Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Um málefni fávita hefir verið rætt á þremur undanförnum þingum, og þótt þær umr. hafi ekki borið þann árangur, sem ég hefði óskað, þá skal ekki sakazt um það nú, og sízt, ef þessi till. mín nær fram að ganga, því ég tel, að heimild sú, sem hún fer fram á, sé spor í rétta átt. Það er nú komið svo, að það er að rísa af grunni hús, þar sem fávitum er fyrirhuguð vist. Það og fleira þessu viðvíkjandi er tekið fram í grg. till., og munu fáir mæla, að þetta sé óþörf stofnun. Fávitar eru fullmargir á landi voru, og alstaðar byrði heimila sinna. Ég veit það, að öll þau heimili, sem hafa slíka aumingja, mundu kjósa þeim dvalarstað þar, sem þeim gæti liðið vel og allt væri sniðið við þarfir þeirra. Mér verður það minnisstætt, að ég gisti einu sinni á efnuðu sveitaheimili. Áður en ég gekk til svefns, sagði húsmóðirin mér, að ég skyldi ekki láta mér verða illa við, þó að ég heyrði óviðfelldin hljóð fram eftir nóttunni, því að þar væri aumingi, sem hefði það til að fara að hljóða, þegar aðrir væru gengnir til náða. Það er augljósara en frá þurfi að segja, hvað æskilegt er að hægt sé að koma slíkum aumingjum þar fyrir, sem þeir angra enga með óróaköstum sínum, og þar sem þannig er að þeim búið, að hið ömurlega ástand þeirra valdi sem minnstum truflunum bæði fyrir sjálfa þá og þá, sem með þeim dveljast. En slíkt getur tæplega orðið nema í hælum, þar sem allt er sniðið og öllu er hagað við þeirra hæfi og að þeirra þörfum. Ég kom að Sólheimum í sumar sem leið. Þá var verið að enda við að byggja fávitahælið, og ég verð að segja það, að mér fannst það merkisstund í lífi mínu, að standa þarna hjá því húsi, sem var ætlað þessum vesalingum, sem ég hafði verið að reyna til að bera fram hér á Alþingi. Ég tók með mér frá Sólheimum nokkrar myndir af barnahælinu þar, ef hv. þm. hefðu gaman af að líta á þær. Þegar ég stó þarna hjá þessu húsi, varð mér á að hugsa til þeirra mörgu, sem ég þóttist vita, að ættu örðugt með að njóta dvalar þar sökum kostnaðarins. Meðlagið verður 80 til 100 kr. á mann á mán., eftir því hvernig ásigkomulag þeirra er. Þeir eru mjög misjafnlega erfiðir viðfangs. Húsið, sem þeir eiga að búa í, er tvílyft, og eiga að verða í því tvær deildir og hvor þeirra út af fyrir sig. Önnur er ætluð fyrir pilta, en þó ekki eldri en 15 ára, og hin deildin á að vera fyrir stúlkur á öllum aldri. Það er ekki ætlazt til, að nokkur samgangur sé á milli deildanna. Ég geri ráð fyrir því, að vinnustofa verði höfð þarna fyrir þá, sem geta numið einhverja handavinnu, því að í öllum stofnunum fyrir fólk eins og þetta, hvar sem er í heiminum, er lögð rík áherzla á vinnu. Vinnan er álitin heppilegasta menningarmeðalið fyrir þetta fólk, og sérstök áherzla er lögð á handavinnu og garðrækt. Annað nám kemur tæplega til greina. Nú vill svo vel til, að á Sólheimum eru mjög góð skilyrði til garðræktar. Þar eru heitir hverir, og er hverskyns garðrækt mjög auðveld þar. Undanfarin sumur hefir