Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum um aukatekjur ríkissjóðs, nr. 88 31. desember 1991, sbr. lög nr. 1/1992, lög nr. 50/1994 og lög nr. 140/1995. Helstu atriði þessa frv. eru eftirtalin: 1. Með frv. þessu er lögð til hækkun á aukatekjutöxtum ríkissjóðs í I.--III. kafla og VIII. kafla laganna en þetta eru dómsmálagjöld, gjöld fyrir fullnustugerðir og búskipti fyrir sýslumann, gjöld fyrir þinglýsingar og lögbókandagerðir og gjöld fyrir ýmis vottorð og leyfi sem eru á valdsviði dómsmrn. Þessi gjöld hafa staðið óbreytt í sex ár, frá gildistöku laganna árið 1991, en frá þeim tíma hefur vísitala neysluverðs hækkað um 13,5% og launavísitala um 24%. Frv. gerir ráð fyrir að gjöldin hækki um 15% og er miðað við að hækkunin sé sem næst því að vera til jafns við hækkun verðlags sem orðið hefur frá gildistöku laganna. Hækkun þessari er stillt í hóf og er í því sambandi rétt að geta þess að rekstrarkostnaður héraðsdómstóla hefur hækkað um 21% frá árinu 1993 eftir aðskilnað dóms- og framkvæmdarvalds. Gert er ráð fyrir að hækkunin muni auka tekjur ríkissjóðs um 99 millj. kr., tæplega 100 millj. kr. 2. Þá er í öðru lagi lögð til breyting á V. kafla laganna um leyfi fyrir atvinnustarfsemi og tengd leyfi. Í fyrsta lagi er um að ræða breytingu að því er varðar verðbréfafyrirtæki sem nauðsynleg er vegna breytinga sem gerðar voru með lögum nr. 13/1996, um verðbréfaviðskipti, og leiðir til þess að verðbréfamiðlun verður framvegis einungis rekin sem verðbréfafyrirtæki. Enn fremur er lagt til að erlendum fyrirtækjum í verðbréfaþjónustu með staðfestu í ríki utan Evrópska efnahagssvæðisins sem heimilt er að veita þjónustu hér á landi verði gert að greiða fyrir leyfisbréf, enda verður að telja eðlilegt að jafnræði sé í gjaldtöku fyrir starfsleyfi innlendra og erlendra aðila. Þá er lögð til breyting á leyfi fyrir áfengisveitingastað í stað þess að innheimta gjald fyrir leyfi til áfengisveitinga á bilinu 20.000--100.000 kr. eftir því til hve langs tíma leyfið er veitt eins og nú er. Lagt er til að það gildi annaðhvort til eins árs eða gildi til lengri tíma en árs en ekki lengur en til fjögurra ára. Jafnframt verður leyfisgjaldið hækkað þannig að gjald fyrir leyfi til eins árs verði 100 þús. kr. og leyfi til eins til fjögurra ára verði 200 þús. kr. Auk þess að greiða gjald fyrir áfengisveitingaleyfi greiða áfengisveitingastaðir nú eftirlitsgjald sem stendur undir kostnaði við eftirlit samkvæmt áfengislögum. Nefnd um endurskoðun áfengislaga hefur lagt til að víneftirlit í núverandi mynd verði lagt niður og eftirlit með áfengisveitingum verði hluti af almennu starfi lögreglunnar. Sú hækkun á leyfi til áfengisveitingastaða sem hér er lögð til felur því einnig í sér eftirlitsgjald sem standi straum af kostnaði lögreglunnar við þetta eftirlit. Það er ástæða til þess, virðulegi forseti, að árétta að hér er um nokkra breytingu að ræða og annar þáttur þeirrar breytingar mun koma fram í frv. sem hæstv. dómsmrh. hyggst flytja innan tíðar um breytingar á áfengislögunum sjálfum þannig að hér er um að ræða tilfærslu í gjöldum. Það skýrir að nokkru leyti þá hækkun sem verður á leyfi fyrir áfengisveitingastað. Enda er hugmyndin að leyfið kosti eftirlit með stöðunum. Telja verður þetta heppilegri aðferð en að vera með mörg mismunandi gjöld vegna starfseminnar og er þetta jafnframt til einföldunar í framkvæmd. Í þriðja lagi er þess að geta að í frv. er lagt til að við VIII. kafla sem fjallar um ýmis vottorð og leyfi bætist tveir nýir töluliðir er varða annars vegar gjald fyrir leyfi til nafnbreytingar og í öðru lagi gjald fyrir vottorð um íslenskan ríkisborgararétt. Þetta bætist við VIII. kafla laganna. Samkvæmt aukatekjulögum hefur verið innheimt gjald fyrir þessi leyfi og vottorð samkvæmt almennum ákvæðum laganna en æskilegt þykir að lögin geymi sérákvæði um þessi efni. Verið er að flytja til lagaákvæði. Að lokum er lagt til að við lögin bætist nýr kafli sem fjallar um gjöld fyrir staðfestingu skipulagsskráa og birtingu reglugerða lífeyrissjóða. Samkvæmt lögum um sjóði og stofnanir sem starfa samkvæmt staðfesti skipulagsskrá, nr. 19/1988, er dómsmrh. gert að staðfesta skipulagsskrár sjóða og sjálfseignarstofnana sé þess farið á leit að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Samkvæmt sömu lögum skal birta staðfestar skipulagsskrár og breytingar á þeim í B-deild Stjórnartíðinda. Töluverð vinna hvílir á dómsmrn. við staðfestingu skipulagsskráa og hefur birting í Stjórnartíðindum eðlilega talsverðan kostnað í för með sér. Hingað til hefur ekkert gjald verið tekið fyrir þessa þjónustu, en það er talið eðlilegt að gjald sé lagt á hana svo sem tíðkast um aðra samsvarandi þjónustu ráðuneytisins og gerir frv. ráð fyrir að gjald fyrir staðfestingu á skipulagsskrám verði 5.000 kr. Enn fremur er lagt til að heimilað verði að krefja þá sem fá staðfesta skipulagsskrá um endurgreiðslu til ráðuneytisins vegna kostnaðar af birtingu skipulagsskrár í B-deild Stjórnartíðinda. Samkvæmt lögum nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, er fjmrh. gert að staðfesta reglugerðir lífeyrissjóða. Reglugerðirnar eru birtar í B-deild Stjórnartíðinda og hefur kostnaður við birtingu þeirra verið umtalsverður. Þykir rétt að lífeyrissjóðir beri sjálfir kostnað af birtingu reglugerða sem frá þeim koma og er því lagt til í frv. að lífeyrissjóðir endurgreiði fjmrn. kostnað af birtingu reglugerðar lífeyrissjóða í Stjórnartíðindum. Ég vil aðeins geta þess að lokum að á sínum tíma voru þessar tekjur byggðar á ákvæðum í reglugerð sem gefin var út af fjmrn. en á árinu 1991 var aflað lagaheimilda. Tryggara þótti að afla lagaheimilda vegna stjórnarskrárbreytingar. Þær upphæðir sem hér er um að ræða hafa yfirleitt ekkert breyst frá þessum tíma þannig að búast má við að á nokkurra ára fresti þurfi til þess að koma að gera breytingar á fjárupphæðum laga af þessu tagi. Virðulegi forseti. Ég vil að lokum leggja til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Herra forseti. Það frv. sem hér er til umræðu um breytingu á lögum um aukatekjur ríkissjóðs felur í sér verulegar hækkanir á dómsmálagjöldum sem ég geri hér einkum athugasemdir við. Eins og fram kom í máli hæstv. fjmrh. er áætlað að fyrirhugaðar hækkanir muni gefa ríkissjóði tæpar 100 millj. kr. Hverjir eru það svo sem aðallega lenda í þessum hækkunum? Jú, það eru einkum heimili sem eru í verulegum fjárhagserfiðleikum og miklum vanskilum, menn jafnvel komnir með íbúðir sínar á nauðungarsölu. Ég hef fengið í hendur sundurliðun á þessum 100 millj. Þar kemur fram að hækkun t.d. vegna beiðna um nauðungarsölu er 24 millj kr. Þetta er hækkun á þeim pósti sem lendir að verulegu leyti á heimilum sem eru í miklum fjárhagserfiðleikum. Aðfarargjald á að hækka um 22 millj. þannig að samtals er hækkunin á aðfarargjöldum og gjöldum fyrir beiðni um nauðungarsölu um helmingurinn af hækkun á dómsmálagjöldunum. Ég vil rifja upp, herra forseti, að ég flutti á síðasta þingi, ásamt hv. þm. Rannveigu Guðmundsdóttur, Kristínu Ástgeirsdóttur og Gísla S. Einarssyni till. til þál. um aðgerðir til að bæta stöðu skuldara. Einn þáttur í því var að dregið yrði úr gjaldtöku og skattlagningu hins opinbera vegna skulda einstaklinga, svo sem stimpil- og þinglýsingargjalda og gjaldtöku við fjárnám, nauðungarsölu og virðisaukaskatt á innheimtukostnað lögmanna. Hækkun dómsmálagjalda sem hér er boðuð gengur þvert á þá tillögu sem þá var lögð til. Ljóst er að gjaldtaka ríkisins, m.a. þessi dómsmálagjöld, er skuldurum afar þungbær og getur haft úrslitaáhrif á það hvort fólk getur unnið bug á fjárhagserfðileikum sínum. En til að forðast nauðungaruppboð þarf viðkomandi einstaklingur oft að greiða til ríkisins bæði í formi stimpil- og þinglýsingargjalda, réttargjalda og virðisaukaskatts tugi eða jafnvel hundruð þúsunda króna ofan á hinar eiginlegu skuldir og gjöld til lögmanna. Þannig er algengt að þóknun, kostnaður og álög á skuldir einstaklinga til ríkisins og innheimtuaðila geti þegar upp er staðið orðið mun hærri en höfuðstóll skuldarinnar. Slík innheimta verður oft til þess að brjóta niður einstakling sem þarf á öllu sínu að halda til að ráða fram úr erfiðleikunum. Í þeirri tillögu sem við fluttum á síðasta þingi var sýnt fram á með ýmsum dæmum hvernig einmitt gjaldtaka ríkissjóðs og ýmis lögfræðikostnaður væri oft miklu hærri en höfuðstóllinn. Og nú, herra forseti, er fyrirhugað að hækka enn þessi gjöld með ákaflega skrýtnum rökstuðningi vægast sagt. Til þess er vitnað að rekstrarkostnaður héraðsdómstólanna hafi hækkað úr 281 millj. í 341 millj. kr. Hvað skyldi nú ríkissjóður hafa miklar tekjur vegna gjaldtöku og skattlagningar á skuldir einstaklinga? Það eru alveg gífurlegar fjárhæðir og vil ég rifja upp, herra forseti, að á 120. löggjafarþingi fékk ég svar frá hæstv. fjmrh. um gjaldtöku og skattlagningu á skuldir einstaklinga. Þar kom fram að stærsti liðurinn í því voru stimpilgjöld sem voru á árinu 1995 tæpir 2,3 milljarðar kr. og þó ekki sé verið að hækka þau hér, þá sýnist mér að í fjárlagafrv. sjálfu sé verið að hækka þetta um 130 millj. a.m.k. og spyr hæstv. ráðherra um hvort það sé ekki rétt að verið sé að hækka stimpilgjöldin í fjárlagafrv. um 130 millj. Af þinglýsingargjaldtökunni árið 1995 hafði ríkið um 111 millj. í tekjur og það á að fara að hækka þinglýsingarnar um 17--18 millj. samkvæmt þessu yfirliti sem ég hef frá dómsmrn., þ.e. við sundurliðun á slíkum dómsmálagjöldum, þá eru þinglýsingarnar eða kostnaður vegna þeirra hækkaður um tæpar 18 millj. kr. Gjald vegna beiðni um nauðungarsölu var 210 millj. á árinu 1995 og það á að hækka það núna samkvæmt þessu frv. um tæpar 25 millj. kr. Ég spyr hæstv. fjmrh.: Hefur hann enga matarholu að leita í nema þá verst stöddu í þjóðfélaginu? Þarf hann að hækka gjaldtöku á þeim sem eru í miklum vanskilum, jafnvel komnir svo tæpt fjárhagslega að vera með íbúðir sínar undir hamrinum? Þessari gjaldtöku mótmæli ég og sé ekki að rökstuðningur um hækkun á rekstri héraðsdómstólanna hafi neitt með þetta að segja enda hefur ríkið samkvæmt því svari sem ég vitnaði í um 2,7 milljarða í gjaldtöku og skattlagningu af skuldum einstaklinga og þá er ótalinn virðisaukaskattur af starfsemi lögmanna sem fjmrn. gat ekki svarað mér um hvað gæfi ríkissjóði mikið í tekjur. Ég taldi, herra forseti, fulla ástæðu undir þessari umræðu að vekja athygli á þessu og kannski rétt af því að þetta tengist mikið erfiðleikum heimilanna, sem á að fara að íþyngja enn meira, að rifja upp hvaða áhrif þær aðgerðir hafa haft sem ríkisstjórnin fór í þegar hún hafnaði því að fara út í greiðsluaðlögum sem Framsfl. hélt hæst á lofti í síðustu kosningum og fór í staðinn þá leið að leggja fram frv. til laga um réttaraðstoð einstaklinga og frv. sem lýtur að fjmrn., þ.e. að breyta lögum um tekju- og eignarskatt í þá veru að undir ákveðnum kringumstæðum verði heimilt að fella niður tekju- og eignarskatt hjá einstaklingum sem ættu í verulegum erfiðleikum. Hverju hefur þetta nú skilað, herra forseti, sem átti að bjarga heimilunum sem voru í miklum fjárhagserfiðleikum? Hve margir hafa fengið fyrirgreiðslu samkvæmt lögum um réttaraðstoð við einstaklinga sem leita nauðasamninga? 47 einstaklingar hafa sótt um slíka aðstoð og 29 fengið. Það er nú allt og sumt. Og aðstoðin er um 250 þús. kr. sem hver og einn einstaklingur getur fengið vegna þessarar réttaraðstoðar. Því er haldið fram í mín eyru að þessi aðstoð dugi skammt og stór hluti hennar fari í að standa straum af kostnaði undirbúningsvinnu lögmanna sem aðstoða skuldara. Þá er komið að lögunum um niðurfellingu á tekju- og eignarskatti sem voru samþykkt sl. vor. Eftir þeim upplýsingum sem ég hef hefur ekkert erindi uppfyllt skilyrði laganna en þar er kveðið á um að telji innheimtumaður að hagsmunum ríkissjóðs verði betur borgið með nauðasamningi gjaldanda við skuldheimtumenn skuli hann gefa fjmrh. skýrslu um málavöxtu. Fjmrh. er síðan heimilt að samþykkja nauðasamninga að fenginni umsögn Ríkisendurskoðunar og að uppfylltum nánari skilyrðum í lögunum. Það hefur enn enginn getað fengið aðstoð samkvæmt þessum lögum. Á það var einmitt bent þegar þetta mál var til umræðu að skilyrðin væru með þeim hætti að mjög fáir gætu nýtt sér þau þannig að eftir stendur að þau úrræði sem ríkisstjórnin hafði fyrir skuldugustu heimilin í landinu, skuldbreyting aldarinnar, eins og Framsfl. nefndi það í kosningabaráttunni, hefur nánast engu skilað fyrir þessi skuldugu heimili. Og enn á að bæta um betur í þessu frv. sem hér er til umræðu þegar hækka á dómsmálagjöldin um hundrað millj. kr. sem að stærstum hluta lendir á heimilunum sem eru í erfiðustu og verstu fjárhagsstöðunni. Þetta er það sem hæstv. ríkisstjórn er að skila skuldurum landsins þ.e. að leggja fram frv. sem litlu eða engu hafa skilað þeim sem eru í vandræðum og síðan kemur frv. sem hækkar verulega dómsmálagjöldin og íþyngir þar með heimilunum og gerir þeim erfiðara fyrir að reyna að leysa úr sínum vandræðum og komast hjá nauðungarsölu. Þegar ég nefni að aðeins 29 manns hafi fengið aðstoð samkvæmt lögum um réttaraðstoð við einstaklinga, þá er hægt að bera saman tölur um hversu margir einstaklingar voru úrskurðaðir gjaldþrota. Á árinu 1995 voru tæplega 700 einstaklingar úrskurðaðir gjaldþrota og það er alveg ljóst, herra forseti, að sú leið sem hér er verið að fara þ.e. að hækka dómsmálagjöldin og gjaldtöku vegna nauðungarsölu, aðfarargerðar o.fl. hjálpar ekki þeim heimilum sem nú eru í þessari stöðu. Þess vegna mótmæli ég, herra forseti, því sem hér á að koma í gegn, þ.e. hækkun á dómsmálagjöldunum, og hvet til þess að þetta mál verði ítarlega skoðað í hv. efh.- og viðskn. sem fær það mál til umfjöllunar og bið um að leitað verði annarra leiða en níðast á þeim verst settu í þjóðfélaginu sem kannski standa frammi fyrir því þessa dagana og vikurnar að missa íbúðir sínar og heimili á uppboði.

Herra forseti. Ég tók eftir því að óvenjulétt var yfir hæstv. fjmrh. þegar hann mælti fyrir frv. um hækkun á ýmsum aukatekjum ríkissjóðs, enda ekki lítill búhnykkur á ferðinni fyrir hæstv. fjmrh. þar sem er hækkun á þeim vinsælu skattstofnum sem ganga undir því sérstaka safnheiti aukatekjur ríkissjóðs, svona viðbótartekjur eða tekjuauki. Þetta eru eins og kunnugt er, herra forseti, ýmiss konar gjöld eða skattar sem oft hafa verið taldir liggja á gráu svæði mitt á milli þess að vera greiðslur fyrir útlagðan kostnað eða þjónustugjöld sem réttlætanleg væru sem slík vegna kostnaðar sem af því hljótist að skrá tiltekin réttindi eða gefa út leyfi eða hvað það nú er sem þar er á ferðinni, og hins vegar að vera hreinn og beinn tekjustofn eða fjáröflunargjald fyrir ríkissjóð. Þessir skattar hafa stundum, með leyfi, verið kallaðir skítaskattar og verið misvinsælir á undanförnum árum. Það er eins og mig minni að Sjálfstfl. hafi stundum haft þá stefnu að það ætti eiginlega að slá þetta allt saman af, þessi frumskógur af alls konar aukatekjum og smásköttum væri heldur til óþurftar. En það vefst samt sem áður ekki fyrir hæstv. fjmrh. að koma hér tiltölulega brosmildur af einhverjum ástæðum og mæla fyrir hækkun á þessum gjöldum, þar á meðal á dómsmálagjöldunum sem hv. 13. þm. Reykv. Jóhanna Sigurðardóttir fór ágætlega yfir áðan. En það var II. kafli þessa frv., herra forseti, sem ég ætlaði aðallega að gera að umtalsefni þar sem í 9. gr. frv. er verið að fjalla um hækkun á leyfi, starfsleyfi eða leyfi fyrir rekstur áfengisveitingastaða en þó fremur þær breytingar sem vísað er til í grg. frv. hvað þetta varðar. Það er með nokkuð sérkennilegum hætti, herra forseti, að mínu mati svo ekki sé meira sagt. En þar segir að um sé að ræða hækkun á leyfi fyrir áfengisveitingastaði, en þar hafa verið tekin gjöld allt frá bilinu 20 og upp í 100 þús. kr. eftir því til hve langs tíma leyfið er veitt. Síðan segir: ,,... og eru þær upphæðir að mati þeirra sem telja að herða þurfi skilyrði gagnvart leyfishöfum of lágar. Auk þess greiða áfengisveitingastaðir í Reykjavík sérstakt víneftirlitsgjald sem ætlað er að standa undir kostnaði við eftirlit. Nefnd um endurskoðun áfengislaga hefur lagt til að víneftirlit í núverandi mynd verði lagt niður og eftirlit með áfengisveitingum verði hluti af almennu starfi lögreglunnar. Með tilliti til þess að almennt er ekki farið fram á sérstaka gjaldtöku vegna starfa lögreglunnar þykir óeðlilegt að krefjast sérstaks víneftirlitsgjalds eins og verið hefur. Því er lagt til að leyfi til áfengisveitinga verði hækkað þannig að í leyfisgjaldinu felist einnig eftirlitsgjald sem standi straum af kostnaði lögreglunnar við þetta eftirlit.`` Þetta er alveg stórfurðulegur texti, herra forseti, svo ekki sé meira sagt. Í fyrsta lagi er þar til að taka að hér virðast vera á ferðinni tillögur nefndar sem ekki er nánar útskýrt í frv. hvar á vegi séu staddar. Hefur hæstv. ríkisstjórn ákveðið að gera þessar tillögur að sínum? Liggur fyrir niðurstaða um það í ríkisstjórninni? Að vísu boðaði hæstv. fjmrh. að frv. kynni að koma fram frá hæstv. dómsmrh. Í öðru lagi er svo auðvitað það efnisatriði hvort menn telja skynsamlegt að leggja sérstakt eftirlit með starfrækslu áfengisveitingastaða niður. Er það niðurstaða hæstv. ríkisstjórnar að það sé framfaraskref hvað varðar áfengispólitík í landinu? Er hæstv. heilbrrh. dús við það, ef svo má að orði komast, herra forseti, að fara þannig að? Ég hélt að mat þeirra sem fylgst hafa með þeim málum væri frekar hitt að brýna nauðsyn bæri til að reyna að efla þetta eftirlit, sérstaklega eftir að breytingar voru gerðar á áfengislögum hvað varðar fyrirkomulag heildsöludreifingar með áfengi. Það er fullyrt af þeim sem til þekkja að mun erfiðara hafi orðið að fylgjast með því t.d. að ekki sé um smyglaðan varning að ræða í bland við löglegan á veitingastöðunum. Þannig var fullyrt í mín eyru að komið hefði í ljós við skattalegt eftirlit að einn af stærri vínveitingastöðum borgarinnar hefði selt eina flösku af vodka í júlímánuði sl. og það þótti furðanlega lítið af þeim miði miðað við önnur umsvif á staðnum. Það vakna að sjálfsögðu grunsemdir um að á ferðinni sé smyglað staðgengi vörunnar. Eins og menn vita varð allt eftirlit mun torveldara með því að heildsöludreifingu á vegum Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins var hætt eða opnað almennt fyrir að heildsalar gætu dreift vörunni og merkingar á flöskum aflagðar í því sambandi. Það virðist þar af leiðandi nokkuð sérkennilegt að í framhaldinu skuli hæstv. ríkisstjórn komast að þeirri niðurstöðu að rétt sé að leggja eftirlitið niður og fela það lögreglunni sem ég hélt að hefði nú alveg nóg að starfa og ætti nóg með sig. En svo kemur eiginlega rúsínan í pylsuendanum hvað röksemdafærsluna snertir, herra forseti, og ég held að ég verði að lesa þetta aftur, með leyfi forseta: ,,Með tilliti til þess að almennt er ekki farið fram á sérstaka gjaldtöku vegna starfa lögreglunnar þykir óeðlilegt að krefjast sérstaks víneftirlitsgjalds eins og verið hefur.`` Já, það á sem sagt ekki að halda aðgreindum þessum störfum lögreglunnar, að afla tekna til þeirra sérstaklega. Það er ekki hægt að lesa þennan texta öðruvísi en þannig að lögreglan eigi bara að fá almennar fjárveitingar til að sinna sínum störfum. En hvað er þá verið að fara í næstu setningu? Þar stendur: ,,Því er lagt til að leyfi til áfengisveitinga verði hækkað þannig að í leyfisgjaldinu felist einnig eftirlitsgjald sem standi straum af kostnaði lögreglunnar við þetta eftirlit.`` Þarna er fullyrt alveg hið gagnstæða. Ég held að Ragnar Reykás, sú merka persóna sem oft er vitnað til, yrði hreykinn af þessum texta. Hann hefði ekki getað gert þetta betur, að taka eina setningu og snúa merkingu hennar algjörlega við í næstu setningu og segja að hækkunin á leyfisgjaldinu eigi einmitt að vera að hluta til tekjustofn fyrir ríkið til að standa straum af auknum útgjöldum lögreglunnar í þessi efni. Er þetta nýr sérmerktur tekjustofn? Er ekki þarna verið að viðurkenna, herra forseti, að gjaldtakan í þessu sambandi sé þá ekki þjónustugjald, að þetta sé ekki greiðsla á raunverulegum útlögðum kostnaði vegna útgáfu vínveitingaleyfisins heldur í raun og veru tekjustofn fyrir ríkið og þá er þetta auðvitað ekkert annað en skattur og þá erum við komin á fulla ferð inn á þetta gráa svæði þar sem mörkin milli þjónustugjalda eða endurgreiðslu á útlögðum kostnaði annars vegar og skattstofns eða fjáröflunargjalda fyrir ríkissjóð hins vegar eru orðin mjög óljós. Ég tel sem sagt, herra forseti, þarna vera á mjög sérkennilegan og reyndar á gagnrýnisverðan hátt fjallað um þessa hluti. Í fyrsta lagi hefði ég að sjálfsögðu talið eðlilegt að frv. hæstv. dómsmrh. væri þá á undan, kæmi fram og um það yrði fjallað og það kæmi í ljós hvort vilji væri fyrir því á Alþingi að gera þá breytingu að fella niður sérstakt eftirlit með rekstri vínveitingastaða og þá kæmi væntanlega í ljóst hvort, sem ég út af fyrir sig dreg ekki í efa, þetta væri hluti af nýrri stefnu hæstv. ríkisstjórnar í þessum málum sem hæstv. heilbrrh. væri aðili að. Í kjölfarið hefði verið eðlilegt að gera þá breytingu sem hæstv. fjmrh. er hér að leggja til. Mér finnst þetta bera að þinginu í algjörlega öfugri röð fyrir nú utan að röksemdafærslan er hér alveg stórbrotin svo ekki sé meira sagt og mótsagnakennd mjög. Að síðustu, herra forseti, er nokkuð skondið atriði í 11. gr. frv. Þar er settur inn nýr kafli til að heimila að reyta svona pínulítið, svolitla aura, af þeim sem eru að sækja til ráðuneytanna um að fá staðfestar sínar skipulagsskrár og/eða lífeyrissjóðum sem birta sínar reglugerðir. Það þarf náttúrlega að passa að hægt sé að ná af þeim þannig að það er skotið inn heilli nýrri lagagrein, gott ef ekki bara kafla, nýjum XI. kafla sem á að heita Gjöld fyrir staðfestingu skipulagsskráa og birtingu reglugerða lífeyrissjóða. Og það á að kosta heilar 5.000 kr. að fá þetta staðfest. En það sem er enn þá skrautlegra er að síðan segir: ,,Þeir sem fara fram á staðfestingu dómsmálaráðuneytisins á skipulagsskrá skulu endurgreiða ráðuneytinu kostnað við birtingu skipulagsskráar í B-deild Stjórnartíðinda.`` Það er ekkert annað. Það á sem sagt að fara að velta kostnaðinum af útgáfu Stjórnartíðindanna yfir á einstaka aðila sem fá sitt efni birt þar. Þetta er alveg stórbrotið nýmæli hjá hæstv. fjmrh. og ég óska honum alveg sérstaklega til hamingju með hugkvæmnina á þessu sviði að vera að fara út á þá braut að koma kostnaðinum af útgáfu Stjórnartíðindanna yfir á einstaka aðila sem verða fyrir því að þeirra efni er þar birt eins og lög gera ráð fyrir.  Ég spyr nú samt sem áður: Er ekki ástæða til að ætla að þetta verki heldur hamlandi á það sem er auðvitað hið mesta þjóðþrifamál að aðilar af þessu tagi komi því í verk eða þeir geri gangskör að því að fá staðfestar sínar skipulagsskrá? Það geta verið áhöld um það hvort þeim er það beinlínis skylt eða ekki og jafnvel þó svo sé að þeir eigi samkvæmt laganna bókstaf að afla staðfestingar á sinni skipulagsskrá, þá er ekki endilega víst að allir hafi komið því í verk. Og ég er ekki viss um að það sé til bóta í réttarfarslegu eða stjórnsýslulegu tilliti að vera með gjaldtöku eða ákvæði af þessu tagi sem gætu verkað þarna hamlandi fyrir utan að mér finnst nú smámunasemin vera orðin dálítið mikil í þessum efnum ef það á að fara að rukka menn fyrir það að efni af þessu tagi birtist í Stjórnartíðindunum, fyrir prentkostnaðinum eða hvað það er nú er. Ég segi nú bara að lokum, herra forseti, að litlu verður Vöggur feginn. Og hvað kemur næst hjá hæstv. fjmrh. í þessum efnum? Fer hann ekki að rukka gestina í fjmrn. fyrir kaffi ef þeir skyldu fá það?

