Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegur forseti. Það sem ég ætla að spyrja hv. þm. að er það hvort hún setji samasemmerki á milli þeirra hugmynda um fiskvinnslukvóta sem voru í frv. ríkisstjórnarinnar og þeim hugmyndum um byggðakvóta sem Kvennalistinn hefur sett fram. Í öðru lagi varðandi það að hv. þm. lýsti ánægju sinni yfir því að fulltrúi Þjóðhagsstofnunar hafi lýst því yfir á fundi í sjútvn. að það væri hægt að ná hagkvæmni með fiskvinnslukvóta. Ég vil spyrja hv. þm. að því hvort það hafi komið fram í máli fulltrúa Þjóðhagsstofnunar hvort hann reiknaði með því að sá kvóti væri að fullu framseljanlegur því það er grundvallaratriði hvað þetta snertir.

Virðulegi forseti. Ef hv. þm. hefði verið við alla ræðu mína þá hefði hann ekki þurft að spyrja fyrri spurningarinnar. Svo er ekki. Ég set ekki samasemmerki á milli fiskvinnslukvótans eins og þær hugmyndir eru í frv. ríkisstjórnarinnar, sem nú á að fella út, og byggðakvóta Kvennalistans og það tók ég mjög skýrt fram í upphafi máls míns. Ég leit einungis svo á að þarna væri um ákveðna viðurkenningu að ræða og ég orðaði það sem svo að þarna væri skref í rétta átt en síður en svo nógu langt gengið að mínu mati. Engu að síður tel ég að þessi viðurkenning sé í rétta átt. Varðandi hagkvæmnina og fiskvinnslukvótann þá er það vissulega rétt og ágætt að það komi hér fram að þar er einmitt gert ráð fyrir þessu framsali og ég er ekki, eins og fram hefur komið fyrr í dag, talsmaður þess að þetta framsal sé æskileg stefna. Hins vegar finnst mér að hver og ein stefna eins og hún er verði að vera sjálfri sér samkvæm og miðað við það kerfi sem við búum við núna þá eru ákveðin rök fyrir því en það eru svoleiðis ótal miklir gallar og það eru þeir sem ég eyddi kannski ekki nógu miklum tíma en nokkrum tíma í að rekja og það er ekki stefna sem ég tek undir. Hins vegar finnst mér það illskárra að það sé þá rekið þannig að fiskvinnslan geti komið að málunum líka heldur en að hún geti það ekki. Þarna er ég einfaldlega að tala um skástu leið í vondu kerfi.

Hæstv. forseti. Þessar umræður um sjávarútvegsmál á hinu háa Alþingi í dag hafa vakið athygli mína m.a. fyrir það að svo virðist sem það hafi komið stjórnarandstöðunni verulega mikið á óvart að ríkisstjórninni skyldi hafa tekist að ná jafngóðu samkomulagi um lausn hinna erfiðu viðfangsefna og raun ber vitni í þeim brtt. sem hér eru til umræðu og byggjast á því frv. sem hefur verið til umræðu fyrr á þessu þingi. 

Hvað hefði gerst?

Það er gott að hv. þm. Stefán Guðmundsson er að átta sig á því fyrst núna við þessi orð mín, og tími kominn til, hvað hefði þá gerst. Þetta var vel spurt. Ég ætla einmitt að svara þessari spurningu, en kemur mér eigi að síður á óvart að hv. þm. skyldi ekki hafa áttað sig á að reyna að leita svara við þessari grundvallarspurningu. Það sem hefði gerst m.a. er að það hefði orðið verkfall í sumar og það hefði haft afdrifaríkar afleiðingar. Í öðru lagi hefði það þýtt að krókaleyfisbátar hefðu samkvæmt lögum, sem sett voru undir forustu Framsfl., orðið að skipta á milli sín kvóta í aflahlutdeild er nam 2,2% af heildarúthlutun. Það hefði þýtt kannski um 7.000 tonn. Í þriðja lagi hefði þetta þýtt það að Hagræðingarsjóður sjávarútvegsins hefði tekið gildi 1. sept. og sú gjaldtaka sem honum fylgdi kæmi í kjölfarið sem næmi 500--600 millj. kr. Það kann að vera að þetta hafi í raun verið tillögurnar eða óskhyggjan sem stjórnarandstaðan bar í brjósti. Ég er ekki að segja það en ég kemst ekki hjá því að nefna þetta vegna þess að það virðist eins og stjórnarandstaðan hafi orðið fyrir nokkrum vonbrigðum með að ríkisstjórnin skyldi hafa komist að niðurstöðu um þetta mál. Þær tillögur sem hér liggja fyrir taka á viðfangsefnum í framhaldi af því frv., sem áður hefur verið lagt fram og rætt og sérstaklega þurfti að skoða, er lýtur að krókaleyfisbátum og í öðru lagi verkfalli sjómanna. Það sem hæst ber í sambandi við breytingar frá frv. eins og það var lagt fram og tillögurnar fela í sér er varðar krókaleyfisbátana er það helst að banndögum verður fækkað um einn í hverjum mánuði og uppsetningu banndaganna verður breytt. Í stað þess að miða við sjö daga í lok hvers mánaðar er nú miðað við þrjá daga, tvær helgar í mánuði, aðra og fjórðu helgi í mánuði. Ég tel að þarna hafi náðst fram góður árangur í að breyta fyrirliggjandi frv. Það var ósættanlegt að bannið skyldi spanna jafnmarga daga á samfelldu tímabili í lok mánaðar. Það hefði haft í för með sér, sérstaklega á smærri stöðum, að það hefði haft slæm áhrif á vinnsluna í landi og ekki skapað þann grundvöll til hagræðingar og skipulagningar veiðanna fyrir bátana sjálfa eins og best hefði verið á kosið. Einnig er banndögum fækkað. Það má alltaf deila um það hvað banndagarnir eiga að vera margir til þess að því markmiði verði náð að aflinn fari ekki fram úr því hámarki sem tiltekið er í frv. er nemur rúmu 21.000 tonni þar sem skerðingarbanndagar koma þá á næsta veiðitímabil, á næsta fiskveiðiári, eins og kunnugt er. Þá er einnig þess að geta að í brtt. hefur verið bætt heimild fyrir krókaleyfisbátana til þess að mega stunda veiðar á botndýrum með þeim veiðarfærum sem til þarf og veiðar á grásleppu í net. Þetta er mjög mikilvægt atriði. Það þarf ekki að fara mörgum orðum um málefni krókaleyfisbáta. Hér held ég að sé komin ásættanleg niðurstaða miðað við það litla svigrúm sem við höfum við endurskoðun þessara laga. Það verður að taka mið af því að sú endurskoðun sem nú hefur farið fram hefur gerst við mjög erfiðar og þröngar aðstæður. Á yfirstandandi fiskveiðiári erum við að veiða minna af þorski en við höfum gert um áratuga skeið. Það hlýtur að setja mark sitt á þessa endurskoðun. Ef við værum að veiða um 400 þús. tonn af þorski, 350--400 þús. tonn, þá er alveg ljóst að svigrúmið væri meira og niðurstaðan tæki mið af því. En svigrúmið er þröngt og þetta tekur mið af því. Hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson ræddi um málefni krókaleyfisbáta í dag og hafði áhyggjur af að þær tillögur sem nú liggja á Alþingi til afgreiðslu þýði það að verið sé að skerða aflahlutdeild annarra í kvótakerfinu um 8%. Mér er spurn: Hvar hafa krókaleyfisbátarnir verið að veiða á undanförnum árum? Í hvaða fiskstofna hafa krókaleyfisbátarnir sótt? Hafa þeir sótt í einhverja aðra fiskstofna heldur en þá sem kvótabátarnir eru að sækja í? Ætlar hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson að segja það við hv. þm. og fyrrv. sjútvrh. Halldór Ásgrímsson að þegar hann var að taka ákvarðanir um hámarksafla hafi hans heildaryfirsýn ekki verið meiri en sú að hann hafi ekki séð smábátana? Ekki trúi ég því. Hann hefur örugglega haft skilning á því að krókaleyfisbátar, smábátar, voru að veiða í sama stofni og aðrir og það hefur náttúrlega núv. sjútvrh. haft fullan skilning á þegar hann kynnti ákvörðun sína um hámarksafla. Það er því ekkert nýtt að tala um að allir séu að veiða á sömu miðum úr sama stofni. En við skulum vona það að sú skerðing sem aflamarksbátar hafa orðið fyrir á undanförnum árum, sem er mikil, sérstaklega hjá þeim bátum sem hafa sína aflahlutdeild bundna að stærstum hluta í þorski, það er talað um að hún hafi skerst um 60--70% á síðustu árum, sé geymd í sjónum til ávöxtunar og megi skila sér til baka í öflugri stofnum sem gefi síðan þessum bátum stærri hlutdeild. Það er a.m.k. von allra. Hvort kvótakerfið tryggir þann árangur hef ég alltaf efast um, enda eru fleiri farnir að efast um það núna hvort kvótakerfið sé verndunarvænt kerfi. Það hefur meira að segja heyrst í umræðum og m.a. frá hv. þm. Halldóri Ásgrímssyni, sem þekkir þessi mál best, að það sé raunverulega ekki hlutverk kvótakerfisins að vernda fiskstofnana heldur sé það ákvörðunin um það hversu mikið má veiða.

Það er skylt skeggið hökunni.

Vissulega er skeggið hökunni skylt en ef hv. þm. les 1. gr. í lögunum um fiskveiðistjórnunarkerfið þá þarf hann ekki að lesa margar línur þar sem háleitum markmiðum er lýst en að eitt aðalmarkmiðið sé það að vernda fiskstofnana. Og hver hefur árangurinn orðið frá 1983 til dagsins í dag af þessu kerfi? Það þarf ekki að fara yfir það. Það er okkar vandi og það er það sem setur þessari endurskoðun einmitt svo þröngar skorður eins og ég hef komist að. Það hefur einnig verið rætt um það að kvótakerfið sé núna fyrst að skila hagræðingu í rekstri fyrirtækjanna. Já, rétt er að fagna þó seint sé fram komið. Því er samt ekki að leyna að erfiðleikar fyrirtækja í sjávarútvegi hafa verið mjög miklir, ekki núna heldur áður en sú mikla skerðing sem hefur blasað við okkur sl. tvö ár kom til. Erfiðleikar Borgeyjar á Höfn t.d. koma í framhaldi af stórum fiskveiðiárum, ekki skerðingarárum heldur stórum fiskveiðiárum. Var það kvótakerfinu að kenna hvernig fór fyrir Borgey á Höfn í Hornafirði? Er það kvótakerfinu að kenna hve skuldsetning margra sjávarútvegsfyrirtækja í Vestmannaeyjum er mikil? Þetta eru spurningar sem verður að svara þegar við erum að meta árangurinn af þessu kerfi. Sannarlega hefði mátt endurbæta þetta kerfi frekar en það er ekki aðstaða til þess nú eins og ég hef sagt. Það er rétt, hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson, að það er hægt að gagnrýna eigendur krókaleyfisbátanna fyrir það að voga sér að biðja um rétt til áframhaldandi veiða. Mikill er yfirgangurinn og að undrast svo að það kunni að taka frá einhverjum öðrum vegna þess að einu sinni er það svo að það er einn stofn sem er til skiptanna og hann skiptist á milli allra sem veiðarnar stunda. Það er rétt að minna hv. þm. á það hvort það geti verið að Framsfl. beri einhverja ábyrgð á þeirri fjölgun krókaleyfisbáta sem hefur orðið á sl. tíu árum. Ég man ekki betur en Framsfl. hafi farið með forustu í sjávarútvegsmálum þjóðarinnar, alla vega síðan 1983 og lengur og akkúrat á þeim tíma sem þessi fjölgun krókaleyfisbáta var mest. Og að koma svo hér í ræðustól á árinu 1994 og efast um þann rétt að eigendur krókaleyfisbáta megi halda áfram að nýta auðlindina í réttu hlutfalli við aðra.  Það má lengi deila um eignarhaldið á kvótanum, hverjum ber að eiga kvóta. Um það hefur verið bærilegt samkomulag hingað til að eignarhaldið skuli bundið við skip. Það hefur löngum verið rædd sú hugmynd að gefa líka fiskvinnslustöðvum kost á því að eignast kvóta og lítur sú hugmynd vel út við fyrstu sýn. Sjómenn hafa líka krafist þess að geta eignast hlutdeild í kvóta og það kann líka að líta vel út við fyrstu sýn. Það kom fram á fundi sjútvn. Alþingis hjá fulltrúum sjómannasamtakanna þegar fiskvinnslukvótinn var ræddur að þeir lögðu áherslu á þá kröfu sína að þeir sæju ekkert réttlæti í því að fiskvinnslustöðvum yrði gefin heimild til þess að eignast kvóta en þeim ekki. Þeir stæðu þó ekki fjarri fiskveiðunum en frystihúsin. Það er erfitt að gera svo öllum líki, það er staðreynd. Niðurstaðan hefur orðið þessi og um það verið bærileg sátt að binda kvótann við skip. Ég rifja það upp hér að ég spurði ráðuneytisstjórann í sjútvrn. að því fyrr á þessu þingi á fundi sjútvn. Alþingis hvort þeir í sjútvrn. hefðu séð fyrir alla þá möguleika sem gildandi lög mundu opna um viðskipti um aflaheimildir. Hann sagði nei, við sáum þetta ekki allt fyrir. Þetta hefur þróast öðruvísi en við ætluðum. Þetta var mjög merkileg yfirlýsing og segir okkur náttúrlega mjög mikið um það hvað hér er um vandmeðfarið og flókið efni og viðkvæmt líka. Þá vaknar sú spurning: Sjáum við nú fyrir um það hvaða afleiðingar þessar brtt. kunna að hafa? Mér er t.d. mjög ofarlega í huga þessi spurning: Mun auðlindaskattur kvótans, sem felst í kvótakerfinu, hækka eða lækka? Auðlindaskattur kvótans er það verð sem verður að borga fyrir aflaheimildirnar og aflahlutdeildina. Það heitir auðlindaskattur kvótans. Skatturinn sem Framsfl. er að berjast fyrir og viðhalda og helst hækka sýnist mér. Þegar svona er spurt þá er rétt að reyna að meta svörin. 

Hver er stefna þingmannsins?

Af hverju kallarðu þetta framsóknarskatt? Fyrir hvað?

Ég efast um að hún sé það. Þá er spurning: Getum við leitað leiða til að draga 

Hv. þm. eru beðnir um að vera ekki með svona mörg frammíköll.

Hæstv. forseti. Ég hef ekkert á móti því þótt hv. þm. kalli fram í og vilji fá svör við spurningum sem brenna á vörum þeirra enda kemur í ljós að þeir vilja fá svör við sínum spurningum og er það vel. En rétt er það að við eigum að gæta þess að hér séu góðir siðir viðhafðir og ég vil stuðla að því náttúrlega eins og frekast er kostur. Ég var að tala um eignarhaldið á kvótanum og ég var að tala um auðlindaskattinn, auðlindaskatt kvótans. 

Frv. flýtir fyrir því.

Er það stefnan? 

Nú er forseta alveg nóg boðið. Ég vil biðja hv. þm. að gefa ræðumanni hljóð.

Eitt er að gera út á framsal og annað að gera út á fisk. Ég er farinn að halda að hér sé um tvenns konar búskap að ræða. Kann að fara saman í mörgum tilfellum en eigi að síður þá bera dæmi vitni um hið gagnstæða. Það var orðið svo ágengt braskið með kvótann að það gekk fremur út á að versla með framsalið en að veiða fisk. Við því erum við að bregðast, þetta var gengið út yfir allar öfgar. Það var þess vegna sem sjómenn fóru í verkfall. Það er rétt að rifja upp að það var þess vegna sem sjómenn fóru í verkfall. Þeir voru ekki einvörðungu að mótmæla þessu misrétti og óréttlæti, þeir voru að verja kjörin sín, þeir voru að verja launin sín, þeir voru að verja lífsbjörgina sína. Og það er sannarlega fagnaðarefni að það hefur tekist sátt með sjómönnum og heildarsamtökum útgerðarmanna um þessa niðurstöðu og það er staðreynd. Auðvitað eru hópar sem eru misánægðir með niðurstöðuna, jafnólíkir hagsmunir og hér eru til umræðu. Það er ekki hægt að gera svo öllum vel líki. En hér er verið að reyna að leysa deilu sem virtist óleysanleg um tíma en hefur fengið vonandi farsæla lausn núna. Að segja að þessi lausn séu hrossakaup  Virðulegi forseti. Ég ætla að stöðva mitt mál núna. Að lokum vildi ég segja það að auðvitað hefðum við öll viljað geta gert meira fyrir alla. En staðan er þröng og vandamálin mörg sem við blasa og enn um sinn verðum við að vona að lífsbjörgin í sjónum megi eflast og styrkjast og færa öllum og þjóðinni líka styrkari kjör og árangur sem kerfið kann líka að geta stuðlað að.

Þrír hv. þm. hafa óskað eftir að veita andsvar. Ræðutími er ein mínúta hverju sinni.

Virðulegur forseti. Mig langar til að spyrja hv. þm., vegna þess að hann hafði langt mál um smábátveiðar, hvers vegna meiri hlutinn hafi ekki viljað taka undir tillögu alþýðubandalagsmanna um að aflamarksbátum undir sex tonnum verði gefinn kostur á því að koma inn í krókakerfið. Sú lausn mundi ekki kosta neitt. Trillumenn sjálfir hafa boðið upp á þá lausn og hún mun ekki kosta neitt en gæti aukið svolítið það réttlæti sem menn sækjast jú eftir. Síðan langar mig að spyrja: Var það fyrir sjómenn þegar Þróunarsjóðurinn fylgdi með í kaupunum um þessa farsælu lausn sem hann var að tala um hér áðan?

Virðulegur forseti. Ég var spurður um það af hverju við hefðum ekki viljað taka undir þá tillögu sem fram kom um að heimila aflamarksbátum undir sex tonnum, sem mér skilst að séu um 200 talsins, að velja að fara aftur inn í krókaleyfið. Það má segja að það hafi fremur verið gagnrýnt hið gagnstæða, að krókaleyfisbátarnir væru of margir. Hugmyndin felst í því að aflamarksbátarnir hefðu þá komið með aflahlutdeildina sína og lagt hana við heildarpottinn. 

Forseti hafði tilkynnt að ræðutími væri ein mínúta hverju sinni. Hv. þm. hefur lokið við þessa einu mínútu.

Ég tek mark á því.

Hæstv. forseti. Mínúturnar endast mjög illa hér hjá okkur í þessum stuttu andsvörum. En ég tel að ég þurfi að fá heldur fyllra svar en þetta. Það er furðulegt finnst mér ef ekki má koma til móts við þá aðila sem hafa farið svona skelfilega út úr síðustu árum í sambandi við sínar veiðiheimildir vegna þess að félagar þeirra í sömu samtökum hafa boðið upp á þessa lausn. Í heildarafla er ekki verið að tala um að veiðar þeirra báta sem eru samanlagðir í einum hóp aukist, þeirra sem vilja nýta sér þennan möguleika. Mér finnst það satt að segja furðulegt ef ekki er hægt að ná samkomulagi um að koma pínulitlu réttlæti inn í þennan hóp sem er undir sex tonnum.

Virðulegur forseti. Það náðist ekki samkomulag um þetta og það eru líka gallar á þessu. Og eins og ég sagði þá er hér um mikinn fjölda báta að ræða sem mundi koma með nokkurn afla inn í heildarpottinn en það hefur frekar verið vilji margra að fækka í hópi krókaleyfisbáta heldur en að fjölga. Vonin liggur náttúrlega í því að skerðingin sem þessir bátar hafa orðið fyrir á aflamarki sínu sé geymd í sjónum og vonandi skilar hún sér til ávöxtunar þegar verndin fer að skila árangri. Í sambandi við Þróunarsjóðinn sem ég var einnig spurður um þá er það rétt að Þróunarsjóðurinn er mjög göfugt málefni sem ég veit að á eftir að verða sjávarútveginum til mikilla heilla.

Virðulegur forseti. Hv. þm. ræddi nokkuð um ræðu mína í dag og afstöðu mína til krókaleyfisbátanna. Ef ég skildi hann rétt var hann að benda mér á þau einföldu sannindi að þarna væri verið að taka úr óskiptum potti með öðrum sem sækja þorsk í sjó. Það er alveg rétt. Málið er það að á yfirstandandi fiskveiðiári eru ætluð til úthlutunar 12.000 tonn vegna krókaleyfisbátanna en í þeim tillögum sem hv. þm. er að leggja fram er reiknað með að sá afli sé 22.000 tonn. Mismunurinn verður þá tekinn við úthlutun næsta fiskveiðiárs af aflahlut aflamarksbátanna sem getur þýtt um 8% skerðingu á þorskveiðiheimildum. Hv. þm. getur síðan reiknað út, af því að hann ræddi hér um kjör sjómanna, hvað það þýðir fyrir kjör til að mynda sjómanna á togurum.

Virðulegur forseti. Það er náttúrlega öllum kunnugt um það að afli smábátanna á síðasta fiskveiðiári var eitthvað um 24.000 tonn og hann stefnir í það á þessu ári að ná a.m.k. 20.000 tonnum þó það sé erfitt um það að spá. Þetta hefur öllum verið kunnugt og allir geta séð fyrir um. Það er alveg ljóst að þessi afli kemur af heildaraflanum og hæstv. sjútvrh. kunna að meta þetta og taka tillit til þess. Það er því rétt að hv. þm. Jóhannes Geir Sigurgeirsson skoði það alveg niður í kjölinn hvernig hann ætlar sér þá, án þess að það verði tekið tillit til heildarstofnsins, að tryggja það að þessi útvegur geti bjargast með einhverjum hætti út úr þrengingunum sem blasa við okkur núna. Þetta er kjarnaspurningin.

Virðulegur forseti. Hv. þm. sagði í sinni ræðu, sem ég hafði ekki tíma til að svara áðan, að Framsfl. bæri nokkra ábyrgð á fjölgun krókaleyfisbátanna. Ekki mun ég skorast undan því. En ég minni hv. þm. á að það hefur um árabil verið stefna Framsfl. að koma á aflamarki á sem flestum sviðum. En um það náðist ekki pólitísk samstaða. Og ég er sannfærður um að þeir aðilar í trilluútgerð sem höfðu lífsviðurværi sitt af henni þegar kvótakerfið var sett í upphafi væru mun betur settir í dag ef þá hefði verið sett aflamark á allt. Þeim aðilum er enginn greiði gerður með þeirri gegndarlausu fjölgun sem hefur orðið í smábátum á þessum tíma. Það skyldu þeir hafa í huga sem ekki fengust til að taka á þessum málum á þessum tíma.

Hæstv. forseti. Ég verð að minna hv. þm. á það að sú mikla fjölgun, sem ég ræddi og hann var að staðfesta að hefði orðið, varð fyrir árið 1991, þeim hefur þá ekki fjölgað frá árinu 1991 heldur varð þessi fjölgun öll á síðasta áratug. Það er dálítið merkilegt að heyra nú hv. þm. Framsfl. lýsa því yfir að þetta hefðum við svo sem ekkert viljað en varð samt. Þetta minnir mig á annað spakmæli sem segir: Það sem ég vil það geri ég ekki og það sem ég geri það vil ég ekki. Ekki trúi ég því að Framsfl. með forræði sjávarútvegsmála jafnlengi, allan síðasta áratug, hefði unað því svona lengi að hafa ekki ráðið stefnunni í sjávarútvegsmálum eftir allt saman.

Virðulegur forseti. Hv. þm. Gunnlaugur Stefánsson vék að því og sagði að við stjórnarflokkarnir hefðum náð góðu samkomulagi í þessu máli, en ekki fyrr, ætla ég að bæta við, en verslunin hafði gengið um garð og menn voru búnir að ná samkomulagi um 7.000 tonn af rækju, útfærslu á togveiðiheimildum og fleira og fleira. Þá varð samkomulagið. Hv. þm. segir líka að okkur séu það vonbrigði að ríkisstjórnin hafi náð samkomulagi í þessu máli. Það eru ekki vonbrigði, það veldur miklu fremur áhyggjum vegna þess hversu vondur samningurinn er sem stjórnarflokkarnir hafa verið að gera. Það veldur okkur miklu fremur áhyggjum.

Hæstv. forseti. Þau mál er hv. þm. Stefán Guðmundsson nefndi í tengslum við þá niðurstöðu sem hér er til umræðu um að auka við rækjukvóta og takast á við aldursákvæði laga um innflutning skipa og svo framvegis --- að segja að þetta séu hrossakaup finnst mér ekki ósanngjarnt, það er óréttlátt við þennan málstað vegna þess að ég veit að við erum hjartanlega sammála um það að öll þessi málefni sem hér hafa verið nefnd horfa öll til heilla. Og að tala um að það séu hrossakaup af því að það nást fram góð mál finnst mér skrýtin pólitík. Ég trúi því ekki að svoleiðis viðskipti viðgangist í Framsfl. Ég hef meiri trú á þeim flokki en svo að það geti gerst.

Virðulegi forseti. Nei, þau viðgangast ekki í Framsfl. Þess vegna er þetta okkur býsna framandi að horfa upp á þetta sem þarna gerist. Hv. þm. vék einnig að smábátunum. Staðreyndin í málinu er sá að fjöldi smábáta hefur á nokkrum árum tvöfaldast, afli þeirra þrefaldast og hluti þeirra í heildarafla landsmanna hefur fimmfaldast. Þetta er staðreyndin í málinu. Hv. þm. er líka að lýsa því yfir að hann hafi miklar áhyggjur af fjölda smábáta. Sá sem hér talar var í sjútvn., gott ef hann var ekki formaður sjútvn. þegar slagurinn var tekinn um smábátana. Það er staðreynd í málunum að það stoppaði á Alþfl. á sínum tíma þegar átti að setja takmörk á fjölgun smábáta. Það var Alþfl. sem stoppaði það þá í ríkisstjórninni. Og ég veit að þeir alþýðuflokksmenn sem þá voru á Alþingi og tóku þátt í þessu muna þetta. Það var Alþfl. sem stoppaði það.

Hæstv. forseti. Ég var ekki að lýsa yfir áhyggjum mínum vegna fjölgunar smábáta. Ég var að segja frá því að það hefði komið fram í máli nokkurra hv. þm., m.a. í máli hv. þm. Jóhannesar Geirs Sigurgeirssonar, að það væri áhyggjuefni. Ég tel að þetta sé útvegur sem þurfi að hlúa að og gefa skilyrði til þess að blómstra innan íslensks sjávarútvegs. Ég tel að hann gegni þar mjög veigamiklu og gildu hlutverki. Það hefur verið stefna Alþfl. að reyna að halda ákveðnu og góðu jafnvægi í útgerðarmynstri þjóðarinnar. Það þurfum við auðvitað alltaf að hafa auga á og verja að þar sé ákveðið og gott jafnvægi. En vandinn er sá að fjöldinn virðist meiri þegar jafnmiklar þrengingar er við að stríða og raun ber vitni núna þegar jafnlítill fiskur er til skiptanna og staðreyndirnar tala um.

Þannig háttar til með mörg þeirra mála sem á dagskrá eru og útbýtt hefur verið að ýmist er of skammt liðið frá 2. umr. eða útbýtingu þingskjala, samanber dagskrána, og þarf því að leita afbrigða um að þessi mál megi koma á dagskrá og til afgreiðslu.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 1012 um frv. til laga um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum, sem flutt var af þingmönnunum Tómasi Inga Olrich, Guðjóni Guðmundssyni og Sturlu Böðvarssyni. Efh.- og viðskn. hefur haft þetta mál til meðferðar alllengi og tekur undir það að nauðsynlegt sé að breyta skattalögum í því skyni að jafna aðstöðu fólks og það á við um þær aðstæður ef aðili á t.d. húsnæði á Akureyri, flytur tímabundið til Reykjavíkur eða annars staðar á landinu og leigir sína íbúð út en þarf að leigja á hinum staðnum. Í þessu tilviki þarf viðkomandi að greiða tekjuskatt af leigutekjunum en fær ekki kostnaðinn við húsnæði á öðrum stað til frádráttar. Hins vegar var nauðsynlegt að gera nokkrar breytingar á þessu frv. og brtt. er á þskj. 1011. Þar er ekki verið að breyta málinu beint efnislega heldur verið að taka af vafaatriði og laga frv. að tekjuhugtaki tekjuskattslaganna en í þeim lögum er alfarið byggt á því að skattskyldar tekjur séu skilgreindar sem brúttóstærðir og það varð til þess að nokkrir erfiðleikar komu upp í sambandi við skilgreiningu á málinu. Ég sé ekki ástæðu til þess, virðulegur forseti, að hafa fleiri orð um þetta mál. Vissulega mætti ræða það lengi og aðra annmarka á skattalögunum. Þetta er ekki eini annmarkinn sem er ástæða til að breyta því að skattalögin eru vissulega full af alls konar ákvæðum sem þyrfti að lagfæra og væri mikil ástæða til þess einhvern tímann áður en þinginu lýkur að taka um það líflega umræðu.

Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni mál sem var flutt ekki aðeins á þessu þingi heldur á þinginu á undan og er raunar efnislega mjög samhljóða frv. sem hv. þm. Valgerður Sverrisdóttir hafði flutt á þinginu þar á undan. Ég er fyllilega sáttur við vinnuna sem hefur farið í þetta hjá hv. efh.- og viðskn. og tel að þær breytingar sem eru gerðar á frv. séu eðlilegar og sjálfsagðar og vil hér koma á framfæri þakklæti við nefndina fyrir ágæt vinnubrögð.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 1003 frá efh.- og viðskn. um frv. til laga um breytingu á lögum um skattskyldu innlánsstofnana, með síðari breytingum. Nefndin fékk til fundar við sig fulltrúa frá fjmrn. Einnig bárust umsagnir frá ASÍ, fjmrn., Sambandi íslenskra sparisjóða, Verslunarráði og VSÍ. Það má segja að allar þessar umsagnir hafi verið jákvæðar. Hér er um nánast sjálfsagðar breytingar að ræða, þ.e. að færa þau atriði sem snerta afskriftareglur útlánastofnana í skattalögum að þeim veruleika sem þær standa frammi fyrir og samræmist góðum reikningsskilavenjum. Nefndin leggur til að frv. verði samþykkt með breytingum sem gerðar eru tillögur um á sérstöku þingskjali. Þær breytingar miðast að því að taka lánastofnanir sem fjallað er um í lögum nr. 123/1993, um lánastofnanir aðrar en viðskiptabanka og sparisjóði, inn í frv. sem eðlilegt verður að teljast. Slíkar lánastofnanir munu framvegis lúta að mörgu leyti sömu reglum og viðskiptabankar og sparisjóðir, m.a. að því er varðar eftirlit bankaeftirlits Seðlabanka Íslands, eiginfjárkröfur o.fl. og því þykir eðlilegt að samræmdar reglur gildi þar um varðandi skattalega stöðu lánastofnana almennt. Ekki er þó gert ráð fyrir að eignarleigufyrirtæki, sem skilgreind eru í 9. gr. laga nr. 123/1993, þ.e. um lánastofnanir aðrar en viðskiptabanka og sparisjóði, muni falla undir skattskyldu laga nr. 65/1982 vegna sérsjónarmiða sem um slík fyrirtæki gilda, annars vegar varðandi fjármögnunarleigusamninga og hins vegar kaupleigusamninga. Þá er lagt til að gildistöku þessa frv., ef að lögum verður, verði frestað um eitt ár frá því sem upphaflega var gert ráð fyrir í frv. Undir nál. rita allir nefndarmenn efh.- og viðskn. þannig að full samstaða er um málið og nefndin leggur til að það verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef nú gert grein fyrir.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. sem hefur það fallega númer 1000, einn og mikið af núllum. Það er nokkuð ánægjulegt hlutskipti að mæla fyrir þskj. sem hefur svo fallegt númer. Ég sé að salurinn tæmist svo gleðin virðist ekki vera jafnmikil hjá öðrum þingmönnum. En þetta er út af fyrir sig mjög einfalt frv. Það gerir ráð fyrir að Fasteignamat ríkisins fái yfir sig stjórn og gert er ráð fyrir því að einn skuli tilnefndur af Sambandi íslenskra sveitarfélaga en tveir skuli skipaðir án tilnefningar. Til fundar við nefndina komu embættismenn fjmrn., jafnframt Sigmar Ármannsson, framkvæmdastjóri Sambands íslenskra tryggingafélaga, Sigurður Helgi Guðjónsson, lögfræðingur hjá Húseigendafélaginu, og Jón Guðmundsson, formaður Félags fasteignasala, og Sverri Kristinsson, framkvæmdastjóri Félags fasteignasala. Nefndin leggur til að mæla með að frv. verði samþykkt en telur hins vegar rétt að taka málið aftur til umfjöllunar áður en 3. umr. fer fram, m.a. í tengslum við skipun stjórnar ef hlutverk Fasteignamats ríkisins við brunabótamat verður lögfest með samþykkt 577. máls þingsins, þ.e. frv. til laga um brunatryggingar. Nú virðast allar líkur benda til að það mál verði hér afgreitt þannig að það verður til þess að nauðsynlegt er að nefndin taki málið til umfjöllunar milli 2. og 3. umr. Í ljósi þessa leggur nefndin til að frv. verði samþykkt Undir nál. skrifa allir nefndarmenn í efh.- og viðskn.

Hæstv. forseti. Ástæða þess að ég kveð mér hljóðs er að ég skrifa undir nál. efh.- og viðskn. með fyrirvara og vil gera lítillega grein fyrir því í hverju sá fyrirvari minn er fólginn. Hann felst ekki í því í sjálfu sér að ekki sé góðra gjalda vert að samræma, eins og hér er lagt til, gjaldtökuna fyrir þau leyfi sem um er fjallað í frv. í 1. gr. þess. Þar er lagt til að fyrir útgáfu leyfa og skírteina vegna veitingu atvinnuréttinda og tengdra réttinda skuli greiða 5.000 kr. Áður var þetta með nokkuð misjafnt og gjöldin í flestum tilfellum allmiklu hærri, eða frá 5.000 og allt upp í 75.000 kr. þegar í hlut áttu til að mynda leyfi til málflutnings fyrir Hæstarétti, leyfi til að stunda sérfræðilækningar og fleira því um líkt. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að úr því að verið er að hreyfa við þessum málum á annað borð þá hefði átt að ljúka verkinu og framkvæma heildarendurskoðun á lögunum um aukatekjur ríkissjóðs. Ég get í sjálfu sér ekki séð að það sé miklu brýnna að breyta gjaldtöku fyrir útgáfu leyfa til málflutnings fyrir Hæstarétti heldur en til að mynda líta á ákvæði 2. gr. sömu laga. Má þar nefna ákvæði IV. kafla laganna um aukatekjur ríkissjóðs, 10. gr., og V. kafla, leyfi fyrir atvinnustarfsemi og tengd leyfi, en þar er að finna mjög mikið misræmi í gjaldtökunni og í sjálfu sér síst minna heldur en það sem hér er verið að lagfæra. Má sem dæmi taka að þar eru gjöld allt upp í 300 þús. kr. T.d. þegar úthlutað er almennu skemmtanaleyfi fyrir veitingastað til lengri tíma en eins árs þá kostar slíkt leyfi 300 þús. kr. En önnur leyfi sem spyrja má hvort séu í sjálfu sér nokkuð ómerkilegri eru kannski seld á 3.000 kr. eða 5.000 kr. Enn mætti nefna ákvæði 12. gr. VI. kafla þar eru ýmis leyfi til að selja, kaupa og fara með hættuleg efni og tæki. Þar er um mikið misræmi að ræða. Gjaldtaka allt frá 25.000 kr. og niður í 3.000 kr. Gjöld fyrir ýmsar skráningar eru mjög mismunandi eða allt frá 500 kr., þegar lögskráning sjómanna á í hlut, og upp í 100 þús. eða þaðan af meira í öðrum tilvikum. Sama má segja um ýmis vottorð og leyfi skv. 14. gr. Ég held að það hefði verið full þörf á því að samræma þessi ákvæði öll í heild sinni og er ósáttur við að menn skuli hér eingöngu taka á einum þætti þessa máls þó ég sé ekki að gera lítið úr því að í sjálfu sér hefur sú gjaldtaka verið ærið handahófskennd og svona slumpungsgangur á því hvernig þetta hefur verið ákvarðað í gegnum tíðina. Það er annað atriði sem ég vil þá í leiðinni nefna og það er sú staðreynd að þessum málum er alls ekki skipað með nógu vönduðum hætti í stjórnsýslunni hjá okkur almennt og á það sérstaklega við um það að ekki er gerður neinn greinarmunur á annars vegar gjaldtöku sem beinn kostnaður stendur á móti hjá stjórnvöldum þannig að menn til að mynda þegar þeir fá tiltekið leyfi séu þá að greiða fyrir þann kostnað sem stjórnvaldið hefur af því að útbúa leyfið, greiða fyrir pappírinn og greiða fyrir vinnuna sem í það fer o.s.frv., og hinu þegar verið er að taka beinlínis inn tekjur með viðkomandi gjaldtöku. Þ.e. að afla fjár til ríkissjóðs og gjaldtakan er þá orðin að skatti. Það er grundvallaratriði í þessum efnum að það sé ljóst hvað er verið að verðleggja og fyrir hvað menn eru að greiða og til hvers þeir fjármunir renna. Hvort þeir renna til þess að kosta viðkomandi umsvif að hluta eða öllu leyti eða hvort að einhverju leyti er á ferðinni bein fjáröflun og þá er það pólitískt atriði hvort menn til að mynda vilja taka inn einhverjar tekjur í ríkissjóð á því að selja mönnum umfram kostnað atvinnuréttindi eða leyfi af þessu tagi sem hér eiga í hlut. Þessu máli hefur reyndar verið hreyft á Alþingi nýlega eins og ég veit að þegar hefur komið fram í máli hv. 3. þm. Vesturl., Jóhanns Ársælssonar. Hann hefur flutt á þingi tillögu um að á þessum málum verði tekið og sú tillaga hefur fengið afgreiðslu og var beint til stjórnvalda að vinna að því að endurskoða og samræma löggjöf og framkvæmd stjórnvalda að þessu leyti. Þetta mun hafa gerst á síðasta þingi og þess vegna finnst mér það ekki nógu góð frammistaða hjá ríkisstjórninni, sem hefur væntanlega fengið þetta verkefni, að vera nú ári síðar að leggja til afgreiðslu á eingöngu einum afmörkuðum þætti þessa máls þó sú breyting sé af hinu góða, að segja megi. Þetta sem ég hef greint frá, hæstv. forseti, varð þess valdandi að ég ákvað að skrifa undir nál efh.- og viðskn. með fyrirvara. Ég mun þrátt fyrir það styðja málið af því að það litla sem það er þá er það til bóta.

