Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það frv. sem hér er á dagskrá, 96. mál Nd., á þskj. 145, fjallar um breyt. á lögum um almannatryggingar, nr. 67/1971, með síðari breytingum. Frv. þetta var lagt fram af fyrrv. ríkisstj. og kemur nú til 1. umr. Í frv. er um að ræða breytingu á 19. gr. almannatryggingalaga og er breytingin fólgin í því, að sérstaklega sé tekið fram að við ákvörðun bótahækkunar vegna uppbótar á elli- og örorkulífeyri og örorkustyrk megi taka sérstaklega tillit til afgerandi sérþarfa bótaþega, t.d. bifreiðaeignar og bifreiðarekstrar þeirra sem hreyfihamlaðir eru. Þessi breyting er gerð vegna þess að ekki þótti ótvírætt, að 19. gr. laganna, eins og hún er nú orðuð, fell í sér heimild til svo viðamikilla lífeyrisuppbóta sem þörf er á, ef taka á tillit til þeirra miklu breytinga á eldsneytiskostnaði og öðrum rekstrarkostnaði bifreiða sem orðið hafa á síðustu árum. Gert er ráð fyrir að breyta lögunum í samræmi við þetta. Einnig er gert ráð fyrir að ráðh. setji reglugerð, að fengnum tillögum tryggingaráðs, um framkvæmd þessara bótahækkana. Í grg. með frv. er gerð tilraun til þess að meta kostnaðaráhrif frv. þessa, ef það verður að lögum. Ég tel að eins og sakir standa sé þó erfitt að slá því föstu að sú tala, sem í grg. kemur fram, sé rétt. Það er því skoðun mín að komið gæti til álita að breyta frvgr. á þann veg, að um væri að ræða fasta upphæð mánaðarlega sem heimilt væri að veita í þessu skyni, eftir ákvörðun á fjárlögum hverju sinni. Ég vil með þessum aths. leyfa mér að leggja til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. heilbr.- og trn.



Herra forseti. Ég vil láta í ljós ánægju mína með að hæstv. félmrh. skuli nú flytja það frv. sem hér er á dagskrá. Mér finnst sú hugmynd, sem kom fram í máli hans um fasta mánaðarlega greiðslu, mjög vel koma til greina. Yrði það þá að koma í reglugerð. Þó að sú breyting, sem í frv. felst, sé mjög til bóta fyrir þá sem verst eru settir í þessum efnum, þá er að mínu áliti sjálfsagt að athuga þessi mál enn betur í þeirri allsherjarendurskoðun sem nú fer fram á lögum um almannatryggingar. En nú er, eins og hv. þm. er kunnugt, starfandi nefnd allra þingflokka sem vinnur að allsherjarendurskoðun þeirra laga.



