Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Mér þykir óviðunandi, að þessi till. gangi í gegnum þingið, eins og hún er orðuð og hugsuð. Ég á hér við fyrri hluta hennar, uppbætur á útflutt kjöt. Nú er kjötverðlagsnefnd einráð um verðið á innlendum markaði. Og þótt þessi leið væri farin, væri þó engin trygging fyrir því, að innanlandsverðið yrði ákveðið sanngjarnt fyrir alla aðila. Nú er augljóst mál, að því hærra sem það verð er ákveðið, því minni verður neyzla kjöts í landinu, svo lengi sem menn hafa nokkuð annað að lifa á. Þetta er hliðstætt því, að lögboðið væri að greiða Dagsbrúnartaxta um land allt og síðan fengi Dagsbrún ein að ákveða, hver taxti sá yrði. Þetta er ófært skipulag. Það þarf einmitt að stuðla að sem mestri neyzlu kjöts í landinu, þótt ekki væri nema vegna erfiðra aðflutninga á matvælum. Kjötverðið á vitanlega að ákveða svo hátt, að bændur geti vel við unað. En það virðist mjög hjákátlegt að greiða meðgjöf með matvælum, sem út eru flutt nú á tímum. Það væri öllu réttara að greiða með innanlandsneyzlunni. En í þessari till. er þetta þveröfugt. Annars er nauðsynlegt að taka öll verðlagsmál landbúnaðarins fastari tökum en verið hefur. Það er nú svo, að allir vilja í rauninni stöðva kapphlaupið milli kaupgjaldsins og verðlagsins í landinu. Nú er verið að leitast við að festa kaupgjaldið á þann hátt að semja við verkalýðinn um viðunandi kjör. Og þessir samningar eru gerðir með það fyrir augum, að þeir gildi helzt út stríðið. En nú þarf einnig að komast að samkomulagi við bændur á sama hátt, svo að þeir fái viðunandi verð fyrir afurðir sínar. Það er réttlátt. Síðan verði greidd full dýrtíðaruppbót ofan á samkomulagsverðið, eins og hún er á hverjum tíma. Ég leyfi mér því að flytja brtt. við upphaf þessarar till. og afhendi hana hæstv. forseta.

Flm. (Bjarni Ásgeirsson) : Ég ætla litlu að svara hv. 6. þm. Reykv. (BrB), þar eð það mál, verðpólitíkin, er hann talaði mest um, er ekki tekið fyrir í till. Það mál er nú í höndum verðlagsnefndar og því ekki hér til ákvörðunar í þessari þáltill. Stj. mun hafa heimild í l. til þess að verðbæta það kjöt, sem selt er á innlendum markaði, og það getur verið athugandi að gera það. Ég ræði ekki heldur frekara það, sem hv. þm. sagði, að ástæða væri til að taka öll verðlagsmál landbúnaðarins fastari tökum. Nú hafa verkamenn fengið sínar kjarabætur, og á eftir munu koma kjarabætur bændanna. En þau mál munu þó meir rædd síðar. En um efni þáltill. er það skemmst að segja, að hún tryggir, að bændur fái það verð fyrir útflutt kjöt, sem hægt er að fá á innlenda markaðinum. Mér skilst af ræðu hv. 6. þm. Reykv., að hann vilji helzt fá stj. verðlagsvaldið. En ég veit ekkert, hvort hún vill það. Ég sé ekki ástæðu til að neyta um það, eins og sakir standa, og mun ég ekki greiða þessari brtt. atkv.



Mér skilst nú eiginlega, að ekki þurfi að vera mikill ágreiningur milli mín og hv. síðasta ræðumanns, svo framarlega sem taka á verðlagsmálin fastari tökum. Eins og þáltill. er orðuð, er aðeins um heimild eða skyldu að ræða til þess að greiða uppbót á útflutt dilkakjöt.

Heimildin til að greiða uppbót á kjöt, selt innanlands, er í öðrum l.

. Ég tel ekki rétt að binda verðuppbótina hér við útflutt kjöt, auk þess sem kjötverðlagsnefnd er einráð um að ákvarða kjötverðið svo hátt, að lítils eins verði neytt af því í landinu. Það er ekki rétt, að ég vilji flytja verðlagsvaldið í hendur stj. Ég vil aðeins frjálsa samninga um það.



