Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Sigfús Sigurhjartarson) : Menntmn. hefur tekið frv. þetta til athugunar á tveimur fundum milli umr. Borizt hafa aths. frá fleiri en einum aðila, sem n. þótti rétt að taka til athugunar. Bent var meðal annars á, að milli 8. og 9. gr. frv. væri ekki fullt samræmi. Tekið er fram í 8. gr., að með reglugerð, er fræðslumálastjórn setur, megi ákveða, að stúdentspróf í almennum námsgreinum, svo sem íslenzku og íslenzkum fræðum, erlendum tungumálum, náttúrufræði, landafræði og sögu, hafi kennaraprófsgildi. En í 9. gr. segir, að með reglugerð frá fræðslumálastjórn megi ákveða, að kennarapróf í almennum námsgreinum, svo sem íslenzku, íslenzkum fræðum, ensku, Norðurlandamálum, kristnum fræðum og sögu, hafi stúdentsprófsgildi. Nú vildi kennaraskólinn, að samræmi væri milli þessara námsgreina, sem taldar eru upp í 8. og 9. gr., og hefur n. fallizt á þessa breyt. til samræmingar. Mér þykir rétt að benda á, að hér er aðeins um heimild að ræða fyrir fræðslumálastjórn. N. þótti rétt að hafa hér samræmi á milli, og að þessu stefnir fyrsta brtt. hennar. Önnur brtt. n. varðar 10. gr. frv., þar sem um er að ræða kennsluskyldu og lagi til, að skyldustundir verði 27 á viku, ef miðað er við 45 mínútna kennslustund. Í frv. til l. fyrir menntaskóla er horfið að því, að skyldustundir verði 24–27 á viku, og telur fræðslumálastjórn, að það yrði þannig framkvæmt, að skyldan lækki um eina stund á 5 ára fresti, þannig að eftir 5 ár verði hún 26 stundir á viku og eftir 15 ár 24 stundir. Nú er gert ráð fyrir því, að menntaskólarnir og kennaraskólinn verði hliðstæðar stofnanir, og þætti því n. hlýða að breyta þessu atriði til samræmis við það, sem lagt er til í frv. til l. um menntaskóla. Þriðja brtt. n. er viðvíkjandi 14. gr., en af henni, eins og hún er nú, mætti ráða, að heimspekideild háskólans gæti ráðið aukakennara til starfa við kennslustofnun í uppeldisvísindum, án þess að leita samþykkis veitingavaldsins, og um leið er gert ráð fyrir því, að laun þessara aukakennara yrðu greidd úr ríkissjóði. Taldi n. þetta of víðtæka heimild og leggur því til, að aftan við síðari málsgr. 144. gr. komi: eftir því, sem fé er veitt í fjárlögum. Rétt þykir mér að geta þess, að n. barst bréf frá skólanefnd íþróttaskólans á Laugarvatni, þar sem farið er fram á breytingar. Vildi skólanefndin, að numið yrði úr 23. gr. ákvæðið um, að íþróttakennaraskólinn gæti starfað annars staðar en á Laugarvatni, og gera aðrar breyt., er leiddi af brottfellingu þess ákvæðis. N, í heild gat ekki fallizt á þetta, en hv. þm. A-Sk. (PÞ) hefur flutt brtt. sama efnis á þskj. 140. Tel ég þetta atriði litlu máli skipta. Frv. í þeirri mynd, sem það er nú, er þannig af því, að mþn. í skólamálum varð þess áskynja, að menn voru ekki á einu máli um, að skólinn skyldi starfa á Laugarvatni, en ég geri hvorki að mæla með eða móti till. hv. þm. A-Sk. um þetta atriði. Rétt þykir mér og að geta þess, að sama skólanefnd fór einnig fram á þá breyt., að við skólann yrðu tveir fastir kennarar auk skólastjóra í stað eins áður, en menntmn. vildi ekki heldur fallast á þetta atriði.

