Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Hér er til umr. frv. til laga um Verðlagsráð sjávarútvegsins. Sjútvn. þessarar deildar hefur fjallað um þær breytingar sem gerðar voru á frv. í Ed. Þær eru fólgnar í því að fjölgað verði í Verðlagsráði frá því að við fjölluðum um það í þessari ágætu deild hér í vetur. Nú er gert ráð fyrir fjölgun um tvo menn, úr 16 í 18, Félag rækju- og hörpudisksframleiðenda komi inn í Verðlagsráð. Meiri hl. sjútvn. er því samþykkur að frv. verði samþykkt eins og það kemur frá Ed. en hv. þm. Garðar Sigurðsson og Guðmundur Einarsson eru andvígir þeim breytingum sem gerðar voru á frv. í Ed. Það er skylt að taka það fram.



Herra forseti. Hér er verið að afgreiða sama frv. í annað sinn með næstum því sama meiri hl. Hefur miklum meiri hl. hv. sjútvn. tekist að sameinast um það að vera bæði með og á móti sömu greininni á örfáum dögum. Að vísu hef ég grun um - svo vægt sé að orði komist - að hv. nm. hafi ekki haft æði mikla sannfæringu fyrir breytingunni enda nýbúnir að samþykkja að láta þetta vera. Það var gert til að halda friðinn og eiginlega alveg sama hvað í lögunum kemur til með að standa. En friðinn skal halda, það er út af fyrir sig gott. Þetta frv., sem lagt var fram hér af hæstv. sjútvrh. í haust, var fólgið í því í stuttu máli að fækka nokkuð í stóru og miklu Verðlagsráði til þess að gera það starfhæfara m. a. Ef eitthvað er hefði þurft að fækka miklu meira, en um það náðist ekki samkomulag. Hins vegar náðist samkomulag um nokkra fækkun í ráðinu hjá þeirri nefnd sem undirbjó þetta frv. Í þeirri nefnd voru allir helstu fulltrúar hagsmunaaðila í sjávarútvegi alveg sammála, sumir vildu gera meira, aðrir minna, en þetta var sem sagt niðurstaðan, samkomulag, og það var samþykki hér einróma í hv. Nd. Svo er frv. tekið fyrir í Ed. og þá bregður svo við að það rísa einhverjir hv. alþm. gegn afgreiðslu úr þessari deild. Í raun og veru er afstaða þeirra fólgin í því að engu megi breyta í þessu kerfi öllu saman. Sú afstaða er ekki afstaða eins stjórnmálaflokks, fylgismenn þessarar breytingar voru bara þessir rótföstu kerfiskarlar sem ekki geta með nokkru móti hugsað sér að breyta einu eða neinu. Jafnvel þó að það sé hagkvæmara og jafnvel þó að það sé ódýrara þurfa þeir að bregðast svona við. Ég held mig auðvitað fast við þá afstöðu sem ég tók hér fyrr. En út af fyrir sig má segja að þessi breyting sé ekki stórvægileg á neinn máta, þetta eru í raun og veru smámunir og þess vegna er varla ástæða til að hafa um þetta miklu fleiri orð. Herra forseti. Það er ekkert nál. gefið út nú í seinni meðferð málsins en það er bókað að ég lagðist gegn því að breyta þessu aftur. Vonandi tekst það næst þegar fjallað verður um verðlagsráðsmálin að breyta þessu aftur og helst mörgu fleiru því að það litla, sem tókst að ná fram í þessari nefnd, var þó heldur í áttina. En þvergirðingarnir mega ekki hugsa til þess að nokkrum hlut sé breytt.



Herra forseti. Ég vil taka undir þau orð sem komu fram hjá hv. síðasta ræðumanni. Ég átti sæti í þeirri endurskoðunarnefnd sem fjallaði um lögin og átti þátt í smíði þess frv. sem hér var lagt fram snemma á þinginu. Ég er alfarið á móti þessari breytingu. Þetta gengur þvert á þá hugsun sem kom fram meðal aðila sem endurskoðuðu þetta frv. Mín spá er sú að ef þessi brtt. frá Ed. verður samþykkt þá sé þar með einn nagli rekinn í kistu þessa kerfis og þykir sumum orðið tímabært að svo verði gert. Satt að segja er ég einn þeirra og ég sé enga ástæðu til þess öllu lengur að láta þessa reikningsstofnun ríkisstj. á hverjum tíma vera til staðar til þess að ákveða og búa til verð sem ekki á neinn tilverurétt. Ef við höldum svona áfram vil ég að við fáum næst fulltrúa frá skötuselsveiðimönnum, steinbítsveiðimönnum og öðrum slíkum sem vilja fá sína fulltrúa inn í þetta ráð til þess að fá nokkuð reiknað út sér til hagsbóta eins og hefur verið á liðnum árum í sambandi við Verðlagsráð sjávarútvegsins. Ég mun greiða atkvæði á móti þessari brtt.



Herra forseti. Hér er á ferðinni mál sem snertir ákaflega mikilvægan þátt í okkar efnahagslífi sem er sjálft verðmyndunarkerfi sjávarútvegsins, verðmyndun á fiski upp úr sjó, sem ræður í fyrsta lagi mjög miklu um afkomu sjómanna, afkomu útgerðar og afkomu fiskverkunarinnar í landinu. Þess vegna er hér um að ræða ákaflega stórt mál í sniðum. Ef hins vegar þetta frv. er borið saman við þau gildandi lög sem eru í landinu um Verðlagsráð sjávarútvegsins kemur í ljós að það hafa verið gerðar, eins og kom fram reyndar í máli hv. 4. þm. Suðurl., ákaflega litlar breytingar á þessum lögum. Hér eru ekki lagðar til mjög veigamiklar breytingar aðrar en þær að í fyrsta lagi var að því stefnt að fækka nokkuð fulltrúum í Verðlagsráði til einföldunar og að því er segir, að mig minnir, í athugasemdum þessa frv. enn fremur til þess að reyna að gera kerfið skilvirkara og betur hæft til að taka sínar ákvarðanir. Í öðru lagi kemur fram breyting, sem ég tel þó nokkuð veigamikla, í 6. gr. þessa frv. en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Verðlagsráði er heimilt að gefa verðlagningu á tilteknum fisktegundum frjálsa ef sérstaklega stendur á að mati ráðsins, enda sé um það einróma samkomulag í ráðinu.“ Hér er að mínum dómi langveigamesta breytingin á ferðinni, breyting sem felur í sér örlítið skref í þá áttina að færa verðlagsmyndunina á hráefninu úr höndum Verðlagsráðs og í hendur þeirra aðila sem í raun og veru eru um málið að fjalla, þ. e. fiskkaupenda og fiskseljenda eins og þeir birtast á hverjum stað á hverjum tíma. Þetta er veigamesta grundvallarbreytingin í þessum lögum. Ókosturinn við þessa grein er sú að mínum dómi að hún gengur ákaflega skammt. Það eru ákaflega litlar líkur á því að hún geti nokkurn tíma virkað á þann hátt sem að er stefnt því að ég hygg að það verði ekki í mörgum tilvikum þar sem samkomulag verði algert meðal allra aðila um það að gefa verðlagið alveg frjálst. Þarna hefði gjarnan mátt stíga skrefið örlítið stærra og gera ráð fyrir því í þessu frv. að einfaldur meiri hluti í Verðlagsráðinu dygði til þess að gefa verðlagninguna frjálsa. Ég held að það mundi ekkert hættulegt gerast. Nefndinni sem undirbjó þetta plagg hefði vel verið óhætt að stíga þetta skref nokkru stærra. Á það hefur verið bent að ýmsir annmarkar séu á því að gefa algerlega frjálsa verðlagningu á fiski upp úr sjó. Í fyrsta lagi hefur verið bent á það að það er mikil fjarlægð á milli staða og enn fremur, og það er enn þá þyngra á metunum - tengsl milli veiða og vinnslu, útgerðar og fiskvinnslu eru svo nám að hætt er við að sú markaðsverðmyndun yrði æði brengluð. Þess vegna tel ég að eðlilegast hefði verið að reyna að liðka enn frekar um á þeim vettvangi sem hér er verið að skapa, nýtt Verðlagsráð og stíga sem sagt skrefið öllu lengra. Það er ástæða til að vekja athygli á því núna að það eru að gerast ákaflega merkilegir hlutir einmitt á þessu sviði í okkar sjávarútvegi. Það mátti lesa um það í blöðum fyrir skömmu að u. þ. b. fimmtungur skuttogaraflotans væri eða væri á leiðinni að verða að frystitogurum. Verðlagning á fiski frá frystitogurum fer fram með allt öðrum hætti en við eigum að venjast af ísfiski. Hún gerist einfaldlega þannig að áhöfn fær sína hlutdeild í endanlegu útflutningsverðmæti vörunnar eftir að búið er að draga frá ákveðna prósentu sem um var samið reyndar núna í síðustu kjarasamningum. Þar með er komið beint samband á milli sjómanna og hins endanlega markaðar sem kaupir vöruna. Ég er ekki í nokkrum vafa um að þetta fyrirkomulag hefur gefist mjög vel, raunar svo vel að ég hef ekki heyrt nokkrar raddir, hvorki frá sjómönnum né útvegsmönnum, þess efnis að nein ástæða sé til þess að breyta þarna um. Varðandi þá breytingu, sem átti sér stað á þessu frv. í Ed., mun hún vera til komin vegna þess að það þótti með öllu óeðlilegt að Félag rækju- og skelfisksframleiðenda ætti ekki aðild að verðlagningu á þeim afurðum sem að þeim laut. Það er alveg skiljanleg breyting sem þarna á sér stað miðað við það kerfi sem við búum við og byggist eingöngu á því að hagsmunaaðilar, kaupendur og seljendur á fiski, verðleggi sína vöru. Það er ekkert óeðlilegt varðandi svo sérstæða vöru, sem hörpudiskur og rækja er, að kaupendur og seljendur þessara tilteknu vara, þessa tiltekna fisks, eigi beina aðild að Verðlagsráði. Ég tel það þess vegna mjög eðlilega breytingu sem átti sér stað í Ed. og sjútvn. Nd. mun hafa jafnframt gert till. um í þessari deild.



