Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir og flutt er af hv. 3. þm. Austf., Jónasi Péturssyni, og hann hefur mælt fyrir, fjallar um að stofna fyrirtæki til þess að gangast fyrir framleiðslu raforku og dreifingu hennar á Austurlandi og verði þetta fyrirtæki sameign sveitar- og bæjarfélaga á Austurlandi og ríkisins og taki við af raforkuveitum ríkisins, kaupi eignir raforkuveitna ríkisins og gangist fyrir nýjum framkvæmdum í þessu skyni. Þetta frv. er ekki flutt í samráði við bæjarog sveitarfélög á Austurlandi, eins og hv. flm. tók fram í framsöguræðu sinni, og tel ég það málefni þannig vaxið, að það ætti ekki að taka upp á þessa lund, nema í samráði við bæjar- og sveitarfélögin á Austurlandi. Mér finnst, að áður en til greina gæti komið að breyta um stefnu í raforkumálum fjórðungsins, eins og þetta frv. ráðgerir, yrði að hafa um það samráð við forráðamenn bæjar- og sveitarfélaganna í fjórðungnum, vegna þess að í þessu frv. er gert ráð fyrir því, að bæjar- og sveitarfélögin taki að verulegu leyti við þessum málum úr höndum ríkisins, leggi fram fjármuni og taki ábyrgð á viðamiklum rekstri í þessari grein ásamt ríkinu. Áður en þetta frv. kom fram, var búið að vinna talsvert að því að ýta á nýjar framkvæmdir í raforkumálum Austurlands, og er Austfirðingum þar efst í huga að koma því fram, að Lagarfoss verði virkjaður myndarlegri virkjun. Það hafa verið haldnir fundir um þetta málefni, raforkumálin yfirleitt, sameiginlegir fundir þingmanna og fulltrúa sýslu- og bæjarfélaga, og síðast var haldinn fundur um þessi efni á Egilsstöðum í ágústmánuði s.l., og á þeim fundi var ákveðið að beita sér fyrir því, að ríkið virkjaði Lagarfoss, að raforkuveitur ríkisins létu byggja nýtt orkuver við Lagarfoss. Það var sú stefna, sem mörkuð var á þeim fundi. Fannst mönnum það að öllu leyti eðlilegast, að ríkið héldi áfram að reka raforkukerfi Austurlands. Ríkið tók við því að sumu leyti úr höndum byggðarlaganna fyrir æðimörgum árum, og þar hafa síðan verið gerðar nokkrar framkvæmdir, þó að þær séu allt of litlar, miðað við þörfina, eins og rækilega hefur verið sýnt fram á. Fannst mönnum eðlilegt, að þar sem ríkið hafði tekið við þessum málum á þann hátt, yrði framhald á því nú í þessa stefnu, að byggja myndarlegt raforkuver við Lagarfoss og ríkið ræki áfram veiturnar. Það var nokkru síðar eða nú fyrir skemmstu haldinn myndarlegur fundur á vegum Sambands sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi, boðaður af stjórn þessara samtaka, og á þeim fundi mættu þm. Austf. og nokkrir af forráðamönnum rafmagnsveitna ríkisins. Er skemmst af því að segja, og ég vil, að það komi fram hér á hv. Alþingi, að á þeim fundi voru ítrekaðar ákvarðanir um það, að Austfirðingar beittu sér fyrir því, að ríkið virkjaði Lagarfoss, rafmagnsveitur ríkisins virkjuðu Lagarfoss, og síðan kæmu aðrar raforkuframkvæmdir í fjórðungnum í framhaldi af því. Ég ætla, með leyfi hæstv. forseta, vegna þess að það verður brotaminnst og styttir þetta mál, að lesa þá ályktun, sem gerð var á þessum fundi og markar stefnuna í málinu, þessi ályktun var samþykkt samhljóða af öllum fundarmönnum. Hún er þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Fundur Sambands sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi, haldinn á Egilsstöðum 24. jan. 1967, telur, að brýn þörf sé orðin á, að raforkumál Austurlands verði leyst með nýrri vatnsaflsvirkjun á Austurlandi. Fundurinn bendir á, að raforkunotkun á Austurlandi hefur aukizt mjög mikið á síðustu árum og hlutfallslega meira en annars staðar á landinu. Allar líkur benda til þess, að áfram muni raforkunotkunin á Austlandi fari hratt vaxandi, enda er nú svo komið, að þýðingarmesti fiskiðnaður landsins hefur miðstöðvar sínar hér eystra. Fundurinn telur, að þar sem fyrir liggur, að hægt sé að gera hagstæða raforkuvirkjun við Lagarfoss, sé einsýnt, að í slíka virkjun beri að ráðast og það sem allra fyrst. Fundurinn er mjög andvígur þeim hugmyndum, sem fram hafa komið um það að fresta enn virkjunarframkvæmdum á Austurlandi, en leysa um skeið raforkumál Austurlanda með því að leggja háspennulínu frá Laxárvirkjun og kaupa síðan nauðsynlega viðbótarorku vegna þarfa Austurlands frá Laxárvirkjun. Fundurinn vill sérstaklega vegna þessarar hugmyndar benda á, að erfitt hlyti að verða með allar viðgerðir raforkulínu, sem lögð yrði frá Laxá til Egilsstaða, yfir eitt mesta hálendi landsins, einkum að vetrarlagi, og ef illa færi, væri mikið í húfi, eins og raforkumálum á Austurlandi er komið. Þá er þess að gæta, að Laxárvirkjun er séreignarfyrirtæki og fyrst og fremst undir stjórn Akureyrar og skiljanlega rekið út frá sjónarmiði eiganda hennar, og er allsendis óvíst, að viðhorf þeirra sé í samræmi við hagsmuni Austurlands eða þeirra, sem þar starfa. Fundurinn álítur, að vissulega komi til greina að tengja saman rafveitukerfi Norður- og Austurlands, en telur, að áður en til slíks kemur, þurfi að ráðast i vatnsaflsvirkjun á Austurlandi, sem sé í samræmi við raforkuþarfir hér eystra og veiti nauðsynlegt öryggi þýðingarmiklum atvinnurekstri og eðlilegt svigrúm til æskilegrar þróunar í atvinnumálum þjóðarinnar. Það er því eindregin ósk fundarins til ríkisstj., að hún ákveði, að ríkið ráðist í virkjun Lagarfoss og leysi á þann hátt raforkumál Austurlands til nokkurrar frambúðar og tryggi á þann hátt eðlilega og hagstæða þróun atvinnumála á Austurlandi og næga og örugga orku fyrir þann stóriðnað í sjávarútvegi, sem á Austurlandi er, svo og þörf landbúnaðarins og annarra atvinnugreina á hverjum tíma.