Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta frv. er flutt af hæstv. ríkisstj. og hefur að geyma tillögur um greiðslu verðlagsuppbótar á laun opinberra starfsmanna frá næstu áramótum. Eins og fram er tekið í athugasemdum við frv., mun það vera svo, að flestir starfsmenn við einkafyrirtæki fái nú þegar greidda verðlagsuppbót eftir þeirri reglu, sem gert er ráð fyrir samkv. frv. að gildi um verðlagsuppbót til opinberra starfsmanna frá byrjun næsta árs. Frv. var sent fjhn. til athugunar, og meiri hl. n. leggur til, að það verði samþ. eins og það liggur fyrir. Einn nm., hv. þm. A-Húnv. (JPálm ), kvaðst vera á móti frv., en gerði ekki ráð fyrir að gefa út sérstakt nál. Annar nefndarmaður, hv. 9. landsk. (KGuðj), var fjarverandi, þegar málið var afgreitt, eins og skýrt er frá í nál. á þskj. 132.



Herra forseti. Eins og kunnugt er, hef ég frá upphafi verið andvígur þeirri verðskrúfu, sem vísitölu- og verðlagsuppbótafarganið hefur leitt af sér. Þess vegna get ég ekki samþykkt slíkt frv. sem þetta, því að það fer fram á að afnema allar takmarkanir á greiðslu verðlagsuppbóta til opinberra starfsmanna og borga alveg upp í topp, sem ekki hefur nú lengi verið. Frá mínu sjónarmiði er þess vegna þetta frv. byggt á reglunni: Því vitlausara, því betra. Ég skal ekkert fara lengra út í það, en að sjálfsögðu greiði ég atkv. gegn þessu máli.



Herra forseti. Ég get ekki stillt mig um að láta með örfáum orðum í ljós undrun mína yfir ummælum hv. þm. A-Húnv. Honum, sem á sæti í þeirri n., sem þetta mál hefur fengið til meðferðar, hlýtur að vera kunnugt um, að allar þær stéttir, sem hafa frjálsan samningsrétt um kaup sitt og kjör, hafa þegar fengið í samninga sína, að verðlagsuppbót skuli greidd að fullu á þeirra grunnkaup. Nú kemur mér mjög á óvart, og það hlýtur að teljast köld kveðja í garð opinberra starfsmanna, ef þeir eiga að vera eina launamannastéttin í landinu, sem á ekki að njóta hliðstæðra kjara. Ég heyrði engin rök af hálfu hv. þm. fyrir því, að það skyldi gilda um opinbera starfsmenn eina, að þeir fengju ekki greidda fulla verðlagsuppbót á kaup sitt, eftir að það hefði verið viðurkennt óbeint af hálfu ríkisvaldsins, að allar aðrar stéttir skuli fá slíka verðlagsuppbót á sitt kaup. Ég sakna raka fyrir þeirri staðhæfingu af hálfu hv. þm. A-Húnv. Því mætti út af fyrir sig halda fram, að engin stétt ætti að fá greidda fulla verðlagsuppbót á kaup sitt, þ. e., að verðlagsuppbótin ætti að skerðast, ef tekjurnar ná vissu marki. En það eru engin skynsamleg rök til fyrir því að láta það gilda um eina stétt launamanna í landinu, þ. e. opinbera starfsmenn. Ég vil óska þess, að hv. þm. geri nánari grein fyrir því, hvaða rök hann telur til þess, að opinberir starfsmenn skuli að þessu leyti eiga að sitja við allt annað og lægra borð en allar aðrar launastéttir í þjóðfélaginu.



