Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að bera hér fram fsp. utan dagskrár til hæstv. utanrrh. Hæstv. ráðh, fékk að vita af þessari fsp. í gær og óskaði þá eftir, að henni yrði frestað þar til í dag. Fyrir rúmri viku urðu nokkrar umr. utan dagskrár í sameinuðu þingi um hugsanlega mannvirkjagerð í Hvalfirði á vegum Atlantshafsbandalagsins eftir fsp. frá hv. 1. þm. Austf. Í þeim umr. veitti hæstv. utanrrh. þinginu ýmsar upplýsingar, þ. á m. um sögulegan aðdraganda málsins. Nú hefur það gerzt, að fyrrv. utanrrh. og núv. ambassador Íslands í Moskvu, dr. Kristinn Guðmundsson, hefur lýst því yfir opinberlega, að ýmsar upplýsingar hæstv. utanrrh. í þessu máli séu rangar og hafi hann sagt þinginu ósatt. Hér er að sjálfsögðu um mjög alvarlegt mál að ræða, sem verður að rannsaka niður í kjölinn þegar í stað. Að vísu liggur nú fyrir Sþ. till. til ályktunar um þetta sama mál, sem við höfum flutt nokkrir þm. Alþb. Till. þessi hefur þó enn ekki verið tekin á dagskrá, og er óvíst, hvenær það verður leyft. Ég tel því, að ekki sé unnt að bíða með þetta einstaka atriði málsins og verði. þingið tafarlaust að fá úr því skorið, hvor segi ósatt í þessu máli, hæstv. utanrrh. eða fyrrv. utanrrh. Í umr. utan dagskrár í Sþ. 16. okt. s.l. sagði hæstv. utanrrh., með leyft hæstv. forseta: „Á árinu 1955 verður utanrrh. Íslands, dr. Kristinn Guðmundsson, forseti NATO. Tilmælin um infrastructure-framkvæmdír í Hvalfirði eru þá ræddar hér heima og við NATO. Niðurstaðan verður sú, að fjárveiting til þessara framkvæmda er tekin upp í áætlanir um fjárveitingar úr infrastructure-sjóði, og eru áætlanir þessar gerðar 1. marz 1956. Utanrrh., dr. Kristinn Guðmundsson, er þá enn í forsæti Atlantshafsbandalagsins. Það er ekki venja, og ég þekki þess engin dæmi að taka fjárveitingar upp í fjárhagsáætlun infrastructure-sjóðsins, nema áður sé gengið úr skugga um, að viðkomandi land sé samþykkt þeirri framkvæmd, sem fé er veitt til.“ Síðan sagði hæstv. ráðh., með leyfi hæstv. forseta: „Árið 1955 komu tilmæli til utanrrh. Framsfl. um stórfelldar hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði. Þessi tilmæli eru tekin til athugunar af utanrrn. hér í Reykjavík. Um þessar mundir verður utanrrh. Íslands forseti Atlantshafsbandalagsins. Undir hans forsæti eru áætlanir samdar um þær framkvæmdir í Hvalfirði, sem farið hafði verið fram á.“ Og enn sagði hæstv. ráðh., með leyfi hæstv. forseta: „Ég held, að við þurfum nú ekki að deila um það, að á sínum tíma, um áramótin 1955 –1956, stóð ekki á Íslendingum að taka þessar framkvæmdir upp í áætlanir.“ Og enn, með leyfi hæstv. forseta: „Hitt er staðreynd, hvað gerðist í París haustið 1955 og fyrri part ársins 1956, og þær staðreyndir verða ekki misskildar. Það, sem ráðh. gerði þar, það gerði hann í umboði sinnar ríkisstj. og fyrst og fremst þess flokks, sem bar ábyrgð á henni.“ Eins og sjá má af þessum ummælum, er hæstv. utanrrh. ekki í vafa um, hvað dr. Kristinn Guðmundsson hafi gert í París 1956, eins og ráðh. orðar það sjálfur. Hann fullyrðir á Álþingi, að áætlanir um Hvalf jörð hafi verið gerðar undir forsæti dr. Kristins og með vitund hans og vilja. Hinn 22. okt. s.l. birtust í dagblaðinu Tímanum ummæli dr. Kristins Guðmundssonar fyrrv. ráðh, um fullyrðingar þær, sem fram komu í ræðum hæstv. utanrrh. í sameinuðu Alþingi og ég hef rakið hér að framan. Dr. Kristinn Guðmundsson segir þar, með leyfi hæstv. forseta: „Slík fjárveiting var aldrei rædd eða til með ferðar á þeim ráðherrafundum, þar sem ég var í forsæti, og mannvirkjagerð í Hvalfirði bar aldrei á góma á þeim fundum NATO, sem ég sat. Hins vegar var þessum málum nokkrum sinnum hreyft við mig sem ráðh. af varnarliðinu á Íslandi, en ég vísaði öllum tilmælum um mannvirkjagerð í Hvalfirði algerlega á bug í fullu samráði við meðráðh. mína, og kom aldrei til mála, að ég samþykkti neitt slíkt fyrir Íslands hönd.“ Ljóst er af ummælum hæstv. ráðh. og fyrrv. ráðh., að hér stendur fullyrðing á móti fullyrðingu. Annar hvor segir ósatt. Við, sem höfum ekki aðstöðu til að kynna okkur staðreyndir málsins, getum að sjálfsögðu ekkert um það sagt, hvor segir ósatt, hæstv. utanrrh. eða fyrrv. utanrrh. En fullvíst er, að annaðhvort hefur ambassadorinn í Moskvu gerzt sekur um að bera yfirmann sinn, hæstv. utanrrh., röngum sökum eða hæstv. utanrrh. hefur sagt Alþingi ósatt. Hvort tveggja er alvarlegt mál, og þó er hið síðara hálfu verra, ef rétt reynist. Nýlega gerðist það í Bretlandi, eins og kunnugt er af fréttum, að varnarmálaráðh., Profumo að nafni, var staðinn að því að segja brezka þinginu ósatt. Ráðh. varð að víkja úr embætti þegar í stað. Í máli því, sem hér um ræðir, hefur að vísu ekkert verið sannað, en þetta dæmi sýnir, hve alvarlegum augum er litið á slík mál í öðrum löndum, og rétt er að minna á, að þegar Profumo ráðh. var staðinn að ósannsögli, var aðeins um að ræða heldur óvenjulegt og kynlegt einkamál, en hér er um að ræða stórpólitískt utanríkismál. Hæstv. utanrrh. hefur lagt á það sérstaka áherzlu við umr. hér í þinginu, að með væntanlegum samningum um hernaðarmannvirki í Hvalfirði sé verið að uppfylla gömul loforð frá 1956. Ég vil að lokum benda á það, að staðreyndir þessa máls eru sérstaklega mikilvægar vegna þess, að ef í ljós kemur, að dr. Kristinn Guðmundsson hefur létt fyrir sér, eru ráðagerðir hæstv. utanrrh, um samninga við NATO um framkvæmdir í Hvalfirði byggðar á röngum forsendum. Ég vil því leyfa mér að spyrja hæstv. utanrrh. utan dagskrár: Getur hæstv. utanrrh. lagt fram þau sönnunargögn, er sanni þá fullyrðingu hans, að dr. Kristinn Guðmundsson fyrrv. utanrrh. hafi samþykkt áætlanir um hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði árið 1956?