“ Eins og menn heyra á þessu, er þarna stefnan mörkuð þannig, að ríkið ráðist í virkjun Lagarfoss og leysi á þann hátt raforkumál Austurlands til nokkurrar frambúðar. Þannig er stefnan mörkuð í þessu máli í samræmi við það, sem ætið hefur áður verið haldið fram af okkur öllum þm. að austan sameiginlega, og við höfum unnið að málinu á þessum grundvelli, þangað til hv. þm. hefur án samráðs við okkur lagt fram það frv., sem hér liggur fyrir, og sem sagt einnig án samráðs við byggðarlögin heima fyrir. Þetta vildi ég, að kæmi fram við 1. umr. málsins til íhugunar fyrir þá n., sem hér á hlut að máli, og mun ég ekki sjá ástæðu til að fara lengra út í þetta við þessa 1. umr. Ég vildi, að þessi stefnuyfirlýsing kæmi fram, svo að hv. þm. kynntust henni og gætu íhugað hana, og ég vil mjög eindregið taka undir það, sem kom fram hjá hv. 1. flm., ef ég hef skilið rétt það, sem hann sagði, að það getur ekki komið til mála að gera þetta frv. að lögum nema í samráði eða samvinnu við byggðarlögin á Austurlandi. Ég gat því miður ekki heyrt framsöguræðu hans alla af óviðráðanlegum ástæðum, en mér er sagt, að hann hafi flutt þá uppástungu, að málinu yrði vísað til umsagnar samtaka sveitarfélaganna á Austurlandi, sem síðan yrðu þá að sjálfsögðu að kynna sér viðhorf einstakra byggðarlaga til málsins. Ég vil taka undir, að það ber brýna nauðsyn til að halda þannig á málinu. Ætti að endurskoða þá stefnu, sem fylgt hefur verið á Austurlandi í þessu efni, er margt, sem þarf að skoða ýtarlega, áður en ákvörðun er tekin. Sérstaklega þarf að íhuga mjög vandlega allan fjárhagsgrundvöll í þessu sambandi, skoða það allt upp á nýtt og gera sér grein fyrir þeim byrðum, sem byggðarlögin ættu þá að taka á sig, og svo aftur þeim kostum, sem kynnu að vera því samfara. En það vil ég segja nú, að það er mjög mikill þröskuldur á þeirri leið, að byggðarlögin á Austurlandi eiga öll óleyst stórkostleg verkefni og eru öll í fjárþröng miðað við það, sem þau þurfa að koma í framkvæmd, og því væri mjög erfitt eða raunar alveg ómögulegt fyrir þau að fara að leggja fram stofnfé í sambandi við nýjar raforkuframkvæmdir. Það mundi verða alveg ókleift. En sem sagt, ég legg áherzlu á, að þetta mál verði sent hlutaðeigandi til athugunar. En höfuðmálið hlýtur að vera það, og vona ég, að vaki ekki fyrir hv. flm. að slaka neitt á því, að höfuðmálið hlýtur að vera að sameinast um að fá Lagarfossvirkjunina reista, og við verðum að halda okkur við þá stefnu, sem mótuð hefur verið í því efni, þó að þessi hugmynd komi hér fram til skoðunar, sem sé að ríkið byggi raforkuverið og sjái um reksturinn, þangað til eða ef það kæmi til, að byggðarlögin á Austurlandi ákvæðu sjálf að óska eftir því, að annar háttur yrði á. En frá þeim yrði slíkt að koma.



Herra forseti. Eins og sagt hefur verið í umr. um þetta mál, er gert ráð fyrir því með þessu frv., að tekin verði upp ný stefna í raforkumálum Austurlands, sem mætti þá kannske verða upphaf að nýrri stefnu í framkvæmdum í raforkumálum á miklu fleiri stöðum. Á Austurlandi hefur háttað þannig til nú um skeið, að rafmagnsveitur ríkisins eiga þau orkuver, sem þar eru fyrir hendi, og í rauninni svo til allt rafveitukerfið, ekki aðeins aðalveiturnar, heldur einnig dreifiveitur á hinum einstöku stöðum. Þessu er nokkuð svipað háttað annars staðar á landinu, t.d. á Vestfjörðum. Þar er þessu nokkuð svipað háttað, og víðar á landinu reka rafmagnsveitur ríkisins allumfangsmikinn rekstur í sambandi við orkuöflun og dreifingu á raforku. En með þessu frv. er lagt til, að tekin verði upp önnur stefna í raforkumálum Austurlands, sem sagt sú, að byggðarlögin á Austurlandi taki raforkumálin þar í sínar hendur, þau myndi með sér sameiginlegt félag, yfirtaki þau mannvirki, sem fyrir eru í rafmagnsmálum þar eystra, yfirtaki orkuverið við Grímsá og aðalrafmagnslínur á Austurlandi og ráðist síðan sameiginlega í nýjar raforkuframkvæmdir og hafi síðan með höndum rekstur rafmagnsmálanna á þessu svæði. Það mundi þýða, að rafmagnsveitur ríkisins hyrfu með öllu út úr þessum rekstri. Það fer auðvitað ekkert á milli mála, að hér er verið að leggja til að gjörbreyta um stefnu frá því, sem verið hefur, og frá í rauninni yfir lýstri stefnu í raforkumálum í landinu, því að sú stefna, sem greinilega kemur fram í raforkul., er sú, að það skuli vera ríkið fyrst og fremst, sem á hin stærri orkuver og aðalorkuveitur, og það skuli stefnt að því í rauninni, að þetta verði ríkiseign allt saman. Ég veit, að flm. þessa frv. bendir á í þessu sambandi, að það hafi verið talsvert frávik frá þessari meginstefnu með lögum um Landsvirkjun nú fyrir stuttu, og einnig megi segja, að það sé nokkurt frávik frá þessari meginstefnu, það fyrirkomulag, sem er ríkjandi um Laxárvirkjun. Og það er rétt, það var gert talsvert frávik frá þessari meginstefnu með 1. um Landsvirkjun, þó að það væri ekki að öllu leyti ljóst, hvað þar væri á ferðinni, því að a.m.k. benti nafnið til þess, að þar væri verið að stefna að því