Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ásmundur Sigurðsson) : Herra forseti. Á síðasta fjárlagaþingi voru flutt hér tvö frv., annað um æfinga- og tilraunaskóla, en hitt um menntun kennara. Fyrra frv. náði samþykki Nd. og fór gegnum 1. umr. í þessari d. og til n., en fékk þar ekki afgreiðslu, en frv., um menntun kennara fór gegnum eina umr. í Nd. og svo til menntmn. þeirrar d., en ekki lengra. Og ástæðan til þess, að bæði strönduðu, var m. a. sú, að það þótti við athugun réttara að steypa þessi tvö frv. saman í eina heild, sem nú hefur verið gert, og koma till. úr báðum frv. fyrir í því frv., sem hér liggur fyrir. Það má segja, að þær till., sem hér liggja fyrir, séu aðeins eðlileg lausn á því viðfangsefni, sem hér er um að ræða, og aðeins þáttur í þeirri löggjöf í skólamálum, sem samþ. var á síðasta þingi, þáttur, sem verður að koma, ef hitt á ekki að verða að meira eða minna leyti hégómi. En af því að þetta mál fór umræðulaust til menntmn. þessarar d. við 1. umr., vil ég leyfa mér að gera nokkra grein fyrir því, hvaða breyt. hér er um að ræða frá eldri l., og eins ný ákvæði, sem ekki hafa verið í l. áður. I. kafli fjallar um Kennaraskóla Íslands. Það er ekki hægt að segja, að veruleg breyt. sé gerð á l. um hann. Síðast voru samþ. l. um hann 1943, og breyt. þær, sem hér er um að ræða, eru nokkrar, en ekki stórvægilegar. Í fyrsta lagi er sú breyt. gerð, að kennslutíminn verður 8 mánuðir í stað 7 mánaða í eldri l. Í öðru lagi er sú breyt. gerð, að aldurstakmarkið til að fá inntöku í skólann er 16 ár, en ekki 17 eins og verið hefur. Er þetta gert í samræmi við annað ákvæði um undirbúningsmenntunina, en þar er það ákvæði, að í undirbúningsmenntun undir skólann þurfi nemendur að hafa tekið miðskólapróf við bóknámsdeild gagnfræðaskóla í staðinn fyrir, að áður þurfti 2 vetra gagnfræðanám til þess að fá inntöku. Nú er þannig gert ráð fyrir í l. um gagnfræðaskóla, að miðskólaprófi skuli vera lokið við 16 ára aldur. Það þótti ekki rétt að hafa bil á milli, heldur væri réttast að heimila nemendum, sem hefðu lokið miðskólaprófi, að ganga inn í kennaraskólann, þegar því væri lokið. Þá eru hér í 8. og 9. gr. ákvæði, sem ekki hafa verið í l. áður. Þau eru þannig, að það skuli gilda gagnkvæm réttindi um kennaraskólann og menntaskólana, þannig að nemendur úr hvorum fyrir sig geti gengið inn í hinn án þess að taka sérstök próf í þeim fræðum, sem kennd eru sameiginlega í báðum skólunum. Það hefur að vísu áður verið praktiserað og mun hafa staðið í reglugerð hvað við kemur stúdentum, að þeir hafa farið í kennaraskólann, tekið þar uppeldisfræði, tekið próf í þeim fræðum og síðan öðlazt full kennararéttindi, en hér er svo ákveðið, að þetta er sett í l. um stúdenta og ákveðið, að með reglugerð megi heimila, að kennaraskólapróf í almennum námsgreinum skuli gilda sem stúdentspróf í þeim greinum og að menn útskrifaðir úr kennaraskólanum þurfi ekki að taka próf í þeim námsgreinum, ef þeir ganga undir stúdentspróf. Ég hef þá gert grein fyrir öllum aðalbreyt. á tillögun kennaraskólans. Þá er II. kafli í frv., sem fjallar um kennslustofnun í uppeldisvísindum við Háskóla Íslands. Í 37. gr. l. um gagnfræðanám er svo ákveðið, að til þess að verða kennari við skóla gagnfræðastigs skuli í fyrsta lagi verða að uppfylla skilyrði um almenna menntun kennara og til viðbótar hafa stundað 1–2 ára nám við háskóla í