Ég get ekki skilið þessa brtt. á annan veg en þann, að með henni sé verið að leggja grundvöll að enn meiri afskiptum ríkisins af verðlagsmálum en við eigum nú við að búa. Það er vitanlegt, að bændur eru síður en svo einráðir um kjötverðlagið, heldur hefur ákvörðunarréttur þeirra í því efni verið af þeim tekinn og lagður í hendur stjórnskipaðrar nefndar, og mega bændur aðeins litlu ráða um skipun hennar. En hér virðist eiga að herða enn á hnútunum með þeirri brtt., er fram er komin, þar sem á að binda þá viðbót, sem hér er talað um, við það, að samkomulag náist um söluverðið innan lands. En það er ekkert ákveðið um það, við hverja eigi að semja.

Við kjötverðlagsnefnd.

Ég geri ráð fyrir, að það sé ætlun hv. þm. (BrB), að það eigi að semja við ríkisstj. um þetta, en um það er ekkert í brtt. Mér finnst þetta því allt mjög svo losaralegt. Og ég er alveg hissa á því, að slík till. skuli koma fram hjá þeim mönnum, sem barizt hafa harðast gegn því á Alþ., að nokkrar takmarkanir væru settar í sambandi við kaupgjaldið í landinu, heimtað það frjálst og fengið því áorkað með niðurfellingu gerðardómsl. Og þegar þessum „þrælatökum“, sem þessir menn kalla svo, er sleppt, þá vill þessi hv. þm. færa sig upp á skaftið og sverfa enn fastar að þeim, rýra ákvörðunarrétt þann, sem þeir nú hafa um verðlagið. Hann vill ekki láta sér nægja það, að valdið í þessum efnum sé af þeim tekið og lagt í hendur stjórnskipaðrar n., heldur vill hann herða enn meira á í þessu efni, þannig að ákvörðun þessarar n. sé því aðeins gild, að samkomulag um þetta sé gert. Það er sennilegast, að ríkisstj. eigi þá að semja við hann um þetta. En ríkisstj. hefur mest ráð í kjötverðlagsnefnd, þar sem hún kýs oddamann í n., sem er formaður n. Mér virðist þetta skjóta ákaflega skökku við, að slík brtt. sem þessi komi hér fram nú. Það eðlilega og það, sem samræmi hefði verið í, er, að þegar þau atriði gerðardómsins, sem snertu kaupgjaldið, voru afnumin, þá hefði kjötverðlagsnefnd líka verið afnumin um leið, a. m. k. að því er snerti ákvörðun á kjötverðinu, þ. e. a. s., að sá hluti af starfi hennar hefði verðið felldur niður, en að hún hefði starfað áfram að því að gera ýmsar ráðstafanir í sambandi við dreifingu kjötsins, undir þeim kringumstæðum, sem við búum nú við, að ekki eru til næg frystihús fyrir kjötið. En nú hefur ekkert verið fellt niður af starfi hennar, og kjötframleiðendur hafa ekki borið fram till. um það, þótt eðlilegast hefði verið, að þeir hefðu gert það, eins og ástatt er. En það er gefið, hvernig fulltrúar bænda munu taka slíku, þegar nú á að gera tilraun til þess að herða enn fastar á þessum ákvæðum. Meðan bændur höfðu einir í sínum höndum ákvörðun á verði kjötsins, urðu engir árekstrar milli þeirra og hinna, sem keyptu kjötið, þannig að forsaga þessa máls er sú, að það er engin hætta á því, að bændur krefjist meira verðs fyrir kjötið en þeim er nauðsynlegt að fá. Það er því ekki hægt að finna ástæðu til að ætla, þó að þetta verði samþ., að verðið verði ákveðið hærra en hóflegt og nauðsynlegt er fyrir kjötið. En það er þó vitað, að kjötverðið hlýtur að hækka mjög verulega frá því, sem áður var, miðað við þá kaupgjaldshækkun, sem bændur hafa orðið að greiða, og aðrar erfiðar ástæður hjá þeim. Mér virðist, að rás viðburðanna muni fela það í sér, að svo litlu vinnuafli verði nú á að skipa á næstunni í sveitum, að líkindi séu til, að það muni mjög draga úr kjötframleiðslu og þá um leið skiljanlega afkomumöguleikum þjóðarinnar, sem felst í því bjargræði, sem framleitt er í sveitum landsins. Og svo mikil nauðsyn sem er á því undir venjulegum kringumstæðum, að haldið sé í horfinu framleiðslu landbúnaðarafurða, þá er, eins og sakir standa nú, þar sem miklar hættur eru á hafinu kringum landið, enn meiri þörf á að halda henni í horfinu. Mér virðist