Herra forseti. Þeir aðilar, sem komið hafa inn fulltrúum og styrinn stendur um, eru frá rækju- og skelfiskstöðvum. Auðvitað finnst mönnum þetta skrýtið að það skuli vera áhugi hjá aðilum m. a. vestur við Ísafjarðardjúp að hafa einhver áhrif á þessa verðlagningu. Þessir aðilar hafa verið fyrir utan samtökin, Sölumiðstöðina og Sambandið, og þeir hafa viljað fá að vera þarna inni. Þetta með skötuselinn og steinbítinn er náttúrlega mál sem tekið verður til athugunar, hvort það þurfi að hafa sérstakan fulltrúa fyrir skötuselinn og steinbítinn. Mér er ekki kunnugt um að krafa hafi komið frá neinum sérstökum samtökum um slíkt. Hugsanlegt væri að hún ætti eftir að koma fram. En það hefur ekki farið fram hjá Vestfirðingum í það minnsta að greiðslur til karfans úr sjóðum sjávarútvegsins hafa verið ákaflega miklar. Það verð sem fæst fyrir karfann hefur ekki bara verið sótt til fiskkaupenda. Þar hafa menn róið á kerfið. Þegar farið er að skoða hvar karfinn sé veiddur, hverjir veiða hann og hverjir vinna hann þá leiðir það hugann að því að það er ekki hægt að komast hjá því að minnast þess að það er talað um sérstakan BÚR-karfa. Það er mikil spurning hvort þarna hefur verið sótt í sameiginlega sjóði sjávarútvegsins til þess að bjarga bæjarútgerð eða borgarútgerð og ærið umhugsunarefni fyrir einkaframtakið í landinu hvort það sé sanngjarnt að skattleggja einkaframtakið á þann veg sem gert hefur verið til að borga með BÚR, gegnum BÚR-karfann. Menn verða að hugleiða í þessu sambandi að það skiptir máli fyrir hinar einstöku vinnslustöðvar og hin einstöku vinnslusvæði hvaða hækkanir verða á hinum ýmsu fisktegundum. Það er ekki sama aflasamsetning alls staðar. Ef farið er að spila á þetta kerfi innbyrðis vilja menn gjarnan fá að sitja yfir taflinu og fylgjast með. Ég græt það þess vegna ekki þó að fleiri aðilar en sjávarafurðadeildin og Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna komi inn í verðlagningu á rækju og skel. Það verða aðrir að bera sorgirnar af slíku. Það má vel vera að það sé verið að stíga eitthvert merkilegt skref hér í 6. gr. eins og hv. 1. þm. Vestf. komst að orði þar sem gefið er í skyn í 6. gr.: „Verðlagsráði er heimilt að gefa verðlagningu á tilteknum fisktegundum frjálsa ef sérstaklega stendur á að mati ráðsins, enda sé um það einróma samkomulag í ráðinu.“ Ég treysti mér ekki til að meta það hvort í samþykkt sem þessari er falinn einhver möguleiki á því að verðmyndun verði frjáls á ákveðnum fisktegundum. Mér sýnist það frekar ólíklegt. Mér sýnist það meira upp á punt. Hv. 1. þm. Vestf. var nú eiginlega á því að þetta væri upp á punt, þetta dygði ekki ef menn ætluðu að fara að stíga slík skref. Það er líka rétt að gera sér grein fyrir því að frjáls verðlagning á fiski gæti kannske einna helst átt sér stað hér á Suðurnesjum með markaði. Eitt og annað, m. a. samgöngur, hefur afgerandi áhrif yfir vetrartímann til að koma í veg fyrir að hún sé gjörleg á stórum svæðum landsins og síðast en ekki síst sú staðreynd að á mörgum stöðum eru það sömu aðilarnir sem eiga skipin og frystihúsið. Hv. 1. þm. Vestf. á nú að vera nokkuð kunnugur slíkum aðstæðum. 



Herra forseti. Ekki treysti ég mér til að eiga orðastað við hv. síðasta ræðumann um Brynjólf eða BÚR-karfa sem ekki virðist þekkjast vestra. En ég held samt sem áður að ýmis fyrirtæki mættu gjarnan taka sér til fyrirmyndar það framtak sem gert var hjá stjórnanda Bæjarútgerðar Reykjavíkur í sambandi við aukna neyslu innanlands á þeirri ágætu vöru, karfanum. Það þarf ekki að nota þau orð í niðrandi merkingu, eins og hv. síðasti ræðumaður gerði um það framtak, enda læt ég máli mínu við hann lokið að sinni. Hv. 1. þm. Vestf. talaði lengi vel skynsamlega um þetta mál og benti réttilega á að það hefði verið gerð mikils háttar breyting við 6. gr. sem að mínu viti er meginbreytingin einfaldlega vegna þess að þar er í fyrsta sinn um áratuga skeið snúið að því sem margir aðilar í endurskoðunarnefndinni töldu að ætti að fara frekar inn á, þ. e. frjálsa verðmyndunarleið í sambandi við fiskverðið eða frjálsari en verið hefur, sem hún hefur ekki verið jafnlengi og þetta Verðlagsráð hefur verið ráðandi, við skulum ekki gleyma því. Síðan taldi hann réttilega að það væri mjög erfitt að fá einhliða samstöðu um að fara slíka leið í Verðlagsráðinu en mælir samt sem áður með að fjölga í því aftur sem hlýtur að gera það enn ómögulegra að ná samkomulagi. Ef við ætlum að fara að fjölga vegna þessara tegunda þá spyr ég: Því þá ekki að fjölga enn meir svo hver fisktegund eigi sinn fulltrúa í ráðinu, að það séu ekki bara kaupendur og seljendur heldur séu það fisktegundirnar sem fái ráðið hverjir sitji í þessu ágæta ráði? Þá veit ég að hv. 5. þm. Vestf. ætti þar að vera og hverra hagsmuna hann ætti að gæta, það er allavega ljóst. En ef þessi brtt. verður felld geri ég mér fulla grein fyrir því að gamla frv., gömlu lögin, muni áfram verða við lýði eins og þau eru nú, óbreytt. Ég held að það sé miklu betri aðferð en að vera að þessu. Menn voru búnir að ná samkomulagi um ákveðnar breytingar sem ganga í ákveðna átt. Nú á að hrinda því samkomulagi og snúa til baka og láta þetta verk ógert, eins og það hafi aldrei verið unnið. Þetta segi ég hafandi í huga að kaupendur og útgerðarmenn eru sami aðilinn í þessu máli hjá okkur í dag. Seljendur hafa ekki beðið um þessa breytingu að mér er kunnugt um. Ég held að það muni enda með því að upp komi háværar kröfur um afnám þessa kerfis og er það í sambandi við önnur kjör á fiskiskipum. Einnig að það verði ekki eingöngu útgerðarmenn sem geta ráðið hvenær flotinn stöðvast í sambandi við kvótaveiðarnar sem við höfum tekið upp, heldur geti líka verið að fulltrúar sjómannastéttarinnar í heild vilji nokkru þar um ráða líka - og þá í sambandi við sín kjör - hvenær flotinn stoppar. Vera má að þetta verði til þess að það verði ein af meginkröfunum á næstunni að leggja þetta verðmyndunarkerfi algjörlega niður. Þá vitum við í hvert stefnir þegar samið verður á hverju krummaskuði landsins um verð á fisktegundum.



Herra forseti. Ég fagna því að við hv. 12. þm. Reykv. Pétur Sigurðsson erum í meginatriðum sammála um það, að rétt hefði verið að gera mun róttækari breytingar á þeim verðlagsráðslögum sem verið er að fjalla um en raun ber vitni. En niðurstaða frv. er sú að í meginatriðum verði haldið þeim háttum sem ríkt hafa um Verðlagsráð sjávarútvegsins. Að vísu er þar nokkuð fækkað fulltrúum, en það breytir náttúrlega litlu um eðli og niðurstöðu málsins. Á meðan þetta kerfi ríkir er alls ekkert óeðlilegt að aðilar eins og þeir sem stunda skelfisk- og rækjuveiðar og vinnslu eigi hlut að máli þegar verið er að ákveða verð á því hráefni sem þeir hafa með að gera. Þess vegna er það alls ekki óeðlileg krafa og tekið undir hana í brtt. sjútvn. Ed. að þeir eigi þarna hlut að máli. Að mínum dómi væri það fjarstæðukennt að af hálfu kaupenda væru einungis fulltrúar Sambandsins og Sölumiðstöðvarinnar. Og álíka fráleitt væri það að það væri fulltrúi frá saltfiskframleiðendum í landinu sem ætti þarna aðild að verðlagningu á rækju og hörpudiski. Vitaskuld væri þessi háttur alveg fráleitur. Meðan við höfum þetta kerfi verðum við því miður að búa við það, búa við þessa fjölgun í ráðinu. Við það verður ekki ráðið. Annað er alveg fullkomlega óeðlilegt. Sé okkur alvara með að vilja hverfa frá þessu verðum við að taka skrefið stærra sem byrjað er að stíga þarna í 6. gr. Öðruvísi leysum við ekki þetta mál, svo einfalt er það.



