Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta er nokkur breyt. frá því Nd. gekk frá frv. á sínum tíma. Málið var til athugunar á ný í allshn. í morgun, og nm. þeir, sem mættir voru, voru sammála um að leggja til að færa málið aftur í sama horfið og það var, þegar d. gekk frá því. Það er varðandi 2. málsgr. 1. gr. sem nokkur ágreiningur varð um í Ed., en það atriði er nú komið í það horf, eins og segir í 2. málsgr., en hún hljóðar svo: „Nú finnst áfengi í bifreið, þegar svo stendur á sem í næstu málsgr. hér á undan segir, og skal þá refsa eiganda þess, sem hann væri sekur um ólöglega áfengissölu, nema hann færi sterkar líkur fyrir því, að áfengið sé ekki ætlað til sölu.“ Eins og Nd. gekk frá þessu, þá var það að efninu til þannig: nema sannað sé að áfengið sé ekki ætlað til sölu. - Orðalagið er dálitið annað á. þessari málsgr. en það var, og efnisbreyt. er sú, að eins og þetta kemur frá Ed. þá er, undir þessum kringumstæðum, viðkomandi talinn sekur um ólöglega áfengissölu, nema hann færi sterkar líkur fyrir því, að áfengið sé ekki ætlað til sölu. - Við leggjum til, nm. í allshn., að í staðinn fyrir orðin „nema hann færi sterkar líkur fyrir því“ í 2. mgr. 1. gr. frv. komi: nema sannað sé. - Ég vil leyfa mér að leggja þetta fram sem skriflega brtt. frá allshn. Ef þessi brtt. nær fram að ganga, verður niðurstaðan sú, ef leit er gerð í bifreið og þar finnst vín, að þá verður viðkomandi að færa sönnur á, að hann hafi ekki ætlað sér að selja vínið. Hér er að vísu snúið við almennum reglum um sönnunarbyrði sakbornings, en þó finnst fordæmi fyrir þessu sama í lögum um lax- og silungsveiði, þar sem segir svo í 88. gr. 2. mgr.: „Nú hittist maður með veiðarfæri við veiðivatn annars manns fyrir utan venjulega vegi, og skal þá sekta hann sem hann væri sekur um ólöglega veiði, nema sannað sé, að hann hafi haft þar lögmætt erindi.“ Ég vil með þessum orðum leyfa mér að afhenda forseta þessa skriflegu brtt. frá allshn.

Forseti (SB): Hv. þm. hafa heyrt fram komna brtt. frá allshn. Hún er skrifleg og of seint fram komin og þarf tvöfaldra afbrigða við.



Herra forseti. Eins og fram var tekið af hv. frsm. allshn., hefur hv. Ed. gert nokkra breyt. á frv., sem hv. allshn. vill nú breyta aftur í sama form og áður var. Mér virðist, að breyt., sem gerð hefur verið í hv. Ed., sé fram komin frá hæstv. dómsmrh., a.m.k. er hún samhljóða brtt. á þskj. 674, sem fram er borin af hæstv. dómsmrh. Nú vill n. breyta þessu í fyrra horf. - Ég er satt að segja í dálitlum vafa, hvort ástæða sé til að gera það. Mér finnst, að athuguðu máli, að það geti verið vafasamt að lögfesta frv. eins og hv. Nd. gekk frá því. Þá er lögð sú skylda á hvern mann, sem hefur vínflösku með sér í bifreið, að sanna, að hann hafi ætlað að drekka þetta sjálfur, eða kannske gefa einhverjum. Ég veit ekki, hvernig það gengi fyrir ýmsum að færa fullgildar sannanir fyrir, að þeir hafi ætlað að drekka þetta, en aldrei kæmi til mála að þeir seldu flöskuna. Þetta finnst mér dálítið vafasamt. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um þetta, en vil aðeins spyrja eins og sagt er, að eitt yfirvald hafi spurt: „Er þetta hægt, Matthías?“



