Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Með lögum frá 19. nóv. 1970 um ráðstafanir til stöðugs verðlags og atvinnuöryggis var ákveðið að leggja á sérstakan launaskatt, er næmi 11/2% á tímabilinu 1. des. 1970 til 31. ágúst 1971, eftir 2. gr. þeirra laga. Þessi skattur hefur síðan verið framlengdur til stutts tíma í senn, og síðast var ákveðið, að hann skyldi innheimtur á árinu 1972, og ákvæði um það er að finna í ákvæði til bráðabirgða, 3. lið, í lögum um almannatryggingar. Með þessu frv. er lagt til að færa ákvæði um þetta 11/2% inn í lög um almennan launaskatt, fella það inn í 1. gr., þannig að við það 1%, sem nú er í þeim lögum, bætist þetta 11/2% og verði 21/2%. Frv. gerir ráð fyrir, að skatturinn verði þannig fastur. En meiri hl. n. flytur brtt. um það, að þetta ákvæði gildi aðeins til eins árs, og leggur til, að frv. verði samþ. með þeirri breytingu.



Herra forseti. Í grg. með frv., sem hér er til umr., kemur fram, eins og hv. frsm. gat um hér áðan, að upprunalega hafi verið hugsað, að hinn sérstaki launaskattur, sem lagður var á í sambandi við verðstöðvunina 1970, 11/2%, yrði gerður að varanlegum tekjustofni ríkissjóðs. Meiri hl. fjhn. hefur flutt brtt. þess efnis, að þetta gildi aðeins árið 1973. En ég vil mega spyrja hæstv. fjmrh. hvort hugmynd hans sé, að hér verði um að ræða varanlegan tekjustofn, eða hvort gert sé aðeins ráð fyrir því, að þeim niðurgreiðslum, sem teknar voru upp 1970 og tekna var aflað til með þessu 11/2% af launaskatti, verði haldið áfram 1973 og þess vegna sé þörf á því að framlengja þennan launaskatt.



Herra forseti. Út af fsp. hv. 1. þm. Reykn. vil ég taka það fram, sem ég tók hér fram við 1. umr., að ég væri fús að samþykkja, að þetta væri aðeins til eins árs, - vil raunar skýra frá, að ég hafði gert ráð fyrir, að það yrði aðeins um eins árs framlengingu að ræða. Þáð er rétt, sem hann sagði, að þetta var bundið við niðurgreiðslur, sem voru teknar upp 1970. Þeim niðurgreiðslum er öllum haldið, og er gert ráð fyrir að halda þeim öllum á árinu 1973, og þess vegna er farið fram á þessa framlengingu. Hins vegar, eins og ég hef oft sagt hér áður, er unnið að allsherjarendurskoðun á tekjuöflunarkerfi ríkisins, og þess vegna sé ég ekki ástæðu til annars en fá bara ársframlengingu á þessum þætti, sem tengdur var saman við það, sem enn þá er í gildi.



Herra forseti. Að samþykktri þeirri brtt., sem meiri hl. n. flytur, og eftir þá yfirlýsingu, sem hæstv. fjmrh. áðan gaf um, að það sé ekki hugsun hans að gera þennan sérstaka 11/2 % launaskatt að föstum tekjustofni ríkisins, heldur verði þessi skattur eins og áður notaður til niðurgreiðslu á vísitölu um sinn, munu sjálfstæðismenn greiða atkv. með þessu frv.



