Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. - Fjhn. ber fram tvær skriflegar brtt. við frv., og er hvorug stórvægileg. Sú fyrri er við 14. gr. frv. og er svo hljóðandi, að í stað orðanna „forsjármaður heimilis“ komi: maður. En orðalagið í gr. er þannig: „Nú stundar forsjármaður heimilis atvinnu fjarri heimili sínu, og skal þá ekki telja honum til skattskyldra tekna fæðishlunnindi, sem hann kann að hafa hjá atvinnurekanda.“ En með brtt. er gert ráð fyrir, að þarna komi: Nú stundar maður atvinnu fjarri heimili sínu o.s.frv. Meiningin með þessari breytingu er öllum auðsæ, að þessi hlunnindi, ef menn dveljast utan heimilis, nái til allra slíkra manna, hvort sem þeir eru forsjármenn heimilis eða ekki. - Þá ber meiri hl. n. fram aðra skrifl. brtt. við brtt. sína á þskj. 245, við 18. gr. Sú brtt. var tekin aftur við 2. umr., og er hún um það, að í staðinn fyrir „flökum“ í endi fyrstu málsgr. komi: fisktegundum. Um aðrar brtt., sem teknar voru aftur til 3. umr., er það að segja, að hver einstakur nm. hefur áfram óbundnar hendur um þær, þó með þeim fyrirvara, sem ég gat um í dag við 2. umr. málsins, en vitanlega eru menn nokkuð bundnir af því samkomulagi, sem þegar hefur verið gert milli þeirra flokka, sem styðja ríkisstj. Ég afhendi hér með hæstv. forseta þessar skriflegu brtt.

Forseti (ÞÞ) : Mér hafa borizt tvær skriflegar brtt. frá hv. meiri hl. fjhn., sem frsm. hefur þegar lýst, og er önnur brtt. við 14. gr. frv., að í stað orðsins „forsjármaður“ komi: maður. -Hin brtt. er við 1. tölul. brtt. á þskj. 245 og er þannig, að í staðinn fyrir „flökum“ í endi fyrstu málsgr. komi: fisktegundum. Ég mun leita afbrigða fyrir báðum þessum brtt. í einu, þær eru bæði skriflegar og of seint fram komnar.



Herra forseti. - Ég harma það, að hv. fjhn. hefur ekki séð sér fært að taka upp þær brtt., sem teknar voru aftur til 3. umr. af mér á þskj. 229. Ég skal þó ekkert um það deila, en ég mun þó hins vegar óska þess, að þær verði bornar undir atkv. í sambandi við 14. gr. frv. Ég vil benda á, að ég veit ekki, hvort hv. n. hefur gert sér það nægilega ljóst, að samkvæmt orðalagi brtt. n., að maður stundi atvinnu fjarri heimili sínu, þá getur þarna verið um allstóran hóp manna að ræða, sem getur þannig notið þessara hlunninda og þannig dregið undan skatti. Það mun ekki hafa verið meiningin í fyrstu að hafa þetta svo og ekki gert ráð fyrir því, þegar um þetta var talað við mig persónulega, heldur aðeins að þetta þyrfti ekki að reiknast til tekna hjá þeim sjómönnum, sem vinna fjarri heimilum sínum. Ég sé mér ekki fært að greiða atkv. með þessari breytingu, nema því sé lýst yfir, að þetta verði ekki notað nema viðkomandi sjómönnum. 
             Þá vil ég leyfa mér að bera fram skrifl. brtt. frá mér ásamt hv. 7. landsk. þm. og hv. þm. N-Þ. við 27. gr. frv. Greinin orðist svo: „Meðan ríkisábyrgð vegna bátaútvegsins samkv. 17.–20. gr. er í gildi, mega vextir af rekstrarlánum útgerðarinnar og þeirra fyrirtækja, sem vinna úr sjávarafurðum til útflutnings, ekki vera hærri en 4%, enda fari lánin ekki yfir 85% af ábyrgðarverðinu.“ Ég vil leyfa mér að afhenda hæstv. forseta þessa brtt. Ég vil ekki lengja þessar umr. frekar, en óska þess, að um báðar þessar brtt. mínar verði haft nafnakall við atkvgr.

