Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Jón Baldvin Hannibalsson utanrrh., Pálmi Jónsson, 2. þm. Norðurl. v.

Forseti vill tilkynna að gert er ráð fyrir utandagskrárumræðu síðar í dag kl. 17.30. Málshefjandi er Kristín Ástgeirsdóttir, hv. 15. þm. Reykv., og verður dómsmrh. til andsvara. Efni umræðunnar er aðgerðir til að sporna við ofbeldi í Reykjavík. Þetta verður hálftímaumræða.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frhnál. meiri hluta fjárln. við frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1994. 9. des. sl. fór fram 2. umr. um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1994. Meiri hluti fjárln. gerði þá 23 brtt. við frv. sem allar hlutu samþykki þingsins. Í ræðu formanns kom fram að fjallað hafði verið um nokkur mál til viðbótar í nefndinni en ákvörðun um þau hafði verið frestað til 3. umr. Umfjöllun um þau mál er nú lokið í nefndinni og leggur meiri hluti hennar til að frv. verði samþykkt með þeim fimm breytingum sem gerðar eru tillögur um á þskj. 444 en þær nema alls 194 millj. kr. Einstakar breytingar eru skýrðar í athugasemdum með álitinu auk þess sem fjallað verður um þær í framsögu. Í töflu sem fylgir með frhnál. er yfirlit um fjárheimildir ráðuneyta fyrir árið 1994 og þær breytingar sem meiri hluti nefndarinnar hefur gert tillögur um við 2. og 3. umr. frv. Virðulegi forseti. Ég mun nú víkja að því að skýra einstakar brtt. sem fram koma á þskj. 444. Forsrn. Fjárlagaliður 221. Byggðastofnun. Gerð er tillaga um 50 millj. kr. viðbótarframlag til að fjármagna stuðning stofnunarinnar við atvinnuuppbyggingu á þeim svæðum sem orðið hafa fyrir mestum samdrætti í sauðfjárframleiðslu. Sú fyrirgreiðsla er í samræmi við fjárhagslegar stuðningsaðgerðir ríkisvaldsins sem tilgreindar eru í viðauka 2 við búvörusamninginn frá 11. mars 1991. Sambærilegt framlag var samþykkt við 2. umr. um frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1993. Þá er einnig gerð tillaga um 20 millj. kr. viðbótarframlag til að fjármagna stuðning stofnunarinnar við útgerðir smábáta með aflamark sem hafa sætt mikilli skerðingu á aflaheimildum. Byggðastofnun hefur unnið skýrslu og greinargerð um stöðu sauðfjárræktar í landinu. Þar bendir stofnunin á að sauðfjárrækt er víða á landinu afar mikilvæg. Vakin er athygli á því að laun sauðfjárbænda af sauðfjárframleiðslu hafa lækkað hlutfallslega meira en nemur hlutfallslegum samdrætti í sauðfjárframleiðslu. Í skýrslunni er bent á þau landsvæði þar sem sauðfjárræktin er mikilvægust og samdráttur í greininni hefur haft og mun hafa mestar afleiðingar. Til þess að takast á við vanda á sauðfjárræktarsvæðum er gert ráð fyrir að auka framlag Byggðastofnunar sem nemur 50 millj. kr. Tillagan miðast við að aðgerðir sem Byggðastofnun beitir sér fyrir á sauðfjárræktarsvæðum verði byggðar á eftirgreindum meginforsendum: Að veittir verði styrkir og/eða lán til nýjunga í atvinnulífi á svokölluðum sauðfjárræktarsvæðum og til þess að styrkja þá starfsemi sem fyrir er og tengist sauðfjárframleiðslu. Verði m.a. veittir styrkir til afurða- og vinnslustöðva á sauðfjárræktarsvæðum er geri þeim kleift að fá viðurkenningu til útflutnings á mikilvæg erlend markaðssvæði. Efnt verði til sérstakra átaksverkefna á hverju svæði í samráði við heimamenn sem hafi það markmið að efla frumkvæði til nýjunga í atvinnulífi. Byggðastofnun hefur í nokkrum mæli veitt smábátaeigendum lánafyrirgreiðslu. Í ljósi mikillar skerðingar á aflaheimildum smábáta með aflamark er talið nauðsynlegt að koma til móts við þann útgerðarflokk með sérstökum aðgerðum. Í þeim tilgangi er gert ráð fyrir að veita 20 millj. kr. viðbótarframlag til Byggðastofnunar. Er gert ráð fyrir að Byggðastofnun ráðstafi þeim fjármunum með því að veita styrki og lán til þeirra smábátaútgerða sem hafa aflamark. Fyrirgreiðslan taki mið af skerðingu og aflamarki í þorskígildum við síðustu tvær úthlutanir að teknu tilliti til breytinga á aflamarki vegna sölu á aflaheimildum og heildarafkomu hverrar útgerðar. Einnig verði tekið tillit til úthlutunar Hagræðingarsjóðs. Við afgreiðslu Byggðastofnunar verði tekið tillit til þeirrar fyrirgreiðslu sem Fiskveiðasjóður mun veita útgerðum aflamarksbáta. Byggðastofnun er ætlað að gera fjárln. Alþingis sérstaklega grein fyrir ráðstöfun þessara fjármuna. Menntmrn. Fjárlagaliður 997. Uppgjör við sveitarfélög. Lagt er til að fjárheimild á þessum lið verði aukin um 7 millj. kr. til að ljúka uppgjöri á byggingu grunnskóla Stöðvarfjarðar. Landbrn. Fjárlagaliður 811. Búnaðarfélag Íslands. Í lögum um ráðstafanir í ríkisfjármálum fyrir árið 1992 var lögum breytt í þá veru að allur réttur til framlaga samkvæmt jarðræktarlögum væri háður fjárveitingu Alþingis. Með þessu ákvæði var verið að tryggja að frá og með árinu 1992 myndaðist ekki sjálfkrafa réttur til framlaga samkvæmt jarðræktarlögum. Frá því að þessi breyting var gerð hefur mikill þrýstingur verið á stjórnvöld að veita framlög vegna bygginga áburðarhúsa og vatnsveitna. Er til þess vitnað að þær jarðabætur séu að stórum hluta til komnar vegna stjórnvaldsákvæða um hreinlæti við mjólkurframleiðslu. Meiri hluti fjárln. hefur ákveðið í samráði við landbrh. og fjmrh. að leggja til 40 millj. kr. framlag vegna áburðarhúss og vatnsveitna sem byggð voru á árunum 1992 og 1993 enda uppfylli jarðabætur þessar skilyrði jarðræktarlaga um greiðslu framlags. Jafnframt vilja sömu aðilar láta koma skýrt fram að ekki verður um frekari fjárveitingar að ræða til framkvæmda samkvæmt jarðræktarlögum. Félmrn. Fjárlagaliður 801. Jöfnunarsjóður sveitarfélaga. Lagt er til að fjárheimild liðarins hækki um 65 millj. kr. Sjóðurinn fær 1,4% af skatttekjum ríkisins í sinn hlut. Fjmrn. hefur nú endurskoðað tekjuáætlun ríkissjóðs fyrir yfirstandandi ár í tengslum við 3. umr. um fjárlagafrv. næsta árs og tekur tillagan mið af þeirri hækkun skatttekna sem þar er gert ráð fyrir. Fjmrn. Fjárlagaliður 999. Ýmislegt. Á viðfangsefninu 119 Ýmsar endurgreiðslur, hafa á undanförnum árum farið fram endurgreiðslur á aðflutningsgjöldum og virðisaukaskatti til björgunarsveita við innflutningi þeirra á björgunartækjum. Lagt er til að fjárheimild þessa viðfangsefnis verði aukin um 10 millj. kr. til þess að mæta þeim vanda sem björgunarsveitirnar standa frammi fyrir á yfirstandandi ári vegna endurnýjunar tækjabúnaðar. Í frv. til fjáraukalaga ársins 1994 er gert ráð fyrir að veita einni millj kr. til greiðslu verðjöfnunargjalda á viðfangsefninu 181 Verðjöfnunargjald vegna útflutnings. Sú fjárhæð hefur nú verið endurmetin og er lagt til að heimildin hækki um 2 millj. kr. Undir álit meiri hluta fjárln. rita Sigbjörn Gunnarsson, Sturla Böðvarsson, Einar K. Guðfinnsson, Gunnlaugur Stefánsson, Árni Johnsen og Árni M. Mathiesen.

