Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um kjaramál flugvirkja Landhelgisgæslu Íslands, frá meiri hluta allsherjar- og menntamálanefndar. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Rögnu Bjarnadóttur og Dagmar Sigurðardóttur frá dómsmálaráðuneyti, Sverri Jónsson, Söru Lind Guðbergsdóttur og Pétur Jónasson frá fjármála- og efnahagsráðuneyti, Árna Frey Sigurðsson, Guðmund Úlfar Jónsson, Magnús Inga Finnbogason, Daða Örn Heimisson og Jóhann Baldur Finnbogason frá Flugvirkjafélagi Íslands, Georg Lárusson, Guðríði M. Kristjánsdóttur, Svanhildi Sverrisdóttur og Fríðu Aðalgeirsdóttur frá Landhelgisgæslu Íslands og Aðalstein Leifsson ríkissáttasemjara. Nefndinni barst umsögn um málið frá Flugvirkjafélagi Íslands. Með frumvarpinu er lagt til að verkfallsaðgerðir Flugvirkjafélags Íslands gagnvart íslenska ríkinu vegna starfa flugvirkja hjá Landhelgisgæslu Íslands verði óheimilar jafnskjótt og það verður að lögum. Þá skuli vísa kjaradeilu fjármála- og efnahagsráðherra fyrir hönd ríkissjóðs og Flugvirkjafélags Íslands til gerðardóms hafi aðilar ekki undirritað kjarasamning fyrir 4. janúar 2021. Kjarasamningur flugvirkja hjá Landhelgisgæslunni rann út 31. desember 2019 og hófust viðræður um nýjan samning í febrúar 2020. Flugvirkjafélag Íslands boðaði verkfallsaðgerðir í október og verkfall hófst 6. nóvember sl. Aðdraganda, tilefni og nauðsyn frumvarpsins er nánar lýst í greinargerð með því. Í umsögn Flugvirkjafélags Íslands til nefndarinnar eru alvarlegar athugasemdir gerðar við að endi verði bundinn á verkfallsaðgerðirnar með lagasetningu. Með henni sé vegið að samningsfrelsi og verkfallsrétti félagsins með þeim hætti að stangist á við stjórnarskrána og alþjóðasamninga, samanber 74. gr. stjórnarskrárinnar og 11. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Með lögum nr. 17/2010 var lagt bann við vinnustöðvunum á grundvelli verkfalls Flugvirkjafélags Íslands hjá Icelandair hf. sem hófst 22. mars 2010. Í nefndaráliti meiri hluta samgöngunefndar um frumvarpið, samanber 483. mál á 138. löggjafarþingi, sagði: „Meiri hlutinn tekur fram að það er grundvallarregla að aðilar kjarasamninga ljúki samningum sín í milli. En þegar brýna nauðsyn ber til getur komið til þess að íhlutun ríkisvaldsins sé réttlætanleg.“ Um nauðsyn frumvarpsins sem hér er til umfjöllunar kemur fram í greinargerð með því að verkfallsaðgerðirnar hafi nú leitt til þess að engin starfhæf þyrla eða flugvél sé til taks hjá Landhelgisgæslu Íslands. Það sé neyðarástand sem varði bæði sjófarendur og almenning. Í erindi Landhelgisgæslunnar til nokkurra ráðuneyta og ríkislögreglustjóra frá 18. nóvember sl. kemur fram að verði engin björgunarþyrla til taks í landinu skapist grafalvarlegt ástand, einkum fyrir áhafnir og farþega skipa þegar engar aðrar bjargir eru nálægar á hafi úti. Meiri hlutinn hefur skilning á sjónarmiðum um mikilvægi samningsfrelsis og verkfallsréttar og telur að almennt sé ekki æskilegt að löggjafinn grípi inn í kjaradeilur með lagasetningu. Þó kunni slík inngrip að vera nauðsynleg. Í því tilviki sem hér er til umfjöllunar telur meiri hlutinn að brýn nauðsyn sé fyrir hendi og að öryggissjónarmið réttlæti lagasetninguna. Að því sögðu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Guðmundur Ingi Kristinsson, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, er samþykkur áliti þessu. Undir nefndarálitið rita sá sem hér stendur, Páll Magnússon, Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, Birgir Ármannsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir, Steinunn Þóra Árnadóttir, Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir og Þorsteinn Sæmundsson.

