Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (BSt): Ég skal geta þess, að þetta mál var tekið út af dagskrá í gær vegna þess, að hæstv. fjmrh. var ekki viðstaddur. En þar sem hann getur ekki heldur verið hér viðstaddur núna, þar sem hann þarf að taka þátt í umr. í hv. Nd., átti ég tal við hann í dag, og skýrði hann mér þá frá því, að hann hefði ekki neitt að athuga við afgreiðslu fjhn. á frv. og hefði ekki á móti því, að það væri afgreitt án nærveru sinnar.



Herra forseti. Ég vildi aðeins taka það fram út af því, sem hv. frsm. ræddi um í sambandi við till. mína í umr. í gær, að hún miðar ekki á neinn hátt að því að lækka byrðina hjá þeim, sem hafa dregið undan skatti; síður en svo. En ég vil aðeins láta það koma fram, að það er mjög óviðfelldið, þegar um svo fá tilfelli er að ræða sem hér er, að fara nú löngu síðar að raska því öllu, sem áður hefur verið samþ., og reikna með öðrum prósentum en upphaflega var ráð fyrir gert, og er till. mín byggð á þeirri skoðun. Þessi till. er um það, að í stað 20% á þskj. 350 komi 15% og í stað 25% komi 20%.

Á hvaða þskj. er þessi till., eða er hún skrifleg?

Nei, till. er aðeins munnleg, ég beindi því til hv. frsm., að n. athugaði milli umr., hvort ekki væri rétt að breyta þessu þannig, að í stað 20% kæmi 15% og í stað 25% kæmi 20%, en annars er ég efnislega samþ. till. n. á þskj. 350 og að öðru leyti till. sjálfri. En mér finnst bara óviðfelldið að vera að setja núna aðra prósenttölu. - Hv. frsm. lagði á það megináherzlu, að með þessu væri verið að gera aðstæður skattþegnanna betri. En ég vil benda á það, að það var það, sem l. gerðu upphaflega. Það var þá viðurkennt, að skattalögin væru óviturleg, svo að menn neyddust til þess að gefa upp sóknina og fara inn á þá braut, sem þau gera ráð fyrir, og svo er þetta frv. aðeins áfram ald á þeim. Það var sem sagt viðurkennt af löggjafanum, að það hefði verið farið svo langt í skattal.; að það hefði orðið að viðurkenna það með því að fara inn á þessa braut, sem ég gat um, og ég sé ekki neina ástæðu fyrir frsm. fjhn. að fara að snúa af þeirri braut. Þetta er alls ekki sagt til þess að vernda þá, sem dregið hafa undan skatti, eins og hv. þm. geta sagt sér sjálfir. Ég get ekki sagt annað en kaldar staðreyndir. Að endingu vil ég svo vænta þess, að hv. n. sjái sér fært að breyta þessum tölum, sem ég gat um áðan, 20% í 15% og 25% í 20%, í samræmi við það samkomulag, sem varð á milli ríkisstj. og framtalsnefndar.



Herra forseti. Ég heyrði því miður ekki alla ræðu hv. þm. Barð. (GJ), svo að ég get ekki svarað öðru en „konklusioninni“, sem þar kom fram. Ég skal ekki fara að ræða það hér, að skattakúgunin hafi verið svo mikil, að hún hafi neytt menn til þess að draga undan skatti. Undandráttur er ekki nýtt fyrirbrigði. Það hefur átt sér stað frá því fyrsta, að farið var að leggja á menn beina skatta, og það meira að segja þegar skattar voru svo hverfandi litlir, að við getum varla annað, en brosað að því.

Það var talað um tíundarsvik.

