Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Steingrímur Aðalsteinsson) : Herra forseti. Það er nokkuð langt síðan nál. var gefið út um þetta mál, en það var samkvæmt ósk flm., að málið var ekki afgr. fyrir þingfrestun, þar sem hann vildi bíða eftir till. þeirrar nefndar, sem stjórn sambands ísl. sveitarfélaga hefur skipað til að fjalla um framkvæmd útsvarslaganna. Eins og greinargerð frv. ber með sér, flutti þm. Barð. frv. svipaðs efnis á síðasta Alþingi, og var því vísað frá með rökst. dagskrá og falið ríkisstj. til athugunar. Allshn. leit svo á þá, að æskilegt væri, að heildarendurskoðun viðkomandi laga færi fram, en þetta eina atriði yrði ekki tekið út úr. Nú hefur n. tekið sömu afstöðu. Hún aflaði sér upplýsinga um það hjá félmrh., hvenær endurskoðun þessara laga yrði látin fara fram, og í bréfi frá hæstv. ráðh. er tilkynnt, að samband ísl. sveitarfélaga hafi þetta í undirbúningi. Að fengnum þessum upplýsingum áleit n., að ekki yrði svo langt að bíða allsherjar endurskoðunar, að rétt væri að láta þetta atriði bíða þangað til, og hneigðist að því að afgreiða málið með svohljóðandi rökstuddri dagskrá, með leyfi hæstv. forseta: [sjá þskj. 284.] Nú hefur sú breyting á orðið síðan nál. var gefið út, að samkomudegi Alþingis hefur verið frestað frá 15. febr. til hausts. Mér er ekki kunnugt um, hvaða áhrif þetta kann að hafa, en ef til vill orsakar það, að málið nær ekki afgreiðslu á þessum vetri. En þar sem hæstv. félmrh. er nú staddur hér í deildinni, má vera, að hann geti gefið upplýsingar um, hvað líður um tillögur frá áðurumgetinni nefnd. Ég vænti, að hv. flm. geti sætt sig við þessa afgreiðslu málsins, jafnvel þótt það drægist til hausts, að fullnaðarafgreiðsla fengist.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson) : Herra forseti. Ráðuneytinu hefur nýlega borizt till. frá þeirri n., sem getið er í nál., en þær till. eru þó ekki eins víðtækar og búizt hafði verið við, og koma ekki inn á skiptingu útsvara á milli héraða eða sveitarfélaga og þarf þess vegna að gera sérstakar ráðstafanir, ef endurskoðun þessara laga á að ná til þess, sem hér um ræðir, og fleiri atriða, sem þyrftu athugunar við. Nefnd sú, er hafði þetta til meðferðar, leggur til, að skipuð verði mþn. í málið, en ég veit ekki, hvort flm. þessa frv. þykir rétt að bíða eftir því. En til þess að skipa slíka mþn. þyrfti heimild til fjárveitingar í því skyni. Ég vildi skýra frá þessu, svo að flm. geti gert þær ráðstafanir, sem honum þykja ráðlegastar.



