Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Forseti (Friðjón Þórðarson) : Forseta hefur borist svo hljóðandi bréf: „Reykjavík, 12. nóv. 1975. Gylfi Þ. Gíslason, 9. þm. Reykv., form. þingflokks Alþfl., hefur í dag ritað mér á þessa leið: „Þar sem Eggert G. Þorsteinsson, 4. landsk. þm., er á förum til útlanda til að sitja þing Sameinuðu þjóðanna og mun því ekki geta sótt þingfundi næstu vikur leyfi ég mér með skírskotun til 138. gr. laga um kosningar til Alþingis að óska þess að 1. varam. landsk. þm. Alþfl., Bragi Sigurjónsson bankastjóri, taki sæti á Alþ. í fjarveru hans.“ Þetta er yður, herra forseti, hér með tilkynnt. Þorv. Garðar Kristjánsson, forseti Ed.“ Bragi Sigurjónsson bankastjóri hefur áður setið á Alþ. og kjörbréf hans verið athugað. Ég býð hann velkominn til starfa.



Herra forseti. Tilefni þess, að ég kveð mér nú hljóðs utan dagskrár, er frásögn Tímans, málgagns dómsmrh. og utanrrh., af umr. utan dagskrár í Nd. í gær um landhelgismálið. Þar segir þingfréttaritari Tímans, Alfreð Þorsteinsson, orðrétt, með leyfi forseta: „Það vakti athygli í þessu sambandi að Lúðvík Jósepsson nefndi sjálfur töluna 100 þús. tonn sem hugsanlegan aflakvóta fyrir útlendinga. Ekki verður önnur ályktun dregin af því en sú, að Lúðvík Jósepsson telji óhjákvæmilegt að leyfa veiðar erlendra skipa innan landhelginnar að einhverju marki.“ Nú hefur þingfréttaritari Tímans, Alfreð Þorsteinsson, ekki aðstöðu til þess að svara fyrir sig hér í þingsalnum og af þeim sökum veigra ég mér við því sem gamall fréttamaður - ég vann við fréttir í 25 ár - að gefa honum einkunn við hæfi fyrir þetta starf. En ég skírskota til hv. alþm. um það, hvort þeir hafi dregið þá ályktun af ræðu Lúðvíks Jósepssonar í gær að hann teldi að leyfa ætti útlendingum veiðar í fiskveiðilögsögunni og nefnt 100 þús. tonn til stuðnings þeirri skoðun sinni. Við göngum út frá því sem vísu, að fréttaritarar blaðanna ljái frásögnum af umr. hér á Alþ. nokkurn lit af pólitískum skoðunum húsbænda sinna. Undan því kvörtum við ekki. En það verður tæpast þolað mótmælalaust að málgagn utanrrh. og dómsmrh. fari með rakalaus ósannindi í frásögnum af umr. á hv. Alþ. þegar rætt er um landhelgismálið á þessum tíma. Nú vil ég hvorki kalla þann blaðamann, sem hér um ræðir, neinum ónefnum vegna hugsanlegs skorts á almennu siðgæði né heldur draga greind hans í efa. Ég ítreka það að ég kalla hann hvorki siðlausan ósannindamann né fífl. En ég vil beina þeirri hugmynd til hæstv. forseta hvort ekki komi til greina að æskja þess við þá, sem ráða menn til að segja fréttir af umr. á hv. Alþ., að þeir setji til þess fólk með góða meðalgreind, svo að þm. þurfi ekki að haga orðum sínum með sérstöku tilliti til bjána.

Albert Guðmundsson; Herra forseti. Ég skal ekki blanda mér í þær umr. sem virðast vera að hefjast hér um þau ummæli sem Lúðvík Jósepsson kvað hafa haft eða ekki haft hér á Alþ. í gær. En þar sem vegið hefur verið að pólitískum andstæðingi mínum bæði í borgarstjórn og annars staðar, þá vil ég að það komi fram að ég hef hvorki reynt Alfreð Þorsteinsson fréttamann að siðleysi né skorti á almennum umgengnisvenjum í hans pólitíska starfi. Hafi eitthvað það staðið í Tímanum, sem ekki var sagt hér í gær, þá er það áreiðanlega vegna mistaka. Ég vil enn fremur segja að það er ástæðulaust að ráðast á þann hátt, sem hér hefur verið gert, á þá blaðamenn sem hér hafa verið þingfréttaritarar. Ég hef lesið þingfréttir eins og aðrir þm. og ekki fundið þá fyrr en nú ástæðu til að gera aths. við það.

Flm. (Ragnar Arnalds) : Herra forseti. Eins og flestum hv. þm. mun kunnugt er stjórn á fjármálum ríkisins heldur bágborin um þessar mundir. Útlit er fyrir að ríkissjóður komi út með miklum halla á þessu ári, og skuld ríkissjóðs við Seðlabankann hefur vaxið gríðarlega. Láta mun nærri að ríkissjóður og ríkisstofnanir séu nú búin að herja út úr Seðlabankanum um 8100 millj. kr., en þessi óvenjulega og ábyrgðarlausa seðlaprentun á að sjálfsögðu sinn þátt í hinni miklu verðbólgu sem gengið hefur yfir. Nú eru uppi áform um að bæta stöðu ríkissjóðs, en eina úrræðið, sem núv. ríkisstj. virðist láta sér til hugar koma, er að skera niður útgjöld ríkisins til ýmissa nauðsynjamála sem alls ekki þola niðurskurð. Þannig er nú áformað að minnka lífeyrisgreiðslur til aldraðra, þó að staðreyndin sé að engin þjóðfélagshópur hefur farið jafnilla út úr viðskiptum sínum við núv. ríkisstj. og einmitt gamla fólkið og aðrir þeir sem rétt eiga á greiðslum almannatrygginga. Byggingu skólamannvirkja og sjúkrahúsa, sem víða er þegar orðin langt á eftir áætlun, á nú að seinka eða fresta til að bæta fjárhagsstöðu ríkissjóðs. En á sama tíma og þessi ósköp dynja yfir ætlar ríkisstj. að fleygja 800 millj. kr. í tollalækkanir nú um áramótin til að greiða fyrir innflutningi erlendra vara frá EFTA og Efnahagsbandalagslöndunum, þrátt fyrir mikil neyðaróp Seðlabankans um gjaldeyrisskort og þrátt fyrir það að efnahagsbandalagslöndin hafa neitað að lækka sína tolla. En það sem verra er er þó það, að stjórnendur ríkisfjármála virðast algerlega lokaðir fyrir því að unnt sé að auka tekjurnar til að mæta aðsteðjandi fjárþörf. Það er staðreynd að tekjur, sem á þessu ári nema tugum þús. millj. kr., eru alls ekki skattlagðar vegna þess að meirihl. Alþ. fékkst ekki til þess á s. l. vetri að breyta skattalögunum eins og með þurfti. Ég hef fullyrt og fullyrði enn að vegna hinna fáránlegu ákvæða um skattlagningu fyrirtækja nemi tap ríkissjóðs á þessu ári milli 3 og 4 þús. millj. kr. Til viðbótar kemur tap ríkissjóðs af litlum skattgreiðslum einstaklinga sem hafa tekjur sínar af eigin rekstri. Þar er einnig um stórfellt tekjutap að ræða sem sjálfsagt nemur á annað þús. millj. kr. Til samanburðar er rétt að geta þess að allir einstaklingar í landinu greiða samtals um 4 400 millj. kr. í tekjuskatt á þessu ári. Við alþb.-menn vöruðum við því á s. l. vetri að yrði tekjuskattslögunum ekki breytt yrði óréttlætið í þessum efnum meira en nokkru sinni fyrr. En aðvörunum okkar var ekki sinnt. Nú hef ég lagt hér fram þáltill. þar sem enn er reynt að knýja fram breyt. á tekjuskattstögunum. Till. þessi fjallar um endurskoðun fyrningarákvæða, hámark vaxtafrádráttar og áætluð lágmarkslaun þeirra sem hafa tekjur sínar af eigin rekstri. Í fskj. með þessari þáltill. er birtur listi, sem ég hef tekið saman til skýringar og unninn er upp úr skattskrá Reykjavíkur fyrir 1975. Þetta er listi yfir öll stærri fyrirtæki í Reykjavík sem ekki þurfa að borga tekjuskatt á þessu ári. Eins og hv. þm. sjá, ef þeir fletta þessum lista, er hann býsna langur. Hér eru á blaði flest stærstu og voldugustu fyrirtæki landsins, samtals 432 félög. Hér eru þó aðeins meðtalin fyrirtæki, sem rekin eru í nafni einstaklinga, og ekki félög utan Reykjavíkur eða þau sem hafa litla veltu. En samanlögð er áætluð velta þessara skattlausu fyrirtækja yfir 20 þús. millj. kr. Það er tvöfalt hærri upphæð en í fyrra þegar sams konar könnun var gerð, enda eru skattlaus félög í Reykjavík nærri því tvöfalt fleiri nú en í fyrra, en þá voru þau 240. Þar sem listinn yfir þessi skattlausu fyrirtæki er það langur að hætt er við að hv. þm. gefist fljótlega upp við lesturinn þykir mér rétt að telja upp nokkur þau fyrirtæki sem bersýnilega hafa mesta veltu og stærst umsvif. Efst á þessum lista verða tvö fyrirtæki með yfir 900 millj. kr. veltu, en það eru Eimskipafélag Íslands og Hekla hf. Þá koma Samvinnutryggingar með yfir 800 millj. kr. veltu og Kristján Ó. Skagfjörð hf. með um 700 millj. kr. veltu. Með yfir 600 millj. kr. veltu eru fyrirtækin Hafskip hf., Íslenskt Verktak hf., Silli og Valdi sf., Sláturfélag Suðurlands og Veltir hf. Önnur skattlaus fyrirtæki með veltu sem nemur 100–500 millj. kr. eru: Almenna bókafélagið, Bræðurnir Ormsson, Bifreiðar og landbúnaðarvélar, Endurtryggingarfélag Samvinnutrygginga, Brunabótafélag Íslands, H. Benediktsson hf., Hagtrygging hf., Hampiðjan hf, Eggert Kristjánsson & Co., Egill Vilhjálmsson hf., Fóðurblandan hf., Hótel Esja, Hótel Saga, Íslensk endurtrygging, J. Þorláksson og Norðmann hf., Mjólkurfélag Reykjavikur sf., Mjólkursamsalan, Penninn, Samábyrgð ísl. fiskiskipa, Samband ísi. samvinnufélaga, Síldar- og fiskimjölsverksmiðjan, Sindrastál, Smjörlíki, Stefán