Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., frv. til 1. um landgræðslu, er að mínu álíti mjög þarft frv. og vel úr garði gert. Það hefur hlotið mjög vandlegan undirbúning og margir merkir menn um það fjallað. Fyrst er þess að geta, að skipuð var 1957 n. til að endurskoða l. um sandgræðslu, en þau voru frá 1941 og 1943. Í þeirri n. áttu sæti Björn Kristjánsson fyrrv. alþm., hann var formaður n., Árni G. Eylands, Arnór Sigurjónsson, Páll Sveinsson og Steingrímur Steinþórsson búnaðarmálastjóri. Þessi n. samdi frv., sem lagt var fyrir Alþingi. Þar var því breytt í ýmsum atriðum, en náði þó ekki fram að ganga. Síðla árs 1960 skipaði landbrh. þá Björn Sigurbjörnsson og Hákon Bjarnason til að endurskoða frv. og gera drög að lagabreytingu um landgræðslu og gróðurvernd. Þeir skiluðu till. og álíti snemma árs 1961. Hinn 4. júní 1963 skipaði ráðh. enn nýja n. í málið, þá Pálma Einarsson, formann n., Pál Sveinsson og Pétur Gunnarsson og síðar Ingva Þorsteinsson magister. Þessi n. skilaði frv. 1964. Hinn 10. júlí 1964 skipaði landbrh. enn n. til þess að semja nýtt frv. upp úr því frv., sem áður var fram komið. Í þeirri n. áttu sæti Hákon Bjarnason skógræktarstjóri, formaður, Benedikt Gröndal, Jónas Jónsson, Ólafur E. Stefánsson og Ragnar Jónsson. Þetta er forsaga þessa frv. Hins vegar á sandgræðsla hér á landi sér alllanga sögu, eða allt frá árinu 1.895, er lögfest var heimild fyrir sýslunefndir að gera samþykktir um hindrun sandfoks. Fyrsti sandgræðslustjóri var Gunnlaugur Kristmundsson í Hafnarfirði, mjög duglegur maður og langsýnn, sem vann ómetanlegt starf við heftingu sandfoks hér á landi og uppgræðslu örfoka lands, t.d. á Rangárvöllum og víðar um land. Hann hafði jafnan mjög takmörkuð fjárráð, og má furðulegt heita raunar, hversu miklu hann fékk áorkað við heftingu sands á uppblásturssvæðum. Að starfi hans varð mikill árangur og langt fram yfir vonir, miðað við þá aðstöðu, sem hann hafði, og þau fjárráð, sem hann hafði úr að spila. Af starfi Gunnlaugs Kristmundssonar varð mönnum ljást, að hér var hægt að gera stóra hluti, ef sterklega og vandlega var á hlutunum tekið. Næsti sandgræðslustjóri var Runólfur Sveinsson í Gunnarsholti, en hans naut ekki lengi við, og við tók af honum síðan bróðir hans, sem allir þekkja sem ötulan starfsmann á þessu sviði. Eftir því sem ár hafa liðið og reynsla aukizt í þessum efnum, hefur sandgræðslan færzt út á víðara svið og orðið jöfnum höndum bæði uppgræðsla og gróðurvernd, og með hverju ári sem líður á þessi starfsemi auknum skilningi að fagna hjá landsmönnum. Fleiri og fleiri verður ljóst, að þarna er hægt að gera mikla hluti, ef fé er fyrir hendi og rétt tök eru tekin á þeim verkefnum, sem þarna liggja óleyst. Má þar til nefna girðingar um uppblásturssvæði og lítt gróin lönd og einnig frædreifingu og áburðardreifingu úr lofti, sem tíðkazt hefur nú meira og meira hin seinni ár. Þegar Gunnlaugur Kristmundsson barðist sinni góðu baráttu í þessum málum, átti hann jafnan misskilningi að mæta hjá þeim, sem yfir löndunum réðu, og leiddi það stundum til málaferla, sem ég mun ekki fara út í hér. Nú er hins vegar flestum, sem eiga vangróin lönd eða lönd, sem eru í hættu fyrir uppblæstri, það kappsmál að fá þau girt og