Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Um klukkan hálfþrjú í dag fer fram umræða utan dagskrár um meðferð ríkisbanka á fyrirtækjum í greiðsluerfiðleikum. Málshefjandi er hv. þm. Birkir Jón Jónsson. Fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon verður til andsvara. Umræðan fer fram samkvæmt 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund. Forseti vill vekja athygli á því að gert verður hlé á þingfundi milli ellefu og hálftvö í dag á meðan þingflokksfundir verða haldnir og fundir í nefndum.

Virðulegi forseti. Enn á ný kveð ég mér hljóðs um vaxtaákvörðun Seðlabanka Íslands og vil nota tækifærið og beina fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra. Það er vart ofsögum sagt að niðurstaða og ákvörðun Seðlabankans hefur valdið verulegum vonbrigðum. Það vaxtastig sem nú er í landinu mun gera endurreisn alls íslensks efnahagslífs erfiðari og sérstaklega mun það valda því að erfiðara verður með hverjum deginum að fást við fjármál ríkisins. Með því að ekki næst kraftur í íslenskt atvinnulíf dregur áfram úr skatttekjum ríkisins og gatið sem fram undan er stækkar. Það kemur fram í yfirlýsingu og fundargerð peningamálastefnu Seðlabankans frá því í maí sl. að ákveðnar forsendur voru gefnar þegar kom að því að spá fyrir um þróun stýrivaxta og þeirrar ákvörðunar sem tekin yrði í byrjun júní. Þar kemur fram, með leyfi forseta, eftirfarandi: „Verði gengisþróun krónunnar hagstæð og aðgerðir í fjármálum hins opinbera eins og nú er gert ráð fyrir, væntir nefndin þess að hægt verði að lækka stýrivexti umtalsvert til viðbótar eftir fund nefndarinnar í júní, en gerir ráð fyrir hægari lækkun stýrivaxta eftir það. Lækkun stýrivaxta getur þó aðeins komið til hafi trúverðug áætlun um aðgerðir stjórnvalda varðandi fjármálastefnuna litið dagsins ljós.“ Nú er þróun gengisins þannig að meðalgengisvísitalan 7. maí var 221 stig en 3. júní var hún 222 stig. Með öðrum orðum, óbreytt til þess að gera. Þá stendur eitt eftir: Þróun ríkisfjármála, aðgerðir í ríkisfjármálum. Þess vegna er ástæða til að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Hvernig stendur á því að Seðlabankinn 

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir það með mörgum öðrum að stýrivaxtalækkun sú sem ákveðin var í gær olli mér miklum vonbrigðum. Ég taldi að það væru góðar forsendur fyrir að fara lengra í vaxtalækkunarferlinu sem var hafið en stýrivextir hafa lækkað úr 18% í 12% sem er verulegt. Að því er varðar ríkisfjármálin var peningastefnunefnd fullkunnugt um að vinna við þau var á mjög góðu skriði og hefði ekki átt að koma í veg fyrir, ef það var málið, að fara lægra með stýrivextina. Sú áætlun sem við höfum sett fram, að lagðar verði fram tillögur væntanlega í næstu viku og síðar í mánuðinum skýrsla sem sýnir hvernig tekið verði á hallanum á ríkissjóði á næstu árum, stendur allt saman eins og stafur á bók og mun gera. Hitt er annað mál að mér finnst að miðað við þær forsendur sem nú eru uppi ættu að geta verið forsendur fyrir því að peningastefnunefnd mundi ákvarða annan vaxtaákvörðunardag, sem hún getur gert hvenær sem er. Hún hefur ákveðið vaxtaákvörðunardag 2. júlí nk. en mér finnst ekkert óhugsandi að það séu forsendur fyrir því að hún ákveði vaxtaákvörðunardag fyrr. Peningastefnunefnd var kunnugt um á hvaða leið ríkisfjármálanefndin sem fjallar um þessi mál er í þessu máli og vissi raunverulega hvað þar var verið að tala um. Við gerum okkur vonir um að við náum niðurstöðu að því er varðar Icesave-deiluna. Við gerum okkur vonir um að ná niðurstöðu að því er varðar Norðurlandasamningana. Við gerum okkur vonir um að það sjáist verulegir áfangar í þessum mánuði um að það standist sem við höfum sagt varðandi endurreisn bankanna. 

Frú forseti. Það er einfaldlega ekki nægilega gott að hæstv. forsætisráðherra komi í ræðustól og lýsi endalaust yfir vonbrigðum einfaldlega vegna þess að það stendur upp á ríkisstjórnina, það stendur upp á hæstv. forsætisráðherra að grípa til þeirra aðgerða sem gerir peningamálastefnunefndinni kleift að leggja til frekari vaxtalækkun. Það hefur komið fram að annað af þeim skilyrðum sem sett voru, þ.e. þróun gengis, hefur verið í jafnvægi eins og ég lýsti áðan og það sem meira er, ef menn horfa t.d. á þróun dollarans þá var gengi hans í júní 120 kr. en var 127 kr. í maí. Menn sjá því að þetta skilyrði ætti alla vega ekki að vera til fyrirstöðu. Eftir stendur þetta og ég hlýt líka að spyrja að því: Hvaða upplýsingar eru það sem hæstv. forsætisráðherra og ríkisstjórn hefur farið með til Seðlabankans og gert honum grein fyrir sem ekki hefur verið komið með inn í þingið? Hvernig stendur á því að sömu upplýsingar hafa ekki komið til t.d. fjárlaganefndar og til efnahags- og skattanefndar? 

Virðulegi forseti. Út af þessu síðasta veit ég ekki betur en fjárlaganefnd hafi verið kynntar þær meginforsendur sem fjármálaráðuneytið og ríkisfjármálanefndin vinnur eftir að því er það varðar að draga úr hallanum. Það voru einhverjar sambærilegar upplýsingar sem peningastefnunefndin vissi um. En við verðum að athuga það líka þegar við lítum á gengisþróunina frá því að vaxtalækkunin hófst að gengið hefur veikst verulega og skapað verðbólguþrýsting sem hefur komið fram í vísitölumælingum og auðvitað er það, ef þessar breytingar verða á gengi og hækkun verðbólgunnar, ekki betra fyrir heimilin í landinu og fyrirtækin en háir stýrivextir. Það sem ég hef verulegar áhyggjur af eru þau áhrif sem niðurstaða peningastefnunefndar hefur á þann stöðugleikasáttmála sem var í undirbúningi og var á mjög góðu skriði og maður heyrir að þetta er að setja þann stöðugleikasáttmála í uppnám 

Frú forseti. Mig langar til að beina fyrirspurn til hæstv. heilbrigðisráðherra vegna þeirra frétta sem hafa borist að undanförnu um tannheilsu barna og ungmenna. Haft var eftir formanni Tannlæknafélags Íslands fyrir líklega um tveimur vikum síðan að fjöldi þeirra barna sem aldrei mæta til tannlæknis hafi aukist verulega á Íslandi að undanförnu og það sé líklega vegna mikils kostnaðar. Ég er viss um að þessi hópur á eftir að stækka á næstunni í ljósi þess efnahagsástands sem er í samfélaginu. Þess vegna vildi ég gjarnan fá að heyra hvaða hugmyndir hæstv. heilbrigðisráðherra hefur í þessum málaflokki og hvort verið er að vinna að einhverjum tillögum í ráðuneytinu vegna tannlæknamálanna. Mig langar að nefna eina hugmynd sem ég vil beina til ráðherra sem lýtur að því að endurskoða það fyrirkomulag sem verið hefur á skólatannlækningum. Þá á ég ekki við að taka upp skólatannlækningar eins og við þekktum þær á árum áður heldur einfaldlega það að taka upp markvissara eftirlit í skólum landsins. Þannig væri með tiltölulega litlum tilkostnaði hægt að koma upp tannlæknastólum í nokkrum skilgreindum lykilskólum sem nemendur af tilteknum svæðum sæktu. Tökum dæmi í Reykjavík. Það mætti sjá fyrir sér 4–6 skóla þar sem aðstaða væri fyrir hendi og þaðan væri þjónustan veitt. Þetta væri fyrst og fremst eftirlit, þetta væru ekki tannviðgerðir heldur gætu börnin mætt í skólana og fengið skoðun og ef í ljós kæmi að gera þyrfti við tennur fengi viðkomandi barn bréf heim með sér og foreldrar yrðu þá að grípa til viðeigandi ráðstafana. Þannig væri ábyrgðin ekki tekin af foreldrum en eftirlitið væri inni í skólunum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á mjög mikilvægu málefni og einnig þakka fyrir ágætt framlag inn í umræðuna. Staðreyndin er sú að almennt búa íslensk ungmenni, börn og unglingar, við góða tannheilsu. Tiltekinn hópur gerir það ekki og það er rétt sem fram kom í máli hv. þingmanns að ýmislegt bendir til að sá hópur fari stækkandi. Við erum að tala um 12–15% barna sem eru afskipt í þessum efnum. Það sem ég hef gert er að boða til mjög víðtæks samráðs allra þeirra aðila sem að þessum málum koma. Síðastliðinn þriðjudag átti sér stað slíkur fundur í heilbrigðisráðuneytinu þar sem saman komu fulltrúar Tannlæknafélagsins, tannlæknadeildar Háskóla Íslands, fulltrúar skólayfirvalda, fulltrúar sveitarfélaga, fulltrúar frá öllum þeim stofnunum sem að þessu máli koma, Lýðheilsustöð, landlæknisembætti, Barnaverndarstofu, og þar voru ræddar ýmsar leiðir til að fást við þennan vanda. Þess vegna fagna ég þessari hugmynd inn í þá hugmyndapúllíu. Þegar hefur verið boðað til annars fundar í byrjun næstu viku sem verður ívið þrengri. Þar verða fyrst og fremst fulltrúar heilbrigðisráðuneytisins og frá undirstofnunum. Síðan er ráðgert að efna aftur til víðtækara samráðs á allra næstu dögum vegna þess að í ráði er að setja fram tillögur um leiðir til að ráða bót á þessum vanda. 

Frú forseti. Ég þakka hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir skýr og greinargóð svör við fyrirspurn minni og ég fagna jafnframt því samráði sem hæstv. ráðherra lýsti yfir. Ég er sannfærð um að sú leið sem ég nefndi áðan með þessa útfærslu á skólatannlækningum muni skila sér. Ég hef skoðað þetta nokkuð og reynt að leggja mat á kostnaðinn. Ég held að það sé tiltölulega einfalt og auðvelt mjög víða í skólum landsins að koma upp stólum, t.d. í tengslum við skólahjúkrunarfræðinga, þannig að tilkostnaðurinn ætti ekki að verða mikill. Þetta er fyrst og fremst eftirlit sem við þurfum. Ef eftirlitið leiðir síðan í ljós skemmdir eins og ég sagði áðan er það á valdi og forræði foreldra að fylgja því eftir og fara þá til almennra tannlækna og láta gera við tennur barnanna, vegna þess að því miður eru allt of mörg dæmi um 

Hæstv. forseti. Þetta er hárrétt ábending. Ef ekki er gripið til forvarna fellur kostnaðurinn síðar meir af miklum þunga á einstaklingana og á samfélagið. Það þarf að taka á þessu á margþættan hátt. Það er rétt sem fram kom í máli hv. þingmanns að ætla má að einhver hluti barna og unglinga sæki ekki tannlæknaþjónustu af fjárhagslegum ástæðum. Síðan eru einnig aðrir þættir: Börn og unglingar eru hreinlega afskipt og eftir að skólatannlækningar, sem voru þó fyrst og fremst hér á höfuðborgarsvæðinu, voru lagðar af fyrir nokkrum árum hefur eftirlitinu hrakað. Það er þó við lýði hjá tilteknum árgöngum. En þá er spurningin: Hvaða leiðir við eigum að fara? Eigum við að taka aftur upp skólatannlækningar? Eigum við að fara þá leið sem hv. þingmaður nefnir, að samþætta eftirlitið skólahjúkrunarstarfinu? Eða á að fara enn eina leiðina, aðra leiðina, þriðju leiðina, og sjá til þess að tannlæknar 

Virðulegi forseti. Hér fyrir nokkrum dögum vorum við að ræða ferð utanríkisráðherra til Möltu og í orðum fjármálaráðherra kom m.a. fram að ráðherrann væri frjáls ferða sinna. Ég hugsa að við getum öll tekið undir að það er mjög gott að hann skuli vera frjáls ferða sinna. Ef ég man rétt kom einnig fram að hann væri þar á eigin vegum eða það var alla vegana gefið í skyn. Ég hef óljósar heimildir fyrir því að þar hafi verið með í för starfsmenn utanríkisráðuneytisins og því langar mig að spyrja forsætisráðherra hvort þessi ferð hafi verið á vegum ríkisstjórnarinnar, hvort þetta hafi verið opinber ferð og hver tilgangur ferðarinnar hafi þá verið. Ef það er rétt að starfsmenn utanríkisþjónustunnar hafi verið með í för langar mig til að fá upplýsingar um hver tilgangur fararinnar var. Það er mjög slæmt ef við fáum misvísandi skilaboð í þinginu um ferðir utanríkisráðherra og hvað hann hefur fyrir stafni t.d. á Möltu. Ef hann er í opinberum erindagjörðum þarf það að liggja ljóst fyrir. Því vil ég spyrja forsætisráðherra hvort ráðherrann hafi verið á vegum ríkisstjórnarinnar, hvert erindið var og hvort það hafi þá komið einhver niðurstaða varðandi erindi hans. Mig langar líka að fá svar við því hvort eðlilegt sé að ráðherrann fari í slíka för í ljósi þess að verið er að ræða um Evrópumál í utanríkismálanefnd. Samkvæmt fréttum voru Evrópumál alla vega eitt af því sem hann ræddi við Maltverja. Það væri ágætt ef forsætisráðherra gæti svarað þessu.

Hæstv. forseti. Nú er það svo að ferðir einstakra ráðherra eru ekki bornar upp í ríkisstjórn og lagðar þar fram til samþykktar. Það er hver og einn ráðherra sem ákveður og metur það sjálfur hvaða ferðir hann fer í. Hann metur það út frá þeim hagsmunum sem þar eru í húfi fyrir Ísland hverju sinni og hvort eðlilegt sé að viðkomandi fundir séu sóttir eða í hvaða heimsóknir viðkomandi ráðherrar fara. Mér var ekki kunnugt um ferð ráðherrans til Möltu eða að þar hafi verið starfsmenn utanríkisráðuneytisins með í för en ég geri ráð fyrir að ferðin hafi verið á vegum utanríkisráðuneytisins. Mér hefur skilist varðandi þessa ferð, án þess að ég hafi haft tækifæri til þess að ræða hana við hæstv. utanríkisráðherra sem kom til landsins seint í gærkvöldi, að í henni hafi utanríkisráðherra m.a. rætt við ráðamenn á Möltu um ýmislegt sem snertir aðild að Evrópusambandinu og reynslu þeirra af því. Ég tel ekki óeðlilegt að ráðherrann ræði slík mál, ekki síst þegar málin eru svo mikið til umræðu hér á landi eins og raun ber vitni. Ég held að það sé alveg ljóst að bæði þing og þjóð þurfa að fá eins miklar upplýsingar og kostur er varðandi ýmsa þætti aðildarumsóknarinnar þannig að mér finnst þetta ekki óeðlilegt. Ég tek eftir því að þingmenn hafa áhuga á þessari ferð. Þessari fyrirspurn er í dag beint til mín og mér skilst að nú í vikunni hafi henni einnig verið beint til fjármálaráðherra. Ég tel því eðlilegast að hæstv. utanríkisráðherra sjálfur svari fyrir þessa ferð sína eftir atvikum í þingsal eða í utanríkismálanefnd.

Virðulegi forseti. Ég beindi þessari spurningu til forsætisráðherra þar sem hún er nú höfuð ríkisstjórnarinnar og ber ábyrgð á henni. Það er mjög mikilvægt að fá að vita hvort að þarna fór sendinefnd eða ekki. Mér finnst í rauninni mjög óeðlilegt ef forsætisráðherra veit ekki af því þegar ef utanríkisráðherra fer í opinberar ferðir til að ræða svo stórt mál sem aðild að Evrópusambandinu er. Mér finnst það mjög sérkennilegt ef forsætisráðherra veit það ekki. Og enn þá sérkennilegra er það ef fjármálaráðherra sem er samstarfsaðili í ríkisstjórn veit heldur ekki af því, eins og mér skildist um daginn, að hann hafi ekki haft hugmynd um að þessi ferð væri á vegum ríkisins. Telur forsætisráðherra að það hafi verið opinber sendinefnd sem þarna fór eða ekki?

Forseti vill minna hv. þingmenn á að ávarpa ráðherra á viðeigandi hátt sem hæstv. ráðherra.

