Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Til svara eru: Forsætisráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, efnahags- og viðskiptaráðherra, innanríkisráðherra og velferðarráðherra.

Frú forseti. Fyrr á þessu ári var til umfjöllunar og afgreiðslu á þinginu frumvarp frá forsætisráðherra um breytingar á Stjórnarráðinu þar sem færa átti miklar heimildir til forsætisráðherra til að hlutast til um skipan ráðuneyta, fjölda þeirra og verkefni þeirra í milli. Undanfarnar vikur hefur sú umræða verið mjög uppi á borðum, bæði í þinginu og í fjölmiðlum, um það hvar eigi með réttu að vista efnahagsmálin eða hvort yfir höfuð komi til greina að þau séu jafnvel hjá einum ráðherra sem jafnframt fari með annan málaflokk. Ég beini til hæstv. forsætisráðherra þeirri fyrirspurn hvort hún telji koma til greina að einn og sami ráðherrann fari með efnahagsmálin og segjum til að mynda fjármálaráðuneytið eða hvort efnahagsmálin séu málaflokkur sem að hennar áliti sé það stór og mikilvægur að hann þurfi áfram að vera í sérstöku ráðuneyti með sérstökum ráðherra. Það er ástæða til að spyrja að þessu miðað við þá umræðu sem hefur verið hér að undanförnu og þegar horft er til stjórnarsáttmálans. Reyndar vorum við í Sjálfstæðisflokknum í upphafi þeirrar skoðunar að efnahagsmálin ættu áfram heima í forsætisráðuneytinu sjálfu og það mætti fella undir þessa fyrirspurn hvort forsætisráðherra teldi koma til greina að efnahagsmálin færu aftur í forsætisráðuneytið þar sem þau voru í upphafi þessa kjörtímabils. En þar sem hér er um að ræða einn mikilvægasta málaflokkinn sem við erum að glíma við á Íslandi í dag, þ.e. sjálf efnahagsmálin, þann stóra málaflokk, skiptir miklu að þessir hlutir séu í föstum skorðum og þess vegna beini ég þessari fyrirspurn til hæstv. forsætisráðherra.

Virðulegi forseti. Það er algjörlega ljóst í mínum huga að miðað við þær umræður sem hafa orðið á Alþingi og í fjölmiðlum um ráðuneytabreytingar og eru meira og minna sprottnar af getgátum eru þingmenn og fjölmiðlar komnir fram úr sjálfum sér í þessu efni. 

Frú forseti. Þingmenn eru ekki með meiri getsakir um þessi mál en svo að það var sjálfur hæstv. fjármálaráðherra sem tjáði sig um það fyrr í þessari viku að það kæmi að hans áliti til greina. Reyndar taldi hann því best þannig fyrir komið að öll efnahagsmál væru í einu og sama ráðuneytinu, á einni hendi. Með því að sjálfur hæstv. fjármálaráðherra tjáir sig með þeim hætti er ekki nema von að menn spyrji sig í kjölfarið: Hvað á sér stað í samtölum forustumanna ríkisstjórnarinnar? Eða er umræðan um stöðu ríkisstjórnarinnar eingöngu um persónur en ekki málefni, þ.e. um einstaka ráðherra innan hennar? Fyrst hæstv. forsætisráðherra gerir það að umtalsefni að engin úttekt hafi farið fram er rétt að geta þess að hún óskaði eftir því í stjórnarráðsfrumvarpinu að fá sjálfdæmi um það 

Þetta síðasta, virðulegi forseti, sem hv. þingmaður segir er útúrsnúningur. Þær breytingar sem gerðar voru á stjórnarráðsfrumvarpinu á sínum tíma voru hreinlega í samræmi við stjórnarskrána. Þar sem vitnað er í fjármálaráðherra og svör hans, væntanlega hér á þingi, um að hann teldi að efnahagsmálin ættu að vera í einu ráðuneyti spyr ég: Eru ekki efnahagsmálin í einu ráðuneyti í dag? Það sem sneri að efnahagsmálum var að hluta til flutt úr forsætisráðuneytinu yfir í efnahagsráðuneytið og það sem þar var til staðar, í forsætisráðuneytinu, eins og Seðlabankinn, var flutt yfir í efnahagsráðuneytið. 

Virðulegur forseti. Nú spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Má sem sagt skilja svör hæstv. forsætisráðherra áðan sem svo að engin ný ákvörðun hafi verið tekin um að sameina fjármálaráðuneyti og efnahagsráðuneyti vegna þess að það hafi legið fyrir frá byrjun að ríkisstjórnin vildi ráðast í slíka sameiningu? Er með öðrum orðum eingöngu um það að ræða að menn ætli að fara að framkvæma eitthvað sem þeir hafi ákveðið fyrir löngu? Það skiptir máli að fólk fái að vita hvað ríkisstjórnin hyggst fyrir í þessum ráðuneytamálum vegna þess að þetta er ekki einkamál ríkisstjórnarinnar. Margir hafa rekið sig á það í samskiptum við ráðuneytin að ráðherrar eiga erfitt með að taka ákvarðanir um mál vegna þeirrar óvissu sem þeir búa við og svo jafnvel hendir það að með litlum fyrirvara er skipt um ráðherra og stefnan breytist þannig að það sem menn hafa unnið að lengi í samvinnu við ráðuneyti er allt í einu fokið út í veður og vind. Það er einmitt grundvallaratriði í vangaveltum um breytingar á ríkisstjórninni núna að menn sjá fyrir sér að þær séu til þess ætlaðar að gera grundvallarbreytingu á stefnu ríkisstjórnarinnar, m.a. varðandi Icesave-málið og aðkomu hæstv. efnahagsráðherra að því, sem hefur tekið upp nýja siði hvað það varðar og hafið umtalsvert samráð um að reyna að sigla því máli í höfn, og svo um auðlindamálið. Spurningin er þá þessi: Er ætlunin að færa Icesave-málið aftur til hæstv. fjármálaráðherra og auðlindamálin til Samfylkingarinnar svo hún geti annast samninga við Evrópusambandið um sjávarútveg, landbúnað og annað slíkt? Þetta fæli í sér grundvallarbreytingu á þeirri nálgun sem hefur verið rekin hjá þessari ríkisstjórn að undanförnu í þessum tveimur veigamiklu málum og því er eðlilegt að menn fari fram á skýr svör við því hvort þetta standi til. Ég skil svar hæstv. forsætisráðherra hér áðan sem svo að þetta standi til og hafi gert frá upphafi.

Það er röng ályktun sem hv. þingmaður dregur af þessu, að þetta hafi staðið til frá upphafi. Ég bið hv. þingmann að lesa stjórnarsáttmálann. Í honum segir allt sem segja þarf um hugmyndir að breytingum á ráðuneytum. Af því að minnst er á auðlindamálin bendi ég að þar er hugmyndin að stofna umhverfis- og auðlindaráðuneyti. Og hún er ekkert út af borðinu, það er alveg á dagskrá að gera það. Varðandi Icesave-málið hefur þetta nákvæmlega ekkert með það að gera og engin áform eru um neinar breytingar á því. Ég get talað enn skýrar, ég hef ekki séð nein rök fyrir því að sameina efnahagsráðuneytið og fjármálaráðuneytið. Ég þarf þá að fá mjög sterk fagleg rök fyrir því ef einhverjar breytingar eiga þar að verða. Ég ítreka aftur að ekki hafa verið teknar neinar ákvarðanir um það, hvorki fyrr né nú.

Virðulegur forseti. Þetta var óvenjuskýrt svar hjá hæstv. forsætisráðherra. Annars vegar er áréttað að til standi að sameina auðlindamálin í nýtt ráðuneyti og að það hafi lengi staðið til. Þá ætla menn væntanlega ekki að hverfa frá því að leggja niður hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra eins og lengi virðist hafa verið markmiðið hjá forustumönnum ríkisstjórnarinnar. Hins vegar segist hæstv. forsætisráðherra, ef ég skil ráðherrann rétt, ætla að halda hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra í starfi sínu og halda Icesave-málinu hjá honum. Þetta gengur þvert á það sem hæstv. fjármálaráðherra lýsti yfir, að hann teldi að sameina ætti þessi tvö ráðuneyti. Þá spyr ég hæstv. forsætisráðherra. Er samkomulag um þá niðurstöðu í ríkisstjórninni að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra verði settur út úr ríkisstjórn en hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra sitji þar áfram?

Virðulegi forseti. Nú spyr ég hv. þingmann hvort hann ætlist virkilega til þess að ég gefi þinginu, og honum fyrstum, svar við því hvaða hugmyndir eru uppi um breytingar á ráðherrum.  Síðan er ég mjög hissa á því að það sé eitthvað nýtt í eyrum hv. þingmanns að hér eigi að styrkja umhverfisráðuneytið og stofna umhverfis- og auðlindaráðuneyti. Þetta hefur staðið í stjórnarsáttmálanum allan tímann þannig að þingmaðurinn hefði bara getað flett upp í honum. Síðan liggur alveg fyrir varðandi efnahagsráðuneytið að það var fyrsta verkefnið sem við fórum í vegna þess að það var talið að það hefði verið mjög óheppilegt, og kannski ein af ástæðum hrunsins, að dreifa efnahagsmálunum á mörg ráðuneyti. Ég hef síðan engu við það að bæta sem ég hef hér sagt 

Virðulegi forseti. Í morgun bárust þær gleðifréttir frá Hagstofunni að landsframleiðsla fyrstu níu mánuði ársins hefði vaxið um 3,7% miðað við sama tímabil í fyrra. Eins og gengur skoðaði ég hvað bjó undir umbúðunum og þar mætti mér vægast sagt skelfileg sjón. Hinn mikli hagvöxtur byggir á sandi. Hann er nær eingöngu drifinn af ósjálfbærri einkaneyslu. 
             En hvernig má það vera að einkaneyslan sé jafnmikil og raun ber vitni? Á því er einföld skýring. Það er búið að greiða út á þessu ári 25 milljarða kr. af séreignarsparnaði, það er búið að greiða út 6 milljarða af vaxtabótum, endurgreiðslur Landsbankans á vöxtum námu 4,4 milljörðum og, það sem er kannski það versta, heimilin borga nú mun minna af lánum sínum en árið 2009. Ef enn er rýnt í þessar hagvaxtartölur blasir við að atvinnuvegafjárfesting sem þó var í sögulegu lágmarki dróst saman um 7,7% á milli annars og þriðja ársfjórðungs. Eins og allir vita er fjárfesting drifkraftur heilbrigðs, sjálfbærs hagvaxtar. Fjárfesting er beintengd því sem kallað er pólitísk óvissa, en hæstv. iðnaðarráðherra gerði hana að umtalsefni í gær á fundi Viðskiptaráðs og Íslandsstofu þegar hún sagði, með leyfi forseta: „Ófyrirsjáanlegt viðskiptaumhverfi sökum óskýrra leikreglna og oft og tíðum matskenndrar ákvarðanatöku stjórnvalda er helsta ástæða þess að erlendir aðilar óttast að leggja í fjárfestingar á Íslandi.“ Svo mörg voru þau orð. Af þessu tilefni langar mig til að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hún hafi ekki áhyggjur af því að hagvöxtur í dag byggi á hverfulli froðu og jafnframt hvort hæstv. ráðherra hyggist beita sér fyrir því að viðskiptaumhverfið verði lagað á Íslandi þannig að fjárfesting aukist 

Virðulegi forseti. Ég hélt satt að segja þegar hv. þingmaður byrjaði ræðu sína að hann ætlaði að fagna því sem fram kom í fréttum í morgun, að hagvöxtur hefði aukist og væri núna með því hæsta í heimi. Það kom fram. Hv. þingmaður sá hins vegar enga ástæðu til að gleðjast yfir því,  Það hlýtur að vera gleðiefni þegar hagvöxtur mælist 3,7% síðustu níu mánuðina og sé síðan milli tveggja ársfjórðunga kominn í 4,7%. Hann er ekki bara neysludrifinn, hann er líka drifinn af auknum útflutningi og fjárfestingin er sem betur fer að aukast á ýmsum sviðum. Þar hefur meðal annars ríkisstjórnin lagt sitt til málanna til að auka hagvöxt og það vantar að atvinnulífið komi meira inn í það til að auka hann. Við sjáum að í ferðaþjónustunni er verið að gera mjög góða hluti og við fáum verulegt fjármagn inn í þjóðarbúið í gegnum hana.  Hvaða hagvöxtur er í gangi hjá þjóðunum í kringum okkur? Er hann ekki um eða undir 1%? Við eigum að gleðjast 

Virðulegi forseti. Ég spurði hæstv. forsætisráðherra tiltölulega einfaldra spurninga. Ef ég hefði viljað heyra öfugmælavísur hefði ég beðið um það. Jafnframt tók ég fram í upphafi að það væri sérstaklega gleðilegt að sjá hvernig hagvöxturinn væri að fara af stað en því miður væri hann byggður á froðu og sandi. Einnig vitnaði ég í orð iðnaðarráðherra sem sagði í gær að pólitísk óvissa hér væri slík að útlendingar vildu ekki fjárfesta. Það var það sem ég sagði. Enn fremur tók ég mjög skýrt fram að í hagtölum sem birtar voru í morgun hefði komið í ljós að atvinnuvegafjárfesting hefði dregist saman um 7,7% á milli annars og þriðja ársfjórðungs. Ef hæstv. ráðherra vill fara með öfugmælavísur og sleppa því að svara beinum spurningum, 

Það er ekkert nýtt, hæstv. forseti, að fjárfestingar hafi verið lágar hér, og lágar í samanburði við erlendis. Það hefur verið þannig mörg undanfarin ár og það hefur verið fyrirstaða og ýmsar hindranir að því er varðar erlendar fjárfestingar í orkunni, sjávarútveginum og víðar. Það er ekkert nýtt í því. Þetta er í fyrsta skipti í langan tíma sem hefur þó verið gerð áætlun í gegnum kjarasamningana um það hvernig megi auka hagvöxt, hvernig megi drífa atvinnulífið áfram og hvernig við getum fengið fjárfestingarnar upp í 20%. Það hefur gengið hægar en skyldi en ég rakti áðan að við erum á góðri leið með það. Ég held að það séu góðar vonir til þess miðað við þá fjárfestingarsamninga sem eru í gangi sunnan lands og norðan að hagvöxtur haldist og verði 4–5% eins og að var stefnt í kjarasamningum. Við eigum líka að gleðjast yfir því að kaupmáttur launa vaxi hér verulega eins og við sjáum á tölum sem fram komu í gær.

Virðulegi forseti. Það voru að mörgu leyti ánægjulegar fréttir í morgun af innborgunum vegna þessa ólukkans Icesave-máls. Fréttir greina frá því að um 432 milljarðar kr. hafi verið greiddir upp í forgangskröfur, þ.e. sem nemur nærri einum þriðja af þeim kröfum. Verður að segjast eins og er að það er ánægjulegt að sjá hversu mikil útborgun átti sér stað núna. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort ráðherrann sé sammála mér um að þessi áfangi sé mikilvægur. Einnig væri forvitnilegt að heyra hvernig ráðherrann sjái fyrir sér að haldið verði á málinu áfram. Það er mjög mikilvægt að halda þeirri stefnu sem búið er að marka núna með Icesave-málið. Ég held að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra hafi haldið mjög vel á málinu eftir að það kom í hans hendur. Þess vegna spyr ég ráðherrann hvort hann sjái fyrir sér að við munum halda áfram á sömu braut, fylgja nokkuð fast eftir þeirri stefnu sem við höfum núna markað varðandi Icesave-málið og sem langflestir eru vonandi sammála um að sé farsæl fyrir Ísland. Það væri forvitnilegt að heyra hvernig ráðherrann sér þetta mál fyrir sér.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Það var vissulega mikill áfangi í morgun þegar slitastjórn Landsbankans greiddi út. Þetta eru engar smáfjárhæðir og mikilvægt að þjóðin átti sig á því að hérna er um ríflega 80% af fjárlögum ríkisins að ræða sem fara til kröfuhafanna í þessari umferð. Það sem skiptir miklu máli er að þetta hjálpar okkur í öllum okkar málflutningi á erlendum vettvangi. Það er mjög mikilvægt að menn sjái að athafnir fylgja orðum, að við segjumst ekki bara ætla að borga heldur fari peningarnir til kröfuhafanna. Við höfum lagt á það áherslu að það sé engin forsenda til að halda áfram með þetta Icesave-mál fyrir dómstólum og við höfum sagt við Eftirlitsstofnun EFTA að það eigi að fella málið niður því að það séu engin rök fyrir því að þetta mál eigi að ganga lengra á forsendum Evrópuréttar, það sé ekki hægt að byggja neina skyldu á þeirri tilskipun sem þar um ræðir og að málið eigi að fella niður.  Í tilviki Hollendinga eru þetta 6% vextir. Sú tala dreifð yfir nokkur ár er ekkert sérstaklega há fjárhæð en þetta er að minnsta kosti ekki dautt fé 

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir ræðuna og svörin. Ég er algerlega sammála ráðherra, það er engin ástæða til að halda áfram með málið með þeim hætti sem hefur verið „presenteraður“ hér áður vegna þess að það er í sjálfu sér ekkert mál uppi ef við erum að greiða til baka þessar meintu skuldir og það með vöxtum. Ég hef hins vegar áhyggjur af því að aftast í fjárlagafrumvarpinu sem við ætlum að greiða atkvæði um á eftir er að mínu viti mjög undarlegur kafli um óbeinar skuldbindingar. Ég hefði haldið að sá kafli ætti ekki að vera eins og hann er í ljósi þess sem hæstv. ráðherra upplýsti og í ljósi þeirrar almennu vitneskju sem við eigum öll að hafa um þetta mál. Það væri fróðlegt að vita ef hæstv. ráðherra hefur það hjá sér, ég geri mér grein fyrir að það er ekki víst að það liggi alveg fyrir, hversu mikið af þessum 432 milljörðum var greitt út í krónum. Hitt er hins vegar mjög mikilvægt fyrir okkur, og ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þá yfirlýsingu, að hvika hvergi frá þeirri baráttu og þeirri stefnu sem nú hefur verið mörkuð í þessu máli.