friðuð eða grædd upp með einhverju móti, og eiga þeir, sem fyrir sandgræðslumálunum standa, ekki við neitt líkt því svipað skilningsleysi að etja í þessum málum og Gunnlaugur Kristmundsson átti í sinni tíð. En þetta frv. gerir ráð fyrir því, að landgræðslan og landeigandinn taki höndum saman og semji um raunhæfar aðgerðir á hverjum stað og landgræðslan kosti meiri hluta til við þær aðgerðir, en landeigandinn þó nokkru í flestum tilfellum. Annars er nú um fleiri leiðir að velja um samstarf við hið opinbera samkv. þessu frv., því að það gerir ráð fyrir ýmsum leiðum til úrbóta á þessu sviði. Gert er ráð fyrir, að skipaðar verði gróðurverndarnefndir í byggðarlögum, ef landgræðslustjóri telur það geta stuðlað að því, að meira verði gert og betur litið eftir þessum málum á hverjum stað. Það er einnig gert ráð fyrir, að komið geti til mála að stofna félög til landgræðslu. Svo er gert ráð fyrir meiri rannsóknum en verið hefur og að áætlanir verði gerðar um framkvæmdir til 5 ára og þar fram eftir götunum. Á undanförnum þingum hefur landgræðslumálið oft verið til umr., án þess þó að verða útrætt þar, og í byrjun þessa þings var flutt í þessari hv. d. frv. um landgræðslu, sem hv. 4. þm. Norðurl. e., Arnór Sigurjónsson, sem þá sat á þingi, flutti. Það frv. var í meginatriðum svipað þessu, en fór þó aðrar leiðir að sumu leyti. Þar voru landgræðslunni ætlaðir sérstakir tekjustofnar. Þetta frv. var sent landbn. þessarar d., og hún sendi það síðan til umsagnar ýmsum stofnunum, þ. á m. Búnaðarfélaginu, en fékk ekki svör önnur en þau, að eðlilegt væri að bíða eftir frv., sem þá var vitað að fram kæmi frá stjórninni, og sjá síðan, hvort eðlilegt væri að taka afstöðu til þessa frv., sem ég nefndi. Af þeim orsökum afgreiddi landbn. ekki það frv. Þetta frv. var lagt fram í Nd. fyrir alllöngu og fékk þar einróma meðmæli í n. og var samþ. þar óbreytt frá því, að það var lagt fram. Landbn. þessarar d. sendi frv. m.a. til umsagnar Búnaðarfélagi Íslands, og tók búnaðarþing það, sem nýlega sat á rökstólum, málið til meðferðar og gerði um það ályktun og lagði til nokkrar brtt. Þessar brtt. hefur landbn. tekið flestar til greina og flytur hér á sérstöku þskj., nr. 404, fjórar brtt. Um þær tel ég ekki ástæðu að hafa mörg orð, þar sem þær eru afgreiddar samhljóða í n. og hníga mjög í sömu átt og þær till., sem búnaðarþing lagði til að gerðar yrðu við frv., enda geta menn borið þær saman á þskj. Þetta mál er mjög mikils vert að mínu áliti, eins og ég gat um í upphafi máls míns, og mikil samstaða um frv. hér á hv. Alþ. og þess því von og nokkurn veginn vissa, að það gangi fram hér á þessu þingi, og tel ég, að þá sé þessum málum betur skipað en verið hefur og þess sé að vænta, að meiri átök verði gerð í þessu máli eftirleiðis en hingað til, þótt þess beri að vísu að geta, að aðgerðir í landgræðslumálum hafa alltaf farið vaxandi hin síðustu ár, og með nýrri tækni í þeim efnum hefur víða sézt mikill árangur af starfi sandgræðslunnar, sem hér er gert ráð fyrir að verði kölluð landgræðsla ríkisins, vegna þess að starfssviðið er að sjálfsögðu allmiklu víðara en aðeins að sinna sandgræðslu, heldur einnig uppgræðslu á vangrónu landi og varna því, að vangróið land rýrni að gildi og gróðurfari.



