsyn krefur. Þar greinir á milli okkar og Sjálfstfl. að þeir vilja að þeir sem hafi hæstar tekjurnar fái að njóta þess og greiði þar af leiðandi hlutfallslega minni skatta. Þar skilur á milli. En varðandi þau orð hv. þm. að verið væri að tala niður til landsbyggðarinnar og að þessar skattaáherslur ríkisstjórnarinnar komi þar harðast niður, þá er afar mikilvægt að hv. þm. átti sig á þeirri staðreynd að á síðasta fimm ára tímabili, aðeins á fimm ára tímabili undir ríkisstjórn Davíðs Oddssonar hafa þau 14.000 ný störf sem hafa orðið til í landinu öll orðið til á höfuðborgarsvæðinu. Við erum um 280 þús. manns, 14.000 ný störf urðu til á þessu fimm ára tímabili, en aukningin um þau 14.000 störf verður öll á því svæði þar sem aðeins 190 þús. manns búa. Og er það nema von að sveitarstjórnir, hvort sem það er á Norðurl. v. eða á Vestf., komi með ákall til ríkisstjórnarinnar og Alþingis um að beita þeim tækjum, beita því afli sem ríkisvaldið hefur í gegnum skattkerfið til að reyna að ráða þarna bót á og leiðrétta til að snúa slíkri þróun við. Hvað ætlar hv. þm. að segja við sveitarstjórnir á Norðurl. v. sem bera fram þetta ákall?

Herra forseti. Mér fannst þetta alveg dásamleg ræða frá talsmanni Vinstri grænna. Það hafa orðið til 14.000 ný störf, öll á höfuðborgarsvæðinu, landsbyggðin fær ekki neitt. Hvað hafa Vinstri grænir lagt til í atvinnumálum? Hvernig hafa þeir tekið á þeim stóru tækifærum sem landsbyggðinni hafa boðist? Hvernig tóku þeir á umræðunni um Fljótsdalsvirkjun í fyrra og álver í Reyðarfirði? Hvernig hafa þeir talað um Kárahnjúkavirkjun núna og álver í Reyðarfirði sem mun skapa 1.000 ný störf á Austurlandi? Eitt þúsund ný störf. Jú jú, þeir koma hér með frv. um að setja 400 millj. í atvinnulíf á Austurlandi, alveg óskilgreint. Hættir að tala um að tína fjallagrös, nú á bara að setja 400 millj. í þetta. Svo koma þingmenn þessa flokks og fara að gagnrýna ríkisstjórnina fyrir að engin störf verði til úti á landi. Ég á bara ekki til eitt einasta aukatekið orð. Ég minni á Reyðarál. Ég minni líka á stækkun Norðuráls á Grundartanga. Ég hef ekki heyrt þingmenn þessa flokks lyfta litla putta til að styðja það mál. Það þarf jú að sækja vatn upp í Þjórsárver og mér heyrist sem þau séu á móti því. Hvað verður til á Grundartanga ef þeir fá þessa stækkun þar eins og ég nefndi hér áðan, stækkun á verksmiðjunni? 300--400 ný störf, sennilega nær 400 í verksmiðjunni og þjónustu við hana. Þetta er fyrirtæki sem ræður ekki orðið aðra til starfa en þá sem búa norðan Hvalfjarðar. 85% starfsmannanna búa þar í dag og þjónustan er í stórauknum mæli sótt þangað. Hún er veitt af fólki sem býr á svæðinu frá Akranesi og alveg vestur í Stykkishólm og jafnvel lengra. Þetta hvort tveggja er auðvitað stórkostlegt tækifæri fyrir landsbyggðina: Reyðarál og Norðurál. Og að fulltrúi Vinstri grænna af öllum þingmönnum á Alþingi skuli koma hér og skamma ríkisstjórnina fyrir að búa ekki til störf á landsbyggðinni, ég bara á ekki eitt einasta orð.

