Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Það er nú orðið nokkuð langt síðan þetta mál var hér til umr. og þm. eru því sennilega búnir að gleyma, um hvað var ágreiningur. Nú hafa komið fram allmargar brtt., meðal þeirra er brtt. frá 8. landsk., og er auðséð, hvert er stefnt með henni, sem sé eyðileggja þá möguleika, sem eru fyrir því, að Suðurlandsbrautin komist áfram, og eiginlega er tilætlunin með þessari brtt., að Suðurlandsbrautin fengi helzt ekki nokkurn styrk frá þessum tekjustofni. Það má náttúrlega lengi um það deila, hvort það sé rétta lausnin á þessu máli, að Krýsuvíkurvegurinn sé lagður og hvort hann sé hentugur. Hins vegar er það mál þeirra, sem vel til þekkja, að það muni mjög mikil trygging í því að fá þessa braut, og ekki sízt þegar búið er að leggja aðra braut, Þingvallabrautina, sem er meðfram Soginu, þannig að ef snjóalög leggjast misjafnlega mikið, ýmist með sjónum eða til fjalla, þá uppfylla þær hver aðra, með því að þá mundi alltaf önnur fær. Brautin um Krýsuvík mun vera nauðsynleg og líkleg til þess að fullnægja samgönguþörf Sunnlendinga, sem búa í sveitunum austan fjalls. En hv. 8. landsk. reynir að flytja þeirra mál, sem mest vilja spilla fyrir þessu máli, og ætlar hann að reyna að tefja samgöngur okkar sem mest. En það er eins og annar breyskleiki, sem honum verður að fyrirgefast, því að hann álítur, að hann hafi ekki minni skyldur gagnvart Reykvíkingum heldur en þeim, sem hafa verið hans kjósendur, enda mun hann vera á framfæri Reykvíkinga. Hv. 8. landsk. tók það skýrt fram, sem er þó ekki hans vandi, að taka hlutina skýrt fram, að hann mundi ekki hafa flutt neina brtt., ef n. hefði ekki gert við frv. brtt., og af því að n. flytti till. um, að þessum hluta af benzínskattinum verði varið til Suðurlandsbrautar, gefi það honum tilefni til þess að flytja sína brtt., en ekki af því, að hann hafi áhuga fyrir því að koma brú á Hvítá hjá Iðu. Enda mun sú brú koma eftir brúalögunum, þegar röðin kemur að henni. En það, sem n. flytur í þessu efni, er engin breyt., heldur aðeins, að l. fái að haldast eins og þau eru viðvíkjandi benzínskattinum í l. um bráðabirgðatekjuöflun ríkis og bæjarfélaga. Það má vel vera, að hv. þm. hafi ekki fundizt ástæða til þess fyrr að hefjast handa um að eyðileggja þetta, vegna þess að það hefur ekki verið talið líklegt, að þessi tekjuafgangur yrði svo mikill, að það tæki því að spilla fyrir því, að hann gengi til Suðurlandsbrautarinnar. En nú, þegar líkur eru til þess, að tekjur af benzínskattinum hækki verulega, þá fyrst hefst þessi hv. þm. handa um að reyna að koma í veg fyrir, að það verði nokkuð, sem að gangi getur komið, sem færi til þeirrar brautar, sem er í því kjördæmi, sem hv. 8. landsk. á þingsetu sína að þakka, en vitanlega hefðu þeir ekki viljað styðja hann til þess að vinna slíkt hér á Alþ. eins og hann hefur nú hafizt handa um að þessu sinni. Það er náttúrlega auðsætt mál, að ef allar þær brtt., sem einstakir þm. flytja við þetta frv., yrðu samþ., þá er því stefnt í hættu, og það er mjög vafasamt, að það verði samþ. Og ég get lýst því yfir, eins og ég hef áður gert, að eigi að fara að skerða þann hluta, sem Suðurlandsbrautinni er ætlaður, sem er þó mjög óviss, þá mun ég greiða atkv. hiklaust gegn, því, að framlengdur sé þessi viðbótarskattur á benzíni, sem hæstv. fjmrh. flytur till. um. Það virðist vera ákaflega hjákátlegt, ef tillit á að taka til þeirra, sem mestan benzínskattinn borga, ef ekkert á að reyna að draga úr þeim kostnaði, sem verður við það að þurfa að flytja allar sínar nauðsynjar á bílum til sín og svo frá sér alla sína framleiðslu. Hv. þm. A.-Húnv. talaði um, að það yrði nokkuð mikill tími, sem færi í það, ef þingið ætti í hvert skipti að fara - ef ég skildi hann rétt - að ákveða, hvernig ætti að fara að verja þessum tekjum, og þess vegna væri eðlilegast, að fjmrh. væri falið að gera það, sem hann hefur ekki farið fram á sjálfur. Hæstv. fjmrh. hefur farið fram á með sinni till., að þessar tekjur yrðu bundnar. En hv. þm. A.