Virðulegi forseti. Hér fylgja skýringar við einstaka breytingartillögur frá fjárln. Þar er ætlað framlag vegna erfiðleika sauðfjárræktar héraða. Ég tel að þetta sé tilkomið vegna þess að ákvæði eru í viðauka við búvörusamning um það að Byggðastofnun sé falið að úthluta því fjármagni enda hefur farið fram mjög ítarleg athugun á erfiðleikum sauðfjárræktunar og ég tel að það eigi auðvitað að eyrnamerkja af því. Hitt atriðið sem ég furða mig á er það framlag sem á að veita smábátaeigendum og í lok þess segir í þessari greinargerð: ,,Byggðastofnun er ætlað að gera fjárln. Alþingis sérstaka grein fyrir ráðstöfun þessara fjármála.`` Hvenær hefur þetta áður gerst? Af hverju tekur þá fjárln. ekki bara ákvörðun um að ráðstafa þessu fjármagni? Mér finnst þetta svo furðulegt frá hendi þessarar fjárln. að ég vil ekki taka neitt slíkt yfir á hendur Byggðastofnunar að hafa fjárln. sem einhvern yfirboðara þeirrar fjárúthlutunar. Hún heyrir undir ákveðið ráðuneyti sem er forsrn., hvorki meira né minna, og hún hefur þingkjörna stjórn en er fjárln. orðin yfir þessu öllu, bæði því sem Alþingi kýs og líka yfir forsrn.

Virðulegi forseti. Ég vil leyfa mér að vekja athygli á og reyndar mótmæla því sem kemur fram í síðari mgr. undir fyrirsögninni Landbúnaðarráðuneyti þar sem sagt er að tilteknir aðilar hafi komið sér saman um að ekki yrði um frekari greiðslur að ræða varðandi jarðræktarlög. Ég minni á að lögin til næsta árs eru virk að þessu leyti þannig að þær ákvarðanir sem kunna að verða teknar geta ekki virkað aftur fyrir sig að þessu leyti. Ég minni sérstaklega á að árið 1992 var fallist á það við fjárlagagerð að greiða þau jarðræktarframlög sem unnin voru áður en lögunum var þá breytt. Ég hlýt að vekja athygli á þessu og reyndar mótmæla því um leið.