Herra forseti. Hér er aðeins um að ræða ákvæði um ákvörðun makalífeyris í lögum um Lífeyrissjóð barnakennara til samræmingar við þær breytingar, sem gerðar voru á lögum um Lífeyríssjóð starfsmanna ríkisins á þingi í fyrra. Fjh.- og viðskn, hefur athugað frv. og leggur til, að það verði samþ. óbreytt.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Í gær frestaði ég samkv. ósk brtt., sem ég flutti á sinum tíma um slysatryggingu sjómanna sem brtt. við lög um almannatryggingar. Þessi brtt. hefur legið hér fyrir þinginu í hálfan mánuð, þannig að ærinn tími hefur verið til þess að athuga hana. En þó fór það svo, eins og oft vill verða, að menn fara ekki að huga að málum fyrr en á seinustu stundu, og í gærkvöld kom í ljós, að það voru uppi margar óljósar hugmyndir um þetta mál. Ég gekk í morgun frá nokkrum breytingum á þessari till. minni, og ég geri mér vonir um, að sú till. komi á borð þm. eftir nokkrar mínútur. Ég gekk þar til móts við sjónarmið, sem fram hafa komið. M.a. hefur það verið gagnrýnt, að í upphaflegri till. minni var rætt um, að atvinnurekendur almennt ættu að eiga þess kost að taka slíka tryggingu, þó að skyldan væri einvörðungu bundin við sjómenn. Ýmsir vildu, að þetta væri bundið aðeins við sjómenn og ekki minnzt á aðra atvinnurekendur í þessu sambandi. Ég hef fallizt á það sjónarmið, enda þótt ég sé þeirrar skoðunar, að það séu ýmsir aðilar aðrir en sjómenn, sem vinni svo áhættusöm störf í þjóðfélaginu, að þeir eigi að geta átt kost á slíkri tryggingu. Hér kom fram í gær frá hv. þm. Pétri Sigurðssyni sú till., að dánarbætur miðað við dauða yrðu 11/2 millj., en ekki 1 millj. eins og var í minni upphaflegu till. Ég get eftir atvikum fallizt á þessa till. hv. þm. Péturs Sigurðssonar, líka vegna þess, að mér finnst dálítið óviðkunnanlegt, ef við hér á Alþ. þurfum að fara að greiða atkv. um það, til hve hárrar upphæðar eigi að meta líf manna. Í þessum till. mínum er einnig um að ræða smábreytingar á hinum mánaðarlegu bótum til ekkju og til barna, sem ég hygg, að enginn ágreiningur þurfi að verða um, en það eru þær bætur, sem ég tel vera langmikilvægastar í þessu sambandi. Það er framfærsluskyldan, sem ég tel vera langmikilvægasta réttinn, því að sú upphæð, sem greidd er í eitt skipti fyrir öll kann, - a.m.k. í sumum tilvikum, ef svo stendur á, að menn farist án þess að vera kvæntir eða eiga börn, - þá kann að vera, að slíkar bætur lendi til fjarskyldra ættingja, sem hafa í rauninni engan siðferðilegan rétt á slíkum bótum. En það, sem mestur ágreiningur virðist vera um, er það atriði, að menn hafa talað um, að þessi slysatrygging yrði ekki einvörðungu bundin við Tryggingastofnun ríkisins, eins og ég hef lagt til, heldur verði almenn vátryggingafélög einnig höfð þarna með, þannig að menn geti valið um það, hjá hverjum þeir tryggja. Nú vil ég gera mönnum grein fyrir því, að það var grundvöllur þessarar till., sem ég flutti, að þessar tryggingar yrðu að fullu hjá Tryggingastofnuninni. Og ástæðan fyrir því er afar augljós. Hér er um að ræða mjög vandasama tryggingu, þannig að ef hægt á að vera að ákveða þar lágmarksiðgjöld, þá þurfa almannatryggingarnar að geta gert sér grein