Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nál. landbn. um frv. til l. um breyt. á lögum nr. 95 frá 1981, um Framleiðsluráð landbúnaðarins, verðskráningu, verðmiðlun og sölu á landbúnaðarvörum. Mér finnst vert að taka það fram þegar í upphafi að nefndin varð sammála um afgreiðsluna. Allir nm. skrifa undir hana án aths. Til þess að skýra þetta í sem stystu máli ætla ég, virðulegi forseti, að lesa nál. „Nefndin hefur rætt málið á fundum sínum og fengið umsagnir eftirfarandi aðila um málið: Búnaðarþings, Stéttarsambands bænda, Framleiðsluráðs landbúnaðarins, stjórnar Búnaðarfélags Íslands og Sambands eggjaframleiðenda. Þessir aðilar leggja til að málið verði tekið til umfjöllunar í sambandi við þá endurskoðun sem nú á sér stað á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins, en Samband veitinga- og gistihúsa, Samband bakarameistara og Neytendasamtökin mæla með samþykkt frv. Augljóst er að sjónarmið umsagnaraðila eru mjög ólík. Með vísan til þess að nú fer fram heildarendurskoðun á lögum um Framleiðsluráð landbúnaðarins og í trausti þess að þar verði leitast við að ná fram breytingum sem samkomulag er um á milli hagsmunaaðila leg ur meiri hl. n. til að frv. verði vísað til ríkisstj.“ Ég sé ekki ástæðu til þess, og allra síst þar sem mjög er nú að þrengjast um tíma þessarar virðulegu deildar, að hafa fleiri orð um þetta, forseti.



Virðulegi forseti. Þar sem ég var 1. flm. þessa máls vil ég gjarnan geta þess að ég var ásáttur með það að afgreiða málið með þessum hætti. Ég hef ekki breytt mínum skoðunum, síður en svo. Ég tel að það sé algerlega fráleitt að koma á einokun með egg og að Framleiðsluráð eigi ekkert með það mál að hafa að gera. En ég treysti því að sú verði einmitt niðurstaðan eftir þá endurskoðun sem fram fer í sumar og með hliðsjón af afgreiðslu 71. máls, sem fjallaði um kartöflurnar, þar sem það var beinlínis tekið fram að að því yrði stefnt að einokun með sölu landbúnaðarvara yrði aflétt, og þess vegna styð ég það að þessu máli sé vísað til ríkisstj. í trausti þess að bæði einokun með egg og aðrar landbúnaðarafurðir verði afnumin og ekki leyfð.



Virðulegi forseti. Mér hefði fundist eðlilegt að þetta mál hlyti þá afgreiðslu hér í deild að það yrði samþykkt. En það verð ég að segja að mikið er traust hv. þm. Eyjólfs Konráðs Jónssonar á þessari ríkisstj. og því sem hann telur hana liðlega til að afreka í skipulagsmálum landbúnaðarins. Ég verð að segja það alveg eins og er að ég ber ekki slíkt traust til þessarar hæstv. ríkisstj. í þeim efnum. Ég óttast að enn sem fyrr muni framsóknarsjónarmiðin ráða of miklu um störf og stefnu ríkisstj. í þessum efnum. Ég mun þess vegna greiða atkv. gegn því að þessu máli verði vísað til ríkisstj. Í stjórnarsáttmála þessarar ríkisstj., sem samþykktur var fyrir réttu ári og vantar þó fjóra daga þar upp á, var samþykkt að verslun með garðávexti skyldi gerð frjálsari. Þar hefur lítið skeð, eins og lýðum er ljóst og atkunna er. Mitt traust á ríkisstj. er ekki þess eðlis að ég marki að miklu þær yfirlýsingar, sem nú hafa verið gefnar, um að aflétta einokun á þessum sviðum. Til þess held ég að vissir valdaaðilar innan ríkisstj. eigi allt of ríkra og mikilla hagsmuna að gæta. En tíminn mun leiða í ljós hvort þessi tortryggni mín er á rökum reist eður ei. Ég mun því greiða atkv., eins og ég sagði, á móti því að þessu máli verði vísað til ríkisstj., en láta mitt atkv. falla á þann veg að þetta mál ætti að ná fram að ganga.