Herra forseti. Það frv., sem hér kemur nú til umr., er einnig flutt af fráfarandi ríkisstj. Þetta frv. felur í sér veigamiklar breytingar á lögum um almannatryggingar, þar sem tekinn er inn nýr bótaþáttur almannatrygginga í lífeyristryggingu, svokallað fæðingarorlof. Svo sem kunnugt er hefur verið greitt fæðingarorlof í ákveðnum tilvikum um skeið, en kostnaður við þetta fæðingarorlof hefur verið greiddur úr Atvinnuleysistryggingasjóði. Í sambandi við setningu laga um eftirlaun til aldraðra nú á þessu þingi er gert ráð fyrir að þessari greiðslubyrði verði létt af Atvinnuleysistryggingasjóði. Svo sem fyrr sagði er þetta lagaákvæði nýmæli í lögum um almannatryggingar. Hér er gert ráð fyrir að hverju foreldri með lögheimili á Íslandi verði tryggð laun í fæðingarorlofi sem að aðalreglu skal vera þrír mánuðir eða 90 dagar samfellt. Tilgangur með fæðingarorlofi er að kona fái tækifæri til að ná sér eftir þá áreynslu sem barnsburður óneitanlega er. En þó má minna á að sá þáttur er ekki álitinn síður mikilvægur, að foreldri geti annast barn sitt á fyrsta æviskeiði þess. Með tilliti til þessa er fæðingarorlofsrétti skipt milli fæðandi móður og uppeldisforeldris sé ekki um sömu aðila að ræða. Sú breyting, sem hér er lög til, gerir ráð fyrir eftirfarandi breytingu á réttarstöðu fæðandi kvenna og viðkomandi feðra: 1) Allar konur, sem forfallast frá vinnuráðningu vegna barnsburðar, skulu halda dagvinnulaunum sínum í a.m.k. þriggja mánaða fæðingarorlofi. 2) Konur utan vinnumarkaðarins og konur, sem hafa mánaðarlaun undir mánaðarupphæð sjúkradagpeninga, eiga rétt á fæðingardagpeningum í þrjá mánuði sem svarar til sömu upphæðar og nemur fullum sjúkradagpeningum þann tíma. Í frv. þessu er gert ráð fyrir því, að kostnaði við fæðingarorlof þetta verði skipt milli atvinnurekenda og ríkissjóðs. Er í fylgiskjali rakið hvernig kostnaður skiptist og hver útgjaldaauki ríkissjóðs annars vegar og atvinnurekenda hins vegar er talinn vera á ársgrundvelli af þessu frv. En í stuttu máli er talið að útgjaldaauki ríkissjóðs að óbreyttu frv. væri um 900 millj. kr. á ári og er útgjaldaauki atvinnurekenda svipaður. Í því fjárlagafrv., sem nú er til meðferðar á hv. Alþ., er ekki gert ráð fyrir viðbótargreiðslum í þessu skyni, enda er í frv. gert ráð fyrir að lögin, ef samþykkt verða, taki gildi frá 1. jan. 1981. Eftir að frv. þetta var lagt fram á hv. Alþ. hafa mér borist aths. við frv. frá ýmsum aðilum. Í því sambandi vil ég sérstaklega nefna bréf frá Jafnréttisráði sem er dagsett 28. febr. 1980. Þar eru gerð að umtalsefni nokkur atriði frv. og þau gagnrýnd. Einkum er það greiðsluform fæðingarorlofsins sem er gagnrýnt. En í bréfi Jafnréttisráðs segir svo orðrétt: „Það er álit Jafnréttisráðs, að verði sú greiðslutilhögun, sem gert er ráð fyrir í frv. að lögum, skerðist samkeppnishæfni kvenna á vinnumarkaðinum verulega, bæði hvað varðar atvinnutækifæri og laun.“ Þá hefur mér borist bréf frá Kvenréttindafélagi Íslands, dagsett 19. mars 1980, þar sem sömu aths. eru gerðar. Loks vil ég láta þess getið, að í þeim viðræðum, sem nú eru nýlega hafnar milli ríkisstj. og Alþýðusambands Íslands, hefur m.a. verið fjallað um þetta málefni sérstaklega, þ.e. fæðingarorlof og hvernig að því yrði staðið. Ég legg til, herra forseti, að frv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og heilbr.- og tm.