því, að slík till. sem þessi, sem fer fram á að draga enn meir en orðið er úr höndum bænda áhrifavald þeirra yfir því, hvað þeir fá fyrir sínar afurðir, - sem stefnir að samdrætti framleiðslunnar í sveitunum, sé, ef till. verður samþ., spor í þá átt, sem þjóðinni hlýtur að stafa mikil og alvarleg hætta af, þar sem aldrei hafa verið meiri hættur á siglingaleiðum að og frá landinu en einmitt nú. Ég vil endurtaka það, sem drepið var á hér við fyrri umr. þessa máls, að það, sem farið er fram á í þessari þáltill., að tryggja bændum sama verð fyrir kjötið, sem út er flutt, og á innanlandsmarkaði er greitt, ef á annað borð þarf að flytja út kjöt. Það er alveg í samræmi við þá stefnu, sem strax var tekin upp hér eftir stríðsbyrjun og viðurkennd var þá af þeim samningsaðila, sem við áttum við, nefnilega Englendingum, að tryggja bæri með þeim samningum, að þeir framleiðendur í landinu, sem yrðu fyrir miklu skakkafalli af markaðstöpum vegna stríðsins, fengju bætt upp verð fyrir framleiðsluafurðir sínar í samræmi við það. Og það er eingöngu af því, sem gera þarf þessar ráðstafanir, að við getum ekki flutt kjöt nú nema til eins lands, Englands, þar sem verði á því hefur verið haldið niðri. Þess vegna er hér ekkert um að ræða annað en áframhald þeirra ráðstafana, sem leiddi af markaðstöpum af völdum styrjaldarástandsins. Þetta er það, sem felst í þessari þáltill., að því er snertir kjötið og líka að því er snertir ull og gærur. Þegar hlutur framleiðenda, sem fyrir markaðstöpum verða, varð ekki lengur að þessu leyti réttur með verzlunarsamningum við erlend ríki, tók Alþ. upp þráðinn og gerði nauðsynlegar ráðstafanir í þessu efni. Og þess er ekki langt að minnast, að á síðasta vori var samþ. till., sem var samhljóða þessari þáltill., sem fól í sér svipað efni og það, sem flutt er í þessari þáltill., sem hér liggur fyrir. Það þurfti hins vegar ekki til þess að taka að nota þau ákvæði um að borga verðmun á kjötframleiðslu síðasta árs, af því að kjötið seldist allt á innlendum markaði. Og það getur líka farið svo, að á þessu ári þurfi heldur ekki til slíks að taka, af sömu ástæðum. Það er ekki gert ráð fyrir því yfirleitt og heldur ekki ástæða til að ætla, að slátrun verði svo neinu nemi meiri á næsta hausti heldur en t. d. á síðasta hausti, m. a. af því, eins og kunnugt er, að sauðfjárpestir drepa árlega niður svo og svo mikið af sauðfjárstofni landsmanna. Það má hins vegar gera ráð fyrir, þrátt fyrir sæmilegt tíðarfar um sláttinn, að sökum fólksfæðar í sveitum verði ekki hægt að fá fólk til gripahirðingar á næsta vetri og þar vanti því vinnukraft, þá verði slátrun nokkru meiri af þeim ástæðum. En ef hið ameríska setulið notaði, þótt ekki væri nema lítið eitt af kjöti okkar, þá eru ekki líkur til, að það þyrfti að flytja neitt af því út. - Og ég trúi heldur ekki, að það sé fjárhagsatriðið út af fyrir sig, sem hefur komið hv. 6. þm. Reykv. (BrB) til þess að bera fram þessa brtt., heldur hitt, að svipta bændur allri íhlutun um ákvörðun kjötverðsins. Það er langlíklegast, og ég hygg, að það sé bara það, sem fyrir þessum hv. þm. vakir. En þá kem ég aftur að því, sem ég tók fram í byrjun ræðu minnar, að það kemur ákaflega undarlega fyrir, að þegar sleppt er öllum tökum á kaupgjaldinu í landinu, þá skuli einn þeirra hv. þm., sem barizt hafa harðast fyrir því, koma með till. um að herða fjötrana að bændum meira um ákvörðun verðs á sínum afurðum. Í þessu tvennu er svo mikið ósamræmi sem frekast getur verið. Og þó að reynt sé að dulbúa þetta, þá er það þetta, sem skin út úr brtt. hv. 6. þm. Reykv., ef annars er hægt að lesa út úr henni nokkra meiningu. Ég vænti þess því, að eins og þessi þáltill. var samþ. gersamlega mótmælalaust til síðari umr., þá verði hún einnig við þessa síðari umr. samþ. endanlega frá Alþ. sem ályktun til ríkisstj.



