Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég vil leyfa mér við þessa umr. um frv. þetta að flytja skrifl. brtt. við það frv. til l. um breyt. á áfengislögum, sem hér er til meðferðar. Þessi brtt. er í því fólgin, að á eftir 1. gr. komi ný gr., svo hljóðandi: „2. mgr. 7. gr.l. orðist þannig: Ríkisstj. er heimilt að leyfa tilbúning öls til sölu innanlands og útflutnings, sem hafi inni að halda allt að 41/2% vínanda að rúmmáli. Framleiðslugjald af áfengu öli skal ákveðið, í lögum um gjald af innlendum tollvörutegundum. Nánari ákvæði um meðferð og sölu á áfengu öli skal setja í reglugerð. Áfengt öl, sem selt er innanlands, lýtur sömu lögum um meðferð og sölu og annað áfengi.“ Þótt ég flytji þessa skrifl. brtt. nú svo seint við umr. þessa máls, skal ég fúslega viðurkenna, að það er m.a. vegna þess, að ég hef ekki óskað eftir því, að upp hæfust neinar sérstakar umr. um málið. Það hefur margoft verið efnislega rætt hér á Alþ. á undanförnum árum, og ég geri ráð fyrir því, að sá mikli fjöldi nýrra þm., sem hér hefur tekið sæti, hafi sínar fastmótuðu skoðanir á þessu máli, eins og reyndar þjóðin virðist hafa öll, þannig að umr. í sjálfu sér, efnislegar umr. um málið, mundu ekki hér valda neinum stórbreytingum meðal hv. þm. Hins vegar tel ég, að það sé rétt vegna hingaðkomu hins mikla fjölda nýrra þm., eins og ég tók fram áðan, að þeir fái þá að láta skoðun sína í ljós á þessu máli. Ég skal ekki hafa þessi orð öllu lengri, nema sérstakt tilefni gefist til. Ég vil aðeins undirstrika það, sem kemur fram í síðari hluta till., að ef samþykkt yrði, og þetta eru heimildarákvæði fyrir ríkisstj., sem þarna er um að ræða, og framkvæmt, þá mundi slíkt öl af þessum litla styrkleika lúta sömu lögum og reglugerðum og annað áfengi og njóta sömu meðferðar. Það er því út í hött að hefja umr. um það, að þetta mundi verða til sölu í hvaða öldurhúsi eða búð sem fyndist í kaupstöðum landsins eða annars staðar. Þetta mundi sæta sömu meðferð og annað áfengi, sem sagt, það væri Áfengisverzlunin, sem það seldi, og þá þau veitingahús, sem til þess hefðu leyfi. Herra forseti. Ég veit, að till. er of seint fram borin, og það þarf að sjálfsögðu að leita afbrigða fyrir henni, og ég vil óska þess, að þeirra verði leitað, þannig að hún geti þá legið fyrir hér til umr. og atkvgr.

Forsrh. (Ólafur Jóhannesson); Herra forseti. Ég skal nú ekki fara að hefja neinar umr. um efni þessarar till., en vil aðeins koma á framfæri smáaths. Þegar ég mælti fyrir þessu frv. á sínum tíma, tók ég það skýrt fram, að sú breyt., sem í því felst, er eingöngu gerð vegna þess, að hún er talin nauðsynleg vegna aðildar okkar að EFTA. Og ég tók það ennfremur fram, að þarna væri alls ekki um að ræða innflutning áfengs öls. Ég tel, að till. hv. 10. þm. Reykv. feli í sér meginbreytingu, eins og öllum má vera ljóst. Ég tel, að það hefði verið eðlilegra, að hún hefði komið fram á fyrri stigum þessa máls, en sé ekki fyrst borin fram við 3. umr. um málið í síðari deild. Ég verð satt að segja að láta í ljós, að ég tel það mjög óeðlilega meðferð, og mér mundi þykja rétt og eðlileg vinnubrögð hjá hv. þm. að taka þessa till. aftur og hreyfa síðan þessu máli með eðlilegum og þinglegum hætti. Ég hef ekkert á móti því, að um þetta mál fari fram umr. En mér finnst það nokkuð vera farið aftan að siðunum að ætla að hafa þennan hátt á. Ég vil aðeins skjóta þessu fram, en ætla, eins og ég sagði, ekki á þessu stigi og eins og þetta mál ber nú að að fara að ræða efnislega um það, sem felst í þessari tillögugerð hv. 10. þm. Reykv.