Forseti (ÞÞ): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. þm. Barð., sem hann hefur lýst. Brtt. er skrifleg og of seint fram komin og þarf afbrigði fyrir henni, sem ég mun nú leita.



Herra forseti. Út af þeirri aths., sem hv. þm. Barð. gerði við síðustu brtt., sem komið hefur fram varðandi 14. gr., sem hljóðar svo í frv.: „Nú stundar forsjármaður heimilis atvinnu fjarri heimili sínu“ og með brtt. er þannig breytt, að þar komi í staðinn: Nú stundar maður atvinnu fjarri heimili sínu -, þá vil ég taka það fram, að það er fyrst og fremst átt við þá, sem fara frá heimili sínu til sjós eða annað, þar sem menn vinna um langan eða skamman tíma, en eru þó ekki heimilisfastir. Og ég held, að það sé ákaflega hæpin skýring, sem hv. þm. Barð. gaf á þessu atriði. Ef þessi undanþága er sanngjörn gagnvart forsjármanni heimilis, þá getur hún verið það í flestum öðrum tilfellum gagnvart þeim, sem líkt stendur á fyrir, þó að þeir séu ekki forsjármenn heimilis. Með forsjármanni heimilis er átt við húsbónda. Ég sé ekki, að nein stórhætta stafi af því, þó að sú brtt., sem síðast kom fram, verði samþ. Þá vildi ég með örfáum orðum minnast á það, að í II. kafla, um eignaraukaskattinn, segir svo: „Eignaraukaskattur allra samvinnufélaga svo og félaga og einstaklinga, sem hafa sjávarútveg að aðalatvinnurekstri, reiknast þannig“ - eins og þar segir. Ég vildi leggja í þetta þann skilning, að með þessum orðum sé átt einnig við þau fyrirtæki, sem vinna úr sjávarafurðum, og á ég þar fyrst og fremst við hraðfrystihúsin og hliðstæð fiskiðjufyrirtæki, sem vinna úr sjávarafurðum, og ég lít svo á, að það beri að skilja þetta þannig. Í fiskábyrgðarkaflanum er ekki minnzt á tvær tegundir, sem geta þó haft talsverða fjárhagslega þýðingu, það er hrogn og fiskþunnildi. Á þessu ári varð ákaflega litið úr hrognum hjá útvegsmönnum, og skal ég ekki um það dæma, hvaða ástæður hafa að því legið. En það er mjög nauðsynlegt fyrir þá, sem framleiða þessa vöru, að að því sé stuðlað eftir megni, að þau séu gerð verðmæt, jafnvel þó að maður hafi ekki treyst sér til að taka ábyrgð á vissu verði fyrir þau. Sama má segja um fiskþunnildin, sem til falla hjá hraðfrystihúsunum. Þau geta gefið, ef rétt er að farið, drjúgan skilding, en þau eru vitaskuld ekki hvarvetna seljandi, heldur á vissum stöðum. Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna hefur farið fram á það í bréfi, sem hv. fjhn. var sent og er dagsett 18. des. 1947, að ýmsar lagfæringar væru gerðar hraðfrystihúsaeigendum í hag á þessu frv. Og þar var minnzt á tvær vörutegundir, hrogn og fiskþunnildi, og óskað eftir því, að þeir mættu sjálfir verzla með þessar vörur, ef þeir gætu. Það er nú því miður ekki hægt, eins og gildandi reglur eru um slíka hluti í landinu, að verða við óskum þeirra. En við höfum, athugað þetta mál í ríkisstj., og það varð að samkomulagi að gera það, sem hægt er, af hálfu ríkisstj., til þess að eigendur þessara vara geti komið þeim í peninga, og ef svo ber undir með því að selja þær til svo kallaðra vöruskiptalanda gegn greiðslu í vörum. En ef sá háttur verður á hafður, þá yrði það vitaskuld að vera þannig, að viðskiptan. hefði með þær vörur að gera eins og aðrar vörur, sem fluttar eru til landsins, og mættu fyrir því hraðfrystihúsunum eða hverjum öðrum, sem ættu vörurnar, verða að því full not. Þetta vildi ég taka fram til þess að sýna lit á því, hvað þessar vörur snertir, að verða við óskum Sölumiðstöðvar hraðfrystihúsanna eins og fært þykir. Að öðru leyti hafa ýmsar óskir borizt frá sölumiðstöðinni, og þær brtt., sem hv. fjhn. ber fram, sýna þann vilja ríkisstj. og n., sem fyrir hemli hefur verið til þess að mæta óskum sölumiðstöðvarinnar. Eins og vænta má, þá hefur ekki verið hægt að fallast á allt, sem þar hefur verið farið fram á, en ég vil vona, að það, sem hér hefur verið gengið til móts við þessa mjög svo mikilsverðu framleiðendur í landinu, megi verða þeim léttir í starfi og auðvelda fjárhagslega afkomu þeirra. Ég held, að ég hafi ekki ástæðu til að svo komnu máli að orðlengja um þetta frekar, og út í umr. um málið sjálft tel ég á þessu stigi málsins ekki ástæðu til að fara, nema sérstakt tilefni gefist til við þessa umr. Þau gáfust mörg við 2. umr., en ég taldi ekki ástæðu til þess að tefja störf þingsins með því að fara út í almennar umr. um málið, með því að það var gert við 1. umr., eins og kunnugt er.