Herra forseti. Aðeins nokkur orð. Ég vil nú minna á það að frv. þetta er samið vegna þess að Alþingi samþykkti hér í ákvæði til bráðabirgða í lögum um Olíusjóð fiskiskipa að hefja endurskoðun þessa máls. Alþingi hefur því haft allt frumkvæði í þessu máli. Það var ekki þáv. sjútvrh. sem hafði það frumkvæði heldur Alþingi sjálft. Ég taldi því eðlilegast að sjútvn. þingsins flyttu þetta mál. Það gat því miður ekki orðið og því var það flutt sem ríkisstjórnarfrv. Ég er fylgjandi því að fækka í Verðlagsráði og get tekið undir það sem hér hefur verið um það sagt. Ég bendi á að í 1. gr. var ákvæði þess efnis að heimilt væri að skipta um fulltrúa í Verðlagsráði eftir því sem rétt þykir til þess að sjónarmið þeirra fiskseljenda og fiskkaupenda sem hlut eiga að máli við hverja verðákvörðun komi sem best fram. Hins vegar voru rækjuveiðar og skelveiðar um tíma mjög sérhæfðar og ákveðnar verkunarstöðvar, sérstaklega á Vesturlandi og við Ísafjarðardjúp, eingöngu í þeirri vinnslu og engri annarri og jafnvel ákveðin skip eingöngu í þeim veiðum. Nú hefur það breyst og m. a. þess vegna þótti rétt að gera hér breytingu á. Hins vegar er ég sammála hv. 4. þm. Suðurl. um að sú breyting skiptir ekki sköpum í þessu sambandi, þótt ég telji betri þá skipan mála sem kom frá nefndinni á sínum tíma. En ef þetta verður fellt þá kemst náttúrlega ekkert af þessum breytingum til framkvæmda, sem eru sumar hverjar til mikilla bóta. Ég vildi aðeins minna á það, af því að hér hefur verið sagt að Verðlagsráði sé heimilt að gefa verðlagningu á tilteknum fisktegundum frjálsa, að Verðlagsráð ákveður aðeins lágmarksverð. Það er heimilt að semja um hærra verð. Fiskkaupanda á Vestfjörðum er t. d. heimilt að greiða hærra verð fyrir fiskinn, það er enginn sem bannar það. Það hefur hins vegar gefist vel að safna upplýsingum á einum vettvangi um allar aðstæður á mörkuðum og semja um ákveðið lágmarksverð. Vandræðin byrja hins vegar einkum þegar menn komast ekki að neinu samkomulagi um lágmarksverð vegna mikilla markaðserfiðleika. Ég minni t. d. á þá erfiðleika sem hafa skapast varðandi síldveiðar og markaðsmál frystrar síldar. Þar hefur ekki tekist að finna ákveðið verð og þá hefur þótt skorta heimildir til þess að Verðlagsráð kæmi sér þá saman um það að verðið skyldi verða frjálst. Þessi vandamál eru einkum í því sambandi. En þegar markaðsaðstæður eru mjög góðar, þá koma þessi vandamál ekki í sama mæli upp.



Herra forseti. Aðeins örfá orð. Það er nú oft svo hér í hv. deild að þegar hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson tekur hér til máls kemur hann víða við og er býsna íræðandi, upplýsandi, enda gamall kennari og vill ekki missa tækifærið að fræða hv. alþm. um hvað eina. Auðvitað gat hann farið að tala um karfa þegar málið snýst um skel og rækju, það er nú ekkert eðlilegra. En ég er ansi hræddur um að það sé ekki beint skynsamlegt af alþm. að vera að gantast með svo alvarlega hluti eins og karfann, karfaverð og möguleika til þess að ná í karfa. Ef við hefðum ekki gripið til þess að styrkja svolítið karfaverðið þá er ég ekki viss um að útgerðin hefði haft getu til þess að sækja í þann fisk. Hann er miklu verðminni, erfitt að sækja hann, mikill olíukostnaður og meiri en við veiðar á öðrum fiski, meira veiðarfæraslit o. s. frv. Um slík mál á auðvitað að ræða undir öðrum dagskrárliðum en þessum, en ég held það verði enginn betri af því að rugla um mál af þessu tagi. Varðandi það sem hv. 1. þm. Vestf. sagði, að það væri ekkert sjálfsagðara en hafa sérstaka fulltrúa til þess að verðleggja skel og rækju, er ég raunar alveg viss um að hagsmuna sjómanna og útgerðarmanna og vinnslunnar er alveg jafn vel gætt þó að um það fjalli ekki fulltrúar sem standa í því sjálfir að veiða akkúrat þessi dýr. Í ráðinu eru ævinlega fulltrúar sjómanna og útgerðarmanna og vinnslu og ég á bágt með að trúa því að þeir geti ekki séð hagsmunum þessara aðila borgið með sæmilegum hætti. Þess vegna er að mínum dómi engin nauðsyn að kalla til sérstaka fulltrúa fyrir hverja fisktegund. Það er rétt að í 6. gr. er aðeins vísir að frjálsum fiskmarkaði. Sá vísir er auðvitað ákaflega veikur, vegna þess að til þess að grípa megi til þess þurfa allir í ráðinu að vera sammála. Okkur þótti rétt að hafa það þannig til þess að ekki væri hægt að misnota það á einn eða annan hátt. Við vitum að víða um land hagar svo til að aðeins eitt fyrirtæki kaupir fiskinn og enginn annar býður í og sjálfsagt erfitt að koma á frjálsum fiskmarkaði eins og ástandið er hjá okkur og hefur verið. En það væri auðvitað mjög æskilegt að þarna gæti verið samkeppni, mjög æskilegt, því að samkeppnin er í flestum tilfellum af hinu góða, eins og kunnugt er, en við treystum okkur ekki til að samþykkja neitt sem gengi lengra í þessum efnum, vegna þess að ég álít að við séum ekki undir það búnir að stofna til frjáls fiskmarkaðar eins og er. Hitt er svo annað mál, að ég neita því að þessi ýjun að frjálsum fiskmarkaði í frv. sé aðeins upp á punt. Ég tel það mikilsvert að þetta skuli vera nefnt, án þess að ræða það nánar.



Herra forseti. Ég er nokkuð undrandi á þeim ágætu ræðumönnum sem hér hafa talað í þessu máli og allir vilja vel og eru miklir áhugamenn í þessum efnum. Ég tel svo sjálfsagt að samþykkja frv. með þeirri breytingu sem gerð hefur verið í hv. Ed.



Herra forseti. Ég skal ekki tefja þessa umr. Ég fagna því að sú brtt., sem nú er fram komin, skuli hafa séð dagsins ljós, því að bæði við 1. og 2. umr. málsins í þessari hv. deild var þessu sjónarmiði komið á framfæri. Hv. 5. þm. Vestf. hreyfði þessu strax við 1. umr. málsins og beindi því til hv. nefndar að skoða það gaumgæfilega hvort ekki væri ástæða til að gera breytingu á frv. í þá átt sem hér er nú lagt til og hefur verið samþykkt í Ed. Ég gerði sams konar athugasemd við 2. umr. þegar ekki var á þetta fallist af hálfu nefndarinnar, en frv. fór hér í gegnum hv. deild óbreytt, en var síðan breytt í Ed. Ég ætla ekki að vekja hér upp nemar umræður um þetta. Menn getur greint á um það hvort þetta leiðir á verri veginn í þeirri meginstefnu sem menn vildu koma fram í gegnum frv. Ég er þeirrar skoðunar að svo sé ekki. Ég bendi á að hér er um að ræða í sambandi við rækju- og hörpudisksveiðar mikið aflamagn og fjölda fólks sem þarna á hagsmuna að gæta, og án þess að ég vilji lýsa neinu vantrausti á fulltrúa Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna, LÍÚ og Sambandsins eða einhverra slíkra aðila í Verðlagsráði þá tel ég betur borgið sjónarmiðum og hagsmunum bæði sjómanna og þeirra sem reka þessi fyrirtæki með því að þeir gæti sjálfir hagsmunanna, meðan við búum við þetta fyrirkomulag sem við komum til með að búa við áfram. Ég fagna því þessari breytingu. Ég tek undir það með hv. 4. þm. Suðurl. sem oft talar gáfulega, ég tala nú ekki um í sambandi við sjávarútvegsmálin, eins og hv. þm. ætti að vera kunnugt um, að þetta er ekki mál til að gantast með, hvorki karfamálið né neitt af því sem um er að ræða í þessu frv. Þetta er miklu stærra og alvarlegra mál en svo að það eigi við að gantast með það.

Hver var að gantast með málið?

Því ætti hv. skrifari vor að hafa fylgst með, hafi hann verið í þingdeildinni eins og hans er von og vísa. En ég ítreka: meðan við búum við þetta hljótum við að vilja að þeir aðilar sem þarna hafa mikilla hagsmuna að gæta, eins og fulltrúar þessa veiðiskapar, geti haft áhrif á verðlagningu þessarar vöru eins og gert er ráð fyrir í þeirri brtt. sem nú liggur fyrir.



Herra forseti. Það hefur orðið einhver smámisskilningur hjá hv. 4. þm. Suðurl. Mér er það ekkert gamanmál hvernig staðið er að millifærslum í sjávarútvegi og fjármunir færðir í gegnum þá sjóði til vissra aðila með verðlagningu á karfa. Mér er það ekkert gamanmál. Þetta er náttúrlega spurningin um það m. a. hvort einkaframtakið í landinu vill nota bæjarútgerðir til að ganga af einkaframtakinu dauðu. Svo einfalt er þetta mál. Ég vil hvetja hv. 4. þm. Suðurl. til að kynna sér það hvaða fjármunir hafa farið þarna í styrktaraðgerðir í prósentum talið. 



