Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta var lagt fyrir hv. Alþ. í byrjun þessa þings, og hefur það lengst af verið í Nd. Var það sent til umsagnar mörgum aðilum, sem talið var, að hefðu þekkingu og reynslu í þessum málum, og mæltu allir þeir aðilar með samþykkt frv. Í hv. Nd. bar landbn. d. fram nokkrar brtt., sem allar voru samþ., en till. þessar eru á þskj. 380. Þær fjalla einkum um það að fella út úr frv. staðsetningu sóttvarnastöðvar ríkisins að Bessastöðum. Sóttvarnastöðinni skal valinn staður, þar sem skilyrði eru góð til einangrunar að dómi yfirdýralæknis og stjórnar Búnaðarfélags Íslands. Önnur breyting, sem var gerð á frv., er sú, að fara skuli með afurðir af gripum stöðvarinnar eins og segir í 17. gr. frv. Að öðru leyti er frv. þetta óbreytt, eins og það kom fyrir Alþ. og undirbúningsnefndin, er samdi frv., gekk frá því. En í þeirri nefnd áttu sæti þeir Ólafur E. Stefánsson nautgriparæktarráðunautur, Páll A. Pálsson yfirdýralæknir og Guðmundur Jónsson skólastjóri að Hvanneyri. Aðalefni frv. felst í 1. gr. þess, þar sem segir, að landbrh. sé heimilt að láta flytja inn djúpfryst holdanautasæði af Galloway-kyni, og skal það eingöngu notað í sóttvarnastöð ríkisins. Heimild þessa má ráðh. því aðeins nota, að þrír aðilar mæli með innflutningi á sæði þessu hverju sinni, en þeir eru stjórn Búnaðarfélags Íslands, yfirdýralæknir og forstöðumaður Tilraunastöðvar Háskólans í meinafræði á Keldum. Ástæðan fyrir því, að frv. þetta er eingöngu bundið við holdanaut af Galloway-kyni, er sú, að þessi holdanautastofn er þegar fyrir hér á landi, og það hefur sýnt sig, að hann þrífst hér vel, er nægjusamur, bæði hvað húsakynni og fóður snertir. Það er því auðvelt, ef menn vilja, að ná stofni þessum hreinræktuðum á mun skemmri tíma en ef inn yrði flutt sæði úr öðrum holdanautastofnum. Galloway-kynið hefur reynzt vel erlendis. Það gefur gott og mikið kjöt, og kálfarnir eru bráðþroska. Í frv. þessu er svo ráð fyrir gert, að þeir gripir, sem verða í sóttvarnastöð ríkisins, verði þar ævilangt, en ekki fluttir lifandi burtu. Þegar það hefur sýnt sig, að smitandi sjúkdómar hafa ekki borizt með sæðinu til landsins, þá verður leyft að flytja sæði úr nautum sóttvarnastöðvarinnar til þeirra, er þess óska innanlands. Ef allt gengur vel, þá er hugsanlegt að fá sæði frá stöðinni, eftir að hún hefur starfað í þrjú ár, og þegar tímar liða, fæst sæði úr nokkurn veginn hreinræktuðum nautum, en það tekur mun lengri tíma. Í frv. þessu er lögð á það rík áherzla, að hið djúpfrysta sæði. sem inn verður flutt, sé úr nautum, sem geymd eru á sæðingarstöðvum erlendis, þar sem opinbert eftirlit er með öllu hreinlæti og heilbrigði gripanna. Þess vil ég geta, að það Búnaðarþing, sem kom saman í vetur, samþykkti einróma frv. það, sem hér liggur fyrir, og óskaði þess, að það næði fram að ganga. Þess má geta, að mál þetta, innflutningur búfjár, hefur oft verið til umræðu á Búnaðarþingi og stéttarsambandsfundum bænda og víðs vegar á fundum bænda á landinu. Hér er því um einn af mörgum óskadraumum bændanna að ræða, sem vonandi rætist nú á þessu þingi með samþykkt þessa frv. Ísland er þegar orðið mikið ferðamannaland, og verður það sjálfsagt meir í framtíðinni en þegar er orðið. Þeir, sem hótelin reka, segja, að erlendir ferðamenn spyrji mikið eftir nautakjöti, sem því miður er ekki alltaf til og stundum misjafnt að gæðum. Ég vona, að með aukinni nautakjötsframleiðslu verði landbúnaður okkar efldur og bændastéttin standi þar með styrkari fótum og geti því betur búið að sínu í framtíðinni. Þess má geta, að á fjárlögum þessa árs eru veittar 2 millj. kr. til byggingar sóttvarnastöðvar ríkisins. Það eru því miklar líkur á, að hafizt verði handa í þessum efnum á yfirstandandi ári, og mun samþykkt þessa frv. flýta fyrir framgangi þessa máls. Eins og fram kemur á þskj. 489, þá mælir landbn. með, að frv. þetta verði samþ. óbreytt, eins og það kom frá Nd.