Virðulegi forseti. Svo sem fram kom fyrr í þessari umræðu þá er hér um tvíþætt frv. að ræða og ég hefði talið það eðlilegra að lögð væru fram tvö aðskilin frv. í stað eins eins og hér hefur verið valið. En út af fyrir sig er það engin frágangssök. Ákvörðun um samstarfsnefnd sjómanna og útvegsmanna er góðra gjalda verð en hún kemur bara allt of seint og í kjölfarið sigla breytingar á lögum um stjórn fiskveiða sem eru að flestu leyti jafnvondar og tillögur tvíhöfða þótt gallarnir séu aðrir í þeim tillögum heldur en í hinum upprunalegu. Í þessu samhengi verður að skoða málið og harma það að menn báru ekki gæfu til að leysa það mál sem þeim var falið að leysa án þess að draga allt með sér, allt hið meingallaða fiskveiðistjórnunarkerfi, út á enn vitlausari mið en fyrr. Það er út af fyrir sig engin tilviljun að menn hafa tengt þessi tvö mál í umræðunni í dag því það er það sem stjórnarliðar gera beinlínis í þessu frv. þar sem í greinargerð er að finna eftirfarandi, með leyfi hæstv. forseta: ,,Loks tengjast þessu máli okkrar brtt. við frv. til laga um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða er þrengja möguleika til að misnota viðskipti með aflamark. Ber þar sérstaklega að geta eftirtalinna atriða: Lagt er til að fellt verði úr frv. ákvæði um að heimilt sé að framselja aflahlutdeild til fiskvinnslustöðva. Lagt er til bann við því að flytja aflamark til skips ef meira en 15% aflamarks af sömu tegund hefur verið flutt af skipinu á fiskveiðiárinu og öfugt. Lagt er til að ef skip notar ekki 50% eða meira af aflamarki sínu tvö ár í röð falli bæði aflahlutdeild og veiðileyfi þess niður. Lagt er til að bannað verði að flytja til skips aflamark sem bersýnilega er umfram veiðigetu þess.`` Það er engin furða þegar í greinargerð við frv. til laga eins og þetta, sem heitir því afskaplega meinleysislega nafni ,,um samstarfsnefnd sjómanna og útvegsmanna og um breytingu á lögum nr. 24 7. maí 1986, um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins, með síðari breytingum``, er síðan verið að ræða breytingar á öðrum lögum eða öðru frv. Og ég verð að taka undir það að vissulega verður að þrengja möguleika til að misnota viðskipti með aflamark. Hver er hlynntur einhverri misnotkun af einu eða öðru tagi í þessu eða öðru? En það sem ég er hins vegar á móti er að ég tel að hér hafi alls ekki verið farin rétt leið. Vissulega hef ég efasemdir um kerfi hins frjálsa framsals og ég er ekki ein þeirra sem reka upp ramakvein út af því að það eigi að fara að takmarka frjálst framsal út af fyrir sig, en ég held að það verði að líta á hvert dæmi í þeirri heild sem það er og gæta þess að það sé ekki verið að breyta í einhverri tímapressu að vori til tvist og bast málum og fá út úr því óskapnað sem menn hvorki skilja né geta varið. Það virðist vera það sem er að gerast núna. Enn fremur er mér það ekki bara þyrnir í augum, mér finnst það alveg óskaplega slæmt, að það skuli vera hluti af þessu dæmi að fella út úr frv. um stjórn fiskveiða ákvæði um að heimilt sé að framselja aflahlutdeild til fiskvinnslustöðva sem var sá litli vísir af byggðakvóta sem við þó sáum í tillögum tvíhöfða nefndarinnar og í því frv. sem við höfum verið að fjalla um um stjórn fiskveiða fyrr. Það er út af fyrir sig raunar hægt að fara hvora leiðina sem er, að vera með fiskvinnslukvóta annars vegar eða hins vegar að nýta framsalið til þess í raun að búa sér til fiskvinnslukvóta til þess að hafa kerfi sem mér sýnist að verði í alla staði ásættanlegra. Ég verð að viðurkenna að ég er búin að missa nánast alla trú á því að menn taki rökum í þessum málum, en mér finnst þó a.m.k. að þeir verði að hlýða á rök og hæstv. sjútvrh. svo og frsm. þessa máls gera það vissulega. Alla vega eru þeir við þetta og það er út af fyrir sig alveg hreint guðs þakkar vert. Allt tal um það um að umræðan hafi verið að fara eitthvað út um víðan völl leiðir af frv. sjálfu og það ber enginn ábyrgð á því nema stjórnarliðar. Ég býst við að þingmönnum yrði það ekkert ýkja erfitt að samþykkja það frv. sem hér liggur fyrir ef ekki væri þetta litla leiða viðhengi, frv. um stjórn fiskveiða og þróunarsjóðinn, með þeim breytingum sem einmitt tengist þessu máli og því samkomulagi sem hér hefur verið rætt um að hafi verið gert úti í bæ þótt menn séu almennt afskaplega tregir að kannast við krógann. Eftir því sem dagarnir líða frá þessu meinta samkomulagi við hagsmunaaðila heyrist mér líka að efasemdaraddirnar hækki úr röðum allra þeirra sem hafa komið að máli eða a.m.k. flestra. Menn hafa kannski hægt um sig sem eru næstir toppunum í einhverjum af þessum samtökum, en þegar neðar dregur þá heyrist mér að töluverðrar óánægju sé farið að gæta. Ég get fyllilega tekið undir þau sjónarmið sem komu einna fyrst fram og einna sterkast við þessum tillögum í heild, að hagsmunir fiskvinnslunnar hafi verið fyrir borð bornir í þessum hrossakaupum. Það er nefnilega nákvæmlega það sem skiptir máli og hagsmunir fiskvinnslunnar eru jafnframt hagsmunir byggðarlaganna og fólksins sem vinnur við fiskvinnslu. Það er kannski ekki nokkur tilviljun að fiskvinnslan á sí og æ undir högg að sækja. Þar eru konur við störf og þær hafa því miður ekki haft eins sterka málsvara og ýmsir aðrir. Þrátt fyrir það er hér verið að leysa mál annars hagsmunahóps sem er mun sterkraddaðri. Ég get tekið undir að það þarf að leysa og það er engin réttlæting að fara að brjóta á sjómönnum þótt það verði reynt að taka á málefnum fiskvinnslunnar af einhverjum myndarbrag. Þess vegna vona ég að menn falli ekki í þá gryfju að fara að hugsa annaðhvort eða því að þeir verða náttúrlega að skilja að það verður að líta heildstætt á málið. Ég verð að viðurkenna það að fyrstu viðbrögð mín við þeim tillögum sem nú eru að formast ein af annarri og birtast í frv. þegar ég var beðin um að segja álit mitt á því voru að ég lét orð falla eitthvað í þá átt að ég sæi ekki neina skynsemi í því að menn næðu saman um þessar tillögur og það mundi aðeins gerast ef hræðsla eða hrossakaup réðu ferðinni. Mér sýnist því miður að þetta lauslega mat eigi við. Ég ætla að víkja aðeins að efnisatriðum frv. Ég held að það væri auðvelt að fá góðan meiri hluta fyrir frv. einu og sér og það mætti hugsanlega hnýta við það þeim viðbótum sem þyrfti til þess að taka af öll tvímæli um að kostnað vegna kvótakaupa væri óheimilt að draga frá skiptaverði áður en til hlutaskipta kæmi, því að um það hefur deilan snúist. Nú þykjast menn vera að reyna að taka á því. Það þarf út af fyrir sig ekki að fara ýkja mörgum orðum um þessa leið sem hér er valin, nefndina sem við ræddum í janúar í kjölfar þess að ríkisstjórnin fór á taugum og setti lög um sjómannaverkfallið. Þá hefði verið hægt að semja á þessum nótum. Það þarf varla að rifja það upp fyrir þeim sem hér eru að við kvennalistakonur lögðum ítrekað fram að skipuð yrði slík samstarfsnefnd og við vorum raunar búnir að finna henni stað í gildandi lögum. Ég held að mig misminni ekki að nefna hér 72. gr. sjómannalaganna. Ég geri svo sem ekki athugasemd við það þó að málum sé skipað í sérlög, en ég minni á að það var hart deilt um það hvernig skipa ætti slíka nefnd á janúardögum og á undan í deilu sjómanna og útgerðarmanna. Ég hef út af fyrir sig alls ekki athugasemd við þá leið sem valin var hér að oddamaður hafi atkvæðisrétt. Það er sú leið sem sjómenn töldu rétta og ég sé vel þau rök sem eru fyrir þeirri skipan. Það er staðreynd að miðað við þá reynslu sem við höfum af meintri þátttöku sjómanna í kvótakaupum, þá er full þörf á slíkri nefnd. Upp geta komið ýmis vafa- og ágreiningsmál og þá er hún nauðsynleg. Það er hlálegt að sjá það nú eftir alla öngvegi sem lágu um kvótaþing og fleira að við erum komin til upphafstillagnanna, enda var það augljóslega alltaf sú leið sem best var að fara. En það var alltaf ljóst frá því að hv. frsm. þessa frv., hv. 5. þm. Norðurl. v., Vilhjálmur Egilsson, lýsti andstöðu sinni og fór að mig minnir fremur háðulegum orðum um kvótaþingið með fulltingi ýmissa flokksbræðra sinna og fleiri að sú hugmynd yrði aldrei lausn í málinu þannig að það er síst ofsagt í greinargerð frv. að hugmyndirnar hafi fengið dræmar undirtektir. Þetta er það sem Bretar mundu væntanlega kalla ,,understatement``. Þær voru nánast hakkaðar í spað svo að ég tali skýra íslensku. Ég held að út af fyrir sig skipti þessi nefnd sköpum í því að það sé yfir höfuð hægt að taka annan hluta frv. í notkun, ekki vegna þess að ég vilji að þar verði gert út um hina stóru grundvallarspurningu, þá mismunandi túlkun sem enn er í gangi á því hvað felist í þeirri bókun sem í öðrum hluta frv. er lagt til að verði lögfest. Það er einnig arfur frá janúarmánuði. Þá var einmitt bent á þessa leið, lögbindingu þessarar frægu bókunar, en því miður er enn á kreiki mjög mismunandi túlkun á því hvað í því felst að lögbinda þann hluta sem hér er lagt til. Og úr því máli verður að sjálfsögðu að skera svo við sitjum ekki uppi með annað búvörumál þar sem nefndarálit gætu gengið á skjön og alla vega túlkanir. Þá gæti ég kannski farið að biðja hv. 2. þm. Vestf. um að koma með brtt. um það hvað skuli gilda sem túlkun ef til þess kæmi. Það gætu þó verið dagblaðsgreinar ef nefndarálitum væri ekki til að dreifa með mismunandi skilningi. Það er ekki hægt að gera ráð fyrir mjög bitastæðum nefndarálitum frá meiri hlutanum í sjútvn. ef tekið er mið af því nefndaráliti sem við sáum um frv. til laga um stjórn fiskveiða frá þeim ágæta meiri hluta á borðum okkar áðan þar sem fremri síðan er upptalning á þeim sem komu á fund nefndarinnar og síðari síðan í nefndarálitinu er upptalning á þeim brtt. sem verið er að kynna. Efnislega stendur ekki nokkur skapaður hlutur í þessu nefndaráliti, en um það munum við ræða væntanlega síðar. Hins vegar getur þetta kannski gefið ákveðna vísbendingu um að það yrði að leita túlkana út fyrir nefndarálit ef það verður ekki gengið frá þessum málum skipulega og skörulega og það strax og á ásættanlegan hátt. Mér finnst menn hreinlega vera að skjóta sér undan því að segja að þetta sé skýrt þegar það er ljóst að það eru enn þá mismunandi meiningar úti í samfélaginu. Ég mun stuðla að því ásamt fleirum innan sjútvn. að reyna að fá botn í þetta mál. Mér skilst að það sé einhver hreyfing á því, ég vona að ég hafi skilið það rétt, en ég vona að það dugi ekki bara að gára öldurnar aðeins, það verður að komast til botns í þessu. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri. Ég lýsi mig efnislega sammála þeirri leið sem hér er valin, en ég ítreka það að sé þessi leið aðeins hluti af heild, eins og hún hefur verið kynnt, og jafnórjúfanlegur hluti í rauninni af þessu eins og Ísland var einu sinni af Danaveldi og jafnlélegt fyrirbæri að mínu mati, þá get ég að sjálfsögðu ekki staðið að þeirri heildarafgreiðslu. Mér finnst sjálfsagt að skoða hvert þingmál fyrir sig og væri alveg tilbúin að greiða leið þessa frv. eftir þá athugun sem óhjákvæmilega þarf að fara fram í sjútvn.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að taka undir með hv. 1. þm. Austurl. með það form sem er á frv., að hér skuli vera lagt fram frv. til laga um ný lög en aftan við það er síðan bætt þremur greinum sem fjalla um breytingu á lögunum sem fyrir eru frá 1986. Ég held að það væri rétt að við reyndum að haga lagasetningunni á annan hátt og vera ekki með í sama frv. óskyld lög. Ég vil koma með þá ábendingu til flutningsmanna hvort þeir vildu ekki athuga það að aðskilja þetta þannig að það yrði afgreitt sitt í hvoru lagi. Þessi bandormalagasetning er ekki til fyrirmyndar og allra síst þegar um er að ræða annars vegar heildarlög og hins vegar breytingu við eldri lög. Ég held það geti ekki haft nein áhrif á framgang málsins eða vinnubrögð þó að þetta yrði gert. Að vísu má segja að efnið tengist því eftir því sem mér skilst er þetta nýja frv. lagt fram til þess að setja lög um að breytingunni á lögunum frá 1986, nýju ákvæðin um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins, verði haldið. En engu að síður er hér um sjálfstæða lagasetningu að ræða eða tvenn lög. Mig langaði einmitt að víkja sérstaklega að því atriði að í þessum nýju lögum um samstarfsnefnd sjómanna og útvegsmanna er verið ganga frá ákvæðum sem ég skil að séu til þess að breytingin á eldri lögunum nái ótvírætt tilgangi sínum, þ.e. að koma í veg fyrir það að sjómenn taki þátt í kaupum á kvóta. En vegna þess, eins og hefur komið fram í umræðu, að fleira er tengt þessu þá vildi ég spyrja frsm. fyrir frv. hvort þessi nýja lagasetning sé ekki fullnægjandi til að koma í veg fyrir þetta atriði, hvort það vanti eitthvað inn í frv. til þess að tryggja það að tilganginum í hinni síðari lagabreytingu verði náð, þ.e. að sjómenn taki ekki þátt í þessum viðskiptum. Ef frv. er að mati flm. ekki fullnægjandi, hvort ekki sé þá hægt að gera á því einhverjar þær lagfæringar að þær tryggi þetta fullkomlega þannig að ekki þurfi að vera að gera aðrar ráðstafanir vegna þessa máls, þ.e. að koma í veg fyrir greiðslu sjómanna fyrir kvótaviðskipti. Eins og hér hefur komið fram þá eru ráðgerðar í öðru frv. ýmsar breytingar á viðskiptum með kvótann sem eru mjög umdeildar og taldar verða mjög kostnaðarsamar fyrir bæði viðkomandi fyrirtæki og þjóðarbúið í heild. Og við hljótum öll að vera sammála um það að síst af öllu megum við við því nú að leggja slíkar byrðar á atvinnuvegina og afkomu okkar þjóðarbús. Ég vil af þessum sökum lesa örfá atriði úr bréfi sem var að berast okkur þingmönnum Suðurlands frá Útvegsbændafélagi Vestmannaeyja, en þar segir m.a. svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Útvegsbændafélag Vestmannaeyja fjallaði á fundi sínum þann 27. apríl sl. um brtt. við frv. til laga um breytingu á lögum nr. 38, 15. maí 1990, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Félagið telur að með frv. þessu sé verið að hefta framsal á veiðiheimildum, en frjálst framsal aflaheimilda hefur hingað til verið helsti kostur kvótakerfisins. Afleiðingar þessa sjáum við hér í Vestmannaeyjum á þann veg að rekstur einyrkjaútgerða muni verða fyrir verulegu áfalli og rekstrargrundvelli þeirra ógnað verulega. Á fáum stöðum á landinu er útgerð einyrkja jafnöflug og einmitt í Vestmannaeyjum. Vegna skerðinga í þorski undanfarin ár eru aflaheimildir báta í Vestmannaeyjum svo takmarkaðar að þeir þurfa að ná sér í viðbótaraflaheimildir til þess að lifa af þetta erfiðleikatímabil, sem mun væntalega standa til loka aldarinnar. Hluti flotans hefur stundað hin svokölluð tonn á móti tonni viðskipti sér til hagsbóta, en ljóst er að frv. kemur að verulegu leyti í veg fyrir það fyrirkomulag. Útvegsbændafélag Vestmannaeyja telur að samráðsnefnd sú sem frv. gerir ráð fyrir sé nægjanleg til þess að koma í veg fyrir þátttöku sjómanna í kaupum á aflaheimildum og telur óþarft að skerða jafnframt framsal aflaheimilda í þeim tilgangi.`` Hér er sem sagt verið að setja fram þetta atriði sem ég var að ræða um og beindi fyrirspurn minni til hv. flm. um, hvort væri ekki réttur skilningur hjá mér eins og hjá Útvegsbændafélagi Vestmanneyinga. Svo segir hér áfram m.a., með leyfi hæstv. forseta. Þar er hins vegar átt við frv. um stjórn fiskveiða: ,,Frumvarpið felur í sér verulegt verðmætatap fyrir þjóðarbúið í heild. Vaxandi atvinnuleysi heftir úthafssókn og eykur fjárfestingar í frystiskipum. Félagið er reiðubúið til þess að veita allar þær upplýsingar sem þarf á að halda til þess að kynna afleiðingar af frv.`` En því er ástæða til þess að minnast á þetta atriði líka vegna þeirra ummæla sem hér voru höfð áðan af sumum stuðningsmönnum ríkisstjórnarinnar, að það ætti e.t.v. ekki að taka allt of alvarlega ábendingar þeirra sem í þessum atvinnurekstri standa um það tjón sem hlýst af því að gera þær breytingar sem fyrirhugaðar eru á stjórn fiskveiða og gefið í skyn að það væru ekki traustar heimildir sem þar væri um að ræða. En ég tel að þeir sem í þessu standa daglega og standa tvímælalaust í mjög harðri baráttu fyrir því að halda sínum fyrirtækjum gangandi, það sé að sjálfsögðu engum ljósara en þeim hvar skóinn muni kreppa að og í hve ríkum mæli eftir að fyrirhugaðar breytingar ná fram að ganga. Það er að sjálfsögðu mismunandi aðstæður milli staða eftir því hvernig er háttað atvinnurekstri í sjávarútvegi og eignarheimildum á bátum og vinnslustöðvum. Eins og kemur fram í því bréfi sem ég var að lesa þá er í Vestmannaesyjum mjög mikil útgerð einstaklinga þar sem aflasamdrátturinn hefur orðið gífurlega mikill, en með þessari nýju skipan er verið að takmarka þau viðskipti sem átt hafa sér stað t.d. milli útgerðarstöðva sem hafa verið með eða eiga fiskveiðiréttindi á togurum, stórum skipum, sem geta frekar leitað á önnur mið og hafa þá í staðinn veitt hinum smærri bátum réttindi til veiða gegn því að leggja upp afla. Og það munu allir vita sem þekkja til þessara mála að þessi háttur síðustu ára hefur hreinlega komið í veg fyrir að margir útgerðarmenn yrðu að gefast upp á sínum rekstri. Þannig að hér er um gífurlega alvarlegt mál að ræða. Því vildi ég varpa því fram hvort það þyrfti að einskorða þetta svona við fyrirtæki, hvort það mætti ekki gera það þá við byggðarlög. Því í huga þeirra sem að sjálfsögðu vilja halda afla innan sinna byggðarlaga þá getur það ekki skipt máli hver innan byggðarlagsins það er sem veiðir aflann. Ég held að það hljóti að vera sameiginlegt hagsmunamál þeirra að það sé gert á hagkvæman hátt og geti orðið til stuðnings sem flestum í viðkomandi byggðarlagi. Sú breyting sem nú er fyrirhuguð kemur að sjálfsögðu minna við þá staði þar sem fiskvinnsla og segja má öll útgerð er á sömu hendi, þar sem framsal er frjálst innan sama fyrirtækis. Og af hverju er þarna verið að gera þessa mismunun milli staða eftir því hversu háttar til með eignarhald á atvinnufyrirtækjum? Er það ekki sanngirnismál að hér gildi hin sama regla, ef það er talið algerlega óhjákvæmilegt að setja þessu svo þröngar skorður? En ég skil ekki af hverju það ætti að vera sjómönnum kappsmál að hafa þetta framsal ekki í því horfi sem það hefur verið og sem hefur tvímælalaust stuðlað að því og átt mikinn þátt í að margir hafa getað haldið áfram sinni útgerð. Ef það er komið algerlega í veg fyrir að sjómenn greiði ekki neitt vegna þessara viðskipta, eins og ég skil að frv. sem hér er nú til umræðu, um samstarfsnefndina, eigi að tryggja. Það er að sjálfsögðu æskilegt að skapa vettvang fyrir þessa aðila til að ræða saman og útkljá sín deilumál og sjálfsagt er það rétt, sem ég minnist að hv. 16. þm. Reykv. sagði hér í umræðu fyrr í vetur, að ef þetta samkomulag sem gert var í apríl 1992 hefði verið lögfest strax og reynt að fylgja því fram, þá hefðu hlutirnir þróast öðruvísi. Það er því vert að taka undir það að það getur verið mjög mikilvægt að hafa slíkan samstarfsvettvang og viðræðuvettvang til þess að koma í veg fyrir að mál lendi í þeim hnút sem þau hafa gert undanfarna mánuði, komið fram í verkfalli sjómanna í vetur og eiga þátt í eða hafa svo leitt til þess að hér er verið að gera ráðstafanir sem þeir er best til þekkja fullyrða að sé heildinni og þar af leiðandi að sjálfsögðu sjómönnum líka til tjóns þegar til lengri tíma er litið.

Virðulegi forseti. Í tilefni af spurningum hv. 2. þm. Suðurl. vil ég taka fram að við samningu þessa frv. var að sjálfsögðu rætt við sjómenn og það var að sjálfsögðu ekki sérstakt áhugamál þeirra sem fluttu frv. að það væru sett frekari takmörk á framsal heldur en nauðsynlegt væri til þess að ná sátt við þá. En þetta var okkar mat, að þær takmarkanir á framsali sem komu fram í brtt. við frv. um stjórn fiskveiða kæmu þar inn. Það er hins vegar því miður nokkuð orðum aukið hvað þessar takmarkanir á framsali þýða í raun og veru. Þessar takmarkanir koma í sjálfu sér ekki í veg fyrir svokölluð tonn á móti tonni viðskipti, heldur snýst málið í því sambandi fyrst og fremst um það verð sem gert er upp við sjómenn á þegar slík viðskipti eiga í hlut. Að sjálfsögðu taka menn ábendingar þeirra sem standa í þessum rekstri alvarlega og það er sannarlega ekki verið að gera það að gamni sínu að takmarka framsalið með þeim hætti sem gert er hér. Varðandi takmarkanirnar þá snúast þær kannski fyrst og fremst um það að á engan hátt er bannað að framselja aflamark til báta sem þeir ætla að veiða sjálfir, heldur er fyrst og fremst verið að koma í veg fyrir að bátar séu notaðir sem kvótabankar og síðan verið að koma í veg fyrir það að menn geti selt aflamark af bát og keypt það svo aftur á hann eingöngu í því skyni að lækka tekjur sjómanna.

Hæstv. forseti. Mér fannst nú vera mótsögn í orðum hv. 5. þm. Norðurl. v. þegar hann sagði að þó hann vildi taka alvarlega orð þeirra sem best þekkja til í þessum málum og hafa sent frá sér mótmæli þá væri nú orðum aukið það sem þeir sögðu. En ef það er öruggt --- mig langar að reyna að fá svar við þeirri spurningu hjá hv. þm. --- að sjómenn taki ekki þátt í kvótakaupum, viðskiptum, eins og bann er lagt við hér í síðustu greinum þessa frv. og nýja frv. á að koma í veg fyrir að það verði brotið, hvernig geta þá þessi viðskipti orðið sjómönnum til tjóns? Ég get ekki skilið það þegar það er augljóst, að þessi viðskipti hafa komið í veg fyrir að útgerðir yrðu að hætta vegna aflasamdráttarins sem hefur orðið alveg gífurlegur á mörgum bátum. Það þekkir hæstv. sjútvrh. vel af lýsingunni af fundum okkar t.d. með Útvegsbændafélagi Vestmannaeyja, þar sem það er ótrúlegt hvað aflamagnið hefur hrapað niður.

Virðulegi forseti. Þegar rætt er um hvort varnaðarorð manna séu tekin alvarlega þá er ekki einungis eitt plagg lagt til grundvallar heldur liggja að baki þessu frv. og þeim brtt. sem hafa verið lagðar fram við stjórn fiskveiða og Þróunarsjóðinn að sjálfsögðu miklu meiri umræður og viðræður við þá sem standa í þessum atvinnurekstri, bæði frá hlið atvinnurekenda og eins sjómanna. Málið snýst í fyrsta lagi um að samstarfsnefndin fjallar um verðlagninguna á aflanum og hvenær verðlagningin er bersýnilega ósanngjörn. Hins vegar eru inni í framsalskerfinu eins og það er í dag leiðir sem hafa kannski einkum verið gagnrýndar í sambandi við misnotkun á framsali og því að sjómenn hafi verið látnir taka þátt í kvótakaupum. Það er fyrst og fremst verið að reyna að loka þeim leiðum eða takmarka þær. Þar á ég við að hina svokölluðu einstefnuloka þar sem komið er í veg fyrir að hægt sé að selja kvóta af bát og kaupa hann svo aftur beinlínis í því skyni að lækka laun sjómanna. Það er líka verið að koma í veg fyrir í grundvallaratriðum að það sé verið að framselja aflamark á bát sem hann ætlar ekki að veiða. En öll viðskipti sem ganga út á það að flytja aflamark milli skipa, þar sem verið er að flytja aflamark af skipi sem ekki ætlar að veiða viðkomandi tegund yfir á skip sem ætlar að veiða viðkomandi tegund, þau viðskipti verða áfram heimil og það framsal verður áfram heimilt og öllum til hagsbóta.

Hæstv. forseti. Já, ég skil þetta kannski ekki alveg því mér finnst hv. 1. flm. segja að þessi samstarfsvettvangur og samstarfsnefnd eigi að sjá um það að í þessum viðskiptum sé ekki gengið á hlut sjómanna þannig að þeir taki ekki þátt í kaupunum. Og ef nefndin sinnir því og nær þeim markmiðum þá get ég ekki séð hvernig viðskiptin geta skaðað sjómenn. Hv. frsm. eða 1. flm. sagði að þetta mundi ekki skaða mikið, það væri aðeins verið að takmarka. Samt sem áður hafa hér verið nefndar tölur og m.a. tekið undir þær að nokkru leyti af Þjóðhagsstofnun, sem eru áreiðanlega allt of háar, bæði fyrir fyrirtækin og þjóðarbúið í heild. Í þessari stöðu, þegar samdráttur er í afla, þá ríður auðvitað á því að gera reksturinn sem hagkvæmastan. Að mínu mati má löggjafarvaldið ekki gera neitt sem kemur í veg fyrir það, miklu frekar þarf það að stuðla að því að rekstur verði hagkvæmur. Það þurfum við að gera á öllum sviðum og leita allra úrræða til þess. Þannig að ég tel að hér sé um slys að ræða ef þetta frv., sem ég tel ganga í rétta átt, er ekki fullnægjandi. Það er það sem ég vil leggja áherslu á, að því verði þá breytt þannig að það nægi.

Frú forseti. Það frv. sem hér liggur fyrir til umræðu felur í sér lagabreytingar og nýja lagasetningu sem ætlað er að taka á þeim vanda sem leiddi til verkfalls sjómanna í vetur, fyrst og fremst vegna þátttöku sjómanna í kvótakaupum. Það má segja að þau úrræði sem gripið er til felist í þessum tveimur frumvörpum sem hér liggja fyrir og brtt. á frv. til laga um breytingar á lögum um stjórn fiskveiða. Með þrennum hætti er þannig tekið á þessu viðfangsefni. Hv. þm. Framsfl. sem hafa talað hafa haldið því fram eða dregið í efa að það þyrfti svo umfangsmiklar breytingar til að ná sátt í þessum efnum. Við skulum hafa í huga að við erum hér að gera hvort tveggja í senn, að ljúka þeirri endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða og gera þær nauðsynlegu breytingar sem talið hefur verið að gera þyrfti og að leysa þann vanda sem upp kom í verkfalli sjómanna. Af þeim sökum getum við ekki farið frá þessu máli öðruvísi en að niðurstaðan verði talin fullnægjandi lausn á þeim þætti málsins. Það er vissulega svo að með þessum heildaraðgerðum er komið mjög vel til móts við sjómenn. Ég get sagt það út frá mínum bæjardyrum að það hefði verið heppilegra að þurfa ekki að grípa til takmarkana á framsali. Mér sýnist hins vegar að þær takmarkanir sem hér er verið að fjalla um og vísa til séu ekki mjög miklar. Auðvitað hefði út frá almennum hagkvæmnissjónarmiðum verið betra að komast hjá því að grípa til slíkra aðgerða, en við verðum að horfa á heildarhagsmuni sjávarútvegsins þegar við gerum upp hug okkar hér við afgreiðslu þessa máls á Alþingi. Við vitum að sjávarútvegurinn í landinu hefði ekki þolað áframhaldandi langa vinnustöðvun á þessum vetri. Mörg fyrirtæki í sjávarútvegi hefðu farið halloka ef verkfallið hefði staðið áfram. Þess vegna var óhjákvæmilegt að grípa inn í verkfallið og leysa það með lögum. Það felur auðvitað í sér ákveðnar skyldur gagnvart stjórnvöldum og Alþingi að leysa þann efnislega ágreining sem þar var uppi. Hér hefur verið vísað til plaggs atvinnumanna, sem kalla sig svo, í sjávarútvegi. Þetta eru allt mætir forustumenn í íslenskum sjávarútvegi, stjórna margir fyrirtækjum af miklum myndarskap og margir hafa verið að bæta rekstur sinna fyrirtækja og vissulega er kvótakerfið grundvöllur að árangri þeirra í rekstri. En þegar misnotkun fór að grafa um sig í greininni þannig að í einstökum tilvikum --- ég held ekkert mjög mörgum, en í einstökum tilvikum --- var farið að misnota kerfið á þann veg að sjómenn þurftu að sæta bersýnilega ósanngjörnum skiptakjörum, þá aðhöfðust þessir menn ekkert til þess að koma í veg fyrir það. Þessir menn áttu aðild að kjarasamningum í vetur þar sem deila stóð um þetta efni og þeim tókst ekki að leysa málið þar. Á grundvelli þeirra laga sem bundu enda á verkfallið kom sérstök nefnd fram með tillögur um kvótaþing til þess að taka á þessum vanda og ekki síst fyrir forgöngu manna í þeim hópi var komið í veg fyrir að sú tillaga gæti orðið lausn á þessum vanda. Ekki síst fyrir forgöngu ýmissa manna í þeim hópi. Og nú ætla þessir aðilar að segja: Það á bara að leysa málið á þeim grundvelli sem ekki var nægjanlegur við samningaborðið þar sem þeir sjálfir komu að lausn málsins og áttu þess kost að leysa málið lögum samkvæmt og samkvæmt venjulegum reglum. Svo koma hv. þingmenn Framsfl. og tala hér út frá þessum þröngu hagsmunum þessa hóps, sem ég er ekki að gera lítið úr, en þeir tala út frá hagsmunum þessa þrönga hóps vegna þess að það er ljóst að ef við afgreiðum málið ekki hér þannig að það sé sátt við sjómenn, þá mega menn búast við því allt eins að það komi til nýrra verkfallsátaka síðar á þessu ári. Og ég fullyrði að það þolir sjávarútvegurinn ekki og ég fullyrði að slík átök mundu grafa meir undan kvótakerfinu, hagsmunum þessara fyrirtækja, möguleikanum til hagræðingar og til þess að endurskipuleggja og bæta rekstur heldur en þær takmarkanir sem hér er verið að setja á framsal til þess að leysa þetta mál. Ef við færum hér að óskum þessa hóps og kröfum hv. þingmanna Framsfl. þá erum við að greiða atkvæði með því að verkfallsátök hefjist á ný og það er þess vegna sem ég er ekki reiðubúinn til að taka tillit til þessara sjónarmiða. En það er ýmislegt satt og rétt í því að of mikil takmörkun á framsali getur dregið úr möguleikum manna til hagræðingar, en í því felst engin mótsögn þó menn viðurkenni þá staðreynd að hér þurfa menn að leysa þetta mál án þess að það komi til nýrra átaka milli sjómanna og útvegsmanna. Það er í raun og veru kjarni málsins. Það er sú staðreynd sem við þurfum að horfa á. Niðurstaðan sem hér liggur fyrir er ekki byggð á samkomulagi við samtök sjómanna og útvegsmanna, en hún kemur að höfðu samráði við þessa aðila og ljóst að á þessum grundvelli er fengin lausn þessa mikla ágreiningsmáls sem stjórnvöld og Alþingi blönduðu sér inn í. Og það er ekki fullkomlega ábyrgt að koma hér og ræða um þessi efni án þess að horfa á stöðu málsins í heild sinni og gera sér grein fyrir því hverjar afleiðingarnar yrðu ef einvörðungu yrði hlustað á afstöðu þessa hóps sem hér er verið að vitna til og hv. þingmenn Framsfl. hafa í umræðunni gerst talsmenn fyrir og hafnað því að hlusta á aðra, eins og til að mynda afstöðu sjómanna. Það er það sem er alvarlegt í málflutningi einstakra þingmanna Framsfl. og kemur svolítið á óvart vegna þess að Framsfl. hefur getið sér orð fyrir það að koma fram með mjög ábyrgum hætti í umræðum um þessi efni.

Breyta, nýja forustu.

Það er líka margt missagt og ofgert í fullyrðingum þessa svokallaða atvinnumannahóps. Það er í sjálfu sér eðlilegra að koma í einstökum atriðum að þeim málum í umræðum um fiskveiðistjórnunarfrv., en með því að þetta álit hefur verið dregið með þessum hætti inn í umræðurnar og álit frá öðrum útvegsmannafélögum, eins og Útvegsbændafélagi Vestmannaeyja er nauðsynlegt að leiðrétta ákveðnar fullyrðingar sem fram koma. Hv. 2. þm. Suðurl. vitnaði í bréf frá Útvegsbændafélaginu í Vestmannaeyjum þar sem látið er að því liggja að þessar breytingar feli í sér að svokölluð tonn á móti tonn viðskipti séu úr sögunni. Þetta er röng fullyrðing og þar af leiðandi dregur hv. 2. þm. Suðurl. rangar ályktanir af því sem hér er verið að gera. Það er ekki hægt að taka tillit til álits sem byggir á röngum fullyrðingum. Þar eigum við miklu fremur að fara út og gera þessum mönnum grein fyrir því hverjar breytingarnar eru og leiðrétta þeirra misskilning til þess að gera umræðurnar markvissari og málefnalegri. Atvinnumannahópurinn telur að allar úthafsveiðar munu leggjast af vegna þess frv. sem hér er til umræðu. Ekki vegna takmarkananna sem koma fram í frv. um stjórn fiskveiða, heldur vegna þeirrar nefndar sem verið er að setja upp, samstarfsnefndar, í því frv. sem við erum að fjalla um í dag, þá telur atvinnumannahópurinn að úthafsveiðarnar munu leggjast af. Með öðrum orðum, það sem atvinnumannahópurinn er að segja, að forsenda fyrir úthafsveiðum Íslendinga sé að greiða sjómönnum bersýnilega ósanngjarnt fiskverð. Svo koma hv. þingmenn Framsfl. hér og taka undir þessi sjónarmið. Ég hefði haldið að það hefði farið þessum hv. þm. betur að skoða þessi mál, kynna sér betur forsendurnar í áliti atvinnumannahópsins og á hversu hæpnum forsendum og á hversu mörgum röngum fullyrðingum sá hópur er að draga ályktanir, áður en þeir koma hér upp og hneykslast.  Þessum athugasemdum vildi ég gjarnan koma fram vegna þeirra ummæla sem þegar hafa fallið í þessari umræðu og minna á mikilvægi þess að við gerum okkur grein fyrir heildarhagsmununum. Vitaskuld er það höfuðatriði fyrir sjávarútveginn að hann geti notið allra möguleika sem færir eru til þess að auka hagræðingu í greininni. Og við vitum að það hefur verið forsenda fyrir því að hann hefur náð viðspyrnu í þeim miklu þrengingum sem hér eru. Ég dreg ekki úr því að þær takmarkanir sem hér eru settar fram hafa einhver hamlandi áhrif í þessu efni þó ég haldi að þær séu miklu minni en látið er í veðri vaka. En við megum svo ekki gleyma hinni hlið málsins, að það verður að vera sæmileg sátt á milli sjómanna og útvegsmanna og við getum ekki skilist við þetta mál hér á Alþingi á þann veg að við tökum áhættu af því að það komi til verkfalls á nýjan leik. Þeir sem ætla að neita að horfast í augu við þá staðreynd taka ábyrgðarlausa afstöðu í málinu hér við lokaafgreiðslu þess. Atvinnumannahópurinn hefur ekki tekið tillit til þessara sjónarmiða, en ég get gert þá kröfu til hv. þingmanna Framsfl. að þeir taki tillit til allra þessara sjónarmiða og þar á meðal hættunnar á því að það komi til nýrra verkfallsátaka. Mér finnst að það sé hægt að gera þá kröfu til hv. þingmanna stærsta stjórnarandstöðuflokksins og það er í því ljósi sem við hljótum að taka afstöðu til málsins. Ég gæti vel hugsað mér að dregið yrði úr þessum takmörkunum ef ég ætti einn að fá að ráða niðurstöðu þessara mála. Ég neita því auðvitað ekkert. En ég tel að það sé nauðsynlegt og annað væri óábyrgt af minni hálfu en að standa að þeirri málamiðlun sem getur tryggt frið og sátt í þessum efnum og það er á þeim grundvelli sem ég styð þessa niðurstöðu og vona að hv. þingmenn fáist til þess að taka tillit til heildarhagsmuna í þessu efni.

Þrír hv. þingmenn hafa óskað eftir að fá að veita andsvar. Forseti er því tilneyddur til að stytta leyfilegan ræðutíma niður í eina mínútu.

Hæstv. forseti. Ég veit ekki að hve miklu leyti hæstv. sjútvrh. var að tala til mín þó hann kæmi á eftir minni ræðu því hann talaði hér fyrst og fremst um atvinnumannahóp. Ég minntist ekki einu orði á hann heldur talaði ég um Útvegsbændafélag Vestmannaeyja, sem hafði skrifað okkur hæstv. sjútvrh. bréf. Að vísu munu einhverjir þar vera þeir sömu. Ég veit t.d. að Arnar Sigurmundsson og Sighvatur Bjarnason munu vera í báðum hópunum og hæstv. sjútvrh. mun kannast við þá báða. En það sem ég var að gera var fyrst og fremst að spyrja hvort það væri ekki rétt sem kemur fram í bréfi Útvegsbændafélags Vestmanneyinga að þetta frv. muni nægja. Þeir eru síður en svo að mótmæla því. Svo virðist hæstv. sjútvrh. alls ekki hafa heyrt hvað Verkamannasamband Íslands var að segja í þessu máli. Er það þessi þröngi hagsmunahópur sem var að vara við þessum breytingum á stjórn fiskveiða?

Frú forseti. Það kemur fram í þeim tillögum sem hér eru lagðar fyrir að það er mat meiri hluta sjútvn. og mitt mat að höfðu samráði bæði við samtök sjómanna og útvegsmanna að þessi nefndarskipun sem hv. þingmenn Framsfl telja duga, dugi ekki ein og sér til þess að leysa verkfallsmálið og koma í veg fyrir að verkfallsátök hefjist á nýjan leik. Þetta kemur fram í tillöguflutningnum og það kom mjög skýrt fram í mínu áliti. Ég fagna því að Verkamannasambandið hefur skipt um skoðun, sem fyrir ári síðan taldi að framsal á aflaheimildum bryti í bága við stjórnarskrá. Nú telja þeir það vera forsendu byggðaþróunar og aukinnar atvinnu verkafólks í sjávarplássum. Ég fagna því. En ég bendi þeim góðu mönnum, sem þannig hafa verið að opna augu sín fyrir mikilvægi aflamarkskerfisins og framsalsins, að ræða þessi efni nánar við sína félaga innan verkalýðshreyfingarinnar í sjómannafélögunum.

Hæstv. forseti. Hæstv. sjútvrh. fagnar því að Verkamannasambandið er andvígt tillögum hæstv. sjútvrh. og í öðru orðinu tók hæstv. sjútvrh. undir málflutning okkar framsóknarmanna, því hvað eftir annað sagði hann að hann gæti hugsað sér að ganga skemmra í breytingum á lögunum um stjórn fiskveiða. Að því leyti virðist hann vera sammála okkur þó í hinu orðinu sé hann svo að fordæma málflutninginn. En það sem ég var að leggja áherslu á var að reyna að skemma ekki fyrir okkur, skaða ekki afkomu sjávarútvegsins og þjóðarbúsins. Vissulega veit ég að það er komin upp mikil tortryggni eða kom upp milli sjómanna og útgerðarmanna, m.a. vegna þess að þeim vettvangi sem áður var til til þess að þessir aðilar ræddust við var kippt út með lögum og þess vegna lagði ég áherslu á að það væri mikilvægt það atriði í þessu frv. að þarna væri ræðst við. Afleiðingin af þessu sambandsleysi væri m.a. sá hnútur sem málefnið væri nú komið í.

