Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hv. þdm, er kunnugt, hafa bætur almannatrygginganna að undanförnu, nú um langan tíma a.m.k., verið samræmdar almennum launahækkunum í landinu. Fyrst voru þessar bótahækkanir miðaðar við laun opinberra starfsmanna, en eftir kjaradóminn var í stað þess að miða við kaup opinberra starfsmanna, sem var þá erfitt til viðmiðunar, vegna þess að breytingar hjá þeim voru svo misjafnar, miðað við kaup verkamanna. En í öllum tilfellum var þetta þó þannig, að það þurfti nýja lagasetningu um bótahækkanir, hverju sinni sem þeim var breytt. Þetta er dálitið fyrirhafnarsamt, og niðurstaðan hefur því orðið sú að setja lög, sem í eitt skipti fyrir öll tryggi það, að ráðh. sé heimilt, að fengnum tillögum tryggingaráðs, að breyta upphæðum bóta í samræmi við breytingar á grunntaxta verkamanna, og hefur því verið valinn sá grunntaxti, sem greiddur er við almenna fiskvinnu. Þetta er aðalefni frv. og raunverulega engin breyting frá því, sem verið hefur að undanförnu, önnur en sú, að hér er með lagasetningu heimilað í eitt skipti fyrir öll að gera þetta á þennan ákveðna hátt, í staðinn fyrir að áður þurfti að leita til Alþingis hverju sinni með nýja lagasetningu. Í ákv. til brb. er síðan gert ráð fyrir, að sú hækkun, sem varð á almennum verkalaunum með júnísamkomulaginu í fyrra, komi til framkvæmda við bótagreiðslurnar á þann hátt, að það verði greidd 5% hækkun á elli- og örorkulífeyri á tímabilinu frá 1. júlí 1964 og til gildistöku þessara laga. Í frv., sem hér var flutt í haust um verðtryggingu launa, var ákvæði um það, að hækkun á vísitölu framfærslukostnaðar skyldi af sjálfu sér einnig ná til bótagreiðslnanna, þannig að það, sem hér er um að ræða, eru eingöngu þær bótahækkanir, sem leiðir af hækkun eða breytingu grunnkaupsins. Þetta verða náttúrlega, þegar til framkvæmdanna kemur, nokkuð mikil útgjöld fyrir Tryggingastofnun ríkisins. Það er gert ráð fyrir, að aukinn kostnaður við þessar greiðslur nemi um 34 millj. kr., miðað við 1 1/2 ár frá 1. júlí 1964 til 31. des. 1965, og þessa upphæð mundi þá Tryggingastofnun ríkisins verða að taka á sig til bráðabirgða, og það mundi ekki koma til jöfnunar fyrr en við uppgjörið um næstu áramót. Ég held, að þetta sé eðlileg breyting á núverandi fyrirkomulagi, og vil leyfa mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði vísað að lokinni þessari umr. til hv. heilbr.- og félmn.



Herra forseti. Það er að mínum dómi sjálfsögð og eðlileg regla, að bætur samkv. almannatryggingalögunum taki breytingum til hækkunar í samræmi við launabreytingar, sem verða, og þannig má segja, að það hafi verið í framkvæmdinni, eins og hæstv. ráðh. gerði grein fyrir hér áðan. Það hefur gerzt með þeim hætti, sem hann lýsti, lagabreytingu hverju sinni. Ég er að sjálfsögðu samþykkur og meðmæltur þeirri stefnu, sem í þessu frv. felst, og það má fallast á það, að út af fyrir sig sé það til bóta að gera svona almenna breytingu í stað þess að þurfa að leita eftir samþykki Alþingis hverju sinni um svo sjálfsagða breytingu. En það, sem ég vildi benda á við 1. umr. málsins, er þetta, að mér finnst hér um svo sjálfsagt mál að ræða, að úr því að farið er að breyta þessu á annað borð í það horf, sem hér er ráðgert, þá hefði mér þótt æskilegra, að það hefði beinlínis verið tekið fram í þessum breyt. eða þeirri lagagr., að upphæðir bóta samkv. lögum þessum skyldu breytast í samræmi við grunnkaupstaxta verkamanna við almenna fiskvinnu, í stað þess, sem er í þessu frv. gert ráð fyrir, að ráðh. sé aðeins heimilt að ákveða þetta. Nú dettur mér ekki í hug að væna hæstv. ráðh., hvorki þann, sem nú situr, né hans eftirkomendur, um það, að þeir muni ekki beita þessu ákvæði. Ég geri ráð fyrir því, að ef það er komið í lög í heimildarformi, verði því jafnan beitt. Ég efast reyndar ekki um það. En úr því að það er nú svo, þá finnst mér, að það hefði verið skemmtilegri blær á því að staðfesta það hreinlega og láta það koma fram í lögunum sem skyldu. Það er eins og á þessu sé hálfgerður svipur einhvers hiks, og það held ég að sé ekki viðeigandi í þessu máli.



Herra forseti. Ég held, að það sé alveg rétt hjá hv. þm., að það sé enginn vafi á því, að hvorki nú né síðar verði hikað við að beita þessari heimild, þannig að einu má gilda þannig, hvort l. verða í því formi, sem þeim er hér ætlað að vera, þ.e.a.s. heimildarlög, eða hvort þetta yrði ákveðið alveg fast. En það hefur nú verið haft í þessu formi, til þess að það geti farið í gegnum tryggingaráð og það lagt fram sínar skoðanir á málinu. Kannske gæti það eitthvað orkað tvímælis, ef það væri beinlínis skylda, hvaða nákvæma tala væri tekin, þannig að það væri heppilegra, að það væri ákvörðun ráðherrans, að fengnum tillögum tryggingaráðs, sem gilti hverju sinni. Annars legg ég ekkert upp úr þessu og get alveg eins fellt mig við það, ef hv. þdm. vildu heldur, að þetta væri sett í fast form, heldur en að hafa það í þessu heimildarformi, sem það nú er í frv.