Hæstv. forseti. Ég hef nú setið í ýmsum ríkisstjórnum í gegnum árin undir forustu framsóknarmanna og undir forustu sjálfstæðismanna þar sem hefur verið nokkuð um opinberar ferðir í ýmsum tilgangi til ýmissa landa. Ég man ekki eftir því að þessar ferðir hafi sérstaklega verið bornar upp í ríkisstjórn. Málin eru bara einfaldlega með þeim hætti og það eru engar breytingar á hvað varðar þessa ríkisstjórn. Ríkisstjórnin hefur fyrst og fremst reynt að sýna aðhald í ferðum og ferðakostnaði eins og á að gera í þeim efnum. Gerðar hafa verið ýmsar breytingar núna á þeim stutta tíma sem ríkisstjórnin hefur setið til að draga úr kostnaði við ferðir. En það er ekkert óeðlilegt við þessa ferð utanríkisráðherra. Þetta er bara með hefðbundnum hætti eins og verið hefur á umliðnum áratugum að einstakar ferðir, hvort sem þær eru opinberar eða ekki, eru ekki ræddar í ríkisstjórninni nema eitthvað sérstakt 

Virðulegi forseti. Mig langar að beina spurningum til hæstv. forsætisráðherra þar sem mikið hefur verið í umræðunni undanfarna daga varðandi Icesave-reikninga: Hvenær er fyrirhugað að skrifa undir samninga um Icesave-reikningana? Hver er heildarupphæð, brúttó, Icesave-skuldbindinganna? Og í þriðja lagi: Getur forsætisráðherrann hæstv. lofað þinginu því að samningurinn fái ítarlega þinglega meðferð áður en skrifað verður undir hann?

Hæstv. forseti. Það hafa nú um nokkra hríð staðið yfir samningaviðræður milli íslenskra stjórnvalda og Hollendinga og Breta. Samninganefndinni stýrir Svavar Gestsson sendiherra. Þetta eru auðvitað erfiðir samningar eins og allir vita og það er stórmál í húfi fyrir hagsmuni íslensku þjóðarinnar og mikilvægt að þarna takist vel til. Ég hef fylgst nokkuð með þessum samningaviðræðum á ýmsum stigum málsins og ég hygg að menn séu að nálgast hver annan. Að uppi séu hugmyndir sem menn vilja að minnsta kosti ræða og ég met svo að séu þess eðlis að við eigum að skoða hvort við erum komin nálægt því að ná eins viðunandi samningum fyrir Ísland og kostur er. Ég held að það sé alveg öruggt að náist slíkir samningar gæti verið að til þyrfti að koma ákveðin ríkisábyrgð þar. Þá yrði hún örugglega lögð fyrir þingið til umfjöllunar og afgreiðslu. En með einum eða öðrum hætti kemst niðurstaða í slíka samninga og þá verða þeir að sjálfsögðu ræddir í ríkisstjórn. Varðandi heildarskuldbindingar er ég ekki alveg með þá tölu á hreinu en ég hygg að við séum að ræða þar um 630 milljarða brúttó. En við verðum líka að taka með í reikninginn, út af falli Landsbankans, að það féllu líka miklar skuldir á Hollendinga og Breta og þar erum við e.t.v. að ræða um 1.200 milljarða kr.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir að hafa svarað hluta spurninga minna. Það sem ég vildi gjarnan ítreka og fá á hreint er hvort að samningurinn sem slíkur og allar þær ábyrgðir sem honum fylgja verði kynntar og bornar undir þingið áður en skrifað verður undir eitthvað af hálfu ríkisstjórnarinnar í þessu máli.

Samningurinn verður örugglega kynntur öllum þingflokkum áður en gengið verður frá einhverjum samningum.

Virðulegi forseti. Það virðist grúfa mikil og vaxandi óvissa yfir mögulegum áformum hæstv. ríkisstjórnar um svokallaðri fyrningarleið. Ég var á ákaflega góðu málþingi í Vestmannaeyjum í gær þar sem fram kom af hálfu formanns sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar Alþingis að hann teldi að það ríkti fullkomin óvissa um hvort þessi leið yrði yfir höfuð farin. Það yrði háð mjög mörgum öðrum þáttum sem þyrftu að ganga upp. Varla höfðu þessi orð hljóðnað þegar fulltrúi Samfylkingarinnar í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, hv. þm. Róbert Marshall, kom í útvarpið og sagði frá því að það væri vilji hans að fyrningin gæti átt sér stað á þremur árum. Hæstv. forsætisráðherra greindi frá því á einhverjum fundi eða í ræðu að það væru áform ríkisstjórnarinnar að hefjast handa við fyrningu aflaheimilda strax 1. september á næsta ári. Hins vegar hafa bæði formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar Alþingis og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sagt að þetta væri ekki svo heldur væri hugmyndin sú að ef á annað borð yrði farið út í fyrningu yrði kynnt áætlun þann 1. september á næsta ári um hvernig farið verður í þetta mál. Með öðrum orðum ríkir algjör óvissa um hvaða áform eru uppi, hvort menn ætla að fara þessa leið yfir höfuð sem greinilega eru efasemdir um, bæði af hálfu formanns sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Þess vegna er ákaflega mikilvægt að hæstv. forsætisráðherra skeri úr um þetta mál vegna þess að það er farið að valda mjög miklu tjóni. Það kemur fram í því að fyrirtæki þurfa að fara að segja upp fólki, stöðva starfsemi sína, eins og t.d. fyrirtækið 3X Technology ehf. á Ísafirði sem í fyrsta skipti verður að vera með sumarlokun sem er bein afleiðing af hótun ríkisstjórnarinnar um fyrningarleið.

Hæstv. forseti. Ég held að við verðum að hafa í huga þegar við ræðum sjávarútvegsstefnuna að það hefur engin sátt verið í þjóðfélaginu um þá leið sem farin hefur verið í sjávarútvegi. Staðan er einfaldlega sú að hún hefur breyst hér í þingsal, það er meiri hluti fyrir því að skoða fyrningarleiðina. Það liggur alveg skýrt fyrir í stjórnarsáttmála þessarar ríkisstjórnar. 
             Það liggur alveg skýrt fyrir í stjórnarsáttmálanum að menn eru að ræða þessa fyrningarleið og það eru ákveðin ákvæði um hana í stjórnarsáttmálanum. Hitt er annað mál að við höfum átt nokkra fundi með Landssambandi íslenskra útvegsmanna, eina þrjá fundi, þar sem við höfum rætt hvernig á þessu máli verði tekið. Það er fullur vilji fyrir því að allir hagsmunaaðilar komi að borðinu og ég veit ekki betur en að sjávarútvegsráðherra sé að vinna þá hugmynd til þess að athuga hvort einhver sátt geti náðst um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu og sjávarútvegsstefnunni. Ég tel nauðsynlegt að við tökum okkur ekki langan tíma í að reyna að kortleggja stöðuna, greina vandann og þá valkosti sem fyrir hendi eru. Það er nú á borði hæstv. sjávarútvegsráðherra að vinna það. Ég á von á því að á næstu dögum komi erindisbréf frá sjávarútvegsráðherra til allra hagsmunaaðila um að setjast nú að borði og athuga hvort hægt sé að ná sátt í þessu máli. En það er alveg ljóst að með því að setjast að borðinu ýta stjórnarflokkarnir ekki til hliðar þeim hugmyndum sem þeir hafa um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu. En við viljum skoða alla möguleika í þessu efni, athuga hvort ekki sé flötur á því að ná sátt um málið og höfum í huga að það er engin sátt um fiskveiðistjórnarstefnuna eins og hún er. 

Virðulegi forseti. Ekki voru þetta nú mjög skýr svör. Það er auðvitað vilji allra að reyna að ná sátt um þetta mál. En það er hins vegar alveg ljóst að það verður engin sátt um fyrningarleiðina. Það er bara stríðsyfirlýsing gagnvart sjávarútveginum eins og margoft hefur komið fram. Þess vegna verður hæstv. ráðherra að svara þessu skýrar: Er það hugmynd ríkisstjórnarinnar að setja af stað fyrningu 1. september á næsta ári? Eða er það réttur skilningur á því sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra segir að ef á annað borð verði farin þessi leið verði kynnt einhver áform í þessum efnum 1. september? Hæstv. forsætisráðherra verður að svara þessu miklu skýrar. Það liggur fyrir vönduð úttekt endurskoðenda á mjög alvarlegum afleiðingum sem þessi leið, ef farin verður, mundi hafa fyrir sjávarútveginn. Það liggur til að mynda fyrir mat forsvarsmanna fyrirtækisins 3X Technology ehf. um að fyrningarleiðin hefði þegar haft þau alvarlegu áhrif sem ég nefndi hér. Skaðinn er því að mörgu leyti skeður. Það skiptir máli að hæstv. forsætisráðherra tali skýrt vegna þess að einstakir þingmenn og fulltrúar og stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar  
            

Hæstv. forseti. Ég get fullvissað hv. þingmann um að stjórnarflokkarnir gera sér fullkomlega grein fyrir þeirri stöðu sem útgerðin er í núna, fyrir skuldsetningu hennar og fleira. Það verður ekki rasað um ráð fram að neinni breytingu á því sem varðar fiskveiðistjórnarkerfið.  Við munum líka fara yfir fyrningarleiðina og leggja fram útreikninga okkar um áhrif af henni að því er varðar sjávarútveginn og einstakar byggðir. Ég held að menn eigi að taka á málum af rósemi. Mér finnst allt of mikil taugaveiklun í kringum þetta sjávarútvegsmál og við bjóðum að allir hagsmunaaðilar setjist nú strax að borði um þetta mál 

Frú forseti. Ég krefst þess að þessum degi verði ekki eytt í einhverja umræðu um samþykki gamalla EES-mála en við tökum hér til umræðu stöðuna í Icesave-málinu og að leynd verði aflétt af því sem kom fram á fundi utanríkismálanefndar í morgun. Hæstv. fjármálaráðherra lýsti því yfir í þinginu fyrir aðeins tveimur dögum að það væri verið að reyna að koma í gang formlegum samningaviðræðum en þær væru ekki hafnar heldur væru könnunarþreifingar eða könnunarviðræður í gangi. Svo sagði hann, með leyfi forseta: „Ég held að ég geti fullvissað hv. þingmann um að það standi ekki til að ganga frá einhverju samkomulagi á morgun eða einhverja næstu daga og áður en til slíks kæmi yrði að sjálfsögðu haft samráð við utanríkismálanefnd …“ Hæstv. fjármálaráðherra fór þar með rangt mál, hann sagði þinginu ósatt. Ég krefst þess, hæstv. forseti, að ekki verði rædd önnur mál hér fyrr en þingið hefur fengið tækifæri til að ræða þessi Icesave-mál.

Frú forseti. Ég kem upp til að ræða um fundarstjórn í ljósi þess að við í stjórnarandstöðunni höfum fengið mjög misvísandi upplýsingar um stöðu Icesave-mála og í ljósi þess að hæstv. fjármálaráðherra fór ekki með rétt mál í þinginu í fyrradag. Því vil ég spyrja hæstv. forseta hvort hún hyggist beita sér fyrir að almenningur fái upplýsingar um hvað stjórnvöld eru að fara í málefnum Icesave-reikninganna þar sem verið er að skuldbinda íslenska þjóð mörg ár fram í tímann um gríðarlegar fjárhæðir. Ég ætla ekki að standa hér lengur, hæstv. forseti, sem fulltrúi almennings og vera með einhvern leyndarhjúp í máli sem þessu. Ég krefst þess að allri leynd af þessu máli verði aflétt. Ég vil heyra það frá hæstv. forseta hvort hún sé ekki reiðubúin til að ganga í lið með okkur í stjórnarandstöðunni til að upplýsa almenning á Íslandi um hvað er í gangi í samfélaginu og að við þingmenn þurfum ekki að lesa allar fréttir fyrst í blöðum og að þær upplýsingar komi 

Virðulegi forseti. Það er út af sama máli. Það er með ólíkindum að þingmenn skuli vera látnir halda trúnað um mál og það skuli ekki rætt hér þegar ráðherra ríkisstjórnarinnar ræðir það svo í fjölmiðlum. Hér er vísað í frétt á RÚV þar sem var viðtal við forsætisráðherra þar sem hún upplýsir um ákveðna hluti sem virðast vera í þessu samkomulagi sem við megum ekki ræða. Hvers vegna í ósköpunum er þetta með þeim hætti? Við erum tilbúin til að taka okkar mál sem eru á dagskrá í dag og víkja þeim til hliðar ef ráðherra er tilbúin til að ræða þetta mikilvæga mál. Það er með öllu óþolandi að þessi háttur skuli vera hafður á, en ríkisstjórnin virðist ætla að hafa það sem eftirmæli sín að ganga svona yfir þingið.

Virðulegi forseti. Ég vil stíga hér upp til að taka undir með þeim sem hafa tekið til máls um mikilvægi Icesave-málsins sem í morgun var kynnt bæði í utanríkismálanefnd og fyrir þingflokkum. Og vegna þess sem fram hefur komið frá hæstv. forsætisráðherra og eftir atvikum öðrum ráðherrum í ríkisstjórn finnst mér gríðarlega mikilvægt að þingið sé í stakk búið til að tjá sig jafnfrjálslega um málið á grundvelli þeirra upplýsinga sem það hefur fengið og þeir ráðherrar í ríkisstjórninni sem á sama tíma eiga samskipti við fjölmiðla um það. Auðvitað er augljóst að hér er lagt upp með það að frábærir samningar séu að takast en á grundvelli þess sem kynnt hefur verið fyrir nefndum og þingflokkum er það auðvitað hrein blekking. Samanburðurinn sem á að lýsa þessum frábæra samningi, þessari frábæru niðurstöðu er einhver ímyndaður samningur sem átti mögulega að gera einhvern tíma í vetur sem aldrei stóð til að gera. Þetta mál þarf að fást rætt í þinginu, 

Nokkrir fleiri hafa óskað eftir að taka til máls um fundarstjórn forseta og þeir munu komast að. En áður en lengra er haldið vill forseti upplýsa að hún telur sjálfsagt að staðan sem er uppi í Icesave-málinu svokallaða verði rædd í þinginu þó að það sé ekki á dagskrá þingsins í dag eins og eðlilegt má teljast að hafi ekki verið sett þar, og málið verður að sjálfsögðu rætt í sölum Alþingis.

Frú forseti. Eitthvað kannast þingheimur við þau vinnubrögð að málin komi á dagskrá þegar þau eru afgreidd. Það er nákvæmlega þetta sem þingmenn stjórnarandstöðunnar eru að benda á, að við viljum fá málið á dagskrá í dag. Hér er sendinefnd sem er bundin trúnaði, hún hefur hitt þingflokkana, og það er verið að kynna hina „glæsilegu“ lausn sem hæstv. fjármálaráðherra kynnti í fjölmiðlum fyrr í vor, að það væri glæsileg lausn í sjónmáli. Það er óþolandi hvernig komið hefur verið fram við Alþingi nú á vorþinginu. Hér átti að vera gagnsæi og annað en gögnum er haldið frá þinginu. Hæstv. utanríkisráðherra fer til annarra landa til að semja um eitthvað sem hvorki þing né þjóð er búin að segja álit sitt á eða samþykkja neitt um. Þetta eru forkastanleg vinnubrögð. Þetta mál verður að komast á dagskrá þingsins í dag.

Frú forseti. Það er stutt síðan við vorum að ræða um 20% leiðréttinguna á skuldum heimilanna. Mér reiknast til samkvæmt fréttum RÚV að verið sé að tala um að 25% í Icesave-skuldbindingunum falli á ríkið, um 160 milljarðar, en inni í þessari tölu er ekki vaxtakostnaðurinn. Ef við bætum honum við getum við væntanlega gert ráð fyrir að talan sé einhvers staðar á bilinu 280–300 milljarðar.  Ég verð að segja það, þó að ég telji mjög mikilvægt að við ræðum lagabreytingu um vexti og verðtryggingu, að að sjálfsögðu hefði átt að vera búið að setja þetta mál á dagskrá þingsins. Það er algjör óhæfa að einhver leynd eigi að hvíla 

Virðulegi forseti. Ég er sama sinnis og þeir sem hafa talað á undan mér. Það er búið að kynna þetta Icesave-mál fyrir Borgarahreyfingunni og af hennar hálfu er það algjörlega óásættanlegt að farið skuli vera með málið sem mannsmorð og það ekki kynnt fyrir þjóðinni. Við gerum þá kröfu til forsætisráðherra að hún upplýsi nú þegar alla þætti málsins fyrir þjóðinni, fyrir kvöldmat í dag, því að þarna er um að ræða hundruð milljarða króna sem munu velta yfir á þjóðina næstu áratugi. Það er algjörlega óásættanlegt að þjóðin skuli ekki upplýst um þetta og það er algjörlega óásættanlegt að forsætisráðherra skuli koma fram í fjölmiðlum í hádeginu og halda því fram - án þess að hún hafi hugmynd um það - að 75% af þessari upphæð muni endurheimtast af eignum Landsbankans. Það er bara ekki vitað, hún fer með rangt mál og hún er að halda áfram sama blekkingarleik og viðgekkst hér 

Forseti vill áminna hv. þingmenn um að ávarpa þingmenn, forseta og ráðherra með tilhlýðilegum hætti.

Virðulegi forseti. Tildrög samningaviðræðna um Icesave-reikningana voru meðal annars þau að Alþingi veitti ríkisstjórninni sérstakt samningsumboð. Það er því eðlilegt að Alþingi geri þá kröfu að áður en skrifað er undir þá samninga hafi farið fram sæmileg og fullnægjandi kynning á málinu. Í dag hafa farið fram ákveðnar kynningar í þingflokkunum sem þó eru þess eðlis að það er ekki vinnandi vegur fyrir þingmenn að mynda sér einhverja sérstaka skoðun í málinu á grundvelli þeirrar kynningar. Þetta er ekkert samráð hér sem hefur verið viðhaft. Ég tel að það sé ekki nokkur vinnandi vegur að halda áfram með þessa umræðu. Hér eru ekki neinir ráðherrar ríkisstjórnarinnar, örfáir þingmenn stjórnarmeirihlutans, og ég held að það væri rétt, frú forseti, að fresta fundi og kalla hingað þá ráðherra sem eiga að fjalla um þessi mál. Hér er um að ræða svo gríðarlega hagsmuni íslensku þjóðarinnar að það er ekki annað við hæfi en að þeir komi og geri grein fyrir málum. Við þurfum til dæmis, virðulegi forseti, að ganga úr skugga um hvort það standi til að skrifa undir þessa samninga í dag eða á morgun, eða hvernig standa þessi mál? Við þurfum að fá skýr svör. 

