Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Landbn. þessarar hv. d. hefur haft til athugunar og meðferðar frv. til l. um breyt. á 1. nr. 23 frá 1956, um varnir gegn útbreiðslu næmra sauðfjársjúkdóma og útrýmingu þeirra. Eins og segir í aths. við þetta frv., sem er stjfrv., eru þær breytingar, sem frv. gerir ráð fyrir á þessum l., gerðar í samræmi við þá reynslu, sem orðin er á framkvæmd þessara l. á undanförnum árum, enda má segja, að þessar breytingar snerti nær einvörðungu framkvæmd l., miði að því að gera ákvæði þeirra skýrari og öllu einfaldari. Landbn. leggur einróma til, að frv. verði samþ., en leggur til, að á því verði gerðar smávægilegar breytingar, og eru brtt. n. prentaðar á þskj. 246. Í frv. kemur tvisvar sinnum fyrir orðið búferlaflutningur. Það kemur fyrir í 1. gr. og það kemur fyrir í 8. gr., og í 8. gr. frv. segir svo: „Til viðbótar við 14. gr. komi: Einnig er n. heimilt að banna búferlaflutninga innan sauðfjárvarnasvæðis“ o.s.frv. En í aths. segir svo aftur, að það sé lagt til, að n, verði heimilað að banna búfjárflutninga innan sauðfjárvarnasvæða. Við í landbn. gátum ekki fallizt á það, að það fælist það sama í þessum tveimur orðum: búferlaflutningur og búfjárflutningur. Það er allmiklu víðtækara, sem felst í orðinu búferlaflutningur, og við gátum sem sagt ekki mælt með því, að sauðfjársjúkdómanefnd væri gefið vald til þess að banna búferlaflutninga. Þess vegna leggjum við til, að í stað orðsins „búferlaflutningur“ komi „búfjárflutningur“ á þessum tveimur stöðum í frv. Að vísu mun það ekki hafa vakað fyrir þeim, sem sömdu frv., að sauðfjársjúkdómanefnd fengi þetta vald í hendur, en þeir áttu við það, að nefndinni væri gefin heimild til, ef svo vildi verkast, að banna flutning heilla fjárbúa eða kúabúa frá einum stað til annars innan þeirra svæða, þar sem veiki hefur verið. Við flytjum brtt. við 7. gr., en þar er gert ráð fyrir, að sauðfjársjúkdómanefnd geti leyft flutning á kynbótafé yfir varnarlínur. Við lítum svo á í n. og vorum sammála um það, að við allar slíkar leyfisveitingar og allar slíkar undanþágur yrði að gæta fyllstu varúðar, og við leggjum því til, að slík leyfi verði ekki veitt, nema til komi samþykki yfirdýralæknis. Að vísu má segja, að þetta ákvæði sé í frv., en við viljum bæta þessum orðum við á eftir orðinu „sauðfjársjúkdómanefnd“ í 7. gr. til þess að taka af öll tvímæli um þetta. B-liðurinn í brtt. okkar við 7. gr. er einvörðungu leiðrétting á máli, og aðrar brtt. flytur n. ekki, en eins og ég sagði, leggur hún einróma til, að frv. verði samþ. með þessum smávægilegu breytingum, sem ég hef nú gert grein fyrir.



Herra forseti. Heilbr: og félmn. hefur haft til athugunar frv. það til l., sem hér liggur fyrir um breytingu á tekjustofnalögum sveitarfélaganna, en frv. er fram borið til staðfestingar á brbl., sem út voru gefin 13. maí 1966. Við 1. umr. kom fram brtt. frá tveimur hv. þm., þeim Skúla Guðmundssyni, 1. þm. Norðurl. v., og Sigurði Ágústssyni, 2. þm. Vesturl. Hljóðar brtt. þeirra svo með leyfi forseta: „Við frv. bætist svo hljóðandi bráðabirgðaákvæði: Fyrir reglulegt Alþ. 1967 skal ríkisstj. undirbúa þær breytingar á lögum, að aðstöðugjöld samkv. III. kafla verði lögð á eftir sama gjaldstiga í öllum sveitarfélögum og að heimild til hækkunar á útsvörum verði takmörkuð verulega frá því, sem er í 2. mgr. 34. gr.“ Frv. ásamt fram kominni brtt. var sent til umsagnar stjórnar Sambands ísl. sveitarfélaga, og hefur umsögn þess nýlega borizt og er á þessa leið, með leyfi forseta: „Á fundi sínum hinn 23. þ.m. tók stjórnin erindi yðar til fullnaðarafgreiðslu og gerði um það svofellda bókun: Lagt fram að nýju bréf heilbr: og félmn. Nd. Alþ., dags. 29. nóv. s.l., þar sem stjórnin er beðin að veita umsögn um frv. til l. nr. 67 21. maí 1965, um breyt. á l. nr. 51 10. júní 1964, um tekjustofnalögin. Frv. er til staðfestingar brbl. Stjórnin er meðmælt frv. Enn fremur er óskað umsagnar um brtt. við frv. frá Skúla Guðmundssyni og Sigurði Ágústssyni á þskj. 80 um samræmingu aðstöðugjalda o.fl. Stjórnin telur ekki ástæðu til að skerða það frelsi, sem sveitarfélögin hafa að lögum í þessum efnum, og getur því ekki mælt með brtt. þm.“ Heilbr.- og félmn. varð sammála um að mæla með frv., en hins vegar ekki með fram kominni brtt., en einstakir nm. áskildu sér þó rétt til þess að fylgja fram kominni brtt. og þeim brtt. öðrum, sem kynnu fram að koma.



Herra forseti. Ég vildi leyfa mér að leggja fram við það frv., sem hér liggur fyrir, svo hljóðandi brtt., að við frv. bætist ný gr., sem verði 2. gr. frv. og mundi hljóða á þessa leið: „2. mgr. 33. gr. l. orðist svo: Bætur almannatrygginga skulu undanþegnar útsvarsálagningu, og heimilt er að lækka útsvör gjaldenda, sem orðnir eru 65 ára.“ Sá háttur mun vera orðinn á hjá allmörgum sveitarfélögum að leggja ekki útsvör á bætur almannatrygginga, og eru mörg rök, sem mæla með því, sem ég hygg að hv. þm. séu kunn, svo að það sé ástæðulaust að rekja þau nánar að þessu sinni. Ég hygg, að það væri heppilegt, að það skapaðist alveg föst regla um þetta, og það verður ekki gert á annan hátt eðlilegri en þann, að þetta væri bundið í l. Vel má vera, vegna þess að hér eru um sinn viðstaddir tiltölulega fáir þm., að það væri æskilegt að fresta atkvgr. um þessa till. til 3. umr., en mér finnst samt rétt að leggja hana fram hér að þessu sinni, til þess að hún væri þá þm. kunn, þegar 3. umr. fer fram.



Herra forseti. Ég tel rétt, að heilbr.- og félmn. fái þessa till. til athugunar, og mun það verða gert á milli umr. og þá að sjálfsögðu leitað álits Sambands ísl. sveitarfélaga um þetta atriði. Það mun vera svo, að í flestum eða mjög mörgum sveitarfélögum ér það orðin nokkuð víðtekin regla, að á nokkurn hluta af bótum almannatrygginga er ekki lagt lengur útsvar, en hins vegar hefur hver sveitarstjórn talið eðlilegt, að hún hefði aðstöðu til þess að meta það, að hve miklu leyti bætur almannatrygginga skyldu gerðar útsvarsskyldar.



Herra forseti. Eins og ég hef raunar áður tekið fram, fellst ég alveg á það að taka till. til baka til 3. umr., og ég er mjög þakklátur orðum frsm. n. um það, að hún muni taka þessa till. til sérstakrar athugunar, áður en sú umr. fer fram.



Herra forseti. Frv. til l. um veitingu ríkisborgararéttar gerði ráð fyrir því að taka inn 23 aðila, sem sótt höfðu um ríkisborgararétt. Einnig bárust n. 24 erindi, þar sem sótt er um ríkisborgararétt, og var n. sammála um að flytja brtt. um að taka 23 af umsækjendum inn í sínar brtt., en aðeins umsókn eins umsækjanda sá n. ekki fært að verða við, þar sem skorti á um búsetutíma. Það hefur verið fylgt þeim reglum í sambandi við till. n. og sömuleiðis um þá, sem eru í sjálfu frv., sem settar voru af allshn. beggja þd. í nál. 17. maí 1955 og hafa síðan verið gerðar nokkuð fyllri, og hafði n. þær einnig nú til hliðsjónar við sínar athuganir. Það kemur fram í nál., hverjar þessar reglur eru, og ég get bætt því við, að hver einasti umsækjandi, bæði þeir, sem eru í frv. sjálfu, og þeir, sem n. gerir ráð fyrir í sínum brtt., uppfylla öll þessi skilyrði að undanteknum nr. 6 og 13 í brtt. n. og nr. 11 í sjálfu frv. En það, sem á skortir hjá þeim, er tími og er aths. við, hvenær þeir eigi að öðlast ríkisborgararétt á árinu. Að öðru leyti uppfylla þessir aðilar þau skilyrði, sem sett eru fyrir veitingu ríkisborgararéttar. Ég vil einnig geta þess að nú í dag bárust 3 umsóknir, sem n. mun taka til athugunar milli 2. og 3. umr. En þessir 46 umsækjendur um ríkisborgararétt, sem eru 23 í frv. og 23 í brtt., eru fæddir í þessum löndum: í Danmörku 8, Þýzkalandi 11, Bandaríkjunum 2, Færeyjum 5, Finnlandi 3, Lýbíu 2, Íslandi 6, en 1 frá hverju þessara landa: Indlandi, Bretlandi, Noregi, Spáni, Tékkóslóvakíu, Palestínu, Rússlandi, Kenýa og Egyptalandi. Af Íslendingum, sem sækja um ríkisborgararétt, eru 3 konur, sem gifzt höfðu erlendum ríkisborgurum og misst því ríkisborgararétt, en eru aftur fluttar til Íslands, einnig karlmaður, sem orðinn var ríkisborgari í Bandaríkjunum, en flyzt aftur til Íslands, og tvö börn, sem eiga íslenzka móður. Eins og fram kemur í nál., hefur verið höfð samvinna við fulltrúa frá allshn. Ed. til þess að samræma vinnubrögðin, og starfaði formaður allshn. Ed. með undirnefnd allshn. Nd. ásamt skrifstofustjóra Alþ., og var full samvinna á milli þessara fulltrúa og full samstaða í n. um þessar brtt., sem hún gerir við frv., en 1 nm., Ragnar Arnalds, var fjarstaddur, þegar málið var afgreitt í allshn.