Herra forseti. - Ég vildi leyfa mér að benda hæstv. fjmrh. og n. á, hver háski og alveg fjarstæða er að setja orðið „maður“ þarna í gr. í stað „forsjármaður“. Ég skal fyrst benda á það ranglæti, sem felst í þessari breyt. Bóndi hefur vinnumann allt árið. Vinnumaður vinnur á sínu heimili, fær til tekna fæði sitt bætt við kaupið. En svo fær sami bóndi einn kaupamann, annan vormann, þriðja haustmann og fjórða vetrarmann. Þeir eiga annars staðar heima, vinna allir utan heimilis síns, hafa sama kaup og vinnumaðurinn og fá allir dregið frá kaupi sínu fæði. Nú munu vera um tvö þúsund kaupamenn í sveitum landsins á hverju sumri og nokkru fleiri kvenmenn sem kaupakonur í sveitunum, fyrir svo utan vormenn, haustmenn o~ vetrarmenn. Allt þetta fólk kemur til með að mega draga frá skatti það fæði, sem það þarna fær ókeypis. Nú, allir vita, að á hverjum vetri koma hingað nokkur þúsund manns utan af landsbyggðinni til þess að leita sér atvinnu. Hjá þeim öllum á að draga tekjur vegna fæðis frá skattskyldum tekjum. Svo koma sjómenn á skipum. Svo koma menn, sem eru um lítinn tíma burtu, eru viku og hálfan mánuð frá heimili sínu. Margir menn eru í opinberum störfum. Frá öllum þessum mönnum á að draga tekjur vegna fæðis, ef þeir fá það ókeypis, og ef þeir þurfa að kaupa það sjálfir, á að draga það frá, en allir eiga að hafa sama persónufrádrátt. Allir eiga að hafa það sama, en sumir eiga að leggja þetta við tekjur sínar, en aðrir að draga það frá. Tökum til dæmis mann, sem hefur tvo vinnumenn. Annar er bara hlaupamaður, var hjá þessum í haust, öðrum í vetur og enn öðrum í vor. Hann á að fá allan frádráttinn, og hann kemur út með helmingi lægri tekjur en hinn. Ef hann er forsjármaður heimilis, þarf heimilið að hafa matargerð, og þá horfir málið öðruvísi við. Það munar lítið um það, þó að einn maður sé til viðbótar. Hér eru alltaf um 300–400 manns, sem ekki er vitað, hvar eiga heima. Þeir sleppa, hvort sem er. Það er alveg óþolandi, að sá maður, sem ræður sig fast, verði hærri í skatti en sá, sem er lausamaður. Þess vegna ræð ég frá að samþykkja þessa brtt. Hún ætti eingöngu að eiga við menn, sem eru á millilandaskipunum, og gæti gengið, ef hún væri eingöngu takmörkuð við þá. Meðan ákvæðið átti að vera það, var dálítið réttlæti í því, en þegar farið var út fyrir það, verður hún óréttlát, því hvernig á skattanefnd að vita það, hvort maður er að heiman 6 vikur eða meira, það er ekki ævinlega, sem hægt er að fylgjast með því. Þessi till. yrði því mjög erfið í framkvæmd.



