Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti vill taka það fram að sex mál eru á dagskrá þessa fundar, bæði umræða og atkvæðagreiðsla.

Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti og breytingartillögum meiri hlutans milli umræðna. Það lýtur að virðisaukaskatti en þar er gert ráð fyrir að sú breyting verði á efra þrepi virðisaukaskattsins að í stað þess að hann hækki í 25% hækki hann um 0,5% meira eða í 25,5%. Þá hefur komið fram milli umræðna að tekjur af virðisaukaskatti og raunar tekjur af skattheimtu almennt verði ívið meiri en ráðgert var við framlagningu fjárlagafrumvarpsins eða um 3 milljarðar kr., þar af fáist 1.600 millj. kr. meira af óbreyttum sköttum í tekjur á næsta ári vegna endurmats á tekjum af virðisaukaskatti. Gerir það að verkum að unnt er að falla frá að sinni nýju virðisaukaskattsþrepi, 14%, sem fyrirhugað var. Það þrep sætti nokkurri gagnrýni í umfjöllun nefndarinnar vegna aukningar á flækjustigi auk þess sem þeir sem um skattframkvæmd fjalla bentu á að nú um áramótin er verið að gera mjög umfangsmiklar kerfisbreytingar á skattumdæmunum sem og að innleiða miklar kerfisbreytingar í tekjuskatti þannig að það væri ekki heppileg tímasetning að ráðast í þetta jafnhliða og verða því ekki breytingar á neðra þrepi virðisaukaskattsins, 7%-þrepinu svokallaða. Þó er viðbúið að í það þurfi að ráðast síðar á tímabilinu, enda margyfirlýst af hálfu ríkisstjórnarinnar að þær skattalækkanir sem ráðist hefur verið í á undanförnum árum, bæði í virðisaukaskatti og tekjuskatti, muni vegna aðstæðna í ríkisfjármálum þurfa að afturkalla í ýmsum áföngum. Hér eru sömuleiðis gerðar tillögur um áfengisgjöld og gjöld á tóbak og er um þær að segja að þar er í þriðja sinn á árinu verið að hækka þau gjöld og gerir meiri hlutinn ekki athugasemdir við það, enda var nokkurt svigrúm til slíkra hækkana því að þessi gjöld höfðu ekki fylgt verðlagi mjög lengi. Meiri hlutinn telur engu að síður að þau sjónarmið sem fram hafa komið í umfjöllun fyrir nefndinni að það fari að nálgast þau mörk að frekari hækkanir umfram þetta og umfram verðlagsþróun almennt kunni að hafa áhrif á tekjustofninn sjálfan þannig að hann fari að skreppa saman og hækkanir skili ekki tilætluðum árangri, en telur hins vegar að líkur séu á að sú hækkun sem hér er lögð til skili umtalsverðum árangri á næsta ári, m.a. í ljósi umsagnar frá Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins. Hér er sömuleiðis verið að fjalla um vörugjöld í bensíni og bifreiðagjöldin sem eiga að skila 600 millj. annars vegar og 500 millj. hins vegar og eru ekki gerðar tillögur að neinum breytingum á þeim en hér er líka um að ræða umtalsverðar breytingar á aukatekjum ríkissjóðs, svokölluðum dómsmálagjöldum meðal annars að langstærstu leyti. Það eru gjöld sem ekki hafa hækkað með verðlagi um margra ára skeið eða frá 2004 og verður því umtalsverð hækkun á en ekki eru gerðar tillögur að breytingum á því. Hins vegar vil ég leggja áherslu á að heppilegra er í slíkri gjaldtöku að sú gjaldtaka fylgi verðlagi með skemmra millibili þannig að ekki þurfi að koma til hækkunar slíkra gjalda í svo stórum stökkum eins og hér um ræðir og það sé almennt farsælla um skattframkvæmdina. Öllum er ljóst hvers vegna verið er að gera þessar tillögur að hækkun á gjöldum á vöru og þjónustu. Við búum við gríðarlega mikinn halla á ríkissjóði og þann halla verður að brúa, bæði á tekju- og gjaldahliðinni. Gert er ráð fyrir að ívið meira af honum verði brúað á gjaldahliðinni yfir þetta lengra tímabil, næstu þrjú árin, og þær tillögur sem hér eru að breytingu á óbeinu sköttunum miðast náttúrlega að því að auka tekjur af því. Sem betur fer er þó þörfin fyrir nýjar skatttekjur í virðisaukaskatti og vörugjöldum talsvert lægri en hún var ætluð í fjárlagafrumvarpinu og því skemur gengið en þar var gert ráð fyrir enda hefur samdráttur í samfélaginu sem betur fer orðið minni en menn hafa ráðgert og er það út af fyrir sig vel, því að það hefur auðvitað um leið ákveðin jákvæð áhrif á verðlagsáhrifin.

Frú forseti. Hér erum við að ræða verulega miklar hækkanir á sköttum á almenning, hækka vísitölu, hækka lán, hækka framfærslu almennings og ég vil spyrja hv. þm. Helga Hjörvar, formann efnahags- og skattanefndar, hvort ekki hefði verið skynsamlegra í þessari stöðu að fara yfir á hugmynd sjálfstæðismanna um að skattleggja séreignarsparnaðinn, sem hefði getað frestað öllum þessum skattahækkunum í heilt ár og auk þess getað aukið afgang hjá ríkissjóði töluvert mikið, sparað honum vaxtagjöld og sitthvað fleira. Það hefði í rauninni ekki komið á neinn máta við hvorki starfsemi séreignarsjóðanna né sjóðfélaga þeirra þar sem eingöngu er um það að ræða að ríkið tekur til sín skattalega eign sem það á í sjóðunum og notar hana í þessu tilliti núna þegar mest á reynir að viðhalda krafti og þrótti í atvinnulífinu eins og mögulegt er en ráðast ekki á það að ósekju þegar það liggur illa við höggi. Sama á við um heimilin, þau eiga mjög erfitt með að greiða hærri skatta í núverandi stöðu en eftir ár eða svo geta þau það örugglega. Skattahugmyndir sjálfstæðismanna hefðu leyst þetta allt saman og hefðu getað sparað mönnum allar þessar skattahækkanir sem menn eru að fara út í og gefið ríkissjóði auk þess meiri afgang að ég tali ekki um sveitarfélögin sem líka hefðu fengið 40 milljarða með þeim hætti.

Virðulegi forseti. Það hefur áður komið fram hjá mér að ég tel hugmyndir um skattlagningu séreignarsparnaðar koma vel til greina og þær geti vel orðið hluti af þessu stóra verkefni, en það hefur jafnframt komið fram að ég tel að þær firri okkur ekki því að þurfa að taka á sjálfum undirstöðunum í tekjuöfluninni til að tryggja tekjur ríkissjóðs til lengri tíma. Það er hins vegar hárrétt hjá hv. þingmanni að hvað viðkvæmast í þessu eru auðvitað neysluskattarnir og því höfum við lagt áherslu á að reyna að stilla hækkunum þeirra sem allra mest í hóf til að halda niðri vísitöluáhrifum, og ég held að í ljósi þess gríðarlega bils sem þarf að brúa séu þær breytingar sem hér eru lagðar til eins hóflegar og vænta mætti eftir algert hrun eins og hér er orðið. Það er líka kannski ekki síst ástæða til að horfa til og hlífa eins og frekast er kostur tekjuskatti einstaklinganna vegna þess að það er hann sem skiptir fólkið, almenning sjálfan, hvað mestu máli en ástæða er um leið til að hafa ákveðnar áhyggjur af því í neyslusköttunum að ef of langt er gengið í þeim verði það til að auka á samdrátt í hagkerfinu og hafa neikvæð áhrif með þeim hætti. Þess vegna er full ástæða til að hlýða á öll varnaðarorð í þeim efnum. En ég ítreka bara að í ljósi þeirra aðstæðna sem við erum í tel ég að hér sé um að ræða ráðstafanir sem telja verði eðlilegar.

Frú forseti. Verulegu máli skiptir í hvaða röð aðgerðirnar eru gerðar. Þar sem allar skattaráðstafanir ríkisstjórnarinnar virðast meira og minna beinast gegn áhættufé, gegn atvinnu með þeim hætti og hækkun á tryggingagjaldi er sömuleiðis gegn atvinnu. Það getur orðið til þess að fyrirtæki verði gjaldþrota, hér verði atvinnuleysi meira en þyrfti og mikilsverð þekking og verðmæti tapist. Verulega mikil verðmæti tapast í hvert einasta skipti sem fyrirtæki verður gjaldþrota, bæði í þekkingu starfsmanna, uppbyggingu fyrirtækisins o.s.frv. Þessi þekking fer forgörðum, þessi verðmæti fara forgörðum við það að skattleggja fyrst heimilin og atvinnulífið og ætla svo síðan að taka út séreignarsparnaðinn í staðinn fyrir að fara í hina röðina.

Virðulegur forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að það skiptir máli í hvaða röð þetta er gert. Það sem er mikilvægt núna er að treysta undirstöðurnar til framtíðar og vinna að leiðréttingu á þeim mistökum sem við sannarlega gerðum í þinginu í því að ráðast í lækkanir á sköttum sem ekki var innstæða fyrir á sinni tíð. Hvað varðar þátttöku atvinnulífsins í þessu þá er það alveg rétt að við erum að kalla eftir umtalsverðri þátttöku atvinnulífsins í þessum leiðangri öllum, bæði í tryggingagjaldinu, í auðlindagjöldunum, í hækkun á fjármagnstekjuskatti og hækkun á skatti af hagnaði fyrirtækja o.s.frv. Það er auðvitað líka gert til þess að hlífa almenningi eins og kostur er því að allt sem atvinnulífið leggur með þeim hætti til dregur úr þörfinni fyrir hækkanir á fólkið í landinu.

Hæstv. forseti. Þetta er mjög athyglisverð umræða sem hér fer fram og ekki síst í andsvörum þar sem fram kemur í máli hv. þm. Helga Hjörvars að það sé meiningin hjá ríkisstjórninni að reyna að hlífa almenningi. Mig langar því að spyrja aðeins út í þær hækkanir sem felast í þessu frumvarpi sem eru á bensíngjaldi 4%, á olíugjaldi 3% og á bifreiðagjaldi 10%. Þessar hækkanir sem og aðrar sem hafa verið gerðar á þessum gjöldum að undanförnu ásamt því frumvarpi sem samþykkt var áðan um umhverfis- og auðlindaskatt, koma ekki síst niður á heimilum landsins vegna þess að þar fer fram notkun á bifreiðum, heimilin eru vissulega með slík tæki í sinni umsjá og notkun, og ekki síst leggst þetta þungt á landsbyggðina. Þess vegna skýtur svolítið skökku við að segja að það sé stefnan hjá ríkisstjórninni að reyna að hlífa heimilum landsins að einhverju leyti í þessu skattahækkunarprógrammi. Ég get bara ekki séð þess stað, því miður. Og þá langar mig kannski að fá það aðeins skýrar fram hjá hv. þingmanni hvar nákvæmlega maður sér þess stað í skattahækkunarstefnu ríkisstjórnarinnar vegna þess að ég kem ekki auga á það og ég get ekki ímyndað mér að þeir aðilar sem hafa farið t.d. inn á skattareikninn á netinu geti séð að það sé verið að hlífa þeim og heimilum þeirra eitthvað sérstaklega í hinu mikla skattahækkunarprógrammi ríkisstjórnarinnar. Þess vegna spyr ég, af því að ýmsir hv. þingmenn stjórnarflokkanna, og þar á meðal sá ágæti hv. þm. Helgi Hjörvar, hafa tekið ágætlega í séreignarsparnaðarhugmynd Sjálfstæðisflokksins: Hefur hún verið skoðuð eitthvað sérstaklega af hálfu ríkisstjórnarflokkanna eða er henni einfaldlega hent út af borðinu af því að hún kemur frá sjálfstæðismönnum?

Virðulegur forseti. Það er þannig að við höfum fjallað um þær hugmyndir í hv. efnahags- og skattanefnd og munum eflaust halda áfram að gera það. Margt í þeim hugmyndum hefur hlotið þar ágætlega jákvæðar undirtektir. Hins vegar er það rétt hjá hv. þingmanni að verið er að auka álögur á almenning í ýmsum gjöldum sem hér um ræðir. Það væri auðvitað líka, og ég hygg að hv. þingmaður geti verið mér sammála um það, býsna mikið óraunsæi að ætla að við förum í gegnum hrun og tökum á stærsta halla í rekstri ríkissjóðs fyrr og síðar án þess að það þurfi að koma til þeirra að einhverju marki, en það skiptir máli að stilla þeim í hóf eins og unnt er og ég hygg að hv. þingmaður sjái kannski best áherslurnar í því í tekjuskattsfrumvarpinu þar sem tekjum undir 200 þús. kr. er algjörlega hlíft. En auðvitað er það rétt, eins og komið hefur fram hjá hv. þingmanni og ýmsum öðrum hér í umræðunni, að mikilvægt er að gæta hófs í þessu. Það að atvinnulífið tekur svona myndarlegan þátt í því að greiða í raun og veru skattahækkanirnar í gegnum tryggingagjöldin, í gegnum auðlindagjöldin o.s.frv., dregur auðvitað mjög úr þörfinni fyrir hækkanir á virðisaukaskatti og á tekjusköttum eins og núna er.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég verð að fagna því að séreignarsparnaðarhugmynd okkar sjálfstæðismanna verður rædd áfram í efnahags- og skattanefnd og ég treysti því að það verði gert af fullum heilindum og fullri alvöru vegna þess að ég tel að þetta sé leiðin sem þurfi að fara. Það kom fram í umræðu í gær hjá hv. þm. Ögmundi Jónassyni að hann teldi að þetta gæti orðið neyðarráðstöfun sem grípa þyrfti til ef ástandið hér versnaði eitthvað. En það er einfaldlega þannig, frú forseti, að við erum í þeirri stöðu að við þurfum að fara þessa leið. Ég held að allir sem setjast yfir þetta af einhverri alvöru sjái það. Þá langar mig að spyrja hv. þingmann hvort það hafi verið skoðað á borði ríkisstjórnarflokkanna hvaða áhrif þetta skattahækkanaprógramm komi til með að hafa á landsbyggðina sérstaklega.

Virðulegur forseti. Ég er ánægður með að þingmaðurinn er ánægð með að við höldum áfram málefnalegri umfjöllun um tillögur í skattamálum í efnahags- og skattanefnd hvort sem þær koma frá minni hluta eða meiri hluta. Ég held að það sé mikilvægt í nefndarstarfi í þinginu að við horfum til tillagna hvaðan sem þær koma og fjöllum um þær með málefnalegum hætti og séum opin fyrir því að taka tillit til góðra breytinga eins og við gerðum ágætlega í gær þegar við samþykktum tvær breytingartillögur minni hlutans við nýsköpunarmálin sem hér hefur verið ákaflega góð samstaða um. Hvað varðar áhrifin á landsbyggðina eru þau auðvitað umtalsverð eins og á landið allt. En sérstök úttekt þar að lútandi hefur ekki farið fram þó að menn geti lagt mat á það með hvaða hætti ólík gjöld leggjast á ólíka landshluta og 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. framsögumanni Helga Hjörvar fyrir framsögu hans áðan. Hér er verið að leggja á skatta, leggja á gjöld og alltaf er það almenningur sem á að standa þar með opið veskið og greiða fyrir. Ég hef áhyggjur af þróun mála eins og kemur fram í frumvarpinu varðandi dómstólana, það er verið að hækka mikið alla þá flokka sem finna má í lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs, með síðari breytingum. Fram kom hjá ritara nefndarinnar að einstakir liðir væru að hækka um rúmlega 1.000%, verið er að hækka aðgengi að dómstólunum upp í 15 þúsund, nei upp í 50 þúsund. Það er verið að hefta aðgengi fólks að dómstólunum, það er stjórnarskrárbundinn réttur sem segir að allir skuli hafa aðgang að dómstólum óháð tekjum. Ég minni á að gjafsóknarákvæðið var mjög þrengt þannig að færri geta rekið mál sín fyrir dómstólum á gjafsóknarákvæði. Ég hef áhyggjur af þessu öllu saman. Í frumvarpinu er líka að finna framlengingu á því að fólk geti tekið út séreignarsparnað sinn. Ríkisstjórnin vill ekki fara leið sjálfstæðismanna að innskatta séreignarsparnað strax en veitir samt fólki svigrúm til að taka hann út með þessum hætti og eyða þá sínum séreignarsparnaði og verður hann þá þar með aðfararhæfur lendi fólk í greiðsluerfiðleikum og gjaldþroti, en meginregla lífeyrissjóðakerfisins er að lífeyrisgreiðslur séu undanþegnar gjaldþrotum. Þetta er í takti við vinnu ríkisstjórnarinnar en ég hef svo sem enga beina 

Virðulegur forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að hér er verið að hækka aukatekjur ríkissjóðs sem lúta að dómsmálagjöldunum mjög umtalsvert. Almennt er það um 50% sem helgast bara af verðbólgunni frá því þegar þau síðast voru hækkuð. Eins og kom fram í framsöguræðu minni er óheppilegt að slík gjöld séu ekki hækkuð með reglulegra millibili, þannig að ekki þurfi að koma til svona mikilla hækkana eins og er þegar dregst úr hófi að leiðrétta þau miðað við verðlag. Hvað varðar hækkunina á stefnunum sem er hækkun upp í 15 þús. kr. er það rétt að sú hækkun er umtalsvert umfram þessi 50%. Þar búa bara að baki þau sjónarmið að það að stefna sé umtalsverð ákvörðun og að 15 þús. kr. sé málefnalegt gjald sem taki mið af meðalhófi. Ég held að það sé eitthvað sem hv. þingmaður getur tekið undir að það er auðvitað líka mikilvægt að gæta að dómstólunum og starfsumhverfi þeirra núna þegar mikið er af málum hjá þeim og á þeirra könnu og gríðarlega mikið álag þar. En ég vil líka taka undir með hv. þingmanni að í þessu efni kynni þá fremur að vera, ef menn vilja bregðast við, ástæða til að skoða aftur gjafsóknarþáttinn sem var því miður þrengt umtalsvert að og ég get tekið undir áhyggjur hv. þingmanns af því.

Virðulegi forseti. Ég sagði 50 þús. kr. áðan en þetta eru 15 þús. kr., ég er búin að finna þetta núna í frumvarpinu, ég mundi það rétt og sagði það í upphafi. Ég vil benda hv. þm. Helga Hjörvar á að 15 þús. kr. er heilmikill peningur fyrir fólk sem ekki á hann til. Vissulega er verið að skerða réttindi þeirra sem ekki hafa mikið á milli handanna með því að hækka þetta í þessa upphæð. Þetta er ákvörðun ríkisstjórnarinnar en við megum ekki búa í þannig landi að ekki hafi allir aðgang að dómstólunum, því að þetta er eins og ég segi vissulega há upphæð fyrir þá sem eiga um sárt að binda og þurfa að sækja rétt sinn og geta það jafnvel ekki út af því að verið er að þrengja aðgengi að dómstólunum. Þetta þurfum við að athuga. Ég geri mér fulla grein fyrir því að það verður mikið álag á dómstólunum í framtíðinni en það má ekki vera með þeim hætti að fólk geti ekki 

Virðulegur forseti. Það er hárrétt hjá hv. þingmanni að það er mikilvægt að við þrengjum ekki aðgengi fólks að dómstólunum, að það hafi aðgang að þeim. Það er líka alveg rétt að 15 þús. kr. er fjárhæð sem skiptir fjöldann allan af fólki hér á landi verulega miklu máli. Það er um leið líka rétt að það að stefna er nokkuð sem skiptir verulega miklu máli og svona í ljósi annarrar gjaldtöku í samfélaginu held ég að hér sé ekki of langt gengið og því hefur nefndin ekki gert tillögur að breytingum á þessu.

Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um ráðstafanir í skattamálum (virðisaukaskattur o.fl.), frá 1. minni hluta efnahags- og skattanefndar. Með frumvarpinu eru meðal annars lagðar til breytingar á lögum um virðisaukaskatt, lögum um bifreiðagjald, lögum um gjald af áfengi og tóbaki, lögum um olíugjald, lögum um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., lögum um aukatekjur ríkissjóðs og lögum um skuldatryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Breytingartillögur á framangreindum lögum varða tekjuöflun ríkissjóðs í samræmi við forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2010. Samanlagt er talið að breytingarnar skili ríkissjóði um 14,7 milljörðum kr. á heilu ári. Hafa verður í huga að áætlaðar breytingar á virðisaukaskatti eiga að koma til framkvæmda í tveimur áföngum og eru tekjuáhrif frumvarpsins árið 2010 því áætluð um 13,9 milljarðar kr. Breytingar á virðisaukaskattskerfi og afleiðingar þess. Samkvæmt frumvarpinu verða gerðar grundvallarbreytingar á fyrirkomulagi neysluskatta. Má þar nefna tilfærslu ýmissa vara í hærra virðisaukaskattsþrep og fjölgun þrepa. Í fyrsta lagi verður efra þrepið hækkað til jafns við heimsmetið sem m.a. Danir eiga, úr 24,5% upp í 25%. Í öðru lagi verður búið til nýtt 14% milliþrep frá 1. mars 2010, en undir það falla sykurvörur og óáfengar drykkjarvörur, auk sölu veitinga í veitingahúsum og kaffihúsum samkvæmt frumvarpi ríkisstjórnarinnar. Þá kem ég að stuttum fundi efnahags- og skattanefndar og grundvallarbreytingum sem þar voru gerðar og það eru ekkert voðalega margir klukkutímar síðan. Á stuttum fundi efnahags- og skattanefndar kl. 20.30 18. desember, þ.e. í gærkvöldi, samþykkti meiri hlutinn grundvallarbreytingar á frumvarpinu sem felast í því að horfið er frá nýju 14% skattþrepi en í staðinn er ætlunin að hækka hæsta þrepið upp í 25,5% í stað hækkunar í 25% eins og frumvarpið gerði ráð fyrir en sá skattur er núna 24,5% og hefur verið lengi. Verður því heimsmet Dana slegið ef samþykkt verður. Kostir fylgja þessari breytingu sem og miklir gallar - og ég vil undirstrika það að þessu fylgja bæði kostir og gallar. Það verður að gera alvarlegar athugasemdir við svona skyndiákvarðanir. Að sjálfsögðu var ekki leitað umsagna um breytingarnar eða gestir fengnir á fund nefndarinnar. Þess vegna er ekkert vitað hvernig atvinnulífið og fulltrúar launþega, öryrkja, aldraðra og annarra sem málið varðar meta svona breytingar. Og það er náttúrlega mjög alvarlegt, frú forseti, að það skuli ekki hafa verið gert. Kosturinn er sá að ekki er um kerfisbreytingu og mikla flækingu virðisaukaskattkerfisins að ræða eins og mjög margir umsagnaraðilar höfðu bent á og varað við. Nokkuð einfalt ætti að vera að koma þessari breytingu í gegn þar sem einungis er um breytingu úr 24,5% í 25,5% að ræða auk afleiddra breytinga (t.d. fer endurgreiðsla eða hluti virðisaukaskatts í útsöluverði úr 19,6787% í 20,3187%). Er að því leyti farið að ábendingum umsagnaraðila og gesta en einnig ábendingum stjórnarandstöðunnar, sem lagði mikla áherslu á að menn færu ekki í það að breyta virðisaukaskattkerfinu á þann hátt sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Stærsti ókosturinn er að vegna mikilla kjaraskerðinga undanfarið ár og lítilla fjárráða heimila hefur verðskyn almennings stóraukist, sem er jákvætt, og verðteygni þar með. Við slíkar aðstæður kann hærra verð á vöru að minnka umsvif með vöruna og því kynni lækkun virðisaukaskatts jafnvel að auka tekjur ríkissjóðs. Það getur orðið afleiðingin af þessari verðteygni að ef við lækkum prósentuna geta skatttekjurnar aukist. Hækkun virðisaukaskattsins um heilt prósent hækkar verð allra vara og þjónustu í hæsta þrepinu um 0,803% að öðru óbreyttu. Slík hækkun getur minnkað skattstofninn og því aukast tekjur ríkissjóðs ekki um þau 4,08% sem óbreyttur skattstofn gæfi og tekjur ríkissjóðs gætu jafnvel lækkað. Skattstofninn kann að lækka vegna þess að rekstur eða umsvif leggjast af eða minnka, verslun erlendis vex, smygl vex eða önnur undanskot. Þessi áhrif hefðu líklega ekki orðið eins sterk ef neðra skattþrepið hefði verið hækkað t.d. úr 7% í 9%, eða nauðsynlega mikið til að gefa sömu tekjur, þar sem skatturinn er ekki eins þungbær á því skattþrepi. Mjög erfitt er að geta sér til um hvaða áhrif þessar breytingar hafa og kann reynslan ein að leiða það í ljós þó að mjög margir aðrir þættir geti haft áhrif á skattstofninn eins og t.d. uppsöfnuð þörf heimilanna fyrir ný rafmagnstæki, fatnað eða bíla. Ég vil benda á í þessu samhengi, frú forseti, að bílainnflutningur hefur nánast lagst af þannig að eftir einhvern tíma fer að koma mikil þörf fyrir að endurnýja bíla. Nú er það svo að sá minni hluti sem skrifaði þetta nefndarálit var búinn að skrifa það og búa sig undir umræðuna í dag að miklu leyti en síðan gerist eitthvað mjög skyndilegt í gær og menn þurfa að bregðast við því o.s.frv. Nefndarálitið er þess vegna enn þá eins og þessar breytingar hefðu ekki komið fram og verður að lesa sem slíkt. Við fórum í gegnum það að við værum eindregið mótfallin þessum tillögum um þrjú þrep eins og nær allir umsagnaraðilar málsins. Við vekjum sérstaka athygli á því að í nánast öllum umsögnum sem nefndinni bárust auk gesta var varað við upptöku nýs þreps í virðisaukaskatti. Bent hefur verið á augljósar afleiðingar af lögleiðingu tillagna ríkisstjórnarinnar um upptöku milliþreps í virðisaukaskatti og eru hér nefndar þó nokkrar: 1. Flóknari skattframkvæmd og aukinn kostnaður. Vinna skattyfirvalda við eftirlit með röðun vöruheita á skattflokka vex og fjöldi álitamála og vafaatriða eykst. 2. Aukið flækjustig í skattkerfinu - kostnaðarauki fyrirtækja. Vinna fyrirtækja, álitamál og vafaatriði við röðun vöruheita á skattflokka vex. Fyrirtækin í landinu fá skamman frest til að laga tölvu- og bókhaldskerfi sín að þessum breytingum. Mörg fyrirtæki, sérstaklega minni verslunarfyrirtæki, eru ekki með tölvukerfi sem ráða við þessa breytingu, þ.e. þrjú skattþrep, og þurfa því að fara út í dýra endurnýjun tölvukerfa og hugbúnaðarvinnu. 3. Þetta eykur líka hættu á mistökum eins og ríkisskattstjóri benti á í umsögn sinni, að hættan við upptöku á nýju 14% virðisaukaskattsþrepi auki hættu á mistökum við tekjuskráningu, fyrst og fremst við innslátt í sjóðsvél. 4. Möguleikar á skattsniðgöngu aukast. Möguleikar á undanskotum aukast vegna þeirrar freistingar að færa einfaldlega veltu í lægsta þrep virðisaukaskatts auk þess sem oft getur verið vafi um hvar flokka eigi vöru þegar skattstigum er fjölgað. 5. Óeðlileg mismunun í skattlagningu sams konar vara og milli innlendra framleiðenda. 1. minni hluti bendir á að til dæmis muni sykraðar mjólkurvörur og morgunkorn á borð við Cocoa puffs, sem inniheldur 40,5% sykur, þ.e. nánast helmingurinn af Cocoa puffs er sykur, vera áfram í 7% skattþrepi en ávaxtasafar munu bera 14% virðisaukaskatt. Telur 1. minni hluti að hér sé um misheppnaða neyslustýringu að ræða og óþarfa mismunun milli vörutegunda og þar með atvinnugreina. Það var nefnilega meiningin með þessu 14% þrepi að setja þar inn í skatt á sykur en það mistókst með þessum hætti. 6. Mismunun á grundvelli þjónustustigs. Þetta á t.d. við um hækkun tiltekinna matvara í matvöruverslunum með 7% virðisaukaskatti sem og sölu veitingahúsa, mötuneyta og hliðstæðra aðila á tilreiddum mat og þjónustu í því sambandi með 14% virðisaukaskatti, t.d. á grilluðum kjúklingi. Það er sem sagt ekki sama hver afgreiðir og hvernig þó að það sé nákvæmlega sama þjónustan. Með öðrum orðum munu veitingahús sem selja tilbúinn mat sem ætlaður er til neyslu í heimahúsum koma til með að bera 14% virðisaukaskatt en til að mynda matvöruverslanir sem jafnframt selja heitan mat munu áfram vera í 7% skattþrepi. Þetta var á grundvelli þess hvernig kerfið var hugsað með þremur skattþrepum. Þá má líka benda á bakarí, sem ýmist selja vöru út úr versluninni eða til neyslu inni í versluninni með kaffi. 7. Eftirspurn gæti minnkað, eins og nefnt var hér að framan. Íslenskir neytendur eru orðnir mjög virkir eftir að kreppan skall á og því ljóst að eftirspurn er mjög næm fyrir verðbreytingum. Þess vegna er allsendis óvíst hvort hækkun virðisaukaskatts gefi ríkissjóði þær tekjur sem að er stefnt. Þetta ræddi ég áðan. 8. Neikvæð áhrif á atvinnustig. Hækkun á skattlagningu á sérstakar vörur, líkt og sælgæti og drykkjarvörur getur skekkt samkeppni, en nú er komin tillaga um að hverfa frá því. 9. Skattahækkunin hefur neikvæð áhrif á ferðaþjónustu vegna þess að ferðaþjónustan er búin að gera samninga og gefa út verðskrár fyrir allt árið og svona skyndileg hækkun á skattlagningu á virðisaukaskatti kemur slíkri þjónustu mjög illa. Erfitt er að hætta við verðskrár sem gefnar hafa verið út og verður ferðaþjónustan að taka á sig skattahækkunina sjálf. Ef tekst að koma hækkuninni út í verðið, eins og gerist t.d. hjá veitingahúsum, mun það draga úr ferðaþjónustunni eins og þekkt er. Búast má við að umtalsverður samdráttur verði í einkaneyslu þannig að störf tapist og frumvarpið vinni því gegn því markmiði að fjölga störfum í atvinnulífinu. Loks telur 1. minni hluti að eðlilegra hefði verið að hækka neðra þrepið, eins og ég gat um að framan. Þá kemur kafli um gjaldahækkanir. Með frumvarpinu er mælt fyrir um 4% hækkun á bensíngjaldi, 3% hækkun olíugjalds og 10% hækkun bifreiðagjalds. Þær hækkanir sem gerðar hafa verið að undanförnu sem og fyrirhugaðar hækkanir samkvæmt frumvarpi þessu og frumvarpi til laga um umhverfis- og auðlindaskatt koma þungt niður heimilum landsins. Áréttar 1. minni hluti að þessi skattlagning leggst bæði á tekjuminni einstaklinga og þá sem hærri hafa launin en þó hlutfallslega þyngra á þá fyrrnefndu. Þeir sem eru með lágar tekjur komast ekki hjá því að keyra í vinnuna o.s.frv. þannig að þessi skattur sem er óháður tekjum leggst þar af leiðandi þyngra á þá sem eru með lægri tekjur. Þá bendir 1. minni hluti á að þessi aukni kostnaður af ferðalögum kemur hart niður á landsbyggðinni. Þar geta vegalengdir milli vinnustaðar og heimilis oft verið meiri, sækja þarf almenna þjónustu um lengri veg sem og að flutningskostnaður út á land kemur til með að hækka. Getur þetta leitt til ákveðinnar mismununar eftir búsetu. Slíkt getur 1. minni hluti ekki fallist á. Einnig bendir 1. minni hluti á samlegðaráhrif fyrrnefndra hækkana á atvinnulífið. Er þess skemmst að minnast að enn er gengið að ferðaþjónustunni sem jafnframt verður fyrir auknum kostnaði vegna hækkunar á álögum á olíu og bensíni sem og upptöku nýs kolefnisgjalds. Frumvarpið gerir ráð fyrir 10% hækkun á gjöldum á áfengi og tóbaki. Fram kom í gögnum frá Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins að áfengisgjald af sölu áfengis hjá þeim hafi verið 6,7 milljarðar kr. árið 2008 og er áætlað að það verði um 7,8 milljarðar kr. árið 2009. Enn fremur kemur fram að áfengisneysla hefur fylgt þróun ráðstöfunartekna nokkuð vel á tímabilinu 1995–2005. Með tilliti til þeirrar þróunar og þegar gert er ráð fyrir 10% magnsamdrætti í sölu áfengis árið 2010 með sömu hlutfallstölu milli styrkleika er áætlað að gjöldin verði tæplega 7,5 milljarðar kr. fyrir árið 2010. Ef miðað er við sömu forsendur en jafnframt 10% hækkun á áfengisgjaldi er áætlað að gjöldin nemi 8,2 milljörðum kr. árið 2010. Það er álit 1. minni hluta að neytendur séu nú næmari fyrir breytingum á verði en áður eins og áður hefur komið fram, þ.e. verðteygni fari vaxandi. Með þeim miklu skerðingum sem heimili verða fyrir á ráðstöfunartekjum sínum, nái tillögur stjórnvalda fram að ganga, telur 1. minni hluti að áætlaðar tekjur ríkissjóðs af þessari miklu hækkun á áfengis- og tóbaksgjaldi muni ekki skila sér þar sem salan muni dragast meira saman en gert er ráð fyrir. Í frumvarpinu eru lagðar til hækkanir á gjöldum sem um getur í lögum um aukatekjur ríkissjóðs nr. 88/1991. Áréttar 1. minni hluti að þessi þáttur frumvarpsins hlaut litla sem enga umfjöllun innan nefndarinnar og ekki kemur fram hver hefði verið eðlileg hækkun þessara gjalda hvers um sig með tilliti til hækkunar verðlags sem 1. minni hluti gæti að vissu leyti tekið undir, þ.e. ef þetta eru gjöld sem hafa kannski verið óbreytt í 10 ár getur verið ástæða til að hækka þau í takt við verðlag, 1. minni hluti tekur undir það. Í flestum tilvikum er um að ræða yfir 50% hækkun á gjöldum en jafnframt má sjá mörg hundruð prósenta hækkanir og jafnvel upp í yfir 1000% hækkun þegar kemur að gjaldi fyrir útgáfu stefnu við meðferð einkamáls í héraði. Geldur 1. minni hluti varhuga við slíkum breytingum og telur að þótt hugsanlega mætti auka tekjur ríkissjóðs með endurskoðun gjaldanna í huga verði að fara varlega í miklar hækkanir og áréttar að gæta verður að því að aðgengi einstaklinga að dómstólum, óháð efnahag, sé tryggt. Þá er fjallað um séreignarsparnaðinn í frumvarpinu. Í IX. kafla frumvarpsins er lagt til að heimila einstaklingum sem eiga frjálsan séreignarsparnað að taka út allt að 1,5 millj. kr. fyrir staðgreiðslu tekjuskatts og útsvars til viðbótar þeirri 1 millj. kr. sem nú þegar er heimil. Enn fremur er lagt til að núgildandi heimild sem og sú sem frumvarpið kveður á um gildi til 1. apríl 2011. Fram kemur í frumvarpinu að áætlað er að heimilin í landinu innleysi um 20 milljarða kr. á grundvelli viðbótarheimildar en þó kemur fram að þessi fjárhæð er mikilli óvissu háð. Varar 1. minni hluti við þessari almennu upplausn á sparnaði heimilanna á sama tíma og skuldsetning heimilanna er hættulega mikil. Ef markmiðið er að leysa úr vanda þeirra heimila sem eru í sérstökum óviðráðanlegum skuldavanda, bendir 1. minni hluti á að þessi lausn gengur í flestum tilfellum allt of skammt til að leysa alvarlegan vanda - fólk á yfirleitt ekki í vanda upp á eina eða tvær milljónir heldur tugmilljóna - og bendir á að lausnin á þeim vanda kemur fram í breytingartillögu við frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, og fleiri lögum, sem lögð var fram á vorþinginu (þskj. 668, 321. mál) en þar var gert ráð fyrir því að menn gætu leyst út allan séreignarsparnað sinn ef þeir skulduðu mikið og lífeyrissjóðurinn mundi gefa út skuldabréf sem nýttist til greiðslu skatts og skuldarinnar, þannig að þetta kæmi ekki niður á lífeyrissjóðnum, og það yrði eingöngu farið út í svoleiðis aðgerð ef sannað þætti að hún bjargaði fjárhag heimilisins vegna þess að séreignarsparnaðurinn er undanþeginn kröfu í þrotabúi. Það er álit 1. minni hluta að vegna þeirra sérstöku aðstæðna sem nú eru í þjóðfélaginu verði að leita annarra mögulegra leiða til að afla ríkissjóði tekna án þess að leggja auknar álögur á heimilin og fyrirtækin í landinu. Má í því tilliti líta til eignar ríkis og sveitarfélaga sem þau eiga í séreignarsjóðum og felst í frestuðum skattgreiðslum á innstæður, séreign einstaklinga. Eignin felst í því að iðgjöld atvinnurekenda og launþega hafa ekki komið til tekjuskatts eða útsvars en útgreiðslur verða skattaðar þegar þær falla til. Þetta er eitthvað sem allir séreignareigendur eiga að vita af. Bendir 1. minni hluti á að frumvarp um slíkt hefur þegar verið lagt fram á þinginu, samanber þskj. 255, 230. mál. Yrði það frumvarp að lögum fengi íslenska ríkið eingreiðslu í formi tekjuskatts upp á um 74,6 milljarða kr. en 6,8 milljarða kr. í nýjar tekjur á árinu 2010 vegna inngreiðslna á árinu og svo árlega næstu ár. Útsvarstekjur sveitarfélaganna gætu numið 40,5 milljörðum kr. í eitt skipti og tekjuaukinn 2010 og áfram gæti árlega numið 3,7 milljörðum kr. Fjárhæð af þessari stærðargráðu gæti komið í stað allra þeirra skattahækkana sem nú eru boðaðar af ríkisstjórninni og hindrað þannig aukna erfiðleika atvinnulífsins og lækkun á ráðstöfunartekjum heimilanna. Sú skerðing á ráðstöfunartekjum mun án efa koma niður á innanlandsframleiðslu sem mun óumflýjanlega minnka með tilheyrandi lækkun á tekjum ríkissjóðs. Út úr slíkri neikvæðri þróun er erfitt að vinna sig en hún veldur samdrætti í efnahagslífinu og lengir og dýpkar þá kreppu sem þjóðin stendur frammi fyrir. Fyrsti minni hluti leggur því til að frumvarpið verði fellt. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Pétur H. Blöndal og Tryggvi Þór Herbertsson.

Frú forseti. Ég hef lokið við að lesa nefndarálit 1. minni hluta efnahags- og skattanefndar og er orðlaus yfir því að minni hlutinn skuli ekki koma auga á neitt jákvætt í þeim ráðstöfunum í skattamálum sem við ræðum í þingsal núna. Ég vil tiltaka tvær jákvæðar tillögur sem meiri hlutinn gerir og jafnframt ríkisstjórnin, varðandi ráðstafanir í skattamálum. Þar er fyrst að taka að meiri hluti efnahags- og skattanefndar leggur til að það 14% virðisaukaskattþrep sem lagt er til í frumvarpinu verði ekki lagt á eða því hrint í framkvæmd heldur verði þess í stað virðisaukaskatturinn á þeim vörum sem eru í efsta flokki hækkaður úr 24,5% upp í 25,5%. Með öðrum orðum leggur meiri hlutinn til að virðisaukaskattur á vörum sem fólk getur betur verið án en t.d. matvæla, að slíkur skattur hækki fyrst og fremst en að matvælin, sem eru nauðsynjavörur, verði áfram í virðisaukaflokki þar sem er um að ræða 7% virðisaukaskatt. Hin jákvæða breytingin sem verið er að leggja til í frumvarpi hæstv. fjármálaráðherra er að leyfa á áframhaldandi útgreiðslu séreignarlífeyrissparnaðar og á næstu 23 mánuðum getur fólk tekið út 1,5 milljón kr. Mig langar því, frú forseti, til að spyrja 1. minni hluta efnahags- og skattanefndar hvort hann telji þessar tvær breytingar ekki jákvæð skref í ljósi þess að við erum að kljást við mjög mikinn halla á ríkisfjármálum sem þarf að fjármagna með öðru en lántöku.

Frú forseti. Ég tók það sérstaklega fram og það stendur í nefndarálitinu að við föllumst á tvennt: Annars vegar föllumst við á - og það var eiginlega krafa okkar - að skattkerfið verði óbreytt í tveim þrepum og við töldum það kost, það stendur í nefndarálitinu að það sé kostur við þetta kerfi. Þessari breytingu fylgja kostir en einnig miklir gallar. Einn kostur er sá að ekki er um kerfisbreytingu að ræða, það er kostur. Auk þess tölum við líka um og tókum undir að gjöld sem hafa verið óbreytt um árabil séu hækkuð, við tókum það sérstaklega fram þannig að þetta er ekki algjörlega neikvætt. Það sem við töldum vera neikvætt er að efra þrepið skuli hafa verið hækkað og þá eingöngu vegna þeirrar hugsunar að það getur vel verið að við séum komin yfir hámarkið í Laffer-kúrfunni, þ.e. að sérhver hækkun á skattprósentu valdi tekjulækkun vegna þess að skattstofninn dregst saman. Þetta er mjög þekkt og má eiginlega segja að skattalækkanir fyrri ára hjá Sjálfstæðisflokknum hafi einmitt sýnt þetta vegna þess að við skattalækkanirnar jukust skattstofnarnir þvílíkt að tekjur ríkissjóðs, bæði af sköttum á almenning og á hagnað fyrirtækja og vexti og fjármagnstekjur, stórjukust þó að skattprósentan hafi verið lækkuð, sem sýnir það einmitt að Laffer-kúrfan virkar. Meira að segja laun Íslendinga hækkuðu þessi tólf ár sem Sjálfstæðisflokkurinn var í ríkisstjórn sem hvergi annars staðar í heiminum og hefur lítið verið talað um það og hrunið hefur ekki einu sinni náð niður þeirri launahækkun sem varð hér á landi sérstaklega hjá opinberum starfsmönnum sem margir voru með mjög lág laun þegar Sjálfstæðisflokkurinn tók við. Það er því ekki rétt hjá hv. þingmanni að við tökum ekki undir eitt og annað í þessu. Ég hefði viljað sjá, og við bendum á það hérna, að menn hefðu heldur hækkað lægra þrepið.

Frú forseti. Ég vil vekja athygli á því að við, meiri hlutinn á þingi, leggjum til tvær ráðstafanir í skattamálum sem vinna hvor gegn annarri. Við erum að hækka hér virðisaukaskattinn úr 24,5% upp í 25,5% sem mun virka neikvætt á eftirspurn einkageirans en við erum jafnframt að leyfa áframhaldandi úttekt á séreignarlífeyrissparnaði sem mun örva eftirspurnina og ekki síst leiða til aukinna skatttekna sveitarfélaganna sem mörg hver eru mjög illa stödd. Með öðrum orðum, þessar tvær ráðstafanir munu núlla áhrifin út þannig að einkaneysla mun af þessum tveimur ráðstöfunum breytast lítið sem ekkert.

Frú forseti. Hv. þingmaður sagði einmitt það sem ég hafði verið að segja, þ.e. að hækkun á virðisaukaskattinum um eitt prósent gefur ríkissjóði jafnvel ekki neitt, vegna þess að eftirspurn mun minnka. Síðan segir hún að það sé jákvætt að leysa upp séreignarsparnaðinn. Mér finnst það ekki jákvætt, frú forseti. Séreignarsparnaðurinn er eitt af þeim sparnaðarformum sem allt of lítið er til af á Íslandi, íslensk heimili eru allt, allt of skuldsett. Þau ættu að eiga meiri sparnað og hér er kerfisbundið verið að leysa hann upp til þess að mæta ákveðnum erfiðleikum sem heimilin eiga fyrir. Það hefði verið miklu betra að hækka skattana ekkert eins og sjálfstæðismenn gerðu ráð fyrir. Það hefði valdið eftirspurn í þjóðfélaginu sem hefði skapað atvinnu. Við lögðum til að skattleggja séreignarsparnaðinn allan inni í sjóðunum sjálfum án þess að hann væri leystur upp, án þess að sparnaður almennings væri minnkaður. Þá hefði losnað um 110 milljarða með þeim hætti vegna þess að skuldabréfin sem sjóðirnir gáfu út áttu að vera framseljanleg og seljanleg fyrir sveitarfélög og ríki og sveitarfélög og ríki hefðu getað beitt þeim tækjum til þess að örva eftirspurn í hagkerfinu sem ekki veitir af nú sem stendur. Ég tel að þær ráðstafanir sem ríkisstjórnin er að gera og alveg sérstaklega þetta síðasta upphlaup með hækkun úr 24,5 upp í 25 og síðan í 25,5 sé afskaplega misráðið. Ég hef grun um að tekjur ríkissjóðs muni lækka við þá aðgerð.

Virðulegur forseti. Í þessum töluðu orðum er enn verið að halda fund í fjárlaganefnd út af Icesave. Þetta er í þriðja skipti á örfáum dögum þar sem þingsköp eru brotin. Það var ekki búið að gefa leyfi fyrir þeim fundi á þingfundatíma. Í gær reyndi allsherjarnefnd að halda fund með svipuðum hætti og fyrir örfáum dögum var fundur í efnahags- og skattanefnd á meðan þingfundur stóð. Ekki er hægt að ætlast til að virðing Alþingis aukist mikið á meðan Alþingi sjálft fer ekki eftir eigin lögum. Mér ber að vera með framsögu á minnihlutanefndaráliti núna í upphafi fundar og mér ber líka að vera á fundi í fjárlaganefnd til að ræða Icesave. Ég óska eftir leiðbeiningu frá forseta með það hvar í rauninni ég á að vera samkvæmt þingsköpum og hvernig ég á að fara að því sem og aðrir þingmenn að sinna starfi mínu.

Frú forseti. Ég tek heils hugar undir með hv. þm. Þór Saari að það er alveg ófært að halda þingfund hér á meðan á fundi í fjárlaganefnd stendur. Ég vil reyndar vekja athygli á því að við höfum verið að halda fundi í efnahags- og skattanefnd á meðan á þingfundi hefur staðið en það hefur verið gert í samkomulagi við okkur í minni hlutanum, þ.e. í minni hluta efnahags- og skattanefndar. Nú virðist sem slíks samkomulags hafi ekki verið leitað í þessu efni. Því er einboðið að frú forseti fresti þessum fundi á meðan fjárlaganefnd lýkur störfum sínum þar sem ekki hefur verið gert samkomulag um það að fundi fjárlaganefndar skuli fram haldið á meðan á þingfundi stendur. Hér er greinilega verið að brjóta þingsköpin og það er alveg á hreinu að frú forseti verður nú tafarlaust að fresta þingfundi, og sérstaklega í ljósi þess hversu liðleg við höfum verið í stjórnarandstöðunni um meðferð mála fyrir jólahlé væri þetta algjörlega brot á því vinnulagi sem við höfum viðhaft að undanförnu.

Virðulegi forseti. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson og hv. þm. Þór Saari hafa sagt hérna um fundarstjórn forseta. Það er sérstaklega bagalegt að þessar tvær nefndir, annars vegar fjárlaganefnd og hins vegar og efnahags- og skattanefnd, hafi verið að funda á meðan á þingfundum hefur staðið. Og þetta er sérstaklega bagalegt ef við horfum t.d. á það mál sem við erum að ræða núna, sem eru skattamálin, ég hefði talið að fulltrúar í fjárlaganefnd hefðu áhuga á að vita hvernig tekjuhliðinni verður háttað í fjárlögunum og sama á við um efnahags- og skattanefnd, að fá að fylgjast með þeirri umræðu í þinginu. Þetta eru stór mál. Þó að Icesave-málið sé stórt og skipti okkur geysilega miklu máli hlýtur að vera hægt að skipuleggja vinnuna á þinginu þannig að þingmenn geti uppfyllt skyldur sínar sem eru að sitja hér og fylgjast með þingfundum. Ég hvet frú forseta til að fresta þingfundi tafarlaust þar til fundi í fjárlaganefnd lýkur og að það sé a.m.k. leitað eftir samkomulagi við stjórnarandstöðuna um það ef halda á fundi í þingnefndum á meðan á þingfundi stendur.

Forseti hefur upplýsingar um að gert hafi verið ráð fyrir að fundinum væri lokið klukkan tvö og freistar þess að ganga til dagskrár og taka fyrir 5. dagskrármálið í því ljósi.

Frú forseti. Ég mæli enn og aftur eindregið með því að fundinum verið frestað þó ekki væri nema í tíu mínútur þangað til fjárlaganefnd hefur lokið sínum störfum. Þetta er ekki í þeim anda sem við höfum starfað á undanförnum dögum, það er mikill samstarfsvilji af hálfu okkar í stjórnarandstöðunni þegar kemur að þinghléi hér og ég held að við höfum sýnt það. En mér finnst einfaldlega ekki hægt að bjóða hv. þm. Þór Saari upp á það að þurfa að flytja ræðu hér á meðan verið er að fjalla um annað mikilvægt mál í fjárlaganefnd sem tengist Icesave-samningunum, sem hv. þingmaður hefur verið mjög ötull að kynna sér og tala um á vettvangi þingsins. Ég tel að með þessu sé verið að brjóta á réttindum þingmannsins og það er mjög alvarlegt. Ég geri góðfúslega þá kröfu til frú forseta að fresta þingfundi þar til fjárlaganefnd hefur lokið sínum fundi.

Forseti taldi að fundi væri lokið núna í fjárlaganefnd og það væri samkomulag um þessa málsmeðferð, en í ljósi þeirrar stöðu sem hér er komin upp mun forseti gera hlé á fundinum í fimm mínútur. Fundi er frestað í fimm mínútur.

Virðulegur forseti. Við ræðum hér skattabreytingar og einhverjar skattahækkanir líka. Annar minni hluti efnahags- og skattanefndar hefur skilað af sér nefndaráliti um 239. mál. Frumvarp þetta gengur út á breytingar á ýmsum lögum til að auka tekjur ríkissjóðs í samræmi við forsendur í frumvarpi til fjárlaga árið 2010: á lögum um virðisaukaskatt, lögum um bifreiðagjald, lögum um gjald af áfengi og tóbaki, lögum um olíugjald og kílómetragjald o.s.frv. Annar minni hluti telur að fjölþrepa virðisaukaskattskerfi, þar sem markmiðið er að virðisaukaskattur á matvæli sé sem lægstur, sé æskilegt. Þó gerir 2. minni hluti athugasemd við það að samkvæmt breytingartillögu meiri hlutans verði gosdrykkir, svo sem kóka kóla, áfram flokkaðir sem matvæli. Um það er ekki deilt að staða ríkissjóðs er mjög slæm og einhvern veginn þarf að reyna að brúa þann gríðarlega halla sem blasir við. Ríkisstjórnin hefur valið svokallaða blandaða leið þar sem útgjöld eru skorin niður og skattar hækkaðir á almenning og fyrirtæki, leið sem 2. minni hluti telur að geti við þessar aðstæður verið bæði óheppileg og kannski ekki eins þörf og menn ætla. Hér er líka verið að fara út í umtalsverðar hækkanir á gjöldum sem getur orkað mjög tvímælis. Þá hef ég sérstaklega í huga hækkanir á dómstólagjöldum, þ.e. áfrýjunargjöldum til Hæstaréttar og beini þeim tilmælum eindregið til ríkisstjórnarinnar að athugað verði með að auka framlög til gjafsóknar, því dómstólagjöld geta komið í veg fyrir að fólk nái fram rétti sínum fyrir dómstólum, sem er mjög varasamt ef við eigum að standa undir nafni sem réttarríki. Heimilin standa ekki undir frekari skattahækkunum. Það er mat 2. minni hluta að hugmyndafræði um frekari hækkanir skatta á heimili eigi ekki við um þær aðstæður sem uppi eru á Íslandi í dag. Þó svo að Svíþjóð hafi á sínum tíma komist út úr sinni kreppu með skattahækkunum, þá fara þær auknu tekjur ríkissjóðs sem vænst er með skattahækkunum í það að greiða skuldir en ekki í það að auka veltu í samfélaginu. Annar minni hluti vonar að sjálfsögðu að hér sé um tímabundið ástand að ræða en ómögulegt er að segja til um hvað það varir lengi. Ljóst er að aukin skattheimta getur auðveldlega leitt til þess að kreppan dragist á langinn. Annar minni hluti leggur líka áherslu á að aukin tekjuöflun ríkisins fer að stórum hluta í það að greiða vexti af skuldum. Það er þörf á að afla ríkissjóði tekna með öðrum hætti. Hreyfingin hefur lagt til að það verði frekar gert í gegnum þær útflutningsgreinar sem standa vel um þessar mundir. Hægt er að leggja mjög hófleg gjöld á auðlindir, t.d. sjávarútveg og stóriðju sem kaupir mikið af raforku, sem standa fyllilega undir þeim útgjöldum sem borga þarf. Jafnframt mundu þessir atvinnuvegir greiða sanngjörn og hófleg gjöld af því sem þeir hafa hingað til fengið ókeypis. Það væri ábyrg og skynsamleg leið. Annar minni hluti lætur í ljós þá skoðun sína að stjórnvöld hafi í tekjufrumvörpum sínum látið undan þrýstingi áliðnaðarins og Samtaka atvinnulífsins. Hinn almenni borgari hefur ekki verið spurður álits. Svo virðist sem þrýstihópar hafi knúið ríkisstjórnina til að samþykkja lausn sem var þeim hentug. Stór hluti ríkisútgjalda fer nú í að greiða vexti af lánum og allar auknar tekjur sem til falla vegna hærri skatta fara beint í þann útgjaldalið. Einnig er um að ræða umtalsverðan niðurskurð í ríkisútgjöldum með tilheyrandi samdrætti og uppsögnum starfsfólks í stórum stíl, þannig að í rauninni er æpandi þversögn í aðferðum ríkisstjórnarinnar sem hún segir auka eftirspurn. Annar minni hluti vill að lokum lýsa undrun sinni á þeim vinnubrögðum sem viðgengist hafa við gerð þessara fjárlaga. Nú er mér sem nýjum þingmanni ekki kunnugt um hvort þetta eru eðlileg vinnubrögð, en það sem ég hef orðið vitni að við gerð þessara fjárlaga, hvort sem um er að ræða útgjaldahlið eða tekjuhlið, er alveg hreint með ólíkindum. Eins og komið hefur fram í ræðunni er verið að afgreiða skattahækkanir örfáum klukkutímum áður en þær eru teknar fyrir í þingsölum og lítill tími gefst til að skoða afleiðingar þeirra. Breytingar eru gerðar án þess að tilhlýðandi útreikningar á hvað þær kosta fylgi með. Þetta gildir hvort sem um er að ræða efnahags- og skattanefnd eða fjárlaganefnd. Viðamiklar breytingar á viðkvæmum tímum eru mjög varasamar og það ber ekki að afgreiða þær með þeim hætti sem gert er í þessum frumvörpum um skattheimtu og fjárlög. Takk.