þeirri fræðigrein, sem ætlazt er til, að verði aðalkennslugrein hlutaðeigandi manns við viðkomandi skóla. Hins vegar er það af flestum talið mjög æskilegt, að kennarar við barnaskóla geti einnig átt kost á að stunda meira framhaldsnám en hægt mun verða að veita við kennaraskólann, þó að hann verði 4 ára skóli, sambærilegur við menntaskólana, en til þess að fullnægja þessu skilyrði, sem er hér komið í l., þá er gert ráð fyrir að stofna kennslustofnun í uppeldisvísindum við Háskóla Íslands, svo fljótt sem aðstaða er fengin til að hafa tilraunakennslu í sambandi við kennaraskólann. Hlutverk þessarar stofnunar á að vera að mennta kennara betur í uppeldisvísindum en tök yrðu á í kennaraskólanum, þá sem æskja eftir því framhaldsnámi. Enn fremur eru hér ákvæði um kennsluna í þessari deild, að hún skuli veita barna- og unglingakennurum framhaldsmenntun og búa þá, sem lokið hafa kennaraprófi, undir kennslu við miðskóla og gagnfræðaskóla. Þá er eitt atriði. Í frv. því, sem var til meðferðar í fyrra vetur, var gert ráð fyrir því, að þessi kennaradeild við háskólann skyldi ekki eingöngu veita stutta framhaldsmenntun í uppeldisvísindum, heldur einnig í öðrum námsgreinum, sem kynni að þurfa að leggja stund á til að fá rétt til að kenna við gagnfræðaskóla. Ein ástæðan til þess, að þetta frv. dagaði uppi, var sú, að háskólinn vildi ekki fallast á þetta, vildi hins vegar binda þetta alveg við uppeldisvísindin, en aðrar deildir háskólans skyldu kenna aðrar þær fræðigreinar, sem menn þyrftu að leggja stund á. Í samræmi við þessar óskir háskólans er gert ráð fyrir í þessum kafla, að heimspekideild Háskóla Íslands annist kennsluna í uppeldisvísindum, en aukakennurum, er heimspekideild ræður, skuli falin önnur kennsla. Enn fremur er hægt, að vísu ekki nema fyrir stúdenta, að taka hin svo kölluðu AB-próf í tungumálum, sem hafa verið ákveðin ekki fyrir löngu. En ég vil benda á, að þetta er samkvæmt till. háskólans sjálfs, að þessu hefur verið breytt frá því, sem var í frv. á síðasta fjárhagsþingi. Þá er III. kafli frv., sem fjallar um æfinga- og tilraunaskóla. Hér er um að ræða að nokkru leyti nýmæli, en þó ekki að öllu leyti, vegna þess að 9. gr. núverandi l. um kennaraskólann ákveður svo, að stofna skuli æfingaskóla við kennaraskólann. Þeir, sem eru kunnugir því, hvernig möguleikar hafa verið á að viðhafa æfingakennslu við kennaraskólann, hafa viðurkennt fyrir löngu, að full þörf sé á umbótum á því sviði, því að aðbúnaður sé þar mjög slæmur vegna húsnæðisleysis. Æfingadeildinni hefur verið ætluð ein léleg stofa í kjallara. Hún hefur að vísu fengið nokkurt viðbótar húsnæði undanfarin ár í húsi, sem þó er alls ekki byggt sem slíkt, Grænuborg. Þetta hefur gert mun erfiðara en skyldi að hafa æfingakennsluna í eins góðu lagi og þurft hefði. Þetta var líka Alþingi ljóst 1943, þegar það gekk frá hinum nýju l. um kennaraskólann, þar sem svo var ákveðið, að svo fljótt sem við yrði komið skyldi stofnaður æfingaskóli með öllum ársdeildum barnaskóla, þar sem hægt væri að hafa æfingakennsluna í fullkomnu lagi. Í frv. er þessi stefna tekin upp og henni sniðnar fastari skorður og sett um stofnunina þau ákveðnu ákvæði, sem um er að ræða hér. Auk þess er gert ráð fyrir því, að þessi stofnun skuli ekki eingöngu hafa það hlutverk með höndum að veita kennaraefnum æfingu, heldur einnig rannsóknir og tilraunir í þágu uppeldismálanna, svo að þar geti fengizt niðurstöður, sem gagn megi að verða. IV. kafli frv. fjallar síðan um Íþróttakennaraskóla Íslands. Það er stofnun, sem hefur verið starfrækt nokkur ár á Laugarvatni. Ekki eru stórvægilegar breyt. gerðar á ákvæðunum um hann, heldur eru l. um hann fyrst og fremst felld inn í þetta kerfi, en þó eru í 28. gr. ákvæði, sem hljóða þannig, að til þess að öðlast íþróttakennararéttindi samkv. 