Herra forseti. Þegar þetta frv. var afgreitt frá landbn., var ég ekki viðstaddur, og vil ég því undirstrika það hér, að ég er fyllilega samþykkur því frv., sem hér liggur fyrir, enda þótt um ýmis atriði mætti kannske deila. Vera má, að fyrir 3. umr. þessa máls komi ég fram með smábrtt., sem ég geri þá frekar grein fyrir, þegar þar að kemur. En þetta mál er, eins og hv. frsm. gerði grein fyrir, mjög stórt mál, ef vel er að því staðið í öllum atriðum. Það er tekið fram í grg. þessa frv., að í því séu meginbreytingar frá eldri lögum í 10 veigamiklum atriðum. Sé það svo, að þessi lög eigi að ná tilgangi sínum, verður eitt af meginundirstöðuatriðum, að svo megi fara, að vel verði að því staðið fjárhagslega, því að fjármagnið er afl þeirra hluta, er gera skal. Þess vegna er það, að ég vildi fregna það hjá hv. frsm., af því að þeir, sem tilheyra hæstv. ríkisstj., vita margt, hafa mikil völd og ráða auk þess yfir miklu fjármagni, þá vil ég vita það, hvernig þeir hafa unnið að því, að fjárhagsleg aðstaða til landgræðslu verði bætt frá því, sem verið hefur, því að sjálfsagt hefur það eitthvað borið á góma, og verði ekki betur að því staðið en nú, held ég, að verði lítið úr mörgum veigamiklum atriðum þessa frv., ef ekki verður þar verulega bætt frá því, sem verið hefur. Ég vænti, að hv. frsm. geti gefið einhverjar upplýsingar um þessi atriði, enda þótt það liggi ekki fyrir neitt í nál.



Herra forseti. Ég mun hafa gleymt að geta þess, að hv. 1. þm. Vesturl. var ekki viðstaddur afgreiðslu þessa máls úr n. Hins vegar hafði ég ástæðu til að ætla, að hann væri frv. samþykkur í höfuðatriðum, sem einnig hefur komið fram hér í ræðu hans. Það er getið um það í grg. þessa frv., að það hafi verið nokkuð til umr., hvort taka ætti inn í frv. ákvæði um tekjuöflun fyrir landgræðsluna, og í þeim frv., sem fram hafa verið lögð hér áður, voru ákvæði um það að ákveða í frv. sérstaka tekjustofna, bæði í því frv., sem fyrst var lagt hér fram, og svo sérstaklega í því frv., sem hv. 4. þm. Norðurl. e. lagði hér fram í haust. Þó fóru þær till. ekki í sömu átt. Að athuguðu máli var frá því horfið að ætla landgræðslunni sérstaka tekjustofna, heldur yrðu fjárframlög hverju sinni að ákveðast á fjárlögum til þessara hluta. Ég get að sjálfsögðu ekki svarað hv. þm. um það, hvað mikið verði lagt til þessara mála á næstunni á fjárl., því að það kemur vitanlega fram hverju sinni og er á valdi bæði ríkisstj. og fjvn. En ég vil benda á, að það er ekki ástæða til mikillar svartsýni í því efni og að álita, að skorin verði mjög við nögl fjárframlög, vegna þess að fjárframlög hafa alltaf farið hækkandi síðustu ár. Og þar sem mikil samstaða er um þetta mál og mikill skilningur á því, að það sé nauðsynjamál að græða upp landið og varna því, að það blási upp, eins og við hv. 1. þm. Vesturl. báðir höfum talað hér um, tel ég ekki ástæðu til að vantreysta mjög stjórnarvöldum í því efni. En ég leiði að sjálfsögðu alveg hest minn frá því að fara að nefna nokkrar tölur í því sambandi, því að það liggur ekkert fyrir um það. Og ég hygg, að t.d. hv. Nd., sem samþykkti þetta frv. nýlega alveg óbreytt frá því, sem það var lagt fram, hafi haft þann skilning á málinu, að það væri ekki nauðsynlegt að setja inn í það ákvæði um ákveðna tekjustofna. Ég get bætt því við, að þær till., sem fram hafa komið um ákveðna tekjustofna í þessu skyni, eru þannig vaxnar, a.m.k. sumar, að ég fyrir mitt leyti hefði ekki getað stutt þær. Og eftir atvikum álít ég, að það sé eðlilegt á þessu stigi málsins að afgreiða frv. án þess að fara að taka inn í það ákvæði um ákveðna tekjustofna.