Frú forseti. Við ræðum frumvarp um ráðstafanir í skattamálum, en í því er mælt fyrir um miklar hækkanir á alls kyns gjöldum hins opinbera, breytingar á lögum um virðisaukaskatt, lögum um bifreiðagjald, lögum um gjald af áfengi og tóbaki, lögum um olíugjald, lögum um vörugjöld af ökutækjum, eldsneyti og fleira. Lögum um aukatekjur ríkissjóðs og lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Það er með ólíkindum að hv. efnahags- og skattanefnd hafi einungis fengið fjórtán virka daga til að fara yfir þetta frumvarp og önnur frumvörp er snerta grundvallarbreytingar á íslenska tekjuskattskerfinu. Vinnulagið hefur verið með þeim hætti að við nefndarmenn höfum þurft að gera álit okkar á meðan á nefndarfundum hefur staðið, en þeir hafa oftar en ekki staðið frá hálfníu eða níu á morgnana til átta eða níu á kvöldin. Þetta vinnulag er hvorki bjóðandi Alþingi Íslendinga né íslenskum almenningi. Þetta mál er vanreifað og ef menn ætla sér í slíkar umfangsmiklar skattabreytingar, þá eiga menn að taka einhverja mánuði í að fara yfir þær breytingar og hvaða áhrif þær hafa á löggjöfina, en við höfum einungis haft hér örfáa daga. Ég sé að hv. þm. Pétur Blöndal gengur hér fram hjá, en hann hefur staðið dyggan vörð í nefndinni, mætt á fundi og sýnir engin þreytumerki, sem sýnir náttúrlega í hvers lags formi hv. þingmaður er. Mig langar til að fara yfir nokkra efnisþætti málsins. Í fyrsta lagi gjaldahækkanir, sem í ljósi tímapressu eru mjög umfangsmiklar, og vegna þess hve ríkisstjórnin lagði frumvarpið seint fram fór nefndin ekki ítarlega yfir áhrif hækkananna. Sökum þessa hraða gafst einfaldlega ekki tími til að fara yfir einstakar gjaldahækkanir, jafnvel þótt verið væri að breyta 161 gjaldi af 176 í tekjuöflun ríkisins. Verið er að hækka einstaka gjaldaflokka um allt að 1.100%, en þetta hefur ekki verið skoðað í ljósi tímapressunnar. Það er miður að hv. efnahags- og skattanefnd skuli ekki hafa getað sinnt því hlutverki sem henni var falið vegna tímaskorts. Mig langar til að ræða um áhrif frumvarpsins á heimilin, en þetta frumvarp hefur mjög óæskileg áhrif á stöðu þeirra. Þriðji minni hluti telur ljóst að skattahækkanir stjórnvalda muni hafa, eins og ég sagði áður, mjög óæskileg áhrif á stöðu heimilanna sem mörg hver eru yfirskuldsett. Hagsmunasamtök heimilanna hafa bent á að verði allar skattbreytingar og gjaldahækkanir ríkisstjórnarinnar að veruleika muni skuldir heimilanna hækka um 11.900 millj. kr. Ofan á þessar 11.900 millj. kr. eiga síðan eftir að bætast verðbætur og vextir í framtíðinni, þannig að uppsöfnuð áhrif aðgerðanna fyrir heimilin eru álitin vera nærri því fimmtíu milljarðar kr. - fimmtíu þúsund milljónir. Í því samhengi má kannski nefna að vextir á ári af hinu svokallaða Icesave-samkomulagi, ef það verður samþykkt, eru um 43 milljarðar kr. Þessi hækkun á skuldum heimilanna er þvert á það sem heimilin þurfa á að halda, sem er og ætti að vera lækkun á höfuðstól skulda þannig að vandamálið verði viðráðanlegra en það er nú. Við framsóknarmenn höfum á undangengnum mánuðum talað fyrir því að lækka höfuðstól skulda heimila og fyrirtækja vegna þess að svigrúm er fyrir slíkt í efnahagsreikningum bankanna. Ríkisstjórnin og fulltrúar meiri hlutans hér á þingi hafa haldið því fram að það væri lýðskrum að vera með slíkan málflutning. En hvað hefur komið á daginn? Forsvarsmenn bankanna kynna nú leiðir þar sem heimili geta lækkað höfuðstólinn vegna þess að svigrúm er í bönkunum til að gera slíkt. Þannig að málflutningur stjórnarinnar á undangengnum mánuðum hefur beðið algjört skipbrot í þessu máli líkt og svo mörgum öðrum. Mig langar að ræða aðeins, frú forseti, um forgangsröðun ríkisstjórnarinnar. Merkilegt er að sjá forgangsröðun stjórnvalda þegar kemur að skattlagningu á ýmsar atvinnugreinar. Álögur á hópferðabifreiðar munu þegar tillit er tekið til allra hækkana verða um 600 millj. kr. hærri en fyrir breytingar. 600 millj. kr. árleg hækkun á þessa tegund ferðaþjónustu. Málflutningur stjórnarliða um mikilvægi ferðaþjónustunnar er beinlínis hlægilegur þegar þessi áform liggja fyrir. Ef horft er til skattlagningar á stóriðju annars vegar og ferðaþjónustu hins vegar kemur fyrrnefnda atvinnugreinin mun betur út. Ekki er jafnræði í skattatillögum ríkisstjórnarinnar gagnvart þessum atvinnugreinum. Þá fer maður að velta fyrir sér málflutningi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sem hefur talað um ágæti ferðaþjónustunnar á undangengnum árum og talað stóriðjuna niður. Þær breytingar sem hér eru lagðar til eru þvert gegn stefnu Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs. En sá flokkur er orðinn mjög vanur því að koma málum í gegn á Alþingi Íslendinga þvert gegn eigin sannfæringu, enda er það svo að Vinstri grænir eru hvorki áberandi í þessari umræðu né mörgum öðrum. Þetta var málglaðasti flokkur lýðveldissögunnar, en nú heyrir það orðið til viðburða í þinginu ef þingmenn Vinstri grænna koma upp og ræða efnislega um mál. Enda er það svo að mörg þeirra eru algjörlega í andstöðu við stefnu flokksins. Nú langar mig, frú forseti, í ljósi þess að ég fór hér aðeins yfir afskriftir á höfuðstól lána heimilanna, að spyrja hvort frú forseti geti gert hv. þm. Lilju Mósesdóttur, sem er varaformaður efnahags- og skattanefndar, viðvart um það að ég mundi gjarnan vilja hafa hana við þessa umræðu, vegna þess að ég hef ákveðnar spurningar fyrir talsmann Vinstri grænna í efnahags- og skattanefnd, sem snerta þetta mikilvæga mál. Ég mun halda áfram á meðan þessari beiðni er komið til skila, vegna þess að það er mikilvægt að Vinstri grænir geri hreint fyrir sínum dyrum þegar kemur að grundvallarmálum og grundvallarhugsjónum í skattamálum. Það er ekki hægt að skila auðu í þeim efnum og ekki bjóðandi hér. Ég ræddi hér um hópferðabifreiðarnar þar sem - nú sé ég að hv. þm. Lilja Mósesdóttir er mætt til umræðunnar og það verður fróðlegt að heyra hvað hún hefur fram að færa. Ég fór yfir það hér áðan að með öllum þessum gjöldum og skattahækkunum væri verið að leggja um 50 milljarða kr. á heimilin í landinu, heimilin sem eru, eins og hv. þm. Lilja Mósesdóttir hefur bent á, mörg hver yfirveðsett og yfirskuldsett. Á meðal þeirra sem hafa talað fyrir því að leiðrétta ætti höfuðstól lána þessara heimila eru þingmaðurinn Lilja Mósesdóttir, við þingmenn Framsóknarflokks og þingmenn Hreyfingarinnar og því væri mjög athyglisvert að heyra frá hv. þm. Lilju Mósesdóttur hvort hún telji að heimilin geti risið undir þessum auknu álögum. Ég hef margsinnis spurt fjármálaráðherra hvort stjórnvöld hafi gert úttekt á því hvert greiðsluþol heimilanna væri með hliðsjón af öllum þessum hækkunum. Það hefur ekkert svar komið við því. Þannig að innlegg hv. þm. Lilju Mósesdóttur snertir þennan hluta málsins og er nauðsynlegt í þessari umræðu. Til viðbótar við þá miklu álagningu og mismunun á skattlagningu atvinnugreinanna sem ferðaþjónustan verður því miður fyrir liggur gríðarleg hækkun í loftinu, hækkun Keflavíkurflugvallar á lendingargjöldum sem mun hafa veruleg áhrif á uppbyggingu og fjölgun ferðamanna á Íslandi til framtíðar. Þær tölur sem hafa heyrst, en eru reyndar óstaðfestar, eru að hækkun á lendingargjöldum verði jafnvel allt að 79%, sem mun hafa ófyrirséðar afleiðingar á starfsemi ferðaþjónustunnar í landinu. Kannski ekki ófyrirséðar, þetta mun hafa þær afleiðingar að ferðamenn verða ekki jafnmargir og ella, sem mun hafa þau áhrif á íslenska hagkerfið að eftirspurn mun dragast saman og störfum fækka. Það síðasta sem við þurfum á að halda í því árferði sem er hér í dag er að pakka í vörn. Ég vil benda á það sem fulltrúar ferðaþjónustunnar sögðu á fundi efnahags- og skattanefndar um þann hugsunarhátt sem birtist gagnvart íslensku ferðaþjónustunni. Menn þurfa að hugsa sóknarlega og sækja fram fyrir hönd íslenskrar ferðaþjónustu, þannig að störfum á landinu fjölgi og við öflum enn meiri gjaldeyris. En það vantar sem fyrr alla heildaryfirsýn hjá hæstv. ríkisstjórn þegar kemur að sköttum og hvernig menn ætla að haga uppbyggingunni til framtíðar. Alla yfirsýn vantar, enda var þetta frumvarp unnið á mettíma og eins og ég hef sagt áður þá hafa skattafrumvörp ekki verið unnin jafnilla á Alþingi Íslendinga í marga áratugi og það er mikill ábyrgðarhluti hjá ríkisstjórninni og stjórnarflokkunum á Alþingi að standa þannig að málum. Mig langar til að spyrja hv. þm. Lilju Mósesdóttur hvort henni þyki þessi vinnubrögð hér á Alþingi ásættanleg. Mig langar til að ræða aðeins um umhverfisskatta og afsal loftslagsheimilda. Ég veit að sá forseti sem situr nú hér er mjög áhugasöm um það málefni, enda nýkomin af loftslagsráðstefnu í Kaupmannahöfn. Hér er verið að setja á umhverfisskatta, sem er markmið ríkisstjórnarinnar, en hvað er gert um leið? Um leið eru íslensk stjórnvöld að afsala sér loftslagsheimildum með því að sækjast ekki eftir áframhaldandi undanþágu, sem hæstv. fyrrverandi umhverfisráðherra og núverandi hæstv. forseti, Siv Friðleifsdóttir, beitti sér af alefli fyrir á sínum tíma. Hver var málflutningur Samfylkingarinnar þegar þáverandi umhverfisráðherra beitti sér fyrir þessu undanþáguákvæði sem hafði mikil áhrif á uppbyggingu íslensks atvinnulífs til framtíðar? Hæstv. núverandi utanríkisráðherra sagði þá að þessi hugmynd ráðherrans yrði hlegin út af borðinu, það var nú ekkert annað, hlegin út af borðinu. En hver var árangur þáverandi ríkisstjórnar? Jú, Kyoto-bókunin komst í gegn, en nú beitir núverandi stjórn sér fyrir því að Ísland fái ekki áframhaldandi undanþágur, sem ég fullyrði að leiði til þess að störfum fækki á Íslandi til framtíðar litið og íslenska þjóðin verði því lengur að ná sér upp úr þeim öldudal efnahagskreppunnar sem nú blasir við og vægast sagt er það verulegt áhyggjuefni. Verulegt áhyggjuefni. Nú þegar við þurfum að horfa til framtíðar af stórhug og í sóknarhug þá beita íslensk stjórnvöld þessari hugmyndafræði fyrir sig, rétt eins og árið væri 2007 og við gætum leyft okkur allt á sviði efnahagsmála. Nú er staðan ekki þannig. Frú forseti. Mig langar til að ræða hér einn anga þessa frumvarps er snertir útgreiðslu séreignarsparnaðar. Í ljósi margra afleitra ákvarðana ríkisstjórnarinnar í efnahags- og skattamálum, styður sá sem hér stendur það að almenningur geti tekið út séreignarsparnað sinn, allt að 1,5 millj. kr. Margar fjölskyldur geta því miður ekki framfleytt sér í núverandi árferði. Hærri skattar, hækkun á verðlagi, auknar afborganir og lægri laun eru meðal annars ástæða þess. Í ljósi þess hvernig hér er á málum haldið, verðum við að veita heimilunum það svigrúm að geta nálgast sparnað sinn þannig að margir eða sem flestir nái endum saman á erfiðum tímum. Mig langar til að fara aðeins yfir hækkun á virðisaukaskatti. Við í efnahags- og skattanefnd fengum að vita í gærkvöldi að ríkisstjórnin hefði ákveðið að breyta í grundvallaratriðum hugmyndum sínum um virðisaukaskattskerfið. Til stóð að fjölga virðisaukaskattsþrepunum í fjögur, þ.e. sumar vörur yrðu í 0% flokki, aðrar í 7%, enn aðrar áttu að vera í 14%, sem er nýja skattstigið sem ríkisstjórnin leiddi inn og síðan var þetta margfræga skattstig sem hefur verið 24,5% á undangengnum árum. Í gærkvöldi, já, fyrir svona 18–19 klukkustundum, kynnti meiri hlutinn grundvallarbreytingu - og satt best að segja, frú forseti, þá þarf maður að passa sig að hlæja ekki að þessum vinnubrögðum - að fallið hefði verið frá 14% virðisaukaskattsþrepinu, en þess í stað ætti að hækka hæsta þrepið úr 24,5% í 25,5%. Við í meiri hlutanum fórum fram á það í gærkvöldi að fá að fara yfir hvaða áhrif þessar breytingar á skattkerfinu mundu hafa. Það var náttúrlega ekki orðið við því tímans vegna. Þannig að ekkert tillit hefur verið tekið til t.d. verðteygniáhrifa, þ.e. hvað það þýðir fyrir ríkissjóð að hækka virðisaukaskattsstigið úr 24,5% upp í 25,5%. Nú spyr ég hv. þm. Lilju Mósesdóttur: Gefa stjórnarliðar sér það að hlutfallsleg innkoma af þessum skatti verði sú sama þrátt fyrir hækkunina? Vegna þess að fræðin í hagfræðinni eru nú einfaldlega með þeim hætti að með hækkandi sköttum minnkar eftirspurnin. Gera stjórnarliðar sér einhverja grein fyrir því hversu eftirspurnin muni minnka og þar af leiðandi tekjur af þessari breytingu? Við vildum kalla til gesti á fund nefndarinnar, en fengum það ekki, og nú er það staðreynd að fyrir örfáum klukkustundum var lögð til grundvallarbreyting á skattkerfinu sem er hér til umræðu. Þessi vinnubrögð eru algjörlega óásættanleg. Ég spyr hv. þm. Lilju Mósesdóttur enn og aftur hvort hún sé ánægð með þessi vinnubrögð og hvort þetta sé það sem koma skal hjá ríkisstjórninni. Hér á eftir munum við ræða grundvallarbreytingar er snerta skattlagningu á einstaklinga og fyrirtæki. Vinnubrögðin hafa verið með svipuðum hætti í þeim efnum. Við fengum fyrst í morgun kynningu á því hvaða breytingar meiri hlutinn ætlaði sér að gera á skattaumhverfi einstaklinga og fyrirtækja í landinu og umræðan um það mál verður væntanlega í kvöld. Þvílíkt og annað eins. Er þjóðinni einhver sómi sýndur með vinnubrögðum af þessu tagi? Ég segi nei og ég hafna þessum vinnubrögðum. Ég hafna því að hér sé verið að draga í gegnum þingið grundvallarbreytingar á skattkerfinu á einungis nokkrum klukkustundum. Hvað hafa vinnubrögðin frá því hrunið átti sér stað kennt okkur þingmönnum? Greinilega ekki neitt. Greinilega ekki neitt, vegna þess að allt frá hruni hafa mörg frumvörp verið dregin hér í gegnum þingið í skjóli nætur. Á nokkrum mínútum eða klukkustundum hafa mjög stór frumvörp verið kýld í gegnum Alþingi Íslendinga. Hvaða afleiðingar hafa þau vinnubrögð haft? Þau hafa haft þær afleiðingar að Alþingi Íslendinga hefur gert mistök í lagasetningu. Ég held að allir séu sammála um það.  Frú forseti. Mig langar til að nefna og koma inn á þátt er snertir hækkun á dómstólagjöldum, sem ég er nú í grundvallaratriðum sammála, í ljósi þess að fyrir liggur að mikill fjöldi mála mun dælast inn í kerfið á næstu missirum og hækkun á þessum gjöldum getur leitt til þess að við getum staðið undir öflugu dómstólakerfi hér í þessu landi og þurfum þar af leiðandi ekki jafnmikla fjármuni úr vösum skattgreiðendanna til þeirrar starfsemi. En á móti kemur að um leið og menn hækka allverulega það gjald sem almenningur og lögaðilar þurfa að greiða til að geta sótt mál fyrir dómstólum, velti ég fyrir mér jafnræðinu, þ.e. hinum almenna Íslendingi sem hefur kannski ekki mikil fjárráð og aðgengi hans að dómstólum, þ.e. að höfða mál og vernda réttindi sín. Samhliða þessum hækkunum, sem ég er sammála, er ekki lagt til að auka framlög til gjafsóknar, sem hefði þurft að eiga sér stað til að vernda jafnt aðgengi almennings, þannig að þeir sem á annað borð hafa ekki efni á því að sækja mál geti leitað gjafsóknar. Nú sé ég að hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, fulltrúi jafnaðarmanna, er viðstödd þessa umræðu. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hún muni styðja breytingartillögu þess efnis að við aukum framlög til gjafsókna í ljósi þess að verið er að hækka svo mörg gjöld í kerfinu, þannig að þeir sem ekki hafa ráð á því að höfða mál geti leitað slíkra leiða. Það væri mjög áhugavert að heyra fulltrúa Samfylkingarinnar tjá sig um það mikilvæga mál. Að lokum vil ég segja að sá málflutningur sem stjórnarflokkarnir, fulltrúar Samfylkingar og Vinstri grænna, hafa viðhaft á undanförnum mánuðum, að hér ríki norræn velferðarstjórn, eru ein þau mestu öfugmæli sem viðhöfð hafa verið um stefnu einstakra stjórnmálaflokka. Fyrstu verk þessarar norrænu velferðarstjórnar hafa verið þau að skerða kjör aldraðra, öryrkja og námsmanna. Það stendur til að hækka álögur á marga af þessum hópum enn frekar. Skerða réttindi þeirra áfram á næsta ári og á sama tíma kallar ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna sig norræna velferðarstjórn. Þetta er fallegt orð, því er ekki að neita, en hverjar eru gjörðirnar? Hverjar eru staðreyndirnar? Þær eru ekki í anda norrænnar velferðarstjórnar, síður en svo. Ríkisstjórnin verður …  Hvað þýðir það að innleiða þrepaskatt nú á síðasta korterinu fyrir áramót? Hvað þýðir það í útgjöldum fyrir hið opinbera? 200–300 millj. kr. af skattfé almennings sem hefðu getað nýst til þess að standa undir betri velferðarþjónustu, til að mynda á Landspítalanum eða í hinu félagslega velferðarkerfi. Hv. þm. Lilja Mósesdóttir þarf að heyra þetta, hún skrapp hér fram, að 200–300 millj. kr. mun það kosta af skattfé almennings, að innleiða þetta frábæra flækjustig sem vinstri flokkarnir eru að innleiða hér. Hver verður samfélagslegi kostnaðurinn af því að breyta skattaumhverfi fyrirtækja með svo snöggum hætti? Hver verður kynningarkostnaðurinn gagnvart almenningi vegna breytinganna? Nei, frú forseti, hér er illa staðið að málum, mjög illa. Ég vil ekki útiloka einhverjar breytingar á skattkerfinu. Það hefði verið hægt að ná svipuðum árangri í tekjujöfnun með því að hækka persónuafsláttinn og hækka tekjuskattsprósentuna. Það hefði verið hægt að ná svipuðum árangri í þeim efnum. Ég hefði kosið að á sama tíma hefðu menn sest yfir þessi mál í samráði við fremstu sérfræðinga þjóðarinnar á sviði skattamála, gefið sér tíma a.m.k. fram á vorið, til þess - það væri nú ágætt ef ég væri einn með orðið hér í salnum, frú forseti. 
            

Forseti biður aðra þingmenn um að hafa hljóð í salnum.

Ég held að tveir aðrir fundir séu í gangi hér í þessum litla sal. Frú forseti. Allt þetta, allar álögur á heimilin og fyrirtækin, ræðum við hér í skugga Icesave-málsins. Það er verið að leggja 50–60 milljarða kr. í auknar álögur á heimilin og fyrirtækin, álögur sem við mörg hver höfum efasemdir um að þessir aðilar standi undir. Á sama tíma hvílir sá skuggi yfir Alþingi Íslendinga að við eigum eftir að afgreiða Icesave-samkomulagið, sem felur í sér að íslenska þjóðin mun á ári hverju þurfa að greiða 43 milljarða kr. í vaxtagjöld af þeim hrikalegu samningum sem Samfylkingin ber höfuðábyrgð á. Icesave-samningar urðu til á vakt Samfylkingarinnar. Samfylkingin talar hér eins og hún sé nýkomin í ríkisstjórn. Samfylkingin hafði viðskiptaráðuneytið. Samfylkingin skipaði stjórn Fjármálaeftirlitsins. Það var á tíma Samfylkingarinnar sem þessir reikningar sem íslenskur almenningur þarf að greiða hlóðust upp. Svo leyfa hv. þingmenn Samfylkingarinnar sér að tala um Sjálfstæðisflokkinn og Framsóknarflokkinn sem hrunflokkana  Ég hlakka til að eiga orðastað við hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur við 3. umræðu Icesave-samningsins en eins og hv. þm. Pétur Blöndal getur vottað, hefur ekki sést mikið af þingmönnum Samfylkingarinnar hér í þeirri umræðu  
             Nú kallar hv. þm. Sjálfstæðisflokksins að það sé rétt, en þá er ágætt að við munum það að Framsóknarflokkurinn á sína fortíð og Sjálfstæðisflokkurinn líka, við gerum okkur grein fyrir því. En að sitja undir því að þingmenn Samfylkingarinnar komi hér upp eins og einhverjir englar, aftur og aftur, og séu með spunaþræði frá einhverjum - hvað heita þeir nú?  Ég nefni þetta hér, frú forseti, í lokaorðum mínum um skattafrumvarp ríkisstjórnarinnar, vegna þess að hér er verið að leggja á stórauknar álögur á heimilin og fyrirtækin, m.a. til að standa undir Icesave-samkomulaginu. Að lokum vil ég segja í þessari umræðu að talsmenn minni hlutans í efnahags- og skattanefnd hafa bent á að mögulega mætti skattleggja inngreiðslur á séreignarsparnað til að minnka höggið eitthvað gagnvart heimilum og fyrirtækjum. Ég hefði jafnvel séð fyrir mér að ef þessi sparnaður yrði skattlagður gætum við farið í hógværari skattahækkanir á næsta ári, gert áætlun til þriggja ára þar sem við færum blandaða leið. Að við skattlegðum séreignarsparnaðinn og færum hóflegri skattlagningarleið en þá sem sjálfstæðismenn hafa nefnt í umræðunni, að hækka enga skatta á næsta ári, sem í raun og veru frestar bara vandanum um eitt, tvö ár. Ég hefði viljað gera einhverja slíka áætlun í samstarfi við stjórnarflokkana. Það dapurlega í þessari umræðu er að það er ekkert hlustað á okkur, enginn vilji er til þess að eiga samstarf við stjórnarandstöðuna í fjárlagagerð eða þegar kemur að skattamálunum. Á meðan sveitarfélög hringinn í kringum landið vinna að fjárhagsáætlunum sínum þar sem meiri hlutinn og minni hlutinn hittast á öllum stigum málsins og koma sér oftar en ekki saman um það hvernig eigi að haga fjárhagsáætlun viðkomandi sveitarfélaga. Nei, vinnubrögðin hér á Alþingi eru sandkassaleikur þar sem stóri bróðir hlustar ekkert á litla bróður og fer sínu fram sama hvað tautar og raular. 
            