Herra forseti. Eins og hæstv. dómsmrh. tók fram í framsöguræðu sinni fyrir þessu frv., frv. til l. um Landhelgisgæzlu Íslands, sagði hann, að íslenzk löggjöf væri ekki fjölskrúðug um landhelgisgæzluna, þessa réttargæzlu íslenzka ríkisins á hafinu. Og kannske í og með vegna þeirra tímamóta, sem íslenzka landhelgisgæzlan stóð á á s.l. ári, en þá eru talin 40 ár liðin síðan hún tók formlega til starfa, þótti tímabært að setja löggjöf eða betrumbæta þá löggjöf, sem fyrir var um Landhelgisgæzlu Íslands, og má segja, að það frv., sem hér er lagt fram af stjórninni, sé til orðið af þeim sökum. Það má kannske segja, að það séu engin stór nýmæli í þessu frv. og bæði mér og öðrum hafi kannske þótt hlýða að ganga ýtarlegar til verks heldur en gert hefur verið. Samt sem áður hef bæði ég og aðrir nm. í allshn. þessarar d. orðið sammála um að gera ekki mjög viðamiklar breytingar á þessu frv., en þó nokkrar brtt. leggjum við þó til, að verði samþykktar hér í hv. d., en teljum, að löggjöfin sem slík sé viðunandi. Auðvitað má segja sem svo, að allra sízt á þessu sviði eigi að búa við löggjöf, sem aðeins verði um sagt, að hún sé viðunandi, það eigi frekar að vera löggjöf, sem allir geti horft til sem fyrirmyndar og eftirbreytni. Á margan hátt er þessi löggjöf það, þótt ég, eins og ég tók fram hér áðan, hefði kannske talið, að enn ýtarlegar hefði átt að ganga til verks og setja löggjöf um þessa stofnun, sem hefði skilið hana algerlega frá öðrum stofnunum í þessu þjóðfélagi og þá kannske hagsmunasamtökum líka vegna þeirrar algeru sérstöðu, sem Landhelgisgæzla Íslands hefur. Allshn. þessarar d. sendi frv. til umsagnar, hefur fengið á sinn fund bæði þá, sem stóðu að samningu frv., ráðuneytisstjóra Baldur Möller í dómsmrn., forstjóra landhelgisgæzlunnar og lögfræðing, sem hafa gefið upplýsingar og rætt við nm. um efni frv. Einnig sendi Skipstjórafélag Íslands n. aths. sínar, og átti formaður allshn. viðræður við formann Skipstjórafélagsins, Jón Eiríksson, og má segja, að með breytingu, sem n. leggi til, sé komið að nokkru og kannske að öllu leyti á móti því aðaláhugamáli, er þeir impruðu á í sínum tilmælum. Þá komu fram aths. frá Starfsmannafélagi landhelgisgæzlunnar við frv., og stjórn þess félags óskaði eftir því að fá að eiga viðræður við n., og varð hún að sjálfsögðu við því. Og n. hefur orðið sammála um að taka aths. þeirra að fullu til greina, - þær aths., sem bárust í bréfi til hennar við athugun á frv. Við 1. gr. er bætt inn nýjum staflið, svo hljóðandi, eins og segir á þskj. 241. að við bætist nýr stafliður, h-liður, sem orðist svo: „Að fylgjast með öryggis- og björgunarbúnaði skipa, ef ástæður þykja til.“ Ósk um þetta atriði hefur komið fram á undanförnum árum frá samtökum sjómanna, síðast á s.l. ári frá þingi Sjómannasambands Íslands, en bæði á þingum þess, þingum Alþýðusambands Íslands og þingum Farmanna- og fiskimannasambands Íslands hafa verið ítrekaðar áskoranir til þings og ríkisstj. um að betrumbæta það eftirlit, sem á að vera og þarf að vera með björgunar- og öryggisútbúnaði skipa. Eins og er, hefur Skipaskoðun Íslands með þetta verkefni að gera, en vegna mannfæðar og fátæktar hafa sjómannasamtökin talið, að þessa væri ekki gætt sem skyldi þrátt fyrir fullan vilja þeirra, sem þar stjórna og starfa. Sjómannasamtökin telja, að ef þetta atriði verður samþ. í l. um Landhelgisgæzlu Íslands, geti það orðið til mikillar styrktar þessu þýðingarmikla máli, að fylgjast með björgunar- og öryggisbúnaði skipa, og ég held, að engum dyljist, að einmitt þeir menn, sem þar starfa, sem starfa m.a. að björgunar- og öryggismálum á hafinu, starfsmenn landhelgisgæzlunnar, eru kannske öllum öðrum betur til þess fallnir að fylgjast með þessu atriði. Þetta er sú eina breyting, sem allshn. leggur til, að verði gerð við 1. gr. frv. Við 5. gr. frv. leggur n. til, að gerð verði nokkur breyting. Aths. bárust n. munnlega um það, að eins og fyrri mgr. þessarar 5. gr. væri orðuð, mundi hún stangast á við önnur gildandi íslenzk lög, um lögreglumenn ríkisins, en þar mun kveðið á svo, að þeir þurfi að hafa náð 21 árs aldri. Frá forstjóra landhelgisgæzlunnar og ráðuneytisstjóra dómsmrn. komu þó fram þær skýringar, að þarna væri eingöngu verið að tryggja áhafnir varðskipanna, það væri að gefa þeim rétt löggæzlumannanna, og þegar hv. þm. íhuga þetta nánar og hafa í huga, að oft og tíðum þarf að senda menn um borð í erlend skip, sem verið er að taka, undirmenn t.d. ásamt sínum yfirmönnum, sem ekki hafa náð þessum aldri, 21 árs aldri, hljótum við allir að vera sammála um það, að okkur beri skylda til að gefa þessum mönnum þau réttindi, sem öðrum löggæzlumönnum ríkisins eru gefin, þannig að við í allshn. töldum ekki ástæðu til þess að breyta þessu atriði. Hins vegar vorum við sammála um að breyta seinni mgr. þessarar greinar. Það kom skýrt fram hjá forstjóra landhelgisgæzlunnar, sem ég ræddi við um þetta, að þarna væri eingöngu verið að tryggja það, að sú hefð, sem skapazt hefði á undanförnum árum í starfi landhelgisgæzlunnar, sú að flytja menn af einu skipi á annað eða af skipi til starfa í landi eða á flugvél, þetta yrði heimilt áfram og fram hjá mjög, vil ég segja, þunglamalegu kerfi lögskráningarfyrirkomulagsins yrði komizt. Þar sem aðeins um þetta atriði var að ræða, töldum við vegna annarra ákvæða, sem í lögskráningarlögunum eru, rétt að leggja til sem brtt. frá okkur, að þessi seinni mgr. orðist eins og segir á þskj. 241, að skipverjar á varðskipum landhelgisgæzlunnar skuli lögskráðir, og þar er átt við auðvitað: eins og á öðrum íslenzkum skipum, en þó skuli heimilt að flytja skipverja milli skipa eða í önnur störf, enda sé lögskráningarstjóra tilkynnt um þær breytingar. Þarna er komið á móti þessu vandamáli landhelgisgæzlunnar, en hins vegar búa skipverjar landhelgisgæzlunnar að öllu leyti við þau réttindi og þær skyldur, sem lögskráningarlögin fyrirskipa. Um 7. gr. leggur n. til, að breyting sé á gerð, og leggur n. til, að komið sé á móti óskum Starfsmannafélags landhelgisgæzlunnar um orðalag þessarar greinar, á þann veg, að hún orðist eins og segir í áðurnefndu þskj., þannig: „Starfsmenn landhelgisgæzlunnar mega hvorki gera verkfall né taka þátt í verkfallsboðunum." En í frv. segir, að starfsmenn landhelgisgæzlunnar megi hvorki beint né óbeint taka þátt í neins konar kjara- eða kaupdeilum, og virðist auðsætt, að það sé verið í fyrsta lagi að skera þessa menn algerlega frá sínum stéttarfélögum, en sumir hverjir af þeim hafa verið þar meðlimir og starfað þar um tugi ára, og í öðru lagi stangist þetta á við það, sem á eftir komi í þessum lögum, ákvæðin um það, að gera þurfi sérstaka samninga fyrir þessa starfsmenn ríkisins. Og ef gr. hefði verið samþ. á þann hátt, sem hún var hér fram borin, virðist erfitt að sjá, hverjir ættu að taka að sér samninga fyrir þessa menn, sem eins og til var lagt, mega hvorki beint né óbeint taka þátt í kjara- eða kaupdeilum. Allshn. leggur hins vegar til, eins og ég sagði hér áðan, að 7. gr. orðist þannig, að starfsmenn landhelgisgæzlunnar megi hvorki gera verkfall né taka þátt í verkfallsboðunum. Í gildandi l. um varðskip ríkisins segir, að skipverjar megi ekki taka þátt í neins konar kaupdeilum. En þarna er komið á móti Starfsmannafélaginu um orðalag, og allshn. er sammála um þessa brtt. eins og aðrar, sem bornar eru fram á þskj. 241. Við 8. gr. er gerð smábreyting. Þar er fellt niður ákvæði þess efnis, að bæði forstjóri og dómsmrh. ákveði eða geti ákveðið að setja reglur um einkennisbúninga. N. þykir eðlilegt, að það sé í höndum dómsmrh. eins, og að sjálfsögðu mun hann þá, ef hann telur rétt vera, fela forstjóra að framkvæma þær reglur, er hann setur í þessu efni. Við 9. gr. er einnig brtt. frá n. þess efnis, að eftir því sem lagt er til um, að 9. gr. hljóði í frv., leggur n. til, að við bætist: eða stéttarfélagssamningur viðkomandi starfsmanna. En eins og hv. þd. er kunnugt, búa starfsmenn landhelgisgæzlunnar við blandað launafyrirkomulag, ef ég mætti orða það svo. Sumir búa við launafyrirkomulag opinberra starfsmanna, en aðrir og þá flestir, mundi ég álíta, búa við þau laun, sem ákveðin eru með stéttarfélagssamningum, og þá eru það þau félög, sem fara með samningana fyrir verzlunarskipaflotann. En frá og með l., sem sett voru 1935, var ákveðið, að starfsmenn á skipum landhelgisgæzlunnar skyldu fylgja í launum þeim mönnum, er störfuðu á strandferðaskipum ríkisins. Hins vegar leggjum við sem sagt til í allshn., að þarna komi inn í ákvæði þess efnis, að þeir menn, sem í landi vinna, skuli ekki aðeins vinna samkv. l. um kjarasamninga opinberra starfsmanna, heldur líka stéttarfélagasamninga viðkomandi starfsmanna, þetta er 9. gr., og það er þá líka vegna þess, að í land fara oft menn af skipunum, sem vinna að störfum í landi, sem á engan hátt geta fallið undir launafyrirkomulag eða undir opinbera starfsmenn. Þeir vinna þar um stuttan tíma að þeim störfum, sem ekki eru kannske