fyrir því, um hve umfangsmikla tryggingu þarna er að ræða og hve miklar árlegar tekjur geti verið um að ræða, og á þeim forsendum geti almannatryggingarnar síðan reiknað út lágmark iðgjalda. Þetta er sjálfur grundvöllur þessarar till. og ef þetta gerist ekki, þá er till. í sjálfu sér gersamlega þýðingarlaus. Ég vil benda á það í þessu sambandi, að ef þetta væri haft opið, þá geta komið upp alls konar undarleg og leiðinleg tilvik. Það gæti t.a.m. gerzt, að útgerðarmenn, sem hafa viðskipti, sem þeim er annt um, við tryggingafélög, tryggi hjá þeim þann hlut þessa vanda, sem er auðveldastur og kann að verða ábatasamastur, en velti yfir á Tryggingastofnun ríkisins því, sem er hættulegast, og því, sem erfiðast er að leysa úr. Úr þessu yrði slík flækja, að það væri enginn kostur að halda iðgjöldunum í því lágmarki, sem ég tel hafa verið hugmyndina með þessu. Ég vil einnig benda á atriði eins og það, að með þessu kerfi er um það að ræða, að Tryggingastofnun ríkisins greiði bætur, sem nema mjög verulegum fjárupphæðum, í 8 ár, ef slys verður. Við getum hugsað okkur slíkt tilvik eins og það, að útgerðarmaður verði fyrir miklu slysi, þar sem þarf að greiða mjög háar upphæðir um 8 ára skeið. Þetta yrði Tryggingastofnunin að gera, en hún gæti átt það á hættu, að útgerðarmaðurinn flytti sínar tryggingar til annars fyrirtækis strax á eftir. Það liggur í hlutarins eðli, að það er ekki hægt að byggja upp kerfi, eins og ég er að tala um í þessari till. á forsendum eins og þessum. Þetta er engin einkaskoðun mín, þetta er skoðun Guðjóns Hansens tryggingafræðings, sem var ráðunautur heilbr.- og trmrn. við að búa þetta kerfi til. Hann telur þetta vera algera forsendu. Slík hin sama er skoðun tryggingaráðs. Þetta er einnig skoðun forstjóra Tryggingastofnunarinnar, Sigurðar Ingimundarsonar. Vegna þess, eins og menn vita, að breytingar á almannatryggingal. þarf að samþykkja fyrir áramót og við verðum að skila því frv. frá okkur eftir sem allra skemmstan tíma, standa málin þannig, að annaðhvort verða menn að fallast á það fyrirkomulag, sem ég legg hér til, - og geta þá kannske haft í huga, að hægt er að breyta því síðar að sjálfsögðu eins og öllu fyrirkomulagi, - eða ég verð að draga þessa till. til baka, og þá standa ákvæðin eins og þau voru samþ. í siglingal. síðast. Það er þá hægt að taka það upp á þinginu eftir jól að framkvæma þessa breytingu, en ákvæði siglingal. mundu standa þangað til. En þessi hugmynd, sem hérna er, stendur og fellur með þessum grundvelli, þannig að það væri alveg út í hött að breyta grundvellinum, þá svífur hugmyndin gersamlega í lausu lofti. Þetta vil ég biðja menn að gera sér grein fyrir og hugleiða og eins hitt, að við höfum ákaflega nauman tíma til stefnu, þannig að við getum ekki haldið þannig á málum, að við þurfum að halda uppi löngum deilum, hvorki hér né í Ed. Við verðum að gera upp hug okkar um þetta. Vilja menn fallast á þessa meginhugmynd, sem ég hef hér gert grein fyrir, og með þeim varnagla þá, að það sé hægt að breyta því síðar, eða vilja menn þá fallast á hitt, að við tökum alls ekki upp þessi slysatryggingarákvæði núna á þessu þingi, heldur geymum það þangað til eftir jól.