Frú forseti. Eftir sköruglega ræðu hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar líður mér svolítið eins og Lísu í Undralandi því að hann setti bókstaflega alla söguskýringu á hvolf. Það er nú kannski vandamál hans að eiga við. Mig langar að koma inn á alhæfingar hans um afstöðu ríkisstjórnarinnar til svokallaðrar leiðréttingar á höfuðstól þar sem hann vísaði í það að nú séu bankarnir í slíkum athöfnum. Ég vil segja að afstaða ríkisstjórnarinnar hefur verið skýr í þeim efnum, að ekki komi til niðurfellingar skulda sem munu auka álögur á ríkissjóð. Telji bankarnir sig hafa svigrúm þá nýta þeir sér það að sjálfsögðu í þágu lántakenda bankans. Annað hefur aldrei komið til greina og það veit hv. þingmaður mætavel.

Frú forseti. Þetta svigrúm hjá bönkunum hefur alltaf verið til staðar og það hefur verið staðfest. Hv. stjórnarliðar, að undanskilinni hv. þm. Lilju Mósesdóttur, hafa mótmælt þessari alhæfingu okkar þegar við höfum talað um að það sé svigrúm til að ráðast í almennar höfuðstólslækkanir vegna lána heimilanna. Hvað er verið að gera hér þess í stað, þveröfugt? Verið er að leggja til auknar álögur og aukna skatta sem leiða til hækkunar á höfuðstóli lána íslenskra heimila sem mörg hver eru því miður yfirskuldsett. Ég spurði hv. þingmann einnar spurningar en hv. þingmaður kom ekki inn á það, þ.e. hvort hv. þingmaður væri til í að styðja breytingartillögu ef hún kæmi fram um að hækka gjafsóknarsjóðinn í ljósi þess að verið er að hækka gjöld í dómstólakerfinu, þannig að fleiri sem hafa ekki mikil fjárráð geti leitað á náðir dómstólanna en þeim verði ekki synjað sökum þess að þeir hafi ekki efni á því.

Virðulegi forseti. Svarið við þeirri spurningu er einfalt: Ég mun ekki styðja slíka tillögu hvað varðar núverandi fjárlagaár, enda er ekki gert ráð fyrir því á hinum erfiðu fjárlögum sem við erum nú að samþykkja, en ég gæti alveg hugsað mér að taka þátt í því með hv. þingmanni að kanna hvort við gætum gert það fyrir árið 2011. Hvað varðar höfuðstólslækkanir bankanna er það svo að þeir bjóða nú höfuðstólslækkanir sem gefa bankanum sama núvirði í greiðslum. En heimilunum er boðið þess í stað að taka óverðtryggða vexti, fasta til þriggja ára en síðan tekur óvissan við. Ég ætla að vara hv. þingmann við því að lýsa þessu sem einhverri einfaldri lausn því þarna er um flókið mat að ræða sem hver og einn verður að gera upp við sjálfan sig og gefa sér það þá að vextir verði hagstæðir að þremur árum liðnum. Þetta getur verið mikill bjarnargreiði við íslensk heimili.

Frú forseti. Ég ætla að gera þá játningu að ég er fyrir löngu búinn að gefast upp á því að reyna að ræða við meiri hlutann á Alþingi um afskriftir höfuðstóls lána heimilanna, löngu búinn að því. Vegna þess að hv. þingmenn virðast einfaldlega ekki skilja um hvað málið snýst, fyrir utan hv. þm. Lilju Mósesdóttur, sem ég býð spenntur eftir að komi upp í andsvar við mig vegna þess að ég beindi mörgum spurningum til hv. þingmanns. En mér þykir miður að fulltrúi Samfylkingarinnar skuli í umræðunni - um leið og verið er að stórhækka gjöld er snerta dómstólana sem vissulega munu skila miklum tekjum inn í ríkissjóð og það er vel - útiloka það að aukin framlög verði til gjafsóknar. Þetta er ekki í anda jafnaðarstefnunnar, það er alveg á hreinu og það er miður að heyra fulltrúa jafnaðarmannaflokks Íslands útiloka það vegna þess að um réttlætismál er að ræða.

Herra forseti. Ég ætla að spyrja hv. þm. Birki Jón Jónsson hversu mikið hafi verið rætt um áhrif þessarar tekjuöflunar ríkissjóðs á skuldir heimilanna af því að komið hefur fram í fréttatilkynningu frá Hagsmunasamtökum heimilanna að þeir óbeinu skattar sem hér er verið að tala um munu hækka lánin um 13,4 milljarða strax við gildistöku og a.m.k. 42 milljarða til viðbótar á lánstíma lánanna. En þegar ég fletti nefndarálitinu frá meiri hlutanum, finn ég eina, nei, hálfa setningu þar sem minnst er á að um talsverða fjárhæð sé að ræða sem væri mjög íþyngjandi fyrir heimilin og fyrirtækin í landinu og hefði einnig áhrif til hækkunar vísitölu neysluverðs. Var eitthvað um þetta fjallað? Var eitthvað fjallað um leiðir til að koma í veg fyrir þessa víxlverkun skattlagningar hjá ríkissjóði til að afla sér aukinna tekna og áhrif á lán heimilanna? Eins og hv. þingmaður fór mjög vandlega í gegnum í ræðu sinni er skuldastaða heimilanna 

Frú forseti. Eins og ég fór yfir í ræðu minni var lítill tími til stefnu. Hv. formaður nefndarinnar, Helgi Hjörvar, á alla mína samúð að hafa þurft að halda utan um umfangsmikið starf sem átti einungis að taka nokkra daga í meðförum þingsins. Ég vona að vinnubrögð sem þessi muni aldrei endurtaka sig er snerta grundvallarbreytingar á skattkerfi ríkisins. Þess vegna gafst okkur ekki tími til að ljúka umræðu um áhrifin sem þetta mundi hafa á heimilin og hvort hægt væri að takmarka þessi neikvæðu áhrif. En ég vil upplýsa að hv. þm. Eygló Harðardóttir hefur verið með þingmál sem mun verða skoðað og um það er samkomulag, þ.e. að verðtryggingin verði tekin til sérstakrar skoðunar í viðskiptanefnd eftir mikla baráttu hv. þingmanns. Það er mikið hagsmunamál að þetta verði skoðað, þau hrikalegu áhrif sem hækkun á sköttum og gjöldum hafa á skuldir heimilanna. Ég ber miklar væntingar til þess að viðskiptanefnd muni skila 

Frú forseti. Í ljósi svars hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar mundi ég telja að það ætti raunar að leggja fram breytingar á lögum, þ.e. að með öllum frumvörpum sem varða þess háttar hækkanir á vegum ríkisins væri sérstaklega reiknað út áhrifin á vísitölu neysluverðs af því að það er eitthvað sem hefur vantað mjög upp á þegar við þingmenn höfum verið að fara í gegnum ýmis mál. Við lentum í því á sumarþinginu þegar verið var að leggja til hækkanir á bifreiðagjöldum og áfengis- og tóbaksgjöldum að menn sátu hérna með GSM-símana sína klukkan 10 og 11 að kvöldi og voru að reikna út áhrifin á lán heimilanna. Nú held ég að við höfum kannski haft aðeins meiri tíma þó að ekki hafi verið mikill tími til að vinna þetta mál, þá er samt sláandi að sjá að það er enn á ný einhver úti í bæ sem hefur vonandi haft betri tækni en GSM-síma til að reikna út hver kostnaðurinn við þetta er, og sláandi að hv. meiri hluti í efnahags- og skattanefnd telur þetta ekki merkilegra en svo að leggja hálfa setningu í nefndaráliti sínu um áhrifin á lán heimilanna.

Frú forseti. Þetta er mjög áhugaverður punktur sem hv. þingmaður kom inn á og er í raun algjörlega ný hugsun um hvernig við eigum að starfa á Alþingi. Við erum alltaf að hugsa um ríkissjóð og hvaða áhrif einstakar breytingar hafa á ríkissjóð. En er verið, a.m.k. í sumum frumvörpum, að telja áhrifin á heimilin? Það er ekki tekið fram, t.d. í kostnaðarumsögn fjármálaráðuneytisins. Það er ný hugsun sem við þurfum náttúrlega að fara að innleiða hér í þinginu. Sveitarfélögin hafa bent á það lengi að breytingar á lögum er snerta sveitarfélögin - það er yfirleitt ekki tekið fram í kostnaðarumsögnum og þau fá ekki aðkomu að vinnslu frumvarpa til að meta áhrif á kostnaðinn. Við eigum að sjálfsögðu að fara að taka upp þau vinnubrögð að horfa heildstætt á þær afleiðingar sem ákveðnar breytingar hafa, ekki bara fyrir ríkissjóð sem er í erfiðleikum heldur líka fyrir heimilin sem glíma jafnvel við meiri erfiðleika en ríkissjóður núna.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson beindi mörgum fyrirspurnum til mín ásamt því að lýsa því hvar í salnum ég væri stödd og ekki stödd. Ég ætla að reyna á þeim stutta tíma sem ég hef fengið úthlutað að svara þessum fyrirspurnum og vil byrja á að nefna að efnahags- og skattanefnd var mjög vel meðvituð um áhrif þessara skattahækkana á skuldir heimilanna. Það er m.a. ástæða þess að falla á frá 14% virðisaukaskattsþrepinu. Við erum með öðrum orðum að draga úr skattheimtu um alla vega 3 milljarða miðað við upphaflega áætlun. Auk þess vil ég nefna að ríkisstjórnin hefur farið í hliðarráðstafanir til að auðvelda heimilum að standa undir greiðslubyrði lána og nægir í því sambandi að nefna greiðsluaðlögun og greiðslujöfnun. Ég skal þó viðurkenna að þessar aðgerðir eru ekki langtímaaðgerðir.

Frú forseti. Þessar aðgerðir eru ekki langtímaaðgerðir, sagði hv. þm. Lilja Mósesdóttir. Ég get tekið undir það. Það er algjör skortur á framtíðarsýn, algjör. Ég spyr hv. þingmann hvað hafi orðið af þeirri hugmynd sem hv. þingmaður hafði í haust og hugmynd sem ég hafði líka í haust, að við mundum setjast yfir vanda heimilanna, þverpólitískur hópur, til að fara yfir og gera tillögur um það með hvaða hætti mætti koma til móts við skuldug heimili og fyrirtæki, aðallega heimilin. Hvað hefur orðið af þeim hugmyndum sem hv. þm. Lilja Mósesdóttir kastaði fram og við í stjórnarandstöðunni tókum fagnandi á móti? Hefur ríkisstjórnin viljað ráðast í þá vinnu með minni hlutanum í þinginu? Ég hef ekki orðið var við það að þessi hópur hafi verið skipaður.

Virðulegi forseti. Það er rétt að ekki hefur verið farið eftir öllum tillögum mínum inni á þingi, enda er ekki við því að búast að tillögur frá einum þingmanni nái framgangi á þinginu. Það þarf náttúrlega meiri hluta til að ná málum í gegn. Ég vil þó nefna að núna er búið að fela Seðlabanka Íslands að skoða hvernig hægt sé að minnka vægi verðtryggingar á Íslandi. Ég bind vonir við að Seðlabankinn komi með tillögur um það hvernig við getum í nokkrum skrefum afnumið verðtrygginguna til að losna undan þessum víxlverkunum skattahækkana og hækkana á skuldum heimilanna. Annað sem ég vil geta um er að viðskiptanefnd áformar að halda opinn fund þar sem gallar og kostir verðtryggingar verða ræddir. Þessum fundi verður væntanlega sjónvarpað frá Alþingi.

Frú forseti. Ég fagna því að viðskiptanefnd ætli að taka verðtrygginguna upp á sína arma. Ég vil benda á, svo við gætum allrar sanngirni í þessari umræðu, að það er eftir mjög mikla baráttu og skeleggan málflutning hv. þm. Eyglóar Harðardóttur, þingmanns Framsóknarflokksins, sem þetta mál er komið á þennan rekspöl. Við skulum halda því til haga í þessari umræðu, vegna þess að hv. þingmaður hefur lagt fram þingmál er snertir afnám verðtryggingar í áföngum, sem allur þingflokkur Framsóknarflokksins er á. Við lögðum höfuðáherslu á það á lokadögum þingsins að þetta mál fengi veglegan framgang á vettvangi Alþingis Íslendinga og þetta er afleiðing þeirrar baráttu. Ég vonast til þess að niðurstaða úr nefndarvinnunni verði á þá leið að heimilin njóti þess í framtíðinni að búa við það að skuldir þeirra verði ekki verðtryggðar og hækki sjálfkrafa um leið og gjöld hins opinbera eru hækkuð.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir skelegga ræðu þar sem hann dró upp ýmsar athyglisverðar staðreyndir. En mig langaði að spyrja hv. þingmann aðeins út í heildarsýn ríkisstjórnarflokkanna á það hvernig eigi að koma okkur út úr kreppunni. Ég hef gagnrýnt ríkisstjórnina fyrir það að vera ekki með slíka sýn, en svo virðist sem sýn þeirra felist aðeins í því að stórhækka skatta, að það séu einu hugmyndirnar sem þeir flokkar hafi um það hvernig stjórna eigi landinu og koma okkur út úr kreppunni. Það er athyglisverð umfjöllun um einmitt þetta mál í leiðara Morgunblaðsins í dag þar sem er vísað í ýmsar efnahagsrannsóknir og dregin sú ályktun að aðgerðir af þessu tagi hafi sýnt það í gegnum tíðina og í sögunni að þær séu til þess fallnar að auka á kreppu og framlengja hana. Hefur hv. þingmaður myndað sér skoðun á þessu atriði og meintri heildarsýn ríkisstjórnarflokkanna í því hvernig koma eigi okkur út úr kreppunni?

Frú forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að við skattleggjum okkur ekki út úr kreppunni. Eins og fram hefur komið m.a. í málefnum tengdum ferðaþjónustunni, hafa menn með mjög sannfærandi hætti bent á að miklar skattahækkanir þar geti haft mjög neikvæð áhrif á eftirspurnina í hagkerfinu og þar af leiðandi á fækkun starfa og minnkandi tekjur hins opinbera af þeirri atvinnugrein. Við framsóknarmenn erum ekki sammála sjálfstæðismönnum að öllu leyti í skattamálum vegna þess að ef marka má málflutning sjálfstæðismanna á ekki að hækka eina einustu skatta á næsta ári. Við framsóknarmenn teljum skynsamlegt að hækka einhverja skatta í ljósi þess árferðis sem hér ríkir og sérstaklega hjá ríkissjóði og gera þess frekar langtímaáætlanir um rekstur ríkissjóðs, þannig að við þurfum ekki að hækka mjög snögglega skatta á heimilin og fyrirtækin í landinu og höggið verði því ekki eins þungt. Það væri gaman að heyra skoðun hv. þingmanns á þessu sjónarhorni.

Hæstv. forseti. Ég geri ekki svo miklar kröfur til Framsóknarflokksins að ég ætlist til þess að hann sé sammála sjálfstæðismönnum í einu og öllu, svo það sé bara sagt hér og hv. þingmaður viti það. Nú er það svo að við blasa miklar skattahækkanir. Á sama tíma er verið að afgreiða í gegnum þingið fjárlög þar sem ég hefði ætlað að sjá mætti umtalsverðan niðurskurð í rekstri ríkisins vegna þess að hann verður að koma til og hann mun á endanum koma til. Það er öllum ljóst sem reyna að horfa á hlutina í einhverju samhengi, nema kannski helst ríkisstjórnarflokkunum þar sem eins og hv. þingmaður benti svo réttilega á áðan sitja englar lýðveldisins, sjálf Samfylkingin, og hins vegar Vinstri grænir sem hafa snúið frá öllum sínum fyrri stefnumálum og eru því oft kallaðir umskiptingar hér í ræðustól. Hér ríkir ríkisstjórn engla og umskiptinga sem hefur bara þá stefnu að hækka skatta og það á að koma okkur út úr efnahagslægðinni.

Frú forseti. Framsóknarmenn og sjálfstæðismenn eru ekki sammála þegar kemur að skattamálum. Ég hef einfaldlega ekki fengið botn í hvernig það á að ganga upp að ekki megi hækka eina eða neina skatta á næsta ári, hvorki á fyrirtæki né almenning. Hvað þýðir það ef menn ætla ekki að gera það og nota allan séreignarsparnaðinn til að forðast skattlagningu? Það verður þá væntanlega meira högg á öðru og þriðja árinu. Það verður að hækka skatta á heimilin og fyrirtækin til að auka tekjur ríkissjóðs. Við framsóknarmenn höfum talað fyrir hófsömum og raunsönnum breytingum í þessu. Það verður að fara blandaða leið hvað þetta varðar, bæði með meiri tekjuöflun, með því að auka veltuna í samfélaginu, með því að styrkja atvinnulífið, og líka með hóflegum skattaálögum. Þar skilur kannski á milli framsóknarmanna og Sjálfstæðisflokksins og framsóknarmanna og ríkisstjórnarinnar. En því miður hefur lítið verið hlustað á það sem við höfum lagt til málanna af hálfu ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér skattamál ríkisstjórnarinnar og eins og staðan er núna, kl. 10 mínútur yfir þrjú, laugardaginn 19. desember, eru menn að tala um tvö virðisaukaskattsstig. Það á að slá heimsmet í skattheimtu, ef þetta nær fram að ganga verður þetta hæsta skattþrep á byggðu bóli þegar kemur að virðisaukaskatti. Í gær á sama tíma var verið að tala um þrjú virðisaukaskattsstig en seint í gærkvöldi kom breytingartillaga, og í sjálfu sér var það til bóta því að það var fyrir löngu búið að benda á að það væri algjörlega arfageggjað að hafa virðisaukaskattsstigin þrjú, og þessu var breytt. En breytingin sem liggur fyrir núna mun ekki fá neina faglega umfjöllun. Virðulegi forseti. Ég endurtek, hún mun ekki fá neina faglega umfjöllun. Ástæðan er einföld, það er enginn tími til þess. Umræðan sem málið fær, virðulegi forseti, er í þingsalnum núna og nú er ég hér, virðulegi forseti, og sá sem situr í salnum er hv. þm. Pétur H. Blöndal. Við náum því væntanlega að spjalla eitthvað saman um þetta, því að stjórnarliðar hafa ekki meiri áhyggjur af þessum málum en svo að þeir afgreiddu þessar breytingar í gærkvöldi. Það verða engir umsagnaraðilar og fagleg umræða verður engin. Og bara svo því sé til haga haldið eru umsagnaraðilar fengnir til í nokkurn veginn öllum málum, nokkurn veginn án undantekninga. Af hverju? Vegna þess að breytingar sem við gerum á lagaumhverfi hafa víðtæk áhrif. Oft sjá betur augu en auga og þess vegna kalla menn til fagaðila, sérfræðinga, að málum, hvort sem þau eru stór eða smá. Virðulegi forseti. Hér erum við, 19. desember, að fjalla um mál sem er grundvallaratriði í þjóðlífinu. 

Enginn.

Enginn. Með öðrum orðum, ríkisstjórnin veit ekkert hvað hún er að gera. Ef einhver skyldi segja: Þetta hlýtur bara að vera svona í þessu máli, það getur ekki verið að ríkisstjórnin - munið þið ekki að þetta er faglega ríkisstjórnin, þetta er samráðsríkisstjórnin, þetta er ríkisstjórnin með opna stjórnkerfið? 

Góð verkstjórn.

Og síðan komu menn seinna og sögðu að það þyrfti að vera góð verkstjórn í ríkisstjórninni. Það er annað mál. En muna menn eftir þessum ræðum? Muna menn eftir hæstv. fjármálaráðherra, áður stjórnarandstæðingi, sem hélt þessa ræðu hvað eftir annað, og hv. þm. Ögmundi Jónassyni? Ég man, virðulegi forseti, eftir eldmessum af minnsta tilefni. Farið var fram á að nefndir fengju lengri tíma, mál væru slegin af og sett í margra mánaða salt af minnsta tilefni. Hvað erum við með hér? Grundvallaratriði, hvorki meira né minna en skattkerfið. Hvenær breyttu snillingarnir sem stýra landinu þessu? Í gærkvöldi klukkan hálfníu. Og nú á að klára mælendaskrána og helst að koma öllum í jólafrí. Virðulegi forseti. Þetta er ekki undantekning hjá núverandi ríkisstjórn, þetta er regla. Þessi ríkisstjórn tók við, þessir flokkar, 1. febrúar á þessu ári.  Þetta á ekki bara við um þetta grundvallarmál sem snertir alla Íslendinga, virðisaukaskattsstigið, það er ekki bara þetta, þetta er svona í öllum málum. Þegar kemur að ríkisrekstrinum ætla menn að flytja t.d. heilbrigðisþjónustu yfir í félags- og tryggingamálaráðuneytið. Það væri nú gaman að heyra hv. þm. Ögmund Jónasson tjá sig um það, 20 milljarða frá heilbrigðisþjónustunni yfir í annað óskylt ráðuneyti. Hvað skyldu margir umsagnaraðilar koma að því? Hvað skyldu þeir vera margir, virðulegi forseti? Af því þetta var lagt fram í fjárlagafrumvarpinu var nú nægur tími. Voru þeir kannski 5 eða 10 eða 20, 30, 40? Nei, virðulegi forseti, enginn, núll. Það átti að keyra þetta í gegn án umræðu meira að segja í hv. heilbrigðisnefnd. Minni hlutinn bað um umræðu um það og við fengum í gærmorgun, virðulegi forseti, nokkra aðila sem vissu í fyrsta lagi ekki hvað þeir áttu að ræða um við nefndina og í öðru lagi höfðu þeir ekki hugmynd um að verið væri að færa málaflokk upp á 20 milljarða, sem er meira en tilflutningurinn þegar grunnskólinn fór frá ríki til sveitarfélaga. Þeir höfðu ekki hugmynd um það. Virðulegi forseti. Menn hefðu átt að sjá svipinn á gestunum þegar þeim var tjáð að verið væri að færa hjúkrunarheimilin frá heilbrigðisráðuneytinu yfir í félagsmálaráðuneytið. Sérstaklega verður mér minnisstæður svipurinn á forustumönnum eldri borgara. Þeir vissu ekkert af þessu, en allir sögðu það sama: Ekki gera þetta. Það verður að fara miklu betur yfir þetta. Enda hafa engin fagleg rök verið nefnd, engin. Þetta eru pólitísk hrossakaup á milli ráðherra og hæstv. félags- og tryggingamálaráðherra segir: Ég er með þetta. Þó svo að hæstv. félagsmálaráðherra hafi sagt í þingræðu að það væri svo mikið að gera í ráðuneyti hans að hann þyrfti að fá sjálfboðaliða til að hjálpa ætlar hann samt sem áður að taka heilbrigðisþjónustuna yfir án undirbúnings. Virðulegi forseti. Í dag kom frétt í Morgunblaðinu þar sem fyrirsögnin er „Engar hækkanir til Landspítala vegna gengisáhrifa“. Það er ljóst að ríkisstjórnin er í herför gegn Landspítala, það er ekkert öðruvísi. Tvær opinberar stofnanir verða illa fyrir barðinu á gengisáhrifum, það eru Landhelgisgæslan og Landspítalinn. Landhelgisgæslan getur farið þá leið að leggja skipunum.

Sigla til Færeyja.