samningar fyrir, og þess vegna teljum við eðlilegt, að viðkomandi stéttarfélag hafi samninga fyrir þessa menn eða þeir vinni undir samningum þess. Í 10. gr., en þar eru ákvæði um laun og kjör þeirra, sem vinna að staðaldri við störf á sjó eða í lofti, eru ákvæði um það, að þeir skuli taka laun sín og kjör í samræmi við kjarasamninga viðkomandi stéttarfélaga, eftir því sem við á, eða eftir sérstökum samningum, og leggur n. til, að við þessa grein bætist orðin: stéttarfélaga við stjórn landhelgisgæzlunnar, þannig að það sé ljóst, að ef sérstaka samninga þurfi að gera, séu það stéttarfélög þessara manna, sem fari með þá samninga við stjórn landhelgisgæzlunnar, enda sjáum við það ekki í allshn. í fljótu bragði, hvaða annar aðili ætti að taka við slíkum samningum heldur en þeir, sem farið hafa með þá óbeint á undanförnum árum og þekkja til um þá miklu sérstöðu, sem þessir menn hafa. A.m.k. hafa starfsmenn landhelgisgæzlunnar, allir þeir, sem rætt hafa við allshn., lagt til eindregið, að þessi háttur yrði á hafður. Við 12. gr. er gerð breyting. Frá Skipstjórafélagi Íslands barst bréf til n., þar sem þeir gera aths. við þessa gr. frv. Þeir benda á það réttilega, að skipstjórar eða skipherrar á skipum landhelgisgæzlunnar hafi um langt árabil búið við það að hljóta minni björgunarlaun en aðrir skipstjórar, t.d. á verzlunarflotanum. Það má segja, að þetta sé á margan hátt eðlilegt, þegar þess er gætt, að í og með er eitt höfuðviðfangsefni landhelgisgæzlunnar að stuðla að og vinna að björgun. En sú þróun hefur samt sem áður orðið á síðari árum, að með samningum við undirmenn skipstjórans hafa komið inn liðir í þeim samningum, sem orsakað hafa, að hlutföll hafa breytzt, þannig að þegar búið er að skipta upp björgunarlaunum eftir þeim reglum, sem gilt hafa fyrir starfsmenn landhelgisgæzlunnar, hefur dæmið stundum komið þannig út, að skipstjórinn hefur borið miklu minna úr býtum heldur en kannske margir aðrir skipsmenn, og má t.d. geta um yfirvinnuna, sem allir aðrir skipverjar á skipinu njóta í dag, aðrir en skipherrarnir. Og þeir benda réttilega á, að af skipum, sem bjargað er og eru vátryggð hjá Samábyrgð Íslands, þegar þannig stendur á, fær skipshöfnin engin björgunarlaun. Hins vegar geta allir undirmenn aðrir en skipherra fengið miklar aukatekjur vegna yfirvinnu, en skipherrann alls ekkert. Og þeir benda líka réttilega á það frá Skipstjórafélaginu, að með þessari reglu sé ekki tekið nægilegt tillit til ábyrgðar, sem á skipstjórunum hvíli, og þeir óska eftir því, að reynt verði að bæta úr þessu umrædda lagaákvæði, sem er í gildandi l. og jafnframt í frv. ríkisstj. En þeir taka þó fram, að þeir óski ekki eftir, að þetta sé gert öðruvísi en það komi ekki fram skerðing á hlut annarra skipsmanna. Vegna þessa og einnig vegna þeirrar þróunar, sem orðíð hefur á skipum landhelgisgæzlunnar, skal ég taka eitt dæmi, en það er um þann nýja áhafnarmeðlim eða þann, sem fer með hlutverk froskmannsins á skipunum. Þessi eini einstaklingur getur kannske að miklu leyti átt hlut að því, að skipi sé bjargað eða sú aðstoð veitt, sem veiti landhelgisgæzlunni, björgunarsjóði og áhöfn viðkomandi skips rétt til mikilla björgunarlauna. Við teljum sjálfsagt í allshn., að það séu möguleikar á því fyrir stjórnendur landhelgisgæzlunnar að taka slíkt til greina, eins ef skipherra leysir þannig sitt starf af hendi í sambandi við björgun eða aðstoð, að það sé viðurkenningarvert. Þess vegna höfum við lagt til í 7. brtt. okkar, að þau gömlu ákvæði, eins og sjá má í frvgr., 12. gr., þau gömlu ákvæði, sem segja, að af hluta áhafnar megi greiða, áður en skipti fari fram, ákveðna fjárhæð að dómi skipherra til þeirra, er mest hafa lagt sig fram við björgunina, þau falli niður, en í staðinn komi ný ákvæði, sem heimili yfirstjórn landhelgisgæzlunnar að greiða af hluta landhelgissjóðs ákveðna fjárhæð til þeirra, er mest hafa lagt sig fram við björgunina. Við gerum af ásettu ráði ráð fyrir því, að það sé yfirstjórn landhelgisgæzlunnar, sem hafi þessa heimild, en ekki skipherrann, sem kannske í þeim tilfellum, sem þekkt eru, hafi orsakað það, að þeir hafi sjálfir skorizt úr leik í sambandi við þessa viðurkenningu, en það teljum við alls ekki vera rétt og höfum þá fyllilega haft hliðsjón af þeirri skyldu, sem á þessum manni hvíli um borð í skipi og þó kannske sérstaklega á skipum landhelgisgæzlunnar, þannig að með því að setja þetta ákvæði inn þannig orðað teljum við tryggt, að í þessum einstöku tilfellum, sem gert hefur verið ráð fyrir fram til þessa, að hægt væri að verðlauna einstaklinga um borð í þessum skipum, verði það tryggt áfram, en við bætist, að það sé hægt jafnframt að tryggja skipherrann. Og ég held, að það sé þannig í huga allra þeirra, sem í allshn. d. eru, að það sé þeirra vilji, að þetta sé framkvæmt þannig. En fram til þessa hefur eldra ákvæði gildandi laga ekki verið notað. 8. brtt. n. er við 13. gr. Það má segja, að það sé ekki mikil efnisbreyting, en við leggjum til, að við þá gr. frv. bætist ýtarlegri ákvæði á þann veg, að forstjóra sé heimilt að tryggja sérstaklega þá starfsmenn, sem mjög áhættusöm verk eiga að vinna. Það þarf ekki að taka fram sérstök dæmi um þetta. Við getum þó tekið eitt. Við skulum taka það, að landhelgisgæzlan þurfi að senda einhvern starfsmanna sinna í það verk að eyða tundurduflum, og sitt hvað fleira mætti sjálfsagt tína til. En ég held, að þetta sé auðskilið og þingið mundi ekki hafa á móti því að samþykkja þetta atriði. Þá leggjum við einnig til, að 14. gr. verði breytt, eins og segir á þskj. 241, að sérhver starfsmaður skuli ganga undir læknisskoðun hjá trúnaðarlækni landhelgisgæzlunnar. Það er villa á þskj. 241 í þessari gr., þetta á að vera „hjá“ trúnaðarlækni, en ekki „sjá“ trúnaðarlækni, einu sinni á ári eða oftar, ef þörf þykir. Í frv. er lagt til, að stjórn landhelgisgæzlunnar geti krafizt hæfnisvottorðs af starfsmanni. Nú má segja það, að kannske hefði átt að fara miklu ýtarlegar út í þessa gr., og í sjálfu sér fæ ég ekki séð og líklega eru fleiri samnm. mínir mér sammála um það, - við fáum ekki séð, hvernig hefði við núverandi uppbyggingu landhelgisgæzlunnar átt að beita þessu ákvæði í sambandi við hæfnisvottorðið. Þetta er hjá aðeins einni stétt, þess er aðeins krafizt hjá einni stétt enn í dag hér, sem mér er kunnugt um, þ.e. hjá flugstjórum og nokkrum öðrum flugvélaráhafnarmeðlimum, a.m.k. flugstjórum og flugmönnum. En þar kemur aftur á móti, að þeir njóta sérstakra trygginga vegna þess, sem þeirra gæti beðið, ef þeir, er hæfnisvottorðin skoðuðu, kæmust að því, að maðurinn væri ekki hæfur til síns starfs. Ég held, að enn sem komið er sé hvorki sú löggjöf, sem við erum að vinna að núna, þannig úr garði gerð, að við séum búin að tryggja það atriði, sem þyrfti að tryggja í þessu sambandi, en það er einstaklingurinn sjálfur, sem dæmdur yrði úr leik, þannig að við höfum breytt í n. þessari gr. á þann veg, sem segir í 9. brtt. okkar. Við 15. gr. gerir n. einnig tvær breytingar: Annars vegar þá, að leggja til um fyrri mgr., að á eftir orðunum „eða annarra þarfa“ bætist: sbr. 1. gr., þannig að það sé þá nokkuð bundið, að það sé átt við þær þarfir, sem talað er um í 1. gr. frv. Enn fremur leggjum við til, að síðari mgr. sé lögð niður. Ég sé ekki og við höfum ekki talið eðlilegt að láta það sjást í frv. um landhelgisgæzluna, að það þyrfti að taka fram, að skip landhelgisgæzlunnar væru búin þeim öryggistækjum og útbúnaði, sem krafizt er af öðrum skipum íslenzkum. Þetta teljum við alveg sjálfsagt. Það hafa ekki enn þá komið fram nein fyrirmæli um það í lögum eða reglugerðum, að útgerðir skipa mættu ekki búa skip sín betur en lög segja, og við teljum þess vegna, að þessi mgr. sé með öllu óþörf, og leggjum til, að hún falli niður. Þá er síðasta brtt. okkar við 16. gr. á þá leið, að það sé skýrt tekið fram, að skip og flugvélar landhelgisgæzlunnar skuli auðkennd skjaldarmerki Íslands á áberandi stað. Þetta hefur, eftir því sem mér er bezt kunnugt, verið gert, en við teljum rétt að binda það í lögum, að þetta merki sé á þessum tækjum landhelgisgæzlunnar, og einnig, eins og segir í 11. brtt. okkar, leggjum við til, hvernig frekari merking varðskipa og flugvéla eigi að vera, en forstjóri ákveði í samráði við dómsmrh. um lit og önnur einkenni. Ég hef nú lýst þeim brtt., sem allshn. hv. d. leggur til að gera á þessu frv. Eins og ég tók fram í byrjun máls míns, eru nm. allir sammála um þessar breytingar, og ég vænti þess, að þær ásamt frv. um þessa þýðingarmiklu stofnun íslenzku þjóðarinnar eigi greiða leið í gegnum hv. deild.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka n. fyrir meðferð hennar á þessu máli og frsm. hennar fyrir þá grg., sem hann hefur gert fyrir till. Þeir hafa rætt þetta við mig, nm., þær brtt., sem gerðar hafa verið, og ég tel þær allar til bóta og tel, að frv. sé í betra formi með þeim brtt., sem gerðar hafa verið, og þakka n. fyrir hennar tillögur.