Virðulegi forseti. Við erum búin að bíða eftir því í nokkra daga að hv. fjárln. skilaði fjáraukalagafrv. hingað til umfjöllunar. Það hefur ekki verið haldinn fundur í dag fyrr en kl. 3 til þess að hægt væri að taka þessi mál fyrir. Um leið og formaður fjárln. hefur lokið máli sínu rísa upp formenn tveggja nefnda í þinginu, formaður sjútvn. og formaður landbn., og mótmæla meðferð fjárln. og efnisatriðum þeirrar afgreiðslu sem á að fara fram. Ef það er virkilega þannig að staðan í stjórnarliðinu sé með þeim hætti að hvorki formaður sjútvn., hv. þm. Matthías Bjarnason, né formaður landbn., hv. þm. Egill Jónsson, geta unað þeirri afgreiðslu sem formaður fjárln. er að kynna nær auðvitað ekki nokkurri átt að halda umræðunni áfram heldur verður að gera hlé á henni þannig að þingmenn geti áttað sig á þeirri einstæðu stöðu sem hér er komin upp að stjórnarmeirihlutinn er að skila fjáraukalagafrv. inn í þingið sem formenn sjútvn. og landbn. geta ekki unað. Það hefur ekki gerst fyrr við afgreiðslu fjáraukalaga að tveir mikilvægir trúnaðarmenn ríkisstjórnarflokkanna séu fyrstir manna í ræðustól til að mótmæla meðferð stjórnarmeirihlutans í fjárln. á annars vegar málefnum landbúnaðarins og hins vegar þeim þáttum í sjávarútvegsmálum sem hér er vikið að. Ég tel það auðvitað ekki ná nokkurri átt að ætla að halda svo áfram umræðum um þetta mál eins og ekkert hafi í skorist, eins og það séu bara léttvæg orð þegar formaður landbn. og formaður sjútvn. mótmæla forsendum og efnisinnihaldi stjórnarmeirihlutans í fjárln. varðandi þetta fjáraukalagafrv. Ég vil þess vegna, virðulegi forseti, beina þeim tilmælum eindregið til forsetans að það verði gert hlé á umræðunni svo að aðrir þingmenn geti áttað sig á því hvað hér er að gerast. Ég verð að segja alveg eins og er að mér kom fullkomlega á óvart að þessir tveir trúnaðarmenn ríkisstjórnarflokkanna, formenn landbn. og sjútvn., hefðu ekki verið hafðir með í ráðum varðandi meðferð þessara þátta. Hér væri verið að kynna afgreiðslu fjáraukalagafrv. sem væri einkamál þeirra þingmanna stjórnarflokkanna sem sitja í fjárln. en væri ekki um að ræða sameiginlega afstöðu stjórnarflokkanna í heild. Það er þess vegna óhjákvæmilegt, virðulegi forseti, að við aðrir þingmenn fáum tækifæri til að skoða þessa stöðu sem er komin upp áður en umræðan heldur áfram og ég mælist til þess, virðulegi forseti, að það verði gert hlé á umræðunni svo að við getum áttað okkur á þeirri stöðu sem er komin upp.

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að það hefur nú komið upp sérkennileg staða þegar fyrstu tveir mælendur í andsvörum við hv. formann fjárln. voru stjórnarliðar. Nú liggur fyrir að mikið hefur verið unnið í nefndum undanfarið og stjórnarandstæðingar í nefndunum hafa verið sífellt að bíða eftir því að ríkisstjórnin og meiri hluti hennar næðu samkomulagi. Við vissum ekki annað í gær á fundi þingflokksformanna en að hægt yrði að ljúka umræðum um fjáraukalög á tiltölulega stuttum tíma. Svo gerist það bara að um leið og frsm. er að enda við að mæla fyrir nefndarálitinu koma stjórnarliðar hver á eftir öðrum og mótmæla afgreiðslu hv. fjárln. Ég vil spyrja að því hvernig á að vera hægt að ljúka þessu þinghaldi með svona áframhaldi. Hvers konar vinnubrögð eru þetta hjá hæstv. ríkisstjórn og hennar mönnum í þinginu?

Virðulegi forseti. Ég vil láta það koma fram að ég undrast vinnubrögð meiri hluta hv. fjárln. Inn á borðið til okkar berst skýringartexti við brtt. um Byggðastofnun núna þegar fundurinn er að byrja. Þar með er búið að ákveða án samráðs við minni hlutann að fjárln. sé orðin einhvers konar yfirstjórn yfir Byggðastofnun án þess að það sé rætt í nefndinni, án þess að það sé látið svo lítið að spyrja minni hlutann að því einu sinni. Hvers lags vinnubrögð eru þetta? Ég er ekki undir það búinn að vera einhvers konar yfirstjórn Byggðastofnunar og kæri mig ekkert um það hlutverk. 

Virðulegi forseti. Vegna þeirrar umræðu sem hefur farið fram þá vil ég að það liggi ljóst fyrir að ég hafði ekki minnstu hugmynd um þennan texta fyrr en ég sá þingplaggið á borði mínu. Ég hafði reyndar af því spurnir eftir viðtal við hv. varaformann fjárln. að það ætti að skilyrða þessar 40 millj. sem fara til greiðslu jarðræktarframlaga. En það var ekki minnst á það einu orði að það ætti að afnema jarðræktarlögin um leið.

Ekki efnislega umræðu.

Það breytir því hins vegar ekki, virðulegi forseti, að niðurlag greinarinnar og sá gjörningur sem því á að fylgja er með tilvísan til þess sem ég hef áður sagt markleysa.