fólkið á Sólheimum neytt grænmetis á hverjum degi frá því mjög snemma sumars. Fyrir utan venjulegar grænmetistegundir er hægt að rækta þar kál af öllum tegundum. Það þarf ekki að lýsa því, hve þessi fæða er holl öllum, ekki sízt börnum, og rannsóknir hafa leitt það í ljós, að grænmeti er sérstaklega holl fæða fyrir fávita, og miklu hollari en kjöt og annar þungur matur. Það leiðir því af sjálfu sér, að þessi staður, sem er svona vel fallinn til garðræktar, er mjög heppilegur fyrir þetta fólk, sem þar að auki er hugsað til, að hafi garðyrkju með höndum. Landrými er gott í Sólheimum og þar er mjög grösugt. Má því hafa þar allmikinn heyskap og reka búskap með alifuglarækt, kúm og kindum, og að öllu þessu má láta þá fávita starfa eitthvað, undir góðri stjórn og eftirliti, sem eru ekki á allra lakasta stigi. Því hefir verið veitt eftirtekt með þetta fólk, sem hefir mjög takmarkaða greind á öllum sviðum, að það virðist hafa það sameiginlegt að vera mjög gott við dýr. - Með þessum orðum mínum hefi ég viljað mæla með Sólheimum sem mjög heppilegum stað til þessarar starfsemi. Eins og áður er tekið fram, þá er alstaðar á fávitahælum lögð mikil áherzla á vinnu og tilsögn í handavinnu. Það er beinlínis undravert, hve snotur handavinna þeirra getur verið. Ég gæti sýnt hv. þdm. sýnishorn af handavinnu frá nokkrum hælum í nágrannalöndum okkar, einkum Svíþjóð. Hún sýnir það, að þessum aumingjum er ekki alls varnað og að þeir geta haft laglegt handbragð, ef við þá er lögð rækt. Þessi handavinna verður til sýnis í einum glugga Vöruhússins nú einhverja næstu daga. Mér finnst það vel við eigandi, að mönnum gefist kostur á að sjá vinnu þessa fólks um sama leyti og mál þeirra er borið fram hér á löggjafarþingi þjóðarinnar. Ég verð að segja það, að eins og mér þótti mikilsvert að sjá þetta fyrsta fávitahæli rísa hér af grunni, þá hlaut ég jafnhliða að hugsa til þess, að sjálfsagt yrðu þeir of margir, aumingjarnir, sem sökum efnaskorts yrðu útilokaðir frá að njóta þar dvalar. Opinberar skýrslur telja fávita um 200 á öllu landinu, en óvíst er, að öll kurl komi þar til grafar. Talið er í skýrslunum, að flestum af þessum fávitum líði sæmilega, þó með 1 til 2 undantekningum. Með leyfi hæstv. forseta ætla ég að lesa hér upp úr heilbrigðistíðindum landlæknis fyrir 1931. Þar segir svo um þessa menn: „Hér var læknum gert að skrá þá, sem væru svo fávita frá fæðingu, að þeir væru líklegir til að verða sífelldlega lítt eða ekki sjálfbjarga. Fram eru taldir 83, þar af 31 barn innan 15 ára aldurs (14 drengir og 17 stúlkur), en af öllum framtöldum fávitum voru 47 karlkyns, en 36 kvenkyns. Fávitar í landinu eru samkvæmt þessu tæplega innan við 200, og sennilega 70–80 á barnsaldri. Í manntalinu 1920 eru fávitar taldir 101, en það er alkunna, að við almenn manntöl er slíkt illa tíundað, og hliðra foreldrar sér hjá í lengstu lög að játa fyrir sjálfum sér og öðrum þetta ástand barna sinna. Aðbúnaður þessara vesalinga er ýmist talinn góður eða viðunandi (með tveimur undantekningum þó), en hér á það enn frekar við en um geðveiku sjúklingana, að vist fávita á heimilum er þyngri kross fyrir heimilin en þá sjálfa.