Virðulegi forseti. Við erum vitni að mjög sérkennilegum hlutum. Hér í vikunni er búið að gefa svo vægt sé til orða tekið mjög misvísandi yfirlýsingar varðandi Icesave. Kynnt voru í trúnaði málsatriði í þingflokkum og nefndum. Í hádegisfréttum heyrum við hins vegar forustumenn ríkisstjórnarinnar segja að þeir hafi náð einhverjum stórkostlegum árangri, einhverjum stórkostlegum sigri. Hvar eru þessir sigurvegarar núna, virðulegi forseti? Hérna? Nei, þeir eru að baða sig í sviðsljósinu og reyna að telja fólki trú um að þeir hafi náð einhverjum árangri. Á sama tíma segja þeir þingmönnum að þeir eigi að halda trúnað um það litla sem þeim var sagt frá. Þetta eru engin vinnubrögð, virðulegi forseti, og það er fyrir neðan virðingu þingsins að forustumenn ríkisstjórnarinnar hagi sér með þessum hætti. Ég tek undir það sem þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins sagði áðan og það er eðlileg krafa: Frestum fundi 

Virðulegur forseti. Ég held að það sé algjörlega óhjákvæmilegt að gera mjög alvarlegar athugasemdir við það þegar ríkisstjórnarflokkarnir kalla til stjórnarandstöðuflokkana og biðja um trúnað í því sem er að gerast í Icesave-deilunni. Sá trúnaður er virtur. Síðan fara ráðherrarnir sjálfir í fjölmiðla og tala opinberlega um málið. Af hverju er þetta gert, virðulegi forseti? Það er til þess að ríkisstjórnarflokkarnir geti stýrt fjölmiðlaumræðunni um þetta mál. Stjórnarandstaðan á bara að sitja hjá og þegja. Það á að ríkja trúnaður um málið. Þetta er algjörlega fráleitt. Ég ætla að biðja hæstv. forseta að beita sér í því að kalla þingflokksformenn saman og fara yfir þessa stöðu. Það þarf að fá hæstv. ráðherra hingað til að 

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi tek ég undir það sem forseti sagði áðan að það er sjálfsagt að ræða þetta mál. Ástæðan fyrir því að við viljum ræða þetta núna, frú forseti, er sú að málið er mjög stórt og það er með ólíkindum hvernig ríkisstjórnin ætlast til að stjórnarandstaðan komi í raun ekki að þessu máli. Ég tek undir það sem hér hefur komið fram, að fundi sé frestað. Ég krefst þess að ráðherrarnir komi í salinn og ræði þetta mál við okkur. Ég krefst þess einnig að þeir lýsi því yfir að stjórnarandstaðan geti tjáð sig um þetta mál opinberlega líkt og þeir gera nú út um víðan völl. Þetta er algjörlega óþolandi. Ég tek líka undir það að fundi sé frestað nú þegar og þingflokksformenn komi saman ásamt forseta til að ræða framgang þessa máls og að loknum þeim fundi verði ráðherrar hér til staðar og haldi áfram að ræða málið.

Frú forseti. Starfsaðferðir ríkisstjórnarinnar í þessu máli og öðrum eru fyrir neðan allar hellur. Nú hefur hæstv. fjármálaráðherra tvívegis á skömmum tíma farið með rangt mál í þinginu. Hann hélt því fram að hæstv. utanríkisráðherra Össur Skarphéðinsson væri í einkaerindagjörðum á Möltu en svo hefur komið í ljós núna að hann var þar í formlegum erindagjörðum með sendinefnd úr utanríkisráðuneytinu. Og fyrir tveimur dögum hélt hæstv. fjármálaráðherra því fram að verið væri að reyna að koma í gang formlegum samningaviðræðum, þær væru ekki hafnar í Icesave-málinu. Svo erum við kölluð saman hér í morgun og okkur kynnt niðurstaða sem við megum ekki tjá okkur um en á meðan ætlar ríkisstjórnin að útskýra málið frá sínum sjónarhóli með eintómum blekkingum, frú forseti. Ég fullyrði að það sem fulltrúar ríkisstjórnarinnar hafa haldið fram í fjölmiðlum í dag eru blekkingar. Ég krefst þess að fundinum verði frestað þangað til ríkisstjórnin kemur hér og svarar fyrir þetta. Í ljósi þess að ríkisstjórnin hefur tjáð sig um málið nú þegar lít ég svo á að trúnaði verði aflétt hafi hann ekki verið áréttaður fyrir klukkan fimm í dag.

Virðulegi forseti. Ég ítreka kröfur þeirra þingmanna sem hafa staðið í ræðustóli á undan mér. Ég vil vitna í nokkur orð sem komu fram í orðum hv. þingmanna Vinstri grænna í umræðunni einmitt um ábyrgð ríkissjóðs vegna innstæðna í útibúum íslenskra viðskiptabanka á EES-svæðinu. Þar töluðu þeir um fyrrverandi ríkisstjórn, að hún hefði látið kúgast, að hún hefði kysst á vöndinn, og þeir ætluðu svo sannarlega ekki að gera það sama. En hvað sjáum við hér? Ríkið ætlar að styrkja Breta um þennan pening án þess að bera neina lagalega ábyrgð. Þetta kemur meira að segja fram í ræðum hv. þingmanna Vinstri grænna. Samningaviðræðurnar núna virðast hafa gengið út á það að ekki var verið að semja um hvort við ættum að borga eða hversu mikið heldur einfaldlega hvernig við ættum að borga. Ég verð bara að segja án þess að vera nokkur hlátur í huga að mér þykir þetta jaðra við landráð.

Virðulegi forseti. Það sem okkur var kynnt í morgun í trúnaði lítur út fyrir að verða ein stærsta fjármálalega skuldbinding sem Íslendingar hafa nokkru sinni undirgengist. Við megum ekki ræða það sem við þó vitum en það sem er alvarlegast er að með því að við erum bundin trúnaði er verið að gefa í skyn að við skiljum og vitum forsendur þessa samnings sem við gerum alls ekki. Búið er að kynna fyrir okkur eitthvert smælki og það hefur ekki verið gert er óhætt að segja á trúverðugan hátt. Við verðum að fá að vita meira um hvað felst í þessum samningi, á hvaða forsendum hann byggir, vegna þess að þarna er verið að setja á okkur gríðarlega mikla framtíðarskuldbindingu og um það hversu há sú skuldbinding er ríkir gríðarlega mikil óvissa.

Sex þingmenn hafa óskað eftir að ræða frekar um fundarstjórn forseta. Áður en lengra er haldið vill forseti upplýsa í framhaldi af því sem forseti sagði áður að að sjálfsögðu verður farið yfir þetta stóra mál í sölum Alþingis. Forseti hefur einnig komið skilaboðum til viðkomandi ráðherra sem með málið fara um þá umræðu sem hér hefur farið fram svo því sé til haga haldið.

Frú forseti. Til hvers erum við hér? Hver kaus okkur á löggjafarsamkomuna fyrir nokkrum vikum síðan? Núna þegar við erum bundin trúnaði af einni mestu skuldbindingu sem Íslendingar hafa undirgengist í lýðveldissögunni hlustum við á ráðherra í ríkisstjórninni tala eins og ókrýndir sigurvegarar um að þeir hafi unnið einhver stórkostleg afrek. Það er fölsun. Það er eðlilegt, frú forseti, að orðið verði við þeirri kröfu okkar stjórnarandstæðinga - vegna þess að ekki sjást stjórnarliðar við þessa umræðu - að fundinum verði frestað þannig að forustumenn þingflokkanna geti talað saman á viðeigandi vettvangi þannig að Alþingi sé sómi sýndur og þingmenn axli þá ábyrgð sem þeir voru kjörnir til, að fjalla vandlega um málið. Við megum ekki einu sinni tjá okkur um þessi mál en þó 

Ég bið hv. þingmenn um að virða ræðutíma sem er tvær mínútur.

Frú forseti. Komið hefur fram hjá virðulegum forseta að ræða eigi þetta mál í þingsölum. Gott og vel. En við þingmenn þurfum að fá að vita hvenær stendur til að skrifa undir þetta samkomulag. Við viljum að það sé möguleiki fyrir okkur að fara yfir málið áður en til slíkrar undirritunar kemur. Ég hlýt því að spyrja virðulegan forseta: Getur forseti tryggt að sú umræða fari fram áður en skrifað verður af hálfu íslenska ríkisins undir þennan samning sem er búið að ræða? Ég tel líka og tek undir með þingmönnum sem hér hafa talað að það er algjörlega óásættanlegt fyrir Alþingi Íslendinga að menn gangist undir trúnað um upplýsingar og fylgist síðan með því þegar ráðherrar tjá sig um þau mál eins og enginn trúnaður sé. Þetta eru ekki vinnubrögð sem við getum sætt okkur við. Ég tel að virðulegur forseti eigi að hafa forgöngu um að stöðva þessa þróun, stöðva 

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með þeim þingmönnum sem hafa talað í dag og krafist þess að fundi sé frestað þannig að formenn þingflokka geti rætt þetta mál og komist að því hvort draga muni til tíðinda í dag í þessu máli. Sú lauslega reifun sem þingflokkarnir fengu í dag á málinu er alls ekki fullnægjandi. Þetta er eitt stærsta mál sem komið hefur fyrir Alþingi Íslendinga varðandi fjárhagslegar skuldbindingar og það er ekki samboðið virðingu Alþingis eða þeirra sem hér sitja og eru kosnir hingað inn af þjóðinni að fá engar upplýsingar í slíku máli og heyra um það í fjölmiðlum sem á að gæta trúnaðar um. Þetta eru ekki vinnubrögð sem ég taldi að ég mundi upplifa á þinginu. Þetta er ekki til sóma fyrir íslenska ríkisstjórn og þetta er ekki í samræmi við þau vinnubrögð sem lofað var í kosningabaráttunni af þeim flokkum sem skipa ríkisstjórnina að hér yrðu viðhöfð.

Frú forseti. Hér er til umfjöllunar eitt mikilvægasta mál sem Ísland hefur staðið frammi fyrir í mjög svo langan tíma, ef nokkurn tíma. Til stendur að skuldbinda þjóðina verulega og um það hvílir hvílík leynd að annað eins hefur ekki heyrst. Rétt þegar þingflokksfundum var lokið þar sem fram hafði komið að trúnaður þingmanna yrði að vera skýr kemur hæstv. forsætisráðherra í fjölmiðla og talar sig hása um það sem okkur hafði áður verið sagt að trúnaður yrði að gilda um. Þetta eru náttúrlega algjörlega fáránleg vinnubrögð sem kemur ekki til greina að verði liðin á Alþingi. Það er mjög athyglisvert að ekki einn einasti ráðherra hefur áhuga á því að vera í þinginu að ræða við stjórnarandstöðuna um þetta mikilvæga mál. Stöku stjórnarþingmaður er hér lúpulegur í salnum. Það kemur ekki annað til greina, frú forseti, en að þingfundi verði frestað þegar í stað og fundur verði kallaður saman með formönnum þingflokka til að leita leiða til þess að þetta mál verði rætt þegar í stað. Þetta er ekki mál sem á að taka upp á þinginu þegar búið er að ganga frá því.

Virðulegur forseti. Ég vil koma upp enn á ný og biðja hæstv. forseta um að beita sér í því að við fáum að ræða þetta mál opinskátt. Það gengur ekki að ríkisstjórnarflokkarnir biðji stjórnarandstöðuna um trúnað en hlaupi svo sjálfir í fjölmiðla til að afvegaleiða umræðuna. Þar kemur bara annað sjónarmiðið fram. Þetta kallast að spila ekki „fair play“, ekki réttlátan leik. Það er ósanngjarnt að gera þetta svona. Menn hafa fallið í þessa gryfju áður. Hæstv. fjármálaráðherra Steingrímur J. Sigfússon sagði fyrir ekki svo löngu síðan að það væri að koma glæsileg niðurstaða í Icesave-deiluna en þurft svo að draga það til baka og biðjast afsökunar og segja: „Þessi niðurstaða getur aldrei orðið glæsileg.“ Núna segir hæstv. forsætisráðherra að það sé að koma niðurstaða sem sé miklu betri 

Frú forseti. Ég verð að segja það fyrir mína parta að þetta er dapurleg uppákoma sem á sér stað núna. Búið er að fara yfir það hér að það var fundað og reifuð kynning fyrir þingflokkum stjórnarandstöðunnar á stöðunni sem væri í þessu máli og menn beðnir um að halda trúnað. Hvað gerist svo þegar menn eru að ræða það í mínum þingflokki að halda trúnað og gera það með sóma og halda sig frá fjölmiðlum? Þá kveikir einn á útvarpinu og spilar viðtal við Jóhönnu Sigurðardóttur, hæstv. forsætisráðherra. Ég velti fyrir mér: Er þetta akkúrat það sem ríkisstjórnin hefur verið að boða? Þetta er nákvæmlega það sem hún hefur sagt allan tímann. Þetta er hin opna lýðræðislega stjórnsýsla sem hún boðar. Þetta sýnir sig enn og aftur, við heyrum um þetta í fjölmiðlum, það er talað um þetta í blöðunum og útvarpinu. Þetta er algjörlega óviðunandi. Ég skil ekki við svona uppákomu af hverju forseti frestar ekki fundi og kallar saman formenn þingflokkanna 

Hæstv. forseti. Ég tek fyrst og fremst til máls til að benda hæstv. forseta á að ég tel að það sé í rauninni þýðingarlaust að halda þessum fundi áfram meðan ekki fæst úr því skorið hvort við fáum Icesave-málið á dagskrá í dag eða ekki. Það er alveg ljóst að hér er um að ræða gríðarlegt hagsmunamál fyrir íslensku þjóðina, eitthvert stærsta málið sem þingmenn þurfa að taka afstöðu til á þessu ári, þessu kjörtímabili jafnvel. Þetta eru gríðarlegar skuldbindingar langt fram í tímann sem um er að ræða og þegar við horfum á þá dagskrá sem liggur fyrir er þar ekkert mál sem ekki má bíða, ekki má víkja til hliðar um stundarsakir til að taka þetta gríðarlega mikilvæga mál á dagskrá. Ég held að það væri miklu meiri bragur á því ef hæstv. forseti gerði hlé á þingfundi þannig að þingflokksformenn gætu rætt saman um fyrirkomulag þessara mála. Ég vil ítreka þá kröfu sem hér hefur komið fram um að við fáum umræðu um Icesave-málið í dag. 

Virðulegi forseti. Í ljósi ummæla hæstv. forsætisráðherra í hádegisfréttum í dag, á sama tíma og þingflokkar stjórnarandstöðunnar fengu reifaða kynningu á hugsanlegum mögulegum samningum um Icesave og eru beðnir um trúnað um það sem fram kom í því reifaða máli, er algjörlega ljóst að annað tveggja hefur gerst, að hæstv. forsætisráðherra hefur einfaldlega brotið trúnað eða að orðið trúnaður hefur aðra merkingu á þeim bæ en á að gilda hjá þingflokkum stjórnarandstöðunnar. Í ljósi þess, frú forseti, er það einlæg ósk mín að forseti fresti fundi og kalli þingflokksformenn á sinn fund og farið verði yfir þessi mál vegna þess að sá trúnaðarbrestur sem kominn er upp á milli stjórnarandstöðu og hæstv. forsætisráðherra er óásættanlegur.

Virðulegi forseti. Ég fer fram á það, og tek undir með öðrum þingmönnum, að forseti fresti fundi. Og svo maður tali bara um hlutina eins og þeir eru, þetta er gersamlega fráleitt. Við erum með dagskrá með einhverjum málum - með fullri virðingu fyrir þeim - sem ekkert liggur á, ekki neitt, og hér erum við með stærstu skuldbindingar Íslandssögunnar sem búið er að kynna í fjölmiðlum af ráðherrum sem báðu stjórnarandstöðuna um trúnað um það mál sem þeir eru svo að tala um í fjölmiðlum. Og þeir tala um sigur og þeir leyfa þeir sér það, virðulegi forseti, að vera svo allt annars staðar. Þeir eru búnir að láta að því liggja að það verði jafnvel gengið frá þessu máli mjög hratt. Virðulegi forseti. Forseti er forseti alls þingsins og hér er um heiður þingsins að ræða. 

Virðulegi forseti. Það er kannski að bera í bakkafullan lækinn að koma upp enn einu sinni vegna þess að þessi skilaboð hljóta að vera komin til skila, en þar sem það eru engin viðbrögð held ég að rétt sé að tæpa aðeins á þessu máli og setja það í samhengi. - Ég sé að hv. þm. Róbert Marshall horfir á mig. - Þær skuldbindingar sem verið er að tala um að skrifa undir eru tvöfaldar skuldir alls sjávarútvegs á Íslandi. Það væri gaman að heyra hv. þingmann koma upp og tjá sig aðeins um þetta samhengi sem hann vill með þögn sinni hér raunverulega samþykkja.

