Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég tek hér til máls þar sem mér finnst ástæða til að vekja athygli þingsins á þeim alvarlegu dýrasjúkdómum sem hafa verið að gera vart við sig víðs vegar um heiminn á undanförnum vikum og missirum, samanber kúariða, svínapest, gin- og klaufaveiki og fuglaflensa. Sérstök ástæða er til að varast þá dýrasjúkdóma sem borist geta í menn í gegnum snertingu við dýr og neyslu matvæla. Nú herjar mjög skæð fuglaflensa á mörg lönd í Asíu með alvarlegum afleiðingum fyrir líf og heilsu manna og dýra. Sjúkdómar sem þessir geta hæglega dreifst með milliríkjaviðskiptum og er full ástæða til að grípa til viðeigandi ráðstafana til að tryggja líf og heilsu íslenskra neytenda og gæta jafnframt hagsmuna íslensks landbúnaðar. Á þessu ári hef ég sett tvær auglýsingar sem ég vil gera þingmönnum grein fyrir sem árétta bann við innflutningi á tilteknum vörum frá Asíu og nú síðast Bandaríkjunum þar sem annað afbrigði af fuglaflensu er nú komið upp. Hæstv. forseti. Í síðustu viku stóð yfir mikil matarveisla hér í borginni ,,Food and Fun``, framtak sem hefur vakið gríðarlega athygli. Hinir fjölmörgu erlendu gestir sem sótt hafa þessa hátíð hafa óspart lofað þann landbúnað sem hér er stundaður, fjölskyldubúskapinn þar sem velferð dýra og heilnæmi afurðanna er í fyrirrúmi. Reynslan hefur því miður sýnt, hæstv. forseti, að með auknum ferðum fólks og sífellt vaxandi flutningi afurða milli landa geta smitsjúkdómar komið upp nánast hvar sem er. Því er full ástæða til að ferðafólk og fyrirtæki í milliríkjaviðskiptum kynni sér gaumgæfilega þær hættur sem steðjað geta að vegna dýrasjúkdóma erlendis og leitist við að haga ferðum sínum og ekki síður viðskiptum í samræmi við þá mikilvægu þjóðarhagsmuni sem hreinleiki íslensks landbúnaðar er fyrir fólkið í landinu.

Herra forseti. Ég fagna því að hæstv. landbrh. skuli hafa birt þessar auglýsingar og muni fylgja þeim eftir. Það er mikil hætta á faraldri sem getur geisað um heiminn rétt eins og Svarti dauði geisaði hér 1918, þ.e. að stökkbreytingar verði í veirum sem berast frá dýrum til manna eða taka stökkbreytingum sem við höfum ekki lyf við. Því er ástæða til að gera allt sem í okkar valdi stendur til að verja landið og búpening okkar. Það ætti ekki að fara fram hjá neinum að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hefur lagt á það ríka áherslu að við nýtum þá auðlind sem við höfum, að búa í eyríki lengst norður í hafi, og ættum þar af leiðandi að hafa meiri möguleika á að verjast ýmsum pestum og faröldrum en þeir sem búa á meginlandinu og búa við aðrar aðstæður. Ég vil einnig minna á að þetta ætti að vera okkur áminning um að mikilvægt er að standa vörð um íslenska landbúnaðarframleiðslu og hreinleika því við getum aldrei verið örugg um að það geti ekki komið upp þær aðstæður þar sem við verðum hreinlega að geta treyst á okkar eigin framleiðsluvörur og okkar öryggi. Það er ekki allt fengið með ódýrum innflutningi. Ég tel að heilbrigði landbúnaðarvaranna skipti ekki síður máli.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. Guðna Ágústssyni fyrir að bregðast við eins og hann hefur gert og legg mikla áherslu á hvað það skiptir miklu máli hvernig hefur verið staðið að þessum málum á Íslandi áratugum saman því að hingað hefur ekki verið hleypt inn óheftum innflutningi á dýrum og við höfum verndað landið gegn þeim pestum sem ganga erlendis og eru mjög skæðar, t.d. fuglaflensunni og kúariðunni sem báðar hafa geisað í Evrópu og núna síðast í Kanada og Bandaríkjunum. Það undirstrikar mikilvægi þess að halda slíkum vörnum áfram hér á landi og mikilvægi þess að tryggja mataröryggi okkar Íslendinga og hlúa vel að landbúnaðinum því að hann er svo sannarlega mikilvægur í fæðuöryggi þjóðarinnar. Það eru ekki bara bændur sem stunda landbúnað ef við lítum á hliðargreinar hans, á þá sem vinna úr landbúnaðarafurðum, bæði mjólkuriðnaði og kjötiðnaði. Þetta skapar mörg störf og veitir ekki af að hlúa vel að íslenskum landbúnaði.

