Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vefengi atkvgr. Ég álít, að till. sé fallin með jöfnum atkv., eftir því sem ég hef sjálfur skrifað niður, og óska eftir, að atkvgr. sé endurtekin.

Atkvgr. um till. er lokið.

Brtt. 255,2 (ný fyrirsögn) samþ. án atkvgr. Till., svo breytt, felld með 20:17 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: ÁS, BrB, EOl, EirÞ, GG, GTh, JóhH, JÁ, JR, KK, LJós, MJ, SG, StJSt, StgrA, ÁkJ, JPálm. nei: BBen, BÓ, EmJ, EystJ, GJ, HV, HelgJ, JG, JörB, LJóh, PZ, PÞ, PO, RÞ, SÁ, SÓÓ, StgrSt, VH, ÞÞ, ÁB. GÞG, IngJ greiddu ekki atkv. 13 þm. (BSt, FRV, GÍG, HÁ, HG, HermJ, JJós, JS, KS, ÓTh, SB SkG, AE) fjarstaddir. 2 þm. gerðu svofellda grein fyrir atkv.:



Það kemur fram í þskj., á hvern hátt forráðamenn landhelgisgæzlunnar ætla að haga henni á næsta ári. Með því að ég tel þá tilhögun fullnægjandi, þá tel ég till. algerlega óþarfa og segi því nei.



Ég var samþykkur till. eins og hún var samþ. á þskj. 255 við fyrri afgreiðslu hér. Um hana var fullt samkomulag í fjvn. Nú hafa tveir fjvn.-menn greitt atkv. með brtt. gegn því, sem samkomulag var um í fjvn. um þetta mál, og eftir að búið er að samþ. hana þannig breytta, segi ég nei.



Herra forseti. Í till. þessari er gert ráð fyrir því, að skorað sé á ríkisstj. að fella niður varahluta til bifreiða af skrá um bátagjaldeyrisvörur, en veita í staðinn samtökum bifreiðarstjóra og bifreiðaeigenda innflutningsleyfi fyrir nauðsynlegu magni bifreiðavarahluta. Allshn. hefur rætt þessa till. allýtarlega. Henni eru, svo sem segir í nál., fullkomlega ljósir þeir erfiðleikar, sem það veldur ekki aðeins atvinnubifreiðarstjórum, heldur einnig ýmsum öðrum, sem bifreiðar þurfa að nota við atvinnurekstur sinn, að bifreiðavarahlutar skuli vera á bátagjaldeyrisskrá og með því aukaálagi, sem því fylgir. Það var hins vegar samdóma álit n., að ef á annað borð væri eðlilegt, að slíkur skattur væri á lagður, þá væri tvímælalaust, að í ýmsum tilfellum væri ekki óeðlilegt, að hann væri tekinn af varahlutum til bifreiða. Því fer að sjálfsögðu mjög fjarri, að bifreiðar séu í öllum tilfellum nauðsynlegar, heldur mega þær oft teljast lúxus, sem svo er nefndur, og ekki brýn þörf fyrir viðkomandi mann að eiga bifreið. Ef því á að leggja á skatt sem bátagjaldeyrinn, þá er ekki óeðlilegt, að hann sé lagður einmitt á svipaðar vörur og þá bifreiðavarahluta, sem svo er ástatt með. Og varðandi bátagjaldeyrisálagið er það að segja að það er lagt á ýmsar vörur, sem eru meiri nauðsynjavörur en varahlutar til bifreiða, sem geta ekki talizt nauðsynlegar vegna starfs manns eða atvinnu. Þar sem var um að ræða þessi tvö sjónarmið, þá var að sjálfsögðu ekki annað fyrir hendi en að íhuga, hvort hugsanleg væri sú leið að gera einhver skil þarna á milli, þannig að bátagjaldeyrisálag væri ekki innheimt af bifreiðum, sem væru notaðar til atvinnurekstrar, en hins vegar áfram innheimt af varahlutum til bifreiða, sem teljast mættu ónauðsynlegar. N. gat ekki fundið grundvöll fyrir slíkri skiptingu, svo að öruggt gæti talizt. Og þar sem hún taldi, að meðan á bátagjaldeyrislista væru margvíslegar vörur, sem segja mætti að væru fremur nauðsynjavörur en bifreiðavarahlutar almennt, þá taldi hún sér ekki fært að mæla með því, að till. yrði samþ. í því formi, sem hún er lögð fram. Það varð því niðurstaðan í n. að leggja til, að till. yrði vísað til ríkisstj. og að hún tæki þá til