Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Um klukkan tvö í dag, að loknum umræðum um störf þingsins, fer fram utandagskrárumræða um Sundabraut. Málshefjandi er hv. þm. Birkir Jón Jónsson. Hæstv. samgönguráðherra, Kristján L. Möller, verður til andsvara. Umræðan fer fram skv. 2. mgr. 50. gr. þingskapa og stendur í hálfa klukkustund.

Virðulegur forseti. Ég hef áhuga á því að spyrja hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, þingflokksformann Samfylkingarinnar, út í þá miklu yfirlýsingu sem hann gaf í gær um að hann hefði efasemdir um að skipta ætti upp tollinum og löggæslunni á Suðurnesjum. Það mál hefur vakið upp mjög mikinn óróa suður með sjó og þótt víðar væri leitað. Hv. þingmaður sagði, og er ég honum sammála um það, að þetta orkar mjög tvímælis, það er líklega afar rangt skref sem verið er að stíga. Að vísu sagði hv. þm. Lúðvík Bergvinsson að ef góð rök fylgdu yrði hann með opinn huga þannig að hann bakkaði aðeins, virðulegur forseti, í seinna svari sínu. En látum það nú vera. Ég tel að vinnubrögðin hafi verið með ólíkindum í þessu máli. Það var tilkynnt á heimasíðu hæstv. dómsmálaráðherra að breyta eigi þessum málum, splitta upp þessum embættum. Það er með ólíkindum að hæstv. ráðherra leyfi sér að tilkynna á heimasíðu að breyta eigi lögum. Það er alveg ljóst að það þarf að breyta lögum til að koma þessari breytingu í gegn. 

Virðulegi forseti. Meginatriðið er það að lögreglan fái vinnufrið, að lögreglan fái að sinna verkum sínum og berjast við þá glæpamenn og þá aðila sem henni er ætlað að vinna gegn og vinna að því að tryggja öryggi borgaranna. Það er algert lykilatriði.  Það er líka alveg ljóst að það hefur ekki verið neitt bilað, það hafa ekki verið nein vandræði hjá lögreglustjóraembættinu á Suðurnesjum. Það hefur gengið vel, það hefur gengið mjög vel. Meðal annars hafa lögreglustjórarnir eða lögreglustjóraembættin á höfuðborgarsvæðinu og Suðurnesjum fengið samfélagsverðlaunin fyrir framúrskarandi árangur og því ber að fagna. Því er alveg ljóst að veigamikil rök þurfa að koma til þegar breyta á fyrirkomulagi sem gengur vel. Ég sagði það því hér í gær að ég hefði miklar efasemdir um að skipta ætti upp tollinum og löggæslunni á Suðurnesjum og við það stend ég. Ég tala hins vegar sem þingmaður og ég tala hér samkvæmt þeirri samvisku sem ég hef og því viðhorfi sem ég hef í þessu tiltekna máli. Ég er sannfærður um það að í dag eru samlegðaráhrif af því að vinna þetta saman, bæði faglega og fjárhagslega. Ef það á að breyta þessu þurfa mjög veigamikil rök að koma til, það er mín niðurstaða. Það kom fram á fundinum í gær og það hefur ekkert breyst á 24 tímum.

Hæstv. forseti. Ég hef fylgst nokkuð grannt með þeim hræringum sem orðið hefur vart í tengslum við löggæsluna á Suðurnesjum og þá sérstaklega og ekki síst á Keflavíkurflugvelli, bæði hvað varðar toll- og löggæslu, lögreglustarfið. Ég held að óhætt sé að segja að ekki sé aðeins deilt um skipulag þessarar starfsemi heldur einnig um þann fjárhagsramma sem henni er sniðinn. Ég varð var við það á mjög fjölmennum fundi, sem efnt var til nýlega á vegum lögreglumanna innan Landssambands lögreglumanna og tollvarða innan Tollvarðafélags Íslands, að þar hafa menn mjög þungar áhyggjur af of litlum fjárveitingum til þessarar starfsemi. Menn eru nú að leita leiða til að ráða bót á fjárhagsvanda og komið hafa fram tillögur um skipulagsbreytingar. Ég hvet til þess, og geri það í samráði við og eftir að hafa heyrt í mönnum innan löggæslunnar, innan Tollvarðafélagsins og innan Landssambands lögreglumanna, að menn grafi sig ekki ofan í skotgrafir heldur leiti lausna og leiða til að leysa þau ágreiningsefni sem uppi eru. Að mínum dómi verður það aðeins gert í nánu samstarfi við þau samtök sem ég vísaði til og hafa lýst yfir vilja til að leysa málin.

Hæstv. forseti. Ég held að óhætt sé að taka undir með hv. síðasta ræðumanni, Ögmundi Jónassyni, þar sem hann talar um að mikilvægt sé að þessi mál séu leidd til lykta í góðu samráði og án þess að uppi séu höfð stóryrði eða mjög digrar yfirlýsingar um þessi mál eins og nokkuð hefur borið á í opinberri umræðu. Það er alveg ljóst að þau áform sem dómsmálaráðherra hefur gert grein fyrir að standi til af hálfu ríkisstjórnar ganga út á að færa stjórnsýslumál á Keflavíkurflugvelli í það horf sem stjórnsýsla þessara mála er almennt í í landinu. Það er í samræmi við þá stefnu sem var mörkuð eftir brottför varnarliðsins 2006 að afnema þær sérstöku kringumstæður eða sérstöku reglur sem giltu á Keflavíkurflugvelli um starfsemi þar og færa þær nær því sem gerist annars staðar í landinu. Þannig er staðreynd málsins að tollgæsla og löggæsla eru aðskildar í landinu þó að þessar stofnanir eigi auðvitað náið samstarf. Þær breytingar sem boðaðar hafa verið varðandi Keflavíkurflugvöll ganga einmitt út á að það verði skýrt að löggæslumál þar lúti forræði dómsmálaráðuneytisins eins og gerist almennt í landinu, að tollgæslumál lúti forræði fjármálaráðuneytisins eins og almennt gerist í landinu og flugöryggismál heyri undir samgönguráðuneytið eins og gerist annars staðar í landinu. Það útilokar hins vegar ekki, og ég vil undirstrika það sérstaklega, að það góða og nána samstarf sem hefur verið milli starfsmanna þessara mismunandi greina ríkisvaldsins haldi áfram og það er auðvitað mikilvægt. Það dregur enginn úr því að mikilvægt og gott starf hefur verið unnið á Keflavíkurflugvelli en ég held að breytingar af þessu tagi, að skýra stjórnsýslulega og rekstrarlega ábyrgð betur, hjálpi til við að ná utan um fjármuni og fjármunahald í þessari starfsemi en eins og fjárlaganefndarmenn og aðrir þingmenn margir þekkja hafa fjárheimildir þessa embættis ekki verið í samræmi við rekstrarútgjöld og það er sérstakt mál sem þarf að taka á.

Ég bið þingmenn að halda tímamörk.

Frú forseti. Við höfum orðið vitni að því í þessu máli að við fáum tilkynningu frá dómsmálaráðherra um það að hann ætli að breyta lögum. Hann kemur fram við Alþingi eins og hann ráði því einn og geti stjórnað því einn. Við stöndum frammi fyrir því að það á að skipta þessu sýslumannsembætti upp í þrjár jafnvel fjórar einingar og það þarf að vera með stjórn í hverri einingu. Þetta verður miklu dýrara með þessu formi, að skipta þessu upp, heldur en það er í dag. Þetta er sennilega ein best heppnaða aðgerð fyrir 16 mánuðum að sameina toll, löggæslu og öryggisgæslu en nú horfum við upp á það að þessu verður að öllum líkindum skipt upp í fjórar einingar, löggæslu, toll og öryggisgæslu undir samgönguráðuneytið og síðast en ekki síst jafnvel sérdeild um landamæravörsluna. Það er ömurlegt að horfa upp á þetta. Fyrir nú utan það að fyrir 16 mánuðum, þegar embættin voru sameinuð, sýslumannsembættið í Keflavík og sýslumannsembættið á Keflavíkurflugvelli, var loforðið á þann veg að almenn löggæsla yrði meiri á Suðurnesjum en er í dag. Talað var um að það ættu að vera sex lögreglubílar á svæðinu í gangi en þeir eru ekki nema fjórir og stundum jafnvel ekki nema þrír. Það þarf að skera niður. Það er búið að fækka um 20 lögreglumenn á svæðinu á síðustu þremur árum. Fjárveitinganefnd fór á fund embættisins í haust og þar var henni gerð grein fyrir því að það vantaði meiri peninga en dómsmálaráðuneytið brást ekki við því í tillögum sínum.

Hæstv. forseti. Þau alvarlegu mál sem nú blasa við, óeining um lögreglustjóraembættið í Keflavík, hafa valdið því að ég hef skrifað 1. þm. Suðurk., Árna Mathiesen, bréf og beðið um að þingmenn kjördæmisins komi saman, hitti lögreglustjórann og yfirmenn tollgæslunnar og lögreglunnar og enn fremur bæjarstjórn Reykjanesbæjar. Hér er mjög stórt mál á ferðinni og mjög undarlegt mál. Það vekur grunsemdir um að maðkar séu í mysunni. Hvers vegna slíta menn í sundur fyrirtæki sem var stofnað fyrir 16 mánuðum og hefur vakið þjóðarathygli fyrir varnir og gæslu við Íslands fremstu dyr? Tekið á eiturlyfjabraski, unnið gegn glæpalýð, lögreglustjórinn og hans fólk verðlaunað fyrir afrek. Mig minnir að Stöð 2, sú gagnrýna stöð, hafi kosið þetta fólk menn ársins. Á sama tíma leyfir dómsmálaráðherra sér, sjálfsagt í samstarfi innan ríkisstjórnarinnar með fjármálaráðherra og fleirum, að slíta þetta allt í sundur, sundra fylkingu sem stendur vörð við Íslands dyr. Þarna er mikið uppnám. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson sagði hér að hann hefði samvisku. Ég efast ekki um það. En ef hann greiðir lögunum atkvæði sem boðað er að fari í gegnum þingið þá er hann eins og fleiri samviskulaus. Það er mjög mikilvægt að standa vörð um það mikla starf sem lögreglustjórinn, lögreglan, tollgæslan og öryggisgæslan á Keflavíkurflugvelli og í Keflavík hafa unnið á 16 mánuðum. Þar standa varðmenn sem verða ekki dregnir niður í svaðið á þennan hátt og lögreglustjórinn verður ekki hrakinn frá því mikla starfi sem hann hefur verið að móta með þessum hætti.

Virðulegi forseti. Það reynir mjög á löggæslu á höfuðborgarsvæðinu og á Suðurnesjum um þessar mundir. Almenningur finnur fyrir sífellt meira óöryggi. Það mæla kannanir. Fólk óttast jafnvel um að vera ekki óhult á ferli í miðborg Reykjavíkur. Fleiri og fleiri kunna sögur af undarlegu atferli, af eiturlyfjasölu í næsta nágrenni. Við þessar aðstæður skiptir miklu máli að tryggja öfluga löggæslu, styðja við hana í hvívetna og ef eitthvað er, auka sýnilega löggæslu og möguleika löggæslunnar til að taka á þessum erfiðu aðstæðum. Mér þykir mestu skipta að hrófla ekki við því sem vel er gert heldur þvert á móti styðja við það. Staðreyndin er að starfsemin á vegum lögreglustjóraembættisins á Suðurnesjum hefur verið gríðarlega árangursrík og skilað miklum árangri. Ljóst er að sú starfsemi er til þess fallin að ná þeim markmiðum sem við hljótum öll að vilja setja löggæslu í landinu við þessar aðstæður. Maður hlýtur að kalla eftir faglegum rökum fyrir ákvörðunum af þessum toga. Mér finnst sú röksemd að fella beri það sem tilheyrir fjármálaráðherra undir hann og síðan löggæslu undir dómsmálaráðuneytið ekki sérlega sterk. Slíkum árangri má ná án þess að brjóta embættið upp. Það er með öðrum orðum hægt að ná þeim árangri með viðurhlutaminni aðferðum. Við hljótum öll að vilja staldra við og horfa til þess hvað við getum raunverulega gert til að styrkja löggæslu í landinu, sem þarf nú sem aldrei fyrr á stuðningi Alþingis að halda. Það er þess vegna mjög mikilvægt að fara með gát þegar í hlut 

Virðulegi forseti. Við lögreglustjóraembættið á Suðurnesjum starfa um 200 manns sem finnst sem þeim góða árangri, sem náðst hefur í löggæslu og tollamálum frá sameiningu embættanna, sé stefnt í voða. En ef málið er skoðað nánar spyr maður sig hvort ekki sé eðlilegt að stjórnsýslan á Suðurnesjum sé með sama hætti og almennt gerist í landinu, þ.e. að færa ábyrgðina á tollgæslunni undir fjármálaráðuneytið, öryggis- og vopnaleitina til samgönguráðuneytisins og lögregluna til dómsmálaráðuneytisins. Áhrif sameiningarinnar frá því fyrir einu og hálfu ári síðan eru samt sem áður til staðar. Lögreglan á Suðurnesjum verður enn rekin sameiginlega og tollgæslan einnig. Það er ekki verið að tala um það að færa þetta algjörlega til fyrra horfs. Fyrirkomulagið sem nú er viðhaft er arfur frá því að varnarliðið var á Suðurnesjum. Því er sjálfsagt að endurskoða fyrirkomulagið og færa í annað horf ef það gengur ekki upp eins og ætlast er til. Allt samstarf þessara aðila þótt yfirstjórnin sé mismunandi verður áfram á faglegu nótunum. Hins vegar skil ég áhyggjur starfsmanna að mörgu leyti. Fram hefur farið gott og farsælt starf hjá lögreglustjóraembættinu undir öruggri stjórn lögreglustjórans. Það er almennt álit manna að lögreglustjórinn hafi staðið sig vel í starfi og hafi gert góða hluti. Ég vona sannarlega að löggæslan á Suðurnesjum njóti 

Virðulegur forseti. Hér mætast stálin stinn í slagsmálum í beinni útsendingu á milli Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokksins. Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins tala með breytingunni. Fulltrúar Samfylkingarinnar tala á móti henni, meira að segja hv. þm. Árni Páll Árnason gefur ekkert fyrir aðalrökin fyrir því að splitta upp þessum embættum, þ.e. að stokka þetta undir viðkomandi ráðherra. Gefur ekkert fyrir þau. Veigalítil rök, segir hv. þingmaður. Ég spyr háttvirta þingmenn Samfylkingarinnar, sérstaklega hv. þm. Lúðvík Bergvinsson: Ætlar Samfylkingin að samþykkja þessar breytingar eða ekki? Er innstæða fyrir orðum Samfylkingarinnar?  Ég ætla að minna hv. þm. Lúðvík Bergvinsson, sem núna er í þröngri stöðu og ég geri mér grein fyrir því, að það er hættulegt að gefa falskar vonir í svona máli. Það er afar hættulegt að gefa lögreglumönnum og tollvörðum sem hafa unnið afar gott starf falskar vonir. Þessir hópar, eins og við þingmenn, margir hverjir, binda vonir við að ekki verði af þessum breytingum. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson hefur gefið þær vonir með yfirlýsingu sinni í gær og ítrekun hennar í dag. Þannig að ég ætla að spyrja, virðulegi forseti, einu sinni enn: Ætlar hv. þm. Lúðvík Bergvinsson að standa við það sem hér hefur verið sagt? Ætlar hv. þingmaður að vinna gegn breytingunum eða ætlar hv. þingmaður einungis að gefa falskar vonir og lyppast niður á endasprettinum og samþykkja það sem væntanlega kemur frá hæstv. dómsmálaráðherra? Það teldi ég vera afar miður, virðulegi forseti.

Virðulegi forseti. Mér þótti síðasta ræða mjög athyglisverð. Ég veit ekki hvort ég ætti að skilja hana svo að þar lýsti hv. þingmaður einhvers konar reynslu, það væri einhver reynslusaga eða reynslurök sem þar kæmu fram. Ég hef komið í ræðustól og gert grein fyrir því að ég hef miklar efasemdir um þessar breytingar og að það þurfi veigamikil rök, allt önnur rök heldur en komið hafa fram til þessa, til að sannfæra mig um að gera þurfi þessar breytingar. Það er lykilatriði. Í annan stað vil ég segja um þessa umræðu að meginreglan er sú að lögreglustjóri og tollstjóri séu sami maður, að sami maður fari með lögregluvald og tollvald. Frá því er aðeins undantekning á höfuðborgarsvæðinu. Það er hvergi annars staðar þannig, í þeim átta umdæmum sem eru við lýði þá eru sjö þannig að lögreglustjóri fer með toll- og löggæsluna. Sú breyting sem hér er verið að boða er undantekning frá meginreglunni á landinu. Það þarf veigamikil rök til að fara þá leið, ekki hvað síst þegar viðkomandi embætti hafa staðið sig vel. Því það er engin ástæða til þess að brjóta upp það sem hefur gengið vel. Það er engin ástæða fyrir menn að gera við það sem ekki bilar. Ef málið snýst um það að færa til í fjárlögum eða á fjárlagaliðum framlög til embættisins, þ.e. að tollurinn heyri undir fjármálaráðuneytið á fjárlagalið o.s.frv., þá þarf engar lagabreytingar til þess. Það er mjög auðvelt að gera það í fjárlögum ef það er meginatriðið. Ég met það þannig að verði þetta brotið upp muni það til lengri tíma skaða embættið og starfið þar suður frá. Ég mun ekki standa að því.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli á því að í dag, 1. apríl, er dagurinn sem öryrkjum og ellilífeyrisþegum verður greidd 4% lífeyrishækkun almannatrygginga. Öryrkjabandalagið, Landssamband eldri borgara og ASÍ sendu um helgina frá sér yfirlýsingu þar sem þessari ákvörðun var mótmælt harðlega á þeirri forsendu að þessar hækkanir væru allt of litlar og ekki í anda nýgerðra kjarasamninga. Hækkun elli- og örorkulífeyris um einungis 4–5 þús. kr. í kjölfar nýgerðra kjarasamninga kristallar þá sorglegu staðreynd að enn og aftur sitja þessir hópar eftir. Þeir hópar sem minnst hafa. 18 þús. kr. hækkun lægstu launa á vinnumarkaði getur engan veginn samræmst 4–5 þús. kr. hækkun á bótum almannatrygginga. Við erum að tala um 4–5 þús. kr. til þeirra sem hafa einungis bætur frá almannatryggingum. Við vinstri græn höfum verulegar áhyggjur af afkomu hinna lægst launuðu og síðast í gær sýndu fréttir Stöðvar 2 fram á nærri 20% hækkun á matarkörfu á einu ári, þegar búið er að taka tillit til virðisaukaskattslækkana. Þær hækkanir sem nú eru að koma til duga ekki til að halda í horfinu. Ríkisstjórnin segir þetta 7,4% hækkun á lífeyri almannatrygginga frá því í desember. Inni í þeirri tölu er hækkun um áramót sem nemur 3,3%. Sú hækkun er samkvæmt lögbundnum hækkunum til að halda í horfinu og felur ekki í sér kjarabætur. Frú forseti. Eigum við ekki að líta í eigin barm? Viljum við í alvöru talað skilja þennan hóp eftir? Finnst okkur það í alvöru talað sanngjarnt? Við vinstri græn svörum þessari spurningu neitandi. Það er engan veginn sanngjarnt. Engan veginn. Ég spyr því hv. 

Frú forseti. Í þeim kjarasamningum sem skrifað var undir fyrir stuttu, sem eru afskaplega skynsamlegir og góðir að mínu mati, var niðurstaðan sú að hækka lægstu laun mest og laun þeirra sem setið hafa eftir í launaskriði undanfarinna ára. Talið var að um helmingur launþega fengi ekkert út úr þeim kjarasamningum. Með tilliti til þess voru bætur til öryrkja hækkaðar eins og hér hefur komið fram, um 4% og 3,3%. Þau 3,3% sem komu um áramótin voru utan þessa kjarasamninga, voru ekki afleiðingar af þeim. Samanlagt hafa þeir fengið 7% og munu fá aldurstengda lífeyrisuppbót hækkaða, fyrir utan öll þau atriði sem voru bætt með lagasetningunni fyrir páska og fólust m.a. í að hætt var að taka tillit til tekna maka, hætt að taka tillit til séreignarsparnaðar o.s.frv. Þá bættust við fjöldamörg atriði sem bættu kjör öryrkja. Samanlagt held ég að þeir séu ekki mikið verr settir heldur en þeir lægst launuðu á vinnumarkaði. Ég vil benda á að þeir lægst launuðu á vinnumarkaði eru með lægri laun en öryrkjar með lægstur bætur.

Hæstv. forseti. Ég óska hv. þm. Ölmu Lísu Jóhannsdóttur til hamingju með jómfrúarræðuna og þakka henni kærlega fyrir fyrirspurnina. Við deilum þeim áhuga að tryggja að bætur úr almannatryggingum, hvort sem er til öryrkja eða ellilífeyrisþega, verði aldrei undir lágmarkslaunum. Þessa dagana er verið að vinna mikið í þessum málum. Við erum nýkomin í gegn með almannatryggingafrumvarp og eigum von á frumvarpi um útfærsluna á 25 þús. kr. til ellilífeyrisþega í gegnum lífeyrissjóðakerfið og fleiri málum sem ég ætla ekki að rekja hér en hv. þm. Pétur H. Blöndal nefndi á undan. Hér er rætt um bókun í kjarasamningum sem hljóðaði svo, með leyfi forseta: „Bætur almannatrygginga hækki í samræmi við gildandi lög.“ Sumir höfðu væntingar um að þá kæmi samhliða 18 þús. kr. hækkun á lágmarkslaun, eins og gert er ráð fyrir í samningum. Það var ekki gert. Aftur á móti er verið að flýta því sem kemur í seinni hluta samþykktarinnar um að endurskoða almannatryggingakerfið, að fara yfir og skoða leiðir til að tryggja lágmarksframfærslu. Það er búið að flýta þeirri vinnu. Það hefur verið boðað af hæstv. félagsmálaráðherra að unnið verði í því fyrir 1. júlí í staðinn fyrir 1. október. Ég bind við það miklar vonir líkt og hv. ræðumaður að við náum að laga þetta fyrir sumarið á þessu vorþingi.

