Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Fyrir mjög skömmu var því frv., sem hér liggur fyrir um ráðstöfun á greiðsluafgangi ríkissjóðs árið 1954, vísað til fjhn. d. Eins og nál. fjhn. á þskj. 782 ber með sér, hefur n. afgr. málið og leggur til, að frv. verði samþ., en einn nm., hv. 4. þm. Reykv. (HG), áskildi sér rétt til að bera fram brtt., og liggja nú fyrir brtt. frá honum á þskj. 774, sem ég skal ekki gera að umtalsefni að sinni. Annar nm., hv. þm. S-Þ. (KK), var með leyfi forseta kominn burt af Alþ., þegar n. afgr. málið, og tók því að sjálfsögðu ekki þátt í afgreiðslu þess. Hæstv. fjmrh. gerði grein fyrir þessu frv. við 1. umr. þess, og þarf ég ekki við það að bæta og mun því ekki fjölyrða um þetta mál að ráði, en þó vildi ég aðeins taka fram nokkur atriði. Eins og hæstv. fjmrh. gaf skýrslu um í Alþ. fyrir æði löngu, þá er svo talið, að greiðsluafgangur ríkissjóðs árið 1954 verði um 35 millj. kr., og þetta frv. er um ráðstöfun á öllum þessum greiðsluafgangi. Þegar skýrslan var gefin, gerði ég fyrir mitt leyti mér vonir um það, að þessi upphæð gæti orðið sem eins konar varasjóður til yfirstandandi árs til þess að mæta hugsanlegum halla á fjárl. og öðrum ófyrirséðum útgjöldum. En ýmis atvik hafa valdið því, að þetta getur ekki orðið, heldur er hér gerð till. um, sem sjálfsagt verður samþ. af Alþ., að ráðstafa öllum þessum greiðsluafgangi, og er þá ekki neitt eftir til að hafa sem varasjóð ríkissjóðs fyrir þetta ár. Ég verð að láta það í ljós, þó að ég hafi mælt með þessu frv., að ég tel neyðarúrræði að ráðstafa þannig hverjum eyri fyrir fram eða nú þegar af greiðsluafgangi ríkissjóðs. En það liggur fyrir, að það var hin brýnasta nauðsyn á því að tryggja ræktunarsjóði og fiskveiðasjóði aukið starfsfé. Auk þess eru fleiri greiðslur hér, sem verður að telja hina mestu nauðsyn að inna af hendi, og má segja það um alla liðina, sem í frv. eru. En um 9. liðinn, sem er 6 millj. kr. í framlag ríkissjóðs til atvinnuleysistrygginga, er það að segja,að það kann að vísu að vera nauðsynjamál, en þetta er algert nýmæli og stafar frá kjarasamningunum, sem gerðir voru nú fyrir skömmu. Með þessu er gengið inn á þá braut, að ríkissjóði er bundinn alveg nýr baggi, sem mun kosta stórfé árlega í framtíðinni, og þó að hægt sé að inna greiðslu af hendi í þessu skyni nú á þessu ári af tekjuafgangi fyrra árs, þá er óvíst, að svo verði í framtíðinni, og liggur þá fyrir á næsta þingi, þegar fjárlög verða samin, að horfast í augu við það, að þarna eru komin ný útgjöld, sem alveg er óvíst að núverandi tekjur ríkissjóðs hrökkvi til að inna af hendi, og getur orðið til þess ásamt ýmsu öðru, að sjá þurfi ríkissjóði fyrir nýjum tekjum. Með þessu er ég ekki að mæla móti þessu atriði eins og ástatt er, enda er það, eins og ég sagði í upphafi máls míns, einróma till. n., að frv. verði samþ., þó að einn nm. hafi flutt brtt. um nokkuð aðra tilhögun, eða að lækka suma liðina á frv. og í þess stað setja nýjan lið.