Herra forseti. Ég ætla mér ekki þá miðstýringu eða ríkisforsjá eins og hv. þm. var hér með að Alþingi færi að búa til störf. En það sem Alþingi ber að gera er að skapa þá umgjörð um atvinnulífið að það geti dafnað og blómstrað. Vinstri grænir hafa ekki verið við stjórn sl. fimm ár en vonandi kemur að því hið fyrsta að við komumst í stjórn. En ég spyr ítrekað, herra forseti, hverju ætlar hv. þm. að svara íbúum á Norðurl. v., á Vestfjörðum og jafnvel á Vesturlandi eða hluta Vesturlands, sem ekki munu njóta stóriðjudraumanna sem hv. þm. er að veifa? Hverju ætlar hann að svara því þegar þau koma með þetta ákall, að þau óski eftir því að það verði kannað hvort hægt sé að hafa áhrif á það í gegnum skatta að jafna skilyrði fólks til búsetu og fyrirtækjanna til rekstrar?

Herra forseti. Hv. þm. segir að þeir vilji ekki ríkisforsjá þarna hjá Vinstri grænum, Alþingi eigi ekki að vera að búa til störf. Samt las ég frv. sem var á dagskrá þingsins í gær en komst því miður ekki til umræðu þar sem þeir eru að leggja til að ríkið setji 400 millj. á ári, í ein sex ár held ég, til að búa til eitthvað úti á landi. Þeir eru hættir að tala um fjallagrös og hreindýramosa, nú á bara að gera eitthvað. Hv. þm. segir að Vinstri grænir hafi ekki verið við stjórn sl. fimm ár. Ég hélt nú satt að segja að þeir hefðu aldrei verið við stjórn. Sem betur fer, segi ég. Sem betur fer. Það yrði þá ekki mikið um uppbyggingu á landsbyggðinni samanber viðbrögð þeirra við þessum stórkostlegu atvinnutækifærum bæði á Austurlandi og Vesturlandi. Svo kemur hv. þm. og segir: Hverju ætlarðu að svara Norðurl.v. og Vestfjörðum o.s.frv.? Ég spyr þá hv. þm.: Hverju ætlar hann að svara íbúum á Vesturlandi og Austurlandi þegar hann berst með kjafti og klóm gegn einhverjum stórkostlegustu atvinnutækifærum sem við höfum staðið frammi fyrir í áraraðir eða jafnvel áratugi?

Herra forseti. Það er margt öfugsnúið í pólitíkinni. Hér höfum við í dag hlýtt á talsmenn Sjálfstfl., hægri menn, tala fyrir ríkisforsjá. Þeir guma af því að vilja skapa 1.000 störf á Austurlandi með málmbræðslu og stórvirkjunum sem koma til með að kosta um 300 milljarða kr. Á sama tíma er þessi flokkur að tala fyrir skattalækkunum og skattkerfisbreytingum sem sannanlega munu leiða til þess að stoð- og stuðningskerfi fyrir atvinnulíf í landinu verður veikt. Það er að gerast og það hefur verið að gerast. Menn hafa verið að loka pósthúsum. Menn eru að loka útibúum bankanna og margvíslegri þjónustustarfsemi við fyrirtæki og heimili í landinu. Og menn ætla að ganga lengra. Hér talaði einn helsti efnahagstalsmaður Sjálfstfl. í dag, Pétur H. Blöndal, og kvað ríkisstjórnina ekki ganga nægilega langt í því að skera niður skatta á fyrirtæki í landinu. Sú mynd sem blasir við landsmönnum ef þessir frjálshyggjudraumar eða -draumórar verða að veruleika er sú að landsmenn verða látnir greiða fyrir þá þjónustu sem þeir njóta: í skólum, á sjúkrahúsum, á elliheimilum, við innganginn, í afgreiðslunni, vegna þess að þetta verður innheimt með sjúklingasköttum og skólagjöldum. Við erum að verða vitni að fyrstu slíku ráðstöfununum í fjárlagafrv. sem kynnt var hér fyrir fáeinum dögum þar sem skólagjöld í Háskóla Íslands eru hækkuð um 40%. Þetta er pólitíkin sem liggur að baki. Þetta er sú pólitík sem við erum að ræða hér. Í rauninni er það mjög heiðarlegt af fulltrúum Sjálfstfl. að koma eins grímulaust til dyranna og þeir hafa gert í umræðunni hér í dag. Þessar skattkerfisbreytingar sem hér eru til umræðu snúast fyrst og fremst um lækkun á fyrirtækjasköttum, í fyrsta og öðru lagi lækkun á tekjusköttum þeirra einstaklinga sem búa við meðaltekjur og háar tekjur. Það eru