Ég ætlaði einmitt að spyrja hv. 6. þm. Reykv. (BrB) um það sama, sem hv. þm. Borgf. innti eftir, hvað meint væri með orðunum í niðurlagi brtt.: „enda náist samkomulag um söluverðið innan lands“. Að vísu skildist mér á ræðu hans, - og þykir mér það þó næstum fjarstæðukennd hugsun, - að ætlunin væri sú, að kjötverðlagsnefnd og ríkisstj, sem innir af hendi greiðslurnar, ef til kemur, semdu sín á milli um verðið. Það er rétt, sem hv. þm. Borgf. (PO) segir, að það er næsta hlægilegt, að ríkisstj. þurfi að leita samninga við nefnd, sem hún að meiri hluta skipar. En það verður að horfast í augu við þær staðreyndir, að nefndarskipun þessi er með þeim endemum sem hún er. Við alþýðuflokksmenn höfum stöðugt reynt að fá þessu breytt. Við höfum margsinnis flutt tillögur um það að leggja allt verðlagseftirlitið í hendur einnar nefndar, sem þá einnig hefði með höndum ákvörðun á verðlagi allra landbúnaðarafurða. En því hefur ekki fengizt fram komið. Framsfl. og Sjálfstfl. hafa jafnan verið á móti þessu, og ég minnist þess ekki, að kommúnistar hafi reynt að fá þessu breytt. Og þó að þetta sé kyndugt háttarlag, að ríkisstj. skuli þurfa að semja við nefnd, sem hún ræður meiri hluta í, þá er það því miður ekki nema eðlileg afleiðing af þeim vinnubrögðum, sem illu heilli hafa verið höfð um þessi mál hér á hæstv. Alþ. Um efni þingsályktunartill. vil ég segja það, að ég er sama sinnis og á síðasta ári um það. Ég álít fullkomlega fjarstæðu að vera að styrkja bændur til þess að flytja kjöt til Englands til þess að selja það svo þar á 1 krónu til 1½ krónu pr. kg, sem sé með fyrirstríðsverði, meðan kjöt er selt á 5 til 6 kr., eða hver veit hvað, hér á landi. Ég veit ekki, hvað menn hugsa sér, að kjötverðið verði í haust innan lands. En það liggur í augum uppi, að það er hið mesta óvit, sem hægt er að hugsa sér, að flytja matvæli út úr landinu og selja fyrir 1/5 eða 1/6 part af því, sem þau eru seld innan lands, en halda svo háu verði á þessum matvælum í landinu, að það hljóti að draga úr neyzlunni. Mér virðist, ef þetta væri gert, það vera svo augljóst sem nokkuð getur verið, að með því væri verið að fremja hina mestu heimsku, að það nálgaðist brjálæði, enda finnst mér á ræðu hv. þm. Borgf., að honum sé þetta ljóst. Hv. þm. var að tala um markaðstöp, sem við hefðum orðið fyrir. Þetta er að nokkru rétt, að því er snertir ull og gærur. En að því er kjötið snertir, er þetta rangt. Í staðinn fyrir að nota útlenda markaðinn, meðgjafarmarkaðinn, sem verðjöfnunarsjóður bætti upp með því að greiða uppbót á hvert kg útflutts kjöts, gátum við á síðast liðnu ári selt allt kjötið hér innan lands. Að gera, yfirleitt ráð fyrir því að flytja matvæli, kjöt, út úr landinu til að selja það þar fyrir örlítið brot af því verði, sem sama vara er seld fyrir innan lands, það er algerlega fráleitt. Það er hægt að skapa og auka útflutningsþörf fyrir kjöt með því að ákveða verðið fyrir kjötið innan lands svo hátt, að jafnvel sú mikla kaupgeta, sem til er í landinu, geti ekki samsvarað því. Og ég játa fullkomlega, að eins og kjötverðlagsnefnd er nú skipuð og hefur starfað, þá er þessi möguleiki ekki útilokaður. Rétta leiðin er að halda kjötverðinu svo lágu, að markaðurinn aukist innan lands, og nota heldur uppbótarféð í því skyni. Og því er brtt. hv. 6. þm. Reykv. (BrB), svo kyndug sem hún virðist, þó betri en þáltill. eins og hún er á þskj. 83.