Frú forseti. Það hefur nú verið upplýst og á að vera hv. 2. þm. Sunnl. kunnugt að þær breytingartillögur við frumvörp sem hér liggja fyrir eru m.a. afrakstur af samráði, ekki samkomulagi heldur samráði bæði við forustumenn sjómanna og útvegsmanna. Og ég furða mig á því að hv. þm. skuli vera með útúrsnúninga um það efni þó að ég telji að frv. gæti verið betra ef ég mætti einn ráða, að hann telji það vera til ámælis að ég skuli telja nauðsynlegt að taka tillit til afstöðu sjómanna. Ég tel að mér beri skylda til þess, þó að ég sé ekki nákvæmlega sammála þeim í einu og öllu, að taka tillit til þeirrar afstöðu og reyna að skipa málum endanlega á þann veg að niðurstaðan verði í samræmi við það, þó að ég hafi sjálfur e.t.v. aðra skoðun þar á, vegna þess að ég tel að heildarhagsmunum sjávarútvegsins sé betur borgið á þann veg. En hv. þm. vill ekki taka þetta tillit til sjómanna og með þeim afleiðingum sem það hlýtur að hafa fyrir sjávarútveginn.

Virðulegur forseti. Hæstv. sjútvrh. talar um að það skorti á ábyrgðartilfinningu okkar framsóknarmanna í þessu máli. Því vísa ég alfarið á bug. Framsfl. hefur á umliðnum árum verið tilbúinn að axla ábyrgð varðandi stjórn sjávarútvegsmála og fiskveiða. Það sem er hins vegar að gerast hér er það að núv. hæstv. ríkisstjórn og núv. hæstv. sjútvrh. er að mistakast algerlega að leiða aðila þannig saman að þeir geti komist að sameiginlegri niðurstöðu og fundið sína sameiginlegu hagsmuni. Hæstv. núv. ríkisstjórn, eftir að hafa unnið að þessu máli í þrjú ár með tvíhöfða nefndinni og niðurstaða hefur alltaf verið á leiðinni, er búin að koma málinu í þann hnút núna að sjómannasamtökin og Verkamannasamband Íslands berast orðið á banaspjótum í þessu máli. Og ég vil minna hæstv. ráðherra á varnaðarorð formanns Verkamannasambands Íslands þegar hæstv. ráðherra talar um að það verði að skoða heildarhagsmuni. Kjarni málsins er sá að hæstv. ráðherra hefur algerlega mistekist að leiða aðila málsins saman þannig að menn fyndu sameiginlega hagsmuni.

Frú forseti. Þó ýmsu megi nú skella á mig og gera mig ábyrgan fyrir mörgu þá finnst mér býsna langt gengið að ætla að gera mig ábyrgan fyrir ágreiningi milli Verkamannasambandsins og Sjómannasambandsins. Það eru ekki nema örfáar vikur síðan Verkamannasambandið sagði ekki aðeins að framsal á aflaheimildum stangaðist á við stjórnarskrá, heldur þyrfti að banna það þar að auki. Sem betur fer hafa augu þeirra opnast fyrir mikilvægi aflamarkskerfisins og framsalsins, en mér finnst ekki óeðlilegt að gera þá kröfu til þeirra að þeir ræði þau viðfangsefni innan heildarsamtaka launamanna og við sjómenn. En ég segi enn og aftur, mér finnst það býsna langt gengið af hv. 6. þm. Norðurl. e. að ætla að gera mig ábyrgan fyrir þeim ágreiningi sem þarna er kominn upp á milli þessara tveggja stóru höfuðsamtaka launþega.

Virðulegur forseti. Með því að knýja þessi mál fram óbreytt eftir, eins og hæstv. ráðherra sagði, að augu manna væru e.t.v. að opnast fyrir öðrum sjónarmiðum í þessu máli --- með því að knýja þessi mál fram óbreytt er hæstv. ríkisstjórn að axla ábyrgð á því, eins og ég sagði hér í mínu fyrra andsvari, ósamkomulagi sem er í uppsiglingu á milli þessara aðila. Ef það er svo, eins og hæstv. ráðherra segir, að það séu uppi breytt sjónarmið þá er það eina sem nokkurt vit er í í þessari stöðu að lögfesta eingöngu frv. um samstarfsnefndina, en gefa síðan aðilum málsins tíma og tóm til þess að vinna að sameiginlegri lausn þar sem menn komi auga á sameiginlega hagsmuni. Vegna þess að ég trúi því og ég veit að í þessu máli eru sameiginlegir hagsmunir þessara aðila en ekki andstæðir og ég tel að það sé skylda ríkisstjórnarinnar að stuðla að því að þeir geti komið fram.

Frú forseti. Það mun hvorki standa á mér né ríkisstjórninni að reyna að greiða fyrir því ef kostur væri að meiri samstaða gæti tekist milli Verkamannasambandsins og sjómannasamtakanna. En ábendingu sinni ætti hv. 6. þm. Norðurl. e. fyrst að koma á framfæri við sjómannasamtökin og spyrja þau hvort þau séu tilbúin til að taka eitthvert tillit til félaga sinna í verkalýðshreyfingunni.

Virðulegur forseti. Ég vil nú minna á að það er að sjálfsögðu Alþingi sem er að taka ákvarðanir í þessum málum. Ég skil mjög vel að það þurfi að taka tillit til sjónarmiða hagsmunaaðila í þessu máli. En það er eitt sem við framsóknarmenn getum ekki samþykkt í þessu máli og það er að aðilum sé mismunað, hvort sem það er að kröfu hagsmunasamtaka eða annarra. Við getum ekki samþykkt það að aðilar sem eiga mörg skip búi við aðrar reglur en þeir sem eiga eitt eða færri skip. Það er grundvallaratriði sem við höfum alltaf staðið á móti. Við teljum einnig að það sé verið að mismuna í flotanum, það er verið að gera betur við úthafsveiðiskipin en önnur skip sem sækja í vannýttar tegundir. Við teljum þetta líka vera mismunun og á það eigi ekki að fallast. Það á að sjálfsögðu að taka eðlilegt tillit til hagsmuna sjómanna, en við teljum að með þessu sé í reynd verið að rýra kjör margra sjómanna í landinu og fyrir því er hægt að koma með skýr rök. Því minni verðmæti hljóta að verða til þess að kjör fólksins landinu munu skerðast.

Frú forseti. Það er röng fullyrðing hjá hv. 1. þm. Austurl. að það sé verið að ívilna frystiskipum eða fiskvinnsluskipum. Það er ekkert sem segir að landvinnsla á fiski geti ekki tryggt hagsmuni sína með varanlegu framsali aflaheimilda alveg eins og sjófrystingin hefur gert. Þannig að þessi fullyrðing hv. þm. fær ekki staðist. Hitt er rétt og ég tek alveg undir það með honum að það er nokkurt áhyggjuefni að þessar breytingar fela í sér mismunun á milli einstaklingsútgerða og útgerða þar sem um er að ræða fleiri skip. Það er ágalli á þessum tillögum og ég get ekki neitað að ég deili áhyggjum hv. 1. þm. Austurl. út af því efni. Hér verða menn auðvitað að reyna að vega og meta hvaða heildarhagsmuna eigi að taka tillit til, en þessi gagnrýni er réttmæt hjá hv. þm.

Virðulegur forseti. Mér þykir vænt um að hæstv. sjútvrh. skuli taka tillit til réttmætrar gagnrýni og ég held að það þjóni alltaf best heildarhagsmunum þjóðarinnar að taka mark á slíkri gagnrýni og reyna að breyta til samræmis við hana. Það er líka mikilvægt að ná sem bestri pólitískri samstöðu um þetta mál hér á Alþingi. Ég hélt að það væri líka markmið. Að því er varðar mismunun í sambandi við frystiskipin þá endurtek ég að það er gert ráð fyrir því að hvert veiðiskip þurfi að veiða 50% af sínum aflaheimildum, en það er gerð undantekning með þau skip sem stunda veiðar utan landhelginnar. Það tel ég vera mismunun. Ég tel að sérstaða þeirra skipa sé í sjálfu sér ekki mikil umfram önnur skip sem eru að reyna að hagræða með öðrum hætti, með því að stunda ýmsar sérveiðar og veiðar á vannýttum tegundum. Og það er þessi mismunun sem ég tel vera óréttmæta.

Hæstv. forseti. Þessi umræða hefur kannski farið dálítið út um víðan völl, ef svo má að orði komast, eða víðan sjó. Út af fyrir sig held ég að hefði verið heppilegt ef mönnum hefði tekist að halda í grófum dráttum aðgreindum þessum mismunandi frumvörpum sem hér eru eða verða á ferðinni í sjávarútvegsmálunum, en auðvitað er þetta allt samhangandi og kannski erfitt við því að gera þó að menn fari að ræða í raun aðallega um efnisatriði sem alls ekki eru á dagskrá í þessu frv. heldur væntanleg hér til umræðu í kvöld, nótt eða á morgun, þ.e. í formi frv. eða brtt. við frv. um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða. Ég ætlaði þess vegna aðallega að halda mig við það sem snýr að þessu frv. um samstarfsnefnd sjómanna og útvegsmanna. Ég vil þó segja, vegna orða sem féllu hér áðan, að mér líkar það heldur illa þegar það liggur við að það sé verið að ýkja upp meintan ágreining og klofning milli einstakra hópa eða stétta úti í þjóðfélaginu, eins og bryddaði á í umræðunni áðan. Ég vara menn við því að vera að stilla málum þannig upp að kominn sé upp einhver heiftarlegur ágreiningur og klofningur til að mynda milli sjómannasamtakanna annars vegar og almennu verkalýðshreyfingarinnar hins vegar. Það er ekki svo. Það liggur alveg fyrir og hefur engin breyting orðið á því að Alþýðusamband Íslands og Verkamannasamband Íslands styðja sjómenn í baráttu þeirra gegn því að viðskipti með kvóta komi með óréttlátum hætti niður á kjörum þeirra. Sú samstaða hefur ekki verið dregin til baka. Um hana hefur verið ályktað í æðstu stofnunum þessara samtaka, á Alþýðusambandsþingum og Verkamannasambandsþingum, ef ég man rétt. Og þess vegna liggur það í hlutarins eðli að þó svo að það kunni nú vegna breytinga á kvótakerfinu, sem er til umræðu, að vera eitthvað mismunandi sjónarmið uppi gagnvart einstökum þáttum hjá Verkamannasambandinu annars vegar og sjómannasamtökunum hins vegar, þá eru það auðvitað ýkjur og ljótur leikur að stilla því upp sem þarna sé á ferðinni einhver meiri háttar grundvallarágreiningur eða andstaða. Ég vara menn við því að stilla málunum upp með þeim hætti og minni á og ítreka það sem ég sagði áðan, að það liggur auðvitað algerlega fyrir að heildarsamtökin styðja sjómenn, sem þeir eru reyndar aðilar að, í baráttu þeirra fyrir því að kjör þeirra séu ekki rýrð eða skert með ósanngjörnum og óréttmætum hætti í gegnum slík viðskipti. Menn geta svo að sjálfsögðu og eðlilega rætt um mismunandi leiðir í því sambandi til að reyna að stemma stigu við því og það er ósköp eðlilegt að upp komi umræður um aukaverkanirnar af því lyfi sem þar er verið að taka inn. Og auðvitað er það svo og það er vel þekkt að menn þurfa stundum að notast við aðferðir eða meðul sem geta haft í för með sér ýmsar aukaverkanir og það mundi mega segja að hér ætti það við að menn hafi áhyggjur af aukaverkunum, ef svo má að orði komast, í sambandi við þær ráðstafanir sem eru til umræðu og eiga að reyna að stemma stigu við óréttmætum viðskiptaháttum með veiðiheimildir sem koma niður á kjörum sjómanna. Mér þótti líka hæstv. sjútvrh. fara í óþarflega mikinn habít og er ekki viss um að það sé að öllu leyti skynsamlegt fyrir hann að byrja þessa miklu lotu um sjávarútvegsmálin með þeim hætti sem hann gerði áðan. Að sjálfsögðu verður hæstv. ráðherra að ráða því sjálfur og velja sér verklag í þeim efnum og það er svo sem mér að meinalausu þó hann taki einhverjar snerrur við Framsókn og saki þá jafnvel um ábyrgðarleysi og yfirboðspólitík, eins og fólst í raun og veru í orðum hans hér áðan. Ég vona að það sé samt ekki sérstaklega tengt yfirvofandi forustuskiptum í Framsfl. því það væru þá mikil tíðindi ef þau skyldu marka upphaf samstarfs hæstv. sjútvrh. við hina verðandi forustu Framsfl., þau orð sem hér féllu áðan. Hæstv. forseti. Það er eiginlega ekki hægt annað en segja það eins og það er að meðferð hæstv. ríkisstjórnar á þessum sjávarútvegsmálum er að verða einhver allra mesta raunasaga í stjórnmálaheimi síðari árin. Einhver allra mesta raunarsaga. Svona til upprifjunar er rétt að minna á það að það er við afgreiðslu laga á Alþingi vorið 1990 sem það verður hluti af samkomulagi um meðferð þeirra mála að setja skuli inn í lögin sérstakt ákvæði til bráðabirgða um heildarendurskoðun lagaákvæða um stjórn fiskveiða og sú endurskoðun skuli fara fram á næstu tveimur árum og henni skuli ljúka fyrir árslok 1992. Nú er aprílmánuður 1994 að verða allur, lifa eftir af honum fáeinir dagar, og þá er þetta verk í því horfi sem hér ber nú raun vitni og það er auðvitað dapurlegt. Verki sem átti að ljúka fyrir hartnær einu og hálfu ári síðan hefur hæstv. ríkisstjórn klúðrað svo rækilega að það er hér enn í höndum manna og hafandi kostað í millitíðinni harðvítug átök, verkföll, lagasetningar og annað því um líkt. Auðvitað er það ljóst, sagan hefur þegar dæmt það, að meðferð hæstv. ríkisstjórnar á þessum málum er eitthvert argasta klúður sem lengi hefur átt sér stað í íslenskum stjórnmálum. Þar markaði náttúrlega hið ógæfulega verklag sem ríkisstjórnin valdi sér strax brautina. Það kann ekki góðri lukku að stýra, það vita m.a. sjómenn allra manna best, að það séu tveir skipstjórar á hverjum koppi. En það var nú samt sú tilhögun sem einmitt þurfi að ganga yfir menn í sambandi við endurskoðun laga um stjórn fiskveiða af öllum málum að hæstv. ríkisstjórn setti tvo skipstjóra í brúna í hinni frægu tvíhöfða nefnd. Það var ógæfulegt og afleiðingarnar af því hafa svo sannarlega komið fram. Sama verður að segja um það að ríkisstjórnin valdi þá ógæfulegu leið að rjúfa langa hefð sem fyrir því var og hafði mótast á umliðnum árum að fulltrúar allra stjórnmálaflokka kæmu jafnan að verki af þessu tagi og sætu í þeim nefndum sem um þau fjallaði eða þau undirbyggju. Og ég minni hæstv. sjútvrh. á að hann getur farið í gegnum það hvernig forveri hans og forverar margir stóðu að slíkum sambærilegum málum. Það var, að ég held, nær undantekningarlaust þannig þegar unnin var forvinna sem varðaði endurskoðun laga um stjórn fiskveiða þá sátu í þeirri vinnu, annaðhvort beint í vinnunefnd eða þá í ráðgjafarnefndum, fulltrúar allra stjórnmálaflokka og oftast með aðilum helstu hagsmunasamtaka einnig. En hæstv. ríkisstjórn valdi þarna aðra leið. Hún skipaði þrönga nefnd flokksgæðinga núverandi stjórnarflokka með tveimur formönnum og sleit í raun og veru öllu samstarfi og samráði við stjórnarandstöðuna, líka vegna þess að ákvæði um lögbundið samráð við sjútvn. Alþingis voru hundsuð, voru algerlega hundsuð. Og það er ágætt að það fari hérna einu sinni enn inn í þingtíðindin að tvíhöfða nefndin hafði sjálf aldrei frumkvæði að því að tala við sjútvn. Alþingis um þessi mál. Í tvígang komu fulltrúar hennar á þann vettvang. Það var í bæði skiptin vegna þess að sjútvn. sjálf óskaði eftir því að fá upplýsingar um það hvar þau mál væru á vegi stödd. Var það þó ekki hennar hlutverk vegna þess að lagaskyldan hvíldi á sjútvrh. og hvílir enn, því þau lög eru enn í gildi, að þetta samráð skyldi ástundað. Og auðvitað var það þá framkvæmdarvaldsins að sjá um að þannig væri. Þetta finnst mér rétt að rifja hér upp og svo að lokum varðandi málsmeðferðina, hæstv. forseti, að ekki tók betra við þegar tillögur tvíhöfða nefndar voru að mótast á fyrstu mánuðum ársins 1993. Þá slitu sjómannasamtökin samstarfinu um það verk og gengu út úr því starfi vegna þess að á þeirra sjónarmið og þeirra kröfur var ekki hlustað. Og hver er nú orðin afleiðingin af því og niðurstaðan? Það er m.a. kostnaðurinn af þeim mistökum sem menn eru að greiða hér. Það er vegna þess að menn misstu af því tækifæri sem þeir áttu auðvitað að nýta, að reyna að lenda þessum málum í tillögum tvíhöfða nefndar og í framhaldinu í samkomulagi og samráði við sjómenn. Og það er með endemum að síðan skyldi þannig fara að við sjómenn var svo ekkert talað fyrr en að verkfall skellur á um sl. áramót. Hæstv. sjútvrh. hefur að vísu sagt úr þessum ræðustóli og víðar að hann hafi verið tilbúinn að tala við sjómenn og síðan væntanlega setið niðri í sjávarútvegshúsi í átta mánuði og beðið eftir að þeir kæmu og bönkuðu á dyrnar. En ég verð að segja alveg eins og er að það er ekki mikið frumkvæði í einum hæstv. sjútvvrh. að bera sig ekki að því að reyna að ná upp samskiptum við heildarsamtök sjómanna og leysa þessi mál. Það er einfaldlega þannig, hæstv. forseti, að svona liggur sagan fyrir í þessu máli og hún mun auðvitað dæma þetta klúður hart. Það er alveg óhjákvæmilegt. Menn þekkja síðan þau hörðu átök sem hér skullu á og leiddu til verkfalls og hvernig því lyktaði með þeim endemum að sett voru bráðabirgðalög nokkrum dögum áður en Alþingi átti að hefja aftur störf í janúarmánuði. Allt er þetta harla dapurlegt og alveg ljóst að þessi aðdragandi málsins gerir það á margan hátt snúnara og erfiðara viðfangs en ella þyrfti að vera. Það er hlaupin illska í málið, eins og sagt er á venjulegu máli, fyrir löngu auðvitað og það er varla von á öðru eins og að þessu hefur verið staðið. Nú kemur að því að í frv. er eitt af þeim atriðum á ferð sem er verið að leggja til til þess að reyna að ná aftur einhverju landi með þessi deilumál. Þar er á ferðinni frv. til laga um samstarfsmenn sjómanna og útvegsmanna. Hér er í raun og veru á ferðinni í frumvarpsformi tillaga í grófum dráttum sem lá á borðum sáttasemjara á sl. vetri en strandaði þá á ágreiningi, m.a. um hlutverk þessarar nefndar, oddamann, atkvæðisrétt hans og fleira sem málinu tengjast. Miklu væri nú betur komið ef menn hefðu aðeins sýnt málinu meiri þolinmæði og reynt að leysa þau með farsælum hætti í frjálsum samningum manna á milli á þessum vetrardögum heldur en að sitja uppi með þessa stöðu. Maður hlýtur að spyrja sig að því hvað olli því viljaleysi sem þá var á ferðinni gagnvart því að leysa þessi mál. Getur það verið að sú baktrygging annars aðila að deilunni að vita að það var stutt í bráðabirgðalögin hafi valdið því að menn náðu ekki fram lausn sem núna þarf að vera lögfest með miklu torsóttari og krókóttari leið en ella hefði verið hægt? Það er von að spurt sé. Það rifjast líka upp að hæstv. forsrh. neitaði aðspurður að gefa þinginu tryggingu fyrir því áður en það fór heim í jólaleyfi að ekki yrði gripið til bráðabirgðalagasetningar og þau skilaboð flugu auðvitað út í þjóðfélagið. Um efni þessa frv., hæstv. forseti, að öðru leyti er svo það að segja að ég tel í grófum dráttum að um það sé ekki ágreiningur að það er til bóta að reyna fyrirkomulag af þessu tagi. Menn hljóta í þeirri stöðu sem málin eru að grípa fegins hendi hvað eina sem gefur einhverja von um að málin komist í farsælan farveg og menn a.m.k. myndi vettvang þar sem þeir geta farið að ræða málin og skiptast á skoðunum. Það er kannski í mínum huga ekki síst ávinningurinn af því að lögfesta ákvæði af þessu tagi að það myndast í öllu falli samskiptavettvangur þessara deiluaðila þar sem þeir geta komið saman. Um árangurinn af því starfi verður svo að fara eftir atvikum og reynslan að leiða í ljós hvernig það gengur. Það er svo sem ekki í okkar færum sem hér erum að skiptast á skoðunum að gera annað en vera með spádóma uppi um það. Ég leyfi mér að binda vonir við það að þetta fyrirkomulag í fyrsta lagi sem 1. gr. frv. fjallar um, nefndaskipunina sjálfa, leiði a.m.k. til þess að á nýjan leik hefjist eðlileg samskipti og samtöl þessara deiluaðila. Ég tel að skipan nefndarinnar eða mönnun orki að vísu tvímælis. Það má spyrja sig spurninga í sambandi við það, til að mynda það fyrirkomulag Vinnuveitendasambands Íslands sem heildarsamtök vinnuveitendanna séu þarna aðili að nefndinni öðrum megin frá en hins vegar ekki heildarsamtök frá hlið launamanna þar sem eru eingöngu hin einstöku sjómannasambönd eða félög. Sömuleiðis hafa vaknað upp spurningar til að mynda um stöðu Vinnumálasambands samvinnufélaganna í þessu sambandi líka vegna þess að skv. 3. gr. eru það þau heildarsamtök ein sem geta vísað málum til úrskurðar í nefndinni. Það þarf náttúrlega að huga að því hvort menn eru með vissum hætti kannski að takmarka, umfram það sem eðlilegt getur talist, aðgengi manna að málinu og þá meina ég ekki bara að nefndaskipuninni heldur líka þar með málskotsréttinn til nefndarinnar því hann hangir saman við réttinn til að tilnefna í nefndina skv. 1. gr. Ég vil einnig nefna að í 2. gr. er að mínu mati mikið umhugsunarefni hvort það eigi að fela nefndinni sjálfri jafnafdráttarlaust og þar er lagt að standa fyrir þeirri gagnaöflun sem er nauðsynleg vegna nefndarstarfsins. Fiskifélag Íslands hefur þegar bent á að það í reynd aflar þessara gagna nú þegar. Ég hefði talið eðlilegt að þarna væri a.m.k. haft opið fyrir það að samstarfsnefndin léti afla þessara gagna fyrir sig ef svo ber undir. Það má skilja orðalagið þannig eins og það bundið við að hún sjálf standi fyrir þeirri vinnu. Það teldi ég óskynsamlegt og hugsanlega kalla á tvíverknað sem er ástæðulaus. Það er líka best að segja það alveg eins og er að staða Fiskifélagsins hefur verið nokkuð óviss á síðustu tímum, m.a. vegna breytinga sem gerðar voru á lögum og starfsumhverfi þess á síðustu tveimur til þremur árum og hið nýja batterí Fiskistofa hefur verið nokkuð frek til rúmsins, að manni skilst, og nokkuð þrengt að Fiskifélaginu í þeim efnum. Þá vil ég koma að því sem kannski skiptir þrátt fyrir allt mestu máli og það er hverjir eru möguleikar nefndarinnar til þess að leysa sitt verkefni með farsælum hætti af hendi. Jú, nefndinni er ætlað að meta það og láta í ljósi ef svo ber undir hvort bersýnilega ósanngjörn viðmið séu notuð fyrir ákvörðun fiskverðs í tengslum við viðskipti með veiðiheimildir. Á mannamáli þýðir þetta: Nefndin á að meta það hvort fiskverðið sé svo lágt þegar verið er að einhverju leyti að veiða á grundvelli veiðiheimilda frá öðrum að í gegnum það sé augljóslega um að ræða þátttöku sjómanna í kvótakaupunum. Ef þetta er ekki túlkað þannig þá er þetta náttúrlega allt saman marklaust. Og þá kemur að því að spyrja sig spurningarinnar: Út frá hverju á þá að ganga? Við hvað á að miða því nú er bannað að hafa nokkuð sem heitir lágmarksverð á fiski og kannski ekki til neitt heldur sem hægt er að kalla viðmiðunarverð? Verður þá ekki að búa það til? Ég segi jú. Einhvern veginn verða menn að búa sér til forsendur og viðmiðanir til að ganga út frá. Það er kannski stóri og erfiði vandinn í þessu máli öllu saman. Hvernig menn ætla að finna þá viðmiðun eða þarf e.t.v. að búa hana til með einhvers konar ákvörðun af því tagi sem Verðlagsráð sjávarútvegsins stóð fyrir á árunum? Nú á náttúrlega allt að vera svo óskaplega frjálst og það er nánast bannorð að láta sér detta það í hug að hægt sé að festa einhverjar slíkar viðmiðanir í hinu nýja, fína og frjálsa þjóðfélagi, hinni miklu paradís. En skyldi það nú ekki vera svo samt sem áður að ýmsum sjómönnum verði hugsað til þess hvort hagur þeirra væri ekki í reynd betur tryggður með því að til væri eitthvert viðmiðunarverð, lágmarksverð, eitthvert gólf, sem væri eftir atvikum hægt að styðjast við í þessu sambandi. Um þau ákvæði sem eru svo á ferðinni í II. kafla og lúta að breytingu á lögum um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins vil ég segja það eitt að Alþb. hefur fyrir löngu síðan ályktað að gera ætti lagabreytingu af þessu tagi. Sá texti sem hér er á ferðinni er nánast orðréttur sá texti sem var í ályktun landsfundar Alþb. í nóvember sl. um þetta mál. Það hefur lengi verið okkar skoðun að ein af aðgerðunum til að koma í veg fyrir óeðlilega viðskiptahætti á þessu sviði væri að lögfesta pósitíft ákvæði sem bannaði þvingaða þátttöku sjómanna í þessum viðskiptum. Þannig að menn gætu farið að sækja sín mál að lögum en þyrftu ekki að byggja á túlkun óljóss ákvæðis í kjarasamningum. Við fögnum því að sjálfsögðu þessu ákvæði og munum styðja það en gætum vel hugsað okkur að gera við það brtt. og styrkja ákvæðið, m.a. með því að kveða nánar á um meðferð mála í þessum viðskiptum, svo sem til að mynda að þau skuli jafnan vera á grundvelli skriflegra samninga þar sem aðgreint sé annars vegar verðmæti fyrir veiðiheimildir og hins vegar afla og þeir pappírar séu samstarfsnefndinni aðgengilegir. Ég held að það sé mjög mikilvægt að það sé alveg ljóst hversu sterka stöðu nefndin hefur m.a. til þess að afla slíkra gagna úr viðskiptunum því annars er auðvitað starf hennar ómögulegt og annað eins er nú gert og það að kveða á um einhvern slíkan formlegan frágangsmáta á viðskiptum af þessu tagi. Það er líka ljóst að uppi er algjörlega gagnstæð túlkun annars vegar sjómanna og hins vegar útvegsmanna á því hvað þetta ákvæði þýðir og það er óhjákvæmilegt að sjútvn. fari rækilega ofan í saumana á því þegar hún fær þessi mál til umfjöllunar. En að lokum þetta, hæstv. forseti. Við teljum þrátt fyrir allt þau ákvæði sem hér eru á ferðinni vera til bóta. Þau eru í rétta átt, það er óumdeilt og sumpart eru þau atriði sem Alþb. hefur lengi barist fyrir, eins og þetta ákvæði um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun og við erum ábyrgur flokkur og samkvæmir sjálfum okkur og munum að sjálfsögðu styðja þau atriði sem eru í rétta átt.

Virðulegi forseti. Ég tel að það hefði kannski verið bara erfiðara fyrir innanflokksátök í Alþb. ef þeir hefðu átt mikla aðild að tvíhöfða nefnd eða þeirri endurskoðunarvinnu sem var á sínum tíma varðandi þetta mál og leiddi til þess frv. sem hér liggur fyrir. Varðandi það af hverju Vinnuveitendasambandið tilnefnir í samstarfsnefndina þá er það fyrst og fremst vegna þess að LÍÚ er aðili að VSÍ og VSÍ fer formlega með samningsréttinn fyrir hönd LÍÚ gagnvart Sjómannasambandinu en Sjómannasambandið hefur ekki afhent Alþýðusambandinu þennan samningsrétt heldur fer Sjómannasambandið með þennan rétt sjálft. Vinnumálasamband samvinnufélaga kemur ekki nálægt kjarasamningum við sjómenn. Varðandi það hvort Fiskifélagið safni upplýsingum þá hlýtur það að sjálfsögðu að verða viðfangsefni nefndarinnar að finna þann aðila sem hún notar til þess að finna þær upplýsingar sem til þarf. En hvað á vera viðmiðunarverð eða út frá hvaða útgangspunkti á að ganga þá hygg ég að viðskipti milli skyldra aðila hljóti alltaf að verða viss útgangspunktur í því hvað sé ósanngjarnt en hins vegar tel ég að það hafi ekkert upp á sig að tala um að það eigi að vera skriflegir samningar vegna þess að í slíkum skriflegum samningum er að sjálfsögðu hægt að skrá hvaða verð á kvóta sem er.

Hæstv. forseti. Ég trúi því ekki að framkvæmdastjóri Verslunarráðsins og hv. þm. sé beinlínis að ganga út frá því sem reglu að menn setji bara einhverjar tölur út í loftið á blað og það sé ekkert að marka slíkt. Ef sú kvöð yrði í lögum að svona samningar skyldu liggja fyrir og vera aðgengilegir nefndinni þá vænti ég þess að menn mundu ekki gera sér það að leik að hafa það að engu og setja bara eitthvað og eitthvað á blöð. Þá þekkir hv. þm. aðra menn en ég þekki, svona almennt talað, í þessari grein þar sem menn eru yfirleitt gegnum heiðarlegir. Staðreyndin er sú að þetta kann að hafa verið mjög erfitt í Sjálfstfl. með tvíhöfða nefndina en það er alveg ástæðulaust fyrir hv. þm. að hafa áhyggjur af því að Alþb. hefði ekki, ef almennilega hefði verið að þessum málum staðið og allir flokkar átt þess kost að starfa á eðlilegum grundvelli við þessa endurskoðun, leyst það verk af hendi. Ég held, hv. þm., að eftir klúðrið, vandræðaganginn, hrossakaupin og öll þau ósköp sem einkennt hafa meðferð ríkisstjórnarinnar á þessum málum þá sé það heldur betur að kasta steinum úr glerhúsi að vera að hafa áhyggjur af hvernig öðrum flokkum hefði reitt af í því ef að þessu hefði verið unnið með eðlilegum hætti og fulltrúar allra flokka átt þarna sæti. Varðandi viðskipti milli skyldra og óskyldra aðila þá er það alveg rétt að það þarf að finna sér einhver viðmið sem m.a. ganga út frá því að um eðlileg viðskipti milli óskyldra aðila sé að ræða þar sem verðlagningin sé sanngjörn. Það er alveg ljóst. Það þurfa að vera svona armslengdarviðskiptakjör, eins og það heitir víst á fínu máli. Ég bakka hins vegar ekki með það þó að hv. þm. reyndi að klóra í bakkann að orðalag 2. gr. varðandi upplýsingaöflun er gallað. Það er allt of þröngt miðað við það að nefndin hafi svigrúm til þess að skipa þeim málum með hagkvæmum hætti.

Virðulegi forseti. Varðandi hvort það þurfa að vera skriflegir samningar eða ekki þá gera menn að sjálfsögðu þá samninga sem eru löglegir og eru þeim í hag. Það þarf ekkert að felast í því að menn séu að gera einhverja samninga út í loftið þó að verð á kvótum í slíkum samningum fari að sjálfsögðu eftir því hvað hvað þeim hentar. Varðandi Alþb. og áhyggjur af því þá hefur maður fylgst með sinnaskiptum þeirra manna sem samþykktu frv. til laga um stjórn fiskveiða árið 1990 og þeirra málflutning þá og svo hvernig hann er núna. Það getur enginn hlustað á slíka breytingu í málflutningi án þess að hafa af því verulegar áhyggjur. Varðandi viðmiðunarverðið þá sagði ég áðan að ef það eru skyldir aðilar í viðskiptum og ef fiskkaupandinn, sem er að greiða sínum eigin sjómönnum tiltekið fiskverð, víkur verulega frá því niður á við í viðskiptum við óskylda aðila þá er þar kominn grunnur að því að ákveða hvað sé bersýnilega ósanngjarnt.

Hæstv. forseti. Ég held að einhvers konar skriflegir samningar um þessi viðskipti séu algjört grundvallaratriði í þessu máli og að þeir samningar skuli aðgreina og tilgreina þau verðmæti sem eru að skipta um hendur, annars vegar veiðiheimildir og hins vegar afla. Þá fyrst er hægt að skoða hvað er að gerast og hvað er á ferðinni. Og auðvitað þýðir þá ekki að setja bara hvaða tölur sem er á blað því menn vita um tiltekin markaðsverð sem eru í gangi í þessum efnum. Það mundi ekki líta mjög trúlega út t.d. eins og leigukvótinn er verðlagður þessa dagana upp undir 70 kr. kílóið af þorski ef menn færu allt í einu að sýna samninga þar sem það væri skráð á 15 kr. Ætli nefndinni þætti ekki eitthvað bogið við það? Varðandi afgreiðslu mála hér 1990 og breytingar á afstöðu Alþb. þá ætti hv. þm. bara að tala varlega aftur. Ég minni hann á það að hann er búinn að vera greiðandi atkvæði í hverju málinu á fætur öðru í vetur sem hann hefur verið algjörlega á móti og er það ekki öllu alvarlegra mál heldur en hitt. Þó svo væri að Alþb. hefði að einhverju leyti breytt um áherslur síðan 1990, enda ekki dauður flokkur, þá held ég að það væri ekki tiltökumál.

Virðulegur forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon talaði til okkar sem hér höfum tekið þátt áður í umræðunni og bað okkur að fara varlega þegar við ræddum um átök aðila innan verkalýðshreyfingarinnar um þessi mál. Ég get út af fyrir sig tekið undir það en hins vegar liggja hér fyrir mjög harðorðar yfirlýsingar formanns Verkamannasambands Íslands út af þessu máli. Það er því vissulega ástæða til þess að á það sé bent. En varðandi ræðu hv. þm. út frá þessu þá talaði hann um óheppilegar aukaverkanir sem alltaf gætu verið deilur um og seinna í sinni ræðu þá talaði hv. þm. um þær reglur sem hann taldi að væri eðlilegt að væru settar um viðskipti með aflamark. Ég hlýt þess vegna að spyrja hv. þm., m.a. með tilliti til orða hv. 5. þm. Norðurl. v. áðan, hvort beri að skilja orð hv. þm. þannig að hann sé, eins og hann greiddi atkvæði 1990, þeirrar skoðunar að það sé æskilegt að við höfum hér aflamarkskerfi og sem frjálsastar heimildir með framsal á aflamarkinu.

Hæstv. forseti. Það gengur náttúrlega ekki þannig að hv. þm. taki mig í próf í andsvarstíma og fari að rekja úr mér garnirnar með alla mína afstöðu til sjávarútvegsmála. Ég mun koma því m.a. rækilega á framfæri í ræðu síðar í þessari lotu hvaða afstöðu við höfum til þeirra mála sem nú liggja fyrir og hún mun birtast í okkar nál., brtt. og afstöðu í atkvæðagreiðslum eins og jafnan gerist. Ég held að það sé miklu betra að við bíðum og sjáum hvernig það rekur sig. Það sem ég var að ræða sérstaklega um í þessu sambandi voru reglur um viðskiptin, akkúrat hvernig þau fara fram. Löggjafinn getur að sjálfsögðu um leið og hann heimilar framsal á veiðiheimildum, hvort heldur er með takmörkunum eða ekki takmörkunum, sett um það reglur hvernig þau gerast, hvernig þau ganga fyrir sig, til að mynda að þau skuli vera á grundvelli skriflegra samninga, sem jafnvel þurfa að lúta tilteknum reglum. Þetta er gert til að mynda núna um leið og verið er að setja lög um leigu á íbúðarhúsnæði. Það er uppálagt að það sé á grundvelli skriflegra formlegra samninga og þinglýstir skulu þeir vera ef menn eiga að fá húsaleigubætur samkvæmt frv. sem liggur fyrir samkvæmt þinginu. Auðvitað er alveg eins hægt að setja slíkan áskilnað í lög sem varða viðskipti með veiðiheimildir. Ég er þeirrar skoðunar að e.t.v. væri einhver öflugasta aðgerðin til að ná þessum málum upp á yfirborðið sem til er að gera þann áskilnað og þá kröfu að þetta skuli vera á grundvelli skriflegra samninga sem lytu tilteknum reglum og aðgreindu verðmætin eins og ég rakti hér áðan. Ég þakka svo hv. þm. fyrir að taka undir það að menn þurfa að fara varlega gagnvart því að stilla heildarhagsmunum sjómanna og launamanna upp sem einhverjum grundvallarandstæðum í þessu máli.

Virðulegi forseti. Það var á grundvelli ræðu hv. þm. þar sem þingmaðurinn talaði um óheppilegar aukaverkanir sem ég skildi sem svo að væru aukaverkanir af þeim takmörkunum sem er verið að gera tillögur um á framsali aflaheimilda. Það var á grundvelli þess sem ég varpaði fram minni spurningu til hv. þm. Það þarf ekki í sjálfu sér langar ræður eða mikinn tillöguflutning til þess að menn geri grein fyrir grundvallarafstöðu sinni hvað það snertir hvort fiskveiðunum á að stjórna með framseljanlegu aflamarki. Til þess nægir að mínu mati fyllilega helmingur af þeim tíma sem við höfum til andsvara. Út frá þeim forsendum þarf ég því ekkert að draga til baka það sem ég spurði um áðan.

Hæstv. forseti. Ég minni líka á að ég var að reyna að halda mig við það frv. sem er nákvæmlega hér á dagskrá og reyndi að nota ræðutíma minn mest í það að lýsa efnislega afstöðu minni til þess, eyddi að vísu nokkrum tíma í að rekja aðdragandann og málsmeðferðina og lauk máli mínu á því að lýsa yfir stuðningi fyrir mitt leyti við þetta frv. og hef reiknað með því að svo verði með minn þingflokk að við styðjum þetta frv. af því að það gengur í rétta átt. Ég held að það sé svo miklu betra að við notum tímann þegar að umræðunni kemur um hin frv. til að tjá afstöðu okkar til þeirra. En út af fyrir sig er mér engin launung á því og það er ekkert leyndarmál að Alþb. hefur verið fylgjandi því að það yrðu settar reglur sem tækju á þeim vandamálum sem frjálst framsal hefur haft, ágreining í deilum og vandamálum sem því hafa tengst, reglur um þau viðskipti og eftir atvikum takmarkanir og ég fyrir mitt leyti til að mynda er á því að sú regla um 50% nýtingarkröfu á skip á eigin veiðiheimildum sé í skynsamlega átt og reikna með því að styðja hana svo dæmi sé tekið og ég svari einhverju af því sem hv. þm. spurði um 

Frú forseti. Það er að vísu svo að hv. 5. þm. Norðurl. v. hefur gert grein fyrir því atriði sem hv. 4. þm. Norðurl. e. gerði athugasemd um og lýtur að skipun fulltrúa í samstarfsnefndina. Ég hef aðeins það til viðbótar að segja um þetta atriði að hérna er stuðst við þá skipan mála sem aðilar sjálfir notuðu í þeim skjölum sem milli þeirra gengu þegar þeir reyndu að koma slíkri samstarfsnsefnd á í samningunum í vetur. Varðandi svo athugasemd hv. þm. um það að ég hefði setið með hendur í skauti og ekki hreyft mig til þess að fá sjómenn til viðræðna þá er þess að geta og ég hygg að hv. þm. minnist þess að sjómannasamtökin samþykktu með sérstakri ályktun í fyrravor að koma ekki til viðræðna nema stjórnvöld féllust á að afnema frjálst framsal aflaheimilda. Þeim úrslitakostum var ekki hægt að verða við. Ég held, án þess að ég sé með nokkrar ásaknir uppi, að þessi afstaða hafi verið óheppileg. Það hefði verið betra að lýsa slíkri skoðun en lýsa því jafnframt yfir að samtökin væri reiðubúin að koma til viðræðna og þá hefði okkur e.t.v. tekist að skipa málum með heppilegri hætti. Þessi afstaða sjómannasamtakanna var svo endurtekin þegar þau komu fyrir hv. sjútvn. í vetur. Ég hygg að það hefði verið betra að þetta hefði gerst öðruvísi en þetta er skýringin á því að af þessum viðræðum varð ekki þó að fyrir hefði legið mjög skýr vilji bæði minn og ríkisstjórnarinnar til þess.