þessir þættir í skattafrv. sem við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði höfum helst gagnrýnt. Við höfum tekið undir aðra þætti. Við höfum tekið undir að byrðum skuli létt af leigjendum húsnæðis. Það er löngu tímabær breyting. Það er mikilvægt að þeir búi ekki við lakari kjör en fólk sem er að eignast húsnæði. Það er sitthvað annað í þessum skattbreytingum sem við höfum einnig tekið undir, t.d. að skattar á íbúðarhúsnæði skuli léttir o.s.frv. En þegar á heildina er litið höfum við gagnrýnt þessar breytingar á skattlagningu fyrirtækja. Annars erum við að gera athugasemdir við það að ráðist skuli í þær skattbreytingar yfirleitt. Í annan stað höfum við gagnrýnt þá aðferðafræði sem beitt er, að við þær aðstæður sem nú blasa við í þjóðfélaginu, samdrátt og erfiðleika hjá fjölda fyrirtækja, skuli tekjuskattur fyrirtækja lækkaður en á sama tíma er tryggingagjaldið hækkað. Tryggingagjaldið þurfa öll fyrirtæki að borga, óháð hvernig tekjum þeirra er háttað, einnig þau fyrirtæki sem nú berjast í bökkum. Tryggingagjaldið er orðið æðihátt og fer með fyrirhuguðum breytingum sem hér liggja á borðinu upp í 6%. Það er þetta sem við höfum fyrst og fremst verið að gagnrýna enda teljum við að áherslur hefðu átt að vera aðrar við núverandi aðstæður. Varðandi aðra þætti þessarar umræðu fagna ég því hve heiðarlega Framsfl. kom fram við þessa umræðu þótt málflutningurinn hafi að sönnu komið mér nokkuð á óvart. Hv. þm. Ólafur Örn Haraldsson sagði að stjórnarflokkarnir stæðu einhuga að baki þessum breytingum. Og hann sagði að þessar breytingar hefðu vakið mikinn fögnuð í þjóðfélaginu. Hvert er þjóðfélag hv. þm. Ólafs Arnar Haraldssonar? Það var verðbréfamarkaðurinn sem fagnaði. Verðbréfamarkaðurinn fagnaði. Verslunarráðið fagnaði. Samtök atvinnulífsins fögnuðu. En hv. þm. hlustaði ekki á aðrar raddir, þær sem komu frá verkalýðshreyfingu, sem komu frá Öryrkjabandalaginu sem furðaði sig á því að á sama tíma og skattívilnanir væru færðar hátekjufólki skyldi hátekjuskattsviðmið fært úr 275 þús. kr. í 331 þús. kr. Á sama tíma og þetta er gert er hvergi hreyft við skattleysismörkunum sem á undanförnum árum hafa verið að dragast aftur úr almennri launaþróun. Hv. þm., talsmaður Framsfl., sagði að þetta væri ekki svo ýkja slæmt og minnti okkur á, sem er alveg rétt, að hækkun skattleysismarka er dýr. Það er dýr ráðstöfun. Hverjar þúsund krónur, hélt hann fram, kosta einn milljarð. Þetta er dýrt. Engu að síður er þetta ráðstöfun sem kemur lágtekjufólki, öryrkjum og öðrum sem búa við kröpp kjör, að miklu gagni. Og þau gagnast einnig atvinnulífinu vegna þess að þetta fyrirkomulag er einnig stuðningur við atvinnufyrirtækin í landinu. Ég ræddi ekki alls fyrir löngu við danskan mann. Hann kvað þá leið sem Íslendingar færu til að styrkja fyrirtækin, að hafa skattleysismörk þetta lág, mjög skynsamlega. Og hann sagði að þetta fyrirkomulag væri án efa til þess að sporna við þeirri þróun sem þeir hefðu orðið varir við, Danir, á liðnum árum og áratugum, að fyrirtæki, agnarsmá fyrirtæki með slakan fjárhag, reyndu að fara yfir í svarta atvinnustarfsemi. Hann sagði að þessi ráðstöfun væri skynsamleg, að við værum að gera skynsamlega hluti með þessum stuðningi við atvinnulífið, við fyrirtækin í landinu. Það er þannig ekki rétt að þetta sé einvörðungu stuðningur við lágtekjufólkið, og réttlátt í þeim skilningi, heldur er þetta einnig stuðningur við atvinnulífið í landinu. Það er hægt að styðja við fyrirtækin á annan hátt en þann sem ríkisstjórnin ætlar að fara, að lækka tekjuskatta á fyrirtæki. Enn vil ég benda á það að millifærslukerfið, hvort sem er í sköttum eða í velferðarþjónustunni, kemur