Herra forseti. Eins og ég sagði í gær, þegar ég mælti fyrir áliti heilbr.- og trn, fyrir þessu frv., gat ég um það, að við mundum flytja, nokkrir einstaklingar í n., brtt. um þau atriði almannatryggingal., nr. 67 frá 1971, er brtt. hæstv. ráðh. á þskj. 154 lýtur að, af því að í henni væru nokkur atriði, sem við værum ekki alveg sammála um. Ég gerði ráð fyrir því, að því að til stóð í gærkvöld að ljúka hér í hv. d. bæði 2. og 3. umr., án þess að langur tími gæfist þar á milli til þess að athuga málið nánar, að ekki gæfist kostur á því að kalla heilbr.- og trn. saman til fundar til að ræða brtt. hæstv. ráðh. Hins vegar fór það svo í gærkvöld, að 3. umr. um frv. var frestað til þessa fundar í dag, þannig að tóm gafst til að kalla saman heilbr.- og trn, núna eftir mat til þess að athuga þessa brtt. Og í fáum orðum sagt varð niðurstaða þess fundar, að við 4 þm. í n., þ.e.a.s. meiri hl. n., flytjum nú við 3. umr, skrifl. brtt., sem ég mun gera lítillega grein fyrir. Þessir þm. eru - ja, fyrstan skal telja 2, þm. Reykn., síðan eru flm. með mér hv. 3. þm. Norðurl. e., hv. 4, þm. Austf. og hv. 12 þm. Reykv., þ.e.a.s. meiri hl. heilbr.- og trn. stendur að þessari tillögugerð. Tveir hv. nm., þeir hv. 5. landsk. þm. og hv. 3. landsk. þm., tóku ekki afstöðu til þessarar brtt, á fundinum, en munu væntanlega gera grein fyrir afstöðu sinni hér í umr. En einn nm., hv. 5. þm. Vesturl., lýsti andstöðu sinni við þessa brtt. Vil ég þá, eins og ég hef sagt, gera í örfáum orðum grein fyrir þessari brtt. Það væri sennilega rétt, af því að brtt. liggur ekki frammi, að ég, með leyfi hæstv, forseta, fengi að lesa hana alla í heild, svo að hv. þm. geti þó haft við það að styðjast, þegar þeir athuga þau rök, sem að baki tillöguflutningnum liggja. En till. hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Við 24. gr. Á eftir gr. bætist ný gr., sem verður 25. gr., svo hljóðandi: 75. gr. orðist svo: Tryggingastofnunin getur tekið að sér sérstakar slysatryggingar vegna sjómanna og annarra, sem ráðnir eru að útgerð skips. Trygging þessi miðast við eftirfarandi bætur: 1. Dánarbætur: a. 1 millj. kr. við dauða, er greiðist nánustu vandamönnum, erfingjum hins látna. b. Mánaðarlegar bætur til ekkju eða ekkils í 8 ár, 3/4 hlutar þeirrar fjárhæðar, er á hverjum tíma ber að greiða samkv. a-lið 1. mgr. 35. gr. c. Mánaðarlegar bætur að 17 ára aldri, þó aldrei lengur en í 8 ár, 3/4 þeirrar fjárhæðar, er á hverjum tíma ber að greiða samkv. c-lið 1. mgr. 35. gr. 2. Slysadagpeningar og örorkubætur: a. Dagpeningar, sem greiðast eftir sömu reglum og dagpeningar samkv. 33. gr. og nema 3/4 þeirrar fjárhæðar. Heildarupphæð dagpeninga skal þó aldrei nema meiru en þeim launum, er hinn slasaði hafði fyrir slysið. b. Ef slys veldur varanlegri örorku, skal greiða örorkubætur, kr. 3 millj., við algera varanlega örorku, en hlutfallslega við minni örorku. Frá örorkubótum skal draga upphæð slysadagpeninga, sem greiddir hafa verið, og frá eingreiðslu dánarbóta skal draga örorkubætur, ef greiddar hafa verið. Útgerðarmanni er skylt að taka þessa tryggingu vegna þeirra, er hann ræður í skiprúm, hjá Tryggingastofnun ríkisins eða vátryggingafélagi, enda hefur hann þá tryggt sig að fullu gegn þeirri sérstöku, hlutlægu ábyrgð, er á hann er lögð í 1. gr. laga nr. 58 29. maí 1972. Ráðh. er skylt að breyta eingreiðslufjárhæðum þessarar gr. í samræmi við almennar hækkanir bótafjárhæðar samkv. lögum þessum. Tryggingastofnun ríkisins er heimilt að taka að sér aðrar tegundir frjálsrar slysatryggingar. Skal þá jafnan gefa út vátryggingaskírteini. Tryggingastofnunin getur enn fremur með samþykki ráðh, tekið að sér ábyrgðartryggingar. Ráðh, ákveður með reglugerð nánari tilhögun trygginga samkv. þessari gr., þ.