“ Eftir þessari skýrslu að dæma, þá er hér á landi töluverður hópur barna, sem elzt upp í þessu ástandi, og það út af fyrir sig er mikilvægt umhugsunarefni, hvort ekki er hægt að koma þessum börnum til verulegrar hjálpar. Það hefir sýnt sig, að það eru ekki fá börn, sem hefir verið bjargað, að meira eða minna leyti frá algerðu bjargarleysi, með því að taka þau ung og kenna þeim, og þá sérstaklega til handanna. Hvað viðvíkur dvalarkostnaði á fávitahælinu á Sólheimum, þá má fullyrða, að heimilin eru yfirleitt ekki betur stödd efnalega en það, að þeim væri mörgum alveg ókleift, hjálparlaust, að bæta við framfærslukostnað sinn mánaðarlegum útgjöldum, 80–100 kr. Sama má segja um hreppsfélögin, að þau berjast í bökkum og hlífast við útgjöldum í lengstu lög. Væri nú farin þessi leið, sem þáltill. fer fram á, að heimild væri fyrir ríkisstj. til að standa straum af verulegum hluta þess kostnaðar, þannig, að ríkið borgaði 500 kr. með hverjum þessara manna á ári, þá hygg ég, að sú hjálp mundi verða mjög góður liður í því að hjálpa heimilunum til að losna við þessar byrðar sínar og útvega aumingjunum betri aðbúnað en víða hefir verið kostur á. Ég vona, að hv. þdm. séu sammála um, að það sé ekki síður ástæða til að greiða götu þessa fólks heldur en geðveikra sjúklinga, sem fá styrk frá ríkinu. Blindir og mállausir eru líka styrktir af ríkinu, og ég hygg, að þeir, sem hér er verið að biðja um hjálp fyrir, séu ekkert betur staddir en annað örkumlafólk og því sé í fyllsta máta tímabært að styðja þá með því fjárframlagi, sem þáltill. felur í sér, á meðan málum þeirra er ekki lengra komið með þjóð vorri en nú er raun á.



Ég hefi líklega ekki tekið það fram áðan, þegar ég talaði um þetta mál, að ríkisstj. getur vitanlega sett hvaða skilyrði sem er fyrir þessari fjárveitingu, viðvíkjandi heilbrigðishliðinni í þessu efni. Hvort landlæknir hefir verið hafður í ráðum um byggingu fávitahælis, skal ég ekkert um segja; mér er ekki svo kunnugt um það. Þessi stofnun er byggð aðallega fyrir lánsfé, og ríkið hefir sjálft lagt þar til fé, þar sem í fjárl. yfirstandandi árs voru áætlaðar 5000 kr. til þessarar byggingar. Ég býst við, að það hafi verið gert vegna þess, að þinginu hafi verið ljós sú nauðsyn, sem var á því að hjálpa upp á sakirnar í þessu efni. Hv. 4. landsk. var að spyrja um, hvort þetta hæli ætti að vera fyrir fávita eða heilbrigð börn í framtíðinni. Ég skildi ekki vel, hvað hv. þm. átti við, en ég hygg, að fyrir forstöðukonu hælisins vaki að hafa þar hvorttveggja, barnahælið, sem nú starfar þar, og bæta við fávitahæli. Ég verð nú að segja það, að mér fellur ekki reglulega vel, að barnahæli og fávitahæli sé haft mjög nálægt hvort öðru. Ég hefi talað um þetta við forstöðukonuna, frk. Sesselju Sigmundsdóttur, og hún hefir sagt mér, að erlendis þyki