Já, það er alveg rétt, ég þakka hæstv. forseta fyrir þessa athugasemd. Þetta fyrirbrigði hefur verið til hjá okkur lengi og er alls staðar. Og það er ekki hægt að ráða bót á og koma í veg fyrir: skattsvik með því einu að lækka skattana, því að það hefur sýnt sig, að það er ekki síður svikið undan, þó að skattarnir séu hafðir lágir. Hv. þm. Barð. sagði, að í till. n. væri verið að rjúfa það samkomulag, sem gert hafði verið um eignakönnunina, eða að till. væri ekki í samræmi við það samkomulag. En það samkomulag náði nú aldrei lengra en það, að af eignarauka upp að 45 þús. kr. átti að fara um hann skv. eignarskattsl., en ef hann væri meiri, þá átti að greiða skatt af því, sem umfram var, eftir ákvæðum eignakönnunarl. á því ári, sem eignaraukinn varð. Það liggur svo í augum uppi, að mest af því, sem undan er dregið, liggur ofan við 15% markið. Og ég hygg, að það sé þá ekki of langt, heldur er skemmra gengið í að taka skatt af þeim, sem undan draga, því að það er þá hægurinn hjá skattgreiðendum, eftir till. n., að færa sönnur á það, hvenær eignaraukningin átti sér stað, og fer þá um það eftir l. um tekju- og eignarskatt.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, sem eiga að vera eins konar greinargerð fyrir atkv. mínu í sambandi við atkvgr. um málið. Ég tel það ágalla á breyt. og aths. n., að þegar búið er að heimta inn þennan skatt og gera upp utan Rvíkur, þá verði að nýju farið með kröfur á hendur mönnum, sem halda að þeir séu búnir að ljúka kvöðum sínum, en niðurstaðan verður þó sú í einstökum tilfellum. Eftir því, sem form. framtalsnefndar upplýsti fjhn., þá mun þessi hækkun ekki verða það mikil, að það muni verða þungur baggi á skattgreiðendum. En hitt er ekki óeðlilegt, að hækkað sé hjá þeim, sem dregið hafa mikið undan skatti, jafnvel svo að hundruðum þúsunda skiptir. En sem sagt, mér þótti ekki rétt að rjúfa samkomulagið í n., þó að mér finnist það ekki geðfellt að láta nú rukka inn hjá mönnum, sem álitu sig vera búna að greiða þetta að fullu. Ég segi bæði kosti og lesti, en mun fylgja brtt., eins og nál. ber með sér.

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) : Herra forseti. Ég hélt, að ef til vill hefði einhver verið búinn að kveðja sér hljóðs, en fyrst svo er ekki, þá ætla ég að segja hér örfá orð. Það eru nú stærri mál en þetta, sem upptaka hugi manna (frv. ríkisstj. um gengisskráningu, launabreytingar, stóreignaskatt, framleiðslugjöld o. fl. og þáltill. um vantraust á ríkisstjórnina), svo að menn hafa hugann ekki eins fastan við þetta mál. Það gerist því ekki þörf langrar ræðu, enda hef ég reifað málið áður, en eins vildi ég óska í sambandi við afgreiðslu þessa máls, og það er, að hv. þm. Barð. tæki aftur till. sína til 3. umr., svo að umr. þessi þyrfti ekki að vera lengri, en nauðsyn krefur.



Herra forseti. Hv. 11. landsk. þm. hefur óskað þess, að ég taki aftur til 3. umr. till. mína á þskj. 318, og skal ég með ánægju verða við þeirri ósk, ef n. vill taka hana til athugunar milli umr., og vona ég, að hún verði henni hlynnt.

Já, það skal gert.



Herra forseti. Það er að vísu gott, að till. er tekin aftur til 3. umr., en mér skilst þó, að hv. flm. haldi samt sem áður við þann ásetning sinn, að hún komi hér til meðferðar, svo að þetta er ekki nema aðeins stuttur frestur, - eða er það ekki rétt skilið?  Þess vegna vildi ég aðeins minna á það, hvað það mál, sem í frv. greinir, er sérstaks eðlis og hvað ívilnanir þar eru í raun og veru litlar. Ég rakst nýlega á það, sem að vísu kemur þessu máli ekki beinlínis við, að í einu fylki í Bandaríkjunum, Texasfylki, þar sem olíuvinnsla er mikil og ríkið hefur af henni miklar tekjur, þar eru mönnum veitt skattfríðindi til þess að þeir geti leitað að olíu, en það er að ýmsu leyti áhættusamt að leita að henni. Hér er á ferðinni mál, sem að mínu áliti er glæsilegt mál, og ég álit að það væri til leiðinda fyrir þessa virðulegu stofnun, Alþ., að hafa fellt eða fleygað þannig, að það gengi ekki fram. Vissulega er skógræki á Íslandi þýðingarmikið framtíðarmál og Alþ. mundi gera þarft verk með því að stíga fyrsta skrefið og sýna, hversu mikils það metur starf þeirra manna, sem leggja fram fjármuni til þess að ryðja þar brautina, og ef þetta mál verður fellt, þá held ég, að það yrði til leiðinda. Annars er ekki mitt að segja neitt sérstakt um það, og vitanlega hafa aðrir þm. á því rökstudda skoðun engu síður en ég, og það kann svo sem að vera, að hún fari í aðra átt og sýni sig að styðjast við rök. Ég ætla svo ekki að orðlengja um þetta mál, ég geri ekki ráð fyrir, að það hafi áhrif á afgreiðslu þess, hvað um það verður sagt, og læt þess vegna staðar numið.