að koma upp fyrirtæki, sem ætti ekki að vera aðgreint fyrir aðeins tiltekinn hluta af landinu, heldur hefði verið hugmyndin, að yrði fyrirtæki, sem í framtíðinni a.m.k. spennti yfir allt landið. Um Laxárvirkjunina er aftur það að segja, að þar er um að ræða fyrirbæri i þessum skipulagsmálum, sem fyllilega var gert ráð fyrir með setningu raforkulaganna, en það var ákveðin viðurkenning á því, sem fyrir var í raforkumálunum, áður en raforkul. voru sett, þau sem í gildi eru, og var þá gert ráð fyrir því, að ríkið væri eignaraðili að Laxárvirkjun - og yrði það í vaxandi mæli, eftir því sem fram liðu stundir. En það er rétt, að um Laxárvirkjun gilda þó þau sérákvæði, að þar er enn í rauninni ekki um ríkisfyrirtæki að ræða, heldur miklu fremur á því stigi sem hún er, um séreignarfyrirtæki ákveðins svæðis að ræða. En nú leggur flm. þessa frv., hv. 3. þm. Austf., Jónas Pétursson, til, að það verði horfið frá þeirri stefnu í raforkumálum, sem mörkuð var með raforkul. og farin hefur verið á Austurlandi fram til þessa, þar sem ríkið hefur haft þessi raforkumál með höndum. Og nú vill hann, að tekið verði í rauninni upp gamla lagið i þessum efnum, sem hér var að talsverðu leyti í gildi áður, og það verði horfið til baka frá því, sem nú er, og myndað sérstakt fyrirtæki með sveitarfélögum á Austurlandi, sem nefnist Austurlandsvirkjun og yfirtaki þau mannvirki, sem fyrir eru í raforkumálum á Austurlandi, af ríkinu og taki að sér rekstur þeirra og fái síðan aðstöðu til þess að ráðast í frekari framkvæmdir, eftir því sem þörf er á. Ég vil segja það sem mína skoðun, að ég er í rauninni á móti þeirri stefnu, sem kemur fram í þessu frv. Ég er fyllilega á þeirri stefnu, sem mörkuð var með setningu raforkul., þar sem út frá því var gengið, að að því marki yrði stefnt, að allar aðalorkuveitur í landinu og öll aðalorkuverin yrðu ríkiseign og skipulega unnið að því að tengja orkuveitusvæðin saman, og þannig kæmumst við nær því stigi að geta ráðizt hverju sinni í þær hagstæðustu virkjanir, sem völ væri á til raforkuöflunar. En það er rétt, að það er í rauninni frumskilyrði þess, að hægt sé að vinna þannig að raforkumálunum, að það sé einn aðili, sem á raforkuverin og aðalorkuveiturnar, því að annars er alltaf hætt við því, að séreignarsjónarmiðin komi upp hjá hinum ýmsu aðilum, ef þeir eiga að vinna þar saman. Ég tel líka, að það sé mjög umhendis að taka nú upp aftur þessa stefnu, sem gengið er út frá í þessu frv., á Austurlandi, eins og raforkumálum þar er nú komið. Það sýnist harla einkennilegt, að eftir að ríkið hefði gengið fyrir nokkrum árum allfast eftir því að yfirtaka rafveitur einstakra kaupstaða og kauptúna og keypt þessar veitur, skuli eiga að fara að stíga skrefið aftur til baka og afhenda sveitafélögunum þessar veitur, sem ríkið hefur yfirtekið og breytt auðvitað í ýmsum greinum, eins og gengur, og svo eigi sveitarfélögin á nýjan leik að fara að taka að sér rekstur þeirra, sem forustumönnum landsins í raforkumálum þótti ekki rétt, að sveitarfélögin hefðu með höndum, fyrir nokkrum árum. Það fer ekki á milli mála, að flm. þessa frv. er okkur öðrum þm. á Austurlandi sammála um, að það er orðin knýjandi nauðsyn, að ráðizt verði í nýjar raforkuframkvæmdir á Austurlandi. Þar skortir tilfinnanlega raforku, og það fyrirkomulag, sem þar er nú ríkjandi um öflun raforku, fær ekki staðizt, miðað við núverandi aðstæður, það er orðið svo óhagstætt. Hann er því fyllilega okkur öðrum þm. á Austurlandi sammála um, að það þarf hið fyrsta að ráðast í nýja virkjun, t.d. í Lagarfossi eða annars staðar, þar sem hagstætt væri talið á Austurlandi. Það held ég, að við þm. Austurlands séum allir sammála um og allir Austfirðingar. En hann hefur hugsað sér þessa leið, að það verði breytt um stefnu í raforkumálunum á Austurlandi og unnið að virkjun Lagarfoss af þessum nýju samtökum, en horfið frá því að láta ríkið annast þessi mál. En einmitt vegna þess, að nú er orðið svo ástatt, að það er orðin knýjandi nauðsyn að fá nýtt orkuver á Austurlandi, fá stóraukna orku, væri mjög óheppilegt að mínum dómi að fara að fitja upp á þessari stefnubreytingu einmitt nú. Það að taka upp þessa nýju stefnu mundi óhjákvæmilega að mínum dómi skjóta öllum framkvæmdum í raforkumálum á Austurlandi á frest og það um allverulega langan tíma. Sveitarfélögin á Austurlandi hafa nú engin samtök með sér varðandi sameiginlegan rekstur eða eignarhald á slíkum mannvirkjum sem þessum. Þau þyrftu því að vinna að því að mynda með sér sameiginlegt félag. Þau eru dreifð, sveitarfélögin á Austurlandi, og búa við mjög misjafnar aðstæður, og ég hygg, að það mundi taka talsvert langan tíma að koma fyrir stofnun slíkra samtaka, sem ættu að ráðast í jafnumfangsmikið verk og það er, í fyrsta lagi að yfirtaka mannvirki, sem kostar yfir 100 millj. kr. eða eitthvað talsvert á 2. hundrað millj. kr., hygg ég, og í öðru lagi að ráðast í nýjar stofnframkvæmdir, sem kosta mundu a.m.k. jafnmikið. Það er auðvitað engum vafa bundið, að þeir aðilar, sem ætla að atanda að félagi, sem á að ráðast í þetta, þurfa nokkurn tíma til þess að skipa sínum málum, og undirbúningur í þessum efnum hefur enginn farið fram. Ég óttast það því í fyrsta lagi, að sú stefnubreyting, sem felst í þessu frv., mundi leiða það af