Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseta hafa borist bréf frá umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra þar sem óskað er eftir fresti til þess að veita skrifleg svör við fyrirspurnum á þskj. 1142, um raforkuöryggi í Vestmannaeyjum, frá Jóhanni Friðrik Friðrikssyni, og á þskj. 1152, um ráðningu starfsfólks með skerta starfsorku, frá Ásmundi Friðrikssyni. Einnig hefur borist bréf frá mennta- og barnamálaráðherra þar sem óskað er eftir fresti til þess að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 1036, um samninga um skólaþjónustu, frá Eyjólfi Ármannssyni.

Forseti lítur svo á að þingfundur geti staðið lengur í dag en þingsköp kveða á um þannig að hægt sé að ljúka atkvæðagreiðslum um dagskrármálin.

Virðulegi forseti. Á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í morgun ákvað meiri hluti nefndarinnar að óska eftir opnum fundi um Lindarhvolsmálið, sem væri svo sem ekki í frásögur færandi og eitthvað til að fagna ef það væri ekki svo að til stendur að bjóða og boða settan ríkisendurskoðanda á opinn fund stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar til að ræða - og nú getum við spurt: Hvað ætlum við að ræða við settan ríkisendurskoðanda? Á að kalla manninn til fundar við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd til að ræða greinargerð sem hann má ekki ræða? Til að vitna í skjal sem má ekki vitna í? Til að ræða skjal sem má ekki birta? Ég vil mótmæla þeirri stöðu sem settur ríkisendurskoðandi er settur í með þessari boðun á meðan forseti þráast enn við að birta greinargerðina. Ég vil lýsa því yfir að hér er um mikla sýndarmennsku að ræða af hálfu meiri hlutans sem ætlar að skreyta sig einhverjum gagnsæisfjöðrum til að halda mögulega tilgangslausasta fund þingsögunnar.

Herra forseti. Hér er að teiknast upp svolítið áhugaverð staða í boði ríkisstjórnarflokkanna. Gagnsæið er orðið svo mikið, upplýsingaviljinn og upplýsingagjöfin svo yfirþyrmandi að nú stendur til að halda opinn fund í beinni útsendingu um trúnaðarmál. Gagnsæið er svo mikið að þessi opni fundur í beinni útsendingu er um trúnaðargögn sem þingmenn meiri hlutans segjast vilja birta en ætla samt bara ekki að gera það. Settur ríkisendurskoðandi á að sitja fyrir svörum um eitthvað sem enginn veit hvað er og enginn má tala um og alls ekki spyrja um þótt ríkisstjórnarflokkunum finnist að samtalið eigi að fara fram fyrir opnum tjöldum í trúnaði. Alltaf gott að taka samtalið. Þetta opinbera trúnaðarsamtal í beinni útsendingu um trúnaðargögnin fer fram eftir helgi þar sem sá sem situr fyrir svörum má alls ekki svara. Þegar ég vann í sjónvarpinu voru svona trúnaðarmál sem ræða þurfti opinberlega afgreidd þannig að gesturinn var blörraður og röddinni breytt.  
            

Virðulegi forseti. Mig langar að taka undir það sem hv. þm. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir og Sigmar Guðmundsson hafa sagt hingað til. Hér er að teiknast upp alveg furðulegur pólitískur farsi þar sem verið er að taka fyrir Lindarhvolsskýrsluna sem enginn er búinn að vera að biðja um á undanförnum vikum, mánuðum og árum, nema meiri hluti nefndarinnar núna, enda er hún löngu lesin og búið að skoða hana. En svo á að ræða hana með einmitt þessum setta ríkisendurskoðanda, án þess að hann megi tala um sína niðurstöðu. Þetta er náttúrlega bara svo yfirgengilega fáránlegt að það nær ekki nokkurri einustu átt. Við þurfum bara að opinbera þetta mál. Við þurfum að hætta þessum feluleik og fara að ræða um þessa hluti eins og þeir eru vegna þess að þjóðin á rétt á að fá að vita hvað þarna gekk á. Burt séð frá því hef ég virkilegar áhyggjur af þeirri stöðu sem verið er að setja settan ríkisendurskoðanda í þegar hann mætir þarna og má ekki svara. Hvernig á hann eiginlega að fara að þessu? Hvað ef hann fer yfir strikið og segir eitthvað sem má ekki segja? Hvernig í ósköpunum á þetta að vera?

Herra forseti. Það mátti halda það hér áðan að sumir hv. þingmenn í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd hefðu ekki alveg áttað sig á því hvað hefði verið beðið um að sett yrði á dagskrá. Það er: „Lindarhvoll ehf. Framkvæmd samnings við umsýslu, fullnustu og sölu á stöðugleikaeignum. Skýrsla til Alþingis.“ Það er það sem opinn fundur á að snúast um.

Virðulegur forseti. Við áttum okkur alveg á því undir hvaða dagskrárlið þessi fundur eru boðaður, en settum ríkisendurskoðanda er væntanlega boðið vegna þeirrar vinnu sem hann vann. Hann skilaði af sér þeirri vinnu með greinargerð sem hann skilaði til þingsins. Þegar hann gerði það og þegar stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd tók að sér umfjöllun um skýrslu ríkisendurskoðanda þá var honum tjáð að hann mætti ekki tjá sig um efni greinargerðarinnar vegna þess að sumir þættir hennar væru bundnir trúnaði. Þegar hann óskaði svo eftir skýringum frá skrifstofu þingsins og hvaða þættir það væru sem væru bundnir trúnaði í greinargerð, sem hann sem settur ríkisendurskoðandi sendi þinginu, fengust engin svör. Ég fæ ekki séð að neitt hafi breyst í þeirri stöðu. Settur ríkisendurskoðandi er enn í þeirri stöðu að hann hefur ekki fengið svör frá skrifstofu þingsins eða forseta þingsins um það hvað það er sem á að heita svona mikið leyndarmál í þessari greinargerð, sem er augljóslega gagnið sem er undir 

Virðulegi forseti. Á fundi í þarsíðustu viku þá óskaði ég eftir að nefndin myndi taka upp skýrslu Ríkisendurskoðunar um Lindarhvol og fá Sigurð Þórðarson, Skúla Eggert Þórðarson og Guðmund Björgvin Helgason á fund. Í morgun settum við fram beiðni um að það yrði opinn fundur. Við erum að fara að fjalla um skýrsluna og þeim er frjálst hvað þeir koma með. Við setjum fram spurningar og þeir verða að svara eftir því. Ég mótmæli því algjörlega að við séum að setja upp einhvern farsa af því að þetta er bara framhald af þeirri vinnu sem var sett af stað á síðasta kjörtímabili og ekkert óeðlilegt við það.

Herra forseti. Mér þykir kannski fullmikið talað um farsa og myndi nú kannski beina því til baka eftir umræðu um þetta mál undanfarnar vikur sem fjallar um skjal sem hreint út sagt má ekki birta samkvæmt lögum, 

Forseti. Fólk má fetta fingur út í það að við köllum þetta farsa, en einhvers konar leikrit er það þegar fólk kemur hingað upp trekk í trekk og heldur því fram að ekki megi birta greinargerð sem forsætisnefnd var einhuga um fyrir ári að ætti að birta á grundvelli lögfræðiálits, sem forseti vildi reyndar ekki birta en úrskurðarnefnd upplýsingamála komst að þeirri niðurstöðu að ætti að birta. Lögfræðiálitið um að við eigum að birta þetta, að við eigum að birta þessa greinargerð setts ríkisendurskoðanda, er öllum aðgengilegt, frekar auðlæsilegt þó að það sé nokkuð langt. Þar stendur það bara. Þar stendur það, forseti, þar stendur það, hv. þm. Hildur Sverrisdóttir. Það má alveg birta þetta. Það á að birta þetta. Forseti vill ekki birta það og fær meiri hluta stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar með sér í einhvers konar leikþátt - ég er nú ekki nógu sjóaður í fræðunum til að vita hvort það heitir farsi eða ekki - einhvers konar leikþátt til að kasta ryki í augun á fólki til þess 

Herra forseti. Hér erum við komin svolítið langt frá upprunanum. Hvað erum við að reyna að gera í vinnu okkar hér á Alþingi? Hvað erum við að reyna að gera í þessu Lindarhvolsmáli? Við erum að reyna að leiða það fram hvað gerðist þegar eigur almennings voru seldar fyrir hundruð milljarða. Við erum að reyna að leiða það í ljós. Við erum með vinnu frá tveimur ríkisendurskoðendum. Meiri hlutinn vill bara að ræða það á forsendum annarrar skýrslunnar en ekki út frá hinni. Af hverju ætli það sé? Ég kann ekki svarið við því en það er þannig að það hvílir trúnaður á öðru gagninu en hinu ekki. Það liggja fyrir lögfræðiálit um það að Alþingi eigi að birta gögnin og það gildi annað um þetta þegar þetta er komið inn til þingsins með formlegum hætti heldur en ef skjölin væru enn þá hjá Ríkisendurskoðun. Svo er það þannig, þegar menn eru alltaf að tala um að þetta sé vinnuskjal, að það kemur skýrt fram í bréfi sem Sigurður Þórðarson skrifaði Alþingi árið 2018 að hann hafi skilað vinnuskjölunum til Ríkisendurskoðunar. En greinargerðin fór hins vegar til þingsins, Seðlabanka, fjármálaráðuneytisins, og þannig stendur málið. 

Forseti. Meiri hlutinn klifar sífellt á því að það sé bannað að birta þessa greinargerð. Það er ekki rétt. Ef það væri þannig að þetta væri vinnuskjal sem væri undanþága frá því að birta, þá þýðir það ekki að það sé bannað að birta greinargerðina, það væri bara undanþága, í raun bara nákvæmlega eins og fjármálaráðherra birti listann yfir kaupendurna að Íslandsbanka. Það var lögfræðiálit um að það væri ákveðið gagn sem þyrfti ekki að birta, bara undanþága frá því að birta það. Það var samt gert. Það var ekkert bannað. Það mátti alveg gera það. Það er það nákvæmlega sama í þessu máli. Við skulum passa okkur á að tala rétt um gögnin sem við erum að vinna með hérna og ekki láta fólk slá ryki í augun á okkur varðandi það að það sé eitthvað bannað hérna. Ef þetta væri vinnuskjal þá væri heimild til að birta það ekki, en það mætti alveg gera það. Það myndi ekki brjóta á neinum eða neitt slíkt. Enda er ekkert í þessu þessari greinargerð sem á að leyna á neinn hátt. Forsætisnefnd spurði um það í fyrra, bað um lögfræðiálit um það hvað í greinargerðinni bæri að stroka yfir af því að það væri einhver leynd yfir því vegna persónuverndar eða ýmislegs svoleiðis. Og það var ekkert. Það er eina lögfræðiálitið sem við erum með sem segir nákvæmlega það. Enginn annar aðili hefur komið og sagt: Nákvæmlega þetta er eitthvað sem verður að fela. Enginn.

Herra forseti. Ég finn mig knúna til að koma hingað upp og bregðast við því að nokkrir hv. þingmenn úr stjórnarandstöðunni leyfa sér að tala eins og um tvö algjörlega aðskilin skjöl sé að ræða. Þetta er mjög villandi málflutningur. Settur ríkisendurskoðandi var fenginn til að vinna þetta starf þar til um vanhæfi ríkisendurskoðanda væri ekki lengur að ræða. Þegar það vanhæfi var ekki lengur til staðar skilar hann þessari vinnu til þess bærs ríkisendurskoðanda sem klárar þá vinnu, byggt á þessu skjali. Hann klárar þá vinnu eftir öllum þeim viðmiðum og reglum sem það embætti setur sér og skilar fullbúnu skjali til þingsins. Þetta eru ekki tvö aðskilin skjöl. Þetta eru annars vegar einhvers konar drög og hins vegar fullbúið skjal. Það er bara ein Ríkisendurskoðun í þessu landi. Sú Ríkisendurskoðun hefur sagt mjög skýrt að það megi ekki birta þessi drög. Og í þeirri stöðu er þingið.

Herra forseti. Hv. þm. Björn Leví Gunnarsson kom með mikilvægan punkt hérna rétt áðan. Það getur nefnilega stundum verið þannig að það sé ekki þörf eða skylda að birta tiltekin gögn, en upplýsingaréttur almennings er þannig að stjórnvöldum er ávallt heimilt að birta gögn sem þeim er kannski ekkert endilega skylt að birta, svo fremi sem einhver önnur þagnarskyldusjónarmið koma ekki á móti. Við höfum ekki enn fengið neinar upplýsingar um það hvað mælir í raun gegn því að þessar upplýsingar verði birtar. Þá langar mig til að gera athugasemd við það sem kom fram hérna áðan um að settur ríkisendurskoðandi sé bara fullmeðvitaður um hverju hann megi greina frá og hverju ekki. Ég held að hann skilji hvorki upp né niður. Hann hefur komið fram og sagt að hann skilji ekki hvers vegna greinargerðin er ekki birt. Hann vill að hún verði birt í heild sinni. Ég held hann telji sig færan um að tala um þetta allt saman, það skilur enginn um hvað trúnaðurinn gildir hérna. Það er bara leikrit að boða manninn á opinn fund og reikna með að hann viti hvað hann má tala um, sem er búið að segja honum að ekki megi tala um og enginn veit af hverju. Þetta er bara farsi og leikrit.

Virðulegur forseti. Fyrrverandi settur ríkisendurskoðandi, Sigurður Þórðarson, hefur áður verið boðaður fyrir stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd og ég ætla að lesa upp úr bréfi þar sem hann lýsir því hvernig það endaði. „Ég var boðaður á fjarfund nefndarinnar 19. ágúst 2021 þar sem fyrrnefnt bréf mitt frá 17. febrúar 2021 var m.a. til umfjöllunar. Í upphafi fundarins kynnti formaður nefndarinnar þá ákvörðun skrifstofu Alþingis að með bréf setts ríkisendurskoðanda frá 17. febrúar 2021 “ - sem hafði að geyma athugasemdir við lokaskýrslu Ríkisendurskoðunar, skýrslu sem nota bene vísar sérstaklega til þessa svokallaða vinnuskjals, skýrslu sem felur í sér einhvers konar samtal við skjal sem stjórnarliðar halda því fram hér að sé einfaldlega drög og vinnuskjal til eigin nota hjá stofnuninni. En svo ég klári nú að lesa upp úr þessu: „Í upphafi fundarins kynnti formaður nefndarinnar þá ákvörðun skrifstofu Alþingis að með bréf setts ríkisendurskoðanda skyldi fara sem trúnaðarmál og honum bæri að taka og meta sjálfur  Þannig fór um sjóferð þá. Ég skil ekki almennilega hvað stjórnarmeirihlutanum gengur til í þessu máli nema einhvern veginn að gera grín að manninum.

Forseti verður að minna hv. þingmenn á að ræðutími er takmarkaður þegar þingmenn gera athugasemdir við fundarstjórn forseta.

Virðulegi forseti. Mér þykir svolítið mikið um fullyrðingar hérna, eins og t.d. frá hv. þm. Hildi Sverrisdóttur, sem er með alls konar fullyrðingar um hvernig skýrslan er og hvernig hún hafi verið uppbyggð og að það sé verið að byggja á þessu og hinu. Ég velti fyrir mér hvaðan í ósköpunum þið hafið þessar upplýsingar. Þetta snýst um traust. Það ganga alla vega þær sögur og einhvers staðar hefur maður heyrt að þær stangist í einhverjum stórum atriðum á, þessar tvær skýrslur, greinargerðin annars vegar og skýrslan hins vegar. Ég veit ekki hvort það er rétt, það getur vel verið að svo sé ekki. Ef svo er ekki þá er ekkert mál að birta þetta, bara ekki neitt. En við þurfum að fá úr þessu skorið. Þetta snýst um traust. Það er gríðarlega mikið vantraust í þjóðfélaginu gagnvart öllu sem snertir þessar eignir bankanna eftir hrun og ég veit ekki hvað maður á að kalla þetta allt saman. Það verður að opna þessi mál algjörlega. Það er ekkert sem réttlætir annað. Og það að ætla að fara að kalla fyrir settan ríkisendurskoðanda til að svara fyrir eitthvað 

Virðulegur forseti. Þetta Lindarhvolsmál varðar bankahrunið og við eigum að hafa allt uppi á borðum sem varðar bankahrunið. Ég er eiginlega gjörsamlega hættur að skilja í þessu máli vegna þess að ríkisendurskoðandi er að vinna með vinnuplagg og sendir það inn í þingið. Forseti Alþingis les vinnuplaggið og það er löglegt. En ef ég myndi lesa það þá er það ólöglegt. Nefndin má fara og skoða plaggið en þá er kominn trúnaður. En ef ég ætla að lesa það þá er það ólöglegt. Ég bara skil ekki svona farsa. Þetta er farið að minna mann á Spaugstofuna, hún hefði kannski getað búið til svona farsa. En ég held að það sé kominn tími til að við leyfum bara öllum að lesa þetta. Ég held að það geti ekki verið það mikil leyndarmál í þessu að það skaði einn eða neinn.

Herra forseti. Við erum sett í alveg stórundarlega aðstöðu. Við eigum að fara að ræða eitthvað sem enginn má sjá og það er sjálfur hæstv. forseti þingsins sem stýrir því. Ég vil því spyrja: Er hann undir einhverjum þrýstingi? Er hæstv. fjármálaráðherra að beita þrýstingi eða að halda þessari leyndarhyggju uppi? Þetta er voðalega neyðarlegt fyrir okkur sem erum hér inni. Eða er það bara hæstv. forsætisráðherra sem er að ýta undir þetta ástand, að heil nefnd sé að ræða hér hluti sem enginn má sjá nema forseti þingsins? Þetta er auðvitað óþolandi ástand. Ég hef vissan skilning á því að þingmenn Sjálfstæðisflokksins komi hér upp og verji hæstv. fjármálaráðherra, að embættisverk hans séu mögulega eitthvað sem enginn má verða vitni að í samfélaginu. En ég botna bara ekkert í þingmönnum Framsóknarflokksins og hvað þá Vinstri grænna að standa í þessari nauðvörn.

Í tilefni af ummælum hv. þingmanns þá vill forseti geta þess að ástæða þess að forseti hefur talið að það væri töluvert viðurhlutamikið af hálfu þingsins að birta þessa greinargerð setts ríkisendurskoðanda eru mjög alvarlegar og eindregnar athugasemdir sem komið hafa frá ríkisendurskoðanda, sem tók við verkefninu sumarið 2018 og lauk því 2020. Bæði núverandi ríkisendurskoðandi og forverar hans gerðu mjög miklar athugasemdir við það þegar áform voru uppi um það af hálfu forsætisnefndar þingsins að birta þetta skjal. Ríkisendurskoðun hefur bæði vísað til laga um Ríkisendurskoðun og þeirra skilmála sem þar eru í 15. gr. varðandi afhendingu gagna. Eins hefur ríkisendurskoðandi lýst því yfir að hann teldi að ákvörðun Alþingis sem færi í bága við afstöðu Ríkisendurskoðunar fæli í sér mikið inngrip í sjálfstæði stofnunarinnar.