athugunar, hvort auðið væri að finna einhverja slíka reglu sem ég gat um, sem gerði mögulegt að gera greinarmun á því, hvort bifreiðavarahlutar væru notaðir til atvinnurekstrar bifreiða eða hvort um væri að ræða bifreiðar, sem frekar mættu teljast lúxuseign. Ég hygg, að það sé harla erfitt að draga slíka markalinu og a. m. k. sé erfitt að gera það án sérfræðilegrar athugunar á því máli og þess vegna verði ekki önnur leið heppilegri út úr því heldur en sú að vísa málinu til ríkisstj. í trausti þess, að hún taki þetta þá til athugunar, ef auðið yrði að framkvæma einhvern aðgreining þarna í milli. Það er því till. allshn., að þessari till. á þskj. 171 verði vísað til ríkisstjórnarinnar.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð í sambandi við þessa till., sem ég vildi segja hér. Út af fyrir sig er ég ekki svo óánægður með þá afgreiðslu, sem till, hefur fengið í hv. allshn., að vísa till. til hæstv. ríkisstj., en það hefði þó verið æskilegt, að n. hefði bent á leiðir í sambandi við bifreiðavarahluta þá, sem eru nauðsynlegir, og þá, sem notaðir eru í bifreiðar, sem taldar eru ónauðsynlegar. Mér skildist á hv. frsm., að hann út af fyrir sig væri því meðmæltur að undanþiggja varahluta til nauðsynlegra bifreiða þeim skatti, sem á þeim hvílir vegna bátalistans, ef það væri hægt að finna eitthvert form fyrir því. Hann taldi erfiðleika á því, og þess vegna skildist mér, að n. hefði ekki getað afgr. till. öðruvísi, en hún gerði, að till. sé vísað til hæstv. ríkisstj. í trausti þess, að hún finni eitthvert form og einhver ráð til þess að létta skattinum af bifreiðavarahlutum, sem fara í hinar nauðsynlegu bifreiðar. Og hverjar eru þá hinar nauðsynlegu bifreiðar alveg tvímælalaust? Það eru vörubifreiðar, sem notaðar eru í þágu framleiðslunnar. Það eru sérleyfisbifreiðar, og það eru ef til vill fleiri bifreiðar. En þessar tvær bílategundir eru tvímælalaust nauðsynlegar. Og ég fullyrði það, að sá skattur, sem nú hvílir á bifreiðavarahlutum í þessar bifreiðar, er mjög tilfinnanlegur á framleiðslunni, og það er nauðsynlegt að létta þessum skatti af þessum varahlutum. Hv. frsm. sagði áðan, að bifreiðavarahlutar væru ef til vill ekki nauðsynlegri en ýmsar þær vörur og margar þær vörur, sem nú eru á bátalistanum. En ég fullyrði, að varahlutar til bifreiða, sem notaðar eru í þágu framleiðslunnar, og sérleyfisbifreiða eru miklu nauðsynlegri, en nokkur önnur vara, sem er á bátalistanum, og hafa þess vegna mun hærri rétt til þess að fá undanþágu frá þessu heldur en aðrar vörur, sem eru á bátalistanum. En hvernig á að framkvæma þetta? Ég held, að það sé ekki svo ýkja erfitt að framkvæma þetta. Ef teknar eru vörubifreiðar, sem notaðar eru í þágu framleiðslunnar, og segjum sérleyfisbifreiðar, þá er ekki erfitt að finna form fyrir því að endurgreiða eigendum þessara bifreiða þann skatt, sem á þessa varahluta hefur verið lagður vegna bátagjaldeyrisins. Það yrði að vera sama útsöluverð á varahlutunum í versluninni, en síðan væri hægt að finna form fyrir þessu með því að endurgreiða eigendum þessara bifreiða skattana gegn vottorði frá sýslumanni og bæjarfógeta, eftir að búið væri að úrskurða það, að þessi bifreið teldist í þeim flokki, sem undanþágunnar ætti að njóta. Og í trausti þess, að hæstv. ríkisstj. taki nú þetta mál til rækilegrar athugunar, þá get ég út af fyrir sig verið ánægður með þá afgreiðslu, sem till. hefur fengið í hv. allshn.