Herra forseti. Ég verð að segja, að ég varð meira en lítið undrandi, þegar ég heyrði efni fsp. hv. 5. landsk. þm. Mér var að vísu skýrt frá því í fyrradag, að von væri á fsp., en um efni hennar vissi ég ekki gjörla. Ég gat átt von á ýmsu, en naumast átti ég von á, að spurt yrði eins og þessi hv. þm. spurði. Ég býst við, að allir minnist þess, sem eitthvað hafa lesið Þjóðviljann á allmörgum undanförnum árum, að það blað hefur þrástagazt á því, að Bandaríkjamenn og NATO væru að óska eftir hernaðarstöðvum í Hvalfirði, vildu gera þar hernaðarmannvirki og gera Hvalfjörð að flotastöð. Þetta sama blað hefur einnig um fjöldamörg ár fullyrt, að ríkisstj. Íslands stæði í samningamakki við NATO og Bandaríkin um slíkar framkvæmdir. Það hefur einnig mátt lesa það á síðum þessa blaðs, að ríkisstj. Íslands væri ekki fjarri því að fallast á slíka hluti, stundum jafnvel fullyrt, að málið væri vel á veg komið. Þegar svo það skeður fyrir örfáum dögum, að ég í ræðu hér á Alþingi - ég vil segja staðfesti alveg hverfandi lítið brot af öllu því, sem Þjóðviljinn hefur um þetta sagt í mörg ár, þá skeður það, að einn af þm. kommúnista stendur upp á Alþingi og segir: Er ráðh. virkilega að segja satt? Við andstæðingar Þjóðviljans og kommúnista tökum nú Þjóðviljann með mikilli varúð og trúum ekki allt of vel því, sem þar stendur. Við vitum einnig, að því nánari sem menn eru því blaði og því betur sem menn þekkja inn á þess málflutning, því verr trúa þeir því. Og ég veit, að í hjarta sínu er þessi hv. þm. fullur af efasemdum um sannleiksgildi þess málflutnings, sem hans eigið blað hefur uppi. Hinu átti ég ekki von á, að hann stæði hér upp á Alþingi til að auglýsa það jafnaugljóslega og hann gerði í sinni ræðu, hvílíkar efasemdir hann hefur um málflutning síns blaðs, því að ef þm. hefði virkilega trúað því, sem hann í mörg ár hefur séð í sínu eigin blaði, þá hefði hann áreiðanlega ekki farið að spyrja hér eða viðhaft þær efasemdir, sem hann viðhafði í ræðu sinni áðan. En nóg um það. Ég skal snúa mér að sjálfri fsp. Í ræðu minni á Alþingi fyrir nokkrum dögum sagði ég í fyrsta lagi, að snemma á árinu 1955 hafi komið fram tillögur hjá NATO um, að gerðar skyldu í Hvalfirði geymslur fyrir olíu og sprengiefni og sköpuð aðstaða fyrir skipalægi samkv. infrastructure-áætlun NATO, og að þessi tilmæli hafi síðan verið rædd, bæði hér heima í Reykjavík og eins í París. Þetta var fyrsta atriðið í minni frásögn. Þessu atriði hefur ekki verið mótmælt. Tíminn segist hafa talað við dr. Kristin Guðmundsson austur í Moskvu, og í þeim ummælum, sem höfð eru eftir doktornum, er þessari staðhæfingu minni ekki mótmælt. Hún er þvert á móti staðfest, því að þar viðurkennir hann, ef rétt er eftir honum haft, sem ég skal ekkert um segja, að þessi tilmæli hafi komið fram hvað eftir annað. Þetta atriði ætti því ekki að þurfa að sanna. la,n ég skal leyfa mér að bæta við, að engin dul hefur verið á það dregin í mörg ár, að ósk sem þessi hafi komið fram frá Atlantshafsbandalaginu. Í desembermánuði 1955 átti t.d. einn blaðamaður Morgunblaðsins viðtal við dr. Kristin Guðmundsson og við æðsta yfirmann hermála Atlantshafsbandalagsins. Viðtalið við þessa menn var að nokkru leyti birt í Morgunblaðinu, og með leyfi hæstv. forseta, segir Morgunblaðið svo orðrétt frá viðtali sínu við Wright, æðsta yfirmann herafla bandalagsins: „Það hefur ekki verið óskað eftir að reisa flotastöð á Íslandi, og ég tel alls ekki líklegt, að þess verði óskað. Hins vegar hefur verið farið fram á að hafa afnot af herskipalægi í Hvalfirði, en það þýðir alls ekki, að þar verði flotastöð. Þar munu herskip ekki leggjast að bryggju og hermenn ekki ganga á land. Í öllum flotastöðvum er margt starfslið og mikið umstang á landi, en hjá ykkur kemur slíkt ekki til mála. Hitt vona ég, að við fáum hið umbeðna herskipalægi. Er óhætt að fullyrða, að á friðartímum verður það ekki mikið notað.“ Þarna er skýrt frá því opinberlega af æðsta yfirmanni herafla bandalagsins, að óskað hafi verið eftir aðstöðu í Hvalfirði. Hann dregur ekki á þetta neina dul. Það, sem ég var því að skýra frá í minni ræðu, er staðreynd, sem hefur verið á almannavitorði í mörg ár. En aðmírállinn segir svolítið meira. Hann segist vona, að hann fái hið umbeðna skipalægi í Hvalfirði. Þessa von lætur aðmírállinn í ljós, eftir að málið hefur verið til umræðu á milli utanrrh. Íslands og Atlantshafsbandalagsins um langan tíma. Ég læt menn svo alveg um að geta sér til, hvort aðmírállinn hefði látið í ljós slíka von, ef þessum ummælum hefði afdráttarlaust verið neitað. Fyrsta atriði frásagnar minnar er því ekkert annað en opinber staðreynd, sem þekkt hefur verið í mörg ár. Annað atriðið, sem ég sagði í minni ræðu, var, að þessum umr. hafi lyktað með því, að í fjárhagsáætlun infrastructure-sjóðsins hafi verið tekin upp fjárveiting til þessara framkvæmda og væru till. um þetta dags. l. marz 1956. Þetta er einnig staðreynd, og þessu hefur ekki verið mótmælt, enda liggja áætlanirnar fyrir. Þriðja atriðið, sem ég fullyrti, var, að það hefði ekki verið venja og þekktist ekki, að fjárveitingar sem þessar væru teknar upp í fjárhagsáætlanir, nema viðkomandi ríki gætu yfirleitt fallizt á framkvæmdir, sem um væri að ræða. Einnig þetta er staðreynd. Þessu hefur ekki verið mótmælt, og þessu verður ekki hnekkt. Og loks sagði ég, að þegar þessir hlutir hefðu gerzt, þá hefði dr. Kristinn Guðmundsson utanrrh. Íslands verið forseti NATO og þar með æðsti starfsmaður bandalagsins. Öll þau ummæli, allar þær staðreyndir, sem ég skýrði frá, liggja því fyrir opinberlega og hafa yfirleitt verið þekktar í mörg ár, nema það má vera, að það komi fyrst fram nú, að fjárveitingin hafi verið tekin upp í fjárhagsáætlanir. Ég skal ekkert um það segja, hvort viðtal það, sem tíminn telur sig hafa haft við dr. Kristin Guðmundsson austur í Moskvu, er rétt haft eftir eða ekki. Hitt veit ég og þykist vita með vissu, að þegar viðtalið hefur átt sér stað, hefur doktorinn áreiðanlega ekki haft við höndina eða verið búim að sjá orðrétta þá ræðu, sem ég flutti hér í þinginu, ella mundi hann ekki hafa látið hafa eftir sér ummæli eins og þau, sem Tíminn hefur eftir honum. Höfuðinntakið í því, sem Tíminn segir hann hafa sagt, er það, að hann hafi aldrei léð máls á því, að framkvæmdir þær í Hvalfirði, sem hér hefur verið rætt um, yrðu gerðar, það hafi að vísu verið talað um það við sig nokkrum sinnum, en hann hafi alla tíð vísað öllu slíku afdráttarlaust á bug. Þær staðreyndir, sem ég hef skýrt frá í málinu, þekkja menn nú orðið, og ósjálfrátt verður mönnum að spyrja: Ef menn eiga að taka það fyrir góða vöru, að öllum tilmælum sem þessum hafi verið vísað afdráttarlaust á bug, um leið og þau komu fram, um hvað var þá verið að tala alla þessa mánuði? Og hafi þeim verið vísað afdráttarlaust á bug, hvers vegna segir þá æðsti yfirmaður herafla Atlantshafsbandalagsins eftir margra mánaða viðræður, að hann voni, að málið nái fram að ganga? Og loks, hafi þeim verið vísað afdráttarlaust á bug, hvers vegna eru þær þá í fjárhagsáætlun NATO, þegar Það er vitað, að það er venja að taka aldrei slíkar tillögur upp í fjárhagsáætlunina gegn mótmælum og vilja viðkomandi þjóða? Þetta eru spurningar, sem menn hljóta að spyrja sjálfa sig, og hver svarar eftir því, sem honum þykir bezt við eiga. Mitt hlutverk hefur verið það eitt að skýra frá þeim staðreyndum, sem fyrir liggja í málinu, og þeim verður ekki haggað, enda eru þær opinberar.