Ég vil þakka mjög eindregið hv. allshn. fyrir þá breyt., sem hún hefur gert á frv. Hún hefur nú breytt því í sama form og það var, þegar það var afgr. til hv. Ed., og þá hafði enginn við það að athuga, ekki heldur hv. þm. V-Húnv., og var málið afgr. þannig til hv. Ed. mótatkvæðalaust, enda kemur það þannig miklu betur heim við allar aðstæður, en eins og frv. er orðað núna er það alveg gagnslaust. Hér er lagt til að fella úrskurð eftir líkum, en það er yfirleitt grundvallarregla að dæma ekki eftir líkum. Þannig var málið afgr. frá þessari hv. deild í fullu samræmi við ríkjandi réttarreglur. Ég vil því mega mælast til, að sú mikla umbót og lagfæring, sem gerð var á áfengislögunum hér í hv. deild, verði látin haldast og að hv. deild standi að því, að frv. verði lögfest þannig. En ef skerst í odda og það sýnir sig, að deildirnar verða ekki sammála, þá hefur hv. Nd. fullt vald á endanlegri afgreiðslu þessa máls með stuðningi þess hluta hv. Ed., sem með því stendur. Ég vil því mega mælast til þess, að till. hv. allshn. verði samþ. hér í hv. deild. Það er algerlega ástæðulaust, sem fram kom í hv. Ed. og hv. þm. V-Húnv. virðist hafa smitazt af, að hér sé verið að stefna í óefni fyrir farþega í bifreiðum, því venjulega er ekki um miklar vegalengdir að ræða, sem menn þurfa að fara áður en þeir geta notið þess víns, sem þeir hafa með sér, og þar að auki er frv. alls ekki beint gegn þeim. Það, sem hér er verið að stuðla að, er að koma í veg fyrir þá ólöglegu vínsölu, sem nú fer fram í bifreiðum, þar sem bílstjórar liggja við þann lóðarhálsinn að safnast saman við skemmtistaði og reka þar þessa þokkalegu iðju sína. Það er nú svo komið hér í nálægum héruðum Reykjavíkur, að ef ekki verður ráðin bót á þessu, þá er hætt við, að leggja verði niður þessar skemmtanir. Það skeður þráfaldlega, að skemmtanir eru gersamlega eyðilagðar fyrir drykkjuskap, vegna þess að bílstjórar safnast saman við skemmtistaðina með þeim afleiðingum, að þeir, sem veikir eru fyrir, kaupa af þeim vín. Ef Alþingi ræður ekki bót á þessu, verður ekki hjá því komizt að fella niður þessar skemmtanir. Þó frv. verði samþ. eins og það nú liggur fyrir, þá er engin bót á þessu ráðin og sú afgreiðsla málsins aðeins til að skemmta skrattanum, en hitt er vitað, að bílstjórum stendur stuggur, verulegur stuggur af frv. eins og það var afgr. frá hv. Nd., og sjá sitt óvænna, að þeir geti ekki haldið þessari iðju áfram, ef það verður samþ. þannig. Ég vil því mega mælast til, að hv. deild samþykki brtt. hv. allshn.



Herra forseti. Ég vil aðeins minna á það, sem fram hefur komið í hv. deild áður, að allshn. hafði samráð við þá lögreglustjóra Reykjavíkur og sakadómara um þetta frv., og var þá breytt eftir tillögum þeirra, en þeir felldu sig báðir við það að snúa sönnunarbyrðinni við í þessu tilfelli. Enda þótt gagnrýna megi það á ýmsan hátt, þá held ég, að ástæðulaust sé að óttast misfellur í því tilliti. Það er fyrst og fremst ólögleg sala áfengis, sem ætlað er að koma í veg fyrir með frv., og þess vegna virðist rétt að hafa frv. í því formi, að sem beztur árangur náist í því tilliti. Sú breyt., sem nú er gerð á málinu, virðist auðvelda það, en okkur virtist hitt of afsleppt, að það nægi að færa sterkar líkur fyrir því, að vín sé ekki ætlað til sölu, og þess vegna leggur n. til, að frv. sé nú fært í það form, sem það áður var. Ég er sammála hv. þm. Borgf. um það, að það muni talsvert miklu, hvor hátturinn er á hafður, þó ég vilji ekki kveða svo fast að sem hann, að frv. sé alveg gagnslaust í því formi, sem það kemur frá hv. Ed. En eitt er víst, þó munurinn virðist ekki mikill, að þá verður mikill munur á framkvæmd. Menn tala um, að þetta sé undantekning á almennum reglum um réttarfar, en þetta er þó undantekning, sem fordæmi er fyrir, en ef sá háttur er á hafður, sem hv. Ed. leggur til, þá er það alveg dæmalaust í íslenzkri löggjöf.