Hæstv. forseti. Það eru váleg tíðindi sem við heyrum erlendis frá um ýmiss konar faraldra, fyrst og fremst fuglaflensuna sem geisar sums staðar. Ég tek undir með hæstv. landbrh. að við verðum að gera það sem hægt er til að koma í veg fyrir að hún flytjist hingað til lands. Það er ágætt hjá hæstv. ráðherra að benda mönnum á að haga ferðum sínum með þeim hætti að litlar líkur séu á því að hún berist hingað til lands og ég mun gera það sjálfur persónulega. Ég tek undir með þeim sem mæla fyrir því að við grípum til þeirra ráða sem þarf til að draga úr líkum á því að ófögnuður eins og þessi berist hingað til lands. Ég geri ráð fyrir því að hæstv. ráðherra hafi birt auglýsingar sínar að ráði og tilmælum yfirdýralæknis og heilbrigðisyfirvalda. Ég hins vegar tek mönnum vara fyrir því að beita þessu óhóflega og ég veit að hæstv. landbrh. mun ekki gera það. Það sem vakir fyrir honum er fyrst og fremst að vernda heilsu landsmanna og sömuleiðis að vernda íslenskan landbúnað. Það skiptir miklu máli að sú heilbrigða framleiðsla sem við búum að og stöndum fyrir í landinu verði áfram með þeim hætti í framtíðinni. Ég vek síðan eftirtekt á því að við höfum því miður hér á landi ýmiss konar vágesti í íslenskri náttúru sem boða ákveðnar hættur gagnvart landbúnaðarframleiðslu. Við höfum séð það að hér hefur salmonella verið að breiðast út og kampýlóbakter og mér finnst af þessu tilefni vera ágætt að benda á það hversu farsællega hæstv. umhvrh. í samvinnu við heilbrigðisyfirvöld tókst að stemma stigu við útbreiðslu kampýlóbakter. Ég bendi á það að lokum, virðulegi forseti, að því miður tekst okkur ekki algerlega að útiloka alla smitmöguleika því enn fljúga farfuglar óhindraðir hingað til lands og koma frá fjarlægum álfum þar sem því miður þessi faraldur ríkir. En við skulum vona að hæstv. ráðherra takist með góðra manna hjálp að koma í veg fyrir að þetta berist hingað.

Herra forseti. Ég held að hægt sé að hæla hæstv. landbrh. fyrir að ráðuneytið hafi tekið af skarið að eigin frumkvæði og gefið út yfirlýsingu um að vara við hættum af innflutningi fugla sem tengjast fuglaflensunni. Ég vil inna hæstv. ráðherra eftir því hvernig því verði fylgt eftir, en nú er oft flutt í gegnum önnur lönd frá Asíu í gegnum Evrópulönd og til Íslands o.s.frv. Það er því mikilvægt að fylgjast með alls konar slíkum millilendingum. Eins hefur maður líka áhyggjur af strútunum sem gætu tengst þessu sem hafa oft verið til umræðu undir ýmsum formerkjum hér á landi einmitt af hálfu hæstv. landbrh. Að öllu gríni slepptu hvað það varðar langar mig jafnframt til að spyrja hæstv. ráðherra hvað líði þeirri sérstöku bókun eða sérstöku undanþágu sem við fengum hjá Evrópusambandinu um að við þyrftum ekki að undirgangast heilbrigðisákvæði Evrópusambandsins er lýtur að heilbrigði manna og dýra. Við fengum undanþágu frá I. viðauka við EES-samninginn sem varðar innflutning á dýrum til ársins 2000 og var okkur styrkur að vera ekki skyldug til að flytja inn landbúnaðarafurðir frá Evrópulöndunum. Þess vegna gátum sett mun harðari reglur gagnvart þeim og afar mikilvægt að við höldum þessum varúðarreglum áfram. Ég vil inna hæstv. ráðherra eftir því hvar þeir samningar standa. Höfum við ekki enn þá þann rétt að þurfa ekki að flytja inn landbúnaðarafurðir frá Evrópusambandinu eins og undanþágan heimilaði okkur?