Herra forseti. Ég hef skilið þetta frv. þannig, að það sé miðað við það, að óheimilt sé að flytja til landsins öl, sem hefur inni að halda meira áfengismagn eða af vínanda að rúmmáli en heimilt er að framleiða hér innanlands. Og ef till. hv. 10. þm. Reykv. yrði samþ., að heimilt væri að framleiða hér innanlands öl með vínanda að rúmmáli um 4.5%, þá geri ég ráð fyrir, að þyrfti að breyta einnig 1. gr. Ég tel þess vegna eðlilegt - 



Herra forseti. Í sjálfu sér hef ég ekkert við þá till. að athuga, sem hv. 1. þm. Reykv. kom hér fram með, að málið fari til n. til athugunar, að svo verði á því haldið. Hins vegar vil ég benda á það, að það, sem í frv. felst, er till. um að leyfa innflutning á öli, sem telst samkv. íslenzkum lögum óáfengt. Ég er hins vegar að leggja hér til, að leyfður verði tilbúningur á öli, sem er áfengt eftir skilgreiningu íslenzkra laga og fellur þess vegna algerlega og eingöngu undir ákvæði íslenzkra laga þar um. Vegna orða hæstv. forsrh. um það, að eðlilegt hefði verið að hreyfa málinu með þinglegum hætti, er mér spurn, og ég leyfi mér að varpa þeirri spurningu til hæstv. forseta d.: Er ekki þinglega farið að með þessa till.? Er hún ekki samkv. þingsköpum? Og er eitthvað óeðlilegt við að flytja skrifl. brtt. við 3. umr. máls?

Forseti (GilsG): Ég vil í tilefni af því, sem hv. 10. þm. Reykv. nú sagði og beindi til mín, aðeins segja það, að þó að það sé að sjálfsögðu heimilt að þingsköpum að bera fram brtt. á þessu stigi máls, þá verð ég að líta þannig á, að það sé a.m.k. óvenjuleg málsmeðferð að flytja svo veigamikla brtt. eins og hér er um að ræða við 3. umr. máls í síðari d.

Ef samþykkt er, þá er önnur d. eftir.

Að athuguðu máli sýnist mér, að sú ábending, sem fram kom hjá hv. 1. þm. Reykv., sé réttmæt og að þetta atriði þurfi verulegrar athugunar við, að því er varðar aðrar gr. frv., sem þá kynnu að þurfa að breytast. Því tel ég þá málsmeðferð eðlilegasta og mun leggja hana til, að umr. um málið verði frestað og þess óskað, að sú n., sem hafði málið til meðferðar, sem ég hygg að hafi verið hv. allshn., taki þessa brtt. og þá frv. í sambandi við hana til sérstakrar meðferðar, áður en málið verður endanlega afgreitt.



Herra forseti. Eins og alkunnugt er, hafa farið fram nú lengi undanfarið samningaumleitanir milli launþega og atvinnurekenda, og eins og að líkum lætur, hafa þar að sjálfsögðu verið lögð fram gögn frá opinberum stofnunum og aðrar upplýsingar frá báðum aðilum um stöðu atvinnuveganna og annað, er máli skiptir í sambandi við samningaumleitanir og lausn á þeirri deilu, sem yfirstandandi er. Nú hefur ríkisstj. lagt hér fram á Alþ. tvö frv., sem beint og óbeint varða þessi mál en það er frv. til laga um 40 stunda vinnuviku og frv. til laga um orlof, sem er nú til 1. umr. í Ed. Nú kemur að því, að alþm. eiga að taka afstöðu til þessara frv., en ég sakna þess, að alþm. hefur ekki verið sýndur sá trúnaður að senda þeim þau gögn, sem fyrir liggja, a. m. k. frá opinberum aðilum, til þess að þeir geti kynnt sér þau gögn og séð, hvernig staða atvinnuveganna er, og þá væri líka mjög mikils virði, að upplýsingar lægju fyrir um, hvaða áhrif þessi frv. hafa á útgjöld ríkissjóðs og ríkisstofnana sem og á atvinnuvegina í heild. Þessi mál eru mjög viðkvæm og alvarleg og engin ástæða til þess að vekja um þau deilur hér á Alþ. að óþörfu, en ég vænti þess, að hæstv. forsrh. vilji verða við þeirri ósk minni, að þessi gögn verði send öllum alþm., en ekki einhverjum hluta þeirra, því að atkv. okkar er jafngilt, hvar sem við erum í flokki eða hvaða stöðu sem við höfum í flokki. Ég vil aðeins með þessum orðum koma þessu áleiðis og vænti þess að fá svar við þessari. beiðni frá hæstv. forsrh.