Hæstv. forseti. Það er gott og mikilvægt að hv. þm. Alma Lísa Jóhannsdóttir skuli hafa vakið athygli á kjörum aldraðra og örorkuþega. Sjálfum finnst mér það mikið áhyggjuefni hve smátt þessi ríkisstjórn hugsar þegar öryrkjar og aldraðir eru annars vegar. Það er nýbúið að ganga frá kjarasamningum á almennum vinnumarkaði. Í þeim samningum er kveðið á um að lægst launaða fólkið skuli hækka um 18 þús. kr. á mánuði. Hvað er öldruðum og öryrkjum ætlað af hálfu ríkisstjórnarinnar núna 1. apríl? Á milli 4 og 5 þús. kr. Stundum er talað um að þessi tala sé hærri, á bilinu 7.700–9.400, en þá eru þar inni, eins og kom fram í máli hv. þm. Ölmu Lísu Jóhannsdóttur, hækkanir frá síðasta ári. Við erum þá að tala um hækkanir um síðustu áramót sem eru lögbundnar. Það eru á milli 4 og 5 þús. kr. sem öryrkjar og aldraðir eru að fá þegar við berum saman hækkanir til lægst launaða fólksins á almennum vinnumarkaði. Þetta er framlag ríkisstjórnarinnar til þeirra sem búa við lægst kjör á Íslandi í dag. Greiðslur aldraðra einstaklinga sem þurfa að reiða sig eingöngu á almannatryggingar hækka um næstu mánaðamót úr 130 þús. kr. á mánuði, og 400 kr. til viðbótar hygg ég upp, upp í 135 þús. kr. Það þekkja allir sem fara út í búð 

Virðulegi forseti. Varðandi það mál sem hv. þm. Siv Friðleifsdóttir tók upp fyrst á fundinum þá vil ég eindregið taka undir þær efasemdir sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson hafði um þær breytingar sem boðaðar hafa verið. Þó að þær kunni að eiga við ákveðin efnisrök að styðjast þá er það svo að embættið í Keflavík hefur náð gríðarlega góðum árangri í málaflokki sem varðar okkur æ meira og skiptir allan almenning miklu máli og við höfum öll áhyggjur af sem eru fíkniefnamálin. Þegar aðilar eru að ná jafnmiklum árangri og menn hafa verið að gera í Keflavík í þeim mikilvæga málaflokki sem fíkniefnamálin eru þarf mjög veigamiklar röksemdir fyrir því að gera breytingar á því fyrirkomulagi og ég tel að þær röksemdir séu a.m.k. ekki enn fram komnar. Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ölmu Lísu Jóhannsdóttur fyrir að taka upp málefni lífeyrisþega, ekki síst á þessum degi því að í dag, 1. apríl, fögnum við sigri, fullnaðarsigri öryrkja í einu af stærstu mannréttindamálum sem við höfum barist fyrir í á annan áratug. Í dag féll niður tengingin við tekjur maka sem við höfum barist fyrir breytingum á í á annan áratug og í dag hefur ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar tryggt það undir forustu Jóhönnu Sigurðardóttur að litið er á lífeyrisþega sem sjálfstæða einstaklinga en þeir eru ekki látnir vera á framfæri eða í bónbjörgum hjá maka sínum. Það er hins vegar rétt hjá hv. þingmanni og það er rétt hjá Alþýðusambandinu, Öryrkjabandalaginu og Landssambandi eldri borgara að nú eru aðeins komnar til framkvæmda ákveðnar lágmarksbætur úr þeim kjarasamningum sem gerðir voru nýverið og betur má ef duga skal. Tryggingakerfið er ákaflega flókið og það er nefnd að vinna í því að endurskoða það og taka afstöðu til lágmarksframfærslu í kerfinu. Nefndinni hefur verið gert að skila tillögum 

Hæstv. forseti. Ég vil lýsa yfir mikilli ánægju með það og fagna því að málefni Sundabrautar skuli vera til umræðu í sölum hv. Alþingis í dag enda er hér um mjög mikilvæga framkvæmd að ræða. Til marks um það eru málefni Sundabrautar einnig á dagskrá borgarstjórnar Reykjavíkur í dag sem sýnir og gefur glögga mynd af því hversu gríðarlega mikilvæg þessi samgöngubót er fyrir land og þjóð. Saga Sundabrautar er orðin æðilöng, hún var fyrst sett á skipulag borgarinnar 1986 og 1987. Það er því miður ekki hægt að segja að þessari brýnu framkvæmd hafi fleygt hratt fram á því tímabili og í samræmi við þá umræðu sem fram hefur farið, því að enn hefur ekki verið hafist handa við gerð þessarar samgöngubótar. Trúlega eru ástæður þess margs konar, m.a. þær að mismunandi sjónarmið hafa verið innan borgarstjórnar Reykjavíkur um hvaða leið ætti að velja. Í gegnum tíðina hefur því að einhverju leyti staðið á borginni í þessum efnum en því er ekki lengur til að dreifa nú því að borgarstjórn hefur sammælst um að svokölluð ytri leið verði farin og þá með jarðgöngum frá Laugarnesi að Gufunesi. Nú stendur því, hæstv. forseti, upp á samgönguyfirvöld að segja af eða á hvort ríki og borg gangi í takt í þessu máli. Það er þess vegna mikilvægt að ræða þetta á vettvangi Alþingis til að heyra sjónarmið hæstv. ráðherra og ekki síður sjónarmið þingmanna og þingflokka á Alþingi Íslendinga í ljósi þess að þetta mál er einnig til umræðu í dag á vettvangi borgarinnar. Eins og ég hef rakið er hér um mikið hagsmunamál að ræða og ekki aðeins fyrir fólk á höfuðborgarsvæðinu heldur einnig fyrir stóran hluta landsbyggðarinnar. Við getum í því tilliti horft til Vesturlands hvað Hvalfjarðargöngin gerðu fyrir Vesturlandsfjórðung á sínum tíma. Vesturland hefur blómstrað með tilkomu Hvalfjarðarganganna, því að með þeim hafa vegalengdir styst og með þessari samgöngubót munu vegalengdir til og frá Reykjavík styttast um 10–12 kílómetra. Við þekkjum líka, hæstv. forseti, til þess ástands sem er á umferðarmannvirkjum höfuðborgarsvæðisins. Þessi framkvæmd, ef af verður, mun auka til muna umferðaröryggi fólks sem daglega sækir vinnu á þessu svæði og hún mun líka sérstaklega stytta vegalengdir úr Grafarvogi niður í miðbæ á þeim tíma og síðast en ekki síst mun hún minnka þann tíma sem fólk ver á degi hverjum á umferðarþyngstu tímunum í umferðinni sem er mjög dýrmætur tími sem fer til spillis hjá því fólki. Þess vegna verðum við að ráðast í þessa brýnu framkvæmd að mati okkar framsóknarmanna rétt eins og borgarstjórn Reykjavíkur hefur núna lagt til. Þessi framkvæmd snýr að lífsgæðum fólks sem býr á höfuðborgarsvæðinu og fólks á landsbyggðinni eins og ég hef áður rakið og við framsóknarmenn höfum lagt til á undanförnum árum, og það hefur verið stefna Framsóknarflokksins, að ráðist verði í Sundabraut. Ég er á þeirri skoðun að við eigum, rétt eins og borgarstjórn Reykjavíkur hefur lagt til, að fara hina svokölluðu ytri leið með jarðgöngum og það virðist vera mjög breið samstaða um þá leið, m.a. meðal íbúa í Grafarvogi, í Vogum og í Laugardal en íbúasamtök þeirra hverfa hafa sagt sína skoðun á því að það ætti að fara í þá framkvæmd. Ég tel, hæstv. forseti, að við eigum ekki að velja ódýrasta kostinn í þessu máli, því að eins og ég segi þá erum við að ræða um lífsgæði fólksins og við erum að ræða um samgöngumannvirki sem mun standa áratugum saman og því þurfum við að horfa til framtíðar í þessum efnum. Eins og ég sagði hér er það stefna Framsóknarflokksins að við ráðumst sem fyrst í þessa framkvæmd, enda var það svo að síðasta ríkisstjórn ákvað að verja hluta af söluandvirði Símans í Sundabraut, þannig að það er ekki fjármagnsskortur sem veldur því að ekki sé hægt að ráðast í framkvæmdir. Því þarf skýrar línur í dag frá hæstv. samgönguráðherra og í raun og veru frá ríkisstjórnarflokkunum hvort það sé sameiginlegur vilji þessara aðila að fara ytri leiðina með jarðgöngum eins og Reykjavíkurborg hefur lagt til og margir fleiri. Ég hef því lagt fram fyrirspurn til hæstv. ráðherra, sem m.a. hv. þm. Árni Þór Sigurðsson hefur einnig gert áður að hluta til, þar sem ég spyr hæstv. ráðherra hvað líði undirbúningi Sundabrautar, hvort ráðherra sé sammála borgarstjórn Reykjavíkur um að fara svokallaða ytri leið, hvort gerð hafi verið úttekt á samlegðaráhrifum þess að nýta það efni sem úr göngunum kemur til uppfyllingar vegna annarra hluta framkvæmdarinnar og síðast en ekki síst hvenær megi vænta þess að framkvæmdin verði boðin út, 

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir að taka upp þessa umræðu. Við getum rætt um málefni Sundabrautar enn einu sinni en eins og hv. þingmaður gat um þá var hv. þm. Árni Þór Sigurðsson ekki alls fyrir löngu með fyrirspurn í þinginu um þetta mál svipaðs eðlis, þannig að það má kannski vitna svolítið til þess svars líka. Það er rétt sem hv. þingmaður sagði, það skeikaði að vísu tveimur árum, að Sundabraut hefur verið í aðalskipulagi Reykjavíkur frá 1984 þannig að þetta er langur tími. Ýmislegt hefur verið gert og ýmislegt skoðað en þó mest síðustu fimm, sex, sjö árin. Þannig er t.d. með þetta verk að nokkrar leiðir hafa farið í umhverfismat. Botngöng hafa farið í umhverfismat, hábrú hefur farið í umhverfismat, innri leið, leið 1, hefur farið í umhverfismat og nú samkvæmt sérstakri ósk Reykjavíkurborgar er verið að fara með í umhverfismat, og það er hafið, jarðgöng undir Kleppsvíkina. Margt hefur því verið kannað, það er ekki eins og verkið sé að byrja. Það er sem sagt fjórði liðurinn eða í raun og veru fimmti liðurinn, ef bætt er við leið 1 breyttri eins og hún liggur núna í umhverfismatinu. Hv. þingmaður spyr: Hvað líður undirbúningi Sundabrautar? Ég held að honum líði bara vel og sé á fullri ferð loksins og verið sé að kanna þá þætti sem borgarstjórn Reykjavíkur gat um og þáverandi borgarfulltrúi Framsóknarflokksins - eða væntanlegur, nei ég held að hann hafi verið orðinn - Björn Ingi Hrafnsson, sagði orðrétt að ef menn færu í það að kanna þennan nýja kost mundi það seinka verkinu um mörg ár. Og framsóknarmaðurinn hafði á réttu að standa hvað þetta varðar. Auðvitað tekur þetta sinn tíma. Gera menn sér t.d. grein fyrir því að rannsóknarborunum vegna jarðgangaleiðar lauk ekki fyrr en í ágúst á síðasta ári og þá fyrst var hægt að fara að vinna úr þeim? Vegagerðin hefur nýlega auglýst drög að umhverfisáætlun fyrir Sundagöng á leið 1. Hv. þingmaður spyr eins og oft hefur verið spurt um áður: Er ráðherra sammála borgarstjórn Reykjavíkur um að fara svokallaða ytri leið með jarðgöngum? Ég verð þar því miður að vitna enn einu sinni í 28. gr. vegalaga, sem allir þingmenn, fulltrúar allra stjórnmálaflokka samþykktu á síðasta þingi, sem er um það að rísi ágreiningur um réttmæti kröfu um leiðir eða um fjárhag skuli málinu skotið til ráðherra til úrskurðar. Ég verð enn að vitna í þessa lagagrein og þetta á í raun og veru við um tvö verkefni í landinu sem gætu komið til svona úrskurðar, hitt er Hornafjarðarfljót. Nú má auðvitað segja sem svo að það sé hægt að segja hvað maður vilji og gera sig vanhæfan þannig að verkið komi til annarra en ég ætla að leyfa mér þann munað að hafa það áfram og vona að ekki komi til þess. Í þriðja lagi spyr hv. þingmaður um ytri leiðina og hvort gætt hafi verið að samlegðaráhrifum þess að nýta það efni sem úr göngunum kæmi til uppfyllingar vegna annarra hluta framkvæmdarinnar. Já, auðvitað, það er keppikefli Vegagerðarinnar við allar jarðgangaframkvæmdir að nýta sem mest af því efni sem kemur út í vegagerð til og frá viðkomandi verki vegna þess að það er nauðsynlegt. Það er stundum mesta vandamálið í umhverfismati gagnvart jarðgöngum hvar á að haugsetja það sem kemur út úr þeim. Að sjálfsögðu verður það efni allt saman notað, ef til þess kemur, í vegtengingar til og frá. Það er mikið magn sem kemur út eins og menn eru að tala um núna í Héðinsfjarðargöngum þar sem mest af því er notað, eins og hv. þingmaður veit um, í Héðinsfirði, í vegspottann sem þar kemur á milli. Í fjórða lagi spyr hv. þingmaður: Hvenær má vænta þess að framkvæmdin verði boðin út? Miðað við það sem ég hef sagt hér og miðað við þann feril sem er í gangi - og vitna ég t.d. í orð Björns Inga Hrafnssonar og fleiri aðila, það má líka vitna í Gísla Martein Baldursson, ágætan borgarfulltrúa - þá eru ekki líkur á að það verði fyrr en á árinu 2009. Hvort það verður í janúar, júní eða september er ekki hægt að segja til um. En miðað við umræðuna núna þegar þetta er að fara í umhverfismat, þá virðist mér að það sé mikil sátt um það, að það verði ekki deilur og kærur sem oft og tíðum tefja vegaframkvæmdir og ætla ég ekki að telja upp þær vegaframkvæmdir sem eru í slíkum ferli í dag sem óneitanlega tefja mjög mikið viðkomandi framkvæmdir vegna þess að þær eru þá í þeim farvegi öllum. Vonandi verður það ekki. Það lítur út fyrir að það ríki sátt um þetta þannig að vonandi getur það gengið árið 2009. Hins vegar kem ég kannski að því aðeins síðar, ef ég má aðeins minna á það, 

Frú forseti. Ég vil í upphafi míns máls hvetja til þess að horft verði fram á veginn og ekki bara í baksýnisspegilinn þegar um Sundabraut er að ræða því þetta er vissulega allt saman endurtekið efni sem hér er flutt við þessa umræðu, held ég. Það er heldur ekki hægt að fjalla um Sundabraut hér öðruvísi en að líta til umferðarmálanna og umferðaröngþveitisins sem ríkir á höfuðborgarsvæðinu. Samgöngumálin og mengun af völdum umferðar eru orðin mesta umhverfisvandamálið á höfuðborgarsvæðinu. Það ásamt þeirri staðreynd að við verðum að draga úr útblæstri frá samgöngum vegna alþjóðlegra skuldbindinga okkar kallar á nýja nálgun í þessum efnum og við í vinstri grænum leggjum áherslu á að almenningssamgöngur verði efldar og að umferðaröryggi gangandi og hjólandi fólks verði tryggt. Forgangsakreinar fyrir almenningssamgöngur, hjólreiðabrautir, endurgreiðsla á vaski af almenningsvögnum og lækkun olíugjalds, þetta ásamt athugun á léttlestakerfi er það sem við í vinstri grænum höfum lagt til málanna bara á þessu þingi til málanna. Og ég hvet til þess að þegar verið er að ræða um umferðarmannvirki sé ekki eingöngu horft einagrað á kostnaðinn heldur líka á umhverfislegan ávinning af hverju því verkefni sem ráðist er í. Ég hlýt að viðurkenna að það læðast að manni nokkrar efasemdir um hvert stefni í þessum efnum. Á sama tíma og borgaryfirvöld tala um léttlestakerfi eru á dagskrá borgarstjórnarfundar núna mislæg gatnamót við Kringlumýrarbraut og Miklubraut ásamt Sundabrautinni. Þarna er verið að tala um tugi ef ekki hundruð milljarða í fjárfestingu. Ég hvet til þess að það verði ekki litið - eins og ég hef áður gert og þingmenn - að það verði ekki aðeins litið til ódýrustu leiðarinnar þegar til Sundabrautarinnar kemur heldur til þeirra viðkvæmu svæða sem þessi braut mun liggja um 

Frú forseti. Það er orðið býsna langt síðan bygging Sundabrautar var áformuð og víst er að flestir landsmenn eru að verða langeygir eftir henni. Það er mjög brýnt að samstaða náist um að klára sem fyrst nauðsynlegar samgöngubætur á höfuðborgarsvæðinu. Umferðarþunginn í borginni og til og frá henni eykst stöðugt og samgöngumannvirki höfuðborgarsvæðisins hafa ekki annað vexti svæðisins undanfarin ár. Það virðist vera samstaða í borgarstjórn Reykjavíkur um að fara svokallaða gangaleið. En Vegagerðin hefur haft efasemdir um þá framkvæmd og ekki verður betur séð en að sérfræðingar þeirra telji öruggara að fara í framkvæmdina með brúm. Ég get ekki dæmt um það hvernig berglög eru undir Faxaflóanum. En hitt segi ég að það er skylda allra sem koma að þessu máli að klára undirbúninginn hið allra fyrsta svo hægt sé að koma sér að verki. Og vegna þess að allir eru að bíða eftir Sundabraut eru aðrar framkvæmdir sem tengjast henni í borginni einhvern veginn samhangandi og tafsamar. Ég vil líka benda á að þegar horft er til stórra framkvæmda eins og Sundabrautarinnar á að horfa langt fram í tímann. Þetta á reyndar við um samgönguframkvæmdir alls staðar á landinu. Mér finnst tímabært að menn snúi sér að því að horfa á höfuðborgarsvæðið í heild sinni og kanna hvernig haga eigi umferðarskipulagi. Umferðarþungi mun áfram aukast frá miðborg Reykjavíkur. Þar er Háskóli Íslands, listaháskóli í bænum, tónlistarhús, Háskólinn í Reykjavík og síðast en ekki síst hátæknisjúkrahús. Þangað verða sjúklingar að komast innan úr bænum og utan af landi og hver mínúta skiptir máli. Þess vegna skiptir höfuðmáli að uppbygging umferðarmannvirkja á höfuðborgarsvæðinu verði með þeim hætti að það endist því það skal ekki gleymast sem sagt hefur verið að lengi býr að fyrstu gerð.

Hæstv. forseti. Við í Frjálslynda flokknum höfum í mörg ár talað fyrir því og flutt um það tillögu á hv. Alþingi að taka upp auknar áherslur í samgöngumálum til langrar framtíðar, meðal annars með sérstakri áherslu á jarðgangagerð á landinu sem og þverun fjarða og styttingu vegalengda með sérstöku tilliti til þess að auka umferðaröryggi almennt. Minna má á að Hvalfjarðargöng, Vestfjarðagöng, Reyðarfjarðar- og Fáskrúðsfjarðargöng, Almannaskarðsgöng svo eitthvað sé nefnt eru dæmi um vel heppnaðar framkvæmdir og hafa aukið umferðaröryggið hér á landi. Vissulega eru jarðgöng dýr en þau eru varanleg lausn og við hljótum, hæstv. forseti, að þurfa að horfa á varanlega lausn fyrir næstu framtíð, langt inn í framtíðina. Ég tek undir með hv. síðasta ræðumanni að því er það varðar. Sundabrautin er ein af þeim lausnum sem menn horfa á til langrar framtíðar og það á að horfa á hana með því hugarfari. Reyndar held ég að það þurfi að líta á allar samgöngur út frá Reykjavík með nýjum og framsýnum hætti. Ég hef reyndar ekki komið auga á það hvernig menn ætla að setja niður 20–40 þús. manna byggð hér vestan til í borginni án þess að búa til nýjar samgönguæðar út af því svæði. Ég held að menn hljóti að þurfa að hugsa það á nýjan leik. Hæstv. forseti. Nú erum við enn að fara í eitt umhverfismatið á Sundabraut, það fjórða eða fimmta - ég man ekki hvort heldur var - sem hæstv. ráðherra nefndi. Tafir á gerð Sundabrautar eru orðnar mjög erfiðar og dýrar fyrir þetta svæði og það væri æskilegt að flýta því eins og kostur er. Ég minni á, hæstv. forseti, að á síðasta þingi var samþykkt tillaga okkar frjálslyndra um auknar áherslur á umferðaröryggi með gerð jarðganga og þverun fjarða. 

