Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BF): Svo hljóðandi bréf hefur borizt: „Guðlaugur Gíslason, 3. þm. Sunnl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem ég vegna anna heima fyrir mun ekki geta sótt þingfundi næstu vikur, leyfi ég mér að biðja um fjarvistarleyfi og, með skírskotun til 138. gr. l. um kosningar til Alþingis, að óska þess, að vegna forfalla 1. varamanns taki 2. varamaður Sjálfstfl. í Suðurlandskjördæmi, séra Jóhann Hlíðar, sæti á Alþingi í fjarveru minni.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt með ósk um, að þér látið fram fara í sameinuðu þingi rannsókn á kjörbréfi varamanns. Matthías Á. Mathiesen, forseti neðri deildar. Til forseta sameinaðs Alþingis.“ Fyrir liggur einnig svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 10. apríl 1970. Vegna sérstakra anna get ég ekki tekið sæti á Alþingi í fjarveru Guðlaugs Gíslasonar, 3. þm. Sunnl. Ragnar Jónsson.“ Ég leyfi mér að biðja hv. kjörbréfanefnd að taka kjörbréf Jóhanns Hlíðars til rannsóknar. Á meðan verður gert fundarhlé. - Fundarhlé.



Herra forseti. Kjörbréfanefnd hefur athugað kjörbréf séra Jóhanns S. Hlíðars, 2. varaþm. Sjálfstfl. í Suðurlandskjördæmi. Með tilvísun til þess, að fyrir liggur bréf frá 1. varaþm. flokksins í þessu kjördæmi, Ragnari Jónssyni, þar sem því er lýst, að hann geti ekki vegna anna tekið sæti á Alþ. um þessar mundir, þá leggur n. til, að kjörbréf Jóhanns S. Hlíðars verði samþ. og kosning hans metin gild og seta hans hér á Alþ. samþ. með tilliti til þess.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja hér fsp. til hæstv. fjmrh., sem er á þessa leið: „Hvaðan kemur fjmrh. heimild til að greiða sérstaklega einu vikublaði útgáfustyrk? Hvenær hófust greiðslur ríkissjóðs til þessa vikublaðs? Hvað hafa greiðslur ríkissjóðs til blaðsins numið miklu til þessa?“ Ég hef spurt um þetta í tilefni af ummælum, sem fram komu hjá hæstv. fjmrh. í sjónvarpi nú fyrir skömmu, en mér er ekki kunnugt um, að heimildir séu til þess að greiða útgáfustyrki að öðru leyti en því, sem gert er ráð fyrir í fjárlögum, að heimilt sé að verja tiltekinni upphæð til kaupa á dagblöðum. Af þessum ástæðum er fsp. hér komin fram.



Herra forseti. Spurt er í fyrsta lagi: „Hvaðan kemur fjmrh. heimild til að greiða sérstaklega einu vikublaði útgáfustyrk?“ Til þess að geta svarað þessari spurningu, þarf ég að gera lítillega grein fyrir því, hvernig blaðastyrkurinn er til kominn. Það var með þeim hætti, að fyrri hluta árs 1967 hófust viðræður um það milli forustumanna þingflokkanna, að mjög illa horfði með afkomu sumra dagblaðanna, þannig að við borð lægi, að þau gætu ekki komið út, og mundi það geta leitt til þess, að vissir flokkar hefðu ekkert málgagn við að styðjast. Óeðlilegt þótti, að svo færi, og nauðsynlegt að tryggja það, að eðlileg skoðanamyndun gæti átt sér stað eða stuðlað yrði að eðlilegri skoðanamyndun og skoðanatúlkun af hálfu stjórnmálaflokkanna. Þess vegna varð samkomulag um það á milli forustumanna þingflokkanna, sem síðar var fallizt á af ríkisstj., að gera vissar ráðstafanir til aðstoðar dagblöðunum. Þá var svo ástatt, að allir stjórnmálaflokkar í landinu höfðu dagblöð sem aðalmálgögn, og kom því ekki annað til álita en halda sér við það að gera ráðstafanir til þess að tryggja útkomu þeirra. Ég sé ekki ástæðu til þess að rekja sérstaklega þá aðstoð, í hverju hún var fólgin, en hún var m.a. fólgin í því, að ákveðið var að kaupa til viðbótar því, sem áður hafði verið keypt, 300 eintök af hverju dagblaðanna. Þetta var gert án nokkurrar sérstakrar heimildar, hvorki í fjárlögum né öðrum lögum, og er mér ekki kunnugt um, að neinn hafi fundið að því, að þetta væri gert í heimildarleysi. Síðan gerist það, að nokkur klofningur fer að verða hér í einum tilteknum flokki, og þeir aðilar, sem þar klufu sig út úr, töldu sig ekki hafa neitt ákveðið málgagn við að styðjast eða ekki neitt dagblað lengur við að styðjast. Lengi vel var synjað um það, að það málgagn, er þeir þá aðallega höfðu og var eitt vikublað, fengi nokkurn styrk, vegna þess að þetta hefði upphaflega verið hugsað sem styrkur til blaða flokkanna og til þess að tryggja, að þeir gætu komið skoðunum sínum á framfæri, en ekkert lægi fyrir um það, að kominn væri til skjalanna nýr þingflokkur. Það er því ekki fyrr en á s.l. ári, þegar það varð ljóst, að nýr þingflokkur hefði verið myndaður, að rétt þótti að fallast á það með hliðsjón af þeim grundvallarröksemdum, sem lágu til stuðnings dagblaðastyrknum í upphafi, að aðalmálgagn þessa flokks, þótt dagblað væri það ekki, fengi hluta af þeirri aðstoð, sem dagblöðunum var veitt, þ.e. nyti þeirra hlunninda, að ríkið keypti 300 eintök af þessu blaði. Það má segja, að heimild að öðru leyti sé ekki að finna fyrir þessu en þá, að í fjárveitingu þeirri, sem nú er í fjárlögum yfirstandandi árs, er einnig innifalin upphæð, sem er áætlað að kosti að kaupa umræddan eintakafjölda eða veita sambærilega aðstoð í eintakakaupum á þessu vikublaði eins og dagblöðunum. Vafalaust kann að orka tvímælis, hvort nægilega skýrar heimildir séu fyrir þessu öllu saman. Það var lengi vel ekki, og ekki fyrr en í ár, leitað sérstakrar fjárlagaheimildar til þessara greiðslna, en ég held, að eins og málið er til komið og með hliðsjón af þeirri hugsun, sem liggur á bak við þessa aðstoð, þá sé tvímælaust, að það, sem hér hefur gerzt varðandi blaðið Nýtt land - Frjáls þjóð, sé í fullu samræmi við þá hugsun, sem lá að baki þessum aðgerðum. Verð ég því að segja, að þar sé um lögjöfnun að ræða, ef menn vilja orða það svo. Spurt er síðar: „Hvenær hófust greiðslur ríkissjóðs til þessa vikublaðs.“ Ég gat um, að þær hefðu hafizt á s.l. ári. Að vísu hófust þær ekki fyrr en komið var fram á sumar, en það var ákveðið, að greiðslurnar næðu yfir allt s.l. ár, og voru blaðinu greiddar á árinu 1969 samtals 180 þús. kr. Og núna 1. apríl s.l. höfðu blaðinu á þessu ári verið greiddar 45 þús. kr. Ég held, að með þessu sé fsp. svarað að því marki, sem ég tel mögulegt að svara henni.



Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. fjmrh. fyrir svör hans, en jafnframt gera við þau nokkrar aths. Þar er þá fyrst af að taka, að það er ekki rétt með farið, að gert hafi verið samkomulag á milli þingflokka um greiðslur til dagblaðanna eða þessar greiðslur yfirleitt. Það hefur aldrei verið borið undir Alþb. sem þingflokk neitt samkomulag í þeim efnum, enda ekki leitað eftir því. Hitt fór hins vegar ekki fram hjá mér frekar en ýmsum öðrum, að það voru hér ýmsir áhugasamir menn, og m.a. voru þeir, sem voru hér á Alþingi og stóðu að útgáfu Þjóðviljans, þar í hópi, sem höfðu hug á því að fá ákveðinn stuðning við dagblöðin. Það er því ekki rétt, að hér hafi það verið lagt til grundvallar, að gert hafi verið samkomulag á milli þingflokka. Í öðru lagi er það alveg augljóst mál, að hér hefur ekki verið um að ræða og er ekki um að ræða greiðslur til flokkanna eða málgagna þeirra sem slíkra, vegna þess að þessi greiðsla hefur verið miðuð við dagblöð. Þannig hefur t.d. einn stjórnmálaflokkurinn með þessum skýringum þá fengið tvöfaldan styrk, því að tvö dagblöð, sem styðja Sjálfstfl., njóta þessara greiðslna. Hér var um það að ræða, eins og skýrt var tekið fram í heimildum frá Alþ., að verja tiltekinni upphæð til þess að kaupa fyrir dagblöð. En hitt atriðið hefur hér stundum verið til umr. manna á meðal, hvort taka ætti upp það kerfi að veita stjórnmálaflokkunum stuðning á einn eða annan hátt, en það hefur ekki verið gert nema að því leyti, sem hæstv. fjmrh. hefur gert í þessu tilviki. Þá er það einnig alveg ljóst, bæði á því, sem fram hefur komið í blöðum og annars staðar, og á því, sem hæstv. fjmrh. hefur upplýst hér, að hann hefur veitt þessu eina vikublaði þennan stuðning áður en hér var myndaður nýr þingflokkur samkv. tilkynningu Alþ., löngu áður, svo að þingflokkaskýringin nægir ekki heldur. Og einnig áður en myndaður var stjórnmálaflokkur, sem stóð að þessu blaði. Því er ekkert um það að efast, að hér er tekin upp greiðsla af hæstv. fjmrh., án þess að nokkrar heimildir séu til þess að taka hér út úr eitt vikublað sérstaklega, og þó að menn vildu nú jafnvel segja, að þeir vildu gefa öllum flokkum eða flokksbrotum eða þeim, sem ætla að fara að verða flokkur, kost á því að geta gefið út blöð, þá er sú regla brotin einnig, því að hér eru fleiri á ferðinni með sams konar aðstöðu og hafa ekki orðið þessa stuðnings aðnjótandi. En ég hef fengið þær upplýsingar, sem ég bað um. Það liggur að mínum dómi alveg ljóst fyrir, hvernig á þessum málum hefur verið haldið.