Virðulegi forseti. Ég vil koma í þennan ræðustól til að bera aðeins blak af ríkisstjórninni því að það er ekki rétt sem hér hefur verið haldið fram að þetta séu einstæð vinnubrögð af hálfu ríkisstjórnarinnar. Þetta eru vinnubrögð ríkisstjórnarinnar, svona eru þau. Þau eru nákvæmlega þessi: Það er mjög einbeittur vilji hjá ríkisstjórninni til að sniðganga þingið og það er auðvitað það sem verið er að sýna með þessu máli hérna. Nú háttar svo til að í hliðarsal er tölva og í tölvunni getum við núna lesið nákvæmlega allar upplýsingar um greiðslukjör og þess háttar hluti sem snúa að þessu máli en þingmenn geta ekki rætt þessi mál efnislega. Hæstv. forsætisráðherra gerði það í útvarpinu í hádeginu meðan við hin, þingmennirnir, erum að ræða þessi mál undir trúnaði en hæstv. forsætisráðherra rýfur þann trúnað með þessum hætti. Þetta eru auðvitað ótrúleg vinnubrögð en algjörlega í samræmi við það sem maður á að venjast af hálfu hæstv. ríkisstjórnar, þ.e. einbeittur vilji til að sniðganga þingið og ganga fram hjá því, líka í svona stórum málum.

Virðulegi forseti. Ég vil hnykkja á því sem hér hefur komið fram áður að það er krafist trúnaðar af þingmönnum um þetta mál. Á sama tíma fara ráðherrar í fjölmiðla með málið og leggja það rangt upp. Þeir eru að blekkja þjóðina í fjölmiðlum um þetta mál og það er algjörlega óásættanlegt. Hæstv. forsætisráðherra tók þátt í þeirri ríkisstjórn sem blekkti þjóðina í átta mánuði um hvert stefndi með efnahagsmálin. Þetta er ítrekaður einbeittur brotavilji hjá forsætisráðherra Íslands að blekkja þjóðina og blekkja þingið. Þetta er óásættanlegt og ég fer einfaldlega að krefjast þess að þetta fólk víki af þingi og segi af sér. Það er ekki hægt að bjóða þjóðinni upp á það að vera með ráðamenn sem haga sér með þessum hætti. Þetta er nánast glæpsamleg athöfn sem hér fer fram, það er verið að skuldbinda þjóðina áratugi fram í tímann upp á nærri því 700 milljarða a.m.k. En þessar upplýsingar eru lagðar rangt upp í fjölmiðlum 

„Hvað hæstv. forsætisráðherra gengur til“, vildi hv. þingmaður segja. Ég áminni enn og aftur hv. þingmenn um að ávarpa þingmenn, ráðherra og forseta með réttum hætti.

Frú forseti. Hér er logið að okkur dag eftir dag og það er sárt. Við fáum einhverjar upplýsingar, við fáum ekki að vita nærri því nógu mikið, okkur eru skammtaðar upplýsingar og fólkinu í landinu er líka skammtaðar upplýsingar og hlutirnir fegraðir. Við þurfum að fá ítarlegar upplýsingar til að fá niðurstöðu í þetta mál, við þurfum að skoða það frá fleiri hliðum. Það gengur ekki að farið verði með þetta lengra án þess að þjóðin fái að segja sitt um það.

Virðulegi forseti. Enn vil ég ítreka þá kröfu sem fram hefur komið í dag hjá talsmönnum stjórnarandstöðunnar að þessum fundi verði frestað og það rætt í þeim hópi hvenær þetta mál verði tekið á dagskrá. Ég hef þá skoðun að það verði að vera í dag. Er að draga til tíðinda í dag í þessu máli? Þingheimur verður að fá svör við því. Málið er það stórt og fjárskuldbindingarnar það miklar að það nemur, svo við setjum það í samhengi, ellefuföldu menntakerfinu, þ.e. rekstri menntakerfisins í 11 ár. Hvað vill hv. formaður menntamálanefndar segja um þetta? Finnst henni eðlilegt að við ræðum þetta ekki hér í dag? Ég krefst þess, frú forseti, að fundi verði frestað og formenn þingflokka kallaðir saman.

Virðulegur forseti. Ég ætla, með leyfi forseta, að fá að lesa hér frétt af mbl.is. Fyrirsögnin er: Icesave-lán til sjö ára á 5,5% vöxtum. „Íslenska ríkið þarf ekki að byrja að greiða af höfuðstól láns sem Bretar veita því vegna Icesave-deilurnar fyrr en eftir sjö ár.“ - Á þeim tíma þarf þó að greiða vexti af skuldabréfi sem gefið verður út með ríkisábyrgð. - „Heildarskuldbindingar Íslands vegna Icesave verða upp á 650 milljarða króna samkvæmt samkomulaginu og vextirnir 5,5 prósent á ári, samkvæmt heimildum mbl.is.“ Þessi frétt er lengri, virðulegur forseti. Þetta er nákvæmlega það sem þingmönnum var kynnt í morgun og við vorum beðin um að gæta trúnaðar sem við höfum virt. Við höfum kallað eftir því, og ég tek undir með þeim sem hér hafa talað, að fá að ræða þessi mál á Alþingi við hæstv. ríkisstjórn. Nei, hæstv. ríkisstjórn kýs að koma þessu fyrst á mbl.is en vill ekki ræða málið á Alþingi.

Hæstv. forseti. Þetta er auðvitað sérkennileg umræða. Hér höfum við stjórnarandstæðingar ítrekað komið með skýrar kröfur um að fundi verði frestað og efnt til formannafundar þingflokka til að komast að niðurstöðu um það hvernig haga beri dagskránni í dag. Það er ljóst að það eru allt aðrar forsendur uppi en þegar sú dagskrá var samin sem hér liggur fyrir. Það er komið á dagskrá í þjóðfélagsumræðunni stórmál sem varðar okkur öll, Íslendinga. Það eru atburðir að gerast í dag sem taka þarf afstöðu til. Ríkisstjórnin ætlar að haga því þannig að þingið fái hugsanlega að ræða málið einhvern tíma seinna, ekki í dag, ekki þegar ákvarðanir eru teknar eða atburðirnir eiga sér stað heldur eiga menn að geta tjáð sig um þetta löngu síðar. Það er athyglisvert að þeir fáu hv. þingmenn ríkisstjórnarflokkanna sem hafa sést í þinghúsinu hafa verið mállausir. Reyndar virðist einn hafa raknað úr rotinu, hv. þm. Róbert Marshall, sem hefur beðið um 

Eins og forseti gat um áðan eða greindi frá fyrir stuttri stundu kom forseti þeirri umræðu og beiðnum sem hér hafa komið fram til viðkomandi ráðherra ríkisstjórnarinnar sem fara með þessi mál og hefur þannig orðið við því.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að ríkisstjórnin skuli hafa rofið sinn eigin trúnað í viðtölum við fjölmiðla núna í hádeginu vegna þess að það trúnaðarmál sem var kynnt fyrir þingflokkunum fyrir hádegi lít ég ekki á sem trúnaðarmál heldur ógeðfellt leynimakk og pukur. Það er íslenska þjóðin sem á að taka á sig þær skuldbindingar sem um ræðir í sambandi við Icesave-deiluna og það er íslenska þjóðin sem á að vita allt um það mál. Öll gögn eiga að liggja á borðinu fyrir þjóðinni allri. Það er ekki á okkar valdi, 63 þingmanna, að ráða vilja þjóðarinnar í þessu máli. Það eru alveg hreinar línur með það. Sá mikli sigur sem ríkisstjórnin telur sig hafa unnið 

Frú forseti. Nú hefur það verið upplýst hér í þingsal að það mál sem er til umræðu verði rætt  Mig langar til að geta þess vegna þess að mér finnst undirliggjandi í málflutningi þeirra tveggja stjórnmálaflokka sem stjórnuðu í landinu frá 1995–2007 sú tilfinning þeirra að í landinu hafi verið framið einhvers konar valdarán vegna þess að þeir séu ekki við stjórn.  
            

Virðulegi forseti. Það sem við viljum leggja áherslu á er að hlutirnir séu gerðir í réttri röð og ef menn vilja kynna fyrir þinginu og treysta á þingviljann í þessu máli sé það raunverulega gert en ekki með einhverjum þykjustuleik. Ég hlýt að spyrja mig í ljósi greinar sem hæstv. fjármálaráðherra skrifaði í Morgunblaðið undir lok janúarmánaðar þar sem hann fór yfir sorgarsögu Icesave-málsins og lýsti því m.a. að það sé enn örlítil vonarglæta eftir í málinu því að enn ætti Tryggingarsjóður innstæðueigenda eftir að taka við skuldunum og tryggingarupphæðirnar því formlega séð enn á ábyrgð viðkomandi ríkja. Svo segir hæstv. fjármálaráðherra, með leyfi forseta: „Enn er hægt að afstýra stórslysi fyrir íslenska þjóð. Taki Tryggingarsjóðurinn hins vegar við skuldunum er ljóst að þá verður ekki aftur snúið: Þá hefur þjóðin endanlega verið skuldsett á grundvelli pólitískra þvingunarskilmála sem ríkisstjórnin hafði ekki dug í sér til að standa gegn.“  Stendur þingflokkur Vinstri grænna að baki þessum samningum? Við skulum ekki 

Virðulegi forseti. Aðeins út af orðum hv. þm. Róberts Marshalls. Það er skoðun stjórnarandstæðinga að hér hafi ekki verið framið valdarán og þess vegna hafi Alþingi töluvert hlutverk. En það er eins og ekki sé ætlast til þess að Alþingi hafi neina aðkomu að þessu máli og það vekur auðvitað miklar áhyggjur með okkur sem höfum áhuga á því að þingið hafi aðkomu að málinu og hér ríki þingræðisleg vinnubrögð. 
             Hér er það þannig að hv. þingmenn hafa núna í um það bil klukkutíma beðið hæstv. forseta um að fresta þessum fundi, gefa færi á því að formenn þingflokka geti rætt málin til að tryggja það að málið sem hér er verið að ræða svona undir rós geti komist dagskrá Alþingis og við fáum svör við hlutunum. Við fáum engin svör, okkur er sagt að þessi mál verði rædd einhvern tíma en það eru auðvitað ekki nokkur svör. Auðvitað koma þessi mál með einhverjum hætti til umræðu á Alþingi einhvern tíma en það er ekki það sem við erum að biðja um. Við erum að biðja um að það verði gert núna og það verði hægt að ræða þessi mál í þaula áður en skrifað verður undir þá samninga sem sagt er að séu tilbúnir. Ég spyr hæstv. forseta: Vill ekki hæstv. forseti greiða fyrir þingstörfum og taka af skarið, fresta þessum fundi og setja á fund með 

Frú forseti. Það er ótrúlegt að upplifa það sem nýr þingmaður og mér heyrist að eldri þingmenn með meiri reynslu eigi svolítið erfitt með að trúa því að við þurfum að standa hér og krefja hæstv. forseta um að fresta fundi til að taka mál á dagskrá. Ég hélt sjálfur í upphafi sumarþings að hér yrðu viðhöfð önnur vinnubrögð. Það kom mér því satt best að segja nokkuð á óvart að hér yrði skipað í 12 fastanefndir en ekki til að mynda sex nefndir sem mundu ein eða tvær fjalla um Icesave-skuldbindingar og önnur um peningastefnu og sú þriðja um efnahags- og fjármál ríkisins. Að menn mundu einhenda sér í það í þinginu að vinna samviskusamlega að öllum störfum en hætta við og leggja til hliðar öll minni háttar mál sem hér hafa síðan verið á dagskrá og þingmenn látnir vera uppteknir við að hlaupa út og inn af fundum til að afgreiða mál, Evróputilskipanir og annað í þeim dúr  
            

Frú forseti. Loks birtist hæstv. fjármálaráðherra í salnum, hæstv. fjármálaráðherra sem sagði Alþingi fyrir tveimur dögum ósatt og að segja þingi ósatt fellur undir ráðherraábyrgð þannig að ég held að hæstv. ráðherra ætti að skoða stöðu sína. Þetta snýst um fullveldisafsal þjóðarinnar, hvorki meira né minna. Hér er ríkisstjórnin að afhenda fullveldi þjóðarinnar til erlendra aðila, skuggaríkisstjórn Alþjóðagjaldeyrissjóðsins er að afsala fullveldi þjóðarinnar. Við skulum átta okkur á því hvað þetta er alvarlegt mál. Þingið á ekki að fá að koma að málunum fyrr en allt er frágengið. Búum við í lýðræðisríki eða búum við í bananalýðveldi? Ég er mjög hugsi yfir því hvernig komið er fyrir okkur sem þjóð, hvernig komið er fyrir lýðveldinu okkar ef þetta verða vinnubrögðin áfram. Fullveldið er að fara úr greipum okkar, skuggaríkisstjórn 

Frú forseti. Ég kem upp og tek undir það sem menn hafa beðið hér um, að forseti virði það að hún er forseti allra þingmanna og fresti fundi. Ég skil í raun og veru ekki af hverju það er ekki hægt að verða við þeirri ósk að fresta fundi í stuttan tíma, kalla saman þingflokksformenn og fara yfir stöðuna sem komin er upp í þinginu. Mér er það algjörlega óskiljanlegt þar sem margbúið er að biðja um það. Svo sagði hæstv. forsætisráðherra í morgun þegar hv. þm. Þór Saari spurði hvort Icesave-samningarnir yrðu kynntir fyrir þinginu þegar þeir lægju fyrir, að þeir yrðu a.m.k. kynntir fyrir þingflokkunum. Ég velti því fyrir mér eftir það sem fór fram á þingflokksfundum í morgun þar sem málið var örlítið reifað hvort hæstv. ríkisstjórn hefði ekki alveg eins getað látið bréfdúfu fljúga fram hjá gluggunum og kallað það kynningu fyrir þingflokkana.

Frú forseti. Ég fagna því innilega að þjóðin hafi fengið að vita það litla sem okkur var sagt hér í morgun þrátt fyrir þann trúnað eða þann leik um trúnað sem við vorum beðin um að veita. Nú er brýnt að ræða þetta mál í þinginu og í þjóðfélaginu öllu og því legg ég til að þingfundi verði frestað.

Frú forseti. Ég held að það sé mikilvægt að fram komi að Alþingi fól framkvæmdarvaldinu að leiða til lykta samninga við viðeigandi stjórnvöld vegna innstæðna í útibúum íslenskra viðskiptabanka á Evrópska efnahagssvæðinu og á grundvelli þeirra sameiginlegu viðmiða sem ríkisstjórn samþykkti í nóvembermánuði sl. og hefur verið kallað Brusselniðurstaðan eða Brusselreglurnar. Stjórnarandstöðunni, utanríkismálanefnd, forustumönnum stjórnarandstöðunnar og þingflokkum var í dag kynnt staðan í samningaviðræðum, í þreifingum sem fara fram milli aðila  Að öðru leyti verð ég að segja, frú forseti, að það eru auðvitað ekki aðstæður til að ræða þetta efnislega undir þessu fundarformi en að sjálfsögðu verður það gert við fyrsta mögulegt tækifæri eftir því sem efni málsins gefa tilefni til.

Forseti leyfði hæstv. fjármálaráðherra að fara nokkrar sekúndur fram yfir tímann, eins og nokkrir hafa reyndar tekið sér, til að koma ákveðnum skilaboðum hér á framfæri sem óskað hafði verið eftir.

Virðulegur forseti. Spádómsgáfa fjölmiðlanna er afar mikil ef það er rétt sem hæstv. ráðherra segir að þeir hafi getið sér til um þetta. Ég las upp áðan úr mbl.is og það er með ólíkindum hvað þeir eru duglegir að geta sér til um ýmis atriði í þessu sem ég hefði ekki getað farið betur með þó að ég hafi heyrt það í morgun á þessum ágæta fundi sem var bundinn trúnaði. Forseti og hæstv. ráðherra hafa tilkynnt að þessi mál verði að sjálfsögðu rædd hér. Það er eitt sem spámenn Morgunblaðsins hafa ekki getið sér til um og það er hvenær undirritunin á að fara fram og það er það sem við í stjórnarandstöðunni höfum verið að kalla eftir hérna. Getum við fengið að ræða þessi mál áður en til undirritunar kemur eða ætlar hæstv. fjármálaráðherra sér að láta þessar umræður fara fram þegar undirritunin hefur farið fram? 