-Húnv. vill ganga lengra í þessum efnum, af því að það tæki svo langan tíma fyrir þingið að ákveða, hvernig þessum tekjum yrði varið. Mér finnst þetta talsvert einkennilegur hugsunarháttur hjá hv. þm., því að allt tekur þetta tíma fyrir þingið, og ekki. hvað minnstan tíma tekur það þingið að afgr. fjárl. Kannske hv. þm. A.- Húnv. vilji fela fjmrh. öll fjárl. og láta hann einan um það, hvernig fé ríkisins skuli varið, til þess að þingið þurfi ekki að tefja sig við það. Það er alveg í sama dúr og það, sem hv. þm. hélt fram. En ég álít, að það sé starf Alþ., hvort sem það kostar tíma eða ekki, að ákveða, hvernig þessum tekjum skuli varið. Þó að ég treysti hæstv. ríkisstj. vel um margt, er ég ófús til þess að leggja í hennar hendur úthlutun á þessu fé og öðru, heldur vil ég, að þingið verji tíma sínum til þess að ákveða, hvernig þessu fé er varið, og geri það eins haganlega og heppilega eins og frekast er unnt, eftir því sem þarfir krefja á hverjum stað. Þær allmörgu brtt., sem komnar eru hér fram við þetta frv., sýna það ljósast, út á hvaða braut hv. deild væri að ganga, ef hún færi að samþ. brtt. hv. 8. landsk., sem mundi hafa það í för með sér ekki aðeins að hindra það, að Suðurlandsbrautin héldi áfram. heldur líka að brú yrði sett á Hvítá hjá Iðu, því að það mundu fljótlega koma fleiri till., sem ekki eiga að koma þessari fjárveitingu við, heldur fjárveitingu til brúagerða. Það er engan veginn víst, hver þeirra brúa, sem koma til greina, verður byggð fyrst, en það er mjög ólíklegt, að brúin á Hvítá hjá Iðu yrði fyrst, vegna þess hvernig hv. 8. landsk. lýsti þörfinni fyrir hana, þannig að eftir þeirri lýsingu virðist það vera sú minnsta þörf, sem þm. getur fært fram fyrir því, að slík framkvæmd þurfi að eiga sér stað. En tilgangurinn með þessu öllu er að eyðileggja möguleikana fyrir því, að Suðurlandsbrautin komist áfram, og þú einnig, að brúin á Hvítá hjá Iðu komi á sínum tíma, því að hann lýsti yfir, að hann hefði ekki komið með brtt., ef n. hefði ekki konið með brtt. Virðist því brtt. hv. 8. landsk. ekki vera borin fram til annars en að eyðileggja. Hæstv. fjmrh. sagði, að það hefði ekki verið rétt hermt hjá mér, þegar ég sagði, að það hefði verið fullkomið samkomulag hjá honum og fjhn., en það hefði verið þannig, eins og nál. og brtt. bera með sér, að hann hefði getað sætt sig við þá afgreiðslu. En ég sé ekki mun á því að geta sætt sig við brtt. og að samþ. hana. Þess vegna er það í raun og veru samkomulag, sem hæstv. fjmrh. gerði við n. um, að hann ætlaði að samþ. þessa brtt. En með sinni brtt. lýsir hann því yfir, að hann gangi á bak orða sinna við n. og að hann ætli ekki að sætta sig við það, sem meiri hl. n. leggur til. Það mætti náttúrlega tala miklu meira um þessar brtt., sem fram eru komnar. En ég vildi mjög eindregið mælast til þess, að ef þetta frv. á að fá afgreiðslu hér út úr d., þá yrðu ekki gerðar á því meiri breyt. en þær; sem meiri hl. n. leggur til, og með því móti mundi fást afgreiðsla á þessu máli. Hv. 8. landsk. var að tala um það, að það ætti að brjóta brautina beina. En hvað meinar hv. þm. með því? Það má vera, að hann meini það, að brjóta brautina beina, að reyna að vera eins og kallað er stundum draugur í vegi fyrir máli, reyna að draga svo úr, að framkvæmdir gangi sem allra seinast. En ég hefði nú haldið, að það væri ekki það, sem kallað er að brjóta brautina beina í máli, heldur væri það, sem kallað er hlykkur eða því um. líkt. Ég vil að lokum benda hv. 8. landsk. á það, að ef hann meinar það, sem hann hefur áður sagt, að hann vildi, að brautin yrði brotin bein í þessu máli, þá ætti hann að taka sína brtt. aftur og láta hann aldrei sjást hér framar, því að hún er honum ekki til sóma.