Herra forseti. Ég hef á þskj. 956 flutt brtt. við frv. til laga um breytingu á áfengislögum sem hér er tekið til 3. umr. Hljóða brtt. mínar í tveim tölul. þannig, með leyfi forseta - það eru brtt. við þskj. eins og það liggur fyrir prentað eftir 2. umr.: „1. Við 2. gr. Greinin orðist svo: 7. gr. laganna orðist svo: Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins einni skal heimil framleiðsla áfengra drykkja og bannað er öðrum að gera drykkjarhæft það áfengi sem er, eða gert hefur verið, óhæft til drykkjar. Þó skal dómsmrh. heimilt að leyfa framleiðslu áfengs öls hérlendis af þeim styrkleika sem leyfilegt er að flytja til landsins skv. 3. gr. Áfengt öl, sem framleitt er til útflutnings, er þó ekki háð slíkum takmörkunum. 2. Við 6. gr. bætist: 99% af fyrrgreindum tekjum skulu renna í Framkvæmdasjóð aldraðra til viðbótar framlögum skv. lögum nr. 91/1982. Hér er, herra forseti, um að ræða tvær breytingar óskylds eðlis við frv. Hin fyrri er til að tryggja að dómsmrh. hafi ekki heimild til að leyfa framleiðslu eða bruggun sterkra drykkja einkaaðilum eins og gert er ráð fyrir í sambandi við áfengt öl. Eins og 2. gr. kom frá hv. n. á þskj. 933 og var samþykkt hér við 2. umr. er hún þannig - ég ætla að lesa hana hér, til að skýra þetta mál: „7. gr. laganna orðist svo: Bannað er án leyfis dómsmrh. að brugga á Íslandi eða búa til áfenga drykki eða áfengisvökva og gera drykkjarhæft það áfengi sem er, eða gert hefur verið, óhæft til drykkjar. Þó skal ekki heimilt að leyfa framleiðslu áfengs öls hérlendis af þeim styrkleika sem óheimilt er að flytja til landsins, skv. 3. gr., nema til útflutnings.“ Samkv. frv. eins og það er þarna eftir 2. umr. hefur dómsmrh. heimild til þess - eða þannig má túlka það - ekki aðeins að heimila bruggun á áfengu öli á Íslandi heldur einnig að leyfa öðrum en Áfengisversluninni að búa til áfenga drykki eða áfengisvökva og gera drykkjarhæft áfengi. Þetta var e. t. v. ekki hugsun þeirrar n. sem um þetta fjallaði og um það vil ég ekkert fullyrða. En ég tel óeðlilegt að slík heimild sé inni í lögunum varðandi annað en áfengt öl og því er þessi brtt. flutt. Í áfengislögum nr. 82/1969 var þetta ótvírætt orðað og ég hef tekið upp orðalag úr þeim lögum í upphafi þar sem segir að Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins einni sé heimilt að framleiða með þeirri undantekningu sem síðar greinir. Ég vænti þess að þessi breyting hafi stuðning manna almennt þegar menn átta sig á því hvað hér er á ferðinni. Ég hef ekki heyrt í umr. að það væri í rauninni ætlan manna að fara að opna fyrir heimild til dómsmrh. að aðrir en Áfengisverslunin gætu búið til aðra áfenga drykki en áfengt öl. Ég bendi á að þó að deila megi um orðalag hér er vissara að hafa þetta alveg á hreinu. Menn minnast þess þegar heimild var veitt af þáv. fjmrh. Sighvati Björgvinssyni síðla árs 1979 um að opna fyrir innflutning á áfengu öli eða farþegar til landsins, ferðamenn til landsins gætu tekið ákveðið magn af áfengu öll í gegnum toll í Keflavík. Þá var það mjög umdeilt hvort það stangaðist ekki á við áfengislögin og komu tvær túlkanir fram. Það er víti til að varast í þessum efnum að hafa eitthvað óskýrt í þessu máli. Kem ég þá að brtt. undir tölulið 2. Hún tengist 6. gr. eins og hún liggur hér fyrir, en sú grein kveður á um að árlega skuli verja sem svarar 1% af skatttekjum ríkissjóðs vegna framleiðslu og sölu áfengs öls til fræðslu um skaðsemi áfengis. Það er ekkert kveðið á um hin 99%. En hér er gerð till. um það að þessi 99% af fyrrgreindum skatttekjum ríkissjóðs skuli renna í Framkvæmdasjóð aldraðra til viðbótar framlögum skv. gildandi lögum um málefni aldraðra nr. 91/1982. Ég tel eðlilegt að Alþingi móti við meðferð þessa máls stefnu um það í hvað söluhagnaði ríkissjóðs af sölu áfengs öls verði ráðstafað. Ég tel að þeim hagnaði sé vel varið til þess að efla Framkvæmdasjóð aldraðra og tryggja þar með að stórt átak sé hægt að gera í þeim málum sem Framkvæmdasjóði aldraðra er ætlað að styrkja, sem eru bygging íbúða og dvalarstofnana fyrir aldraða eins og nánar er tilgreint í 17. gr. laga um málefni aldraðra. Þar er, eins og menn vita, um að ræða ýmsa þætti. Það eru íbúðir sérhannaðar fyrir þarfir aldraðra, þjónustuíbúðir og verndaðar þjónustuíbúðir sem svo eru kallaðar. Þar er í öðru lagi um að ræða dvalarheimili ætluð öldruðu fólki sem ekki er fært um að annast eigið heimilishald með aðstoð. Þar er í þriðja lagi um að ræða hjúkrunarheimili eða hjúkrunardeildir ætlaðar öldruðum einstaklingum. Þar er í fjórða lagi um að ræða sjúkradeildir hannaðar á sama hátt og spítaladeildir, ætlaðar langlegusjúklingum. Og þar er í fimmta lagi um að ræða stuðning við dagvist fyrir aldraða sem getur verið sjálfstæð eða hluti stofnunar. Eins og menn vita er mjög langt í land að öldruðum hér á landi hafi verið búin sú aðstaða sem eðlilegt væri og sjálfsagt er að gert verði til þess að þeir geti notið ævikvöldsins við góðar aðstæður. Hvaða augum sem menn líta heimild um sölu á áfengu öli hérlendis ætti menn ekki að þurfa að greina á um það að þeim hagnaði, sem ríkissjóður hefði af sölu áfengs öls, væri vel varið til þess að koma megi þessum málum í gott horf á ekki mjög löngum tíma. Það er síðan að sjálfsögðu hægt fyrir löggjafann að endurskoða þessi efni í sambandi við ráðstöfun þessa hagnaðar eftir að menn telja að málefni aldraðra séu komin í viðunandi horf. En eins og ég gat um sjáum við ekki enn þá tíð upp renna. Út um allt land er gífurlega mikil þörf fyrir byggingar í þágu aldraðra. Einstök sveitarfélög hafa þegar gert myndarlegt átak á sína vísu til þess að þoka þessum málum til betra horfs, önnur hafa enn ekki hreyft sig en eru kannske með málin á undirbúningsstigi. Vissulega hefur Framkvæmdasjóður aldraðra nú þegar létt undir og sannað gildi sitt og ekki til þess ætlast að hróflað verði við þeim tekjustofnum sem hann hefur að gildandi lögum. En fjárhagur sveitarfélaganna er víða mjög takmarkandi í þessum efnum. Geta til að gera átak í þessum efnum hefur farið minnkandi hjá mjög mörgum sveitarfélögum. Á það ekki síst við um sveitarfélög í sjávarplássum víða um land. Allir vita um aðstæður hér í Reykjavík og grennd í þessum efnum t. d. varðandi B-álmu Borgarspítalans þar sem aðeins hefur verið unnt að veita brot af því fjármagni sem æskilegt hefði verið til þess að þoka þeirri framkvæmd áfram. Ég tel mig ekki þurfa að fara fleiri orðum um þörfina í þessum efnum. Auðvitað gætu menn nefnt ýmsa fleiri þætti, ýmis önnur svið þar sem fjárskortur stendur í vegi fyrir æskilegum framkvæmdum. En ég tel að þegar yfir málið er litið séu það málefni aldraðra sem ættu að njóta forgangs varðandi þessar tekjur. Þá ætti að vera unnt að sinna öðrum þáttum eins og t. d. málefnum fatlaðra og þroskaheftra með öðrum hætti, en það er málasvið sem eðlilega kemur upp í hugann þegar um er að ræða nýja tekjustofna, eins og hér er gert ráð fyrir, verði frv. þetta að lögum. Ég ætla ekki, herra forseti, að fjölyrða frekar um þetta frv. Ég hef tjáð mig um þessi efni við f. og 2. umr. málsins og vildi hér aðeins gera grein fyrir þessum brtt.