Herra forseti. Ég verð í sambandi við þetta frv., eins og hið fyrra sem var á dagskrá, að láta í ljós ánægju mína með að hæstv. félmrh. skuli flytja það hér og nú. Hæstv. ráðh. lýsti frv. ágætlega, eins og hans er von og vísa. En mig langar aðeins til að minnast á þá gagnrýni sem hann gat um frá Jafnréttisráði og reyndar frá fleiri aðilum. Sú gagnrýni beinist einkum að því, að sumir vilja - þessir aðilar og kannske fleiri - að almannatryggingar greiði allt fæðingarorlofið, en atvinnurekendur endurgreiði það að einhverju eða öllu leyti í formi iðgjaldagreiðslna til tryggingakerfisins. Forsenda þessa sjónarmiðs er einkum sú, að núverandi fyrirkomulag, t.d. varðandi konur í opinberri þjónustu og það sem lagt er til í frv., leiði til þess að atvinnurekendur ráði síður kvenfólk á barneignaraldri til starfa en aðra. Þetta eru vissulega rök út af fyrir sig. En margt mælir þó á móti þessu sjónarmiði, t.d. það, að til þyrftu að koma upplýsingar frá atvinnurekendum um laun sérhverrar móður og/eða föður í hverju tilviki. Það mundi kosta feikimikla skriffinnsku og leiða til mjög mismunandi greiðslna tryggingakerfisins, sem út af fyrir sig er að mínum dómi afleitt. Sú leið, sem farin er í frv., er einföld í framkvæmd. Það fá allir jafnt úr tryggingakerfinu og engum koma laun hvers og eins við. Hæstv. félmrh. kom inn á áætlaðan kostnaðarauka. Ég vil bæta því við, að frá kostnaðarauka ríkissjóðs, sem er áætlaður 950 millj. kr., má draga hátt í 500 millj. sem ríkissjóður greiðir núna sem hluta af eftirlaunum aldraðra, en Atvinnuleysistryggingasjóður á að taka við jafnframt því að hann sleppur við kvaðir af fæðingarorlofi, sem eru líklega á núvirði um það bil 1.5 milljarðar á ári. Nettóaukning hjá ríkissjóði yrði því ekki nema 450–500 millj. Og nettóaukning hjá atvinnurekendum yrði ekki nema 650–700 millj. vegna þess að frá þeirri tölu, sem hæstv. félmrh. minntist á, er eftir að draga það sem atvinnurekendur greiða í dag, sem að vísu er ekki nákvæmlega vitað um, en er áætlað að sé 25–30% af þeirri upphæð sem þarna er fundin út. Í frv. er gert ráð fyrir, eins og hæstv. félmrh. kom inn á, gildistöku 1. jan. n.k. Bæði er, að það var ekki búið að áætla og hefur enn ekki verið áætlað fyrir þessum útgjaldaauka í fjárlögum, og einnig var haft í huga að þetta gæti hugsanlega verið samningsatriði við launþegasamtökin, um gildistökutíma og annað því um líkt. Herra forseti. Ég mæli eindregið með því, að þetta frv. verði að lögum á þessu þingi.



Herra forseti. Frv. til lögréttulaga hefur þrívegis legið fyrir Alþ. á s.l. fjórum árum, og á 99. löggjafarþingi 1977–1978 komst málið til síðari deildar. Nú var málið lagt fram skömmu fyrir stjórnarskipti í febrúarmánuði. Málið hefur hlotið nokkra umræðu í þinginu. Fyrir því hefur verið mælt mjög ítarlega í janúar 1977 og í mars 1978 af þáv. dómsmrh. og tel ég ekki ástæðu til að endurtaka þá framsögu. En til fyrri umræðna er vísað í upphafi grg. frv. nú. Eftir umfjöllun málsins á þinginu 1978 óskaði þáv. dómsmrh. þess, að réttarfarsnefnd, sem samið hafði frv., tæki það til endurskoðunar. Skilaði nefndin því til dómsmrn. síðast í september. Voru síðan gerðar á því nokkrar breytingar á vegum rn. í janúar s.l. og í því formi var málið lagt fyrir Alþ. Ég tel á þessu stigi aðeins ástæðu til að gera stuttlega grein fyrir þeim breytingum, sem réttarfarsnefnd gerði á fyrra frv., og síðan þeim breytingum, sem gerðar voru af rn. hálfu. Svo sem kunnugt er má lýsa höfuðtilgangi þess að