Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn., sem hefur haft þetta mál til meðferðar, hefur eytt allmiklum tíma til þess að setja sig inn í þau gögn, sem fyrir liggja, og hefur athugað allar umsóknir um ríkisborgararétt, sem borizt hafa, og jafnframt hefur frv. verið athugað sérstaklega með þeim till., sem í því felast. Í nál. á þskj. 289 er gerð grein fyrir afstöðu þess hluta n., sem tók þátt í afgreiðslu málsins. Einn nm. tók ekki nema að óverulega litlu leyti þátt í störfum n., og er ekki fyrir hendi vitneskja um það, að hve miklu eða litlu leyti hann er samþykkur till. n. Ég þarf ekki að bæta miklu við þá greinargerð fyrir afstöðu n., sem í nál. felst. Aðalatriði málsins, sem ég vil vekja athygli á, er það, að nm. vilja viðhafa vissa varúð í veitingu ríkisborgararéttar. Ég held, að það sé framhald af stefnu, sem kom fram hér á Alþ. eftir síðustu styrjöld, en þá var meiri ásókn eftir ríkisborgararétti en áður. Kemur þetta fram í skjölum um þessi mál, sem hafa komið fyrir þessa d., að hvorki í n. né við afgreiðslu slíks máls hefur þótt nægja sem almenn regla, þótt uppfyllt væru skilyrðin um 10 ára búsetu. Ég hygg, að það hafi fyrst verið 1946, að afgreidd voru l. um ríkisborgararétt eftir lok síðustu styrjaldar. Allshn. vildi þá binda sig við það, að menn hefðu verið búsettir í landinu frá barnæsku eða væru af íslenzkum ættum. En aftur á móti hefur í framkvæmdinni verið gengið lengra í því að krefjast búsetu en ríkisborgaralögin gera ráð fyrir, en það eru 10 ár, ef menn eru af öðru þjóðerni. Nú hefur n. látið nægja, að uppfyllt væri búsetuskilyrðið skv. l., ef um er að ræða menn frá Norðurlöndum. Hins vegar eru svo aðrir umsækjendur, sem hafa verið búsettir hér lengur en 10 ár og uppfylla að öðru leyti skilyrðin fyrir veitingu ríkisborgararéttar, sem meiri hl. allshn. hefur samt sem áður ekki flutt till. um, að teknir yrðu inn á frv. Hins vegar hefur svo verið gengið skemmra varðandi þetta ákvæði, ef um er að ræða umsækjendur af íslenzkum ættum, og er þannig ástatt um 3 umsóknirnar á þessu frv. Þetta fólk er fætt af íslenzku foreldri og hefur sumt af því dvalið hér einhvern tíma áður, en enginn 10 ár samfleytt. Hv. Ed. hefur litið eins á mál þetta, því að hún var búin að taka þessa menn alla upp í till. sína til 3. umr., þó að málið yrði svo ekki afgreitt á því þingi. Nm. hafa hins vegar allir verið sammála um að áskilja sér rétt til að flytja eða fylgja viðbótartill., sem fram kunna að koma og kynnu að fela í sér frávik frá þessum reglum, þó að við höfum orðið sammála um að taka þá stefnu, sem hér er farin. Ég vil aðeins bæta því við, að n. leggur til að strika nöfn 4 kvenna út af frv. Þannig er ástatt með þessar konur, að þær hafa verið íslenzkir ríkisborgarar, en hafa misst réttinn við að giftast erlendum ríkisborgurum og flytja af landi burt. En þessar konur eru komnar til landsins aftur og dvelja hér nú, sumar með mönnum sínum, en aðrar ekki. Hins vegar væri það svo, að þó að þeim væri veittur íslenzkur ríkisborgararéttur, þá væri hann ekki haldbetri en svo, að þær mundu missa hann aftur, ef þær flyttu af landi burt, ef hjónabandi þeirra væri ekki slitið. Okkur fannst nokkuð laust í reipunum að veita ríkisborgararétt á þennan hátt, og þess vegna lögðum við til, að nöfn þeirra yrðu felld af frv. - Ég held svo, að ekki sé fleira, sem þarf að taka fram um þetta efni, nema sérstakt tilefni gefist til þess.



Herra forseti. Því miður var ég ekki inni í d., þegar hv. frsm. hóf ræðu sína, en það er aðeins eitt, sem ég vildi segja í sambandi við þetta. Ég þykist vita, að mikið af umsóknum muni enn þá liggja hjá hv. allshn. frá mönnum, sem munu hafa sama rétt hvað snertir dvöl í landinu til þess að öðlast ríkisborgararétt eins og hér er um að ræða. Ég vildi þess vegna, af því að leiðinlegt er að fara að ræða um þessa einstaklinga hér við umr., eindregið mælast til þess, að n. vildi athuga frekar um þetta milli 2. og 3. umr. og jafnvel gefa okkur, sem viljum ræða þetta, kost á að fá að tala við hana um þessa menn. Ég mun ekki koma með brtt. hér, ef n. hefur ekki á móti Því að athuga þessi tilfelli, sem ég þykist vita, að séu allmörg, milli 2. og 3. umr. Ég verð að segja það, að ég er á móti því, að fjórar af konum þeim, sem sótt hafa um ríkisborgararétt og fæddar eru á Íslandi, séu felldar niður af frv. Við höfum áður samþ. það hér í d. að veita konum, sem fæddar eru á Íslandi, en gifzt hafa erlendum mönnum og komið heim aftur, íslenzkan ríkisborgararétt. Það er alveg rétt, að það er óviðkunnanlegt, að þær missa ríkisborgararéttinn um leið og þær fara aftur úr landinu. En væri um karlmenn að ræða, mundu þeir fá þennan rétt, og í raun og veru mun þetta vera þannig, að l. um ríkisborgararéttinn gera engan greinarmun milli kynjanna. Ég álít, að við Íslendingar getum veitt konum, sem fæddar eru hér á landi, meiri rétt en á sér stað í öðrum löndum. Við getum það án þess að breyta l. um ríkisborgararétt. Við höfum áður veitt þeim þennan rétt, og ég álít, að við ættum að gera það nú. Ég hef svo ekkert frekar að segja um þetta nú, en vildi beina þessum tilmælum til n., hvort hún ekki vildi taka til frekari athugunar nokkuð af þeim umsóknum, sem hjá henni liggja.