Herra forseti. Við höfum hlýtt á svar hæstv. utanrrh. Hann var að því spurður, hvort hann gæti lagt fram nokkur þau sönnunargögn, sem sannað gætu þá fullyrðingu hans, að dr. Kristinn Guðmundsson hefði samþykkt áætlanir um hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði árið 1956. Hefur nú hæstv. ráðh. svarað þessari spurningu? Ég er hræddur um, að það sé öllum ljóst, að hæstv. ráðh. hefur engin gögn lagt fram í málinu. Hann hefur aðeins rifjað upp fyrri ummæli sín með öllu óljósara orðalagi en áður. Hæstv. ráðh. fullyrti hér á dögunum, að dr. Kristinn Guðmundsson hefði samþykkt þessar áætlanir. Hæstv. ráðh. sagðist ekki vera í vafa um, hvað dr. Kristinn hefði gert. Hæstv. ráðh. hefur ekki í þessum svörum sínum tekið aftur þessi ummæli, og því stendur málið eins og það stóð áður, það stendur fullyrðing á móti fullyrðingu. Það stendur alveg opið eftir og spurningunni er ósvarað, hvor ráðh., sá núv. eða sá fyrrv., hefur rétt fyrir sér, hvor þeirra segir satt, og ég er anzi hræddur um, að hv. þm. séu litlu nær eftir þetta svar. Hæstv. ráðh. getur vafalaust sannað, hvað hershöfðingjar Atlantshafsbandalagsins ætluðu sér að gera á Íslandi 1956. En við vitum ekkert um það, hvort hæstv. ráðh. sagði satt, þegar hann fullyrti það í þinginu hér á dögunum, að dr. Kristinn Guðmundsson hefði samþykkt þessar áætlanir. Ég vil endurtaka það, sem ég sagði hér áðan: Ef það reynist rétt, sem hæstv. ráðh. heldur fram, þá hefur ambassador Íslands í Moskvu gerzt sekur um meiri háttar afbrot með því að bera hæstv. utanrrh. röngum sökum. En ef dr. Kristinn Guðmundsson hefur rétt fyrir sér og það er rétt hjá honum, að hann hafi hvergi komið nálægt því að samþykkja þessi áform, þá refur hæstv. utanrrh. ekki aðeins gerzt ber að því að segja hv. Alþingi ósatt, heldur kemur einnig í ljós, að ráðamenn Atlantshafsbandalagsins hafa gerzt svo ósvífnir að ákveða stórfelldar hernaðarframkvæmdir á Íslandi án þess að spyrja Íslendinga leyfis. Þetta mál. mun koma til umr. síðar, þegar mál það verður tekið fyrir, sem við nokkrir þm. Alþb, höfum lagt fram í sameinuðu þingi, og mun þá gefast tækifæri til að ræða önnur efnisatriði í þessu mál. Þá mun verða tækifæri til þess að ræða þá staðreynd, að hæstv. utanrrh. hefur ekkert leyfi til að gera þennan samning, án þess að samþykki Alþingis komi til. Þá verður unnt að ræða, hvað eiginlega rekur hæstv. utanrrh. til að gera samning um ný hernaðarmannvirki í Hvalfirði, á sama tíma og friðvænlega horfir í heiminum og dregur úr átökum stórveldanna. Þetta mun ég ekki ræða hér að sjálfsögðu. Ég vil aðeins leggja á það áherzlu á þessu stigi málsins, að ef í ljós kemur, að forsendur þær, sem hæstv. utanrrh. byggir ákvarðanir sínar á, reynast rangar, þá eru allar forsendur undir frekari hernaðarframkvæmdum nú í Hvalfirði byggðar á röngum undirstöðum. En ef ekki reynist unnt að fá hér fram nein sönnunargögn, eins og að var spurt, um það, hvor aðilinn segi ósatt, hæstv. utanrrh, eða fyrrv. utanrrh., er það óhjákvæmilegt, held ég, að athuga möguleika á því, að deildin kjósi rannsóknarnefnd skv. 39. gr. stjórnarskrárinnar, svo að reynt sé með öllum tiltækum ráðum að leiða sannleikann í ljós, og má athuga það mál síðar.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af þessum orðaskiptum, vegna þess að ég átti um daginn nokkurn þátt í að ræða þetta mál. Hér á dögunum, þegar málið var rætt utan dagskrár, lagði hæstv. utanrrh. mjög mikla áherzlu á að láta líta þannig út a.m.k., svo að ekki sé meira sagt, að dr. Kristinn Guðmundsson hefði samþykkt hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði á árunum 1955 og 1956, eða hlyti að hafa gert það, menn gætu sagt sér það sjálfir af samhengi málsins, að hann hlyti að hafa gert það, og smátt og smátt varð úr þessu fullyrðing af hendi hæstv. ráðh. um, að þetta hlyti að hafa átt sér stað, menn gætu séð það af öllu samhengi o.s.frv., o.s.frv., eins og hann útmálaði þetta með mörgum orðum. Og tvö atriði dró hann fram sérstaklega í því sambandi. Annað var, að einhverjar áætlanir hefðu verið gerðar í sambandi við infrastructure-framkvæmdir á vegum NATO, sem snertu Hvalfjörð. Þar hefði verið liður um framkvæmdir í Hvalfirði og þessi liður hlyti að hafa verið settur þarna inn með samþykki dr. Kristins Guðmundssonar, af því að hann hefði verið forseti í Atlantshafsbandalaginu, þegar þetta átti sér stað. Ég vil bara undirstrika, að dr. Kristinn Guðmundsson hefur í viðtali við Tímann, eins og raunar kom hér fram áðan, lýst því yfir alveg afdráttarlaust, að engin slík áætlun hafi verið gerð undir sínu forsæti í NATO né komið til tals eða mála á þeim fundum, sem hann hafi verið á í þeirri stofnun, og ætla ég, að þetta sé fullgreinilegt svar við þessum lið málsins. Og ég veit ekki, hver ætti að vita betur en dr. Kristinn Guðmundsson sjálfur, hvað gerðist að þessu leyti á þeim fundum, sem hann mætti á í NATO. Hitt atriðið var svo það, sem hæstv. ráðh. gaf í skyn og magnaði sig svo að lokum upp í að fullyrða næstum því alveg, að þessar framkvæmdir hlytu að hafa verið samþykktar af ráðh. Ég benti á, að það væri alveg óhugsandi, að þetta geti verið rétt, þar sem t.d. ég, sem hafði mjög náið samstarf við ráðh. á þessu tímabili, og t.d. þáverandi formaður Framsfl. og þeir, sem voru með honum í stjórninni, hefðum alls ekki neitt slíkt samþykkt og það gæti þess vegna alls ekki komið til mála, að dr. Kristinn hefði samþykkt slíkar framkvæmdir. Og í þessu viðtali, sem hann hefur átt við Tímann, tekur hann þannig til orða, að þeim málaleitunum, sem hafi komið nokkrum sinnum fram, hafi verið hafnað, og ég held, að það hljóti að vera á vitorði allra, sem höfðu með þessi mál að gera meira eða minna á þeim árum, að það var ekki fallizt á að byggja hernaðarmannvirki í Hvalfirði, enda er reynslan ólygnust, því að þau hafa alls ekki verið byggð. Og það er fyrst núna, sem ráðgert er, a.m.k. að því er manni skilst, að leyfa slíkt. Að færa það fram sem rök í þessu, ef rök skyldi kalla, eða reyna að skjóta fótum undir aðdróttanir eða dylgjur um þetta efni með því að vísa í viðtal við aðmírál Wright frá þessum árum, þar sem hann hafi sagt, að hann vonaði, að þetta fengist, nær engri átt. Hvað gat aðmírállinn annað sagt en hann vonaði, að hann gæti komið þessu fram? Honum hefur sjálfsagt verið falið að reyna að koma þessu fram, og eins og kemur fram hjá dr. Kristni í Tímanum, þá skilst manni, að það hafi nokkrum sinnum, jafnvel hvað eftir annað, verið talað um þetta. Mér finnst satt að segja ekki sæmandi hæstv. ráðh. að segja út frá þessu, eins og hann gerði áðan, að hann láti menn svo um að gizka á, - hann notaði það orðalag, að hann láti menn svo um að gizka á, hvort aðmírállinn hefði látið í ljós von um þetta, ef íslenzkur ráðh. hefði ekki verið búinn að samþykkja það! Aðalatriðið í málinu er aðeins eitt, og það er, hvað hafi verið samþykkt af Íslands hendi af utanrrh., og það liggur fyrir frá honum í þeirri yfirlýsingu, sem hann hefur gefið.