sér, að framkvæmdum í raforkumálum á Austurlandi yrði óhjákvæmilega að fresta, ef ætti að hverfa að þessu ráði, og þá yrði þar um verulegt tjón að ræða fyrir alla hlutaðeigendur, sem þurfa á raforku að halda á þessu svæði. Það er eins og hér hefur komið fram, að sveitarfélögin á Austurlandi eru ekki aðili að flutningi þessa máls á neinn hátt og hafa enda þegar lýst því yfir, að þau kjósi fremur aðra leið, þau kjósi, að það verði haldið sér við þá meginstefnu, sem áður hafi verið mörkuð í framkvæmdum á raforkumálum á Austurlandi, og hafa því viljað knýja á ríkið með það, að það ráðist í óhjákvæmilegar og nauðsynlegar framkvæmdir í þessum efnum. Þá er einnig þess að gæta, að rafmagnsmálum Austurlands er þannig komið nú í dag, að það er ekkert hlaupið að því fyrir nýjan aðila að yfirtaka þau mannvirki, sem þar eru, og þann rekstur, sem þar fer nú fram. Eins og hér hefur áður komið fram í umr., er sem sagt þannig ástatt, að rafveiturnar á Austurlandi eru nú reknar af ríkinu með miklum halla. Vatnsaflsorka er þarna af mjög skornum skammti, langt undir því, sem þörfin kallar á, og það hefur verið reynt af rafmagnsveitum ríkisins að leysa vandann í rafmagnsmálunum á undanförnum árum á Austurlandi á þann hátt að kaupa nýjar og nýjar dísilvélar og reyna að koma þeim fyrir, oftast nær með miklu bráðabirgðafyrirkomulagi og ærnum kostnaði, og afleiðingarnar ern þessar, sem forustumenn rafmagnsmálanna hafa upplýst, að nú er rekstrarhallinn á þessum veitum á Austurlandi um 16 millj. kr. á ári, eins og komið er. Og það sem verra er, upplýsingar eru beinlínis fyrir um það, að rekstrarhallinn fer vaxandi, eftir því sem meiri orka er notuð á Austurlandi. Svo illa er ástatt um orkuöflunina og aðaldreifingu orkunnar á þessu svæði, að það er talið, að tapið vaxi beinlínis með aukinni notkun. Nú er það auðvitað alveg gefið mál, að sveitarfélögin á Austurlandi þurfa að hugsa sig um oftar en einu sinni, áður en þau yfirtaka slíkan rekstur, þar sem svo er ástatt um, sem þarna er um að ræða. Auk þess er það nokkurn veginn gefið mál, að yrði síðan ráðizt í nýja virkjun í Lagarfossi, sem þó er talin mjög hagstæð virkjun, yrði ekki hægt að komast hjá því, að það yrði nokkur hallarekstur á þeirri virkjun fyrstu árin, eins og er allajafna á nýjum virkjunum, þó að þær geti verið út af fyrir sig mjög góð fyrirtæki og átt eftir að skila hagstæðri framleiðslu eftir nokkur ár. Það er því alveg augljóst mál, að það að benda sveitarfélögunum á Austurlandi á það nú, að þau skuli yfirtaka þessar eignir, eins og er ástatt með þær og í því ástandi, sem þær eru nú, og taka að sér þennan rekstur, eins og hann er nú, og ráðast í bráðaðkallandi framkvæmdir, eins og þarna er þörf á, það hlyti að leiða til þess, að allmiklar tafir yrðu á þessu máli, það yrðu tafir í sambandi við framkvæmdir. Þá er eitt atriði enn, sem ég vildi minnast á í sambandi við þá hreyttu stefnu, sem lýsir sér í þessu frv., galli að mínum dómi. Ég er fyrir mitt leyti á þeirri skoðun, að það sé hagkvæmt að stefna að því, að raforkusvæðið á Austurlandi verði í framtíðinni tengt raforkusvæðinu á Norðurlandi, eins og ég er ekki í nokkrum vafa um, að það ber að stefna einnig að því, að raforkusvæðið á Norðurlandi verði í framtíðinni tengt raforkusvæðinu hér suðvestanlands. Það ber að stefna að þessu. En séreignarfyrirkomulag á raforkusvæðinu fyrir austan og séreignarfyrirkomulag á raforkusvæðinu fyrir norðan mundi gera þetta miklu erfiðara. Ég teldi því miklu heppilegra, einmitt upp á það að stefna að þessu marki í framtíðinni, að það verði haldið áfram þeirri stefnu, sem mörkuð var með raforkulögunum um það, að það verði ríkið, sem eigi orkuverin, t.d. á Austurlandi, og aðalorkuveitur þar og ríkið haldi áfram að yfirtaka aðalorkuverin á Norðurlandssvæðinu með aukinni þátttöku og þannig verði sköpuð bætt aðstaða til samtengingar og samvinnslu. Það er líka hætt við því, ef komið yrði upp séreignarfyrirtæki um framleiðslu og dreifingu á raforku á Austurlandi, að vegna þeirra aðstæðna, sem þar eru fyrir hendi, þar sem vegalengdir eru miklar og dreifbýli er raunverulega mikið, mundu þeir staðir, sem hefðu bezt fjárhagsleg ráð í þessum efnum, fjölbýlustu staðirnir á Austurlandi, þeir sem aðallega eru á miðsvæði Austurlands, vilja draga það eitthvað við sig að leggja háspennulínur langar leiðir, t.d. af Miðausturlandi alla leið norður í Vopnafjörð eða frá Miðausturlandi og suður undir Hornafjörð, þar sem mjög bætt er við því, að það kæmi í ljós, að það yrði nokkuð kostnaðarsamt, og þá litu þessir aðilar, sem aðallega stæðu undir þessu séreignarfyrirtæki, nokkuð á eigin hag og vildu skjóta sér undan þeim vanda að standa undir þessum sérstaka kostnaði. Ég tel hins vegar miklu réttara, að slíkur vandi sé leystur af ríkisheildinni í sambandi við lausn þjóðfélagsins í heild á raforkumálunum í landinu, og þannig verði minni hætta á því, að einstök svæði eins og þessi verði útundan, þegar leysa á þessi raforkumál til frambúðar. Ég veitti því athygli, að flm. frv. lagði á það nokkra áherzlu, að það væri kostur við þetta fyrirkomulag, sem hann leggur til að tekið verði upp í þessum efnum, að viðkomandi sveitarfélög fengju meira um þessi þýðingarmiklu mál að segja og gera í framtíðinni, ef þau væru