Ég vil benda á það, að þessi till. er fram komin til þess að bæta upp það, sem tekið er af sjómönnum með 1. mgr. 14. gr. Það var ég á sama máli um, að ætti beinlínis að takmarka við þá stétt, vegna þess að tekjur sjómanna eru nú skattlagðar. Það átti aldrei að ná til sjúkrahúsa. Þar er nú fjöldi manns, sem reiknað er kr. 12.00 í fæðispeninga á dag. Þetta fólk á ekki heima í sjúkrahúsum, einhleypar hjúkrunarkonur og starfskonur, sem aldrei var hugsað, að ákvæði þetta kæmi til góða. Ég mun greiða atkv. gegn þessari till., úr því að þm. hafa ekki getað undirbúið hana öðruvísi en svo, að hún hefði þessi áhrif.



Herra forseti. Það er aðeins í sambandi við ummæli, sem fram komu við brtt. við 14. gr., sem ég ætla að segja nokkur orð. Mér virðist, að hjá samherjunum, hv. 1. þm. N-M. og hv. þm. Barð., gæti nokkurs misskilnings. Sérstaklega virtist mér hv. þm. Barð. leggja mikla áherzlu á það, að ef þessi till. yrði samþ., mundu allir þeir, sem starfa utan heimilis síns, njóta góðs af hlunnindum þeim, sem hún gerir ráð fyrir, og virtist mér hv. þm. setja það fyrir sig, að þessi hlunnindi kæmu starfsfólki sjúkrahúsanna að gagni.  Ég get sagt það, að mér er ekki fullkomlega kunnugt, hvernig hagar til í sjúkrahúsum landsins um þessa hluti, en eftir því sem ég bezt veit, þá á starfsfólk sjúkrahúsanna þar heimili. Þar borðar það, og þar hefur það íbúð. Það starfar því ekki utan heimilis síns. Eftir því sem ég bezt veit, er þessi regla tvímælalaus. Mér er þetta dálítið kunnugt, þar sem ég hef orðið að fara inn í íbúðir þessa fólks til þess að meta þær til peningaverðs. Mér er kunnugt um, að á kleppi og Kópavogi býr það. Þetta fólk býr því a heimili og mundi ekki falla hér undir. Þá minntist hv. 1. þm. N-M. á hróplegt ranglæti, sem skapaðist með þessari brtt. Hann talaði um, að samkvæmt þessari till. ætti að draga fæðispeninga frá þeim mönnum, sem störfuðu utan heimilis. Þarna á ekki að draga frá, en hins vegar á að láta vera að bæta við. Annars vil ég segja það, að till., eins og hún var í frv. upphaflega, var ranglát, en það ranglæti er leiðrétt með brtt., eins og hún liggur fyrir. Frv. gerir ráð fyrir, að þeir einir, sem teljast forsjármenn heimilis, skuli falla hér undir. Við sjáum dæmin, ef við lítum um borð í skip. Þar vinna menn hlið við hlið, en frv. gerir ráð fyrir, að þar skuli menn dregnir í dilka eftir því, hvort þeir teljast vinna fyrir heimili eða ekki. Það er gert ráð fyrir, að skipshöfnin sitji ekki öll við sama borð. Þetta finnst mér ranglátt. Mér finnst, að skipshöfnin eigi öll að meðhöndlast eins. Hv. 1. þm. N-M. taldi, að erfitt yrði að framkvæma þessa till., ef hún yrði samþ. Mér finnist það vera að snúa hlutunum við. Ef till. verður felld, verða erfiðleikar á framkvæmdum, en ef hún verður samþ., lagast þetta. Það verður matsatriði, hvenær maður teljist forsjármaður heimilis, allur vafi í þeim efnum verður talinn skattgreiðanda í hag. Þarna eru markatilfelli, sem mundu valda erfiðleikum eða deilum, en með till. er línan dregin hrein, þannig að þar eru engir erfiðleikar. Hv. 1. þm. N–M. segir, að oft sé erfitt að komast fyrir það, hvort til fæðishlunninda sé stofnað utan heimilis eða ekki. Þetta er misskilningur. Skattan. á að vita um heimilisfesti skattgreiðandans, þannig að þetta er ekki erfitt. Ég get ekki séð, að brtt., sem hér liggur fyrir, hafi í sér fólgna hættu, og það, sem hv. þm. Barð. talaði um í sambandi við hjúkrunarfólkið og starfsfólk spítalanna, eru smámunir. Það mundi ekki verða nema um 10–12 þús. kr. á ári, svo að það er smáræði eitt, auk þess sem svo virðist, að þetta falli ekki undir l. Ég sé ekki nokkra hættu í að samþykkja þessa till., og hún mundi ekki baka ríkissjóði neitt tjón. Það er réttlátt að hafa málið svona, en ekki erfitt í framkvæmd.