Herra forseti. Ég gat þess þegar þetta mál var til umr. síðast, að ég teldi óviðfelldið að afgr. frá sama þingi tvenn l. um breyt. á sömu gr. skattal., og óskaði eftir því við n., að hún tæki til athugunar, hvort ekki væri rétt, samhliða því, sem hún afgr. þetta mál, að taka til yfirvegunar þskj. 86, sem gerir ráð fyrir breyt. á 10. gr. skattal., sömu gr. og gert er ráð fyrir að breyta nú með frv. á þskj. 281, sem við erum að ræða. Nú er liðinn langur tími síðan, og vafalaust hefur n. haldið fundi og athugað þetta, og þess vegna hef ég leyft mér að spyrjast fyrir um það hjá n., hvað henni fyndist um þetta. Breyt., sem gert er ráð fyrir að setja á með frv. á þskj. 86 við 10. gr., á að leyfa meiri frádrátt fyrir kvenmann, sem vinnur í stað konu á heimilinu, ef konan vinnur utan heimilis, svoleiðis að það fáist ekki fullur en nokkurn veginn fullur frádráttur fyrir þeirri húshjálp, sem gift kona, sem vinnur utan heimilis, þarf að greiða til þess að geta unnið utan heimilis. Mér virðist þetta mál sanngjarnt og skil ekki í öðru en að flestum dm. finnist það, og ef svo væri, mundi von á því síðar að þingið samþ. önnur l. um breyt. á sömu gr. skattalaganna. Hitt er svo annað mál, hvort n. sér sér fært að breyta 12. gr. í því frv., ég er efins í, að hún mundi þora að leggja í hana. En sú breyt., sem lagt er til að gera við 10. gr. á þskj. 86, held ég, að sé alveg sanngjörn, og þá finnst mér fjarstæða á sama þingi að samþ. tvenn l. um breyt. á sömu gr. skattalaganna. Þess vegna óska ég að fá að vita hjá n., hvort hún hefur ekki athugað þetta síðan því var hreyft víð n., og vona, að hún sjái sér fært að láta það uppi nú, hvort hún ætlar að leggjast á móti breyt., sem er við 10. gr., á. þskj. 86. Ef það er, þá er hennar sjónarmið skiljanlegt, en þá á líka þd. að skera úr því strax. Það er hægt við 3. umr. að taka upp breyt. á þskj. 86 og flytja hana við þetta frv., en vitanlega er það n. að haga vinnubrögðum á hagkvæman hátt. Ég bíð eftir að heyra, hvað n. segir.



Herra forseti. Ég ætlaði ekki að ræða málið, vegna þess að ég hef fallizt á þá ósk hv. 11. landsk. að taka till. aftur til 3. umr., en vegna þess að hér er komin fram ósk frá hv. þm. Str., sem er einn af flm., um að taka till. að öllu leyti til baka, þá vil ég lýsa því yfir, að ég get ekki orðið við þeirri ósk. Ég veit ekki, hvort það er rétt að ræða um þetta atriði áður en málið fer til n., en ég mun ræða við n., ef hún óskar að ræða málið áður en það er afgr. En á þessu stigi málsins get ég ekki lofað að taka till. til baka að fullu og öllu og mun halda við hana við 3. umr.

Frsm. (Þorsteinn Þorsteinsson) Hv. 1. þm. N-M. var að segja fyrir um vinnubrögð hjá fjhn., og er ekki nema sjálfsagt að taka til athugunar það, sem hann segir og kann eitthvað að vera með réttu og þannig, að betur megi fara um það efni. En eins og ég gat um, þegar ég ávarpaði hv. þm. Barð. og bað hann að taka aftur sína till. til 3. umr., þá var það út frá því, að, n. ætlar sér að halda fund um þá till. og ræða hana, og þá um leið mundi hún taka þetta mál, sem er hitt frv., og ræða það líka og athuga um samfellingu. En ég get engu lofað fyrir hönd n., ég er ekki ríkið, eins og kannske hv. 1. þm. N-M., þegar hann talar fyrir hönd landbn.