Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Á þskj. 39 hef ég ásamt átta öðrum þm. leyft mér að flytja frv. til l. um greiðslu bóta á óverðtryggðan útflutning búvara. Meðflm. mínir eru hv. þm. Hjörleifur Guttormsson, Þórarinn Sigurjónsson, Ragnar Arnalds, Alexander Stefánsson, Páll Pétursson, Skúli Alexandersson, Ólafur Þ. Þórðarson og Halldór Ásgrímsson. 1. gr. frv. er þannig með leyfi forseta: „Greiða skal úr ríkissjóði 3 milljarða kr. til að bæta bændum að nokkru óverðtryggðan útflutning landbúnaðarafurða á verðlagsárinu 1978 - 1979 og til að greiða fyrir sölu á þeim búvörubirgðum, sem voru óseldar við upphaf yfirstandandi verðlagsárs. Framangreind fjárhæð verði greidd á fyrsta ársfjórðungi ársins 1980. Heimilt er ríkisstj. að taka lán til þess að standa straum af þessum greiðslum, sem síðan verði endurgreitt með framlögum á fjárl. næstu þrjú ár. Landbrn. setur reglur um greiðslur þessara bóta til bænda að fengnum till. frá stjórn Stéttarsambands bænda og skal Framleiðsluráð landbúnaðarins annast greiðslurnar.“ Ljóst er að bændur hafa orðið fyrir mjög tilfinnanlegri tekjuskerðingu vegna ótryggðs útflutnings búvara á síðasta verðlagsári og vegna óseldra birgða við upphaf þessa verðlagsárs sem hófst 1. sept. s.l., sem engin útflutningstrygging er til fyrir. Framleiðsluráð landbúnaðarins neyddist til að innheimta verðjöfnunargjald á síðasta verðlagsári, bæði af kjöti og mjólk, til að geta jafnað á milli framleiðenda. Gjald þetta reyndist nokkru lægra en áður hafði verið reiknað með, þar sem útflutningur varð minni á verðlagsárinu en stefnt var að. M.a. hafði farmannaverkfallið í fyrravor áhrif á það. Þess vegna urðu birgðir meiri af sumum vörutegundum í lok verðlagsársins en gert hafði verið ráð fyrir. Verðjöfnunargjaldið varð sem hér segir: Fyrir hvert kg dilkakjöts 165 kr., fyrir hvert kg af fullorðnu 87.50 kr. og fyrir hvern mjólkurlítra allt árið 10 kr. Til þess að ná fullu verði til framleiðenda fyrir þær búvörur, sem út voru fluttar á verðlagsárinu, skorti 3 milljarða 487 millj., sem jafnað var á milli með þessum hætti. En í lok verðlagsársins voru, eins og áður sagði, verulegar birgðir af vörum sem ekki verður komist hjá að flytja út. T.d. voru til 1227 tonn af ostum, verulega meira magn en á sama tíma á árinu áður, 375 tonn af kjöti af fullorðnu - og í haust var slátrað um 34 þús. fleira af fullorðnu en árið áður og er því til nú um 1000 tonnum meira af kjöti af fullorðnu en var í fyrra, sem ekki er markaður til fyrir hér innanlands. Rúm 900 tonn voru til af dilkakjöti og verulegt magn af hrossakjöti. Í haust og vetur hefur verið slátrað óvenjumiklu af hrossum og er því til mikið hrossakjöt, sem er ekki séð hvernig verður afsett. Ef flutt hefði verið út það magn af búvörum á síðasta verðlagsári hefði skort um 5.5 milljarða á útflutningstryggingarfé. Þetta lá ljóst fyrir á síðasta vori, þegar þessi vandamál voru rædd hér í hv. d. og till. bornar fram til lausnar á því máli, en málalok eru svo eftirminnileg að óþarft ætti að vera að rifja þau upp nú. Til viðbótar þeirri tekjuskerðingu, sem leiddi af þessari gjaldtöku, koma svo erfiðleikar bænda vegna