Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Margrét Frímannsdóttir) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingar á lögum nr. 67 frá 1971, um almannatryggingar, með áorðnum breytingum. Breytingin sem ég legg hér til að gerð verði á þessum lögum er við 1. málsl. 1. mgr. 57. gr. laganna, þar sem fjallað er um greiðslur tryggingabóta, og hljóðar svo: ,,Bætur skal greiða mánaðarlega, að jafnaði 1. hvers mánaðar.`` Í 2. gr. frv. segir síðan að gildistími laganna skuli vera frá 1. jan. 1991. Í grg. með frv. segir, með leyfi forseta: ,,Í 57. gr. laga um almannatryggingar er fjallað um hvenær greiða skuli tryggingabætur til tryggingarþega. Þar segir: ,,Bætur skal greiða mánaðarlega eftir á.`` Framkvæmd þessa ákvæðis laganna hefur verið með þeim hætti að greiðslur eru inntar af hendi 10. hvers mánaðar. Í því frv. sem hér er flutt er gerð sú breyting á 1. mgr. 57. gr. að ákvæði er sett inn þess efnis að bætur skuli greiddar mánaðarlega, að jafnaði fyrsta dag hvers mánaðar. Öryrkjar hafa óskað eftir því að þeir fái að njóta sama réttar og aðrir launþegar ríkisins sem nær allir fá launagreiðslur sínar fyrsta dag hvers mánaðar. Öryrkjabandalagið hefur farið fram á þessa breytingu og verið vel tekið en lagabreytingu þarf til þess að af þessu geti orðið. Áformað er að leggja fram frv. um breytingar á lögum um almannatryggingar sem hafa nú um árabil verið til endurskoðunar. Það frv. er hins vegar ekki komið fram og óvissa um innihald og afgreiðslu. Á meðan búa tryggingarþegar áfram við þessa níu dýru daga. Það er í raun sjálfsagt réttlætismál að greiðslur á tryggingabótum fari fram fyrsta dag hvers mánaðar, eins og greiðslur til annarra launþega, ekki síst í ljósi þess að gjalddagar ýmissa fastra útgjaldaliða heimilanna eru miðaðir við mánaðamót. Því er þetta frv. flutt hér að þessi hópur þjóðfélagsþegna fái þessa nauðsynlegu leiðréttingu á kjörum sínum.`` Virðulegi forseti. Frv. þetta er ekki í löngu máli og skýrir sig í raun sjálft. Öryrkjabandalagið hefur ítrekað sett fram þessa sjálfsögðu kröfu um breyttan greiðsludag tryggingabóta, nú síðast við heildarendurskoðun laga um almannatryggingar, enda hefur það verið svo á undanförnum árum að nær öllum brtt. við þessi ágætu lög hefur verið vísað til þessarar heildarendurskoðunar laganna, bæði hér á hv. Alþingi og í viðkomandi ráðuneyti. Nú er afrakstur endurskoðunar að koma í ljós og má búast við að fjallað verði um þær brtt. sem þar er að finna hér í vetur. Það eru hins vegar ákveðin atriði sem ekki þurfa að bíða þessarar afgreiðslu en eru brýn réttlætismál fyrir þá aðila sem hlut eiga að máli. Erindi Öryrkjabandalagsins til heilbr. - og trmrn. um fastan greiðsludag hefur verið vel tekið en þó ekki afgreitt. Flestir launþegar fá laun sín greidd með mánaðarlegum greiðslum 1. hvers mánaðar. Það hefur haft það í för með sér að gjalddagar ýmissa fastra útgjaldaliða heimila og einstaklinga taka mið af þessum útborgunardegi. Það hefur einnig gilt gagnvart bótaþegum þó að þeir fái ekki sínar greiðslur fyrr en 10. hvers mánaðar. Tryggingarþegar hafa því yfirleitt lent í vandræðum vegna fastra útgjaldaliða, þar sem gjalddagi er miðaður við mánaðamót, og hafa þurft að bera aukakostnað vegna þeirra daga sem líða þar til þeir fá sínar greiðslur. Því tala þeir oft um hina níu dýru daga. Ég hef ekki í höndum í dag hver kostnaður ríkisins yrði við að gera þessa breytingu. Hann mun verða einhver en þó líklega ekki mikill ef tekið er mið af þeim kostnaði sem tryggingarþegar hafa borið vegna þessa misréttis sem þeir hafa óneitanlega búið við. Á seinni árum hefur verið lögð áhersla á ýmsar úrbætur í málefnum þeirra hópa þjóðfélagsþegna sem ekki hafa notið réttinda til jafns á við þá sem hafa fulla heilsu, tíma og getu til að stunda vinnu til að sjá sér og sínum farborða. Það er því erfitt að skilja hvers vegna breyting sú sem hér er lögð til á lögum um almannatryggingar hefur ekki fyrir löngu síðan orðið að veruleika, ekki síst vegna þess að hér er um mikið jafnréttismál að ræða. Virðulegi forseti. Að lokinni þessari umræðu óska ég eftir að málinu verði vísað til 2. umr. og heilbr.- og trn.

Flm. (Halldór Blöndal) : Herra forseti. Það frv. sem ég endurflyt hér er stutt og skýrt. Það fjallar um það að gjald af erlendum lánum, sem tekin voru til skipasmíða hér á landi skv. lögum nr. 10/1988, um ráðstafanir í ríkisfjármálum, sbr. lög nr. 101/1988 og lög nr. 51/1989, skuli endurgreiðast úr ríkissjóði þegar í stað. Ástæðan fyrir þessu er mjög einföld. Þetta gjald hefur lent á þrem skipasmíðastöðvum samkvæmt upplýsingum sem fjh.- og viðskn. barst á síðasta þingi frá Sambandi málm- og skipasmiðja. Samkvæmt þeim upplýsingum nemur umrætt lántökugjald vegna nýsmíða á téðu tímabili samtals 8 millj. 97 þús. kr. og skiptist þannig: Slippstöðin hf., Akureyri, 5 millj. 800 þús., Skipasmíðastöð Marsellíusar hf., Ísafirði, 1 millj. 737 þús., Vélsmiðja Seyðisfjarðar hf., Seyðisfirði, 560 þús. Það er nauðsynlegt að taka fram að þessar fjárhæðir eru allar skráðar á verðlagi þess tíma sem lántökugjaldið var innheimt. Ef við tökum einstakar greiðslur hjá Slippstöðinni kemur fram að þær greiðslur voru hæstar á fyrri hluta árs 1988, þannig að það eru rúmlega tvö ár síðan sú skipasmíðastöð varð að inna þær greiðslur af hendi, síðasta greiðslan féll 2. maí 1989. Ef við tökum Vélsmiðju Seyðisfjarðar þá féllu greiðslurnar frá 10. ágúst 1988 til 25. apríl 1989 og ef við tökum Skipasmíðastöð Marsellíusar féllu greiðslurnar frá 6. nóv. 1988 til 20. mars 1989. Þessar fjárhæðir eru auðvitað verulega hærri ef við framreiknum fjárhæðirnar og leggjum síðan eðlilega vexti, fjármagnskostnað, á þær. Ég hygg að hv. þingdeildarmönnum sé kunnugt að skipasmíðaiðnaðurinn á undir högg að sækja og af þeim sökum er fjármagnskostnaðurinn meiri en menn geta búist við, án þess að taka inn í dæmið þá erfiðleika sem því fylgja í rekstri að verða uppiskroppa með almennt lausafé, eða rekstrarfé, og verða kannski að sætta sig við erfið greiðslukjör. Ég hygg að Slippstöðin á Akureyri liggi með fé, ef allt er fullreiknað, sem sé einhvers staðar í kringum 10 millj. kr. sem er að sjálfsögðu ekki lítil fjárhæð. Á síðasta þingi var þetta frv. sent til umsagnar fjögurra aðila, Sambands málm- og skipasmiðja, Landssambands iðnaðarmanna, Félags málmiðnaðarmanna á Akureyri og svo loks til fjmrn. Umsagnir bárust frá Sambandi málm- og skipasmiðja, Landssambandi iðnaðarmanna og Félagi málmiðnaðarmanna á Akureyri. Ég grennslaðist eftir því í morgun og það kom í ljós að svar fjmrn. við beiðni fjh. - og viðskn. Ed. hafði enn ekki borist. Það sýnir auðvitað, herra forseti, að virðing þingsins er mátulega --- hvað á ég að segja --- lítil þegar svo er komið að ráðuneytið sem beðið er svara um skattamál og beðið um skýringar um útfærslu á álagningu sérstaks skatts, heimildarákvæði, skuli ekki sjá ástæðu til þess að svara þingnefnd. Það lýsir betur en flest annað hvernig komið er fyrir þessari ágætu stofnun og lýsir því kannski líka hvað þingmenn verða að sætta sig við ef stjórn þingsins er ekki í nógu föstum skorðum. Félag málmiðnaðarmanna á Akureyri svaraði stutt og laggott og mælti með því að umrætt frv. yrði samþykkt. Síðan þetta gerðist, 6. des. á sl. ári, hefur Félag málmiðnaðarmanna á Akureyri með formlegum hætti sent erindi til þingmanna kjördæmisins vegna þeirrar þungu áhyggju sem félagið hefur út af erfiðri stöðu járn- og skipasmíðaiðnaðar á Akureyri og einstakir stjórnarmenn í Félagi málmiðnaðarmanna hafa átt einkasamræður við einstaka þingmenn og spurt þá hvort einhverjar líkur séu fyrir því m.a. að þessum rangláta skatti verði létt af Slippstöðinni á Akureyri, sem fellur með fullum þunga á það fyrirtæki. Þessi skattheimta hefur m.a. verið notuð til þess að sverta stöðu og orðspor fyrirtækisins þegar rætt hefur verið um það í hvaða verði það fiskiskip stendur sem hafin var smíði á fyrir rúmum tveim árum til þess að reyna að