á.m. um innheimtufyrirkomulag og endurtryggingu. Taki atvinnurekandi slysatryggingu þá, er um er rætt í 1. og 2. tölul., kemur hún í stað samningsbundinnar slysatryggingar hans.“ Ég tel rétt, áður en ég vík að því nokkrum orðum að skýra þann mun, sem er á þessari brtt. og þeirri, sem hæstv. ráðh. hefur flutt á þskj. 154, að taka það fram, af því að ég hjó eftir því í þeirri ræðu, sem hæstv, ráðh. hélt áðan, ég skildi það þannig, að hann boðaði breytingu frá því, sem er í þeirri brtt., er hann flytur á þskj. 154, er lýtur að því, að aðrir atvinnurekendur en útgerðarmenn skuli eiga rétt til þess að kaupa þessa tryggingu, og ég skildi hann þannig, að hann gæti fallizt á það af ástæðum, sem hann rakti, að breyta þar um og binda þessa skyldutryggingu eingöngu við útgerðarmenn. Þessu sjónarmiði er ég alveg sammála og mundi áskilja mér rétt, ef þetta er réttur skilningur hjá mér, til þess, - í samráði við þá, - er standa með mér að þessari brtt., - að fella niðurlag úr minni brtt. þá niður, og ég hygg, að um það séu þeir, sem standa að þessari till., sammála. Vil ég þá víkja að því, sem er öðruvísi í þessari brtt. en þeirri brtt., sem er á þskj. 154, því að önnur skrifl. till. liggur ekki frammi frá hæstv. ráðh. um þessi atriði. Það er þá fyrst til að taka, að samkv. brtt. okkar er hér opnuð heimild fyrir Tryggingastofnun ríkisins til þess að taka þessar tryggingar. Eins og brtt. hæstv. ráðh, er, verður að skilja upphaf hennar þannig, að Tryggingastofnuninni sé skylt að gera þetta, og flutti hann röksemdir sínar fyrir því, sem ég ætla að víkja lítillega að hér á eftir. En þetta er fyrsta atriði þess, sem er breytilegt frá því, sem er í hans till. Þá er annað atriði, sem er frábrugðið hans till. á þskj. 154, sem hann að vísu mun ætla að breyta, og hann lýsti þeirri breytingu hér áðan, að dánarbætur, þ.e.a.s. 1 millj. kr., eigi að greiðast nánustu vandamönnum eða erfingjum hins látna. Það er breyting frá því, sem er á þskj. 154, þar sem gert var ráð fyrir, að skuldheimtumenn gætu gengið að þessum bótum eftir látinn sjómann í dánarbúið, en samkomulag er um það hjá öllum aðilum að breyta þessu í þessa átt. Þá er að finna atriði í okkar brtt. um slysadagpeninga. Það er ekki neitt ágreiningsatriði, og sé ég ekki ástæðu til þess að fara út í það nánar, og einnig það atriði, að frá örorkubótum skuli draga upphæð slysadagpeninga, sem greiddir hafa verið, og frá eingreiðslu dánarbóta skuli draga örorkubætur, sem greiddar hafa verið. Þar er ekki heldur um neitt ágreiningsefni að ræða, það bezt ég veit. Þá er í okkar till. í samræmi við það, sem ég lýsti hér í upphafi, að hér er opnuð heimild, sem raunar er nú til staðar í lögunum í dag, fyrir Tryggingastofnunina að taka þessa vátryggingu. Þá er bætt við, að útgerðarmanni sé skylt að taka þessa tryggingu vegna þeirra, er hann ræður í skiprúm, hjá Tryggingastofnun ríkisins eða vátryggingafélagi. Þetta er