harðindanna í fyrravor og sumar, aukinn fóðurkostnaður, aukin áburðarkaup, mjög mikil vanhöld, mikil skerðing á bústofni vegna lélegra og lítilla heyja, um norðanvert landið þó sérstaklega, og svo langtum minni afurðir. T.d. var fallþungi verulega minni en í meðalári á landinu öllu, allt frá 1/2 kg upp í 4 kg að meðaltali á nokkuð mörgum býlum. Af þessum völdum var t.d. tekjutapið hjá þeim bændum, sem leggja inn afurðir sínar hjá Kaupfélagi Norður-Þingeyinga á Kópaskeri, um 2 millj. á hvert býli að meðaltali. Ég hef fengið grg. frá einum oddvita sem sýnir hvernig þetta kemur út. Hann tekur sitt bú, það er tvíbýli þar sem voru 574 dilkar, og hjá þessu búi er afurðatapið tæpar 3 millj., eða 2 millj. 992 þús. kr. En vanhaldatjón búsins var 67 lömb og 21 fullorðin kind, eða rúmlega 2.6 millj. kr., þannig að á þessu eina býli var tekjuskerðingin af þessu tvennu rúmlega 5 millj. 600 þús. kr. Þá er tekið í þessari athugun hvernig það kemur út í öllum hreppnum, bæði vanhöld og minni þyngd, og kemur í ljós að hvort tveggja, tekjutapið af þessum tveimur ástæðum, er 3.3 millj. kr. Ekki fer því á milli mála að efnahagsvandi bænda er mjög alvarlegur og því þýðingarmikið að gerðar séu nú þegar ráðstafanir til að draga úr tekjuskerðingunni með því að samþykkja frv. það sem hér er til umræðu. Hv. alþm. ættu að leiða hugann að því í þessu sambandi, að síðasta ár var kaldasta ár sem komið hefur á þessari öld. Í slíku árferði áður fyrr hefði orðið fellir, enda má fullyrða að það sé með meiri háttar afrekum að bændur skyldu komast í gegnum þá erfiðleika, sem mættu þeim á síðasta ári, á þann hátt sem gert var og áföllin skyldu ekki verða miklu meiri en raun bar vitni. Hins vegar liggur það nú fyrir, að mjög margir bændur urðu tekjulitlir og jafnvel tekjulausir, og má fullyrða að ef einhver önnur stétt hefði orðið fyrir slíku tekjutapi hefðu stjórnvöld verið búin að gera ráðstafanir til að hlaupa undir bagga á einhvern hátt. Lög Bjargráðasjóðs gera ráð fyrir að sá sjóður annist greiðslur til bænda ef svo mikið afurðatjón á sér stað sem nú hefur orðið víða. En Bjargráðasjóður hefur enga fjármuni til þess, og skortir enn mikið á að hann geti sinnt öðrum tjónum sem orðið hafa á s.l. ári. En það er ekki sæmandi að þessi mál séu ekki tekin til meðferðar hér á hinu háa Alþingi og gerðar ráðstafanir til að bæta þarna úr með einhverjum hætti, a.m.k. hjá þeim sem hafa orðið fyrir mestu afurðatjóni og tekjuskerðingu. Hæstv. landbrh. lét þau orð falla hér í hv. d. s.l. mánudag, að hann teldi þau lánakjör góð sem boðin eru í Bjargráðasjóði í sambandi við fóðurkaup á s.l. vetri og vori, þ.e. vaxtalaus lán með fullri verðtryggingu. Ég geri ekki ráð fyrir að hæstv. ráðh. fái marga bændur til að taka undir þessi orð. Ég tel að flestir bændur muni líta svo á, að þessi skoðun hæstv. ráðh., að telja megi það góð kjör hjá Bjargráðasjóði að lána bændum, sem orðið hafa fyrir miklum áföllum með framleiðslu sína, lán með fullri verðtryggingu, þó vaxtalaus séu, gefi til kynna að hæstv. ráðh. hafi ekki haft fyrir því að kynna sér þessi mál til hlítar. Bjargráðasjóður er að verulegu leyti tryggingasjóður. Bændur greiða í