að sjálfsögðu atvinnulífinu einnig til góða. Í stað þess að fyrirtæki greiði laun miðað við þær aðstæður að í hverri fjölskyldu þurfi að sjá sjúkri manneskju farborða, vera með börn á framfæri og vera að byggja allt lífið, hefur þjóðfélagið komið því þannig fyrir að við færum fjármunina til, komum hinum sjúku til aðstoðar, þeim sem eru með börn á framfæri, þeim sem eru að reisa sér hús eða íbúð eða eru að fara út á leigumarkaðinn. Samfélagið hefur komið sér upp þessu millifærslukerfi út frá hagræðingar/skynsemissjónarmiðum. Og þær breytingar sem ríkisstjórnin er að leggja til eru að sumu leyti tilræði við þetta hagræðingarkerfi. Þetta er sú gagnrýni, herra forseti, sem við höfum sett fram við þessar skattkerfisbreytingar. Ég tek það fram að það er sitthvað í þessum breytingum sem við tökum að sjálfsögðu undir og skrifum upp á. En þegar á heildina er litið viljum við fjármagna velferðarþjónustuna og þetta millifærslukerfi með sköttum en ekki þjónustugjöldum vegna þess að við teljum það hagkvæmara, skynsamlegra og réttlátara.

Herra forseti. Ég vil þakka þingmönnum fyrir þær umræður sem orðið hafa í dag um þetta stóra og mikilvæga frv. um breyting á lögum um tekjuskatt og eignarskatt og fleiri lögum er tengjast skattamálum. Hér hefur eðlilega margt borið á góma eins og venjubundið er við umræður af þessu tagi og ýmsum sjónarmiðum verið hreyft sem eðlilegt er að þingnefndin skoði. Meginatriði málsins er eftir sem áður að við núverandi aðstæður er mjög brýnt, að dómi þeirra sem að þessu frv. standa og það hafa samið, að gera þær umbætur í skattamálunum sem hérna eru lagðar til. Ég verð að segja að það er býsna fróðlegt að fylgjast með málflutningi einstakra þingmanna. Sumir þingmenn hafa setið lengi á Alþingi og átt sér hér langa sögu. Ég er sjálfur í hópi þeirra sem hafa verið hér hvað lengst af núverandi þingmönnum og ég man vel eftir því þegar fyrir 12--13 árum var lagt fram annað frv. um tekjuskatt og eignarskatt af hálfu þáverandi ríkisstjórnar sem gekk pínulítið í aðra átt heldur en þetta frv. Tveir af ráðherrunum í þeirri ríkisstjórn sem þá sat hafa talað hér í dag, hæst. þáv. samgrh. og hæstv. þáv. félmrh. Mér heyrist að vísu, og ég vil taka það fram strax, að sjónarmið þeirra hafi í mörgum atriðum breyst og það hafa eflaust sjónarmið okkar allra á svona löngum tíma gert. En það er samt sem áður býsna forvitnilegt að rifja þetta upp og ég gerði mér það til gamans í dag meðan ég var að hlusta á umræðurnar að ég náði mér í þingskjölin frá þessum tíma, þar á meðal nál. sem ég lagði fram um þetta efni á þeim tíma. Það er býsna fróðlegt að sjá hvað menn voru þá að bauka við í þessum efnum, haustið 1988, miðað við það sem menn eru að gera núna. Þá voru menn að leggja til að hækka tekjuskatt fyrirtækja úr 48% upp í 50% svo eitthvað sé nefnt. Þá voru menn að hækka tekjuskattinn til ríkisins um ein tvö prósentustig í hinum almenna tekjuskatti einstaklinga. Þá voru menn að stórhækka eignarskattana þó að nú virðist það vera orðin býsna útbreidd hreyfing, sem betur fer, að sú stefna sé röng og það sem lagt er til í þessu frv. sé bæði réttmætt, eðlilegt og skynsamlegt, ekki síst að því er varðar skatta á íbúðarhúsnæði og eignarskatta fyrirtækja. Þetta er til upprifjunar, herra forseti. Það er ástæðulaust að orðlengja mikið um þetta. En þetta var þá stefnan og menn börðust fyrir því með kjafti og klóm í sundurtættu stjórnarliði þess tíma að koma saman tillögum um þetta efni, hækka tekjuskatt fyrirtækja, hækka tekjuskatt einstaklinga, hækka eignarskatta einstaklinga og fyrirtækja þannig að virkilega munaði um. Hæsti eignarskatturinn eftir þessar breytingar gat farið upp í 