Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. Við greiðum hér atkvæði um afbrigði og það tengist máli sem fjallar um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Flestum Íslendingum rennur kalt vatn milli skinns og hörunds þegar þeir heyra á það minnst því að það er upphafið að Icesave-málinu sem við erum búin að ræða mikið í þingsal. Við erum búin að ræða frumvarp hæstv. ríkisstjórnar í hv. viðskiptanefnd í tvö ár, að ég held. Frumvarpið er illa hugsað og gengur ekki upp í sinni einföldustu mynd fyrir okkur Íslendinga. Við höfum hins vegar fallist á að greiða atkvæði um afbrigði um að koma ákveðnum þætti málsins áfram sem snýr að því að fresta greiðslum í sjóðinn um þrjá mánuði. Það gerum við vegna þess að við viljum hjálpa ríkisstjórninni í erfiðum málum. 

Virðulegi forseti. Fyrir hönd meiri hluta viðskiptanefndar mæli ég fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Við lögin bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða um að greiðsla gjalds til sjóðsins sem inna á af hendi eigi síðar en 1. mars ár hvert skuli á árinu 2011 greiða eigi síðar en 1. júní 2011. Með frumvarpi þessu er lagt til að greiðslu gjaldsins verði frestað um þrjá mánuði á árinu 2011, eða til 1. júní 2011. Verði frumvarpið að lögum munu fjármálafyrirtæki því ekki þurfa að greiða gjaldið fyrir þann tíma sem gildandi lög kveða á um. Ástæða frestunarinnar er sú að viðskiptanefnd hefur til meðferðar frumvarp efnahags- og viðskiptaráðherra til nýrra heildarlaga um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, en það hefur ekki verið afgreitt frá nefndinni.

Virðulegi forseti. Eins og ég vísaði í áðan þegar við greiddum atkvæði um afbrigði, eins og fram kom hjá hv. þm. og formanni hv. viðskiptanefndar, Lilju Mósesdóttur, er hér um afmarkaðan þátt málsins að ræða. Við höfum ekki lokið því. En ég vil hins vegar nota tækifærið vegna þess að það skiptir mjög miklu máli að hv. þingmenn séu meðvitaðir um hvaða mál eru á ferðinni. Það sem um er að ræða er eftirfarandi: Verið er að innleiða í lög breytta tilskipun Evrópusambandsins varðandi innstæðutryggingar. Ástæðan fyrir því að við erum í þessum Icesave-vandræðum er hin gallaða tilskipun Evrópusambandsins. Gert var ráð fyrir því að við ættum að koma á kerfi sem ætti að ábyrgjast innstæður að lágmarki 20.887 evrur. Lausn Evrópusambandsins við þeim vanda var sú að hækka lágmarkstrygginguna í 100.000 evrur. Það þýðir í íslenskum krónum úr u.þ.b. 3 millj., ef ég man rétt, í 15 eða 16 millj. kr. á hvern reikning. Innstæður á Íslandi eru á milli 1.500 og 1.600 milljarðar kr. Það er rúmlega þjóðarframleiðsla. Sérstaða okkar gagnvart öðrum löndum er að í stærri og fjölmennari ríkjum eru margar fjármálastofnanir, miklu fleiri en hér. Hér erum við með þrjár stórar fjármálastofnanir sem í eru upp í 80% af innstæðunum, þær gætu orðið færri. Öll tryggingakerfi byggjast á því að áhættunni er dreift. Varðandi þetta innstæðutryggingarkerfi er gengið út frá því að fjármálastofnanir séu nokkur hundruð eða þúsund, þess vegna geta svona kerfi þolað það ef ein eða tvær fjármálastofnanir falla á einhverju árabili. Útreikningarnir sem sýndir hafa verið í hv. viðskiptanefnd sýna að uppsöfnun til að greiða innstæður fyrir einn af þessum bönkum tekur u.þ.b. heila öld - heila öld. Önnur breyting á tilskipuninni og þar af leiðandi lögunum er ekki bara að lágmarkstryggingin sé hækkuð heldur er líka hert á orðalagi sem við þurfum að vera mjög vakandi yfir. Þar er sagt að tala eigi um - ég þýði það jafnóðum eftir ábendingar frá virðulegum forseta - að hvert land eigi að koma á kerfi og nota enska orðalagið „we shall stipulate“, að við, þ.e. hið opinbera, eigum að tryggja að sjóðurinn sé alltaf fjármagnaður. Það er mjög stutt á milli þess að kerfið sé alltaf tryggt, þ.e. að fjármögnunin sé tryggð, og ríkisábyrgðar. Það er að vísu ýmislegt til bóta í tillögunum og hv. viðskiptanefnd hefur gert margt vel í þeim breytingum sem nú þegar hafa komið inn, ég geri ekki lítið úr því. En ég hef í fjölmörgum ræðum, bæði í þingsal og í hv. viðskiptanefnd, reynt að vekja athygli þingmanna á stærð málsins og alvarleika. Við höfum ekki sömu afsökun og þeir hv. þingmenn sem voru hér 1999 og samþykktu lögin með fyrri tilskipun, þeir vissu ekki um þær gloppur og hættur sem voru þar, ég held að við getum fullyrt það. Við vitum svo miklu meira um bankakerfið núna, um þær hættur sem eru til staðar. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta mikið lengra. Ég kem hér fyrst og fremst fyrir hönd okkar sjálfstæðismanna til að vekja athygli á þessu því að ég vil að allir hv. þingmenn séu meðvitaðir um hvað er á ferðinni og að við séum samtaka í því að búa ekki til kerfi sem getur komið okkur í sambærileg vandræði og við fórum í gegnum. Sú hætta er til staðar. Hér hins vegar er um það að ræða að fresta inngreiðslum í sjóðinn um þrjá mánuði vegna þess að meiri hlutinn vill hafa svigrúm til að fara betur yfir málið. Hann er með hugmyndir um deildaskiptingu sjóðsins, sem eru líka umdeildar og við þurfum að fara betur yfir. Við höfum veitt meiri hlutanum og hæstv. ríkisstjórn ákveðið svigrúm þar en það þýðir ekki að við samþykkjum það. Við munum sitja hjá við þá atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Við ræðum um innstæðutryggingarkerfið og frestun á greiðslum sem áhöld eru um hvort nota eigi fyrir Icesave-byrðina. Það er algjörlega ljóst að það urðu vatnaskil í október 2008 þegar bankarnir féllu. Þá var búið að safna upphæðum í innstæðutryggingarsjóðinn sem ætlað var að standa undir greiðslum ef illa færi í bönkunum, ef einhver þeirra færi á hausinn, til að standa undir því að greiða innstæður til baka. Síðan í október 2008 hafa safnast fjárhæðir inn í sjóðinn og áhöld eru um hvort eigi að nota þá peninga til að greiða í Icesave eða ekki. Ég tel að það sé viturlegt að fresta því í bili meðan frekari umræða á sér stað um hvernig fjármagna á að þessa Icesave-skuldbindingu og hvernig fer með innlánstryggingarkerfið. Í ljósi þess að um frestun er að ræða hef ég ekki mótað mér beina afstöðu en mun gera það síðar, en ég tel skynsamlegt að gera það svona.