Ég geri ráð fyrir, að þessu máli verði ekki komið langt áleiðis með orðaskaki eins og hv. 1. þm. Rang. hefur haft hér. En slíkt orðalag eru aðalrök hans, sem er í raun og veru gott fyrir mig til andsvara. Ræða hv. 1. þm. Rang. er fjarri því að vera nokkuð prestsleg að orðalagi eða flutningi, enda þótt hv . þm. sé prestvígður. Því að hans ræða snerist ekki um málefnið sjálft, heldur að mér persónulega, og telur hann, að ég sé að reka hér erindi Reykvíkinga, enda sé ég á þeirra framfæri. Hv . 1. þm. Rang., séra Sveinbjörn Högnason, hefði átt að vera uppi á dögum Ólafs Rögnvaldssonar og Gottskálks Nikulássonar, - þar hefði hann passað. En úr því að hann er að minnast á það, að ég hafi mitt starf hér í Reykjavík, þá mætti minna hv. þm. á það, að einhvers starfs nýtur hann við afurðasölumál Sunnlendinga, og nýtur þar þó þess hagræðis að reka tunguna í rjómann. Hv. þm. segir, að ég hafi gefið tilefni til nýrra brtt. En hvað gerir hann sjálfur? Hann er flm. að einni slíkri brtt., þannig að það, sem hann fordæmir, fremur hann sjálfur. Slíkt er prestslegt Hv. þm. hafði enn fremur eftir mér, að ég hefði ekki flutt brtt., ef n. hefði ekki komið með brtt. sem ákvörðun til sérstakra aðgerða. Já, mér varð hugsað til Hvítár í Árnessýslu, að þar væri ekki síður aðkallandi að fá brú yfir þá á heldur en þær ár, sem nefndar hafa verið í þessu sambandi. Og þeirri á eru meira að segja ákveðnar tvær brýr. Og vegamálastjóri hefur látið svo um mælt, að ein af þeim brúm, sem næst kæmu til greina, væri Iðubrúin. Hv. 1. þm. Rang. hafði það eftir mér, að þarna væru 200 manns. Ég sagði búendur. Þá sagði hv. þm., að ég hefði verið að tala um að brjóta brautina beina. Það er rétt. En þeir, sem vilja fara Krýsuvíkurleiðina austur fyrir fjall, þeir vilja leggja mikla lykkju á leið sína, en ekki brjóta brautina beina. Ég vildi láta fara skemmstu leið milli Reykjavíkur og Suðurlands, sem er fær allan ársins hring, og það er þó nær því að brjóta brautina beina, og það hefur Alþ. játað. Og getur hv. þm. talað um það við hæstv. Alþ., en ekki mig. Í fyrr í kap. ræðu sinnar talaði hv. 1. þm. Rang. um það, að það væri betur tekið út úr till. ákvæðið um að leggja í sérstakan sjóð það fé, sem verja á til Jökulsár á Fjöllum. En ég ætlast líka til, að það fé verði einnig lagt í sjóð. sem verja á í brú á Hvítá hjá Iðu. Þá sagði hv. þm., að ég væri með þrákelkni í þessu máli og ég hefði í raun og veru ekki áhuga fyrir brú á Hvítá hjá Iðu. Hvernig getur hv. þm. rökstutt þetta mál sitt? Ég hef svo oft lýst því, hversu mikil nauðsyn það er fyrir þessar fjölmennu sveitir að fá brú á Hvítá hjá Iðu, og ég veit, að það eru margir á einu máli um það. Það er bezt, að hv. þm. hafi þetta, svo getur hann talað í heilan klukkutíma.



