Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það, sem hér er til umr., var flutt í Ed, af hæstv. utanrrh, Eins og frv. var upphaflega, var gert ráð fyrir, að ríkisstj. væri heimilt að setja á stofn á Keflavíkurflugvelli áfengisútsölu, er eingöngu seldi áfengi til erlendra farþega og flugvélaáhafna, sem um völlinn færu, áfengisverzlun ríkisins ræki útsöluna undir yfirstjórn utanrrh., er ákveði verð áfengisins, sem selt er með þessu móti, og settar yrðu svo nánari reglur um eftirlit með rekstrinum og þeim farþegum, sem við verzlunina kæmu til með að skipta. Þá skyldi og heimilt, að útsalan gæti selt tóbak, og skyldi farið eftir sömu reglum um þá verzlun og við sölu áfengis, eftir því sem við ætti. Hv. Ed. afgr. frv. með þeim breytingum, að heimilt skyldi vera að selja áfengi til allra farþega og flugvélaáhafna í framhaldsflugi og auk tóbaks skyldi vera heimilt að selja hvers konar aðrar vörur, sem henta þætti. Breytingarnar eru sem sé þær, sem hv. Ed. gerði á frv., að sala áfengis á Keflavíkurflugvelli skuli ná til allra farþega og flugvélaáhafna í framhaldsflugi, en ekki einskorða við erlenda farþega, eins og upprunalega var gert ráð fyrir. Þá er og bætt inn i, að um framhaldsflug væri að ræða. Þá var því og bætt við, að ríkisstj. gæti heimilað verzluninni að hafa á boðstólum auk áfengis og tóbaks hvers konar aðrar vörur, sem henta þætti, og skulu að sjálfsögðu gilda um þá verzlun reglur, sem um getur í 1. gr., eftir því sem við á. Allshn. Nd. hefur rætt frv. á fundi sínum nokkuð og gat ekki fallizt á að afgr. það óbreytt eins og Ed. gekk frá því. Nm. eru andvígir því, að Keflavíkurflugvelli verði veitt ákveðin forréttindi fram yfir Reykjavíkurflugvöll. Sé sú skoðun á rökum reist, að það dragi úr viðkomu erlendra farþegaflugvéla til Keflavíkurflugvallarins, að farþegarnir fái þar ekki þá þjónustu og fyrirgreiðslu, sem þeir óska eftir og veitt sé, á flugvöllum erlendis, hlýtur hið sama að gilda um Reykjavíkurflugvöll. Í þessu sambandi má benda á, að flugfélagið Loftleiðir h.f. hefur viðkomu á Reykjavíkurflugvelli í framhaldsflugi á milli Evrópu og Ameríku. Með því að veita Keflavíkurflugvelli þessi auknu réttindi fram yfir Reykjavíkurflugvöll gæti það orðið til tjóns fyrir þetta íslenzka flugfélag. Nú má að sjálfsögðu um það deila, hvort það geti talizt sérstaklega nauðsynleg þjónusta fyrir flugfarþega og áhafnir flugvéla í framhaldsflugi að geta fengið keypt áfengi, tóbak o.fl. vörur á íslenzkum flugvöllum við vægu verði. Í grg. er talað um, að hlutaðeigandi íslenzkir embættismenn hafi kynnt sér nokkuð fyrirkomu lag tollfrjálsra viðskipta á flugvöllum erlendis og hafi þeir eindregið lagt til, að sams konar háttur verði upp tekinn á Keflavíkurflugvelli. Í grg. þessari er því jafnvel haldið fram, að flugvélar, sem að öðru jöfnu mundu leggja leið sína um Keflavíkurflugvöll, hafi fremur kosið að fara um Shannonflugvöllinn í Írlandi, til þess að farþegar og áhafnir gætu átt viðskipti í hinum tollfrjálsu búðum þar. Mér finnst nú, að fyrir þessu liggi dálítið hæpnar sannanir. Þó skal ekkert um það fullyrt, nema aukin fyrirgreiðsla eins og sú, sem hér um ræðir, geti stuðlað að auknum viðkomum véla, sem fljúga milli Evrópu og Ameríku, til íslenzkra flugvalla. Allshn. er mótfallin því að gera upp á milli þessara tveggja aðalflugvalla landsins, Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkurflugvallar. Fyrir því leggur n. til, að frv. verði breytt, og leggur til eftirfarandi breytingar: Við 1. gr. Á eftir 2. málsgr. komi ný