Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Magnús Jónsson) : Eins og um getur í aths. við þetta frv., er það afleiðing af verzlunarsamningum, sem gerðir hafa verið við Bandaríkin, en í þessum verzlunarsamningum var samið um ýmsar gagnkvæmar ívilnanir, sem áttu að greiða fyrir innflutningi vara frá Íslandi til Bandaríkjanna og frá Bandaríkjunum til Íslands. Ég skal ekki fara út í það frekar, en þær ívilnanir, sem Ísland fékk við þessa samninga, voru svo verulegar, að af Íslands hálfu var fallizt á að lækka tolla af sumum vörum, sem fluttar væru inn frá Bandaríkjunum. Þarna var um að ræða ný epli og nýjar perur, rúsínur og sveskjur, þ. e. a. s. lækka verðtoll á nýjum ávöxtum í 1/3, en af þurrkuðum ávöxtum um helming. Ríkisstj. þótti henta, úr því sem komið var, að lækka tolla á þessum liðum og gera þá ekki greinarmun á ávöxtunum, heldur taka viðkomandi kafla alveg undir þetta sama, og það er augljóst, að það er óheppilegt að taka ákveðnar tegundir ávaxta út úr, það mundi gera það að verkum, að þeir ávextir mundu eingöngu verða fluttir inn, sem hefðu lægri toll. Eins og nú er, þá er sama tollskráin yfir allar þessar vörur, en hér er gert ráð fyrir að lækka toll á þurrkuðum ávöxtum um helming, eins og það hlýtur að verða í framtíðinni, og um það er svo frv. ríkisstj., sem sé að lækka verðtollinn úr 30% niður í 10% af nýjum ávöxtum, en úr 50% niður í 25% af þurrkuðum ávöxtum. Það er þessi breyt., sem gerð er á móti ívilnunum frá Bandaríkjunum. Á hinn bóginn eru margir þeirrar skoðunar, að tollur á þessum vörum hafi verið mjög hár og það sé því neyðarúrræði, sem hér sé farið inn á. Þetta kemur í ljós í nál. og meðferð fjhn. Nd., því að þar klofnaði n. um málið, og vildi einn nm. ganga lengra í þessu efni og fella alveg niður toll af þessum ávöxtum. Í fjhn. þessarar d. var einnig svipaður ágreiningur, þó að n. klofnaði ekki, því að einn nm. hefur skrifað undir nál. með fyrirvara, og gerir hann sjálfsagt grein fyrir honum. En ég hygg, að ágreiningurinn hafi einmitt verið í þessa sömu átt og kom fram í Nd. Ég hef svo ekki fleira um þetta mál að segja fyrir hönd meiri hl. en að mæla með því, að frv. þetta verði samþ. óbreytt.

Brynjólfur Bjarnason Hv. frsm. minntist á það, að ég skrifaði undir þetta nál. með fyrirvara. Það er eins og hann sagði, að ég er samþ. þessu frv. svo langt sem það nær, en ég tel rétt, að þessir tollar séu afnumdir með öllu. Ég tel, að þarna sé um að ræða vöru, sem sé nauðsynjavara, og kannske ein af allra mestu nauðsynjavörum, sem við flytjum inn, og ég tel, að þær eigi að vera tollfrjálsar. Hins vegar hefur verið flutt um þetta till. í Nd., og það var sýnt við atkvgr. þar, að sú till. hafði ekki þingfylgi, og veit ég því ekki, hvort ég freista þess að bera aftur fram þá till. í þessari hv. d., en ég mun greiða frv. atkv. við þessa umr.

Frsm. (Bernharð Stefánsson) : Þetta frv. er komið frá Nd. og var borið þar fram af ríkisstj. Efni þess er það, að heimila ríkisstj. eða ríkisstofnunum að greiða nokkrum ekkjum og einum fyrrv. starfsmanni öðrum nokkur eftirlaun. Hér er ekki um nýja heimild að ræða, því að þessi heimild hefur verið á undanförnum árum á heimildagrein fjárl. og hefur verið samþ. þar ár frá ári. En ríkisstj. telur hentugra að fá þessa heimild setta inn í sérstök 1., vegna þess að þetta kemur fjárl. í sjálfu sér ekkert við. Er svo til þess ætlazt, ef þurfa þykir, að síðar verði bætt við þessi lög nýjum liðum, eftir því sem ástæða þykir til á hverjum tíma. Fólk það, sem hér um ræðir, eru þrjár ekkjur starfsmanna við Búnaðarbanka Íslands, tvær ekkjur starfsmanna við Skipaútgerð ríkisins og gamall starfsmaður, einnig við skipaútgerðina. Fjhn. þessarar d. hefur athugað frv. og fellst á þær ástæður, sem færðar hafa verið fram því til stuðnings, og ræður hún til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Ég vil aðeins segja örfá orð út af brtt. minni á þskj. 452. Eins og ég gat um í gær, taldi ég ekki rétt, að sú stofnun, sem verður að greiða allan kostnað af slíku hæli sem þessu, hefði engan forsvarsmann í eftirlitsn., sem væri með í ráðum um allar framkvæmdir þar, og þess vegna kom ég fram með þá till., sem hér er til umr. Ég verð að segja, að mér fannst ekki rétt, að hv. d. afgreiddi þetta mál þannig, að sú stofnun, sem ýmsir hér bera vægast sagt misjafnt traust til, væri einhlít um að ráða hælinu án íhlutunar frá ríkisstj. eða forsvarsmönnum ríkissjóðs. Ég hefði talið rétt, að ríkisstj. eða ráðh. hefðu skipað tvo menn í þessa stjórnarn., en ég treysti mér ekki til að fara lengra en þetta. Ef hæstv. ríkisstj. tekst að velja þann mann, sem er reyndur ráðdeildarmaður og stjórnsamur, þá hygg ég, að þessi till. sé til bóta. Ég vil taka það fram, að mér hrýs hugur við, ef fara á að ráða sérstakan embættismann, lækni, sem fastan starfsmann við ekki stærri stofnun, þar sem slíkt mundi eflaust kosta tugi þúsunda, og geri ég ráð fyrir, að hæstv. ríkisstj. reyni að sigla fram hjá þeim skerjum. Ég held, að komast mætti af með að hafa héraðslæknir, þar sem ekki ætti að þurfa daglega heimsókn á þetta hæli. Ég mæli því með, að brtt. mín nái fram að ganga, þar sem ég hygg, að hún verði til mikilla bóta.