Herra forseti. Ég ætla að hefja mál mitt á því að ræða þá brtt. sem hv. síðasti ræðumaður var hér að tala fyrir. Ég hefði tekið þessari till. fegins hendi ef 1. málsliður hefði aðeins verið, með leyfi forseta: „Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins einni skal heimil framleiðsla áfengra drykkja og bannað er öðrum að gera drykkjarhæft það áfengi sem er, eða gert hefur verið, óhæft til drykkjar.“ Þar með búið. Þ. e. að það hefði verið ríkið eitt sem hefði leyfi til þess að framleiða áfengt öl ef það spor verður stigið sem ég vona enn að ekki verði. Mig langar til að segja nokkur orð til hv. þm. Ellerts Schram út af þeirri ræðu sem hann flutti hér við 2. umr. málsins. Hann sagði að löggjöfin væri ekki góð. Ég get raunar tekið undir það að löggjöfin er ekki góð. En hann heldur áfram: það þýðir ekki að setja boð og bönn. Hvað erum við að gera hér á Alþingi flesta daga? Ef við værum nógu fullkomnir þyrfti engin lög, ef siðferðisvitund okkar væri það sterk. En það er nú þannig að því miður er því ekki þannig varið. Við erum alltaf að setja boð og bönn. Ég geri ráð fyrir því að hv. þm. Ellert Schram muni ekki leggja það til t. d. að hér sé frjálst að flytja inn ýmiss konar fíkniefni. En dómgreind manna virðist vera svo brengluð - ég verð að segja það - að átta sig ekki á því að þetta er eitt af þessum eiturefnum sem kannske er það alvarlegasta sem við höfum við að glíma. Ég ætla ekki að ræða meira um þetta atriði því að ég ætla ekki að tala mjög langt mál hér, ég sé enga ástæðu til þess. Ég óska eftir því að hv. 2. þm. Reykn. verði hér við því að ég ætla aðeins að tala til hans hér á eftir. Það kemur fram í skýrslu að af þeim sem framleiða áfenga drykki hafi verið varið sem svarar 60 milljörðum íslenskra króna á s. l. ári til áróðurs og auglýsinga. Menn geta hugleitt hvort þeir haldi að Íslendingum hafi verið boðið eitthvað af þessu til áróðurs eða auglýsinga. Ég er ekki að segja að þeir hafi tekið við því en ég held að það væri afskaplega einkennilegt að slá því föstu að það sé a. m. k. ekki hætt við því að þeir, sem eru að auglýsa og reyna að koma áfenginu á markað, hafi reynt að fá sér umboðsmenn og auðvitað þeir sem hafa umboð fyrir áfengi og ef það er í ríflegra lagi, hvað er það? Ég sagði það við 2. umr. að eitt það merkilegasta sem fyrir mig hefur komið hér á Alþingi var sú ræða sem formaður nefndarinnar, hv. 2. þm. Reykn. Gunnar Schram, flutti hér. Ef ég hefði ekki verið búinn að lesa nál. og séð með eigin augum að hann skrifaði undir með fyrirvara hefði ég talið allt til hins síðasta að þarna væri flutt áhrifamikil ræða gegn bjórnum og afleiðingin af þeim flutningi hlyti að vera sú að hann væri á móti þessu frv. Ég ætla að fara ofan í nokkur atriði. Mér finnst nauðsynlegt að ræða þau því að þan eru mjög athyglisverð. Hann segir hér: „Skv. opinberum skýrslum voru seldir 600 þús. lítrar öls í Fríhöfninni á Keflavíkurflugvelli árið 1984.“ Ég efa ekki að þetta er rétt, þetta er sjálfsagt í opinberum skýrslum. Ég ætla að beina orðum mínum fyrst og fremst til forseta sem situr hér í forsetastól. Það var einmitt Sighvatur Björgvinsson fyrrv. alþm. sem kom því í gegn að Íslendingar, sem komu til landsins og raunar allir sem komu í gegnum flugvöllinn, gátu haft með sér áfengt öl inn í landið. Ég vil að þetta liggi alveg á hreinu. Síðan segir hv. 2. þm. Reykn.: „Í fyrra voru seldir um 600 þús. lítrar til veitingahúsa til gerðar hins svonefnda bjórlíkis. Samtals er hér um að ræða um 8 lítra af áfengu öli á mann 20 ára og eldri.“ Síðan talar hann um það að með brugginu sé þetta svona og svona mikið. Ég vil draga mjög í efa þessar upplýsingar. Mér sýnist að verið sé að reyna að koma því inn hjá þjóðinni að þessi tala hafi verið svona. Ég fer stundum á samkomuhús og veitingahús. Aldrei kaupi ég annað en bara malt og pilsner o. s. frv. Það er hæpið að fullyrða nokkuð um það sem samkomuhús og veitingahús önnur kaupa og þessar bjórstofur, hvað hefur verið notað í bjórlíki og hvað ekki. En auðvitað er þetta allt það magn sem þessi hús hafa fengið og á að vera afsökun síðar meir fyrir því að svona hafi það nú verið áður, það hafi verið notað svona og svona mikið af áfengu öli, farið út og suður til þess að sýna fram á að aukningin hafi ekki verið mjög mikil. Nú veit ég það að hv. þm. hefur fengið þetta hjá einhverjum, sem mættu hjá nefndinni, og mér dettur ekki í hug, hef enga ástæðu til þess að rengja það út af fyrir sig. En þessar upplýsingar. hvaðan sem þær koma, stangast á við heilbrigða skynsemi blátt áfram, hvorki meira né minna. Ég vil vekja athygli á þessu atriði alveg sérstaklega. Hv. þm. segir náttúrlega margt um þetta, en ég ætla ekki að fara að lesa hans ræðu alta hér upp þó ég vilji endurtaka það að hún var að mörgu leyti mjög merkileg. Hv. þm. segir að ef af því yrði að slík sala yrði leyfð. þ. e. á áfengu öli eins og frv. og brtt. gerir ráð fyrir. megi búast við nokkurri aukningu á heildarmagni selds áfengis í landinu þrátt fyrir að um allmikla sölu á áfengu öli sé að ræða þegar í dag eins og ég gat um. Ég vildi leiða hugann að því hvað þetta atriði er mikilvægt í umræðum á næstunni, næstu árum. þangað til þessi mál verða tekin upp ef þetta frv. verður samþykkt. Hv. þm. hefur áhyggjur af því að ef þetta verður að lögum, þá verði nokkur aukning, og leggur til að reynt verði með einhverjum hætti að draga úr neyslu áfengra drykkja yfirleitt. Ég vil taka undir það að það væri nauðsyn, en ég held að það geti ekki verið ráðið til að minnka áfengisneyslu að hafa á boðstólum enn þá meira áfengi heldur en nú er. Ég vil í því sambandi vekja athygli á því að það er mjög hætt við því að ýmsum þyki bjórinn góður og þeir kaupi hann í kössum, þannig er það annars staðar a. m. k., og síðan hafa þeir hann í kæliskápum þar sem börn og unglingar geta náð þessum áfenga bjór. Og menn geta bara hugleitt hvað af því getur hlotist. Hv. 2. þm. Reykn. segir okkur frá því í sambandi við þá nefnd sem ríkisstj. skipaði 19. maí 1983 til þess að marka opinbera stefnu í áfengismálum, að honum hefði fundist að það hefði átt að bíða eftir niðurstöðu þeirrar nefndar og hann hafi komið með þá tillögu að beðið yrði eftir niðurstöðu nefndarinnar. Ég vil taka sterklega undir þau rök sem hv. þm. bar hér fram, að það sé ákaflega óeðlilegt að skipa nefnd til þess að marka stefnu í áfengismálum en bíða ekki eftir niðurstöðum hennar. En samt sem áður, þrátt fyrir þau vonbrigði sem við urðum vitni að í ræðu hv. þm.. þá verður hans afstaða að fylgja þessu frv. Hann getur einnig um það sem meiri hl. nefndarinnar gerir, þ. e. brtt. við 2. gr., sem er í raun og veru þess eðlis að dómsmrh. sé heimilað að leyfa innlendum einstaklingum og fyrirtækjum bruggun. framleiðslu hvers konar áfengis nema öls utan styrkleika 4–5%. Hér er um mjög alvarlegan hlut að ræða að mínu mati. sem hefði átt að verka þannig á meiri hl. hv. deildar að ekki kæmi til nokkurra mála að samþykkja þessa brtt. hvað sem er um þennan bjór. Ég ætla ekki að ræða ræðu hv. 2. þm. Reykn., formanns allshn. þessarar deildar, frekar. Ég sakna þess mjög að 1. flm. þessa frv. skuli ekki vera hér í salnum því að ég á við hann nokkurt erindi. Ég er hér með fyrir framan mig nokkra punkta, sem ég ætla þá að nota tækifærið til að lesa upp á meðan ég bíð eftir hv. flm. þó að ég hafi ekki áður ætlað að gera það. Í blaði sem templarar gefa út og nefnist Reginn segir svo: „Um allan heim stendur ofdrykkja og áfengisböl í föstu hlutfalli við almenna áfengisdrykkju. Því almennari áfengisneysla, því meira áfengisböl. Því almennari bindindisstarfsemi, því minna áfengisvandamál. Sterk bindindishreyfing dregur úr hættunni. Það er ekkert einkamál neins hvernig ástatt er um bindindisstarfsemi frekar en aðrar slysavarnir og heilsugæslu. Við vinnum að veröld án vímu. Bindindi þýðir betra þjóðfélag. Áfengið er orsök bæði hins bráða og langvinna drykkjuskapar, því að enginn verður áfengissjúklingur sem ekki neytir áfengis. Áfengið svæfir heilann, deyfir fyrst varkárni, dómgreind og ökuhæfni mannsins. Áfengið er vanabindandi eiturlyf. Það er mikilvægara að koma í veg fyrir sjúkdóminn en að lækna hann.“  Ég varð fyrir nokkuð merkilegri reynslu undir ræðu hv. þm. við 2. umr. þessa máls. En áður en ég segi frá þeirri reynslu vil ég endurtaka það sem ég sagði þá og hafði eftir einum nm. í allshn. hv. deildar og er náttúrlega athyglisverður dómur um það frv. sem hér er til umr. eins og það var lagt fram. Hann sagði að það eina sem nefndin hefði verið sammála um hefði verið það að frv. væri ónothæft. Ég vil biðja menn að festa sér þetta sérstaklega í minni. Það voru a. m. k. tveir lögfræðingar meðflm. að frv. en þó var þetta sá dómur sem frv. fékk hjá nefndinni. Þegar hv. þm. Jón Baldvin Hannibalsson var að flytja sína ræðu sótti ákaft á huga minn kvæði sem ég lærði fyrir rúmlega 50 árum. Og það vilt svo til að það mun vera um öld síðan sá maður fæddist sem gerði þetta kvæði. Ég hélt að ég væri fyrir löngu búinn að gleyma þessu kvæði. Þetta var ort sennilega í kringum 1930 og tilefnið var það að mikið var talað um það að bruggað væri á nokkrum stöðum í mínu nágrenni. Þetta kvæði varð m. a. til þess að breyta afstöðu margra manna á þeim tíma til áfengis og bruggs. Og það merkilega var að eftir því sem hv. þm. talaði lengur, eftir því komu fleiri vísur upp í huga minn og þó eru orðin 40–45 ár síðan ég hef lesið eða heyrt þetta kvæði. Ekki er ég öruggur um að ég hafi það allt, en að lokum tókst mér að rifja upp níu vísur sem mig minnir að hafi verið svona: Hann krýpur við hlóðirnar hálfboginn, hugsandi starir í eldinn. Hann veit hann er sekur, en verður um sinn að vaka er líður á kveldin. Eitrið í katlinum sýður og sogar, það seytlar um pípur, það logar, það logar. Bruggarinn hlær þegar blossar og sýður, af brennandi girnd er sál hans full. Hann telur dropana er tíminn líður, hann tælir hið skínandi gull. Hann veit að eitrið er örlagavaldur, en ágirndin ræður, því er hann kaldur. Hann telur á fingrum sér tugi króna og tendrar hið skínandi bál. Hann veit að nú eignast hann auðlegð og þjóna og allt sem girnist hans sál. Því lætur hann eitrið í flöskurnar flæða þótt fylgi því harmur, örbirgð og mæða. Hann veit að þeir koma og kaupa landann sem kvarta og vantar brauð. Feður á eitrinu fjörga andann þótt fjölskyldan líði nauð. Dansandi æskan um dimmar nætur fyrir dropana síðasta eyrinn lætur. Lágnættið kemur og bruggarinn blundar Það blikar á flöskurnar allt í kring. Ofan frá himnunum skínandi skundar Skuld með dísir á örlagaþing. Það hafði borist til bjartari heima bölið sem flöskurnar geyma. Það hafði borist bænamál frá börnum og hungruðum konum, frá góðum mönnum sem glötuðu sál og grétu yfir brostnum vonum, frá blíðlyndri móður sem beið í ranni, barin af vitskertum manni. Það hafði flogið um byggðir og borg bruggarans alkunna saga: um bardaga mannanna, áflog og org, illindi nætur og daga, um harmþrungnu meyjanna hinstu stundir sem hurfu bylgjurnar undir. Dísirnar hefja sitt harmamál um heimsku mannanna og syndir. Það liðu um bruggarans bannfærðu sál að bólinu óljósar myndir. Svo heyrðist eitt hljóð úr húmi nætur. Hann hrekkur skjálfandi á fætur. Bruggarinn tautar: Flaskan er full. Að fela er mestur vandinn. Mig dreymdi víst áðan demanta og gull. Það er daufur í flöskunni landinn. Svo læðist hann burtu lúmskur sem refur um lágnættið, grefur og grefur.