Thorarensen, Steypustöðin, Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna, Togaraafgreiðslan, Útgarður, Vífilfell og Völundur, timburverslun. Alls eru þetta sem sagt 39 fyrirtæki, sem ég hef hér nefnt sem mæla veltu sína í hundruðum milljóna, en borga ekki eina krónu í tekjuskatt. Listi yfir félög, sem velta tugum og hundruðum milljóna og borga mjög lítinn tekjuskatt, en þó einhvern, þannig að þau komast ekki á þennan lista, sá listi hefur enn ekki verið gerður, en hann væri áreiðanlega ekki ófróðlegri yfirlestrar. Ég hef nýlega nefnt hér á Alþ. eitt slíkt fyrirtæki sem dæmi. Það er Ármannsfell hf., margfrægt fyrirtæki sem hafði 275 þús. kr. í álagðar hreinar tekjur á s. l. ári, en hafði þó veltu upp á 236 millj. kr. Ég mun nú snúa mér næst að því að gera grein fyrir því hvernig í ósköpunum á því stendur að fyrirtækin geta gert sig svo tekjulítil eða tekjulaus, sem raun ber vitni áður en að skattálagningu kemur. Aðferðirnar til að ná þessu marki eru að sjálfsögðu fjölmargar, bæði löglegar aðferðir og ólöglegar, en hér mun þó einungis fjallað um löglegar leiðir. Áður en vikið er að aðalaðferðunum sem þáltill., sem hér er til umr., fjallar um er rétt að gera grein fyrir örfáum aðferðum sem hafa sérstöðu. Nefna má sem dæmi að mörg fyrirtæki hafa í hendi sér að mela vörubirgðir á lágu verði og með þessum hætti geta þau velt á undan sér mjög miklum tekjum. En það er að sjálfsögðu mjög hagkvæmt gagnvart skattayfirvöldum á slíkum verðbólgutímum eins og við lifum nú. Skyld aðferð þessari er sú aðferð sem tryggingafélögin nota meira eða minna eftirlitslaust, en það er heimild þeirra samkv. 17. gr. skattalaganna til þess að leggja til hliðar vegna ógreiddra tjóna eða bótagreiðslna. Þannig er vitað að tryggingarfélög geta skotið undan miklum tekjum sem oft eru ekki skattlagðar fyrr en löngu síðar. Þær eru að sjálfsögðu skattlagðar fyrr eða síðar, en verði um langan tíma að ræða, sem líður frá því að tekjurnar verða til og þar til skatturinn er álagður, þá er að sjálfsögðu um mikinn hagnað að ræða vegna þess að krónurnar hafa orðið verðminni í millitíðinni. En við skulum sleppa þessum sérstöku aðferðum sem að vísu eiga við býsna mörg fyrirtæki og þá sérstaklega sú aðferð að meta vörubirgðir lágt. Aðalaðferðirnar til að sleppa undan að greiða tekjuskatt byggjast á heimildum skattalaganna sjálfra og þar ber einkum að nefna fjórar leiðir. Í fyrsta lagi má nefna heimild í 17. gr. skattalaganna, sem fyrirtæki hafa, til að leggja í varasjóð 25% af hreinum tekjum félaganna áður en tekjuskattur frá árinu áður hefur verið frá dreginn. Þessi fjórðungur tekna er sem sagt skattfrjáls með öllu. Þess má geta hér að í svari fjmrh. við fyrirspurn hv. þm. Geirs Gunnarssonar á s. l. vetri kom fram að árið 1974 hefðu félög, -- þá er átt bæði við hlutafélög og aðrar félagseiningar sem með rekstur hafa að gera, þessi fyrirtæki höfðu dregið frá hreinum tekjum sínum, áður en skattur var á lagður, 511 millj. kr. á þessu eina ári. Nú er skattgjaldstofn félaga 53% og má því ætla að ríkissjóður hafi með þessu heimildarákvæði einu látið af hendi 271 millj. kr. til félaga á árinu 1974 og 781 millj. á 4 árum á tímabilinu 1971–1974. Því miður liggja ekki fyrir upplýsingar um notkun þessarar heimildar á árinu 1975, en vafalaust er þar ekki um lægri fjárhæðir að ræða en á árinu á undan. Í öðru lagi ber að nefna almennar fyrningarreglur. Hámark fyrningar, er eins og kunnugt er, 15% á ýmsum tegundum lausafjár, þ. á m. vinnuvélum og flutningatækjum, svo sem skipum og vöruflutningabifreiðum, 12,5% á öðru lausafé, en af fasteignum frá 2 og upp í 8% eftir gerð byggingarefnis fasteignanna og tegundum þeirra. Þannig eru lægstar fyrningar á steinsteyptum verslunar- og skrifstofuhúsum, hæstar á verksmiðjum og verkstæðum eða vörugeymslum sem byggðar eru úr lítt varanlegu efni, eins og tré eða málmum. Ef við á annað borð viðurkennum þá hugsun sem liggur að baki almennum afskriftarreglum að eigendur eigi að geta lagt til hliðar á hverju ári nokkra fjárhæð sem ekki sé skattlögð og þannig safnist í sjóð jafnvirði eignarinnar á sama tíma og hún gengur úr sér eða verður ónýt, þá verð ég að játa að mér sýnist að þessar almennu fyrningarreglur séu í grófum dráttum ekki óhæfilegar, þ. e. a. s. 12–15% fyrir eignir, sem ekki hafa áætlaðan endingartíma nema 6–8 ár, en miklu lægri fyrir varanlegri eignir. Þó virðist mér augljóst að hæpnastar séu þessar almennu fyrningarreglur varðandi skip. Skip endast, eins og kunnugt er, að öllu jöfnu í 15–24 ár og eru yfirleitt í miklu hærra verði þegar þau eru seld eftir 4 ár, a. m. k. heldur en þegar þau voru keypt, og kemur þar fyrst og fremst til verðbólguauki. Atvinnurekendur hafa löngum kvartað yfir því að vegna verðbólgunnar væri endurnýjunarverðmæti eignanna langtum hærra, þegar framleiðslutæki væri endurnýjað, en numið hefði upphaflegu kaupverði og fyrningarverðinu á notkunartímanum og þar af leiddi að þeir bæru skarðan hlut frá borði. Ég vil hins vegar leyfa mér að halda því fram að þessi umkvörtun atvinnurekenda sé ekki að öllu leyti rökrétt. Flest atvinnufyrirtæki eru, eins og kunnugt er, keypt fyrir lánsfé a. m. k. að hálfu leyti og oft að 70–90%. Það er að sjálfsögðu ekki rökrétt að fyrirtæki fái aðstoð úr ríkissjóði til þess að fyrna þann hluta af eignum sínum sem er keyptur fyrir lánsfé, enda má að sjálfsögðu ætla að þegar atvinnurekandi kaupir næst atvinnutæki fái hann hlutfallslega ekki minna lánsfé en hann fékk í hið fyrra sinn og hann þurfti því raunverulega aðeins að fyrna eignarhluta sinn í atvinnutækinu. Þannig fyndist manni a. m. k. að löggjafinn ætti að lita á málið, en svo er ekki eins og kunnugt er. Þá er ég kominn að þriðju stóru skattaívilnunarreglunni sem einmitt snertir þetta atriði, en það er reglan í 15. gr. skattalaganna, 6. mgr., um svonefndan verðhækkunarstuðul sem svari til hinna almennu verðbreytinga er átt hafa sér stað á skattárinu. Í 15. gr., 6. mgr., segir að verði almennar verðbreytingar til hækkunar á eignum sé skattþegni heimilt að fyrna slíkar eignir sérstakri óbeinni fyrningu sem skuli reiknuð af krónutölu þeirra fyrninga sem hann notaði á árinu og skuli hún ákveðin eftir verðhækkunarstuðli sem svari til hinna almennu verðbreytinga sem átt hafa sér stað á skattárinu. Samkv. þessu ákvæði ákvað hæstv. fjmrh. með auglýsingu nr. 381 1974 að verðhækkunarstuðull fasteigna á árinu 1974 skyldi teljast 60% af fasteignum og 70% af lausafé. Þetta eru langsamlega hæstu tölur sem hafa verið ákveðnar í samhandi við verðhækkunarstuðulinn, og til samanburðar má nefna að á árinu 1973 var verðhækkunarstuðullinn 10%. Eftir allharða gagnrýni sem fyrningarreglur sættu á Alþ. í fyrravetur gerði hæstv. fjmrh. ofurlitla bragarbót á þessu ákvæði með því að í lögum um ráðstafanir í efnahagsmálum og fjármálum til þess að stuðla að jafnvægi í þjóðarbúskapnum og treysta undirstöðu atvinnu og lífskjara, eins og frv. hét á sínum tíma og lögin eftir að þau tóku gildi, þau tóku gildi í aprílmánuði s. l., þá var ákveðið m. a. að við álagningu tekjuskatts fyrir skattárið 1974 skyldi þessi heimild, sem ég hef nú hér gert að umtalsefni, takmörkuð við 70% af þeirri hækkun sem ákveðin var með verðhækkunarstuðlum þeim sem fjmrn. auglýsti 23. des. 1974, eins og komist var að orði í ákv. til brb., e-lið, þessara laga. Þessi breyting á verðhækkunarstuðlinum þýddi það að verðhækkunarstuðullinn fyrir lausafé varð 49% í stað 70% áður, og þessi breyting hefur þær afleiðingar að fyrning á lánsfé, sem ella hefði að hámarki náð 15%, gat orðið 22.35% að þessu viðbættu. Fjórða verulega skattaívilnunarreglan í þágu atvinnurekstrarins er í skattalögunum í d-lið 15. gr„ og hún kveður svo á að til viðbótar fyrrnefndum fyrningarreglum sé heimilt að fyrna eignir um 30% af heildarfyrningarverði þeirra á 5 árum eða um 6% á ári. Þetta er hin margumrædda flýtifyrning og hún er komin inn í löggjöfina árið 1971. Þetta var eitt af seinustu verkum viðreisnarstjórnarinnar sálugu og þá var heimildin ótakmörkuð, hún gat orðið allt að 30% á einu ári, en í tíð vinstri stjórnarinnar, þegar kröfur voru uppi m. a. af hálfu Alþb. að þessi heimild yrði með öllu afnumin, varð niðurstaðan að flýtifyrningin var bundin að hámarki við 6% á ári hverju. Eins og ég hef þegar tekið fram bætist þessi fyrningarheimild við allar fyrri afskriftaheimildirnar, sem