stofna til nýs millidómsstigs, lögréttu, sem tvíþættum: að stíga enn eitt skref og það mikilvægt í þá átt að skilja að dómgæslu og stjórnsýslu og í öðru lagi að stuðla að auknum möguleikum á vandaðri málsmeðferð og þó fremur að hraðari meðferð dómsmálanna heldur en hitt. Svo sem kunnugt er stefnir frv. að því, sem er óbreytt frá fyrri gerðum, að í framkvæmd verði dómsstig að mestu leyti tvö, þannig að minni háttar mál fái fyrri meðferð í héraðsdómi og verði aðeins áfrýjað til lögréttu, en meiri háttar mál fari fyrir lögréttu sem fyrsta dómsstig og megi áfrýja þeim til Hæstaréttar. Breytingarnar, sem réttarfarsnefnd gerði á frv. 1979, voru þær veigamestar, að lögrétta skyldi vera ein, en ekki tvær, en haldið yrði ákvæðum um að þinga mætti hvar sem er á landinu, eftir nánari ákvæðum, þannig að sú breyting yrði ekki eins veigamikil fyrir landsbyggðina og ætla mætti. Er með þessu ætlað að draga úr þeim auknu embættisstofnunum sem hafa gert menn hikandi við að fallast á þessa nýskipun. Enn fremur er í tillögum réttarfarsnefndar gert ráð fyrir nokkuð breyttu fyrirkomulagi við ákvörðun dómarafjölda við meðferð hvers máls. Hins vegar takmarkar nefndin meira en í annarri gerð frv. heimildir til að einn dómari dæmi í lögréttu sem fyrsta dómsstigi. Þá er loks að geta hyggilegra ákvæða um heimild til upphafsmeðferðar lögréttumála til þingfestingar og annarra upphafsaðgerða í héraði, þótt lögréttan fái síðan málið til meðferðar. Er þetta nokkru auðveldari meðferð málanna úti um landsbyggðina. Ekki er hægt að segja að breytingar þær, sem í rn. voru gerðar á frv. í janúar, séu mjög veigamiklar. En réttarfarsnefnd mun ekki vera þeim fyllilega samþykk. Ákvæðum um dómarafjölda er breytt og hámarkstala felld burt. Önnur skipan er ráðgerð á vali forseta lögréttunnar og varaforseta, þ.e. að dómurinn kjósi þá sjálfur úr sínum hópi. Þá er loks með breytingu rn. aftur aukið á heimildir til að einn dómari fari með mál ef lögréttan er fyrsta dómsstigið. Ég vil, um leið og ég óska þess, að málið fái vinsamlega athugun, minna á að frv. um breyt. á lögum um meðferð einkamála í héraði, sem tengt er þessu frv. og lagt var fram í janúarmánuði, getur nú efnislega fengið sjálfstæða afgreiðslu, án tillits til þess hvort afgreiðslu á lögréttufrv. kunni að seinka. Er það á ýmsan hátt mikilvægt til aukins hraða á meðferð einkamála. Ég vil svo óska þess, að lögréttufrv. verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv, það, sem hæstv. dómsmrh. hefur hér lagt fyrir, var fyrst undirbúið í dómsmálaráðherratíð hæstv. núv. utanrrh., Ólafs Jóhannessonar, og var þá lagt fyrir Alþingi. Hefur það síðan notið stuðnings þeirra dómsmrh. sem setið hafa, þ.e. núv. hæstv. ráðh. og Steingríms Hermannssonar auk mín. Ég hygg að um þetta frv. þurfi ekki að verða pólitískar deilur. Ég vil segja það sem formaður hv. allshn. þessarar hv. d., um leið og ég lýsi yfir stuðningi við frv., að allt skal verða gert sem í okkar valdi stendur til þess að hraða afgreiðslu þess. Ég vænti góðrar samvinnu við núv. hæstv. dómsmrh. um það. Það er alveg ljóst hver eru tildrög þessa máls. Þegar gagnrýnin umræða hófst um dómsmálakerfið um miðjan þennan áratug, þá beindist gagnrýnin m.a. að því, hvern óratíma það tæki að koma málum í gegnum dómskerfið. Gagnrýnin beindist að því, að mál, smá og stór, voru að þvælast í þessu kerfi jafnvel árum saman, - minni háttar mál sem borgararnir þurftu annaðhvort að gera upp við ríkisvaldið eða sín á milli þvældust árum og