halda uppi atvinnu á Akureyri, á þeim tíma þegar það var viðkvæmt á Íslandi að verulegt atvinnuleysi yrði viðvarandi á einstökum stöðum. En nú er svo komið hagstjórninni í landinu að það þykir ekki lengur tiltökumál þótt fyrirtækjum sé lokað, fjöldi manns atvinnulaus, lífskjör hrapi um 20% á tveim árum. Þriðji aðilinn sem sendi inn umsögn um frv. var Landssamband iðnaðarmanna og til þess að skýra málið, rifja það upp fyrir einstökum þingmönnum tel ég óhjákvæmilegt að lesa það upp í heild sinni, með leyfi hæstv. forseta: ,,Landssamband iðnaðarmanna og Félag dráttarbrauta og skipasmiðja hafa fengið ofangreint frv. til umsagnar og hafa ákveðið að svara því sameiginlega. Samtökin mæla eindregið með frv. og færa fyrir því eftirtaldar ástæður: Þegar lögin um ráðstafanir í ríkisfjármálum nr. 10/1988, þar sem er að finna ákvæði um gjald af innlendum lántökum, voru sett, höfðu þau að geyma undantekningarákvæði, þar sem kveðið var á um að lántökur vegna hráefniskaupa til útflutnings - og samkeppnisiðnaðar svo og afurðalán skyldu verða undanþegnar gjaldinu. Allan þann tíma, sem lögin voru í gildi, var mjög erfitt ef ekki alveg ókleift fyrir skipaiðnaðinn að nýta sér þessa heimild laganna. Þetta stafaði fyrst og fremst af því að lán til skipasmíða og viðgerða eru tekin til kaupa á hráefni og vinnu í einu lagi, þ.e. vegna verkefna en ekki vegna kaupa á hráefninu einu saman. Þegar svo háttaði að erlend lán væru fyrst og fremst tekin til kaupa á hráefnum, eins og tíðkast í mörgum greinum, var hins vegar tiltölulega auðvelt að nýta sér þessa undanþágureglu. Því má einnig bæta við að skilgreining auglýsingar þeirrar sem kvað á um hvaða vörur skyldu teljast hráefni í þessu sambandi var mjög þröng, þannig að mjög margar vörutegundir, vélar og tæki, sem notaðar voru í skipaiðnaðinum, lentu utan undanþágunnar. Af ofangreindum ástæðum kom lántökugjaldið verr niður á skipaiðnaðinum en ýmsum öðrum samkeppnisiðnaði, svo og öðrum atvinnugreinum, svo sem fiskvinnslu og landbúnaði. Eðlilegt hefði verið að meðhöndla þessi verkefnabundnu lán eins og um afurðalán væri að ræða, sem eru ekki eingöngu tekin út á hráefnakaup heldur fullunnar afurðir. Með breytingum sem gerðar voru á gjaldinu, lög nr. 101/1988, var ákveðið að undanþiggja lántökur vegna kaupa og reksturs á kaupskipum og flugvélum.`` Ég endurtek: ,,... var ákveðið að undanþiggja lántökur vegna kaupa og reksturs á kaupskipum og flugvélum. Líklega hafa samkeppnisástæður valdið þar mestu um. Á þeim tíma mæltu undirrituð samtök með því að sjálfsagt og eðlilegt væri að fella þetta gjald niður af fiskiskipasmíði með ofangreindum rökum, svo og með vísan til þess að skipaiðnaðurinn á við mjög óvægna og ósanngjarna samkeppni, niðurgreiðslur erlendis, að stríða. Að undanförnu hafa verið að koma í ljós ýmsir erfiðleikar í skipaiðnaðinum hér á landi. Um ástæðurnar verður ekki fjölyrt hér. En öllum má ljóst vera að hvert og eitt atriði sem skekkir samkeppnisstöðu hans gagnvart erlendum keppinautum getur valdið úrslitum um að hve miklu leyti tekst að snúa þróuninni við. Ofangreindar röksemdir ættu að sýna fram á að umrætt lántökugjald var íþyngjandi fyrir skipaiðnaðinn. Alþingi hefur nú tækifæri til að leiðrétta það óhagræði sem af þessu gjaldi stafaði fyrir hann.`` Undir þetta skrifa Haraldur Sumarliðason, forseti Landssambands iðnaðarmanna, og Jósef H. Þorgeirsson, formaður Félags dráttarbrauta og skipasmiðja. Í þessum umsögnum vekur athygli í fyrsta lagi að stjórnvöld virðast ekki víla það fyrir sér að skerða samkeppnisstöðu skipasmíðastöðva hér á landi, þegar um fiskiskip er að tefla, á sama tíma og slíkur iðnaður er greiddur verulega niður erlendis. Enda var það um svipað leyti og verið var að salta frv. mitt á síðasta þingi og síðan drepa það hér í deildinni, að hæstv. iðnrh. lýsti því yfir að eðlilegt væri að útgerðarmenn reyndu að nýta sér það hagræði sem þeir hefðu af niðurgreiðslu á fiskiskipum erlendis og verkefnum og viðhaldi á fiskiskipum erlendis. Í öðru lagi er eftirtektarvert að það kostaði mjög mikil áflog hér í deildinni að fá hæstv. iðnrh. og hæstv. fjmrh. til þess að endurgreiða lántökugjald vegna viðhalds og viðgerða á fiskiskipum á sl. ári. Áflogin voru svo mikil að þegar málið var tekið fyrir með formlegum hætti í Sþ., formleg fyrirspurn var lögð fyrir hæstv. fjmrh. um dagsetningar, fjárhæðir og annað í sambandi við endurgreiðslur á gjaldi af lántökum vegna viðhalds á fiskiskipum þóknaðist hæstv. fjmrh. að fara rangt með staðreyndir og úrskurður forseta Sþ. var á þá lund að Alþingi hefði engin tök á því að krefja ráðherra svara ef honum þóknaðist að halda leyndum upplýsingum jafnvel þótt um þær upplýsingar væri beðið með formlegum hætti. Sú stjórn þingsins sem við búum nú við hefur með öðrum orðum lýst því yfir fyrir hönd sinnar stofnunar að hún sættir sig við athugasemdalaust að framkvæmdarvaldið, sem vinnur í umboði Alþingis, einstakir ráðherrar, haldi upplýsingum sem beðið er um með formlegum hætti í fyrirspurnatíma í Sþ. Áður en þetta mál hafði verið lagt fram á síðasta þingi höfðu einstakir stjórnarþingmenn lýst því yfir, bæði í ræðustól og í einkasamtölum, að ríkisstjórnin mundi nýta heimildir laga til þess að endurgreiða gjald af erlendum lántökum vegna nýsmíði fiskiskipa hér á landi. Af þeim sökum var óhjákvæmilegt fyrir mig að taka málið upp í fyrirspurnatíma í Sþ. Ummælum hæstv. viðskrh. og iðnrh. og ummælum fjmrh. bar ekki saman. Þá lýsti hæstv. fjmrh. því yfir að hann teldi sig ekki hafa lagaheimildir til að endurgreiða þennan rangláta skatt. Þess vegna var frv. flutt. Í röðum stjórnarþingmanna eru einstaklingar sem í orði kveðnu, herra forseti, hafa borið skipaiðnaðinn fyrir brjósti. Í trausti þess að því fylgdi nokkur alvara beið ég með það að málið yrði tekið út úr fjh. - og viðskn., gerði einstökum þingmönnum aðvart um að meiri hl. fjh. - og viðskn. hefði snúist gegn málinu og spurði einstaka þingmenn úr röðum stjórnarliða, sem hafa lýst því yfir að þeir beri hag skipasmíðaiðnaðarins fyrir brjósti, hvort þeir hefðu aðra skoðun á málinu en einstakir nefndarmenn í fjh.- og viðskn. Hafði maður þó talið að sumir þeir sem skrifuðu undir nál. um að fella þetta frv., sem ég er hér að tala um, þekktu til skipasmíðaiðnaðarins. Það kom fyrir ekki. Þetta frv. var fellt á síðustu dögum þingsins. Ef litið er til þess staðar þar sem þetta lántökugjald er hæst kemur í ljós að rétt um 500 manns hefur verið sagt upp störfum hjá þrem fyrirtækjum í þeim bæ á síðustu missirum. Það þarf því ekki frekari lýsingar á ástandinu til að gera sér grein fyrir því að atvinnulífið á Akureyri er mjög veikt. Það er að vísu svo að Slippstöðin á Akureyri er að meiri hluta til í ríkiseign, en margendurteknar yfirlýsingar einstakra ráðherra um að þeir ætli að gera eitt eða annað fyrir skipasmíðina hafa reynst haldlausar með öllu þannig að ekki er að treysta á þá sem bera eigendaábyrgð á Slippstöðinni til þess að koma inn með öðrum hætti. Nú gladdi það mig mjög, herra forseti, að sjá það að hæstv. forseti hefur skrifað formönnum nefnda Ed. bréf, þar sem hann brýnir fyrir þeim að miklar annir séu fram undan og fer fram á það að menn nýti tímann vel í nefndum. Það hefur verið gert í fjh.- og viðskn. Ed. Einföld stjfrv., sem hafa verið lögð fyrir nefndina, hafa verið afgreidd og ég hygg að það sé búið að afgreiða þau hér úr þessari deild meðan ég var erlendis. Nú hittist svo á um þetta frv. að umsagnir liggja fyrir. Það er þess vegna ekkert því til fyrirstöðu að þetta mál fái skjóta og góða afgreiðslu í fjh.- og viðskn. þannig að það geti borist nægilega snemma til Nd. til þess að það geti einnig fengið afgreiðslu þar fyrir áramót, ef vilji þingsins stendur til þess að sýna skipasmíðaiðnaðinum þá sanngirni að þessum skipasmíðastöðvum séu endurgreiddir þeir fjármunir sem ranglega hafa verið af þeim teknir. Ég legg til, herra forseti, að málinu verði vísað til 2. umr. og fjh. - og viðskn.