Herra forseti. Það er m. a. undir yfirskini frelsis sem bjórvinir flytja þetta frv. Auðvitað er frelsið okkur öllum mikilvægt, en sannleikurinn er sá að við höfum á mörgum sviðum takmarkað frelsið þegar um er að tefla hluti sem eru skaðlegir þjóðinni. Við heyrðum í útvarpi í gær eða fyrradag útreikning á hvað áfengisdrykkjan sem nú er kosti þjóðina og er enginn vafi á að hann er nærri lagi. Mig minnir að það hafi verið nefnt að áfengisdrykkjan kosti þjóðfélagið einhvers staðar á milli 3500 millj. upp í 5500 millj. kr. Það er gífurlegt fé. Ef þetta frv. verður nú að lögum er ekkert vissara en það að áfengisneysla vex. Spurningin er hversu mikið. Menn hafa verið að reikna það út að hver Íslendingur 15 ára og eldri komi til með að drekka 40 lítra af áfengu öli á ári. Ég er hins vegar alveg sannfærður um að Íslendingum tekst að læra þetta mjög fljótt, að drekka öl, ekki síður en öðrum þjóðum og þeir verði ekki eftirbátar annarra í þeim efnum ef hægt er að nota það orð. Ég er alveg sannfærður um að áfengisdrykkjan verður ekki aðeins 40 lítrar á hvern haus, heldur 80 í það minnsta og þá vantar mikið á að við náum þeim duglegustu í þessum efnum í Evrópu. Danir t. d. drekka talsvert á annað hundrað lítra á mann á ári. Svo er einnig um Þjóðverja. Og Íslendingar hafa verið ákaflega fljótir að tileinka sér nýjungar á öllum sviðum. Það má nefna sem dæmi nýja tækni og nýja neyslu t. d. í alls konar tækjum, svokölluðum græjum eins og það heitir, hljómflutningstækjum, vídeótækjum og öðru þess konar. Um leið og það er komið til okkar sláum við um leið öll heimsmet. Engir hafa meira af þessum tækjum í veröldinni en við Íslendingar. Hv. þm. Þorsteinn Pálsson formaður Sjálfstfl. gaukaði að mér þeirri spurningu hvort það væri ófínt. Ég skal út af fyrir sig ekki leggja neinn dóm á það. Hins vegar sýnir þessi staðreynd að Íslendingar eru ekki eftirbátar í þeirri neyslu frekar en annarri. Íslendingar hafa nýverið tekið upp svokölluð kreditkort. Það var nú talið að í þessu þjóðfélagi, þar sem allir taka allar ávísanir af hverjum manni í landinu, væri ekki þörf á því að koma slíkum nýjum greiðslumáta í gagnið. En hvað skeður? Eftir örskamma stund er næstum hver maður kominn með eitt eða jafnvel fleiri greiðslukort upp á vasann. Og Íslendingar nota meira af þeim nú en flestar ef ekki allar aðrar þjóðir. Svona er þetta á mörgum sviðum. Íslendingar eru næmir á allt slíkt og fljótir að tileinka sér hlutina. Ég er ekki í nokkrum vafa um það, svo að ég endurtaki, að Íslendingar muni drekka miklu meira en áætlað er. Mér er nær að halda að heildaráfengisneyslan muni tvöfaldast við tilkomu bjórsins. Menn hafa talað um að áfengisneyslualdurinn muni færast niður. Ég er ekkert viss um það. Íslendingar hafa líka verið ákaflega námfúsir í sambandi við brennivínsdrykkju og gengið ágætlega að tileinka sér hana, jafnvel þó að um sterka drykki sé að ræða. Og það er ekki þess vegna að ég sé að hugsa um ungdóminn. Hann drekkur sitt brennivín hvort sem það er veikt eða sterkt. En reynsla annarra þjóða sýnir að bjórneyslan bætist við. Það er talað um það af fróðum mönnum í útlöndum, sem hafa kannað þessi mál lengi, að ef vínneysla tvöfaldast fjórfaldist vandamálin og ef vínneyslan þrefaldast nífaldist vandamálin. Ég trúi því ekki að hv. alþm. hafi ekki orðið varir við vandamálin sem skapast af áfengisneyslu þjóðarinnar. Ég er ekki viss um að það sé nokkurs staðar annars staðar í heiminum eins mikið af sjúkrarúmum sem eru lögð undir áfengissjúklinga og hér. Áfengi er mikið drukkið á Íslandi. Hér eru mjög margir áfengissjúklingar. Það vandamál kostar, eins og ég sagði fyrr, gífurlega fjármuni. Og ef það verður þannig að við tvöföldum okkar áfengisneyslu og fáum fjórföld vandamál, þá er ekki lengur um 3.5 milljarða tjón að ræða heldur 14 milljarða kr. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að lengja mál mitt um þetta frv. En ég vil hins vegar leyfa mér að benda hv. alþm. á að ef þetta skref verður stigið, að kalla yfir okkur það mikla flóð áfengs öls, þá verður það ekki stigið til baka. Að mínum dómi er hér um að tefla mál sem er miklu alvarlegra en kannske öll önnur mál sem við höfum staðið frammi fyrir að taka afstöðu til í hinu háa Alþingi. Þjóðin hefur oft kveinkað sér undan því þegar misvitrir stjórnmálamenn og kjarklitlir hafa verið að setja harkalegar efnahagsráðstafanir á þjóðina og margt af því tagi. Það eru yfirleitt tímabundin vandamál sem menn geta krafsað sig út úr með því að ganga aðra leið. En ef við tökum bjórinn inn höfum við hann áfram og ég er viss um að drykkjan fer vaxandi með árunum og mun skapa gífurleg vandamál. Íslendingar hafa haft þann háttinn á lengst af, þeir sem drekka áfengi á annað borð, að skella í sig brennivíni við hátíðleg tækifæri og skemmta sér, drekka kannske mikið. Svo hætta þeir því bara og gera það ekki fyrr en næst. Og á milli eru Íslendingar edrú. En ef menn fá bjórinn yfir sig breytist þetta frá því að vera svona stök fyllerí yfir í það að vera sífellt með áfengi við höndina. Bjórdrykkjan er þannig að hún er - ég þori kannske ekki að segja dagleg drykkja, en ég er ansi hræddur um að það verði ekki mjög margir ísskápar í landinu sem ekki innihalda bjór á virkum dögum ekki síður en á helgum. Með því að taka bjórinn, þá verða tugir þúsunda Íslendinga, ég vil leyfa mér að segja hátt á annað hundrað þúsund Íslendinga, meira og minna með bjór í skrokknum og þar með áfengi. Það verður auðvitað margfalt, margfalt óhollara en hin gamla aðferð þótt hún hafi ekki verið góð. Ég held að ég hafi, herra forseti, byrjað þessi fáu orð á því að segja: Þetta er gert undir yfirskim frelsisins á öllum sviðum sem hefur lukkast misjafnlega. Ég tel að þó marga langi í þennan bjór, þá er hægt að gera það þjóðfélagsins vegna að neita sér um þennan vökva því að þó talað sé um nú að bjórinn sé þegar kominn í svokallaðar ölkrár og þar muni nokkrar þúsundir manna drekka það sull þá er það auðvitað ekki bjór. Það kemur eitthvað til landsins af sterku öli frá útlöndum með fragtskipum. Eitthvað er það. Kannske milljón flöskur svo að við reiknum ríflega. Það er nú 2–4 daga skammtur hjá bjórdrykkjuþjóð á mann. Þegar allt kemur saman gætum við kannske sagt að með smygli, með löglegum innflutningi og með bjórkaupum á Keflavíkurflugvelli, sem er greinilega ólöglegt eins og ölkrárnar, drekki 10 þús. manns í landinu einhvern bjór, en ekki eins og gerist í nágrannalöndum samt, ekkert nálægt því. En þegar við fáum bjórinn verða það ekki 5–10 þús. manns sem drekka þetta, heldur a. m. k. 160 þús. manns. Þarna er mikill munur á. Herra forseti. Ég læt vera að flytja lengri fyrirlestur, en vonast til þess að geta fengið að segja örfá orð í viðbót ef tækifæri gefst til. - Fundarhlé.