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., fer fram á það, að löggiltur verði verzlunarstaður í Egilsstaðakauptúni í Suður-Múlasýslu. Frv. er borið fram af öllum þm. Austfjarðakjördæmis og enn fremur landsk. þm. þaðan, og hreppsnefnd Egilsstaðahrepps hefur einróma samþ. að taka þennan hátt upp. Allshn. hefur athugað þetta mál og rætt sín á milli og telur ekkert við það að athuga, að það nái fram að ganga. Þetta kauptún, Egilsstaðakauptún í Suður-Múlasýslu, er vaxandi að mannfjölda og er miðstöð samgangna á Austurlandi eða á Fljótsdalshéraði, og hreppsnefndinni þykir eðlilegt, að þarna verði löggiltur verzlunarstaður og telur það verða til hagsbóta fólki þarna og staðnum í heild. Eins og ég sagði, hafði allshn. ekkert við þetta mál að athuga og leggur einróma til, að það verði samþ.



Herra forseti. Við vitum það nú, sem erum vanir víðáttunni, að það liggja leiðir í fleiri áttir en eina. En í atvinnumálum okkar virðist vera stefnt aðeins í eina átt, og það er að láta afurðaverð hækka og allan kostnað við framleiðslugreinar þjóðfélagsins. Þetta hefur gengið þannig - það má segja kannske í marga áratugi, og þegar atvinnuvegirnir hafa verið hættir að bera sig, það hefur kostað of margar krónur að framleiða hlutina, hefur verðgildi krónunnar verið breytt, hún hefur verið lækkuð, og þetta byrjaði 1950, það endurtók sig 1960, og allt stefnir í þá átt, að sagan muni endurtaka sig í þriðja sinn. Það er náttúrlega ýmislegt, sem veldur því, að þetta gengur svona. Fólkið, sem að framleiðslunni vinnur, heimtar fleiri krónur. Stéttasamtökin, sem ná eiginlega til allra stétta þjóðfélagsins orðið, gera yfirleitt kröfur um sífellt fleiri og fleiri krónur í vinnulaun, og þess er ekki gætt nægilega, að það er ekki til neins að fjölga krónunum, ef verðgildi þeirra minnkar. Mér virðist, að það hafi einkennt stjórnarfarið síðustu ár, að það eru sífelldar skattahækkanir og ótal aukaskattar, sem hafa hlaðizt á atvinnuvegina til þess að auka kostnaðinn enn meir. Ég held, að þm. geri sér þetta ekki nægilega ljóst, og e.t.v. er það af því, að þeir reka ekki sjálfir þessa atvinnu, nema einhver hluti af þeim. Ég efast um, að þeir fylgist með því, hve búið er að hlaða mörgum sköttum á atvinnuvegina og einkanlega sjávarútveginn. Við leyfum okkur því hér tveir þm., ég og hv. 4. þm. Reykn., að flytja till. um það að breyta ákvæðum um launaskatt, sem lagður er nú á alla vinnu, sem framkvæmd er í landinu, að undanskildum störfum við landbúnaðinn. Það er mikið talað um, að það sé verðlækkun á sjávarafurðum og það sé vá fyrir dyrum þess vegna. Rétt er það, að á vissum framleiðsluvörum í sjávaraflanum hefur orðið verðlækkun, en sú verðlækkun er einkum á frystum fiski, sem fluttur er til Ameríku, og sú verðlækkun er ekki meiri en verðhækkunin, sem hefur orðið árin 1964 og 1965. Spurningin er því, hvort hér sé um nokkuð annað en bara heilbrigt ástand að ræða í viðskiptamálum, þessi mikla verðhækkun, sem var í Ameríku, hafi ekki verið á einhvern hátt óeðlileg og við hefðum alltaf getað gert ráð fyrir því, að um lækkun yrði að ræða aftur. Saltfiskur, stærri tegundirnar eða stórfiskurinn, hefur eiginlega ekkert lækkað í verði. Skreiðin er í svipuðu. Dálítil lækkun er á fiski, sem fer til Rússlands, 6-7%, er mér sagt. En þetta er ekki nema það, sem við gátum búizt við. Einhver verðlækkun varð á lýsi og síldarmjöli, en var ekki bara verðið óeðlilega hátt s.l.1-2 ár, því að það er þannig, að þegar verð hækkar á vöru, er farið að draga úr notkun hennar og eftirspurnin minnkar, og af því kemur verðlækkunin m.a.? Ég held því, að við verðum að gera okkur þetta ljóst, að við getum ekki byggt upp okkar atvinnulíf þannig að búast alltaf við hækkunum ár frá ári. Það er ekki hægt. En það er ekkert við það að athuga, þó að fólkið, sem vinnur að atvinnugreinunum, njóti þess, ef verð hækkar á vöru, en það verður þá líka að gera sér ljóst, að ef verðið lækkar, verður það að taka þátt í lækkuninni. Ef það er ekki gert, er leiðin sú, sem farin hefur verið undanfarið, að verðmæti hverrar krónu minnkar og það leiðir af sér gengislækkun. Það eru tvær leiðir til í þessum launamálum, og það er, að atvinnurekendurnir semji við launþegana eða ríkið sjái um þessa samninga, i raun og veru allar stéttir. Ríkisstj. þarf ekki endilega að gera það sjálf, heldur gætu verið einhverjir ákveðnir starfsmenn, sem önnuðust það. Ef þetta væri athugað af yfirleitt glöggum mönnum, hvað eðlilegt væri, að atvinnuvegirnir gætu borgað í hvert sinn, væri vafalaust hægt að jafna þetta. En ég held, að það sé alveg ófær leið, að ríkisvaldið sé að skipta sér af launamálum, vissum greinum þeirra, án þess að annast um það allt saman. Og yfirleitt, þegar ríkisvaldið hefur verið að grípa inn í launamálin, hefur það ævinlega verið til óþurftar fyrir atvinnuvegina. Þetta er oftast nær gert í þeim tilgangi að vinna atkv. á því, og það ern atkvæðaveiðarnar, sem eru hættulegastar fyrir stjórnarfarið í landinu, menn eru að gera ýmsa hluti og framkvæma ýmsa hluti til að veiða á því atkv., án þess að það sé eðlilegt og heilbrigt. Það er svo með þá, sem ekki reka atvinnuvegina, að þeir gera sér þetta ekki fyllilega ljóst. Eitt af því, sem var verið að veiða atkv. á hér á þingi, var að fara að lögbjóða, að kaup kvenna og karla væri jafnhátt. Ég efa, að þetta hafi ekki orðið hreinlega vinnu kvenna til skaða. Var ekki hægt að semja um þetta? Það voru ákvæði um þetta hjá verkalýðsfélögunum. Ég vissi, þegar ég hafði með þetta að gera í frystihúsi, að fyrir hliðstæða vinnu fengu konur jafnt, þegar þær voru við flökun, fengu þær jafnt kaup og karlmenn. Hitt er annað mál, að þetta hefur ekki orðið eins mikið tjón fyrir frystihúsin og á horfðist, vegna þess að það var horfið við stærri frystihúsin inn á bónuskerfi, og það sagði mér maður, sem rekur frystihús. að það hefði orðið meira en tvöföldun á vinnuafköstum, þannig að það var í raun og veru borgað miklu minna. Frystihúsin græddu líka á þessu, en fólkið fékk ekki minna í heild út á styttri vinnutíma. Og það er ekkert nema gott um þetta að segja. Hagræðing vinnunnar er eitt af því jákvæða, sem ríkisstj. hefur beitt sér fyrir. Það ber að meta það, sem vel er gert. En viðvíkjandi sjávarútveginum er búið að hlaða á hann ýmiss konar gjöldum, sem þeir, sem utan við hann standa, hafa ekki hugmynd um. Við þetta bætist, að það er ekki tekið minnsta tillit til þess við hlutaskiptin, hvort viðbótargjöld koma á bátana eða ekki. Það kemur eingöngu á þann hlutann, sem bátnum er ætlaður, og verður þess vegna í raun og veru tvöfalt. Það liggur hérna fyrir frv. um breyt. t.d. á lögum um útflutningsgjöld. Þið getið litið á þá liði. Það er 4.2% af útflutningsverðmætinu, sem er tekið. Það þýðir 8.4% af þeim afla, sem báturinn leggur í land, því að yfirleitt tvöfaldast verðmæti vörunnar, frá því að útgerðarmaðurinn selur fiskvinnslustöðvunum hann og þangað til hann er fluttur út. Við þetta bætist 1.2% í aflatryggingasjóð. Ég hef ekki gert þetta að umtalsefni í frv., sem við Jón Skaftason flytjum, við höfum ekki rætt það, vegna þess að megnið af þessu er þannig vaxið, að mér finnst eðlilegt, að útvegurinn standi undir því. Þetta 1.2% fer í aflatryggingasjóð. Við látum það vera. Mér finnst það eðlilegt og heilbrigt, að þeir, sem betur gengur, hjálpi hinum, en ég álít líka, að hjálpin eigi ekki að vera meiri. Ég álít ekki heilbrigt, að það sé búið þannig að atvinnuvegunum með löggjöf eða samningum eða hvernig sem það er, að þeir geti ekki borið sig fjárhagslega, aðalatvinnuvegir þjóðarinnar, án þess að ríkið borgi stór fjárframlög til þeirra. Það er ekki eðlilegt. Og það er ekki heilbrigt að leggja mikla skatta á þjóðina, sem varið er til uppbóta á framleiðsluvörurnar, því að allir hækkaðir skattar hækka verðlagið í landinu, auka kaupkröfur, og það er því að elta sitt eigið skott að fara þá leið. Sá hluti af þessum 4,2%, sem er tekinn af útflutningsframleiðslu sjávarafurða, fer að allmiklu leyti í tryggingar skipanna, og það er ekki nema eðlilegt og gott um það að segja. Það er auðveldara að taka það þannig heldur en útgerðarmenn eigi að borga þetta sjálfir, því að í sumum tilfellum geta þeir ekki staðið í skilum. Svo fer líka í fiskveiðasjóð sem svarar 1%. Við látum það vera. Útgerðarmenn hafa yfirleitt ekki kvartað mikið undan því, því að við vitum, að fiskveiðasjóður þarf að vera til. En jafnframt því, að við eflum fiskveiðasjóð á þennan hátt og gerum hann starfhæfan, höfum við rétt til þess, að það séu ekki mjög háir vextir. Og þetta 1% jafngildir 