Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Í þeirri fjárlagaumræðu sem fram hefur farið alveg frá því að fjárlagafrumvarpið var fyrst lagt fram 1. október sl. hafa komið fram mjög misvísandi upplýsingar um það hvernig staðið hafi verið að gerð og undirbúningi fjárlaganna í þingflokkum stjórnarflokkanna. Frumvarpið var lagt á borð okkar klukkan fjögur 1. október og áður en haninn hafði galað þrisvar voru stjórnarliðar upp til hópa búnir að afneita fjárlögunum, a.m.k. að hluta til, og sverja af sér alla ábyrgð. Áður en vika var liðin höfðu svo margir afneitað að það var ljóst að ekki var lengur þingmeirihluti á Alþingi fyrir heilbrigðisþætti fjárlagafrumvarpsins sem var þó helst stefnumarkandi um það sem koma skyldi. Úti um allt land sögðu stjórnarliðar frá því að þeir hefðu komið af fjöllum, ekkert vitað hvað til stóð, og maður spyr sig: Sváfu menn á þingflokksfundunum þegar verið var að fara yfir frumvarpið eða var þannig staðið að því í þingflokkunum að ekki var gerð grein fyrir afleiðingunum af þeim fjárlagarömmum sem markaðir voru og lagðir til grundvallar fjárlagafrumvarpinu? Voru mönnum virkilega ekki kynntir fjárlagarammarnir og sáu menn ekki að niðurskurður af þeirri stærðargráðu, t.d. í heilbrigðismálunum, kæmi einhvers staðar niður, t.d. á heilbrigðisstofnunum á landsbyggðinni? Málin hafa ekki skýrst í fjárlagaumræðunni, því miður, heldur orðið flóknari. Hér hefur verið greint frá því að þingmenn hafi þvert á móti verið mjög vel upplýstir í þingflokkum stjórnarflokkanna um hvað stæði til. Þannig sagði hv. þm. Helgi Hjörvar frá því í gærkvöldi að fjárlagafrumvarpið hefði auðvitað fengið umtalsverða umfjöllun, hann sagði að þingmönnum þeirra hefði verið vel ljóst hvers var að vænta og ef eitthvað væri hefði kynningin að þessu sinni verið óvenjumikil. Ég veit hver kynningin var t.d. í þeim þingflokki sem ég sat í meðan við vorum í ríkisstjórnarsamstarfi. Það var farið yfir fjárlagarammana, það var gerð grein fyrir því hvað það mundi hafa í för með sér fyrir einstök verkefni, a.m.k. hin stærri, o.s.frv. 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Einari Kristni Guðfinnssyni spurninguna. Því er til að svara að það var staðið að þessari kynningu með nokkuð hefðbundnum hætti í þingflokki Samfylkingarinnar, þ.e. þegar rammarnir höfðu verið samþykktir í ríkisstjórn voru þeir kynntir í þingflokki Samfylkingarinnar. Okkur var allan tímann ljóst um hvaða upphæðir væri að tefla og hvernig þær skiptust á milli rammanna. Það sem mönnum varð ekki ljóst fyrr en undir lok undirbúningsvinnunnar var hvernig skiptingin í fjárlagafrumvarpinu kæmi nákvæmlega út fyrir tilteknar opinberar stofnanir. Eins og hv. þingmaður veit hefur frumvarpið verið lýðum ljóst frá 1. október og verið unnið í því og reyndar unnar nýjar tillögur í meðförum fjárlaganefndar. Í sjálfu sér var ekki neitt í þessu með öðrum hætti en hægt er að búast við miðað við það hvernig fjárlagafrumvarp er unnið enn um sinn hér á landi. Hins vegar hefur verið mikil umræða í okkar hópi í gegnum missirin, og ekki bara í þessari ríkisstjórn heldur líka í fyrri ríkisstjórn, um að það þurfi að endurskoða fjárlagavinnuna frá grunni og gera hana með allt öðrum hætti en hefur verið. Það felst ekki síst í því að með breytingu á Stjórnarráði Íslands og fækkun ráðuneyta þarf að endurskoða rammana og færa þar duglega á milli, færa fjármuni til samræmis við þá verkaskiptingu sem nú er í Stjórnarráðinu og hætta að nota ramma sem eru komnir til ára sinna og endurspegla hvorki samtímann, verkefnin né forgangsröðun þessarar ríkisstjórnar.

Virðulegi forseti. Nú eru liðnar u.þ.b. fjórar vikur frá því að við hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson sem sæti eigum í hv. viðskiptanefnd óskuðum eftir fundi í nefndinni til að ræða um söluferlið á Sjóvá sem nú hefur farið út um þúfur og óskuðum eftir því að til fundarins kæmu seðlabankastjóri, framkvæmdastjóri eignarhaldsfélags Seðlabankans og fulltrúar kaupenda sem nú hafa sagt sig frá kaupunum. Formaður viðskiptanefndar, hv. þm. Lilja Mósesdóttir, hefur gert sitt til að reyna að koma fundinum á en svo virðist sem seðlabankastjórinn sé tregur í taumi. Að minnsta kosti hefur hann ekki mætt til fundar við nefndina til að gera grein fyrir sér og sínum embættisfærslum. Mjög alvarlegar athugasemdir hafa verið gerðar við embættisfærslur Seðlabankans í tengslum við þetta söluferli og m.a. hefur kvörtun um þær verið beint til umboðsmanns Alþingis. Sömuleiðis hefur það verið boðað að hugsanlega verði óskað eftir opinberri rannsókn á málinu. Af þessum ástæðum óskuðum við eftir fundi í nefndinni til að ræða hvers vegna söluferlið fór út um þúfur en einnig vegna þess að í húfi eru gríðarlegir hagsmunir fyrir ríkið, milljarðahagsmunir. Eftirlitsstofnun EFTA hefur gert athugasemdir við það að Seðlabankinn eigi og reki tryggingafélag og við þurfum að fá upplýsingar um hvað framtíðin muni bera í skauti sér. Ætlar ríkið eða Seðlabankinn að halda áfram að eiga og reka fyrirtækið, eða hver eru framtíðaráformin? Virðulegi forseti. Það er algjörlega óásættanlegt ef embættismenn komast upp með að sinna ekki óskum þingmanna um að mæta á fundi  Ég kveð mér hljóðs, virðulegi forseti, til að vekja athygli á þessari stöðu 

Forseti vekur athygli þingmannsins á því að tíminn er löngu liðinn.

Frú forseti. Mér finnst ástæða til að nefna hérna og taka upp vegna umræðu um vegaframkvæmdir, fyrirhuguð útboð á stórframkvæmdum í einkaframkvæmd og fjármögnun þess með notendagjöldum eða veggjöldum. Sú umræða hefur farið inn á miklar villigötur og skemmt fyrir málefnalegri umræðu um þá annars góðu hugmynd að koma stórframkvæmdum upp á 40 milljarða kr. í framkvæmd þannig að þær framkvæmdir geti gengið yfir á 2–3 árum í stað þess að taka jafnvel áratugi. Þá erum við að tala um tvöföldun og breikkun stofnbrauta út frá Reykjavík. Það var sett inn í umræðuna fyrir nokkrum dögum að verið væri að skoða að innheimta allt að 7 kr. gjald á ekinn kílómetra í stað þess að innheimta samræmt hóflegt gjald eins og rætt var um í upphafi upp á 150–180 kr. á ferð fyrir utan svo afslætti sem kæmu til vegna fastra notenda o.s.frv. Þess vegna er nauðsynlegt að leiðrétta umræðuna og taka fram að þessi forsenda hefur aldrei nokkurn tímann verið útfærð eða rædd með þessum hætti, heldur hefur alltaf verið gengið út frá því í öllum hugmyndum um málið að um yrði að ræða samræmda hóflega gjaldtöku, jafna inn á allar stofnbrautirnar, en að ekki væri verið að mismuna íbúum eftir búsetu. Það er algjört grundvallaratriði og nauðsynlegt að halda því til haga af því að umræður um annað, að það kosti 700 kr. að aka fram og til baka aðra leiðina en 100 kr. hina, stórskaða að sjálfsögðu alla umræðu um þetta mikilsverða mál sem er nauðsynlegt að ræða og leiða til lykta á málefnalegum og réttum forsendum. Þetta liggur þessu til grundvallar, að um sé að ræða jafna, hóflega gjaldtöku óháð því um hvaða stofnbraut út frá borginni er verið að ræða en ekki himinháa gjaldtöku af eknum kílómetrum inn á eina og lága út á aðra út af því að þar er framkvæmdafé 

Frú forseti. Hv. þm. Einar Kristinn Guðfinnsson vildi velta sér upp úr því að stjórnarþingmenn hefðu trúlega sofið á meðan ítarlega var farið yfir fjárlagafrumvarpið í þingflokkum stjórnarflokkanna. Eins og hv. þm. Þórunn Sveinbjarnardóttir rakti ágætlega er auðvitað ramminn ræddur og farið yfir fjárlagaforsendurnar í þingflokkunum en síðan er útfærslan unnin fram á síðustu stundu. Auðvitað hefur enginn þingmaður séð fjárlagafrumvarpið fyrr en það er kynnt opinberlega. Það gerðist með þetta fjárlagafrumvarp í þessu tilfelli og þeir stjórnarþingmenn sem gagnrýndu þá hvernig fjárlögin kæmu niður á heilbrigðisgeiranum höfðu að sjálfsögðu ekki tekið þátt í þeirri vinnu eða hunsað hana á nokkurn hátt. Þeir litu fjárlagafrumvarpið í þeirri mynd sem það endanlega birtist sama daginn og það var kynnt. Þar urðu mistök, það höfum við sagt og við segjum kinnroðalaust að þeim megin í fjárlagafrumvarpinu hafi orðið mistök og vegna þess að bæði hlutaðeigandi ráðherrar, ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir hafa manndóm í sér til að viðurkenna mistök lítur fjárlagafrumvarpið öðruvísi út núna. 

Virðulegi forseti. Í dag er 16. desember og það er hálft ár síðan hv. þm. Óli Björn Kárason lagði fyrirspurn fyrir hæstv. forsætisráðherra, skriflega fyrirspurn sem hæstv. forsætisráðherra hefur 10 virka daga til að svara. Ég spurði í gær hvort í dag yrði gert eitthvað í tilefni dagsins, svona út af jólunum og þeirri stemmningu, en þá kom svar, virðulegi forseti. Ég vildi upplýsa þingið um að ég veit að hér er verið að leyna þingið upplýsingum og þetta svar er yfirhylming yfir einstaklingum sem eru nátengdir forustumönnum í ríkisstjórninni. Ég er búinn að koma oft upp til að kvarta yfir útúrsnúningum í svörum frá hæstv. ráðherrum. Það er nýlunda, þetta gerðist ekki áður en þessi hæstv. ríkisstjórn byrjaði, í það minnsta ekki í langan tíma. Nú er hins vegar gengið skrefinu lengra og nú reynir á hvort hv. forsætisnefnd ætlar að standa vörð um þingið og fara fram á að Ríkisendurskoðun skoði þetta mál. Ég fer fram á að það verði gert. Ég mun veita Ríkisendurskoðun allar umbeðnar upplýsingar og nú kemur í ljós hvort menn meina eitthvað með því þegar þeir tala um að standa vörð um þingið þannig að það geti sinnt eftirlitsskyldu sinni og rækt sitt hlutverk.

Frú forseti. Ég kem hingað vegna orða hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar í ræðustól áðan um að stjórnarþingmenn hefðu e.t.v. verið sofandi við fjárlagagerðina. Svo var alls ekki. Því skal haldið til haga að þær prósentur sem um var vélað í aðdraganda fjárlagafrumvarpsins voru allsendis ókunnar þingmönnum Samfylkingarinnar, svo ég tali aðeins fyrir þann flokk, alltént þeim sem hér stendur, þ.e. að farið yrði fram með 40% niðurskurðarkröfu á hendur sjúkrahúsunum úti á landi og að 85% af niðurskurði til heilbrigðismála færi fram á sjúkrahúsum úti á landi. Það var þingflokknum ekki kunnugt, alltént ekki þeim sem hér stendur. Því kom það honum algjörlega í opna skjöldu er hann las viðkomandi fjárlagafrumvarp, auk þess sem sú kerfisbreyting sem þar var kynnt hafði ekki verið rædd, a.m.k. ekki í þaula, eftir því sem sá sem hér stendur kemst næst og mætti hann þó ágætlega vel á fundi hjá þingflokki Samfylkingarinnar. Ég vil hins vegar taka fram, frú forseti, að það er til marks um nýja tíma að þessu fjárlagafrumvarpi hefur verið breytt  
            

Forseti biður um hljóð í salnum.

Virðulegi forseti. Ég kem upp undir þessum lið vegna atburða sem hafa gerst í þjóðfélaginu. Hér var kosið til stjórnlagaþings 27. nóvember. Nú hafa tveir aðilar kært þá kosningu til Hæstaréttar. Það er einkennilegt í ljósi þess að við teljum okkar búa í lýðræðisríki að þetta er þetta ekki fyrsta frétt í öllum fjölmiðlum, eins og vera ber. Ef til vill eru fjölmiðlar örlítið að bregðast Íslendingum vegna þess að ekki er fjallað um þetta, þessi þöggun er afar undarleg. Ég vek athygli á þessu hér því að það er mjög merkilegt að búið sé að kæra kosningar á Íslandi til æðsta dómstóls landsins. Þetta ættu raunverulega að vera heimsfréttir, svo miklar athugasemdir eru gerðar við framkvæmd kosninganna að mér er sagt að þessar kærur snúist um að nánast ekkert hafi verið í lagi við kosningarnar sjálfar fyrir svo utan hvernig lesið var úr tölunum. Mig langar að benda á þetta, virðulegi forseti, og ég undrast þá þöggun sem framkvæmdarvaldið sýnir í þessu máli. Hvar er það statt? Ég vildi gjarnan fá svör við þessu í dag eða á morgun frá framkvæmdarvaldinu. Hvernig ætlar framkvæmdarvaldið að bregðast við þessum kærum? Heldur undirbúningur stjórnlagaþings áfram eins og ekkert sé? Hvað er áætlað að Hæstiréttur taki sér langan tíma til að úrskurða um þessar kærur? Hvar er málið statt? Ríkisstjórnin verður að koma með svör í dag eða á morgun um þessi mál svo þessi leiktjöld falli. Ég hvet fjölmiðla til að taka málið upp og fjalla um þetta á opinn og gagnsæjan hátt.

Virðulegur forseti. Ég vildi nota tækifærið og taka undir með hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni sem formaður efnahags- og skattanefndar og segja að ég sjái ekki miklar líkur til að það verði almenn sátt um að innheimta 7 kr. á hvern ekinn kílómetra og tugi þúsunda af fólki fyrir það eitt að eiga leið til vinnu sinnar á degi hverjum. Svo er rétt að staðfesta orð hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar. Eftir spurningu frá Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur í gærkvöldi svaraði ég því til að auðvitað hefðu þingmenn stjórnarflokkanna verið upplýstir um stóru línurnar í fjárlagafrumvarpinu áður en það var lagt fram.  
            

Virðulegi forseti. Ég lagði fram tvær spurningar í afar góðum hug um það hvernig staðið hefði verið að undirbúningi þessa fjárlagafrumvarps. Það er eins og að ég hafi hitt á snöggan blett í Samfylkingunni því að þingmenn flokksins koma hér upp hver á fætur öðrum og rymja og emja undan þessum spurningum. Spurningarnar sem ég spurði voru eftirfarandi: Var fjárlagafrumvarpið nægilega vel kynnt í þingflokkum stjórnarflokkanna eða voru þingmenn stjórnarflokkanna sofandi þegar málið var afgreitt? Nú liggur svarið skýrt fyrir. Þeir segja: Við vorum ekki sofandi, heldur samþykktum glaðvakandi og með fullri meðvitund að leggja fram fjárlagafrumvarp án þess að vita hvað í því stæði. Okkur var sagt frá meginlínum, hvar skattarnir ættu að liggja, í stórum dráttum hvar ætti að skera niður, hvernig rammarnir ættu að líta út en við samþykktum samt sem áður að leggja fram fjárlagafrumvarp án þess að vita hvað í því stóð. Það er það sem um er að ræða. Hv. þm. Helgi Hjörvar segir að þingmennirnir hafi verið upplýstir um stóru línurnar. Eru það ekki stórar línur sem eru lagðar í fjárlagafrumvarpinu þar sem verið er að marka stefnu um hvernig eigi að skipa heilbrigðismálum úti á landsbyggðinni? Var það ekki hluti af þessum stóru línum?  
            

Forseti biður um ró í salnum.

Virðulegi forseti. Það er greinilegt að hv. þm. Einar K. Guðfinnsson snerti á óþægilegu máli, sérstaklega fyrir Samfylkinguna. Hv. þm. Helgi Hjörvar kemur hingað og uppnefnir þingmenn í öðrum flokkum kerruhesta og ég veit ekki hvað og hvað. Það er komið í ljós að þingmenn Samfylkingarinnar eru ekkert annað en hlaupadrengir, og hlaupastrákar fyrir ráðherrana í ríkisstjórninni því að hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson upplýsti um það  Það er auðvitað ekkert nýtt að hv. stjórnarliðar séu reiðubúnir til að skrifa upp á hvað sem er, ólesið og óséð. Hver man ekki eftir því hvernig farið var með Icesave-samning Svavars Gestssonar sem ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn börðust svo harkalega fyrir á þinginu, 

Forseti hvetur hv. þingmenn til að virða tímamörk.

Hæstv. forseti. Maður getur eiginlega byrjað á að spyrja: Er lægð yfir landinu, eða hvað er að gerast? 
             Ég ætlaði bara að koma inn á einn þátt sem hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson gerði að umtalsefni áðan, þ.e. ákvörðun ríkisstjórnarinnar á föstudaginn fyrir viku, daginn eftir að slitnaði upp úr viðræðum við lífeyrissjóðina um að setja í gang stórátak í samgöngumálum, og umferðaröryggismálum í leiðinni, þ.e. að setja framkvæmdir upp á tæpa 40 milljarða kr. í gang á næstu 4–5 árum og útfæra á þann hátt sem samþykkt var í frumvarpi sem var gert að lögum 16. júní sl. af u.þ.b. 45 þingmönnum. Enginn var á móti. Það er rétt sem hv. þingmaður segir, það er verið að afvegaleiða umræðuna. Það eru sett fram ófullgerð vinnugögn, í raun er verið að brjóta trúnað með því að setja þetta fram til að setja þessa umræðu svona í gang. Ég vil taka skýrt fram, vegna þess að ég leiddi þetta mál fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, að næst í ferlinu þegar búið er að ákveða þetta mikla átak er að hæstv. samgönguráðherra skipi þverpólitíska nefnd sem ég átti þátt í að gera samning um við formenn Sjálfstæðisflokks, Framsóknarflokks, Samfylkingar og Vinstri grænna. Ég ræddi það líka við Hreyfinguna. Nefndin hefur 4–5 ár til að útfæra nýjar hugmyndir um hvernig eigi að afla fjár til vegagerðar og reksturs vegakerfisins, þar með talið endurgreiðslu á þeim lánum sem tekin verða fyrir verkefninu á suðvesturhorninu. Við höfum 4–5 ár og það á að vera hægt að ná þverpólitískri sátt á þeim tíma um hvernig þetta verður útfært. Það er rangt sem sett hefur verið fram, og allir eru að tala um, að rukka eigi 7 kr. á kílómetrann o.s.frv. Andstæðingarnir setja þetta fram 

Virðulegi forseti. Mig langar aðeins að blanda mér í þessa umræðu um vegtolla og veggjöld sem fer nú mikinn í þessum sal. Við horfum fram á það t.d. í því frumvarpi sem liggur nú fyrir efnahags- og skattanefnd um breytingar á vörugjöldum bifreiða að jarðefnaeldsneyti er á leiðinni út. Við erum að opna fyrir metangasbíla, rafmagnsbíla, vetnisbíla og við erum að fara að rukka fyrir hversu mikið bílarnir menga í staðinn fyrir þyngd þeirra eða tog. Fram undan er mikil og stór kerfisbreyting og því verður ríkið að fara að horfa til þess með hvaða hætti það getur skattlagt notkunina á vegunum. Skattlagning verður að tengjast öðru en jarðefnaeldsneytisgjaldinu. Þess vegna hljótum við að horfa til þess til langrar framtíðar að einhvers konar notkunargjöld verði tekin upp. Ég sé alltaf þessa umræðu sem nú fer mikinn tengjast þeirri kerfisbreytingu sem er fram undan á næstu 10–15 árum. Hvernig við útfærum það er t.d. okkar hér inni að hafa skoðun á. Verður það með vegtollum, veggjöldum, verður það tengt staðsetningu eða því kerfi sem nú er að ryðja sér til rúms í Evrópu? Það kemur ekki til greina að við tengjum þetta ákveðnum leiðum og 7 kr. á kílómetrann. Það kemur ekki til greina. Það er sú nálgun á verkefnið sem við eigum ekki að taka upp. Við eigum að forðast það, við eigum frekar að horfa á almennt gjald á notkun vegna þess að við þurfum að hverfa frá skattlagningu á jarðefnaeldsneytið og við þurfum að tengja skattlagninguna við notkun á vegasamgöngum okkar með öðrum hætti.

Frú forseti. Þetta er stór og mikil umræða, þessi umræða um vegtolla og veggjöld og augljóst að við erum heldur ekki alveg búin að tala okkur niður á það endanlega hvaða fyrirkomulag við mundum vilja hafa ef til kæmi. Ég tel hins vegar mikilvægt að hvernig svo sem það verkast lítum við svo á að ef við förum í þessar vegaframkvæmdir með þessum hætti núna sé þar með líka að losna fjármagn sem ætti þá að nýtast okkur til þess að ljúka við að leggja vegi landsins, þ.e. ljúka við stofnvegakerfið. Minni ég nú enn eins og Kató gamli á ástand þjóðvega vestur á fjörðum þar sem ekki er búið að ljúka því verkefni að leggja grunnkerfið sem er auðvitað forsenda fyrir öllum samgöngum í landinu. Ég get ekki stillt mig um að ræða aðeins vinnubrögðin við fjárlagafrumvarpið. Það er augljóst af þeirri umræðu sem hefur farið fram að hér takast á nýir tímar og gamlir varðandi vinnubrögð  
            

Forseti lítur svo á að samkomulag sé um að þingfundur geti staðið lengur í dag en þingsköp kveða á um.

Virðulegi forseti. Atkvæðagreiðsla um fjárlagafrumvarp ársins 2011 stendur nú fyrir dyrum. Í meðferð þingsins hefur það tekið töluverðum breytingum, sumar reiknaðar stærðir vegna breyttra forsendna en aðrar vegna nánari yfirferðar og athugunar bæði í ráðuneytum og í nefndum þingsins. Heilbrigðismálin hafa tekið breytingum til batnaðar, hið sama má segja um menntamál og önnur velferðarmál, kjör atvinnuleitenda batna og grunnur elli- og örorkulífeyris hækkar nái frumvarpið fram að ganga. Þrátt fyrir endurskipulagningu og niðurskurð í ríkisrekstri hefur tekist að standa vörð um grunnþjónustu, bæta hag þeirra sem búa við knöppust kjör og standa við sett efnahagsmarkmið, og það er vel af sér vikið. 
            

Frú forseti. Það fjárlagafrumvarp sem hér kemur til atkvæðagreiðslu er eitt mikilvægasta innlegg ríkisstjórnarinnar til að hífa þjóðina upp úr þeirri efnahagslægð sem hún hefur ratað í. 

Frú forseti. Í umræðu um þetta fjárlagafrumvarp hefur mikið verið rætt um alla þá vankanta sem hafa verið á vinnubrögðunum við gerð frumvarpsins en gallarnir á þessu frumvarpi við þessar aðstæður, kreppuaðstæður, gefa hins vegar tækifæri til þess að læra af reynslunni um hvað betur megi fara við fjárlagavinnu almennt. Sérstaklega sjáum við mikilvægi þess að menn fari að huga að því hvað er raunverulegur sparnaður og hvað ekki, og huga t.d. að því hvenær sparnaður sem lítur út fyrir að vera niðurskurður á pappír leiðir til meira tjóns til lengri tíma litið. Það eru mörg dæmi um slíkt í þessu fjárlagafrumvarpi. Þetta kennir okkur líka að við þurfum að fara að huga að fjárlögum til lengri tíma, jafnvel gera 10 ára áætlun til að geta metið hvað felur í sér raunverulegan sparnað og hvað raunverulegan kostnað til lengri tíma. Einnig áhrifin af hagkerfinu í heild, hverju erum við að ná inn í hagkerfið og hvað fer út úr því. Þar er sérstaklega mikilvægt að huga að ríkisútgjöldum og það má gjarnan setja tölurnar sem við munum ræða hér í dag í samhengi við það sem 

Forseti. Við göngum nú til atkvæða um fjárlagafrumvarp ársins 2011. Það hefur fengið ítarlega umfjöllun í fjárlaganefnd og öðrum nefndum þingsins. Fjárlaganefnd hefur haldið nokkra tugi funda um þetta fjárlagafrumvarp, kallað til sín fjölda gesta og leitað ráða víða í samfélaginu við að gera þetta fjárlagafrumvarp sem best úr garði. Um það er ekkert meira að segja að sinni, umræðan í þinginu í haust og síðast í gær segir það sem segja þarf um þetta frumvarp og engu er við það að bæta. Ég vil hins vegar nota þetta tækifæri til að þakka öllum þeim sem komu að gerð þessa frumvarps, þar á meðal hv. þingmönnum í fjárlaganefnd og öðrum nefndum þingsins, og ekki síst starfsmönnum þingsins, starfsmönnum fjárlaganefndar og öllum þeim sem hafa lagt mikið á sig til að búa frumvarpið í þann búning sem það er í hér í dag og við erum að greiða atkvæði um. Bestu þakkir fyrir það. 
            

Frú forseti. Stefnumótun ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum eins og hún birtist í fjárlagafrumvarpi ársins 2011 er í molum og hér sannast hið fornkveðna um að aldrei hafi þjóð sem lotið hefur tilskipunum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins í efnahagsmálum komið undan því öðruvísi en með gríðarlega slæmum afleiðingum fyrir allan þorra almennings. Það sorglega er að hjá slíkum þjóðum hefur samt aldrei skort stjórnmálamenn sem eru tilbúnir að framfylgja stefnu sjóðsins. Hér á landi eru það þingmenn Vinstri grænna og Samfylkingar. Hreyfingin hefur ávallt lagt til að staða ríkissjóðs verði bætt með tekjum frá þeim sem nýta auðlindir þjóðarinnar en ekki með aukinni skattbyrði á almenning. Á það hefur ekki verið hlustað hjá þessari ríkisstjórn, ekki frekar en hjá fyrri ríkisstjórnum þessarar þjóðar sem oftar en ekki létu sérhagsmuni ráða ferðinni.

Forseti. Ég held að öllum sé ljóst að til þess að ná tökum á þeim vanda sem við er að glíma þarf mjög breiða og góða samstöðu. Við sjálfstæðismenn höfum í tvígang boðið fram krafta okkar til þess verks, bæði fyrir fjárlagagerðina 2010 og líka í þeirri vinnu sem nú stendur. Því hefur því miður verið hafnað. Það hefur verið einkennilegt að fylgjast með ferli þessa máls. Frá upphafi þess má segja að ekki hafi nema þrír þingmenn fylgt því allt til enda, hæstv. fjármálaráðherra og hv. þm. Björn Valur Gíslason og Mörður Árnason. Af þeim gríðarlega fjölda breytingartillagna sem liggur fyrir sést að það hefur óðum fækkað í villikattafélaginu, heimiliskettir eru orðnir til muna fleiri í röðum stjórnarliða en áður var og ég vænti þess í þessu 20 mínútna hléi sem gert var á þingfundi hér áðan hafi enn fjölgað í þeim góða hópi og að við sjáum þess stað í atkvæðagreiðslunni á eftir.

Virðulegi forseti. Það eru mikil vonbrigði að varnaðarorð um að fjárlögin muni dýpka kreppuna hafi ekki verið tekin alvarlega og að haldið sé dauðahaldi í efnahagsáætlun AGS þrátt fyrir að hagvaxtarforsendur hennar séu brostnar. Niðurskurður ríkisútgjalda við slíkar aðstæður mun stækka fjárlagafrumvarpið á næsta ári og krefjast meiri niðurskurðar en nú er gert ráð fyrir. Virðulegi forseti. Ég hef ásamt hv. þm. Atla Gíslasyni og Ásmundi Einari Daðasyni lagt fram tillögur innan þingflokks VG um breytta forgangsröðun, nýja tekjuöflun og aukin útgjöld í þágu velferðar og bættra lífskjara. Þessar tillögur hlutu ekki hljómgrunn innan þingflokks Vinstri grænna. Við munum því hvorki styðja fjárlagafrumvarpið né breytingartillögur við það þar sem þær ganga of stutt að okkar mati og draga ekki úr kreppunni. Í morgun lögðum við fram yfirlýsingu 

Virðulegi forseti. Samkvæmt áætlunum er talið að frumjöfnuður fyrir árið 2011 verði jákvæður um 15,5 milljarða kr. Heildarjöfnuðurinn eða hallinn er hins vegar um 37 milljarðar kr. þannig að við sjáum fram á að næsta ár verði gríðarlega erfitt. Það sem hins vegar fylgir ekki sögunni þegar þessar tölur eru sagðar er að hagvaxtarforsendur Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og ríkisstjórnarinnar samkvæmt jöfnuði í ríkisfjármálum fyrir árin 2009–2013 eru algjörlega brostnar. Samkvæmt spám verður hagvöxtur hér í besta falli upp á 1,9% en hér átti að vera samkvæmt áætlunum um 4,4% hagvöxtur. Það sem hefur gerst með þessa ríkisstjórn er að henni tekst ekki að auka hagvöxt og hún hefur líka slakað á klónni. Það verður ekki bara næsta ár sem verður erfitt, heldur líka árin 

Frú forseti. Ég tek undir orð Lilju Mósesdóttur hér áðan. Ég vil jafnframt bæta við að forgangsröðun - 

Frú forseti. Við greiðum hér atkvæði um tvenn fjárlög, annars vegar frá hæstv. fjármálaráðherra og hins vegar frá Sjálfstæðisflokknum.  
            

Virðulegi forseti. Hér eru greidd atkvæði um tillögur okkar framsóknarmanna um að ekki verði fallið frá hugmyndum um að persónuafsláttur fylgi ekki verðlagi og að hann verði hækkaður um 3 þús. kr. Ástæðan fyrir því að þetta birtist á þessum lið er sú að þetta mun þýða útgjöld fyrir ríkissjóð en þarna blandast líka inn í tillögur okkar um aflaaukningu um 25–30 þús. tonn.

Virðulegi forseti. Með þá von í brjósti að það sé hægt að vekja von hjá Íslendingum höfum við lagt til að skattlagður verði fyrir fram hluti séreignarsparnaðarins upp á 40 milljarða kr. Við göngum ekki eins langt og sjálfstæðismenn, enda höfum við ekki heldur tekið undir þær tillögur að hér eigi ekki að leggja á neina skatta. Þetta er hófleg og skynsamleg miðjustefna sem mundi gera það að verkum að kreppan yrði ekki eins djúp og þessi ríkisstjórn virðist ætla að bjóða upp á.

Virðulegi forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um að auka þorskveiðiheimildir um 35 þús. tonn. Ég verð að segja að þegar ég horfi á atkvæðatöfluna veldur það mér miklum vonbrigðum að margir hv. þingmenn, sem hafa tekið undir það að bæta hér við þorskveiðiheimildum, skuli renna á rassinn þegar atkvæði eru greidd um tillöguna. Það segir manni að ekki fylgi alltaf hugur máli. Ekki þarf að hafa mörg orð um hvað það mundi þýða fyrir þjóðarbúið að bæta hér við fiskveiðiheimildum, bæði upp á beinar tekjur fyrir ríkissjóð og eins óbeinar, bæði fyrir ríkissjóð og sveitarfélögin. Það er gríðarlega mikilvægt að þessi tillaga verði samþykkt. Ef við þurfum ekki að skapa störf og verðmæti núna á þessum tíma, hvenær þurfum við þess þá? Í öðru lagi er engin áhætta tekin með þessum tillögum, það er einungis verið að hækka aflaregluna úr 20% í 23% vegna þess að þorskstofninn er mjög sterkur. Samt sem áður munum við halda áfram að byggja upp þorskstofninn  
            

Frú forseti. Forsendubresturinn eftir hrun var aðallega missir atvinnu og þar með minnkandi tekjur heimilanna sem gerir þeim erfitt fyrir að greiða af lánum og húsaleigu. Hér leggjum við sjálfstæðismenn til að fiskveiðikvótinn verði aukinn þannig að atvinna skapist í landinu. Þetta land þarf aðallega atvinnu og við eigum að samþykkja þessa tillögu, auka atvinnu í kringum sjávarútveg og svo ættum við að sjálfsögðu að virkja miklu meira en við höfum gert og fara á fullt með það að skapa atvinnu. Ég segi já.

Frú forseti. Hér er lagt til að ríkið nái í þá eign sem það á í ósköttuðu fé séreignarsjóðanna. 

Virðulegi forseti. Við sjálfstæðismenn bjóðum hér upp á aðra stefnu í ríkisfjármálum en stjórnarflokkarnir. Tillögum okkar hefur verið hafnað, stjórnarflokkarnir hafa kosið helför skatta og dróma í atvinnulífinu. Ríkisstjórnarflokkarnir ná ekki saman um sparnað og niðurskurð eins og við sjáum í atkvæðagreiðslunni og á fjárlagafrumvarpinu. Aftur á móti ná ríkisstjórnarflokkarnir, og hafa náð, alveg sérstaklega vel saman um skattahækkanir. Við bjóðum hér upp á að lækka skatta á fyrirtæki og atvinnulíf um 46 milljarða kr. Ef það mundi ekki hjálpa atvinnulífinu  
            

Virðulegi forseti. Í þessum tillögum er lagt til að lækka tryggingagjaldið um 6 milljarða kr. Ég tel mikilvægt að rifja það upp að þegar tryggingagjaldið var hækkað á sínum tíma, þegar atvinnuleysið jókst, komu Samtök atvinnulífsins mjög jákvætt að því borði og tóku vel í að hækka það. Þá voru ákveðin loforð um að menn mundu lækka það þegar atvinnuleysið minnkaði þannig að þetta er mikið réttlætismál. Núna er tekið of mikið tryggingagjald af fyrirtækjunum og sveitarfélögunum í landinu. Við sáum það í afgreiðslu fjáraukalagafrumvarpsins þar sem fjárfesting hefur ekki verið minni á lýðveldistímanum og það er skýrt dæmi um að við verðum að minnka tryggingagjaldið til að koma hér hagvexti og fjárfestingu af stað aftur. Því til viðbótar vil ég árétta, virðulegi forseti, að núna er ríkisstjórnin að hæla sér mikið af árangri í ríkisfjármálunum en hún tekur 3 milljarða kr. frá sveitarfélögunum í landinu í formi tryggingagjalds. Það eru nú afrekin, 

Frú forseti. Ég legg enn og aftur áherslu á að á bls. 3 eru skattar á vöru og þjónustu. Við erum hér í lið 29. b að leggja til 6 þús. millj. kr. á árinu 2011 og aðrar 6 þús. millj. kr. á árinu 2012 til að koma til móts við skuldavanda heimilanna á sama tíma og við hækkum hér gjöld sem auka skuldavanda heimilanna. Þetta er sama þversögnin og hefur alltaf verið, þetta eru óásættanleg viðbrögð.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um skattatillögur ríkisstjórnarinnar. Það sem vantar hins vegar í þetta skjal er það að ríkisstjórnin er ekki bara að sækja sér 11 milljarða kr. í skatttekjur til einstaklinga og fyrirtækja, hún er líka að svíkja gefin loforð um að hækka persónuafsláttinn samkvæmt verðlagi, um 3 þús. kr. Þar liggja um 8 milljarðar kr. í hækkun skatta. Það á líka að sækja um 6 milljarða kr. til banka og lífeyrissjóða til að fjármagna vaxtabæturnar, það er skattheimta upp á 6 milljarða kr. og það á líka að sækja eina 6 milljarða kr. til íbúa á landsbyggðinni í auknum veggjöldum og það reiknast mér til að séu einnig um 6 milljarðar kr. Samtals er þetta 

Frú forseti. Í þessum breytingartillögum kristallast helskattar ríkisstjórnarinnar. Hér er haldið áfram með skattlagningu á heimili og fyrirtæki, gömlu skattahækkanirnar, og allt heldur áfram. Auk þess eru lagðir til auknir skattar upp á 6 þús. millj. kr. sem ekki eru nákvæmlega útfærðir. Vegna þeirrar stefnu sem ríkisstjórnin hefur fær ríkissjóður hins vegar þetta fé vegna skatta sem lagðir eru á löskuð heimili og fyrirtæki. Ég get hvorki greitt atkvæði með þessu né á móti því. Ég sit hjá.

Virðulegur forseti. Ég hafði óskað eftir því að fá að taka til máls um atkvæðagreiðsluna sem varðar þskj. 517, sérstaklega þá varðandi erfðafjárskatta og skatta á gjafafé. Nú er það tímabil ársins þegar við erum öll að vinna í því að endurspegla gleðina við það að gefa. Flestir eru að leita að jólagjöfum og við erum að hugsa um okkar nánustu og þá sem okkur þykir vænt um. Í þessu vil ég minna á að við getum líka endurspeglað það í gegnum fjárlögin og þess vegna hef ég í hyggju að leggja fram breytingartillögu til að tryggja að líknarfélög sem þiggja gjafafé frá þeim sem hafa í hyggju að gefa í gegnum dánarbú sitt til góðgerðafélaga og sjálfseignarstofnana þurfi ekki að borga skatta af þessu gjafafé. Við höfum skorið mjög mikið niður framlögin til líknar- og góðgerðafélaga. 

Forseti. Ég dreg þessa tillögu til baka fyrir hönd okkar flutningsmanna. Ástæða þess er einfaldlega sú að hér hafa verið greidd atkvæði um hluta af þeim breytingartillögum sem við lögðum fram í fjárlaganefnd og hafa verið bornar hér upp. Hér er á ferðinni örlítill bati af áhrifum þess ef þingið hefði fallist á þær breytingartillögur sem við lögðum til. Það er beint samhengi á milli þessara tillagna og þess vegna er rökrétt að draga tillöguna á þskj. 539 til baka.

Frú forseti. Hér er lögð fram tillaga um aukalegt framlag til Lánasjóðs íslenskra námsmanna í þeim tilgangi að jafna lífskjör fólks í landinu. Þannig er það í dag að ef einstaklingur er á atvinnuleysisskrá eða á framfæri Félagsþjónustu Reykjavíkurborgar er grunnframfærsla hans reiknuð 150 þús. kr. á mánuði. Ef um háskólanema er að ræða er einungis gert ráð fyrir að hann þurfi 120 þús. kr. á mánuði til að framfleyta sér. Mér sýnist því miður að stjórnarliðar ætli að greiða atkvæði gegn því að framfærslugrunnur háskólanema í landinu verði leiðréttur eins og við framsóknarmenn leggjum hér til. Það er þvert á það sem margir aðrir stjórnarliðar hafa talað fyrir að undanförnu og ég harma það. Ég segi já.  
            

Virðulegi forseti. Ég minni á að í fyrra var framfærslugrunnur námsmanna hækkaður um 20%, það var eitt af fyrstu verkum þessarar ríkisstjórnar. Ég get tekið undir þau meginsjónarmið að það skipti máli að fjárhæð námslána fylgi þeim fjárhæðum sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson nefndi áðan og bendi á að meðalráðstöfunartekjur námsmanna núna eru um 180 þús. kr. en þessi tillaga byggir hins vegar á svigrúmi sem er ekki til staðar. Hún byggir á þeirri hugmynd að hér séu innheimtir 40 milljarðar kr. í fyrirframskattlagningu séreignarsparnaðar sem raunar var felld hér áðan og ég vil líka nefna að er einskiptisaðgerð. Tillagan tekur því ekki á því að þessi hækkun geti varað til lengri tíma. Ég styð það að þetta verði gert þegar svigrúm skapast en það er því miður ekki fyrir hendi og þess vegna segi ég nei.

Virðulegi forseti. Við erum hér að greiða atkvæði um mjög framsýnar tillögur fulltrúa Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd, hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar. Þarna er lagt til að lögreglan víðs vegar um landið fái bætur á fjármagni og lagt er til að það verði 500 millj. kr. sem gefið verður í. Ekki veitir af því að eins og ég hef sagt áður er það lögreglan sem skiptir máli og er hornsteinn samfélagsins. Starfsemi lögreglunnar verður að tryggja. Ég skora á þingmenn að samþykkja þessa tillögu.

Virðulegi forseti. Jafnvel þó að dregið hafi verið úr hagræðingarkröfu á heilbrigðisstofnanir víðs vegar um land er stefnan enn þá til staðar. Hana höfum við gagnrýnt og teljum að ef svo heldur áfram sem horfir muni það bitna mjög á heilbrigðisþjónustu landsmanna, sérstaklega á landsbyggðinni. Hér er lagt til að hagræðingarkrafan á heilbrigðisstofnanir úti á landi verði flöt 4,7% í stað 9,6%. Hugsunin er að þetta verði svona, síðan verði ræddar í framhaldinu eins og ég veit að vilji er til innan þingsins þær tillögur sem meiri hlutinn hefur lagt fram. Ég segi já og harma það að ríkisstjórnin segi nei við tillögum okkar.

Virðulegur forseti. Ég tel jákvætt að milda niðurskurðinn í heilbrigðismálum eins og tillaga hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar gengur út á og styð hana. Ég kem hins vegar hingað upp til að lýsa þeirri skoðun minni að í stað þess að smyrja fjármunum út flatt sé mun æskilegra að forgangsraða fjármununum þannig að þeim yrði útdeilt eftir ákveðnum fyrir fram gefnum forsendum og stefnu. Á næstu árum þarf að forgangsraða og hagræða í velferðarþjónustunni. Til þess að hægt sé að ná fram æskilegum breytingum sem bæði nýta fjármuni betur og bæta þjónustuna þarf að forgangsraða. Sú forgangsröðun, sem verður að fara fram, krefst mjög mikils pólitísks hugrekkis, bæði hjá ríkisstjórnarflokkunum og stjórnarandstöðunni. Ég vona svo sannarlega að við náum að vinna þetta betur en nú náðist. Ég tel að heilbrigðisþjónustan geti orðið 

Virðulegi forseti. Ríkisstjórnin hefur hækkað vaxtabætur og ég fagna því. Hún hefur hins vegar líka lækkað barnabætur um tæpan milljarð kr. Hér er gerð tillaga um að það verði ekki gert og að um milljarður kr. verði settur til þessa málaflokks. Mér finnst leitt að horfa upp á að ekki sé stuðningur á Alþingi við það að bæta barnafólki sérstaklega, það er sá þjóðfélagshópur sem hefur farið hvað verst út úr hruninu, það er sá þjóðfélagshópur sem reynsla annarra landa sýnir að verði að gæta sérstaklega að í kreppunni. Ég harma þetta og ítreka að það er ekki gott að sjá að ríkisstjórnin greiðir atkvæði gegn þessari tillögu. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Á næstu missirum á að leggjast í miklar stórframkvæmdir. Það sem ríkisstjórn hefur hins vegar gleymt er að það þarf líka að hugsa um viðhald vega. Það þarf að fækka einbreiðum brúm víðs vegar um landið til að auka umferðaröryggi. Samgöngur eru víðast hvar í algeru lamasessi. Lagt er til að 500 milljónir verði settar í almennt viðhald og 1 milljarður í fækkun einbreiðra brúa. Ég segi já, og hvet ríkisstjórnina til að endurskoða hug sinn í þessu máli. Þetta snýst líka um almenna smærri verktaka víðs vegar um land sem hafa átt gríðarlega erfitt í kreppunni.

Virðulegi forseti. Hér koma til atkvæða fjölmargir liðir sem snúa að aðalskrifstofum ráðuneytanna. Hér er einfaldlega verið að leggja til að aðalskrifstofur ráðuneytanna taki á sig sömu hagræðingarkröfu og ríkisstjórnin sjálf hefur lagt upp með. Hún hefur sagt að leggja eigi almenna 9% hagræðingarkröfu á stjórnsýslustofnanir almennt en hlífir sjálfri sér, hlífir aðalskrifstofum ráðuneytanna. Þetta kemur þvert ofan í skýrslu Ríkisendurskoðunar þar sem framkvæmd fjármálaráðuneytisins með eigin tillögum um launalækkun í ráðuneytum er harðlega gagnrýnd. Ég segi já við þessari tillögu, frú forseti.

Virðulegi forseti. Við framsóknarmenn sitjum hjá við atkvæðagreiðsluna. Hér er ríkisstjórnin og framkvæmdarvaldið að auka fjármuni til almenns potts við heilbrigðisstofnanir. Maður getur velt því fyrir sér hvort undirliggjandi ástæða sé að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn og efnahagsstefna hans og ríkisstjórnarinnar geri það að verkum að ríkisstjórnin geti ekki komið til móts við heilbrigðisstofnanir eins og hún vill. Hún setur fjármuni fram hjá niðurskurðinum í heimild sem er eins konar ráðherrapottur sem menn geta síðan valsað um að vild á næsta ári eftir pólitískum behag-ástæðum.

Frú forseti. Þessi liður er hluti af flækjunni sem var búin til þegar endurskipuleggja átti heilbrigðisþjónustu alls landsins í gegnum fjárlögin án þess að nokkur stefnumótun lægi fyrir. Það var alveg hörmulegt að fylgjast með þessu verki í fjárlaganefnd og hvernig hver heilbrigðisstofnunin á fætur annarri kom fyrir nefndina með alls konar upplýsingar, sumar sannar, sumar hálfsannar og sumar ósannar. Það var ótrúlegt að fylgjast með umræðunni og þeir sem höfðu hæst fengu mesta leiðréttingu. Menn fóru svo niður plaggið og sögðu: Það hefur lítið heyrst í þeim þarna hjá Náttúrulækningafélaginu í Keflavík. Við skulum frekar skera niður hjá þeim í staðinn. 

Virðulegi forseti. Það er ástæða til að fagna að dregið er úr fyrirhuguðum niðurskurði í heilbrigðisþjónustu í Vestmannaeyjum. Það er líka ástæða til að vekja athygli á því að það horfir ekki vel til framtíðar með reksturinn í þessu sjávarplássi sem skilar allra plássa á landinu mestum tekjum í ríkissjóð. Þar eru menn vanir að hafa hlutina í lagi. Þeir eiga að vera það um landið allt en til þessa þarf að taka tillit í náinni framtíð að reksturinn sé tryggður vegna þess fyrst og fremst að Vestmannaeyjar eru eyland og það kostar einangrun gagnvart öðrum þáttum í þjónustukerfi landsins.

Virðulegur forseti. Hér er verið að afgreiða breytingartillögu sem gerir ráð fyrir því að þeir sem búa við kröppust kjörin, eru á lægstu bótunum, njóti þrátt fyrir erfiðar aðstæður í ríkisfjármálum verðlagshækkana á komandi ári þannig að þeir búi við óbreytt kjör að raunvirði. Það er ánægjulegt, þótt í litlu sé, að hægt sé að koma til móts við þá sem þannig standa höllustum fæti. Ástæða er til að leggja áherslu á að eftir gerð kjarasamninga verði kjör þessara hópa tekin sömu tökum og annarra í samfélaginu. Það er alveg ljóst að aðrir hópar í samfélaginu hafa notið launahækkana og að þessir hópar sem búa við lægstu kjörin í landinu mega ekki sitja eftir við gerð kjarasamninganna.

Frú forseti. Það sem hér er verið að greiða atkvæði um er tillaga um að á næsta ári haldi kjör hópsins sem hér um ræðir, ellilífeyrisþegar, í horfinu við áætlaðar verðlagsbreytingar á næsta ári. Það breytir því ekki að hópurinn hefur sætt skertum kjörum þannig að nærri hefur verið vegið að algerri lágmarksframfærsluþörf hópsins, eldri borgara. Að sjálfsögðu styðjum við að kjör hópsins haldi í við verðlag á næsta ári. Ríkisstjórnin er engu að síður sek um að hafa vegið allt of nærri lágmarksmannréttindum þeirra sem hér er um að ræða.

Virðulegi forseti. Ég segi já við þessari tillögu. Hér er um lögbundinn rétt að ræða sem hefur verið frestað framkvæmdinni á. Ég vil hins vegar benda á að núna rétt áðan sagði ríkisstjórnin nei við því þegar við framsóknarmenn lögðum fram tillögu um að persónuafsláttur mundi fylgja verðlagi. Það var einnig lögbundið. Það var tillaga sem hefði mætt þeim sem hvað verst standa í þjóðfélaginu, almennum launamönnum. Þrátt fyrir að ég lýsi yfir ánægju með þessa tillögu þá þykir mér miður að okkar tillaga hafi ekki verið samþykkt.

Frú forseti. Verið er að auka rétt til atvinnuleysistrygginga með lengingu bótaréttar úr þremur árum í fjögur. Þetta er tímabundin ráðstöfun vegna efnahagsástandsins og nær til þeirra sem hófu töku atvinnuleysisbóta frá og með 1. mars 2008. Þá er verið að draga úr fyrirhugaðri skerðingu hlutabóta og veita atvinnuleitendum rétt til fimm daga veikinda á ári á bótum. Ég segi já við þessari tillögu.

Virðulegi forseti. Hér er verið að leggja til aukna fjármuni í atvinnuleysisbætur til að mæta langtímaatvinnuleysi. Við mætum hópi fólks sem hefur glímt við atvinnuleysi og komið illa út úr því. Atvinnuleysi í landinu hefur sem betur fer farið minnkandi í tíð þessarar ríkisstjórnar. Ég bind miklar vonir við átakið sem er hafið í skuldaúrvinnslu lítilla og meðalstórra fyrirtækja, að aðgerðin hleypi lífi í vinnumarkaðinn. Annars vil ég segja það að atvinnuleysi hefur minnkað og það er þessari ríkisstjórn að þakka sem tók við ástandi sem var ömurlegt. 
            

Frú forseti. Ég tel að þeir sem verst eru staddir í þjóðfélaginu séu þeir sem hafa misst atvinnuna. Sérstaklega þeir sem hafa föst útgjöld eins og meðlög með börnum, leigu og annað slíkt. Þeir eru í mjög slæmri stöðu, sumir geta alls ekki lifað. Við erum að greiða atkvæði um að lengja atvinnuleysisbæturnar. Ég segi það, en það er slæmt. Það á ekki að þurfa. Það á ekki að vera svo mikið atvinnuleysi og það að atvinnuleysi hafi minnkað eins og hér var nefnt er vegna þess að fólk flytur út. 

Frú forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um greiðslur vegna vaxtabóta og lækkun vaxta. Þetta er ein mikilvægasta aðgerðin sem þó hefur komið frá núverandi ríkisstjórn í skuldavandamálum heimilanna og margt er hægt að gagnrýna, og nauðsynlegt að gera það, hversu seint hefur gengið að leysa úr þeim málum. Skoðun okkar sjálfstæðismanna er sú að þessi aðgerð, nái hún fram að ganga, muni hjálpa stórum hluta þeirra sem eru í vandræðum. Ég gagnrýni hins vegar harðlega að ekki sé enn búið að ganga frá nauðsynlegu samkomulagi við fjármálastofnanir og lífeyrissjóði til að fjármagna þetta. Í trausti þess að það gangi eftir styðjum við sjálfstæðismenn þessa aðgerð og vonumst til þess að hún muni verða sú hjálp sem nauðsynleg er gagnvart heimilunum í landinu.

Virðulegi forseti. Hér er gert ráð fyrir að alls verði varið 7.900 millj. kr. til að bæta stöðu skuldugra heimila. Annars vegar eru það 1.900 millj. kr. viðbót frá 2. umr. í almennar vaxtabætur þar sem útfærðar verða breytingar til að koma í auknum mæli til móts við heimili með þunga skuldabyrði og lágar og miðlungstekjur. En það er einnig gert ráð fyrir 6 milljörðum kr. í tímabundið framlag í tvö ár í sérstakar vaxtaniðurgreiðslur. Þetta er í samræmi við samkomulag ríkisstjórnarinnar við lánastofnanir og lífeyrissjóði um víðtækar aðgerðir vegna skulda og greiðsluvanda heimilanna. Það er gert ráð fyrir að niðurgreiðslan verði almenn og óháð tekjum en falli niður þegar hrein eign skuldara er umfram tiltekin mörk. En fjármálafyrirtæki og lífeyrissjóðir fjármagna þessar vaxtaniðurgreiðslur samkvæmt nánara samkomulagi og því er einnig gert ráð fyrir 6 milljörðum á tekjuhlið frumvarpsins. En þessar aðgerðir munu skipta miklu hvað varðar skuldsett heimili og bætt kjör þeirra.

Frú forseti. Hér voru mikil mótmæli þann 4. október sl. - þú manst eftir því, frú forseti? Það varð til þess að ríkisstjórnin hvarf frá fyrri afstöðu sinni um að nóg væri að gert í vanda heimilanna. Það varð til þess að gefnar voru út miklar yfirlýsingar og skapaðar væntingar um að ráðist yrði í almennar aðgerðir til að taka á skuldavanda íslenskra heimila. Eftir að þessar væntingar höfðu verið skapaðar vann ríkisstjórnin sér tíma með því að láta einhverja svokallaða reiknimeistara reikna og reikna og reikna vikum saman. Niðurstaðan varð síðan sú, eins og hæstv. forsætisráðherra lýsti, að bankarnir og lífeyrissjóðirnir hefðu ekki viljað ráðast í þær aðgerðir sem hefðu verið til skoðunar. Því hefði verið farin allt önnur leið sem bankar og lífeyrissjóðir lýstu sjálfir yfir að kostaði þá ekkert til viðbótar því sem þegar var ráð fyrir gert. Það var aðeins eitt sem sætti tíðindum þegar tillögurnar loksins komu, það var tillagan um niðurgreiðslu á vöxtum. 

Virðulegi forseti. Þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram fyrr í haust var gert ráð fyrir að skera meira niður framlög til lækkunar á húshitunarkostnaði en sem svaraði aðhaldskröfunni gagnvart iðnaðarráðuneytinu. Í því birtist mjög skýr forgangsröðun og pólitík núverandi ríkisstjórnar. Til viðbótar við þetta var lagt fram frumvarp af hæstv. fjármálaráðherra sem fól það í sér að hætta endurgreiðslu á virðisaukaskatti sem leggst á húshitunarkostnaðinn í landinu. Jafnframt var því lýst yfir að þetta yrði bætt með því að leggja fram fjárframlag úr ríkissjóði til að fólk slyppi skaðlaust frá þessum ætlunum ríkisstjórnarinnar. Tekjur ríkissjóðs af því að falla frá endurgreiðslum á virðisaukaskatti eru tæpar 220 millj. kr. Hér er verið að leggja til 140 millj. kr. sérstaklega til þessa, auk 40 millj. kr. almennt til lækkunar á húshitunarkostnaði, þ.e. ríkissjóður er að fá til viðbótar 80 millj. kr. miðað við það sem hér er lagt upp með. 

Frú forseti. Við framsóknarmenn styðjum þessa breytingartillögu, enda höfum við verið talsmenn þess að lækka húshitunarkostnað heimila á köldum svæðum. En eins og hv. síðasti ræðumaður nefndi mun það kosta, þær 80 millj. sem ríkissjóður er að hafa af þessum svæðum aukalega, 8 þús. kr. hækkun á rafmagnsreikningi 11 þúsund heimila. Það er ekki viðunandi að horfa upp á það hvernig ríkisstjórnin mismunar fólki í landinu, skattpínir fólk á þessum svæðum sem er sífellt mismunað með hærri orkusköttum í því fjárlagafrumvarpi sem við ræðum hér. Það verður að snúa ofan af þessari þróun og þessari stefnumörkun. Þetta er óviðunandi en þetta er þó skref í rétta átt en engan veginn nægjanlegt.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um að bæta við 40 millj. til niðurgreiðslu á húshitun miðað við það sem gert var ráð fyrir í fjárlagafrumvarpinu í upphafi. Nú er það svo að það kostar um 215 þús. kr. á ári að kynda einbýlishús í Reykjavík en það kostar 415 þús. kr. úti á landsbyggðinni sem er 222% munur. Það eru einungis 10% þjóðarinnar sem búa við þann veruleika að þurfa að greiða þetta óréttláta og háa orkuverð. Þess vegna, virðulegi forseti, er þetta skref í rétta átt og ég fagna því og segi því já.

Frú forseti. Ég fagna því að hér skuli vera aukið framlag til lækkunar húshitunarkostnaðar á köldum svæðum og að heildarframlagið skuli aukast um 180 millj. kr. Eins og hér hefur komið fram er húshitunarkostnaður á köldum svæðum mun hærri en á hitaveitusvæðum svo getur munað meira en helmingi þannig að þetta er spurning um að auka lífskjarajöfnuð í landinu. Hér hefði að sjálfsögðu mátt ganga lengra en eins og fleiri hafa sagt er þetta sannarlega skref í rétta átt og þar af leiðandi samþykki ég þetta. Þetta er dæmi um þau vinnubrögð sem maður vill sjá, þ.e. þegar menn taka gagnrýni og hlusta á rök og bregðast við þeim.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um ýmsa liði og við höfum séð það í þessari umræðu og þessari vinnu, sem hefur nú aðallega verið í bakherbergjum, að hér er verið að slást um hverja milljón. Hér hefur mönnum orðið tíðrætt um að forgangsröðun ríkisstjórnarinnar sé í þágu velferðar en ég er ekki alveg viss um að það standist skoðun því að ýmislegt rennur hér í gegn án nokkurrar fyrirhafnar sem verður seint talið til slíks. Ég vek sérstaklega athygli á lið 9 á bls. 8 í þessu skjali en hæstv. ríkisstjórn sá sérstaka ástæðu til að fara að styrkja kvikmyndahús í höfuðborginni. Er ég nú mjög fylgjandi því að hér séu góð kvikmyndahús 

Virðulegi forseti. Einn af þeim liðum sem við greiðum atkvæði um núna er aukið framlag til Háskólaseturs Vestfjarða um 10 millj. kr. sem er mjög mikilvægt til að tryggja þá mikilvægu starfsemi sem þar er. Sé ég ástæðu til þess, virðulegi forseti, að þakka hæstv. menntamálaráðherra sérstaklega fyrir hennar framlag í þessu máli. 
            

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um fjölmarga liði eins og fram hefur komið og ég vil draga sérstaklega fram nokkra þeirra, lið 4 og 6, framlög til Keilis á Ásbrú, háskólans. Ríkisstjórnin hélt fund á Suðurnesjum þar sem gefnar voru miklar yfirlýsingar eftir fundinn, m.a. sú yfirlýsing að tryggja skyldi rekstrargrundvöll menntastofnana á Suðurnesjum. Við gerðum okkur miklar vonir og höfðum miklar væntingar, Suðurnesjamenn, um að staðið yrði við þau orð. Nú er verið að auka fjármagn til Keilis um 22,6 millj. með þessum tillögum. Það dugar ekki til að tryggja rekstrargrundvöll þessarar stofnunar og ég treysti því, eftir orð allra þeirra sem að þessu máli hafa komið, að gerð verði bragarbót á því hið fyrsta. Vegna orða hv. þm. Þórs Saaris áðan um meðferðina á heilsuhælinu í Hveragerði, Heilsustofnun Náttúrulækningafélags Íslands, þá er 

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um aðskiljanlega liði, ég ætla að nefna tvo. Í fyrsta lagi vil ég þakka það sem vel er gert. Hér er verið að hverfa til baka frá þeirri stefnu sem var mörkuð gagnvart Háskólasetri Vestfjarða. Frumvarpið var lagt fram með þeim hætti að hugmyndin var að skera niður framlög til háskólasetursins um 30% sem hefði rústað þá starfsemi. Síðan var gengið til baka að hálfu leyti við 2. umr. og síðan er það að fullu gert núna. Það þurfti sem sagt tvær atrennur á Alþingi til að ljúka þeirri vegferð en ég þakka fyrir það sem vel er gert. Varðandi heilbrigðisstofnanir þá vek ég athygli á því að til að mynda Heilbrigðisstofnunin Sauðárkróki er skilin eftir í lausu lofti. Að vísu er gengið nokkuð til móts við hagsmuni stofnunarinnar en engan veginn nægjanlega og eftir sem áður er boðað að áfram verði haldið á þeirri braut að skera niður gagnvart þessari stofnun þannig að ætlunin er sú að ná því markmiði sem sett var fram í fjárlagafrumvarpinu á tveimur árum en ekki einu. Það er bitamunur en ekki fjár. Þetta er röng stefna, ég mótmæli þessu og vek athygli á því 

Virðulegur forseti. Það er ekki hægt að koma bara upp til að gagnrýna ef maður hefur ekki jafnframt kjark til að koma upp og þakka fyrir það sem vel er gert. Það kann að kallast kjördæmapot og það má þá bara vel vera, en ég þakka hv. fjárlaganefnd fyrir lið 08-491 þar sem gerð er tillaga um 15 millj. kr. hækkun til Reykjalundar til reksturs á sérhæfðri deild fyrir ungt fólk með heilaskaða. Það skiptir máli og ég þakka fyrir það. 
            