Virðulegur forseti. Þetta mál hefur verið mikið til umræðu og því kemur mér mjög mikið á óvart hvað fólk er hissa á að það fái hér opinn fund til að fjalla um þetta og spyrja Ríkisendurskoðun sjálfa og ríkisendurskoðanda, sem að þessu máli hafa komið, út í það af hverju má ekki birta þetta, hvernig skjalið lítur út og annað slíkt. Það kemur mér á óvart. En það sem mér þykir alvarlegra er það hvernig hér er vegið að heiðri Ríkisendurskoðunar með því að segja að hún hafi ekki birt allar upplýsingar í þeirri lokaskýrslu sem hún veitti þinginu, þannig að við þurfum að fá að sjá öll vinnugögnin, hvort hún hafi unnið vinnuna sína. Það er það sem er raunverulega verið að segja hér. Þá vil ég líka benda fólki á yfirlýsingu Ríkisendurskoðunar um þetta mál frá 3. mars sl. á heimasíðu hennar. Þar segir: Ef Alþingi tekur það upp hjá sér að birta okkar gögn sem eru varin með lögum þá er verið að draga úr sjálfstæði Ríkisendurskoðunar. Er minni hlutinn hér í þessum þingsal að leggja til að við drögum úr sjálfstæði Ríkisendurskoðunar?

Virðulegi forseti. Hér er talað um farsa og leikrit. Ég held að við séum kannski með sitthvort handritið í þessu máli. Málið er miklu stærra en þessi greinargerð. Málið fjallar um skýrslu um Lindarhvol, hvernig vinnunni við hana vatt fram. Ég held að það sé mjög mikilvægt að kalla ríkisendurskoðanda aftur að borðinu til þess að fjalla um málið í heild sinni. Það er málið. 

Virðulegi forseti. Það sem ég velti fyrir mér, fyrst það er verið að tala um drög, vinnuplögg og annað slíkt: Hvenær hefur það tíðkast að ríkisendurskoðandi sé að senda Alþingi vinnuplagg og drög að því sem hann raunverulega á að gera? Það er nú það fyrsta hérna sem ég negli hausnum í. Og í öðru lagi: Hvernig stendur á því að vera að gera svona lítið úr settum ríkisendurskoðanda, sem var jú í eitt ár að sjóða saman þessi drög og þessi vinnuplögg, sem eru síðan sett í andlitið á okkur. Meira að segja háttvirtur eða hæstvirtur eða virðulegur forseti segir að ríkisendurskoðandi vilji í rauninni ekki að við birtum og við megum ekki einu sinni sjá. Við erum kjörnir fulltrúar. Hvers lags fíflagangur er þetta, með fullri virðingu, hv. þingmenn og virðulegur forseti? Ég botna hvorki upp né niður í þessu og það á skilyrðislaust að birta þessa skýrslu.  
            

Virðulegi forseti. Ég veit að ég á að koma hérna upp og mér á að vera gróflega misboðið en mér finnst þetta bara svo sjúklega fyndin sena þegar stjórnarliðar standa hér og tala: Hér er að teiknast upp ofboðslega flókin staða. Við megum bara ekki. Við erum að vísu með mjög skýrt lögfræðiálit sem segir að okkur beri skylda til að birta þetta gagn. Allir í forsætisnefnd vilja birta þetta gagn. Ég vildi að gæti hjálpað ykkur en ég ætla bara ekki að gera það. Það er málið í þessu. - Góðar stundir.

Herra forseti. Ég kem hingað beint af þemaþingi Norðurlandaráðs þannig að ég er sultuslök.  Svo er hitt. Ef það er ólöglegt að við fáum þessi gögn þá hlýtur það að vera svo kirfilega ólöglegt að við hljótum bara einhvern veginn að geta sammælst um að það sé ólöglegt. 15. gr. laga um Ríkisendurskoðun stendur framar ákvæðum upplýsingalaga, en þegar slíkt vinnuskjal er sent á flakk úti um allan bæ þá glatar það þeirri stöðu sinni, er bara ekki lengur vinnuskjal og það er ekkert ólöglegt við að birta þetta. Eða hvað? Vitið það, í alvöru, komumst að þessari niðurstöðu. Ef ástæðan fyrir því að forseti og stjórnarmeirihlutinn  
            

Forseti. Mér finnst þetta dálítið undarlegt, eins og hv. þingmenn eru búnir að koma að hérna áður, Hanna Katrín Friðriksson hérna rétt áðan, því að settur ríkisendurskoðandi skilaði þessari greinargerð til Alþingis. Og þá erum við að tala um upplýsingagjöf Alþingis en ekki ríkisendurskoðanda. Það er ekki verið að vega að neinum heiðri einhvers ríkisendurskoðanda eða neitt svoleiðis þegar við erum að fjalla um gögn sem eru hjá Alþingi. Við erum með upplýsingalög um stjórnsýslu Alþingis og þau gögn sem Alþingi er að sýsla með. Sumir þingmenn geta farið í eitthvert læst herbergi á Alþingi og lesið skýrsluna án aðkomu ríkisendurskoðanda. Er það einhvern veginn að vega að heiðri ríkisendurskoðanda? Auðvitað ekki af því að þetta eru Alþingisgögn sem við erum að ræða hérna. Að blanda eitthvað ríkisendurskoðanda í þetta er bara til að villa um fyrir fólki, slá ryki í augun á fólki. Alþingi er með skjalið. Við erum með lögfræðiálit um að það eigi að birta nákvæmlega það skjal og við eigum að fylgja því. Mjög einfalt.  
            

Herra forseti. Ég vona að það verði ekki þannig í framtíðinni að þingheimur fari almennt á taugum þótt boðaður sé opinn fundur í einhverri nefnd, í þessu tilfelli um Lindarhvol, eins og mér sýnist vera hér, að það er einhver ákveðin taugaveiklun sem ég skil ekki af hverju er. En alltaf upplifir maður eitthvað nýtt. Mér finnst menn fara dálítið létt í gegnum það að við skulum ekki standa t.d. vörð um andmælarétt þeirra sem eru til skoðunar eða sæta skoðun hjá Ríkisendurskoðun, en þeir nutu ekki þess andmælaréttar við vinnu setts ríkisendurskoðanda enda vannst honum ekki tími til þar sem hann óskaði eftir lausn þar sem vanhæfi skipaðs ríkisendurskoðanda var lokið. Það liggur fyrir, hæstv. forseti,  
             
            

Virðulegi forseti. Ég ætlaði nú ekki að koma og ræða frekar um skýrsluna heldur ætla ég að beina orðum til hv. þm. Óla Björns Kárasonar sem er að gefa það í skyn að hér séu allir meira og minna farnir á taugum og við séum bara samansafn af einhverju taugahrúgaldi hérna, ég mótmæli því harðlega, fyrir utan það að við eigum að vera skíthrædd þess á milli og ég mótmæli því líka. 

Hæstv. forseti. Þér hafið ítrekað bent hv. formanni stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar á þann möguleika að taka skýrslu Ríkisendurskoðunar upp á fundi nefndarinnar og ég hafði íhugað það. Svo lagði meiri hlutinn til að við gerðum það og að sjálfsögðu varð ég við því. Það er hins vegar þannig, hæstv. forseti, eins og margoft hefur komið fram hér í þessum ræðustól, að það er náttúrlega ekki á færi nefndarinnar að létta trúnaði af greinargerðinni margumtöluðu. Það mál þurfum við einhvern veginn að leysa á vettvangi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar og það verður m.a. rætt á fundi nefndarinnar á morgun. Hitt er, og hygg ég þá að hv. þingmenn meiri hlutans í nefndinni hafi kannski ekki alveg hugsað beiðni sína til enda, að í 19. gr. þingskapa er skýrt kveðið á um það hverja er hægt að boða á opna fundi og það er bara ekki hægt að boða hvern sem er á opna fundi þingnefnda. Ég bið hv. þingmenn að kynna sér það.

Virðulegur forseti. Það eru vissulega tímamót að við skulum vera að ljúka þessu umdeilda máli núna og það mun skipta miklu máli fyrir þennan málaflokk. Það er búið að reyna hér ítrekað í nokkur ár að gera breytingar á útlendingalögum. Aðstæður hafa breyst mjög mikið á þessum tíma og í dag stöndum við frammi fyrir fordæmalausum vanda þegar kemur að því að taka á móti öllum sem leita hér til okkar sem flóttamenn og leita eftir vernd. Því er í mínum huga alveg ljóst að við þurfum að íhuga enn frekari skref til að færa okkur nær því regluverki sem gildir í nágrannalöndum okkar þannig að við séum ekki að fá þann fjölda hingað til okkar sem er langt umfram það sem er í nágrannalöndum okkar. En þetta er mikill áfangi á leið. Ég þakka nefndinni og sérstaklega meiri hlutanum fyrir góða og vandaða vinnu í þessu máli og fagna mjög þessari niðurstöðu.

Virðulegur forseti. Þetta mál innsiglar þá afstöðu sem ég hef svo sem haft lengi, sem er að þessi ríkisstjórn er fjandsamleg flóttafólki. Hér á að senda skilaboð um að fólk skuli koma sér úr landi ellegar bíði þess að vera sent á götuna án aðstoðar og án aðgangs að lágmarksþjónustu. Þetta á að hafa fælingarmátt. Þetta á að losa okkur við segla, eins og við séum bara með þá á ísskápnum hjá okkur, sem togi til sín einhverja vonda útlendinga sem vilja leggjast á velferðarkerfið okkar eins og einhverjar vampýrur. Þessi orðræða, þetta frumvarp er strax farið að hafa áhrif til aukinnar útlendingaandúðar á Íslandi. Við sjáum það og við merkjum það í könnunum. Með þessu er verið að innsigla verknaðinn og það er verið að senda skýr skilaboð. Flóttamenn eru ekki velkomnir hér.

Herra forseti. Við erum nú komin á leiðarenda í ansi langri og flókinni vegferð sem hefur staðið yfir í nokkur ár. Ég er hér komin til að styðja þetta frumvarp svo breytt. Ég hefði ekki getað stutt það í upphafi þegar ég settist hér á þing. Hv. allsherjar- og menntamálanefnd langar mig að þakka samstarfið. Okkur hefur tekist vel að vinna málið. Við erum ekki öll sammála en ég í sannfæringu minni trúi því að við séum hér að afgreiða mál sem er flókið en við erum að gera rétt með því að segja já í dag. Það er búið að vinna málið gríðarlega vel, miklu betur og lengur en nokkurt annað mál sem ég hef komið að í þessu þingi. Við höfum fengið fjölmarga gesti og orðið hefur verið við beiðnum sem komu fram í umsögnum. Mörgum þeirra hefur verið svarað og brugðist við og fyrir það er ég ákaflega þakklát 

Forseti. Öll sem hafa talað í þessari umræðu segja að það eigi að virða stjórnarskrá, mannréttindi og alþjóðlegar skuldbindingar vegna flóttafólks, þeirra sem eru raunverulega að flýja hörmungar. Öll höfum við sagt að við viljum skilvirkt og mannúðlegt kerfi sem skilar sanngjarnri niðurstöðu fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd. Við höfum öll sagt að flóttamannakerfið sé ekki fyrir efnahagslegt flóttafólk. Öll virðumst við vera sammála um hvert markmiðið eigi að vera en, og ég held að það verði að segjast upphátt, við virðumst ekki vera sammála um það hverjir geta verið flóttamenn. Það kom skýrt fram á opnum fundi allsherjar- og menntamálanefndar að sum okkar vilja ekki viðurkenna suma flóttamenn sem flóttamenn, það virðist vera þar sem ágreiningurinn liggur. Sum okkar vilja einfaldlega að sem fæst geti talist vera flóttafólk og ásaka okkur hin um að vilja að öll geti flokkast sem flóttafólk þegar við viljum í raun og veru bara að mannréttindi séu virt.

Hæstv. forseti. Þessi umræða hefur tekið mjög langan tíma í þinginu og það má segja að í þessu máli endurspeglist grundvallarágreiningur á milli stjórnarflokkanna um það hvað felst í vernd. En staðan er sú að við erum að samþykkja vernd fyrir mjög stóran hóp. Við erum daglega að vinna í því að finna húsnæði og bæta aðstöðu þeirra sem eru hingað komin og fá vernd eða eru að sækja um vernd. Þetta er viðkvæmt mál um viðkvæman hóp sem er í erfiðri stöðu og við þurfum að gæta að því að við sjáum vel um þau sem koma hingað. Hér eru líka margir sem koma sem þurfa ekki á vernd að halda, heldur þyrftu að sækja um annað úrræði en sækja samt um verndina. Stór hluti umræðunnar í nefndinni og hér í þingsal hefur fjallað um þann hóp. Við höfum haldið 15 fundi. Við höfum fengið gesti og við höfum rætt þetta afskaplega mikið í nefndinni. Ég vil þakka nefndarmönnum í hv. allsherjar- og menntamálanefnd fyrir vinnuna og sérstaklega meiri hlutanum. Ég mun styðja þetta mál.

Herra forseti. Því hefur ítrekað verið lýst af hæstv. dómsmálaráðherra, og eftir atvikum öðrum stjórnarþingmönnum, að með þessu frumvarpi sé verið að bregðast við einhverju sérstöku neyðarástandi. Stjórnlaust ástand, hafa menn sagt. Frumvarpið er sérstakt viðbragð við þeirri miklu og óhóflegu fjölgun hælisleitenda sem á að vera staðreynd í landinu og sumir tala um ógn í því samhengi. Hér er verið að blekkja fólk, höfum það í huga, það er verið að blekkja fólk. Þetta frumvarp hefur engin áhrif á það fólk sem hingað kemur frá Venesúela eða Úkraínu. Þetta frumvarp gerir ekki neitt til að bregðast við því sem menn kalla ógn, stjórnleysi eða neyðarástand. Það hefur ítrekað komið fram hjá þeim sem best til þekkja að það er ekki málið. Það eina sem þetta gerir er að setja u.þ.b. 10% hælisleitenda í enn verri stöðu. Fólk sem fyrir er í mjög viðkvæmri stöðu verður enn verr sett á eftir - lítill hluti þeirra sem þar eru undir. Við í Viðreisn greiðum atkvæði með því sáralitla sem bætt er inn til að bæta þetta mál en það er í raun og veru ekkert annað en pínulítið bótox á afar krumpaða húð. Þetta mál er vont og það skilar ekki því sem það á að skila.

Forseti. Útlendingafrumvarpið snýst ekki um pólitíska leiki. Það snýst ekki um hvað við Píratar viljum. Það snýst ekki um að Píratar vilji vera með vesen vegna þess að við erum í andstöðu. Þetta snýst bara alls ekki um það. Þetta snýst um að standa vörð um mannréttindi. Það snýst um að standa vörð um stjórnarskrárvarin réttindi. Ekki hefur verið gefið leyfi til að fá óháð mat á því að þetta frumvarp standist stjórnarskrá. Svo furðulega sem það hljómar erum við á þeim stað að ríkisstjórnin verður ekki við beiðni um að tryggja að hér sé ekki verið að brjóta á réttindum flóttafólks, sem eru einstaklingar í mjög viðkvæmri stöðu. Ekki nóg með það, hér er einnig verið að setja inn ákvæði um að rýra réttindi barna til meðferðar ef einhver tengdur þeim veldur töfum. Það, herra forseti, er mikil afturför í réttindabaráttu barna. Ég get alls ekki samþykkt það að skerða réttindi barna á nokkurn hátt og aðrir ættu heldur ekki að gera það.

Herra forseti. Þetta frumvarp hæstv. dómsmálaráðherra breytir nákvæmlega engu um það verkefni sem heimurinn og Ísland stendur frammi fyrir varðandi fólk á flótta. Þá eru í breytingartillögum meiri hlutans engar raunverulegar breytingar á gildandi rétti heldur árétting á þegar lögfestum reglum og framkvæmd stjórnvalda. Almenn umfjöllun í nefndaráliti meiri hlutans hefur enga raunverulega þýðingu, þvert á það sem stjórnarliðar fullyrða, því gegn lagatexta um niðurfellingu réttinda verða orð sem ganga þvert gegn laganna hljóðan ekki að lögskýringargagni heldur tilraun til að blekkja þá sem á hlusta. Hvítþvottur Vinstri grænna og Framsóknar er einungis ætlað að bjarga andliti þeirra þingmanna sem segjast aðhyllast mannúðlega stefnu í málefnum flóttafólks en vinna svo gegn því á þingi. Það sem gerst hefur er að löggjafarvaldið hefur tapað fyrir lífslokameðferð ríkisstjórnar Katrínar Jakobsdóttur en þau sem raunverulega tapa 

Herra forseti. Þetta er mikill sorgardagur og ekki bara sorgardagur, þetta er skammardagur fyrir Alþingi Íslendinga. Hæstv. dómsmálaráðherra fer hér mikinn um þann fjölda sem sækir hingað. Þetta frumvarp mun ekki breyta neinu um það, engu um það, ekki að ég sé á meðal þeirra sem telja það endilega vera vandamál. Hæstv. dómsmálaráðherra talaði um góða og vandaða vinnu. Það sem er að gerast hér er að það hefur tekið Sjálfstæðisflokkinn fimm ár að koma þessari stefnuyfirlýsingu í lög, stefnuyfirlýsingu sem segir, líkt og nefnt var áðan: Flóttafólk er ekki velkomið. Þetta er yfirlýsing um það að flóttafólk sé upp til hópa tortryggilegt. Þetta lýsir andúð í garð þessara hópa. Hv. þm. Jódís Skúladóttir segir „svo breytt“, hún styðji þetta mál svo breytt, hefði ekki stutt það í upphafi þings. Þetta mál er ekkert breytt. Það er ekkert breytt. Þar sem er búið að breyta í þessu máli er að það er búið að árétta hluti sem eru þar fyrir. 