Hæstv. forseti. Um mönnun nefndarinnar var ég eingöndu að benda á að um það mætti svo sem deila eða spyrja en ef það er svo að um það sé fullt samkomulag allra aðila þá er það gott og að sjálfsögðu höfum við það þá þannig. Það er nú samt þannig að einn af gestum sjútvn. á undanförnum sólarhringum hafði spurningar varðandi þetta atriði og þess vegna nefndi ég það. En það má kanna betur þegar málið er til vinnslu í nefndinni. Það er alveg ljóst að það var nauðvörn sjómannasamtakanna að grípa til þeirra ráða sem þau gerðu sl. vor og segja sig frá samstarfi um frekari stefnumótun varðandi lögin um stjórn fiskveiða af því að það var ekkert á þeirra sjónarmið hlustað og því fór sem fór. Og það er auðvitað ekki hægt að stilla málum þannig upp að þar með hafi ekkert verið hægt að tala við mennina. Það er ekki þannig þegar mál eru hlaupin í hnút. Hvað sem menn segja út á við þá verða menn að leita leiða til að koma samtölum aftur í gang, koma vinnu í gang, ef menn vilja reyna að leysa deiluna. Það var það sem brást. Ég tel að hæstv. sjútvrh. hafi þar ekki staðið í stykkinu að hann skyldi ekki reyna með einhverjum ráðum að koma aftur á stjórnmálasambandi og viðræðum í gang og vinnu í gang þó það væri kannski á bak við tjöldin til að byrja með. Þannig voru hlutirnir einfaldlega vaxnir. Það þýðir einfaldlega ekki að skella skollaeyrum við þegar öll sjómannastéttin grípur til aðgerða af þessu tagi. Það verður enginn sjávarútvegur rekinn á Íslandi nema með sjómönnum. Það ætti a.m.k. hæstv. sjútvrh. að vita allra manna best.

Frú forseti. Ég ítreka það að bæði af minni hálfu og ríkisstjórnarinnar var fullur vilji til þess allan tímann að samtöl ættu sér stað. Vitaskuld fóru fram óformlegar viðræður en meðan sú afstaða ríkti að það var sett sem skilyrði fyrir formlegum viðræðum að ríkisstjórnin félli skilyrðislaust frá framsalsheimildum varðandi aflamarkið þá var borin von að þær gætu skilað árangri. Ég tel að þetta hafi verið óheppilegt. Ég er ekki að hafa uppi neinar ásakanir í þessu efni í garð sjómanna. Auðvitað voru þeir að taka á alvarlegum vandamálum og þurftu að meta það hvernig það væri heppilegast fyrir þeirra samtök. Ég er ekki að gera lítið úr því en aðeins að gefnu tilefni að skýra það hvers vegna viðræður fóru svo seint af stað.

Frú forseti. Þetta mál sem við erum að byrja að ræða og þau mál sem fyrir liggja hafa sem betur fer að mínu viti fengið tíma til að þroskast. Ég held að það hefði verið misráðið ef menn hefðu farið að knýja fram lausnir fyrr en nú. Það frv. sem er til umræðu hefur haft langan meðgöngutíma þó svo að það sé aðeins örstutt síðan málin fóru í þann hnút sem raun ber vitni. Það hafa einnig margir lagt til málsins frækorn og frumvörp. Frá því að tvíhöfði var í fullum gangi hafa aðstæður breyst í þjóðfélaginu og það verður að segja eins og er að sem betur fer hefur verið næg andstaða við að viðhalda því stjórnunarkerfi fiskveiða sem þjóðin hefur búið við til að koma í veg fyrir að það festist í sessi. Þeir sem fjallað hafa um löggjafarþáttinn eru að gera sér æ betri grein fyrir afleiðingum af kerfinu sem er stórfellt atvinnuleysi og miklu meira atvinnuleysi en takmörkun þorskafla segir til um. Vegna kerfisins hefur fiskvinnslan í miklum mæli færst út á sjó með þeim afleiðingum að afli er fluttur út án þess að hönd landverkafólks komi að þeirri vinnslu. Ég er ekki talsmaður þess að senda frystivinnsluskipin út í hafsauga, eins og ýmsir hafa nefnt, eða binda þau við bryggju. En það er mín krafa að fiskurinn sem þessi skip afla verði settur til frekari vinnslu í landi í stað þess að vera þíddur upp á erlendri grund til sams konar vinnslu og mætti framkvæma hér á landi. Þannig mætti skapa vinnufúsum höndum atvinnu og auka aflaverðmæti til hagsbóta fyrir alla landsmenn. Mér finnst koma til greina að á meðan við höfum svo takmarkað magn til skiptanna verði gerður samningur við stærstu og öflugustu fljótandi frystihúsin að þeirra þorskkvóti verði lagður í sameiginlegan sjóð fyrir minni skip og báta sem eru háðir kvóta, en á móti verður þeim tryggð ákveðin afkoma ef þeir ná ekki árangri í öflun verðmæta utan lögsögu. Það hlýtur að vera sameiginleg krafa okkar allra að sá þorskafli sem veiðist innan lögsögunnar verði unninn fyrir erlendan markað í landvinnslu. Við erum hér með tillögur, m.a. til lausnar sjómannadeilunni sem leyst var með bráðabirgðalögunum 14. jan. sl. Ég er tiltölulega sáttur við þá lausn sem hæstv. sjútvrh. hefur lagt fyrir í því efni. En ég tel þó að í 4. gr. frv. þurfi að koma haldgóð skýring --- ég vona að hæstv. sjútvrh. hlusti --- á því við hvað skuli miðað þegar samstarfsnefnd á að taka afstöðu til þess hvort um brot hafi verið að ræða. Ég tel að það þurfi að setja í greinina að miða skuli við gangverð dagsins á fiskmörkuðum á viðkomandi tegund. Ég vil nefna örlítið 9. gr. frv. Ég vildi gjarnan að í stað þess að setja í greinina árslok 1995 þá geti verið ásættanlegt að setja inn í að lög þessi skuli endurskoða á þremur síðustu mánuðum ársins 1995. Ég vil gjarnan fá viðhorf hæstv. ráðherra til þessarar þessari framsetningar. Ég tel vart unnt að koma betur á móti svo ólíkum sjónarmiðum sem lagasetning þessi lýtur að en gert er og lýsi því yfir að ég mun samþykkja þessi lög þegar þar að kemur. Frú forseti. Til umfjöllunar er einnig frv. til breytinga á lögum nr. 24 7. maí 1986, um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins. Þar er um eina breytingu að ræða sem ég tel að þyrfti að gera á greininni. Greinin er svona: ,,Ekki er heimilt að draga frá heildarverðmæti afla í þessu sambandi kostnað við kaup á aflaheimildum.`` Ég tel að orðin ,,eða leigu`` verði að koma inn í greinina til að taka af vafa sem getur skapast ef þetta vantar í lagasetninguna. Ég óska einnig eftir góðri skýringu á athugasemdum við 10. gr. þar sem stendur: ,,Yfirlýsing þessi hefur engin áhrif á frjáls viðskipti útgerðarmanna sín í milli með aflaheimildir, né samninga áhafna og einstakra útgerða við fiskkaupendur um fiskverð.`` Ég hef reyndar heyrt, frú forseti, ýmsar skýringar og ýmsar framsetningar hjá mönnum um þetta atriði, en ég tel að það þurfi að segja það alveg í skýrum orðum hvað menn eru að meina. Ég hef sagt í umræðum um þessi mál að ég vilji binda þá kvöð að við úthlutun á kvóta varðandi notkun aflamarks skips skuli miðað við 70% af þeim afla sem veiddur er á viðkomandi skip á hverjum tveimur árum. En ég geri mér alveg ljóst að það er varla hægt að búast við meiri breytingum í þessu skrefi en hér er á ferðinni flókin framsetning sem vert er að gefa meiri gaum að. Ég get jafnvel sagt það hér að mitt sjónarmið er að e.t.v. eigi við mismunandi reglur eftir þeim aflategundum sem skip er að sækja í. Frú forseti. Það er svo að þegar rætt er um samstarfsnefnd sjómanna og útvegsmanna koma inn í umræðuna flestir þættir málinu tengdir. Ég er búinn að hlusta á ýmsa stjórnarandstöðuþingmenn, m.a. hv. þm. Önnu Ólafsdóttur Björnsson, kalla þær tillögur sem fyrir liggja hrossakaup. Ef gerð eru hrossakaup á þennan veg þar sem vönduð vinnubrögð, að ég tel, eru lögð til grundvallar þá á ekki að tala í neikvæðri merkingu um slíka verslun. Ég lít á hvert skref í þá veru sem hér er verið að gera ráð fyrir sem breytingu til batnaðar. Ég tek þátt í þessari umræðu til að setja fram spurningar og lýsa yfir stuðningi því að afleiðingin af verkfalli sjómanna eru þær tillögur sem hér liggja fyrir. Ég er sáttur með að hafa stutt lagasetningu í janúar sem nú er að leiða að mínu mati til viðunandi niðurstöðu. Við höfðum ekki efni á verkfalli þá. Við höfum ekki efni á verkfalli núna, hvorki sjómenn, útvegsmenn né aðrir landsmenn.

Virðulegi forseti. Hér stöndum við frammi fyrir því samkomulagi sem ríkisstjórnarflokkarnir eru búnir að vera að semja um smátt og smátt sl. þrjú ár og nær hámarki með þeim frv. sem við fáum að líta hvert af öðru í dag. Samkvæmt því sem maður heyrir um allt og kemur fram í því hvernig stjórnarliðar tala er þetta samkomulag sem ekkert verður hreyft við. Raunar eru sumir ósáttir við það og heyrðist mér áðan á hæstv. sjútvrh. að hann væri ekki alveg sáttur við það að ekki væri hægt að leiðrétta og færa til betri vegar það sem greinilega væru ágallar á. Þetta er endapunkturinn á því að leysa, ef maður getur orðað það svo, verkfall sem sjómenn voru í um áramót og lauk með því að sett voru lög á það verkfall. Það er kannski rétt að minna á það einu sinni enn að e.t.v. hefði ekki þurft að setja lög á það verkfall ef þá þegar hefði verið orðið við því að setja á fót þá samstarfsnefnd sem hér er verið að ræða um. Það var það sem sjómenn og jafnvel útgerðarmenn, þó ekki hefði náðst fullkomið samkomulag um það á þeim tíma, hefðu getað sætt sig við. Hefði löggjafinn þá gripið inn í og sett fram svipað frv. og hér er verið að ræða um hefði trúlega ekki þurft til þess að koma að setja bráðabirgðalög á verkfallið. Í I. kafla frv. er verið að ræða um samstarfsnefnd sjómanna og útvegsmanna. Ég vildi beina spurningu til hv. frsm. nefndarinnar vegna þess að meiri hluti sjútvn. sem flytur þetta frv. samkvæmt því sem hér stendur á blaði. Í 1. gr. er rætt um það hverjir eigi að eiga sæti í nefndinni en síðan segir í 3. gr. að aðeins þau samtök sem standa að nefndinni geti leitað álits hennar. Nú eru fleiri sjómenn og útvegsmenn heldur en eru akkúrat í þeim samtökum sem eru nákvæmlega tilgreind í 1. gr. og ég vildi þá spyrja hv. frsm. nefndarinnar hvort ekki sé eðlilegt að öll sjómannasamtök gætu leitað til þessarar nefndar þegar frv. yrði orðið að lögum. Mér finnst það svolítið sérkennilegt að það séu nokkrir sjómenn og jafnvel samtök og félög sem standi utan við þetta og geti ekki kært til nefndarinnar. Hugsanlega er hægt að breyta þessu í vinnu nefndarinnar ef, eins og ég sagði áðan, allt er ekki svo niðurneglt. Í öðru lagi finnst mér nokkuð óskýrt og það komu raunar fram athugasemdir frá gesti fundarins á einum fundi sem ég sat þegar verið var að ræða þessi mál í hv. sjútvn. um það, sem nefndin á því stigi gat ekki svarað, hvernig á því stæði að ákvæði í 2. gr., 5. gr. og 7. gr. stönguðust á. Þ.e. í 2. gr. segir að það skuli birta reglur eða upplýsingar um fiskverð. Í 5. gr. segir: ,,Nefndin skal árlega gefa útdrátt úr niðurstöðum sínum.`` Svo kemur í 7. gr. að nefndarmönnum er óheimilt að skýra óviðkomandi aðilum frá því sem þeir komast að í störfum sínum. Að vísu er í grg. með frv. sagt um 2. gr., með leyfi forseta: ,,Í þessari grein er lögð sú skylda á nefndina að leita viðeigandi upplýsinga, vinna úr þeim með skipulögðum hætti og birta upplýsingar um fiskverð. Í lögum nr. 121/1989, um skráningu og meðferð persónuupplýsinga, eru lagðar margvíslegar hömlur á skráningu og vinnslu upplýsinga með skipulögðum hætti. Orðalag 2. gr. felur í sér að þar sem þörf er á ganga ákvæði laga þessara framar ákvæðum tilvitnaðra laga frá 1989.`` Þá eiga þau lög þar sem lagðar eru hömlur á skráningu og meðferð persónuupplýsinga ekki við en síðan er ekki í ákvæðinu að finna leiðbeiningu um hverra gagna skuli aflað að öðru leyti. Mér finnst því nokkuð óskýrt í þessum greinum og vildi gjarnan fá skýringar á því ef þær eru til. Í skýringum með frv. er tilgreint atriði við 10. gr. þar sem komið er inn á tillögur til breytinga á fiskveiðistjórnarlögunum. Þar er nefnt að til þess að tryggja frekar það sem verið er að ræða um í þessu frv. --- síðan kemur raunar annar kafli þar sem eru önnur lög --- sé m.a. lagt til að fellt verði brott úr frv. ákvæði um að heimilt sé að framselja aflahlutdeild til fiskvinnslustöðva. Ég get ekki séð að það þurfi að vera í greinargerð með þessu frv., þar sem verið er að setja á stofn samstarfsnefnd sjómanna og útvegsmanna þar sem á að fjalla um álitaefni og ágreining er tengjast áhrifum viðskipta með veiðiheimildir, að það sé búið að fella úr öðrum lögum ákvæði um að það sé heimilt að framselja aflahlutdeild til fiskvinnslustöðva. Það er reyndar fleira sem er tilgreint hér, m.a. bann við að flytja aflamark til skips ef meira en 15% af sömu tegund hafa verið flutt af skipinu o.s.frv. og einnig er ákvæði um 50%. En mér finnst að þetta um að framselja aflahlutdeild til fiskvinnslustöðva eigi engan veginn nein sérstök tengsl við þetta frv. sem við erum með til 1. umr. þó auðvitað sé hægt að tengja öll þessi frv. saman að einhverju leyti, ég verð að viðurkenna það að vísu, en mér finnst það samt ekki eiga við. Af því að ég nefndi í upphafi að menn væru búnir að semja um ýmislegt og hugsanlega yrði engu hægt að breyta þá sýnist mér á grein sem hv. þm. Vilhjálmur Egilsson skrifaði í DV þann 17. mars sl., þar sem fyrirsögnin er ,,Fiskvinnslan getur eignast kvóta``, að hann mæli mjög með því að slíkt sé hægt og telur að það sé liður í hagræðingu í sjávarútvegi. Eins og segir í þessari grein, með leyfi forseta, örstutt: ,,Fiskvinnslukvóti er líka nauðsynlegur liður í hagræðingu í sjávarútvegi. Fiskvinnslufyrirtæki, hvort sem það er rækjuvinnslur eða vinnsla á bolfiski, geta þá selt frá sér skip án þess að þurfa láta allan kvóta þess fylgja með en samt starfað áfram með því að nota það sem eftir er af kvótanum til þess að tryggja sér hráefni. Sem dæmi má nefna að hagræðingin sem nýlega var gerð milli Tálknafjarðar og Patreksfjarðar byggist á þessari leið og ekki hefði verið neitt óeðlilegt að Tálknfirðingar gætu skráð kvótann beint á fiskvinnsluhús sín í stað þess að geyma hann á bátum. Fiskvinnslukvótinn eykur samkeppnishæfni landvinnslu gagnvart sjóvinnslu og treystir stöðu hinna dreifðu byggða umhverfis landið. Fiskvinnslukvótinn er því nauðsynjamál sem æskilegt er að samstaða náist um.`` Ég trúi því ekki að hv. þm. Vilhjálmur Egilsson hafi skipt um skoðun frá því að hann skrifaði þessa grein, það er ekki svo langt síðan. Í dag standa einmitt fyrirtæki nákvæmlega frammi fyrir því sem nefnt er í greininni, t.d. Tálknfirðingar sem færðu yfir 700 tonn af sínum kvóta af togaranum yfir á lítinn bát sem engan veginn getur veitt þann kvóta. Samkvæmt þessum 15% og 50% reglum mundi hann því verða að afsala sér þeim kvóta, en þeir höfðu auðvitað hugsað sér vegna þess að það hefur legið fyrir frá því að skýrsla tvíhöfða nefndarinnar kom út að með breytingum á fiskveiðistjórnunarlögum yrði lagt til að fiskvinnslan fengi kvóta. Þó að þetta sé ekki akkúrat það frv. sem við erum að ræða þá tengist þetta bæði því að þetta er nefnt sem eitt af atriðunum til að koma í veg fyrir álitaefni um viðskipti með aflaheimildir og einnig vegna þess að segja má að öll þessi frumvörp tengist saman.. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar. Ég held að ég hafi komið á framfæri því sem ég vildi sagt hafa við 1. umr. um þetta mál, bæði spurningum og hugleiðingum um það hvernig þessi mál hafa farið fram í samkomulagi stjórnarflokkanna.

Virðulegi forseti. Það var rætt allítarlega við samningu þessa frv. hverjir ættu að geta leitað álits samstarfsnefndarinnar og einmitt í ljósi þess sem hv. þm. fjallaði um. Niðurstaðan varð sú að þetta gæti staðið eins og það væri, enda hlyti það að koma þannig út í starfi nefndarinnar að öll þau mál sem ættu erindi þarna inn vegna þess að þar væri verið að deila um fiskveiði í tengslum við viðskipti á aflaheimildum hlytu að koma þar inn á borð þrátt fyrir það að aðeins tilnefningaraðilarnir vísuðu málum til nefndarinnar. Ég hygg að það hafi aldrei verið í starfi sem þessi samtök hafa unnið að þau færu að mismuna mönnum með þessum hætti sem hún var að velta fyrir sér hvort gæti átt sér stað. Varðandi þær greinar sem hún nefndi um söfnun upplýsinga og birtingu þeirra þá á það fyrst og fremst við um almennar upplýsingar, um meðaltöl, dreifingartölur sundurliðaðar eftir landshlutum og sundurliðaðar eftir þeim viðskiptum sem eiga sér stað. Þar er því ekki um það að ræða að það sé verið að sundurliða upplýsingar á einstaklinga eða slíkt. Þegar talað er um útdrátt á niðurstöðum þá er fyrst og fremst verið að taka nafnlaus mál og lýsa tildrögum og hvernig hefur verið úrskurðað í slíkum málum og þetta er nauðsynlegt til þess að þeir sem við þetta eiga að búa hafi fordæmi fyrir því hvernig nefnd tekur á málum. Varðandi það að bannað sé að skýra frá þá á það fyrst og fremst við um einstök mál og hagi þeirra einstaklinga eða fyrirtækja sem hlut eiga. Ég get tekið undir að það væri æskilegt að samstaða næðist um fiskvinnslukvótann. Því miður varð svo ekki en ég tel að það mál sé geymt en ekki gleymt.

Virðulegi forseti. Það er ekki alveg nóg þó hugsunin á bak við 3. gr. sé sú að það eigi ekki að mismuna sjómönnum eða samtökum. Það stendur í 3. gr. að þau heildarsamtök sjómanna og útvegsmanna sem standa að tilnefningu samstarfsnefndarinnar skv. 1. gr. geta leitað álits nefndarinnar. Það stendur ekki að allir geti það þannig að það þyrfti þá að koma skýrar fram. Það hefur raunar oft verið rætt á hinu háa Alþingi að lagatexti sé ekki nægilega skýr og ég beini því til hv. þm. og nefndarinnar í heild að skoða það hvort ekki þurfi að kveða eitthvað skýrara á. Og kannski er þetta ekki svo fastbundið að ekki sé hægt að breyta því. En ég vil lýsa ánægju minni með það að hv. þm. skuli enn þá vera á þeirri skoðun að fiskvinnslan eigi að geta haft kvóta og ég vona svo sannarlega að hann haldi áfram að beita sér fyrir því því að ég verð að lýsa því yfir að það er svona aðeins í áttina að þeirri stefnu sem við kvennalistakonur höfum haldið fram, að það þyrfti að binda eitthvað af kvótanum í byggðarlögunum og helst sem mest af honum til þess að ekki væri sífellt verið að versla með aflaheimildir og selja þær í burtu með skipunum. Ég tel að það að fiskvinnslan hafi kvóta sé spor í rétta átt.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nál. og brtt. meiri hluta sjútvn. við frv. til laga um breytingar á lögum nr. 38/1990, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum. Nál. er á þskj. 1090 þar sem fram kemur að nefndin hafi fjallað afar ítarlega um frv. og rætt við fjölda manns sem getið er í álitinu. Ég hyggst ekki lesa alla þá nafnarunu upp en vísa til nál. sjálfs í þessu sambandi. Flestir þeir sem komu á fund nefndarinnar skiluðu einnig skriflegum greinargerðum um málið til nefndarinnar. Meiri hluti nefndarinnar gerir allnokkrar brtt. við frv. Þær eru í 10 liðum og mun ég gera grein fyrir þeim og fjalla um málið með hliðsjón af þeim. Fyrsta brtt. nefndarinnar fjallar um nokkrar breytingar á ákvæðum 2. gr. varðandi smábáta, þ.e. krókaleyfisbáta. Með leyfi forseta leggur nefndin til að fyrstu tvær efnismgr. orðist svo: ,,Bátar minni en 6 brl., sem stundað hafa veiðar með línu og handfærum með dagatakmörkunum, skv. 6. mgr. II. bráðabirgðaákvæðis laganna, skulu frá og með fiskveiðiárinu, er hefst 1. sept. 1994, sæta veiðitakmörkunum eins og kveðið er á um í 2.--6. mgr. þessarar greinar. Þessum bátum er einungis heimilt að stunda veiðar með línu og handfærum. Þó er sjútvrh. heimilt að veita þeim leyfi til að stunda veiðar á botndýrum með þeim veiðarfærum sem til þarf, svo sem plógum og gildrum, og til hrognkelsaveiða í net. Veiðar skulu bannaðar í desember og janúar sem og í sjö daga um páska og verslunarmannahelgi samkvæmt nánari ákvörðun ráðherra. Veiðar skulu enn fremur bannaðar aðra og fjórðu helgi hvers mánaðar auk föstudaga á undan hvorri helgi. Falli banndagar þessir saman við banndaga um páska eða verslunarmannahelgi flytjast þeir fram sem því nemur.`` Í öðru lagi að 6. efnismgr. orðist svo: ,,Viðbótarbanndögum skal bætt framan við banndaga á viðkomandi tímabili og skipt eins jafnt niður og unnt er.`` Þannig hljóðar þessi breyting og það sem hér er fyrst og fremst um að ræða er tvennt: Í fyrsta lagi er tekið fram að krókaleyfisbátum sé heimilt að stunda veiðar á botndýrum með þeim veiðarfærum sem til þarf, svo sem með plógum og gildrum og eins að stunda veiðar á hrognkelsum. Þetta hefur í reynd verið framkvæmt svona og krókaleyfisbátar hafa mátt stunda þessar veiðar en hér er lagt til að það verði afdráttarlaust tekið á því í löggjöfinni að þeim sé slíkt heimilt. Þá er í öðru lagi breytt banndagareglunni sem gildir um veiðar þessara báta. Það sem skiptir fyrst og fremst máli í sambandi við takmarkanir á veiðum krókaleyfisbáta er að það gildir sérstakt heildarþak í tonnafjölda á veiðum þessara báta. Ef bátarnir veiða umfram þetta ákveðna þak þá leiðréttist banndagafjöldinn frá ári til árs. Þannig skiptir í sjálfu sér ekki máli hvaða banndagaregla nákvæmlega er notuð heldur miklu meira máli að þak sé til staðar og fari veiðarnar umfram þakið þá er banndögunum fjölgað. Þetta skiptir fyrst og fremst máli og verður til þess að e.t.v. í fyrsta sinn eru veiðar þessara báta takmarkaðar með öruggum og ákveðnum hætti. Reglan sem hér er tekin upp er þjálli í sjálfu sér fyrir þá sem stunda þessar veiðar. Eins og frv. var upphaflega sett fram var miðað við að banndagarnir kæmu allir í lok hvers mánaðar, en nú hefur þessu verið breytt þannig að lagt er til að það séu teknar tvær helgar í hverjum mánuði, önnur og fjórða hver helgi, og það tímabil verði síðan lengt ef með þarf í því skyni að halda veiðunum undir því þaki sem um er að ræða. Ef það þarf að fjölga banndögunum vegna þess að bátarnir fara yfir markið þá er það gert með því að lengja viðkomandi helgar þannig að banndögunum fjölgi og veiðitíminn styttist eftir því sem þarf. Það má segja sem svo að veiðar smábátanna hafi verið afar umdeildar og ég get staðfest það að á fundum tvíhöfða nefndarinnar hringinn í kringum landið var tekist mjög á um veiðar smábátanna. Tvíhöfða nefndin lagði til á sínum tíma að smábátarnir færu allir í kvóta, krókaleyfisbátarnir líka, en um það náðist ekki samstaða. Tvíhöfða nefndin lagði þá til í ljósi þeirrar andstöðu sem tillögur hennar um að kvótasetja alla þessa báta höfðu fengið að það væri sett alveg fast og ákveðið þak og banndögum síðan fjölgað eða fækkað eftir því hvernig bátarnir veiddu þann afla sem þeim væri heimilt að veiða. Ég tel því að þeim markmiðum sem menn hafa sett sér með því að ná utan um veiðar þessara báta sé náð með þessum brtt. Það má hins vegar alltaf deila um það hvort þetta mark sé of hátt eða of lágt. Mörgum finnst það of lágt en síðan benda aðrir á að það sé of hátt og bitni á veiðum annarra sjómanna. Vissulega er það rétt og satt, en ég hygg að það verði aldrei til neitt endanlegt réttlæti í þessum efnum heldur verði fyrst og fremst að leita þarna leiða þar sem hægt er að sætta sem flest sjónarmið hvað þetta snertir. Í öðru lagi er lagt til að fyrri málsl. 2. efnismgr. falli brott úr 4. gr. frv. Það sem hér er um að ræða er það að fella niður skilyrði um það að tekjur þurfi að rýrna um meira en 10% milli hverra tveggja ára til að jöfnunaraðgerðir séu heimilar. Í 4. gr. frv. er verið að fjalla um að það hefur komið inn almenn heimild fyrir sjútvrh. til að ráðstafa um 12.000 þorskígildistonnum til þess að mæta áföllum sem eru fyrirsjáanleg vegna þess að afli hafi dregist saman í einhverri ákveðinni tegund. En í frumvarpsgreininni, eins og hún var sett fram, var gert ráð fyrir því að heildaraflinn þyrfti að minnka um meira en 10% eða tekjur þyrftu að minnka um meira en 10% milli hverra tveggja fiskveiðiára. Með því að fella niður þessa kröfu er miðað við að samdráttartími geti staðið lengur en einhver tvö ár og ef það kemur samfellt tímabil þar sem tekjur eru mjög lágar vegna samdráttar í veiði á einhverri tegund þá er heimilt að viðhalda þessum jöfnunaraðgerðum. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir því að yfirfærslurétturinn verði áfram 20% en ekki 10% eins og var miðað við í frv. Yfirfærslurétturinn þýðir að ef viðkomandi skip nær ekki kvóta sínum þá má flytja yfir allt að 20% til næsta árs og þetta hefur verið talið nauðsynlegt til þess að viðhalda sveigjanleika í kvótakerfinu og það hafa ekki verið uppi neinar óskir, hvorki af hálfu útvegsmanna né sjómanna, um það að breyta þessu fyrirkomulagi. Í fjórða lagi er gert ráð fyrir því að 7. gr. falli brott. Í 7. gr. frv. var lagt til að fiskvinnslukvótinn kæmi inn, þ.e. að heimilt yrði að framselja varanlegar aflahlutdeildir yfir á fiskvinnslustöðvar. Ég verð að segja það fyrir mig að þessi brtt. er mér afar sár. Ég sé virkilega eftir því að hafa þurft að leggja þetta til en það gerði ég alla vega í því skyni að ná sátt um þetta mál milli sjómanna og útvegsmanna. Ég hefði talið að þarna hefði verið stigið skref til aukinnar hagkvæmni í sjávarútvegi, skref sem hefði getað nýst fiskvinnslunni, nýst byggðarlögum sem eiga í erfiðleikum og einnig aukið samkeppnishæfni landvinnslu á móti sjóvinnslu, en eins og kunnugt er á sjóvinnslan kvóta sem fiskvinnslan í landi á ekki. En um þetta hefur ekki náðst samstaða við útvegsmenn eða sjómenn og því nær þetta mál ekki fram að ganga að þessu sinni og þarf að nást um það meiri sátt við þá aðila sem starfa í greininni til að það geti náð fram að ganga. En ég vil endurtaka það að það er mér ekki léttbært að flytja brtt. af þessu tagi og mæla fyrir henni hér. Í fimmta lagi er gerð tillaga til breytinga á 8. gr. frv. Tillagan er að greinin orðist sem hér segir, með leyfi forseta: ,,Á eftir 3. mgr. 12. gr. laganna koma tvær nýjar málsgreinar er orðast svo: Þegar meira en 15% af aflamarki því af einhverri tegund, sem úthlutað var til skips í upphafi fiskveiðiárs, hefur verið flutt frá skipinu til skipa í eigu annarra útgerða án þess að um jöfn skipti sé að ræða er óheimilt á sama fiskveiðiári að flytja aflamark af sömu tegund til skipsins. Á sama hátt er óheimilt að flytja aflamark frá skipi þegar meira en sem svarar 15% af upphaflegu aflamarki skipsins af viðkomandi tegund hefur verið flutt til skipsins af skipum í eigu annarra útgerða á fiskveiðiárinu án þess að um jöfn skipti sé að ræða. Fiskistofu er þó heimilt að veita undanþágu frá banni við flutningi aflamarks frá skipi ef alvarlegar bilanir verða þess valdandi að veiðiheimildir þess nýtast ekki. Aldrei er heimilt að flytja aflamark milli skipa leiði slíkur flutningur til þess að veiðiheimildir þess skips sem flutt er til verði bersýnilega umfram veiðigetu þess.`` Virðulegi forseti. Ástæða er til þess að fjalla nokkuð um þessa tillögu til breytinga á frv. Það sem hér er um að ræða eru tvær breytingar. Í fyrsta lagi er lagt til að þegar meira en 15% af aflamarki af einhverri tegund hefur verið flutt frá skipi þá megi ekki flytja sömu tegund aftur á viðkomandi skip. Þetta er sérstaklega hugsað til þess að girða fyrir þann möguleika að útgerðir geti byrjað á því að selja frá sér allt sitt aflamark í ákveðinni tegund og kaupa síðan aflamark af sömu tegund aftur á skipið með þátttöku sjómanna. Segja má að þetta sé lykilatriði til að girða fyrir þann möguleika. Enn fremur er girt fyrir það að ef búið er að flytja inn á skip sem samsvarar meira en 15% af ákveðinni tegund þá má ekki flytja frá því aftur. Þetta ákvæði kemur í rauninni í veg fyrir það að skip séu notuð sem svokallaðir kvótabankar nema í takmörkuðum mæli til að flytja kvóta inn á skipið og miðla svo kvótanum út af skipinu aftur. Hvort tveggja hefur verið gagnrýnt af hálfu sjómannasamtakanna og þessi tillaga kemur hér inn til að koma til móts við þeirra gagnrýni á frv. og á þá löggjöf sem gilt hefur um stjórn fiskveiða. Hér er að sjálfsögðu um það að ræða að verið er að takmarka framsal á aflaheimildum. Því er alls ekki að neita, það liggur að sjálfsögðu í hlutarins eðli. Spurningin sem við stöndum frammi fyrir að svara er hins vegar sú hvort þessi tillaga gangi of langt, hvort hún þrengi svo mikið heimildir manna til þess að stunda viðskipti með aflaheimildir að hún dragi stórkostlega úr hagkvæmni í sjávarútveginum. Ég vil segja fyrir mig að ég tel að þessi tillaga dragi vissulega úr ýtrustu möguleikum til hagkvæmra viðskipta með aflaheimildir í sjávarútvegi. Ég vil samt halda því fram að þrátt fyrir þessa breytingu sé í grundvallaratriðum enn þá til staðar heimild til hagkvæmra viðskipta með aflaheimildir, að í grundvallaratriðum hafi ekki verið hróflað við framsalskerfinu. Ég vil rökstyðja það með eftirfarandi hætti: Þar sem skip er að láta frá sér aflaheimildir sem það sjálft ætlar ekki að veiða er ekki verið að takmarka rétt til framsals. Þar sem skip er að fá til sín aflaheimildir sem það ætlar að veiða er ekki verið að takmarka framsal. Þannig að í öllum tilvikum þar sem menn eru að láta frá sér kvóta sem þeir ætla ekki að veiða eða fá til sín kvóta sem þeir ætla að veiða er ekki hreyft við neinu. Það sem hreyft er við er hins vegar ef menn ætla sér að vera mikið í því að kaupa og selja sömu tegundina, en það hefur einmitt hlotið mesta gagnrýni af hálfu sjómannasamtakanna. Menn þurfa að sjálfsögðu líka alltaf að spyrja sig ákveðinnar spurningar í sambandi við allar svona breytingar. Hún er þessi: Hvernig munu aðilar í sjávarútvegi, útgerðarmenn, bregðast við þegar hinar nýju leikreglur hafa verið settar? Við getum nefnilega ekki búist við því að útgerðarmenn hegði sér nákvæmlega eins eftir að búið er að breyta reglunum eins og þeir gera fyrir þær. Við erum jú að setja svona reglur til að girða fyrir ákveðna hegðun eða möguleika á ákveðinni hegðun eða ákveðnum viðskiptum og síðan þegar við erum búin að setja leikreglurnar þá eiga útgerðarmennirnir næsta leik. Og hverjir skyldu þeir leikir verða? Eitt af því sem hefur verið mest gagnrýnt af hálfu útgerðaraðila og er í sjálfu sér ekkert óskiljanlegt er t.d. að útgerðarmenn noti skip sem er í sjálfu sér haldið til veiða allt árið sem kvótabanka. Segjum að útgerð sé að gera út frystitogara sem haldið er til veiða utan landhelginnar, á karfa eða einhverju slíku, og sé að kaupa þorsk, segjum að hausti, sem sé geymdur á frystitogurunum þangað til fram í júní og þá sé það notað. Hvernig á að fara að í slíku tilfelli? Jú, þetta þýðir að í stað þess að nota skipið sem kvótabanka þá þarf útgerðarmaðurinn eða fiskvinnslan sem stendur kannski að baki slíkum frystitogara að gera samninga um að kaupa kvótann, sem hann ætlar síðan að framselja á annað skip seinna á árinu, þá þarf að gera samning um það að kvótinn sé ekki afhentur fyrr en þegar þarf að veiða hann. Þessi viðskipti munu fara yfir í slíkan farveg. Menn munu gera samninga um það að kaupa kvóta á einum tíma fiskveiðiársins sem ekki er afhentur fyrr en á öðrum tíma fiskveiðiársins þegar er þá ákveðið hvaða skip á að veiða hann. Þannig að menn sem eru að flytja veiðiheimildir með eðlilegum hætti á milli tveggja skipa, þar sem verið er að flytja kvóta af skipi sem ætlar ekki að veiða viðkomandi tegund yfir á skip sem ætlar sér að veiða viðkomandi tegund, þá er hægt að gera það með slíkum samningum og þeir munu örugglega finna sér eðlilegan farveg. Í annan stað hygg ég að viðskipti með varanlegar aflaheimildir muni verða líflegri þannig að menn færa þá varanlega til þær veiðiheimildir sem þeir telja að séu í samræmi við það veiðimynstur sem þeir ætla að hafa á viðkomandi skipum. Það er í sjálfu sér ekki óeðlileg þróun að ef menn sjá fram á það að eitthvert ákveðið skip sé í rauninni með ákveðið veiðimynstur, að safna smám saman á það varanlegum veiðiheimildum eða aflahlutdeildum sem samræmast því veiðimynstri. Eitt sem kemur til viðbótar inn í þessa mynd og ég hygg að menn muni reyna að huga meira að í framtíðinni er að menn geri samninga um vistun á varanlegum aflaheimildum á skipum sem eru ekki í þeirra eigu. Það er dæmi sem á t.d. við um Tálknafjörð þar sem hv. þm. Jóna Valgerður Kristjánsdóttir, 6. þm. Vestf., rakti hér í ræðu sinni fyrr í dag um samstarfsnefndina. Tálknfirðingar hafa í rauninni sett 700 tonna kvóta á 10 tonna bát sem þeir síðan láta Patreksfirðinga veiða fyrir sig. Þá snýst spurningin um það hvort Tálknfirðingar eigi einhverja möguleika til þess að vista varanlega þessar aflahlutdeildir á bátunum á Patreksfirði án þess að missa á þeim eignarhaldið. Það eru bátarnir á Patreksfirði sem hvort sem er eru að veiða þennan fisk og spurningin snýst þá í rauninni um eignarhaldið á skipunum. Ég hygg að það muni verða fundnar leiðir fyrir útgerðarmenn til þess að vista aflahlutdeildir með slíkum hætti á skipum sem eru ekki í þeirra eigu þannig að það geti staðist bæði gagnvart veðhöfum á skipunum, ráðstöfunarrétti og kröfugerð óskyldra aðila ef um slíkt verður að ræða. Kjarni málsins tel ég að sé sá að vissulega er verið að takmarka möguleika manna til viðskipta með aflamark. Vissulega er verið að því. En í grundvallaratriðum tel ég að það sem ég kalla eðlileg viðskipti með aflaheimildir, þar sem menn eru að leita hagkvæmni, þar sem menn eru að hætta við að veiða þær tegundir sem þeir geta ekki með einhverjum hætti veitt og flytja yfir á skip sem geta veitt viðkomandi tegundir, það verði áfram í lagi og menn geti hagrætt í grundvallaratriðum innan þessa kerfis. Það sem menn geta hins vegar ekki gert er að eftir þessar takmarkanir geta menn ekki selt frá sér kvóta til að láta sjómennina kaupa kvótann aftur á skipið og menn geta heldur ekki notað skip sem kvótabanka. Þetta er kjarni málsins. Og ég tel að þessir tveir möguleikar sem verið er að taka þarna út séu ekki stór þáttur í spurningunni um hagkvæmni viðskipta með aflaheimildir og séu ekki stór þáttur í því að það sé hagrætt. Varðandi 6. liðinn. Þar er lögð til sú breyting að í stað 25% kröfunnar um það að fiskiskip verði að veiða a.m.k. 25% af samanlögðu aflamarki sínu í þorskígildum talið tvö fiskveiðiár í röð, ef það nær því ekki þá falli aflahlutdeild niður, að þessi 25% krafa sé hækkuð upp í 50%. Þetta er gert til þess að hvetja til frekari úreldingar á fiskiskipum og ég hygg að það sé stefna sem alla vega langflestir sem ég hef heyrt ræða um þessi mál hafa viljað taka undir. Síðan er gerð ákveðin tillaga um frávik frá þessu. Ef skipum er haldið utan fiskveiðilögsögunnar þá lækkar þetta 50% viðmiðunarhlutfall um 5% fyrir hverja fulla 30 daga sem skipi er haldið til veiða utan fiskveiðilandhelgi Íslands. Þetta tel ég að sé nauðsynlegt til þess að það sé til staðar nægileg hvatning fyrir útgerðarmenn að senda skip sín til veiða utan lögsögunnar á tegundum sem ekki koma hér inn í okkar landhelgi og þetta hefur í rauninni sams konar áhrif og að minnka flotann. Í áttunda lagi er ákveðið 10 þús. kr. gjald sem fyrirhugað er til Fiskistofu á hverja tilkynningu um færslu á aflamarki. Ef búið er að flytja umfram tíu þá falli það niður og ég ætla ekki að fjalla mikið um það. Í síðasta lagi eru gerðar breytingar á gildistökuákvæði hins nýja kerfis varðandi krókaleyfisbátana þannig að það nýja kerfi tekur ekki gildi fyrr en 1. sept. nk. eða frá og með nýju fiksveiðiári og það er rökrétt í ljósi þess að í löggjöfinni um stjórn fiskveiða sem nú gildir frá því í maí 1990 var gert ráð fyrir því að núverandi fyrirkomulag þessara mála gilti út það fiskveiðiár sem hér um ræðir. Virðulegi forseti. Nú hef ég farið í gegnum þær brtt. sem meiri hluti nefndarinnar leggur til við frv. Ég verð að segja það að þessar brtt. byggjast á tilraunum til þess að ná sátt um allt þetta mál milli hagsmunaaðila í sjávarútvegi, milli sjómanna og útvegsmanna og ná sem víðtækastri sátt almennt í þjóðfélaginu um það stjórnkerfi sem við höfum viljað taka upp á stjórn fiskveiða. Ef við berum saman okkar stjórnkerfi við það sem gildir í öðrum löndum þá hygg ég að það dyljist engum að það stjórnkerfi sem við höfum tekið upp er líklega eitt það hagkvæmasta sem finnst. Og allar þær þjóðir sem eru að leita sér að stjórnkerfi eða breyta stjórnkerfi sínu í átt til aukinnar hagkvæmni líta á okkar stjórnkerfi sem fyrirmynd að slíkum breytingum. Þær breytingar sem við erum nú að gera á stjórnkerfi fiskveiða hér haggar á engan hátt því að okkar stjórnkerfi verður áfram þessi fyrirmynd. Það sem við erum að gera með þessum breytingum er að styrkja þetta stjórnkerfi, auka um það sátt meðal þeirra sem við það starfa þannig að það muni um fyrirsjáanlega framtíð nýtast okkur áfram og verða undirstaðan, grundvöllurinn undir þá hagkvæmni sem ríkir í íslenskum sjávarútvegi, þá hagkvæmni sem hefur gert Ísland að velferðarríki og í hópi tekjuhæstu þjóða í heimi.

