Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Gunnar Thoroddsen) Herra forseti. - Árið 1932 voru fyrst sett lög um barnavernd. Þeim var svo breytt ári síðar. Næsta skref var stigið 1942, þegar sett eru lög um eftirlit með ungmennum og m. a. ákvæði um ungmennadómstól. Þriggja manna nefnd, er ráðh. hafði til þess kvatt, tók löggjöfina alla um þessi mál til endurskoðunar, og vann hún það starf á síðari hluta ársins 1942. Í ársbyrjun 1943 flutti svo þáv. ríkisstj. frv. til 1. um vernd barna og ungmenna. Það frv. fór til allshn. þessarar hv. d. N. tók málið til mjög ýtarlegrar athugunar, aflaði um það umsagnar fróðustu manna og flutti margar brtt. við það, sem allar voru samþ. Málið fór svo til hv.Ed. og dagaði þar uppi. - Nú hefur heilbr.- og félmn. þessarar d. tekið málið upp og haft það til meðferðar um alllangt skeið, rætt það við fyrrv.dómsmrh., Einar Arnórsson, við dómendur ungmennadóms, barnaverndarráð og barnaverndarnefnd Reykjavíkur. Eftir þessar umr. hefur n. þótt rétt að flytja málið að nýju, í meginatriðum eins og frá því var gengið og það afgreitt héðan úr hv. d. 1943, en með nokkrum breyt., aðallega eftir till.hæstv.dómsmrh. Meginbreyt., sem er í þessu frv. frá því frv., sem samþ. var hér 1943 frá þessari hv. d., er sú, að niður eru felld úr frv. ákvæðin um ungmennadóm. Það hefur verið upplýst, að framkvæmd þess ákvæðis hefur legið niðri, þannig að ungmennadómur er raunverulega lagður niður síðan haustið 1943. Hefur hann ekki starfað síðan. Hefur þess vegna ekki þótt rétt að halda í lögunum slíkum ákvæðum, sem alls ekki væri fram fylgt. Breyt. þær, sem í þessu frv. að öðru leyti eru gerðar frá gamla frv. og frá gildandi löggjöf, skal ég ekki fara út í á þessu stigi málsins. - Þetta mál var rætt ýtarlega hér í hv. d. á sínum tíma, og vísa ég til grg., sem þá fylgdi frv. Vænti ég þess, að málið fái góða afgreiðslu. En ég beini því til hæstv. forseta, að það mun vera ósk hæstv.ríkisstj. að ræða þetta mál nokkuð við n. áður en það kemur til 2. umr., og óska ég þess vegna, að það verði ekki tekið á dagskrá alveg næstu daga.

Flm. (Þorsteinn Þorsteinsson) Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er ekki stórvægilegt. Það er aðeins ein breyt., sem gerð er á alþýðutryggingal. frá 1937, og hún er sú, að starfsmenn Búnaðarbanka Íslands fái að njóta sömu réttinda og starfsmenn annarra banka landsins, að vera lausir við greiðslu í Lífeyrissjóð Íslands, þar sem þeir hafa nú komið upp mjög myndarlegum sjóði, sem er meira en 100 þúsund krónur, og vilja hafa sams konar reglur fyrir sig og starfsmannasamband sitt og starfsmenn Landsbanka Íslands. Frv. er í raun og veru lítið meira en leiðrétting við það, sem áður hefur verið, þó að ekki hafi verið hægt að taka það upp áður, vegna þess að ekki hafði verið lokið við stofnun þessa sjóðs. Ég þarf svo ekki að hafa um þetta fleiri orð, en óska þess, að frv. verði vísað til 2, umr.