1. tölulið 24. gr., skuli menn hafa lokið prófi frá Íþróttakennaraskóla Íslands og almennu kennaraprófi. Þetta er aðalbreyt., sem um er að ræða á skólanum, þ. e. a. s. að nemendur, sem vilja taka íþróttakennarapróf, verða ekki einungis að ljúka prófi frá íþróttakennaraskólanum, heldur einnig almennu kennaraprófi. Þegar menn athuga þetta mál, þá er ekki hægt að mæla móti því, að ýmislegt mælir með því, að svo skuli vera. Í fyrsta lagi er það, að þessir menn fá þarna aukin réttindi og meiri en almennir kennarar, því að þeir fá réttindi til að kenna almennar námsgreinar og íþróttir að auki. Auk þess verður því tæplega neitað, að almenn kennaramenntun er nauðsynleg þeim, sem við íþróttakennslu fást, og þessir menn hafa betri aðstöðu um stöðuval en aðrir kennarar. Í þriðja lagi hagar svo til, að það er ekki nema við stærri skóla í kaupstöðum, sem íþróttakennslustarf er svo mikið, að nægileg þörf sé fyrir einn mann. Í flestum skólum er mjög æskilegt, að íþróttakennari geti kennt fleira, og er það ein ástæðan til þess, að þetta ákvæði er komið inn í frv. Þetta er aðalbreyt., sem gerð er um skyldur og réttindi þeirra, sem 1júka námi frá íþróttakennaraskólanum. Auk þess vil ég geta þess, að hér er um að ræða brtt. frá n. við 30. gr., þar sem hún er orðuð um. Efnislega er þar engin breyt., heldur aðeins fært til betra og eðlilegra máls. V. kafli frv. fjallar um Handíðakennaraskóla Íslands. Þar er raunverulega um nýja stofnun að ræða. Að vísu hefur starfað hér í Rvík frá 1939 handíðaskóli, sem hefur veitt kennaraefnum nokkra kennslu í handavinnu. Hann var einkaskóli til 1942, er varð þá sjálfseignarstofnun. Hins vegar hafa ekki verið þar ástæður til að hafa kennslu fyrir kennaraefni svo mikla og góða sem æskilegt væri, sem er ekki heldur von. Með l. um gagnfræðaskóla, sem samþ. voru í fyrra, skapaðist enn þá meiri nauðsyn á að efla þessa kennslu, vegna þess að í þeim er gert ráð fyrir, að þeir skuli skiptast í bóknámsdeild og verknámsdeild, en til þess að hægt sé að halda verknámi uppi, svo að gagni sé, verður ekki komizt hjá að sérmennta kennara til að taka við þeim störfum, og þá er það vitanlega eitt aðalhlutverk þessarar stofnunar að sérmennta kennara til þess, jafnframt því sem hún veitir barnakennurum þá kunnáttu, sem þeir þurfa á að halda til starfs síns við barnaskólana. Sömuleiðis eru ákvæði um það í þessum kafla, að þeir, sem ætla sér að fá fullkomin kennararéttindi, skuli auk þess að taka próf frá handíðaskólanum hafa lokið almennu kennaraprófi. Þá er VI. kafli frv., um húsmæðrakennaraskóla. Þessi stofnun hefur verið starfrækt hér í Rvík undanfarin ár og starfar samkvæmt reglugerð frá 11. maí 1942, en um hana eru engin l. Í raun og veru munu ekki verða miklar breyt. á starfsháttum þessa skóla, þó að þessi kafli verði að l. Hann er felldur hér inn í skólakerfið, þar sem eðlilegt er, að hann verði í þeim lagabálki, sem sameinar öll lagaákvæði um kennaramenntun við alla þessa hliðstæðu skóla, en annars er gert ráð fyrir sams konar kennslu og þar hefur farið fram, en þar er sett inn þetta sama ákvæði og í kaflanum um íþróttakennaraskólann og handíðaskólann, að þeir, sem búa sig undir kennslu í þessum sérgreinum, skuli verða að ljúka almennu kennaraprófi ásamt prófi í sinni sérgrein. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um það. VII. kafli frv. fjallar um réttindi kennara, og er þar ekki nein stórbreyt. á því, sem nú er í l. Í 50. gr. er gert ráð fyrir sams konar orlofi og ákveðið var í l. um barnafræðslu, sem samþ. var á síðasta fjárlagaþingi, og ýmis önnur ákvæði, sem eru að flestu leyti tekin upp úr eldri l. Í sambandi við þetta vil ég enn fremur geta þess, að ég hef lýst áður einni brtt. við 30. gr. frv., sem n. flytur, en hún flytur einnig brtt. við 16. gr. frv., þar sem lagt er til, að upphaf gr. orðist svo : „Í kennslustofnun í uppeldisvísindum skal kenna eftirtaldar greinar“, - í staðinn fyrir, að í gr. stendur nú : „Barnakennurum, sem stunda nám í uppeldisvísindum í háskólanum, er skylt að leggja stund á eftirtaldar greinar.“ Eins og þetta er nú í frv., mætti halda, að þeir stúdentar, sem ætluðu sér að fara inn í þessa deild, þyrftu ekki að stunda þessar greinar. Þetta mun stafa af athugaleysi mþn. og n., sem fjallaði um þetta mál í Nd., því að það er augsýnilega gert ráð fyrir, að allir, sem í þessa deild fara, skuli leggja stund á þessar námsgreinar, hvort sem þeir hafa stúdentspróf eða kennarapróf. Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um frv. N. er sammála um að mæla með því, að það verði samþ. með þeim tveimur breyt., sem ég hef lýst.



Herra forseti. Ég sakna þess mjög, að hv. menntmn. hefur ekki gert ýtarlegra nál. um þetta mál en fram kemur á þskj. 326. Hér eru m. a. tekin upp í I. kafla frv. l. um Kennaraskóla Íslands, sem samkv. 56. gr. eru þá um leið numin úr gildi. Einnig væri fróðlegt að fá að vita, hvaða breyt. yrðu gerðar á þessu frá núgildandi l. og hvort um er að ræða breytingu á sjálfum fræðslulögunum. Sömuleiðis, hvað gert er ráð fyrir, að byggt verði fyrir mikið fé. - Hv. frsm. hefði gjarnan getað getið um í fyrsta lagi, hvaða breyt. eigi að vera á 1. gr. - Viðkomandi verksviði prófessorsins, sem um getur í 15. gr., langar mig til þess að spyrja, hvað honum sé eiginlega ætlað að gera til þess að starfskraftar hans komi að fullum notum. Um þriðja kaflann væri fróðlegt að fá að vita, hvað gert er ráð fyrir, að þessi kafli kosti í rekstri, ef svo mætti að orði kveða, undir þeim kringumstæðum, sem nú ríkja í landinu. Varðandi fjórða kaflann, þá vildi ég spyrja að því, hvort ætlazt er til, að sá kafli verði felldur inn í fræðslulögin, og einnig, hvað þau nýmæli kosta, sem þar eru ákveðin, og hvort þar mundi þurfa að auka húsnæði. Einnig væri fróðlegt að heyra, hvort ætlazt er til, að við þann skóla starfi sérstök skólanefnd. Einnig vildi ég fá upplýsingar varðandi 5. kafla, hversu mikið gert er ráð fyrir, að stofnunin kosti. Mér skilst, að þetta sé nýr skóli, eða a. m. k. ný deild, og þá væri æskilegt að fá að vita, hvað álitið er, að þurfi að auka húsakynni hans mikið. Um 6. kafla er það að segja, að ég vildi sérstaklega benda á 37. gr., sem hljóðar m. a. svo: „Hann skal hafa aðstöðu til þess búreksturs, sem nauðsynlegur er vegna námsins.