Ég kvaddi mér hljóðs vegna þess, að það kom fram hér í ræðu hv. þm. Borgf. (PO), að hann vildi gjarnan vera laus við þetta kjötsöluskipulag, sem nú er. Mér þykir nú gleðilegt að heyra þetta. Og ef fleiri af þeim mönnum, sem haldið hafa verndarhendi yfir þessu afurðasöluskipulagi, sem nú á sér stað hér í landinu, eru svipaðs sinnis, að það hafi gefizt þannig, að ástæða sé til að hrinda þeirri plágu af mönnum, þá held ég, að við þurfum ekki að bíða lengur en til næsta þings með að fá það san1þ. Ég hef hvað eftir annað flutt það fram hér á hæstv. Alþ., að dregið yrði úr þessu valdi, sem ríkið hefur tekið sér til þess að ákveða skipulag á afurðasölu landsmanna, bæði á þann hátt, að einungis væri heimilt að ákveða lágmarksverð á þessum vörum, og einnig um algert afnám þessara l. En það hefur ekki fundið náð fyrir augum hv. þm., ekki heldur hv. þm. Borgf. En þetta þunglamalega og á margan hátt hneykslanlega skipulag í þessum efnum hefur ekki aðeins gert það að verkum, að framleiðendur eru ófrjálsir með að selja vörur sínar, heldur sleikir það svo mikið upp af útsöluverðinu, að ég veit ekki, hvernig er hægt að standast það nema með því að hækka vöruverðið, ef framleiðendur eiga að standast við að borga allan þann kostnað, sem þetta þunglamalega skipulag veldur. Það er alveg satt, að það er mjög mikið tekið fram fyrir hendurnar á framleiðendum með skipulagningu á mjólkur- og kjötsölunni. Og ég get ekki séð, að með brtt. hv. 6. þm. Reykv. sé nokkurn skapaðan hlut aukið á þetta. Mér virðist, að með hans till. sé þessu máli aðeins beint inn á þær brautir að reyna að auka innanlandsneyzluna án þess að skerða á nokkurn hátt þá ákvörðun að tryggja framleiðendum sæmilegt verð fyrir framleiðsluvöruna. Og það er undarlegt að fyllast stórkostlegri vandlætingu út af því, þó að beina eigi neyzlu kjötsins meir til landsmanna sjálfra heldur en hefur verið án nokkurrar skerðingar á verðinu fyrir hana til framleiðendanna. Og ég vil taka undir það, sem hv. þm. Seyðf. (HG) sagði, og ég ætlaði mér að koma inn á það, að það er beinlínis hneykslanlegt, ef við erum að leggja fram fé úr ríkissjóði til þess að koma út úr landinu matvælum, sem við vel getum neytt sjálfir. Það var líka hálfgert hneykslismál, þegar við vorum sama sem að gefa Norðmönnum margar þús. tunna af kjöti árlega, en fátækir menn á þessu landi gátu ekki veitt sér kjötrétt einu sinni í viku. Og það mundi vera hið sama frá mínu sjónarmiði, ef við færum að senda út þessa vöru til Englands með tillagi úr ríkissjóði og taka þannig brauðið frá munni okkar eigin barna. Og ég sé ekki, að þetta komi nokkurn skapaðan hlut því við, sem fyrir hv. flm. þáltill. vakir, að sjá borgið, að framleiðendur kjötsins fái sæmilegt verð fyrir það sjálfir.



