Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

* Frsm. (Bergur Jónsson): N. hefur haft frv. þetta til meðferðar og telur það vera til mikilla bóta. Hún leggur því til, að það verði samþ. með nokkrum breyt. N. hefur borið fram brtt. á þskj. 213, þar sem í fyrsta lagi er lagt til, að í 1. gr. frv. komi 2 kr. í stað 1 kr. og 1500 kr. í stað 1000 kr. - 2. brtt. á sama þskj. er í samræmi við þetta. - N. mælir með brtt. þm. V.–Sk. á þskj. 84, en flytur sérstaka viðaukatill. við 2. brtt. á því þskj., sem fer í þá átt, að mjög afskekktir hreppar, sem eiga óhægt með þátttöku í rekstri læknisvitjunarsjóðs læknishéraðs, t.d. Grímsey, fái heimild til að vera sér um sjóð, og að hreppstjóri hafi yfirstjórn sjóðsins á hendi ásamt tveimur mönnum kjörnum af hreppsnefnd, í stað sýslumanns. Með þessum breyt. leggur n. til að frv. verði samþ.



Ég þarf ekki að halda hér langa ræðu, því að grg. frv. er nógu skýr. Frv. er flutt skv. ósk sýslunefndar Skagafjarðarsýslu. Ég býst við, að allir sjái, hversu nauðsynlegt er að gera þessar ráðstafanir, ekki sízt, þar sem vörp eru í mikilli hættu vegna erlendra manna, er hér dvelja. Ég vona, að hv. d. samþ. frv. og legg til, að því verði vísað til allshn. að lokinni þessari umr.



Herra forseti ! Ég þarf litlu við grg. þessarar till. að bæta og mun því verða stuttorður. Till. þessi fer fram á, að ríkisstj. láti rannsaka brúarstæði á Jökulsá í Lóni. Á þessi, sem er meðal stórvatna landsins, er enn óbrúuð og mikil nauðsyn þess, að úr því verði bætt, og eftir því sem Austurlandsvegurinn lengist suður á bóginn, verður brúin meir og meir aðkallandi. Áin er venjulega ófær öllum ökutækjum að sumri til og torveldar mjög samgöngur austur þar, bæði sumar og vetur. Gera má ráð fyrir, að brú þessi verði mikið mannvirki, og þarf því athugunar við, sem æskilegt er, að gerð sé nú þegar. Á síðustu árum hefur áin nokkuð breytt farvegi sínum í þá átt, að brúargerð mun nú auðveldari en áður var, og er meðal annars þess vegna æskilegt, að rannsókn sé gerð á brúarstæðinu nú þegar. Það hafa ekki komið fram til Alþ. miklar kröfur um brúargerðir í þessu héraði, Austur-Skaftafellssýslu. Fyrsta brúin þar var smíðuð 1910. Það var brúin á Laxá í Nesjum. Svo liðu 25 ár, án þess að nokkur brú væri smíðuð, að undanskildum 2 eða 3 brúm á smálæki. Loks 1935 var næsta brú gerð. Það var Kolgrímubrúin, en síðan engin. Hins vegar hafa brýr komið á hvert vatnið á fætur öðru í öðrum héruðum landsins á þessu tímabili. Eftirvænting þeirra, sem þarna búa, er því orðin mikil um það, að svipuð spor séu stig. En þar um samgöngubætur og í öðrum landshlutum, þótt svo lengi hafi verið beðið eftir þessum samgöngubótum, án þess að kvarta mikið. En þess er nú vænzt þar, að við svo búið veri ekki látið standa miklu lengur. Ég mun ekki hafa mál mitt lengra að þessu sinni, en vænti þess, að hv. d. sjái nauðsyn þess, sem farið er fram á, og greiði götu þess.

*Pálmi Hannesson: Á öndverða þingi bar ég og fleiri þm. fram frv. um breyt. á l. um dragnótaveiði í landhelgi. Þetta frv. fór gegnum 1. umr. og til sjútvn. Nú er liðinn langur tími, síðan frv. fór þangað, en bólar ekki á því enn, og virðist þó, að nægur tími hefði átt að vra til þess, að afgreiðslu þessa máls hefði átt að vera lokið. Ég vil leyfa mér fyrir hönd flm. að beina því til hæstv. forseta og þessarar n., að okkur verði gerð úrlausn og þetta mál megi koma til 2. umr. sem allra fyrst.

Forseti (JörB): Ég vil mega vænta þess, að hv. sjútvn. afgreiði þetta mál bráðlega.