Herra forseti. Efnahagsstofnunin hefur gert ýmsa útreikninga varðandi stöðu atvinnuveganna vegna þeirra kjarasamninga, sem standa yfir. Þau gögn hafa þeir aðilar, sem vinna að lausn deilunnar, samningsaðilarnir og sáttanefnd, fengið í hendur. Hins vegar hefur ekki verið talið rétt að birta þessi gögn opinberlega. Það hefur ekki verið gert áður, að ég hygg. Það er rétt, sem hv. fyrirspyrjandi sagði, að hér er um viðkvæm mál að ræða. Þessir útreikningar, sem um er að tefla, eru vandasamir. Þeir hljóta í mörgum atriðum að byggjast á forsendum, sem þeir gefa sér eða verða að ákveða, sem út eiga að reikna. Og ég hygg satt að segja, að það sé nokkuð erfitt fyrir þá, sem eru ekki inni í þessum málum, að skilja þessa reikninga, og áreiðanlega er auðvelt að misskilja þá og jafnvel mistúlka. Það hafa engum sérstökum alþm. verið sendir þessir útreikningar,-en orð hjá hv. fyrirspyrjanda gátu gefið slíkt í skyn. En að gefnu þessu tilefni frá honum mun ég taka það til athugunar í samráði við þá, sem útreikningana hafa gert, hvort ekki sé rétt að leggja þá fyrir þær nefndir Alþ., sem fjalla um þau frv., sem hann nefndi.



Herra forseti. Það eru aðeins tvær örstuttar fsp. til hæstv. forsrh. vegna orða hans nú, áður en hann gekk úr ræðustól. Á að skilja orð hans þannig, að meiri hætta sé á því, að hv. alþm. misskilji þær upplýsingar, sem fram hafa komið frá Efnahagsstofnuninni, en sá um það bil 100 manna hópur, sem hefur þessi gögn í höndum? Á líka að skilja orð hans þannig, að ekki sé hægt að afhenda hv. alþm. þessi gögn sem trúnaðarmál en ég vænti, að þeim aðilum, sem hafa fengið gögnin, hafi verið afhent þau með þeim skilyrðum? Það var aðeins þetta tvennt.



Herra forseti. Ég hef nú ekki mikið að segja við þessum fsp. þessa hv. þm. Ég veit, að hv. alþm. eru skilningsríkir menn, og ég vil ekki vantreysta þeim út af fyrir sig til þess að skilja þessi gögn. En hitt veit ég líka, að þeir menn, sem standa í þessum samningum, eru margir þaulvanir og hafa fjallað um slík gögn sem þessi oft áður. Og í annan stað vil ég aðeins bæta því við, endurtaka það, sem ég sagði áðan, að það hefur ekki verið venja áður, svo að mér sé kunnugt um, að leggja slíka útreikninga sem þessa fyrir alþm.



Herra forseti. Ég verð nú að segja, að mér urðu töluverð vonbrigði að svari hæstv. forsrh., því að ég gat ekki skilið það á annan veg en þann, að alþm. væri í raun og veru ekki treystandi til þess að lesa úr þeim gögnum, sem á hefur verið minnzt, en hins vegar eru eins og hv. 10. þm. Reykv. sagði þessi gögn í höndum um 100 manna í báðum samninganefndum og ég skal ekkert fara dult með það, að mér var boðið að sjá þessi gögn öll af nm. eða tveimur nm., sem höfðu þau undir höndum. En ég sagði sem svo, að búið væri að leggja fram frv. eða frv. á Alþ., sem bæði beint og óbeint hafa áhrif á þessi mál og ég tryði því ekki, að ekki yrðu lögð öll gögn í hendur alþm., til þess að þeir fengju aðstöðu til að kynna sér málin, eins og þau liggja fyrir, og flýta þá fyrir afgreiðslu þessara mála hér á Alþ. Og ég skal segja hæstv. forsrh. það, hvað mig snertir, að þegar þessi frv. koma hér fyrir í hv. Nd., þá mun ég leggja á það höfuðáherzlu, og ég þori að fullyrða, að minn flokkur mun leggja á það höfuðáherzlu, að þessi gögn liggi fyrir, því að við eigum kröfu til þess, þm. almennt, að fá að sjá öll þau gögn, sem fyrir liggja, til þess að kynna okkur þau mál, sem við eigum að taka afstöðu til. Og það eru okkar atkv., sem ráða því, hvort þessi frv. fara í gegn eða ekki. Hitt er svo annað mál hvort ríkisstj. vill ekki, að þm. stjórnarandstöðunnar fái öll þau gögn í hendurnar. Það er hennar mál. En ég álít það skýlausa skyldu ríkisstj. að dylja ekki Alþ. neins í þessum efnum, vegna þess að hér er um nokkuð annað að ræða heldur en oftast áður hefur tíðkazt, að þessi mál eru komin hér inn á Alþ. með því að lögð eru fram þessi tvö frv., sem ég er ekki að gera neinar aths. við. Þau koma hér síðar til umr. Það er aðeins af því, sem ég geri þetta hér að umræðuefni, að ég tel, að hér sé, eins og hæstv. forsrh. réttilega gat um, um flókið mál að ræða, flókna útreikninga, sem þm. eiga að fá sem trúnaðarmál og þm. eiga auðvitað að fara með slík mál sem trúnaðarmál, en fá tækifæri til þess að kynna sér þau og mynda sér sínar skoðanir á þeim.

