Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég get að mestu leyti skírskotað til nál. um þetta mál. Þess er getið, hver afstaða n. er til málsins. Meiri hl. telur, að rétt sé, að breytingar séu gerðar á lögunum, þó að ætla megi, að það verði fljótlega gert enn rækilegar síðar. Hins vegar þótti okkur máske um of einskorðað eftir frv. um þau atriði, sem það fjallar um, og hyggilegra væri að hafa það með dálítið öðrum hætti, eins og brtt. n. ber með sér. Meiri hl. n. leizt, að það væri ekki nauðsynlegt, að undir hvaða kringumstæðum sem væru færi fram lögreglurannsókn, þó að t.d. smáárekstur yrði, sem litlu varðaði, bæði um verðmæti og skemmdir, væri of viðamikið að láta lögreglurannsókn fara fram undir slíkum kringumstæðum, en ef um meiri háttar slys væri að ræða, skyldi ætíð fara fram lögreglurannsókn. Að því lýtur 1. brtt. n. við frv. Hið sama má segja um 2. brtt., staflið b, að til þess að íhugun fari fram með venjulegum hætti, sé réttara, að það sé metið, hvað miklu tjóni slysið hefur valdið. Með því móti ætti að vera nokkurn veginn öruggt, að sú niðurstaða, sem fengin er um slysið, verði við hóf og sanngjörn niðurstaða fengin. Um annan lið brtt., tölul. 2, er það að segja, að þannig getur borið að, þó að maður hafi neytt áfengis, að hann eigi enga sök á t.d. bílaárekstri og hans neyzla á áfenginu verði svo lítilvæg, að engu máli skipti upp á öryggi af hans hálfu í umferðinni. Annar maður gæti verið valdur að slysinu að öllu leyti. En ef það sannaðist á hendur manninum, að hann hefði neytt áfengis, hvað lítið sem væri, eftir frv., þá ætti hann að tapa ökuréttindum ævilangt. Þetta leizt okkur að ekki væri réttmætt undir svona kringumstæðum. Okkur dettur ekki í hug að mæla slíku bót, að menn, sem fara með ökutæki, neyti áfengis, þegar þeir eru við akstur. Það er mjög fjarri því, en við teljum hyggilegra upp á framkvæmd slíkrar löggjafar, að það sé ekki frá fyrstu tíð þannig einstrengingslega tekið, að menn skoði það óréttmæta niðurstöðu, sem fengin væri eftir löggjöfinni. En ef slíkt endurtæki sig eða ætti sér stað oftar hjá sama manni, að það vitnaðist, að hann hefði neytt áfengis og væri þó við akstur, þá álitum við, að sé rétt, að hann tapi réttindum sínum til fulls. Ef manninum yrði slíkt á, þá gæti það gefið bendingu um, að hann væri ekki nógu varkár og ekki nógu vel á verði um að láta vera að neyta áfengisins undir slíkum kringumstæðum, og það viljum við á engan hátt ýta undir, ef menn teldu sér slíkt leyfilegt, því að auðvitað ætti það aldrei að eiga sér stað. En við teljum, að löggjöf í svipuðum búningi sé vænlegri til þess bæði að ganga fram og að eftir henni verði farið í framkvæmdinni heldur en það sé tekið svo einstrengingslega, að mönnum finnist, að það sé ekki skynsamlega farið að. Með þessum breytingum leggur meiri hl. n. til að frv. verði samþykkt, en ég vil geta þess, að fylgi hv. 4. landsk. þm. (GJóh) er fyrst og fremst bundið við 2. tölul. í brtt. Ég sé svo ekki ástæðu til þess að fjölyrða frekar um málið.