Virðulegur forseti. Sjaldan veldur einn er tveir deila. Oft má geta sér til um að þegar tveir aðilar deila liggi ábyrgðin svolítið báðum megin. Hins vegar hef ég ekki heyrt neinn ráðherra hér og ekki einn þingmann í stjórnarmeirihluta taka ábyrgð á sínum þætti í þessari deilu. Hér vísar hver á annan. Landhelgisgæslan segist ekki vera aðili að þessari vinnudeilu. Dómsmálaráðherra segist ekki hafa beina aðild að þessari deilu. Samt flytur hún okkur frumvarp um lögbann á þessa deilu, þannig að einhver er aðild hennar en engin er ábyrgð hennar, samkvæmt hæstv. ráðherra. Ætlum við að vísa ábyrgðinni á samninganefnd fjármálaráðuneytisins? Skulu embættismenn bera endanlega ábyrgð á hlut ríkisins í þessu máli? Nei, það hlýtur að vera þessi ríkisstjórn sem ber ábyrgð á þeirri stöðu sem upp er komin, að við séum nú á föstudagskvöldi að setja lögbann á verkfall vinnandi fólks sem hefur til þess ótvíræðan rétt samkvæmt lögum að fara í verkfall. En hér kemur enginn upp og tekur ábyrgð að þessari grafalvarlegu stöðu. Ég verð að segja að ég íhugaði að taka þá ábyrgu afstöðu að sitja hjá og taka ekki ábyrgð á þessum slæma leik ríkisstjórnarinnar og standa ekki í vegi fyrir því að nauðsynlegt öryggistæki kæmist í gagnið á ný. Það taldi ég að vera ábyrga afstöðu gagnvart því sem ég taldi vera deilu á milli tveggja aðila. Og þar sem tveir deila er það sjaldan einn sem veldur. Hins vegar sá ég það á meðan ég sat á maraþonfundi allsherjar- og menntamálanefndar að hæstv. forsætisráðherra gerir sér ferð í sjónvarp allra landsmanna og vegur að verkfallsréttinum, sem við erum að loka á núna. Segir að hún vilji að ríkissáttasemjari fái heimild til að fresta verkfalli bara upp á eigin spýtur, forði okkur frá þeim óþægindum sem við stöndum í hér að þurfa að setja lögbann á verkföll. Það er náttúrlega vandræðalegt fyrir ríkisstjórn að hafa haft tíu mánuði til að semja og vera ekki enn þá komin með samning. Óþægilegt, voðalega erfitt að standa hérna og varpa frá sér allri ábyrgð, tala um að þetta sé ekki á sínu borði, vísa í allar áttir, taka enga ábyrgð. Óþægilegt. Kannski betra að setja það á borðið hjá ríkissáttasemjara. Hann er hvort eð er svo vanur svona vinnudeilum. Hann hlýtur að geta ákveðið hvenær rétt er að fresta verkfalli og hvenær ekki. Koma þessu frá okkur. Ég verð að segja að það fauk í mig þegar ég heyrði þessar fréttir, virðulegi forseti. Og ég átta mig á því að það á að nota þessa ferð til að vega að verkfallsrétti vinnandi fólks, svona akkúrat á föstudagskvöldi í vinnudeilu sem er kannski ekki mest áberandi í samfélaginu, að koma með létta, litla tillögu um að taka af vinnandi fólki réttinn til verkfalls, eyðileggja þetta mikilvæga verkfæri. Ég verð að segja að eftir að hafa séð þetta raðast spilin upp; það á að nota þessa ferð til að vega að grundvallarréttindum vinnandi fólks, bara svona upp á þægindin svo við þurfum ekki að vera í þessari óþægilegu stöðu aftur, þá er ég komin á bálrautt nei.