Góð hugmynd.

Herra forseti. Aðeins kannski örfá orð inn í þessa umræðu. Þetta frv. til laga um aukatekjur ríkissjóðs lætur kannski ekki mikið yfir sér og virðist í fljótu bragði vera eðlileg framkvæmd hækkana með tilliti til verðlags. En ég vil þó taka undir þau orð sem hér hafa fallið um það hverjir koma til með að bera þessi gjöld sem um er að ræða. Í 1.--8. gr. er verið að leggja til 15% hækkun á dómsmálagjöldum og rökin eru að rekstrarkostnaður héraðsdómstóla hafi hækkað um 21%. Það var gert ráð fyrir 100 millj. kr. tekjuauka af þessum völdum. Ég tel, herra forseti, að þessar hækkanir muni lítillega hafa áhrif á almennt verðlag. Það er eðlilegt, hæstv. fjmrh., að gera þeim aðilum sem að þessum rekstri standa að sýna aðhald og sparsemi og það er eðlilegra að hækkanir eins og hér um ræðir komi miklu jafnara inn, t.d. þegar hækkunar er þörf, um t.d. 5% í hvert sinn, í staðinn fyrir að fara í svona slumphækkanir á einhverju árabili eins og verið er að gera hér. Þessi vinnubrögð eru mér á móti skapi. Ég tel að þetta eigi að gerast öðruvísi. Og ég sé að hæstv. fjmrh. er sammála mér að þetta eigi að fylgja jafnara fram. En þar að auki er settur inn, eins og hér kom fram áðan, nýr tekjuauki fyrir ríkissjóð. Þá er ég að vitna til bæði 9., 10. og 11. gr. þar sem um er að ræða í 11. gr. gjöld fyrir skipulagsskrár og birtingu reglugerða lífeyrissjóða. Ég býst svo sem við að þær hækkanir sem um er að ræða fari í gegn þó svo ég sé með þessar athugasemdir hér. En ég er fyrst og fremst að vekja athygli á því að það er óeðlilegt að setja þetta inn á þennan veg og gera þetta með svo löngu millibili. Það á að miða við að þegar meðaltalshækkanir á neysluverðsvísitölu og launaverðsvísitölu eru 10%, þá ætti þetta að koma inn sem eðlileg hækkun. Þannig lít ég á þetta. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh.: Hverjar eru áætlaðar heildartekjur eða heildartekjuauki ríkissjóðs í tengslum við þetta frv.? Það er gert ráð fyrir 100 millj. kr. varðandi 1.--8. gr. En hver er heildin og á hverjum lenda þessi gjöld eða gjaldahækkanir, hæstv. fjmrh.? Ég ætla að láta þetta nægja í umfjöllun um málið, en mér finnst óeðlilegt, herra forseti, hvernig þetta ber að. Það á að bera að þegar tilefni eru til eins og varðandi aðrar tekjur ríkissjóðs og gjöld sem á að greiða til ríkissjóðs á einhvern hátt.

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs til þess að fjalla örlítið um hin svokölluðu dómsmálagjöld, en í því frv. sem hæstv. fjmrh. hefur nýverið mælt fyrir, um aukatekjur ríkissjóðs, kemur fram að ætlunin er að ná um það bil 100 millj. kr. tekjum í ríkissjóð vegna hækkana á dómsmálagjöldum og það er rökstutt eins og segir hér í greinargerð, virðulegi forseti, að: ,,Frá árinu 1993 sem er fyrsta heila árið eftir aðskilnað dóms- og framkvæmdarvalds hefur rekstrarkostnaður héraðsdómstóla hækkað úr 281.000 þús. kr. í 341.000 þús. kr. árið 1996 ...`` Ég held, virðulegi forseti, að við deilum ekki um það hér að eitt af meginhlutverkum ríkisins er að reka dómstóla. Þetta er einn af þremur þáttum ríkisvaldsins og ég held að um það sé ekki deilt að þessi kostnaður á að sjálfsögðu að hvíla á ríkinu. Þess vegna er dálítið eftirtektarvert að skoða hvað ríkissjóður hafði í tekjur af dómsmálagjöldum fyrir árið 1996. En þar kemur fram að ríkissjóður hafði í tekjur 660 millj. kr. sem má leggja út þannig að ríkið hafi hagnast um sem nemur 320 millj. kr. á rekstri dómstóla í landinu.  Hverjir eru það svo sem borga þessi gjöld? Hverjir skyldu það nú vera? Það eru þeir sem eru að leita réttlætisins fyrir dómstólum. Það eru þeir sem greiða þessi gjöld.  Ég held að réttlætisgjöld af þessu tagi hljóti að vera tímaskekkja og ef ríkissjóður er að leita sér tekna og leggja þetta á þá einstaklinga sem leita sér réttlætis fyrir dómstólum, þá held ég að það sé ríkinu hreinlega til vansa því þetta er einn af meginþáttum ríkisvaldsins og við hljótum að geta rekið þetta án þess að gera einhverja arðsemiskröfu á dómstólana. Og mér finnst hálfsorglegt, virðulegi forseti, að fjmrh. skuli vera að koma með þessar tillögur hér fram og rökstuddar þannig að rekstrarkostnaður héraðsdómstóla hafi hækkað um 21% á einhverju árabili. Þetta er sorglegt, virðulegi forseti, og ber ríkisstjórninni mjög slæmt vitni.

Virðulegi forseti. Ég þakka þessar umræður sem hér hafa farið fram og vil nefna örfá atriði sem komið hafa fram í umræðunni, en að öðru leyti vísa ég til þeirrar vinnu sem á eftir að fara fram í hv. nefnd þegar þetta mál kemur þangað til meðferðar. Í fyrsta lagi vil ég geta þess varðandi stimpilgjöldin að gert er ráð fyrir því að stimpilgjöld sem nú eru í fjárlagafrv. flokkuð með eignarsköttun hækki í takt við umsvif í efnahagslífinu. Eins og segir í greinargerð með fjárlagafrv. þá er gert ráð fyrir að aukningin sé 200 millj. eða um það bil á milli ára. Það er bara nákvæmlega framreiknað. Það er gert ráð fyrir hver umsvifaaukningin sé og síðan eru skatttekjurnar af stimpilgjaldinu reiknaðir út frá því. Það skal kannski sagt frá því hér að um nokkurra mánaða eða reyndar ára bil hefur verið reynt að ná fangs á því að breyta stimpilgjöldunum. Þetta er að mörgu leyti úreltur tekjustofn ríkisins og er að því leyti til ólíkur öðrum að þarna er um hreina skattheimtu að ræða í mörgum tilvikum og reyndar þannig að í sumum er hægt að komast hjá skattheimtunni með því að færa viðskiptin út fyrir íslensk landamæri. Þess vegna er nauðsynlegt að breyta stimipilgjaldalögunum og það er í bígerð eins og ég hef áður sagt. En á því eru flóknar hliðar og eitt af því sem kannski blasir við mönnum þessa dagana er að hér á landi er verið að selja uppsöfnunarlífeyristryggingar og þar eru á ferðinni ýmis erlend fyrirtæki, þýsk og bresk fyrirtæki, fyrirtæki á borð við Allianz og Sun Life og fleiri slík og þessi fyrirtæki þurfa ekki að borga stimpilgjöld á meðan keppinautar þeirra íslenskir þurfa að borga samkvæmt lögunum stimpilgjald af sölu sams konar lífeyristrygginga. Þetta þarf auðvitað að laga með tilliti til nýrra viðskiptahátta. Sömuleiðis þarf að laga það að upphæð ráði stimpilgjaldi en ekki líftími kröfu. Og ýmislegt fleira sem ég hirði ekki um að nefna hér og nú þarf auðvitað að breytast. Því hefur m.a. verið haldið fram að menn skrái ekki skip hér á landi vegna stimpilgjaldanna. Ég held að það sé kannski ofsagt en samt sem áður er það rétt að víða annars staðar eru stimpilgjöld af því sem gerist í viðskiptalífinu með öðrum hætti heldur en hér og það má með sanni segja að í vissum tilvikum sé þar um að ræða hluti sem gera það að verkum að viðskipti færast úr landi. Það er ekki alveg rétt sem sagt hefur verið hér og alls ekki, að þetta sé skattur á hina verst stöddu. Í mörgum tilvikum eru þau gjöld sem hér er verið að tala um, gjöld á stórfyrirtæki og í mörgum tilvikum á ríkið sjálft. Það gleymist nú oft að taka það fram að ríkið er einn umsvifamesti aðili þrátt fyrir allt og allt hér á landi og í dómskerfinu hygg ég að ríkið sé langsamlega mest áberandi í sókn og vörn og þegar um er að ræða dómsmálagjöldin, þá varð auðvitað stórkostleg hækkun á þeim útgjaldalið ríkisins á sínum tíma þegar breytingar voru gerðar á þeim málum í fullu samkomulagi, hélt ég, við alla, líka þá sem starfa í dómskerfinu. Þá kom í ljós og þótt ríkið fengi verulegar tekjur, þá kostaði þetta veruleg útgjöld fyrir ríkið því að það er ríkið sem gengur að fólki í stórum stíl eins og menn vita. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir sagði að auki að það hafi mistekist að koma fram áhugamálum, að mér skilst, annars stjórnarflokksins í gegnum lög um nauðasamninga annars vegar og niðurfellingu á tekju- og eignarskatti hins vegar. Það er rétt sem hv. þm. sagði. Það eru ekki mjög margir sem hafa beðið um nauðasamninga. Ég segi nú sem betur fer. Þetta er mjög vandmeðfarin mál. En leiðin er opin og hún auðvitað þýðir að það þarf að fara eftir lögunum og í mörgum tilvikum er alls ekki réttlætanlegt að fara í nauðasamninga ef menn vilja halda í heiðri þá reglu sem er grundvallarregla í íslenskum rétti, jafnræðisregluna, því að það verður að vera hægt að gefa öllum kost á sömu úrræðunum. Það sama á við niðurfellingu á tekju- og eignarskatti til þeirra sem skulda gömul gjöld. Skrifað var bréf til allra þessara aðila og þeir hafa verið koma og spyrja hvort hægt sé að gera hreint fyrir sínum dyrum. Þetta er líka vandmeðfarið mál en það má gera ráð fyrir því að þessi úrræði verði notuð frekar í framtíðinni. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon ræddi um að tvískinnungur væri í þessu frv. og hvað stangaðist á annars horn. Ég vil í fyrsta lagi segja að niðurstöðutölurnar í þessu frv. eru í samræmi við það sem hægt er að sjá í fjárlagafrv. Og ég vil taka það fram að Sjálfstfl. hefur verið þeirrar skoðunar að það eigi sem mest að greiða beint fyrir þjónustuna, það eigi að koma hlutum þannig fyrir að þeir sem njóta þjónustunnar greiði fyrir hana en það eigi sem minnst að koma fram í beinum sköttum. Við höfum margoft í þessum þingsal á hinu háa Alþingi rætt um það hvað séu þjónustugjöld og hvað séu skattar og ég viðurkenni það að sjálfsögðu að þarna er oft og tíðum grátt svæði á milli eins og kom fram hjá hv. þm. Það má vel vera að það megi hæðast að greinargerðinni með 9. gr. frv. en ég held að fyrir þá a.m.k. sem vilja skilja greinina sé mjög auðvelt að sjá hvert verið er að fara. Það er verið að fara í þá átt að láta fyrirtækin greiða strax í upphafi þegar þau fá leyfi til áfengissölu fyrir það leyfi og fyrir það eftirlit sem á að hafa með þeim fyrirtækjum. Eins og kom fram hjá hv. þm., þá er það rétt að hugmyndin er að lögregla fari með þessi mál, ríkislögreglustjóraembættið hafi yfirumsjón með þessum málum og þá ekki einungis gagnvart þessum fyrirtækjum. Af því að hv. þm. nefndi önnur fyrirtæki til sögunnar, þ.e. þau fyrirtæki sem flytja inn áfengi en hafa ekki leyfi til smásölu, þá er einnig gert ráð fyrir því að ríkislögreglustjóraembættið fái meiri fjármuni til þess að fara ofan í hugsanleg slík brot og brot á skattalögum og sérstökum fjármunum verði varið til þess, auk þess sem hér er lagt til að viss hluti af fjármunum sem fást vegna leyfisgjaldsins fari til þessarar starfsemi. Mönnum þótti það hins vegar vera lakara að þurfa að innheimta þetta í mörgum lögum. Varðandi það hvort frv. kemur fram innan tíðar eða ekki, þá vil ég geta þess að frv. um breytingar á áfengislögunum hefur verið afgreitt úr ríkisstjórninni og ég á von á því að það geti komið fram innan tíðar. Og vegna þess að hv. þm. á sæti í hv. efh.- og viðskn. sem fær þetta mál til meðferðar, þá getur hann haft auga á því jafnvel þó það frv. fari til annarrar nefndar, væntanlega til hv. allshn. Svo það sem hv. þm. sagði um það hvort menn ættu að fara að borga fyrir kaffið í Arnarhvoli, þá er það út af fyrir sig góð hugmynd. Ég skráði hana að sjálfsögðu hjá mér eins og mér ber að gera þegar ég reyni að velta sköttum af skattgreiðendum og yfir þá sem njóta eldsins. Mér finnst það fyllilega koma til greina en ég byði nú ekki í það ef við mundum hér á hinu háa Alþingi láta menn borga fyrir það sem þeir segja hér í ræðustólnum, þ.e. eftir dálksentimetrum eða taka frumvörp þeirra öll og láta þá borga prentkostnaðinn því að þá er ég alveg viss um að hv. þm. sem hér á í hlut mundi ekki fá mikið útborgað í hverjum mánuði ef hann ætti að borga þetta sjálfur sem hann stendur fyrir hér á hinu háa Alþingi.  Ef við víkjum síðan að ræðu hv. þm. Gísla Einarssonar þá vill svo til að ég veit að hann er ekki viðstaddur og kannski erfitt að svara beinlínis hans fyrirspurn. Hann tók undir margt af því sem hér hefur verið sagt af hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar. En hann sagði líka það sem er alveg rétt að það er slæmt að þurfa láta líða svo langan tíma á milli breytinga á fjárhæðum að það þurfi að koma inn með frumvörp þar sem verið er að hækka um 15--20%. Það er betra að geta hækkað þessar fjárhæðir tíðar. Það líður of langur tími og satt að segja hefði fyrir svona 2--3 árum verið kominn tími á að færa upp fjárhæðir. Við gerum það oft hér á landi að fjárhæðir eru látnar bíða jafnvel í 10--20 ár og svo kannski verða byltingarkenndar hækkanir, oft hundruð prósentna, sem geta komið sér afar illa og ég tek bara undir það með hv. þm. Varðandi það sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson sagði, þá held ég að flest af því hafi komið fram. Hann talaði um dómstólana sem fyrirtæki sem skiluðu arði. Ég held nú að ekki sé hægt að líta þannig á og eins og ég hef áður sagt í minni ræðu, þá má ekki gleyma því að langsamlega stærsti viðskiptavinur dómstólanna er ríkissjóður sjálfur. Að öðru leyti ætla ég mér ekki þá dul að fara að kenna hv. þm. í dómstólafræðum því að hann er með splunkunýja og ágæta menntun í lögfræði.

Herra forseti. Ég varð ekki vör við það í máli hæstv. ráðherra að hann hefði miklar áhyggjur af því að verið væri að hækka verulega gjaldtöku á skuldug heimili sem kannski standa frammi fyrir því að missa íbúðir sínar í gjaldþrot. Hæstv. ráðherra nefndi að hér væri kannski fyrst og fremst um að ræða gjaldtöku á stórfyrirtæki og ekki skal ég mótmæla því en engu að síður er hér um að ræða verulega hækkun á dómsmálagjöldum sem að stærstum hluta lenda á heimilum sem eru fjárhagslega mjög illa stödd og eru kannski komin með íbúðir sínar í gjaldþrot. Ég nefndi sérstaklega aðfarargjald og gjald fyrir beiðni um nauðungarsölu sem nema 46--47 millj. af þessum 100 millj. sem hækkun dómsmálagjaldanna er. Ég nefndi líka þinglýsingargjöldin sem eiga að hækka um 17 millj. kr. sem koma illa við íbúðarkaupendur. Ríkissjóður hefur nú vegna aðfarargjaldanna og gjalda fyrir beiðni um nauðungarsölu um 400--500 millj. Ég spyr því hæstv. ráðherra: Gæti ráðherrann hugsað sér að skoða það sérstaklega, til þess að það gæti kannski orðið til samkomulags um þetta mál, að fella sérstaklega brott þessa hækkun á gjaldtöku varðandi aðfarargjöldin, gjöld fyrir beiðni um nauðungarsölu og þinglýsingargjöldin? Þarna værum við þá að fella út stærstu póstana sem koma verulega illa við heimili sem eru fjárhagslega verst stödd. Við værum því að sníða verulega agnúa af þessu frv. þannig að við mundum hlífa fólki við þessari gjaldtöku, ,,jólaglaðningi``, sem á að fara að senda skuldugum heimilum. Í annan stað spyr ég hæstv. ráðherra hvort hann telji enga ástæðu til að breyta lögunum nýsettu frá því í vor um breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt þar sem skilyrðin virðast vera það ströng að ekki nokkur maður í fjárhagserfiðleikum getur nýtt sér þau lög.

Virðulegi forseti. Ég segi nú bara að ég er tilbúinn til þess að skoða alla hluti en í því felst engin yfirlýsing um að eitthvert samkomulag geti náðst. Ég minni á að á árunum 1990 og 1991 þegar þessi gjöld voru sett á þá sátum við, a.m.k. að hluta til, saman í ríkisstjórn ég og hv. þm. og þá þóttu þessi gjöld vera svona sæmilega metin og það var samþykkt af þáv. ríkisstjórn. Hér er einungis verið að færa þetta upp til nýs verðlags en þó hvergi nærri því sem nemur hækkun launa á þessum tíma. Ég vil minna á að aðfarargjöldin og nauðungarsölugjöldin voru auðvitað sett á á sínum tíma og hækkuð til þess að fæla frá þá kröfuhafa sem vildu ganga að fólki án þess að það væri kannski nokkuð að hafa af þessu fólki eða lítið þannig að það eru tvær hliðar á þessu máli. Við megum ekki gleyma því. Það er ekki bara hægt að taka málið upp eins og þetta snúi eingöngu að þeim sem eru þolendur í þessu kerfi. Varðandi nýsett lög um tekju- og eignarskatt þá er eðlilegt að miða við þá reynslu sem fæst af þeim lögum fyrstu árin. Það er ekki komin löng reynsla. Það verður kannski eftir 1--2 ár. Þá finnst mér eðlilegt að fjmrn. og Ríkisendurskoðun setjist yfir þessa löggjöf og kanni hver niðurstaðan hafi orðið og hvort ástæða sé til þess að breyta og hvernig breytingin ætti að vera án þess að við röskum grundvallarreglunni sem er jafnræðisreglan.

Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin og fagna því að hann telji kannski ástæðu til þess að fjmrn. og Ríkisendurskoðun setjist yfir þessi nýsettu lög frá því í vor og finni þá leiðir og úrræði sem gagnast betur en raun ber vitni að þau geri. Ég fagna því líka að hæstv. ráðherra útilokar ekki að skoða það --- að vísu sagði hann: ,,án allra skuldbindinga`` --- að fella brott úr dómsmálagjöldunum og hækkun á þeim það sem snýr sérstaklega að skuldugum heimilum í landinu og hvet nefndarmenn í efh.- og viðskn. til þess að skoða það sérstaklega og veita athygli þessari yfirlýsingu hæstv. ráðherra að hann útiloki ekki að skoða það sérstaklega að fella niður þá gjaldtöku í dómsmálagjöldunum sem snýr sérstaklega að skuldugum heimilum. Ég held að það væri mjög til bóta og til þess fallið að ná frekari sátt um frv. ef hæstv. ráðherra væri tilbúinn að skoða það sérstaklega í samráði við nefndina að fella þessa þætti brott enda hefur ríkið þegar verulegar tekjur af aðfarargjöldum og gjöldum vegna nauðungarsölu eða um 400--500 milljónir. Ég fullyrði og ráðherrann verður þá að svara, ef hann mótmælir því, að þessar 400--500 milljónir er langt umfram þann kostnað sem er af nauðungarsölum og aðfarargerðum. Af því hæstv. ráðherra nefndi árið 1991, þegar sú sem hér stendur átti sæti í ríkisstjórn, þá var vissulega fjallað um hækkun á dómsmálagjöldum. Ég vona að hæstv. ráðherra muni að ég mótmælti því mjög harðlega þegar fara átti út í hækkun á dómsmálagjöldum. Ég gerði sérstaka grein fyrir því og kom með tillögur á móti í staðinn fyrir að fara þá leið að hækka gjaldtöku á skuldugum heimilum í landinu. Ég vildi halda þessu til haga fyrst hæstv. ráðherra sá ástæðu til þess að nefna þetta sérstaklega.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breytingu á lögum nr. 50/1984, um Lífeyrissjóð bænda, með síðari breytingum. Lagðar eru til nokkrar breytingar á þessum lögum en þetta frv. er að finna á þskj. 413 og er 327. mál þingsins. Lagafrumvarpið er samið að tilhlutan stjórnar Lífeyrissjóðs bænda í þeim tilgangi að breyta iðgjaldastofni sjóðsins og innheimtuformi. Enn fremur er tekið á örfáum atriðum í núgildandi lögum sjóðsins sem nauðsynlegt þykir að breyta. Á seinni árum hefur orðið ljóst að iðgjaldastofn sjóðsins, þ.e. verð til framleiðenda búvöru, hefur smátt og smátt orðið óraunhæfur þar sem launaliðir hinna ýmsu framleiðslugreina eru misjafnir. Réttara þykir því að miða stofninn við greidd eða reiknuð laun í landbúnaði. Lög um búnaðargjald, nr. 84/1997, taka eiga gildi 1. jan. nk. Samkvæmt þeim lögum flyst innheimta allra gjalda sem Framleiðsluráð landbúnaðarins hefur innheimt af bændum til innheimtumanna. Framleiðsluráð hefur séð um innheimtu iðgjalda fyrir Lífeyrissjóð bænda samhliða eigin innheimtu, en hefur nú sagt upp innheimtusamningi við sjóðinn og er það bein afleiðing af setningu laganna um búnaðargjald. Í kjölfar uppsagnarinnar varð ljóst að huga þyrfti að öðrum innheimtuleiðum þar sem áframhaldandi innheimta samkvæmt gildandi lögum yrði illframkvæmanleg fyrir Lífeyrissjóð bænda. Í frv. er því lagt til að iðgjaldi verði annars vegar haldið eftir af beingreiðslum og hins vegar innheimt samhliða innheimtu búnaðargjalds. Gert er ráð fyrir að iðgjaldið sem þannig innheimtist verði skilað til sjóðsins eigi síðar en 30 dögum frá því að það er greitt. Gert er ráð fyrir að meginhluti iðgjaldanna verði innheimtur hjá Ríkisbókhaldi með afdrætti af beingreiðslum til mjólkur- og sauðfjárframleiðenda en innheimta iðgjalds af öðrum bændum fari fram hjá innheimtumönnum ríkissjóðs ásamt búnaðargjaldi. Þrátt fyrir þessa tilhögun verður Lífeyrissjóður bænda eigandi kröfunnar og mun því þurfa að innheimta þau iðgjöld sem lenda í vanskilum eftir því sem við á. Ákvæðið felur því ekki í sér skattlagningu í þágu Lífeyrissjóðs bænda. Í 1. gr. frv. er fjallað um hvenær bændur og makar þeirra eiga aðild að sjóðnum. Lagt er til að sjóðsaðild taki til bænda sem reka bú sem einkahlutafélög eða í öðru lögformlegu búrekstrarformi og er þar um rýmkun að ræða. Þá er lögð til ný skilgreining á því við hvaða búrekstur sjóðsaðild að Lífeyrissjóði bænda skuli miðuð. Er þar stuðst við atvinnugreinanúmer Hagstofunnar og er það sama skilgreiningin og í lögum um búnaðargjald. En þessir flokkar eru taldir upp á bls. 4 í frv. Í 2. gr. eru lagðar til minni háttar breytingar á ákvæðum er snerta ávöxtun með einum eða öðrum hætti þar sem þau ákvæði þykja úrelt. Í 3. gr. er fjallað um iðgjaldsstofninn og iðgjaldið og þar er lagt til að breyta ákvæðum er fjalla um iðgjöld og framlög vegna búvöruframleiðslu og innheimtu þeirra en jafnframt er röð málsgreina breytt í því skyni að gera greinina skýrari. Ég hef fjallað hér um nýjan iðgjaldsstofn og nýjar innheimtuaðferðir og er því ekki ástæða til að fjölyrða frekar um það. Um greiðslu mótframlags er það að segja að framlag hefur verið á fjárlögum undanfarin ár vegna mótframlags til Lífeyrissjóðs bænda vegna bændaiðgjalda. Verði frv. að lögum verður framlag úr ríkissjóði eftir sem áður ákvarðað á fjárlögum og munu ákvæði frv. því ekki leiða til aukinna útgjalda fyrir ríkissjóð. Það er hins vegar ljóst að gera verður frekari breytingar á lögum um Lífeyrissjóð bænda á næstu árum og þá verða menn að svara spurningum, sem eru kannski aðrar en þær sem hér er verið að fjalla um, eins og hvort eðlilegt sé að ríkið greiði bæði atvinnurekendaframlagið og launþegaframlagið til þessa sjóðs í greinum sem ríkið hefur í raun enga samningsaðild að. Það er alveg ljóst að ríkið er með samningsaðild annars vegar við sauðfjárbændur og hins vegar við mjólkurbændur og þess vegna þarf að taka tillit til þess í þeim samningum en það háttar þannig til í öðrum greinum að þar er sams konar samband á milli launþegans og atvinnurekandans, eins og er í mörgum öðrum greinum, og í raun er mjög óljóst hvar jaðarinn er á milli landbúnaðar og annarra atvinnugreina. En um þessi atriði er ekki fjallað í frv., það verður að bíða betri tíma. Ég vil að lokum, virðulegi forseti, segja frá því að eftir að frv. var lagt fram á hinu háa Alþingi barst mér bréf frá stjórn Lífeyrissjóðs bænda þar sem bent var á að það þyrfti kannski að orða betur en gert er í frv. hluta af einni greininni. Ég vil að það komi fram við framsögu í málinu að það bréf hefur borist ráðuneytinu en því miður það seint að ekki var hægt að taka það inn í frv. en ég vænti þess að hv. nefnd taki við bréfinu og fjalli um það eins og um ósk ráðuneytisins væri að ræða um breytingar á þessu frv. Þetta mál fjallar um skilgreiningar sjóðfélaga og undanþágu frá skilyrðislausri aðild maka, sem var í fullu starfi, en ég hygg að það sé ekki neinum til gagns að fara frekar ofan í það mál. Það er mál sem er nánast tæknilegs eðlis en getur þó haft efnisleg áhrif og ástæða er til þess að minna hv. nefndarmenn á að þetta bréf mun verða sent til nefndarinnar til frekari meðferðar. Ég leyfi mér síðan, virðulegi forseti, í lok máls míns að leggja til að frv. verði vísað til 2. umr. og til hv. efh.- og viðskn.

Virðulegi forseti. Í frv. því sem ég mæli hér fyrir, sem er ekki langt, eru nokkur efnisatriði. Þetta er frv. til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Þetta er 328. mál þingsins og er að finna á þskj. 414. Í fyrsta lagi eru í frv. lagðar til breytingar sem snerta breytingar sem gerðar voru um síðustu áramót á viðmiðunargrundvelli verðleiðréttinga í skattskilum. Ekki er um efnisbreytingu að ræða, heldur er framsetningu breytt til þess að skýra núverandi lagatexta. Hagstofan er með tvær neysluvöruvísitölur og kann það að valda ruglingi þegar vísitala neysluverðs er nefnd án þess að hún sé aðgreind frá hinni sem er verðvísitala neysluvöruverðs vegna lánavísitölunnar. Í öðru lagi eru ákvæði í þessu frv. sem rýmka heimildir einstaklinga til skattfrádráttar vegna lífeyrisiðgjalda. Um er að ræða viðbótarfrádrátt allt að 2% af heildarlaunum. Breyting þessi er í samræmi við niðurstöðu sem varð í framhaldi af starfi nefndar er samdi frv. til laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða en í því frv. er gert ráð fyrir að heimildir til skattfrádráttar vegna lífeyrisréttinda verði rýmkaðar. Hér er um það að ræða að launþeginn geti ekki einungis dregið frá 4% af launum, eins og hann getur nú, frá skatti heldur sé honum heimilt að bæta við 2% og því er síðan lýst í löggjöfinni hvernig nýta megi þennan rétt. Ég vil taka það fram, virðulegi forseti, að sú breyting, sem mun eiga sér stað verði þetta frv. samþykkt, um önnur áramót, átti sinn þátt í að leysa þann hnút sem kominn var í viðræður milli nokkurra aðila um lífeyrismálin. Í þriðja lagi eru í þessu frv. smávægilegar leiðréttingar á barnabótaákvæði laganna. Þar er ekki heldur um efnislegar breytingar að ræða fremur en er snertir viðmiðunargrundvöllinn nema bætt er við ákvæði um heimild til þess að draga frá barnabótum hérlendis ofgreiddar barnabætur sem viðkomandi hefur fengið erlendis. Þetta er í samræmi við samstarf landa um þessi mál og sett inn í lögin þess vegna. Í fjórða lagi er lagt til að tekin verði af öll tvímæli í lögunum um að einstaklingum með takmarkaða skattskyldu skv. 3. gr. laganna beri að greiða 20% í söluhagnað samkvæmt meginreglunni í 2. tölul. 1. mgr. 71. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt. Hér er um að ræða að setja sömu reglu fyrir fjármagnstekjuskattinn og gildir um tekjuskatt og eignarskatt. Virðulegi forseti. Ég tel ekki ástæðu til þess að fara fleiri orðum um þetta frv. en legg til að það verði afgreitt til 2. umr. og til hv. efh.- og viðskn.

Herra forseti. Hæstv. fjmrh. gerði grein fyrir frv. Þetta eru fjögur atriði, þrjú minni háttar sem eru tæknilegs eðlis, ef má orða það svo, en eitt er veigamikið efnisatriði, þ.e. um 2% viðbótarfrádrátt af heildarlaunum. Þetta var aðferðin sem var notuð til að líma saman hina frægu lífeyrissjóðsnefnd hæstv. ráðherra í sumar og kemur náttúrlega fyrst og fremst þeim til góða sem hafa umframfjármagn í landinu og geta þá lagt fyrir meira til sparnaðar og fengið það frádráttarbært frá skatti. Spurning mín er hins vegar, herra forseti, hvað þýðir þetta mikið tekjutap fyrir ríkissjóð? Hvaða áætlanir liggja þar að baki? Það kemur fram í umsögn fjmrn. að þetta hafi ekki áhrif. Það er augljóslega rangt vegna þess að hér er tekjuskattsstofn lækkaður. En ég vildi gjarnan heyra frá hæstv. ráðherra hve tekjutapið er raunverulega mikið og ég ætla þá að bera það saman við þær upplýsingar sem ég hef um málið.

Virðulegi forseti. Ég hef því miður ekki við höndina hve tekjutapið er mikið en ég bendi á að í umsögn fjmrn. er eingöngu verið að tala um útgjöld en ekki tekjutap og á því er gerður munur því samkvæmt lögum þarf að fjalla um útgjöld vegna frumvarpa en í raun og veru ætti tekjutapið að koma fram með öðrum hætti. Ég tel mjög óvíst hvert tekjutapið í raun verður. Það fer eftir því hve maður hefur langan tíma undir, þ.e. þegar 4% voru sett út á sínum tíma var talið að ef allir nytu þess, og það njóta nánast allir 4% núna því að það eru yfirleitt lágmarksiðgjaldagreiðslur hjá einstaklingi, þá jafngilti þetta u.þ.b. 1,8% í skattalækkun. Þegar um er að ræða 2% í viðbót ætti þetta að samsvara 0,8--0,9 prósentustigum í skattalækkun, og menn geta reiknað út frá því en þá er gert ráð fyrir því að allir nýti sér þessi 2%. Ég tel að þetta muni gerast þannig að smám saman muni menn nýta sér þessi 2% til viðbótar. Þá verður að geta þess, virðulegi forseti, skattgreiðsla þessara peninga frestast því þegar þeir koma til útgreiðslu á sínum tíma þarf að borga af þeim skatt. Það er því dálítið erfitt að setja niður einhverja fasta tölu en mér kæmi ekki á óvart þótt það yrðu um 1.200 millj. kr. ef allir nýta sér þennan viðbótarfrádrátt. En málið er flóknara en svo því í dag er í raun og veru hægt að fara fram hjá þessu ákvæði með því að láta vinnuveitandann greiða þessi 2% og þá getur hann dregið þau frá skatti.

Herra forseti. Hæstv. ráðherra nefndi hér tölu, 1.200 millj. sem væri tekjutap ríkissjóðs, þ.e. frestun. Nú er launasumman í landinu um 300 milljarðar. Þetta er allt hægt að reikna út með margvíslegum hætti. Sjálfur hef ég verið með töluna 1,5 milljarða eða 1,6 milljarða, það skiptir ekki öllu máli. Alla vega er meginatriðið í þessu að hér er um að ræða nokkuð háa upphæð sem ríkissjóður verður af um nokkuð langan tíma. Þetta var greinilega sett upp þannig til að friða þá aðila í umhverfi hæstv. fjmrh. sem knúðu mest á breytingar í lífeyrissjóðaumhverfinu. Þetta var gulrótin sem dugði til að fá þá til að fallast á málamiðlunartillögur í lífeyrissjóðanefndinni. Það eru reyndar skiptar skoðanir um það hvort þessi aðgerð út af fyrir sig muni örva sparnað eða ekki. Þegar þetta kemur til tekjuskattsgreiðslna síðar hjá aðilum, þá hafa náttúrlega myndast ákveðnar vaxtatekjur á þeim þætti. Það er þó alla vega ljóst og ber að hafa skýrt í huga að ríkissjóður er að leggja til þeirra sem betur mega sín í þessu þjóðfélagi 1,2--1,8 milljarða. Það eru gjafir fjmrh. með þessu frv. og þarf að láta koma skýrt fram að til eru fjármunir þegar svo ber undir.

Virðulegi forseti. Þetta er ekki alveg jafneinfalt og hv. þm. Ágúst Einarsson, prófessor í hagfræði, vill vera láta. Það er hárrétt sem kom fram hjá honum að hér er um skattfrestun að ræða þannig að þessir peningar koma ekki inn fyrr en síðar. En þeir koma inn, við megum ekki gleyma því. Þeir koma meira að segja inn með þeim hætti að þeir vextir sem falla á þessa peninga eru síðan skattlagðir með þessum prósentum en ekki með prósentum eins og í fjármagnstekjuskattinum og á því er talsverður munur. Við megum ekki gleyma þessu. Í þriðja lagi vil ég minna hv. þm. á að launagreiðandinn getur í dag greitt 20, 30--40% af launum í lífeyrissjóð og fengið það frádregið í sínum rekstri. Menn mega ekki gleyma þessu. Ríkið gengur á undan í þessum efnum með því að greiða 11,5% til þeirra starfsmanna sem eru í A-deild sjóðsins þannig að hér er ekki hægt að tala um gjafir til einhverra. Ástæðan fyrir því, og ég get sagt það hérna alveg einlæglega, að ég samþykkti þetta var sú fyrst og fremst að mér er kunnugt um, og það sjá allir vakandi menn, að í framtíðinni verðum við að leggja meira inn í lífeyrissjóðina hvort sem þeir eru frjálsir eða bundnir heldur en við höfum gert hingað til. Við sjáum dæmin m.a. frá Þýskalandi og ég nefni Þýskaland af því að ég veit að hv. þm. þekkir þar til. Það verður að leggja meira fram og ef vaxtastigið lækkar sem menn gera ráð fyrir, að það fari úr 6% niður í kannski 3,5% þegar til lengri tíma er litið, þá þarf að hækka þessar prósentur. Ég held að við séum nú að taka ákvörðun sem óhjákvæmilegt yrði að taka einhvern tíma í framtíðinni hvort sem var. Að því leyti var þetta kannski ekki eins mikil gjöf og hún sýnist, en hugsanlega varð hún samt til að leysa stórkostlegasta vanda sem við höfum staðið frammi fyrir á undanförnum mánuðum.

Herra forseti. Ég ætla að nefna þrjú atriði í sambandi við lögin um tekju- og eignarskatt. Í fyrsta lagi það atriði sem rætt var hér síðast og ég held að hljóti að liggja þannig að verið er að gefa með úr ríkissjóði þó nokkuð háar upphæðir frá því sem ella hefði verið. Það hlýtur líka að vera réttlætanlegt að velta því fyrir sér hvort það er skynsamlegt að verja þessum peningum svona úr ríkissjóði eða einhvern veginn öðruvísi. Ég held að það sé ekkert borðleggjandi að þarna hafi menn hitt á einu réttu aðferðina úr því að ákvörðun var tekin um að verja hálfum til einum og hálfum milljarði kr. á ári með þeim hætti sem þarna er gerð tillaga um. Ég viðurkenni að út af fyrir sig er erfitt að áætla nákvæmlega hve mikið þetta verður þegar upp er staðið og málið er ekki þannig að það sé hægt að giska á þetta út frá launasummunni einni heldur þurfa menn að horfa á fleiri hluti í þjóðfélaginu. Ég er líka þeirrar skoðunar almennt og ég vil láta það koma hér fram að ég tel að okkar mesti efnahagslegi vandi í þjóðfélaginu í dag sé of lítill sparnaður. Út frá því sjónarmiði gæti líka verið skynsamlegt að fara þá leið sem hér er valin og af okkar efnahagssérfræðingum er talið að í raun þyrfti sparnaður í landinu að vera allmörgum milljörðum meiri á ári en hann er. Þá erum við auðvitað fyrst og fremst að hugsa um framtíðina, þá sem taka við þessu efnahagskerfi eftir nokkur ár eða áratugi. Fyrir þá getur verið býsna skuggalegt að vera með jafnlítinn þjóðhagslegan sparnað og þann sem hér er um að ræða í dag. Hann mun enn vera í kringum 17% sem er allt of lítið eða a.m.k. 3% of lítið miðað við það sem þeir telja sem þekkja best til. Ég er ekki að gera lítið úr þeirri hugsun að menn reyni að ýta hér undir sparnað og geri það jafnvel með þessum hætti. Ég segi að samt sem áður sé ekki einboðið að þetta hafi verið eina skynsamlega leiðin. Auðvitað er umhugsunarvert að það eru nákvæmlega þeir sem hæst láta í sambandi við þessi lífeyrismál sem þarna eru greinilega að fá nokkurn ávinning. Það er alveg augljóst mál að þeir sem stóðu fyrir kröfugerð séreignarsjóðanna á hendur ríkinu eru þarna að fá peninga. Það er með vissum hætti verið að fóðra séreignaliðið með þessum fjármunum. Það er ekki hægt að neita því og það er auðvitað gagnrýnivert eins og þeir hlutir eru settir upp. Eins er það umhugsunarvert að hagsýslan eða fjárlagaskrifstofa fjmrn. segir að þetta kosti ekki neitt. Ég hef alltaf staðið þá stofnun að því að áætla að allt kosti meira en það kostar, sérstaklega menntamál. Það kostar ævinlega meira en það kostar þegar verið er að reikna út kostnað í menntmrn. eða heilbrrn. En þegar reiknaðar eru út tilfærslur af þessu tagi er niðurstaða fjárlagaskrifstofunnar sú að áhrif þessarar breytingar eru talin óveruleg. Ég segi alveg eins og er að það er mikið álitamál hvort þessi skrifstofa er í raun og veru marktæk eftir þessa yfirlýsingu vegna þess að auðvitað er ekki hægt að taka svona til orða meðan skatttekjur ríkisins eru skornar niður um hundruð millj. kr. frá því sem ella væri. Í öðru lagi ætlaði ég aðeins að víkja að 1. gr. og er ekkert að finna að henni nema að hún vekur mann til umhugsunar um það hversu lengi okkar skattkerfi á að vera eins vísitölubundið í uppsetningu og það er núna. Ég var í efh.- og viðskn. eða fjárhagsnefnd hér fyrr á öldinni, eins og ég orða það stundum, ásamt hæstv. núv. fjmrh. í árslok 1979, ef ég man rétt, undir forustu Matthíasar Á. Mathiesens þar sem verið var að laga skattkerfið að þessu ógnarlega verðbólgukerfi og það voru miklar slímusetur yfir þeim textum og tókst sumt vel og annað illa, ég held flest illa, þegar upp er staðið. En ég spyr hæstv. fjmrh.: Velta menn því ekkert fyrir sér að losa tekjuskattslögin í raun og veru út úr þessu dæmi, þessum endalausu vísitöluviðmiðunum sem eru sem betur fer að verða meira og minna fornöld í okkar efnahagslífi? Ég vil í öðru lagi inna hæstv. ráðherra eftir því hvað er af þeim málum að frétta. Eru menn ekki að velta því fyrir sér? Þriðja málið er ekki í frv. um tekju- og eignarskatt eins og það liggur hér fyrir en er þó hluti af lögunum um tekju- og eignarskatt. Þannig er að í tengslum við kjarasamninga fyrr á þessu ári lofaði ríkisstjórnin að lækka skatta um næstu áramót ég hygg um 1,9% og það er allt komið í lögin eins og þau liggja núna fyrir og voru afgreidd á síðasta þingi hygg ég. Nú munu hafa komið upp hugmyndir, eða hvað, um að minnka þessa lækkun þannig að hún verði ekki 1,9% heldur 1,5%. Ég ætla út af fyrir sig ekki að fara með stórar ræður um þetta mál að sinni en ég vil spyrja hæstv. fjmrh. hvort það er virkilega rétt að ríkisstjórnin sé með það í huga, nú tíu dögum áður en skattalækkunin á að taka gildi, að falla frá þessari skattalækkun og lækka skattana minna en ráðgert var. Menn geta haft margvíslegar skoðanir á þessum skattalækkunum, margvíslegar skoðanir á því hvort það var skynsamlegt að setja hlutina svona upp eða ekki. Ég ætla ekkert að fjalla um að hér. En hitt ætla ég hins vegar að segja að það er umhugsunarvert þegar menn eru að breyta grundvallarþáttum kjarasamninganna með því að breyta atriði eins og þessu, ef það er rétt, núna svo að segja örfáum dögum fyrir hátíðir. Ég vil spyrja hæstv. fjmrh. hvort þetta er rétt eða hvort það sé þannig að lögfest skattalækkunaráform sem búið er að hæla sér mikið af, aðallega af hæstv. forsrh. sem alltaf er að hæla sér af þessum hlutum, hvort lögfest skattalækkunar\-áform koma til framkvæmda eða ekki. Er ríkisstjórnin með hugmyndir um að breyta því þannig að skattalækkunin verði ekki sú sem reiknað hefur verið með, m.a. af verkalýðshreyfingunni í tengslum við þá kjarasamninga sem hún gerði? Um þá kjarasamninga mætti ræða margt í þessu samhengi, ég ætla ekki að gera það frekar en ég spyr hæstv. fjmrh. þessara spurninga.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir það með hv. þm. að það er áreiðanlega of lítill sparnaður hér á landi. Það sést á tölum um sparnað að hann þyrfti að aukast svo við getum haldið því jafnvægi sem þó hefur haldist hér í efnahagsmálum á undanförnum árum. Þó er einn þáttur þessa máls sem minnast ber á og það er að aldurssamsetning íslensku þjóðarinnar er með þeim hætti að ætla má að sparnaður aukist eftir svona 10--15 ár ef efnahagsleg hegðan fólks verður álíka á Íslandi og í nágrannalöndunum. Í ljós kemur að fólk á ákveðnum aldri sparar frekar, leggur frekar fyrir, en þeir sem yngstir eru. Auðvitað er ekkert hægt að spá um þetta en maður verður að binda vonir við að smám saman aukist sparnaður. Það er alveg hárrétt hjá hv. þm. að ef allir nytu þess sem hér er til umræðu, tveggja prósentustiga sem eru skattalækkun, þá væri þessi skattalækkun upp á 0,8--0,9%.  Ég tek undir það með hv. síðasta ræðumanni að það er eðlilegt að beita skattalögum til að ná fram auknum sparnaði. Það gera margar þjóðir en ég tek líka undir það sem hann sagði að það er ekki víst að þetta sé eina skynsamlega leiðin en hún er að því leyti skynsamleg í stöðunni að hún leysti tiltekið vandamál á þann hátt að ég held að flestir séu ánægðir með. Í öðru lagi spurðist hv. þm. fyrir um það hvað liði endurskoðun á vísitöluákvæðum skattalaganna og ef ég man rétt, þá var samþykkt á síðasta þingi ályktun þessa efnis. Ég hygg að þar hafi verið að verki hv. þm. Ágúst Einarsson og fleiri, er það ekki rétt með farið? Ég sé á hv. þm. að svo er. Þar var gert ráð fyrir að farið yrði í þessa endurskoðun. Í raun og veru er um séríslenskt fyrirbrigði að ræða. Menn tókust á við verðbólguna hér á landi með því að gera hana áhrifalausa í íslensku þjóðfélagi. Það var gert með alls konar með vísitölutengingum. Við höfum nú verið að hverfa frá þessum vísitölutengingum sem allra víðast. Það hefur gengið misvel eins og menn þekkja því að jafnvel sömu mennirnir sem krefjast þess að þetta fari út úr skattkerfinu heimta það kannski inn þegar um er að ræða bætur fullorðins fólks svo ég taki dæmi um það hvernig tvískinnungurinn getur verið í þessum efnum. En til þess að svara fyrirspurninni vil ég segja frá því að verið er að ganga í það núna að setja af stað starf til að vinna þetta verkefni. Ég tek undir það með hv. þm. að kominn er tími til að endurskoða þetta séríslenska fyrirbæri, jafnvel þótt ýmsir hv. þm. og ráðherrar, sem störfuðu hér fyrr á öldinni, geti í raun og veru sagt að það sé kraftaverk sem þeir hafa komið inn í lög á sínum tíma. Vissulega gerðu þessar verðbreytingafærslur okkur kleift að vinna við þau skilyrði sem við bjuggum við þegar verðbólgan var sem mest. Kosturinn frá fjmrn. séð við að gera þessa breytingu er að það má gera ráð fyrir að það væri hægt að lækka skatthlutföll um leið og breytingin ætti sér stað. En það er svo önnur saga sem sögð verður síðar þegar og ef frv. verður flutt um þetta efni. Loks spurði hv. þm. um skattalækkun ríkisstjórnarinnar og áform um næstu áramót. Því er til að svara að í tengslum við kjarasamningana var ákveðið, og það var kynnt samningsaðilum, að lækka skatta á ákveðnu bili yfir samningstímabilið um 4%. Það var jafnframt tekið fram að það væri ætlast til þess að sveitarfélögin legðu fram sem næmi 500 millj. kr. annaðhvort í formi skattalækkunar eða með þeim hætti að taka á sig útgjöld sem væru útgjöld ríkisins. Strax var haft samband við sveitarfélögin og þau tóku vel í það að ræða þessa hugmynd en samþykktu þó ekki að taka á sig þessa byrði en sögðu að þau væru tilbúin til að ræða þetta með öðrum fjárhagslegum samskiptum ríkis og sveitarfélaga. Einmitt þessa dagana er verið að ganga frá samkomulagi við sveitarfélögin. Það getur auðvitað gerst ef ekki næst samkomulag við sveitarfélögin um að þau leggi fram sinn hlut að það verða gerðar einhverjar breytingar á skattalögum þess vegna. Því get ég ekki svarað nákvæmlega á þessari stundu en ef á þyrfti að halda að fresta því þá kynni að vera að það þyrfti að hnika til sem samsvarar 0,4% á milli ára en lækkunin kæmi að sjálfsögðu fram á samningstímabilinu. Ég vil bara taka fram að akkúrat þessa stundina eru menn að ljúka samningum milli ríkis og sveitarfélaga og þetta ætti að verða ljóst síðar í dag eða jafnvel á morgun.