Forseti (GilsG): Ég hafði nú vænzt þess, að enda þótt ég heimilaði, að fram væri borin hér utan dagskrár stutt fsp. um tímabundið mál þá yrðu ekki almennar umr. hér utan dagskrár. Hv. 3. þm. Sunnl. gerir stutta aths.



Herra forseti. Ég held, að þegar hæstv. forseti leyfir fsp. utan dagskrár - og án efa hefur verið borið undir hæstv. forsrh., hvort hann mundi svara henni, - þá verði hann að reikna með, þegar slíkt mál ber að, að umr. verði um það. Það, sem gaf mér tilefni til að koma hér upp í ræðustól, voru þau orð, sem hæstv. forsrh. sagði, að ekki hefði verið venja áður að veita upplýsingar eins og hér var um beðið. Ég vil benda á, að í málefnasamningi ríkisstj. er á einum stað fyrirsögnin: „ Ríkisstj. mun m. a. beita sér fyrir eftirtöldum ráðstöfunum í efnahagsmálum“, og síðan talin í 8 töluliðum ýmis atriði, sem beinlínis snerta atvinnuvegina. Ég tel alveg útilokað annað en fyrir verði að liggja fullar upplýsingar um, hvernig þessi atriði öll verka, áður en atvinnurekendur geta gengið til samninga. Og ég tel það alveg sjálfsagða skyldu, að Alþingi Íslendinga fái að vita um þessi atriði öll, áður en kannske kemur til verkfalla, vegna þess að ekki nást samningar um atvinnu- og kaupgjaldsmálin: Og þó að ekki hafi áður, eins og hæstv. forsrh. sagði, verið venja að veita þessar upplýsingar, þá tel ég, að málefnasamningur ríkisstj. gefi alveg fullt tilefni til fsp., og ég tel, að málefnasamningurinn leggi þá kvöð á hæstv. forsrh. að svara þeim fsp., sem hér koma fram varðandi efnahagsmálin, sem vissulega snerta þau mál sem nú eru efst á baugi, en það eru kaupgjaldsmálin og samningarnir.