*Finnur Jónsson: Ég skal upplýsa, að þetta frv. var sent til Fiskifélags Íslands til umsagnar, og sömuleiðis var leitað umsagnar forstjóra fiskideildar atvinnudeildarinnar. Þessar umsagnir eru ókomnar til n., en þegar ær hafa borizt, mun málið fljótlega verða tekið fyrir. Fundir hafa farizt fyrir í dag, þar sem margar nm. verði fjarverandi, en að sjálfsögðu verðar málið afgr. svo fljótt sem hægt er, eftir að þessar umsagnir eru komnar. En úr því verið er að spyrjast fyrir um mál hér, langar mig til að spyrjast fyrir um mál, sem ég hef flutt hér ásamt öðrum flokksmönnum mínum hér í d. mjög snemma þings. Það er frv. um breyt. á l. um gengisskráningu og ráðstafanir í því sambandi. Við flm. höfðum ástæðu til að halda, að þetta frv. ætti hér mikið fylgi og sennilegt, að það mundi ekki verða að ágreiningsmáli, þar sem því var yfirlýst af hv. form. Sjálfstfl. fyrir tæpu ári, að hann hefði mikinn áhuga fyrir, að þeir, sem orðið hefðu fyrir tapi vegna gengisbreyt. 1939, fengju nú það tap endurgreitt á þann hátt, að genginu yrði breytt í réttlátaxa horf en verið hefur nú síðustu ár. Sömuleiðis er kunnugt, að sá þröskuldur, sem var í vegi fyrir gengisbreyt, fram á síðustu mánuði ársins 1940, er nú burtu fallinn, þar sem Bretar gera ekki lengur kröfu til þess, að íslenzka krónan í óbreyttu hlutfalli við sterlingspundið. Auk þess sem hv. form. Sjálfstfl. virtist hafa sérstaka áhuga fyrir þessu máli, þá hafa 3 eða fleiri þm. frá Sjálfstfl. gefið yfirlýsingu um, að genginu væri breytt til réttlátari vegar og töldu það þá merkustu og réttlátustu dýrtíðarráðstöfun, sem hægt væri að gera. Hv. þm. V.-Sk. var meðal þeirra. Og úr því að ýmsir helztu áhrifa- og ráðamenn Sjálfstfl. hafa sérstakan áhuga á því, að gengið að hækkað, þá hefur Alþfl. og við flm. sérstaka ástæðu til að halda, að þessu máli yrði hraðað, og því meiri ástæða er fyrir mig að óska, að þetta mál verði afgr. frá n. og tekið til meðferðar hér í d. sem allra fyrst. Nú er farið að byrja á nýjum sölusamningum við Breta, og vitanlega væri þá tækifæri til að breyta gengi krónunnar, áður en gengið er til þessara samninga. Ég vil því mjög mælast til þess við hæstv. forseta, að hann hlutist til um það við hv. fjhn., að hún skili áliti sínu um þetta mál sem allra fyrst.

*Sveinbjörn Högnason: Hv. þm. Ísaf. telur, að það dragist nokkuð hjá fjhn. að skila áliti um þetta frv., sem jafnaðarmenn hafa flutt hér í d., en honum er kunnugt, að það er mikið að starfa í þeirri n., en gengið treglega að fá menn til að mæta þar til vinnu, og hygg ég, að það sé ekki sízt fulltrúi jafnaðarmanna, sem oft hefur ekki komið á fundi, og væri æskilegt, að hann gæti sótt fundi betur en verið hefur, ef á að koma fram málum, sem fyrir n. liggja. Það er ómögulegt að afgreiða þar mörg stórmál, nema fundir séu sóttir daglega af öllum nm. Ég vil því mælast til, að jafnaðarmenn sjái um, að fundir verði betur sóttir en verið hefur af þeirra hálfu.

Forseti (JörB): Ég vil beina því til ræðumanna, sem hér taka til máls, að rökræða ekki mál, heldur koma, aðeins með fyrirspurnir um þau.

*Haraldur Guðmundsson: Út af ummælum hv. 1. þm. Rang. vil ég segja, að honum væri nær að líta í eigin barm. Mér er ekki kunnugt um að tveimur pundum undanteknum, að skort hafi á, að ég hafi mætt til funda í fjhn. Hitt er ekki mín sök, þó að form n. gleymi stundum að boða fundi eða gleymi að koma þar sjálfur eða stjórni fundum þannig, að helmingur þeirra lendi í meiningarlausu kjaftæði. Ef hv. þm. meinar, að ég sé ekki starfhæfur í n., á hann að kvarta við hæstv. forseta í staðinn fyrir að koma með slíkar árásir sem þessa. Ég hef hingað til setið í n. til jafns við þennan hv. þm., og án þess að raupa, þá hygg ég, að ég teljist fallkomlega jafnhæfur honum til starfa í hvaða n. sem er.

Forseti (JörB): Ég vil beina því til hv. þm., að þeir geri út um þessi mál sín í n. í staðinn fyrir að deila hér.

*Sveinbjörn Högnason: Það má vera, að hv. þm. seyðf. þyki allt kjaftæði, sem ekki kemur frá honum sjálfum, en allir vita, að mjög er erfitt að fá hann til að mæta á fundum. Hefur stundum orðið að hringja til hans út í bæ til að reyna að fá hann á fund. Það er og vitanlega alveg ómögulegt að heimta aðeins afgreiðslu á einu einasta máli, sem þm. kann að hafa áhuga á, en önnur eigi að sitja á hakanum. Ég var ekkert að deila á hann fyrir starfhæfi hans, hann er sjálfsagt í bezta lagi starfhæfur, þegar hann kemur en öllum er kunnugt, að mjög er erfitt að fá hann til að sækja fundi.