Frú forseti. Ég held að það sé óhjákvæmilegt að fresta umræðunni. Það eru sterkar líkur fyrir því að þetta mál njóti ekki meirihlutafylgis á Alþingi. Hér hafa tveir öflugir stjórnarsinnar, hv. þm., lýst andstöðu við einstaka þætti og ég er satt að segja ekkert hissa á því þó að þeir lýsi andstöðu við þetta plagg. Mér sýnist að meiri hluti hv. fjárln. hafi verið gripinn einhverju skyndilegu stórmennskubrjálæði. Ég skil ekkert í því með svo hógværa og ágæta menn að þeir skuli láta frá sér fara texta eins og hér stendur og ætla að yfirtaka stjórn landsins með þeim hætti sem þeir gera hér. Hér segir, frú forseti: ,,Meiri hluti fjárln. hefur ákveðið í samráði við landbrh. og fjmrh. að leggja til að 40 millj. kr. framlag vegna áburðarhúsa og vatnsveitna sem byggð voru á árunum 1992 og 1993 enda uppfylli jarðabætur þetta skilyrði jarðræktarlaga um greiðslu framlags. Jafnframt vilja sömu aðilar láta það koma skýrt fram að ekki verði um frekari fjárveitingar að ræða til framkvæmda samkvæmt jarðræktarlögum.``

Ekki efnislega umræður.

Frú forseti. Hv. meirihlutamenn í fjárln. hafa held ég farið þarna einum of langt. Ætla hv. þingmenn Sjálfstfl. að sætta sig við þessa afgreiðslu? Ætla þeir að gera það? Er þetta kosningastefnuskrá Sjálfstfl. sem birtist hjá meiri hluta hv. fjárln.? Ég held, frú forseti, að það sé óhjákvæmilegt að fresta fundi. Ég tel að stjórnarflokkarnir þurfi að efna til þingflokksfunda og ræða þessi mál og ef þetta frv. verður tekið aftur á dagskrá mætum við að sjálfsögðu til fundar en mér sýnist einhvern veginn ástæða til þess að ræða það frekar í þessari stöðu.

Hæstv. forseti. Vegna ræðu hv. 8. þm. Reykn. vil ég segja að það er mjög mikil nýlunda ef það þarf að vera efni til þess að fresta fundi að það séu skiptar skoðanir um stórmál. Það er alveg nýtt hjá þeim hv. þm. ef hann er ekki reiðubúinn til þess að taka þátt í umræðum og reyna að komast að niðurstöðu í þingsalnum en ekki hlaupa úr þingsal og fresta málum. Ég vil, hæstv. forseti, leggja ríka áherslu á það að að sjálfsögðu ljúkum við umræðunum. Það kemur væntanlega engum á óvart að það eru skiptar skoðanir um jarðræktarframlög eða framlög til landbúnaðar en þau viðbrögð koma mér satt að segja mjög mikið á óvart sem hér hafa orðið og ekki síst hjá hv. 2. þm. Austurl. sem tekur undir það að umræðunni skuli hætt vegna þess að gert er ráð fyrir því að hv. fjárln. fái upplýsingar um úthlutun fjármuna. Ég minnist þess að hv. stjórnarandstæðingar í fjárln. hafa ítrekað óskað eftir því að það kæmi fram í heimildum 6. gr. að þær yrðu ekki afgreiddar nema fjárln. hefði annaðhvort fjallað um það eða jafnvel samþykkt þannig að það er ekkert nýtt undir sólinni í þessum efnum. Ég vil, hæstv. forseti, leggja áherslu á það að þessi umræða geti farið fram og það á a.m.k. ekki að koma hv. 8. þm. Reykn., fyrrv. fjmrh., á óvart að formaður landbn. hafi sitthvað við það að athuga með hvaða hætti jarðræktarframlög eru greidd.

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að þetta þskj. var ekki lagt fram í þingflokki Sjálfstfl. Það var ekki fyrr en maður kom hér í þingdeild að maður sá þetta þskj. Er ekki fyllsta ástæða til þess að fresta umræðu um þetta mál þegar fjárln. ætlar að taka sér stöðu og vera einhver yfirnefnd yfir þingkjörinni nefnd og forsrn.? Ég tel fyllstu ástæðu til þess og ég tek undir þá kröfu sem stjórnarandstæðingar hafa lagt fram í dag. Það er siðlaust að halda þessari umræðu áfram nema þetta mál verði rætt í þingflokkum stjórnarliðsins.

Hæstv. forseti. Ég vil eins og aðrir fjárlaganefndarmenn minni hlutans frábiðja mér þess að við höfum tekið þátt í samningum þessa plaggs og þar sem við höfum nú flest setið við að reyna að berja saman nefndarálit fyrir umræðu um fjárlög á komandi degi höfðum við ekki séð þetta nefndarálit fyrr en rétt núna enda er þetta nýlagt fram. Hér er auðvitað mál af þeirri stærð að það er fráleitt að halda hér áfram umræðu. Ég hygg að ástæða sé t.d. til þess að kalla hæstv. landbrh. til viðtals við þá menn sem hér tóku ákvörðun sem er satt að segja fjarri öllu lagi og hv. þm. geri athugasemd við og ég held, hæstv. forseti, að ekkert annað sé að gera en gera hér þinghlé og kalla formann og varaformann fjárln. til fundar við hæstv. landbrh. og hæstv. sjútvrh. því að hér er auðvitað mál af þeirri stærðargráðu að það þýðir ekkert að halda áfram umræðu bara til að halda áfram umræðu. Hæstv. forseti. Það væri auðvitað ástæða til að hafa langa umræðu um störf nefndarinnar vegna þess að ég held að það sé með hreinum ólíkindum og hafi aldrei gerst fyrr að nú hefur nefndinni verið skipt í tvö hólf, minni hluta og meiri hluta, og þeir eru færri fundirnir sem nefndin situr öll saman við afgreiðslu fjárlaga. Sl. sunnudag sátum við í minni hlutanum og biðum klukkutímum saman á meðan meiri hlutinn var á fundi, eflaust til að semja þennan texta sem við fáum svo ekki að sjá fyrr en hann er lagður hér fram í hv. þingdeild. Hér er auðvitað ógæfulega að farið og ekki von til þess að þingið nái neinu samkomulagi með svona vinnubrögðum og ég held að til þess að lægja öldurnar ætti hæstv. forseti að kalla til fundar við sig þá hæstv. ráðherra ríkisstjórnarinnar sem þetta mál varðar og hæstv. forsrh. að sjálfsögðu og reyna að koma á einhverju samkomulagi áður en lengra verður haldið.