ég hef nú rætt um, og því má sjá af þessum tölum að fyrning mjög margra eigna, þ. á m. vinnuvéla, bifreiða, krana, skipa, bæði fiskiskipa og flutningaskipa, og sem sagt annars lausafjár, getur orðið hæst 28.35% á einu einasta ári. Afleiðingin verður sú að vel er hugsanlegt og beinlínis líklegt að lausafé sé í mjög mörgum tilvikum að fullu fyrnt á 4 eða 5 árum. Nú kynnu menn að segja að þetta kunni allt að vera gott og blessað og ekki sé kannske hægt að neita þessum tölulegu staðreyndum sem teknar eru beint upp úr löggjöf okkar. En þá skjóta menn því fram á móti að þegar 5 ár séu liðin og atvinnurekandinn sé búinn að hagnýta sér til fulls allar þessar fyrningarheimildir, þá sé hann búinn að taka út allan þann forða, sem hann hafði af að taka, og nú verði hann loksins að sæta því að fá engar afskriftir á eignir sínar á árunum sem fylgja í kjölfarið og hann fari því loksins eftir nokkurra ára skeið að borga mikla skatta og standi sem sagt algerlega berskjaldaður gagnvart tekjuskattsálagningunni, svo fremi hann hafi ekki verið búinn að hlaða einhverri nýrri fjárfestingu utan á þær eignir sem fyrir voru. En þá skal hér fram tekið að þetta er hinn mesti misskilningur. Ef eignin, sem búið er að afskrifa, er þess eðlis að auðvelt er að selja hana, þá á atvinnurekandinn enn einn leik á borði.Hann þarf ekki annað en að selja eignina og kaupa sér aðra eign jafnverðmæta eða dýrari, og þá gildir það að hvort sem þessi eign, sem hann kaupir í staðinn, er notuð eða ný, þá heimilast honum að byrja afskriftirnar á nýjan leik af fullum krafti eins og ekkert hafi í skorist. Ég spurðist fyrir um það fyrir einu ári hjá skattayfirvöldum hvort það væri virkilega hugsanlegt að tveir útgerðarmenn, ef tekið væri dæmi, sem báðir hefðu eignast fiskiskip fyrir t. d. 150 millj. kr. hvor um sig fyrir fáeinum árum og báðir hefðu afskrifað skip sín á 4–5 árum allt að 90% og þannig sloppið hugsanlega við að greiða tekjuskatt sem nemur 135 millj. kr. hvor fyrir sig, - hvort það gæti virkilega verið að þessir menn kæmust upp með að hafa bara einfaldlega skipti á skipum í þeim tilgangi að geta byrjað að afskrifa hvor um sig sitt skip á nýjan leik. Ég spurði ríkisskattstjóra um þetta og ég fékk það svar að ekkert væri því til fyrirstöðu að þetta gæti gerst, ekki væru lögin því til fyrirstöðu a. m. k. því að samkv. e-lið 7. gr. skattalaganna um skattskyldan ágóða af sölu fyrnanlegs lausafjár er skattskyldan aðeins bundin við 4 ár. Sá, sem ætlar að leika þennan leik, þarf því ekki annað en að biða í 4 ár með að selja skipið og skipta á því við einhvern annan. Eftir 4 ár er hann búinn að fyrna fyrra skipið um 90% og þá getur hann skipt og byrjað svo af fullum krafti að fyrna næsta skip sem væntanlega er þá allmiklu dýrara en það fyrra. Kjarni málsins er sá að seljandi skips þarf ekkert að greiða í skatt af söluhagnaði eftir 4 ára eignarhald. Nú mun einhver skjóta því fram að ekki sé þetta alls kostar rétt hjá mér því að lögum samkv. eigi hann að greiða skatt af flýtifyrningunni, sem er 30% af þessum 90% sem maðurinn er hugsanlega búinn að fyrna, og hann eigi að skila til baka þeim skattaívilnunum sem liggi í því að hann hafi notað flýtifyrninguna til þess að sleppa við skattgreiðslu. Þannig er þetta einmitt hugsað í ákvæðinu sem snertir flýtifyrninguna. En ég verð enn að hryggja menn með því að þetta er samt sem áður ekki svona. Það er nefnilega séð fyrir því í enn einni smugu skattalaganna að viðkomandi maður þurfi ekki að standa nokkurn tíma skil á þessum skatti sem snertir flýtifyrninguna. Hann þarf ekki annað en að kaupa nýja eign, í þessu tilviki annað skip sem væntanlega er í verðbólguþjóðfélagi miklu, miklu dýrara en skipið sem hann var að fyrna, og þá heimilast honum að láta þær afskriftir, sem hann átti að greiða skattinn af, ganga upp í nýjar fyrningar sem geta numið, eins og ég hef áður sagt, allt að 28,35% á árinu 1975. Þegar verðbólgan er eins mikil og hún er þessi árin er því harla ólíklegt að viðkomandi maður borgi nokkurn tíma nokkurn skatt, ekki heldur af flýtifyrningunni. Þessi fáránlegu fyrningarákvæði verða að sjálfsögðu enn fáránlegri í ljósi þess, sem ég hef áður nefnt, að lánafyrirgreiðsla til skipakaupa er 85–90% og lánin eru veitt til allt að 18 ára, meiri hlutinn af lánunum til 18 ára. Eftir 4 ár, þegar skipið er að fullu fyrnt, hefur eigandinn sjálfur greitt um það bil 30–34% af andvirði skipsins. Þá selur hann skipið, og það er engin tilviljun að það er mjög algengt, næstum því að segja regla, að menn selji skip sín eftir 4–5 ár. Skýringuna þarf ég ekki að nefna, ég hef þegar nefnt hana. En þegar hann selur skipið hefur hann sem sagt þegar greitt 30–34%. Afgangurinn af andvirði skipsins er í raun og veru eign opinberra sjóða, en samt sem áður hefur útgerðarmaðurinn, áður en hann selur skipið, fengið tækifæri til þess að fyrna einnig þann hluta skipsins sem hann raunverulega á ekkert í. Ég orðlengi ekki frekar um þennan fáránleika allan. Reglur um álagningu tekjuskatts á fyrirtækin eru mikið hneyksli og afleiðingin er sú að tekjur ríkissjóðs af atvinnurekstri eru mjög óverulegar, eru aðelns tæpar 1000 millj. kr. af samanlögðum skatttekjum sem nema um 57 þús. millj. kr. á fjárlagafrv. fyrir 1976. Það er því augljóst að hlutfall gjalda atvinnurekstrarins af tekjum ríkissjóðs fer stöðugt minnkandi. Í þeirri þáltill., sem hér er til umr. er ekki aðeins fjallað um skattgreiðslur félaga heldur einnig um tekjuskatt einstaklinga. Að undanförnu hafa heyrst miklar kvartanir um óréttláta álagningu tekjuskatts. Það, sem fyrst og fremst hefur stungið í augu, er hvað þeir aðilar, sem einhvern rekstur hafa með höndum, sleppa vel frá greiðslu tekjuskatts. Skýringarinnar hef ég þegar getið að nokkru leyti og þar á ég við fyrningarreglurnar. Það er sem sagt staðreynd að aldrei fyrr hafa verið leyfilegar jafnmiklar fyrningar og einmitt á þessu ári sem nú er að líða. En í öðru lagi hafa meðalvextir í þjóðfélaginu verið hærri á þessu ári en sennilega nokkru sinni fyrr. Rekstraraðilar hafa því haft óvenjulega háa frádráttarliði við álagningu tekjuskatts að þessu sinni og þeir eru því mjög skattlitlir ef ekki skattlausir. Víða úti um land hefur athygli manna sérstaklega beinst að einstaklingum sem reka fyrirtæki á eigin ábyrgð. Þegar reksturinn skilar tillitlum hagnaði, m. a. vegna fyrningarákvæða skattalaga, eru einstaklingum reiknaðar að sama skapi tillitlar tekjur. Í því tilviki er því um hvort tveggja að ræða, að hvorki reksturinn né einstaklingurinn borgar skatt. Þetta er afar ranglátt og óheilbrigt, enda þarf auðvitað enginn að efast um að í flestum slíkum tilvikum hafa laun verið greidd þrátt fyrir allt, hvað sem bókhaldinu líður. Ekki lifa menn á loftinu einu saman. Þegar þannig stendur á er því óhjákvæmilegt að fela skattstjóra að áætla mönnum laun. Og það er einmitt það sem gert er ráð fyrir í e-lið þeirrar þáltill. sem hér er til umr. Annað nauðsynlegt úrræði til þess að tryggja eðlilegar skattgreiðslur til ríkissjóðs er að settar verði nýjar reglur um leyfilegan frádrátt frá tekjum vegna vaxtagreiðslna. Um þennan frádráttarlið á skattframtali má margt segja, og vafalaust kemur til álita, þegar skattalögin verða einhvern tíma síðar meir gerð einfaldari og komið verður á staðgreiðslukerfi skatta, að þá verði þessir mörgu frádráttarliðir felldir niður og skattprósentan lækkuð að sama skapi. Eins er ljóst að á miklum verðbreytingatímum, verðbólgutímum, er réttmæti skattfrádráttarins vegna vaxta mjög hæpið og umdeilanlegt. Í þessari þáltill., sem ég er að mæla fyrir, er ekki gert ráð fyrir því að vaxtafrádrátturinn verði með öllu felldur niður. Í till. er ríkisstj. falið að undirbúa lagafrv. um breyt. á tekjuskattslögum sem m. a. feli það í sér að því verði takmörk sett hve mikla vexti megi draga frá tekjum, þannig að hámark vaxtafrádráttar sé ákveðið árlega með hliðsjón af meðalvöxtum í þjóðfélaginu, almennu íbúðaverði og fjölskyldustærð viðkomandi skattþegns. Hér er sem sagt gert ráð fyrir því að þeir, sem hafa stofnað til skuldar vegna venjulegra íbúðakaupa, fái áfram að draga frá eðlilega, venjulega vexti sem þeir hafa stofnað til vegna slíkra kaupa. Hugsunin er sú, að settar yrðu eitthvað svipaðar reglur og eru í gildi varðandi lán húsnæðismálastjórnar í