Hæstv. forseti. Það var undarlegt að heyra ræðu hv. 5. þm. Norðurl. v., formanns tvíhöfða nefndar, sem var að koma úr einhverjum grátlegasta leiðangri sem nokkur maður hefur farið. Það mætti líkja honum við mann sem hefði lagt af stað í hvalveiðiferð og komið með tvo rauðmaga að landi. En hann er ánægður, hann segir að kerfið sé hagkvæmt. Hann lagði fram skýrslu í nafni tvíhöfða nefndar sem var tommu þykk og hvað var mikið í þeirri skýrslu um hagkvæmnina? Það voru nákvæmlega 5 eða 6 línur um hagkvæmnina og hver vegna? Vegna þess að það fundust ekki tölulegar upplýsingar sem voru boðlegar til að setja fram í vísindalegri skýrslu eins og þessi skýrsla átti að heita. Og það hefur ekki ennþá tekist að fá þessar tölur upp um alla þessa hagkvæmni í kerfinu sjálfu. Íslenskir sjómenn urðu þeir afkastamestu í heiminum áður en þetta kerfi varð til og það er öruggt að afköst íslenskra sjómanna hafa ekki aukist á undanförnum árum undir kvótakerfinu. Það kann að vera að eitthvað í nýrri tækni og annað hafi getað gefið eitthvað af sér, en afköst flotans hafa ekki bæst og hagkvæmniauking í sjálfri útgerðinni hefur orðið ákaflega grátlega lítil. Kvótakerfið hefur ekki sannað sig með neinum þeim hætti að menn hafi getað sett um það tölur á blöð. Og ég efast satt að segja ekki um að vilji hafi verið til þess að sanna það.

Virðulegi forseti. Ég kem harla kátur hingað eftir starf mitt í tvíhöfða nefndinni og ætla ekki að biðja hv. þm. Jóhann Ársælsson nokkurrar afsökunar á því starfi eða þeim niðurstöðum sem þar fengust eða því frv. sem hér er til umfjöllunar eða þeim brtt. sem hér eru til umfjöllunar.  Það sem máli skiptir varðandi hagkvæmnina og hv. þm. Jóhann Ársælsson kom inn á er þetta: Norðmenn veiða að meðaltali um þriðjungi verðmeiri afla heldur en við. Þeir nota hins vegar til þess þrisvar sinnum fleiri sjómenn heldur en við og ef maður kemur með sams konar samanburð fyrir önnur Evrópulönd þá er samanburðurinn enn þá hagstæðari fyrir okkur. Kvótakerfið hefur leitt til aukinnar hagkvæmni í útgerðinni, um það er ekki deilt. Menn báru þetta gjarnan saman á árunum eftir að kvótakerfið var tekið upp og það eru ótrúlegar tölur sem þar komu fram. Og ég hygg að því verði hvergi í móti mælt, hvorki hér á Íslandi né heldur erlendis þar sem fjallað er um stjórnkerfi fiskveiða, að það hefur ekki tekist að sýna fram á hagkvæmara kerfi heldur en það stjórnkerfi fiskveiða sem við búum við.

Hæstv. forseti. Ég verð að segja alveg eins og er að það þarf lítið til að gleðja hv. 5. þm. Norðurl. v. úr því að hann er kátur yfir þessum endalokum starfs síns í tvíhöfða nefndinni. Það er ekki mikill afraksturinn af því sem tillögurnar gengu út á. Ég ætlast ekki til þess að hann biðji mig afsökunar eða aðra á því sem hann gerði. Hann var að vinna samkvæmt sinni sannfæringu og ég efast ekkert um það, hreinskilinn maður og segir sína meiningu og það er ekkert nema gott um það allt að segja.  Norðmenn nota fleiri menn til að veiða fisk heldur en Íslendingar, sagði hann. Gerðu þeir það ekki áður en kvótakerfið var fundið upp á Íslandi? Ég held það. Og hann hélt því fram að það væri enn þá verri hagkvæmnin í veiðum annars staðar í Evrópu. Þetta segir nákvæmlega ekki neitt um það hvort við höfum verið að bæta okkur með því að taka kerfið upp. En þær tölur sem ég hef getað fengið í hendurnar og hef reyndar sagt frá áður hér í þinginu benda til þess að það hafi enginn árangur orðið. Við notum meira vélarafl, við notum meiri orku, meiri olíu og meiri tíma sjómanna til þess að veiða fisk í dag heldur en við gerðum áður en þetta kerfi kom á. Það eru þær einu tölur sem ég hef getað séð. Og þó svo að fullyrðingar um það að menn hafi verið að bera þessi kerfi saman við einhver önnur kerfi úti í heimi og niðurstaðan sé að íslenska kerfið sé svona óskaplega gott þá á það ekki að segja okkur neina sögu. Við þurfum að bera það saman við það sem við gerðum áður en þetta kerfi var fundið upp til þess að vita hvort við erum á réttri leið.

Virðulegi forseti. Ég hélt að hv. þm. Jóhann Ársælsson kynni meira í sögu íslenska sjávarútvegsins en svo að það hefði algerlega farið fram hjá honum að togurum fjölgaði mjög mikið á áttunda áratugnum, m.a. með því að það var gert sérstakt átak til þess að fjölga togurum og stækka skipastólinn langt umfram það sem afrakstursgeta fiskstofnanna leyfði. Man hv. þm. ekki eftir svörtu skýrslunni 1973 og þeim aðgerðum sem þurfti að grípa til til þess að minnka flotann? Þegar mál voru komin í algert óefni 1983 var ákveðið að taka upp þetta stjórnkerfi fiskveiða sem síðan hefur dugað okkur stórt séð í þessi ár og skilað okkur stórkostlegri hagkvæmni. Ég hygg að ef þessa kerfis hefði ekki notið við þá væri ástandið annað hér hjá okkur, bæði varðandi okkar lfskjör og eins hygg ég að það hefði verið enn þá meira ábyrgðarleysi ríkjandi í sambandi við veiðarnar í heild.

Hæstv. forseti. Það var óneitanlega nokkuð kyndugt að heyra frsm. meiri hlutans eyða þó nokkru af ræðutíma sínum í það áðan að útskýra fyrir mönnum hvernig væri hægt að komast fram hjá þeim takmörkunum sem hann átti engu að síður að vera að mæla fyrir og meiri hlutinn leggur til að gerðar séu varðandi til að mynda framsal veiðiheimilda. En hv. þm. Vilhjálmur Egilsson hughreysti menn með því að þetta yrði allt lagi því þeir á Tálknafirði og víðar mundu finna aðferðir til þess að komast fram hjá þessum þröskuldum sem þeir væru engu að síður að reisa fyrir þá, hv. þm. og hans stuðningsmenn. Margt er nokkuð skondið í þessu svo að ekki sé meira sagt. Nú háttar þannig til að það eru rétt um fjögur ár liðin síðan það starf átti að hefjast sem hér á nú að heita að sé að ljúka, þ.e. að endurskoða ákvæði laga um stjórn fiskveiða. En það var eins og kunnugt er hluti af samkomulagi um afgreiðslu málanna hér á Alþingi á vordögum 1990 að á næstu tveimur árum rúmum, þ.e. fyrir árslok 1992, skyldi fara fram heildarendurskoðun lagaákvæða um stjórn fiskveiða. Síðan var fyrir um það mælt með sérstökum hætti hvernig að því skyldi staðið. Auðvitað er það þannig að það er á engan hátt vansalaust hvernig þessu starfi er svo að ljúka og við hvaða aðstæður og þá er ég auðvitað alveg sérstaklega að vísa til þess að eftir allan þennan óratíma, hartnær fjögur ár, skuli það samt gerast að hin eiginlega efnisvinna málsins þarf að fara fram á nokkrum sólarhringum. Og af hveru er það nú? Það er vegna þess að þrátt fyrir tvíhöfða nefndina og allt starfið og allan tímann þá er það ekki fyrr en með hrossakaupum á síðustu sólarhringum að stjórnarflokkarnir ákveða hvernig þeir ætla að hafa þessi mál. Síðan er þinginu og sjútvn. í raun og veru ætlað að afgreiða þau mál á sáralitlum tíma. Það er alveg ljóst að til þess að vinna málin með fullnægjandi efnislegum hætti, þannig að sómi hefði verið að, hefði sjútvn. og Alþingi þurft einar þrjár vikur frá því að breytingartillögur stjórnarflokkanna komu fram til þess að ræða við aðila, til þess að afla gagna, láta gera útreikninga og fara rækilega í saumana á þessum hlutum. Það er t.d. alveg ljóst að hugmyndir manna um það hvaða áhrif verði af lögfestingu þessara breytinga eru enn á miklu getgátustigi. Það liggja fyrir mjög misjafnar og misvísandi tillögur manna um það hver áhrifin af þessu verði og það er eðlilegt vegna þess að menn hafa haft fáeina sólarhringa til að skoða þessi mál. Ég vil samt taka það fram að ég er ekki með því að lasta það starf sem síðan hefur verið unnið. Ég tel að sjútvn. hafi reynt eftir föngum að vinna þessi mál og þrátt fyrir allt hefur okkur tekist að kalla til viðtals allmarga af mikilvægum hagsmunaaðilum í málinu og draga að okkur gögn og ég vil þakka nefndarmönnum þar fyrir samstarfið í þessu starfi. En það er alveg ljóst og óhjákvæmilegt að láta það koma hér fram að til þessa hefði þurft miklu meiri tíma. Eins og ég segi og endurtek, 2--3 vikur hið minnsta. Það er mjög bagalegt þegar hlutirnir gerast með þessum hætti og í reynd er það þannig að þessi mikilvægustu málefni sjávarútvegsins hafa orðið verslunarvara í tvígang milli stjórnarflokkanna og innbyrðis í stjórnarflokkunum, nánast fyrir opnum tjöldum. Í fyrra skiptið var það fyrir ári síðan þegar hæstv. sjútvrh. og hæstv. utanrrh. gerðu með sér kaupskap mikinn og náðu samkomulagi um ýmislegt sem tengdist meðferð þessara mála, framlagningu Þróunarsjóðsins o.fl. Sumir vilja meina að þar hafi verið dýru verði keypt óbreytt fyrirkomulag við stjórnun fiskveiða þegar hæstv. sjútvrh. lét eftir Alþfl. upptöku vísis að auðlindaskatti frá og með miðju ári 1996 og skyndileg eftirgjöf varð gagnvart kröfum Íslendinga í viðræðum við Evrópubandalagið um tvíhliða samning um samstarf á sviði sjávarútvegsmála. Þessir hlutir eru auðvitað ekki í þeim farvegi sem þeir eiga að vera og það er næsta nöturlegt þegar það er beinlínis kynnt og viðurkennt fyrir opnum tjöldum að hluti af því að ná samkomulagi í stjórnarflokkunum og innbyrðis í öðrum stjórnarflokknum hafi verið útdeiling á óskyldum ákvörðunum þó að þær eigi að vísu að heita tengdar sjávarútvegi. Og það er að sjálfsögðu ekki þannig sem hlutirnir eiga að gerast að 7 þús. tonn af rækju sé orðin verslunarvara í tengslum við framtíðarstefnumörkun okkar á sviði stjórnunar fiskveiða eða lokun eða breytingu á togveiðihólfum í tilteknum landshlutum eða fyrir tilteknum landshlutum. En þannig birtist þetta því miður þingi og þjóð og er eins og ég segi, hæstv. forseti, ámælisvert. Í nefndaráliti okkar 1. minni hluta sjútvn. er í allítarlegu máli rakinn aðdragandinn að því lagaendurskoðunarstarfi sem hér á að heita að sé að fara fram og byrjað, eins og áður var reyndar nefnt, við afgreiðslu málanna á vori 1990. Ég fór reyndar lítillega yfir það í dag, hæstv. forseti, hvernig hæstv. ríkisstjórn hefur í raun og veru klúðrað þessu verkefni svo rækilega að það hlýtur að koma til með að standa á spjöldum sögunnar um ókomin ár hvílík þrautaganga og raunasaga málefni sjávarútvegsins og meðferð á þeim hlutum öllum hefur verið í tíð þessarar ríkisstjórnar og er þar af miklu að taka satt best að segja. Væri það svo að eina klúðrið í þessum málum væri vinnan að þessum frumvörpum eða lögum um stjórn fiskveiða þá væri það kannski sök sér og eru þar þó engin smámál á ferðinni. En staðreyndin er sú að nánast hvert einasta atriði sem upp hefur komið og einhverju umtalsverðu máli hefur skipt í sambandi við sjávarútveg á þessu kjörtímabili hefur orðið að vandræðamáli og klúðri í höndunum á hæstv. ríkisstjórn. Hver man ekki endaleysuna varðandi meðferðina á veiðiheimildum Hagræðingarsjóðs? Jafnvel einfaldur hlutur eins og sá að hrinda í framkvæmd löngu tekinni ákvörðun Alþingis Íslendinga um að kaupa björgunarþyrlu vefst mánuð eftir mánuð og ár eftir ár fyrir þessari hæstv. ríkisstjórn og reyndar er það orðið þannig að það er yfir höfuð vandfundið það mál sem þeim tekst ekki að vefja upp í hnút. Mennirnir komast ekki einu sinni lengur til útlanda án þess að það verði að stórpólitísku deilumáli, annaðhvort vegna þess að þeir gleyma að talast við um þau ferðalög eða vegna þess að þeir gera eitthvað í útlöndum án samráðs við samstarfsmenn sína í hæstv. ríkisstjórn. Þetta er auðvitað yfirgengilegt, hæstv. forseti. Ríkisstjórn sem er svona á sig komin, eins og þessi, samanber búvörudeilur, þyrlukaupamál, rifrildi um utanlandsferðir og þessi endemis ósköp hér í sambandi við sjávarútvegsmálin á að sjá sóma sinn í því að segja af sér og fara frá. Hún er óstarfhæf og það hefur aldrei orðið ljósara heldur en einmitt þessa vordaga hér í þinginu. Í raun og veru er ekki haldið utan um nokkurn skapaðan hlut. Það er komið fram á þá sólarhringa þegar Alþingi átti að vera að ljúka störfum og það örlar ekki á viðleitni af hálfu verkstjórnarmeirihlutans hér til þess að ná eitthvað utan um þessi mál og semja um einhver eðlileg þinglok. Það örlar ekki á viðleitni til þess og allt er þetta með hreinum hörmungum. Þessi hrossakaupaprangmarkaður sem einkennt hefur öll störf á þessu sviði er auðvitað neðan við allar hellur, hæstv. forseti. Nóg er nú samt sem íslenskur sjávarútvegur og íslensk sjómannastétt og öll þessi grein þarf að glíma við þó að svona sé ekki á málum hennar haldið, að nánast jafnt hið minnsta sem hið stærsta verði að endemis klúðri og vandræðagangi í höndunum á hæstv. ríkisstjórn. Reyndar hefur gengið svo langt á köflum að hæstv. sjútvrh. hefur beinlínis verið afmunstraður og þá hefur það gjarnan verið talið henta að kalla viðkomandi mál ekki sjávarútvegsmál heldur byggðamál og verið sérstök aðferð þegar hæstv. forsrh. eða þeir í púkki, hæstv. forsrh. og hæstv. utanrrh., hafa þurft að ná sér niðri á hæstv. sjútvrh. að þá hafa skyndilega ólíklegustu mál sjávarútvegsins verið orðin að byggðamálum og eru þá meðhöndluð sem slík og tekin úr höndum sjútvrh. Það var t.d. um tíma niðurstaðan með endaleysuna um veiðiheimildir Hagræðingarsjóðs. Eitt er alveg ljóst, hæstv. forseti, og það er að þessi vandræðagangur er auðvitað orðinn greininni mjög dýr, sjávarútveginum mjög dýr. Og ég leyfi mér að fullyrða að íslenskur sjávarútvegur hefur aldrei búið við annað eins harðræði af manna völdum eins og hann hefur gert á þessu kjörtímabili. Aldrei. Hvernig leið árið 1992 í málefnum íslensks sjávarútvegs? Það leið þannig á enda að ríkisstjórnin kom sér ekki saman um nokkurn skapaðan hlut sem sneri að málefnum sjávarútvegsins fyrir utan það eitt að á síðustu dögunum áður en þingið fór heim vorið 1992 mannaði hæstv. sjútvrh. sig upp í það, hvattur til þess af stjórnarandstöðunni, að flytja hér frv. um að tæma Verðjöfnunarsjóð sjávarútvegsins. Það var það eina sem ríkisstjórnin kom sér saman um í málefnum sjávarútvegsins það ár, að tæma upp, þurrka upp allan skyldusparnað greinarinnar og nota hann til að halda sjávarútveginum á floti það ár. Út af fyrir sig má segja að það var betra en ekki neitt, það var betra heldur en að láta hann stöðvast. En það var auðvitað dýrkeypt að ekkert var gert til að laga skilyrði greinarinnar allt það ár og hann varð að lifa á því að éta upp þennan skyldusparnað sinn. Og hefði nú verið betra að eiga til að mynda venjulegar inngreiðslur í Verðjöfnunarsjóði til að borga út eftir að afurðaverðið fór að falla, þegar það féll svo líka saman við minni veiðiheimildir á árinu 1993 og á þessu ári. Óþarfi er auðvitað að fara yfir það hér, það er mönnum í svo fersku minni, hvernig þessi vinnubrögð ríkisstjórnarinnar, klúðrið í þessum málum, kölluðu yfir greinina verkfallsátök í vetur og ollu þar stöðvun í allri greininni, að segja má, um margra vikna skeið. Sú deila var svo leyst eða öllu heldur ekki leyst heldur henni frestað með því gerræði að setja hér bráðabrigðalög á sjómenn nokkrum dögum áður en Alþingi átti að koma saman til starfa, jafnsmekklegt og það nú var. Nú eru málin í raun og veru í miklu verri hnút heldur en þau hefðu þurft að vera ef eðlilega hefði verið að þessu unnið. Og málflutningur hæstv. sjútvrh., eins og kom fram í dag --- og er nú í raun og veru alveg ótrúlegur dagur hjá hæstv. sjútvrh. því hann skaut svoleiðis á báða bóga að þeir fáu menn sem helst hafa tekið upp þykkjuna fyrir hann gerði hann umsvifalaust að óvinum sínum jafnharðan --- stór hluti af ræðu hæstv. sjútvrh. af einhverjum undarlegum ástæðum gekk út á það að ráðast á Framsfl.  En hann skaut í fleiri áttir, hæstv. sjútvrh. Hann gerði hér harla lítið úr málflutningi hinna svokölluðu athafnamanna sem hafa verið að senda frá sér athugasemdir og áhyggjur af ýmsu sem þeir telja að verði áhrif af þessum breytingum sem nú eru lagðar til. Nú er ég ekki að gera þeirra málflutning að mínum, síður en svo. Ég tel reyndar að þeir gangi býsna langt í mati sínu eða túlkun sinni á líklegum áhrifum af þessu. En það breytir engu um það að mér fundust þau ummæli sem höfð voru um þessa forustumenn margra mikilvægustu sjávarútvegsfyrirtækja vítt og breitt um landið ekki mjög skynsamleg. Nú, samskipti hæstv. sjútvrh. við sjómenn þekkja menn. Hæstv. sjútvrh. er enn að klifa á því að það hafi ekki verið hægt að ræða við sjómenn af því að þeir hafi sett einhverja úrslitakosti og skilyrði þegar þeir neyddust til að standa upp frá samráðsborði eftir margra mánaða og missira árangurslausa setu þar inni þar sem ekkert var hlustað á þeirra kröfur. Og þá ber hæstv. sjútvrh., sem ber ábyrgð á þessum málum, það á borð fyrir okkur að það sé frambærileg frammistaða af æðsta manni þessa málaflokks að tala ekki við samtök sjómanna í meira en hálft ár, heldur láta allt fljóta sofandi að feigðarósi og enda í verkfalli. Auðvitað er þetta enginn málflutningur. Auðvitað getur enginn ábyrgur stjórnmálamaður látið svona, talað svona, að það sé afsökun fyrir því þó að mál hafi lent í hnút og menn hafi orðið ósáttir og staðið upp frá einhverju fundarborði að menn þurfi ekki með einhverjum hætti að brjóta odd af oflæti sínu og laða fram möguleika til þess að menn geti sest niður á nýjan leik og farið að tala saman. Það leysist engin deila öðruvísi. Það er auðvitað hægt að skjóta þeim á frest með lagasetningu og bráðabirgðalögum ef svo vel vill til að þingið er ekki starfandi, eins og þessi ríkisstjórn hefur verið gjörn á að gera. En það læknar ekki meinið að beita slíku ofbeldi. Og hvernig er svo staðan núna? Hvernig horfir með afgreiðslu þessara mála núna? Er það mjög gæfulegt? Lítur út fyrir mikla samstöðu á þingi og í þjóðfélaginu um lendinguna í þessum málum? Er hér að verða til sú heildstæða sjávarútvegsstefna sem stendur svo fallega um í málefnasamningi ríkisstjórnarinnar? Er hér að verða til fiskvinnslustefna? Er hér að verða til fullvinnslustefna? Er hér að verða til einhver framtíðarsýn um þróun íslensks sjávarútvegs þegar komið er sem betur fer undir lok kjörtímabilsins og ríkisstjórnin ætti að vera að skila af sér uppskerunni í þessum málum, ef einhver væri? Nei, því er nú ekki aldeilis að heilsa, aldeilis ekki. Hér eru á ferðinni nokkrar uppálappanir eða plástrar, ef svo má að orði komast, á það kerfi sem sætt hefur mikilli gagnrýni og að mörgu leyti vaxandi á undanförnum missirum og það er síður en svo að það horfi til einhverrar meiri sáttar um þessi mál í þjóðfélaginu heldur en verið hefur. Auðvitað er það nánast orðin þjóðarógæfa á Íslandi hversu illa okkur hefur gengið að ná landi með sæmilega heildstæða stefnumörkun fyrir þennan undirstöðuatvinnuveg sem allir geta sæmilega sáttir við unað, útgerðarmenn, sjómenn, fiskvinnslufólk í landi, fiskvinnslan, byggðarlögin við sjávarsíðuna, sveitarfélögin og þjóðfélagið allt. En það er nú öðru nær. Í raun og veru er það að mínu mati fjær heldur en um langan aldur og líklega nokkru sinni að menn séu að ná landi hér með einhverja heildstæða stefnumörkun. Þannig er nú uppskeran eftir rétt tæpa, svo nemur einum eða tveimur sólarhringum, þriggja ára setu hæstv. ríkisstjórnar á stólunum. Ég held að það sé óhjákvæmilegt að draga það alveg sérstaklega fram hér að það er fólgin í þeirri niðurstöðu sem hér er verið að bera á borð fyrir okkur fullkomin og algjör uppgjöf gagnvart því verkefni sem ríkisstjórnin hafði sett sér og talað fagurlega um, að móta hér heildstæða stefnu sem tæki til allra meginþátta sjávarútvegsins, veiða, vinnslu og markaðsmála, eins og það er orðað ef ég man rétt, sem ég held að ég geri, í Viðeyjarkverinu og hvítu bókinni frá því um haustið 1991. Fyrsti minni hluti, sem ég og hv. þm. Jóhann Ársælsson skipum, leyfir sér að lýsa af þessum sökum og með þessum rökum sem hér hafa verið flutt, fullri ábyrgð á hendur ríkisstjórninni fyrir meðferð þessara mála. Þær umsagnir sem nefndinni, sjávarútvegsnefnd, hafa borist um þetta mál, bæði áður en breytingartillögurnar komu fram sem nú eru á dagskrá og eins eftir það, tala sínu skýra máli um það hversu víðs fjarri menn eru því að lenda hér einhverri heildstæðri stefnumörkun sem ánægja ríkir með. Og auðvitað er það átalið, sérstaklega af þeim hagsmunaaðilum sem hafa bundið vonir við það að til yrði með þessari endurskoðun einhvers konar heildarstefna sem tæki til vinnslunnar, til atvinnuöryggisins og þróunarinnar í greininni, að sjá þar nánast ekki neitt á blaði. Það eina sem segja mátti að fram kæmi í frumvörpum ríkisstjórnarinnar og gæti út af fyrir sig vísað til slíkrar áttar, og þó allt saman eftir því hvernig þar hefði til tekist og þróunin orðið, þ.e. heimild fiskvinnslustöðva til að eignast veiðiheimildir, er tekið út. Nú er það svo að það er í sjálfu sér ekkert sjálfgefið og einfalt mál að sjá fyrir um það hvernig það hefði þróast fyrir hönd vinnslunnar eða rekstursins í landi, en það var þó a.m.k. hægt að viðurkenna að í því gátu falist möguleikar sem hefðu hugsanlega getað þýtt ákveðna þróun og sterkari stöðu vinnslunnar í landi þegar frá leið. Og á það hefur til að mynda verið bent að í því sé ákveðið misræmi að vinnsla á sjó njóti í raun þess að geta átt veiðiheimildir en ekki hin sem í landi er, nema að sjálfsögðu í gegnum þau blönduðu fyrirtæki sem stunda hvort tveggja útgerð og fiskvinnslu, sem reyndar er stór hluti rekstrarins. En það breytir ekki hinu að réttarstaðan er þessi. En þessu er nú ekki að heilsa eins og kunnugt er. Í ljósi þess að í raun og veru hafa ekki skapast hér á Alþingi neinar aðstæður til þess að vinna að verkinu með þeim hætti, til að mynda að sjávarútvegsnefnd þingsins gæti lagt í það vinnu að reyna fyrir sitt leyti að móta einhverjar áherslur og ná samstöðu um hluti, þá er okkur í stjórnarandstöðunni auðvitað ekki boðnir aðrir kostir en þeir að taka með tiltölulega einföldum hætti á afgreiðslu þessara mála því við höfum haft fáeina sólarhringa til þess að bregðast við þeim kostum sem hrossakaup stjórnarflokkanna stilla okkur frammi fyrir, stilla þinginu og sjávarútvegsnefnd og a.m.k. stjórnarandstöðunni frammi fyrir. Og það er best að segja það alveg eins og það er, vegna þess að það er það sem liggur á borðinu, að í raun og veru hefur hér ekki verið boðið upp á neitt eiginlegt samstarf um að reyna að breyta þessum hlutum eða ná samkomulagi um málið. Það liggur fyrir að stjórnarflokkarnir hafa í sínum herbúðum með hrossakaupum komist að tiltekinni niðurstöðu sem hér á að ganga í gegnum þingið óbreytt og upp á annað er ekki boðið. Þannig liggur það. Auðvitað eru það ekki þau vinnubrögð sem skemmtilegt er að ástunda. Með því er ekki verið að segja að meiri hlutinn að sjálfsögðu ráði ekki út af fyrir sig sem slíkur niðurstöðu mála hér, en það eru ekki skemmtileg vinnubrögð þegar stórmál af þessu tagi, þar sem meira að segja í lögum er kveðið á um samráð við alla stjórnmálaflokka, eru unnin svona. Við í 1. minni hluta lýsum því í fyrsta lagi fullri ábyrgð á hendur ríkisstjórninni fyrir þessa stöðu og fyrir þessi vinnubrögð og leggjum svo að öðru leyti til eingöngu nokkrar grundvallarbreytingar sem undirstrika okkar áherslur gagnvart fáeinum mikilvægum atriðum þessa máls. Að öðru leyti munum við taka efnislega afstöðu til einstakra greina frv. og brtt. sem hér eru á ferðinni og afstaða okkar endurspeglast í því. Við munum að sjálfsögðu, þrátt fyrir að málið sé svona vaxið, styðja það sem við teljum til bóta í þessum breytingum eða frv. en eftir atvikum sitja hjá eða greiða atkvæði gegn öðru sem við teljum ekki ganga í rétta átt. Það má segja að það hefði verið nærtækt og að mörgu leyti rökréttast fyrir stjórnarandstöðuna við þær aðstæður sem henni er boðið upp á að vísa málinu frá sér og taka ekki þátt í afgreiðslu þess þegar svona er að hlutunum staðið. En eftir sem áður og þrátt fyrir þetta og þrátt fyrir mikla óánægju okkar með það hvernig stjórnin stendur að málum þá munum við eftir sem áður taka efnislega afstöðu til einstakra þátta málsins. Við höfum ekki heldur ástundað það að tefja fyrir því að ríkisstjórnin kæmi þessum málum fram úr því að það er orðin hennar niðurstaða og hennar vilji að keyra þetta í gegn með þessum hætti sem raun ber vitni. Hversu mikið gæfuskref það er svo á hinn bóginn verður að koma í ljós og vissulega hefur maður þar efasemdir um ýmislegt. Fyrsta brtt. okkar, sem flutt er á þskj. 1113, er við 1. gr. laganna um stjórn fiskveiða. Við teljum rétt í ljósi þeirrar þróunar sem orðið hefur í gegnum sívaxandi eignarréttarígildi veiðiheimildanna hjá handhöfum að undirstrika með enn skýrari hætti en áður hefur verið í lögunum sameign þjóðarinnar á auðlindum sjávarins. Ef farið er yfir það mál, vegna þess að það þarf stundum að rifja það upp fyrir Alþfl. sem heldur að hann hafi fundið upp hjólið í þessum efnum, þá var það 1983 sem Alþb. flutti fyrst brtt. við frv. til laga um stjórn fiskveiða, sem þá hét víst öðru nafni, gott ef ekki veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, að koma skyldi inn ákvæði um sameign íslensku þjóðarinnar á auðlindum sjávar. Og svo merkilegt sem það nú er og ótrúlegt í dag að segja það þá var það ákvæði fellt í atkvæðagreiðslu í báðum deildum þingsins þann vetur. Þá var nú skilningurinn ekki meiri en svo á þessum áherslum okkar alþýðubandalagsmanna. En við gáfumst ekki upp og endurfluttum þetta ákvæði þegar frumvörpin voru hér til afgreiðslu á næstu tveimur til þremur árum. Síðan uppgötvaði Alþfl. að þetta væri skynsamlegt mál, gekk í lið með okkur og það smáfjölgaði í hópnum þangað til að þessi ákvæði komust inn í lög einhvern tíma um miðbik níunda áratugarins og voru svo reyndar styrkt enn frekar með breyttu orðalagi þegar frumvörpin voru til afgreiðslu hér á vordögum 1990. En með því að gera þarna enn betur og það er verið að bæta inn í þá setningu sem um þetta fjallar í lögunum um stjórn fiskveiða eftirfarandi setningu: ,,Úthlutun veiðiheimilda samkvæmt lögum þessum myndar ekki eignarrétt, ígildi eignarréttar`` --- sem er nýtt --- ,,eða óafturkallanlegt forræði einstakra aðila yfir veiðiheimildum.`` --- Breytingin yrði þessi með ,,ígildi eignarréttar`` og með því viljum við auðvitað undirstrika það að hvorki eignarréttur í eiginlegum og stjórnarskrárvörðuðum skilningi, né ígildi hans í reynd, í praxís, né óafturkallanlegt forræði getur myndast hjá neinum einstökum aðila gagnvart þessari sameiginlegu auðlind þjóðarinnar. Og ég vænti þess að þessi brtt. okkar njóti skilnings og stuðnings, og ef menn ekki bera gæfu til að samþykkja þetta núna þá muni menn væntanlega gera það fljótlega eins og raunin varð á með okkar tillöguflutningi í þessum efnum á níunda áratugnum. Í öðru lagi leggjum við til að við 3. gr. laganna bætist ný málsgrein er orðist svo, með leyfi forseta: ,,Nú metur Fiskistofa það svo að áliðnu fiskveiðiári, veiðitímabili eða vertíð að ekki takist að veiða þann heildarafla tiltekinnar tegundar eða tegunda sem sjútvrh. hefur ákvarðað skv. 1. mgr. þessarar greinar þá skal ráðherra afnema aflamark þeirrar tegundar eða tegunda og gefa veiðar frjálsar á þeim tiltekið tímabil innan fiskveiðiársins eða til loka þess. Um slíkar ákvarðanir skal sjútvrh. hafa samráð við Hafrannsóknastofnun og þess gætt að afkomu viðkomandi stofna sé ekki stefnt í hættu. Ráðherra skal heimilt að afturkalla ákvörðun sína ef að mati Hafrannsóknastofnunar er útlit fyrir að veiðar verði meiri en að var stefnt með úthlutun aflamarks.`` Þessi brtt. gengur sem sagt út á það að í raun verði til visst millistig milli þess ástands sem ríkir í dag, að sumar tegundir eru bundnar kvóta en aðrar ekki. Það verði sem sagt möguleiki að gefa frjálsar veiðar á tegund sem lotið hefur takmörkunum aflamarks ef til að mynda sú er orðin niðurstaðan að ár eftir ár er sá stofn ekki fullnýttur, það er minna veitt af honum en Hafrannsóknastofnun telur að óhætt sé að gera og ef það er jafnframt ljóst að ástæðan er ekki sú að ekki sé af nógu að taka. Ef þessar forsendur eru báðar uppfylltar þá spyrja menn sig eðlilega að því: Til hvers þá að viðhalda ár eftir ár kvóta í slíkri tegund? Nærtækasta dæmið er úthafsrækja, en flest undanfarin ár hefur aflamark á úthafsrækju ekki náðst. Líklega núna þrjú ár í röð vantar nokkuð upp á að svo hafi verið. Og þá vaknar eðlilega sú spurning: Hvers vegna þá að burðast með kvótann? Og er ekki a.m.k. óhætt, þegar eftir lifa kannski fáeinir mánuðir fiskveiðiársins og það er ljóst að stofninn er ekki fullnýttur og gefur ekki af sér þær tekjur inn í þjóðarbúið sem hann gæti gert vegna þess að af einhverjum ástæðum er ekki sótt í hann af þeim krafti sem til þarf, að hvetja til slíkrar sóknar með því að gefa veiðarnar frjálsar? Auðvitað er það svo að kvóti á tegundina er hamlandi í sjálfu sér gagnvart sókn í hana þegar þannig háttar til vegna þess að skip sem ekki hafa veiðiheimildir í viðkomandi tegund taka síður ákvörðun um að hverfa til slíkra veiða þegar það er vitað fyrir fram að þau þurfa að byrja á því að kaupa sér veiðiréttinn, t.d. fyrir 12, 15 eða 18 kr. kílóið eins og á við um rækjuveiðina. Þetta yrði að sjálfsögðu að metast eftir aðstæðum og fara eftir því hvað skynsamlegt væri talið í hverju tilviki. Ég er t.d. þeirrar skoðunar af því að það hefur verið til umræðu að gera þetta og m.a. þingmál á ferð í þinginu sem hnígur í svipaða átt, gengur reyndar miklu lengra en hér er lagt til og nálgast málið með öðrum hætti, að það ætti að koma til skoðunar að fella niður, a.m.k. tímabundið, kvótann á úthafsrækju af því að sá kvóti hefur ekki náðst þrátt fyrir ágætt ástand stofnsins og nóga veiði. Með öðru orðum er ástæðan ekki sú að það hafi ekki veiðst vel af rækju hjá þeim sem hafa sótt í stofninn. En hluti af rækjukvótanum er hjá skipum sem alls ekkert hafa nýtt sér möguleika til rækjuveiða undanfarin ár og hafa alls ekki haft áhuga á því. Það eru til að mynda fjölmörg loðnuskip með rækjukvóta sem lítið eða ekkert hafa stundað þær veiðar. Ég er þess vegna þeirrar skoðunar að í því tilviki geti vel komið til greina að gefa kvótann frjálsan. Ég er hins vegar þeirrar skoðunar að það væri ekki rétt að gera t.d. gagnvart ýsu þó að kvótinn þar hafi ekki heldur náðst líklega tvö eða þrjú ár í röð. Og hvers vegna ekki? Vegna þess að það er af öðrum ástæðum. Það er vegna þess að ýsan hefur hreinlega ekki veiðst. Þar vantar ekki sóknina. Og þá náttúrlega spyr maður sig að því: Eru það ekki akkúrat vísbendingar um að ef eitthvað er þá sé kvótinn of mikill og það þurfi að hlífa stofninum meira? Og þá gefa menn að sjálfsögðu ekki lausan kvótann og sleppa óheftri sókn á þann stofn, akkúrat þveröfugt. Þess vegna er það að mínu mati þannig að það getur verið skynsamlegt að hafa þetta milliúrræði í kerfinu. Hvers vegna er það t.d. sjálfgefið að það sé kvóti á ufsa en ekki á steinbít? Má ekki eitthvað á milli vera að það sé bara annaðhvort eða? Sumar tegundir séu innan aflamarks og þá skuli þær bara vera það um aldur og ævi hvort sem þörf er á því að takmarka sóknina í þær eða ekki, en aðrar séu þarna fyrir utan og frjálsar? Ég held að þetta gæti til að mynda þróast þannig að ef það nú er, sem margt bendir til, að vegna skilyrða í sjónum og e.t.v. því miður vegna þess að það er minna afrán á rækjunni vegna minni bolfiskgengdar á miðin, að rækjustofninn sé jafnvel í bullandi uppgangi áfram og það sé að þróast í þá átt að e.t.v. megi taka enn meiri rækju án þess að ganga of nærri stofninum heldur en gert hefur verið, samanber nýlega ákvörðun um að sulla út 7 þús. tonnum í viðbót bara sisona. Ég ætla hæstv. sjútvrh. ekki það ábyrgðarleysi að gera slíkt nema einhver rök standi fyrir því að það sé óhætt. Og væri þá ekki hægt að hugsa sér það að í apríl, maí, júní, þegar ljóst væri orðið t.d. á þessu eða næsta fiskveiðiári að rækjukvótinn mundi alls ekki klárast að þá væri sóknin einfaldlega gefin frjáls? Segjum nú sem svo að þetta gæfist vel og menn mundu taka inn 45 þús. tonn og Hafrannsóknin mundi segja: Þetta er allt í lagi, stofninn þolir þetta. Svo gerist það sama næsta ár að í maí eru menn ekki búnir að veiða nema 32 þús. tonn og þá segir Hafrannsóknastofnun: Það er óhætt að taka 15 þús. tonn í viðbót. Við skulum aftur sleppa kvótanum lausum. --- Og menn gera þetta kannski tvö til þrjú ár og það gengur vel. Hvert haldið þið að yrði þá framhaldið? Menn mundu að lokum segja: Nú heyrðu, það þarf ekki kvóta á þessa tegund. Að óbreyttu þarf þess ekki og hún má vera frjáls eins og steinbíturinn og skráplúran og hvað það nú heitir. Ég held að menn verði að varast það að festast þannig í viðjar kerfisins að kerfið fari að lifa af sjálfu sér hvort sem menn eru meira sannfærðir eða minna sannfærðir um ágæti aflamarksfyrirkomulags í sjálfu sér, og er ræðumaður í þeim hópi sem aldrei hefur tekið neina trú á það kerfi. Það hefur aldrei orðið að einhverri leiðsögn í lífi mínu að það skuli endilega og alltaf vera aflamark og það sé örugglega eina fyrirkomulagið sem geti gengið í þessum efnum. Hér tala stundum menn nánast eins og heilagir menn, að þeir hafi tekið nýja trú. Gott ef ekki síðasti ræðumaður, hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, var svona nokkurn veginn í þessum trúaða hópi. Ég er ekki í þeim hópi. Ég hef frá upphafi séð bæði kost og löst á þessu kerfi og ég geri það enn þá. Það hefur marga góða eiginleika, það er rétt, en það hefur líka marga galla. Ég held að menn eigi að reyna þróa sig í burtu frá þessari kerfislægu nálgun og varast það að fara að líta þannig á þessi mál og lifa í þeim hugarheimi að kerfið sé farið að lifa af sjálfu sér. Því fyrir hvern er kerfið að lifa ef því er ár eftir ár viðhaldið á tegund sem reynslan hefur sýnt að er ekki þörf fyrir að takmarka sóknina í? Ég hef líka spurt mig sömu spurningar til að mynda um loðnuveiðarnar þó að það sé að vísu ljóst að framkvæmd kvótans gagnvart loðnuveiðunum hefur á margan hátt gengið betur heldur en í öðrum veiðum og líklega er það svo að menn hafi unað einna skást og verið hvað sáttastir við framkvæmdina þegar kemur að kvótanum í loðnu og síld og að nokkru leyti á sérveiðunum þar sem þetta hefur að mörgu leyti gengið allvel, til að mynda á innfjarðarækjunni. Ég held að það kerfi og það fyrirkomulag sem verið hefur á innfjarðarækju og hörpudiski hafi í heildina tekið gefist mjög vel enda er það nú svo merkilegt að það er einmitt eitt af því sem á að fara að eyðileggja núna með því að fella niður tengingu innfjarðarækjukvótans við löndunarstað, sem er að mínu mati hreint skemmdarverk gagnvart þó nokkrum byggðarlögum sem byggja á þeim réttindum, til dæmis Kópasker og Stykkishólmur, og er fullkomin ástæða til að ræða hér, hæstv. forseti, og væri þá skemmtilegra að hæstv. sjútvrh. héldist við í stólnum og í þingsalnum. Ég held að honum sé varla meiri vorkunn en til að mynda okkur nefndarmönnum í sjútvn. sem höfum lagt nótt við dag í bókstaflegri merkingu undanfarna sólarhringa til þess að vinna að þessum málum, eins og sjálfsagt má sjá og heyra á sumum okkar. Ég skýt því að í leiðinni af því það liggur vel við, stendur vel á spori eins og maðurinn sagði, að ég er algjörlega andvígur því sem sjútvrh. áformar að gera í sambandi við meðferð innfjarðarækjukvótans og reyndar hörpudisksveiðanna líka, að falla frá því að tengja þau réttindi við löndunarstað eins og gert hefur verið með innfjarðarækjuna og hörpudiskinn til að mynda. Ég veit ekki hvers þeir staðir eiga að gjalda sem hafa byggt sig upp við það fyrirkomulag. Það er oft sagt að það megi ekki raska högum manna með gerræðislegum og skyndilegum ákvörðunum í stjórnkerfinu og þess vegna þurfi það að vera til langs tíma og það eigi að vera festa í þessu og stefnumörkun. Ég bið þá um það líka gagnvart stöðum eins og Kópaskeri og Stykkishólmi sem hafa byggt sig upp, fjárfest og skipulagt sín mál á grundvelli þess að þeir héldu þessum réttindum. Hvers eiga þeir að gjalda? Hvaða réttlæti er í því að rífa þau réttindi af þeim núna með einni gerræðislegri ákvörðun hæstv. ráðherra í reglugerð? Ég óska eftir því að hæstv. sjútvrh. svari því hér við þessa umræðu hvað fyrir honum vakir með því og hvort hann er tilbúinn til að taka þau mál til endurskoðunar. Ég er til að mynda sannfærður um að þingmenn Norðurl. e. eru því fylgjandi, vonandi allir, a.m.k. sá sem hér talar, að það yrði gert vegna staðbundinna aðstæðna í okkar kjördæmi. Í brtt. á þskj. 1113, hæstv. forseti, er svo í þriðja lagi lagt til að við frv. bætist þrjú ný bráðabirgðaákvæði í stað þeirra sem meiri hlutinn reyndar leggur til að felld verði niður og eru þau svohljóðandi: Í fyrsta lagi bráðabirgðaákvæði I: ,,Bátum minni en 6 brl., sem hafa leyfi til veiða með aflamarki,`` --- þ.e. þeir smábátar sem völdu aflamark á sínum tíma --- ,,skal gefast kostur á að velja um að stunda veiðar með línu og handfærum. Skulu þeir sem þann kost velja sækja um slíkt leyfi til sjútvrn. fyrir 1. ágúst 1994. Skilyrði fyrir veitingu slíks leyfis er að aflahlutdeild viðkomandi báts sé ekki minni en hún var á árinu 1990. Aflahlutdeild þeirra báta, sem þannig bætast við í hóp þeirra báta sem stunda veiðar með línu og handfærum, skal bætast við hinn sameiginlega heildarafla hópsins.`` Þetta þýðir, hæstv. forseti, að við erum að leggja til að þeir smábátanna, báta undir 6 brl., sem völdu aflamarkið á sínum tíma og hafa síðan tekið á sig miklar skerðingar gefist nú kostur á að velja til baka enda gangi þeirra aflamark inn í pottinn. Hvers vegna er þetta lagt til? Jú, það er vegna þess að það er mikið réttlætismál að þessir bátar eigi þennan kost. Margir þeirra eru nú komnir í svo herfilega stöðu hafandi tekið á sig að fullu skerðingarnar undanfarið að möguleikar þeirra eru orðnir stórum minni en þeir væru ef þeir ættu kost á því að róa á krókaleyfisfyrirkomulagi. Það hlýtur að vera svo að það sé ósanngjarnt að mismuna innbyrðis þessum bátaflokkum. Og við í Alþb. erum fyrir okkar leyti tilbúnir til að styðja það að valið sé ekki í hina áttina, eins og lagt er reyndar til í breytingartillögum meiri hlutans, með öðrum orðum að það verði fallið frá því að leyfa mönnum að velja í hina áttina, að krókaleyfisbátar sem myndað hafa aflareynslu megi færast yfir á aflamark, eins og frv. gerir ráð fyrir, og mundum því styðja það fyrirkomulag að þetta yrði bara á þennan veginn. Landssamband smábátaeigenda er að mínu mati einnig tilbúið til að styðja það að þetta verði niðurstaðan og falla frá kröfum um að valið gangi í hina áttina. Og þá held ég að menn eigi að grípa það tækifæri vegna þess að þetta mun væntanlega þýða að langstærstur hluti þessa flota verður á einu og sama kerfinu. Því að mínu mati mundi talsverður hópur velja leiðina til baka og það er réttlætismál og sanngirnismál og einfaldar ef eitthvað er heldur stöðuna og veitir þá ekki af. Vegna þess að það er þannig að staða bátanna, smábátanna, bátanna á milli 6 og 10 tonn og næstu stærðarflokka þar fyrir ofan er kannski að öllu samanlögðu ljótasti hlutinn af því hvernig þessi mál hafa þróast. Það er ekki hægt að horfa fram hjá því að sá hópur sem farið hefur langverst út úr þessum skerðingum undanfarin ár og er í langverstri stöðu í dag eru minni bátar á aflamarki. Það eru bátar undir 6 tonnum sem völdu aflamarkið og eru núna kannski komnir niður í fáein tonn og algjörlega gjörsamlega ólífvænlega stöðu, miklu lakari en ef þeir mættu sækja á og sæta stjórnartakmörkunum. En það eru líka og ekkert síður bátar á milli 6 og 10 tonn og bátar sem eru 11 tonn eða 15 tonn eða 30 tonn og hafa sambærilega aflareynslu í þorski að langmestu leyti og hafa þar af leiðandi tekið á sig skerðingarnar með fullum þunga. Þegar kemur svo aftur upp í stærri stærðarflokkana, bátarnir orðnir 50--100 tonn eða þar yfir, þá vitum við að möguleikar þeirra aukast, möguleikar þeirra á því að sækja í aðrar tegundir, á dýpra vatn o.s.frv., möguleikar til úthafsrækjuveiða og annað þar fram eftir götunum. En sá hluti bátaflotans sem ekki hefur kvóta á einhverjum sérveiðum með bolfiskinum hefur ekki kvóta í innfjarðarækju eða humri eða öðru slíku heldur eingöngu bolfisk er að mínu mati í áberandi verstri stöðu. Það stingur gjörsamlega í augu að það skuli ekkert vera gert eða lagt til að gera til að lagfæra þeirra stöðu. Enda er stór hluti þessarar bátaútgerðar á útleið og það af henni sem tórir gerir það gjarnan fyrst og fremst út á það að geta frekar en ekki tekið þátt í að veiða að einhverju leyti veiðheimildir annarra og landa þeim á lægra verði til vinnslu. Hitt er svo annað mál og það skal fúslega viðurkennt að það er hægara sagt en gert og það er ekkert einfalt mál að finna formúlur til að lagfæra þessa stöðu. Auðvitað benda útgerðarmenn stærri skipa á það að allt sem gert sé til að lagfæra stöðu einhverra aðila eins og smábátanna sé á þeirra kostnað. En í allri sanngirni sagt þá er það þannig að möguleikar stærri skipanna eru allt aðrir til þess að bæta sér til að mynda að einhverju leyti upp skerðinguna í þorskveiðum með veiðum á öðrum tegundum. Trillur og bátar, minni bátar, fara ekki á Reykjaneshrygg til úthafskarfaveiða eða sækja djúprækju á Dohrn-banka eða annað því um líkt, það vitum við. En það geta stærri skipin gert og það rýmkar þeirra möguleika. Vissulega, hæstv. forseti, væri þess vegna ástæða til, og ég tek það skýrt fram að við teljum að það sé ástæða til að skoða fleira í þessum efnum, en við völdum þá leið að leggja hér til þessa einu brtt. af því að að okkar mati er hún svo nærtæk og sjálfsögð að ég hlýt að harma það alveg sérstaklega ef meiri hlutinn er ekki einu sinni tilbúinn til að skoða þetta atriði. Ég tel það mjög óskynsamlegt að menn skuli ekki nota tækifærið og reyna að ná þó aðeins meiri sáttum um þessi mál með því að gefa þennan kost. Við höfum tölur yfir það hversu margir gætu átt í hlut og það er ljóst að þetta er ekki neinn óskaplegur fjöldi því að það hefur fækkað mjög í þessum útgerðarhópi á undanförnum árum. Mjög margir bátar hafa horfið úr rekstri, selt frá sér veiðiheimildir en þeir sem þarna þrauka enn þá eru í mjög erfiðri stöðu. Staðreyndin er sú, það er a.m.k. mitt mat, mín tilfinning, að í þeim hópi séu einmitt margir þeirra manna sem hafa haft útgerð smábáta að ævistarfi og höfðu stundað þennan atvinnuveg um langan aldur áður en nokkurt kvótakerfi og krókaleyfi komu til sögunnar. Og manni svíður að mörgu leyti sárast fyrir þeirra hönd, kannski fullorðinna smábátasjómanna sem gert hafa út sína báta um árabil, höfðu þolanlegt aflamark í upphafi þegar þeir stóðu frammi fyrir valinu sem þeir töldu nægja nokkurn veginn sér til framfæris en hafa núna mátt sæta skerðingunum ár eftir ár að fullu og eru í gjörsamlega óþolandi stöðu. Í öðru lagi, hæstv. forseti, er lagt til að ákvæði til bráðabirgða II hljóði svo: ,,Engum nýjum eða nýkeyptum skipum má veita leyfi til fullvinnslu sjávarafla innan íslenskrar efnahagslögsögu, sbr. lög nr. 54/1992,`` --- sem eru lög um fullvinnslu sjávarafla --- ,,frá gildistöku laga þessara og til sama tíma að ári liðnu nema þinglýstir samningar um kaup eða smíði hafi legið fyrir við gildistöku þessara laga.`` Við leggjum það sem sagt til með þessari brtt. að það verði sett á frysting í eitt ár á meðan þessir hlutir eru að róast niður á nýjan leik eftir þessar breytingar og ekki verði veitt frekari leyfi um eins árs skeið til að bæta nýjum fullvinnsluskipum við íslenska flotann. Það óttast margir jafnvel enn eina holskeflu í þeim efnum í kjölfar þessara breytinga. Sumir hafa stór orð uppi um að þetta muni ýta mönnum í stórum stíl yfir í rekstur fullvinnsluskipa. Nú skal ég ekki leggja dóm á það hversu vel ígrundaðar eða rökstuddar slíkar fullyrðingar eru. Ég er í sjálfu sér ekki í þeim hópi sem sé beinlínis efni til stórfelldra breytinga endilega strax umfram það sem rekstraraðstæður og fyrirliggjandi aðstæður hafa í sjálfu sér kallað á. En eftir sem áður er það mikið áhyggjuefni hversu hratt vinnslan hefur verið að færast út á sjó undanfarin missiri í meiri grófvinnslu á hráefninu sem hefur leitt til minni verðmætasköpunar í heild fyrir þjóðarbúið að flestra dómi þó að afkoman hjá viðkomandi útgerðum geti að sjálfsögðu verið ágæt eftir atvikum. Út frá þeim forsendum sem við stöndum frammi fyrir gagnvart atvinnumálum og öðru slíku þá er það tvímælalaust óhagstætt að slík þróun eða holskefla ríði yfir. Við teljum að með því að skapa svona vissa ró um þessi mál í eitt ár á meðan hlutirnir eru að skýrast þá sé a.m.k. þeirri hættu afstýrt að nú verði enn ein kollsteypan og menn rjúki upp til handa og fóta, e.t.v. að einhverju leyti í vissum hugaræsingi þeirrar umræðu sem nú hefur stormað um þjóðfélagið og sjávarútveginn á síðustu sólarhringum, og fari að taka miklar ákvarðanir um að færa vinnsluna í enn stærri stíl á haf út. Nú er það svo og hefur lengi verið að rekstur vinnsluskipa og frystiskipa á fullan rétt á sér og á að vera hluti af þróun íslensks sjávarútvegs, en ég segi aðeins hluti. Og sú ógæfa má ekki henda okkur að fara að veðja eingöngu á þann þátt. Við eigum að varðveita og viðhalda fjölbreytninni í íslenskum sjávarútvegi. Reynslan hefur sýnt okkur aftur og aftur og aftur að það er fjölbreytnin, það er aðlögunarhæfnin og sveigjanleikinn sem er einhver verðmætasta eignin sem til er í íslenskum sjávarútvegi. Það eru möguleikar greinarinnar aftur og aftur og aftur til þess að bregðast við breyttum aðstæðum og aðlaga sig hratt að breytingum, hvort heldur er í sambandi við aflabrögð, verðlag eða annað því um líkt. Og hvers vegna hefur sjávarútvegurinn getað gert það? Það er vegna þess að hann er fjölbreyttur, hann er fjölþættur. Og hann hefur átt yfir að ráða fjölbreytilegum skipakosti og vinnslumöguleikum. Haldi sú þróun áfram á fullri ferð, sem verið hefur í gangi, um stóraukinn flutning og áframhaldandi aukinn flutning vinnslunnar út á haf þá er það ekki þróun í átt til meiri fjölbreytni í íslenskum sjávarútvegi heldur akkúrat öfugt. Það væri þróun til aukinnar einhæfni og það væri afturför að mínu mati. Rekstur stórra og öflugra frystiskipa og vinnsluskipa, sérstaklega í því skyni að sækja á fjarlægari mið og dýpra vatn er æskilegur og nauðsynlegur hluti af þróuninni og rekstrinum í íslenska sjávarútveginum en á aðeins að vera hluti hans. Og það eru stórfelldar hættur fólgnar í því að sú þróun gangi of langt og of hratt fyrir sig. Slíku viljum við spyrna gegn, m.a. með þessari tillögu. Í þriðja og síðasta lagi leggjum við svo til, hæstv. forseti, á þskj. 1113, í c-lið 3. tölul. brtt. að svofellt ákvæði til bráðabirgða III bætist við frv.: ,,Ráðherra skal með útgáfu reglugerðar heimila löndun á fiski utan kvóta og ákveða verð sem fyrir hann skal greiða. Skal við það miðað að útgerðir geti ekki hagnast á að gera sérstaklega út á slíkar veiðar en skaðist þó ekki á því að koma með aflann að landi. Fiskur, sem landað er samkvæmt þessari heimild, skal seldur hæstbjóðanda og mismunur þess verðs sem útgerðin fær til sín og þess verðs sem fæst fyrir fiskinn skal renna í Þyrlukaupasjóð Landhelgisgæslunnar. Verði það upplýst að afla sé fleygt fyrir borð skal útgerð viðkomandi skips sæta refsingu, sbr. ákvæði 19. gr., en missi veiðiheimilda ef um ítrekað brot er að ræða.`` Í þessu ákvæði felst það, hæstv. forseti, að opnuð er leið fyrir menn til þess að koma með meðafla eða annan afla að landi sem þeir eiga ekki kvóta fyrir eða er utan kvóta án þess að þeim sé refsað fyrir það og nema síður sé. Þeir fái vissa þóknun sem svona gangi langleiðina til þess að duga til að bæta þeim beinan útlagðan kostnað sem því fylgir að hantéra aflann og koma með hann að landi en það endurgjald sé hins vegar það lágt að það borgi sig augljóslega ekki fyrir viðkomandi aðila að gera út með þeim hætti. Samhliða þessu verði svo tekið upp pósitíft ákvæði sem banni það að fiski sé fleygt í sjóinn. Nú má segja að það sé kannski óbeint fyrir í lögum af því mönnum ber að koma með afla að landi og beint má reyndar segja. En hér er það sett fram í samhengi við þetta fyrirkomulag og tengt við refsiákvæði laganna þannig að ekkert fari á milli mála að um refsivert athæfi sé að ræða. Ég ætla að taka nærtækt dæmi sem ég þekki ágætlega af slóðum sem mér eru vel kunnar. Það er til að mynda meðafli sem gjarnan slæðist í net grásleppusjómanna. Algengur fiskur á grásleppuslóð er ufsi sem grunur leikur á að éti stundum grásleppuna eða sé að þvælast eitthvað í henni og snudda með henni og lendi þar af leiðandi af og til í netin. Ég þekki vel þess dæmi að grásleppusjómenn eru að vitja um net sín hlið við hlið á sömu slóð og dag eftir dag komi einn með hálft tonn af ufsa að landi en bátur sem liggur með net á sömu slóðum komi ekki með eitt einasta kíló sömu daga, dag eftir dag, viku eftir viku. Og hvers vegna er það? Það er þá vegna þess að annar báturinn á ufsakvóta en ekki hinn. Auðvitað verður að ræða um þessa hluti bara eins og þeir eru. Og þá er það þannig, því miður, að menn kannski eru ekki að standa í því að hafa fyrir því að kaupa sér ufsakvóta til þess að geta komið með hann að landi og leggja á sig það mas að hirða þennan fisk, sem er nú ekki borgað mjög hátt verð fyrir, þannig að hann fer í hafið. Þetta er svona. Og menn þekkja og vita um dæmi vítt og breitt um landið þar sem meðafla er hent o.s.frv. Það þýðir ekkert annað en tala um þessa hluti eins og þeir eru. Af þessu er gífurlegur óþrifnaður og þessu þarf að útrýma. Ég er alveg sannfærður um og það er okkar skoðun að fyrirkomulag af þessu tagi mundi vera mjög beitt vopn í þeim efnum. Í fyrsta lagi vegna þess að menn fengju greidda lágmarksþóknun fyrir það. Þeir skaðast þá ekki beinlínis á því að leggja þá vinnu á sig að hirða aflann. Í öðru lagi vegna þess að mismunurinn sem fengist fyrir það að fiskurinn væri seldur hæstbjóðanda og þess verðs sem væri hins vegar greitt til þess sem kemur með aflann að landi rynni til þarfra málefna í þágu sjómanna, til að mynda í þyrlukaupasjóðinn, eins og lagt er til og veitir víst ekki af að ýta við mönnum í þeim efnum. Þegar það væri svo í þriðja lagi tengt beint við að það væri refsivert athæfi að henda fiski í sjóinn og menn skyldu sæta sektum eða missi veiðiheimilda ef út af væri brugðið ítrekað þá held ég að til samans væri þarna komin býsna beitt aðgerð til þess að bæta ástandið í þessum efnum. Og ég segi alveg eins og er að ég á eftir að sjá framan í þá íslensku sjómenn sem vitandi af því að með því að henda tonni af ufsa í hafið væru þeir að ræna þyrlukaupasjóð 30 þúsund krónum, að þeir mundu gera það. Ég spái því að hugur þeirra standi til hins gagnstæða og auðvitað svíður öllum hugsandi mönnum það sem gerist á miðunum og við vitum af. Dæmið gæti litið þannig út að fyrir tonn af ufsa sem kæmi í net grásleppusjómanns á tveimur dögum, hálft tonn í hvort skipti, fengi hann segjum 10 þúsund krónur í þóknun fyrir að hirða þetta að landi. Síðan væri kannski annar kostnaður við að koma aflanum á markað eða leita tilboða í hann og selja hann 2 þúsund krónur og síðan fengjust á markaðnum 42 þúsund krónur. Þá drægjust tólf þúsund frá og eftir standa 30 og þau færu í þyrlukaupasjóðinn. Ætli það gæti ekki líka gerst að bátar sem eru t.d. á ýsuveiðum og eiga engan þorskkvóta lengur og landa viku eftir viku 20--50 tonnum af ýsu en engu einasta kílói af þorski færu af og til að koma með svolítið af þorski með? Er það ekki hugsanlegt ef svona fyrirkomulag væri tekið upp? Ég held að í öllu falli sé fullkomlega tilefni til og ástæða til að ræða um þessi mál og að mínu mati er það dapurlegt og mikil uppgjöf að í tillögum meiri hlutans og frv. eins og það liggur fyrir eru menn að loka alveg gjörsamlega augunum fyrir því sem á sér stað í þessum efnum og allir vita af og mikið er talað um og sennilega aldrei meira heldur en einmitt nú.