sjóðinn iðgjöld, 0.35% af allri sinni framleiðslu. Hefur hæstv. ráðh. kynnt sér hvernig staðið er að því að aðstoða aðra þegna í þessu þjóðfélagi þegar þeir missa sínar tekjur? Hvernig er með útgerðarmenn þegar aflabrestur verður? Hvers konar aðstoð fá þeir úr Aflatryggingasjóði? Eru það lán, hvað þá lán með fullri verðtryggingu? Hvernig er með launafólk sem missir atvinnu? Er því boðið lán, hvað þá lán með fullri verðtryggingu? En ef bændur verða tekjulausir eða tekjulitlir telur hæstv. landbrh. að það sé vel með þá farið að bjóða þeim lán til að kaupa nauðþurftir fyrir og það með fullri verðtryggingu. Það er ekki að undra þó hæstv. ráðh. sé stoltur af sínum hlut í þessu máli. Auðvitað á að byggja Bjargráðasjóð upp á svipaðan hátt og aðrir tryggingasjóðir eru byggðir upp, með því að hækka iðgjöld til hans svo að hann standi undir nafni. Ef hann á að fara að starfa á þann veg sem Alþfl.-menn leggja til, að hann láni og afgreiði mál sín með þessum hætti, þá er ekkert með þennan sjóð að gera og þá er fráleitt að bændur séu að borga í sjóðinn á sama hátt og verið hefur. Ég sé a.m.k. ekki örla á jafnaðarstefnu í því að láta bændur hlíta allt öðrum kjörum en aðra landsmenn þegar þeir verða tekjulausir vegna veðurfars eða annarra áfalla sem þeim eru óviðráðanleg. Í maí s.l. skipaði landbrh. nefnd, sem m.a. fékk það verkefni að gera till. til ríkisstj. um lausn á vandamálum bænda vegna söluerfiðleika erlendis á umframframleiðslu landbúnaðarafurða, þannig að tekjuskerðing bænda verði sem minnst. Í nefnd þessari áttu sæti fulltrúar allra stjórnmálaflokkanna ásamt fulltrúum frá Búnaðarfélagi Íslands og Stéttarsambandi bænda. Nefndin klofnaði í afstöðu sinni til málsins, fulltrúi Alþfl. skilaði séráliti. Í áliti meiri hl. segir m.a.: „Vegna þeirra sérstöku aðstæðna, sem skapast hafa vegna óheftrar framleiðslu undangenginna ára, telur meiri hl. nefndarinnar rétt að lagt verði fram fé að þessu sinni til viðbótar lögboðnum útflutningsbótum. Meiri hl. álítur að hinar nýju heimildir Framleiðsluráðs til aðgerða, sem ætlað er að koma skipulagi á framleiðslu landbúnaðarvara, muni fremur ná því marki að aðlaga framleiðsluna þörfum þjóðarinnar, ef ekki þarf að fást við fjárhagsvanda frá fyrri árum og söluerfiðleika vegna eldri birgða. Meiri hl. nefndarinnar leggur því eftirfarandi til við ríkisstj.: 1. Að hún útvegi viðbótarfjármagn að upphæð 3 milljarða kr. til að bæta bændum að nokkru óverðtryggðan útflutning landbúnaðarafurða á yfirstandandi verðlagsári og til að greiða fyrir sölu á þeim búvörubirgðum, sem í of stórum mæli eru óseldar við upphaf nýs verðlagsárs. Fjárhæð þessi svarar til 2/3 hluta af þeirri tekjuskerðingu sem annars blasir við að bændur verði fyrir, ef ekkert er að gert. 2. Af framangreindri upphæð verði 2 milljarðar kr. útvegaðir svo fljótt að þeir komi til nota fyrir lok verðlagsársins, svo að Framleiðsluráð geti dregið verulega úr innheimtu þess verðjöfnunargjalds sem þegar hefur verið ákveðið.