Félagsmálaráðherra (Jóhanna Sigurðardóttir) : Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um breytingu á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins varðandi húsbréfadeild og húsbréfaviðskipti. Frv. þetta er samið í félmrn. með hliðsjón af þeirri reynslu sem komin er af húsbréfakerfinu á því eina ári sem liðið er frá því að lög þar um tóku gildi. Frv. fjallar um eftirfarandi atriði: Húsbréf er taki til endurbóta og endurnýjunar á notuðu íbúðarhúsnæði. Húsbréf miðist við allt að 75% af matsverði verðminnstu íbúða. Heimiluð verði tímabundin aðstoð við íbúðaeigendur í greiðsluerfiðleikum. Áður en ég lýsi einstökum greinum frv. vil ég fara nokkrum orðum um reynsluna sem komin er af húsbréfakerfinu á því eina ári sem liðið er frá því að lög um það tóku gildi og hvaða áætlanir eru gerðar um framtíð þessa lánakerfis. Ríkisstjórnin skipaði starfshóp í júní sl. til að leggja mat á niðurstöður þeirra athugana sem þá höfðu verið gerðar á fjárhagsstöðu Byggingarsjóðs ríkisins. Starfshópurinn fékk einnig það verkefni að fjalla almennt um stöðu húsnæðismála og koma með tillögur um hvernig best væri að standa að hinu opinbera húsnæðislánakerfi. Í starfshópnum voru fulltrúar félmrn., fjmrn. og forsrn. Niðurstöður starfshópins voru í megindráttum eftirfarandi: Eftirspurn eftir lánum úr lánakerfinu frá 1986 hefur að mestu dottið niður. Um 11 -- 12 milljarða kr. þarf til að afgreiða þær 5500 umsóknir sem bíða afgreiðslu hjá Húsnæðisstofnun ríkisins, en skv. reglugerð, sem ég gaf út og tók gildi 1. júní sl., geta þeir sem bíða afgreiðslu láns fært umsóknir sínar yfir í húsbréfakerfið, hvort sem þeir hafa fest kaup á húsnæði eða ekki. Í þessu sambandi ber þess þó að geta að meginkrafan í húsbréfakerfinu er sú að kaup hafi ekki farið fram eða bygging hafin áður en sótt er um húsbréfalán. Starfshópurinn komst því að þeirri niðurstöðu að unnt væri að loka lánakerfinu frá 1986 og afgreiða einungis þegar gefin lánsloforð. Starfshópurinn áætlaði að heildarútgáfa húsbréfa á ári verði um 12 milljarðar kr. þegar húsbréfakerfið hefur að fullu tekið við af lánakerfinu frá 1986 svo að líkleg sala á húsbréfamarkaði verði rúmir 9 milljarðar kr. Starfshópurinn komst að þeirri niðurstöðu að ekki væri ástæða til þess að ætla að ríkissjóður verði fyrir kostnaði vegna ríkisábyrgðar á húsbréfum. Ástæðan fyrir því er að skil á innheimtum hafa batnað á yfirstandandi ári. Lántökugjald í húsbréfakerfinu er 1% og er ætlað til að standa undir rekstrarkostnaði húsbréfadeildar og áætluðum útlánatökum og síðast en ekki síst er greiðslugeta umsækjenda í húsbréfakerfinu metin gaumgæfilega áður en umsækjendur kaupa eða hefja byggingu íbúða. Starfshópurinn mat það svo að ef lánakerfinu frá 1986 yrði lokað og aukin umsvif húsbréfakerfisins, þá gæti það haft jákvæð áhrif á fjármagnsmarkaðinn, þar sem losna mundi mikið fjármagn lífeyrissjóða og viðskiptabanka. Þetta gæti leitt til lækkunar vaxta. Lántökur Húsnæðisstofnunar hjá lífeyrissjóðum munu verða um 14 milljörðum kr. minni en ella að jafnaði á ári til aldamóta. Áætlað er að lántökur húsnæðiskaupenda hjá bönkum, lífeyrissjóðum og með handhafaskuldabréfum verði um 4,5 milljörðum kr. lægri á ári. Þannig er áætlað að ráðstöfunarfé lífeyrissjóða og banka muni aukast um samtals allt að 18 milljarða kr. á ári ef lánakerfinu frá 1986 yrði lokað og með auknum umsvifum húsbréfakerfisins. Til samanburðar er áætlað að sala húsbréfa á markaði verði rúmir 9 milljarðar kr. á ári eða um 5 milljörðum minna en lántökur Húsnæðisstofnunar þyrftu að vera á ári ef lánakerfið frá 1986 starfaði óbreytt áfram. Einnig er vert að geta þess að nákvæm athugun á greiðslugetu og greiðslubyrði samfara íbúðakaupum í húsbréfakerfinu hvetji til aukins sparnaðar íbúðakaupenda. Húsbréfakerfið hefur hingað til ekki leitt til hækkunar á íbúðaverði. Svo virðist sem íbúðaseljendur hafi ekki tekið á sig þau afföll sem eru á húsbréfum og meta það svo að meira virði sé að fá íbúðirnar greiddar og fá þær greiddar mun fyrr en áður. Starfshópurinn lagði til að lánakerfinu frá 1986 yrði lokað og húsbréfakerfið tæki alfarið við á hinum almenna fasteignamarkaði. Starfshópurinn lagði einnig til að það frv. sem ég hér mæli fyrir verði samþykkt. Þá vil ég fara nokkrum orðum um einstakar greinar frv. en eins og áður sagði tekur það til þriggja þátta. Það er í fyrsta lagi að meiri háttar endurbætur og endurnýjun á notuðu íbúðarhúsnæði verði lánshæfar í húsbréfakerfinu. Í öðru lagi að húsbréf geti numið allt að 75% af matsverði verðminnstu íbúða og í þriðja lagi að íbúðaeigendur í greiðsluerfiðleikum geti fengið fyrirgreiðslu í húsbréfakerfinu. Í lánakerfinu frá 1986 var ekki gerður greinarmunur á endurnýjun eða endurbótum á notuðu íbúðarhúsnæði og viðbyggingum við notaða íbúð. Hvort tveggja er lánshæft að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. 1. júlí 1980 tóku gildi lög um breytingar á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins þar sem viðbyggingar og endurbætur á notuðu íbúðarhúsnæði rúmuðust innan sérstaks lánaflokks. Fram að þeim tíma var ekki lánað vegna endurbóta. Síðan þá hafa verið veitt lán til 2000 viðbygginga og endurbótalán úr Byggingarsjóði ríkisins. Meðallán á árinu 1990 voru um 1200 þús. kr. Í rauninni er lítill munur á endurbótum á notuðu íbúðarhúsnæði eða viðbyggingu við notaða íbúð. Í báðum tilvikum er verið að gera notaða íbúðarhúsnæðið hæfara til íveru. Því þykir eðlilegt að endurbætur og endurnýjun á notuðu íbúðarhúsnæði rúmist innan húsbréfakerfisins á sama hátt og hingað til hefur þótt rétt að þetta tvennt rúmist innan sama lánaflokks hjá Byggingarsjóði ríkisins. 2. gr. fjallar um að húsbréf miðist við allt að 75% af matsverði verðmestu íbúða. Þess misskilnings hefur oft gætt hjá þeim sem gagnrýnt hafa húsbréfakerfið að halda að það lánakerfi útiloki fleiri frá íbúðakaupum á hinum almenna markaði en lánakerfið frá 1986. Svo er ekki. Hvort sem íbúðakaupendur fá lán úr lánakerfinu frá 1986 eða gefa út fasteignaveðbréf, sem unnt er að skipta fyrir húsbréf, þurfa kaupendur að eiga ákveðið fjármagn í útborgun. Sumir hafa gert athugasemdir við það að unnt sé að fá hærra lán í lánakerfinu frá 1986 en í húsbréfakerfinu þegar verðmestu íbúðirnar eiga í hlut, eða allt að 70% af matsverði íbúða í lánakerfinu frá 1986 en 65% í húsbréfakerfinu. Hámarkslán í lánakerfinu frá 1986 er hins vegar aðeins um helmingur af hámarksláni í húsbréfakerfinu. Þessi gagnrýni á rétt á sér. Þó ber þess að geta að þegar tillit er tekið til vaxtabóta jafnast þessi munur að miklu leyti út fyrir fólk með lágar eða miðlungstekjur. Um það vil ég fara nokkrum orðum. Fyrr á árinu skipaði ég starfshóp, sem í voru fulltrúar félmrn. og Húsnæðisstofnunar ríkisins, til að bera saman greiðslubyrði íbúðakaupa í húsbréfakerfinu annars vegar og í lánakerfinu frá 1986 hins vegar. Niðurstöður þessa starfshóps voru að mánaðarleg greiðslubyrði vegna íbúðakaupa fyrstu árin er lægri í húsbréfakerfinu ef kaupverð íbúðar er yfir 5 millj. kr., að gefnum ákveðnum forsendum þegar