Flm. (Jóhann Hafstein) : Herra forseti. Við flytjum hér frv. til l. um breyt. á iðnlánasjóðslögum, hv. 5. þm. Norðurl. e. og ég. Tilgangur okkar með flutningi þessa frv. er að koma iðnlánasjóðslögunum í svipað form og áður að því leyti, að þar sé ákvörðun um árlegt framlag ríkissjóðs til Iðnlánasjóðs. Fyrir þessu er gerð nokkur grein í grg. frv., að frá 1962 hefur iðnlánasjóðsgjaldið frá ríkissjóði verið 2 millj. kr. fram til ársins 1967, en þá er gerð sú breyting á iðnlánasjóðslögunum, sem þetta frv. gerir ráð fyrir að nú verði aftur breytt, að árlegt framlag skuli vera 10 millj. kr., og svo hefur það verið, - þetta ákvæði hefur haldizt til þessa. Hins vegar lagði ég til í fyrra innan ríkisstj. þá að hækka framlagið á fjárl. fyrir árið 1971 í 15 millj. kr., og þá hafði ég, eða iðnrn., viðmiðun af því hlutfalli, sem áður var og væri orðið á milli árlegs framlags ríkissjóðs og Dagsbrúarkaups. Nú má auðvitað segja, að það mátti við margt annað miða, en þetta var nú miðað við það að leggja til í fjárl. þá, að hlutfallið þarna á milli væri svipað hagstætt fyrir Iðnlánasjóð og þegar það hafði verið bezt, en það var árið 1967, þegar árlega framlagið var hækkað í 10 millj. kr. Það láðist hins vegar á s. l. þingi að gera frekari úrbætur eða breytingar í samræmi við þetta í sjálfum iðnlánasjóðslögunum. Nú eru miklar breytingar fram undan í sambandi við kaupgjaldsmálin og verðlagsmálin. Þetta er allt breytingum háð. Ég veit ekki frekar en aðrir, hver verður niðurstaðan úr þeim samningum, sem nú standa yfir. Dagsbrún hefur boðað verkfall frá 2. des., og það er ekkert ósennilegt, að um verulegar kauphækkanir verði þar að ræða. Það hefur verið haft eftir formanni Dagsbrúnar hér í þinginu, að það gæti verið a. m. k. innan þess ramma, sem talað hefði verið um í ríkisstj. samningi, að 37% kauphækkun á lægsta kaupi kæmi til greina, eitthvað sambærilegt við það, en það er einmitt viðmiðun við þá taxta, sem áður var notuð. Þá sýndist mér, að það mundi verða ekki óeðlilegt nú að miða upphæðina á hinu árlega framlagi við 25 millj. kr. og þetta kæmi svo í gildi og þyrfti að taka tillit til, ef þetta frv. yrði að lögum, við afgreiðslu fjárl. fyrir árið 1972, a. m. k., ef það væri ekki áætlað þar, en þetta frv. yrði samþ., þá yrði ríkissjóður að greiða það á árinu 1972. Nú er það svo, að hér á Alþ. hafa oft verið fluttar till. um breytingar á iðnlánasjóðsgjaldi og ekki grundvallaðar á þeirri viðmiðun, sem ég hef nú gert grein fyrir, heldur verið lagt til, að árlegt framlag ríkissjóðs væri jafnhátt og iðnlánasjóðsgjaldið, en það er það gjald, sem iðnaðurinn sjálfur, iðnreksturinn í landinu, greiðir til Iðnlánasjóðs. Við sjáum hér á fskj. frá Iðnlánasjóði, að það er áætlað á árinu í ár 37,3 millj. kr. Ef við það ætti að miða, yrði árlega framlagið verulega hærra úr ríkissjóði. Nú hef ég ekki áður talið, að eðlilegt væri að miða endilega við iðnlánasjóðsgjaldið, og fært rök fyrir því, að sumt af iðnlánasjóðsgjaldinu færi inn í verðlagið hjá iðnaðinum, þar sem frjáls verðmyndun er. Hún er þar á mjög víðu sviði, og þar væri af þeim sökum nokkuð öðru saman að jafna eða t. d. þar sem gjald til Fiskveiðasjóðs var á sínum tíma jafnhátt og útflutningsgjaldið til sjóðsins frá útveginum sjálfum og einnig gjöld, sem bændur greiddu til sinna stofnlána. Við erum hér þess vegna, tveir flm. þessa máls, með till. um að hafa þetta í svipuðu formi og áður hefur verið. Það er svo annarra, sem áður hafa flutt aðrar till. og hærri um framlög til Iðnlánasjóðs, að taka afstöðu til þess, hvort þeir vilja breyta því, og það kemur auðvitað til athugunar undir meðferð málsins. Við 1eggjum áherzlu á að hækka framlagið núna af eðlilegum ástæðum, sem ég hef gert grein fyrir, upp í 25 millj. kr. Það er vitanlegt, að stofnfjársjóðum eins og Iðnlánasjóði er mjög mikilvægt til eflingar það eigið framlag, sem þeir fá á hverjum tíma, og þarna er annars vegar ríkissjóðsframlag og hins vegar iðnlána, sjóðsgjald. Síðan hefur Iðalánasjóði, eins og kemur einnig fram í fskj., orðið það til styrktar, að hér hefur hafið starfsemi sína hinn norræni Iðnþróunarsjóður, sem á árinu 1970 veitti 50 millj. kr. lán til Iðnlánasjóðs og 20 millj. kr. lán á þessu ári, sem vel gæti hækkað, en mér er algerlega ókunnugt um það. En ef það yrði það sama áður en árinu lýkur frá Iðnþróunarsjóði og í fyrra, þá sjáum við, að líklegt væri, að hin almennu nýju útlán sjóðsins gætu verið, um 170 millj. í ár eins og þau voru og þá langhæst - á árinu 1970. Ég vil svo, herra forseti, leyfa mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. iðnn.

