Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Með lögum hafa hin fornu umboð þjóðjarða verið felld niður nema eitt, þ.e. Arnarstapaumboð og Skógarstrandar. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, miðar að því, að þetta umboð verði lagt niður og störf þau, sem umboðsmanninum bar að vinna, verði lögð undir sýslumanninn í Snæfellsnes- og Hnappadalssýslu. - Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til allshn. að lokinni þessari 1. umr.



Eins og deildarmenn rekur vafalaust minni til, þá var samið um það fyrir nokkru, að Alþjóðabankinn veitti allt að 40. millj. kr. lán í erlendri mynt til Sogs- og Laxárvirkjana. Um þetta voru á sínum tíma samþykkt sérstök lög, þ.e.a.s. heimild handa stjórninni til þess að taka fé þetta að láni. Þegar samningarnir áttu sér stað, þá kom í ljós, að það þurfti að gera nokkra formsbreytingu á þeim lögum, sem áður voru sett af þinginn, og var hún gerð með brbl., en fyrir alveg sérstök mistök láðist að leggja bráðabirgðalögin, sem sett voru á sínum tíma, fyrir hv. Alþ. Þetta frv. er þess vegna borið fram til þess að bæta úr þeirri vanrækslu. Ég leyfi mér að leggja til, að þessu máli verði vísað til hv. fjhn. að lokinni umr.



Það er lagt til í þessu frv. að framlengja fyrir næsta ár viðauka á vörumagnstoll og verðtoll og enn fremur heimildir til þess að undanþiggja þessum hækkunum víssar vörutegundir, sem greinir í 2. gr. laganna. Þessir viðaukar hafa verið lögfestir ár eftir ár undanfarið, og fjárlagafrv. ber það með sér, að ríkissjóður má ekki án þessara tekna vera. Ég legg til, að þessu máli verði vísað til hv. fjhn. að lokinni umr.



Undanfarin allmörg ár hafa ýmsir tekjustofnar verið innheimtir með viðaukum, svo sem eignarskattur, vitagjöld, aukatekjur, stimpilgjöld, gjald af innlendum tollvörutegundum. Þessi ákvæði hafa verið framlengd ár eftir ár. Eins og fjárlagafrv. ber með sér, sem lagt hefur verið fram, þá er enn þörf á, að ríkissjóður fái þessar tekjur, og er því með þessu frv. lagt til, að viðaukarnir verði framlengdir. - Ég leyfi mér að leggja til, að frv. verði vísað til fjhn. að lokinni umr.



Þetta frv. er glöggt dæmi þess, hvernig skattamálum og skattinnheimtu nú er háttað. Samkvæmt þessu litla frv. er ríkisstj. veitt heimild til að innheimta með 50–740% álagi, ýmsa tekjustofna ríkissjóðs. Á þskj. 9 er frv. til laga um bráðabirgðabreyt. á l. nr. 62 1939, um tollskrá o.fl., sem er að nokkru hliðstæðs efnis eins og þetta frv. Ég hygg, að hæstv. fjmrh. vilji ekki bera á móti því, að slík aðferð við álagningu og innheimtu skatta sem hér er um að ræða sé mjög óheppileg, vægast sagt. Að loknu síðasta Alþingi mun hafa verið skipuð mþn. til þess að framkvæma heildarendurskoðun skatta- og tollalaga, og var þá gert ráð fyrir því, að þessi nefnd mundi skila till. sínum til ríkisstj. svo snemma, að hún gæti lagt málið fyrir þetta Alþ., sem nú er byrjað. Ég vil leyfa mér að spyrja hæstv. ráðh., hversu starfi þessarar mþn. miði og hvort þess megi vænta, að niðurstöðurnar af starfi hennar verði lagðar fyrir þetta þing, sem væntanlega verður það síðasta, áður en gengið verður til almennra kosninga.



Í þessu frv. eru nokkrir viðaukar við tekjustofna ríkisins, og taldi ég nú upp áðan, við hvaða gjöld þessir viðaukar eru aðallega. Ef menn veita þessu athygli við upptalningu, þá kemur í ljós, að þeir eru aðallega á þau gjöld, sem hafa verið ákveðin með vissri krónutölu í tollalöggjöfinni, en ekki á þau gjöld, sem hafa verið ákveðin sem hundraðshluti af verði. Þess vegna er það ekkert einkennilegt, þó að það hafi verið lagðir viðaukar á þessi gjöld á undanförnum árum, þar sem gildi peninga hefur svo gerbreytzt sem raun er á orðin. Er því ekkert einkennilegt við þessa aðferð, eins og þróunin hefur verið hér, að leggja slík álög á gjöld, sem eru ákveðin í krónutölu, en ekki hundraðshluta. Ég vil minna á lið eins og f-liðinn, þ.e. 560% álag á gjald af innlendum tollvörutegundum. Þetta sýnist vera há prósenta, en það er þó ekki sexföldun á þessu gjaldi frá því, sem það var fyrir stríð, og þess vegna hefur þetta gjald sízt hækkað. Ef við tökum dæmi eins og stimpilgjöld og aukatekjur, sem eru með 140% álagi, en með sömu krónutölu, grunnurinn, eins og var fyrir stríð, þá hafa þau lækkað stórkostlega í raun og veru samanborið við aðrar greiðslur. Ég vil játa, að það er ekkert einkennilegt, þótt orðið hafi að grípa til þessara viðauka á gjöld, sem eru ákveðin á þennan hátt, þegar verðlag hefur gerbreytzt, svo sem raun hefur á orðið. Um störf mþn. í skattamálum get ég ekki gefið skýrslu hér í dag, vegna þess að nefndin hefur ekki skilað til mín áliti enn þá. Þarf víst tæpast þess að vænta, að hún hafi getað gert það, því að nefndinni er ekki aðeins ætlað að endurskoða skattalög ríkisins. Mér er ekki ljóst, hvort nefndin hefur skilið þáltill. þannig, að hún ætti líka að endurskoða tollalöggjöfina, en hún á að endurskoða að minnsta kosti löggjöfina um beinu skattana og alla löggjöf um tekjustofna sveitar- og bæjarfélaga. Þetta er vitanlega gífurlega víðtækt verkefni. Mér er kunnugt um, að nefndin hefur unnið mikið, en skýrslu hefur hún ekki skilað enn þá, og get ég því ekki fullyrt um það, hvenær hún skilar af sér eða hvort till. hennar verða lagðar fyrir þetta þing, en ég hafði hugsað mér að víkja nánar að þessu í sambandi við framsöguna fyrir fjárlögunum og fer því ekki nánar út í það að sinni.

forseti (BSt): Áður en gengið er til dagskrár, vil ég geta þess, sem öllum hv. þm. er nú reyndar þegar kunnugt, að með brbl. hefur verið gerð sú breyting á þingsköpum, að nú ber öllum þm. svo og ráðh. að tala frá ræðustóli, og er þessi breyting, eins og menn vita, gerð vegna þess, að nú hefur verið sett upp tæki til þess að taka upp ræður í þinginu á vélrænan hátt, og þótti ekki fært, hvorki kostnaðar vegna né þrengsla í þingsölunum, að hafa hljóðnema við hvert sæti, og varð því að koma fyrir ræðustól og ætlast til þess, að allir, sem ræður flytja á Alþingi, tali frá ræðustóli. Að sjálfsögðu er þinginu í sjálfsvald sett að fella þessi brbl., en benda má á það, að þessi breyting hér á Alþ. er gerð samkv. áskorun frá Alþ. sjálfu.