Virðulegur forseti. Ég fagna því að við getum núna loksins greitt atkvæði um þetta mál. Ég hef þá einlægu trú að þetta frumvarp sé mikil og nauðsynleg réttarbót sem þjónar fyrst og fremst því markmiði að verndarkerfið okkar geti starfað samkvæmt upprunalegum tilgangi sínum, svo Ísland geti tekið vel á móti fólki á flótta. Ég ætla að fá að þakka nefndarmönnum og ritara hv. allsherjar- og menntamálanefndar fyrir vel unnin störf. Mig langar líka að þakka sérfræðingum í ráðuneytinu sem hafa verið okkur innan handa og svo öllum þeim góðu gestum sem hafa komið á fundi nefndarinnar, sent okkur umsagnir og við höfum svo sannarlega hlustað. Útlendingalöggjöf okkar Íslendinga eftir þær breytingar sem eru hér, er góð löggjöf. Hún er mannúðleg, hún er hófsöm og hún verður skilvirkari fyrir vikið. Ég held að við getum gengið sátt frá þessari atkvæðagreiðslu því það er mikilvægt að breyta þessum lögum en Ísland mun hér eftir sem hingað til standa við sínar alþjóðlegu skuldbindingar og taka vel á móti fólki á flótta.

Herra forseti. Það er merkileg hræsni af formanni nefndarinnar að koma hingað upp og þakka öllum umsagnaraðilum fyrir innsend erindi en fara svo ekki neitt eftir þeim athugasemdum. Þetta mál hefur í för með sér mikla afturför og það felur í sér uppgjöf, uppgjöf þeirra þingmanna stjórnarmeirihlutans sem trúðu á og hafa hingað til talað fyrir mannúðlegri og frjálslyndari stefnu í málefnum flóttafólks gagnvart frekum minni hluta sem elur á andúð í garð útlendinga. Vinstri græn tala um mannúð í málaflokknum en greiða síðan atkvæði með ákvæði sem kveður á um að fólki á flótta sé vísað á götuna. Framsóknarflokkurinn, sem talar fyrir réttindum barna og barna á flótta, kýs með ákvæðum sem afnema rétt barna sem alast upp í íslensku skólakerfi og þekkja ekkert annað en íslenskan veruleika til áframhaldandi dvalar hér á landi. Þeirra er skömmin í dag. Við í Samfylkingunni munum öll segja nei við þessu frumvarpi.

Virðulegur forseti. Þá greiðum við atkvæði um hið svokallaða útlendingafrumvarp sem hefur verið til meðferðar þingsins í mörg ár án þess að því hafi verið hleypt í gegn. Nú er hins vegar svo komið að Vinstrihreyfingin – grænt framboð ætlar að sjá til þess að það verði að lögum þrátt fyrir mikla andstöðu innan sinna eigin raða. Mörg þeirra sem vinna að þessum málaflokki kölluðu eftir samráði og samstarfi við gerð frumvarpsins en á það var ekki hlustað. Stærstur hluti umsagnaraðila skilaði neikvæðri umsögn og allflestir þeirra gesta sem komu fyrir nefndina töluðu gegn frumvarpinu. Hvers vegna ekki var brugðist við ákalli um aukið samráð er í raun illskiljanlegt. Það hlýtur að vekja athygli að útlendingafrumvarp Sjálfstæðisflokksins verði hér að lögum á vakt Vinstri grænna með stuðningi Framsóknarflokksins. Hverjum skyldi hafa dottið það í hug?

Herra forseti. Það hefur enginn getað útskýrt almennilega hvernig í ósköpunum þetta frumvarp á að auka skilvirkni eða draga úr kostnaði í verndarkerfinu og raunar fengum við í fjárlaganefnd staðfestingu á því nú í morgun að í stjórnkerfinu er ekki gert ráð fyrir neinum sparnaði út af því. Hitt er hins vegar alveg ljóst að hér er á ferðinni þingmál, hér er á ferðinni frumvarp, sem grefur undan réttindum fólks. Þess vegna hafa nær öll mannréttindasamtök á Íslandi varað Alþingi eindregið við því að samþykkja frumvarpið, biðlað til Alþingis að samþykkja það ekki, bent á að þetta er frumvarp sem veldur fólki skaða, veldur manneskjum tjóni, m.a. barnafólki og fólki í viðkvæmri stöðu. Samt vilja þingmenn Vinstri grænna samþykkja frumvarpið, það er þeirra vilji. Samt vilja þingmenn Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins ná fram þessum breytingum. Og hvað er veigamest í frumvarpinu? Jú, það kom fram í máli talsmanns Sjálfstæðisflokksins í fyrradag. 

Herra forseti. Í dag fáum við mælingu á því hversu langan tíma það tekur flokk að verða svo samdauna samstarfsflokkunum að hann er tilbúinn til að samþykkja frumvarp sem gengur þvert á stefnu hans. Fimm ár tók það. Og kannski er lexían af þessari tilraun, að blanda saman öllu hinu pólitíska litrófi í eina ríkisstjórn, sú að þegar við blöndum saman öllum litum regnbogans fáum við út drullubrúnt drullumall. Þetta er dapurleg staða fyrir fólk sem einhvern tíma trúði á Vinstri græn en við ætlum ekkert að syrgja það. Þau geta jarðsungið stefnu sína á landsfundi um helgina. Þetta er hins vegar dapurleg staða fyrir mannúð. Þetta er dapurleg staða fyrir okkur sem viljum standa með mannúð gagnvart jaðarsettum hópum. Við viljum standa með flóttafólki. Það er dapurlegur dagur þegar stjórnarflokkarnir troða útlendingaandúð inn í útlendingalög.

Forseti. Í greinargerð frumvarpsins sem við erum að fara að greiða atkvæði um, stendur, með leyfi forseta: „Frumvarpið gefur ekki tilefni til að skoða sérstaklega samræmi við stjórnarskrá.“ Umsagnaraðilar benda hins vegar á að efni frumvarpsins varðar með augljósum hætti mannréttindi umsækjenda um alþjóðlega vernd, mannréttindi sem eru varin í stjórnarskrá. Við ættum öll að geta séð hið augljósa hér. Það er verið að hringla með réttindi fólks í þessu frumvarpi og það verður að meta hvort það standist stjórnarskrá. En einfaldri beiðni stjórnarandstöðunnar um slíkt mat var hafnað. Miðað við allar viðvaranir umsagnaraðila ættum við öll að geta séð að slík beiðni er ekki bara málefnaleg heldur nauðsynleg til að Alþingi geti afgreitt þetta mál með sóma. En nei, nei og aftur nei, málið skal í gegn án þess að það sé skoðað hvort það standist stjórnarskrá og það eitt ætti að segja okkur öllum hérna að meiri hlutinn hefur slæman málstað að verja.

Forseti. Í þessu frumvarpi er verið að rýra rétt til fjölskyldusameiningar sem er einnig mikil afturför eins og annað hér. Hvers vegna myndum við vilja, í þeim heimi sem við búum í í dag þar sem einmanaleiki, þunglyndi og einangrun er raunverulegt vandamál, ætla að passa að fjölskyldur eigi erfiðara með að sameinast? Þjónustuskerðingin er einnig mjög óljós. Hæstv. félags- og vinnumarkaðsráðherra segir eitt og talsmaður stjórnarflokkanna segir annað. Hvort er það, forseti? Skerðist þjónustan eða ekki? Hvernig er hægt að samþykkja frumvarp sem enginn veit hvaða afleiðingar hefur í för með sér?

Herra forseti. Það er ekki laust við að það læðist hrollur niður hrygginn þegar hæstv. dómsmálaráðherra kemur hingað upp til að segja okkur að við séum rétt að byrja í leiðangri Sjálfstæðisflokksins, að vega að fólki í neyð. Ég vil koma hingað upp til að gera grein fyrir því hvers vegna þingflokkur Samfylkingarinnar mun greiða atkvæði með breytingartillögum meiri hluta þrátt fyrir að breytingartillögurnar hafi enga raunverulega þýðingu. Það er einfaldlega ekki hægt að greiða atkvæði gegn ákvæði sem áréttar þegar settar reglur um rétt fólks í viðkvæmri stöðu. Við greiðum ekki atkvæði gegn áréttingu um að taka eigi tillit til hagsmuna barna þrátt fyrir að slíkt ákvæði sé nú þegar að finna í útlendingalögum og auðvitað lögum um börn. En eftir sem áður mun þingflokkur Samfylkingarinnar að sjálfsögðu greiða atkvæði gegn þessu hryllilega frumvarpi hæstv. dómsmálaráðherra í umboði Vinstri grænna og í umboði Framsóknarflokksins sem meiri hlutinn ætlar að styðja hér í dag. Það er ótrúlegt að allir þingmenn þessara þriggja flokka ætli að styðja þetta 

Herra forseti. Skilvirkni. Því er haldið fram að þetta frumvarp snúist um skilvirkni. Er það skilvirkni að henda fólkinu sem stendur hérna fyrir utan í örvæntingu yfir því sem er að gerast hérna inni, á götuna? Svipta þau þeirri grátlega litlu þjónustu og aðstoð sem þau þó fá í þeirri hrikalega viðkvæmu stöðu sem þau eru í nú þegar? Er það skilvirkni að láta börn líða fyrir athafnir annarra og aftengja með því tímafresti sem stjórnvöld hafa til að afgreiða mál, tryggja það að börn verði hér árum saman án þess að fá niðurstöðu í máli sínu? Er það skilvirkni? Nei, þetta snýst ekkert um skilvirkni. Þetta er ekki í samræmi við það sem gengur og gerist í nágrannaríkjunum. Þetta frumvarp er ekki í samræmi við stjórnarskrá. Hæstv. dómsmálaráðherra segir satt um eitt. Það er að þessu frumvarpi er ætlað að senda skilaboð. Það er tilgangurinn og markmiðið með þessu frumvarpi, með þessum lögum, að senda skilaboð til flóttafólks um allan heim: Þið eruð ekki velkomin. Við trúum ykkur ekki. Farið eitthvert annað. Það er það sem þetta frumvarp gengur út á.

Virðulegi forseti. Stjórnarliðar halda fram að brugðist hafi verið við athugasemdum umsagnaraðila. Það var ekki brugðist við athugasemdum umsagnaraðila um að tveggja vikna sjálfkrafa kærufrestur myndi brjóta gegn málsmeðferðarréttindum flóttafólks. Það var ekki brugðist við því að beiting þjónustusviptingu væri ekki í takt við mannréttindi þessara einstaklinga; að taka af fólki heilbrigðisþjónustu, að svipta það þaki yfir höfuðið, sem þingmenn VG vilja gjarnan tala um sem mannréttindamál á tyllidögum - húsnæði og þak yfir höfuðið - eins og var raunar gert við 20 flóttamenn fyrir tveimur árum síðan af einmitt ráðherra Sjálfstæðisflokksins gagnvart flóttamönnum frá Palestínu til að reyna að reka þá úr landi. Þeir voru gerðir afturreka með það af kærunefnd útlendingamála og þess vegna er verið að setja þetta inn í lögin núna, vegna þess að þeir máttu ekki gera þetta síðast þegar þá langaði til að henda flóttafólki á götuna. Til þess að búa til svipuna og leiðina 

Herra forseti. Pínulítið samhengi. Það geta 450 milljónir manna flutt til Íslands hvenær sem er, búið hér, lifað hér, unnið hér og notað heilbrigðisþjónustu og alla innviði. Það búa tugþúsundir útlendinga á Íslandi á hverjum tíma. Þeir nota innviði, vegi, ganga í skóla og eru boðnir velkomnir. Við erum að breyta lögum og reglum til að bjóða sérfræðinga utan EES velkomna. Þeir mega koma í hópum. Þeir mega nota vegi, innviði, sjúkrahús, skóla og hafa vinnu. Við opnum faðminn fyrir flóttafólki frá Úkraínu og bjóðum það velkomið. Það fær að nota innviði og við opnum fyrir því faðminn. Allt þetta er ótrúlegur fjöldi fólks sem við bjóðum velkominn. En þegar fólk kemur á bátskænu yfir Miðjarðarhafið og endar á Íslandi í hundraðatali, ekki þúsundatali heldur hundraðatali og er að flýja stríð og hörmungar, þá kaupum við hengilás. Þá tölum við um ógn. Þá er orðið neyðarástand og álagið á innviði orðið allt of mikið. Þá allt í einu getum við ekki opnað faðminn og hjálpað þeim sem sárast þurfa á hjálp að halda. Hvers vegna er það?

Herra forseti. Á síðasta ári fórum við yfir þau mörk að 100 milljónir manna eru á flótta í heiminum - 100 milljónir manna. Það ríkir verndarkrísa í heiminum sem lýsir sér í því að ríki ýmist geta ekki eða vilja ekki veita þessum 100 milljónum skjól. Með þessum breytingum sem er verið að gera hér í dag er Ísland að raða sér í vitlaust lið með þeim löndum sem vilja auka verndarkrísuna og auka neyð fólks á flótta í heiminum, og það á deginum þegar 12 ár eru liðin frá því að stríð hófst í Sýrlandi. Verði ykkur að góðu.

Virðulegi forseti. Hér er verið að leggja til að við mat stjórnvalda á því hvort einstaklingur eigi rétt á svokallaðri viðbótarvernd skuli það ekki vera tekið inn í breytuna hvort um efnahagsástand sé að ræða eða ekki, það er það eina sem þetta er um. Með tilliti til þess hvað við höfum fengið margt fólk frá Venesúela - ég hef bara aldrei náð almennilega utan um rökstuðning kærunefndar Útlendingastofnunar hvað það varðar - þá held ég að það sé kominn tími til að tryggja að sá þáttur sé ekki tekinn inn í breytuna.

Herra forseti. Þessi breytingartillaga er ekki bara byggð á misskilningi heldur á rangfærslum sem haldið hefur verið uppi í tengslum við flótta fólks frá Venesúela sem hefur leitað hælis hér á landi. 

Hæstv. forseti. Þegar ég hélt að þetta frumvarp gæti ekki orðið verra þá kom breytingartillaga frá hv. þingmanni, formanni Flokks fólksins, sem bætir um betur. Það eina sem er hér á ferðinni er ódýr og ógeðfelldur popúlismi sem byggir ekki á staðreyndum, sem byggir á útlendingaandúð. Og það gleður mig að sjá að það er verið að fella þessa tillögu.

Forseti. Þessi breytingartillaga fjallar um að 2. gr. frumvarpsins falli brott, en hún fjallar um að ákvörðun Útlendingastofnunar sæti sjálfkrafa kæru til kærunefndar útlendingamála. Amnesty International sagði í sinni umsögn, með leyfi forseta: „Tillögð lagabreyting felur í sér áhættu um að þessi málaflokkur verði sá eini sem lýtur málsmeðferð innan stjórnsýslunnar þar sem málsaðilum er ekki tryggður sá kostur að njóta réttar síns til raunhæfs úrræðis til að leita réttar síns í skilningi 13. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.“ Miðað við ofangreint mun ákvæðið leiða til verulegrar skerðingar á réttindavernd umsækjenda um alþjóðlega vernd. Þau hafa ekki sama aðgang að réttarkerfinu og aðrir. Þetta er brot á mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna og það er ekki boðlegt að það sé verið að afgreiða þetta með þessum hætti hér á þingi og leggja fram svona stjórnarskrárbrot til atkvæðagreiðslu.

Herra forseti. Þetta ákvæði frumvarpsins, 2. gr., gengur út á það að afnema möguleika fólks til að ákveða sjálft hvort það ætli að kæra mál eða ekki. Þetta mun sannarlega ekki auka skilvirkni í stjórnsýslunni vegna þess að þetta mun leiða til þess að mál sem viðkomandi ætlar sér ekkert að kæra, hann ætlar að fylgja ákvörðuninni, er sjálfkrafa kært til kærunefndar útlendingamála. Tilgangurinn með þessu er að stytta málsmeðferðartímann um eina viku með því að svipta umsækjanda einni viku í undirbúning kærunnar. Þetta hefur verið gagnrýnt. Þetta lítur sakleysislega út ef maður horfir á það en hefur hins vegar verið gagnrýnt af mörgum umsagnaraðilum og Rauði krossinn á Íslandi gerði jafnvel breytingartillögu sem var mjög hógvær: Færið greinargerðarfrestinn upp í 21 dag ef þið ætlið að gera þetta svona. Var hægt að verða við því? Nei, það var ekki hægt að verða við því. Þetta er vond breyting. Hún er óþörf, hún rýrir rétt fólks, hún bætir ekki skilvirkni. Ég segi já við breytingartillögu hv. þm. Björns Levís Gunnarssonar um að fella þetta ákvæði úr frumvarpinu.

Virðulegi forseti. 2. gr. þessa frumvarps fjallar um það að þeir sem hafa fengið synjun frá Útlendingastofnun á grundvelli 36. gr., þ.e. þeir sem eru með vernd annars staðar og Dyflinnarmálin svokölluðu, hljóti sjálfkrafa kæru. Ég held að yfir 90% af þessum málum séu í dag kærð til kærunefndarinnar þannig að já, þetta eykur skilvirkni. Við ræddum mikið um það hvort þetta væri með einhverjum hætti að skerða rétt umsækjenda vegna þess að uppi voru áhyggjur um að greinargerðarfresturinn væri ekki nægjanlegur. Eftir fund með kærunefndinni þá er alveg ljóst að kærunefndin veitir viðbótarfresti. Meiri hlutinn telur þess vegna að þessi breyting skerði ekki rétt umsækjenda til að leita réttar síns og bendir á að kærunefnd útlendingamála veitir viðbótarfrest til að skila greinargerð þegar þörf er á og óskað er eftir því. Nánar er mælt fyrir um viðbótarfresti í verklagsreglum kærunefndar. Það er því engin ástæða til að óttast að þetta brjóti á mannréttindum fólks og þetta er ein af greinunum sem eykur skilvirknina í kerfinu okkar.