Hæstv. forseti. Hér eru að gerast stórpólitísk tíðindi. Hæstv. fjmrh. lýsir því yfir að menn þurfi að kunna að hnika til, menn kunni að þurfa að hnika til áður lögbundnum og fyrirheitnum skattalækkunum sem voru sagðar vera forsendur kjarasamninga. Þær voru ekki forsendur kjarasamninga við opinbera starfsmenn, þær voru forsendur kjarasamninga við ASÍ. Því var marglýst yfir af hálfu ríkisstjórnarinnar og af hálfu hæstv. fjmrh. að um væri að ræða forsendur kjarasamninga. Menn gengu út frá þessum skattabreytingum þegar gengið var til kjarasamninga fyrr á þessu ári. Nú er hæstv. fjmrh. að lýsa því yfir að til greina komi að svíkja þessi fyrirheit. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hefur talsmönnum verkalýðshreyfingarinnar, þeim sem líta á þessi fyrirheit og þessar skattabreytingar, verið skýrt frá þeim áformum ríkisstjórnarinnar um að hún ætli að svíkja það sem áður var lofað? Ég hef aldrei, hæstv. forseti, verið talsmaður skattalækkana, það hef ég ekki verið. En ég er talsmaður þess að menn standi við gefin fyrirheit og segi satt og rétt frá. Nú er þetta afgreitt eins og hvert annað minni háttar mál sem menn kunni að þurfa að hnika til þegar menn ætla að svíkja fyrirheit sem voru gefin í tengslum við síðustu kjarasamninga.

Virðulegi forseti. Það er hárrétt sem hv. síðasti ræðumaður sagði að þetta sem við erum að ræða núna var ekki liður í viðræðum við BSRB og forustu þess. Það er hárrétt. Þetta voru mál sem voru til viðræðu milli ríkisstjórnarinnar annars vegar og ASÍ-forustunnar hins vegar. Ég vil einnig taka fram vegna þess að hv. þm. hefur stór orð og kallar að menn séu að svíkja fyrirheit að það eina sem hefur komið til umræðu í málinu er að það þurfi að fresta þætti sveitarfélaganna í málinu. Það lá fyrir og var kynnt ASÍ á sínum tíma að ríkisstjórnin mundi beita sér fyrir því að sveitarfélögin tækju þátt í verkefninu sem næmi um 500 millj. kr. eða svo og við mundum taka upp viðræður við sveitarfélögin. Þetta var forustumönnum ASÍ kunnugt um frá upphafi. Við skulum gæta að okkur aðeins í þessu máli vegna þess að hér er um það að ræða að bæði sveitarfélögin og ríkið högnuðust á því að hægt var að gera kjarasamninga til langs tíma. Það var gert þannig að það var fullkomlega eðlilegt að sveitarfélögin komi að þessu máli. Ég vil að það komi fram. Ég vil einnig geta þess að í því frv. sem hér er til umræðu erum við að lækka skatta verulega til viðbótar eins og menn hafa réttilega bent á til að leggja drög að því að hægt sé að draga frá tekjum 2% til lífeyrissparnaðar í framtíðinni.

Hæstv. fjmrh. breytir ekki innihaldi málsins og alvöru þess með því að tala sig út úr því á mjúkan og lágværan hátt. Þegar gengið var til kjarasamninga fyrr á árinu þá var það gert á grundvelli yfirlýsinga sem ríkisstjórnin hafði gefið um skattabreytingar. Þannig reiknuðu menn út útkomuna úr kjarasamningum. Á þann hátt er hægt að líta á skattabreytingarnar fyrirhuguðu sem forsendur kjarasamninga. Þetta benti hæstv. forsrh. á og hæstv. fjmrh. ítrekað úr þessum ræðustól. Nú er verið að lýsa því yfir að menn ætli að hnika til, eins og það er kallað, þegar þeir svíkja þau fyrirheit sem gefin voru í tengslum við síðustu kjarasamninga. Þetta er mjög mikið alvörumál sem hér er á ferðinni og menn afgreiða það ekki út af borðinu með því að reyna að ræða sig frá því á lágværum og mjúkum nótum.

Herra forseti. Ég verð að taka undir það með hv. 17. þm. Reykv. að auðvitað eru býsna mikil tíðindi uppi. Það kemur fram að það á ekki að standa við ekki bara gefin almenn fyrirheit ríkisstjórnarinnar heldur lögfest, lögfest fyrirheit um tilteknar skattalækkanir frá og með áramótum 1998. Enginn maður hefur hælt sér eins af málinu og hæstv. forsrh. Aftur og aftur hefur hann haldið ræður um að ríkisstjórnin væri heldur betur að feta sig út úr skattaáþjáninni með því að lækka skatta stig af stigi. Síðan gerist það korteri fyrir áramót eða svo að það berst út kvittur um að ríkisstjórnin sé að velta því fyrir sér að hætta við að lækka skattana eins og fyrirheit voru gefin um. Á hvaða forsendum, herra forseti? Á þeim forsendum að sveitarfélögin vilji ekki standa við loforð ríkisstjórnarinnar. Sveitarfélögin höfðu aldrei verið aðilar að þessu loforði. Sveitarfélögin höfðu aldrei gefið loforðin. Sveitarfélögin í landinu mótmæltu strax túlkun ríkisstjórnarinnar og einhliða fyrirheitum hennar í þágu og fyrir hönd sveitarfélaganna. Það hefur því legið fyrir allan tímann að sveitarfélögin mundu aldrei taka þátt í málinu með þeim hætti sem ríkisstjórnin ætlaðist til. Það hefur legið fyrir allan tímann og það er ekkert nýtt í því. Ríkisstjórnin getur ekki afsakað sig með því að nú sé að koma upp einhver ný mál gagnvart sveitarfélögunum í þessu sambandi. Það hefur legið fyrir mjög lengi að þau mundu ekki taka þátt í þessum leiðangri. Ríkisstjórnin mun hafa haldið fund með sveitarfélögunum í morgun til að fjalla um ýmis samskiptamál þessara aðila, m.a. um húsaleigubætur trúi ég. Eða hvað? Það er mál sem liggur hér fyrir þinginu þar sem um er að ræða bullandi ágreining milli ríkisstjórnarinnar og sveitarfélaganna. Þar er ríkisstjórnin líka að gefa loforð fyrir hönd sveitarfélaganna í landinu. Nákvæmlega sama sagan er að endurtaka sig eins og gerst hefur í desembermánuði undanfarin ár að ríkisstjórnin gefur loforð fyrir hönd sveitarfélaganna og efnir til átaka við þau á síðustu vikum, mánuðum ársins og dögum ársins eins og gerðist á síðasta kjörtímabili þegar lögguskatturinn var lagður á og allt það fylgdi sem menn þekkja. Hér er nákvæmlega það sama upp á teningnum. Hér er um það að ræða að ríkisstjórnin stendur í átökum við sveitarfélögin og nú er staðan þannig að ríkisstjórnin ætlar að nota sér þau átök til að hætta við þá skattalækkun sem hún lofaði í kjarasamningunum á sl. vetri. Er ríkisstjórnin kannski með þessum yfirlýsingum sínum að segja að kauphækkanirnar fyrr á árinu hafi verið of miklar? Er hæstv. ríkisstjórn kannski að segja við verkalýðshreyfinguna að samningarnir um kaup og kjör, jafnvel fram á næstu öld, hafi falið í sér allt of miklar kauphækkanir? Er ríkisstjórnin með þessu að segja að þær kauphækkanir sem um hefur verið samið að undanförnu þar sem er um að ræða oft á tíðum tugi prósentna margfaldar hækkanir á við það sem samið var um á almennum vinnumarkaði? Er ríkisstjórnin að segja að þrátt fyrir þennan mun, þrátt fyrir þann veruleika sem síðan hefur komið fram þá þurfi enn þá að vega í þann knérunn að skerða kjör þess fólks sem var verið að semja við fyrr á árinu? Hvað er svo hæstv. ríkisstjórn að segja við sveitarfélögin núna rétt fyrir sveitarstjórnarkosningar? Hvað er hún að segja? Hvað er hún að segja þó það liggi fyrir í yfirlýsingum, m.a. í lögum, að það eigi að hafa samráð við sveitarfélögin? Hvað er hún að segja gagnvart alþjóðlegum samningum sem gerðir hafa verið um sjálfstæði sveitarfélaganna? Dettur henni í hug að hún komist upp með það áfram að gefa yfirlýsingar fyrir hönd sveitarfélaganna um að skerða tekjur þeirra, stöðu þeirra um hálfan milljarð kr. án þess að spyrja um hlutina? Það er alveg augljóst mál, herra forseti, að hér er komið að verulegum tíðindum og ég tek undir það sem hv. 17. þm. Reykv. sagði að málið snýst ekki um það hvort menn lækka skatta eða hækka þá. Málið snýst um að menn standi við orð sín og það sé þannig umhverfi í þjóðfélaginu að verkalýðshreyfingin í landinu geti treyst því að ríkisstjórnin leggi allt kapp á að tryggja að samningar séu framkvæmdir eins og gert var ráð fyrir og að forsendur kjarasamninga haldist. Hæstv. fjmrh. kom áðan í svari við ræðu minni og hv. þm. Ögmundar Jónassonar og sagði: ,,Hnika til.`` Það á að hnika til hlutunum. Veruleikinn er sá, herra forseti, að annaðhvort standa menn við forsendur kjarasamninga hundrað prósent eða ekki. Það er ekkert til níutíu og fimm prósent eða níutíu og sex eða sjö í þeim efnum. Annaðhvort standa menn við hlutina eða ekki. Ef á að breyta þeim þá á að semja sig út úr þeim en ekki að gera það með einhliða ákvörðunum eða árásum af hálfu stjórnvalda. Þess vegna er hér algjörlega ólíðandi hlutur á ferðinni og það er ástæða til að mótmæla honum mjög harðlega. Það höfum við þegar gert og við munum halda því áfram þangað til niðurstaðan í þessum málum liggur fyrir.

Virðulegi forseti. Ég vil mótmæla því hér að leggja að jöfnu svokallaðan ,,lögguskatt`` og þær hugmyndir og áform um að sveitarstjórnirnar leggi til í skattalækkun eða með ámóta hætti fjármuni til þess að auka kaupmátt heimilanna í landinu. Það er ekki svo í þessu máli að ríkið sé að taka til sín fjármuni frá sveitarstjórnunum. Það stóð mjög nákvæmlega í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að hugmyndin væri að sveitarstjórnirnar legðu fram í púkkið, það var niðurstaðan, og ég veit ekki betur en að fulltrúar Alþýðusambands Íslands hafi talið mjög eðlilegt að það gerðist. Það er ekki heldur ríkisvaldið sem hefur haldið því fram að kjarasamningar hafi farið úr böndum, kjarasamningar á milli ríkisins annars vegar og starfsmanna þess eða kjarasamningar á milli aðila á vinnumarkaðinum. Hins vegar hafa sveitarstjórnirnar kvartað undan því að samningurinn við kennarana væri allt of dýr og hafa notað það m.a. sem ástæðu fyrir því að fara gegn þeim hugmyndum sem hér eru til umræðu. Það sem skiptir öllu máli, hver sem niðurstaðan verður og hún kemur nú alveg um þetta leyti, er að það er einungis verið að færa til innan samningstímabilsins og ef um tilfærslu verður að ræða þá verður hún um eins árs skeið um þau 0,4% sem við teljum að sveitarstjórnirnar eigi að leggja fram til þess að hægt sé að standa við þau áform sem lögð voru fram í upphafi kjarasamninganna, og mjög skýrlega var lýst yfir að sveitarstjórnirnar ættu að leggja fram samkvæmt þeim hugmyndum sem þá voru ræddar á milli aðila ríkisvaldsins annars vegar og forystuaðila Alþýðusambands Íslands hins vegar.

Herra forseti. Mér finnst það sniðug hugmynd hjá ríkisstjórninni að ætlast til þess að sveitarfélögin lækki skattana sína, skeri niður framkvæmdir og standi þannig að málum að það verði til þess að auka kaupmátt. Ótrúlega frumleg ríkisstjórn, verð ég að segja, sem lætur sér detta þetta í hug. En þá hefði verið sniðugt hjá henni og skynsamlegt að nefna þetta við sveitarfélögin. Það láðist ríkisstjórninni að gera og það eru ekki mannasiðir í þjóðfélagi þar sem það er lögfest að ríkisstjórnin eigi að hafa samráð við sveitarfélögin. Veruleikinn er sá að niðurstaðan í þessum samningum var sett á blað og hún var tilkynnt opinberlega í fjölmiðlum og alls staðar án þess að ræða við Samband íslenskra sveitarfélaga. Um leið og þetta spurðist mótmælti formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga þessum vinnubrögðum í fjölmiðlum þannig að það hefur legið fyrir allan tímann, burt séð frá kennarasamningunum, að sveitarfélögin væru ekki tilbúin að taka þessa hluti á sig. Þess vegna er hreint skálkaskjól sem hæstv. ráðherra hleypur í þegar hann setur hlutina upp eins og hann gerði áðan. Veruleikinn er sá, hvort sem mönnum líkar betur eða verr, að ríkisstjórnin er að hlaupa frá lögfestu fyrirheiti sínu um að lækka skatta um 1,9% niður í 1,5%. Það er veruleikinn sem hér blasir við og það er ekki nokkur leið fyrir hæstv. ríkisstjórn að skjóta sér undan því. En í öðru lagi er veruleikinn líka sá að með þessu er hæstv. fjmrh. að segja við verkalýðshreyfinguna að hún verði að gjalda varhug við samningum við þessa ríkisstjórn framvegis í svo langan tíma. 

Virðulegi forseti. Að sjálfsögðu var talað við sveitarstjórnarmenn um það leyti sem viðræður áttu sér stað á milli ríkisstjórnarinnar og forustumanna ASÍ. Ég tók sjálfur þátt í því. Það er hins vegar alveg rétt að forustumenn sveitarfélaganna lýstu því yfir að þeir væru einungis tilbúnir til að tala um þetta atriði í tengslum við önnur fjárhagssamskiptamál ríkis og sveitarfélaga. Að því leytinu til er það rétt sem hv. þm. segir. Ríkisstjórnin og sveitarfélögin standa nú í viðræðum sem er að ljúka um þetta leyti. Á undanförnum árum hefur niðurstaðan alltaf verið samningur þannig að ríkisstjórnir sem ég hef setið í hafa ávallt gert samninga við sveitarfélögin þannig að það er ekki hægt að halda öðru fram. Svo botnaði hv. þm. ræðu sína með því að lýsa því yfir að ekki væri hægt fyrir launþega að treysta ríkisstjórninni. Það væri ekki hægt að semja við ríkisstjórnina um eitt eða neitt og menn ættu að gjalda varhug við því. Þetta leyfir hv. þm. sér að segja eftir að hafa setið í ríkisstjórn á sínum tíma sem með bráðabirgðalögum, á einni sumarnóttu, tók alla samninga úr sambandi. Heldur hv. þm. að þjóðin sé búin að gleyma þessu?

Herra forseti. Það er athyglisvert, út af síðustu orðum hæstv. fjmrh., að velta því fyrir sér hvort það er virkilega þannig að núv. hæstv. fjmrh. sé að óska eftir verðbólgu og hann sakni þess að verðbólgan var kveðin í kútinn. Er hann að gagnrýna ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar fyrir það að hún náði samkomulagi um það við launþegasamtökin í landinu, verkalýðssamtökin í landinu, að kveða niður verðbólguna? Eina árásarefni hæstv. fjmrh. á þá ríkisstjórn aftur og aftur úr þessum stól er einmitt þetta, að sú ríkisstjórn tók þá ákvörðun, sem var auðvitað óvinsæl á sínum tíma, að gera allt sem hægt var til þess að ná verðbólgunni niður. Veruleikinn er líka sá, herra forseti, að á bak við þá ákvörðun ríkisstjórnarinnar stóðu ekki aðeins flokkar hennar heldur einnig verulegur hluti samtaka launafólks í landinu. Það er veruleiki sem hæstv. fjmrh. má ekki gleyma þó svo að hann vilji það. Hann vill þyrla upp moldviðri í kringum þann veruleika að hann er að ganga á bak við lögfest fyrirheit gagnvart samtökum launafólks í landinu. Veruleikinn er auðvitað líka sá að það er ekki bara á þessu sviði sem ríkisstjórnin stendur í bullandi stríði við sveitarfélögin. Það á líka við um húsaleigubæturnar þar sem ríkisstjórnin hefur ekki komið hlutunum í þann farveg að telja megi eðlilegan. Veruleikinn er með öðrum orðum sá að þessi mál eru í uppnámi og það er þar af leiðandi rétt, sem ég sagði áðan, að reynslan sýnir nú þegar að það er ekki hægt fyrir samtök launafólks í þessu landi að gera samninga mörg ár fram í tímann við ríkisstjórnina sem nú situr af því henni er ekki treystandi. Það kemur strax í ljós í dag þó hæstv. fjmrh. kalli þetta ,,að hnika til`` sem sumir kalla öðrum nöfnum.

Herra forseti. Hér eru að gerast merkileg tíðindi. Ég hef fyrir framan mig þskj. 880, mál nr. 528 frá í vor. Það er frv. til laga um breyting á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum. Þetta er stjfrv. ríkisstjórnar Davíðs Oddssonar sem var lagt fram í kjölfar samninganna í vor. Í þessu frv. segir m.a. í grg., með leyfi hæstv. forseta: ,,Á fundi með forustumönnum stjórnarflokkanna lögðu formenn landssambandanna [þ.e. formenn landssambanda ASÍ] áherslu á að ríkisstjórnin tæki afstöðu til þessara tillagna [þ.e. tillögur í skattamálum] sem fyrst því að aðgerðir í skattamálum voru taldar geta haft úrslitaáhrif á kjarasamningaviðræðurnar.`` Þetta er sá tími þegar verið er að ljúka við kjarasamningagerðina. Í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar segir í þessu sama frv., orðrétt úr grg. ríkisstjórnarinnar með stjfrv., með leyfi forseta: ,,Síðar þann sama dag [þ.e. 10. mars 1997] kynnti ríkisstjórnin hugmyndir sínar um aðgerðir í skattamálum fyrir forustumönnum ASÍ. Þær hugmyndir eru í öllum meginatriðum samhljóða tillögunum í þessu frumvarpi að öðru leyti en því að ekki er að svo stöddu gerð tillaga um breytingar á vaxtabótakerfinu.`` Síðan segir: ,,Í yfirlýsingu ríkisstjórnar kemur einnig fram að hún muni beita sér fyrir því að útsvar sveitarfélaga lækki um 0,4% frá því sem nú er, eða tekjuskattur lækki samsvarandi sem þá verði fjármagnað í samráði við sveitarfélögin og voru þær hugmyndir kynntar fulltrúum Sambands íslenskra sveitarfélaga sama dag.`` Þetta segir í grg. með stjfrv. sem hæstv. fjmrh., Friðrik Sophusson, talaði fyrir. Síðar segir í þessari tillögu þegar rakin er ferillinn að tekjuskatturinn lækkaði um 1,1% 1. janúar 1997. Það var stjórnarandstaðan sem hjálpaði til við að greiða fyrir því máli í gegnum þingið. Næsta lækkun á að vera um næstu áramót, þá á tekjuskattshlutfallið að lækka um 1,9% til viðbótar. Það er þetta sem hæstv. fjmrh. er að svíkja. 1. janúar 1999 lækkar tekjuskattshlutfallið um 1% til viðbótar. Þetta er ferillinn sem var settur upp af hæstv. ríkisstjórn núna í vor. Á grundvelli þessara skattalækkana voru kjarasamningarnir gerðir. Það er enginn fyrirvari í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að niðurstaða náist í viðræðum við sveitarfélögin því að sveitarfélögin mótmæltu sama dag að ríkisstjórnin væri að úthluta byrðum á þær herðar. Ekkert í frv. ríkisstjórnarinnar, sem orðið er að lögum segir að fresta eigi hluta 1,9% skattalækkunarinnar um næstu áramót um þessi 0,4%. Ef ríkisstjórnin telur að hún eigi eitthvað ósamið við sveitarfélögin um þátttöku í gerð þessara kjarasamninga getur hún ekki gert annað en að láta núverandi lög standa, að 1,9% skattalækkun komi fram um þessi áramót, því það er eftir einn gjalddagi í viðbót sem er um þarnæstu áramót. Ef ríkisstjórnin telur sig geta með tíð og tíma komist að samkomulagi við sveitarfélögin þá hefur hún tíma til þess í eitt ár. En það sem hún er að gera núna, ef hún gerir þetta, eru bein svik á kjarasamningunum frá því í vor. Þetta eru bein svik, það er ekkert annað orð yfir það vegna þess að verkalýðshreyfingin skrifaði undir samningana og kynnti samningana í aðildarfélögum sínum. Þetta var umdeilt, sem allir muna eftir. Lykilatriði í þeirri kynningu og því sem forsvarsmenn verkalýðshreyfingarinnar lögðu undir, var að þetta kæmi allt til framkvæmda eins og samið var um, þ.e. að staðið yrði við samninga. Það kom aldrei neinn efi fram hjá forustumönnum verkalýðshreyfingarinnar sem áttu í mikilli baráttu, líka félagslega við hluta af baklandi sínu sem við þekkjum ósköp vel, þá óraði ekki fyrir því að þeir yrðu sviknir við útfærslu skattalækkananna rúmlega hálfu ári eftir að skrifað var undir kjarasamningana. Við skulum ekki gleyma því að þetta voru kjarasamningar sem gilda fram á næstu öld. Vitaskuld treystu menn því að samningar stæðust. Herra forseti. Maður hefur séð margt af hálfu ríkisstjórnarinnar, hvað hún er blygðunarlaus í því að brjóta samkomulag þegar henni hentar en þetta er það ótrúlegasta. Ég man ekki eftir því, herra forseti, að hafa upplifað svo gróft brot á kjarasamningum sem voru gerðir undir forgöngu ríkisstjórnarinnar, voru tímamótasamningar sem þeir þökkuðu sér í bak og fyrir. Að það skuli vera nýtt þegar fyrsta ákvæðið kemur til framkvæmda því að hitt var afturvirkt frá 1. jan. 1997 sem við hjálpuðum þeim með, að fyrsta ákvæðið í skattalækkunarferlinum sé nýtt til að brjóta þessa kjarasamninga. Og kenna síðan sveitarfélögunum um það sem höfðu mótmælt allan tímann þátttöku í þessari skattalækkun, að þau ætli að hlunnfara launþega í landinu um skattalækkun upp á 0,4%. Það er fyrir neðan allar hellur, herra forseti. Ég hef ekki séð frv. sem hæstv. fjmrh. gaf til kynna að væri hugsanlega að koma inn í þingið en ég trúi ekki að ríkisstjórnin ætli að fara fram með þessum hætti. Ég vil minna á annað, herra forseti. Í efh.- og viðskn. Alþingis, er núna verið að ganga frá afgreiðslu lífeyrissjóðfrv. Ég spyr hæstv. ráðherra, sem ég sé nú hvergi nálægan, kannski er hann að hlusta, vita ASÍ, aðilar vinnumarkaðarins, um þessar fyrirætlanir ríkisstjórnarinnar? Því þar stóðu aðilar vinnumarkaðarins saman, þeir áttu báðir aðild að þessum kjarasamningi og þeim skattalækkunarferli sem er verið að gera. Ef orð ríkisstjórnarinnar standa ekki lengur en hefur verið gefið í skyn þá þarf líka að skoða aðra þætti, sem tengjast aðilum vinnumarkaðarins, hvort líka sé setið á svikráðum á þeim vettvangi. Það er brýnt, herra forseti, að fá svar við þessum spurningum.