jafnvel áratugum saman í þessu kerfi. Þessa gagnrýni þekkja menn og um margt skilaði hún árangri, m.a. í breyttum viðhorfum þessa kerfis sjálfs, að því sjálfu óbreyttu. Og það má hæstv. þáv. dómsmrh., Ólafur Jóhannesson, eiga, að jafnvel þótt hann mótmælti stundum harkalega þessari gagnrýni, þá skynjaði hann engu að síður hversu mikill sannleikur var í henni fólginn. Þetta frv. til lögréttulaga, sem hann lagði fram á sínum tíma, er einmitt áralangur af því. Það má auðvitað segja að þetta séu bæði rétt og skynsamleg viðbrögð hjá yfirvöldum, að hlusta á gagnrýni, viðurkenna að hún sé rétt og svara henni með umbótafrv., m.a. af þessu tagi. Hæstv. dómsmrh. hefur lýst inntaki frv. Höfuðtilgangur þess er að gera dómsstigin þannig, að einkum smærri mál fari, ef svo má að orði komast, með hraðferð í gegnum kerfið. Það eina, sem vafist hefur fyrir mönnum í þessu tilliti, er kostnaðarhliðin, hvort við séum að bæta við báknið að óþörfu. Ég hygg að svo sé ekki. Annað mál er rétt að ræða í tengslum við þetta. Þetta frv. er viðurkenning kerfisins á því, að mál - stærri og einkum smærri - hafa þvælst árum saman í þessu kerfi og borgarar hafa lent í leiðindum þess vegna. Þetta þarf ekki að vera svona. Þetta frv. felur í sér umbætur. Þetta er mikið umbótamál sem hér hefur verið lagt fram. En þetta mál er auðvitað nátengt öðru. Það er nátengt því, að fjárkröfur hafa ekki verið rauntryggðar í dómskerfinu og vextir meira að segja svívirðilega lágir. Hvað þýðir það? Það þýðir það einfaldlega, að ef einhver einstaklingur hefur brotið af sér í fjármálalegu tilliti og ef sá, sem brotið hefur verið á, hefur sótt mál sitt fyrir dómstólum, þá er það hagur þess, sem braut lögin, að meðferð málsins dragist árum saman í kerfinu. Svo hefur verið árum saman og jafnvel áratugum. Þetta er eitt af því sem gersamlega fór úr böndum hér á árunum 1972–1973 þegar verðbólgustigið varð óviðráðanlegt, að það hefur verið hagur þess, sem lögin braut, að þvæla málum árum og upp í áratugum saman í þessu kerfi. Ég vil þess vegna lýsa því, að náskylt þessu viðamikla umbótamáli, sem hæstv. dómsmrh. hefur lagt fyrir, er annað mál, verðtrygging dómkrafna. Reynt var að ráða bót á því á 101. löggjafarþingi, en því miður klúðraðist það þannig, að það, sem Alþ. endanlega samþykkti, ég held fyrir mistök, var ekki rauntrygging dómkrafna, heldur að miða sekt við tiltekna innlánsvexti. En við vitum að vaxtastefnan í landinu er oft á fullri ferð í allar áttir. Ég minni t.d. á aðgerðir núv. hæstv. ríkisstj. nýverið í vaxtamálum. Og eins og kerfið er núna var t.d. hæstv. núv. ríkisstj. 1. mars - með því að heykjast á þeirri vaxtahækkun sem henni þó bar að framkvæma - ekki einasta að færa fjármuni frá sparifjáreigendum til skuldara, heldur var hún að taka afstöðu í málum deiluaðila í dómskerfinu, vegna þess að dómvaxtastefnan í landinu er tengd almennri innlánsvaxtastefnu. Ég vil geta þess hér, að á þeim fáu mánuðum sem ég sat í embætti dómsmrh. létum við undirbúa vandað frv. um verðtryggingu dómkrafna. Það gerðu tveir ágætir lögfræðingar. Mér er kunnugt um að þeir höfðu samband við sérfróða menn í því lýðræðisríki sem einna best þekkir af eigin raun þetta vandamál, þessa miklu verðbólgu, og hefur auðvitað verið að reyna að svara henni með ýmsum hætti. Þetta ríki er Ísrael. Mér er kunnugt um að þessari frumvarpssmíði er lokið og annaðhvort hafa þeir þegar rætt við hæstv. dómsmrh. eða eiga pantaðan tíma hjá honum á föstudag, þar sem þetta frv. verður kynnt. 