Virðulegur forseti. Það er ljóst að íbúar landsins binda miklar vonir við jarðgöng. Ég vil nefna hér að þegar Hvalfjarðargöngin voru tekin í gagnið þá var sú er hér stendur í þinginu og við ákváðum að veita hér ábyrgð á láni til Spalar og það var mjög gaman að upplifa það af því manni fannst þetta svo ótrúlegt að það væri bara yfirleitt hægt að fara í svona framkvæmd á Íslandi. En sú framkvæmd er orðin að veruleika og maður spyr sig núna af hverju við gerðum þetta ekki mikið fyrr. Það er gaman að líta til baka í þessu sambandi. Núna erum við að bora á Norðurlandi. Ég vil minnast á það að 3. apríl næstkomandi verður hátíð í Fjallabyggð vegna Héðinsfjarðarganga, áfanga þar. Það er mikið rætt um göng á Vestfjörðum, fleiri göng þar. Það er rætt um göng á Austurlandi milli Seyðisfjarðar, Mjóafjarðar, Norðfjarðar og upp á Hérað þannig að mjög víða er verið að tala um göng. Enn ein göngin eru svo Sundabrautargöng í sambandi við Sundabraut. Ég vil draga það fram að framsóknarmenn hafa stutt þessa framkvæmd af heilum hug og það er núna sameiginleg niðurstaða í borgarstjórn Reykjavíkur um að fara ytri leið. Með henni mundi skapast mjög skemmtilegur ás, má segja, vegna þess að þau göng eiga að koma upp svona um það bil þar sem Strætisvagnar Reykjavíkur eru með sínar höfuðstöðvar og það yrði þá ás upp á Kringlumýrarbrautina. Ég tel að það eigi að fara sem fyrst í þessa framkvæmd. En ég skil alveg að það þurfi að kanna mjög vel þennan kost af því þarna er verið að fara undir sjó og það er alveg eðlilegt að það sé rannsakað. En ég vil samt hvetja samgönguráðherra hæstv. til að standa sig í stykkinu eins og hann getur varðandi það að ýta því áfram. Ég held að Vegagerðin hafi of mikið bundið sig í aðra leið af því það er alveg ljóst að Reykjavík hefði ekki breytt aðalskipulagi 

Frú forseti. Það mál sem við ræðum í dag á sér mjög langa forsögu. Saga Sundabrautarmálsins, held ég, þegar fram líða stundir verður örugglega skráð á spjöld sögunnar. Menn hafa hér rætt málið frá ýmsum hliðum og ég hygg að þeir sem hlusta á þessa umræðu velti fyrir sér spurningunni hvers vegna í ósköpunum ekki sé búið að taka af skarið, hvers vegna í ósköpunum menn hafi ekki hafist handa. Svarið við þeirri spurningu er einfalt. Það hafa verið mjög skiptar skoðanir um legu brautarinnar í tólf ár vil ég leyfa mér að segja, skiptar skoðanir innan flokka í borgarstjórn Reykjavíkur, skiptar skoðanir á Alþingi Íslendinga og ekki síður ágreiningur milli Vegagerðarinnar og Reykjavíkurborgar um legu Sundabrautar. Nú er það hins vegar að baki, þ.e. ágreiningurinn innan borgarstjórnar Reykjavíkur og ég vil leyfa mér að fullyrða líka ágreiningurinn á hinu háa Alþingi því síðast þegar við ræddum þetta mál hér þá tjáðu sig fulltrúar allra stjórnmálaflokka um að ysta leið í göngum væri sú leið sem bæri að fara. Við erum að því leytinu til á öðrum tímapunkti núna í Sundabrautarmálinu. Það er þverpólitísk samstaða allra að fara þessa leið. Hæstv. ráðherra samgöngumála hefur lýst því yfir að hann sé ekki tilbúinn til þess að segja sína afstöðu í málinu. Ég virði afstöðu ráðherrans þó ég sé ekki sammála henni. Ég hef talað fyrir því að við tækjum af skarið og færum ystu leiðina í göngum. Ég trúi því og treysti að sú verði niðurstaðan og ef framkvæmdin hefst verður hægt að bjóða hana út í byrjun árs 2009. Þá er það vel og þá hillir undir að þetta stóra mannvirki sem við höfum beðið eftir 

Frú forseti. Það er engin deila um að Sundabraut, eins og aðrar meginumferðaræðar út frá höfuðborgarsvæðinu, sé eitt af stórverkefnunum sem óumflýjanlegt er að ráðast í á næstu árum. Ég held að enginn sem kynnir sér samgöngumál, umferðarspár og aðstæður í þessum efnum geti neitað því að óumflýjanlegt sé að setja mikla fjármuni í uppbyggingu meginumferðaræðanna til og frá höfuðborgarsvæðinu á næstu árum þó mörg og brýn verkefni bíði víða annars staðar í landinu. Alltaf má deila um forgangsröðun svo ekki sé nú talað um útfærslu og val á leiðum. Ég verð að segja að almennt tel ég að það sé heppilegasta fyrirkomulagið að stjórnmálamennirnir ákveði fjárveitingarnar, ákveði forgangsröðun verka og móti meginstefnuna en síðan sé það fagmanna að velja hinar tæknilegu lausnir. Það verður erfitt að ná þessum hlutum fram ef hér sitja 63 sérfræðingar í tæknilegum útfærslum í vegamálum á Alþingi og 15 sérfræðingar hinum megin við Vonarstrætið í borgarstjórn og þeir eiga að takast á um tæknilegar útfærslur og einstök framkvæmdaatriði í hverju einasta verki. Það er, held ég, ekki skipulag sem almennt er til farsældar fallið. Látum stjórnmálamennina um sitt og fagmennina um sitt í aðalatriðum. Fyrir Sundabraut standa veigamikil rök og þar er verið að fjárfesta til langs tíma. Það hefur gildi í umferðarpólitísku samhengi hvað varðar umhverfisáhrif. Það hefur umferðaröryggislegt gildi og þar má auðvitað ekki tjalda til einnar nætur. Það eru rök sem mæla kannski með þeirri leið sem er dýrari og eðlilega hefur staðið í mönnum að stilla sér upp á bak við sem eru göngin á ytri leið. Eins og verðið á eldsneyti er að þróast þessa dagana þá þyrfti ekki nema það til til þess að skoða mjög vandlega þá leið sem best fellur að framtíðarhagsmunum allrar umferðar sem er á leiðinni til og frá 

Hæstv. forseti. Ég tek undir með hv. 4. þm. Norðaust. að Sundabrautin er ein af allra mikilvægustu framkvæmdum sem við stöndum frammi fyrir í dag. Sundabrautin er ein mikilvægasta framkvæmdin sem leggja þarf áherslu á hér á höfuðborgarsvæðinu og hefur verið í langan tíma. Það hefur verið rifjað upp í þessari umræðu að það hefur tekið langan tíma að koma Sundabrautinni inn í skipulag höfuðborgarinnar. Ég þurfti árum saman að sitja undir því hér, því var haldið miskunnarlaust fram, að það væri samgönguráðherra að kenna að ekki væri búið að bjóða út framkvæmdir við Sundabraut. Nú er því ekki lengur haldið fram. Hv. þingmenn, t.d. hv. þingmenn Samfylkingarinnar, gera það ekki lengur. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Steinunn Valdís Óskarsdóttir sagði, við þurfum að sameinast um þetta verkefni. Það hefur verið reynt í mjög langan tíma. Þetta er mjög vandasamt en það er ekki fyrr en nú á þessu ári sem talsmenn höfuðborgarinnar hafa sagt alveg ákveðið hvaða leið þeir vilja fara. Ár eftir ár er aðalskipulag höfuðborgarinnar afgreitt og samþykkt án þess að fyrir liggi hvar Sundabrautin eigi að liggja. Þetta liggur allt fyrir skjalfest. En hvað um það. Ég ætla ekki að hafa fleiri orð um málið. Fjárveitingar hafa verið til framkvæmda við Sundabraut í langan tíma. Unnið hefur verið að málinu í samstarfi borgarinnar og Vegagerðarinnar og innan tíðar þarf að taka af skarið. En það er alveg ljóst að enn mun tími líða, kannski fram til ársins 2011, þar til framkvæmdir geta hafist. Ég 

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir að vekja máls á þessu þarfa atriði. Ég vil jafnframt óska hæstv. samgönguráðherra til hamingju með að geta nú horft inn í Héðinsfjörð, þess vegna daglega ef hann óskar. En það kannski sýnir hvert forgangsröðun í samgöngumál er komin, hún er í tómri vitleysu. Ekki er forgangsraðað fyrir fólk heldur eftir einhverjum öðrum sjónarmiðum. Þegar hæstv. samgönguráðherra var spurður hvað liði undirbúningi að Sundabraut sagði hann að undibúningi miðaði nokkuð vel. Formaður samgöngunefndar, fyrrverandi borgarstjóri Reykjavíkur, hv. þm. Steinunn Valdís Óskarsdóttir, gerði grein fyrir því hvernig þessi mál hefðu velkst á milli en engin ákvörðun verið tekin og ekki byrjað á einu eða neinu. Það er staðreyndin í málinu. Menn hafa oft staðið frammi fyrir því, það er jú verkefni stjórnmálamanna, að taka ákvarðanir, að höggva á hnúta, að taka ákvarðanir, að ráðast í framkvæmdir. Eins og hæstv. samgönguráðherra benti réttilega á hefur Sundabraut verið á aðalskipulagi Reykjavíkur í 23 ár og málið hefur verið að þvælast á milli. Menn hafa komið með nýjar og nýjar hugmyndir og það er á ábyrgð samgönguráðherra hverju sinni að höggva á þann hnút sem um er að ræða, að taka ákvarðanir og byrja framkvæmdir. Í þessu máli eins og svo mörgum öðrum er vilji allt sem þarf. Akleiðir að og frá höfuðborgarsvæðinu eru löngu sprungnar. Það er forgangsatriði, hagsmunamál allra landsmanna, að vikið verði að þessu. Ég spyr hæstv. samgönguráðherra: Ætlar hann að beita sér fyrir því að framkvæmdir við Sundabraut verði 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka fyrir þá umræðu sem hér hefur farið fram og þakka hæstv. ráðherra fyrir þau svör sem hann veitti við þeim spurningum sem ég lagði fram svo langt sem þau náðu. Eins og hæstv. ráðherra benti á gæti hann gert sig vanhæfan - hversu fáránlegt sem það hljómar nú að ráðherra megi ekki hafa skoðanir á því hver forgangsröðunin eigi að vera í samgöngumálum - en eins og hann benti á þá er löggjöf á bak við þetta sem getur valdið því að hann verði vanhæfur. Ég velti því fyrir mér, hæstv. forseti, hvort við hv. þingmenn þyrftum ekki að beina fyrirspurnum til forsætisráðherra um það hvert stefnumið ríkisstjórnarinnar væri í málefnum Sundabrautar. Það er alveg ljóst að Reykjavíkurborg hefur markað stefnuna og við þurfum að fá skýr skilaboð frá ríkisstjórninni um það hvert beri að stefna í samgöngumálum. Hæstv. forseti. Af því að hæstv. ráðherra rifjaði upp stefnumið Framsóknarflokksins, sem voru botngöng, þá er það alveg rétt að sá möguleiki hefur verið kannaður. Rætt var um að hugsanlega væri berglagið ótraust samkvæmt nýlegum skrifum fræðimanns í þeim efnum. Ég vil því benda hæstv. ríkisstjórn á að búið er að kanna hugmynd Framsóknarflokksins um botngöng. Ef til þess kæmi að ekki væri hægt að fara jarðgangaleiðina væri hægt að nýta það fyrirheit Framsóknarflokksins á sínum tíma að fara í botngöng. Mér finnst það út af fyrir sig stór áfangi að borgarstjórn Reykjavíkur skuli hafa náð sameiginlegri niðurstöðu um þetta. Það er alveg rétt, sem hv. þingmenn hafa bent á, að nú er mikilvægt að samgönguyfirvöld drífi í því að keyra umhverfismatið í gegn þannig að hægt verði að bjóða þessa mikilvægu framkvæmd út hið allra fyrsta. Það er mikill vilji fyrir því í samfélaginu að farið verði í þessa framkvæmd og það er mikil þörf, bæði af öryggisástæðum og 

Hæstv. forseti. Ég vil þakka þeim þingmönnum sem hafa tekið þátt í þessari umræðu um það sem hér hefur verið sett fram. Umræðan hefur verið málefnaleg og góð. Ég vil í lokin, á þeim tveimur mínútum sem ég hef, ítreka það sem stendur í stjórnarsáttmálanum að ráðast skuli í stórátak í samgöngumálum og alveg sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu. Það er sérstaklega tilgreint. Ég vil líka taka það skýrt fram til þess að fyrirbyggja allan misskilning, og svara þá hv. þm. Jóni Magnússyni - ég sagði það áðan með umhverfismatið að vonandi er það þá þannig að við getum tekið ákvörðun um leið og haustið 2009 geti hafist hönnun og útboð og framkvæmdir. Það eru allir sammála um það, að mér heyrist, og ég er algjörlega sammála því, að þetta er ein mikilvægasta framkvæmdin sem við erum að fjalla um. Hún er jafnframt stærst og þarf mesta fjármagnið. Það verðum við alþingismenn sem þurfum að taka ákvörðun um hvernig við ætlum að fjármagna þetta verk til enda. Þetta er mikilvægt. Í þessu sambandi vil ég geta þess, og hef áður sett það fram, að við erum að setja í gang samráðshóp og hafa sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu skipað þrjá sveitarstjóra sína í nefnd. Ég ætla sjálfur að sitja í þeirri nefnd og einnig vegamálastjóri. Við munum fara þar yfir samgöngumál á höfuðborgarsvæðinu og vinna í haginn fyrir breytingar á stuttu samgönguáætluninni sem við þurfum að gera næsta haust. Þá mun ég jafnframt leggja fram löngu áætlunina. Mér sýnist þetta vera farsæl leið og hugsa til þess þegar við vorum að afgreiða samgönguáætlun í lok síðasta þings rétt fyrir kosningar. Ég held að það sé gott að hefja þessa vinnu sem fyrst og sú er meiningin. Ég óska eftir góðu samstarfi við sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu um þetta mál. Það er rétt sem hæstv. fyrrverandi samgönguráðherra sagði: Við þurfum að sameinast um þetta mál. Við höfum 8 milljarða. Ef verkið kostar 35 þurfum við að svara því hvernig við ætlum að fjármagna mismuninn. Ég ítreka, virðulegi forseti, hér á mínum síðustu sekúndum þakkir fyrir umræðuna. Það er líka fagnaðarefni að algjör samhljómur virðist vera hér um þetta mikilvæga verkefni.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um rafræna eignarskráningu verðbréfa. Aðdragandinn að þessu máli er sá að hér fyrr í vetur á síðastliðnu ári var töluverð umræða og talsvert deilt um heimildir fyrirtækja til annars vegar að skrá hlutafé sitt í erlendum gjaldmiðlum og hins vegar til að gera upp í erlendum gjaldmiðlum og var mikið um þetta rætt. Niðurstaða þeirrar umræðu að hluta til var sú að það væri uppi ákveðin eyða í íslenskri löggjöf hvað þetta varðaði og sérstaklega hvað varðaði eignarskráningu hlutafjár í erlendum gjaldmiðlum. Það var úr að ég skipaði nefnd til að hafa snör handtök og fara í málið. Hún var undir forsæti Jóns Sigurðssonar fyrrverandi ráðherra og seðlabankastjóra og hagfræðings og hins vegar fulltrúa frá Fjármálaeftirlitinu, Seðlabanka Íslands og Samtökum fjármálafyrirtækja. Þessi nefnd vann ákaflega hratt og vel og skilaði af sér niðurstöðu núna fyrir tæpum mánuði síðan í skýrsluformi og tillögum að lagafrumvarpi til að eyða þessari óvissu um rafræna eignarskráningu verðbréfa og skráningu hlutafjár í erlendum gjaldmiðlum. Eftir skoðun var það frumvarp flutt og kynnt ríkisstjórn sem samþykkti málið og vísaði því til þingflokka og nú mæli ég fyrir þessu frumvarpi til laga um breytingar á lagaákvæðum um rafræna eignarskráningu verðbréfa, nr. 131/1997, mál nr. 476 á þingskjali 758. Í íslenskum lögum er ekki að finna neina takmörkun á því í hvaða gjaldmiðli skuldabréf eða önnur verðbréf skuli gefin út. Hlutafélagalög, nr. 2/1995, heimila hlutafélögum sem hafa fengið samþykki fyrir skráningu á skipulegum verðbréfamarkaði að ákveða hlutafé sitt í erlendum gjaldmiðli. Sama gildir um önnur hlutafélög sem fengið hafa heimild ársreikningaskrár til að færa bókhald og semja ársreikninga í erlendum gjaldmiðli. Ákvörðun um það hvort hlutafé skuli skráð í erlendri mynt er í lögunum falin hlutahafafundi. Hlutafé má samkvæmt lögunum ákveða í eftirtöldum gjaldmiðlum auk íslensku krónunnar: Evru, bresku pundi, danskri, norskri og sænskri krónu, bandaríkjadal, japönsku jeni og svissneskum franka. Þess má geta að það var rætt um það í þessari nefnd hvort það ætti ekki í framtíðinni að breyta þessu ákvæði þannig að það væri engin upptalning á því í hvaða gjaldmiðlum mætti gera upp heldur væri það ótakmarkað. Ákveði hlutafélag að skrá hlutafé sitt í erlendum gjaldmiðli kveður 2. mgr. 27. gr. hlutafélagalaganna á um innköllun útgefinna hlutabréfa og útgáfu nýrra bréfa í þeirra stað í hinum nýja gjaldmiðli. Greinin kveður beinlínis á um að sambærilegar breytingar skuli gera sé um rafræna skráningu á hlutum að ræða. Því verður ekki annað séð en að löggjafinn telji ekkert því til fyrirstöðu að hlutabréf megi skrá í erlendum gjaldmiðli í íslenskri verðbréfamiðstöð. Vandamálið varðandi verðbréf í erlendum gjaldmiðli er hins vegar hvar og hvernig peningalegt uppgjör þeirra eigi að fara fram þannig að fyllsta öryggis sé gætt og um þennan feril má geta að voru talsverðar umræður í fyrra og nokkrar deilur og framkvæmdin var stirð og tók langan tíma en ætti ef þetta mál gengur fram að verða gagnsæ og skýr og sá vafi að heyra sögunni til. Einu ákvæðin sem beinlínis fjalla um uppgjör og efndalok verðbréfaviðskipta í íslenskum lögum eru í lögum nr. 131/1997, um rafræna eignarskráningu verðbréfa. Í 15. gr. þessara laga er Seðlabanka Íslands falið að annast endanlegt greiðsluuppgjör rafbréfaviðskipta reikningsstofnana sem aðild eiga að verðbréfamiðstöð. Í 15. gr. eru verðbréf skráð í erlendum gjaldmiðli ekki nefnd sérstaklega og því eðlilegt að skilja greinina þannig að hún eigi fyrst og fremst við um uppgjör viðskipta með verðbréf í íslenskum krónum. Þannig er til komin eyða í íslenskri löggjöf að þessu leyti sem veldur óvissu og tefur framgang viðskipta með verðbréf sem skráð eru í erlendum gjaldmiðli hér á landi. Þess vegna er mjög brýnt er að setja sem fyrst ákvæði í íslensk lög um uppgjör viðskipta með verðbréf sem skráð eru í erlendum gjaldmiðlum svo slík viðskipti geti farið skipulega og örugglega fram með milligöngu íslenskra verðbréfamiðstöðva, en allmörg íslensk hlutafélög sem skráð eru á verðbréfamarkaði Kauphallar Íslands hafa þegar fengið heimild hluthafafunda til þess að ákveða hlutafé sitt í erlendum gjaldmiðli og við því er búist að fleiri bætist í hópinn. Eins og ég nefndi skipaði ég nefndina til að undirbúa þessa lagasetningu í desember og hún skilaði áliti sínu og tillögum um uppgjör viðskipta með verðbréf sem skráð eru hjá Verðbréfamiðstöð Íslands í öðrum gjaldmiðli en íslenskum krónum. Þess má geta til upplýsingar að nefndinni var kunnugt um að bæði Seðlabanki Íslands og Verðbréfaskráning Íslands hf. hafa kynnt sér þá tilhögun sem sænska verðbréfamiðstöðin hefur komið á með samningi við Finnlandsbanka til þess að tryggja fullnaðaruppgjör á sænskum verðbréfum sem skráð eru í evrum með atbeina bankans. En Finnlandsbanki hefur að sjálfsögðu öruggan aðgang að fjármunum í evrum sem er lögeyrir í Finnlandi sem er aðili að Efnahags- og gjaldeyrisbandalagi Evrópu og þar með að evrusvæðinu og Evrópska seðlabankanum. Þetta sænsk/finnska fyrirkomulag gæti verið fyrirmynd fyrir þá tilhögun sem íslensk verðbréfamiðstöð eins og Verðbréfaskráning Íslands gæti tekið upp og boðið viðskiptaaðilum sínum til uppgjörs á viðskiptum með verðbréf sem skráð eru í evrum á Íslandi. Í samræmi við tillögu nefndarinnar er í frumvarpinu sem mælt er hér fyrir lagt til að gerðar verði lágmarksbreytingar á 15. gr. laga um rafræna eignarskráningu sem þarf til þess að tryggt sé að tilhögun uppgjörs á viðskiptum í erlendri mynt uppfylli ströngustu íslenskar og alþjóðlegar kröfur um öryggi greiðslufyrirmæla og greiðslukerfa og jafnframt að sá aðili sem vera skal bakhjarl endanlegs greiðsluuppgjörs hafi öruggan aðgang að fjármunum í skráningargjaldmiðli verðbréfanna sem um er að ræða hverju sinni. Lagðar eru til tvær meginbreytingar á 15. gr. Í fyrsta lagi er lagt til að skýrt verði tekið fram í ákvæðinu að fyrsta málsgrein greinarinnar eigi eingöngu við verðbréf í íslenskum krónum. Í öðru lagi er lagt til að bætt verði við ákvæðið nýrri málsgrein sem kveði á um öruggan farveg fyrir fullnaðaruppgjör viðskipta með verðbréf sem skráð eru í erlendri mynt. Þessi tilhögun verður háð samþykki Fjármálaeftirlitsins að fenginni umsögn frá Seðlabanka Íslands og uppfylli jafngildar kröfur og lög nr. 90/1999, um öryggi greiðslufyrirmæla. Þá eru enn fremur gerðar tillögur um viðbótarákvæði í sömu lagagrein um eignarhald viðskiptaaðila á fjármunum í vörslu verðbréfamiðstöðva, um setningu reglna um uppgjör verðbréfaviðskipta og um samráðsnefnd fyrirtækja og stofnana á sviði verðbréfaviðskipta til þess að fjalla um málefni tengd uppgjöri og frágangi viðskiptanna. Virðulegi forseti. Ég tel ekki þörf á að lýsa frekar efni þessa frumvarps og að lokinni þessari umræðu legg ég til að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. viðskiptanefndar.