Virðulegi forseti. Ég get fullvissað hv. þingmann um að það verður ekki gert. Ég mun halda þessari málafylgju áfram. Ég hef talað við á þriðja tug kollega minna á síðustu mánuðum um þetta mál og hjá engum þeirra hef ég fundið skilning á því að við skuldum Bretum og Hollendingum einhverja peninga. 

Frú forseti. Það kemur fram í nýrri kjarakönnun Félags viðskiptafræðinga og hagfræðinga að laun kvenna lækka. Lækkunin nemur 1,9% en á heildina litið hækka laun félagsmanna í Félagi viðskiptafræðinga og hagfræðinga. Í tilkynningu um þessa könnun er talað um að athygli veki að í fyrsta sinn lækka laun kvenna. Lækkunin nemur 1,9% og er miðgildi þeirra núna 554 þús. kr. Laun karla halda áfram að hækka og nemur hækkunin í ár um 1,7%. Miðgildið er nú 661 þús. kr. á mánuði. Þegar ekki er tekið tillit til annarra þátta mælast því karlar með 19% hærri laun en konur. Þegar launamunur kynjanna er svo leiðréttur, segir í könnuninni, með tilliti til fleiri þátta eins og aldurs, fjölskyldustærðar, menntunar, starfsreynslu og starfsvettvangs kemur í ljós að launamunur kynjanna eykst verulega frá fyrri mælingum. Ég held að þetta séu alvarleg tíðindi og þetta eru tíðindi sem menn og konur innan ríkisstjórnar hljóta að taka alvarlega. Ég spyr því hæstv. ráðherra hvort ekki hringi einhverjar jafnréttisbjöllur, eða er slokknað á þeim hjá hæstv. ráðherra? Ég segi þetta ekki að ástæðulausu því að við sjáum þróun á fæðingarorlofinu á þann veg að það er ekki lengur það jafnréttistæki sem það átti upphaflega að vera. Það hefur eyðilagst í tíð þessarar ríkisstjórnar. Því spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Hvað finnst ráðherra um niðurstöðu þessarar kjarakönnunar Félags viðskiptafræðinga og hagfræðinga? Hvað ætlar forsætisráðherra að gera til að berjast gegn þessum launamun? Hann birtist ekki bara í þessari kjarakönnun heldur líka milli kynjanna innan opinbera geirans.

Virðulegi forseti. Ég deili fullkomlega þeim áhyggjum sem fram komu í máli fyrirspyrjanda. Sú könnun sem hún vitnaði í er mjög alvarleg sem sýnir að launamunur milli kynjanna vex. Það er stutt síðan við sáum líka hjá hinu opinbera alvarlegar tölur um vaxandi launamun. Það þarf að taka á þessu máli og það hefur verið reynt með margvíslegum hætti, ekki bara í þessari ríkisstjórn heldur fyrri ríkisstjórnum líka. Því miður verðum við að viðurkenna það og standa frammi fyrir því að það hefur ekki skilað miklum árangri þótt menn hafi farið í ýmsar aðgerðir. Ég ítreka að það á ekki bara við um þessa ríkisstjórn heldur líka fyrri ríkisstjórnir. Þegar þessi launakönnun birtist sem sýndi launamismun hjá hinu opinbera kallaði ég saman ráðherranefnd um jafnréttismál sem í eiga sæti fjármálaráðherra, innanríkisráðherra og velferðarráðherra sem fer með jafnréttismálin. Þar fórum við ítarlega yfir þetta og leiðir til úrbóta. Sérstakri nefnd var falið að fara nákvæmlega í þá könnun og ofan í það til hvaða aðgerða væri hægt að grípa. Hún hafði tíma núna til áramóta til að skila okkur í ráðherranefnd um jafnréttismál niðurstöðum sínum um til hvaða aðgerða hún teldi hægt að grípa til að taka á þessu máli um opinbera starfsmenn. Ég hef fylgst með því að það hefur tekið miklu lengri tíma en við ætluðum á þingi vegna þess að þegar Samfylkingin og Sjálfstæðisflokkurinn, ég held að ég fari rétt með, voru í ríkisstjórn voru gerðar breytingar á jafnréttislögum. Meðal annars átti að koma á jafnlaunastaðli sem átti að vera tæki til að taka á þessum málum. 

Frú forseti. Ég þakka forsætisráðherra fyrir svarið og líka, sem var greinilega hennar einlæga skoðun, að hún deilir áhyggjum okkar í stjórnarandstöðu af þessari þróun. Það verður að segja það alveg hreint út að hver mælistikan á fætur annarri er að birtast, og hún birtist okkur í þá veru að það er halli núna í jafnrétti kynjanna, þ.e. það hallar á konur. Launamunur kynjanna eykst, ekki bara innan opinbera geirann heldur líka innan einkageirans eins og þessi kjarakönnun Félags viðskiptafræðinga og hagfræðinga sýnir okkur greinilega. Ég hvet hæstv. forsætisráðherra til að fylgja eftir jafnréttislögum og fylgja þessu máli áfram. Hún er oddviti ríkisstjórnarinnar, ábyrgð hennar er mest hvað þetta mál varðar. Við megum ekki sofna á þessari vakt og því miður verð ég að ítreka aftur að í tíð þessarar vinstri stjórnar hefur jafnrétti kynjanna hrakað. Þannig er það bara. Launamunur kynjanna er að aukast. 

Virðulegi forseti. Ég ítreka að þessi ríkisstjórn mun gera allt sem í hennar valdi stendur til að taka á þessum málum. Það snýr þó líka að aðilum vinnumarkaðarins að taka á í því að koma hér á meira jafnrétti í launamálum kynjanna. Það á ekki síður að beina spjótum sínum, og ég vona að hv. þingmaður sé að hlusta, að Samtökum atvinnulífsins og atvinnulífinu í landinu því að þetta sem hv. þingmaður er að nefna snýr að atvinnulífinu. Við getum frekar unnið á þeim málum sem snúa að opinberum starfsmönnum, og við erum að því. Vel má vera að jafnlaunastaðallinn geri sitt í þessu máli, en ég tel fullt tilefni  Ég ítreka að þetta snýr líka að atvinnulífinu sjálfu og Samtökum atvinnulífsins. Ég tel að hv. þingmaður eigi líka að beina sjónum sínum að þeim 

Frú forseti. Ég fagna því mjög að við erum nú að ljúka afgreiðslu fjárlaga samkvæmt starfsáætlun og á tilsettum tíma. Ég vil þakka fjárlaganefnd fyrir mikla og vandaða vinnu og segja af minni hálfu að ég er bærilega sáttur við heildarniðurstöðuna, liðlega 20 milljarða halli sem nemur um 1,16% af vergri landsframleiðslu, jákvæður frumjöfnuður upp á liðlega 2% af landsframleiðslu eða um 36 milljarða afgangur frá reglubundnum rekstri ríkisins. Það er tæplega 140 milljarða kr. bati á afkomu ríkisins frá reglubundnum rekstri miðað við árið 2009. Nýjar hagvaxtartölur frá Hagstofu Íslands í morgun styrkja mjög grundvöll og forsendur þessara fjárlaga. 4,7% hagvöxtur á þriðja ársfjórðungi, 3,7% að meðaltali á fyrstu níu mánuðum ársins eru vissulega ánægjuleg tíðindi. Þær eru vísbendingar um að batinn er nokkru kraftmeiri en spár hafa hingað til gert ráð fyrir. Þessi hagvöxtur er vissulega drifinn að nokkru leyti af einkaneyslu en líka af kraftmikilli útflutningsstarfsemi 

Forseti minnir á ræðutímann, að virða hann.

Forseti. Ég vil sömuleiðis þakka fyrir samstarfið í fjárlaganefnd. Þau fjárlög sem við ræðum núna eru því miður því marki brennd að þau bera sama svip og fyrri fjárlög, þ.e. við glímum hér við og horfum á dulinn halla sem ríkisstjórnarmeirihlutinn reynir að halda utan við þá fjárlagagerð sem hér liggur fyrir. Það er þó ekki það alvarlegasta í þessu máli heldur efndir þeirra loforða sem stjórnarflokkarnir gáfu kjósendum sínum fyrir síðustu kosningar. Í samstarfsyfirlýsingu flokkanna heita þeir því að áhættumat verði ávallt lagt til grundvallar öllum áætlunum um niðurskurð og sameiningu stofnana og að leggja mat á áhrif þeirra aðgerða sem þeir grípa til til lengri tíma. Jafnframt ætla þeir að leggja áherslu á samstöðu um brýn velferðarverkefni, verndun starfa, kynjajafnrétti og áhrif á byggðirnar. Því miður hafa stjórnarflokkarnir ekki efnt þessi vilyrði sín. Þetta fjárlagafrumvarp ber þau einkennisorð að það er skattað og skorið niður 

Frú forseti. Við göngum nú til atkvæða um fjárlög ársins 2012. Í þessum fjárlögum erum við að hækka laun ríkisstarfsmanna, lífeyrisþega og atvinnulausra í samræmi við kjarasamninga og auka fjármuni til heilbrigðismála miðað við frumvarpið eins og það lá fyrir. Við erum að stórefla menntunarmöguleika fólks án atvinnu og formlegrar menntunar. Á sama tíma er ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur að vinna að rammaáætlun um vernd og nýtingu orkuauðlinda, auðlindastefnu, fjárfestingarstefnu, eflingu ferðaþjónustu og skapandi greina og metnaðarfullri áætlun um náttúruvernd. Í þessum fjárlögum sýnir stjórnarmeirihluti Samfylkingar og Vinstri grænna þriðja árið í röð pólitískan kjark til að takast á við niðurskurð og skattbreytingar sem eru nauðsynlegar til að stöðva skuldasöfnun ríkissjóðs. Með því drögum við úr vaxtakostnaði til framtíðar og tryggjum fjármuni í velferðarkerfið. Með þessum fjárlögum stuðlar hin norræna velferðarstjórn að sjálfbærri þróun í efnahagsmálum, velferðarmálum og umhverfismálum. 
            

Virðulegi forseti. Ég ætla eins og aðrir að þakka samstarfsmönnum mínum í fjárlaganefnd kærlega fyrir samstarfið. Mig langar einnig að geta þess að þar eru tveir ritarar virkilega færir í sínu starfi. Annar þeirra er nú að láta af störfum og ég held að hans verði afar sárt saknað en hann hefur starfað þar lengi. Staðan í ríkisfjármálum er ekki eins og hún er lögð á borðið fyrir framan okkur. Þar er dulinn halli upp á tugi milljarða og ef hann er tekinn saman þýðir það að öll þau markmið sem ríkisstjórnin setti sér að ættu að nást á þessu ári hafa ekki náðst. Frumjöfnuðurinn verður neikvæður um mörg prósentustig, markmiðum um heildarjöfnuð hefur verið seinkað. Hér er talað um að hagvöxtur hafi aukist en hvernig er hann til kominn? Úttekt á séreignarsparnaði og áhrif kjarasamninga. Hann er ekki drifinn af framleiðsluaukningu sem við þurfum svo sárlega á að halda í dag. Allt tal um það  
            

Frú forseti. Við göngum hér til atkvæðagreiðslu um fjárlög næsta árs. Í þessum fjárlögum er röng nálgun, of mikil skattlagning og of mikill niðurskurður. Þessi fjárlög ganga ekki upp fyrir það samfélag sem við viljum búa í. Það er tímabært að taka á skuldum ríkisins og hins opinbera með öðrum hætti, svo sem með samningum um frestun á gríðarlegum vaxtakostnaði um nokkur ár á meðan verið er að vinna úr hruninu. Einstaka liðir meiri hlutans í þessu frumvarpi eru í lagi sem og margar breytingartillögur sem Framsóknarflokkur, Sjálfstæðisflokkur og þingmenn utan flokka leggja til og við munum styðja þær. Í heildina vegur þetta frumvarp hins vegar að grunnþáttum samfélagsins og það er samfélaginu til skaða ef það fer í gegnum þingið í dag.

Við atkvæðagreiðslu við 3. umr. gilda ákvæði 41. gr. þingskapa. Þegar umræðunni er lokið fer fram atkvæðagreiðsla um fram komnar breytingartillögur en síðan um frumvarpið í heild, svo breytt, eftir atvikum. Breytingartillögur nú eru óvenjumargar. Forseti hyggst því, til að stytta atkvæðagreiðsluna, bera breytingartillögur upp eftir þingskjölum og fylgja númeraröð þingskjalanna. Fyrst verða bornar upp breytingartillögur við tekjuhluta, þ.e. Sundurliðun 1, síðan við útgjaldahluta, Sundurliðun 2, og loks breytingartillögu við 6. gr. Það er venja á Alþingi að víkja að nokkru frá almennum reglum um uppburð breytingartillagna, einkum til þess að tillögur komist til atkvæðagreiðslu en sé ekki vísað frá. Á þetta einkum við um breytingartillögur minni hluta eða einstakra þingmanna. Svo verður til dæmis gert við tekjuhlutann á eftir. Með þessu móti ættu flutningsmenn breytingartillagna að fá fram sérstöðu þingsins til þeirra breytinga sem þeir leggja til. Forseti mun verða við óskum um sératkvæðagreiðslu um einstaka liði á skjölum eftir því sem fært er við atkvæðagreiðsluna, einkum frá þeim sem tillögurnar flytja og forseti hefur þegar fengið tillögurnar frá flutningsmönnum.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um tillögu okkar hv. þm. Atla Gíslasonar þar sem við leggjum til að inneign á séreignarsparnaðarreikningum landsmanna verði skattlögð. Með öðrum orðum, að ríkið nái í skatttekjur sínar í séreignarsjóðunum til þess meðal annars að fjármagna velferðina og til að greiða niður skuldir. Staðan í dag er þannig að vaxtakostnaður ríkissjóðs af hallarekstri er að öllum líkindum meiri en ávöxtun séreignarsparnaðarsjóðanna og því borgar sig ekki fyrir skattgreiðendur að geyma áfram þessa peninga í séreignarsjóðunum. Því leggjum við þetta til hér og nú.

Virðulegur forseti. Við Íslendingar eigum mikilvægan varasjóð í séreignarsjóðum landsmanna og það er auðvitað ekki hægt að útiloka að grípa þurfi til hans, til að mynda ef við yrðum fyrir sérstökum nýjum áföllum vegna stöðunnar á heimsmörkuðunum eða til sérstakra tekjuskapandi verkefna. En að leggja til að seilast í varasjóðinn til að fresta því að takast á við hallarekstur ríkissjóðs er að mínu áliti ekki forsvaranlegt. Ég vil fá að nota þetta tækifæri til að greina frá því, vegna þess að við nýtum auðvitað séreignarsjóðina að sínu leyti í fjárlagafrumvarpinu, að við í efnahags- og viðskiptanefnd leitum nú leiða til að standa þannig að þeim breytingum á inngreiðslum í séreignarsjóðina að meginregla geti orðið að menn dragi tímabundið úr sparnaði sínum í því sambandi en auki hana síðan aftur að lokinni þessari tímabundnu ráðstöfun til að varðveita sem best þetta mikilvæga kerfi okkar til uppbyggingar sparnaðar í landinu.

Frú forseti. Við sjálfstæðismenn lögðum til haustið 2009 að farin yrði sú leið sem hér er verið að leggja til, en það var í samhengi við það að skorið yrði niður í ríkisútgjöldum og komið í veg fyrir að gripið yrði til skattahækkana á heimilin í landinu. Þessi tillaga sem við lögðum fram var hluti af okkar efnahagsprógrammi. Ég get því ekki stutt þá útfærslu sem hér er lagt upp með, að þessir fjármunir verði notaðir meðal annars til að greiða fyrir útgjöld ríkissjóðs, þó að ég geti sagt að ég hafi ákveðna samúð með þeirri hugmynd að greiða niður skuldir með þessum peningum. Tillaga okkar gekk út á það að þetta væri í samhengi með öðrum þáttum sem sneru meðal annars að fjárfestingu en fyrst og síðast að koma í veg fyrir skattahækkanir á heimilin í landinu. Þess vegna, frú forseti, mun ég sitja hjá.

Frú forseti. Ég fagna því sérstaklega að sjálfstæðismenn lýsi því yfir að þeir séu reiðubúnir að skoða þetta við 4. umr., sem mun að sjálfsögðu ekki eiga sér stað. Við leggjum til að tekinn verði helmingurinn af því sem hv. þingmenn Lilja Mósesdóttir og Atli Gíslason lögðu til áðan og var fellt. Þessi tillaga hefur verið gagnrýnd fyrir það að ekki sé hægt að framkvæma hana, en þeir sem hafa sagt það hafa um leið sagt að þetta mundi auka flækjustigið. Ég er sammála því að þetta mun auka flækjustigið en hafna því alfarið að þetta sé illmögulegt í framkvæmd. Við höfum líka sagt að við viljum ekki nota þessa fjármuni til að fresta því að tekið verði á fjárlagahallanum. Við höfum reyndar tekið fram að við viljum lækka þau vaxtagjöld sem falla á ríkissjóð á næsta ári upp á eina 78 milljarða og er kannski einhver 

Frú forseti. Eins og hv. þm. Illugi Gunnarsson gat um rétt áðan voru hugmyndir okkar sjálfstæðismanna sem þessi tillaga kemur frá hluti af því að koma á nýrri efnahagsstefnu sem gæfi þjóðinni von, að lækka skattana sem þessi vinstri stjórn hefur lagt á og er búin að keyra allt í kyrrstöðu og stöðnun. Við ætlum að brjótast út úr því. En sú tillaga sem hér kemur fram, sem er meira að segja hálfgildings tillaga, nær ekki þessu markmiði, hún nær því alls ekki. Ég sit því hjá við þessa tillögu, þótt hún sé vel meint, vegna flækjustigsins sem hún gæfi og þess að hún nær ekki því markmiði okkar sjálfstæðismanna að gefa þjóðinni von. Til þess þarf ríkisstjórnin að fara frá.