Virðulegur forseti. Umsögn Rauða krossins á Íslandi um þetta ákvæði er ansi ítarleg. Þar er bent á að sá kærufrestur sem fyrir er í lögum, þ.e. að umsækjandi hafi tvær vikur til að ákveða hvort hann vilji kæra ákvörðun eða ekki, sé gríðarlega mikilvægur tími fyrir umsækjanda. Í fyrsta lagi vegna þess að ákvarðanirnar sem umsækjendur um alþjóðlega vernd fá eru á íslensku. Þetta eru oft margar blaðsíður. Það þarf að þýða þetta fyrir umsækjendum um alþjóðlega vernd. Það þarf að fara með þeim í gegnum efnisatriði ákvörðunarinnar og út frá því þurfa þau að meta hvort þau vilja kæra eða ekki. Þetta er tímafrekt. Sömuleiðis hafa umsækjendur þurft að standa í viðamikilli gagnaöflun sem Útlendingastofnun, þrátt fyrir að hún hafi frumkvæðisskyldu, rannsóknarskyldu að eigin frumkvæði, hefur ekki sinnt í mörgum tilfellum. Þetta er eitthvað sem Rauði krossinn hefur endurtekið gagnrýnt Útlendingastofnun fyrir að sinna ekki, t.d. að afla viðeigandi gagna um fötlun viðkomandi, ástæðu þess að hann ætti að teljast í sérstaklega viðkvæmri stöðu 

Herra forseti. Bryndís Haraldsdóttir, hv. þm. Sjálfstæðisflokksins, sýndi ágætlega fram á tvískinnung stjórnarliða þegar hún lýsti þessu ákvæði. Það á að lögfesta sjálfkrafa kæru vegna þess að það er jú oftast kært í þessum málum, en þau eru ekki tilbúin til að lögfesta viðbótarfrest í málunum vegna þess að kærunefnd útlendingamála veitir hvort eð er oftast frest þegar um það er beðið. Það má sem sagt lögfesta það sem gerir hindrunarhlaup umsækjenda enn erfiðara, en það á ekki að lögfesta það sem getur gert það auðveldara og mannúðlegra. Þetta er rauður þráður í öllum breytingum í þessu frumvarpi og einkenni á öllum þeim viðbrögðum sem komu við athugasemdum umsagnaraðila. Af hverju má ekki gefa þeim viku í viðbót? 

Forseti. Þessi grein fjallar um endurteknar umsóknir en það er verið að taka 24. gr. stjórnsýslulaga, sem er lágmarksréttur stjórnsýslunnar, úr sambandi. Amnesty International segir að endurtekin umsögn sé háð því að sýnilega auknar líkur séu á umsögn að verði samþykkt, viðbótarkrafa um að gögn auki sýnilega líkurnar á vernd er einkum til þess fallin að skapa útilokunarástæður fyrir stjórnvöld til að réttlæta synjun á fleiri umsóknum umsækjenda um alþjóðlega vernd, um endurskoðun á málum þeirra og eftir atvikum að vísa þessum umsóknum frá. Þetta eru mun strangari skilyrði en t.d. í sænsku löggjöfinni. Það er ekki verið að samsama okkur við hana, við erum að stíga lengra. 24. gr. stjórnsýslulaga um rétt til endurupptöku kveður á um lágmarkskröfur til stjórnsýslunnar og að ákvæði í sérlögum geti ekki gengið framar þeim réttindum sem borgurum eru tryggð með ákvæðum laganna. Tillaga um nýja málsmeðferð veitir umsækjendum minna réttaröryggi en lágmarkskrafa stjórnsýslulaga. 

Herra forseti. 7. gr. frumvarpsins er að mínu mati ein sú skaðlegasta. Ranglega kemur fram í greinargerð með frumvarpinu að þetta sé að einhverri evrópskri fyrirmynd og í samræmi við Evrópureglugerðir. Svo er ekki. Þar er verið að vísa til ákvæða um endurteknar umsóknir, sem eru sannarlega í Evrópureglugerðum og tíðkast í nágrannaríkjum okkar. Hins vegar er verið að flækja þarna inn í því sem kallast beiðni um endurupptöku, sem er þegar einstaklingur óskar eftir því að röng ákvörðun verði leiðrétt vegna breyttra forsendna eða nýrra gagna. Þetta er mjög alvarleg breyting. Hún skerðir réttarvernd flóttafólks verulega, og hver er ástæðan fyrir þessari breytingu? Jú, það eru svo mörg mál endurupptekin. Það er svo mikið af flóttafólki að vinna málin sín í endurupptökuferli og þá þarf bara að gjöra svo vel að afnema þennan rétt og kasta þeim úr landi til þess að þau geti ekki fengið ranga ákvörðun leiðrétta. Við leggjum til að þetta verði fellt brott úr frumvarpinu. Ég hvet öll hér inni til að styðja þessa breytingartillögu hv. þm. Björns Levís Gunnarssonar vegna þess að þessi breyting eykur ekki skilvirkni nema á kostnað réttinda fólks. 

Virðulegur forseti. Í 7. gr. frumvarpsins er lagt til að endurteknum umsóknum verði að jafnaði vísað frá vegna þess að það er óeðlilegt að hægt sé að leggja fram sömu umsóknina aftur og aftur með tilheyrandi kostnaði, tíma og fyrirhöfn. En, þetta er að jafnaði. Ef nýjar upplýsingar liggja fyrir í málinu sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur eru á því að fallist verði á fyrri umsókn, þá er að sjálfsögðu hægt að taka málið fyrir aftur. Ákvæðinu er því ætlað að samræma málsmeðferð vegna endurtekinna umsókna til þess að koma í veg fyrir tilefnislausar endurteknar umsóknir, auka skilvirkni í kerfinu og tryggja réttaröryggi umsækjenda. Og jú, þetta er í samræmi við reglugerð frá Evrópusambandinu.

Virðulegur forseti. Ákvörðun Útlendingastofnunar, um að synja umsækjanda um alþjóðlega vernd um vernd, er stjórnvaldsákvörðun. Alls staðar annars staðar í stjórnsýslunni er það þannig að þegar stjórnvald tekur ákvörðun og aðili sem sætir þessari ákvörðun er ósáttur við ákvörðunina og kemur fram með ný gögn, sýnir fram á breyttar forsendur eða sýnir fram á að ákvörðunin sé röng, þá á viðkomandi rétt til að fá mál sitt endurupptekið. Það er ekki að sjá né finna að stjórnarliðum finnist það mjög sárt að annars staðar í stjórnsýslunni fái einstaklingar endurupptöku á málum sem eru afgreidd á röngum forsendum. Það er bara gagnvart flóttafólki. Það á að mismuna þeim. Þá á að veita þeim minni málsmeðferðarréttindi en öllum öðrum hér sem sæta öllum öðrum stjórnvaldsákvörðunum. 

Herra forseti. Með þeirri grein sem hér er lagt til að fella brott á að afnema rétt flóttafólks til að leggja fram ný gögn eða benda á breyttar forsendur til að fá endurupptöku máls síns - grundvallarréttur í stjórnsýslurétti. Stjórnsýslulög eru ein mesta réttarbót sem gerð hefur verið á Íslandi síðustu áratugi, eru einn af hornsteinum mannréttindaverndar sem borgarar njóta gagnvart stjórnvöldum hér í landi. Hv. þm. Bryndísi Haraldsdóttur finnst óeðlilegt að flóttafólk njóti verndar stjórnsýslulaga.

Það er rangt.

Með öðrum orðum, henni finnst óeðlilegt að flóttafólk njóti mannréttinda á við annað fólk í þessu landi.

Herra forseti. Hér erum við að gera heiðarlega tilraun til að leiðrétta klúðurslegt orðalag í frumvarpinu sem hér á að samþykkja, sem að mínu mati er eitt af mörgum ákvæðum þessa frumvarps sem ber vott um það hversu slæm vinnubrögð hafa verið viðhöfð við vinnslu þessa máls, og þótt komið hafi fullt af umsögnum og gestum var ekki hlustað á það. Í ákvæðinu segir, með leyfi forseta: „Endurtekinni umsókn skal vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur eru á því að fallist verði á fyrri umsókn hans skv. 24. gr.“ Hér leggjum við til að orðið „fyrri“ verði fellt brott vegna þess að ég held að það sé þarna fyrir mistök. Ég spurði ráðuneytið út í þetta og skýringarnar sem við fengum frá ráðuneytinu léttu ekki þessum áhyggjum af mér. Þetta þýðir það í rauninni, ef maður les ákvæðið, að ef nýjar aðstæður skapast, t.d. ef stríð brýst út í heimalandi viðkomandi og hann þarf að leggja fram umsókn á allt öðrum forsendum, þá er engin heimild í lögum til að taka hana til meðferðar. 

Herra forseti. Við erum enn að ræða 7. gr. frumvarpsins sem fjallar um að svipta flóttafólk sjálfsögðum rétti samkvæmt stjórnsýslulögum til að fá mál endurupptekið ef ný gögn eða nýjar ástæður gefa tilefni til. Það sem mig langar til að benda hv. þingmönnum á er það að með því að skapa slíka undantekningu frá grundvallarreglum stjórnsýsluréttarins - sem eru nákvæmlega það, grundvallarreglur - erum við að skapa mjög alvarlegt fordæmi. Það mun ekki bara hafa áhrif á réttindi flóttafólks. Það hefur áhrif á réttindi allra vegna þess að réttindi okkar eru í grunninn öll þau sömu. Ég vil bara benda þingmönnum á það að með því að samþykkja 7. gr. eins og hún er í þessu frumvarpi erum við að setja mjög hættulegt og vont fordæmi fyrir okkar stjórnsýslu. Það er meira að segja óvíst hvernig það verður túlkað í framkvæmd vegna þess að í raun eiga stjórnsýslulög að ganga framar ákvæðum af þessu tagi. Það er bara verið að flækja stjórnsýsluna. Það er verið að búa til vandamál til að leysa vandamál sem er ekki fyrir hendi. Ég segi já við þessari tillögu um að fella þetta ákvæði brott og hvet ykkur öll til að gera slíkt hið sama.

Forseti. Hér er 24. gr. stjórnsýslulaga eiginlega kippt úr sambandi. Ef ég ætti að giska og veðja á það þá er þetta örugglega sú grein sem verður fyrst látið reyna á, mun fyrst falla í Mannréttindadómstólnum. Ég held að það sé frekar augljóst þegar allt kemur til alls, ef ég ætti að veðja á eitthvað. Ég hvet ykkur til að taka ekki stjórnsýslulög úr sambandi hérna. Það er, ef eitthvað er, bara lágmarkskrafan um það sem þyrfti að breyta í þessu frumvarpi, það væri þetta. Þetta varðar, eins og sagt var hér áðan, algjör grundvallarréttindi borgaranna gagnvart stjórnsýslunni, að geta klárað málin sín. Ég hvet þingmenn til að hugsa um þetta í alvörunni. Þetta er mjög alvarleg breyting.

Herra forseti. Þótt tillaga okkar, um að þessi grein verði í heild sinni felld brott úr frumvarpinu, hafi verið felld, þá er þetta, hvað á ég að segja, svona örþrifaráðstillaga hjá okkur. Í 24. gr. stjórnsýslulaga segir, með leyfi forseta: „Eftir að stjórnvald hefur tekið ákvörðun og hún verið tilkynnt á aðili máls rétt á því að mál sé tekið til meðferðar á ný ef: 1. ákvörðun hefur byggst á ófullnægjandi eða röngum upplýsingum um málsatvik, eða 2. íþyngjandi ákvörðun um boð eða bann hefur byggst á atvikum sem breyst hafa verulega frá því að ákvörðun var tekin.“ Hvað kemur fram í þessari 4. mgr. 7. gr. í frumvarpinu? Jú, 24. gr. stjórnsýslulaga gildir ekki í málum flóttafólks. Það er lágmark að það verði samþykkt hér að fella þessa grein úr frumvarpinu vegna þess að hún stenst ekki með nokkrum hætti. Ég segi já.

Forseti. Hérna er verið að taka fyrir allar þær undanþágur sem fólk gæti fengið til að bregðast við áföllum einhvers staðar, t.d. ef fólk snýr aftur til heimaríkis um stutta hríð vegna veikinda eða andláts ástvina eða hvað eina og kemur svo aftur. Hérna er verið að taka burt undanþágur sem fólk hefur til þess að fá í rauninni smáandrými í ferlinu þannig að ég hvet fólk til þess að taka ekki þennan lágmarksrétt fólks af því.

Herra forseti. Samkvæmt núgildandi lögum njóta flóttamenn ákveðinnar undanþágu frá kröfum sem gerðar eru til þess að fjölskyldumeðlimir fái dvalarleyfi vegna fjölskyldusameiningar, vegna þess að grunnskilyrði slíks dvalarleyfis eru t.d. að fólk geti séð fyrir sér og það eru ákveðnar skjalakröfur og annað sem ekki þykir rétt að gera kröfu um þegar flóttafólk sameinast fjölskyldu sinni. Hér er verið að leggja til að þessi réttur verði skertur fyrir hina og þessa hópa flóttafólks. Réttur þeirra til að fá fjölskyldu sína til sín eftir að þeim hefur verið veitt vernd hér á landi er skertur. Því hefur verið ranglega haldið fram, og mig grunar að hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir muni koma og endurtaka þá rangfærslu, að þetta ákvæði sé ívilnandi. Því hefur verið haldið fram af hálfu dómsmálaráðuneytisins og fleiri. Þar er átt við að það er áréttað í þessu ákvæði að fólk sem vill svo til að fær fjölskyldusameiningu á grundvelli laganna, fái stöðu flóttamanns en ekki mannúðarleyfi. Það kom hins vegar fram við meðferð málsins í nefndinni að þannig er framkvæmdin í dag. 

Virðulegur forseti. Er ekki rétt að við erum hér að greiða atkvæði um 13. gr. og að hún falli brott?

Já, það er rétt.

13. gr. tekur á þessu með afleiddu verndina. Ég hef ekki haldið því fram að þetta sé ívilnandi en aftur á móti gildir það um 15. gr., sem ég held að við greiðum líka atkvæði um hér á eftir því það er líka eitthvað sem Píratar vilja gjarnan taka út úr þessu frumvarpi. En þarna erum við að skilgreina frekar hverjir það eru sem geta sótt um vernd vegna fjölskyldusameiningar. Þeir sem hafa fengið slíka vernd vegna fjölskyldusameiningar, svokallaða afleidda vernd, geta svo ekki haldið áfram og það er ekki hægt að byggja á þessari afleiddu vernd þegar aftur kemur að fjölskyldusameiningu og fá vernd aftur. Því erum við að koma í veg fyrir ákveðna hringekju hvað þetta varðar. Á sama tíma tökum við undir þau grundvallarréttindi sem felast í fjölskyldusameiningu og fólk getur enn komið hingað til lands og óskað eftir dvalarleyfi á forsendum fjölskyldusameiningar. Því tel ég þetta ekki brjóta mannréttindi fólks. 

Forseti. Breytingartillaga þessi um að b-liður 13. gr. falli brott snýst um það að fólk getur ekki farið t.d. til upprunaríkisins vegna veikinda eða andláts og má ekki sækja aftur um vernd ef það kemur til baka. Eftir að það kemur til baka til landsins vegna andláts einhverra fjölskyldumeðlima eða annars þá er það ekki velkomið lengur þótt ekkert hafi svo sem breyst, nema þau lentu í áfalli eða veikindum.

Forseti. Hér er verið að bæta við reglugerðarheimild fyrir ráðherra til að setja nánari ákvæði um skilyrði um framkvæmd þessarar greinar sem þarna um ræðir, svo sem um hvernig meta skuli ríka þörf fyrir vernd. Þarna er verið að færa ákveðið löggjafarvald til ráðherra. Það er verið að leyfa ráðherra ákveðinn geðþótta í því að skilgreina hver þörfin er fyrir ríka vernd. Það er einfaldlega svo að það hefur ekki verið hægt að treysta þeim ráðherrum sem hingað til hafa verið í þessu starfi til þess að meta slíkt og við leggjum því til að þessi grein falli brott.

Herra forseti. Í því ákvæði sem hér er lagt til að verði fellt brott er verið að veita hæstv. dómsmálaráðherra ríkari heimildir til að skilgreina og útfæra lögin eftir sinni hentisemi. Það er kannski ekki síst í ljósi þeirra viðhorfa sem hafa endurspeglast í máli hæstv. dómsmálaráðherra sem situr núna sem þessi breyting hringir viðvörunarbjöllum alla vega í kollinum á mér. Ég tel ekki þörf á þessari reglugerðarheimild þar sem búið er að móta þetta ákvæði í framkvæmd. Það hefur verið gert af hálfu óháðra aðila líkt og kærunefndar útlendingamála og dómstóla. Það er ekki þörf á að setja þessa reglugerðarheimild þarna inn. Ég hvet ykkur öll til að segja já við þeirri breytingu að fella þetta brott.

Herra forseti. Af því að Sjálfstæðisflokkurinn virðist einhvern veginn alltaf fá að sitja í dómsmálaráðuneytinu er kannski ágætt að horfa yfir farinn veg og spyrja hvort við treystum dómsmálaráðherrum Sjálfstæðisflokksins fyrir auknum heimildum til reglugerða í þessum málaflokki. Þegar þáverandi hæstv. ráðherra Sigríði Á. Andersen gekk illa að herða útlendingalöggjöfina í gegnum Alþingi þá gerði hún það einfaldlega með reglugerðum sem gengu svo langt að hún var komin á ansi grátt svæði gagnvart því að ganga gegn lagabókstafnum. Er þetta eitthvað sem við viljum láta næstu dómsmálaráðherra Sjálfstæðisflokksins hafa í hendurnar? Sporin hræða þegar kemur að reglugerðarheimildum í þessum málaflokki. Sumum ráðherrum er einfaldlega ekki treystandi fyrir þeim.

Herra forseti. Það ákvæði sem hér er lagt til að verði fellt brott úr lögunum er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Við 25. tölul. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Útlendingur telst ekki umsækjandi um alþjóðlega vernd þegar hann hefur fengið endanlega niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi.“ Þetta ákvæði er í samfloti með 6. gr. frumvarpsins sem varðar sviptingu þjónustu við umsækjendur um alþjóðlega vernd þegar þau eru búin að fá synjun í máli sínu. Við munum ræða ítarlega um þá grein hér rétt á eftir vegna þess að að sjálfsögðu leggjum við til að hún verði líka felld brott úr þessu frumvarpi, enda er það það ákvæði sem hefur kannski einna mest verið gagnrýnt og var fyrst og fremst mótmælt hér fyrir utan rétt áðan. Það er ekki í þágu skilvirkni, það er ekki sparnaður fyrir ríkissjóð og ekki í þágu mannúðar. Þessi breyting er ekki í þágu eins eða neins. Hún snýst um það að svelta flóttafólk til hlýðni, treysta á að með því að henda því út á götuna allslausum muni þau loksins drífa sig heim. Þau hljóti að hanga hérna vegna þess að þau fá 10.000 kr. á viku og búi í herbergi fullu af myglu með bláókunnugu fólki. Það hefur aðdráttarafl sem þarf að taka út, er það ekki? Það er það sem þetta gengur út á. Ég hvet ykkur öll til að segja já við þessari breytingartillögu um að fella þetta ákvæði brott.