*Haraldur Guðmundsson: Ég vil aðeins segja að það er fullkomlega ósæmilegt og ósatt hjá hv. form. fjhn., að ég ræki störf mín þar verr en hver annar, a.m.k. geri ég það miklu betur en hann. Það eru tveir fundir, sem ég hef ekki getað mætt á , og í bæði skiptin hef ég tilkynnt það. Hitt er annað mál, að það kemur stundum fyrir, að aðrir fundir kalla að á sama tíma og honum dettur í hug að halda nefndarfund. Ég veit ekki betur en að þessi hv. þm. dragi sig burt úr bænum um hverja helgi, og er þá stundum 2–3 daga. í burtu, en einmitt um helgar er oft helzt tími til nefndarstarfa. Mér dettur ekki í hug að láta þennan hv. þm. komast upp með að bera sakir á mig. Ég hef þrásinnis óskað eftir, að þetta mál væri tekið fyrir í n., en hann hefur þá aðeins verið með vífilengjur.

Forseti (JörB): Ég vil mjög beina því til þessara hv. þm., að þeir geri þessar sakir sínar upp innan n. Skilst mér, að það mætti takast.

*Sveinbjörn Högnason: Mér dettur ekki í hug að liggja undir brigzlum frá hv. þm. Seyðf. Er hann heldur, að hann sé einhver heilög persóna, sem ekkert megi deila á, þá er það misskilningur. Hann veit það fyrir samvizku sinni, hvað hann er að fara og hvernig hann hefur mætt á fundum. Hann segir, að ég sé í burtu um flestar helgar. Ég hef beðið hann að koma á fund á laugardegi og sunnudegi, en hann hefur ekki getað það. Ég hef ekki verið í burtu nema annan hvern eða þriðja hvern sunnudag. Að heyra þennan hv. þm. vera að ráðast á aðra með persónulegar svívirðingar fyrir að mæta ekki á fundum, þegar hann sjálfur mætir þar ekki betur en hann hefur gert, eins og ég veit, að hverjum einasta nm. er kunnugt, að hann komist þar á ofan upp með að vera með persónulegan skæting, það skal hann ekki láta sér detta í hug. Ég hef ekki orðið var við verulegan áhuga hjá honum fyrir öðrum málum en þessu eina, en eins og allir vita, hafa mörg önnur mál legið fyrir n., og ég vil segja honum þá, að ef á að afgr. þar mál, þá verður að koma á fundi og vinna að þeim, en hann skal ekki láta sér til hugar koma, að hann komist hér upp með merkilegheit og svívirðingar og sé svo með digurbarkalæti, að hann sé einhver heilög persóna, sem ekki megi setja neitt út á.

Forseti (JörB): Ég vil nú biðja menn að hætta að skattyrðast út af þessu.

*Haraldur Guðmundsson: Ég vil beina því til hæstv. forseta, hvort hann telji viðeigandi, að form. n. beini að meðnm. sínum ákúrum og skammaryrðum. Ég vil því mælast til þess, að þeim ámælum, sem hæstv. forseti beinir að mér, beini hann heldur til sessunautar síns, hv. 1. þm. Rang. Ég á því ekki að venjast, að form. n. beri á mig sakir í d. fyrir vinnubrögð í n., og mér dettur ekki í hug að taka því með þögn og þolinmæði, að svo sé gert, allra sízt þegar form. sjálfur er ekki nýtari til starfa en sá, sem hér um ræðir. Ég vil aðeins endurtaka það að mér dettur ekki í hug að sitja undir slíkum ásökunum frá honum.

Forseti (JörB): Ég vil beina því til hv. þm. Seyðf., að ég hef ekki verið að gera hér upp á milli manna og á engan hátt tilgreint, hver væri ámælisverður. Það er því óþarfi fyrir hann að vera að beina skeytum sínum til mín. Ég hef aðeins bent hv. fjhnm. á, að þeir eigi að gera upp þessar sakir innan n. Og hvað áhrærir afgreiðslu mála, þá mun ég, eins og mín er venja, reyna, ef óskað er eftir, að greiða fyrir afgreiðslu þeirra í n., og mun ég reyna að gera það einnig í þessu atriði.



Ég vil beina því til hæstv. forseta, hvort ekki beri að athuga í bókum n., hverjir hafi mætt laklegast. - Ég boða svo hv. þm. Seyðf. á fund í n. kl. 9 í fyrramálið.

Forseti (JörB): Ég vil biðja þá hv. þm., sem hafa kvatt sér hljóðs, að deila ekki um of hver á annan.



Ég spurði aðeins um, hvað málinu liði, og get ég ekki talið það neitt saknæmt. Ég endurtek það, að mér finnst málið hafa legið allt of lengi hjá n. óafgreitt.



Ég vil beina því til hæstv. forseta, að þegar gerðabækur n. eru athugaðar, þá er það formaður n., sem ákveður fundartíma. Nú hefur verið boðað til fundar kl. 9 í fyrramálið, og ég vona, að ég geti mætt, ef ekkert óviðráðanlegt kemur fyrir.