Frú forseti. Ég tek undir með hv. þm. Ragnheiði Elínu Árnadóttur þegar hún nefndi að það væri mikilvægt að lenda málefnum Keilis. Ég trúi því að svo verði gert. Um daginn héldum við þingmenn Suðurkjördæmis ágætan fund með hæstv. menntamálaráðherra og skólameistara skólans þar sem skilið var þannig við málið að menntamálaráðherra og skólameistari mundu ná samningum um rekstrargrundvöll skólans til framtíðar, nemendaígildafjölda, stærð skólans og umfang. Ég vil nota þetta tækifæri til að skora á hæstv. menntamálaráðherra að flýta þessu samningsferli og leiða það til lykta þannig að óvissunni um framtíð skólans, stærð og rekstur, verði eytt fyrir áramót. Þá þarf ekki að grípa til einhverra hagræðingaraðgerða út af óvissunni, það verði staðið að fullu við áðurnefnda Suðurnesjayfirlýsingu ríkisstjórnarinnar með þessu samningsferli þar sem aðilar mætast í viðræðum um framtíð skólans. Ég trúi því að það verði leitt til lykta sem allra fyrst, það skiptir miklu máli fyrir framtíð þessarar merku og góðu 

Virðulegi forseti. Ég vek sérstaka athygli á því að öll fjárlaganefndin sameinaðist um þetta mikilvæga forvarnamál. Tillagan er byggð á þingsályktunartillögu frá Steinunni Valdísi Óskarsdóttur og fleiri konum úr öllum flokkum og úr Hreyfingunni og miðar við að bólusetning 12 ára stúlkna við HPV-sýkingum og leghálskrabbameini hefjist á haustmánuðum ársins 2011 og verði árleg eftir það.

Frú forseti. Ég er þeirrar skoðunar að bólusetningar hafi verið og séu besta heilsuvörnin og hagkvæmasta aðgerð í heilbrigðismálum sem völ er á. Ég fagna því sérstaklega að núna þegar nauðsyn er til aðhalds og mörg góð verkefni hafa þurft að víkja fyrir niðurskurðarhnífnum skulum við vera í færum til að taka upp tvær nýjar bólusetningar til viðbótar við þær sjö sem boðið er upp á ókeypis hér á landi. Þannig hefur verið tryggt að öll börn sem fæðast frá og með 1. janúar á næsta ári fái bólusetningu gegn lungnabólgu og eyrnabólgu og nú greiðum við atkvæði um tillögu sem tryggir að frá og með næsta hausti verði allar 12 ára stúlkur bólusettar gegn HPV-sýkingum og leghálskrabbameini af þeirra völdum. Þessar ákvarðanir sýna mikla framsýni og fyrirhyggju og munu bæta heilsu allrar þjóðarinnar til langrar frambúðar. Ég skora á þá fjóra þingmenn sem hér sitja hjá 

Virðulegur forseti. Það er með mikilli gleði sem ég segi já við þessari tillögu sem Steinunn Valdís Óskarsdóttir, fyrrverandi hv. þingmaður, flutti á sínum tíma. Sú er hér stendur flutti tillögu um bólusetningar barna gegn eyrnabólgum. Ég vil draga sérstaklega fram að nú er það að verða að veruleika að báðar þessar bólusetningar eru að fara í gang. Heilbrigðisráðuneytið forgangsraðaði þannig undir forustu hv. þm. Álfheiðar Ingadóttur að eyrnabólgumálið er komið í höfn og nú er þingið að afgreiða með glæsibrag, næstum því fullu húsi, að bólusetningar stúlkna gegn leghálskrabbameini fari í gang. Ég vil líka fá að hæla Alþingi til tilbreytingar fyrir þessi vinnubrögð. Fjölmargar tillögur frá þingmönnum hafa verið samþykktar upp á síðkastið og við erum m.a. að ná þeim í gagnið með atkvæðagreiðslum núna. Þetta eru ný og breytt vinnubrögð. Þetta var ekki svona. Það þótti 

Hæstv. forseti. Mig langar að óska þingheimi til hamingju með þessa ákvörðun. Þetta er ábyggilega eitt af bestu málunum sem við afgreiðum í dag og við eigum að vera stolt af því. Við eigum að hugsa meira um framtíð barnanna okkar og ég vonast til að við gerum það í störfum okkar og þeirri umræðu sem verður í framhaldinu. Mig langar til að óska þeim ágætu baráttukonum sem hafa beitt sér fyrir þessu máli til hamingju með daginn og senda þá sérstaklega okkar ágæta fyrrverandi félaga á þingi, Steinunni Valdísi Óskarsdóttur, góðar kveðjur. Til hamingju.

Virðulegur forseti. Ég er meðal flutningsmanna þessarar tillögu og styð hana að sjálfsögðu. Ég tek undir orð hv. þm. Unnar Brár Konráðsdóttur og sendi fyrrverandi félaga okkar á þingi, Steinunni Valdísi Óskarsdóttur, sem var 1. flutningsmaður tillögunnar, okkar bestu kveðjur. Ég óska þinginu til hamingju með vinnubrögð af þessu tagi.

Virðulegi forseti. Við sjáum þess stað í þessari atkvæðagreiðslu að verið er að skipta á milli hæstvirtra ráðherra Össurar Skarphéðinssonar og Ögmundar Jónassonar fjárveitingum sem áður tilheyrðu Varnarmálastofnun. Eins og allir vita hefur vinstri stjórnin ákveðið að leggja þá stofnun niður og þeir komu örugglega saman, eins og talað var um áðan, í reykfylltu bakherbergi og skiptu þessu á milli sín, þó aðeins til bráðabirgða að einhverju leyti og því verð ég að lýsa enn á ný yfir andstöðu minni við þessi vinnubrögð. Hér er farið kolrangt að, byrjað á því að leggja niður stofnun, síðan er ákveðið hvert verkefnin eiga að fara. Þetta eru handarbakavinnubrögð sem eiga ekki að líðast.

Virðulegi forseti. Þessi breytingartillaga endurspeglar sannarlega þau mjög svo óvönduðu vinnubrögð sem hafa verið viðhöfð við niðurlagningu Varnarmálastofnunar og meðferð öryggis- og varnarmála Íslendinga á þessu ári. Ég auglýsi jafnframt eftir þeirri vinnu sem hæstv. utanríkisráðherra lofaði að mundi fara af stað í haust þar sem allir flokkar á þingi kæmu saman að því að móta eina skýra öryggis- og varnarstefnu fyrir Ísland þannig að við vissum hvert við ætluðum að stefna með þetta. Það gerum við ekki í dag eins og við sjáum þegar þetta kemur fram við 3. umr. þannig að ég ítreka að ég óska eftir upplýsingum um það hvenær sú vinna eigi að fara af stað.

Hæstv. forseti. Ég velti því fyrir mér hvað vaki eiginlega fyrir fólki að reyna að gera þetta mál tortryggilegt. Það er vísað til baktjaldamakks í reykfylltum bakherbergjum. Ég hef reyndar aldrei skilið hvers vegna fólk heldur að baktjaldamakkarar séu allir reykingamenn 

Virðulegi forseti. Ég velti fyrir mér við 2. umr. hvernig yrði farið með þá skiptingu þegar hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. dómsmála- og mannréttindaráðherra mundu setjast niður og sagði að það yrði áhugavert að vera fluga á vegg í þeim samræðum. Ég stóð svo í þeirri meiningu að mér hefði verið boðið í kaffi af hæstv. utanríkisráðherra en það hefur nú verið svikið eins og svo margt annað  
            

Frú forseti. Hv. þingmanni var boðið í gervi flugu í utanríkisráðuneytið  
            

Hæstv. forseti. Það sem hæstv. utanríkisráðherra og innanríkisráðherra, sem gegnir ýmsum öðrum titlum í dag, hafa reynt að breiða yfir í þessari umræðu er auðvitað að þetta verkefni er einungis leyst til fullkominna bráðabirgða rétt fram yfir áramótin og það algjörlega á elleftu stundu. Um miðjan desember komast þeir að einhverju samkomulagi um að bjarga málum þannig að það verði ekki stórskandall, fyrst og fremst varðandi starfsmennina núna um áramótin, en framtíðarfyrirkomulag þessara mála er enn þá fullkomlega óljóst. Á þetta var bent þegar löggjöfin um þetta var samþykkt í fyrrasumar, að allt væri óútfært. Nú, hálfu ári seinna, er allt jafnóútfært og menn eru bara að bjarga sér fram yfir áramótin.

Frú forseti. Það eru ekki nema nokkur missiri síðan ráðherrar Samfylkingarinnar töldu algerlega óviðunandi að blanda saman varnartengdum verkefnum og borgaralegri starfsemi. Þess vegna komum við á sérstakri stofnun, Varnarmálastofnun, að tillögu ráðherra Samfylkingarinnar sem núna berjast fyrir því að sú sama stofnun verði lögð niður og varnartengdum og borgaralegum verkefnum verði hrært saman í eina og sömu skálina. 

Frú forseti. Við atkvæðagreiðslu eftir 2. umr. fjárlagafrumvarpsins kom fram hjá þeim sem hér stendur að það væri mikilvægt að styðja við háskólasamfélagið og reyndar skólasamfélagið allt. Þar var glaðst yfir auknum framlögum til framhaldsskóla og háskóla, ekki síst Háskóla Íslands. Hér er gengið fram með svipuðum hætti gagnvart Háskólanum á Akureyri sem hefur gengið fram fyrir skjöldu í miklu og ríku aðhaldi á undanliðnum árum og breytt mjög um alla rekstrarliði í þeim skóla. Er það vel. Við eigum á tímum sem þessum að styðja ríkisskóla á framhaldsskólastigi jafnt sem háskólastigi. Það hefur sannast að þeir fara betur með peningana en svokallaðir einkaskólar þegar af ríkispeningum er tekið.

Virðulegi forseti. Öll fjárlaganefnd stendur að þessu máli. Hv. þm. Kristján Þór Júlíusson lagði fram tillögu þess efnis í fjárlaganefnd og ég fagna því að það ríkir mikil og góð samstaða um þetta verkefni. Fyrr í vikunni hóf ég utandagskrárumræðu um framtíðarsýn íslensks háskólasamfélags. Það var góð, þörf gagnleg umræða þar sem rætt var á málefnalegan hátt um hvernig við viljum sjá háskólasamfélagið í framtíðinni. Ég vil standa vörð um og styrkja Háskólann á Akureyri. Hann hefur sýnt það að hann er grunnstoð háskólasamfélags á landsbyggðinni. Hann hefur markað sér spor á alþjóðavísu og tekið forustu hvað varðar heimskautarétt og málefni norðurslóða. Ég segi því já við þessari tillögu.

Frú forseti. Í sumar flutti ég breytingartillögu um að Alþingi hefði sérfjárlög. Mér finnst það neyðarlegt og aumingjalegt að Alþingi þurfi að gera breytingartillögu við tillögu frá hæstv. fjármálaráðherra. Ég skora á þingheim að taka sér tak og samþykkja að Alþingi hafi sérfjárlög og að alþingismenn séu á launum hjá Alþingi en ekki ríkisstjórninni og þurfi ekki að þakka hæstv. fjármálaráðherra fyrir aurana sem þeir fá.

Heyr, heyr.

Hæstv. forseti. Breytingartillagan sem við greiðum nú atkvæði um felur það í sér að breytt er fjárlagaliðum til samræmis við breytt heiti ráðuneyta samkvæmt frumvarpi sem samþykkt var á þingi í september um stofnun innanríkisráðuneytis í stað samgöngu- og dómsmálaráðuneytis og velferðarráðuneytis í stað heilbrigðis- og félagsmálaráðuneytis. Við sjálfstæðismenn stóðum gegn þeim breytingum sem samþykktar voru í september en við sjáum ekki annað en að eðlilegt sé að styðja þessar breytingar sem eru afleiðing af hinni fyrri breytingu en ítrekum að við teljum að það skref sem stigið var með breytingunni í september hafi verið til óheilla varðandi skipulag Stjórnarráðsins.

Virðulegi forseti. Jafnmikið og ég er fylgjandi því að við eflum vegagerð og setjum atvinnulífið af stað treysti ég mér ekki til að samþykkja þetta mál. Ég verð að segja eins og er að því meira sem ég hlusta á hv. þm. Kristján Möller ræða það, því verr líst mér á það. Það er algjörlega ljóst, virðulegi forseti, að menn þurfa að hugsa það fyrir fram hvernig þeir ætla að taka veggjöld  
            

Frú forseti. Í sívaxandi mæli eru menn að fara inn á þá braut að fela kostnað, fela það sem þeir eru raunverulega að gera, fela þá skuldbindingu sem við erum að velta yfir á börnin okkar.  Hér er verið að taka inn lánsfjárheimildir og ég kem inn á það á eftir hvað við erum að gera en mér finnst vanta þarna inn í einn lið. Það á nefnilega að ræða Icesave í dag. Þar er verið að tala um 700 milljarða kr. lánsfjárheimild. Það er það sem málið snýst um. Það er verið að veita ríkisábyrgð á 700 milljörðum kr. í Icesave og ég vil að þessi tala verði hækkuð upp í það. Menn eru enn þá að fela. 
             Ég sit hjá við þessa tillögu en mun greiða atkvæði gegn næstu.

Virðulegi forseti. Hér kemur til atkvæðagreiðslu 6 milljarða kr. heimild til að stofnað verði hlutafélag um vegaframkvæmdir víðs vegar um land. Ég vil í upphafi segja að ég fagna því að Vaðlaheiðargöng séu loks komin á kortið. Það er framkvæmd sem alla tíð hefur staðið til að hóflegt veggjald verði tekið fyrir en ég legg mikla áherslu á að það veggjald verði hóflegt. Hins vegar verð ég að gagnrýna að þær vegaframkvæmdir sem eiga að eiga sér stað á Suðurlandsvegi og Vesturlandsvegi eru algjörlega óútfærðar. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef fengið í hv. fjárlaganefnd stendur til að leggja um 7 kr. á 60 km kafla sem þýðir um 1.400 kr. á dag fyrir þá sem þurfa að sækja vinnu og keyra á milli Selfoss og Reykjavíkur daglega. Það er algjörlega óásættanlegt og ég leggst gegn því að tekin verði veggjöld fyrir þessa kafla. Þess vegna 

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi segja að við sjálfstæðismenn erum mjög hlynntir framkvæmdum og fer það ekki milli mála, sérstaklega í vegagerð. Í verkefninu sem var samþykkt þegar við fórum af stað og er vísað í í þessum lögum frá 2010 var gert ráð fyrir allt öðrum forsendum en menn ræða um í dag, þ.e. þá var gert ráð fyrir því að greiddar yrðu 160–180 kr. jafnt af hverri stofnbraut. Nú eru menn farnir að ræða allt aðrar hugmyndir og allt aðrar útfærslur á þessum verkefnum. Þetta mál hefur ekki verið kynnt, hvorki áhættumatið né viðskiptaáætlunin, eftir þessar breytingar, eftir að slitnaði upp úr viðræðum við lífeyrissjóðina og ég tel mjög mikilvægt að það verði gert áður en þingið tekur endanlega ákvörðun. Þess vegna mun ég sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu í dag.

Frú forseti. Ég er mjög hlynntur framkvæmdum og það vantar atvinnu í þetta land en ég er ekki hlynntur framkvæmdum sem enginn á að borga. Ég hef aldrei vitað að hægt sé að fara út í framkvæmdir sem enginn greiðir. Og hver skyldi greiða þetta? Það eru skattgreiðendur framtíðarinnar. Við erum nefnilega að veðsetja skattgreiðslur framtíðarinnar. Það stendur til að hækka skatta með veggjöldum og öðru slíku, það er ekkert annað en skattar þannig að við erum að veðsetja skattpeninga framtíðarinnar og það brýtur stjórnarskrána því að það má ekki veðsetja ríkissjóð nema það sé getið um það. Ég er eindregið á móti þessu. Ég tel að hæstv. fjármálaráðherrar framtíðarinnar megi fara út í skattahækkanir sem gefa þeim tekjur eða sleppa þeim en hér er búið að skuldbinda þá. Fjármálaráðherrar framtíðarinnar verða að leggja á þessa skatta. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Atkvæðaskýringarnar í þessu máli sýna svo ekki verður um villst að við eigum eftir að ræða þetta mál miklu betur. Það er afskaplega óskynsamlegt að fara í vegferð eins og þessa án þess að menn séu búnir að hugsa þetta alla leið. Eitt af því sem við verðum að skoða og ræða af fullri einurð er forgangsröðun í vegamálum. Ætlum við að setja umferðaröryggi í forgang eða ekki? Við vorum að sjá fréttir af því, virðulegi forseti, að alvarlegum umferðarslysum á fólki hefur fjölgað um tugi prósenta. Ég þarf ekki að útskýra fyrir ykkur hvað það þýðir. Það er hins vegar ljóst að miðað við þær litlu upplýsingar sem hafa komið fram um þessi verkefni erum við ekki að forgangsraða í þágu umferðaröryggis og það er óásættanlegt.

Virðulegi forseti. Það sem við erum að greiða atkvæði um er ákvörðun ríkisstjórnar gagnvart því að gefa í í atvinnulífinu í þessum mannvirkjabransa eftir að slitnaði upp úr viðræðum við lífeyrissjóðina. Þarna var brugðist vel við og ákvörðun tekin daginn eftir og leitað þessara leiða sem hér er verið að tala um. Hitt vil ég taka skýrt fram, virðulegi forseti, og það eiga allir þingmenn að vita, að þær umræður sem nú eru í þjóðfélaginu um eitthvert kílómetragjald upp á 7 kr. eða að sé búið að ákveða hvernig veggjöld eða notendagjöld verða útfærð í framtíðinni vegna þessa eru alrangar og settar fram af aðilum sem kannski hugsa svolítið sinn gang eftir að slitnaði upp úr viðræðunum við lífeyrissjóðina og aðra aðila. Þetta eru ófullkomin vinnubrögð. Það væri hægt að dreifa mörgum öðrum hugmyndum sem voru ræddar. Aðalatriðið er að það var samkomulag í vor um það frumvarp sem samþykkt var um að fulltrúar allra flokka í þverpólitískri nefnd hefðu næstu fjögur ár 

Virðulegi forseti. Áðan greiddum við atkvæði um að hæstv. heilbrigðisráðherra fengi 170 millj. kr. í pott og menntamálaráðherra fengi einar 50–60 millj. kr. í pott, heimild fram hjá kerfinu. Hér erum við að tala um 6 þús. millj. kr. Hér er gríðarlegur ágreiningur, það eru atkvæði gegn málinu, rauð og gul ljós á atkvæðatöflunni. Stjórnin væri í miklum minni hluta ef allir mundu greiða atkvæði gegn þessu í stað þess að sitja hjá. Þetta er ekki nægilega vel útfært. Við erum hugsanlega að fara inn í eitthvert ástand þar sem við felum raunveruleg útgjöld. Ég spyr: Erum við að fara inn í grískt ástand? 

Rétt.

Ég sit hjá við þetta og held að það sé nauðsynlegt  
            

Frú forseti. Ég hef eftir talsverð heilabrot ákveðið að greiða atkvæði með þessari tillögu. Ég legg hins vegar ríka áherslu á að ég held að það sé mjög mikilvægt að við vöndum okkur mjög vel við hvert einasta skref sem tekið verður héðan í frá varðandi þessa tilhögun og lít svo á að það sé engan veginn útkljáð með hvaða hætti verði farið í gjaldtöku og annað vegna vegaframkvæmda, en ég greiði atkvæði með þessu á þeirri forsendu að ég sé von til að við getum núna farið í mjög tímabærar og brýnar samgöngubætur sem hafa beðið. Ég treysti því að þar með verði til svigrúm annars staðar til að fara í framkvæmdir á grunngerðinni og til að ljúka við stofnvegakerfið eins og ég sagði í annarri atkvæðaskýringu fyrr í dag.

Áður en greidd verða atkvæði um frumvarpið í heild vill forseti minna á að það fer líka fram atkvæðagreiðsla um 3. dagskrármálið að lokinni atkvæðagreiðslu um fjárlagafrumvarpið.

Frú forseti. Ég þakka öllum nefndarmönnum hv. fjárlaganefndar fyrir mikla vinnu og vel unnin störf. Ég tel að mjög vel hafi tekist til að útfæra í þágu velferðarmála, ekki síst heilbrigðismála, það svigrúm sem til staðar var án þess þó að menn misstu fyrir borð meginmarkmið efnahagsáætlunar okkar og það að ná frumjöfnuði á næsta ári. Það verður nokkuð myndarlegur frumjöfnuður á rekstrargrunni upp á um 1% af landsframleiðslu á næsta ári gangi þetta eftir og lítils háttar frumjöfnuður á greiðslugrunni sömuleiðis. Það tel ég mjög góðan árangur við erfiðar aðstæður. Ég tel á engan hallað þótt ég nefni sérstaklega formann og varaformann fjárlaganefndar, þau Oddnýju Harðardóttur og Björn Val Gíslason, og ég færi þeim sérstakar þakkir fyrir mikla og góða vinnu. Ég á mér þá von að þetta frumvarp, þótt það sé erfið birtingarmynd þeirra óskapa sem á Íslandi dundu 2008, marki um leið nýtt upphaf og boði það að árið 2011 geti orðið okkur Íslendingum á margan hátt farsælt ár þar sem mikill viðsnúningur verður og við hefjum sókn á nýjan leik eftir þá varnarbaráttu 

Frú forseti. Efnahagssóknin sem hæstv. fjármálaráðherra talar um verður veikari en að var stefnt og við þurfum á að halda.

En sókn …

Landrisið sem talað var um verður fyrirferðarminna og í raun og veru ekkert annað en á endanum landsig vegna aðgerðaleysis ríkisstjórnarinnar, vegna stefnu hennar og vegna þess sem verið er að leggja til í þessu fjárlagafrumvarpi um auknar álögur og illa ígrundaðar niðurskurðaraðgerðir. Það er sagt að stjórnmál séu list hins mögulega. Manni kemur þetta í hug þegar stjórnmálamaðurinn og listamaðurinn sem gekk til liðs við Vinstri græna verður bjargvættur þeirra hér og tryggir að án liðsaukans sem Vinstri grænir hafa fengið og þar sem þeir hafa misst 20% þingflokksins fyrir borð við umræðu þessa máls  
            

Forseti. Það hefur verið mjög fróðlegt að fylgjast með þessari atkvæðagreiðslu og sjá hvernig stjórnarmeirihlutinn sjálfur hefur rústast í henni. Við upplifum það hér undir heimildarafgreiðslu þegar jafnvel sjálfur mörðurinn, hv. þm. Mörður Árnason, svíkst undan merkjum.

Þetta er ekki hægt …

Hér grípur hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir fram í og ég hef fylgst með  
            

Frú forseti. Ekki aðeins voru vinnubrögðin við þetta fjárlagafrumvarp óásættanleg heldur er fjárlagafrumvarpið sjálft um margt vafasamt, og grískt í eðli sínu eins og hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson og Pétur Blöndal bentu á áðan. Ýmis útgjöld vantar og tekjur eru ofáætlaðar með því sem ekki er hægt að kalla annað en blekkingar eða brögð. Risaútgjaldalið upp á 26 milljarða kr. út úr hagkerfinu sem kalla á a.m.k. 52 milljarða kr. niðurskurð er bara sleppt. Icesave-kröfunni sem ríkisstjórnin er að fara að tala fyrir á eftir er bara sleppt. Út úr fjármögnun 6 milljarða kr. nýrra útgjalda á að finna með óuppfundnum nýjum sköttum. Við skulum vona að þetta verði eina Grikklandsárið hjá þessari ríkisstjórn í fjárlagagerðinni en ég er dálítið hræddur um að svo verði ekki því að þau hafa verið að færa sig upp á skaftið. Ef fram heldur sem horfir gætum við séð hallalaus fjárlög á næsta ári þar sem málið verður leyst með einum stórum nýjum tekjulið sem verður kallaður nýir óuppfundnir skattar.  
            

Virðulegi forseti. Það verður að segjast eins og er að það er hvorki góður bragur né mikil reisn yfir samþykkt þessa fjárlagafrumvarps. 

Forseti hvetur hv. þingmann til að virða tímamörk.

… hvað getur verið … sem hæstv. fjármálaráðherra talaði um hér. 
            

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra kom áðan og taldi ríkisstjórninni það til tekna að frumjöfnuður væri jákvæður. Það er vissulega rétt en það gefur algjörlega skakka mynd af því sem við stöndum frammi fyrir. Hann minntist ekki á að heildarjöfnuðurinn eða hallinn er um 37 milljarðar kr. fyrir næsta ár. Hann minntist heldur ekki á að samkvæmt áætlun ríkisstjórnarinnar og AGS átti hagvöxtur á næsta ári að vera um 4,4%. Hver er niðurstaðan? Í besta falli verður hann 1,9%. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins spáir að hann verði um 0,7%. Í rauninni er allt hér á niðurleið. Hagkerfið er að kólna og ríkisstjórnin nær ekki tökum á ríkisfjármálunum. 

Virðulegi forseti. Með þessu frumvarpi erum við að koma til móts við óskir Fjármálaeftirlitsins um auknar fjárveitingar. Í skýrslu þingmannanefndarinnar sem unnin var í framhaldi af niðurstöðum rannsóknarnefndar Alþingis kom fram skýr krafa um að það þyrfti að styrkja Fjármálaeftirlitið. Við sáum það síðan í atkvæðagreiðslunni sem fór fram um þingsályktunartillöguna að það var hreinn meiri hluti fyrir því að taka undir ályktanirnar sem þar komu fram. Það kom líka fram að við ætluðum ekki að gera það án fyrirvara og skilyrða. Við ætlum að sjá til þess að það fari fram stjórnsýsluúttekt á Fjármálaeftirlitinu og við viljum tryggja það að Fjármálaeftirlitið muni raunverulega standa sig ólíkt því sem það gerði fyrir bankahrunið. Því segi ég já við þessari breytingartillögu en skilaboðin frá þinginu þurfa að vera skýr um að þetta er ekki án skilyrða.

Virðulegi forseti. Ég greiði atkvæði með þessu frumvarpi. Það er nauðsynlegt að Fjármálaeftirlitið fái auknar fjárveitingar. Það stendur í miklum stórræðum þessa dagana. Eins og kom skýrt fram mun það þurfa fjárveitingarnar til skamms tíma á meðan á rannsóknarverkefnunum stendur. Á hinn bóginn tel ég að það sé rétt að skoða heimildirnar eins og þessar þar sem gjöld eru innheimt af stofnunum og tel ég að stofnanir setji sér sín eigin fjárlög. Ég held að við þurfum að skoða það. Þó að það sé nauðsynlegt að Fjármálaeftirlitið sé sjálfstæð stofnun þá þýðir það ekki í mínum huga að efnahags- og viðskiptaráðuneytið, sem það heyrir undir, eigi ekki að hafa neina skoðun á því hve mikið umfang þess þarf að vera.

Frú forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga sem lagt er fram til að leita eftir heimild Alþingis til að staðfesta þá samninga sem áritaðir voru í London í síðustu viku, um ábyrgð á endurgreiðslu Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta til breska og hollenska ríkisins á kostnaði af greiðslu lágmarkstryggingar til innstæðueigenda í útibúum Landsbanka Íslands hf. í Bretlandi og Hollandi og til greiðslu eftirstöðva og vaxta af þeim skuldbindingum. Aðdragandinn að því nýja samkomulagi sem þarna á í hlut er sá að skömmu eftir að fyrir lá að gengið yrði til þjóðaratkvæðagreiðslu um lánasamninga sem gerðir voru á síðasta ári varð ljóst að svo gæti farið að þeir yrðu felldir í þeim kosningum. Þá hófust samtöl milli forustumanna þeirra stjórnmálaflokka sem sæti eiga á hinu háa Alþingi um möguleikana á að taka þá samninga upp. Í því skyni fór ég ásamt m.a. formönnum Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks til fundar við bresk og hollensk stjórnvöld í Haag í janúar á þessu ári. Þar kom fram af hálfu þeirra stjórnvalda að þau kynnu að vera tilbúin til nýrra viðræðna að settum nokkrum skilyrðum. Þar á meðal voru þær forsendur fyrir því að endursemja um málið að breið pólitísk samstaða næðist um lúkningu samninga á Íslandi, að reynt yrði fljótt að komast að ásættanlegri niðurstöðu í málinu og að ekki yrði vefengt að umræðurnar byggðu á þeirri forsendu að lágmarkstrygging á innstæðunum yrði greidd að fullu og að Ísland væri tilbúið til að ræða um fjármögnunarkostnað. Eftir umfangsmikið samráð milli flokkanna náðist um það samstaða að freista þess að ná samningum með öðrum og kostnaðarminni hætti en áður hafði tekist. Skipuð var síðan ný samninganefnd og ég tel að hún hafi unnið mikið og gott starf, harðsnúin samninganefnd sem var skipuð í febrúar sl., sömuleiðis í samstarfi allra stjórnmálaflokka. Þar var í forsvari virtur erlendur sérfræðingur í samningum, Lee Buchheit, en hann er þekktur sérfræðingur í alþjóðlegum lánaviðskiptum. Í forsvari fyrir nefndina hér heima fyrir var hins vegar Guðmundur Árnason, ráðuneytisstjóri í fjármálaráðuneytinu. Ásamt þeim sátu í aðalnefndinni Einar Gunnarsson, ráðuneytisstjóri í utanríkisráðuneytinu, og hæstaréttarlögmennirnir Jóhannes Karl Sveinsson og Lárus L. Blöndal sem var sérstaklega tilnefndur til starfans af hálfu stjórnarandstöðunnar og vann sitt verk af heilindum og miklum dugnaði. Umboð samninganefndarinnar hefur sömuleiðis verið útfært í samvinnu allra flokka og nefndin hefur á hverjum tíma átt náið samráð við formennina og aðra eftir atvikum. Samninganefndin hefur frá því að hún var skipuð unnið nær sleitulaust að viðfangsefni sínu og og ráðfært sig við og notið aðstoðar fjölda aðila bæði innan lands og utan. Eiginlegir fundir eða viðræður við fulltrúa breskra og hollenskra stjórnvalda hafa farið fram í nokkrum snörpum lotum í höfuðborgum allra ríkjanna sem hlut eiga að máli, fyrst í febrúar og byrjun mars, en eftir að þeim var tímabundið frestað meðan þjóðaratkvæðagreiðslan fór fram varð þeim ekki fram haldið - þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir af Íslands hálfu - fyrr en í júlí og september og lauk svo nýverið með áritun þeirra samninga sem nú liggja fyrir. Auk þessara fundalota hafa að sjálfsögðu átt sér stað fjölmargir símafundir, orðsendingaskipti og óformlegt samráð af ýmsu tagi. Þá hafa bakhópar sérfræðinga, einkum lögfræðinga og hagfræðinga, unnið að málinu. Niðurstöður viðræðnanna gera í stórum dráttum ráð fyrir að í stað hefðbundinna lánasamninga verði gerðir endurgreiðslu- og skaðleysissamningar með aðild hlutaðeigandi ríkja og Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta. Endurgreiðslusamningarnir eru um margt með öðru sniði en fyrri lánasamningar vegna uppgjörs lágmarkstryggingar við innstæðueigendur Landsbankans í Bretlandi og Hollandi. Þeir gera ráð fyrir að Tryggingarsjóður innstæðueigenda og fjárfesta endurgreiði breskum og hollenskum stjórnvöldum þær fjárhæðir sem þau hafa lagt út af því tilefni en fái í staðinn framseldan samsvarandi hluta krafna þeirra í bú bankans og annist um að innheimta þær. Gert er ráð fyrir að tryggingarsjóðurinn nýti fyrst þá fjármuni sem til eru í sjóðnum til endurgreiðslu en að því búnu verði greiðslur inntar af hendi jöfnum höndum eftir því sem úthlutað er úr búi Landsbankans. Áfallandi vextir verða greiddir ársfjórðungslega fram á mitt ár 2016, þegar búist er við að úthlutun úr búi Landsbankans verði að mestu lokið, en frá þeim tíma skuldbindur ríkið sig til að standa undir eftirstöðvum skuldbindinga tryggingarsjóðsins með ákveðnum fjárhagslegum fyrirvörum og eftir nánar umsömdum viðmiðunum. Höfuðstóll endurgreiðslufjárhæðarinnar er vaxtalaus fram til 1. október 2009 en ber eftir það fasta vexti sem eru ákvarðaðir 3% fyrir höfuðstól skuldbindingarinnar gagnvart Hollandi og 3,3% gagnvart Bretlandi. Hvort hlutfall um sig endurspeglar mismunandi fjármögnunarkostnað ríkjanna. Vegnir meðalvextir eru þá um 3,2% og gilda fram á mitt ár 2016 þegar ætlað er að búi Landsbankans hafi að mestu leyti verið skipt og kröfur á hendur því gerðar upp. Vaxtabyrði af endurgreiðslufjárhæðinni verður því mun lægri en orðið hefði að óbreyttum samningum. Sé tekið tillit til hins vaxtalausa tímabils eru jafnaðarvextir á tímabilinu 2009–2016 2,64% í stað 5,55% áður.  Meiri vissa er nú en þegar málið kom síðast til kasta Alþingis um endurheimtur úr búi Landsbankans og skilanefnd Landsbankans hefur nú í kjölfar fyrri samninga náð fullu valdi á eignum hans í Bretlandi og Hollandi. Skilanefndin telur í skýrslu sinni til kröfuhafafundar 9. nóvember 2010 að úthlutun upp í forgangskröfur muni nema 86%. Gangi það eftir gerir samningurinn ráð fyrir að skuldbindingin verði gerð upp á einu ári, eftir mitt ár 2016, þ.e. eigi síðar en um mitt ár 2017. Raskist þessar áætlanir verulega gera samningarnir hins vegar ráð fyrir að heimilt verði að lengja endurgreiðslutímann um eitt ár fyrir hverja 10 milljarða kr. sem eftirstöðvarnar kunna að fara yfir 45 milljarða kr. Jafnframt er sett þak á árlega endurgreiðslubyrði þannig að hún nemi aldrei hærri fjárhæð en sem nemur 5% af heildartekjum ríkisins á næstliðnu ári. Komi til þess að það hlutfall jafngildi lægri fjárhæð en 1,3% af vergri landsframleiðslu næstliðins árs skal þó hámark endurgreiðslunnar miðast við það. 1,3% af vergri landsframleiðslu jafngildir nú, eins og hv. alþingismönnum er örugglega morgunljóst, um 20 milljörðum kr. Endurgreiðslu eftirstöðvanna skal þó aldrei lokið á lengri tíma en 30 árum frá 2016 að telja. Með þessum fyrirvörum má telja algerlega tryggt að greiðslur vegna Icesave-skuldbindingarinnar verði ávallt innan vel viðráðanlegra marka. Ólíklegt er að nokkru sinni muni reyna á áðurnefnt þak á greiðslur, enda verði árleg greiðslubyrði langt innan þeirra. Samið hefur verið um vaxtakjör á eftirstöðvunum, verði þær einhverjar, frá þessu tímabili, þ.e. eftir mitt ár 2016, og verða þá notaðir svonefndir CIRR-vextir, annars vegar í sterlingspundum og hins vegar í evrum, án nokkurs vaxtaálags. CIRR-vextir eru lægstu vextir sem stjórnvöldum er heimilt að bjóða útflutningstryggingarsjóðum sínum og greinast í þrennt eftir tímalengd þeirra skuldbindinga sem þeir taka til, í fyrsta lagi vegna skuldbindinga sem ætlað er að vara skemur en í 5 ár, í öðru lagi á bilinu 5–8½ ár og í þriðja lagi lengur en það. Mundi áætlaður endurgreiðslutími, ef til slíks kæmi, ráða vaxtakjörunum í samræmi við þetta. Með því að fjárhæð eftirstöðvanna ræður því á hversu löngum tíma þær verða gerðar upp ræður hún þar af leiðandi um leið hvaða vaxtaviðmiðun verður fyrir valinu. Þessir CIRR-vextir eru sömuleiðis hv. alþingismönnum kunnir því að þeir komu við sögu í eldri samningum. Almennt eru þeir hinir hagstæðustu sem finna má í alþjóðlegum lánasamningum, enda er þeim eingöngu ætlað að endurspegla raunkostnað ríkja við fjármögnun og að þau lánskjör sem þannig eru boðin í útflutningslánasjóðum feli ekki í sér niðurgreiðslu eða ríkisstuðning. Ljóst er þó að ávallt verður leitað leiða til að greiða upp eftirstöðvarnar á sem hagkvæmastan hátt og stjórnvöldum er heimil greiðsla þeirra hvenær sem er án kostnaðar. Ýmis lagaleg atriði hafa breyst og að mestu leyti Íslandi í hag frá fyrri samningum, svo sem varðandi gjaldfellingarákvæði, vanefndaúrræði, fjárhæðaviðmið og greiðslufresti. Miklu varðar einnig að úrlausn ágreiningsmála er flutt úr lögsögu breskra dómstóla og undir regluverk Alþjóðagerðardómstólsins í Haag. Fari svo að máli vegna samninganna verði vísað til hans munu aðilar tilnefna hvor sinn fulltrúann og fulltrúarnir síðan koma sér saman um oddamann. Þannig er tryggt að í málum er varða Ísland sitji ávallt aðili í gerðardóminum sem tilnefndur er af Íslandi. Í samningsdrögunum er jafnframt sambærilegt ákvæði og áður um samráð aðila gefi efnahagsleg staða á Íslandi tilefni til. Skýrt er tekið fram að ákvæði um takmörkun friðhelgisréttinda hafi engin áhrif á eignir ríkisins sem njóta friðhelgi samkvæmt Vínarsamningnum um stjórnmálasamband, þær eignir á Íslandi sem eru nauðsynlegar fyrir Ísland sem fullvalda ríki eða eigur Seðlabanka Íslands. Síðast en ekki síst er áfram sambærilegt ákvæði og fyrr um náttúruauðlindir og eignarhald á þeim. Samninganefndin hefur áætlað þann kostnað sem ætla má að falli á Ísland við framkvæmd samninganna. Við áætlunina er byggt á mati skilanefndar Landsbankans á heimtum á eignum þrotabúsins, horfum á greiðslum til kröfuhafa eins og þær eru metnar af slitastjórn bankans og reikniforsendum Seðlabanka Íslands varðandi þróun á gengi gjaldmiðla. Niðurstaða matsins er að sá kostnaður sem falli á ríkissjóð verði innan við 50 milljarðar kr., þ.e. rúm 3% af landsframleiðslu. Er þá tekið tillit til þess að búið væri að ráðstafa um 20 milljörðum kr. af núverandi eigum tryggingarsjóðsins upp í skuldbindingarnar. Þessi niðurstaða felur í sér að eingöngu vaxtakostnaður falli á ríkissjóð. Til greiðslu í byrjun næsta árs kæmu uppsafnaðir vextir, alls um 26 milljarðar kr., þar af 6 milljarðar kr. úr ríkissjóði, en greiðslur yrðu um 17 milljarðar kr. á næsta ári og færu hratt lækkandi árin þar á eftir. Greiðslum yrði að fullu lokið 2016. Miðað við núverandi forsendur um heimtur eigna þrotabúsins hefði kostnaður við fyrri samning, metinn á sama hátt, numið um 180 milljörðum kr. eða um 162 milljörðum kr. að teknu tilliti til eigna tryggingarsjóðsins. Margt gerir að verkum að kostnaður fer lækkandi, þar skipta mestu lægri vextir. Vextir hafa haldist mjög lágir á alþjóðamörkuðum og sumpart lækkað, eins og í evrum. Styrking á gengi íslensku krónunnar frá því að kröfulýsingarfrestur í þrotabú Landsbankans rann út í apríl 2009 hefur sömuleiðis jákvæð áhrif en kröfufjárhæðir eru miðaðar við gengi krónu á þeim tíma. Kostnaður við þennan nýja samning svarar því til vel innan við þriðjungs af fyrra kostnaðarmati metið í núverandi stöðu og án núvirðinga með sambærilegum aðferðum. Áhættuþættir vegna samninganna eru einkanlega þrír og þeir varða endurheimtur eigna til þrotabús Landsbankans, tímasetningu á greiðslum krafna og gengisþróun. Eins og áður segir er meiri vissa en áður um heimtur úr búi Landsbankans og skilanefnd hans telur nú að úthlutun upp í forgangskröfur muni nema 86%. Mat á eignum hefur allan tímann reynst raunhæft en um leið varfærið. Þróunin hefur verið jákvæð í þessum efnum nær samfellt í heilt ár. Umtalsverðir fjármunir hafa þegar safnast til búsins og greiðslur hafa borist hraðar en greiðsluáætlun gerði ráð fyrir. Engu að síður er að sjálfsögðu ekki hægt að útiloka að á þessu geti orðið einhverjar ófyrirséðar breytingar sem hafa mundu áhrif á það hversu mikið heimtist upp í kröfur. Eignaheimtur gætu auðvitað orðið verri ef einhver sérstök áföll kæmu til en verulegar líkur eru engu að síður taldar á að þær geti orðið betri, jafnvel umtalsvert betri. Tafir á úthlutun úr búi bankans gætu auðvitað valdið því að uppsafnaðir vextir á höfuðstól yrðu eitthvað hærri en þá kemur vissulega vel til góða að vaxtakostnaðurinn hefur náðst jafnlangt niður og raun ber vitni. Slíkar tafir gætu mögulega stafað af dómsmálum og einhverri óvissu um úrlausn þeirra. Engu að síður er í þessu mati byggt á núverandi mati slitastjórnar sjálfrar um útgreiðslur. Loks hefur gengi krónunnar, og kannski ekki síður innbyrðis gengi annarra gjaldmiðla, áhrif á það hver heildarkostnaður ríkissjóðs gæti orðið. Sem áður segir hefur styrking krónunnar frá því í apríl 2009 haft þar áhrif til lækkunar. Sú niðurstaða að heildarkostnaður ríkisins af Icesave-samningum verði um 47 milljarðar kr. byggist á reikniforsendum Seðlabankans en þær fela það í sér að gengi krónunnar muni fara hækkandi á komandi árum. Það er mikilvæg forsenda þessara samninga að eignum úr búi Landsbankans verði úthlutað í samræmi við þá forgangsröð innstæðueigenda sem ákveðin var með neyðarlögunum svonefndu. Jafnvel þótt Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hafi í gær staðfest þá ákvörðun sína að fylgja ekki eftir kvörtunum þeirra kröfuhafa bankanna sem ekki vildu sætta sig við þá niðurstöðu hefur stofnunin sem kunnugt er stofnað til samningsbrotamáls á hendur íslenskum stjórnvöldum vegna Icesave-málsins. Ef samningar takast ekki um lausn málsins má búast við að það mál haldi áfram með útgáfu rökstudds álits og eftir atvikum málshöfðun fyrir EFTA-dómstólnum, en búast má við að málarekstur þar gæti tekið a.m.k. ár. Ef niðurstaða ESA yrði staðfest þar er ljóst að samningsstaða Íslands yrði alvarlega löskuð. Áfellisdómur EFTA-dómstólsins hefði ekki aðeins alvarlegar lagalegar og pólitískar afleiðingar fyrir Ísland, rekstur EES-samningsins og aðgang að mörkuðum í Evrópu. Með áfellisdómi væri einnig rutt úr vegi einni mikilvægustu ástæðunni fyrir því að við höfum með nokkrum rétti getað haldið því fram í viðræðunum að lagaleg óvissa um greiðsluskyldu ætti að leiða til betri kjara fyrir okkur. Að henni frátalinni væri a.m.k. fátt sem virtist geta mælt með því að Bretar og Hollendingar ættu að semja við okkur á betri kjörum en samdist um í júní og október á síðasta ári. Ég ætla þó ekki að fara lengra út í þá sálma að svo stöddu enda engin ástæða til. Fyrir hinu háa Alþingi liggur nýtt samkomulag, nýr samningur, sem er efni umræðunnar hér í dag. Á grundvelli hins nýja samkomulags er meginefni frumvarps þessa fólgið í heimild til að staðfesta hina nýju samninga við bresk og hollensk stjórnvöld og árétta að heimilt verði samkvæmt þeim að skuldbinda ríkissjóð til að mæta eftirstöðvum og vöxtum vegna krafna Hollendinga og Breta vegna greiðslu lágmarkstryggingar á reikningum í útibúum Landsbankans í Hollandi og Bretlandi. Ég legg áherslu á að engir samningar verða hins vegar undirritaðir fyrr en Alþingi hefur lokið umfjöllun sinni og samþykki þess liggur eftir atvikum fyrir. Samningarnir voru áritaðir með upphafsstöfum samninganefndarmanna landanna í London hinn 8. desember sl. Áritunin er til vitnis um þá niðurstöðu sem fengin er í viðræðum ríkjanna en fyrir liggur að samningarnir verða ekki undirritaðir nema Alþingi hafi veitt samþykki sitt fyrir því að stjórnvöld takist þær skuldbindingar á herðar. Ég tel ekki ástæðu til, virðulegi forseti, að víkja frekar að einstökum ákvæðum frumvarpsins hér enda er það afar einfalt, í fjórum greinum að viðbættu ákvæði til bráðabirgða, en vísa fremur til mjög vandaðra athugasemda sem frumvarpinu fylgja. Ég hef einnig kosið að birta með því texta samninganna sem að baki liggja í heild sinni ásamt íslenskri þýðingu og skýringum við einstök ákvæði, en með því móti vænti ég þess að efni þeirra hafi verið gert þeim er vilja kynna sér eins aðgengilegt og frekast er kostur á þeim skamma tíma sem liðinn er frá því drögin voru árituð. Eins og hv. þingmenn vita eru fylgigögnin ítarleg, og ég sé að margir fletta þeim hér á borðum, og í greinargerð frumvarpsins er reynt að fara eins vel yfir þetta mál og kostur er en að sjálfsögðu er hægt að reiða fram viðbótarefni og ítargögn eftir óskum hv. þingnefndar sem ég mun leggja til að fái málið til umfjöllunar. Þannig verður og samninganefndin og sérfræðingar hennar, bæði innlendir og erlendir, boðnir og búnir til að aðstoða Alþingi í umfjöllun um málið. Ég legg svo til, virðulegur forseti, að að lokinni þessari umræðu verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjárlaganefndar sem er málinu sem slíku býsna kunnug eftir allmiklar setur yfir því á undanförnum missirum, einu og hálfu ári að verða. Ég vonast til þess að við berum gæfu til þess að varðveita samstöðu um að reyna að ljúka þessu erfiða máli. Ég tel að það hafi verið dýrmætt, og tvímælalaust á það sinn þátt í því að skila þeirri niðurstöðu sem nú liggur fyrir af hálfu samninganefndanna, að á bak við okkar nefnd stóð þverpólitísk samstaða í landinu. Einhvern veginn mun því nú alltaf ljúka þannig að þetta mál fái niðurstöðu af Íslands hálfu, það þarf að gerast og ég held að það væri góð gjöf til þjóðarinnar ef við gætum í heimi stjórnmálanna sameinast um að klára þetta á þann hátt sem við teldum áhættuminnstan og hagstæðastan fyrir Ísland miðað við vandað mat á öllum okkar aðstæðum. Fari svo vel að kostnaðurinn af þessu verði þó ekki meiri en sá sem ég hef hér farið yfir, og byggir á mati samninganefndarinnar, yrði það minna og miklu minna en margir hafa óttast að orðið gæti. Vissulega getur þar á orðið frávik en það getur þá orðið í báðar áttir, það er í sjálfu sér innbyggt í málið að við gætum komist að lokum frá þessu án nokkurs kostnaðar en hann gæti auðvitað líka orðið eitthvað meiri en þetta mat samninganefndarinnar gengur út frá. Mér finnst það þó hughreystandi að allar áætlanir skilanefndar og slitastjórnar hafa fram að þessu reynst traustar og þær hafa tekið breytingum eingöngu til batnaðar um mjög langt skeið og berast af því fréttir að mögulega gæti komið til þess að búið ætti kost á að selja mjög verðmætar eignir úr safni sínu, jafnvel á næstu mánuðum, sem að sjálfsögðu væru góð tíðindi og hefðu á það áhrif að greiðslur bærust þá hraðar inn í búið eins og þær hafa reyndar þegar gert borið saman við eldri áætlanir. Óþarft er að taka fram að allt slíkt mundi að sjálfsögðu spara mikla fjármuni í formi minni vaxtagreiðslna eftir því sem fjármunir búsins yrðu meiri á fyrsta hluta endurgreiðslutímans. Er það ekki bara þannig, frú forseti, að best sé að vera raunsær en hæfilega bjartsýnn og vona að við eigum þess kost að komast að lokum sem klakklausast frá þessu máli? Það hefur reynt á, verið okkur erfitt, það hefur farið í það mikill tími og mikil orka. Það hefur valdið deilum hér innan veggja og úti í samfélaginu en það er eins og það er, það er arfur frá liðnum tíma sem við komumst ekki undan að horfast í augu við og takast á við. Það er okkar viðfangsefni, verkefni og skylda að reyna að leiða það til lykta á þann farsælasta og hagstæðasta hátt sem við teljum að við eigum kost á. Og þá skyldu hljótum við öll að þurfa að taka alvarlega, hver sem niðurstaða okkar verður. Ég á mér þá ósk sömuleiðis að við getum nú átt sem málefnalegasta og hlutlægasta umræðu um þetta. Ýmis orð hafa fallið, þar á meðal frá þeim sem hér stendur, en það hafa líka aðrir sagt ýmislegt um þessi mál sem þeir eiga kannski eftir að hugleiða síðar meir hvort hafi verið fullar innstæður fyrir. Hér hefur stundum flogið um sali án þess að vera nefnt með beinum hætti kannski stærsta orðið sem hægt er að segja um stjórnmálamenn og ég vona sannarlega að við þurfum ekki að viðhafa slíkt orðbragð í þessari umferð. 
            

Frú forseti. Ég mundi gjarnan vilja bera undir hæstv. fjármálaráðherra hvort nú sé ekki endanlega komið í ljós með þeim gögnum sem lögð eru fram með þessu frumvarpi að þjóðaratkvæðagreiðslan sem fram fór í vor var ekki tilgangslaus tímasóun eins og forustumenn ríkisstjórnarinnar héldu fram og margir stjórnarliðar, heldur algerlega nauðsynleg forsenda þess að undið yrði ofan af þeirri ómögulegu stöðu sem stjórnin hafði komið málinu í og því komið í nýjan farveg, farveg þar sem við komum fram sem jafningjar við viðsemjendur okkar og stóðum frammi fyrir þeim sem fullvalda þjóð sem léti ekki bjóða sér neina afarkosti eða þvingunarúrræði.

Frú forseti. Þetta mál á sér orðið heilmikla sögu og hún verður örugglega einhvern tímann skrifuð. Þá verður það örugglega leitt í ljós eins og reyndar að hluta til er gert í rannsóknarskýrslu Alþingis að staða Íslands var mjög erfið í þessu máli í byrjun. Við vorum undir ógnarþrýstingi og fyrstu hugmyndir manna um að leysa þetta mál voru Íslandi bersýnilega afar óhagstæðar og í raun ósanngjarnar. Síðan leið tíminn og við gætum þá líka velt fyrir okkur hvort stjórnarskiptin hafi verið hluti af láni Íslands. Að minnsta kosti kom ekki til þess að málið yrði klárað á þeim forsendum sem þá voru hugmyndir uppi um. Einnig skiptir máli hversu langan tíma hefur tekið að ræða þetta í Alþingi og svo hvernig fór með viðaukasamningana í byrjun þessa árs en þá verðum við að hafa í huga, hv. þingmenn, að það hefur heldur ekki verið án fórna og kostnaðar fyrir Ísland hversu mjög hefur dregist að leysa þetta mál. Þá reikninga munum við aldrei geta séð því að við getum ekki borið raunveruleikann saman 

Frú forseti. Ég tek undir með hæstv. fjármálaráðherra, ég vonast auðvitað eftir því að hér fari fram yfirveguð og málefnaleg umræða. En það fer ekki vel af stað þegar við erum jafnósammála um eitt atriði eins og það hversu mikilvæg þjóðaratkvæðagreiðslan var til að taka málið upp úr þessum ómögulega farvegi. Það sem ég heyri hæstv. fjármálaráðherra segja er í raun og veru ítrekun á því sem áður hefur komið fram, að hún hafi verið óþörf og hefði betur ekki farið fram vegna þess að ég heyri hæstv. fjármálaráðherra lýsa þeirri skoðun sinni að kostnaðurinn af töfinni sé slíkur og óþægindin hafi orðið okkur svo kostnaðarsöm að öðru leyti að við séum enn þá í sömu stöðu og fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Ja, heyr á endemi.

Frú forseti. Hv. þingmaður oftúlkar orð mín og ég ætla ekki ofan í þessar skotgrafir. Ég tel að við getum átt málefnaleg og uppbyggileg skoðanaskipti um þennan samning sem hér liggur á borðinu og um þá stöðu sem Ísland er í nú og hvaða kostir eru vænlegastir fyrir okkur í þeim efnum. Ég held að við hljótum að geta gert það. Auðvitað getum við líka eytt mjög löngum tíma í að ræða forsöguna, liðna atburði, og velt fyrir okkur hvort málin hefðu farið á þennan veginn eða hinn ef eitthvað annað hefði gerst en raunverulega gerðist, en við breytum í fyrsta lagi ekki hinu liðna, við eigum öll hlutdeild í því og berum öll ábyrgð gagnvart því. Það gerir hv. þingmaður líka og flokkur hans. Þetta er pólitískur veruleiki. Það geri ég svo sannarlega og ætla ekki að hlaupast undan henni. Dómur sögunnar og/eða eitthvað annað leiðir það smátt og smátt í ljós hvernig ég verð talinn hafa staðið mig í þessum efnum ásamt því góða fólki sem hefur komið að þessu máli á löngum tíma. Það eina sem ég fullyrði og hef sannfæringu fyrir er að öllum  
            

Frú forseti. Í þessu máli sem og flestum öðrum breytir hver dagur óvissu í vissu og við vitum miklu meira núna en fyrir ári. Þetta plagg er óundirritað en við sátum með undirritað plagg fyrir ári. Auk þess höfum við val um að fara í dómsmál núna sem við höfðum ekki þá þannig að við erum í allt annarri og betri stöðu. Ég ætla að spyrja hæstv. ráðherra hvort eitthvað sé breytt fyrir utan vextina og lögfræðina í þessu máli. Er þetta ekki efnahagslega sami pakkinn? Hver er áhættan af þessu ef neyðarlögin falla og eitthvað fleira? Kæmi ekki til greina að veita ríkisábyrgð á lán sem innlánstryggingarsjóður tæki hjá Landsbankanum? Landsbankinn er með 400 milljarða kr., allt í erlendri mynt, með undir 1% vöxtum en við erum að borga 3% vexti. Væri ekki skynsamlegra að taka lán í Landsbankanum og borga upp lánið við Breta og Hollendinga?

Frú forseti. Allir möguleikar til hagstæðari endurfjármögnunar og hraðari uppgreiðslu skuldbindinganna standa okkur opnir. Það er tekið sérstaklega fram í þeim drögum að samningi milli fjármálaráðherra og tryggingarsjóðsins sem fylgir með að allar slíkar leiðir verða að sjálfsögðu skoðaðar - nema hvað - og það hefur alltaf staðið til. Einnig gagnvart fyrri samningum vegna þess að þar áttum við sömuleiðis kostnaðarlaus uppgreiðsluákvæði. Að sjálfsögðu mun Ísland alltaf skoða þá möguleika sem í boði eru á ódýrari eða hagstæðari fjármögnun og m.a. þess vegna er mjög mikilvægt að þessir samningar eins og eldri samningar geyma kostnaðarlaus uppgreiðsluákvæði. Reyndar hefur ýmislegt fleira breyst en það sem hv. þingmaður nefndi. Það er ekki bara vaxtakostnaðurinn og ýmis lagaleg atriði. Það er líka form samninganna sem ég hvet hv. þingmenn til að skoða. Hér er ekki um lánasamninga í grunninn að ræða heldur endurgreiðslu og tryggingarsamning og það er reynt að takmarka ábyrgð ríkisins eins og kostur er 

Frú forseti. Ég vona að menn séu ekki að uppgötva landsbankaleiðina aftur sem Svavar Gestsson dásamaði vegna þess að sérhvert áfall fyrr í tímanum hækkar eftirstöðvarnar. Þess vegna er ríkisábyrgð á þessu allan tímann. Þetta er sem sagt ríkisábyrgð alveg frá byrjun og ég vona að menn fari ekki að tala um að menn taki ábyrgð á þessu 2016 eða eitthvað slíkt vegna þess að það er rökfræðilega vitlaust. Ég fékk ekki svar við því hvaða áhættu við stöndum frammi fyrir, hvað gæti gerst ef t.d. neyðarlögin yrðu felld úr gildi. Hvað gerist ef Landsbankinn lendir í tjóni af því að allt það fólk sem er búið að tapa á honum, hlutabréfum og öðru slíku, fer í mál og fær kröfum sínum framgengt? Hvað gerist ef hann getur ekki borgað nema 5% af því sem hann skuldar innlánstryggingarsjóði?

Frú forseti. Hv. þingmaður svaraði sér reyndar sjálfur þegar hann sagði að óvissan minnkaði með hverjum degi. Hún gerir það. Það þarf að fara ákaflega illa til að við getum a.m.k. ekki notað þá 340 milljarða kr. sem þegar eru komnir í búið. 

Forseti biður hv. þingmenn um að grípa ekki inn í ræðutímann, hann er mjög stuttur í þessu formi.

Frú forseti. Ég hefði áhuga á að heyra álit hæstv. ráðherra á framgöngu Eftirlitsstofnunar EFTA, ESA, í þessu máli. Nú hefur stofnunin lýst því yfir að hún geri ekki athugasemdir við neyðarlögin eins og hæstv. ráðherra fór yfir áðan. Hún tók hins vegar upp á því hjá sjálfri sér á sínum tíma að setja ofan í við Íslendinga vegna Icesave-deilunnar og bar fyrir sig að ýmsir kröfuhafar hefðu kvartað undan mismunun. Nú gera menn ráð fyrir því að þegar búið er að fara í allar þessar viðræður og komið samningstilboð muni ESA hætta við að skamma Íslendinga fyrir framferði sitt í Icesave-deilunni. Hvers vegna eru þessi mál tengd að mati hæstv. ráðherra? Er eðlilegt að Eftirlitsstofnun EFTA tengi þau? Er þetta ekki sönnun þess að sú stofnun er miklu frekar pólitískt apparat en fagleg óháð stofnun?

Frú forseti. Ég veit ekki hversu mikið það hefur upp á sig að ég hafi einhverja skoðun sérstaklega á framgöngu ESA. Við eigum sem ríki mjög mörg opin mál í samskiptum við þessa stofnun og þurfum að rækta það samstarf því að við eigum undir hana að sækja með túlkun á ýmsu sem við gerum hér. Þar á meðal hafa risið fjölmörg álitamál sem tengjast spurningum um ríkisaðstoð eða ekki ríkisaðstoð í kjölfar setningar neyðarlaganna og endurreisnar bankanna og sparisjóða. Það er alls ekki í okkar höndum að stjórna því hvaða mál ESA tekur fyrir og hvernig, hvenær það tekur mál til skoðunar og hvenær ekki. Ég fagna þeirri niðurstöðu samskipta frá í fyrradag, ég tel hana mjög mikilvæga, að ESA hafi lokað því máli sem sneri að gildi neyðarlaganna og því sem gert var, að gera innstæður að forgangskröfum í bú. Það er okkur gríðarlega verðmæt niðurstaða og mikilvæg þótt við kunnum að vera eitthvað minna ánægð með það hvernig stofnunin stendur að málum 

Frú forseti. Ég held að það hefði verið fullt tilefni til, og sé enn, að gera athugasemdir við framgöngu þessarar stofnunar eins og annarra sem hafa tekið þátt í því að reyna að kúga Íslendinga í þessu máli enda er hér komin staðfesting á því að notuð voru önnur og ótengd mál til að þvinga fram niðurstöðu. Niðurstaða Íslendinga í viðræðum við Breta og Hollendinga hefur ekkert með einhverja kröfuhafa að gera, einhverja stóra erlenda banka sem hafa kvartað til ESA undan mismunun. Það að þau gefi í skyn þar á bæ, hjá ESA, að Íslendingar fái einhvers konar sakaruppgjöf með því að fallast á þessar kröfur er beinlínis órökrétt og sýnir hvernig þessi stofnun hefur verið notuð. Raunar hafa verið færð fyrir því rök, m.a. af norska lagaprófessornum Peter Ørebech, að Íslendingar megi ekki í tvíhliða viðræðum við Breta og Hollendinga sópa þessu máli undir teppið vegna þess að það varði fleiri en þá. Það var áhugavert að heyra álit hæstv. ráðherra á þessu. Höfum við heimild til að afgreiða þetta mál í einhverjum hliðarherbergjum með Bretum og Hollendingum einum þegar þetta varðar allt regluverk Evrópusambandsins og hina ýmsu kröfuhafa þar að auki?

Frú forseti. Ég held að það sé hafið yfir allan vafa að við höfum heimild til að ganga til samninga um lausn á þessu máli og reyna að leiða það í jörð með þeim skásta hætti sem við teljum í boði, algerlega óháð því að sjálfsögðu hvað ESA gerir eða gerir ekki í tengslum við það. Við höfum að sjálfsögðu allan okkar rétt sem fullvalda ríki til að ljúka deilumálum við aðra, jafnvel þó að það sé á þessu sviði og varði evrópskt regluverk. Ef við vildum velta því eitthvað fyrir okkur hvort við ætlum að láta það hafa áhrif á mat okkar á því hvað sé okkur hagstætt og hvað ekki yrðum við væntanlega líka að svara spurningunni: Erum við tilbúin til að taka af því áhættu og borga það einhverju verði að það hefði fordæmisgildi eða gæti haft áhrif einhvers staðar annars staðar ef þetta mál yrði ekki leyst með samningum heldur færi aðrar leiðir? Hver vill þá borga þann reikning ef hann skyldi koma til? Ég held að mönnum þyki væntanlega alveg nóg um kostnaðinn af því að þurfa að klára þetta og þá áhættu sem því væri samfara að gera það ekki.