“ Nú vildi ég fá að vita, hvort hér er átt við, að koma þurfi upp í sambandi við skólann mjólkurbúi eða einhverju skepnubúi eða hvort hér er aðeins átt við rekstur heimavistar. Ef á að hafa skepnubú, þá þarf að kaupa land og kostar það vitaskuld mikið fé, auk þess sem það er illfáanlegt. Gert er ráð fyrir, að við skólann verði heimavist, og væri fróðlegt að vita, hve stór hún á að vera, e. t. v. 20–30 nemendur, og vitanlega þarfnast hún í öllu falli einhvers húsnæðis. Hv. flm. gat þess réttilega, að skólinn starfar nú eftir reglugerð. Þegar ákvæði eru sett um einhverjar stofnanir, þá er nauðsynlegt að gera sér grein fyrir, hvaða kostnað það hefur í för með sér. Í kaflanum er einnig gert ráð fyrir þriggja manna skólanefnd, og skal aðeins einn þeirra skipaður af fræðslumálastjórn. Mér skilst, að allir þessir skólar eigi að vera reknir af ríkinu, og því finnst mér eðlilegast, að ríkisstj. beri ábyrgð á öllum starfsmönnum þeirra og skipi þá, enda er það svo bæði við menntaskólana, stýrimannaskólann og aðra ríkisskóla. Ég lýsi yfir því, að ég er mótfallinn 11. gr., að efni hennar eigi heima í reglugerð fyrir alla skóla, en mun bera fram till, um, að hún verði felld burtu úr þessu frv. - Hvað við kemur 50. gr., þá tel ég rétt að fella hana niður úr frv., tel hana ekki eiga þar heima, þótt ég sé í sjálfu sér ekki að öllu leyti andvígur henni. Ég skal svo ekki ræða þetta frekar að sinni, en vildi gjarnan fá áðurgreindar upplýsingar, sérstaklega sökum afgreiðslu fjárl., sem gert er ráð fyrir, að ýmis ákvæði frv. hafi áhrif á.

Frsm. (Ásmundur Sigurðsson) : Herra forseti. Hv. þm. Barð. kom með miklar og margar spurningar varðandi þetta frv. og þá sérstaklega um kostnaðarhliðina. Það er að vísu hægt að skýra frv. nánar, en þar sem búið var að lýsa þessu öllu í grg., þá áleit n. óþarft að taka það allt fram aftur. Helztu breyt. eru þær, að lágmarksaldur þeirra, sem í fyrsta bekk setjast, skuli nú vera 16 ára í stað 17 ára, og inntökuskilyrði skuli nú miðskólapróf í stað gagnfræðaprófs áður og þeir, sem lokið hafi kennaraprófi, þurfi ekki við stúdentspróf að þreyta próf í þeim greinum, sem þeir hafa áður lokið kennaraprófi í. Sama máli gegnir um stúdenta, sem taka vilja kennarapróf, þ. e. a. s. þeir þurfi ekki við kennarapróf að þreyta próf í þeim greinum, sem þeir hafa tekið próf í við stúdentspróf. Þetta eru nú aðalbreytingarnar, að undantekinni 11. gr., en hún hefur þegar áður verið samþ. Hins vegar vissi ég sérstöðu hv. þm. Barð. til þeirrar gr. En eins og nú stendur á, þá er ekkert á móti því, að hún standi hér. Í sambandi við II. kaflann minntist hann á það, hvort ekki væri rétt að láta Björn Magnússon taka að sér kennslu við þá kennslustofnun, sem II. kafli fjallar um. Ég vil leyfa mér að benda honum á, að Björn Magnússon kennir við sérstaka deild háskólans, og menntmn. þessarar d. getur ekki komið fram með sérstakar till. varðandi starf hans. Þá vildi hann fá að vita ákveðið, hvað 3. kaflinn kostaði ríkissjóð. Um það er alls ekki hægt að segja að svo stöddu. Það þarf að byggja þá kostnaðaráætlun á ýmsum þeim gögnum, sem enn ekki liggja fyrir. Ég hygg og, að fjárútlát ríkissjóðs til þessa verði hverfandi lítil til þess að gera. Mikið af því, sem nefnt er í frv., er áður til og fellt hér inn í, og þannig eru margar breyt., að þær mundu í framkvæmd ekki kosta mjög mikil fjárframlög. Þá talaði hann um það, að ég gerði litla grein fyrir þeim breytingum á íþróttaskólanum, sem um getur. Eftir