málsgr., svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: Ríkisstj. er einnig helmilt að setja á stofn sams konar útsölur á Reykjavíkurflugvelli, eftir að þar hefur verið byggð afgreiðslustöð til sameiginlegra afnota fyrir þau flugfélög, sem völlinn nota. Við 2. gr. Upphaf gr. orðist svo: Ríkisstj. getur heimilað útsölum þeim, sem um getur í 1. gr. o.s.frv. Við fyrirsögn frv. Á eftir orðunum „á Keflavíkurflugvelli“ komi: og Reykjavíkurflugvelli. Eins og afgreiðsluskilyrðin eru nú á Reykjavíkurflugvelli, verður ekki hægt, svo að séð verði, að koma þar á slíkri útsölu nú þegar. Þá fyrst, þegar þar hefur verið byggð afgreiðslustöð, sem uppfyllir þær kröfur, sem til slíkra afgreiðslustöðva eru gerðar, til sameiginlegra afnota fyrir þau flugfélög, sem völlinn nota, þá fyrst yrði hægt að setja þar á stofn verzlun með þessar tilteknu vörur og þá með vægu verði, eins og þarna er orðað í grg. Í sjálfu sér tel ég þetta frv. ekkert stórmál. En sé það á annað borð álit þeirra manna, sem þessum málum eru kunnugastir, að nauðsynlegt sé að koma á fót útsölu með áfengi og tóbak o.fl. fyrir farþega og flugvélaáhafnir í framhaldsflugi á Keflavíkurflugvelli, verður ekki séð, hvað það er, sem mælir á móti því, að Reykjavíkurflugvöllur fái sömu réttindi, þegar þar verða til staðar nauðsynleg afgreiðsluskilyrði. Hv. þm. Borgf. (PO) hefur flutt brtt. á þskj. 521 við frv. um, að í staðinn fyrir orðin „setur nánari reglur“ í 2. málsgr. 1. gr. komi: setur að fengnum till. áfengisvarnaráðs nánari reglur o.s.frv. Allshn. hefur ekki rætt þessa till., þar sem hún var ekki komin fram, þegar n. afgr. frv, frá sér, en sem einn nm. sé ég ekkert, sem mælir á móti till., og tel hana frekar til bóta. Einn nm., hv. þm. N-Þ., hefur sérstöðu í málinu og skrifaði því undir nál. með fyrirvara.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Ég hef flutt hér brtt. við þetta frv. um, að leitað skuli álits áfengisvarnaráðs, þegar gefin er út reglugerð um meðferð áfengis í þeirri útsölu eða þeim útsölum, sem hér á að stofna til. Í áfengislöggjöfinni er svo ákveðið, að um allar reglur, sem gefnar eru út samkvæmt þeim lögum, skuli leitað álits áfengisvarnaráðs, og tel ég eðlilegt, að það verði einnig gert í þessu tilfelli, því að sömu forsendur eru að sjálfsögðu fyrir því eins og hinu. Það leiðir af sjálfu sér, að það er mikils um vert og alveg nauðsynlegt, að allrar varúðar sé gætt í sambandi við framkvæmd áfengissölu á þessum stöðum, að þetta áfengi verði ekki selt nema til þeirra manna, sem eru í framhaldsflugi á vélunum, og ef svo er, sem haldið er fram og að mér skilst byggt á nokkrum kunnugleika, að þeir, sem ferðast í flugvélunum, leggi allmikið upp úr því að geta fengið slíkt áfengi keypt á viðkomustöðum þeirra, þá sé ástæða til að taka tillit til þess í sambandi við þýðingu þessara samgangna í höndum Íslendinga. Hér er enn fremur gert ráð fyrir því að hafa þarna á boðstólum ýmsa aðra hluti, t.d. tóbak og ýmsa dýra muni, sem máske eru seldir með minna tollálagi, en almennt gerist. Og það er sagt og þá sérstaklega á þeim flugvellinum, sem talið er að mestri samkeppni valdi við flugvellina hér um samgöngurnar á milli Evrópu og Vesturálfu heims, að þá sé einnig allmikið upp úr þessu lagt af þeim, sem með flugvélunum ferðast, að eiga þess kost að geta keypt slíka muni á leið sinni, þar sem flugvélarnar koma við. Og sé þetta verulegur þáttur í því að styrkja aðstöðu Íslendinga í millilandafluginu í samkeppni við aðra, þá er náttúrlega sjálfsagt að taka það til athugunar og gera það, sem skynsamlegt er og hyggilegt og ef til vill arðvænlegt í þessu efni. En að þessu stefnir þetta frv., sem hér liggur fyrir, að styrkja aðstöðu Íslendinga í samkeppni við önnur flugfélög, einkum á leiðinni milli Evrópu og Ameríku eða Vesturheims. En sem sagt, ég þarf ekki að hafa um þetta fleiri orð, hv. frsm. n. hefur fyrir sitt leyti lagt með því, að þessi till. mín verði samþykkt.