Virðulegi forseti. Sá sannleikur sem liggur á borðinu er miklu betri en þeir samningar sem ríkisstjórnin ætlaði að láta þjóðina samþykkja. Því ber að fagna. Það er ótrúlegt að stjórnarandstöðunni hafi tekist ásamt ágætum félögum okkar úti í bæ að forða þjóðinni frá þessu áfalli. Því ber svo sannarlega að fagna. Það sem ég varð hins vegar fyrir vonbrigðum með í ræðu hæstv. fjármálaráðherra var að enn örlaði á gamla hræðsluáróðrinum þó að hann sé miklu daufari en áður. Þar sagði hæstv. fjármálaráðherra að við yrðum að fá niðurstöðu. Að sjálfsögðu verðum við að fá niðurstöðu í þessu máli eins og öllum öðrum. En skiptir þá ekki öllu máli, hæstv. fjármálaráðherra, hver hún er?

Jú, niðurstöðurnar skipta að sjálfsögðu miklu máli en það getur líka skipt máli hversu lengi menn þurfa að bíða eftir þeim og hvernig mönnum líður á meðan. Maður veltir stundum fyrir sér, þótt það sé algerlega óskylt mál og langt í burtu, hvort deiluaðilar fyrir botni Miðjarðarhafs hefðu kannski ekki betur sýnt meiri samstarfsvilja fyrir 10, 20, 25 árum til að koma þar á friði og hvers menn væru búnir að njóta síðan ef það hefði tekist. Þannig er það nú. Við skulum einfaldlega hafa það í huga og gleðjast þá yfir því að ytri aðstæðurnar í þessu máli hafa batnað. Það skiptir t.d. gríðarlegu máli hvort við reiknum núna út og teljum sæmilega traustar forsendur fyrir því að endurgreiðsluhlutfallið út úr búinu verði a.m.k. 86%, eða við notum það varfærna 75% mat sem var lagt til grundvallar útreikningum á eldri samningum. Þarna koma gríðarlegir fjármunir  
             
            

Frú forseti. Ég var ekki að kalla fram í, bara svo það sé á hreinu. Ég fagna því að hæstv. fjármálaráðherra viðurkennir að það skipti máli hver heildarútkoman verður fyrir íslensku þjóðina. Hann nefndi að það skipti líka máli hvernig honum liði á meðan. Ég er ekki viss um að sálarástand fjármálaráðherra skipti sérstaklega miklu máli þegar Icesave-samningarnir eru til umræðu. Erum við ekki að tala frekar um framtíð þjóðarinnar, um framtíð barna hennar? Um það snerist þessi umræða allan tímann. Annað sem við verðum líka að hafa í huga er að tíminn hefur allan tímann unnið með okkur. Það var það sem við sögðum að mundi gerast. Það er ekki út af einhverjum utanaðkomandi breytingum eins og fjármálaráðherra lætur að liggja að hafi gerst. Þetta var einfaldlega staðfesting á því sem stjórnarandstaðan sagði. Tíminn hefur unnið með okkur og mun gera það áfram.

Frú forseti. Hv. þingmaður misskildi þetta, ég var ekki að tala um persónulega líðan. Ég var að vísa til þess að ef menn standa uppi með óleyst deilumál, eiga í átökum og eiga kost á lausn þurfa menn alltaf að vega og meta það hvort lausnin sé betri kostur en að halda stríðinu áfram. Það var til þess sem ég var að vísa og ef menn kjósa að halda slagnum áfram þarf að vega og meta hvaða kostnaður er því samfara. Hvernig verður ástandið á meðan menn halda deilunni við? Þetta er vandinn  Já, tíminn hefur unnið með okkur. Að sjálfsögðu vinnur það með okkur að endurheimturnar hafa aukist til búsins og óvissan minnkað um hverjar verði raunverulegar endurheimtur, að meiri og meiri peningar eru 

Frú forseti. Í því máli sem við erum að fara að ræða væri eflaust af tillitssemi við stjórnarflokkana gott að rifja ekki upp alla sögu þess, það sem gengið hefur á á þessu ári sem er að líða og á árinu 2009 og þess vegna árinu 2008, heldur láta umræðuna eingöngu snúast um efnisatriði þess samkomulags sem við erum með til umfjöllunar, en það er auðvitað algjörlega útilokað annað en að setja málið í heildarsamhengi. Ég verð að segja alveg eins og er að auðvitað er það á sinn hátt niðurlægjandi fyrir stjórnarflokkana að vera hér með málið í þeim búningi sem það nú liggur fyrir eftir öll átökin sem hafa átt sér stað um sama mál í öðrum búningi og þetta sama fólk hefur áður talað fyrir. Þess vegna skil ég það svo sem alveg fyrir mitt leyti að stjórnarliðar séu heldur fáliðaðir í þingsal, fyrir utan ráðherrana. Þeir eru einn og tveir úr stjórnarflokkunum enda örugglega erfitt að sitja undir þeim samanburði sem gögnin sem hér liggja frammi 

Við látum okkur hafa það.

Hæstv. utanríkisráðherra ætlar að láta sig hafa það og ég fagna því vegna þess að það þarf að fara aðeins yfir þennan samanburð þó að hann verði ekki hið eina sem ég ætla að fara yfir. Mig langar til að byrja á að halda því til haga að allan árangur sem náðst hefur í þessari samningalotu og liggur núna fyrir í frumvarpsformi ber að þakka íslensku þjóðinni, öllum þeim sem tóku þátt í þjóðaratkvæðagreiðslunni, mættu þar og sögðu nei við afarkostum og þvingunum Breta og Hollendinga. Við skulum ekki gleyma því, og því mun íslenska þjóðin ekki gleyma, hverjir sömdu um mörg hundruð milljarða byrðar á íslensk heimili í upphaflegum Icesave-samningum. Því verður heldur ekki gleymt hverjir reyndu með gegndarlausum hræðsluáróðri, leyndarhyggju og hótunum um stjórnarslit og aðrar alvarlegar afleiðingar fyrir íslenskt efnahagslíf að þvinga fram samþykki Alþingis fyrir ríkisábyrgð á fyrsta og öðrum Icesave-samningnum. Ég hef ekki gleymt því hverjir það voru sem töluðu gegn undirskriftasöfnun sem átti sér stað úti í bæ, m.a. fyrir forgöngu Indefence-hópsins, og fundu því allt til foráttu að slík hreyfing væri komin af stað. Fólk var hvatt með beinum eða óbeinum hætti til að sitja heima og láta þjóðaratkvæðagreiðsluna sig ekki varða. Það voru ekki sjálfstæðismenn sem tóku þátt í umræðunni með þessum hætti. Það voru hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra og almennt talsmenn ríkisstjórnarflokkanna sem þannig töluðu fyrr á þessu ári. Þannig var það. Þeirra er ábyrgðin á þeim hnút sem Icesave-málið hefur verið í síðan í júní 2009 og þeirra er því miður smánin fyrir að hafa reynt að troða upp á þjóð sína þeim samningum sem þar var um að ræða og fólu í sér stórhættu fyrir efnahag þjóðarinnar fram á við litið. Þessu verður að halda til haga hér, ekki síst þegar við skynjum að nú er að fara af stað sá málflutningur að hér hafi tapast fjárfestingar og miklir efnahagslegir hagsmunir vegna andstöðu stjórnarandstöðunnar við fyrri Icesave-samningana. Ég hygg að þeir sem ábyrgðina bera á fyrri samningagerð í þessu máli ættu frekar að líta í eigin barm því að ef þeir hefðu í upphafi komið í þingið með sanngjarna, ásættanlega lausn í málinu í stað þeirra skelfilegu samninga sem ríkisstjórn Íslands samþykkti óséða í júní 2009 og síðan stjórnarliðarnir undir lok síðasta árs hefði staðan í Icesave-deilunni verið allt önnur frá upphafi. Þannig er það. Því miður geta stjórnarliðar ekki skotið sér undan þessum fyrri gerðum sínum í málinu. Eins og ég rakti áðan ber að þakka íslensku þjóðinni allan árangur sem náðst hefur í málinu fram til þessa, þann áfanga sem náðist þegar samninganefndin skilaði af sér sinni vinnu. Reyndar er okkur öllum ljóst þó að við horfum á það greinilega hvert með sínum hætti að sú niðurstaða sem hér er til umfjöllunar felur í sér töluvert betri samninga en fjármálaráðherra og ríkisstjórnarflokkarnir fengu samþykkta undir lok síðasta árs. Það er beinlínis skelfilegt til þess að hugsa hvar við værum stödd ef þær fyrirætlanir hefðu gengið eftir. Frá þeim tímapunkti að samningarnir voru felldir hefur þrotlaus og fagleg vinna nýrrar samninganefndar skilað árangri sem við höfum til umfjöllunar í þinginu og augljóst að hún er okkur á alla kanta mun bærilegri og mun hagfelldari en fyrri samningurinn en undanfarna daga hefur þessi samanburður verið talsvert til umfjöllunar. Hvernig er rétt að bera þennan nýja samning saman við fyrri lausnir í málinu? Hæstv. fjármálaráðherra gerði það fyrir sitt leyti og byggði þar fyrst og fremst á þeim gögnum sem samninganefndin sjálf hefur tekið saman. Það er eitt grundvallaratriði sem menn verða að hafa í huga þegar þær tölur eru skoðaðar, það að þar er borinn saman nýi samningurinn og áætluð heildarskuldbinding sem í honum felst árið 2016 þegar hann verður að fullu upp gerður og svo hins vegar eldri samningurinn miðað við þær breyttu forsendur sem hafa orðið í millitíðinni á sama tímapunkti, en þá átti eftir að standa í greiðslum af þeim samningi í nokkur ár. Ég tel rétt, eðlilegt og sanngjarnt þegar við ræðum um það hvernig staðan hefur breyst frá því að málið kom fyrst inn að skoða einfaldlega hvernig málið horfði við stjórnarflokkunum sjálfum þegar þeir komu með málið inn. Lítum t.d. á fyrsta frumvarpið sem kom inn í þingið og útreikning fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins á því máli vegna þess að við verðum að setja okkur í spor þeirra sem vildu samninginn þannig samþykktan. Hvernig blasti samningurinn þá við mönnum? Það er til tafla í frumvarpinu sjálfu sem dregur saman að miðað við 75% heimtur úr þrotabúinu, sem var eðlilegt að gera ráð fyrir þá enda hefði annað verið of mikil bjartsýni á þeim tímapunkti, um mitt ár 2009, og samkvæmt þeim samningi hefðu heildargreiðslur með vöxtum numið 490 milljörðum kr. Þetta eru samningarnir sem þessi ríkisstjórn lagði í upphafi fyrir þingið. Næst þegar ríkisstjórnin þurfti að koma með samninga eftir að Bretar og Hollendingar höfðu hafnað að taka tillit til fyrirvara Alþingis sagði í frumvarpi ríkisstjórnarinnar að skuld samkvæmt samningunum væri áætluð árið 2016 351 milljarður kr. miðað við sama endurheimtuhlutfall, 75%. Þá átti eftir að taka tillit til vaxta sem hefðu farið með þessa tölu yfir 400 milljarða kr. Hér er ég búinn að nefna tvær tölur sem þessi ríkisstjórn hefur áður lagt fyrir þingið. Þetta eru ekki mínir útreikningar, ekki útreikningar einhverra aðila úti í bæ heldur útreikningar fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins sem draga fram þá staðreynd að heildarskuldbinding samkvæmt fyrsta og öðru upplagi ríkisstjórnarinnar í málinu hafi verið u.þ.b. 10 sinnum stærri en það sem nú er verið að leggja fyrir þingið. Það er auðvitað von að þeir sem stóðu að því að leggja slíkt mál fyrir þingið, börðust fyrir því með kjafti og klóm, töldu þjóðinni trú um að ekki væri nein önnur skárri eða bærilegri lausn í boði og við hefðum engan annan kost en að fallast á þessar kröfur, þessa lausn málsins, séu dálítið framlágir í þinginu í dag og margir þeirra fjarverandi. Það var ekki við öðru að búast. Ég verð að viðurkenna að það er dálítið erfitt að fjalla um þessar upphæðir, ekki síst í kjölfar fjárlagaumræðunnar sem hér fór fram í dag þar sem einstakir stjórnarliðar treystu sér ekki til að vera með í afgreiðslu fjárlaga vegna þess að það vantaði einn milljarð hér og annan milljarð þar, einn og tvo hér og þrjá þarna. Þeir eru í stjórnarmeirihluta sem kynnti samning fyrir einu ári sem hefði getað falið í sér skuldbindingar upp á u.þ.b. 400 milljarða kr. umfram það sem við erum núna að fara að ræða. Þess vegna hljóta hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra að hafa íhugað stöðu sína eftir að þessi niðurstaða kom fram. Ríkisstjórn sem er ber að mistökum á borð við þessi stendur að sjálfsögðu á brauðfótum og ég skil í sjálfu sér beiðni til okkar í stjórnarandstöðunni um að efna til málefnalegrar umræðu en það er fullkomlega málefnalegt og eðlilegt að draga fram muninn á því sem núna liggur fyrir eftir að samstaða tókst meðal stjórnmálaflokka í þinginu um að standa sameiginlega gegn kröfum Breta og Hollendinga og þeim samningum sem ríkisstjórnin leiddi fram ein og óstudd á sínum tíma. Það er fullkomlega málefnalegt og eðlilegt. Ég vil segja um efnisatriði þeirra samninga sem liggja frammi að eins og hæstv. fjármálaráðherra rakti eru einkum þrír megináhættuþættir í málinu. Sá fyrsti er gengisþróun íslensku krónunnar og annarra gjaldmiðla eins og fram kemur í frumvarpinu sjálfu. Þetta er auðvitað þó nokkuð mikil áhætta. Hún getur sveiflað heildarskuldbindingunni um nokkra milljarða og hana verður að gaumgæfa í störfum fjárlaganefndar. Í öðru lagi er um að ræða endurheimtuáhættu vegna eignasafns þrotabúsins. Þarna er líka um áhættu að ræða en þessir tveir áhættuþættir hafa breyst talsvert á undanförnum mánuðum og það er ekki lengra síðan en nokkrir dagar að fréttir bárust af því að mögulegt væri að selja eina verðmætustu eign þrotabúsins vegna þess að tilboð hefði komið í hana. Sem betur fer var það langt umfram það verðmæti sem skilanefndin hafði gert ráð fyrir, en hvaða tryggingu höfðum við fyrir því á Alþingi að tilboðið yrði ekki langt undir verðmætinu sem hefði getað gert vandann enn meiri? Síðan berast þau tíðindi frá ESA í þessari viku að þeir telji neyðarlögin standast þau atriði sem þau tóku til skoðunar, þ.e. að veita innstæðum forgang að eignum þrotabúanna. Það eru auðvitað mjög jákvæð tíðindi og draga úr óvissunni í þessu máli. En þetta eru tveir atburðir bara á síðustu dögum sem sýna að málið er á slíkri hreyfingu og hagsmunirnir sem sveiflast til nánast frá degi til dags eru slíkir að þingið er sett í afar vandasama stöðu við að festa niður skilmála á grundvallarsamkomulagi milli ríkja í jafnstóru máli og þetta mál er. Þriðja atriðið sem að sjálfsögðu verður að gaumgæfa mjög nákvæmlega er þau lagalegu úrlausnarefni sem enn hefur ekki fengist lausn á. Það mun vonandi gerast á árinu 2011, allt sem mestu máli skiptir, t.d. um það hvort Ragnars Halls-aðferðin, sem ég ætla að leyfa mér að kalla svo, verði notuð við uppgjör á búinu þannig að greitt verði upp í lágmarkstrygginguna á undan öðrum innstæðum af eignum þrotabúsins og eins hvort það verði talið fela í sér mismunun að hafa komið íslenskum innstæðum í skjól með endurreisn íslenska bankakerfisins en ekki innstæðum í erlendum útibúum. Þetta sýnir fram á að það eru ýmsir þættir sem enn þurfa að koma til skoðunar. Ég lofa því, nákvæmlega eins og ég gerði við atkvæðagreiðslu þessa máls, að hagsmunir íslensku þjóðarinnar munu leiða okkur til niðurstöðu. Heildarmat á hagsmunum þjóðarinnar mun grundvalla afstöðu Sjálfstæðisflokksins til þessa máls 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Bjarna Benediktssyni fyrir þessa athyglisverðu ræðu. Það sem er kannski fyrst og fremst athyglisvert við hana er sá langi tími sem það virðist ætla að taka Sjálfstæðisflokkinn að komast að niðurstöðu í málinu. Það hlýtur að teljast fréttnæmt í sjálfu sér að formaður Sjálfstæðisflokksins flytji hér langa ræðu um þetta stóra mál án þess að hægt sé að glöggva sig á niðurstöðunni og væri forvitnilegt að fá að vita hversu langan tíma hv. þingmaður ætlar sér í einhverja niðurstöðu í málinu. Ef minnið svíkur mig ekki var afgreiðsla Sjálfstæðisflokksins á hinum síðari samningi sem hv. þingmaður fór mjög hörðum orðum um sú að sitja hjá við afgreiðslu samningsins,  Þá væri einnig forvitnilegt út af þeim tölum sem menn ræða hér að vita hvort hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa farið í sams konar útreikninga á kostnaðinum við samninginn upp á 6,7% vexti sem gerður var af forustumönnum Sjálfstæðisflokksins og hver hann væri til samanburðar við þann samning sem við ræðum hér. 
            

Frú forseti. Ég held að það færi þeim langbest sem digrust höfðu orðin í fyrri umræðum um þetta mál í öðrum búningi að vera ekki að þrýsta á aðra þingmenn um að flýta sér að taka afstöðu til málsins. 

Virðulegur forseti. Vegna orða hv. þingmanns tek ég fram að það er sjálfsagt mál að koma upp í ræðustól og fagna því að náðst hafi betri samningur.

En að biðjast afsökunar?

Það væri fráleitt að gera það ekki. Hins vegar hefur verið bent á þá staðreynd og auðvitað var það tekið fram í umræðunni á sínum tíma að menn álitu sig vera að samþykkja mjög slæman kost, en samt þann illskásta. Það er einfaldlega það sem við blasir. Forsendur breyttust síðan, menn náðu betri samningi og þá fagna því allir. Það er einkennileg pólitík að standa í ræðustól og reyna að gera það að einhverjum skammarbletti fyrir ríkisstjórnina að núna hafi náðst betri samningur við gjörbreyttar forsendur. 

Þjóðin rak þetta ofan í ykkur.

En að biðjast afsökunar?


            

Forseti minnir hv. þingmenn á að nota full nöfn annarra þingmanna.

Frú forseti. Ég vil að það sé skýrt að við hv. þingmaður erum alveg sammála um að góður samningur er nokkuð sem við hljótum öll að fagna ef hann fæst. Ef þetta er samningur sem við teljum í ljósi heildarhagsmuna þjóðarinnar að geti lagt grunn að endurreisninni og fært okkur nær blómlegri framtíð er ástæða til að fagna honum í öllum meginatriðum.  Ég hef hins vegar áhyggjur af þeim sem hafa tekið þátt í umræðunni fram til þessa, og maður hefur lesið aðeins um í fjölmiðlum og heyrt aðeins af á þinginu, sem gera lítið úr muninum á milli þessa samnings og hins fyrri. Mér fannst það t.d. koma fram í máli hæstv. forsætisráðherra í gær sem hélt að meginmunur samninganna væri lítils háttar vaxtamunur og svo einhver gengishagnaður sem hefði komið þessum samningi til góða. Það er stóralvarlegt ef menn sjá ekki muninn betur en þetta. Þeir sem halda því fram að það sé í sjálfu sér 

Frú forseti. Ég held að þessi samningur sé fyllilega tilefni til að óska íslensku þjóðinni til hamingju í þröngri stöðu og sömuleiðis held ég að það megi óska þinginu og kannski sérstaklega stjórnarandstöðunni til hamingju með þennan samning. Ég ætla ekki að skafa neitt utan af því að ég tel að stjórnarandstaðan eigi mikinn þátt í því að við erum komin með niðurstöðu sem er miklu hagfelldari að öllu leyti en sú fyrri, bæði í upphæðum talið og að lagalegum umbúnaði. Ég skef ekkert utan af því. Ég ætla líka að nota þetta tækifæri og óska Indefence til hamingju með sinn þátt í þessu máli. Það breytir ekki hinu að ég er þeirrar skoðunar að okkur beri skylda til að vinna okkur að niðurstöðu í þessu máli út frá hagsmunum íslensku þjóðarinnar. Ég dreg það ekki í efa að Sjálfstæðisflokkurinn muni að lokum komast að þeirri niðurstöðu sem hann telur hagfelldasta fyrir íslensku þjóðina. Ég tel að eftir þá stöðu sem kom upp í byrjun ársins hafi þingið borið gæfu til að vinna mjög vel saman að þessu máli. Ég vil líka segja að ég tel að fulltrúi stjórnarandstöðunnar í samninganefndinni, Lárus Blöndal, hafi skipt mjög miklu máli í þessari vinnu allri.  „Stjórnarandstaðan á nú töluverðan þátt í því að þetta ferli fór í gang og hefur auðvitað verið hluti af því allan tímann.“ Hann segir líka um stjórnarandstöðuna, með leyfi forseta: „Hún er jafnmikill hluti af þessu eins og stjórnarflokkarnir.“ 
             Þessi samningur er nefnilega líka á ábyrgð stjórnarandstöðunnar og ég held að formaður Sjálfstæðisflokksins verði eins og aðrir að gangast við þeirri ábyrgð. Þetta er  
            

Frú forseti. Ég gengst að sjálfsögðu við því að hafa átt í góðu samstarfi og samráði við fulltrúa stjórnarandstöðunnar í samninganefndinni og ég hef fylgst eins náið með þessu samningaferli og mér hefur verið kostur. Ég hef í sjálfu sér aldrei séð nein gögn en ég hef verið ágætlega upplýstur um stöðu málsins á hverjum tíma og þess vegna er ekkert rangt með farið, hvorki hjá Lárusi Blöndal né Össuri Skarphéðinssyni, að stjórnarandstaðan eigi sinn þátt í þeirri gjörbreyttu stöðu sem upp er komin eftir niðurstöðu samninganefndanna. Það er hárrétt. Eftir stendur hins vegar alltaf hitt að það er sannfæring mín að við Íslendingar höfum enga lagaskyldu til að taka á okkur neinar ábyrgðir. Þess vegna á ég afskaplega erfitt með að taka við hamingjuóskum vegna þess samnings sem hér er borinn fram, ég á afskaplega erfitt með að gera það og fari það svo á endanum, sem enn er algjörlega óvíst með, að heildarhagsmunum okkar Íslendinga væri best borgið með því að ljúka málinu á þessum forsendum mundi ég aldrei greiða atkvæði með því með nokkurri einustu gleði í hjarta vegna þess að þetta mál er auðvitað ekkert annað en ein samfelld hörmung. Það verður þó að taka það fram að með því að afgreiða málið er annars vegar verið að eyða vissum efnahagslegum áhættuþáttum en taka á sig aðra, eyða ýmsum lagalegum áhættuþáttum og taka á sig aðra. Þannig er það. Þetta er flókið mat og við eigum að gefa okkur tíma til að fara yfir það. Ég treysti fjárlaganefndarfólkinu sem er orðið mjög sjóað í meðferð Icesave-málsins eftir atburði ársins 2009 til að skoða alla mikilvægustu þætti málsins.

Frú forseti. Allt þetta mál frá upphafi þess, löngu fyrir daga þessarar og fyrri ríkisstjórnar, er auðvitað harmsaga. Þetta er engum gleðiefni. Við erum í þessari stöðu sem við erum í núna og þá þurfum við að vega og meta áhættuna á báða vegu. Miðað við þá hugsanlegu áhættu sem fælist í því að málið mundi enda fyrir dómi tel ég sjálfur ásættanlegt að bera þann kostnað sem m.a. fulltrúi stjórnarandstöðunnar metur tæplega 50 milljarða kr. og vera laus við þessa áhættu. Menn mega ekki gleyma ábyrgð sinni í þessu máli. Það fór af stað vegna þess að stjórnarandstaðan lýsti því yfir að hún vildi reyna að vinna að breiðri samstöðu. Hún lagði til formanninn í samninganefndina og hún lagði til frábæran fulltrúa í samninganefndina og fulltrúi hennar setti stafi sína á skjölin. Ella hefði enginn samningur orðið. Það veit hv. þingmaður þannig að þegar menn vega málið og meta verða þeir að horfast í augu við sína eigin ábyrgð á þessu ferli. Það verður formaður Sjálfstæðisflokksins líka að gera. 
            

Frú forseti. Það sem æpir auðvitað á alla Íslendinga er það hvernig ríkisstjórnin ætlar að axla ábyrgð sína á þessu máli.

Heyr, heyr.

Hvernig ætlar hæstv. utanríkisráðherra að axla sína ábyrgð á því að hafa barist svo hatrammlega fyrir lausn málsins í þeim búningi sem þjóðin felldi með 98% atkvæða? Það er ábyrgðin sem allir spyrja sig um, ekki þessi sem hæstv. ráðherra 

Frú forseti. Ég held að það sé mikilvægt fyrir okkur þegar við förum út í samanburð að við berum saman sambærilega hluti. Það er tiltölulega fljótlegt, geri ég ráð fyrir, að láta reikna þennan nýja samning út ef hv. þm. Bjarni Benediktsson telur það hjálplegt í umræðunni þar sem við reiknum hann út miðað við 75% endurheimtur en ekki 86%, þar sem við reiknum hann út miðað við 12–15% veikara gengi en ekki það gengi sem er í dag, þar sem við reiknum hann út miðað við hægari inngreiðslur til búsins eins og gert var ráð fyrir í fyrra mati og skoðum þá niðurstöðu. Þá verður þessi lausn að sjálfsögðu miklu dýrari.

Það er ekki … Það er talan sem skiptir máli. …

Það væru þá sambærilegir útreikningar og þeir sem ég hef heyrt hafða eftir ýmsum þingmönnum  Ég hef hvorki séð forsendur útreikninga né rökstuðning sem tekur fram því sem samninganefndin sjálf og sérfræðingar hennar og reiknimeistarar, bæði innlendir og erlendir, leggja til grundvallar og þá kemur í ljós þessi munur upp á um 110 milljarða kr. án núvirðingar. Það getur auðvitað enginn nema framtíðin að lokum og endanlega svarað því hvernig við komumst frá þessu máli í krónum og aurum. Það er okkur öllum ljóst en það er um leið sú sama framtíð sem skiptir öllu máli. Eina bjargfasta sannfæringu hef ég og hef haft lengi gagnvart þessu máli, við þurfum að leysa það. Við þurfum að koma því einhvern veginn úr vegi þannig að við getum haldið áfram með það verkefni okkar að endurreisa Ísland og koma því á fæturna.

Frú forseti. Ég er þeirrar skoðunar að okkur beri engin skylda til að leysa þetta mál. Við eigum ekki að leysa það ef ekki liggja á borðinu samningar sem eru samboðnir okkur sem fullvalda þjóð. Það var hins vegar skoðun ríkisstjórnarinnar að við ættum að leysa það þrátt fyrir þá ömurlegu samninga sem hér voru á borðum á síðasta ári. Varðandi samanburðinn er það svo að í frumvarpinu er tafla sem ber saman gamla og nýja samninginn miðað við allar nýju forsendurnar og af því að hér er alltaf verið að tala um 110 milljarða kr. mun vakti ég athygli á því í ræðu minni áðan að þar væri miðað við tímapunktinn 2016 og samkvæmt nýja samningnum væri þá öllum greiðslum lokið en samkvæmt eldri samningnum hefði enn átt eftir að greiða marga tugi milljarða króna. Í þessari töflu kemur þetta nefnilega allt saman fram. 238 milljarða kr. heildarkostnaður miðað við allar nýju forsendurnar á eldri samninginn á móti 67 milljörðum kr. samkvæmt nýja samningnum. Þarna munar 170 milljörðum kr. jafnvel þótt við leyfum gamla samningnum að njóta hinna hagfelldu nýju aðstæðna. Eini samanburðurinn sem er eðlilegt að gera þegar stjórnmálamenn eru að tala saman, þeir sem bera ábyrgð á ákvarðanatökunni í þessu, er að skoða hvernig staðan blasti við þeim sem greiddu atkvæði með samningnum á þeim tíma. Það er eina leiðin til að átta sig á því í hvaða stöðu þingmenn voru þá og nú. Í upphafi voru áætlaðar heildargreiðslur 490 milljarðar kr. og er nema von að maður spyrji sig: Hvernig datt þessu fólki þetta í hug?

Frú forseti. Eitt finnst mér vera aðalatriði þessa máls hvort sem við kjósum að orða það eins og hv. þm. Bjarni Benediktsson, að okkur beri engin skylda til að leysa þetta mál og jafnvel að við eigum ekki að gera það, eða ekki þá erum við vonandi sammála um að hagsmunir Íslands eiga að ráða mati okkar á því sem við gerum. Reyndar er málið ekki alveg svo einfalt að öllu leyti vegna þess að við vinnum samkvæmt mótaðri stefnu og ályktun Alþingis frá 4. desember 2008 sem er enn í fullu gildi og hún mælir svo fyrir um að framkvæmdarvaldinu beri að reyna að leita samkomulags um lausn þessa máls. Ég veit að ég þarf ekki að rifja þetta upp fyrir hv. þm. Bjarna Benediktssyni sem mælti svo ágætlega fyrir þeirri tillögu á sínum tíma.

Frú forseti. Ég hjó eftir því að hæstv. fjármálaráðherra tók fram í framsögu sinni áðan að allir þeir sem hafa komið að lausn þessa máls hafa gert sitt besta og lagt málinu gott eitt til. Ég get tekið undir það. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að það hafi mörgum mistekist fram til þessa. Þeim gekk gott eitt til en afurðin var hins vegar alveg ómöguleg. Það var hún í fyrsta Icesave-samkomulaginu og hún var að mínu áliti enn þá ómöguleg í öðru Icesave-samkomulaginu. Nú erum við komin með málið í allt annan búning. Við erum enn þá í þeirri stöðu að ég tel okkur ekki hafa lagalegar skuldbindingar til að gera eitt eða neitt. Það á að vera ískalt mat okkar á þinginu hvað þjónar íslenskum hagsmunum best við þessar aðstæður. Ég vil taka tíma í þá skoðun og ég veit að margir hér, bæði stjórnarliðar og stjórnarandstæðingar, eru sammála í þeirri nálgun.

Frú forseti. Ég get tekið undir það með hæstv. fjármálaráðherra og hv. þm. Bjarna Benediktssyni, formanni Sjálfstæðisflokksins, að vonandi verður umræðan um þetta mál á rökrænu nótunum. Ég held að það hafi vantað töluvert upp á að menn ræddu málin út frá góðum og gildum rökum síðast og þarsíðast. Reyndar fannst mér hæstv. fjármálaráðherra fikra sig svolítið langt út fyrir þessi hefðbundnu yfirveguðu rök þegar hann líkti Icesave-deilunni við margra áratuga baráttu Ísraela og Palestínumanna til að leggja áherslu á að stundum væri betra að hlutirnir drægjust ekki um of á langinn. Það hljóta að vera töluverð tíðindi í því að formaður Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs haldi því nú fram að Palestínumenn hefðu átt að gefast upp fyrir Ísraelum fyrir mörgum áratugum  Umræðan um þetta mál undanfarin tvö ár hefur hins vegar oft og tíðum verið til þess fallin að leiða þetta allt á villigötur og því miður hefur það ekki bara komið frá stjórnarliðum í þinginu, heldur mörgum af hinum margumræddu álitsgjöfum og þeim fjölmiðlamönnum sem eru hvað hallastir undir ríkisstjórnina. Þessir menn virðast því miður flestir hverjir ekki hafa kunnað að skammast sín þegar sýnt var fram á hvers lags vitleysismálflutning þeir hefðu viðhaft og hafa sumir jafnvel frekar bætt í en hitt. Það gefur ekki til kynna að við eigum von á sérstaklega góðu hvað varðar umræðu um þetta mál þegar hún hefst fyrir alvöru eftir áramót en vonandi verður þó breyting þar á því að við þurfum á því að halda að fara yfir þetta allt út frá staðreyndum málsins og gera upp hug okkar einfaldlega út frá því hvernig við metum þær. Við höfum nefnilega séð að svo ótalmargt sem haldið var fram á sínum tíma reyndist tóm vitleysa, jafnvel þó að það hafi blasað við þá þegar. Hver man t.d. ekki eftir því að hvað eftir annað var því haldið fram í þessum sal og fjölmiðlum að ef Íslendingar tækju ekki á sig allar þessar kröfur í erlendri mynt mundi gengi krónunnar hrynja? Nú nefna ráðherrar það sérstaklega sem mikinn kost að aðstæður hafi breyst til hins betra og þess vegna sé samningurinn betri, ekki hvað síst vegna þess að gengi krónunnar hafi styrkst. Að sjálfsögðu styrktist gengi krónunnar þegar menn hættu við að taka á sig mörg hundruð milljarða kröfur í erlendri mynt. Sama með lánshæfismat og skuldatryggingarálag ríkisins. Því var haldið fram hér að allt slíkt færi norður og niður, það yrði algjört hrun í möguleikum íslenska ríkisins á að fjármagna sig svo ekki sé minnst á möguleika hinna ýmsu fyrirtækja. En hvað gerðist í þeim efnum? Allt frá því að niðurstaðan varð ljós í þjóðaratkvæðagreiðslu hefur skuldatryggingarálag Íslands verið að lækka. Staða Íslands sem lántaka hefur styrkst. En allan þennan sama tíma hafa fjölmörg önnur Evrópulönd lent í töluverðum hremmingum og skuldatryggingarálag þeirra hækkað hratt.  Að sjálfsögðu skiptir máli að skuldir íslenska ríkisins jukust ekki nærri því eins mikið og stefndi í og hefði orðið ef ekki hefði verið komið í veg fyrir áform þessarar ríkisstjórnar. Það er svolítið kúnstugt að heyra þessa sömu ríkisstjórn tala nú um að nýja tilboðið sé svo miklu betra vegna þess að aðstæður séu allt aðrar. Að einhverju leyti er það rétt, aðstæður skipta þarna máli en aðstæður eru til komnar ekki hvað síst fyrir gjörðir og ákvarðanir sem leiddu af umræðunni um Icesave og því að þar var ekki gefist upp Það er margt sem við þurfum að fara yfir í umræðu um þetta mál sem gefst ekki tími til að fara yfir í þessari stuttu ræðu. Ég vil þó sérstaklega taka fram vegna þess að það er atriði sem þarf að huga að helst strax að það er ekki hægt að láta óátalið hvernig ýmsar stofnanir, þar á meðal Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn og Eftirlitsstofnun EFTA, hafa verið misnotaðar til að beita Íslendinga þvingunum í þessu máli. Nú síðast kom staðfesting frá Eftirlitsstofnun EFTA, eða forstöðumanni þeirrar stofnunar sem hefur aldrei verið Íslendingum sérstaklega hliðhollur í þessu mikla deilumáli, svo ekki sé meira sagt, þess efnis að nú þegar stefndi í niðurstöðu í Icesave liti ekki út fyrir að neyðarlögin yrðu dæmd ógild og jafnframt gæti íslenska ríkið farið að taka peninga út úr Landsbankanum til að borga Bretum og Hollendingum, gera upp Icesave-samningana. Þetta er einfaldlega ekki rétt og bendir til þess að þessi eftirlitsstofnun hafi ekki hugmynd um hvernig þessir hlutir eiga að ganga fyrir sig. Það er ekki ríkisstjórnin sem ákveður hvernig þrotabú Landsbankans greiðir út, það er skilanefnd bankans sem gerir það og það getur þess vegna tekið mörg ár ef málaferli kröfuhafa taka það langan tíma. Í Japan var fjármálakrísa og bankahrun í kringum 1989/1990 og mér skilst að enn séu í gangi málaferli vegna þeirrar krísu. Þótt ég vonist til að skilanefndin geti farið að greiða út úr þrotabúinu fyrr en eftir 20 ár er ríkið samt ekki í aðstöðu til að nálgast þessa peninga strax. Þetta verðum við að hafa í huga þegar við leggjum mat á þennan nýja samning og vonumst eftir því að endurheimturnar verði miklar að það getur orðið töluverð bið eftir því að þeir skili sér. Fjölmargir aðrir áhættuþættir eru í þessu nýja tilboði sem við þurfum að skoða sérstaklega og gefa okkur góðan tíma í. Gengið er einn augljós þáttur. Gengið hefur oft verið nefnt í ræðum og viðtölum sem hæstv. fjármálaráðherra hefur farið í og ég man ekki betur en að hæstv. forsætisráðherra reyni að gera sem mest úr því líka. Hin hliðin á því máli, hin hliðin á þeirri staðreynd að styrking íslensku krónunnar hefur bætt stöðu okkar og orðið til þess að það lítur út fyrir að tapið geti orðið minna en ella, er sú að ef þetta snýst við og gengið fellur verður tapið þeim mun meira. Hversu mikið getur gengið fallið? Við vitum það ekki en við megum ekki gleyma því að nú eru gjaldeyrishöft í gildi á Íslandi. Ef við lítum ekki á þetta opinbera gengi Seðlabankans heldur það verð sem íslenska krónan er keypt og seld á á aflandsmarkaði í útlöndum er allt önnur staða komin upp varðandi þennan samning og þá eru kröfurnar og það sem lendir á íslenska ríkinu miklu meira. Þetta þurfum við að sjálfsögðu allt að skoða þegar við leggjum mat á samninginn og umfram allt gefa okkur tíma í það því að eins og hæstv. fjármálaráðherra benti sjálfur á vinnur tíminn með okkur í þessu. Jafnt og þétt skýrist eitt atriðið af öðru. Við þurfum líka að hafa til hliðsjónar rétt gögn en reyna ekki að feta þá braut að láta hlutina líta út fyrir að vera öðruvísi en þeir eru eins og mönnum hefur stundum hætt til, ekki hvað síst í Seðlabankanum, í þessu máli. Það er eitt, það mætti gjarnan gera verulegar athugasemdir við það, jafnvel framkvæma rannsókn eins og er svo vinsælt nú um stundir, á því hvernig aðkoma Seðlabankans hefur verið að þessu máli. Ef við lítum einfaldlega á staðreyndir málsins lá það fyrir, eins og hv. þm. Bjarni Benediktsson benti á áðan, að menn mátu það í fjármálaráðuneytinu svo að kostnaður við gamla samninginn næmi, miðað við forsendur þá, 490 milljörðum kr. Mig minnir að ég hafi skömmu áður áætlað kostnaðinn eitthvað í kringum 500 milljarða kr. Jón Daníelsson hagfræðingur reiknaði þetta í 523 milljarða kr. og svo hefur hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson miðað við 479 milljarða kr., enda varfærinn maður, hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson. Af öllum þessum viðmiðunum er ljóst að þarna munar á bilinu 400–500 milljörðum kr. á því sem stjórnarliðar ætluðu sér að samþykkja á sínum tíma og því sem nú er gert ráð fyrir að falli á íslenska ríkið. Þetta er gífurlega mikill munur og ég held að það sé vel þess virði að setja þessar tölur í samhengi við fjárlögin, þessi erfiðu fjárlög sem voru samþykkt hérna áðan, og skoða hina ýmsu liði þar og reikna út hversu mikill niðurskurðurinn er í samanburði við það sem menn voru reiðubúnir að verja í vexti. Eins og þetta leit út stóð til að borga 42 milljarða kr. á ári í vexti miðað við gamla Icesave-samninginn. Þá þurfa menn að hafa í huga að 42 milljarðar kr. sem menn ætla að skrapa saman og senda út úr landinu eru peningar sem hverfa út úr hagkerfinu, halda ekki áfram að veltast innan þess og þá verða ekki þessi margfeldisáhrif þegar einn notar peningana til að kaupa vörur og þjónustu af öðrum. Það hefði þurft a.m.k. tvöfalt þetta, yfir 80 milljarða kr., í árlegan niðurskurð til að eiga fyrir þessum útgreiðslum úr hagkerfinu. Ég sé ekki fyrir mér miðað við vandræðaganginn við vinnslu þessa fjárlagafrumvarps að þessi ríkisstjórn hefði getað skorið niður um 80 milljarða kr. til viðbótar. Það er svo annað mál að hún gleymir enn og aftur að gera ráð fyrir Icesave-kröfunum í fjárlagafrumvarpinu þrátt fyrir að hún ætli sér að samþykkja þær. Það hefur verið bent á að töluvert af peningum hafi þegar komið inn í þrotabú Landsbankans sem eins og ég benti á áðan fást reyndar ekki greiddir út strax. Talað er um 300 milljarða kr. og að áhættan fari þar af leiðandi minnkandi. Vissulega er rétt að áhættan minnkar eftir því sem meira fæst upp í kröfur en þegar við sjáum þessa tölu, 300 milljarða kr., þurfum við að huga að því sem var kannski eitt stærsta atriðið í þessum samningaviðræðum, hefði a.m.k. átt að vera það en virðist því miður ekki hafa náðst fram, það sem stundum er kallað Ragnars Halls-ákvæðið. Eins og þetta lítur út núna fá Íslendingar ekki nema rétt rúmlega helminginn af því sem kemur inn í þrotabú bankans til að standa undir því sem Bretar og Hollendingar eru að krefja okkur um. Þeir ætla sjálfir að taka hinn helminginn, 48%, og nota til að standa undir því sem þeir ákváðu sjálfir, pólitísk ákvörðun og ekkert annað, að greiða sínum innstæðueigendum. Hvaða lög stenst þetta? Getur verið að Íslendingar séu með þessum samningi við Breta og Hollendinga að ráðast í ólögmætan gjörning? Að minnsta kosti lítur norskur lagaprófessor svo á og hefur fært fyrir því rök að Íslendingar, Hollendingar og Bretar geti ekki leyst þetta mál einir og sér því að það séu miklu fleiri aðilar að því. Við getum þá lent í þeirri stöðu að vera búnir að ráðstafa einhverjum peningum til Breta og Hollendinga sem eru ekki til ráðstöfunar. Þetta er enn eitt atriði sem verður að skoða þegar farið er yfir þessa samninga. Svo er það stóra pólitíska spurningin um lögmæti þessarar kröfu. Það þarf varla að taka það fram eina ferðina enn að ég er eindregið þeirrar skoðunar að þessar kröfur eigi sér enga stoð í lögum. Reyndar hefur Evrópusambandið sjálft staðfest í millitíðinni frá því að við ræddum þetta mál síðast að það sé ekki ríkistrygging á innstæðum. Norski innstæðutryggingarsjóðurinn hefur líka staðfest að þeir líti ekki svo á að þar sé ríkistrygging. Þetta er sem sagt bara spurningin um það, eins og var ágætlega lýst í nýlegum leiðara Financial Times, hvort Íslendingar ætli að láta kúga sig til að taka á sig þessar kröfur. Þetta er hvorki spurning um réttlæti né lögformlega stöðu. Þetta er eingöngu spurning um það hvort menn telja það þess virði, og sætta sig við það innra með sér, að láta kúga sig til að gera það sem þeim ber ekki að gera. Við þær aðstæður hafa sumir stjórnarliðar enn og aftur séð ástæðu til að tala á þeim nótum að okkur liggi svo óskaplega á. Við þurfum bara að drífa þetta af einn, tveir og þrír. Hæstv. utanríkisráðherra líkti þessu nýja tilboði við gæs sem flögraði um og að við ættum að elta þessa gæs og reyna að stökkva á hana. Trúa menn því virkilega að Bretar og Hollendingar sem eru búnir að lýsa því yfir í þingum sínum að þeir fái hverja einustu krónu, eða hvert einasta pund og hverja einustu evru, endurgreidda með vöxtum ætli að taka upp á því, ef Íslendingar vilja gefa sér tíma í að skoða málið, að hætta bara við og afþakka þennan ríkisstyrk frá Íslandi? Trúir því einhver að þessar þjóðir muni gera það á sama tíma og bankakerfi Evrópu og raunar evrópsk ríki eru aftur farin að hanga á bláþræði efnahagslega, að þessi stjórnvöld mundu við þessar aðstæður búa til enn meiri óvissu um allt bankakerfi Evrópu og raunar stöðu fjölmargra evrópskra ríkja? Ef þeir ætla að hóta slíku velti ég fyrir mér, frú forseti - hvernig segir maður „make my day“ á íslensku?

Hæstv. forseti. Það er fullt tilefni til að fagna því frumvarpi sem hér er til umræðu og þeirri sameiginlegu samningsniðurstöðu sem liggur því til grundvallar. Icesave-deilan hefur allt of lengi staðið endurreisninni fyrir þrifum og verið aflvaki harðra deilna og átaka í samfélaginu, bæði innan þings sem utan, og það er orðið löngu tímabært að sátt náist í þessu erfiða máli. Sú niðurstaða sem samninganefnd stjórnar og stjórnarandstöðu undir forustu Lees Buchheits náði í viðræðunum við Breta og Hollendinga gefur okkur tilefni til að ætla að nú hilli undir slíka samstöðu um afgreiðslu málsins enda hafa stjórn og stjórnarandstaða verið samferða í gegnum málið nánast allt þetta ár. Það er auðvitað erfitt að sætta sig við að ábyrgðarlaus hegðun stjórnenda einkabanka geti leitt til þess að ríkissjóður og skattborgarar þessa lands þurfi að taka á sig byrðar eins og þær sem hér um ræðir en í þessu máli hafa aldrei verið annað en vondir kostir í boði. Verkefni okkar alþingismanna og ráðherra í þeim ríkisstjórnum sem að málinu hafa komið hefur allt frá samþykkt Alþingis um að samningaleiðin yrði farin verið að verja skásta kostinn og tryggja sem best hagsmuni Íslands í stöðunni. Sem betur fer hefur þróun mála verið með þeim hætti bæði hér heima og erlendis að himinn og haf eru á milli þess sem fyrst var í boði þegar farið var að ræða þetta mál síðari hluta árs 2008, en þá árituðu fjármálaráðherrar Hollands og Íslands minnisblað og gert var ráð fyrir 6,7% vöxtum og hraðari endurgreiðslu, en þessu er nú náð með samstilltu átaki allra flokka á Alþingi. Sá samningur sem nú liggur fyrir um lok Icesave-málsins er líka hagstæðari en sá sem síðast var gerður og enn hagstæðari en hinir tveir sem á undan komu. Í þessu efni er þó óþarft að kasta fram að mörg hundruð milljarða munur sé á milli þess og fyrri samnings. Ég hvet menn til að gæta hófs í þessum efnum og halda sig við staðreyndir. Samninganefndin sjálf sem vel að merkja er skipuð fulltrúum stjórnar og stjórnarandstöðu undir forustu Lees Buchheits telur að munurinn á þessum tveimur síðustu samningum sé ríflega 100 milljarðar kr. og er því lýst í frumvarpinu. Það kemur fram að kostnaður ríkissjóðs verði um 50 milljarðar kr. af nýja samningnum en hefði orðið um 160 milljarðar kr. samkvæmt þeim sem var felldur í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Þá á reyndar eftir að núvirða upphæðirnar sem eitthvað mundi draga úr muninum en þetta eru umtalsverðir fjármunir og full ástæða til að gleðjast yfir þeim árangri. Á samninganefndin hrós skilið fyrir góða frammistöðu. Eins og formaður samninganefndarinnar hefur bent á hefur margt lagst með Íslandi í þessari síðustu lotu sem óvissa var um áður. Margt af því hefði einnig komið okkur til góða á grundvelli síðasta samnings. Hann nefnir mun betri innheimtur úr búi Landsbankans, gengisþróun sem hefur verið Íslandi í hag, hagfellda þróun á lánamörkuðum og ekki síst mun betri efnahagslega stöðu Íslands. Vegna aðgerða ríkisstjórnarinnar hefur t.d. tekist að rjúfa umsátur Breta og Hollendinga um endurskoðun efnahagsáætlunar Íslands hjá AGS og með þeim hætti tókst að byggja upp gjaldeyrisforðann, lækka skuldatryggingarálagið og vinna í samræmi við efnahagsáætlunina þrátt fyrir að deilan væri óleyst. Í samræmi við efnahagsáætlunina hefur ríkisstjórninni einnig tekist að bæta rekstrar- og skuldastöðu ríkissjóðs með þeim hætti að hægt væri að hefja greiðslur samkvæmt samkomulaginu fyrr en áður var talið ráðlegt. Allt þetta hjálpaði til við að ná hagfelldari niðurstöðu og það svigrúm hefur samninganefndin nýtt afar vel og af skynsemi. Með þetta eigum við að vera ánægð þótt sannarlega hafi tafir á lausn málsins einnig kostað sitt. Það er einnig mikilvægt að halda því til haga á þessum vettvangi, ekki síst vegna harðrar gagnrýni stjórnarandstöðunnar á okkur sem höfum ávallt barist fyrir samningaleiðinni í þessu máli og studdum síðasta samning hér í þinginu, að strax í vor skömmu fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu lá á borðinu tilboð frá Bretum og Hollendingum sem var mun betri samningur en sá sem kjósa átti um. Þetta hefur komið fram í svari mínu við fyrirspurn á Alþingi og liggur fyrir í skjölum þingsins. Þar kemur m.a. fram að í sameiginlegu bréfi fjármálaráðherra Hollands, Wouters Bos, og Lord Myners, ráðherra í breska fjármálaráðuneytinu, til fjármálaráðherra frá 19. febrúar sl. er sett fram tillaga um breytingar frá fyrra samkomulagi við íslensk stjórnvöld er feli í sér í fyrsta lagi að í stað 5,55% fastra vaxta verði vextir breytilegir eins og kveðið er á um í lánasamningi Norðurlandanna og íslenska ríkisins og Seðlabanka Íslands, í öðru lagi að við bætist sama vaxtaálag og samið var um í þeim samningum og í þriðja lagi að felldir verði niður vextir af lánunum fyrir árin 2009 og 2010 og að öðru leyti yrði efni fyrra samkomulags óbreytt. Það liggur því fyrir að þá lá á borðinu tilboð um að vextir af lánum yrðu felldir niður á árunum 2009 og 2010 þannig að það yrði vaxtafrelsi í tvö ár. Áætlaðir uppsafnaðir vextir á árunum 2009 og 2010 voru um 70 milljarðar kr. sem sýnir ávinninginn af þessu tilboði miðað við samninga sem áður höfðu verið gerðir ef þetta atriði eitt er tiltekið. Það sýnir ljóslega að þessi drög sem lágu fyrir voru hagstæðari en þeir samningar sem áður höfðu verið gerðir. Þann samanburð ber einnig að hafa í huga. Virðulegi forseti. Það sem skiptir okkur mestu máli nú er að afgreiða málið í sem mestri sátt og halda endurreisninni áfram. Að mati formanns samninganefndarinnar verður ekki lengra náð við samningaborðið enda sé staðan sú að verði kjör Íslands betri fari Bretar og Hollendingar að greiða með fjármögnun sinni. Valið standi því á milli þessa samnings eða samningsleiðarinnar yfir höfuð og þess að málið fari fyrir dóm þar sem mikil óvissa yrði um afdrif íslenskra hagsmuna. Ég tók eftir því að það var haft eftir Lee Buchheit í blöðunum að sú leið gæti haft skelfilegar afleiðingar að mati hans. Ég tel því mikilvægast að alþingismenn vinni markvisst að því að ljúka umfjöllun um þetta mikilvæga mál svo fljótt sem kostur er. Vissulega þurfa menn að vanda sig við yfirferð yfir málið en ég treysti samninganefndinni sem skipuð var fulltrúum allra flokka til að vinna með þinginu þannig að málinu geti lokið sem fyrst. Ég tel að við getum vel við unað ef okkur lánast að ljúka Icesave-málinu með þeim hætti sem okkar sameiginlega samninganefnd, samninganefnd allra flokka á Alþingi, landaði í viðræðum við Breta og Hollendinga í samræmi við það frumvarp sem hér er til umræðu. Stórum þröskuldi væri þar með rutt úr vegi endurreisnarinnar og auðveldara yrði í framhaldinu að aflétta gjaldeyrishöftunum, afla erlendrar fjárfestingar og tengja Ísland því alþjóðlega fjármálaumhverfi sem við viljum vera fullgildir aðilar að. Þannig tel ég að við tryggjum hagsmuni þjóðarinnar best.

Frú forseti. Þó að ekki hafi farið á milli mála að hæstv. forsætisráðherra er fullkomlega sannfærður um gildi nýja samningsins og gerði mikið til að sannfæra þingið um kosti hans, eða tilboðsins réttara sagt, eru þó nokkrir hlutir sem þarf að leiðrétta hjá hæstv. forsætisráðherra, einkum er varðar staðhæfingar hæstv. ráðherra um samninganefndina. Í fyrsta lagi er ekki rétt að samninganefndin haldi því fram að munurinn á gamla samningnum og þeim nýja sé rúmlega 100 milljarðar kr. Lárus Blöndal samninganefndarmaður talaði á blaðamannafundinum um að kostnaðurinn við gamla samninginn hefði verið um 479 milljarðar kr. og kostnaðurinn við þann nýja 47. Þá er það einfalt reikningsdæmi. Svo fannst mér hæstv. forsætisráðherra gera tiltölulega lítið úr þjóðaratkvæðagreiðslunni og áhrifum hennar en Lee Buchheit sem ráðherrann vitnaði sérstaklega í hefur margítrekað 

Virðulegi forseti. Í því plaggi sem var dreift 9. desember 2010 þegar þessir samningar voru kynntir af samninganefndinni kemur fram samantekt samninganefndar á niðurstöðum viðræðna við bresk og hollensk stjórnvöld vegna Icesave. Ég á von á því að það sé samninganefndin sem hefur staðið að því að semja það sem var lagt fyrir á blaðamannafundi. Í þessu plaggi kemur fram á bls. 4, með leyfi forseta: „Miðað við núverandi forsendur um heimtur eigna þrotabúsins hefði kostnaður við fyrri samning numið yfir 180 milljörðum króna (um 162 milljarðar að teknu tilliti til eigna TIF). Margt gerir að verkum að kostnaður fer lækkandi, þar skipta mestu lægri vextir“ o.s.frv. Þarna kemur fram þessi munur, hann kemur fram í þessu sem var afhent fjölmiðlamönnunum og ég geri ráð fyrir því að þegar talað er um samantekt samninganefndarinnar standi allir samninganefndarmenn að henni.

Frú forseti. Ekki stóðu allir samninganefndarmenn að þessu Það var ágreiningur um það hvernig ætti að meta þetta og menn höfðu nefnilega leyft sér það að - ég veit ekki hvernig það kom fyrst til, ég heyrði talað um það fyrir mörgum mánuðum, að menn fóru að núvirða þessar upphæðir framtíðarinnar, gengistryggðar upphæðir með 6% ávöxtunarkröfu, gengistryggðar upphæðir núvirtar, afvaxtaðar með 6% ávöxtunarkröfu, sem er bara fráleitt og engin rök fyrir. Þetta er villa sem festist í kerfinu einhvers staðar. Það er áhyggjuefni í sjálfu sér að ef ein villa kemst einhvers staðar inn losna menn ekki úr henni. Reyndar eru kannski einhverjir samninganefndarmenn, fulltrúar ráðuneytisins, búnir að segja það mikið að það hefur verið erfitt að bakka. En ég var ekki alveg búinn að klára leiðréttingarnar því að hæstv. forsætisráðherra sagði að Lee Buchheit hefði sagt að það hefði getað haft skelfilegar afleiðingar að fara með málið fyrir dómstóla. Hún er þar líklega að vitna í viðtal í Fréttablaðinu sem mér fannst svolítið skrýtið að var tekið af þeim manni sem var búinn að ganga einna lengst af blaðamönnum í að selja gamla samninginn, ef má orða það þannig, en Buchheit hafði hins vegar lýst því yfir og hefur margoft lýst því yfir, 

Ég hefði talið eðlilegt, virðulegi forseti, þegar verið er að reikna mismunandi greiðslu miðað við mismunandi samninga og mismunandi tíma miðað við hvenær vaxtagreiðslur falla o.s.frv. að samningar séu núvirtir. Ég hefði haldið að það skipti máli - 

Hvaða samningur er það?

Síðan er ekkert eðlilegra - ef ég les blöðin, ég t.d. tek miklu meira mark á Fréttablaðinu en Mogganum -  
            

Frú forseti. Það var viðbúið að við mundum takast á um samanburðinn við eldri og nýja samninginn en þannig vill til að í frumvarpinu sem ríkisstjórnin hefur lagt fram er þetta allt tekið saman og hæstv. forsætisráðherra vill vísa í samantekt samninganefndarinnar en þá verður að halda því til haga að þar er miðað við stöðuna árið 2016 þegar nýi samningurinn hefur verið fulluppgerður en enn munu standa út af greiðslur vegna eldri samningsins þegar maður ber þá þannig saman. Þess vegna er mjög mikilvægt að á bls. 12 í þessu frumvarpi er búið að taka saman heildargreiðslur á samningstímanum og þær eru þannig 238 milljarðar kr. Munurinn er 170 milljarðar kr. Ég ætla að nota þetta tækifæri til að geta þess að það mundi aldrei hvarfla að mér að ræða um möguleikann á því að styðja samning sem mundi kalla yfir okkur 238 milljarða kr. Jafnvel þótt aðstæður hafi breyst og 

Það er hægt að fara með tölur á margvíslegan hátt og fá ýmsar niðurstöður eftir því hvaða forsendur menn gefa sér. Ég tek eftir því að sjálfstæðismenn vitna t.d. í frumvarpið sem var samþykkt í ágúst 2009 og fylgiskjal með því þar sem getið er um hvernig greiðslurnar mundu falla til á tímabilinu 2016–2024 og fá út úr því 480 milljarða kr. Þá eiga þeir eftir að gæta allrar sanngirni í því að miða við betri endurheimtur en nú er og líka miðað við að gengið var veikara. Þar vantar líka núvirðingu. Síðan er athyglisvert einmitt að í ágúst 2009, ég held að það sé alveg rétt hjá mér, samþykktu sjálfstæðismenn frumvarpið við 2. umr. eins og það lá fyrir þá og sátu hjá við 3. umr. 

Ég sé það, frú forseti, að við hæstv. forsætisráðherra verðum seint sammála um að nýi samningurinn sé miklum mun betri en þeir sem áður voru samþykktir. Mér sýnist sem hæstv. forsætisráðherra sjái ekki beint mikinn mun á samningunum tveim. Það eina sem er sanngjarnt að gera þegar við erum að bera saman stöðu okkar í dag og stöðu þingsins á þeim tíma er að skoða málið út frá þeim forsendum sem við höfðum þá úr að spila. Í upphafi lagði ríkisstjórnin til að við tækjum okkur samning sem hún taldi sjálf að fæli í sér 490 milljarða kr. heildarskuldbindingu. Það er staðreynd málsins og kemur fram í frumvörpum ríkisstjórnarinnar sjálfrar. Mig langar aðeins til að segja um þetta sem hæstv. ráðherra segir um möguleikana á samningum fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu að það var aldrei neinn samningur. Það voru hugmyndir um eitthvað lægri vaxtakjör, ekki eins lága vexti og er nú verið að ræða, og mér heyrðist hæstv. forsætisráðherra segja sjálf að þar hefðu vextirnir einir á árunum 2009 og 2010 

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvort hv. þingmaður hefur ekki hlustað á ræðu mína áðan en ég byrjaði auðvitað á að fagna þessum samningi sem væri sérstaklega hagstæður, og hagstæðari en aðrir samningar hefðu verið. Ég hrósaði sérstaklega samninganefndinni fyrir hversu vel hún hefði staðið sig í þessu efni. Ég fór mörgum orðum um það að það hefði verið til farsældar í þessu máli að stjórn og stjórnarandstaða hefðu lagt saman mestallt síðasta ár til að ná þeirri hagstæðu niðurstöðu sem hér er komin fram. Þegar menn draga upp ýmsar tölur og fara í ýmsa talnaleiki hér hlýt ég að draga líka upp það sem lá á borðinu á hinum ýmsu tímum, bæði þegar byrjað var að draga upp og reyna að semja t.d. við Hollendingana, í nóvember eða desember 2008, af fyrrverandi fjármálaráðherra Íslands og fjármálaráðherra Hollands. Það hefur enginn lagt í að fara að reikna það út enda er hálftilgangslaust að gera það. Það er líka ástæða til að skoða þau drög að samkomulagi sem lágu fyrir sem vel hefði verið hægt að landa fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu sem voru mjög hagstæð 

Frú forseti. Vegna þess að það er verið að bera saman frásagnir Morgunblaðsins og Fréttablaðsins af ummælum Lees Buchheits langar mig rétt í upphafi að segja það sem ég heyrði hann sjálfan segja sem svar við fyrirspurn minni á fundi sem ég fór á upp í háskóla. Ég spurði hann hvaða líkur hann teldi okkur hafa til að ná hagstæðri niðurstöðu í dómsmáli og hann sagði, og ég heyrði það beint og þarf ekki neinn blaðamann til að túlka það, að það væru mjög góðar líkur, vissulega væri áhætta en hann sagði að það væru mjög góðar líkur. Hæstv. forsætisráðherra verður mjög tíðrætt um samstöðu. Hún segir hana mikilvæga og ég held að það sé mjög mikilvægt að ná samstöðu núna um meðferð málsins. Því vil ég spyrja hæstv. forsætisráðherra um tímapressuna sem er á málinu. Er ekki fullvíst að hv. fjárlaganefnd fái allan þann tíma sem hún þarf til að vinna í þessu máli? Er ekki öruggt að málið verði ekki tekið út úr nefndinni fyrr en samstaða hefur náðst um það milli allra aðila? Og er ekki öruggt að það verði leitað eftir öllum gögnum 

Virðulegi forseti. Á þessum vetri hefur mikið verið rætt um sjálfstæði þingsins sem þyrfti að efla á alla enda og kanta og því kemur mér það spánskt fyrir sjónir að hér sé forsætisráðherra spurður um meðferð málsins á þingi, hvort þingnefndin fái ekki svo og svo langan tíma til að fjalla um málið 

Virðulegi forseti. Það er gott að heyra að hæstv. forsætisráðherra ber fyrir sig sjálfstæði þingsins og ég ætla að leyfa mér að rifja upp þessi ummæli ef í hart fer vegna þess að það hefur verið dálítil lenska í þessu máli, og sporin hræða, að það hefur verið kallað eftir ákveðnum hlutum frá ákveðnum húsum úti í bæ. Önnur spurning sem ég vil bera fram við hæstv. forsætisráðherra varðar mögulega þjóðaratkvæðagreiðslu. Hvernig mundi hæstv. forsætisráðherra líta á þann möguleika? Þá er ég ekki að vísa til þess að forseti Íslands mundi vísa þessu samkvæmt 26. gr. stjórnarskrárinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu, heldur ef þingið mundi sjálft ákveða þegar og ef þetta frumvarp yrði samþykkt að vísa því til þjóðarinnar. Það er kallað mikið eftir því, þjóðinni finnst hún eiga mikið í þessum samningi eftir synjun hennar í þjóðaratkvæðagreiðslu og ég spyr hæstv. forsætisráðherra að þessu, sérstaklega í ljósi þeirra ummæla sem hún hefur sjálf viðhaft gegnum tíðina um nauðsyn þess að  Rétt í lokin, frú forseti, vil ég spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hún hafi einhvern tíma íhugað afsögn út af þessu máli.