Herra forseti. Á s.l. þingi flutti ríkisstj. frv. um heimild til þess að veita Flugfélagi Íslands ríkisábyrgð á láni, sem það hugðist taka til þess að kaupa flugvél af gerðinni Fokker Friendship, en ætlunin var að nota þá flugvél á innanlandsleiðum. Þessi ábyrgðarheimild hefur verið notuð, og mun þessi vél koma til landsins nú væntanlega í þessum eða næsta mánuði. Flugfélagið telur nauðsyn að eignast aðra sams konar vél til viðbótar, sem yrði einnig notuð á innanlandsleiðum, í því skyni að geta veitt sem bezta þjónustu hér innanlands. Ríkisstj. vill stuðla að því, að þetta geti orðið, og flytur því þetta frv., sem hér liggur fyrir og er sams konar og hið fyrra frá síðasta þingi. Það er um að heimila ríkisábyrgð fyrir allt að 80% af kaupverði flugvélar með fylgifé, þó eigi hærri fjárhæð en 32 millj. kr. Ég vænti þess, að frv. fái góðar undirtektir, og legg til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.



Herra forseti. Menntmn. þessarar hv. þd. hefur rætt það frv., sem hér liggur fyrir, á tveimur fundum. í grg., sem frv. fylgir, og í framsöguræðu hæstv. menntmrh. við 1. umr. málsins var gerð allýtarleg grein fyrir efni frv, í aðaldráttum og í einstökum atriðum og ég sé ekki ástæðu til að bæta þar neinu við. Eins og fram kemur í nál. menntmn. á þskj. 405, leggur n. til, að frv. verði samþ. með nokkrum breytingum, sem n. flytur á sérstöku þskj., þskj. 406 og ég skal nú gera grein fyrir þessum brtt. n., sem reyndar liggja í augum uppi. Ég skal þá fyrst víkja að 2. brtt. menntmn., sem er við 11. gr. frv., en í 11. gr. segir, að kennsluskylda skólastjóra skuli ákveðin af menntmrn. og í 2, mgr. sömu greinar er kveðið á um kennsluskyldu fastra kennara skólans. Nú er hins vegar kveðið svo á í 3. mgr. 9. gr. frv., að skólastjóri og fastir kennarar skólans séu embættismenn ríkisins. Með l. nr. 55 frá 1962, um kjarasamninga opinberra starfsmanna, var ríkisstarfsmönnum veittur samningsréttur um launakjör sín og starfskjör. 1. og 2. mgr. 11. gr. þess frv., sem hér liggur fyrir, er ekki í samræmi við kjarasamningslögin og því leggur n. til, að þessar málsgreinar falli niður. Í samræmi við þetta er svo í 1. brtt. n. lagt til, að í stað „launakjör“ komi „launakjör og kennsluskyldu", það er í síðustu mgr. 9. gr. frv. og sú mgr. yrði þá svo hljóðandi: „Um launakjör og kennsluskyldu skólastjóra og kennara fari eftir ákvæðum l. nr. 55 frá 1962, um kjarasamninga opinberra starfsmanna.“ 3. brtt. frá n. er leiðrétting. Í síðustu mgr. 13. gr. er vitnað í 4. mgr. sömu frvgr., en á að vera tilvitnun í 3. mgr. Eins og hv. þm. sjá, er í fyrirsögn frv. orðið ,.handíðaskóla“ ritað með stórum upphafsstaf, á að sjálfsögðu að vera lítill upphafsstafur í orðinu, eins og fram kemur einnig í 1. gr. frv. N. leit svo á, að þar væri nánast um misprentun að ræða og því ekki ástæða til að flytja brtt. um þetta atriði, en verður hins vegar séð um, að það verði leiðrétt í endurprentun frv.