íbúðakaup í heild eru skoðuð. Greiðslubyrðin er svipuð í báðum lánakerfunum fyrir lágtekju - og meðaltekjufólk sem á litlar eignir, að teknu tilliti til vaxtabóta ef kaupverð íbúðar er innan við 5 millj. kr. Greiðslubyrðin er hins vegar lægri í lánakerfinu frá 1986 fyrir hátekjufólk ef það festir kaup á ódýrum íbúðum. Í þessum samanburði hefur það mikil áhrif að unnt er að fá hærra langtímalán í húsbréfakerfinu en samkvæmt lánakerfinu frá 1986. Þörf íbúðakaupenda fyrir skammtímalán minnka þar með en skammtímalánin hafa mikil áhrif á greiðslubyrðina fyrstu árin og þar með á þá möguleika sem íbúðakaupendur hafa á að eignast þær íbúðir sem þeir festa kaup á. Þessar niðurstöður breyta því þó ekki að ávallt er nauðsynlegt að leita leiða til að aðstoða þá sem þurfa aðstoð við íbúðakaup eins og frekast er unnt. Viðmiðunarmörk í húsbréfakerfinu eru nú 65% af eðlilegu matsverði íbúða. Að mínu mati er reynslan af húsbréfakerfinu hingað til það góð að lítil hætta er á auknum útlánatöpum húsbréfadeildar ef viðmiðunarmörkin eru hækkuð í 75% fyrir verðminnstu íbúðirnar. Starfshópur ríkisstjórnarinnar sem kannaði ýmsa þætti húsnæðiskerfisins, sem ég nefndi hér áðan, komst að sömu niðurstöðu. Í frv. er gert ráð fyrir að viðmiðunarmörk hækki í 75% einungis ef matsverð íbúða er 6,2 millj. kr. eða lægra en sú fjárhæð sem þá fæst er nokkuð hærri en hámarkslán úr Byggingarsjóði ríkisins í dag. Ef matsverð er 7 millj. 154 þús. kr. eða hærra verði unnt að skipta húsbréfum fyrir fasteignaveðbréf fyrir allt að 65% af matsverði eins og hingað til. Ef matsverð er á bilinu 6,2 millj. til 7 millj. 154 þús. kr. geti fjárhæð fasteignaveðbréfs verið allt að 4 millj. 650 þús. kr. sem þýðir að viðmiðunarmörkin lækka hlutfallslega úr 75% í 65%. Greiðslubyrði íbúðakaupenda minnkar verulega ef viðmiðunarmörk útgefins fasteignaveðbréfs sem húsbréfadeild tekur í skiptum fyrir húsbréf hækkar úr 65% í 75% vegna verðminnstu íbúðanna eða um 10 -- 15%. Möguleikar lágtekju - og meðaltekjufólks til að kaupa íbúð á hinum almenna markaði aukast verulega vegna þessa, en það er megintilgangur þessara breytinga. Í ákvæði til bráðabirgða í frv. er fjallað um að tímabundið verði heimilt að aðstoða íbúðaeigendur í greiðsluerfiðleikum með því að gefa þeim kost á að nýta sér húsbréfakerfið til að endurfjármagna íbúðakaup sín. Það er þekkt að mestallan þennan áratug, sem nú er að líða, hafa margar fjölskyldur í landinu átt í miklum greiðsluerfiðleikum. Fjöldi gjaldþrota er til vitnis um það. Ástæður þessara erfiðleika eru margar en mér þykir ekki rétt að fara út í þá sálma hér og nú. Staðreyndin er sú að vandinn er til staðar og við honum verður að bregðast. Greiðsluerfiðleikar íbúðaeigenda hafa í för með sér mikla erfiðleika, jafnt fyrir viðkomandi fjölskyldur og þjóðfélagið í heild. Afleiðingarnar eru oft og tíðum hjónaskilnaðir, upplausn fjölskyldna, veikindi og vinnutap. Gjaldþrot blasir við mörgum íbúðaeigendum sem eru í greiðsluerfiðleikum. Sumir þeirra geta leyst vanda sinn með því að selja íbúðir sínar og fest kaup á annarri íbúð með því að nýta sér húsbréfakerfið. Mörgum íbúðaeigendum í greiðsluerfiðleikum gengur hins vegar oft illa að selja þær íbúðir sem teknar hafa verið til uppboðsmeðferðar. Fjárnám og lögtök draga oft úr áhuga íbúðakaupenda. Það frv. sem hér er mælt fyrir getur komið í veg fyrir nauðungaruppboð og gjaldþrot hjá mörgum fjölskyldum. Allt frá árinu 1985 hafa íbúðaeigendum í greiðsluerfiðleikum verið veitt sérstök lán úr Byggingarsjóði ríkisins. Lánað hefur verið svo til stöðugt úr þeim lánaflokki frá því hann var stofnaður. Lengst af hefur verið veitt sérstakt framlag úr ríkissjóði til fjármögnunar þessa lánaflokks. Samtals hefur íbúðaeigendum í greiðsluerfiðleikum verið lánað um 2,8 milljarðar kr. úr þessum lánaflokki, uppreiknað til september 1990. Það má fullyrða að vel hafi tekist til við úthlutun þessa fjármagns en það hefur verið gert í nánu samráði við viðskiptabanka og sparisjóði. Margir íbúðaeigendur hafa fengið úrlausn sinna mála með þessum lánum. Íbúðaeigendur í greiðsluerfiðleikum hafa getað fengið allt að 600 þús. kr. lán úr Byggingarsjóði ríkisins. Samkvæmt upplýsingum frá ráðgjafarstöð Húsnæðisstofnunar ríkisins eru meðalskuldir íbúðaeigenda í greiðsluerfiðleikum, sem hafa sótt um aðstoð hjá stofnuninni sl. tvö ár, um 3,5 millj. kr. Um 1200 þús. kr. eru skuldir hjá Húsnæðisstofnun, um 800 þús. skuldir við lífeyrissjóði og skammtímalán eru að meðaltali um 1450 þús. 600 þús. kr. lán vegna greiðsluerfiðleika hefur í mörgum tilfellum því ekki dugað til að snúa greiðsluerfiðleikunum nægjanlega vel við hjá mörgum. Á síðustu missirum hefur það orðið æ algengara að fólk sem hefur fengið lán úr lánakerfinu frá 1986 hafi þurft að sækja um lán vegna greiðsluerfiðleika hjá Húsnæðisstofnun. Þetta stafar af því hvað íbúðaeigendur hafa þurft að taka mikið af skammtímalánum með þeim lánum sem þeir hafa fengið frá Byggingarsjóði ríkisins. Með þeirri leið sem hér er lögð til í frv. er ljóst að húsbréfakerfið getur boðið upp á nýja leið til þess að aðstoða íbúðaeigendur í greiðsluerfiðleikum. Ég er þeirrar skoðunar að með því að gefa íbúðaeigendum, sem eru í greiðsluerfiðleikum, kost á að endurfjármagna sín íbúðakaup með því að nýta sér húsbréfakerfið sé hægt að koma í veg fyrir mörg nauðungaruppboð og gjaldþrot sem hætta er á að geti verið í uppsiglingu. Ráð er fyrir gert að íbúðaeigendum verði gefinn kostur á því næstu 12 mánuði eftir gildistöku laganna, ef frv. þetta verður að lögum, að gefa út fasteignaveðbréf sem unnt verði að skipta fyrir húsbréf. Þannig geti þeir, sem verði lánshæfir, greitt upp eða inn á þær skuldir sem valda mestri greiðslubyrði. Fjárhæð fasteignaveðbréfsins verði þó aldrei hærri en þörf er á til að umsækjandi geti staðið undir greiðslubyrði skulda sinna miðað við þær reglur sem húsbréfadeild setur um greiðslugetu íbúðakaupenda. Skilyrði fyrir afgreiðslu er að fjárhagsvandi umsækjenda sé til kominn vegna fjármögnunar á hóflegu íbúðarhúsnæði miðað við fjölskylduaðstæður, fyrirliggjandi skipti á húseignum fyrir fasteignaveðbréf leysi greiðsluvanda umsækjenda, skuldaeigendur samþykki greiðslu skulda umsækjenda með húsbréfum, umsækjandi uppfylli skilyrði um greiðslugetu og að íbúð uppfylli skilyrði um veðhæfni. Að lokum vil ég segja, virðulegi forseti, að ég tel að með samþykkt frv. muni húsbréfakerfið í verulegum mæli geta leyst af hólmi lánakerfið frá 1986. Fleiri munu eiga möguleika á íbúðakaupum á hinum almenna markaði en eiga möguleika á því samkvæmt lánakerfinu frá 1986. Með þeim breytingum sem gerðar voru á lögum um félagslega íbúðarkerfið sl. vor og með samþykkt þessa frv. hefur það bil sem var á milli félagslega kerfisins og lánakerfisins frá 1986 að mestu verið brúað. Með frv. þessu er einnig verulega komið til móts við fjölda íbúðaeigenda sem eiga í greiðsluerfiðleikum og sjá að óbreyttu fram á gjaldþrotauppboð á eignum sínum verði ekkert að gert. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frv. vísað til 2. umr. og hv. félmn.