eignaraðilar, heldur en ef ríkið hefði þessi mál með höndum. Ég get tekið undir þessa skoðun að vísu, að það yrði á margan hátt æskilegt, að t.d. fulltrúar sveitarfélaganna á Austurlandi gætu haft talsvert um það að segja, hvernig háttað er rekstri rafmagnsmálanna þar í fjórðungnum. En ég álít, að það sé lítill vandi að sjá um með skipulagsatriðum, að sveitarfélögin á Austurlandi geti fengið þessa aðstöðu, jafnvel þó að hér sé um ríkisveitur að ræða. Það væri ofur eðlilegt að gera ráð fyrir því, að það væri sérstök rekstrarstjórn yfir rafveitu Austurlands, þó að ríkið ætti þá rafveitu, og fulltrúar frá sveitarfélögunum í umdæminu gætu verið í slíkri rekstrarstjórn, þó að allt úrslitavald væri eftir sem áður í höndum yfirmanna raforkumála í landinu, sem fjalla um þessi mál í heild, en á þann hátt væri hægt að tengja nokkru betur heimaaðilana við þennan rekstur, við fyrirtækið í heild, þannig að þeir gætu komið fram öllum sínum sjónarmiðum og barizt fyrir sínum málum á eðlilegan hátt, jafnvel þótt hér væri um ríkisrekstur að ræða. En bygging stórra raforkuvera og dreifing raforkunnar eftir aðallínum er þess eðlis, að á því fer langsamlega bezt, að það sé ríkisheildin, sem annist slíkt verk. Mikil uppdeiling í sambandi við slíkt verkefni er óhagkvæm og er röng frá þjóðhagslegu sjónarmiði séð. Um þetta gegnir mjög svipuðu máli að mínum dómi og með síma eða ýmis önnur slík fyrirtæki. Vitanlega er hægt að hafa þetta í einkaeign og undir stjórn margra aðila. Slíkt er vitanlega hægt og er gert í nokkrum löndum. En það er ekki hagkvæmt. Hitt er miklu hagkvæmara, að það sé einmitt ríkið, sem hefur með þessi mál að gera. Ég hef hér aðallega rætt í sambandi við flutning á þessu frv. um þá stefnubreytingu, sem það felur í sér, en það er í rauninni aðalatriði þessa frv. að mínum dómi. En það væri auðvitað mjög freistandi að ræða hér einnig talsvert mikið um raforkumálin á Austurlandi, eins og þeim er komið, en ég skal ekki gera það hér að þessu sinni, en legg áherzlu á, að ég veit ekki betur en við þm. af Austurlandi séum þar allir fullkomlega sammála, eins og Austfirðingar eru, að það er orðin mjög brýn nauðsyn á því, að ráðizt verði í byggingu á nýju raforkuveri á Austurlandi, og við teljum, að þær áætlanir, sem þegar liggja fyrir um raforkuver við Lagarfoss, séu mjög hagstæðar og allar aðstæður á Austurlandi séu þess eðlis, að það sé í rauninni ekki bægt að skjóta sér undan þeim vanda lengur en gert hefur verið að ráðast í slíkt orkuver frá þjóðhagslegu sjónarmiði séð, því. að þar er ekki aðeins í þrengstu merkingu um að ræða hagsmuni þeirra, sem búa á Austurlandi, þar á í rauninni öll þjóðin orðið sína hagsmuni við tengda, eins og nú er komið. Við álítum því, áð það eigi að ráðast í slíka framkvæmd og það sem fyrst, og það hefur greinilega komið fram að það er vilji Austfirðinga almennt, að það verði ríkið, sem heldur áfram framkvæmdum í þessum efnum og ráðist í þessa framkvæmd á hinn haganlegasta hátt. En ég held, að menn gætu illa hugsað sér að taka upp þessa nýju stefnu, sem felst i þessu frv., nema þá því aðeins - en þá gæti ég líka hugsað mér það - að ríkið brygðist sínu hlutverki algerlega í okkar rafmagnsmálum, vildi ekki leysa þau eða drægi svo óhæfilega að leysa þau. Þá vitanlega verða Austfirðingar að snúast við þeim mikla vanda, sem þá ber að höndum, og leysa sín mál sjálfir. En ég tel, að það sé mjög óeðlilegt að gera ráð fyrir því, að ríkisvaldið skjóti sér undan þessum vanda, sérstaklega eins og ástatt er um hin þýðingarmiklu atvinnumál nú á Austurlandi. Ég geri svo ráð fyrir því, að þetta frv. fari til n., og er þá auðvitað aðstaða til að ræða það enn frekar, þegar það kemur frá nefnd.



Herra forseti. Hv. samþm. mínir, 1. þm. Austf. og 5. þm. Austf., hafa nú lýst skoðunum sínum á þessu máli, og það hefur komið fram, sem ég raunar vissi fyrir, að þeir eru á öðru máli um þá stefnu, sem fram kemur í frv., sem sé þeirri stefnu, að sveitarfélögin eigi að vera aðilar að fyrirtæki, sem sér um raforkumálin á Austurlandi. Þeir vilja, að ríkið annist þessi mál, eins og verið hefur. Ég vil þó svolítið víkja að því, sem fram hefur komið í ræðum þeirra. Ég er ekki að standa hér upp af því, að ég búist við að hafa áhrif á þeirra skoðanir eða ég muni geta sveigt þá til fylgis við mína stefnu í þessu máli. Ég vil fyrst víkja að því, sem Eysteinn Jónsson lagði nokkuð áherzlu á og gerði ekki síður á raforkumálafundinum á Austurlandi, að það hefði verið mjög misráðið að flytja þetta mál inn í þingið án samráðs við sveitarfélögin. Ég vék nokkuð að þessu í framsöguræðu minni með málinu, og ég viðurkenni, að það er sjónarmið út af fyrir sig að leita samstarfs og kanna skoðanir á þessu máli, áður en það er flutt. En hitt vil ég segja, sem ég einnig tók fram, að ég tel það engan veginn nauðsynlegt, og ég vil skýra það svolítið nánar, hvers vegna ég valdi þann kostinn að láta málið koma fram á Alþ., áður en það lægi fyrir, hver afstaða sveitarfélaganna mundi verða til þess. Eysteinn Jónsson rakti lítillega forsögu þessa máls. Við þm. Austurlands höfum á s.l. ári fylgzt mjög náið með þeim ráðagerðum, sem uppi hafa verið um úrbætur í raforkumálum Austurlands. Og eins og hann lýsti, hafa verið haldnir nokkrir fundir um þessi mál, m.a. voru