Herra forseti. Ég ætla nú ekki að fara að deila við hv. þm. Borgf. um þetta. En formælendur þessarar breyt. segja, að saklausir ferðamenn þurfi ekki að óttast, að lögin verði framkvæmd þannig, að þeir verði teknir og þeim refsað, þó þetta verði samþ. svona. Ég vil í þessu sambandi benda á, að orðanna hljóðan er ákveðin. Nú finnst áfengi í bifreið og þá á eftir frv. að sekta eiganda þess, nema hann sanni, að hann hafi ekki ætlað að selja það. Ég held því fram, að dæma eigi eftir lögunum eftir orðanna hljóðan. Eins og orðin hljóða, er hverjum gert að sanna, að hann hafi ekki ætlað áfengið til ólöglegra nota. En ég býst við, að það geti mörgum orðið erfitt, jafnvel þó saklaus sé. Ég tek ekki upp deilur um þetta, en það hafði farið fram hjá mér við fyrri umr. málsins hér í hv. deild. Ég átti þá brtt. um annað atriði, sem þá var felld, og greiddi því ekki atkv. um málið.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, er flutt af 3 nm. úr sjútvn., en við hinir 2 nm. í sjútvn. gátum ekki fallizt á frv. og leggjum fram sérstakt nál. um frv. og leggjum þar til, að það verði fellt. Ég gat ekki verið viðstaddur 2. umr. málsins, en mun nú skýra afstöðu mína til þessa máls. Í aðalatriðum er það, sem hér er verið að leggja til, að hækka útflutningsgjald af saltfiski um 1½%. Ég hygg, eftir þessa árs útflutningi, að þessi hækkun muni nema um 2¼ millj. kr. Útfluttur saltfiskur af framleiðslu síðastliðins árs mun nema um 150 millj. kr., og er augljóst, að þetta muni verða allþungt álag á útflytjendur saltfisks. Nú liggur það fyrir, að framleiðslan gengur þannig, að flestir, sem tóku þátt í henni, bera sig illa og kunnugt er um kröfur frá saltfisksframleiðendum um uppbætur frá ríkinu. Mér sýnist því skjóta nokkuð skökku við og vera nokkuð hæpinn grundvöllur fyrir því að leggja þann skatt á þessa framleiðendur, sem frv. fer fram á, þegar fyrir liggur vitneskja um það, að útkoman hjá þeim er erfið. Tilgangurinn með frv. er efalaust góður. Það er gert ráð fyrir, að það fé, sem þannig innheimtist, verði notað til þess að lána til þeirra frystihúsa, sem ekki hafa notið lána úr stofnlánadeild. Þau frystihús, sem vantar stofnlán, eru að vísu mörg, en þó virðist hæpið að taka af tekjum saltfisksframleiðenda, sem vitað er að eru illa staddir, ekki sízt þegar það er vitað, að Alþingi hefur gert nokkra úrlausn fyrir þessi hús. Á fjárl. er gert ráð fyrir, að ríkið veiti ábyrgð fyrir allt að 5 millj. kr. láni handa þessum húsum, fyrir utan það, að vitað er, að fiskveiðasjóður hefur árlega nokkrar tekjur af útflutningsgjöldum af hraðfrystum fiski, svo að það virðist, að hag þessara hraðfrystihúsa sé að miklu leyti borgið, án þess að grípa þurfi til þess að hækka útflutningsgjald af saltfiski. Ég vil geta þess í þessu sambandi, að stjórn S. Í. F. hefur sent n. bréf, sem barst henni að vísu eftir að n. hafði afgr. málið. Þar mælir stjórn S. Í. F. á móti því, að þetta frv. verði samþ., og gerir einnig grein fyrir því, að forsendurnar fyrir þessu frv. séu rangar, en í upphafi grg. fyrir frv. þessu stendur, að samkvæmt ákvæðum gildandi laga sé saltfiskur nú undanþeginn útflutningsgjaldi, en það er rangt, þar sem útflutningsgjald af bátafiski nemur nú 1.35% og af togarafiski 0.85%. Og sundurliðast það þannig af bátafiski: Útflutningsgjald .............¼% Fiskimálasjóðsgjald ........½% Útflutningsleyfisgjald ......1% Hlutatryggingasjóðsgjald ..½% Samtals 1.35 % Af útfluttum togarafiski sundurliðast það þannig: Útflutningsgjald ..........¼% Fiskimálasjóðsgjald ........½% Útflutningsleyfisgjald ......1% Samtals 0.85 % Eins og af þessu sést, er það rangt, sem sagt er í grg., að saltfiskur sé undanþeginn útflutningsgjaldi, en hitt er rétt, að gjald þetta er lægra en af frosnum fiski. Ég vil benda á það, að eðlilegra hefði verið til að mæta vandamálum þeirra hraðfrystihúsa, sem hafa ekki fengið stofnlán, að stofnlánadeildin, sem ætlað var að annast slík lán, hefði fengið að halda sínu upphaflega stofnfé, en þyrfti ekki að ganga inn í sig með því að skila því fé, sem hún fær endurgreitt, jafnóðum til Landsbankans. Ég hygg, að togaraflotinn greiði árlega um 5 millj. kr. í afborganir til stofnlánadeildarinnar. Ég held því, ef þessar afborganir hefðu fengið að vera áfram í stofnlánadeildinni, að þær mundu hafa nægt til að annast þessi lán til hraðfrystihúsanna, en nú er þessu fé, jafnóðum og það kemur inn, skilað til Landsbankans, og eftir nokkur ár mun stofnlánadeildin hverfa úr sögunni. Það hefði því verið nær að sameinast um, að stofnlánadeildin fengi að halda því fé, sem til hennar var lagt, og lána það síðan út, m. a. til þessara hraðfrystihúsa, heldur en að leggja álögur og þær allþungar á saltfisksframleiðendur, sem þegar eiga í vök að verjast, að framleiðsla þeirra beri sig. Það er því augljóst, að verði þetta samþ., þá verður gjald af saltfisksframleiðslunni um leið hækkað verulega, og það væri þá eins og annað hér, að verið væri að leggja nýjar álögur á þessa atvinnugrein, á sama tíma og reynt er að finna leiðir til að styrkja hana. Ég held því, að þetta eigi ekki að ná fram að ganga eins og málum er nú háttað, og ég held, að mótmæli þau, sem fram hafa komið, m. a. frá S. Í. F., verði til þess, að hv. þm. athugi málið vel, áður en þeir leggja þennan skatt á saltfisksframleiðsluna í landinu.