Ég verð að segja það, að mér þykir alleinkennileg meðferð allshn. á þessu máli. Hún virðist ekki gera sér ljóst, hverja erfiðleika þetta skapar eins og það er nú, og vildi ég mælast til, að hv. n. athugaði þetta mál nánar, einkum eftir að fengnar eru þær upplýsingar, sem hæstv. ráðh. gaf hér áðan. Málið þolir engan veginn þá bið, sem hæstv. ráðh. gat um. Ég vil upplýsa, að nýlega hefur fallið dómur yfirskattanefndar um eitt mál svipað því, sem um ræðir í grg. þessa frv. Í því tilfelli hefur Reykjavíkurbær lagt fullt útsvar á rekstur togara, sem hefur komið þar við í annarri hverri ferð í ýmsum erindum, en einnig hefur verið lagt fullt útsvar á rekstur þessa togara í þeirri sveit, sem togarinn á heima í. Úrskurður yfirskattanefndar féll þannig, að samkvæmt eldri dómi hæstaréttar beri að greiða fullt útsvar af rekstri togarans til Reykjavíkurbæjar, þar sem stjórn fyrirtækisins eigi þar aðsetur. Í sveit þeirri, er togarinn á heima í, er einungis heimilt að leggja á eignir félagsins og varasjóði. Í þessum dómi er skýlaust tekið fram, að ekki er heimilt að taka frá afskriftir, sem heimilt er við eignaútsvar. Undir slíkum fyrirmælum geta þegnar þjóðfélagsins ekki búið, og Alþingi ber skylda til að greiða úr þeim. Ég krefst ekki af allshn., að hún haldi í einu og öllu á hagsmuni eins eða annars sveitarfélags, en hins verð ég að krefjast, að hún segi álit sitt um frv. og mæli með því, að lagaákvæði séu gerð svo skýr, að sveitarfélögin þurfi ekki að fara í mál út af þessu atriði. Ég get fullvissað hv. d. um það, að ef þetta ástand ríkir lengur, þá er gengið freklega á rétt sveitarfélaga, ekkert frekar á rétt Suðurfjarðahrepps en Reykjavíkur. Það er sjálfsagt, að ef félag á að greiða útsvar þar, sem það á heima, þá á að greiða þar allt útsvarið, nema það, sem beinist að rekstrinum, sem það hefur á hverjum stað. Nú er það viðurkennt, að ekki má leggja á togara, sem flýtur á hafinu, þótt hann komi á ákveðna höfn. Ég leyfi mér því að óska þess, að hv. n. taki þetta mál á ný til athugunar, hún m. a. ræði málið við stjórnir sveitarfélaga til þess að fá hjá þeim upplýsingar um, hvernig þær líta á málið í einstökum atriðum. Og mælist ég til, að hv. n. leggi til, að fengnum þeim upplýsingum, sem fyrir liggja, annaðhvort að breyting verði látin fara fram eða frv. fellt. En ég mótmæli því, að frv. verði afgr. eins og nú er lagt til, með rökst. dagskrá. Þess er ekki að vænta, að viðkomandi aðilar þoli slíka meðferð af Alþ. ár eftir ár. Hér var síðast lofað, að mál þessi skyldu athuguð. En ríkisstj. hefur ekkert gert, þótt ætlazt væri til, að þetta yrði gert fyrir 15. febr. Nú upplýsir hæstv. ráðh., að þetta verði ekki gert, nema málið yrði sett í mþn. En niðurstöðu frá henni um málið er varla að vænta fyrr en eftir 1–2 ár. En slíkt er ógerleg bið. Ég vænti, að hv. n. taki málið út af dagskrá og athugi það frekar og mæli með því, að frv. verði samþ. eins og það liggur fyrir.

Frsm. (Steingrímur Aðalsteinsson) : Herra forseti. Ég held, að það sé út af fyrir sig ekki rétt hjá hv. flm., þegar hann talar um það, að það sé óeðlileg afgreiðsla að afgreiða frv. eins og hér er lagt til. Ég held þegar n. afgreiddi málið, þá hafi þessi afgreiðsla ekki verið óeðlileg. Þá lágu fyrir upplýsingar um það, að verið væri að vinna að heildarendurskoðun útsvarslaganna. En nú hefur það verið upplýst á fundinum, að sú vinna, sem þar er gerð, kemur ekki til með að ná til þess atriðis, sem hér um ræðir. Mér skilst, að hæstv. félmrh. ætli ekki að láta framkvæma þá heildarendurskoðun, sem n. hélt að yrði gerð, og taldi því ekki ástæðu til að gera sérstakar ráðstafanir þetta varðandi af hálfu Alþ. Þess vegna skilst mér að málið hafi tekið nokkrum breytingum síðan n. gaf út sitt álit, en það er dags. 3. des. Með tilliti til þessa get ég fyrir mitt leyti fallizt á ósk hv. flm., að umr. þessari verði frestað og n. taki málið til athugunar á ný, vegna þeirra upplýsinga, sem hér hafa komið fram. Og vænti ég, að hv. form. n. muni einnig vilja það.

Ég get vel fallizt á það.

Um efnishlið frv. sé ég ekki ástæðu til að ræða á þessu stigi, en n. hefur ekki tekið afstöðu til þess. En sú hlið liggur þá fyrir við frekari athugun málsins í n.

Forseti (ÞÞ) : Þar sem flm. hefur farið fram á, að málinu verði frestað, og frsm. og form. n. hafa tjáð sig því samþykka, verður þessari umr. frestað og málið tekið út af dagskrá.