Herra forseti. Ég hef skrifað undir nál. á þskj. 508 með fyrirvara. Ég vil ekki synja hæstv. ríkisstj. um heimild til þess að koma upp þeim útsölum á flugvöllum, sem hér er um að ræða, og með þeim hætti, sem þar er gert ráð fyrir. En hins vegar vildi ég leggja áherzlu á það nú, við meðferð málsins, að þessi heimild, ef að lögum verður, verði ekki notuð, nema mjög traustlega sé um það búið, að ekki verði slys af. En eins og kunnugt er, þá er alltaf mikill vandi að gæta hátollavarnings, sem ekki hefur verið greiddur tollur af, og því þykir mér ástæða til þess að láta þessi varnaðarorð fylgja. Í öðru lagi get ég raunar sagt það, að ég taldi mig ekki hafa aðstöðu til þess að meta það, hvort verða mundi verulegt gagn af því fyrir rekstur flugvallanna að veita þessa heimild, en þar sem frv. er fram komið, vildi ég þó ekki standa gegn því, að þessi heimild yrði veitt, og hef mælt með frv. ásamt öðrum nm., en skrifa undir nál. með þessum fyrirvara. Ég mun hins vegar greiða atkv. með brtt. hv. þm. Borgf. á þskj. 521.



Herra forseti. Þegar nefndin fór að athuga frv., eins og það kom frá Ed., varð mönnum það strax ljóst, að ef slík heimild væri gefin eingöngu á Keflavíkurflugvelli, eins og frv. upphaflega gerði ráð fyrir, mundi við það hlutur innlendra flugfélaga, sem hafa bækistöð sína á Reykjavíkurflugvelli, verða gerður miklu verri, en hlutur hinna erlendu félaga, og því þótti n., a.m.k. meiri hl. hennar, sjálfsagt, að gengið yrði þannig frá frv., að möguleiki væri fyrir því, að innlendu félögin sætu við sama borð, hvað þetta snertir, með sína erlendu farþega. Hv. þm. N-Þ. bar nokkurn ugg í brjósti um það, að erfitt væri að búa svo vel um hnútana í þessu efni, að ekki yrði misnotað. Samkvæmt frv. á áfengisverzlun ríkisins að reka þessar útsölur undir yfirstjórn utanrrh. Till. nefndarinnar byggist á því, að hún komist í framkvæmd, þegar slíkar breytingar hafa verið gerðar á afgreiðsluhúsakynnum félaganna á Reykjavíkurflugvelli, að telja mætti tryggt, að ekki væri hætta á, að misnotkun ætti sér stað, enda tel ég sjálfsagt, að gengið sé þannig frá, áður en heimildin kemur til framkvæmda. Ég fyrir mitt leyti, er ekkert hræddur um það, að ekki sé hægt að ganga þannig frá húsakynnum og allri skipun í sambandi við þetta, að misnotkun geti ekki komið til mála, Þetta er nú orðið algengt víða erlendis, að til sé verzlun, sem selur flugfarþegum tollfrjálsar eða að mestu leyti tollfrjálsar vörur, um leið og þeir fara út af vellinum. En þar er þannig frá gengið, að farþegar fá ekki að fara út úr þessum vistarverum, sem tollvöruafgreiðslan er í, fyrr en þeir fara í flugvélina. Þeir mega ekki opna þá pakka, sem þeir kaupa þar, fyrr en þeir eru komnir í flugvélina. Þetta er gert til þess að tryggja, að misnotkun eigi sér ekki stað, og er ekkert við því að segja. Ég fyrir mitt leyti tel sjálfsagt, að þessi heimild verði gefin hér, því að það er opinbert leyndarmál, að ferðir erlendra ferðamanna yfir Ísland með erlendum flugvélum hafa minnkað einungis af þeirri ástæðu, að þeir fá ekki sömu fyrirgreiðslu hér og þeir fá á flestum öðrum flugvöllum erlendis, er þeir koma til.