Herra forseti. Við ræðum frumvarp til laga um breytingu á lögum um rafræna eignarskráningu verðbréfa sem lætur ekkert mikið yfir sér en hefur samt heilmikil áhrif og hefur heilmikið að segja. Kannski er það sem þetta frumvarp segir okkur fyrst og fremst það hversu hratt menn geta brugðist við breyttum aðstæðum hér á landi. Nefndin var skipuð í desember og hér er komið lagafrumvarp sem verður væntanlega afgreitt mjög fljótt. Það er hægt að bregðast hratt við breyttum aðstæðum og það er hægt að bregðast vel við breyttum aðstæðum. Þetta er kannski einn aðalstyrkur Íslands í samkeppni þjóðanna, þ.e. hvað við höfum möguleika á að bregðast hratt og vel við enda hefur það sýnt sig í útrás íslenskra fyrirtækja að svo er. Þetta frumvarp er framhald á nokkrum frumvörpum, til dæmis þeirri stefnuyfirlýsingu að lækka skatta á hagnað fyrirtækja úr 18% í 15%. Við erum búin að afgreiða úr hv. efnahags- og skattanefnd frumvarp um skattlagningu hagnaðar af sölu hlutabréfa sem er verulega mikil einföldun og bætt staða þeirra fyrirtækja sem starfa í útrás. Til viðbótar vil ég gjarnan nefna vegna þess hvað umræðan hefur verið á neikvæðum nótum undanfarið að hér er staða ríkissjóðs náttúrlega mjög sterk og hér á landi er ekkert atvinnuleysi. Hér er afskaplega sveigjanlegt atvinnulíf sem býr við gott og einfalt skattkerfi, svona alla vega miðað við útlöndin og lága skatta. Og svo er nýbúið að gera kjarasamninga sem eru óvenju skynsamlegir og ættu einir sér að vera mjög jákvæðir fyrir efnahagslífið. Svo hefur komið fram að bankarnir íslensku eru mjög sterkir og hafa staðist prófanir sem Fjármálaeftirlitið hefur sett á þá til þess að prófa hvernig þeir ráða við ýmiss konar áföll. Svo er hér lífeyrissjóðakerfi og mjög gott velferðarkerfi bæði varðandi heilbrigðismál og menntamál þannig að staðan er í sjálfu sér mjög góð til þess að mæta þeim áföllum sem um allan heim dynja á öllum þjóðum, ekki bara á okkur. Ég vil undirstrika að þetta frumvarp er mjög gott innlegg inn í þessa umræðu og sýnir alveg sérstaklega þann sveigjanleika og hraða sem íslenskt atvinnulíf býr við til þess að bregðast við óvæntum atburðum.

Hæstv. forseti. Með frumvarpi þessu eru lagðar til þrenns konar breytingar á lögum nr. 64/1994, um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum, með síðari breytingum. Í fyrsta lagi eru breytingarnar gerðar í þeim tilgangi að skerpa á þeirri skyldu sem kveðið er á um í gildandi lögum um skil á veiðiskýrslum. Veiðiskýrslurnar hafa afar mikilvægt rannsóknar- og upplýsingagildi við mat á ástandi og stofnstærð villtra fugla og spendýra og eru því afar mikilvægt tæki til að styrkja og bæta árangur í skipulagi og stjórnun varðandi friðun og veiðar á villtum fuglum og spendýrum. Í lögunum er hvorki að finna sérstakan hvata né úrræði til að framfylgja þeirri skyldu sem kveðið er á um skil á veiðiskýrslum og er því lagt til í frumvarpi þessu að bætt verði úr því. Til að tryggja að skýrslum verði ávallt skilað er lagt til að útgáfa nýs veiðikorts sé óheimil hafi veiðikorthafi ekki skilað veiðiskýrslu frá fyrra tímabili. Þá er Umhverfisstofnun gert skylt að leggja 1.500 kr. á sérhverja leyfisgjaldsupphæð ef veiðikorthafi hefur ekki skilað veiðiskýrslu innan lögmæltra tímamarka. Lagt er til að Umhverfisstofnun auglýsi með áberandi hætti hvenær beri að skila veiðiskýrslum, með hæfilegum fyrirvara, svo síður þurfi að koma til greiðslu þessa aukagjalds. Þá er í frumvarpinu í öðru lagi lagt til að gjald fyrir útgáfu á nýju veiðikorti verði hækkað úr 2.200 kr. í 3.500 kr. Upphæð gjaldsins var síðast breytt árið 2003 og er hækkunin tilkomin vegna verðlagsþróunar og þykir ástæða til að styrkja rannsóknir vegna veiða úr veiðikortasjóði en auknar rannsóknir eru forsenda fyrir því að bæta skipulag og stjórn á friðun og veiðum villtra dýra. Í þriðja lagi er síðan lagt til að lögfest verði heimild fyrir Umhverfisstofnun til að halda leiðsögumannanámskeið vegna hreindýraveiða og jafnframt til að innheimta kostnað við slíkt námskeiðahald. Áríðandi þykir að taka af allan vafa um að Umhverfisstofnun sé heimilt að halda slík námskeið með tilheyrandi eðlilegri gjaldtöku en í gildandi lögum er slíkum ákvæðum ekki fyrir að fara. Það liggur fyrir að brýnt er orðið að halda námskeið fyrir leiðsögumenn vegna hreindýraveiða þar sem skortur er orðinn á leiðsögumönnum en samkvæmt fyrirliggjandi upplýsingum gætir vaxandi áhuga meðal manna að afla sér leiðsögumannsréttinda. Virðulegur forseti. Ég hef rakið meginefni frumvarpsins. Ég legg til að frumvarpinu verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. umhverfisnefndar til meðhöndlunar og afgreiðslu.

Herra forseti. Hér er lagt til í frumvarpi að skerpt verði á skilaskyldu veiðikortshafa þannig að skýrsla um undangengið veiðiár sem telst frá 1. janúar til 31. desember ár hvert verði skilað eigi síðar en 1. apríl ár hvert að viðlögðum, eins og kom fram hjá hæstv. ráðherra, þeim viðurlögum að útgáfa nýs veiðikorts er óheimil ef skýrsla ekki berst fyrir tilsettan tíma og ef hún berst eftir lögmæltan skiladag þá er bætt á sérstakt sektargjald sem hækkar nýtt veiðikort úr 3.500 kr. í 5.000 kr. Það er gríðarlega mikilvægt að skerpa á þessari skilaskyldu og setja inn í lögin - það er nú kannski ekki alltaf nauðsynlegt að setja allt inn í lög. Maður hefði haldið að það mætti gera þetta með öðrum hætti - en það er nauðsynlegt að hafa einhvern hvata til þess að þessar niðurstöður, veiðiskýrslurnar, skili sér á réttum tíma. Þetta hefur verið þannig til þessa að veiðiskýrslur, við skulum segja, fyrir árið 2007, hafa ekki skilað sér fyrr en í september, október á árinu 2008 sem gerir allar rannsóknir sem byggjast á veiðinni mjög erfiðar og áætlanir til þess að byggja veiði næsta veiðiárs á verða þá ómögulegar. Þá verða menn að byggja á veiði áranna þar á undan og þegar um skammlífa fugla er að ræða þar sem miklar sveiflur eru, eins og til að mynda rjúpnastofninn, þá hefur þetta vissulega hamlað rannsóknum og gert hugsanlega tilmæli rannsóknaraðilanna óskýrari en ella þarf að vera. Ég fagna því að skerpt skuli á þessari skilaskyldu og það skuli innbyggður hvati um þetta. Ég vil taka fram að fyrir löngu er kominn að mínu viti tími til að endurskoða þessa löggjöf frá grunni. Hér erum við að ræða um lög um vernd, friðun og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum frá 1994 að stofni til. Þessi lög eru orðin stagbætt. Það er sí og æ búið að vera að krukka í þau og það er, eins og ég segi, löngu kominn tími til að endurskoða lögin í heild. Ég vona að hv. umhverfisnefnd taki það til athugunar og hæstv. ráðherra þar með.

Virðulegur forseti. Ég vil sem formaður umhverfisnefndar þakka hæstv. ráðherra fyrir framlagningu málsins og hv. þm. Álfheiði Ingadóttur fyrir ágætar ábendingar. Ég á ekki von á því að efni málsins muni vekja harðar deilur í umfjöllun umhverfisnefndar. Ég held að það sé nokkuð almenn samstaða um að mikilvægt sé að tryggja góð skil á veiðiskýrslum og að eðlilegt sé að grípa til nauðsynlegra ráðstafana til að svo megi verða um þær gjaldahækkanir og heimildir til námskeiðahalds sem þeim þætti málsins fylgja. Það eru út af fyrir sig óverulegar breytingar. Ég geri ekki ráð fyrir öðru en að fjalla megi um málið fljótt og vel í umhverfisnefndinni og skila því hér inn til 2. umr. og vonandi þeirrar þriðju.

Hæstv. forseti. Það gengur vel að auka skrifræðið. Ég verð að segja eins og er að ég er ekki hlynntur því máli sem liggur fyrir.  Síðan er það þetta sjálfvirka ákvæði um að menn geti hækkað þessi gjöld upp í 5.000 kr. úr 3.500, ég velti því fyrir mér hvort það sé eðlilegt að setja þá aðferð í lög. Það vakna líka spurningar um 2. gr. þar sem talað er um að mennta þá sem geta gerst leiðsögumenn í hreindýraveiðum en það er Umhverfisstofnun sem á að halda slík námskeið. Nú þekki ég lítið til hreindýraveiða og veit ekki mikið um hvernig þær fara fram. En ég held þó að ég viti að þeir sem hafa verið í þessum störfum á undanförnum árum hafi með einhverjum hætti hlotið viðurkenningu sem leiðsögumenn. Ég spyr að því, hæstv. forseti, hvort á Umhverfisstofnun starfi margir sem geti kennt það fag eða hvort slík námskeið hafi verið haldin fram að þessu, sem verið er að tala um hér í 2. gr., hæstv. forseti.

Hæstv. forseti. Fyrst að því sem hv. þm. Álfheiður Ingadóttir kom að í ræðu sinni. Við undirbúning frumvarpsins í umhverfisráðuneytinu var fjallað um þörfina á því að fara í heildarendurskoðun á þessari löggjöf, hún liggur vissulega fyrir. Það varð hins vegar niðurstaðan að klára þessa þætti núna, ekki síst í ljósi þess að ég er þeirrar skoðunar að brýnt sé að koma því þannig fyrir að veiðiskýrslurnar séu komnar í hús 1. apríl þannig að úrvinnsla upplýsinga úr þeim dragist ekki fram á haust eða úr hófi, sem er hugsanlegt í núverandi kerfi. Það hefur í raun ár hvert valdið því, að mínu viti, að menn hafa verið með bollaleggingar um það hversu mikið hafi verið veitt t.d. á rjúpnaskytteríi fyrra árs. Menn hafa haldið ýmsu fram og upplýsingarnar ekki legið fyrir fyrr en kannski eftir á þegar búið var að taka ákvörðun um veiði yfirstandandi árs. Það má kannski segja að með þessu móti sé gerð tilraun til að fjarlægja úr almennri umræðu hina árvissu deilu um stærð rjúpnastofnsins og veiðarnar á rjúpunni. Við munum að sjálfsögðu ekki sjá það strax hvort sú verður raunin en það er hins vegar von mín að þetta fyrirkomulag stuðli að betri og upplýstari ákvörðunum, og til þess er leikurinn gerður. Hvað varðar gjaldtökuna, sem hv. þm. Guðjón A. Kristjánsson kom inn á, þá er það einfaldlega svo að veiðikortakerfið var sett upp af núverandi hæstv. iðnaðarráðherra í upphafi tíunda áratugarins. Það hefur reynst vel og það verður með einhverju móti, ef við ætlum að hafa stjórn á veiðum eða stunda sjálfbærar veiðar og stýra þeim með einhverjum hætti, sem er nauðsynlegt, að sjá til þess að við höfum yfirsýn yfir veiðarnar og einnig að veiðimennirnir sjálfir, hvaða veiðar sem þeir stunda, hafi farið á námskeið, orðið sér úti um veiðikort og séu þátttakendur í því að vernda landið, séu þátttakendur í því að stunda sjálfbærar og góðar veiðar. Ég tel að þetta kerfi sé gott til þess. Þetta er kerfi sem t.d. Skotvís styður heils hugar. Vissulega má deila um upphæðirnar en eins og kom fram í framsöguræðu minni hefur gjaldið ekki hækkað síðan 2003. Af þeim kostnaði sem fylgir því að fara og skjóta hreindýr er 3.500 kr. fyrir veiðikort ekki stór hluti, ef menn á annað borð hafa efni á og vilja til að stunda þá tegund af veiðum. Í því samhengi held ég að við séum ekki að tala um óyfirstíganlegan kostnað fyrir þá sem eiga í hlut. Ástæða þess að verið er að lögfesta heimild til að halda leiðsögumannanámskeið er sú að með því fáum við betri grundvöll fyrir að taka gjald fyrir slík námskeið. Það þarf að halda þau. Það er einfaldlega þannig að stétt leiðsögumanna á hreindýraveiðum er að eldast og ekki hefur orðið sú endurnýjun sem þarf að vera í stéttinni. Það er samt sem áður þó nokkur eftirspurn eftir því að komast á slíkt námskeið og fyllilega tímabært að koma því þannig fyrir að menn komist á námskeið og geti stundað leiðsögn um hreindýraveiðar ef þörf þykir. Menn þurfa einfaldlega að hafa leiðsögumann við þessar veiðar. Ég hygg að ekki hafi fleira komið til tals hjá hv. þingmönnum en þetta mál er ekki stórt að vöxtum. Ég held hins vegar að það sé mikilvægt og mér þætti vænt um ef hv. umhverfisnefnd tæki það til ég segi ekki snöggrar afgreiðslu en markvissrar og hraðrar. Ég vil að lokum ítreka þau orð mín, vegna endurskoðunar á heildarlöggjöfinni, að ég er að vinna að því í umhverfisráðuneytinu að við getum farið í heildarendurskoðun bæði á þessari löggjöf og einnig á náttúruverndarlögunum. Það er kominn tími til að skoða þessa bálka og fara yfir þá. Það tekur allt sinn tíma en vonandi getum við hafið þá vinnu á þessu ári.

Hæstv. forseti. Umræðan um frumvarpið og skýringar í máli hæstv. umhverfisráðherra snúa fyrst og fremst að tveimur dýrategundum, rjúpu annars vegar og hreindýrum hins vegar. Hafa rökin sem hér eru á borð borin einkum snúið að veiðum á þessum tveimur dýrategundum. Nú er það hins vegar svo að lögin eru ekki eingöngu um þessar tvær tegundir heldur einnig um sjávarfugla og sjávarspendýr. Sá sem hér stendur hefur ekki nema einu sinni gengið til rjúpna, skaut tvisvar á sömu rjúpuna, hitti hana ekki og hefur síðan ekki farið og mun ekki fara aftur - þetta er fugl sem kann ekki að verja sig. Ég hef hins vegar yndi af því að fara til sjós og stunda veiðar á sjófugli. Þau rök sem hér eru á borð borin eiga vafalaust ágætlega við um þær dýrategundir sem hér voru nefndar, rjúpu og hreindýr, sem því miður eru ekki á norðvestanverðu landinu - það væri mjög æskilegt að hreindýr mundu leggja leið sína þangað í framtíðinni. En ég hef athugasemdir, hæstv. forseti, sem ég hef borið fram varðandi þessa framkvæmd. Mér finnst þær reglur, og kennsla í því að drepa dýr, kannski allra góðra gjalda verðar svo langt sem þær ná en þær ná eingöngu til þessara tveggja dýrategunda. Ég geri athugasemdir við frumvarpið og mun fylgjast með því hvernig því reiðir af í sölum þingsins.

Það er rétt, herra forseti, hjá hv. þingmanni að þetta tekur til fleiri dýrategunda en þeirra sem voru nefndar hér áðan. Margir fara t.d. á gæsaskytterí eða annað slíkt. Veiðikortakerfið er auðvitað til þess að hafa stjórn á veiðum sem eru stundaðar með skotvopnum. Ég hygg að við séum nokkuð 

Hæstv. forseti. Það er einfaldlega þannig með veiðar á villtum stofnum að það gengur mjög erfiðlega að áætla stofnstærð þeirra yfirleitt. Það á líka við um rjúpuna sem hefur verið á alfriðuðum svæðum og henni hefur fækkað þar og líka á svæðum sem ekki hafa verið friðuð og henni hefur fækkað þar eða fjölgað eftir atvikum. Nóg um það. Það er hins vegar, hæstv. forseti, ekki hægt að fylgjast með stærð þessara dýrastofna, m.a. sjófugla, með veiðum. Það höfum við séð, þeir sem á annað borð fylgjast með náttúrunni og hafa gaman af því, að sjófugla rekur stundum í hundraða tali að vetri og þau afföll hafa miklu meiri áhrif á þann dýrastofn en þær veiðar sem nú eru stundaðar á svartfugli hér við land þó það hafi verið með öðrum hætti meðan menn stunduðu björgin og skutu sér í matinn úr hverri syllunni á fætur annarri eftir þörfum. Ég stundaði handfæraveiðar á Vestfjörðum og við fórum alla sumardaga og skutum okkur í súpu og það kom alltaf fugl í sömu sylluna þó að skotið væri úr henni. Því miður eru þessir menn sem stjórnuðu byssunni þá, ég var stráklingur, dánir, gengnir til feðra sinna. Þeir höfðu alist upp í Hornbjargi, sigið í það og notað öll þau hlunnindi sem þar voru. Ég geri því miklar athugasemdir við þann málflutning að menn geti yfirleitt fylgst með stærð sjófugla með þeim hætti sem gert er ráð fyrir í þessum veiðiskýrslum. Það er hægt að kortleggja þessa veiði en hún er bara brot af því sem fellur frá í stofninum á hverju ári en allt aðrar ástæður ráða stærð stofnanna.

Herra forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að veiðikortakerfið sem slíkt svarar ekki þessum spurningum en það veitir okkur yfirlit yfir fjölda veiðimanna, magn veiðanna í hverri tegund, hvenær og hvar veiðarnar eru stundaðar og það eru mjög mikilvægar upplýsingar að hafa til að vinna úr. Síðan er það þannig að tekjurnar af kerfinu eru nýttar til að rannsaka betur þá stofna sem um ræðir og það eru að sjálfsögðu vísindarannsóknir, stofnstærðarrannsóknir og aðrar slíkar rannsóknir sem fara fram kerfisbundið á hverju einasta ári og byggja upp þann þekkingargrunn sem við byggjum ákvarðanir okkar á við það að ákvarða veiðar, t.d. á rjúpunni á haustin, eða friðun ef út í það er farið. Deilurnar um það hvort hægt sé að mæla stofnstærð tiltekinna tegunda, ég ætla mér ekki þá dul að fara út í það hér að ræða það. Það er angi af sömu umræðu og á sér stað í hvert skipti sem rætt er um rannsóknir Hafrannsóknastofnunar og í sjálfu sér eru vísindarannsóknir Náttúrufræðistofnunar Íslands á þessum dýrastofnum í eðli sínu ekkert öðruvísi. Ég þekki líkönin ekki nákvæmlega, kann ekki þannig skil á þeim, en þessar rannsóknir verða að fara fram ef við ætlum að hafa einhverja hugmynd um hvernig við göngum á auðlindir landsins og þar með talið þessa dýrastofna.

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingar á nokkrum lögum um tekjuskatt, staðgreiðslu, tryggingagjald og virðisaukaskatt sem er frá meiri hluta hv. efnahags- og skattanefndar og er að finna á þingskjali 775. Á þingskjalinu kemur fram hvaða gestir komu til nefndarinnar og einnig þau álit og umsagnir sem nefndinni bárust frá ýmsum aðilum. Meginefni frumvarpsins er tvíþætt. Eru þar lagðar til breytingar annars vegar á reglum um skattlagningu söluhagnaðar og hins vegar skattaumsýslu stórfyrirtækja. Þá eru í frumvarpinu lagðar til minni háttar breytingar á virðisaukaskattslögum. Í nefndarálitinu koma fram ýmis atriði sem ég ætla ekki að lesa nákvæmlega en vísa í nefndarálitið. Meiri hluti nefndarinnar leggur til að ákvæði 2. mgr. b-liðar 2. gr. frumvarpsins um takmörkun á frádráttarbærni kostnaðar vegna söluhagnaðar verði breytt og þann kostnað sem þar er tilgreindur verði heimilt að draga frá öðrum tekjum. Meiri hlutinn telur að óbreyttu að ákvæðið geti valdið vandkvæðum í skattframkvæmd þar sem erfitt getur reynst að greina kostnað vegna söluhagnaðar frá öðrum kostnaði á söluári, til að mynda kostnað vegna arðgreiðslna. Meiri hlutinn telur jafnframt æskilegt og í anda frumvarpsins að kveða skýrt á um það að ekki sé heimilt að draga söluhagnað frá skattskyldum tekjum fyrr en yfirfæranlegt rekstrartap hefur verið jafnað út, þ.m.t. tap sem myndast hefur á tekjuárinu, einnig að ekki sé heimilt að draga tap umfram hagnað af sölu hlutabréfa frá tekjum eða mynda með þeim hætti yfirfæranlegt tap. Meiri hlutinn fellst á að rök séu fyrir því að láta meginreglu frumvarpsins um frádráttarbærni söluhagnaðar taka einnig til afleiðuviðskipta sem byggjast á hlutabréfum enda sé um ígildi hlutabréfaviðskipta að ræða og leggur meiri hlutinn því til samsvarandi orðalagsbreytingu á 1. og 2. gr. frumvarpsins. Þá fagnar meiri hlutinn þeirri tilhögun sem frumvarpið gerir ráð fyrir, að komið verði á fót sérhæfðri stjórnsýslueiningu hjá embætti skattstjórans í Reykjavík til að annast skattaumsýslu lögaðila sem eru yfir tilteknum stærðarmörkum. Slík sérhæfing sé nauðsynleg til að geta brugðist hratt og faglega við örum breytingum sem verða á alþjóðlegum markaði og hún muni skila atvinnugreininni betri þjónustu. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Hv. þm. Bjarni Benediktsson og Steinunn Þóra Árnadóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir nefndarálitið skrifa hv. þm. Pétur H. Blöndal, Ellert B. Schram, Gunnar Svavarsson, Magnús Stefánsson, Ragnheiður E. Árnadóttir og Lúðvík Bergvinsson. Þá vildi ég gjarnan segja nokkur orð frá eigin brjósti. Ég tel mjög mikilvægt fyrir atvinnulífið að í landinu séu starfandi eftirlitsstofnanir sem eru hraðvirkar, skilvirkar, réttlátar og með reglum sem eru rökréttar. Það er mjög mikilvægt fyrir aðila sem starfa á markaði að vita hvað má og hvað ekki og þeir þurfa að vita það hratt. Þess vegna styð ég þessa breytingu þar sem hér er gert ráð fyrir að skatteftirlit færist á eina hendi gagnvart stórum aðilum sem vinna í útlöndum. Þannig næst ákveðin sérhæfing sem er mjög mikilvæg fyrir atvinnulífið. Ég legg líka áherslu á það og hef gert það mörgum sinnum að aðrar eftirlitsstofnanir eins og Fjármálaeftirlit, Samkeppniseftirlit og fleiri stofnanir séu skilvirkar og hraðvirkar og vinni samkvæmt rökréttum reglum þannig að í atvinnulífinu sé strax ljóst hvað má og hvað má ekki.