Virðulegur forseti. Þetta er ekki staða sem nokkurt okkar vill vera í, held ég, að þurfa að standa í þeim sporum að setja lög á verkfall. Þetta er sterkasta vopnið sem verkalýðshreyfingin hefur og staðið hefur verið vörður um í gegnum tíðina. En hér er samt sem áður neyðarástand sem þarf að rjúfa. Eins og kom fram hjá hv. formanni allsherjar- og menntamálanefndar þá kom það mjög skýrt fram á fundi nefndarinnar áðan með málsaðilum í þessari deilu að við þetta verður ekki búið. Ástandið sé orðið þesslegt að það komi til með að hafa áhrif, eins og komið hefur fram hjá forstjóra Gæslunnar, alveg fram í febrúar, bara út frá því sem við stöndum frammi fyrir í dag. Eins og hann sagði þá færi illa ef þetta stæði lengur og ástandið væri ekki stöðvað núna. Það eru auðvitað vonbrigði að ekki tókst að semja af því að það er við samningaborðið sem á að leysa þessi mál, ekki bara þessi heldur öll kjaramál og mörg þeirra hafa verið leyst, yfir 60 samningar hafa verið gerðir núna að undanförnu. Þetta mál er hins vegar fast í ákveðinni stöðubaráttu og virðist ganga illa að höggva á þann hnút. Það olli mér nokkrum vonbrigðum að sjá í umsögn flugvirkja, um þann tíma sem er ætlaður fram til 4. janúar, að menn eru beinlínis að gefa að mínu mati þá yfirlýsingu að það dugi ekki til til að semja. Ef það er í rauninni afstaðan þá hefðum við verið að horfa fram á alla vega þann tíma, við getum þá ályktað út frá því að það hefði ekki náðst saman á morgun eða hinn. En þrátt fyrir að það verði sett lög á verkfall þá geta menn haldið áfram að tala saman og það mun ríkissáttasemjari gera, reyna að finna nýja vinkla og ná sáttum hjá aðilum á þeim tíma sem fram undan er. Það er ekki okkar að fara inn í samningagerðina sem slíka heldur að bregðast við neyðarástandi sem nú ríkir í öryggismálum þjóðarinnar, hvort sem það eru sjómenn eða fólk út um hinar dreifðu byggðir. Nú er vetrartími og meira að segja búið að ganga yfir óveður og annað slíkt sem Gæslan hefur svo oft þurft að grípa inn í og koma til aðstoðar. Núna er það ekki hægt og þannig getum við bara ekki haft það. Við getum ekki boðið þjóðinni okkar upp á það. Þess vegna stöndum við í þessum sporum, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Eitt af mikilvægustu hlutverkum ríkisins á hverjum tíma er að tryggja öryggi landsmanna. Nú er engin þyrla búin til að fara í loftið ef ákall um það kæmi. Jafnvel þó að samið yrði núna strax eða frumvarpið samþykkt núna þá yrðu aðeins tvær þyrlur tiltækar í tíu daga í desember. Það liggur því fyrir að áhrifa verkfallsins mun gæta næstu vikur og mánuði. Að mati 1. minni hluta er sú óviðunandi staða sem upp er komin algerlega á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. Fyrsti minni hluti leggur ríka áherslu á að samningsréttur launamanna sé varinn í samræmi við 74. gr. stjórnarskrárinnar og 11. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og telur ótvírætt að mjög sterk rök þurfi til að grípa inn í hann með lagasetningu. Það er á ábyrgð samningsaðila að ná samningum. Ef þeir bregðast því hlutverki hefur ríkissáttasemjari samkvæmt lögum ýmsar leiðir til að knýja á um niðurstöðu. Allar slíkar leiðir þarf að fullnýta áður en inngrip löggjafans geta komið til álita. Dómstólar hafa ekki hafnað því að löggjafinn grípi inn í kjaradeilu svo fremi ríkir almannahagsmunir séu í húfi eða efnahagsleg vá vofi yfir. Í því sambandi er rétt að vísa til dóms Hæstaréttar í máli ASÍ gegn ríkinu, samanber mál nr. 167/2002, þar sem fram kemur að dómstólar geri ríkar kröfur um skilgreiningu almannahagsmuna og afgerandi rökstuðning til að slík inngrip geti talist réttlætanleg, og er þar m.a. vísað ítarlega til lögskýringargagna. 1. minni hluti telur hlutverk löggjafans að vega og meta hvort þeir almannahagsmunir sem hér um ræðir séu nægjanlega ríkir til að sett séu lög á rétt fólks til að berjast fyrir kjörum sínum og réttindum. Það er álit 1. minni hluta að enn sé það ekki fullreynt að samningar gætu tekist. Hins vegar eru mjög ríkir almannahagsmunir í húfi að tryggja öryggi og heilsu landsmanna. Og tíminn er naumur. 1. minni hluti telur það því varla forsvaranlegt að greiða atkvæði gegn þessari lagasetningu og mun því sitja hjá.