Virðulegi forseti. Ég tel að það eigi ekki að breyta þingsköpum fyrir hæstv. ráðherra frekar en þingmenn. Hæstv. ráðherra getur fengið eins margar mínútur og hann vill ef hæstv. forseti mundi boða til fundar með þingflokksformönnum og sátt næðist um að þetta mál yrði tekið á dagskrá þingsins í dag til að ræða það. Þá getur hæstv. fjármálaráðherra fengið eins margar mínútur og hann þarf til að skýra þingheimi og þjóðinni frá því sem hér fór fram. Það kemur ekkert orðið á óvart úr herbúðum hæstv. ríkisstjórnar, það er a.m.k. fátt sem kemur á óvart þaðan. Skeytingarleysi ríkisstjórnarinnar og meirihlutaflokkanna gagnvart þjóðinni, gagnvart þinginu er orðið algjört. Það kristallast kannski í þeim málum sem voru á dagskrá í dag sem eru fyrstu mál hæstv. félagsmálaráðherra sem hann ber fyrir þetta sumarþing og það eru innleiðingar frá Evrópusambandinu. Sá hæstv. ráðherra, sem fer með velferð fjölskyldnanna í landinu, velferð heimilanna, á að vera í fararbroddi 

Frú forseti. Ég tel afar brýnt að boðað verði til nýs þingfundar með nýrri dagskrá og við fáum að ræða þetta mál efnislega. Það er ljóst, a.m.k. í hugum okkar sem hér komum ný að verkum, að það þarf að ræða þetta mál frá grunni. Það hefur ekki verið útrætt í þingsalnum, og ég held ekki meðal þjóðarinnar, hvort það hafi verið fullkannað, til að mynda fullyrðingar virðulegra lagaprófessora þess efnis að við þurfum ekki að borga þessa Icesave-reikninga, að við þurfum ekki að standa við þær skuldbindingar, þetta sé umfram það sem standi í EES-samningnum. Það er lágmark að slík efnisleg umræða fari fram í ljósi þeirra upplýsinga sem við fengum á þingflokksfundum í morgun en vorum bundin trúnaði um. Og ég ítreka ósk, bæði mína og annarra hv. þingmanna, um að þeim höftum verði af okkur létt þannig að við getum talað hér 

Frú forseti. Það er ánægjulegt að hæstv. fjármálaráðherra er genginn í salinn. Af því tilefni langar mig til að bera upp við hann spurningu vegna þess að það er dálítið málum blandið hvenær gengið verður frá þessu samkomulagi og það skiptir verulegu máli þegar til á að taka hvernig þingið á að koma að því. Á miðvikudaginn var sagði hæstv. fjármálaráðherra, með leyfi forseta: „Ég held að ég geti fullvissað hv. þingmann um að það standi ekki til að ganga frá einhverju samkomulagi á morgun eða einhverja næstu daga …“ Af þessu tilefni er óhjákvæmilegt að spyrja hæstv. fjármálaráðherra að því hvort það sé alveg ljóst að ekki standi til að ganga frá Icesave-málinu næstu daga. Í því sambandi er nauðsynlegt fyrir okkur að vita hvenær ætlast er til þess að þingið komi að því máli ef það er þannig að það eigi að gera það þegar búið er að ganga frá samningnum. En númer eitt, tvö og þrjú þá skiptir máli: Er þetta réttur skilningur og stendur hæstv. fjármálaráðherra við það sem hann sagði hér, að ekki verði gengið frá þessu máli einhverja næstu daga?

Virðulegi forseti. Hér hafa fallið ansi þung orð af hálfu sumra þingmanna. 

Virðulegi forseti. Þessi umræða snýst ekki um vinnubrögð Sjálfstæðisflokksins til eða frá. Hún snýst um þann trúnaðarbrest sem orðið hefur á milli hæstv. forsætisráðherra, sem kom fram í hádegisfréttum á meðan fulltrúi samninganefndar um Icesave sat á þingflokksfundum, a.m.k. okkar sjálfstæðismanna, en beðið var um trúnað um þau mál sem þar var fjallað um. Forsætisráðherra fer í fjölmiðla og ræðir þau mál frá A til Ö. Um það snýst þetta mál, að beðið er um trúnað af hálfu stjórnarandstöðunnar varðandi það sem er á döfinni en forsætisráðherra fer og ræðir við fjölmiðla. Í því ljósi, frú forseti, ber ég enn fram þá ósk að forseti fresti fundi, ræði við þingflokksformenn og menn komist að niðurstöðu um hvernig við högum þingfundi í dag.

Virðulegi forseti. Það hafa ekki fallið stór orð hér í dag, ekki í neinum samanburði við það stóra mál sem hér er til umræðu  Í öðru lagi spyr ég um hvað hæstv. ríkisstjórn hafi meint með því að biðja þingflokka stjórnarandstöðunnar um trúnað í þessu máli og hvort forseti geti ekki svarað hv. þingheimi þeirri 

Frú forseti. Þetta er með stærri og vandasamari málum sem íslenska þjóðin hefur lengi staðið frammi fyrir. Mér finnst umræðan kannski ekki alveg vera í samræmi við það sem hér hefur farið fram í liðnum Um fundarstjórn forseta. 
             Þegar ég sagði í gær, á miðvikudaginn var eða fyrir þrem dögum, eða hvað það var, að ekki stæði til að undirrita eitthvað daginn eftir eða á næstu dögum var það mat á stöðu þessara þreifinga að ólíklegt væri að neitt slíkt væri í sjónmáli. Síðdegis í gær varð sú framþróun í þessum viðræðum að þá fór að líta út fyrir að mögulega gæti náðst lending.  
            

Forseti biður um hljóð í salnum og að þingmenn gefi ræðumönnum hljóð.

Frú forseti. Það er með nokkuð blendnum huga sem ég kem upp í umræðu utan dagskrár um meðferð ríkisbanka á fyrirtækjum í greiðsluerfiðleikum í ljósi þeirra ótrúlegu orða sem féllu hjá hæstv. fjármálaráðherra um að hann nennti bara ekki að leggja það á sig að fara upp í ræðustól til þess að útskýra fyrir þinginu hver staða mála væri í Icesave-viðræðunum. Þvílík skilaboð sem þessi orð eru til Alþingis að það er á mörkunum að maður haldi jafnvægi undir svona ummælum ef okkur er eitthvað umhugað um virðingu Alþingis Íslendinga. Mig langar að ræða aðeins, óháð Icesave-málunum sem við munum væntanlega ræða hér áfram í dag, í framhaldi af þessari umræðu, um stöðu fyrirtækjanna í landinu og meðferð ríkisbankanna á þeim. Trúlega hefur aldrei verið eins mikilvægt að standa vörð um atvinnustarfsemina í landinu, 17.000 Íslendingar eru atvinnulausir og ef spár ganga fram munu um 3.500 íslensk fyrirtæki fara í þrot á þessu ári. Í ljósi aðgerðaleysis ríkisstjórnarinnar á ég ekki von á því að þessar tölur eigi eitthvað eftir að batna. Þess vegna vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra, sem fer með hlutabréf í ríkisbönkunum - stjórnmálamenn hafa aldrei verið eins valdamiklir og á Íslandi í dag - hvaða framtíðarsýn hann hafi í atvinnurekstri hér á landi. Í ljósi þess að mörg fyrirtæki á degi hverjum eru að keyra í þrot vegna himinhárra stýrivaxta, lágs gengis krónunnar sem orsakast af stefnuleysi ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum, finnst mér brýnt að við fáum svör frá ríkisstjórninni um hvaða framtíðarsýn hún hafi í þeim efnum. Sér hæstv. ráðherra fyrir sér að þau fyrirtæki verði að miklu leyti tekin yfir í sérstök eignarhaldsfélög ríkisins og rekin undir hatti hins opinbera? Eða sér hæstv. ráðherra fyrir sér að bankarnir muni leysa þessi mál innan dyra í samræmi við þær verklagsreglur sem þar hafa verið útbúnar í samvinnu og samráði við eigendur og stjórnendur íslenskra fyrirtækja? Við erum að tala um að hátt í 70% af íslensku atvinnulífi búa við mikla greiðsluerfiðleika. Þar er síður en svo um að ræða einhverja sérstaka útrásarvíkinga. Við erum að ræða hér um rekstraraðila á verkstæðum, fólk sem rekur ísbúðir, sprotafyrirtæki o.fl. Ég mundi vilja heyra að ríkisstjórnin segði og sendi þau skilaboð til bankanna sem eigandi þeirra að það eigi að vinna að lausnum á vanda þessara fyrirtækja í samráði við stjórnendur og eigendur þeirra vegna þess að yfir höfuð er þar mjög venjulegt fólk sem lent hefur í því að lán fyrirtækjanna hafa farið fram úr öllu hófi og allar rekstrarforsendur hafa breyst. Ég velti líka fyrir mér, í ljósi þess að sérstakar verklagsreglur eru í ríkisbönkunum, hvernig stendur á því að við horfum t.d. upp á fáránleg tilboð í vegagerð í landinu þar sem aðilar bjóða jafnvel niður í 50% af kostnaðaráætlun. Sú spurning hlýtur að leita á mann hvort þar sé um aðila í raunverulegum rekstri að ræða eða hvort menn ætli sér að ná einhverjum verkefnum í skyndi, ná greiðsluflæði inn í viðkomandi fyrirtæki og gefast kannski upp í miðju verki. Ég hef fengið margar athugasemdir frá verktökum, sérstaklega í vegavinnu, sem kvarta mjög yfir því að það skuli viðgangast vegna þess að þeir sjá ekki með nokkrum hætti að þetta geti gengið, að áætlanir með svona lágum tilboðum standist. Það segir sig sjálft ef þeir sem þó reyna að reka starfsemi sína með eðlilegum hætti eiga nær enga möguleika á að fá verk til að mynda í vegagerð á viðráðanlegum kjörum, að framtíðin er ekki björt. Ég velti því fyrir mér hvort það geti verið að ríkisbankarnir láni verktökum sem bjóða á svona fáránlegu verði og ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann hafi einhverja vitneskju um slíkt. Ég vil að lokum segja það, hæstv. forseti, að ég tel að við þurfum að auka tiltrú á íslensku efnahagslífi. Það er mikil tortryggni í íslensku samfélagi í dag og það er ekkert óeðlilegt. Ég tel að stjórnarandstaðan eigi að beita sér fyrir því að þeirri tortryggni sé eytt og við eigum að tala kjark í fyrirtækin í landinu. En það verða þá að vera gagnsæjar verklagsreglur innan bankanna, sem ég tel að séu fyrir hendi, og við þurfum þess vegna í sameiningu að viðhalda upplýstri umræðu um stöðu mála í dag. Ég er alveg sannfærður um, 

Frú forseti. Af því að málshefjandi hóf mál sitt á því að ræða annað mál sem hér var á dagskrá á undan og gerði athugasemdir við ummæli mín þess efnis að ef maður fengi ekki hljóð til þess að koma upplýsingum á framfæri í afar takmörkuðum ræðutíma væri það sérstök óvirðing við Alþingi að kvarta undan því, er ég ósammála því. Ég held að virðing Alþingis sé ekki fólgin í því að þeir sem orðið hafi á hverjum tíma geti alls ekki notað það fyrir hávaða í þingsal en það kann að vera skoðun hv. þingmanns.

Þetta kemur nú úr hörðustu átt.

Það er að vísu alveg rétt að ég hef stundum gripið fram í. Varðandi það hins vegar sem hér er á dagskrá og snýr að bönkunum og öðrum fjármálastofnunum væntanlega eftir atvikum er alveg ljóst að eitt mikilvægasta og kannski almikilvægasta verkefni þeirra nú og næstu missirin verður skuldaúrvinnsla og fyrirgreiðsla við fyrirtæki sem mörg hver eru í miklum erfiðleikum og sama má að sjálfsögðu segja um heimili. Þeim mun brýnna er að þessir bankar komist endanlega á koppinn og verði fullfjármagnaðir vegna þess að þeirra bíða og þeir hafa með höndum gríðarlega mikilvæg verkefni í þessum efnum sem tengjast endurskipulagningu í íslensku fjármálalífi og atvinnulífi. Bankarnir, þ.e. nýju ríkisbankarnir þrír, hafa allir sett sér reglur og þær liggja fyrir um það í grófum dráttum hvaða aðferðafræði þeir nota til að vinna úr skuldavanda viðskiptavina sinna. Ég hef þær hér allar saman, aðgerðir Landsbankans gagnvart fyrirtækjum í erfiðleikum, verklagsreglur nýja Kaupþings banka um úrlausn útlánavandamála og leiðbeinandi vinnurammi, úrlausnir fyrir fyrirtæki í tímabundnum erfiðleikum frá Glitni sem þá var. Þessar reglur voru allar mótaðar í framhaldi af og í samræmi við viðmiðunarreglur Samkeppniseftirlits sem birtust fljótlega eftir hrunið í haust þannig að bankarnir vinna að þessu eftir atvikum með nokkuð samræmdum hætti og í samræmi við þær leiðbeiningar sem komið hafa sérstaklega frá samkeppnisyfirvöldum. Við höfum að sjálfsögðu fundað með bönkunum og þeir hafa kynnt okkur reglur sínar í þessum efnum og sumar þeirra hafa tekið breytingum. Ég hef t.d. nýlega skoðað metnaðarfullar hugmyndir Landsbankans um hvernig unnið skuli úr þessum málum í framhaldinu þannig að bankarnir hafa einnig kynnt ríkinu sem eiganda það hvernig þarna verði staðið að málum. Fjármálaráðuneytið hefur fengið erlendan ráðgjafa, Ian M. Beith, til að taka út þessa vinnuferla hjá bönkunum. Þeirri vinnu er nú lokið og af samtölum við hann að dæma má ætla að þessi mál séu í allgóðum farvegi og að þekking sé til staðar innan bankanna til að vinna að þessum málum. Drög að þessari úttekt bárust í hádeginu í dag og endanleg skýrsla er áætlað að liggi fyrir í næstu viku þannig að það verði reynt af hálfu stjórnvalda að gera á því óháða úttekt hvernig þessar reglur og vinnuferli líta út, m.a. að tryggja að byggt sé þar á bestu þekktri aðferðafræði og fáanlegri reynslu. Í framhaldinu verður að sjálfsögðu farið yfir þetta og yfir skýrslurnar í bönkunum og þeim gert, eftir því sem ástæða er þá til, að aðlaga vinnuferla sína í þessum efnum. Í stuttu máli má segja að meðferð mála hvað varðar fyrirtæki í greiðsluerfiðleikum sé mjög svipuð í grundvallaratriðum. Skipulag bankanna sjálfra er þó auðvitað eitthvað mismunandi og getur verið blæbrigðamunur á því hvernig þeir standa að málum, t.d. í hvaða mæli þeir virkja sín eignaumsýslufélög sem þeir hafa stofnað til að leysa úr slíkum málum eða að hve miklu leyti þeir vinna það af hálfu bankans sjálfs. Ég vil líka bæta því við að innan fjármálaráðuneytisins er verið að vinna að frágangi á bæði eigenda- og eignarhaldsstefnu. Því máli mun verða lent innan skamms, þ.e. þær reglur verða ákvarðaðar og endanleg stefna tekin um það hvernig farið verður með þetta vandasama hlutverk af hálfu eigandans, bæði hvað varðar eignarhaldið sjálft eða eignarhaldsformið og síðan eigendastefnuna, hvaða stefnu og markmið eigandinn hefur varðandi þessi fyrirtæki sín. Þá verður væntanlega ekki síst horft til þeirra reglna sem um þetta gilda í Noregi þar sem þróuð hefur verið mjög vönduð eigendastefna sem gæti í þessu tilviki að hluta til orðið almenns eðlis og tekið til allra fyrirtækja ríkisins þar sem kveðið verður á um gagnsæi, upplýsingagjöf og fagleg vinnubrögð, auglýsingar á störfum og annað í þeim dúr og síðan sértækt gagnvart bönkum og fjármálastofnunum sem ríkið á eða er meðeigandi í. 

Hæstv. forseti. Við Íslendingar stöndum frammi því stóra verkefni að endurreisa efnahags landsins. Við það starf er þörf á hugrökku fólki sem þorir að taka ákvarðanir. Þrátt fyrir að staðan sé erfið má ekki fórna grunngildum hins frjálsa markaðar og því verður að velja leiðir sem efla samkeppni eða hamla samkeppni sem minnst. Ríkisvæðing atvinnulífsins er þegar hafin en tryggja þarf að sú ríkisvæðing sé ekki til langframa. Hagsmunir ríkisins til lengri tíma felast í því að hér þrífist sterkt og öflugt atvinnulíf. Þannig tryggjum við atvinnu, þannig tryggjum við afkomu heimilanna, betri afkomu ríkissjóðs og betri afkomu bankanna. Virðulegi forseti. Við sem sitjum Alþingi Íslendinga eru vonandi öll sammála um þau meginsjónarmið að gagnsæi og jafnvægi skuli ráða ríkjum í meðferð ríkisbankanna á fyrirtækjum í greiðsluerfiðleikum og að tryggt verði að samkeppni raskist ekki. Besta leiðin hlýtur að vera sú að komast út úr því óvissu- og millibilsástandi sem nú ríkir með því að ljúka endurreisn bankanna. Því spyr ég hæstv. fjármálaráðherra: Hvað líður endurreisn bankanna? Hvenær er þess að vænta að þeirri vinnu verði lokið? Getum við fengið fram dagsetningar? Í kjölfarið hljótum við að huga að því að losa um eignarhald ríkisins á bönkunum og hefja söluferli þeirra. Þannig losnum við við ríkisafskipti, pólitískar ráðningar og íhlutun stjórnmálamanna í málefni bankanna.  Það er mikilvægt er að hönd ríkisins taki viðskiptalífið ekki slíkum heljartaki að um það verði ekki losað. Mikilvægt er að einkaframtakið verði ekki drepið niður vegna óeðlilegrar samkeppni frá fyrirtækjum í ríkisrekstri. Endurreisn bankanna og sala þeirra að nýju er forgangsverkefni. Ég skora á hæstv. fjármálaráðherra að upplýsa okkur um hvaða stefnu ríkisstjórnin hefur í þessum málum.