Virðulegi forseti. Svarið er nei við síðustu spurningunni. Varðandi spurninguna um þjóðaratkvæðagreiðslu hefur sú sem hér stendur gegnum mörg ár flutt frumvarp um þjóðaratkvæðagreiðslu og haft þar til fyrirmyndar ýmis lög í öðrum löndum þar sem þjóðaratkvæðageiðslur eru leyfðar og tíðar. Þar er mjög algengt að ákveðin mál sé ekki talið rétt að setja í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þar eru nefnd fjárlög og milliríkjasamningar og í þeim frumvörpum sem ég hef lagt fram í því efni hefur þetta sérstaklega verið tekið fram og ég hef ekki breytt um skoðun í því efni.

Frú forseti. Ég hef fylgst með þessari umræðu frá byrjun og ég hjó eftir því sem hæstv. forsætisráðherra sagði, að það mikilvægasta í þessu máli núna væri að ná um það sátt. Því miður heyrist mér málið ekki fara af stað í sáttatón. Það veldur mér áhyggjum. Við í Hreyfingunni höfum sjálf rétt fram sáttarhönd í þessu máli sem hefur ekki verið virt viðlits og mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra um það sem veldur okkur mestum áhyggjum eins og öðrum, hvort umtalsverðar fjárhæðir lendi á almenningi í landinu. Við höfum lagt til að það verði skoðað, úr því að þessi samningur lítur svona vel út, að með einhverjum hætti verði reynt að fá þau aðildarfélög að Samtökum atvinnulífsins og Samtökum fjármálafyrirtækja sem beinlínis bera að hluta til ábyrgð á þessum aðstæðum til að taka á sig þessa ábyrgð. Mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvað henni finnist um það og hvort henni fyndist ekki að það yrði til marks um sáttarhönd og frekari framgang málsins ef sú leið næðist.

Virðulegi forseti. Ég get ekki tekið undir með hv. þingmanni um að hér sé eitthvað hart tekist á um þá samninga sem hér er verið að ræða, enda hafa allir flokkar staðið meira og minna saman að þessu máli þetta árið og átt sinn fulltrúa í þeirri samninganefnd sem skilaði þessari niðurstöðu. Menn deila hér um útgjöld vegna þessa og hins samningsins sem hafi verið gerður o.s.frv. en ég leyfi mér að túlka þessa umræðu með þeim hætti að menn séu að reyna að ná sátt ef þess er nokkur kostur í þessu máli. Ég vona að þannig verði málsmeðferðin fyrir þingi. Varðandi það sem hv. þingmaður spyr um hygg ég að það sé ekki raunsætt að halda því fram að bankar og aðrir sem eiga kannski mestan þátt í þessu hruni, ef ég skil hv. þingmann rétt, standi að því að greiða þann kostnað sem af þessum Icesave-samningi hlytist, jafnvel þótt það væri æskilegt.

Frú forseti. Þá höfum við það, það er ætlast til þess að almennir skattgreiðendur í þessu landi taki á sig þennan skell. Ég get seint og erfiðlega fallist á það. Hitt atriðið sem ég vildi ræða og varðar það að málið fái framgang í einhverri sátt er að talað hefur verið um það meðal flestallra þingmanna sem ég ræði við að þingið fái að fara yfir þetta mál í rólegheitum og yfirvegað til að hér spinnist ekki upp einhver æsingur í kringum það og menn verði látnir afgreiða það á einhverjum handahlaupum með hraði. Ég tel að það sé grundvallaratriði að þingið komi frá þessu máli með sóma og fái að afgreiða það vandlega. Hér heyri ég að nú er málið komið inn í þingið eins og við vitum, það á að vísa því til fjárlaganefndar og nefndir þingsins eiga að vinna í málinu í jólafríinu. Ég ætla bara að lýsa því yfir hér og nú að það verður ekki sátt um þetta mál í fjárlaganefnd eða í þinginu ef það á að keyra það áfram með þessum hætti. Ég skora á ykkur að draga úr æðibunuganginum með þetta mál. Það liggur ekkert á, það er margbúið að spyrja samninganefndina að því. Það liggur ekkert á og ég skora á sjálfan forseta Alþingis líka 

Frú forseti. Við ræðum Icesave III, væntanlega. Að mínu mati og mínu viti hefur náðst merkileg niðurstaða í þetta mál í þessari lotu. Það lítur út fyrir að samninganefndin sem samdi fyrir hönd Íslands hafi náð umtalsverðum árangri í því að laga málið og bæta stöðu Íslands. Er það vel. Ég fagna því ef niðurstaðan úr þessari lotu verður sú að Ísland sitji ekki uppi með hærri kostnað af þessu máli en haldið hefur verið fram, þ.e. innan við 50 milljarða kr., og finnst það góð niðurstaða. Ég leyfi mér að tæpa aðeins á að eftir að þjóðin kolfelldi þetta mál í þjóðaratkvæðagreiðslu hefur stjórnarandstaðan tekið fullan þátt í þessu samningaferli á öllum stigum þess og lýst ánægju sinni með það hvernig þetta mál hefur verið unnið. Þetta heitir að sýna ábyrgð og samstarfsvilja. Ég held að niðurstaðan úr þessari samningalotu sé mikið til góð vegna þessa. Trúverðugleiki ríkisstjórnarinnar eftir síðustu lotu var í molum, hvort sem um er ræða trúverðugleika í reynd eða trúverðugleika í ásýnd. Þar skiptir miklu máli að þingið náði að koma að þessu eitt og óskipt í samningaferlinu þannig að hér höfum við náð mjög merkilegri niðurstöðu. Stjórnarandstaðan hefur rétt fram sáttarhönd, stjórnarliðar líka og nú er málið komið inn í þingið, en eins og ég sagði í andsvari mínu við hæstv. forsætisráðherra áðan heyrist mér málið ekki fara af stað á sérstaklega hógværum nótum. Ég harma það því að ég held að þetta mál sé mikilvægara en það að við megum við því að missa það ofan í skotgrafirnar aftur. Ég lagði til við hæstv. fjármálaráðherra fyrir nokkrum vikum og lagði það til á fyrsta fundi forsvarsmanna ríkisstjórnarinnar með formönnum flokkanna uppi í forsætisráðuneyti fyrir um hálfum mánuði að leitað yrði leiða til að öll þessi skuldbinding, hver svo sem hún verður, lendi ekki á herðum skattgreiðenda á Íslandi. Þjóðin hefur þegar hafnað því með 98% niðurstöðu í þjóðaratkvæðagreiðslu og ég efast um að nokkurn tímann náist sátt um það ef útgönguleiðin úr þessu máli verður sú að ríkissjóður taki einn á sig allan þennan kostnað sem lendir svo á almenningi. Þess vegna skora ég enn og aftur á hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra að leita leiða til að fá aðila vinnumarkaðarins að þessu máli, Samtök atvinnulífsins og Samtök fjármálafyrirtækja, því að aðildarfélög þessara samtaka bera að stórum hluta ábyrgð á því hvernig fór með því að trekkja hér upp almenning, þingmenn og fyrirtæki til að fara út í þetta óráðsíubrjálæði sem var hér á ferðinni fyrir hrun. Þessi samtök mættu á flestalla nefndarfundi þingnefnda til að halda fram ákveðinni hugmyndafræði sem hrundi algjörlega til grunna Ef niðurstaðan úr þessu máli verður sú að hugsanlega innan við 50 milljarðar kr. lenda á íslensku þjóðinni sem kostnaður munar aðildarfélög þessara samtaka ekki neitt um að taka hann á sig, þau munu ekki finna fyrir því. Það yrði sáttarhönd sem þessi samtök gætu rétt fram til þjóðarinnar. Og það yrði sáttarhönd sem mundi duga mjög vel og mjög lengi og yrði mikils metin. Þetta er leið sem ég legg eindregið til að leitast verði við að fara og hvet til þess síður en alls annars að ríkissjóður axli þessa ábyrgð aleinn. Annað sem ég hef áhyggjur af og tæpti á áðan er meðferð þessa máls í þinginu. Það er ekki enn þá búið að ljúka samkomulagi um það með hvaða hætti það verður afgreitt í þinginu. Það er ekki búið að ljúka samkomulagi um það með hvaða hætti fjárlaganefnd á að afgreiða málið. Það var tekið inn í þingið í dag án þess að samkomulag næðist um málsmeðferðina. Það sem ég heyri í samtölum mínum við þingmenn að fari mest í taugarnar á þeim er að framgangur málsins skuli vera með þessum hætti. Það er æðibunugangur á því, hann er óþarfur, það er verið að trekkja fólk á taugum og ég hvet hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra til að fara að tillögu sem formaður þingflokks Samfylkingarinnar varpar oft fram, það er hitt spakmælið sem hún vitnar svo oft í, að menn andi í magann á sér í þessu máli. Það liggur ekkert á. Það versta sem við gerum er að æsa upp þingið og þingnefndir í einhverju hasti bara vegna þess að forsvarsmenn ríkisstjórnarflokkanna langar að klára málið, langar að sýna hvað í þeim býr, langar að sýna að þau geti keyrt málið í gegn. Það er ekki góð meðferð á þessu máli og niðurstaðan úr því verður í samræmi við það þannig að ég legg mikla áherslu á það, bæði sem þingmaður og nefndarmaður í fjárlaganefnd, að þegar fjárlaganefnd fær málið - eins og staðan liggur fyrir í dag mun fjárlaganefnd funda um það í fyrramálið. Hún ætlar að funda í einn og hálfan tíma með samninganefnd Íslands um þetta mikilvægasta milliríkjamál þjóðarinnar fyrr og síðar. Það er bara alls ekki nóg. Fjárlaganefnd þarf að funda með samninganefnd Íslands í a.m.k. hálfan dag, ef ekki lengur, út af þessu máli. Það má ekki gerast að það verði farið af stað og málið keyrt í gegn með þessum hætti. Ég hvet alla þingmenn og ráðherra til að taka höndum saman um að málinu verði vísað til fjárlaganefndar, fjárlaganefnd taki saman það sem hún telur að þurfi um það í fyrramálið og sendi út til umsagnar og umsagnarfrestur einfaldlega gefinn til 16. janúar. Þegar þing kemur saman að nýju að loknu jólahléi geta menn brett upp ermarnar og tekist á við málið úthvíldir og lausir við mesta æsinginn sem verið hefur í þingsölum undanfarna daga og mun verða ef á að keyra málið áfram. Eitt sem mig langar að tæpa á í framhaldi af þessu er sú þrákelkni sem ég skynja í viðbrögðum hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra við það að viðurkenna þau mistök sem áttu sér stað við gerð fyrri Icesave-samninga. Ég hefði borið virðingu fyrir því ef þau hefðu þorað að koma upp og segja: Þeir samningar voru mistök, það náðust betri samningar, því miður voru fyrri samningarnir gerðir og keyrðir í gegn á forsendum sem voru rangar en nú ætlum við að vanda okkur, við ætlum að gera þetta yfirvegað, við ætlum að taka það rólega og við ætlum að gera það í sátt við allt þingið. Ég hef ekki heyrt það frá forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar enn þá og ég lýsi eftir viðhorfsbreytingu varðandi Icesave hjá forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar um að það þurfi að leysa þetta mál í breiðri sátt í þinginu og við þjóðina og með þátttöku og aðkomu Samtaka atvinnulífsins. Þannig verður okkur best borgið með þetta mál og ég hef heyrt líka að hæstv. utanríkisráðherra hefur tekið undir þessar hugmyndir sem ég hef velt upp um þátttöku atvinnulífsins í þessu máli. Ég lýk orðum mínum með því að hvetja eindregið til þess að það verði skoðað og að forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar noti jólafríið í að fá Samtök atvinnulífsins og Samtök fjármálafyrirtækja á sitt band í þessu máli frekar en að æsa upp þingið og þingnefndir í jólafríinu.

Frú forseti. Ég kem hingað upp í tilefni af orðum hv. þm. Þórs Saaris um að hér ætti að afgreiða frumvarpið sem til umræðu er í einhverju hasti eða æðibunugangi og fullvissa þingmanninn um að það stendur ekki til. Það hefur ekki verið rætt með þeim hætti á milli þingflokksformanna eða við forseta Alþingis, heldur hefur einmitt verið um það rætt að nú skuli skoða málið eins vandlega og þarf og um leið nýta þann tíma sem við höfum í jólahléi Alþingis til að leita umsagna, afla gagna og hefja vinnuna í fjárlaganefnd sem síðan verður fram haldið í janúar. En við verðum auðvitað líka að nýta þann tíma vel. Þó að það verði hlé á störfum Alþingis, væntanlega frá þessari helgi fram til 17. janúar, verðum við að nýta a.m.k. vikuna á undan 17. janúar til að undirbúa starfið hér. Ég held að það sé ósköp eðlilegur framgangsmáti, sanngjarn, faglegur og skynsamlegur.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Þórunni Sveinbjarnardóttur andsvarið. Ég er ekki sammála þessari málsmeðferð. Ég tel að það liggi ekkert á og þetta sem fólk kallar að nýta tímann vel er afstætt. Þessi tími nýtist best með því að gefa þingmönnum færi á að lesa yfir gögn málsins sjálfir allir í jólafríinu. Það að 11 manna þingnefnd, og hugsanlega fleiri, verði kölluð til vinnu í jólaleyfi heitir ekki að þingið sé í fríi eða hvíld. Það heitir að þingið sé að vinna í málinu þó að þingfundur sé ekki settur. Eins og ég sagði áðan geld ég varhuga við því að málið verði rekið áfram með þessum hætti og hvet alla þingflokksformenn og forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar til að gefa mönnum einfaldlega andrými fyrir þetta mál og hvíla sig vel frá þingstörfum og frá Icesave áður en tekist verður á við það aftur.

Frú forseti. Það er vert að ítreka hér að þó að gert verði hlé á þingfundum frá 17. eða 18. desember til 17. janúar sem eru heilar fjórar vikur starfa samt þingnefndir allt árið um kring og það er ekki nema sjálfsagt og eðlilegt að þingið og fjárlaganefndin þar með talin nýti þann tíma til að afla umsagna og gagna og síðan undir lok þess tíma hefja umfjöllun um frumvarpið þannig að það verði ekki á byrjunarreit þegar þing kemur aftur saman í janúar. Ég hygg að sú krafa sé einfaldlega gerð til okkar að við vinnum með þeim hætti og notum þá einmitt þennan tíma og þetta góða andrými sem gefst til að undirbúa vinnuna í nefndinni, hefja hana og undirbúa vinnuna sem þarf að fara fram milli 1. og 2. umr. eins vel og kostur er.

Frú forseti. Þeir einu sem gera þá kröfu að hér sé unnið í byrjun janúar eru að sjálfsögðu hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra. Það hefur ekki komið fram nein krafa neins staðar annars staðar að um að það verði gert. Samninganefnd Íslands var spurð að því sérstaklega í tvígang hvort það lægi eitthvað á að afgreiða þetta mál og hvort það væri ekki æskilegt að þingið ræddi þetta af yfirvegun. Þeir sögðu báðir, Guðmundur ráðuneytisstjóri og Lee Buchheit, að aldrei nokkurn tíma hefði komið fram krafa eða kvöð frá Bretum og Hollendingum um að það lægi á að afgreiða þetta mál. Það sem hv. þingmaður er að segja er að málið á að senda til umsagnar og það á að afla gagna. Ég er alveg sammála því, það er alveg rétt að nota þennan tíma til þess. En þar vil ég draga strikið. Ég vil draga strikið við það að fjárlaganefnd komi einfaldlega aftur saman og skipuleggi vinnu sína fyrstu vikuna eftir að jólahléi þingsins lýkur til að vinna kröftuglega í þessu máli en ekki meðan jólahlé þingsins stendur yfir. Ég tel það ranga nálgun. Ég tel það æðibunugang og til þess fallið að skapa meiri óróleika um þetta mál en þörf er á og hvet til þess að það verði ekki gert.

Virðulegi forseti. Enn einn ganginn erum við að ræða Icesave og í þetta skipti frumvarp til laga um heimild handa fjármálaráðherra til að staðfesta samningsdrög sem árituð voru af samninganefnd áttunda þessa mánaðar. Það er eðlilegt að við horfum til baka til fyrri umræðu og það er eðlilegt að menn meti þennan samning í samanburði við aðra samninga og samningsumleitanir sem farið hafa fram. Réttilega er bent á að þessi samningur sé til muna betri en fyrri samningar og þar er ég sammála. Hann er að mínu viti áberandi betri og tekist hefur að sníða marga vankanta af fyrri samningum, ekki bara hvað varðar hina fjárhagslegu umgjörð málsins heldur líka ýmsa aðra þætti sem voru mér þyrnir í augum í fyrri samningum, svo sem um úrlausn deilumála í samningunum og aðra slíka þætti sem skipta máli til að það sé hafið yfir vafa að um sé að ræða samninga milli jafnrétthárra aðila þessara þriggja ríkja þar sem ríkin sammælast um samningsbundna niðurstöðu í erfiðu deilumáli en ekki á þann veg að gengið sé með óeðlilegum hætti að réttindum eins deiluaðila, þ.e. okkar Íslendinga. Það er ljóst að þróun mála undanfarna mánuði og missiri hefur, þegar á heildina er litið, hjálpað okkur og greitt fyrir því að við næðum betri samningum. En það er líka eðlilegt að spurt sé af hverju aðstæður hafi batnað, skuldatryggingaálag á landið lækkað og hvers vegna hrakspár um erfiðar afleiðingar þess ef ekki yrði samið um málið hafi ekki ræst. Ég held að það sé mikilvægt að gæta sanngirni í allar áttir í þessu efni. Það hefur ekki verið útlátalaust fyrir okkur sem samfélag að ekki hefur verið gengið frá þessu máli. Við vitum að það hefur truflað fyrirtæki í lánsfjáröflun á erlendum mörkuðum. Sú staðreynd að það hefur ekki verið leyst hefur truflað fjármögnun stórverkefna og stórframkvæmda og stór orkufyrirtæki hafa átt í erfiðleikum, t.d. á alþjóðlegum mörkuðum. Við vitum líka að einstök fyrirtæki hafa nefnt þetta mál, og þá staðreynd að það hefur ekki verið leyst, sem vandamál, nú síðast forstjóri Össurar þegar það fyrirtæki flutti skráningu sína úr íslensku kauphöllinni. Við höfum hins vegar lagt mikið á okkur til að tryggja að neikvæð áhrif þess að ekki hafi verið samið um þetta mál yrðu sem minnst. Við höfum beitt okkur af miklu afli til að tryggja áframhaldandi fyrirgreiðslu af hálfu Norðurlandanna og áframhaldandi fyrirgreiðslu af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins en það hefur líka verið á þeirri forsendu að fyrirheit hafa verið gefin af hálfu íslenskra stjórnvalda, með aðkomu forustuflokka stjórnarandstöðunnar, um að unnið yrði að sanngjarnri samningsúrlausn málsins. Sú staðreynd að við höfum verið í samningaviðræðum hefur með öðrum orðum valdið því að hinar neikvæðu afleiðingar hafa ekki komið fram eins og ella hefði verið ástæða til að óttast. Að því leyti má segja að við höfum búið við ákveðið svikalogn undanfarna mánuði, þ.e. okkur hefur tekist að hafa stjórn á aðstæðunum og tryggja ákveðinn framgang okkar mála en á móti kemur að við höfum ekki komist eins vel áfram í efnahagslegri endurreisn og við hefðum viljað og við hefðum mögulega getað gert ef um þetta mál hefði verið full sátt og friður og það komið út úr heiminum sem ágreiningsefni. Það er hins vegar líka ljóst að sú atburðarás sem hófst með því að forseti synjaði lögum um síðasta samning staðfestingar skapaði ný færi til samninga. Mikilvægasta atriðið í því var þegar forustuflokkar stjórnarandstöðunnar komu að málum og lýstu sig tilbúna til að vinna að samningsbundinni lausn málsins, í janúarmánuði á þessu ári, og reyna að tryggja sem best samningsbundna lausn þar sem gætt væri að fullu og öllu að grundvallarhagsmunum Íslands. Það er alveg ljóst að sú aðkoma skipti miklu máli og ber að þakka fyrir með hversu þroskuðum hætti forustuflokkar stjórnarandstöðunnar komu að því máli. Fundur formanna Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks og fjármálaráðherra með viðsemjendunum í Haag í lok mánaðar markaði upphaf þeirra samningaviðræðna sem nú hafa skilað þessum ágæta samningi. Virðulegi forseti. Það hafa alltaf verið rík rök fyrir samningum í þessu máli og því hafa verið gerðar margar tilraunir til að semja um það allt frá upphafi. Allir sem að því hafa komið hafa talið samningaleið betri en aðrar leiðir til að leiða þessa deilu til lykta. Enginn hefur fært betri rök fyrir því en formaður Sjálfstæðisflokksins, í ræðu um mánaðamótin nóvember/desember 2008, þar sem hann greindi hætturnar af því að fara ekki samningaleið og hina augljósu kosti af samningum. Með þeim umbúnaði sem við höfum náð um þetta mál frá og með lokum janúar á þessu ári höfum við náð að skapa samningaumleitunum eins góða umgjörð og mögulegt er. Ég held við getum öll verið sammála um að sú samningsniðurstaða sem nú liggur fyrir er sú besta sem hægt var að fá. Allur umbúnaður um samningaferlið greiðir fyrir því að við getum komist að þeirri niðurstöðu. Það hefur því verið mjög mikilvægt að leggja þennan nýja grunn að samningaviðræðum þar sem við höfum nýtt sameiginlega slagkraft stjórnar og stjórnarandstöðu í samningaviðræðunum undanfarna mánuði. Hafandi svarað þeirri spurningu hvort hægt sé að ná betri samningi neitandi held ég að við verðum að viðurkenna að við séum komin að endamörkum hvað það varðar að meta hvort við viljum samþykkja þann samning sem nú liggur á borðinu eða ekki. Við getum tekið áhættu. Við getum hafnað þessum samningi og þá viðhaldið óvissu um efnahagslega endurreisn á næstu mánuðum og missirum og aukið á hana. Þá þurfum við líka að meta áhættuna af því að standa með þessa deilu opna í ágreiningi við nágrannaríki okkar og hafa misst það forræði sem fylgir alltaf úrlausn deilumála þegar maður semur um niðurstöðuna en lætur ekki skeika að sköpuðu fyrir dómi. Það er nefnilega alveg rétt sem formaður Sjálfstæðisflokksins sagði í áður tilvitnaðri ræðu að menn sem leggja í dómsmál verða alltaf að vera tilbúnir að tapa því máli og ég minni á varnaðarorð Lees Buchheits þess efnis að mikil áhætta væri því samfara ef sú leið yrði farin. Sú afstaða skapar líka þann vanda að við horfum þá á áframhaldandi efnahagslega kyrrstöðu, endurreisnin mundi þá tefjast frekar. Það besta sem við getum vonast til er að geta viðhaldið með einhverjum hætti þeirri takmörkuðu fyrirgreiðslu sem við höfum náð að tryggja en við getum ekki stigið skref í átt að afnámi gjaldeyrishafta eða með öðrum hætti losað efnahagslífið úr þeim viðjum sem það er fast í í kjölfar efnahagshrunsins á meðan þetta mál er óleyst. Það er sannarlega samhengi á milli þess að hafa Icesave-málið óleyst og þess að létta af gjaldeyrishöftum. Ég held að við eigum heldur ekki að vanmeta hættuna af bið. Bið er ekki alltaf hættulaus. Það er eðlilegt að menn velti því upp hvort okkur liggi nokkuð á. Getum við alltaf beðið okkur til ávinnings? Ég held að sagan sýni að svo sé ekki. Það er samsetning í þessu máli - við stöndum núna við betri aðstæður vegna tveggja samverkandi þátta. Að hluta til hafa aðstæður breyst og við náðum að opna nýjan feril í samningaviðræðunum með aðkomu allra stjórnmálaflokka í lok janúar. Við höfum líka náð að sæta lagi og koma samningaviðræðunum áfram þegar tækifæri hafa gefist. En við getum líka alveg séð að það er ekkert öruggt í því efni. Það er óvissuástand í Evrópu. Bretar eru að veita lán til Íra á miklu hærri vöxtum en þau kjör sem okkur bjóðast í þessum samningi og við höfum séð áður í þessu ferli að tilboð hafa verið dregin út af borðinu vegna breyttra aðstæðna á mörkuðum. Besta dæmið var tilboðið um lægri vexti sem glitti í fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna sem var síðan dregið út af borðinu. Þegar hægt var að opna samninga aftur í júnímánuði kom það skýrt fram af hálfu viðsemjendanna að það tilboð væri ekki lengur á borðinu og það yrði að semja á öðrum vaxtaforsendum vegna þess að aðstæður væru nú aðrar, meiri áhætta í umhverfinu. Það tók langan tíma að koma mönnum aftur í áttina að þeim tilboðum sem sett höfðu verið fram fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna í upphafi mars. Það er því sannarlega þannig, eins og hæstv. utanríkisráðherra hefur nefnt, að þessi samningsniðurstaða er gæs á flugi. Við eigum að grípa hana vegna þess að hún er sannarlega besta samningsniðurstaða sem hægt er að fá og sú óvissa sem frekari frestun málsins hefði í för með sér er óásættanleg. Hún er óásættanleg fyrir okkur sem þjóð. Hún mun koma í veg fyrir efnahagslega endurreisn, hún mun torvelda hana, hún mun seinka því að við getum byrjað á afnámi gjaldeyrishafta og hún mun seinka því að fyrirtækin fái eðlilega fjármögnun og að við náum að endurreisa eðlilegt viðskiptalíf í landinu. Þess vegna er ég bjargfastlega þeirrar skoðunar að við eigum að samþykkja það lagafrumvarp sem hér hefur verið lagt fram og ég bind vonir við að við náum eins víðtækri samstöðu um það og kostur er. Á undanförnum missirum hafa allir flokkar tjáð mikilvægi þess að ná góðum samningi og enginn flokkur hefur útilokað samninga. Allir hafa sagt að samningsniðurstaða yrði að vera góð og það yrði að verja hagsmuni Íslands. Ég er sannfærður um að það hefur nú verið gert. Ég held því að við skuldum þjóðinni það að leggja til hliðar kryt, ná saman um þessa niðurstöðu og koma henni í heila höfn. Það yrði mikil og góð gjöf til þjóðarinnar nú og mundi greiða fyrir efnahagslegri endurreisn á næstu missirum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ræðuna. Ekki er deilt um það að þessi samningur er miklu betri en þeir fyrri þó að margir hæstv. ráðherrar og hv. þingmenn hafi hvatt til þess að þeir yrðu samþykktir um leið og þeir lágu fyrir og jafnvel þó að margir hafi ekki einu sinni lesið þá. Ég hef oft velt því fyrir mér af hverju við lentum í þessum miklu pólitísku átökum um málið. Um er að ræða sameiginlega hagsmuni okkar sem Íslendinga og við hefðum átt að geta staðið saman um að verja landið okkar hvar sem við stóðum í pólitík. Ég hef haldið því fram að feillinn liggi fyrst og fremst í því að pólitískir fulltrúar flokkanna voru skipaðir í samninganefndina - við þekkjum þau nöfn sem leiddu fyrri samninganefndir - og ég spyr hvort það geti verið ástæðan fyrir því að menn voru tilbúnir til að verja mjög vondan samning, um það er ekki deilt. Það skilar okkur nú miklum ávinningi að menn fóru í þessa sameiginlegu vegferð eins og hæstv. ráðherra fór mjög vel yfir í ræðu sinni áðan. Það skilar árangri að við fengum í þetta fagmenn sem voru fulltrúar stjórnmálaflokkanna en ekki einhverjir pólitískir gæðingar - getur hæstv. ráðherra tekið undir það með mér að það sé hugsanlega ástæðan fyrir því að margir hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar voru tilbúnir að verja þessa samninga eins og þeir lágu fyrir þó að þeir væru algerlega óásættanlegir? Við bentum margoft á það í stjórnarandstöðunni að það væri alltaf verið að hóta okkur og svo værum við alltaf að rífast innbyrðis - getur hæstv. ráðherra þá tekið undir að það gæti hafa verið feill að hafa skipað pólitíska fulltrúa í þetta og að við sitjum þá hugsanlega í fyrsta skipti sem jafningjar við borðið núna?

Virðulegi forseti. Ég hef alveg frá því í upphafi þessa máls - og held að ég hafi flutt um það fyrstu ræðuna í júnímánuði í fyrra - lagt á það áherslu að ríkisstjórnin hafi líka gert mistök, að hún væri ekki hafin yfir gagnrýni hvað það varðar. Það er alltaf þannig að þegar mál fara illa er það vegna þess að einhver ágalli hefur verið á þeim. Ég held að sú aðferðafræði sem við náðum saman um hafi verið til þess fallin að ná besta árangrinum með aðkomu alþjóðlegra fagmanna, með vönduðum vinnubrögðum, með stórum bakhóp sem að komu formenn allra flokka - ég held að það hafi skilað okkur góðum árangri. En það var annað sem skilaði okkur líka árangri og það er sú staðreynd að aðstaða okkar rýmkaðist á biðtímanum. Ástæðan fyrir því að ég var tilbúinn að samþykkja þennan samning í upphafi, með þeim ágöllum sem á honum voru, var sú staðreynd að hann var þá það besta sem hægt var að fá við þáverandi aðstæður og miðað við það hvað landið þoldi á þeim tíma. Á þeim tíma gátum við ekki leyft okkur þann munað að ætla okkur að greiða vexti jafnóðum eins og við ætlum okkur að gera núna. Það er aðgangur okkar að fjármögnun, gjaldeyrisforða, sem hefur gert okkur kleift að taka þá áhættu vegna þess að við teljum að við getum staðið undir henni. Ég held að það þurfi að gæta sanngirni í allar áttir. Ég er sannfærður um að sú aðferðafræði að hafa faglega viðurkennda samninganefnd með vítt bakland er mjög mikilvæg. Ég er því þeirrar skoðunar að vel hafi tekist til við uppbygginguna varðandi samninganefndina við aðildarviðræðurnar svo að dæmi sé tekið þar sem farin er sú leið að reyna að afla eins víðtæks stuðnings og víðtækrar tilhögunar og kostur er. Niðurstaðan talar fyrir sig, hún er sannarlega góð.

Virðulegi forseti. Ég er ósammála hæstv. ráðherra um það að þegar ákveðið var að ganga til þessara samninga í júní, sem hann var að vitna til áðan, fyrstu samninganna, - þær upplýsingar sem lágu fyrir þá bentu til þess að hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar væru að taka ákvörðun um að taka 490 milljarða skuldbindingu á þjóðina. Það voru þau gögn sem menn höfðu og það voru þær forsendur sem hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar gengu út frá þegar þeir greiddu því atkvæði. Ég er því aldeilis ekki sammála hæstv. ráðherra um að þjóðin hefði getað borið þá skuldbindingu enda börðumst við hart á móti því. Mig langar hins vegar að spyrja hæstv. ráðherra - hann segir að hann hafi sagt það í ræðu strax í júní og viðurkennt að menn hefðu kannski átt að fara öðruvísi að - hvernig á því stóð að þegar sameiginlega hafði verið unnið að hinum svokölluðu fyrirvörum, sem mikil samstaða var um í þinginu, unnið allt heila sumarið og því lokið 28. ágúst, þá voru sömu mistökin gerð aftur. Þá var pólitískur aðstoðarmaður látinn fara í þetta mál aftur þó svo stjórnarandstaðan og stjórnarmeirihlutinn hefðu náð saman og síðan fór það eins og við þekkjum og sem betur fer var það þjóðin sem hafnaði því. Hæstv. ráðherra talaði um að vega og meta hvers virði það væri að bíða en ég held að ekki sé um það deilt að stjórnarandstaðan, og reyndar þjóðin sem hafnaði þessu, er að uppskera þann árangur sem náðist með þessum samningi. Hæstv. ráðherra sagði líka að þetta væri mjög mikilvægt fyrir efnahagslífið og ég geri ekkert lítið úr því. Samfylkingin sagði að hér yrði ísöld ef þetta yrði ekki samþykkt og langar mig í því sambandi að rifja það upp, af því að við vorum að samþykkja fjáraukalög fyrir nokkrum dögum, að vaxtaálagið á ríkissjóð hefur lækkað mikið og við vorum að færa til baka 20 milljarða sem vextir höfðu lækkað meira en ráð var fyrir gert í fjárlögum 2010 þannig að þessi heimsendaspá Samfylkingarinnar dæmir sig sjálf þegar menn skoða málið í réttu ljósi.

Virðulegi forseti. Ég ítreka það sem ég sagði að það er ekki þannig að meðferð ríkisstjórnarinnar á málinu hafi verið hafin yfir gagnrýni, það hef ég sagt frá upphafi. Það er fullkomlega eðlilegt og málefnalegt að gagnrýna það en sú aðferð sem við höfum beitt þessi síðustu missiri hefur skilað okkur góðri niðurstöðu. Ekki er hægt að halda því fram að við höfum ekki haft neitt tjón af biðinni. Ég held að það sé mjög langt gengið að halda að það sé enginn kostnaðarliður á móti ávinningnum sem við erum að fá núna. Menn geta svo þrætt um það hver hann er nákvæmlega og gefið sér ólíkar forsendur í því en það er hafið yfir vafa að þetta mál óleyst hefur tafið endurfjármögnun, hefur komið í veg fyrir að endurreisnin yrði jafnöflug og hún hefði getað orðið á þessu ári og ef við höldum áfram að bíða þá er ég sannfærður um að við bíðum okkur til mikils tjóns. Ástæðan fyrir því að ég samþykkti samninginn var ekki sú að samningurinn væri hörmulegur, eins og hv. þingmaður segir, heldur var ég sannfærður um að það þyrfti að leysa málið og þetta væri ásættanlegur samningur með nákvæmlega sömu rökum og forusta Samtaka atvinnulífsins gerði. Við mátum hagsmunina einfaldlega þannig. Ég gleðst yfir enn betri niðurstöðu en ég undirstrika að það er tjón þar á móti og biðin kostar líka. Samfylkingin setti ekki fram einhverjar heimsendaspár. Samfylkingin lagði fram raunsætt mat á því hver gæti orðið afleiðingin af því að leysa þetta mál ekki. Okkur hefur tekist að koma í veg fyrir að þær afleiðingar kæmu fram síðasta ár með ærinni vinnu og með ærinni fyrirhöfn. Við höfum þannig kríað út úr Norðurlöndunum lánafyrirgreiðslu. Jafnvel þó að þeim sé varla stætt á því, út frá þeim lagagrunni sem þau byggja heimildir sínar á, þá höfum við fengið frá þeim þá fyrirgreiðslu. Sú fyrirgreiðsla gerir okkur meðal annars kleift að lofa því að greiða vextina jafnóðum, hún er lykillinn að því að við getum yfir höfuð skrifað undir svona samning. Við höfum líka fengið fyrirgreiðslu frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum en alltaf á þeim forsendum að við séum að reyna að semja um málið þannig að ef við semjum ekki um það 

Virðulegur forseti. Mig langar til að spyrja hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra: Hvaða stórframkvæmdir hafa tafist vegna þess að Icesave hefur ekki verið leyst?

Virðulegi forseti. Ég var að vísa til þess að bæði Landsvirkjun og Orkuveita Reykjavíkur hafa átt í erfiðleikum með fjármögnun á erlendum mörkuðum og það er alveg ljóst að þeir erfiðleikar hafa beinlínis tengst því að þetta mál hefur ekki verið klárað. Það var það sem ég vísaði til.

Virðulegi forseti. Ég ætla að spyrja aftur: Hvaða stórframkvæmdir hafa tafist vegna Icesave eins og hæstv. ráðherra fullyrti áðan? Ekki getur hann átt við álver í Helguvík. Ekki getur hann átt við álver á Bakka. Ekki getur hann átt við gagnaver í Reykjanesbæ eða annars staðar á landinu. Ég vil fá upplýsingar um einstaka framkvæmdir sem hann á við í þessu samhengi. Síðan er ég með eina örstutta athugasemd. Hæstv. ráðherra sagði að Samfylkingin hefði ekki farið með neinar heimsendaspár vegna Icesave-málsins á sínum tíma. Ég vil leyfa mér að lesa upp úr Rauða þræðinum sem sendur var póstlista Samfylkingarinnar föstudaginn 4. desember 2009. Þar er, með leyfi forseta, fyrirsögnin „Icesave eða ísöld“: „Sjálfstæðisflokkurinn með Morgunblaðið sem safnaðarblað er að framkalla nýtt efnahagshrun á Íslandi, nýja ísöld í fjármálalífi þjóðarinnar. Hann bar aðalábyrgð á hruninu 2008 og stefnir nú bæði möguleikum Íslands til endurreisnar efnahagslífsins í sátt við alþjóðasamfélagið og neyðarlögunum í hættu. Afleiðingin er sú að Ísland gæti einangrast á ný og öll fjármálastarfsemi yrði fryst hér að nýju. Við þyrftum að tvíborga upphæðina, upphæð sem jafnast á við ábyrgðina á Icesave-reikningunum annars vegar í dýrari endurfjármögnun lána ríkis og sveitarfélaga á næstu þremur árum, hækkuðum vöxtum og kostnaði vegna greiðslufalls á erlendum lánum stofnana og fyrirtækja og hins vegar vegna þess að mjög miklar líkur eru á að neyðarlögin yrðu felld fyrir dómi og við þyrftum að greiða öllum erlendum innstæðueigendum af Icesave-reikningum að fullu í staðinn fyrir lágmarksupphæð samkvæmt samningunum við Breta og Hollendinga.“ Ég gæti haldið áfram, virðulegi forseti. Ég mundi segja að þetta væri ansi nálægt því að vera heimsendaspá.

Virðulegi forseti. Ég ítreka það sem ég sagði í fyrra andsvari mínu. Ég var að vísa til fjármögnunarvanda orkufyrirtækjanna. Ég veit að það tafði t.d. Búðarhálsvirkjun en ég er ekki með svörin nákvæmlega á takteinum hvað varðar HS Orku. Ég á von á því að eitthvað hafi það torveldað verkefnin sem fyrirtækið ætlaði að ráðast í. Varðandi þær spár sem settar voru fram held ég að hv. þingmaður verði að átta sig á því að ástæðan fyrir því að þær hafa ekki ræst er linnulaus vinna okkar til að forða því að þær rættust. Ástæðan fyrir því er að við gátum gefið fyrirheit um að verið væri að vinna að samningsbundinni lausn í málinu. Það höfum við gert óspart á undanförnum mánuðum í kjölfar þess að formenn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks fóru með fjármálaráðherra í lok janúar og opnuðu samningsleiðina aftur. Sú staðreynd að samningaviðræður og samningaþreifingar hafa verið í gangi hafa orðið til þess að okkur hefur tekist að halda lánalínum opnum. Það er líka ljóst að allir greiningaraðilar hafa horft til þess að samningaviðræður séu í gangi þegar þeir hafa metið okkur. Ég vil bara minna hv. þingmann á hvað gerðist fyrst eftir synjun forsetans og hver viðbrögð alþjóðlegra fjármálamarkaða voru. Okkur tókst að koma í veg fyrir hrinu neikvæðra afleiðinga m.a. vegna þess að við gátum haldið voninni um frekari samninga á lofti. Það er grundvallarástæðan fyrir því að erfiðustu aðstæður hafa ekki orðið að veruleika. Við getum sýnt fram á það skýrt af hverju ekki kom til þeirra. Það er vegna þess að við gátum vísað til þess að við værum að vinna að samningsbundinni lausn og værum að koma málinu í ferli. Hv. þingmaður getur lesið gögnin sem um það liggja. Það er mjög undarlegt ef hv. þingmaður stillir málum upp þannig að Icesave sé einhver hugarburður og engin ástæða sé til að leysa það mál. Mér finnst alveg óskiljanlegt að leggja málið upp með þeim hætti. Ég held að við þurfum öll að viðurkenna að gott sé að losna við málið og rétt sé 

Virðulegi forseti. Mér þótti hæstv. fjármálaráðherra fara dálítið öfugt af stað í inngangsræðu sinni áðan í þessu erfiða máli sem Icesave hefur verið fyrir núverandi ríkisstjórn, sérstaklega þegar hæstv. fjármálaráðherra kemur í þriðja sinn með frumvarp um að leysa úr Icesave-málinu í þinginu. En þá ber auðvitað að líta á það hæstv. fjármálaráðherra til varnar að þegar hann kom hér og mælti fyrir þessu máli fyrr í dag var nýlokið einni erfiðustu atkvæðagreiðslu um fjárlög sem nokkurn tíma hefur farið fram á Alþingi þar sem 20% af þingflokki hæstv. fjármálaráðherra sá sér ekki fært að styðja fjárlagafrumvarpið og fjárlögin þar með. Hlýtur það að vera einsdæmi þótt vissulega séu dæmi um það í þingsögunni að einstaka greinar fjárlagafrumvarps hafi ekki verið studdar af öllum stjórnarþingmönnum. Það er erfitt og flókið mál fyrir hæstv. ríkisstjórn að sannfæra þjóðina í þriðja sinn um að kominn sér ásættanlegur samningur sem menn eigi að samþykkja. Þótti mér hæstv. efnahagsráðherra taka fullstórt upp í sig áðan þegar hann lýsti því yfir að nú væri kominn samningur sem væri svo góður að hann bæri að samþykkja. Gögnum sem fyrir liggja núna, frumvarpinu sem verður til meðhöndlunar, samningum og fylgigögnum, var dreift á Alþingi í gærkvöldi um tíuleytið eða skömmu fyrir tíu. Umræða um þetta mál hófst kl. 14.00. Það er auðvitað augljóst mál að enginn maður getur komið sér upp þeirri skoðun að samninga skuli samþykkja á svo skömmum tíma sem til ráðstöfunar hefur verið. Við skulum ekki gleyma þeim mistökum sem gerð hafa verið við slíkar aðstæður þegar menn hafa verið fullfljótir, stjórnarliðar og þar með hæstv. ráðherrar, að fallast á samninga sem þeir höfðu ekki einu sinni séð eins og við þekkjum frá því í júní í fyrra. Gamla Icesave-málið, Icesave I og II, er mér ekki alveg ókunnugt og ég vonast til þess að meiri hluti þingsins, hæstv. ríkisstjórn og hv. þingmenn í stjórnarmeirihluta, læri eitthvað af þeim mistökum sem gerð voru í fyrrasumar og því hvernig málinu var fylgt í gegnum þingið. Mörg þau atriði sem reyndust hvað þungbærust í vinnu fjárlaganefndar í fyrrasumar, þegar þeir afleitu samningar komu inn í þingið í júní fyrra, komu alls ekki í ljós, virðulegi forseti, fyrr en nokkuð var liðið á sumarið. Það atriði sem mjög lengi stóð út af borðinu, þetta svokallaða Ragnars Halls-ákvæði, kom til kasta þingsins vegna þess að þá kom fram á sjónarsviðið virtur lögmaður á þessu sviði og vakti sérstaka athygli þingsins á þeim hættum sem voru á ferðinni. Nú þegar má sjá eitt álitamál sem eftir stendur, að ég hygg, í þeim nýju samningum sem liggja fyrir og er nauðsynlegt fyrir hv. fjárlaganefnd að skoða það rækilega. Megintónninn í málflutningi okkar sjálfstæðismanna allt sl. ár hefur verið og mun verða sá að hér sé um að ræða mál sem sé þess eðlis að menn verði að standa saman um hagsmuni íslenskra skattgreiðenda. Hér sé ekki um að ræða að láta undan óbilgjörnum kröfum erlendra ríkja sem við þær kringumstæður, bæði í júní árið 2009 og einnig í kjölfar fyrirvara Alþingis í ágúst 2009, beittu afli sínu gegn vinaþjóð sem átti í miklum kröggum og bognaði undan því. Ég held að það hafi kannski verið erfiðast fyrir okkur Íslendinga að sætta okkur við - og við þingmenn eigum líka að líta í eigin barm með það að okkur tókst afleitlega að ná saman um grundvallarhagsmuni Íslendinga í þinginu - að við skyldum fara í samningaviðræður á þeim veika grunni sem við gerðum og vera eins og haltur maður á samningafundum eins og við vorum lengst af í Icesave-samningaferlinu. Það þurfti gríðarlega baráttu og átök í þinginu og mjög mörg þung orð voru látin falla sumarið 2009, haustið 2009 og í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar 30. desember 2009 um þá afstöðu stjórnarandstöðunnar að vilja ekki fallast á þessa samninga, að hún væri beinlínis að stefna hagsmunum þjóðarinnar í voða. Annað hefur komið á daginn. Ég held þess vegna að það sé umhugsunarvert fyrir hæstv. ríkisstjórn að koma í þriðja sinn með Icesave-frumvarp og ætlast til þess að menn trúi því sem hún segir um að samninga skuli samþykkja. Það er áhugavert í þessu samhengi að skoða þau gögn sem fjármálaráðuneytið hefur tekið til í þessum þremur þingmálum sem nú er um að tefla, í umsögn fjárlagaskrifstofunnar um fyrsta Icesave-samninginn, um annan Icesave-samninginn og nú þetta samkomulag sem áritað hefur verið, og sjá hversu óskaplega miklu munar í því sem menn voru reiðubúnir til að leggja á íslenska skattgreiðendur. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra sagði áðan að það hefði líka verið mikill kostnaður fólginn í því að semja ekki. Fyrsti Icesave-samningurinn hefði að teknu tilliti til búsins kostað íslenska skattgreiðendur tæpa 500 milljarða. Það er meira en fjárlög íslenska ríkisins eru núna. Við hefðum aldrei getað staðið undir slíkum skuldbindingum. Það þýðir ekkert að tala um að þetta hafi haft áhrif á einhverjar framkvæmdir hér og þar. Í fyrsta lagi þurfa menn að geta bent á þær, geta sagt hvaða framkvæmdir það eru nákvæmlega, þegar um svo gríðarlega fjármuni er að ræða. Aðalástæðan fyrir því að engar framkvæmdir komast í gang á Íslandi er ríkisstjórnin sjálf. Núverandi ríkisstjórn er sjálf orðin sérstakt efnahagslegt vandamál í þeirri endurreisn sem fram undan er á Íslandi. Nú er sem sagt komið að því að við þurfum í þriðja skipti að rýna Icesave-samning. Jafnvel þótt hv. þm. Róbert Marshall krefðist þess að menn gerðu grein fyrir afstöðu sinni strax og færi fram á það við hv. þm. Bjarna Benediktsson að hann gerði grein fyrir hvaða afstöðu að hann hefði til þessa samnings dettur mér ekki í hug að gera það. Mér dettur ekki í hug að tjá mig um samning sem ég hef ekki lesið almennilega, að tjá mig um þvílíka hagsmuni án þess að skilja nákvæmlega hvað í þeim felst og ég mun ekki fallast á að það sé verkefni stjórnarandstöðuþingmanna á þessari stundu að kveða upp úr um hvort þessi samningur sé þess eðlis að hann sé nógu góður. Ég vil miklu frekar spyrja þá sem slíkum spurningum varpa fram: Hvað hafa þeir um þetta mál að segja? Hvað hafa þeir um það að segja að hér sé kominn samningur sem virðist við fyrstu sýn vera með allt öðrum hætti en þeir samningar sem þeir börðust hatrammlega fyrir, tveir samningar á árinu 2009? Það þarf að fara yfir þetta mál og gefa hv. fjárlaganefnd tíma til þess. Það eru nú þegar nokkur álitamál sem verður að rýna gaumgæfilega. Ef það er skoðun meiri hluta þingsins að það þurfi að ljúka þessu máli á einhverjum sérstökum hraða þá þarf að útskýra fyrir mér hvaðan sá þrýstingur komi og hver kalli eftir slíkri lúkningu mála. Viðsemjendur okkar gerðu sér grein fyrir því í febrúar og mars á þessu ári að ekki væri verið að semja við venjulega ríkisstjórn. Menn væru að semja við minnihlutastjórn sem hefði ekki færi á því að koma málum í gegnum þingið. Þess vegna var farið fram á að fulltrúar stjórnarandstöðunnar kæmu á fund í Haag til að ræða málin. Það er ekki þar með sagt að menn ætli síðan bara að samþykkja allt sem frá þeim kemur án þess að það sé ítarlega skoðað - það mun ég ekki gera. Það eru einkum þrjú álitamál sem alltaf hafa verið fyrir hendi í þessu Icesave-máli. Meginálitamálið er auðvitað endurheimtur úr búi Landsbanka Íslands og jafnvel þótt menn trúi því núna og vissan sé meiri en hún var fyrir ári þá er það samt alltaf þannig að við alþingismenn vitum ekki allt um þetta bú. Við þurfum að treysta mjög á skilanefnd Landsbanka Íslands og það er auðvitað nokkuð sem menn verða að taka með í reikninginn þegar litið er til slíkra hagsmuna sem þar eru á ferðinni. Í umræðunni hefur verið nefnt að eignir Landsbanka Íslands, stór eign í búinu, seljist jafnvel núna næstu vikur. Við höfum engin færi á því að gera okkur grein fyrir því hvert rétt verðmat á slíkum eignum er. Þetta verður alltaf gríðarlegur óvissuþáttur og áhættuþáttur í öllu þessu máli. Þetta þarf allt að skoða og það verður hv. fjárlaganefnd að gera núna. Síðan er það gengisáhættan og ekki síður sú áhætta sem er í raun og veru í því fólgin að pundið hefur meiri áhrif á niðurstöður þessa máls en krónan. Í því frumvarpi sem liggur fyrir eru ákveðnar spár um hvernig íslenska krónan mun þróast á næstu árum. Gert er ráð fyrir að hún styrkist árið 2011 um 6–7%. Síðan er gert ráð fyrir lítils háttar styrkingu á því tímabili sem um er að ræða til 2016. Með sama hætti eru ákveðnar forsendur uppi um þróun sterlingspundsins. Þar er samt sem áður gríðarlega mikil óvissa á ferðinni. Við erum að tala um gjaldmiðil í öðru landi. Þegar þróun pundsins er sem sagt metin er litið til þróunar evrunnar í því samhengi. Engu að síður er um að ræða verulegan áhættuþátt þegar kemur að þessu tiltekna máli og ég held að það sé nauðsynlegt fyrir hv. fjárlaganefnd að skoða það mjög rækilega. Síðan hjó ég eftir því áðan og ég vil endilega líka leggja það inn í umræðuna, virðulegur forseti, að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra og reyndar hæstv. forsætisráðherra einnig, að ég hygg, hafa nefnt það í umræðunni að betra sé að ræða um málin núna vegna þess að gjaldeyrisvaraforðinn sé svo stór að við séum þar með í betri færum í þessu máli en áður. Ég vona að menn séu ekki að tala um að það eigi að nota hann til að standa undir þessu. Þá þarf auðvitað að líta til þeirrar fjármögnunar sem á honum hefur verið sem er nokkuð með öðrum hætti en þau samningsdrög sem hér liggja fyrir. Menn verða að fara mjög rækilega yfir hvað nákvæmlega er þar á ferð. Síðan er ýmislegt í sambandi við fjármögnunina og ýmsa hluti í þessu. Skoða þarf biðtímann sérstaklega. Hvaða áhrif hefur það að bíða með að semja um málið? Það þarf auðvitað að meta hvað dómstólaleiðin þýðir. Nú þegar við erum komin á þetta stig verður að meta það. Við sjálfstæðismenn höfum nefnilega alltaf sagt og sögðum í desember 2008, þegar lagt var af stað með þingsályktunartillöguna sem byggð var á svokölluðum Brussel-viðmiðum, að við héldum alltaf lagalegum rétti okkar til haga. Við þurfum núna að meta hvenær samningur er nógu góður til að á hann skuli fallist þegar engin lagaskylda er fyrir hendi til að greiða skuldina. Virðulegur forseti. Hvenær er samningurinn nógu góður til að afsala sér lagalegum rétti okkar í þessu máli? Eða: Hvenær teljum við að svo langt sé gengið og komið í samningaferlinu að við eigum ekki að beita eða bera fyrir okkur skort á þeirri lagalegri skyldu sem í málinu liggur? Þetta verða menn að skoða mjög rækilega í fjárlaganefnd þegar málið verður tekið til afgreiðslu. Allir þessir þættir eru óvissuþættir sem hafa áhrif á niðurstöðu málsins. Fram að því að botn fæst í það hvernig þessi samningur er í eðli sínu og frumvarpið, þetta er mikill pakki sem liggur hér frammi og maður þarf eins og ég sagði áðan að rýna það mjög nákvæmlega, eru ákveðnar svipmyndir gefnar miðað við að hreyfing verði á búinu, hreyfing á genginu o.s.frv. Það þarf að láta sérfræðinga fara sérstaklega yfir hvað einstakir þættir í samningnum þýða og það verður alltaf að meta hann út frá því að okkur ber engin lagaleg skylda til að standa undir þessum greiðslum. Þennan samning þarf að vega á móti þeirri staðreynd. Það þurfti alltaf að gera, einnig gagnvart þeim hörmungarsamningum sem hér voru samþykktir af hálfu sitjandi ríkisstjórnar sem nú kemur og mér finnst hún satt að segja bera sig alveg ótrúlega vel miðað við að hafa verið gerð afturreka með hvern samninginn á fætur öðrum sem betur fer íslensku þjóðinni vonandi til hagsbóta til lengri tíma litið. Aðalverkefnið er reyndar eins og ég sagði áðan, virðulegur forseti: 

Virðulegi forseti. Ég sagði áðan í fyrirspurn til hæstv. fjármálaráðherra að þessir samningar væru miklu betri en þeir sem samþykktir voru af ríkisstjórninni og ríkisstjórnin barðist hatrammlega fyrir að yrðu samþykktir. Í því ljósi verður að taka til greina að samningarnir sem lagðir voru fyrir þjóðina voru svo óhagstæðir að þeir hefðu þýtt fátækt og niðurskurð í velferðarkerfinu langt umfram það sem við eigum við í dag. Það var boðað til mótmæla úti um allt land út af niðurskurði upp á 3 til 4 millj. Tölurnar sem við erum að fást við í Icesave-málinu eru svo stjarnfræðilega háar að aðeins brot af þeim, vextir í nokkra daga, samsvara niðurskurðinum sem var tilefni mótmæla úti um allt land. En af hverju segi ég þá að samningarnir séu svona miklu betri? Það eru þrjú atriði sem ég vil benda á sem sýna af hverju þeir eru svona miklu betri. Í fyrsta lagi átti að neyða þjóðina til að borga vexti umfram skyldu. Með öðrum orðum, okkur bar engin lagaleg skylda til að borga vexti frá 1. janúar en þrátt fyrir það var ákvæði um að við skyldum gera það í öllum samningunum og ríkisstjórnin barðist fyrir því að þannig skyldi það vera. Við erum að tala um vexti frá 1. janúar til 27. september sem hljóðuðu upp á 35 milljarða kr. 35 milljarðar kr. eru einn þriðji af því sem við eyðum í allt heilbrigðiskerfið. Það er meira en við ætlum að eyða í allar samgöngubætur á næsta ári. Núna liggur fyrir að það eigi ekki að greiða þetta umfram skyldu og ég fagna því sérstaklega. Það sem er hins vegar undarlegt er að nú er talað um vaxtahlé. Það er væntanlega til þess að fegra ásýnd ríkisstjórnarinnar til að reyna að hylma yfir hversu illa hún hefur staðið sig og draga athyglina frá því að það átti að neyða Íslendinga til að borga þessa vexti. Síðan erum við í öðru lagi að borga miklu minni vexti en áður var talið. Það átti að neyða Íslendinga að borga 5,5% vexti. Nú eru þeir rétt rúmlega 3%. Þessi prósenta skiptir Íslendinga tugi milljarða kr. Í þriðja lagi og einn af þeim hlutum sem mér fannst skipta miklu máli var að ef Íslendinga greindi á um samninginn átti að leysa málið fyrir dómstólum í Bretlandi. Með öðrum orðum, við áttum að fara á heimavöll Breta sem voru gagnaðilar okkar í málinu. Það voru þeir sem settu hryðjuverkalög á okkur. Það voru þeir sem ætluðu að knésetja Íslendinga og gera þá fátæka til framtíðar. Við áttum að sæta því að fara þangað og sækja málið samkvæmt breskum lögum fyrir breskum dómstóli. Nú er það úti. Það verður hlutlaus dómstóll. Það er að þessu leyti sem ég get sagt að samningarnir séu miklu betri. Ef ekkert af þessu hefði gerst, ef samningarnir sem lagðir voru fyrir þjóðina hefðu ekki verið lagðir fram þá held ég að samningurinn sem nú liggur fyrir hefði verið dæmdur öðruvísi en menn dæma hann. Menn eru ánægðir að sjá að það var hægt að ná betri samningum. Því ber að fagna. Ég er gríðarlega ánægður að sjá að það hafi gerst. Ef maður lítur hlutlaust á samningana sem liggja á borðinu og ef maður ímyndar sér að ekkert af þessu hefði gerst, þá er ég ekki svo viss um að samningarnir séu svo frábærir þegar allt kemur til alls. Það liggur eftir sú staðreynd að það getur vel verið að við eigum ekki að borga krónu, að það liggi engin lögformleg skylda á Íslendingum að borga fyrir Icesave-samningana. Ég segi að ef sú skylda lægi fyrir þá gætum við talað um að samningarnir sem eru á borðinu væru sanngjarnir á einhvern hátt. Ég tek undir með þeim sem segja að nú sé hægt að tala um að Íslendingar hafi samið uppréttir. Að þeir hafi samið sem hlutlaus þjóð. Það er reyndar ankannalegt að hugsa til þess að Bretar og Hollendingar gerðu sín stærstu mistök með því að gera samningana eins vonda og raun ber vitni. Ef samningarnir hefðu ekki verið jafnvondir er ekki víst að andstaðan hefði verið jafnhörð, andstaða sem leiddi til þess að samningunum var hafnað í þjóðaratkvæðagreiðslu. En maður veltir því fyrir sér og ég mun aldrei fá botn í það af hverju ríkisstjórnin lagði ofuráherslu á að samningarnir væru samþykktir. Ég hlustaði með athygli á hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra áðan. Hann er sá sem ég held að hafi verið hvað lengst frá sannleikanum í þessu máli frá upphafi. Hann byrjaði á því að fullyrða að fyrir tveimur árum hefði verið samið um þessa samninga í tíð ríkisstjórnar Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks. Hann benti á og fullyrti að það væri meginregla í alþjóðarétti að starfsmenn ráðuneyta gætu samið fyrir hönd þjóðarinnar. Að ráðuneytismaður, skrifstofumaður, gæti með stöfum sínum skuldbundið þjóðina, gæti dæmt börnin okkar til langrar framtíðar til fátæktar með undirskrift sinni. Það væri meginregla í alþjóðarétti. Ég maldaði aðeins í móinn en er ekki viss um að það hafi náð almennilega í gegn. Nú fullyrti hann áðan að þetta hefði tafið uppbygginguna, þetta hefði gert það að verkum að einhver kostnaður hefði hlotist af biðinni. Hann var spurður af hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur hvað hann ætti við, hvaða stórframkvæmdir það væru sem hefðu tafist. Hann gat ekki svarað því, sagði að fjármögnun Landsvirkjunar og einhverra annarra hefði tafist, benti á Búðarhálsvirkjun. Allt það sem hefur verið fullyrt á þessu eina ári, og ég var löngu hættur að nenna að svara blaðagreinum þingmanna Samfylkingarinnar um að allt væri að fara til andskotans vegna þess að mér fannst þær svo vitlausar, hefur reynst rangt. Það er hægt að skoða hvort eitthvað af þessu hefur tafist. Ef við förum yfir það var Búðarhálsvirkjun sett í framkvæmd fyrir þó nokkru síðan. Icesave hafði ekkert með það að gera. Það var byrjað að framkvæma það sem hægt var að framkvæma. Við getum t.d. nefnt verkefni hjá Orkuveitu Reykjavíkur. Það er einmitt forsenda þess að Helguvík fari af stað. Hellisheiði 5 var og er í fullri uppbyggingu. Það hafði ekkert með Icesave að gera, nákvæmlega ekki neitt. Sú orka sem á að koma úr neðri hluta Þjórsár er einfaldlega stopp vegna þess að þar eru skipulagsdeilur og umhverfisráðherra hefur sett það allt í frost. Nákvæmlega sama var upp á teningnum hvað varðar Bakka á Húsavík. Með öðrum orðum, það var í rauninni ekkert sem var stopp út af Icesave. Ég ræddi við forsvarsmenn Samtaka atvinnulífsins. Ég fann ekki betur en þeir væru sammála mér um að það væru engar framkvæmdir í orkugeiranum stopp. Einn þeirra sagði ég að það væri erfitt að fjármagna einkafyrirtæki. Ég bað hann að nefna dæmi og hann nefndi Icelandair. Ég hringdi í forsvarsmenn Icelandair. Þeir fullyrtu á fundi að fjármögnun þeirra, endurfjármögnun sem hefur gengið með ágætum, hafði á engan hátt laskast út af Icesave. Þvert á móti. Það voru fréttir um daginn að Marel hefði endurfjármagnað. Fréttir af öðrum fyrirtækjum hafa ekki borist. Engu að síður kemur ríkisstjórnin og heldur því fram að þetta hafi kostað eitthvað. Ég get ekki alveg sagt hvað það var mikið en dómur sögunnar mun leiða í ljós að kostnaðurinn hafi verið einhver. Dómur sögunnar sýnir í rauninni fram á að þessi ríkisstjórn hefur haft svo rangt fyrir sér að það hálfa væri nóg.  Það sem mér svíður hvað mest í þessari umræðu er að menn eru að reyna að segja að það sé þrátt fyrir allt ríkisstjórninni að þakka að þetta hafi ekki farið á versta veg. Það hefur enginn fullyrt eða komið með einhverjar sannanir fyrir því hvernig það hafi verið gert. Við bentum ítrekað á að tíminn mundi vinna með okkur í þessu máli, það væri ekkert sem lægi á og dómsdagsspár samfylkingarmanna ættu ekki við rök að styðjast. Þá komum við að þeirri undarlegu staðreynd að það skuli vera stjórnmálaafl á Íslandi, sem nýtur sífellt minna fylgis, þar sem allir þingmenn þess skulu vera sammála um að það ætti að greiða fyrir Icesave-samningana og ekki einn einasti þeirra skyldi hafa rétt upp hönd og sagt: Ja, strákar og stelpur, getur verið að við höfum rangt fyrir okkur? Ekki einn einasti þingmaður lyfti upp hönd úr röðum Samfylkingarinnar. Þeir voru allir sammála; einn hugur, einn heili, ein stefna og allir gengu í takt. Það átti að borga Icesave. Það er ótrúlegt. Það er ótrúlegt vegna þess að innan borðs eru margir frambærilegir og dugmiklir einstaklingar. Frú forseti. Ég legg á það ofuráherslu að tíminn sem við höfum þangað til þing kemur saman á ný verði nýttur í að þýða skjölin sem lögð hafa verið fyrir. Þau eru á flóknu ensku lagamáli. Við fáum sérfræðinga til að fara yfir það og síðast en ekki síst, að við fáum upplýsingar um hvað er í þrotabúi Landsbankans. Hverjar eru eigur þrotabús Landsbankans? Við kölluðum ítrekað eftir því í fyrri Icesave-umræðum. Við höfum ekki fengið svar en á það legg ég áherslu. Við munum svo skoða málið faglega og málefnalega eins og við höfum áður gert og reyna að svara öllum spurningunum sem koma fram í meðferð málsins.