Herra forseti. Ég þakka hæstv. landbrh. fyrir að vekja athygli á málinu í hv. Alþingi og einnig fyrir viðbrögð hans. Ég er honum sammála um að við eigum að standa vörð um íslenska landbúnaðarframleiðslu og hreinleika hennar og megum ekki taka neina áhættu í því máli og okkur ber að verjast eins og lög og reglur heimila. Það er hárrétt hjá hæstv. landbrh. að okkur ber líka að vara ferðamenn við. Hæstv. landbrh. hefur reynslu af því frá Kína og rétt að ítreka það að menn geta borið með sér sjúkdóma.

Hæstv. forseti. Ég vil í lok þessarar umræðu þakka þær undirtektir og ábendingar sem fram hafa komið og þann skilning hv. þm. á því mikilvægi að verja Ísland, íslenska neytendur, ekki síður en okkar heilbrigðu dýr og landið frá ýmsum plágum sem hafa geisað. Gerum okkur grein fyrir því að fuglapestin sem nú geisar um víða veröld er bara eitt dæmi. Kúariðan hefur farið frá Evrópu til Bandaríkjanna og Kanada og við verðum að fara með fullri gætni hvar sem við erum. Af því að hv. þm. Jón Bjarnason spurði er eitt mikilvægasta atriði EES-samningsins að halda öllum okkar undanþágum þannig að við þurfum ekki að yfirtaka þær reglur sem gilda í Evrópu. Þá væri hér frjálst flæði á vörum sem okkur gætu verið mjög hættulegar eða lifandi dýrum þannig að þar verður haldið fast um taumana. Ég fagna sérstaklega yfirlýsingu vinar míns, hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Nú skilur hann að landbrn. er mikilvægt. Ég þakka þær góðu undirtektir sem hér hafa komið fram. Stundum liggjum við á upplýsingum og tökum ákvarðanir sem kannski þingið veit ekki um. Ég vildi því skýra þingheimi frá þessum auglýsingum og þeirri vinnu. Það er margt að gerast í þessu. Hér fer fram viðbragðsáætlun í sumar á vegum yfirdýralæknis sem verið er að undirbúa. Við þurfum að búa okkur undir það versta til að geta tekist á við það. Það er líka gaman að fylgjast með umræðunni um hinn hreina íslenska mat, finna viðbrögð íslenskra neytenda en ekki síður gestanna sem hingað koma og dást að búskap okkar. Ég minntist á eina hátíð sem er lokið. Fram undan er hátíðin Matur 2004 í Kópavogi, þar sem er gott að búa, þannig að það verður mikið um að vera sem snýr að íslenskum neytendum og landbúnaði á næstunni. Ég þakka fyrir, hæstv. forseti.

Herra forseti. Það er að sjálfsögðu eðlilegt að þetta mál gangi til 2. umr. og til hv. umhvn., enda flutt af hæstv. umhvrh. Hæstv. ráðherra hafði sjálf um það orð undir lok umræðunnar í gær að ástæða væri til að nefndin skoðaði þetta mál mjög vel, m.a. í ljósi þeirra umræðna sem urðu hér um það á tveimur dögum. En það kom einnig fram í umræðum að formaður iðnn. sá ástæðu til að óska eftir því að iðnn. fengi tækifæri til að fara yfir þann þátt málsins sem snýr að orkumálum og raforkuframleiðslu og stöðu þeirra mála eins og þau blasa við rekstraraðila virkjunarinnar, Landsvirkjunar, þannig að ég vil koma þeirri ósk formlega á framfæri að umhvn. sendi iðnn. málið eða a.m.k. þann þátt þess til umsagnar sem lýtur að raforkuframleiðslu á svæðinu og tengist einkum og sér í lagi hinu mjög svo títtrædda ákvæði til bráðabirgða III í frv.

Forseti vill vekja athygli á því vegna orða hv. þm. að hér er verið að greiða atkvæði um það hvort frv. eigi að ganga til 2. umr. Tillaga um hvert beri að vísa því er ekki fram komin.

Herra forseti. Ég vil taka undir það sem hv. 5. þm. Norðaust. sagði. Það er mjög þýðingarmikið að þetta mál fái vandaða og góða meðferð í þinginu, menn fari yfir frv. með opnum augum og séu reiðubúnir að skipta um skoðun ef rök hníga í þá áttina, hvor okkar sem er. Og ég vil leggja áherslu á að það er ekki aðalatriði þessa máls að hafa hraðann á heldur hitt að vanda alla meðferð málsins og stuðla að því með þeim hætti að hægt sé að vinna að athugun á því í friði, bæði á Alþingi og heima fyrir.

Hvað segir þingmaðurinn? Var ekki hv. þm. að gera grein fyrir atkvæði sínu? Ég lít þannig á að hann hafi sagt já.