Flm. (Ellert B. Schram) : Herra forseti. Ég hef leyft mér að bera fram frv. til l. um breyt. á 1. nr. 68 frá 1971, um tekju- og eignarskatt, svo hljóðandi : „Aftan við 3. mgr. E-liðar, 1. mgr. 7. gr. laganna komi tveir nýir málsliðir, svo hljóðandi: Nú selur skattþegn íbúð, sem hann hefur haft eða ætlað til eigin afnota og hann hefur átt skemur en tímamörk þau, er um ræðir í 5. málsl. þessarar gr., en kaupir fullgerða íbúð innan árs, eða lýkur byggingu íbúðar innan þriggja ára, hvort tveggja til eigin afnota, og skal þá ágóði af sölunni eigi teljast til skattskyldra tekna, ef rúmmál hinnar keyptu eða byggðu íbúðar er jafnstórt eða stærra en hinnar seldu. Ef hin keypta eða byggða íbúð er minni að rúmmáli en hin selda, skal ágóði af sölunni teljast hlutfallslega til skattskyldra tekna.“ Mál þetta er í rauninni afskaplega einfalt og þarf ekki mikilla, útskýringa við. Það snýst eingöngu um það atriði, hvort hagnaður af sölu íbúðar, sem seld er innan þriggja ára frá því að hún er keypt, telst skattskyldur eða ekki, þegar um er að ræða kaup íbúðareigandans á nýrri íbúð, sem er stærri að rúmmáli eða jafnstór. Til skamms tíma voru í lögum ákvæði þess efnis, að ef íbúð var seld innan 5 ára frá því að hún var keypt og önnur keypt í staðinn, sem var í fasteignamati jafnmikils virði eða meira virði, svo og ef viðkomandi byggði hús eða hæfi byggingu húss innan tiltekins tíma, þá var hagnaður af sölu upphaflegu íbúðarinnar ekki skattskyldur, enda væri þá haldið sér innan þessara marka. Með lögum frá 1971 nr. 68, um tekju- og eignarskatt, voru gerðar breytingar á þessu ákvæði, sem voru að ýmsu leyti til bóta, aðallega þess efnis, að ef íbúðir yrðu seldar, eftir að viðkomandi hefði átt íbúðina lengur en 3 ár, þá þurfti hann ekki að greiða skatt af söluhagnaði, jafnvel þótt hann keypti ekki aðra íbúð í staðinn, og skipti þá ekki máli, hvort sú íbúð var að fasteignamatsverði meira virði eða ekki. Hins vegar var sett inn í þessi lög frá 1971 mjög fortakslaust ákvæði þess efnis, að ef um sölu á íbúð væri að ræða innan þriggja ára, þá skyldi greiddur skattur af söluhagnaði, hvort sem viðkomandi keypti aðra íbúð eða ekki. Ég held, að það fari ekki á milli mála, að hér getur verið um mjög brýnt hagsmunamál að ræða fyrir það fólk, sem stendur í slíkum íbúðarkaupum, og enda þótt það komi niður á öllu fólki, sem stendur í slíkum íbúðarkaupum, þá er það allajafna og algengast, að þarna sé um að ræða ungt fólk, sem er að hefja búskap. Ungt fólk, sem stofnar til heimilis og hjúskapar, kaupir sér gjarnan litla íbúð, bæði af efnalegum ástæðum og eins vegna þess, að fjölskyldan er allajafna ekki orðin mjög stór á því stigi. En fljótt kemur að því, bæði af efnalegum ástæðum og eins vegna stækkunar á fjölskyldu, að viðkomandi getur og þarf að kaupa stærri íbúð. Þá rekur þetta fólk sig strax á þetta ákvæði. Það getur ekki stækkað við sig íbúð innan þessara takmarka nema greiða skatt af hugsanlegum hagnaði. Nú tala ég um hagnað, og í þessum ákvæðum er talað um söluhagnað, og má því fljótt á litið virðast svo, að það sé sanngjarnt, að viðkomandi greiði skatt af hugsanlegum hagnaði eða raunverulegum hagnaði af slíkri sölu, það sé þarna um að ræða tekjur, sem ekki sé óeðlilegt, að þessir þegnar eins og aðrir greiði skatta af. En málið er ekki svo einfalt. Öllum er ljóst, að í þjóðfélagi okkar er verðbólga, verðlag fer stöðugt hækkandi, mismunandi mikið eins og gengur, en þó er það staðreynd, sérstaklega á fasteignamarkaði, að þar fara fasteignir ört hækkandi, jafnvel dag frá degi. Það er því mjög vafasamt að tala um söluhagnað í þessu tilfelli. Við skulum taka dæmi um það, að í dag kaupi ung hjón íbúð fyrir 1500 þús. kr., selji síðan íbúðina innan tveggja ára fyrir 2 millj. eða 1800 þús. kr. og þurfi síðan að kaupa í stað hugsanlegrar þriggja herbergja íbúðar fjögurra eða fimm herbergja íbúð fyrir 2 millj. eða nánast sama verð