2% vöxtum. Og nú eru vextirnir 6 1/2% í fiskveiðasjóði, og ef tekið er tillit til þessara framlaga, sem útvegurinn leggur í hann, er það orðið 8 1/2%, og það eru hærri vextir en það, að bolfiskveiðarnar geti staðið undir því. Svo er ýmsum liðum bætt hér á, sem vafamál má teljast, t.d. framlagi til fiskimálasjóðs, sem ríkið á, og það væri kannske ekkert um það að segja, ef öllum þeim lánum væri vel og hyggilega varið, sem þaðan væru veitt. En ég hygg, að það sé nú í sumum tilfellum ekki allt lán, sem koma að hagkvæmum notum, sem þaðan fara. Hluti af þessu gjaldi fer í rannsóknaskip sjávarútvegsins. Það er raunar ekki mikið, en dálítið þó. Ég álít, að það sé dálítið vafamál, að útvegsmenn eigi að borga það, og það væri sannarlega ekkert of mikið, þó að þjóðfélagið í heild tæki þátt í því, þegar við vitum, að sjávarútvegurinn stendur undir svo að segja allri gjaldeyrisöflun þjóðarinnar. Svo er það bygging haf- og fiskirannsóknaskips. Ég tel það líka dálítið vafasamt, að útgerðarmenn eigi að borga slíka hluti. Þarna eru liðir, sem í raun og veru er ósanngjarnt, að sjávarútvegurinn borgi beint, sem þjóðin ætti frekar að kosta úr sameiginlegum sjóði og til margs annars verr varið fé ríkisins heldur en til þess. En í þessum liðum er ekki um stórfé að ræða. En það er ekki allt upp talið, þegar við erum búnir með þetta, enda hef ég ekki gert þetta að umtalsefni í grg., sem ég tala um. Í fyrsta lagi er það, sem mest hefur þyngt fyrir okkur róðurinn, vextirnir. Þeir voru hækkaðir úr 4 og í 6 1/2%. Ég ætla bara að taka meðalbát, ég ætla ekki að taka stærstu bátana. Það má vel vera, að þau skipin, sem mest veiða af síldinni, - kannske upp undir 100 þús. tunnur, - þau geti borið þessa vexti, jafnvel þó að þau séu dýr. En þau bera það ekki, nema á meðan vel veiðist og verðlag er sæmilega hagstætt. Við skulum taka meðalskip og reikna verðið 10 milljónir, og við verðum að reikna, að þau þurfi að borga vexti af allri upphæðinni, því að flest skip eru rekin sem hlutafélög, og þó að einstaklingur geti lagt eitthvað fram, getur hann reiknað sér vexti af þeirri upphæð, en í flestum tilfellum verður að taka það að láni, og það eru 250 þús. Þetta kemur einhliða á útgerðina. Reiknum afla þessa báts 7-8 millj., og það verður þá að vera á síld og vel að ganga, til þess að það sé mögulegt, að hann beri það, og hlutur útgerðarmannsins af því er svona 3 1/2-4, - já, við skulum segja 4 millj., þá koma þessar 250 þús. á þessar 4 millj., og eru teknar af þessum 4 millj. þessar 250 þús., og það eru 4-5%. Það munar um minna. Og ef hægt væri að nota þetta í afborgun af skipinu, haldið þið ekki, að það væri munur? En með þessum skatti, sem á er lagður til fiskveiðasjóðs, eru vextirnir raunverulega orðnir 8 1/2%, sé það reiknað sem vextir, og útgerðin á ekki þá peninga, eftir að það er komið í fiskveiðasjóð, heldur á ríkið þá. Þetta álít ég, að hafi ekki verið athugað nógu vel, og vextirnir hafa átt drjúgan þátt í því við sjávarútveginn að gera erfitt fyrir útgerðina. Verðið hefur alltaf verið að hækka. Nú lofar ríkisstj. 8% hækkun á fiskverði. Í fyrra mun það hafa hækkað eitthvað um 17%. Undanfarin ár, árið 1965 og 1964, fór fiskurinn hækkandi, en þá bara hirtu fiskvinnslustöðvarnar ágóðann. Og reynsla útgerðarmannanna er þessi : Það er ekki hægt að reka skip, eins og hlutaskiptin eru núna og útgjöldin, sem hlaðið er á sjávarútveginn, nema hafa hagnað af aflanum. Og þeir skera sig algerlega úr, þeir útgerðarmenn, og hafa gert undanfarin mörg ár, sem hafa baslað við að salta sinn fisk sjálfir og herða, og þeir hafa náð þetta 50 aurum til 1 kr. af kg, og það hefur bjargað þeim, þannig að sumir þeirra eru orðnir vel efnaðir menn og jafnvel ríkir. En með þeim hlutaskiptum, sem eru, og með þeim útgjöldum og vaxtagreiðslum, sem hefur verið hlaðið á útveginn, er ógerlegt að láta fiskibát bera sig nema verka fiskinn sjálfur. Fiskurinn hefur hækkað núna úr ca. 3 kr., sem hann var í hittiðfyrra, og meðaltal af netafiski, og tala ég þar af eigin reynslu, verður sennilega um kr. 3,80 í ár. En ég hygg, að ef allir þeir pinklar, sem er búið að hlaða á útveginn, og án þess að mig langi til að vera neitt að sverta núverandi ríkisstjórn, - ef útvegurinn væri losaður við alla þá pinkla, sem á hann var hlaðið á þessu tímabili, væri hann jafnvel stæður, þó að hann hefði ekki fengið þessa hækkun. Og þannig hefur skriðan haldið áfram, þó að fiskurinn hafi hækkað þetta, - og þetta er geysilegt stökk, úr 3 kr. í kr. 3,80 meðaltalsverð, skulum við segja, þetta er náttúrlega dálítið misjafnt eftir því, hvernig hann flokkast, - þá er þetta mikið stökk, en þó hefur skriðan fylgt þannig eftir, að útvegsmenn eru ekkert betur stæðir nú en þeir voru fyrir tveimur árum. Við vitum það, að L.Í.Ú. hefur alltaf reiknað þannig út afkomu báta, að það hefur verið stór rekstrarhalli, og ef það væri nákvæmlega rétt reiknað, væru allir bátar eða bátaútvegur dauðadæmdur fyrir löngu, þannig að við verðum náttúrlega að gera okkur það ljóst, að þegar verið er að gera slíkar áætlanir, reyna menn að hafa sem mest út, þegar farið er að ganga í ríkissjóðinn og heimta þaðan peninga. En staðreyndin er samt þessi, að þeir, sem ekki hafa hagnað af fiskvinnslu, hafa ekki getað rekið útveginn. En þetta er nú bara fyrsti liðurinn, það eru þessir vextir, og raunar hefur hann mest að segja gagnvart bátunum. Annar liðurinn, sem ég tala um í þessari grg., er launaskatturinn. Í raun og veru er það algerlega furðulegur skattur, sem ekkert kemur útgerðarmönnum við, að fara að safna peningum til að byggja fyrir íbúðarhús í Reykjavík, og svo gleypir dýrtíðin allan þennan skatt gersamlega, því að húsaverð hefur hækkað þar svo á tveimur árum, að menn eru ekki nokkurn hlut betur stæðir fyrir þetta. Samið var um það auk þess, að það yrðu vísitölulán, sem þýðir í raun og veru, að borið saman við önnur lán, sem tekin eru, eru þessi lán ótakandi, þannig að það gátu báðir aðilar verið óánægðir, útvegsmenn yfir að fá þennan þokka yfir sig, þennan launaskatt, og þar að auki hækkað orlof, og þeir, sem lánin taka, að fá vísitöluálag á lánin, þannig að öllum var þetta til óþurftar. Þetta átti að vera einhver óskapa happasamningur, þessi júní-samningur. Skriðan hefur aldrei verið óskaplegri en síðan. Það hafa verið tekin hrein heljarstökk bæði í verðlagi á landbúnaðarvörum og í sjávarútvegi, það vitum við ósköp vel, hrein heljarstökk. Það hefur nefnilega ekkert verið hugsað um það að reka atvinnuvegina á hagkvæman og ódýran hátt, heldur bara látið hækka og hækka. Þetta gat gengið, á meðan það var ör hækkun á vörunum erlendis, en þegar það breytist, erum við bara í sjálfheldu eins og hverjir aðrir kjánar. Þið segið kannske, það eru alltaf svörin, þegar maður talar um þessa nýju skatta: Þetta munar engu. - En þegar annaðhvort er ekkert eftir eða lítið, munar töluvert mikið um 1%. Þetta er 1% af kaupi sjómanna. En svo verða fiskvinnslustöðvarnar að borga líka. Svo þurfa netagerðir og vélaverkstæði að borga, og þetta jafngildir 0.85% af brúttóaflanum, og á bát, sem veiðir fyrir 8 millj., eru það 70 þús. Orlofið er mjög svipað, og það er nú eitt það fáránlegasta við löggjöfina, að fyrst varð að fá vit í orlofið, það varð að miða við venjulegt kaup og dagkaup, síðan var það hækkað, og síðast endar það með því, að það var af öllu, hvað hátt launaðir sem menn væru. Nú vitum við, að sumir skipstjórar eru komnir á aðra milljón og eru algerlega í vandræðum með að borga skatt af þessu öllu saman. Hverjir eru það, sem safna auði? Það eru þeir, sem flytja inn vörur á fölskum faktúrum og fá há umboðslaun og telja þau ekki, og skipstjórar og svona milliliðir, sem selja vörur út og safna auði í landinu. Morgunblaðið er alltaf að spyrja, hvað verði af peningunum. Þarna eru þeir. Ef menn græða á síldarútvegi, eins og þeir hafa gert, sem mest hafa aflað, þeir hafa grætt og það verulegar fjárhæðir, eru þeir undireins komnir í það að kaupa nýtt skip. Nú eru þau farin að verða á fjórða hundrað tonn, kosta yfir 20 millj. kr., og þessu halda þeir áfram, því að engin bremsa er hjá ríkisstj., það vantar alveg hemilinn, vökvann á hann. Svona halda þeir áfram, þangað til annaðhvort veiðist ekki síld eða hún verður hálfverðlaus, og þá getur enginn borgað neitt, og verður þetta bara smáskrækur núna hjá því ópi, sem þá kemur. Ég er ekki á móti því, að það séu keypt skip. En það verður að vera hóf á öllu. Og með því að æða með fjármagnið alveg einhliða inn í síldarútveginn, eru náttúrlega fiskveiðarnar algerlega vanræktar og umbætur á því sviði, þannig að það þarf að vera einhver bremsa. Við höfum ekki nema takmarkað fjármagn og takmarkaðan mannkraft, og það þarf að vera einhver bremsa á hlutunum. Það var hert á ákvæðunum viðvíkjandi skipakaupunum, þannig að það ætti að skapa útveginum í fyrsta lagi stórar fjárhæðir. Ég held, að það séu eitthvað 3 millj. fyrir þessi stóru skip, útborgun, og auk þess trygging fyrir gengislækkun í bönkunum, - þó að ríkisstjórnin segi, að það eigi engin gengislækkun að verða, trúa bankarnir því ekki, - þannig að alls verða þetta 6 millj. Og þetta geta vitanlega ekki nema stórauðugir menn útvegað, tryggingu fyrir 6 millj. kr., það sjá allir, þannig að það er orðið útilokað fyrir menn að kaupa núna þessi stærri skip nema hreina auðmenn, enda eru það skipstjórar og síldarverksmiðjur, sem eru að kaupa þetta allt.  