Páll Þorsteinsson Hv. 6. þm. Reykv. (SigfS) hefur nú gert skýra grein fyrir afstöðu n. í heild. Ég hafði að sumu leyti sérstöðu í n., og hef leyft mér að flytja brtt. á þskj. 140, sem ég vildi nú gera nokkra grein fyrir. Eins og menn vita, hefur Íþróttakennaraskólinn verið fyrir þá, sem ætluðu að verða kennarar eða hafa á hendi leiðbeiningar um íþróttamál. Þar sem skólinn hefur starfað á Laugarvatni og það með góðum árangri og er kominn þar á fastan grundvöll, legg ég á móti því, að því sé haldið opnu að flytja skólann til annars staðar. Þar sem raddir hafa heyrzt um að flytja skólann til Rvíkur, vil ég taka það fram, að ég get ekki fallizt á það og vil ekki, að óákveðið sé, hvar skólinn starfi. Ég vil enn fremur geta þess í framhaldi af ræðu hv. frsm., að skólanefnd Íþróttaskólans leitaði álits íþróttafulltrúa, og í bréfi frá honum segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Reynslan hefur sýnt, að skólinn er vel settur á Laugarvatni. Til þess að slík stofnun geti sem bezt sinnt öllum starfsþáttum sínum, er hún bezt staðsett utan bæja. Þessi reynsla er í samræmi við reynslu nágrannaþjóðanna. Danir eru ekki ánægðir með staðsetningu á íþróttakennaraskóla sínum í Kaupmannahöfn. Vilja flytja hann út fyrir, bæinn. Sama er að segja um Norðmenn. Íþróttasamband Svía og fimleikasamband Svía reistu íþróttaskóla sína utan Stokkhólms, því að reynslan hafði sýnt þeim, að íþróttakennaraskóli Svía var illa settur í Stokkhólmi. Sama er að segja um Finna. Svisslendingar eru að ráðgera að reisa íþróttaskóla og eru þeir ákveðnir að reisa hann utan borganna og eru nú að gera upp á milli þriggja staða í sveit. Meðan skólinn er að komast í fast form, gæti slíkt ákvæði (um að flytja megi skólann) í lögum verið skólanum til trafala.“ Þetta segir íþróttafulltrúi fyrir hönd skólanefndar Íþróttakennaraskólans. Mér finnst sjálfsagt að taka þetta til greina, og mun ekki frekar orðlengja þetta, en vænti þess, að hv. d. taki þetta til athugunar.



Ég sé ekki ástæðu til að tala um þetta mál í heild, þar sem það er komið á þetta stig, en ég vildi víkja nokkrum orðum að því, sem hv. þm. A-Sk. sagði. Það mun hafa verið árið 1932, að íþróttakennsla var hafin á Laugarvatni. Áður áttu menn ekki kost á slíkri kennslu innanlands og lærðu menn þá í ýmsum löndum og eftir ólíkum kerfum og olli þetta glundroða og þótti mjög óþægilegt. En síðan 1932 hefur Björn Jakobsson haldið uppi íþróttakennslu á Laugarvatni, með miklum dugnaði og ósérplægni. Þegar Íslendingar hugsuðu sér að keppa í íþróttum á erlendum vettvangi, sáu menn, að nauðsynlegt var fyrir íþróttafólk, að einhver miðstöð væri til íþróttakennslu og iðkana, og þegar ákveðið var á Alþingi 1932 að stofna til slíkrar kennslu, töldu menn, að skólinn væri bezt settur í sveit og þá helzt á Laugarvatni, og studdu þetta m. a. íþróttafrömuðirnir Benedikt Waage, Jón Þorsteinsson og Erlingur Pálsson og töldu, að skólinn yrði ekki rekinn með eins góðum árangri hér í bænum eins og á Laugarvatni. Síðan hefur verið lagt í kostnað á Laugarvatni og skilyrði bætt, en bærinn stækkað að mun. Að Laugarvatni þyrfti að reisa heimavistarhús fyrir 20–25 fasta námsmenn, sem tækju svo sem eins eða tveggja ára kúrsus, en fyrir þá, sem kæmu aðeins á stutt námskeið, þyrfti ekki eins vandað húsnæði. Mætti t. d. notast við sameiginlegt svefnloft. Ég vil undirstrika það, sem stendur í bréfi íþróttafulltrúa, að óeðlilegt sé að hafa ákvæði í l. um, að flytja megi skólann, og vildi ég spyrja í því sambandi, hver ætti að flytja skólann. Þetta ákvæði er engri löggjöf samboðið, og tel ég því tvímælalaust, að samþykkja beri till. hv. þm. A-Sk. Síðastliðið sumar lögðu íþróttamenn okkar á sig miklar ferðir til þess að keppa á erlendum vettvangi og urðu þá landinu til mikils sóma. En það er ekkert vit að halda uppi keppni við erlenda íþróttamenn, ef ekki er til í landinu góður íþróttakennaraskóli. Það er því mikil vanhyggja af hv. menntmn. að vilja ekki hafa fleiri en 2 fasta kennara við skólann. Greinar íþrótta eru margar og fjölbreyttar og því ekki hægt að ætlast til, að tveir menn geti verið spesíalistar í þeim öllum. Úti í Ameríku eru nú tveir Íslendingar, piltur og stúlka, að stunda íþróttanám, og hafa þau til þess styrk. Það minnsta, sem hægt væri að gera, væri að fá þau bæði, að loknu námi, að Íþróttakennaraskólanum, og þyrfti þó fleiri kennara, ef vel ætti að vera. Enginn vafi er á því, að skólinn er bezt kominn í sveit, enda höfum við þar fordæmi allra Norðurlandaþjóðanna og enn fremur Svisslendinga, er stefna að því að koma öllum íþróttacentrum sínum upp utan borganna. Erlingur Pálsson, sem manna mest hefur þjálfað lögregluna hér, hefur sagt, að hann hafi náð margföldum árangri þegar hann hafði lögregluþjónana í heimavist uppi á Laugarvatni. Menn geta gert sér í hugarlund, hvernig aðstæðurnar eru til æfinga, þegar sumir nemendurnir búa í Skerjafirði, aðrir í Kleppsholti o. s. frv. Úr þessu verður ekkert samhengi.