Herra forseti. - Ég álít, að það sé mikil þörf á að samþ. þá brtt., sem hv. 6. þm. Reykv. (BrB) flytur við þáltill. Ég held, að það sé nauðsynlegt, áður en hæstv. Alþ. rekur smiðshöggið á ákvæðin um þessar verðuppbætur, sem sé í þessari þáltill., sem hér liggur fyrir, að maður sjái nokkuð, hvert sé stefnt með þessu. Eftir því sem mér hefur heyrzt, er til sú stefna hjá ákveðnum mönnum, þótt ég búist við, að það sé ekki nema brot af þeim mönnum, sem telja sig fulltrúa bændanna, að það beri að nota þá aðstöðu, sem nú hefur skapazt í landinu, til þess að knýja fram mjög hátt verð á landbúnaðarafurðum til bændanna, og gera það alveg sérstaklega í krafti þess, að verðlagsnefndir þurfi ekki að taka neitt tillit til neytendanna, þegar þær ákveða sitt verð, vegna þess að þær geti alltaf tryggt bændum það verð fyrir kjötið, sem þær telja bændum nauðsynlegt, með því að flytja út nokkuð af því. Ég held, að þetta gæti orðið til þess, að óheilbrigð öfl gætu orðið að verki, sem gætu ákveðið verðið á kjötinu mjög hátt, án þess að taka tillit til neytendanna í landinu. En til þess að geta komizt hjá að taka tillit til neytendanna í landinu þarf að hafa heimild til þess að borga innanlandsverð fyrir kjötið til bændanna, þó að það sé ekki selt á innlendum markaði, heldur flutt út. Ég held, að það sé alveg nauðsynlegt, að menn geri sér strax grein fyrir því, að hverju er verið að vinna. Menn heyra það út undan sér, sérstaklega í sveitunum, að það sé búizt við háu kjötverði í haust. Þetta er stundum látið í ljós hér í þinginu í öðrum tón, og kemur í ljós í ræðu hv. þm. Str., að hann býst við, að þess verði ekki langt að líða, að fólkið í bæjunum biðji um kjöt og biðji um gerðardóm. Ég held, að það sé bezt, að við athugum, hvert er verið að stefna, og það er athugavert fyrir fulltrúa bændanna, að hverju er stefnt með því að fara í stríð við verkalýðinn í bæjunum. Það er öfugt við þá einu stefnu, sem er rétt. Það hefur ekki verið skeytt um það, þótt verkalýðurinn hafi viljað hjálpa til að tryggja framleiðsluna í sveitunum. Það hefur ekki verið skeytt um það, að við þm. Sósfl. höfum lagt hér á þingi fram till. til þess að tryggja bændum vinnuafl. Það hefur ekki verið skeytt um það að tryggja hagsmuni landbúnaðarins með það fyrir augum, að bæjarbúar gætu fengið landbúnaðarafurðir sæmilegu verði og bændur vinnuaflið. Það var flutt þáltill. hér í maí 1941 og lagt til af okkur á síðasta þingi, og Dagsbrún, stærsta verkamannafélag landsins, skrifaði beinlínis ríkisstj. til þess að bjóða aðstoð sína um að tryggja nauðsynlegt vinnuafl handa landbúnaðinum, en það, sem virðist hafa gerzt, er það, að ákveðin öfl hafa verið að verki, sérstaklega í Framsfl., sem vildu ekki þessa samvinnu, og síðan voru af þeim flokki haldnar æsingaræður í útvarpið um það, að verkalýður bæjanna væri að eyðileggja allt og setja í upplausn. Það var verið að boða skort í bæjunum og allt af því, að verkalýðurinn væri svo sterkur, að stj. gæti ekki ráðið við hann. En á sama tíma var samvinna milli verkamanna og bænda hundsuð. Til hvers leiðir þessi andstaða? Hún leiðir til þess að æsa bændur á móti verkamönnum og að fá bændur til þess að heimta það verð fyrir kjötið, sem er fram úr öllu hófi. Það er ekki enn þá farið að nefna, hvað hugsað er í þessu sambandi. Þær tölur, sem nefndar hafa verið, getur maður ekki haft eftir, en það er ekki nema eðlilegt, að Alþ. vilji hafa vaðið fyrir neðan sig. Það er ekki nema eðlilegt, að