Herra forseti. á þskj. 412 flyt ég eina brtt. við þetta frv., sem hér liggur fyrir. Brtt. mín snertir 13. gr. frv., en í þeirri grein er fjallað um kostnað við skólahaldið og hver greiða skuli þann kostnað. Það er gert ráð fyrir því í frvgr., að ríkissjóður greiði allan kostnað, er leiðir af kennaradeildunum, svo og allan kennslukostnað í sambandi við fastakennarana. Að öðru leyti er gert ráð fyrir því í gr., að annar kostnaður skiptist að jöfnu á milli ríkissjóðs og borgarsjóðs Reykjavíkur. Þessu síðasta atriði er ég ósamþykkur, eins og ég raunar tók fram hér við 1. umr. málsins. Ég tel eðlilegt, að ríkissjóður greiði einn allan kostnað í sambandi við þennan skóla, og um það fjallar till. mín á þskj. 412. Þar legg ég til, að 13. gr. frv. orðist á þessa leið: „Ríkissjóður greiðir einn allan kostnað, sem af rekstri skólans leiðir.“ Ég rakti það lítillega við 1. umr., hvernig þetta ákvæði muni vera til komið. Upprunalega er þessi skóli einkaskóli og síðan félagsrekinn. Á þeim stigum í sögu skólans var ekki óeðlilegt, að ríki og sveitarfélag hjálpuðust að því að styrkja hann fjárhagslega. Nú felur frv. í sér þá breytingu á högum skólans, að hann er gerður að ríkisskóla og þá tel ég, að hann heyri þar til í skólakerfinu, sem fellur að öllu leyti undir ríkissjóð að greiða fyrir. Ef athugað er, hvar þessi skóli elgi heima í fræðslukerfinu, fer það ekki á milli mála, að skólinn á heima á þriðja stigi fræðslukerfisins, stigi menntaskóla og sérskóla. Inntökuskilyrði í forskóla myndlistardeildarinnar eru landspróf miðskóla eða gagnfræðapróf. Þar af leiðir, að þessi skóli getur ekki talizt til annars stigsins, gagnfræðastigsins. Hann hlýtur því að tilheyra, eins og ég sagði, þriðja stiginu, stigi menntaskóla og sérskóla. En nú er það þannig um greiðslu kostnaðar í skólakerfinu, að þegar um er að ræða skóla á fyrsta og öðru stigi, barnaskóla og gagnfræðaskóla, skiptist kostnaður á milli ríkis og sveitarfélaga. En þegar kemur upp að þriðja stigi, til menntaskóla og sérskóla, er það ríkið eitt, sem stendur undir skólakostnaðinum. Af þessu leiðir, að eðlilegt er að mínum dómi, að Myndlista- og handíðaskóli Íslands sé að öllu leyti kostaður af ríkinu eins og aðrir skólar á þessu þriðja stigi skólakerfisins. Þeir skólar, sem undir það stig falla og eru eingöngu kostaðir af ríkinu, eru menntaskólarnir, sjómannaskólinn, vélstjóraskólinn, matsveina– og veitingaþjónaskólinn, hjúkrunarskólinn og bændaskólarnir. Allt eru þetta skólar á þriðja stigi skólakerfisins og í samræmi við það kostaðir að öllu leyti af ríkinu, en ekki af sveitarfélögum. Hins vegar má nefna skóla eins og húsmæðraskólana. Þeir tilheyra gagnfræðastiginu og í samræmi við það skiptist kostnaðurinn af skólahaldi þeirra sameiginlega á milli ríkis og sveitarfélaga. Mér þykir rétt að benda á, að þetta er óeðlilegt og enda þótt forsagan sé sú, að myndlistaskólinn hafi verið kostaður sameiginlega af borgarsjóði og ríkissjóði, á meðan hann var einkarekinn, tel ég fráleitt, að svo haldi áfram. Með þessu frv. orðnu að lögum er hér um hreinan ríkisskóla að ræða. Hann á heima á þriðja stigi skólakerfisins og allir aðrir skólar á því stigi kerfisins eru ríkisreknir og ríkiskostaðir. Ég tel þess vegna ranglátt beinlínis að ætlast til þess, að Reykvíkingar standi að nokkru leyti straum af kostnaðinum við skólann. Hér er ekkí um litinn hlut að ræða, þar sem talið er, að 1/3 hluti af öllum kostnaði skólans, þar með kennaradeildunum, eigi að falla í hlut Reykjavíkurborgar að standa undir. Ég vil biðja hv. þdm. að athuga þetta mál frá þessari hlið og gera það upp við sig, hvort ekki muni rétt og sanngjarnt að breyta 13, gr. frv. á þann veg, sem ég legg til.