Forseti. Við sjálfstæðismenn munum sitja hjá við afgreiðslu tekjugreinar fjárlaga. Við gerum okkur að sjálfsögðu grein fyrir því að einhvern veginn verður að fjármagna ríkissjóð þannig að við setjum okkur ekki upp á móti þeim tillögum sem hér liggja fyrir. Það eru hins vegar engin takmörk fyrir hugmyndaauðginni í skattheimtunni af hálfu núverandi ríkisstjórnar. Nú er nýbreytnin sú að áform eru uppi um skattar séu í hring, þótt ekki sé nefnt nema það dæmi sem lýtur að væntanlegri skattlagningu lífeyrissjóða. Bróðurparturinn af þeim útgjöldum sem þar koma til með að falla til mun lenda á ríkissjóði í gegnum Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Takmörkin virðast því nánast engin þegar kemur að því að reyna að skatta sig út úr vandanum. Við höfum lagt allt aðrar áherslur í því að reyna að breikka og stækka skattstofnana og fá meiri tekjur á þeim grunni í stað þess að ganga endalaust í sama upprunann. Það er helstefna og við sjáum afraksturinn af því 

Virðulegi forseti. Tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins byggir á lítt ígrunduðum og óútfærðum tillögum um skattheimtu. Þar eru uppi hugmyndir um skatta á kolefni sem leiða til lakara samkeppnisumhverfis, að vísu hefur verið gefið fyrirheit um að það verði dregið til baka. Þarna eru kynntir til sögunnar enn nýir auðlegðarskattar sem hrekja efnafólk úr landi, fjársýsluskattar sem hækka vexti til fyrirtækja og heimila, veiðigjald án nokkurs fyrirheits um hvort fiskveiðiheimildir verði ekki teknar af fyrirtækjunum í framtíðinni og aðrir vanhugsaðir skattar á atvinnulífið sem leiða til þeirrar niðurstöðu sem við sjáum nú; hagvaxtar sem byggir á froðu.

Virðulegi forseti. Það var gagnrýnt í fjárlagaumræðunni að ekki hafi komið álit frá efnahags- og skattanefnd, en það kom svo reyndar í ljós að gerð höfðu verið mistök í nýjum þingsköpum. Niðurstaðan varð sú að fjárlaganefnd fjallaði lítið sem ekkert um þennan mikilvæga þátt fjárlaganna. Við framsóknarmenn höfum lagt fram tillögur sem ganga út á það að við framleiðum okkur út úr þeim vanda sem íslensk þjóð glímir við í staðinn fyrir að skattleggja okkur út úr henni. Við höfum lagt fram ítarlegar efnahagstillögur, tillögur í atvinnumálum. Það var tekið vel í að skoða þær tillögur af öllum þingmönnum en ekkert hefur gerst. Við þurfum nauðsynlega að ná upp hagvexti til að koma í veg fyrir atvinnuleysi og þessar tillögur ríkisstjórnarinnar miða því miður í þveröfuga átt.

Virðulegur forseti. Skuldasöfnun gærdagsins eru skattar dagsins í dag. Það er þess vegna fagnaðarefni að tekist hefur að loka þessum erfiðu fjárlögum án þess að leggja nýjar álögur á venjulegt fólk og fyrirtæki í landinu. Það tekst með því að hér er umtalsverður hagvöxtur á þessu ári og það er ánægjuefni eftir þær deilur sem hér voru um tekjugrunn fjárlaganna að tölurnar í morgun, um 3,7% hagvöxt á fyrstu níu mánuðunum og 4,7% hagvöxt sem hvorar tveggja er mjög mikill hagvöxtur í alþjóðlegum samanburði, styrkja mjög undirstöður fjárlagafrumvarpsins og auka líkur á því að þessar fyrirætlanir gangi eftir á næsta ári og að héðan í frá séum við ekki lengur að fást við hrun heldur sé viðfangsefni stjórnmálanna vöxtur á ný.

Frú forseti. Burt séð frá því að ríkisstjórnin býr við lægstu fjárfestingu sem nokkurn tíma hefur komið á Íslandi, sem leiðir af sér vaxandi atvinnuleysi, stöðnun og kyrrstöðu, þá ætla ég að ræða sérstaklega um lífeyrissjóðina. Við búum við það að opinberu sjóðirnir, sem eru mjög stórir, eru með ríkistryggð réttindi. Hinir sjóðirnir, almennu sjóðirnir, þurfa núna samkvæmt þessu að bera fjársýsluskatt, stórhækkað framlag til Fjármálaeftirlitsins, stórhækkað framlag til umboðsmanns skuldara og hlutdeild í fjármálaútgjöldum upp á 1,4 milljarða. Þetta skerðir lífeyrisréttindi almennra Íslendinga, verkamanna og iðnaðarmanna, og þessi hópur manna mun líka, fyrir utan þessa skerðingu sem er að skerða lífeyrisréttinn hans, þurfa að bera aukin framlög til opinberu sjóðanna 

Forseti minnir hv. þingmenn á að þeir eru að ræða um atkvæðagreiðsluna.

Virðulegi forseti. Við vitum ekki margt um þessi fjárlög. Við vitum ekki hvort hallinn verður 20 milljarðar eða 60 milljarðar. Við vitum afskaplega lítið um skattana annað en það sem komið hefur fram í umfjöllun hv. efnahags- og viðskiptanefndar, að allir sem eru með 217 þús. kr. í mánaðarlaun eða meira fái skattahækkanir. Það eru væntanlega ekki nýjar álögur en það eru örugglega nýjar álögur þær hugmyndir um fjársýsluskatt sem komið hefur mjög skýrt fram að muni sjá til þess að hér verði ekki til minni fjármálastofnanir. Þær muni sjá til þess að ekki verði til sparisjóðir hér á landi og að sérstaklega konur muni missa störfin. Við höfum ekki komist að neinni niðurstöðu um það þó að við samþykkjum þetta hér. Við höfum ekki skoðað hvaða áhrif auknir eignarskattar muni hafa og hvaða áhrif það muni hafa að fólk flytji úr landi út af því, eins og kom fram í umfjöllun nefndarinnar. Við höfum ekkert skoðað hvaða áhrif það hefur, virðulegi forseti, eins og það er orðað af BSRB til dæmis, að eyðileggja viðbótarlífeyrissparnaðarkerfið. Þannig er það orðað af helstu umsagnaraðilum. Hvaða áhrif 

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs vegna þess að hér hefur auðlegðarskattur borist í tal. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef og koma frá ríkisskattstjóra hafa það sem af er þessu ári flutt til útlanda 28 einstaklingar sem greiða auðlegðarskatt. Alls greiða um 4.500 einstaklingar hér á landi auðlegðarskatt í sameiginlegan sjóð okkar en 28 þeirra hafa flutt af landinu það sem af er þessu ári. Þessir einstaklingar borguðu samtals 51 milljón í auðlegðarskatt en alls erum við að safna 4.500 milljónum í auðlegðarskatt. Þær fréttir sem hingað hafa borist um að auðmenn séu að flytja úr landi eru sem sagt rangar samkvæmt þeim gögnum sem hafa borist frá ríkisskattstjóra. Það er ágætt að þetta sé haft í huga þegar menn koma hér í pontu og hafa rangt við, virðulegi forseti.

Frú forseti. Ég ætla að greiða þessari tekjugrein fjárlagafrumvarpsins atkvæði mitt og með góðri sannfæringu. Ég fullyrði að upplýsingar dagsins, gögn frá Hagstofunni, styrkja mjög tekjugrunn þessa fjárlagafrumvarps og ég undrast þá umræðu sem hér er uppi í atkvæðaskýringum að reyna að tæta það allt saman niður og gera það ótrúverðugt. Einhvern tíma hefðu menn látið það eftir sér að gleðjast yfir minna en því að á Íslandi væri einhver mesti hagvöxtur sem fyrirfinnst meðal efnahagslega þróaðra ríkja. Landsframleiðslan hefur aukist að raungildi um 3,7% fyrstu níu mánuði ársins borið saman við sömu mánuði í fyrra. Vöxturinn á þriðja ársfjórðungi er 4,7%, árstíðaleiðréttur, og meiri ef það er ekki gert. Þessi vöxtur er vissulega borinn uppi af kraftmikilli einkaneyslu, enda hafði hún dregist mikið saman, og eru menn þá óánægðir með það að heimilin geti látið meira eftir sér? En það er líka mjög ánægjulegt að sjá að hagvöxturinn er drifinn af kraftmikilli útflutningsstarfsemi og 13% aukningu í atvinnuvegafjárfestingu einkaaðila. 

Forseti vill enn minna hv. þingmenn og hæstv. ráðherra á ræðutímann sem er ein mínúta.

Virðulegi forseti. Nú eru greidd atkvæði um breytingartillögur okkar sjálfstæðismanna sem fela í sér aukin útgjöld upp á 1.170 millj. kr. en jafnframt er dregið úr öðrum útgjöldum sem nemur sömu upphæð. Þessar tillögur snúast fyrst og fremst um breytta forgangsröðun til að hlífa heilbrigðis- og öldrunarmálum og að skera frekar niður í ekki eins viðkvæmum málaflokkum. Virðulegi forseti. Nú mun reyna á yfirlýsingar sumra hv. þingmanna sem hafa ítrekað lýst því yfir að þeir vilji hlífa heilbrigðismálum, sérstaklega þegar kemur að niðurskurði.

Virðulegi forseti. Við göngum til atkvæða um tillögur sjálfstæðismanna. Þær eru margar um margt ágætar. Það er samt áherslumunur milli Framsóknarflokks og sjálfstæðismanna þó að mér sýnist margar af tillögunum miða í sömu átt. Við munum sitja hjá við flestar af þeim atkvæðagreiðslum sem koma hér til atkvæða en greiða atkvæði með einhverjum þeirra.

Virðulegi forseti. Frá upphafi þessara ólaga þegar farið var í að skilgreina þjóðlendur, og það var óbyggðanefnd og þáverandi ríkisstjórnir sem það gerðu, hef ég ævinlega verið á móti þessari þvælu og vitleysu. Ég fagna því tillögu sjálfstæðismanna um að taka peninga burt frá óbyggðanefnd og legg til að þessu verkefni verði hætt. Ég styð þetta.

Virðulegi forseti. Það er yfirlýst markmið þessarar ríkisstjórnar að leggja landsbyggðina af. Þetta er hluti af því að afleggja og spara hjá sýslumannsembættunum. Tillögur sjálfstæðismanna ganga út á það að auka við sýslumannsembættin um 80 milljónum. Ég greiði því atkvæði mitt.

Virðulegi forseti. Því miður höfum við horft upp á það og það hefur komið eins skýrt fram á síðustu vikum og getur orðið að hæstv. ríkisstjórn hefur ekki nýtt tímann til þess að koma með heildstæða stefnumótun í heilbrigðismálum. Þvert á móti hafa síðustu dagar farið í það að menn hlaupa út og suður til að bjarga hlutum til og frá. Menn eru enn að vinna út frá því að hæstv. ríkisstjórn lofaði öllu fögru fyrir síðustu alþingiskosningar og sveik, lofaði heilbrigðisstarfsmönnum og sveitarstjórnarmönnum því að þeir þyrftu ekki að hafa neinar áhyggjur, ekki yrði hróflað við neinu. Niðurstaðan er sú að hér hefur verið stjórnlaus niðurskurður. Það færi vel á því að hæstv. ríkisstjórn stæði nú við stóru orðin og samþykkti tillögur okkar sjálfstæðismanna og færi síðan í þá vinnu sem fyrir löngu átti að fara í og öllum 

Virðulegi forseti. Við framsóknarmenn styðjum það að Samtök áhugafólks um áfengisvandamálið fái aukin framlög.

Virðulegi forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um að draga úr niðurskurðarkröfu hjá SÁÁ. Ég teldi tilhlýðilegt fyrir hið háa Alþingi að samþykkja þessa kröfu þó ekki væri nema til að sýna því starfi sem þar er haft með höndum þann skilning sem það á svo sannarlega skilið. 

Forseti. Þetta er fyrsta tillaga okkar sjálfstæðismanna sem miðar að því að heilbrigðisstofnanir vítt um land njóti þess og fái í rauninni að leggja sig fram um að endurgera íslenska heilbrigðisþjónustu á þeim grunni sem markaður var í fjárlögum ársins 2011. Hér gefst stjórnarþingmönnum tækifæri til að standa við stóru orðin í þeim efnum að gefa þeim byggðum sem veikastar standa færi á því að laga sig að þeim breytingum sem ríkisstjórnarmeirihlutinn ætlar að gera. Víða um land liggja fyrir staðfestar yfirlýsingar og skrifleg loforð um það að opinberum störfum á þessum svæðum verði hlíft. Að því gefnu að stjórnarmeirihlutinn samþykki þetta þá eru það griðrof og það er ill framkoma og ég trúi því ekki upp á stjórnarliða að þeir gangi þannig fram.

Virðulegi forseti. Það er áherslumunur á tillögum framsóknarmanna og sjálfstæðismanna í þessari umræðu. Tillögur sjálfstæðismanna eru reyndar vel unnar og margt gott í þeim. Við í Framsóknarflokknum vildum hins vegar taka til baka hluta niðurskurðar umfram 4,7% af niðurskurðinum í fyrra. Með því teljum við að hægt sé að snúa við af þeirri braut sem ríkisstjórnin lagði af stað með fyrir um einu og hálfu ári. Það er verið að skera heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni sérstaklega inn að beini. Það er verið að gjörbylta heilbrigðiskerfi landsmanna án umræðu, án úttektar og án allrar heilbrigðrar skynsemi.

Forseti. Af því tilefni sem hér um ræðir þá liggur fyrir tillaga um fjárveitingu til Heilbrigðisstofnunar Þingeyinga. Athugasemdum í þá veru að hér sé hart gengið fram er mætt með þeim hætti að til sé ákveðinn pottur innan veggja velferðarráðuneytisins til að mæta áhrifum af niðurskurðartillögum ríkisstjórnarinnar. Þegar er byrjað að ráðstafa úr honum og var gert hér í umræðunni í gærkvöldi. Enn hafa ekki verið birtar neinar reglur um hvernig á að gera þetta og því síður hafa verið birtar reglur um það hvernig á að fara með halla heilbrigðisstofnana. Okkur er tjáð að það eigi að gera með mismunandi hætti. Það eru engar gagnsæjar reglur þar á bak við. Þeim forstöðumönnum heilbrigðisstofnana sem hafa gengið þann veg til enda að taka á í sínum fjármálum er refsað en þeir sem hafa slugsað við þetta eru hylltir. Það er verklagið sem á að tíðka. 

Virðulegi forseti. Við greiðum hér atkvæði um Heilbrigðisstofnun Þingeyinga. Þetta er sú heilbrigðisstofnun sem hefur þurft að mæta hvað mestum niðurskurði. Haldnir hafa verið margir borgarafundir þar sem þingmenn meiri hlutans hafa haft uppi stór orð og gefið mikil loforð. Í engu er staðið við þau loforð. Ég harma það sérstaklega og vil benda á viljayfirlýsingu sem ríkisstjórnin gerði við sveitarstjórn Norðurþings um að staðinn yrði vörður um heilbrigðisþjónustuna á svæðinu. Það er verið að svíkja það samkomulag.

Virðulegi forseti. Það er í rauninni óþolandi hvernig heilbrigðiskerfið er skilið eftir í lausu lofti. Það er ekki græjað og hnýtt upp eins og vera ber. Þannig á að gera við alvöru netkerfi. Velferðarráðherra hefur gengið í alvarlegar skurðaðgerðir í slopp sínum í heilbrigðiskerfinu en gallinn er sá að hann skilur skurðina eftir opna. Það gengur ekki í alvarlegum skurðaðgerðum að ganga frá verki á þann hátt. Gott dæmi er Sjúkrahús Vestmannaeyja sem stefnir í að verði lokað - við þær aðstæður sem þar eru í stærstu verstöð Íslands. Þar þarf að vera grunnþjónusta. Ef hæstv. ráðherra vill spyrja um það ætti hann að setja sig inn í það til fulls. Þar vantar 40 millj. til að ná saman bæði halla og kostnaði sem er fyrirsjáanlegur 

Forseti. Það er með sanni sorglegt að horfa upp á norrænu velferðarstjórnina ekki nota tækifærið og hlífa heilbrigðiskerfinu. Það er sorglegt að þingheimur getur ekki komið sér saman um að finna leiðir til að hlífa heilbrigðiskerfinu. Ég skoraði á þingheim að finna lausnir sameiginlega á milli 2. og 3. umr. og það voru engir tilburðir gerðir til þess. Það er skömm að því.

Hæstv. forseti. Mikið hefur verið rætt í þessum stól í þessari umferð fjárlagafrumvarpsins um niðurskurð í heilbrigðiskerfinu. Ég hef áður lýst því yfir að þar er of langt gengið. Stofnanir víðast hvar á landinu eru búnar að skera inn að beini og heilbrigðisstofnun sú sem hér er verið að greiða atkvæði um, Heilbrigðisstofnun Suðurlands, hefur gengið það langt að leggja fram hugmyndir um að ganga á grunnþjónustuna og skera niður í heilsugæslunni, sem er gríðarlega alvarlegt mál. Fyrir ári síðan ræddum við það hér í þingsal að við mundum ekki aftur horfa upp á niðurskurðaraðgerðir í heilbrigðiskerfinu án þess að skýr forgangsröðun lægi fyrir. Því miður hefur stefnumótun ekki farið fram að því leyti að hér er ekki skýrt með hvaða hætti verið er að taka á málum. Þetta virðist vera handahófskennt. Ég segi já við þessari tillögu sjálfstæðismanna. Það er of langt gengið í niðurskurðinum og það hefur ófyrirsjáanlegar afleiðingar að ganga þetta langt í niðurskurði í heilbrigðiskerfinu.