Herra forseti. Það er nú nokkuð umliðið síðan samkomulag varð um það milli forustumanna flokka að taka upp þessi kaup á blöðum eða styrk til blaða eða greiðslu fyrir þjónustu, hvernig sem menn vilja orða það. Og ég skal ekki á þessari stundu herma það með vissu, hverjir töluðu við mig af hálfu hvers einstaks flokks. En ég þori að ábyrgjast hitt, að þá var talað við mig á þann veg, að mælt væri fyrir munn flokkanna sem flokka. Hvort það var stjórnmálaflokkur eða þingflokkur skiptir ekki öllu máli, en við vorum látnir hafa þann skilning, að þarna væri um að ræða samkomulag á milli flokka. Það þori ég hiklaust að fullyrða. En eins og ég segi, það er nokkuð umliðið síðan þetta gerðist, og ég get ekki á þessari stundu rifjað upp öll einstök samtöl, sem áttu sér stað, enda á það kannske ekki við að vera að vitna í einkasamtöl manna á milli. Hitt þori ég alveg með vissu að fullyrða, að formenn flokkanna komu saman rétt fyrir lok fjárlagaafgreiðslu nú í vetur, ekki af mínum hvötum heldur annarra, til þess að ræða um hækkun á þessum greiðslum. Og þar voru það einmitt formenn þingflokkanna, sem voru saman komnir, og þar var þetta mál rætt, og þar var komizt að samkomulagi um málið. Ég endurtek, að það var hvorki af mínum hvötum, sem sá fundur var haldinn, né af mínum hvötum, sem til þess samkomulags var efnt, en ég tek á mig minn hluta af ábyrgðinni, því að ég féllst á það með samþykki Sjálfstfl. Jafnframt er rétt að geta þess, að Lúðvík Jósefsson gerði þá aths. um það, að hann væri þessari greiðslu andvígur til þess vikublaðs, sem hann hefur nú minnzt hér á. En ég tók það alveg skýrt fram, að þeirri greiðslu mundi verða haldið áfram í sama hlutfalli, og ef ætlunin væri að halda greiðslunni, hvað þá hækka hana, þá yrði þeirri greiðslu haldið áfram. Þetta gat ekki farið á milli nokkurra mála og ég vitna til annarra þeirra, sem þarna voru, um það, hvort ég greini ekki efnislega rétt frá.

Hvað nafngiftirnar, styrki og greiðslur, áhrærir, þá segi ég þetta: Greiðslur koma fyrir eðlileg viðskipti, styrkir eru það, sem umfram er. Nú sýnist mér, að með fjárlögunum eins og þau nú eru eigi ekki að heimta neitt meiri þjónustu af blöðunum. heldur eigi að greiða þau meira. Þá er orðið um styrki að ræða, hreina styrki, og þá ber hæstv. ríkisstj. að beita sér fyrir því, að settar séu af Alþ. reglur um það. hvernig þessum styrkjum verði úthlutað milli pólitískra flokka. Allt annað er óhæfa og mismunun. Ég vil svo aðeins að lokum segja það, - ég geri ráð fyrir, að ræðutími minn sé að verða búinn, - að það gegnir furðu, að þessi hv. fyrirspyrjandi skuli orða fsp. sína á þann hátt, sem hann hefur gert, sérstaklega þar sem honum er vel kunnugt um það, að árið 1967 var pukrað með dagblaðastyrkina fyrir kosningar og ekki borið undir þingflokkana, - það er rétt hjá fyrirspyrjanda. Ég var þá í þingflokki Alþb. og það var aldrei minnzt á þetta einu orði, heldur fréttum við það út á land nokkrum mánuðum seinna, að þessar greiðslur væru hafnar. En þar ber vitanlega ábyrgðina, hvað Alþb. viðvíkur, sá maður, sem þá gegndi þar formennsku. En þessum hv. þm. er vel kunnugt um það og var kunnugt um það 1967. a.m.k. eftir kosningar, sennilega fyrr og áreiðanlega allt árið 1968, að það fóru fram greiðslur til dagblaðanna svo milljónum skipti, án þess að nokkur heimild væri til þess á fjárlögum. Þar var um milljónir að ræða, en við okkar litla vikublað er um nokkra tugi þúsunda að ræða á ári, og ég tel, að þrátt fyrir allt þetta tal hans, með tilliti til þess, sem fram hefur komið, vitneskju um heimildarlausar greiðslur til dagblaðanna árið 1967 og 1968, þá hljóti, þegar allt kemur til alls, að vera augljóst, að fsp. er sprottin af allt öðrum ástæðum en siðavendni þessa hv. þm.