Virðulegi forseti. Inngrip það sem er hér til umfjöllunar í kvöld er alvarlegt og dramatískt, en um leið algjörlega nauðsynlegt. Hagsmunir almennings krefjast þess einfaldlega að þetta skref sé stigið hér í dag. Það er af þeim ástæðum sem þingflokkur Viðreisnar styður þetta mál. Við horfum upp á slíkt neyðarástand að hver klukkustund gæti skipt máli hvað varðar öryggishagsmuni landsmanna. Að baki þessari afstöðu er sú sýn að nauðsynin sé svo brýn að þetta skref þurfi að taka, að öryggi þjóðarinnar á sjó og á landi krefjist þess, og einnig sá skilningur sem þekktur er úr dómaframkvæmd að verkfallsrétturinn, þó að hann sé vissulega grundvallarréttur og mikilvægur, er aldrei án undantekninga og hann geti ekki trompað þá hagsmuni þegar lífi fólks kann beinlínis að vera stefnt í hættu. Er það afstaða mín að ég greiði þessu frumvarpi atkvæði mitt vegna þess að í því felist stuðningur við pólitískar aðgerðir ríkisstjórnarinnar í aðdraganda þess að við erum í þessari stöðu? Nei. Þessi vandi kom ekki upp í morgun og hann kom ekki upp í gær, hann kom ekki upp í síðustu viku eða í síðasta mánuði. Við erum vissulega að horfa á, að því er virðist, og höfum raunar fengið staðfest, mjög erfiða og þunga kjaradeilu sem komin var á þann stað að verkfall er brostið á. En stóra málið í þessu samhengi eru hagsmunirnir eins og þeir horfa við almenningi. Hæstv. dómsmálaráðherra sagði í þessum sal fyrr í dag að það væri hennar skoðun að það væri ekki boðlegt að ein stétt hefði þau miklu völd að geta sett Gæsluna í þá stöðu sem við vitum öll hér í kvöld hver er. Hin hliðin á því er vitaskuld sú að fyrst Gæslan er í þeirri stöðu er almenningur um leið í þeirri stöðu að öryggi hans er ekki tryggt. Það eru þess vegna mikil vonbrigði að þegar dómsmálaráðherra leggur fram þetta frumvarp upplýsir hún ekki um leið um að hún sé með einhverjar aðgerðir í smíðum í ráðuneyti sínu til að taka á þessum vanda til frambúðar. Það gerir hún ekki. Hæstv. dómsmálaráðherra svarar því um leið með því að kynna ekki samhliða einhverjar aðgerðir sem hún ætlar að fara í til lengri tíma. Hún upplýsir um leið að hún hafi ekki verið tilbúin, ekki undir þessa stöðu búin. Þá hefðum við átt að sjá einhver markvissari skref úr þeirri áttinni. Þannig að öryggishliðin og öryggishagsmunirnir sem við heyrum um hér í dag að séu undirstöðurökin fyrir þessari lagasetningu virðast ekki hafa verið ofar á forgangslistanum en svo að við sjáum engar sérstakar vísbendingar um að þá stöðu eigi að leysa varðandi þá vankanta sem hæstv. dómsmálaráðherra tiltekur sérstaklega að hafi verið meginvandinn í þessari deilu. Lausnin felst í því að setja lög á nú þegar hættan er ekki aðeins í námunda við okkur heldur orðin okkur öllum ljós og aðkallandi. Mér finnst þetta ekki vera góður vitnisburður um verkstjórn í dómsmálaráðuneytinu því að grundvallarhlutverk Landhelgisgæslunnar er að gæta og verja hagsmuni og öryggi almennings. Afstaða okkar er sem sé sú að þetta alvarlega inngrip núna sé algerlega nauðsynlegt í ljósi aðstæðna og engin önnur leið fær, en að sama skapi er mat okkar það að verkstjórn dómsmálaráðherra í máli þessu veki upp stórar og óþægilegar spurningar.

Virðulegur forseti. Fyrsta hugsun mín þegar kom boð um að koma til þings og setja lög á verkfall var: Nei, gerum það ekki, verkfallsrétturinn er heilagur, hann er varinn og við eigum að reyna allt til þess setja ekki lög á hann. En þá var spurningin: Getur maður setið hjá á svona tíma? Ég tel það ekki boðlegt. Í því ástandi sem um er að ræða hjá Landhelgisgæslunni, með þyrlur sem eru lífsnauðsynlegar til þess að fara í útköll ef á þarf að halda, verður maður að taka afstöðu. Eftir að hafa skoðað málið frá öllum hliðum, hlustað á alla þá sem komu fyrir allsherjar- og menntamálanefnd, þá er niðurstaða mín skýr: Ég verð að taka afstöðu. Mín afstaða er já. Ég styð þetta og ég sá það á þeim upplýsingum sem við fengum í allsherjar- og menntamálanefnd að þarna eru engir rembihnútar á ferð hjá samninganefndunum, það er smáslaufa, laus slaufa. Það þarf að setjast niður og finna endann á þessari slaufu og þá er þetta búið. Það ber ekki mikið á milli, en þarna er eitthvað að sem þarf að leysa. Þetta á að vera hægt að leysa og ég vona heitt og innilega að það gerist. Þeir hafa fram í febrúar til þess að leysa þessa deilu og það á að vera nóg og vonandi tekst það með samningum. En eins og ég segi, ég verð að styðja þetta mál, bæði vegna þeirra upplýsinga sem ég fékk og líka vegna þess að við getum ekki tekið séns á þessu því að þarna getur verið líf í húfi. Við verðum að tryggja að sú staða komi ekki upp.