frv. eru aðalbreyt. þær, að meiri kröfur eru gerðar til þeirra, sem ætla sér að verða íþróttakennarar, sem sagt, að þeir verða að hafa lokið kennaraprófi, en það ákvæði var áður ekki til í lögum. Í sambandi við íþróttaskólann taldi hann ekki ástæðu til þess að hafa skólanefnd við hann, frekar en við húsmæðrakennaraskólann. En nú er það svo, að það er alls ekkert nýmæli, að við íþróttaskólann sé skólanefnd, því að við hann hefur verið skólanefnd allt frá stofnun. Hitt skal ég játa, að menn greinir á um, hvort skólanefndir eigi yfirleitt að vera við ríkisskóla, en n. fannst ekki rétt að fella þetta skólanefndarákvæði niður hvað snertir íþróttaskólann, þó að það sé sumra álit, að íþróttafulltrúi eigi að hafa með það að gera, hvernig þessi stofnun er starfrækt. Þá minntist hv. þm. Barð. einnig á 5. kaflann, sem fjallar um handíðakennaraskólann, og spurði hann, hvað gert væri ráð fyrir, að sú stofnun kosti. Ég get tekið fram, að það hafa alls ekki legið fyrir neinar áætlanir um það efni, og þess vegna liggja þær ekki heldur fyrir hér í þessari hv. þd. Ég vildi benda á, að hliðstæð dæmi er að finna um aðra skóla, þar sem farið er að leggja fé til byggingaframkvæmda við búnaðarskóla og menntaskóla, þótt ekki sé enn vitað, hvað þær muni kosta. - Hann minntist einnig á búrekstur í sambandi við húsmæðrakennaraskólann. Ég sný ekki til baka með það, að í sambandi við hann þyrfti að vera smávegis búrekstur, til þess að starfsemi hans geti verið í fullu lagi. Þá minntist hann og á 50. gr., og vildi hann láta fella hana niður úr frv. Svipuð ákvæði og um getur í henni voru samþ., hér í fyrra, og þess vegna fannst n. ekki frekar ástæða til að fella hana héðan úr þessu frv.



Herra forseti. Ég skal ekki fara mörgum orðum um þessa ræðu hv. 8. landsk. Það er augljóst mál, að svo kynni að vera, að menn hefðu gert sér grein fyrir ýmsu því, er í frv. um getur, ef einhverjar upplýsingar hefðu legið þar fyrir. Ég er ekki að syrgja það, að það kynni að hafa í för með sér svo geysimikil fjárútlát fyrir ríkið, heldur finnst mér ekki nema eðlilegt, að þm. geri sér grein fyrir hvað framkvæmdin mundi kosta, áður en frv. er samþ. Ég hef athugað grg., sem vísað er til um ákvæði frv. í þessu efni, þ. e. a. s. kostnaðinn, en tel lítið upp úr henni leggjandi. Ég tel, að það væri nauðsynlegt þingi og stj. að gera sér grein fyrir, hvað búið víð húsmæðrakennaraskólann komi til með að kosta. Í sambandi við það vil ég minna á það, að í fyrra hafði ríkið forkaupsrétt að Reykjahlíðarlandi fyrir 1 milljón kr. Það er öllum ljóst, hversu dýrt er að kaupa land, auk þess sem erfitt er að fá það. Ég er á móti því, að 11. gr. sé annað en reglugerðarákvæði, og álít, að um þau atriði, sem hún fjallar um, sé eðlilegt að setja ákvæði eftir aðstæðum á hverjum tíma. Hvað viðkemur 50. gr., þá er ég á móti henni. Ég tel enga meiningu í því að gefa einni stétt manna frí með fullum launum 10. hvert ár, - stétt, sem hefur frí 3 mánuði á ári hverju. Ef þetta yrði samþ., gæti það leitt til þess, að gefa yrði starfsmönnum annarra stétta hliðstæð frí með fullu kaupi. - Skólanefndir við umrædda skóla komu til á þeim tíma, þegar aðrir ráku þá en ríkið, sumpart á sína ábyrgð og kostnað, en sumpart á ábyrgð og kostnað ríkisins, en nú er þetta breytt á þann hátt, að ríkið rekur þá upp á eigin spýtur. Ég ætla svo ekki að fara fleiri orðum um þetta að sinni.