Virðulegi forseti. Hér er nú enn eitt frumvarpið flutt til þess að rýmka fyrir undanþágum og möguleikum þeirra sem hagnast á viðskiptum með hlutabréf til þess að komast hjá því að borga skatta af þeim hagnaði. Til þess að glöggva mig betur á frumvarpinu - vegna þess að mér sýnist ekki alveg ljóst hvað í því felst og ég sé að á umsögnum sumra umsagnaraðila er einmitt vakin athygli á því. Ég vil því spyrja hv. þm. Pétur Blöndal hvað felst í frumvarpinu og tillögum nefndarinnar varðandi þann uppsafnaða söluhagnað af hlutabréfum sem geymdur hefur verið og frestaður? Á tekjuárinu 2006 reynist hann vera 336 milljarðar kr. 18% tekjuskattur af þeim hagnaði eru 60 milljarðar kr. Virðulegi forseti. Er tillaga ríkisstjórnarinnar sú að strikað verði yfir þessar skattgreiðslur? Á sama tíma og verið er að setja 5 milljarða inn í almannatryggingakerfið til að draga úr skattheimtu á gamlingja og öryrkja, er þá verið að leggja til að þeir sem hafa það að atvinnu að sýsla með hlutabréf og verðbréf og reka fjármálastofnanir fái á einu tekjuári 60 milljarða kr. eftirgjöf af sköttum? Ég held að það verði að liggja ljóst fyrir hvað felst í frumvarpinu hvað þetta varðar.

Herra forseti. Svarið við þessari spurningu krefst sennilega meiri tíma en andsvar gefur tilefni til og mun ég koma inn á það í seinni ræðu og geta sérstaklega um það. Það eru tvö lönd sem hafa aðrar reglur um skattlagningu söluhagnaðar og fara þá eftir þeirri heimspeki að söluhagnaður hlutabréfa umfram innra virði er söluhagnaður af hagnaði framtíðarinnar. Það er söluhagnaður framtíðarinnar því að hann er ekki orðinn enn þá. Þegar menn selja hlutabréf á hærra verði en sem nemur innra virði fyrirtækja þá er í rauninni verið að selja og kaupa hagnað framtíðarinnar. Tvö lönd, Noregur og Holland, hafa tekið þá stefnu að skattleggja ekki þennan hagnað framtíðarinnar fyrr en hann kemur í hús. Þá lækkar skattur á hagnað fyrirtækja úr 18% í 15%. Þetta er fyrsta svarið. Annað svarið er það að fyrirtæki hafa einmitt nýtt sér þessi tvö lönd, Holland og Noreg, sérstaklega Holland, og stofnað þar dótturfyrirtæki sem er algjörlega löglegt. Þau hafa svo látið hagnað myndast þar með sölu hlutabréfa og selt síðan hlutabréfin í Hollandi. Þá eru þessar tekjur skattfrjálsar. Í öðru lagi var inni í núgildandi lögum heimild til þess að endurfjárfesta söluhagnað af hlutabréfum. Menn selja ákveðin hlutabréf og síðan mega þeir endurfjárfesta. Það sem menn hafa gert er að stofna dótturfélög sem þeir endurfjárfesta í og geyma síðan hagnaðinn í rauninni til eilífðarnóns. Sá mikli hagnaður sem hv. þingmaður nefndi, 330 milljarðar, er ekki í hendi fyrir ríkið og verður ekki. Það er því ekki hægt að reikna sér einhverjar tekjur af þeim hagnaði.

Virðulegi forseti. Það vakti sérstaka athygli mína hvað þingmanninum gekk illa að svara spurningunni. Svarið gat verið já, það gat verið nei. Þurfi ekki að vera lengra en hvorugt kom. Árlegar fjárhæðir frestaðs hagnaðar lögaðila vegna söluhagnaðar af hlutabréfum frá 2001 eru um 600 milljarðar kr. samkvæmt töflunni í greinargerð með frumvarpinu ef maður leggur það saman yfir þessi sjö ár, 600 milljarðar kr. Þetta er framtalinn hagnaður. Þetta eru viðskipti sem orðið hafa, hagnaður sem hefur myndast. Vegna þess að á það var fallist fyrir mörgum árum að menn þyrftu ekki að borga skatt af þessum hagnaði heldur gætu frestað honum hafa þeir sem þennan hagnað eiga ekki þurft að borga krónu í skatt af þessum hagnaði, um 600 milljarðar kr. Er verið að strika undir þennan hagnað og gefa hann eftir? Það er einföld spurning. Er verið að gefa eftir um 100 milljarða kr. í skattgreiðslum til ríkissjóðs af hinum gríðarlega hagnaði sem verið hefur undanfarin ár á fjármálasviðinu? Það væri t.d. gaman að vita hvort í þessum hagnaði væru milljarðar til þeirra sem keyptu bankana þegar þeir voru einkavæddir? Fá þeir til baka kaupverðið sem þeir greiddu upphaflega fyrir bankana með eftirgjöf af söluhagnaði, skatti af söluhagnaði sem þeir hafa orðið sér úti um vegna starfsemi þeirra banka sem þeir keyptu? Er það virkilega svo, virðulegi forseti, að þeir sem búa í hinu venjulega íslenska þjóðfélagi og borga skatta af tekjum sínum þurfi að horfa upp á þetta?

Herra forseti. Eins og ég nefndi í fyrra andsvari mínu er þessi hagnaður ekki í húsi fyrir ríkissjóð. Hann mun ekki koma fram vegna þess að menn hafa fjárfest í eigin dótturfyrirtækjum eða látið hagnaðinn myndast í Hollandi eða Noregi þar sem aðrar reglur gilda. Hann kemur ekki í hús fyrr en viðkomandi hlutafélög skila hagnaði hvar sem það verður og borga þá skatt af þeim hagnaði þegar hann verður. Þetta er nefnilega framtíðarhagnaður. Það hefur einmitt komið í ljós núna síðasta hálfa árið, ef hv. þingmaður hefur ekki fylgst með því, að þetta verðmæti hefur lækkað afskaplega mikið. Þannig að stór hluti af þessum tölum sem hann nefndi eru horfnar. Það sýnir hvað þetta er í rauninni vafasamur skattstofn að vera að skattleggja framtíðarhagnað sem ekki er í húsi og getur sveiflast með þessum ósköpum eins og við höfum upplifað undanfarnar vikur og daga. Þess vegna er það rétt og ég svara því játandi, að verið er að strika yfir þessar tekjur. Eins og ég sagði í fyrra svari mínu, þá eru þær ekkert í húsi. Menn hafa notað tækifærið til að mynda eða stofna dótturfélög og kaupa þau og látið hagnaðinn og tekjurnar fara þangað sem er löglegt eða þá að menn geta flutt hann til Hollands. Markmið þessa frumvarps er að reyna að fá það fé aftur til landsins í stað þess að láta það sigla til Hollands. Þessi tvö lönd, Noregur og Holland, fylgja þeirri stefnu að skattleggja ekki framtíðarhagnað sem ekki er í húsi. Þau skattleggja hann heldur þegar hann er kominn í hús og halda fyrirtækjunum í landi.

Herra forseti. Þingflokkur eða fulltrúi þingflokks Vinstri grænna í efnahags- og skattanefnd stendur ekki að því nefndaráliti meiri hlutans sem hér hefur verið talað fyrir og ég vil fara nokkrum orðum um ástæður þess. Það er margt í þessu frumvarpi og þessu máli sem við hefðum talið æskilegt að betri tími gæfist til að gaumgæfa, það lýtur í raun og veru bæði að frumvarpinu sjálfu og þeim álitamálum sem þar er glímt við og það lýtur einnig að vissum þáttum í breytingartillögum meiri hlutans. Við munum því óska eftir því, virðulegi forseti, að málið gangi á ný til nefndar milli 2. og 3. umr. Ýmis atriði í þessu eru vandasöm og eðlilegt er að menn gaumgæfi vandlega hvernig vert sé að fara með þau í okkar skattarétti og orðaskiptin sem urðu hér áðan í andsvari eru angi af því máli. Það er vissulega skiljanlegt viðhorf þó að það fari kannski ekki hátt í málflutningi um þetta mál að menn vilji reyna að tryggja að heimahöfn fyrirtækja sem eru íslensk að uppruna eða hafa með höndum umsvif sem tengjast landinu sé hér. Veruleikinn er hins vegar sá að allmörg eignarhaldsfélög hafa verið stofnuð, sérstaklega í þeim tveimur löndum sem þegar hafa verið nefnd, til að geyma þar uppsafnaðan hagnað vegna viðskipta lögaðila með hlutabréf. Spurningin er þá hvað á að gera í þeim efnum. Á að horfast í augu við það og segja eins og hér var gert, ja, þetta er ekkert að skila sér, þetta eru ekki tekjur í hendi, við skulum slá striki yfir það sem liðið er og fara leið þeirra sem bjóða best í þessum efnum, fara leið lægsta samnefnarans, sem er þá í þessu tilviki Noregur og Holland? Það sem þá gerist er auðvitað vel þekkt í alþjóðlegum umræðum um skattamál. Það er skattasamkeppnin niður á við þar sem menn elta þann sem best býður í hverju tilviki og afleiðingarnar eru ósköp einfaldar, samkeppnin virkar öll í þá átt að draga úr sköttum á hagnað. Sérstaklega hefur þetta birst í viðleitni til að keppa um hylli stóreignamanna og gróðafyrirtækja og eignarhaldsfyrirtækja sem eru ákaflega kvik í nútímasamfélagi. Þar sem rætt er um þessi mál af yfirvegun og menn eru ekki of haldnir af pólitískum kreddum heitir þetta fyrirbæri t.d. upp á skandinavískar tungur „skadelig skattekonkurrence“ eða skaðleg skattasamkeppni og hefur verið mikið til umræðu t.d. í norrænu samstarfi á þessu sviði. Skattamálaráðherrar Norðurlandanna þekkja þetta vel og þeir sem setið hafa í efnahags- og skattanefndum í Norðurlandaráði einnig. Þetta viðfangsefni er líka vel þekkt meðal Efnahags- og framfarastofnunarinnar OECD. Þar hefur verið unnið mikið starf sem allt hefur miðað að því að koma böndum á slíka skaðlega niðurbrjótandi skattasamkeppni og reyna að tryggja einhverjar viðmiðunarreglur þannig að menn þurfi ekki endalaust að elta þær skattasmugur þar sem best er boðið hverju sinni með þeim afleiðingum að lokum að það verða þá því sem næst engir skattar lagðir á. Vegna þess að einhver verður alltaf til þess að bjóða betur, aðeins lægri prósentur, aðeins rýmri reglur, aðeins meiri möguleika á að koma sér hjá skattinum, geyma gróðann o.s.frv. Þetta mál er í svona samhengi, því verður ekkert neitað. Það leita ýmsar efasemdir á okkur um að rétt sé að fara í málið eins og hér er lagt til þó að við höfum alveg skilning á því sem á bak við liggur og ég geri ekkert lítið úr því en manni finnst það dálítið ankannalegt að sjá móðurfélög eða eignarhaldsfélög mikilvægra innlendra fyrirtækja lauma sér úr landi með þessum hætti til þess að geyma væntanlegan söluhagnað hlutabréfa í Hollandi eða Noregi. En þá verður líka að skoða, ef menn fara inn á þessa braut, hvaða aðrar takmarkandi reglur gilda í skattumhverfi fyrirtækjanna yfirleitt. Það er nefnilega ekki þannig að það sé sjálfgefið að gera breytingar í þessa átt án þess að hrófla við neinu öðru í staðinn. Og ég lýsi líka eftir því og tel ástæðu til að nefndin fari rækilega yfir það, ef menn ætla t.d. í aðalatriðum að ljósrita reglur Norðmanna í þessum efnum, þarf þá ekki líka að skoða ýmsar takmarkandi reglur sem Norðmenn hafa sett og ekki eru til staðar gagnvart skattlagningu fyrirtækja hér á landi þannig að það sé að minnsta kosti ekki verið að undirbjóða og gera enn betur en ástæða er til? Ég held að það sé líka ástæða til að hafa í huga að ríkisstjórnin er nú svo rausnarleg við gróðafyrirtækin í landinu að hún dreif sig í að lækka prósentuna enn, niður í 15, í tengslum við ákvarðanir sem hengdar voru á kjarasamninga. Ég veit að það eru meira að segja menn innan stjórnarherbúðanna, a.m.k. í frjálshyggjuarmi Sjálfstæðisflokksins, sem vilja fara enn þá lengra niður.

... hefði verið betra að lækka meira.

Ég veit ekki hvar sumir þessara manna yrðu hamingjusamir með að enda, kannski í pilsnerprósentu? Ég get vel ímyndað mér að æstustu frjálshyggjumönnum í Sjálfstæðisflokknum mundi líða vel í pilsnerprósentu.  Ég endurtek hér og mæli fyrir þeim efasemdum sem við höfum í þessum efnum. Við skorumst ekkert undan því að þessi mál séu skoðuð en að það sé þá gert vandlega og farið rækilega yfir það hvort menn séu hér endilega á réttri slóð. Ég er ekki viss um að samúð þjóðarinnar sé um þessar mundir alveg sérstaklega með þeim sem í gegnum þetta komist kannski hjá því að borga nokkurn tíma nokkra skatta af mörg hundruð milljarða uppsöfnuðum söluhagnaði bréfa sem menn hafa frestað skattlagningu á og vissulega haft lagaleg úrræði til þess, það er alveg rétt. Ég tók þátt í því á sínum tíma að standa að setningu þeirra reglna, ef ég man rétt, ég var þá í efnahags- og viðskiptanefnd sem hún hefur nú trúlega heitið þá, þannig að það er svo sem ekkert ólöglegt við það. Síðan hafa menn fundið þessa smugu, að lauma eignarhaldinu úr landi í skúffufélög í Hollandi eða Noregi. En ég held að menn eigi að fara mjög vandlega yfir það hvort það sé óumflýjanlegt og eina leiðin og réttlætanlegt yfir höfuð að slá bara striki yfir það allt saman og gefa upp allar hugmyndir um að þessi uppsafnaði hagnaður komi nokkurn tíma til skattlagningar. Nú er hann að sjálfsögðu ekki endilega allur raunverulegur, eins og hv. þm. Pétur Blöndal benti á áðan, og þessir hlutir sveiflast upp og niður. En hann hefur komið til, hann hefur verið bókfærður. Þetta eru ekki einhverjar ímyndaðar tölur heldur raunverulegar tölur úr bókhaldi fyrirtækja sem hér eru birtar upplýsingar um í fylgiskjölum og eru af þessum fjárhæðum eins og áður hefur fram komið, mörg hundruð milljarðar króna í uppsafnaðan söluhagnað lögaðila af bréfum í öðrum lögaðilum. Það er síðan eitt annað lítils háttar mál í þessu sem ég vil aðeins nefna hér, virðulegi forseti, þó að það sé kannski ekki stórt í hinu samhenginu og það eru ákvæðin sem lúta að skattaumsýslu stórfyrirtækja. Það kann vel að vera að það sé tímabært og praktískt að skipa skattlagningu stærstu aðilanna með öðrum hætti en almennra atvinnurekenda eða almenns atvinnurekstrar eða lögaðila almennt og þá minni fyrirtækja og meðalstórra. En það vekur athygli að í tengslum við þá breytingu virðist eiga að færa verkefni frá skattumdæmum landsbyggðarinnar til Reykjavíkur. Það renna öll vötn í þessa átt. Alltaf. Við hvert einasta tækifæri af þessum toga virðist einhvers staðar einhver furðuleg ósýnileg hönd stýra málum í þá veru að verkefnin renni til Reykjavíkur í tollaendurskipulagningu, guð má vita hvað það er, og núna er hér það dæmi, sem ýmsir kunna að segja að sé ekki stórt, á ferðinni að skattaumsýsla og skattumdæmi í raun og veru allra stórfyrirtækjanna, í gegnum þessa nýju skilgreiningu á skattaumsýslu stórfyrirtækja, færist til Reykjavíkurumdæmis. Hér eru merkar prósentur reiddar fram um að það séu 249 lögaðilar vegna rekstrar ársins 2006 sem mynda skattaandlag á árinu 2007 og þar af séu 211 fyrirtæki í Reykjavík. Og af heildarfjölda stórfyrirtækja séu 174 eða 70% af heild með skattalegt heimilisfesti í Reykjavík þótt innan við helmingur sé skráður þar. Þetta eru svo sem ekkert óskaplega skökk hlutföll ef núverandi íbúasamsetning í landinu er skoðuð þar sem íbúafjöldi þessa svæðis er kominn yfir 60%. Í raun og veru er dreifingin kannski minna skökk en maður hefði getað átt von á sem þýðir að það er þó slatti fyrirtækja sem tilheyrir þessum stóra flokki sem tilheyrir öðrum skattumdæmum og ég sé nú ekki af hverju þau mega ekki bara gera sín mál upp þar. Af hverju þarf að færa það verkefni til Reykjavíkur? Halda menn að skattstofan á Akureyri t.d. ráði ekki við að sinna málefnum stærri fyrirtækja? Hvaða rök eru fyrir því að þetta þurfi endilega að færast hingað? Það skiptir kannski ekki miklu máli, ég er ekki að segja að það fylgi því mörg ársverk að annast sérstaklega um málefni þessara stóru fyrirtækja í skattstofum umdæmanna en þarna eru þó stórir rekstraraðilar á ferð með mikla veltu eðli málsins samkvæmt og kannski dálítill hluti af umfangi skattstofanna sem í hlut eiga sem tengist þá skattlagningu lögaðila sem að þeim snýr. Ég hefði gjarnan vilja fá aðeins meiri upplýsingar um það og fá að vita aðeins meira um það annars vegar hvaða rök standa til þess að gera þessa breytingu og hvaða bein efnisleg áhrif hún hefur. Með alveg sama hætti og mér finnst fullgilt að krefjast meiri upplýsinga um nákvæmlega hvaða uppsafnaður, geymdur eða falinn söluhagnaður er á bak við þær tölur sem við erum að ræða hér um. Jafnvel þó að eitthvað af honum hafi gufað upp í stormviðrum undanfarinna mánaða vegna gengislækkana o.s.frv. þá er engu að síður rétt að Alþingi viti hvað það er að gera nákvæmlega í þessum efnum og hvort það sé mögulega að færa hér ýmsum aðilum stórgjafir. Hugmyndin um að menn geti frestað skattlagningu með því að endurfjárfesta var auðvitað ekki hugsuð af velvild í garð þess að menn borgi ekki skattana sína. Það er mikill misskilningur ef einhver hefur haldið það. Það var til þess að það væri frekar hvetjandi en hitt að menn endurfjárfestu, að menn létu peningana vinna í þágu samfélagsins - ekki bara sjálfra sín - að þessu leytinu til og þá gætu menn sagt sem svo: Það kann að vera eðlilegt og hagkvæmt fyrir fyrirtækin að hafa visst svigrúm í þeim efnum og þurfa ekki að taka skyndiákvarðanir í beinu framhaldi af því að söluhagnaður hefur myndast heldur geti menn geymt hann og gert nýjar áætlanir og tekið síðan yfirvegaðar ákvarðanir um endurfjárfestingar ef þeir vilja binda fjármunina áfram í atvinnurekstrinum innan hóflegra tímamarka í staðinn fyrir að leysa til sín hagnaðinn. Þetta er það sem mér kemur í hug að taka sérstaklega upp hérna í tengslum við þetta frumvarp, virðulegi forseti, fyrir hönd okkar þingmanna Vinstri grænna. Eins og ég sagði munum við óska eftir að málið fari aftur til efnahags- og viðskiptanefndar, við stöndum ekki að því að afgreiða það eða styðja það að svo stöddu.