Virðulegi forseti. Hv. síðasti ræðumaður beindi tveimur mjög mikilvægum spurningum til hæstv. fjmrh. sem hann á ekki að komast undan að svara því það skiptir miklu máli hver svör hans eru. Ég ítreka óskir hv. síðasta ræðumanns til hæstv. ráðherra um að hann svari þeim spurningum sem hv. þm. Ágúst Einarsson lagði fyrir hann áður en þessari umræðu lýkur.

Herra forseti. Það lýsir svolítið virðingu hæstv. fjmrh. gagnvart þessu máli að þegar verið er að ræða uppfyllingu á hans eigin samningi, þegar gagnrýni er borin fram á málflutning hans, þá sér hann ástæðu til að fara úr þingsal og frá umræðunni. Hann fylgist ekkert með henni og veit ekki einu sinni hvaða spurningar eða hvaða gagnrýnisatriði eru lögð hér fram af hálfu stjórnarandstæðinga. Þetta lýsir e.t.v. betur en margt annað hvaða virðingu hæstv. fjmrh. ber gagnvart skoðunum annarra. Ég lýsti því yfir, og ætla ekki að fara að endurtaka ræðu mína þó fjmrh. hefði vafalítið gott af því, að hér væri um að ræða svik og rakti frv. hæstv. ráðherra frá því sl. vor þar sem hvergi er möguleiki á því að breyta skattalækkuninni eins og hann gaf í skyn, þ.e. að falla frá 1,9% og fara með það ofan í 1,5% vegna hugsanlegs samnings við sveitarfélögin. Það er engin staða til að túlka þennan kjarasamning og skattalækkunarferlið á þann hátt. Hér er augljóst mál, herra forseti, að ráðherra og ríkisstjórn, ríkisstjórn Davíðs Oddssonar, er að byrja samningsferlið með því að uppfylla ekki grundvallaratriði samningsins. Ég spurði hæstv. ráðherra m.a. hvort aðilum vinnumarkaðarins og þá sérstaklega verkalýðshreyfingunni væri kunnugt um þessi áform eða hugsanleg áform ríkisstjórnarinnar. Ég minnti einnig á í umræðunni að í efh.- og viðskn. væri stjórn og stjórnarandstaða að reyna að afgreiða í sátt og samlyndi með aðilum vinnumarkaðarins frv. um nýja lífeyrissjóðalöggjöf. Aðilar vinnumarkaðarins, sérstaklega verkalýðshreyfingin, hafði ekki þegar hún gekk frá málinu í vor neina ástæðu til að ætla að hún yrði svikin á þennan hátt vegna þess að enginn fyrirvari er í þessu máli og ef hæstv. ráðherra vill ná fram þessu 0,4% af hálfu sveitarfélaganna, þá sagði ég í umræðunni sem hann hlustaði ekki á að hann ætti að gera það árið eftir því að þar áttu skattarnir líka að lækka um eitt prósentustig en hann þarf og verður að standa við samninga. Það er ekki hægt annað jafnvel þó að löggjafarvaldið sé nú hjá meiri hluta ríkisstjórnarinnar, þá er ekki hægt að brjóta þessa kjarasamninga með því móti sem hér liggur fyrir. Mótmæli sveitarfélaganna lágu fyrir allan tímann. Ég óska eftir að vita, herra forseti, hvort hæstv. fjmrh. ætlar að láta þetta ganga fram og leggja fram frv. um þetta efni að skattalækkunin verði einungis 1,5% um næstu áramót og hin spurningin hvort aðilar vinnumarkaðarins séu upplýstir um þessar hugrenningar hæstv. ríkisstjórnar.

Virðulegi forseti. Í frv. til laga sem hv. þm. var að minnast á segir, með leyfi forseta: ,,Í yfirlýsingu ríkisstjórnar kemur einnig fram að hún muni beita sér fyrir því að útsvar sveitarfélaga lækki um 0,4% frá því sem nú er, eða tekjuskattur lækki samsvarandi sem þá verði fjármagnað í samráði við sveitarfélögin og voru þær hugmyndir kynntar fulltrúum Sambands íslenskra sveitarfélaga sama dag.`` Þessu hef ég lýst hér áður og hefur komið fram í mínu máli að rætt var við sveitarfélögin og þau sögðust tilbúin til að ræða þessa hugmynd ásamt öðrum samskiptum á milli aðila. Ég ítreka það sem allir hafa sagt, þau kyngdu þessu ekki, það er alveg ljóst. Þær viðræður hafa farið fram alveg til þessa dags. Vegna fyrirspurnarinnar um það hvort forustumönnum ASÍ sé kunnugt um þetta, þá vil ég að það komi fram að fulltrúa forustumanna ASÍ hefur verið sagt frá því hvernig staða málsins er, en hún er þannig að sveitarstjórnirnar hafa sagt að þær treysti sér ekki til að gera þetta, a.m.k ekki að svo komnu máli og þess vegna hafi ríkisstjórnin ekki getað á þessari stundu náð fram þeirri ætlan sinni í samningum við sveitarfélögin að þau legðu fram sem næmi 0,4%. Það hefur líka margoft komið fram í þessu máli og þarf að ítreka enn að verið er að tala um 4% skattalækkun á kjarasamningstímabilinu. Við það verður að sjálfsögðu staðið og ég get endurtekið það fyrir hv. þm. Svavar Gestsson, þó að þessari lækkun yrði hnikað til. Til viðbótar vil ég segja það að ekki var gert ráð fyrir því í samningum sem gerðir voru á almenna vinnumarkaðnum fyrr á þessu ári að hægt væri að draga 2% frá tekjum vegna lífeyrisiðgjalda en nú hefur ríkisstjórnin samþykkt það í ofanálag og það jafngildir líka meiri skattalækkun ef allir nota það heldur en hér er um að ræða sem gæti hnikast til, ef af því verður. Þegar á heildina er litið verða menn að skoða að á ferðinni er veruleg skattalækkun í prósentum, 4% plús 2% til viðbótar sem hægt er að draga frá tekjum þ.e. í lífeyrissjóðamálinu þannig að áfram er haldið á þeirri braut. Menn verða því að hafa það í huga að verið er að lækka stórkostlega skatta til þess annars vegar að kalla fram aukinn sparnað og hins vegar til að tryggja að heimilin í landinu fái þann kaupmátt tekna sem við vildum að fram gæti gengið. Þetta er ljóst. Endanleg ákvörðun í þessu máli liggur ekki fyrir en aðilum hefur verið kynnt hver staða málsins er. Það er líka ljóst og hv. þingmenn vita auðvitað --- sumir gefa nú í skyn að þeir séu búnir að vera hér hálfa öldina þegar þeir tala um að eitthvað hafi gerst fyrr á öldinni --- að til þess að svona mál geti gengið fram þarf að breyta lögum þannig að þetta mál hleypur ekkert fram hjá hv. þingmönnum. Þetta er hins vegar vandasamt mál sem ríkisstjórnin gerir sér grein fyrir að þarf að ræða annars vegar við sveitarfélögin, sem ég vona að allir séu sammála um að þurfi að leggja í þetta púkk, og eins við þá aðila sem stóðu að þeim kjarasamningum sem gerðir voru og ég vona svo sannarlega að verði íslensku þjóðinni til gæfu og gengis á komandi árum. Það var mikilvægt að ná þessum samningum. Skattalækkunin var forsenda kjarasamninganna. Það hefur ekkert breyst í þeim efnum. Það sem hins vegar hefur gerst og við stöndum frammi fyrir er að sveitarstjórnirnar hafa ekki fengist til þess enn á þessari stundu að samþykkja að leggja til þessarar skattalækkunar sem nemur um 0,4% í lækkun á staðgreiðslunni.

Hvað mikið ... ?

Það er verið að tala um 500 millj. og stóð líka í skjalinu sem minnst hefur verið á. Þetta eru öll ósköpin. Þetta eru öll svikin. Það er þetta sem við erum að ræða um í dag og ég held að við verðum að átta okkur á því að þessir löngu kjarasamningar, sá stöðugleiki sem hér ríkir hlýtur að leiða til þess að ekki einungis ríkisvaldið heldur líka sveitarfélögin njóta gagns af niðurstöðunni. Þetta verðum við að hafa í huga. Endanleg ákvörðun hefur ekki verið tekin. Ef hún verður tekin þarf að  Ég vona, virðulegi forseti, að það sem ég hef sagt svari þeim fyrirspurnum sem hv. þm. kom með og ég leyfi mér að segja að það hefur ekki verið háttur minn og mér finnst það ósanngjarnt að tala um það að ég sýni mönnum einhverja vanvirðingu þó ég hafi þurft mjög nauðsynlega að hlaupa hér innan húss á milli herbergja.

Herra forseti. Þetta mál snýst um það hvort samningar eigi að standa. Ég las upp, hæstv. fjmrh., úr frv. ríkisstjórnarinnar þar sem segir að ríkisstjórnin muni beita sér fyrir að útsvör sveitarfélaga lækki um 0,4% frá því sem nú er eða tekjuskattur lækki samsvarandi sem þá verði fjármagnaður í samráði við sveitarfélögin. Þetta er alveg skýrt. Ef niðurstaða er ekki komin milli fjmrn. og sveitarfélaganna, þá er ekki hægt, herra forseti, að láta það koma niður á samningsaðilunum og fresta skattalækkuninni, það er ekki hægt. Ef ágreiningur er milli sveitarfélaganna og fjmrn., við skulum segja að hann sé þó sveitarfélögin hafi mótmælt, þá getur það ekki komið niður á launafólki í landinu sem samþykkti kjarasamningana m.a. vegna þessara skattalækkana. Þetta gera menn einfaldlega ekki. Það er ekki hægt að láta þessa boðuðu skerðingu koma fram eins og fjmrh. er að lýsa. Og það að rifja upp einhver önnur atriði í skattamálum svo sem 2% iðgjaldið sem við vorum að ræða kemur þessu máli ekki nokkurn skapaðan hlut við, herra forseti. Þetta er mjög einfalt mál. Ef það eru deilur, þá átti að útkljá þær milli aðilanna sem eru að deila. Það átti ekki að láta launafólk í landinu bera þær byrðar. Það er ekki hægt að gera það og ég trúi því ekki að verkalýðshreyfingin, þó að henni hafi verið kynnt þetta, muni taka því þegjandi að forsendum sé breytt í kjarasamningum sem eigi að gilda fram á næstu öld. Í hvers konar bananalýðveldi erum við? Þegar löggjafinn sem fer með meiri hluta þingheims rýfur þá sátt sem gerð var í vor, eina mikilvægustu kjarasátt sem hefur verið gerð til margra ára og það komu allir að því og trúðu því að staðið yrði við það sem menn 

Virðulegi forseti. Mér finnst nú óþarfi að hafa þennan hávaða í þessu máli. Það lá fyrir strax frá upphafi eins og hv. þm. hefur viðurkennt að það stóð í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar að ríkisstjórnin ætlaði að beita sér fyrir því að sveitarfélögin væru með. Í viðræðum á milli ríkisstjórnarinnar annars vegar og fulltrúa verkalýðssamtakanna hins vegar voru báðir aðilarnir sammála um það að þessi samningur væri svo merkilegur og mikilvægur að það væri fyllilega eðlilegt að sveitarfélögin í landinu legðu sitt í púkkið upp á 500 millj. þegar ljóst var að þessi skattalækkun kostaði þegar á allt er litið milli 4 og 5 milljarða. Það er hins vegar alveg rétt að okkur hefur enn ekki tekist að fá sveitarfélögin í samningum til þess að samþykkja þetta. Þess vegna hefur einum af forustumönnum ASÍ verið sagt hver staða málsins er, það liggur fyrir. Ég tel að ríkisstjórnin hafi fyllilega hreinan skjöld og hún hefur að sjálfsögðu rætt við þann aðila sem við áttum samskipti við í tengslum við kjarasamningana. Það er ekkert verið að fela í þessu máli og ríkisstjórnin mun standa við það að á þessu samningstímabili verða skattarnir lækkaðir eins og til stóð. Það er ekkert verið að ganga á svig við það. Þetta vildi ég að kæmi fram og ég vil líka að það komi fram að að sjálfsögðu mun verða rætt við alla aðila en eins og hv. þm. Ágúst Einarsson veit, þá var hugmyndin sú að sveitarstjórnirnar kæmu inn með þessa fjármuni. Það var ekkert falið hvorki fyrir þinginu né forustumönnum Alþýðusambandsins og í reynd vissu þeir og tóku þátt í því að beina þessum erindum til forráðamanna sveitarfélaganna og þeir hljóta þess vegna að hafa skilning á því ef lengri tíma þarf til að semja við sveitarfélögin í landinu til að þau geti keik staðið með því samkomulagi sem gert var á vinnumarkaðinum og er mikilvægt fyrir alla Íslendinga, líka þá sem starfa í sveitarfélögum.

Herra forseti. Meginatriðið í þessu er að hæstv. fjmrh. getur ekki látið það koma niður á launafólki í landinu að hann nái ekki samningum við sveitarfélögin um fjármögnun á 0,4% sem var ósk ríkisstjórnarinnar. Það var ekki samningur milli sveitarfélaganna og ríkisstjórnarinnar heldur einhliða ákvörðun ríkisstjórnarinnar að láta sveitarfélögin taka þátt í þessu. Ég skil ósköp vel að sveitarfélögin eru ekki sátt við það, þau eru á móti og ekki hafa náðst samningar. En að láta það koma fram gagnvart launafólki í landinu, herra forseti, það gengur ekki. Hæstv. fjmrh. má taka allan þann tíma sem hann telur sig þurfa í að semja við sveitarfélögin í landinu og reyna að ná út úr þeim þessum 500 millj. eða bara standa við yfirlýsingar sínar. En hann getur ekki, herra forseti, látið þetta koma fram með því að skerða skattalækkunina sem á að koma til framkvæmda eftir nokkra daga. Það er það sem málið sýst um. Það er ólíðandi framkoma af hálfu ríkisvaldsins og alveg sama hver hefði verið í ríkisstjórn. Svona hluti er ekki hægt að gera. Hæstv. fjmrh. verður að klára samninga sína og hann hefur til þess tíma og hann getur hafa lækkað upphæðina árinu seinna ef það er málið eða fundið einhverja aðra útfærslu. Aðalmálið er: Ríkisvald, ríkisstjórn Íslands, þó að ég styðji hana ekki, er aðili að kjarasamningum sl. vor og henni ber að standa við öll þau loforð sem hún gaf því að þau voru gefin af meiri hluta á Alþingi. Það verður að virða þann vilja sem kom fram á Alþingi varðandi þessar skattalækkanir og allar forsendur sem lágu til grundvallar. Annað er ekki hægt. Þó að ég sé andstæðingur ríkisstjórnarinnar þá ber henni að standa við þá samninga sem hún hefur gert.

Herra forseti. Í yfirlýsingunni frá í vor og í öllum gögnum málsins stendur að útsvar eigi að lækka um 0,4% eða tekjuskattur eigi að lækka um samsvarandi tölu. Það stendur ekki í yfirlýsingunni að fallist sveitarfélögin ekki á þessi 0,4%, þá detti þau dauð niður. Í yfirlýsingunni lofar ríkisstjórnin því að tryggja þessi 0,4% burt séð frá afstöðu sveitarfélaganna. Það er ómerkilegt að mínu mati að ætla að skjóta sér á bak við það að sveitarfélögin neita að gera það sem ríkisstjórnin fyrirskipar þeim eins og um er að ræða í þessu máli. Ég held að nauðsynlegt sé að kalla hlutina réttum nöfnum í umræðunni og hafa þau orð sem rétt eru. Það er bersýnilegt að ríkisstjórn Íslands vill ganga á bak við þau fyrirheit sem hún gaf sjálf, ekki bara fyrir hönd sveitarfélaganna heldur líka fyrir hönd sjálfrar sín. Það ýtir undir að maður velti því fyrir sér hvort skynsamlegt er að gera samninga í mörg ár við ríkisstjórn sem í litlu bregst með þeim hætti sem hér er verið að tala um. Ég segi alveg eins og er, herra forseti, að þegar samningarnir voru gerðir fyrr á árinu þá velti ég því fyrir mér hvort það væri skynsamlegt að standa að öllu leyti að hlutunum eins og gert var í svo langan tíma og ég taldi og tel að tryggingarnar í þeim samningum hafi að mörgu leyti verið veikar. Því miður, herra forseti, verð ég að segja að mér finnst að þau svik sem eru í uppsiglingu bendi til þess að sú tortryggni hafi átt við rök að styðjast.

Virðulegi forseti. Ég hef svarað flestu því sem kom fram hjá hv. þm. í andsvörum eða ræðum fyrr í umræðunni en ég vil taka það fram að það er alveg skýrt sem segir í textanum. Það er gert ráð fyrir að sveitarstjórnirnar séu með. Ríkisstjórnin mun beita sér fyrir því að sveitarstjórnirnar séu með þannig að hægt sé að lækka útsvarið í staðgreiðslunni um 0,4%. Ef það tekst ekki þá verði tekjuskattarnir lækkaðir samsvarandi og fjármagnað með þeim hætti að það færist til útgjaldamegin hjá sveitarfélögunum. Ekki er verið að segja að annaðhvort ætli ríkisstjórnin að fjármagna þetta sjálf eða sveitarfélögin ætli að gera það. Það dettur auðvitað engum í hug. Það sem verið er að segja er að þetta gerist annaðhvort í gegnum útsvarið eða með millifærslu á verkefnum og þá mun tekjuskatturinn vera lækkaður á móti. Það sjá allir heilvita menn og var þannig rætt við sveitarstjórnirnar og það var rætt líka þannig við forustumenn ASÍ. Þessi nýi skilningur hv. þm. stenst engan veginn því að þarna var um tvo möguleika að ræða, annaðhvort að lækka útsvarið eða að lækka skattinn og láta þá sveitarfélögin bera einhver útgjöld sem ríkið ber núna upp á sömu fjárhæð. Svo einfalt var það og hefur alltaf verið rætt um það þegar hv. þm. er að finna upp nýjan skilning á þessum texta núna í dag.

Herra forseti. Þetta mál er orðið nokkuð skrautlegt, verð ég að segja. Hæstv. fjmrh. vill ekki kannast við orðin í eigin texta. Í textanum stendur fullum fetum að annaðhvort lækki útsvarið eða tekjuskatturinn. Það stendur ekki í textanum að málið sé þannig að ef sveitarfélögin neiti þá fái fólkið í landinu ekki neitt. Hið alvarlega í málinu er að það traust sem verkalýðshreyfingin í landinu hafði á ríkisstjórninni gagnvart þeim kjarasamningum sem gerðir voru til margra ára hefur ekki staðist og það fyrirheit sem hæstv. ríkisstjórn gaf einhliða fyrir hönd sveitarfélaganna var fráleitt að öllu leyti og eðlilegt að sveitarfélögin mótmæltu því af fullum krafti eins og þau gerðu. En að setja hlutina upp eins og hæstv. fjmrh. gerði, að hann geti hlaupið frá loforðinu af því að sveitarfélögin gerðu það, af því að sveitarfélögin þrjóskast við, af því að sveitarfélögin neita að gegna ráðherranum. Þvílík uppsetning mála, herra forseti.