Herra forseti. Út af þessum ummælum frá hv. 1. landsk., sem fela það fyrst og fremst í sér, að ég hafi ekki fært nein rök fyrir andstöðu minni gegn þessu frv., skal ég segja örfá orð, enda þótt ég hafi fært full rök fyrir minni skoðun á opinberum vettvangi, þó að það hafi ekki verið hér. Í fyrsta lagi vil ég segja það, að þó að það hafi verið ákveðið um margar aðrar stéttir, að þær fengju fulla verðlagsuppbót, þá hefur það ekki verið ákveðið hér á Alþingi. Alþ. hefur fyrst og fremst um það að fjalla, hvort þeir starfsmenn, sem eru beint hjá ríkinu, skuli njóta þessara kjara eða ekki, og þess vegna kemur fyrst og fremst til Alþingis kasta að ákveða, hvort þarna skuli fara í topp. Ég skal játa, að sú regla, sem hefur gilt um opinbera starfsmenn varðandi verðlagsuppbót, hefur ekki verið sanngjörn, vegna þess að launamismunurinn er svo tiltölulega lítill til þess að gera. Ég játa, að sú regla hefur ekki verið sanngjörn, því að hitt væri miklu eðlilegra, bæði varðandi þá og aðra, sem þessi verðlagsuppbót tekur til, að það væri borguð viss prósenta af henni til allra aðila. Nú er hér oft talað um, að það þurfi að stöðva dýrtíð og það þurfi að stöðva verðbólgu, en þeir sömu menn sem hæst tala um það ganga fremstir allra í því að skrúfa verðbólguna sem mest upp, því að hún skrúfast ekki upp á neinn eins og þessu verðuppbótafargani. Ég er þeirrar skoðunar og hef hvorki farið dult með það við hv. 1. landsk. né aðra menn, að ef á að gera einhverja stöðvun á dýrtíð í okkar landi, þá verði einhvers staðar að byrja að stöðva, og Alþ. hefur ekki aðra aðstöðu betri og ef það er nokkur vilji fyrir því að stöðva, þá verður að stöðva á þeim starfsmönnum, sem eru hjá ríkinu og eru þannig settir, að helzt allir þegnar þjóðfélagsins vilja komast inn í þær stéttir. Að öðru leyti skal ég ekki fjölyrða um málið. Ég veit, að það er þýðingarlaust. Það er í öllum flokkum þingsins meiri hluti þeirra manna, sem hafa hagsmuna að gæta í þessu efni, og þó að við þeir örfáu menn, sem erum andvígir þessari uppskrúfunarstefnu, greiðum atkv. gegn henni, þá hefur það ekki neina þýðingu. Það er ljóst, að við erum í vonlausum minni hluta, eins og sakir standa, en við eigum þó a. m. k. þann rétt að samþykkja ekki frv. eins og þetta.



Herra forseti. Ég heyrði enn engin rök fyrir því, að réttmætt væri eða sanngjarnt, að opinberir starfsmenn væru eina launastéttin í landinu, sem fengi ekki greiddar fullar vísitöluuppbætur á kaup sitt, eftir að allar þær stéttir, sem semja frjálst um kaup sitt við atvinnurekendur sína, hafa fengið viðurkenndan rétt sinn til fullrar vísitöluuppbótar á kaup sitt. Slík rök heyrði ég ekki, enda eru þau varla til. Það eina, sem hv. þm. hafði um málið að segja, var, að hann væri á móti hinni svokölluðu vísitöluskrúfu, að því er mér skilst því kerfi, að menn fengju uppbætur á kaup sitt í hlutfalli við hækkandi dýrtíð. Hv. þm. er á móti þessu að því er launamenn snertir. Ég hef aldrei heyrt hann segja eitt orð gegn þessu kerfi að því er hans eigin stétt snertir, þ. e. bændurna. Bændurnir búa við nákvæmlega sama fyrirkomulag í þessum efnum og launamenn. Og að því leyti er hagur bændanna betur tryggður en launamanna, að þeir fá sjálfkrafa á kaup sitt sams konar uppbætur og launamenn í bæjunum fá ef til vill í löngum og hörðum vinnudeilum. Bændur fá fyrirhafnarlaust vísitöluuppbætur sínar, en launþegar verða að berjast fyrir hækkuðu grunnkaupi. Vísitöluuppbætur hafa að vísu verið viðurkenndar sem samningsatriði fyrir langa löngu. Það kostaði mikla baráttu í upphafi, en bændur fá hvort tveggja bætt upp sjálfkrafa, bæði þá grunnkaupshækkun, sem launamenn berjast fyrir í vinnudeilum, og svo vísitöluuppbótina. Þetta er hv. þm. enginn þyrnir í augum. Hann tekur uppbót á laun sín sem bónda og finnst ekkert við það vera að athuga, hann telur það ekki vera neina verðbólguskrúfu og ekki gera þjóðfélaginu neitt illt. En þegar um er að ræða verðbætur á laun launamanna vegna hækkandi dýrtíðar og aðeins vegna hækkandi dýrtíðar, þá sér hann þar mikinn voða á ferðum. Þetta verður ekki kallað samræmi í málflutningi, og ég endurtek að síðustu, að það hafa engin rök verið flutt fram fyrir því, að réttmætt sé eða sanngjarnt að búa verr í þessum efnum að opinberum starfsmönnum en öðrum starfsstéttum þjóðfélagsins, enda væri það sízt sanngjarnt með tilliti til þess, að opinberir starfsmenn hafa um mörg undanfarin ár alltaf dregizt aftur úr öðrum starfsstéttum hvað launahækkanir snertir, og mætti sanna það með tölum, ef ekki væri búið að marggera það hér á þessum stað. En þröngsýni eins og sú, sem kemur fram í afstöðu hv. þm. A-Húnv., hlýtur að gegna furðu, eftir að það er viðurkennt sjónarmið, að það sé a. m. k. ekki rétt að láta opinbera starfsmenn dragast árum saman aftur úr öðrum starfsstéttum í þjóðfélaginu. Maður ætti að geta treyst því, að slíkum sjónarmiðum yrði ekki gert hátt undir höfði hér á hinu háa Alþingi, og ég vona, að þeir þm. reynist fáir, sem ljá sjónarmiðum hv. þm. lið í atkvæðagreiðslu um málið.