Herra forseti. Það er ekki af neinni léttúð sem tekin er ákvörðun um að setja lög á kjaradeilu því að verkfallsrétturinn er launafólki svo sannarlega mikilvægur. Til þess að svo sé gert þarf að teljast fullreynt að samningum verði ekki náð að svo stöddu og brýn nauðsyn að vera til þess að lög séu sett. Á fundi allsherjar- og menntamálanefndar styrktist ég í þeirri trú minni að nú væri þannig ástand að lög þyrfti, enda kom það fram í máli ríkissáttasemjara að lengra yrði ekki komist, fullreynt væri í samningaviðræðum og kom fram hjá Landhelgisgæslunni að brýn neyð væri fyrir hendi. Þess vegna greiði ég og við í þingflokki VG atkvæði með þessum lögum.

Virðulegur forseti. Eins og fram kom í máli mínu fyrr í dag þá eru fordæmalausar aðstæður uppi í samfélaginu og hægt að gagnrýna aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar á mörgum sviðum. Í dag snýst málið um öryggi landsmanna. Samningsaðilar, ekki síst ríkisstjórnin og samninganefnd hennar, hefðu kannski þurft að beita sér betur fyrir því að samningar næðust. En ef það er rétt að ein af kröfum ríkisvaldsins sé að slíta tengingu við þann samningsgrunn sem flugvirkjar Gæslunnar hafa haft við aðra samninga Flugvirkjafélagsins og sú krafa kemur í veg fyrir að samningar náist þurfa menn að endurskoða það allsnarlega, tel ég. Virðulegur forseti. Verði þessi lög samþykkt er enn tími til að semja fram á nýja árið og hvet ég samningsaðila til að nýta anda jólanna og semja, reyna að ná samningum. Þingflokkur Miðflokksins mun greiða máli þessu atkvæði sitt.

Virðulegur forseti. Hér hafa stjórnarþingmenn talað um hversu þungbært þeim reynist að setja lög á verkfall vegna mikilvægis verkfallsréttar launafólks og vegna þess neyðarástands sem nú hefur skapast. Það sé ábyrgðarhluti að setja lög á verkfall. En þau taka enga ábyrgð á þeim tíu mánuðum sem hafa liðið frá því að samningar runnu út, þau taka enga ábyrgð á því að nú er svo um hnútana búið að það þarf að setja lög á verkfall til að tryggja öryggi landsmanna. Það er bent á alla nema þann sem stendur í púlti þegar kemur að því að taka ábyrgðina á þeirri stöðu sem uppi er. Nú virðist eiga að nýta ferðina til þess að grafa undan verkfallsrétti vinnandi fólks, færa ákvörðunarvald um frestun verkfallsaðgerða yfir á ríkissáttasemjara, lauma því inn svona rétt fyrir helgina. Ég ætla ekki að taka þátt í þessari aðför, virðulegi forseti. Þingflokkur Pírata gerir það ekki heldur. Við greiðum atkvæði gegn þessum lögum.

Forseti. Meiri hlutinn telur að almennt eigi ekki að grípa inn í verkfallsréttinn en gerir það samt og ber fyrir sig neyðarástand. Það er vissulega neyðarástand sem þarf að leysa en að beita Alþingi með því að setja lög vegna þess að ríkisstjórnin gat ekki lagað vandamálið og komið í veg fyrir neyðarástand á tíu mánuðum, að beita Alþingi á þennan hátt til að skera ríkisstjórnina úr snörunni sem hún kom sér í sjálf, er óásættanlegt. Ég hef verið í þessari sömu stöðu áður, hinum megin borðsins, lög á verkfall sem ég var í. Þetta er endurtekning á þeirri hörmulegu ákvörðun þingsins. Hér sýnir ríkisstjórnin skort á forsjá og hún kom sér sjálf í það, býr til þessar afsakanir til að það sé hægt að nota einfaldlega sama trikk og áður. Það er sannarlega svartur föstudagur í dag.