og um er að ræða, þegar salan fer fram á fyrri íbúðinni. Þá er að sjálfsögðu ekki um neinn hagnað að ræða. Þarna er verðbólgan búin að vinda upp á sig og hækka verðlag á íbúðum, fasteignum, þannig að slíkur mismunur á kaup- og söluverði er að sjálfsögðu enginn hagnaður fyrir viðkomandi. Það er eingöngu hækkun, sem átt hefur sér stað, og enginn gróði af því, þegar um er að ræða kaup á nýrri íbúð, sem er að sjálfsögðu á sama verði og hefur hækkað að sama skapi á þessum tíma. Í grg., sem fylgdi frv. um breyt. á tekju- og eignarskatti, frv., sem síðan var samþ. sem lög nr. 68 frá 1971, var m. a. tekið fram, með leyfi hæstv. forseta: „Frv., sem lá fyrir síðasta Alþ., hefur verið gagnrýnt að því er varðar þessi ákvæði um skattlagningu söluhagnaðar. Hefur í því verið haldið fram, að með þessu sé tekin upp skattlagning á verðbólguhagnaði, sem sé hvort tveggja ósanngjörn og íþyngjandi frá gildandi löggjöf um þetta efni. Það er ljóst, að við sæmilega stöðugt verðlag er skattlagning söluhagnaðar að fullu algerlega réttmæt: Þarna er gerð grein fyrir því af flm. hálfu, að forsenda þessa ákvæðis sé sú, að um sé að ræða sæmilega stöðugt verðlag í þjóðfélaginu. Sú forsenda er að sjálfsögðu ekki fyrir hendi. Ég skal ekki segja um það, hvort hún hafi verið fyrir hendi, þegar þessi lög voru sett, eða hvort það hefur vakið fyrir flm. að halda verðlagi sæmilega stöðugu. Það er viðleitni allra stjórnvalda og ósk og von allra þjóðfélagsþegna, en hins vegar er langt í frá, að þetta hafi tekizt, og ástandið er nú eins og raun ber vitni. Með tilliti til þessara augljósu ranginda og misheppnaðrar reynslu af þessu ákvæði svo og með tilliti til þessarar forsendu og þessara raka, sem lágu að baki þessu ákvæði, þá sýnist mér það vera brýnt nauðsynjamál að taka nú skjótlega til höndum og breyta þessu ákvæði á þann veg, sem er í samræmi við raunveruleikann. Ég hef í þessu frv., auk þess sem ég reyndi að miða þessa brtt. við núgildandi lög, breyta tímamörkum og ýmsum einstökum orðalagsatriðum í þessum lögum, og vil ég geta þess að nokkru leyti. Í fyrsta lagi er talað hér eingöngu um íbúðir, sem viðkomandi skattþegn hefur haft eða ætlað til eigin afnota. Þarna er að mínu áliti fyrirbyggt, að borgarar eða þeir, sem standa í fasteignakaupum, geti misnotað þetta ákvæði á þann hátt að standa í einhvers konar braski, keypt og selt jöfnum höndum og haft e. t. v. margar íbúðir í takinu í einu. Þarna er gert ráð fyrir því og mjög skýrt tekið fram, að um íbúðir sé að ræða og þær skuli vera til eigin afnota. Viðkomandi þurfi sjálfur að búa í íbúðinni, hann þurfi að nota hana frá degi til dags, og það verður að hvíla sönnunarbyrði á honum, að svo sé eða svo sé ekki, ef ágreiningur kemur upp hvað þetta atriði snertir. Þá segir, að ef hann selur íbúð, sem hann hafi átt skemur en tímamörk þau, er um ræðir í 5. málsl. þessarar greinar o. s. frv. þegar talað er um 5. málsl. þessarar greinar, þá er átt við orðalag í núgildandi lögum, sem hljóðar svo, að íbúðarhúsnæði skuli vera „íbúðarhæft í 3 ár eða lengur“. Nú er þetta stundum teygjanlegt og matsatriði hverju sinni og nauðsynlegt að tengja þetta ákvæði, sem ég geri till. um að verði sett inn í lögin, þeim ákvæðum, sem nú þegar eru í lögunum, þannig að ekkert ósamræmi komi þarna á milli, ekkert tómarúm skapist, og þess vegna er tekið tillit til þessa orðalags, sem nú þegar er fyrir, og höfð eðlileg tengsl þar á milli. Þá er talað um, að hafi skattþegn eða viðkomandi fasteignareigandi keypt í staðinn fullgerða íbúð innan árs eða lýkur byggingu íbúðar innan þriggja ára, og skal þá ágóði af sölunni eigi teljast skattskyldur o. s. frv. Að kaupa fullgerða íbúð innan árs er í samræmi við ákvæði, sem var í fyrri lögum, en það verður að gefa viðkomandi visst aðlögunartímabil. Fasteignakaup fara gjarnan þannig fram, að menn selja og kaupa síðan, stundum eftir nokkrar vikur, mánuði eða jafnval allt