Virðulegur forseti. Þetta er nú sennilega eitt allra versta ákvæðið í þessu frumvarpi, eitt af því sem mest hefur verið rætt um í meðförum nefndarinnar og eitt af því sem hvað helst hefur verið gagnrýnt af þeim sem komið hafa fyrir nefndina, sem hafa sérfræðiþekkingu til þess að meta hverjar afleiðingarnar verða. Inn í þessa umræðu hafa ráðherrar svo stigið og talað um að það feli allt annað í sér en raun ber vitni. Það er verið að leggja það til að þessi tiltekna grein falli brott. Ég greiði heils hugar atkvæði með því og hvet alla til að gera slíkt hið sama. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Hér er lagt til að svipta eigi fólk húsnæði, aðgangi að heilbrigðisþjónustu og aðgangi að þeim litlu styrkjum sem þau fá, sem eru um 8.000 kr. á viku, ef þau hafa ekki yfirgefið landið, burt séð frá því hvort þau hafi eitthvað um það að segja hvort þau geti yfirgefið landið eða ekki. Þessu ákvæði fylgir, og ég vil árétta þetta, annað ákvæði. Það er í 8. gr. þessa frumvarps þar sem lagt er til að Útlendingastofnun fái heimild til að meta það sem svo að flóttamaður sem staddur er hér á landi eigi bara að fara eitthvert allt annað heldur en að vera á Íslandi. Og ef Útlendingastofnun kemst að þeirri niðurstöðu að flóttamaður eigi að vera einhvers staðar alls staðar annars staðar þar sem hann hefur ekki rétt til dvalar og þangað sem er ekki hægt að flytja hann, þá er hægt að beita þessu ákvæði til að reyna að svelta hann til að fara þangað sem Útlendingastofnun finnst að hann eigi að fara, burt séð frá því hvort viðkomandi hafi rétt til dvalar þar, burt séð frá því hvort viðkomandi geti yfir höfuð ferðast þangað. 

Herra forseti. Fyrir tveimur árum reyndu stjórnvöld að brjóta réttindi á nokkrum palestínskum flóttamönnum með því að svipta þá þjónustu, eins og það heitir á fínu máli, henda þeim út á götuna allslausum, framfærslulausum, húsnæðislausum, ekki með aðgang að heilbrigðisþjónustu, til þess að svelta þá til hlýðni, til þess að þeir myndu bara sjálfir koma sér úr landi vegna þess að stjórnvöld höfðu ekki úrræði til þess að koma þeim úr landi með valdi. Þá var þessu valdi beitt, valdinu að skrúfa fyrir alla aðstoð. Sem betur fer voru stjórnvöld gerð afturreka með þetta. En hvað lærðu þau af því? Ekki annað en að nú vilja þau lögfesta ógeðið, vilja lögfesta það að geta svelt fólk til hlýðni. Það er ótrúlegt að þetta sé komið svona langt. Það er óhugsandi 

Þingmaðurinn segir?

Ég segi já.

Herra forseti. Hér er lagt til að 6. gr. frumvarpsins verði felld brott. Þess vegna munum við sem erum á móti henni segja já í þessum þingsal, kannski til að skýra fyrir áheyrendum hvað það hljómar ankannalega. Þetta ákvæði er mjög einkennandi fyrir þetta frumvarp að mörgu leyti, ekki síst vegna þess að það er illa ígrundað. Það er ekki í samræmi við það sem gengur og gerist í nágrannaríkjunum. Það er ekkert annað ríki sem gerir það sem er verið að gera með þessu ákvæði, sama hversu oft því er haldið fram af hálfu þingmanna meiri hlutans. Og það er algerlega óúthugsað. Við spurðum ráðuneytið: Hvað ef fólk fer ekki þrátt fyrir að vera svipt þjónustu með þessum hætti, hvað ef það fer ekki? Svarið var: Þau eiga bara að fara. En hvað ef þau fara ekki? Það er ekki búið að meta hvaða afleiðingar þetta mun hafa fyrir samfélagið. Það er ekki einu sinni á hreinu hver nákvæmlega þjónustusviptingin er. Þetta ákvæði er nákvæmlega eins og hv. þm. Andrés Ingi Jónsson benti á hérna rétt áðan, eins og allt þetta frumvarp, ekkert annað en lögfesting á ómannúðlegri framkvæmd Útlendingastofnunar sem hefur ýmist verið dæmd eða úrskurðuð ólögmæt. 

Forseti. Ég held að við vitum öll hvernig kaupin gerast á eyrinni þegar allt kemur til alls. Einn flokkur fær að leggja fram þetta frumvarp meðan hinn flokkurinn fær að leggja hitt frumvarpið fram. Það eru skipti á frumvörpum fram og til baka, við lærðum það í þinglokasamningum fyrir nokkru síðan þegar eitt mál festist á bak við þinglokasamninga sem hefði átt að vera samþykkt, það var ekki hægt að ná því út af því að þá hefðu allir ráðherra líka þurft að fá frumvarp út úr þinglokasamningum. Mig langar til að spyrja: Hvað fá hinir flokkarnir í kaup fyrir að setja fólk út á götuna? Ég segi já við því að fella burt þessa réttindaskerðingu.

Virðulegur forseti. Við erum að fjalla um útlendingalög vegna þess að hér hefur fólk sammælst um að það þurfi að hafa einhvern ramma utan um þennan málaflokk. Þá hlýtur að vera eðlilegt að þegar fólk hefur farið í gegnum þennan ramma, þetta ferli sem við erum að móta hér með þessum lögum, fengið til þess löglærða fulltrúa, býr í húsnæði á vegum ríkisins, fær heilbrigðisþjónustu og alla þá þjónustu, vegna þess að við viljum taka vel á móti fólki á flótta, við erum með opinn faðminn - 

Forseti. Ég verð að vera sammála hv. þm. Arndísi Önnu Kristínardóttur Gunnarsdóttur þegar hún segir að þetta sé sorgardagur. Þetta er sorgardagur í réttindum flóttamanna og þá sérstaklega þetta ákvæði, að fólk fái ekki þjónustu. Hvert erum við komin? Ætlum við að svelta fólk til hlýðni? Er það það sem við ætlum að standa fyrir og það sem okkur finnst í lagi að gera? Það er bara ekki í lagi. Það virkar ekki. Það er ekki nægilega gott svar að segja: Þau eiga bara að fara. Það er ekki lausn og hvað ef það verður ekki svo? Afleiðingarnar eru ófyrirséðar og hver ætlar að taka ábyrgð á því heimilisleysi, neyðinni sem þetta hefur í för með sér, sérstaklega þegar 

Herra forseti. Hér er á ferðinni meint skilvirknisákvæði þar sem látið er líta út fyrir að við þessa aðgerð, að henda fólki út úr allri þjónustu og út á götu, út úr heilbrigðisþjónustu og velferðarþjónustu, muni þeir sem geta ekki farið fara, þrátt fyrir að vera ekki með nein ferðaskilríki eða eiga ekki möguleika 

Herra forseti. Í 3. mgr. 45. gr. núgildandi laga um útlendinga segir, með leyfi forseta: „Nú nýtur barn yngra en 18 ára alþjóðlegrar verndar samkvæmt kafla þessum og eiga þá foreldrar þess jafnframt rétt til verndar enda þyki sýnt að þeir hafi farið með forsjá barnsins og hyggist búa með barninu hér á landi.“ Breytingin sem ég er hér að leggja til að verði felld brott úr frumvarpinu snýst um að láta ekki börn sem koma hér í boði íslenskra stjórnvalda, svokallaðir kvótaflóttamenn - þau eiga ekki þennan rétt. Hvers vegna? Það veit enginn. Snýst þetta um skilvirkni? Snýst þetta um að samræma löggjöfina löggjöf annarra ríkja? Nei. Þetta snýst ekki um það. Þetta er fullkomlega tilgangslaus réttindaskerðing fólks á flótta. Ég segi já við því að fella þetta brott.

Herra forseti. Hér er lagt til að fellt verði brott ákvæði í frumvarpinu sem hefur það að markmiði, líkt og nokkur fleiri ákvæði frumvarpsins, að minnka pressuna á íslensk stjórnvöld að afgreiða mál innan fresta. Það er verið að taka út orðið „fyrst“, ég ætla ekki að fara út í lögfræðilegar skýringar á þessu þar sem þetta er kannski pínulítið flókið að því leytinu til en það sem þetta snýst um í rauninni er að í hvert skipti sem einstaklingur fer í einhverjar breytingar á málsmeðferð sinni þá telst hann vera að hefja nýja málsmeðferð, nýir tímafrestir hefjast fyrir íslensk stjórnvöld. Þetta vinnur beinlínis gegn skilvirkni, þetta er beinlínis skerðing á ákvæðum sem sett voru með lögunum frá árinu 2016 sem ganga út á það að tryggja skilvirkni með því að setja stjórnvöldum tímafrest til þess að afgreiða málið. Ég segi já við því að fella þetta brott.

Herra forseti. Hér er lagt til að felldar verði brott frekari reglugerðarheimildir til handa hæstv. dómsmálaráðherra Sjálfstæðisflokksins. Líkt og hv. þm. Andrés Ingi Jónsson fór ágætlega yfir hérna áðan þá er reglugerðarsetningarferill dómsmálaráðherra Sjálfstæðisflokksins ekki fallegur í þessum málaflokki og gengur það jafnvel svo langt að reglugerð sem sett var af hæstv. fyrrverandi dómsmálaráðherra, Sigríði Á. Andersen, hefur að mati talsmanna flóttafólks ekki verið talin standast lög vegna þess að lög setja reglugerðarheimildum skorður. Hefur verið skorið úr um það? Nei, vegna þess að flóttafólk hefur almennt ekki aðgang að dómstólum. Ég treysti ekki dómsmálaráðherrum Sjálfstæðisflokksins til að útfæra þessa löggjöf frekar en nauðsynlegt er og legg til að þessar reglugerðarheimildir, sem snúast m.a. um mat á hagsmunum barna, verði felldar brott og að við metum hagsmuni barna í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar okkar þar að lútandi en förum ekki eftir því sem hæstv. dómsmálaráðherra Sjálfstæðisflokksins finnst. Ég segi já.

Forseti. A-liður 1. gr. frumvarpsins bætir við skilgreiningu á hugtakinu „endurtekin umsókn“ í lögin. Aðaltillagan okkar hér snýst um að fella það alfarið brott vegna þess að ákvæði frumvarpsins um endurteknar umsóknir er einfaldlega gallað.

Herra forseti. Hér er lagt til að fellt verði brott ákvæði sem bætir skilgreiningu inn í lögin á hugtakinu „endurtekin umsókn“. Við erum með aðal- og varatillögu hvað þetta varðar. Aðaltillagan gengur út á að fella skilgreininguna brott vegna þess að líkt og hv. þm. Eva Sjöfn Helgadóttir sagði hérna rétt áðan er ákvæðið einfaldlega gallað, ákvæðið sem fjallar um endurteknar umsóknir og það er 7. gr. Hins vegar erum við varatillögu og ég mun gera grein fyrir henni rétt á eftir. En með 7. gr. er verið að rugla saman tveimur hlutum. Það verið að rugla saman annars vegar endurtekinni umsókn, sem er byggð á sömu forsendum og áður, og hins vegar beiðni um endurupptöku. Þetta er galli. Þessi skilgreining er gölluð. Hún er ekki í samræmi við skilgreiningu á endurtekinni umsókn samkvæmt Evrópurétti og samkvæmt öðrum ríkjum. Þetta er leið til þess að svipta fólk réttinum til þess að fá ranga ákvörðun leiðrétta. Ég segi já við því að fella þetta brott alfarið.

Virðulegur forseti. Hér er verið að leggja til að endurtekin umsókn verði skilgreind með þeim hætti að það teljist endurtekin umsókn þegar útlendingur sem sótt hefur um alþjóðlega vernd leggur fram frekari gögn í máli sínu. Þetta á að heita endurtekin umsókn samkvæmt þessari skilgreiningu. Hér er hlutum snúið á haus og gengið í berhögg við stjórnsýslulög. Það er ekki endurtekin umsókn ef umsækjandi leggur fram frekari gögn í máli sínu. Mögulega er verið að reyna að vísa í beiðni um endurupptöku. Það er allt annar hlutur og hér er verið að rugla þessu tvennu saman. Það er mjög slæmt, virðulegi forseti, vegna þess að hér er líka verið að gera atlögu að réttaröryggi okkar allra með því að setja þessa skilgreiningu í lögin, sem gengur þvert á skilgreiningu stjórnsýsluréttarins.

Forseti. Varatillagan snýst um að fella brott orðin „leggur fram frekari gögn í máli sínu eða“, þannig að það teljist ekki vera endurtekin umsókn þegar fólk leggur fram frekari gögn í máli sínu. Eftir stendur þá eðlilegri skilgreining á endurtekinni umsókn, sem er gölluð en skárri með þessari breytingu.

Herra forseti. Í Evrópureglugerðum og löggjöf flestra ríkja sem við berum okkur saman við eru ákvæði um svokallaðar endurteknar umsóknir, þ.e. þegar einstaklingur sem hefur fengið synjun og hefur jafnvel verið fluttur úr landi kemur aftur og sækir um að nýju á sömu forsendum. Heimild er fyrir því að hafa málsmeðferð slíkra umsókna styttri og skjótari og hefur verið lögð blessun yfir það af hálfu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna, að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Þau eru í fyrsta lagi ekki uppfyllt í þeirri útfærslu sem hér er lögð til, en endurteknar umsóknir eru ekkert sérstakt vandamál á Íslandi. Hvað er verið að gera hér? Líkt og ég sagði rétt áðan, er verið að grauta saman beiðni um endurupptöku við endurteknar umsóknir. Hér gerum við varatillögu um að það að leggja fram frekari gögn í máli falli ekki undir skilgreininguna á endurtekinni umsókn. Ef fólk vill endilega hafa hugtakið „endurtekin umsókn“ skilgreint í lögunum, þá er eðlilegt að skilgreiningin sé svona en ekki eins og lagt er til í frumvarpinu. Ég segi já og hvet aðra til að gera hið sama.

Herra forseti. Eins og við ræddum hér aðeins fyrr í kvöld eru stjórnsýslulög og meginreglur þeirra mannréttindamál. Það að fólk eigi rétt á sanngjarnri meðhöndlun hjá stjórnvöldum er grundvallaratriði fyrir allt fólk, líka flóttafólk. Hér er lagt til að fella brott þá ótrúlegu hugmynd stjórnarliða að ný gögn í máli eigi engu að skipta, að það eigi ekki að taka upp mál aftur þó að fólk leggi fram ný gögn í því máli bara vegna þess að um er að ræða flóttafólk. Þetta er ansi skýrt dæmi um að stjórnarflokkunum finnst greinilega ekki sama hvaðan fólk kemur þegar það spyr sig hvort mannréttindi eigi að gilda um það eða ekki.

Forseti. 4. gr. frumvarpsins snýst um heimild til að afla gagna frá heilbrigðisyfirvöldum gegn vilja og gegn hagsmunum umsækjenda án dómsúrskurðar. Heimild til þess að afla læknisvottorðs sem segir til um hvort fólk geti flogið, er nú þegar í lögum. Það er því útúrsnúningur að vísa til þess sem rökstuðnings fyrir þessari breytingu sem felur í sér mun meiri inngrip í friðhelgi einkalífs fólks en núgildandi heimild. Því legg ég til að 4. gr. frumvarpsins verði felld brott.

Virðulegur forseti. Þessi grein hefur verið máluð upp með ýmsum litum en það er ekki svo að hér sé verið að brjóta á hagsmunum umsækjanda. Ákvæðið fjallar einungis um öflun vottorða sem byggjast á heilbrigðisskoðun eða læknisrannsókn með samþykki útlendingsins eða fyrirliggjandi upplýsingum um heilsufar úr sjúkraskrám. Ef útlendingurinn sem aflað er vottorðs um hafnar heilbrigðisskoðun eða læknisrannsókn verður aldrei framkvæmd rannsókn gegn vilja viðkomandi, enda er ekki lagastoð fyrir því og það er ekki ætlunin að lögfesta slíkt. Ég segi nei.

Virðulegur forseti. Ég held það sé bara mikilvægt að lesa upp þetta ákvæði eftir þessa atkvæðaskýringu hv. þm. Bryndísar Haraldsdóttur. Í ákvæðinu stendur, með leyfi forseta: „Ef nauðsyn ber til að tryggja framkvæmd ákvörðunar um brottvísun eða frávísun útlendings skv. 104. gr. er lögreglu heimilt að afla vottorða frá heilbrigðisyfirvöldum um líkamlegt og andlegt heilbrigði hans til að geta ferðast.“ Ég vil bara að það sé alveg á hreinu að þetta er nákvæmlega það sem stendur í þessari grein. Þar er ekki talað um að afla samþykkis frá umsækjanda eða að lögreglan þurfi að biðja um eitthvert leyfi. Það er bara verið að gefa lögreglunni heimild til að afla þessara upplýsinga án dómsúrskurðar. Við skulum bara hafa það í huga að heilbrigðisupplýsingar eru viðkvæmar persónuupplýsingar sem alla jafna er ekki veittur aðgangur að, sér í lagi til lögreglu.

Herra forseti. Hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir svarar strámanni um að það sé ekki verið að lögfesta hérna þvingaðar læknisrannsóknir. Það er heldur ekki það sem er verið að gagnrýna. Rauði krossinn á Íslandi hefur verið að gagnrýna þetta ákvæði. Þetta snýst um það - við skulum taka Covid-bólusetningarvottorðin og hafa þau í huga þegar við hugsum um þetta. Þetta snýst um að það sé hægt að afla vottorða um einstakling gegn hans vilja, gegn hans hagsmunum. Samkvæmt núgildandi lögum er hægt að afla vottorða til að tryggja að það sé ekki verið að setja veika manneskju í flug. Það er í samræmi við hagsmuni viðkomandi. Þess vegna er það heimilt; svokölluð „Fit to fly“-vottorð. Þetta ákvæði snýst ekki um það. Þetta snýst um bólusetningarvottorðin; annað sem Útlendingastofnun hefur gert og reynt sem hefur verið úrskurðað ólögmætt. Það er óumdeilt að þetta er inngrip í friðhelgi einkalífs. Rauði krossinn á Íslandi fer í löngu máli yfir þetta í sinni umsögn. Ég hvet alla til að lesa það, þó að það sé orðið um seinan núna, þannig að þau kynni sér hvað þau eru að samþykkja. Það er þannig að það má koma með inngrip í friðhelgi einkalífs fólks að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Það þarf að vera byggt á skýrri lagaheimild, 

Forseti. 11. gr. frumvarpsins gengur út á að auðvelda Útlendingastofnun að neita ríkisfangslausu fólki um vernd hér á landi með því að víkka út heimildir til þess að vísa þeim eitthvert annað. Gengur það gegn markmiðum Íslands um að bæta stöðu ríkisfangslausra hér á landi. Í greinargerð segir að með þessu ákvæði í frumvarpinu verði framkvæmd breytt til samræmis við leiðbeiningar Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna. Núgildandi löggjöf er í fullkomnu samræmi við þær leiðbeiningar. Hér er verið að færa löggjöfina að því lágmarki sem flóttamannasamningurinn leyfir. Það er verið að rýra stöðu ríkisfangslausra hér á landi. Og til hvers? Það er óljóst og kemur hvergi fram. Því legg ég til að ákvæðið verði fellt brott.

