Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Jeg hefi leyft mjer, að koma fram með brtt. um eftirlaun Skúla Thoroddsens. Rjettast álít jeg, að borga honum alt út, sem honum hefir verið vanreiknað, en ef brtt. á þgskj. 472 verður samþykt, fær hann helming þeirrar fúlgu, og þá tel jeg þó nokkru nær. Jeg hefi enn fremur komið fram með brtt. við þessa brtt., á þgskj. 477, og mun jeg ekki þurfa að skýra frá, hvernig á henni stendur, því að það sjá auðvitað allir. - Þá hefir og háttv. þingm. Seyðf. (K. F.) borið fram brtt. við brtt. mína, og er það eitt um hana að segja, að jeg hefi ekkert á móti henni, og mun fúslega greiða atkv. með henni, ef til kemur. En ekki sje jeg þó ástæðu til að taka brtt. mína aftur.



Jeg hefi komið fram með brtt. á þgskj. 476, til miðlunar. Hún fer fram á að Skúla Thoroddsen verði útborgaðar 1500 kr. þegar í stað, en rjett eftirlaun hans síðan hækkuð um 200 kr. á ári. Mjer virðist þetta sanngjarnt, því maðurinn er gamall og ekki sagt, hve lengi hann nýtur eftirlaunahækkunar þeirrar, sem honum er ætluð. Hins vegar er sjálfsagt, að landssjóður greiði honum eitthvað af þeirri fúlgu, sem reiknuð hefir verið af honum; og þótt háttvirtri deild hafi eigi þóknast að greiða alla skuld landsins við manninn, vona jeg að þessari tillögu minni sje svo stilt í hóf, að allir megi vel við una.



Það er leiðinlegt, hvað miklar umræður hafa orðið um þetta mál. Það hefir verið viðurkent af öllum, að eftirlaun Skúla Thoroddsens hafi verið rangt reiknuð, og á hann því kröfu til að fá hina rjettu upphæð hjer eftir. En hins vegar virðist mjer hann ekki hafa rjett til uppbótar fyrir liðinn tíma, því að það er sjálfskaparvíti, að hann hefir ekki fyrir fengið leiðrjettingu þessa máls. Jeg gæti þó gengið að fyrri liðnum í brtt. á þgskj. 476, en ekki að seinni liðnum, sem fer í þá átt, að hækka eftirlaunin framvegis um 200 kr. fram úr því sem rjett er. Jeg vil því leyfa mjer að skjóta því til hæstv. forseta, hvort ekki er hægt að haga atkvæðagreiðslunni svo, að hvor liðurinn verði borinn undir atkvæði fyrir sig. Ef það er ekki gjörlegt, þá vil jeg óska, að málið verði tekið út af dagskrá.



Jeg hefi ekki neitt umboð til þess, að lýsa skoðunum nefndarinnar á brtt. þeim, sem komið hafa fram um eftirlaun Skúla Thoroddsen. En fyrir sjálfs mín hönd vil jeg taka það fram, að jeg get ekki fallist. á brtt. hv. 6. kgk. (J. Þ.). Mjer virðist eitt af tvennu liggja fyrir, annaðhvort að greiða Skúla Thoroddsen alla fúlguna, eða þá að borga honum framvegis fulla vexti af henni, umfram rjett eftirlaun. Jeg get ekki heldur fallist á það, sem hv. 2. kgk. (Stgr. J.) sagði, því að mjer virðist Sk. Thoroddsen hafa fulla rjettarkröfu til þessa fjár, þó að honum sje ef til vill nokkuð um að kenna, að þetta hefir ekki verið fyrr leiðrjett. Jeg hallast því einna helst að brtt. hv. þm. Seyðf. (K. F.), og mun greiða atkv. með henni.

Framsögum. (Kristinn Daníelsson) : Með skírskotun til nefndarálitsins vil jeg leyfa mjer, fyrir hönd nefndarinnar, að legga það til, að háttv. deild samþykki frumvarpið eins og það liggur fyrir, með þeim breytingum, sem nefndin hefir gjört og prentaðar eru á þgskj. 367. Það er nú orðið sýnilegt, að þinginu er erfitt að ganga svo frá lögum þessum, að allir sjeu ánægðir. Nefndarmennirnir hafa litið sínum augum hver á silfrið, en út í það skal ekki farið. Þeir hafa orðið sammála um það, að frumvarpið er mjög til bóta, og að rjettast sje að samþykkja það með þessum breytingum. Nefndin álítur, að mikið sje unnið með lögunum; meira samræmi kemur í starfsaðferð sparisjóðanna, og meiri trygging fyrir því, að sparisjóðirnir nái tilgangi sínum, þ. e. að geyma fjeð vel og ávaxta, en hafa það þó jafnan á reiðum höndum. Jafnframt er sparisjóðunum sjeð fyrir ýmsum hlunnindum. t. d. ef sparisjóðsbók glatast. Að öðru leyti skal jeg ekki tefja um of við einstök atriði, ekki heldur við hið mikla ágreiningsatriði um umsjónarmann, en vil þó taka það fram, að slíkt eftirlit álít jeg ekki tímabært enn. Nefndin hefir gjört þær einar breytingartill., sem ekki eru líklegar að vekja ágreining, og þarf jeg ekki um þær að tala, því að fyrir þeim er gjörð full grein í nefndarálitinu. Þótt breytingarnar sjeu ekki miklar, álít jeg þær þó til bóta. Jeg skal ekki fara meira út í það, nema minnast lítið eitt á 3. brtt., sem er við 13. grein. Þar er ákveðið í lögunum frá hv. Nd., að sjálfskuldarábyrgðarlán megi að eins veita til eins árs. Það hefir verið venja, að sjálfskuldarábyrgðarlán hafa verið veitt til eins árs, en síðan verið framlengd. Nefndin hefir komist að þeirri niðurstöðu, að rjettast væri að lána þau með afborgun. Þetta getur horft til bóta; nú er oft vani að framlengja þau öll, og getur það oft verið athugaverðara, en samkvæmt þessari breytingu verður það trygt, að árlega skuli vera borgað af þeim. Svo er að eins 4. brtt. á þgskj. 367, að orðin „um stundarsakir“ falli burt. Þau höfðu slæðst inn í frv. úr eldri lagaákvæðum í kgsbrj. frá 1864 og tilsk. 1874. Þá vakti það nefnilega fyrir mönnum, að koma peningunum fyrir á annan arðvænlegri hátt en í sparisjóðum. Jeg skal ekki fjölyrða frekar um frv., en vil leyfa mjer að mæla með að hv. Ed. samþykki það.