Forseti. Við ræðum enn og aftur frumvarp sem er eiginlega komið inn í þriðja sinn, um heimildir handa fjármálaráðherra til að staðfesta samninga um Icesave. Þeir eru í raun ábyrgð á endurgreiðslu Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta til breska og hollenska ríkisins á kostnaði af greiðslu lágmarkstrygginga til innstæðueigenda þar í löndum af svokölluðum Icesave-reikningum. Ég ætla ekki að dvelja í fortíðinni og rifja upp alla sögu málsins. Ég ætla að einbeita mér að því sem mér finnst skipta mestu máli núna og hvað við verðum að hafa að leiðarljósi við að reyna að leysa þetta mál eða ganga frá því með viðunandi hætti fyrir þjóðina. Það sem mér finnst að við verðum að hafa að leiðarljósi er krafa um réttlæti, að réttlætiskrafan verði höfð að leiðarljósi. Hér er um einkaskuldir að ræða, skuldir einkafyrirtækis, og þær eiga ekki undir neinum kringumstæðum að lenda á almenningi eða skattgreiðendum. Fjármálafyrirtækin eða fjármálageirinn verður að bera þessa skuld. Ég hlusta eiginlega ekki á þau rök að þetta séu einhverjar nýjar kennitölur og aðrir aðilar. Þetta er sami heimur. Víða í löndum eru tryggingarsjóðir þannig að í þá er greitt eftir á. Ef eitt fjármálafyrirtæki fer á hausinn sjá önnur fjármálafyrirtæki á markaði til þess að innstæðueigendur fái a.m.k. greitt upp að lágmarkskröfu. Önnur fjármálafyrirtæki sjá um að grafa líkið, ef svo má segja. Ég held að hægt sé að láta Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta, sem á í raun og veru að greiða þessa skuld, greiða hana með iðgjöldum sem fjármálafyrirtækin sem taka við innstæðum borga í sjóðinn. Fyrir þinginu liggur annað frumvarp þar sem gert er ráð fyrir endurreisn tryggingarinnstæðusjóðsins og gengur út á að skipta honum í A- og B-deild. B-deild væri þá gamla deildin en A-deildin væri ný deild sem mundi verja innstæðueigendur nú og í framtíðinni ef fjármálafyrirtæki mundu falla. Samkvæmt þessu frumvarpi er gert ráð fyrir að hækka iðgjöldin verulega. Þau eru núna 0,15% en lagt er til að hækka þau í 1%. Ég mundi vilja láta lungann af þeirri upphæð sem safnast, en samkvæmt umsögn Bankasýslu ríkisins eru það 20–25 milljarðar á ári á næstu tveimur árum, fara í að greiða Icesave-skuldina þangað til hún er uppgreidd. Bankarnir hafa skilað miklum hagnaði og sá hagnaður rennur að mestu til kröfuhafa sem margir hverjir eru í útlöndum. Enginn spyr þá í raun og veru hvort þeir vilji greiða 1% á ári í tryggingarinnstæðusjóðinn. Þeir verða að gera það samkvæmt frumvarpinu. Ég vil skora á fjárlaganefnd og viðskiptanefnd að reyna að vinna þetta saman og skoða þetta vel, sjá hvort hægt er að finna á þessu flöt. Þeirri hugmynd er hér með komið á framfæri.

Virðulegi forseti. Það liggur fyrir að við erum búin að fá enn einn Icesave-samninginn og nú er úr vöndu að ráða. Nú þurfum við þingmenn að ákveða hvort við ætlum að styðja samninginn eða ekki. Ég held að fyrsta skrefið í því sé að skoða hvað okkur hefur miðað frá síðasta samningi, samningnum sem við margir þingmenn vorum mjög einarðlega á móti, samningnum sem 98% þeirra sem mættu á kjörstað höfnuðu, samningnum sem ríkisstjórnarflokkarnir samþykktu og sendu til undirritunar á Bessastaði en Bessastaðabóndinn vísaði til þjóðarinnar. Í fylgiskjali með upphaflega samningnum er eins og lög kveða á um lagt mat á kostnaðinn fyrir íslenska þjóð af fjármálaskrifstofu fjármálaráðuneytisins. Þar eru sýndir útreikningar, hvernig afborgunum verður líklega háttað, hvernig vextir munu líklega þróast og hvernig greiðslan yrði á þeim samningi sem þá hafði verið undirritaður og svokölluð Svavarsnefnd var ábyrg fyrir. Það er skemmst frá því að segja að kostnaðurinn við þann samning var metinn af fjármálaskrifstofu fjármálaráðuneytisins upp á 490 milljarða kr. Þegar til þess kom að þingmenn stjórnarflokkanna og ríkisstjórn tækju ákvörðun um að þetta væri sá samningur sem menn vildu samþykkja, sá samningur sem menn vildu leggja á íslenska þjóð, sá samningur sem menn vildu standa við gagnvart Bretum og Hollendingum, lá algjörlega ljóst fyrir í viðauka metið af fjármálaskrifstofu fjármálaráðuneytisins að menn væru tilbúnir til að takast á hendur skuldbindingu sem var metin á 490 milljarða kr. Þessi skuldbinding var af þeirri stærðargráðu að margir töldu þetta geta orðið íslenskri þjóð um megn. Þeir töldu að greiðslubyrðin gæti ógnað efnahagslegu sjálfstæði Íslendinga. Þá voru gerðar margar greiningar, miklir útreikningar, margar úttektir á þessu öllu saman og sitt sýndist hverjum. Ríkisstjórnin hvatti mjög eindregið til þess að þessir samningar yrðu samþykktir en það sem meira var, forsvarsmenn Samtaka atvinnulífsins og Alþýðusambands Íslands hvöttu eindregið til þess að samningarnir yrðu samþykktir. Síðan voru fengnir þessir klassísku álitsgjafar og þeir látnir lýsa því hvernig Ísland mundi breytast í Kúbu norðursins ef samningarnir yrðu ekki samþykktir, hvernig Ísland yrði að Norður-Kóreu Atlantshafsins o.s.frv. Forsvarsmenn atvinnulífsins hringdu í skelfingu sinni í alla þá sem vettlingi gátu valdið á Alþingi og hvöttu þá til að samþykkja samningana. En sem betur fer, og það er ein af mínum stoltustu stundum, gátum við sjálfstæðismenn ásamt fleiri stjórnarandstöðuþingmönnum staðið í lappirnar gegn þrýstihópunum, gegn stofnununum sem reiddu fram alla þessa útreikninga, gegn ríkisstjórninni og gegn kollegum okkar á Alþingi og sagt nei við þessu, áhættan væri of mikil fyrir íslenska þjóð og við yrðum að leita annarra leiða. Eins og ég sagði áðan voru samningarnir samþykktir á Alþingi og sendir út á Bessastaði þaðan sem þeir voru síðan sendir til þjóðarinnar sem felldi þá. Við sjálfstæðismenn höfum verið því fylgjandi að fara samningaleið. Á grunni þeirrar sannfæringar okkar lögðum við í púkkið í þá vinnu sem fór af stað strax eftir að samningunum var hafnað, studdum samninganefndina og áttum fulltrúa í henni. Samningurinn sem nú liggur fyrir með upphafsstöfum samninganefndarmanna og hér er til umræðu er margfalt betri en sá samningur sem þjóðin hafnaði, samningurinn sem átti að kosta 490 milljarða kr. Samninganefndin sjálf hefur sagt að það sé hægt að meta þennan samning til 47 milljarða kr. eftir að búið er að nota 20 milljarða kr. sem eru í Tryggingarsjóði innstæðueigenda þannig að samanburðurinn við gamla samninginn ætti þá að vera einir 490 milljarðar kr. mínus það sem var í Tryggingarsjóðnum, að menn töldu, þannig að munurinn á þessum tveimur samningum er 432 milljarðar kr. Sú tala fer að verða fólki kunn vegna þess að hún hefur heyrst nokkrum sinnum í umræðunni undanfarna daga. Þegar forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar hafna þessum útreikningum hafna þeir um leið útreikningum fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins sem gerðir voru í desember árið 2009. Í staðinn notar ríkisstjórnin tölu sem birtist í greinargerð sem samninganefndin gerði með nýja samningnum, tölu sem hljóðar upp á rúmlega 100 milljarða kr. En hvernig skyldi sú tala vera fengin? Það er athyglisvert að velta því fyrir sér. Sú tala er fengin þannig að það er valið ár, árið 2016, nýi samningurinn er tekinn og það er reiknað hvað menn hafa borgað af höfuðstólnum og allir vextirnir sem menn hafa borgað og síðan dregið frá það sem kemur á móti og þá stendur eftir talan 47 milljarðar kr. Það er áætlaður kostnaðurinn. Síðan er tekinn gamli samningurinn, breytt um forsendur og spurt: Hver verður áfallinn kostnaður árið 2016? Þá fá menn út að áfallinn kostnaður árið 2016 verði 180 milljarðar kr. mínus það sem er í tryggingarinnstæðusjóðnum þannig að þá standa eftir 160 milljarðar kr. en þá láta menn þess ógetið að árið 2016 yrðu menn nýbyrjaðir að borga af gamla samningnum og ættu eftir að borga af honum allt til 2024. Þegar menn taka vextina og vaxtavextina með í reikninginn fá þeir út tölu sem er að vísu lægri en fjárlagaskrifstofan fékk út í lok árs 2009, þ.e. 490 milljarðar kr., vegna þess að forsendur eru breyttar. Þannig eru þessar mörgu misvísandi tölur komnar til. Allar eiga þær sér skýringar og allar eiga þær sér rót í raunveruleikanum en það er ekki rétt að bera saman þá ákvörðun sem alþingismenn stóðu frammi fyrir í þessum sal, að ábyrgjast þessa 490 milljarða kr., við eitthvað sem síðan breyttist og fór allt á miklu betri veg. Við eigum að bera saman þær upphæðir sem við stöndum frammi fyrir. Í dag stöndum við frammi fyrir 47 milljörðum kr. Fyrir ári stóðum við frammi fyrir 490 milljörðum kr. Það eru þessar upphæðir sem við eigum að bera saman. Ef það reynist hins vegar rétt að munurinn á samningunum sé rétt rúmlega 100 milljarðar kr. eins og hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra hafa haldið fram get ég sagt fyrir mig að ég hafna þessum nýja samningi algjörlega. En það væri einungis ef þetta væri rétt hjá þeim. Þetta er bara ekki rétt, það er verið að bera saman epli og appelsínur. Rétti samanburðurinn er 47 milljarðar kr. á móti 490 milljörðum kr. Það er hinn rétti samanburður. Eins og ég sagði áðan verðum við að taka ákvörðun okkar út frá því að bera saman þessa tvo samninga. Það eru samt ekki bara upphæðirnar sem skipta máli. Mikilvægasta spurningin sem hver og einn þarf að svara er hvort okkur beri lagaleg skylda til að borga þennan samning. Ef okkur ber ekki lagaleg skylda til þess, er ávinningurinn af því að borga þessa 47 milljarða kr. þá svo mikill að við séum tilbúin til að taka á okkur þennan kostnað þrátt fyrir að þurfa ekki að borga? Það er grundvallarspurningin sem við þurfum að spyrja okkur. Þá er kannski óhætt að velta fyrir sér hvað mundi gerast ef við samþykktum ekki þennan samning. Hvað mundi gerast? Fyrir mér er það tiltölulega einfalt, það er ljóst að við mundum ekki breytast í Kúbu norðursins, við yrðum ekki Norður-Kórea Norður-Atlantshafsins o.s.frv., við vitum að það er bara fals. En hver yrðu viðbrögð Breta og Hollendinga? Mundu þeir umsvifalaust vísa málinu til dómstóla? Væri það skynsamlegt hjá þeim með þann óróa sem nú ríkir í þessum löndum og þá vantrú eða óróa sem mundi fylgja því að það hæfist dómsmál um tryggingarinnstæðukerfið? Mundu þeir gera það? Hugsanlega. Segjum sem svo að þeir mundu gera það. Þá tæki 1½–2 ár að fá endanlega úr þessu skorið. Fyrst þarf það að fara fyrir EFTA-dómstólinn og þar yrði skorið úr um greiðsluskylduna. Síðan yrði farið fyrir aðra dómstóla þar sem skorið yrði úr um hvað við ættum að borga mikið og þá væru liðin ein tvö ár. Sem sagt, við værum komin að árinu 2014. Segjum að allt færi á versta veg og niðurstaða dómsúrskurðar yrði sú að við þyrftum að borga. Þá þarf maður að velta fyrir sér hvaða upphæð við þyrftum að borga. Þá verður megnið af eignum Landsbankans komið inn og búið að borga það út sem forgangskröfur þannig að þá stæði deilan meira og minna um hvaða vexti við þyrftum að borga. Hvaða vexti skyldum við þurfa að borga? Ég held að það væri verðugt að leggja þá spurningu fyrir fjárlaganefnd og hún ætti að velta henni fyrir sér. Ef allt fer á versta veg sé ég fyrir mér að það sem við þyrftum að borga í versta falli væru ekki svo hrikalegar upphæðir.

Virðulegur forseti. Ég vona að hv. þingmaður verði sannspár í lokaorðum sínum og ég þakka honum fyrir góða og yfirgripsmikla ræðu um málið. Ég bið hv. þingmann, af því að hann er nú kunnur hagfræðingur héðan af vettvangi Alþingis, að rifja aðeins upp þá fyrirvara sem menn sameinuðust um í fjárlaganefnd þingsins á sínum tíma um að gera við eldri samning, hvað þeir fólu í sér, og mat hans á því hvort samningurinn sem nú liggur fyrir mundi rúmast innan þeirra marka sem þingið setti þá.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Helga Hjörvar fyrir málefnalega spurningu. Tvímælalaust rúmast þessi samningur þar innan, það er algjörlega ljóst. Í þeim efnahagslegu fyrirvörum sem settir voru sem kváðu á um hvað við mundum borga að hámarki af landsframleiðslu, tímalengdir og annað slíkt vorum við að tala um allt aðrar upphæðir. Mig minnir að eftir að efnahagslegu fyrirvararnir voru komnir inn hafi sá samningur hljóðað upp á 350 milljarða kr. á móti 47 núna. Stutta svarið er að þeir efnahagslegu fyrirvarar sem komu inn fyrir tilstilli stjórnarandstöðunnar mundu tvímælalaust innihalda þessa samninga. Jafnframt er mikilvægt að gera sér grein fyrir því að ef fram heldur sem gert er ráð fyrir í þessum samningum stafar okkur engin efnahagsleg hætta af samningunum. Einhverjir stórkostlegir hlutir þurfa að gerast til að svo megi verða. Það er aftur á móti ekki fullnægjandi. Það er nauðsynlegt skilyrði en það er ekki nægjanlegt skilyrði. Nægjanlega skilyrðið er að við verðum að geta svarað fyrir okkur. Ber okkur lagaleg skylda til að standa við þessa samninga? Ef ekki, er ábatinn af því að samþykkja þá þrátt fyrir það svo mikill að við séum tilbúin til að leggja í þá?

Virðulegur forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að hér er auðvitað á ferðinni ósköp einfalt hagsmunamat. Borgar sig að ljúka máli með sátt fremur en að fara með það lengra? Er nægilegur ávinningur í því að gera sáttina? Þess vegna spyr ég hv. þingmann, vegna þess að hann hefur staðfest að hann telur ekki neina efnahagslega hættu í samningnum, hvort hann telji ekki líka að frá því að málið var hér síðast til umfjöllunar hafi mjög dregið úr áhættu í málinu, m.a. með tilvísun til ESA og þeirrar reynslu sem komin er á heimtur af eignum Landsbankans og ýmissa annarra óvissuþátta sem áður voru? Síðan hafa komið fram ýmsar tölur um mismun á þessum samningi og fyrri samningum, allt frá 65 milljörðum kr., held ég, og t.d. 115 milljarðar kr. Nú heyri ég hv. þingmann tala um 443 milljarða kr. og af því að ég ber mikla virðingu fyrir hv. þingmanni sem hagfræðingi treysti ég honum til að geta í rauninni leitt fram ýmsar tölur í því sambandi. Þess vegna spyr ég hann að lokum hvort hann treysti sér til að leiða líkum að því að það væri 5 þús. milljarða kr. munur á þessum samningum eða hvort það séu í rauninni nokkur mörk á því hvað hægt er að leiða í ljós gríðarlegan mun á samningunum ef maður reiknar nógu lengi.

Virðulegi forseti. Það vill þannig til að þegar maður er að leiða fram þessa tölu sem er 432 milljarðar kr., ekki 440 og eitthvað, bara til að halda algjörlega samhengi í hlutunum, eru þetta einfaldlega tvær tölur. Önnur er reiknuð út af samninganefndinni og birtist í skjölum og allir eru með á takteinum, 47 milljarðar kr. Hin talan birtist í viðauka við það frumvarp sem hv. þingmaður samþykkti á sínum tíma og er mat fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins á hvers virði sá samningur er. Síðan þarf ekki meiri hagfræðing en það að maður þarf að geta dregið 47 milljarða kr. frá útkomunni sem er þar. Ég get fullvissað hv. þingmann um að það þyrfti meiri háttar reiknikúnstir til að geta fengið upphæð sem næmi um 5 þús. milljörðum kr. Hvert barn sem er búið með einfalt fyrsta námskeið í samlagningu og frádrætti á að geta fengið þessa tölu, það eina sem það þarf eru upplýsingarnar frá samninganefndinni og upplýsingar frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins.

Frú forseti. Ég hef kosið að sætta mig við útreikninga hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar og notast við þá sem viðmiðun enda er þetta mjög nærri lagi, þessi ágæta tala, 432 milljarðar kr., þó að þetta sé líkast til heldur varfærið, enda voru ýmsir aðrir en fjármálaráðuneytið búnir að leggja mat á heildarkostnaðinn við gamla samninginn og það var yfirleitt í kringum 523 milljarða kr., t.d. í tilviki Jóns Daníelssonar hagfræðings. En verum varfærin og látum 432 duga. Hins vegar velti ég fyrir mér þessu með áhættuna. Nú tala menn mikið um að áhættan hafi minnkað af því að fjármagn komi inn í búið fyrir sölu eigna. Er ekki ljóst að enn er ýmsum spurningum ósvarað? Mörgum þeirra verður svarað á allra næstu mánuðum, til að mynda varðandi kröfuhafa og annað slíkt. Vonandi verður þá slitastjórn bankans í aðstöðu til að borga út og þá fyrst getum við farið að áætla hversu mikill kostnaður lendir á ríkinu. Er ekki óhætt að segja að mati hv. þingmanns að tíminn vinni með okkur í þessu máli? Væri ekki æskilegt að fyrir lægi hvenær og hversu mikið skilanefndin getur greitt út til að við getum betur gert okkur grein fyrir því hversu mikið tjón ríkisins verður? Annað varðar ESA en mér sýnist að tíminn sé útrunninn hjá mér í fyrri umferð þannig að ég verð að fá að spyrja þeirrar spurningar á eftir.

Virðulegi forseti. Það er hárrétt athugað hjá hv. þingmanni að tíminn vinnur með okkur í þessu máli. Á hverjum degi liggur við, a.m.k. í hverri viku, berast nýjar og nýjar upplýsingar. Við fengum lykilupplýsingar í þessari viku sem var það álit ESA að neyðarlögin hefðu ekki brotið í bága við lög sem styrkir okkur enn í þeirri stöðu að halda forgangi á innstæðum eins og hann var settur upp í neyðarlögum. Það minnkar áhættuna við þetta. Aðrar fréttir voru þær að tilboð hefði komið frá einhverjum ríkum araba í verslunarkeðjuna Iceland upp á 273 milljarða kr. Lauslegir útreikningar benda til þess að sú söluupphæð hefði leitt til þess að þessir 47 milljarða kr. skuldbinding hefði getað lækkað um allt að 25 milljarða kr. í viðbót. Nýjar upplýsingar koma inn á hverjum degi. Því lengur sem við getum beðið með að ganga frá hlutunum, ef við ætlum á annað borð að ganga frá þeim með samningum, því minni óvissa er um hvað við þurfum að undirgangast. Það er kosturinn við tímann og þess vegna vil ég segja að okkur liggur ekkert á. Við erum ekki að breytast í neitt þróunarríki með þessu. Við spilum þetta eftir reglum alþjóðasamfélagsins og það lítur út fyrir að það ríki ekki lagaleg skylda fyrir okkur til að borga þetta þannig að við erum ekki að brjóta nein lög eða neitt því um líkt.

Frú forseti. Ég er feginn að heyra hv. þingmann taka undir það að okkur liggi ekkert á og að tíminn vinni með okkur í þessu máli. Tvennt vil ég samt spyrja hann um þessu til viðbótar. Það var töluverð umræða um að Íslendingar þyrftu að fallast á þessar Icesave-kröfur til að Bretar og Hollendingar féllust á að gera ekki stórmál úr því að neyðarlögin hefðu verið sett og innstæður bankanna settar í forgang fram yfir aðrar kröfur. Er ekki hins vegar tilfellið það að breska ríkið og það hollenska stórgræði á neyðarlögunum og þessari endurröðun kröfuhafa? Þau eru innstæðueigendur, þau eiga kröfurnar á innstæðurnar. Það þýðir að það er verið að ráðstafa til þeirra með þessari breytingu gríðarlegu fjármagni sem þau hefðu annars líklega ekki fengið. Bretar og Hollendingar hefðu átt að vera þeir síðustu til að vilja fella neyðarlögin. Hitt sem ég velti fyrir mér og langar að biðja hv. þingmann að velta aðeins vöngum yfir varðar áhættuna. Hv. þingmaður nefndi að tilboð hefði komið í Iceland-verslunarkeðjuna og að ef það gengi eftir mundi áhættan enn minnka. Hvað ef hlutirnir þróast á hinn veginn, ef fjármálakrísan tekur sig aftur upp af fullum þunga í Evrópu eins og margir óttast að hún geti gert, bæði vegna vandræða evrópska bankakerfisins og eins ríkissjóða hinna ýmsu landa, og það verður verulegt fall á hlutabréfamörkuðum og verslun með önnur verðbréf? Hvaða áhrif gæti það haft á niðurstöðuna fyrir íslenska ríkið?

Virðulegi forseti. Eins og endranær spyr hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson glöggra spurninga. Hann hefur greinilega haft góða kennara. Að öllu gamni slepptu er þetta hárrétt athugað með forgangskröfurnar, fleiri en Íslendingar högnuðust á því að innstæður væru settar í forgang. Með neyðarlögunum urðu Bretar hliðsettir með þá ábyrgð sem þeir báru á innstæðureikningunum sem var út af þessum svokölluðu „top up“ ákvæðum sem gætu numið allt að 400–500 milljörðum kr. Ef neyðarlögunum yrði rift og það færi í almennar kröfur mundu þeir tapa gríðarlegum fjárhæðum þannig að hagsmunir Breta og Hollendinga eru hvorki að kippa í burtu forgangi innstæðna né þessu svokallaða „pari passu“-ákvæði sem er í samningunum. Það er alveg rétt að ef efnahagsástand í Evrópu verður mjög slæmt, þá sérstaklega í Bretlandi, er hætta á að ekki verði jafngóðar innheimtur á lánasöfnum skilanefndar Landsbankans og að það mundi lenda meira á ríkinu. Það er að mestu einangrað við England. Sem betur fer er England ekki í hinu evrópska peningakerfi þannig að hættan sem steðjar að Bretlandi er kannski ekki jafnmikil og steðjar núna að öðrum Evrópulöndum út af þeim vandræðum þar.

Virðulegi forseti. Það atriði sem ég hafði í hyggju að ræða varðandi þetta frumvarp er einna helst verðmæti þrotabúsins. Ég ætla líka að ræða almennt um innstæðutryggingar og spurninguna um ríkisábyrgð á innstæðum í tengslum við gjaldeyrishöftin og síðan þá áhættuþætti sem ég sé hvað þetta varðar. Ég vona svo innilega að formaður eða varaformaður fjárlaganefndar og fjármálaráðherra séu einhvers staðar að hlusta á umræðuna því að þetta eru allt punktar sem ég vonast til að verði teknir til umræðu í nefndinni. Í máli hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra hefur ítrekað komið fram að ein ástæðan fyrir því að talið er að þessi samningur sé hagstæðari sé sú að heimtur inn í búið séu mun betri en áður hafði verið áætlað. Af því tilefni vil ég benda á að í nefndaráliti sem ég skilaði í lok desember, fyrir tæpu ári, 28. desember 2009, sem var unnið að beiðni fjárlaganefndar í viðskiptanefnd, þá fengum við upplýsingar um það frá fulltrúum Landsbankans hverjar heildareignir Landsbankans væru og hvernig innflæðið í þrotabúið væri metið. Þá var talað um að miðað við stöðu bankans 30. september 2009 væri verðmæti eignanna metið á 1.164 milljarða sem er raunar hærri tala en kemur fram í greinargerðinni miðað við núverandi heimtur. Þær tölur sem hafa komið fram varðandi þær eignir sem eru nú þegar komnar í hendur slitastjórnar Landsbankans stemma mjög vel við það áætlaða fjárflæði heildareigna inn í búið sem voru lagðar þarna fram, um það að á þessum tíma, í desember 2010, yrðu einmitt um 300–350 milljarðar komnir inn í búið. Á árinu 2011 var gert ráð fyrir um 80 milljörðum kr., um 182 árið 2012 og 55 milljörðum kr. árið 2013. Eftir það væri gert ráð fyrir að fjárflæði til bankans næmi samtals um 534 milljörðum kr. og þar af væru greiðslur frá nýja Landsbankanum vegna útgefins skuldabréfs, sem var upphaflega höfuðstóll 260 millj. kr., metnar að fjárhæð 332 milljörðum kr. Þetta er eitthvað sem ég vil gjarnan benda á vegna þess að miðað við þessar tölur og þær upplýsingar sem koma fram í greinargerðinni virðist meginástæðan fyrir því að þessi samningur telst vera þetta miklu hagstæðari vera lægri vaxtaprósenta. Það sem hefur hins vegar skýrst á þessu ári, frá því að meiri hluti Alþingis samþykkti samninginn, hefur sýnt fram á að tölurnar sem slitastjórnin lagði fram fyrir þingið væru nokkuð raunsæjar og eykur það öryggi manns að sjá það. Það eru þá meiri líkur á því að framtíðartölurnar verði líka innan þessara marka. Ég hef hins vegar haft miklar áhyggjur af þessu mikla skuldabréfi sem er á milli nýja og gamla Landsbankans, sem er upp á 330 milljarða, eða rúmlega 30% af heildareignum þrotabúsins. Við í viðskiptanefnd höfum verið að vinna, í annarri umferð, með nýtt frumvarp varðandi stofnun A- og B-deildar innstæðutryggingarsjóðs þar sem er ætlunin að færa gamla tryggingarsjóðinn yfir í B-deild og stofna nýja deild sem væri kölluð A-deild og lágmarkstryggingin, þessar rúmlega 20 þúsund evrur, samkvæmt núverandi lögum, fari upp í 100 þúsund evrur. Það er ætlunin að rukka fjármálakerfið um tiltölulega háar prósentur samkvæmt frumvarpinu sem liggur fyrir í viðskiptanefnd sem gerir það að verkum - samkvæmt umsókn Bankasýslunnar er áætlað að innflæði inn í innstæðutryggingarsjóðinn á næstu tveim til þrem árum geti orðið um 18–33 milljarðar á ári. Samkvæmt þeim útreikningum sem Bankasýslan hefur farið í, og ég hef líka heyrt í fleirum sem eru starfandi innan fjármálakerfisins sem hafa slegið á hvaða áhrif þetta hefur á arðsemi þessara fjármálastofnana, er alveg ljóst að arðsemi þessara fjármálastofnana verður nánast engin. Það verður einhver arðsemi af Arion banka og Íslandsbanka en arðsemi sparisjóðakerfisins - og það sem skiptir svo miklu máli hvað varðar þetta frumvarp er að arðsemi nýja Landsbankans verður algerlega óásættanleg. Ég veit ekki annað, í þeim rekstri sem ég hef tekið þátt í og kynnst, en að eina leiðin til að geta staðið skil á greiðslum af skuldabréfum sínum sé að vera með hærri tekjur en gjöld. Það þarf að vera hagnaður af rekstrinum til að geta staðið undir þeim greiðslum sem nýi Landsbankinn þarf að skila inn í þrotabú gamla Landsbankans. Samkvæmt skilmálum skuldabréfsins er gert ráð fyrir því að í fimm ár, eða til ársins 2013, verði aðeins greiddir vextir af þessu skuldabréfi og síðan er samið um að skuldabréfið yrði afborgunarlaust fyrstu fimm árin en síðan greitt niður á árunum 2014–2018 þegar gjaldeyrismarkaður ætti að vera kominn í betra horf. Upphæð skuldabréfsins, eða um 330 milljarðar kr., er álíka upphæð og Seðlabanki Íslands og fjármálaráðuneytið höfðu áætlað að mundi falla á ríkið vegna ríkisábyrgðar á Icesave. Vegna stærðar skuldabréfsins og þeirrar staðreyndar að afborgunarferill bréfsins féll, samkvæmt þessum fyrra samningi, að hluta saman við greiðslur ríkisins af Icesave-skuldbindingunni var samið um að afborganir tækju tillit til áætlana um greiðslujöfnun landsins gagnvart útlöndum á næstu árum. Það kom fram í viðskiptanefnd að töluverður þrýstingur var frá hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra um það að afgreiða þetta frumvarp um innstæðutryggingarsjóðinn sem fyrst og helst fyrir þinghlé. En mér skilst hins vegar að menn hafi séð að sér og ég held að það sé mjög mikilvægt að fjárlaganefnd skoði í mjög góðu samstarfi við viðskiptanefnd hvernig best sé að haga inngreiðslum inn í hinn nýja innstæðutryggingarsjóð og þá í samræmi við þetta skuldabréf. Einnig má benda á að ríkið sjálft hefur lagt umtalsverða fjármuni inn í nýja bankakerfið, að vísu að mestu leyti í formi skuldabréfa. Ekki er talið neitt óeðlilegt fyrir eigendur banka að gera arðsemiskröfu upp á 13–15% af hefðbundinni bankastarfsemi og telja má líklegt í framhaldi af þessu að meðan verið er að greiða af þessu skuldabréfi í gamla Landsbankann verði mjög lítil arðsemi eða litlir peningar verði tiltækir til að skila ásættanlegri arðsemi til ríkisins. Þetta er eitt af því sem verður að skoða. Ég tel líka mjög mikilvægt, eins og við höfum séð af reynslunni, að við veltum því fyrir okkur hvort það sé nauðsynlegt fyrir okkur að vera með innstæðutryggingarsjóð. Eins og við sáum í bankahruninu eru innstæður það mikilvægar og það tekur það langan tíma að byggja upp nægilega stóran innstæðutryggingarsjóð og það verður það þungt og erfitt fyrir bankakerfið, að það er spurning hvort réttara sé fyrir okkur að fara sömu leið og margar aðrar Evrópuþjóðir hafa farið, þar á meðal Bretar og Hollendingar, að í stað þess að mynda sjóð liggi fyrir einhvers konar samningur. Við verðum þá að horfast í augu við það að ef til áfalls kemur getur enginn bakkað upp innstæður nema ríkissjóður, hvort sem við tölum um að það sé einhvers konar ríkisábyrgð eða ekki. Þetta var það sem við þurftum að horfast í augu við. Bankakerfið okkar er þannig byggt upp, ólíkt því t.d. sem þekkist í Þýskalandi, að við erum með þrjá mjög stóra banka. Menn hafa jafnvel talað um nauðsyn þess að fækka þeim þannig að við verðum kannski með tvo stóra banka sem skipta markaðnum þá nánast á milli sín. Það þýðir að það getur tekið upp í 50–60 ár, með reglulegum innborgunum, að safna í nægilega upphæð til að geta dekkað fall eins banka ef innstæður yrðu t.d. ekki forgangskröfur. Ég vil líka benda á varðandi þetta skuldabréf, og það er kannski eitthvað sem við pössuðum okkur ekki nægilega vel á, að samkvæmt neyðarlögunum voru innstæður færðar fram yfir sem forgangskröfur og það er eitt af því sem gerir það að verkum að við treystum því að við munum fá nánast fullar heimtur út úr þrotabúinu. Það var hins vegar samþykkt á Alþingi af meiri hlutanum að skuldabréfið yrði sett fram fyrir. Það var eitt af því sem var sett sem skilyrði af slitastjórninni þannig að það er í forgangi fram yfir innstæður í Landsbankanum eins og ég skildi það þá. Þar með var að mínu mati komið ákveðið fordæmi fyrir því að stjórnvöld væru tilbúin að víkja frá þeirri reglu sem sett var í neyðarlögunum, um að innstæður ættu að vera forgangskröfur, og við vildum virkilega halda utan um það. Síðan er það að sjálfsögðu þannig að verðkröfur eru framar í forgangsröðinni, fram yfir forgangskröfur. Þetta þarf að skoða í heildina. Seðlabankinn hefur líka bent á að ef við komum innstæðutryggingarkerfinu ekki á sem fyrst getur það haft áhrif á það að við getum þá síðar afnumið gjaldeyrishöftin - það getur kannski verið eitt af því sem við þurfum að horfast í augu við. Í þingmannanefndinni, sem ræddi um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis, fór fram töluverð umræða um það hvernig hægt væri að draga úr þeirri áhættu sem varðar innstæður. Eitt af því sem nefnt var þar var að aðskilja þyrfti innlánsstofnanir og fjárfestingarbanka og draga úr áhætturekstri hjá þeim sem væru með tryggðar innstæður. Ég tel líka að við þurfum að gera innstæðueigendum miklu betur grein fyrir því hvað það er að vera með tryggða innstæðu og hvort við ætlum að hafa þetta sem varanlega reglu varðandi forgangskröfuna í staðinn fyrir að hafa þetta í neyðarlögunum. Einnig þarf að skoða hvort möguleiki sé á því að fara í samstarf við aðrar þjóðir eða kaupa einfalda endurtryggingu á innstæðum okkar. Það sem er kannski svo heillandi við þetta Icesave-mál, og gerir það að verkum að það hefur ekki verið neitt erfitt að tala um það í rúmar 200 klukkustundir, er að það eru svo ofboðslega margar hliðar á því. Hvort sem það er rétt ákvörðun að fara í að samþykkja þennan samning eða ekki vil ég að það liggi fyrir við 1. umr. að ég hef í hyggju að kynna mér þetta mál mjög vel, enn betur en ég hef þegar gert þó að ég hafi tekið virkan þátt í umræðunni - þetta eru þriðju jólin sem við fáum svona Icesave-pakka. Fyrstu jólin voru í desember 2008 þegar samþykkt var yfirlýsing um að íslensk stjórnvöld væru viljug að ganga til samninga á grundvelli Brussel-viðmiðanna um að endurgreiða þessa lágmarkstryggingu. Um síðustu jól fengum við samning nr. þrjú í hús og þetta er þá fjórði samningurinn sem liggur hér á borðinu. Formaður samninganefndarinnar hefur sagt að að hans mati sé þetta sanngjarn samningur. Hann hefur ekki sagt að þetta sé besti mögulegi samningurinn en hann hefur sagt að þetta sé sanngjarn samningur og ég hvet okkur til að vanda okkur vel. Það eru gífurlegir hagsmunir undir og þjóðin á það einfaldlega skilið að við vinnum þetta vel.

Frú forseti. Ísbjargarsagan heldur áfram. Nú hefur þingið Icesave-samninginn til umfjöllunar í þriðja sinn síðan ég kom inn á þing og með sanni er samningurinn sem hér er fjallað um miklu betri en samningurinn sem fyrst átti að lauma óséðum í gegnum þingið. Það merkilega við það verkefni var að sumir stjórnarþingmenn sögðust opinberlega vera tilbúnir að samþykkja hina glæsilegu niðurstöðu samninganefndarinnar sem Svavar Gestsson leiddi án þess að sjá samninginn. Frú forseti. Sem betur fer hefur myndast hefð fyrir því að leka gögnum sem þjóðin á fyllilega rétt á að hafa aðgang að. Engin ástæða var fyrir leyndinni í kringum samninginn þáverandi og algerlega ólíðandi að þingmenn sem áttu að samþykkja óheyrilega háar upphæðir með þjóðina að veði hefðu ekki aðgengi að öllum gögnum eins og til stóð á þeim tíma. Eitthvað virtist ríkisstjórnin vera treg til að læra af mistökum sínum og þá þurfti enn og aftur að leka gögnum á netið til að almenningur og sérfræðingar hefðu alla myndina. Sú mynd er því miður ekki alveg heil og enn vantar upp á að fylgiskjöl séu aðgengileg, bæði fyrir almenning og okkur þingmenn. Ég vona að úr því verði bætt hið fyrsta. Frú forseti. Þessi samningur er allt annars eðlis en hinn fyrri. Það tókst með mikilli þrautseigju að breyta þessu úr viðskiptasamningi í pólitískan gjörning. Tilraunir Breta og Hollendinga til að græða á vöxtum eru ekki lengur til staðar og það er gott. Það er samt sem áður atriði í samningnum sem þarf að varast og vekja athygli á. Í fyrsta lagi er algerlega ólíðandi að þjóðin taki við þessum kaleik. Við leggjum til að þessir tugir milljarða sem eftir standa verði teknir af fjármálafyrirtækjum í stað ríkiskassans og það þarf að tryggja þá leið áður en þetta verður samþykkt. Við í Hreyfingunni getum aldrei samþykkt að skuldum einkafyrirtækja sé velt á almenning. Maður verður líka að spyrja sig hvort bankar séu hæfir til einkareksturs ef það er alltaf lokaniðurstaða að tilveru þeirra að ríkið gangi í ábyrgð á þeim. Frú forseti. Það er mikilvægt að dreifa ábyrgðinni og áhættunni á þrotabúi gamla Landsbankans. Það er ekki ásættanlegt að aðeins Íslendingar taki þá áhættu á sig. Það eru teikn á lofti um að fjármálastöðugleikinn í Evrópu standi á brauðfótum og því held ég að það sé mikilvægt til að hafa hvata fyrir skilanefndina að við dreifum ábyrgðinni á milli landanna þriggja. Frú forseti. Ég fagna því að þingið og ríkisstjórnin gefi sér þann tíma sem þörf er á til að fara yfir samninginn með sérfræðingum því hann er á torkennilegu embættismannamáli frá hinu konunglega breska fjármálaráðuneyti. Ég verð að viðurkenna að ég á mjög erfitt með að skilja það sem þar stendur án þess að fá aðstoð. Frú forseti. Það er eitt í allri þessari miklu Ísbjargarsögu sem ég get ekki litið fram hjá og það er yfirlýsing hæstv. fjármálaráðherra um að hann bæri ábyrgð á Svavarssamningnum. Það hefur komið í ljós að sá samningur hefði orðið þjóðinni óbærileg byrði og það er með naumindum að þjóðinni tókst að forða sér frá því sem það fól í sér að samþykkja þann háskalega samning. Mér finnst gríðarlega mikilvægt að hæstv. fjármálaráðherra axli ábyrgð og íhugi stöðu sína sem og aðrir sem höfðu sig mikið í frammi um að troða samningnum yfir á þjóðina. Það hefur oft verið minna tilefni til að taka pokann sinn fyrir hrikaleg embættisafglöp og vanþekkingu. Fjármálaráðherra og forsætisráðherra ættu að sjá sóma sinn í því að axla ábyrgð og í það minnsta biðja þjóðina afsökunar sem og forseta lýðveldisins ef þeir sjá ekki að þeirra vitjunartími er kominn.

Hæstv. forseti. Það er að verða komið ár síðan við stóðum í mikilli baráttu í þinginu við að reyna að sannfæra stjórnarliða um að lausnin sem ríkisstjórnin bar á borð í Icesave-málinu á þeim tímapunkti væri ekki ásættanleg fyrir þjóðina. Það er rétt að það er auðveldara um að tala en í að komast að stjórna landinu og greiða úr flækjunum sem skapast hafa í kjölfar hruns bankanna en það þarf að vanda sig. Það var sannfæring mín á þeim tíma að það væri ekki það sem lægi á borðinu, það væri ekki vönduð niðurstaða af hálfu ríkisstjórnarflokkanna og þjóðin ætti það skilið að eiga þingmenn sem berðust með kjafti og klóm fyrir hagsmunum hennar. Það var mikill tilfinningahiti í umræðunum á þessum tíma. Vissulega hafði ríkisstjórnarmeirihlutinn betur í atkvæðagreiðslum í þinginu en sem betur fer tókst í kjölfar ákvörðunar forseta Íslands og þjóðaratkvæðagreiðslu að afstýra því að lending ríkisstjórnarinnar yrði ofan á. Því erum við hér með nýjan samning, samning sem stjórnarmeirihlutinn fyrir ári síðan hafði ekki trú á að yrði hægt að gera og það er í sjálfu sér ágætt. Hins vegar eigum við enn að vanda okkur. Við þurfum að taka þennan nýja samning, lesa hann vel yfir og gaumgæfa alla þá kosti sem við höfum í stöðunni. Þess vegna hryggði það mig mjög að heyra til hv. þm. Róberts Marshalls í andsvari fyrr í dag við hv. þm. Bjarna Benediktsson þar sem hann krafðist þess að menn ákvæðu sig strax án þess að kynna sér málið. Frú forseti. Maður verður hálfhneykslaður eða meira sorgmæddur yfir því að menn hafi virkilega ekki lært neitt af því sem átti sér stað fyrir ári síðan. Að minnsta kosti virtist mér það liggja í orðum hv. þm. Róberts Marshalls að menn hefðu ekki lært neitt. Á þessum tíma fyrir ári síðan stóðum við hér og kröfðumst þess að fá aðgang að gögnum. Á hverjum einasta degi kom það upp aftur og aftur að verið var að reyna að hindra það að þingmenn gætu kynnt sér gögnin sem lágu fyrir í málinu. Oft og tíðum var erfitt að upplifa það. Ég vonast til þess að ég hafi einfaldlega misskilið orð hv. þm. Róberts Marshalls áðan og hann ásamt öllum öðrum þingmönnum í salnum séu að kynna sér gögn málsins enn og aftur til að reyna að taka bestu ákvörðunina fyrir íslensku þjóðina. Ég tel að þjóðin eigi það skilið. Ég hélt að reynslan hefði kennt okkur að það væri það sem þingmönnum þjóðarinnar bæri að gera. Frú forseti. Ég hef eytt tíma mínum undanfarna daga í að reyna að lesa mig til um þetta mál. Við þurfum að átta okkur á því að það er einn kostur að samþykkja samningana og annar kostur að gera það ekki. Það þarf að leiða fram í dagsljósið hvaða kostir og gallar fylgja hvorri leið og hvaða þýðingu það hefði ef við mundum ekki ganga að því að undirrita og samþykkja samningana í þinginu. Það þarf að liggja fyrir áður en þingið ákveður sig sem og mat á líkunum á því hvað gerist verði samningunum hafnað. Síðan þarf að meta kosti og galla samninganna. Það vakna margar spurningar við lesturinn. Sérstaklega eru það spurningar sem varða endurheimtur krafna í þrotabú Landsbanka Íslands. Það er athyglisvert að mat á eignum búsins sé stöðugt að hækka. Það vekur ýmsar spurningar og ég tel að þingið þurfi að fá nánari upplýsingar með hvaða hætti menn komast að þeirri niðurstöðu. Menn telja að matið hafi verið of varfærið í upphafi. Það má vel vera að svo sé en það þarf að sýna mér fram á það áður en ég sannfærist um að svo sé. Ég tel að þar sem við erum að horfa á gríðarlegar skuldbindingar af hálfu ríkissjóðs þá þurfum við að fara vel yfir þetta. Sérstaklega í ljósi þess að okkur ber ekki lagaleg skylda til að gangast við samningunum. Við megum aldrei gleyma því að við höfum annan kost. Við megum aldrei gleyma því, frú forseti. Síðan þurfum við jafnframt að átta okkur á því hvort við teljum rétt að skoða að gangast við samningunum um tímasetningar útgreiðslu úr þrotabúinu. Nú er fullyrt að byrjað verði að greiða úr þrotabúinu næsta sumar og það gangi upp í afborganir samningsins. Ég þarf að fá fullvissu um að svo sé. Ég stend í þeirri meiningu að þarna sé um venjulegt þrotabú að ræða og þar séu ýmis deilumál uppi. Ég get ekki ímyndað mér að kröfuhafar muni sitja undir því þegjandi og hljóðalaust að greitt sé úr þrotabúinu meðan óútkljáðar deilur eru um það hvernig kröfuhafaröðin á að vera. Það er einfaldlega ekki mín reynsla af því hvernig skipting þrotabúa fer fram þannig að meðan ég hef ekki verið sannfærð um að svo sé er þessi spurning ofarlega í huga mér. Síðan eru að sjálfsögðu ýmsar spurningar varðandi gengismálin. Það er mikil óvissa varðandi það og menn þurfa að fara vel yfir það í fjárlaganefnd. Frú forseti. Þetta eru helstu punktarnir sem ég tel að standi enn út af varðandi hvaða aðalatriði við þurfum að skoða áður en við myndum okkur afstöðu í málinu. Mér skilst að það verði hæstv. fjárlaganefnd sem komi til með að fara yfir það og það er vel. Menn þar á bæ eru vel inni í málum. En það er ekki hægt að skauta fram hjá því, frú forseti, að menn hafa bæði í fjölmiðlum og eins í þinginu í dag verið að setja fingurinn á að samningurinn sem liggur fyrir í dag sé mun betri en samningur sem ríkisstjórn Geirs H. Haardes undirritaði og gerði 14. nóvember árið 2008. Nú hef ég ekki tölu, frú forseti, á þeim ræðum sem ég hélt fyrir ári síðan í Icesave-málinu en þær voru margar. Það var fullyrt af hálfu ríkisstjórnarflokkanna í þeirri umræðu allri að þessi yfirlýsing sem undirrituð var 14. nóvember hafi verið bindandi, hafi verið einhvers konar samningur. Það hafi verið forsendan fyrir þeim ömurlega samningi sem ríkisstjórnarflokkarnir lögðu fram. Vegna þessarar umræðu er óhjákvæmilegt að draga fram og minna á að fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, lagði fram ítarlegt minnisblað um það hvernig málinu vatt fram á þessum tíma í hennar stjórnartíð. Í hennar minnisblaði kom fram þegar Brussel-viðmiðin svokölluðu voru undirrituð, sem var diplómatískt samkomulag, þá hafi samkomulagið við Hollendinga verið úr sögunni. Þetta liggur fyrir. Þetta lá fyrir fyrir ári síðan þannig að það er hjákátlegt að heyra menn koma upp og tala um þetta eins og enginn muni hvaða umræða átti sér stað fyrir ári síðan. Við erum ekki búin að gleyma þessu ömurlega máli. Við erum ekki búin að gleyma rangfærslunum sem komu fram í salnum. Við erum ekki búin að gleyma því hvernig farið var með gögn og hvernig þeim var haldið frá þinginu. Í minnisblaði Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur segir, með leyfi forseta: „Þetta er diplómatískt samkomulag sem leiddi til þess að ríkin létu af tafaaðgerðum innan AGS, féllu frá niðurstöðum gerðardóms sem var bindandi og hófu formlegar samningaviðræður á grundvelli EES-réttar með aðkomu stofnana ESB og með hliðsjón af sérstaklega erfiðri stöðu Íslands. Þar með var samkomulagið við Hollendinga frá 11. september úr sögunni.“ Svo mörg voru þau orð og um þetta þarf ekki að fjalla frekar. Vissulega vorum við í gríðarlega erfiðri stöðu á þessum tíma 14. nóvember 2008 og litaðist afgreiðslan á þessu minnisblaði við Hollendingana af þeirri stöðu. Það liggur fyrir í málinu. Um það eru allir sammála og það er alger óþarfi að reyna að setja það í annað ljós en hið raunverulega í þessari umræðu. Ég ætla ekki, frú forseti, að dvelja mikið við fortíðina. Það voru mörg stór og þung orð sem féllu í umræðunni og hafa fallið í umræðunni allt frá því að þetta mál kom upp. Það er einfaldlega þannig að mig langar að vitna í ræðu hæstv. fjármálaráðherra sem hann hélt í þinginu 29. desember 2009 þar sem hann sagði að sagan mundi dæma okkur sem sitjum í þinginu. Orðin féllu á þá leið að við sem hefðum setið á þingi yrðum að geta staðið við orð okkar. Ég get tekið undir þetta hjá hæstv. fjármálaráðherra. Það hlýtur að þurfa að horfa á alla söguna þegar hún verður skrifuð á endanum í því ljósi að hér þorðu fáir þingmenn úr stjórnarliðinu að koma upp og tjá sig þeir virtust taka ákvörðun á grundvelli flokkshagsmuna. Það var gríðarlega sorglegt að horfa upp á það og sem betur fer hafði forseti Íslands kjark til þess að hafna málinu og leggja það fyrir þjóðina. Það verður seint þakkað og við skulum aldrei gleyma því að það tókst. Það tókst með því að þjóðin neitaði að láta þetta yfir sig ganga með því að taka þátt í undirskriftasöfnuninni sem Indefence stóð fyrir. Með því að stjórnarandstaðan hélt uppi miklu málþófi í þinginu, löngum umræðum þar sem helstu rök voru reifuð og fékk með því fólk til þess að hugsa þessi mál. Það var ekki auðvelt vegna þess að menn voru þá í jólaundirbúningi eins og menn eru í dag. Engu að síður erum við að tala um gríðarlega hagsmuni til framtíðar fyrir þjóðina og við megum vera fegin að það sé kominn betri samningur en síðast. En að samþykkja hann hljóðalaust eins og mér fannst hv. þm. Róbert Marshall benda okkur á að gera fyrr í dag skulum við aldrei gera. Við skulum standa vörð um hagsmuni þjóðarinnar, um hagsmuni framtíðarinnar. Við erum að tala um gríðarlega mikla fjármuni. Það eru enn margir óvissuþættir varðandi samninginn og varðandi það með hvaða hætti hægt væri að greiða hann ef við ákveðum að gera það. Ég minni enn og aftur á grundvallaratriði í þessu máli. Okkur ber ekki lagaleg skylda til að greiða þetta. Við höfum engu að síður þann kost á borðinu að ganga til samninga. Við þurfum í rólegheitunum að vega og meta kosti og galla þess að ganga að samningnum. Meira get ég ekki sagt um þetta mál á þessari stundu, frú forseti. Nú þurfa allir þingmenn að fara heim og lesa, vanda sig og muna að okkur ber grundvallarskylda til þess að líta til framtíðarhagsmuna íslensku þjóðarinnar. Ekki einfaldlega til að það sé þægilegt að klára málið og þá sé það frá og menn geti einbeitt sér að innanflokksátökum í sínum flokkum eins og Vinstri grænir eru væntanlega að eyða tíma sínum í hér í dag. Við þingmenn verðum að læra að vinna okkar vinnu og einbeita okkur að því sem skiptir máli ef við ætlum að taka á okkur skuldbindingar sem okkur ber ekki nein lagaskylda til að gera.