Halldór Blöndal : Herra forseti. Ég skildi ekki allar þær lykkjur sem komu á ræðu hæstv. félmrh. þegar hann var að bera saman hvaða kjör húsbyggjendur byggju við eftir því hvenær þeir keyptu sínar íbúðir. Það var að heyra á hæstv. félmrh. að þau greiðsluvandamál sem hefðu hlaðist upp hér á landi vegna íbúðakaupa eða bygginga væru til komin vegna laganna frá 1986. Það væri þungi þeirra sem hefði lent í sérstökum greiðsluerfiðleikum. En hæstv. ráðherra minntist ekki einu einasta orði á það að aðalþunginn af greiðsluerfiðleikalánunum á sér lengri sögu, á rætur sínar til þess að Alþfl. beitti sér fyrir því að öll húsnæðislán voru verðtryggð og vísitölutryggð að fullu. Þetta er ekki fyrsti húsnæðisráðherra Alþfl. sem hefur leikið Byggingarsjóð ríkisins grátt. Við munum eftir viðskilnaði Magnúsar Magnússonar meðan hann gegndi því embætti og við munum auðvitað líka eftir viðskilnaði Svavars Gestssonar. Ég veit satt að segja ekki hvað ég á að fara langt aftur í máli mínu til þess að hrekja einstakar fullyrðingar hæstv. ráðherra. Staðreyndin er sú að hæstv. félmrh. hefur vanrækt þær embættisskyldur sínar að treysta fjárhagslegan grundvöll Byggingarsjóðs ríkisins. Hann hefur fallist á það að framlög til þessa sjóðs af fjárlögum hafa verið skorin við nögl. Mig minnir að í fjárlagafrv. nú sé ekki ein einasta króna til Byggingarsjóðs ríkisins. Hann hefur vanrækt að afla fjár til þess að sjóðurinn gæti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart þeim mönnum sem höfðu sótt um lán úr sjóðnum samkvæmt þeim samningi sem aðilar vinnumarkaðarins gerðu 1986. Og hann hefur með margvíslegum öðrum hætti unnið að því að skapa margvísleg og mjög mismunandi kjör þess fólks sem þarf að kaupa, leigja eða reisa sér hús. Við búum við margvísleg kerfi. Nú skulum við líta á eina fullyrðingu ráðherrans. Hann segir að þeir sem búi við húsbréf, samkvæmt þessu frv., muni búa við betri aðstæður en þeir sem keyptu hús samkvæmt lögunum 1986. Það væri fróðlegt að fá fyllri upplýsingar um það. Samkvæmt lögunum frá 1986 var gert ráð fyrir því að lán með 3,5% vöxtum til 40 ára mættu vera allt að 70% hjá þeim sem ekki áttu byggingu fyrir. Hér er talað um í 2. gr. fyrir allt að 75% af eðlilegu matsverði fasteigna ef matsverð er kr. 6,2 millj. eða lægra, fyrir allt að 4 millj. 650 þús. ef matsverð fasteignar er á bilinu 6,2 -- 7,l o.s.frv. Og enn er skorið niður ef c - liður er lesinn. Það er auðvitað alveg ljóst að þarna er verið að skerða möguleika húskaupenda og húsbyggjenda til lántöku. Það er líka alveg út í hött þegar ráðherra segir að það sé billegra, lægri greiðslubyrði á láni sem er með 7% vöxtum og afföllum að auki og er til 25 ára en lánið sem er til 40 ára með 3,5% vexti. Eigum við að hugsa okkur það að maður kaupi hús og þurfi að taka að láni hjá Húsnæðisstofnun 5 millj. kr. Benjamín Eiríksson skrifar um það í Morgunblaðið í gær þegar hann er að svara spurningum hæstv. forsrh. að stundum verði að tala barnamál. Ef vextirnir eru 7% af 5 millj. eru þeir sennilega 350 þús. á ári. Ef vextirnir eru helmingi lægri, 3,5%, maður deilir með 2 í 7 og fær 3,5 og deilir síðan með tveimur í 350 þúsund, þá verða vextirnir auðvitað helmingi lægri, 175 þús. kr. Ef við viljum svo leika okkur svolítið lengur. Greiðslubyrði af jafnháu láni, 5 millj. kr., sem er til 40 ára er 125 þús. kr. Greiðslubyrði af láni sem er upp á 5 millj. og er til 25 ára eru 200 þús. kr. Þó ég taki ekki tillit til neinna affalla sem eru á húsbréfum, þá eru vextir og greiðslubyrði af húsbréfaláninu 500 þús. en vextir og greiðslubyrði af láninu samkvæmt lögunum frá 1986 300 þús. kr. Það munar 200 þús. kr. Hvað skyldi nú t.d. kennari þurfa að vinna lengi fyrir 200 þús. kr. sem hann ekki ætti nettó? Skatturinn hjá ríkisstjórninni núna er kominn upp í 40%. 60% eru þá 200 þús. Við getum prófað að deila með 6 í 200. Þá fáum við út úr því 333 þús. 333 kr. eða 34 eftir því hvort ríkisféhirðir hækkar upp. Hver eru mánaðarlaunin hjá kennurum? Eru þau 60 þús. á mánuði? Ef þau eru það, þá tekur það kennara fimm mánaðarlaun að vinna fyrir þeim mismun sem er á greiðslubyrðinni samkvæmt lögunum frá 1986 og húsbréfunum. Þó tökum við ekki inn í dæmið afföllin á húsbréfunum. En hver eru þau? Áður en ráðherrann hækkaði vextina núna í nýja lánaflokknum, þá voru afföllin af húsbréfunum, með þeim sköttum sem ríkið tók, þó maður sleppi þinglýsingunni og þeim sköttum sem þar liggja, stimpilgjaldinu og öllu því, bara það sem var tekið í veðdeild Landsbankans og á þeim slóðum 12,33%. Þannig að af hverri millj. sem viðkomandi fékk í húsbréf tók ríkissjóður til baka 123 þús. 300 kr. Það er ekki svo lítið. Ég hafði staðið hér upp til þess að taka undir með hæstv. ráðherra að nauðsynlegt er að koma til móts við þá sem eru í greiðsluerfiðleikum. Fólk er í greiðsluerfiðleikum af ýmsum sökum. Fólk sem hefur verið að byggja, fólk sem á íbúðarhúsnæði, getur orðið fyrir margvíslegum áföllum sem hafa valdið því að fólki gengur illa að standa við skuldbindingar sínar. Það er auðvitað rétt hjá ráðherra að sumir sem keyptu íbúð, eða byggðu, og fengu lán samkvæmt lögunum frá 1986 hafa lent í greiðsluerfiðleikum. Það hefur líka fólk gert sem fær verkamannabústaði. Ástæðan fyrir því að fólk sem fær verkamannabústaði lendir í greiðsluerfiðleikum til að byrja með og þarf kannski á aðstoð að halda er mjög einföld. Það er ekki óalgengt ef fólk kaupir í verkamannabústöðum nýja íbúð, þriggja herbergja íbúð, að það þurfi að staðgreiða eina millj. áður en það fær að fara inn í íbúðina. Og auðvitað gefur það auga leið að fólk sem hefur verstu kjörin á erfitt með að standa undir slíkum greiðslum um leið og það kemur inn í íbúðina líka vegna þess að þetta fólk var illa undir það búið að leggja í slíka fjárfestingu. Ég get ekki séð, herra forseti, að þetta nýja kerfi sé betra en það gamla. Gamla kerfið var þannig að sá sem átti í greiðsluerfiðleikum fékk lán með 3,5% vöxtum, mig minnir til 40 ára, eða var það til 25? Sá sem fær greiðsluerfiðleikalán nú verður að greiða 7% vexti og verður að sæta 10% afföllum samkvæmt yfirlýsingu ráðherra sjálfs. Ríkið byrjar því fyrst á að taka 100 þús. kr. af fyrstu milljóninni áður en hægt er að nota þessa peninga til þess að mæta greiðsluerfiðleikum. Ég er á hinn bóginn sammála hæstv. ráðherra um það að nauðsynlegt sé að koma til móts við þetta fólk og óverjandi að hrekja það út úr sínum íbúðum í aðrar íbúðir til þess að geta komist inn í húsbréfakerfið úr því að búið er að leggja niður, fyrir atbeina hæstv. ráðherra, þau eðlilegu húsnæðislán sem stofnað var til með lögunum frá 1986. En það er annað í þessu sem er nauðsynlegt að íhuga líka. Þegar lögin frá 1986 voru sett, og ég tala ekki um þegar tekjuskattslögunum var breytt þannig að húsnæðisbætur voru teknar upp í stað þess að hafa fjármagnskostnað frádráttarbæran, voru kjör manna á hinum almenna húsnæðismarkaði tiltölulega jöfn. Þegar við vorum að ræða um það að við ætluðum að reyna að halda vöxtum af húsnæðislánum niðri í 3,5% var það út frá þeirri hugsun að við gætum á hverjum tíma fylgst með því í gegnum fjárlagaafgreiðslu hversu háum fjárhæðum við verðum til þess að greiða niður vextina. Það var með öðrum orðum gert ráð fyrir því að leita eftir lánunum út á hinn almenna lánamarkað, til lífeyrissjóðanna. Síðan var hugmyndin að Alþingi legði í byggingarsjóðina nægilegt fjármagn til þess að ekki safnaðist upp, eins og nú er oft sagt, uppsafnaður vandi þar, til þess að Alþingi gæti á hverjum tíma fylgst með því hversu niðurgreiðslurnar af húsnæðislánunum væru miklar. Og auðvitað var þetta rétt hugsun svo langt sem hún náði. Þetta var rétt hugsun ef gengið var út frá því að Alþingi og ríkisstjórn vildu horfast í augu við þær skuldbindingar sem ríkissjóður og byggingarsjóðirnir tóku á sig með því að fjármagna húsnæðiskerfið með kaupum á skuldabréfum úti á hinum frjálsa markaði, aðallega hjá lífeyrissjóðunum. Nú hefur það gerst á meðan þessi hæstv. félmrh. situr sem nú er að ríkisstjórnin hefur gefist upp við þetta verkefni. Ráð ráðherrans eru að hækka vexti á öllum þeim lánum sem veitt eru í gegnum Byggingarsjóð ríkisins. Við skulum aðeins núna átta okkur á hvernig myndin blasir við. Ef keypt er í gegnum félagslega kerfið --- og nú þarf ég auðvitað ekki að taka það fram hér í þessum ræðustól svo oft sem ég hef gert það að ég tel nauðsynlegt að við séum með verkamannabústaði, félagslegt kerfi, til þess að hlaupa undir bagga hjá þeim sem verst eru staddir, til