Það verður sennilega ekki á föstudaginn langa

. Já, það er aldrei að vita. Þetta er svo kappsmikil ríkisstjórn, hv. þm. Matthías Bjarnason. Þetta er svo kappsmikil og starfsöm ríkisstj. það gæti því vel farið svo. En allt um það, þá vænti ég þess, að þetta sé skynsamleg úrbót. Við hæstv. núv. dómsmrh. erum sammála um lögréttumál, og ég vænti þess, að við getum verið jafnsammála um dómvaxtastefnuna, að hafa fullkomna verðtryggingu, þannig að það sé ekki hagur þess, sem brýtur lög, að draga mál á langinn. Þó að lögréttuumbæturnar eða lögréttulögin séu vitaskuld af hinu góða, þá getum við því miður ekki tryggt í eitt skipti fyrir öll að mál dragist ekki á langinn í þessu kerfi. Auðvitað eigum við eftir að sjá hvernig framkvæmdin á þessu verður. Og auðvitað kann svo að fara að enn haldi þetta vandamál áfram. Enn eitt er það, að lögréttan út af fyrir sig leysir ekki það sem hefur verið lykilvandamál í þessu kerfi, fjármálabrotin, hin stóru fjármálaafbrot. En þar spilar einmitt saman annars vegar hægagangurinn í kerfinu og hins vegar sú staðreynd, að raunverulegir dómvextir hafa verið langt undir verðbólgustigi. Það hefur verið hagur þess, sem lögin braut, að draga mál á langinn. Það hefur verið tap þess, sem skaðabæturnar átti, að málin drógust á langinn. Í þessu hygg ég að felist inntak þeirrar gagnrýni sem fram hefur komið á dómskerfið, þann hluta þeirrar gagnrýni sem ekki fjallaði um pólitíska misbeitingu, heldur um dómskerfið sjálft og gangverk þess. Ég hygg að hér sé dreginn saman kjarni þessa máls. Ég fagna mjög þessu frv. Ég fagna því, að hæstv. dómsmrh. skuli hafa lagt það fram. Ég vona að hann sýni sömu lipurð að því er varðar verðtryggingarstefnuna í dómskerfinu. Og sem formaður allshn. þessarar virðulegu d. vil ég gjarnan eiga við hann gott samstarf svo að þessum málum verði flýtt eins og mögulegt er.



Herra forseti. Út af orðum hv. 9. þm. Reykv., hæstv. fyrrv. dómsmrh., vil ég aðeins taka fram, að frv. það um verðtryggingu dómkrafna, sem hann minntist á og valdi tvo ágæta lögmenn til að semja, var lagt á borðið hjá mér kl. rúmlega eitt í dag. Mér líst þannig á að þetta sé viðamikið og vandlega samið frv. og víða leitað fanga. Ég mun að sjálfsögðu láta skoða það vandlega og kryfja það til mergjar við fyrsta tækifæri.