Virðulegur forseti. Það hryggir mig að sjá hvernig ríkisstjórnarflokkarnir ætla að greiða atkvæði um þá tillögu okkar sjálfstæðismanna að draga til baka niðurskurðarkröfu á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Við vitum öll hvernig gengið hefur verið fram í heilbrigðiskerfinu almennt og ekki síst gagnvart þessari stofnun. Hætt er að skera niður, það er skorið af. Þrátt fyrir að dregnar hafi verið til baka 22 milljónir við 2. umr. er það ekki nóg. Ég hvet hv. þingheim til að sjá að sér og greiða atkvæði með tillögu okkar sjálfstæðismanna. Þarna er um að ræða mikilvæga þjónustu fyrir íbúa þessa svæðis og það er aukið álag á stofnuninni vegna alvarlegs ástands, m.a. í atvinnumálum. Þingheimur ætti að sjá að sér 

Virðulegi forseti. Það er auðvelt að tala um að auka fjármuni til heilbrigðismála. Þeir peningar eru því miður ekki til. Þeim var meðal annars eytt á báli ofþenslunnar í agalausum fjárlögum ár eftir ár upp úr 2000 þegar fjármunir til heilbrigðismála fóru tugi milljarða fram úr fjárlögum.  Hæstv. forseti. Við erum að laga samfélagið að þeim efnum sem við ráðum við. Þessar aðgerðir til heilbrigðisstofnana hafa verið mildaðar sem nemur mörg hundruð milljörðum, 794,5 millj. kr. Það er dágott miðað við aðstæður og kemur til móts við þarfir víða um land. Auðvitað mætti gera betur en peningarnir eru ekki til. Stærsta velferðarmálið nú um stundir er að ná niður vaxtagjöldum.

Virðulegi forseti. Hér koma liðirnir sem skaffa það fjármagn sem hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson segir að séu ekki til. Það er í fyrsta lagi sparnaður upp á 6 milljónir í fjármálaráðuneytinu. Í öðru lagi sparnaður upp á 150 milljónir hjá tollstjóra þar sem veita á fé til að aðlaga tollkerfið að Evrópusambandsaðild. Í þriðja lagi hjá Bankasýslu ríkisins upp á 70 milljónir. Í fjórða lagi eru ófyrirséð útgjöld lækkuð úr 3 milljörðum niður í 2,3 milljarða. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson: Hér er fjármagnið sem við ætluðum að nota til að fjármagna heilsugæslurnar sem þú greiddir atkvæði á móti.

Forseti minnir á að hér ræða menn saman í 3. persónu.

Virðulegur forseti. Eins og var sagt í upphafi um breytingartillögur okkar sjálfstæðismanna ganga þær út á breytta forgangsröðun. Hv. þm. Sigmundur Ernir Rúnarsson sagði að það væri ekki hægt að gera betur, það væru ekki til peningar. Hér er verið að leggja 150 millj. kr. til að undirbúa gerð nýs tollkerfis fyrir tollstjóra. Undirbúa - við vitum ekkert hvað kerfið mun kosta á endanum, þetta er undirbúningurinn. Í greinargerð með frumvarpinu segir að þessi kostnaður sé óumflýjanlegur. Virðulegi forseti. Mér þykir það orð ansi stórt þegar við erum að tala um tollkerfi. Mér finnst útgjöld til heilbrigðismála, til velferðarmála, vera kostnaður sem við getum sannarlega talað um að sé óumflýjanlegur. Með allri virðingu fyrir tollkerfinu er þetta ekki óumflýjanlegur kostnaður.

Virðulegi forseti. Víða leynast matarholurnar. Ég vildi bara vekja athygli hv. þingmanna á því að hér er um að ræða Bankasýslu ríkisins og þegar hún var sett á laggirnar var það gert til að halda hlutum armslengd frá stjórnmálum, þ.e. eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Það gleymdist að segja frá því að þetta var bara skálkaskjól, því að þegar hæstv. fjármálaráðherra vill halda utan um eignarhlutina þá gerir hann það, eins og í Byr og SpKef. Ég hvet hv. þingmenn til að lesa markmiðsgreinina í lögunum um Bankasýsluna. Svo hvet ég hv. þingmenn til að hlæja ekki úr sér lungun vegna þess að þetta er alvarlegt mál. Þar segir, virðulegi forseti, að það sé markmið Bankasýslunnar að koma upplýsingum til almennings og sýna gagnsæi í vinnubrögðum þegar kemur að eignarhlut ríkisins. 

Enn hvetur forseti þingmenn til að virða tímamörk.

Forseti. Ég ætlaði eiginlega að óska eftir atkvæðaskýringu fyrir þá sem ekki sitja hjá, hvernig menn sjá svona fram í tímann.

Virðulegi forseti. Hér leggjum við framsóknarmenn til að þeir fjármunir sem áttu að fara í að fjölga aðstoðarmönnum ráðherra verði færðir í það að fjölga starfsfólki á nefndasviði Alþingis. Staðan þar er grafalvarleg. Við komumst að því við fjárlagavinnuna þar sem einstakir þingmenn höfðu ekki aðgang að riturum, og við teljum að enda þótt meiri hlutinn hafi lagt til hækkanir í þessa veru þurfi einfaldlega að gera betur. Ég segi já við þessum lið.

Virðulegi forseti. Við erum að greiða atkvæði um breytingartillögu hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar. Fyrr í atkvæðagreiðslunni var felld tillaga sem átti að fjármagna útgjaldahlið þessara tillagna og það væri mjög óábyrgt að samþykkja frekari útgjöld í ljósi stöðu ríkissjóðs. Ég mun því sitja hjá við þær tillögur en greiða þeim tillögum sem leiða til niðurskurðar atkvæði mitt.

Virðulegi forseti. Ég hvet þingmenn til að greiða atkvæði með þessari tillögu. Sé þingmönnum alvara í að styrkja Alþingi á kostnað framkvæmdarvaldsins er tækifæri til þess núna að færa fjármagn vegna þeirra 23 aðstoðarmanna sem voru færðir undir ráðuneytin fyrr í haust í fjáraukalögum til Alþingis svo hægt sé að styrkja Alþingi faglega. Ég segi já.

Virðulegi. Hér leggjum við framsóknarmenn til að Hof, menningarhús á Akureyri, fái sambærileg framlög hlutfallslega og Tónlistarhúsið Harpa fær úr ríkissjóði. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Löggæslumál í landinu eru í miklum ólestri og þar þarf að gera bragarbót á. Við framsóknarmenn leggjum til að settar verði í þennan málaflokk um 500 milljónir og þeim verði ráðstafað til eflingar almennrar löggæslu.

Virðulegi forseti. Með lögum skal land byggja. Lögreglan hefur það eftirlitshlutverk sem felst í því að fylgjast með að einstaklingar og lögaðilar fari eftir lögum sem Alþingi setur. Núverandi ríkisstjórn hefur ekki staðið vörð um lögregluna, það höfum við framsóknarmenn hins vegar gert og þess vegna styðjum við og leggjum fram tillögu um að efla lögregluna um 500 milljónir á næsta ári. Ég skora á þingmenn að standa með okkur í þessu.

Virðulegi forseti. Við framsóknarmenn leggjum þarna til að settir verði umtalsverðir fjármunir í að efla vegagerð víðs vegar um landið. Annars vegar setjum við 500 milljónir í almennt viðhald, vegir á mörgum stöðum eru hreint og beint að verða ónýtir. Við viljum líka fækka einbreiðum brúm og leggjum því til að 500 milljónir fari í framkvæmdir. Við leggjum auk þess til að 200 milljónir verði settar á lið sem ber heitið Jarðgangagerð og er sérstaklega ætlaður til að koma jarðgangaframkvæmdum eins við Norðfjarðargöng á Austurlandi af stað.

Virðulegi forseti. Við leggjum einfaldlega til að sóknargjöld til þjóðkirkjunnar verði hækkuð. Þjóðkirkjan hefur þurft að þola skerðingu umfram aðrar stofnanir innanríkisráðuneytisins. Það er algerlega óþolandi, virðulegi forseti, og þess vegna leggjum við til að þjóðkirkjan verði jafnsett öðrum stofnunum innanríkisráðuneytisins.

Virðulegur forseti. Hér er ekki um háa upphæð að ræða, 2 milljónir, sem við framsóknarmenn leggjum til að fari í að halda áfram að safna upplýsingum um áfengisneyslu Íslendinga. Á síðustu 30 árum hefur áfengisneysla aukist um 70% og er komin upp í 7,5 lítra á íbúa. Hagstofan er hætt að safna upplýsingum um áfengisneyslu vegna niðurskurðar og við teljum að ekki sé hægt að sinna forvarnastarfi á Íslandi til langs tíma nema við höldum utan um þessar upplýsingar. Ég skora á hæstv. velferðarráðherra, ef þessi tillaga verður ekki samþykkt, að útvega þetta fjármagn. Þetta eru lágar upphæðir en gefa mjög miklar og mikilvægar upplýsingar. Við verðum að taka á í áfengisvörnum, reyndar líka mjög mikið í tóbaksvörnum, og þetta er leiðin. Það verður að safna upplýsingum og það má ekki verða neitt rof í því. Ég skora á hæstv. velferðarráðherra að finna þessu stað. Ég segi já.

Virðulegi forseti. Það hefur ekki farið fram hjá nokkrum Íslendingi að Alþýðusamband Íslands og fleiri eru afar óánægð með þau svik sem þessir aðilar vilja meina að ríkisstjórnin hafi haft í frammi. Sagt er að kjarasamningar séu í uppnámi. Við leggjum til að staðið verði við þá samninga sem gerðir voru í maí sl. Þetta eru bætur sem eiga að renna til ellilífeyrisþega og öryrkja og á eftir greiðum við ákvæði um það sem renna á til atvinnulausra. Ég trúi ekki að sú ríkisstjórn sem kennir sig við velferð greiði atkvæði gegn þessari tillögu. Ég trúi því ekki að óreyndu en það er því miður reyndin. Ég vil því biðja hæstv. forsætisráðherra og aðra ráðherra í ríkisstjórninni að hætta að nota orðið velferðarstjórn, það á bara ekki við.

Virðulegi forseti. Tillagan sem við greiðum atkvæði um núna frá hv. fulltrúa Framsóknarflokksins í fjárlaganefnd felur í sér hækkun bóta atvinnulausra og lífeyrisþega. Þessi tillaga er samhljóða tillögu sem við hv. þm. Atli Gíslason fluttum við 2. umr. og sendum til fjárlaganefndar í þeirri von að meiri hlutinn vildi standa með þeim sem lökust hafa kjörin. Frú forseti. Nú hefur komið í ljós að hin svokallaða norræna velferðarstjórn ætlar sér ekki að standa með þeim sem höllustum fæti standa í samfélaginu. Það munum við h. þm. Atli Gíslason gera, enda vorum við kosin til þess að standa vörð bæði um velferðina og fólkið í landinu.

Frú forseti. Sá liður sem hér er verið að greiða atkvæði um byggir á því að það sé litið svo á að ekki standi ekki til að standa við þá kjarasamninga sem gerðir hafa verið. Alþýðusambandið hefur lýst yfir áhyggjum sínum og metið það svo að verið sé að þvinga Alþýðusambandið til að segja upp kjarasamningum vegna þess að það hafi ekki verið staðið við þá af hálfu hins opinbera. Ég mun sitja hjá í þessum lið, frú forseti, vegna þess einfaldlega að það er ómögulegt fyrir mig að leggja mat á þetta án þess að hafa fengið um það umræðu, t.d. á vettvangi fjárlaganefndar, hvað sé rétt í þessu máli og hvað ekki. Það er full ástæða til að hafa miklar áhyggjur af því að Alþýðusambandið skuli hafa lýst þessu yfir. Þar með er komin óvissa um kjarasamninga. En ég endurtek að eðlilegt hefði verið að taka umræðu um þessa þætti á vettvangi fjárlaganefndar þannig að við gætum tekið upplýsta afstöðu til þessa máls. 

Hæstv. forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um tillögur varðandi fæðingarorlofið. Það hefur komið fram fyrr í umræðunni að við þurfum að endurbyggja fæðingarorlofið í áföngum aftur, þ.e. að setja þar inn meira fjármagn. Það vill svo til að við erum að loka fjárlögum og reyna að koma af vöxtum og breyta þeim yfir í velferð og þess vegna verðum við að gæta aðhalds. Þarna er ekki um að ræða neina efnislega breytingu í fjárlagafrumvarpinu á fæðingarorlofinu. Það er enginn niðurskurður í fjárlagafrumvarpinu en við stefnum að því að skila til baka aftur og hækka og koma inn að nýju með nýjum tekjuviðmiðum á árinu 2013. Það hefur legið fyrir í svolítinn tíma og ég treysti á að við náum að vinna sameiginlega áætlun um með hvaða hætti við endurheimtum fæðingarorlofið að fullu. Það hefur komið í ljós að þær breytingar sem menn áttu von á, að karlar mundu taka fæðingarorlof í minna mæli, hafa í sjálfu sér ekki gengið eftir eins og við héldum, heldur hefur orðið minnkun í heildina hjá öllum hópum 

Virðulegi forseti. Af þeim tillögum sem litið hafa dagsins ljós í dag af hendi minni hlutans má eiginlega segja að ein mesta lukka þjóðarinnar hafi verið að ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks tók ekki við vorið 2009. Þá hefði ekki verið ráðist í nauðsynlegar aðhaldsbreytingar, þá hefði skattkerfið ekki verið aðlagað að veruleikanum og þá hefði ekki verið tekist á við skuldasöfnun ríkisins.  Það einkenndi ríkisstjórn þessara flokka frá aldamótum að eytt var um efni fram og reikningurinn settur á framtíðina, rétt eins og við erum að takast á í þessari ríkisstjórn.  
            

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að fara út í það sem kom fram hjá síðasta ræðumanni. Við framsóknarmenn hefðum viljað auka tekjur ríkissjóðs á allt annan hátt en núverandi ríkisstjórn. Við hefðum líka viljað vernda velferðarkerfið, sér í lagi Fæðingarorlofssjóð sem okkur hefur verið hugleikinn lengi og börðumst lengi fyrir og nú er verið að skerða hann um 10%. Fæðingarorlofssjóður er í dag einfaldlega ekki að nýtast sem það tæki til jafnréttis sem hann á að vera. Ég fagna því sérstaklega að velferðarráðherra sé reiðubúinn til að skoða og endurmeta þær reglur sem um hann gilda, en ég vona að farið verði í það fyrr en seinna vegna þess að mér skildist á orðum hans áðan að það ætti að gera á árinu 2013. Ég tel að það þurfi að gera fyrr og ég bið ríkisstjórnina að huga vel að þessum mikilvæga jafnréttissjóði.

Virðulegi forseti. Ef einhver hópur umfram annan fór illa í hruninu var það ungt barnafólk. Við höfum lagt fram tillögu um 10% aukningu í barnabætur til að koma til móts við það fólk sem hvað verst stendur. Ég vil líka vekja athygli á því að við erum með tillögu til að sækja tekjur til að mæta þessum útgjöldum. Það er til dæmis verið að bæta um 500 milljónum í Fjármálaeftirlitið. Það er eitthvað sem hefði verið hægt að bíða með og setja í málaflokk eins og þennan í staðinn.

Virðulegi forseti. Þarna leggjum við framsóknarmenn til að breytingartillaga meiri hlutans um að Fjármálaeftirlitið fái um 500 milljónir - ég endurtek 500 milljónir - í aukaframlag falli brott, sem gerir þetta að tæplega 2 milljarða stofnun. Þetta er að verða ein voldugasta stofnunin á meðan bankakerfið hefur dregist saman um innan við 10% af því sem var. Ég var fylgjandi því og taldi nauðsynlegt að efla Fjármálaeftirlitið og það þurfti að gera. En sú vinstri stjórn sem núna hefur verið við völd of lengi því miður hefur farið með okkur úr einum öfgunum í aðra. Hér þarf að fara hina skynsamlegu miðjuleið. Þess vegna leggjum við til að við sækjum þessar 500 milljónir á meðan gerð verður úttekt á rekstrargrundvelli Fjármálaeftirlitsins eins og meiri hlutinn hefur sjálfur lagt til.

Forseti. Hér eru greidd atkvæði um fjárveitingu til Fjármálaeftirlitsins og röksemdir þeirra sem vilja standa vörð um þá tillögu sem stjórnarmeirihlutinn gerir eru þau að stofnunin hafi lögbundinn rétt til að innheimta þetta gjald af eftirlitsaðilum. Sú fjárveiting sem ákveðin er af Alþingi til eftirlitsstofnunarinnar ræður því með hvaða hætti það frumvarp verður afgreitt og hvaða tekjur það gefur. Það er ekki þannig að við séum neydd til þess að marka fjárveitingarnar til stofnunarinnar á grunni frumvarpsins sjálfs. Vöxturinn í þessari starfsemi er frá 1 milljarði árið 2010 í tæpa 2 milljarða árið 2012 samkvæmt þeirri tillögu sem hér liggur fyrir og allir sanngjarnir menn hljóta að sjá að það er ofvöxtur í þeirri stofnun. Það er ekkert samasemmerki á milli gæða og þess kostnaðar sem varið er til þess og á sama tíma hefur allt kerfið dregist saman. Við hvetjum til þess og styðjum 

Virðulegi forseti. Ég held að við öll séum sammála um að það sé nauðsynlegt að hafa sterkt og öflugt eftirlit með fjármálamarkaðnum eins og reynslan hefur svo sannarlega kennt okkur. Hins vegar höfum við ályktað þess efnis að það ætti að fara fram úttekt á Fjármálaeftirlitinu og Seðlabankanum og það hefur líka verið send frá Alþingi tillaga þess efnis að skoðað yrði hvort ástæða væri til að sameina Seðlabankann og Fjármálaeftirlitið, sem ætti að leiða til ákveðinnar hagræðingar. Ekkert af þessu hefur verið gert. Því get ég ekki stutt það að stofnunin fái þessa aukafjárveitingu. Við þurfum að fara að vinna vinnuna okkar og fara í þá úttekt sem við ætluðum okkur að gera. Í staðinn er möguleiki á því að fjármálafyrirtækin greiði þessa upphæð í ríkissjóð og við gætum þá notað hana í önnur verkefni. Eins og er tel ég ekki ljóst að best sé að setja þessa peninga í Fjármálaeftirlitið. Við eigum eftir að fá það á hreint.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um hvort leggja eigi niður framlag skattgreiðenda til stjórnmálaflokka. Það er nauðsynlegt að fella framlagið niður þar sem ekki ríkir jafnræði milli núverandi stjórnarflokka og nýrra framboða sem munu koma fram í næstu kosningum. Ný framboð fá 3 milljónir, ef þeim tekst að ná inn manni á þing, til að kosta kosningabaráttuna á meðan stærsti flokkurinn á þingi getur tryggt sér allt upp í 130 milljónir frá opinberum aðilum. Frú forseti. Þetta er óásættanlegt og kemur í veg fyrir að hér verði lýðræðislegar kosningar. Því segi ég já.