þess að þeir geti eignast húsnæði, borið höfuðið hátt eins og hver og einn vill. Þeir sem eru í félagslega kerfinu, verkamannabústöðum, kaupleiguíbúðum, búsetaíbúðum, borga 1% í vexti og þau lán eru til 50 ára. Afborgunarlaus, ef ég man rétt, fyrstu tvö eða þrú árin a.m.k. verkamannabústaðirnir. Ef við tökum 5 millj. kr. lán þýðir það það að vextir eru 50 þús. og afborgun er 100 þús. á þeim lánum sem eru til 50 ára, 150 þús. kr. afborgun á ári. Við erum að tala um innan við 13 þús. kr. greiðslubyrði á mánuði af 5 millj. kr. Síðan er annar málaflokkur fyrir næsta hóp sem ráðherra vill að hafi það gott, það heita búsetaíbúðir og ég held kaupleiguíbúðir sem ráðherrann vill að njóti sérstakra kjara. Þá erum við að tala um 4,5% vexti ef viðkomandi hefur mjög háar tekjur, má hafa eins háar tekjur og verkast vill. Ráðherrann hefur stundum talað mikið um tannlækna, það getur þess vegna verið að tveir tannlæknar gifti sig, þeir fá að búa við 4,5%, og eru ekki þau lán einnig til 50 ára? Er það rétt munað? Síðan kemur allur almenningur, þeir sem ekki falla inn í hugsjónaramma ráðherrans. Það er fólk sem á í greiðsluerfiðleikum. Það á að bera 7% vexti og 10% afföll. Og það eru aðrir þeir sem kaupa íbúðarhúsnæði úti á hinum almenna vinnumarkaði. Það fólk á að borga af 5 millj. 350 þús. kr. í vexti á móti 50 þús. kr. hjá þeim sem heppnastir eru. Nú sjá auðvitað allir að mismunun þegnanna af þessu tagi gengur ekki upp. Og alls ekki þegar svo er komið í fyrsta lagi að búið er að hækka tekjuskattinn svo að hann er orðinn 40% af tekjum. Með því sem lífeyrissjóðir og verkalýðsfélög taka til sín erum við farin að tala um 45 -- 47% af tekjum, fyrir utan það að ríkisstjórnin hefur mjög skorið við nögl það sem skattfrjálst er, fært skattleysismörkin niður á sl. tveimur árum. Síðan hefur skattbyrðin í landinu vaxið um 120 þús. kr. á fjögurra manna fjölskyldu. Fólk hér á landi núna sem lifir af launum sínum, kaupmáttur hefur rýrnað um 20%, hefur ekki fjármuni til þess að greiða þennan mismun bótalaust, hefur bara ekki peninga til þess. Og úr því að það er komið í ljós að ráðherrum og meiri hluta Alþingis hefur ekki verið trúandi fyrir því að passa upp á fjárhagslegan grundvöll byggingarsjóðanna er nauðsynlegt að vextir verði á nýjan leik frádráttarbærir í gegnum skattkerfið. Þá verður ríkissjóður þvingaður til þess að horfast í augu við þau útgjöld frá ári til árs sem því fylgir að hafa niðurgreidda vexti og koma þar með til móts við þá sem eru að reyna að eignast þak yfir höfuðið. Þá kemur auðvitað meira í hlut þeirra sem hafa þyngri vaxtabyrðina, þetta er augljóst. Eins og þetta er núna er húsnæðiskerfið byggt upp þannig að þeir sem búa við bestu kjörin að þessu leyti njóta mestu vaxtabóta og eftir því sem efnin vaxa og greiðslubyrðin þyngist af óhagstæðari lánum minnkar hagræðið og þeir sem verst eru staddir fá ekki eyri endurgreiddan. Ég veit að þetta er augljóst fyrir öllum þeim sem þekkja til þess að ungt fólk hefur svo lengi sem elstu menn muna reynt að koma fótunum undir sig hér á landi með því að vinna mikið, leggja mikið á sig og í gegnum þær tekjur sem mikil vinna skapar tekist að búa sæmilega vel um sig. Ég hygg, herra forseti, að ég hafi hér gert grein fyrir mínum sjónarmiðum með fullnægjandi hætti. Úr því sem nú er komið er óhjákvæmilegt að gefa fólki kost á að leysa úr greiðsluerfiðleikum sínum með húsbréfum. Auðvitað er það dýrari lausn en hin sem áður var, að veita greiðsluerfiðleikalánin eins og þau voru veitt, dýrari fyrir fólkið. En ríkisstjórnin hafði ekki hug á að mæta þeim þörfum nú á þessu ári. Í orðaskiptum sem fóru fram milli mín og hæstv. ráðherra á vordögum kom fram að ríkisstjórnin hefur ekki hugsað fyrir því að mæta þörfum þeirra sem ekki höfðu lagt fyrir umsóknir um greiðsluerfiðleikalán í febrúar, ef ég man rétt. Það hefur ekki verið afgreitt eitt einasta greiðsluerfiðleikalán hygg ég í Húsnæðisstofnun í eitt ár eða svo, eða a.m.k. ekki hjá því fólki sem sótti um eftir 28. febr., kannski fyrr. Margir hafa lent í verulegum erfiðleikum af þeim sökum. Sumir eru nú við það að missa húsnæði sem höfðu ástæðu til að ætla að þeir gætu fengið úrlausn hjá Húsnæðisstofnun á þessu ári. Ég held því að það sé nauðsynlegt að hraða þessu frv., hæstv. forseti, um leið og einstök atriði eru gaumgæfð. Þetta er það sem þessi ríkisstjórn treystir sér til að ganga lengst fyrir þetta fólk og við megum auðvitað engan tíma missa til að koma því til hjálpar. Að síðustu aðeins þetta. Það er alltaf gaman að heyra hæstv. ráðherra fara með tölur. Ég tala nú ekki um þegar hæstv. ráðherra vitnar í einhverjar nefndir úti í bæ sem komast að þeirri niðurstöðu að það sé betra að borga 7% vexti en 3,5%. Ég er hins vegar ekki nægilega mikill, hvað á ég að segja, reiknimeistari til þess að ég nenni svona á stundinni að reyna að taka afföllin af húsbréfunum inn í dæmið en ég held að það væri greiði hæstv. ráðherra við það orðspor sem fer af málflutningnum að hætta þessum samanburði og reyna að halda sig við reikningslegar staðreyndir. Ég held að við verðum hér eftir sem hingað til að sætta okkur við að tvisvar sinnum tveir eru fjórir og tveir plús tveir eru fjórir og getum ekki breytt þeim grundvallarstaðreyndum í íslenskri reikningslist.

Salome Þorkelsdóttir : Hæstv. forseti. Það er þessi árlegi viðburður hér á hv. Alþingi sem er kominn á dagskrá hjá okkur, þ.e. hæstv. félmrh. leggur fram sitt árlega bútafrv. um breytingar á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins. Það hefur margoft komið fram og verið gagnrýnt hversu slæmt það er að það skuli alltaf þurfa að vera að betrumbæta og lappa upp á þetta frv. sem er greinilega löngu, löngu búið að ganga sér til húðar og þarf allsherjar uppskurðar við ef á að bæta úr í þessum efnum. Hv. 2. þm. Norðurl. e. hefur nú í ítarlegu máli fjallað í raun og veru efnislega um ástandið í þessum málum eins og þau birtast okkur þessa síðustu daga. Við höfum einnig fengið að heyra það í fréttum hversu erfitt hæstv. félmrh. hefur átt uppdráttar innan ríkisstjórnarinnar til þess að fá skilning á sínum viðhorfum til þessara mála þar. Frv. var dreift í gær og hér er, eins og fram hefur komið, um mjög mikilvægt mál að ræða. Þess vegna hefði auðvitað verið æskilegt og nauðsynlegt fyrir þingmenn að fá tíma til að kynna sér einstök efnisatriði í þessu frv. til þess að vera fær um að ræða það hér efnislega í einstökum atriðum. Það hefði verið freistandi að óska eftir því að fresta umræðu um þetta mál og ég verð að viðurkenna að það voru í raun og veru mín fyrstu viðbrögð þegar ég sá að málið var komið á dagskrá. En ég ætla samt ekki að biðja um það. Ég ætla að sætta mig við að málinu verði vísað til nefndar nú því ég tel að það sé brýnt að fjalla um þetta mál og gaumgæfa einstaka þætti þess í þeirri trú að hér sé þó verið að bæta um, sérstaklega fyrir þá aðila sem þurfa mest á skjótum úrbótum að halda og eru mjög illa settir varðandi fyrirgreiðslu í þessum málum, eins og kom reyndar skýrt fram í máli hv. 2. þm. Norðurl. e. Það gefst þá væntanlega tími til þess að ræða frekar og almennara um húsnæðismál okkar Íslendinga, eða húsnæðislánamál, við 2. umr. þessa máls. En ég get ekki neitað því að mér finnst þetta eiginlega vera farið að horfa þannig við gagnvart því fólki sem þarf að leita eftir lánum til þess að eignast þak yfir höfuðið að það minnir á einhvers konar betligöngur eins og margir kvörtuðu undan og ekki síst sveitarstjórnarmenn þegar þeir þurftu að leita til fjvn. Alþingis á hverju hausti og þótti mörgum miður og allir voru sammála um að þyrfti að breyta varðandi verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. En þannig er það með þennan málaflokk að það er eins og fólk sé að betla peninga en ekki að það sé sjálfsagður hlutur að geta gengið inn í bankann sinn og fengið þar fyrirgreiðslu til þess að koma sér upp þaki yfir höfuðið. Það er sennilega langt í að maður sjái þann draum rætast. En vonandi kemur þó að því fyrr en síðar að þetta kerfi verði það einfalt að ekki þurfi þessa flóknu pólitísku úthlutunarstofnun sem Húsnæðisstofnun er eins og henni er fyrir komið í dag. Ég ætla, hæstv. forseti, ekki að fjalla frekar um þetta mál hér við 1. umr. eins og ég sagði áðan. Ég hafði nefnt það í tveggja manna tali við hæstv. ráðherra að ég mundi jafnvel óska eftir að þessari umræðu yrði frestað en ég ætla ekki að óska eftir því. Ég mun heldur reyna að taka mér tíma síðar til þess að gaumgæfa þessi mál.