Herra forseti. - Ég verð að svara hv. 7. landsk. þm. nokkrum orðum. Hann segir, að þetta komi ranglátt niður á mönnum á sama skipi. Hvernig er það ranglæti? Annars vegar er maður, sem á heima konu með 4 – 5 – 6 börn, sem þarf að matreiða fyrir, hvort sem maðurinn kemur heim að borða eða ekki. Hins vegar er maður, sem leigir herbergi úti í bæ og þarf að kaupa sér mat. Það er mikill aðstöðumunur hjá þessum tveimur mönnum. Það er allt annað. Það kostar minna fyrir manninn, sem fer burt frá heimili sínu, hvort hann borðar heima eða ekki, heldur en hinn, sem þarf að kaupa matinn. Þar að auki lætur hann það á móti sér að yfirgefa fjölskyldu sína, meðan hinn er ef til vill að leitast við að skapa fjölskyldu síðar meir. Í hinu kemur fram ranglæti. Ég nefni dæmi, sem eru í hverri sveit. Ég nefni mann, sem er í vinnumennsku og alltaf hefur fengið fæðið sem tekjur. En við hlið hans eru 4 menn á heimilinu. Við skulum segja, að þessir menn fái sama kaup, en það er lagt við hans kaup, fæðið, sem hann fær, en dregið frá kaupi hinna. Með þessu er stefnt að því, að engin fastráðin hjú verði til, allt lausafólk, sem er þessa stundina hjá þessum og hina hjá hinum. Þá sagði hv. þm. (GÍG), að ég hefði viljað segja, að erfitt yrði að framkvæma þetta. Ég skal nefna dæmi. Það er alþekkt saga um landið, að þegar maður kom á heimili mikils virðingarmanns, sagði tengdafaðir hans: „Já, hann var nú heima í nótt.“ Hann var nefnilega aldrei heima. Hvar ætlar þm. að fylgjast með fæðisdögum hans? Hvar ætlar þm. að fá seðla hans? Hvernig ætlar hann að fylgjast með því? Það leikur ekki á tveim tungum, að eins og maður þarf að kaupa fæði, þegar hann er frá heimilinu, á hann að fá fæðiskostnað, og af þessum hlaupastörfum hefur þessi maður nokkur þúsund kr. á hverju ári í tekjur. Ég fullyrði, að það er hér um bil ómögulegt að fylgjast með þessu. Ég viðurkenni fúslega, að það er álitamál, hvenær á að telja mann forsjármann heimilis eða ekki. Það liggur undir úrskurð viðkomandi yfirvalds á hverjum tíma, en ég held ekki, að þau tilfelli séu svo mörg, að það verði ósköp erfitt að skera úr því. Ég vara alvarlega við að samþykkja þessa till. Hún mun draga á eftir sér verulegan dilk, ef hún verður samþykkt, og lækka tekjuskattinn miklu meira en hv. 7. landsk. gerir sér ljóst, og það er af því, að þótt fæðið sé ekki nema 12 kr. sinnum :165, dregst það alls staðar frá ofan frá og lækkar þann hluta teknanna, sem hæstur tekjuskattur hvílir á. Það eru margir, sem finnst þetta lítið af tekjum manna, en þetta dregst frá toppnum og setur menn í annan „skala“. Þess vegna lækka skattarnir miklu meira en menn gera sér í hugarlund fljótt á litið. Annars skal ég ekki vera með neinar spár um það, hve miklu þessi skattalækkun nemur í heildinni, en hún er veruleg, því að það er fjöldi manna, sem hún nær til. En það er verst, hvað þetta er ranglátt, því að það ýtir undir það, sem það ekki á að gera. Ef þetta yrði framkvæmt í nokkur ár, mundi það verða til þess, að enginn maður yrði eftir þann tíma í ársvinnu í sveit. Þeir mundu allir verða komnir í lausamennsku, og það vil ég ekki láta kalla yfir okkur. Ég held það ætti aðeins að gilda um sjómenn þetta undantekningarákvæði, og mætti þá bara setja „sjómenn“ í stað „forsjármanna heimila“.