“ Á þessu áliti meiri hl., sem er samkomulag fulltrúa Framsfl., Sjálfstfl., Alþb., Stéttarsambands bænda og Búnaðarfélags Íslands, er þetta frv. byggt. Þegar ég var á aðalfundi Stéttarsambands bænda í sumar kom til umræðu vöntun á útflutningsbótum. Þar lýsti ég yfir að ég mundi beita mér fyrir því að fá samstöðu allra flokka um að flytja frv. sem fæli í sér lausn á því máli, ef ríkisstj. hefði þá ekki náð samstöðu um lausn málsins. Þegar til þings kom í okt. s.l. reyndi ég að fá samstöðu um þetta mál. Ég fékk neitun hjá Alþfl. Ég beið eftir svari frá Sjálfstfl. fram á síðustu stund og var lítið um svör af hans hálfu. En Alþb. var strax til í að standa að flutningi þessa frv. Ég lagði frv. þetta fram daginn fyrir þingrofið. Flm. voru þá frá sömu flokkum og nú. En daginn eftir að okkar frv. var lagt fram lögðu nokkrir þm. Sjálfstfl. frv. það fram sem þeir endurflytja nú á þessu þingi og kom til umr. hér í hv. deild s.l. mánudag. Eini munurinn á þessum tveimur frv. er sá, að okkar frv. gerir ráð fyrir að ríkissjóður greiði þá 3 milljarða, sem frv. gerir ráð fyrir að bætt verði við lögbundið framlag vegna útfluttra búvara, en í frv. hv. sjálfstæðismanna vilja þeir binda það í lögum, að Byggðasjóður leggi fram þetta fjármagn á næstu þremur árum. Ég tel að það sé óeðlilegt að taka þetta fjármagn úr Byggðasjóði. Hann mun hafa nóg með sitt fjármagn að gera til annarra verkefna, t.d. til að létta undir við að byggja upp atvinnurekstur í strjálbýlinu og víðar. Ég tel líka mjög óeðlilegt að ráðstafa fjármagni Byggðasjóðs með löggjöf á þann hátt sem það frv. gerir ráð fyrir. En um þetta atriði ætla ég ekki að ræða frekar nú, ekki síst vegna þess að þetta frv. kemur í n. sem ég á sæti í, og mun ég ræða þetta atriði við 2. umr. ef þess gerist þörf. Herra forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Ástæðan til þess, að ég kveð mér nú hljóðs, er sú, að ég vil leiðrétta að nokkru það sem ég sagði hér í gær, vegna þess að ég hef nú aflað mér betri upplýsinga en ég hafði þá. Ég tók að vísu fram, að Bjargráðasjóður og greiðslur úr honum heyrðu ekki undir rn. landbrh., og hafði þess vegna ekki kynnt mér málið niður í kjölinn varðandi þau atriði sem hér bar á góma í sambandi við frv. hv. þm. Pálma Jónssonar o.fl. En ég held að það væri ágætt fyrir hv. þd. að fá þær upplýsingar, sem ég aflaði mér, og vil því koma þeim á framfæri. Það er í fyrsta lagi fyrirgreiðsla Bjargráðasjóðs vegna harðindanna vorið 1979. Afgreiðslur á grundvelli tillagna hafís- og harðindanefndar, þeirrar fyrri sem mætti kalla, hafa orðið sem hér segir: 1. Styrkir vegna hráefnisflutninga á hafíssvæðinu, og snertir ekki bændur út af fyrir sig. Það eru fimm greiðslur. Jökull hf. á Raufarhöfn fékk styrk vegna hráefnisflutninga 4 millj. 307 þús. kr., Kaupfélag Langnesinga, Þórshöfn, 2 millj. 752 þús., Kaupfélag Vopnfirðinga, Vopnafirði, 2 millj. 230 þús., Hraðfrystihús Þórshafnar 1 millj. 290 þús. og Síldarvinnslan, Neskaupstað, 4 millj. 640 þús. Þetta eru samanlagt 15 millj. 221 þús. kr. 2. Lán vegna veiðarfæratjóns af völdum hafíss voru veitt samtals 103 aðilum í 19 sveitarfélögum, 129 millj. 480 þús. kr. Lántaka vegna þessara fyrirgreiðslna, sem ég hef nú nefnt, var hjá Viðlagatryggingu Íslands 110 millj., og var það verðtryggt lán til 5 ára með 2% vöxtum sem sjóðurinn tók til þess að standa undir þessum greiðslum. 