2,95% þannig að hér hefur orðið mikil stefnubreyting sem betur fer og mikil ástæða er til að fagna því að ofstækisfullar hugmyndir af því tagi sem þá voru kynntar í þinginu eiga sér engan hljómgrunn lengur að því er ég tel og tel þessar umræður í dag reyndar hafa sýnt. Það er líka ástæða til að fagna því að það virðist vera orðin almenn hreyfing til stuðnings því í þinginu að gerbreyta skatti eins og stimpilgjaldi og vinstri flokkarnir, ef eitthvað er, gagnrýna núverandi ríkisstjórn fyrir að vera ekki nógu snör í snúningum í þeim efnum og hafa ekki gengið nógu hratt fram í því að fella niður skatt sem gefur ríkinu 3,3 milljarða samkvæmt fjárlagafrv. næsta árs. Það er alveg ljóst, eins og ég hef sagt um þetta mál, að ekki er hægt að gera allt fyrir alla í þessum efnum. Þess vegna verður stimpilgjaldið að bíða fram á árið 2003. Það mun koma í sérstöku frumvarpsformi á þessu þingi, vonandi fyrr en síðar. En það er ekki hægt að gera það strax vegna þess að við erum að forgangsraða þessu öðruvísi. Alveg eins og hv. þm. Guðjón Guðmundsson rakti mjög skilmerkilega áðan þá er búið að gera mjög marga aðra hluti á undanförnum missirum og árum í þessum skattamálum til þess að koma til móts við fjölmörg sjónarmið, þar á meðal sjónarmið barnafjölskyldnanna, bæði að því er varðar barnabætur og fæðingarorlof og fleira af því tagi. Við höfum rakið það hér í umræðum sem búið er að gera. Ég fór yfir það í framsöguræðu minni líka. Þetta verða menn að hafa í huga. En nú er tímabært að fara í þær breytingar sem hérna er lagt til til þess að geta haldið áfram að byggja upp í framtíðinni og búa til meiri verðmæti sem koma síðan til skattlagningar. Þetta er grundvallarsjónarmiðið, grundvallarafstaða sem ég veit að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hefur ekki skrifað upp á en mér heyrist að Samfylkingin, í það minnsta að sumu leyti, geti tekið undir. En þess vegna eru menn í mismunandi stjórnmálaflokkum að þeir hafa ekki sömu sýn á þessa hluti og eins og ég sagði í framsögu minni þá geri ég enga kröfu ti þess að menn skrifi upp á þetta í öðrum stjórnmálaflokkum. Ríkisstjórnin hefur komið sér saman um þessa stefnu og átt um það mjög gott samstarf á milli flokkanna og við erum sannfærðir um að þetta mun skila okkur miklum árangri þegar fram í sækir og þess verður ekki langt að bíða að mínum dómi. Hér hafa því orðið miklar breytingar og ég heyri að eitt og annað í frv. á stuðning töluvert út fyrir stjórnarflokkana. Ég hef sagt það áður, t.d. fyrr í dag, að ég hafi aldrei lagt fram frv. sem ekki megi gera neinar minnstu breytingar á. Þess vegna liggur alveg fyrir að nauðsynlegt er að fara í saumana á frv. Hitt er náttúrlega ljóst, og það er það sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson segir í DV, að meginstefna frv. liggur fyrir og við ætlum ekkert að hverfa frá henni hvað svo sem líður einstökum atriðum og einhverju því sem eflaust má betur fara. Ég dreg það ekkert í efa í svona flóknu og umfangsmiklu máli. En meginstefnan liggur fyrir og við munum ekki hverfa frá henni. Við hyggjumst lögfesta hana. Herra forseti. Ég vil þá víkja örfáum orðum að nokkrum fyrirspurnum sem mér bárust. Það eru að vísu ekki allir fyrirspyrjendur hér við og ég mun þá kannski koma að því við betra tækifæri. En hv. þm. Einar Már Sigurðarson situr hér og hann beindi til mín nokkrum spurningum, t.d. varðandi erfðafjárskattinn og stimpilgjaldið og áhrif fasteignamatshækkunarinnar á þessu ári á þessa skatta. Um stimpilgjaldið er það að segja sem ég sagði áðan, að frv. er í smíðum um það mál. Það mun ekki koma til framkvæmda á næsta ári þannig að við gerum ekki ráð fyrir því að grípa