En viðvíkjandi þessu orlofi er nefnilega fáránlegt, að Alþingi samþykkir, að ofan á þetta fáránlega kaup, sem engin þjóð hefur nú efni á að greiða, og allir vita það, þá á að borga 7%. Þingið hefur ekki kjark til að gera neitt. Þeir eru alltaf hræddir við að missa atkvæði, þessir þm. Auðvitað er ekkert vit í því að greiða skipstjórunum jafnvel þrjá hásetahluti. Háseti þarf nefnilega að borða alveg eins og skipstjóri og fæða börn sín og klæða. En hvað hafa þeir? Á síldveiðum hafa þeir 8%, 7% orlof ofan á það, fast kaup í viðbót ofan á það og kaup allan tímann, sem báturinn liggur við bryggju bundinn, því að þá vilja þeir hafa dagkaup og segjast vera að lita eftir bátnum, þannig að þetta verða um það bil þrír hásetahlutir, sem þeir hafa upp úr krafsinu í heild. Ef þingið vildi nú gera eitthvað af viti í launamálunum, þá náttúrlega settu þm. einhverja bremsu á þetta. Á fiskveiðum hafa þeir minna. Þar hafa þeir tvo hásetahluti fyrir utan smávegis fríðindi. Og við skulum segja, að það væri hóflegt, ef þeir hefðu svipað á síldinni, því að vitanlega á skipstjórinn að hafa hærra, ber meiri ábyrgð og vinnur vel, og við eigum þessum mönnum mikið að þakka. Ég hef aldrei séð eftir kaupinu til hásetanna, þeim veitir ekki af því, og ég er á því, að þeir megi fá orlof á sitt kaup, og við eigum að borga fólki orlof á hæfileg laun. En hitt er bara fáránlegt, ef menn hafa margföld laun, hvort það er heldur fyrir mörg störf eða hafa margfalt fyrir eitt starf, að fara að borga orlof á allt það og láta þá borga, sem ekki geta borgað þær skuldir, sem þeir eiga að borga. Það er til að mynda auðsöfnun í landinu. En þingið hefur ekki kjark til að taka á þessu. Þá fann þessi ríkisstjórn upp á því, til þess að þessir útgerðarmenn og fleiri aðilar, sem reka atvinnu, gætu ekki dregið undan og svikizt um að borga útgjöld, að fara að leggja á útgjaldaliðina hjá fyrirtækjunum. Og það sjá nú allir, hvort það er sanngjarnt, ef maður tapar 1 millj., að hann eigi að borga sérstaklega útsvar af því. Það væri eðlilegra, að menn borguðu útsvar af tekjum sínum og eignum en af töpum. Við mig sagði einn af stærstu útgerðarmönnum landsins, hann sagðist hafa tapað allt að 4 millj. eitt árið, og hann sagði, að aðstöðugjaldið á sér hefði verið upp undir 1 millj., þetta er einn dyggur stuðningsmaður ríkisstj., því að menn, sem velta svo miklu, styðja hana yfirleitt, ef hún er athafnasöm. En þannig er nú þetta, að þetta er bara hrein vitleysa. Þið vitið það ósköp vel, að fiskibátarnir halda algerlega uppi atvinnulífinu í sjávarþorpunum og allt verðmæti aflans gengur til fólksins. Það kaupir fyrir það fæði og klæði og borgar sín útgjöld og alls konar skatta, þannig að óbeint stendur þessi hráefnisöflun undir tekjum fólksins og þar með öllum útgjöldum. En ef þessir bátar eru reknir með tapi, er ekki sanngjarnt að leggja á töpin. Þess vegna á vitanlega að breyta þessu aðstöðugjaldi. Það á ekki að leggja útsvör á báta eða útgerðarfélög, sem hvorki eiga eignir né hafa neinar tekjur og tapa jafnvel, það er bara vitleysa. Og er sama, hvaða atvinnuvegur er. Við eigum að líta eftir því, að það sé rétt talið fram, og svo eiga menn að borga eftir sanngjörnum og skynsamlegum reglum af tekjum sínum og eignum, en ekki af því, sem ekki er raunhæft. Þannig er það nú, það er lagt á þessa báta, og þeir geta ekki borgað. Ég býst við, að í flestum tilfellum hlífist sveitarstjórnirnar við að biðja lögmenn um að innheimta, enda reyna þeir sjálfsagt að borga, ef þeir geta. En það er ekkert vit í þessari álagningarreglu. Svo þurfum við að borga í atvinnuleysistryggingasjóð, og það er kroppað af bæjarfélögunum líka. Svo koma sósíaldemókratar og hæla sér yfir tryggingum, að þær séu óskaplega þarfar, og ég skal játa, að þær eru þarfar. En þær geta gengið út í öfgar. eins og aðrir hlutir. Það er ákaflega vafasamt með þessar fjölskyldubætur. Þær hafa kannske átt rétt á sér 1961 og 1960, en ég tel dálítið vafasamt, að þær eigi rétt á sér núna. Svo eru nú þessar blessaðar atvinnuleysistryggingar þar fyrir utan. Öll atvinnufyrirtæki þurfa að greiða til þeirra og bæjarfélögin líka og svo ríkissjóður á móti. Þetta er ekki lítil fjárhæð, og þetta er að verða einn mesti sjóður í landinu. Það er ágætt að hafa atvinnuleysistryggingasjóð, en hann er bara orðinn núna allt að því milljarður, og það er meira virði fyrir þennan góða sjóð, að verðmæti krónunnar sé haldið nokkurn veginn stöðugu, heldur en þjóðfélagsþegnarnir séu skattpíndir til að greiða í hann, eins og gert er, því að þetta kemur allt frá þegnum þjóðfélagsins, og m.a. þurfa útgerðarfyrirtækin að borga í þennan sjóð, þrátt fyrir það að þau geti ekki borgað vexti og afborganir af sínum skuldum. Ég álit, að það sé alveg tímabær ráðstöfun að losa atvinnutæki og bæjarfélög við þennan skatt, og ríkið hefur víst nóg með sína peninga að gera - og reyna að láta krónuna ekki falla ákaflega ört. Það væri mesti gróðinn fyrir sjóðinn, og þá nægðu vextirnir, en vonandi þurfum við ekki að búa við atvinnuleysi í bráð. Þá þurfa útvegsmenn að borga innflutningsgjald af veiðarfærum. Ég skal játa, að sá skattur er ekki ýkjahár, hann er 4%, en það dregur sig saman, og af varahlutum miklu hærri. Það væri eðlilegra að fella niður þessi aðflutningsgjöld á varahlutum og veiðarfærum heldur en að borga beint úr ríkissjóði til þeirra aðila, sem reka fiskverkunarstöðvarnar, einkum þegar það er gert á þann hátt, sem nú er, að þeir fá mest, sem sízt þurfa þess, eins og er um þau frystihúsin, sem mest hafa hráefni og hafa verið rekin allmörg undanfarin ár með allgóðri afkomu, þó að það liti ekki vel út á þessu ári. Og þannig er það, þegar ríkið er að borga stórar fjárhæðir, að þeir fá vanalega mest, sem sízt þurfa þess. Það er ekki nokkur sönnun fyrir því, að allir þeir aðilar, sem fá greiddar þessar fjárhæðir, þurfi þeirra með. Þess vegna er það eina eðlilega og heilbrigða að reyna að búa þannig að atvinnuvegunum, að það þurfi ekki að styrkja þá beint úr ríkissjóði. Og svo nægði þetta ekki. Ef þetta gjald væri afnumið, mundi það létta á útvegsmönnum a.m.k. sem svarar 1 % af brúttóaflamagni. En svo er ný ráðstöfun núna, því að alltaf má bæta við þetta. Það er það, að þegar ekki komst í gegnum þingið að hækka innflutningsgjöldin á veiðarfærum, þá var farið að setja innflutningshömlur, til þess að Hampiðjan gæti selt netateina með framleiðslukostnaðarverði. Þetta er óvinsælt hjá útgerðarmönnum, sem von er. Við erum ekkert á móti því, að Hampiðjan þrífist, en við viljum ekki láta það verða til þess að hækka veiðarfærin. Við álítum, að við séum ekki færir um að greiða það. Og ef þarf að styðja Hampiðjuna, á náttúrlega þjóðfélagið í heild að gera það eða ríkissjóðurinn, en ekki gera tvennt í einu, hækka verðið á veiðarfærunum, þeim hluta veiðarfæranna, sem Hampiðjan framleiðir, og hindra það, að eðlileg samkeppni verði um gæði vörunnar. Og það er alls ekki í samræmi við þá yfirlýsingu, sem ríkisstj. gaf. Þetta hefur nú gengið svona, og 1960 lýsti ríkisstj. því yfir, að nú ættu atvinnurekendur að semja við launþegana. En í framkvæmd hefur þetta bara orðið allt öðruvísi, og þar að auki hefur þingið veríð að grípa inn i með ýmiss konar lagaákvæði, sem hafa verið til hreinnar óþurftar. Þetta er nú þannig fyrir utan þessa skatta, sem ég taldi upp fyrir ykkur, sem flestir eru réttlætanlegir, sem eru í útflutningsgjaldinu, þá er nú búið að bæta á útveginn, aðallega í tíð þessarar ríkisstj., í fyrsta lagi vöxtunum, í öðru lagi hækkuðu orlofi, í þriðja lagi launaskatti, í fjórða lagi aðstöðugjaldi af útgjöldum. Þetta er bara komið núna. Auk þess er svo sjúkrasamlagsgjald, við eigum að borga hásetunum sjúkrasamlagsgjald samkv. lögum, öllum