Kannski, virðulegi forseti, geta þau siglt til Færeyja, eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal kallar fram í, það má kaupa olíu þar. En Landspítalinn getur ekki flutt starfsemi til Færeyja og Landspítalinn getur ekki hætt að kaupa lyf, þau hækka í verði með gengisbreytingum, eða lækningavörur. Ég beitti mér fyrir því sem heilbrigðisráðherra - nema hvað - að bæta upp gengisáhrifin. Núverandi ríkisstjórn ætlar ekki að gera það. Stofnanirnar skulu bara taka gengistapið og skera meira niður. Núverandi ríkisstjórn sendi líka bréf, eða þáverandi hæstv. heilbrigðisráðherra, rétt eftir kosningar og sendi aukakröfu, aukasparnaðarkröfu umfram það sem getið er um í fjárlögunum, upp á 151 millj. kr. Af hverju? Vegna þess að hæstv. heilbrigðisráðherra þá var að slá sér upp fyrir kosningar og sagði: Hér verða engin komugjöld, það kemur ekki til greina. Hann sagði bara engum frá því að hann ætlaði að láta Landspítalann þjást fyrir þessa pólitísku ákvörðun sína. Það að fara ekki í kragaverkefnið, þrátt fyrir að það skili 1,5 milljörðum í sparnað a.m.k., mun þýða að það verður aukið álag á starfsfólk Landspítalans og það mun koma beint niður á þjónustu við sjúklinga. Þarna er um að ræða, virðulegi forseti, hreina og klára atlögu að Landspítalanum. Þetta virðisaukaskattsmál er enn ein birtingarmynd þess að við völd er ríkisstjórn sem hefur þann „kost“ að hún er með góða spunameistara á sínum snærum. Það verður alveg að segjast, virðulegi forseti, að oft þegar maður sér hvernig þeir spinna vefinn í fjölmiðlum og spila á alla þræði þar, þá finnst manni, ég vil ekki nota orðið aðdáunarvert en ótrúlegt hvaða mynd þeim tekst að búa til af því sem er að gerast. En öll orkan virðist fara í þennan þátt því að ekkert er innihaldið. Allar yfirlýsingarnar um faglegu vinnubrögðin eru gleymdar, ef það stóð einhvern tímann til að standa við þær. Það sem ég hef einna mestar áhyggjur af, vegna þess að ég hlustaði á hv. þm. Helga Hjörvar áðan - og það væri ágætt ef hv. þingmaður hlustar á mig að fá kannski viðhorf hans til þess. Það sem veldur mér eiginlega mestum vonbrigðum er að besta hugmyndin sem hér hefur komið fram, sem ég held að allir séu sammála um sem gæta sanngirni, um það hvernig við eigum að vinna okkur út úr þessu í stað þess að leggja ofurskatta á fólkið í landinu og reyna að gera það sem hefur aldrei tekist áður að skattleggja, skattpína fólk í gegnum kreppu sem mun aldrei verða lausn, besta hugmyndin er skattlagning á séreignarlífeyrissparnaðinn sem mundi hjálpa okkur yfir þennan erfiða hjalla, en það er litið svo á að það eigi að sjálfsögðu ekki nota hana núna vegna þess að nú ætli menn að skattleggja af því að þá langar til þess. Þetta er gamall vinstri draumur. Alþýðubandalagsríkisstjórnin er að framkvæma það núna sem gamla Alþýðubandalagið var með á stefnuskrá sinni og fyrirrennarar hennar. Við getum farið í gegnum fyrirrennara Alþýðubandalagsins, það voru Sósíalistaflokkur alþýðu og Kommúnistaflokkurinn. Alþýðubandalagið rann inn í Samfylkinguna og Samfylkingin er þvert á það sem menn halda ekki neinn krataflokkur, þetta er ekki Alþýðuflokkurinn eins og hann var. Alþýðuflokkurinn var í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum 1991–1995 og þá fóru menn í að einfalda skattkerfið. Menn geta fundið margar ræður frá gömlu krötunum sem töluðu um að einfalda skattkerfið.  Vinstri flokkarnir komu ekki fyrir kjósendur í síðustu kosningum og sögðu: Þegar við komumst að ætlum við ekki bara að hækka alla skatta sem við getum, heldur ætlum við líka að flækja skattkerfið. Þið skuluð virkilega fá að finna fyrir því að fylla út skattskýrsluna ykkar. Það sem við ætlum að gera er að gera þetta að draumalandi fyrir þá sem kunna til þessara verka. Annaðhvort þurfið þið að vera sérfræðingar í skattareglum og það er mikil vinna eða þið þurfið að greiða háar upphæðir til að fá fólk til að útfylla einfalda hluti eins og skattframtalið. Þeir sögðu aldrei við venjulega launamanninn: Þú skalt bera ábyrgð á þínum tekjuskatti. Ef þú vinnur á tveimur stöðum er eins gott að þú varir þig því að þú getur orðið skattsvikari af minnsta tilefni. Virðulegi forseti. Þetta voru ekki kosningaloforð vinstri flokkanna en þetta eru efndir vinstri flokkanna. Það er þetta sem menn eru að gera. Virðulegi forseti. Þegar kemur að hugmynd eins og að skattleggja séreignarlífeyrissparnaðinn, og það er mjög gott að við eigum það inni því að menn hefðu alveg getað farið þá leið að taka skattinn á undan þegar viðbótarlífeyrissparnaðinum var komið á, svipað og gert er í öðrum löndum.  Ég hlustaði á hv. þm. Helga Hjörvar og ég heyrði að hv. þingmaður sá fyrir sér að þarna væri bara enn þá meira af skattpeningum sem hægt væri að ná í. Nú skulum við fara í drauminn að hækka skattana upp úr öllu valdi, skattpína almenning og fyrirtækin, flækja skattstigið, svo tökum við hitt seinna. Út á það gengur ekki hugmynd okkar sjálfstæðismanna. Hún gengur ekki út á að þetta sé viðbót við skattpíningarstefnu ríkisstjórnarinnar. En ég heyrði það á hv. þm. Helga Hjörvar að það er næsta skref. Ég þekki vinstri menn alveg ágætlega þegar þeir tala með þessum hætti, ég tala nú ekki um af því að ég og hv. þm. Helgi Hjörvar höfum átt gott samstarf í langa tíð, bæði hér og hinum megin Vonarstrætisins, þannig að maður sér hvað er í vændum og ekkert er verra. Það er gott að eiga þessar skattgreiðslur í handraðanum. Við vorum lánsöm að fara þessa leið og hefðum getað nýtt það núna og það gæti gert það að verkum að við komumst út úr kreppunni hraðar en allar þær þjóðir sem við berum okkur saman við. En það er augljóst að það á ekki að fara þessa leið, það á að dýpka hana með skattpíningum. Það á að gera fólki virkilega erfitt fyrir með því að auka á flækjustigið. Það á að fara frá þeirri leið að hafa einfalt skattkerfi. Það er bannorð. Einhver spunameistarinn taldi að það væri merki um norrænt velferðarsamfélag að enginn gæti skilið skattareglur. Og guð veit, virðulegi forseti, hvaðan þeir fengu þá hugmynd. Virðulegi forseti. Við erum að fjalla um grundvallarbreytingar á íslensku skattkerfi og menn voru að kynna það í gærkvöldi. Það munu engir fagaðilar fá að fjalla um það. Það verða engir umsagnaraðilar. Þetta er orðið almenna reglan hjá hæstv. ríkisstjórn. Svona á að vinna. Allt sem sagt var meðan menn voru í stjórnarandstöðu og fyrir kosningar eru hrein og klár ósannindi. Það á ekki að vinna faglega hjá núverandi ríkisstjórn, hvorki í skattamálum né í öðrum málum. Það eru aðrar reglur sem gilda.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson fór í sinni ræðu í gegnum tillögur sjálfstæðismanna varðandi séreignarsparnaðinn, auk þess sem hann talaði mikið um það sem hann kallaði „atlögu að Landspítalanum“. Ég hefði hins vegar áhuga á að ræða aðeins þessar tillögur sjálfstæðismanna út frá öðrum vinkli. Það sem ég hef einna helst heillast af við að skattleggja séreignarsparnaðinn er að ég tel að sú skattlagning muni ekki hafa áhrif á vísitölu neysluverðs, muni ekki hækka lán heimilanna. Ég hef áhuga á að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi ekki áhyggjur af því að þessi tekjuöflun ríkissjóðs sem talað er um hér varðandi gjöld á áfengi og tóbak, bifreiðagjöld, bensín- og olíugjöld og hækkun á virðisaukanum - þetta á að skila um 9.700 milljónum, reiknast mér til, auk hækkunar á ýmsum gjöldum hjá ríkissjóði en Hagsmunasamtök heimilanna hafa reiknað út að á sama tíma muni þetta leiða til 13,4 milljarða kr. hækkunar á verðtryggðum húsnæðislánum heimilanna og allt að 40–50 milljörðum til viðbótar vegna hærri vaxtagreiðslna á lánstíma lánanna. Er hv. þingmaður ekki sammála því að eðlilegt hefði verið að efnahags- og skattanefnd fjallaði sérstaklega um þetta og leitaði leiða til þess að koma í veg fyrir þessa víxlverkun?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Eygló Harðardóttur fyrir andsvarið. Hv. þingmaður kom þarna inn á mál sem er ekki aukaafleiða heldur grundvallaratriði. Ef við förum aðeins í vinnu þessarar ríkisstjórnar sem lagði upp með að vera svo fagleg, þá fór hún ekki að ráðum stjórnarandstöðunnar og vann þetta ekki með henni. Við lögðum til strax í vor að farið yrði í að vinna að því sem við köllum skuldavanda heimilanna. Það var fellt, enda kom fyrir nokkrum vikum útspil frá hæstv. félagsmálaráðherra. Fólk hefur lagt mikið á sig við að koma í veg fyrir að verða skellt inn í þá lausn, einfaldlega vegna þess að það er lenging og miðað við allar forsendur mun það hækka til langs tíma greiðslur fólks. Það hins vegar lækkaði núna örlítið greiðslur lána en það verður allt tekið aftur með þessum skattbreytingum eins og hv. þingmaður benti á, bæði varðandi hækkun vísitölunnar og sömuleiðis að þessar skattahækkanir munu koma niður á öllum þannig að menn hafa minna á milli handanna til að greiða afborganir af lánunum sínum. Ég er því hjartanlega sammála hv. þm. Eygló Harðardóttur um að efnahags- og skattanefnd hefði auðvitað átt að fara yfir þetta. Þetta er ekki smámál. Þetta er grundvallarmál og ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á því hér.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni kærlega fyrir hans svar. Það hefði einmitt verið mjög áhugavert fyrir hv. þingmann að sitja fund viðskiptanefndar, þar sem hann er fulltrúi, núna í morgun þar sem sérstaklega var farið í gegnum verðtrygginguna og leiðir til þess að klippa á þessa víxlverkun. Í ljósi þess að þingmaðurinn sat ekki fundinn hefði ég áhuga á því að fá skýrt svar frá þingmanninum um hvort hann sé tilbúinn til þess að vinna að því að afnema verðtrygginguna. Ég vonast eftir að fá mjög skýrt já- eða nei-svar frá hv. þingmanni.

Virðulegi forseti. Eins og hv. þingmaður nefndi komast menn ekki á alla nefndarfundi. Við erum nú saman, ég og hv. þingmaður, í hv. viðskiptanefnd og þó svo að ég haldi að bæði ég og hv. þingmaður séum með afskaplega góða mætingu yfir heildina hefur það komið fyrir hv. þm. Eygló Harðardóttur að geta ekki mætt á fundi. Það hefur komið upp eins og gengur. Varðandi verðtrygginguna lít ég svo á að verkefnið sé að lækka greiðslubyrði almennings. Mér hefur oft fundist menn tala eins og verðtrygging sé orsökin. Verðtryggingin er ekki orsök heldur afleiðing. Hins vegar væri æskilegt að við þyrftum ekki að hafa verðtryggingu hér á landi. Það væri æskilegt ef umhverfi okkar væri með þeim hætti að við þyrftum ekki að vera með þessa svokölluðu verðtryggingu en grunnurinn er hins vegar verðbólgan, að við munum þurfa að borga hærri vexti en við viljum ef hér er há verðbólga. Síðan eru auðvitað margir fletir á þessu máli. Þetta tengist -  Ég lít hins vegar svo á að þessi mál geti ekki beðið. Mér er nákvæmlega sama hvaðan hugmyndirnar koma. Ég veit ekkert hver átti hugmyndina að niðurfellingu höfuðstóls lána. Ef hún er góð og framkvæmanleg eigum við að fara hana. Ef einhver annar er með góða hugmynd er ég tilbúinn að styðja hana. Þetta á að vera vinna okkar, þ.e. að 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni hlý orð í minn garð. Um séreignarsparnaðinn og þær aðgerðir er það að segja að það er rétt hjá honum að gott er að eiga það inni. Það er líka gott að eiga það inni á þeim árum sem nú fara í hönd vegna þess að við þurfum auðvitað að búast við því að tekjuáætlanirnar munu að sumu leyti ekki ganga fyllilega eftir og við þurfum að grípa til nýrra aðgerða. Eins mun þurfa að auka tekjur bæði á næsta ári og þar næsta ári og jafnvel árið þar á eftir. Séreignarsparnaðurinn er þó ekki af því umfangi að hann leysi allan okkar vanda. Hann nemur kannski um 50 milljörðum í einskiptistekjur og það er auðvitað mjög takmörkuð aðgerð til þess að mæta þeim mikla halla sem við erum með. Það er hins vegar í besta falli broslegt að heyra hv. þingmann fjalla um þetta með þeim hætti að það sé sérstök hugsjón okkar að hækka skatta. Ég veit ekki betur en við höfum tekið þátt í því með hv. þingmanni ekki fyrir löngu síðan að lækka skatta.  Hvað varðar flækjustig í skattkerfinu er það nú bara þannig að í tekjuskattamálinu sem verður hér til umfjöllunar síðar í dag erum við að innleiða þrepaskiptan tekjuskatt til þess að auka jöfnuð í samfélaginu. Ég held að það sé alveg skýrt að ein af mistökum undangenginna ára í skattamálum eru að hafa dregið of mikið úr áherslum á jöfnuð. Við eigum í framhaldinu að taka enn fleiri skref í því skyni, m.a. með endurskoðun á bótakerfinu í tengslum við þetta.

Virðulegi forseti. Svo við höldum nú tölunum til haga eru einskiptisskatttekjurnar af séreignarlífeyrissparnaðinum um 70 milljarðar kr. Skattahækkanirnar á þessu ári eru núna 40–50 milljarðar, síðan fáum við á hverju ári af séreignarlífeyrissparnaðinum um 7 milljarða þannig að við förum hátt í að dekka næstu tvö ár með þessari einskiptisaðgerð. Ég vek athygli á því að hv. þingmaður er í Samfylkingunni og það er athyglisvert að hann gekkst við því. Hér eru vitni að því að hann gekkst við því að hafa verið í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum 2007–2009. Hann gekkst líka við því, virðulegi forseti, að hafa lækkað skatta. Þetta er söguleg stund á Alþingi Íslendinga. Það fannst hv. þingmaður Samfylkingarinnar sem var í þessari ríkisstjórn en af ástæðu bað ég um opinbera rannsókn á því hverjir voru með okkur í ríkisstjórn á þeim tíma. Einhverra hluta vegna tala spunameistarar Samfylkingarinnar nú mikið um að það hafi verið gríðarleg mistök að lækka skatta og einfalda skattkerfið á undanförnum árum en Samfylkingin barðist ekki gegn því. Hún gekk ekki til kjósenda og sagði: Við þurfum að hækka skattana. Það er bara ekki þannig. Ekki þegar þau voru í stjórnarandstöðu og síðan tóku þau þátt í þessu með okkur í stjórn. Ég man ekki eftir því að þau hafi verið rifin á hárinu inn í þingsal til að ganga í það verk. Það fór fram hjá mér. Vinstri menn hækka skatta af því að þá langar til þess. Ef vilji þeirra stæði til annars gerðu þeir þetta öðruvísi. Þeir neita að gangast við því að skattkerfið er stighækkandi eins og það er. Það þýðir að því hærri tekjur sem menn hafa, því hærra hlutfall greiða þeir í skatta. Ég vil spyrja hv. 

Virðulegur forseti. Ég skal gangast við því að við erum með stighækkandi tekjuskatt núna, tveggja þrepa kerfi í raun. Hvað varðar séreignarsjóðina þá er þetta ofmat á tölum hjá hv. þingmanni. Ég hygg að það mundi aldrei takast samstaða um að skattleggja bundnu séreignina inni í þeim sjóðum og þá er talsvert minna út úr þessu að fá en hv. þingmaður nefndi. Hv. þingmaður var hins vegar í mótsögn við sjálfan sig því hann staðfesti það sem ég gengst að sjálfsögðu við, að við í Samfylkingunni höfum ítrekað tekið þátt í því á undanförnum árum að styðja lækkun á sköttum. Það er okkur ekkert sérstakt hugðarefni að hækka skatta. Við höfum að vísu í þeim tilfellum lagt meiri áherslu á að persónuafslátturinn væri hækkaður fremur en hinar almennu prósentur og að matvöruverð væri lækkað fremur en almennt neysluverð. Það eru einfaldlega jafnaðarsjónarmið. Við stöndum því núna að skattahækkunum einvörðungu vegna þess að við erum knúin til þess. Við erum knúin til þess vegna þess að það er fullkomlega ábyrgðarlaust að ætla ekki að taka á hinum undirliggjandi þáttum í ríkisrekstrinum og þeim gríðarlega halla sem hér er en ætla bara að koma með hókus pókus hagfræði og töfra eitthvað einu sinni upp úr hattinum.

En að skera niður?

Hv. þingmaður kallar hér fram í: „En að skera niður?“ Jú, við tökum meira en helminginn af því sem við erum að brúa með því að skera niður en það er sannarlega líka erfitt og getur líka dýpkað kreppuna. Ég held þó að mikilvægast í þessu öllu saman sé að leitast við að gæta meðalhófs. Ég vona að við gerum það.

Virðulegi forseti. Ég er ekki í neinni mótsögn við sjálfan mig. Þetta er mjög einfalt. Hér kemur hv. þm. Helgi Hjörvar með aðra útreikninga en allir aðrir varðandi séreignarlífeyrissparnaðinn. Það hefur ekkert verið skoðað. Hæstv. ríkisstjórn fór ekki í þá vinnu og þetta hefur ekki verið skoðað í nefndum þingsins. Þetta veit hv. þingmaður þannig að það dugar lítt að slá fram einhverjum fullyrðingum. Að sjálfsögðu mundi nást pólitísk sátt um þetta ef menn settust yfir þennan þátt málsins. Varðandi afstöðu Samfylkingarinnar og Vinstri grænna þá nota þeir núna tækifærið við þessar aðstæður bæði til að breyta sögunni, búa til nýja söguskoðun, og koma hlutum sem þeir þorðu ekki að segja við kjósendur en eru þeirra hugðarefni - það hefur verið hugðarefni vinstri manna því alltaf hafa þeir hækkað skatta þegar þeir hafa haft tækifæri til. Hv. þingmaður þekkir vel úr tíð R-listans að menn hækkuðu skatta ef þeir mögulega gátu. Það varð ekki til þess að ná neinum meintum jöfnuði, þetta snýst ekki um það. Það er ekkert réttlæti í þessu nýja skattkerfi. Það er ekkert réttlæti í því að hjón með sömu laun borgi sitt hvora skattprósentuna. Við erum með stighækkandi tekjuskatt eins og hv. þingmaður nefndi. Ef menn vilja eiga eitthvað við það þá er það hægt en að búa til þetta flókna skattkerfi, fara úr staðgreiðslukerfinu sem við þurftum áratugi til að koma okkur í og gera þetta einfalt fyrir almenning - 

Frú forseti. Í því frumvarpi sem hér er til umræðu er verið að leggja á aukna skatta, það fer ekki á milli mála og á ekki að gera, þó að í frumvarpinu sé reynt að kalla hlutina sínum réttu nöfnum. Það frumvarp sem lá fyrir og var rætt fyrr í dag, sem sneri að auðlindaskatti og umhverfisskatti, var frumvarp með rangnefni og ég held að þeir sem hafi skoðað það mál ofan í kjölinn hafi auðvitað áttað sig á því. En virða verður það ríkisstjórninni til vorkunnar að það var of mikil freisting fyrir hæstv. ríkisstjórn að neyta ekki þeirra spunabragða sem voru möguleg og felast í því að kalla hlutina röngum nöfnum og gefa í skyn að það séu einhverjir aðrir að borga skattana en almenningur. Þannig var það ekki í því frumvarpi sem var lagt fram og að sjálfsögðu er það ekki í frumvarpinu sem nú er til umræðu, um hækkun á virðisaukaskatti og öðrum gjöldum. Auðvitað er það almenningur á Íslandi, heimilin, launamennirnir, sem borga þennan skatt. Reyndar, frú forseti, ekki bara launamennirnir, þessi skattur leggst líka á þá sem eru án atvinnu vegna þess að hér er um að ræða hækkun á virðisaukaskatti og þótt lítil sé vinnan þurfa menn að halda áfram að kaupa vöru og þjónustu. Þetta gerir öllum erfiðara fyrir. Vandinn er sá, frú forseti, í þessu máli, eins og því skattafrumvarpi sem við ræddum fyrr í dag, að með því að hækka skatta við þær aðstæður sem nú eru uppi á Íslandi, með því að hækka skatta á fjölskyldur, með því að hækka skattana á neytendur í landinu erum við að taka þá áhættuna að það dragi úr eftirspurn. Það má ekki gerast við þessar aðstæður. Það má ekki grípa til aðgerða í ríkisfjármálunum sem draga úr eftirspurn. Frú forseti. Hvað þýðir samdráttur í eftirspurn? Samdráttur í eftirspurn þýðir einfaldlega að færri hafa af því atvinnu að þjónusta, búa til eða framleiða vöru. Það er lögmál hlutanna. Engum manni dettur í hug að mæla á móti því. Hitt er auðvitað alveg ljóst að ríkissjóður Íslands stendur mjög höllum fæti og við því þarf að bregðast. Þess vegna hafa komið fram hugmyndir, m.a. hjá okkur sjálfstæðismönnum og fleirum, um það hvernig eigi að bregðast við svo ekki sé gripið til skattahækkana við þær aðstæður þar sem orðið hefur hrun á fjármálamarkaði og hefur kallað samdrátt yfir þjóðarbúið, þar sem draga þarf úr ríkisútgjöldum sem kallar á enn meiri samdrátt. Við slíkar aðstæður megum við ekki gera slíkt, þ.e. að hækka skatta. Og við þetta bætist að vegna hruns myntarinnar hafa útgjöld heimilanna, fjármögnunarkostnaður heimilanna, vaxið alveg gríðarlega. Þegar menn eru búnir að borga af lánunum sínum og standa frammi fyrir minni tekjum er auðvitað minna eftir í buddunni til að kaupa vöru og þjónustu. En þá ætlar ríkisstjórnin, frú forseti, við slíkar aðstæður að hækka verð á vöru og þjónustu. Það sem ég hef kallað ítrekað eftir úr þessum ræðustól er að menn taki nú höndum saman og ræði í alvöru þær leiðir sem hafa verið settar upp fyrir ríkisstjórnina af hálfu stjórnarandstöðunnar og sjái hvort ekki sé hægt að ná einhverri samstöðu um að finna aðra leið en þá sem ríkisstjórnin er að fara, í það minnsta, frú forseti, að reyna að draga úr skattahækkunum ef ríkisstjórnin fæst ekki til annars. Ég held, frú forseti, þegar menn horfa t.d. á það frumvarp sem nú liggur fyrir og sjá hversu hratt þar hefur verið unnið og hversu lítinn tíma menn hafa haft í þinginu til að fara yfir málið, sé augljóst að villuhætturnar eru miklar. Það er augljóst líka í því frumvarpi sem við höfum nú þegar rætt sem snýr að auðlindaskatti og umhverfisgjöldum, þar sem meira að segja fólst villa í fyrirsögn frumvarpsins, að skynsamlegt hefði verið að taka lengri tíma í að endurskoða skattkerfið. Ég tala nú ekki um þegar við horfum fram á það mál sem verður til umræðu síðar í dag, um tekjuskattinn. Það sem við hefðum átt að gera, frú forseti, og hefði verið skynsamlegt að gera við þessar aðstæður, var að fara þá leið sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur lagt til, þ.e. að flýta eins og kostur væri öllum framkvæmdum í takti við það samkomulag sem ríkisstjórnin gerði við aðila vinnumarkaðarins og kennt er við stöðugleika, og mun nú sennilega vera notað sem einhvers konar samheitaorð yfir það þegar menn standa ekki við samkomulög. Ef menn stæðu við það, ryddu úr vegi öllum þeim hindrunum sem eru fyrir fjárfestingu t.d. í Helguvík, flettu til baka því rugli sem leiddi til þess að framkvæmdir voru stöðvaðar á Bakka og menn sæju hvaða tekjur slíkar framkvæmdir hefðu strax skilað inn í íslenskt þjóðarbú og til ríkissjóðs, legðu það saman við þær tekjur sem við getum fengið úr þeim aðgerðum sem við höfum bent á sem hægt er að grípa til varðandi séreignarsparnaðinn, með því að hækka eilítið kvótana fyrir bolfiskinn, með því að við förum í minni fjármögnun af hálfu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins en talið var nauðsynlegt í upphafi - með öllum þessum aðgerðum hefðum við getað búið til lausn fyrir næstu tvö árin eða svo fyrir ríkissjóð á meðan skattstofnarnir væru að vaxa aftur upp meðan við erum að ná okkur upp úr þessu. Menn hefðu getað notað tímann ef pólitískur vilji væri fyrir því meðal ríkisstjórnarflokkanna til að endurskoða skattkerfið ef mönnum fyndist það ekki nægilega réttlátt eða vildu sjá það einhvern veginn öðruvísi. Gott og vel. En menn tækju sér þá tíma til að gera það og vinna það yfirvegað og skynsamlega, þannig að menn nái þeim markmiðum sem þeir setja sér. Við sjálfstæðismenn gerum mjög miklar athugasemdir við þetta. Við höfum bent á að þau vinnubrögð sem nú tíðkast og sú stefnumótun, sú efnahagsstefna sem felst í skattatillögum ríkisstjórnarinnar býr til þá hættu í efnahagslífinu að kreppan verði ekki bara alvarleg heldur stóralvarleg, dýpki og lengist. Ég hef ítrekað bent mönnum á það, hv. þingmönnum og hæstv. ráðherrum, hvernig hlutirnir æxluðust í Bandaríkjunum eftir hrunið þar. Það þurfti einmitt aðgerðir bandarísku ríkisstjórnarinnar og bandaríska seðlabankans til að gera kreppuna að kreppunni miklu. Skattahækkanir ofan í þá stöðu sem við stöndum núna frammi fyrir munu dýpka kreppuna og gera hana erfiðari. Við höfum varað við þessu, við sjálfstæðismenn, aftur og aftur og undir þær viðvaranir hafa framsóknarmenn tekið og fulltrúar Hreyfingarinnar. Ríkisstjórnin getur ekki sagt að hún hafi ekki verið vöruð við og ríkisstjórnin getur heldur ekki sagt að engir aðrir möguleikar hafi legið á borðinu. Þeir eru til staðar, útreiknaðir og útfærðir. Ég leyfi mér að fullyrða að við vorum tilbúin með þessar lausnir löngu áður en ríkisstjórnin fór að koma með sín mál inn í þingið, sem lýsa efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar. Það er þetta sem mér þykir sorglegt, frú forseti, að hafi brugðist svo mjög hjá ríkisstjórninni og ég tel ábyrgð hennar mjög mikla í þessu máli.