Virðulegi forseti. Mig langar að minna á að við erum nýbúin að upplifa í Nd. mjög svipað atvik. Frv. til lögræðislaga var þar samþykkt nánast án þess að menn áttuðu sig á því. Þar þótti ekki við hæfi að endurtaka atkvgr. þó að menn væru til þess reiðubúnir að endurskoða afstöðu sína. Ég tel það ekki heldur við hæfi nú þegar búið er að afgreiða málið.



Virðulegi forseti. Þessi orð hins ágæta hv. þm. Stefáns Benediktssonar eru á nokkrum misskilningi byggð. Það er margföld og löng venja fyrir því hér í þinginu að ef óskað er eftir því að atkvgr. sé endurtekin strax eftir að hún hefur farið fram vegna einhvers vafa sem um hana leikur er það ávallt gert og aldrei horft í það þó að atkvgr. hafi farið fram, en það verður að gera það strax eftir að atkvgr. hefur farið fram. Hins vegar er ekki hægt að endurtaka atkvgr. eftir að forseti hefur lýst því yfir að málið sé afgreitt frá deild og sé t. d. orðið að lögum. Þá er málið endanlega frá gengið. Þannig stóð á í Nd.

Forseti er búinn að lýsa yfir að frv. sé fellt.

Í Nd. stóð þannig á að búið var að afgreiða málið. Það var búið að lýsa því yfir að málið hefði verið afgreitt frá deildinni. Það lék ekki vafi á atkvgr. sem slíkri, heldur var einfaldlega óskað eftir því að málið væri brotið upp, sent til n. o. s. frv. Ég segi þetta vegna þess að mér fannst að það kæmi nokkur ókunnugleiki fram í orðum hv. þm. Það er mjög gömul og margföld venja fyrir því að strax í kjölfar atkvgr. er orðið við því, ef þess er óskað, að hún sé endurtekin. Ég er ekkert viss um að niðurstaðan breytist neitt, en menn vilja stundum hafa þetta atveg á hreinu, t. d. með því að óska eftir nafnakalli við atkvgr.



Virðulegi forseti. Ég er alveg sammála hv. 3. þm. Norðurl. v. um að við höfum margsinnis endurtekið atkvgr. þegar okkur hefur ekki fundist það gefa niðurstöðu sem menn annaðhvort áttu von á eða var nægilega skýr. En í þessu tilviki horfir svolítið öðruvísi við þar sem forseti hefur þegar lýst því yfir og það fært til bókar að frv. sé fellt. Það er að mínu viti algerlega sambærilegt við aðrar afgreiðslur mála, þegar búið er að ganga frá þeim og innsigla þau með yfirlýsingu um afgreiðstu málsins.



Vegna þessa máls mun forseti gera fimm mínútna hlé á fundarstörfum til að athuga hvernig þetta mál stendur, en eins og strax kom fram eftir atkvgr. virtist þessi útkoma koma mönnum á óvart þó það verði að ætla að þm. hafi vitað um hvað þeir voru að greiða atkv. En ég mun nú gera fimm mínútna hté á fundarstörfum. - Fundarhlé. Mál þetta hefur verið athugað og hlustað á segulband þar sem fram kom að tilmæli um endurtekningu á atkvgr. voru sett fram í beinu framhaldi af atkvgr. Venja mun að endurtaka atkvgr. ef einhver vafi er á að réttur vilji þm. komi fram. Með tilliti til þessa verður atkvgr. endurtekin.