Herra forseti. Frv. það, sem hér liggur fyrir, hefur gengið í gegnum hv. Nd. og verið samþ. þar, þó með þeirri breytingu, að nokkuð var rýmkuð sú heimild, sem í frv. felst, um það að breyta fulltrúastöðum í fullgildar dómarastöður. En eins og nafn frv. ber með sér, þá fjallar það um skipan dómsvalds í héraði, lögreglustjórn, tollstjórn o.fl., og það eru nú nokkuð glöggar upplýsingar um það í grg. með frv., hverjar breytingar í því er að finna á gildandi lögum. Ég skal nú fara um það nokkrum orðum. Það þarf ekki að fjölyrða um það hér, að sjálfstæðir og óháðir dómstólar eru ein bezta tryggingin fyrir réttaröryggi. Það er því mikið komið undir því, að sem bezt sé búið að dómstólum, að sjálfstæði dómenda, réttarstaða og óhlutdrægni þeirra sé sem bezt tryggð. Í flestum lýðræðisríkjum eru sérstök ákvæði um dómstóla í sjálfri stjórnarskránni. Eiga þau stjórnarskrárákvæði að tryggja dómurum þá réttarstöðu og þá starfsaðstöðu, að þeir geti gegnt hlutverki sínu á viðunandi hátt. Þess háttar ákvæði er einnig að finna í stjórnarskrá okkar. Í 2. gr. stjórnarskrárinnar eru dómarar settir á bekk með löggjafa og æðstu handhöfum framkvæmdavalds. Sagt er, að þeir fari með eina af aðalgreinum ríkisvaldsins, dómsvaldið. Okkar stjórnarskrá er þó miklu ófullkomnari og hefur færri ákvæði um dómstóla en um aðra þá handhafa ríkisvaldsins, sem nefndir eru í 2. gr. stjórnarskrárinnar. Stjórnarskrárgjafinn eftirlætur almenna löggjafanum að langmestu leyti að setja ákvæði um dómstóla. Þess vegna er ekki hægt að segja, að stjórnarskrárgjafinn hafi búið svo að dómstólunum sem skyldi, ekki tryggt þeim í stjórnarskrá það sjálfstæði og það öryggi, sem þeir þurfa að njóta. Þess vegna verður m.a. að játa það, að sumt í skipan dómstóla og meðferð dómstóla hér hjá okkur er ekki í því horfi, sem æskilegast væri. Það eru ýmsar breytingar æskilegar að mínum dómi, bæði að því er varðar skipan dómstólanna eða dómstólakerfið og meðferð dómsmála. Þar er þó margs að gæta og síður en svo um einfalt mál að ræða. M.a. er það svo, að umdæmaskipunin er að sumu leyti orðin úrelt. Dómarar hafa með höndum velflestir umfangsmikil stjórnsýslustörf, og meðferð dómsmála vill oft taka lengri tíma en æskilegt er. Í öllum þessum greinum væri þörf endurbóta, en umbætur í þessum efnum hafa í för með sér aukin útgjöld fyrir hið opinbera, og einnig er þess að gæta, að sjálf umdæmaskiptingin er orðin rótgróin og á að baki sér sögulega hefð, sem menn eiga erfitt með að sætta sig við, að vikið sé frá. Þannig mætti út af fyrir sig lengi telja, og ein er sú þróun, sem átt hefur sér stað á þessu sviði, sem með réttu má nokkuð gagnrýna, en það er sá háttur, sem á hefur komizt við ýmis embætti, að fulltrúar hafa í æ ríkara mæli í reyndinni orðið dómarar, jafnvel við sum embættin aðaldómarar. Þó að ekki sé hægt að segja, að neinar misfellur hafi hlotizt af þessu, þá verður þó að játa, að þessi skipan er tæplega í samræmi við hugmyndir manna um sjáifstæða, óháða