það engin frágangssök, þó að svo sé. Sumir uppeldisfræðingar hafa meira að segja látið í ljós þá skoðun, að börnin geti að sumu leyti haft gott af að vera í nábýli við og sjá andlega lömuð börn. Þeir álíta, að börnin muni, við samanburð á sínu eigin ástandi og þessara sjúku barna vakna til þakklátssemi við gjafarann allra góðra hluta, og einnig muni vakna hjá þeim vorkunnsemi og góðsemi við þessi olnbogabörn lífsins. Viðvíkjandi því, að hv. 4. landsk. þótti meðgjöfin með fávitunum nokkuð há, þá vil ég taka það fram, að hún er miðuð við það meðlag, sem hreppsnefndum er gert að greiða með ómögum á Kleppi, en það eru 45 kr. á mánuði. Þetta er þó ekki nema rúmlega 41 kr. á mánuði. Við þennan samanburð virðist mér það, sem farið er fram á hér, ekki ósanngjarnt. Þá verður hv. 4. landsk. tíðrætt um Elliheimilið í sambandi við þetta mál. Honum er það þyrnir í augum, að það var byggt hér í Rvík; hann vildi láta byggja það á Reykjum í Ölfusi, eins og margt annað, sem hann vill láta byggja. Hann hefir að sumu leyti nokkuð til síns máls, vegna þess að það er að vissu leyti dýrara að búa hér í Rvík, en að mörgu leyti er það líka betra. Ég er ekki viss um, að gamla fólkinu hefði þótt vænt um, ef farið hefði verið að hrekja það burt frá þeim stað, sem það hefir dvalið á síðustu áratugi æfi sinnar, því að flest af gamla fólkinu, sem dvelur á Elliheimilinu, er úr Rvík. Hv. 4. landsk. má vita það, að gamla fólkið er vanafast, og það þætti mjög harkalega meðferð á gamalmenninu, þegar það er búið að bera hita og þunga dagsins, að hrekja það þá burt frá vinum og kunningjum, þaðan sem það vill helzt vera. En svo ég víki að fávitahælinu aftur, þá verð ég að segja það, að hv. 4. landsk. hefir haft mjög góða aðstöðu til að koma upp þessu hæli. Hann hefir verið ráðh., og því notaði hann þá ekki aðstöðu sína til þess að byggja fávitahæli á Reykjum í Ölfusi? Vissulega eru Reykir mjög ákjósanlegur staður til margra hluta, en ég veit sannast að segja ekki, hvort heppilegt væri að dyngja þar saman svo ólíkum stofnunum sem berklahæli, fávitahæli, mjólkurbúum o. s. frv. Þar er líka nú orðinn mjög fjölfarinn staður og að því leyti ekki heppilegur fyrir fávitahæli. Að mínu áliti eru Sólheimar miklu heppilegri og rólegri staður, og rétt að byrja á þessari starfsemi einmitt á afviknum stað. Síðan getur reynslan skorið úr, hvað hentugast verður í framtíðinni. Ég hefi svo ekki fleira að segja út af ræðu hv. 4. landsk. Ég vil aðeins undirstrika það, að ríkisstj. getur haft hönd í bagga um það, að allt heilbrigðiseftirlit sé fullkomið, jafnframt því sem hún veitir þennan styrk til hælisins, sem auðvitað ber að skoða sem „privathæli“. Eigendur þess hafa farið þá sömu leið, sem farin hefir verið af ótalmörgum fyrr og síðar, að fá lán til þess að hrinda málinu af stað og treysta síðan á, að allt gangi vel, þannig, að meðlög hrökkvi að miklu leyti upp í kostnað, að viðbættum ríkisstyrk, sem alstaðar hefir þótt sjálfsagður og fúslega látinn í té.