Virðulegi forseti. Ég get tekið undir margt af því sem fram kom í máli hv. þingmanna sem ræddu á undan mér og held að við verðum bara að undirstrika það að mikilvægt sé að gagnsæi og jafnræði gildi í meðhöndlun bankanna á greiðsluvanda fyrirtækja. Á meðan hv. þm. Birkir Jón Jónsson kallar eftir skipunum af hálfu ríkisvaldsins eða skilaboðum um að samráð verði haft við eigendur frábiður hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir sér heljartak ríkisins. Ég held að það sé mjög mikilvægt að við sem stjórnvöld ýtum ekki undir tortryggni í garð bankanna og fjármálakerfisins heldur tryggjum að lög, reglur og aðferðir sem þar er beitt séu með sómasamlegum hætti og með gagnsæi og jafnvægi að leiðarljósi, en það er ekki okkar að senda skilaboð með öðru móti en reglusetningu. Ég vil síðan gera að umtalsefni að á vegum Fjármálaeftirlitsins starfar úrskurðarnefnd um viðskipti við fjármálafyrirtæki og á vegum bankanna eru nú starfandi umboðsmenn viðskiptavina. Ég tel alveg eðlilegt að bæði viðskiptanefnd og eftir atvikum efnahags- og skattanefnd taki til athugunar hvort þessir eftirlitsaðilar séu nógu sterkir eða hvort við þurfum að koma inn og styrkja þá enn frekar til að draga úr tortryggni í garð fjármálakerfisins. Ég held að þetta sé okkar mikilvæga verkefni og þannig sendum við skilaboð.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda kærlega fyrir að hefja umræðu um þetta mikilvæga mál, hvað verður um íslensk fyrirtæki í því erfiða ástandi sem við búum við og með þessum háu stýrivöxtum sem eru þeir hæstu á byggðu bóli, því að ríkisstjórnin, Seðlabankinn og peningastefnunefnd hafa ekki dug í sér til að lækka stýrivexti til að atvinnurekstur geti verið með eðlilegum hætti hér á landi vegna ofurvalds að utan. Staða fyrirtækja í landinu er mjög slæm og versnar með hverjum degi og hverri viku. Það er því mjög athyglisvert að heyra hæstv. fjármálaráðherra tala hér um eignaumsýslufélög banka og fjármálafyrirtækja. Fyrir minn smekk verða þau orðin nokkuð mörg ef allar bankastofnanir eiga að hafa slík eignaumsýslufélög, því að eftir því sem ég best veit stendur einnig til að stofna eignaumsýslufélag ríkisins sem sérstaklega erfið og skuldsett félög sem hafa mikla samfélagsábyrgð, fara inn í. Ég var svo heppin að sitja einn fund efnahags- og skattanefndar þar sem komu margir góðir gestir sem upplýstu nefndarmenn um hinar ýmsu hættur sem ber að varast varðandi eignaumsýslufélag ríkisins og jafnframt bankanna. Þangað komu m.a. fulltrúar frá þremur stærstu ríkisbönkunum og kynntu fyrir nefndinni hvar eignaumsýslufélög þeirra eru stödd í kerfinu. En þarna voru, frómt frá sagt, ákveðnir fulltrúar sem settu sig mjög á móti því að bankarnir hefðu eignaumsýslufélög því að í fyrsta lagi gildir bankaleynd í slíkum félögum þannig að hafi einhvern tíma eitthvað rangt verið gert eða á gráu svæði eða jafnvel ólöglegt í lánveitingum til fyrirtækja á markaði mundi það sukk halda áfram í eignaumsýslufélaginu. Nefndarmenn voru varaðir við að slík leið yrði farin á þessum 

Virðulegi forseti. Það mál sem við ræðum nú er vissulega eitt af þeim brýnustu sem íslenskt atvinnulíf og íslensk stjórnvöld standa frammi fyrir. Eitt stærsta verkefnið sem að okkur snýr vegna þeirra atburða sem gerst hafa undanfarna mánuði og missiri er einmitt að fara í gegnum stöðu þeirra fyrirtækja sem enn lifa en eru í miklum þrengingum, afar mörg, af ástæðum sem hér er ekki ástæða til að rekja. Það eru auðvitað mörg sjónarmið sem þarf að skoða en tímans vegna ætla ég einungis að tæpa á nokkrum þeirra. Eitt er að það verður að gera greinarmun á fyrirtækjum eftir eðli þeirra í svona vinnu. Það er t.d. mjög erfitt að réttlæta það að ríkisbankar, eða ef út í það er farið önnur fjármálafyrirtæki, leggi mikið upp úr því að endurreisa ýmis eignarhaldsfélög sem nú eru flest rúin eignum en hlaðin skuldum. Það þjónar afskaplega litlum þjóðfélagslegum tilgangi að halda lífi í þeim. Hins vegar þjónar miklum þjóðhagslegum tilgangi að halda lífi í sem flestum rekstrarfélögum. Það eru þau sem búa til vörur og þjónustu. Þau eru með fólk á launaskrá, þau munu greiða skatta framtíðarinnar og þeim þarf í flestum tilfellum að halda á lífi, en það verður auðvitað ekki gert nema í samvinnu við eigendur eða fyrrverandi eigendur í langflestum tilfellum. Að vísu getur verið að hægt sé að koma við nýjum eigendum að stærstu fyrirtækjunum sem eru rekin sem hlutafélög sem hægt er að selja hluti í. En lítil og meðalstór fyrirtæki eru flest þess eðlis að starfsemi þeirra er svo nátengd eigendum að það er mjög erfitt að sjá hvernig hægt er að endurskipuleggja þau nema í samvinnu og samstarfi við núverandi og fyrrverandi eigendur.

Virðulegi forseti. Hér hefur einhvern veginn ekkert verið minnst á það eignaumsýslufélag sem ég hélt að væri óhjákvæmilegt að ræða í þessu sambandi vegna þess að við höfum núna …  Og síðan kemur viðskiptaráðherra og talar um hlut sem maður einmitt óttaðist svo mikið í þessu sambandi, að pólitísk hentistefna mundi ráða því hvernig menn nálgast fyrirtækin, þ.e. að pólitíkusar geti flokkað upp félögin og sagt: Þessu hjálpum við, þessu hjálpum við ekki. Ég er því eiginlega pínulítið týndur í þessari umræðu, um hvað við erum eiginlega að tala hér. Ég hélt að við ættum að tala um það hvernig við ætlum að standa að því endurskipuleggja eða meðhöndla skuldir rekstrarfélaga 

Frú forseti. Ég deili að mörgu leyti áhyggjum hv. þm. málshefjanda, Birkis Jóns Jónssonar, um að það skortir traust meðal almennings á íslenskt bankakerfi og það þarf að byggja það upp. Ég held að íslenskir bankamenn sem og alþingismenn séu sammála um þetta atriði. Ég vildi vekja athygli á því frumvarpi sem nú er til meðferðar hjá efnahags- og skattanefnd þar sem við erum sérstaklega að skoða hvernig bankarnir meðhöndla þau fyrirtæki, þ.e. þau rekstrarfyrirtæki sem þeir hafa nú fengið upp í hendurnar. Frumvarpið hefur tekið miklum breytingum á vettvangi nefndarinnar enda er sameiginlegur vilji okkar allra að tryggja að um meðferð atvinnufyrirtækja gildi samræmdar og gagnsæjar reglur um það hvernig bankarnir taka á slíkum fyrirtækjum. Innan nefndarinnar horfum við til þess að eignaumsýslufélagið verði ráðgefandi og tryggi samræmdar og gagnsæjar reglur. Það á við þegar fyrirtækin eru seld að þeim sé ráðstafað með gagnsæjum hætti, að teknu tilliti til sjónarmiða um jafnræði, virka samkeppni, dreift eignarhald o.s.frv. Við sitjum hins vegar uppi með hin opinberu afskipti en við eigum að forðast pólitísk afskipti og um það erum við öll sammála. Það er hlutverk ríkisins að skapa rammann, tryggja vinnubrögðin en ekki að hlutast til um einstök verkefni. Og ég held að það sé markmið okkar allra með þeim lagaramma sem við erum að vinna í og ræða á vettvangi nefndarinnar og vonandi lítur dagsins ljós á næstu dögum.

Frú forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu. Hún hefði í rauninni þurft að vera lengri vegna þess að við erum að tala um svo gríðarlega mikilvægt mál sem málefni atvinnulífsins á Íslandi í dag er þar sem hátt í 70% íslenskra fyrirtækja glíma við mikla rekstrarerfiðleika. Í ljósi þess að ríkisbankarnir eru undir forræði ríkisstjórnarinnar, þ.e. fjármálaráðherrans, finnst mér mikilvægt að við fáum skýr svör í þessari umræðu, hvort það standi til að fara að ríkisvæða atvinnulífið í gríðarlega miklum mæli eða hvort það standi ekki frekar til að endurskipuleggja fyrirtækin inni í bönkunum í samráði við fyrrverandi eigendur og núverandi stjórnendur til að hámarka þau verðmæti sem liggja í þessum fyrirtækjum. Ég er mjög hræddur við það, eins og okkur hefur grunað á síðustu vikum og mánuðum, að stjórnvöld ætli sér eða hafi langanir til að koma fyrirtækjum inn í opinbert eignaumsýslufélag og ég held að það yrðu, ef það yrði í miklum mæli, mikil mistök fyrir samfélagið allt. Vegna þess að það liggur mikil þekking hjá stjórnendum og eigendum núverandi fyrirtækja og þó að þau eigi í erfiðleikum er einfaldlega ekki við margt af þessu fólki að sakast vegna þess að það hefur orðið gríðarlegur forsendubrestur í rekstrarskilyrðum íslenskra fyrirtækja. Ég mundi vilja sjá þau skilaboð, almennu skilaboð koma frá fjármálaráðherranum til bankanna að menn vinni með kúabóndanum, eiganda sprotafyrirtækisins, eiganda sjoppunnar að því að endurskipuleggja rekstur hjá viðkomandi þannig að við gerum þetta í sátt og hámörkum þau verðmæti sem liggja í atvinnutækifærum landsmanna. Við skulum reiða okkur áfram á einkaframtakið, að einstaklingar reki áfram atvinnustarfsemi í landinu 

Frú forseti. Ég get vel tekið undir það að við gætum alveg notað lengri tíma í að ræða þetta stóra og mikla mál. Hér var spurt um hvað líði vinnunni að efnahagsreikningi og endurfjármögnun nýju bankanna sem vel að merkja eru auðvitað starfandi að fullu og að gera sitt besta við erfiðar aðstæður. Svarið er það að menn ætla sér júnímánuð til að ljúka þeim viðræðum. Samningaviðræðum og samskiptum milli aðila sem nú eru í gangi hafa verið sett endanlega tímamörk, að því ferli ljúki í lok júnímánaðar. Varðandi eignaumsýslufélag bankanna annars vegar og það sem menn hafa þar með höndum og áform sem liggja nú fyrir þinginu um að stofna eignaumsýslufélag ríkisins, get ég sagt það í örugglega tuttugasta sinn hér, ef hv. frummælanda líður betur: Það eru engin áform um það af hálfu ríkisstjórnarinnar og ekki nokkurs aðila að ég veit að taka inn í eignaumsýslufélag á vegum ríkisins önnur verkefni en þau sem nauðsynlegt reynist að þangað fari og sem reynast betur komin þar en í höndum bankanna sjálfra. Það væri að sjálfsögðu best ef bankarnir reyndust færir um að leysa úr öllum þessum málum sjálfir. Ég held að það sé almennt viðurkennt að það væri besta fyrirkomulagið. Það er sjálfsagt mál að ræða hér verklag og form en við skulum passa okkur á því að gleyma ekki mikilvægi verkefnisins sjálfs, sem er alveg óendanlega mikilvægt fyrir okkur, og það er að vel takist að greiða úr vanda íslenskra fyrirtækja, allra lífvænlegra raunverulegra rekstrarfyrirtækja þar sem raunveruleg starfsemi og raunveruleg verðmætasköpun á sér stað. Það er gríðarlega afdrifaríkt og mikilvægt verkefni fyrir okkur öll vegna atvinnu- og verðmætasköpunar í landinu. Lítil og meðalstór fyrirtæki mega ekki gleymast í þeim efnum þó að orkan fari oft mikið í stóru dæmin. Það er mikill skortur á ýmsu á Íslandi um þessar mundir en kannski engu eins og trausti. Og það er rétt sem hér er sagt að það er fáu treyst um þessar mundir, enda eru menn illa brenndir. En ég vil þó spyrja: Er ekki rétt að leyfa nýju bönkunum að 

Virðulegi forseti. Nú er lokið fundi formanna þingflokka ásamt forseta þingsins með hæstv. fjármálaráðherra. Að sjálfsögðu ríkir trúnaður um ýmislegt sem þar fór fram en þó er sú niðurstaða að það verður ekki tekin fyrir sérstök umræða um stöðuna í Icesave-málinu eins og var beiðni stjórnarandstöðunnar. Staðan er sú að stjórnarandstaðan er bundin trúnaði um þær upplýsingar sem henni voru veittar hér í morgun þó að við teljum reyndar að það hafi engan veginn nægar upplýsingar komið fram til þess að við getum myndað okkur nokkra afstöðu til þeirra atburða sem nú eiga sér stað sem hafa jafnmikið vægi fyrir íslenska þjóð til langs tíma, ef fram gengur. Við höfum þess vegna viljað eiga möguleika á að eiga hér umræður í þingsalnum um þetta mikilvæga mál og teljum með öllu ófært að ráðherrar ríkisstjórnarinnar, þar á meðal hæstv. forsætisráðherra, geti tjáð sig um þessi mál á opinberum vettvangi á meðan stjórnarandstaðan er bundin. 

Frú forseti. Það er lítið eða ekkert orðið eftir af því sem þessi ríkisstjórn lagði upp með og kynnti sem ástæðu þess að menn ættu að fagna þessari sögulegu valdatöku vinstri flokkanna á Íslandi. Hér er níðst á þinginu og það sem verra er, það er verið að níðast á þjóðinni með því sem hér er að gerast í dag. Ég ætla aftur að vitna í hæstv. fjármálaráðherra frá því fyrir tveimur dögum þegar ég spurði hann um það hvort eitthvað væri að gerast í Icesave-málinu. Hæstv. ráðherra svaraði þá, með leyfi forseta: „Það er verið að reyna að koma í gang formlegum samningaviðræðum en þær eru ekki hafnar heldur eru könnunarþreifingar eða könnunarviðræður í gangi. Ég held að ég geti fullvissað hv. þingmann um að það standi ekki til að ganga frá einhverju samkomulagi á morgun eða einhverja næstu daga og áður en til slíks kæmi yrði að sjálfsögðu haft samráð við utanríkismálanefnd og aðra þá aðila sem þingið hefur haft til að fylgjast með framvindu þessara mála. Staða málsins er sú að það eru könnunarviðræður eða könnunarþreifingar í gangi.“ Þetta er ósatt, frú forseti.

Frú forseti. Ég er að velta því fyrir mér í ljósi mikilvægis þeirrar umræðu sem hér fer fram hvort hæstv. forseti muni beita sér fyrir því að kalla hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. forsætisráðherra til þingsalarins. Ég vil minna á að þingmennskunni fylgir sú skylda að vera viðstaddur umræður eða fylgjast með þeim. Ég legg mikla áherslu á það í ljósi mikilvægis málsins að hæstv. ráðherrar komi til þessarar umræðu, sýni þinginu þá virðingu að vera hér viðstaddir því að við vitum svo fátt í þessu stóra máli, hvenær eigi að skrifa undir til dæmis. Ég trúi því ekki að ráðherrar í ríkisstjórn Íslands ætli að skrifa undir skuldbindandi samkomulag, ætli að skuldbinda íslensku þjóðina - kannski er þetta mesta skuldbinding í sögu lýðveldisins - án þess að bera það formlega undir þingið eða kynna það með viðunandi hætti. Það er verið að traðka á þingræðinu. Það er verið að traðka 

Virðulegi forseti. Við erum enn að ræða þetta risastóra mál sem er dembt hér yfir okkur í dag af ríkisstjórninni. Á okkur í stjórnarandstöðunni er lögð sú skylda að halda trúnað um mál sem við munum að sjálfsögðu að gera. Meðan ætlar ríkisstjórnin að ræða málið í fjölmiðlum án þess að okkar sjónarmið eða önnur sjónarmið komi fram. Þetta er mjög óeðlilegt og það er líka sorglegt að ríkisstjórnin skuli ekki beita sér fyrir því og ráðherrarnir að þetta mál skuli tekið upp og rætt hér í þinginu til þess að við getum fjallað um það með eðlilegum hætti líkt og ríkisstjórnin og ráðherrarnir ætla sér að gera. Það er algjör lágmarkskrafa að forseti beiti sér fyrir því að þær nefndir sem þetta mál snertir verði kallaðar saman og þær upplýstar um málið. Það er algjör lágmarkskrafa. Þetta er það stórt mál að það er ólíðandi að verið sé að pukrast með það einhvers staðar, hugsanlega að gera eitthvert samkomulag sem þingið er ekki upplýst um á þessum tímapunkti, 

Forseti vill geta þess að hún er reiðubúin til þess að sjá til þess að viðkomandi nefndir verði kallaðar saman sé það ósk hv. þingmanna.

Frú forseti. Ég ætla, með leyfi virðulegs forseta, að halda áfram að upplýsa þingheim með því að lesa upp úr mbl.is. Á þeim vef klukkan 15.07 er frétt þess efnis að Steingrímur fái fullt umboð og að það hafi verið ákveðið á ríkisstjórnarfundi þannig að við vitum það þá, þingheimur góður. Hér stendur, með leyfi forseta, haft eftir hæstv. forsætisráðherra: „Vonir standi þó til að þetta verði undirritað fljótlega með fyrirvara um samþykki Alþingis.“ Ég vil því ítreka spurningu okkar þingmanna frá því í morgun, virðulegur forseti, sem hæstv. fjármálaráðherra sá sér ekki fært að svara þegar hann þó heiðraði okkur hér með nærveru sinni: Mun þingheimi gefast tækifæri og kostur til að ræða þetta mikilvæga mál áður en samningurinn verður undirritaður? Þetta er spurning sem ég tel að við þingmenn höfum rétt á að fá svar við vegna þess að það er til einskis að boða hér 

Virðulegi forseti. Það eru gríðarleg vonbrigði að hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra séu ekki viðstaddir hér í dag til þess að fara í þessa umræðu. Vissulega ber að fagna því að gert var hlé á þingfundi til að kalla saman formenn þingflokka til þess að ræða málið. En satt að segja bjóst maður við því að niðurstaðan yrði sú að hér yrði umræða um Icesave-málið. Það eru mikil vonbrigði að svo varð ekki. Sú ríkisstjórn sem hér starfar talar á tyllidögum um gagnsæi, samráð, lýðræði. En það er augljóst að þær yfirlýsingar allar, öll sú umræða, er bara í orði en ekki á borði.