Virðulegi forseti. Enn á ný ræðum við Icesave á Alþingi. Þetta fer að verða sagan endalausa. Þrátt fyrir þjóðaratkvæðagreiðslur og höfnun þjóðarinnar á þeim samningum sem lágu fyrir skal reynt í þriðja sinn að koma einkaskuldum yfir á þjóðina, einkaskuldum fallins banka. Ég minni á það strax í upphafi, eins og ég hef alltaf sagt, að það er ekkert í lögum Íslands né Evrópusambandsins sem segir að Íslendingar beri ábyrgð á þessum skuldbindingum, þvert á móti er sérstakt ákvæði í þeirri tilskipun sem fjallar um Tryggingarsjóð innstæðueigenda um að ekki megi veita ríkisábyrgð vegna samkeppnissjónarmiða innan Evrópska efnahagssvæðisins því að ef eitt ríki mundi tryggja innstæður þýddi það flótta til þess ríkis sem tryggir innstæðueigendur. Við megum aldrei gleyma þeim grunni sem Icesave-málið er byggt á en þetta er hluti hans. Það er þessi siðferðislega spurning: Á að koma skuldunum yfir á íslensku þjóðina þó að hvergi megi finna lagastoð fyrir því? Það virðist vera einbeittur vilji þessarar ríkisstjórnar að gera það, hversu undarlegt sem það kann að hljóma, og nú er lagt til atlögu í þriðja sinn. Ég ætla ekki að rifja upp þau rök og þær hótanir sem höfð voru uppi í fyrri umræðum en ég verð þó að minnast á það sem hæstv. forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir nefndi í fyrrasumar, hún sagði að hér mundi bresta á frostavetur ef þingmenn samþykktu ekki Icesave-samninginn. Eins og við munum hafnaði þjóðin samningunum svo eftirminnilega í þjóðaratkvæðagreiðslu og virðast hvorki þeir sem sömdu frumvarpið né ríkisstjórnin hafa munað þau varnaðarorð sem sögð voru í allsherjarnefnd á sínum tíma um að ef málið lenti aftur í þjóðaratkvæðagreiðslu væri mikilvægt að hafa nöfn frumvarpanna mjög stutt því að í lögum um þjóðaratkvæðagreiðslur segir að hafa skuli nöfn á frumvörpum mjög stutt svo einfalt sé að setja þau í þjóðaratkvæðagreiðslu. Nafn þessa frumvarps er hvorki meira né minna en sex línur að lengd þannig að fari málið aftur fyrir þjóðina stöndum við frammi fyrir sama vandamáli. Þetta var aðeins til áminningar fyrir þá sem semja þessi frumvörp um að hafa nöfnin aðgengileg og á skiljanlegu máli. Frumvarpið hefði að sjálfsögðu átt að heita frumvarp til laga um Icesave-samningana. Mig langar að minnast á að hæstv. forsætisráðherra sagði ósatt í ræðustól og í fjölmiðlum í gær. Hún fullyrti að það samkomulag sem nú liggur fyrir milli ríkjanna hafi legið fyrir fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Það er ósatt því að 13. apríl sl. lagði ég fram fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra þar sem ég spurði um út á hvað það samkomulag hefði gengið sem ríkisstjórnin fullyrti að væri komið og frágengið þegar málið fór í þjóðaratkvæðagreiðslu þann 6. mars. Við skulum ekki gleyma því að hæstv. forsætisráðherra og hæstv. fjármálaráðherra hvöttu fólk til að sitja heima í þeirri atkvæðagreiðslu. Svarinu við þeirri fyrirspurn var dreift þann 14. júní sl. og kom fram í því svari að vextirnir yrðu 5,5% og yrðu breytilegir eins og þá kvað um í lánasamningum Norðurlanda, íslenska ríkisins og Seðlabanka Íslands á þeim tíma, og að við mundi bætast vaxtaálag, að samið yrði um vexti í þeim samningum og felldir niður vextir á lánunum fyrir árin 2009 og 2010. Að öðru leyti væri efni fyrra samkomulags óbreytt. Það svar má finna á þskj. 1335 og vil ég minna fólk á að þetta er langt frá því að vera það sem nú stendur í hinum endurnýjaða samningi. Í svarinu stendur orðrétt, með leyfi forseta: „Áætlaðir uppsafnaðir vextir á árunum 2009 og 2010 eru um 70 milljarðar kr. sem sýnir ávinning af þessu tilboði miðað við samningana sem áður höfðu verið gerðir.“ Þar með hef ég hrakið orð forsætisráðherra frá því í gær þar sem hún sagði beinlínis ósatt í þinginu því að eins og við vitum liggur í samningsdrögunum núna, þriðju Icesave-samningunum, að vextirnir hjá Hollendingum eru 3% og hjá Bretum 3,3%. Svona hlaupa mál í gegn algerlega athugasemdalaust og ég er mjög hrygg yfir þætti fjölmiðla í þessu máli eins og mörgum öðrum, að Íslendingar séu ekki upplýstir um sannleikann. Náttúruauðlindir eru mitt hjartans mál og er ákvæði í samningnum að náttúruauðlindunum sé hlíft en þegar skoðaðar eru betur Evrópureglur sem gilda um náttúruauðlindir eru þær mjög illa varðar, sem sýnir fram á þá brýnu nauðsyn að við Íslendingar skilgreinum náttúruauðlindir okkar, hverjar þær eru og hvernig þær skulu varðar. Ég fór að skoða tilskipanir sem kveða á um náttúruauðlindir í Evrópusambandinu enda eru Evrópuþjóðir ekki svo ríkar af náttúruauðlindum eins og við erum. Hér er t.d. tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá 21. apríl 2004 um umhverfisábyrgð. Þar eru náttúruauðlindir skilgreindar í 2. gr. 12. töluliðar: „„[N]áttúruauðlind“: tegundir lífvera og náttúruleg búsvæði sem njóta verndar, vatn og land“. Þetta er óljós skilgreining á náttúruauðlind. Síðan er fjallað aðeins um nytjar þessara sömu auðlinda í 13. tölulið. Í tilskipun Evrópuþingsins og -ráðsins nr. 2006/118, um verndun grunnvatns gegn mengun og spillingu, er í fyrsta tölulið nefnt að grunnvatn sé verðmæt náttúruauðlind og lengra nær þessi náttúruauðlindaskilgreining Evrópusambandsins ekki. Þess vegna er skrýtið að hægt sé að setja það fram í samningi sem snýr að Bretum og Hollendingum að náttúruauðlindir okkar séu verndaðar samkvæmt samningnum þar sem ekki er á hreinu hvernig skilgreina á hugtakið. Það kemur líka fram að friðhelgisréttindi íslenska ríkisins eru varin með sama hætti og í viðaukasamningnum frá 19. október 2009. Ég vil minna á það einu sinni enn að friðhelgisréttindi íslenska ríkisins voru ekki varin í þeim samningi og það ákvæði kemur alveg óbreytt inn. Ég er mjög ósátt við það því að friðhelgisréttindi ríkisins eru það sem við þurfum að byggja á til að við getum staðið sem þjóð og rekið þetta þjóðarbú. Mig langar til að grípa niður í grein um að fallið sé frá friðhelgisréttindum, með leyfi forseta: „Íslenska ríkið nýtur að þjóðarétti friðhelgisréttinda í lögsögu annarra ríkja. Þessi friðhelgisréttindi stæðu í vegi fyrir lagalegri úrlausn deilumála vegna samningsins ef ekkert væri að gert. Það er föst venja í lánasamningum milli ríkja að víkja slíkum friðhelgisréttindum til hliðar.“ Þarna kemur beinlínis fram, í gr. 9.11 og í hluta gr. 10.11, að verið er að víkja friðhelgisréttindum þjóðarinnar til hliðar vegna þess að það tíðkast í samningum sem þessum. Það er grafalvarlegt mál og geld ég verulega varhuga við þessu ákvæði. Síðan segir í tillögugreininni, með leyfi forseta: „Slík ákvæði hafa eðli málsins samkvæmt eingöngu gildi þar sem friðhelgi er til staðar, þ.e. í lögsögu erlendra ríkja. Án slíks fráfalls væri ekki hægt að stefna máli, eða reka það, fyrir umsömdum dómstóli.“ Þarna kemur skýringin á því hvers vegna búið er að semja um að málið fari fyrir gerðardóm og þarna er aftur komið inn það sem ég talaði svo oft um í síðustu umræðu, að fallið væri frá því að Íslendingar gætu rekið mál sín á Íslandi fyrir íslenskum dómstólum, og framsal dómstólavaldsins er enn þá í fullu gildi í þessum samningi. Það get ég ekki fellt mig við þó svo að búið sé að bæta því við að Íslendingar fái að tilnefna aðila í gerðardómstólinn og hafa þar óháða forseta, hér er samt um framsal dómsvaldsins að ræða. Það er kannski eitthvað sem tíðkast í milliríkjasamningum en það er ekki allt sem um ræðir því að bæði gildistökuskilyrðin eru afar ítarleg, Íslandi í óhag. Það er í þessum samningi eins og báðum fyrri samningunum að Bretar og Hollendingar mæta til samninga og eru búnir að fá undirskrift íslenskra ráðamanna um að þeir eru varðir en við erum það ekki. Skaðleysiskaflinn sýnist mér í fljótu bragði vera mjög áþekkur þeim sem var í fyrri samningum og er um að ræða skaðleysisafsal upp á sex greinar í þessum samningum. Sem dæmi má nefna að Ísland lýsir því yfir og undirgengst þá skuldbindingu gagnvart umboðsmönnum breska fjármálaráðuneytisins skilyrðislaust og með óafturkallanlegum hætti að Tryggingarsjóður innstæðueigenda muni tryggja að fullu greiðslur og efnd þeirra á réttum tíma. Það er mjög skýrt sett fram. Þar fellst ríkisstjórnin skilyrðislaust á að Bretar og Hollendingar gangi skaðlausir frá þessum samningi. Hér eru fleiri skaðleysisyfirlýsingar, m.a. gr. 6.3 í breska samningnum sem fjallar um að lausn undan kröfu fáist þegar skuldin er að fullu greidd. Endurnýjun skuldbindinga við tilteknar aðstæður. Ég vil minna á að í fyrri samningi var síðasta greiðsluár árið 2030 en nú er búið að framlengja þann tíma til 2046 þannig að þau tvítugu ungmenni sem fagna stúdentsútskrift nú í vor verða komin á eftirlaunaaldur þegar þessi samningur verður fullefndur. Það er eitthvað sem ég mun aldrei skrifa undir því að ég tek ekki þátt í því meðan ég starfa sem þingmaður að skuldsetja komandi kynslóðir svo langt fram í tímann. Raunverulega er verið að skuldsetja tvær næstu framtíðarkynslóðir með þessum samningi. Með þessu er ég ekki að segja að samningamenn hafi staðið sig illa í þessum viðræðum. Þeir gerðu hvað þeir gátu. Skipunarbréf þeirra hljóðaði upp á að þeir ættu að ná sem hagstæðustum samningum í stað þess að skipunarbréf þeirra hefði átt að kveða á um að sanna yrði skaðleysi Íslendinga, skaðleysi þjóðarinnar, því að það er fyrst og fremst það sem málið gengur út á, að sanna það og sýna fram á að við berum ekki lagalega skuldbindingu á þessum samningi. Að lokum vil ég minna á, sem sýnir að Íslendingar hafi þurft að lúta í gras gagnvart þessum samningamönnum, að skaðleysiskaflinn gengur í eina átt og hvergi er minnst að hryðjuverkalögin sem Bretar beittu Íslendinga á sínum tíma. Hvers vegna fór sendinefndin ekki af stað með það að vopni að Bretarnir notuðu hryðjuverkalögin á okkur og settu þau á okkur án raunverulegrar ástæðu? Það kom fréttatilkynning um að við flokkuðumst með hryðjuverkamönnum. Það er ekki ásættanlegt að slíkt skuli ekki vera notað sem málsástæður í þessum samningi. Í stuttu máli má segja að frumvarpið kemur nánast óbreytt inn í þingið. Ég hef verið að skoða lagalega grunninn á því og sýnist að það sé óbreytt að mestu, að á milli samninga snúist allt fyrst og fremst um vextina. Það er ágætt að fá vextina niður en það er ekki það sem málið snýst um, það snýst um friðhelgisréttindin og þá skilyrðislausu kröfu að Íslendingar afsali sér náttúruauðlindum sínum ef greiðslufall verður. Ég minni enn á ný á að það þurfum við að lesa vel yfir núna og velta við hverjum einasta steini í máli þessu. Það fer nú til umsagnar og vonast ég til að sem flestir geti komið að því, því að nú er þörf á því að þjóðin 

Frú forseti. Við ræðum enn Icesave. Það var ekki svo lítið sem ég ræddi það fyrir ári síðan, dag og nótt, og barðist mikið gegn því að það yrði samþykkt en það var samt samþykkt. Nú erum við í allt annarri stöðu, frú forseti. Í fyrsta lagi er ekki búið að undirrita eitt eða neitt, eins og við stóðum frammi fyrir áður þegar hæstv. fjármálaráðherra þjóðarinnar var búinn að skuldsetja þjóðina með undirritun sinni. Fjármálaráðherra er ekki bara einhver maður úti á götu, hann er hæstv. fjármálaráðherra. Hann var búinn að skuldbinda ríkissjóð með undirskrift sinni sem var svo staðfest í lögum. Annað sem er núna er að við erum með dómsmöguleikann í stöðunni sem við höfðum ekki þá.  Svo hefur það náttúrlega gerst að áhætta hefur farið minnkandi eins og ég sagði fyrr í dag. Hver einasti dagur sem líður breytir óvissu í vissu. Árið 2026 verður öll óvissa farin, þá vita menn allt um hvernig Landsbankanum reiddi af, hvernig gengið þróaðist og allt slíkt en þangað til er alltaf einhver óvissa en hún fer að sjálfsögðu minnkandi með hverjum deginum. Þess vegna er þessi samningur ekki eins ógnvekjandi núna og hann var, líka vegna hinna gífurlega háu Svavarsvaxta, sem ég kalla svo, 5,55% ofan á pund og evru sem er afskaplega hátt fyrir ríki að greiða til annars ríkis, það er nánast óþekkt. Ég held að fasteignalán í Bretlandi hafi verið með svipuðum vöxtum til jafnlangs tíma fyrir það sem einstaklingur skuldaði. Maður hefði talið að ríki væri kannski eitthvað ábyrgari skuldari. Ef ég fer í gegnum söguna þá var ritað undir samning, mig minnir að það hafi verið 5. júní 2009, og það er heilmikil saga að segja frá því. Samningurinn flaug í gegnum stjórnarflokkana eftir nánast litla sem enga kynningu og er alveg ótrúlegt að menn skyldu hafa samþykkt slíkt í þingflokkum stjórnarmeirihlutans án þess að vita hvað þeir voru að samþykkja. Svo kom náttúrlega í ljós þegar á leið að þar að baki var ótrúlegur fjöldi af málsskjölum sem þurfti að fara í gegnum og höfðu áhrif. Menn samþykktu að fallast undir breskan rétt sem ég er ekki enn þá búinn að átta mig á hvernig er og hvernig dómafordæmi eru, jafnvel langt aftur í tímann. Það var ótrúlegt að menn skyldu hafa samþykkt þetta. Síðan gerist það að nokkrir hugrakkir hv. þingmenn hjá Vinstri grænum fara í ákveðna andstöðu. Þeir gerðu sér grein fyrir að mikil áhætta var fólgin í þessum samningi eða gerðu sér kannski sífellt meira og meira grein fyrir því. Farið var í heilmikla vinnu í þinginu þar sem reynt var að breyta og takmarka þá áhættu sem þjóðin var að taka á sig undir mjög miklum þrýstingi, frú forseti. Maður þarf að átta sig á því að allan tímann var þetta nánast eins og viðskiptastríð. Bretar beittu okkur hryðjuverkalögum, Bretar og Hollendingar beittu kúgun í gegnum Evrópusambandið og utanríkisráðherra sinn og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum var líka beitt til að kúga Íslendinga. Í mínum huga var þetta viðskiptastríð og auðvitað áttu forsvarsmenn okkar að segja bara strax við þjóðina: Við erum í viðskiptastríði, við stöndum í stríði gegn þjóðum sem eru miklu sterkari en við. Þegar þingsályktunin var samþykkt á Alþingi í árslok 2008 var ástandið mjög hættulegt. Við áttum ekki einu sinni gjaldeyri til að kaupa vörur, lyf, olíu og bensín þannig að staðan var mjög tæp á þeim tíma. Í þeirri stöðu var verið að kúga okkur til að samþykkja ákveðinn samning sem Bretar og Hollendingar stóðu að á öllum vígstöðvum, bæði í tengslum við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og í gegnum Evrópusambandið. Fram náðist ákveðin breyting með baráttu þar sem barist var eiginlega hús úr húsi. Það var svo merkilegt að þeir þingmenn sem vildu samþykkja þetta - ég hygg að annaðhvort hafi þeir ekki gert sér grein fyrir stærðunum, að 700 milljarðar væru meira en bílverð, eða áhættunni sem hefði getað dunið yfir þannig að samningurinn hefði keyrt þjóðina í þrot. Eftir langa mæðu þar sem barist var hús úr húsi í þinginu og slegist um hvert einasta orð þá tókst að koma inn efnahagslegum fyrirvörum sem ég átti góðan þátt í að semja og tóku mið af að þjóðin gæti yfirleitt greitt skuldina ef vera kynni að landsframleiðslan færi undir ákveðið mark og svo margt, margt fleira sem tekið var inn í því að þá ættum við ekki að borga eða greiðslan mundi frestast o.s.frv. Þetta var svo samþykkt á Alþingi sem lög. Þá gerist það að Bretar og Hollendingar fallast ekki á fyrirvarana, þá efnahagslegu og lagalegu fyrirvara sem voru settir inn, og aftur er farið að semja þó að ég hafi aldrei skilið af hverju í ósköpunum það var gert. Bretar og Hollendingar áttu bara að senda bréf þar sem þeir annaðhvort samþykktu fyrirvara septemberlaganna eða höfnuðu þeim. Þetta er sagan. Svo var aftur samið og aftur var samkomulagið barið í gegnum stjórnarflokkana og eftir langa umræðu gert að lögum 30. desember sem aldrei skyldi verið hafa. Það var dapur dagur, frú forseti. Síðan neitaði forsetinn að skrifa undir lögin, það var glaður og bjartur dagur, og vísaði þeim til þjóðarinnar. Þjóðin áttaði sig á því hvað var á bak við þetta þó að margir hv. þingmenn hefðu ekki áttað sig á því. Ég held að þeir þingmenn sem samþykktu þessi ósköp 30. desember þurfi nú að grannskoða hug sinn og hvort þeir eigi að sitja á þingi eftir þessi ósköp, sérstaklega eftir að nú er kominn samningur sem er jafnvel ekki nema einn tíundi af þeirri byrði sem þá var samþykkt og áhættan miklu meiri þá en nú er af því að það er liðið heilt ár sem hefur leitt margt í ljós. Það er sem sagt komið tilboð í Iceland, eina stærstu eign Landsbankans. Á Íslandi gengur ágætlega, útflutningur vex þannig að nýi Landsbankinn getur væntanlega borgað skuldabréfið betur o.s.frv. Allir þeir þingmenn sem samþykktu þessi ósköp þurfa nú að svara fyrir það, finnst mér, og taka ábyrgð, í það minnsta biðjast afsökunar á því að hafa gert þau ósköp. Það voru 33–34 þingmenn. Miklar breytingar geta því orðið á þingliði á næstunni. Áhættan fer minnkandi, eins og ég gat um, en þó er hún töluvert mikil enn þá, frú forseti. Ég minni á að þegar hrunið varð reiknaði enginn með því, ekki nokkur maður. Það voru 0% líkur á því að allir þrír bankarnir færu á hausinn. Menn reiknuðu með að það gæti ekki gerst. Þegar maður talar við erlenda aðila um hvort það geti gerst hjá þeim að sama hlutfall banka fari á hausinn þá segja þeir allir: Nei, það getur ekki gerst. Áhættan var því eiginlega 0%. En það sem gæti gerst núna er að neyðarlögunum yrði hnekkt. Það mundi þýða óskaplega byrði vegna Icesave. Síðan gæti það gerst að einhver teldi sig eiga sökótt við Landsbankann gamla, að hann hefði ráðlagt rangt við kaup á hlutabréfum eða eitthvað slíkt, og það gæti komið skaðabótakrafa í almennar kröfur sem þá bættist við og yrði hliðsett við innlánin. Eftir þær hremmingar gæti Landsbankinn kannski ekki borgað nema 5% eða 10% af innlánunum. Þá værum við allt í einu komin með risastóra skuldbindingu upp á 600 milljarða. Ég vona að sjálfsögðu að það gerist ekki en örlitlar líkur eru á því. Svo er merkilegt að nú höfum við val. Við getum annaðhvort samþykkt þetta eða hafnað því og þá fer málið í dóm. Ef við samþykkjum það þá gerist eitthvað og ef við höfnum því gerist eitthvað annað, efnahagslega. Ef við samþykkjum segja sumir að við fáum ekki lánsfé, ég á ekki von á því en það má meta það. Ef við höfnum samningnum segja sumir að það verði frostavetur enn og málið fari til dóms hjá ESA. En þá gerast dálítið skrýtnir hlutir, frú forseti. Þá fellir dómurinn kannski þann dóm að Íslendingar eigi að borga vegna rangrar innleiðingar. Hvað gerist þá? Þá er búið að segja við þau ríki í Evrópu sem eru með svipað kerfi: Heyrið, kerfið ykkar er ekki í lagi, það er ríkisábyrgð á því. Það er einmitt það sem Evrópusambandið er búið að leggja áherslu á alla tíð að bankakerfið eigi að borga og á því sé ekki ríkisábyrgð. Ef við verðum neydd til að borga þrátt fyrir rétta innleiðingu, þ.e. ríkissjóður, þá er á því ríkisábyrgð sem segir að allt bankakerfið í Evrópu sé þá með ríkisábyrgð. Svo gerist það náttúrlega, frú forseti, að mér skilst, að við borgum í krónum - þá borgum við í krónum. Það er allt önnur samningsstaða. Ef við borgum í krónum höfum við gjaldeyrishöft og Bretar og Hollendingar yrðu bara að eiga innstæður á Íslandi, nokkuð lengi hugsanlega, kannski 100 ár eða eitthvað. Við gætum lagt skatta á þær, látið verðbólgu éta þær upp og alls konar þannig að  Ef við hins vegar vinnum málið þá bara vinnum við það, borgum ekki krónu sem er mjög ánægjulegt. Þá borgum við ekki krónu, en hvað skyldi gerast úti í Evrópu? Þá gerist það að innlánstryggingarkerfið verður ótrúverðugt, það gildir ekki á Íslandi og það gildir þá heldur ekki í Evrópu og það getur minnkað traust á bönkum í Evrópu. Í báðum tilfellum er þetta mjög slæmt fyrir Evrópusambandið og bankakerfið í Evrópu. Það skýrir tregðu þessara aðila til að láta Íslendinga skila vörn sinni og hvað þeir voru alltaf tilbúnir til að fresta og fresta. Ég hef ekki þá reynslu af þessum köppum þarna suður í Evrópu hjá ESA að þeir séu tilbúnir til að fresta en nú voru þeir tilbúnir til að fresta aftur og aftur þannig að við næðum samningum. Ég hugsa að þeir hafi ekkert voðalega mikinn áhuga á að fá málið yfirleitt til sín í dóm. Það þurfum við að hafa í huga. Þess vegna fer það í dóm ef við samþykkjum það ekki og þá vilja menn kannski allt í einu semja voðalega vel og varlega sem er miklu þægilegra en það sem hér er um að ræða. Spurningin er: Af hverju lá svona mikið á að skrifa undir Icesave, frú forseti? Ég ætla að vona að það sé ekki sú „motivation“ sem hvíslað var að mér, ég ætla að vona að hvatinn að því eða sú „motivation“, ég nota erlent orð, sé ekki að klekkja á Sjálfstæðisflokknum, láta þjóðina borga í 10, 20, 30 ár eitthvað sem væri Sjálfstæðisflokknum að kenna. Ég vona að það hafi ekki verið hvatinn en ég hef aldrei skilið af hverju lá svona mikið á að skrifa undir Icesave. Ég hef bara ekki skilið það. Áhættan var mikil og menn gátu tekið því rólega og samið í rólegheitunum. Það er ekkert óalgengt að svona deilumál taki 2–3 ár en það þurfti allt í einu að samþykkja þetta í hvelli, fljótlega eftir stjórnarskiptin. Mikið er talað um CIRR-vexti. CIRR-vextir, frú forseti, heita á ensku Commercial Interest Reference Rates og eru vextir á lánum sem ríkisstjórnir lána einkafyrirtækjum án þess að það sé talið samkeppnishamlandi. Það eru lægstu vextir sem má lána án þess að sagt sé að þeir hamli samkeppni. Þetta eru ekki vextir milli ríkja en samt eiga þeir að taka við í þessum samningi ef við getum ekki borgað. Ég hef aldrei skilið það. Tíminn er að verða búinn. Ég vona að þetta verði góð umræða. Það er allt annað andrúmsloft núna en fyrir ári síðan. Það er ekki búið að undirrita samninginn og hann er tiltölulega góður. Ég vil taka það fram að samningsmenn okkar, sérstaklega Lee Buchheit og Lárus Blöndal, hafa staðið sig frábærlega vel. Þeir fengu nefnilega það verkefni að semja og þeir sömdu. Það er ekki þar með sagt að þeir vilji endilega semja svona, ég hugsa að þeir séu jafnvel með á því að við sendum þetta í dómsmál. Við þurfum að spyrja þá að því. Við þurfum að fara í líkindamat á því hvað gerist yfirleitt. Hve miklar líkur eru á að við töpum eða vinnum málið? Hvaða efnahagslegar afleiðingar hefur það? Líkindamódel yfir það. Svo þurfum við að hafa líkindamat á því hvað gerist ef við samþykkjum samninginn. Hvernig dreifist þá áhættan í báðar áttir? Getur verið að við græðum á þessu öllu saman eða getur verið að við lendum í miklum ógöngum? Það þarf hv. fjárlaganefnd að fá á hreint áður en ég get samþykkt þetta.

Virðulegi forseti. Enn stöndum við hér og getum ekki annað í þessu Icesave-máli. Mig langar í upphafi máls míns að rifja aðeins upp þá stöðu sem málið hefur verið í og bera það síðan saman við þann samning sem við höfum í dag og þá efnismeðferð sem ég tel að það mál þurfi að fara í. Eins og ég tók til orða í upphafi þessa máls á sumardögum 2009 þá minntist ég á að við stæðum frammi fyrir einu stærsta og alvarlegasta máli sem íslensk þjóð hefði staðið frammi fyrir og mjög mikilvægt væri að við mundum berjast fyrir hagsmunum þjóðarinnar helst öll sem ein hjörð í þinginu. Því miður var því ekki að heilsa. Ef við rifjum upp hvernig málið kom í þingið þá kom það inn með látum, allt í einu var tilbúinn samningur sem strax við fyrstu sýn virtist algerlega óásættanlegur og vinna þingsins sumarið 2009 snerist um að greina hvaða þætti mál þetta snerti. Hægt var að halda því fram þá þegar, og við framsóknarmenn gerðum það, að samningurinn væri ekki aðgengilegur eins og hann leit út þá og þrátt fyrir alla pólitík, flokkapólitík og ágreining sem varð um undirbúninginn, aðdragandann og hvernig málið kom inn í þingið, snerist Icesave-málið fyrst og fremst um tvennt, annars vegar réttlæti og hins vegar greiðslubyrði og gjaldþol íslensku þjóðarinnar. Frú forseti. Frá þessum tíma, á sumardögum 2009, hefur mikið vatn runnið til sjávar og við höfum margsinnis farið yfir málið. Skoðun mín og okkar framsóknarmanna hefur verið ljós lengi og við höfum fengið stuðning við þá skoðun okkar, bæði frá mörgum utan þings og innan, að við hefðum þurft að semja aftur, henda því skjali sem þegar lá fyrir og kom inn í þingið í byrjun júní 2009, og fara svo eftir það yfir málið í þinginu og setja við það ýmsa fyrirvara, bæði efnahagslega til að reyna að tryggja að íslenska þjóðin gæti borið þá samninga og eins varðandi réttlætishliðina, þ.e. lagalegu hliðina. Við nefndum strax á þeim sumardögum að henda ætti því skjali sem þá var til komið, setja ætti samninganefndina sem þá var að vinna málið af og fá til þess aðra og hæfari samninganefnd. Í því sambandi nefndum við strax sérfræðinginn Lee Buchheit sem við töldum mjög mikilvægt að fá til verksins. Hann hafði komið að málinu, kom m.a. fyrir fjárlaganefnd þetta sumar og hann lýsti því þá yfir að það skipti í raun engu hvað við gerðum á þeim tíma, niðurstaðan yrði alltaf sú sama að nauðsynlegt væri að fara aftur til Breta og Hollendinga og semja að nýju, því að sá samningur sem þá lá á borðinu væri einfaldlega slæmur og óaðgengilegur fyrir íslenska þjóð. Virðulegi forseti. Frá upphafi þessa máls hafa fjölmargir aðilar utan þings lagt gríðarlega vinnu í að skoða það og koma með athugasemdir, tillögur og ábendingar, reikna út áhættu og skoða þá þætti sem þar hafa verið. Mér finnst tilhlýðilegt að minnast á það hér og er á engan hallað þegar nefndur er sérstaklega Indefence-hópurinn sem var óþreytandi, og er enn að skoða samningana og benda á galla, í að benda á hættur við samninginn og koma með tillögur um hvernig við gætum staðið í fæturna gagnvart þeirri ógn sem við stóðum frammi fyrir. Það væri hægt að rifja upp hér með hvaða hætti ríkisstjórnin reyndi að koma þessu máli í gegnum þingið með ýmsum og ótrúlegum hætti. Ég veit ekki hvort þingheimur man eftir bréfi hæstv. forsætisráðherra til forsætisráðherra Bretlands og Hollands. Það má líka nefna tilgreindar dagsetningar, að ef ekki væri búið að ljúka málinu fyrir tiltekinn tíma steðjuðu sérstakar ógnir að íslenskum efnahag, við mundum ekki geta staðið við samninga, við stæðum ein í heiminum o.s.frv. En ekkert gerðist þrátt fyrir allar þessar hótanir og satt best að segja var málflutningur til að mynda okkar framsóknarmanna og fleiri þess efnis að málið mundi eingöngu hafa gagn af því og batna við að bíða. Sérfræðingurinn sem ég nefndi áður, Lee Buchheit, sem síðar varð formaður samninganefndarinnar, hafði einmitt nefnt að það væri hreinlega æskilegt að við ættum að bíða þess að sjá hvaða heimtur yrðu úr þrotabúi Landsbankans til að vita hvaða skuldbindingar við værum að taka á okkur, því að þær voru á þessum tíma bæði sumarið 2009 og fram eftir vetri nokkuð óljósar og eru það auðvitað að einhverju leyti enn. Berum svo saman hvað hefur áunnist frá því að við stóðum hér í atkvæðagreiðslunni 30. desember 2009 og urðum því miður undir því að ríkisstjórnin náði að koma málinu í gegnum þingið. Á meðan á því stóð safnaði Indefence-hópurinn, eins og allir muna, gríðarlegum fjölda undirskrifta þess efnis að forseti Íslands sendi málið í þjóðaratkvæðagreiðslu sem forsetinn varð síðan við. Í þeirri þjóðaratkvæðagreiðslu höfnuðu 98% þeim afleitu samningum sem ríkisstjórnin hafði komið með og ég býst við að enginn af þeim stjórnarliðum sem þá tóku til máls hafi sérstaklega gaman af að rifja upp orð sín frá þeim tíma. Hvað þurfum við að gera nú þegar við höfum þennan bunka fyrir framan okkur? Það er auðvitað augljóst, og við hljótum að hafa lært það af þessari reynslu, að við þurfum að taka þann tíma sem til þarf. Við þurfum að fara í gegnum 1. umr. í þinginu í dag, velta upp álitamálum, vísa málinu síðan til fjárlaganefndar sem eðlilega þarf að senda það út til umsagnar. Það er mikilvægt og það hefur komið fram í ræðum þingmanna í dag og reyndar í máli hæstv. forsætisráðherra líka að ekkert standi í vegi fyrir því að sá tími verði gefinn og það sé tryggt að fjárlaganefnd geti leitað til þeirra ráðgjafa sem hún telur nauðsynlega og fengið þau gögn sem nauðsynleg eru til að grandskoða samninginn og aðstoð því að þetta eru flóknir samningar. Álitamálin sem uppi eru í samningnum í dag eru mörg þau sömu og áður. Það er gengisáhætta, neyðarlögin eru enn ekki að fullu staðfest, það hefur komið fram að til að mynda heildsöluinnlán upp á 170 milljarða plús eru forgangskröfur hjá Glitni en því var hafnað í Landsbankanum og það er auðvitað dómsmál þar um. Þar mundi höfuðstóllinn hækka um 170 milljarða. Innstæðutryggingarsjóðurinn á um 52% af eignunum þannig að þá hækkar auðvitað krafan á hann líka um helminginn af þeirri upphæð. Síðan eru heimtur úr þrotabúi Landsbankans. Þó að þær sögusagnir séu góðar höfum við fyrst og fremst orð skilanefndarinnar til að treysta á. Ekkert okkar hefur séð þann lista og satt best að segja ekki neinir aðrir heldur. Þar er auðvitað áframhald á áhættu, til að mynda ef hagvöxtur í Evrópu og Bretlandi yrði eitthvað breytilegur, ef hann yrði neikvæður, það mun skipta miklu hvort hann er 0 eða 2% eða 3%. Ef hann yrði til að mynda með sama hætti og á Íslandi en eins og við þekkjum var spáð hér rúmlega 3% hagvexti á næsta ári en hann er núna kominn niður í 1,9% og meira að segja hagfræðingar hjá Evrópusambandinu spá hér 0,7% hagvexti. Það mun því skipta gríðarlegu máli hver hagvöxturinn í Evrópu er. Við ræddum talsvert í fyrri samningum um svokallaðan Ragnars H. Halls-fyrirvara. Hann er ekki inni í samningnum beint en það er dómstólaleið sem virðist vera hægt að koma honum að. Hann mun skipta gríðarlegu máli eins og hann gerði í fyrri samningum, upp á tugi milljarða. Eitt álitamálið snertir það hversu lengi við þurfum að bíða eftir að útgreiðslur hefjist úr þrotabúinu og vaxtaupphæðin mun auðvitað fara eftir því. Það eru því fjölmörg álitamál sem bíða fjárlaganefndar að fara yfir áður en málið getur komið aftur til 2. umr. og meiri efnislegri umræðu en við getum verið með í dag eftir þann skamma tíma sem við höfum haft til að skoða þennan bunka. Það er kannski líka rétt að rifja upp, herra forseti, með hvaða hætti stjórnarliðar töluðu, nánast allir með fáum undantekningum, fjölmiðlamenn og ýmsir álitsgjafar, og í raun og veru held ég að það sé ekki ósanngjörn krafa að fara fram á að þetta fólk biðji þjóðina afsökunar á því að hafa lýst því yfir að hér yrði ísöld, Kúba norðursins og hvað það var annað sem menn lýstu yfir, frysting erlendrar lánafyrirgreiðslu m.a., sem eins og við vitum hefur síðan reynst vera rangt, og skuldatryggingarálag færi hér í hæstu hæðir o.s.frv. Allt hefur þetta reynst rangt og þeir sem voru hvað orðhvatastir og notuðu hvað stærst orð um þetta skulda þjóðinni einfaldlega afsökunarbeiðni fyrir hafa hrætt hana til að trúa því í einhvern tíma, alla vega einhvern hluta hennar, að það væri réttlætiskrafa og nauðsynlegt fyrir Ísland að gangast undir þessa samninga. Það er líka rétt að muna hverjir hafa bent á réttu leiðirnar og þar stöndum við framsóknarmenn framarlega sem og aðrir í stjórnarandstöðunni. Ég hef minnst á Indefence-hópinn og bæði innlendir og erlendir lögspekingar sem og hagfræðingar ýmsir hverjir hafa komið þar að máli að ógleymdum forsetanum sem tryggði það að lokum að málið fór til þjóðarinnar sem síðan hafnaði því algerlega. Talsvert hefur verið rætt um hverju munar á þessum samningum. Í upphæðum er alveg hægt að fara með það að Jón Daníelsson, hagfræðingur við London School of Economics, skrifaði grein í fjölmiðla í janúar á þessu ári, 2010, þar sem hann reiknaði út á þáverandi gengi og þáverandi skilum að sá samningur sem síðan fór í þjóðaratkvæðagreiðslu kostaði þjóðina um 524 milljarða, ef ég man rétt. Munurinn á þeim og 67 milljörðunum sem talað er um núna er ansi há tala eða 450 milljarðar. Það kom líka fram í máli Lees Buchheits, formanns samninganefndarinnar, að þegar hann kom að málinu fyrst hélt hann að það væri ekki stór vandi að leysa úr þessu máli á stuttum tíma en komst að því að þarna voru tveir verulega háir veggir sem þurfti að komast yfir. Annar var sá að fyrri samningurinn var einfaldlega þannig að þar voru tvær herraþjóðir, Bretar og Hollendingar, sem litu á Íslendinga sem sakamenn og gerðu við þá samning sem hreinlega sagði: Þið eigið að gera þetta, svona skal þetta vera og ef þið standist það ekki eigum við möguleika á að koma með ítök inn í eignir ykkar og sitthvað í þeim dúr. Það tók nokkra mánuði að fara ofan af þessu. Það sem við þurfum að gera núna er að tryggja að engar af þeim kvöðum sem voru í gamla samningnum séu í þeim nýja, þ.e. gamla sakamannasamningnum sem samningamenn hæstv. fjármálaráðherra komu með. Nýi samningurinn er þá kannski samningur þjóða á jafnréttisgrundvelli sem lýsa því yfir að þær beri sameiginlega ábyrgð á því klúðri sem evrópska tilskipunin um innstæðutryggingarsjóði er. Hinn þátturinn var viðskiptasamningur með ávinningi, þ.e. þess vegna voru vextirnir svo háir. Við sjáum það til að mynda á þeim vöxtum sem Írum eru boðnir í dag að þar er vaxtaprósentan þannig að menn ætla að græða á Írum. Það átti jafnframt við um okkur en núna er samningurinn með þeim hætti að menn lýsa því yfir að þetta sé sameiginleg áhætta sem menn verði að taka á sig. Herra forseti. Í lok ræðu minnar ætla ég einfaldlega að segja að aðalatriðið er að við vöndum okkur, að við hættum að hóta ragnarökum 

Virðulegi forseti. Það hefur ýmislegt verið sagt um breytingarnar sem hafa verið gerðar á samningunum sem við höfum verið með til umfjöllunar upp á síðkastið og kennt er við innlánsreikninginn Icesave. Það sem vakti mesta athygli mína við upphaf umræðunnar í dag var að fylgjast með þeim breytta manni hæstv. fjármálaráðherra þegar hann fylgdi þingmálinu úr hlaði sem við ræðum, Icesave-málinu. Horfinn var sá hæstv. fjármálaráðherra sem talaði fullur af baráttuþreki, sjálfsöryggi og sannfæringarkrafti þegar hann reyndi að koma gömlu samningunum sem hann bar fulla ábyrgð á í gegnum þingið. Ekki bara þegar hann mælti fyrir þessum samningum á sínum tíma heldur líka þegar hann tók til varna eftir að nokkuð leið á umræðuna. Ég tala ekki um þegar hann fylgdi málinu úr hlaði þegar það var afgreitt rétt fyrir síðustu áramót. Hæstv. ráðherra sagði sem svo að hann væri sannfærður um að þetta væri það besta sem hægt væri að bjóða upp á. Sannfæringarkrafturinn var gersamlega horfinn og hér talaði maður sem var bugaður af fortíðinni. Það hefur verið vakin athygli á því að stjórnarliðar eru ekki fjölmennir, hvorki í þingsalnum í dag né fyrirferðarmiklir í ræðustól Alþingis undir þessari umræðu. Ég skil það vel og ég ætla að segja að þetta er á vissan hátt stjórnarliðum til hróss því þetta segir okkur eitt: Þeir eru ekki samviskulausir, þeir kunna þó alla vega að skammast sín. Auðvitað hlýtur þessum mönnum að vera þannig innan brjósts núna þegar þeir standa frammi fyrir því að hér liggja á borðum okkar þingmanna drög að nýjum samningi sem er margfalt betri en þeir tveir sem hæstv. ríkisstjórn lagði fyrir Alþingi fyrst um mitt ár 2009 og síðan á haustdögum sama árs. Um það þarf ekki að deila. Það er hálfhjákátlegt að heyra að deilurnar snúast um það hversu mörg hundruð milljörðum þessi samningsdrög eru betri en þeir tveir samningar sem hæstv. ríkisstjórn bar hér á borð, lýsti yfir í upphafi að væri glæsileg niðurstaða og reyndi að sannfæra okkur um að þetta væri það besta sem til væri í stöðunni. Þetta er gróflega dapurlegt og segir okkur mikla sögu. Það er annað athyglisvert í þessu. Það sem við ræðum núna er ekki samningur. Hæstv. ríkisstjórn hefur gert tvo Icesave-samninga. Hún er eina ríkisstjórnin sem hefur gert samninga um Icesave. Fyrri ríkisstjórn gerði það ekki þó að stöðugt sé verið að reyna að ljúga því í þingsalnum að fyrrverandi ríkisstjórn hafi gert slíka samninga. Það er einfaldlega rangt. Það sem við höfum hér á borðum er slitur, eru drög. Þetta er ekki eiginlegur samningur og af hverju skyldi það vera? Það er vegna þess að viðsemjendur okkar í þessu máli, Bretar og Hollendingar, líta ekki þannig á að þeir séu að semja við fullburðuga ríkisstjórn í fullvalda ríki. Þeim er það algerlega ljóst að ríkisstjórn Íslands hefur ekki vald á þessu máli. Það sem gerðist í dag í atkvæðagreiðslunni um fjárlögin hefur nú þegar borist út fyrir landsteinana til samningsaðila okkar og þeim er mætavel ljóst að ríkisstjórnin er komin að fótum fram, hún skríður áfram í störfum sínum. Það er ótrúlegur áfellisdómur að ríkisstjórnin treystir sér ekki til að ljúka þessum samningi sem hún þó segir að sé mun betri en það sem áður var lagt fyrir okkur á borðin og hefur greinilega hvorki afl né myndugleika og enn þá síður traust hjá viðsemjendum sínum sem nægir til að það sé hægt að ganga frá þessum samningi. Ég get ekki ímyndað mér meiri lítilsvirðingu gagnvart nokkurri ríkisstjórn. Ríkisstjórn sem fer til samninga við aðrar þjóðir og lýkur samningaviðræðunum með þeim hætti sem hún telur boðlegt en getur ekki fengið undirskrift undir samningana þrátt fyrir að báðir samningsaðilar séu sammála að þetta sé það sem menn vilja sameinast um, getur ekki fengið samningsundirskrift undir þetta vegna þess að ríkisstjórnin á Íslandi er ekki fullmektug til að ljúka málinu. Það segir okkur allt sem segja þarf í þessum efnum. Hér hefur verið nokkuð þráttað um það hvað eigi að bera saman þegar við erum að velta fyrir okkur þessum samningsdrögum sem liggja fyrir og samningunum tveimur sem áður voru lagðir fyrir Alþingi. Svarið er augljóst og einfalt. Það sem á að bera saman eru tölurnar sem lagðar voru fram annars vegar við samningana sem ríkisstjórnin kynnti í frumvarpsformi um haustið 2009 og síðan tölurnar sem liggja hér til grundvallar. Þá er þetta alveg augljóst mál eins og hv. þm. Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins sagði áðan. Í fyrstu samningunum var gert ráð fyrir því að heildargreiðsla með vöxtum yrði 490 milljarðar kr. og í samningum nr. tvö rúmlega 400 milljarðar en nú er verið að tala um 47. Þetta er munurinn, tífaldur munur eða nálægt því. Þetta er það sem við eigum að bera saman og þá er samanburðurinn býsna auðveldur. Ég ætla að leggja pínulitla lykkju á leið mína. Fyrsti samningurinn hefur með ósanngjörnum hætti verið kallaður Svavarssamningurinn. Það er ekki sanngjarnt að gera það. Það hlýtur að vera þannig að þessi samningur hafi verið gerður á ábyrgð ríkisstjórnarinnar. Þetta er samningur hæstv. ráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms Sigfússonar. Það eru þau sem bera ábyrgð á þessu máli. Stóra spurningin sem við stöndum frammi fyrir og þurfum að svara er ekki einföld Hún er þessi: Eigum við yfir höfuð að semja? Við gerum okkur grein fyrir því og vitum að það eru engar samningsskuldbindingar á okkar herðum. Það eru engin lagaleg rök sem hníga að því að okkur beri að greiða þessa skuld. Ástæðan fyrir því að við höfum sinnt því að ræða við Hollendinga og Breta er einfaldlega þessi: Menn hafa viljað láta á það reyna hvort hægt sé að komast að viðunandi niðurstöðu sem geti leyst úr þessari deilu. Við þekkjum það úr daglega lífinu. Menn standa kannski frammi fyrir lögfræðihótunum sem þeir vita innst inni að ekki er innstæða fyrir en kjósa engu að síður að leita samkomulags. Það getur verið lögmæt ástæða. En þá verða menn í lok dagsins og við lok slíks mats að komast að niðurstöðu. Hagsmunir kunna að vera ríkari að semja en fara með málið fyrir dómstóla jafnvel þó að menn viti að það séu full rök fyrir því að leysa málið fyrir dómstólum. Það er fráleitt af þeim sem koma hingað núna og stilla okkur í Sjálfstæðisflokknum upp og segja: Við krefjumst þess að þið segið okkur hvort þið ætlið að styðja málið eða ekki. Það er einfaldlega ekki komið að því. Ég ítreka þetta og það er grundvallaratriði. Samningsskuldbindingarnar eru ekki fyrir hendi. Lagalegur réttur okkar Íslendinga er ótvíræður og út frá því hljótum við fyrst og fremst að ganga. Þegar menn segja núna við okkur: Svarið þessu á þessari stundu. Hver verður afstaða Sjálfstæðisflokksins til þingmálsins sem hér liggur fyrir? Þá er svarið þetta: Við munum fara efnislega yfir málin. Það er furðulegt að það komi úr munni fulltrúa stjórnarliðsins að þeir segja: Nú skuluð þið, hálfum sólarhring eftir að málið er lagt fram á Alþingi, svara því veskú með hvaða hætti þið ætlið að greiða atkvæði. Ég veit að það bögglast ekki fyrir stjórnarliðinu. Það var tilbúið til þess strax um mitt ár 2009 að samþykkja þetta mál. Þeir þurftu ekki einu sinni að sjá samninginn. Þeir þurftu ekki að lesa hann. Það átti að dylja okkur alþingismenn þessum samningi. Við áttum ekki að fá að vita hvað í honum stóð. Samt var hér haugur af fólki sem var tilbúinn til að samþykkja samninginn óséðan og ólesinn. Það kemur núna og segir: Við viljum fá svar á þessari stundu um afstöðu manna til þessa mikla máls. Vitaskuld gengur þetta ekki þannig fyrir sig. Því hefur verið haldið fram að við Íslendingar höfum tapað á því að tefja málið. Stjórnarliðar höfðu stór orð uppi um það að við værum að tefja málið með málþófi. Málþófið væri óþarft og væri þinginu til skammar. Sannarlega bitu þessi rök úti í þjóðfélaginu, það urðum við vör við. Hinir svokölluðu álitsgjafar sem sífellt lúta í duftið voru tilbúnir að taka undir þetta að einhverju leyti og bergmála þetta úti í þjóðfélaginu. En er það þannig? Höfum við tapað á tölunni? Það sem blasir við okkur núna er að við erum með 10 sinnum betri samning en lagðir voru fyrir okkur á árinu 2009. Er þá hægt að halda því fram að við höfum tapað? Þá segja menn: Jú, það er alls konar annað óbeint tap. Hvað eftir annað hefur verið gengið eftir því og spurt: Í hverju felst þetta tap þjóðarinnar? Í hverju felst þetta tap atvinnulífsins? Er það þannig? Enginn hefur getað bent á áþreifanleg dæmi um þetta. Við sáum fyrir skömmu að eitt af okkar glæsilegustu fyrirtækjum Marel endurfjármagnaði starfsemi sína og gerði það á vöxtum sem voru lægri en vextirnir sem okkur Íslendingum bjóðast á erlendri grundu. Það er alveg fráleitt mál að við séum að tapa á þessari töf. Þvert á móti hefur íslenska þjóðin stórgrætt á því að ríkisstjórnin náði ekki sínu fram varðandi þessa samninga. Það er líka furðulegt að það komi úr munni þingmanna sem styðja núverandi ríkisstjórn að þeir segja að með því að samþykkja ekki Icesave sé verið að tefja alls konar atvinnuuppbyggingu í landinu. Höfum við orðið vör við að þessi ríkisstjórn hafi yfir höfuð áhuga á nokkurri atvinnuuppbyggingu í landinu. Hvað gerist í hvert einasta skipti sem örlar á því að menn sýna tilburði til þess að fjárfesta? Ég tala ekki um ef það er erlend fjárfesting. Ég tala ekki um ef það er fjárfesting í einhverjum atvinnugreinum sem þessum háu herrum eru ekki þóknanlegar. Það er alltaf brugðist við með sama hætti. Það eru ekki lagðir steinar í götu þessara fjárfestinga. Það er sturtað heilu grjóthrúgunum í veg fyrir þessar fjárfestingar. Nú sjáum við nýjasta dæmið. Hér er barist blóðugri baráttu fyrir því að reyna að koma á gagnaverum í landinu sem átti einu sinni að vera svarið við álverunum og þá allt í einu vaknar upp furðuleg afstaða öfgaaflanna sem vilja líka leggja grjóthrúgur í götu gagnaveranna og voga sér síðan að tala um að það sé Icesave sem valdi vandanum. Það er ekki Icesave sem tefur fyrir uppbyggingu stóriðjunnar. Það er ekki Icesave sem tefur fyrir uppbyggingu gagnaveranna. Það er ekki Icesave sem veldur helkulda í fjárfestingum í sjávarútvegi. Það er ríkisstjórnin. Vandamálið er ekki Icesave. Vandamálið er ríkisstjórnin. Hæstv. fjármálaráðherra kvartaði undan því þegar þessi mál komu fram að nýju, núna fyrir nokkrum dögum, að það væri ósanngjarnt að bera þetta saman við það sem gerðist í fortíðinni. Ég spyr bara, ósanngjarnt gagnvart hverjum? Það er kannski ósanngjarnt gagnvart ríkisstjórninni sem hefur allt niður um sig í þessum málum. En það er hins vegar nauðsynlegt að bera þetta saman vegna þess að við þurfum að sjá heildarsamhengi málsins. Ég skil það vel að hæstv. ríkisstjórn kveinki sér undan því að það sé rifjað upp sem gerðist í fortíðinni í þessu máli svo gróflegt og dapurlegt sem það var. Ég ætla að rifja upp þrjá hluti í lok ræðu minnar. 1. Bara sú ákvörðun að skuldbinda okkur yfir höfuð upp á 400–500 milljarða kr. eins og gert var samkvæmt útreikningum fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins er grafalvarlegur hlutur. Sérstaklega í ljósi þess að það voru engar lagalegar skuldbindingar þessu til grundvallar. 2. Hæstv. fjármálaráðherra kom fræga ferð í þinghúsið og lýsti því yfir tveimur dögum áður en Icesave-samkomulagið kom fullbúið inn í þingið að það væru engar formlegar viðræður í gangi. Ég ætla ekki að segja að hæstv. ráðherra hafi verið að skrökva en með þessari yfirlýsingu var hæstv. ráðherra hins vegar ótvírætt að afvegaleiða þingið. Það var að vísu ekki svo að það væru formlegar viðræður í gangi en það voru greinilega bullandi viðræður í gangi. Málið var komið svo langt að það var nánast tilbúið. 3. Hæstv. fjármálaráðherra gerði það sem bannað er samkvæmt stjórnarskránni. Hann skuldbatt ríkissjóð og ekki upp á neinar smáupphæðir heldur upp á 500 milljarða kr. eða þar um bil, vitandi vits um að það væri minni hluti Alþingis sem styddi þetta. Stjórnarskráin segir að enginn geti veitt slíkar skuldbindingar nema Alþingi og hæstv. ráðherra fór gjörsamlega og algerlega á svig við stjórnarskrána í þessum efnum. Það er mál sem verður rifjað upp aftur og aftur vegna þess að eitt af því sem hæstv. ráðherra getur ekki vikið sér frá 

Virðulegur forseti. Ég get um margt tekið undir með hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni og vil þakka honum fyrir hans góðu ræðu. Ég ætla ekki að endurtaka það sem hann sagði en það getur þó vel verið að ég fari á sömu slóðir. Ég lét þess getið í þessum sama ræðustól um daginn þegar fyrst var ámálgað að möguleiki væri á því að Icesave-málið væri að koma inn í þingið eina ferðina enn, að Icesave-aðventan væri runninn upp og eru það orð að sönnu. Nú stöndum við hér 16. desember og ræðum Icesave. Ég hef undirbúið mig fyrir þetta mál með því að lesa gömul skjöl og gamlar ræður auk nýju skjalanna. Það fer dálítill hrollur niður eftir bakinu á mér þegar ég fer í gegnum þessar gömlu ræður, í gegnum málflutninginn, í gegnum þetta mál og allt það sem sagt hefur verið og hér eru við komin aftur, eina ferðina enn. Það var auðmjúkur fjármálaráðherra - eða lágstemmdur hæstv. fjármálaráðherra, er kannski betri lýsing á þeim manni sem kom í dag og talaði um að nauðsynlegt væri að við næðum samstöðu, að við værum menn að meiri ef við gætum gleymt því sem sagt hefur verið og að betra væri að tala um framtíðina en ekki það sem gerst hefði. Það er ekki nema von að hæstv. fjármálaráðherra tali þannig vegna þess að við að lesa þessi gömlu skjöl, þessi gömlu plögg, við það að fara yfir málflutning hæstv. fjármálaráðherra, kemur mér alls ekki á óvart að hann vilji ekki muna það sem sagt var á fyrri stigum. Það var eitt sem mér fannst skorta í ræðu hæstv. fjármálaráðherra, mér fannst átakanlegt hvað það skorti, og einnig í ræðu hæstv. forsætisráðherra, en það er kannski það sem þau sjálf hafa verið hvað ötulust við að kalla eftir hjá öðru fólki. Það er krafan um afsökun, krafan um að fólk sýni auðmýkt, krafan um að fólk viðurkenni mistök sín. Þar sem ég sat í sæti mínu í dag og hlustaði á hæstv. fjármálaráðherra leitaði hugur minn til orða hans sjálfs einmitt um þetta, um kröfu um afsökun. Ég fór að skoða í gömlum plöggum og sá að sunnudaginn 16. ágúst 2009 flutti hæstv. fjármálaráðherra mikla ræðu á Hólahátíð sem kallaðist „Hugleiðing um líf og sögu þjóðarinnar“ í Hóladómkirkju. Það var mikið rætt um fyrirgefningu eða afsökun í þeirri ræðu og hann talar mikið um það í þessari ræðu að íslensk stjórnvöld, íslenskir aðilar, þeir sem voru valdir að bankahruninu að hans mati, hafi ekki komið og beðist afsökunar. Þar segir, með leyfi forseta: „Og hvernig er það, þurfa ekki ýmsir að biðjast afsökunar nú? Ég bíð eftir afsökunarbeiðni þeirra sem báru ábyrgð á Landsbankanum síðustu árin. Og ekki væri verra ef þeir kæmu svo með auð sinn þann sem eftir kann að standa einhvers staðar og legðu hann í púkkið til að bæta tjónið. Hlýtur ekki að koma afsökunarbeiðni bráðum frá þeim sem einkavæddu Landsbankann, frá bankastjórum, bankaráðsmönnum og eigendum sem með atferli sínu hafa valdið þjóðinni ómældu tjóni og sálarangist?“ Það getur vel verið. Síðan segir hann: „Nær væri að allir þeir sem mesta ábyrgð bera á hruni bankanna, ekki síst Landsbankans, bæðu þjóðina afsökunar á því mikla tjóni sem þeir hafa valdið, krjúpandi á hnjánum.“ Þarna kallar vígreifur hæstv. fjármálaráðherra 16. ágúst 2009 hátt á torgum að nú sé tíminn til að biðjast afsökunar. Hinn sami maður kom hins vegar í morgun, og hefur komið fram eftir að þessi nýi samningur leit dagsins ljós, algerlega laus við að biðjast afsökunar. Þvert á móti hefur hann verið spurður um það í fjölmiðlum hvort hann ætti að biðjast afsökunar á gamla samningnum og þá hefur hann svarað því til að hann muni skoða stöðu sína. En það er kannski ekki það sem verið var að biðja um. Nú ætla ég ekki að eyða öllum tíma mínum í að fara fram á afsökunarbeiðni frá hæstv. fjármálaráðherra. Það sem ég geri að umtalsefni er að það vantar alla auðmýkt í það fólk sem stóð hér og talaði um að við í stjórnarandstöðunni beittum grímulausu málþófi, að við færum gegn lýðræðinu, við beittum ofbeldi í þinginu og kæmum í veg fyrir endurreisn Íslands, að hér yrði ísöld ef við samþykktum ekki þennan samning. Það eru margar dagsetningarnar sem áttu aldrei að renna upp bara vegna þess að við samþykktum ekki Icesave. Hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra sagði í dag að biðin hefði einhvern verðmiða, að stórframkvæmdir hefðu tafist. Ég fór í andsvar við hæstv. ráðherra og spurði hann hvaða stórframkvæmdir hann væri að vísa í. Það varð fátt um svör. Það eina sem hann gat nefnt á endanum var Búðarhálsvirkjun, sem þó er komin af stað og hefur verið eitt af helstu flaggskipum þessarar hæstv. ríkisstjórnar vegna þess að það er eina framkvæmdin sem hæstv. ríkisstjórn hefur ekki sjálf tafið með einum eða öðrum hætti. Ég sagði: Það getur ekki verið álverið í Helguvík. Nei, það hefur ekki tafist út af Icesave, það hefur tafist út af ríkisstjórninni. Það getur ekki verið álverið á Bakka. Nei. Erum við ekki alveg sammála um það öll sem erum í þessum sal að það eru einhverjar aðrar ástæður fyrir þeirri töf? Ekki getur það verið að Icesave hafi tafið gagnaversframkvæmdir á Reykjanesi? Nei, hæstv. forseti, ég tel svo ekki vera. Ég held að það séu einhver önnur öfl sem tefja það og ég vona að við í sameiningu, ég og virðulegur hæstv. forseti, getum komið í veg fyrir að þau öfl nái að tefja það mál til frambúðar. Ég verð að segja að eftir öll þessi ummæli, eftir allt sem á undan er gengið - ég fann í fórum mínum heimildir um þegar hæstv. fjármálaráðherra var einhvern tíma alveg að gefast upp á stjórnarandstöðunni og meinta málþófinu. Þá sagði hann í Fréttablaðinu um formenn stjórnarandstöðuflokkanna, hv. þm. Bjarna Benediktsson og hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson, og vandar þeim ekki kveðjurnar, með leyfi forseta: „Auðvitað eru þarna ungir og reynslulitlir menn í forustu og verða að hafa tíma til að sanna sig, en þeir mega þá ekki færast of mikið í fang.“ Nei, það mega þeir ekki, virðulegur forseti, vegna þess að það er náttúrlega alveg ómögulegt.

Sælir eru hógværir.

Mjög hógværir. Síðar í sama viðtali segir hann, með leyfi forseta, ég vitna hér í ræðu sem ég flutti um málið 5. desember í fyrra: „Við höfum gert þrjár meiri háttar tilraunir til að koma vitinu fyrir þau“, og þá er verið að vísa í það málþóf að láta okkur hætta að tala um samninginn, „en þær hafa ekki borið árangur enn þá.“ Þær tilraunir sem hann vísaði til og sagði að hefðu ekki borið árangur voru þær að fá okkur til að hætta að tala um samninginn. Þau gerðu okkur tilboð og sögðu: Hvenær ætlið þið að hætta að tala í þessu máli? Það var tilboðið. Það sem leiðir af öllu þessu er að það ríkir mikið vantraust á milli aðila um hvernig við ætlum að klára þetta mál og það dregur enginn dul á að sá samningur sem við tökum nú til 1. umr. er miklu betri, mörg hundruð milljörðum kr. betri en sá samningur sem hæstv. fjármálaráðherra og ríkisstjórnin reyndu að troða ofan í íslensku þjóðina í fyrra, en þau geta ekki einu sinni viðurkennt það. Það er gert lítið úr því af einhverjum ástæðum. Af hverju má ekki bara viðurkenna það og svo getum við öll farið í að leysa þetta mál? Nei, það þarf einhvern veginn að gera það tortryggilegt líka. Þessi aðferð þeirra gerir það að verkum að í fyrsta lagi er ekkert traust á milli manna hér. Það er ekki einu sinni þannig að við getum sammælst um að ræða samninginn og hafa málsmeðferðina þannig að við getum verið róleg yfir því að málið fái vandaða og góða málsmeðferð. Nei, við erum öll á nálum yfir því, vegna þess að sporin hræða, að eitthvað verði gert til að koma í veg fyrir að svo megi verða. Ég vona svo sannarlega að við berum gæfu til þess, að okkur auðnist að koma málinu í þann farveg að það fái vandaða málsmeðferð, að það fái þá umræðu, þann tíma og þá meðferð á Alþingi sem það þarf vegna þess að það sem þessi samningur hefur umfram þá samninga sem við höfum áður fjallað um og rekið ríkisstjórnina til baka með er að hann er unninn af færu fagfólki. Ég hlustaði á aðalsamningamanninn, formann samninganefndarinnar, Lee Buchheit, á fyrirlestri í háskólanum í síðustu viku. Ég varð mjög heilluð af málflutningi hans, hvernig hann svaraði þeim spurningum sem fyrir hann voru lagðar og hvernig hann fór yfir málið. Það gerði hann mjög vel og skilmerkilega. Ég spurði hann um hvernig hann mæti líkurnar á því að við gætum unnið dómsmál ef út í það færi. Hann hafði að sjálfsögðu fyrirvara á því en sagði að við hefðum gott mál, good case, sagði hann á ensku. Síðan er það alltaf mat, hvernig getum við metið áhættuna af þessum samningi og áhættuna af því að fara fyrir dóm? Hver væri versta útkoman úr því? Það er sú vinna sem við förum fram á að verði unnin í þessari umferð, að mat verði lagt á þannig að við getum greitt atkvæði þegar kemur að því að afgreiða málið úr þinginu, fullviss um hvaða leið verður ofan á, hvort sem það verður að samþykkja þennan samning eða fara einhverja aðra leið. Tíminn er stuttur og fljótur að líða. Ég vil aðeins ítreka að ef við ætlum að lenda málinu með þeim hætti sem okkur er öllum sómi að verðum við öll að leggja okkur fram. Það var mikilvægt sem fram kom í máli hæstv. forsætisráðherra í dag, hún sagði samstöðuna mikilvæga. Hún sagði enn fremur í andsvari að hún ætlaði ekki að hlutast til um verklag Alþingis, enda væri það ósæmandi að framkvæmdarvaldið væri að skipta sér af því. Ég vona svo sannarlega að það verði ofan á að Alþingi fái frið til að klára málið. Ég hef enga trú á því að það sé svo mikil tímapressa í því að við getum ekki gefið okkur allan þann tíma sem við þurfum, enda sagði hæstv. fjármálaráðherra í dag í andsvari við hv. þm. Pétur H. Blöndal að það væri alveg rétt hjá þingmanninum að óvissan í þessu máli minnkaði með degi hverjum. Þá eigum við að notfæra okkur það vegna þess að það eina sem við getum verið fullviss um í þessu máli er að tíminn vinnur með okkur og vönduð vinnubrögð eru þau sem munu koma okkur á leiðarenda í þessu máli en ekki að göslast áfram og gera sömu mistökin og gerð hafa verið áður. Það skapar einungis tortryggni og vandamál. Ég hvet okkur því til að fara vel yfir málið og gefa okkur allan þann tíma sem við þurfum til að koma því farsællega í höfn, hver svo sem niðurstaðan verður.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta ræðu. Það vakti athygli mína að hún minntist á orðaskipti sín við hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra þegar hann reyndi að svara spurningu hennar um hugsanlegan kostnað sem hefði fallið á ríkið á meðan Icesave-málið var óleyst. Hann nefndi að ekki hefði verið hægt að fara í stórframkvæmdir en gat ekki svarað því um hvaða stórframkvæmdir var að ræða. Það leiðir líkur að því að þetta hafi allan tímann verið hluti af hræðsluáróðrinum. Þetta hafi verið hluti af blekkingunni um að það yrði að samþykkja Icesave og ef það yrði ekki gert yrði það Íslendingum til vansa. Mig langar til að spyrja hana: Hvernig túlkar hún þá staðreynd að enn á ný skuli ríkisstjórnarflokkarnir halda fram þessari staðreynd? Hvað ætli vaki fyrir þeim? Þá langar mig líka að velta upp við hv. þingmann hvort öll þessi skjöl og leyndargögn sem komu upp á yfirborðið - hvort hún sé ekki sammála mér um að það sé akkúrat þess vegna sem algert vantraust ríkir á milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Er það út af þeirri staðreynd að hér var haldið frá gögnum eins og lögfræðiáliti breskrar lögmannsstofu, hliðarsamningnum við Icesave-samkomulagið og öðrum mikilvægum gögnum sem hefðu þurft að koma strax fram í dagsljósið?

Virðulegur forseti. Hv. þingmaður vísaði í skoðanaskipti mín við hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra í dag og hann sagði tvennt í þessu. Ég spurði hann um það vegna þess að hann tiltók það í ræðu sinni að hér hefðu stórframkvæmdir tafist. Ég fór yfir það í ræðu minni áðan að ég spurði ráðherrann hvaða framkvæmdir þetta væru. Í fyrsta andsvarinu sagði hann að hann hefði vitneskju um að það væru erfiðleikar bæði hjá Orkuveitu Reykjavíkur og Landsvirkjun. Ég fór aftur og spurði: Hvaða tilteknu framkvæmdir vísar hann til og þá nefnir hann Búðarhálsvirkjun sem var komin í gang. Þetta er nefnilega málið. Það er engin innistæða fyrir þessum hræðsluáróðri og honum hefur verið markvisst beitt allan tímann. Það átti ekki að renna upp hver dagurinn á fætur öðrum í allri þessari umræðu. Við munum það. Það var dagsetningin sem - hvort það var 17. eða 18 júní sem var skilyrðið, 7. desember var nefndur um daginn. Það eru alltaf einhverjar dagsetningar sem áttu að renna upp. Það var úrslitafresturinn, úrslitaatlagan. Ef þetta yrði ekki klárað þá færi allt í hundana. En þetta er bara taktík sem gengur ekki upp. Það hefur verið sýnt fram á að það er engin innistæða fyrir þessu. Tíminn hefur þvert á móti unnið með okkur. Tíminn hefur sannað það í þessu máli að því meira sem við vitum, því betur sem við vinnum, því fleiri gögn sem við fáum að sjá - auðvitað er það þannig að það þýðir ekki að halda gögnum leyndum frá okkur sem eigum að bera ábyrgð á fleiri tugum ef ekki hundruðum milljarða skuldbindingum. Það sér það hver maður að slík vinnubrögð ganga ekki og ég vona svo sannarlega að ríkisstjórnin hafi þó a.m.k. lært það af þessu ferli. 