Hæstv. forseti. Hér eru mál komin í mikið óefni og verð ég að taka undir það með hv. þm. Matthíasi Bjarnasyni sem er nú elsti og reyndasti þingmaðurinn að það er furðulegt ef forseti verður ekki við þeirri beiðni að fresta fundinum og fara yfir málið. Ég hef hvað eftir annað gagnrýnt þessa fjárln. í haust, bæði við fjárlagaumræðu og fjáraukalagaumræðu. Mér hafa fundist þau vinnubrögð sem sú hv. nefnd hefur ástundað undarleg og hér kemur staðfesting á því að þau eru ærið undarleg. Þeim vinnubrögðum fylgir því miður svolítill hroki eins og kemur hér fram í vinnuskjalinu.

Meira en svolítill.

Já, meira en svolítill, segir hv. þm., þannig að þingið er í hættu ef forseti verður ekki við því að fresta svona fundi. Svo finnst mér alveg furðulegur hlutur að textinn hafi ekki verið borinn undir hv. þm. Egil Jónsson, 3. þm. Austurl., sem mér finnst mjög eðlilegt að sé gert í Sjálfstfl. Svo miklu þykist hann ráða alla vega stundum. Og hann segir það eins og hv. þm. Matthías Bjarnason að þetta sé markleysa og ég tek undir það með þessum reyndu þingmönnum að þinginu verður ekki boðið upp á þetta, hæstv. forseti, og mér finnst ástæðulaust hjá forseta að láta umræðuna buna áfram. Einhvern tíma hlýtur hæstv. forseti að verða að rjúfa og menn koma saman í þeim valdastofnunum þar sem oft á að taka á svona ágreiningsmálum sem eru þingflokkarnir. Ég skora því á hæstv. forseta að ljúka þessari hlægilegu umræðu svo menn komist heim í sína þingflokka til að taka þessa fjárlaganefndarmenn meiri hlutans á beinið því að þeir eru að verða meira en skrýtnir í sínum vinnubrögðum hvort sem það stafar af svefnleysi eða öðru. Ég hef ekki hugmynd um það. Ég legg til, hæstv. forseti, að þinginu verði ekki boðið upp á þessa meðferð hér heldur verði fundi frestað.

Virðulegi forseti. Ég hlýt að spyrja hvar annar stjórnarflokkurinn sé staddur. Ég sé nú ekki nema einn eða jafnvel tvo hv. þm. Sjálfstfl. og því hlýt ég að spyrja einnig af því að ég mætti til fundar í dag tilbúinn til þess að tala í fjáraukalögum hvenær það mál verði á dagskrá vegna þess að ég er allur af vilja gerður til þess að greiða fyrir þingstörfum og ég þarf að nota minn tíma til að undirbúa nefndarálit með öðrum minnihlutamönnum í fjárln. fyrir 3. umr. fjárlaga. Þess vegna vildi ég inna virðulegan forseta eftir hvort þetta mál kemur á dagskrá eða hvort er hægt að leggja þetta mál til hliðar í bili.

Forseti vill upplýsa hv. þm. að miðað er við að settur verður nýr fundur strax að loknum þessum fundi. Miðað er við ef samkomulag verður um það að kl. 9 verði hægt að taka þetta mál á dagskrá og aftur til umræðu.

Virðulegi forseti. Það átti að ljúka störfum þingsins fyrir síðustu helgi. Í gær var fundahald með þeim hætti að stuttir fundir voru haldnir og kvöldfundur sem átti að vera stóð stutt. Síðan höfum við verið látnir bíða eftir því að fundur hefjist kl. 3 í dag og hann er ekki búinn að standa nema stundarfjórðung þegar fjáraukalögin eru sprungin í loft upp, fjáraukalög fyrir 1994. Það var óskað eftir fundarhléi til þess að málin skýrðust nánar. Nú er tilkynnt á forsetastóli að málið sé tekið út af dagskrá og það eina dagskrármál, sem var á dagskrá í dag, er ekki hægt að taka til umræðu vegna ágreinings í stjórnarliðinu. Það átti aðeins að ræða eitt mál í dag, fjáraukalög fyrir árið 1994. Formaður sjútvn., Matthías Bjarnason, og formaður landbn., Egill Jónsson, hafa sprengt það mál í loft upp vegna þess að þeir voru ekki látnir vita af afgreiðslu fjárln. í málinu. Nú er ágreiningurinn greinilega orðinn svo djúpstæður að ekki er hægt að halda áfram umræðu um málið og óvíst hvort það kemur til umræðu í kvöld. Á meðan eigum við þingmenn að bíða og bíða og bíða án þess að hafa hugmynd um það hvað gerist hér næst. Ég tel það vera vanvirðu við okkur þingmenn aðra að enginn forustumaður stjórnarflokkanna skuli leggja í að útskýra í ræðustólnum hvað er hér eiginlega að gerast og ég fer fram á það að einhverjir forustumenn stjórnarflokkanna skýri það í ræðustólnum hvað er eiginlega að gerast. Þinginu átti samkvæmt tilkynningu forseta þingsins í gær að ljúka á morgun. Ef það er ekki hægt einu sinni að taka frv. til fjáraukalaga til umræðu í dag vegna ágreinings í stjórnarliðinu er auðvitað alveg ljóst að engu þingi verður lokið á morgun. Ég fer þess vegna fram á það áður en haldið er áfram með nýjan fund og einhver allt önnur mál að einhver af forustumönnum stjórnarliðsins útskýri fyrir þingheimi hvað er eiginlga að gerast.