Frú forseti. Þessi úthlutun fjármuna er birtingarmynd þess meirihlutaræðis sem hefur alltaf ríkt hér á þingi þar sem þeir sem eru stærstir og mestir úthluta sjálfum sér mestum peningum. Þegar kemur að lýðræðinu er það algerlega óásættanlegt. Það skekkir lýðræðið með þeim hætti að vafamál er að tala um að hér fari fram lýðræðislegar kosningar. Við í Hreyfingunni höfum í tvígang flutt tillögu á þingi um að leiðrétta þetta. Henni hefur ekki verið hleypt í gegn. Við munum flytja hana í þriðja sinn á nýju ári við upphaf þingsins. Við skorum á alla þingmenn að velta þessum málum rækilega fyrir sér áður en þeir taka afstöðu í þriðja sinn til þeirrar tillögu. Þetta mál snýr að því að bæta lýðræðið til muna á Íslandi og gera stöðuna jafna fyrir alla þar sem skattpeningum almennings er varið í jafnræðisskyni en ekki óréttlátt.

Virðulegi forseti. Þessa tillögu er alls ekki hægt að samþykkja, því að þrátt fyrir allt tal um lýðræði og mikilvægi þess og að þessi tillaga sé í þá veru að auka lýðræðið er hún það að sjálfsögðu alls ekki. Það að stjórnmálaflokkar séu til og hægt sé að reka þá þannig að þeir sem aðhyllast þá stefnu og vilja kjósa þá flokka og taka þátt í starfi þeirra er gríðarlega mikilvægt fyrir lýðræði á Íslandi og alla lýðræðislega umfjöllun og umræðu. Það er því algerlega úr takti að leggja fram tillögu sem þessa þegar stjórnmál dagsins, stjórnarflokkarnir, mega hvorki, samkvæmt hugmyndafræði sumra í samfélaginu, ná sér í peninga frá fyrirtækjum né einstaklingum né ríkissjóði. Hvernig eiga þá stjórnmálasamtök að geta rekið sig? Þarna er mikill misskilningur á ferðinni, frú forseti. Það er ekki hægt að samþykkja þessa tillögu því að hún vinnur gegn lýðræði.

Frú forseti. Það eru ekki mörg ár frá því að við tókum þá ákvörðun í þinginu að treysta á opinber framlög til að standa undir rekstri stjórnmálaflokkanna og draga mjög úr möguleikum þeirra til að sækja sér styrki til einstaklinga og lögaðila. Reyndar settum við svo ströng lög um þau efni að hámarksframlagið er rúmlega 30 þús. kr. á mánuði. Það þekkist hvergi annars staðar í Vestur-Evrópu, þetta er langt umfram það sem annars staðar gildir. Ég tel fullt tilefni til umræðna um þessa hluti vegna þess að skömmu eftir að við ákváðum að treysta meira á opinber framlög til að reka stjórnmálaflokkana lentum við í efnahagskrísu. Það er eðlilegt að við ræðum það hvort nauðsynlegt sé að hafa reglurnar eins og þær eru en hluti þeirrar umræðu er að ræða líka um styrkina og taka til skoðunar hvort ekki þurfi að slaka á þeim ströngu reglum sem gilda fyrir flokkana til að sækja sér styrki til einstaklinga og lögaðila. Þá fyrst getum við talað um að við séum með virkara lýðræði eins og sumir 

Frú forseti. Í þessum tillögum okkar hv. þm. Lilju Mósesdóttur forgangsröðum við í þágu velferðar. Við veljum velferð fram yfir útgjöld vegna ESB-umsóknar, við veljum velferð fram yfir óútfyllta tékka til ótilgreindra liða, ýmis framlög, við veljum velferð fram yfir aukin útgjöld til aðalskrifstofa ráðuneyta og þjónustu, við veljum velferð fram yfir sendiráðsútgjöld, við veljum mannúðarmál og neyðaraðstoð fram yfir svonefnda friðargæslu, við veljum velferð og að styðja og styrkja jafnréttismál fram yfir stjórnsýslu og eftirlitskostnað, við veljum sem sé norræna velferð og forgangsröðum í þágu hennar. Þeim útgjaldaauka sem leiðir af þessum tillögum er mætt með niðurskurði í þeim málaflokkum sem snerta ekki norræna velferð.

Virðulegi forseti. Ég segi það sama um þessar tillögur og þær tillögur sem Sjálfstæðisflokkurinn lagði fram. Þær eru um margt ágætar og okkur framsóknarmönnum líst mjög vel á margt í þeim. Þær eru margar hverjar af sama meiði en útfærslan kannski öðruvísi hjá okkur framsóknarmönnum þannig að við munum að meginstefnu til sitja hjá en greiða atkvæði með þeim liðum sem okkur hugnast.

Frú forseti. Þetta er bæði stór og lítill liður. Hann er lítill að því leyti að það er verið að gera tillögu um 1,2 milljónir til Þórbergsseturs til viðbótar þeim 8,8 milljónum sem voru á fjárlögum. Hún er stór að því leyti að hún er sett fram til að fullnægja samningi sem menntamálaráðuneytið hefur gert við Þórbergssetur. Hún gengur út á að standa við gerða samninga, það er ekki flóknara. Alþingi getur ekki verið þekkt fyrir það að standa ekki við gerða samninga. Ég tek líka fram að þetta setur er afar merkilegt, það er setur um fremsta listamann íslenskrar tungu á síðustu öld. Ég hvet þingmenn til að greiða þessari litlu stóru tillögu atkvæði sitt.

Virðulegi forseti. Mér finnst mikilvægt að minna á það undir þessum lið að við höfum lengi verið aðilar að rammaáætlunum ESB um menntun, rannsóknir og tækniþróun. Það var sjálfstæð ákvörðun á sínum tíma að verða aðilar að þeim áætlunum og þær hafa treyst skipti íslenskra fræðimanna og samskipti fræðimanna, nemenda og kennara við hið evrópska rannsóknar- og menntasamfélag. Hingað til hefur það verið svo, þó að það hafi að sjálfsögðu sveiflast á milli ára, að við höfum fengið meira til baka úr þessum áætlunum en við höfum lagt í þær. Mér finnst mikilvægt að því sé haldið til haga við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Það er gott að vakin var athygli á þessum lið með þessari breytingartillögu því að samkvæmt fjárlögunum er lagt til að þessi liður hækki um 250 milljónir, þ.e. rammaáætlanir ESB um menntun, rannsóknir og tækniþróun. Sú goðsögn hefur lengi svifið yfir vötnum að Íslendingar fái meira greitt úr þessum sjóði en við leggjum til hans. Ég bendi á að Íslendingar leggja 1.364 milljónir til þessa sjóðs á fjárlögum 2012. Þetta eru háar upphæðir um leið og við stöndum í miklum efnahagsþrengingum og þar að auki er þetta greitt í erlendum gjaldeyri. Eftir áramót ætla ég að fara fram á samanburð á því hvað við fáum raunverulega út úr þessum sjóði því að þessar upphæðir eru fáránlega háar og leggjast beint við ESB-reikninginn.

Frú forseti. Þetta er dálítið merkileg atkvæðagreiðsla vegna þess að þessi tillaga er samhljóða tillögu meiri hluta fjárlaganefndar. Hún er felld hér, en svo á að samþykkja hana á eftir. Tilefnið er gosið í Eyjafjallajökli þar sem þurfti að rýma sandana vegna yfirvofandi flóða og tilgangurinn er að koma á samræmdu boðunarkerfi gegnum SMS. Ég undrast það að ríkisstjórnin skuli á sama degi greiða atkvæði á móti og með sömu tillögu. Hvernig má það vera hjá hinni norrænu velferðarstjórn? 
            

Frú forseti. Ég tel mig vera að leiðrétta mistök við fjárlagagerð og gengur tillagan út á það. Þetta er í fullu samræmi við stefnu beggja ríkisstjórnarflokkanna. Þetta er í fullu samræmi við samstarfsyfirlýsingu þeirra þar sem segir að Jafnréttisstofa verði efld og sjálfstæði hennar aukið. Hvernig stendur á þessu? 

Frú forseti. Enn hugaði ég að stefnumörkun ríkisstjórnarflokkanna og samstarfsyfirlýsingunni. Það er tekið fram í samstarfsyfirlýsingunni að versnandi efnahagsástandi fylgi aukið heimilisofbeldi og aukið kynbundið ofbeldi og því er heitið í samstarfsyfirlýsingunni að beita aðhaldsaðgerðum í þeim efnum og styrkja stofnanir sem sinna þolendum slíks ofbeldis. Það vekur mér enn undrun að þingmenn ríkisstjórnarflokkanna skuli ekki styðja þessar eðlilegu og sjálfsögðu jafnréttistillögur, sérstaklega flokkurinn sem hefur á landsfundi lýst því yfir að hann sé femínískur.

Virðulegi forseti. Nú þegar er búið að fella sambærilegar tillögur okkar sjálfstæðismanna í heilbrigðismálum þannig að afstaða okkar hefur komið skýrt fram. Gallinn við þessar breytingartillögur, nr. 48–64, er að ekki er búið að taka tillit til þeirra breytinga sem búið er að gera á frumvarpinu. Ekki er við hv. þingmenn, tillöguflytjendur, að sakast heldur er ástæðan fyrir því sá hraði sem er á málinu gegnum þingið. Því mun ég sitja hjá við atkvæðagreiðslu þessara breytingartillagna.

Frú forseti. Eins og margoft hefur komið fram eru þær kröfur sem gerðar eru á hendur heilbrigðisstofnunum, sérstaklega á landsbyggðinni, ekki lengur hagræðingarkröfur. Það verður ekki meira hagrætt, heldur verður skorin niður þjónusta. Það hefur þegar gerst. Ég nefndi í ræðu minni í gær búseturöskun samkvæmt skýrslu um sjúkrahúsið á Sauðárkróki og ég nefndi að það ætti að leggja niður heilsugæslustöðina á Hellu. Ég nefni líka að þessi niðurskurður í heilbrigðisþjónustunni hefur leitt til þess að þær uppsagnir sem urðu á síðasta ári og þar áður bitna að 80% leyti á konum, og að næstum því 80% leyti á landsbyggðinni. Það er óþolandi.

Virðulegi forseti. Framsóknarmenn munu sitja hjá við þessar breytingartillögur þó að þær séu í sjálfu sér mjög góðar. Ástæðan er einfaldlega sú að við teljum að með þeirri tillögu sem verður borin upp á eftir sem Höskuldur Þórhallsson hefur mælt fyrir göngum við lengra en þær tillögur sem hér hafa komið fram. Við viljum þar af leiðandi leggja áherslu á þær.

Frú forseti. Mér þykir að sönnu vænt um það traust sem falið er í þessari tillögu, að það sé alls ekki þörf á að gera ráð fyrir neinum ófyrirséðum útgjöldum á næsta ári sem hlyti að fela í sér að fjárlögin væru traust og hefðu séð fyrir eiginlega öllum hlutum, bæði fyrirsjáanlegum og ófyrirsjáanlegum. Svo er þó ekki. Engu að síður var það mat okkar og niðurstaða meiri hlutans að það væri óhætt að færa þennan liður niður að þeim mörkum sem hann stendur hér í en miðað við reynslu okkar frá tveimur undanförnum árum getur komið sér vel að eiga óskiptan varasjóð. Nægir þar að nefna náttúruhamfarirnar sem við höfum glímt við tvö ár í röð og hafa kostað frá 800 og upp í 1.200 millj. kr. hvort ár um sig. Þarna er þá líka möguleiki á að mæta ófyrirséðum útgjöldum, gengis- og launabreytingum eða öðru slíku. Ég get ekki mælt með því að taka þennan lið algerlega út úr frumvarpinu þótt vissulega megi ræða og rökræða hversu stór þessi varasjóður þurfi að vera. En ég þakka vissulega traustið.

Virðulegi forseti. Framlag ríkisins til FME hefur aukist jafnt og þétt frá hruni og enn á að auka framlög ríkisins til eftirlitsins. Þegar fjárlagafrumvarpið fyrir árið 2012 hefur verið samþykkt hafa framlög ríkisins frá hruni nánast tvöfaldast. Á sama tíma hefur hin svokallaða norræna velferðarstjórn beint niðurskurðarhnífnum af mikilli hörku á grunnvelferðarþjónustuna og bætur almannatrygginga. Bæturnar duga ekki lengur til framfærslu. Nú er komið nóg og orðið tímabært að eftirlitsstofnun eins og Fjármálaeftirlitið verði neydd til að hagræða í rekstri eins og aðrar stofnanir ríkisins, sérstaklega velferðarstofnanir.

Virðulegi forseti. Það á við um þessa tillögu eins og tillögu hv. þingmanna Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks áðan, það er nauðsynlegt að uppfræða þá þingmenn sem ekki gera sér grein fyrir því að það er ekki hægt að lækka fjárframlög til Fjármálaeftirlitsins og ætla að nota þá peninga í annað. Það gilda sérlög um fjármögnun eftirlitsins og þau fela í sér að lögð eru gjöld  
            

Forseti. Eitt af afrekum þess þings sem nú situr er að hafa samþykkt aðild Íslendinga að Árósasamningunum. Í þeim er frjálsum félagasamtökum á sviði umhverfisverndar og náttúruverndar gert hærra undir höfði en áður og lögð áhersla á að þau ríki sem undir þennan samning skrifa styrki þessi félagasamtök til dáða, til aðhalds með stjórnvöldum og framkvæmdamönnum til þess að umhverfi og náttúra njóti réttar í eigin þágu og í þágu þess sem hún gerir fyrir fólk og samfélag eins og hægt er. Það er undarlegt að tillögumenn skuli bera fram þessa tillögu og það er enn þá undarlegra að þessir tillögumenn skuli hafa verið kosnir af lista græns framboðs. Ég segi nei. 
            

Frú forseti. Að sögn yfirmanns Landgræðslu ríkisins verður árið 2012 versta og erfiðasta fjárhagsár Landgræðslunnar eftir hrun, gríðarlegar verðhækkanir á öllum sviðum. Ég vil segja að Bændur græða landið er eitt merkasta og árangursríkasta landgræðslustarf sem unnið er á landinu í samvinnu Landgræðslu og vörslumanna landsins, þ.e. bænda. Verið er að græða upp blásið og örfoka land, land í tötrum. Við greiðum landinu okkar skuld okkar að einhverju leyti með þessu framlagi. Ég hvet þingmenn í öllum flokkum til að styðja þessa tillögu. Landið okkar á það skilið. 
            

Virðulegi forseti. Ég hef ákveðið að samþykkja þessa tillögu fyrir mitt leyti vegna þess að við höfum séð stofnanir ríkisins, þar með þessa, tútna út og vaxa gríðarlega hratt, jafnvel á kostnað verkefna sem hafa verið sett á fót til að efla byggð og þess háttar. Ég held að það fari vel á því að samþykkja þessa tillögu um að lækka framlag til Náttúrufræðistofnunar og samþykkja svo líka lið 86 þar sem eru aukin framlög til náttúrustofanna því að þær gegna ekki síður mikilvægu hlutverki.

Frú forseti. Með tillögu 85 er ekki verið að veikja Náttúrufræðistofnun heldur er verið að færa með tillögum 85 og 86 frá Náttúrufræðistofnun til náttúrufræðistofa á landsbyggðinni. Þær eru auga og eyra Náttúrufræðistofnunar. Þær sjá og heyra betur í nærumhverfi sínu en Náttúrufræðistofnun í Reykjavík. Þær eru sendiherrar Náttúrufræðistofnunar úti á landi. Ég tel að með þessum tveimur tillögum sé verið að styrkja Náttúrufræðistofnun.

Virðulegi forseti. Lagðar hafa verið fram tillögur um að fella niður niðurskurð þessa árs og draga til baka frestanir frá því í fyrra. Við viljum ganga lengra og leggjum til að niðurskurður umfram 4,7% á síðasta ári verði bættur þeim stofnunum víðs vegar um landið sem hann fengu. Það er einfaldlega ólíðandi, virðulegi forseti, og það er ekki of oft sagt, að verið sé að breyta heilbrigðiskerfi landsmanna í gegnum fjárlögin án umræðu. Við kröfðumst þess fyrir ári að gerð yrði úttekt á áhrifum niðurskurðarins á landsbyggðinni, hvort hann skilaði niðurstöðu, og það hefur ekki enn verið gert. Virðulegi forseti. Ég segi að sjálfsögðu já og þykir miður að hin svokallaða velferðarstjórn ætli ekki að gera hið sama.

Forseti. Afstaða okkar sjálfstæðismanna til þeirra tillagna sem meiri hluti stjórnarinnar hefur samþykkt liggur mjög skýr fyrir. Hér er tillaga sem er allnokkuð óútfærð svo ekki sé meira sagt, sérstaklega 3. töluliður í henni og við treystum okkur ekki til að taka undir þá tillögugerð sem hér liggur fyrir. Ég vil í þessu sambandi minna á þær hugmyndir sem uppi hafa verið meðal allra flokka í fjárlaganefnd um að það verklag sem viðhaft hefur verið við framkvæmd þessa niðurskurðar gangi ekki upp. Það liggur í raun fyrir sameiginlegur skilningur innan fjárlaganefndar á því að eftir sé vinna við yfirferð ákveðinna þátta sem lúta að þeirri tillögugerð sem meiri hluti stjórnarinnar hefur samþykkt. Ég heiti á stjórnarliða að fara til þess verks með mjög opnum huga á komandi ári með það fyrir augum 

Virðulegi forseti. Sú tillaga sem hér er lögð fram er til þess fallin að minnka það högg sem hin hreina vinstri stjórn lætur falla á heilbrigðisstarfsemi í landinu. Það er vitanlega sorglegt að ríkisstjórn sem kennir sig við vinstri skuli ganga hvað harðast gegn velferðarkerfinu þegar svo er í pottinn búið. Frú forseti. Sú tillaga sem hér liggur frammi er réttilega ekki útfærð og ástæður fyrir því eru þær að ekki vannst tími til að gera slíkt þar sem ekki bárust upplýsingar frá velferðarráðuneytinu sem kallað var eftir. Þetta segir okkur líka hvernig vinnubrögð við viðhöfum við þessa fjárlagagerð. Frú forseti. Það er hin hreina vinstri stjórn sem er að skera heilbrigðiskerfið nánast ofan í gröfina.