3. Styrkir vegna heyflutninga vorið 1979 voru veittir 72 aðilum, alls 6 millj. 228 þús. kr. 4. Lán vegna aukafóðurkostnaðar vorið 1979 á grundvelli umsókna. Voru 39 sveitarfélögum veitt slík lán til að endurlána 124 bændum, alls að fjárhæð, 69 millj. 665 þús. kr. Lánskjör voru: Lánstími þrjú ár, lánin verðtryggð, en vaxtalaus og heimild til að breyta lánskjörum síðar til hagsbóta fyrir skuldara. Lánin voru borguð út eftir síðustu áramót, þ.e. í byrjun þessa mánaðar. Fyrirgreiðsla á grundvelli harðindanefndar veitt samkv. þessu til bænda nam því 75 millj. 893 þús. kr., en fyrirgreiðsla alls samkv. tillögum hafísnefndar og harðindanefndar, sundurliðuð eins og ég nefndi, 220 millj. 594 þús. kr. Ég endurtek það, að þessi lán voru yfirleitt lögð út þannig að það voru vaxtalaus lán - eða þá styrkir, eins og ég hef nefnt áður - en verðtryggð. Mér þykir rétt að koma því að hér, að það var fyrrv. ríkisstj. sem samþykkti þessi kjör, og bréf, send út til að afla skýrslna um þetta, voru undirrituð af fyrrv. landbrh., Steingrími Hermannssyni, og þá voru þessi lánakjör kynnt þannig. Að ég sé stoltur yfir mínum hlut, eins og hv. þm. sagði áðan, þá hlýtur Steingrímur Hermannsson að vera stoltur líka yfir sínum hlut. Það, sem mig langaði líka til þess að upplýsa hv. þd. um, er að tillögur harðindanefndar - hinnar síðari sem við getum kallað - vegna uppskerubrests á garðávöxtum og grasbrests sumarið sem leið og álitsgerð lágu fyrir 10. okt. 1979. Tjónið var flokkað eftir efni: Tjón vegna heyvöntunar, kostnaður vegna hey- og graskögglaflutninga sumarið og haustið 1979 og tjón vegna uppskerubrests á garðávöxtum sumarið og haustið 1979. Um þetta segir svo: „Þótt endanlegar upplýsingar liggi ekki enn þá fyrir er þegar ljóst, að tjón bænda samkv. lið 1–3 hér að framan mun vera á bilinu 1–2 milljarðar kr. Svo sem fram kom á liðnu sumri er ljóst, að Bjargráðasjóður er þess ekki megnugur af eigin ráðstöfunarfé að veita fyrirgreiðslu vegna þessara tjóna og til þess þarf að koma fé annars staðar frá, þ.e. lán frá bönkum og framlög frá ríkissjóði.“ Í framhaldi af þessu voru samþykkt brbl. um það, að Bjargráðasjóði yrði heimilað að útvega ákveðna upphæð til þess að standa undir þessu. Ég vil taka það fram, að ég hélt að búið væri að útvega þessi lán, en ég fékk þær upplýsingar að könnun á lántöku væri skammt komin vegna þess að enn lægi ekki fyrir hve þetta tjón væri mikið, þó að hér sé nefnt að sennilegast sé það á bilinu 1–2. milljarðar. Búnaðarfélag Íslands hefur það verkefni að kanna bótaumsóknir, meta þær og skoða. Sú könnun er ekki fullunnin enn, og mér er tjáð að sennilega verði henni ekki lokið fyrr en á bilinu 20.