Forseti (BSt) : Ég vil óska þess, að menn þreyti ekki mikið umr. um einstök atriði.



Ég skal ekki verða langorður. Það er misskilningur, að ég ætti sérstaklega við starfsfólk spítalanna. Ég vil benda á, að allt þjónustufólk á hótelum kemur undir það sama. Hv. þm. (GÍG) kom ekki að því, sem er kjarni málsins, að þetta átti að gilda eingöngu fyrir sjómenn vegna áhættuþóknunarinnar. Ég leyfi mér því að bera fram brtt., að í staðinn fyrir „forsjármaður heimilis“ komi: sjómaður. Vænti ég, að þetta leysi úr deiluatriðinu.

Forseti (BSt): Mér hefur borizt skrifl. brtt. við 14. gr. á þá leið, að í stað orðanna „forsjármaður heimilis“ í 2. málsgr. komi: sjómaður. Brtt. er skrifl. og of seint fram komin, og mun ég nú leita afbrigða um hana, svo að hún megi koma til atkv.



Herra forseti. Mér virðist þessi till. þannig orðuð, að hún sé lítt framkvæmanleg, og segi því nei.



Með skírskotun til grg. hv. 7. landsk. þm. segi ég nei. Brtt.238 felld með 9 shlj. atkv. - 242 felld með 10:4 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: HV, StgrA, ÁS, BrB. nei: EE, GJ, GÍG, JJós, PM, SÁÓ, ÞÞ, BBen, BK, BSt. PZ greiddi ekki atkv. 2 þm. (HermJ, LJóh) fjarstaddir. Brtt. 248 felld með 8:6 atkv. - 250 samþ. með 13:1 atkv. - 249 samþ. með 12 shlj. atkv. - 245,1, svo breytt, samþ. með 14 shlj. atkv. - 229,7 felld með 10:4 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: GJ, StgrA, ÁS, BrB. nei: GÍG, HV, JJós, PZ, PM, SÁÓ, ÞÞ, BBen, BK, BSt. EE greiddi ekki atkv. 2 þm. (HermJ, LJóh) fjarstaddir. 1 þm. gerði svofellda grein fyrir atkv. sínu:



Þó að ég sé í sjálfu sér samþykkur því, að mönnum sé heimilað að selja á þennan hátt, þegar svo ber undir, þá álit ég óþarft að setja þetta í lög, sérstaklega þessi lög. Að öðru leyti er hætta á því, ef þessi breyt. yrði sett inn í gr., að það stangaðist á við niðurlag þessarar sömu gr., sem hljóðar svo: „Nú seljast afurðir, sem ábyrgð er tekin á, hærra verði en ábyrgðarverði, og rennur þá sá hluti andvirðis, sem umfram er, í ríkissjóð, unz hann er skaðlaus orðinn af ábyrgð á fiskafurðum samkvæmt þessum lögum.“ Þetta getur því aðeins orðið, að ríkisstj. hafi á þessu fullt vald, og vegna þess vil ég ekki rugla greininni og segi því nei. Brtt. 251 samþ. með 9:4 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BrB, GJ, GÍG, HV, JJós, SÁÓ, StgrA, ÁS, BK. nei: EE, PM, ÞÞ, BSt. PZ, BBen greiddu ekki atkv. 2 þm. (HermJ, LJóh) fjarstaddir. 2 þm. gerðu svolátandi grein fyrir atkv.:



Þetta er alveg nýstárlegt hér á Alþ., að það sé verið að flokka í sundur, hverjir megi vera hámarksvextir af lánum til aðila til lands og sjávar. Og þangað til þetta skýrist betur, segi ég nei við þessu.



Þó að ég vildi gjarnan, að ráðstafanir væru gerðar til þess að lækka vexti þá, sem útgerðin verður að greiða, þá sýnist mér of langt gengið með því að setja bönkunum reglur um það, hvaða vexti þeir eigi að taka fyrir ef til vill sitt eigið fé, og segi því nei. Frv., svo breytt, samþ. með 11:3 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: GÍG, HV, JJós, PM, SÁÓ, ÞÞ, BBen, BK, EE, GJ, BSt. nei: StgrA, ÁS, BrB. PZ greiddi ekki atkv. 2 þm. (HermJ, LJóh) fjarstaddir. 3 þm. gerðu grein fyrir atkv.:



Með því að ég lít svo á, að í þessu frv. felist ákvæði, sem skapi aukið atvinnuöryggi, sem ég tel, að veiti verkalýð landsins betri hagsbætur heldur en sem nemur þeirri kaupskerðingu, sem binding vísitölunnar leiðir af sér, þá greiði ég atkv. með þessu frv. Auk þess virði ég það við núv. hæstv. ríkisstj., að hún hefur með því að bera þetta frv. fram sýnt viðleitni í að gera þó eitthvað í dýrtíðarmálunum, sem ég líka vænti, að verði til góðs, og hefur hún þá gert betur heldur en tvær síðustu ríkisstjórnir á undan henni, sem gengið hafa alveg á snið við dýrtíðarmálið.



Mér er ljós sá virðingarverði tilgangur hæstv. ríkisstj. með þessu frv. að reyna þó að láta flota landsmanna fara af stað með útgerð. Mér er líka ljós sú tilraun hennar að reyna með þessu að slita í sundur tengslin á milli kaupgjalds og verðlags. Ég hef reynt að flytja við frv. brtt., til þess að þessi tilgangur gæti frekar náðst. Þeim hefur öllum verið hafnað. Ég hef enga trú á, að sá tilgangur, sem á að ná með þessu frv., náist, eins og það nú er. En ég vil ekki setja fót fyrir það, að hæstv. ríkisstj. fái að reyna það, og sérstaklega, að hún fái að draga þá lærdóma af því, sem hún mun fá. Þess vegna legg ég ekki stein í götu frv. og greiði ekki atkv.



Þegar frv. þetta var fyrst lagt fram fyrir stjórnarflokkana, var það á þann veg, að ljóst var, að það mundi á margvíslegan hátt lama afvinnulífið í landinu, ef það yrði að l. óbreytt. Fyrir harðfylgi einstakra sjálfstæðismanna og sérstakan velvilja og skilning hæstv. fjmrh. á málinu hefur tekizt að fá gerðar ýmsar mikilsverðar breyt. á frv., svo sem framlag til aflatryggingarsjóðs, hagkvæmari ábyrgðir og vaxtakjör fyrir sjávarútveginn o.fl., og þótt enn séu margir ágallar á frv., tel ég, að þær umbætur, sem fengizt hafa á því, séu svo mikilsverðar fyrir atvinnuvegina, að ég vil ekki verða valdur að því, að þær nái ekki fram að ganga, og segi því já.