Það er nú langt liðið, síðan ég lagði fram þetta frv. hér í hv. d., og hefur dregizt nokkuð lengi að fá afgreiðslu á því frá hv. allshn. Ég get fallizt á brtt. meiri hl. n. á þskj. 516 við 1. gr. frv. Ég tel að vísu fjárhæðina, sem þeir hafa sett í tölul. a, nokkuð háa, en geri ekki ágreining um það. En öðru máli gegnir um brtt. þeirra við 2. gr. frv. Í 2. gr. frv. er lagt til, að bifreiðarstjóri, sem ekur bifreið undir áhrifum áfengis eða neytir áfengis við bifreiðarakstur, skuli sviptur ökuleyfi sínu að fullu. Meiri hl. vill breyta þessu þannig, að sá, sem gerir sig sekan um slíkt, skuli sviptur ökuleyfi um ákveðinn tíma, þó eigi skemur en eitt ár, eða fyrir fullt og allt, ef miklar sakir eru eða um ítrekað brot er að ræða. Ég er ekki ánægður með þessa brtt. Það er svo alvarlegt afbrot að aka bifreið undir áhrifum áfengis eða neyta áfengis við akstur, að sjálfsagt er að taka hart á slíku. Og ef þau ákvæði verða sett í lög, að hver sá, er gerir sig sekan um slíkan verknað, verði sviptur ökuleyfi sinu að fullu, þá má fastlega vænta þess, að slík afbrot verði miklu fátíðari en þau eru nú og að bifreiðaslysum fækki. Ég vil enn fremur benda á, að þó að frvgr. verði samþ. óbreytt, þá stendur í lögunum heimild fyrir dómsmrh. til þess að veita manni, sem hefur verið sviptur ökuleyfi eða réttindum til að fá það i lengri tíma en 3 ár, ökuleyfið á ný, eftir að 3 ár eru liðin frá sviptingunni, enda séu færðar sönnur fyrir því, að viðkomandi hafi verið bindindismaður um neyzlu áfengis, frá því að hann var sviptur ökuleyfinu. Slíkt leyfi má þó aðeins veita einu sinni sama manni. Þessi ákvæði eru í 39. gr. bifreiðalaganna, og er þannig ekki útilokað, þó að frv. mitt yrði samþ. óbreytt, að maður, sem í eitt skipti gerði sig sekan um að aka bifreið undir áhrifum áfengis eða neyta áfengis við bifreiðarakstur, gæti fengið slíka endurreisn einu sinni, ef hann hefði verið bindindismaður ákveðinn tíma. Af nál. kemur fram, að tveir hv. nm. telja ekki rétt að afgreiða frv. nú og vitna til þess, að mþn. sé að athuga bifreiðalögin og álits hennar megi vænta fyrir næsta þing. Jafnvel þótt svo væri, að álit þessarar n. kæmi áður en langt líður, sem ég skal nú ekkert um segja, þá lít ég svo á, að hér sé svo alvarlegt mál á ferðinni, bifreiðaslysin eru það mörg og stór, að ég tel ekki rétt að fresta því að gera ráðstafanir, sem verða mættu til þess, að þessum hörmulegu slysum fækkaði. Vænti ég þess, að meiri hl. hv. d. geti á það fallizt, að rétt sé að gera slíkar ráðstafanir með því að samþykkja þetta frv.



Herra forseti. Hv. flm. gat þess í ræðu sinni, að talsverður dráttur hefði orðið á því í n. að afgr. frv. Það er rétt, það varð talsverður dráttur á því af þeirri einföldu ástæðu, að n. þurfti talsverðan tíma til þess að gera það upp við sig, hvort hún teldi ástæðu til, eins og sakir standa, að fylgja þeim till., sem þarna voru bornar fram, eða svipuðum till. í öðru formi. Það varð þó niðurstaða hjá n. að afgr. frv. á þann hátt, sem nú er fram komið. Það er að sjálfsögðu ekki um það deilt, að nauðsynlegt sé að ganga eins vel lagalega frá þessum málum og unnt er til þess að forðast slys og önnur óhöpp, sem nú eru orðin mjög tíð. Við erum allir á sama máli um það. Hitt er svo annað, að menn eru ekki alveg sammála um, hvern veg beri að fara í því efni og hvaða leiðir séu heppilegastar til þess að ná þeim árangri, sem menn stefna að. Ástæðan fyrir því, að hv. þm. Siglf. og ég höfum ekki getað átt samleið með meiri hl. n. um að bera fram þær till., sem hér liggja fyrir, er sú, að stjórnskipuð nefnd vinnur að því að endurskoða þessi lög í heild, og við teljum ekki þrátt fyrir þá brýnu nauðsyn, sem telja má á því, að breytingar verði gerðar á lögunum í því skyni að koma í veg fyrir slys og önnur óhöpp, unnið við að fara að breyta lögunum nú til bráðabirgða og að það séu ýmsar heimildir í lögum, sem vel megi notast við, ef framkvæmdar eru, þangað til þessi endurskoðun kemur fram, sem nú er verið að vinna að. Þess vegna leggjum við ekki til, að þessar till. verði samþ., teljum heppilegra, að lögin í heild verði endurskoðuð og þá einnig þessi hlið málsins, þannig að það verði gert með hliðsjón til málsins í heild og af mönnum, sem hafa aflað sér staðgóðrar þekkingar á málinu.