Virðulegi forseti. Hv. síðasti ræðumaður er ekki góður leikari. Hann er að gera sér upp mikinn harm yfir því að það skuli vera skiptar skoðanir í stjórnarliðinu þó að hann sé frekar vanur að gleðjast yfir því. En ef hann hefur heyrt í fulltrúa sínum sem var á fundi þingflokksformanna rétt áðan ætti hann að vita hver var niðurstaðan þar. Það er reyndar ekki rétt sem hann sagði að fjáraukalögin væru eina málið sem átti að ræða í dag. Það sem er rétt í því efni er að það er eina málið sem átti að ræða á þessum fundi. Síðan var ráðgert að setja annan fund eins og alsiða er á þessum árstíma og ræða þá mál úr efh.- og viðskn. fyrst og fremst, lánsfjárlög, ráðstafanir í ríkisfjármálum og hugsanlega skattafrv. ef tími ynnist til. Þessi áætlun hefur raskast, það held ég að sé ljóst. En það sem nú er samkomulag um að gera til þess að vinna tíma er að setja nýjan fund, taka þar fyrir nokkur mál sem hafa verið afgreidd ágreiningslaust úr nefndum og hefja síðan umræður um lánsfjárlögin þegar nefndarálitum hefur verið útbýtt. Nefndaráliti meiri hluta hefur þegar verið útbýtt og brtt. en nefndarálit minni hlutans eru væntanleg. Þetta var það sem samkomulag var um. Síðan eins og tilkynnt hefur verið verður utandagskrárumræða kl. 5.30 og síðan var ætlunin að gefa efh.- og viðskn. ráðrúm milli 6 og 9 til að halda áfram störfum sínum. Það hefur engin breyting orðið á því svo að þetta er ekki jafnhörmulegt og hv. 8. þm. Reykn. vill vera láta. Ég hygg að fjáraukalög verði á dagskrá þeirri sem útbýtt verður hér á eftir fyrir nýjan fund og auðvitað er nauðsynlegt að ljúka því máli og er ætlunin að reyna að gera það, helst í dag, en að því er varðar þinglokin, þá er náttúrlega óvíst að það takist að ljúka þinginu hér á morgun. En ef allir leggjast á eitt og gera það svona með jafnheilum hug og mér heyrist að hv. 8. þm. Reykn. hafi til að ljúka þingstörfum á skikkanlegum tíma fyrir jólin, þá ætti það að vera hægt seint á morgun eða í síðasta lagi fyrir hádegi á fimmtudaginn. Annars þurfa menn að skoða þessi mál upp á nýtt.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Geir Haarde, formaður þingflokks Sjálfstfl., svaraði engu af því sem ég spurði hann um. Ég bað um skýrslu um það hvort búið væri að leysa þann ágreining sem hér blossaði upp í þingsalnum milli stjórnarliða um afgreiðslu fjárln. á frv. til fjáraukalaga fyrir árið 1994. Við þingmenn stjórnarandstöðuflokkanna höfum orðið að sitja hér aðgerðalaus meðan deilur hafa staðið í þingflokkum stjórnarflokkanna. Ég vil segja hv. þm. það alveg skýrt að ég hef nóg annað við minn tíma að gera en sitja hér og bíða í þinghúsinu eftir því að þingmenn stjórnarflokkanna leysi ágreiningsmál sín. Það hefur verið venjan í þinginu að þegar fjárln. skilar frv. til fjáraukalaga til 3. umr. og lokaafgreiðslu í þinginu þá sé búið að leysa þau ágreiningsmál í stjórnarflokkunum. Það sérstaka við stöðuna nú er að það kemur í ljós á fyrsta kortérinu að málin eru óleyst í stjórnarflokkunum og það rísa hér upp formaður landbn., hv. þm. Egill Jónsson, og formaður sjútvn., hv. þm. Matthías Bjarnason, og krefjast þess að málið gangi ekki lengra vegna ágreinings þeirra við afgreiðslu fjárln. á málinu. Hv. þm. Geir Haarde er það þingvanur að hann veit það ósköp vel að það er mjög óvænt og sérstakt að slíkur ágreiningur skuli koma hér í ljós. Hér áttu ekki að hefjast þingfundir fyrr en kl. 3 í dag Það er líka óvenjulegt, hv. þm. Hann gat hins vegar aðeins staðið í um það bil hálftíma eða svo og nú er búið að fresta því máli sem átti að vera aðalumfjöllunarmál síðdegis. Hv. þm. þarf ekkert að vera hissa á því að við sem höfum nóg annað við okkar tíma að gera viljum fá skýr svör við því hvernig ríkisstjórnin ætlar sér að stýra málum á þessum síðasta sólarhring. Það er kannski þannig að ágreiningurinn sé enn þá svo heitur í stjórnarliðinu að hv. þm. Geir Haarde treysti sér ekki til þess að segja neitt um það í ræðustól en það ætti hann að vita líka að sú nýskipan hefur verið tekin upp í þinginu með því að þingið starfar í einni deild að viðkomandi fagnefndir eiga að fá til umfjöllunar þau atriði sem fjárln. er að afgreiða. Það sem kom í ljós áðan var það að fjárln. ætlaði að fara að afgreiða eða þ.e. fáeinir stjórnarliðar í fjárln., svo að ég orði þetta nú rétt, ætluðu að fara afgreiða viðkvæma hluti í landbúnaðarmálum og sjávarútvegsmálum án þess að ræða það við landbn. og sjútvn. Það er alveg nauðsynlegt líka að fá að vita það hvort þeir hæstv. ráðherrar sem þessi mál heyra undir hafa samþykkt afgreiðslu fjárln. í þessu máli. Ég óska þess vegna eftir því að fá skýr svör við því: Er búið að leysa þessi ágreiningsmál eða eigum við von á því síðar á þessum sólarhring að þau blossi upp á ný í þingsalnum?