það vilji það, og það er ekki hægt að misskilja þá andstöðu, sem er að skapast. Nú vil ég með nokkrum orðum svara hv. þm. Borgf. (PO), þar sem hann minntist á, að það væri verið að taka bændur þrælatökum, það væri verið að leggja fjötur á bændur, skerða ákvörðunarrétt þeirra o. s. frv. En vill hann athuga, hvað er verið að gera? Það er ekki verið að skerða það vald, sem kjötverðlagsnefnd hefur til þess að setja verð á kjötið innan lands, og skulum við í því sambandi athuga, hvaða aðstöðu hún hefur. Aðstaðan er sú, að kaupgetan er miklu meiri, lífs-„standardinn“ hærri og eftirspurnin eftir kjöti miklu meiri, svo að það er óhætt að setja hæsta verð á kjötið með það fyrir augum, að fólkið muni kaupa það. Í öðru lagi segir hv. þm. Borgf., að setuliðið kaupi nú meira og meira af kjöti og að það sé að koma skriður á það mál. Þegar það er athugað, að nú virðist láta nærri, að hermennirnir, sem dvelja hér, séu álíka margir og Íslendingar og að skriður er kominn á málið, má hugsa sér, að það sé enginn smáræðis skriður. Það má ganga út frá því, að ekki verði örðugt að fá verð fyrir kjötið á þeim markaði, og kjötverðlagsnefnd ræður yfir þessum markaði. Það er langt frá því, að verið sé að leggja fjötur á bændur. Það eina, sem er verið að gera, er það, að í staðinn fyrir að ákveða að borga verðlagsuppbót á útflutt kjöt, er stj. gefin heimild til þess samkv. þessari brtt. að neita að greiða verðlagsuppbót, svo framarlega sem henni finnst, að verðið, sem sett er á kjötið hér innan lands, fari úr hófi, því að það er beinlínis hægt að misnota þessa heimild, sem hér er gefin til þess að setja verðið hátt á innanlandsmarkaðinum. Það er viðurkennt í grg., að ekki hafi komið til þess á síðasta ári, að kjöt væri flutt út, og enn fremur samkv. ræðu hv. þm. Borgf., að nýr og stórfelldur markaður væri nú fyrir kjötið, svo að það er greinilegt, að verið er að fara fram á þessar verðuppbætur til þess að geta sett á það hvaða verð, sem vera skal.

Þetta eru svívirðilegar getsakir.

Það er bezt fyrir hv. þm. að athuga, hvað hann sagði og hvað hann meinti. Ég held þess vegna, að þessi brtt. sé ekki nema alveg sjálfsögð, að hún sé alveg sjálfsögð til þess að tryggja það, að verðið á kjötinu verði ekki sett úr hófi hátt. Það væri líka alveg sérstakt, ef það ætti að fara að verðlauna útflutning, eins og tímarnir eru núna, sérstaklega með tilliti til þess skipakosts, sem við höfum. Það er almennt talið, að matvælaskortur sé yfirvofandi, og á sama tíma og mjög góðar horfur eru á því fyrir bændur að fá gott verð fyrir kjötið á að tryggja, að hægt sé að selja það utan lands, og borga með því úr ríkissjóði margfalt verð þess. Ég held, að það væri fróðlegt fyrir Alþ. að fá að heyra frá mönnum, sem eru kunnugir því, hvaða verð þeir hafa hugsað sér fyrir kjötið. Það virðist ekki nema sanngjarnt að mælast til þess yfirleitt, þegar talað er um að greiða úr ríkissjóði, að menn hafi hugmynd um, hvað á að greiða. Þá er það viðvíkjandi því, sem hv. þm. Borgf. sagði. Hann talaði um, að með brtt., sem hér liggur fyrir, væri farið inn á þjóðhættulega braut, - ekki um verðið hér innan lands og ekki viðvíkjandi kjötinu til setuliðsins, - heldur viðvíkjandi því, hvað ætti að borga út úr landinu. Honum finnst það þjóðhættulegt. Hvaða stjórn á að hafa þetta á hendi? Ég veit ekki betur en það sé sú stjórn, sem hann styður. Ber hann svo lítið traust til hennar, að honum finnist óhugsandi að fela henni þetta eftirlit?