Herra forseti. Mér er kunnugt um það, að hæstv. dómsmrh. er snarpur maður og fljótur. M.a. vegna þess þakka ég honum þau vinsamlegu orð, að þetta mál verði skoðað, en í leiðinni bið ég hann þess, að sú skoðun standi ekki til eilífðarnóns, því að hér erum við að tala um svo brennandi vandamál í dómskerfinu. Ég viðurkenni það, að mér þótti hart - af pólitískum metnaðarástæðum - að geta ekki sjálfur lagt þetta frv. fram á sínum tíma. En ég áleit það svo mikils virði að smíði frv. væri vönduð, að ég kaus heldur að vinnan að því tæki lengri tíma og frv. yrði síðan tæknilega óaðfinnanlegt. En nú eru að koma páskar og þá er tími til að skoða það, eða þannig förum a.m.k. við hv. þm. Matthías Bjarnason að. Við vinnum gjarnan á föstudaginn langa eða aðra daga ef við þurfum á því að halda. Og ég vil nú biðja hæstv. ráðh., þótt upptekinn sé, að taka t.d. þann virðulega dag í að athuga þetta frv., þannig að hægt verði að leggja það fyrir þingið þegar eftir páska. Við skulum athuga vel hvort ekki er mögulegt, ef þingmeirihluti er fyrir því, að lögfesta þessa almennu hugmynd - ég hef ekki séð frv. sjálft - að lögfesta hana nú fyrir þinglok, því að því fyrr sem þessi almenna hugmynd er lögfest, því fyrr fáum við a.m.k. snefil af réttlæti í það dómskerfi sem við höfum verið að tala um. Og hinu vil ég heita enn sem formaður í hv. allshn., að ég mun gera mitt til þess að hraða þessu frv. hér í gegn. Ég tala um þetta hér af svona mikilli vissu vegna þess, að frv. á þinginu í fyrra um dómvexti var samþ. hér í báðum deildum einróma. Vandinn var sá, að það kom upp misskilningur í Ed. Þannig var, að fyrst var lagt til af þáv. flm., hv. þm. Ellert Schram, að binda þetta við tiltekið vaxtastig. Því var svo breytt í allshn. þannig, að það var bundið við byggingarvísitölu til bráðabirgða og síðan lánskjaravísitölu, sem þá var í fæðingu, og þar með var tryggt að um rauntryggingu yrði að ræða. Síðan gerðist það, að einhverjir dómarar, eins og ég kallaði þá í þingræðu, menn úti í bæ, sumir hverjir landskunnir kverúlantar, fóru að hafa afskipti af málinu og plötuðu hér nokkra hv. þm. í Ed. til að breyta frv. aftur í átt að innlánsvöxtum, með þeim afleiðingum að frv. fór aftur til Nd. Þetta var á síðustu dögum þingsins, þegar mörg mál voru til afgreiðslu og hraði var mikill í afgreiðslu mála, og þetta var eitt af þeim málum sem svo var ástatt um, að menn voru ekki alveg vissir um hvað þeir voru að afgreiða. Til sannindamerkis um það segi ég að sú breyting, sem allshn. gerði hér í Nd., var gerð í nánu samstarfi við hv. 1. flm. þessa máls upphaflega, hv. þm. Ellert Schram. Því er ljóst að á því þingi - hvað sem kann hafa gerst núna í kosningunum í des. - var ekki aðeins þingvilji, heldur einróma þingvilji fyrir því að fara þessa leið. Af því dreg ég þá ályktun, að hafi ekki nýtt þing skipt um skoðun, þá geti þetta mál runnið hér í gegnum þingið svo fremi sem hæstv. dómsmrh. verður röskur. Og ég er viss um það, því mér er sagt að hann sé röskleikamaður: Og það þýðir það, að ég vænti þess að þetta frv. verði lagt fram hið fyrsta eftir páska. Ég vil gera mitt. Og ég er viss um að hinir 58 hv. þm. eru líka tilbúnir til að gera sitt.