Herra forseti. Hæstv. utanrrh. hefur ekki viljað verða við því að leggja fram sönnunargögn í þessu máli nema eitt, sem hann minntist á í upphafi sinnar ræðu, og það er raunar allgott. Það var Þjóðviljinn. Og það er rétt, að það sé farið að athuga það. Þetta er nefnilega í fyrsta skipti, sem við lifum það, að hæstv. utanrrh. vitnar beinlínis í Þjóðviljann til að komast út úr klípu, sem hann er kominn i. Og hvað er það, sem Þjóðviljinn hefur getað sagt frá í þessum efnum frá upphafi vega? Þjóðviljinn hefur getað sagt frá því, að Bandaríkjamenn fóru fram á það 1. okt. 1945 að fá Hvalfjörð sem flotastöð til 99 ára undir amerískri lögsögu, að Hvalfjörður væri undanþeginn íslenzkri lögsögu í næstu 99 ár og væri undir Bandaríkjastjórn og það, sem þar gerðist, kæmi síðan Íslendingum ekki neitt við. Þetta er vitanlegt, þetta er viðurkennt, þetta hefur Þjóðviljinn sagt, og þetta er staðreyndin, sem enn þá liggur fyrir. Þarf nokkur maður að efast um það, sem hefur minnstu hugmynd um pólitík, að það, sem Bandaríkjamönnum var neitað um þann vetur, það eru þeir síðan að leitast við að framkvæma? Og öll þau tök, sem Bandaríkjastjórn í 20 ár er meira og meira að ná á Íslandi, pólitísk, efnahagsleg og hernaðarleg, þau miða öll að því að ná því marki, sem Íslendingar neituðu þeim um 1945–1946. Það er þess vegna ekki ófyrirsynju, að í þessi 20 ár og áfram hefur því verið haldið fram og verður því haldið fram, að það sé stefna Bandaríkjastjórnar að reyna að fá Hvalfjörð sem flotastöð. Og það er nú upplýst og loksins viðurkennt pínulítið brot úr sannleikanum, togað á víxl út úr tveim utanrrh. og með hálfgerðum harmkvælum. Það er greinilegt, að Bandaríkjastjórn er alltaf að færa sig lengra og lengra upp á skaftið með þetta, reyna að ná því smátt og smátt, fet fyrir fet, sem henni tókst ekki að ná í einu áhlaupi 1. okt. 1945. Þess vegna þarf hæstv. utanrrh. ekkert að verða hissa, þó að okkur bregði við og við séum alveg hreint undrandi. Við erum svo óvanir því, að hæstv. utanrrh. segi satt eða viðurkenni eitthvað pínulítið af sannleikanum. Við vitum það, að allan þennan tíma er þessu alltaf neitað, að þarna er verið að sækja á. Við vitum, að það er alltaf verið að neita því, að Bandaríkin séu að reyna að ná þessu. Núna meira að segja, þegar menn neyðast til að viðurkenna pínulítið af sannleikanum, er sagt: Þetta er ósköp lifandi skelfing saklaust, þetta eru bara einir einustu 8 olíutankar, og kannske er það eitthvert pínulítið skipalægi, og svo er verið að hressa okkur með því, að Wright yfirhershöfðingi hjá þeim - ég man ekki titilinn nákvæmlega - segi, að þetta verði bara herskipalægi, ekki flotastöð, a.m.k. á friðartímum. M.ö.o.: það er greinilegt, að yfirhershöfðingjar Bandaríkjanna og Atlantshafsbandalagsins liggja í ríkisstj. hérna, en þeir eru svo hvekktir á því, hvernig þjóðin hefur tekið þessum tilmælum, að þeir þora ekki að fara fram á nema pínulítið í einu. Ætli það hefði ekki verið haldið áfram að stækka Keflavíkurflugvöll, ætli Keflavíkurflugvöllur væri ekki núna höfuðflugvöllur Bandaríkjanna á Norður-Atlantshafi í staðinn fyrir flugvöll í Grænlandi, svo framarlega sem það hefði ekki komið það babb í bátinn, að Alþingi Íslendinga samþykkti þáltill. 26. marz 1956 og vinstri stjórnin var mynduð á eftir? Ætli Bandaríkin hafi ekki þá misst nokkra von um að geta gert Keflavíkurflugvöll að höfuðflugvellinum fyrir Norður-Atlantshaf? Það gæti kannske líka farið eins, ef það væri sagt þvert nei um Hvalfjörðinn, að auka þar nokkurn skapaðan hlut. Bandaríkin gæfust kannske endanlega upp við að ná því, sem þau ætluðu sér að ná 1. okt. 1945. Þess vegna er það að gefa eftir pínulítið, þótt það sé ekki nema 8 tankar, það er að halda áfram að rétta þeim litla fingurinn. Og þeir munu náttúrlega vita, hvað þeir ætla sér að taka á eftir, þó að það kunni að taka þá nokkuð langan tíma, því að það er ekki enn þá búið að drepa alla sjálfstæðistilfinningu úr Íslendingum. Hæstv. ráðh. skar ekki úr þessu, sem hér var spurt að. Hann kom aftur með staðhæfingu á móti staðhæfingu, og tveir utanrrh. vitna nú hér hvor á móti öðrum, og við skulum nú rannsaka þessa hluti ofur lítið nánar og vita, hvar það er raunverulega, sem hnífurinn stendur í kúnni. Tilmælin eru viðurkennd núna, - tilmæli, sem búið var að neita langalengi, þau eru viðurkennd. Það er upplýst í viðbót, og þar á hæstv. utanrrh. þakkir skildar fyrir, hann upplýsir, að það hefur verið veitt úr infrastructure-sjóði Atlantshafsbandalagsins 1. marz 1955 ákveðin fjárveiting til aðgerða í Hvalfirði, sem hann hefur orðað svo, að það væru, ef ég man rétt, stórkostlegar hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði. M.ö.o.: Atlantshafsbandalagið hefur 1955 viljað framkvæma stórkostlegar hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði. Og nú er spurningin, sem við, sem ekki höfum fengið að fylgjast með þessum málum, hljótum að leggja fyrir þá flokka, sem þá stóðu í ríkisstj. og standa með Atlantshafsbandalaginu enn þá og eiga meira eða minna fulltrúa á fundum þess: Ákvað Atlantshafsbandalagið þessa fjárveitingu án þess að hafa spurt íslenzku ríkisstj. eða eftir að hafa fengið neitun íslenzku ríkisstj. Þetta er það, sem við viljum fá að vita. Ráðstafar Atlantshafsbandalagið Íslandi eins og þetta væri einhver herstöð þess, einhvers konar nýlenda þess, þar sem þyrfti ekki að spyrja viðkomandi ríkisstj. um leyfi eða þótt viðkomandi ríkisstj. segði nei, þá skyldi því ráðstafað samt? Þetta þurfum við að fá að vita, og hér stangast nú þegar fullyrðingar hæstv. núv. ráðh. og þeirra ráðh., sem voru með dr. Kristni Guðmundssyni sendiherra í ríkisstj. 1955. Dr. Kristinn Guðmundsson segir, að hann hafi sem utanrrh. aldrei léð máls á þessu, og hvernig hefur þá Atlantshafsbandalaginu dottið í hug að setja þetta á sína fjárveitingu? Og má ég spyrja í þessu sambandi: Hvað segja bækur utanrrn. um þessa hluti? Það fara þó varla fram viðtöl í utanrrn. Íslands, án þess að þar sé bókað, hvers konar tilmæli koma fram, t.d. frá hershöfðingjum eða frá Atlantshafsbandalaginu, og hvernig þeim sé svarað. Vill hæstv. utanrrh. leggja þessar bækur utanrrn. Íslands fyrir utanrmn. Alþingis til þess að fara í gegnum þær og sjá, hvort þessi tilmæli hafa komið fram og hvernig þeim hefur verið svarað, svo að við getum gengið úr skugga um það? Ég býst við, að viðtöl utanrrh. á Íslandi við hina og þessa mektarmenn Atlantshafsbandalagsins séu engin prívatviðtöl, heldur opinber viðtöl, sem séu skráð í utanrrn. Í öðru lagi, 1955 var starfandi hér ekki aðeins utanrmn. Alþingis, heldur var þar að auki skipuð sérstök einhvers konar háyfir-utanrmn., eins konar leyndar-utanrmn. Atlantshafsbandalagsins, vegna þess að mönnum þótti, eftir að Ísland gerðist hernaðarstórveldi 1949, ekki óhætt að ræða þessi miklu hernaðarleyndarmál í utanrmn. Alþingis, og var skipuð sérstök undirnefnd, sem hinir svokölluðu lýðræðisflokkar, eins og þeir titluðu sig sjálfa, þóttust vilja vera vissir um, að eingöngu innvígðir menn væru í, sem treysta mætti fyrir öllum leyndardómum. Þessi undirnefnd utanrmn. var starfandi 1955, og í henni munu hafa átt sæti bæði fulltrúar Sjálfstfl., Framsfl. og Alþfl. Ég geng út frá, að svona mál eins og tilmæli um stórkostlegar hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði hafi verið rædd við þessa leyninefnd, við þessa undirnefnd, og hún hafi haldið fundi og þá vafalaust marga og það hafi verið vendilega bókað og geymt í traustum peningaskápum, hvernig hún tók í þau tilmæli, sem komu fram um stórkostlegar hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði 1955. Og má ég spyrja hæstv. utanrrh. og hv. 1. þm. Austf., sem bæði var í ríkisstj. þá og átti með sínum flokki fulltrúa í þessari undirnefnd, - má ég spyrja hann: Hverju svaraði þessi undirnefnd, þegar utanrrh. þá lagði fyrir hana vafalaust tilmæli frá erlendum aðilum um stórkostlegar hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði? Þetta langar mig til að fá upplýsingar um. Ég býst við, að hver einasta þjóð gæti þess í sínum utanríkismálum að færa sínar bækur, og utanríkisnefndir, ekki sízt leyninefndirnar, færi sínar bækur vel og greinilega. Þá þarf ekki að fara neitt á milli mála, hvað gert hefur verið og hvað sagt hefur verið. Hv. 1. þm. Austf. á jafnvel að geta sagt okkur þetta. Þess vegna tel ég það alveg eðlilegt og rétt og tek undir það, sem hv. 5. landsk. þm. kom hér með. Ef við fáum ekki fullkomnar upplýsingar í þessum málum, þá á hv. d, að setja rannsóknarnefnd til þess að athuga þetta. En sem sé, sönnunargögnin út utanrrn. ættum við að geta fengið á borðið hjá okkur í utanrmn. Alþingis.