Herra forseti. Stjórnvöld eiga á öllum tímum að forðast að grípa inn í kjaradeilur með lagasetningu, enda er samningsréttur launamanna varinn í stjórnarskrá og mannréttindasáttmála Evrópu. Það er á ábyrgð samningsaðila að ná samningum, en stjórnvöld hafa ekki staðið undir þeirri ábyrgð. Sú grafalvarlega staða sem upp er komin í öryggismálum þjóðarinnar er í boði ríkisstjórnarinnar. Stjórnvöld sváfu á verðinum. Ríkisstjórnin hefði átt að gera betur og koma í veg fyrir að neyðarástand skapaðist. Við í Samfylkingunni greiðum frumvarpinu ekki atkvæði. Lagasetningin er á ábyrgð stjórnarflokkanna.

Herra forseti. Við greiðum hér atkvæði um bann á verkfall flugvirkja Landhelgisgæslunnar. Af hverju? Af því að það er neyðarástand, af því að öryggi fólks er undir. Og af hverju er öryggi fólks undir? Af því að dómsmálaráðherra og ríkisstjórnin hafa ekki sinnt verkefni sínu, af því að þau hafa vanrækt að skerpa á lögum um Landhelgisgæsluna, um hlutverk hennar og um hlutverk starfsfólks. Þau hafa vanrækt að tryggja að öryggiskeðjan haldi. Þess vegna erum við hér. Það er að mati okkar í Viðreisn einfalt mál að greiða þessu máli atkvæði okkar vegna þeirrar stöðu sem við erum í, vegna þeirrar stöðu að hagsmunir almennings eru undir. En hin pólitíska ábyrgð á því að þetta óæskilega inngrip Alþingis í verkfallsaðgerðir er nauðsynlegt er á herðum dómsmálaráðherra og hún er á herðum ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Málið er einfalt. Það er öllum þungbært sem hér setja að setja lög á verkfall flugvirkja, eins og við leggjum til að gert verði í dag. En það er alveg ljóst eftir þá umræðu sem átt hefur sér stað, bæði í þingsal í dag og einnig á fundi allsherjar- og menntamálanefndar, að lengra varð ekki komist í samningum að þessu sinni og að öryggi landsmanna er ógnað af þeim sökum að verkfall skall á hjá flugvirkjum. Þess vegna greiðir þingflokkur Framsóknarflokksins atkvæði með því að lög verði sett.

Virðulegi forseti. Ég vil nota tækifærið og þakka þingmönnum fyrir að hafa brugðist svona hratt og vel við frumvarpinu og hv. allsherjar- og menntamálanefnd fyrir vinnu hennar í dag. Það er ljóst að staðan var orðin grafalvarleg, en með afgreiðslu þessa frumvarps liggur nú fyrir að flugvirkjar munu koma strax aftur til starfa og flugrekstur Landhelgisgæslunnar mun því smám saman komast í eðlilegan rekstur og björgunarþyrlur verða vonandi til taks í síðasta lagi á sunnudag. Ekki var gripið til þessarar lagasetningar fyrr en fullreynt var í gær og ljóst að samningar næðust ekki. Það var hin eðlilega nálgun því að við viljum að sjálfsögðu öll fyrst reyna að ná samningum í viðræðum aðila og með milligöngu ríkissáttasemjara ef ekki vill betur til. Lögð var fram málamiðlunartillaga frá ríkissáttasemjara sem ekki var samþykkt. Þegar það lá fyrir var brýnt að leggja frumvarp fyrir þingið og það hefur gerst hratt. Vinna dómsmálaráðuneytisins hefur verið afar hröð. Mig langar að þakka starfsmönnum þar fyrir að hafa brugðist vel við. Frumvarpið gat því komið fram strax í dag fyrst samningar kláruðust ekki í gær. Einnig vil ég þakka þeim fyrir að bregðast skjótt við við að undirbúa frumvarp um breytingar á lögum um Landhelgisgæsluna, þannig að ég neita því að sjálfsögðu að verkstjórn í dómsmálaráðuneytinu til að bregðast við þessari stöðu sé ábótavant. Það stendur ekki aðeins upp á ríkisvaldið að gefa eftir í svona samningum heldur verða fulltrúar starfsstétta, sem hafa haft sterka samningsstöðu þar sem flugrekstur Gæslunnar liggur undir, að vera sveigjanlegir. Það verða allir að gera og það verða allir að sýna ábyrgð. Það geri ég með þessu frumvarpi. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar, virðulegur forseti, en ég ítreka þakkir mínar til þingsins, fyrir hafa brugðist svo skjótt við.