Herra forseti. Hv. 9. þm. Reykv. hefur flutt brtt. við frv., brtt. í þá átt, að ríkissjóður greiði einn allan kostnað, er af rekstri skólans leiðir. Hv. þm. hefur nú gert grein fyrir þeim rökum, sem hann telur hníga til þess, að svo skuli verða, en ég vil leyfa mér að gera nokkrar aths. við þau rök, sem hann hefur hér fært fram. Hann sagði, að skólinn væri með þessu frv. gerður að ríkisskóla. Ég get ekki fallizt á, að það sé verið með frv. að gera skólann að ríkisskóla. Ég vil þegar benda á það, að a.m.k. á tveimur stöðum í frv.; sem ég sé, er kveðið svo á, að leita skuli till. fræðsluráðs hér í Reykjavík um eitthvað, sem gera skuli og ef um er að ræða hreinan ríkisskóla, mundi að sjálfsögðu sá háttur ekki verða hafður á. Ég minnist þess ekki, að það sé leitað umsagnar fræðsluráðs, áður en kennarar eru skipaðir eða eins og hér, að fjölga skuli eða fækka kennsludeildum að fengnum till. skólastjóra og fræðsluráðs. Hv. þm. taldi, að þessi skóli ætti heima á því, sem hann nefndi 3. stig fræðslukerfisins, væri hliðstæður menntaskólum og sérskólum ýmsum. Ef ég tók rétt eftir, var það skoðun hans, að í þennan skóla færi fólk, þegar það hefði lokið skyldunámi eða barna- og unglingafræðslustigi. En ég vil nú benda á það, að í þessum skóla eru líka starfandi barnadeildir og það kemur til af því, að þessi skóli hefur sérstöðu að því leyti, að kennsla hans fer að verulegu leyti fram á námskeiðum, en ekki með fastaskólahaldi, ef svo mætti orða, eins og tíðkast yfirleitt um skóla. Varðandi greiðslu kostnaðar ætla ég, að allir gætu orðið sammála um, að það er sjálfsagt og eðlilegt, að ríkið beri eitt kostnað af skólanum, að svo miklu leyti sey hann miðast við það að mennta kennaraefni. Um það getur að sjálfsögðu ekki orðið ágreiningur. Um hitt, hvort eigi, þegar því sleppir, að láta ríkissjóð greiða einan alian kostnað af rekstri og kennslu, geta að sjálfsögðu verið nokkuð skiptar skoðanir. Eins og fram kemur í niðurlagi aths. með frv. og einnig, ef ég man rétt, í ræðu hæstv. menntmrh, við 1. umr. málsins; hefur verið unnið að undirbúningi þessa frv. í samráði við fræðslustjórann hér í Reykjavík og ég sé ekki ástæðu til að víkja frá ákvæðunum um skiptingu kostnaðar, eins og þau eru í frv. Eins og hv. þm. reyndar munu fara nærri um, er það svo, að á námskeiðunum eru að yfirgnæfandi meiri hl. Reykvíkingar, þau sækir að yfirgnæfandi meiri hl. fólk úr Reykjavík, og barnadeildirnar sækja, held ég sé óhætt að fullyrða, eingöngu börn héðan úr Reykjavík. Það er því ekkert óeðlilegt, þó að það fræðsluhérað, sem svo að segja eingöngu situr að því að notfæra sér þessa kennslu á námskeiðunum, beri nokkurn hluta kostnaðarins. Ég minntist á það áðan, að í frv., þ.e. bæði í 8. og 9. gr.; ef til vill víðar, ég man það nú ekki í bili, sé áskilið, að fengnar séu till. fræðsluráðs um ákveðin efni og ég verð að segja, ef hv. þm. hefði verið sjálfum sér samkvæmur og vildi láta gera skólann að hreinum ríkisskóla, þannig að ríkissjóður einn bæri allan kostnað, þá held ég, að flestum hefði þótt eðlilegt að flytja einnig þá brtt. við þessar greinar frv. Ég skal ekki hafa fleiri orð um brtt. hv. þm., en vil endurtaka það, að ég mun fyrir mitt leyti greiða atkv: á móti henni:



Herra forseti. Þegar um barnaskóla og gagnfræðaskóla er að ræða, er það mjög eðlileg tilhögun, að kostnaður skiptist á milli ríkis og sveitarfélaga, vegna þess fyrst og fremst, að nemendur í umræddum skólum eru eingöngu úr viðkomandi sveitarfélagi. Hér horfir málið allt öðruvísi við. Myndlista– og handíðaskóli Íslands er engan veginn fyrir Reykvíkinga eina, heldur fyrir alla jafnt, að sínu leyti eins og menntaskólarnir. Þar af leiðir, að öll skipting á kostnaði milli þess sveitarfélags, sem skólinn af tilviljun er í og ríkisins er óeðlilegur. Þetta er meginatriði og það er auðvitað skýringin á því, að lög um skólakerfið voru sett á þann veg, að fyrstu tvö stigin í kerfinu skyldu kostuð sameiginlega af þessum aðilum, en ríkið eitt greiða fyrir 3. og 4. stigið, menntaskóla, sérskóla og háskóla. Þetta liggur nokkurn veginn í augum uppi, ef málið er athugað. Myndlista– og handíðaskóli Íslands er sumpart kennaraskóli og sumpart skóli, þar sem gerðar eru miklar kröfur til nemenda, venjulega þær, að þeir hafi annaðhvort lokið landsprófi eða gagnfræðaprófi. Þetta gildir um aðaldeildir skólans, myndlistadeildina, sem er bæði forskóli og framhaldsskóli og einnig um kennaradeildirnar. Um listiðnadeildina er óákveðið enn, hver verða gerð inntökuskilyrði í þá deild. Það verður ákveðið með reglugerð, svo að um það getum við ekki dæmt. En námskeiðin, sem ætluð eru að nokkru leyti almenningi, eru alger aukageta hjá skólanum. Skólinn sem slíkur skal gangast fyrir námskeiðum fyrir almenning. Þau námskeið eru að sjálfsögðu ekki fyrir Reykvíkinga eina, heldur alla landsmenn, sem óska að sækja þessi námskeið. Hér er því mjög skýrt afmarkað svið og ekki blöðum um það að fletta að, að öllu eðlilegu hefði þessi ríkisskóli átt að kostast eingöngu af ríkissjóði. Hitt skil ég ósköp vel, að forráðamenn ríkisvaldsins hafi gjarnan viljað seilast til þess að fá hinn öfluga borgarsjóð til þess að vera með í fyrirtækinu hvað kostnað snertir. Ég skal líka taka það fram, að ég tel það alveg óeðlilegt, að fræðsluráð Reykjavíkur eigi að gera till. til menntmrh. um kennara skólans. Ég tel það alveg fráleitt og hárrétt hjá hv. frsm., að því þyrfti að breyta, um leið og brtt. mín yrði samþ. En ef til vill stend ég einn uppi með þennan málstað í hv. þd. Ég hefði einna helzt vænzt þess að fá stuðning frá hv. frsm., sem þó hefur talið rétt að andmæla brtt. minni. En ég get ekki neitað því, að í því tilfelli finnst mér, að sá höggvi, sem hlífa skyldi.