Ég skal vera stuttorð, en mér heyrðist hv. 4. landsk. vilja draga það dálítið ennþá að hjálpa þessum vesalingum, fávitunum. Það er ekki um annan stað að ræða fyrir fávita hér á landi en þennan, sem hér hefir verið talað um, fyrir utan þeirra eigin heimili, og ef þeir fá ekki hjálp frá því opinbera, þá eru þeir allflestir útilokaðir frá því að komast í hælið. Hversu oft hafa ekki fyrirtæki sem þessi notið styrks af opinberu fé, og hversu oft hafa menn ekki fengið styrk hjá ríkinu til dvalar á „privatstofnunum“? Ég get ekki séð, að það sé nokkur ástæða til að leggja á móti þessari stofnun, þó að dugleg og áhugasöm kona verði til þess að byggja þá byggingu, sem ég skal játa, að ríkið hefði sjálft átt að byggja. Þetta er nú í þriðja sinn, sem ég ber þetta mál fram hér á þingi. Fyrst lagði ég til, að holdsveikraspítalinn á Laugarnesi yrði tekinn fyrir fávita og holdsveikum sjúklingum, sem eru orðnir fáir, sem betur fer, yrði séð fyrir öðrum stað. Síðan á næsta þingi mæltist ég til, að stjórnin hlutaðist til um, að reist yrði skýli yfir fávita svo fljótt sem auðið væri. Og nú kem ég í þriðja sinn, þegar hús er risið af grunni fyrri þessa menn, sem ríkið hefir vanrækt ár eftir ár, og fer fram á, að það styrki þá til dvalar þar. Þykir mér ótrúlegt, að hv. þm. vilji hliðra sér hjá að samþ. þá till. mína. Hv. þm. minntist á hressingarhælið í Kópavogi. Ég veit ekki til, að þar hafi verið sýnt neitt fyrirhyggjuleysi. Því hæli hefir verið vel stjórnað, það hefir komið að góðum notum og jafnan verið fullt af sjúklingum, svo að oft hefir verið ómögulegt að koma sjúkum mönnum þar fyrir sökum rúmleysis. Hressingarhælið er því mesta þjóðþrifafyrirtæki. En hvers vegna er þá hv. þm. að kasta steini að því? Er það af því, að það eru konur, sem hafa komið því upp? Hv. þm. sagði, að ég hefði komið með rök, sem ég ekki gæti mælt á móti, um það, hvort heppilegt væri að hafa saman barnahæli og fávitahæli. Ég minntist hér aðeins á reynslu þeirra manna, sem árum eða áratugum saman hafa fengizt við þessi mál, og hvorki hv. 4. landsk. né aðrir, sem enga reynslu hafa í þessu máli, þurfa að fyrirverða sig fyrir að byggja á reynslu slíkra manna, sem hafa varið tugum ára af æfi sinni til þess að athuga ástand fávita og reyna til að ráð bót á kjörum þeirra. Við megum bæði, ég og hv. 4. landsk., bera það mikla virðingu fyrir slíkum mönnum, að við beygjum okkur fyrir áliti þeirra og tökum fullt tillit til ummæla þeirra. Ég get fallizt á, að þessi till. fari til fjvn., en ég treysti því, að löggjafar þjóðarinar sjái nú aumur á olnbogabörnum þjóðarinnar með því að samþ. till.



Það tókst svo illa til um orðalag till., að ég varð að bera fram við hana þá brtt., sem liggur hér fyrir, og bið ég hv. d. að lesa hana inn í málið. Hv. þdm. eru svo kunnugir öllum málavöxtum viðvíkjandi leikíþrótt og leikfélögum landsins, að ég tel óþarft að fjölyrða um það. Get ég að mestu leyti látið grg. nægja. Mönnum er það yfirleitt ljóst, að fátækum félögum verður örðugt að standa í skilum og halda uppi kostnaðarsömu starfi, sem talsverðar kröfur eru gerðar til, svo framarlega sem starfið á að koma að tilætluðum notum, sem er að glæða menningarhugsun þjóðarinnar með því að veita mönnum göfgandi og menntandi skemmtanir. Menn getur auðvitað greint á um það, hvort leikfélögum landsins hafi tekizt þetta, eða að hve miklu leyti þeim hafi tekizt það, en um