Virðulegi forseti. Ég á ekki sæti í hv. heilbr.- og trn. þessarar deildar og vil ég því nota tækifærið hér nú til að lýsa stuðningi við það frv. sem hér er til afgreiðslu. Eins og hv. 2. þm. Austurl. kom inn á við 1. umr. málsins er hér um anga af stærra máli að ræða, það er 150. máli þessa þings, frv. til l. um fæðingarorlof. Það frv. er búið að liggja í heilbr.- og trn. þessarar deildar síðan 8. febr. s. l. og hefur ekki fengist afgreitt úr n. þrátt fyrir ítrekuð tilmæli mín um það til formanns n., hv. þm. Davíðs Aðalsteinssonar. Ég vil upplýsa hv. þdm. um að af þeim rúmlega tuttugu umsögnum sem beðið var um um það frv. hafa sjö skilað sér, eftir því sem ég best veit, þar af fimm jákvæðar, en tveir aðilar töldu það ekki í verkahring sínum að taka efnislega afstöðu til frv. Jafnframt hefur borist undirskriftalisti austan af Héraði til stuðnings frv. og undir hann skrifuðu 472 alls. Sams konar undirskriftir eru nú að safnast fyrir í Reykjavík. Jafnframt má minna á að fyrir skömmu samþykkti aðalfundur Félags einstæðra foreldra áskorun til Alþingis um að veita þessu frv. framgang. Þetta hefur ekki dugað til að þoka frv. úr nefndinni og verður ekki annað sagt en að þar með sé verið að hunsa þann vilja sem fram kemur í umsögnum um frv., undirskriftalistum og áskorunum til Alþingis. Ég harma að slík málsmeðferð skuli eiga sér stað á Alþingi Íslendinga að málið skuli ekki einu sinni eiga að ganga fram til atkvgr. Slík vinnubrögð eru mönnum vart sæmandi. En þann litla anga af fæðingarorlofsmálum, sem hér er nú til afgreiðslu, styð ég auðvitað heils hugar.



Virðulegi forseti. Við lokaumr. þessa máls vil ég enn og aftur og enn þá einu sinni leggja áherslu á andstöðu mína við frv. Ég hef nú gert nokkuð góða grein fyrir mínum röksemdum fyrir minni andstöðu, en mig langar þó kannske til að leggja að lokum sérstaka áherslu á þann þátt þessa máls sem lýtur annars vegar að því hvernig skipað er á þetta þjóðþing vort og hvernig það þjóðfélag er að þróast sem við búum í. Ég held að við getum orðið sammála um að eitt af höfuðeinkennum þess þjóðlífs sem við búum við í dag er fjölbreytnin. Það fer ekki milli mála að áhugi fólks og óskir beinast til sífellt aukinnar fjölbreytni, til þess að gefa einstaklingnum tækifæri til að njóta sín og geta hagað sínu lífi eins og honum þykir best henta hverju sinni. Stjórnmál eru í sjálfu sér engin lífsnauðsyn. Lýðræðið er í sjálfu sér engin lífsnauðsyn. Það er hægt að stjórna þjóðfélögum með margs konar öðrum hætti. Lýðræðið er kostur sem við höfum valið okkur og við höfum valið hann af því að við teljum hann bestan. Aftur á móti, ef við horfum á okkar daglega líf, snýst það að miklu leyti um lífsnauðsynjar eins og fæði og klæði og húsnæði. Á því sviði gerum við alveg ákveðna kröfu til þess að eiga kost á fjölbreyttu vali og á því að geta fullnægt að nokkru leyti okkar eigin sköpunargáfu og hugmyndaflugi. Við gerum líka kröfu til þess að val okkar á þessu sviði samræmist þeim lífsháttum sem við kjósum að búa við. Að þessu leyti tel ég stjórnarskrárfrv., sem nýlega hefur verið samþykkt, og kosningalöggjöfina, sem nú er verið að samþykkja, algera tímaskekkju vegna þess að í frv. þessum felst lögmál hörmangarans gamla þar sem viðskiptavininum, þ. e. kjósandanum, er boðið upp á mjög þrönga kosti og honum er meira að segja gert að greiða atkv. með þeim hætti að hann ræður ekki nema að mjög litlu leyti niðurstöðunum eða afleiðingunum af gerðum sínum. Þetta er sú þversögn sem ég tel vera hér á ferðinni. Hugir fólks, að því er ég best fæ séð, hníga hægt og sígandi til þeirrar áttar að krefjast þess að eiga fleiri kosta völ en boðið er upp á í stjórnmálum nútímans. Ég vil benda mönnum á að þess sjást líka alveg greinilega merki innan stjórnmálaheimsins. Sú riðlun, sem er mjög áberandi í stjórnmálaflokkum okkar daga, á sér orsakir einmitt í þessum ástæðum. Stjórnmálamenn eru farnir að gera sér grein fyrir því, meðvitað eða ómeðvitað, að þeirra fyrri vinnubrögð eru ekki algerlega í takt við tímann og fólk gerir kröfu til þess að menn hafi sjálfstæðari skoðanir en strangar hugmyndafræðilegar breytingar bjóða upp á í dag. Menn vilja geta ráðið því hvort þeir hafa grænar baunir eða Þykkvabæjar franskar eða jafnvel skemmdar finnskar með matnum. Þeir vilja eiga þess kost að velja menn af fleiri orsökum en bara þeim hvaða stjórnmálaflokki þeir tilheyra og þeir vilja að þeir geti sjálfir ráðið því hvaða afleiðingar atkvæði þeirra hefur. Þess vegna tel ég að í þessu frv. felist ákveðin örvæntingarfull tilraun til að njörva enn niður um tíma það ástand sem við höfum búið við flokkslega og hugmyndafræðilega og ég tel þá vísitöluaðferð, sem notuð er við það að ganga úr skugga um afleiðingar af atkvgr. kjósenda, vera óheilbrigðan hugsunarhátt og, eins og ég gerði grein fyrir í 2. umr., móðgun við kjósendur. Svo það komi fram vegna atkvgr. sem fer fram á eftir beinist mín gagnrýni ekki nema að vissum þáttum þessa máls, þ. e. þeim þáttum sem lúta að kjördæmaskipan, fjölda þm. og þeim aðferðum sem notaðar verða til að ákveða dreifingu atkvæða á flokka og þingmenn. Frv. hefur líka nokkra kosti, eins og ákvæðin um hverjir megi eða eigi rétt á að greiða atkv. sem aðallega er að finna í fyrstu greinum frv. Af þeirri ástæðu er þetta frv. kannske ekki alvont. En samt sem áður tel ég það svo vont að þar sem gallarnir yfirskyggja kostina mun ég greiða atkv. móti frv.