dómara. Í því frv., sem hér liggur fyrir, er ekki um að ræða neina gagngera allsherjarendurskoðun á skipan dómstóla, enda verður þar að huga að mörgum atriðum, og má ekki hrapa að neinu í því sambandi. Þetta frv. varðar aðeins þann þátt, sem ég nefndi nú síðast, og er í raun og veru um það að breyta nokkrum fulltrúastöðum í fullgildar dómarastöður. Með því er stefnt að nokkurri lagfæringu á þessu sviði, og ég tel, að þar sé um umtalsverða endurbót að ræða. Ég held, að með þeirri breytingu sé stigið spor í rétta átt, og ég held, að það torveldi á engan hátt þá allsherjarendurskoðun, sem fram þarf að fara að mínum dómi í þessum efnum. Ég hef fallizt á og talið rétt, að ekki væri hægt að bíða með þessa endurbót eftir neinni allsherjarendurskoðun þessara mála, sem e.t.v. getur dregizt eitthvað, þó að til hennar kunni að verða stofnað fljótlega. Enn fremur er það ekkert leyndarmál, að óánægja dómarafulltrúanna með sína réttarstöðu á sinn þátt í því, að ekki þykir fært að skjóta lagfæringu á þessu sviði á frest, og það á sinn þátt í, að þetta frv. er flutt. Eins og ég þegar hef sagt, felur þetta frv. fyrst og fremst í sér þá breytingu frá gildandi lögum, að það er gert ráð fyrir því, að skipaðir verði dómarar við nokkur umfangsmestu embætti sýslumanna og bæjarfógeta og þeir dómarar leysi að því leyti til fulltrúa af hólmi. En utan Reykjavíkur hafa sýslumenn og bæjarfógetar hingað til einir farið með dómsvald í héraði, og hér er að sjálfsögðu gert ráð fyrir því, að þeir dómarar, sem verða skipaðir samkv. þessum lögum. fari einnig með slíkt vald. En með þessu er ekki gert ráð fyrir, að valdsvið sýslumanna og bæjarfógeta út af fyrir sig breytist að öðru leyti en því, að mál þau, er fulltrúar þeirra hafa hingað til dæmt á þeirra ábyrgð, fá þeir nú dómurum til meðferðar, sem dæma þau á eigin ábyrgð. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að á síðustu árum hefur orðið ör fólksfjölgun í nágrenni Reykjavíkur, sérstaklega á Reykjanesi, og einnig annars staðar utan Reykjavíkur hefur á einstaka stað orðið nokkur fólksfjölgun. Sem eðlileg afleiðing þessarar fólksfjölgunar hefur dómsmálafjöldi aukizt að mun hjá viðkomandi héraðsdómaraembættum, enda er nú svo komið á nokkrum stöðum, að hinir reglulegu héraðsdómarar við umfangsmestu embættin komast ekki á neinn hátt yfir að dæma nema mjög óverulegan hluta af þeim dómsmálum, sem koma til meðferðar hjá þessum embættum. Af þessu hefur svo leitt, að sífellt fleiri og fleiri mál eru dæmd af fulltrúum dómara. Það verður, eins og ég vék að áður, að teljast óheppileg þróun og mjög óheppilegt. þegar svo er komið kannske, að langflestir dómar eru kveðnir upp af dómarafulltrúum. þótt slíkt sé ekki beinlínis andstætt lögum, þar sem í lögum er heimild til þess að löggilda fulltrúa héraðsdómara til að framkvæma hvers konar dómsathafnir. Og stundum hefur verið óhjákvæmilegt í framkvæmd að hafa þennan hátt á. Það er alveg ótvírætt æskilegra, að dómarar