þessu sambandi. Herra forseti. Í framsöguræðu fyrir fjárlögum 1976 vék hæstv. fjmrh. að þeim málum sem þessi till. fjallar um, þ. e. a. s. að ákvæðum um fyrningu eigna í atvinnurekstri, að skattmeðferð söluhagnaðar af eignum og álagningu tekjuskatts á einstaklinga sem reka atvinnufyrirtæki fyrir eigin reikning, eins og hæstv. fjmrh. sjálfur orðaði þessi atriði. Hann viðurkenndi í þessari ræðu að núverandi lagaákvæði hefðu sætt mikilli og vaxandi gagnrýni, en hann vildi þó engum úrbótum lofa fyrr en við álagningu skatta 1977. Hæstv. fjmrh. ætlar sem sagt að láta hneykslið endurtaka sig einnig á næsta ári, og hann eða flokkur hans þarf því ekki að óttast reiði þess hluta stuðningsmanna sinna sem myndar kjarna þess flokks. Þeir, sem njóta þeirra einstöku hlunninda að hafa miklar tekjur, en greiða af þeim lítinn eða engan skatt, eiga sem sagt að fá að gera það áfram a. m. k. eitt ár í viðbót. Hver verður svo fjmrh. á skattárinu 1977 og stjórnar álagningu skatta það er að sjálfsögðu spurning sem enginn getur svarað í dag. Herra forseti. Þótt svo virðist að hæstv. fjmrh. og flokkur hans ætli að halda dauðahaldi í hin fáránlegu fyrningarákvæði og aðra verstu vankanta skattalaganna þykir mér satt að segja ótrúlegt að meiri hl. Alþ. sé sama sinnis. Þess vegna er þessi till. borin hér fram, og ég vil leyfa mér, herra forseti, að leggja til að þessari till. verði að lokinni umr. vísað til hv. fjvn.



Herra forseti. Ég vil fyrst og fremst lýsa yfir eindregnum stuðningi Samtaka frjálslyndra og vinstri manna við þá till. sem hér hefur verið lögð fram af hv. þm. Ragnari Arnalds. Flm. hefur í ítarlegri framsöguræðu gert grein fyrir efnisatriðum þessarar till. og þeim rökstuðningi sem að baki hennar liggur. Ég held að það sé engin þörf á því að bæta þar sérstaklega við. Hitt held ég að sé vert að hugleiða, hve áhugalítill þingheimur virðist vera um þetta mál. Þegar þessi till. var tekin hér til meðferðar og meginþorra þess tíma, sem hv. flm. gerði grein fyrir máli sínu, voru aðeins fáeinir þm. hér viðstaddir, og af þeim 42 þm., sem standa að baki þessarar ríkisstj., voru meginþorra tímabilsins aðeins 5–6 þm. sem léðu eyra þessum málflutningi. Hér er á ferðinni að mínum dómi einn alvarlegasti gallinn í fjármála- og siðgæðiskerfi íslenska þjóðfélagsins. Flm. fór um þáltill. nægilega skýrum orðum, og ég þarf ekki að bæta við í þeim efnum. En það kann að vera talið bæði nú og síðar talandi tákn fyrir í senn pólitískan vilja og framtíðarstefnu og siðgæði þeirra flokka, sem að þessari ríkisstj. standa, að þegar hér er gerð grein á þennan hátt fyrir skattleysi hundraða fyrirtækja í Reykjavík sem velta milljörðum kr., þá skuli aðstandendur þessarar ríkisstj. ekki sjá neina sérstaka ástæðu til þess að ljá því eyra og enginn hæstv. ráðherra vera viðstaddur. Það er yfirlýsing sem ég tel tala nægilega skýru máli um það, að hæstv. ríkisstjórnarmeirihluti hér á Alþ. ætlar sér að láta þessa till. sem vind um eyru þjóta, og það sem meira er, hann ætlar sér ekki á yfirstandandi þingi að gera neinar úrbætur í þessum efnum. Hann ætlar að halda áfram að láta það líðast að hundruð fyrirtækja í þessu landi geti velt fjármunum upp á tugi milljarða án þess að gjalda af því nokkurt gjald til samfélagslegra þarfa. Þurfum við frekari vitna við um hvers konar þjóðfélag það er sem þessi ríkisstj. vill festa í sessi á Íslandi? Hundruð fyrirtækja geta komist hjá því að leggja til samfélagslegra þarfa þjóðfélagsins, á sama tíma og ríkisstj. hefur boðað að hún ætli að halda áfram að skerða lífskjör alþýðuheimilanna í landinu. Hæstv. forsrh. hefur boðað í stefnuskrárræðu sinni að það sé engra kjarabóta von, og hæstv. fjmrh. hefur boðað að hann ætli að skerða almannatryggingarnar í landinu og ýmsar af þeim réttindabótum sem alþýða þessa lands hefur haft. Flm. till. benti rækilega á það að ríkissjóður er nú rekinn með meiri halla en dæmi eru til áður. Þessi ríkisstj. íhaldsins í landinu, sem hefur til skamms tíma talið sér til ágætis að vera einn helsti postuli stöðugrar fjármálastjórnar á Íslandi, hefur eftir eitt ár á valdaferli sínum afrekað það að skila ríkissjóði með meiri halla en nokkurn hefur dreymt um að yrði þolað áður. Það mætti því ætla að það væri einhver vilji af hálfu þeirra manna, sem eru í forsvari fyrir þessa ríkisstj. og telja sig a. m. k. á stundum vera boðbera heilbrigðrar fjármálastefnu, að reyna að nálgast það fjármagn, sem til er í landinu, til að rétta við þennan halla, þótt ekki væri nema til þess að reyna að hamla gegn verðbólgunni með því að reka ríkissjóð hallalaust. Einu tilburðirnir, sem þeir sýna í þá átt, er að ganga enn frekar að alþýðuheimilunum í landinu. En þessi hundruð fyrirtækja eingöngu á Reykjavíkursvæðinu, - ætli það yrði ekki yfir þúsund ef allt landið væri tekið, - það væri fróðlegt verkefni fyrir n., sem fær þessa till. til meðferðar, að kanna hvað þessi fyrirtæki eru mörg á öllu landinu. Ég hugsa að þau mundu nálgast þúsundið, ef ekki fara þar yfir. Og ætli það væru ekki orðnir 30–40 milljarðar sem þessi fyrirtæki hefðu velt án þess að greiða af því krónu til samfélagslegra þarfa? En við þessu ætlar ríkisstj. peningaaflsins á Íslandi sér greinilega ekki að hreyfa. Ég er þess fullviss að verkalýðshreyfingin á Íslandi mun taka eftir því hver viðbrögðin hafa verið í dag gagnvart þessari þáltill. og það er athyglisvert að þeir menn úr liði stjórnarstuðningsmanna hér á Alþ., sem teljast til forustumanna fyrir verkalýðsfélögum, jafnvel fyrir verkalýðsfélögum sem vilja telja sig til láglaunaverkalýðsfélaga, hafa a. m. k. ekki enn séð ástæðu til þess að tjá sig um það hróplega ranglæti í íslensku þjóðfélagi sem þessi þáltill. gerir glögga grein fyrir og flm. ítrekaði enn frekar í sinni framsöguræðu. Verða þeir menn teknir alvarlega sem fulltrúar láglaunafólksins á Íslandi, eins og t. d. hv. 6. landsk. þm., Guðmundur H. Garðarsson, og aðrir þeir í stuðningsliði þessarar ríkisstj. sem telja sig fulltrúa láglaunafólksins á Íslandi, ef þeir ætla að láta þetta hneyksli viðgangast nánast stundinni lengur, ef þeir ætla að láta þetta Alþ. líða til enda án þess að það geri gagngerar breytingar í þessum efnum? Það verður prófsteinn, sem láglaunafólkið á Íslandi mun taka eftir, hvernig fulltrúar þess, eins og þessi hv. þm. og aðrir, bregðast við þessari till. Og ég er viss um að verkalýðshreyfingin á Íslandi, sem mun ganga til kjarasamninga innan tíðar, mun hafa það í huga hver viðbrögð ríkisstjórnarmeirihlutans hafa hér verið við þessari þáltill. Það er alltaf erfitt að fullyrða hver sé vilji þjóðarinnar, og það ber að vara við því að menn taki sér það oft í munn að þjóðin sé þessarar skoðunar eða hinnar. En ég held þó að megi fullyrða það af viðbrögðum fjölda fólks síðustu vikur í heilum byggðarlögum að þau skattalög og sú staðreynd, sem þáltill. þessi greinir frá í fylgiskjali og er grundvölluð á, þverbrýtur gegn siðgæðisvitund þjóðarinnar. Almenningur í þessu landi er örugglega sammála um að þessi skattalög, þessi skattfríðindi hundraða fyrirtækja, séu hneyksli. Og það þarf meira en litla óskammfeilni af hálfu ríkisstj. að ætla sér að koma á næstu mánuðum til alþýðunnar í landinu og krefjast enn meiri fórna af hennar hálfu ef hún ætlar að láta þessi hundruð fyrirtækja halda áfram að moka til sín tekjum af þessum milljörðum án þess að leggja nokkuð til samfélagslegra þarfa. Ég átti satt að segja von á því - það hefur ef til vill verið dálítið ungæðislegt - að þegar þessi till. kæmi hér til umr., þá mundu af hálfu ríkisstj. hæstv. fjmrh. og ýmsir aðrir fulltrúar og forsvarsmenn ríkisstj. taka alvarlega þátt í þessum umr. Mig óraði ekki fyrir því að öll, - ég undirstrika: öll hæstv. ríkisstj. yrði fjarverandi þegar þessi till. kæmi hér til umr., hún virti ekki einu sinni þetta mál viðlits, það væri slíkt aukaatriði að hæstv. ráðh. gætu verið fjarverandi. Það væri fróðlegt fyrir þingheim og almenning í landinu að fá að vita hver væru þau skyldustörf, sem að þeirra dómi væru það mikilvæg að þeir þyrftu ekki að vera hér til þess að hlýða á eða taka þátt í þessum umr. Það hefur verið gagnrýnt, eins og þingheimi er kunnugt, að þm. sinntu ekki nægilega vel sínum störfum, ríkisstj. væri jafnvel ekki vandanum vaxin, menn tækjust ekki af nægilegri alvöru á við störf sín hér á