skipverjunum. Mér finnst dálítið hlægilegt, að útgerðin sé að borga sjúkrasamlagsgjaldið fyrir skipstjórana. En svo koma fleiri liðir. Svo eru þeir með sjúkrasjóði, 1% af laununum í það, sumir, en aðrir leggja það í samkomuhús, eins og er hjá okkur á Skagaströnd, því að alltaf má bæta á útgerðina. Ég hygg, að þetta geri allt saman, ef miðað er við það, hve mörg prósent það gerir af aflanum, öll þessi heildarútgjöld, þá kæmi í hlut útgerðarinnar alltaf 20%, ef þetta væri allt talið saman. Svo eru ýmsir fleiri liðir, smáliðir, þetta er nefnilega að verða nærri óteljandi. M.a. voru það einhverjir, sem áttu skip, sem báru sig og stóðu í litlu verði, þeir vildu fara að leggja í síldarleitarskip og buðu það, og því var náttúrlega tekið með þökkum. En það, sem ríkisstj. ætti að gera, væri að ganga bara að því að afnema þessi gjöld, sem búið er að hrúga á þennan atvinnuveg, afnema þau, - þetta er bara lítið brot, sem við komum með, flm. þessa frv, - og segja svo við útgerðarmennina: Nú bjargið þið ykkur bara sjálfir. - Svo yrðu þeir að gera upp við launþegana, hvað hægt væri að borga, og það yrði að jafna sig. Það væri alveg sjálfsagt, að launþegarnir nytu þess, þegar vel gengi, og tækju þátt í því, þegar verr gengi, og það yrðu hreyfanlegir samningar. En að stefna alltaf einhliða í sömu áttina, hvaða torfæra sem er á leiðinni, hlýtur að enda með því, að maður kemst að ófæru, eins og við erum raunar komnir að núna. Ég hef athugað, að þessir viðbótarpinklar, sem á er bætt, fyrir utan útflutningsgjaldið, muni vera á meðalbát 400-600 þús. kr., þannig að það mundu allmargir bátar geta greitt afborganir sínar núna, ef þeir þyrftu ekki að greiða þetta fé í vexti, launaskatt, hækkað orlof, aðstöðugjald af töpum, aðflutningsgjald af veiðarfærum o.s.frv., fyrir utan ýmislegt, bæði til samkomuhúsa og sérstök sjúkrasamlög og eitthvað fleiri kúnstir, því að alltaf má bæta við nýjum og nýjum pinkli, að ógleymdum þessum nýja pinkli til að halda Hampiðjunni við. Og þannig lítur út fyrir, að þetta eigi að halda áfram, það eigi alltaf að. koma 1-2 nýir póstar á hverju ári. Það er ekki undarlegt, þó að menn fari að reka í tærnar og hlutirnir hætti að bera sig. Þetta er dálítið alvörumál. Menn gera sér bara alls ekki ljóst, hvað búið er að hlaða miklu á þennan eina atvinnuveg. Viðvíkjandi iðnaðinum, ég hef minna vit á því, en það er náttúrlega hlægilegt, að það skuli vera, - einhver sagði mér um daginn, að það væri verið að flytja inn rúgbrauð frá útlöndum til landsins. Þetta er náttúrlega skoplegt. Við ættum alltaf að geta búið til brauð, það þyrfti ekki að vera að flytja brauð inn til landsins. Og það er búið að ganga allt of langt í þessu, að vera að flytja inn alls konar iðnaðarskran, ekki sízt ef það er ekki alveg hárrétt tollafgreitt, þannig að samkeppni yrði óeðlileg við innlendan iðnað. Það er hægt að ganga of langt í öllum hlutum. Ég er með því að hafa alltaf frelsi, sem er eðlilegt og hægt er að veita fólkinu. En það er hægt að ganga of langt. Ég held nefnilega, að þeir, sem eru á þessu þingi, geri sér þetta ekki nægilega ljóst. Ég álít, að það þurfi að taka landbúnaðinn alveg sömu tökum og ég er búinn að minnast á núna í sambandi við sjávarútveginn. Það er farin alveg sama leiðin, alltaf hækkað og hækkað. Bændurnir eru ánægðir með þetta í bili, en það er svo einkennilegt, að það er eins og þeir séu ekkert betur stæðir eftir allar þessar hækkanir, og kaupfélögin bera sig aldrei verr en núna, segjast aldrei hafa verið í meira rekstrarfjárskorti. Svo eykst rekstrarfjárskorturinn, eftir því sem kaupið hækkar, skattarnir hækka líka, og þannig er það núna í bönkunum, að það er ómögulegt að fá smávíxil, það er allt farið í söluskattinn. Söluskatturinn er nefnilega orðinn svo hár, að hann tæmir bankana, þegar menn þurfa að borga. Það er hægt að ganga of langt, bæði með tolla og beina skatta. Ég held, að það ætti að taka líka þannig fjárl., það ætti að fara rækilega yfir þau og athuga, hvað hægt er að spara. Það þýðir ekki að láta undan öllum vitleysiskröfum, það er náttúrlega ríkisstj., sem á að hafa vit fyrir þjóðinni. Nú er búið að taka völdin yfirleitt af þinginu. Í raun og veru höfum við sama og ekkert gert hér í vetur nema samþykkja einhver þýðingarlaus frv., sem við höfum eiginlega engu fengið að ráða um, því að það kemst ekkert gegn, nema sem stjórnarflokkarnir eða ráðh. eru búnir að semja um uppi í stjórnarráði og bera undir Jóhannes Nordal og Jónas Haralz. Við vitum, að ef þm. hafa komið með frv., er það bara svæft í n., yfirleitt ekki afgreitt úr n. Ég kom með þáltill. í fyrra um að lækka dráttarvexti hjá útgerðarmönnum. Það mál komst aldrei úr n. Mér skildist, að það hefði enginn nm. verið á móti, þeir þori bara ekki að skila áliti. Þetta er of mikið kjarkleysi. Og það er nú þannig með fiskveiðasjóðinn, að það eru 12% dráttarvextir, eins og ég gat um áðan. Þetta bætist ofan á þá, sem erfiðast eiga með að borga. Svo er ráðstöfunin núna, að skipum undir 120 tonnum, það á að veita þeim gjaldfrest með vexti og afborganir og ekki innheimta þessa 12% dráttarvexti, sem ég var nú auðmjúklegast að fara fram á, að yrðu lækkaðir niður í 9%, en þingið mátti ekki láta í ljós álit sitt. Það er orðið mikið vald Seðlabankans. Og þetta á að bætast við það, sem við eigum að borga næstu 5 árin. Þið sjáið, að það er bara að fresta hengingunni til næsta dags, það verður að smeygja snörunni á aftur. Það er viturlegra að búa þannig að atvinnuvegunum að hlaða ekki á þá svo háum vöxtum og afborgunum, að þeir geti ekki staðið í skilum, því að ef menn hætta að geta staðið í skilum, hirða þeir ekki um að geta staðið í skilum. Og ef menn byrja á því að þurfa ekki annað en fara í ríkissjóðinn og annaðhvort heimta vissa tölu af aurum á hvert fiskkg. o.s.frv. og einhvern hluta af laununum, eins og mér skilst, að eigi að borga frystihúsunum núna, - það á að borga þeim töpin eða verðlækkanirnar, því að það er allt búið að miða við þetta háa verð, - þá hætta menn að hafa áhuga á því að standa í skilum. Það er nefnilega ekki rétt að leggja svo þunga bagga á hestinn, að hann leggist. Ég var vanur lestamaður og reyndi þetta, því að ef hesturinn kemst upp á að leggjast, þá bara reynir hann ekki að bera þá og það verður að taka baggana af honum, og hann vappar þá laus. Það þóttu ekki lagnir lestamenn, sem höfðu þetta svona. Ég held, að þetta, sem við bendum hér á, þessi launaskattur, sé einn allra ósanngjarnasti og vitlausasti skattur, sem nokkurn tíma hefur verið á útgerðarmenn lagður, því að okkur kom þetta ekkert við, þó að verð húsa hækkaði og menn þyrftu að fá meiri lán. Bankakerfið átti að sjá fyrir þessu eða ríkisstj. á einhvern annan hátt. Það á að lána fólki, en það á líka að stilla því i hóf. Það er náttúrlega ekkert vit í þessu, hvað byggingarnar eru dýrar. Það væri rétt að taka þetta föstum tökum og byggja heil hverfi sameiginlega og gera þetta eins ódýrt og mögulegt er, lána fólkinu þetta með skaplegum kjörum, heldur en láta einn og einn mann vera að fikta við þetta, fyrst að kaupa lóðirnar okurverði, svo að nota alls konar milliliði, eins marga og hægt er, til þess að hækka sífellt verðið, og svo gat fólkið ekki borgað náttúrlega nema með einhverjum hörmungum og lifað í þeirri von sem venjulegir launamenn, að krónan minnkí, enda er áhuginn þannig. Ég býst við, að það sé meiri hluti þjóðarinnar farinn að hafa áhuga á því, að gengið haldi áfram að lækka. En þetta er ekki heilbrigt. Þetta er ástæðan fyrir því, að við komum með þessa till., að afnema þennan launaskatt á þá báta, sem erfiðasta aðstöðu hafa, sem eru minni bátarnir, - bátar innan við 150 tonn hafa miklu lakari aðstöðu til síldveiða, - og frystihúsin, við leggjum til, að hann sé afnuminn líka þar, því að við vitum, að þau segjast ekki bera sig. Það þarf þá bara að borga minna úr ríkissjóði, og það væri þá miklu nær, að ríkissjóður legði eitthvert fé fram í þennan húsnæðismálasjóð, heldur en leggja þetta á útvegsmenn - það er fáránlegt - og frystihús, sem geta ekki staðið undir rekstrarkostnaði. Svo efast ég um, að menn geti borgað þetta. Þarna eru farnar að safnast stórar fjárhæðir hjá þeim, sem innheimta eiga þessa skatta. Bátarnir geta ekki borgað sín gjöld. Viðbót við öll þessi blessuð gjöld, sem ég hef nú talið, eru öll tryggingagjöldin, sem eru nú heil halarófa. En það er ekkert um það að segja, því að það er ekki nema eðlilegt, að við tryggjum mannskap og skip. Ég hef stundum gert það hér fyrr, staðið hér upp og bent á ýmislegt í fjárl., - ég er hættur