Herra forseti. Þetta skulu vera aðeins örfá orð. - Út af því, sem hv. flm. frv., þm. V-Húnv. (SkG), sagði, vil ég benda á, að refsing fyrir það, ef manni verður á að neyta áfengis og hann snertir á stjórn ökutækis, er til muna þyngd frá því, sem er, þó að ekki sé hann sviptur ökuleyfi ævilangt. Og ég er í dálitlum vafa um, hvort það er rétt, að löggjöfin sé þannig, ef það eru smávægilegar sakir, að ekki sé um nein réttindi að ræða manninum til handa nema i gegnum náðun. Hvað lítilvægt sem það er, sem hann hefur brotið af sér, hefur hann til fulls tapað sínum réttindum, nema því aðeins að ráðherra leggi til, að hann verði náðaður síðar meir, þegar hann hefur eftir hæfilegan tíma sætt refsingu fyrir brotið, og þá getur hann öðlazt réttindin. Þetta er ég í nokkrum vafa um, sérstaklega ef það er mjög smávægilegt. Þá held ég að sé betra, að löggjöfin sé þannig, að innan tiltekins tíma, ef honum verður ekki neitt á, því að auðvitað er það undanskilið, öðlist hann réttindi, en ef um ítrekað brot er að ræða, tapi hann þeim, eins og hér er lagt til. En vitaskuld, ef sérstakar málsbætur eru, þá stendur áfram í lögunum þetta ákvæði, að ráðherra getur náðað manninn, svo að það breytir ekki því. En ég held, að einmitt upp á lagastaf og framkvæmd laganna sé hyggilegra að hafa þetta form á því en óheyrilega mikinn strangleik, sem ætlazt er þá til að ráðherra ráði bót á. Ég hef heldur vantrú á slíku. Mér finnst, að það sé alls ekki rétt að hafa það fyrirkomulag. Hv. 3. þm. Reykv. gerði hér grein fyrir afstöðu sinni og hv. þm. Siglf. um það, að þeir teldu, að það hafði verið réttara að bíða með þetta, þar til endurskoðun þessarar löggjafar liggur fyrir. Þetta er vitaskuld matsatriði og ekki margt um að segja, en ég vil aðeins benda honum á, að við þessa endurskoðun fást nú sérfróðir menn, sem mikinn kunnugleika hafa, og þó að Alþingi gerði þessa smábreytingu nú á lögunum, þá er ekki eins og það raski á nokkurn hátt þeirra starfi eða hindri þá í að leggja það eitt til, sem þeir telja bezt og farsælast, og út frá því göngum við. En þar sem þessi lagabreyting, sem hér um ræðir, er þó í verulegum atriðum nokkur breyting frá því, sem er, og ætla má, að betur verði gætt í framkvæmdinni, að komið verði í veg fyrir slys, og þeir, sem eftirlit eiga að hafa í þeim efnum, geta haft í því starfi sínu talsverðan stuðning af þessari lagabreytingu, þá teljum við rétt að gera þessa litlu breytingu, og það hindrar vitaskuld á engan hátt þingið síðar meir í að gera þessu máli langtum betri skil, þegar endurskoðun löggjafarinnar liggur fyrir. En mér finnst fyrir mitt leyti, og þannig lítur meiri hl. n. á, að það horfi svo alvarlega í þessum efnum, að Alþingi megi ekki láta neins ófreistað að ráða bót á umferðarmálunum og reyna að koma í veg fyrir slysin, eins og þau mál ganga fyrir sig nú. Af þeim ástæðum er það, að við leggjum þetta til, meiri hl., eins og vafalaust hefur vakað fyrir hv. flm. þessa máls, að reyna að ráða bót á þeim ófarnaði, sem í þessum málum er.



Herra forseti. Svo sem nál. samgmn. ber með sér, var hv. þm. N-Ísf. (SB) valinn frsm. n., en þar sem hvorugur varaforseta er hér staddur, á hann þess ekki kost að fara úr forsetastóli að mæla fyrir áliti n., svo að ég vildi fylgja því úr hlaði með örfáum orðum. Samgmn. hefur tekið málið til athugunar og rætt það og jafnframt haft samráð við flugmálastjóra, og hefur hann látið í ljós þá skoðun, að hann teldi mjög æskilegt, að umrædd endurskoðun loftferðalöggjafarinnar, sem till. gerir ráð fyrir, færi fram. Svo sem tekið er fram í grg. till., eru núgildandi lög um loftferðir frá 1929. Síðan hefur orðið margvísleg þróun í flugmálum og ýmis lagaákvæði sett meðal annarra þjóða og alþjóðlegar reglugerðir í sambandi við flugmál, í ýmsu frábrugðin þeim lögum, sem nú gilda hér hjá okkur. N. er því sammála því, sem fram kemur hjá flm. umræddrar þáltill., að það sé mjög mikilvægt öryggismál í sambandi við flugferðir okkar, að sú endurskoðun fari fram, sem till. gerir ráð fyrir, og leggur því nefndin einróma til, að till. verði samþykkt óbreytt.