Forseti vill geta þess vegna ummæla hv. þingmanns að hæstv. forsætisráðherra er utan bæjar af persónulegum ástæðum.

Virðulegi forseti. Það er með ólíkindum að upplifa þá lítilsvirðingu sem er verið að sýna hér þingheimi af hæstv. ríkisstjórn. Hvað með allar fyrri yfirlýsingar þessa ágæta fólks um gagnsæi, lýðræði og málefnalega umræðu? Við erum hér að fjalla um eitt mikilvægasta mál sem íslenska þjóðin stendur frammi fyrir, sem við sem þingmenn stöndum frammi fyrir og þær upplýsingar sem við höfum fengið, hv. þingmenn í stjórnarandstöðunni, eru svona um það bil 15–20 mínútna kynning á þessu máli þar sem við vorum beðin um trúnað sem við lásum síðan allt um í blöðunum eða á netmiðlunum stuttu seinna. Það er skýlaus krafa að þetta mál verði tekið hér til málefnalegrar umræðu, að hæstv. forseti sjái til þess að þetta mál verði rætt hér utan dagskrár í dag 

Frú forseti. Nú hefur það verið upplýst að hæstv. fjármálaráðherra hefur fengið umboð ríkisstjórnarinnar til að ganga frá þessu svokallaða Icesave-máli, væntanlega á grundvelli þeirra upplýsinga sem við fengum afar lauslegar á þingflokksfundum í morgun. Gagnvart okkur ríkir afar mikill trúnaður þótt svo sé ekki þegar hæstv. forsætisráðherra fer mikinn í fjölmiðlum. Það er algjörlega gagnslaust, frú forseti, að ætla að boða hér til umræðna um Icesave eftir að undirskrift hefur farið fram. Það var algjörlega ófært að fá hæstv. fjármálaráðherra til að segja frá því hér áðan hvenær til stæði að skrifa undir. Það gæti þess vegna orðið bara mjög fljótlega. Það hefur enga þýðingu fyrir þingið að bjóða þinginu upp á það, frú forseti, að ræða þetta þegar það er um garð gengið. Það er til háborinnar skammar fyrir Alþingi og á bara ekki að líðast. Frú forseti verður að beita sér fyrir því að svo verði ekki og þetta mál verði tekið á dagskrá nú strax í dag.  
            

Virðulegi forseti. Ég er viðvaningur í þessu öllu saman, nýr á þingi. En ég verð að segja að mér ofbýður þessi málsmeðferð, að við skulum standa frammi fyrir því að hér séu hugsanlega að bresta á samningar um mestu skuldbindingar sem við Íslendingar höfum tekið á okkur og það fáist ekki að ræða þetta mál í þinginu. Ég skora á virðulegan forseta að beita sér fyrir því að hér verði umræður um þetta mál þannig að málsatvik megi koma í ljós og fólk geti þá myndað sér einhvers konar skoðanir og rökrætt um þennan samning vegna þess að það er ekki hægt og það er ekki bjóðandi að skrifa upp á einhvern samning þar sem niðurstaðan er ekki vituð.

Virðulegi forseti. Hér erum við enn að ræða þá staðreynd að þingið virðist standa frammi fyrir orðnum hlut. Það er mjög alvarlegt hvernig að þessu er staðið ef það er rétt sem hefur verið sagt hér að það er um það bil verið að fara að skrifa undir þessa samninga. Þá er svartur dagur í sögu þjóðarinnar runninn upp. Það er verið að skuldbinda þjóðina fram í tímann, langt fram í tímann. Það er verið að afsala okkur að nokkru leyti fullveldinu. Það er verið að skuldsetja næstu kynslóðir. Samt er aðalmálið í þessu að hæstv. fjármálaráðherra sagði hér ósatt fyrir tveimur dögum. Hann sagði þinginu ósatt. Hann sagðist ekki kannast við að nokkurs staðar væri til staðar einhver samningur sem ætti að fara að undirrita, hvað þá heldur meir, eða yfir höfuð samningur um það hvernig ætti að leysa þetta Icesave-mál. Ég bið hæstv. fjármálaráðherra að endurskoða stöðu sína sem ráðherra. Það að segja þinginu ósatt er grafalvarlegt 

Frú forseti. Rétt til að draga fram það sem kom fram á fundinum áðan með hæstv. fjármálaráðherra þá tilkynnti hann þar að hann mundi við fyrsta tækifæri mögulega, strax og hægt væri, kynna þinginu skýrslu um gang mála, að nefndirnar sem nú væru að ræða saman hefðu umboð til að ná saman drögum sem þær mundu kynna sínum stjórnvöldum, að nefndin hefði umboð fjármálaráðherra til að halda áfram. Hvernig því reiddi af ætti eftir að koma í ljós og fyrr gæti hann ekki gefið þinginu skýrslu um málið. Það var afdráttarlaus vilji ráðherrans að kynna þinginu niðurstöðu um leið og hægt væri, fyrr gæti hann ekki gert það. Það var alveg afdráttarlaust. Það á að ræða málið hér í þinginu um leið og hægt er, um leið og nefndirnar hafa komið sér saman um einhver drög til að kynna, þannig að því sé til haga haldið að ráðherra fjármála var ekki að víkja sér undan því að ræða málið hér og kynna það fyrir þinginu um leið og þess væri kostur og gaf hann þess vegna upp með það að 

Frú forseti. Ég ítreka fyrri beiðnir sem hafa komið fram um það að forseti beiti sér fyrir því að veita þinginu upplýsingar um hvort skrifa eigi undir Icesave-samkomulag á næstu dögum, í dag eða á næstu 24 klukkustundum. Ég hvet líka frú forseta til að beita sér fyrir því að það verði kynnt fyrir þinginu á viðeigandi máta hvað er í gangi, að við fáum einhverjar upplýsingar. Það hefur aðeins verið lesið úr fréttum sem hafa komið fram í dag en mig langar til að lesa setningu sem hæstv. heilbrigðisráðherra sagði í tilefni þess að við vorum að ræða Icesave síðast, um þetta samkomulag sem hann sá fyrir sér þá, með leyfi forseta: „Það er dapurlegt til þess að hugsa að ríkisstjórnin skuli hafa látið beygja sig í þessu máli og ég þakka fyrir að sú ríkisstjórn sem nú situr skuli ekki hafa verið í forsvari fyrir þjóðina þegar við háðum fiskveiðideilurnar við Breta og aðrar þjóðir á sínum tíma, 

Virðulegi forseti. Sem nýliði á þingi er ég alveg rasandi hissa á þeim vinnubrögðum sem hafa viðgengist í dag og vinnubrögðum framkvæmdarvaldsins á Íslandi gagnvart almenningi og gagnvart þinginu. Ég sætti mig ekki við svona vinnubrögð. Það er verið að skuldbinda þjóðina upp á hundruð milljarða áratugi fram í tímann án þess að hún sé upplýst um það. Þingið er ekki upplýst um það fyrir fram með hvaða hætti þetta verður. Þetta heitir að starfa í reykfylltum bakherbergjum, frú forseti. Borgarahreyfingin kom ekki inn á þing til að taka þátt í því. Því mun ég fara úr þingsal á eftir og ég mun upplýsa mitt bakland um allt það sem ég hef orðið var við á þinginu í dag, hvers konar vinnubrögð líðast hér, hvers konar stofnun þetta er og hvers konar vanvirðingu þingið og framkvæmdarvaldið sýnir almenningi í landinu. Þetta er algerlega ótækt. Ég skammast mín fyrir að vera þingmaður á þingi sem hegðar sér með þessum hætti. 

Frú forseti, okkar allra þingmanna. Ég legg til að þessum fundi verði slitið, á honum eru fjögur mál sem eru innleiðing á tilskipunum Evrópusambandsins og tvö þingmannamál sem ég tel að megi bíða. Boðaður verði nýr fundur strax í kjölfarið þar sem fyrir er tekin skýrsla fjármálaráðherra sem hefur fengið fullt umboð samkvæmt mbl.is til að skrifa undir samning sem mun eyðileggja lánshæfismat Íslands, sem mun steypa þjóðinni í áratugafátækt. 
            

Frú forseti. Við komum hér enn undir liðnum Fundarstjórn forseta og ég trúi því ekki að óreyndu að ætlast sé til þess að við höldum áfram auglýstri dagskrá og ræðum það sem hér var sett á blað áður en þeir atburðir gerðust í morgun sem varða þetta Icesave-mál. Það er ekki hægt að ætlast til þess af þingmönnum þjóðarinnar sem eru kjörnir til að starfa samkvæmt fullri samvisku og hreinskilni að þeir standi hér og ræði mál samkvæmt auglýstri dagskrá en fari ekki í þau mál sem virkilega þarf að ræða eins og rætt hefur verið í allan dag. Ég vil biðja hæstv. forseta um að taka málið aftur til athugunar og tek undir orð síðasta ræðumanns, hv. þm. Péturs Blöndals, um að afboða þessa dagskrá og auglýsa nýjan fund þar sem við förum að ræða þau mál sem skipta máli. 

Virðulegi forseti. Það er alveg ljóst að Icesave-deilan þýðir það að við erum að taka á okkur gígantískar upphæðir í skuldbindingar sem ætlast er til að almenningur borgi. Í morgun fengu allir stjórnmálaflokkarnir upplýsingar í trúnaði en hæstv. forsætisráðherra braut trúnaðinn í fjölmiðlum. Núna átta menn sig ekki alveg á stöðunni. Ríkir trúnaður enn þá og um hvað er sá trúnaður? Er það rétt að það sé yfirvofandi að skrifa eigi undir samning um þetta mál núna á næstunni? Er það rétt eða ekki? Er það rétt að ráðuneytisstjórinn í fjármálaráðuneytinu, Indriði Þorláksson, eigi að skrifa undir samning eða er það úr lausu lofti gripið? Það eru þær upplýsingar sem ég hef fengið, að ef einhver skrifar undir væri það væntanlega hann, með fyrirvara um samþykki Alþingis. Er það rétt eða er það einhver annar? Ég tel, hæstv. forseti, að það eigi að slíta 

Frú forseti. Ég fer fram á að utanríkismálanefnd verði kölluð saman strax til að ræða þetta mál. Þetta er alveg gríðarlegt hagsmunamál sem hér er um að ræða. Það hafa þegar komið fram vissar upplýsingar um þennan áformaða samning í fjölmiðlum og út frá þeim upplýsingum sem þegar hafa komið fram má reikna út að eingöngu vextirnir, vextirnir fyrsta árið séu jafnháir og nemur meðallaunagreiðslum til 10 þúsund Íslendinga og þá eru ekki tekin með hugsanleg margföldunaráhrif. Það sé verið að borga sem samsvarar launum 10 þúsund Íslendinga í vexti fyrsta árið. Þetta vill ríkisstjórnin ekki ræða. Hún vill halda áfram að ræða einhver EES-ákvæði, hér er einn ráðherra mættur, ópólitískur ráðherra sem ætlar væntanlega að fara að fjalla um þessi EES-ákvæði sín þegar þetta mikilvægasta hagsmunamál hugsanlega nokkurn tíma í sögu þingsins, mikilvægasta efnahagslega hagsmunamál fæst ekki rætt í þinginu. Þetta er hneisa.

Hæstv. forseti. Það litla sem hefur komið fram af hálfu stjórnarflokkanna í þeirri umræðu sem hefur farið fram hér í dag gefur eiginlega frekar tilefni til að spyrja fleiri spurninga en það hefur svarað nokkrum af þeim spurningum sem varpað hefur verið fram. Mér finnst margt í þessu máli mjög óljóst. Mér finnst, miðað við það sem hefur komið fram hér í umræðum, óljóst hvaða umboð það var raunverulega sem fjármálaráðherra var falið á ríkisstjórnarfundi í hádeginu. Hugsanlega gæti hæstv. viðskiptaráðherra sem sat þann fund, vænti ég, upplýst okkur um það í þessari umræðu: Hvers eðlis var það umboð sem ríkisstjórnin samþykkti til fjármálaráðherra? Ég skildi það svo af fréttum að það væri umboð til að undirrita samkomulag. Svo heyri ég í hv. formanni þingflokks Samfylkingarinnar sem er enn að tala um einhver drög, einhver samkomulagsdrög, óljós drög sem eigi að kynna fyrir þinginu og eitthvað þess háttar. Þannig að þegar talað er á vettvangi ríkisstjórnarinnar virðist málið miklu lengra komið en þegar hv. formaður þingflokks Samfylkingarinnar talar um það. Ég vil spyrja hæstv. forseta hvort 

Virðulegur forseti. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson hafði eftir hæstv. fjármálaráðherra að þetta mál yrði að sjálfsögðu rætt við fyrsta mögulega tækifæri. Ég hef ekki enn þá fengið svör við þeirri spurningu minni: Er það sem hæstv. fjármálaráðherra er að vísa til sem fyrsta mögulega tækifæri fyrir eða eftir undirritun samningsins? Og það sem er lykilatriði í þessu máli: Fær þingheimur tækifæri til að ræða þetta mál áður en undirritunin fer fram eða ekki? Ég tek undir þá kröfu sem hér hefur komið fram ítrekað, virðulegur forseti, sem ég get með ánægju upplýst að ég kaus sem forseta hæstv. Alþingis í þeirri trú og ég veit þeirri vissu að hæstv. forseti ætlar að gegna því embætti í þágu 

Hæstv. forseti. Það sem hefur komið fram frá því í morgun þegar þingflokkarnir fengu þessa lauslegu útgáfu af því hvað fram undan væri í Icesave-málinu hefur einungis verið til þess að gera málið ruglingslegra. Í rauninni er það svo að það er miklu brýnna nú en áður að þetta mál komi á dagskrá strax í dag svo hægt sé að ræða það. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson kom fram með skýringar sem eru af allt öðrum toga en þær sem hæstv. fjármálaráðherra reyndi með einhverjum hætti að koma til skila fyrr í dag. Reyndar er það svo að stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar láta sig þessa umræðu litlu varða, það er eins og sú skuldbinding sem fram undan er skipti ekki svo miklu máli að það sé ástæða til vera í þingsalnum til að ræða það. Þetta kemur mér afar mikið á óvart. Ég verð líka að segja það, frú forseti, að hér fer stór meiri hluti þingmanna fram á það að forseti fresti fundi 

Frú forseti. Ég verð að segja það sem einn nýliðanna á þingi að maður er eiginlega að verða algerlega agndofa. Það sem búið er að gera frá því að þing var boðað saman og við tókum umræðuna um daginn í sambandi við hækkunina á olíugjaldinu og brennivíni og tóbaki eru nákvæmlega sömu vinnubrögðin og eru viðhöfð núna. Ég verð að segja, frú forseti, að mér finnst það afskaplega sérkennilegt að þegar menn fara í verkefni eins og fram undan er, að skrifa undir samkomulag út af Icesave-reikningunum, þá þarf enginn að segja mér það að sú nefnd sem er með það skrifi undir í umboði ríkisstjórnarinnar með það að markmiði að sá samningur verði samþykktur á hinu háa Alþingi. Ég trúi því ekki að menn skrifi undir hann og ef hann yrði síðan felldur hér er varla hægt að taka mark á svoleiðis vinnubrögðum hér eftir. Ég segi enn og aftur, frú forseti: Ég hvet þig til þess að verða við beiðni okkar þingmanna um að slíta fundi og boða til annars.

Frú forseti. Ég ítreka kröfur okkar í stjórnarandstöðunni um að fundi verði frestað og utanríkismálanefnd verði kölluð saman strax. Það er nefnilega þannig að í fyrri yfirlýsingum Vinstri grænna lýstu þeir því einmitt yfir að þetta væri riftanlegur eða ógildur nauðungarsamningur og töluðu um ömurlega uppgjöf í þessu illvíga máli. Ég spyr: Hvar eru fulltrúar Vinstri grænna í dag? Hvar eru þeir þegar verið er að skrifa undir ömurlega uppgjöf í þessu illvíga máli? Þeir láta ekki einu sinni sjá sig hér þegar við óskum eftir að fá upplýsingar um það nákvæmlega hversu ömurlegt þetta er í staðinn fyrir að menn tali um bærilegar niðurstöður, stórglæsilegar niðurstöður eða miklu betri niðurstöður en viðkomandi þorði að vona. Ég reikna með að viðkomandi, hæstv. forsætisráðherra, hafi virkilega hraðað sér burt úr Reykjavík 

Virðulegi forseti. Hér hefur komið fram eindregin ósk þess að utanríkismálanefnd verði kölluð saman og ýtrasta ósk er að þessum fundi verði slitið og nýr fundur boðaður svo hægt sé að ræða þessi mál af viti í þinginu. Hér er framkvæmdarvaldið algjörlega að valta yfir löggjafarvaldið sem sýnir það hversu löggjafarvaldið stendur máttlaust gagnvart framkvæmdarvaldinu. Stjórnarskráin er til þess að vernda rétt borgaranna gegn óhæfum stjórnvöldum. Þetta er akkúrat nákvæmlega að gerast í dag. Hér er framkvæmdarvaldið að skrifa undir þann mesta skuldbindingarsamning sem íslenska þjóðin hefur staðið frammi fyrir. Hvort hún sé að því sjálfviljug efast ég um, ríkisstjórn, skuggaríkisstjórn erlendra afla situr nú með pennann uppi í fjármálaráðuneyti að skuldbinda íslensku þjóðina um marga tugi ára. Ég harma þetta. 