upp í eitt ár, og þykir ekki óeðlilegt að gefa þarna þetta svigrúm, eitt ár, og er það í samræmi við bæði fyrri lög og núgildandi lög. Hins vegar er gerð breyting á, þar sem sagt er, að hann verði að ljúka byggingu íbúðar innan þriggja ára, en áður var í lögum, að hann þyrfti að hafa hafið byggingu íbúðar innan þriggja ára. Ég hef aflað mér upplýsinga um það ákvæði, þar sem sagt var, að viðkomandi þyrfti eingöngu að hefja byggingu íbúðar innan þess tíma, að það gat dregizt mjög úr hömlu, að hann lyki byggingunni. Það var þá líka spurning um það, hvenær hann hefði hafið bygginguna. Var nægilegt, að hann lagði inn teikningar? Var nægilegt, að hann græfi grunn eða byggði sökkla? Þurfti húsið að vera fokhelt? Hvaða mark var á því, og hvenær þurfti að skera úr um það, hvenær bygging væri hafin? Nú er tekið fram í þessari till. minni, að hann þurfi að hafa lokið byggingu íbúðar innan þriggja ára, og er þá átt við, að húsið hafi fengið fokheldisvottorð, sé tilbúið undir tréverk og viðkomandi hafi fengið lóðarsamning og húsið hafi verið metið veðhæft. Þá er gerð sú breyting í minni till. frá því, sem áður hefur verið, að miða skal við rúmmál hinnar keyptu eða byggðu íbúðar, en ekki við fasteignamatsverð. Það kom í ljós margoft við framkvæmd þessa ákvæðis, að þegar talað var um fasteignamatsverð, þá var hugsunin í lögunum sú, að viðkomandi væri að stækka við sig, væri að fá sér stærri íbúð vegna fjölskyldustærðar eða annarra nauðsynlegra og skiljanlegra ástæðna, en hins vegar var þessi viðmiðun, þ. e. a. s. fasteignamatsverðið, ekki alltaf nægilegt og glöggt, og vil ég nefna dæmi því til sönnunar. Maður átti þriggja herbergja íbúð í Reykjavík á eftirsóttum stað. Ákveðið fasteignamatsverð var á þeirri íbúð. Hann þurfti síðan að kaupa sér stærri íbúð, keypti t. d. fjögurra herbergja íbúð í Kópavogi, og þá kom í ljós, að íbúð, sem jafnvel var fjögurra herbergja, en ekki þriggja herbergja, á slíkum stað var stundum og mjög oft í lægra fasteignamatsverði, þannig að þetta ákvæði náði ekki tilgangi sínum. Hugsunin á bak við þessa till. mína er sú, að viðkomandi sé að stækka við sig, hann þurfi á stærra húsnæði að halda, og þess vegna þykir eðlilegra að miða við rúmmál hinnar keyptu eða byggðu íbúðar, og rúmmálið skal vera jafnstóra eða stærra hinu selda. Ég vil leggja áherzlu á það, að hér er ekki um stórt mál að ræða út frá því sjónarmiði, að það hafi áhrif á skatttekjur ríkissjóðs. Hér er ekki um svo stórkostlegar fasteignasölur að ræða. Þetta eru frekar undantekningar en regla, en mjög brýnt hagsmunamál fyrir þá, sem í slíkum fasteignakaupum standa. Ef hugsunin á bak við þessa breytingu var sú að hafa þannig áhrif og reyna að stuðla að stöðugra verðlagi á fasteignamarkaði, þá hefur það líka komið í ljós, að það hefur ekki minnstu áhrif, breytir ekki nokkru til eða frá. Jafnvel þó að maður gæti ætlað við fyrstu sýn, að fólk reyndi að halda verðlagi niðri á íbúðum sínum, þegar það selur innan þriggja ára, til þess að þurfa ekki að borga skatta af slíkum mismun, þá hefur það komið í ljós, að fólk tekur ekki tillit til þess, enda væri það mjög óeðlilegt, að fólk væri að setja íbúðir sínar í sölu og bjóða á verði, sem væri langt undir markaðsverði hverju sinni. Ég vænti þess og vona eindregið, að hv. þm. hafi skilning á þessu frv., sjái og komi auga á, að hér er nánast um leiðréttingu að ræða, leiðréttingu á lagaákvæði, sem hefur eftir stutta reynslu og við nánari athugun reynzt ósanngjarna og íþyngjandi við allar eðlilegar aðstæður. Ég hef sagt hér í grg., að það sé hlutverk löggjafarvaldsins að semja lög og reglur í samræmi við raunveruleikann hverju sinni og á þann veg, að réttlætiskennd borgaranna sé ekki misboðið. Ég geri mér vonir um það, að þetta mál fái skjóta og jákvæða afgreiðslu hér á hinu háa Alþingi, og vil leggja til, að máli þessu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. fjhn.