Það eru engar mælingar á því.

Ég þarf engar mælingar, hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, enda er ekki hægt að mæla þetta. Ef þú mættir vera að því að vera hérna í salnum smástund þá er hægt að ræða þetta við þig. Hvernig í ósköpunum á að mæla það sem ekki er hægt að mæla eða vigta? Er það ekki dálítið snúið? Eða ætlar hæstv. sjútvrh. að manna hvern einasta kopp með eftirlitsmanni sem vigtar allt áður en það fer út um lúgurnar? Er það ekki þannig að það sé í öllu falli hægt að leiða að því mjög sterkar líkur að þegar ástandið í kvótamálunum er eins og það er núna þegar þorskurinn hefur dregist saman og menn eru að flýja hann unnvörpum á miðunum hringinn í kringum landið, baksast við að reyna að komast í ýsu, karfa, ufsa, grálúðu eða annað því um líkt og margir eru farnir að stunda sjó mánuðum saman án þess að eiga eitt einasta kíló af þorskkvóta --- og reyndar er þorskkvóti nánast ófáanlegur, hann fæst ekki frekar en glóandi gull og eru menn þó að bjóða fyrir hann upp í 72--75 kr. á kíló að mér er sagt núna --- sé viss hætta á því að hjá bátum sem eru við veiðar vítt og breitt um landið án þess að hafa þorskkvóta eigi sér stað óskemmtilegir hlutir í þessu sambandi? Ég óttast það. Ég hef ekki heyrt hvernig hæstv. sjútvrh. eða meiri hlutinn hugsar sér að reyna að taka á þessum málum á einn eða neinn hátt. Ég tel að með því ákvæði sem við þingmenn Alþb. erum að leggja til sé a.m.k. bent á leið og útfærð leið sem er sú langskásta og líklegasta til árangurs sem ég hef séð enn á prenti í þessum efnum. Vissulega hafa verið ýmsar fleiri hugmyndir og í frv. sem hér var lagt fram og flutt af ekki færri en 16 þingmönnum, og munar nú um minna, þar af 11 eða 12 stjórnarsinnum, er verið að hreyfa við sama máli þannig að ég veit að það er ekki þannig að stjórnarliðar viti ekki af þessu vandamáli eða hvað? A.m.k. þeir 12 sem fluttu frv. En var ekki hugmyndin þar sú að menn mættu koma með allt að 15% meðafla þó þeir hefðu ekki kvóta fyrir því? Einhvern veginn þannig minnir mig að það hafi verið. Og það er miklu groddalegri leið en í sjálfu sér er verið að leggja til hér. Ég hvet því til þess, hæstv. forseti, og vona að menn fáist til að skoða þessar hugmyndir í alvöru. Ég ætla svo að lokum að gera að umtalsefni fáein atriði í brtt. meiri hlutans og frv. eins og það liggur fyrir og ræða lítillega sérstaklega ein tvö, þrjú atriði og er ég þá að tala um brtt. á þskj. 1091 fluttar af meiri hluta sjútvn. Ég vil fyrst segja um þá tilhögun sem þar er lögð til í 1. tölulið um smábátana að ég tel þá útfærslu málsins nokkuð gallaða. Ég held að það sé mjög ólánlegt að lenda í því að búa í reynd til ákveðinn samkeppniskvóta innan þessara tímabila sem þarna eru upp sett. Mér er auðvitað ljóst að engin ein leið er einföld eða auðrötuð en ég óttast pínulítið það fyrirkomulag sem þarna er verið að setja upp. Og ég hefði sjálfur talið að langskynsamlegasta fyrirkomulagið í þessu væri það að setja þak á hvern og einn bát sem e.t.v. mætti vera eitthvað breytilegt og taka mið af stærð bátsins og láta síðan menn hafa tiltekinn fjölda sóknardaga sem meira svigrúm væri fyrir hendi til að velja en nú er og láta það síðan nokkuð ráðast af sókninni sem yrði breytileg milli ára hver útkoman og heildarveiðin yrði hjá þessum flota. Ég tel það vitleysu að láta krókaleyfisbáta ef því er að skipta hala inn á sig jafnvel 150--200 tonn. Það eru dæmi um krókaleyfisbáta sem nánast er róið á á vöktum, sótt af fullri hörku allt árið og við sjáum aflatölur upp á 100, 150, 200 tonn. Það er engin ástæða til þess að mínu mati að smábátur sem fékk leyfi til krókaveiða á sínum tíma geti farið svona langt upp í afla á sama tíma og sambærilegir bátar sem völdu aflamark eru að lepja dauðann úr skel og finnst varla nokkurt einasta dæmi orðið um bát sem hefur meira en fáeina tugi tonna í aflamark. Ég tel það vitleysu að menn skuli ekki hafa mannað sig upp í að setja þak. Og það er alveg borðleggjandi að staða krókaleyfisbáta sem mættu sækja segjum 50--80 tonn er orðin prýðilega lífvænleg og ágæt borið saman við allan þorrann af minni bátum á aflamarki. Ég býð upp á að ræða slíka hluti. Ef menn með því yrðu nú ásáttir um að þeir væru að takmarka talsvert líklegan heildarafla þessa hóps væri þá ekki á móti hægt að hafa sóknarreglurnar aftur rýmri? Ég held það. Staðreyndin er líka sú að það er mjög óréttlátt að hafa eina reglu fyrir þessa báta hringinn í kringum landið. Aðstæður smábátanna fyrir norðan og austan eru allt aðrar heldur en fyrir sunnan og vestan. Og staðreyndin er sú að útgerðarmenn smábáta fyrir sunnan og vestan vilja sjálfir breytt fyrirkomulag og velja aðra hluti heldur en smábátarnir annars staðar. Forsvarsmenn þeirra hafa m.a. komið því á framfæri við sjútvn. að þeir óski eftir því að fá að velja það sjálfir hvort þeir taka á sig tveggja mánaða stopp í desember og janúar eða yfir sumarmánuðina. Rök þeirra eru þau að á línuveiðum yfir vetrarmánuðina geti þeir náð ágætis árangri, t.d. við ýsuveiðar. Og þeir mundu þá alveg eins vilja leggja sínum bátum á sumrin og þá á auðvitað að leyfa mönnunum það. Það er borðleggjandi og augljóslega hagkvæmt að haga því þannig og það tryggir sókn í aðra stofna. Hvers vegna er þetta ekki gert? Af hverju er ekki tilboði af þessu tagi tekið? Hvers vegna í ósköpunum eru menn svo heillum horfnir í þessu að þeir ansi ekki einu sinni óskum um slíkar skynsamlegar lagfæringar sem menn biðja um sjálfir? Ég bið um rök.  Ég vil svo nefna næst 3. tölul. brtt. meiri hlutans til þess að taka undir hann. Ég held að það sé skynsamlegt að falla frá því að lækka geymsluheimildirnar milli ára úr 20 í 10% eins og áður var áformað. Ég held í öllu falli að það hafi verið óskynsamlegt að gera þetta í einu stökki þannig að menn þyrftu þá að veiða 110% af afla sínum á einu ári til þess að fara ekki illa út úr því. Það hefði e.t.v. komið frekar til álita að taka þetta í tveimur skrefum, niður í 15% fyrst og svo í 10 en að mörgu leyti held ég að það standi full efni til að hafa þessa heimild u.þ.b. þetta rúma, a.m.k. gagnvart langlífari tegundum. Um 5. tölul. þar sem er hin svonefnda og fræga 15% regla, vil ég segja þetta, hæstv. forseti, þó að ég hafi verið og sé stuðningsmaður þess að setja reglur um framsal og ég sé ekki feiminn við að í þeim reglum felist að einhverju leyti takmarkanir. Það hefur lengi verið skoðun okkar alþýðubandalagsmanna að að sjálfsögðu gætu menn sett um þetta reglur til þess að reyna að ná meiri sátt um framkvæmd stefnunnar á meðan menn þá búa við þetta fyrirkomulag aflamarks með framsali og það verður að vera þarna einhver hreyfanleiki, það er öllum ljóst, og með einum eða öðrum hætti þarf að koma honum fyrir. Sumir eru trúaðir á og heilaglega trúaðir á að það eina rétta í því sé frjálst framsal. Aðrir telja og benda á að fleiri hreyfanleikamöguleikar séu svo sem inni í myndinni en þeir. Þess vegna erum við jákvæðir gagnvart þeirri reglu, sem annars staðar kemur að um 50% nýtingarkröfu á hvert skip á sínum veiðiheimildum, en ég held að það orki mjög tvímælis að setja 15% regluna með þessum hætti sem þarna er gert. Í öllu falli segi ég: Hún á a.m.k. ekki að eiga við um loðnu- og síldveiðar. Þar á hún a.m.k. ekki að eiga við. Ég held að það sé ákaflega misráðið að láta hana taka til þeirra veiða eins og þær hafa þróast undanfarin ár. Mér er satt best að segja með öllu óskiljanlegt hvernig hæstv. sjútvrh. sér fyrir sér t.d. að síldveiðarnar gangi ef þessi regla verður svona fram sett. Ég held að það sé mjög kantað. Staðreyndin er náttúrlega sú að stór hluti síldarkvótans hefur undanfarin ár skipt um hendur af veiðitæknilegum ástæðum, ekki síst vegna þess að síldin hefur einfaldlega ekki náðst á minni báta. Hún hefur dýpkað þannig á sér að það eru fyrst og fremst stóru nótaskipin sem hafa getað náð henni. Og sum þeirra, skip eins og Húnaröst og Þórshamar, hafa í raun og veru haldið uppi síldarvinnslunni í heilum byggðarlögum og tryggt það, að því marki sem það hefur þó tekist að standa við sölusamninga á síld til manneldis, með því að veiða margfalda, margfalda síldarkvóta, veiða kannski upp í tíu kvóta. Og hvaða vit er þá í því að láta þetta gilda á þessu sviði a.m.k.? Ég tel að í sjálfu sér gegni talsvert öðru máli gagnvart bolfiskveiðunum og sérstaklega er það gagnvart þeim skipum sem eru með fjölbreytta samsetningu á veiðiheimildum. Þau hafa miklu rýmri möguleika gegnum jöfn skipti og annað því um líkt, en bátar sem eru sérhæfðari og þar sem tilflutningur hefur verið mikill geta augljóslega lent í miklu meiri vandræðum. Ég verð því að segja alveg eins og er að ég á afar erfitt með að ganga inn á það og styðja þessa reglu, ég tala nú ekki um ef hún á að ganga jafnframt yfir veiðar á loðnu og síld. Ég óskaði eftir því að að það yrði rætt og skoðað í sjútvn. hvort menn gætu sameinast um breytingu af þessu tagi en því var því miður ekki að heilsa frekar en öðru að það mætti skoða það. Er ég þó reyndar á því að ef nefndin hefði fengið til þess frið og haft til þess leyfi að þá hefði m.a. atriði af þessu tagi vel getað greitt fyrir meiri samstöðu um mál. Ég leyfi mér að slá því hér fram og þykist þá þekkja nokkuð inn á hug manna í þeim efnum. Nei, en þetta mátti ekki frekar en annað af því að hrossakaup stjórnarflokkanna gengu ekki út á þetta. Það hefur sennilega bara gleymst eða ekki verið munað eftir því, því mér er ekki kunnugt um í sjálfu sér til að mynda að sjómenn hafi gert sérstakar kröfur um að þetta tæki til þessara veiða. Sé svo þá væri fróðlegt að fá það fram. Þá vil ég nefna 6. tölul. brtt. Eins og ég sagði áðan þá erum við alþýðubandalagsmenn jákvæðir gagnvart honum. Við höfðum sjálfir í okkar röðum rætt um aðgerðir af þessu tagi. Ég held að það sé ekki ósanngjörn málamiðlun og niðurstaða að stýra málum í þann farveg að skipin veiði að meðaltali a.m.k. helming af sínum veiðiheimildum sjálf og menn aðlagi sig að þeim veruleika og þeirri framtíð í gegnum varanlegt framsal veiðiheimilda. Ef sú þróun er að verða að veiðiheimildasamsetning þeirra býður upp á minni nýtingu þá held ég að það sé ósköp einfaldlega eðlilegt að það gerist í gegnum það að menn stilli það af og aðlagi sig að því í gegnum skipti og varanlegt framsal. Hvort 50% er nákvæmlega rétta talan --- ég sé að hv. þm. Framsfl. eru að leggja til 40% og það má að sjálfsögðu ræða hvar menn eigi nákvæmlega að lenda. Ég bendi á að ýmsir, þar á meðal sjómenn, hafa rætt miklu hærri tölu, allt upp í 80%. En ég er í sjálfu sér ekki ósáttur við að þetta sé á þessum slóðum, nálægt helmingi. Sérstaklega vegna þess að síðan kemur í 7. tölul. ákvæði sem heimilar þeim skipum sem sækja veiðar út fyrir landhelgina frádrátt frá þessari nýtingarkröfu svo nemur 5% fyrir hvern heilan mánuð utan landhelgi við veiðar. Ég er fylgjandi þessari tillögu og tel að hún sé skynsamleg. Ég held að hún sé það fyrst og fremst vegna þess að hún hvetur til og ýtir undir að menn reyni að nýta sér möguleika utan landhelginnar og það er gott. Við þurfum á því að halda. Auðvitað fagna ég því að það skuli nú vera orðin stefna studd af meiri hlutanum eða hæstv. ríkisstjórn, en það hefði mátt ætla síðsumars í fyrra að annað væri upp á teningnum. Ég held að það sé alveg tvímælalaust rétt, a.m.k. til einhverra ára, að skip sem eru að sækja stórkostleg verðmæti á fjarlæg mið, dæmi Sunna frá Siglufirði á rækjumiðum á Flæmska hattinum undan ströndum Kanada, og eru stóran hluta ársins að veiðum utan landhelginnar, fái á meðan að geyma sinn veiðirétt hér heima. Enginn veit jú hversu varanlegir þessir möguleikar eru og hvernig þau mál þróast til frambúðar þannig að eðlilega væru menn ekki spenntir fyrir því að afsala sér réttindum sínum heima fyrir á þeim skipum sem á annað borð hafa hér veiðimöguleika og þá verða menn með einhverjum hætti að geta nýtt þær heimildir og til þess þurfa menn að geta fært þær á milli skipa. Ég tel eðlilegt að menn hafi þar af leiðandi svigrúm af þessu tagi. Ég held að það þurfi ekki og sé alveg gjörsamlega ástæðulaust að rökstyðja hversu mikilvægt það er okkur, hæstv. forseti, að þessir möguleikar séu nýttir. Þessi atriði vildi ég nefna og hef hlaupið mjög hratt yfir sögu, aðeins komið inn á nokkur þeirra atriða sem ég taldi sérstaka ástæðu til að fjalla um. Reyndar er hér eitt atriði enn sem ég nefndi lítillega í upphafi, þ.e. sú tillaga að fella niður heimildir fiskvinnslustöðva til að eiga veiðiheimildir sem mætti svo sem margt um segja. Það er alveg ljóst að það eru þeim vonbrigði sem bundu við það nokkrar vonir að í gegnum hana væri kannski að örla á einhverri fiskvinnslustefnu, einhverri stefnumörkun gagnvart vinnslunni, að þessu skuli þá vera kippt út. Á hinn bóginn er það ekkert einfalt eða sjálfgefið að sú þróun hefði orðið að þetta atriði sem slíkt hefði sérstaklega nýst vinnslunni og þróun í átt til frekari fullvinnslu sjávarafurða hér. Þó má vel gæla við þær hugmyndir. Ég hef undanfarin tvö ár eða svo bæði í ræðu og riti sett fram þær hugmyndir að það ætti að móta á Íslandi það sem ég hef kallað landvinnslufullvinnslustefnu og gengi út á það að að meðaltali væri ekki minna en 70% af aflanum unnin í landi og fullunnin eins og kostur er. Það væri ýtt undir og hvatt til slíkrar þróunar með ýmsum hætti, þess vegna með beinum stuðningsaðgerðum við frekari þróun í átt til fullvinnslu vörunnar hér heima. Hvers vegna skyldum við horfa upp á samkeppnisþjóðir okkar, eins og fiskveiðiþjóðir Evrópubandalagsins, dæla styrkjum í uppbyggingu sinnar fiskvinnslu og fullvinnslu í harðri samkeppni við okkur um hráefni gerandi bókstaflega ekki neitt hér heima til þess að styrkja stöðu landvinnslunnar og jafna hennar samkeppnisskilyrði en á því hefur ekki örlað. Þá er nú svo komið, hæstv. forseti, að ég hyggst fara að ljúka máli mínu og verð því satt best að segja nokkuð feginn að hafa lokið því erindi sem ég átti hingað í ræðustólinn, að mæla fyrir nál. 1. minni hluta og gera grein fyrir þeim brtt. sem við flytjum, item það að ræða lítillega og fara yfir það sem ég kalla helstu atriðin í tillögum meiri hlutans og gagnrýna nokkuð það sem er gagnrýni vert. Það er því miður af miklu að taka þar og mætti nú margt og mikið um það segja svo sem til viðbótar því sem hér hefur verið sagt. En ég vænti að ég verði ekki alveg einn á ferðinni í þeirri sveit sem hefur ýmislegt að segja við stjórnarliðið, meiri hlutann og hæstv. sjútvrh., eins og staðið hefur verið að málum á þeim bæ. Svo er það einnig hugsanlegt að leið mín kunni að liggja í þennan ræðustól oftar í umræðunni.