hitt geta víst allir orðið sammála, að þrátt fyrir erfiða aðstöðu, hafa þau gert heiðarlegar tilraunir til þess oft og einatt, og stundum með góðum árangri. Í hópi íslenzkra leikenda hafa menn og konur komið fram á sjónarsviðið, sem sýndu á sér fullkominn listamannsbrag; sem báru það með sér, að vera gæddir meðfæddum hæfileikum leiklistar. Þeim, sem horft hafa á leiklist slíkra manna, blandast ekki hugur um það, að leikíþróttin ræður yfir áhrifavaldi, sem getur, þegar vel er á haldið, betrað og fegrað hugsunarhátt manna, enda er það sameiginlegt álit allra siðmenntaðra þjóða, og allar styðja þær meira og minna að leikmenntinni og vanda til hennar eftir föngum. Vor eigin þjóð hefir einnig gert þetta. Það þarf ekki annað en að benda á þjóðleikhúsbygginguna hérna til þess að sjá vott þess áhuga, sem borinn hefir verið fyrir þessu málefni. Og þótt segja megi að vísu, að þar hafi menn reist sér hurðarás um öxl hvað kostnað snertir, þá orkar hitt ekki tvímælis, að það eru ekki áhugalausir menn, sem hafa staðið að slíkri framkvæmd. Ríkis- og bæjarsjóðir hafa og viðurkennt störf leikfélaganna með fjárframlögum. Þetta sýnir, að áhuginn er til og löngun þess að styðja þessa íþrótt með því að hlynna að framtaki þeirra manna, sem bundizt hafa félagsskap til þess að halda uppi leiksýningum fyrir almenning. Að það sé ekki gert í fjáröflunarskyni, sést bezt á því, að íslenzkir leikarar eru allir fátækir menn, sem eingöngu þjóna listinni af áhuga fyrir listinni sjálfri. Starfsemi leikfélaga er yfirleitt kostnaðarsöm. Hversu smár leikur sem er kostar hér í uppsetningu minnst 2000 kr. Stærri og umfangsmeiri leikrit kosta miklu meira. Allan þennan kostnað, fyrir utan þann kostnað, sem þess utan kemur til greina, verður að leggja á aðgöngumiðana, og verði þeir svo dýrir, að fólkið hiki við að kaupa þá, dregur úr aðsókninni, og þá verður halli á rekstrinum, og þann halla þola félögin ekki til lengdar. Slíkar fjárhagskröggur draga eðlilega úr starfinu og lama áhuga þeirra manna, sem bera hér hita og þunga dagsins. Rekur þá brátt að því, að störfin leggjast niður að meira eða minna leyti, eða félögin neyðast til þess að afla sér fjár með óvönduðum og miður heppilegum leikritum, sem í sjálfu sér kunna að vera meinlaus, en eru þó um leið gagnslaus til þess, sem fyrst og fremst á að vera takmark sannrar leikmenntar. Það, sem er farið hér fram á, er að heimila hæstv. ríkisstj. að endurgreiða þeim þrem leikfélögum landsins, er notið hafa opinbers styrks úr ríkissjóði og bæjarsjóðum, skemmtanaskatt þann, er þeim ber að lögum að greiða, - endurgreiða hann um stundarsakir, eða á meðan hann rennur ekki til fyrirhugaðs þjóðleikhúss. Ég veit, að hv. þm. sjá, að hér er um ekkert stórfé að ræða. Styrkur ríkissjóðs til Leikfél. Rvíkur hefir verið 6000 kr., en hefir í fjárlögum 1934 verið lækkaður í 4000 kr. Skatturinn mun aftur vera áætlaður hjá sama félagi þetta yfirstandandi leikár 3000 kr. Er því raunverulegur styrkur félagsins frá ríkinu einar þúsund krónur. Sami skattur hjá Leikfél. Akureyrar mun láta nærri að verði 400–600 kr., ef sæmilega gengur. Annars hefir illa árað hjá því félagi tvö undanfarin leikár. Það hefir 1000 kr. styrk úr ríkissjóði, gegn 500 kr. styrk úr bæjarsjóði. Á Ísafirði mun vera líkt ástatt. Þar starfar leikfélag við mjög þröngan húsakost og varð m. a. fyrir því óhappi, er hús það brann, er félagið hafði