Alþ. Mér þykir þetta dæmi, sem við höfum horft hér upp á í dag, þegar þetta mál hefur verið tekið til umr., fyllilega sýna að þessar gagnrýnisraddir almennings í landinu eru á rökum reistrar. Þær eru á rökum reistar. Löggjafarstofnun, sem fæst ekki til þess að ræða í alvöru um það að hundruð fyrirtækja, sem velta tugum milljarða, greiði ekkert til samfélagslegra þarfa, löggjafarstofnun, sem fæst ekki til þess að ræða það í alvöru, rís ekki undir nafni. Það er engin furða þó að almenningur í landinu segi í viðtölum við fjölmiðla að þetta sé leikhús, þetta sé ekki alvörustofnun, það skipti engu máli hvað hér sé sagt, meðan fólkið í landinu horfir upp á eigendur þessara fyrirtækja taka til sín stórgróða á ári hverju í krafti þessarar löggjafar. Herra forseti. Ég kvaddi mér hér hljóðs fyrst og fremst vegna þess að herra forseti var á leiðinni að slita umr. í krafti þess að það hefði enginn kvatt sér hljóðs fyrir utan framsögumann um þetta mál. Mér fannst það slík hrópleg ábending um hvar Alþ. íslendinga væri komið í umfjöllun um málefni þjóðarinnar að það væri ekki hægt að leiða það hjá sér. Ég vona satt að segja að þetta upphaf á umr. um þessa staðreynd, skattfrelsi þessara fyrirtækja, verði ekki varanleg ábending um að Alþ. það, sem nú situr, muni ekki vilja í alvöru tekast á við að breyta þessum skattalögum. Ég vil svo að lokum ítreka það að minn flokkur lýsir yfir eindregnum stuðningi við þá till., sem hér hefur verið lögð fram, fagnar því sérstaklega að þetta mál skuli hafa komið hér til umr. á Alþ. og vonar fastlega að þeir fulltrúar í stjórnarandstöðu og í stjórnarflokkum einnig, sem sérstaklega vilja telja sig tengda láglaunafólkinu í landinu, sýni nú af sér manndóm og taki höndum saman við stjórnarandstöðuna um að breyta skattalögunum í þessu efni og samþykki þá till. sem hér hefur verið lögð fram.



Herra forseti. Ég vil mótmæla því, sem hv. síðasti ræðumaður sagði, að Alþ. vilji ekki ræða þetta mál. Ég held að það hafi einmitt reynt á það, þetta mál er á dagskrá og er til umr. Það á að vísa því í þn. Það á að fá þá meðferð sem mál hér almennt fá. Hitt er annað mál, og ég vil undirstrika það, að meðan málefnalausir menn, sem hafa ekki hundsvit á því, sem þeir eru að tala um, standa hér upp á Alþ. og halda slíkar ræður, þá held ég að það sé fyllilega undirstrikun á því, sem fólk segir stundum, að Alþ. sé hálfgert leikhús. Ef hv. síðasti ræðumaður heldur að hann hafi eitthvað gert í þá átt að hreinsa Alþ. af þessari fullyrðingu fólks, þá er það þveröfugt. Og það, að ríkisstj. er öll fjarverandi, bendir í mínum huga bara til þess að ráðh. hafa öðrum hnöppum að hneppa, og það kemur mér ekkert á óvart, vitandi hvaða dagur er í dag t. d. og vitandi líka að þetta mál kemur hér aftur til umræðna á öðru stigi eftir að hafa hlotið þá meðferð sem eðlileg er og þingmál almennt fá. En það er undarlegt að það eru yfirleitt þeir menn, sem eru dæmigerð manntegund um þá sem hafa búið síg undir það lífsstarf að tala, en ekki vinna á þeim almenna vinnumarkaði, sem tala í þessum tóni um þá sem almennt eru kallaðir máttarstólpar þjóðfélagsins. Það fer ekkert á milli mála að atvinnureksturinn almennt á Íslandi telst til máttarstólpa þjóðfélagsins. Það fer heldur ekkert á milli mála að síðasti ræðumaður hefur búið sig undir að tala um ævina, en ekki vinna á þann hátt sem hann þykist vera talsmaður fyrir. Hann þarf ekkert að vera að draga hér forustumenn verkalýðshreyfingarinnar upp í stólinn, hvort sem þeir eru úr Sjálfstfl. eða öðrum, til að svara slíkum fullyrðingum sem hér komu fram áðan, að þeir hugsi ekki um hag sinna umbjóðenda. Það væri fróðlegt hvað út úr því kæmi ef síðasti ræðumaður kynnti sér af eigin raun, hvað er að standa í atvinnurekstri, og talaði svo á eftir. Það er nefnilega staðreynd að þeir, sem hafa atvinnurekstur og reka fyrirtæki í landinu, og fólkið, sem vinnur þar, þeir standa undir þeim sem hafa búið sig undir lífið á opinberum launum eingöngu. Það fer ekkert á milli mála. Annars fengju þessir opinberu aðilar ekki sín laun greidd reglulega. Og það er ekki neinum blöðum um það að fletta að það hráefni, sem síðasti ræðumaður hefur til að móta úr sínar manntegundir, þeir nemendur njóta og hafa notið og koma til með að njóta styrkja, sem nú er gerð krafa um að verði 2000 millj. kr., vegna þess að atvinnureksturinn er rekinn í landinu af frjálsum aðilum ekki síður en opinberum aðilum. Um till. sjálfa vil ég segja það, að ég tel ágætt að hún skuli hafa komið fram. Mér finnst það vera ábyrg till., og ég lít svo á að engin lög séu sett þannig að þau séu endanlegur árangur í einhverju. Ég álít að það sé rétt að endurskoða öll lög og allar reglur reglulega og það er fyllilega tímabært að athuga það þegar einhver tekur það upp. Nú hefur hv. þm. Ragnar Arnalds, 5. þm. Norðurl. v., gert það, og ég álít að það sé mjög gott. En það eru ýmsar fullyrðingar sem hann lét fylgja þessari annars ágætu till. úr hlaði sem ég vil gera athugasemdir við. Það er alls ekki rétt hjá flm. að flest atvinnufyrirtæki séu keypt fyrir lánsfé. Það eru mörg atvinnufyrirtæki keypt fyrir lánsfé, það er ekkert óeðlilegt við það, en ég held að flest séu þau byggð upp af miklum dugnaði og þrautseigju. En miðað við afkomu margra þeirra er engu líkara en eigendurnir hafi bókstaflega verið þjóðnýttir. Fyrirtækin standa ekki lengur undir þeim byrðum sem á þau eru lögð. Það er staðreynd. Það verður ekki hrakið. Afrakstur þeirra er afskaplega lítill og það eru engin merki um mikinn tekjuafgang eða háar tekjur eða gróða þótt veltan geti verið mikil, það getur verið taprekstur á fyrirtækjunum. En þessi fyrirtæki eru yfirleitt þannig stödd að þau geta ekki einu sinni hætt þó að þau vildu, vegna þess að veltufé plús það lánsfé sem hægt er að spýta inn í fyrirtækin af og til, heldur þeim gangandi. Þetta er staðreynd og það vita allir sem koma nálægt rekstri. Ég held að flm. hafi þarna talað af ókunnugleika á rekstri, en ekki af neinni vonsku hvað þá mannvonsku út í þá sem eru sjálfstæðir atvinnurekendur. Ég held að við séum ekki komnir það langt í kommúnisma enn þá að það sé af hreinni mannvonsku sagt þó að leiðin sé kannske í þá átt. Ég ætla ekki að gera neinar athugasemdir vil sjálfa till., sem hér liggur fyrir. En það er c-liðurinn. Hann er náttúrlega hættulegur, að einstaklingum, sem hafa tekjur sínar af eigin rekstri, verði framvegis áætlaðar ákveðnar lágmarkstekjur hvort sem reksturinn skilar bókhaldslegum hagnaði eða ekki. Það verður að vera, ef reksturinn og einstaklingurinn eru skattlagðir saman, eftir útkomunni á hverjum stað, og við verðum að treysta að þær opinberu stofnanir, sem hafa eftirlit með bókhaldi fyrirtækja við uppgjör árlega, gegni skyldu sinni. Það er ekki hægt að segja við mann, við skulum segja verkamann: Þú hafðir þessar tekjur í fyrra og þú átt að borga það sama næsta ár - hvort sem maðurinn hefur unnið eða unnið ekki, hefur legið veikur eða af öðrum ástæðum ekki haft atvinnu. Það eru bara áætlaðar lágmarkstekjur. Ég er á móti því að áætla tekjur á nokkurn mann. Það verður að vera raunhæft, það sem við gerum. Ég vil ljúka máli mínu með því að segja að ég hef ekkert á móti þessari till. í sjálfu sér. Það er ágætt, að hún verði grandskoðuð. Ég vil aftur á móti draga í efa að það hafi átt sér stað, eins og flm. benti á, að eigendur skipa hafi haft skipaskipti bara til þess að braska með eignir, ég skal ekki fullyrða um það. Ef svo er, þá er það dæmi sem ég þekki ekki. En hitt er annað mál, að það er í mínum augum og huga furðulegt að á Alþ. skuli vera bent á leiðir til að fara fram hjá lögunum og í kringum þau. Það er alveg furðulegt. Ég hef ekki orðið var við að þetta hafi verið gert, en nú er alþm. og það forustumaður stjórnmálaflokks á Alþ. búinn að benda mönnum á leið til að fara löglega í kringum lögin. Það er út af fyrir sig merkilegt. Ég sem sagt ætla ekki að lýsa neinum sérstökum stuðningi við þessa þáltill. á þessu stigi, en hún fer í n. og kemur aftur og verður frekar til umr. Hvort það kemur út úr því að fyrningarreglum eða afskriftarreglum fyrirtækja verði breytt á þann hátt sem hér senir eða ekki, ég skal ekki segja um það. Ég held að þessi till. fái fullkomlega þá meðferð sem önnur mál fá hér á Alþ. og ástæðulaust að gefa í skyn að hún fái það ekki.