Herra forseti. Ég hafði hug á því að segja hér nokkur orð í tilefni af því orðafari manna, að dagblöðin í Reykjavík hafi fengið styrki, sem veittir hafi verið á pólitískum forsendum. Nú veit ég ekki, hvernig menn hafa rætt þessi mál hér á þingi 1967 í einkaviðræðum sín á milli að sjálfsögðu. því að ég átti þá ekki sæti á þingi, en hitt er mér fullkunnugt um, að dagblöðin öll líta svo á, að sá nýi háttur, sem upp hefur verið tekinn í samskiptum við þau af hálfu ríkisins og ríkisstofnana, sé ekki styrkur heldur greiðsla fyrir þjónustu. Þetta er sameiginlegt álit allra blaðanna, eins og menn kannske kannast við. Þetta sjónarmið hefur einnig verið túlkað í Morgunblaðinu. Áður fyrr tíðkaðist það, að ætlazt var til þess, að dagblöðin birtu mjög margvíslegt efni, án þess að nokkur greiðsla kæmi fyrir, og enn fremur að dagblöðin létu í té býsna mörg eintök til opinberra stofnana, án þess að þessi eintök væru greidd. Þetta mál hefur verið tekið upp á þeim forsendum, að úr þessu yrði bætt. Og ég veit það, að dagblöðin líta þannig á, að þrátt fyrir auknar greiðslur, sem til hafa komið síðustu árin, þá sé það engan veginn svo, að þarna sé orðið um eðlileg jafnræðisviðskipti að ræða. En þar sem um er að ræða greiðslur fyrir veitta þjónustu að mati dagblaðanna, þá er það í sjálfu sér óeðlilegt, að í þessu skyni sé sérstök fjárveiting á fjárlögum. Ég teldi það miklu eðlilegra, að þær stofnanir, sem njóta þjónustu dagblaðanna greiði hana á eðlilegan hátt eins og tíðkast í almennum viðskiptum. Það er þá fyrst, þegar kemur að raunverulegum styrkveitingum, að til ætti að koma upphæð á fjárlögum, og það telja blöðin, að enn hafi ekki orðið. Ég veit, að um þetta eru skiptar skoðanir á milli dagblaðanna og ýmissa forustumanna stjórnmálaflokka, eins og hér hefur komið fram. En þetta, sem ég hef sagt, er skilningur dagblaðanna. Ég vil síður en svo vanmeta það, að stjórnarvöld hafa sýnt dagblöðunum aukinn skilning hvað þetta snertir á undanförnum árum; það ber vissulega að meta að verðleikum. Hins vegar er það augljós staðreynd, að þessi nýju samskipti hafa verið tekin þannig upp að auðvelda dagblöðum að koma út á Íslandi alveg án tillits til þess, hvaða skoðanir þau hafa á stjórnmálum. Það er t.d. staðreynd, að slíkar greiðslur koma til tveggja blaða, sem fylgja Sjálfstfl. að málum, og að sjálfsögðu hefði það ekki gerzt, ef þarna hefði verið um að ræða flokkaaðstoð. Það er ekki rétt, að hér sé um flokkaaðstoð að ræða, heldur aðgerðir, sem eiga að auðvelda það, að dagblöðin geti haldið áfram að koma út á Íslandi. Ég tel, að það sé ákaflega veigamikið verkefni, ef við ætlum að halda uppi eðlilegu málfrelsi og eðlilegum umr., að tryggt sé, að þessi dagblöð komist út. Og ég vænti þess, að skilningur á því efni haldist meðal forustumanna. En þetta hefur verið algerlega bundið við dagblöðin, það er staðreynd. Hitt kann svo vel að vera, að það þurfi að líta á vanda vikublaða. En staðreyndin er einnig sú, að það er aðeins eitt vikublað, sem hefur notið slíkrar fyrirgreiðslu af hálfu opinberra stjórnarvalda, eitt einasta. Hv. síðasti ræðumaður greindi frá því, að hann hefði sjálfur gengið á fund ríkisstj. og beðið um fyrirgreiðslu fyrir fjögur vikublöð á Akureyri, en gengið bónleiður til búðar. Það er aðeins eitt vikublað á Íslandi, sem fær slíka fyrirgreiðslu. Þar er ekki um almenna reglu að ræða eins og hjá dagblöðunum. Þarna er um mismunun að ræða. Og þessi fyrirgreiðsla er augljóslega veitt á pólitískum forsendum. Það er þetta, sem hv. fyrirspyrjandi vakti athygli á, og þessar staðreyndir verða að sjálfsögðu ekki duldar.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Mig langar í fyrsta lagi til þess að staðfesta það, sem hæstv. forsrh. sagði um aðdraganda þeirrar fjárveitingar, sem nú er í gildi í fjárlögum fyrir árið 1970. Ég átti þátt í þeim viðræðum, sem hann tilgreindi, og var það allt satt og rétt, sem hér var frá greint. Í öðru lagi langar mig til þess að bæta við örfáum atriðum varðandi upphaf þessara blaðastyrkja, vegna þess að ég sem formaður Alþfl. og þingflokks hans átti þátt í þeim viðræðum fyrir hönd míns flokks. Í þeim tóku þátt auk mín, hæstv. forsrh. og hv. þm. Eysteinn Jónsson, sem þá var formaður þingflokks Framsfl., og Einar Olgeirsson, einn af forustumönnum Alþb. Á þeim árum var Alþb. óklofið, og ég segi það hreinskilnislega frá mínu sjónarmiði séð, að það hvarflaði aldrei að mér, meðan á þessum viðræðum stóð, að um þetta mál mundi geta orðið sá ágreiningur, sem í ljós hefur komið síðar, að orðið hefur vegna framkvæmdar málsins. Alþb. gaf þá aðeins út eitt málgagn, eitt aðalmálgagn, að því er ég bezt veit, og þótti öllum öðrum sanngjarnt og rétt, að það nyti að sjálfsögðu hliðstæðs styrks og um var samið til hinna fimm dagblaðanna. En samkomulagið, sem þá var gert í upphafi, án þess að það væri þá bundið í fjárlögum, var með þeim hætti, að kaupa skyldi 300 eintök af hverju fimm dagblaðanna, tveim dagblöðum stærsta flokksins og einu dagblaði hvers hinna flokkanna, að Ríkisútvarpið skyldi greiða 1000 kr. á dag eða fyrir hvert skipti, sem dagblað birti dagskrá hljóðvarps og sjónvarps, og að Póstur og sími skyldi veita dagblöðunum vissa fyrirgreiðslu í sambandi við þjónustu sína við þessi blöð, þ.e. vissan afslátt. Um þetta varð algert samkomulag í upphafi, og ég tel, að þetta samkomulag hafi verið sanngjarnt og skynsamlegt og í raun og veru hafi enginn þurft yfir því að kvarta í sjálfu sér. Það, sem svo síðan hefur gerzt, er það, að Alþb. hefur klofnað. Tveir þm. þess hafa myndað sérstakan þingflokk, og það hefur kallað á nýtt vandamál. Ég hika ekki við að kalla það vandamál og viðurkenna, að það er vandamál. En þegar málaleitun kom frá hínum nýja þingflokki til hæstv. fjmrh. þess efnis, að málgagn þeirra fengi sams konar fyrirgreiðslu að því er eintakafjöldann snerti, - ekki að því er snerti greiðslu frá Ríkisútvarpinu, vegna þess að blaðið birti ekki dagskrána, og heldur ekki að því er snertir fyrirgreiðslu hjá Pósti og síma, því að ekki er um hliðstæða útbreiðslu að ræða, - þá bar hæstv. fjmrh. það undir mig sem formann þingflokks Alþfl., hvort ég teldi sanngjarnt, að orðið yrði við þessari beiðni. Ég ræddi það í mínum flokki og við urðum á einu málí um, að það væri sanngjarnt að verða við beiðninni, og þess vegna berum við fyrir okkar leyti ábyrgð með hæstv. fjmrh. á því, að beiðninni var svarað játandi. Þetta vildi ég sagt hafa, til þess að ekkert færi á milli mála um þennan þátt í aðdraganda málsins. Hæstv. forsrh. hefur svo skýrt frá því, sem skeði varðandi þetta á þingi í vetur. En síðustu orð mín skulu vera þau að viðurkenna, að hér er um vandamál að ræða, sem þarf að ræða ítarlegar og betur en gert hefur verið fram að þessu, sem þarf að taka fastari heildartökum en það hefur hingað til verið tekið. Ég er þeirrar skoðunar fyrir mitt leyti, og hygg að það sé yfirgnæfandi skoðun í mínum flokki, að styrkur til dagblaða og málgagna sérstakra þingflokka sé eðlilegur, en jafnframt eigi að taka til alvarlegrar athugunar, með hverjum hætti ríkið geti styrkt starfsemi stjórnmálaflokkanna svo sem nú er gert í velflestum nágrannalöndum.



Herra forseti. Mér sýnist, að inn í þessar umr. sé blandað gersamlega óskyldum atriðum. Hv. 4. þm. Norðurl. e. ræddi hér um, hvað væri sanngjarnt að gera, hvort það væri sanngjarnt að styðja vikublöð og hvort hér væri um styrk eða greiðslu að ræða. Ég hef fyrir mitt leyti ekki á neinn hátt sagt það, að sú greiðsla, sem nú fer fram til dagblaðanna, eigi að skoðast sem styrkur. Ég spurði aðeins um það, hvaðan fjmrh. kæmi heimild til þess að veita einu vikublaði útgáfustyrk, vegna þess, að hann hafði tilkynnt alþjóð, að hann gerði það. Hann orðaði það þannig, að hann hefði greitt ákveðnu vikublaði tiltekna fjárhæð í útgáfustyrk. Það, sem hér er um að ræða, er vitanlega þetta: Alþingi hefur ákveðið að heimila að greiða eða verja tiltekinni upphæð til þess að kaupa fyrir dagblöð, og það kom alveg skýrt fram, eins og hæstv. forsrh. staðfesti hér í því, sem hann sagði, að þegar um þessi mál var fjallað fyrir afgreiðslu síðustu fjárlaga m.a. af formönnum þingflokkanna, þá tók ég það alveg skýrt fram af minni hálfu, að það væri ekki um neitt samkomulag við mig að ræða um þennan lið, nema hann væri orðaður eins og hann var á fjárlagafrv. og var samþykktur. Hitt er svo vitanlega annað mál, að hæstv. fjmrh., og nú er það upplýst af hæstv. menntmrh., að Alþfl. og Sjálfstfl. hafa komið sér saman um það að ákveða, að hliðstæð greiðsla þeirri, sem gengur til dagblaðanna, skuli einnig ganga til þessa eina vikublaðs. Heimildin er þá ekki önnur en þessi, að þessir tveir flokkar hafa komið sér saman um að gera þetta. Ég hef bent á það, að allar túlkanir benda til, að hér hafi raunverulega verið um það að ræða í upphafi, að það væri verið að greiða flokkunum þetta sem styrk. Sú röksemdafærsla stenzt ekki, því að þá er það augljóst mál, að þá hefur verið gert ráð fyrir því að láta einn flokkinn í landinu hafa tvöfaldan styrk. Og ég neita því líka, að gert hafi verið samkomulag við þingflokkana um þetta. Það mun vera rétt, sem hæstv. menntmrh. sagði hér, að á sínum tíma beittu sér ýmsir forustumenn flokkanna hér á Alþ. fyrir því að taka upp nokkurn stuðning við dagblöðin, og úr röðum okkar Alþb.-manna var þar um að ræða einn af áhrifamestu mönnunum, sem stóðu að útgáfu Þjóðviljans, Einar Olgeirsson. Hann gerði það, eins og aðrir, sem áhugamaður um útgáfu á dagblaðinu, en hér var ekki um neitt samkomulag við okkar þingflokk - 