Herra forseti. Það þýðir harla lítið fyrir hv. 3. þm. Reykv. að vera að vitna í ummæli í Þjóðviljanum máli sínu til stuðnings, ef hann ætlar sér að sannfæra hv. 5. landsk. þm., Ragnar Arnalds, því að það kom greinilega fram í ræðu hv. 5. landsk. þm., að hann trúir yfirleitt ekki því, sem í Þjóðviljanum stendur, og ekki einu sinni þó að á Alþingi sé staðfest, að rétt sé alveg hverfandi lítið brot af því, sem þar hefur verið sagt. Hv. 5. landsk. þm. trúir Þjóðviljanum ekki samt, og slík er vantrú hans á sitt eigið blað, að hann talar um, að hér þurfi að kjósa sérstaka þingnefnd eftir heimild í stjórnarskránni til þess að athuga, hvort það, sem ég hafi um þetta sagt, sé virkilega satt eða ekki. Hv. 3. þm. Reykv. ætti því alveg að spara sér að vitna í Þjóðviljann, ef hann ætlar að sannfæra sína eigin flokksmenn, það þýðir ekki neitt. Hv. fyrirspyrjandi vildi halda því fram, að ég hafi í rauninni ekki svarað spurningunni, sem fyrir mig var lögð, og ég hafi skorazt undan því að skýra frá því, hvort ég hafi við höndina gögn, sem sönnuðu, að það, sem ég sagði á fundi í Sþ. fyrir nokkrum dögum, væri rétt eða ekki. Þessa útkomu fær hann með því að gera mér upp orð, sem ég viðhafði ekki. Ég skýrði frá örfáum staðreyndum, sem allar eru sannaðar og yfirleitt flestar löngu vitaðar. Ég skýrði frá því, að margumrædd tilmæli hafi borizt hingað 1955. Það er opinbert leyndarmál. Ég skýrði frá því, að um þessi tilmæli hafi farið fram margra mánaða viðræður. Það er líka staðreynd, og hefur hvorugt verið vefengt. Ég skýrði frá því, að viðræðunum hafi lokið með því, að áætlanir, byggðar á fyrrgreindum tilmælum, hafi verið teknar í fjárhagsáætlun NATO. Þetta er staðreynd, sem ekki verður dregin í efa, enda liggur hún fyrir í skjölunum. Ég sagði einnig, að það væri ófrávíkjanleg regla að taka ekki slíkar fjárveitingar upp, nema viðkomandi land vildi þola þær framkvæmdir, sem um væri að ræða. Þetta er staðreynd og hefur ekki verið vefengd. Til viðbótar hefur svo komið sú upplýsing, að bent hefur verið á, að í opinberu dagblaði var skýrt frá því haustið 1955, þegar umr. um Hvalfjarðarframkvæmdir höfðu staðið yfir í marga mánuði, að sá aðili, sem hafði með þetta mál að gera af hálfu NATO, vonaðist til, að málið næði fram að ganga. Þetta eru allt staðreyndirnar í málinu. Frá þeim skýrði ég. Þær eru upplýstar, viðurkenndar, sannaðar og sannanlegar. Hitt er annað mál, að hver og einn getur dregið sínar ályktanir af þessum staðreyndum, og það hef ég fyrir mitt leyti gert. Hv. 3. þm. Reykv. spurðist fyrir um það, hvort hægt væri að leggja skjöl og skilríki varðandi þessi viðskipti við Atlantshafsbandalagið fyrir utanrmn. Á þessu stigi vil ég aðeins upplýsa það, að til að sanna öll þau ummæli, sem ég hef viðhaft um staðreyndirnar í málinu, þarf ekki á neinni frekari skjalaframlagningu að halda. Þær eru þegar allar ýmist sannaðar, viðurkenndar eða ómótmæltar. Staðreyndunum verður ekki haggað. Ályktanirnar getur síðan þessi hv. þm. eins og hver annar dregið fyrir sig, en ég sé ekki neina ástæðu, enda mjög torvelt í framkvæmd að ætla sér að fara að láta skjöl og gögn utanrrn. varðandi NATO í hönd aðila, sem samkv. reglum bandalagsins eiga ekki um þau að fjalla, auk þess sem slíkt er, eins og ég sagði áðan, algerlega óþarft, vegna þess að allar þær staðreyndir, sem ég hef skýrt frá í málinu, eru gersamlega óhaggaðar og óhagganlegar.



Herra forseti. Ég skal ekki þreyta langar umr. um þetta utan dagskrár. Þetta berst líka allt í tal aftur, en það er vegna þess, að hæstv. utanrrh. var að gera eins konar registur yfir það, sem hann taldi sannað í málinu, sem ég vildi segja aðeins örfá orð. Ég vil þá fyrst benda á, að það er upplýst í málinu samkv. vitnisburði dr. Kristins Guðmundssonar, að hann hefur ekki átt þátt í því, að þessi liður um Hvalfjarðarframkvæmdirnar var settur inn í infrstructure-áætlunina. Þetta er upplýst. Hann segir, að þetta hafi ekki borizt í tal á þeim fundum, sem hann var á í NATO, og þá náttúrlega ekki heldur á þeim fundum, sem hann var í forsæti á. En þrátt fyrir þetta segir hæstv. ráðh. núna, að það muni vera ófrávíkjanleg regla, að. inn í þessar áætlanir sé ekki tekið annað en það, sem samþykkt er af hlutaðeigandi landi, og því hafi ekki verið mótmælt, segir hæstv. ráðh., þessu hafi ekki verið mótmælt. Þó liggur það fyrir frá fyrrv. utanrrh. Íslands, að hann segist ekki hafa samþykkt þessar framkvæmdir og þær hafi ekki verið ræddar á neinum þeim fundi, sem hann hafi mætt á. En hæstv. núv. utanrrh. segir samt, að þetta sé ómótmælt, að það sé ófrávíkjanleg regla, að ekki sé sett inn á infrastructure-áætlunina nema það, sem hlutaðeigandi lönd hafa samþ. Við vitum allir, sem komum nálægt þessum málum, að þessar framkvæmdir hafa aldrei verið samþykktar af Íslands hendi. Við vitum, að dr. Kristinn hefur ekki farið með neitt einkapukur í því sambandi. Hvernig þær eru svo komnar inn í þessa infrastructure-áætlun, hef ég ekki hugmynd um, og eins og ég sagði hér um daginn, þá er það ekki okkar mál, hvað þeir setja í hernaðaráætlanir sínar úti í París. Það, sem okkur varðar um, er það, hvað okkar menn, sem trúað er fyrir þessum málum, samþykkja og hvað þeir gera og hvað gert er, og fram að þessu hafa framkvæmdir á þessum slóðum, eins og menn vita, ekki verið samþykktar. Það er aðalstaðreyndin í málinu. Hvort þvargað hefur verið meira eða minna fram og aftur um þetta, það skal ég ekki fullyrða, ég þekki ekki svo einstök atriði þessara mála. En það liggur fyrir og hann orðar það þannig efnislega, fyrrv. ráðh., dr. Kristinn Guðmundsson, að það hafi nokkrum sinnum verið farið á flot með þetta mál, og hæstv. utanrrh. orðaði það þannig, að það hefðu verið miklar umleitanir um þetta fram og aftur. Það út af fyrir sig skal ég ekki draga í efa. En niðurstaðan hefur ætíð orðið sú fram að þessu, að það hefur ekkert verið samþykkt, eins og dr. Kristinn Guðmundsson segir í sinni yfirlýsingu, og það er auðvitað aðalatriðið. Hvað einhver aðmíráll hefur sagt um vonir sínar í þessu sambandi, kemur okkur ekkert við. Það er algerlega hans mál, eftir hverju hann kann að hafa vonazt.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að leiðrétta einn misskilning hjá hv. 1. þm. Austf. Hann sagði, að það v æri ekki okkar mál, hvað þeir setja í infrastructure-áætlanir sínar í París. Þetta er rangt. Það er okkar mál. Umleitanirnar frá NATO, sem komu hingað snemma á árinu 1955, og umr., sem fóru fram á því ári, fóru fram vegna þess, að það er viðtekin regla hjá NATO, að ekki er hægt að taka infrastructure-fjárveitingar inn á þessa fjárhagsáætlun, nema viðkomandi ríki vilji þola framkvæmdirnar. Umr. fóru einmitt fram til þess að ganga úr skugga um það, hvort v ið vildum þola framkvæmdirnar eða ekki. Niðurstaðan varð svo sú, að fjárveitingin var tekin upp, og það segir allt, sem segja þarf í málinu.



Herra forseti. Ég skal ekki fara að lengja þær umr., sem hér hafa farið fram um þær fullyrðingar, sem hæstv. núv. utanrrh, hefur haft í frammi um það, sem dr. Kristinn Guðmundsson á að hafa leyft á sínum tíma sem utanrrh. varðandi framkvæmdir í Hvalfirði. Ég held, að eftir þessar umr. liggi það ákaflega ljóst fyrir, hvernig málavextir eru. Sú spurning er lögð fyrir hæstv. utanrrh., hvort hann geti lagt fram einhver gögn til að sanna mál sitt. Hæstv. utanrrh. hefur svarað þessu þannig, að hann hefur engin gögn lagt fram, bókstaflega engin ný gögn lagt fram, heldur aðeins endurtekið sínar fyrri fullyrðingar um þessi mál. Eins og málið stendur því í dag, liggur það þannig fyrir, að hæstv. utanrrh. getur engin gögn lagt fram til að sanna fullyrðingar sínar. Ég held, að þetta sé alveg nægilegt til þess að upplýsa það, hvernig málavextir eru í þessu máli.