fari með og dæmi mál á eigin ábyrgð heldur en fulltrúar dæmi á ábyrgð síns yfirmanns. Þess er að geta hér, sem ég skal ekki fara langt út í og mönnum er kunnugt, að þróunin í skipan þessara mala hefur orðið með nokkuð öðrum hætti í Reykjavík en utan Reykjavíkur, þar sem farið var inn á þá braut í Reykjavík fyrir alllöngu að skipta bæjarfógetaembættinu í Reykjavík niður í fleiri embætti, og var svo haldið áfram á þeirri braut með fleiri lagabreytingum, sem ég hirði nú ekki um að rekja hér, og síðast með lögum frá 1961, þar sem horfið var að því ráði, að við hvert embætti í Reykjavík, borgardómaraembætti. borgarfógetaembætti og sakadómaraembætti, skyldu vera fleiri dómarar með þeirri tölu, sem tiltekin er í þeim lögum. En það hefur farið í Reykjavík þrátt fyrir þá fjölgun, sem gerð var á dómurunum árið 1961, á þá lund, að dómsmálafjöldinn hefur sífellt vaxið, og þess vegna hefur líka þar orðið að fara inn á þá braut að fjölga fulltrúum við þessi embætti, og það hefur svo gerzt, að þeir fulltrúar hafa í æ fleiri tilfellum farið með og dæmt mal á ábyrgð síns yfirmanns. Þess vegna er nú svo komið, að það er talið eðlilegt, að dómurum við þessi embætti verði fjölgað, og eru ákvæði um það í þessu frv., og hefur hv. Nd. fallizt á það og þó þannig, að hún hefur þar bætt nokkuð við frá því, sem farið var fram á í upphaflega frv. Það má segja í stuttu máli, að með þessu frv. sé við nokkur umfangsmestu embættin utan Reykjavíkur farið inn á svipaða braut eins og gert var í Reykjavík, þannig að gert er ráð fyrir því, að við þessi embætti starfi auk sýslumannsins og bæjarfógetans, sem þá verður eins konar yfirborgardómari eða yfirborgarfógeti eða yfirsakadómari, fleiri sjálfstæðir dómarar. Og um það efni eru ákvæði í frv. um þau embætti, sem þetta á að koma til greina um, hver sú fjölgun er, sem þar getur átt sér stað. Þau rök, sem lágu til grundvallar fjölgun dómara í Reykjavík á sínum tíma, eiga einmitt við um þessi embætti utan Reykjavíkur nú, t.d. í Hafnarfirði og Kópavogi og viðar, og um önnur þau embætti, sem getið er um í frv. Ég tel, að hér sé ekki um neina fullnægjandi lausn í þessu efni að ræða, en ég álít, að þetta sé, eins og ég sagði áðan, spor í rétta átt og það torveldi ekki síðari allsherjarendurskoðun á þessum málum. Ég vil segja það hér, sem ég sagði í Nd., að ég tel þörf á slíkri allsherjarendurskoðun. Ég mun við fyrstu hentugleika stofna til slíkrar allsherjarendurskoðunar á dómakerfinu og dómstólaskipuninni. En eins og ég sagði áðan, er margs að gæta í því sambandi, og þess vegna má búast við, að það taki tíma og ekki fært eftir því að bíða. Í þessu frv. er, eins og menn sjá, ýmist um það að ræða, að gert er ráð fyrir óskilorðsbundinni fjölgun, strax nokkurri við sum embættin, en í flestum tilfellum er um að ræða aðeins heimild fyrir dómsmrh. til að fjölga dómurum við þessi embætti. Þessi fjölgun dómara, sem þarna er gert ráð fyrir og lögð var a.m.k. til í upphaflega frv., var