Virðulegi forseti. Það er fleira sem mig langar til að spyrja hv. þingmann út í. Það er staðreynd að í nýjum samningum er kveðið á um svokallað vaxtahlé. Ég var að hlusta á hæstv. fjármálaráðherra áðan í Kastljóssviðtali þar sem hann sagði að Hollendingar og Bretar hefðu verið reiðubúnir að veita okkur vaxtahlé frá 1. janúar til 1. október á síðasta ári. Það undarlega við þessa fullyrðingu er hins vegar að þetta svokallaða vaxtahlé voru tilburðir Hollendinga og Breta, með samþykki ríkisstjórnarinnar og hæstv. fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar, að rukka Íslendinga um vexti umfram skyldu. Við áttum að borga vexti umfram skyldu. Við erum að tala um einhverja 35 milljarða, hvorki meira né minna, sem ríkisstjórnin vildi að komandi kynslóðir Íslendinga mundu borga umfram skyldu. Nú er þetta kallað vaxtahlé þegar þetta á í rauninni að vera algerlega út af borðinu. Svo var annað sem mig langaði að spyrja hv. þingmann út í. Hæstv. utanríkisráðherra flutti hér ágæta ræðu. Hann er eini stjórnarliðinn sem mér finnst að hafi komið fram af auðmýkt í þessu máli af hálfu stjórnarliða og viðurkennt að við sem börðumst hvað hatrammast gegn þessum samningum höfum haft rétt fyrir okkur. Telur þingmaðurinn að þarna örli á fyrstu afsökunarbeiðninni frá ríkisstjórninni til þjóðarinnar og til okkar í stjórnarandstöðunni í Icesave-málinu?

Virðulegi forseti. Ég verð að taka undir með hv. þingmanni. Ég get fallist á að það hafi örlað á afsökunarbeiðni hjá hæstv. utanríkisráðherra. Hann sló þar með bæði hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra út í þeirri atrennu. Ég hvet þau til að gera betur í þeim efnum. Eins og ég fór yfir í ræðunni minni og vitnaði til ræðu hæstv. fjármálaráðherra á Hólahátíð í fyrra 16. ágúst 2009 sem ég hvet hæstv. ráðherra, af því að hann er genginn í salinn, til að rifja upp það sem hann velti upp hvort ekki væri kominn tími á afsökunarbeiðnir frá ýmsum aðilum í samfélaginu. Ég sendi þá boltann yfir á hann og spyr hvort það geti verið að hann eigi að líta í eigin barm. Ég tek undir með hv. þm. Bjarna Benediktssyni og hæstv. fjármálaráðherra sem sögðu í dag að allir sem hafa komið að þessu máli hafi verið að reyna sitt besta. Ég ætla engum það að hafa ekki verið að því. En það besta hefur bara ekki verið nóg. Það hafa mörg mistök verið gerð. Svavarssamningurinn og samningurinn sem á eftir kom eru dæmi um mikil mistök. Þá verða menn að vera menn að meiri og viðurkenna það. Ég held að það væri góð byrjun. Ég held að ef hæstv. fjármálaráðherra hefði komið hér í dag með vott af auðmýkt og nálgast málið á þann hátt þá held ég að við hefðum tekið honum betur í umræðunni.

Herra forseti. Við höldum út í mikla yfirferð þingsins sem vonandi fær þann tíma sem því ber til að fara yfir frumvarp til laga um heimild til handa fjármálaráðherra til að staðfesta þá samninga sem hvað mest hafa verið til umfjöllunar í samfélaginu á síðustu mánuðum og missirum, Icesave-samningana. Það hefur verið athyglisvert að fylgjast með umræðunni í dag, meðal annars af hálfu hæstv. ráðherra. Það er til að mynda eins og ekki megi bera saman þennan samning og þann samning sem var felldur með afgerandi hætti í þjóðaratkvæðagreiðslu fyrr á árinu. Ég vil hins vegar byrja á að taka einlægt undir það sem ég held að hæstv. fjármálaráðherra hafi sagt fyrr í dag að það væri góð gjöf til þjóðarinnar ef við næðum að sameinast um að gera þátt þjóðarinnar sem hættuminnstan. Ég trúi því að allir alþingismenn nálgist málið á nákvæmlega þann hátt. Hvað þarf þá að gera? Þá þarf að veita þinginu svigrúm, tíma og tækifæri til að fara yfir þennan samning. Ef það er eitthvað sem við eigum að hafa lært af málinu öllu þá er það sérstaklega það að það þarf að gefa þinginu svigrúm til að fara yfir málið og veita fjárlaganefnd aðstoð til að fara sem best yfir samninginn til að við getum komist að þeirri niðurstöðu, helst sameinuð, að gera þátt þjóðarinnar sem bestan. Þetta skiptir okkur miklu máli í þessu öllu. Það var því ágætt að heyra auðmýktartón í hæstv. utanríkisráðherra sem var að myndast við að reyna að þakka stjórnarandstöðunni fyrir það að við værum þó komin þetta langt með þennan samning. En ég vil sérstaklega geta þess að stærsta þáttinn á að sjálfsögðu þjóðin sjálf, ekki endilega stjórnarandstaðan heldur fyrst og fremst þjóðin sjálf sem gaf ríkisstjórninni rauða spjaldið í þessu máli og sagði: Stopp, farið og vinnið þetta betur, hugsið það betur hvað þið eruð að gera. Ég vil sérstaklega draga það fram sem vel er gert í þessu máli. Ríkisstjórnin hafði þó dug í að draga fulltrúa stjórnarandstöðunnar inn í nefndina og stjórnarandstaðan fékk sinn fulltrúa og að auki var sameinast um aðra góða menn, einstaklinga. En í ljósi kröfunnar um kynjaða hagstjórn hefði verið gaman að sjá konu í samninganefndinni en ég vil engu að síður geta þess að þeir einstaklingar sem stóðu að samninganefndinni hafa staðið sig vel. Ég veit það meðal annars frá formanni Sjálfstæðisflokksins sem hefur fylgst með þessu eins og kom fram í dag. Þetta skiptir allt máli, það hefur verið reynt að vanda til verka og þá vona ég að þegar þessi drög að samningum liggja fyrir - sem hafa verið áritaðir og við erum að afla heimilda fyrir hæstv. fjármálaráðherra til að undirrita þá - fái þingið það svigrúm eins og ég hef getið um til að fara yfir þessa þætti. Til að átta sig á muninum sem um er að ræða verða menn að bera saman samningana og þá mega hæstv. ráðherrar, ríkisstjórnin og stjórnarþingmenn ekki skáskjóta sér undan því að fara í þann samanburð. Það er alveg rétt sem kom fram í Kastljósi þar sem hæstv. ráðherra sagði: Við vorum í þeirri stöðu sem við vorum í þegar gamli, vondi, ljóti samningurinn var undirritaður með öllum þeim hörmungum sem í honum fólust. Við vorum í þeirri stöðu sem við vorum í, sagði hæstv. fjármálaráðherra. Það er ekki í fyrsta sinn í sögu stjórnmálanna. Nýleg dæmi eru um að menn hafa tekið ákvarðanir í ljósi þeirrar stöðu og í ljósi þess umhverfis sem þeir eru í hverju í hverju sinni - pólitískar ákvarðanir hafa verið teknar í ljósi þess en svo virðist sem einhver ákveðin flokksskírteini þurfi til að það megi. Ríkisstjórnir hvers tíma hafa einmitt í ljósi þeirrar aðstöðu sem þær eru í hverju sinni tekið ákvarðanir út frá bestu sannfæringu alltaf með það að markmiði hvað sé þjóðinni fyrir bestu. Við getum deilt um það eftir á hvort ákvörðun var í hverju tilviki fyrir sig rétt eða röng. Ég get nefnt neyðarlögin sem dæmi, þau voru umdeild. Þau eru samt væntanlega að gera íslensku þjóðinni mikið gagn á sama tíma og Írar fara allt aðra leið út úr efnahagsþrengingum sínum, þeir ákváðu einfaldlega að ábyrgjast alla bankana en ekki eingöngu innstæðurnar og reyna að slá ákveðinni skjaldborg um þá. Nú þegar við erum með tvo samninga sem er svo auðvelt að bera saman verða menn einfaldlega að hafa hugrekki til að segja: Niðurstaðan var ekki góð, niðurstaðan var röng. Menn verða stærri af því að viðurkenna þau mistök. Ég ætla að fara aðeins yfir nokkur atriði sem þarf að skoða. Ég sit í fjárlaganefnd og þó að ég hafi greint ákveðinn tón hjá hæstv. forsætisráðherra fyrr í dag, þrátt fyrir fögur fyrirheit um að heimila þinginu og þar með fjárlaganefnd að fara vel yfir samninginn, fannst mér samt vera gerð ákveðin tilraun til að leggja ákveðnar línur um vinnubrögðin í þinginu. Slíkar ráðleggingar eru sama og þegnar. Við ætlum að gera þetta á okkar forsendum í fjárlaganefnd og það telst náttúrlega upplýsing. Upplýsing er ávallt til góðs á öllum sviðum fyrir samfélagið og þá skiptir máli að nefndin hafi svigrúm til að afla sér upplýsingar og það er þegar búið að boða til fyrsta fundar vegna Icesave í fyrramálið þar sem samninganefndin mun væntanlega að einhverju leyti fara yfir málið og við munum senda það út til umsagnar. Það skiptir máli í ljósi þess tíma sem er að ganga í garð, í ljósi jólanna, hátíðar kærleika og friðar, að þeir sem málið er sent til umsagnar fái þá líka tíma til að fara gaumgæfilega yfir það. Ég velti fyrir mér ýmsum þáttum. Það er augljóst að við munum leita til Seðlabankans, Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands og fleiri aðila til að fara yfir ákveðna þætti. Ég velti líka fyrir mér ákveðnum lögfræðilegum álitaefnum, hvort þau séu þarna öll inni. Ég get ekki áttað mig á því við fyrsta yfirlestur. Við fengum 160 síðna skjal í hendurnar í gær. Ég get ekki áttað mig á því við fyrsta yfirlestur hvort allir lögfræðilegu skilmálarnir séu uppfylltir sem við lögðum mikla áherslu á og náðum í gegn, meðal annars skilmálar sem voru tengdir Ragnars Halls-ákvæðinu svonefnda. Eru þeir inni? Ég sá það ekki í fljótu bragði en þá kemur það einfaldlega í ljós. Allt þetta þurfum við að fara mjög gaumgæfilega yfir. Við þurfum að tala við Indefence, við þurfum að tala við lagaprófessora eins og Stefán Má Stefánsson og fleiri sem hafa komið að málinu á fyrri stigum og veitt mjög dýrmæt ráð fyrir þjóðina alla. Við þurfum einnig að fara yfir mestu óvissuþættina en á það er réttilega bent í skjali sem fylgir frumvarpinu. Hverjir eru stærstu áhættuþættirnir? Þeir eru eins og við vitum fyrst og fremst fólgnir í gengisáhættunni og síðan því hvað kemur út úr skilanefnd Landsbankans. Það þýðir um leið, af því að það er svo stór og veigamikill þáttur í þessu öllu, að við þurfum að fá góðar og miklar upplýsingar frá skilanefnd Landsbankans. Hún verður að geta gefið okkur ákveðna mynd af því hvað hægt er að fá á næstu missirum til greiðslu upp í Icesave þannig að við getum sagt hver hin raunverulega niðurstaða verður árið 2016 með meiri vissu en áður. Það er að mörgu að hyggja, herra forseti, hvað þetta mál allt varðar. Það var hins vegar undarlegt að hlusta á ræðumenn frá stjórnarmeirihlutanum í dag og þá ekki bara hæstv. ráðherra heldur ekki síður þingmenn stjórnarmeirihlutans. Strax við 1. umr., og ekki sólarhringur liðinn frá því að við þingmenn fengum skjalið í hendurnar, 160 síðna skjal, var farið í þennan farveg sem ég vona að við náum að forðast, þ.e. að setja alla í spennitreyju. Strax var byrjað á að knýja fram svör frá stjórnarandstöðunni um það hvort hún ætlaði að styðja málið eða ekki. Við sjálfstæðismenn höfum marglýst því yfir að við munum styðja þá leið sem við teljum, eftir gaumgæfilega íhugun og yfirferð, að sé þjóðinni fyrir bestu. Það er ekki leyfilegt að fara í pólitískar skotgrafir, það er bannað í þessu máli og ég treysti því að allir flokkar nálgist málið með þeim hætti hér á þingi. Stóra málið verður síðan þegar við erum búin að fá þessi gögn í hendurnar að vega og meta það því það eru enn þá tveir möguleikar. Við sjálfstæðismenn höfum alltaf sagt að okkur beri ekki lagaleg skylda til að gangast við þessum ábyrgðum, gangast við þessu og gangast undir Icesave-samninginn. Það er einn möguleiki sem við höfum velt fyrir okkur. En við höfum hins vegar alltaf lagt okkur í líma við og lagt áherslu á það að við viljum gera eins og við getum til að fara samningaleiðina og við undirstrikum það hér með. Við höfum það í huga, þegar við förum í þá vinnu sem fram undan er í fjárlaganefnd, að við viljum vega og meta samningana, hvort þeir séu rétta leiðin fyrir þjóðina núna þegar við stöndum frammi fyrir því að reyna að leysa þetta mál. Þetta eru þessir tveir möguleikar sem við þurfum að fara vel yfir. Það kom meðal annars fram hjá fyrrverandi hagfræðiprófessor, merkum, sem er nú orðinn þingmaður, hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni, að 110 milljarðar væru ekki nóg fyrir hann til að styðja þetta mál. Það kann vel að vera. Hver eru þá mörkin? Við vitum að síðustu samningar hefðu þýtt ríkisábyrgð upp á að minnsta kosti tæplega milli 400 og 500 milljarða. Ég hef ekki enn getað fengið það svar algerlega á hreint hvað nýju samningarnir þýða. Sú niðurstaða mun skipta mestu máli þegar við munum meta það hvaða leið við förum í málinu öllu. Mín stutta athugasemd í 1. umr. í þessu mikilvæga máli, þar sem þjóðin krefst þess að þingið sýni þá sómatilfinningu að sameinast um að vanda til verka þannig að niðurstaðan verði þjóðinni hagfelld, er því sú við þurfum að fara inn í þetta verkefni af mikilli festu og mikilli ábyrgð og mikilli samheldni. Ég efast ekki um að við munum reyna að gera það. Það er hins vegar skrýtið að fáeinum klukkustundum eftir að fjárlagafrumvarpið var afgreitt með 32 atkvæðum stjórnarmeirihlutans, samþykkt með miklum naumindum, séum við að fara að ræða Icesave-málið. Við sjálfstæðismenn munum að sjálfsögðu gera það en er þingmeirihluti strax í dag fyrir Icesave-málinu? Ég held að það hljóti að vera spurning sem við spyrjum okkur og ekki bara við hér innan þingsins heldur líka þjóðin og kannski ekki síður þeir sendiherrar, breskir og hollenskir, sem eflaust fylgjast vel með öllu því sem sagt er og gert er innan þingsins,  Ég held að þetta allt skipti máli í þeirri atburðarás sem fram undan er. Það eru einungis fáeinar klukkustundir frá því að við samþykktum fjárlögin með ákveðnum halla, með 37 milljarða kr. halla. Bara með framlagningu þessa frumvarps bætast við tæpir 30 milljarðar. Á þriðja tug milljarða bætist við fjárlög næsta árs. Við eigum eftir að meta það hvernig það kemur inn í fjárlögin á næsta ári, hvað það þýðir. Þýðir það meiri niðurskurð? Þýðir það að við þurfum að gefa meiri kraft og gefa meira í á öðrum sviðum sem sérstaklega tengjast verðmætasköpun - og það er óskandi að þetta mál verði til að vekja ríkisstjórnina af svefni hvað varðar atvinnusköpun og atvinnulíf í landinu. Þetta frumvarp, eins og svo mörg önnur, undirstrikar að við þurfum að fara að auka tekjur. Það er ekki nóg að ræða útgjaldahliðina á ríkissjóði öllum heldur þurfum við að auka verðmætasköpun, auka tekjumöguleika ríkissjóðs og það gerum við ekki öðruvísi en með því að taka af festu á atvinnumálum þjóðarinnar og eyða óvissu á sem flestum sviðum. Það er hægt að byrja á sjávarútvegsmálum og fara þá leið sem sáttanefndin lagði til. Ég efast ekki um að hæstv. forseti þingsins er mér sammála hvað það varðar. En við sjálfstæðismenn í fjárlaganefnd munum alla vega leggja okkar af mörkum til að fara gaumgæfilega yfir þetta mál. Við óskum eftir því að við fáum tíma. Það hefur sýnt sig að við höfum bara grætt á því að gefa okkur tíma í þessu máli öllu. Því miður var það þannig í fyrra málinu, við skulum vona að það verði ekki í þessu máli, að eitt og annað hefur komið upp, allt að því óþverri, eftir því sem málið hefur verið skoðað betur. Við skulum vona að svo verði ekki í þessu máli. Við skulum vona að við komumst að niðurstöðu sem þjóðin öll og þingið getur sameinast um.

Virðulegi forseti. Það vakti athygli mína þegar hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon mælti fyrir þessu nýjasta Icesave-frumvarpi. Hann lýsti því sem sinni von að það væri góð gjöf að hans mati ef stjórnmálamenn gætu sameinast um málið. Ég efast ekki um að hæstv. fjármálaráðherra hafi talað um gjafir nú þegar styttist til jóla en ég verð að segja í ljósi efnis þessa máls að ég hef miklar efasemdir um að það passi sérstaklega vel að ræða Icesave í samhengi við gjafir í aðdraganda jóla. Þrátt fyrir að sá samningur eða þau samningsdrög sem nú liggja fyrir séu miklu mun betri en sá samningur sem Svavar Gestsson, erindreki ríkisstjórnarinnar, kom með í fyrra og ríkisstjórnin barðist fyrir og miklu betri en samningurinn sem samninganefnd Indriða H. Þorlákssonar kom með í farteskinu þá er engu að síður ekki neinum blöðum um það að fletta að hér er verið að ræða um hvort ástæða sé til að hengja á herðar íslenskra skattgreiðenda a.m.k. 47 milljarða kr. vegna krafna sem komnar eru á hendur Bretum og Hollendingum. Hér er því um gríðarlega hagsmuni að ræða fyrir íslenskan almenning og gríðarlega fjármuni. Til að setja það í samhengi heggur nærri að 47 milljarðar kr. jafngildi heildarútgjöldum menntamálaráðuneytisins í heilt ár. Við erum að tala um útgjöld sem standa undir öllu menntakerfinu í landinu og vel það. Það er ljóst að það þarf gríðarlega sterk rök til að réttlæta að það frumvarp sem hér hefur verið lagt fram verði samþykkt, ekki síst í ljósi þess að þær kröfur sem Bretar og Hollendingar hafa gert á hendur íslenska ríkinu og þar með á hendur íslenskum skattgreiðendum styðjast ekki við neinar lagaheimildir. Hvergi í lögum, ekki á Íslandi eða á hinu Evrópska efnahagssvæði eða í réttarheimildum Evrópusambandsins, er að finna neina lagaskyldu á herðar ríkjum eða skattgreiðendum til að standa undir innstæðum banka sem falla. Þessu hefur þráfaldlega verið haldið fram í öllum umræðum um Icesave-málið frá því að það kom fyrst til kasta Alþingis í fyrra eða árið þar á undan, á árinu 2008. Sú niðurstaða er mjög skýrt samandregin í 5. bindi rannsóknarnefndar Alþingis í skýrslunni um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengda atburði. Í því bindi má finna kerfisbundna og lögfræðilega úttekt á að íslenskum skattgreiðendum og íslenska ríkinu beri engin lagaskylda til að ábyrgjast skuldbindingar einkarekinna banka, í þessu tilviki Landsbankans sem fór á hausinn og varð gjaldþrota eins og kunnugt er. Nú er kominn til skjalanna nýr samningur eða ný samningsdrög. Ég hjó eftir því þegar hæstv. fjármálaráðherra mælti fyrir frumvarpinu að hann vonaðist eftir því að umræðan yrði málefnaleg og hlutlæg. Bæði hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra lögðu sig í framkróka við að koma í veg fyrir að menn ræddu um fyrri samninga sem hæstv. ríkisstjórn hefur lagt fram á þinginu og barist fyrir að íslenskir skattgreiðendur gengjust í ábyrgðir fyrir. Það er auðvitað eðlilegt að hæstv. ráðherrar forðist að ræða gamlar syndir vegna þess að þetta nýja samkomulag færir okkur heim sanninn um að ríkisstjórnin hefur verið ófær um að semja um Icesave-málið. Hefðu ráðherrar í núverandi ríkisstjórn fengið að ráða væri íslenska þjóðin mun fátækari en hún er nú. Hennar vilji stóð til þess á árinu 2009 að hengja á íslenska skattgreiðendur samningsskuldbindingu sem var 432 milljörðum kr. hærri en sá kostnaður sem hlýst af þeim samningsdrögum sem nú eru til umræðu. Það er auðvitað eðlilegt þegar þessi niðurstaða liggur fyrir að þeir sem báru ábyrgð á fyrri samningum vilji helst komast hjá því að taka þá umræðu. Það sýnir sig í þingsalnum í kvöld. Enginn hæstv. ráðherra tekur þátt í umræðunni eða er viðstaddur hana. Einungis einn þingmaður stjórnarliðsins er viðstaddur og nýkominn í salinn. Aðrir hafa ekki séð ástæðu til að vera hér í kvöld og taka þátt í umræðunni. Eins og ég sagði áðan er verkefni okkar á Alþingi að taka afstöðu til þessa nýja samkomulags sem samninganefnd Íslands kynnti sl. fimmtudag. Þegar samningsdrögin eru borin saman við eldri samninga kemur í ljós að mismunurinn á kostnaði er upp á 432 milljarða kr. Hæstv. ráðherrar segja að sá samanburður sé ekki sanngjarn, aðstæður séu breyttar. Ég tel reyndar að aðstæður séu allar hinar sömu. Þetta er sama málið og var rætt í upphafi árs 2008 og á árinu 2009, sömu aðilar koma að málinu, sömu aðilar gera sömu kröfur og verið er að semja um það sama. Það sem breyttist fyrst og fremst, held ég, var að í stað þess að menn gengju á hnjánum eins og dæmdir sakamenn til samningaviðræðna við Breta og Hollendinga var skipuð fagleg samninganefnd sem gekk til samninga með breitt bak og á jafnréttisgrundvelli, annað en gert hafði verið áður. Það er ástæða fyrir því. Ástæðan er auðvitað sú að fyrri samningum hæstv. ríkisstjórnar, sem hún reyndi að troða ofan í kokið á þjóðinni, var hafnað í þjóðaratkvæðagreiðslu með 98% atkvæða þeirra sem þátt tóku. Ríkisstjórnin var nauðbeygð til að bakka með málið og koma með nýjan samning. Það voru ekki lítil orð höfð uppi um hvað mundi gerast yrðu hinir fyrri samningar ekki samþykktir og ríkisábyrgð vegna þeirra. Núna þegar hinn fjárhagslegi mismunur á eldri samningum og þeim samningsdrögum sem við ræðum nú liggur fyrir þá er nauðsynlegt að rifja upp fullyrðingar manna um hvað mundi gerast hér yrðu þeir samningar ekki samþykktir í þjóðaratkvæðagreiðslu, sem hæstv. ráðherrar börðust reyndar gegn. Þá var talað um að við Íslendingar mundum ekki geta náð hagstæðari samningum en þá lágu fyrir. Hæstv. fyrrverandi efnahags- og viðskiptaráðherra líkti Íslandi við Kúbu norðursins yrði sá samningur ekki samþykktur og hér var það fullyrt að það mundi skella á efnahagslegur frostavetur sem mundi vara um langa tíð. Hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir húðskammaði okkur sjálfstæðismenn fyrir að eyða dýrmætum tíma þingsins í að berjast gegn þeim Icesave-samningum sem þá lágu fyrir og hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson hélt því fram að á grundvelli mannasiða ættu menn fallast á að greiða og samþykkja ríkisábyrgð á samningum sem voru 432 milljörðum kr. dýrari en það samkomulag sem nú liggur fyrir og er það þó nógu dýrt. Hæstv. fjármálaráðherra lýsti því svo í atkvæðaskýringum hér að það væri hans bjargfasta trú að ekki væri hægt að ná betri samningum en þá lágu fyrir. Seðlabankinn tók þátt í þessum yfirlýsingum, hélt því m.a. fram að það væri ekki hægt að lækka vexti nema samningarnir yrðu undirritaðir og samþykktir. Nú er ljóst að allir þessir aðilar höfðu rangt fyrir sér. Það hefur verið staðfest með þeim samningsdrögum sem nú liggja fyrir að einstakir ráðherrar gerðu sig seka um alvarleg embættisafglöp og hræðileg mistök sem öðrum tókst að afstýra, stjórnarandstöðunni á Alþingi, forseta Íslands með því að synja lögum um ríkisábyrgð staðfestingar og þjóðinni með því að segja nei í þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem 98% höfnuðu kröfum ríkisstjórnarinnar. Ég hygg að engin ríkisstjórn hafi verið rekin jafnillilega heim með skottið á milli lappanna og sú sem nú er við völd. Það tókst sem betur fer. Ég hef sagt það og segi það enn þar sem ný samningsdrög sem við þurfum að taka afstöðu til liggja nú fyrir að ekki nægi að ráðherrar ríkisstjórnarinnar skammist sín. Hæstv. ríkisstjórn á að viðurkenna mistök sín, segja af sér nú þegar og biðja þjóðina afsökunar á framkomu sinni í hennar garð því að það var núverandi ríkisstjórn sem ætlaði sér að keyra allt í kaf með samþykkt fyrri samninga. Ég vil hins vegar ítreka að þau samningsdrög sem nú liggja fyrir fela þrátt fyrir allt í sér gríðarlega háar kröfur á hendur íslenskum almenningi sem ekkert hefur til saka unnið, kröfur sem nema og jafngilda heildarútgjöldum menntamálaráðuneytisins í heilt ár og er þá ekki tekið tillit til fjölmargra áhættuþátta sem fram koma í þessu samkomulagi. Þeir sem mæla fyrir þessu frumvarpi og berjast fyrir samþykkt þess þurfa að færa fram gríðarlega sterk rök fyrir því að það sé réttlætanlegt gagnvart fólkinu í landinu að frumvarpið verði samþykkt, einkum í ljósi þess að það hvílir engin lagaskylda á íslenskum almenningi eða íslenska ríkinu að gangast í ábyrgðir 

Hæstv. forseti. Í upphafi máls míns vil ég taka undir síðustu orð hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar, sem endaði ræðu sína á því að fjalla um það að enn hafi ekki verið sýnt fram á með neinum lögfræðilegum hætti að íslenska ríkinu beri skylda til að greiða þær fjárhæðir sem krafa er um í þessu máli og samningurinn sem hér er til umræðu byggir á. Þetta var töluvert rætt í þinginu á síðasta ári og ýmsu haldið fram í þeim efnum en þegar til kastanna kom skorti alltaf þann lögfræðilega rökstuðning sem hefði verið nauðsynlegur til að sýna fram á lagaskyldu í þessum efnum og við stöndum enn þá í þeim sporum. Nú dreg ég ekki í efa að árangur hefur náðst í ýmsum efnum í þeim samningaviðræðum sem farið hafa fram á þessu ári. Ég ætla þó ekki frekar en flestir þeir þingmenn sem hafa talað hér í dag að leggja mat á einstök atriði samkomulagsins. Þingskjalinu með frumvarpinu og fylgigögnum var dreift í gær, þau höfðu reyndar verið aðgengileg þingmönnum um nokkurra daga skeið en hins vegar hef hvorki ég né aðrir þingmenn haft tök á að kynna okkur þau gögn til hlítar og verður það því að bíða 2. umr. Ferill málsins verður með þeim hætti eins og fram hefur komið að hv. fjárlaganefnd fær málið nú til afgreiðslu og umfjöllunar og mun væntanlega senda það til umsagnar til fjölda sérfróðra aðila sem geta tjáð sig um einstaka þætti, m.a. lögfræðilega og hagfræðilega, þannig að við munum eiga þess kost í þinginu þegar kemur til 2. umr. að fjalla um málið á miklu heilsteyptari hátt og á grundvelli betri upplýsinga en við getum við 1. umr. Því ber auðvitað að fagna að sá háttur er hafður á nú því að eins og hefur verið rakið í umræðunni hefur á fyrri stigum máls þegar fyrri Icesave-samningar hafa verið bornir fram á þingi stundum verið reynt að koma málum í gegnum þingið án þess að gert væri ráð fyrir nægum tíma til að fjalla um það með faglegum hætti. Það hefur kostað töluvert mikla baráttu, það gerði það sumarið 2009 og eins haustið 2009, að fá það í gegn að um málin væri fjallað á vandaðan og faglegan hátt. En það hefur þó hæstv. ríkisstjórn lært af reynslunni að það borgar sig ekki að reyna að leggja í þann slag og ég held að umræðan í dag sýni það alveg skýrt að þingmenn Sjálfstæðisflokksins og stjórnarandstöðunnar almennt eru ekki tilbúnir til að láta valta yfir sig í þeim efnum. Skilaboðin eru afskaplega skýr: Það verður farið vandlega yfir þetta, þingmenn stjórnarandstöðunnar munu gera skýra kröfu um að það verði farið vel yfir þetta, sjónarmið verði leidd fram, farið verði yfir einstaka þætti þessa flókna samkomulags með viðhlítandi hætti og um leið að ekki verði beitt ofríki til að þröngva í gegn einhverju sem ekki er vandlega skoðað og vandlega rætt. Ég ætla ekki að fara mörgum orðum um framgöngu hæstv. ríkisstjórnar í þessu máli á fyrri stigum. Hún dæmir sig sjálf. Og það rýrir auðvitað trúverðugleika hæstv. ráðherra sem koma hingað, margir hverjir, og mæla nú eindregið með því að gengið verði frá þessu máli á þeim grundvelli sem nú liggur fyrir, hvað þeir hafa sagt á fyrir stigum, hvað þeir sögðu þegar fyrsti Icesave-samningurinn var borinn undir þingið og hvað þeir gerðu í annarri umferð þegar málið var borið undir þingið. Í báðum tilvikum voru sömu hæstv. ráðherrar alveg eindregið sannfærðir um það, þeir þurftu varla að lesa samninginn þeir voru svo sannfærðir um það að samþykkja bæri samninginn alveg án nokkurra fyrirvara og án nokkurra varúðarráðstafana og án nokkurra vandkvæða. Í þeim röðum og í þeim hópi voru líka einstakir þingmenn stjórnarflokkanna. Til eru slíkar tilvitnanir í löngum röðum og er ástæðulaust að rifja þær upp á þessu stigi. Þess vegna hefur það ekki mikil áhrif á mig og ég hugsa að það hafi ekki mikil áhrif á þingmenn almennt þó að einstakir ráðherrar komi í ræðustól, eins og gerðist fyrri partinn í dag, og reyni að sannfæra menn um að hér sé um svo geysilega góðan samning að ræða að hann beri að samþykkja. Reynslan kennir okkur þingmönnum einfaldlega að það borgar sig fyrir okkur að fara vandlega yfir málið, leggja okkar eigið mat á það sem fyrir liggur, leggja okkar eigið mat á þau gögn sem aflað er í meðförum þingsins, fá álit sem víðast að og fara vandlega yfir alla þætti. Það er reynslan. Jafnvel þó að samninganefndin sem vann að þeim samningsdrögum sem nú liggja fyrir sé skipuð hinum mætustu mönnum tekur það ekki af okkur þingmönnum þá skyldu að leggja í vandlega skoðun á málunum á okkar eigin forsendum hafandi það í huga, sem ég sagði í upphafi, að hin lagalega skuldbinding er langt frá því skýr. Þvert á móti eru meira að segja miklu sterkari og veigameiri lögfræðileg rök gegn því að við berum ábyrgð á skuldbindingum Landsbanka Íslands og eins þurfum við að horfa á það hvaða hagfræðilegu eða efnahagslegu áhrif samningar af þessu tagi hafa. Hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson benti á það í ræðu sinni áðan að þeir 47 milljarðar sem talað er um í niðurstöðum samninganefndarinnar og kostnaðarmati fjármálaráðuneytisins - reyndar að sjálfsögðu með fyrirvörum sem geta bæði verið til hækkunar og lækkunar - séu býsna stór upphæð í samhengi fjárlaganna. Hér hafa hv. þingmenn háð harða baráttu um upphæðir sem eru svo margfalt, margfalt lægri í samhengi ríkisfjármálanna. Samningurinn eins og hann blasir við mér, og ég segi þetta með þeim fyrirvara sem ég gat um áðan að ég hef ekki haft mikil tök á að kynna mér efni hans en engu að síður liggur fyrir að strax á næsta ári eigum við, verði þessi samningur undirritaður og staðfestur, að greiða 23 milljarða. Hvað er það í samhengi við þann niðurskurð sem stefnt er að á fjárlögum næsta árs miðað við það fjárlagafrumvarp sem varð að lögum í dag? Ætli það sé ekki svona u.þ.b. allur sá raunverulegi sparnaður eða hagræðing sem náðist fram í því fjárlagafrumvarpi? Trúlega meira. Tölurnar í fjárlagafrumvarpinu voru reyndar á reiki alveg fram undir það síðasta. En trúlega eru greiðslurnar vegna Icesave hærri upphæð á næsta ári en allur sá sársaukafulli sparnaður sem þingmenn kepptust við að koma í ræðustól til að lýsa og varð meira að segja til þess að þrír hv. þingmenn ríkisstjórnarinnar eða ríkisstjórnarflokkanna treystu sér ekki til að styðja fjárlagafrumvarpið við endanlega afgreiðslu þess, sem eru út af fyrir sig söguleg tíðindi þó að ég fari ekki nánar út í það að svo stöddu. Bara á næsta ári er kostnaðurinn vegna Icesave-samkomulagsins sem nú er á borðinu meiri en sá sársaukafulli niðurskurður sem fjárlagafrumvarpið gerir ráð fyrir - þetta segir nú svolítið, þetta segir nú nokkra sögu - og þá erum við væntanlega að miða við varfærið mat, miða við óvissuþætti sem geta verið fyrir hendi og gerð hefur verið grein fyrir. Þetta eru engar smátölur sem við erum að tala um jafnvel þó að við séum hugsanlega að tala um tífalt lægri greiðslur en voru á borðinu þegar meiri hluti Samfylkingar og Vinstri grænna stóð að samþykkt síðasta Icesave-samkomulags í desemberlok í fyrra, jafnvel þó að við séum að tala um tífalt lægri fjárhæð er engu að síður um háar fjárhæðir að ræða. Hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar hljóta því að hafa skilning á því að þingmenn þurfi að taka sér tíma til að skoða þetta og samþykki ekki eitthvað fyrirvaralaust. Það er nokkuð óábyrgt, finnst mér, þegar einstakir hæstv. ráðherrar, jafnágætir og þeir kunna að vera að öðru leyti, koma og lýsa þessu máli sem einhverri gæs sem verði að grípa þegar jafnmargir þættir og jafnmiklir óvissuþættir eru enn þá fyrir hendi í málinu. Ég ætla, hæstv. forseti, ekki að hafa þessi orð fleiri að sinni. Ég ítreka það að við hljótum að skoða þetta mál vandlega. Við hljótum að leggja mat á þætti bæði lögfræðilega og efnahagslega í þessu samhengi. Við hljótum að móta okkur afstöðu til þess, ekki á grundvelli þess að hér sé einhver gæs sem þarf að grípa heldur á grundvelli okkar einlægasta og heiðarlegasta mats á hagsmunum íslensku þjóðarinnar, og menn verða að gæta sín á því að gæsirnar sem þeir sjá á flugi fljúgi ekki framan í þá sjálfa eins og henti suma hæstv. ráðherra ríkisstjórnarinnar í þessu máli og nýleg dæmi eru um.

Frú forseti. Það mætti kannski kalla hv. þm. Birgi Ármannsson gæsapabba í þessu máli. Staðan er auðvitað sú að Sjálfstæðisflokkurinn, og það segi ég honum ekki til hnjóðs, á talsvert í þeirri niðurstöðu sem liggur fyrir þinginu og við erum að ræða núna. Það er eins og ég hef rakið í fyrri ræðum mínum í dag alveg ljóst að ríkisstjórnin og stjórnarandstaðan bundust samtökum í þessu máli eftir að forsetinn sendi málið í þjóðaratkvæðagreiðslu. Stjórnarandstaðan hafði frumkvæði að því að bjóða stjórninni til samfylgdar í málinu. Það hófst með því að formaður Sjálfstæðisflokksins og formaður Framsóknarflokksins fóru ásamt fjármálaráðherra til fundar við kollega hæstv. fjármálaráðherra í Bretlandi og Hollandi. Þar var niðurstaðan sú að það væri í nýtt ferðalag leggjandi og það var stjórnarandstaðan sem lagði til formann samninganefndarinnar. Það var stjórnarandstaðan sem átti einn af samninganefndarmönnum og sá ágæti maður á ekki sístan þátt í niðurstöðunni sem nú liggur fyrir, sem vissulega er erfið mörgum en er samt miklu, miklu betri en fyrri niðurstaða. Það veit hv. þingmaður. Gæs er happafengur í krappri stöðu og margt heiðarkotið lifði af fyrr á tímum ef menn komust yfir slíkan feng þannig að hv. þingmaður á ekki að fara háðulegum orðum um það þó að menn noti litríkar myndlíkingar til að lýsa ánægju sinni yfir orðnum hlut. Þessi orðni hlutur er á ábyrgð ríkisstjórnarinnar en sömuleiðis á ábyrgð stjórnarandstöðunnar. Ég spyr hv. þm. Birgi Ármannsson hvort hann sé ekki ánægður með það framlag sem stjórnarandstaðan hefur átt í þessu máli. Ég hef sagt það alveg ærlega fyrr í dag að ég tel það stjórnarandstöðunni til hróss hvernig hún hefur unnið í þessu máli af heilindum og það skilaði árangri. Það boð sem stjórnarandstaðan setti fram gagnvart ríkisstjórninni var þegið og vitaskuld hefur það verið stormasamt á köflum en eigi að síður báru menn gæfu til þessarar niðurstöðu og í þeirri stöðu sem málið var komið í tel ég að þegar á allt er litið hafi þetta ferðalag stjórnar og stjórnarandstöðu ekki verið ógæfusamt.

Hæstv. forseti. Ég vil í upphafi geta þess að hæstv. utanríkisráðherra gat þess í ræðu sinni fyrr í dag að hann væri, ef ég man orðalagið rétt, fullur auðmýktar í garð þessa máls og hrósaði stjórnarandstöðu og öðrum þeim sem hefðu barist gegn fyrri samningum fyrir framtak þeirra í málinu sem ætti þátt í því að leysa betur úr hnútnum en lá á borðinu fyrir ári síðan. Ég held að hæstv. utanríkisráðherra hafi þar með bæði verið einlægari og hugsanlega sanngjarnari en ýmsir aðrir hæstv. ráðherrar sem ekki sýndu sömu stórmennsku í yfirlýsingum í dag, að mér fannst, þannig að því sé til haga haldið. Mér fannst hæstv. utanríkisráðherra viðurkenna miklu frekar en ýmsir aðrir hæstv. ráðherrar að það sem hefur gerst frá því að meiri hluti Samfylkingar og Vinstri grænna samþykkti Icesave-lögin í árslok 2009 hafi orðið til mikillar gæfu í málinu og um það getum við verið sammála. Ég held t.d., ef ég reyni að bregðast við orðum hæstv. utanríkisráðherra að öðru leyti, að það hafi margt áunnist með því starfi sem unnið hefur verið af hálfu hinnar nýju samninganefndar á þessu ári. Ég held að þeir menn sem þar komu að verki hafi staðið sig býsna vel í ljósi aðstæðna. Ég tek hins vegar fram, eins og ég gerði í ræðu minni áðan, að ég áskil mér fullan rétt til að fara yfir efnisatriði þessa máls og taka afstöðu til þess á grundvelli afstöðu þess mats, því að þótt góðir menn standi að einhverju verki áskil ég mér 

Frú forseti. Ég var næstum því hrærður þegar ég hlustaði á hv. þingmann undir miðbik ræðu sinnar. Í þessari umræðu hefur það komið fram að einn af helstu efnahagsfræðimönnum þingflokks Sjálfstæðisflokksins, hv. þm. Tryggvi Þór Herbertsson, hefur sagt það, aðspurður úr þessum ræðustóli í dag, að þessi samningur rúmist innan þess ramma sem Sjálfstæðisflokkurinn tók þátt í að móta og greiddi atkvæði með við 2. umr. málsins í ágúst í fyrra. Hann hefur sagt að það rúmist prýðilega þar fyrir innan. Með öðrum orðum að málið uppfylli þau skilyrði sem Sjálfstæðisflokkurinn setti í fyrra. Maður mundi nú ætla að jafnvel þó að hv. þingmaður gæfi sér góðan tíma til að skoða málið, af því að ég veit að hann er fastur fyrir og jafnan harður á sinni sannfæringu, þá hefði hann ekki skipt um skoðun frá því í fyrra. Ég veit að það er ekki eðli hv. þingmanns. Mér finnst að hv. þingmaður, um leið og ég segi skýrt að ekki vil ég frá honum taka réttinn til að skoða málið frá öllum hliðum, megi samt sem áður ekki víkja frá sér því sem hann á þó í málinu. Þetta mál hefði aldrei orðið að veruleika nema út af þessu samstarfi stjórnar og stjórnarandstöðu og hv. þingmaður á sinn þátt í því eins og hans flokkur og það er rétt að öllum sé gefið það sem þeir eiga. Forsenda þess að málið komst til þessarar niðurstöðu var að það tókst breið samstaða. Þannig var málið lagt upp í upphafi af því að það var ljóst að sú staða sem málið var komið í í byrjun þessa árs var þess eðlis að viðsemjendur okkar vildu ekki halda í nýja lotu nema það lægi fyrir að stjórnarandstaðan væri til í að koma að málum og það gerði hún. Það segi ég henni til hróss.

Hæstv. forseti. Þetta var svona að mestu leyti rétt hjá hæstv. utanríkisráðherra en hann gleymir þó því sem olli því að málið fór í þennan farveg sem það gerði á þessu ári. Það var fyrst og fremst það að hæstv. utanríkisráðherra, ríkisstjórn hans og þingflokkum stjórnarflokkanna, varð ekki að þeirri ósk sinni að Icesave-samkomulagið væri staðfest með lögum eins og gert var ráð fyrir hér  Hins vegar vil ég taka fram að þó að allt sé rétt sem sagt er um að stjórnarandstaðan hafi átt sinn þátt í því að skipt var um samninganefnd eða öllu heldur að ný samninganefnd var skipuð á nýjum forsendum og fulltrúar þeirra legðu gott til málanna í þeirri vinnu, þá stendur það engu að síður eftir og verður ekki breytt, hversu heitt sem hæstv. utanríkisráðherra óskar þess, að þingmenn, hvort sem þeir eru í stjórnarliðinu eða stjórnarandstöðunni, hljóta að taka afstöðu til málsins eins og það liggur nú fyrir og meta það. Ef þeir telja það gott fyrir Ísland, gott fyrir íslenska hagsmuni, munu þeir segja já ella nei.

Hæstv. forseti. Ég ætla að ítreka í örstuttu máli það sem við fulltrúar Sjálfstæðisflokksins sögðum við 2. umr. um þetta mál. Í fyrsta lagi sögðum við að við styddum það markmið frumvarpsins að stytta þann frest sem tæki til fyrningar krafna sem ekki fengjust greiddar við gjaldþrotaskipti einstaklinga. Hvar sem við höfum komið að þessu máli, frá því að það kom fyrst inn í þingið, höfum við lýst yfir stuðningi við það meginmarkmið. Eins og fram kemur í nefndaráliti okkar höfðum við hins vegar áhyggjur af því að frumvarpið eins og það er nú mótað nái ekki tilgangi sínum, að minnsta kosti ekki svo að það nýtist stórum hópi fólks og að hugsanlega hafi verið vaktar of miklar væntingar í þessu máli, væntingar umfram það sem innstæða er fyrir. Við höfum ekki lagst gegn þessu máli, hvorki innan nefndar né í afgreiðslu mála í þinginu, en við höfum hins vegar ekki stutt það vegna þess að við teljum að það sé ekki til þess fallið að öllu leyti að ná þeim háleitu markmiðum sem ráða má af umræðum um það. Ég ætla ekki að fara ítarlega í rökstuðning um það heldur vísa fyrst og fremst til þess nefndarálits sem liggur fyrir frá mér og hv. þm. Sigurði Kára Kristjánssyni. Afstaða okkar mun því verða sú hin sama og við 2. umr., við munum sitja hjá við endanlega afgreiðslu málsins.

Virðulegi forseti. Ég ætla aðeins að koma upp undir þessum lið. Ég var með sérnefndarálit í þessu máli þar sem ég fór yfir þær efasemdir mínar að í ljósi dóms Hæstaréttar, sem féll fyrr í haust, varðandi það að ekki væri hægt að rjúfa samning með eftirásettum lögum - ég lít fyrst og fremst svo á að ég sé að vinna löggjöfinni gagn með því að benda á bresti í þeim lögum sem samþykkt hafa verið á Alþingi frá hruni. Löggjafinn verður að vera sterkur, löggjafinn verður að taka til sín þær athugasemdir sem komu fram í nefndunum og ég tel það mikla sóun, bæði á opinberu fé og einkafé, að verið sé að vísa lögum, frumvörpum sem eru samþykkt sem lög frá Alþingi, til dómstóla til úrlausnar og túlkunar. Það hlýtur að vera til hagsbóta fyrir alla aðila að hér séu sett skýr lög sem almenningur og þeir sem eiga að fara eftir lögunum skilja og að við setjum skýrar reglur. Svo hefur ekki verið og með þeim vinnubrögðum sem tíðkast hafa undanfarið ár er íslenska löggjöfin að þróa sig í átt til engilsaxnesks réttar þar sem dómstólunum er raunverulega falið að móta lögin eftir þeim málum sem upp koma. Ég er mjög ósátt við hvernig þróunin er hér á landi og það er svo að Hæstiréttur er æðsti dómstóll landsins. Við trúum og treystum dómstólunum, við verðum að gera það eftir það sem gengið hefur á þjóðfélaginu eftir haustið 2008. Við verðum að treysta því að dómstólarnir dæmi rétt og það er því þingmanna, sem sitja á löggjafarsamkomunni hverju sinni, að lesa sér til í dómum Hæstaréttar sem hafa fordæmisgildi og bregðast við lagasetningu á þann hátt til að fyrirbyggja mistök og þá réttaróvissu sem skapast þegar verið er að setja óskýr lög. Þessi lög eru dæmi um óskýrleika vegna þess að verið er að umbylta fyrningu í gjaldþrotamálum, sem er mjög þarft verkefni. Ég hef mikla samúð með þessu verkefni, en á lagatæknilegum rökum tel ég ófært að það nái fram að ganga í reynd. Þrátt fyrir að þetta frumvarp verði jafnvel samþykkt og verði gert að lögum kemur til með að reyna strax á dómstólana þegar fer að reyna á þetta úrlausnarefni. Því miður er löggjafinn, þ.e. framkvæmdarvaldið, að koma fram með þetta frumvarp, af því að þetta er stjórnarfrumvarp, til að skapa óraunhæfar væntingar. Það er enn verið að grípa til þess ráðs að milda höggið sem varð af hruninu, vekja óraunhæfar væntingar hjá fólki því að að mínu mati er það mjög vafasamt að þetta standist stjórnarskrá. Frú forseti. Þingmenn Framsóknarflokksins eru ekki samstiga mér í þessu máli. Það er að sjálfsögðu hið besta mál að fólk tjái hug sinn af sannfæringu. Það kemur í ljós í atkvæðagreiðslunni á morgun hvernig sú atkvæðagreiðsla fer en ég kem til með að sitja hjá við afgreiðslu þessa máls eins og ég gerði eftir 2. umr.

Virðulegur forseti. Ég vil aðeins koma upp vegna þeirra orða sem fallið hafa um þetta mál til að útskýra hlið stjórnarmeirihlutans í þessu máli og í rauninni þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni og Vigdísi Hauksdóttur fyrir þeirra innlegg í málið. Það komu fram tvö minnihlutaálit í málinu, bæði málefnaleg og vel unnin. Engu að síður er þetta mál sem ég hef góða sannfæringu fyrir eftir þá vinnu sem við höfum farið í gegnum í allsherjarnefnd. Þetta er það mál sem einna mestur tími hefur farið í nú í haust í störfum nefndarinnar enda er það gríðarlega mikilvægt og líka að vandað sé til verka. Þarna er verið að fjalla um styttingu á svokölluðum fyrningarfresti kröfuréttinda úr því sem verið hefur ýmist 4, 10 eða 20 ár niður í tveggja ára tímabil. Þeir geta rofið þá fyrningu sem telja sig hafa sérstaka hagsmuni og geta sýnt fram á það fyrir dómi. Töluvert var um það fjallað fyrir nefndinni hvort ástæða væri til að skilgreina það nánar hverjir þeir væru en niðurstaðan er sú að fela dómstólum að gera það. Jafnframt var mikið rætt um það í nefndinni hvort ástæða væri til að hafa svonefnt sólarlagsákvæði í þessum lögum þannig að þau giltu um ákveðið tímabil til þess að taka utan um það ástand sem skapast hefur í kjölfar hrunsins. Það er rétt sem hv. þm. Vigdís Hauksdóttir sagði áðan í ræðu sinni að þetta er ein af þeim leiðum sem stjórnarmeirihlutinn er að reyna að fara til að milda höggið af hruninu sem hér varð 2008. Þetta hlýtur að vera eins og áður fyrr neyðarúrræði eða neyðarleið því að við gjaldþrot missir fólk að sjálfsögðu allt sitt. Það er fjöldi einstaklinga sem hefur farið í gegnum gjaldþrot sem hefur síðan átt í erfiðleikum með að rísa á fætur að nýju. Þetta hefur að mörgu leyti búið til það sem kallað hefur verið svart hagkerfi. Við erum að bregðast við þeim kalda veruleika með þessari aðgerð en þó þannig að í lögunum er innbyggt ákvæði til bráðabirgða um endurskoðun þeirra að loknu fjögurra ára tímabili. Ég tel mjög mikilvægt að innbyggt sé í lögin tækifæri til að grípa inn í ef einhver óæskileg þróun á sér stað í kjölfar þessara breytinga. En fyrst og síðast vil ég taka það fram og ítreka að þetta er ein af þeim leiðum sem ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn er að reyna að fara til að milda höggið sem varð af því mikla hruni sem gekk yfir landið á haustmánuðum ársins 2008.

Virðulegi forseti. Eitt örstutt andsvar við ræðu hv. þm. Róberts Marshalls. Það er mesti misskilningur að sú leið sem farin er í þessu frumvarpi minnki hið svokallaða svarta hagkerfi. Breytingin er sett inn í gjaldþrotalög en ekki lög um fyrningu. Fyrningarfresturinn er nú samkvæmt lögunum 4, 10 og 20 ár og er algengasti tíminn á þeim kröfum sem snúa að heimilum 4 ár. Þau lög eru í fullu gildi þrátt fyrir að þetta lagaákvæði komi hér inn og taki gildi. Eins og fram kom fyrir allsherjarnefnd stoppa kröfuhafar iðulega við árangurslaust fjárnám þannig að ekki kemur til gjaldþrotaskipta. Það eru ekki nema rúmlega 100 aðilar á ári sem fara alla leið í gjaldþrot þannig að ég vara við því að þetta mun vekja væntingar og hefur ekkert með hið svokallaða svarta hagkerfi að gera vegna þess að gjaldþrotatíminn líður eftir sem áður. Það sem gerist hins vegar í árangurslausu fjárnámi er að kröfuhafar hætta að sækja viðkomandi skuldara og láta málið niður falla þrátt fyrir að fyrningarfresturinn tikki áfram í fjögur ár. Samkvæmt þessu þarf dómsúrskurð. Fram kom í allsherjarnefnd að það er mjög sjaldgæft að það reyni á að kröfur séu endurvaktar. Það er þá helst í þeim örfáu undantekningartilfellum að fólki tæmist arfur eða eitthvað slíkt. Þetta er athugasemd við ræðu formanns allsherjarnefndar en ekki bein fyrirspurn. Ég vildi koma því að að mér finnst hv. formaður ekki alveg vera á réttu róli varðandi það sem frumvarpið á að ná til. 

Virðulegur forseti. Ég tek bara athugasemdum hv. þingmanns. Við erum ekki sammála um málið þó að það sé í sjálfu sér ekki mikið sem ber á milli. Eins og ég sagði áðan í minni stuttu ræðu fannst mér minnihlutaálit hv. þingmanns að mörgu leyti vel unnið og málefnalegt fyrir sína parta. Ég tel að það úrræði sem nú er gripið til eða leitt í lög sé alger neyðarleið. Það er ósk mín að sem fæstir, að sjálfsögðu, þurfi að nýta sér þann stutta fyrningarfrest sem hér um ræðir þannig að ef bölbænir stjórnarandstöðunnar, ef ég má nota það orð, rætast í þessum efnum, þ.e. að þetta úrræði gagnist afar fáum hlýtur það að vera fagnaðarefni, það er gott að sem fæstir þurfi að fara þessa leið. Í það minnsta er þetta eitt úrræði af mörgum tugum úrræða sem ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn hafa gripið til til að bregðast við, eftir fremsta megni og með ýmsum hætti, þeim áföllum sem heimilin og skuldugir einstaklingar urðu fyrir í landinu í kjölfar hrunsins 2008.

Virðulegi forseti. Ég verð að gera athugasemdir við orð formanns allsherjarnefndar, hv. þm. Róberts Marshalls. Ég er alls ekki að fara með bölbænir heldur lít ég bjartsýn fram á nýtt ár og næstu áratugi. Úr því að þingmaðurinn kom örstutt inn á það sem ég sagði varðandi hverjir það eru sem nýta úrræðið, vorum við vöruð við því í allsherjarnefnd að það væru þeir sem spilað hefðu tæpast fyrir hrun sem nýttist þetta ákvæði því að krafa um gjaldþrotaskipti hefur einungis verið gerð á rétt rúmlega 100 aðilum. Því miður nýtist þetta frumvarp, verði það að lögum, kannski helst þeim sem fá milljarðana afskrifaða, eins og svo oft áður, hversu ósanngjarnt sem það kann að vera því að enginn er sáttur við það sem gerðist á haustdögum 2008. Eins og þingmaðurinn veit hefur enginn flokkur verið eins áfram um að koma heimilum og skuldugum fjölskyldum til hjálpar og Framsóknarflokkurinn, við stöndum að sjálfsögðu við bakið á þessum aðilum hér eftir sem hingað til. En við erum kannski ekki svo til í að rétta þeim hjálparhönd sem spiluðu óvarlega og komu þjóðinni raunverulega á hliðina, það fólk er gjaldþrota hvort sem er. Það voru einmitt þau varnaðarorð sem Samfylkingin hafði yfir okkur framsóknarmönnum í síðustu kosningabaráttu, að með flatri 20% niðurfellingu skulda fengju allir hluta skulda sinna felldan niður, líka þeir sem spiluðu óvarlega. Það var málflutningurinn hjá Samfylkingunni fyrir síðustu kosningar. En það er ágætt að hafa skoðanaskipti í þinginu, til þess er þessi ræðustóll. Við hv. þm. Róbert Marshall erum ekki sammála í þessu máli og vil ég aðallega koma áleiðis lagaskilareglunni, að ný lög geta ekki yfirtekið og verið rétthærri en gömul.

Virðulegur forseti. Sú leið sem farin er í lagaskilum í þessu frumvarpi er sú að þau ná yfir þá fyrningarfresti sem þegar eru í gangi. Ef þeir eru lengri en tvö ár styttast þeir niður í tvö ár og ef þeir eru skemmri haldast þeir óbreyttir. Það er lending sem m.a. réttarfarsnefnd gat fallist á að stæðist réttarvenju réttarríkisins, svo notað sé það sívinsæla hugtak. Ég vil bara ítreka það sem ég sagði í ræðu minni, þetta er ein af fjölmörgum leiðum sem við förum til að reyna að ná utan um það fólk sem varð fyrir áföllum í kjölfar hrunsins. Auðvitað kann að vera að það gagnist fólki sem hefur hagað sér eins og apakettir, en þeir eru íslenskir apakettir og við þurfum að taka utan um þá alveg eins og alla aðra. Það er ekki hægt að undanskilja neitt fólk á Íslandi 

Virðulegi forseti. Ég kem upp til að lýsa yfir stuðningi við frumvarpið og við þær breytingar sem fram koma frá meiri hluta allsherjarnefndar. Ég var einn af meðflutningsmönnum að bæði hinu svokallaða lyklafrumvarpi og frumvarpi um styttingu á fyrningarfresti kröfuréttinda sem hv. þm. Lilja Mósesdóttir var 1. flutningsmaður að. Ég hafði alltaf séð fyrir mér að raunar væri þar tekið á sama vandamálinu, annars vegar væri möguleikinn á lyklafrumvarpi þannig að fólk þyrfti ekki að fara í gjaldþrot, og hins vegar væri hægt að stytta fyrningarfrestinn hjá þeim sem færu í gjaldþrot. Í því frumvarpi var fresturinn fjögur ár, sem hefur verið almenna reglan hvað fyrningarfrest varðar, en ég fagnaði því hins vegar mjög þegar hæstv. dómsmálaráðherra lagði fram frumvarp þar sem búið var að stytta þann tíma í tvö ár. Þegar ég hef skoðað afstöðu og löggjöf hvað varðar gjaldþrot og greiðsluaðlögun annars vegar í Evrópu og hins vegar í Bandaríkjunum hef ég séð tvenns konar viðhorf gagnvart skuldurum. Í Bandaríkjunum sér maður það mjög í löggjöfinni að þeir vilja hafa gjaldþrotaskiptin eins skilvirk og hægt er og flýta fólki gegnum ferlið, bæði frá fyrirtækjum og einstaklingum, með það í huga að einstaklingurinn geti farið að skila af sér sem fyrst til samfélagsins á nýjan leik. Í Evrópu höfum við verið svolítið lúterskari. Við höfum meira haft í huga að fólk megi ekki halda að það geti farið óvarlega í fjármálum og sé svo reddað með því að fara í gegnum gjaldþrot, heldur þurfi að einhverju leyti að refsa fólki fyrir að hafa farið óvarlega í fjármálum. Það hefur einkennt mjög löggjöfina á Íslandi hvað varðar skuldara og gjaldþrot. Það geta verið mjög margar ástæður fyrir því að fólk lendir í fjárhagslegum erfiðleikum og margar af þeim ástæðum hafa ekkert með það að gera að fólkið sjálft hafði farið óvarlega í fjármálum eða ekki. Ef við tökum einstakling sem dæmi sem verið hefur í fyrirtækjarekstri á eigin kennitölu, getur verið að viðkomandi hafi veikst, það getur verið að maki viðkomandi veikist, sem gerir það að verkum að forsendur fyrir fjármálum þess heimilis bresta kannski á mjög stuttum tíma. Það getur orðið skilnaður og síðan getur það gerst sem við erum að takast á við á Íslandi, að alger forsendubrestur verður í fjármálakerfinu. Á Íslandi hafði það gríðarleg áhrif á stóran hluta íslenskra heimila þegar íslenska krónan féll og gjaldþrot varð í um 95% af íslenska bankakerfinu. Þar missti fólk sparnaðinn sinn, eignir í hlutabréfum og lán sem það hafði tekið og talið að það gæti staðið undir, tvöfölduðust. Það stóð jafnvel frammi fyrir því að missa vinnuna. Það er vandi sem við erum að takast á við. Ég efast hins vegar ekki um að látið verði reyna á það fyrir dómstólum hvort þetta sé afturvirkt ákvæði eða ekki. Það er gott vegna þess að við verðum að fá það á hreint hvort það er í lagi þegar maður skrifar undir skuldabréf eða tekur á sig einhverjar skuldir, þegar maður er búinn að gefa eftir allar sínar eigur, bíllinn er farinn, húsið er farið, allar eignir, að sá sem maður skrifaði upp á fyrir eigi samt sem áður rétt á því sem maður aflar sér um ókomna tíð. Ef stjórnarskráin er þannig skrifuð á Íslandi, ef eignarréttarákvæðið er fastsett á Íslandi, er algerlega á hreinu í huga mínum að það þarf að breyta því í stjórnarskránni því að þannig getum við ekki komið fram við fólk. Ég mun styðja þetta mál. Ég tel líka að þær breytingar sem meiri hluti allsherjarnefndar hefur gert séu til bóta og tel að þetta sé með betri málum, ef ekki þeim bestu, sem nú fara í gegnum þingið.