Ég hef ekki hlustað á þessar umr., en það hefur komið fram till. frá hv. þm. Dal. um breyt. á 2. gr. frv., þar sem gert er ráð fyrir, að ríkisstj. hafi einn fulltrúa. Ég sé ekki, að þetta breyti miklu og að ástæða sé til að hafa langar umr. um það. Ég tel, að það muni hvorki gera til né frá og till. sé þess vegna alveg óþörf. Ég mun því greiða atkv. móti henni. Ég er þeirrar skoðunar, að stjórn og rekstri hælisins sé bezt borgið með, að stórstúkan hafi það mál með höndum. Rekstur slíkra hæla fer eingöngu eftir því, hvernig þeim er stjórnað. Hér er verið að leggja út í óvissa tilraun, og ég er alltaf dálítið tortrygginn, geri eins ráð fyrir, að þetta geti mistekizt. En ég held, að bezta tryggingin sé sú, að stórstúkan annist rekstur hælisins, þó að engin trygging sé í sjálfu sér til fyrir þessu. Slíkur rekstur er vandasamt verk, og auðvitað er ekki hægt að fullyrða, að stórstúkunni takist þetta, en þó treysti ég henni bezt. Í n. verða þá að minnsta kosti valdir áhugamenn, sem hafa kynnt sér þessi mál, og þeir hugsa sér undir öllum kringumstæðum, að þetta sé rekið sem hæli, en á engan hátt sem fangelsi, en í því liggur mest hætta. Hins vegar er augljóst, að ef ágreiningur kemur upp milli ríkisstj. og stórstúkunnar, mundi ríkisstj. fara fram á, að l. yrði breytt og rekstur hælisins tekinn af stórstúkunni. Og þó að ágreiningur kæmi upp, yrði hann ekki leystur með því, að einn fulltrúinn í n. væri frá ríkisstj. Annað hvort sjónarmiðið yrði að ráða. Hins vegar er tryggilega frá því gengið í frv., að ríkisstj. hefur hin endanlegu völd. Það er ekki hægt að ráða starfsmenn né lækni nema með samþykki ríkisstj.



Það var aðeins eitt atriði í ræðu hv. síðasta ræðumanns. sem ég vil minnast á, sem sé það, að ríkisstj, hafi úrslitaráð, ef ágreiningur kemur upp. Ég vil benda honum á, að síður er hætta á, að ágreiningur komi upp, þegar umboðsmenn ríkisstj. og stórstúkunnar vinna saman frá upphafi. Þá er frekar hægt að sneiða hjá ýmsum skerjum. Ég álít það heppilegast um alla samvinnu, að báðir aðilarnir vinni saman í málunum frá byrjun, bæði þeir, sem hafa áhugann, og hinir, sem bera kostnaðinn.



Ég lýsti yfir því í gær, að ég gæti ekki greitt þessu frv. atkv. út af hinu hneykslanlega ákvæði í 2. gr. En ég vil nú lýsa yfir því, að verði brtt. hv. þm. Dal. samþ., mun ég greiða atkv. með málinu. Brtt. er að vísu aðeins lítil bót á frv., því að það á ekki við, eins og ég sagði í gær, að einstökum félögum sé falinn rekstur stofnana, sem ríkið kostar að öllu leyti, en verði brtt. hv. þm. Dal. samþ., mun ég þó greiða frv. atkv., því að brtt. dregur þó nokkuð úr þessu hneykslanlega ákvæði og gerir það skaðminna.



Út af orðum hv. þm. Dal. um gagnkvæman skilning frá upphafi, þá fer það eftir því, að hve miklu leyti sjónarmið manna fara saman. Væri stj. skipuð mönnum með gagnstæð sjónarmið, þá væri það til að torvelda reksturinn. En út af því, sem hv. þm. Eyf. sagði, að hann gæti ekki greitt frv. atkv., nema brtt. hv. þm. Dal. yrði samþ., vil ég segja það, að ég held, að það skipti litlu máli og frv. muni borgið, hvort sem hann er með því eða móti.