Hæstv. forseti. Ég fagna því að í umræðum í dag hefur heilbrigðiskerfið verið mjög til umfjöllunar og ber þingheimur með ólíkum hætti hag þess fyrir brjósti. Ég tel afar mikilvægt við þessar atkvæðagreiðslur að gera grein fyrir því að í útgjöldum til heilbrigðismála er í heildina ekki verið að skera niður. Og ef verið er að bera saman árin 2006–2012 og við skoðum það sem hlutfall af tekjum er heldur ekki verið að lækka útgjöld, þvert á móti. Ef við tökum útgjöldin eins og þau voru árið 2006 sem hlutfall af tekjum ríkissjóðs erum við að fara upp í nánast öllum flokkum hvort sem það er í heilsugæslu, lyfjum, sérfræðilækningum, lyf- og hjálpartækjum og þar að auki bótum almannatrygginga, úr því að eyða 9,5% upp í 13,1% af tekjum. Ég hvet menn til að skoða þetta. Við erum að aðlaga okkur þeim raunveruleika að tekjurnar minnkuðu um 90 milljarða og við erum að borga vexti, 15%, af tekjum. Það er kaldi veruleikinn sem við þurftum að aðlaga okkur og tekist hefur að verja hlutdeild heilbrigðiskerfisins í tekjum ríkisins.

Virðulegi forseti. Ef allt þetta er nú satt og rétt sem hæstv. velferðarráðherra sagði þá þarf ekki að loka líknardeild, þá þarf ekki að leggja niður réttargeðdeildina á Sogni og þá þarf ekki að fara í þennan sparnað á heilbrigðisstofnunum eins og hann er að fara fram á. En dæmin eru nákvæmlega þau að síðustu tvö til þrjú ár höfum við ekki getað fengið skýrar tölur um hver staðan er. Við höfum enn ekki skýrar tölur og framkvæmdastjórar á heilbrigðisstofnunum hringinn í kringum landið vita ekki hvað stendur í þessum fjárlögum af því að niðurstaðan varð sú hjá meiri hluta fjárlaganefndar að setja slatta í poka, láta hæstv. velferðarráðherra fá það og svo á hann að deila því út eftir behag. Það veit enginn hver staðan er á einstakri heilbrigðisstofnun hringinn í kringum landið en við vitum það hins vegar öll í salnum að hún er ekki góð og þetta er of langt gengið. Hér eru tillögur sem færa niðurskurðinn til baka, þeim er frestað frá því í fyrra, hann er strikaður út. En 1,5% á yfir alla að ganga, það hefði verið skynsamlegur og hæfilegur niðurskurður.

Virðulegi forseti. Víða sjást fingraför ESB. Svona í framhjáhlaupi ætla ég að minnast á það í þessari atkvæðaskýringu að komið hefur krafa frá ESB um að ákvæði um ríkisendurskoðun verði sett í stjórnarskrá Íslands sem er fáheyrt því að stjórnarskrá Íslands á að verja þegna ríkisins en ekki ríkisstofnanir. Hér er verið að leggja til að ríkisendurskoðandi fái 20 millj. kr. aukafjárveitingu vegna framúrkeyrslu á síðasta ári. Það stendur í lögum um Ríkisendurskoðun, með leyfi forseta, að reikningar hans séu í samræmi við heimildir fjárlaga sem hér er þá verið að lagfæra. Það er verið að færa tap ársins 2011 fram til ársins 2012 og rétt er að geta þess líka að ríkisendurskoðandi hefur úthýst verkefnum fyrir um það bil 60 millj. kr. á síðasta ári án útboðs. Við skulum alveg átta okkur á að ríkisendurskoðandi á að vera sjálfstæð ríkisstofnun.

Virðulegi forseti. Ég kem upp til að vekja athygli á 5. tölulið. Hér er verið að auka framlög til Lánasjóðs íslenskra námsmanna og þetta tengist verkefninu Nám er vinnandi vegur sem hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra og hæstv. velferðarráðherra ýttu úr vör síðasta vor. Um var að ræða afar merkilegt verkefni sem fólst í því að veita ungum atvinnuleitendum tækifæri til að fara af atvinnuleysisskrá og í nám. Það hefur tekist með þeim ágætum að nú eru um eitt þúsund ungmenni á þessu hausti á skólabekk sem áður voru föst á atvinnuleysisskrá. Þetta þýðir að umtalsvert meiri fjöldi sækir lánshæft nám á þessu hausti en reiknað var með og birtist það í þessum auknu fjárveitingum upp á 270 millj. kr. Hér er verkefni þar sem verið er að takast á við atvinnuleysisvandann hjá ungu fólki með hárréttum áherslum.

Virðulegi forseti. Hér er verið að auka í rekstur fjölmiðlanefndar, einni kratísku nefndinni sem komið var á stofn í fyrra við breytt fjölmiðlalög. Með því frumvarpi var lögð fram kostnaðaráætlun frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins þar sem talið var að um lágar upphæðir væri að ræða. Virðulegi forseti. Ég minni á að það er meðal annars vegna veru okkar í EES sem lögleiða þurfti þessa löggjöf ásamt lagfæringu á fjölmiðlaumhverfinu. Þarna sannast það enn og aftur að eftir því sem fleiri eftirlitsnefndum er komið á fót í þessu samfélagi þá soga þær til sín því meira fjármagn. Hér er um 10 millj. kr. hækkun að ræða á milli ára. Ég segi nei við þessari eyðslu.

Virðulegi forseti. Það var lítil og sæt nefnd sem kostaði lítið og allt sem að henni sneri gekk mjög vel. Að sjálfsögðu var það eitt fyrsta verkefni norrænu velferðarstjórnarinnar að eyðileggja það. Hér sjáum við afleiðingarnar. Það er að í þessum mikla niðurskurði, þar sem slegist er um hverja einustu krónu í velferðarmálum, ætla menn að bæta í fjölmiðlanefnd. Ég er ekkert að ýkja, það á að bæta í fjölmiðlanefnd. Ef það fer fram hjá einhverjum þá segi ég nei.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að meiri hlutinn hefur ákveðið að bæta við 8 millj. kr. til Kynningarmiðstöðvar listgreina. En ég vildi hins vegar áminna okkur aðeins um það hvernig við ráðstöfum peningum til stuðnings listgreinum. Fyrr í dag ákváðum við að styrkja 28 einstaklinga um 43,4 millj. kr. en hér setjum við hins vegar 90,7 millj. kr. almennt til að kynna þessar listgreinar. Spurningin er hvort peningarnir kæmu ekki að meira gagni ef við létum það sem rennur til heiðurslauna listamanna fara í Kynningarmiðstöð listgreina, það mundi þá gagnast öllum listamönnum.

Virðulegi forseti. Ég fagna þessu viðbótarframlagi sem Bandalagi íslenskra skáta er veitt á næsta ári, á afmælisári skátahreyfingarinnar, þegar hún fagnar 100 ára afmæli á Íslandi. Það er engum blöðum um það að fletta að við erfiðar aðstæður í samfélagi okkar, eins og eru í dag, er starf barna og ungmenna mjög mikilvægt félagsstarf. Skátahreyfingin hefur átt ríkan þátt í því á þessum 100 árum að efla og bæta æsku landsins, gera fólk að betra fólki. Hún hefur verið uppeldisstöð fyrir björgunarsveitir landsins sem eru í raun sprottnar úr skátahreyfingunni. Ég þakka hv. fjárlaganefnd fyrir þessa tillögu, ég styð hana heils hugar.

Virðulegi forseti. Lagt er til 25 millj. kr. framlag til vitundarvakningar um ofbeldi gagnvart börnum. Vissulega er þarft að vekja fólk til umhugsunar um ofbeldi gegn börnum en ég held að þær nefndir og ráð sem eru á vegum velferðarráðuneytis og menntamálaráðuneytisins geti nálgast það verkefni með sama hætti og e.t.v. öflugri hætti í stað þess að stofnaður sé sérliður um það verkefni. Ég sit hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að sitja hjá, ég styð þetta mál. Hins vegar vil ég vekja athygli á því að í skýringum með málinu er talað almennt um ofbeldi gegn börnum og svo kynferðisofbeldi. Í dag, á meðan við höfum setið hér og greitt atkvæði, hefur staðið yfir ráðstefna uppi í háskóla um einelti þar sem þrír meistaranemar hafa kynnt niðurstöður sínar varðandi eineltismál. Þar komu fram ýmsar tillögur sem við á Alþingi Íslendinga þurfum að skoða vel hvað lagabreytingar varðar því að einelti er ofbeldi og það á ekki að líða.

Heyr! Heyr!

Virðulegi forseti. Hér er um að ræða verkefni sem innanríkisráðuneytið leiðir. Það er í samstarfi innanríkisráðuneytis, mennta- og menningarmálaráðuneytis og velferðarráðuneytis og snýst um nákvæmlega þetta, að efla fræðslu til kennara um hvernig bregðast megi við og koma í veg fyrir ofbeldi gegn börnum, kynbundið ofbeldi og annað. Verkefnið er unnið í samstarfi við Evrópuráðið og ég tel að það sé gott mál. Það er hugsað til þriggja ára og það skiptir mjög miklu að við bætum okkur í þessum efnum. 
            

Frú forseti. Ég styð þessa tillögu heils hugar og þakka síðbúinn stuðning við tillögu okkar hv. þm. Lilju Mósesdóttur en það er greinilega ekki sama hvaðan gott kemur.

Forseti vill benda á að eins og þessi atkvæðagreiðsla er lögð upp geta svona hlutir gerst en tillöguskjal meiri hlutans er með lægra númeri.

Virðulegi forseti. Við erum fámenn þjóð í stóru landi þar sem náttúran er stórbrotin og býður af sér miklar hættur á tíðum. Við höfum oft upplifað það með þeim náttúruhamförum sem yfir okkur hafa dunið. Hér er stigið mjög mikilvægt skref í að treysta öryggi borganna og ekki síður þeirra ferðamanna sem heimsækja landið. Eftir þær breytingum sem þessir fjármunir munu gera mögulegar verður hægt að senda aðvaranir í alla farsíma hvar sem er á landinu þar sem til þeirra næst, um einhverjar hættur sem eru yfirvofandi og greiða þannig fyrir því að fólk sé undir það búið og geti forðað sér af þeim svæðum ef þannig ber undir. Ég tel að það sé mjög mikilvægt þrátt fyrir þröngan kost að við stígum þetta skref í fjárlögum fyrir næsta ár og treystum þannig öryggi borganna og ekki síður þess aukna fjölda ferðamanna sem heimsækir landið.

Frú forseti. Ég tel að það sé mikið ánægjuefni þegar hægt er að veita fjármuni til mikilvægra verkefna, öryggisverkefnis eins og hér um ræðir, m.a. vegna þess, eins og fram kom fram hjá síðasta ræðumanni, að við búum í viðsjárverðu náttúruhamfaralandi. Íbúar eiga mikið undir því að hægt sé að vara þá við með skömmum fyrirvara og ná til stórs hóps hverju sinni. Ferðamenn sem oft eru lítt kunnugir aðstæðum hér eiga líka mikið undir því. Þetta er mikið öryggismál fyrir ferðamenn ekki síður en íbúa á ýmsum viðsjárverðum svæðum á landinu þannig að ég fagna því sérstaklega að geta greitt atkvæði með þessum lið og þessari fjárveitingu.

Virðulegi forseti. Ég geri athugasemd við fundarstjórn forseta því að á sama þingfundi er ekki hægt að greiða tvisvar atkvæði um sömu tillöguna.

Forseti gaf hv. þingmanni orðið um atkvæðaskýringu.

Já, þetta er atkvæðaskýring. Ég þori ekki annað en að greiða atkvæði með báðum þeim samkynja tillögum sem komið hafa fram. Sú fyrri var felld á þessum fundi, nú er verið að samþykkja sömu tillögu. Ég ítreka að það er ekki hægt að taka fyrir sömu tillögu tvisvar sinnum á sama þingfundi.

Forseti vill benda á að það var ekki sama undirfjárlaganúmer á tillögunum tveimur þannig að ekki er hægt að líta á þær sem sömu tillöguna.

Virðulegi forseti. Ég lýsi ánægju með þá tillögu sem liggur fyrir um miklar umbætur í fangelsismálum. Eftir stöðnun í þessum málum um árabil verður nú farið í nýbyggingu á gæsluvarðhaldsmóttöku á kvennafangelsi í Reykjavík um leið og ráðist verður í skilgreindar endurbætur og uppbyggingu við öryggisfangelsið á Litla-Hrauni. Það er jákvæð niðurstaða í þessum mikilsverða málaflokki þar sem safnast hefur upp mikil þörf fyrir endurbætur í fangelsismálum á öllum stigum máls. Það er jákvæð niðurstaða sem markar þáttaskil í fangelsismálum okkar og lýsi ég sérstakri ánægju með að við skulum á þessum tímapunkti ná samstöðu um þetta mál og getum hrint miklum umbótum í framkvæmd.

Hæstv. forseti. Ég styð uppbyggingu á sviði fangelsismála. Sú tillaga sem liggur fyrir á sér hins vegar nokkuð sérkennilega forsögu eins og hv. þingmenn þekkja og það er margt sem hægt er að hafa við ákvarðanatöku á því sviði að athuga. Ég vek líka athygli á því að þrátt fyrir að verið sé að taka ákvörðun um fjárveitingu sem m.a. á að nota til að hefja hönnun nýs fangelsis á Hólmsheiði liggur ekkert fyrir um hvernig sú framkvæmd, sem verður miklu kostnaðarsamari en áætlað er nú, verður. Ég held að nauðsynlegt sé að standa vel að uppbyggingu á sviði fangelsismála en það þarf einhvern veginn að endurskoða hvernig ákvarðanir eru teknar á því sviði. Ég tek það fram að ég tel ekki að hér sé ekki sérstaklega við hæstv. innanríkisráðherra að sakast heldur 

Forseti. Í ljósi þess hversu mikill vilji er innan þings til að greiða og bæta úr fangelsismálum landsins hefur verið hálfraunalegt að horfa á hvernig málið hefur unnist í fjárlagagerðinni. Töluverður vandræðagangur var á þeim tillögum sem komu til fjárlaganefndar og slegið úr og í, tillaga ríkisstjórnar var dregin til baka fyrir 2. umr. o.s.frv. Þrátt fyrir það endar málið þannig að lagt er til að hefja hönnun nýs fangelsis á Hólmsheiði. Aðspurðir hafa meirihlutamenn ekki getað svarað því hvenær úrbótin muni eiga sér stað. Það liggja engin áform fyrir um hvenær hefja á framkvæmdir og því síður hvenær þeim á að ljúka. Ekki liggur heldur fyrir nein kostnaðaráætlun um það hvað verja á háum fjárhæðum til byggingarinnar og eða hver afstaða ríkisstjórnar Íslands 

Virðulegur forseti. Það er með mikilli gleði í sinni sem ég styð þetta mál. Hér er verið að setja 55 millj. kr. á Litla-Hraun m.a. til að bæta úr öryggismálum, og 190 millj. kr. í hönnun nýs fangelsis á Hólmsheiði með 56 rýmum. Þar á að vera gæsluvarðhald, skammtímavistun og kvennafangelsi. Þá verður hægt að loka Hegningarhúsinu og Kvennafangelsinu í Kópavogi. Málið hefur verið undirbúið ágætlega af innanríkisráðuneyti, fjármálaráðuneyti og fangelsismálayfirvöldum. Við gátum á grundvelli þeirra tillagna sem við fengum til okkar tekið ákvörðun út frá tölulegum forsendum. Þingmenn gátu valið milli kosta og völdu ódýrasta kostinn bæði varðandi stofnkostnað og rekstrarkostnað þannig að hér er farin rétt leið. Ég tel að hér sé um mjög stórt skref í jákvæða átt í fangelsismálum að ræða þannig að ég vil óska ykkur til hamingju með að taka það skref í dag, svo þarf bara að klára málið á seinni stigum.

Virðulegi forseti. Það er löngu tímabært að ríkisvaldið setji hrygg í að byggja upp aðstöðu í fangelsismálum á Íslandi. Hólmsheiði er ekki skynsamlegasti kosturinn. Skynsamlegasti kosturinn var að byggja upp með myndarbrag við Litla-Hraun og það er gott að það leggjast til peningar þar. Að Litla-Hrauni frágengnu hefði verið hyggilegast að byggja upp í Rockville. Þar er aðstaða sem er tilbúin til uppbyggingar. Það er því miður spilamennska í þessari fangelsismálauppbyggingu allri. Virðulegi forseti. Það er vissulega gott að Litla-Hraun er ekki út undan en Hólmsheiði þjónar Reykjavíkurkerfinu, embættismönnum, en ekki þeim sem eiga að 

Virðulegi forseti. Ég segi í tilefni af þessu: Loksins, loksins. Loksins áttaði ríkisstjórnin sig á því að hér ríkir ófremdarástand í fangelsismálum. Þetta er ekki nema skref A. Það vantar mikið fjármagn í fangelsin til að hægt sé að hlúa sómasamlega að föngum og starfsfólki fangelsanna. Þessi mál hafa verið í miklum ólestri. Síðan ég tók sæti á Alþingi hef ég barist fyrir málefnum fangelsanna við lítinn fögnuð ríkisstjórnarflokkanna en nú hefur ríkisstjórnin sagt A í þessum málum og hér verður ekki snúið til baka, hafi ég eitthvað um það að segja. Ég segi já við þessari tillögu.