–30. þ. m. En eins og ég sagði áðan skiptist þetta í tjón vegna heyvöntunar, kostnað vegna hey- og graskögglaflutninga sumarið og haustið 1979 og tjón vegna uppskerubrests á garðávöxtum sumarið og haustið 1979. Ég endurtek að það er skoðun mín, að ekki sé við því að búast, að nokkur aðili, þó að fyrir tjóni verði, geti reiknað með því að fá öllu hagstæðari lánakjör en þau að fá lánin vaxtalaus, en verðtryggð, og ég held að flestir bændur hafi þann metnað að endurgreiða lán sem þeir taka á því sem mætti kalla eðlilegum kjörum. Það er verulegur stuðningur að sleppa vöxtum, eins og allir skilja, en bændur geta varla búist við því frekar en aðrir að þurfa ekki að greiða lánin verðtryggð til baka. Mig langar svo að lokum að fara aðeins ofan í það sem hv. þm. talaði hvað eftir annað um, tekjuskerðingu bænda, af því að þeir hefðu ekki fengið fram yfir 10% útflutningsbæturnar. Í mínum huga er það ekki út af fyrir sig tekjuskerðing. Þeir hafa fengið búvöruverðið á innlendum markaði og lögum samkv. 10% bæturnar greiddar, en þeir fá ekki 10% bæturnar greiddar á það sem er fram yfir þá framleiðslu, sem lögum samkv. á að bæta. Segja má, að það sé tekjutap fyrir bændurna að hafa ekki fengið það, en lögum samkv. er það ekki tekjuskerðing. Afurðatjón og afurðarýrnun, það má kannske deila um þau orð. Ég get fallist á að það sé afurðarýrnun að dilkarnir eru léttari í haust en í venjulegu ári. En í mínum huga er afurðatjón ofurlítið annað en afurðarýrnun. En þetta er kannske orðaleikur sem maður á ekki að innleiða hér. Lambadauði og slíkt er afurðatjón í mínum huga, en afurðarýrnun þegar lömbin verða ekki eins þung á haustin og æskilegt eða eðlilegt væri í meðalári. Ég held að ég sjái ekki ástæðu til þess að greina hér frekar frá þeim upplýsingum sem Bjargráðasjóður gaf um þessi mál. Það er kannske forvitnilegt fyrir hv. þm. að vita það, að t.d. tjón vegna uppskerubrests á garðávöxtum er ugglaust afar mikið í vissum hreppum, bæði norðan- og sunnanlands. Það er ekki búið að kanna það til fulls og er þar ýmislegt, sem þarf að athuga, en ég leiði ekki orð að því að sinni.



Herra forseti. Fjh.- og viðskn. hefur tekið til meðferðar frv. til l. um greiðslu opinberra gjalda fyrri hluta ársins 1980 og leggur til að það verði samþ. með þeirri breytingu, að í stað orðsins „ógreitt“ í 1. málsl. 3. gr., þar sem stendur: „skal greiða ríkissjóði dráttarvexti af því sem ógreitt er, talið frá og með gjalddaga“ komi: gjaldfallið. Ástæðan fyrir þessari breytingu er sú, að nm. óska eftir að það verði skýrt, að ekki sé heimilt að innheimta dráttarvexti af öðru en því sem fallið er í gjalddaga. Að vísu verður að líta svo á, að frv. beri það með sér, því að í 1. gr. stendur: „Skal fyrirframgreiðslan falla í gjalddaga með fimm jöfnum fjárhæðum hinn 1. febrúar, 1. mars, 1. apríl, 1. maí og 1. júní 1980.“ Og síðan kemur í 3. gr.: „Séu gjöld samkv. lögum þessum ekki greidd innan mánaðar frá gjalddaga, skal greiða ríki dráttarvexti af því sem ógreitt er, talið frá og með gjalddaga.“ Þarna er ávallt vitnað til gjalddaga. En til þess að taka af öll tvímæli leggur n. til að í stað orðsins „ógreitt“ komi: gjaldfallið. Þá voru uppi umr. í n. um að sveitarfélögin fengju að innheimta hærra hlutfall en 70% eða 75%. Fyrir n. lá beiðni frá Sambandi ísl. sveitarfélaga um að hlutfallið yrði eigi lægra en 70% og er það hér lagt til grundvallar. Þar sem annað hefur ekki komið fram af hálfu þeirra samtaka þótti eigi unnt að breyta því. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál, en vil aðeins endurtaka það, að n, leggur til að frv. verði samþ. með þessari einu breytingu.