hér tekið inn til þess að gera þetta atriði, sem allmjög hefur vafizt fyrir mönnum, ákveðið og skýrt. Ég tel það vera í fullu samræmi við aðra uppbyggingu þeirrar brtt., sem er á þskj. 154 og flutt af hæstv. heilbrh., að opnuð skuli heimild fyrir Tryggingastofnunina til að taka þessar nýju tryggingar og stjórnendur Tryggingastofnunarinnar geti ráðið því, hvort þeir vilja taka þær eða ekki. Í brtt. hæstv. ráðh. á þskj. 154 er að finna ákvæði eins og það, að Tryggingastofnun ríkisins er heimilt að taka að sér aðrar tegundir frjálsrar slysatryggingar, og enn fremur getur Tryggingastofnunin með samþykki ráðh. tekið að sér ábyrgðartryggingar þannig að ég tel, að það að leggja til breytingu um, að þetta verði aðeins heimild fyrir Tryggingastofnunina sé í fullu samræmi við aðra þætti í þeirri brtt., sem hæstv. ráðh. hefur flutt. Það kom fram hjá hæstv. ráðh., að hann teldi, að meginforsenda fyrir frv. væri niður fallin og till. raunar tilgangslaus og ætti að draga hana til haka, ef rétturinn til þess að verzla með þessar tryggingar væri ekki bundinn við Tryggingastofnun ríkisins eina. Hann færði fyrir því m.a. þau rök, að á þann hátt gætu iðgjöld af þessum tryggingum verið í algeru lágmarki. Ég hef á þeim skamma tíma, sem ég hef haft til þess að athuga þetta atriði, hvergi fundið neinar óyggjandi upplýsingar um, að þetta þurfi endilega að vera svona. Og á því leikur, a.m.k. í mínum huga, verulega mikill vafi, að þessi staðhæfing sé rétt. Mér þykir a.m.k. skjóta dálítið skökku við, að tryggingatakarnir, þ.e.a.s. útgerðarmennirnir, sem eiga að taka þessar tryggingar, skuli sækja svo sterkt á, eins og ég hef persónulega orðið áþreifanlega var við undanfarna daga, um það, að þessar tryggingar skuli undir engum kringumstæðum bundnar við Tryggingastofnunina eina. Ég tel það skrýtið, að þeir, sem eiga að greiða þessi iðgjöld, sæktu svo mjög sterkt á um þetta, ef það væri tryggt, að hitt fyrirkomulagið, að binda þessar tryggingar eingöngu við Tryggingastofnunina, tryggði fyrir fram lægstu iðgjöldin. Ég tel mig hafa rétt til þess að lýsa því yfir hér, að formaður Landssambands ísl. útvegsmanna sagði við mig í morgun, þegar ég ræddi þetta vandamál við hann ásamt mörgum öðrum, að bann gæti hugsað sér, að það mundi tryggja útveginum lægstu iðgjöldin í sambandi við þessar tryggingar, ef heildarsamtökin hefðu t.d. þann möguleika að geta boðið tryggingarnar út og tryggingafélögin annars vegar, annaðhvort sem ein beild eða þá hvert í sínu lagi, og Tryggingastofnun ríkisins líka gætu boðíð í þessar tryggingar. Hann taldi, að slík samkeppni um iðgjöldin væri til þess fallin að tryggja lægstu iðgjöldin. Og þetta hef ég heyrt fleiri útgerðarmenn segja. Það er rétt, sem hæstv. ráðh. segir, að Tryggingastofnun ríkisins telur eðlilegt og rétt, að annaðhvort fái hún öll þessi viðskipti, viðskiptin við alla útgerðarmenu landsins, eða hún hafi þessi viðskipti alls ekki. Hins vegar hefur tryggingaráð ekki sagt, að það fullnægi ekki því sjónarmiði þess, að opnuð sé heimild fyrir Tryggingastofnunina til þess að taka þessi iðgjöld og tryggingaráð sjálft ráði því, hvort það tekur þessi viðskipti upp eða ekki. Ég tel mig geta fullyrt það hér af viðtölum við einstaka tryggingaráðsmenn, að þeir telja, að ef þeir hefðu átt að tjá sig um það atriði eitt, þá gætu þeir undir öllum