sýningar í, að missa mikið af áhöldum sínum í brunanum. Til þess að koma sér upp nýjum tækjum varði félagið auðvitað miklu fé. Leikfélag Ísafjarðar nýtur 600 kr. styrks úr ríkissjóði, gegn 300 kr. styrk úr bæjarsjóði. Bæði þessi félög, þótt smá séu, hafa samt sem áður lagt drjúgan skerf til leikmenntar landsins, þar sem úr þeirra hópi hafa komið fram færir leikarar. Dvelur nú t. d. ein leikkona frá Akureyri við konunglega leikhúsið í Kaupmannahöfn. Ég ætla þá ekki að orðlengja um þetta frekar. Ég veit, að með sanni má segja, að þeir tímar, er vér lifum á, séu örðugir alvörutímar og útheimti annað frekar heldur en leiki og skemmtanir. En er það þó svo mjög mikill óþarfi að stuðla ofurlítið til þess að gefa fólkinu við og við kost á þroskandi og hressandi ánægjustundum? Þjóðverjar segja: „Leikhúsið er eini háskóli almenningsins“. Þar er auðvitað átt við fullkomin leikhús og fullkomna leiklist, en hvers getum vér krafizt af leikfélögum vorum í þeim efnum, ef fjárskortur þrengir eins að þeim framvegis og nú á sér stað. Ég vona, að hv. þm. verði vel við þessar fjárbeiðni leikfélögunum til handa. - Læt ég þá útrætt um þetta að sinni. Ég óska þess, að till. verði vísað til fjárhagsnefndar.



Ég skal fúslega viðurkenna, að leikfélögin hafa notið góðs í þessu efni, þar sem þau hafa sloppið léttara en aðrir við þennan skatt. En þess ber að gæta, að þessi félög standa á öðru sviði en venjuleg skemmtifélög, eins og hæstv. fjmrh. tók fram, því að þetta eru félög, sem hafa með höndum menningarstarfsemi fyrir þjóðina. En þótt þau hafi notið þess að sleppa við viðbótarskattinn, þá eru þau illa stödd fjárhagslega eigi að síður og mundi muna afarmikið um það, ef þau gætu líka sloppið við þann skatt, sem þau greiða nú, á meðan skatturinn rennur ekki til þjóðleikhússins. Og af því að þetta er svo mikið smámál og munar svo litlu fjárhagslega fyrir ríkissjóð, þá þykir mér líklegt, að hv. dm. vilji greiða fyrir því. Ég skil það vel, að hæstv. fjmrh. hlaut að taka svona í strenginn, en hann hlýtur þá að gera það í fleiri málum, því að hér rignir nú niður allskonar tilmælum um aukin útgjöld ríkissjóðs, og þessi till. er eins og krækiber í ámu hjá öllum þeim risavöxnu tillögum.

Guðrún Lárusdóttir Hv. 4. landsk. gerði fjármálaástand leikfélagsins að umtalsefni. Virtist mér hann komast þar að þeirri niðurstöðu, að myndaður hefði verið samblástur gegn þeim mæta manni, leikaranum Haraldi Björnssyni. Mér er ekki kunnugt um þann samblástur, en hitt er mér kunnugt um, að myndað var ábyrgðarmannafélag, sem tók að sér stjórn og rekstur félagsins. Formaður var þar Haraldur Björnsson. Gjaldkeri var Ólafur Þorgrímsson, framkvæmdarstjóri Lárus Sigurbjörnsson. Aðrir menn í stjórninni voru þeir Friðfinnur Guðjónsson, Brynjólfur Jóhannesson og Indriði Waage. Skuldir félagsins voru 23 þús., er þeir tóku við því, en þeim tókst að lækka þær niður í 11 þús. Það verður ekki sagt, að Haraldur Björnsson hafi einn velt þessu stóra hlassi, að minnka skuldirnar um meira en helming á þrem árum. Það er gjaldkerinn, sem í þessu félagi eins og öðrum hefir mest með fjárstjórnina að gera, og það mun vera Ólafur Þorgrímsson, sem hér á sinn stóra þátt í, að fjárhagur félagsins batnaði svo mjög á svo tiltölulega stuttum tíma, sem raun ber vitni um. Ég vil svo halda mér við mína upprunalegu till., að heimila stj. að endurgreiða leikfélögunum þennan skatt.