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr., enda gefst ekkert tilefni til þess. Ekkert það, sem fram hefur komið í máli þessu, breytir minni skoðun varðandi það, sem gert hefur verið, eins og allar aðstæður eru. Hitt er annað mál, sem ég vil sérstaklega láta koma hér fram, að mér hafa aldrei verið þessi framlög að skapi og sízt af öllu, þegar þau eru komin á það stig, sem þau eru nú komin á. Ég get vel tekið undir það, sem hér hefur verið sagt varðandi vikublöðin, að það hlaut að koma óánægja fram hjá útgefendum vikublaða víðs vegar um land, þegar þessi dagblaðakaup eða styrkur, eða hvað sem menn vilja kalla það, var upp tekinn, því að óneitanlega er það styrkur að fá keypt á einu bretti 300 eintök af tilteknu blaði. Þess vegna er það auðvitað eftirsótt, að það verði gert. Það hefur enginn óskað eftir þeim gefins. Það er alveg á valdi þessa hv. þm., hvort hann gefur þessi blöð eða ekki, og ég hygg, að hann hafi gjarnan gefið þau, vegna þess að hann langaði til þess að koma skoðunum sínum á framfæri, þar sem menn vildu ekki kaupa þær, þannig að það hefur alveg verið á valdi blaðanna, hvað þau gáfu eða ekki gáfu. Og ég álít, að þegar þetta er komið á það stig, eins og nú er, sem gera má ráð fyrir að samsvari 650 eintökum af hverju blaði, þá sé þetta komið út í hreina fásinnu, og hljóti að verða að endurskoða þetta frá rótum. Og ég vil taka það fram, að á meðan ég ræð einhverju um fjármál, þá kaupi ég engin 650 blöð til að útbýta í opinberum skrifstofum. Ég álít, að það sé margt þarfara að gera á skrifstofum en að lesa blöð. Og ef hv. þm., sem eru mjög viðkvæmir fyrir því, að þetta heiti styrkur, vilja ekki þiggja þessa hækkun, án þess að ríkið kaupi af þeim aukinn eintakafjölda, þá verða þeir að vera án þessara greiðslna. Ég álít, að málið sé komið á það stig, - og það var tekið fram bæði af mér og öðrum í þeim umr., sem voru innan flokkanna í haust, - að þetta sé algerlega óviðunandi ástand, að við verjum nú 6 millj. kr. til þess að kaupa dagblöð. Það hlýtur í vaxandi mæli að valda óánægju vikublaðanna, og verða til þess, sem er óhjákvæmilegt, að þetta mál sé tekið allt upp frá rótum. Og mín skoðun er sú, að ef á að halda hér uppi einhverjum framlögum, þá eigi þau að vera til stjórnmálaflokkanna eftir einhverjum ákveðnum reglum, og þeir ráði því svo, hvort þeir nota það framlag til að styrkja sín blöð eða aðra starfsemi sína. Það er miklu víðar þekkt í löndum. Þar eru það algerar undantekningar, að dagblöð séu styrkt, - það er til, en það eru undantekningar, - en það er hins vegar í vaxandi mæli gert fyrir stjórnmálaflokkana. Og þegar talað er um það t.d., að það séu mikil undur, að hér séu keypt tvö blöð eins flokks, þá má út af fyrir sig segja, að það sé óeðlilegt, en þó ekki nema að vissu leyti, vegna þess að þar sem flokkunum eru veittir þessir styrkir, t.d. í Svíþjóð, þá er miðað við fjölda þm., þannig að það er ekkert óeðlilegt, þó að stærri flokkar fái meiri framlög heldur en minni. En ég skal ekkert segja um það; og ég hef ekki myndað mér neinar skoðanir um það, með hvaða hætti þetta á að verða, en ég held, að það, sem gerzt hefur í þessum efnum, og þessar umr. okkar hér í dag sanni okkur það ótvírætt, að þetta mál verður að taka upp með rótum og að ekki er hægt að halda þessu áfram á næsta ári. Það verður að endurskoða málið og færa það inn á nýjan grundvöll. Ég sé, eins og ég sagði, ekki ástæðu til þess að stæla um það, hvort framin hafi verið einhver sérstök óhæfa, - sem er þá náttúrlega á mína ábyrgð kannske fremur en annarra, - með því að kaupa 300 eintök af þessu vikublaði. Það hefur verið gert á þeim rökum, sem ég greindi frá í mínu máli, og hæstv. menntmrh. hér staðfesti fyrir sitt leyti sína skoðun á, að þetta byggðist á því sjónarmiði, að lítið væri á þessa aðstoð við dagblöðin sem aðstoð við pólitíska skoðanamyndun og sem aðstoð við að koma pólitískum skoðunum flokkanna á framfæri og vitanlega var það upphaflega hugsað þannig. Það hefði aldrei komið til, að forustumenn flokkanna hefðu farið að taka þetta mál upp og ræða um það sín á milli, ef það hefði ekki verið áhugi á því, að flokkarnir gætu komið skoðunum sínum á framfæri í dagblöðunum. Ég efast um, að það hefði komið upp með sama hætti, ef hér hefðu verið fimm óháð vikublöð. Sömu menn hefðu a.m.k. ekki tekið upp þetta mál eins og gerðu það núna, þannig að það er engin tilviljun. Varðandi það, hvort mig hafi skort heimild til að gera þetta og ríkisstj. að fallast á það, sem hún samþykkti, skal ég játa, að ég gerði um þetta till. og fannst það eðlilegt miðað við hvernig frá öllu þessu var gengið og hvernig þessi framlög höfðu til orðið, þannig að ég skal ekki skjóta mér á bak við neinn með það, ef þetta er einhver óhæfa. Það er vitanlega mesti misskilningur, sem hér kom fram áðan, að þetta hafi byggzt á því, að dagblað þetta eða vikublað væri hér í Reykjavík, það á ekkert skylt við það. Það vill svo til, að þetta er aðalmálgagn þessa flokks, sem hér er um að ræða, og vildi svo einnig til, að það er hér í Reykjavík. En það er auðvitað ekki vegna þess, að blaðið er hér í Reykjavík, sem þetta er gert. Varðandi svo að lokum það, sem hv. 4. þm. Austf. sagði, að ástæðan til fsp. hans hefði verið sú, að ég hefði upplýst þetta í sjónvarpsviðtali hér um daginn, þá hljómar það nú næsta kynlega, eftir að hann hafði staðfest það sjálfur, að þetta hefði komið til umræðu á milli formanna þingflokkanna í haust, áður en fjárlagaafgreiðsla fór fram. Þar af leiðandi er fengin vitneskja um það, að þetta var gert, og ég skil ekki í, að hann hafi þurft þess vegna að bíða eftir sjónvarpsviðtali við mig til þess að vita þetta, og mér er ekki kunnugt um, - ég man a.m.k. ekki eftir því; segja þá aðrir, sem betur muna, - að þessi hv. þm. eða aðrir hafi við afgreiðslu fjárlaga mótmælt því, að þetta væri gert. En það er, eins og ég áðan sagði, áætlað í fjárlagaliðnum, að þetta framlag eða styrkur eða hvað menn vilja kalla það, til þessa tiltekna vikublaðs sé þar einnig innifalið.



Herra forseti. Ég þarf ekki að bæta miklu við það, sem ég sagði hér áðan og það sem hæstv. fjmrh. sagði nú. Ég vil einungis ítreka það, sem glögglega hefur verið tekið fram og mér satt að segja blöskrar, að þm. skuli bera á móti, að þetta var auðvitað tekið upp sem jafnréttismál á milli flokka. Það hefur verið tekið þannig upp og meðhöndlað þannig allan tímann, og þeir menn; sem hafa farið með málið af hálfu Alþb. og Framsfl., hafa þá stórlega blekkt okkur hina, ef þetta hefur ekki vakað fyrir þeim. Það er bezt að segja það alveg eins og það er. Þeir hafa þá stórlega blekkt okkur hina. Við sjálfstæðismenn höfum ætíð verið mjög hikandi í stuðningi okkar við þetta mál, en fallizt á það, að eftir atvikum væri þetta sanngjarnt. Ég vil ítreka, og leggja á það enn þá ríkari áherzlu en hæstv. fjmrh. gerði, að styrkir til flokka og blaða eru nú orðnir mjög tíðkaðir í flestum eða mörgum lýðræðisríkjunum í V.- Evrópu. En það er með ákaflega mismunandi hætti. Sums staðar fá flokkarnir beina styrki, sums staðar fá blöðin beina styrki og á öðrum stöðum eru blöðin styrkt verulega, þó að það sé kallað eitthvað annað. Þetta er ekkert einstakt hérlendis. En þó að við sjálfstæðismenn höfum fallizt á þetta, eins og ég segi, fyrir tilmæli allra hinna, vegna þess að við teljum þetta vera eitt af því, sem lýðræði nútímans í okkar heimshluta tilheyrir, þá er okkar efasemd fyrst og fremst komin til af því, að við teljum, að þetta form sé óæskilegt. Við teljum, að taka þurfi málið allt upp til gagngerðrar ákvörðunar og endurskoðunar, með hvaða hætti þetta sé gert. Og það er auðvitað alveg fjarstætt að segja, að þetta geti ekki verið styrkur til flokkanna, af því að það séu tvö blöð Sjálfstfl., sem þetta fái. Sannleikurinn er sá, að annars staðar, eins og hér hefur verið vitnað til, fá stærri flokkar meiri fyrirgreiðslu heldur en minni flokkar, og það væri auðvitað fráleitt að ætla Sjálfstfl. sams konar styrkveitingar í þessu skyni og minni flokkum eru ætlaðar. Það er annað mál þessu náskylt, sem hefur verið til meðferðar hér bak við tjöldin á þingi að undanförnu. Ég skal ekki fara að ræða það hér, en þar er einmitt gerður munur á milli flokka eftir stærð. Stærri flokkar eiga að fá meiri fyrirgreiðslu heldur en litlir flokkar. Út af fyrir sig er ég þeim ráðagerðum andvígur á þessu stigi, vegna þess að ég tel, að það þurfi að endurskoða allt þetta mál í heild og meta þá að vel athuguðu máli, hver munur eigi að verða á milli flokka, og menn geri sér ljóst, í hvaða skyni er verið að verja fénu. Það er, sannast að segja, ekkert annað en beinn orðaleikur, sem blöðin hafa, þegar þau láta sem þetta sé enginn styrkur. Við getum sagt: Þetta er ekki beinn styrkur, það er ekki beinn styrkur þarna. Það er rétt, en það er verið að stuðla þarna að jafnræði á milli flokka og jafnræðisskoðanamyndun í landinu. Til góðs eða ills hefur það verið gert, og það er alveg tvímælalaust, hvað sem fyrri heimildum líður, að aukningin, sem varð nú í samþykkt fjárlaga fyrir jólin, var veitt með þeirri yfirlýsingu af minni hálfu, að á hana væri því aðeins fallizt, að vitað væri, að greiðslan yrði til þessa nýja flokks eða nýja blaðs, eins og fjmrh. hefur gert grein fyrir. Þetta gat ekki farið fram hjá neinum, og ég trúi ekki öðru en að aðrir flokksformenn hafi sagt sínum flokkum frá því, og hlýtur mig þess vegna að undra, þegar menn láta eins og þetta komi þeim kynlega fyrir sjónir nú. Við vorum þá a.m.k. flestir sammála um, að þetta dygði ekki til frambúðar, og þess vegna var ákveðið að skipa viðræðunefnd. Hvort sem það er nú föst nefnd, óformleg nefnd eða hvernig á að telja hana eftir þeirri fsp., sem var hér áðan, þá urðu menn sammála um að skipa nefnd til þess að bera fram um þetta till., er menn gætu farið eftir í framtíðinni. Og við treystum því, að þær till. kæmu fram einhvern tíma á þessu ári, því að þetta er vandamál, sem menn verða að viðurkenna, að er fyrir hendi. En ég legg áherzlu á, að eftir sögu málsins þá er ómögulegt að villast um það, að hér er um að ræða fyrirgreiðslu, hvernig sem menn vilja orða hana, sem er byggð á flokksgrundvelli upphaflega. Það er samið á milli flokka og talsmanna flokka um málið, og það er ekki nema sjálfsagt og eðlilegt, að ef á að fara að styrkja flokka, þá hlýtur það að einhverju leyti, - að hve miklu leyti má deila um, - að koma þannig niður, að fleiri kjósendur fái meiri fyrirgreiðslu en fáir kjósendur.