Herra forseti. Ég hef því miður ekki fylgzt með þeim umr., sem hér hafa farið fram um þessa till., því að ég var rétt að koma hér inn, og veit ekki, hvað fram hefur komið í framsögu n., en í nál., sem áður hefur verið útbýtt, er lagt til, að þessari till. sé vísað til ríkisstj. Ég get því miður ekki verið hv. allshn. sérstaklega þakklátur fyrir þessa afgreiðslu, því að ég hefði talið fulla þörf á því, að till, hefði verið samþykkt og ráðstafanir gerðar til þess að nema þær vörur, sem hér er um að ræða, af bátagjaldeyrislistanum, því að eins og ég færði fullgildar sannanir fyrir í framsögu minni fyrir þessu máli á sínum tíma, þá er í skjóli þessa fyrirkomulags, sem er á sölumeðferð þessara vara, alveg óheyrilegt verð á þeim og hefur frá 1949 og fram á fyrri hluta þessa árs fjórfaldazt samkv. þeim verðlista, sem ég lagði fram frá einu fyrirtæki hér í bænum, sem verzlar með þessar vörur. Hv. allshn. virðist kannast við það í sínu nál., að atvinnubifreiðarstjórar og aðrir, sem þurfa að sæta þessum kjörum, eigi í miklum erfiðleikum með atvinnurekstur sinn vegna þessa háa verðlags. en þykist hins vegar ekki geta fundið neina leið til þess að lagfæra þetta og telur ekki sanngjarnt, að þetta sé numið af bátagjaldeyrislistanum fremur en ýmsar aðrar vörur, sem þar séu. Auk þess virðist n. telja, að þær vörur, sem hér er um að ræða, séu í svo mörgum tilfellum ekki nauðsynlegar, að það einnig gefi ástæðu til þess að samþykkja ekki þessa till., en þykist hins vegar ekki finna neina leið til þess að greina á milli þess, sem nauðsynlegt sé, og þess, sem ekki sé nauðsynlegt. Ég geri ráð fyrir því, að n. hljóti að kannast við það, að þær bifreiðar, sem notaðar eru til mannflutninga, svo sem áætlunarbifreiðar, og auk þess a. m. k. verulegur hluti þeirra leigubifreiða, sem notaðar eru til mannflutninga, - það má kannske segja að það mætti fækka þeim, - en að verulegur hluti þeirra sé líka nauðsynlegur, þar sem bifreiðin er þó svo að segja eina samgöngutækið, sem við höfum til slíkra flutninga hér á landi, þ. e. a. s. landflutninganna. Auk þess held ég að ekki verði á móti því mælt, að vörubifreiðar, sem notaðar eru í mjög stórum stíl til vöruflutninga, séu líka nauðsynleg flutningatæki og þá sé líka nauðsynlegt hvað allar þessar bifreiðar varðar að hafa varahluta, svo að hægt sé að halda þessum bifreiðum í því lagi, sem óhjákvæmilegt er. Að þessu marki hljóta þess vegna varahlutar til bifreiða að vera alveg bráðnauðsynlegur varningur. Og það er með tilliti til þess, sem till. er flutt. Hinu er svo að sjálfsögðu ekki hægt að neita, að ýmsar bifreiðar í eigu einstaklinga, sem þeir nota sér til þæginda og í ýmsum tilfellum til gamans, eru minna nauðsynlegar. En ég held, ef það er þetta, sem vakir fyrir n., að hún vilji ekki hlynna að slíkri notkun bifreiða, þá væri hægt, ef vilji væri fyrir hendi til þess, að greina þar á milli með öðrum hætti, en þeim að hafa mismunandi verð á varahlutum til