Herra forseti. Þetta fer nú bráðum að verða eins og spennandi leynilögreglusaga í útvarpinu. Hér höfum við sem sagt tvo sakborninga. Annar segir við hinn: Heyrðu, þú framdir glæpinn þarna um árið. - Og hinn segir: Nei, nei, ég framdi hann ekki, þú ert að fremja hann núna. - Og svo koma þeir hérna upp og segja hvor við annan: Þú hefur ekki sönnunina fyrir því, að ég hafi framið hann. - Það verður ákaflega gaman að fylgjast með þessu. Ég var að spyrja um eina höfuðsönnunina áðan, en bæði hæstv. núv. utanrrh. og hv. fyrrv. ráðh. í þeirri stjórn, sem hér er rætt um, stjórn, sem var 1955, fóru hjá sér um að gefa nokkrar upplýsingar um það, sem ég spurði að, hvernig er með fundargerðarbækur þeirrar ágætu leyninefndar, undirnefndarinnar, sem áttí að vera vígð inn í öll þessi mál, Atlantshafsbandalagsnefndar utanrmn. Alþingis, og hvernig er hins vegar með bækurnar í utanrrn. Því verður þó ekki trúað; að utanrrh. Íslands láti sín samtöl við valdamenn annarra þjóða fara fram án þess að bóka nokkurn tíma einn einasta staf, að það séu ekki til nein skjöl í utanrrn. Íslands, sem sanna það, að þegar þessi herra frá Atlantshafsbandalaginu hafi komið og talað við utanrrh. Íslands og sagt: Heyrðu, má ég fá hjá þér Hvalfjörð fyrir stórkostlegar hernaðarframkvæmdir, - þá séu í fyrsta lagi ekki bókuð þessi tilmæli og það sé ekki heldur bókað, hvort utanrrh. hafi sagt: Já, með mestu ánægju, - eða: Nei, það kemur ekki til mála, - og svo eigi menn, t.d. Alþingi Íslendinga, að standa eins og spennandi lesendur að leynilögreglusögu og reyna að geta í eyðurnar. Hverju svaraði utanrrh., þegar tilmælin komu 1955? Eru engar bækur til í utanrrn. um þetta? Af hverju forðast bæði núv. hæstv. utanrrh. og sá maður, sem lengi hefur verið ráðh. í ríkisstj. Íslands, hv. 1. þm. Austf., af hverju forðast þeir báðir að minnast á þetta? Af hverju er talað bara um, að menn verði að gera sér það í hugarlund, hvort þetta og þetta hafi verið svona, hvort það hafi verið sett á fjárveitingu infrastructure-sjóðsins í París svona og svona fjárveiting án þess að hafa talað við Ísland eða hvort dr. Kristinn Guðmundsson hafi virkilega fallizt á svona nokkuð? Eigum við að vera að geta til um svona hluti? Hvers konar stjórnarfar er þetta? Hvar á byggðu bóli hjá sjálfstæðri þjóð finnst ekki í utanrrn. bókað neitt um það, hvernig utanrrh. hafi svarað, þegar fram komu tilmæli um stórkostlegar hernaðarframkvæmdir? Af hverju þurfum við að vera að deila um þetta hérna? Af hverju er ekki hægt að leggja þetta á borðið? Eða þá, ef ekkert er til, ef ekkert skjal er til um neitt, að segja: Við höfum það ekki fyrir vana að skrifa neitt niður það, sem við segjum. Það á að vera fyrir leynilögreglusagnahöfunda framtíðarinnar að geta í eyðurnar. M.ö.o.: spursmálið er þetta: Samþykkti Kristinn Guðmundsson þessi tilmæli, eða samþ. hann þau ekki? Nú eru þeir tveir hérna, sakborningarnir, annar segir já, hinn segir nei. Geta þeir nú ekki lagt fram þessa einföldu sönnunarbók, gjörðabók utanrrn. Íslands? Leyninefndin, sú sem ætlaði að líta eftir fyrir hönd Alþingis tryggilega, svo að engir vondir menn kæmust að, hélt hún enga fundi, fylgdist hún ekki með neinu, eða bókaði hún ekki neitt? Það er eðlilegt fyrir okkur, þegar loksins er nú farið að koma í dagsins ljós það, sem gerzt hefur í leynum á þessum árum, og þeir, sem voru samsekir um, hvað gerðist, geta ekki einu sinni verið sammála um það, að við förum að heimta það núna, að þessir menn geri svo vel að hafa fyrir því að bóka, hvað þeir gera. Ég verð að segja, að um eitt gátum við hæstv. utanrrh. þó verið sammála. Ég skrifaði niður hjá mér það, sem hv. 1. þm. Austf. sagði. Hann sagði: Það er ekki okkar mál, hvað þeir setja í hernaðaráætlanir í París. - Ég er fyllilega sammála hæstv. utanrrh. Það er vissulega ykkar mál, sem eruð ábyrgir fyrir því, að Ísland er að flækjast í þessi hernaðarbandalög, og hafið ekki hugmynd um, hvað þeir eru að gera þar, og steytið hnefana hvor á móti öðrum og segið hvor við annan: Þú drýgðir glæpinn, - það er vissulega ykkar mál, það er á ykkar ábyrgð. Það er bezt fyrir Framsfl., ef hann tekur eitthvað alvaslega það, sem hann segir, að taka þá afleiðingunum, draga réttar ályktanir út af þessu og segja: Fyrst Atlantshafsbandalagið dirfist að fara að setja inn í infrastructure-fjárveitingar 1955 hluti viðvíkjandi Íslandi, sem Framsfl. hefur aldrei samþykkt, þá svarar Framsfl. með því að segja sig úr svona bandalagi. - Það er vissulega ykkar mál, þetta er á ykkar ábyrgð. Það er á ábyrgð Framsfl. líka, nema hann fari að hafa sig út úr þessu bandalagi, og ég held, að það væri bezt fyrir hann. Ég sé þess vegna ekki betur en það séu komnar enn fleiri ástæður en voru, þegar ég talaði áðan, til þess að Alþingi láti þetta mál til sín taka, og líklega yrði rannsóknarnefnd Alþingis að byrja á því að athuga, hvort það fyrirfinnast einhverjar bækur í utanrrn. um þetta, og ef þeir væru mjög hræddir um leyndardómana í því, þá gætu þeir sent þá inn á víxl, t.d. Eystein, t.d. hv. 1. þm. Austf., og svo einhvern Alþfl: manninn, til þess að láta þá þá glugga í þetta og segja okkur, hvað standi þar, ef óguðlegir mega ekki kíkja í það. Alþingi getur ekki sóma sins vegna og hagsmuna landsins vegna annað en gengið úr skugga um það, að það sé hægt að komast fyrir um, hvort Atlantshafsbandalaginu hafi verið heitið leyfi til stórkostlegra hernaðarframkvæmda í byrjun ársins 1955 eða ekki. Og héðan af sé ég ekki neitt annað ráð til þess heldur en það sé sett slík rannsóknarnefnd þessarar hv. d. eins og hv. 5. landsk. lagði til.



Herra forseti. Ég get hughreyst hv. síðasta ræðumann með því að segja frá því, að í utanrrn. eru til öll þau tilmæli, sem frá Atlantshafsbandalaginu hafa komið í sambandi við þetta mál, og þar eru til hinar og þessar frásagnir af því, sem fram hefur farið í málinu. Í mínum ræðum hef ég haldið mér að því að skýra frá því einu, sem eru opinberar staðreyndir, og þau atriði, sem ég hef minnzt á, það eru atriði, sem út af fyrir sig eru ekki umdeild og ekki dregin í vafa. Hitt deila menn um, hvaða ályktanir megi draga af þessum staðreyndum. Ég hef ekki viljað fara inn á það að draga hér inn í skjöl Atlantshafsbandalagsins, vegna þess að þær infrastructureáætlanir, sem okkur berast, og þær upplýsingar, sem þar eru á ferðinni, eru ekki aðeins um okkar land, heldur og önnur og fleiri og koma til okkar sem trúnaðarmál, en þau eru send okkur, þessi skjöl, til þess að við getum kannað þau, fylgzt með þeim, gert okkar aths. og til þess að vera viss um, að ekkert sé upp í þau tekið, að því er okkur sjálfa varðar, gegn okkar vilja. Þessi skjöl liggja öll fyrir, en þetta eru trúnaðarskjöl Atlantshafsbandalagsins, og þar sem þau eru ekki nauðsynleg til þess að renna stoðum undir þær staðreyndir, sem ég hef hér frá skýrt, þá sé ég ekki, hvaða máli þau skipta í sambandi við þann ágreining, sem hér er á ferðinni.



Ég verð að segja, að miðað við annað, sem hæstv. utanrrh. segir, tek ég mátulega hátíðlega yfirlýsingar hans um það hér, að aldrei sé neitt tekið á infrastructure-áætlanir nema það, sem viðkomandi ríki hafi samþykkt fyrir fram, og ég hugsa, að enginn virði mér það til vorkunnar. En varðandi þetta sérstaka efni og þetta atriði liggur það fyrir, að fyrrv. utanrrh., dr. Kristinn Guðmundsson, hefur lýst því yfir, að hann hafi ekki samþykkt neinar hernaðarframkvæmdir í Hvalfirði, og við, sem vorum með honum í ríkisstj. og höfum unnið með honum, vitum, að hann hlýtur að segja það satt, því að hann hefði alls ekki gert það upp á sitt eindæmi. En samt sem áður kvað vera einhver liður í þessum infrastructure-áætlunum um Hvalfjörð. Það liggur þess vegna alveg ljóst fyrir, að það er ekki þar með samþykki íslenzku ríkisstj. eða með samþykki Íslands, og hefur þá þessi regla í NATO þar af leiðandi verið brotin, ef hún er þá til.



Herra forseti. Mig langar aðeins til þess að vekja athygli á ósamræmi, sem mér fannst koma fram 1 ræðu hæstv. utanrrh. hér áðan, við það, sem hann hefur áður sagt í umr. um þetta mál. Hæstv. utanrrh. sagði nú, að það væri algild regla, að Atlantshafsbandalagið tæki aldrei neina framkvæmd inn á infrastructure-áætlun, nema áður hafi verið búið að fá samþykki viðkomandi ríkisstj. til þess að hrinda henni í framkvæmd. Áðan sagði hæstv, ráðh., eins og ég hygg að fleiri hv. alþm. hafi kannske tekið eftir, þegar hv. 3. þm. Reykv., Einar Olgeirsson, gekk eftir því að fá sýndar gjörðabækur utanrrn., þá sagði hæstv. ráðh. m.a., að ríkisstj. eða rn. fengi sendar infrastructure-áætlanir atlantshafsbandalagsins, m.a. til þess að kanna það, að inn á þær væru ekki teknar neinar þær framkvæmdir, sem viðkomandi ríkisstj. væri á móti. Ég tel, að þarna stangist tvær staðhæfingar ráðh. á. Í fyrsta lagi hefur hann áður sagt, að aldrei væru teknar inn á slíkar áætlanir framkvæmdir, nema viðkomandi ríkisstj. hefðu áður samþykkt þær. Síðar segir hann, að ríkisstj. séu sendar infrastructure-áætlanir, til þess að þær geti kynnt sér eftir á, hvort eitthvað hafi verið tekið inn á þær, sem viðkomandi ríkisstj. geta ekki sætt sig við.