Herra forseti. Hæstv. forsrh. komst þannig að orði í ræðu sinni hér áðan, að samkomulagið um auknar greiðslur til dagblaðanna hefði ævinlega verið hugsað sem jafnréttismál milli flokka, og ef menn vildu ekki á það fallast, þá hefðu ráðherrar verið stórlega blekktir, að því er mér skilst af hálfu okkar Alþb.-manna. Ég vil benda hæstv. ráðh. á það, að um þetta mál hefur verið skrifað býsna mikið í blöð, þ. á m. í Morgunblaðið, aðalmálgagn Sjálfstfl., og í því blaði hefur komið fram nákvæmlega sama sjónarmið og ég hef verið að túlka, að þessi viðskipti séu ekki annað en leiðrétting á fyrra misrétti; þarna komi til greiðsla fyrir þjónustu, sem blöðin hafa veitt, en ekki fengið borgaða áður. Þetta sjónarmið hefur komið fram afar skýrt í Morgunblaðinu. Ég hef því miður ekki forustugrein, sem birtist þar fyrir nokkrum vikum, einmitt í tilefni af sjónvarpsviðtali hæstv. fjmrh., en þar vítti Morgunblaðið þennan ráðh. sinn fyrir þau ummæli, að hann væri að veita blöðunum styrki. Staðreyndin er sú, að það hefur lengi verið landlægt hér á Íslandi, að blöð ættu ókeypis að láta í té alls konar þjónustu. Það er ákaflega auðvelt fyrir hæstv. fjmrh. að standa hér í ræðustól og segja, að það hefði verið auðvelt fyrir mig að neita að láta ókeypis blöð til ríkisfyrirtækja, þ. á m. sjúkrahúsa, en málið er ekki svona einfalt. Þessi háttur hafði verið á hafður áratugum saman, og það er ekki einfalt að breyta slíku. Þarna kom það aðeins til, að ríkið tók að sér að greiða fyrir eintök, sem vissulega voru notuð í ýmsum stofnunum ríkisins, þ. á m. í sjúkrahúsum, og ég veit ekki betur en þessi eintakafjöldi sé það takmarkaður, að menn eru stundum í vandræðum hér í sjálfu þinginu að fá eintök til að lesa af blöðum, sem þeir hafa áhuga á að sjá, vegna þess að þingið skammtar það svo naumt, hve mörg blöð það tekur. Ég veit ekki til þess, að sú hækkun á upphæð, sem var ákveðin hér á fjárlögum í vetur, feli í sér þessa aukningu á eintakafjölda, sem hæstv. ráðh. var að tala um. Á þessum tíma, sem liðinn er síðan þessar greiðslur hófust, hafa blöðin hækkað í verði um 40%. Verð þeirra hefur ekki staðið í stað frekar en annað í þessu verðbólguþjóðfélagi og þessu þarf hæstv. ráðh. að reikna með einnig. Hitt er svo alveg rétt, að enda þótt hér sé um að ræða alveg tvímælalaust leiðréttingu á gömlu misrétti, sem blöðin hafa búið við, þá hefur þessi lausn á margan hátt verið ákaflega vandræðaleg. Ég tel t.d., að þessi aðferð að taka upp þennan sérstaka fjárlagalið, sem hér er til umr., sé mjög vandræðaleg. Ég er algerlega sammála því, að þessi mál verður að taka upp á öðrum og traustari grunni, og það á ekki að leysa málið þannig, að menn geti verið með eilífar getsakir og dylgjur í sambandi við þessi mál. Þessi mál er hægt að leysa á opinskáan hátt fyrir opnum tjöldum, og það tel ég, að þurfi að gera. Hins vegar er ég algerlega andvígur því sjónarmiði, að ekki komi til mála, að ríkisvaldið taki upp nýjan hátt í samskiptum við blöð nema það séu blöð stjórnmálaflokka. Ég held, að það eigi ekki að vera af Alþingis hálfu talin forréttindi stjórnmálaflokka að gefa út dagblöð. Ef hér kæmi út óháð dagblað, sem ekki væri í neinum tengslum við stjórnmálaflokk, tel ég, að það ætti hiklaust að njóta sömu aðstöðu eins og þau blöð, sem styðja einhverja tiltekna stjórnmálaflokka. Ég held, að það væri ákaflega röng stefna, ef það ætti að fara að gera það að einhverri pólitískri einokun tiltekinna flokka að gefa út dagblöð, og ég held, að við eigum að varast að fara inn á þá braut. Hitt er svo annað mál, að það verður að taka til athugunar starfsskilyrði flokkanna einnig. Eins og hæstv. forsrh. vék að, hefur verið starfandi hér í þinginu nefnd til þess að ræða sérstaklega um starfsaðstöðu þingflokkanna, og í vetur gerðist það raunar í þessari nefnd, að nm. komust þar að samkomulagi sín á milli, sem síðan átti að bera undir flokkana. Í því hefur ekkert frekar gerzt, en það var samdóma álit manna í þessari nefnd, að sjálfsagt væri að leggja fram eitthvert fé til þess að auðvelda þingflokkunum að vinna verk sín á þann hátt, sem þeir þurfa að gera. Og auðvitað þarf að halda þessu starfi áfram. Þetta er mikið nauðsynjamál, eins og oft hefur komið fram hér á þingi, og hefur verið mjög ítarlega rakið í merkum ræðum, sem hv. þm. Eysteinn Jónsson hefur flutt. Vinnuskilyrðum hér verður að breyta gersamlega. En það á ekki að blanda því saman við aðstöðu dagblaða, sem eiga við allt önnur skilyrði að búa á Íslandi en í nokkru öðru nálægu landi vegna fámennis hér. Ef dagblöð hér væru þannig starfrækt, að það ætti að líta á þau einvörðungu sem gróðafyrirtæki, þá kæmi aðeins út eitt dagblað á Íslandi, og þá væri undarlega komið málfrelsi og prentfrelsi í þessu landi. Ef menn vilja hafa raunverulegar umr. í blöðum, þá verður að tryggja það, að öll sjónarmið hafi tök á að koma fram. Og það er eitt af verkefnum Alþ., ef Alþ. vill standa vörð um stjórnarskrána, að tryggja það, að blaðaútgáfa geti verið með þeim hætti, en ekki að binda blaðaútgáfuna við það, að blöðin eigi eingöngu að vera eins konar halakleppur á stjórnmálaflokkunum.



Herra forseti. Menn hafa að sjálfsögðu ýmsar aðferðir til þess að minnka sjálfa sig sem siðgæðislega þjóðfélagsþegna, og hv. 4. þm. Austf. hefur sína sérstöku aðferð við það. Hér hefur verið vikið að því, hvernig þessi aðstoð við blöðin var tilkomin upphaflega. Það voru hafnar viðræður við hæstv. ríkisstj. eða einstaka ráðh. í ársbyrjun 1967, er upplýst, og þetta gera ýmist formenn flokkanna eða formenn þingflokkanna með einni undantekningu. Þar mætir á leiksviðinu Einar Olgeirsson, sem hvorki var formaður Alþb. gamla né þingflokksins og hafði ekkert umboð frá þeim samtökum til þess að hefja þær viðræður. Þær voru gerðar í algeru heimildarleysi að því er Alþb. gamla snerti. Þær hafa vafalaust verið gerðar fyrir hönd Sósfl. eða Þjóðviljans, sem ekki var málgagn Alþb. Ekki meira um það. Hins vegar held ég, að það sé alveg vafalaust, að þessi aðstoð við blöðin sé tilkomin með það fyrir augum að jafna aðstöðu stjórnmálaflokkanna á Íslandi til þess að eiga þátt í frjálsri skoðanamyndun, og á þeim grundvelli hafi ætlunin verið að skapa jafnrétti milli flokka, eins og hæstv. forsrh. hefur vikið að. Tel ég, að þetta sé réttlætanlegt. En það á jafnt við um alla flokka, að aðstaða þeirra sé gerð sem jöfnust án tillits til þess, hvort þeir burðast við að gefa út dagblað eða ekki. Að þessu vék líka hv. 6. þm. Reykv. núna síðast, að taka þyrfti upp skipulag, sem tryggði það, að öll sjónarmið gætu komið fram, þá væntanlega líka sjónarmið frjálslyndra og vinstri manna. Það hefur verið staðnæmzt við það, að hingað til hafi greiðslan komið til dagblaðanna einungis, með einni undantekningu. Eitt vikublað hafi fengið greiðslu fyrir 300 eintök eins og dagblöðin fá. Þetta er rétt. En það er líka aðeins eitt vikublað á Íslandi, sem er aðalmálgagn flokks. Það er enginn annar flokkur, sem hefur eitt lítið vikublað sem sitt aðalmálgagn. Og það er þessi sérstaða, sem Nýtt land - Frjáls þjóð hefur. Alþb. nýja hefur hvorki meira né minna en Þjóðviljann sem sitt aðalmálgagn, og á þess vegum kemur svo þar að auki út blað endrum og eins, en alls ekki vikulega. Það er tæpast, að það geti heitið mánaðarblað. En ef ætti að fara að styrkja mánaðarblöðin líka, þá gæti tímaritið Réttur alveg eins komið þar undir og önnur tímarit. En það er ekkert sambærilegt, sem flokkarnir fá í gegnum þessa aðstoð. Dagblað kostar núna yfir 2000 kr. á ári. Okkar litla vikublað kostar 600 kr. á ári. Það eru jafnmörg eintök, sem hver flokkur um sig fær keypt af sínu málgagni, Alþb. nýja fær Þjóðviljann borgaðan með á þriðja þús. kr. hygg ég á ári, hvert eintak, 300 eintök. Af litla blaðinu okkar eru borguð 300 eintök á 600 kr., svo að það er ólík fúlga, sem kemur til hins nýja Alþb., sem er hér að kvarta. Auk þess fær svo Þjóðviljinn 1000 kr. lagðar í lófann í hvert skipti, sem hann birtir útvarpsdagskrá, og afslátt af póstburðargjöldum og kannske er það eitthvað fleira; nema ég veit, að þetta er eitthvað á aðra millj. kr., sem hvert dagblað fær, ef þær eru ekki orðnar tvær. Ég held, að það sé varla fundinn siðferðilegur grundvöllur undir þessa aðstoð ríkisins, nema menn játi, að þetta sé gert til þess að jafna aðstöðuna til skoðanamyndunar, og að flokkarnir eigi þannig að ráða því, hvernig þeir verja þessu fé. Og ég hygg, að þeir telji sér flestir nauðsynlegt að gefa út málgagn til þess að túlka sínar skoðanir. Þess vegna fer þetta til blaðanna. En það eru fleiri málgögn á Íslandi heldur en blöðin, dagblöð og vikublöð. Það er stofnun, sem heitir Ríkisútvarp og á að vera hlutlaus stofnun. Þar fær Þjóðviljinn og dagblöðin öll birtan leiðara hvern morgun sex daga vikunnar, en minn flokkur fær það ekki, af því að hann gefur ekki út dagblað. Þar fær Magnús Kjartansson ritstjóri aðstöðu til að ausa mig og minn flokk auri hvern morgun, sem hann lystir, á ríkisins kostnað.