nokkuð miðuð við könnun á fjölda dómsmála, sem gerð var hjá meiri hluta dómaraembætta landsins af hálfu dómsmrn. á árunum 1969 og 1970. Sú skýrsla eða könnun fylgir ekki með í grg. frv., en að sjálfsögðu getur sú n., sem fær þetta mál til meðferðar, fengið þær skýrslur framlagðar hér. Eins og ég sagði áðan, þá er engin ástæða til að leyna því, að sú óánægja, sem verið hefur hjá dómarafulltrúum með sína réttarstöðu, á sinn þátt í því, að þetta frv. er flutt, en svo var komið á s.l. ári, að þeir höfðu sagt upp sínum störfum og ætluðu að hætta í þeim stöðum. en fengust til þess að hverfa frá þeirri fyrirætlun í trausti þess, að frv. í þessa átt yrði lagt fram hér. Og þó að það hafi auðvitað ekki í þessu frv. verið hægt að taka til greina allar þær óskir, sem þeir voru með í huga, þá hygg ég, að það sé í því gengið svo langt til móts við þeirra hugmyndir, að þeir muni sætta sig við það. Sumir gætu látið sér detta í hug, að hér væri verið að fitja upp á mikilli starfsmannafjölgun, dómarafjölgun. Það er að vísu svo, að það er um fjölgun á dómurum að ræða, en það er jafnframt í frv. sleginn sá varnagli, að það á að fella niður fulltrúastöðu fyrir hvert dómaraembætti, sem stofnað er til. Þetta á að framkvæma þannig. Vitaskuld er það svo, að þrátt fyrir þessa dómarafjölgun, sem þarna er gert ráð fyrir, þá verður eftir sem áður þörf á einhverjum fulltrúum, og auðvitað getur þróunin orðið áfram sú, sem hún hefur verið að undanförnu, að málum haldi áfram að fjölga, og þess vegna er ekki hægt að gefa nein algild fyrirheit um það, að ekki þurfi að koma til fjölgunar fulltrúa. Það væri auðvitað út í bláinn að gefa slík fyrirheit. En það er meiningin, að þetta verði framkvæmt þannig, að reynt verði að leggja niður fulltrúastöðu á móti því dómaraembætti, sem stofnað er til. Um leið og þetta er sagt, er þó rétt að hafa þann fyrirvara á, sem fulltrúunum er auðvitað ljós, að hvert það dómaraembætti sem stofnað verður, verður að sjálfsögðu auglýst laust til umsóknar á sínum tíma, og gefst mönnum færi á að sækja um það, og fulltrúar þeir, sem hafa gegnt starfi við þessi dómaraembætti, eiga engan forgangsrétt að því embætti. Það verður alveg óbundið og fer eftir atvikum, hvernig því verður háttað. Það vil ég aðeins taka fram til öryggis. Hér á hv. Alþ. hefur, að ég ætla nýlega, verið samþ. þál. um meðferð dómsmála eða skipun dómsmála í Reykjaneskjördæmi, þar sem gert er ráð fyrir því, að þar fari skipting fram og að nokkur hluti þess umdæmis verði færður undir Keflavík. Framkvæmd þessarar þál. verður að sjálfsögðu athuguð og undirbúin nú í sumar, en ég tel, að þetta frv., þó að samþ. verði, standi ekki að neinu leyti í vegi fyrir framkvæmd þeirrar þál. En ég tel persónulega þá skipan, sem gert er ráð fyrir í þeirri þál., að mörgu leyti eðlilega og skynsamlega. Áður en ég lýk máli mínu um þetta frv., þá vil ég geta þess, að á þskj. 201 og þskj. 202, sem eru hér á dagskránni á eftir, eru frv., sem eru fylgifiskar þessa frv. eða réttara sagt bein afleiðing af þessu frv., ef að lögum verður. Ég sé ekki ástæðu til þess að hafa sérstaka framsögu fyrir þeim, heldur læt þessi orð þar um nægja. Ég skal svo ljúka máli mínu, herra forseti, og leyfi mér að leggja til, að þessu frv. verði vísað til 2. umr. og allshn.