Herra forseti. Skeð er skeð, og ég sé því ekki annað en að eftir atvíkum verði það að teljast eðlilegt að samþ. þetta frv., sem fyrir liggur, um ráðstöfun á greiðsluafgangi ríkissjóðs 1954. Ef ég man rétt, upplýsti hæstv. fjmrh., þegar hann gaf yfirlitið um afkomu ársins 1954, að umframtekjurnar hefðu orðið kringum 100 millj. kr. Það er býsna mikið fé, eins og þdm. öllum er ljóst. En jafnframt upplýsti hæstv. ráðh., að af þessum umframtekjum væru þá þegar eyddar um 65 millj. kr., þannig að sá greiðsluafgangur, sem hann taldi þá að fyrir hendi mætti teljast, væri rétt um 35 millj. kr. Hæstv. ráðh. gat þess þá einnig, að ríkisstj. hefði gefið fyrirheit um að ráðstafa nokkrum hluta af þessum greiðsluafgangi til ræktunarsjóðs og byggingarsjóðs; ekki man ég, hvort hann nefndi fleira. Og mér er tjáð, að þessar greiðslur muni þegar hafa verið inntar af hendi. Ég vil alveg taka undir ummæli hv. frsm. n., að það væri mjög æskilegt, þegar slíkan hvalreka ber á fjörur ríkissjóðs sem varð á seinasta ári, 1954, að unnt væri að taka sem mest af umframtekjunum og mynda af þeim eins konar varasjóð til þess að mæta sveiflum næsta eða næstu ára og til þess að geta notað til atvinnujöfnunar, ef ríkissjóður þyrfti að auka sínar framkvæmdir, vegna þess að atvinnulífið, sem er í einstaklinga og fyrirtækja höndum, drægist saman. Og mér skildist á hæstv. fjmrh. þá, að hann teldi þetta mjög æskilegt. Raunin hefur þó orðið sú, að hér er lagt til, að þessum 35 millj. verði úthlutað eins og hér er gert ráð fyrir. Ég skal sem sagt ekki vera meinsmaður frv.; það er komið sem komið er. En ég tel, að úr því að á annað borð er farið að úthluta greiðsluafganginum, þá sé rétt að gera nokkra breytingu á þeirri tilhögun, sem í frv. er lagt til að höfð verði, og ber því fram brtt. á þskj. 774. Hún er ósköp smávægileg eða veigalítil, eins og hv. 1. þm. Eyf. (BSt) mundi orða það. Hún gengur aðeins í þá átt, að 3 millj. kr. af afganginum verði lagðar fram sem sérstakt framlag til byggingarsjóðs verkamanna, sem ég hef rætt hér um við meðferð annarra mála á þinginu og öllum hv. þdm. er kunnugt um að er í hinu mesta greiðsluþroti. Í frv. er gert ráð fyrir, að lagðar verði fram 4 millj. kr. til veðdeildarinnar, 8 millj. kr. til ræktunarsjóðs og 8 millj. kr. til fiskveiðasjóðs. Nú hafa verið töluvert myndarlegar ráðstafanir gerðar á þessu þingi, sem nú er að ljúka, til þess að tryggja þessum sjóðum öllum starfsfé, sérstaklega bæði ræktunarsjóði og fiskveiðasjóði, svo að ég tel, að svo mikla þörf sem þeir hafi fyrir að fá nokkra viðbót af þessum greiðsluafgangi, þá sé þörfin hjá byggingarsjóði verkamanna enn þá ríkari og því sé rétt og verjandi að lækka framlagið t.d. til fiskveiðasjóðs um 1 millj., þó að mér sé sárt um það, og um 1 millj. hjá veðdeild Búnaðarbankans og 1 millj. hjá ræktunarsjóði, en verja þessum 3 millj. kr. til þess að leggja sérstakt aukaframlag til byggingarsjóðs verkamanna, sem ég veit að á við hinn allra erfiðasta fjárskort að búa. Ég sé, að hæstv. fjmrh. er kominn hér inn, og mundi vilja mega vænta stuðnings hans í þessu efni, því að ég veit, að honum er annt um, að þessi sjóður geti að gagni komið, og leyfi mér því að gera mér vonir um, að hv. d. og hæstv. ráðh. geti fallizt á þessa tiltölulega litlu brtt.



Herra forseti. Hv. 4. þm. Reykv. (HG) hreyfði því í n., að frv. yrði breytt í þá átt, sem hann hefur nú flutt brtt. um á þskj. 774. Aðrir nm. féllust ekki á það, og þar af leiðir, að ég tel mig geta lýst yfir því fyrir hönd hinna 3 nm., að þeir fallist ekki á þessar brtt. Það má alltaf benda á ýmislegt, sem þörf sé að veita fé til. Út af fyrir sig skal ég ekkert mótmæla því, að það sé þörf á fé til byggingarsjóðs verkamanna og að honum sé tryggt fé eftir öðrum leiðum. En n. lítur svo á um það, sem hér er ætlað til höfuðatvinnuvega þjóðarinnar eða lánastarfsemi til þeirra, ræktunarsjóðs og fiskveiðasjóðs, sem hv. þm. gerir till. um að lækka um 1 millj. til hvors, að það sé svo aðkallandi þörf að auka fjármagn þessara sjóða, að ekki beri að skerða það framlag, sem hér er lagt til. Og hvað snertir veðdeild Búnaðarbanka Íslands, þá er það svo, að hún hefur alls ekkert fé haft nú undanfarið og ekkert getað lánað nema með því móti að taka það, sem hún hefur lánað, að láni hjá sparisjóðsdeild bankans, og verður því að telja, að veðdeild Búnaðarbankans, ef hún á að starfa á annað borð og vera til, eigi í þessu frv. að ganga fyrir byggingarsjóði verkamanna, sem þegar hefur verið ákvörðuð fjárveiting til.



Herra forseti. Hæstv. fjmrh. hafði svo greinilega framsögu á máli þessu við 1. umr., að ég sé ekki ástæðu til þess að endurtaka það, sem hann þá sagði. Fjhn. hefur athugað frv. og mælir með því, að það verði samþ. óbreytt. Ég vil geta þess, að hv. þm. Barð (Gís1J) hefur gert fyrirvara, eins og kemur fram í nál., og að hv. þm. S-Þ. (KK) tók ekki þátt í afgreiðslu málsins; hann hefur fjarvistarleyfi frá forseta deildarinnar.