til neinna sérstakra aðgerða vegna fasteignamatshækkunarinnar á stimpilgjaldi. Vel má vera að ríkissjóður hafi út úr því einhverjar 80 millj. eins og þingmaðurinn gat sér til um. Ég þori ekki að fullyrða um það. En ég ætla ekki að halda því fram að við ætlum að gefa þá peninga neitt sérstaklega eftir í þessum pakka. Að því er varðar erfðafjárskattinn þá nefndi hann að þar gæti verið um að ræða 50 millj. kr. tekjuauka. Ég hef ekki sönnur á því en ég vil segja að erfðafjárskatturinn hefur nýlega verið fluttur úr félmrn. þar sem hann átti reyndar ekki heima eðli málsins samkvæmt. Hann var fluttur þaðan yfir í fjmrn. Við höfum síðan verið að endurskoða það kerfi í heild sinni og ég geri mér vonir um að geta flutt frv. um nýja skipan þeirra mála á þessu þingi. Það er ekki rétt að gera því skóna að í því felist miklar lækkanir frá því sem nú er, enda er erfðafjárskattur hér á landi lægri en víða í nálægum löndum. En þetta atriði sem þingmaðurinn nefndi mun að sjálfsögðu koma til athugunar í sambandi við þessa endurskoðun. Síðan nefndi þingmaðurinn spurninguna um tekjurnar af tryggingagjaldinu. Ég tók eftir því að í þeim gögnum sem Alþýðusambandið sendi frá sér að þeir draga í efa að þarna sé um að ræða tekjur upp á 2,5 milljarða kr. heldur 3,3 og það er náttúrlega beinn framreikningur á áætlun fjárlagafrv. Sú tala er rétt, þ.e. brúttóáhrifin af hækkun tryggingagjaldsins um 0,77% eru 3,3 milljarðar kr. en af því greiðir atvinnulífið 2,5 milljarða kr. Rétt er að benda á það strax, áður en þingmaðurinn bendir mér á það, að á bls. 12 er villa að því er þetta varðar þar sem talað er um brúttóáhrif tekna ríkissjóðs varðandi tryggingagjaldið. Hins vegar er þetta rétt fram sett í fylgiskjalinu sem fylgir hérna með. Þar er talað um 2,5 milljarða kr. kostnað atvinnulífsins, þ.e. það sem mundi koma í ríkissjóð frá atvinnufyrirtækjunum af þessari hækkun. Þetta er rétt að leiðrétta. En það breytir ekki því að talan 2,5 er þá tekjuauki sem ríkissjóður hefði af þessu að því er okkur sýnist best. En þetta er líka rétt að skoða betur í þingnefndinni eins og allar þessar tölur. Varðandi síðan önnur atriði sem þingmaðurinn nefndi þá tel ég kannski ekki beint ástæðu til þess að fjölyrða um þau. Ég vil hins vegar taka undir það sem hann sagði í ræðu sinni, að það er mjög varhugavert að taka þessa reikninga alla saman úr fjárlagafrv. og annars staðar og bara reikna eitthvert línulegt samband. Þess vegna höfum við ekki reiknað það þannig út að tekjur af 18% tekjuskatti fyrirtækja séu bara línulegt hlutfall af því sem 30% skatturinn gefur vegna þess, eins og hann sagði réttilega, að ekki er um að ræða svona beint línulegt samband í mannlegu samfélagi eða í efnahagslegri kviku og hringiðu þar sem hlutirnir breytast og hegðun fyrirtækja og einstaklinga breytist og menn taka nýjar ákvarðanir með tilliti til umhverfisins. Það er af þeim sökum sem við höfum reiknað með því að þetta hefði verulega örvandi áhrif á efnahagslífið og á skatttekjur ríkissjóðs þegar fram í sækir. Ég tek undir það að alveg nauðsynlegt er að menn hafi þetta sjónarmið í huga þó að hann hafi kannski haft annað atriði sjálfur í huga þegar hann nefndi þetta. Ég ætla ekki að hafa þetta mikið lengra, herra forseti. Ég endurtek þakkir mínar til þeirra sem hér hafa tekið til máls. Það er mjög nauðsynlegt að öll sjónarmið séu reifuð við 1. umr. Síðan vil ég taka það fram að bæði ég sjálfur og starfsmenn ráðuneytisins munu að sjálfsögðu verða þingnefndinni innan handar eins og kostur er til þess að fá botn í þetta mál og fá það afgreitt á heppilegum tíma fyrir áramót þannig að við lendum ekki í tímaþröng með þetta mál fyrir jólin.