Herra forseti. Það eru örfá atriði sem ég vildi staldra við í ræðu hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar sem var ágæt og málefnaleg á margan hátt. Sérstaklega finnst mér ástæða til að fagna þeim ummælum hans eða þeim tilvísunum hans í það að ríkisstjórnir undanfarinna ára hafa auðvitað lagt mikið af mörkum til þess að gera skattumhverfið hér samkeppnishæfara en áður var og þó að það gætti nokkurra efasemda í máli hv. þingmanns um það atriði dró hann það engu að síður fram og fyrir það ber að þakka. Ég er þeirrar skoðunar að afar jákvæð skref hafi verið stigin í þessum efnum með því að gera íslenskt skattumhverfi hagstæðara fyrir atvinnulífið vegna þess að skattaleg samkeppni milli landa er staðreynd. Hún er staðreynd eins og samkeppni milli landa á mörgum öðrum sviðum. Ég held að við höfum gert margt ansi vel. Við höfum lágt skatthlutfall í alþjóðlegu samhengi á fyrirtækjarekstur. Við höfum tiltölulega hagstæðan fjármagnstekjuskatt og skattumhverfi okkar er á margan hátt einfaldara en gerist í mörgum löndum í kringum okkur. Hins vegar segja þessir þættir ekki alla söguna varðandi raunskattlagningu fyrirtækja vegna þess að í mörgum tilvikum hafa nágrannalöndin ýmsar sérreglur, undanþágureglur og frádráttarliði sem við höfum ekki þannig að raunskattlagningin er kannski ekki eins hagstæð í samanburðinum og prósentan gefur til kynna. Ég held hins vegar að sú breyting sem felst í því frumvarpi sem við ræðum hér sé skref í þá átt að gera reglurnar hérna aðgengilegri fyrir atvinnulífið og dragi verulega úr hættunni á því að fyrirtæki flytji starfsemi eða höfuðstöðvar úr landi af skattalegum ástæðum og sé þess vegna 

Herra forseti. Ég hef alltaf tekið undir það og sagt að að sjálfsögðu þarf skattalegt umhverfi fyrir atvinnurekstur hér á landi að vera samkeppnishæft við nágrannalöndin. Eins og heimurinn er í dag er það að sjálfsögðu nauðsynlegt. Ég hef hins vegar sagt um leið að við skulum hugsa okkar gang mjög vel áður en við förum að gera það eitthvað mjög mikið betur. En ég hef aldrei tekið undir hugmyndir sem iðulega hafa verið hér á kreiki í anda villtustu frjálshyggju um að hér eigi að fara að búa til einhverja algera skattaparadís, einhverja skattasmugu, og hugmyndir að laða hingað að einhvern atvinnurekstur utan úr heimi út á slíkt hafa aldrei fallið mér í geð. Ástæðan er m.a. sú að við erum í fyrsta lagi norrænt velferðarsamfélag og við þurfum tekjur til að standa undir því og gróðafyrirtæki, atvinnulífið á að leggja sitt af mörkum í þeim efnum og það hefur efni á því. Við skulum athuga það að við erum að tala hér um skattlagningu af hagnaði fyrirtækja. Við erum ekki að tala um brúttóskattlagningu á veltu eða tekjur eins og á við í tilviki launamanna. Það er rétt að muna alltaf eftir því. Við erum eingöngu að tala hér um spurninguna um það hve litla prósentu tökum við af hinum raunverulega hagnaði þegar allur kostnaður hefur verið dekkaður. Hitt er svo það að margt fleira en skattprósentan ein markar starfsskilyrði fyrirtækja, þar erum við hv. þingmaður að minnsta kosti að hluta til sammála, og því fylgja miklir kostir fyrir fyrirtæki að búa í stöðugum og góðum velferðarsamfélögum eins og hinum norrænu. Það er margra prósentna virði og það er ástæðan fyrir því að atvinnurekstur helst á Norðurlöndunum þó að þar sé skattlagning talsvert hærri en hún er orðin hér á atvinnulífið. Af því að á móti koma kostir þess að búa í vel uppbyggðum samfélögum með góða og sterka innviði, menntakerfi og velferðarþjónustu þar sem starfsfólk unir ánægt við sinn hag o.s.frv. Við verðum alltaf að hafa heildarsamhengi þessara hluta í huga þegar við metum niðurstöðurnar.

Herra forseti. Nú erum við hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon ekki ósammála um öll þessi atriði, þvert á móti. Ég held að mikilvægt sé að hafa skatttekjur í landinu af atvinnurekstri, m.a. til þess að standa undir velferðarkerfinu. Reynsla okkar á undanförnum árum hefur verið sú að með því að lækka skattprósentuna höfum við stækkað kökuna þannig að meiri skatttekjur hafa skilað sér til hins opinbera til þess að standa undir sameiginlegri þjónustu. Það er því ekki eins og skattstofninn sé óumbreytanlegur fasti sem stjórnmálamennirnrir taka bara ákvörðun um hvað þeir ætli að taka stóra sneið af. Það að lækka skattana getur verið leið til þess að stækka kökuna þannig að minni sneið af stærri köku skilar meiru til að standa undir sameiginlegum þörfum. Ég tek svo undir það sem hv. þingmaður sagði að það er vissulega kostur fyrir atvinnurekstur að vera í löndum á borð við okkar þar sem stjórnarfar er stöðugt og velferðarsamfélagið öflugt. Það er kostur. Það fylgja því hins vegar ýmsir aðrir ókostir fyrir fyrirtæki að vera á Íslandi. Þar á meðal er fjarlægð frá mörkuðum, það eru slíkir þættir sem enn skipta nokkru máli. Í ljósi þess, sem allir gera sér grein fyrir, að fjármagn og atvinnurekstur er hreyfanlegri en nokkru sinni fyrr þurfum við að vera betur á verði í skattalegri samkeppni og hugsanlega standa okkur betur að ýmsu leyti en aðrar þjóðir. Þegar við síðan tölum um almennt skattaumhverfi horfum við á það að fyrirtækjaskattar fara lækkandi. Það forskot sem við náðum þegar við fórum niður í 18% hefur minnkað fyrir utan það að lönd eins og Írland eru enn með töluvert lægri prósentu en við, 12,5% á almennan atvinnurekstur, svo ekki sé minnst á ríki Mið- og Austur-Evrópu sem sum hver eru með lægri prósentu 

Herra forseti. Hafa þarf í huga hvernig skattstofninn er úr garði gerður og hvaða undanþáguheimildir og frádráttarmöguleikar eru til staðar áður en menn bera saman prósentur. Mér finnst oft óskaplega barnalegt að heyra menn tala um þessi mál og sögu þeirra hér á Íslandi. Ég verð að segja að stundum á það við um flokkssystkini hv. þingmanns, ég er ekki að segja hann sjálfan. Þá fara menn út í hina hráu prósentusögu og óskapast yfir því hve mikill árangur hafi náðst frá því að tekjuskattur lögaðila var 45–50%. En við hvaða aðstæður var hann það? Í bullandi verðbólgu, skattur af hagnaði greiddur eftir á, skattstofn miklu þrengri og frádráttarmöguleikar meiri. Við erum ekkert að tala um sambærilega hluti við það sem innleitt var með 30% tekjuskatti á breiðari skattstofnum en færri frádráttarheimildum sem síðan lækkaði ofan í 18 og á nú að lækka ofan í 15. En þá er að vísu orðið mjög vel gert, ég held að það verði að segjast eins og er. Ég hef ekki sömu áhyggjur og ýmsir aðrir af því að ef við Íslendingar séum ekki alltaf skrefinu á undan í þessum efnum og bjóðum aðeins betur en allir aðrir að þá bara fari allir héðan. Mér finnst stundum að það liggi í loftinu í umræðunni. Halda menn ekki að einhverjir aðrir verði þá til þess að sinna þeim markaði og viðskiptatækifærum sem hér eru? Nýta þær auðlindir og þann mannauð sem hér er? Það held ég. Ég held að það sé óskaplegur misskilningur í því að einn góðan veðurdag taki allt atvinnulífið á Íslandi til fótanna og fari úr landi af því að einhvers staðar annars staðar úti í heimi bjóðast betri kjör. Hvers vegna er þá ekki allt atvinnulíf farið frá Norðurlöndunum? Það hefur bara ekki gerst. Þannig að frjálshyggjurökin í þessum efnum hafa ekki reynst haldbær. Það er vegna þess að það er svo margt annað sem skiptir máli, það er svo margt annað sem getur gert það hagstætt að vera á Íslandi. Ég hef miklu meiri áhyggjur af hinum efnahagslega óstöðugleika heldur en ég hef af skattaumhverfinu. Ég er miklu 

Virðulegi forseti. Ýmislegt má segja um þetta ágæta frumvarp. Við lestur þess rifjast upp sagan undanfarinn áratug um lögfestingu skattlagningar á söluhagnaði og upptöku fjármagnstekjuskatts sem líka tengist því máli. Áður en ég vík að þeim þætti málsins vil ég koma að því sem kom fram í máli hv. síðasta ræðumanns, sem er hin nýja stofnun sem á að koma á fót og á að taka fyrir valin verkefni á þessu sviði, álagningu á stór fyrirtæki. Mér finnst það skondið í ljósi þeirra áherslna sem settar hafa verið fram um að styrkja landsbyggðina - m.a. hefur verið gripið til viðamikilla mótvægisaðgerða til að vinna gegn neikvæðum áhrifum af aðgerðum ríkisstjórnarinnar, og settar fram umtalsverðar fjárhæðir til þess að skapa störf úti á landi - að í þessu tilviki, þegar í hlut eiga eftirsóknarverð störf sem augljóslega felast í þessari nýju ríkisstofnun Sjálfstæðisflokksins, skuli tekið fram að hún eigi að vera í Reykjavík. Það er ekki einu sinni svo að kjörorðið „Störf án staðsetningar“ eigi við sem stefna ríkisstjórnarinnar heldur er um að ræða „Störf með staðsetningu í Reykjavík“. Það er stefnan sem fjármálaráðherra boðar hér fyrir hönd ríkisstjórnarinnar. Ég ætla svo sem ekki Samfylkingunni að hafa fallið frá sínum áherslum eða gefið þær eftir en augljóslega hafa þeir beygt sig undir þessa niðurstöðu. Þannig að störf án staðsetningar eru orðin störf með staðsetningu í Reykjavík. Það er meira að segja tekið fram að þessi nýja stofnun eigi að hluta til að fá störf úr öðrum stofnunum skattkerfisins. Það er ekkert afmarkað við Reykjavík þannig að fjármálaráðherra mun hafa möguleika á að sópa til sín störfum inn í þessa nýju stofnun, m.a. á Skattstofunni á Norðurlandi eystra svo dæmi sé tekið. Mér finnast þetta því dálítið kaldar kveðjur og kannski sýna að það er ekki svo mikil alvara hjá hæstv. ríkisstjórn þegar hún talar um að efla atvinnulífið á landsbyggðinni. Það er meira verið að slá ryki í augu fólks til þess að komast í gegnum niðurskurðinn á þorskveiðikvótanum. Að láta fólkið halda að einhver alvara sé í því að byggja upp atvinnulíf á landsbyggðinni til mótvægis við þann samdrátt sem verður í sjávarútvegi, vegna viðvarandi samdráttar í sjávarútvegi sem ríkisstjórnin hefur tekið ákvörðun um. Viðvarandi að minnsta kosti þetta kjörtímabil, það liggur ljóst fyrir. Ég vil minna hér á umsögn sem kom frá Byggðastofnun um þetta frumvarp, sem bendir á að sambærileg stofnun og hér stendur til að koma á fót sé staðsett með öðrum hætti bæði í Noregi og í Svíþjóð. Fram kemur í umsögn Byggðastofnunar að þessi verkefni séu unnin á fjórum stöðum í Svíþjóð og í Noregi fari þau fram utan Óslóar. En í þessu stjórnarfrumvarpi er beinlínis tekið fram að þessi störf eigi að vera í Reykjavík, punktur. Störf með staðsetningu. Vel launuð, eftirsótt störf sem fengur er að og vissulega hægt að koma fyrir annars staðar en í Reykjavík ef vilji er fyrir hendi. En sá vilji er ekki fyrir hendi. Það er það sem kemur fram í frumvarpinu. Og vissulega er vert að vekja athygli á því. Ég vil í öðru lagi vekja athygli á umsögn Alþýðusambands Íslands sem leggst gegn frumvarpinu og bendir réttilega á að þrátt fyrir viðleitni eða áform á undanförnum árum um að breyta skattumhverfi lögaðila þannig að það leiði til þess að efla þessa atvinnustarfsemi hér á landi þá hefur það ekki gerst. Það hefur ekki leitt til aukinna fjárfestinga erlendra aðila hér á landi, segir í umsögn Alþýðusambands Íslands, og heldur ekki dugað til að halda fé í landinu. Jafnvel þó að stjórnvöld hafi leitast við að vera í fremstu röð í heiminum í því að hafa lága skatta á atvinnulíf þá hefur það bara ekki skilað þeim árangri sem til var ætlast. Svarið í frumvarpinu er á þann veg að úr því að heimildir og möguleikar séu til þess að fara með peningana úr landi og láta skattleggja þá annars staðar eigi einfaldlega að gefast upp fyrir því að láta atvinnurekstur borga til samfélagsins rétt eins og einstaklingar og aðrir eiga að gera. Allir eiga auðvitað að leggja sitt af mörkum til þess að reka þetta þjóðfélag. Það er ekki eðlilegt viðhorf, virðulegi forseti, af hálfu ríkisstjórnarinnar að hafa í fyrsta lagi opnað smugu fyrir að hægt sé að koma sér undan skattlagningu og síðan að vísa til þess sem rökstuðnings fyrir því að ekki eigi að skattleggja þetta fjármagn. Einfaldasta leiðin til að tryggja skattlagningu fjármagns er að hafa engan frest á skattlagningu af söluhagnaði. Það hefði mátt afnema fyrir mörgum árum. Það var ekki gert vegna þess að fjármálaráðherrann vildi hafa þessa leið opna fyrir þá sem eru að hagnast með þessum hætti. Ekkert annað er hægt að segja, virðulegi forseti, um það mál. Bara meðvituð ákvörðun, meðvituð og pólitísk ákvörðun um að gefa ákveðnum aðilum í þjóðfélaginu færi á að koma sér undan því að leggja sitt af mörkum til þess að reka velferðarþjóðfélag hér á Íslandi. Því miður hefur verið alið á því viðhorfi að sjálfsagt og eðlilegt sé að koma sér undan því að borga skatta með því að nýta sér allar mögulegar smugur sem finnast. Ýtt hefur verið undir það, og jafnvel talið lofsvert, að menn væru snjallir í þeim efnum. Mér finnst það ekkert lofsvert. Mér finnst það ekki lofsvert að aðilar hér í þjóðfélaginu sem eiga mikla peninga, hafa grætt mikla peninga með hætti sem ég er ekkert að gera neinar athugasemdir við í sjálfu sér, en mér finnst ekki lofsvert að ýta undir að þeir komi sér hjá því að leggja sitt af mörkum. Það er engum öðrum hlíft í þessu þjóðfélagi, virðulegi forseti. Fólkið sem er á ellilífeyri og hefur engar aðrar tekjur þarf að borga skatta. Það getur ekki fengið opnar heimildir hjá fjármálaráðherra til að flytja tekjur sínar til Hollands og færa þær þar og koma sér undan sköttum. Nei það skal borga skatta af sínum tekjum þótt þær séu lágar. En kapparnir sem velta hér milljörðum og milljarðatugum, aðilar sem hafa verið að kaupa og selja kvóta í íslensku fiskveiðistjórnarkerfi fyrir milljarða króna í gegnum sölu á hlutabréfum, eru með frumvarpinu að fá send bréf frá ríkisstjórninni um að þeir séu hér með leystir undan öllum kvöðum um að borga nokkra einustu krónu til ríkisins fyrir þessi viðskipti. Það er hægt að finna marga aðila hér í þjóðfélaginu sem á undanförnum árum hafa sópað til sín peningum, tugum milljarða sumir, hundruðum milljóna aðrir, milljörðum króna enn aðrir. Verið er að segja við þá: Þið þurfið ekki að borga neitt til ríkisins af þessum hagnaði, ekki neitt. Það er dálítið merkilegt að það eru tveir stóru stjórnmálaflokkarnir á Íslandi sem sameinast um þessa stefnu. Það er verið að gefa mönnum mikla peninga, mönnum sem engin ástæða er til að hlífa við þeirri eðlilegu skyldu sinni að leggja sitt af mörkum í formi skattgreiðslna til íslenska ríkisins. Það er ekki svo að menn séu með þungar klyfjar í þeim efnum því á það hefur verið bent að skatthlutföllin séu í þessum efnum með því hagstæðasta sem gerist í víðri veröld. Það er ekki svo að menn séu að koma sér undan ofurþungum klyfjum ríkisins. Mér finnst því að stjórnvöld eigi að reka þá stefnu að menn beri ábyrgð og að menn eigi að borga skatta. Það á ekki að reka þá stefnu að halda opnum möguleikum, rýmka möguleika, fresta skattgreiðslu og afskrifa svo. Það er ekki pólitísk stefna sem nokkur samstaða getur orðið um á Íslandi, virðulegi forseti. Ef ríkisstjórnin heldur að þessi gerð sé til þess fallin að skapa henni vinsældir í þjóðfélaginu þá held ég að það sé á misskilningi byggt. Menn bera saman hvað verið er að toga út úr ríkisstjórninni með töngum til þess að bæta kjör ellilífeyrisþega og öryrkja saman við það sem hér er verið að afskrifa með einu pennastriki. Ég er ósammála því sem fram kom í máli hv. formanns nefndarinnar að hér sé um að ræða fjárhæðir sem séu ekki raunverulegar, þær séu miklu lægri. Þær eru raunverulegar vegna þess að þær eru byggðar á viðskiptum sem hafa átt sér stað, á verðmætum sem hafa skipt um hendur og peningarnir væru allir í ríkiskassanum ef ekki hefði verið heimild til að fresta skattlagningunni. Þá væru allir þessir hundrað milljarðar komnir í ríkiskassann. Ég er því algjörlega ósammála að reynt sé að láta líta svo út að hér sé um að ræða fjármagn sem er ekki til. Það kemur líka fram í umsögn Samtaka fjármálafyrirtækja, sem benda á að þessi gjöf ríkisstjórnarinnar muni koma fram sem hækkun á eigin fé sumra fyrirtækja. Í þeirri umsögn segir, með leyfi forseta: „Það er m.a. ljóst að lögfesting frumvarpsins mundi hafa jákvæð áhrif á eigið fé sérstaklega smærri fyrirtækja svo sem sparisjóða. Hún felst í því að þau fjármálafyrirtæki sem fært hafa tekjuskattsskuldbindingu í bækur sínar vegna söluhagnaðar af hlutabréfum muni geta fært þá skuldbindingu yfir í eigið fé við samþykkt frumvarpsins og þannig hækka eigið fé sem því nemur.“ Hvað eru það margir milljarðar, virðulegi forseti, sem eigið fé fjármálafyrirtækja mun hækka um við það að þetta frumvarp verði að lögum? Það er ekki upplýst vegna þess að menn vilja ekki upplýsa það. Fjármálaráðherra, sem leggur málið fram, leggur sig fram um það í greinargerð að sópa yfir allar hugsanlegar upplýsingar um hvaða áhrif þetta muni hafa á tekjur ríkissjóðs og þær skattgreiðslur sem hefur verið frestað. Það er bara reynt að gera sem minnst úr því og sagt að það séu líklega litlar fjárhæðir. Hér kemur annað fram. Menn munu sjá að peningar sem eiga að vera í ríkissjóði og munu ekki fara þangað birtast í efnahagsreikningum fyrirtækja hér. Verðmætin færast til, þau eru ekki horfin, þau eru til. Það er kjarni málsins, virðulegi forseti, að þetta mál snýst um verðmæti, um peninga og að breyta því sem ákveðið hefur verið, að tilteknir aðilar sem eiga að borga hluta af hagnaði sínum til ríkissjóðs sleppi við það. Um það snýst málið. Það er rétt að menn geri sér grein fyrir því að sennilega er þetta stærsta afskrift af sköttum sem nokkru sinni hefur farið fram í Íslandssögunni, virðulegi forseti.

Herra forseti. Hér hefur farið fram afskaplega góð umræða um þetta frumvarp og skattamál yfirleitt. Ég er mjög ánægður með það og einnig með að málinu skuli aftur vísað til efnahags- og skattanefndar þar sem við getum fjallað enn frekar um það. Ég tel að þetta sé mjög gott og merkilegt merki til atvinnulífsins, sem á í ákveðnum þrengingum sem stendur, um að ríkisvaldið standi með því. Varðandi skattasamkeppni, sem nokkuð hefur verið rætt um og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon gerði að umtalsefni, lít ég þannig á að skattasamkeppni milli þjóða sé vörn borgarans gegn skattlagningu ríkisvaldsins. Áður en skattasamkeppnin kom til voru borgarar gersamlega ofurseldir skattagleði vissra stjórnmálamanna sem vildu skattleggja allt undir drep, eins og við höfum séð mjög slæm dæmi um í Skandinavíu, þar sem fólk var farið að flýja land unnvörpum vegna þess hve skattarnir voru orðnir miklir og borgarinn sem eftir sat var óvarinn fyrir sterku ríkisvaldi. Skattasamkeppni milli þjóða er björg þessum borgurum. Varðandi það sem menn segja um að fyrirtækin eigi að vinna fyrir þjóðfélagið og borga skatta þá náttúrlega vinna fyrirtæki fyrir þjóðfélagið á margan annan átt en að borga skatta. Þau halda uppi atvinnu, þau borga fólki laun og þau sjá um atvinnulífið, sem allt annað nærist á, velferðarkerfið þar með talið. Starfsmennirnir borga skatt af launum sínum o.s.frv., borga iðgjöld í lífeyrissjóði og allt stendur þetta undir velferðarkerfinu og afkomu allra landsmanna. Það er því mjög mikilvægt að fyrirtækin starfi jafnvel þótt þau sleppi við að borga skatta að einhverju leyti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, sem því miður er farinn, gat um að hann sæi ekki fyrir sér að fyrirtækin færu öll. Auðvitað fara þau ekki öll. En það eru nokkur fyrirtæki sem eru alþjóðleg, mjög stór alþjóðleg fyrirtæki, með höfuðstöðvar á Íslandi. Maður spyr sig: Af hverju ættu bankarnir þrír að vera með höfuðstöðvar á Íslandi þegar meginhluti starfseminnar er í útlöndum? Við þurfum að gæta að því að þessi alþjóðlegu fyrirtæki sem staðsett eru á Íslandi fari ekki úr landi. Helst þurfum við að búa til þannig umhverfi að erlend fyrirtæki komi hingað vegna þess að hér sé umhverfið betra en í öðrum löndum. Við þurfum að bjóða gott betur en önnur lönd vegna þess hve markaðurinn er lítill og vegna fjarlægðar frá öðrum löndum. Við þurfum að bjóða fyrirtækjunum enn betra umhverfi til að koma hingað. Svo langar mig, herra forseti, að geta um skattahækkanir og -lækkanir. Skattar á hagnað fyrirtækja hafa verið lækkaðir úr 45% niður í 18% og stendur til að lækka þá niður í 15%. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon gat um að kannski mætti lækka þá enn frekar ef það mundi gleðja mig. Það er rétt hjá honum. Ég mundi taka undir það að lækka þá enn frekar og með því laða til landsins stærri fyrirtæki, erlend fyrirtæki. En það er svo merkilegt að þrátt fyrir að skattprósentan hafi verið lækkuð hafa skatttekjur hækkað, skatttekjur ríkissjóðs af þessum sömu fyrirtækjum hafa hækkað. Þá spyr maður sig, herra forseti: Er þetta skattalækkun eða skattahækkun? Er lækkun úr 45% niður í 18% skattalækkun eða eru stórauknar tekjur ríkissjóðs af þessum skatti auknar álögur á fyrirtækin? Er það skattahækkun? Um það geta menn deilt. Í kjölfarið hefur það gerst að skattstofninn, þ.e. hagnaður fyrirtækja, hefur stórhækkað. Það er ekki veigaminnsta markmiðið með þessum breytingum öllum. Það sama hefur gerst með laun almennings. Skattar hafa verið lækkaðir en samt hafa skatttekjur ríkissjóðs af tekjusköttum einstaklinga stórhækkað. Launin hafa hækkað sem hvergi annars staðar. Það skyldi þó ekki vera ákveðið samhengi þarna á milli? Þegar byrðunum er létt af klárnum fer hann kannski að spretta úr spori. Skattalækkun getur komið fram sem hærri tekjur ríkissjóðs. Ef maður skoðar skatttekjur ríkissjóðs sem hlutfall af landsframleiðslu þá hafa þær ekki lækkað neitt. Þær stórhækka og sumir segja að það sé ámælisvert fyrir minn flokk að hafa staðið að því að skattálögur á landslýð hafi hækkað sem hlutfall af landsframleiðslu þrátt fyrir allar skattalækkanir. Þetta er vegna þess að kakan hefur stækkað svo mikið að tekjur ríkissjóðs hafa aukist.