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð, vegna þess að þessi mál bar á góma á þeim tíma, sem ég gegndi dómsmrh.- embættinu á s.l. vetri. Dómarafulltrúarnir áttu þá eða forsvarsmenn þeirra tal við mig út af þeim óskum þeirra og kröfum, að fulltrúastörfin yrðu viðurkennd sem dómarastörf og þeir fengju status samkv. því. Ég hlýt að segja, að mér fannst mikil sanngirni mæla með mörgu í þeirra kröfum, þótt þeirra upphaflegu kröfur, eins og orðaðar voru við mig a.m.k., gengju nú svo langt, að ég hefði ekki treyst mér til þess að beita mér fyrir, að þær næðu fram að ganga. Á s.l. vori, eftir að forsvarsmenn dómarafulltrúanna höfðu nokkrum sinnum átt viðræður við mig, tjáði ég þeim, að ég mundi, ef ég nú á þessu þingi ætti eftir að gegna dómsmrh.-embætti, hafa fullan vilja á að beita mér fyrir að flytja þeirra mál og ganga a.m.k. að einhverju leyti til móts við kröfur þeirra, en mér sýndist, að það hlyti að vera erfitt að gera sér grein fyrir því, hve langt skyldi ganga, nema á undan hefði farið könnun á eða athugun á verkefnum hjá embættunum, sem réttlætt gætu þessa breytingu. Nú hefur komið fram frv., sem hér er til meðferðar í síðari þd., og ég vil lýsa ánægju minni yfir því, að þarna er komin hreyfing á málefni fulltrúanna. Ég get að sjálfsögðu ekki kveðið upp neinn fullnaðarúrskurð um það, hvort hér sé of skammt eða of langt í sakirnar farið, því að ég geri ráð fyrir, að niðurstöður byggist á þeirri könnun, sem fram hefur farið. Nokkur breyting hefur orðið á frv. í Nd., þar sem hækkuð var sú tala dómara, sem heimilt yrði að skipa í embætti. Það var eitt atriði í ræðu hæstv. dómsmrh., sem ég mundi nú óska eftir að fá nokkra skýringu á. Hann tók þar fram, að þær dómarastöður, sem þarna yrði stofnað til, mundu verða auglýstar og þeir fulltrúar, sem eru við embættin, ættu ekki endilega forgang að þessum dómarastöðum. En þá vil ég spyrja hæstv. ráðh., því að um það er talað, út frá því er gengið, að það verði ekki um fjölgun að ræða: Verði dómarar ekki skipaðir í þessi embætti úr hópi fulltrúanna, getur það þá verið ætlunin að segja einhverjum fulltrúanna upp, ef ekki á að verða um fjölgun að ræða við embættin? Ég vil svo aðeins láta þess getið, að hæstv. dómsmrh. hefur lýst yfir því, að hann muni beita sér fyrir allsherjarendurskoðun á skipan dómsvalds í héraði og þá að sjálfsögðu með það fyrir augum að aðskilja dómsvaldið og framkvæmdavaldið, sem, eins og við vitum, er á höndum sömu embættanna að mestu leyti hér í okkar landi. Ég vil þá aðeins minnast á það, að í dómsmrh.