Herra forseti. Það er dálítið erfitt að tala í þessari umr. um bjórinn af þeirri ástæðu að stuðningsmenn hans vilja stöðugt nánast láta að því liggja, ef menn hafa þar eitthvað að segja, að verið sé að halda uppi málþófi. Ég vil byrja á að geta þess að í fyrravetur var frv. til l. um bjórinn í allshn. Nd. og ég lagði eindregið til að það frv. yrði afgreitt úr n. og kæmi til atkvæða hér í þinginu. Það frv., sem nú er til afgreiðslu hér, hefur haft meiri hl. í allan vetur. Flm. og nm. var því í lófa lagið að koma málinu út úr n. mjög tímanlega ef áhugi hefði verið á því. Í þriðja lagi: Meiri hl. n. var mjög seinn til að skila nál. eftir að n. var búin að afgreiða málið út. Engu að síður er stöðugt látið í það skína, þegar menn taka hér til máls um þetta mál, að verið sé að halda uppi málþófi. Ég hefði, herra forseti, viljað óska eftir því að hv. 5. þm. Reykv. væri hér viðstaddur.  Ég mun víkja næst að brtt. sem borin hefur verið fram af 5. þm. Austurl. Þessi brtt. er að því leyti sérstæð að flm. hennar telur að vissulega sé auðveldara að verja illt málefni ef tryggt er að tekjurnar sem verði af því fari í gott málefni. Ég sé hv. 5. þm. Austurl. fyrir mér á fundum eystra þegar hann útskýrir það fyrir kjósendum sínum að hann hafi bjargað því sem bjargað varð í þessu blessaða bjórmáli, hann hafi viljað hafa áhrif á það að tekjur rynnu í Framkvæmdasjóð aldraðra. Þarna er verið að spila á tilfinningar manna. Ég verð að segja fyrir mitt leyti að ef ég ætti að meta það hvort hv. 5. þm. Reykn. eða hv. 5. þm. Austurl. ættu að sjá um ráðstöfun á almannafé, þá mundi ég ekki hika við eitt augnablik að mæla fremur með því að það yrði hv. 5. þm. Reykn. Ég tel að það sé ekki viðeigandi að blanda saman hlutum sem þessum. Ég þori varla að nefna dæmi um hliðstæður því að það er hætt við að menn yrðu þá úthrópaðir sem öfgamenn. Segjum nú að ég og fleiri bærum fram till. um að leyfa innflutning á hassi, það er talið með því meinlausasta sem búið er að smygla inn í landið í þó nokkrum mæli - upplýsingar m. a. Dagblaðið - en legðum til að gróðinn sem kæmi - því að þetta yrði selt með verulegri álagningu í Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins - færi til öryrkja. Væri þetta heiðarlega að verki staðið? Ég segi: Nei. Þarna eru menn að reyna að blekkja, þarna eru menn að reyna að koma mönnum til að samþykkja hluti sem þeir vita að menn eru á móti með því að bæta öðru góðu málefni við. Ég vil aftur á móti vekja athygli á því að ég hygg að fyrri partur þessarar greinar, þar sem hann vill halda inni einkarétti ríkisins til bruggunar á áfengi, sé settur fram af fullum heiðarleika. Ég tel að honum sé þar fúlasta alvara, hann telur að þannig eigi skynsamlega að standa að málum. Þannig hefur þetta verið hér á landi að ríkið hefur eitt séð um bruggun á víni. Mér finnst að það sé aftur á móti eðlilegt að maður spyrji hv. 5. þm. Austurl. eins og hann spurði á sínum tíma hv. 5. þm. Reykv.: Hvaða alvara er honum með þessum tillöguflutningi? Ef þessar brtt., sem hann ber hér fram, eru felldar, ætlar hann eftir sem áður að styðja frv.? Eru þetta þá bara algjör aukaatriði sem hann er að berjast hér fyrir þannig að hann er reiðubúinn eftir sem áður að styðja frv.? Mér finnst að hv. 5. þm. Austurl. geti illa komist undan því að gera grein fyrir því hér í ræðustól hvort honum er alvara, hvort hann ættar sér að styðja frv. ef þessar breytingar eru felldar. Hann stóð hér í pontunni fyrir nokkrum dögum og spurði hv. 5. þm. Reykv. varðandi útvarpslögin: Er honum alvara, eru þetta skilyrði fyrir stuðningi? Hann hlýtur að verða að gera dæmið upp við sig á nákvæmlega sama hátt. Eru þetta till. sem hann vill standa og falla með varðandi stuðning við málið? Herra forseti. Ég hafði nú hugsað mér að víkja máli mínu frá hv. 5. þm. Austurl. og hefði gjarnan viljað eiga orðastað við 5. þm. Reykv. og vil nú spyrja forseta hvort hann sé væntanlegur á fundinn. 
             Hv. 5. þm. Reykv. hefur mikið verið í sviðsljósinu í vetur. Hann hefur flutt ógrynni af ræðum, hann hefur skrifað mikið í blöð, það hafa verið viðtöl við hann í sjónvarpi og útvarpi. En hann hefur fallið í þá gryfju -  Hv. 5. þm. Reykv. átti í viðtali við útvarpið kost á því að veita þeim, sem nú stendur hér í ræðustól, vissa aðför vegna orða sem hann hafði látið falla um hugsanlega mútustarfsemi. Og það var ekki verið að skafa utan af hlutunum hvað væri farið fram á. Jú, hann skyldi sko standa við það að draga mennina fram í dagsljósið eða verða minni maður ella. En hvað hafði hent þennan ágæta hv. 5. þm. Reykv.? Hann hafði í viðtali við Helgarpóstinn fimmtudaginn 31. jan. 1985, 5. tbl., með leyfi forseta, komið á framfæri sínum skoðunum varðandi mútur. Með leyfi forseta vil ég lesa upp það sem víkur að þessu efni: „Jón vék að sölufyrirkomulagi á áfengum drykkjum hérlendis og sagði skipan á sölu í gengum áfengiseinkasölu ríkisins fáránlega í heild sinni. Vitað væri hvernig og hvaða leiðir umboðsmaður áfengis færi til þess að auglýsa sína vöru, koma henni fyrir á réttum stað í hillunum og fá rétta aðila til að veita vörunni hæfilegan forgang. Þetta er m. ö. o. alræmd mútustarfsemi.“ 

Þm. treysta sér ekki til að sitja undir þessu.