því á seinni árum, ég sé, að það er þýðingarlaust, - sem mér fannst vera hægt að spara. En ég hef viljað vekja eftirtekt á þessu atriði, að þetta væri þó alltaf hægt að afnema. Viðvíkjandi því, hvað þetta er há fjárhæð, reikna ég með, að það verði 12-16 millj., það er ekki hægt að segja nákvæmlega um það. En það er líklegt, að það, sem fiskibátarnir fá fyrir afla, sem þeir leggja á land, verði miðað við það verð, sem nú er, ef maður reiknar með 300 þús. tonnum og meðalverðið verði um 4 kr., því að netafiskurinn verður ekki nema kr. 3,80, - þá er líklegt, að þetta verði nálægt 1200 millj. kr. Af því er launaskattur, ef við reiknum kaupið tæplega helming, um 5 millj. hjá bátunum og svo yrði það sennilega eitthvað svipað eða heldur meira hjá frystihúsum, því að þar kæmi fleira inn í e.t.v., og hjá fiskvinnslustöðvunum yfirleitt. Þetta yrðu 10-15 millj. Ég skal játa, að það eitt er ekki nóg til að bátar beri sig, en hitt vil ég fullyrða, að ef það væru afnumdar allar þessar óþarfaálögur á báteigendur, hefðu þeir ekki þurft neina 8% hækkun á fiskinum, því að þið athugið, að allt að því helmingur af þessari fiskhækkun fer í kaup, en ekki til bátsins. Svo bara hefur skriðan alltaf fylgt á eftir, allt mögulegt, og það er ekkert gert til að halda þessu kaupi niðri. Ég get sagt ykkur um nótaviðgerðir yfirleitt, að við fáum enga vinnu, enga þjónustu fyrir skipið innan við 200 kr. á tímann. Viðgerð á nót kostaði í ríki Lúðvíks Jósefssonar í tímavinnu 170 kr. á tímann í sumar, reikninginn get ég sýnt, hvenær sem er, meðalkaup, og var mest unnið við þetta að deginum. Við vitum það, að hér hjá vélsmiðjunum og yfirleitt við alla þjónustu, sem óhemjufé fer í hjá bátunum, þá er það frá 100-200 kr. á tímann, og þar að auki er náttúrlega misjafnlega vel unnið, og sumir halda því jafnvel fram, að það sé ekki alltaf unnið þann tíma, sem talinn er, og vanti mikið á. En ef ríkisstj. vildi nú gera eitthvað til þess að lækka þessa liði, t.d. með lánum, - netagerðarmennirnir og nótagerðarmennirnir þurfa töluvert mikið pláss, þeir segjast ekki geta fengið lán, þeir segjast verða að ná þessu af vinnunni til þess að geta byggt þessi hús sín, keypt lóðir og annað því um líkt, þær kosta mikið, og þá verði þeir að selja okkur þetta svona dýrt, - en ef ríkisstj. hlutaðist til um það, að þessum aðilum væri lánað með skaplegum kjörum, þannig að þeir gætu byggt eða skapað sér vinnuskilyrði viðunanleg, án þess að leggja allt of mikið fram af fé, er ég sannfærður um, að það mætti reyna að þrýsta þessum kostnaði niður. Ég get vel fallizt á það, að útvegsmenn eru ekki nógu miklir félagshyggjumenn og mynda ekki nógu mikil samtök um framkvæmdir í þessum málum. En þeim hefur heldur ekkert verið hjálpað til þess. Þeim hefur ekki verið boðið upp á neina fyrirgreiðslu með þetta, ef þeir vildu fara að láta setja upp nætur sameiginlega, eða neitt slíkt. Það þarf að endurskoða allan þennan atvinnurekstur i landinu, bæði landbúnað, sjávarútveg og iðnað. Það þarf að endurskoða hann, finna leiðir til að gera þetta hagkvæmara og ódýrari reksturinn og láta það bera sig, án þess að þurfa alltaf að vera að minnka verðmæti krónunnar á 10 ára fresti. Það er náttúrlega hægt að halda svona áfram, eins og við höfum haldið áfram. Þetta getur gengið, meðan hækkar. Svo þegar lækkar, fer ríkið að greiða með atvinnuvegunum. Þegar það er búið að ganga í nokkur ár, fer allt að komast í hálfgerð vandræði, og þá er gengið lækkað og tekin stór stökk, eins og t.d. var síðast, þegar dollarinn fór úr 16 kr. og í tveimur stökkum upp í 43 kr. Og hvað verður næsta stökkið mikið? Svona er hægt að halda áfram náttúrlega, eins og Frakkar gerðu, og taka svo bara eitt eða tvö núll aftan af, þegar peningarnir eru orðnir það fyrirferðarmiklir í veskjunum, að þeir komast ekki fyrir. Vitanlega er hægt að halda svona áfram. Við þurfum ekkert að vera hræddir um, að við sveltum eða við lifum ekki. En þetta er bara flónska, og þetta er hrein flónska, hvernig er búið að haga sér við sjávarútveginn, hlaða á hann útgjöldum, gera ekkert til að gera reksturinn ódýrari og fara svo að borga stórar fjárhæðir úr ríkissjóði, til þess að hann geti starfað.



Herra forseti. Ég leyfi mér að leggja hér fram frv. til l. um kaup og rekstur á Vestfjarðaskipi. Í 1. gr. þess segir: „ Ríkisstj. er heimilt að láta smíða nýtt strandferðaskip fyrir reikning ríkissjóðs. Skipið skal vera 600-700 rúml. brúttó, byggt aðallega til fólksflutninga, en þó að nokkru til vöruflutninga, og skal hluti af farrými þess búinn kælitækjum.“ Í 2. gr. segir. „Skip það, sem um ræðir í 1. gr., skal ríkissjóður reka á leiðinni Vestfjarðahafnir - Reykjavík. Heimahöfn skipsins skal vera Ísafjörður. 3. gr. Rekstur skipsins er ríkisstj. heimilt að fela Skipaútgerð ríkisins eða hverjum þeim aðila öðrum, sem treysta má til þess að annast góða flutningaþjónustu á siglingaleið skipsins með sem hagkvæmustum hætti. 4. gr. Til framkvæmda samkv. 1. gr. er ríkisstj. heimilt að taka allt að 35 millj. kr. lán. 5. gr. Lög þessi öðlast þegar gildi.“ Allir, sem ferðazt hafa um Vestfirði, vita, að vegna hárra heiða og fjalla er þetta landssvæði eitt hið erfiðasta yfirferðar og Vestfirðingar búa enn þá við erfiðari samgöngur á landi en íbúar annarra landshluta, og reynslan hefur sýnt, að þrátt fyrir allvel uppbyggða vegi, tryggja þeir ekki nema að litlu leyti eðlilegar samgöngur að vetri til milli byggðarlaga á Vestfjörðum. Hitt hefur ávallt verið ljóst, að ekkert annað en samgöngur á sjó, góðar og greiðar skipaferðir, getur fullnægt þörfum Vestfirðinga að vetrinum varðandi flutninga milli Vestfjarða og annarra landshluta. Samgöngur á sjó eru því og verða lífæðin í þessum málum, að því er Vestfirði varðar. Þá vitum við, að mikil afturför hefur átt sér stað í sjósamgöngum við Vestfirði, en það er bein afleiðing þess samdráttar, sem orðinn er í rekstri Skipaútgerðar ríkisins. Við það hefur skapazt óviðunandi ástand í samgöngumálum Vestfirðinga, og bitnar þetta allra harðast á Strandamönnum. Núna hafa t.d. flóabátasamgöngur frá Hólmavík og norður í Árneshrepp verið felldar að mestu leyti niður, vegna þess að akvegasamband skapaðist við Árneshrepp á s.l. ári, en þessi nýi vegur lokaðist í fyrstu snjóum og mun lítt verða farinn fyrr en með vorinu. Það var þó sameiginlegt álit Vestfirðinga, meðan Skipaútgerð ríkisins var ólömuð, að nauðsyn væri á bættum Vestfjarðasamgöngum á sjó. Á þingi Fjórðungssambands Vestfjarða hafa mörg hin síðari ár verið gerðar einróma áskoranir á þm. Vestfjarða um að hefja baráttu fyrir sérstöku Vestfjarðaskipi, ef ekki fengist breyting á strandferðum til Vestfjarða í hagkvæmara horf. Margar sveitarstjórnir á Vestfjörðum hafa einnig hvað eftir annað gert sams konar ályktanir. Vart er því um annað að ræða, ef málið á að fá viðunandi lausn, en að byggt verði nýtt strandferðaskip til að annast farþega- og vöruflutninga milli Vestfjarðahafna og Reykjavíkur, og í þessu frv. er lagt til, að svo verði gert. Talið er við hæfi, að slíkt skip væri 600-700 brúttólestir að stærð og hefði farþegarými fyrir 50-60 manns. Þá þykir eðlilegt, að rekstur skipsins yrði falinn Skipaútgerð ríkisins, en þó er þeim möguleika haldið opnum í frv., að rekstur þess megi fela hverjum þeim aðila, sem treysta megi til að annast góða flutningaþjónustu á siglingaleið skipsins á sem hagkvæmastan hátt. Fyrir nokkrum árum var horfið að því að smíða nýtt skip, Vestmannaeyjaskip, til að annast fólks- og vöruflutninga milli Vestmannaeyja og Reykjavíkur. Misjafnlega hafði fyrir þessu fyrirtæki verið spáð, en nú hefur reynslan skorið úr. Vestmanneyingar hafa fengið öruggar, reglulegar og hagkvæmar sjósamgöngur við Reykjavík, og rekstur skipsins ber sig betur en nokkurs annars skips Skipaútgerðar ríkisins. Heimahöfn Vestmannaeyjaskipsins er Vestmannaeyjar. Á sama hátt er lagt til, að Ísafjörður verði heimahöfn hins fyrirhugaða Vestfjarðaskips. Þó að ekki sé nákvæmlega vitað, hvað slíkt skip kunni að kosta, er hér lagt til, að ríkisstj. verði heimilað að taka allt að 35 millj. kr. lán vegna byggingar Vestfjarðaskipsins. Þetta mál er nú flutt í fimmta sinn í frv.-formi að ósk Fjórðungssambands Vestfjarða og fleiri aðila í héraði, og er þess að vænta, að Alþ. líti á brýna þörf þessa landshluta til bættra sjósamgangna og taki tillit til eindreginna óska Vestfirðinga um sérstakt Vestfjarðaskip. Á þann hátt telja kunnugir, að málið verði bezt leyst. Herra forseti. Ég leyfi mér að óska þess, að frv. verði vísað til samgmn., eftir að þessari 1. umr. verður lokið.