Eins og hv. þingmenn vita fór fram umræða um það dagskrármál sem er nú á dagskrá þessa fundar. Það var óskað eftir hléi til að leysa ákveðin mál. Forseti varð við því. Það er búið að fresta umræðum um dagskrármálið og ætlunin var að slíta þessum fundi og setja nýjan fund og taka á dagskrá mál sem einnig eru til meðferðar í þinginu og hafði forseti vænst þess að það væri hægt að gera það og halda síðan áfram eins og áætlað hafði verið með utandagskrárumræðu kl. 5.30 og síðan átti að gera hlé á þeim fundi kl. 6 og síðan að taka til við væntanlega þá fjáraukalög í kvöld kl. 9 eða þá önnur mál sem þarf að ræða hér eins og þingmönnum er ljóst, t.d. frv. til lánsfjárlaga en búið er að dreifa nefndaráliti meiri hlutans og hefði hugsanlega verið hægt að byrja á því. Þetta hins vegar kemur allt í ljós eftir því sem málum vindur áfram.

Virðulegi forseti. Ég hef ekki fengið nein svör við spurningunni sem ég varpaði fram í upphafi þessarar umræðu hvort það eru líkur á því að frv. til fjáraukalaga komi til umræðu í dag. Það er ekki nægilegt svar að það verði á dagskrá, það er engin trygging fyrir því að það komi til umræðu og það er lágmark að við stjórnarandstæðingar sem bíðum hér daga langa eftir því að stjórnarliðið komi sér saman um málin fáum að vita eitthvað um það sem fram undan er. Ég tek það auðvitað sem svo að það er ekkert samkomulag um þetta mál og það var auðheyrt á ræðu formanns þingflokks Sjálfstfl., hv. 8. þm. Reykv., að það er ekkert samkomulag orðið um þetta mál. En það er þó miklu hreinlegra að viðurkenna það og fresta málinu og vera ekki að gæla við að það verði rætt á kvöldfundi í kvöld. Það er miklu hreinlegra að ganga þannig til verks þannig að það sé þá eitthvert skipulag á því sem er að ske í hv. Alþingi. Ég er svo sem ekkert hissa á því eftir það upphlaup sem varð áðan þó að það sé ekki komið samkomulag um þetta mál á hálftíma en ég held að hv. stjórnarliðar ættu að taka sér tíma og viðurkenna að það er allt í uppnámi og verður ekkert samkomulag um málið í dag.