tveir fundir haldnir á Austurlandi í sumar, en hann hljóp yfir eitt atriði eða fyrri fundinn, sem haldinn var í lok júní, en á þeim fundi lagði ég einmitt fram í ákveðnu tillöguformi þessa hugmynd mína um, að það yrði leitað eftir því við sveitarfélögin, hvort þau vildu ekki gerast aðilar og taka frumkvæðið í þessum málum, á líkan hátt og hér er lagt til, með stofnun fyrirtækis með ríkinu á svipaðan hátt og Landsvirkjun og Laxárvirkjun. Jafnframt lagði ég til, þar sem raunverulega vantaði allar upplýsingar, sem slík ákvörðun hlyti að byggjast á, að sveitarfélögin réðu sér sérfróðan fulltrúa til þess að kanna, hverjar rekstrarhorfur væru fyrir slíkt fyrirtæki. Það er ekki að orðlengja um það, að þeir samþm. mínir snerust strax á móti þessari hugmynd, sérstaklega gerði hv. 1. þm. Austf. það þá þegar á þessum fundi. Það má segja um hv. 5. þm. Austf., að hann sló nokkuð meira úr og í, en hallaðist þó frekar á þá sveifina, að ekki væri ástæða að athuga frekar um þessa leið í málinu. Það varð niðurstaðan þá að fá raforkumálastjóra til fundar við okkur ásamt nokkrum fulltrúum á Austurlandi, og sá fundur er haldinn seinni hluta ágúst. Og það má segja, að niðurstaðan af því hafi verið mjög lítil. Raforkumálastjóri skýrði þetta mál nokkuð, hvernig horfði með þær rannsóknir, sem verið væri að gera á helztu möguleikum til úrbóta í raforkumálunum. Það er vitað, að raforkumálastjóri hefur verið eindregið þeirrar skoðunar, að ríkisvaldið ætti að annast þessi mál, þannig að skoðanir hans og skoðanir hv. 1. þm. og 5. þm. Austf. fóru saman hvað þetta snerti. Þegar hér var komið málum og eftir að ég kom til þings f haust, þóttist ég sjá, að það væri hætt við því, að þetta mál mundi lenda í allmiklu þófi, og ég tók þess vegna það ráð þá að afla mér sjálfur þeirrar sérfræðilegu aðstoðar, sem ég hafði áður lagt til að sveitarfélögin öfluðu sér, til þess að gera athugun á því, hvort það væri rekstrargrundvöllur fyrir því að setja á stofn slíkt virkjanafyrirtæki á Austurlandi, sem gerði hvort tveggja að yfirtaka þau mannvirki, sem voru til fyrir, sem eru Grímsárvirkjun, dísilstöðvarnar og veitukerfin, og ráðast jafnframt í þær aukningar, sem nauðsynlegar voru í vatnsaflsvirkjun til að koma þessum málum í sæmilegt horf. Ég þarf ekki að fjölyrða mikið um þetta. Ég vænti, að það sé bæði þessum hv. þm. ljóst svo og öllum öðrum, sem hafa athugað þetta frv. mitt, að á þessari athugun byggist flutningur þess. Þeir hafa því miður báðir gengið að mestu fram hjá því að tala um þann grunn, sem þetta frv. byggist á, sem er sú rekstraráætlun, sem frv. fylgir, unnin af þeim Jóhanni Indriðasyni og Ásgeiri Sæmundssyni. Og ég man það vel, og ég get sagt það hér einnig, að ef þessi áætlun hefði sýnt svo slæma útkomu, að það væri vonlaust að reka slíkt fyrirtæki með því raforkuverði, sem nú gildir í landinu, hefði ég ekki treyst mér til að flytja þetta frv. Hins vegar er öllum ljóst, sem þessa grg. athuga, að það er fjarri því, að svo sé, því að eins og ég gat um í minni framsöguræðu, er þegar fyrir 1980 orðinn álitlegur rekstrarafgangur hjá þessu fyrirtæki, byggt á þeim áætlunum og þeirri notkun, þeirri orkuspá, sem lögð er til grundvallar. Tel ég alveg nauðsynlegt, að menn átti sig á þessu. Ég skal játa, að það hefur komið hér fram og kannske hálfpartinn deilt á mig fyrir það, að ég hafi ekki leitað samstarfs við samþingismenn mína um flutning á þessu frv. fyrir jólin. En ég verð að segja það eins og er, að með þá vitneskju að baki, sem ég hafði fengið í umræðum um þessi mál um afstöðu þeirra til þessarar hugmyndar, taldi ég ekki líkur á, að slíkt samstarfsboð um flutning þessa frv. mundi bera nokkurn árangur. Það er að vísu rétt, að það hafði ekki fram að þessu legið fyrir sú athugun, sem þetta frv. byggist á, en þetta var samt sem áður mitt mat, að ég taldi ekki líklegt, að þeir mundu vilja hverfa til samstarfs um flutning þessa frv., eins og málin stóðu. Hitt var ákveðin skoðun mín, eins og raunar hv. 5. þm. Austf. lagði áherzlu á, að allur dráttur í þessu máli er að verða mjög slæmur. Hann héfur að vísu látið það í ljós, að flutningurinn á þessu frv. kunni að verða til þess að tefja fyrir þessu máli á einhvern hátt. Ég er alveg gagnstæðrar skoðunar. Ég tel alveg hiklaust, að með þeirri undirbúningsvinnu, sem unnin hefur verið og er grunnur þessa frv., og með því að leggja málið fram í þingi hafi verið keyrt fram á við. Það liggur fyrir i nýju og áþreifanlegu ljósi, og það er miklu auðveldara að gera sér grein fyrir málinu eftir flutning þessa frv. en áður. Ég skal ekki fara nánar út í þessi atriði, hvers vegna ég kaus að flytja málið einn, en taldi þó rétt og nauðsynlegt, að þetta kæmi hér fram. Svo gerist það, eins og hv. samþingismenn mínir hafa vikið að, að það var haldinn stórfundur um þetta mál á Egilsstöðum, ekki um þetta frv. út af fyrir sig, heldur um raforkumálin í heild - stórfundur um raforkumálin í heild á Egilsstöðum í janúarmánuði, og hv. 1. þm. Austf., Eysteinn Jónsson, las þá samþykkt, sem þar var gerð og var fyrst og fremst um það að gera kröfu til ríkisins um að virkja Lagarfoss og ráða bót á raforkuskortinum. En vegna þeirra, sem ekki sátu fundinn, vildi ég samt sem áður segja það, að ég þóttist finna, að þessi hugmynd mín