bifreiðanna eftir því, til hvers þær eru notaðar. Það væri t. d. mjög auðvelt með sérstökum skatti á þær bifreiðar, sem ekki væru taldar nauðsynlegar. Og það er nú svo, að einu sinni var gerður nokkur greinarmunur á þessu. Það var t. d. í sambandi við benzínskattinn og bifreiðaskattinn, eða sérstaklega þó í sambandi við bifreiðaskattinn. Þegar fyrst voru sett lög um hann, þá var hann til muna hærri á bifreiðum, sem kallaðar voru lúxusbifreiðar, heldur en atvinnubifreiðum. Síðar var þessu breytt, ekki á þann veg að gera frekari greinarmun á þessu, sem menn nú virðast vilja kalla óþarfar bifreiðar, og að þyngja álögurnar á þær, heldur á hinn veginn, að þetta var jafnað út, svo að skatturinn kom í það horf, að hann var settur jafnþungur, hækkaður á atvinnubifreiðum til jafns við það, sem var á einkabifreiðum, svo að það virðist ekki hafa hingað til verið hér á Alþ. sérstaklega mikill áhugi fyrir því að sýna nokkra andúð á því, sem mætti kalla lúxusbifreiðar eða bifreiðar, sem ekki væru nauðsynlegar. Nú virðist aftur komin hér fram sem röksemd fyrir því að samþ. ekki þessa till., að slíkar bifreiðar séu til og óþarfi sé að vera að undanþiggja varahluta til þeirra því álagi, sem sett hefur verið með bátagjaldeyrislistanum og íþyngt hefur bifreiðaeigendum almennt á þann hátt, sem ég áður hef lýst. Ég vil fyrir mitt leyti ekki taka þessa röksemd gilda, sízt af öllu eftir það, sem áður hefur gerzt í því efni hér á Alþ. Ég tel, að hún sé ekki frambærileg ástæða til þess að vísa þessari þáltill. hér frá á þeim grundvelli. Það virðist vera, að n. hafi þótt nokkur vandi á höndum með það að vísa þessari till. frá eða drepa hana með öllu, og er ég ekkert hissa á því, því að rökin fyrir því að samþ. hana eru það sterk, og þess vegna hefur n. valið þá leið að ganga ekki alveg hreint til verks og leggja til, að till. yrði felld hér, heldur að henni yrði vísað til ríkisstj. Og þau vingjarnlegu ummæli, sem segja má að felist hér í þessu áliti n., má kannske skoða sem eins konar blóm á kistuna, og legg ég nú ekki mikið upp úr því út af fyrir sig. En í tilefni af þessari aðferð, sem n. viðhefur, þá vildi ég leyfa mér að spyrja hana, - ef til vill hefur komið eitthvað fram um það í framsöguræðu, mér er ekki kunnugt um það, af því að ég heyrði hana ekki, - en ég vildi leyfa mér að spyrja n. og hv. frsm., hvort nefndin hafi rætt þetta mál við hæstv. ríkisstj. og að hún hafi einhverja rökstudda ástæðu til þess að gera ráð fyrir því, að ríkisstj. aðhafist eitthvað í málinu til linunar á þessum skatti og til þess að greiða fyrir því, að atvinnubifreiðarstjórar og þeir eigendur bifreiða, sem teljast verða nauðsynlegar, fái einhverja leiðréttingu sinna mála, því að ef n. hefur ekki gert þetta og hefur ekki neina rökstudda ástæðu til þess að ætla, að eitthvað slíkt verði gert í málinu, þá hefði ég talið, að það hefði verið miklu hreinlegra af henni að leggja blátt áfram til, að till. yrði drepin hér strax.