Þannig háttar til með brtt. á þskj. 1113 og 1115 að of skammt er liðið frá útbýtingu og þarf því að leita afbrigða.

Virðulegi forseti. Ég tala fyrir áliti 2. minni hluta sjútvn. en undir það nál. skrifar ásamt þeim sem hér talar hv. 1. þm. Austurl., Halldór Ásgrímsson. Í nál. 2. minni hluta segir svo: ,,Það frv. sem hér er til umfjöllunar hefur haft langan aðdraganda. Gildandi lög um stjórn fiskveiða voru sett í maí 1990 og tóku gildi í upphafi árs 1991. Sú reynsla sem fengist hafði á lögum sem giltu til skamms tíma var slæm og því náðist að lokum samkomulag um að setja varanlega löggjöf um stjórn fiskveiða. Þó var ákveðið að sjútvrh. skyldi láta endurskoða lögin fyrir árslok 1992. Stjórnarflokkarnir hafa tekið nær þrjú ár í að endurskoða löggjöfina og sáralítið samráð hefur verið haft við hagsmunaaðila og stjórnarandstöðuflokkana á Alþingi um málið. Allt hefur þetta flækt málsmeðferðina og ósamkomulag innan ríkisstjórnarflokkanna hefur skapað verulega óvissu í atvinnugreininni. Það er út af fyrir sig fagnaðarefni að þessu starfi skuli nú loks vera að ljúka, en það er að sjálfsögðu ekki sama hvernig því lýkur. Við lok málsins verður að hafa í huga heildarhagsmuni þjóðarinnar og þá staðreynd að sjávarútvegurinn er langmesta auðsuppspretta þjóðarinnar. Hagkvæmni sjávarútvegsins skiptir sköpum fyrir sérhvern einstakling í samfélaginu og á tímum minnkandi þjóðartekna og atvinnuleysis verða starfsskilyrði atvinnuveganna að mótast af hagkvæmnissjónarmiðum. Starfsskilyrði sjávarútvegsins þurfa ávallt að vera góð ef hann á að geta staðið undir þeim kröfum sem samfélagið gerir til hans og verið samkeppnishæfur á erlendum mörkuðum. Þær leikreglur sem starfað er eftir þurfa því að skapa vissu en ekki óvissu og vera það skýrar að þær séu aðgengilegar fyrir alla. Engin leið er að komast hjá hagsmunaárekstrum í sambandi við þetta mikla og flókna mál, en hér sem annars staðar verða heildarhagsmunirnir að ráða ferðinni og sú staðreynd að fyrirtæki í sjávarútvegi eru víða að berjast fyrir lífi sínu og búa við slæma afkomu. Mörg þessara fyrirtækja eru meginundirstaða heilla byggða. Öll óvissa í þessum efnum skapar svartsýni og dregur úr krafti fólksins til að takast á við verkefni framtíðarinnar. Annar minni hluti nefndarinnar telur mikilvægt að eyða þeirri óvissu sem hefur ríkt og festa í sessi þá fiskveiðistefnu sem hér hefur verið rekin. Annar minni hluti harmar það hins vegar að ekki hefur þótt ástæða til að reyna að skapa breiðari samstöðu um málið. Framsóknarflokkurinn ber mikla ábyrgð á núverandi fiskveiðistefnu. Undirritaðir nefndarmenn eru sannfærðir um að sjávarútvegurinn væri mun verr staddur ef ekki hefði verið tekið upp fyrir nokkrum árum það fiskveiðistjórnarkerfi sem við nú búum við. Hagkvæmni þess er augljós umfram það sem áður var og verðmætasköpunin hefur stóraukist með tilkomu þess. Annar minni hluti getur ekki samþykkt breytingar sem verða til þess að draga úr hagkvæmni í atvinnugreininni. Annar minni hluti getur ekki fallist á að þær skorður séu settar á framsal aflaréttinda sem gert er ráð fyrir í brtt. meiri hlutans. Það verður heldur ekki séð að þær breytingar leysi þau vandamál sem upp hafa komið milli sjómanna og útvegsmanna. Þau vandamál verður fyrst og fremst að leysa í samstarfi þessara aðila. Ef samstarfið á að byggjast á að draga úr hagkvæmni og skapa vandamál fyrir verkafólk víðs vegar um land og sjómannastéttina að hluta er illa af stað farið. Annar minni hluti getur því ekki fallist á þá brtt. við 3. mgr. 12. gr. sem gerir ráð fyrir því að lagt verði bann við að flytja aflamark til skipa nema meira en 15% aflamarks af sömu tegund hafi verið flutt af skipinu á fiskveiðiárinu eða öfugt. Þessi regla mun leiða til óhagræðis og skapa vandamál sem ekki er hægt að sjá fyrir endann á. Hún mun hugsanlega leysa einhver þau ágreiningsmál sem upp hafa komið milli sjómanna og útvegsmanna, en það er ósanngjarnt að það bitni á fjöldanum. Með þessari reglu er líka verið að mismuna aðilum því að gert er ráð fyrir að útgerðarfyrirtæki, sem eiga mörg skip, geti verið frjáls í að hagræða milli skipa sinna, en minni aðilarnir, sem aðeins eiga eitt skip, geti ekki komið við slíkri hagræðingu. Þetta mun m.a. hafa þau áhrif að aflaheimildir færast á hendur færri og stærri aðila sem er þróun sem 2. minni hluti telur að eigi að sporna við. Mörg dæmi hafa verið nefnd um þau vandamál sem upp geta komið og vísast í því sambandi til fylgiskjala með nefndarálitinu. Annar minni hluti telur eðlilegt að sérhvert fiskiskip þurfi að veiða ákveðinn hluta af aflamarki sínu. Fram til þessa hefur það þurft að veiða 25% en meiri hluti nefndarinnar leggur til að það verði hækkað í 50%. Annar minni hluti getur fallist á að þessi mörk verði hækkuð og leggur því til að þau hækki úr 25% í 40%. Annar minni hlutinn hefði talið eðlilegt að sérhvert skip þyrfti að hafa lágmarksaflaréttindi til að hafa réttindi til veiða. Annar minni hluti er ekki á þessu stigi tilbúinn með slíka brtt. en er tilbúinn til samstarfs um að setja slíkar reglur. Annar minni hluti telur hins vegar að betri tíma þurfi til að fara ofan í þessi framsalsmál og telur rétt að fresta ákvörðunum um þau til haustsins. Eðlilegt væri að skipa nefnd hagsmunaaðila og stjórnmálaflokka til að fara yfir málið. Þjóðarbúið má ekki við því að tapa verðmætum. Öll löggjöf og starfsskilyrði atvinnugreinarinnar eiga að miða að því að hægt sé að koma við hagræðingu og sparnaði í rekstri fyrirtækjanna til aukinnar verðmætasköpunar. Stjórnvöld, sem banna skynsamlega hluti, munu ekki skapa traust hjá þjóðinni og byggja upp vonir um betri tíð. Þetta frv. eykur svartsýni á þeim tímum þegar við þurfum mest á því að halda að efla bjartsýni og fá kraft inn í íslenskt atvinnulífið. Fjölmargir forsvarsmenn í sjávarútveginum hafa lýst afleiðingum þessa máls. Þeir telja að með samþykkt þess muni tapast milljarðar fyrir þjóðarbúið. Þjóðhagsstofnun hefur verið fengin til að fara yfir þessa útreikninga, en ekki hefur gefist tími til að bíða eftir niðurstöðum hennar. Svo mikið liggur á að ekki er beðið eftir því að fá álit þeirra sem mesta reynslu og þekkingu hafa á málinu. Annar minni hluti flytur brtt. á þskj. 1115 og mun gera nánari grein fyrir áliti sínu við umræður um málið. Verði brtt. ekki samþykktar munu undirritaðir nefndarmenn greiða atkvæði á móti málinu í heild sinni. Allt er það undirbúið af og á ábyrgð stjórnarflokkanna sem hafa afneitað eðlilegu samstarfi um málið.`` Eins og ég vék að, virðulegur forseti, þá flytjum við brtt. við þetta frv. Ég vil aðeins skýra þær og vitna fyrst til þess sem segir í brtt. meiri hluta nefndarinnar. Ég ætla að lesa alla brtt. meiri hluta nefndarinnar. Þar segir svo: ,,Við 8. gr. Greinin orðist svo: Á eftir 3. mgr. 12. gr. laganna koma tvær nýjar málsgreinar er orðast svo: Þegar meira en 15% af aflamarki því af einhverri tegund, sem úthlutað var til skips í upphafi fiskveiðiárs, hefur verið flutt frá skipinu til skipa í eigu annarra útgerða án þess að um jöfn skipti sé að ræða er óheimilt á sama fiskveiðiári að flytja aflamark af sömu tegund til skipsins. Á sama hátt er óheimilt að flytja aflamark frá skipi þegar meira en sem svarar 15% af upphaflegu aflamarki skipsins af viðkomandi tegund hefur verið flutt til skipsins af skipum í eigu annarra útgerða á fiskveiðiárinu án þess að um jöfn skipti sé að ræða. Fiskistofu er þó heimilt að veita undanþágu frá banni við flutningi aflamarks frá skipi ef alvarlegar bilanir verða þess valdandi að veiðiheimildir þess nýtast ekki. Aldrei er heimilt að flytja aflamark milli skipa leiði slíkur flutningur til þess að veiðiheimildir þess skips sem flutt er til verði bersýnilega umfram veiðigetu þess.`` Hér er að okkar mati algerlega óásættanlegt hversu langt er gengið í skerðingu á framsalsréttinum. Mér er það í minni að einn af þeim aðilum sem kom til viðtals við sjútvn., þegar við vorum að ræða þessi mál og kynna okkur viðhorf þeirra sem í þessari atvinnugrein starfa og við þetta eiga að búa, var fulltrúi frá Suðurnesjum. Ég spurði hann að því hvað hann vildi segja okkur um þetta kerfi og hvað það þýddi fyrir útgerð á Reykjanesi ef þessar tillögur meiri hlutans næðu fram að ganga. Hann svaraði mér að bragði og sagði að það þyrfti ekki nema eina setningu til: Þetta mundi rústa bátaútgerð á Reykjanesi, það lægi ljóst fyrir. Þannig að það þarf enginn að vera undrandi á því þó umræðan um þetta mál muni taka hér tíma því hér er svo sannarlega tekist á um stórmál. Annar minni hlutinn gerir þá tillögu um breytingu á þessum lið að í stað 15% skerðingarinnar komi 40%. Þessi grein mundi þá hljóða þannig: ,,Á eftir 3. mgr. 12. gr. laganna koma tvær nýjar málsgreinar er orðast svo: Þegar meira en 40% af aflamarki því af einhverri tegund, sem úthlutað var til skips í upphafi fiskveiðiárs, hefur verið flutt frá skipinu til skipa í eigu annarra útgerða án þess að um jöfn skipti sé að ræða er óheimilt á sama fiskveiðiári að flytja aflamark af sömu tegund til skipsins.`` --- Seinni hluti þessarar brtt. meiri hlutans leggjum við til að falli niður. Ég trúi því að ef Alþingi bæri gæfu til þess að samþykkja þessar tillögur 2. minni hluta nefndarinnar þá mundi takast býsna góð sátt um það fyrir þá sem við þessa grein starfa. Og ég vil hvetja menn til þess að nota þann tíma sem við eigum hér til þess að skiptast á skoðunum um þetta mál, að hugleiða það hvort ekki sé hægt að mætast hér í þessari tillögu. Við flytjum líka brtt. við 6. tölul. brtt meiri hlutans á þskj. 1091, sem er við 9. gr. frv., þar sem stendur: ,,Veiði fiskiskip minna en 50% af samanlögðu aflamarki sínu í þorskígildum talið tvö fiskveiðiár í röð fellur veiðileyfi þess og aflahlutdeild niður og skal aflahlutdeild annarra skipa í viðkomandi tegundum hækka sem því nemur.`` Hér leggjum við til að í stað 50% af samanlögðu aflamarki komi 40%. Þetta eru þær tillögur sem við leggjum til, 2. minni hlutinn, og ég vænti þess satt að segja að við getum skoðað þetta mál og velt því fyrir okkur, eins og ég sagði áður, hvort það væri hægt að finna hér einhverja lausn því ég tel að við hitt sé illbúandi. Virðulegur forseti. Við erum komin að því hér og nú að ræða um þetta mikilvæga mál sem er stjórn fiskveiða og er örugglega eitt allra mikilvægasta málið sem við höfum fjallað um á þessu þingi. Ég vona að við getum tekið okkur allan þann tíma sem þarf til að ræða það því mikið er í húfi að okkur takist vel til við að smíða þessa löggjöf. Það var og hefur verið vikið að því starfi sem að baki þessu áliti liggur, sem var nefnd um mótun sjávarútvegsstefnu. Ég er með þessi drög fyrir framan mig og í inngangi að þessum drögum stendur, með leyfi virðulegs forseta: ,,Samkvæmt erindisbréfi er nefndinni falið að móta heildstæða sjávarútvegsstefnu er tekur til veiða, vinnslu og markaðssetningar sjávarfangs. Þá er nefndinni falið að setja sjávarútveginum framtíðarmarkmið og koma með tillögur um hvernig megi ná þeim markmiðum sem sett verða þannig að sem víðtækust sátt geti tekist í þjóðfélaginu um sjávarútvegsmál.`` Það væri betra að fleiri væru hér í salnum núna og ég tala nú ekki um þá sem hafa verið að smíða þessi drög.

Þeir þora nú ekki að láta sjá sig.


             Já, þeir eru hér. Það væri fróðlegt að vita hvernig þeim sjálfum litist á þetta verk sitt núna ef þeir litu yfir sviðið og hvernig þeim hefði tekist að ná þessu markmiði. Trúa þeir því sjálfir að það hafi tekist um þessar tillögur víðtæk sátt í þjóðfélaginu? Trúa þeir því? Hvert er framtíðarstefnumarkmiðið sem kemur fram í þessum tillögum? Ég spyr. Og áfram segir í þessari skýrslu og það í innganginum: ,,Sjávarútvegsráðherra skal láta fara fram athugun á mismunandi kostum við stjórnun fiskveiða þar sem m.a. skal leitast við að meta hagkvæmustu samsetningu fiskiskipaflotans.`` Hefur þessi athugun farið fram? Það væri fróðlegt að spyrja hæstv. sjútvrh. Hefur þessi athugun farið fram? Mér sýnist ekki. Mér sýnist hendingin ein ráða því hvernig við byggjum flotann upp í dag. Menn eru nú á hröðu undanhaldi frá hefðbundnum ísfisktogurum út í frystiskip. Vegna hvers? Vegna þess að þannig er búið að hefðbundnum ísfiskveiðum að þar er svo glórulaus taprekstur að það getur enginn verið þar. Hagnaðarvonin öll liggur hinum megin í frystitogurunum. Og hvaða afleiðingar mun þetta hafa í för með sér fyrir byggðarlögin og fólkið sem starfar í landi? Var ekki meiningin að setjast yfir það og reikna það út og sýna okkur fram á og sannfæra okkur um að það væri þetta sem væri hagkvæmasti kosturinn, að fara með vinnsluna út á sjó? Hefur það verið gert? Ég segi nei. Áfram segir hér: ,,Með sérstakri hliðsjón af því hvernig unnt sé að tryggja atvinnuöryggi fiskverkafólks og hagsmuni einstakra byggðarlaga . . . `` --- Hagsmuni fiskverkafólks og einstakra byggðarlaga, --- er verið að gera það með þessum tillögum? Er verið að gera það? Ég spyr. Ekki segja þeir okkur það sem hafa komið til viðtals við sjútvn. Ekki bera bréfin þess vott sem koma núna frá verkalýðsfélögunum vítt og breitt um landið og sveitastjórnunum að það sé verið að tryggja atvinnuöryggi fólks. Nei ekki aldeilis, það er þveröfugt. Þá segir einnig í þessum sama inngangi: ,,Hafa skal samráð við sjútvn. Alþingis og samtök helstu hagsmunaaðila í sjávarútvegi við þessa endurskoðun.`` Enn spyr ég: Var það gert? Ekki kannast ég við að það hafi verið haft mikið samráð við sjútvn. um þessa smíð, enda ein samfelld axarskaftasmíð. Enn skal ég lesa úr þessum sama inngangi: ,,Við mótun sjávarútvegsstefnu er það hlutverk stjórnvalda að setja leikreglur og tryggja starfsskilyrði sem gera íslenskan sjávarútveg samkeppnishæfan í helstu viðskiptalöndum okkar.`` Er verið að gera það?

Já.

Já, stynur hv. þm. Vilhjálmur Egilsson. Það væri fróðlegt að næstu daga þegar við ræðum þetta mál tækist honum að sannfæra þingheim um það. Hann sem er að rústa þeim möguleika sem menn höfðu til þess og eyddi lengstum tíma ræðu sinnar til að afsaka það að hann skyldi vera þátttakandi í því. Og áfram segir: ,,Í því sambandi er mikilvægt að leikreglurnar séu skýrar og varanlegar og að forsendum ákvarðana verði ekki breytt með skömmum fyrirvara. Traust og framsýn fyrirtækjastjórnun byggist öðru fremur á þessum grundvallaratriðum.`` Ég ætla að lesa þetta aftur og bið nú hv. samþingmann minn úr Norðurl. v. að leggja við hlustir. Þarna stendur: ,,Í því sambandi er mikilvægt að leikreglurnar séu skýrar og varanlegar og að forsendum ákvarðana verði ekki breytt með skömmum fyrirvara. Traust og framsýn fyrirtækjastjórnun byggist öðru fremur á þessum grundvallaratriðum.`` Hvar hafa þessir menn verið? Vita þeir ekki að menn hafa verið --- ég ætla ekki að fara að nefna fyrirtæki með nöfnum, en ég veit að menn eiga að vita hvað hér er verið að tala um --- síðustu vikur og mánuði að komast hjá þeim alvarlegu hlutum að lenda í gjaldþroti. Menn hafa gripið til örþrifaráða til þess að halda velli. Þeir hafa fórnað hundruðum milljóna króna í þessar aðgerðir.  rekstrarumhverfi. Síðan koma þessir ágætu menn á einni nóttu þvert á það sem hér segir og segja: Nú er þetta allt búið. Þetta er bara rugl, reglunum er breytt. Hvaða afleiðingar hefur þetta fyrir þessa aðila? Þeir verða að byrja upp á nýtt, tapa hundruðum milljóna króna. Það er til lítils að setja svona á blað ef menn gera svo ekkert meira með það. Það er sorglegt, virðulegur forseti, að --- já, hv. þm. Vilhjálmur Egilsson stynur þungan og það hefði verið betra að sumartíminn væri kominn hjá honum núna.  En það segir hér á bls. 12, virðulegi forseti: ,,Aflamarkskerfið sem leyfir greið viðskipti með aflahlutdeildir er það fyrirkomulag sem stuðlar að hvað mestri hagkvæmni í uppbyggingu sjávarútvegsins. Það treystir atvinnu í sjávarútvegi og tengdum greinum atvinnulífsins og stuðlar að því að sjávarútvegurinn geti orðið samkeppnishæfur um hæft starfsfólk til sjós og lands. Með því móti verður sjávarútvegurinn áfram burðarás í íslensku atvinnulífi og undirstaða byggðar víðs vegar um land.`` Þetta eru allt göfug markmið en það er bara að standa við þau og fara eftir þeim, vinna ekki gegn þeim eins og gert er. Menn verða nefnilega að átta sig á því að stjórn fiskveiða, og það hef ég sagt áður í þessum ræðustól, er engin sáttagerð á milli einungis sjómanna og útgerðarmanna. Það er mikill misskilningur. Þar þarf einnig fiskverkafólkið að koma til. Það þarf líka að vera sáttargjörð á milli þess. Það er málið. Um það hefur ekki verið hirt í þessum tillögum, því miður. Virðulegi forseti. Það er nánast ótrúlegt að vera að fjalla um þessi mál nú á þennan hátt miðað við þær undirtektir, þær umsagnir og þær umræður, sem þetta mál hefur fengið hjá nánast öllum þeim aðilum sem fyrir sjútvn. hafa komið og hún hefur leitað álits hjá. Það er ótrúlegt hvað þessi ríkisstjórn ætlar sér að fara langt gegn hagsmunum þessa fólks. Hv. þm. Vilhjálmur Egilsson sagði hér: Hvernig munu útgerðarmenn bregðast við? Það er umhugsunarefni hvernig útgerðarmenn munu bregðast við og fleiri sem í atvinnugreininni starfa, ekki bara útgerðarmenn. Það er umhugsunarefni fyrir okkur í dag, eins og ástandið er í þjóðfélaginu, hvernig þessir hópar munu bregðast við þegar slíkum starfsháttum er beitt eins og hér er gert. Hv. þm. sagði einnig, og það veit ég að er rétt, að okkar stjórnkerfi í sjávarútvegi væri eitt það fullkomnasta sem til er. Samt koma þessir menn og gera tilraunir til þess að rústa það grundvallaratriði sem kerfið er byggt upp á. Mér finnst menn fara heljarstökk í þessari vitleysu. Ég hefði líka áhuga á því að spyrja hæstv. sjútvrh., af því að hann er með okkur í þessari umræðu, að því hvað það var þegar gengið var til samninga um þetta mál milli Alþfl. og Sjálfstfl., þegar raunverulega allt var komið í hnút og hinir mætustu menn í þjóðfélaginu sem töldu sig hafa mikla hagsmuna að gæta reyndu að leiða þessa menn saman og leiða þá til sátta eða a.m.k. alla tíð að finna þá leið að þurfa ekki að ganga fyrir hvers manns dyr og fara út í kosningar. Því það eitt eiga þessir flokkar sameiginlegt, Alþfl. og Sjálfstfl., að það vilja þeir síst af öllu í dag. Þess vegna þurfti að gera aðrar ráðstafanir til þess að leiða þetta lið saman og því langar mig til þess að spyrja hæstv. sjútvrh. um grein í blöðunum, ég veit ekki hvort hún er sönn.  Í greininni var látið að því liggja að það ætti að auka rækjukvóta um 7.000 tonn. Það ætti einnig að takmarka togveiðar í einhverjum tveimur hólfum fyrir vestan. Það hefur sjálfsagt róað einhverja fyrir vestan, hvort sem það var á Vestfjörðum eða Vesturlandi, kannski á báðum stöðunum.  En eitt var það að ég spurðist fyrir um þetta í sjútvn. og þá varð fyrir svörum hv. talsmaður meiri hluta sjútvn. og svaraði því til að það væri nokkuð til í þessu og ég gat helst skilið að þetta væri allt rétt. Ég spurði hann að því hvort það væri þá til í því líka sem hefði verið sagt í þessari grein að liðka ætti fyrir því að eitthvað af þorski mætti vera með í afla í bátum sem stunduðu sérveiðar og erum við þá komnir að títtnefndum fjölda þingmanna sem lögðu mikla áherslu á þetta mál á sínum tíma.  Ég verð að segja það, virðulegi forseti, að mér finnst það mikið og alvarlegt slys hversu menn hafa gengið hér djarflega fram í þessu máli. Ein aðalástæðan fyrir því að menn hafa gengið svo fram er sú að menn hafa notað sem skálkaskjól í því máli kjaradeilu sjómanna og útvegsmanna. Þess vegna hafi þurft að gera slíkar grundvallarbreytingar á því fiskveiðistjórnunarkerfi sem við búum við. Ég spurði hæstv. sjútvrh., þegar menn fjölluðu um bráðabirgðalögin sem sett voru á sjómenn á sínum tíma, hvort að hann væri ekki tilbúinn að leysa þetta mál, að flytja um það frv. og lögfesta á Alþingi þá yfirlýsingu sem gefin var 26. apríl 1992 og undirrituð var af Sjómannasambandi Íslands og Vinnuveitendasambandi Íslands, þar sem segir svo: ,,Samningsaðilar eru sammála um að útgerðarmanni sé óheimilt að draga útlagðan kostnað vegna leigu eða kaupa á aflaheimildum frá heildarsöluverðmæti aflans áður en skiptaverð til sjómanna er reiknað.`` Er þetta ekki kjarni málsins? Snerist ekki verkfallið um þetta mál? Mér er spurn. Og hvað stendur í brtt. meiri hlutans? Hvað stendur þar? Þar stendur: ,,Ekki er heimilt að draga frá heildarverðmæti afla í þessu sambandi kostnað vegna kaupa á veiðiheimildum.`` Er þetta ekki nákvæmlega sama og skrifað var undir? Er þetta ekki nokkurn veginn nákvæmlega sama orðalag? Síðar segir í þessari yfirlýsingu sem undirrituð var af Sjómannasambandinu og Vinnuveitendasambandinu: ,,Yfirlýsing þessi hefur engin áhrif á frjáls viðskipti útgerðarmanna sín á milli með aflaheimildir né samninga áhafna og einstakra útgerða við fiskkaupendur um fiskverð.`` Hvað segir um þetta í brtt. nefndarinnar? Þar segir orðrétt og það er það sem er verið að lögbinda nú: ,,Yfirlýsing þessi hefur engin áhrif á frjáls viðskipti útgerðarmanna sín á milli um aflaheimildir né samninga áhafna og einstakra útgerða við fiskkaupendur um fiskverð.`` Er hægt að tala öllu skýrara máli í þessu? Mér er lífsins ómögulegt að skilja það. Og því skildi ég aldrei, hæstv. sjútvrh., vegna hvers ekki var hægt að verða við því að samþykkja þessa yfirlýsingu sem undirrituð var af Sjómannasambandinu til þess að koma í veg fyrir það sem menn kalla þátttöku sjómanna í kaupum á afla. Það var útilokað að menn næðu ekki samkomulagi um það að koma þessari álitanefnd upp. Það var bara fyrirsláttur. Auðvitað var lending í því máli. En þess vegna er það svo að hér hefur eitthvað meira gerst og það er það alvarlega í málinu. --- Það er von að hv. þm. stynji. Hann áttar sig á því hvað hefur hér verið gert. En það er heldur seint trúlega, því miður.

Það er betra seint en aldrei.

Já, það er rétt hv. þm. Guðmundur Bjarnason, það er betra seint en aldrei og við skulum vona að við eigum eftir að fjalla um þetta aftur og kannski ná saman. En ég hef aldrei getað skilið það vegna hvers ekki var hægt strax að lögfesta þessa yfirlýsingu sem er undirrituð af fulltrúum Sjómannasambandsins og Vinnuveitendasambandsins. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að hafa þetta mikið lengra nú, tíminn æðir frá okkur, en það er samt mikið enn ósagt í þessu máli og ég mun geyma mér það að ræða almennt um sjávarútvegsmálin, stöðu greinarinnar og hvernig að henni er búið. Það er vitaskuld alveg óásættanlegt að ekki skuli vera brugðist við þeim vanda sem að greininni steðjar og þar er ég að tala um rekstrarvandann og afkomuna í sjávarútveginum. Ég trúi því ekki að hv. þm. Vilhjálmur Egilsson stynji þegar ég segi það að sjávarútvegurinn þurfi að hafa rekstrargrundvöll því það liggur fyrir að þar er um milljarða tap að ræða. Og það er meira en sjávarútvegurinn, það eru framleiðslubyggðarlögin. Þau þola ekki það fjárstreymi, þá milljarða sem fluttir eru frá byggðarlögunum í gegnum þennan eilífa hallarekstur sem í sjávarútveginum er. Það getur vel verið að það dugi ekkert annað til þess að breyta hér um en að það verði að koma þessari ríkisstjórn frá og þá verða menn bara að ganga í það verk. Ég hef trú á því að stuðningur við þá skoðun hafi aukist síðustu daga og eigi enn eftir að aukast.

Virðulegi forseti. Það er athyglisvert að hlusta á mismun á ræðu hv. þm. Stefáns Guðmundssonar og síðan þær aðfinnslur sem komu frá hv. þm. Jóhanni Ársælssyni og frá hv. þm. Steingrími Sigfússyni. Hér eru nefnilega tveir pólar. Gagnvart þeim tillögum sem liggja fyrir frá meiri hluta nefndarinnar kemur sú skoðun frá hv. þm. Stefáni Guðmundssyni að það sé verið að rústa kvótakerfið en frá hv. þm. Jóhanni Ársælssyni kemur sú skoðun að hér sé verið að halda í kvótakerfið, festa það í sessi til hins verra fyrir land og þjóð. Ég hygg því að þær tillögur sem hér liggja fyrir af hálfu meiri hluta nefndarinnar séu býsna góð sátt milli mismunandi sjónarmiða í sjávarútveginum, milli útvegsmanna, sjómanna, fiskvinnslufólks, fiskvinnslufyrirtækja og stjórnmálaflokka. Ég verð að segja að ég tel að það starf sem hér er að ljúka og hófst með vinnu tvíhöfða nefndarinnar hafi skilað býsna góðum árangri, að núna sé komin mjög víðtæk sátt um grundvallaratriði þessa hagkvæmasta fyrirkomulags í stjórn fiskveiða í heiminum í dag. Það sem hefur verið gert í sambandi við þær takmarkanir sem eru á framsali er að koma í veg fyrir misnotkun á þeim heimildum til viðskipta sem hafa verið í lögunum en takmarka á engan hátt skynsamlega hagræðingu og er síður en svo að það sé verið að rústa útgerð á Suðurnesjum heldur hygg ég að hún muni þvert á móti verða blómlegri en nokkru sinni fyrr.

Virðulegi forseti. Ég vildi svo sannarlega að vinur minn og samþingsmaður, Vilhjálmur Egilsson, hefði rétt fyrir sér í þessum síðustu orðum. Svo sannarlega vildi ég það. Því miður verð ég að hryggja þingmanninn með því að svo mun ekki vera og ég ætla bara, vegna þess að við erum í andsvari, ég get talað um það síðar og mun gera það en ég ætla þó að biðja þig --- kvöldið mun ekki duga til þess, kæri félagi og vinur, --- að líta á það sem fylgir með nál. 2. minni hluta, biðja hv. þm. að lesa þetta, vita hvort hann kemst ekki að þeirri niðurstöðu að það er nánast enginn í öllum þessum bunka sem segir að hér sé verið að gera rétta hluti. Það er það alvarlega í málinu. Það er fólkið, hv. þm. Vilhjálmur Egilsson, sem lifir og starfar í þessari atvinnugrein sem við leituðum umsagnanna hjá.

Virðulegi forseti. Ég vil gjarnan biðja hv. þm. Stefán Guðmundsson, minn kæra vin og félaga og fótboltaspilara um mörg ár, að velta því aðeins fyrir sér af hverju sjómenn við Skagafjörð samþykktu að fara í verkfall í vetur. Á hvaða forsendum var það? Hafa sjómenn við Skagafjörð sem fóru í verkfall, illu heilli, dregið til baka umboð sitt til sjómannaforustunnar um stuðning við þær breytingar sem verið er að gera á löggjöfinni um stjórn fiskveiða og stuðning við þær tillögur sem meiri hluti nefndarinnar hefur lagt fram? Ég hygg ekki. En ég tel að það skipti ansi miklu máli að gera sér grein fyrir stöðu þess máls og gera sér grein fyrir því líka, hv. þm. og góði, kæri vinur og félagi, að það skiptir býsna miklu máli að sjómenn séu almennt sáttir við það stjórnkerfi sem við höfum á fiskveiðum og íslenskir sjómenn hafa það fram yfir marga aðra í heiminum að styðja hagkvæmt fiskveiðistjórnunarkerfi og það má segja þeim til hróss.

Virðulegi forseti. Ég get sagt þér það að ég þekki sjómenn við Skagafjörð býsna vel, starfaði með þeim í ein tíu ár, býsna náið, og ég lái þeim það ekki að standa með félögum sínum. Ég lái þeim það ekki. Ég bara met þá frekar fyrir það að sjómenn skuli þó standa saman. Það gerðu þeir. Svo má um hitt deila. En það sem ég finn að er að menn skyldu ekki hafa leyst þetta verkfall á annan hátt. Menn þurftu ekki að grípa svo hastarlega inn í lögin um stjórn fiskveiða eins og hér er verið að gera, menn þurftu ekki að gera það. En ég veit að sjómenn við Skagafjörð vita alveg hvað stjórnunarkerfi fiskveiða hefur gefið þeim og öðrum sjómönnum.

Virðulegi forseti. Það er athyglisvert að þegar nefndarálit 2. minni hluta sjútvn. er skoðað kemur í ljós að þeir hafa notað flest annað heldur en það sem segir frá ályktun stofnfundar Samtaka fiskvinnslustöðva án útgerðar. Það er merkilegt að þeir skuli ekki nota það í sinni greinargerð vegna þess að þar segir að sjómenn séu á réttri leið með þeirri samþykkt sem þeir hafa gert og þessir tveir aðilar taka undir það sem meiri hluti sjútvn. er hér að leggja til. Það er líka athyglisvert að hlusta á þennan hv. þm. tala um að það sé verið að flytja fiskvinnsluna í burtu og það sé verið að fórna hagsmunum fólks í fiskvinnslu. En þegar maður skoðar hvað hefur gerst í kjördæmi þessa hv. þm. kemur í ljós að ágæt útgerð á Sauðárkróki hefur flutt 3.359 tonn úr landinu óunnin, togarar hafa siglt ýmist til Þýskalands eða Englands, og það er hvorki meira né minna en 18,4% af siglingu þeirra skipa og afla þeirra skipa sem selt hafa á erlendum markaði. Og meðal þessara aðila sem eru að lýsa því yfir að það sé verið að fórna hagsmunum fiskvinnslunnar er sá sem stjórnar þessu fyrirtæki fyrir norðan, sem hefur verið svo drjúgt í því að selja ferskfisk úr landinu og um leið að rýra atvinnumöguleika fiskvinnslufólks sem þessir aðilar hafa svo miklar áhyggjur af. Nei, hagsmunir sjómanna og fiskvinnslufólks fara saman. Það fer saman í því að passa upp á það og koma í veg fyrir það að meira kvótabrask verði heldur en orðið er. Vegna þess að ef þið ætlið að setja kvóta á fiskvinnsluhúsin þá líður ekki langur tími áður en teknar verða 10 kr. eða 20 kr. af unninni klukkustund fiskvinnslufólks til þess að kaupa kvóta. Menn eru hér á algerum villigötum. Og þegar menn eru að tala um að það sé verið að tapa hundruðum millj. kr. Um hvað eru menn að tala? Það hafa engin rök komið fyrir þeirri upphæð sem menn eru að tala um. Það er nánast hægt að segja: Þetta er bara skot út í loftið og menn eru hér að bulla um eitt og annað sem þeir geta hreinlega ekki staðið við. Það er athyglisvert, hv. 4. þm. Norðurl. v., að þið skuluð ekki nota þetta plagg frá ályktun stofnfundar Samtaka fiskvinnslustöðva því að þeir segja, með leyfi forseta: ,,Á síðustu dögum hafi miklar umræður og átök átt sér stað um þau sjávarútvegsfrumvörp sem eru til meðferðar á Alþingi.`` --- Og þeir segja að þetta sé allt með slíkum eindæmum að það eigi auðvitað að landa öllum afla á frjálsan fiskmarkað til þess að efla fiskvinnsluna í landi.

Virðulegi forseti. Sér er nú hvert bullið, það verð ég að segja. Það er alveg hárrétt sem hv. þm. sagði að togarar frá Útgerðarfélagi Skagfirðinga og Fiskiðjunnar hafa selt erlendis. Þeir sigla með karfa á markað og hafa gert lengi. Staðreyndin er sú að fyrir norðan hafa menn ekki náð fullkomnum tökum á því að vinna karfann, það er rétt. Menn hafa hins vegar verið að styrkja þarna útgerðina og byggja hana upp og þetta hefur verið einn liðurinn í því. En ég hugsa að það sé óvíða á sama tíma unnið jafnmarkvisst að því að efla fullvinnslu afurða í landi og hjá þessu fyrirtæki. Þetta kostar peninga. Þetta fyrirtæki hefur reynt að afla sér þeirra tekna til þess að búa sig þannig í stakk að það geti gert slíka hluti. Úr því að hv. þm. var með þessa tölu sem þeir hafa nú ekki látið mig hafa frá Sjómannasambandinu, en sjálfsagt hafa þeir dreift þessu til annarra hér --- ég fæ þetta sjálfsagt hjá þeim hér á eftir --- þá væri nú fróðlegt að vita hvort hv. þm. Guðmundur Hallvarðsson hefði lesið álit sem barst og honum var afhent persónulega, að ég best veit, frá Verkamannafélaginu Fram á Sauðárkróki. Hvað þeir segja um það fyrirtæki sem hann var hér að vitna til? Hvað segja þeir um það? Það væri fróðlegt fyrir þingmanninn að lesa það í kvöld þegar hann kemur heim. Um hundruð milljarðana sem hann sagði að ég hefði verið að bulla um. Hvar hefur þessi þingmaður verið?

Hundruð milljóna.

Hundruð milljóna, já, hundruð milljóna. Og ég segi: Hvar hefur þessi þingmaður verið? Hefur hann ekki fylgst með því hvað þessi fyrirtæki vítt og breitt um landið, sem hafa verið í erfiðleikunum, hafa verið að gera? Hafa þau ekki verið að selja frá sér skip sem núna með þessari löggjöf sem hann er að setja mun krefja þau um að kaupa til sín aftur skip? 

Virðulegi forseti. Hv. 4. þm. Norðurl. v. byrjaði á því að tala um að þvílíkt væri bullið, en sagði svo að þetta væri rétt og satt sem ég hefði sagt. Það er eitt sem menn gleyma í þessari umræðu. Þeir gleyma því að 80% fiskvinnslunnar og útgerðarinnar eru í einni og sömu sænginni. Og ef menn eru í alvöru að tala um að það eigi að færa kvóta yfir á fiskvinnsluna þá eru þeir í reynd að stýra málum í þá höfn að kvótinn verði alfarið á fleygiferð, ýmist til fiskvinnslunnar eða til fiskiskipanna eftir því hvernig best stendur á hjá útgerðinni og áfram mun kvótabraskið halda með enn meiri fítonskrafti og í enn meiri vitleysu. Það er nú svo að útgerðin hefur meira og minna ítök í þessu hvort sem er til sjós eða lands. Og það er auðvitað alvarlegur hlutur þegar ábyrgur aðili kemur fram í fjölmiðlum og segir að það sé verið að fórna hagsmunum fólks í fiskvinnslu ef það sé gengið inn á þá braut til lausnar, m.a. í því deilumáli sem var fyrr á árinu gagnvart sjómönnum. Á sama tíma og þessi aðili heldur þessu fram er hann að flytja 18,4% af öllum ísfiski sem seldur er erlendis, þá er hann að framkvæma þetta. Menn eru bara ekki sjálfum sér samkvæmir og því miður heldur ekki þessi ágæti þingmaður, 4. þm. Norðurl. v. Menn eru bara að vaða reyk.