Frú forseti. Það er búið að stilla Alþingi upp við vegg hér í kvöld vegna þess að ríkisstjórnin vann ekki vinnuna sína almennilega hvað varðar þessa deilu síðustu tíu mánuðina. Það var á þeirra ábyrgð að gera það, á þeirra ábyrgð að ekki kæmi til þess að bæta svo gráu ofan á þennan svarta föstudag í kvöld. Með ummælum sínum í kvöldfréttum bætti hæstv. forsætisráðherra gráu ofan á þetta svarta kvöld sem gerir það að verkum að ég verð bálrauð eins og minn þingflokkur í kvöld.

Herra forseti. Ég furða mig á því að heyra hv. þingmenn Pírata að koma hér upp til að ræða um atkvæðagreiðslu um tiltekin lög og draga þar inn í umræðu sem á sér langan aðdraganda í sölum þingsins og er ekki til umræðu í kvöld og er ekki til umræðu á næstunni, en hefur verið hér oft í kringum lagasetningu á verkföll, hvort ríkissáttasemjari ætti að hafa vel afmarkaðar og skýrt skilgreindar heimildir til að fresta verkfallsaðgerðum tímabundið ef tilteknar aðstæður eru fyrir hendi, eins og tíðkast annars staðar á Norðurlöndum. Þetta á ekki að koma neinum á óvart enda er þetta afstaða sem ég hef margoft lýst, m.a. í umræðum um lagasetningar á verkföll hér í þingsal. Ég kann ekki við það, herra forseti, þegar tiltekin mál eru til afgreiðslu að hv. þingmenn þessa tiltekna flokks kjósi að fara að ræða allt önnur mál í umræðum um atkvæðagreiðslu. Ég legg til að þeir eigi bara við mig orðastað í fyrirspurnatíma því að þetta mál er ekki á dagskrá þessa þingfundar og er ekki undir í þessari atkvæðagreiðslu.

Virðulegur forseti. Ég veit ekki betur en að allsherjar- og menntamálanefnd hafi verið að funda um þetta mál, að við séum að ræða um þetta mál í þinginu í dag og hæstv. forsætisráðherra hafi verið spurð um þetta mál í fjölmiðlum í dag og að hún hafi svarað þessu til. Það er þess vegna sem við drögum þetta mál inn í þessa umræðu, vegna þess að hæstv. forsætisráðherra setti það á dagskrá í kvöldfréttum allra landsmanna í kvöld og við Morgunblaðið og tengdi það við þessa umræðu í kvöld. Þannig að ég afþakka að ég sé með einhverjar óeðlilegar tengingar hér. Það er hæstv. ráðherra sem kemur með þessar tengingar á okkar borð. Það er hún sem skapar þessi hugrenningatengsl. Það er hún sem leggur til að verkfallsrétturinn skuli tekinn af vinnandi fólki. Það er hún sem gerir það.

Herra forseti. Oft hefur maður nú séð málflutning hér í þingsal fara á lágt plan, en sjaldan eins og nú þegar hv. þm. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir kemur hér upp og sakar mig um aðför að verkfallsréttinum. Það er svo fjarri öllum sannleika, og svo fjarri öllu sem kallast getur sanngjarn málflutningur og hlýtur að dæma sig sjálft, eins og raunar málflutningur hv. þingmanns gerir hér oft. Það er ekki hægt að ætlast til þess að stjórnmálamenn taki ekki málefnalega umræðu um stóru línurnar á vinnumarkaði þegar rætt er um lagasetningu á verkfall, því að þá hljótum við eðli máls samkvæmt að velta stóru myndinni fyrir okkur. En slík tillaga hefur ekki verið lögð fram, hún er ekki á þingmálaskrá þessa þings og það er í hæsta máta lélegur málflutningur hjá hv. þingmanni að taka þetta upp í umræðum um atkvæðagreiðslu um allt annað mál. Mér er eiginlega algerlega misboðið.