kringumstæðum lýst samþykki sínu við hvorn valkostinn sem væri, annaðhvort að allar þessar tryggingar skyldu vera hjá Tryggingastofnun ríkisins eða hinn kostinn, að opnuð væri heimild fyrir tryggingaráð til þess að taka þetta og tryggingaráð gæti vegið það og metið, hvort það vildi nota þessa heimild að einhverju leyti eða ekki. Það er þannig á valdi þeirra sjálfra, hvort þeir taka nokkuð af þessum viðskiptum eða ekki. Hæstv. ráðh. taldi, að ef breytt væri til um það, að þessi skyldutrygging útgerðarmanna væri bundin við Tryggingastofnunina eina, þá væri forsendan fyrir breyt, niður fallin og hún yrði dregin til baka. Á þessa skýringu get ég ekki fallizt. Það hefur komið hér fram, að nokkuð mörg atriði í brtt. er nauðsynlegt að fá samþykkt fyrir áramót, og fyrir liggur skýlaust loforð hæstv. ríkisstj. til útvegsmanna um að koma einhverri frambúðarskipan á skyldutryggingamál sjómanna, og m.a. er nauðsynlegt, að ákvæðin um dánarbætur, örorkubætur og annað slíkt og upphæðir þeirra verði fest í lög fyrir áramótin. Sannleikurinn er sá, að það er ekkert að mínu viti, sem gerir það nauðsynlegt í sambandi við þessi mál að vera að taka inn það ágreiningsatriði nú, hvort binda eigi þessar tryggingar eingöngu við Tryggingastofnunina eina eða gefa öðrum færi á að annast þær tryggingar líka. Það er ekkert leyndarmál, að um þetta atriði er á hv. Alþ. verulega mikill skoðanamunur, og það er svo mikill skoðanamunur, að ef á að fá einhvern botn í það innan stjórnarflokkanna, - ég fullyrði það, - þá þarf að fást meiri tími til að athuga það mál en hér gefst fyrir áramótin. Þess vegna tel ég, að það beri enga brýna nauðsyn til þess nú að bæta þessu við líka og ætla að höggva á þetta með því að lögbjóða það í frv. núna á síðustu dögunum, áður en við förum í jólafri, þegar dagskráin er fullskipuð af stórum málum, sem þurfa að komast fram fyrir áramót. Því held ég, að það væri auðveldlega hægt að taka þetta út úr brtt., ef mönnum sýnist svo, - ef vilji er fyrir því hjá hæstv. ráðh. Að öðrum kosti er ekki önnur leið til en sú, sem ég er hér að tala fyrir, að þetta verði látið ganga undir atkv. hv. alþm., hvorn kostinn þeir vilja hafa á í þessum efnum.

Heilbr.- og trmrh. (Magnús Kjartansson): Herra forseti. Eins og ég skýrði út áðan, var forsenda þeirrar till., sem ég flutti, sú, að þessar tryggingar yrðu að fullu hjá almannatryggingum, og um það er greinilega ágreiningur hér á hinu háa Alþ., sem við getum ekki leyst á þessum stutta tíma. Ég sagði, að ef menn gætu ekki fallizt á till. mína, teldi ég eðlilegast, að ég drægi hana til baka og við geymdum afgreiðslu þessa máls fram yfir áramót. Ég gat ekki annað skilið af orðum hv. frsm, heilbr.-og trn., Jóns Skaftasonar, en hann gæti á það fallizt, að þetta vandamál yrði þá ekki frekar rætt hér á þinginu. Ég dreg þar með þessa till. til baka. Ég vil láta þess sérstaklega getið út af umr. hér í gærkvöld, að ég hef haft samband um þetta mál við hv. þm. Pétur Sigurðsson, og hann er algerlega sammála mér um, að það sé skynsamlegast, úr því sem komið er, að þetta mál verði ekki afgreitt að þessu sinni. Þá standa þau ákvæði, sem sett voru í siglingalög í fyrra, sem sú löggjöf, sem gildir um þetta atriði, þangað til ný lög hafa veríð sett. Út af því, sem hv. þm. sagði hér áðan, langar mig samt til að rifja í örstuttu máli