Virðulegi forseti. Ég leyfi mér að lesa hér, með leyfi forseta, texta sem er í frv. sem um er að ræða: ,,Í yfirlýsingu ríkisstjórnar kemur einnig fram að hún muni beita sér fyrir því að útsvar sveitarfélaga lækki um 0,4% frá því sem nú er eða tekjuskattur lækki samsvarandi sem þá verði fjármagnað í samráði við sveitarfélögin og voru þær hugmyndir kynntar fulltrúum Sambands ísl. sveitarfélaga sama dag.`` Svo mörg voru þau orð. Ég held að það þurfi mikinn stálvilja til þess að skilja þennan texta öðruvísi en hann er settur fram. Það sem við erum að fjalla um í dag er þetta: Ríkisstjórnin tók að sér það hlutverk eftir viðræður við forustumenn ASÍ að ræða við sveitarfélögin um það hvernig hægt væri að koma hlut sveitarfélaganna fyrir. Þeim viðræðum er ekki lokið. Sú staða kann að koma upp að það þurfi þess vegna að fresta hluta af skattalækkunum milli ára. Sú staða hefur verið kynnt fulltrúa ASÍ. Þessi staða hefur verið rædd við sveitarfélögin. Enn hefur engin ákvörðun verið tekin en ég vona að eftir umræðurnar í dag á hinu háa Alþingi skilji menn hver staðan er og það sé a.m.k. ljósara en áður því að á næstu dögum verða menn að taka ákvörðun um þetta efni.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frv. til laga um breyting á lögum nr. 29/1993, um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., með síðari breytinum. Frv. er 329. mál og er að finna á þskj. 415. Í frv. eru lagðar til tvær breytingar á lögum nr. 29/1993 um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl. Annars vegar er lagt til að vörugjald af dráttarbifreiðum og vélknúnum ökutækjum til sérstakra nota að heildarþyngd yfir 5 tonn lækki úr 30% í 15% og hins vegar að ökutæki sem knúin eru mengunarlausum orkugjafa verði undanþegin gjaldskyldu. Síðastliðið vor voru samþykkt á Alþingi lög er kváðu á um lækkun vörugjalds af ökutækjum sem aðallega eru ætluð til vöruflutninga og eru yfir 5 tonn að heildarþyngd úr 30% í 15%. Þegar breytingin kom til framkvæmda kom í ljós að oft er illmögulegt að greina á milli slíkra ökutækja og dráttarbifreiða, svo og ýmissa ökutækja sem ætluð eru til sérstakra nota. Jafnframt hefur mismunandi gjaldtaka af vöruflutningabifreiðum annars vegar og dráttarbifreiðum og bifreiðum til sérstakra nota hins vegar þótt óheppileg með tilliti til samkeppnissjónarmiða. Af þessum ástæðum er lagt til að vörugjald af dráttarbifreiðum og bifreiðum til sérstakra nota að heildarþyngd yfir 5 tonn verði lækkað úr 30% í 15%. Í ákvæði til bráðabirgða er lagt til að skráðum eigendum dráttarbifreiða og ökutækja sem ætluð eru til sérstakra nota, að heildarþyngd yfir 5 tonn, sem hafa annaðhvort verið tollafgreidd eða gjaldskyld aðvinnsla hefur verið framkvæmd á, á tímabilinu 22. maí 1997 og fram til gildistöku frv., verði greiddur helmingur af því vörugjaldi sem greitt var af ökutækjum, enda hafði verið greitt 30% vörugjald af því. Þessu ákvæði er ætlað að leiðrétta það misræmi sem fram kom í gjaldtöku af slíkum ökutækjum miðað við vöruflutningabifreiðar er vörugjald af vöruflutningabifreiðum að heildarþyngd yfir 5 tonn var lækkað úr 30% í 15% sl. vor. Þar sem ég sé, virðulegi forseti, að hv. þingmenn þekkja frv. og hafa gaman af því tel ég ástæðulaust að fara frekari orðum um þennan þátt málsins en vil geta þess að í lokin er um að ræða alls óskylt efni í 2. gr. frv. Þar segir að með frv. sé lagt til að ökutæki sem knúin eru mengunarlausum orkugjafa verði undanþegin vörugjaldi. Það er eins gott að hæstv. samgrh. er ekki í salnum, hann mun ekki hlæja að þessu því að eins og allir vita eru vegir landsins fjármagnaðir með eldsneytinu sem er bensín og olía og ef mengunarlausum ökutækjum fjölgar mjög þá getum við hætt að leggja fram vegáætlun til margra ára. Þetta var nú sagt í gamni en þá hló náttúrlega enginn. Virðulegi forseti. Þar sem hálfgerð þreyta er komin í mannskapinn á hinu háa Alþingi tel ég ástæðulaust að hafa þessa ræðu öllu lengri en legg til að frv. verði vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Herra forseti. Hér er til umræðu frv. sem virðist í sjálfu sér lítið og að því er virðist líka skemmtilegt af viðbrögðum hv. þm. að ræða, en ég vildi gera sérstaklega að umtalsefni 2. gr. frv., þá sem hæstv. fjmrh. vísaði til en hún orðast svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Við 1. mgr. bætist nýr málsliður sem orðast svo: Þá eru ökutæki sem eru eingöngu knúin mengunarlausum orkugjafa, svo sem rafhreyfli eða vetni, undanþegin gjaldskyldu.`` Ég vek sérstaka athygli á þessu því að með þessu er mörkuð afskaplega mikilvæg stefna, þ.e. þetta virðist við fyrstu sýn vera smámál en er í rauninni stórmál eins og hæstv. fjmrh. ýjaði reyndar að í skeytum sínum að hæstv. sagmrh. Með þessu ákvæði er í rauninni verið að staðfesta þann vilja að nýta mengunarlausa og innlenda orkugjafa í samgöngutækjum þjóðarinnar. Þetta er með öðrum orðum hvatning til þess að nota vistvæn ökutæki og vistvæna orkugjafa og hlýtur að vera af hinu góða. Ef ákvæðið verður að lögum er verið að gera ökutækin sem eru mengunarlaus eða knúin mengunarlausum orkugjöfum samkeppnisfærari við hefðbundin ökutæki með hefðbundnum orkugjöfum. Í þessu sambandi, herra forseti, er rétt að hafa í huga hvers vegna það er mikilvægt. Sú umræða hefur reyndar farið fram og er rétt að minna á það enn einu sinni að þriðjungur af gróðurhúsaáhrifum og gróðurhúsaútblæstri hérlendis stafar af ökutækjum. Þess vegna er mikilvægt að ráðast á þær syndir sem allra fyrst og með þessu ákvæði er verið að ýta undir nýtingu slíkra vistvænna orkugjafa. Nú kunna einhverjir að spyrja sem svo hvort þetta sé raunhæft, hvort svokallaðir vetnisbílar eða bílar knúnir rafhreyfli verði algengir á götum landsins. Er því til að svara þó að vissulega heyrist úrtöluraddir og svartsýnisraddir að það er margt og flest sem bendir til þess að þróunin hjá bílaframleiðendum um heim allan sé svo hröð m.a. vegna ástands í umhverfismálum að slíkir bílar verði fjöldaframleiddir á allra næstu árum. Þannig liggur fyrir yfirlýsing frá Daimler Benz verksmiðjunum að strax árið 2004 muni þeir ætla sér að framleiða 40 þúsund bíla knúna vetni á svokölluðum efnarafölum eða ,,fuel cells`` og strax árið eftir eða árið 2005 gera þeir ráð fyrir framleiðslu á 100 þúsund slíkum bílum. Svipaða sögu má rekja frá öðrum bílaframleiðendum sem segir okkur að það kann að vera mun styttra en margur hefur talið í nýtingu slíkra bifreiða hérlendis og því ber að taka fagnandi því ákvæði sem ég gerði að sérstöku umtalsefni í 2. gr. frv. Þá vil ég jafnframt, herra forseti, benda á það að samkvæmt úttekt frá umhverfisráðuneyti Bresku Kolumbíu í Kanada kemur fram að árið 1995 störfuðu í Vancouver-borg um það bil 400 manns við framleiðslu á efnarafölum eða ,,fuel cells`` en samkvæmt áætlun úr sömu skýrslu er gert ráð fyrir að árið 2005 eða 10 árum síðar verði 6.000 starfandi við þennan iðnað, þ.e. framleiðslu á efnarafölum. Það er breyting á 10 árum úr 400 manns upp í 6.000. Ástæða þess er ósköp einföld. Það er bílaiðnaðurinn sem kallar á efnarafala og hafa þegar verið gerðar pantanir hjá Kanadamönnum af heimsþekktum bílaframleiðendum. Þetta segir sitt um þróunina. Hún er mun hraðari en menn gerðu í raun ráð fyrir og ástæðan er einföld. Það er ástand umhverfisþáttar í heiminum í dag. Herra forseti. Um leið og ég fagna þessu ákvæði leyfi ég mér að víkja að lokaorðum greinargerðinnar þar sem ég lýsi vonbrigðum. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: ,,Niðurfellingin [þ.e. niðurfellingin á gjöldum, vörugjaldi á mengunarlausum bílum] nær samkvæmt orðalagi ákvæðisins ekki til ökutækja sem eru knúin bæði mengunarlausum og mengandi orkugjafa.`` Þessa lagaskýringu tel ég vera afskaplega varhugavert að hafa inni og mælist mjög eindregið til þess af hæstv. fjmrh. að hann fallist á það sjónarmið að þessi túlkun ætti að hverfa því að samkvæmt þessu ákvæði mundi það ekki gilda um svonefnda hybrid-bíla en núna 10. des. mun Toyota t.d. markaðssetja slíkan bíl hjá sér og árið 1999 munu a.m.k. fjórir stórir bílaframleiðendur hefja fjöldaframleiðslu á svonefndum hybrid-bílum. Skilgreiningin á þeim mun vera sú að þeir eru knúnir sprengivél en sú sprengivél framleiðir rafmagn sem knýr þá áfram og má segja að hér sé um að ræða millistig á milli bensínbíla og vetnisbíla sem taldir eru að leysi hinn hefðbundna sprengihreyfil af hólmi. Í ljósi þess að þessi tegund bíla er að koma á markað tel ég afskaplega mikilvægt að almenningur sé hvattur til þess að kaupa þá enda eyða þeir fjórfalt minna af eldsneyti en hefðbundnir bílar. Með því að láta þetta ákvæði gilda um hybrid-bíla er verið að lækka þá í kaupverði til almennings eða í söluverði um 500--600 þús. kr. og 500--600 þús. kr. lækkun á slíkum bílum hlýtur að vera hvatning til almennings um að fjárfesta í vistvænni bílum en almennt tíðkast. Ég ítreka að menn telja almennt að hybrid-bílarnir séu millistig þar til vetnisbílar leysi þá af hólmi og því teldi ég eðlilegt að þetta ákvæði yrði fellt niður og hefði viljað heyra viðbrögð hæstv. fjmrh. við því. Ég ítreka að lokum, herra forseti, fögnuð yfir því sem fram kemur í 2. gr. um að vörugjöld af ökutækjum sem knúin eru mengunarlausum orkugjöfum verði felld niður. Þar með er verið að hvetja almenning til þess að fjárfesta í vistvænum ökutækjum og við leggjum okkar af mörkum til þess að draga úr gróðurhúsamengun hér á landi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. fyrir að taka undir með mér að mikilvægt sé að gera breytingar á vörugjöldum vegna bifreiða sem nota mengunarlausa orkugjafa. Ég hlustaði á hann lýsa því að á markaðinn væru komnir bílar sem notuðu hvort tveggja og mér finnst sjálfsagt að nefndin líti á það. Hins vegar eru vandamál í þessu vegna þess að við skattleggjum eldsneyti náttúrlega verulega og margir milljarðar á ári renna til vegagerðar sem er nauðsynleg til þess að hægt sé að nota þessi ökutæki. Virðulegi forseti. Í andsvari mínu minni ég á að hugmyndin með breytingum á lögum er að hægt sé að kaupa inn dísilbíla og þá er ég að tala um dísilfjölskyldubíla, oft með vélum sem eyða minna eldsneyti og eru minna mengandi en þeir bílar sem við notum núna. Ég ætla ekki að spá um hver framþróunin verður. Ég víst við að það verði a.m.k. áratugur eða tveir þar til menn geta notað vetni. Mér er kunnugt um það að a.m.k. hjá Toyota sem er mjög framarlega í þessum efnum, ég þekki ekki sjónarmið Daimler Benz verksmiðjanna, en hjá Toyota, er talið að það verði yfirgnæfandi sprengjumótorar notaðir, a.m.k. næstu 20 árin, en upp frá því megi gera ráð fyrir því að menn færi sig yfir í nýtt eldsneyti. Þetta eru þær staðreyndir sem menn standa frammi fyrir í dag en eins og frv. kom fram var það auðvitað flutt til þess að koma til móts við óskir ýmissa sem benda á að við eigum að feta okkur áfram, gefa mönnum tækifæri á að kaupa slíkar bifreiðar og gefa Íslendingum jafnvel tækifæri til að smíða slíkar bifreiðar eins og dæmi eru um.

Herra forseti. Það er rétt sem hæstv. fjmrh. benti á, að komi hér á markað bílar sem knúnir eru mengunarlausum orkugjöfum þá kann það að hafa áhrif á tekjur ríkissjóðs vegna vegagerðar. Hins vegar megum við ekki líta fram hjá því að líklega er miklu mikilvægara fyrir þjóðina í heild sinni að standa við alþjóðlegar skuldbindingar varðandi losun gróðurhúsaefna eins og hæstv. umhvrh. mun væntanlega lýsa yfir í dag í Kyoto og fram kom í stefnuræðu hæstv. forsrh. við setningu Alþingis í haust. Ég leyfi mér hins vegar að draga mjög í efa þá yfirlýsingu hæstv. fjmrh., byggða á upplýsingum frá Toyota, um að nokkrir áratugir muni líða þar til vetnisbílar verði almennir. Ég tel mig hafa upplýsingar frá öðrum bílaframleiðendum, hvað svo sem Toyota líður, um að menn eru komnir mun lengra. Má þar nefna BMW, Daimler Benz, Chrysler og fleiri slíkar verksmiðjur sem eru komnar með tilraunabíla og byrjaðar að framleiða bíla knúna hreinu vetni í smáum stíl og eru í rauninni ekkert annað en rafmagnsbílar en orkugjafinn er vetnið. Þannig er full ástæða til þess fyrir hæstv. áhyggjusaman fjmrh. að taka fullt mið af því þar sem þessir bílar munu birtast hér og munu reyndar einhverjir vera á leið til landsins. En ég vil ítreka það sem ég nefndi um hybrid-bíla. Það er sérstök skilgreining á bílum sem fara í fjöldaframleiðslu þegar árið 1999 og ég tel fulla ástæðu til þess að hv. efh.- og viðskn. taki það sjónarmið í umfjöllun sinni á þessu máli því að hybrid-bílarnir eru almennt taldir millistig hins hefðbundna sprengihreyfils og vetnisbíls.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Hjálmari Árnasyni fyrir fróðlega ræðu. Það er ljóst að hann þekkir vel til þessara mála og hefur reyndar flutt hér ýmis þingmál sem varða vernd umhverfisins. Hins vegar er það svo að mjög sjaldan blaktir einhver týra á skari þessarar ríkisstjórnar þegar umhverfismál eru annars vegar. Auðvitað er stórmerkilegt að það skuli fyrst vera hjá hæstv. fjmrh. sem kemur vottur af skilningi á því að nauðsynlegt sé að breyta um stefnu þessarar ríkisstjórnar í umhverfismálum. Ég kem hingað upp vegna þess að ég tel sjálfsagt að þakka það sem vel er gert. Sú tillaga, sem hæstv. ráðherra leggur hér fyrir þingið um að afnumin verði vörugjöld af þeim ökutækjum sem kannski er ekki hægt að kalla mengunarlaus eins og hv. þm. en menga sannarlega minna en önnur ökutæki, er lofsverð og það ber að þakka hæstv. fjmrh. alveg sérstaklega. En þetta er nú ríkisstjórnin sem um þessar mundir fer um landið kynnir t.d. að setja eigi niður olíuhreinsistöð í Skagafirði. Hún boðar að það sé farsælt fyrir fiskimiðin og fyrir hina hreinu ímynd Íslands að hér vaði stór olíuskip um helstu fiskimið Íslendinga. Þetta er líka ríkisstjórnin sem hefur nýlega lagt fram þingskjal til kynningar á áformum í stóriðju og þar eru talin hvorki meira né minna en sjö stóriðjuver sem ríkisstjórnin vill gjarnan láta byggja hér á Íslandi. Í því þskj. kemur einnig fram að sum þeirra áforma séu það langt komin að gera megi ráð fyrir að á næstu missirum verði hægt að ráðast í framkvæmdir. Þetta er sem sagt ríkisstjórnin sem er búin að senda sína menn til Kyoto til að biðja allra náðarsamlegast um að fá leyfi til þess að menga meira á meðan það blasir við að fá lönd sem eiga jafnmikið á hættu og Ísland. Mitt í þessu myrkri er þess vegna gaman og gleðilegt að sjá það að hæstv. fjmrh. er skyndilega orðinn talsmaður framsækinnar umhverfisstefnu í ríkisstjórn Íslands. Hvar er hæstv. umhvrh.? Hvar er hæstv. forsrh.? Er það virkilega svo að eina vottinn af framsækinni stefnu í þessum mikilvæga málaflokki sé að finna í fjmrn.? En það er hæstv. fjmrh. sem hefur vakið umræðu um umhverfismál með þessu máli.  Eins og ég sagði, herra forseti, þá hefur hæstv. fjmrh. vakið þessa umræðu um umhverfisstefnu. Það sem hæstv. ráðherra er að leggja hér fram er auðvitað jákvæður vottur um framsýna umhverfisstefnu. Þess vegna langar mig að spyrja hæstv. ráðherra, í tengslum við það sem hann sagði áðan, hvort það sé fleira á döfinni í fjmrn. sem lýtur að þessu. Kemur það t.d. til greina að hæstv. ráðherra beiti sér fyrir því að einhvers konar skattur verði lagður á útblástur samgöngutækja eða er einhvers konar vinna í gangi í ráðuneytinu sem miðar að því að safna upplýsingum um hvað aðrar þjóðir eru að gera og gæti orðið grunnur að breyttri skattastefnu íslenska ríkisins?

Virðulegi forseti. Í andsvari við ræðu hv. þm. vil ég byrja á því að þakka honum hólið. Ég veit ekki hvort ég átti það að öllu leyti skilið. En varðandi fyrirspurn hans um það hvort búast mætti við frekari aðgerðum af hálfu fjmrn. vil ég láta koma fram að fjmrn. hefur átt í viðræðum við umhvrn. og kannski af meiri alvöru upp á síðkastið en stundum áður því að hv. þm. er nú fyrrv. umhvrh. Jafnframt hefur fjmrn. tekið þátt í sameiginlegu starfi fjármálaráðuneyta á Norðurlöndum og fylgst með því sem þar er að gerast en þar eru þessi mál ofarlega á baugi. Sömuleiðis fylgjumst við auðvitað vel með umræðum innan OECD og annarra alþjóðlegra stofnana um þessi mál. Eins og hv. þm. veit þá er nokkurt bil á milli sjónarmiða fjármálaráðuneyta og umhverfisráðuneyta á Norðurlöndum. Þær skýrslur sem hafa komið fram í Danmörku, Svíþjóð, Noregi og nú síðast í Finnlandi sýna að menn eru alls ekki sammála um hvernig eigi að leggja á svokallaða græna skatta né til hvers þeir leiði. En við fylgjumst að sjálfsögðu með þessari umræðu og mín skoðun er sú að þess sé ekki lengi að bíða að á verði lagðir skattar hér á landi út frá öðrum sjónarmiðum heldur en nú er gert. Tekið verði tillit til þess hvort starfsemi mengar í stórum stíl eða ekki og þá tala ég um mengun í mjög víðtækri merkingu þess orðs. Að síðustu minni ég á, virðulegi forseti, að auðvitað hafa verið tekin skref eins og t.d. með spilliefnagjaldi og öðrum slíkum gjöldum til þess að koma til móts við þær óskir sem fram hafa komið og til þess að breyta skattálögum ríkisins um leið og fjárhagurinn er tryggður úr þeim fjárhagslegu yfir í að ná fram því breytta hátterni sem við teljum nauðsynlegt til að lifa í mengunarlausu umhverfi á jörðinni í framtíðinni.

Virðulegi forseti. Hæstv. fjmrh. vanmetur sjálfan sig ef hann telur að ég hafi hér hlaðið hann óverðskulduðu lofi. Ekki er hægt að benda á nema tvær tillögur af hálfu núv. ríkisstjórnar sem horfa til framfara í umhverfismálum að því verðar mengun og losun á skaðlegum lofttegundum. Þetta er önnur tillagan þannig að hann verðskuldar sannarlega lofið. Ég er líka þakklátur hæstv. fjmrh. fyrir að rifja hér upp að ágæt samvinna sem ég átti við hann meðan ég var umhvrh. leiddi til þess að hér var tekið upp spilliefnagjald og það hefur skilað góðum árangri. Hæstv. ráðherra sagði að hann og umhvrn. ættu í viðræðum af meiri alvöru nú en áður um takmörkun á losun skaðlegra efna. Ég velti fyrir mér: Er sama alvara af hálfu umhvrn. í þessum viðræðum? Ég dreg það í efa, herra forseti. Ég fagna því líka að hæstv. fjmrh. hefur sagt það hér að í fjmrn. undir hans stjórn fari nú fram vinna þar sem verið er að safna upplýsingum, til að mynda um hvað nágrannaþjóðirnar eru að gera í þessum efnum. Það er auðvitað sögulegt að hæstv. fjmrh. hefur nú lýst því yfir að hann telji líklegt að á allra næstu árum verði teknir upp grænir skattar. Ég get því ekki annað en spurt hæstv. fjmrh.: Fyrst þessi pólitíska stefnumörkun liggur bersýnilega fyrir innan ráðuneytisins, hvers eðlis eru þessir grænu skattar sem hann hefur lýst yfir að líklegt sé að verði lagðir á á allra næstu missirum?

Herra forseti. Það var ánægjulegt að heyra skilning hv. þm. Össurar á þessu máli og einnig fróðlegt að heyra ánægjuhróp hans með störf fjmrh. og ekkert nema gott um það að segja. Hins vegar fannst mér hv. þm. gera sig sekan um að fylgjast ekki nægjanlega vel með, hvorki í ræðum hér né fréttum, hvort heldur er í dagblöðum, þeim sem hafa komið út í dag eða á öldum ljósvakans því að þar hefur m.a. komið fram að hæstv. umhvrh. er staddur í Kyoto vegna þeirrar ráðstefnu sem þar er haldin. Það m.a. fram í máli mínu áðan að ég veit ekki betur en þar muni hæstv. umhvrh. lýsa yfir því sem fram kom í stefnuræðu ríkisstjórnar sem flutt var af hæstv. forsrh. að íslensk stjórnvöld hafi hug á því að nýta innlenda, vistvæna orkugjafa. Ég lít svo á að það sé liður í því sem er hér til umræðu, frv. um niðurfellingu vörugjalda af bílum sem nota mengunarlausa orkugjafa. Í annan stað af því að hv. þm. var nokkuð tíðrætt um að sér fyndist ekki nægur kraftur eða áhugi einstakra ráðherra á þessu máli. Eins og hv. þm. á að vera kunnugt, þá skipaði hæstv. iðnrh. nefnd til að leita leiða til að nýta innlenda og vistvæna orkugjafa og vill svo til að sá sem hér stendur stýrir þeirri nefnd. Ég get upplýst hv. þm. um að þar fer fram mikið starf og eru innan þeirrar nefndar margir mætir einstaklingar en ég tel að það lýsi vilja í verki að hæstv. iðnrh. skipar slíka nefnd og sú nefnd mun væntanlega skila af sér fljótlega á nýju ári. Þar er verið að fjalla nákvæmlega um þau mál sem hafa verið til umræðu út frá þessu litla frv. Einnig er, herra forseti, rétt að hafa í huga varðandi stóriðjuummæli hv. þm. að þar er ekki allt sem sýnist og minni ég á það sem fram hefur komið í þessum ræðustóli að t.d. magnesíumverksmiðja á Reykjanesi kann að minnka koldíoxíðsmengun í heiminum um hvorki meira né minna en tíu millj. tonn árlega.

Herra forseti. Sölva Helgasyni tókst líka að reikna barn í konu og þeir reikningar sem hv. þm. hefur hérna upp eru einskis virði. Það er auðvitað hægt að bera saman stóriðjuver sem sett er upp hér á Íslandi og t.d. stóriðjuver úti í heimi sem rekin eru fyrir kolum. Það eru bara engin stóriðjuver byggð lengur sem eru rekin fyrir kolum. Staðreyndin er einfaldlega sú, herra forseti, að mér er mætavel kunnur áhugi núverandi ríkisstjórnar á því að nýta innlenda vistvæna orkugjafa eins og hv. þm. kýs að kalla þá. Ég hef séð þennan áhuga birtast t.d. hér í þingskjali frá hæstv. iðnrh. sem hv. þm. hefði betur látið ónefndan í sambandi við umhverfisstefnu. Í því skjali er hæstv. ráðherra að lýsa þeirri skoðun sinni að hann telji að hér eigi að byggja stóriðjuver í hrönnum um allt land. Og ef maður leggur saman þá losun á koltvíildi sem kemur frá þeim stóriðjuverum sem þar eru nefnd þá er líklegt að hún fari yfir 3 milljónir tonna. Það er sömuleiðis mat hæstv. umhvrh. að árið 2000 verði öll losun Íslendinga á koltvíildi um 3 milljónir tonna. Með öðrum orðum er áhuga hæstv. iðnrh. á að nýta innlenda, vistvæna orkugjafa þannig háttað að líklegt er að hann leiði til þess, ef viljinn nær fram að ganga, að losun Íslendinga á þessum skaðlegu lofttegundum tvöfaldist. Herra forseti. Hv. þm. þarf ekkert að hlaupa í bátana fyrir ráðherrana. Þeir eru færir um það sjálfir. Ég er alveg viss um og veit að hv. þm. hefur góðan vilja í þessum efnum og hann hefur haft hér frumkvæði að því að leggja fram mál sem horfa mjög til bóta í þessum efnum, þó ég sé kannski enn í hópi þeirra efasemdarmanna sem telja að áhersla hans t.d. á vetni muni ekki ganga nógu fljótt í fyllingu, eins og hv. þm. vildi og væri auðvitað æskilegt. Ég vildi óska að ég hefði rangt fyrir mér í þeim efnum en reynslan sýnir þá bara hversu miðar.