Virðulegur forseti. Hv. 8. þm. Reykv. Geir H. Haarde sagði réttilega áðan að það yrði gert hlé á fundi kl. 6 vegna þess að þá yrði að vera framhaldsfundur í efh.- og viðskn. Efh.- og viðskn. fundaði frá klukkan 8.15 í morgun og fram í hádegi og fjallaði um skattafrumvörp ríkisstjórnarinnar. Okkur var ætlaður tími fram til kl. 3 í dag og það svona lá í loftinu að það væri ætlun ríkisstjórnarmeirihlutans að taka þetta mál út í morgun en eins og með allt of mörg mál, sem hér eru fram lögð, þá kom það í ljós að á málinu voru ansi margir agnúar og stjórnarmeirihlutinn sat síðan á fundum í nefndinni allan lungann úr miðju dagsins til þess að því er okkur er sagt að koma saman um brtt. við það mál svo að það er alveg sama hvar á er litið. Í gær biðum við allan daginn eftir því að stjórnarliðarnir kæmu sér saman um brtt. við frv. um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Í dag bíðum við eftir því að stjórnarliðarnir komi sér saman um brtt. við skattafrumvörpin og það er ekki einu sinni hægt að ræða fjáraukalögin meðan beðið er eftir því vegna þess að það er allt upp í loft orðið innbyrðis í öðrum stjórnarflokknum. Þetta eru náttúrlega þannig vinnubrögð og þannig aðstæður að við hljótum að spyrja forsvarsmenn stjórnarflokkanna hvort það séu yfir höfuð líkur á að þeir komi sér saman um nokkurn skapaðan hlut til afgreiðslu fyrir jól og hvort framgangur mála eigi að vera sá að við eigum að taka hérna fyrir nokkur lítil samkomulagsmál og síðan förum við bara heim. Það væri auðvitað það langsamlega besta að við færum heim og gæfum stjórnarflokkunum jólin, kærleikshátíðina, til þess að komast að því hvort þeir séu í ríkisstjórn saman yfir höfuð, hvort þeir ætli sér yfir höfuð að klára þetta kjörtímabil því að miðað við þessar aðstæður sem nú eru uppi þá liggur ekkert annað fyrir en að rjúfa þing og boða til kosninga því að það er tilgangslaust og þetta er í raun orðinn skrípaleikur og andhverfa þingræðisins hvernig hér er unnið á Alþingi þessa dagana.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir það að þetta er mjög sérkennilegt ástand sem við stöndum frammi fyrir hér. Samkvæmt áætlun var meiningin að hætta hér á morgun, en ég get ekki annað en vakið athygli á því, ég var að taka þetta saman og hef svo sem gert það áður, að við eigum enn eftir 3. umr. um fjáraukalög sem reynt var að hefja í dag en fór öll í háaloft. Við eigum eftir 2. og 3. umr. um lánsfjárlög, við eigum eftir 3. umr. fjárlaga fyrir næsta ár, við eigum eftir 2. og 3. umr. um skattamálin og við eigum eftir 2. og 3. umr. um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Það þarf enginn að ímynda sér að hér séu einhver smámál á ferðinni. Inni í þessum frumvörpum öllum eru mikil ágreiningsmál og átakamál og það gerðist með látum að bæði lánsfjárlögin og ráðstafanir í ríkisfjármálum voru tekin út úr efh.- og viðskn. í gærkvöldi vegna þess að þar voru óafgreidd mál. Þar var málum frestað sem þarf að taka á milli 2. og 3. umr. Menn voru einfaldlega ekki tilbúnir. Ég vil taka sem dæmi að inni í bandorminum er mál sem mörgum þingmönnum Reykjavíkur og Norðurl. e. er mjög annt um sem eru áætlanir um að leggja niður embætti héraðslækna í Reykjavík og í Norðurl. e. Það er komið í ljós að þetta mál er algerlega óundirbúið, þetta er enn ein vitleysan úr heilbr.- og trmrn. þar sem menn bara skella fram einhverjum sparnaðartillögum en það er engan veginn ljóst hvað á síðan að gera. Það er ekki hægt að ganga svona frá málum. Það er alveg ljóst að um þetta mál verða miklar umræður ef ríkisstjórnarflokkarnir eru ekki reiðubúnir að ganga til samstarfs um það að fresta þessu í það minnsta og skoða þetta mál miklu nánar. Ég held því, virðulegi forseti, að við stöndum frammi fyrr því að það verður afar erfitt að ljúka þingstörfum á morgun eða aðra nótt og meðan það eru ófrágengin mál milli stjórnarflokkanna og innan stjórnarflokkanna þá væri best að gefa stjórnarþingmönnum svolítinn frið þannig að þeir öðlist nú frið í sálinni á hátíð ljóss og friðar og kæli sig svolítið niður og við reynum þá heldur að halda hér áfram milli jóla og nýárs. Ég sé ekki betur en við stöndum frammi fyrir því.

Hæstv. forseti. Það vekur athygli mína að vandræðin eða verkleysið stafar ekki af stjórn hæstv. forseta. En ég tek eftir því gjarnan, hæstv. forseti, að sá sem mestu ræður um hvernig gengur að afgreiða mál á svona tímum er verkstjóri ríkisstjórnarinnar. Hæstv. forsrh. vart sést í sæti sínu um þessar mundir. Hæstv. forsrh. ber ábyrgð á þeim skrípaleik sem nú gengur yfir þingið í vinnubrögðum sem eru fáheyrð að mínu viti þannig að ég verð að vekja athygli á því, hæstv. forseti, að hæstv. forsrh. lætur vart sjá sig hér í þinghúsinu og það þykir mér mikið ábyrgðarleysi að ætlast til þess að vera marktækur þegar svona staða er komin upp í þinginu að stjórnarliðið rífst meira og minna út af hverju málinu á fætur öðru. Ég minnist þess sem þingmaður og átti á þeim tíma minn formann sem hæstv. forsrh. að þá var það yfirleitt hans verkefni að reyna að leysa mál, ná sáttum um hvernig mál yrðu afgreidd og hvernig þingið kæmist í sitt jólaleyfi. Ég verð að vekja athygli á því, hæstv. forseti, og það er kannski ekkert síður verkefni hæstv. forseta og forsætisnefndar að kalla þann mann til ábyrgðar og samninga um það hvernig þinghaldinu verður lokið fyrir jól. Það er mín skoðun. Og mér sýnist eins og hér hefur komið fram að hér séu það mörg stór mál óleyst að það verði að kalla verkstjórann til ábyrgðar og síðan sjáum við það í mörgum þessum málum sem menn eru þó að reyna að taka fyrir að þar er slíkur ágreiningur innan stjórnarliðanna að þau komast ekki einu sinni á dagskrá. Svo vekur það athygli mína að hér eru ekki lengur í þingsalnum fjárlaganefndarmenn Sjálfstfl.

Það er búið að setja þá af.

Ég vil spyrja einmitt að því, voru þeir settir af á þingflokksfundi? Mér finnst að framferði þeirra hafi verið með þeim hætti að það væri full ástæða, gæti meira að segja fjölgað atkvæðum flokksins væri það gert. Hæstv. forseti. Mér finnst þetta þinghald svona við þessar aðstæður ekki ganga upp og geri þá kröfu að hæstv. forsrh. reyni í fyrsta lagi að ná sátt í þeim herbúðum þar sem hann ræður, þá á ég við í stjórnarliðinu, og eigi viðræður við okkur stjórnarandstöðuflokkana um hvernig málum verði hagað núna hér fyrir jólin.