Guðrún J. Halldórsdóttir : Virðulegi forseti. Eins og fram kom í máli hv. síðasta ræðumanns, 6. þm. Reykn., þá kom þetta frv. inn á borð til okkar síðdegis í gær. Því hefur ekki gefist tími til að íhuga það sem skyldi en mun vafalaust verða gert bæði í nefnd og í seinni umræðum. Ég vil þó ekki láta hjá líða að undirstrika að ég álít að það sé mjög nauðsynlegt að fólk sem hefur litla tekjumöguleika hafi líka möguleika á að fá þak yfir höfuðið á sama hátt og allt annað fólk. Það fólk hefur aðeins einn möguleika á því og það eru félagslegu íbúðirnar. Því skulum við ekki gera of lítið úr þeim möguleikum sem félagslega íbúðarkerfið getur veitt fólki. Á hinn bóginn er mér líka ljóst að 7% vextir geta verið mjög þungur baggi á venjulegu húsbréfafólki. Og ekki síst að það skuli vera 10% afföll af húsbréfunum, þ.e. að maður skuli þurfa að borga 10%, 100 þús. kr., af hverri milljón í afföll. Þetta finnst mér vera dálítið sár galli. Mér virðist það vera mjög gott að í 1. gr. þessara laga skuli standa að endurbætur á notuðu íbúðarhúsnæði skuli líka falla undir þessi lög því fjöldinn allur af fólki sem hefur fengið lán til þess að kaupa gamalt húsnæði fékk hungurlús þegar þau voru veitt, þ.e. G-lánin svokölluðu sem veitt voru hér í byrjun þessa áratugar voru svo lág að þau hjálpuðu fólki lítið í kaupum á íbúð. Nú hefur það fólk möguleika á að rétta hlut sinn að nokkru. En þetta frv., eins og hv. 2. þm. Norðurl. e. nefndi réttilega, gengur eins langt og núv. ríkisstjórn treystir sér til að ganga. Og þó við vildum gjarnan að það gæti gengið lengra þá fagna ég því að það er fram komið og held að það sé nauðsyn.

Halldór Blöndal : Hæstv. forseti. Ég fór vitlaust með tölur sem ég kann betur við að leiðrétta þegar í stað. Húsbréfin hafa verið 5,75% og eru 6% að nafnverði, en það þýðir 7% raunvextir. Þannig að sá samanburður sem ég gerði á 7% raunvöxtum og 3,5% stendur. Á hinn bóginn er ekki um frekari afföll að ræða. Ég vil að þetta komi fram. Þarna var um smámisminni að ræða sem ég biðst afsökunar á.

Félagsmálaráðherra (Jóhanna Sigurðardóttir) : Virðulegi forseti. Ég þakka þær umræður sem hér hafa orðið um þetta frv. og þær undirtektir sem það hefur fengið. Sérstaklega fagna ég orðum hv. 2. þm. Norðurl. e. um að þessu frv. verði hraðað í gegnum þingið. Ég sé þó ástæðu til þess, virðulegi forseti, að fara nokkrum orðum um það sem fram kom í ræðu hv. þm. Halldórs Blöndals og þær tölur og þann samanburð sem fram kom í hans máli hér sem ég tel vægast sagt mjög villandi. Ég tel, hv. þm., að það sé mjög villandi að bera saman 3,5% vexti í þessu almenna lánakerfi frá 1986 og tala síðan um 7% raunvexti í húsbréfakerfinu og reikna dæmið einungis út frá þeim forsendum. Hv. þm. verður einnig að taka með í reikninginn heildarskuldir viðkomandi vegna íbúðaröflunar. Á því er reginmunur hvað lánshlutfall í lánakerfinu frá 1986 getur verið hátt og hvað hátt er það fasteignaveðbréf sem fólk getur skipt fyrir húsbréf. Í lánakerfinu frá 1986 fær fólk hámarkslán vegna notaðrar íbúðar 3,2 millj., ef það er að kaupa í fyrsta sinn, annars einungis 2,2 millj. Hvað þýðir þetta, hv. þm.? Þetta þýðir að fólk þarf í verulegum mæli að leita til bankanna eftir viðbótarlánum, eftir skammtímalánum til að brúa það bil sem er á þeim lánum sem það fær úr Byggingarsjóði ríkisins og verði íbúðarinnar. Fólk þarf því að leita eftir skammtímaláni í bönkum, kannski upp á 1 -- 2 millj., til viðbótar því sem það fær úr 86 - kerfinu til þess að geta keypt sér íbúð. Og það hefur verið reiknað út að fólk borgar ekki 3,5% vexti þegar það kaupir sér íbúð. Ef heildarskuldir þess eru skoðaðar eru meðalraunvextir, þegar þessi skammtímalán eru einnig tekin, 6 -- 7% en ekki 3,5%. Og það er einmitt það sem ég var að ræða um, hv. þm., þegar ég sagði að m.a. mætti rekja þá greiðsluerfiðleika sem fólk er í til þess að það hefur fengið mjög lágt hlutfall af íbúðinni lánað. Og fólk sem hefur t.d. fengið lán úr lánakerfinu 1986 er komið í greiðsluerfiðleika þess vegna. Ég vil líka segja það, hv. þm., að greiðsluerfiðleikalánin, það hafa verið um 600 þús. sem fólk hefur fengið, leysa ekki vanda a.m.k. mjög margra sem eru í miklum greiðsluerfiðleikum nú. Vegna hvers ekki? Vegna þess að meðalskuldir hjá þessu fólki eru 3,5 millj., skammtímaskuldir 1450 þús. í bönkum sem þetta fólk getur ekki nema að hluta til losnað við með 600 þús. kr. láni sem það hefur fengið hjá Húsnæðisstofnun, ekki nema að hluta til. Og þetta fólk verður fljótlega komið í greiðsluerfiðleika aftur. Ég tel að hér sé um raunhæfa leið að ræða til að leysa varanlega greiðsluerfiðleika þessa fólks vegna þess að með húsbréfunum væri t.d. hægt að leysa skammtímaskuldir upp á 1,5 millj., sem er það þyngsta hjá þessu fólki, með því að fara þá leið sem þetta frv. gerir ráð fyrir. Á þessu er því verulegur munur og ég tel að þó að við hefðum kannski einn milljarð til þess að veita hin hefðbundnu greiðsluerfiðleikalán, sem væru að upphæð 600 þús. kr., þá gerði það miklu minna til þess að leysa vanda þessa fólks en ef farin yrði sú leið sem ég hér mæli fyrir. Við verðum líka til þess að líta að þó vextirnir séu hærri í húsbréfakerfinu en lánakerfinu frá 1986 fyrir þetta fólk, þá fær fólk með lágar og meðaltekjur vaxtabætur. Og af því að hv. þm. nefndi það að vaxtabæturnar væru bara fyrir hátekjufólk, ef ég skildi hann rétt, þær væru mestmegnis fyrir hátekjufólk, þá liggur fyrir úttekt frá fjmrn. um hvert þessar vaxtabætur gengu á síðasta ári. Þetta voru um 15 þús. einstaklingar, einstæðir foreldrar og hjón sem fengu þessar vaxtabætur og að 3 / 4 hlutum runnu þessar upphæðir, vaxtabæturnar, til fólks með lágar og meðaltekjur. Einstæðir foreldrar voru að meðaltali með um 800 þús. kr. í tekjur og eign upp á milljón. Og svipað var hjá einhleypum. Þar voru meðalmánaðarlaun um 90 þús. kr. og skuldlaus eign upp á eina milljón. Hjá hjónum voru meðalmánaðarlaun 177 þús. kr. og meðaleign þessa fólks 2 millj. Það er til þessa hóps fólks sem ég hér nefni sem verulegur hluti af vaxtabótunum gekk. Þessi hópur telur um 10 þús. af þeim 15 þús. sem fengu vaxtabætur sem voru með tekjur á þessu bili: Einstæðir 80 -- 90 þús. og hjón með saman um 177 þús. og eignir þessa fólks 1 -- 2 millj. kr. Það er þetta fólk sem fékk að verulegu leyti vaxtabæturnar. Ég vil einnig nefna það, vegna þeirra orða sem hér féllu um að þetta væri það lengsta sem ríkisstjórnin gæti gengið til að bjarga þessu fólki og maður mátti skilja að hin hefðbundna leið sem hefði verið farin í gegnum greiðsluerfiðleikalánin væri betri og þetta mundi kannski ekki leysa vanda þessa fólks. Það þyrfti að borga 5,75% vexti o.s.frv., var hér sagt. Hvaða vexti þarf þetta fólk að borga núna af þessari 1,5 millj. sem það er með að meðaltali í skammtímaskuldir? Hvaða vexti þarf þetta fólk að borga? Hverjir eru vextirnir t.d. í bönkunum? Allt