upp dálítið lærdómsríka sögu. Á síðasta hausti stóðu mál þannig, að útgerðarmenn lýstu því yfir, að þeir sæju sér ekki fært að gera út flotann, vegna þess að tryggingafélögin í landinu fengjust ekki til þess að tryggja sjómenn samkv. ákvæðum siglingal., og það var áskorun frá forustumönnum útgerðarmanna til útvegsmanna um allt land að gera skip sin ekki út á þessum forsendum. Ég beitti mér þá fyrir því við Brunabótafélag Íslands, sem er ríkisfyrirtæki, að það gerði tilboð um slíkar tryggingar, til þess að það lægi fyrir, að það væri hægt að fá þessa tryggingu. Þá gerðist sá ánægjulegi atburður, að önnur tryggingafélög lýstu því þegar í stað yfir, að þau væru fús til að tryggja, og meira að segja þau sögðust geta boðið mun betri kosti en Brunabótafélag Íslands. Þá leystist málið. En Kristján Ragnarsson hringdi í mig af hálfu Landsambands ísl. útvegsmanna, og ég lofaði honum því, að ég mundi beita mér fyrir því, að gerð yrði breyting á þessari löggjöf, þannig að tryggingaskyldan væri skilgreind á miklu nánari hátt en gert var í siglingal., og jafnframt, að ég reyndi að tryggja, að iðgjöldin yrðu sem allra lægst. Á þeim forsendum var lögð í það vinna að útbúa það kerfi, sem ég hef hér lagt fyrir, og sú vinna var fyrst og fremst unnin af Guðjóni Hansen tryggingafræðingi. Þegar þessi till. var tilbúin, óskaði ég eftir, að búinn yrði til samvinnuhópur fulltrúa frá Landssambandi ísl. útvegsmanna, frá Sjómannasambandi Íslands og frá Farmanna- og fiskimannasambandinu. Fulltrúar allra þessara aðila fjölluðu um þessa till., áður en ég lagði hana fram hér á þingi, og það var full samstaða fulltrúa allra þessara aðila um það, að með þessu væri málið leyst og þeir væru fylgjandi þessari till. Einu manna í þessari n. var hv. þm. Pétur Sigurðsson. Ég heyrði enga aths. frá Landssambandi ísl. útvegsmanna um það, að þessi grundvöllur, sem þarna er gerður, - sem er forsenda þess, að Tryggingastofnunin geti tekið þetta að sér, - væri ekki í samræmi við hagsmuni útvegsmanna. Enga slíka aths. heyrði ég. Hitt veit ég ósköp vel, að einmitt nú, þegar Þessi till, er komin fram hér á þingi, þá koma þessi vátryggingafélög, sem ekki þóttust geta veitt þessa tryggingu í haust, en létu síðan til leiðast að veita hana, og segja: Nú erum við reiðubúin til að tryggja á þessum forsendum. - Þau vilja fá möguleika til þess að hagnast á þessari tryggingu. Það má vel vera, að hv. alþm. séu fúsir til þess að leysa málið á þeim forsendum á þinginu eftir áramót, því að mér skilst, að það sé samstaða um, að þetta gangi ekki lengra að þessu sinni. En ég vil þá a.m.k. taka það skýrt fram, að ég mun ekki hafa forustu fyrir breytingu á þeim forsendum. Ég lít á það sem mitt verkefni að tryggja sjómönnum þau kjör, sem þeir eiga skýlausan rétt á, en gera það á þann hátt, að kostnaður útvegsmanna af því yrði í algeru lágmarki. Ég var ekki að hugsa um hagsmuni hinna einstöku vátryggingafélaga í því sambandi.



Þar sem m.a. hefur verið gerð grein fyrir því eða boðaðar hafa verið veigamiklar brtt. við þetta frv. og brtt, meiri hl. hv. n. hefur ekki enn verið útbýtt, tel ég eðlilegt að fresta umr. um stund, a.m.k. þar til útbýtt hefur veríð þeim brtt., sem boðaðar hafa verið, og hv. þdm. hafa fengið nokkurt tóm til þess að skoða þær. Umr. er frestað og málið tekið út af dagskrá þessa fundar.