Hæstv. forseti. Það er alveg rétt að ég sagði þvílíkt bull. Það er staðreynd að það var nánast allt bull sem hv. þm. sagði hér fyrr, nema það eitt sem hann sagði um útflutning á karfa. Það tók ég fram að væri rétt og reyndi að skýra það mál í stuttu máli.  Ég hefði líka áhuga á að spyrja hv. þm., hann getur ekki komið hér upp aftur og svarað en gerir það kannski seinna: Hvaðan kemur honum einhver vitneskja um það að ég sé talsmaður fiskvinnslukvóta? Það væri fróðlegt að vita það. Stendur það í skýrslunni eða bréfi frá Sjómannasambandinu, hv. þm.? Var það í bréfinu frá Sjómannasambandinu, að ég væri talsmaður fiskvinnslukvóta? Ég hef alla tíð þegar ég hef rætt um þessi mál verið andvígur fiskvinnslukvóta, alla tíð. Ég held því að það sé einhver vitleysa í bréfinu.

Virðulegi forseti. Í tilefni af þeirri umræðu sem varð hér rétt á undan þá vil ég taka fram að fyrr í dag var ágæt umræða um það hvers vegna allar þessar breytingar liggja nú fyrir um frv. til laga um stjórn fiskveiða, hvers vegna þær eru svo óskipulegar og hvers vegna þær ganga í rauninni ekki upp. En það er vegna þess að það er verið að leysa allsendis óskylt mál með því að fara að krukka í lög sem vissulega eru ekki góð, brtt. sem lagðar eru fram við endurskoðun sem heldur eru ekki góðar og síðan að gera enn aðrar breytingar og þær eru ekki heldur góðar. Þannig að þegar þrjú sett af villum koma saman þá er ekki á góðu von og það er nákvæmlega það sem er að gerast hér. Allt er þetta gert í nafni þess að leysa deilu sem í raun réttu hefði átt að leysa hér í janúar. Það er búið að taka upp þær hugmyndir sem þá lágu fyrir og gera þær að sjálfsögðu að þeirri lausn sem blasir við, en til þess þurfti bæði hrossakaup og hræðslu. Ég ítreka það enn og aftur að þetta er í rauninni meginþemað í allri þessari umræðu, hrossakaup og hræðsla. Áður en ég hef mína eiginlegu ræðu hér vil ég einnig gera létta athugasemd við nál. meiri hluta hv. sjútvn. sem er mér mikil ráðgáta. Ég held að ég ýki ekki ef ég segi að það sé allsendis ófullnægjandi. Ég gat þess í umræðu fyrr í dag hvernig það var og ég ætla að endurtaka það hér, því ég veit að fólk hefur varla trúað sínum eigin augum þegar það sá þetta, en það samanstendur einungis af upptalningu á þeim sem komu á fund nefndarinnar og síðan stuttri upptalningu á brtt. meiri hlutans. Meiri hluti hv. nefndar hefur ekkert og þá meina ég ekkert efnislega og hvað þá málefnalega um þetta stóra mál að segja. Það er lýsandi fyrir innistæðuleysi sjávarútvegsstefnu ríkisstjórnarinnar að skila innihaldslausu nál. Auk þess afhjúpar þessi staðreynd átakanlega bæði sundrungu og málefnaágreining stjórnarliða, sem margir eru, sem kunnugt er, mjög ósáttir við að eiga aðild að þessu samkomulagi. Að vísu hafa einhver fyrirheit verið gefin um dúsur af ýmsu tagi, en ég verð að viðurkenna að ég heyri sífellt minna um slíkt getið eftir því sem dagarnir líða. Annaðhvort er að renna á menn tvær grímur eða þeir vilja ekki að þetta sé í hámælum haft nema hvort tveggja sé. Ég vík þá að efnislegri umræðu því ég kvíði ekki þeirri umræðu, eins og ætla mætti að stjórnarliðar geri eftir því nál. sem ég var hér að rekja. Stefna Kvennalistans um að koma á byggðakvóta hefur sjaldan verið brýnni heldur en í þeirri upplausn sem nú ríkir í umræðunni um stjórn fiskveiða. Núverandi kvótakerfi hefur reynst meingallað og það er nauðsynlegt að gera á því grundvallarbreytingar. Miklar deilur hafa staðið um hina lögbundnu en síðbúnu endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða. Sú endurskoðun fór fram án samráðs við stjórnarandstöðu, hagsmunaaðila og sjútvn. og þar með í trássi við lög. Nýjustu brtt. ríkisstjórnarinnar hafa síðan hellt olíu á eldinn. Deilan snýst nú ekki síst um það hvort hagsmunir fiskvinnslunnar hafi verið fyrir borð bornir og þá ekki síst atvinnuhagsmunir fiskvinnslufólks. Það er eins og skyndilega sé fólk að uppgötva fiskvinnslufólk og það meira að segja hér í sölum Alþingis, en það er alveg átakanlega sjaldan sem það hefur verið nefnt hér frá því að ég settist á þing fyrir fimm árum síðan, og það er að sjálfsögðu afskaplega ánægjulegt og ég vona að framhald verði á því. Fjöldi verkalýðsfélaga, fulltrúar fiskvinnslu og einstakra byggðarlaga hafa vakið athygli á því að það megi að sjálfsögðu ekki fara að leysa kjaramál sjómanna á kostnað fiskvinnslufólks. Fiskvinnslukonur hafa fram til þessa ekki verið sterkur þrýstihópur og það er, eins og ég gat um áðan, ánægjulegt að heyra að þær eiga svo marga málsvara hér sem annars staðar og vonandi að framhald verði á því. Það er í rauninni með ólíkindum úr hve mörgum áttum slíkur stuðningur kemur, en að vísu verð ég að halda því til haga sem flestir glöggir hlustendur hafa sjálfsagt heyrt, þeir sem hafa hlýtt á hér í þingsal og annars staðar, að rökstuðningurinn er mjög misjafn hvað sé fiskvinnslunni fyrir bestu. En þetta nýja lausnarorð, að efla hag fiskvinnslunnar, er þó a.m.k. góð byrjun. Síðan verða menn að sjálfsögðu að fara að reyna að komast að því hverig það verður best gert. Og ég verð að segja, að mér þykir það hljóma hér um bil eins og brandari, en það er auðvitað ekkert fyndið, þegar fiskvinnslufólkið á að vera ein helsta ástæðan fyrir því að halda áfram sem frjálsustu framsali. Mér finnst það bara hljóma sem öfugmæli og ég hef ekki heyrt neina fulltrúa óbreytts fiskvinnslufólks ræða þetta á þessum nótum og ég er ekkert viss um að ég mundi heyra það. Eins og sjá má á þeirri miklu upptalningu sem er á fyrri síðu hins rýra nefndarálits meiri hlutans þá hafa nefndinni borist feykilega margar umsagnir því flestir, eins og þar segir, skiluðu skriflegri umsögn. Einna mesta athygli nýverið hefur væntanlega vakið ályktun Samtaka fiskvinnslustöðva eða frétt sem þeir sendu frá sér og erindi sem þeir sendu sjútvn. þann 19. apríl sl., en þar mótmæla þessi samtök harðlega áformum meiri hluta sjútvn. um að falla frá þeirri hugmynd að heimilt verði að framselja aflahlutdeild fiskvinnslufyrirtækja. Í þessari fréttatilkynningu og áliti tala þeir sérstaklega um það að þarna hafi verið um jákvæða aðgerð að ræða til að ná sátt um þá sjávarútvegsstefnu sem fram kom í tillögum tvíhöfða nefndarinnar á sínum tíma. Ég hef tekið það hér fram að þetta er eitt af því fáa sem þó var þar bitastætt og ég mun nánar koma að grátræðu hv. 5. þm. Norðurl. v. þegar hann var að lýsa hér trega sínum yfir því að vera búinn að yfirgefa þessar göfugu hugmyndir. Það er mjög ánægjulegt að geta einstöku sinnum verið sammála þeim hv. þm. og í þessu er ég vissulega sammála honum. Þetta hefði þurft að vera áfram inni og enn á eftir að afgreiða þetta mál. Ég bið menn að reyna að fara að hlýða á samvisku sína og skynsemi í þessu máli sem öðrum því ég hélt að menn væru beinlínis lögbundnir af sannfæringu sinni en ekki einhverjum hrossakaupum úti í bæ. Ég hef alla vega ekki séð það í neinu drengskaparheiti að menn skuli virða neitt annað en sannfæringu sína. Það kemur líka fram í þessari ágætu ályktun eða yfirlýsingu Samtaka fiskvinnslustöðva sú skoðun sem ég get gert að minni að aflaheimildir til fiskvinnslufyrirtækja hafi ekkert með kjarasamninga um skiptingu fiskverðs milli útgerðar og sjómanna að gera og þar af leiðandi mótmælir auðvitað fiskvinnslan því harðlega að fiskvinnslukvótanum verði fórnað á Alþingi til lausnar þeirri deilu. Þarna er einmitt orðalag sem ég get mjög vel tekið undir. Þarna er verið að færa fórn. Ég hefði satt að segja haldið að samskiptamunstur ætti að vera öllu þroskaðra en það að menn færu að færa útgerðarmönnum einhverjar fórnir svona í gömlum trúarbragðaanda, en það getur vel verið að menn eigi eftir að vinna sig út úr þessum vanda og ég vona að þeim takist það. En það sem mér finnst kannski mikilvægast, og kemur raunar fram þarna og í flestum þeim umsögnum sem fara út á sömu svið, er að frá byggðasjónarmiðum er mjög mikilvægt að hafa möguleika á því að binda kvóta við fiskvinnslufyrirtæki eða við byggðarlögin sjálf. Þessi byggðarök eru þau sem vega að sjálfsögðu langsamlega þyngst vegna þess að það er hreinlega verið að tala um afkomu fólks, atvinnu og starfsemi fyrirtækja í þessum byggðarlögum og það er ekkert smáræði. Og ég blæs á allt þetta kjaftæði um hagræðingu, ef hagræðing á að fela það í sér að það sé hægt að skáka hér byggðarlögum inn og út af kortinu eftir því hvernig kaupin gerast á eyrinni. Það er ekki hagræðing að mínu mati og ég hef aldrei skilið þá útreikninga sem byggjast á því að það sé einhver hagræðing í því að gera heilu þorpin meira og minna lífvana og máttlaus vegna þess að atvinnunni er svipt af staðnum, en núverandi kvótakerfi og það framsal sem það heimilar býður nákvæmlega upp á þetta. En fiskvinnslan á fleiri hauka í horni. Meira að segja títtnefndir atvinnumenn, sem hæstv. sjútvrh. kaus að tala, að mínu mati, heldur í hæðnistón um, en hann reyndar kaus að líta öðruvísi á og ég skal ekki gera athugasemd, að hann hafi leyfi á að hafa skoðun á því hvað hafi falist í hans orðum. En þessir svokölluðu atvinnumenn, sem eru samstarfshópur um hagkvæma stjórn fiskveiða, örugga atvinnu og aukna verðmætasköpun til sjós og lands, sendu frá sér ábendingar þann 25. apríl sl., fyrir þremur dögum, og í þeirra athugasemdum er meira að segja tekið undir þetta sjónarmið þar sem þeir segja: ,,Fiskvinnslukvóti er ekki leyfður samkvæmt þessum tillögum`` og eiga þá við þær brtt. sem meiri hluti hv. sjútvn. ber ábyrgð á. ,,Ákvæði um að skip megi ekki taka til sín kvóta umfram veiðigetu er þrengt mjög verulega. Þetta ákvæði hefur í raun verið frjálslega túlkað fram að þessu og hefur virkað sem óbeinn fiskvinnslukvóti. Þessar breytingar saman munu þrengja allverulega að fiskvinnslufyrirtækjum sem hafa fækkað skipum eða selt skip.`` Hæstv. forseti, ég leyfi mér að vitna nokkuð beint til þess án þess að hafa beðið um leyfi fyrir fram og vona að það verði veitt eftir á, þar sem ég vék eigin orðum inn í þessa tilvitnun líka. Það sem hér kemur í rauninni fram er það að menn eru meira og minna að berjast fyrir því að fá fiskvinnslukvóta en gjarnan þannig að það sé hægt að kalla hann eitthvað annað, svona alla vega í bland og fara aðrar leiðir að sama marki. Ég kem á eftir betur að stefnumörkun kvennalistakvenna, þar sem við viljum gera hlutina hreint og klárt og ekki vera að leita annarra leiða heldur en þeirra beinustu að því marki sem við erum að reyna að ná. Alþýðusamband Íslands hefur líka tekið svari fiskvinnslufólks og er það mjög vel við hæfi, enda er það mjög mikilvægt atvinnumál að fiskvinnslufólk haldi sinni vinnu. Í ágætri umsögn úr þeim búðum, sem er raunar ódagsett, kemur fram gagnrýni á það að fella út þessa heimild um að framselja aflahlutdeild til fiskvinnslustöðva og það er spurt þeirrar spurningar hvaða áhrif þessar breytingar á stöðu landvinnslunnar muni hafa. Þarna er enn og aftur verið að tefla saman þessum tveimur leiðum, annars vegar að vera með beinan byggða- eða fiskvinnslukvóta og hins vegar því að tryggja frjálst framsal. Ég get ekki tekið undir þá hugsun sem kemur fram hjá ASÍ að það verði trúlega ekki áhrif til minnkunar á því heildarmagni sem fer til vinnslu í landi með því að hætta við að hafa fiskvinnslukvóta. Ég held að það mundi tvímælalaust hafa jákvæð áhrif á það sem færi til vinnslu í landi ef fiskvinnslan réði yfir kvóta. Helsta gagnrýni ASÍ á þessar fyrirætlanir, að hætta við þennan fiskvinnslukvóta, er sú að þetta muni hafa veruleg áhrif á möguleika einstakra byggðarlaga til að vinna sig út úr fjárhagslegum þrengingum. Og þá erum við kannski komin að þeim mýmörgu dæmum sem við höfum fengið um það að ýmsir hafa verið að endurskipuleggja sinn rekstur beinlínis miðað við að þessi fiskvinnslukvóti kæmi og hafa verið að reyna að aðlagast því kerfi, ekki vegna þess að það sé einhver þrautalending heldur vegna þess að þeir eygðu ákveðna von sem annars hefði ekki verið fyrir hendi. Þetta finnst mér að sjálfsögðu mjög merkilegt hvað menn virðast fljótt hafa gripið þessa hugmynd á lofti því það er ekkert launungamál að byggðakvótahugmyndir hafa mætt nokkurri tortryggni, alla vega í upphafi, en sífellt fleiri eru að taka undir þessar hugmyndir. Og þegar örlar á hugmyndum í þessa átt þá eru menn mjög snöggir að grípa tækifærið og nýta þá möguleika sem þetta býður upp á. Það er nákvæmlega það sem við stöndum nú frammi fyrir. Með leyfi forseta, segir hér í umsögn ASÍ eða plaggi sem er ættað frá þeim: ,,Í þeim fjárhagslegu þrengingum sem einstaka sjávarúvegsfyrirtæki hafa lent í undanfarin ár hafa þeir neyðst til að selja frá sér eignir, oftast fiskiskipin. Sum þessara fyrirtækja hafa reynt að halda einhverjum hluta aflaheimilda eftir í viðkomandi plássum með því að færa þær á þau skip sem eftir eru, þrátt fyrir að þessi skip komi ekki til með að geta notað þessar heimildir sjálf. Þessar heimildir hafa síðan verið notaðar í tonn á móti tonni viðskiptum, en vafasamt hefur verið samkvæmt gildandi lögum hvort heimilt sé að skrá meiri heimildir á skip en það getur veitt. Ekki hefur reynt á þetta og má segja að sjútvrn. hafi horft í gegnum fingur sér við þetta. Með því að taka upp formlegan fiskvinnslukvóta hefði verið tryggt að þetta væri löglegt. Þær breytingartillögur sem nú liggja fyrir Alþingi ganga hins vegar í þveröfuga átt og nú er ætlunin að koma algerlega í veg fyrir þetta, bæði með því að fella niður fiskvinnslukvótann og jafnframt að banna að skráðar séu meiri aflaheimildir á skip en þau geti sjálf veitt. Þau fyrirtæki sem stundað hafa þessi viðskipti verða nú annaðhvort að selja frá sér aflaheimildir og í framhaldi af því að leggja vinnsluna niður vegna skorts á hráefni. Hinn möguleikinn er að kaupa til sín skip aftur, en þar sem í flestum tilfellum er um tiltölulega litlar heimildir að ræða er lítil von til þess að slík útgerð standi undir sér og því mundi stöðvun rekstrar aðeins frestast um sinn.`` Þetta finnst mér auðvitað mergurinn málsins að hér er verið að hugsa um það mjög skýrlega að halda veiðiheimildum vegna þess að veiðiheimildunum fylgir atvinna og að sjálfsögðu væri langeinfaldast, hreinlegast og skynsamlegast að vera með hreinan byggðakvóta. Það er ekki nokkur vafi í mínum huga. Niðurstaða Alþýðusambandsins er sú að þessi málamiðlun sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa náð hafi neikvæð áhrif á fiskvinnsluna í landi og þá muni annað tveggja gerast að það yrði aukinn gámaútflutningur eða fjölgun frystitogara. Það er mat Alþýðusambandsins að mikilvægt sé að finna aðrar leiðir til að tryggja að sjómenn verði ekki þvingaðir til að taka þátt kvótakaupum og þeir benda á að þetta sé að sjálfsögðu hægt sé vilji fyrir hendi. Það er ekki þetta stóra vandamál og auðvitað eiga menn ekki að vera að hlaupa á einhvern flótta sem þeir ráða ekki einu sinni við. Það eru býsna mörg dæmi um þetta sem ASÍ segir í þessum minnisblöðum atvinnumannanna sem okkur bárust fyrir þremur dögum og m.a. er talað um dæmi frá Vinnslustöðinni í Vestmannaeyjum þar sem það hefði alveg skipt sköpum að fá fiskvinnslukvóta. Þarna segir að sú ákvörðun að leyfa ekki fiskvinnslukvóta kollvarpi í rauninni öllum þeim áætlunum sem þar hafi verið unnið eftir og muni leiða til minnkandi vinnu í landvinnslu og þetta finnst mér alvarlegt mál. Á sama hátt má segja að Borgey á Höfn telur að þessar ráðstafanir kippi grundvellinum undan endurskipulagningu, en svo sem kunnugt er var farið að rofa til þar og mjög góðir möguleikar á því að þar yrði burðugur rekstur ef hægt yrði að vinna eftir þessum fiskvinnslukvótahugmyndum. Hér hefur töluvert verið nefnt dæmi frá Táknafirði þar sem togari var seldur og hálfum kvóta haldið eftir og þarf auðvitað heilmikið möndl til að útvega sér skip til að veiða þennan kvóta og er langeinfaldast að byggðarlagið haldi bara kvótanum. Þetta ber allt að sama brunni. Við erum að fá þessi skilaboð með einum eða öðrum hætti, mjög oft dulbúin, en þó sífellt oftar hreint út sagt. Það hafa komið fram athugasemdir um að þetta eigi ekki við alla þá upptalningu sem um getur í þessum ábendingum frá atvinnumönnunum, en ég hef ekki heyrt það hrakið að svipuð staða geti verið á Grenivík, í Vestmannaeyjum, á Seyðisfirði, á Hornafirði, í Þorlákshöfn og á Akranesi. Hins vegar voru einhverjar athugasemdir varðandi Bíldudal og Flateyri og ég er ekki nógu kunnug þar til þess að geta hrakið það. Hitt er annað mál að hinir staðirnir eru ærið nóg og það hefur fengist staðfest dæmi um það að þetta er mat manna m.a. í Vestmannaeyjum og á Hornafirði, eins og ég gat hér um áðan. Og í stað þess að lesa hér orð fyrir orð þá vísa ég mönnum bara á að fara betur í gegnum þessar umsagnir og þessar ábendingar. Þarna er um hrein dæmi að ræða, rökstudd og það er ekki verið að alhæfa hér eitthvað út í loftið. Það er verið að taka raunveruleg dæmi. Ekki sakar að nefna það að Alþýðusamband Vestfjarða sendi ályktun þann 25. apríl 1994 og 1. mgr. hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Alþýðusamband Vestfjarða skorar á Alþingi að samþykkja engar breytingar á lögum um fiskveiðar sem ekki fela í sér rétt fiskvinnslunnar til eignarhalds á veiðiheimildum. Núverandi reglur mismuna fiskvinnslu úti á sjó og fiskvinnslu í landi herfilega.`` Undir þetta get ég að sjálfsögðu tekið. Ég bæti þá kannski úr því sem vantaði hjá seinasta ræðumanni, sem fór undan í flæmingi þegar upp á hann var borið að hann væri fylgjandi fiskvinnslukvóta. Það var eitthvert feimnismál, þó mér heyrðist nú á málflutningi hans að það væri vel hægt að draga þá ályktun með góðri samvisku. Ég ætla ekki að gera honum upp hugmyndir, en það er þó alla vega kominn hér annar þingmaður í stólinn sem gengst vel við því að vera fylgjandi fiskvinnslukvóta. Meðan frv. var enn í fyrra horfi komu fjöldamargar athugasemdir um það og langflestar voru nú frekar neikvæðar um ýmsa hluti. En það brá svo við um 7. gr. að þótt skiptar skoðanir væru um hana, en það er einmitt greinin um fiskvinnsluna, þá komu bæði frá Útvegsmannafélagi Vestfjarða --- og ég vek athygli á að þar er um útvegsmannafélag að ræða --- sem taldi vel geta komið til greina að undir vissum kringumstæðum væru aflaheimildir skráðar á fiskvinnslustöðvar, enda finnst mér það í mjög miklu samræmi við stöðu mála víða þar og um Samtök fiskvinnslustöðva þarf ekki að fjölyrða. Að sjálfsögðu studdu þau þessar breytingar. Íslenskar sjávarafurðir svo og Verkamannasamband Íslands voru einnig með jákvæðar umsagnir í þessa veru. Ég hef líka haft eyrun opin í vinnu nefndarinnar og ég þykist vita að alla vega mörgum sjálfstæðismanninum sé frekar órótt innanbrjósts, þó ég segi nú ekki meira, að vera að taka þátt í þessu rugli sem núna er komið í gang. Aftur á móti með kratana þá er alltaf dálítið erfiðara að glöggva sig á þeim og . . .

Þeir eru ruglaðir.

Hér er nú hv. frammíkallandi og síðasti ræðumaður sem finnur þá skýringu að þeir séu ruglaðir. Ég held að málið sé nú ekki svo einfalt. Þeir eru hins vegar ekki hér til að svara fyrir nema --- mig minnir að þegar ég kom hér í stólinn hafi hæstv. forseti verið úr þeirra hópi og svo mun enn vera. Ég treysti því að einhverjir úr þeim flokki sem kallast Alþfl. og gott ef ekki eitthvað með jafnaðarmenn þarna aftan við flokksheitið.  En í nafni jafnaðar finnst mér ástæða til þess að rifja upp grein sem birtist í Alþýðublaðinu fimmtudaginn 24. mars sl. og tók heilan áttunda part af þessu blaði, málgagni og er með stríðsfyrirsögn: Fiskveiðiréttindi sjávarplássa. Þetta er undir dálknum sjávarútvegsmál og síðan pallborðið Njáll Harðarson. Hér eru bara komnar hugmyndir Kvennalistans um fiskvinnslukvóta og mér er alveg sama þó að þessi ágæti maður haldi að hann hafi fundið þetta upp, þess þá meiri gleði.  ,,Fiskveiðistjórn úthlutar kvóta til byggðarlags í samræmi við sögulega og landfræðilega afstöðu byggðarlagsins til fiskimiða þeirra tegunda sem kvótinn tekur til.`` Síðan koma fjórtán aðrir punktar sem útfæra þessa hugmynd mun nánar, en slagorðin eru: Kvótann heim, höggvum á hnútinn, stokkum spilin og gefum upp á nýtt, ekki fleiri plástra, förum í uppskurð. Þetta eru millifyrirsagnirnar og kannski slagorðin og andrúmsloftið í þessari ágætu grein. En hún er alveg feykilega skemmtilega og lipurlega skrifuð og ekki sakar og dregur úr ánægjunni að hugmyndirnar eru alveg einstaklega skynsamlegar og þessu beinir greinarhöfundur til alþýðuflokksmanna. Það er kannski það eina sem er vandamál að þetta fer í lítt útbreitt blað, nær til fárra og kannski ekki eyrum nema eins eða tveggja.  ,,1. Að fiskveiðar séu undirstöðuatvinnuvegur sjávarplássa í landinu. 2. Að flest bæjarfélög í landinu séu sjávarpláss. 3. Að kvóti hafi farið á flakk milli byggðarlaga. 4. Að fari kvóti úr sjávarplássi þá muni það koma niður á afkomu staðarins. 5. Að kolkrabbinn sé þjóðhagslega hættuleg ófreskja sem þrífst á kvóta.`` Ég held ég verði að rekja fyrir hv. þm. að hugmyndir þessa ágæta greinarhöfundar eru að það þurfi að stokka spilin upp á nýtt til þess að landkrabbar fái betri spil en kolkrabbar. Þetta finnst mér athyglisverð hugsun og allra góðra gjalda verð. Í raun þá gæti ég gert hvort sem er að dreifa sjávarútvegsstefnu Kvennalistans til margra ára eða dreifa þessari grein en mér þykir að þetta fari bara alveg ljómandi vel saman. Ég held að fólk verði endilega að kynna sér þetta betur frekar en að ég fari að lesa heilan áttunda part úr Alþýðublaðinu fyrir þingmenn þó ég telji það að sjálfsögðu ekki eftir mér. Ein tilvitnun þó sem ég var búin að lofa sjálfri mér að koma með áður en ég segi skilið við Njál Harðarson, pallborð um sjávarútvegsmálin og Alþýðublaðið. Með leyfi hæstv. forseta segir Njáll: ,,Ég er því algjörlega ósammála að ekki sé til betri lausn`` --- og á hann þá við núverandi kvótakerfi --- ,,og bendi hér með á eina leið til úrlausnar þessum vanda og kalla hana staðbundinn kvóta til höfuðs farandkvótanum og er það í beinu samræmi við aragrúa af ályktunum flokksþinga og funda sem Alþfl. hefur staðið að. Þessi breyting er fólgin í því að viðurkenna að kvóti og sjávarþorp eru óaðskiljanleg og að stjórna þurfi sóknarþunga veiðiskipa með kvótaúthlutun. Spurningin er bara hvert. Þetta er að mínu mati ekki spurningin um það hvernig við stöndum að talningu á þorskhausum eða hvort sjómenn taki þátt í verslun með kvóta, heldur hvort sjávarplássin og allt það sem þeim fylgir eigi rétt á sér eða ekki. Það væri gott ef við gætum gert það upp við okkur hvort við eigum að gefa sjávarplássunum líf eða slá þau af.``  Ég verð nú að víkja aftur að hinum gráa veruleika sem við erum að fjalla um en það er sá óskapnaður sem ég lýsti áðan þar sem við í fyrsta lagi sitjum uppi með kolómögulegt kerfi, slæmar brtt. við það og enn verri brtt. við brtt. Eins og ég gat um áðan hafa aðallega tvær leiðir verið ræddar til að tryggja hagsmuni fiskvinnslunnar og það eru einmitt þær leiðir sem komu fram í þeim umsögnum sem ég hef verið að fara í gegnum. Það er sem sagt annars vegar að hafa framsal fiskveiðiheimildanna tiltölulega frjáls og hins vegar að taka upp byggðakvóta eða fiskvinnslukvóta. Það er ljóst að ef fyrri leiðin er valin þá kemur það ekki til móts við sjónarmið sjómanna sem látnir hafa verið taka þátt í kvótakaupum útgerða, þ.e. þeirra sjómanna. Viðskipti með kvóta hafa einnig ýmsa aðra ókosti, svo sem byggðaröskun og atvinnuleysi ef veiðiheimildir eru seldar frá byggðarlögum. Þar að auki hefur núverandi kvótakerfi ekki leitt til þeirrar hagkvæmni sem menn vonuðust eftir þótt menn hafi vissulega sýnt mjög góða tilburði í átt til hagræðingar en það hefur verið meira og minna af öðrum orsökum og ekki síst vegna þess harða niðurskurðar sem verið hefur vegna minnkandi fisks á miðunum. Hin leiðin, byggðakvótinn eða fiskvinnslukvótinn, kemur til móts við hagsmuni beggja aðila. Þar með er unnt að tryggja hráefni og atvinnu fiskvinnslufólks og jafnframt er hægt að takmarka eða jafnvel taka fyrir viðskipti með kvóta og þar með þátttöku sjómanna í þeim. Ég þarf varla að taka það fram hve mikilvægt það er ef sátt næst milli þessara aðila og ég tel einnig að hagsmunum útgerðar yrði a.m.k. vel borgið ef ekki bara bráðvel með byggðakvóta og áreiðanlega einnig með blöndu af útgerðar- eða fiskvinnslukvóta ef ekki vildi betur verkast. Ég vek athygli á því að einhverjir fulltrúar útgerða hafa meira að segja tekið undir þau sjónarmið á síðustu dögum og það er að sjálfsögðu í takt við það að veiðar og vinnsla er víða á sömu hendi. Þau vandamál sem við erum að setja eftir og erum raunar að víkjast undan að taka skýrt á eru geymsla á kvóta og þær flóknu framsalsreglur sem menn greinir að sjálfsögðu mjög á um hvernig eigi að vera. Í fyrirliggjandi frv. um stjórn fiskveiða er gert ráð fyrir því að heimila fiskvinnslustöðvum að eiga kvóta skv. 7. gr. og það er vissulega skref í áttina að byggðakvóta. Þó skammt sé gengið í þessari heimild er skrefið þó í rétta átt og því styður Kvennalistinn þessa grein frv. En sömu sögu er ekki að segja um flm. þess, þ.e. ríkisstjórnarmeirihlutann, sem ætlar að fella þetta heimildarákvæði út úr frv. með brtt. Mér finnst það vera hálfhlálegt að vera orðin ein af fáum málsvörum þessa eina nýtilega afsprengis úr vinnu tvíhöfða nefndarinnar. Ég er sannfærð um að það eru margir sem þurfa að greiða atkvæði sér þvert um geð ef þeir taka sig til og fella 7. gr. út úr því og þar fer fremstur í flokki hv. 5. þm. Norðurl. v., frsm. meiri hluta hv. sjútvn., sem sagði að þetta væri sér afar sárt. Það voru hans orð og fannst mér ástæða til að glósa þau skýrt, að þetta væri afar sárt. Ég er því alveg hjartanlega sammála, þetta hlýtur að vera alveg hræðilega sárt fyrir hv. þm. Það er einnig vel kunnugt þeim sem hafa fylgst með umræðu Kvennalistans um sjávarútvegsmál að Kvennalistinn hefur jafnframt bent á að það þurfi að hlúa að smábátaveiðum. Ég er vel reiðubúin að fara út í þær hörðu deilur sem verið hafa um hvað séu réttar tölur um það hvernig aflaheimildir hafa færst á milli en ég vek sérstaka athygli á því að það er ekki hægt að leggja að jöfnu smábátaveiðar og veiðar stærri skipa sem hafa sem betur fer möguleika á að leita víðar og jafnvel að fara út í vannýtta stofna og þar tel ég að við eigum gífurlega möguleika svo framarlega sem við berum gæfu til þess að rækta þá möguleika. Og það er ekkert því til fyrirstöðu að við styðjum við bakið á þeim sem eru að vinna að nýsköpun því það mun verða okkur auðævi seinna. Veiðar á smábátum skila að öðru jöfnu meira hráefni til vinnslu í landi en ýmsar aðrar veiðar. Þær teljast visthæfar m.a. á mælikvarða umhverfisráðstefnunnar í Ríó og einnig má geta þess að þær kalla ekki á þá gríðarlegu fjárfestingu sem ýmsar aðrar greinar sjávarútvegs hafa farið út í. Kvennalistinn telur það einkum nauðsynlegt að taka tillit nú til smábáta á aflamarki sem orðið hafa fyrir gífulegri kvótaskerðingu og yfirleitt án þess að eiga möguleika á því að útvega sér viðbótarkvóta. Þannig er bara staðan. Kvennalistinn hefur einnig lýst stuðningi við áframhaldandi krókaleyfi. Þær takmarkanir sem nú eru boðaðar á krókaleyfinu má deila um og ég tel að þar sé farið alveg út á ystu nöf og vildi gjarnan að ég vissi nákvæmlega hver niðurstaðan yrði en ég bendi á að veðurfarsþættir hafa jafnan takmarkað sókn töluvert mikið. Kvennalistinn hefur lýst þeirri skoðun sinni að það sé alveg óhjákvæmilegt að taka stjórn fiskveiða til endurskoðunar frá grunni og byggja upp réttlátt kerfi sem byggir á byggðakvóta, skynsamlegri nýtingu auðlindarinnar og stórauknum rannsóknum á lífríki hafsins. Vegna þess síðasta sem ég er að tala um, skynsamlega nýtingu auðlindarinnar og stórauknar rannsóknir á lífríki hafsins, þá vil ég einnig geta sérstaklega um, þótt þess hafi raunar verið getið aðeins fyrr í dag, að fyrir þinginu liggur frv. til laga um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða á þskj. 873 sem við kvennalistakonur flytjum. Þar erum við sérstaklega að fjalla um hvernig samráði milli vísindamanna, fiskvinnslu, sjómanna og útgerðar gæti verið háttað í framtíðinni vegna þess að það er mjög mikilvægt að mínu mati að við finnum einhvern veginn og náum tökum á því hvernig að sátt getur orðið um það hvernig fjallað er um tillögur Hafrannsóknastofnunar á hverju ári og einnig önnur atriði sem varða nýtingu auðlindarinnar, sérstaklega á þeim skerðingartímum sem núna eru. Vonandi verða þeir ekki mörg ár í viðbót en það er algjörlega ljóst að það verður að fara að taka á þessu og ég held að við ættum að láta okkur það verða víti til varnaðar hvað skortur á samráði getur dregið þungan dilk á eftir sér. Skortur á samráði er einmitt sá akkilesarhæll sem við erum að glíma við núna og við erum í rauninni í mjög vondum málum vegna slíks skorts á samráði. En þetta frv. felst í því að við 14. gr. núgildandi laga um stjórn fiskveiða bætist ný málsgrein er orðist svo, með leyfi hæstv. forseta: ,,Sérstök samráðsnefnd skal skipuð tíu fulltrúum, þremur tilnefndum af helstu samtökum sjómanna og fiskvinnslufólks, þremur tilnefndum af helstu samtökum útvegsmanna og eigenda fiskvinnslu og þremur tilnefndum af Hafrannsóknastofnun, auk formanns sem skipaður er af ráðherra án tilnefningar. Nefndin skal fjalla um tillögur Hafrannsóknastofnunar um veiðiheimildir hvers árs áður en ráðherra ákveður árlegan heildarafla með reglugerð skv. 3. gr. laga þessara. Nefndin skal einnig koma saman til að fjalla um tillögur Hafrannsóknastofnunar ef um endurskoðun á fyrri úthlutun á botnfiskafla er að ræða og oftar ef þurfa þykir.`` Þessi ákveðna breyting sem við leggjum til á lögum um stjórn fiskveiða er að mínu mati mjög veigamikil ef við eigum að ná tökum á því að stilla saman strengi þeirra sem sjá um rannsóknir og þeirra sem nýta auðlindina, bæði til veiða og vinnslu. Það er alveg ljóst að ákveðið samráð hefur verið haft og ég hef haft það að reglu að spyrja í hvert sinn sem ég hef haft tækifæri til hvernig slíku samráði er háttað og það er alveg ljóst að það er ekki með skipulegum, formlegum hætti. Þetta hefur gefið færi á ákveðinni gagnrýni og þetta hefur einnig gefið færi á því að menn axla ekki ábyrgð. Annars vegar geta fulltrúar nýtingarinnar sagt: Við berum enga ábyrgð á þessum vitlausu tillögum frá vísindamönnum. Hins vegar geta vísindamennirnir sagt: Þeir sem eru hagsmunaaðilar eru ekki hæfir til að fjalla um þetta. Hvorugt er að sjálfsögðu rétt. Ég er ekki að segja að þetta gangi alltaf út í þessar öfgar, það er nokkuð vaxandi skilningur á þeim tillögum sem fram hafa komið en engu að síður held ég að báðir aðilar hefðu mjög gott af því að hlusta á hina. Ég held að það þurfi að reiða fram rök og hafa fullt samráð og slíkt samráð mundi vera af hinu góða og vera bæði sparnaður á tíma, orku og mjög líklega einnig peningum. Það eru ekki mörg atriði í viðbót, hæstv. forseti, sem ég ætla að taka sérstaklega fyrir. Þó vil ég vekja athygli á því að er fulltrúi Þjóðhagsstofnunar kom á fund nefndarinnar þá lýsti hann þeirri skoðun sinni eftir fyrirspurn frá mér um að það væri ekkert því til fyrirstöðu að ná hagkvæmni með fiskvinnslukvóta. Það væri síst af öllu til bölvunar, frekar til blessunar og mér fannst ljómandi gott að heyra það. Ég var ekkert sérlega undrandi en mér finnst alltaf gott þegar tekið er af skarið með slíkt. Varðandi þær tvær megináherslur sem ég hef kosið að gera að umfjöllunarefni sérstaklega þá langar mig í lokin að benda á það að þetta hvort tveggja er töluvert tengt. Þetta byggist á því í fyrsta lagi að taka höfuðtillit til byggðarlaga og atvinnu fólks þegar verið er að ráðstafa þessari auðlind okkar og reikna dæmið í heild þannig að líka sé litið á það sem hagkvæmni að halda atvinnu og halda byggð þar sem hún hefur verið byggð upp. Vissulega þarf alltaf í slíku kerfi að vera ákveðinn sveigjanleiki til þess að eðlileg þróun eigi sér stað og í tillögum okkar kvennalistakvenna er einmitt gert ráð fyrir því. En ég ítreka það að þetta er í sátt við þjóðlíf, mannlíf og atvinnulíf sem ég held að fólk sé smátt og smátt að átta sig á að skiptir verulegu máli, þ.e. að halda atvinnu í landinu. Á vissan hátt og að hluta til passar líka sú áhersla sem við höfum haft sérstaklega á því að styðja við bakið á smábátaútgerð við þetta. Þar að auki er í öllu þessu sérstaklega verið að hyggja að hinum smærri plássum sem byggja afkomu sína nánast eingöngu á því að fá fisk til vinnslu og oft og tíðum eru það einmitt smábátarnir sem færa hann að landi. Smábátamenn hafa verið býsna duglegir að koma sjónarmiðum sínum á framfæri og stundum dettur mér í hug að það sé jafnvel farið að vera þeim til trafala í málflutningi sínum hvað þeir hafa verið iðnir við það. Þeir komust, má segja, að vissu leyti í tísku hér í vetur og ég er ekki að segja það neinum til hnjóðs, hvorki þeim sem ginu við því né smábátasjómönnum. Ég lýsi fullum stuðningi og hef í mörg ár gert við það að við styðjum sérstaklega við bakið á smábátaútgerð og fyrir því eru veruleg efnisleg rök. En jafnframt hefur mér fundist á síðustu vikum að sjónarmiða þeirra gætti ekki eins mikið og kannski ekki sem skyldi. Engu að síður eru í frv. einhvers konar málamyndaákvæði sem eiga að vera til einhverra sátta sem allir eru meira og minna óánægðir með en ég held að sé fyrir hluta hópsins hægt að una við. Spurningin er bara hvernig fer með hina og þá eru það sérstaklega smábátamenn á aflamarki sem ég er ekki farin að sjá að geti spjarað sig sem skyldi á því kerfi sem við gerum hér ráð fyrir. Ég held einfaldlega að það verði að taka sérstakt tillit til smábátanna því þeir fara ekki að veiða langt utan við landhelgi, þeir fara ekki að sækja í hvaða stofna sem er, þeim er sniðinn mun þrengri stakkur en mörgum öðrum. Virðulegi forseti. Ég er reiðubúin að fara áfram og meira í þessa umræðu þegar á hana líður. Þetta eru þau tvö atriði sem ég ákvað einkum að einskorða mig við í upphafsmáli mínu til að fara ekki að drepa á dreif en ég ítreka það að því miður er engin sérstök ástæða til þess að fagna flestum öðrum greinum, hvorki í lögunum, frv. sem lagt er hér til, né þeim brtt. sem lagðar eru fyrir hér.