Herra forseti. Ég hygg að okkur kunni að greina á, mig og hv. síðasta ræðumann. Ef ég man rétt þá lýsti hv. þm. Össur Skarphéðinsson því hér yfir í umræðum ekki alls fyrir löngu að stóriðja ætti ekki rétt á sér yfir höfuð. Ég tel það heldur ekki rétta túlkun hjá hv. þm. að í því skjali sem hann vitnaði til frá hæstv. iðnrh. komi fram vilji hæstv. iðnrh. til þess að, eins og hv. þm. orðaði það, fylla allt landið af stóriðju. Í því er kynning á þeim aðilum sem hafa sýnt áhuga á því að koma hingað til lands og reisa stóriðju, sannarlega stóriðju, en eins og dæmin sanna er ekki þar með sagt að þau stóriðjuver séu risin né heldur að þau verði öll reist hér. Þetta tel ég að sé mjög mikilvægt að komi fram, þ.e. að skilningur hv. þm. á því þingskjali sem hann vitnaði til eða vilja hæstv. iðnrh. sé ekki réttur. Varðandi magnesíumverksmiðjuna þá ítreka ég í sambandi við þá útreikninga sem hv. þm. dró mjög í efa, að hér er ekki einungis um að það ræða hvaða orkugjafi er notaður þar heldur hitt, sem er vert að hafa í huga, að magnesíumverksmiðjunni, ef af verður, er ætlað að framleiða magnesíum í bílaiðnað. En magnesíum er mjög léttur málmur og leysa þau 50 þúsund tonn sem magnesíumverksmiðju á Reykjanesi er ætlað að framleiða af hólmi stál í hefðbundnum bílum eins og þeir eru í dag. Og ásamt þeim vistvænu orkugjöfum sem notaðir verða, þá mun það leiða til þess sem ég nefndi áðan. Þannig að þetta var dálítil einföldum hjá hv. þm. Hins vegar veit ég að í grundvallaratriðum erum við sammála um markmið með nýtingu vistvænna orkugjafa.

Herra forseti. Ég ætla ekki að deila um magnesíum við hv. þm. Hjálmar Árnason og ég hygg að það sé rétt hjá honum að í grundvallaratriðum séum við sammála um hver á að stefna. Ég kem hingað upp til þess að leiðrétta það sem hann sagði um ummæli mín varðandi stóriðju. Ég hef aldrei sagt að stóriðja sem slík ætti ekki rétt á sér. Það sem ég hef sagt úr þessum stóli var að stóriðjustefna þessarar ríkisstjórnar væri gjaldþrota og ég get gengið skrefi lengra. Ég tel að sú stóriðjustefna sem ég hef fylgt eigi ekki heldur rétt á sér. Hver er ástæðan fyrir því? Hún er náttúrlega sú að það blasir við núna sem menn gerðu sér ekki grein fyrir áður að alvarleiki þess vanda sem við er að glíma, þ.e. gróðurhúsaáhrifin, er miklu dýpri en menn skildu áður, heldur en ég t.d. skildi áður. Það blasir við að Ísland er eitt þeirra landa sem verða e.t.v. verst úti og þess vegna segi ég að við höfum siðferðilegri skuldbindingu að mæta gagnvart framtíðinni og því sagði ég einmitt í þeim umræðum að rétt væri að slá á frest öllum áformum um stóriðju. Það er líka annað sem gerir það að verkum að ég er þessarar skoðunar. Ég tel að fundurinn í Kyoto og loftslagsbreytingarnar sem menn eru nú sem óðast að gera sér grein fyrir muni leiða til þess sem hæstv. fjmrh. var að lýsa sem framtíðarstefnu þessarar ríkisstjórnar, að það verði lagður á koltvíildisskattur. Hvað þýðir það, herra forseti? Það þýðir að orkuverð í kjölfar Kyoto-fundarins, hvort sem menn ná lagalega bindandi samkomulagi eða ekki, mun hækka um allan heim og þess vegna ber Íslendingum núna að varast núna að festa sig í of miklum samningum um orkusölu til framtíðarinnar. Hvers vegna? Vegna þess að orkan á eftir að hækka í verði. Þá kann það t.d. að gerast að ýmis áform sem voru ekki eins fýsileg áður, eins og t.d. að selja orku um streng til útlanda, verði miklu arðvænlegri kostur en við töldum. Þess vegna held ég að það sé hættulegt af ríkisstjórninni að ætla að fara að selja erlendum stóriðjuverum íslenska raforku á tombóluprís. Í dag er Ísland eina landið þar sem hægt er að fá raforku til stóriðju á tombóluprís og þess vegna standa alþjóðleg stóriðjufyrirtæki í biðröðum til þess að ná táfestu hér á Íslandi. Og ég held að það sé rangt af okkur að hlaupa á boð þeirra.

Herra forseti. Hér hefur nú hafist hin áhugaverðasta umræða um umhverfismál undir umræðu um vörugjald af ökutækjum. En hún á sér þá stoð að í 2. gr. er einmitt ákvæði um að heimila, eða reyndar ganga lengra og ákveða, að ekki skuli taka vörugjald af ökutækjum sem eru knúin orkugjöfum sem eru mengunarlausir, eins og þar er nú reyndar tekið til orða. Hins vegar hefur þetta frv. í sér fólgna ákveðna leiðréttingu eða lagfæringu, má segja, á breytingu á vörugjöldum af vörubifreiðum eða stærri flutningabifreiðum sem gerðar voru sl. vor og ekki tókust svo hönduglega sem skyldi. Þau ákvæði eru illframkvæmanleg eins og þau eru þannig að sú lagfæring sem 1. gr. frv. felur í sér er að mínu mati tvímælalaust nauðsynlegt. Reyndar vil ég láta það koma fram, herra forseti, að ég held að það þurfi að vinna enn frekar að því að fara yfir og samræma skattlagningu af umferðinni og af ökutækjum --- það er þá ekki bara spurning um aðflutninsgjöld eða vörugjöld heldur líka notkunarskattana --- og reyna að búa það þannig úr garði að þar sé í fyrsta lagi sæmilega sanngjörn skattlagning, hún eigi við efnisleg rök að styðjast, hún sé rökrétt miðað við aðstæður, hún mismuni ekki til að mynda einstökum rekstraraðilum í umferðinni --- ég er þá til að mynda að hugsa um fólksflutningabifreiðar o.s.frv. --- og að sjálfsögðu síðast en ekki síst er náttúrlega æskilegt að reyna að flétta inn í slíka vinnu nútímaleg viðhorf um umhverfismál. Ég fagna svo, eins og fleiri ræðumenn hafa gert hér, ákvæði 2. gr. þó í litlu sé. Ég held rétt sé að hafa það í huga að hér er væntanlega ekki á ferðinni ákvæði sem a.m.k. fyrst í stað muni breyta miklu, herra forseti. Þó svo vel vildi kannski til að á næsta ári kæmu til landsins einn eða tveir rafbílar eða einhver ökutæki knúin því sem flokka mætti með góðum vilja sem mengunarlausa orkugjafa þá á ég ekki von á að það mundi hafa mikil áhrif á tekjuforsendur ríkissjóðs. Það er fyrst og fremst stefnumótunin sem er jákvæð af því hún vísar í rétta átt. Ég lýsi mig alveg sammála því að löggjöfin sé þannig úr garði gerð að hún hvetji til notkunar ökutækja af þessu tagi. Hvaða afleiðingar sem síðan verða af því og hversu mikil áhrif það síðan hefur. Það er svo önnur saga. Á það hefur t.d. verið bent, og þess vegna var nú lögum breytt að þessu leyti í fyrra, að það var hlálegt að rafbíllinn sem má nú víst tala um í eintölu hér á landi skyldi vera skattlagður eins og raun bar vitni. Þess vegna urðu menn sammála um að eðlilegt væri að hafa heimild í lögunum til að fella niður vörugjöld af ökutækjum sem knúin væru rafhreyfli og flutt væru til landsins eða framleidd hér á landi í tilraunaskyni. Þannig er 5. tölul. 5. gr. gildandi laga. Og það sem hér er verið að gera er að útvíkka þetta mál þannig að það geti tekið til fleiri mengunarlausra orkugjafa og að þetta sé afdráttarlaust ákvæði í lögunum en ekki bara heimild í höndum ráðherra og það held ég að sé hið besta mál. Ég held hins vegar að öllum hljóti að vera ljóst að ef til þess kæmi í framtíðinni að stór hluti af umferðinni færi að verða ökutæki af þessum toga þá hefði ríkissjóður væntanlega ekki eða Vegasjóður efni á því að undanþiggja þessa umferð öllum sköttum, öllum gjöldum, vegna kostnaðar sem af umferðinni hlýst. Þá stæðu menn auðvitað frammi fyrri því einhvern tímann á komandi árum að finna hóflegt skattstig á umferð sem væri að þessu leyti til umhverfisvænni en önnur. Ég held reyndar að þar væri eðlilegast að stýringin færi fram í gegnum notkunargjöldin, í gegnum notkunarskatta og að þeir yrðu þá til muna lægri á umferð sem nýtti svona orkugjafa, eða með hinni aðferðinni sem er líka mikið til umræðu erlendis að skattlagningin sé í formi sérstakra umhverfisskatta á mengandi starfsemi þannig að til viðbótar þeim sköttum sem á umferðina og brennanlegt eldsneyti eru í dag og eru nú drjúgir, eða eitthvað um 24 milljarðar kr. ef allt er talið sem umferðin skilar samtals í ríkissjóð og Vegasjóð, kæmu þá alveg sérstakir viðbótarskattar sem tengdust losun gróðurhúsalofttegunda eða annarri mengun sem af brennanlegu eldsneyti hlýst. Það er t.d. alveg ljóst að það er ágalli í löggjöfinni eins og hún er í dag og í skattareglunum eins og þær eru í dag að það hefur verið beinlínis óhagkvæmt á Íslandi að nota dísilbíla. Það er auðvitað fráleitur frágangur á málinu. Það er mjög merkilegt og athyglisvert að á Íslandi eru t.d. fólksbifreiðar knúnar dísilhreyflum afar fátíðar. Það eru nánast ekki nema atvinnutæki, leigubílar, sem eru með slíka hreyfla sem er auðvitað mjög óheppilegt og slæmt. Það er engin deila um að æskilegt væri að stýra þróuninni í gagnstæða átt. Það er sem sagt hið besta mál, eins og er mjög í tísku að segja um þessar mundir, að þarna er þó vísað í rétta átt þó í litlu sé í 2. gr. frv. Ég tek undir það sem hér hefur verið sagt: Ekki veitir nú af eftir frammistöðu hæstv. ríkisstjórnar í aðdraganda Kyoto-fundarins og framgöngu allri í því sambandi. Þegar svo þau ósköp bætast við að í þessari ríkisstjórn og í landinu gengur hæstv. iðnrh. laus. Það er ekki hægt að orða það öðruvísi en þannig að hann gengur bara laus, veður um og býður álver hér og olíuhreinsunarstöð þar. Maður hefur varla hugkvæmni til að telja upp allar þær fabrikkur og allar þær sorabræðslur og hreinsistöðvar og hvað það nú er sem hæstv. iðnrh. er að reyna að troða upp á landsmenn. Og auðvitað er þetta í harkalegri mótsögn við allt sem aðrar þjóðir eru að reyna að gera um þessar mundir. Reyndar finnst mér dálítið merkilegt að í allri þessari umræðu um stöðu okkar Íslendinga og orkubúskap og Kyoto-ráðstefnuna, að menn eru alltaf bundnir af því að ræða eingöngu uppruna orkunnar og hvort uppspretta orkunnar sem slíkrar, hvort orkugjafinn sé umhverfisvænn eða ekki en ræða hins vegar ekkert um það hvernig orkan er nýtt. Það sem Ísland þarf að gera er ekki bara að senda menn út um heiminn og vekja athygli á þeirri staðreynd að við eigum óbeislaða vagnsorku eða jarðvarmaorku heldur eigum við til viðbótar að móta okkur þá stefnu að nýta þessa orkugjafa með umhverfisvænum hætti. Ég vil bæta því við það sem hér var rætt áðan og m.a. hæstv. fyrrv. umhvrh., núv. hv. þm. Össur Skarphéðinsson sagði, að ég sé fyrir mér að beislun orkunnar í framtíðinni, ekki bara spurningu um að flytja hana kannski út um sæstreng í staðinn fyrir að selja hana í álbræðslur. Ég sé fyrir mér að Ísland eigi stórkostlegan möguleika til að taka forustu í orkubúskap heimsins á fyrri hluta næstu aldar með því að geta boðið upp á ekki bara umhverfisvænan orkugjafa heldur leggja líka áherslu á að nýting orkunnar verði í þágu umhverfisvænna viðhorfa, t.d. með því að hér verði framleitt vetni eða aðrir slíkar framtíðarorkugjafar sem kunna að leysa brennanlegt lífrænt eldsneyti af hólmi. Þá værum við virkilega að slá í gegn í þessum efnum ef við hættum þessari úreltu stóriðjustefnu að vera með menn á launum og reka áróðursbatterí sem auglýsa Ísland enn þann dag í dag sem paradís fyrir lága orku og litlar umhverfiskröfur og ,,minimum red tape`` eins og þar er sagt, en snerum við blaðinu og segðum: Við ætlum ekki aðeins að nýta í þágu mannkyns þessa umhverfisvænu orkugjafa sem við eigum, orkuuppspretturnar, heldur móta þá pólitík að þeir verði nýttir þannig að það sé líka umhverfisvænt, svo sem með því að þróa eldsneyti sem ekki hafi í för með sér gróðurhúsaáhrif eða annað því um líkt. Þá kemur að því aftur með umferðina og hversu líklegt sé til að mynda, sem menn hafa verið uppteknir af að ræða hér, að það styttist í að einkabíllinn færist yfir í það að nýta orkugjafa eins og rafmagn, vetni eða annað því um líkt. Ég hef vissar efasemdir um það. Í öllu falli held ég að það væri nær okkur í tímanum ef við beindum athyglinni að stærstu orkunotendunum, t.d íslenska flotanum og almenningssamgöngum. Ég er alveg sannfærður um að þar munu hinir umhverfisvænu orkumiðlar hefja innreið sína, enda eru ýmis tæknileg vandamál auðleystari þegar í hlut eiga stærri skip eða stór farartæki til almenningssamgangna en í litlum einkabílum. Svo að vitnað sé til Þjóðverja sem hafa að mörgu leyti forustu í þessum efnum, þá eru menn þar komnir langt á leið, eins og í Hamborg, að leysa tæknileg vandamál sem því fylgja að taka umhverfisvæna orkugjafa í notkun í almenningssamgöngum. Einkabíllinn verður væntanlega það síðasta í umferðinni sem almennt kemst yfir á slíka orkugjafa og þá verður það e.t.v. frekar alkóhólíðar, etanól, metanól eða alkóhól heldur en jafnvel vetni. Alkóhólsambönd ýmis kæmu þar jafnvel frekar til nota og er reyndar þegar nýtt, t.d í Brasilíu þar sem talsverður hluti bílaflotans er keyrður á þannig brennanlegu eldsneyti.  Þetta vildi ég nú leyfa mér að segja hér, herra forseti, úr því að umræðan var komin almennt inn á þessar brautir. Vegna takmarkana sem á þessu eru fyrir okkur Íslendinga og hvernig í ósköpunum við eigum að ná fram markmiðum um að draga úr þótt ekki sé nú talað um að stöðva aukningu á losun gróðurhúsalofttegunda, þá er alveg augljóst mál að það langstærsta sem við hefðum á okkar valdi að reyna að leysa væri eldsneytisnotkun flotans. Ef við gætum náð árangri í þeim efnum að stefna að vetnishverflum eða öðrum sambærilegum orkugjöfum sem leystu dísilmótora af hólmi í flotanum á komandi árum, þá væri það stórkostlegt mál fyrir Ísland. Þannig sköpuðust möguleikar til að færa þessi útgjöld inn í landið og nýta innlenda orku í þessum stóra þætti og í flotanum eru tæknileg vandamál öll miklu auðleystari. T.d. er þyngd þungbyggðra og málmmikilla hverfla ekki sama vandamál í flotanum, í stórum skipum, eins og hún er í litlum bílum. Ég, herra forseti, lýsti stuðningi við 2. gr. Mér finnst reyndar að hyggilegt sé að beina því til góðra manna að velta fyrir sér orðalagi 2. gr. Það er kannski fulldjúpt í árinni tekið að hægt sé að tala um mengunarlausa orkugjafa í þessum efnum. Ef t.d. um rafhreyfil er að ræða sem notar rafhlöður, þá orkar það kannski tvímmælis að taka þannig til orða að um algjörlega mengunarlausan orkugjafa sé að ræða. Það geta t.d. verið förgunarvandamál sem ganga úr sér í slíkum farartækjum þó að þau mengunarvandamál séu miklu minni en tengjast brennanlegu eldsneyti í bensínhreyfli t.d. En þetta má allt saman líta á í þingnefnd eða annars staðar, herra forseti, og er minni háttar mál.

Virðulegi forseti. Ég fylgi hér úr hlaði frv. til laga um breyting á lögum nr. 1/1997, um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, og lögum nr. 2/1997, um Lífeyrissjóð hjúkrunarfræðinga. Þetta er bandormur, þ.e. sem sagt verið að breyta tvennum lögum en þó á samsvarandi hátt. Annars vegar er tilgangur þessa frv. að gera launagreiðendum sem tryggja starfsmenn sína í Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og Lífeyrissjóði hjúkrunarfræðinga kleift að gera upp skuldbindingar sínar við sjóðina með því að greiða áfallnar skuldbindingar með skuldabréfum og að greiða viðbótariðgjöld til lúkningar á þeim skuldbindingum sem falla til ár hvert. Hins vegar er tilgangurinn að ryðja því braut að ríkisstofnanir greiði iðgjöld til B-deildar LSR og Lífeyrissjóðs hjúkrunarfræðinga sem nálgast það að vera hin sömu og greitt væri af launum þeirra sem tryggðir eru í A-deild LSR. Með því næst sá árangur að gjaldfærður launakostnaður hverrar stofnunar er nær því að gefa rétta mynd en nú er og að eytt er því misræmi sem ella yrði á milli stofnana eftir því hvort starfsmenn eru að meira eða minna leyti í A-deild LSR. Í umsögn um þetta frv. er á það bent að þeir fjármunir sem gengju til stofnana á þennan hátt eru til sem sérstakur liður í fjárlagafrv. og þess vegna mun þessi ráðstöfun ekki kosta meira en ráðgert er í fjárlagafrv. Í lögum um LSR er heimild til handa sjóðnum að taka við skuldabréfum til uppgjörs á áföllnum skuldbindingum launagreiðenda annarra en ríkisins. Hefur ákvæði þetta þegar verið notað til að gera upp skuldbindingar Pósts og síma hf. og Skýrr hf. og í undirbúningi er uppgjör vegna Sementsverksmiðjunnar hf. Uppgjör skuldbindinga þeirra stofnana sem ætlað er að starfa sem hlutafélög er nauðsynlegt. Það er jafnframt æskilegt fyrir aðrar stofnanir, einkum þær sem ætlað er að standa undir kostnaði við starfsemi sína að öllu eða verulegu leyti með eigin aflafé. Með frumvarpinu er lagt til að þessi heimild verði víkkuð og verði ekki lengur takmörkuð við aðra launagreiðendur en ríkið. Er einkum litið til þess að með þeirri breytingu verði unnt að gera upp skuldbindingar B-hluta stofnana og fyrirtækja í ríkiseigu. Sú heimild sem ég hef þegar lýst er miðuð við uppgjör áfallinna skuldbindinga. Í frumvarpinu er auk þess gert ráð fyrir heimild til að semja um að launagreiðendur geti losnað undan nýmyndun skuldbindinga með því að greiða viðbótariðgjald til sjóðanna. Auk þess að losna þannig undan óvissum skuldbindingum mun það leiða til þess að litlu skiptir fyrir þá í greiðslum hverju sinni hvort starfsmenn eru í A-deild LSR eða í eldra tryggingakerfi sjóðanna þar sem gera má ráð fyrir að heildariðgjöldin verði svipuð í báðum tilvikum. Rétt þykir hins vegar að lögbinda ekki viðbótariðgjaldið en gert er ráð fyrir að um það verði samið hverju sinni á grundvelli tryggingafræðilegrar úttektar eins og þegar áfallnar skuldbindingar eru gerðar upp. Virðulegi forseti. Það mætti reyndar gera þetta með ýmsum öðrum hætti. Þetta er þó talin vera einfaldasta aðferðin og það er lagt til að þetta verði gert að lögum nú til þess að stofnanirnar geti lagt til lífeyrissjóðanna alveg burt séð frá því hvort starfsmenn eru í A- eða B-hluta Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins og einnig að öðrum en þeim sem eru farnir út úr ríkisreikningi gefist kostur á að gera upp skuld sína við Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins með skuldabréfi, en það hefur gengið ágætlega að koma þeirri skipan á að undanförnu. Að umræðu lokinni legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. efh.- og viðskn.

Herra forseti. Á síðasta löggjafarþingi samþykktum við lög sem skiptu Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins í tvær deildir, A-deild og B-deild. Þá flutti ég brtt. sem gekk út á nákvæmlega það sama og hér er lagt til nema hún gekk lengra. Tilgangurinn með þeirri brtt. var sá að reikna út áfallna skuldbindingu vegna LSR, þ.e. B-deildarinnar og skipta henni á alla launagreiðendur sem inn í þá deild hafa greitt. Þannig yrði náð fram skyldu til þess að skipta þessu upp en ekki heimild eins og hér er talað um. Auk þess lagði ég til að reiknað yrði út iðgjald til bæði A- og B-deildar, raunverulegt iðgjald sem þarf að hafa til þess að deildirnar standi undir sér og þannig kæmi í ljós á hverju einasta ári hver hagur opinberra starfsmanna er af þeim lífeyrisréttindum sem þeim eru boðin. Hér er verið að tala um að viðbótariðgjald yrði 9,5% til viðbótar við 10%, þ.e. 19,5%. Það þýðir að það mætti hækka laun opinberra starfsmanna um rúmlega 8%, 8--9% ef þeir væru með venjuleg lífeyrisréttindi eins og fólk í almennu lífeyrissjóðunum. Það þýðir að opinberir starfsmenn eru að fórna einum mánaðarlaunum á ári alla starfsævina til þess að geta farið á lífeyri 65 ára. Ég veit ekki til þess að þeir hafi verið spurðir hvort þeir vilji þetta. Það að skipta skuldbindingum á launagreiðendur er ákaflega flókið vegna þess að sami maðurinn gæti t.d. hafa unnið hjá ASÍ --- þeir voru tryggðir hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins --- hann gæti hafa unnið í sparisjóð sem borgar í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins og hann gæti hafa unnið hjá sveitarfélagi. Það er mjög flókið að skipta þessum réttindum upp á þessa launagreiðendur. En mín tillaga gekk út á að gera það og þvinga það fram. Mín tillaga gekk því töluvert lengra en þetta frv. og hún lokar dæminu. Þá erum við ekki með þetta hangandi yfir okkur óútreiknað í allt að 40--50 ár en það er tíminn sem nauðsynlegur er til þess að ganga frá B-deildinni. B-deildin er meingölluð. Ég rakti það í umræðunni á síðasta þingi; eftirmannsreglan, 95 ára reglan, að menn greiða bara í 30 ár og síðan ekki söguna meir, akkúrat þegar þeir eru búnir að koma upp börnunum sínum og húsnæðinu, þá borga þeir ekki lengur iðgjald. 32 ár er það nýjasta, reyndar. Síðan greiða launagreiðendur verðbætur á lífeyri, þ.e. lífeyrissjóðurinn sjálfur borgar óverðtryggðan lífeyri og það er háð verðbólgu eða launahækkunum í framtíðinni hver er skuldbinding launagreiðendanna. Þetta er náttúrlega alveg ófært. Nýir starfsmenn ríkisins ganga í A-deildina þannig að B-deildin mun deyja út og mér skilst að nokkur þúsund manns hafi gengið í A-deildina um næstliðna helgi og sú helgi hefur sennilega kostað ríkissjóð hundrað millj. á klukkutímann, eða rúmlega það, en það á eftir að koma í ljós hvað það kostaði ríkissjóð. En gallinn við eftirmannsregluna kom í ljós við kjarasamning kennara. Samkvæmt svari sem ég fékk við fyrirspurn eru kjarasamningar kennara, sem að jafnaði gáfu þeim 30% launahækkun, kostaður fyrir ríkissjóð sem er ekki aðili að kjarasamningunum. Sveitarfélögin og kennarasamtökin sömdu um laun en ríkissjóður borgar. Hann borgar hækkunina á lífeyri, bæði hjá þeim kennurum sem eru orðnir lífeyrisþegar, þeim kennurum sem eru hættir að vinna eða vinna einhvers staðar annars staðar úti í bæ. Réttindi þeirra hækkuðu líka og svo náttúrlega fyrir starfandi kennara. Ef við miðum við 30% launahækkun samkvæmt svarinu sem ég fékk kostuðu samningarnir ríkissjóð 7,5 milljarða. Þá er bara verið að tala um áunnin réttindi. Ef við tökum framreiknuð réttindi líka, þ.e. sem kennari mun afla sér með iðgjöldum, er verið að tala um 10,8 milljarða sem ríkissjóður borgar fyrir samninga sem hann átti ekki einu sinni aðild að. Þetta eru 2 millj. á hvern einasta starfandi kennara. Ef við tökum framreiknuð réttindi eru það 3 millj. á hvern einasta starfandi kennara. Þetta er afleiðingin af eftirmannsreglunni í B-deildinni og alveg meingölluð. Svona í ,,forbifarten`` getur maður sagt að kjarasamningarnir við kennara höfðu þann leiða agnúa að mínu mati sem foreldri að börnin okkar fá ekki gramm meiri kennslu fyrir þessa samninga. Það voru meiri háttar mistök. Fyrir utan hvað þeir kostuðu ríkissjóð gífurlega mikið. Ég á sæti í hv. efh. og viðskn. sem fær frv. til umfjöllunar þannig að ég mun leggja til að skrefið verði gengið til fulls og iðgjaldið fyrir A- og B-deild reiknað út þannig að opinberir starfsmenn viti hvaða laun þeir eru með gegnum lífeyrisréttindin og einnig verði áföllnum skuldbindingum, áunnum skuldbindingum, skipt á alla þá launagreiðendur sem hafa greitt til sjóðsins.