Herra forseti. Ég tel ekki nema eðlilegt, að þm. langi til þess að vita, hversu mikið slík lagasetning sem þessi komi til með að kosta ríkið. Hv. form. menntmn. gat þess réttilega, að erfitt væri að gera áætlun um þetta á þessu stigi málsins, þar eð hvorki er vitað um nemendafjölda, kennarafjölda eða byggingarkostnaðinn við skólana. Þegar búið er að koma einhverju sniði á umrædda skóla, ætti að vera hægt að gera áætlanir, sem byggjandi væri á, um kostnað og annað. Þetta, sem frv. um getur, virðist smátt byrjað, svo að varla virðist hætta á, að of stórt verði byggt, því að reynslan sýnir, að oftast hefur verið byggt of smátt, þegar byggt hefur verið fyrir framtíðina, og orðið að stækka húsnæðið eftir á. Áætlun á þessu stigi málsins álít ég, að hefði ekki komið að miklu gagni, hvorki hv. þm. Barð. né neinum öðrum, því að hún hlyti að hafa orðið út í bláinn. Um hinar einstöku gr. frv., sem hv. þm. Barð. gat um, ætla ég ekki að fjölyrða. Það er álit hans, að vinnutími kennara sé of stuttur, og við það er ekkert að athuga, þótt, hann hafi sína skoðun á því. Það getur verið álitamál, hvort íslenzka ríkið hafi eini á því að veita kennarastétt sinni árs frí með fullum launum tíunda hvert ár. Það er ekki rétt, að kennurum sé heitið ársfríi tíunda hvert ár, heldur er ætlazt til þess, að kennari fái eins árs frí, er hann hefur kennt í 10 ár, en ekki oftar en einu sinni. Getur kennaraævin hæglega orðið 40–50 ár, ef kennarinn byrjar 21 árs og kennir fram að 70 ára aldri. Nm. fóru mjög vandlega gegnum þennan lagabálk og höfðu viðtal við fræðslumálastjóra og köstuðu engan veginn höndunum til þessa starfs. Ég get því ekki fallizt á það, sem hv. þm. Barð. sagði, að n. hafi athugað málið slælega. Ég held því fram, að n. hafi athugað þetta mál eins vandlega og hægt var, en það voru að vísu atriði, sem ekki var hægt að rannsaka að svo komnu, svo sem hvað þetta mundi kosta í framkvæmdinni.



Herra forseti. Ég vil að gefnu tilefni frá 3. landsk. lýsa yfir því, að það er misskilningur að ég hafi sneitt að hv. menntmn. En þessi hv. þm. á það til að leggja sinn sérstaka skilning í ýmislegt, að minnsta kosti þegar ég tala. Ég sagði, að æskilegt hefði verið, að nál. hefði fylgt ýtarlegt yfirlit, en væni n. ekki um slælegt starf. Að vísu hefur mþn. setið í þessum málum, en það hefur upplýst, að hún hefur spekúlerað í allt öðru. - En í sambandi við það, að ekki hefði verið hægt að gera kostnaðaráætlun, skal ég geta þess, að á þinginu í fyrra var gengið frá mun stærri lagabálki, sem var tryggingalögin, og var þó mjög erfitt að gera grein fyrir kostnaðinum þeirra vegna. Ég skal ekki ræða mikið um 50. gr., en ég er þar ekki á sama máli og hv. 3. landsk. Það eru margir aðrir embættismenn, sem þurfa að afla sér frekari þekkingar, enda hefur komið fram þáltill. um, að ríkið veiti fé til þess, að ýmsir embættismenn fái tíma til að fullkomna sig. Það er ekkert á móti því að veita fé til þess, en ég er alveg á móti því, að slík fríðindi séu veitt í lögum.