Það skeður nú sjaldan.

Það skeður sjaldan, en stundum heyrir maður það þó ásamt morgunbænum sínum, að það kemur kvak frá Þjóðviljanum um mig og minn flokk og Björn Jónsson. Það er gert á ríkisins kostnað. Ég hefði getað skilið fyrirspyrjandann og hv. 6. þm. Reykv., ef þeir hefðu sagt: Okkur klígjar við því að taka við peningum og aðstöðu hjá Ríkisútvarpinu fyrir að ausa menn auri, sem ekki eiga þess kost að bera af sér sakir á sama vettvangi. Þá hefði verið kominn siðferðilegur grundvöllur undir þetta. En þeir, sem peningana taka úr ríkissjóði og vita af því, að smáupphæð er lögð til flokks, sem ætti að njóta hliðstæðra réttinda, og segjast gera það á siðferðilegum grundvelli, þeir eru að kasta grjóti sem siðleysingjar og ekkert annað.



Herra forseti. Ég skal ekki vera margorður og ekki blanda mér inn í þau orðaskipti, sem orðið hafa á milli formælenda Alþb. og hins nýja flokks frjálslyndra og vinstri manna. En ég verð að segja það, að mig furðar nokkuð á því um svo glöggan mann sem hæstv. forsrh. er og stundum sanngjarn, að hann skuli kalla það jafnréttismál milli flokka, að einn flokkurinn, sem er flokkur hans sjálfs, fái aðstoð úr ríkissjóði til tveggja dagblaða, þegar aðrir fá til eins blaðs. Og þau rök, sem hann færði fyrir því, fá ekki staðizt, því að ef litið er á stærð flokkanna, þá er Sjálfstfl. ekki helmingi stærri en sérhver annar flokkur hér á landi. Því fer mjög fjarri, eða svo var það um síðustu kosningar, og líklega hefur hann nú ekki stækkað í seinni tíð. En sannleikurinn er sá, að eins og þetta mál liggur hér fyrir og fjárveitingin er orðuð í fjárlögum ársins 1970, þá er þessi fjárveiting ekki til flokka, heldur til blaða eða dagblaða, eins og það er orðað. Nú vil ég ekki halda því fram, að hæstv. fjmrh. hafi brotið ákvæði fjárlaga með því að veita einu vikublaði fyrirgreiðslu. Það fer nokkuð eftir því, hvernig orðið dagblað er skilið. En ef hann hefur haft heimild til þess að greiða þessu vikublaði, sem gefið er út í Reykjavík, fé, þá hefur hann hina sömu heimild til þess að greiða vikublöðum, sem gefin eru út annars staðar á landinu, fé, m.a. því vikublaði, sem gefið er út á vegum frjálslyndra og vinstri manna á Akureyri og sem ég veit ekki, hvort er nokkuð ómerkara blað en það vikublað, sem gefið er út á vegum flokksins hér í Reykjavík. Þessu vildi ég beina til hæstv. fjmrh. og veit líka, að honum muni ekki óljúft vera að taka það til greina, sem ég nú segi. Að öðru leyti vil ég aðeins bæta því við, að ég get alveg tekið undir það hjá hv. 6. þm. Reykv., Magnúsi Kjartanssyni, að ef blöðum er veitt fyrirgreiðsla eða ef blöð eru keypt eða ef blöðum er greitt fyrir þjónustu, sem þau inna af hendi sem blöð, þá á ekki að fara eingöngu eftir því, hvort blaðið er gefið út af pólitískum landssamtökum eða pólitískum flokkum. Það er ekki eðlilegt. Hins vegar er það náttúrlega nokkurt vandamál, eftir hvaða reglu skuli farið. En þetta algera heyrnarleysi gagnvart þeim óskum, sem bornar hafa verið fram af hálfu blaða t.d. á Akureyri, er mér næstum óskiljanlegt.



