Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Háttvirta deild. Ég sé það þegar af þeim kosningum, sem hér hafa farið fram, að það hefur gerst að ráðherra, meira að segja forsrh. hæstv., hefur verið kosinn þegar í fimm fastanefndir þessarar deildar. Reglan hefur verið sú, að ráðh. hafa ekki verið kjörnir í starfsnefndir eða fastanefndir deilda eða þings. Það má reyndar segja að sú regla, að ráðh. séu ekki í fastanefndum, sé í samræmi við þá grundvallarreglu sem stjórnarskráin gerir ráð fyrir um aðskilnað löggjafarvalds og framkvæmdavalds. Það má líka lita svo á, að löggjafanum sé ætlað að líta eftir framkvæmdavaldinu og að fastanefndir þingsins hafi einmitt hlutverki að gegna í þeim efnum og hafi gengt slíku eftirlitshlutverki. Um eftirlit af þessu tagi gildir að sjálfsögðu almennt að óháðir aðilar séu settir til eftirlitsins, en að menn séu ekki að lita eftir sjálfum sér, eins og gerist ef ráðherrar eru kjörnir í fastanefndir þingsins. Þótt það muni ekki vera bannað að kjósa ráðherra í þessar starfsnefndir þingsins og það séu fyrir hendi dæmi um að það hafi gerst, þá er það engu að síður svo, að aðalreglan hefur verið að það gerðist ekki. Sú aðalregla er sannarlega í samræmi við hugmyndina um aðskilnað framkvæmdavalds og löggjafarvalds. Og þessi regla á sannarlega rétt á sér. Það hefur sem sagt gerst hér í þessari hv. deild, að þessi regla er þverbrotin, ekki einu sinni, ekki tvisvar, ekki þrisvar, heldur þegar fimm sinnum. Og það hefur gerst með þeim hætti að það er sami maðurinn sem kosinn er í öll skiptin. Og það er meira að segja verkstjóri ríkisstj., sjálfur hæstv. forsrh. Um það, að þetta gerist, að hæstv. forsrh. sé kosinn í fimm fastanefndir, eru áreiðanlega engin fordæmi. (Gripið fram i.) Ég get ekki látið hjá líða að mótmæla þessu. Þetta er andstætt þeirri hefð sem hefur verið að myndast hér í þinginu. Þetta er spor aftur á bak lýðræðislega séð. Og þetta er ekki í góðu samræmi við hugmyndirnar um aðskilnað löggjafarvalds og framkvæmdavalds. - Þetta vildi ég að kæmi skýrt fram, herra forseti.



Herra forseti. Í sumum þingræðislöndum er svo ákveðið, þegar þingmenn verða ráðherrar, taka sæti í ríkisstj., að þá hætti þeir þingmennsku a.m.k. um stund og varamenn komi í staðinn. Þetta er ekki í okkar lögum eða stjórnarskrá. Hér á landi hefur það verið þannig um langan aldur, með fáum undantekningum, að alþingismenn eiga sæti í ríkisstjórn. Þeim er skylt að sækja þingfundi og taka að sér öll þau störf sem þeim eru falin. Ráðherrar eru ekki undanþegnir skyldum og réttindum þingmanna þótt þeir eigi sæti í ríkisstjórn. Þess vegna er ekkert því til fyrirstöðu, að ráðherra sé kosinn í og taki sæti í þingnefnd. Það, sem hv. þm. hreyfði hér, er hans sjónarmið sem á væntanlega við þegar stjórnarskrá íslenska ríkisins verður breytt næst. Það er sjálfsagt að taka þessa hugmynd hans til umræðu á næstu fundum stjórnarskrárnefndarinnar. Við kosningu nefndanna komu fram hverju sinni þrír listar með samtals jafnmörgum nöfnum og menn skyldi kjósa. Kosningar fóru því fram án atkvgr., og urðu nefndir svo skipaðar: 1. Fjárhags- og viðskiptanefnd. Halldór Ásgrímsson (A), Matthías Á. Mathiesen (B), Guðmundur J. Guðmundsson (A), Albert Guðmundsson (B), Sighvatur Björgvinsson (C), Ingólfur Guðnason (A), Matthías Bjarnason (B). 2. Samgöngunefnd. Stefán Valgeirsson (A), Friðjón Þórðarson (B), Skúli Alexandersson (A), Steinþór Gestsson (B), Árni Gunnarsson (C), Alexander Stefánsson (A), Halldór Blöndal (B). 3. Landbúnaðarnefnd. Stefán Valgeirsson (A), Pétur Sigurðsson (B), Skúli Alexandersson (A), Eggert Haukdal (B), Árni Gunnarsson (C), Þórarinn Sigurjónsson (A), Steinþór Gestsson (B). 4. Sjávarútvegsnefnd. Halldór Ásgrímsson (A), Matthías Bjarnason (B), Garðar Sigurðsson (A), Pétur Sigurðsson (B), Karvel Pálmason (C), Páll Pétursson (A), Halldór Blöndal (B). 5. Iðnaðarnefnd. Páll Pétursson (A), Jósef H. Þorgeirsson (B), Skúli Alexandersson (A), Pálmi Jónsson (B), Magnús H. Magnússon (C), Guðmundur G. Þórarinsson (A), Birgir Ísl. Gunnarsson (B). 6. Félagsmálanefnd. Alexander Stefánsson (A), Friðrik Sophusson (B), Guðmundur J. Guðmundsson (A), Eggert Haukdal (B), Jóhanna Sigurðardóttir (C), Jóhann Einvarðsson (A), Steinþór Gestsson (B). 7. Heilbrigðis- og trygginganefnd. Jóhann Einvarðsson (A), Matthías Bjarnason (B), Guðrún Helgadóttir (A), Pétur Sigurðsson (B), Magnús H. Magnússon (C), Guðmundur G. Þórarinsson (A), Pálmi Jónsson (B). 8. Menntamálanefnd. Ingólfur Guðnason (A), Ólafur G. Einarsson (B), Guðrún Helgadóttir (A), Halldór Blöndal (B), Vilmundur Gylfason (C), Ólafur Þ. Þórðarson (A), Friðjón Þórðarson (B). 9. Allsherjarnefnd. Ólafur Þ. Þórðarson (A), Jósef H. Þorgeirsson (B), Garðar Sigurðsson (A), Friðrik Sophusson (B), Vilmundur Gylfason (C), Ingólfur Guðnason (A), Eggert Haukdal (B). Þegar kosið var í menntmn. mælti