Virðulegi forseti. Mig langar að koma hingað upp og þakka fjárlaganefnd fyrir að auka fjármuni til innanlandsflugs. Það leit út fyrir að hætt yrði flugi til Sauðárkróks, sem er gríðarlega mikilvægt fyrir alla þjónustu, ferðaþjónustu, sjúkrahús og þá opinberu starfsemi sem þar er. Það er mjög mikilvægt fyrir okkur að styðja við atvinnusköpun og þetta er einn liður í því. Ég vil því fagna þessu sérstaklega.

Virðulegi forseti. Ég vil sömuleiðis fagna því að þessi tillaga líti hér dagsins ljós. Mikil óvissa hefur verið varðandi flug til Sauðárkróks vegna þess að til stóð að fella niður stuðning við flugið. Sama óvissa grúfði yfir þessu máli í fyrra. Þá tókst að leysa það með góðum vilja en nú dugðu ekki minna en 10 millj. kr.

Virðulegi forseti. Innanlandsflug er jafngildi almenningssamgangna á langstærstum hluta Íslands og ber að styðja við það með ráðum og dáð og gæta til dæmis hófs í skattlagningu. Almenn rekstrarskilyrði eru afskaplega brýn, svo og stuðningur við fámenn samfélög eins og gert er í þessu tilviki og í þriðja lagi, síðast en ekki síst, er afskaplega brýnt að Reykjavíkurflugvöllur verði áfram á réttum stað.

Frú forseti. Hér er verið að bæta í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Málefni sveitarfélaga hafa meðal annars verið til umræðu í umhverfis- og samgöngunefnd, sem hefur með þau að gera, og óhætt er að segja að sveitarstjórnir í mörgum sveitarfélögum hafa gríðarlegar áhyggjur af stöðu mála. Það er ljóst að mörg sveitarfélög, ekki hvað síst úti á landi, lítil og meðalstór, eru í gríðarlegum vanda eftir þá ákvörðun ríkisstjórnarinnar að kippa aukaframlaginu algerlega út og setja það til stuðnings einu sveitarfélagi og ljóst að þau munu ekki ná endum saman á næsta ári og munu eiga mjög erfitt með að sinna sínu lögbundna hlutverki. Ofan á niðurskurðinn í heilbrigðismálunum, sem hefur verið gríðarlegur víða úti á landi, og mun hafa ófyrirsjáanlegar afleiðingar, er líka verið að taka þessi sömu sveitarfélög, þessi litlu sveitarfélög úti á landi, og þrengja ólina alveg upp í kok.

Frú forseti. Ef ég skil rétt erum við að greiða atkvæði um tvo liði, bæði a- og b-lið, í lið 18. Sá fyrri er ákvörðun ríkisstjórnarinnar og sveitarfélaganna að hækka tekjuskerðingarmörk húsaleigubóta sem er til góðs fyrir tekjulágt fólk sem fær húsaleigubætur og er tvímælalaust góð stuðningsaðgerð við þann hóp. Seinni liðurinn er líka ánægjulegur vegna þess að hægt er að draga niður það uppbótarframlag sem fylgir yfirfærslu málefna fatlaðra frá ríki til sveitarfélaga vegna þess að útsvarsstofninn eða tekjuskattsstofninn hefur styrkst svo mjög að þau 1,2% sem færð voru úr tekjuskatti yfir í útsvar eru því sem næst nægjanleg til að mæta kostnaðinum eins og hann er reiknaður út á grundvelli samninga. Í reynd er farið varlega í þá áætlun þar sem notast er við viðmiðunina 925 milljarða heildarlaunagreiðslustofn í staðinn fyrir 948 eins og áætlunin gerir reyndar ráð fyrir þannig að sveitarfélögin eru vel stödd með þessu framlagi. Að lokum mótmæli ég því að ríkið …

Klukkan er biluð.

… hafi með ósanngjörnum hætti staðið illa að 

Forseti bendir á að klukkan í borðinu virkaði ekki sem skyldi.

Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um verulega hækkun framlaga til heilbrigðismála og hafa þau nú verið hækkuð um tæpan milljarð frá upphaflegu frumvarpi. Þar hefur þingið í góðu samstarfi við ráðherra unnið gott starf og því fagna ég mjög. En um leið og við fögnum þessu þurfum við að huga að því að bæta enn frekar vinnubrögð við áætlanagerð, gera hana stefnufastari til lengri tíma og fylgja henni síðan vel eftir. Á þeirri vegferð erum við. Ég get ekki, úr því að ég er komin hingað upp, sleppt því að draga fram þann árangur sem náðst hefur í jöfnun lífskjara á landinu og þann ótrúlega árangur að hafa þrátt fyrir aðhald og sparnað náð að bæta kjör lífeyrisþega. Ég get ekki annað en sagt já við auknu fé inn í velferðarkerfið.

Forseti vill geta þess að enn lætur klukkan ekki að stjórn í borðinu en tímamæling fer fram hér á forsetastóli og forseti mun gefa merki þegar tíminn er liðinn.

Forseti. Ég vek athygli á því að hér eru tvær tillögur sem lúta að heilbrigðismálum. Önnur snýr að stofnun sem gegnir lykilhlutverki í sínum landshluta og heildarfjárveitingin til hennar eru 4.744 millj. kr. Eftir mikið japl, jaml og fuður og vinsamleg tilmæli frá Alþingi til fjárlaganefndar fyrir 3. umr. er gerð tillaga um 5 millj. kr. hækkun á þessari stofnun. Hvern er verið að blekkja með slíkum tillögum?

Virðulegur forseti. Við framsóknarmenn höfum mjög miklar áhyggjur af stöðu heilbrigðismála. Það er alveg ljóst að búið er að hagræða gríðarlega mikið og skera niður. Á heilbrigðisstofnunum er búið að skera niður í kringum 20% frá hruni en á sama tíma höfum við verið að auka útgjöld í sérfræðiþjónustu um 7%. Á þessu ári settum við í fjáraukalögunum yfir milljarð í sérfræðiþjónustuna og Sjúkratryggingar báðu um annan milljarð í viðbót á næsta ári. Þetta þarf að endurskoða allt saman. Við vörum við því að það sé gengið svona langt í niðurskurði á heilbrigðisstofnunum og teljum að hið fyrsta verði að taka upp meiri stýringu í heilbrigðiskerfinu þannig að eðlilegra hlutfall fari til stofnana og minna hlutfall í sérfræðiþjónustuna. Það er verið að ofnota hana að einhverju leyti hér þannig að þetta þarf allt að endurskoðast. Við framsóknarmenn höfum mjög miklar áhyggjur af þessari stöðu.

Hæstv. forseti. Eins og hér hefur komið fram í umræðunni hefur Alþingi, frá því að fjárlagafrumvarpið var lagt fram í október, ákveðið að bæta um það bil einum milljarði í heilbrigðismálin. Það hefur líka komið fram áður í umræðunni að þessi aðlögun að raunverulegum tekjum ríkissjóðs með heilbrigðiskerfið hefur verið erfið og sársaukafull. En þarna er sem sagt verið að reyna að stíga síðustu skrefin, að mínu mati, og ég hef kynnt það þannig að við séum að ljúka þessum niðurskurði á næsta ári og fengið þau skilaboð að menn vilji fá að klára þetta núna en ekki bíða með það. Ekki tókst þó að skoða í smáatriðum einstaka stofnanir, m.a. ekki í Fjallabyggð og Höfn í Hornafirði, og aðeins á eftir að skoða Vestmannaeyjar. Að auki höfum við óskað eftir því að fá pott til að vinna með þannig að við getum gripið inn í ef einhverjir hlutir eru að gerast sem menn hafa ekki viljað láta gerast í samræmi við þá skýrslu sem liggur fyrir um þá hagræðingarkröfu sem lögð er fram. Ég fagna því að þetta kemur hingað inn og mun reyna að halda bæði velferðarnefnd og 

Virðulegi forseti. Í skýrslu sem fylgdi með fjárlagafrumvarpinu, sem lagt var fram í haust, kom fram að aukning hefði verið til velferðarmála. Við höfum oft fengið að heyra það í ræðum að raunveruleg aukning sé til velferðarmála jafnvel þótt enginn finni þess stað nokkurs staðar á landinu. Ástæðan er þessi. Það er aukning í Atvinnuleysistryggingasjóð og hann fellur undir velferðarmál.  Virðulegi forseti. Hún gengur einfaldlega ekki sú staða sem er í velferðarmálum. Það gengur ekki að verið sé að leggja fram einhverjar tillögur sem er svo breytt á Alþingi og heilbrigðisstofnanir víðs vegar um landið viti ekki í hvorn fótinn þær eiga að stíga. 
             Virðulegi forseti. Stofnanirnar bjuggust við að þetta yrði bætt, menn tóku ekki mark á því frumvarpi sem var lagt fram í haust.

Nú er klukkan komin í lag og tekur tímann samviskusamlega og tíminn var nokkuð löngu liðinn.

Virðulegi forseti. Allt bendir nú til þess að við séum að afgreiða síðustu erfiðu fjárlögin í bili og að bjartari tímar sé fram undan hjá íslenskri þjóð. Þetta hefur verið erfitt, þetta hefur kostað blóð, svita og tár en við sjáum fram á betri tíð, við erum að uppskera árangur erfiðra ákvarðana. Samfélagið er að rísa og við erum að rétta úr kútnum. Sársaukafyllstu aðgerðirnar hafa verið að þurfa að skera niður í heilbrigðis- og velferðarmálum en við höfum samt staðið vörð um grunnþjónustuna. Við erum að leggja núna í meðferð fjárlaganefndar um einn milljarð til viðbótar inn í heilbrigðismálin frá því sem áður var. Við stöndum að mikilli uppbyggingu í hjúkrunarrýmum um land allt. Lagðir hafa verið um 10 milljarðar á þremur árum í þennan málaflokk á þessum erfiðu tímum. 

Virðulegi forseti. Við sjáum hér merki um þá tilfærslu á fjármunum sem hefur átt sér stað þar sem atvinnulausum ungmennum hefur verið gefinn kostur á því að fara í nám. Þetta gefur okkur möguleika á því að minnka framlög til atvinnuleysisbóta um nærri 1.300 milljónir. Þetta skiptir gríðarlegu máli því að eins og við þekkjum er langstærstur hluti þeirra ungmenna sem eru á atvinnuleysisskrá einungis með grunnskólamenntun. Það besta sem við getum gert fyrir þetta fólk er að opna því leið inn í skólana. Þetta er sömuleiðis merki um að þessi ríkisstjórn hefur náð atvinnuleysinu úr 9% niður í 6,5%. Það munar um minna. Fyrir örfáum missirum settum við í Atvinnuleysistryggingasjóð 25 milljarða sem komu beint úr atvinnulífinu. Þessi tala er núna komin niður í 20. Það munar um minna.

Virðulegi forseti. Hér er á ferðinni enn ein gjaldtakan sem hæstv. ríkisstjórn beitir sér fyrir. Á bak við þessa tillögu er frumvarp sem nú liggur fyrir í atvinnuveganefnd þar sem gert er ráð fyrir því að tvöfalda svokallað raforkugjald. Þetta er gert til að bregðast við tilteknum óskum sem hafa komið um það. Þetta er hins vegar mjög dæmigerð landsbyggðarstefna ríkisstjórnarinnar. Þetta er atvinnuátak á höfuðborgarsvæðinu. Til hamingju með það, ríkisstjórn Íslands.

Virðulegi forseti. Um leið og ég fagna þeirri hækkun sem er að verða á þessum lið, Framkvæmdasjóði ferðamannastaða, minni ég engu að síður á að þegar lagt var af stað með þetta mál var gert ráð fyrir mun hærri fjárhæðum í þennan mikilvæga uppbyggingarsjóð. Þrátt fyrir þessa hækkun nú erum við enn að vinna í því að styrkja tekjustofninn undir þennan lið þannig að við getum byggt upp myndarlegan sjóð til lengri tíma litið. Það voru vonbrigði að þingið skyldi ekki geta afgreitt það frumvarp sem upphaflega var lagt fyrir á síðasta þingi, en það er von mín að við getum lagt fram frumvarp að nýju á næsta ári til að tryggja tekjustofna þannig að þessi mikilvægi sjóður geti stækkað og dafnað. Það er 18% aukning í komu ferðamanna á þessu ári þannig að það er svo sannarlega þörf á því að bæta aðgengi á okkar mikilvægustu náttúruperlum til lengri framtíðar.

Forseti. Þetta er, held ég, í þriðja sinn sem þessi tillaga er borin upp til atkvæða hér í salnum. Ég vil af því tilefni ítreka að frumvarpið sem hér hefur verið vísað til um gjaldtökuna er ekki enn komið fram á þingi. Frumvarpið er ekki komið frá hæstv. ráðherra og ekki búið að mæla fyrir því í þinginu. Samt sem áður ætla menn að ákvarða fjárútlát til Fjármálaeftirlitsins upp á 1.950 millj. kr. sem flestum þykir of há fjárhæð. Á það hefur verið bent að það sé rétt að ákvarða umfangið í lögum og síðan flytja frumvarp og gera að lögum varðandi gjaldtökuna. Ég segi nei við þessari tillögu.

Virðulegur forseti. Það er verið að auka framlög til Fjármálaeftirlitsins og fyrir því eru ærnar ástæður, þær hamfarir sem urðu í íslensku fjármálakerfi sem voru af stærðargráðu sem telst vera á heimsvísu þar sem við erum með gjaldþrot sem komast á lista yfir einhver stærstu gjaldþrot veraldarsögunnar. Slíku fylgir mikil uppgjörsvinna, því fylgir umtalsverður kostnaður. Alþingi lá á liði sínu við að efla Fjármálaeftirlitið fyrir hrun. Við skulum ekki liggja á liði okkar í því efni eftir hrun. Þó að sjálfsagt sé að fara yfir, meta og fylgjast vel með þessari starfsemi eins og annarri í landinu er það skylda okkar eftir þá ógæfu sem við rötuðum í að láta eftirlitsaðilann á fjármálamarkaði hafa það sem hann telur sig þurfa til þess bæði að gera upp þetta hrun og fylgjast með því nýja og brothætta kerfi sem við höfum endurreist.

Virðulegi forseti. Ég hef ekki tekið eftir því að neinn úr minni hlutanum vilji ekki hafa hér öflugt fjármálaeftirlit. Það sem við erum hins vegar að benda á er að verið er að setja gríðarlega fjármuni, um 550 milljónir, ofan á þær hækkanir sem hafa komið til eftirlitsins á undanförnum árum. Þar hefur starfsmönnum fjölgað úr 30 í um það bil 130. Meiri hluti fjárlaganefndar leggur til að farið verði ofan í saumana á þessum rekstri. Virðulegur efnahags- og viðskiptaráðherra sagði í ræðu í gær að fjármálaráðuneytið hefði staðið í vegi fyrir því að búið væri að leggja frumvarpið fram. Hæstv. fjármálaráðherra bar svo blak af ráðuneytinu. Þetta mál er einfaldlega ekki fullunnið og meðan það er ekki fullunnið er ekki forsvaranlegt að leggja í eftirlitið um hálfan milljarð 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé ágætt enn á ný að við setjum upphæðir í samhengi. Það hefur verið mjög erfitt að kreista fram 700–800 milljónir aukalega í heilbrigðisstofnanirnar. Hugsið ykkur hversu auðvelt virðist hins vegar vera að ákveða að við ætlum að setja 550 milljónir í Fjármálaeftirlitið. Þá segir hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra að þessi tekjustofn sé sérstaklega eyrnamerktur Fjármálaeftirlitinu. Við erum hins vegar að leggja ýmsar aðrar álögur á fjármálafyrirtækin. Það er talað um bankaskatt, fjársýsluskatt, gjald vegna umboðsmanns skuldara, að sjálfsögðu hefðbundinn tekjuskatt og fyrirtækjaskatt þannig að ef þessi fyrirtæki greiddu ekki þetta gætu þau hugsanlega borgað meira annars staðar. Er það ekki rétt? Ég ítreka það sem ég sagði í fyrri atkvæðagreiðslu um þetta mál, við þurfum að tryggja að Fjármálaeftirlitið sé að gera það sem það á að vera að gera, það sé sterkt og öflugt eins og við ætluðumst til. 

Nú hvetur hæstv. forseti þingmenn til að virða tímamörk.

Virðulegi forseti. Öll ný verkefni Fjármálaeftirlitsins hafa skýrst af ákvörðunum Alþingi sjálfs, svo sem aukið eftirlit með skilanefndum og skilastjórnum. 17 einstaklingar á vegum eftirlitsins vinna nú að rannsóknum á hruninu og á áttunda tug mála hafa verið send til embættis sérstaks saksóknara. Enginn lesandi skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis, enginn þingmaður sem tók þátt í ákvörðun þingsins 63:0 þarf að velkjast í vafa um mikilvægi þess að hér sé öflugt fjármálaeftirlit. Það er óheppilegt að kostnaður vegna eftirlitsins hefur vaxið mikið undanfarin ár en hann mun ná hámarki á næsta ári og það ber að ítreka, af því að það virðist ekki skiljast, að kostnaður við fjármálaeftirlit er greiddur af eftirlitsskyldum aðilum, þ.e. bankakerfinu sjálfu.