Herra forseti. Ég hef aðeins eina örstutta athugasemd og fyrirspurn í tilefni af sögulegri skoðun hæstv. fjmrh. Hann fór aftur til ársins 1988 og minnti okkur á að þeim tíma hefði sú ríkisstjórn sem þá sat við völd hækkað tekjuskatt á fyrirtækjum um tvö prósentustig, sagði hann. Hún greip eflaust til annarra ráðstafana, en á þessum tíma var verið að búa í haginn fyrir samninga á vinnumarkaði sem löngum hafa verið kenndir við þjóðarsátt og komu okkur inn á beinu brautina, færðu verðbólgu niður úr 30% niður undir 1% og grundvöllur til uppbyggingar var orðinn til. Síðan varð breyting á næstu árum. Sjálfstæðisflokkurinn komst til valda og hann fór að taka til hendinni. Hann fór að lækka skatta á fyrirtæki en auka álögur á einstaklinga og því miður á ýmsa hópa sem máttu ekki við tekjuskerðingu eða auknum álögum. Ég minni á hinar stórfelldu breytingar á barnabótunum, auknar álögur á sjúklinga. Lyfjakostnaður jókst og þegar kom fram undir lok áratugarins var ráðist á félagslega húsnæðiskerfið þannig að áherslum var breytt í stjórnartíð Sjálfstæðisflokksins. Sköttum á fyrirtækjum var aflétt eða úr þeim dregið. Álögur á einstaklinga, sjúklingahópa, skólanema voru auknar. Ég fékk það á tilfinninguna undir lestri hæstv. fjmrh. eða sögulegri upprifjun hans að hér hefðu menn í dag almennt verið að óska eftir hærri sköttum. Ég vissi ekki alveg hvernig ég átti að skilja hæstv. ráðherra. Ég held að menn séu nokkuð við sama heygarðshornið. Menn vilja öfluga skattheimtu en réttláta. Gagnrýnin gekk fyrst og fremst út á rangláta skattlagningu ríkisstjórnarinnar og Sjálfstæðisflokksins sérstaklega.

Herra forseti. Það er rétt að þakka hæstv. fjmrh. fyrir þau svör sem hann gaf mér við lok umræðunnar og undirtektir hans varðandi málflutning minn að mörgu leyti. Hreinskilni hæstv. ráðherra er einnig þakkarverð í sambandi við erfðafjárskattinn og stimpilgjaldið, að engu verði lofað um breytingar á þessu þingi þrátt fyrir að verið sé að vinna að sérstakri endurskoðun á erfðafjárskattinum. Það hefur ekki komið fram opinberlega áður, að ég held, en varðandi stimpilgjaldið hefur það auðvitað komið fram að einhver bið muni verða á að það taki gildi. Einnig er rétt að þakka hæstv. ráðherra þá leiðréttingu sem hann bætti við sem var tímabær en er villandi á bls. 12 í frv. Herra forseti. Að lokum er rétt að ítreka að umræðan hefur um margt verið fróðleg og varpað ljósi á að margt bíður í efh.- og viðskn. Ég fagna einnig þeirri yfirlýsingu hæstv. ráðherra að þau orð hv. þm. Vilhjálms Egilssonar, formanns efh.- og viðskn., sem hann lét falla í viðtali við DV í dag, túlkun okkar margra á þeim orðum var nokkuð önnur en hjá hæstv. ráðherra en ég vona að hæstv. ráðherra þekki hv. þm. betur en við mörg í salnum og treysti því og trúi að hæstv. ráðherra fari þar rétt með og túlkun hans sé rétt á þeim orðum og því muni ekki standa á því að skoðaðar verði þær breytingar sem menn telja vera til bóta í máli þessu.