Þá er allt jákvætt.

Ég er ekki alveg sammála því að það sé jákvætt, herra forseti. Ég hefði gjarnan viljað sjá að borgarinn héldi dálitlu meira eftir af tekjum sínum og fyrirtækin í landinu. Svo er það sem hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson talaði um, að menn væru að sleppa þessum löxum úr netinu. Nú er það svo að maður sem sér lax í hyl kann að eigna sér hann og segja: Heyrðu, þetta er laglegur lax, ég ætla bara að færa hann mér til eignar. Svo bara stingur laxinn af, hann lætur ekki veiða sig. Þá er það engin eign fyrir viðkomandi veiðimann eða áhorfanda. Svipað er með söluhagnað af hlutabréfum. Það er skattlagning á hagnað framtíðarinnar. Þessi fyrirtæki munu borga skatt þegar hagnaðurinn verður til. Ef þau gera það ekki þýðir það gjaldþrot hjá viðkomandi fyrirtæki. Þessi hagnaður framtíðarinnar sem felst í háu hlutabréfaverði verður greiddur. Það verður greiddur skattur af honum til þjóðfélagsins þegar viðkomandi fyrirtæki skilar þeim hagnaði sem menn búast við og borga fyrir með hærra verði. Þetta er heimspekin á bak við það hjá Hollendingum og Norðmönnum að skattleggja ekki söluhagnað hlutabréfa. Ég vil leiðrétta það sem menn hafa sagt, að þessum skatti sé frestað. Fyrirtæki sem mynda hagnað í Hollandi mynda hagnaðinn. Hann verður til, hann er færður til bókar og enginn skattur. Honum er ekki frestað neitt, hann er þar og heldur áfram að vinna. Hann er farinn frá Íslandi, það er vandamálið. Og markmið þessa frumvarps er að reyna að halda þessum fyrirtækjum inni í landinu, halda þessari eign í landinu þannig að hún vinni fyrir íslenskt atvinnulíf en ekki erlent, hollenskt eða hvar það nú er. Þau fyrirtæki sem hafa notað sér að fresta skattlagningu kunna að hafa stofnað dótturfyrirtæki og þau fyrirtæki starfa við hliðina á móðurfyrirtækinu og þar er hagnaðurinn geymdur um alla framtíð. Hann starfar áfram í þjóðfélaginu og af honum er ekki borgaður skattur, ekki frekar en af laxinum sem slapp. Hann bara slapp. Með þessu frumvarpi er horfst í augu við að þessi hagnaður er ekki raunverulegur skattstofn. Það verður að horfast í augu við það og gera íslenskt skattumhverfi það lipurt og gott að erlend fyrirtæki, en sérstaklega alþjóðleg fyrirtæki sem eru starfandi hér á landi, þá nefni ég bankana þrjá og fleiri útrásarfyrirtæki, haldist á landinu. Þau eru alþjóðleg og eru ekki íslensk lengur. Við ætlum að reyna að halda þeim hér á landi og helst að lokka önnur fyrirtæki til landsins. Það er markmiðið með þessu frumvarpi. Verðmæti hlutabréfa kemur inn í þetta dæmi líka. Við erum að tala um skattlagningu á verðmæti hlutabréfaverðs. Nú hafa þau lækkað allverulega þannig að hagnaður síðustu tveggja ára er farinn. Hann er horfinn og kannski má segja að sem betur fer sé ekki búið að skattleggja hann. Þá væri mikið meira um gjaldþrot heldur en þó er. Þessi hagnaður er hreinlega farinn. Nefnt var að sumir bankar og sparisjóðir mundu sýna meira eigið fé en ég er hræddur um að hagnaður sumra þeirra, sem eiga t.d. í Exista, hafi minnkað allverulega á síðustu dögum og vikum. Það sýnir hvað þetta er í raun óraunhæf eign að færa til bókar. Að síðustu langaði mig til að geta um verkefni í Reykjavík. Það er alveg hárrétt hjá landsbyggðarþingmönnum að verkefni flytjast alltaf til Reykjavíkur. Þess vegna hef ég sagt að við eigum að vinna að því, allir hv. þingmenn, að minnka ríkið. Stærra ríkisbákn hefur í för með sér flutning á störfum til Reykjavíkur. Það er þannig. Auðvitað hafa landsbyggðarþingmenn horft upp á þetta. Vöxtur velferðarkerfisins, vöxtur ríkisins, er allur í Reykjavík þótt menn séu að myndast við það að flytja eitt og eitt starf, þvæla því út á land eins og þegar Kortagerðin var flutt til Akraness og kostaði mikil átök. Þetta er afleiðing af því að ríkið hefur vaxið svo mikið. Við ættum að vinna að því að minnka ríkið þannig að verkefnin fari aftur út á land í einkaframkvæmd. Það hefur líka sýnt sig að það eru einkafyrirtæki sem halda landsbyggðinni uppi. Það er hárrétt að þessi stofnun mun verða í Reykjavík. Það er meira að segja sagt fyrir um það og það þýðir að hugsanlega flytjast störf til Reykjavíkur. Reyndar er þetta skatturinn og hann hefur verið við lýði ansi lengi. Þetta er ekki ný stofnun, þ.e. ég tel að skattstofan sé ekki ný stofnun þannig séð þótt reynt sé að auka sérhæfingu á einum stað til að veita stórum fyrirtækjum góða þjónustu og hraða svo fella megi úrskurði hratt og vel, miklu betur heldur en sýslumannsembætti eða skattstofur úti á landi gætu gert. Hér ræðum við í raun um stórpólitísk skattamál. Ég er mjög ánægður með að þetta frumvarp skuli komið fram og ég er mjög ánægður með niðurstöðu efnahags- og skattanefndar. Hún er ákveðið merki til atvinnulífsins um að löggjafarsamkundan vinni með íslenskum fyrirtækjum sem eiga sem stendur í dálítið erfiðri baráttu á alþjóðavettvangi.

Herra forseti. Ég vil bara gera athugasemdir við það orðalag að lausnin í baráttunni við miðstýringaráráttuna og tilhneigingu til að flytja verkefni og störf til Reykjavíkur sé fólgin í því að skera niður opinberan rekstur og draga úr umsvifum ríkisins eða samneyslunnar. Ég fæ nú ekki séð að einkageirinn sé endilega betri í þeim efnum. Ég held að það sem þurfi að gera sé að gera eðlilegar kröfur um að opinberri þjónustu og opinberum umsvifum sé dreift með eðlilegum hætti um landið og að hún sé til staðar þar sem verkefni falla til. Það er auðvitað algjörlega gegn þeirri hugsun að umsýsla við fyrirtæki, sem eru þó með höfuðstöðvar á landsbyggðinni og eru stór, sé færð til Reykjavíkur. Ef við skoðum aðeins einkageirann þá hafa nú ekki síður átt sér stað landslagsbreytingar norðan heiða, á Akureyri, öflugasta byggðarlagi landsbyggðarinnar þar sem áður voru höfuðstöðvar mjög margra öflugra fyrirtækja. Þar ræða menn mjög mikið um hugtakið útibúavæðingu þar sem menn upplifa að hvert svið viðskipta á fætur öðru verður að bráð svokallaðri útibúavæðingu. Þar sem áður voru sjálfstæðar höfuðstöðvar atvinnurekstrar á svæðinu eru nú útibú með mun minni umsvif og yfirbyggingu og ýmiss konar afleidd störf og þjónusta er unnin frá höfuðstöðvum í Reykjavík. Lausnin er því ekki endilega fólgin í þessu eins og hv. þingmaður nálgast það. Ég verð líka að segja að mér líkar illa orðalag eins og að það sé einkageirinn sem haldi landsbyggðinni uppi. Ætli það sé nú ekki öfugt, að atvinnureksturinn dragi mikinn arð af landsbyggðinni og njóti góðs af umsvifum þar en færi hann því miður í allt of ríkum mæli hingað til suðvesturhornsins. Fyrir það líður landsbyggðin, þar er enginn undanskilinn. Þar má líka líta á ýmis félagasamtök og aðra sem manni hefði fundist eðlilegt að hefðu haft höfuðstöðvar sínar á landsbyggðinni t.d. í sjávarútvegi og landbúnaði en kjósa að setja þær niður hér 

Herra forseti. Úti á landi starfa mjög mörg stór útgerðarfyrirtæki sem gera það gott og alveg sérstaklega eftir að gengið féll svona mikið. Það hefur minna verið talað um það. En þau njóta þess að sjálfsögðu að fullu. Það er gott fyrir landsbyggðina. Útgerðarfyrirtækin eru flestöll úti á landsbyggðinni. Eitt stórt álver er á Austfjörðum og malar þar gull, sérstaklega í ljósi síðustu atburða þegar álverð hefur hækkað langt umfram áætlanir. Þannig að úti á landi eru nokkur góð fyrirtæki. Hins vegar er eitt fyrirtæki sem heitir Landsvirkjun sem er opinbert fyrirtæki í eigu ríkisins. Ef við mundum skipta því í þrennt, værum með eitt fyrirtæki sem héti Austfjarðavirkjun hf. með höfuðstöðvar á Egilsstöðum, annað sem héti Þjórsárvirkjanir hf. með höfuðstöðvar á Hvolsvelli eða Selfossi, og eitt með höfuðstöðvar í Hveragerði eða eitthvað slíkt. Það væri rökrétt eins og að Hitaveita Suðurnesja er ekki með skrifstofur í Reykjavík. Það er einmitt þessi ríkisvæðing og ríkiseign alls staðar sem gerir það að verkum að t.d. Landsvirkjun er með höfuðstöðvar í Reykjavík og dregur allt aflið úr landsbyggðinni. Ég fer ekkert ofan af því að ríkisvæðing og stóraukið opinbert batterí þýða fleiri störf í Reykjavík.

Herra forseti. Mér finnst hv. þingmaður tala eins og hér séu náttúrulögmál sem séu handan mannlegs áhrifavalds. Auðvitað er það ekki svo. Þetta eru allt saman ákvarðanir stjórnmálamanna eða embættismanna. Það er auðvitað ekkert annað en aumingjaskapur og okkur öllum til skammar sem höfum borið einhverja ábyrgð á stjórnmálum landsins undanfarin ár og áratugi hversu eftirgæfir menn hafa verið í þessari miðsækniáráttu í uppbyggingu opinberrar þjónustu og stjórnsýslu. Það er bara þannig. Það er ekkert eitthvað óumbreytanlegt fyrirbæri sem ræðst á grundvelli einhverra náttúrulögmála. Það er bara ekki þannig. Þetta eru mannasetningar allt saman. Ég fullyrði hins vegar að lausnin er ekki fólgin í því sem hv. þingmaður talar hér um, að einkavæða alla hluti. Ef þeir stjórnmálamenn sem höfðu, og hafa enn, yfir opinberum fyrirtækjum eins og Landsvirkjun, Orkubúi Vestfjarða og Rarik að segja, hefðu haft pólitískan kjark og hug til þess, getað skipað þessum málum öðruvísi. Það hef ég marglagt til á undanförnum árum. Það var ein af ástæðum þess að við lögðumst gegn því að Vestfirðingar yrðu neyddir til þess að láta frá sér Orkubú Vestfjarða vegna þess að með því fór auðvitað ákveðið sjálfstæði. Ég hef spurt á móti. Er hið opinbera tilbúið til að beita eign sinni og áhrifavaldi innan orkugeirans til þess að búa til svæðisfélög? Skipta upp starfsemi Landsvirkjunar, Rariks og Orkubús Vestfjarða og búa til öflug svæðisorkufyrirtæki, orkubú, með höfuðstöðvar í landshlutanum? Nú rétt fyrir jólin ræddi ég þetta við hæstv. iðnaðarráðherra. Hv. þm. Pétur Blöndal getur tekið þátt í slíku með mér og lagt mér lið í því ef hann vill. Til þess höfum við vald, til þess höfum við stöðu. Hvað verður um eignarhald þessara fyrirtækja síðar meir, það vitum við auðvitað ekki. Vonandi tekst að bjarga því og halda því áfram í samfélagslegri eigu en um það erum við, ég og hv. þingmaður, örugglega ósammála. En það breytir ekki því að við getum gert það sem við getum gert á meðan hlutirnir eru þannig 

Herra forseti. Ég er viss um það að þingmenn utan af landi vilja gæta hagsmuna síns kjördæmis. Það er enginn aumingjaskapur hjá þeim að þeir skuli ekki hafa fengið fleiri verk út á land. Það er vilji mjög margra ráðherra að breyta þessu og flytja störf út á land en þeir rekast alltaf á sama vegginn. Fólkið vill hafa þjónustuna á einum stað, í Reykjavík. Þeir sem starfa í þessum fyrirtækjum vilja starfa í Reykjavík, geta farið í leikhús og notið allrar þjónustu hér. Þetta er bara sú staðreynd sem við verðum að horfast í augu við. Ég held að það sé enginn aumingjaskapur, hvorki hjá ráðherra né þingmanna utan af landi, sem þarna er um að ræða. Vandinn er ofvöxtur ríkisins.

Hæstv. forseti. Aðeins örfá orð um þetta þingmál. Það hefur þegar komið fram að þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs óskar eftir því að það gangi aftur til efnahagsnefndar þingsins og fái þar frekari skoðun. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon hefur gert grein fyrir þeirri ósk. Ég ætla ekki að vera langorður en hv. þm. Pétur H. Blöndal er alltaf inspírerandi í sínu tali og vakti máls á ýmsum þáttum sem mig langar aðeins til að víkja að. Menn ræddu nokkuð um það að okkur hefði mistekist á undanförnum árum að jafna þann aðstöðumun sem óumdeilanlega er á milli þéttbýlis annars vegar og dreifbýlis hins vegar, að okkur hafi ekki tekist að færa störf út á landsbyggðina eins og oft hefur verið reynt. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon gerði þetta sérstaklega að umtalsefni og hv. þm. Pétur H. Blöndal brást við með þeim hætti að segja að leiðin til þess að bæta hér úr væri að minnka umsvif ríkisins. Staðreyndin er sú að hið gagnstæða er upp á teningnum. Ég get vísað í mörg dæmi þar um. Ég ætla að nefna aðeins eitt: Rafmagnseftirlitið í landinu sem var einkavætt á síðari hluta tíunda áratugar síðustu aldar. Rafmagnseftirlitið var framkvæmt hjá rafveitum víðs vegar um landið. Starfsmenn sem sinntu að sönnu ýmsum öðrum verkefnum, sumir hverjir þó einvörðungu með rafmagnseftirlitið á sinni könnu og stóðu undir þessari starfsemi. Síðan var Rafmagnseftirlitið einkavætt og hvað gerðist? Allt eftirlitið fluttist til Reykjavíkur. Til urðu tvö, um tíma þrjú, fyrirtæki, ég held að það sé nú aðallega eitt núna. Það er kallað einokun. Hún sinnir þessari starfsemi og er rekin héðan frá höfuðborgarsvæðinu. Þetta er bara eitt dæmi. Ég gæti tekið fleiri dæmi en ætla ekki að staldra lengur við þennan þátt málsins. Hitt hefur líka verið til umræðu í tengslum við þetta þingmál, og það er kannski kjarninn í þessari umræðu, þ.e. hvernig við eigum að fara að því að dreifa skattbyrðum landsmanna. Á undanförnum árum höfum við búið við ríkisstjórnir sem hafa létt skattbyrðunum af þeim sem hafa mestar tekjurnar og létt skattbyrðum af fyrirtækjum einnig. Á sama tíma hafa skattaklyfjar láglaunafólksins aukist verulega og nú er hér talað fyrir því eina ferðina enn að það þurfi að bæta, ella fari fyrirtækin úr landi. Hér er ég kominn að ástæðu þess að ég kveð mér hljóðs. Ég tek nefnilega undir það sjónarmið sem fram kom hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni að það er harla ólíklegt að þau fyrirtæki sem hér er iðulega vísað til, bankar og fjármálafyrirtæki, fari úr landi. Ég hef um það miklar efasemdir og ég held að menn vanmeti stórlega þann jarðveg sem þessi fyrirtæki eru sprottin úr. Sigurður Einarsson, stjórnarformaður Kaupþings, sagði á ráðstefnu um lífeyrismál ekki alls fyrir löngu sem haldin var á vegum BSRB að í hverju einasta útrásarverkefni frá Íslandi á undanförnum árum hefðu lífeyrissjóðir landsmanna komið við sögu. Gera menn sér grein fyrir því að víða í útlöndum er lífeyriskerfi Íslendinga mikið til umræðu og margir telja það fyrirkomulag sem við höfum smíðað vera aðdáunarvert. Á hverju byggist það? Það byggist á því að ef við tökum dæmi um opinberan starfsmann - opinberir starfsmenn búa við sterka lífeyrissjóði - sem vinnur fimm daga vikunnar þá vinnur hann einn heilan dag bara fyrir lífeyrissjóðina. Greidd eru 15,5% í sameignarlífeyrissjóð. Síðan á hann kost á því að borga 2% í séreignarsjóð og 2% koma þá á móti frá atvinnurekanda. Það eru 19,5%. Fimmtungur af tekjunum rennur inn í lífeyrissjóði. Hér er um að ræða upphæðir sem nema tugum og hundruðum milljarða á undanförnum árum. Það fæst síðan staðfest af hálfu helstu forsvarsmanna útrásaraðila að í öllum tilvikum hefði verið byggt á fjármagni frá íslenskum lífeyrissjóðum, frá íslensku samfélagi. Þess vegna segi ég: Við skulum ekki gera lítið úr þeim jarðvegi sem fjármálastofnanirnar og fyrirtækin yfir höfuð eru sprottin upp úr og eiga alla sína velgengni að þakka. Það er þess vegna sem það gerist núna í þeim hremmingum sem fjármálafyrirtækin eiga við að stríða að horft er til lífeyrissjóðanna því að þeir færa ekki bara pappíra á milli heldur krónur og aura, seðla og mynt, alvöru fjármuni. Það er launasparnaður íslensks almennings. Það er ekkert undarlegt að þessi sami almenningur geri kröfu um réttlæti þegar kemur að því að sníða skattkerfi fyrir ríki og sveitarfélög. Að sjálfsögðu gerir almenningur það. Við viljum hyggja að þessum þáttum þegar við skoðum áherslur varðandi skattana. Að sjálfsögðu mundu allir fagna því, hvort sem um er að ræða einstaklinga eða fyrirtæki, ef hægt er að létta af þeim sköttunum, ef þeir horfa þröngt á málið. En okkur ber að horfa heildrænt á þessi mál og horfa til þessara réttlætismála líka. Ég held að það verði aldrei nógsamlega mikil áhersla lögð á þennan samfélagslega grundvöll sem útrásarfyrirtækin byggja á. Halda menn kannski að fjármálaspekingarnir hinir mestu, hvort sem þeir heita Bjarni Ármannsson, Hannes Smárason eða Ólafur Jóhann, hefðu haft mikið fram að færa t.d. í orkugeiranum ef þeir hefðu ekki fengið aðgang á einhvern hátt að íslenskri náttúru og íslenskum auðlindum? Eða hvernig stendur á því að allir þessir miklu snillingar fara ekki á eigin spýtur út í heim með útrás? Nei, það er Ísland og íslenskt samfélag sem skiptir hér höfuðmáli og menn skulu ekki vanmeta það.