Herra forseti. Ég skal ekki fara mörgum orðum um ræðu hv. 2. landsk. Hann sagði, og bar þar fyrir sig bréf frá S. Í. F., að í grg. frv. þessa hefðu verið upplýsingar, sem ekki væru réttar, þar sem segir í grg., að samkv. ákvæðum l. nr. 38 1948 væri saltfiskur undanþeginn útflutningsgjaldi. Ég skal játa, að þetta gæti valdið misskilningi, ef ekki væri lesin nema þessi setning, en það kemur fram, ef grg. er lesin áfram, að hér er átt við það, sem rennur til fiskveiðasjóðs. Enn fremur höfum við flm. þessa frv. í áliti meiri hl. sjútvn. sundurliðað þau gjöld, sem greidd eru af útfluttum sjávarafurðum samkv. l. nr. 81 1947 og l. nr. 38 1948 um þann útflutning, svo að þetta fer eitthvað á milli mála hjá hv. þm. Hitt er svo annað mál, að svo er greitt sérstakt gjald í hlutatryggingasjóð bátaútvegsins, en það er annars eðlis og greitt samkvæmt öðrum lögum. Hv. 2. landsk. hélt því fram, að það gætti ósamræmis í því, að á sama tíma og Alþ. væri að gera tilraun til að styrkja saltfisksframleiðsluna, þá gerði það ráðstafanir til að taka meira fé af henni. Þetta kann að virðast undarlegt. En er þetta ekki það, sem alltaf er verið að gera og gert er, þegar það er talið til gagns? Við, sem að þessu frv. stöndum, höfum haldið því fram, að sé þetta útflutningsgjald á annað borð lagt á, þá sé í sjálfu sér ekki ástæða til að undanþiggja saltfisksframleiðsluna því, og höfum því farið fram á að leggja þetta gjald á saltfisksframleiðsluna eins og aðra fiskframleiðslu og samræma þannig lögin. Ég skal svo ekki fara fleiri orðum um þetta atriði, en vildi minnast á annað atriði, sem kom fram í ræðu hv. 2. landsk. Í frv. er lagt til, að helmingi þess tekjuauka, sem af þessu verður fyrir fiskveiðasjóð, skuli varið til lána til hraðfrystihúsa, sem hafa ekki fengið stofnlán. Hv. 2. landsk. sagði, að réttara hefði verið að gera ráðstafanir til, að stofnlánadeildin gæti veitt þessi lán, og taldi mikla möguleika á slíku. En okkur skildist, að slíkir möguleikar væru ekki fyrir hendi. Í fyrra var svo til ætlazt, að fé því, sem kæmi inn af framleiðslugjaldinu, væri varið í þessu skyni, en það var síðar fellt úr gildi, en við vildum nú bæta það upp með þessari samræmingu á útflutningsgjaldinu. Við höfum verið að leita að leið til að bæta úr þessari þörf, og okkur virðist, að það sé helzt þessi leið, sem til greina komi.



