Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að hinar frjálsu þjóðir eru nú að efla varnir sínar til að geta komið í veg fyrir ofbeldisárás eða hindrað hana, ef hún er gerð. Við þær athuganir, sem áttu sér stað til að rannsaka, hvernig varnirnar yrðu bezt og fljótast gerðar sem öruggastar, kom í ljós, að samtök þessi yrðu mjög styrkt, ef Tyrkland og Grikkland gerðust beinir aðilar að samtökum Atlantshafsríkjanna. Á síðasta ári varð samkomulag um, að þessi ríki skyldu samhæfa varnir sínar vörnum Atlantshafsríkjanna, en það er ljóst, að þær ráðstafanir voru ekki fullnægjandi í þessu sambandi. Það er meiri trygging fyrir öryggi og varðveizlu friðar, ef þessi ríki gerast beinir aðilar samtakanna. Það var samhljóða álit á fundinum í Ottawa að leggja til við stjórn og þing hverrar þjóðar um sig að samþ. þátttöku þessara ríkja. Um síðustu helgi var undirritað samkomulag þar að lútandi í London. Þetta samkomulag þarfnast staðfestingar, og þar sem Atlantshafssamningurinn var samþ. af Alþingi, er rétt að fá samþykki þingsins fyrir þessu viðbótarsamkomulagi. - Ég fjölyrði ekki meira um þetta, en legg til, að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. utanrmn.



Herra forseti. Mér finnst það ekki sitja sérstaklega á þeim þm., sem voru andvígir Atlantshafssamningnum, að ræða þetta sérstaklega. Þó ætla ég að leggja nokkur orð í belg. Með þessari viðbót sýnir Atlantshafssamningurinn betur eðli sitt, að vera samtök þeirra stórvelda, sem kúgað hafa aðrar þjóðir fram að þessu. Þessi stórveldi hafa reynt að skreyta sig með því, að í Evrópu sé lýðræðisstjórn, þó að stjórnarhættir gagnvart þeim löndum, sem þeir undiroka, sé hreint einræði. En nú á að fara að stíga það spor að taka hrein einræðisríki eins og Grikkland og Tyrkland inn í bandalagið. Það má minna á það til skemmtunar, að það er sama sem verið að innlima Miðjarðarhafið í Atlantshafið og að taka Grikkland og Tyrkland og kalla þau frjálsar þjóðir. Nú er það vitað, að ýmsum, sem voru samþykkir Atlantshafssamningnum, ofbýður sú hræsni að tala um lýðræði og frjálsar þjóðir og taka svo Grikkland upp í bandalag hinna frjálsu þjóða. Þess vegna voru stjórnir Hollands, Danmerkur og Noregs andvígar því að taka þessi ríki upp í Atlantshafsbandalagið. Hins vegar var svo að farið, að stjórnir þessara þjóða voru brotnar hver af annarri, þangað til Danmörk gafst síðast upp. Það þarf ekki að spyrja að því, hverju hafi verið beitt til að kúska þessi ríki. Það er þess vegna ekkert nýtt fyrir okkur, sem vorum andvígir þessum samningi, að þetta skref sé tekið. Ef einhver, sem var samþykkur þessum samningi, hefur álitið, að verið væri að festa lýðræðið í sessi í heiminum, er tími til kominn að spyrna við fótum. Er það meiningin að taka Spán líka upp í bandalagið, áður en tekizt hefur að yfirvinna ógeð frjálsra þjóða á Franco? Á að gera Spán að höfuðverndara lýðræðis í Evrópu? Það ráð er nú tekið, að Bandaríkin gera einkasamning við Franco. - Ég ætla ekki að orðlengja frekar um afstöðu mína til þessa máls, en ég mun greiða atkv. á móti því þegar við þessa umr. Þeir, sem hafa látið flekast til að vera samþykkir þessu, ættu nú að stinga við fótum, þegar þeir sjá, hvert stefnt er með þessum viðbótarsamningi.



Herra forseti. Þessi till., sem ég hef leyft mér að flytja hér á þskj. 81, er aðallega fram komin af þremur ástæðum. Í fyrsta lagi vegna þess, að það hefur verið mjög takmarkaður innflutningur á tækjum þessum undanfarin ár. Í öðru lagi vegna þess, að þau hafa verið mjög eftirsótt af bændum. Og í þriðja lagi hefur innflutningur á þessu ári verið gefinn frjáls að miklu leyti. Annars ætla ég ekki að halda hér neina ræðu um þetta, en vil vísa til grg. með frv.



Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram viðaukatill. við till. þessa á þskj. 81 um, að hér verði bætt við prjónavélum. Vegna aðildar þeirrar, sem ég hef að Kvenfélagasambandi Íslands, veit ég, að það mun ekki vera meiri þörf á öðru en einmitt prjónavélum. Okkur berast beiðnir, svo að tugum skiptir, um útvegun á þessum vélum, en við höfum engin ráð í þeim efnum. Vegna þess að innflutningur á þessum vélum hefur ekki verið frjáls, hefur mjög lítið verið flutt inn af þeim undanfarið. Nú eru þessi tæki orðin svo dýr, að ógerningur er fyrir einstaklinga að kaupa þau, heldur verða nú kvenfélögin að standa saman um kaup þeirra. Það þarf því ekki að óttast, að þetta verði þungur gjaldeyrisbaggi. Ég vona, að nefndin, sem fær þetta mál til athugunar, sjái sér fært að taka þessari viðaukatill. minni.



Herra forseti. Á síðasta þingi flutti ég ásamt hv. 1. þm. Rang. (HelgJ) till. svipaða þessari um námslánasjóð. Till. var vísað til hv. allshn., sem mælti með samþykkt hennar. Till. kom þó hvorki til umr. aftur né atkvgr., og þess vegna fluttum við hv. 1. þm. Rang. þessa till. í upphafi þings. Okkur var ekki kunnugt, að nú um nokkurt skeið hefur málið verið á döfinni hjá stúdentaráði, sem hefur unnið að málinu í sumar og nú þegar lagt það fyrir hæstv. ríkisstj., sem tók því vel. Um þetta var okkur flm. ekki kunnugt, og má segja, að ástæðulítið sé að samþ. okkar till. Það er engu síður ástæða til að óska þess, að till. verði vísað til hv. allshn. og hún ræði svo málið við hæstv. ríkisstj. Ég vona, að þessi hugmynd komist fram og ríkisstj. vilji taka málið til flutnings fyrir stúdentaráð. Þess er þó að geta, að till. stúdentaráðs á einungis við stúdenta, sem nema við Háskóla Íslands, en okkar till. nær einnig til íslenzkra stúdenta, er nema erlendis, en það kann að vera of umfangsmikið. Ég vona, að ríkisstj. vilji sýna þessu máli skilning, en meginatriði þessa máls, er hér um ræðir, er það, að reynt verði að hverfa frá því, að stúdentum verði veittir árlegir styrkir, en fé í þess stað veitt í lánasjóð. Athuganir stúdentaráðs hafa leitt í ljós, að ef þær 250 þús. kr., sem árlega eru veittar á fjárlögum, væru lagðar í sjóðinn, þarf hann að taka 2.6 millj. kr. lán til þess að geta lánað 500 þús. kr. árlega. Ef sjóðurinn þarf ekki að byrja að borga lánið fyrr en eftir 10 ár, er gert ráð fyrir því, að hann hafi lokið greiðslunni á 25. eða 26. ári frá stofnun, þannig að sjóðurinn verður algerlega sjálfstæður á ca. 30 árum, og hætta þá styrkveitingar ríkissjóðs af sjálfu sér. Þetta tel ég mjög æskilegt. Í frv. því, sem stúdentaráð hefur látið semja og ég hef hér hjá mér, er farið fram á það, að ríkið veiti árlega ½ millj. kr. í sjóðinn, og verður sjóðurinn þá orðinn algerlega sjálfstæð stofnun eftir 18–19 ár og þarf ekki að taka nema ½ millj. kr. lán. Ef ríkið því veitir 500 þús. kr. í styrk til stúdenta í stað 250 þús., sem nú er veitt, geta þessar greiðslur fallið niður eftir tæp 20 ár í stað 30 ára annars. Meginhugsun þessa frv. stúdentaráðs er mjög heilbrigð. Það er mikill áhugi fyrir þessu máli hjá stúdentum, og hefur Árni Björnsson stud. jur., form. stúdentaráðs, lagt í þetta geysimikla vinnu. Ég legg því til. að n. sú, sem fær mál þetta til afgreiðslu, ræði það við ríkisstj. og óski þess, að hún leggi sem fyrst frv. um þetta mál fyrir þingið, og mun þá ekki standa á okkur flm. að leggja því lið. Ég tel enn fremur æskilegt, að Alþ. láti vilja sinn um þetta mál í ljós við ríkisstj.

Gísli Jónsson : Herra forseti. Út af þeim till., sem hér liggja fyrir, vil ég taka það fram, að stúdentar hafa verið hjá mér hér í morgun og afhent mér frv., er þeir hafa samið. Af því er ljóst, að ef frv. yrði samþ., yrði sjóðurinn sjálfstæð stofnun að 30 árum liðnum og ætti um 7 millj. kr. í varasjóði. - Fulltrúar þessir hafa sýnt, að það er þeim áhugamál, að frv. þeirra nái fram að ganga. Mér þótti rétt að láta þetta koma fram við þessa umr. og er fús til þess að afhenda n. öll þau gögn, er ég hef í fórum mínum.