Virðulegi forseti. Við erum að ræða frumvarp til laga um ráðstafanir í skattamálum, virðisaukaskatt og fleira. Þetta er frekar villandi heiti á frumvarpinu því það er svo mikið sem liggur hér undir, t.d. breytingar á lögum um olíugjald og kílómetragjald sem fer strax út í verðlagið og það á að hækka enn frekar, breyting á lögum um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti og fleira. Það er breyting á lögum um bifreiðagjald. Það er breyting á lögum um gjald á áfengi og tóbaki. Aftur er verið að hækka þann lið um bensínið og olíuna. Breyting á lögum um stimpilgjald. Svo er það virðisaukaskatturinn, við vitum nú hvernig fór með virðisaukaskattinn. Ríkisstjórnin virðist vinna málin svolítið þannig að komið er með hótanir um skattheimtu, það sett út í samfélagið, það látið koma í fréttir, frumvarp jafnvel skrifað, eins og gert hefur verið, að ýmsum breytingum en síðan er það allt saman dregið til baka í ljósi þess að þjóðfélagið sættir sig betur við breytingar, samanber það sem gerðist í gærkvöldi, undir nótt má segja, að skyndilega sneri ríkisstjórnin við úr þriggja þrepa virðisaukaskattskerfi og fór aftur í tveggja þrepa virðisaukaskattskerfi og hækkaði efri mörkin. Ég tek það líka til rökstuðnings þegar var búið að hóta því að taka af einn mánuð í fæðingarorlofi. Flestir vita að Samfylkingin stjórnast mikið af skoðanakönnunum og Samfylkingin áttaði sig á því að það mál fékk mikla andstöðu í þjóðfélaginu og dró það til baka. Þetta eru dæmi um hvað við þingmenn þurfum að sætta okkur við frá ríkisstjórninni, þessi óvönduðu vinnubrögð og þá upplausn sem virðist vera innan stjórnarinnar. Hægri höndin veit ekki hvað sú vinstri gerir. Þetta megum við láta yfir okkur ganga. Hér eru kvöldfundir og næturfundir, allt út af því að svo mikil óstjórn og upplausn er hjá ríkisstjórninni. Það var nú svo sem ekki við öðru að búast. Ríkisstjórn þessara flokka var náttúrlega stofnuð á mjög veikum grunni og með stuðningi Framsóknarflokksins í þá veru að Framsóknarflokkurinn mundi verja ríkisstjórnina falli. Nú hefur það komið í ljós að ríkisstjórnin hreinlega faldi upplýsingar í aðdraganda kosninganna, sem Framsóknarflokkurinn hafði ekki hugmynd um, sem hefði leitt að því að stuðningur við ríkisstjórnina hefði tafarlaust verið dreginn til baka. Þetta er að finna í leynimöppunni úti á nefndasviði sem ekki má birta því þar koma fram dagsetningar, þar sem því er vísvitandi haldið fram að þær upplýsingar hefðu ekki mátt fara í loftið og er ég að vísa í Icesave-málið og kúganir sem þar eru. Það sem mig langar til að fara aðeins yfir, og sem mér finnst svo alvarlegt í þessu frumvarpi, má finna í VIII. kafla frumvarpsins í nokkrum lagagreinum, þ.e. breytingar á lögum nr. 88/1991, um aukatekjur ríkissjóðs, með síðari breytingum. Eins og við vitum var farið með miklum flýti með bandorminn í gegnum þingið þar sem hækkaðir voru hér og þar ýmsir póstar, t.d. var ákvæðið um gjafsókn þrengt mjög til muna. Þær forsendur sem fólk þarf að uppfylla eru orðnar svo þröngar að nánast enginn getur notað það úrræði lengur. Ég talaði um það þá að þetta væri stórhættulegt, því að í samfélagi okkar sem og öðrum eru mál þannig að það er fullt af fólki sem hefur ekki efni á því að sækja rétt sinn fyrir dómi. Þess vegna hefur þetta gjafsóknarákvæði verið virkt hér í mörg ár og verið talsvert notað, en það er stjórnarskrárbundinn réttur að allir geti farið til dómstóla til að leita lausna mála sinna og um málið skuli dómstólar fjalla sem draga ekki taum einhvers. Í framhaldi af þessu með gjafsóknina langar mig til að benda á að í 21. gr. frumvarpsins koma fram eftirfarandi breytingar á dómsmálagjöldum. Áður kostaði að gefa út stefnu 1.350 kr. en hér er lagt til að það hækki hvorki meira né minna en í 15.000 kr. Maður spyr sig, hvað með allt fólkið sem hefur ekki ráð á því, hvað þá að ráða sér lögfræðing, að hækka þetta svo mikið? Sérstaklega í ljósi þess að hér hefur orðið mikið bankahrun, ýmsir samningar eru í upplausn og fólk er að lenda í miklum vandræðum, ég er aðallega að vísa í að þetta sé í einkamálum. Áður kostaði að þingfesta mál 3.900 kr. en nú er gerð tillaga um að framvegis fyrir stefnufjárhæð allt að 3 milljónum skuli það vera 15.000 kr. og að stefnufjárhæð frá 3 upp í 30 milljónir skuli vera 30.000 kr. Þarna hefði átt að bæta langtum meira í vegna þess að ef fólk er að sækja fjárkröfur fyrir slíkar upphæðir þá eiga þetta að vera langtum hærri upphæðir ætli ríkissjóður á annað borð að sækja sér tekjur. Það hefði verið alveg hreint upplagt að hækka þær tölur langtum meira því að þegar farið er að tala um 30 milljónir eru 30.000 kr. í þingfestingu ekki svo mikið mál. Fyrir dómkvaðningu matsmanns var gjaldið áður 3.900 kr. en lagt er til að það verði 15.000 kr. En það er nú oft svo að sá kostnaður lendir beint hjá ríkinu aftur því að oft í sakamálum og öðru slíku er kvaddur til matsmaður og þá helst varðandi heilsu fólks, í skaðabótamáli eða öðru, þannig að þetta fer allt saman í hring hjá þessari ríkisstjórn. En þarna er verið að leggja til að upphæðin hækki upp í 15.000 kr. Það er svolítið athyglisvert að fyrir endurrit og ljósrit á hverja síðu sem aðili þarf hækkar verð úr 150 kr. í 250 kr. Það er nú ágætt að pappírinn hækki hjá ríkisstjórninni. Eru ekki vinstri grænir einmitt svo umhverfisvænir að þeir eru farnir að spara pappírinn líka? En það er verra ef hækkunin leiðir það af sér að tekjur hætta að koma inn, eins og hv. þm. Pétur H. Blöndal hefur svo margoft komið fram með, að þegar skattarnir eru of háir fara þeir að hafa öfug áhrif. Þá nefni ég meðferð einkamála fyrir Hæstarétti. Kæra fyrir Hæstarétti kostaði áður 12.700 kr. en nú er lagt til í frumvarpinu að fyrir kæru skuli borga 50.000 kr. Útgáfa áfrýjunarstefnu kostaði áður 12.700 kr. en fer núna upp í 25.000 kr. Svona get ég lengi talið. Hér er verið að leggja til að gjöld fyrir fullnustugerðir og búskipti fyrir sýslumanni hækki mjög mikið. Út á það gengur 24., 25., 26. og 27. gr. frumvarpsins. Það bitnar líka á fjölskyldum í slíkum málum þegar fólk lendir í vandræðum og þarf kannski jafnvel að selja húsnæði, að verið er að hækka öll þau gjöld. Þarna inni eru dánarbú og annað. Verið er að hækka það. Þinglýsingar eru hækkaðar úr 1.350 kr. - við skulum taka sem dæmi að þinglýsa þurfi húsaleigusamningi - í 2.000 kr. og svona má lengi telja. En athyglisverðast er þó 30. gr. og varðar atvinnulífið vegna þess að þar er verið að leggja til stórkostlega hækkun á gjöldum fyrir veitingu atvinnuréttinda. Hvað er það sem við þurfum á að halda í landinu í dag annað en að fyrirtæki séu starfandi? Þess vegna þarf að skapa þau skilyrði fyrir fyrirtæki að þau geti verið sett á stofn en hér er lagt til að gjöld fyrir atvinnuréttindi verði hækkuð til muna. Ríkisstjórninni er svo sem engin vorkunn að standa frammi fyrir þessu verkefni því það er hlutverk ríkisstjórna í hverju landi fyrir sig að sjá til þess að hægt sé að búa í viðkomandi ríki. Það hefur lengi legið fyrir þinginu tillaga sjálfstæðismanna í þá veru að innskatta séreignarsparnaðinn. Þessu hefur ríkisstjórnin alveg hafnað, sem er mjög undarlegt sérstaklega í ljósi þess að í frumvarpinu er verið að leggja til að fólk geti framlengt það ákvæði að taka út séreignarsparnað sinn og borga þá skatta af séreignarsparnaðinum. 1. október var búið að taka út 24 milljarða út úr kerfinu og ríkissjóður hafði af því talsverðar upphæðir, nokkra milljarða, minnir mig, sveitarfélög og ríkið, á milli fjögur og fimm þúsund milljarða, þannig að á sama tíma og ríkisstjórnin hafnar þeirri snilldartillögu sjálfstæðismanna er ríkisstjórnin samt sem áður að nota sér þetta ákvæði með þessum hætti, að mjatla inn tekjum í ríkissjóð með því að opna á þennan séreignarsparnað. Það sem mér finnst svo athyglisvert við þessa leið ríkisstjórnarinnar er að þeir sem eru að taka út séreignarsparnað sinn nú eru þeir einstaklingar sem eru komnir út á ystu brún í fjármálum sínum, sem eru komnir í vandræði með afborganir því að þetta var hugsað sem bráðabirgðaúrræði til að byrja með þar til ríkisstjórnin mundi finna út leið til að lækka höfuðstól lána hjá einstaklingum og fjölskyldum. Það var alltaf haldið í vonina að sú leið yrði farin. Okkur framsóknarmönnum fannst það eina leiðin sem hægt var að fara og höfum mikinn stuðning fyrir því í samfélaginu að hala niður höfuðstól lána hjá fólki, en ríkisstjórnin hefur ekki farið í þær aðgerðir og mér sýnist hún ekki ætla að fara í þær aðgerðir, því miður, þrátt fyrir að hægt sé að afskrifa miklar skuldir hjá einkahlutafélögum, skúffufyrirtækjum eða hvað þau eru kölluð, öll þau ósköp. Það sem mér finnst svo ótrúlega ósanngjarnt í þeirri leið sem er verið að framfylgja í 41. gr., þ.e. að því ákvæði er haldið að taka megi séreignarsparnaðinn út, er að fólk eyðir þessum séreignarsparnaði til þess jafnvel að borga af húsnæði sínu, til þess jafnvel að lækka yfirdrátt á debetreikningum og jafnvel til þess að borga VISA-skuldir. Það er verið að reyna að nota þá peninga til að lækka með einhverjum hætti skuldirnar, en í leiðinni gerist það sjálfkrafa að fari einstaklingur í gjaldþrot er séreignarsparnaðurinn farinn þar með inn í það gjaldþrot og kemur ekki til baka af því að séreignarsparnaður og lífeyrissparnaður landsmanna er með þeim hætti að hann er ekki aðfararhæfur. Ég held að margt fólk geri sér ekki grein fyrir þessu. Það reynir að bjarga sér dag frá degi með því að taka þetta út og svo ef allt fer á versta veg hjá viðkomandi eru örlög séreignarsparnaðarins með þessum hætti. Við skulum alveg átta okkur á því. Mér finnst ekki viðeigandi að ríkisstjórnin skuli koma með þetta fram ókynnt fyrir fólki því að þetta er ekkert annað en að fólk er að taka lán í sínum eigin sparnaði þegar til efri áranna kemur. Tillaga sjálfstæðismanna gengur alls ekki út á það að séreignarsparnaðurinn eigi að vera snertanlegur fyrir almenning í landinu því að verið er að tala um að taka bara af skattgreiðslurnar fyrir fram. Sjálfstæðisflokkurinn leggur til að séreignarsparnaðarkerfið sé heilagt eftir sem áður, eins og lífeyriskerfi eiga að vera. Ég heyrði eða sá í fréttum um daginn - fenginn var einhver álitsgjafi til að tala um þessi mál, ég man nú ekki hver þetta var - að þessi ákveðni aðili hafði grunsemdir um að þetta væri allt saman gert að beiðni Alþjóðagjaldeyrissjóðsins því að hann er þekktur fyrir það að þjóðnýta lífeyrissjóði þar sem þeir starfa. Það er nú að gerast hér úr því að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn lítur á lífeyrissjóðaeign landsmanna sem ríkiseign. Við skulum því átta okkur á því. En fram kom hjá þessum álitsgjafa að hann teldi að þetta væri með þeim hætti, fyrst væri þessu mjatlað svona út næstu fjögur til fimm ár, ríkið hefði tekjur á móti, sparnaðurinn þornar upp og svo þegar það væri búið yrði byrjað með sama hætti á almenna lífeyrissjóðakerfinu, að fólk gæti farið að taka fyrir fram út úr því. Við sjáum auðvitað hvað er í gangi. Það er verið að framlengja líf fjölskyldna í landinu, að fólk geti lifað áfram á hungurmörkum í stað þess að fara í eina aðgerð og fella niður myndarlega höfuðstól lánanna hjá þessu fólki. Þetta er norræna vinstri velferðarríkisstjórnin sem var með stór og fögur fyrirheit fyrir alþingiskosningarnar. Ég er svo fegin að ég hafði ekki tækifæri til þess að kjósa þessa flokka í síðustu kosningum, því auðvitað kaus ég sjálfa mig, vegna þess að ég hef oft velt því fyrir mér hvernig þeim einstaklingum líði sem veitti fólki umboð sitt áfram. Ég hef oft hugsað hve ofboðslega sár ég væri og svekkt hefði ég kosið vinstri græna eða hefði ég kosið Samfylkinguna af því að hér er búið að svíkja allt sem hægt er að svíkja. Það er ekki verið að hlusta á þjóðarvilja í einu einasta máli. Hér eru mótmæli úti á Austurvelli þar sem Hagsmunasamtök heimilanna eru meðal annars að krefjast höfuðstólslækkunar á lánunum en ríkisstjórninni er alveg nákvæmlega sama, virðist vera, leggur fram frumvarp eftir frumvarp til að skattpína þegna sína enn frekar. Þeir einföldu skattar sem heita neysluskattar eru jafnvel skírðir upp á nýtt, þeir eru allt í einu orðnir auðlindaskattar, svo ég taki það sem dæmi og eins og hv. þm. Ragnheiður Elín Árnadóttir komst svo skemmtilega að orði í gær, sturtuskattur er ekki það sama og auðlindaskattur. Svona er þetta allt unnið hér. Við tölum víst í kvöld fyrir í tekjuskattsmálinu, þar er verið að flækja tekjuskattinn svo gríðarlega og setja upp mörg skattþrep að ég held að hv. þingmenn ríkisstjórnarflokkanna viti tæpast hvað þeir eru að gera, enda kom það í ljós í umræðum í gær að hv. stjórnarþingmaður vissi nú ekki einu sinni að auðlindagjald væri á sjávarútveginum. Það var nú eitt, samt var hann að tala fyrir auðlinda- og umhverfissköttum. Við skulum aðeins staldra við eins og þingmenn hafa bent á. Hér er svo mikill flýtir. Hér er ekki gefið andrými til að fara yfir málin. Þessu er sturtað inn síðustu dagana fyrir jól, auðvitað er þjóðin að fara að halda jól sem betur fer þrátt fyrir þessa hörmulegu ríkisstjórn, en svona eru vinnubrögðin. Sem betur fer hangir fólk ekki mikið yfir fjölmiðlum þessa dagana, fólk hefur ekki tíma til þess, það er að njóta lífsins með börnunum sínum. En þá starfar Alþingi hér og setur lög sem vart þola dagsljósið, sem vart er hægt að framkvæma þegar þau eru orðin að lögum. Álitsgjafi eftir álitsgjafa hefur varað ríkisstjórnina við í hverju málinu á fætur öðru en áfram skal keyrt, áfram skal keyrt með þjóðina út í skurð.

Hæstv. forseti. Ég ætla rétt aðeins að koma í andsvar við hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur. Ég ætla fyrst að þakka henni fyrir hlý orð í garð tillagna okkar sjálfstæðismanna og ánægjulegt að finna þann stuðning sem sú tillaga hefur fengið. Það var eitt atriði í máli hv. þingmanns sem mér fannst athyglisvert og tel rétt að tjá mig um sérstaklega vegna þess að það hefur fengið mjög litla umfjöllun hér, þ.e. hækkun dómsmálagjaldanna. Það er nauðsynlegt að vekja athygli á þeirri stórfelldu hækkun sem þar er um að ræða. Það er vissulega rétt að ýmis af þeim gjöldum hafa ekki hækkað um langa hríð, það kunna því að vera rök fyrir einhverri hækkun, en hér er um gríðarlega mikla hækkun að ræða. Það getur komið niður á þeim sem þurfa að leita til dómstóla, t.d. hækkun á gjaldi vegna útgáfu stefnu kemur við mjög marga, ekki bara þá sem leggja fram stefnuna, því að hér er um að ræða kostnað sem oftar en ekki lendir á þeim sem stefnunni er beint gegn og í mjög stórum hluta mála er um að ræða einhvers konar skuldamál þar sem sá kostnaður leggst á endanum á skuldarann. Þó að sumir leggi út fyrir gjöldunum, eins og dómsmálagjöldum almennt, eru það aðrir sem greiða. Þarna er því um það að ræða í mjög mörgum tilvikum að verið er að bæta á skuldabagga þeirra sem höllum fæti standa og geta ekki staðið í skilum. Ég held að mér sé óhætt að segja að mikill yfirgnæfandi 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir að koma hér upp í andsvar við mig. Þetta er kannski það sem við stöndum frammi fyrir að þær aðgerðir sem ríkisstjórnin beitir sér fyrir eru ekki hugsaðar til enda. Það er alveg hárrétt að þegar þetta ferli fer af stað er það skuldarinn sjálfur sem situr uppi með kostnaðinn en þetta sýnir líka hver forgangsröðun þessarar ríkisstjórnar er. Það lítur út fyrir að þau skattafrumvörp sem liggja fyrir þinginu hafi verið unnin með þeim hætti að búið hafi verið til einhvers konar skjal og svo hafi eitthvert ferli farið af stað, einhverjar tölur á blaði, en ekki verið hugsað út í hvaða áhrif þetta hefði að lokum. Eins og kom t.d. fram í gær í umræðunni um auðlindagjöldin þá er þetta nánast hreinn landsbyggðarskattur og skattur á ferðaþjónustuna og Vinstri grænir ætla að gera ferðaþjónustu að þriðja hjólinu undir atvinnulífið. Svona höfum við stjórnarandstaðan rakið mál eftir mál sem eru illa unnin og hálfheimskuleg. Að við skulum þurfa að standa hér í þinginu og ræða þetta því að þetta virðist allt saman vera byggt á sandi. Ekki er verið að hugsa um skuldugu fjölskyldurnar og heimilin í þeim skattafrumvörpum sem liggja hér fyrir, svo mikið er víst, því að svo mikil aukagjöld eru lögð á þessa aðila og erlendu bönkunum eru færðir 11–12 milljarðar bara í verðbætur 

Hæstv. forseti. Bara til að árétta það að gjöldin sem fjallað er um í lögum um aukatekjur ríkissjóðs og kölluð eru dómsmálagjöld eru að stórum hluta gjöld sem leggjast á kostnað vegna útgáfustefnu í skuldamálum þannig að hér er um að ræða skatt sem mun leggjast á skuldara, ekki síst skuldug heimili.

Virðulegi forseti. Við ræðum þetta frumvarp um ráðstafanir í skattamálum, virðisaukaskatt o.fl., en eins og hv. þm. Vigdís Hauksdóttir talaði um í ræðu sinni, þá er hægt að segja að nafnið á þessu frumvarpi sé hálfvillandi vegna þess að hér er verið að hækka og leggja til auknar álögur í margvíslegum málaflokkum. Við erum hér m.a. með breytingar á lögum um virðisaukaskatt, lögum um bifreiðagjald, lögum um gjald af áfengi og tóbaki, lögum um olíugjald, lögum um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl., lögum um aukatekjur ríkissjóðs þar sem um mjög miklar og margvíslegar breytingar er að ræða og lögum um skuldatryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Umræðan í dag hefur talsvert mikið beinst í þá átt að fjallað er um virðisaukaskattinn og ég vil þess vegna þakka hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur fyrir að tala sérstaklega um aukatekjurnar og þá sérstaklega dómsmálagjöldin vegna þess að gríðarlega brýnt er að fólk átti sig á því hvað hér er á ferðinni. Breytingartillögur þessar eiga samkvæmt tillögum og hugmyndum ríkisstjórnarflokkanna að skila auknum tekjum í ríkissjóð og það er eitthvað sem menn hafa reynt að reikna út. Á sama tíma erum við að fara að taka í gegn fjárlög sem á milli 1. og 2. umr. breyttust mjög mikið í þá átt að þar er gert ráð fyrir frekari útgjöldum ríkisins. Hér kallast því á að það er ekki verið að taka af nægilega mikilli festu á niðurskurði í ríkisfjármálunum líkt og virkileg þörf er á. Af þessu hef ég miklar áhyggjur og tel að við þurfum að reyna að horfa heildstætt á það sem er að gerast í ríkisfjármálunum vegna þess að ég tel að stjórnarflokkarnir séu ekki að því. Frumvarpið tók miklum breytingum fyrir þessa umræðu, í stað þess að lagt væri til að þrjú þrep væru í virðisaukaskattinum urðu þau tvö og efra þrepið hækkað þannig að ef þetta verður samþykkt eigum við heimsmet í hæð virðisaukaskatts, sem er heimsmet sem okkur langar ekkert til að eiga. Af tvennu illu má kannski segja að betra sé að fara svona í hlutina, það hefði kannski verið nær að hækka neðra þrepið frekar en það efra. Ég sagði þegar þetta mál var fyrst kynnt að vissulega væri alls ekki góð stefna að flækja skattkerfið með því að bæta við enn einu þrepi í virðisaukaskattinn. Þess vegna er ágætt að fallið hefur verið frá því en hins vekur það mér örlítinn ugg í brjósti að hv. framsögumaður þessa nefndarálits, Helgi Hjörvar, sagði hér í ræðustól í morgun, ef mér misheyrðist ekki, að ekki væri endilega verið að falla frá þessum áformum til allrar framtíðar heldur yrði þetta milliþrep hugsanlega skoðað aftur og kæmi hugsanlega inn seinna. Af þessu hef ég ákveðnar áhyggjur, af því að þegar ég sá þetta fyrst taldi ég að batnandi fólki væri best að lifa en svo virðist ekki vera miðað við þá umræðu sem fram hefur farið. Þessi ríkisstjórn kennir sig við norræna velferð en hvernig birtist okkur þessi norræna velferð? Felst hún í því að við ætlum að eiga heimsmet í því að vera hér með háa skatta eða komum við til með að sjá eitthvað annað? Ég hef ekki orðið vör við það en kannski gætu hv. þingmenn stjórnarflokkanna útskýrt það aðeins fyrir okkur. Eða felst hin norræna velferð kannski í því að koma inn í þingið með öll mál á handahlaupum og leggja til grundvallarbreytingar á skattkerfi landsins, grundvallarbreytingar sem fá mjög litlar eða nánast engar umræður og litla meðferð í nefndum Alþingis? Af þessu hef ég áhyggjur. Ef þetta er það sem norræn velferðarstjórn þýðir þá frábið ég mér að slíkt leggist yfir íslenska þjóð í meira mæli en nú hefur þegar gerst, vegna þess að þegar ákvarðanir eru teknar sem koma til með umbylta því kerfi sem við höfum byggt á lengi um það hvernig við öflum ríkissjóði tekna þá er það eitthvað sem verður að gerast að undangenginni mikilli og vandaðri málsmeðferð. Þess vegna koma þessi vinnubrögð mér nokkuð á óvart, að höndunum sé kastað til þessa. Ríkisstjórnin hefur verið við völd síðan í febrúar og því hefði maður haldið að ef fara ætti í svo umfangsmiklar og viðamiklar breytingar hefði verið hægt að undirbúa þær betur og leggja þær fram fyrr og fjalla um þær á Alþingi með betri hætti en við sjáum hér. Af þessu hef ég áhyggjur og hef misst töluna á þeim skiptum sem ég hef komið í ræðustól og lýst áhyggjum mínum af málsmeðferðinni hér í þinginu og því að það að keyra mál í gegn með miklum hraða sé að verða regla en ekki undantekning. Því er alltaf vel tekið af hálfu stjórnarflokkanna, talsmenn þeirra hafa komið og sagt að þetta væri einmitt bara undantekning en ekki regla, en þegar ég stend hér enn einu sinni og fjalla um málsmeðferðina þá er það, alla vega nú á síðustu vikum, frekar regla en undantekning að málsmeðferð á þeim málum sem hingað koma sé óvönduð. Vil ég t.d. nefna náttúruverndaráætlunina sem var rifin út úr umhverfisnefnd órædd og án þess að menn kæmu fyrir nefndina sem höfðu veitt umsögn. Þetta allt saman veldur mér miklum áhyggjum. Frú forseti. Þessu frumvarpi fylgja miklar gjaldahækkanir. Í frumvarpinu er mælt fyrir um 4% hækkun á bensíngjaldi, 3% hækkun á olíugjaldi og 10% hækkun bifreiðagjalds og þessar hækkanir bætast ofan á þær hækkanir sem gerðar hafa verið á undanförnum missirum og jafnframt þær hækkanir sem lög um umhverfis- og auðlindaskatt leggja á heimili landsins. Þess vegna ræddi ég m.a. við hv. þm. Helga Hjörvar hér fyrr í dag í andsvari um það hvort ekki sé vert að hafa áhyggjur af því hvaða áhrif þetta frumvarp og í rauninni heildarskattapakki ríkisstjórnarinnar komi til með að hafa, annars vegar á stöðu heimilanna í landinu og hins vegar á landsbyggðina þar sem umtalsverðar hækkanir á bensíngjaldi, olíugjaldi og bifreiðargjaldi koma að sjálfsögðu til með að hafa mikil áhrif. Á landsbyggðinni eru vegalengdir víða miklar og menn fara um langan veg til að sækja vinnu og víða eru ekki almenningssamgöngur þannig að menn þurfa vissulega að nota einkabíla og þess vegna kemur þetta til með að hafa mikil áhrif á landsbyggðina. Þá er líka vert að vekja athygli á því að þarna er náttúrlega gengið talsvert nálægt ferðaþjónustunni sem verður sífellt fyrir auknum kostnaði og ég kalla svolítið eftir því að ríkisstjórnarflokkarnir upplýsi okkur um það hver heildarhugsunin í skattlagningarherferð þeirra er. Vissulega er ljóst að það er halli á ríkissjóði og allir vita hvernig hann er til kominn, en hann er ekki síður erfiður við að eiga þegar hvorki virðist vera vilji né geta til að taka á í ríkisrekstrinum þannig að það er eitthvað sem við eigum að hafa áhyggjur af. Þegar maður reynir að horfa á heildarmyndina, að hér sé verið að skattleggja heimilin í landinu, atvinnulífið og svo náttúrlega ómæld áhrif á landsbyggðina verður maður svolítið hugsi þegar maður sér svo að á móti virðist ekki vera tekið fast á í rekstri ríkisins og þegar maður horfir á fjárlagafrumvarpið sem kemur hér til 3. umr. í næstu viku, að því er mér skilst, þá virðist það heldur ekki vera gert þar. Þess vegna höfum við sjálfstæðismenn lagt fram hugmyndir okkar um það hvernig við mundum vilja sjá hlutina vegna þess að við erum hér í ábyrgri stjórnarandstöðu og erum ekki hér eingöngu til að tala um það hvað ríkisstjórnarflokkarnir framfylgja furðulegri stefnu heldur einnig og ekki síður til að leggja fram okkar eigin tillögur og þar er fyrst og fremst tillaga okkar um skattlagningu séreignarlífeyrissparnaðar. Ég mæli einfaldlega með því að sú tillaga fái brautargengi hér í þinginu. Ýmsir þingmenn stjórnarflokkanna hafa lýst því yfir í umræðunni að þeim lítist hreint ekkert svo illa á þessa tillögu og að hún sé einfaldlega eitthvað sem er vert að skoða. Þess vegna, þegar maður reynir að horfa yfir allt sviðið, verður maður svolítið hissa á því að ekki hafi verið lögð meiri alvara í það af hálfu ríkisstjórnarflokkanna að skoða þessa hugmynd. Nú er það upplýst að hv. þingmönnum, t.d. Framsóknarflokksins eins og hv. þm. Vigdís Hauksdóttir kom inn á hér áðan, líst mjög vel á þessa hugmynd og það virðist vera þverpólitísk samstaða að miklu leyti um það að skoða þessa leið og fara hana. Þess vegna kalla ég einfaldlega eftir því að það verði gert og af því að hv. þm. Helgi Hjörvar upplýsti það áðan, að þessi hugmynd yrði til umfjöllunar í efnahags- og skattanefnd, þá vonast ég svo sannarlega til að sú vinna verði vönduð og að farið verði í hana af fullri alvöru. Ég treysti einfaldlega á að það verði gert og á orð hv. þingmanns. Ríkisstjórnarflokkarnir leggja til umfangsmiklar skattahækkanir. Ef við horfum á það hvernig aðrar þjóðir hafa farið í þá vinnu að byggja sig upp eftir efnahagshrun, þá er vandinn vissulega mikill hér á landi og aðstaðan að vissu leyti sérstök, en við verðum að líta á það hvað fræðin kenna okkur og hvað reynsla annarra þjóða segir okkur. Þar er einfaldlega staðan sú að ef maður horfir heildstætt á þær rannsóknir sem gerðar hafa verið á þessu sviði þá er það er síst til þess fallið að komast hratt og vel út úr efnahagskreppunni að ætla að skattleggja sig upp úr henni. Það er það sem ríkisstjórnarflokkarnir eru að gera og eina hugmyndin sem þeir virðast hafa er að hækka hér frekar skatta í stað þess að reyna að leita annarra leiða, skera meira niður og horfa á þær góðu og málefnalegu tillögur sem stjórnarandstöðuflokkarnir, bæði Sjálfstæðisflokkurinn og eins Framsóknarflokkurinn, hafa lagt hér fram í efnahagsmálum. Þess vegna, frú forseti, tel ég rétt að ríkisstjórnarflokkarnir taki þetta mál til baka og fari frekar í það að skoða þá hugmynd sem sjálfstæðismenn hafa lagt hér fram.