Herra forseti. Ég hef nú satt að segja heldur litla tilhneigingu til þess að taka þátt í þessum umr., en ég tel þó eftir atvikum rétt að segja örfá orð. Ég get nú ekki vitnað um forsögu þessa máls, af því að ég átti þar ekki aðild að og tók þar ekki þátt í. Hins vegar tók ég þátt í þeim fundi, sem um þetta var haldinn í vetur, þegar til umr. var nokkur hækkun á þeirri fyrirgreiðslu, sem blöðin hafa fengið. Og mér er að sjálfsögðu ljúft að taka það fram, að það er rétt, sem hæstv. forsrh, sagði, bæði um sín eigin orð og eins um orð hv. þm. Lúðvíks Jósefssonar. Hv. þm. Lúðvík Jósefsson lýsti því yfir, að það væri ekkert samkomulag af sinni hálfu, ef greiðslu ætti að haga á þessa leið, en hæstv. forsrh. lýsti því hins vegar yfir, að þessu mundi, ef ég man rétt, verða hagað á sömu lund og gert hefði verið áður. Og á þessum fundi var einnig hv. þm. Hannibal Valdimarsson. Ég leit því svo á og verð að segja, að ég gerði ráð fyrir því, að þó að þessi fjárlagaliður væri orðaður eins og hann er orðaður, greiðsla til dagblaða, þá mundi verða haldið sama hætti í þessu efni eins og að undanförnu, og það mundi verða innt af hendi nokkur greiðsla til Frjálsrar þjóðar. Hitt var svo okkur öllum, held ég, ljóst, að skipun þessara mála var ekki alls kostar skemmtileg eða eðlileg. Þess vegna urðum við sammála um það, að þessi mál yrðu tekin upp til rækilegrar athugunar. Ég tek algerlega undir það, sem hæstv. menntmrh. sagði, að hér er vissulega um vandamál að ræða, sem er öllum fyrir beztu, að um verði rætt rólega og að það mál sé athugað rólega. Það þýðir ekkert að vera að loka augunum fyrir því, að sum dagblöðin hér hafa átt við mjög mikla fjárhagsörðugleika að etja. Þó að menn séu mismunandi sinnis um þann boðskap, sem þau flytja, þá hygg ég, að þeir séu fáir, ef þeir eru þá nokkrir, sem vilja gerast formælendur fyrir því, að þau blöð verði að hætta vegna fjárhagserfiðleika, og þess vegna er þetta vandamál, sem verður að horfast í augu við, hvernig á að veita þeim fyrirgreiðslu eða greiðslu fyrir þá þjónustu, sem þau inna af hendi, hvernig svo sem það er orðað. Ég hygg það mála sannast, að til þessa hafi verið stofnað með nokkuð óformlegum hætti og það hafi þá kannske ekki legið alveg ljóst fyrir og liggi ekki ljóst fyrir enn, a.m.k. deila menn um það, hvort þarna sé fremur um að ræða styrk til dagblaða eða flokka. Þetta þarf að gera upp og koma því á hreint. Ég þykist engan hafa blekkt í þessu efni, enda hef ég ekki nálægt þessu komið á annan hátt en þennan að taka þátt í þessum fundi og eiga minn þátt í því, að nefnd væri Skipuð til þess að athuga framtíðina í þessum málum. Og ég veit ekki betur en sú nefnd sé að starfa, og ég vona, að það verði árangur af hennar starfi. Þetta vil ég nú segja um það. Hins vegar hnaut ég um orðalag hjá hæstv. forsrh., ef ég hef þá heyrt það rétt, - það getur verið, að mér hafi misheyrzt, - hann sagði eitthvað á þá lund, að það hefði verið unnið að því hér á bak við, skildist mér, að athuga um fyrirgreiðslu við þingflokka. Ég veit nú ekki betur en þetta hafi verið gert fyrir sæmilega opnum tjöldum, undir forsæti hæstv. forseta, og að í þeirri nefnd hafi setið fulltrúar frá öllum þingflokkum. Mér er reyndar ekki kunnugt um annað en að í þeirri nefnd hafi verið sæmilegt samstarf. Og ég tek alveg undir það, sem hér hefur verið sagt af öðrum, - ég man nú ekki í svipinn af hverjum, - að hvernig svo sem þessum málum verður ráðið til lykta, - og ég vona, að það fáist farsæl lausn á þeim, - þá má ekki blanda því saman við spurninguna um það, hvernig á að bæta starfsháttu Alþingis og starfsskilyrði þingflokka. Þeirri spurningu verður að mínum dómi að halda alveg utan við þetta. Ég held, að við þurfum sem sagt að halda áfram að vinna að þessu máli og athuga það. Það getur vel verið, að hægt sé að finna aðra leið en þessa, sem farin hefur verið, til einhverrar þjónustu við blöðin, og þetta mál þarf allt að athuga og skoða, og það þarf að finna nýtt form fyrir þetta, þannig að umræður sem þessar komi ekki til.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður hefur misskilið mig, ef hann heldur, að ég hafi lagt nokkuð illt í það, að hér hafi átt sér stað umr. á bak við tjöldin. Ætlunin var að segja, að þær hefðu ekki verið hér í þingsölunum og ekki þannig, að almenningur fylgdist með þeim. Þetta hefur verið í þingkjörinni nefnd eða rétt skipaðri nefnd af þinginu, og það eru engin leyndarmál þar á ferð að því er ég hygg, en þetta er mál, sem ekki hefur verið farið að ræða í almennings eyru enn. Og ég vil láta það koma alveg ljóst fram, og þess vegna notaði ég það orð, að oft virðist það vera alveg eins merkilegt og stundum heillaríkara, sem gert er bak við tjöldin, en fyrir framan tjöld. Hitt er svo annað mál, að ég er ekki hv. þm. sammála um það, að þarna sé um gerólík mál að ræða. Ég tel þetta allt vera anga af því sama. Það getur skeð, að hægt sé að leysa það sitt í hvoru lagi, ég skal ekkert segja um það nú, en ég hef litið þannig á, að þetta mál yrði að skoðast í heild. Að öðru leyti var ég hv. 1. þm. Norðurl. v. alveg sammála í því, sem hann sagði um það efni, sem hér hefur verið deilt um. Hann staðfesti það, sem ég hafði sagt um það; og ég var hans aths. að öðru leyti sammála. Það hefur verið lagt of mikið upp úr því, sem ég sagði, bæði af hv. 6. þm. Reykv. og eins af hv. 1. þm. Norðurl. e., að þetta væri eingöngu jafnréttismál á milli flokka. Ég ætla mér a.m.k. ekki að vera að segja, að þetta sé eingöngu svo. Ég hygg, að sannast og bezt væri að segja eins og hv. síðasti ræðumaður sagði, að málið er tekið upp meira og minna óformlega og þarna koma þessi tvö sjónarmið til greina, annars vegar styrkur við dagblöð, sem menn vissu, að þá voru öll pólitísk, menn vissu það ósköp vel, og jafnframt og í vitund þess, að blöðin voru pólitísk, var þarna um að ræða mái um jafnrétti eða fyrirgreiðslu á milli flokka. Það getur svo hafa mistekizt að koma þar fullu jafnræði á, það er allt annað mál, en þetta var það, sem fyrir mönnum vakti. Það eru þessi tvö sjónarmið, sem þarna er um að ræða og sem rétt er, að menn hafi í huga, og þau þurfa engan veginn að rekast á. Þess vegna getur einn litið þannig á, - og ég hygg að ég hafi á sínum tíma einhvern tíma á þingi fyrir 2–3 árum svarað fsp. á þá leið, - að það væri ekki um að ræða beinan styrk til blaða, heldur greiðslu fyrir þjónustu. Ef ég man rétt, þá er hægt að finna yfirlýsingu um það eftir mig hér, og það var efnislega og formlega rétt. En eftir að við erum komnir í þær viðbótargreiðslur, sem nú er um að ræða, og eins og þessi mál hafa þróazt og eins og málið er til orðið, þá er alveg meiningarlaust að halda því fram, að þetta sé ópólitískt mál og það sé alveg óskylt þessu að halda uppi jafnræði á milli pólitískra afla í landinu. Það hefur alltaf frá upphafi verið annar meginþáttur málsins. Að öðru leyti held ég, að það tjái ekki að vera að deila um þetta í einstökum atriðum. Málið liggur nokkuð ljóst fyrir eftir þessar umræður.



Herra forseti. Ég hef leyft mér hér á þskj. 492 að beina til hæstv. menntmrh. svo hljóðandi fsp.: „Hvað líður undirbúningi reglugerðar varðandi frekari námsréttindi þeirra nemenda, sem ljúka prófi úr hinum nýju framhaldsdeildum gagnfræðaskólanna?“ Þegar hæstv. menntmrh. fylgdi, þann 21. okt. s.l., úr hlaði frv. til l. um breyt. á lögum nr. 41 frá 7. maí 1946 um gagnfræðanám, þ.e. frv. því, sem snertir þær framhaldsdeildir, sem um ræðir í fsp., þá komst hann m.a. svo að orði í upphafi ræðu sinnar, með leyfi hæstv. forseta: „Efni laganna er það, að með þeim er heimilt með leyfi menntmrh. að stofna til allt að tveggja ára framhaldsdeilda við gagnfræðaskóla, er taki við nemendum að loknu gagnfræðaprófi eða landsprófi miðskóla samkv. nánari ákvæðum, sem sett verði í reglugerð.“ Hann lét þess jafnframt getið í ræðu sinni, að þegar í haust hefðu tekið til starfa slíkar framhaldsdeildir á fjórum stöðum, í Reykjavík, á Akranesi, á Akureyri og í Neskaupstað, og við þær stunduðu nám, og munu hafa stundað nám í vetur, um 180 manns. En jafnframt stæði til að hefja kennslu í slíkum framhaldsdeildum næsta haust í Hafnarfirði, þ.e. Flensborgarskóla, í Kópavogi, á Selfossi eða í Hveragerði og án efa fleiri stöðum, þegar meiri tími hefði fengizt til undirbúnings. Nú hef ég orðið var við það hjá foreldrum þeirra nemenda, sem stundað hafa nám í þessum framhaldsdeildum, og nemendum sjálfum, að þeir eru orðnir langeygðir eftir þessari nýju reglugerð varðandi þessar framhaldsdeildir og þau réttindi, sem próf úr þeim kunna að veita í framtiðinni. Tel ég því ekki vanþörf á, að mál þetta sé upplýst hér á hinu háa Alþingi.



