Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Tryggvi Þórhallsson Það er nú orðið svo langt síðan jeg kvaddi mjer hljóðs, að jeg er búinn að gleyma því, sem jeg vildi sagt hafa. Og satt að segja eru nú orðnar svo miklar umræður um þetta mál, að ekki ætti að vera þörf á að bæta miklu við, enda munu nú allir hafa ráðið það við sig, hvernig þeir greiða atkvæði. Mjer finst eftir þær brtt., sem við höfum borið fram á þskj. 379, svo langt vera gengið og lítið á milli bera, að fult samkomulag ætti að geta komist á. En það verð jeg að segja, að það væri þinginu til lítils sóma að afgreiða málið á þeim grundvelli, sem hv. landbn. leggur til. En aðallega tek jeg til máls vegna brtt. frá hv.þm. V.-Sk. (JK) og hv. 1.þm. Rang. (KlJ), um að undanþiggja Skaftafellssýslu, Vestmannaeyjar og Rangárvallasýslu frá böðun, af því að fullvíst sje, að þar sje enginn kláði. Hann hafi ekki verið í þessum sýslum og muni ekki koma þangað. Jeg get upplýst, að á prestsetrinu undir Eyjafjöllum, sem er austast í Rangárvallasýslu, voru tvær kláðakindur síðastliðið vor. Presturinn í Holti hafði fengið kynbótahrút norðan úr Þingeyjarsýslu, sem reyndist vera með kláða. Hrúturinn var drepinn til öryggis, en annar hrútur, sem með honum var, fekk óþrif á eftir. Þarna eru svo miklar samgöngur milli hjeraða, að engar líkur eru til, að nokkurt sýslufjelag gæti fengið að vera undanþegið útrýmingarböðun, og það kemur blátt áfram ekki til mála um Rangárvallasýslu. Undan Eyjafjöllum er fje rekið til slátrunar að Vík í Mýrdal. Ef kláði kemst undir Eyjafjöllin, kemur hann því einnig til Víkur. Jeg vildi aðeins benda á, að það er ekkert vit í slíkri undanlátssemi sem þessari ívilnun. Okkar tillögur eru á fullum rökum bygðar, og jeg vona, að samkomulag verði um afgreiðslu málsins á þeim grundvelli.

Jón Kjartansson Hv. 1. þm. Rang. furðaði á því, að jeg skyldi ekki taka Rangárvallasýslu með í till. mína. En jeg þorði það ekki, vegna þess að jeg hefi heyrt, að kláði hafi fundist í sýslunni. Annars hefi jeg heyrt, og hygg að það muni rjett vera, að í þessari sýslu hafi ekki verið kláði. Hrúturinn í Holti undir Eyjafjöllum, sem hv.þm. Str. hefir verið að tala um, var fenginn norðan úr Þingeyjarsýslu, en beitilöndin þar, heiðarnar, eru mjög ólík mýrunum undir Eyjafjöllum, og þykir ekki ósennilegt, að hrúturinn hafi fengið óþrif aðeins af vosbúð. Það er líka óþarfi að ræða þetta hjer, því að hrúturinn var drepinn. Till. mín er heldur ekki annað en heimild handa atvrh. um að veita udanþágu þeim hjeruðum, þar sem aldrei hefir orðið vart kláða. Ef svo færi, að kláði fyndist undir Eyjafjöllum í ár eða næsta ár, mundi atvrh. að sjálfsögðu verða varkár um undanþágur. Upplýsingar hv.þm. Str. geta alls ekki mælt móti till. minni. Allir hljóta að sjá, hve hart það er, að skylda hjeruð til þrefaldrar böðunar, sem altaf hafa verið kláðalaus. Það var gert 1903, og ætti ekki að gerast aftur. Jeg skal ekki minnast mikið á mótbárur hinna háttv. samherja minna, hv.þm. Barð., hv. 2. þm. Árn. og hv.þm. Mýr. Það er ekki rjett, að jeg vilji fleyga málið, heldur vil jeg bjarga því, sem bjargað verður. Ef mín brtt. verður feld, hlýt jeg að verða móti málinu. Jeg mun greiða dagskránni atkvæði, en ef hún verður feld, vona jeg að mín till. verði samþykt, í því skyni að bjarga því, sem bjargað verður.

Klemens Jónsson Það fór svo sem vænta mátti, að úr umræðunum teygðist svo í fyrradag, að þessi litla brtt. mín á þskj. 392 náði inn á fundinn á löglegan hátt. Hv. þm. Barð. ljet í ljós undrun sína yfir því, að afbrigði skyldu heimiluð vegna þessarar till. En er það nokkuð nýtt? Er ekki venjulegt að veita afbrigði, jafnvel þegar um meiri háttar tillögur er að ræða en þessa. Mjer er að vísu ekki gjarnt að bera fram tillögur, sem krefjast afbrigða frá þingsköpunum, og jeg get glatt hv.þm. (HK) með því, að jeg hefði alls ekki komið með þessa till., ef hv.þm. V.-Sk. hefði ekki verið kominn á undan með sína. Það hefir verið fundið þessum till. til foráttu, að ekki væri víst, að kláðalaust væri í Rangárvallasýslu. Það hefir mikið verið talað um þessa kláðagemlinga í Holti, og jeg efa ekki, að hv.þm. Str. fari rjett með unnnæli prestsins. En hv. samþingismaður minn (EJ) talaði við prestinn litlu síðar, og lýsti hann því yfir þá, að hann gæti ekkert fullyrt um það, hvort þarna hefði verið um kláða að ræða, því að hann hefði enga smásjá haft til að rannsaka það nánar. En helst áleit hann, að þessi óþrif hefðu stafað af vatni og vosbúð. Þetta skiftir nú raunar ekki miklu máli. Það er eins fyrir það alveg óhætt að samþykkja þessa tillögu, því áður en heimildin verður notuð, fer fram nákvæm skoðun á öllu fje. Ef svo færi, að kláði væri í Holti eða í sýslunni, mundi atvrh. að sjálfsögðu ekki nota þá heimild, sem hjer er farið fram á, og hefir hann þegar lýst því yfir, að hann mundi því aðeins nota hana, að vissa sje fyrir því, að sýslan sje kláðalaus. Það er því alveg óhætt að samþ. þessa brtt. mína.