Herra forseti. Það má ef til vill segja, að nokkur ósanngirni sé í því að hækka gjald á íslenzkum útflutningsvörum, en það virðist svo, að Alþ. vilji ekki hverfa frá því, og þess vegna teljum við flm. þessa frv., að sanngjarnt sé að taka gjald af saltfiski eins og af hraðfrystum fiski og öðrum útfluttum sjávarafurðum Þá vil ég taka fram, að eins og litið var á saltfisksframleiðsluna í byrjun s. l. árs og menn hvattir til að stunda hana, þá skýtur nokkuð skökku við að leggja útflutningsgjald til fiskveiðasjóðs á allar sjávarafurðir nema saltfisk. Ég skil ekki slíka túlkun, ekki sízt þegar þess er gætt, að fiskveiðasjóður hefur lánað allmikið fé til saltfisksþurrkunarhúsa. Ég skil því ekki, að saltfisksframleiðendur eigi ekki að greiða fyrir þessa aðstoð, sem allir útgerðarmenn eru þakklátir fyrir, og tel ég fyllstu sanngirni mæla með, að frv. þetta verði samþ., meðan fiskveiðasjóður stendur jafnvel í ístaðinu um lánveitingar og hann hefur gert undanfarið. Bréf það frá S. Í. F., sem hér hefur verið vitnað í við þessa umr., má telja hártogun, þar sem við flm. höfum aðeins í huga þetta 1½%, sem rennur til fiskveiðasjóðs, en það var tekið af honum hvað varðaði saltfisk með l. frá 1948. En við flm. teljum fulla sanngirni mæla með að taka þetta gjald af saltfisksframleiðendum eins og af öðrum útgerðarmönnum. Þetta er sú stofnun, sem þjónar bezt þörfum sjávarútvegsins, og svo mikil útgjöld sem þó eru lögð á framleiðsluna, þá mundi ég fúsast greiða þetta gjald. Ég verð að segja, að ég varð undrandi yfir ræðu hv. 2. landsk. Hann hefði átt að lýsa því yfir, að honum þætti slæmt, að þetta gjald skyldi vera lagt á frysta fiskinn, en enginn, sem rætt hefur þetta mál við okkur, hefur haldið því fram, að rangt væri að leggja þetta gjald á aðrar útflutningsgreinar, aðeins nefnt saltfiskinn. Það er trú mín og von, að saltfisksframleiðslan eigi svo góða framtíð fyrir sér, að hún geti greitt þetta gjald ekki síður en aðrir. Ég vil því skora á hv. þm. að fylgja okkur að þessu máli og samþykkja frv.



