Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Fjhn. hefur haft frv. til athugunar og borið það saman við ríkisreikninginn, og ber þar ekkert á milli. En varðandi aths., sem reikningnum fylgir, þykir mér ástæða til að fara þar um nokkrum orðum og gera grein fyrir því, hvers vegna fjhn. gerir ekki neinar till. í sambandi við þær. Ég mun aðeins víkja að nokkrum aths., til þess að sýna fram á, hvernig þessu er varið. Fyrsta aths. er um það, að innheimta hjá sýslumönnum sé eins og endranær mjög misjöfn, jafnvel síðan yfirskoðunarmenn tóku við. Margir hafa auðvitað gert hrein og góð skil, en þó er einstaka embættismaður, sem á mjög mikið óinnheimt. Hafa yfirskoðunarmenn fundið að þessu æ ofan í æ. Þetta hefur lagazt upp á síðkastið, en ekki fullkomlega. 3. aths. er um skólann á Hvanneyri. Síðan það bú var gert að ríkisbúi, hefur megnt ólag verið á reikningum þess og ekki verið hægt að samþ. þá, eins og þeir liggja fyrir. En nú er búið að gera ráðstafanir til að koma reikningshaldi búsins í viðunandi lag; og vonir standa til, að það komist nú í allt annað horf en verið hefur, enda er nýr maður tekinn þar við. - Þá er 5. aths., sem er varðandi húseignir ríkisins. Okkur yfirskoðunarmönnum þykir það undarlegt, að í mörg undanfarin ár hafa húseignir ríkisins, sem margar hverjar eru í miðbænum, ekki gefið neinar tekjur af sér, heldur hefur orðið að gefa með þeim, vegna þess að viðhaldið hefur orðið dýrara en það, sem komið hefur inn fyrir leigu. Þetta er auðvitað óhæft, og standa vonir til þess, að eitthvað verði við því gert, áður en þessu þingi lýkur. Hvað snertir fasteignamatið, sem við vorum að gera breyt. á, þá er það að nokkru \leyti vegna þess, hvernig það hefur gengið, að sú lagabreyting var gerð. Við höfðum í árslok 1942 ekki fengið reikningana frá yfirfasteignan., sem starfaði frá 1938. Nú hafa nokkrir reikningar frá henni komið til endurskoðanda ríkisins, en við erum ekki farnir að athuga þá. Þessi og fleiri atriði eru til athugunar. - 8. aths. er gamla sagan um hinar miklu umframgreiðslur frá því, sem gert var ráð fyrir í fjárlögum, en þær hafa farið fram í mjög stórum stíl á þessu ári. Að þessu hefur verið fundið. - 9. aths. er um efnahagsreikning menningarsjóðs. Við höfum gert kröfur um að fá hann í hendur, en það hefur aldrei fengizt. Höfum við viljað fá hann til að geta séð, hverjar eru eignir sjóðsins og hvar málverk og listaverk hans eru niður komin. - 10. aths. er viðvíkjandi kostnaði við mæðiveikina. Í því efni hefur verið vísað til aðgerða Alþ. Í sambandi við afgreiðslu fjárlaga á hverju ári. Enn er ekki séð fyrir endann á því, hve mikill kostnaður verður við þær ráðstafanir. Ég vík að þessu til að sýna fram á, hvernig á því stendur, að fjhn. þessarar d. gerir ekki neinar sérstakar till. í sambandi við aths. okkar yfirskoðunarmanna. Að öðru leyti leggur hún til, að frv. verði samþ. óbreytt, eins og það liggur fyrir.