Herra forseti. Samkvæmt núgildandi lögum er hægt að synja fólki um dvalarleyfi á grundvelli ríkisfangsleysis ef viðkomandi nýtur í rauninni ríkisfangsréttinda í öðru ríki. Hvað er verið að gera með þessari breytingu í frumvarpinu? Það er verið að víkka út heimildir stjórnvalda til að synja fólki sem er ríkisfangslaust og vísa því eitthvert með því að minnka skilyrðin sem gerð eru til þeirra ríkja sem hægt er að vísa til. Hvaða tilgangi þjónar þetta? Synja kannski einhverjum fjórum, fimm Palestínumönnum á ári sem hægt er að vísa til Jórdaníu eða Líbanon þar sem þeir njóta nánast engra borgaralegra réttinda? Það er tilgangurinn. Er það skilvirkni? Nei. Mun það leysa úr þeim áskorunum sem við stöndum frammi fyrir? Nei. Hver er tilgangurinn? Hann er einfaldlega sá að við tryggjum það að við séum ekki að gera gramminu meira en við þurfum nauðsynlega að gera samkvæmt alþjóðasamningum og senda flóttafólki þau skilaboð að það sé ekki velkomið. Ég segi já við því að fella þetta brott.

Herra forseti. Stjórnvöld stæra sig af því að berjast gegn ríkisfangsleysi í heiminum. Samt er á öðrum stað í þessu frumvarpi stillt upp kerfi sem mun fjölga ríkisfangslausum börnum sem fæðast í heiminum með því að fjölga í hópi þeirra sem eru í því sem Rauði krossinn kallar „umborna dvöl“ hér á landi. Í því ákvæði sem hér er lagt til að fella brott er síðan verið að þvo hendur íslenska ríkisins af ábyrgð þess að gæta réttinda fólks í þessari stöðu. Það er verið að auðvelda Íslandi að skutla frá sér fólki sem ekki nýtur ríkisborgararéttar í öðrum löndum. Viljum við ekki standa við það að Ísland sé að berjast gegn ríkisfangsleysi í heiminum? Ef við meinum það í alvöru þá stöndum við með þeirri breytingartillögu sem hér liggur fyrir um að fella brott þetta ákvæði.

Forseti. 15. gr. frumvarpsins fjallar um að takmarka rétt flóttafólks sem kemur hingað til landsins í boði ríkisstjórnarinnar, svokallaðs kvótaflóttafólks, til þess að sameinast maka sínum. Þetta ákvæði frumvarpsins myndi einna helst bitna á hinsegin fólki því að það hefur oft ekki getað gifst eða fengið skráða stöðu maka í upprunaríki. Það er því helst í þeim tilvikum sem hjón eða sambúðaraðilar fylgjast ekki að í móttöku kvótaflóttafólks og sækja þá um síðar. Með þessu er verið að koma í veg fyrir að það sé hægt. Þessi skilningur var ítrekað staðfestur af ráðuneytinu við meðferð málsins í allsherjar- og menntamálanefnd. Þetta er því enginn misskilningur. Tilgangur ákvæðisins er óljós en hann er væntanlega til þess að koma í veg fyrir einhverja misnotkun sem ekkert bendir til að sé vandamál hér á landi. Því legg ég til að þetta ákvæði verði fellt brott.

Herra forseti. Rétt fyrir 2. umr. frumvarpsins sendu Samtökin '78 neyðarkall inn á þing og sögðu að það ákvæði sem hér er lagt til að fella brott myndi koma niður á hinsegin kvótaflóttafólki, örlitlum viðkvæmum hópi sem stjórnvöld stæra sig af að hafa tekið á móti. Nei, stjórnvöld ætla ekki að leyfa þeim að njóta sama réttar til fjölskyldusameiningar, sem okkur hefur kannski bara þótt eðlilegt að fólk nyti þegar það kemur hingað í boði stjórnvalda. Þetta var eitt af því sem stjórnarliðar töluðu um að þyrfti að skoða sérstaklega fyrir 3. umr. Og hvernig er það afgreitt í nefndaráliti meiri hlutans? Með leyfi forseta: „Meiri hlutinn bendir á að íslensk stjórnvöld hafa lagt áherslu á að taka á móti hinsegin kvótaflóttafólki undanfarin ár.“ Svo er farið út í eitthvað allt annað og farið að tala um að það eigi að taka vel á móti hinsegin flóttafólki sem kemur hingað af sjálfsdáðum. Það er ekkert fjallað um álitaefnið sem Samtökin '78 bentu sérstaklega á. Þau hafa kannski bara verið að misskilja þetta eins og öll hin mannréttindasamtökin 

Virðulegur forseti. Hér er um ívilnandi ákvæði að ræða. Ég átta mig á því að þetta er flókið. En þegar við tökum á móti kvótaflóttafólki þá er það oft þannig, því miður, að fjölskyldur hafa sundrast. Oft er það þannig að eiginmennirnir eru taldir af eða týndir í flóttamannabúðum. Þegar svo þessir einstaklingar finnast og eru á lífi, þegar það fagnaðarefni gerist, þá tryggjum við þeim með þessu ákvæði sömu vernd og fjölskyldunni sem er þegar komin, sömu vernd og viðkomandi aðilar hefðu fengið hefðu þeir verið til staðar þegar íslensk stjórnvöld buðu þeim til landsins. Í dag fengju þeir dvalarleyfi á forsendum fjölskyldusameiningar. Eftir að við samþykkjum þetta fá þeir full réttindi með verndinni. Þetta er ívilnandi ákvæði. Þetta kemur ekki í veg fyrir sameiningar samkynhneigðs fólks því að enn er hægt að sækja um dvalarleyfi á forsendum fjölskyldusameiningar.

Herra forseti. Ég hef verið gagnrýnd fyrir það, í umræðum um þetta frumvarp, að ég sé dónaleg og hrokafull þegar ég segi að ég hafi áhyggjur af því að þingmenn meiri hlutans viti ekki hvað þau eru að samþykkja. Þetta ákvæði er sennilega besta dæmið um það. Hv. þingmaður kemur ítrekað fram og segir að þetta ákvæði sé ívilnandi og það er ótrúlegt. Það eina sem verið er að gera með þessu ákvæði er að undanskilja kvótaflóttamenn frá heimild til fjölskyldusameiningar sem gildir um annað flóttafólk. Það eru reglur í lögum sem segja að ef einstaklingur er flóttamaður og ætlar að fá maka sinn til landsins þurfi hann að hafa unnið hér í fjögur ár til þess að viðkomandi megi koma, nema ef fólk var gift áður en það kom - nema það sé kvótaflóttafólk, er það sem á að bæta við. Þetta er ekki ívilnandi, hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir, ekki í neinum skilningi vegna þess að það er verið að undanþiggja kvótaflóttafólk heimild sem það fellur undir í dag. Þetta er ekki ívilnandi í neinum heimi. Því miður sýnir þetta glöggt að hv. þingmenn meiri hlutans vita ekki hvað þau eru að samþykkja. Ég segi já við því að fella þetta brott.

Forseti. Við fengum fundi með ráðuneytinu í miðri 2. umr. til að spyrja mjög ítarlega út í hinn ýmsa skilning á hinum ýmsu greinum þessa frumvarps til að reyna að ná sameiginlegum skilningi. Það virtist vera mikill munur á því hvernig við skildum ætlunina með þessari grein. Hvað þessa grein varðar spurðum við mjög skýrt og greinilega: Getur sú staða komið upp að hinseginn flóttamaður, það þarf svo sem ekki einu sinni að vera hinseginn flóttamaður, lendi í því að geta ekki fengið fjölskyldusameiningu vegna þess að einstaklingarnir giftust í raun eftir að hann var búinn að fá já-merkið? Svarið var rosa skýrt já frá ráðuneytinu. Það er sem sagt þessi glufa þarna sem gæti undanskilið sérstaklega hinsegin fólk sem yfirleitt má ekki giftast í upprunaríkinu, hefur ekki lagaheimild til þess, gæti kannski gert það á leiðinni í gegnum Þýskaland eða eitthvað svoleiðis til að viðhalda sambandi sínu. 

Forseti. C-liður í 18. gr. frumvarpsins helst í hendur við önnur ákvæði sem snúast um að svipta fólk grunnþjónustu og er formsatriði tengt því. Ég legg því til að c-liður 8. gr. verði felldur brott þar sem grundvallarþjónusta og skerðing á henni er eitt það hræðilegasta sem er í þessu umtalaða frumvarpi.

Herra forseti. Þetta er kannski ákveðið smáatriði og tæknilegt atriði í þessum lögum og þessu frumvarpi, en nauðsynlegt er að fella það brott ásamt öðrum ákvæðum sem ganga út á það að svipta fólk grunnlífsviðurværi eftir að það hefur fengið synjun um vernd. Ég segi já við því að fella þetta brott.

Herra forseti. Hér er lagt til að fella brott 3. gr. frumvarpsins, sem fjallar um að veita formanni kærunefndar útlendingamála einum heimild til að úrskurða í málum er varða endurtekna umsókn. Eins og við fórum yfir hér áðan, þá er búið að grauta saman ólíkum gerðum umsókna þannig að það sem er hægt að kalla endurtekna umsókn er blandað saman við það sem mætti kalla beiðni um endurupptöku og verið er að láta það í hendur eins manns að úrskurða um þetta. Hér rétt áðan ákvað meiri hlutinn að rýra rétt fólks sem stendur að baki þessum umsóknum. Hér gefst tækifæri til þess að láta þó a.m.k. fjölskipaða kærunefnd ákveða hvort það hafi verið réttmætt eða ekki, en ekki setja það vald í hendur eins manns því það væri hrein og klár skerðing á réttindum og öryggi fólksins.

Herra forseti. Það ákvæði sem hér er lagt til að verði fellt brott úr frumvarpinu er í samfloti við 7. gr. og a-lið 1. gr. sem lúta að því að svipta fólk réttinum til að fá endurupptöku máls síns og í staðinn er það ranglega stimplað sem einhvers konar endurtekin umsókn. Með þessu ákvæði sem við erum að leggja til að verði fellt brott, er lagt í hendurnar á formanni kærunefndar útlendingamála einum að afgreiða það. Af greinargerð með frumvarpinu er ljóst að tilgangurinn með þessum ákvæðum er að geta neitað fólki um endurupptöku auðveldar og hraðar, með minni rökstuðningi og minni skoðun á þeim ástæðum sem lagðar eru fram og þeim gögnum sem bætt er við. Þetta er slæm þróun. Ég segi já við því að fella þetta brott.

Forseti. Hér er lagt til að fella brott 5. gr. frumvarpsins sem er enn einn anginn af því að meiri hlutinn vilji grafa undan aðgengi flóttafólks að stjórnsýslulögum þannig að flóttafólk njóti ekki sama réttar gagnvart þeim og annað fólk í landinu. Þetta er gert með því að búa til nýjan flokk svokallaðra endurtekinna umsókna, þar sem m.a. er klippt á 24. gr. stjórnsýslulaga, um endurupptöku, sem á að heita lágmarksréttur samkvæmt þeim lögum - lágmarksréttur varðandi grundvallarréttindi, réttindi sem meiri hluta þings finnst af töflunni að dæma ekki allt fólk sem statt er í landinu eiga skilið, ekki fólk á flótta.

Herra forseti. Hér er lagt til að fella brott 8. gr. frumvarpsins, ákvæði sem snúast um að liðka fyrir því að sparka flóttafólki úr landi, stundum bara eitthvert, alveg óháð því hvort það eigi von á einhverri þjónustu í viðtökuríki. Ef þetta nær í gegn þá mun íslenska ríkið ekki bara bera ábyrgð á því að fjöldi fólks í afar viðkvæmri stöðu verði fast á götunni á Íslandi, heldur mun það líka verða til þess að fjölmörg þeirra verða send með valdi í óboðlegar ómannúðlegar aðstæður. Og þetta er ekki spurning um hvort heldur bara hvenær.

Virðulegi forseti. 8. gr. þessa frumvarps er vond í alla staði. Ég vil vekja athygli sérstaklega á b-lið 8. gr., en þar kemur fram það sem ég hef svo sem áréttað hér áður, að það eigi að bæta við nýjum staflið þar sem stendur: „Við 1. mgr. bætist nýr stafliður, svohljóðandi: umsækjandi hafi slík tengsl við annað ríki að eðlilegt og sanngjarnt sé að hann dvelji þar, ferðist eða sé fluttur þangað enda þurfi hann ekki að sæta ofsóknum þar, geti óskað eftir að fá viðurkennda stöðu sem flóttamaður og fengið vernd í samræmi við alþjóðasamning um stöðu flóttamanna.“ Það kemur reyndar fram í greinargerð að stjórnarliðum finnst ekki tilefni til þess að flóttamannasamningur Sameinuðu þjóðanna sé endilega í gildi í móttökuríkinu sem stjórnarliðar vilja senda viðkomandi til. Það er heldur ekki skilyrði að viðkomandi hafi dvalarleyfi í þessu landi sem Útlendingastofnun á að geta ákveðið að senda fólk til. Það er vissulega þannig að það liggur ekki endilega fyrir að það sé einhver móttökusamningur þannig að það er ekki hægt að neyða fólk til að fara. Hvernig á að neyða fólk til að fara? Jú, með því að svipta það allri þjónustu. Þannig á að neyða fólk til að fara. Þessi samsetning er akkúrat það sem við erum að tala um þegar kemur að því að svelta fólk til þess að fara bara eitthvert annað, meira að segja þótt það sé lögfræðilega ómögulegt fyrir þau að gera það.

Herra forseti. 8. gr. frumvarpsins snýst um breytingar á 36. gr. laga um útlendinga sem fjallar um heimildir til þess að vísa frá umsókn um alþjóðlega vernd. Það má gera ef einstaklingur hefur þegar fengið vernd í öðru ríki og núna, eftir þessar breytingar, ef Útlendingastofnun finnst að þú eigir að vera einhvers staðar annars staðar. Það er ekki krafa um að viðkomandi hafi einu sinni heimild til komu og dvalar í ríkinu eða að ríkið sé aðili að flóttamannasamningi Sameinuðu þjóðanna, sem Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna gerir nota bene athugasemdir við þegar hún gerir athugasemd við þetta ákvæði. Og í ofanálag er síðan verið að þrengja undantekningar, þrengja tímafresti sem voru settir á stjórnvöld til þess að alla vega ákveða innan 12 mánaða hvort þau ætli að taka mál til meðferðar eða ekki. Það á líka að eyðileggja það. Þannig að það er bæði verið að auka heimildir stjórnvalda til að vísa málum frá og gefa þeim lengri tíma til þess að gera það. Skilvirkni? Nei. Sparnaður fyrir ríkissjóð? Nei. Þetta er bara rugl. Ég segi já við því að fella þetta allt í burtu.

Virðulegur forseti. Það er ekki annað hægt en að leiðrétta hér umræður því að oft eru hlutirnir málaðir upp með svo fáránlegum litum að það stenst enga skoðun. Það er þannig að það er mælt fyrir um þau skilyrði sem stjórnvöld þurfa að leggja mat á og þar er m.a. vísað til þess að það er nauðsynlegt að réttindi sem mælt er fyrir um í flóttamannasamningi Sameinuðu þjóðanna séu virt. Stjórnvöldum ber að meta hvert tilvik með hliðsjón af einstaklingsbundnum aðstæðum og stöðu umsækjenda gagnvart viðkomandi ríki. Í greinargerð með frumvarpinu kemur m.a. fram að það skuli líta til lengd dvalar, fjölskyldutengsla og möguleika viðkomandi til að dveljast eða öðlast rétt til dvalar í ríkinu við mat á því hvort það geti talist sanngjarnt eða eðlilegt. Það er ekkert í þessu ákvæði sem heimilar íslenskum stjórnvöldum að senda fólk bara eitthvert eða senda fólk í hættu. Það er skýrt tekið fram í lögunum. Við vísum fólki ekki brott þar sem líðan og frelsi þess kann að vera í hættu. Það er einstaklingsbundið mat við hverjar aðstæður. Þannig að þær sögur og orð sem eru látin falla um þessa grein standast enga skoðun. Ég segi nei.

Forseti. Ég vil aðeins tala um c-lið 8. gr. sem fjallar um réttindi barna og að börn eigi að líða fyrir ætlaðar aðgerðir foreldra eða annarra sem tengjast þeim. Eins og ég talaði um fyrr í dag er verið að skerða réttindi þeirra til þess að eiga sjálfstæðan rétt til að sækja um og ef einhver annar í kringum þau er ekki að sinna sínum skyldum þá er það barnið sem líður fyrir það. Það er ekki rétt, það á ekki að vera þannig og þetta er afturför. Þess vegna segi ég já.

Virðulegur forseti. Hér er lagt til til vara að fella brott b- og c-lið 8. gr. frumvarpsins. B-liður fjallar um að hægt sé að brottvísa fólki eitthvert, kannski ekki algerlega eitthvert heldur bara eitthvert þangað sem Útlendingastofnun finnst að fólk eigi að eiga heima. Ekki algjörlega út í loftið heldur bara eitthvert þar sem Útlendingastofnun túlkar það svo að viðkomandi eigi kannski fjölskyldutengsl, frænku í einhverju landi þarna eða hver veit hvað. Það hefur verið gagnrýnt fyrir að vera óskýrt og víðtækt. Þetta er einfaldlega ekki traust ákvæði. C-liðurinn hins vegar, við tölum kannski betur um hann á eftir, snýst um að tafir sem eru á ábyrgð annarra en umsækjenda geti haft áhrif á það hvort þeir eigi rétt á efnismeðferð. Hér hafa stjórnarliðar séð ástæðu úr þessum ræðustól til að undirstrika að það eigi jafnt við 

Virðulegur forseti. Aðeins um hvað við meinum þegar við segjum að nú eigi að gefa Útlendingastofnun heimild til að senda fólk bara eitthvert sem þeim finnst að viðkomandi eigi að fara. Ég vil vísa í umsögn Rauða krossins á Íslandi þar sem kemur mjög skýrt fram að hér eru gerðar minni kröfur til mats stjórnvalda, upplýsingaöflunar og gagnagreiningar á því hvort það eigi að senda viðkomandi til ríkis sem viðkomandi hefur aldrei komið í, hefur ekki dvalarleyfi í. Það er það sem við meinum með „eitthvert“. Viðkomandi hefur ekki dvalarleyfi þar og hefur aldrei komið þangað og þetta er annað ríki en þar sem viðkomandi er með ríkisborgararétt. Það eru lægri skilyrði fyrir því að stjórnvöld meti hvort það sé hægt að senda fólk bara eitthvert í þessu ákvæði heldur en þegar Útlendingastofnun er að meta hvort flóttamaður hafi möguleika á því að setjast að einhvers staðar annars staðar en innan síns eigin upprunaríkis, segjum flóttamaður frá Úkraínu eins og var mikið um þegar innrásin var eiginlega skorðuð við Krímskaga. 