-tíð Jóhanns Hafstein skipaði hann nefnd svokallaða dómsmálanefnd, sem maður hefur nú nefnt svo í daglegu tali, sem skipuð er bæði embættismönnum og fulltrúum frá samtökum. Fulltrúarnir hafa fengið aðild að nefndinni og dómarar, og ég man ekki betur en þessari nefnd hafi, þegar hún var sett á laggirnar, verið falin endurskoðun á skipan dómarakerfisins. Eins og þm. sjálfsagt rekur minni til, hefur þessi nefnd undirbúið ýmis frv., sem hér hafa verið lögð fram, stjfrv. Ég hef nokkurn kunnugleika af störfum nefndarinnar, sem var nú í minni ráðherratíð aðallega þá af einhverjum ákveðnum málum, sem hún vann að fyrir rn., en ég hef þó rætt við einn þann nm., sem hefur mjög mikið fylgzt með og gert sér far um að fylgjast mjög náið með þessum störfum. Og ég verð að segja, að það hefur satt að segja opnað mér enn þá betri sýn yfir það, hve vandasamt verkefni er hér um að ræða, og eins og hæstv. dómsmrh. áðan sagði, þá skil ég ekki, að hann megi vænta skjóts árangurs af þeirri endurskoðun. Það liggur auðvitað í augum uppi, að strjálbýlið mundi gera hrein dómaraembætti, sem hefðu einungis dómsmálin með höndum, svo stór, að þau þyrftu að ná yfir stóran hluta landsins, til þess að það væri forsvaranlegur fjöldi mála fyrir eitt embætti, og mér hefur skilizt, að þetta muni nú vera sá erfiðasti og versti þrándur þar í götu. Ég fæ ekki séð, - ég heyrði það á umr. í Nd. og hæstv. ráðh. vék einnig að því áðan, að það kynni að vera álitið, - að samþykkt þessa frv., sem hér liggur fyrir, tefði heildarendurskoðun þessa mikla máls. Ég er sömu skoðunar og hæstv. ráðh., að það eigi ekki að tefja hana. Þó að ég, eins og ég áðan sagði, geti ekki fyllilega um það dæmt, hvort hér sé gengið of langt eða skammt, þá finnst mér, að þær umbætur, sem í þessu frv. felast, séu þess eðlis, að það sé full ástæða til þess að fagna þeim, og þær ættu ekki að þurfa að standa í vegi fyrir, að heildarendurskoðun gangi með þeim hraða, sem eðlilegur og mögulegur er.



Herra forseti. Hv. 6. þm. Reykv. beindi fsp. til mín viðvíkjandi því ákvæði, að það skuli fækkað um jafn marga fulltrúa og fjölgað er um dómara. Þetta er sem sagt ákvæði til bráðabirgða hér, þar sem segir, að við þau héraðsdómaraembætti, þar sem héraðsdómurum er fjölgað samkv. lögum þessum, skuli jafn margar fulltrúastöður lagðar niður. Þar af leiðir, að ef svo fer, að fulltrúi, sem starfar við þetta embætti, hlýtur ekki auglýst dómaraembætti, þá getur af því leitt, að hann verði að hætta starfi þar, og þá verður farið með hans starf eða stöðu á þann hátt, sem gera á samkv. almennum reglum, þegar staða er lögð niður. Það verður þá litið svo á og framkvæmt þannig, ef til kemur, að fulltrúastaða við þetta embætti verði talin lögð niður, og fulltrúinn á þá væntanlega að fá 6 eða 12 mánaða laun, eftir því hve lengi hann hefur starfað. Það hygg ég, að sé reglan eftir lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Því skal ekki neitað, að þetta getur í einstaka tilfellum orðið erfitt í framkvæmd, en það hefur nú verið talið rétt að hafa þennan hátt á til þess að reyna að koma með