ætti þar meiri hljómgrunn en kannske ókunnugir mundu ætla eftir þeim samþykktum, sem þaðan bárust. Mér þykir líka rétt, að það komi fram, að þetta sveitarstjórnasamband á Austurlandi hafði á sínum fyrsta fundi í haust, sem var haldinn á Norðfirði í byrjun október, löngu áður en mitt frv. var komið fram, gert samþykktir um raforkumálin, þar sem það er ekki á nokkurn hátt dregið inn í samþykktina, að það verði aðeins ríkið, sem standi að þessum framkvæmdum. Þar er lögð áherzla aðeins á það, að þessar framkvæmdir þurfi að koma. Það er alveg rétt hjá hv. 5. þm. Austf., Lúðvík Jósefssyni, að það má segja, að það sé ný stefna i raforkumálunum, að nokkru leyti ný stefna, sem kemur fram í þessu frv., a.m.k. ný stefna á Austurlandi, ekki ný stefna almennt í þjóðfélaginu, vegna þess að það byggist á lögunum um Landsvirkjun og Laxárvirkjun. Hann dró ekki dul á það, hv. þm., að hann væri fylgjandi ríkisrekstri í raforkumálunum, og hann sagði eitthvað á þá leið, að með þessu frv. væri verið að stíga skref til baka, þar sem áður hefði ríkisvaldið yfirtekið sveitarfélagaveitur, sem komnar voru á laggirnar á Austurlandi. Ég þarf ekki að taka það fram, að ég tel, að með þessu sé verið að stíga skref fram á við. Ég vék aðeins að því áðan, að hv. þm. Lúðvík Jósefsson var að tala um, að þetta mundi verða til þess að tefja fyrir framgangi orkuöflunar á Austurlandi. Ég álít þetta algeran misskilning, og ég vil enn á ný segja það, að fyrst og fremst flutti ég þetta mál, af því að mér fannst vera of mikið þóf í þessum málum og það svífa of mikið í lausu lofti, og það er ekki hægt að bera á móti því, að eins og málið er í þessu frv., er það komið í áþreifanlegt form. Hitt er svo annað mál, hvort allir þeir útreikningar, sem byggja grunninn undir Austurlandsvirkjunina, fá staðizt. Og það mun væntanlega verða við athugun málsins i hv. fjhn. tekið nánar til athugunar, þeir útreikningar settir undir smásjá. Þeir hafa báðir komið að því, hv. samþingismenn mínir, að það væri mikill halli á rekstri rafmagnsveitnanna á Austurlandi, og eins og kom fram hjá rafmagnsveitustjóra, taldi hann, að hann hefði verið um 16 millj. kr. árið 1965. Mér þykir rétt að leggja áherzlu á, að það var árið 1965 og að sá halli, sem þarna er um að ræða, mun vera yfir svæðið allt, Hornafjörður meðtalinn og Vopnafjörður, sem eru sérstök dísilvélasvæði, en mitt frv. byggir á því, að í fyrstu lotu nái Austurlandsvirkjunin yfir það sem nú er kallað Grímsársvæði. En eins og margoft hefur verið bent á, er rekstur dísilvélanna mjög óhagkvæmur til raforkuframleiðslu, og á þeim svæðum, þar sem raforkan er eingöngu framleidd með dísilorku, má ætla, að hallinn sé meiri, þannig að þetta dæmi lítur allmikið öðruvísi út, ef maður miðar við árið 1966, annars vegar vegna þess, þegar tekið er tillit til þess, að þarna er um stærra svæði að ræða en Austurlandsvirkjuninni er ætlað að ná yfir í upphafi, og á hinn bóginn vegna þess, að það var gerð á árinu veruleg hækkun á sölutaxta rafmagnsveitunnar, og eftir því sem mér er tjáð, nam hún 34%, þannig að miðað við sama rekstrarkostnað á árinu 1966 og á árinu 1965 hefði þessi upphæð lækkað sennilega a.m.k. um helming. En hinu er ekki að neita, að það ber nokkuð í milli um þennan rekstrarhalla samt sem áður, eftir þeim upplýsingum, sem nú hafa komið fram, og eftir því, sem lagt er til grundvallar í þessu frv., sem verður að athugast nánar við meðferð málsins, hvernig liggur í. Mér skildist á hv. þm., að þetta væru svona hálfgerð Lokaráð til sveitarfélaganna, ef þeim væri att út í stofnun svona fyrirtækis. En ég vil þá enn benda á, að það verður að grundvalla slíka skoðun á þeim útreikningum um afkomu fyrirtækisins, sem hér fylgja, og það er, eins og ég hef áður sagt, í raun og veru allt annað, sem þar kemur í Ijós. Hv. þm. Lúðvík Jósefsson kom nokkuð að tengingu rafmagnskerfanna í landinu, m.a. samtengingu Austurlands og Norðurlands, sem lengi hefur verið á dagskrá, og hann taldi, að það mundi frekar torvelda framgang þess máls, ef slíkt séreignarfyrirtæki væri sett á stofn á Austurlandi. Ég er honum ekki sammála um þetta, vegna þess að það er séreignarfyrirtæki á Norðurlandi, sem um er að ræða. Það mætti segja það, ef þetta væru ríkisfyrirtæki á báðum stöðum. Ég hefði haldið, að það mundi greiða fyrir lausn á því máli, ef það væru hliðstæðir aðilar, sem stæðu að samningum um slíkt. Þá var hv. þm. Lúðvík Jósefsson enn fremur með bollaleggingar um, að það mundi ganga erfiðlega að sameina sveitarfélögin á Austurlandi um það, hvernig þau ættu að standa að þessu fyrirtæki. Það er alveg rétt, að þetta er kannske ekki alveg einfalt mál. En ég verð bara að segja það, að ég held, að það væri ákaflega mikils virði og beint þroskandi, það mun almennt vera þroskandi að taka á slíkum viðfangsefnum fyrir sveitarfélög hvar sem er, því að það er sannarlega ekki lítils virði, að minni og stærri heildir í byggðarlögunum temji sér það að geta starfað saman. Ég ætla ekki að vera með neinar hrakspár um það, að þessi hnútur mundi ekki verða leystur. Það er hins vegar alveg rétt, að það er ekki alveg einfalt mál, hvernig frá þeim samningum yrði gengið. Hann var einnig með bollaleggingar um, að það kynni að koma upp einhver metingur á milli þeirra, sem fjarlægari