Herra forseti. - Ég ætla ekki að tala um það frv., sem hér liggur fyrir. Það er frv. til l. um samþ. á ríkisreikningnum fyrir árið 1941. Nú er 1945, svo að eftir er að leggja fram frv. til l. til samþ. fyrir árin 1942–'44. Það er ekki hægt að ætlazt til þess, að nú séu lagðir fram reikningar fyrir árið 1944, en það væri eðlilegt, að reikningar fyrir árið 1943 væru nú lagðir fram í staðinn fyrir reikninga ársins 1941. Þannig er ástandið í þessu máli nú, endurskoðun og samþ. ríkisreikninganna er orðið langt á eftir eðlilegri áætlun. Þetta þarf að færast í betra lag, og ber Alþ. að sjá um það. Frv. ber með sér, að útborganir eru allt öðruvísi en gert var ráð fyrir í fjárlögum á sínum tíma. En þegar 4 ár eru liðin frá því að útgjöld fjárlaganna voru áætluð og þangað til reikningarnir eru bornir undir Alþ. til samþ., þá er of langur tími liðinn til þess að hægt sé að láta sök bita sekan, ef um sök væri að ræða hjá einhverri ríkisstjórn. Ég mun ekki gera frv. að umtalsefni, en vil hins vegar vekja athygli á því, að það er mjög óeðlilegt að vera 3–4 ár á eftir með mál sem þetta, og gæti slíkt ekki viðgengist nema hjá ríkinu. Sumir segja, að ríkisbáknið sé orðið svo mikið og margþætt, að seinlegt sé að koma því við að endurskoða ríkisreikningana, en ég ímynda mér, að um leið og ríkisbáknið hefur aukizt, hafi starfsmönnum verið fjölgað við það í nokkuð svipuðu hlutfalli. Þess vegna mætti ætlazt til, að þessi mal kæmust í betra horf, þannig að ekki liði nema ár á milli, þangað til svona frv. er fram borið á Alþ. Auðvitað er ekkert annað að gera við svona frv. en að samþ. það, hversu vitlaust sem það er. Það eru liðin 4 ár síðan þetta, sem hér um ræðir, var gert, og þess vegna ekki um annað að gera fyrir hæstv. Alþ. en að samþ. þetta frv. Það er vonandi, að hæstv. ríkisstj. sjái sér fært að reyna að koma þessu í lag og að frv. sem þetta verði ekki framar lagt fram til málamynda fyrir hæstv. Alþ.



Herra forseti. - Eins og fram var tekið af hæstv. fjmrh., þegar þetta frv. var lagt fram, er aðaltilgangur þess að spara útgjöld. N. leggur til, að tímabilið, sem fasteignamat fer fram, lengist úr 10 árum upp í 25 ár. Eiginlega eru allar breytingar á þessum l. bundnar við þessa aðalbreytingu. Það er ætlazt til, að fasteignamatið fari fram með svipuðum hætti og áður, með skipun undir- og yfirmatsn. En varðandi millimatið er gert ráð fyrir, að það sé höndum fjmrn. Fjhn. hefur athugað þetta frv. og borið það saman við l. og mælir með því, að það sé samþ. með fáeinum breytingum, sem mest eru orðabreytingar. Í fyrsta lagi er það breyt. við 4. gr. Lagt er til, að orðin „og til jafnlangs tíma“ falli burt. Er gert ráð fyrir því, að skipaðar séu undir fasteignamatsn. og þær starfi, meðan aðalfasteignamat fer fram. Önnur brtt. er við 5. gr. um, að orðið „svo“ í annarri málsgr. falli burt. Þriðja brtt. er orðabreyting við 6. gr. N. leggur til. að fyrir orðin „matsmönnum brunabótavirðinga“ komi: sem meta fasteignir til brunabóta. Næsta breyting er, að ætlazt er til, að 8. gr. falli niður, en 14. gr. 1. standi eins og hún er. Síðasta brtt. er við 9. gr. Aftan við gr. bætist: Skal bókin löggilt af fjármálaráðherra og send ókeypis öllum þeim mönnum og stofnunum, sem fá stjórnartíðindi án endurgjalds. - Með þessum breyt. er n. sammála, að málið nái fram að ganga. Einn nm., hv. þm. V.-Húnv., skrifaði undir með fyrirvara og gerir sennilega grein fyrir, í hverju það liggi. Þykir mér svo ekki ástæða til að fara um þetta fleiri orðum.