Herra forseti. Það er alveg rétt, sem hv. 2. þm. Reykv. segir, að hér er um viðkvæm mál og mjög persónuleg að ræða, og varðandi tilmæli hans um að athuga umsóknirnar nánar í n. á milli 2. og 3. umr. eftir sérstökum tilmælum og í samvinnu með þeim hv. þm., sem óska að ræða þær, þá tel ég sjálfsagt, að n. verði við þeim tilmælum. Ég benti á það, að við, sem stöndum að nál., áskiljum okkur rétt til þess að flytja vatill. Að mínu áliti er erfitt að segja um það í þessu máli, hvað geti talizt fullkomlega rétt og hvað ekki rétt. Ég mundi því fúslega verða við þeim tilmælum, að þær umsóknir verði athugaðar nánar, sem hv. þm. óska sérstaklega eftir að ræða við n. um. - Það er naumast rétt, að konur hafi minni rétt en karlar. En það er ekki auðvelt að bera þetta saman, því að kona missir borgararétt sinn um leið og hún fer úr landi og er gift manni með erlent ríkisfang, en karlmaður missir ekki borgararétt sinn, þó að hann fari úr landi, enda fái hann ekki borgararétt annars staðar, svo að vitað sé. Ég mun svo ekki ræða þetta mál frekar.



Herra forseti. Eins og kunnugt er, lá fyrir alllöngu síðan fyrir allshn. Sþ. þáltill. um innflutning jeppabifreiða. Við athugun þessarar till. virtist n. það engan veginn vera einhlítt að samþ. slíka till., af því að jafnframt yrði að gera ráðstafanir til þess, að sá innflutningur, sem um ræðir, kæmi að þeim notum, sem fyrir hv. flm. vakti. Við nm. lítum svo á, að ekki væri hægt að tryggja það með þál. - ákvæðum einum saman. Það var líka svo, að þegar þessar jeppabifreiðar voru fluttar inn upphaflega, voru gerðar sérstakar ráðstafanir til þess, að þær kæmu að þeim notum, sem til var ætlazt. Með hliðsjón af þeirri reynslu, sem fengizt hafði við þá tilraun, taldi n. rétt að láta setja ákvæði um þetta í l., sem tryggðu enn betur, að svo yrði, en gert hefur verið hingað til. Og það, sem vakir þá sérstaklega fyrir n. með flutningi þessa máls hér, er að reyna að tryggja, að ávallt séu til fyrirliggjandi nægar birgðir af varahlutum til þessara bifreiða. Á því hefur verið, því miður, talsverður misbrestur. Í öðru lagi hefur n. viljað tryggja það, að jeppabifreiðarnar skiptist milli búnaðarfélaga um land allt, þannig, að einstök félög og búnaðarfélög, sem á annað borð geta notfært sér þessi farartæki, verði ekki afskipt. Í þriðja lagi vakir fyrir n., að þeir eigi fyrst og fremst að sitja fyrir kaupum á slíkum bifreiðum, sem hafa þeirra mest þörf, þeir, sem t.d. búa lengst frá alfaraleið og eiga þar af leiðandi örðugast með allar samgöngur. Í fjórða lagi er svo verið að tryggja, að bifreiðarnar haldist til frambúðar í sveitunum. Á þessu hefur orðið töluverður misbrestur, og það hefur sýnt sig, að þrátt fyrir þær hömlur, sem settar voru, notuðu einstaklingar sér það að selja bifreiðar sínar miklu hærra verði út úr sveitunum en þeir gáfu fyrir þær, til þess að hagnast á þeim. Slíkt viljum við flm. koma í veg fyrir og jafnframt koma í veg fyrir brask og okursölu á þessum samgöngutækjum sveitanna. - Þetta eru þau aðalatriði, sem fyrir okkur flm. vaka með flutningi þessa máls, og við teljum, að með þessu, sem hér hefur verið nefnt, ætti það að vera nokkurn veginn tryggt, að úthlutun bifreiðanna yrði réttlát og að þær héldust í sveitunum og yrðu að þeim notum, sem að er stefnt með þeim till., sem liggja fyrir Alþ., og þeim væntanlega innflutningi bifreiða, sem verða á nú á þessu ári. Ég sé svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þetta mál, en vildi leyfa mér að leggja til, að málið færi til landbn., þar sem það snertir sérstaklega sveitirnar.