Herra forseti. Það er svolítið áhugavert að heyra hvað það eru margir aðilar sem hafa misskilið þetta frumvarp að mati hv. þm. Bryndísar Haraldsdóttur vegna þess að 

Herra forseti. Til þrautavara er hér lagt til að c-liður 8. gr. frumvarpsins falli brott. Hann fjallar um það að tafir sem eru á ábyrgð annarra, sem annaðhvort með athöfnum sínum eða athafnaleysi hafa valdið því að umsókn er lengur en lögmæltur frestur kveður á um þannig að hún verður að fá efnismeðferð, tafir á ábyrgð annarra en umsækjandans sjálfs geti orðið þess valdandi að frestirnir gildi ekki. Viðkomandi fái ekki efnismeðferð. Það er nefnilega að mati stjórnarliða ekki hægt að láta það líðast, eins þau orða það, að fólk misnoti þessa reglu. Það er orðið sem þau nota, að það misnoti þessa reglu og tefji mál sín sjálfkrafa til að fara inn í þetta ferli. Þeim finnst þetta bara ósköp eðlilegt og hér var tekið fram í atkvæðaskýringum við 2. umr. að þetta ætti bæði við um fullorðna og börn þannig að börn verði látin líða fyrir það 

Forseti verður enn og aftur að minna á að í atkvæðaskýringum er ræðutími takmarkaður við eina mínútu.

Virðulegur forseti. Það er náttúrlega skrípaleikur að vera hér með trilljón breytingartillögur, allt frá hv. þingmönnum Pírata, á einhverjum milljónum skjölum, mismunandi greinar.  
            

Þingmenn eru beðnir um að hafa hljóð í salnum.

Herra forseti. Í núgildandi lögum segir, með leyfi forseta: „Ef meira en 12 mánuðir hafa liðið frá því að umsókn um alþjóðlega vernd barst fyrst íslenskum stjórnvöldum og tafir á afgreiðslu hennar eru ekki á ábyrgð umsækjanda sjálfs skal taka hana til efnismeðferðar.“ Þetta er í núgildandi lögum. Það er ekki þannig í núgildandi lögum að fólk geti bara ekki hlítt þeim og endalaust tafið mál sitt og þannig, eins og hv. þingmaður orðaði það, fengið efnismeðferð, þá fái viðkomandi efnismeðferð, af því að það er eitthvað sem við viljum alls ekki að fólk fái. Ef hv. þingmaður er á móti þessari reglu sem setur pressu á stjórnvöld að klára frávísunarákvörðun sína innan 12 mánaða, ella skuli hún bara að skoða málið, þá legg ég til við hv. þingmann að leggja til að þessi regla verði aflögð frekar en að stilla henni þannig upp að börn verði látin líða fyrir athafnir annarra. Það er brot á íslenskum lögum. Það er brot á barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna og þetta er skýrt. Ef þið vilja afnema þessa reglu, sem er svona séríslensk og hræðileg, skulum við afnema hana. 

Forseti. Ég finn mig knúna til að koma aftur upp og biðla til þingheims að taka tillit til þess að við erum hér að skerða réttindi barna. Það er ljóst að börn fá ekki sjálfstæða málsmeðferð ef þetta verður svona. Þetta getur haft ótrúlegar afleiðingar. Og hvar er t.d. mennta- og barnamálaráðherra? Stendur enginn vörð um réttindi barna hér?

Herra forseti. Hér er lagt til að fella brott 14. gr. frumvarpsins sem snýst um að stækka þann hóp fólks sem er hægt að svipta alþjóðlegri vernd, stækka þann hóp sem er hægt að afturkalla alþjóðlega vernd hjá þannig að inn í hópinn falli líka kvótaflóttafólk, fólkið sem stjórnvöld buðu sjálf til landsins, handvöldu úti í löndum til að koma til Íslands. Það verður hægt að afturkalla þá vernd og líka þeirra sem koma vegna fjöldaflótta, ákvæðisins sem var virkjað til að við gætum slegið verndarvæng yfir fólk frá Úkraínu. Af hverju viljum við endilega geta afturkallað vernd þessara hópa? Þetta er óskiljanlegt.

Herra forseti. Líkt og hv. þm. Andrés Ingi Jónsson útskýrði þá snýst sú breyting sem við erum að leggja til að verði felld brott úr frumvarpinu um það að fjölga þeim tegundum hópa flóttafólks sem hægt er að afturkalla verndina hjá. Hver er tilgangurinn með þessu ákvæði? Snýst þetta um skilvirkni? Nei, það er í rauninni verið að leggja það á Útlendingastofnun að taka fleiri ákvarðanir um eitthvað sem hún þarf ekki að gera í dag vegna þess að hún hefur ekki heimild til þess. Það er verið að bæta á hana ákvarðanatöku. Við erum að tala um að heimild til að svipta fólk vernd sem það hefur fengið verði látin ná yfir þær þúsundir einstaklinga sem koma hingað frá Úkraínu, sem er ekki í dag, fyrir utan að þau fá árs mannúðarleyfi sem fylgir ekki einu sinni atvinnuleyfi, en það er önnur saga og önnur umræða. Hver tilgangurinn með þessu? Tilgangurinn er ekki sá að straumlínulaga kerfið, að bæta skilvirkni í málaflokknum. Tilgangurinn er að tryggja að það sé örugglega hægt að koma þessum flóttamönnum sem fyrst úr landi, ef við erum á annað borð neydd til að veita þeim vernd, senda þau skilaboð út í heim: Þið eruð ekki velkomin og við viljum ekki hafa ykkur hérna nema bara í þær þrjár mínútur sem við neyðumst til 

Herra forseti. Hér er lagt til að fella brott a-lið 18. gr. frumvarpsins sem er hluti af þeim víðtæku breytingum sem eru gerðar til þess að það sé hægt að svipta flóttafólk þjónustu. Í þessari grein er verið að víkka út heimildir til þess að stytta frestinn fyrir fólk að hypja sig. Það er verið að herða dálítið ólina utan um fólkið. Þetta er ómannúðlegt eins og allt annað sem snýr að þjónustusviptingunni og ótrúlegt að það virðist vera meiri hluti fyrir því að halda þessu ákvæði inni.

Herra forseti. Hér erum við í þingflokki Samfylkingarinnar að leggja til að í staðinn fyrir að stjórnvöldum verði heimilt að horfa til ungs aldurs fylgdarlausra barna í leit að vernd þá verði stjórnvöldum skylt að gera það. Það gleður mitt meyra hjarta að sjá að stjórnarliðar ætla að fallast á þessa breytingartillögu. Hún skiptir máli svo send séu skýr skilaboð til þeirra sem vinna í þessum málaflokki um að þeim sé skylt að horfa til þessa. Ég er þakklát meiri hlutanum fyrir að fylgja okkur í þessu.

Virðulegur forseti. Loksins erum við komin í breytingartillögur sem einhver skynsemi er í. Ég vil þakka hv. þm. Helgu Völu Helgadóttur fyrir þessa breytingartillögu. Það er rétt að í breytingartillögum meiri hlutans sem við greiðum atkvæði um núna á eftir, erum við að setja ákvæði inn í lögin um að heimilt sé að horfa til ungs aldurs viðkomandi sem náð hefur 18 ára aldri en sannanlega verið fylgdarlaust barn við komu til landsins. Þetta er ákvæði sem áður hefur verið í reglugerð og verið er að færa inn í lögin. Ég held að það sé vel til fundið að notast við orðalagið að skylt sé að horfa til ungs aldurs. Ég segi já.

Herra forseti. Þegar heimildarákvæði eru túlkuð þannig að það sé ekki alltaf farið eftir þeim en við viljum alltaf að svo sé þá breytum við orðalaginu einfaldlega þannig að það verði skylt að fara eftir þeim. Þetta er góð breytingartillaga og sá víðtæki stuðningur sem hún nýtur, meira að segja úr röðum stjórnarliða, sýnir að meira að segja biluð klukka getur verið rétt tvisvar á sólarhring.

Hæstv. forseti. Við erum hér að leggja til ákvæði sem verður til þess að ráðherra málaflokksins komi fyrir nefndina a.m.k. einu sinni á ári til að fjalla um stöðu málaflokksins og helstu áskoranir hverju sinni. Meiri hlutinn telur ekki þörf á að ráðherra flytji skýrslu fyrir þinginu en að ráðherra eigi virkt og milliliðalaust samtal við nefndina um þennan málaflokk. Ég segi já.

Herra forseti. Hér er verið að setja inn ákvæði sem í raun og veru breytir ekki nokkrum sköpuðum hlut. Það er auðvitað þannig að þingnefndir geta kallað eftir því við ráðherra að þeir komi hvenær sem er til þess að gera grein fyrir afstöðu sinni í því sem snýr að þeirra málaflokki í einstökum málum og þær heimildir nefnda eru nú ítrekað nýttar eins og við þekkjum öll. Það er því í raun og veru sjálfsagt mál að styðja þetta ákvæði þó að það sé óþarft. Fyrst átti reyndar að reyna að koma því þannig fyrir að hér yrði skýrslugjöf beint inn í sal til þingmanna, en það er búið að draga úr því og setja það inn með þessum hætti. Þetta er auðvitað sett inn til þess að búa til þennan leikþátt fyrir Vinstrihreyfinguna – grænt framboð, eins og aðrar breytingartillögur sem hér eru, til að þeir geti einhvern veginn selt það út á við að þeir hafi breytt einhverju í málinu í veigamiklum atriðum. Þetta eru allt sjálfsagðar breytingar sem breyta í raun og veru samt ekki nokkrum sköpuðum hlut. Það er sjálfsagt og eðlilegt að styðja þetta en við skulum ekki halda að Vinstrihreyfingin – grænt framboð sé hér að breyta miklu efnislega.

Herra forseti. Það er auðvitað þannig að þingnefnd getur kallað ráðherra til sín hvenær sem er til að ræða hvernig gengur í málaflokknum, líkt og hv. þm. Sigmar Guðmundsson benti á. Mér þótti það svolítið hjákátlegt þegar ég sá á hvaða tímapunkti í umræðunni þessi breytingartillaga kom fram. Hún kom þegar maður fór að sjá það á þingmönnum meiri hlutans að þau fóru að hafa einhverjar áhyggjur af þessu: Ókei, kannski er eitthvað til í því sem Rauði krossinn er að segja, kannski er eitthvað til í því sem Flóttamannastofnunin er að segja. En prófum þetta samt, sjáum hvað gerist. Ætli þessar skelfilegu hrakspár allra þessara aðila sem gagnrýndu þetta frumvarp verði að veruleika eða ekki? Við skulum bara sjá til. Prófum að brjóta á flóttafólki og sjáum hvernig gengur. Ég sit hjá.

Hæstv. forseti. Við höfum nú þegar samþykkt í 2. umr. að ráðherra hafi heimild til þess að setja reglugerð um hagsmunamat barna. Núna erum við að setja það í lögin að ávallt skuli framkvæma sérstakt hagsmunamat. Með því verður staða þeirra tryggð enn betur og þá ekki síst barna sem koma fylgdarlaus hingað til lands. Meiri hlutinn undirstrikar mikilvægi þess að gæta ávallt að hagsmunum barna á flótta enda er það viðkvæmur hópur. Þetta er einnig í samræmi við markmið í þingsályktun um Barnvænt Ísland um mótun barnvæns hagsmunamats. Ég segi já.

Virðulegur forseti. Það kom skýrt og greinilega fram við meðferð málsins hjá allsherjar- og menntamálanefnd að þrátt fyrir að það sé þannig víðar í lagaumhverfi okkar og líka í þessum tiltekna málaflokki að það eigi að taka tillit til hagsmuna barna er framkvæmd málanna oft þannig að það er ekki gert. Það er eitthvað sem við þurfum að laga í framkvæmdinni miklu frekar en að setja inn ákvæði sem í raun og veru gerir ekkert annað en að staðfesta það sem þó átti að gera samkvæmt lögum en ekki var farið eftir. Þetta er aftur tillaga til þess að bjarga andliti Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs og þetta er til komið vegna þess að það voru boðaðar breytingartillögur fyrir 3. umr. Það bólaði ekkert á þeim og það var ekki fyrr en hæstv. ráðherrar Vinstri grænna fóru að tala um það opinberlega að þingmenn ætluðu að setja inn einhverjar breytingartillögur við þetta mál að þessu var hent inn í skyndi. Þetta er fegrunaraðgerð, það er sjálfsagt að samþykkja þetta, en þetta er engin sérstök veigamikil efnisbreyting vegna þess að það er í framkvæmdinni sjálfri sem við þurfum að tryggja að hagsmunamat fari fram.

Herra forseti. Ég tek öllu leyti undir með hv. þm. Sigmari Guðmundssyni. Það sem er verið að setja þarna inn er að í lögunum standi að það skuli ávallt fara fram sérstakt hagsmunamat, mat á hagsmunum barna. Vandinn er sá að það er gert nú þegar, það er gert í framkvæmd. Vandinn er ekki sá að það fari ekki fram hagsmunamat. Vandinn er hagsmunamatið vegna þess að hagsmunamatið er þannig að það sé barninu alltaf fyrir bestu að fylgja foreldrum sínum. Það er tekin ákvörðun í máli foreldranna og það fer ágætlega um þau á brotajárnshaugum í Grikklandi. Það er barninu fyrir bestu að vera ekki skilið eftir á Íslandi heldur að fylgja foreldrum sínum þannig að það er barninu fyrir bestu að búa á brotajárnshaug í Grikklandi. Þetta ákvæði breytir engu um það, þetta hagsmunamat mun ekkert breytast nema við getum treyst því að hæstv. dómsmálaráðherra, Jón Gunnarsson, setji reglugerð um hagsmunamat barna sem er á einhvern annan hátt en framkvæmdin er í dag. Ég leyfi mér að efast. Ég sit hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegur forseti. Hér er ekki um raunverulega breytingu að ræða því að það er ekki bara þannig að þetta hafi verið framkvæmt nú þegar, að meta hagsmuni barna, heldur er þetta lögbundið í lögum um útlendinga. Þar segir, með leyfi forseta, í 37. gr. að við mat „í málum sem varða börn, fylgdarlaus sem önnur, skal það sem er barninu fyrir bestu haft að leiðarljósi. Við mat á því hvað barni er fyrir bestu skal Útlendingastofnun líta til möguleika barns á …“ - svo kemur upptalning á atriðum. - „Við ákvörðun í máli er varðar hagsmuni barns skal Útlendingastofnun taka skriflega afstöðu til framangreindra atriða samkvæmt grein þessari.“ Þannig að ég átta mig ekki alveg á af hverju verið er að setja þetta aftur í sömu lög, við erum auðvitað líka með barnalög og þar er öllum stjórnvöldum á Íslandi gert skylt að framkvæma hagsmunamat við ákvörðun um málefni barna. Ef meiri hlutanum líður eitthvað betur að setja þetta aftur og aftur í útlendingalögin þá er það auðvitað sársaukalaust af okkar hálfu og þess vegna styður þingflokkur Samfylkingarinnar þessa tillögu. En þetta er ítrekun á þegar gildandi lagaákvæði.

Herra forseti. Það er með ólíkindum að sitja í þessum sal í dag og hlusta á ræðu eftir ræðu þar sem farið er með ósannindi, gert lítið úr þeim miklu breytingum sem orðið hafa á þessu frumvarpi. Það sem hér er undir er t.d. ákvæði þar sem verið er að mæta og taka tillit til umsagna embættis landlæknis sem minni hlutinn í allsherjar- og menntamálanefnd var gríðarlega upptekinn af í vinnu nefndarinnar. Ég er ofsalega stolt af því að VG hafi komið þessari breytingu í gegn og þess vegna segi ég að sjálfsögðu já.

Virðulegur forseti. Við erum stödd á þeim stað að það þarf að taka það sérstaklega fram að bráðaheilbrigðisþjónusta eigi að vera í boði fyrir fólk sem hér er á landinu. Það þarf að tiltaka það sérstaklega í þessum tilteknu lögum og það má velta því fyrir sér hvort hægt sé að gagnálykta um það í einhverjum öðrum lögum gagnvart einhverjum öðrum hópi fólks að hún sé ekki í boði. Alveg sama hvað hv. þm. Jódís Skúladóttir segir hér þá er þetta ekki neitt annað heldur en fegrunaraðgerð sem sjálfsagt og eðlilegt er að styðja, rétt eins og ég myndi taka heils hugar undir breytingartillögu þess efnis að það ætti að vera fínasta veður um næstu verslunarmannahelgi.

Herra forseti. Það er svo innilega opinberandi um viðhorf stjórnarliða til útlendinga í leit að vernd að meiri hlutinn telji sig þurfa að setja í lagatexta að heilbrigðisstarfsfólk sem tekur á móti slösuðu eða fársjúku fólki megi ekki henda því út á götu fyrir það eitt að vera ekki lengur með umsókn í meðferð stjórnvalda. Slík framkvæmd, að neita fólki um bráðaheilbrigðisþjónustu er beinlínis refsiverð, með lögum, í hegningarlögum. Að halda að þetta sé einhver breyting á útlendingalögunum þegar enginn heilbrigðisstarfsmaður, eins og kom fram í umsögnum, hefði látið detta sér til hugar að neita fólki um bráða heilbrigðisþjónustu er hræsni á slíku stigi 

Hv. þingmenn eru beðnir um að halda ekki ræður utan ræðustólsins.

Herra forseti. Það er að mörgu leyti áhugavert að heyra hneykslan stjórnarþingmanna. Í hvaða heimi lifið þið? Það er hárrétt sem hv. þm. Helga Vala Helgadóttir var að segja. Það er refsivert samkvæmt hegningarlögum að koma fólki ekki til bjargar þegar það er í neyð. Um það snýst bráðaheilbrigðisþjónusta. Hún snýst um að ef þú verður fyrir bíl og þér er að blæða út úti á götu þá færðu aðstoð. Það er refsivert nú þegar að gera það ekki. Hvers vegna þarf að árétta það í lögum? Mér finnst þetta góður punktur sem hv. þm. Helga Vala Helgadóttir kom með hérna; þetta lýsir viðhorfunum sem eru í þessu frumvarpi til útlendinga, til fólks á flótta. Þetta er ömurlegt. Þetta er ömurlegt í alla staði og ég veit ekki í hvaða heimi þið búið, að halda að þetta sé einhver frábær breyting og að Vinstrihreyfingin – grænt framboð telji sig geta stært sig af þessu. Þetta er ótrúlegt, með ólíkindum.