Herra forseti. Hæstv. forseti segir, að ég ætli að gera stutta athugasemd, en ég vil benda honum á, að ég hef framsögumannsrétt, vegna þess að ég er minni hluti nefndar.  Út af æsingu hv. 1. landsk. (GÞG) út af mínu áliti vil ég segja, að það er alveg öruggt og víst, að bændastéttin á Íslandi hefur aldrei haft forustu um að koma á þeirri verðskrúfu, sem vísitalan og verðuppbótafarganið hefur leitt yfir þessa þjóð. Hún hefur ekki haft forustuna um neitt slíkt. Og þó að bændastéttin hafi fengið þann rétt eftir mikla baráttu, að það sé tekið tillit í afurðaverði til þess tilkostnaðar, sem vinnan leiðir af sér, þá er það allt annað mál en um er að ræða, þegar verið er að lögfesta vísitölu- og verðlagsuppbótina, sem var í upphafi lögfest fyrir atbeina og eftir kröfu opinberra starfsmanna. Það er ekki rétt, sem margir hafa haldið fram að það hafi verið verkalýðsfélögin eða verkamannastéttin, sem hafi haft forustuna í þessu vandræðamáli, heldur voru það opinberir starfsmenn og engir aðrir. Og ef það á nokkurn tíma að stöðva þessa vitleysu, þá verður að stöðva hjá þeim, annars er það ekki hægt.



Herra forseti. Mér sýndist nú hlaupinn æsingur í hv. þm. A-Húnv. (JPálm) líka. Á því kenndi pontan talsvert. En ég vildi aðeins segja þetta við hv. þm.: Í fyrsta lagi er það misskilningur hjá honum, að það, sem um sé að ræða við verðlagningu landbúnaðarafurða, sé aðeins að taka tillit til breytinga á kostnaði, þegar verð landbúnaðarvara er ákveðið og hækkað ár frá ári. Þar er einnig tekið tillit til breytinga á kaupgjaldi bóndans, sem miðaðar eru við þær breytingar, sem árið áður hafa orðið á kaupgjaldi launþega í bæjum, þannig að það er um að ræða nákvæmlega sams konar vísitöluverðlagsskrúfu, sem hann nefndi svo, víð ákvörðun á verði á landbúnaðarafurðum og við ákvörðun á kaupgjaldi launþega í bæjum. - Svo sagði hv. þm., að bændastéttin hefði aldrei haft neina forustu í verðbólgukapphlaupinu. Ég vil minna hv. þm. á það, ef hann kynni að vera búinn að gleyma því, að það, sem fyrst og fremst hækkaði verðlag hér á fyrstu stríðsárunum, var verðhækkun landbúnaðarafurða. Þessu ætti forustumaður í bændastétt ekki að hafa gleymt. Sú verðhækkun, sem varð á fyrstu stríðsárunum tveimur, átti að mestu leyti rót sína að rekja til hækkunar á verði innlendra afurða, og um það verður launþegum eða launþegasamtökum ekki kennt.