Herra forseti. Hér er um hártogun að ræða hjá hv. síðasta ræðumanni. Ég man ekki nákvæmlega, hvernig orð mín voru um þetta, en það er ákveðin ófrávíkjanleg regla hjá Atlantshafsbandalaginu, að ef það óskar eftir að taka einhverja fjárveitingu inn á infrastructureáætlun, þá er óskin um þetta send til viðkomandi lands, meðan verið er að undirbúa áætlunina, og það er ekki tekið inn á áætlunina sjálfa, fyrr en leyfi þess lands liggur fyrir. Ríkisstj. Íslands var gerð grein fyrir því á árinu 1955, þegar verið var að undirbúa áætlunina, að fjárveitingar í Hvalfjörð væri óskað eftir að taka inn á þessa fjárhagsáætlun, og þess vegna fóru umr, fram.



Herra forseti. Hæstv. ráðh., eins og t.d. hæstv. dómsmrh., viðskmrh. og fjmrh., hafa verið að halda ræður að undanförnu, þar sem þeir hafa gert efnahagsmálin að nokkru umtalsefni. Það, sem hefur vakið sérstaka athygli í sambandi við þessar ræður, er, að það kveður við talsvert annan tón um þessi mál nú í ræðum þeirra en á s.l. vori, fyrir kosningarnar þá. Þegar þessir hæstv. ráðh. voru að flytja ræður sinar á seinasta vori fyrir kosningarnar, þá var því lýst með mörgum fögrum orðum, hve vel viðreisnin hefði heppnazt, hve efnahagsástandið væri í góðu lagi og mikil velgengni ríkti hjá atvinnuvegunum og hjá almenningi og það mundi verða greið gata fram undan, aðeins ef viðreisnarstefnunni væri fylgt áfram. Nú kveður við allt annan tón hjá þessum hæstv. ráðh. Nú er það viðurkennt, að það sé ríkjandi ringulreið og öngþveiti í efnahagsmálum. Það er talað um, að launamálin séu í ólestri, og það er talað um, að útflutningsatvinnuvegirnir séu á heljarþröm, þrátt fyrir það þó að þeir hafi aldrei búið við betra árferði en á undanförnum missirum. Ástandið er sem sagt allt annað að dómi þeirra nú en það var á s.l. vori. Þetta upplýsir það mjög vel, að hæstv. ráðh. og stjórnarflokkarnir hafa unnið meiri hl. sinn í seinustu kosningum á algerlega fölskum forsendum. Þeir hafa unnið kosningarnar með því að lýsa ástandinu raunverulega allt öðru en það var, miklu betra og fegurra en það var, því að þær lýsingar, sem eru gefnar af ástandinu í dag, eru vissulega miklu nær lagi. Þetta sýnir, að þennan veika meiri hl., sem hæstv. ríkisstj. hefur nú að baki sér á Alþingi, hefur hún fengið með algerlega fölskum forsendum. Ég sé ekki ástæðu til að ræða nánar um þetta atriði að sinni, en tel hins vegar rétt að vekja athygli á því. En hitt finnst mér nokkur ástæða til að ræða, hvers vegna svo er komið í efnahagsmálum þjóðarinnar, eins og hæstv. ráðh. hafa verið að lýsa að undanförnu. Hvers vegna er öngþveiti í efnahagsmálum? Hvers vegna er ólestur í launamálum? Hvers vegna eru útflutningsatvinnuvegir á heljarþröm? Hvað er það, sem veldur þessu? Jú, hæstv. ráðh. hafa svör á reiðum höndum um, hvað það sé, sem þessu valdi. Þeir segja, að þetta stafi af því, að launastéttirnar og bændastéttin hafi verið of óbilgjarnar, þær hafi gert of miklar kröfur, þær hafi knúið fram of miklar kröfur, og þess vegna sé komið sem komið er. Að mínum dómi eru þessar fullyrðingar algerlega rangar. Það eru aðrar ástæður eða orsakir, sem valda því, að svo er komið í efnahagsmálum þjóðarinnar eins og nú ber raun vitni um. Ég vildi segja, að það væru sérstaklega þrjár orsakir, sem valda mestu um það, að nú sé komið eins og raun ber vitni um í efnahagsmálum þjóðarinnar. Ég vil nefna í fyrsta lagi vaxtaokrið, sem hæstv. ríkisstj. hefur tekið upp. Það var eitt af fyrstu verkum hennar að stórhækka vextina, svo að íslenzkir atvinnuvegir og einstaklingar, sem standa í framkvæmdum, hafa orðið að búa við miklu óhagstæðari vaxtakjör en þekkjast yfirleitt annars staðar í nágrannalöndum okkar. Ég vil aðeins nefna það sem dæmi, að íslenzkir bændur verða að búa við það að greiða allt frá 61/2 % til 91/2 % vexti af þeim stofnlánum, sem þeir þurfa til framkvæmda sinna. Hins vegar er þannig ástatt t.d. í Vestur-Þýzkalandi, að þar þurfa bændur ekki að greiða nema 3% vexti af svipuðum lánum og jafnvel enga vexti í mörgum tilfellum, vegna þess að hið opinbera borgar vextina niður. Hver getur álitið, að það sé óeðlilegt, þó að íslenzkir bændur t.d. heimti hærra verð fyrir afurðir sinar en þýzkir bændur, þar sem þeir verða að greiða þrisvar sinnum hærri vexti og jafnvel margfalt hærri vexti fyrir þau lán, sem þeir þurfa að nota, miðað við það, sem þýzkir bændur þurfa að greiða? Hið sama gildir að sjálfsögðu um marga aðra þætti íslenzkrar framleiðslu. Þetta gildir að sjálfsögðu líka um framkvæmdir, sem ýmsir efnaminni einstaklingar ráðast i, eins og t.d. íbúðarbyggingar. Hinir háu vextir, sem ríkisstj. hefur tekið upp, eiga sinn mikla þátt í því dýrtíðarástandi, sem hér hefur skapazt og hefur átt þátt í því að knýja bændur og aðrar launastéttir til þess sem beina nauðvörn að heimta bætt kjör og hækkuð laun. Og þó er þetta sannarlega ekki aðalástæðan til þess, að launastéttirnar og bændastéttin hafa orðið að fara út á þessa braut. Aðrar ástæður eða orsakir valda hér enn meiru. Sú orsök, sem ég vil nefna næst, er hin mikla skattpíning, sem núv. ríkisstj. hefur tekið upp, hinir stórhækkuðu tollar, sem núv. ríkisstj. hefur lagt á. Það var nýlega upplýst hér á Alþingi, að síðan 1958 hefur skatta- og tollabyrðin, sem lögð er á landsmenn, hækkað um hvorki meira né minna en 1700 millj. kr. Og það er engan veginn látið við það eitt standa að leggja á tolla til að mæta hinum stórauknu útgjöldum ríkisins. Það eru lagðir á þungir skattar, til þess að ríkið hafi miklar umframtekjur. Á seinasta ári voru tollstigarnir hafðir svo háir, að tekjur ríkissjóðs urðu yfir 300 millj. kr. meiri en fjárlögin gerðu ráð fyrir. Umframtekjurnar umfram það, sem Alþingi taldi vera nauðsynlegt, urðu hvorki meira né minna en 300 millj. kr. Nú hefur það verið reiknað út af hagfræðingum ríkisstj., að 1% almenn kauphækkun í landinu svari til þess að nema 30 millj. kr. Þessar 300 millj. kr., sem ríkisstj. innheimti á seinasta ári umfram það, sem Alþingi taldi nauðsynlegt, svara hvorki meira né minna en til 10% almennar kauphækkunar í landinu. Hver getur ætlazt til annars, þegar slíkar álögur eru lagðar á landsmenn gersamlega að óþörfu umfram það, sem þingið álítur vera nauðsynlegt, en að launastéttirnar og bændastéttin reyni að mæta þessum auknu byrðum með því að gera kröfur um bætt kjör og hækkað kaup? Á þessu ári eru allar horfur á því, að umframtekjur ríkisins umfram það, sem Alþingi hefur talið nauðsynlegt í fjárlögum, verði miklu meiri en á seinasta ári. Og það er líka vist, að þrátt fyrir það, þótt útgjöld ríkisins vaxi á næsta ári, þá verða samt mjög miklar umframtekjur hjá ríkissjóði á komandi ári, ef tollstigarnir verða ekki lækkaðir. Og hvernig á almenningur að mæta þessari miklu skattpíningu öðruvísi en að heimta hækkað kaup, hækkuð laun og bætt kjör? Beinlínis með þessum aðgerðum ríkisstj. eða þessari skattpíningu ríkisstj. eru launþegarnir neyddir til þess að heimta bætt kjör. En þó eru þessar tvær ástæður, sem ég er nú búinn að nefna, ekki aðalástæða þess, að launþegar hafa orðið að krefjast bættra kjara. Aðalorsökin er tvímælalaust þær miklu gengisfellingar, sem hafa átt sér stað í tíð núv. ríkisstj. Þegar núv. ríkisstj. kom til valda veturinn 1960, þá var verðið á dollarnum, þegar búið var að leggja yfirfærslugjaldið á, 25 kr. Með þeim gengisfellingum, sem siðar hafa átt sér stað, er verðið á dollarnum komið upp í 43 krónur. M.