Herra forseti. Ég vil nú fagna því að þessi orðalagsbreyting, sem ég lagði til, var samþ. á fundi fjh.- og viðskn., þegar hún fjallaði um það frv., sem hér liggur fyrir, um greiðslu opinberra gjalda fyrri hluta ársins 1980. Ég vil bæta því við þau fáu orð sem ég sagði fyrr í dag um þetta mál, að hlutfall ríkis af innheimtu opinberra gjalda, sem fara í gegnum Gjaldheimtuna í Reykjavík, er um 58%, borgarinnar tæplega 40% og afgangurinn eru gjöld sem eru innheimt fyrir aðra aðila. Upphæðin kemur til með að verða um 5 milljarðar árið 1979 - að vísu eru inni í þeirri upphæð áður gjaldfallnar skuldir - þannig að hér er ekki um lítinn tekjulið að ræða. Ég vil enn fremur segja að það er alvarlegt mál, þegar opinberir aðilar eru farnir að reikna með sektarvöxtum sem föstum tekjuliðum við gerð fjárhagsáætlana sinna, bæði ríki og sveitarfélög. Þegar svo er komið að opinberir aðilar skattleggja borgarana í svona ríkum mæli til að standa undir rekstri eða framkvæmdum sínum og duttlungum, þá vil ég segja að þjóðfélagið sé sjúkt. Þetta vita alþm. Þetta gellur á okkur hvert sem við förum í hinu daglega lífi. En það kemst aldrei á dagskrá hér á hv. Alþ. Það er alveg augljóst að hér þarf að leita lækninga og þarf við læknisaðgerða sem duga. Það eru miklir stjórnsýsluerfiðleikar sem blasa við Alþ. og Alþ. virðist ófært um að leysa. En ég held að smábætur eins og um er að ræða í þessu frv., bætur sem eru hluti af stærra máli, skattalagafrv., séu engin lausn þó að Alþ. sé á síðustu stundu neytt til að hlaupa til og samþykkja kafla og kafla í lausnum sem ekki eru varanlegar, enda kemur fram í fyrirsögn þessa frv. að um greiðslu opinberra gjalda á fyrri hluta ársins 1980 sé að ræða. Ég held að við verðum að fara að gera okkur ljóst, að það gengur ekki að landið sé stjórnlaust öllu lengur, það gengur ekki að við séum að samþykkja í smáskömmtum einn og einn kafla eða eitt og eitt atriði í lögum bara vegna þess að við reynumst óhæfir til þess að gegna þeim trúnaðarstörfum sem fólkið hefur kosið okkur til að gegna. Það er ekkert annað en ræfildómur Alþingis og stjórnmálaflokkanna sem hér er að verki. Og ég segi alveg eins og er, að ég tek undir það með mörgum þm., sem við mig hafa talað, og ég tek undir það með almenningi, að við verðum að fara að taka okkur á, ef við eigum ekki að staðfesta það, að þessi 60 manna hópur, sem hingað hefur valist, sé óhæfur til forustu í þjóðfélaginu.