Flm. (Eysteinn Jónsson) Herra forseti. - Þessi till. fer fram á, að hv.Alþ. taki að sér að ábyrgjast 1/2 millj. kr. lán til endurbóta á raforkuveitu Reyðarfjarðarhrepps. Raforkuveitan er nú orðin alveg ófullnægjandi, og verður ekki hjá því komizt að ráðast í stækkun hennar svo fljótt sem auðið er. Við ætluðum, að á þessum málum yrði tekið í heild og þetta mundi þá falla þar í, en á því mun nú verða bið. Við höfum áætlun um þetta frá Rafmagnseftirliti ríkisins, og munum við afhenda fjvn. öll þau gögn, sem fyrir eru í þessu máli. Ég vona svo, að við verðum ekki látnir gjalda þess, að við biðum með að flytja þessa till. þangað til við sáum, hvaða heildarstefna yrði tekin í þessum málum, en legg til, að till. verði vísað til fjvn.

Flm. (Sigurður Þórðarson) Herra forseti. – Ég hef leyft mér að flytja hér þáltill. ásamt þremur öðrum hv.þm. um að fela hæstv.ríkisstj. að láta fram fara rannsókn á hafnargerð í Höfðavatni í Skagafirði. Um þetta mál þarf ekki að hafa mörg orð að þessu sinni; ég hirði ekki um að fara að endurtaka það, sem stendur í grg. fyrir málinu, - tel þess ekki þurfa og ekki hlýða, en vildi aðeins taka það fram, að þarna í Höfðavatni halda sumir fram, að séu ákaflega miklir framtíðarmöguleikar og tiltölulega ódýrt að gera trygga og ágæta höfn. Hitt er alveg víst, að höfn þarna mundi liggja við einhver allra beztu síldveiðisvæði landsins. - Enn fremur liggur þessi staður mjög vel við fiskveiðum, er nálægt Skagagrunni, sem nú er sótt af bátum frá Ólafsfirði og Eyjafirði og er eitthvert mesta fiskveiðisvæði fyrir Norðurlandi. Ef það reyndist svo, að þarna yrði hægt að gera mannvirki fyrir tiltölulega lítið fé, þá trúi ég ekki öðru en hafizt yrði handa í framtíðinni um hafnargerð á þessum slóðum. Nú eru deildar meiningar um þetta, en flestir verkfræðingar og sjómenn eru mjög hrifnir af hafnargerð í Höfðavatni og telja, að hún geti átt mjög mikinn rétt á sér. Hins vegar eru aðrir, sem hafa engu trú á þessu. Sú rannsókn, sem hér um ræðir, á því að leiða sannleikann í ljós í þessu máli. Ég veit, að það er ævinlega betra að rannsaka málin en slá niður deilur milli manna, sem ekki hafa haft aðstöðu til þess að tala af þekkingu, og mér finnst ekki vera hægt að deila um það, að rannsókn á hafnargerð í Höfðavatni væri mjög æskileg. Þá er um það að ræða, hvort slík rannsókn mundi hafa mikinn kostnað í för með sér. Benedikt Jónasson verkfræðingur, er framkvæmdi mælingar og aðrar athuganir að þessari fyrirhuguðu hafnargerð árið 1918, hefur sagt mér, að það gæti ekki orðið dýrt að gera kostnaðaráætlun um verkið, þar sem svo vel vill til, að á vitamálaskrifstofunni eru til uppdrættir og mælingar af þessum fyrirhuguðu framkvæmdum, sem gerð voru í Kaupmannahöfn eftir mælingum hans árið 1918. Benedikt telur, að þetta þyrfti ekki að vera öðruvísi en að maður af hafnarskrifstofunni yrði sendur norður til þess að athuga, hvort nokkrar breytingar hafi átt sér stað á þessum slóðum síðan 1918, er rannsóknin fór þar fram, og ef grandinn milli sævar og Höfðavatns hefur ekki breytzt, þá er hægt að byggja á þeim mælingum, sem áður hafa verið gerðar. Það sýnist því ekki mundu kosta ríkissjóð mikið, ef úr þessari rannsókn yrði, en hins vegar geta af henni hlotizt miklar framkvæmdir og miklir framtíðarmöguleikar fyrir þær sveitir, sem þarna eiga hlut að máli, og fyrir sýslufélagið í heild. Ég ætla ekki að hafa þessi orð öllu fleiri; málið sýníst mjög einfalt, og er óskað eftir því, að málinu verði vísað til fjvn. að þessari umr. lokinni og síðan tekið til síðari umr.