ö.o.: verð hans hefur nærri því tvöfaldazt. Það geta allir gert sér í hugarlund, hve stórfelld áhrif þessi skerðing á gjaldmiðlinum hefur haft á það að auka dýrtíðina í landinu. Það getur hver og einn gert sér það í hugarlund, að þegar erlendu vörurnar eru þannig nærri því tvöfaldaðar í verði, þá er óhjákvæmilegt fyrir launþega og bændur að mæta þessu með því að krefjast kjarabóta og hækkaðra launa. Það eru sem sagt þessar þrjár orsakir, þessar þrjár aðgerðir hæstv. ríkisstj., vaxtaokrið, skattpíningin og gengisfellingarnar, sem hafa valdið öllu um það, að launþegar hafa orðið að krefjast hækkaðra launa og bændur hafa einnig orðið að gera slíkt hið sama. Það eru ekki launastéttirnar, það eru ekki bændurnir, sem eiga þátt í því, að þannig er komið í efnahagsmálunum, eins og hæstv. ríkisstj, er nú að lýsa, heldur þessar aðgerðir hæstv. ríkisstj. Af öllum aðgerðum hæstv. ríkisstj., sem hún hefur unnið á sinum valdaferli, tel ég gengisfellinguna 1961 vera langversta. Það er sannanlegt og var sannað þá strax, að atvinnuvegirnir gátu mjög vel risið undir þeim hóflegu kauphækkunum, sem samið var um sumarið 1961. Þau rök hafa verið svo oft rakin hér í hv. d., að ég sé ekki ásfæðu til þess að rifja þau upp einu sinni enn. Og þessir kaupsamningar, sem voru gerðir sumarið 1961, báru af öðrum kaupsamningum að því leyti, að þeir voru gerðir til 2 ára. Ef þeir hefðu fengið áð standa, hefði haldizt vinnufriður í 2 ár. Þá hefði verið tryggður stöðugur gjaldmiðill í 2 ár, þá hefði verið tryggð góð afkoma atvinnuveganna í a.m.k. 2 ár og batnandi hagur hjá almenningi í a.m.k. 2 ár. En þessir kaupsamningar fengi ekki að standa vegna aðgerða hæstv. ríkisstj., vegna þess að hún greip þá til þess hefndarúrræðis, sem gengislækkunin sumarið 1961 var. Hún kollvarpaði því samkomulagi, sem var komið á milli atvinnurekenda og launastéttanna. Hún varð þess valdandi, að dýrtíðarskriðan, sem var raunverulega búið að stöðva, fór af stað á ný með þeim afleiðingum, að hún hefur stöðugt verið að vaxa og vaxa síðan. Hæstv. ríkisstj. hefur ekki fengið við neitt ráðið og verður nú að játa, að komið sé í hið mesta óefni. Ég héld, að það sé erfitt að benda á í stjórnmálasögu Íslands öllu verra verk, sem hafi verið unnið í efnahagsmálum þjóðarinnar, heldur en einmitt gengisfellinguna 1961. Sú gengislækkun vár framkvæmd með þeim hætti, að gengisskráningarvaldið, sem áður hafði verið í höndum Alþingis, var af því tekið og það lágt í hendur Seðlabankans að nafni til, en raunverulega í hendur ríkisstj., vegna þess að það er ríkisstj., sem ræður svo að segja öllu eða getur ráðið öllu um störf Seðlabankans. Eitt hið illa, sem tvímælaust hefur létt af þessari gengisfellingu og þessari breytingu á gengisskráningarlögunum, er það, að trú manna á gengi krónunnar hefur mjög glatazt við það, að þetta var gert. Menn drógu þá ályktun af þessum aðgerðum, að hæstv. ríkisstj. væri búin að ná gengisskráningarvaldinu í sínar hendur í þeim tilgangi að mæta svo að segja hverri nýrri kauphækkun með gengislækkun og taka þannig aftur það, sem launþegarnir höfðu áunnið sér með hækkunum, enda er sannleikurinn sá, að síðan þessi gengislækkun var gerð og síðan þessi stefna var mörkuð af hæstv. ríkisstj., hefur verið sífelldur ótti við, að nýtt gengisfall mundi skella á þá og þegar. Það er tvímælalaust, að þessi ótti við nýtt gengisfall, sem hefur ríkt hér á landi seinustu mánuðina og missirin, á mjög mikinn þátt í þeirri þenslu, sem hæstv. ríkisstj. er að tala um og telur að gera þurfi sérstakar ráðstafanir vegna, áður en langt um liður. Menn treysta ekki lengur á verðgildi peninganna, og menn vilja þess vegna koma þeim í einhverjar framkvæmdir eða einhverja fasta hluti, áður en ríkisstj. reynir að beita gengislækkunarvopninu að nýju. Með þessari lagabreytingu og þeirri aðferð, sem ríkisstj. beitti sumarið 1961, hefur hún vakið stórfelldan gengislækkunarótta og menn þess vegna verið svo að segja á stöðugum flótta með peningana og verið að reyna að koma þeim í eitthvað annað en eiga þá, t.d. jafnvel í bíla, eins og ljóst hefur orðið á þessu ári. Ég held, að eitt hið nauðsynlegasta, sem þurfi að gera til að fá bót á þeim vanda, sem nú er glímt við í efnahagsmálunum, sé að vinna að því að vekja aftur aukið traust til gjaldmiðilsins. Að sjálfsögðu þarf ýmsar ráðstafanir að gera í þeim efnum, en ég hygg, að sú ráðstöfun sé ekki veigaminnst, að sú breyting verði gerð á skráningu gjaldmiðilsins, að menn óttist gengislækkanir minna en nú á sér stað. Ég hygg, að meðan gengisskráningarvaldið er í höndum Seðlabankans og ríkisstj, og þessir aðilar geta breytt genginu svo að segja hvenær sem þeim þóknast, þá verði ríkjandi meiri ótti við nýtt gengisfall heldur en ella. Ég hygg, að það skapi meira öryggi í þessum efnum og meiri tiltrú almennings til krónunnar, ef gengisskráningarvaldið verður aftur lagt í hendur Alþingis, eins og áður var, því að það er öllum ljóst, að það er miklu torveldara fyrir valdhafana að knýja fram gengisbreytingar, þegar þeir þurfa áður að ræða málið hér á Alþingi, en þegar þeir geta aðeins gert það með því að gefa seðlabankastjórunum fyrirskipun um að beita gengisskráningarvaldinu. Í samræmi við þetta höfum við flm. lagt þetta frv. fram, en aðalefni þess er það, að gengisskráningarvaldið verði aftur fært í fyrra horf, þ.e. að ekki sé hægt að breyta skráningu krónunnar nema að fengnu samþykki Alþingis, en það verði fellt niður, sem var tekið upp með brbl. sumarið 1981, að Seðlabankinn og ríkisstj. geti gert þetta. upp á sitt eindæmi og án þess að' spyrja Alþingi nokkuð ráða um það, hvað skuli gert í þessum efnum. Ég er sannfærður um, að ef þessi breyting yrði gerð, þá mundi hún hjálpa til þess að endurvekja það traust til krónunnar, sem okkur er nauðsynlegt að vekja áð nýju. Þó að ég viðurkenni að sjálfsögðu, að ýmsar fleiri ráðstafanir þurfi að gera og þá að sjálfsögðu fyrst og fremst þá að breyta alveg um stjórnarstefnu, þá álit ég, að þetta sé eitt af þeim ráðum, sem beita þurfi til þess að skapa aukið traust til íslenzkrar krónu, það traust, sem fæst við það, að mönnum er ljóst, að ekkí er eins auðvelt að hrófla við gengi hennar og það er nú, meðan Seðlabankinn og ríkisstj. geta breytt gengi hennar svo að segja daglega, ef þeim þóknast að gera það. Í þeim ræðum hæstv. ráðh., sem ég minntist á í upphafi máls míns, hefur það komið fram, að þeir eru ekki eins miklir gengislækkunarmenn í dag og þeir hafa verið áður, hvað lengi sem það stendur. Og þeir tala nú um það, sem þeir hafa ekki talað um áður, að nauðsynlegt kunni að vera að gera ráðstafanir til þess að tryggja gengi íslenzkrar krónu og þó sérstaklega til þess að auka tiltrú almennings til krónunnar. Ég vil vænta þess vegna þessarar stefnubreytingar hjá hæstv. ráðh., - hvað djúpt sem hún kann að rista og hvað lengi sem hún kann að standa, að þá verði hún til þess, að þeir líti öðrum augum á þetta frv. en þeir gerðu á seinasta þingi og það geti náðst samkomulag á milli hæstv. ríkisstj, og stjórnarandstæðinga um að gera þessa breytingu. Hæstv. ríkisstj. talar mikið um það nú, að hún vilji hafa góða samvinnu við andstæðinga sína um þær aðgerðir, sem nauðsynlegt kunni að þurfa að gera í efnahagsmálum. Ég vona, að þau ummæli séu á fullkomnum heilindum byggð, og í trausti þess vil ég vænta, að það verði m.a. til þess í þessu máli; að þeir taki í framrétta hönd stjórnarandstæðinga til samkomulags og hjálpi til þess, að þetta frv. nái fram að ganga. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að þessu sinni að fara um þetta mál fleiri orðum, en leyfi mér að leggja til, að að lokinni þessari umr. verði málið látið ganga til hv. fjhn.