Frú forseti. Það mál sem við ræðum er mjög gagnmerkt og gott nema það dugar allt of fáum. Við björgum kannski einhverjum hóp sem telur hundruð manna en vandamálið er hjá hópi sem er sennilega 10 eða 20 sinnum stærri, ef ekki 30–40 sinnum, og það er sá hópur sem lendir í árangurslausu fjárnámi. Hann fer undir yfirborðið líka og honum verður ekki bjargað með þessu. Ég ætla bara að koma því að.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá meiri hluta allsherjarnefndar um tillögu til þingsályktunar um rannsókn á Íbúðalánasjóði. Nefndin hefur fjallað um þetta mál og fengið umsagnir frá Mannréttindaskrifstofu Íslands, Ríkisendurskoðun, ríkislögreglustjóra, ríkissaksóknara, Seðlabanka Íslands og Viðskiptaráði Íslands. Með þessari tillögu er lagt til að fram fari sjálfstæð og óháð rannsókn á starfsemi Íbúðalánasjóðs frá aðdraganda breytinganna á fjármögnun og lánareglum sjóðsins sem hrint var í framkvæmd á árinu 2004. Í kjölfar þess fari fram heildarendurskoðun á stefnu og starfsemi Íbúðalánasjóðs. Á fundum nefndarinnar var nokkuð fjallað um áhrif af þessum breytingum á stefnu og starfsemi sjóðsins og á fasteignamarkaðinn í heild sinni og innkomu bankanna á húsnæðislánamarkaðinn árið 2004 sem hafði einnig veruleg áhrif, m.a. á skuldsetningu heimila og sveitarfélaga en einnig á stöðu Íbúðalánasjóðs. Meiri hlutinn telur því brýnt að samhliða rannsókn á starfsemi Íbúðalánasjóðs verði þessi innkoma bankanna á markaðinn og áhrif hennar sérstaklega rannsökuð. Þá telur meiri hlutinn nauðsynlegt að einnig verði lagt mat á það hversu sjóðnum hefur tekist að sinna lögbundnu hlutverki sínu á þessu tímabili. Leggur meiri hlutinn enn fremur áherslu á að um leið og stefna og starfsemi Íbúðalánasjóðs verður rannsökuð verði mótuð stefna um fjármögnun húsnæðislánakerfisins í heild sinni. Meiri hlutinn leggur áherslu á að lagalegur rammi um rannsóknina taki mið af ákvæðum frumvarps til laga um rannsóknarnefndir sem forsætisnefnd Alþingis hefur lagt fram á Alþingi. Við þetta má bæta að lagafrumvarpið hefur verið sent til umsagnar og er umsagnarfresturinn til miðs næsta mánaðar ef mér skjöplast ekki þannig að hafin verður umfjöllun um þá tillögu strax að loknu þingfundarhléi í janúar Umfjöllun nefndarinnar um málið tengist beiðni Íbúðalánasjóðs um 33 milljarða kr. viðbótarfjármagn í frumvarpi til fjáraukalaga. Meiri hluti allsherjarnefndar leggur til að tillagan verði samþykkt með eftirfarandi breytingum: 1. Tillögugreinin orðist svo: Alþingi ályktar að á vegum þess fari fram sjálfstæð og óháð rannsókn á starfsemi Íbúðalánasjóðs. Rannsökuð verði starfsemi sjóðsins frá aðdraganda breytinganna á fjármögnun og lánareglum hans sem hrint var í framkvæmd á árinu 2004 og til ársloka 2010. Markmið rannsóknarinnar verði í fyrsta lagi að meta áhrifin af þessum breytingum, stefnu sjóðsins og einstökum ákvörðunum á þessum tíma á fjárhag sjóðsins og fasteignamarkaðinn í heild sinni, í öðru lagi að meta áhrifin af starfsemi Íbúðalánasjóðs á stjórn efnahagsmála og í þriðja lagi að leggja mat á hversu vel sjóðnum hefur tekist að sinna lögbundnu hlutverki sínu á þessu tímabili. Í kjölfar rannsóknarinnar fari fram heildarendurskoðun á stefnu og starfsemi Íbúðalánasjóðs og fjármögnun húsnæðislánakerfisins á Íslandi. Forsætisnefnd Alþingis verði falið að sjá um að rannsóknin fari fram í samræmi við ákvæði frumvarps til laga um rannsóknarnefndir sem hún hefur lagt fram. Forseti Alþingis skipi þriggja manna nefnd til að vinna rannsóknina og skila um hana skýrslu til Alþingis innan sex mánaða frá skipun nefndarinnar. Til rannsóknarinnar verði fengnir sjálfstæðir aðilar sem hafi sambærilegar heimildir til skýrslutöku og gagnaöflunar og rannsóknarnefnd Alþingis hafði. Ef nauðsyn krefur setji Alþingi lög til að tryggja aðgengi rannsóknarnefndar að nauðsynlegum gögnum og upplýsingum. Í rannsókninni verði m.a. skoðuð ítarlega eftirfarandi atriði auk annarra atriða sem þarfnast úttektar: 1. Breytingarnar á sjóðnum 2004, m.a. undirbúningur þeirra og áhrif á fasteignamarkað og efnahagsmál. 2. Framganga banka á lánamarkaði til fasteignakaupa og viðbrögð Íbúðalánasjóðs við aukinni samkeppni banka um íbúðalán, m.a. vegna 100% lána bankanna og uppgreiðslna á lánum sjóðsins, t.d. hækkað lánshlutfall úr 80% í 90% og hækkuð hámarkslán. 3. Hvernig sjóðurinn sinnti verkefnum sínum, sérstaklega skv. 9. tölul. 9. gr. laga um húsnæðismál, nr. 44/1998. 4. Viðbrögð sjóðsins við vaxandi þenslu á fasteignamarkaði. 5. Skuldabréfaskipti úr húsbréfum í húsnæðisbréf, með því að binda uppgreiðslumöguleika sjóðsins. 6. Samskipti Íbúðalánasjóðs við Seðlabanka Íslands vegna lausafjár sjóðsins. 7. Kaup Íbúðalánasjóðs á greiðsluflæði lána frá bönkum og sparisjóðum með mun hærri hámarkslánsfjárhæð en reglugerð félagsmálaráðherra gerði ráð fyrir. 8. Tryggingar fyrir lánum sjóðsins þar sem lán til banka og sparisjóða voru ekki með veði. 9. Lánveitingar til byggingaverktaka, jafnvel án bankaábyrgða á ákveðnu tímabili. 10. Reglugerð félagsmálaráðherra nr. 896/2005 og hvernig hún samræmdist kröfum um áhættustýringu. 11. Viðskipti Íbúðalánasjóðs við verðbréfasjóði með verulegu tapi. 12. Helstu ástæður fyrir taprekstri sjóðsins frá 2008 og fyrirsjáanlegar afskriftir sjóðsins af ráðstöfunum sem taldar eru hér að framan. 13. Eftirlit Alþingis, ráðuneytis og stofnana á borð við Fjármálaeftirlitið og Seðlabanka Íslands með starfsemi sjóðsins. Var það fullnægjandi? 14. Annað sem rannsóknarnefnd kann að komast að við rannsókn sína og telur ástæðu til að upplýsa Alþingi um. Heiti tillögunnar orðist svo: Tillaga til þingsályktunar um rannsókn á Íbúðalánasjóði o.fl. Þór Saari hv. þm., sem er áheyrnarfulltrúi í allsherjarnefnd, er samþykkur þessu áliti. Auk þess sem hér stendur rita undir það hv. þingmenn Atli Gíslason, Valgerður Bjarnadóttir, Sigurður Kári Kristjánsson, með fyrirvara, Þráinn Bertelsson, Birgir Ármannsson, með fyrirvara, og að lokum hv. þm. Mörður Árnason. Þetta er gríðarlega yfirgripsmikil rannsókn sem hér er efnt til en fullt tilefni til og leggur nefndin til sem fyrr segir að hún verði samþykkt.

Virðulegi forseti. Ég tek til máls sem framsögumaður 1. minni hluta allsherjarnefndar og kynni hér nefndarálit og hugleiðingar mínar varðandi þetta mál. Ég skrifa ein undir nefndarálitið sem ég kem til með að fara yfir á eftir. Þegar þingsályktunartillagan var lögð fram lét hún ansi lítið yfir sér, einungis þrjár og hálf lína. Hér er búið að bæta heldur betur í af hálfu þingmannanna sem skrifa undir nefndarálitið og er rannsóknin orðin upp á 14 liði. Eitthvað hefur málið verið skoðað og er það vel því að við framsóknarmenn fögnum að sjálfsögðu rannsókn á Íbúðalánasjóði. Formaður flokksins, hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, tók undir það þegar umræður voru í þinginu að leggja fram breytingartillögur. Við framsóknarmenn mundum beita okkur í því að allt kæmi upp á yfirborðið varðandi Íbúðalánasjóð. Það vill þannig til, frú forseti, að þingsályktunartillagan sem lögð var fram átti einungis að ná til örfárra ára, frá árinu 2004 og fram að falli bankanna 2008, einungis fjögur ár. Þetta er eins og að senda lögreglumann á vettvang að kanna innbrot og lögreglumaðurinn gerir ekkert annað í rannsókninni en að leita að hinum týnda hlut. Þegar rannsókn fer af stað verður að rannsaka málið frá upphafi til enda en ekki taka heppilegan bút úr rannsókninni og gá hvað kemur út úr henni. Ég undrast þessi vinnubrögð að þetta sé gert með þessum hætti því að eins og hv. þm. Róbert Marshall kom inn á er lögð til í nefndarálitinu ný tillaga sem snýr að því að rannsóknin verði yfirgripsmikil, í 14 töluliðum. Hún er fyrst og fremst yfirgripsmikil út af því að Íbúðalánasjóður er búinn að vera til í tvo áratugi. Þess vegna verður að rannsaka þetta frá grunni. Þar sem lagt er til að þetta séu svona mörg atriði verður að fara aftur til stofnunar sjóðsins og lengra, eins og segir í tillögu minni sem ég kynni hér á eftir. Það kom til umræðu í allsherjarnefnd að leggja til að rannsókninni yrði frestað þar til frumvarpið sem nú liggur fyrir þinginu um rannsóknarnefndir Alþingis hefði verið lögfest. Hér er enn ein rannsóknin á ferðinni sem þingmenn hafa lagt til eftir hrunið. Ég held að það séu beiðnir um eða þingsályktunartillögur um einar tíu rannsóknir og er það vel en sumar eru þannig gerðar að þær mega bíða eftir því að frumvarp um rannsóknarnefndir verði staðfest sem lög. Flutningsmönnum þingsályktunartillögunnar lá svo á að koma rannsókninni af stað að það er farið af stað með þetta nú og geri ég ekki athugasemd við það. Svo ég fari yfir stöðu Íbúðalánasjóðs þá er eins og flestir vita Íbúðalánasjóður sjálfstæð stofnun í eigu ríkisins. Hann veitir einstaklingum, sveitarfélögum, félögum og félagasamtökum húsnæðislán til íbúðakaupa og byggingarframkvæmda. Íbúðalánasjóður er fjárhagslega sjálfstæður og stendur undir lánveitingum og rekstri með eigin tekjum. Þrátt fyrir það er Íbúðalánasjóður með ríkisábyrgð og er því ekki algjörlega fjárhagslega sjálfstæður. Tilgangur sjóðsins er að stuðla að því með lánveitingum og skipulagi húsnæðismála að landsmenn geti búið við öryggi og jafnrétti í húsnæðismálum. Að fjármunum verði sérstaklega varið til þess að auka möguleika fólks til að eignast og leigja húsnæði á viðráðanlegum kjörum. Þetta er hlutverk Íbúðalánasjóðs þó að hlutverkið hafi að nokkru leyti brostið varðandi leiguíbúðirnar. Íbúðalánasjóður situr uppi með draug úr félagslega kerfinu sem sett var á stofn í öndverðu þegar Jóhanna Sigurðardóttir var félagsmálaráðherra á síðustu öld. Svo lengi hefur sá þingmaður setið á Alþingi og verið talsmaður félagslega kerfisins. Íbúðalánasjóður tók við hlutverki Húsnæðisstofnunar ríkisins þegar ný lög um húsnæðismál, nr. 44/1998, öðluðust gildi og Byggingarsjóður ríkisins og Byggingarsjóður verkamanna voru sameinaðir. Saga opinberra lánveitinga til íbúðarhúsnæðis hófst árið 1955 með lögum um húsnæðismálastjórn, veðlán til íbúðarbygginga og útrýmingu heilsuspillandi íbúða. Húsnæðismálastofnun ríkisins var sett á laggirnar tveimur árum síðar og síðan hóf Íbúðalánasjóður starfsemi í ársbyrjun 1999. Í byrjun árs 1998 segir félagsmálaráðherra í ræðu að Byggingarsjóður ríkisins sé mjög sterkur en Byggingarsjóður verkamanna muni stefna í greiðsluþrot. Því næst sagði ráðherra þessi orð orðrétt: „Íbúðalánasjóður verður sjálfbær innan fárra ára og þarf ekki á framlögum úr ríkissjóði að halda.“ Samhliða þessum breytingum var félagsleg aðstoð færð yfir í vaxtabótakerfið með breytingum á vaxtabótaþætti tekjuskattslaganna. Þegar Íbúðalánasjóður tók til starfa 1. janúar 1999 var fjárhæð hámarksláns sjóðsins til kaupa á notaðri íbúð 66% af meðalkaupverði fjögurra herbergja 120 fermetra íbúðar. Hámarkslán til byggingar eða kaupa á sömu stærð húsnæðis var öllu hærra og samsvaraði 79% af meðalkaupverði slíkrar íbúðar. Hafa ber í huga að á þessum tíma var hámarkslánshlutfall 70% fyrir fyrstu kaupendur en annars 65%. Þetta var hækkað vegna kröfu utan úr samfélaginu vegna þess að 70% lán fyrir fyrstu íbúð þótti vera allt of lágt vegna þess að fólk var fyrst og fremst að fjármagna þetta millibil á almennum bankalánum á langtum hærri vöxtum en Íbúðalánasjóður gat boðið. Á þessum tíma var að búið að leggja af hið svokallaða sparimerkjakerfi sem fólk þurfti að borga í hér á árum áður til þess að kaupa sína fyrstu íbúð. Hækkanirnar á hámarksláninu hækkuðu því í takt í kjölfar verðhækkana á húsnæði og sjóðurinn verður að uppfylla lögbundið hlutverk sem skilgreint er í lögunum Tilgangur laganna um Íbúðalánasjóð var að stuðla að því með lánveitingum og skipulagi húsnæðismála að landsmenn gætu búið við öryggi og jafnrétti í húsnæðismálum og að fjármunum yrði sérstaklega varið til þess að auka möguleika fólks til að eignast eða leigja húsnæði á viðráðanlegum kjörum. „Ef hámarkslán Íbúðalánasjóðs hefðu ekki fylgt að hluta til eftir hækkunum á fasteignaverði hefði sjóðurinn ekki verið að rækja hlutverk sitt um „… að fjármunum verði sérstaklega varið til þess að auka möguleika fólks til að eignast eða leigja húsnæði á viðráðanlegum kjörum.““ Þetta kemur fram í skýrslu sem heitir „Aðdragandi, innleiðing og áhrif breytinga á útlánum Íbúðalánasjóðs 2004“. Greinargerðin var gerð vegna rannsóknarskýrslu Alþingis í maí 2010 fyrir Íbúðalánasjóð. Þegar breytingarnar gengu yfir með Íbúðalánasjóð var kaupskylda sveitarfélaga á íbúðum í nýja kerfinu sem skapaðist í íbúðalánasjóðskerfinu afnumin. Félagslega húsnæðiskerfið sem þáverandi félagsmálaráðherra, Jóhanna Sigurðardóttir, hafði komið á stofn leysti þessa kaupskyldu sveitarfélaganna af hólmi. Jóhanna Sigurðardóttir þáverandi þingmaður gagnrýndi þetta nýja fyrirkomulag mikið á sínum tíma í ræðu og riti. Hún taldi það mikla harðneskju gagnvart tekjuminni einstaklingum að taka kaupréttinn af sveitarfélögunum auk þess að taka upp vaxtabótakerfið sem enn er í gildi og í dag var verið að auka fjármagn inn í það kerfi fyrir tekjulága. Ég lagði fram fyrirspurn á Alþingi í vetur, þskj. 230, þar sem ég spyr hversu mikið sveitarfélögin skuldi Íbúðalánasjóði vegna kaupa þeirra á félagslegu húsnæði á þeim tíma þegar kaupskylda var val á félagslega húsnæði. Það var gerð krafa um það að ef einstaklingar gætu ekki staðið í skilum með leigu eða kaup á félagslega húsnæðinu yrðu sveitarfélögin skilyrðislaust að kaupa íbúðirnar. Þetta er risastórt vandamál. Nú hefur komið í ljós í svari sem barst vegna þessarar fyrirspurnar að skuldir sveitarfélaganna við Íbúðalánasjóð vegna félagslega kerfisins sem Jóhanna Sigurðardóttir þáverandi félagsmálaráðherra kom á stofn, sem er vandi Íbúðalánasjóðs í dag, eru 44 milljarðar kr. Fasteignamatið sem heyrir undir fasteignunum er 56 milljarðar. Eftirstöðvarnar haldast nánast í hendur í svona stórum upphæðum við fasteignamatið þannig að þetta eru beinar skuldir. Þetta eru beinar skuldir og þetta þarf að rannsaka, frú forseti. Það þarf að rannsaka út af hverju Byggingarsjóður verkamanna var kominn í þrot þegar Íbúðalánasjóður var látinn leysa hann af hólmi. Eignirnar sem liggja undir eru 3.863 samkvæmt svarinu þannig að þetta eru gríðarlegar skuldbindingar sem liggja á sveitarfélögunum vegna þessa. Hvort þetta sé ástæðan fyrir því að ríkisstjórnin tók ákvörðun um að leggja rúma 30 milljarða kr. inn í sjóðinn á fjáraukalögum 2010, sem hv. þm. Róbert Marshall kom inn á og talaði um og kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans skal ég ekki segja. Ég hef reynt að fá svör um hvort þetta sé gert að kröfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, hvort þetta sé fyrsta skref í því að einkavæða Íbúðalánasjóð eða hvort þetta sé gert að kröfu um að aflétta greiðslubyrðinni af sveitarfélögunum því að eins og við vitum standa öll sveitarfélög afar illa nú á tímum. Eins og ég hef bent á er engin ástæða til þess að leggja Íbúðalánasjóði til svo mikið fé vegna þess að á honum hvílir ríkisábyrgð og að hið svokallaða CAD-hlutfall sjóðsins skuli þurfa að standa í 5% er óþarfi. Það er óþarfi að vera með það svo hátt þar sem fullnægjandi ríkisábyrgð er á sjóðnum. Þarna er um einhverjar æfingar að ræða. Ég kem líka inn á það í breytingartillögu minni að það þarf að rannsaka sjóðinn til dagsins í dag sem ég les upp á eftir. Með tillögunni er lagt til að rannsakað verði allt það ferli sem fór af stað við stofnun Íbúðalánasjóðs og ástæðu þess hvers vegna Byggingarsjóður verkamanna varð gjaldþrota. Hann ásamt Byggingarsjóði ríkisins var lagður niður þegar Íbúðalánasjóður var stofnaður. Ég kem aftur að því að taka út ákveðinn árafjölda eins og gert er í þingsályktunartillögunni sem nú liggur fyrir. Það er afar óraunhæft og óskynsamlegt. Það sýnir á engan hátt hvað fór úrskeiðis í rekstri sjóðsins því að atburðirnir voru strax orðnir til þegar Íbúðalánasjóður var stofnaður. Heildarmyndina verður að skoða. Minni hlutinn, sem ég stend fyrir, leggur til að tillagan sem ég les á eftir verði samþykkt með eftirfarandi breytingu. Ég vonast til að allir þingmenn komi sér saman um að veita tillögunni brautargengi því að það skiptir máli fyrir þjóðfélagið að Íbúðalánasjóður sé rannsakaður allt frá upphafi. Ég hef lagt til eftirfarandi breytingu, frú forseti, og ætla að lesa hana upp: Tillögugreinin orðist svo: Alþingi ályktar að á vegum þess fari fram sjálfstæð og óháð rannsókn á starfsemi Íbúðalánasjóðs. Skal rannsóknin ná aftur til þess tíma er Íbúðalánasjóður var stofnaður. Þá skal og rannsaka ástæður þess að sjóðurinn var stofnaður með samruna Byggingarsjóðs ríkisins og Byggingarsjóðs verkamanna. Í kjölfar þess fari fram heildarendurskoðun á stefnu og starfsemi Íbúðalánasjóðs. Undir þetta ritar Vigdís Hauksdóttir 15. des. 2010.

Hæstv. forseti. Það er rétt sem fram kom í ræðum hv. framsögumanna, hv. þingmanna Róberts Marshalls og Vigdísar Hauksdóttur, fyrir bæði meiri hluta allsherjarnefndar og minni hluta að þetta mál hefur að umgjörð og efni tekið nokkrum breytingum í meðförum nefndarinnar. Upphaflega var lögð fram þingsályktunartillaga sem var aðeins þrjár og hálf lína og greinargerð sem var kannski um það bil tvöfalt lengri eða svo, kannski átta, níu línur í mesta lagi, og úr hefur orðið töluvert meiri texti og ítarlegri lýsing á þeirri rannsókn sem á að fara fram. Ég geri ekki athugasemdir við það. Ég vildi segja um aðkomu okkar sjálfstæðismanna í allsherjarnefnd, hv. þm. Sigurðar Kára Kristjánssonar og mína, að við vorum jákvæðir gagnvart málinu sem slíku, þ.e. rannsókn á starfsemi Íbúðalánasjóðs á undanförnum árum sem er meginefni tillögunnar, og vorum þar í takti við tvo af flokksfélögum okkar, hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson og Pétur H. Blöndal, sem voru meðal flutningsmanna að tillögunni. Þær breytingar á rannsóknarandlaginu eða því sem á að skoða miðað við breytingartillögur meiri hluta allsherjarnefndar höfðum við ekki mikið út á að setja eða miklar athugasemdir við. Við skrifum undir nefndarálit með breytingartillögum með fyrirvara en fyrirvarinn sem við lýsum lýtur miklu frekar að forminu en því efni sem þar er greint. Aðrir í meiri hluta allsherjarnefndar höfðu sterkari skoðanir á þeim efnispunktum sem nú eru tilgreindir í tillögutextanum eins og hann mun líta út verði breytingartillagan samþykkt. Sú athugasemd sem við komum með á vettvangi nefndarinnar laut fyrst og fremst að því að upprunalega í tillögutextanum væri ekki fjallað um það hvernig standa skyldi að þeirri rannsókn sem ályktað var um. Nú hefur meiri hluti allsherjarnefndar valið ákveðna leið til að orða þá hugsun, skulum við segja, og má sjá það í þeim texta eða þeirri breytingartillögu sem hér liggur fyrir. Eins og kom fram af minni hálfu í nefndinni sl. föstudag þegar við vorum að afgreiða þetta mál - það er röng dagsetning á nefndarálitinu, hér stendur 16. desember en ætti að vera 9. desember miðað við það hvenær málið var síðast tekið fyrir í nefndinni - að þrátt fyrir textann sem lýtur að verkefni forsætisnefndar o.s.frv. er engu að síður um að ræða ákveðið lagalegt tómarúm sem tekur við verði þessi tillaga samþykkt sem ályktun Alþingis. Ályktun Alþingis getur auðvitað sem slík staðið sem viljayfirlýsing um að gera eitthvað. En jafnvel þó að þessi tillaga verði samþykkt þá fer engin rannsókn í gang við það eitt. Ég held að við verðum að gera okkur grein fyrir því. Hér er texti sem orðast svo, með leyfi forseta: „Forsætisnefnd Alþingis verði falið að sjá um að rannsóknin fari fram í samræmi við ákvæði frumvarps til laga um rannsóknarnefndir sem hún hefur lagt fram.“ Um þetta verður að segja, hæstv. forseti, að forsætisnefnd er ekki í stöðu til að láta framkvæma neitt sem ekki er orðið að lögum frá Alþingi. Ég sé ekki að forsætisnefnd geti gert neitt óskaplega mikið þó að þessi þingsályktunartillaga verði samþykkt með þessari breytingu. Forseti Alþingis getur vissulega skipað þriggja manna nefnd á grundvelli þessarar tillögu en sú nefnd hefði engar heimildir til að láta rannsókn fara fram, ekki fyrr en lög um rannsóknarnefndir hafa verið afgreidd frá Alþingi. Það að Alþingi álykti að forsætisnefnd skuli skipa þriggja manna nefnd sem eigi að hafa sömu rannsóknarheimildir og rannsóknarnefnd Alþingis sem skipuð var veturinn 2008–2009 gefur nefndinni alls ekki sömu lagaheimildir og rannsóknarnefndin gamla hafði. Það lýsir bara ákveðnum vilja. Nauðsynlegt er að fram fari lagabreytingar áður en nokkur rannsókn getur byrjað sem styðst við einhverjar heimildir. Þannig er það. Verði ályktunin, sem ég mundi bara kalla viljayfirlýsingu, samþykkt þarf annaðhvort þetta ágæta frumvarp sem hér er vísað til að verða að lögum eða Alþingi, hugsanlega að frumkvæði forsætisnefndar, að setja sérlög um þá rannsóknarnefnd sem vísað er til. Ég vildi vekja athygli á þessu vegna þess að þetta voru sjónarmið sem ég orðaði í nefndinni. Forsætisnefnd getur hugsanlega á grundvelli þingsályktunartillögu af þessu tagi skipað nefnd, hafið óformlegan undirbúning að rannsókn en engin rannsókn getur hafist fyrr en komin er lagastoð undir slíka rannsókn. Það þarf að gerast annaðhvort með sértækum eða sérstökum lögum um þá tilteknu rannsókn eða almennum lögum um rannsóknarnefndir Alþingis. Ég vek líka athygli á þessu, hæstv. forseti, til að skýra hvers vegna við hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson undirritum þetta mál með fyrirvara. Ég tek það fram að við styðjum það meginmarkmið tillögunnar að rannsókn af því tagi sem hér er mælt fyrir um eigi sér stað. Við erum þeirrar skoðunar að það sé fullt tilefni til þess og gerum engar athugasemdir við þá efnislegu þætti sem þar eru tilgreindir en viljum undirstrika að þrátt fyrir þessa ályktun Alþingis, verði þetta samþykkt í þeim búningi sem meiri hluti allsherjarnefndar leggur til, þá þarf meira til áður en nokkur rannsókn getur byrjað. Ég vildi líka nota þetta tækifæri, hæstv. forseti, til að vekja athygli á því að það eru fleiri rannsóknarbeiðnir, bæði í formi þingsályktunartillagna og raunar í einhverju tilviki lagafrumvarpa, þar sem gert er ráð fyrir tilteknum rannsóknum í framhaldi af skýrslu rannsóknarnefndarinnar frá því í vor og starfi þingmannanefndarinnar frá því í sumar. Ég vildi bara nefna að að mínu mati eru a.m.k. sumar af þeim rannsóknum alveg jafnmerkilegar og eiga jafnmikið erindi við þingið og þessi tiltekna tillaga, ég er ekki að gera lítið úr henni en margar aðrar finnst mér einnig eiga erindi á dagskrá þingsins. Ég vildi bara nefna þetta í þessu samhengi vegna þess að þessi tillaga hefur verið tekin svolítið út úr og veitt hraðari meðferð í gegnum þingið en öðrum þeim rannsóknartillögum sem fram hafa komið. Við vitum að það á sér að hluta til þá skýringu að við afgreiðslu fjáraukalaga í síðustu viku, held ég, var samþykkt gríðarhá heimild vegna Íbúðalánasjóðs um að efla fjárhagslega stöðu hans. Það þótti kannski sérstakt tilefni til að ýta þessu máli áfram á þeim forsendum. Ég geri ekki athugasemdir við það en bendi engu að síður á í lok ræðu minnar að þótt þessi ágæta ályktun nái fram að ganga gerist ekkert fyrr en búið er að veita þeirri rannsókn sem þar er mælt fyrir um einhverja lagastoð.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. allsherjarnefnd fyrir að afgreiða til síðari umr. þessa þingsályktunartillögu sem ég var 1. flutningsmaður að ásamt sex öðrum hv. þingmönnum. Ég vil þó sérstaklega þakka formanni nefndarinnar, hv. þm. Róbert Marshall, fyrir afskaplega vandaða vinnu sem hann leiddi af mikilli elju. Tillagan er til komin vegna ályktunar rannsóknarnefndar Alþingis um að breytingar á fjármögnun og lánareglum Íbúðalánasjóðs hafi stuðlað að verulegu ójafnvægi í hagkerfinu og falið í sér ein af stærri hagstjórnarmistökum í aðdraganda að falli bankanna. Það kom fram í máli hv. þingmanna sem töluðu á undan mér að hún væri ansi snubbótt og ég tek undir það og vil kannski skýra af hverju svo er en orðalag hennar var í samræmi við aðrar tillögur í þingsályktunartillögunni sem kom úr vinnu þingmannanefndarinnar og þessi tillaga var upphaflega breytingartillaga við þá tillögu og var þar af leiðandi sett í sama búning. Þetta hefði ég auðvitað átt að athuga þegar ég flutti hana aftur samkvæmt samkomulagi í upphafi nýs þings í október en þar verð ég að segja að reynsluleysi mitt í þingstörfum er væntanlega stærsti orsakavaldurinn. En með góðum formanni allsherjarnefndar var auðvelt að kippa því í liðinn og ég fékk möguleika á að koma að útfærslu á nánari útlistun á þessari tillögu sem er innan þess ramma sem segir í upphaflegu tillögunni sem var um starfsemi Íbúðalánasjóðs frá aðdraganda breytinganna á fjármögnun og lánareglum Íbúðalánasjóðs sem hrint var í framkvæmd á árinu 2004. Þetta er bara nánari útlistun á því en auk þess hefur verið bætt við, sem ég hef ekkert við að athuga, að hún taki jafnframt til rannsóknar á innkomu bankanna á íbúðalánamarkaðinn, enda er vitað mál að það var gert með mjög óábyrgum hætti og af vanbúnaði en miklu offorsi. Það má segja að samspilið við þessa innkomu bankanna hafi komið sérlega illa niður á Íbúðalánasjóði vegna þess að hann hafði breytt um fjármögnunarkerfi, hann var farinn að fjármagna sig með annars konar skuldabréfum en áður og vegna þeirrar lausafjárstýringar sem var stunduð innan sjóðsins eftir innkomu bankanna og uppgreiðslu lána hjá Íbúðalánasjóði. Ég er mjög sátt við þessa vinnu nefndarinnar og tel raunar að hún hafi verið nauðsynleg í ljósi þeirrar 33 milljarða kr. heimildar sem við vorum að veita fjármálaráðherra til að leggja sjóðnum til vegna eiginfjárstöðu. Síðan hefur komið fram breytingartillaga við þessa þingsályktunartillögu frá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur. Það er skemmst frá því að segja að ég mun ekki styðja þá breytingartillögu, enda tel ég hana ekki hafa neitt með ályktun rannsóknarnefndar Alþingis að gera sem var um breytingar á fjármögnun og lánareglum Íbúðalánasjóðs. Hún nefndi mistök sem hún rakti til hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur, þáverandi hv. þingmanns og hæstv. félagsmálaráðherra, varðandi útlán til sveitarfélaga vegna félagslegs húsnæðis. Ég held að hér hljóti að vera um einhvern misskilning að ræða því að hér er svar við fyrirspurn til skriflegs svars - það er fylgiskjal með breytingartillögunni - á þskj. 230 í máli 103 frá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur þar sem spurt er, með leyfi forseta: „Hversu mikið skulda sveitarfélögin Íbúðalánasjóði vegna kaupa þeirra á félagslegu húsnæði? Í svari kemur fram að þetta séu tæpir 44 milljarðar. Ekki er sundurgreint þarna hvað tilheyrir hvaða lánakerfi en það er ljóst að núverandi lán Íbúðalánasjóðs, félagsleg lán á 3,5% vöxtum sem fara til sveitarfélaganna til félagslegs leiguhúsnæðis, eru alla vega góður hluti af þessum útlánum, 44 milljörðum, og hafa ekkert sérstaklega með Byggingarsjóð verkamanna að gera þó að svo kunni að vera að einhver af þessum lánum megi rekja þangað. Ég held að stór hluti af þessu séu hin svokölluðu 3,5% lán þar sem ríkið greiðir muninn á markaðsvöxtum sem Íbúðalánasjóði bjóðast til að fjármagna sig og 3,5% sem félagslegu lánin eru á. Það er líka rétt að taka fram, af því að hv. þingmaður leiðir að því líkur í breytingartillögu sinni að afskriftirnar megi rekja til Byggingarsjóðs verkamanna, að vanskilin af þessum lánum eru 7,5 milljónir af þessum 44 milljörðum svo ég sé ekki alveg hvaða bráða hætta á að vera í þessu. En svo kann vel að vera að áhætta sé fólgin í þessum lánaflokki en hann er einn af lánaflokkum Íbúðalánasjóðs og það kemur væntanlega fram í rannsókninni. Að lokum vil ég segja um CAD-hlutfall sjóðsins að það er náttúrlega ekkert sem mælir gegn því að sjóður með ríkisábyrgð sé með neikvæða eiginfjárstöðu en það mundi teljast léleg starfsemi ef menn væru að fjármagna sig á markaði með neikvætt eigin fé. Það lýsir því að ríkið sé ekki mjög agað í vinnubrögðum sínum ef það leyfir sínum sjóðum að vera í því ástandi og mun hafa áhrif til lengri tíma á lánshæfi sjóðsins og kann að hafa áhrif inn í ríkissjóð ef ljóst er að þar sé ekki dugur til að taka á rekstrarvanda stórra lánafyrirtækja sem ríkisvaldið ber ábyrgð á. Ég skil ekki þá hugmyndafræði að það sé eðlilegt að lánastofnanir reki sig með neikvæðu eigin fé en vilji menn vera í einhvers konar áætlunarbúskap má vel vera að það geti gengið en ef við ætlum að vera með markaðsfjármögnun eins og verið hefur með Íbúðalánasjóð mæli ég eindregið gegn því. Ég lýk svo ræðu minni á því að endurtaka þakkir mínar til allsherjarnefndar og vona að það verði breiður stuðningur við þessa þingsályktunartillögu.

Virðulegi forseti. Íbúðalánasjóður er með ríkisábyrgð og nú á fjárlögum sem verið var að ræða fyrir örfáum dögum minnir mig að - ég er ekki með þingskjalið hjá mér, fjárlögin í 2. umr. - sú ríkisábyrgð væri milli 700 og 800 milljarðar. En það dugði ekki til því að hæstv. fjármálaráðherra fór fram á það í fjáraukalögum að bæta um betur og setja 30 milljarða inn í sjóðinn líka. Það er augljóst að þarna er verið í einhverri bókhaldsleikfimi, enda kemur það fram í því svari sem bæði ég og hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir töluðum um að skuldir sveitarfélaganna við Íbúðalánasjóð eru um 44 milljarðar vegna kaupa á félagslegu húsnæði. Og þó svo að vanskilin séu ekki upp á nema lítið brot af þessari upphæð vil ég benda þingmanninum á að hér varð efnahagshrun og mikill hluti af þessum vanskilum er í frosti. Fólk er ekki búið að fá úrlausn sinna mála vegna þess að ríkisstjórnin er svo verklaus við að hjálpa skuldugum heimilum. Svo kemur líka fram í svarinu að ekki er búið að afskrifa nema brotabrotabrot af því sem þarf að afskrifa vegna þess að afskriftir hjá Íbúðalánasjóði koma ekki til fyrr en sveitarfélög eru komin til eftirlitsnefndar sveitarfélaganna. Við skulum því hafa stærðirnar á þessu alveg í lagi. En mig langar að spyrja þingmanninn: Hvað finnur hún því til foráttu að rannsaka Íbúðalánasjóð allan frá upphafi og ástæðu þess að Byggingarsjóður verkamanna varð gjaldþrota þegar Íbúðalánasjóður var stofnaður og honum var bjargað inn í Íbúðalánasjóð og allar þær skuldir og gjaldþrot sem félagslega íbúðakerfið sem Jóhanna Sigurðardóttir kom á fót voru settar þarna inn? Hvers vegna eigum við ekki rannsaka sjóðinn frá upphafi til enda í stað þess að taka lítinn bút út úr honum og rannsaka?

Frú forseti. Stutta svarið við spurningunni um gjaldþrot Byggingarsjóðs verkamanna er kjördæmapot. Það var þannig að sjóðurinn stóð sérstaklega illa vegna þess að á landsbyggðinni hafði verið byggt húsnæði í einhvers konar atvinnubótavinnu og síðan, til að allrar sanngirni sé gætt, var það auðvitað þannig að byggðaþróun á sumum svæðum var þannig að íbúðaþörfin var minni en áætlað hafði verið. Það er rétt að það komi sterklega fram. Varðandi spurningu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur um það af hverju ekki eigi að rannsaka sjóðinn frá upphafi þá fór ég yfir það í ræðu minni að þessi rannsókn grundvallast á ályktun rannsóknarnefndar Alþingis þar sem kveðið er skýrt á um það að ein af stærri hagstjórnarmistökum á fyrsta áratug 21. aldarinnar megi rekja til breytinga á fjármögnun og lánareglum Íbúðalánasjóðs. Það er á grundvelli þeirrar ályktunar sem þessi rannsókn er fram komin og er í eðli sínu allt annars konar rannsókn en sú sem þingmaðurinn leggur til.

Virðulegi forseti. Mig undrar nokkuð þetta svar og hvers vegna hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir er ekki tilbúin til að skoða stofnun Íbúðalánasjóðs frá byrjun. Hún upplýsti hér að hið félagslega íbúðakerfi sem Jóhanna Sigurðardóttir setti á stofn fyrir fátækari fjölskyldur og fólk sem hefði minna á milli handanna hefði verið gert ónýtt í kjördæmapoti. Þá vitum við það að Samfylkingin lítur svo á að fortíðin hafi byggst upp á kjördæmapoti. Það er fínt að þetta komi fram. Mig langar í kjölfarið að minna þingmanninn á að Íbúðalánasjóður varð ekki gjaldþrota í bankahruninu. Íbúðalánasjóður fór ekki á hliðina í bankahruninu. Hins vegar fóru allir bankarnir á hliðina í bankahruninu og sparisjóðirnir með og það vill svo til að á hátíðarstund kallar Samfylkingin stundum fram í í þingsalnum og segir að Seðlabankinn hafi farið á hausinn. Ég minni á að hv. þingmaður sat í stjórn Seðlabankans og mig langar því að spyrja hana vegna framkominnar tillögu um rannsókn á Íbúðalánasjóði á árunum 2004 og fram að bankahruni: Mundi hún styðja rannsókn ef fram kæmi þingsályktunartillaga um það hvers vegna Seðlabankinn fór á hausinn og af hvaða ástæðum og þá yfir þetta sama tímabil? Að taka út þetta tímabil, þegar krafan var sú að hækka lán Íbúðalánasjóðs upp í 90% vegna þess að fólk gat ekki fjármagnað íbúðir vegna hækkandi fasteignaverðs, er náttúrlega afar skrýtið og þess vegna legg ég fram þessa breytingartillögu í þeirri góðu trú að hér verði allt uppi á borðum en ekki einhver einstök aðgerð sem farið var í, og ég tel að það ætti hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir hagfræðingur að skilja best af öllum.

Frú forseti. Ég veit hreint ekki hvort ég stend á haus eða hæl. Það skal tekið fram að sú sem hér stendur sat í bankaráði Seðlabankans og hefur aldrei skirrst við að viðurkenna að sá banki hafi lent í það alvarlegum fjárhagskröggum að hann hefði orðið gjaldþrota hefði ríkissjóður ekki staðið honum að baki og ég vil benda hv. þingmanni á að það sama á við um Íbúðalánasjóð. Væri Íbúðalánasjóður ekki lánastofnun í eigu íslenska ríkisins með ríkisábyrgð væri hann jafngjaldþrota og nánast allar aðrar lánastofnanir í landinu. Og ég vil benda hv. þingmanni á að við erum að leggja sjóðnum til 33 milljarða til að hann geti haldið áfram að starfa með eðlilegum hætti. Út á það gekk aðgerðin þegar við veittum fjármálaráðherra heimild til að leggja sjóðnum til eigið fé, bara svo allur þingheimur hafi það á hreinu. Varðandi digurbarkalegt tal mitt um kjördæmapot þá fólst ekki í því að það hefði verið hæstv. forsætisráðherra Jóhanna Sigurðardóttir sem einhenti sér í það heldur var þetta kerfi sem hún kom á laggirnar en hún stjórnaði að sjálfsögðu ekki lánveitingum úr því kerfi. En ef fólk vill fara í einhverjar hártoganir með svona dylgjur þá er það þess að hafa það svo.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að málið sé komið á rekspöl, enda var ég einn af flutningsmönnum þessarar tillögu og vonast til að það náist góð samstaða um hana. Ég hef verið að skoða hvernig málið lítur út eftir að það kom úr nefnd og það er margt, og reyndar flest, sem mér líst vel á þar. Ég held hins vegar að setja verði inn þátt varðandi lánveitingar til leiguíbúðafélaga og enn fremur held ég að menn komist ekki hjá því að skoða hlutina betur, sérstaklega Byggingarsjóð verkamanna, kaupleiguíbúðakerfið og aðra þá sem fóru mjög illa með sjóðinn. Vegna orðaskipta hv. þingmanna áðan, hvort sem okkur líkar það betur eða verr, og ég held að engum líki það vel, setjum við auðvitað fjármuni í sjóðinn vegna þess að hann getur ekki starfað án þess. Hann er í rauninni gjaldþrota og ég skil ekki af hverju menn berja höfðinu við steininn varðandi það. Þess vegna setja menn peningana í sjóðinn. Ef svo væri ekki held ég að menn verði að flýta sér, þá skulum við sleppa því að setja þessa fjármuni inn í sjóðinn. Það væri fullkomlega galið að setja fjármuni í sjóðinn ef ekki væri þörf á því. Það hefur ótrúlega lítil umræða verið um Íbúðalánasjóð. Sú umræða fór ekki af stað fyrr en svar barst við fyrirspurn minni um sjóðinn, sem var ekki fullnægjandi, það var ekki rétt. Ég hef sent framhaldsspurningar hvað það varðar sem munu örugglega nýtast í rannsókninni. Ég spyr hv. þingmann hvort hún telji ekki eðlilegt að taka leiguíbúðafélögin inn líka og sömuleiðis Byggingarsjóð verkamanna og kaupleiguíbúðirnar, 

Forseti. Varðandi spurningar hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar held ég að rétt sé að taka fram að ég er sammála honum varðandi leiguíbúðirnar. Ég held að það þurfi að skoða alla lánaflokka Íbúðalánasjóðs og mér finnst það í raun felast í þessari tillögu þótt það sé ekki sagt berum orðum. Ég ætla að endurtaka svar sem ég gaf hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur, þessi tillaga sprettur upp úr ályktun rannsóknarnefndar Alþingis um breytingar í fjármögnunarkerfi sjóðsins. Í þessari tillögu biðjum við m.a. um ástæðurnar fyrir því að svo er komið fyrir sjóðnum í víðu samhengi og ef nefndin metur það sem svo að það nái til Byggingarsjóðs verkamanna má benda á að í 14. lið breytingartillögunnar segir að rannsaka verði, með leyfi forseta: „Annað sem rannsóknarnefnd kann að komast að við rannsókn sína og telur ástæðu til að upplýsa Alþingi um.“ Ég tel það alveg rúmast innan þess en ég er ekki útvörður þess að dylja sögu Byggingarsjóðs verkamanna. Ég tel að það uppgjör liggi alveg fyrir og þurfi ekki sérstakrar rannsóknar við. Það sem við erum að rannsaka er hvernig sjóðurinn sinnti lögbundnu hlutverki sínu eftir að hafa breytt um fjármögnunarleiðir og hvers vegna þær leiðir voru valdar þó að það væri yfirlýst mat eftirlitsstofnana og sérfræðinga að þær kynnu með einhverju móti að vinna gegn hagstjórnarstefnu ríkisvaldsins og peningamálastjórninni. Mér finnst það liggja nokkuð ljóst fyrir.

Virðulegi forseti. Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að læra af fortíðinni og setja hlutina í samhengi. Þegar menn skoða þær rannsóknarnefndir sem starfað hafa taka þær iðulega mið af stemningunni í þjóðfélaginu hverju sinni. Ég las það í frumvarpinu um rannsóknarnefndir. Sumar rannsóknir sem farið hefur verið af stað með í Íslandssögunni hljóma mjög hjákátlega í nútímanum. Þegar við förum í verkefni eins og þetta, sem við gerum ekki oft, er afskaplega mikilvægt að við tökum til allra þátta sem skipta máli. Ég var einn af flutningsmönnum þessarar tillögu ásamt 1. flutningsmanni hennar, Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, og í mínum huga hefur verið alveg skýrt að við ætlum að skoða málin í stóru samhengi, annars værum við ekki að fara í þetta verkefni. Einn af þeim þáttum sem ég lagði áherslu á í spurningu minni var hin ólíka nálgun, þ.e. að Íbúðalánasjóður fór augljóslega gegn peningastefnu stjórnvalda, og við þekkjum það. En það er hins vegar margt annað sem þarf að skoða í þessu samhengi. Eitt af því er tilurð Íbúðalánasjóðs og hvernig frágangurinn var þar, ég held að það sé ekki rétt hjá hv. þingmanni að það hafi verið eitthvað sérstaklega uppi á borðum. Það var á þeim tíma sem menn afgreiddu hlutina á tiltölulega miklum hraða og lítil umræða var um þetta. Það var ýmislegt rætt um stöðuna en það hefur ekki verið upplýst. Ég held að það væri kjörið fyrir okkur að gera það núna og tek það skýrt fram að við ættum að fara í þá vegferð.

Frú forseti. Ég held það sé rétt að taka það fram að ég tel breytingartillögu frá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur með engu móti ná utan um þær breytingar á tillögu sem bornar eru upp af meiri hluta allsherjarnefndar. Ég tel þá tillögu vera allt annars eðlis. Eins og ég segi erum við að skoða þátt Íbúðalánasjóðs í hagstjórninni á Íslandi. Við erum að skoða hvernig haga skuli lánveitingum til frambúðar til að það sé til hagsældar fyrir íslensk heimili, sem er mikilvægt, án þess að það hafi óheppileg áhrif á peningamálastjórnina. Ég ítreka það sem ég sagði við hv. þingmann að ég tel að rannsókn á aðstæðum sjóðsins þegar hann hóf göngu sína sé alls ekki útilokuð, eins og kemur fram í tillögum að breytingum sem liggja fyrir frá hv. allsherjarnefnd. Ég tel að ef nefndin kemst að því að ástæða sé til að skoða það nánar og það kunni að vera hluti af skýringum á vandanum sem við stöndum frammi fyrir í dag þar sem við þurfum að leggja sjóðnum til umtalsvert fé, hljóti að verða litið til þeirra þátta, enda er skýrt kveðið á um það í 14. lið að það eigi ekkert að fela eitt eða neitt heldur eigi það að koma upp á yfirborðið sem rannsóknarnefndin telur mikilvægt að upplýsa Alþingi um.

Virðulegi forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að taka til máls í þessu máli en eftir að hafa hlustað á umræðuna á undan get ég ekki orða bundist. Í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis er töluvert fjallað um Íbúðalánasjóð og í andsvörum sem fram fóru áðan töluðu menn á þá leið að tap Íbúðalánasjóðs í því hruni sem við upplifðum í október 2008 hafi verið ofboðslega mikið. Eins og fram kom í máli hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar lagði hann fyrstur fram nokkrar spurningar um það tap og þær mögulegu afskriftir sem sjóðurinn sér fram á á næstunni. Það var mjög áhugavert að skoða svörin við þeim spurningum. Mér skilst að eignasafn Íbúðalánasjóðs sé metið einhvers staðar í kringum 700–800 milljarða. Þeir eru nú búnir að setja um 1,6 milljarða inn á afskriftasjóð og meginhluti þeirra fjármuna er vegna lána til verktaka vegna byggingar á leiguíbúðum. Það var mikill þrýstingur frá hendi launþegasamtaka og vinstri flokkanna um að farið yrði í að byggja upp leigumarkaðinn. Íbúðalánasjóður fór svo að lána til verktaka á síðustu árum í mun meira mæli vegna byggingar á leiguíbúðum. Mjög lítill hluti af þessu er vegna lánveitinga til einstaklinga og þegar ég hef reynt að afla mér upplýsinga um hvaða íbúðir það eru sem sjóðurinn hefur fyrst og fremst tekið yfir eru það mestmegnis íbúðir á afmörkuðum svæðum, fyrst og fremst á Austfjörðum og Vestfjörðum. Stærsti hluti þess taps sem sagt var frá í svörum við spurningum hv. þm. Guðlaugs Þ. Þórðarsonar var um 10 milljarðar, um 10 þúsund milljónir, að mig minnir, sem hafði með fjársýslu sjóðsins að gera. Sjóðurinn lenti í töluverðum vandræðum þegar bankarnir ruddust inn á húsnæðislánamarkaðinn og fólk fór að borga upp lánin sín í miklum mæli. Þá stóð sjóðurinn frammi fyrir því að taka ákvörðun um hvernig hann gæti ráðstafað þeim fjármunum sem best. Sú ákvörðun byggðist á mati þeirra á því hvað best væri að gera. Síðan var minnst á að þær ákvarðanir sem stjórn sjóðsins og starfsmenn tóku varðandi umsýslu þessara fjármuna hefði unnið gegn peningamálastefnu stjórnvalda. Það er eitt af því sem ég setti stórt spurningarmerki við og er ein ástæðan fyrir því að ég taldi mig hafa erindi í ræðustól til að ræða því að það kemur mjög skýrt fram í umfjöllun rannsóknarnefndar Alþingis að ef eitthvað er hafi það fyrst og fremst verið Seðlabankinn sjálfur sem vann gegn svokallaðri peningastefnu sinni. Vextirnir voru langt á eftir kúrfunni, menn losuðu um bindiskyldu bankanna sem dældi peningum inn í bankana sem þeir þurftu síðan að snúa sér að og koma í vinnu. Meðal annars var tekin ákvörðun um að ráðast á Íbúðalánasjóð og reyna að ganga frá honum. Ég held hins vegar að þegar við horfum til baka getum við þakkað fyrir að það skyldi hafa verið jafnmikill stuðningur og raunin varð við Íbúðalánasjóð bæði hjá almenningi og á þingi því að meginhluti Íslendinga er með íbúðarlán sín hjá Íbúðalánasjóði. Það eru að minnir mig um 170 milljarðar sem talað er um að séu í svokölluðum gengistryggðum lánum eða erlendum lánum sem fólk skipti yfir í en langstærstur hluti Íslendinga er með verðtryggð húsnæðislán, annaðhvort hjá Íbúðalánasjóði eða hjá lífeyrissjóðunum. Íbúðalánasjóður hefur staðið sig ágætlega að mínu mati við að uppfylla tilgang sjóðsins sem er að stuðla að því með lánveitingum og skipulagi húsnæðismála að landsmenn geti búið við öryggi og jafnrétti í húsnæðismálum og að fjármunum verði sérstaklega varið til að auka möguleika fólks til að eignast og eða leigja húsnæði á viðráðanlegum kjörum. Útfærslan er hins vegar eitthvað sem við hefðum kannski átt að setja spurningarmerki við, sérstaklega í ljósi þess að við bjóðum upp á verðtryggð húsnæðislán á Íslandi í jafngreiðsluformi. Það virðist vera að meiri hluti allsherjarnefndar og 1. flutningsmaður tillögunnar geri athugasemdir við að farið sé út í að rannsaka sjóðinn, allt frá tilurð hans með samruna Byggingarsjóðs ríkisins og Byggingarsjóðs verkamanna og eftir það. Megináherslan virðist vera lögð á starfsemi sjóðsins frá aðdraganda breytinganna á fjármögnun og lánareglum hans, sem var breytt árið 2004, og til ársloka 2010. Ég er fulltrúi í nefnd sem hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir leiðir varðandi mótun nýrrar húsnæðisstefnu og eins og talað er um í frumvarpinu varðandi rannsóknarnefndir er lögð áhersla á að rannsókn eigi að hafa gildi fyrir almenning. Ég tel að hún eigi annaðhvort að vísa til þess að einhver hafi hugsanlega brotið lög eða gert eitthvað annað af sér eða til að aðstoða okkur við að læra af því sem fór úrskeiðis og hvernig við getum gert betur í framtíðinni. Að því leyti tel ég það vera helstu rökin fyrir því hvers vegna við eigum að skoða uppruna Íbúðalánasjóðs, að við fáum heildarmyndina yfir það hvernig starfsemi Íbúðalánasjóðs hefur verið háttað en ekki bara tímabilið frá því að við fórum út í einkavæðinguna á bönkunum og átök hófust á íslenskum fasteignalánamarkaði. Ég held að það væri mjög gagnlegt fyrir okkur og ég tel að þær rannsóknir sem gerðar hafa verið hingað til á íslenska húsnæðislánamarkaðnum og fasteignalánamarkaðnum séu alls ekki ásættanlegar og við höfum séð það í hinni viðamiklu vinnu hjá rannsóknarnefnd Alþingis hvað slíkt getur skilað okkur miklu og hjálpað okkur við að móta framtíðarstefnu. Ég efast heldur ekki um að flutningsmenn að meginhluta til telji að Íbúðalánasjóður skipti okkur máli, að hlutverk hans hafi verið merkilegt fyrir okkur öll. Nú stöndum við hins vegar frammi fyrir því þegar við byggjum upp annað fjármálakerfi á Íslandi að þetta er stór hluti af því og við þurfum að taka ákvörðun um hvernig við viljum hafa það til framtíðar. Viljum við vinna áfram með núverandi form eða teljum við að ástæða sé til að breyta því? Þess vegna þurfum við að skoða heildarmyndina. Það er ástæðan fyrir því að ég styð breytingartillögu frá hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur. Síðan vil ég líka benda á að gerður var ákveðinn samanburður á milli gjaldþrots Seðlabankans og þeirra fjárhagslegu örðugleika sem Íbúðalánasjóður er í. Ég verð að segja að ég tel að þeir erfiðleikar séu á engan máta sambærilegir. Tap Seðlabankans er metið upp á 495 milljarða, að ég tel. Það er mjög mikil óvissa varðandi hversu mikið af því mun innheimtast. Það kom t.d. margoft fram í máli hv. þingmanna Samfylkingarinnar í umræðu um Icesave á sínum tíma þegar þau báru saman tap Seðlabankans og þá skuld sem menn stóðu hugsanlega frammi fyrir að Icesave-samningurinn stefndi í. Þá voru menn að tala um tap upp á 300 milljarða og bentu á Seðlabankann sem miklu stærra dæmi. Hér er verið að tala um að leggja inn um 18–20 og eitthvað milljarða, sem mér skilst að stjórn Íbúðalánasjóðs hafi talað um, og upp í 33 milljarða, sem hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir hefur nefnt. Ég verð að segja að það eru mun bundnari upphæðir. Það er líka ríkisábyrgð á Íbúðalánasjóði og þá verðum við að spyrja okkur þeirra spurningar: Eigum við að gera sömu kröfu varðandi eigið fé stofnunar sem er með ríkisábyrgð á skuldabréfum sínum, á skuldbindingum sínum, versus þá kröfu sem við gerum um eigin fé einkafyrirtækja sem sinna öðrum hlutverkum? Þetta eru rök mín fyrir stuðningi mínum við tillöguna og ég vona svo sannarlega að hlustað verði á þau.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Eygló Harðardóttur fyrir málefnalega ræðu þó að ég sé ekki alls kostar sammála henni. Ég vil byrja á því að segja að ég skil ekki alveg breytingartillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur í þessu samhengi. Hún horfir ekki á þann megingrundvöll sem þingsályktunartillagan sem meiri hlutinn afgreiddi byggir á. Ég finn mig knúna til að koma upp vegna samanburðar hv. þingmanns á stöðu Seðlabankans í kjölfar hrunsins og Íbúðalánasjóðs. Þeim samanburði átti ég ekki upptök að í þessum ræðustól heldur hv. þm. Vigdís Hauksdóttir. Ég geri ráð fyrir að hún hafi gert það af því að henni hafi þótt hún koma þar við snöggan blett á þeirri sem hér stendur eða eitthvað slíkt því að hún sagði það í því samhengi. Nú er það svo að ég skammast mín fyrir veru mína í seðlabankaráði og skammast mín fyrir að hafa verið ein af þeim fjölmörgu sem ekki stóðu vaktina með viðunandi hætti. En að væna mig um að vera með einhvern samanburð þarna á milli, ég get ekki setið undir því. Ég bendi á að þó að Íbúðalánasjóður sé í allt öðrum sporum en Seðlabankinn þá eru þeir 33 milljarðar sem við samþykktum hér þess eðlis að ef við ætlum að láta eins og ekkert hafi í skorist og teljum ekki ástæðu til að skoða hvernig þetta sé til komið og hvernig við eigum að haga málum í framtíðinni þá finnst mér það heldur dapurlegt og tel rétt að fram komi að ég samþykkti einmitt ásamt öðrum þingmönnum, öllum 63, rannsókn á Seðlabankanum, 

Virðulegi forseti. Ég verð alla vega að segja að mín kynni af hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur eru þau að hún nálgist öll sín verk með því  Ef við förum að tala um að axla ábyrgð þá er alveg ljóst að minn flokkur ber mikla ábyrgð á því hvernig Seðlabankanum hefur verið stjórnað á undanförnum árum og jafnvel áratugum. Það er eitthvað sem ég tel ekki vera til eftirbreytni. Ég vona svo sannarlega að þær breytingar sem þegar hafa verið gerðar á lögum um Seðlabankann og þær breytingar sem eru í bígerð muni gera það að verkum að við tryggjum að þar muni menn sinna störfum sínum öðruvísi en áður. Ég biðst afsökunar. Ég misskildi greinilega hvernig samtalið var varðandi samanburð á Seðlabankanum og Íbúðalánasjóði. Ég ítreka hins vegar að þó ekki sé stuðningur hjá meiri hluta allsherjarnefndar við breytingartillögu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur þá tel ég möguleika á að ná samstöðu um breytingar á þeirri rannsókn sem er lögð til og þá sérstaklega í ljósi þess að færa tímabilið lengra aftur, að horfa til þess að rannsóknin fari fram frá þeim tíma sem Íbúðalánasjóður var stofnaður og raunar á þróun sjóðsins í framhaldinu. Hvernig var staðið að fjármögnun hans? Hvernig var staðið að rekstri hans? Ég veit að það er ýmislegt sem við framsóknarmenn höfum viljað gera öðruvísi. En við höfum hins vegar líka gert margt gott. Hvernig við höfum haldið utan um Íbúðalánasjóð og hvernig hann hefur að mörgu leyti sinnt hlutverki sínu tel ég svo sannarlega að sé eitt af því sem við höfum ástæðu til að vera stolt af.

Frú forseti. Nú er það svo að ég tel engan veginn að hv. þm. Eygló Harðardóttir hafi þurft að biðja mig afsökunar. Það var ekki svo að ég teldi að hún væri að segja þetta af einhverjum annarlegum hvötum. Ég vildi bara að hún vissi í hvaða samhengi umræðan kom upp og að það hefði ekki verið að mínu undirlagi. Ég held að ég hafi ekki mikið meira að segja í þessari umræðu. Það liggur ljóst fyrir af minni hálfu hvaða ástæður eru fyrir því að við þingmenn sem erum á þessari þingsályktunartillögu teljum að þessi rannsókn þurfi að fara fram. Ég hef jafnframt bent á að ég telji það koma skýrt fram í breytingartillögu frá meiri hluta allsherjarnefndar að sé það mat rannsóknarnefndarinnar að sjóðurinn hafi í raun frá upphafi verið of veikburða til að takast á við hlutverk sitt vegna forsögunnar þá hljóti það að koma fram í þeirri rannsókn. Mér finnst breytingartillagan frá hv. þingmanni þar af leiðandi algerlega óþörf og ekki bæta tillöguna og, svo ég endurtaki það enn eina ferðina þreytt að kveldi, að breytingartillaga meiri hlutans sem og upphaflega þingsályktunartillagan sé afskaplega opin með að þar eigi að skoða alla þá þætti sem eigi sök á stöðu sjóðsins í dag.

Virðulegi forseti. Það væri kannski ágætt að fá skoðun hv. þm. Róberts Marshalls, sem er formaður allsherjarnefndar, á þessu með tímabilið. Ég get ekki skilið tillögugreinina öðruvísi en verið sé að tala um að rannsökuð verði fyrst og fremst starfsemi sjóðsins frá aðdraganda breytinganna á fjármögnun og lánareglum hans sem hrint var í framkvæmd á árinu 2004 til ársloka 2010. Ég tel að fyrst við erum á annað borð að stofna til rannsóknar á starfsemi Íbúðalánasjóðs væri eðlilegast að skoða starfsemina frá upphafi, sérstaklega í ljósi ábendinga hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur um þær skuldir sem sjóðurinn yfirtók við samruna Byggingarsjóðs ríkisins og Byggingarsjóðs verkamanna. Ég þekki af reynslu úr mínu eigin sveitarfélagi erfiðleika vegna þeirra bygginga sem voru fjármagnaðar þá. Það hefur verið húsnæðið sem Íbúðalánasjóður hefur átt í vandræðum með og þurft að losa sig við og mér skilst að staðan hafi verið svipuð á fleiri stöðum. Þannig fengjum við heildarmyndina. Það er í raun og veru von mín að í anda ályktana þingmannanefndarinnar sé þetta eitthvað sem við getum hugsanlega komist að sameiginlegri niðurstöðu um áður en við förum í atkvæðagreiðslu því að ég held að það sé grundvöllur fyrir sátt í þessu máli.

Virðulegur forseti. Ég vil taka það fram vegna orða hv. þingmanns að að mínu mati er allt til rannsóknar í samræmi við þessa þingsályktunartillögu sem hefur áhrif á stöðu sjóðsins eins og hún er nú. Þar stendur einmitt hnífurinn í kúnni. Þess vegna tel ég að breytingartillaga hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur bæti í sjálfu sér engu við þá þingsályktunartillögu sem hér hefur verið flutt og lögð fram. Það sem hafði áhrif á stöðu sjóðsins er til rannsóknar og ef einhver sérstök þörf er að fara lengra aftur í tímann en sú dagsetningu sem tilgreind er í þingsályktunartillögunni segir til um þá er ekki búið að girða fyrir að það verði gert.