Herra forseti. Út af þessari þáltill. vil ég segja örfá orð. Ég vil taka undir orð hv. 12. þm. Reykv., Alberts Guðmundssonar, um að menn verða helst að vita um hvað þeir eru að tala ef hér eiga að vera alvöruumr. um atvinnufyrirtækin í landinu og skattamál þeirra. Því miður fyrir hv. 3. landsk. þm., Ólaf Ragnar Grímsson, hefur hann afar takmarkað vit á atvinnurekstri og þá alveg sérstaklega að mínu áliti fjármálahlið atvinnurekstrar í landinu. Það er ágætt að hafa góða menntun og gegna sínu starfi í Háskóla Íslands, en menn þurfa helst að hafa unnið úti í atvinnulífinu og fjallað um þann þátt mála, sem hér er til umr., svo að hægt sé að rökræða við þá um fyrningarreglur og skattamál almennt. Varðandi þáltill. Ragnars Arnalds vil ég segja það, að mér finnst þessi þáltill. ekki nægilega vel ígrunduð. Það eru stórgallaðar forsendur sem hv. alþm. gefur sér þegar hann undirbýr þessa þáltill. Eins og fram kemur í grg. hjá honum, eru niðurstöður mjög ýktar og verð ég að segja að það er hörmulegt að einn af forustumönnum á Alþ. skuli koma með þáltill. og hamra á því hér í ræðum fund eftir fund, auk þess sem hann hefur túlkað mál sitt í sínu málgagni með þeim hætti sem hann gerir í grg., þegar hann er að leiða rök að því hvað skattsvik hljóti að vera mikil í landinu. Þetta er alvarlegur áburður gagnvart þeim, sem eru í atvinnulífinu, og mjög alvarlegt að leiða almenning, alþýðu landsins, út á rangar brautir í þeim efnum og gefa í skyn að stórfyrirtæki, sem raunverulega greiða sína skatta og skyldur samkv. lögum, séu hugsanlega skattsvikarar og hjálpi til við það að þrengja kjör almennings með þeim hætti sem hv. þm. hefur gefið í skyn. Ég vil víkja að því sem kemur fram í grg. og fskj. þar sem er rætt um félög í Reykjavík sem ekki greiða tekjuskatt. Ég vænti þess að hv. þm. Ragnar Arnalds viti að t. d. fyrirtæki eins og Samband ísl. samvinnufélaga og Samábyrgð ísl. fiskiskipa, svo að einhver séu nefnd, að ég nefni nú ekki sölusamtök fiskiðnaðarins, þetta eru yfirleitt fyrirtæki sem eru þannig uppbyggð að í lok hvers árs er öllu skipt upp til aðildarfélaga þessara stóru samtaka eða fyrirtækja, þannig að sú skattgreiðsla, sem um er að ræða vegna þeirrar atvinnustarfsemi sem er á vegum þessara fyrirtækja og undirfyrirtækja þeirra, fer fram í þeim fyrirtækjum sem mynda þessar stofnanir. Það er því mjög villandi, þegar verið er að tala um heildarveltu, að draga svona fyrirtæki þar inn i. Þess vegna verð ég að segja það að mér finnst að hv. þm. hafi þarna dregið upp stórýkta og skakka mynd af þessum málum. Hins vegar tek ég undir það sjónarmið og tel það sjálfsagt, auk þess sem það hlýtur að vera skylda Alþ., að sjá til þess að skattalög séu með þeim hætti á hverjum tíma að tryggt sé að sérhvert fyrirtæki og einstaklingar greiði þá skatta og þær skyldur sem viðkomandi ber. Um það þarf að sjálfsögðu ekki að hafa langar umr. Það er þess vegna sjálfsagt að ræða um fyrningarákvæði, ræða um vaxtafrádrátt o. s. frv. og ræða yfirleitt um skattamál þannig að unnið sé að því að tryggja framgang skattalaga og innheimta skatta með eðlilegum hætti. En þá verða menn líka að gera það á réttum forsendum. Ég lýsi þess vegna stuðningi við sérhverjar hugmyndir sem miða í rétta átt í þessum efnum, en áskil mér allan rétt til þess að fara nánar ofan í það en gert hefur verið með þeirri þáltill. sem hv. þm. hefur lagt hér fram, því að það þarf að vinna betur að þeim efnisatriðum og þeim röksemdum sem eru á bak við till. Ég tel mig einnig hafa svarað nokkuð því sem hv. 3. landsk., Ólafur Ragnar Grímsson, kom með áðan í ræðu sinni þegar hann talaði um pólitískt siðgæði, þegar hann talaði um skattleysi hundraða fyrirtækja, að hundruð fyrirtækja veltu fjármunum án þess að gjalda nokkuð til samfélagslegra þarfa. Ég hef þegar svarað því nokkuð að sú mynd, sem dregin er upp í grg. þessarar þáltill., er ekki rétt. Ég kannast ekki við það og vil ekki viðurkenna það að meginþorri þeirra, sem bera ábyrgð á atvinnurekstri á Íslandi, sé skattsvikarar og gegni ekki sinni borgaralegu skyldu sem þeim ber. Þetta eru mjög ómaklegar árásir á þá menn sem leggja það á sig og standa í því erfiði að hafa forustu fyrir atvinnurekstri á Íslandi, hvort sem um er að ræða menn í einkafyrirtækjum eða í fyrirtækjum sem rekin eru með félagsrekstri. Þetta er ómaklegt og óviðeigandi, að þannig skuli vera fjallað um þessa menn hér á hv. Alþ. Um afstöðu verkalýðsforingja til þessara mála er þetta að segja: Það er ekkert keppikefli verkalýðsforingja að alþm. eða embættismenn ríkisins séu með gífuryrði eða till. sem ganga í þá átt að þrengja - ég segi: þrengja enn meira hag þeirra fyrirtækja sem eru í atvinnulífinu og ekki eru þjóðnýtt. Það er hagur verkalýðsins, það er hagur þeirra sem eru í forustu fyrir verkalýð, að þessi fyrirtæki hafi betri rekstraraðstöðu en þau yfirleitt hafa haft. Samningsaðstaða og möguleikar fólksins, sem vinnur í þessum fyrirtækjum, er þeim mun betri eftir því sem afkoma fyrirtækjanna er betri. Varðandi það atriði, sem snýr að fyrningarákvæðum, er rétt að vekja athygli hv. 3. landsk. þm. á því að eftir því sem þrengt er meira að fyrningarákvæðum getur verið erfiðara að endurnýja þau atvinnufyrirtæki sem fólkið byggir líf sitt og afkomu á. Og það er rétt að hafa í huga að fyrningarákvæði eru ekki aðeins fyrir einkafyrirtæki, þau eru fyrir fyrirtæki í heild, í hvaða rekstrarformi sem þau eru. Þess vegna er það auðvitað skylda okkar, sem erum í forustu verkalýðshreyfingarinnar, að gæta þess sérstaklega að ríkið gangi ekki það langt í skattheimtu að að fyrirtækjum verði þrengt með þeim hætti að lífskjör og möguleikar fólksins sem þar starfar, versni að sama skapi. Ég mun ekki hafa fleiri orð um þessa þáltill. að svo stöddu. En ég vil taka það skýrt fram að auðvitað ber að hafa þessi mál jafnan í endurskoðun og athugun og auðvitað ber og það er sjálfsögð skylda okkar að gera þær ráðstafanir að allir greiði sína skatta og skyldur svo sem lög mæla fyrir og á eðlilegan hátt.