Hæstv. forseti. Það frumvarp sem hér liggur fyrir er auðvitað bara partur af þeirri skattahækkanahrinu sem núverandi ríkisstjórn og ríkisstjórnarflokkar bjóða þjóðinni upp á. Ég tek undir orð hv. síðasta ræðumanns um að það sé óskynsamlegt að fara í skattahækkanir af þessu tagi sem leggjast með þungum byrðum bæði á heimili og fyrirtæki í landinu á þessum krepputímum. Ég tek undir sjónarmið um að skattahækkanir þessarar ríkisstjórnar, heildstætt metið, muni því miður verða til þess að dýpka kreppuna og framlengja hana. Ég ætla ekki að fara nánar út í þennan þátt en hins vegar eru nokkur atriði í sambandi við þetta frumvarp sérstaklega sem ég vildi hafa í huga. Okkur er nauðsynlegt þegar við fjöllum um þessi einstöku frumvörp ríkisstjórnarflokkanna, sem eru til umræðu hér í dag, að muna að þetta er liður í skattahækkanahrinu sem við þurfum að horfa á heildstætt. Við þurfum að reyna að meta áhrifin af þeim heildstætt, áhrifin á efnahagslífið, hag fyrirtækjanna í landinu og hag heimilanna í landinu. Ég ætla ekki að verja löngum tíma í þessa umræðu enda hafa aðrir hv. þingmenn farið vel yfir einstaka efnisþætti málsins. Þessi mál hefðu auðvitað öll hvert um sig getað kallað á miklu meiri umræður bæði hvað varðar breytingarnar sem slíkar og eins þau áhrif sem þær kunna að hafa. Ég ætla þó að nefna að ég held að það hafi verið jákvætt að meiri hluti ríkisstjórnarflokkanna í hv. efnahags- og skattanefnd ákvað að falla frá því að flækja virðisaukaskattkerfið eins og upphaflega frumvarpið gerði ráð fyrir. Ég held að út frá skattalegum og tæknilegum sjónarmiðum og sjónarmiðum um jafnræði atvinnugreina og annað þess háttar sé jákvætt að halda sig við einfalt kerfi. Engu að síður er vert að mótmæla því að þegar ákvörðunin var tekin um einföldunina var valin sú leið að reyna að halda skatttekjunum óbreyttum með því að hækka efra þrep virðisaukaskattsins upp í 25,5% sem, eins og aðrir hv. þingmenn hafa nefnt hér í dag, er trúlega heimsmet í virðisaukaskatti. Reyndar er vert að skoða nánar hvort dæmi séu um það einhvers staðar á byggðu bóli að svo hár skattur sé lagður á með þessum hætti. Örfá atriði til viðbótar, hæstv. forseti. Við þurfum að horfa á þetta heildstætt, bæði áhrif þeirra skattahækkana sem nú er verið að leggja til samanlagt og hvaða áhrif þau munu hafa á efnahagslífið, heimilin og fyrirtækin, og við þurfum líka að rifja upp að þetta er ekki fyrsta skref þessarar hæstv. ríkisstjórnar í skattheimtu. Í sumar var stigið skref sem munar líka um og kemur líka niður á heimilunum og fyrirtækjunum í landinu. Við skulum rifja aðeins upp að í þessu frumvarpi er gert ráð fyrir að skattheimta á ársgrundvelli verði aukin um 14,7 milljarða. Það eru verðlagsáhrif upp á 0,85% sem fela í sér hærra vöruverð og hækkun á lánum heimilanna. Við þurfum að rifja upp að í sumar voru líka samþykktar skattahækkanir sem m.a. beindust að þeim sköttum sem hér eru til umræðu. Þá var gert ráð fyrir að hækkanir á þessum sköttum, óbeinu sköttunum, yrðu u.þ.b. 7 milljarðar. Þessir 14,7 milljarðar bætast auðvitað við þá tölu þannig að hér er samanlagt um að ræða gríðarlega hækkun. Áhrifin á vísitölu í júní í sumar voru áætluð um 0,5% með sömu afleiðingum og hér um ræðir. Bara með þessu frumvarpi er sem sagt verið að bæta við 0,85% hækkun vísitölu til viðbótar við 0,5% hækkun sem var ákveðin í júní. Eins og hv. þm. Unnur Brá Konráðsdóttir gerði grein fyrir verða sumir þeir vöruflokkar sem falla undir þessi lög líka fyrir áhrifum af þessum svokölluðu umhverfis- og auðlindagjöldum sem voru samþykkt í sumar þannig að það bætist við þau áhrif sem verða af þessum skattahækkunum. Hæstv. forseti. Þó að takmarkaður tími hafi gefist til umfjöllunar í fjölmiðlum mun umræðu um þessi mál auðvitað ekki ljúka. Spurningarnar sem við þingmenn þurfum að velta fyrir okkur á þessari stundu eru nokkrar. Í fyrsta lagi verðum við að horfa á þessar breytingar og velta fyrir okkur: Munu þessar breytingar leiða til þess að menn muni t.d. frekar leita leiða til að fara fram hjá skattheimtu? Já, augljóslega. Hækkunin á virðisaukaskattinum mun t.d. óhjákvæmilega leiða til þess, miðað við reynsluna hér á landi og alls staðar annars staðar, að fleiri munu leita leiða til að fara fram hjá skatti. Munu þessar skattahækkanir hjálpa til í sambandi við svigrúm fyrirtækja og heimila til að takast á við erfiðar aðstæður, erfiða skuldastöðu og minni tekjur? Nei, auðvitað ekki. Þær munu bætast ofan á erfiða skuldastöðu og minnkandi tekjur í samfélaginu. Munu þessar skattahækkanir verða til þess að ýta undir uppbyggingu atvinnulífsins og munu þær ýta undir að fyrirtækjunum og heimilunum takist að reisa sig við í því kreppuástandi sem við búum við? Nei, auðvitað ekki. Fleiri spurninga má spyrja, hæstv. forseti, en þar sem styttist í atkvæðagreiðslu ætla ég ekki að hafa fleiri orð að þessu sinni. Um áhrif skattahækkana ríkisstjórnarinnar almennt mun ég koma nánar inn á í umræðu um tekjuskatta og fleiri breytingar á skattalögunum sem teknar verða til umræðu hér á eftir. Þetta frumvarp sem slíkt er stórfelld skattahækkun sem bitnar á heimilum í landinu, hvort sem er ríkum eða fátækum. Það er ákveðin jafnaðarstefna í því að þær skattahækkanir sem eru í farvatninu munu væntanlega koma jafnt niður á ríkum sem fátækum. Þær bætast við skattahækkanir sem áður hafa verið ákveðnar og ná til sömu skatta og hér er verið að hækka. Þær verða til þess að dýpka kreppuna og framlengja hana, því miður. Þetta er frumvarp sem við þurfum ekki á að halda.

Hæstv. forseti. Ein stórfelld kjaraskerðing, segir hv. þm. Birgir Ármannsson, fulltrúi Sjálfstæðisflokksins. Fyrir hverja? Til hvers erum við að hækka skatta? Til hvers erum við að afla meiri fjármuna í ríkissjóð? Við erum að gera það til að komast hjá því að draga úr útgjöldum til almannatrygginga, til Landspítalans og skólanna í landinu. Til þess er leikurinn gerður. Er það rétt sem hér hefur verið haldið fram við umræðuna að þessar breytingar komi til með að auka álögur á bíleigendur, á umferðina, á þá sem - nú næstum því hætti ég við að segja það sem ég ætlaði að segja - neyta áfengis? Þetta eru þær breytingar sem við leggjum til, hækkun á virðisaukaskatti, hækkun á olíugjaldi, bensíngjaldi og bifreiðagjaldi, hækkun á áfengisgjaldi og tóbaksgjaldi. Ætlun okkar hafði verið að innleiða þrjú þrep í virðisauka en það var fallið frá því. Hvers vegna gerðum við það? Við féllum frá því vegna þess að við fengum ábendingar frá svo mörgum hagsmunaaðilum, bæði innan stjórnsýslunnar, innan skattkerfisins af hálfu þeirra sem eiga að útfæra þessar tillögur og lagabreytingar og einnig hinna sem þurfa að greiða þessi gjöld, t.d. í veitingarekstri, hótelrekstri o.s.frv. Við hlustuðum á þessar ábendingar og ákváðum að falla frá þessum áformum. Við höldum okkur við 7% virðisaukaþrep en hækkum efsta þrepið úr 24,5%, eins og það hefur verið núna, í 25,5%. Eykur það álögur á þá sem verða fyrir því? Já, að sjálfsögðu. Þetta er spurning um að reyna að finna hinn gullna milliveg. Við horfum fram á að hallinn á fjárlögum á þessu ári verði 160 milljarðar kr. og á næsta ári verði hann um 100 milljarðar kr. Við reynum hins vegar að brúa bilið með aukinni skattheimtu og niðurskurði. Ég held að vel hafi tekist til við að finna þennan gullna milliveg þó að það sé allt hárrétt sem hér hefur verið sagt um að þetta sé íþyngjandi fyrir bílaumferðina, fyrir tóbaks- og áfengisneytandann og fyrir þá sem þurfa að greiða hærri virðisaukaskatt í efra þrepi. En við reynum þó að halda utan um hina sem kaupa matvöruna og aðrar nauðsynjar sem haldið er í lægra virðisaukaskattþrepinu. Tillögur sjálfstæðismanna hafa gengið út á að skattleggja lífeyrissparnaðinn, séreignarsparnað. Það er hugsun sem ég fyrir mitt leyti hef aldrei slegið út af borðinu sem nauðvörn - en sem nauðvörn vegna þess að þetta er eiginlega fyrirframtaka í skatti. Við erum að taka skatt sem ella kæmi til álagningar síðar meir. Lífeyriskerfið er þannig hannað að iðgjöldin í lífeyrissjóði eru án skattlagningar en síðan er fólk skattlagt þegar það fær greitt úr lífeyrissjóðunum. Hugsunin þarna hjá sjálfstæðismönnum er að skattleggja séreignarsparnaðinn núna og fá þannig umtalsverðar tekjur í ríkissjóð og komast hjá því að skattleggja einstaklinga og fyrirtæki með þá von í brjósti að þetta muni efla atvinnustarfsemina og koma hjólum atvinnulífsins til að snúast hraðar þannig að við komumst fyrr út úr vandanum. Ég skil þessa röksemdafærslu mjög vel en hef áhyggjur af því að á okkur komi til með að hvíla þungar skuldbindingar á þessum árum sem ella kæmu til skattlagningar. Svo má ekki gleyma hinu að lífaldur þjóðarinnar lengist og þessar lífeyrisskuldbindingar verða þyngri, það verða hlutfallslega færri einstaklingar í vinnu til að framfleyta hinum sem eru komnir úr vinnu. Ég sé ákveðna annmarka á þessu af þeim sökum, auk þess sem við hljótum að hlusta á þá fulltrúa sem standa vörð um lífeyrissjóðina, bæði fulltrúa lífeyriskerfisins sjálfs og hagsmunaaðila á vinnumarkaði sem leggjast mjög eindregið gegn þessu. Ein ráðstöfunin sem við grípum til er að framlengja heimildir til að taka séreignarsparnað út úr lífeyrissjóðunum. Ég tel þetta vera mjög til góðs. Fólk hefur gert þetta í umtalsverðum mæli, svo miklum reyndar að framhald á þessu er talið gefa okkur um 5 milljarða í skatttekjur. Ég held að þeir sem nýta sér þessar heimildir geri það af tveimur ástæðum að uppistöðu til. Annars vegar er það fólk sem er með mjög skuldsett íbúðarhúsnæði og notar þessa fjármuni til þess að fleyta sér áfram. Í annan stað er þetta fólk sem ræðst í minni háttar viðhald, framkvæmdir og fjárfestingar og ég tel að þessar fjárfestingar, þótt í smáum stíl séu, örvi hjól atvinnulífsins. Ég get talað af eigin reynslu af að hafa tekið út slíkan sparnað til þess að setja í smáframkvæmd, sumarbústað. Í hvað voru þessir peningar notaðir? Jú, til að borga fyrir jarðvegsvinnu, fyrir pípulagnir, fyrir smíðavinnu í Reykjavík og úti á landi. Þetta eru litlar fjárfestingar en þær skila sér til þeirra einstaklinga sem í hlut eiga. Við skulum því ekki vanmeta þennan þátt. Ég tel að hann sé mjög til góðs.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ögmundi Jónassyni fyrir ræðu hans. Það er tvennt sem ég mundi vilja spyrja þingmanninn nánar út í. Annað varðar það hvort og hvernig meiri hluti efnahags- og skattanefndar hafi fjallað um áhrifin af skattahækkunum á vísitölu neysluverðs og áhrifin á lán heimilanna. Hagsmunasamtök heimilanna sendu frá sér fréttatilkynningu sem birtist í gær þar sem þau benda á að þessar hækkanir, sem eiga að skila í ríkissjóð 9–10 milljörðum, muni hækka lán heimilanna strax á næsta ári um 13,4 milljarða. Ég saknaði þess virkilega í nefndarálitinu hve lítið er fjallað um þessa víxlverkun á milli skattahækkana og vísitölu neysluverðs og verðbóta. Síðan hefði ég mikinn áhuga á að heyra frá þingmanninum, af því að hann fjallaði aðeins um þessa blönduðu leið sem ríkisstjórnin hefði ákveðið að fara, hvort nefndin hafi skoðað að einhverju ráði ábendingar sem komu frá hagfræðingum í rannsókn sem birtist nýlega um viðbrögð 21 lands við miklum og snörpum hallarekstri. Niðurstöður þeirra benda til þess að heppilegra sé að skera niður útgjöld hins opinbera til að efla hagvöxt til langframa og bæta skuldastöðu ríkisins en að hækka skatta. Þá eru skattaívilnanir líklegri til að koma hagkerfinu á réttan kjöl og draga úr hallarekstri hins opinbera en aðrar aðgerðir sem eiga að hvetja til einkaneyslu. Þetta er algerlega í andstöðu við skýrslu hæstv. fjármálaráðherra þar sem talað er um að lækkun útgjalda hafi neikvæðari áhrif á framleiðslustig og dragi úr hagvexti en hækkun skatta a.m.k. til skemmri tíma litið. Getur verið að þessar rannsóknir bendi til þess að allt sem ríkisstjórnin er að gera núna í sambandi við efnahagsmál og fjárlögin sé hreinlega byggt á röngum forsendum?

Hæstv. forseti. Það er ekki alls kostar rétt að við gerum ekki grein fyrir áhrifum á verðlagsþróunina sem þessar skattbreytingar hafa í för með sér. Það er tíundað í nefndaráliti frá meiri hluta efnahags- og skattanefndar. Þar er gerð grein fyrir því hvaða áhrif þessar skattbreytingar hafa á vísitöluna. Ég tek alveg undir með hv. þingmanni að samspilið á milli verðhækkana almennt og lánskjara er áhyggjuefni. Ég er þeirrar skoðunar að við hljótum að taka verðtryggingu lána til endurskoðunar. Ég hef reyndar alltaf verið á því að það sem á endanum skiptir höfuðmáli fyrir einstaklinginn er hver raunávöxtunin er hvaða nafni sem hún nefnist, hvort sem það er verðtrygging plús vextir eða bara vextir 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svar hans við fyrri helmingi spurningar minnar. Ég vil hins vegar taka fram að ég las nefndarálitið frá meiri hluta efnahags- og skattanefndar af miklum áhuga og ég gat því miður bara fundið hálfa setningu þar sem var verið að fjalla um áhrifin af hækkun vísitölu neysluverðs. Ég sá hins vegar hvergi ábendingar sem ég veit að komu fram í umsögn hagsmunasamtaka heimilanna þar sem þau voru búin að reikna út þessi áhrif. Þær tölur koma hvergi fram í nefndarálitinu, þannig að áherslan á akkúrat þessi áhrif virðist vera mjög lítil og er það mjög leitt. Hins vegar vil ég ítreka spurningu mína varðandi þær ábendingar sem mér skilst að hafi verið kynntar fyrir efnahags- og skattanefnd, um rannsóknir sem ná yfir 37 ára tímabil hjá 21 landi um það hvernig best sé að bregðast við miklum og snörpum hallarekstri. Niðurstöðurnar þar benda til þess 

Hæstv. forseti. Ég hef oft heyrt þessa röksemdafærslu frá hægri mönnum en ég spyr þá: Viljum við skera niður hjá almannatryggingum? Viljum við skera niður í heilbrigðiskerfinu, það er stærsti útgjaldaliðurinn, viljum við gera það? Viljum við skera niður í skólakerfinu? Viljum við skera niður velferðarríkið á Íslandi? Er það það sem við viljum? Ég held ekki. Ég held að við viljum finna einhvern gullinn meðalveg þarna í hærri sköttum og niðurskurði í rekstrarútgjöldum því að við erum að sönnu að ráðast í þær. En varðandi áhrifin á verðlagið segir á bls. 2 í áliti okkar, þar er vísað til þess að breytingar á virðisaukaskatti komi til framkvæmda í tveimur áföngum, 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans sem var ágæt. Þingmaðurinn spurði í upphafi: Til hvers erum við að fara út í allar þessar skattbreytingar? og svaraði því til að auka þyrfti tekjur ríkissjóðs. Ég tek alveg undir þau sjónarmið, það vantar peninga í kassann og það eru til ýmsar leiðir til að gera þetta. Ég fagna því að hv. þingmaður skaut ekki út af borðinu leið okkar sjálfstæðismanna um séreignarlífeyrissparnaðinn. Mér þótti samt, ég ætla ekki að nota orðið ankannalegt en ég tók eftir því að hann hafði áhyggjur af framtíðinni í því samhengi en studdi svo það að ríkisstjórnin leyfir einstaklingum að taka lífeyrissparnað sinn út. Ég hef áhyggjur af framtíð þess fólks ef það er farið að saxa á framtíðartekjur sínar. Ég hafði reyndar ekki gert mér grein fyrir því að fólk væri að taka þetta út til að fara í framkvæmdir, ég hélt að fólk væri að nota þetta í allra ýtrustu neyð. En það sem ég er hrædd við hér er þessi lagasetning. Hún er óvönduð. Við sáum það bara í gær að það er verið að hrökkva til baka með einhverjar tillögur sem var búið að setja fram. Þær hafa fengið mikla gagnrýni og ég held að þetta sé ekki úthugsað. Því vil ég spyrja hv. þingmann, vegna þess að ég rak augun í frétt í Morgunblaðinu í morgun þar sem yfirskriftin er „Skattabreytingar óþarfar“ og af því að þetta snýst um það að afla tekna í ríkissjóð: Hefði ekki verið gáfulegra í ljósi þess að þetta kemur allt fram svo seint og þetta er allt unnið á svo miklum hraða, við náum ekki einu sinni að fara almennilega í umræðuna, hefði ekki verið rétt í ljósi þess sem sagt er í þessari frétt að það væri, með leyfi forseta, „býsna einfalt að ná fram þeim tekjujöfnunaráhrifum sem skattbreytingum er ætlað að kalla fram í núverandi kerfi. Eingöngu hefði þurft að hækka tekjuskattsprósentuna upp í 43% og hækka persónuafsláttinn upp í 65 þúsund krónur“ - án þess að fara í allt flækjustigið sem kallar á svo mikið vesen út um allt?

Hæstv. forseti. Hvers vegna er flækjustig í skattkerfum? Hvers vegna er svokallað flækjustig í almannatryggingakerfinu? Það er til að fá fram félagslegt réttlæti, að nýta fjármunina sem eru til ráðstöfunar á markvissan hátt með það að leiðarljósi. Það er flækjustigið. Skattþrep þar sem þeir sem eru betur aflögufærir greiða meira hlutfallslega en hinir sem hafa lítið handa í milli. Þetta er ástæðan fyrir því að menn fara í hið svokallaða flækjustig. Að skattahækkanir séu ónauðsynlegar, það hygg ég ekki. Hvað mundi það hafa í för með sér?

Flækjustig er ónauðsynlegt.

Já, en þá er það vegna þess að við erum að reyna að ná fram þessum félagslegu áhrifum, jöfnunaráhrifum. Varðandi lífeyrissparnaðinn gat ég þess að það væri af tveimur rótum runnið sem fólk væri að taka út. Það væri til í að klára framkvæmdir eða þess vegna ráðast í framkvæmdir en síðan væri hinn hópurinn, sem eflaust er stærstur, að koma í veg fyrir að missa húsnæði sitt vegna mikillar skuldsetningar. Fólk er að fleyta sér áfram. Ég tel að það sé til góðs, og reyndar hitt einnig ef menn geta haldið hjólunum gangandi með smávægilegri innspýtingu í hagkerfið. Ég tel það vera mjög til góðs.

Frú forseti. Hv. þingmaður talar um að þessum breytingum sé ætlað að ná fram einhvers konar félagslegu réttlæti. En ég vek athygli þingmannsins á því að allir þeir sem hann telur sig vera og er einlæglega, ég geri ekki lítið úr því, að berjast fyrir, aldraðir, öryrkjar, láglaunafólk, hafa verið að gagnrýna aðgerðir ríkisstjórnarinnar mjög harkalega, öll þessi samtök, Öryrkjabandalagið, Alþýðusambandið, það er hægt að telja öll þessi samtök upp. Ég leyfi mér að halda því fram að félagslegt réttlæti náist ekki með akkúrat þessum skattbreytingum vegna þess að þær eru ekki hugsaðar í gegn, þær eru handahófskenndar. Verið er að breyta einum hlut sem hefur áhrif á eitthvað annað án þess að þetta annað sé kortlagt. Ég gagnrýni þetta og ég spyr hv. þingmann hvort hann hafi ekki áhyggjur af þessum vinnubrögðum, 

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt að við höfum tamið okkur slík vinnubrögð í of ríkum mæli við breytingar á lögum og þar á meðal á skattkerfinu og það er alveg rétt að menn eru að gera hluti hratt en þetta eru ekki óvönduð vinnubrögð miðað við það sem tíðkast hefur. Ég leyfi mér að fullyrða það. Það sem við höfum reynt að gera er að hlusta á sjónarmið hagsmunaaðila og verða við þeim að því marki sem við teljum ásættanlegt og í samræmi við þau pólitísku markmið sem við höfum sett okkur. Þar erum við ekki endilega á sömu línunni og alls ekki, ég og hv. þingmaður. Við viljum framfylgja stefnu sem byggir á félagslegum jöfnuði, það er okkar markmið, og það erum við að gera með þessum skattkerfisbreytingum, svo og skattkerfisbreytingum sem snúa að tekjuskattskerfinu.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að nota andsvar mitt til að reifa nánar tillögur okkar sjálfstæðismanna eða þau sjónarmið sem ég tel að hafi nú þegar komið ágætlega fram í framsögum þingmanna Sjálfstæðisflokksins, heldur vísa aðeins til dæmisins sem hv. þingmaður tók af sjálfum sér um það að með því að honum voru sköpuð skilyrði og svigrúm til að losa um sparnað, gat hann ráðist í fjárfestingu sem eykur umsvifin í hagkerfinu. Það er í raun og veru einmitt þetta sem málflutningur okkar sjálfstæðismanna gengur út á. Einkaneysla hefur dregist saman um 30% frá árinu 2007 þegar hún náði hámarki og frá sama tíma hafa fjárfestingar einkaaðila dregist saman um 60%. Það er þetta ástand sem við erum að vísa til. Þegar hv. þingmaður kemur svo hingað upp og lýsir því úr eigin lífi hvernig aukið svigrúm hans til að nota sparnað og það fjármagn sem hann hefur yfir að ráða nýtist til að kveikja líf í hagkerfinu, er hann akkúrat að tala um kjarnann í málflutningi okkar í skattamálum. Við getum ekki komið með viðbótarálögur, hvorki af þeim toga sem er að finna í þessu frumvarpi né í hinum skattapakkanum sem ríkisstjórnin er að kynna og vill lögleiða. Við erum með valkost sem gengur út á það að á meðan erfiðasti tíminn gengur yfir hlífum við heimilum og atvinnustarfsemi til að komast upp úr þessum öldudal. Það getum við gert með því að örva skattstofnana og tekjur ríkisins vegna þeirra munu taka við sér smátt og smátt, og innan tíðar mun verða allt öðruvísi umhorfs í ríkisbúskapnum ef við bara gefum þessum skattstofnum tækifæri til að taka við sér.