eru. Þetta er líka hugsanlegt. En ég held, að það sé ákaflega nauðsynlegt að láta þá reyna á það, hvort sá félagsþroski er ekki fyrir hendi, sem þarf að vera til þess að ná fram árangri af þeim félagsanda, sem óhjákvæmilega verður að ríkja t.d. í samtökum eins og sveitarstjórnarsamtökum. Hv. þm. Lúðvík Jósefsson viðurkenndi, að það væri vinningur að aukinni íhlutun heimamanna í stjórn raforkumálanna. Hann viðurkenndi það, og mér þykir út af fyrir sig vænt um að fá þá viðurkenningu. En það er líka atriði, sem ég veit að fjöldi manna á Austurlandi leggur talsvert mikið upp úr sem kosti við það að stofna slíkt fyrirtæki, sem hér er talað um. Það eru allt of mörg dæmi þess, að ýmis mistök hafi átt sér stað um stjórn raforkumálanna, þegar þeim er stjórnað svona úr fjarlægð. Menn kunna um það mörg dæmi, og það er áreiðanlega í sumum tilfellum eðlilegt, að þau eigi sér stað. En enda þótt það megi sjálfsagt leysa að einhverju leyti þennan vanda um aukna sjálfsstjórn með óbreyttri yfirstjórn, held ég, að það liggi alveg ljóst fyrir, að það verður miklu auðveldara og heppilegra með því, að slíkt fyrirtæki væri staðsett í fjórðungnum. Hv. þm. nefndi það einnig, að hann taldi það vera rangt frá þjóðhagslegu sjónarmiði að deila þessum fyrirtækjum niður á stjórnsvæði, heildarstjórninni. Ég er honum ekki sammála í þessu efni. Það er að vísu alveg rétt, að það eru takmörk fyrir því, hvað litlar stærðir geta komið til greina t.d. sem raforkufyrirtæki, það eru takmörk fyrir því, hvað litlar þessar stærðir mega vera til þess að sýna sæmilega hagstæða útkomu. En það eru líka takmörk fyrir því, hvað þau mega vera stór, til þess að það fari ekki að vera óhagkvæmt og allt of þungt í vöfum. Og það er með engu móti betur hægt að tryggja hana en með því, að héruðin sjálf fái yfirstjórn þessara mála. Það mætti sjálfsagt ýmislegt fleira um þetta ræða. Ég hef lagt áherzlu á það í minni framsöguræðu, sem báðir hv. þm. hafa einnig tekið fram og líka er alveg sjálfsagt, og það er það, að sveitarstjórnarsambandið og sveitarfélögin á Austurlandi verða að fá að segja sitt álit á þessu máli, á meðan það er í athugun í n., og ég sagði það á fundinum á Egilsstöðum, að vitanlega væri það með öllu tilgangslaust að samþykkja slíkt frv. hér, ef sveitarfélögin neituðu að gerast aðilar að þessu fyrirtæki. En ég tel ekki, að þau hafi enn sagt sitt síðasta orð. Þetta mál er engan veginn einfalt í skoðun, og ég ber það traust til þeirra forustumanna margra, sem um þetta mál munu væntanlega fjalla, að þeir líti hleypidómalaust á það á allan hátt og meti bæði kosti þess og galla. Það hefur komið hér greinilega fram og verið tekið fram af okkur öllum, að það er brennandi áhugi á því á Austurlandi, að Lagarfoss verði virkjaður, og það er ekki bara vegna þess, að Lagarfoss er á Austurlandi, heldur fyrst og fremst vegna þess, að þar er um að ræða eitthvert allra hagstæðasta orkuver, sem hægt er að reisa hér á landi, bæði hvað það snertir, að það er ódýrt, ef svo má segja, tiltölulega ódýrt á virkjað afl, virkjað kw., en þó sérstaklega vegna þess öryggis um orkuframleiðslu, sem það mundi búa við gegnum þessa miklu vatnsmiðlun í Leginum. Við erum sem sagt allir sammála um þetta. En ég verð að segja það, að mér finnst það liggja í augum uppi, að það er miklu auðveldara að hafa sterk áhrif á það, á hvern hátt aukinnar raforku er aflað, ef það er gert í krafti heimafyrirtækis. Það er miklu auðveldara að geta haft áhrif á það með því móti, og það er alveg skiljanlegt, það sem hv. þm. Lúðvík Jósefsson lagði hér áherzlu á, að ef reikningsleg útkoma sýnir, að þjóðfélagslega sé hagkvæmara að afla raforkunnar á annan hátt, verði mikil tilhneiging til þess af forsvarsmönnum rafmagnsveitnanna, ef þær bera að öllu leyti ábyrgð á þessu máli. Þetta tel ég meginatriði. Ég tel alveg tvímælalaust, að það sé miklu auðveldara að koma fram þessu sameiginlega áhugamáli Austfirðinga, Lagarfossvirkjun, með því að stofna til þessa fyrirtækis, taka á sig nokkrar byrðar í upphafi, - ég skal ekki draga fjöður yfir það, að það kunni að vera nokkrar byrðar. Þær eru þó ekki hvað stofnkostnað snertir meiri í þessu frv. en svo, að það ætti að leggja fram 5 millj. kr. af heimaaðilum í byrjun. En á hinn bóginn mundi sennilega einnig verða að taka á sig einhvern rekstrarhalla fyrstu árin. En mér þykir rétt að taka það fram, að samkv. þessu frv., sem ég vænti þó að menn hafi veitt athygli, er ekki gert ráð fyrir, að Austurlandsvirkjunin taki að sér rekstur rafmagnsveitnanna á Austurlandi, fyrr en nýtt orkuver, t.d. í Lagarfossi, taki til starfa, sem gjörbreytir þeim rekstrargrundvelli, sem fyrir er þar eystra. Ég held, að ég hafi tekið fram það helzta, sem mér finnst ástæða til, og ég vil enn leggja áherzlu á það, að þetta mál verði vandlega athugað, og sérstaklega treysti ég á það, að sveitarfélögin á Austurlandi hraði því ekki um of að neita þessu, þau endurskoði þá afstöðu, sem virtist koma fram á fundinum á Egilsstöðum. Þar var að vísu ekki mættur nema allverulegur hluti af forsvarsmönnum sveitarfélaganna á Austurlandi, og það hefur ekki heldur, eins og sú samþykkt bar með sér, sem hv. þm. Eysteinn Jónsson las hér upp og kom frá fundinum, verið beinlínis hafnað þeirri hugmynd, sem er í mínu frv.