Herra forseti. Eins og hv. þm. er kunnugt, voru gefin út brbl. 27. ágúst 1969, um breyt. á lögum nr. 48 1946, um gagnfræðanám. Fólu þau í sér heimild handa menntmrn. til að leyfa að stofna til allt að tveggja ára framhaldsdeilda við gagnfræðaskóla, er taki við nemendum að loknu gagnfræðanámi eða landsprófi miðskóla. Fjórum slíkum framhaldsdeildum var komið á fót haustið 1969, á Akranesi, Akureyri, í Neskaupstað og Reykjavík. Alls hófu nám í þessum deildum 170 nemendur, en eitthvað mun hafa helzt úr lestinni, og munu 160 nemendur ganga undir vorpróf. Brbl. þessi voru lögð fyrir Alþ., er það kom saman í haust. Jafnframt var setning reglugerðar undirbúin, þannig að hægt væri að gefa hana út þegar er Alþ. hefði samþykkt lögin. Frv. til staðfestingar á brbl. var samþ. í Ed. Alþ. í gær. Lögin voru staðfest af forseta Íslands í morgun og reglugerðin þá jafnframt gefin út. Þess skal getið, að í reglugerðinni er ekki ákveðið um rétt framhaldsdeildanemenda til að setjast í Kennaraskóla Íslands og stafar þetta af því, að löggjöfin um Kennaraskóla Íslands er í endurskoðun. Á þessari stundu er þess vegna ekki fært að setja reglugerðarákvæði um tengsl framhaldsdeildanna við Kennaraskólann, en það mun verða gert eins fljótt og unnt er. En tiltölulega fáir nemendur framhaldsdeildanna, hér í Reykjavík a.m.k., munu hafa valið sér kjörsvið, sem sé miðað við áframhaldandi nám í Kennaraskólanum. Reglugerðin er stutt, og málið upplýsist bezt með því, að ég lesi hana upp, með leyfi hæstv. forseta: Reglugerð um réttindi nemenda úr framhaldsdeildum gagnfræðaskólanna til inngöngu í aðra skóla. 1. Nemendur, sem lokið hafa prófi 1. eða 2. árs í framhaldsdeildum gagnfræðaskólanna, skulu að öðru jöfnu hafa forgangsrétt til inngöngu í sérskóla og framhaldsskóla umfram umsækjendur með skemmra almennt undirbúningsnám. 2. Auk þeirra almennu réttinda, sem um getur í 1. gr., skulu próf frá framhaldsdeildum gagnfræðaskólanna veita þann rétt til inngöngu í einstaka framhaldsskóla sem hér segir: Tækniskóli Íslands: Lokapróf fyrra árs á tæknikjörsviði veitir rétt til inngöngu í síðari helming undirbúningsdeildar, enda fullnægi umsækjandi kröfum skólans um verklegan undirbúning. Sérstakar lágmarkskröfur um einkunnir: Í fyrsta lagi, meðaleinkunn í öllum greinum 5,0. Meðaleinkunn í raungreinum (tvígild): stærðfræði, eðlisfræði, efnafræði 5,0. Lokapróf síðara árs á tæknikjörsviði veitir rétt til inngöngu í raungreinadeild. Lágmarkskröfur um einkunnir: Í fyrsta lagi, meðaleinkunn í öllum greinum 6,0; í öðru lagi, meðaleinkunn í raungreinum 6,0, í þriðja lagi, einkunn í einstökum raungreinum 3,0. Iðnskólar: Lokapróf fyrra árs, án tillits til kjörsviðs, veitir rétt til styttingar iðnskólanáms um fjóra mánuði, enda hafi viðtökuskóli að dómi menntmrn. tök á að skipuleggja kennslu í sérgreinum og faggreinum í samræmi við slíka styttingu námstímans. Lágmarkskröfur um einkunnir engar. Lokapróf síðara árs, án tillits til kjörsviðs, veitir rétt til styttingar iðnskólanáms um átta mánuði með sömu skilyrðum og greinir hér að framan. Vélskóli Íslands: Lokapróf fyrra árs á tæknikjörsviði veitir rétt til inngöngu í 1. bekk (2. stigs) skólans án inntökuprófs, enda fullnægi umsækjandinn kröfum skólans um verklega þjálfun. Lágmarkskröfur um einkunnir engar. Lokapróf síðara árs veitir ekki réttindi umfram þau próf, sem lokapróf fyrra árs veitir. Bændaskólinn á Hvanneyri: Lokapróf síðara árs, án tillits til kjörsviðs, veitir rétt til inngöngu í framhaldsdeild skólans að loknu búfræðiprófi með tilskilinni lágmarkseinkunn. Lágmarkskröfur um einkunnir: Meðaleinkunn í öllum greinum 6,0. Garðyrkjuskóli ríkisins að Reykjum í Ölfusi: Lokapróf fyrra árs, án tillits til kjörsviðs, veitir rétt til að hefja nám á öðru námsári skólans, enda fullnægi umsækjandi kröfum skólans um verklega þjálfun. Lágmarkskröfur um einkunnir eru engar. Lokapróf síðara árs veitir eigi réttindi til styttingar námstímans umfram þau, sem lokapróf fyrra árs veitir. Hjúkrunarskóli Íslands: Próf á hjúkrunarkjörsviði veitir forgangsrétt til inngöngu í skólann umfram umsækjendur með annað jafnlangt undirbúningsnám. Lágmarkskröfur um einkunnir engar. Menntaskólar: Lokapróf fyrra árs, án sérstakra lágmarkseinkunna, veitir rétt til að hefja nám í menntaskóla á fyrsta námsári, en sé um að ræða að hefja nám á öðru námsári í menntaskóla, skal eftirtöldum skilyrðum fullnægt: a) Að skólastjóri eða námsráðgjafi mæli sérstaklega með umsækjanda til menntaskólanáms, og séu meðmælin send beint til viðtökuskóla. b) Að umsækjandi standist próf við inntökuskólann í þeim greinum, sem kenndar eru á fyrsta námsári hans, en ekki í framhaldsdeildum gagnfræðaskólanna. c) Að umsækjandinn afli sér viðbótarkennslu í þeim greinum, þar sem viðtökuskóli telur að námsefni framhaldsdeilda gagnfræðaskólanna nægi ekki til undirbúnings undir áframhaldandi nám í menntaskóla, og skal umsækjandinn í þeim tilgangi eiga aðgang að haustnámskeiðum þeim, sem haldin eru við menntaskólana, með sömu kjörum og reglulegir nemendur menntaskólanna. Heimilt er viðtökuskóla að fresta prófum þeim, sem um getur í b-lið, ef um er að ræða greinar, sem ekki teljast beinn undirbúningur undir nám á öðru námsári skólans. Lágmarkskröfur um einkunnir: Meðaleinkunn í öllum greinum 5,50, einkunn í hverri grein 4,0. Lokapróf síðara árs veitir eigi réttindi til styttingar námstímans umfram það, er lokapróf fyrra árs veitir. 3. Þegar tiltekin eru einkunnamörk, er jafnan átt við einkunn á vorprófi. 4. Ákvæðin um Garðyrkjuskólann og Bændaskólann á Hvanneyri í þessari reglugerð eru sett í samráði við landbrn. 5. Reglugerð þessi, sem sett er samkvæmt lögum frá 15. apríl 1970, um breyt. á lögum nr. 48 7. maí 1946, um gagnfræðanám, öðlast þegar gildi. Með þessu vona ég, að fsp. sé svarað.



Herra forsetl. Ég þakka hæstv. ráðh. svör hans. Maður hefur að sjálfsögðu enga aðstöðu til þess að ræða náið þessa reglugerð, sem hann las hér upp, og það er ekki ætlun mín að fara að tefja þennan fund með umr. frekar en gert hefur verið í dag, en ég hygg, að margt sé þarna athyglisvert á ferðinni og að eitt a.m.k. sé víst, að nemendur, sem hér eiga hlut að máli, og foreldrar þeirra muni fagna því að vita þó, hvert þau geta stefnt með þessu námi sínu. Ég endurtek síðan þakkir mínar fyrir greið svör. 46. Niðurlagningarverksmiðja ríkisins.



Herra forseti. Örfá orð um þingsköp. Því miður var ég fjarverandi, þegar nokkrar umr. fóru fram um það hér í hv. Sþ. fyrir viku síðan, hvort leyfa ætti fsp. mína á þskj. 492. Og það komu fram nokkrar aths. í þessu sambandi. Í fyrsta lagi um það, að fsp. væri ekki í samræmi við þingsköp, væri um of víðtækt efni. Ég vil leyfa mér, með leyfi hæstv. forseta, að rekja efni fsp. Hún er í fyrsta lagi: „Hvaða nefndir eða ráð eru skipuð af ráðherrum og kosin af Alþingi? Hverjar af þessum nefndum eru fastanefndir? Hve fjölmennar eru nefndirnar? Hvert er verkefni þeirra? Hver er þóknun nefndarmanna og annar kostnaður við nefndastörfin?“ Ég er þeirrar skoðunar, að þessi fsp. fjalli um alveg afmarkað og ákveðið efni, sem eru nefndir og kostnaður við þær. Ég vil vísa til venju, sem fylgt hefur verið á Alþ. um fsp., að ákvæði þingskapa í þeim efnum hafa yfirleitt verið túlkuð frjálslega. Í öðru lagi kom fram aths. um það, að ekki mundi vinnast tími til þess á einni viku að afla upplýsinga þeirra, sem um er spurt. Ég vil vekja athygli á því í þessu sambandi, að árið 1965 var gefin út Ríkishandbók Íslands, að vísu ekki af ríkinu, heldur af einstaklingum. Í þeirri bók er skrá yfir nefndir, og það ætti að vera tiltölulega auðvelt að gera breytingar á þeirri skrá á tímabilinu frá 1965 til 1970 og mætti nota hana að stofni til. Og ég trúi því ekki að óreyndu, að upplýsingar um nefndir fáist ekki greiðlega í rn. og ríkisbókhaldinu á þessum tíma. Í þriðja lagi kom fram aths. um það, að fsp. væri beint til ríkisstj. Hér mun ekki vera um fordæmi að ræða. Það vill svo til, að nefndir heyra undir alla ráðh. meira og minna, og þess vegna álít ég eðlilegt að beina þessari fsp. til ríkisstj. Hvort einstakir ráðherrar svara fsp. hver fyrir sig eða hæstv. forsrh. fyrir hönd ríkisstj., það er náttúrlega þeirra mál. Að lokum kom fram aths. um það, að finna mætti fsp. það til foráttu, að spurt er um það, hvaða nefndir séu kosnar af Alþ. Þess er að gæta, að í fsp. er einnig spurt um kostnað við nefndastörf og þóknun nefndarmanna. Yfirleitt er svo kveðið á í lögum, að ráðherra ákveði þóknun nefndarmanna og samþykki kostnað við nefndastörf, a.m.k. í framkvæmdinni. Þegar af þeirri ástæðu álit ég eðlilegt að beina fsp. til hæstv. ríkisstj.



Herra forseti. Ætlan mín var sú að vekja athygli á því, að þessi fsp. er ekki í samræmi við þingsköp. Því hefur ekki verið hnekkt. Hv. fyrirspyrjandi vill ekki hlíta mínum ráðleggingum að taka fsp. til baka, og ég mun þá, og stjórnin, fylgja ráðum hv. 1. þm. Norðurl. v., Ólafs Jóhannessonar, og hafa þann hátt á svörum við þessari fsp., sem hann lagði hér til síðast.

Forseti (BF): Forseti vill leyfa sér að vekja athygli þingheims á því, að það ber að greiða atkv. án umr. um það, hvort fsp. skuli leyfðar. Vil ég mælast til þess við hv. þm., að þeir eyði ekki tíma þingsins í umr. um þetta mál miklu lengur.



Herra forseti. Það er mér sérstök ánægja, ef hæstv. ríkisstj. ætlar framvegis að taka upp þá stefnu að fara að ráðleggingum mínum. En viðvíkjandi þessari sérstöku ráðleggingu þá vil ég aðeins segja það, að ég gat þess síðast, að fyrirspyrjandi væri ekki viðstaddur og hann mundi að sjálfsögðu skýra fsp. betur en ég gat gert, því að ég hefði aðeins lesið hana lauslega yfir. Ég hafði þá ekki gert mér grein fyrir þessu atriði, sem hann bendir réttilega á, að hann spyr um kostnað við þessar þingkjörnu nefndir, og það er atriði, sem að mínu viti er algerlega eðlilegt að beina til ríkisstj.