að 9,5% meðalraunvextir í bönkum, af verðtryggðum skuldabréfum 8,2%. Hér erum við að tala um 6% vexti. Þetta fólk fær lánað til 25 ára og þetta mun leysa skammtímaskuldir þess. Og ég vil í lokin, virðulegi forseti, ræða hér um afföllin sem fram komu hjá hv. þm. Halldóri Blöndal og hjá hv. 18. þm. Reykv. Mér finnst gæta verulegs misskilnings þegar verið var að ræða um þessi afföll. Staðreyndin er sú að þeir íbúðakaupendur sem hingað til hafa fengið sína fyrirgreiðslu í gegnum húsbréfakerfið hafa ekki borið þessi afföll. Þeir hafa alls ekki borið þessi afföll vegna þess að þeir skrifa undir fasteignaveðbréf með 5,75% vöxtum. Það eru þeir vextir sem þetta fólk greiðir. Ef íbúðaverð hefði hækkað á þessum tíma, ef þetta fólk sem er að kaupa íbúðirnar hefði þurft að bera þetta í hækkuðu íbúðaverði, þá væri hægt að tala um afföll. En íbúðaverð hefur ekki hækkað vegna þess að seljendur fá greiðslu fyrir sínar íbúðir á tiltölulega skömmum tíma, innan við ári oft, sem má heita nánast staðgreiðsla. Þess vegna er ekki rétt hjá hv. þm. að tala um afföll í þessu sambandi. Og af því að ég sé að hv. þm. trúir ekki orðum mínum og hristir höfuðið, þá vil ég bera fyrir mig Morgunblaðið, hans eigið málgagn, sem hann væntanlega trúir á. Þar kemur fram í fréttaskýringu sem er skrifuð af Þórhalli Jósefssyni, sem mér skilst nú að sé einn af húsnæðisspesíalistum Sjálfstfl., niðurstaða af könnun sem Morgunblaðið hefur látið gera. Þar er verið að bera saman húsbréfin og hefðbundin kjör og afföll í því sambandi, og segir í fyrirsögn, hv. þm., að hér sé um nánast sömu afföll að ræða og verið hefur með hinum hefðbundnu kjörum áður en húsbréfakerfið kom til. Þetta finnst mér mjög mikilvægt að hv. þm. skilji og þeir sem tala hér hátt um afföll af húsbréfum. Hér er þetta borið saman mjög nákvæmlega og þar er talað um að fólk fékk, áður en húsbréfakerfið kom til, 75% af verði íbúðarinnar borguð út á heilu ári, vaxtalaust, og afganginn fékk seljandinn í handhafaskuldabréfi, óverðtryggðu. Niðurstaðan af þessum samanburði sem Morgunblaðið fékk tvo óskylda aðila til að gera, þ.e. Fasteignamat ríkisins og Landsbréf hf., er athyglisverð. Þessir aðilar komast að nánast sömu niðurstöðu, að núvirði sem seljandi fær vegna íbúðar sem kostar 7 millj. er nánast það sama með hinum hefðbundnu kjörum og með kaupum á húsbréfum. Og það er vegna þess að seljendur fá þetta nánast staðgreitt. Þess vegna hefur þetta ekki kallað á hækkun á fasteignaverði. Þess vegna hafa íbúðarkaupendur ekki þurft að bera þessi afföll. Þess vegna eru þeir vextir sem íbúðakaupendur bera gegnum húsbréfakerfið ekki 7% heldur hafa verið 5,75 og eru í næsta flokki 6%. Þetta finnst mér mjög mikilvægt að fólk skilji og eins það að þó að vextirnir séu 6% þá er fólk núna í þeirri stöðu sem er að missa sínar eigur að það er með skammtímaskuldir í bönkum sem bera töluvert hærri vexti þannig að þetta fólk hlýtur að vera miklu betur sett ef þetta frv. verður að lögum. Ég tel reyndar ljóst að þetta geti forðað mörgum fjölskyldum frá því að missa íbúðir sínar í gjaldþrot. Þetta finnst mér mikilvægt að fram komi og ítreka að það er villandi og ósanngjarnt að bera saman vextina í 86 - kerfinu og í húsbréfakerfinu. Hv. þm. verður að taka með hvaða fyrirgreiðslu fólk fær, hvað hátt lánahlutfallið er í báðum kerfum fyrir sig og hvað mikil skammtímalánin eru sem fólk þarf að leita eftir í bönkum ef fyrirgreiðslan er í gegnum 86 - kerfið. Annars er samanburðurinn villandi og ósanngjarn, hv. þm. Í lokin þakka ég fyrir þær umræður sem hér hafa orðið um þetta mál og vænti þess að þetta frv. fái fljóta og góða afgreiðslu hér í hv. deild.

Halldór Blöndal : Það eru einungis þrjú atriði, herra forseti. Ég er fullkomlega sammála hæstv. félmrh. um að fjöldi fólks er að missa íbúðir sínar og það er auðvitað átakanlegt að ríkisstjórnin skuli ekki hafa treyst sér til þess að halda áfram að veita greiðsluerfiðleikalán á þessu ári. Nú verður þetta fólk að sæta því að fá greiðsluerfiðleikalánin með afföllum, með 10% afföllum er hér talað um, sem gerir 7% raunvexti á greiðsluerfiðleikalánunum. Og ég skora á hæstv. ráðherra að neita því. Er það ekki rétt að samkvæmt reikningum félmrn. verða þessi bréf með 10% afföllum og raunvextir þar með 7% hjá greiðsluerfiðleikafólkinu? Þetta er bara það sem er gefið upp af sjálfu ráðuneytinu og enginn tilbúningur, hvorki frá mér né öðrum hér inni.

Taktu vaxtabætur með og vexti af skammtímalánum.

Vaxtabætur koma ekki á greiðsluerfiðleikalán. Þetta er nú alger misskilningur. Og 9% vextir koma þessu máli ekkert við. Staðreyndin er sú að ráðherrann hefur ekki staðið við að útvega fjármagn á þessu ári til þess að hægt væri að halda áfram að veita greiðsluerfiðleikalán með eðlilegum hætti. Og nú eru þau veitt með 7% raunvöxtum í stað 3,5% raunvaxta áður. Svo einfalt er það. Ég held að ég verði bara aftur að vitna í kunnan hagfræðing. Ég held að ég sé ekki góður kennari að mér skuli ekki takast að útskýra fyrir ráðherranum að það sé verra að borga 7% vexti en 3,5% vexti. Þá þarf greinilega einhvern betri kennara til þess en mig. Í öðru lagi er það ljóst að fram að þessu hefur verið hægt að fá lífeyrissjóðslán. Ef við tölum um gamla kerfið með 3,5% vöxtum, afborgunarlaust í þrjú ár, með annuitets-lánum til fjögurra ára, þá hefur greiðslubyrðin verið léttari og jafnari til að byrja með heldur en með því að kaupa húsbréf með þeim afföllum sem við erum að tala um. Afföllin voru 12,33% meðan vextirnir voru 5,75%.  Úr því að við heykjumst á því að halda við þá stefnu er óhjákvæmilegt, eins og ég sagði áðan, að vextir séu frádráttarbærir. Ef við tökum 7% vextina, hvað er það af 5 milljónum? Það eru 350 þús. kr. Heldur ráðherrann að einhver sem hefur 80 þús. kr. á mánuði hafi efni á því að greiða slíka vexti af sinni íbúð? Það fólk sem svo háa vexti greiðir fær engar vaxtabætur. Það er kjarni málsins. Og svo þetta síðasta, þegar ráðherrann segir að seljandinn borgi ekki afföll af húsbréfum og heldur því fram að hann hafi ekki hækkað íbúðarverð. Getur ráðherrann útvegað mér þriggja herbergja íbúð á sama verði og í fyrra? Eigum við að fara hér á markaðinn, tala við byggingarverktakana? Eigum við að spyrja verktakana að því hvort nýjar íbúðir núna séu á sama verði og í fyrra, þriggja herbergja íbúð, ný? Ekki er hún það hjá verkamannabústöðunum. Er þá félagslega kerfið að svindla á fólkinu? Úti á hinum almenna markaði hafa íbúðir hækkað. Í staðinn fyrir það að menn gátu áður keypt íbúðir með 3,5% vöxtum til 40 ára, annuitets-lán, afborgunarlaus í þrjú ár, verða þeir núna að sætta sig við 7% raunvexti eftir þeim hugmyndum sem ráðherrann er með. Þetta er kjarni málsins. Þetta er það sem ríkisstjórnin býður. Við þetta verður fólkið að sætta sig en vonandi ekki lengur en fram í apríl. Þá verða kosningar og þá kemur önnur tíð og blíðari með blóm í haga.