Herra forseti. Það hefur komið fram hjá flm. þessa frv., að sú athugasemd, sem ég kom hér fram með og einnig kom fram í bréfi S. Í. F., að rangt væri farið með það í grg. fyrir frv., að ekkert útflutningsgjald væri greitt af saltfiski, hefði við rök að styðjast. En hv. flm. vilja draga úr þessari rangfærslu sinni með því, að það, sem sagt er í grg., megi skoðast og eigi að skoðast þannig, að saltfisksframleiðslan sé aðeins undanþegin gjaldi því, sem rennur til fiskveiðasjóðs. En það er alls ekki undanþegið í grg. eins og hún er prentuð á þskj. 552, en þar segir í upphafi grg.: „Samkvæmt ákvæðum gildandi laga (nr. 38 1948) er saltfiskur undanþeginn útflutningsgjaldi.“ Og þar með er setningin búin. En eins og ég benti á áðan og fram kom í bréfi stjórnar S. Í. F., þá er þetta gjald 1.35% af bátafiski og 0.85% af togarafiski. Hitt er rétt, að af saltfiski er ekki greitt fiskveiðasjóðsgjald, sem nemur 1½% hjá öðrum framleiðendum. Í sambandi við þær athugasemdir, sem hér hafa komið fram hjá hv. flm., þá er það ekki margt, sem þeir færa fram til rökstuðnings fyrir frv., nema það, að sanngjarnt sé, að jafnhátt útflutningsgjald sé greitt af saltfiski og öðrum útfluttum sjávarafurðum. En það er mín skoðun, að sé of hátt gjald greitt af frosnum fiski, þá sé það lítil röksemd, að sama gjald skuli einnig lagt á saltfisksframleiðsluna, sem býr þegar við of þröngan kost. Það er staðreynd, að hraðfrystihúsin standa nú tæpast undir því 75 aura gjaldi, sem þau greiða fyrir fiskinn, en hversu erfitt sem húsin eiga með að standa undir að greiða þetta verð, þá eiga saltfisksframleiðendur sýnu verr með það og standa nú mun hallari fæti en hraðfrystihúsin. Ef lög þau, sem giltu í upphafi síðastliðins árs, hefðu gilt áfram, þá hefði verð á saltfiski numið um kr. 2.70 á kg, en nú getur S. Í. F. ekki gert upp með hærra verði en kr. 2.40 á kg, og hefur verðið því beinlínis lækkað á þessari vöru. Þetta stafar m. a. af því, að stór hluti af framleiðslunni, sem fór til Ítalíu, eða um 10–11 þús. tonn, hefur ekki fengið að njóta gengisbreytingarinnar nema að litlu leyti, og hækkaði verð á honum ekki nema að litlu leyti af þeim ástæðum, á meðan frysti fiskurinn naut þó gengisbreytingarinnar. Ég held því, að ef hv. þm. athuga, hve hlutur saltfisksframleiðslunnar er lítill, þá muni þeir ekki sjá ástæðu til að hækka svo verulega gjöld á henni, að nema muni um 2¼ millj. kr., ef miðað er við framleiðsluna 1950, til þess að veita lán til hraðfrystihúsa. Ég vil því láta haga þessum málum á gagnstæðan hátt við það, sem hv. þm. N-Þ. sagði, að ekki væri hægt, en það er að láta stofnlánadeildina halda sinu fé og að það fé, sem væri greitt þangað inn, héldist þar áfram, eins og til var ætlazt í fyrstu, en væri ekki endurgreitt jafnóðum og það innheimtist til Landsbankans. Hv. þm. N-Þ. taldi þessa leið ekki færa, en hann rökstuddi það álit sitt ekki neitt. Stofnlánadeildin var upphaflega stofnuð með 100 millj. kr., en nú eru ekki eftir nema 76 millj. kr., hinar 24 millj. hafa verið endurgreiddar til Landsbankans jafnóðum og þær hafa verið greiddar inn í stofnlánadeildina. Ef þessar 24 millj. kr. væru nú til staðar, þá hefðu þær getað staðið undir stofnlánum þeim til hraðfrystihúsanna, sem hér er verið að reyna að afla, og þá hefði ekki þurft að leggja þetta gjald á saltfisksframleiðsluna, sem þegar á í vök að verjast. En af hverju segir hv. þm. N-Þ., að þessi leið sé ekki fær? Hvers vegna þarf að grípa til þess óyndisúrræðis að leggja þessa skatta á saltfisksframleiðsluna? Hv. þm. Snæf. sagði, að vegna þess, að fiskveiðasjóður hefði lánað til fiskþurrkunarhúsbygginga, væri réttmætt að leggja þennan skatt, sem rynni til fiskveiðasjóðs, á saltfisksframleiðsluna. En þess verður að gæta, að saltfisksframleiðslan hefur goldið drjúgar upphæðir í fiskveiðasjóð undanfarin ár, þótt hún hafi verið undanþegin þessum gjöldum upp á síðkastið. Frystihúsareksturinn hefur fengið fyllilega eins mikið lán og saltfisksframleiðslan hefur fengið, miðað við það framlag, sem þær hafa lagt í sjóðinn. Ég hygg, að þetta séu ekki gild rök fyrir því að bæta þessu gjaldi ofan á saltfisksframleiðsluna til þess að standa undir þessum sjóði. Ég gæti vel fallizt á að létta af nokkru af útflutningsgjöldum af framleiðslu hraðfrystihúsanna, því að þau eru líka orðin of há. En vandamálin á að leysa á annan hátt en þann, að skattleggja framleiðsluna, sem stendur svo illa að vígi. Ég vil vænta þess, að hv. þm. gæti vel að, hvernig þessum málum er varið, áður en þeir hækka skattana á saltfisksframleiðsluna, eins og lagt er til í þessu frv.