Herra forseti. Það voru ekki sérlega þungvægar aths., sem fram voru fluttar af hv. þm. talsmönnum Sjálfstfl., þm. Guðmundi H. Garðarssyni og Albert Guðmundssyni. Hv. þm. Albert Guðmundsson ræddi einkum um atvinnufyrirtækin sem máttarstólpa þjóðfélagsins, og sá ég ekki að það væri í sjálfu sér neitt gilt svar við þeirri till., sem ég hef hér lagt fram. Hann hafði reyndar ekki miklar aths. við hana að gera að svo stöddu, vefengdi fátt sem þar stendur, en hélt því þó fram að það væri rangt að flest atvinnufyrirtæki væru byggð upp fyrir lánsfé. Hér er að sjálfsögðu erfitt að leggja sönnunargögn á borðið. En ég vil leyfa mér að benda hv. þm. á, að ekkert fyrirtæki í sjávarútvegi er í dag byggt upp án þess að meiri hl. fjárfestingarinnar og það mikill meiri hl. sé fenginn fyrir lánsfé. Ekkert fyrirtæki í fiskiðnaði er í dag byggt upp án þess að meiri hl. og það mikill meiri hl. sé fenginn fyrir lánsfé. Ég þori að fullyrða að mikill meiri hl. iðnfyrirtækja, sem reist eru hér á landi, er byggður að meiri hl. fyrir lánsfé. Þá eru að vísu eftir allmörg önnur fyrirtæki, en þetta eru samt sem áður þrír stærstu flokkar fyrirtækja hér á landi og því mjög líklegt að þessi orð mín nægi til þess að færa rök fyrir þeirri staðhæfingu minni að flest fyrirtæki séu byggð upp fyrir lánsfé. Það má að sjálfsögðu nefna fyrirtæki, sem ekki eru byggð upp fyrir lánsfé, og það eru þá einkum ýmis verslunarfyrirtæki, vegna þess að verslunin býr ekki yfir miklum stofnfjársjóðum. En sú fullyrðing mín að þetta gildi um meiri hl. fyrirtækja er áreiðanlega rétt. Hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson hélt því fram, að forsendur þessarar till. væru gallaðar og niðurstöður hennar ýktar. En hann gerði ekki hina minnstu tilraun til þess að vefengja eitt einasta atriði sem í till. stendur. Hann hélt því reyndar fram að í till. væri aðallega fjallað um skattsvik. Þótti mér koma úr hörðustu átt að þessi hv. þm. skyldi halda hér fram að annar þeirra, sem í ræðustólinn komu á undan honum, talaði um þetta mál af einhverri vanþekkingu, því að það var bersýnilegt að hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson hafði ekki hugmynd um hvað till. fjallar um. Hún fjallar ekki fyrst og fremst um skattsvik. Það er hinn mesti misskilningur. Það er einmitt skýrt fram tekið, bæði í grg. og í framsöguræðu með till., að hím fjallar um breytingar á lögleyfðum leiðum til undandráttar frá skatti. Þetta er því stórkostlegur misskilningur frá upphafi til enda hjá hv. þm. - Ef hann hefur ekki heyrt það sem ég var að segja, þá var ég einfaldlega að segja að till., sem hér um ræðir, fjallar alls ekki um skattsvik fyrirtækja, - alls ekki, það er mesti misskilningur.  Það eina, sem fram kom hjá hv. þm. Guðmundi H. Garðarssyni, var að hann nefndi dæmi þess, að um væri að ræða fyrirtæki sem ekki væru rekin með það í huga að þau skiluðu miklum hagnaði, og átti þá við að um væri að ræða þess háttar móðurfyrirtæki sem fyrst og fremst væru rekin í þágu fyrirtækja sem að þeim stæðu. Þetta er út af fyrir sig rétt. En ég vona, að allir hv. þm. skilji að þegar gerður er listi þar sem tekin eru öll félög, sem ekki greiða tekjuskatt á árinu 1975 og hafa yfir ákveðna lágmarksveltu, þá er ekki hægt að fara að fella úr eitt og eitt fyrirtæki sem menn gætu hugsanlega haldið fram að ekki væri alveg nákvæmlega eins ástatt um og önnur fyrirtæki á listanum. Það verður að sjálfsögðu að taka öll fyrirtækin með. En varðandi það atriði, að það sé óeðlilegt að reikna með því að þessi ákveðnu fyrirtæki, sem hann nefndi, borgi tekjuskatt, þá vil ég nefna það hér að ég þori að fullyrða það, þótt ég hafi að vísu ekki skattskrá 1974 fyrir framan mig, en ég þori að fullyrða það að þau fyrirtæki, sem hann nefndi, borguðu tekjuskatt á árinu 1974, þó að þau geri það ekki nú. Það er því ljóst að þau hafa tekjur og geta haft miklar tekjur og hafa greinilega a. m. k. á s. l. ári greitt skatt af þeim. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þessar aths. Þær voru nánast eins fátæklegar og hugsast gat. Ég verð bara að lýsa vonbrigðum mínum með að einn af forustumönnum verkalýðshreyfingarinnar hér á landi, einn af þeim sem á að heita að sé í fyrirsvari fyrir láglaunastéttirnar, hann skuli telja það skyldu sína að koma hér upp í ræðustól til að grípa til varnar fyrir það hneyksli að yfir 400 fyrirtæki í Reykjavík greiða engan tekjuskatt á þessu ári. Hann veit það að sjálfsögðu jafnvel og aðrir að ef þessi fyrirtæki hefðu ekki haft allar þessar lagaheimildir til þess að komast hjá skattgreiðslum, þá væri fjárhagur ríkissjóðs með allt öðrum hætti og ekki hægt að færa nein rök fyrir þeim síauknu skattaálögum sem ríkisstj. stendur nú fyrir, t. d. stórfelldri söluskattshækkun á undanförnum 12 mánuðum eða síðan hún kom til valda. Ég verð sem sagt að segja það, að mér finnst hörmulegt til þess að vita að hv. þm., einmitt hann, sem átti að heita í fyrirsvari fyrir láglaunafólk, skyldi telja það skyldu sína að grípa hér til varnar fyrir atvinnurekstur sem kemst undan því að borga tekjuskatt.



Herra forseti. Ég ætla ekki að rökræða við hv. þm. Albert Guðmundsson, 12. þm. Reykv., eða hv. 6. landsk. þm., Guðmund H. Garðarsson, um það hvort ég hafi nægilegt vit á atvinnulífi til þess að mega standa hér upp og tjá mig um skattagreiðslur íslenskra fyrirtækja. Mér hefur reynst það oft á undanförnum árum að þegar fulltrúar íslenskra atvinnurekenda eru komnir í rökþrot, málefnaleg rökþrot, þá er þeirra síðasta vörn að berja sér á brjóst og segja við mig og ýmsa aðra, sem ekki hafa rekið fyrirtæki: Þið þekkið þetta ekki. Þið hafið ekki tekið þátt í að reka fyrirtæki. Þið vitið ekkert um hvað þið eruð að tala - Og svo fær maður lítið meir. Það er barið sér á brjóst og sagt: Þú hefur ekki vígst til þeirra helgu véa sem íslenskur atvinnurekstur er, haf þú hægt um þið, ungi maður. - Þetta er boðskapurinn nánast. En efnisleg rök við gagnrýni eru lítil sem engin, eins og hv. þm. Ragnar Arnalds hefur undirskrifað og kom fram hjá þeim báðum að efnisleg rök gagnvart þeirri þáltill., sem hér er til umr., komu engin fram. Ég gel alveg fallist á það með hv. þm. að það eru ýmsir þættir í íslenskum atvinnurekstri sem ég og ýmsir af minni kynslóð erum ekki kunnugir. Við erum t. d. ekki kunnugir því hvernig atvinnurekendur komast í almenna sjóði, hvernig þeir koma sér upp samböndum við bankastjóra til þess að geta hagnýtt sér lánsfé almennings og rekið sín fyrirtæki. Við erum ekki kunnugir því hvernig menn afla sér umboða sem skila þeim miklum tekjum án þess að þeir þurfi að leggja nokkuð af mörkum, láta jafnvel ríkið selja og flytja inn vörurnar fyrir sig og fá svo sjálfir kommissjón af öllu saman. Það er alveg rétt, að við höfum ekki kynnst slíkum heimi. Það væri fróðlegt ef þeir hv. þm., sem telja sig þess bæra að upplýsa okkur aðra um vinnubrögðin í íslenskum atvinnurekendaheimi, segðu okkur undan og ofan af því hvernig ýmsum helstu stórfyrirtækjum landsins hefur verið komið á laggirnar og í krafti hvaða fjármálasambanda við lánastofnanir almennings og erlenda og innlenda aðila þau hafa auðgast. Það má vel vera að við, sem ekki höfðum vígst til þessara helgu véa, vinnubragða íslenskra atvinnurekenda, séum ekki færir að fjalla um það helga hof, íslenskan atvinnurekstur. Það má vel vera. En þá eru ýmsir fleiri, hv. þm. Albert Guðmundsson, sem ekki eru til þess hæfir, m. a. öll núv. ríkisstj. Það væri fróðlegt að fá það fram, vegna þess að hv. þm. Albert Guðmundsson og Guðmundur H. Garðarsson eru farnir að gefa mér og nánast Ragnari Arnalds einnig einkunn fyrir það hvort við séum hæfir til þess að fjalla um atvinnureksturinn í landinu eða ekki.

Þú verður að þola að þú sért gagnrýndur, hv. þm.

Jú, jú, ég vona þó að hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson þoli það, að honum sé svarað.

Mér finnst það.