Ég hygg að á flóttanum hér í ræðustól undan útskýringum hafi hv. 5. þm. Reykv. komist rétt að orði þegar hann sagði: Það getur orðið erfitt að leiða fram vitni. Samt er það svo að það er eitt og annað sem tíðkast fyrir augunum á öllum. Eitt af því er það að áfengisumboðin íslensku bjóða starfsfólki Fríhafnarinnar í Keflavík hingað inn í Reykjavík í veislur. Nú vil ég gjarnan spyrja hv. 5. þm. Reykv.: Eru þessi boð til þess að þeir raði rétt í hillurnar þegar þeir mæta til starfa næst í Fríhöfninni? En það er erfitt að spyrja fjarstaddan mann, herra forseti, og ég verð allra náðarsamlegast að fara fram á það við hæstv. forseta að hann geri enn eina tilraun til að tryggja nærveru 5. þm. Reykv. Ég hef mikla samúð með hæstv. forseta hvað það snertir að þurfa að hafa aga á 5. þm. Reykv. og halda honum í salnum. Ég hef fulla trú á því að hann geri sitt besta í þeim efnum.  (Forseti KP: Það er rétt að gera hv. þm. grein fyrir því að núv. forseti hefur ekki áður gert tilraun til þess að hafa hv. 5. þm. Reykv. í salnum en nú hefur hann gert sína fyrstu tilraun til þess að koma boðum til hv. þm. að hann verði hér viðstaddur.) Með leyfi forseta vil ég enn vitna til umræddrar greinar Helgarpóstsins og vitna hér í undirfyrirsögn þar sem stendur fullum fetum: „Það tíðkast alræmd mútustarfsemi vegna áfengissölu“. Það hlýtur að vera spurning þegar slík fullyrðing er sett fram í blaði, sem alþjóð veit að er vinveitt hv. 5. þm. Reykv., hvort hann er að blekkja þjóðina með því að koma þessu á framfæri eða hvort hann er að segja meiningu sína. Hvers vegna lesa íslenskir fréttamenn ekki þessar upplýsingar upp í útvarpi til að koma boðskapnum á framfæri við þjóðina? Hvers vegna? Eru þeir kannske hræddir við að það reynist meiri sannleikur í ásökunum 5. þm. Reykv. en svo að þeir hafi áhuga á því að koma því á framfæri? Herra forseti. Það eru önnur atriði sem fréttamenn hafa talið meira virði þegar þeir hafa talið sig þurfa að kynna bjórfrv. í ríkisfjölmiðlum. Ég hygg að hver sem hlustar á þau orð sem ég læt hér falla og hefur lesið þetta blað geri sér grein fyrir því að hv. 5. þm. Reykv. undanskilur ekki einn einasta Íslending þegar hann talar um mútustarfsemina. En hitt skyldu menn hugleiða hvaða þjóðfélagshópar það eru sem þarf að múta ef áfengisauðmagnið þarf að koma sínum málum áfram. Eru það mennirnir hjá Dagsbrún? Ætli það? Ætli það ráði úrslitum? Mér er til efs að halda að það ráði stóru. Skyldi það hafa áhrif til að auðvelda áfengisauðmagninu að koma sínum málum áfram ef fréttamenn í umfjöllun um þessi mál í ríkisfjölmiðlunum draga aðeins upp bjartari hliðina af þessu máli og misnota þannig sína aðstöðu? Hv. 5. þm. Reykv. er genginn í salinn og gluggar nú í bláum blöðum, hvort það eru fluttar ræður sem hann er búinn að gleyma eins og var með Finnlandseringuna eða hvort hann er að leita eftir því að það sé eitthvað sem andstæðingar bjórsins hafa sagt hér sem hann gæti notað og komið sér undan að svara þeim spurningum sem til hans hefur verið bent, eins og hann gerði seinast. Þá talaði hann um vindhögg. Hvar er vindbelgurinn sem þarf að stinga á, herra forseti? Ég hygg að það geti farið svo að hv. 5. þm. Reykv. hafi bjórinn sem minnisvarða sinnar hagfræðibaráttu í sölum þingsins stimplaðan í bak og fyrir á stjórnmálaferlinum. Ég hygg að það gæti farið svo að íslensk æska og íslenskur almenningur tengdi saman tvo hluti óaðskiljanlega í minningunni í framtíðinni, hagfræðingurinn, formaður Alþfl., 5. þm. Reykv. og barátta hans hetjuleg á þingi Íslendinga fyrir bjórnum. Spurningin er aðeins þessi: Er komið að þeirri stundu hjá formanni Alþfl. að vinsældirnar séu komnar á toppinn og komið sé að því að nú fari að klofna í sundur það fylgi sem búið er að ná saman? Það er eins og mig minni að sögulega séð hafi það hent hjá Alþfl. áður og kannske er ekki svo langt á milli. En hitt er ég ekki viss um að þeir bindindismenn sem styðja Alþfl. muni nokkurn tíma fyrirgefa formanni sínum það verk sem hann hefur talið brýnast hér í vetur. Það getur verið að innan Alþfl. rísi sú alda sem honum verði hættulegust í þessum efnum. Hann krafðist hugrekkis í útvarpsviðtalinu, hann krafðist hetjudáða. Hvaða formaður í þessu landi hefur neitað að taka einvígisáskorun við samflokksmann sinn í málefni sem er til umræðu hér í þinginu? Þó munu allir sanngjarnir menn fullyrða að formaður flokksins er vígfimari í ræðustól en sá sem skoraði hann á hólm. Hvað brast? Var það hugrekkið sem skorti? Var það hugrekkið sem ekki var til staðar? En sá sem ekki þorði var hv. 5. þm. Reykv. Hann þorði ekki í kappræðurnar. Hann hætti ekki á það. En það er ekki víst að á öllum vígstöðvum Alþfl. komist þessi maður undan því að svara fyrir sína stefnu í þessum málum. Hann hefur látið í það skína að það þurfi kjark til að láta ekki undan þrýstihópunum. En hver og einn, sem veit að skoðanakannanir hafa sagt að bjórinn hefði meirihlutastuðning hjá þjóðinni, veit að formaður Alþfl., hv. 5. þm. Reykv., er fyrst og fremst á gruggugum atkvæðaveiðum í voninni um ráðherrastól. Draumurinn blundar og það er barist. Honum er sama hvaða verði hann kaupir stólinn, hvort sem það tvöfaldar drykkju Íslendinga eða ekki, nái hann þeim áfanga að komast í hann. Ég tel að hv. 5. þm. Reykv. sé þegar orðinn alvarlega hræddur um að hann sé búinn að stíga þau feilspor sem tryggi að undanhaldið sé það næsta sem blasi við. Það er athyglisvert hve margir Alþýðuflokksmenn hafa sagt við mig seinustu dagana: Ég stend með þér í þessu máli.

Þú ættir að vita um alla Alþýðubandalagsmennina.

Þeim hefur nú farið mjög fækkandi undanfarið. En ekki fjölgar þeim vegna þeirrar baráttu sem háð hefur verið af hendi hv. 10. landsk. þm. í þessu máli. Ég verð að segja það eins og er að þegar þetta mál var til umr. og hv. 6. þm. Reykv. reyndi eftir mætti að veita lið 5. þm. Reykv., að sá tvíleikur sem þá var notaður og sá stuðningur, sem Dagblaðið veitti í þeim tvíleik, segir dálítið mikið um þau spil sem hv. 5. þm. Reykv. telur sig hafa á hendinni. Það er eins og hann hafi visst öryggi, visst landgönguleyfi inn í Sjálfstfl. eftir ákveðnum línum ef hann hefur þörf fyrir það. En ræða 6. þm. Reykv. var ömurleg þar sem hann tók það fram sem rök fyrir því að leyfa bjórinn að ekki ætti að stjórna með boðum og bönnum. Bjórinn væri kominn inn í landið og menn neyttu hans o. s. frv. Öll þessi rök geta dugað eftir fimm ár í grg. með frv. þar sem lagt er til að leyft verði að flytja hass inn í landið - og gætu dugað nú þegar. Hafa menn lesið forsíðufréttina hjá Dagblaðinu? Hún fjallar ekki um bjór, hún fjallar um önnur fíkniefni miklu hættulegri, vissulega. Það má vafalaust um það deila, hvaða maður það er sem borið hefur jafnaðarhugsjónina hæst hér í landi og beittast talað fyrir henni. En mér hefur löngum fundist að það hafi gert Þorsteinn Erlingsson. Það er óvíst að hann hafi í annað sinn ort beittara en þegar hann orti kvæðið Skilmálarnir og bað menn „að lesa ekki allt gegnum annarra gler“. Hv. 5. þm. Reykv. hefur fallið í þá gryfju að lesa gagnrýnislaust áróður, gleypt við honum hráum og tekið afstöðu í þessu máli á þann veg að það mun seint gleymast. Hefði það ekki verið eðlilegt, herra forseti, að hagfræðingur og stjórnmálamaður sem er að ryðja sér völl og vill gera góða hluti fyrir land og þjóð sneri sér fyrst og fremst að því að tala um efnahagsmál, legði fram frv. sem tækju á málum eins og viðskiptahalla Íslands eða einhverju slíku? Óneitanlega hefði hann staðið hærra í sögunni, herra forseti, ef eitthvert slíkt mál hefði orðið minnisvarði en ekki bjórdós, hvort sem það nú verður einnota eða bara venjulegt gler sem fer á leiðið. Það hlýtur að verða að skoða hvern mann í ljósi þess hvað hann setur upp sem sín stóru markmið. Hitt getur aldrei verið atriðið að týna sjálfum sér í smámálunum. Hv. 5. þm. Reykv. ætlar sér stóra hluti. Hann talar meira að segja með fyrirlitningu um þá sem ekki þoli nema litla bita og lítil skref. Með leyfi forseta vil ég lesa hér neðst í greininni: „Ég er fylgjandi því að bjór verði seldur í verslunum en ég held bara að það yrði of stór biti fyrir þm. að kyngja. Þeir verða alltaf að vera í smáu skrefunum.“ Það lið, sem virðist ætla að duga hv. 5. þm. Reykv., notar smáu skrefin og það kyngir litlu bitunum. Það er athyglisvert, herra forseti, hversu 1. flm. þessa frv. hæðir miskunnarlaust það lið sem þó virðist ætla að veita málinu brautargengi með stuðningi við frv. Svo logandi háð til að afla fylgis meðal þm. veit ég ekki til að áður hafi verið notað. En kannske er þetta líka hinn nýi stíll í tjáningu. Ég vænti þess að hv. 5. þm. Reykv. svari því tæpitungulaust hér á eftir hvort hann telur að þegar áfengisumboð bjóða starfsmönnum fríhafnarinnar í veislur inn í Reykjavík, hvort þá sé verið að tryggja að rétt sé raðað í hillurnar, hvort það sé það sem hann hafi átt við þegar hann talar um mútustarfsemina og að þurfi að hafa áhrif á þessa hluti. En ég frábið mér því meðan hv. 5. þm. Reykv. þorir ekki að mæta á kappræðufundi við samflokksmann sinn um þessi mál, að hann vogi sér að tala um kjark annarra. Það þarf að vera eitthvert samræmi á milli þess sem menn eru að segja stundum. Ég hef hlustað á fréttir að undanförnu í fjölmiðlum og það hefur vakið athygli mína að stöðugt hafa verið að koma fram nýjar og nýjar fréttir af þeirri erfiðu stöðu sem Íslendingar eru komnir í varðandi fíkniefni og hversu óhugnanlegt það mannfall virðist ætla að verða í röðum æskumanna þessa lands sem fellur fyrir eiturlyfjum. Það er eins og við sofum í þessum efnum og vöknum af og til við þegar okkur berast nýjar og nýjar fréttir. Samt er það svo að það skiptir máli hvort menn vilja skipa sér í þann hóp að reyna að hafa áhrif til þess að draga úr því böli sem áfengið veldur eða hvort menn ætla að fylkja sér með þeim sem telja að syngjandi fólk og bjórkrúsir sýni söguna alla þegar talað er um áfengi. Þeir menn hafa í það minnsta aldrei lesið kvæðið Einn sit ég yfir drykkju.