Þar sem þetta er síðasti fundur deildarinnar á 106. löggjafarþingi vil ég færa hv. þdm. bestu þakkir fyrir mjög svo ánægjulegt og gott samstarf. Sérstök ástæða er fyrir mig að þakka mikið umburðarlyndi og þolinmæði í minn garð sem forseta. Ég færi skrifurum einnig bestu þakkir fyrir vel unnin störf, svo og varaforsetum deildarinnar fyrir alla aðstoð við forsetastörfin. Skrifstofustjóra Alþingis og öllu starfsfólki færi ég bestu þakkir fyrir þeirra miklu störf í þágu okkar þdm. og Alþingis. Ég óska ykkur öllum og fjölskyldum ykkar alls hins besta á sumrinu og vænti þess að við hittumst heil að hausti þegar Alþingi kemur saman á ný. Þeim sem eiga um langan veg heim að sækja óska ég góðrar heimferðar og ánægjulegrar heimkomu.



Virðulegi forseti. Fyrir hönd okkar þdm. vil ég þakka forseta góðar óskir í okkar garð. Enn fremur vil ég sérstaklega þakka forseta umburðarlyndi, greiðvikni og ánægjulegt samstarf og góða fundarstjórn í hvívetna. Skrifstofustjóra og starfsliði þingsins, sem mikið hefur mætt á í önnum undanfarinna daga, þökkum við einnig vel unnin störf. Ég ítreka góðar óskir okkar og þakkir til forseta og færi henni og fjölskyldu hennar óskir okkar allra um gleðilegt og ánægjuríkt sumar. Ég vil biðja hv. dm. að staðfesta þessar óskir með því að rísa úr sætum. - 
            



Ég þakka hv. 5. landsk. þm. hlý orð og góðar óskir í minn garð og fjölskyldu minnar og hv. þdm. fyrir að taka undir þær óskir. Ég endurtek mínar bestu óskir ykkur öllum til handa og segi fundi slitið.