Herra forseti. Mörg lönd eru með há iðgjöld í lífeyrissjóð. Þýskaland var með 18%, síðast þegar ég vissi og það er langt síðan, í gegnumstreymiskerfi. Þar er ekki króna í söfnun. En þeir eyða samt sem áður fimmtu hverri krónu í lífeyrissjóð. Það er ekki króna inni í honum. Árið 1980 var staða íslenskra lífeyrissjóða þannig, eftir verðbólguhremmingar og óverðtryggt fjármagn að þeir voru að fara á hausinn, voru allir á hausnum með gersamlega óverðtryggðar eignir í óðaverðbólgu. Mér finnst hv. þingmaður gleyma hlut lántakenda hjá lífeyrissjóðunum, sem voru látnir borga verðtryggingu og mjög háa vexti og stóðu undir gífurlegri eignaaukningu lífeyrissjóðanna sem fór í gang eftir að verðtryggingin var tekin upp. Eignaaukning lífeyrissjóðanna byggist fyrst og fremst á verðtryggingu sem komið var á upp úr 1980. Við skulum ekki gleyma því. Það eru lántakendur sem margir hverjir, Sigtúnshópurinn o.fl., lentu mjög illa í því og stóðu undir þeim mikla vexti. Þeir kreistu undan nöglunum á sér afborganir af verðtryggðum lánum, jafnvel lánum sem fóru upp í 9% raunvexti þegar verst lét, með breytilegum vöxtum ofan á verðtryggingu sem mér finnst alltaf ósiðlegt. Lífeyrissjóðirnir eru vissulega mjög sterkur bakhjarl en svo hafa fyrirtæki kvartað yfir því að krónan sé of lítil. Þeir vilji fá evru, annan gjaldmiðil o.s.frv. þannig að við þurfum að bjóða þeim betur til að halda þeim hér á landi. Þetta eru alþjóðleg fyrirtæki, þessi stóru útrásarfyrirtæki. Þau geta ákveðið á einum stjórnarfundi fyrir hádegi að flytja höfuðstöðvarnar eitthvað annað og þeir starfsmenn sem vilja fylgja með gera það. Aðrir verða eftir.

Hæstv. forseti. Ég veit reyndar ekki alveg hverju ég er að svara öðru en því að ég tek undir með hv. þingmanni, að vextir og raunvextir á Íslandi eru og hafa lengi verið óhóflega háir. Ég man eftir því, af því að vísað er í Sigtúns-tímann, að þáverandi forstjóra Kaupþings, núverandi hv. þm. Pétri H. Blöndal og ágætum seðlabankastjóra, Jóhannesi Nordal, bar saman um það, þessum ágætismönnum, að með verðtryggingu á lánum þyrftu vextir ekki að vera hærri en næmi tveimur prósentustigum, ef ég man rétt. Ég er alveg sammála þessu sjónarmiði, ég held að það hafi verið hárrétt. Okkur ber að sjálfsögðu að finna leiðir til að færa þetta vaxtastig niður. Það er verkefni sem við stöndum frammi fyrir. Ég legg einvörðungu áherslu á það, þegar íslenskum almenningi er hótað og íslensku samfélagi er hótað, haft í hótunum við okkur, að fyrirtæki fari úr landi ef þau greiði hér það sem á heimsvísu hljóta að kallast hóflegir skattar. Fjármagnstekjuskattar hér eru lægri en víðast hvar gerist, fyrirtækjaskattar eru lægri og menn eru sífellt að reyna að létta þær byrðar. En ef hægt er að hafa eitthvert jafnræði með öðrum skattgreiðendum þá er haft í hótunum og ég kvaddi mér hljóðs til að leggja áherslu á mikilvægi þess samfélags sem þessi fyrirtæki eru sprottin úr, mikilvægi þess samfélags, á velgengni þessara sömu fyrirtækja. Ég hef þess vegna ákveðnar efasemdir um að þau mundu fara úr landi. Kannski hef ég of mikla trú á sanngirni þeirra aðila sem þar stýra för en þó held ég ekki að svo sé.

Herra forseti. Ég fór í andsvar við hv. þingmann til að benda á að það væri ekki bara iðgjaldið sem byggði upp lífeyrissjóðina heldur og ávöxtunin. Hún var sársaukafull fyrir þá sem stóðu undir henni. Það er ekki bara það að menn eyði fimmtungi af launum sínum í lífeyrissjóðsiðgjöld heldur safnast þar sú ávöxtun sem lántakendur greiða. En varðandi hótanirnar. Ef hv. þingmaður segist ætla að ganga yfir Austurvöll á eftir og segir við mig: Ég ætla að labba yfir Austurvöll á eftir af því að veðrið er gott þá er það engin hótun við mig. Hann ætlar bara að fara af því að hann langar til þess. Íslensk fyrirtæki fara þangað sem þau langar að vera, þar sem er góð aðstaða. Erlend fyrirtæki koma þangað sem þau langar til að vera. Þess vegna er það verkefni stjórnmálamanna að búa íslenskum fyrirtækjum gott umhverfi, gott skattaumhverfi, gott velferðarkerfi og gott regluverk, eftirlitsstofnanir, skilvirkar og hraðvirkar. Verkefni stjórnmálamannanna er að búa íslenskum fyrirtækjum svoleiðis umhverfi svo þau vilji vera á Íslandi af frjálsum vilja. Það felst engin hótun í því að meta það betra að vera í þessu landi fremur en hinu. Kannski kemur erlent fyrirtæki á í kjölfarið til Íslands og skapar hér auð og atvinnu. Það væri ekki hótun við viðkomandi land, sem fyrirtækið kemur frá, heldur langar það að koma hingað af því að við stjórnmálamennirnir höfum búið fyrirtækinu svo gott umhverfi. Það er hlutverk okkar stjórnmálamanna.

Hæstv. forseti. Þetta er svolítið skemmtileg umræða. Menn gera það sem þá langar til að gera. Ég held að þessi hugsun, sem byggir á sérhagsmunum og iðulega eigingirni, hafi leitt okkur í miklar ógöngur. En hin hugsunin að taka tillit til, horfa til samfélagsins og ábyrgðar, ekki síst þegar við sýslum með sameiginleg verðmæti sé nokkuð sem við þurfum að virkja að nýju. Við þurfum að endurreisa samfélag á Íslandi sem menn hafa verið að tæta í sundur í sérhagsmunahyggju sem talsmaður Sjálfstæðisflokksins boðar eina ferðina enn, jafnvel þótt við horfum fram á gjaldþrot þessarar stefnu. Nú reynir samfélagið að taka höndum saman og finna leiðir til sátta þannig að við getum öll í sameiningu lagst á árarnar. Stefnan sem hv. þm. Pétur H. Blöndal talar fyrir er gjaldþrota. Það er rétt, að það eru greiddir miklir fjármunir inn í lífeyrissjóðina. Það er ekkert óeðlilegt að launafólkið og samfélagið allt vilji að þeir fjármunir vinni í þess þágu. Sú var tíðin að fjármunir sem lagðir voru til hliðar fóru til uppbyggingar á íslensku velferðarkerfi. Núna hefur hvorki ríki né sveitarfélag leitað eftir slíku fjármagni, nema í takmörkuðum mæli til Íbúðalánasjóðs sem menn vilja líka slátra. Í staðinn hafa þessir fjármunir farið inn í fjármálastofnanirnar. Ég segi einfaldlega að fólkið, launafólkið, þjóðin gerir þá kröfu að farið sé vel með þessa fjármuni. En á móti vilja menn að sjálfsögðu að þessum stofnunum, bankakerfi okkar, vegni vel. Við viljum einvörðungu að þar sé sýnd sanngirni og réttlæti ríki.

Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti samgöngunefndar um frumvarpi til laga um samgönguáætlun. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið marga gesti á sinn fund og fjölmargar umsagnir. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á framkvæmd samgönguáætlunar. Í fyrsta lagi er ætlunin að gera skýrara að samgönguáætlun er í raun ein áætlun til tólf ára og að hver fjögurra ára áætlun er nánari sundurliðun á viðkomandi tímabili innan hennar. Í öðru lagi er lagt til að við upphaf vinnu samgönguráðs hafi ráðherra sett fram stefnumið sín og fjárhagsramma. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að heimilað verði að endurskoða samgönguáætlun oftar en á fjögurra ára fresti. Í fjórða lagi er leitast við að skapa skýrari ramma um samgönguáætlun og þau markmið sem unnið er að með henni. Í fimmta lagi gefst möguleiki á annars konar framsetningu samgönguáætlunar en með þeirri kaflaskiptingu sem nú er. Á fundum nefndarinnar kom fram að samgönguáætlun er rammaáætlun og að hver fjögurra ára áætlun er framkvæmdaáætlun innan hennar en það er áherslubreyting frá gildandi lögum. Telur nefndin það markmið eðlilegt en getur ekki fallist á að unnt sé að binda hendur löggjafans þannig að Alþingi sé óheimilt að samþykkja fjögurra ára áætlun án þess að tólf ára áætlun hafi verið samþykkt á Alþingi. Þetta var nokkuð rætt í nefndinni og alger samstaða um að þarna væri gripið fram fyrir hendur Alþingis með óviðunandi hætti. Því leggur nefndin til breytingu á frumvarpinu í þá átt sem ég hef skýrt. Þá ræddi nefndin á fundum sínum um samgönguáætlun en þar skal mörkuð stefna og markmið fyrir allar greinar samgangna næstu 12 árin. Nefndin taldi nauðsynlegt að taka til frekari athugunar fleiri atriði en greint var frá í frumvarpinu. Sérstaklega var talin þörf á því að gera almenningssamgöngum hærra undir höfði og ákveðið að leggja til að þær yrðu sérstaklega nefndar inni í frumvarpinu um samgönguáætlun. Einnig taldi nefndin nauðsynlegt að gera umhverfismálum hærra undir höfði og setti sambærilegt ákvæði þar að lútandi inn í frumvarpið. Ég vonast til að þeim breytingum verði vel tekið á hinu háa Alþingi. Þá kom fram að litið er á samgöngur sem eina heild og ekki er um að ræða kaflaskiptingu eftir einstökum greinum heldur eftir svæðum. Það telur nefndin, og tek ég undir að það, mjög til einföldunar og til bóta. Á vettvangi nefndarinnar var nokkuð rætt um samgönguráð eins og það liggur fyrir núna. Í frumvarpinu er í sjálfu sér ekki gerð nein breytingu á því en nefndarmenn töldu samt sem áður tímabært að horft yrði á skipan samgönguráðs. Það er þannig núna að menn hafa nánast sjálfkjörinn rétt til setu í ráðinu. Nefndin lagði ekki til sérstaka breytingu á því á þessu stigi málsins en fannst ástæða til að nefna í nefndaráliti að samgönguráðuneyti og Alþingi, ef svo ber undir, beiti sér fyrir því að endurskoðun fari fram á skipan ráðsins þannig að það endurspegli betur þá aðila sem hafa hagsmuna að gæta í þessu efni. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem ég hef stuttlega gert grein fyrir og nánari upplýsingar eru um á þskj. 762. Undir nefndarálitið rita auk mín hv. þm. Karl V. Matthíasson, Árni Þór Sigurðsson, Árni Johnsen, Valgerður Bjarnadóttir, Björk Guðjónsdóttir, Ármann Kr. Ólafsson og Guðjón Arnar Kristjánsson. Guðni Ágústsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins.

Herra forseti. Það má segja að það sé ákaflega viðeigandi undirspil undir þessari umræðu þegar við ræðum hér samgönguáætlun að ákveðnir aðilar í samgöngugeiranum láta til sín taka hér utan veggja þinghússins af ástæðum sem eru kunnar og mönnum þykir nokkuð þungbær sá mikli kostnaður sem fylgir hækkandi eldsneytisverði og of miklum sköttum á orkugjafana. Fulltrúi okkar vinstri grænna í samgöngunefnd stendur að þessu nefndaráliti þannig að ég þarf ekki að fjölyrða um það að öðru leyti en því að ég vil sérstaklega fagna þeim breytingum sem samgöngunefnd leggur til á málinu. Samgöngunefnd á hrós skilið fyrir að að hafa farið yfir málið og lagt þar til breytingar sem í öllum tilvikum eru að mínu mati til bóta. Að sjálfsögðu er það miklu meira en tímabært að gera almenningssamgöngum hærra undir höfði og kveða á um að þær séu hluti af áætlanagerðinni með myndugum hætti á viðeigandi stað. Sama gildir að sjálfsögðu um umhverfismálin og umhverfisþættina og í þriðja lagi er ég eftir atvikum sammála því, þó það megi sjálfsagt sjá á því bæði kosti og galla, að vera ekki að binda hendur Alþingis hvað það varðar sem auðvitað er ekki hægt vegna þess að Alþingi hefur nú einu sinni löggjafarvaldið og getur alltaf breytt lögum ef það er ósátt við þau. En það er ástæðulaust að láta það standa í lagatexta sem menn yrðu þá að byrja á að breyta eða breyta samhliða ef þannig stendur á að þeir vilja grípa til þess að samþykkja fjögurra ára áætlun þó ekki hafi unnist tími til að klára tólf ára samgönguáætlun. Ég get því einnig stutt þá breytingu. Varðandi skipan samgönguráðs þá má segja að það sé dálítið sérstakt fyrirbæri þetta svokallaða samgönguráð vegna þess að þetta er í raun „automatisk“ tilnefning yfirmanna undirstofnana samgönguráðuneytisins í starfshóp sem ráðuneytið stýrir með formanni sem það skipar. Það jaðrar við að vera asnalegt að hafa ákvæði um slíkt í lögum því það er auðvitað svo sjálfgefinn hlutur að fagstofnanir ráðuneytisins vinni að þessari áætlanagerð og undirbúi hana. Mér finnst miklu meiri spurning, úr því að skipan samgönguráðs er á annað borð tekin til umfjöllunar, hvort ekki eigi að lögbinda að það skuli vera þverpólitískt samráð um málin á undirbúningsstigi eins og alltaf var um áratuga skeið. Frá því að fyrstu hugmyndir komu fram og fyrsta vinnan, ef minni mitt svíkur ekki, á áttunda áratug síðustu aldar þegar menn hófust handa við að vinna á grundvelli skipulegrar áætlanagerðar fyrst og fremst á sviði vegamála - eða fyrst var það nú á sviði vegamála, síðan hafnamála og flugmála - þá var áætlanagerðin lengi vel, líklega í um tvo áratugi, alltaf unnin af þverpólitískri nefnd eða undir stjórn og í samráði við þverpólitíska nefnd skipaða fulltrúum úr öllum þingflokkum sem komu að undirbúningsvinnunni og lögðu fyrir ráðherra tillögu að áætlun. Því miður var horfið frá þessu ráðslagi eftir stjórnarskiptin 1991. Ég tel að það hafi ekki verið til góðs. Ég er heldur ekki að segja að það hafi leitt af því neinn stóran skaða. En ég sakna þess vegna þess að mínu mati var ákjósanlegt að kalla alla að því borði vegna þess að samgönguáætlunargerðin er ekki síst stefnumótunarvinna. Það þarf að leggja línur um æskilega þróun mála og á þeim grundvelli er svo áætlun um framkvæmdir, forgangsröðun, byggð. Það er að mínu mati ókostur að Alþingi og þverpólitísk aðkoma að málinu hefjist þá fyrst þegar áætlunin birtist á borðum þingmanna. Það væri miklu eðlilegra að öll sjónarmið hefðu legið til grundvallar undirbúningsvinnunni eins og áður var. Það þýðir ekki að menn þurfi endilega að vera sammála. Stundum tókst það vel og oftast en ekki alltaf. Menn kannski bókuðu fyrirvara og svo framvegis. En alla vega var þá búið að hlusta á mismunandi sjónarmið og takast á um þau og menn komu þeim sjónarmiðum að þegar mótaðar voru áherslur, lagðar voru línur um rammann, um grundvöllinn vegna þess að framkvæmdarþátturinn og áætlanirnar sem rammi um framkvæmdir til tiltekins tíma þær mega ekki bara lifa á sjálfum sér. Það er ekki markmið í sjálfu sér að ráðast í þessar framkvæmdir, ef svo má að orði komast, heldur eru þær til þess að uppfylla tiltekin markmið um góðar og greiðar samgöngur, um að til dæmis ferðatími sé alltaf innan viðráðanlegra marka eins og núverandi samgönguáætlun er byggð á, og að mörgu leyti ágætlega, að menn séu til dæmis aldrei lengur á grundvelli einhverra skipulegra samgangna að komast að þjónustu höfuðborgarsvæðisins en þrjár klukkustundir eða eitthvað í þeim dúr. Það er viðmiðun sem er ekki verri en hver önnur og er lögð til grundvallar og hefur síðan áhrif á það hvaða flugvellir eru í hvaða flokki, hvaða vegaframkvæmdir eru nauðsynlegar til að ná þeim ferðatíma niður og svo framvegis. Ég er eindreginn stuðningsmaður skipulagðra vinnubragða af þessu tagi og fyrir þó nokkru síðan beitti ég mér fyrir að dusta rykið af eldri áformum sem þá voru til, um 1990, um að sameina vinnuna sem áður hafði verið aðskilin og menn fjölluðu um á þingi, sérstaka vegaáætlun, sérstaka hafnaáætlun, sérstaka flugmálaáætlun, að sameina þetta allt saman. Reyndar vildi ég bæta fjórða þættinum við sem væru fjarskiptin þannig að þetta myndaði allt saman eina heild. Dæmin æptu á okkur um allt. Það fóru miklir fjármunir forgörðum hjá okkur vegna þess að þetta var svona hólfað og menn horfðu ekki til þess að samgöngubætur á einu sviði gætu gjörbreytt nýtingarforsendum mannvirkja á öðrum sviðum. Eitt allra besta dæmið, held ég, um þetta sem er ákaflega nærtækt að nefna og allir skilja er Óseyrarbrúin yfir ósa Ölfusár. Það var búið að setja mikla fjármuni í nánast meira og minna mislukkaða hafnargerð eða tilraunir til að bæta hafnaraðstöðu á Stokkseyri og Eyrarbakka sem engum manni hefði dottið í hug að gera ef fyrir hefði legið að það kæmi brú á Ölfusárósa við Óseyri og að lífhöfnin í Þorlákshöfn gæti nýst fyrir allt svæðið. Það gat hún auðvitað ekki á meðan vegalengdin var allt of mikil og þurfti að fara alla leið upp á Selfoss til þess að komast á milli staðanna niður á ströndinni. En um leið og ákveðið var að ráðast í framkvæmdirnar gjörbreyttust forsendur. Við þekkjum dæmi býsna hliðstæð frá Eyjafirðinum þar sem hefði mátt með meiri framsýni og skipulagningu og samþættingu af þessum toga spara heilmikla fjármuni á sviði hafnargerðar og fleiri þátta. Ég held að það sé hafið yfir vafa og hafi margsannað gildi sitt að þessi samþættingarvinna og að vinna þetta svona í einni heildstæðri samþættri samgönguáætlun er hið eina rétta verklag og að sjálfsögðu á að halda bara áfram að þróa það og betrumbæta eins og í raun er verið að gera með þessu litla frumvarpi. Ég hef að sjálfsögðu ekkert nema gott um það að segja og endurtek að ég tel að breytingarnar sem samgöngunefnd leggur til séu allar til bóta og að nefndin eigin þakkir skildar fyrir sína vinnu við málið.

Virðulegi forseti. Ég vil vekja athygli þingsins á að í athugasemd við 2. gr. um frumvarp til laga um samgönguáætlun segir, með leyfi forseta: „Áfram er gert ráð fyrir að með því að samþykkja samgönguáætlun sé kominn rammi um tekjur og útgjöld til samgöngumála næstu tólf árin, en einnig að með tilvísun til grunnkerfis sé átt við helstu áætlunarflugvelli, millilandaflugvelli, hafnir og stofnvegakerfið ásamt mikilvægum tengivegum og ferðamannavegum. Öryggismálum er þó gert hærra undir höfði með því að þau eru talin meðal greina samgangna sem samgönguáætlun skal taka til. Öryggismál hvers konar hafa fengið aukið vægi á undanförnum árum og þykir því rétt að þeirra sé getið og um þau fjallað sérstaklega.“ Það er von mín að ef þetta gengur eftir í lagasetningu verði sá rammi virtur og unnið samviskusamlega eftir honum. Ástand safn-, tengi- og ferðamannavega er í algjörum ólestri að mínu mati, meðal annars í mínu kjördæmi sem er Norðvesturkjördæmi og veit ég að það er ekki eina kjördæmið sem svo er ástatt um. Það dylst engum sem þarf að leggja leið sína um þá vegi. Héraðsvegir og tengivegir í uppsveitum Borgarfjarðar þar sem börn eru flutt með skólabílum dag hvern allt skólaárið eru langt frá því að vera ásættanlegir í okkar samfélagi 2008. Það er fyrst og síðast öryggisatriði og mannréttindi þeirra sem eiga þar búsetu að lagðir séu fjármunir í að viðhalda uppbyggingu þessara leiða. Þar má enn nefna sem dæmi einbreiðar brýr, holótta og mjóa vegi sem oft er ekki hægt að mætast á. Ef við tölum um stofnvegina og öryggi þeirra þá vil ég minna á aðalleið íbúa Vestur-Barðastrandarsýslu sem mestan hluta vetrar hefur verið í algjörum ófremdarástandi. Hvar er öryggi þeirra tryggt? Ég vona að með því að inni í þessu frumvarpi er endurskoðunarákvæði samgönguáætlunar sem segir að hægt sé að endurskoða hana oftar en á fjögurra ára tímabili verði hægt að tryggja forgangsröðun verkefna út frá þessari stefnumörkun. Einnig stendur í þessu frumvarpi til laga í 2. gr., með leyfi forseta: „Jafnframt skal m.a. meta og taka tillit til þarfa ferðaþjónustunnar fyrir bættar samgöngur.“ Ég hlakka til þess tíma að sjá vegabætur þar sem ótrúlegur fjöldi ferðamanna leggur leið sína að náttúruperlum eins og til dæmis Látrabjargi, Rauðasandi, Örlygshöfn, Breiðavík, Hænuvík, Kollsvík, Selárdal og svo mætti lengi telja. Þessir vegir eru rétt eins og þeir voru fyrir 30–40 árum. Í síðasta lagi segir í 2. gr. frumvarpsins, með leyfi forseta: „... auk þess sem þær stuðli að jákvæðri byggðaþróun.“ Heyr, heyr! Ég skora á hæstv. samgönguráðherra Kristján Möller að fylgja þessum hlutum eftir og koma þeim til framkvæmda þannig að íbúar landsbyggðarinnar geti horft til jákvæðrar byggðaþróunar.