Hæstv. forseti. Pétur Blöndal, hv. 16. þm. Reykv., talaði um kjarasamninga kennara og þau ógurlegu aukaútgjöld sem þeir samningar hefðu fyrir ríkissjóð. Gekk hann þar út frá að laun kennara almennt hefðu hækkað um 30% á línuna. Því miður hafa miklar rangfærslur verið í fréttum af kjarasamningnum. Mér er mjög vel kunnugt um það að langflestir kennarar í landinu hækkuðu ekki um nein 30% með kjarasamningnum. Laun þeirra kunna að hafa hækkað um 30% í lok samningstímans en það gerðist ekki núna. Flestir voru að hækka sem svarar 3--4 þúsund krónum á mánuði. Það voru engin 30%. Ég vildi að þetta kæmi fram því að ég á mjög erfitt með að hlusta á þessar rangfærslur endurteknar í sífellu en það var ekki svona. Laun skólastjóra hækkuðu mest á samningstímanum og svo laun þeirra kennara sem eru alveg nýir í starfi. Einhvern veginn var fengin út meðaltalstalan 30% en hún á ekki við um laun þeirra kennara sem taka nú eftirlaun samkvæmt eftirmannsreglunni.

Herra forseti. Þau laun sem samið var um á fjórum árum, að ég tel, þremur eða fjórum árum, eru fyrirséð. Það er vitað hvað launin munu hækka mikið, það þarf að reikna með því í skuldbindingum sjóðsins, sem mun taka yfir þessar launahækkanir á næstu þremur til fjórum árum. Það þarf að taka inn í skuldbindingar sjóðsins við útreikninga. Öll þau 20--30% sem hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir gat um eru tekin með. Menn hafa talað um 30%, sumir 20%. En vegna eftirmannsreglunnar veldur hækkun dagvinnulauna hækkun lífeyris en ekki hækkun heildarlauna. Það er það sem ég held að menn hafi verið að gera í samningunum, að taka aukasporslur inn í dagvinnulaunin og hækka þau sérstaklega. Þannig hækkar skuldbinding lífeyrissjóðsins sérstaklega vegna þess að skuldbindingar hans miðast við dagvinnulaun. Við erum að tala um geysilega tölu, og jafnvel þótt hækkunin væri ekki nema 20% eru þetta engu að síður margir milljarðar sem ríkissjóður þarf að taka á sig.

Hæstv. forseti. Það er rétt að það komi hér fram að það eru engar litlar upphæðir sem búið er að hafa af opinberum starfsmönnum á undanförnum árum þegar stöðugt hefur verið samið um einhverjar sérstakar útfærslur til launahækkana, hækkun á svonefndum sporslum, en ekki hafa verið hækkuð dagvinnulaun. Þetta hefur einmitt komið mjög hart niður á þeim sem hafa þurft að taka eftirlaun samkvæmt þessu kerfi. Þeir höfðu treyst því að geta lifað góðu lífi í ellinni vegna þess að þeir voru búnir að þreyja þorrann og góuna á launum ríkisstarfsmanna sem voru og hafa verið um langt skeið mun lægri en önnur laun í landinu. Það var alltaf fóðrað með því að þetta væri réttlætanlegt vegna þess að þeir hefðu svo góða samninga um eftirlaun. En svo var verið að fara endalaust í kringum þá ágætu samninga, með því að semja um aðrar hækkanir en hækkun á dagvinnulaunum.

Herra forseti. Þetta er ljóðurinn á eftirmannsreglunni sem segir að ekki sé hægt að hækka laun hjá vinnandi fólki nema að stórauka um leið skuldbindingu launagreiðandans vegna starfsmanna sem eru komnir á lífeyri. Ég veit ekki betur en kennarasamtökin sjálf hafi samið svona. Þau hafi komið með alls konar sporslur til að hækka ekki dagvinnulaunin, til að auka ekki lífeyrisskuldbindingar ríkissjóðs og ná fram launum á annan hátt.

Hæstv. forseti. Ég byrja á að gera að umræðuefni staðhæfingar hv. þm. Péturs Blöndal og hv. þm. Sigríðar Jóhannesdóttur. Ég tek undir ummæli þess síðarnefnda. Hv. þm. Pétur Blöndal telur að kennarastéttinni hafi verið að áskotnast mikil auðævi í nýgerðum kjarasamningum og mátti skilja á máli hans að það hefði væntanlega verið mikill gróði fyrir þjóðfélagið allt og sérstaklega Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins ef unnt hefði verið að halda þessum launahækkunum eitthvað niðri, ég tala ekki um ef kjörin hefðu staðið í stað eða launin lækkað. Þá hefðu væntanlega allir hagnast. Ætli það sé ekki hagnaður fyrir þjóðfélagið ef það tekst að laga þessi laun eitthvað og mætti gera miklu meira en þegar hefur verið gert. Þótt ekki sé hugsað um annað en að einhverjir kennarar verði til að kenna börnum, unglingum og öðrum nemendum í framtíðinni. Ég tek einnig undir það sem hv. þm. Sigríður Jóhannesdóttir sagði að það hefði verið ókostur við marga kjarasamninga liðinna ára og áratuga að ekki hefði verið samið um almennar taxtahækkanir í ríkari mæli en gert hefur verið vegna þess að lífeyrisþegarnir hafa verið hlunnfarnir. Það er svo aftur alveg rétt hjá hv. þm. Pétri Blöndal að auðvitað þýddu slíkar launabreytingar auknar klyfjar á lífeyrissjóðinn. Ein ástæðan fyrir því að menn vildu ráðast í þær breytingar sem gerðar voru á síðasta ári var einmitt sú að færa lífeyrissjóðinn inn í samtímann, nútímann og framtíðina, að því leyti að jafnan skyldu standast á greiðslur inn í sjóðinn og út úr sjóðnum. Menn stóðu í miklu stríði í þingsal og utan þings um hversu hátt iðgjaldið ætti að vera. Við sem vildum tryggja fullorðnu fólki, lífeyrisþegum, sæmilegan lífeyri vorum á því máli að þessar greiðslur ættu að vera í hærri kantinum. Þess vegna studdum við þær lagabreytingar sem gerðar voru. Um lagabreytingarnar á síðasta ári náðist sæmileg sátt. Þó eru þar örfáar undantekningar. Ég minnist þess að hv. þm. Pétur Blöndal var á öndverðum meiði en meðal þorra þingmanna og í þjóðfélaginu almennt ríkti sæmileg sátt um breytingarnar. Sá skilningur var yfirlýstur af hálfu hæstv. fjmrh. að ekki yrði ráðist í lagabreytingar, breytingar á lögum um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, nema að höfðu samráði við samtök þeirra. Þegar samtök launafólks innan opinbera geirans, sem eiga aðild að þessum lífeyrissjóði, óskuðu eftir lagabreytingu fyrr á þessu hausti, þess efnis að dagsetningunni 1. desember þar sem mönnum var gert skylt að færa sig milli deilda, A-deildar og B-deildar lífeyrissjóðsins, ef þeir á annað borð ætluðu að færa sig, yrði frestað þá neitaði hæstv. fjmrh. þessu staðfastlega og sagði að hann vildi ekki láta taka upp neinar greinar í lífeyrissjóðnum og báðir aðilar þyrftu þá að vera sammála um slíkt og að hann væri ekki á því máli. Nú kemur hins vegar fram frumvarp til laga um breytingu á þessum sömu lífeyrislögum. Nú skal strax tekið fram að í þeim breytingum sem eru til umfjöllunar stendur ekki til að hreyfa við kjörum lífeyrisþega. Hins vegar vil ég nota þetta tækifæri við 1. umr. málsins og benda á þessi vinnubrögð og benda á að samtökum þeirra launamanna sem eiga aðild að þessum sjóði bárust drög að frumvarpinu með myndsendingu 3. desember og var boðað til fundar tveimur dögum síðar, 5. desember, að því er menn töldu þá, til þess að ræða þessar fyrirhuguðu lagabreytingar. Á þeim fundi var mönnum hins vegar kynnt að málið hefði þegar verið samþykkt í ríkisstjórn og komið til Alþingis. Þetta lagafrumvarp á eftir að skoða nánar og sérstaklega þarf að líta á hvaða nauðsyn knýr fjmrh. og ríkisstjórn að leggja frumvarpið fram. Hvaða nauðsyn er á þessu frumvarpi yfirleitt. Talað er um uppgjörsmáta á skuldbindingum einstakra stofnana gagnvart sjóðnum en ég fæ a.m.k. ekki séð við fyrstu sýn að til þess að þær breytingar nái fram að ganga þurfi að gera breytingar á lögum um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins heldur snúi þetta fyrst og fremst að uppgjörsmáta stofnana. Síðan þarf að skoða rækilega hvaða áhrif það kynni að hafa á stofnanir, að knýja fjárvana stofnanir á borð við skóla, sjúkrahús og aðrar að inna greiðslur af hendi á annan hátt og hraðari en hefur verið. Eins og ég segi er það nokkuð sem þarf einfaldlega að skoða og setjast yfir. Á þessu stigi vildi ég fyrst og fremst vekja athygli á þeim vinnubrögðum sem voru viðhöfð af hálfu ríkisstjórnarinnar og hæstv. fjmrh. í málinu og benda á að þar er ekki samræmi í hlutunum þegar þetta frumvarp er uppi og hins vegar óskir sem komu frá samtökum launafólks um að gerðar yrðu breytingar á dagsetningunni 1. desember síðastliðnum.

Herra forseti. Í maí sl voru samþykkt á Alþingi lög um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, sem koma til framkvæmda 1. janúar nk. Lög þessi leysa af hólmi nr. 81/1976. Í lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands eru m.a. tilgreind þau svæði fiskveiðilandhelginni sem íslenskum skipum er heimilt að stunda togveiðar á og eru þau ákvæði í 5. gr. Við frekari útfærslu þessara togveiðisvæða á kortum hefur komið í ljóst að nokkrar misfellur hafa orðið sem nauðsynlegt er að bæta úr. Þau atriði sem hér um ræðir eru flest smávægileg og skýra sig sjálf. Rétt er þó að gera nánari grein fyrir því hvað felst í tveimur liðum þessa frv. Í 2. lið er lagt til að austurmörk friðunarsvæðis fyrir Suðausturlandi markist af línu frá Stokksnesi en miðist ekki við Hvítinga. Á það skal bent að hér er ekki um breytingu að ræða frá lögum nr. 81/1976. Ekki stóð til að gera slíka breytingu með lögum nr. 79/1997 og var því hér um að ræða mistök í prentun. Í 5. lið er lagt til að fellt verði úr gildi lögbundið bann við öllum veiðum milli meginlandsins og Vestmannaeyja á svæði þar sem rafstrengur og vatnslögn liggja til Eyja og enn fremur við sæsímastrenginn sem liggur frá Vestmannaeyjum til útlanda. Slíkt veiðibann var í lögum nr. 81/1976 og var áréttað í frv. sem var til umfjöllunar á síðasta vori. Hins vegar kom fram sú skoðun að eðlilegra væri að kveðið væri á um slík bönn í reglugerðum hverju sinni því slíkir strengir væru færðir úr stað og nýir lagðir. Því var því ákvæði bætt við 8. gr. frv. að ráðherra væri heimilt að banna notkun tiltekinna gerða veiðarfæra á svæðum þar sem slíkt væri talið nauðsynlegt til að koma í veg fyrir skemmdir á neðansjávarstrengjum. Hins vegar láðist að fella úr frv. ákvæði um lögbundið bann við öllum veiðum milli lands og Eyja og er því lagt til að svo verði gert. Herra forseti. Ég hef gert grein fyrir aðalatriðum í frv. og legg til að því verði að lokinni umræðunni vísað til 2. umr. og hv. sjútvn.

Herra forseti. Í mars 1992 voru samþykkt á Alþingi lög nr. 13/1992, um rétt til veiða í efnahagslögsögu Íslands. Með samþykkt þeirra laga var erlendum veiðiskipum veittur frjáls aðgangur að íslenskum höfnum til löndunar afla og til að sækja hingað þjónustu nema í þeim tilvikum sem þau stunduðu veiðar úr stofnum sem veiddust bæði utan og innan lögsögunnar, hefði ekki verið samið um nýtingu þeirra stofna. Við framkvæmd laga nr. 13/1992 hefur komið í ljós að ástæða er til að kveða skýrar á um heimildir erlendra veiði- og vinnsluskipa til athafna innan íslenskrar fiskveiðilandhelgi, m.a. með hliðsjón af þeim ákvörðunum sem teknar hafa verið hjá alþjóðlegum stofnunum sem fjalla um stjórn fiskveiða á úthafinu. Þá þykir og nauðsynlegt að ákvarða skýrt um heimildir íslenskra stjórnvalda til setningar reglna um veiðar erlendra skipa sem heimildir fá til veiða innan fiskveiðilandhelginnar auk þess sem ástæða þykir til að setja frekari reglur um framkvæmd milliríkjasamninga og leyfisveitinga samkvæmt þeim. Þá eru í frv. þessu viðurlagaákvæði samræmd viðurlagaákvæðum annarra laga um stjórn fiskveiða sem öll hafa nýverið verið endurskoðuð og þeim breytt. Er í þessu sambandi vísað til athugasemda með frv. en rétt þykir þó að vekja athygli á eftirtöldum atriðum: Í 1. gr. er áréttað að íslenskum ríkisborgurum er einum heimilt að stunda veiðar og vinnslu sjávarafla í fiskveiðilandhelgi Íslands. Ákvæði þetta er í samræmi við ákvæði laga nr. 34/1991, um fjárfestingu erlendra aðila í atvinnurekstri, eftir breytingar sem gerðar voru á þeim lögum með lögum nr. 46/1996. Þó kemur hér til viðbótar að kveðið er skýrt á um skilyrði fyrir eignaraðild að vinnsluskipi sem vinnur afla í fiskveiðilandhelginni og eru þau hin sömu og sett eru fyrir rekstri fiskvinnslufyrirtækis sem í landi starfar og þykir það eðlileg ráðstöfun. Þá er gert ráð fyrir að eingöngu þeim skipum sem skráð eru íslensk sé heimilt að vinna afla í fiskveiðilandhelgi Íslands. Í 2. gr. frv. er kveðið á um rétt erlendra veiði- og vinnsluskipa innan fiskveiðilandhelginnar og segir þar að þeim sé óheimilt að hafast þar við og þeim aðeins heimil óslitin sigling um fiskveiðilandhelgina að þau tilkynni um ferð sína til Landhelgisgæslunnar í samræmi við reglur þar að lútandi. Með þessu ákvæði er lagt til að settar verði öllu strangari reglur um veru erlendra veiði- og vinnsluskipa í fiskveiðilandhelginni en gilda samkvæmt núgildandi lögum nr. 13/1992. Í þeim lögum segir aðeins að erlendum veiði- og vinnsluskipum séu óheimilar veiðar og vinnsla í efnahagslögsögunni en ekki kveðið á um að aðrar athafnir þeirra hér við land. Með þeirri breytingu sem er lögð til yrði eftirlit með erlendum skipum markvissara og auðveldara en það er nú. Erlendum veiðiskipum væri því í raun óheimilt að hafast við innan fiskveiðilandhelginnar nema þau væru við veiðar eða vinnslu samkvæmt sérstökum milliríkjasamningum þar að lútandi eða væru á óslitinni siglingu um fiskveiðilandhelgina hvort sem þau væru á leið til hafnar hér á landi eða annars staðar. Verður ekki séð að ástæða sé til frekari heimilda fyrir veru erlendra veiði- og vinnsluskipa innan fiskveiðilandhelginnar. Í 3. gr. þessa frv. er áréttað að erlendum veiðiskipum sé heimilt að leita hér þjónustu og landa afla. Er þetta í samræmi við þá stefnu sem upp var tekin með lögum nr. 13/1992 og verður að telja að sú ákvörðun hafi reynst vel og leitt til aukinna viðskipta með sjávarafla auk þess sem erlend skip hafa í vaxandi mæli leitað hér ýmiss konar þjónustu. Í lögum nr. 13/1992 var sú undanþága gerð frá heimildum skipa til að leita til hafna hér að þeim var það ekki heimilt, veiddu þau úr fiskstofnum sem veiddust utan og innan lögsögunnar, hefði ekki verið samið um nýtingu þeirra stofna. Hins vegar voru frekari takmarkanir settar á heimildir erlendra skipa til að leita hafna hér á landi í 10. gr. laga nr. 51/1996, um fiskveiðar utan lögsögu Íslands. Í 3. gr. frv. er gert ráð fyrir að felld verði í eina grein heildstæð ákvæði sem lúta að þeim tilvikum sem erlendum skipum er óheimilt að leita hafnar hér á landi og tæki það bann bæði til veiði- og vinnsluskipa. Í greininni er bann við því að þau skip sem stunda veiðar úr sameiginlegum nytjastofnun sem veiðast bæði utan og innan íslenskrar fiskveiðilandhelgi landi hér afla, umskipi eða sæki þjónustu hér landi, hafi ekki verið samið um nýtingu viðkomandi stofns. Sama gildir einnig stundi skip veiðar eða vinnslu sem brjóta í bága við samninga um nýtingu lifandi auðlinda hafsins sem Ísland er aðili að. Í grein þessari er einnig gert ráð fyrir að ráðherra geti ákveðið að sama gildi gagnvart skipum ef fánaríki skipsins er ekki aðili að samningi sem gildir um stjórn þeirra veiða sem viðkomandi skip stundar eða fylgir ekki þeim reglum sem settar eru samkvæmt þeim samningi enda sé Ísland aðili að honum. Með orðinu samningur er hér vísað til veiðistjórnunarstofnunar eða veiðistjórnunarfyrirkomulags eins og þau hugtök voru notuð í úthafsveiðisamningnum og er þetta ákvæði í samræmi við ákvæði hans. Loks er ráðherra veitt í þessari grein almenn heimild til lokunar hafna fyrir erlendum veiði- og vinnsluskipum sé slíkt talið nauðsynlegt til verndar lifandi auðlindum hafsins. Hér er um almenna heimild að ræða sem þykir nauðsynleg vegna þeirra ófyrirséðu tilvika sem upp kunna að koma. Með frv. verður að telja að unnt sé að koma í veg fyrir að íslenskar hafnir verði notaðar til sóknar í stofna sem hafa ekki verið felldir undir veiðistjórn eða til sóknar í trássi við samninga um veiðistjórn. Taki þetta bæði til þeirra tilvika þegar veiðar væru stundaðar úr stofnum sem hefði ekki verið samið um stjórn á og eins til veiða skipa frá ríkjum sem óbundin eru af samningum eða veiðistjórn, hvort sem það væri vegna þess að viðkomandi ríki væri ekki aðili að viðkomandi samningi eða óbundið af honum af öðrum ástæðum. Í 5. gr. frv. er sú meginregla mótuð að um veiðar erlendra skipa í fiskveiðilandhelginni gildi sömu reglur og um veiðar íslenska skipa þar enda hafi ekki verið um annað samið með milliríkjasamningi. Sérstaklega er það áréttað að þetta gildi um þau ákvæði laga og reglugerða sem lúta að veiðarfærum, friðunarsvæðum, veiðitíma, nýtingu fiskstofna og eftirliti með veiðum. Ákvæði þetta er bæði nauðsynlegt og eðlilegt en hins vegar er það svo að um veiðar erlendra skipa þarf í mörgum tilvikum að setja nokkrar sérreglur bæði vegna ákvæða í milliríkjasamningunum sjálfum og eins vegna þess að sérstakar kröfur þarf að gera til eftirlits með veiðum þeirra. Má í þessu efni nefna að hin erlendu skip landa yfirleitt afla sínum erlendis andstætt íslenskum skipum og kallar á annað eftirlit með veiðum þeirra af þeim sökum. Af þessum ástæðum er í frv. gert ráð fyrir í 9. gr. að ráðherra sé heimilt að setja frekari reglur um framkvæmd einstakra milliríkjasamninga og sé þá heimilt að gera nokkuð aðrar kröfur til erlendra skipa en almennt gilda um íslensk skip. Einnig er gert ráð fyrir í því í 7. gr. frv. að Fiskistofu sé heimilt að setja veiðieftirlitsmenn um borð í erlend veiðiskip sem stunda veiðar innan íslensku fiskveiðilögsögunnar og útgerð skips greiði allan kostnað sem af veru þeirra um borð í skipinu hlýst. Herra forseti. Ég hef í aðalatriðum gert grein fyrir efni frv. og legg til að því verði vísað að lokinni umræðunni til 2. umr. og meðferðar hjá hv. sjútvn.

Herra forseti. Frv. sem ég mæli fyrir lýtur að tveimur breytingum á umferðarlögum. Annars vegar eru lagðar til breytingar á vátryggingarfjárhæðum ábyrgðartryggingar ökutækja og slysatryggingar ökumanns en hins vegar breytingar á slysatryggingunni. Í fyrsta lagi er lagt til að hækkaðar verði vátryggingarfjárhæðir vegna ábyrgðartryggingar ökutækja. Vátryggingarfjárhæðir umferðarlaga hafa árlega tekið breytingum í samræmi við verðlagsbreytingar. Umfram það verða þær hins vegar ekki hækkaðar án lagabreytinga. Með skaðabótalögum, nr. 50/1993, og hækkun á margföldunarstuðli þeirra með lögum nr. 42/1996 hafa hámarksbætur hækkað verulega. Nauðsynlegt er að vátryggingarfjárhæðir umferðarlaga séu það háar að þær hrökkvi almennt fyrir bótum sem leiðir af tjóni og að jafnvel mjög óvænt tilvik leiði ekki til þess að bætur hrökkvi ekki fyrir tjóni svo og að tillit sé tekið til vaxta og kostnaðar sem við kann að bætast. Þessar breytingar einar sér eru ekki taldar hafa teljandi áhrif á vátryggingariðgjöld. Samráð hefur verið haft við Vátryggingaeftirlitið vegna þessar hækkana. Í öðru lagi eru lagðar til eftirfarandi breytingar á slysatryggingu ökumanns. Lagt er til að bótasvið slysatryggingar verði tengt bótasviði ábyrgðartryggingar með því að taka notkunarhugtak ábyrgðartryggingarinnar upp í reglur slysatryggingarinnar í því skyni að svipaðar reglur gildi að þessu leyti um farþega og ökumann. Þá er lagt til að tekin verði af öll tvímæli að slysatryggingin taki ekki til ökumanns sem notar ökutæki í algeru heimildarleysi. Loks er lagt til að slysatryggingin taki einnig til vátryggingartaka, þ.e. eiganda eða umráðamanns ökutækis sem slasast sem farþegi í eigin ökutæki eða á annan hátt af völdum eigin ökutækis. En eins og er fellur vátryggingartaki, sem slasast með þessum hætti, ekki undir slysatrygginguna. Auk þess að lagt til að vátryggingarfjárhæð slysatryggingarinnar verði hækkuð og eiga þar við sömu rök og um hækkun vátryggingarfjárhæðar ábygðartryggingarinnar. Þessar breytingar eru einnig fluttar að höfðu samráði við Vátryggingaeftirlitið. Tillögur um hækkun vátryggingarfjárhæða voru í frv. til breytinga á umferðarlögum á síðasta þingi. Þær tillögur voru felldar út úr frv. í meðförum þingsins. Þessar tillögur eru nú endurfluttar en fjárhæðir nokkuð hærri en þá, í samráði við Vátryggingaeftirlitið. Jafnframt eru lagðar til breytingar á slysatryggingu umferðarlaganna svo sem rakið hefur verið. Herra forseti. Ég legg til að frv. verði að lokinni umræðunni vísað til 2. umr. og hv. allshn.