Forseti vill geta þess að ekkert er því til fyrirstöðu að kalla utanríkismálanefnd saman. Það hefur líka komið fram á fundum með þingflokksformönnum að ekkert sé því til fyrirstöðu.

… komin saman til þess að ræða málið?


            

Virðulegi forseti. Hvar er hæstv. ríkisstjórn stödd? Hér er einn hæstv. ráðherra í salnum, utanþingsráðherra, hæstv. viðskiptaráðherra. Hvar er öll ríkisstjórnin og hvar eru þingmenn stjórnarflokkanna, meirihlutaflokkanna á þessu þingi, vinstri flokkanna sem eru að leiða hér í gegn einhverja mestu niðurlægingu þessa þings sem það hefur orðið fyrir örugglega í sögunni? Ég hvet virðulegan forseta til þess að gera ráðstafanir til þess að þetta fólk mæti hér til fundar til þess að taka þátt í þeirri mikilvægu umræðu sem hér fer fram. Það flýgur fyrir að til standi að undirrita þessa samninga í dag. Það hefur komið hér fram í umræðunni bara á síðustu dögum að hæstv. fjármálaráðherra virðist ekki hafa vitað af þeirri umræðu sem var í gangi. Hann virðist ekki hafa vitað af þeim samningaviðræðum sem voru í gangi, hvað þá hvað þær innihéldu. Hann kemur hér í dag og það þarf að klára þennan pakka í miklum hvelli. Af hverju er það? Hvað býr að baki því að þessi mikli hraði þurfi  Virðulegi forseti. 

Forseti verður að biðja þingmenn um að virða ræðutíma.

Kæri forseti. Okkur var lofað bæði á fundi í morgun með formönnum flokkanna ásamt fundi í utanríkismálanefnd að fá gögn, að fá að sjá hvert þetta eignasafn er, að fá öll gögn sem hafa komið fram í tengslum við þessar samningsumræður. Það hefur verið svikið því að við áttum að fá þessi gögn áður en undir samninginn væri ritað. Ég hvet þig, ég skora á þig að slíta þessum fundi þannig að við getum fengið að ræða um þetta mál og ég skora á þig að kalla saman stjórnina. Hvar er stjórnin?

Forseti vill minna á hefðbundið ávarp í þingsal.

Virðulegi forseti. Ég kem hér eiginlega algjörlega gáttuð á þeirri umræðu sem hér hefur farið fram fyrst og fremst vegna þeirrar framkomu sem mér finnst einstakir hv. þingmenn sýna í orðavali sínu og málflutningi. Ég hef setið undir því hér fyrr í dag sem stjórnarliði að vera kölluð landráðamaður. Þetta er stórt orð sem ég tek mjög alvarlega og ég vil spyrja hæstv. forseta hver séu hefðbundin viðbrögð við orðnotkun af þessu tagi um leið og ég vil gefa hv. þm. Eygló Harðardóttur kost á því að skýra orð sín betur, 

Þögn í þingsalnum.

ég fengið að halda orði mínu hér? Ég spyr hv. þm. Eygló Harðardóttur: Ætlar hún að standa við þau orð að þeir 

Virðulegur forseti. Ég verð að viðurkenna það að á alllöngum ferli mínum sem stjórnmálamaður hef ég aldrei upplifað það ástand sem hér hefur verið í dag, að ég hafi verið kallaður á fund, upplýstur þar að hluta til og bundinn trúnaði um að tala um það mál sem síðan geisar í fjölmiðlum og fer hér um allt og ég hef enga heimild til þess að tala um málið. Ég hef heldur aldrei upplifað það að í stjórnmálum séu tveir aðilar, annar aðilinn sem ekki fær að koma að málum og ekki ræða þau en hinn aðilinn virðist hafa aðgang að öllum upplýsingum, tekur ákvarðanir, fer með þær í fjölmiðla og jafnvel skuldbindur íslenska þjóð til slíkra 

Frú forseti. Fyrir skömmu spurði ég hæstv. forseta um hvort hún væri ekki til í því að taka mál út af dagskrá sem þola bið og boða nýjan fund þar sem við fengjum skýrslu fjármálaráðherra um það mál sem hér hefur verið rætt og er efst á baugi. Ég hef ekki fengið nein svör við því. Nú er forseti kosinn af okkur þingmönnum til þess að stýra þinginu. Ég hef ekki heyrt einn einasta þingmann hérna sem vill tala núna um tilskipanir Evrópusambandsins það sem eftir lifir fundar og allir hafa þingmenn óskað eftir því að fundi verði slitið og annaðhvort hv. utanríkismálanefnd kölluð til starfa eða boðaður nýr þingfundur. Ég óska eftir því að fá svar hjá forseta mínum, forseta Alþingis, við þessum spurningum mínum sem eru í rauninni dagskrártillaga um að taka mál út af dagskrá og slíta fundi og boða nýjan fund.

Hæstv. forseti. Ég óskaði í fyrri ræðu minni eftir viðveru fjármálaráðherra og forsætisráðherra og virðulegur forseti hefur upplýst að forsætisráðherra sé vant við látin. Hins vegar hefur því ekki verið svarað hvar hæstv. fjármálaráðherra sé og hvers vegna hann getur ekki komið hér til umræðu við okkur. Ég ætti kannski að fletta því upp á mbl.is hvað er að gerast í Icesave-deilunni vegna þess að við hér í þinginu fáum virkilega ekki neinar upplýsingar um það aðrar en þessa sýndarkynningu sem við fengum á þingflokksfundum í morgun - ég leyfi mér að segja það - sýndarkynningu. Það hafa engin gögn verið lögð fram. Við höfum ekki fengið að sjá neinar tölur og engu að síður er verið að semja hérna um hagsmuni komandi kynslóða á Íslandi. Þetta er til skammar fyrir þingheim og ég trúi því varla að þetta séu vinnubrögðin á hinu nýja Íslandi. Kannski að þeir stjórnarliðar sem þó þora að vera hér og taka þátt í þessum umræðum geti upplýst mig um það hvort þau séu stolt af þessum lýðræðislegu vinnubrögðum og hvort þau sé stolt af því að þetta 

Forseti vill geta þess að samkvæmt upplýsingum hér í borði forseta er hæstv. fjármálaráðherra í húsinu en það þyrfti að gera ráðstafanir til að kanna hvort það sé rétt.

Virðulegur forseti. Við ræðum enn og aftur þann trúnaðarbrest sem ríkir á milli hæstv. forsætisráðherra frá þeim ummælum sem hún lét falla hér í hádegi og þess að þingmenn stjórnarandstöðunnar voru beðnir um trúnað varðandi þær upplýsingar sem bárust frá formanni samninganefndar, Svavari Gestssyni, á þingflokksfundum í morgun. Við erum hér enn að ræða hvers vegna og af hverju ekki sé hægt að ræða innihald þeirrar tillögu sem reifuð var formlega og af hverju hæstv. ríkisstjórn leyfir sér að brjóta með þeim hætti sem þar er gert þennan trúnað við þingið og fjalla um í fjölmiðlum þau atriði sem reifuð voru á þingflokksfundi en veitir ekki þingmönnum Alþingis tækifæri til þess að eiga þær umræður við hæstv. ríkisstjórn. Ég ítreka enn 

Frú forseti. Ég ítreka enn og aftur það sem búið er að fara fram á, að þessum fundi verði slitið og að við förum að ræða þetta mál af alvöru. Hér erum við í raun að eyða öllum okkar tíma og krafti í að þrefa um hvernig skuli staðið að málum. Það er alveg klárt í mínum huga að það er mjög mikilvægt fyrir stjórn og stjórnarandstöðu að standa saman á þessum erfiðu tímum. En því miður hefur stjórnin valið þá aðferð að kynna eingöngu fyrir stjórnarandstöðunni málin, annaðhvort í dagblöðunum eða í útvarpi, og það er nánast skammarlegt, eins og hefur verið sagt hér, að það er verið að biðja menn um trúnað og síðan þegar menn eru að ræða trúnaðinn inni á þingflokksfundum kemur viðtal við hæstv. forsætisráðherra í fréttunum. Það er líka mjög dapurlegt vegna þess að örfáum mínútum áður eða hálftíma áður þá spurði hv. þm. Þór Saari forsætisráðherra að því, háttvirtan, hvernig þessu liði ...

Hæstvirtan.

Hæstvirtan, fyrirgefðu - að þá 

Virðulegi forseti. Bara til að setja þetta í eitthvert samhengi þá höfum við ekki átt í stærri málum, Íslendingar, hvað varðar okkar hagsmuni síðan í landhelgisdeilunni. Við höfum ekkert átt í neinum stærri málum. Það er alveg ótrúlegt, virðulegi forseti, að sjá að það virðist vera algjör sátt meðal stjórnarliða að vinna hér eins og verið er að gera, virðulegi forseti. Ég hvet stjórnarliðana sem hafa nú í stjórnarandstöðu sumir fyrir nokkrum vikum síðan verið með stór orð um að það þurfi að iðka lýðræðisleg vinnubrögð, gegnsæja stjórnarhætti og svo framvegis - ég hvet þá aðeins til að hugsa sitt mál áður en þeir leggja blessun sína yfir framgang málsins eins og það er núna. Málin verða ekki stærri og ætlast virðulegur forseti 

Frú forseti. Hv. þm. Eygló Harðardóttir hefur staðfest úr sæti sínu og ítrekað ummæli í þinginu um að þingmenn ríkisstjórnarinnar séu landráðamenn. Ég óska eftir upplýsingum um það frá forseta hvernig við skuli brugðist þegar önnur eins ummæli falla í ræðustóli og í heyranda hljóði á hinu háa Alþingi. Ég get ekki setið undir því, frú forseti, að vera kölluð landráðamaður.

Virðulegi forseti. Samkvæmt upplýsingum sem hafa komið fram í Morgunblaðinu liggur fyrir að vaxtagreiðslur vegna þessara skuldbindinga geti á næstu sjö árum orðið allt að 200 milljarðar. Þetta kemur til viðbótar við skuldbindinguna sjálfa og síðan eru eignir á móti eins og við vitum. Ef ekki þykir ástæða til að ræða þetta mál í sölum Alþingis spyr ég sem nýr þingmaður: Hver er forgangsröðin hér? Eigum við ekki að ræða eitt af afdrifaríkustu málum sem þjóðin hefur staðið frammi fyrir? 

Frú forseti. Síðan í morgun, fyrst á fundi stjórnarinnar með leiðtogum stjórnarandstöðunnar, síðan á nefndarfundi utanríkismálanefndar, svo á þingflokksfundum og væntanlega á tveimur ríkisstjórnarfundum í dag þar að auki, hefur verið rætt um þær hugmyndir sem liggja á borðinu vegna samninganna um Icesave. Í raun má segja að vinnubrögðin í þessu máli hafi verið allt, allt önnur en þau sem tíðkuðust hér þegar meiri hluti sjálfstæðis- og framsóknarmanna  
            

Gefa ræðumanni hljóð.

Við skulum rifja upp einkavæðingu bankanna, þar fóru engar upplýsingar á milli.  
            

Virðulegi forseti. Hér hefur farið fram löng umræða um fundarstjórnina og dagskrána í dag þar sem farið hefur verið fram á að Icesave-deilan verði rædd sérstaklega. Af því virðist ekki ætla að verða og þess vegna hefur verið óskað eftir fundi í utanríkismálanefnd. Jafnvel þótt þar hafi fundur farið fram í morgun hefur auðvitað í millitíðinni verið haldinn ríkisstjórnarfundur og því er full ástæða til að fá skýr svör og upplýsingar í utanríkismálanefnd um það hvernig ríkisstjórnin vill, á grundvelli þeirra upplýsinga sem hún fékk í morgun, að málinu verði haldið áfram, hvort til stendur að ljúka samningunum eður ei. Í ljósi þess að málið virðist ekki fást rætt hér sérstaklega með breyttri dagskrá 

Forseti vill geta þess að hún hefur ítrekað upplýst það úr forsetastóli að það er ekkert því til fyrirstöðu að kalla saman hv. utanríkismálanefnd.

Virðulegi forseti. Það liggur fyrir að Alþingi hefur veitt ríkisstjórn umboð til þess að leiða til lykta samningaviðræður vegna þessa máls. Það umboð var veitt með atkvæðum þingmanna Sjálfstæðisflokks og hjásetu þingmanna Framsóknarflokks fyrir áramót.  Þrátt fyrir það að ríkisstjórnin hafi fullt umboð til að gera þetta á eigin spýtur var samt ákveðið að leita samráðs við stjórnarandstöðuna 

Gefa ræðumanni hljóð.

Á þeim forsendum auðvitað að það sé vilji til þess að reyna að skapa hér frið og sátt um meðferð þessa máls. 

Virðulegi forseti. Ég vil mótmæla þeim ótrúlegu orðum hæstv. félagsmálaráðherra áðan, að það sé verið að vinna þetta í einhverri sátt.  Í ræðu hv. þingflokksformanns Samfylkingarinnar áðan kom fram að það ætti að ræða málið þegar eitthvað væri að kynna, að fjármálaráðherra ætlaði að upplýsa okkur þegar eitthvað væri að kynna. Ég held að það sé heldur betur eitthvað að kynna í dag. Í fjölmiðlum er forsætisráðherra að tjá sig um einstök efnisatriði í hugsanlegu samkomulagi. Verið er að tala um innstæðutryggingarsjóð sem gefi út skuldabréf, það er verið að tala um 90% af eignasafni, það er verið að tala um ríkisábyrgð. Um hvað megum við ekki tala? Hvenær ætlar ríkisstjórnin að aflétta því þagnarbindindi sem hún setti á stjórnarandstöðuna? Þetta er með ólíkindum.

Virðulegur forseti. Það er auðvitað algjörlega ómögulegt að hafa umræðuna í þessum farvegi, að það eigi að ríkja trúnaður og maður veit varla lengur um hvað sá trúnaður á að ríkja. Nú hafa þrír hv. þingmenn farið fram á fund í utanríkismálanefnd, hv. þingmenn Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Bjarni Benediktsson og Birgitta Jónsdóttir, þannig að það er skylt að halda þennan fund. Það er beðið um að þessi fundur verði haldinn hið fyrsta og áður en drög að samningi vegna Icesave-deilunnar verða undirrituð, þ.e. ef það á að undirrita með fyrirvara.  
             Alla vega hlýtur að draga til tíðinda þegar ríkisstjórnin sér ástæðu til að ræða við alla stjórnmálaflokka landsins og fresta þingfundi í morgun vegna þessa máls. Auðvitað var að draga til tíðinda í því þá, það getur ekkert annað verið. Það verður að halda fund hið fyrsta í utanríkismálanefnd þannig að við fáum betri upplýsingar um 

Forseti getur þess enn einu sinni að það er ekkert því til fyrirstöðu að kalla nefndina saman og það er auðvitað formannsins eða varaformanns. 
            

Virðulegi forseti. Þá fengum við lýsingu á því hvernig samráð fer fram, virðulegi forseti, þá vitum við það. Þetta er samráð Samfylkingarinnar. Það gengur út á það að það kemur gestur inn á fund, spjallar í tíu mínútur og segir: Þið verðið að lofa að segja engum frá neinu. Þetta er sátt og samlyndi og samráð. Það liggur fyrir. Virðulegi forseti. Þessi vinnubrögð segja okkur það að allur fagurgalinn var nákvæmlega ekkert annað en fagurgali. Þetta eru vinnubrögðin sem á að praktísera. Ef þessar fregnir í fjölmiðlum eru réttar virðist Samfylkingin gera fleira en að iðka … 

Forseti vill upplýsa að varaformaður utanríkismálanefndar, hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir, hefur boðað til fundar í utanríkismálanefnd nú klukkan fimm.

Frú forseti. Ég fagna því að komin er tímasetning á fund í utanríkismálanefnd og að nefndin geti og fái þá greinargóðar upplýsingar um þá atburði sem hafa átt sér stað í dag þannig að hægt sé að leggja mat á þá stöðu sem upp er komin. Það er rétt að taka það fram vegna ummæla hæstv. félagsmálaráðherra að það var einmitt þannig að ríkisstjórnin kom til þingsins og fékk sérstakt umboð frá þinginu, sem er óvanalegt í þessari stöðu, um það að ganga til þessara samningaviðræðna og að leiða þær áfram til lykta en þó þannig að þinginu væri gerð full grein fyrir stöðu mála. Gerð var tilraun til þess að gera einhverja grein fyrir málinu hér í dag, engan veginn fullnægjandi, engan veginn þannig að hægt væri að líta svo á að haft væri eitthvert samráð eða að þinginu væri haldið upplýstu. Það voru einfaldlega ekki gefnar nægilegar upplýsingar til þess. Á sama tíma og stjórnarandstaðan er sett undir þagnarbindindi kemur hæstv. forsætisráðherra fram í fjölmiðlum í hádeginu og lýsir því yfir að hér sé um að ræða mjög góðan samning og mjög góða niðurstöðu sem sé að nást.