Gott, ég mælist þá til þess að þið fræðið þingheim um það hvaða ráðh. í núv. ríkisstj. eru færir að fjalla um atvinnurekstur og hvar þeir hafa vígst til þessara véa. Ég veit ekki til þess að margir þeirra, ef ekki allir, hafi nokkurn tíma komið nálægt atvinnurekstri, þó að sumir þeirra kunni að hafa átt í stöku fyrirtæki hér og þar. Og ég er viss um að það er þorri þm. samkv. þessum mælikvarða Alberts Guðmundssonar og Guðmundar H. Garðarssonar sem er alls ekki fær að fjalla um íslenskan atvinnurekstur. Og það var þá tími til kominn að Sjálfstæðisfl. skilaði inn í þingsalina slíkum kempum úr íslenskri atvinnurekendasveit eins og Albert Guðmundssyni og Guðmundi H. Garðarssyni, svo að það væri þá hægt að fjalla um þessi mál hér á þinginu. Við hinir, sem höfum ekki kynnst þessum helgu véum, gætum þá sest við fótskör meistaranna og fengið að hlýða á hvernig íslenskir atvinnuvegir eru reknir, hvernig menn geta safnað auði, en verið sífellt að tapa. Ég er reiðubúinn að hlýða á þann fyrirlestur, hvort sem menn vilja veita hann hér úr ræðustól eða annars staðar. Hitt er svo annað mál, hvort íslenskur atvinnurekstur er rekinn fyrir eigið fé eða lánsfé, og það hafa komið fram um það hér skiptar skoðanir. Það er mjög einföld lausn í þessari deilu, og ég vona að hv. þm. Albert Guðmundsson sé nú reiðubúinn til þess að ganga til liðs við mig og jafnvel hv. þm. Ragnar Arnalds og flytja hér till. um að það verði gerð opinber úttekt á því hve mikill hluti fjárfestingar og fjármunamyndunar í íslenskum atvinnurekstri er fyrir lánsfé úr bönkum ríkisins og almannasjóðum, hvað mikið af þeirri eignamyndun, sem átt hefur sér stað í íslenskum atvinnurekstri, t. d. á s. l. 5 árum, er fyrir fé almennings í landinu og hvað mikið er fyrir eigið fé. Og af því að ég veit að hv. þm. Albert Guðmundsson er karlmenni mikið og drengskaparmaður að margra sögn, þá mun hann vera reiðubúinn til að flytja þessa till. með okkur, þannig að það komi fram svart á hvítu hvað íslenskir atvinnurekendur hafa eignast mikið í krafti eigin fjár og hvað mikið í krafti almannafjár. Þá þarf ekki að vera að deila um þetta atriði hér. Þá getum við einfaldlega fengið niðurstöður þess máls. Ég er vissulega maður til þess að bera það að vera borinn þeim sökum að hafa ekki vit á atvinnulífi. Það er ekki í fyrsta skipti nú sem maður heyrir það og við þessir svokallaðir skólamenn eigum helst ekki að tala um neitt sem snertir raunverulegt atvinnulíf í landinu. En hitt þótti mér verra, að hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson skyldi koma hér upp, fjalla um þessa þáltill., telja henni vítt og breitt flest til foráttu án þess að sjá ástæðu til þess að nefna sjálfur einn einasta galla á núverandi skattalögum hvað þau atriði snertir sem fjallað er um í þessari till. Og ég vil leiðrétta hann eins og hv. þm. Ragnar Arnalds gerði. Ég fjallaði ekki um skattsvik. Sú skattsvikaumr., sem hv. þm. Guðmundur H. Garðarsson taldi sig vera að taka þátt i, var eintal og gefur kannske til kynna að það örli á því að honum finnist núv. skattal. óeðlileg, því að við vorum eingöngu að ræða um það sem líðst í krafti núverandi laga. Skattsvik eru allt annað og um þau fjallar ekki þessi till., eins og hv. flm. hefur bent á, svo að ég vona að Guðmundur H. Garðarsson, hv. þm., kynni sér þetta efni betur og átti sig á því að hér er verið að fjalla um lög í landinu, ekki hvernig komist sé í kringum þau, heldur hvernig lögin sjálf eiga að vera. Ég vil taka undir það, að það var nánast sorglegt, og ég vona, að það hafi verið aðeins persónuleg mistök, en ekki ábending um raunverulega afstöðu hv. þm., að þegar hann kom hér í stólinn til þess að fjalla um þetta efni, þó sló hjarta hans ótt og títt með atvinnurekendum í landinu, en ekki með láglaunafólkinu. Það kom engin ábending fram hjá hv. þm. um að það væri þörf á einhverri lagfæringu í þágu láglaunafólksins í landinu. Þvert á móti tíundaði hann erfiðleika íslenskra atvinnurekenda og mælti þessari till. flest til foráttu. Það var nánast að skilja á honum að núverandi löggjöf fæli í sér mikið óréttlæti gagnvart atvinnurekendum í landinu og væri ekki þörf á neinum úrbótum í þessu efni. Herra forseti. Ég lofaði að hafa þetta mál ekki langt. Ég vona satt að segja, þó að það skipti mig engu persónulega, að umr. hér um atvinnurekstur og efnahagsvanda þjóðarinnar fari ekki að komast niður á það stig að sumir hv. þm. lýsi því yfir að þeir telji aðra þm. beinlínis ekki hafa neitt vit á þessum málum. Við skulum svara hvor öðrum efnislegum röksemdum, en láta það liggja á milli hluta að fella dóm um það hver okkar hefur mest vit til að bera í þessum efnum. Það eru málefnin sjálf, röksemdirnar og gagnröksemdirnar, sem eiga að tala sínu máli. Af því geta menn dregið ályktanir um vitið. En að koma hér í pontuna og berja sér á brjóst, eins og Albert Guðmundsson og Guðmundur H. Garðarsson gerðu, og segja: Við einir vitum - hefur um aldaraðir verið háttur hræsnara einna.



Herra forseti. Ég vil leyfa mér að varpa fram þeirri spurningu fyrir þingheim hvort það sé fjandskapur við íslenska verkalýðshreyfingu að óska þess að afkoma atvinnuveganna sé góð. Þá skil ég ekki íslensku ef það telst vera fjandskapur við íslenskan verkalýð. Það, sem ég sagði í minni fyrri ræðu að ég teldi að það væri íslenskum verkalýð fyrir bestu að afkoma fyrirtækjanna væri góð vegna þess að við það væri svigrúmið meira til þess að verkalýður gæti tryggt sín kjör betur. En það er náttúrlega hægt að snúa út úr orðum manna hér og finna það út sem maður óskar eftir, og þannig hafa báðir hv. þm., 3. landsk. og 5. þm. Norðurl. v., hagað sínum orðum hér. Ég frábið mér að það sé verið að bera mér það á brýn, þótt ég segi það - og endurtek það, að það er verkalýðnum fyrir bestu að hv. Alþ. hagi störfum sínum þannig að verkalýðshreyfingin og aðilar vinnumarkaðarins hafi meira og betra svigrúm til samningsgerðar heldur en raun ber vitni og verið hefur á undangengnum árum. Því miður hefur Alþ. of oft gripið inn í tekjuskiptinguna með þeim hætti að það hefur verið verkalýðshreyfingunni mjög óhagkvæmt. Get ég vitnað í mörg dæmi þess. Þannig hefur samningsfrelsið verið óbeint takmarkað. Á það við um allar stjórnir, hvort sem þær eru hægri eða vinstri stjórnir. Ég vil vekja athygli hv. þm. á því að þau fyrningarákvæði, sem verið er að ræða um, voru samþykkt í tíð vinstri stjórnarinnar. Sá þáttur í fyrningarreglunum, sem hér er sérstaklega til umr., er verðhækkunarstuðull fyrninganna, en hann var einmitt samþykktur í tíð vinstri stjórnar, eins og fram kemur í þáltill. hv. 5. þm. Norðurl. v.  Það er einnig alrangt og hrein ósannandi og útúrsnúningur að ég sé hér einhver talsmaður þess að fyrirtæki í landinu eigi ekki að borga skatta. Ég tók skýrt fram í minni ræðu að ef lögin eru þannig úr garði gerð frá tíð vinstri stjórnar, þá er það skylda okkar að breyta lögunum þannig að allir, fyrirtæki og einstaklingar, greiði þann skatt og skyldur sem þeim ber. Þetta tvítók ég í minni fyrri ræðu. Og ég vara við því alvarlega að formaður Alþb. fari með ósannindi úr ræðum manna hér á hv. Alþ. Það er nóg að hans „ágæta blað“ beri á menn ósannindi sem blaðið verður síðan að éta ofan í sig nokkrum dögum seinna, þó að það sé ekki einnig gert hér á þingi, að maður þurfi að óska eftir því að hv. þm. éti það ofan í sig sem þeir segja hér og hafa rangt eftir. Það er svo mál til frekari umr. síðar að ræða hvernig íslensk stórfyrirtæki hafi komist á laggirnar. Ég vil svara því með einni setningu hér í dag, en mun væntanlega geta svarað því betur síðar ef umr. verða um það hér. Ef hv. þm. gefa sér tíma til að ræða ítarlega um íslenska atvinnuvegi, íslensk fyrirtæki, láta ekki allt snúast um það hvernig á að leggja aukna skatta og byrðar á þegnana og þar með verkalýðinn, þá skal ég reyna að leggja mitt af mörkum til þeirrar umr. En í einni setningu skal ég svara hv. þm. um það hvert er mitt mat á því hvernig íslensk stórfyrirtæki eru orðin til. Þau hafa orðið til fyrir vinnu og ég vil segja: fyrir vinnu heiðarlegra manna. Ég leyfi mér hér að vera í vörn og verja íslensk fyrirtæki, þau eiga ekki svo marga málsvara á þingi að þeim sé það of gott að einn af verkalýðsforingjunum taki afstöðu með þeim, því að þar vinnur meginþorri þess fólks sem við erum í forustu fyrir, þeirra verkalýðsfélaga sem eru úti á hinum almenna vinnumarkaði. En varðandi það að fyrirtækin greiði ekki til samfélagsþarfa vil ég segja þetta: Aðstöðugjaldið fer allt til samfélagsþarfa. Ég vil benda á það. En ég ítreka það að ég skal vera þátttakandi í því með hv. 5. þm. Norðurl. v. að sé þörf á breytingum á skattalögum og fyrningarreglum, þannig að það verði tryggt að sérhver greiði sitt og þær röngu og vitlausu reglur, sem vinstri stjórnin samþykkti á sínum tíma, verði ekki áfram við lýði, þá skal ég taka þátt í því að breyta þeim.