Herra forseti. Í tilefni af orðum hv. 2. þm. Rang. um það, að ég hefði sagt, að n. teldi ekki rétt að fella varahluta vegna bifreiða af bátagjaldeyrisskrá, meðan þar væru margar aðrar vörur, sem ekki væru siður nauðsynlegar, þá vil ég til að forðast misskilning taka það fram, sem ég hélt mig hafa sagt skýrt í minni framsöguræðu, að það væri hér átt við bifreiðavarahluta almennt, þ. e. a. s. að fella niður af þeirri skrá bifreiðavarahluta einnig til þeirra bifreiða, sem væru ekki nauðsynlegar til atvinnurekstrar. Ég tók það hins vegar fram, og það var eindregið álit n., að það bæri mjög að taka það til athugunar, hvort hægt væri að gera einhvern greinarmun á bifreiðavarahlutum að þessu leyti. Hv. 2. þm. Rang. benti hér á eina leið, sem hugsanleg væri í því sambandi, - ég skal ekkert um það segja, hvort hún væri framkvæmanleg eða ekki, en það er skoðun n., að það væri mjög æskilegt, ef hægt væri að finna slíka leið og gera þannig einhver skil á milli bifreiða eftir notkun þeirra. Nú er það að vísu svo, að það getur alltaf verið mikið ágreiningsefni, hvaða bifreiðar ættu að falla undir slíka undanþágu og hverjar ekki. Það er nú eitt atriði málsins. En það, sem réð afgreiðslu n., var fyrst og fremst sú skoðun, að það væri ekki rétt að leggja til, að bifreiðavarahlutar almennt væru teknir út úr öðrum vörum og felldir niður af bátagjaldeyrislista, meðan bátagjaldeyrisálagið væri innheimt af ýmsum vörum, sem væru ekkl aðeins jafnnauðsynlegar, heldur nauðsynlegri en bílanotkun og bílaeign margra manna er, sem ekki nota þær bifreiðar í atvinnuskyni. Það var því ekki verið á neinn hátt af n. hálfu að amast við bifreiðaeign almennt eða því, að hlynnt væri að bifreiðaeigendum, heldur var þetta meginsjónarmið, sem ég hygg að hv. þm. muni geta fallizt á að eðlilegt sé, meðan þetta bátagjaldeyrisálag helzt, að það sé reynt að gera þar skýr mörk á milli, hvað sé nauðsynlegt og hvað ekki nauðsynlegt. Hv. flm. till. beindi þeirri fyrirspurn til n. áðan, hvort hún hefði rætt þetta mál við hæstv. ríkisstj. Það hefur hún að vísu ekki gert, og ég vil benda á það, að svo sem till. er orðuð, þá er hún aðeins orðuð sem áskorun á ríkisstj. að fella þessa varahluta niður, en ekki nein fyrirmæli um það, að þetta skuli gert, þannig að mitt álit er, og ég hygg það vera skoðun n., að það muni ekki neitt fremur torvelda eðlilegan framgang og úrlausn þessa vandamáls, þó að sú aðferð væri höfð, sem n. leggur til, að vísa till. til ríkisstj. með því fororði, sem í grg. segir, að n. telji mjög eðlilegt, að það verði kannað, hvort hægt sé að setja einhver slík mörk í sambandi við bifreiðavarahlutana. Ég vil ekki fallast á það, að þessi afgreiðsla málsins sé sú sama og hv. flm. sagði hér áðan, að drepa till. Hún getur skilað alveg jafngóðum árangri, hvort sem hún er afgreidd í þessu formi, sem n. leggur til, eða í hinu forminu, að öðru leyti en því, að ég hygg, að síðara formið, þ. e. a. s. till. n., sé líklegri til árangurs, vegna þess að ég býst ekki við, að hæstv. ríkisstj. hefði talið eðlilegt að fella varahluta til bifreiða almennt niður af bátagjaldeyrisskrá, meðan slíkt álag helzt og þarf að gera upp á milli hinna ýmsu vara, sem til landsins eru fluttar, hvort þær eiga að koma á þá skrá eða ekki. Af þeim sökum tel ég, að það sé málinu til alveg jafnmikillar þurftar að hafa þá aðferð á afgreiðslu þess, sem allshn. hefur lagt til, eins og þó að þessi almenna áskorunartill. hv. flm. hefði verið samþykkt.