þessum hætti í veg fyrir það, að um raunverulega starfsmannafjölgun og um aukin útgjöld yrði að tefla í þessu sambandi. En ef hægt er að fylgja þessu eftir í framkvæmd, þá ætti sú útgjaldaaukning, sem af samþykkt þessa frv. stafar, ekki að verða tilfinnanleg, því að þá verður sú útgjaldaaukning aðeins sá mismunur, sem er í því fólginn, að laun dómarans eru nokkru hærri en fulltrúalaunin. Þetta vildi ég nú segja um þetta atriði. Hitt er svo rétt, eins og hv. 6. þm. Reykv. sagði, að hér hefur verið um alllangt skeið starfandi eða átt að starfa a.m.k. nefnd,dómsmálanefnd. Ég man nú ekki alveg heitið á henni, en hún hefur átt að starfa að skoðun á ýmsum réttarfarsreglum og dómaskipun. Það eru nokkur ár, síðan þessi nefndarskipun fór fram. Það er eflaust rétt, og það veit ég, að er rétt hjá hv. 6. þm. Reykv„ að þessi nefnd hefur fjallað um einstök frv., eða undir hana hafa verið borin einstök frv., sem varða þessi efni. Hins vegar hefur ekkert komið frá henni um þessa allsherjarendurskoðun, sem gert var ráð fyrir. Og ég er hræddur um, að það hafi lítið miðað í þá átt hjá henni. Það er út af fyrir sig ekkert undarlegt, því að hér er um vandasamt verkefni að ræða, og þessi nefnd er mjög fjölmenn. Ég geri ráð fyrir því, að það sé heppilegra að hafa þetta nokkru fámennari nefnd til að framkvæma allsherjarendurskoðun á þessu. En þó að það yrði gert, þá er mér ljóst alveg eins og hv. 6. þm. Reykv., að þetta er ekkert áhlaupaverk, og það hlýtur eðlilega að taka sinn tíma, því að það er á mörg atriði að líta í þessu sambandi, m.a. það, sem hv. þm. drap á, að það er auðvitað ekki hægt að horfa fram hjá þeim sérstöku aðstæðum, sem hér á landi eru, sem gera það að verkum, að hér er eins og stundum endranær erfitt að ætla að taka alveg upp skipulag, sem tíðkast annars staðar og þar hefur reynzt vel og þar á við. Við verðum auðvitað hér eins og endranær að laga okkur nokkuð eftir aðstæðunum. En samt hygg ég nú, að það sé álit flestra þeirra, sem verulega hafa um þetta hugsað, að þörf sé orðin á endurbótum í þessu efni, og við þurfum að breyta skipan þessara mála hjá okkur í nútímalegra horf en það er nú í. En þá kemur líka annað atriði til greina, og það er það, að hæu er við, að slíkar umbætur muni kosta nokkurt fé, og það er atriði, sem heldur er ekki hægt að horfa fram hjá, þannig að ég vil út af fyrir sig ekki gefa neinar gyllivonir um það, að það geti legið fyrir með skjótum hætti eða innan skamms niðurstaða af heildarendurskoðun þessara mála. En ég tel sjálfsagt og ég mun beita mér fyrir því, að farið verði að vinna að henni.



Herra forseti. Með lögum frá 20. des. s.l. um Framkvæmdastofnun ríkisins var Efnahagsstofnunin lögð niður, en hún hefur átt einn fulltrúa í stjórn Framleiðnisjóðs landbúnaðarins. Og þetta frv. fjallar um það, að sá fulltrúi, sem áður var í stjórn Framleiðnisjóðs frá Efnahagsstofnuninni, verði eftirleiðis frá Framkvæmdastofnun ríkisins. Landbn. leggur til, að frv. verði samþ.