Forseti. Ég á einna erfiðast með þessa fegrunaraðgerð á frumvarpinu af því að það er í rauninni verið að viðurkenna að frumvarpið hafi skort þessa heimild til bráðabirgðaheilbrigðisþjónustu. En með því að setja hana svona fram er verið að setja einhver mörk. Já, læknar mega veita bráðabirgðaheilbrigðisþjónustu  
            

Herra forseti. Nú erum við að fara greiða atkvæði um þær tvær einu breytingarnar sem ég sé í þessu nefndaráliti meiri hluta allsherjar- og menntamálanefndar sem svona mögulega, hugsanlega, með lögfræðilegri túlkun, gætu verið örlítið til bóta, smá skaðaminnkun á þeim hryllingi sem er verið að samþykkja hérna á annað borð. En er það víst? Nei, það er ekki alveg víst vegna þess að við í allsherjar- og menntamálanefnd fengum þessar breytingar klukkan 10 eða 11 að kvöldi daginn áður en nefndarfundurinn var haldinn þar sem málið var afgreitt út úr nefnd. Við óskuðum eftir því að fá umsagnir aðila á borð við Rauða krossinn eða aðra, sem hafa mikla sérþekkingu og hefðu þá kannski tíma til að ígrunda það, um þessar breytingartillögur til að útskýra fyrir okkur nákvæmlega hvaða áhrif þetta gæti haft og hvort þetta væri raunverulega til bóta. Það er því ekkert ljóst hvort þetta sé til bóta og miðað við hinar sporslurnar hérna, einhverjar tillögur um að það eigi ekki að láta fólki blæða út úti á götu og annað, sem er sjálfsagt, og ítreka annað sem stendur í lögunum nú þegar, 

Herra forseti. Hér er í rauninni sömu sögu að segja. Breytingin er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Í stað orðanna „eða að öðru leyti ekki sýnt samstarfsvilja við meðferð, úrlausn eða framkvæmd máls“ í 2. efnismálsl. komi: eða að öðru leyti vanrækt eða ekki uppfyllt skyldur sínar við málsmeðferðina.“ Ég held að það sé enginn hér í þessum þingsal sem getur sagt með vissu nákvæmlega hver breytingin er og hvort hún muni vera til bóta eða jafnvel ekki til bóta. Við vitum það ekki af því að líkt og ég sagði rétt áðan fengum við ekki einhvern hlutlausan eða sérfróðan aðila til að skera úr um það áður en málið var afgreitt í miklu ofboði út úr allsherjar- og menntamálanefnd. Þess vegna sit ég hjá.

Hæstv. forseti. Hér erum við að setja inn breytingartillögu um að komi hingað barn sem sannarlega hefur verið fylgdarlaust barn við komuna til landsins en hefur síðan orðið 18 ára í ferlinu þá sé horft til þess við mat Útlendingastofnunar. Tillaga meiri hlutans var upphaflega að þetta væri heimild en nú hefur verið samþykkt breytingartillaga hv. þm. Helgu Völu Helgadóttur um að þetta sé skylt og ég tel það vera jákvæða breytingu. Ég segi já.

Herra forseti. Hv. þm. Helgu Völu Helgadóttur tókst að bjarga þessari breytingu fyrir horn hérna rétt áðan með því að gera einhverja breytingu. Það ákvæði sem átti að samþykkja, sem lagt var til af hálfu meiri hluta allsherjar- og menntamálanefndar áður en hv. þm. Helga Vala Helgadóttir lagði til breytingu á því, var engin breyting. Það var orðrétt eitthvað sem stendur nú þegar í reglugerð. Kærunefnd útlendingamála hefur sagt: Þetta er bara heimild, við þurfum ekki að fylgja því. Það átti að setja inn í lögin þessa heimild sem kærunefndin var búin að finna út að hún þyrfti ekki að fylgja. En hv. þm. Helga Vala Helgadóttir kom hér með örlitlar úrbætur á annars ömurlegu máli. Þetta er grænt hjá mér þetta skiptið, þökk sé hv. þingmanni.

Virðulegur forseti. Enn og aftur vil ég fagna þeirri niðurstöðu sem hér blasir við okkur í þessu mikilvæga máli. Ég verð að segja að það er búið að vera áhugavert að fylgjast með þessari atkvæðagreiðslu, alveg eins og það var áhugavert að fylgjast með umræðunni. Umræðan gekk mikið til út á það að af hálfu stjórnarandstöðunnar, sérstaklega Pírata og Viðreisnar, að það væri ekkert í þessu frumvarpi sem breytti neinu. Svo hafa hér verið breytingartillögur á breytingartillögur ofan, varatillögur, aukatillögur og hvað á að kalla þetta, allt með heitum ræðum um afleiðingar frumvarpsins og þær breytingar sem það hefði í för með sér og því yrði að koma með breytingartillögur. Manni datt stundum Ragnar Reykás í hug hér í kvöld, en þetta var dyggilega stutt af hv. þingmönnum Viðreisnar og svona er nú staðan. Því held ég að þetta hafi verið góð staðfesting á því fyrir okkur sem fylgjum þessum málum og þessu frumvarpi, að hér er verið að vinna gott verk. Ég segi já.

Herra forseti. Það kom fram áðan í ræðu að 12 ár eru síðan stríðið í Sýrlandi braust út. Af því tilefni hittust forseti Sýrlands og forseti Rússlands, þar sem sá fyrrnefndi lýsti yfir eindregnum stuðningi við stríðið í Úkraínu. Það er hálfóhuggulegt að við skulum vera að þrengja að þeim nokkru flóttamönnum af yfir 100 milljónum sem eru á ferð um heiminn og leita eftir örlitlu öryggi. Þetta er mjög dapurlegur dagur og ég segi nei.

Virðulegur forseti. Þetta er dapur dagur og það er sömuleiðis dapurlegt að hæstv. dómsmálaráðherra skuli koma hér upp sigri hrósandi yfir því að hafa skert réttindi viðkvæms hóps á sama tíma og hann afflytur allt það sem gagnrýnt hefur verið við þetta mál. Þegar talað er um að þetta frumvarp breyti engu er verið að vísa í orð hæstv. dómsmálaráðherra þess efnis að hér ríki neyðarástand, hér sé stjórnleysi og ógn steðji að samfélaginu. Samt herðir þetta frumvarp bara á lífi örfárra einstaklinga. Við munum ekki standa hér eftir ár, hvað þá í allsherjar- og menntamálanefnd þegar hæstv. dómsmálaráðherra ætlar að flytja sína skýrslu, og velta fyrir okkur hversu hratt það gerðist eiginlega að hælisleitendum og flóttafólki fækkaði á Íslandi. Þetta frumvarp nær bara ofur einfaldlega ekki til þess. Það nær til lítils afmarkaðs hóps, 

Virðulegur forseti. Þetta frumvarp mun ekki fækka flóttafólki hér á landi og það er það sem hv. þingmenn eru að meina þegar þeir segja að þetta frumvarp breyti engu í þeim efnum. Þetta frumvarp mun hins vegar brjóta á réttindum flóttafólks, þar á meðal flóttabarna, brjóta á rétti þeirra til sjálfstæðrar efnismeðferðar. Þetta frumvarp er vont í alla staði. Og enn og aftur: Þetta er yfirlýsing. Þetta er yfirlýsing ríkisstjórnar Katrínar Jakobsdóttur um það að flóttafólk eigi ekki að finna fyrir því að það sé velkomið á Íslandi. Þess í stað á það að upplifa tortryggni í sinn garð. Það á upplifa að það njóti ekki réttinda til jafns við aðra á Íslandi, að það sé annars flokks. Þess vegna er þetta sorgardagur, vegna þess að við erum að leiða í lög að við erum tilbúin að mismuna fólki, byggt á því hvaðan það er að koma.

Forseti. Þegar frumvarp til laga, sem varðar fólk í sérstaklega viðkvæmri stöðu, flóttafólk, hefur það í för með sér að réttlætiskennd jafn margra er misboðið þá er ástæða til að hlusta. Þegar Alþýðusambandið, Barnaheill, Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna, Íslandsdeild Amnesty International, Kvenréttindafélag Íslands, Landssamtökin Þroskahjálp, Læknafélag Íslands, mannréttinda- og lýðræðisskrifstofa Reykjavíkurborgar, Mannréttindaskrifstofa Íslands, Mannréttindastofnun Háskóla Íslands, prestar innflytjenda og flóttafólks, Rauði krossinn á Íslandi, Samband íslenskra sveitarfélaga, Samfés, Samtökin '78, SOLARIS og UNICEF á Íslandi - þegar allir þessir sérfræðingar biðja okkur að hlusta er ástæða til að hlusta, hlusta og velta því fyrir sér hvort við séum að setja lög sem eiga að byggjast á mannúð með þeim hætti sem við eigum að gera. Það er nefnilega ástæða til að hlusta og velta því fyrir sér. Ég velti því fyrir mér hvort fulltrúar þeirra flokka sem hér í dag styðja þetta frumvarp ættu ekki að hlusta. Ég segi nei við þessu frumvarpi.

Herra forseti. Sléttum 12 árum eftir að stríð braust út í Sýrlandi erum við hér að samþykkja lög sem eru sorgleg. Þau eru til skammar fyrir Alþingi Íslendinga. Við erum að setja alvarleg fordæmi um það að hér sé hægt að þvinga í gegnum þingið lög sem líkur eru á að á brjóti gegn sjálfri stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, á fólki sem hefur lítil sem engin tök á að láta reyna á það einu sinni. Hv. þingmenn Sjálfstæðisflokksins, hv. þingmenn Framsóknarflokksins, hv. þingmenn Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs geta státað sig af því að þeir einstaklingar sem stóðu fyrir utan fyrr í dag og mótmæltu munu standa þar næstu árin. Þau munu þá búa hérna á Austurvelli, þessir einstaklingar. Og hverjum er það í hag? Engum. Ég vil hins vegar taka undir það sem kom fram í ræðu Þórunnar nokkurrar Ólafsdóttur sem hún hélt hér á Austurvelli fyrir stuttu, um daginn. Þórunn Ólafsdóttir hefur áralanga reynslu af því að aðstoða fólkið úti í Grikklandi. Hún kastaði frá sér leiðsögumöppunni þegar hún var leiðsögumaður þar í landi og fór að hjálpa fólki upp úr sjónum. Hún sagði: Hvort sem þetta frumvarp verður að lögum eða ekki þá er skaðinn skeður. Og við höfum heyrt það af orðræðu hv. þingmanna, meiri hlutans, hæstv. dómsmálaráðherra og fleiri, á undanförnum mánuðum, við sjáum það í könnunum: Skaðinn var skeður en það var ekki bætandi á með þessu. - Skammist ykkar.

Forseti. Ég segi nei við þessu frumvarpi. Það sem er í raun og veru verið að gera hérna er að það er verið að lemja fólk til hlýðni. Það er verið að sparka því út á götuna til þess að vera einhvers konar viðvörunartákn fyrir alla sem myndu annars koma hingað, fólk sem ætti rétt á að koma af því að það er raunverulegir flóttamenn sem efast þá um að það verði tekið á móti þeim með opnum örmum hérna á Íslandi og leita þá eitthvert annað. Þetta er ákveðið kapphlaup í að vera síðastur. Hvaða þjóð getur verið sú þjóð sem hleypur hægast þannig að flóttafólkið sem er alvöruflóttafólk fari þá til þeirrar þjóðar sem hleypur ekki síðast. Hér er talað um stjórnleysi. Það er þessi ríkisstjórn sem er við stjórnleysisvöld. Stjórnleysið er þeim að kenna. Þeirra eigið stjórnleysi, er sagt. Þannig að ég hvet grasrót þessara flokka, ef einhver er eftir, til að spjalla aðeins við fulltrúa sína á næstu fundum og spyrja þau hvað hafi fengið í staðinn fyrir að samþykkja þetta frumvarp.

Virðulegur forseti. Þingmaðurinn segir já. Hér erum við að afgreiða gott frumvarp og góð lög. Útlendingalög okkar Íslendinga eru enn full af mannúð. Þau eru núna skynsamlegri, þau eru hófsöm og þau eru til þess fallin að taka vel utan um fólk sem hingað leitar og er raunverulega á flótta. Ég segi já.

Frú forseti. Hér virðist það vera svo að verið sé að samþykkja lög sem skerða réttindi barna, skerða réttindi flóttafólks til fjölskyldusameiningar, auka á neyð flóttafólks hér á landi og skerða mannréttindi. Þetta er sorgardagur, að við séum virkilega að skerða þessi mikilvægu réttindi sem þessi viðkvæmi hópur hefur nú þegar. Það skiptir ekki máli hvort það séu börn eða fjölskyldur. Og það að bráðaheilbrigðisþjónusta sé eitthvað til þess að státa sig af er ótrúlegt. Auðvitað hjálpum við fólki sem er í neyð, í bráðafasa. Auðvitað. Ég segi nei.

Virðulegi forseti. Vinstri græn hafa nálgast þetta mál frá upphafi með það fyrir augum að ná fram jákvæðum breytingum á málinu. Við teljum mikilvægt að það komi fram hér að lögin sem samþykkt eru í dag eru gjörbreytt frá því frumvarpi sem lagt var fram í haust, hvað þá því sem var lagt fram í upphafi fyrir fimm árum. Allar þær breytingar hafa verið til góðs og fært málið nær áherslum okkar Vinstri grænna. Þessi málaflokkur er mjög mikilvægur. Það eru risastórar áskoranir sem eru fram undan og við stöndum frammi fyrir í móttöku flóttafólks en við ætlum okkur að gera vel í þeim málaflokki. Við í VG höfum skýra sýn á þennan málaflokk, sýn sem er byggð á mannvirðingu og félagslegum gildum. Við viljum skýra stefnu í málefnum innflytjenda og flóttafólks sem er ekki til í dag en nú er unnið að undir forystu ráðuneytis míns. Ég segi já.

Herra forseti. Ekki í eitt einasta skipti hefur hæstv. félagsmálaráðherra mætt í þingsal til að taka þátt í umræðu um málaflokk sem þó heyrir að hluta til undir hann. Ekki í eitt einasta skipti hefur hann þorað að koma hingað þrátt fyrir ítrekuð áköll okkar frá því í október um að eiga orðastað við ráðherra sem fer að hluta með málaflokk þann sem við erum hér að greiða atkvæði um í kvöld. Orð hans hér í pontu í atkvæðagreiðslu skipta engu máli gegn skýrum stuðningi Vinstri grænna, þar á meðal hæstv. félagsmálaráðherra, við þetta frumvarp sem skerðir réttindi fólks í leit að vernd á Íslandi. Til hamingju, Vinstri græn, til hamingju, Framsóknarflokkur, til hamingju Framsóknarfólk með það að hafa nú gert stefnu Sjálfstæðisflokksins í málefnum fólks á flótta að ykkar. Ykkar gildi falla saman. Ykkar rætur liggja greinilega saman. Þessir flokkar eru orðnir eins þó að Vinstri græn og Framsókn reyni að skreyta sig með mannúð á tyllidögum.

Þingmaðurinn segir?

Þingmaðurinn segir nei.

Virðulegi forseti. Nú greiðum við atkvæði um frumvarp um skyldutryggingu lífeyrisréttinda, starfsemi lífeyrissjóða, gjaldmiðlaáhættu og upplýsingagjöf til sjóðfélaga. Þetta frumvarp var lagt fram á síðasta þingi en náði ekki fram að ganga. Aðalatriði þessa frumvarps er að auka heimildir lífeyrissjóðanna til fjárfestinga erlendis úr 50% í 65%. Viðreisn styður framgang þessa máls en telur það sérstakt að afkoma lífeyrissjóðanna geti verið undirstaða undir krónuna. Lífeyrissjóðir vildu að þessar heimildir yrðu auknar meira en gert er í frumvarpinu en við því var ekki brugðist nema að óverulegu leyti. Þrátt fyrir það eru þetta skref í rétta átt og munu auka frelsi lífeyrissjóðanna til fjárfestinga, sem er nauðsynlegt og í raun sjálfsagt. Það stendur þó upp úr að enn mun afkoma lífeyrissjóðanna ráðast af afdrifum íslensku krónunnar og í raun er verið að nota lífeyrissjóði landsmanna sem hækju fyrir handónýtan gjaldmiðil.  
            

Í þessu máli þá vildi forseti geta þess að að sjálfsögðu verður frumvarpið sem hér var samþykkt áðan sem lög frá Alþingi sent hæstv. ríkisstjórn þannig að þess sé getið. En við erum hins vegar í öðru dagskrármálinu, skyldu.

Virðulegur forseti. Ég óskaði eftir að þetta mál yrði kallað aftur inn til efnahags- og viðskiptanefndar til nánari skoðunar að aflokinni 2. umr. vegna ákveðinna málaferla sem eru í gangi, tengd þessu máli, og vegna þess að ég mun kanna hvort möguleiki sé á að lagfæra það þannig að við séum ekki að leggja til að gasframleiðsla og kjarnorkuframleiðsla séu með einhverjum hætti sjálfbærar fjárfestingar vegna þess að það stenst ekki nokkra skoðun, virðulegi forseti. Þannig að í ljósi þess að það á eftir að taka þessi atriði til skoðunar mun þingflokkur Pírata sitja hjá við afgreiðslu þessa máls með von um að það sé hægt að lagfæra til þess að það standist kröfur okkar um sjálfbærar fjárfestingar.

Virðulegi forseti. Hér er verið að taka upp reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins um að koma á ramma til að greiða fyrir sjálfbærri fjárfestingu. Ég legg mikla áherslu á að það sé mikilvægt að við séum ekki að fara að innleiða einhverjar séríslenskar reglur, að þessi flokkun sé samanburðarhæf. Þá vil ég sömuleiðis fá að ítreka það sem hv. þm. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir nefnir hér, að rótin að þessu regluverki er Parísarsáttmálinn og heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun. Það má gagnrýna að bæði kjarnorka og gas hafi verið fellt þarna undir en af fréttum að dæma lögðu Þjóðverjar áherslu á að gasið væri þarna undir en sjónarmið varðandi kjarnorku komu frá Frökkum.