Forseti (SB) : Ég skal geta þess, að iðnn. hefur óskað, að þetta mál yrði ekki tekið fyrir fyrr en n. hefur fjallað um það í samráði við ríkisstj.



Herra forseti. Við hv. 1. þm. Rang. höfum flutt brtt. við þetta frv. á þskj. 692. Efni brtt. er það, að heimild sú, sem ríkisstj. er veitt til vorsins 1953 til að láta tveggja ára óskipta miðskóladeild starfa við menntaskólann á Akureyri, ef húsrúm og aðrar ástæður leyfa, verði einnig látin ná til menntaskólans í Reykjavík. Fyrst hér er um heimild eina að ræða, virðist okkur einsætt, að hún nái til skólanna beggja, en ekki sé gert upp á milli þeirra á þann veg, að heimildin nái aðeins til annars þeirra. Þessir skólar hafa verið hliðstæðir, og engin skynsamleg rök mæla með því, að heimildin verði takmörkuð við annan þeirra. Það er að vísu rétt, að húsnæðisástæður eru talsvert aðrar hér í Reykjavík en á Akureyri, og má ætla, að ríkisstj. meti þær aðstæður og miði ráðstafanir sínar við það. Þó munu tvímælalaust vera skilyrði fyrir hendi til þess, ef brýnar ástæður þykja til, að starfrækja einnig hér í Reykjavík tveggja ára miðskóladeild, og það er eðlilegt að láta ríkisstj. hafa heimild til þess, ef henni og skólastjórninni í Reykjavík þykir ástæða til. Það virðist engin ástæða til þess að koma í veg fyrir, að stjórn Reykjavíkurskólans ræði þetta mál við ríkisstj., en um unnað er ekki að ræða, þó að brtt. okkar hv. 1. þm. Rang. verði samþ. Þessum menntastofnunum verður þá gert jafnhátt undir höfði, en það er óviðkunnanlegt að setja hina eldri þeirra, eina elztu og virðulegustu menntastofnun landsins, svo mjög á óæðri bekk, að forráðamönnum hennar sé ekki heimilað að ræða við menntmrh. og ríkisstj. um það, hvort ekki væri tiltækilegt að starfrækja þar einnig tveggja ára óskipta miðskóladeild. Ég skal taka það fram, að ég hef átt tal um þetta við fræðslumálastjóra, og hann hefur lýst sig fylgjandi því, að slík brtt. sem þessi verði samþykkt, úr því að málið á annað borð er komið yfir í heimildarform.