Ég vildi nota tækifærið, úr því að málið kom aftur fyrir deildina, til að hera fram brtt. við ákvæði 27. gr. um það, til hvers því fé skuli varið, sem veitt er á fjárl. til stuðnings fjáreigendum, sem bíða tjón vegna ráðstafana við varnir gegn sauðfjársjúkdómum. Þar finnst mér vanta eitt atriði, sem ætti að vera þar. Þeir bændur, sem eiga grunað fé eða sýkt og verða að flytja það yfir ósýkt svæði til slátrunar, verða að flytja það á bifreiðum, og því hlýtur að fylgja nokkur kostnaðarauki fyrir þá. Mér finnst sjálfsagt, að nokkru af stuðningsfénu verði varið til að standast þann aukakostnað, því að þetta er gert beint í þágu varnanna. Ég vænti þess, að þessu verði tekið vinsamlega og af skynsemd hér í deildinni. Það væri e. t. v. æskilegt, að hv. landbn, athugaði brtt. mína, sem ég verð að bera fram skriflega. Hún er á þá leið, að aftan við 3. lið af 5 í 27. gr. komi nýr liður um, að greiða megi kostnað við bifreiðaflutning sláturfjár, sem flytja þarf yfir ósýkt svæði til sláturstaðar.



Ég tel ekki ástæðu til, að landbn. þurfi að ræða sameiginlega um þær breytingar, sem gerðar voru á frv. í Ed., né heldur brtt. þá, sem hv. þm. N.-Þ. hefur borið fram. N. mun ekki telja sérstaka ástæðu til að hrekja málið enn milli deilda. Og ég vil heldur leggja móti því, að skrifl. brtt. sé samþ., þar sem ég tel hana óþarfa. Þótt horfið yrði að því að bæta mönnum upp aukakostnað af slíkum flutningum, þarf ekki til þess neinn viðauka við það, sem þegar stendur í 5. lið 27. gr. Þetta er aðeins framkvæmdaratriði, sem nægileg heimild er fyrir, ef það þykir sanngjarnt á annað borð.



Ég get ekki fallizt á það hjá hv. form. landbn., að óþarft sé að samþ. brtt. þessa. Alveg nýlega, eftir að frv. hafði verið afgr. héðan til Ed., varð mér kunnugt um dæmi, er sýnir nauðsyn þessarar breytingar, og fleiri dæmi munu vera til. Ég veit, að mæðiveikinefnd telur sig bresta heimild til að veita slíkan stuðning. Ef fram kæmu frá ábyrgum mönnum þær skýringar á 27. gr., að rétt væri að framkvæma hana á þennan hátt, án breytingarinnar, mundi ég eftir atvikum geta sætt mig við það. Hefði hæstv. landbrh. verið viðstaddur, hefði ég viljað bera fram fyrirspurn til hans um þetta. Fái ég ekki slíka skýringu, verð ég að halda fast við það, að brtt. mín komi undir atkv. Ég vildi mælast til þess við hæstv. forseta, að hann frestaði umr., svo að n. geti athugað málið. Það er eðlilegt, að hún eða einstakir nm. séu ekki búnir að átta sig á þessu tafarlaust.



Ég óska þess alls ekki f. h. landbn., að málinu verði frestað. Vitanlega get ég ekki svarað f. h. hæstv. landbrh. En augljóst er, að svo mörg merk atriði verður framkvæmdarvaldið að ákveða um, að þetta er hvorki einstætt né viðurhlutameira en sum önnur, sem þó er engin leið að telja upp eða skilgreina með nauðsynlegri nákvæmni í sjálfum lögunum. Því er gefin rúm heimild um þessi framkvæmdaratriði í 27. gr. Ég tel það tvímælalaust ráðstafanir vegna framkvæmdar laganna, ef valdboð neyðir menn til að flytja féð þannig, og þá sé eðlilegt að bæta þann aukakostnað og fyllilega á valdi mæðiveikinefndar að gera það.