Herra forseti. Hér hefur verið rætt um hið mikilvæga hlutverk Landhelgisgæslunnar. Undir þau orð tek ég heils hugar. Öryggi sjófarenda og almennra borgara þessa lands, hvar sem við búum, við hvaða erfiðu skilyrði sem er og í hvaða veðri sem er, verður ávallt að tryggja. Því hefði hæstv. dómsmálaráðherra átt að huga betur að síðastliðna mánuði og axla ábyrgðina á því að tryggja það öryggi. Að þessi lagasetning hér snúist eingöngu um öryggi get ég ekki fallist á. Við erum að taka þátt í því að setja lög á vinnandi stétt og afnema með þeim hætti verkfallsréttinn af vinnandi fólki, rétt sem vinnandi fólk hefur barist fyrir af afli um langt skeið. Svo hefur það gerst í ofanálag, ofan í þessa atkvæðagreiðslu, að hæstv. forsætisráðherra kemur fram í fjölmiðlum í kvöld og boðar mikil tíðindi í vinnumarkaðsmálum, sem er að veita ríkissáttasemjara rétt til að stöðva verkföll. Það er algjör stefnubreyting til veikingar á verkfallsréttinum, eins og forseti ASÍ hefur tjáð sig um. Það sem við erum að taka þátt í á Alþingi núna er ekkert annað en upptaktur að því að skerða möguleika vinnandi fólks á að berjast fyrir kjörum sínum og er veiking á verkfallsréttinum - veiking á verkfallsréttinn. Þess vegna segi ég nei við þessum lögum.

Heyr, heyr.

Herra forseti. Það er hagur allra landsmanna að hafa reynslumikla flugvirkja hjá Landhelgisgæslunni og að þeir hafi sömu kjör og aðrir flugvirkjar í landinu. En það getur ríkisstjórnin ekki sætt sig við. Þess vegna erum við komin á þennan vendipunkt. Þessi ríkisstjórn hefur staðið sig illa í að leysa kjaradeilur. Það má rifja það upp hér að hæstv. fjármálaráðherra dró ljósmæður fyrir dóm og reyndi að hafa af þeim laun fyrir vinnu í verkfalli. Og með konu í stóli forsætisráðherra var rekin harðlínustefna gagnvart ljósmæðrum. Ríkisstjórnin ber ábyrgð á þessu máli. Augljóst er að hún ræður ekki við það. En öryggi landsmanna má aldrei vera í óvissu.

Herra forseti. Verkfallsrétturinn sem gengin kynslóð barðist fyrir með oddi og egg, svita og tárum, er dýrmætur; réttur sem þurfti að berjast fyrir af harðfylgi og margir þurftu að þola útskúfun og óvild fyrir. Þetta er nánast helgur réttur sem má ekki víkja frá nema í ýtrustu tilvikum og í bráðri neyð. Skömm ríkisstjórnarinnar er mikil í þessu máli, hún hefur mætt deiluaðilum af léttúð og aðgerðaleysi. Ríkisstjórnin hefur áður látið það lönd og leið að ræða við hópa launþega sem sóst hafa eftir betri kjörum, hópa sem annast öryggisgæslu, umönnun og hjúkrun og vernd þegnanna; gefið þeim langt nef, látið reka á reiðanum. Með öryggi og hagsmuni íbúa í dreifðum byggðum í mínu kjördæmi í huga, og landsmanna allra, mun ég ekki hindra framgöngu þessarar lagasetningar.

Virðulegi forseti. Lagasetning í kvöld mun ekki bjarga því alvarlega ástandi sem ríkir í öryggismálum þjóðarinnar núna um helgina, svo illa er komið vegna aðgerðaleysis ríkisstjórnarinnar gagnvart því að semja við flugvirkja Landhelgisgæslunnar. Enginn efast um að ríkir almannahagsmunir séu í húfi, en ekki hefur verið sýnt fram á að allar aðrar leiðir hafi verið reyndar til þrautar. Þá á ég ekki við við samningaborðið heldur leiðir til að tryggja lágmarksrekstur Landhelgisgæslunnar til að sinna öryggihlutverkinu þrátt fyrir verkfallið. Ég verð að nefna þau ummæli hæstv. forsætisráðherra, þótt hún vilji ekki að við tengjum þessi mál saman, að ríkissáttasemjari ætti frekar að hafa heimild til að fresta verkföllum. Ég vona að ekki komi til þess að sú breyting gegn möguleikum vinnandi fólks til að berjast fyrir kröfum sínum, verði nokkurn tímann að veruleika af því að þetta harðneskjulega inngrip í rétt vinnandi fólks til að berjast fyrir kjörum sínum, að