Virðulegi forseti. Ég fagna þeirri atkvæðagreiðslu sem hér fer fram. Það er afskaplega mikilvægt að við stöndum að baki traustu fjármálaeftirliti í landinu. Við erum að fela Fjármálaeftirlitinu ný verkefni, eftirlit með skilanefndum og slitastjórnum sem hingað til hafa gengið eftirlitslausar. Treystir þingið sér ekki til að fjármagna þau verkefni? Það er meðal annars það sem hér er verið að greiða atkvæði um. Við erum að tryggja Fjármálaeftirlitinu fjárveitingar til að halda áfram rannsóknum á hruninu. Vilja menn það ekki? Við erum að tryggja Fjármálaeftirlitinu tækifæri til að það verði betur í stakk búið til að rannsaka áhættu sem það hefur ekki getað rannsakað hingað til. Það er staðfest af erlendum sérfræðingum og greiningum þeirra. Vilja menn ekki að Fjármálaeftirlitið geti rannsakað almennilega í fjármálafyrirtækjunum hluti sem fyrir liggur í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis að eftirlitið var ekki í stakk búið að sinna áður? Auðvitað verðum við 

Virðulegi forseti. Ég held að allir séu sammála um að við viljum sjá sjálfstætt og öflugt fjármálaeftirlit, en það veldur mér áhyggjum að þetta eftirlit sem sannarlega er vel haldið hefur ekki sinnt skyldu sinni. Ég vek athygli á því að þegar fjármálastofnanir eru í umsjón og vörslu hæstv. fjármálaráðherra þurfa þær ekki að fara eftir lögum. Ég vek líka athygli á því að Fjármálaeftirlitið sem á að sinna neytendavernd hefur ekki gert neinar athugasemdir við endurreikning erlendra lána. Bara til að menn átti sig á því hvaða samhengi við erum að tala um er íslenska bankakerfið 3% af því danska. Fjármálaeftirlitið er hins vegar 43% af því danska. Ef við skoðum launakjör stjórnarmanna í Fjármálaeftirlitinu erum við að tala um svipað og var í bönkunum fyrir hrun. Virðulegi forseti. Ég held að það sé algjörlega ljóst að við þurfum að skoða þessi mál 

Virðulegi forseti. Hér er verið að bæta við 550 milljónum í Fjármálaeftirlitið. Það er sagt að hæstv. ráðherra færi þau rök fyrir því að hér eigi að rannsaka hrunið, þetta sé til að rannsaka það. Maður heyrir utan að sér að einhverjir vilji skerða þær rannsóknir með því að vera á móti þessum fjárveitingum, en svo er ekki. Þessar 550 milljónir á að nota í tímabundið verkefni næstu þrjú, fjögur árin, verkefni sem bankasérfræðingurinn Kaarlo Jännäri hefur mælt með. Þetta eru þróunarverkefni og koma ekkert við rannsókn á fjármálakerfinu. Ef fjármálaeftirlitið í Bandaríkjunum væri sambærilegt því íslenska væru núna í kringum 117 þús. manns að vinna í fjármálaeftirliti Bandaríkjanna sem er með 

Frú forseti. Ég styð þessa tillögu meiri hluta fjárlaganefndar eins og aðrar sem hún leggur fram, en ég geri það í þessu tilviki með sérstakri vísan til þess sem segir í nefndaráliti meiri hlutans, að fyrirkomulag og umbúnaður um fjárheimildir til handa Fjármálaeftirlitinu verði tekið til gagngerrar endurskoðunar á næsta ári sem og metin þörfin fyrir umfang þessarar starfsemi. Það er ekki um það deilt að Fjármálaeftirlitið þarf að vera öflugt á þessum tíma og það þarf að vinna úr ýmsum verkefnum en það er eðlilegt að þingmenn staldri við þá staðreynd að rekstrarumfang þessarar stofnunar hefur rúmlega þrefaldast að raungildi frá árinu 2007. Það er misskilningur að fjármálaráðuneytið hafi ekki skilning á mikilvægi Fjármálaeftirlitsins. Það sem okkur hefur hins vegar gengið til og við höfum viljað skoða og tryggja er að réttar reglur um fjárheimildir, í þessu tilviki, séu virtar, að fjárstjórnar- og fjárlagavald Alþingis sé ekki selt út í bæ heldur sé það á réttum stað í samræmi við stjórnarskrá og landslög. Við hljótum síðan 

Frú forseti. Það var mjög ánægjulegt að samstaða náðist um að leggja til 30 millj. kr. stofnkostnað til Klausturstofu. Þetta er stórt og mikið verkefni sem sveitarfélögin á öllu Suðurlandsundirlendinu sameinuðust um í 20/20-áætlun sinni þannig að þetta er byggt á mjög faglegum forsendum og mun auk þess koma sér einkar vel í þeirri stöðu sem nú er í sveitarfélögunum í Vestur-Skaftafellssýslu þar sem hefur verið snarpur samdráttur íbúa á síðustu árum, áratugum jafnvel, sérstaklega á síðustu árum. Tekjusamdráttur hefur fylgt því og sveitarfélögin standa höllum fæti, ekki út af skuldsetningu eða mistökum í rekstri heldur einungis út af því að þarna hefur íbúum fækkað mjög. Sveitarfélögin þurfa tækifæri til að snúa vörn í sókn og það gera þau með því að sameinast um öfluga atvinnuuppbyggingu sem byggir á sérkennum og styrkleika svæðanna. Þetta er svo sannarlega eitt af þeim. Þessi tillaga er mikill léttir fyrir fólkið sem þarna býr. Ég fagna því alveg sérstaklega og þakka þeim mörgu þingmönnum úr öllum flokkum sem lögðu liðsinni sitt við þessa tillögu.

Frú forseti. Um leið og ég fagna því að ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn, og ég held þingmenn flestir, sé tilbúinn að hefja þetta stóra verkefni á Kirkjubæjarstofu og byggja þar upp vil ég líka minna á að hér erum við að setja 30 milljónir í verkefnið, þetta er hænuskref í risastóru verkefni sem var liður í 20/20-sóknaráætlun ríkisstjórnarinnar sem fór um allt land, hélt ráðstefnur, dró sveitarstjórnarmenn og áhugamenn saman og sagði: Hér er allt að gerast. Við erum að fara fram með stórkostlegar hugmyndir. Niðurstaðan, 30 milljónir, er hænuskref. Við skulum fagna því sem lagt er af stað með en það er hálfgert verið að gera gys að fólki sem er búið að leggja ævintýralega vinnu og metnað í að ná samstöðu um mál í heimahéraði. 30 milljónir eru kannski vísir að því sem koma skal en það er milljarður sem 

Forseti. Það gleður mig sannarlega að heyra hv. þm. Sigurð Inga Jóhannsson kvarta yfir því að ekki sé nægt fé veitt til grænna verkefna í landinu og ég hlakka til samstarfs við hann í framtíðinni um að auka veg hinnar grænu fylkingar, bæði í atvinnulífinu og stjórnmálunum. Hér er sannarlega grænt atvinnumál á ferðinni  
            

Hæstv. forseti. Nú er lokið við að greiða atkvæði um breytingartillögur stjórnarmeirihlutans og þar horfir margt til framfara. Tvennt vil ég nefna, í fyrsta lagi hve vel fjárveitingavaldið ætlar að standa að því að Íslendingar virði skuldbindingar sínar á vettvangi Evrópuráðsins sem gefnar voru árið 2008 um að sporna gegn kynferðisofbeldi gegn litlum börnum. Í öðru lagi er okkur nú að takast að setja niður deilur sem staðið hafa samfellt í hálfa öld um nýja fengelsisbyggingu fyrir landsmenn. Menn hafa spurt: Hver kemur til með að borga brúsann? Það gerum við, íslenskir skattgreiðendur. Á þessu ári verður lokið við alla hönnunar- og tæknivinnu í tengslum við nýja fangelsisbyggingu. Við gerum ráð fyrir að hefja framkvæmdir í árslok og að undir árslok 2014 verði þetta nýja 

Virðulegur forseti. Á síðasta þingi var samþykkt samhljóða í menntamálanefnd að bæta ekki á lista heiðurslauna fyrr en að undangenginni umræðu, stefnumótun og ákvörðun um verklag og verkferla. Í ár er tekin ákvörðun af meiri hluta allsherjarnefndar að fara öðruvísi að. Tvær tillögur bárust, önnur var rædd og ég sit hjá við þessa atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Í nokkur ár hefur ekki verið bætt á lista Alþingis yfir heiðurslaun listamanna en á undanförnum missirum hafa tveir fallið frá og ekki verið fyllt í þeirra skörð. Nú var flutt tillaga um það af meiri hluta allsherjar- og menntamálanefndar að bæta listamanninum Sigurði A. Magnússyni á lista yfir heiðurslaun Alþingis. Þá tillögu flyt ég hér með mikilli ánægju. Um árabil hefur verið lagt til að þessi merki listamaður bætist í fríða flokkinn en ekki náðst um það samstaða. Nú hefur það verið lagt til og náðist um það meiri hluti í nefndinni þó að þrír fulltrúar sætu hjá. Um leið boðum við endurskoðun laganna á næsta þingi og óska ég Alþingi og Sigurði A. Magnússyni til hamingju með að þessi merki listamaður fái loksins þann verðskuldaða virðingarvott sem í þessu felst. 
            

Virðulegi forseti. Þingmenn Framsóknarflokksins sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu vegna þess að við teljum ekki rétt að bæta inn á þennan lista eins og staðan er í dag og þá skiptir engu máli hver það er. 2010–2011 var ákveðið að halda þessum tveimur sætum sem voru laus, ef má orða það þannig, og nú er þá væntanlega eitt sæti laust. Ég held hins vegar, frú forseti, að þetta megi ekki og eigi ekki að snúast um persónur fólks eða neitt slíkt, þetta á að snúast um það sem menn hafa fram að færa. Hins vegar eru reglur um þetta ekki nógu ljósar og þess vegna studdum við að þær yrðu endurskoðaðar en vildum jafnframt bíða með að bæta á listann þangað til því væri lokið. Við höfum líka rökstutt það þannig að ekki sé rétt að fara þessa leið meðan við reynum að gæta aðhalds í ríkisfjármálum.

Forseti. Ég tel og veit að aðrir eru þeirrar skoðunar að það þurfi að endurskoða tilhögun í heiðurslaunum listamanna og fluttu um það tillögu fyrir nokkrum árum. Það er sjálfsagt að menn taki saman um það. Hins vegar er sorglegt að menn skuli ekki ná samstöðu um að afgreiða þetta hér með þeim hætti sem til hefur verið lagður, en um leið er fagnaðarefni að Sigurður A. Magnússon, nú á níræðisaldri, skuli fá þessa viðurkenningu og þessi laun sem hann á svo sannarlega skilið. Ég er hreykinn af því að geta greitt því atkvæði. 
            

Virðulegur forseti. Fjárlaganefnd skilaði þinginu skýrslu fyrr í haust þar sem fram kemur samhljóða álit nefndarinnar um skýrslu Ríkisendurskoðunar um ríkisreikning ársins 2009. Fjárlaganefnd viðraði þar ýmsar hugmyndir um úrbætur í ríkisfjármálum, betra vinnulag og betra eftirlit fjárlaganefndar og Alþingis á meðferð fjármuna ríkisins. Þessi tillaga er þaðan sprottin. Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í fjárlaganefnd lögðu fram við 2. umr. fjárlaga í síðustu viku tillögu efnislega samhljóða þeirri sem hér er og á henni byggist þessi tillaga. Fjárlaganefnd stendur öll og sameinuð að þessari tillögu sem ég tel mjög mikilvægt því að hér er um úrbótamál að ræða sem við erum öll sammála um að þurfi að fara í ásamt fleiru sem fjárlaganefnd mun vonandi koma með inn í þing á næstu missirum.

Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að bæta miklu við það sem hv. þm. Björn Valur Gíslason sagði. Fjárlaganefnd er öll sammála um þessa breytingu og ég fagna henni sérstaklega. Við höfum samþykkt þingsályktunartillögu á þingi um að breyta einmitt og bæta fjárlagagerðina en því miður hefur ekki margt annað skeð. Ég hef óskað eftir utandagskrárumræðu við hæstv. fjármálaráðherra um aga í ríkisfjármálum. Hún átti að fara fram á eftir en verður frestað til kl. 16 á morgun. Þessi atkvæðagreiðsla hefur dregist svolítið á langinn, en ég fagna því að við skulum stíga eitt hænuskref í áttina að betri fjármálagerð og fjármálastjórn ríkisins.

Forseti. Sú tillaga sem hér liggur fyrir er afrakstur samstarfs fjárlaganefndar sem hefur staðið í nokkurn tíma. Þó að við höfum þurft að snikka þetta eitthvað til í meðförum nefndarinnar til að ná samstöðu um það er tillagan engu að síður vottur um að vilji manna stendur til að bæta það verklag sem tíðkað hefur verið. Þarna er gerð tillaga um að takmarka heimildir fjármálaráðherra hvers tíma til að valsa um 6. greinar heimildina og síðan fær þingið þetta í fangið löngu síðar og hefur engin tækifæri til að kynna sér hvað þar er í gangi. Ég legg áherslu á að sú tillaga sem hér er lögð fram, og verður væntanlega samþykkt með öllum greiddum atkvæðum, er einungis fyrsta skrefið í þá átt að eyða sem mestu út af heimildargreinunum í 6. gr. fjárlaga. Í mínum huga eru  
            

Virðulegi forseti. Ég tek undir orð félaga minna í fjárlaganefnd. Í þessari tillögu er gert ráð fyrir auknu eftirliti og auknu aðhaldi af hálfu fjárlaganefndar sem er klárlega hlutverk hennar þegar kemur að framkvæmdarvaldinu. Það gengur eftir með þessari tillögu sem að upplagi kemur frá minni hlutanum en menn sameinuðust um. Það er vel. Starf fjárlaganefndar hefur verið afskaplega málefnalegt og oft og tíðum minna tekist á en ætla mætti. Ég vil nota þetta tækifæri, frú forseti, til að þakka hv. fjárlaganefnd fyrir gott starf það sem af er þessu langa og erfiða ári.

Frú forseti. Ég fagna því að við erum að ljúka afgreiðslu fjárlaga fyrir árið 2012. Ég þakka hv. fjárlaganefnd fyrir vel unnin og vönduð störf. Ég sé að vísu á fáeinum mótatkvæðum að einhverjir geta hugsað sér að íslenska ríkið hafi engin fjárlög þegar 1. janúar á næsta ári rennur upp og það væri fremur óbjörgulegt ástand því að helst þarf að vera hægt að greiða út laun og reka þjóðfélagið þegar þar að kemur. Aðalatriðið er að niðurstaðan er mjög ásættanleg og það er gott að fá tímanlega afgreiðslu fjárlaga vegna þeirra fjölmörgu stofnana og forstöðumanna sem þurfa að búa sig undir framkvæmd þeirra á næsta ári. Þessi niðurstaða staðfestir mikinn árangur sem náðst hefur í að ná niður hallarekstri ríkissjóðs. Þessi halli er innan við 1/10 af halla ársins 2008 og innan við 1/7 af halla ársins 2009. Niðurstaða á þessum nótum er tvímælalaust gott veganesti fyrir Ísland inn í framtíðina, mun treysta lánshæfismat landsins 

Frú forseti. Þau fjárlög sem við erum að greiða atkvæði um eftir breytingar gefa því miður enga von um bjartari tíma. Við förum inn í þetta síðasta heila ár kjörtímabilsins með það upplegg að áfram verði halli á ríkissjóði. Þetta gerist vegna þess að það hefur mistekist að koma atvinnulífinu aftur í gang og það hefur mistekist að laða fram fjárfestingu vegna þeirrar stefnu ríkisstjórnarinnar að hækka sífellt skatta og gjöld. Það er enn verið að hækka skatta í þessu frumvarpi. Það er verið að framlengja tímabundna skatta og hækka þá, bæði á fjölskyldur og fyrirtæki. Þess vegna eru hagvaxtarhorfur fyrir næsta ár svona miklu lakari en að var stefnt og miklu lakari en ásættanlegt er fyrir fjölskyldur og fyrirtæki í landinu. Nýjar tölur um hagvöxt fyrir yfirstandandi ár gefa því miður ekki von um að það sé bjart fram undan því að þær byggjast á einkaneyslu, einkaneyslu sem hæstv. fjármálaráðherra gagnrýndi á sínum tíma sem ósjálfbæran grundvöll fyrir hagvextinum í landinu.  
            

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmönnum í fjárlaganefnd fyrir einstaklega gott samstarf, skemmtilegt og málefnalegt. Þá þakka ég riturum nefndarinnar sérstaklega fyrir frábæra vinnu undir miklu álagi. Hallalaus og skuldlítill ríkissjóður er forsenda fyrir hagsæld til framtíðar og þess vegna höfum við í stjórnarflokkunum þurft að auka skatta og skera niður útgjöld. Það er vel við hæfi að samþykkja þriðju fjárlög ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur sama dag og Hagstofan birtir okkur tölur um að land sé svo sannarlega að rísa vegna aukins útflutnings og betri stöðu heimilanna. Ábyrgar en erfiðar og stundum óvinsælar aðgerðir stjórnarmeirihluta Samfylkingar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs eru farnar að skila árangri. 
            

Virðulegi forseti. Þau fjárlög sem nú er verið að samþykkja snúast um fólkið í landinu. Og það finnur ekki fyrir þeim meinta árangri sem þessi ríkisstjórn á að hafa náð. Staðan er einfaldlega þannig að það er ekki verið að vernda þá sem minnst mega sín í þessu samfélagi okkar og það er verið að gjörbreyta og bylta heilbrigðiskerfi þjóðarinnar sem var nokkuð sem við Íslendingar gátum svo sannarlega státað okkur af. Hver er svo árangur ríkissjóðs þegar risaliðum, eins og með sparisjóðina, tugum milljarða, er haldið fyrir utan ríkisreikninginn? Við höfum því miður séð annars staðar hjá einstöku sveitarfélögum í löndum þar sem rétt mynd hefur ekki verið gefin af fjárlögum hvers árs hvernig hefur farið. Ekkert þeirra markmiða sem ríkisstjórnin setti sér árið 2009 hefur náð fram að ganga og þessi fjárlög 

Frú forseti. Í upphafi þessarar atkvæðagreiðslu bundum við vonir við það að ýmsar mikilvægar breytingartillögur næðu fram að ganga. Það gerðist ekki, þær voru flestar felldar, og allar felldar sem stóðu að umtalsverðri aukningu til útgjalda í heilbrigðis- og velferðarmálum. Í heildina vegur þetta frumvarp að grunnþáttum samfélagsins og það er samfélaginu til skaða að það skuli fara svona í gegn. Við getum ekki tekið þátt í því og þess vegna greiðum við atkvæði gegn þessu frumvarpi.