Hæstv. forseti. Það er þetta með manninn, láglaunamanninn, meðaltekjumanninn, hátekjumanninn. Við erum að reyna að hlífa láglaunamanninum og meðaltekjumanninum þannig að hann hafi eins mikið svigrúm og kostur er til að fara í bíó, fara í leikhús, kaupa blöð, taka þátt í neyslunni en skattleggjum hins vegar hina meira sem hafa meira handa á milli. Í Bandaríkjunum var smíðað hagkerfi, skattkerfi á grundvelli þess sem kallað hefur verið „trickle-down economics“ og hefur verið þýtt á íslensku sem brauðmolakenningin. Við ættum að gefa fyrirtækjunum og hinum efnameiri í þjóðfélaginu svigrúm til að baka sín stóru brauð og þá væri líklegt að molarnir hrytu niður á borð annarra í samfélaginu. Þessi formúla hefur einfaldlega ekki gengið upp. Það sem hefur reynst þjóðfélögunum vænlegast, hvort sem þau eru í kreppuástandi eða bara yfirleitt, er jöfnuður. Hann er til þess fallinn að sem flestir þjóðfélagsþegnar taki þátt í almennri neyslu. Hitt er líka staðreynd að neysla efnamesta fólksins er bara að óverulegu leyti innan lands, hún er fólgin í kaupum á munaðarvöru, stórum bílum og ferðalögum út um allan heim, en það er jöfnuðurinn þess vegna sem gildir. Þetta er rauði þráðurinn í skattlagningarstefnu þeirrar ríkisstjórnar sem nú fer með völdin á Íslandi. Rauði þráðurinn 

Virðulegi forseti. Einhver mesta blekking sem þessi ríkisstjórn hefur beitt almenning í landinu er kynningin á þeim skattapakka sem við erum að ræða þegar sagt er að verið sé að hlífa láglaunafólki í landinu alveg sérstaklega. Þessu höfum við margoft svarað og sýnt fram á villuna, reyndar með stuðningi frá launþegasamtökum og eiginlega öllum þeim sem veitt hafa umsagnir inn í þingið sem sýna fram á að óbreytt lög mundu hlífa láglaunastéttunum í landinu meira en þessar illa útfærðu og vanhugsuðu hugmyndir ríkisstjórnarinnar. Málið er að stækka kökuna. Brauðmolakenningin er teiknuð upp á teikniborði hagfræðinganna en hugmyndir ríkisstjórnarinnar um að fara 

Hæstv. forseti. Ég tek innilega undir með hv. þingmanni, það er mikilvægt að stækka kökuna, örva efnahagslífið, breikka skattstofnana. Það er mikilvægt að við gerum það og m.a. af þeim sökum setjum við fram lagabreytingartillögur sem eru til þess fallnar að styrkja nýsköpun í atvinnurekstri. Þess vegna höfum við lagt áherslu á að mikilvægt er að ná niður fjármagnskostnaði í landinu. Þetta eru áherslur sem við höfum haldið mjög stíft fram. Er það rétt að almenningur á Íslandi og fyrirtækin almennt verði fyrir skerðingum? Já, stórfelldum skerðingum. Það á við um samfélagið allt, það á við um alla þá sem þurfa að leita til velferðarþjónustunnar. Hún sætir miklum niðurskurði. Í því er fólgin 

Frú forseti. Það má segja að í skattalögum kristallist ágreiningur vinstri manna og hægri manna. Vinstri menn vilja hlífa þeim sem minna mega sín að þeirra mati og búa til kerfi sem er létt fyrir þá sem hafa lágar tekjur á meðan hægri menn vilja heldur hafa algild skattkerfi og einföld og skattstofna einfalda og án þess að taka mjög mikið tillit til félagslegra aðstæðna. Það leiðir af sjálfu sér að skattkerfi vinstri manna eru alltaf flóknari vegna þess að þau reyna að taka tillit til sem mestra og flestra aðstæðna, barnafjölda, í hvernig sambúð fólk býr, hvort það er eitt eða með börn eða með maka o.s.frv., og síðan hvaða tekjur það hefur. Tilhneigingin er sú að skattarnir eru þeim mun hærri sem tekjurnar eru hærri vegna þess að það á að leggja byrðar á þá sem breiðari hafa bökin og geta þar af leiðandi greitt meira. Þetta er í rauninni grundvallarmunur fyrir utan það að vinstri menn vilja líka hafa jöfnuð að leiðarljósi, að nota skattkerfið til að jafna kjör manna, sem atvinnulífinu eða mönnum sjálfum tekst ekki, og vilja nota skattkerfið og ríkisvaldið til að jafna kjör fólks en ekki bara til að afla ríkissjóði tekna. Þetta er í rauninni meginmunurinn, herra forseti, og mér finnst mjög áhugavert að sjá þau frumvörp sem nú eru að koma inn í Alþingi, þessi þrjú frumvörp sem öll ganga út á þetta. Svo eru líka inni í þessu umhverfissjónarmið sem eru sívaxandi í heiminum, þ.e. að taka meira tillit til umhverfisins. Svo eru menn með skattlagningu á auðlindirnar til að láta sem sagt alla, sérstaklega þá sem minna mega sín, njóta auðlindarinnar en ekki bara þá sem ráða yfir henni eða stjórna henni. Þetta má segja að séu kerfin í hnotskurn og ég get gjörsamlega fallist á að þetta sé svona, þjóðin kaus til valda vinstri menn og þetta er þá nokkuð sem hún vill væntanlega sjá gerast. Það sem er kannski miður, herra forseti, er að ekki hefur unnist neinn tími til að vinna í öllum þessum hugmyndum. Ég hugsa að margir þeir sem vilja t.d. koma með margþrepa skattkerfi eða margþrepa virðisaukaskatt og taka tillit til fitu, mjólkur, sykurs og alls konar hluta og stýra neyslu og annað slíkt hefðu viljað gefa sér miklu lengri tíma til að fara í gegnum þessi mál. Ég geri ráð fyrir að þeir sem taka upp margþrepa tekjuskattskerfi mundu hugsanlega vilja fara í það hvernig skattkerfi kemur út fyrir t.d. hjón, sem er mjög illa leyst í nýju kerfi, hvernig það kemur út fyrir barnafólk o.s.frv. Ekkert af þessu gerðist. Það er eiginlega dálítið miður þegar menn gera svona miklar breytingar og þá væntanlega með ákveðna hugsjón á bak við að menn skuli ekki hafa gefið sér góðan tíma, farið í gegnum ákveðna umræðu og hlustað á rök sem eru á móti kerfinu sem er hreinlega villa og leiðrétta þá kerfið í samræmi við þá hugsjón sem þeir hafa. Þetta er ótrúlega stutt umræða, herra forseti, miðað við hvað þetta eru stór mál og hraðinn er með þvílíkum ólíkindum að umsagnaraðilar hafa aldrei kynnst öðru eins. Við erum sem sagt að gera lagabreytingar sem skipta verulega miklu máli fyrir vinstri menn, reikna ég með. Þess vegna skiptir miklu máli að vel sé vandað til verka og lögin góð þannig að ekki sé um að ræða að menn geri einhver mistök vegna þess, herra forseti, að mistök í lagasetningu sem er ætlað að jafna kjör fólks og annað slíkt geta slegið til baka, þau geta orðið til þess að menn hverfi frá þessum tilraunum en ekki vegna þess að kerfin sjálf reynist illa. Ég sem hægri maður ætla að leyfa mér að gagnrýna hugsunina á bak við það sem vinstri menn eru að gera. Mér fannst það vera mjög sterkt og koma eiginlega fram í máli hv. þm. Ögmundar Jónassonar rétt áðan. Hann sagði: Lágtekjufólk, herra forseti, ég undirstrika, lágtekjufólk er einhver þjóðflokkur sem hefur lágar tekjur. Menn tala oft um þetta eins og þetta sé persónueinkenni á fólki, hann er bláeygur og lágtekjumaður, það sé eitthvað óumbreytanlegt. Þarna skilur á milli hægri manna og vinstri manna. Vinstri menn ætla sem sagt að halda þessu fólki sem lágtekjufólki, þetta er bara ákveðinn hópur sem er með þessu kjör og þessi örlög og hann skal vera þarna. Hægri menn segja hins vegar: Við skulum hvetja fólk til að hafa hærri tekjur. Látum fólk hætta að vera lágtekjufólk, látum það fá hærri tekjur. Hvetjum það til þess og látum kerfið vera þannig að fólk sé hvatt til að leita sér meiri menntunar, taka á sig meiri ábyrgð og afla sér hærri tekna. Þarna skilur á milli. Ég er ansi hræddur um, og þess vegna er ég hægri maður en ekki vinstri maður, að þær jöfnunaraðgerðir sem vinstri menn gangast upp í og vilja nota skattkerfið til að jafna geri það einmitt að verkum að allir verða jafnfátækir. Allt er jafnað niður og það er enginn hvati til að bæta sig, enginn hvati til að vera ekki láglaunamaður af því að maður fær eiginlega það sama og allir hinir. Það er enginn hvati til að standa sig og það er enginn hvati til að breyta stöðu sinni sem láglaunamaður. Það er m.a.s. hvati hjá þeim sem eru með háar tekjur af því að þeir sjá að þeir bera ekkert úr býtum hvort sem er ef skattlagningin er nógu ofsafengin. Ég er ekki að segja að það sé hérna, alls ekki, herra forseti, það er alls ekki hérna en það hefur komið í ljós í skandinavískum kerfum að skattlagningin var einum um of jafnaðarsinnuð og þá endar það þannig að allir verða jafnfátækir. Það er nokkuð sem ég er ekki hrifinn af og það er mjög slæmt fyrir kerfið í heild sinni. Þegar menn lentu í þessum vandræðum, eins og við vorum með núna, tóku þeir þá skynsamlegu ákvörðun sem ég gat alveg fallist á að blanda saman skerðingu á bótum og skattahækkunum. Ég gat alveg fallist á þá hugsun í rauninni að bakka með velferðarkerfið því að það er búið að blómstra alveg gífurlega undir stjórn Sjálfstæðisflokksins í 18 ár - þar sem hann var víst einn í stjórn þegar illa gekk en ekki í stjórn þegar vel gekk - og á þeim tíma óx velferðarkerfið með þvílíkum endemum að það er með ólíkindum. Ég minni á að laun kennara voru hækkuð sem voru náttúrlega allt of lág á sínum tíma. Laun öryrkja og aldraðra voru bætt stórlega á hverju einasta ári, hætt að taka tillit til tekna maka o.s.frv. Það var stöðugt verið að bæta velferðarkerfið og til þess voru notaðir lækkandi skattar sem stórjuku tekjur ríkissjóðs. Þá kemur þessi skemmtilega spurning, herra forseti: Þegar skattar á einstaklinga eru lækkaðir og tekjur ríkissjóðs af þessum skattstofni hækka, hvort er það skattalækkun eða skattahækkun? Það er nefnilega það athyglisverða. Þetta er eiginlega það sem við erum að ræða um, þ.e. mismunun milli hægri og vinstri, og mér finnst virkilega miður að menn skuli ekki hafa gefið sér meiri tíma til að vinna þessi mál vegna þess að þeir sem eru vinstri sinnaðir hljóta að óttast að einhverjar villur komi upp í þessum kerfum sem gera það að fólk segir: Vinstri-eitthvað er ekki gott.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um dómstóla, nr. 15/1998, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið. Með frumvarpinu er lagt til að héraðsdómurum verði fjölgað um fimm og að heildarfjöldi þeirra verði tímabundið 43. Þá er lagt til að ekki skuli skipa í embætti dómara sem losna eftir 1. janúar 2013 fyrr en þess gerist þörf til að ná þeirri tölu sem mælt er fyrir um í 1. mgr. 12. gr. laganna. Markmið frumvarpsins er að mæta þeim aukna málafjölda sem er tilkominn sérstaklega vegna þeirra atburða er leiddu til falls bankanna haustið 2008. Fyrir liggur að hjá embætti sérstaks saksóknara eru til meðferðar umfangsmikil og tímafrek mál auk fjölda rannsóknarúrskurða. Þá hefur þingfestum einkamálum fjölgað mikið sem og sakamálum hjá ríkissaksóknara og ríkislögreglustjóra. Til viðbótar þessu hefur dómstólum nýlega verið falið mikilvægt hlutverk við gerð nauðasamninga til greiðsluaðlögunar og við tímabundna greiðsluaðlögun fasteignalána. Í 61. gr. stjórnarskrár er kveðið á um sjálfstæði dómara og því er ekki unnt að ráða þá tímabundið til starfa. Með frumvarpinu er því lögð til þessi tímabundna fjölgun og gert ráð fyrir að ekki verði skipað að nýju í embætti dómara fyrr en fjöldi þeirra fer undir 38, eins og gildandi lög gera ráð fyrir. Nefndin hefur lagt áherslu á nauðsyn þess að tryggja að dómstólarnir geti sinnt sínu lögbundna hlutverki og telur því óhjákvæmilegt að fjölga dómurum svo unnt sé að mæta þessum mikla málafjölda. Nefndin telur það einnig til mikilla bóta að gert skuli vera ráð fyrir fjölgun aðstoðarmanna dómara í þingmáli sem einnig er til meðferðar í nefndinni og varðar sameiningu héraðsdómstóla (þskj. 104 – 100. mál). Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt. Birgir Ármannsson, Arndís Soffía Sigurðardóttir, Valgerður Bjarnadóttir og Þráinn Bertelsson voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Þór Saari, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, er samþykkur álitinu og undir það skrifa auk þeirrar sem hér stendur Vigdís Hauksdóttir, Ásmundur Einar Daðason, Ólöf Nordal og Róbert Marshall.

Virðulegi forseti. Við göngum nú til atkvæðagreiðslu um virðisaukaskattsfrumvarpið og gjaldafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Hún hefur kynnt okkur að hún vilji einkum líta til Norðurlandanna í sinni skattaframkvæmd. Við vitum sem er að þar er skattbyrðin sú hæsta í heiminum þannig að það boðar ekki gott. Nú erum við að fara að innleiða hugmyndir um að feta okkur inn á þá braut og við sjáum afrakstur þess í því máli sem við göngum nú til atkvæðagreiðslu um. Ísland er með hæsta virðisaukaskatt í heimi. Það er afleiðingin af því og það er sú braut sem ríkisstjórnin markar í sinni skattaframkvæmd.

Virðulegur forseti. Það er óhjákvæmilegt að bregðast við því hruni sem varð á síðasta ári með tekjuöflun og það er fullkomlega óábyrgt af formanni Sjálfstæðisflokksins að tala með þeim hætti sem hann gerir við þessa atkvæðagreiðslu. Hér er leitast við að ganga eins skammt í hækkun neysluskatta og mögulegt er, m.a. með því að nýta séreignarsparnað og tekjur af honum upp á eina 5 milljarða kr. en halda breytingum á virðisaukaskatti um 1% hækkun á efsta þrepi. Ég held að ég verði að segja í ljósi þeirra aðstæðna sem við Íslendingar nú búum við og þess halla sem er á ríkissjóði að það hafi tekist vonum framar að halda aftur af hækkunum á neyslusköttum að þessu sinni.

Herra forseti. Við fjöllum hér um enn eitt skattalagafrumvarp ríkisstjórnarinnar, frumvarp sem er svo vanbúið til afgreiðslu að annað eins hefur varla sést á síðari árum í sögu Alþingis. Það hefur verið með ólíkindum að vinna að þessu máli innan veggja efnahags- og skattanefndar sem hefur unnið frá morgni til kvölds undanfarna daga undir mjög erfiðum kringumstæðum. Hér er verið að leggja auknar álögur á heimilin í landinu, of miklar að mínu mati. Við vorum til viðræðu um aðrar leiðir á vettvangi efnahags- og skattanefndar og hér í þinginu. Við í minni hlutanum höfum boðið hæstv. fjármálaráðherra samstarf við þessar breytingar. Ekki hefur verið hlustað á það og heimilin munu því miður súpa seyðið af þessum miklu breytingum. Það er gengið þvert á þau loforð sem gefin voru í aðdraganda síðustu kosninga og það er mjög erfitt að sjá hvernig skuldug heimili muni kljúfa þetta. 

Hæstv. forseti. Hallinn á fjárlögum á þessu ári er sennilega um 160 milljarðar kr. Gert er ráð fyrir að hallinn á fjárlögum á næsta ári verði um 100 milljarðar kr. Hvers vegna lokum við ekki gatinu, stoppum í það að öllu leyti? Vegna þess að við viljum ekki ganga lengra í niðurskurði á velferðarútgjöldum og við viljum ekki ganga lengra í skattheimtu. Við erum að reyna að finna meðalhófið, feta meðalveginn. Það var gleðilegt að lesa yfirlýsingar framkvæmdastjóra ferðaþjónustunnar áðan á visir.is sem sagði að hún væri þakklát fyrir þær breytingar sem gerðar hefðu verið á þessu frumvarpi. Það var hlustað á okkur. 

Virðulegi forseti. Með þessum tillögum er horfið frá því að setja á milliþrep í virðisaukaskatti. Við komum þar með til móts við sjónarmið atvinnulífsins á vettvangi efnahags- og skattanefndar undanfarna daga. Okkur tókst um leið að verja virðisaukann á matvælin sem er enn þá í 7% en kostnaðurinn er vissulega sá að við þurfum að hækka hæsta þrepið og verðum þá með hæsta virðisauka í heimi. En gætum að því að það er bara einn Sjálfstæðisflokkur í þessum heimi og við erum núna að greiða gjöld fyrir óstjórn hans í efnahagsmálum undanfarin 18 ár. 
            

Forseti biður um hljóð í þingsal.

Virðulegi forseti. Stjórnarliðar koma upp í ræðustól og halda því fram að þau hlusti á almenning í landinu, að hlustað sé á þau skilaboð sem þaðan berast. Hagsmunasamtök heimilanna mættu á fund efnahags- og skattanefndar og bentu á að þessar skattahækkanir sem hér stendur til að samþykkja muni hækka lán heimilanna á næsta ári um 13.400 millj. kr. Það var enginn vilji hjá stjórnarliðum til að leita leiða til að koma í veg fyrir þessa víxlverkun. Þetta þýðir að yfir líftíma þessara lána sem heimilin eru að kikna undan munu þau hækka um allt að því 50 milljarða. Þið skuluð bara gera ykkur grein fyrir því, hv. þingmenn, hvað þið eruð að gera með þessu.

Forseti minnir hv. þingmenn á að beina máli sínu til forseta.

Herra forseti. Hér er verið að hækka almennt bensíngjald um 2,50 kr. Í gær afgreiddum við lög frá Alþingi þar sem við bættum við umhverfisgjaldi eða kolefnisgjaldi á þennan sama bensínlítra upp á 2,60 kr. Það hét kolefnisgjald, umhverfisgjald, en hitt heitir almennt bensíngjald. Er það ekki líka kolefnisgjald? 

Herra forseti. Hér er verið að framlengja skattfrelsi á niðurfellingu og lækkun vörugjalda af ökutækjum sem hafa í för með sér hverfandi mengun, vetnisbifreiðar og slíkt. Þetta var tekið upp í valdatíð Sjálfstæðisflokksins.

Herra forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um breytingartillögu þar sem annars vegar er fellt út svokallað 14% virðisaukaskattsþrep. Það er mjög af hinu góða og er í samræmi við óskir umsagnaraðila og áherslur okkar í minni hluta efnahags- og skattanefndar. Jafnframt eru greidd atkvæði um að færa virðisaukaskattinn í heimsins hæsta virðisaukaskatt. Hér er verið að auka gríðarlega skattbyrðina á borgara þessa lands og ég segi nei við þessu.

Herra forseti. Ég er mjög ánægður og sáttur við þær breytingar sem meiri hluti efnahags- og skattanefndar gerir á virðisaukaskattsmálunum. Það sem slegið verður á frest verður tekið til nánari skoðunar. Varðandi ræðuhöld um að virðisaukaskattur á Íslandi sé sá hæsti í heimi þá er það reyndar ekki svo vegna þess að þegar bæði þrepin eru skoðuð og meðaltal virðisaukaskattsálagningar á Íslandi vegið - 

Virðulegi forseti. Varðandi tölulið 6.a. þá hangir hann auðvitað saman við það sem við greiðum næst atkvæði um, sem er töluliður 6.b. Eins og fram hefur komið hverfur ríkisstjórnin frá áformum um sérstakt millivirðisaukaskattsþrep og því verður að fagna. En að þingmenn stjórnarinnar komi hingað upp og segist hafa sérstaklega hlustað eftir gagnrýni sem fram var færð á frumvarpið - auðvitað er í því afskaplega holur hljómur vegna þess að þessa skoðun, þessa hlustun átti að framkvæma áður en komið var fram með þetta vanhugsaða og illa útfærða frumvarp. Við fögnum því að ríkisstjórnin hafi séð að sér. Ég held að það sé betra að orða það þannig, hún hefur séð að sér. Hún sér það nú og leggur fram breytingartillögur sem eru mun skynsamlegri, að við aukum ekki við flækjustigið í kerfinu. Afleiðingin er þá þessi að við sitjum uppi með hæsta virðisaukaskattsþrep í heimi - og svo maður gæti allrar sanngirni gagnvart hæstv. fjármálaráðherra - 

Herra forseti. Fyrir tæpum sólarhring kynnti meiri hluti efnahags- og skattanefndar Alþingis okkur í minni hlutanum þær breytingar sem við tökum nú til afgreiðslu, grundvallarbreytingar á íslenska skattkerfinu þar sem fallið er frá 14% þrepinu sem er vissulega gleðilegt. Við höfum þó einungis haft rúmar 20 klukkustundir til að kynna okkur þessar breytingar og hvaða áhrif þær muni hafa á íslenskt atvinnulíf og almenning. Innan við sólarhring. Við óskuðum eftir því, eða fulltrúi Framsóknarflokksins í nefndinni, að kallaðir yrðu til gestir til að fara yfir þessar grundvallarbreytingar. Nei, það mátti ekki. Þetta eru þvílík vinnubrögð hjá þessari ríkisstjórn að við þetta verður ekki búið lengur. Það er ekki hlustað á umsagnaraðila. Málin eru keyrð í gegn á þvílíkum leifturhraða og vinnubrögðin eru þannig að í þeirri lagasetningu sem hér er verið að setja leynast örugglega einhver mistök. 

Herra forseti. Það er mikil einföldun að fella niður þetta aukaþrep sem menn ætla að setja inn og það var krafa allra gesta og allra umsagnaraðila og stjórnarmeirihlutans. 

Varstu ekki að segja að allir hefðu sagt ...

Virðulegi forseti. Ég vil koma upp til að fylgja því eftir að Framsóknarflokkurinn styður að sjálfsögðu fjölgun héraðsdómara um fimm þannig að Framsóknarflokkurinn er með á þessu máli og greiðir málinu atkvæði sitt og við greiðum að sjálfsögðu með grænum. 
            

Herra forseti. Við vorum í mikilli atkvæðagreiðslu áðan um grundvallarbreytingar á skattkerfinu. Ég bað um orðið til að fá að gera grein fyrir afstöðu Framsóknarflokksins í einni atkvæðagreiðslunni og hæstv. forseti hleypti mér ekki upp til að gera grein fyrir afstöðu þingflokks Framsóknarflokksins. Ég var reyndar örlítið seinn að kveðja mér hljóðs en það er alvanalegt að fulltrúum þingflokka sé hleypt upp til að gera grein fyrir afstöðu einstakra þingflokka og hvað þá í svona grundvallarmáli sem við ræðum hér. Ég held að hæstv. forseti komi einfaldlega ekki eins fram við þingmenn sem eru í minni hluta á Alþingi og þá sem eru í meiri hluta. Ég hef áður gert athugasemd við fundarstjórn forseta að þessu leytinu til. Margsinnis hafa þingmenn fengið að fara upp til að gera grein fyrir atkvæði sínu þótt þeir hafi ekki beðið alveg strax um orðið þannig að ég fer fram á það við hæstv. forseta að hann sýni jafnræði hér, hann er forseti allra þingmanna og svona vinnubrögð ganga ekki. Það er mjög slæmt að ég hafi ekki getað gert grein fyrir áliti Framsóknarflokksins í þessari umræðu.

Forseti vill árétta að það er grundvallaratriði að þingmenn fylgist með því sem fram fer í þingsalnum. Forseti leitaði sérstaklega eftir því hvort fleiri vildu gera grein fyrir atkvæði sínu og sagði síðan: Svo er ekki. Þetta er regla sem forsetar fara eftir. 

Virðulegur forseti. Ég vil sem fyrrverandi forseti borgarstjórnar og borgarfulltrúi í Reykjavík, sem hef átt þess kost að fylgjast vel með störfum hæstv. forseta, lýsa því yfir að mér þykir leitt að heyra dróttað að honum með þessum hætti. Ég held að hann sé kunnur að því að gera ekki flokkamun í störfum sínum og ég hef veitt því athygli. Það er auðvitað margt sem er í gangi undir atkvæðagreiðslum og það er rétt að stundum biðja menn aðeins of seint um orðið. Þannig bað sessunautur minn, hv. þm. Framsóknarflokksins Eygló Harðardóttir, aðeins of seint um orðið um atkvæðagreiðsluna í upphafi og forseti veitti hv. þingmanni þá orðið þannig að ég held að það séu ómaklegar ásakanir í garð hæstv. forseta að hann geri flokkamun á því hverjum er gefið orðið. Auðvitað er það meginregla að menn eiga að biðja um orðið áður en atkvæðagreiðslan hefst þannig að sá hluti dagskrárinnar breytist ekki í svör og andsvör.

Herra forseti. Ég tel tilefni til að taka undir orð hv. þm. Birkis Jóns Jónssonar, varaformanns Framsóknarflokksins, sem ég hefði gjarnan, eins og líklega flestir aðrir, viljað fá tækifæri til að heyra skýra mál sitt áðan. En virðulegur forseti hefur að mínu mati við og við gert mannamun á fólki en það er kannski ekki aðalatriðið, heldur það er fljótfærni sem hefur einkennt hæstv. forseta. Á þessu er lausn og það er að líta til ástkærs forseta, Ástu Ragnheiðar Jóhannesdóttur, og hvernig hún heldur á stjórnartaumunum við atkvæðagreiðslur. Hæstv. forseti. Ásta R. Jóhannesdóttir minnir þingmenn iðulega á að þeir geti tjáð sig, býður þeim að koma upp í atkvæðaskýringar og minnir þá alltaf á að greiða atkvæði. Það gerðist oft að menn gleymdu að greiða atkvæði en þá sagði hæstv. forseti: Ég vil minna hv. þingmenn á að greiða atkvæði - og leit hvössum augum yfir salinn. Þetta skilaði mjög góðum árangri því að ég held að menn hafi alveg verið hættir að detta út í atkvæðagreiðslum og iðulega munað eftir því að gera grein fyrir atkvæði sínu ef þeir höfðu sérstakan áhuga á því.

Forseti vill árétta að hægt er að gera grein fyrir afstöðu sinni við atkvæðagreiðslu undir tveimur liðum, annars vegar um atkvæðagreiðsluna og þeir sem biðja um orðið um atkvæðagreiðslu áður en atkvæðagreiðsla hefst fá orðið og það átti við um hv. þm. Eygló Harðardóttur. Eftir að atkvæðagreiðsla hefst er leitað eftir því hvaða þingmenn vilja gera grein fyrir atkvæði sínu og þingmenn eiga að gefa merki um það þá þegar. Eftir að atkvæðaskýringar hefjast er ekki tekið við fleirum inn á þann lista. Það eru þær vinnureglur sem forsetar hafa hér. Ég hygg að það gildi um alla forseta óháð því úr hvaða flokki þeir koma.

Herra forseti. Forseti má ekki skilja það sem svo að það hafi verið af einhverjum annarlegum hug eða hvötum sem ég kom upp til að gera með vinsamlegum orðum athugasemd við fundarstjórn forseta. Ég hef setið á Alþingi í nokkur ár og fylgst með því verklagi sem hér hefur viðgengist og ég vil segja við herra forseta að engin algild regla er í þessum efnum. Ég hef séð hv. þingmenn fá að gera grein fyrir atkvæði sínu þrátt fyrir að hafa beðið um að fá að taka til máls og gera grein fyrir atkvæði sínu eftir að umræddum orðum hæstv. forseta lýkur. Ég fer einungis fram á það, herra forseti, að samræmi sé í vinnubrögðum og ég treysti því eftir ágæta ræðu hæstv. forseta að atvik sem þetta endurtaki sig ekki, þ.e. að ein regla gildi og engar undantekningar verði veittar á henni og jafnt verði látið yfir alla ganga, eins og það á að vera.

Forseti þakkar hv. þingmanni fyrir vinsamleg orð.