Frsm. (Gísli Guðmundsson) : Herra forseti. Sú till., sem hv. 3. landsk. hefur mælt fyrir, hefur ekki verið tekin til sérstakrar meðferðar í menntmn., og get ég því ekki sagt um afstöðu n. til hennar. En mér virðist, að efnislega sé fremur lítil ástæða til að samþ. þessa brtt. Ég held, að það liggi ekki neinar upplýsingar fyrir um það, að menntaskólinn í Reykjavík hafi húsrúm afgangs til þess að halda uppi miðskóladeild. Það má að vísu segja, að engu væri spillt, þó að slík heimild væri samþ., en mér virðist, að það liggi ekki neitt fyrir í málinu, sem gefi tilefni tii þess, en hins vegar kynni samþykkt slíkrar breyt. að geta tafið eitthvað fyrir framgangi þessa máls, sem hér liggur fyrir. Ég vil taka það fram, að það vakti a. m. k. ekki fyrir mér eða þeim, sem standa að flutningi þessa máls, að gera á nokkurn hátt upp á milli þessara tveggja skóla, sem hér starfa, eða gera á nokkurn hátt veg menntaskólans í Reykjavík minni en menntaskólans á Akureyri, heldur eru sérstakar ástæður fyrir því, að þetta er flutt.



Herra forseti. Mér hefur verið bent á það, að breyt., sem borin var fram af menntmn. við 2. umr., sé orðin að sjálfstæðri frvgr. Við stíluðum okkar brtt. við brtt. n., og þurfum við því að stíla brtt. okkar við frv. eins og. það er orðið á þskj. 704. Þess vegna leyfum við okkur að taka fyrri brtt. - á þskj. 692 - aftur, en flytja í þess stað brtt. við frv. á þskj. 704, efnislega alveg eins. Hér er aðeins um formsmun að ræða.

Forseti (SB) : Ég leyfi mér að skoða þetta sem leiðréttingu, ef engin mótmæli koma gegn því.



Það, sem farið er fram á með þessu frv., er það að veita menntaskólanum á Akureyri undanþágu frá fræðslul. frá 1946. Menntaskólinn í Rvík hefur tekið upp hið nýja fræðslukerfi og þarf því ekki á þessari undanþágu að halda, og segi ég því nei.

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) : Ég er á móti þessum undanþágum yfirleitt, en verði menntaskólanum á Akureyri veitt þessi undanþága, þá sé ég ekki, að hægt sé að ganga fram ljá menntaskólanum í Rvík í þessum efnum, og segi því já. Frv., svo breytt, samþ. með 16:9 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: KS, ÓTh, PÞ, PO, SÁ, StJSt, StSt, StgrSt, ÁB, FJ, GG, GÞG, IngJ, JóhH, JR, SB. nei: JörB, SG, SkG, BÁ, EOl, EystJ, HÁ, HelgJ, JG. LJós, ÁÁ, ÁS, JÁ greiddu ekki atkv. 6 þm. (ÁkJ, BÓ, EmJ, GTh, JPálm, JS) fjarstaddir. Frv. afgr. til Ed.