Herra forseti. Við fyrri hluta þessarar umr. sýndi ég fram á það með glöggum tölum, hvernig 5. gr. þessa frv. er algerlega í ósamræmi við lög og loforð, sem gefin hafa verið varðandi eignarskattinn, og þau lög, sem með þessari gr. eru þverbrotin, eru lög um samræmingu á mati fasteigna frá 1955. Og ég gat þess einnig, hvað þessi lagagrein er algerlega í ósamræmi við þær yfirlýsingar, sem hæstv. fjmrh. og þm. V-Húnv. höfðu gefið. Nú vildi hv. þm. V-Húnv. fara að verja þetta við þessa umr. og hafði ekkert annað sér til varnar heldur en eina tölu, sem hann tilfærði og er rangt tilfærð hjá honum og það, sem hann um það sagði, þess vegna ósannindi ein. Ég bar hér saman lögin, eins og þau eru, lögin frá 1954, og þetta frv., og skv. þeim lögum er eignarskattur af 40 þús. kr. eign 75 kr. Það, sem hv. þm. V-Húnv. er aftur að hengja sinn hatt á, er það, að það hefur verið ákveðið núna síðustu árin að innheimta þennan skatt með 50% álagi, og eftir því stjórnarfari, sem nú er og verið hefur, þá mundi það eins geta orðið ákveðið að innheimta þennan skatt eins og er skv. þessu frv. með 50% álagi. En jafnvel þó að þetta 50% álag sé tekið með og því hætt við 75 kr., eins og hv. þm. V-Húnv. vildi gera, og þessi skattur væri 112 kr. og 50 aurar, þá segir það litið á móti þeim gífurlegu hækkunum, sem eru skv. þessu frv., því að ef þarna er um fasteign að ræða og hún væri í Reykjavík, þá væri af þessari eign skv. frv. 1.170 kr. eignarskattur. Það sýnir, að hér er algerlega þverbrotið allt, sem um var samið og lofað var og lýst hefur verið yfir í sambandi við þetta mál. Nú veit ég ekkert um það að eðlilegum hætti, hverjir það hafa verið, sem hafa haft það með höndum með hæstv. fjmrh. að semja þetta frv. En ég er sannfærður um það, að ef mínir samstarfsmenn í landsnefnd fasteignamatsins, Hannes Pálsson og Páll Zóphóníasson, hefðu um það fjallað, þá hefðu þeir ekki skilað því á þennan hátt, því að þeir eru það heiðvirðir menn, að þeir mundu ekki láta svona eftir sig sjást. Ég hef nú, af því að ég er búinn að sjá, að það er ekki hægt að fá leiðréttingu á þessu með breytingu á skalanum, af því að komið er undir þinglok, leyft mér að flytja brtt. við þessa grein á þskj. 519, og fer hún fram á það, að í þetta sinn sé eignarskatturinn reiknaður þannig út, að fasteignir séu teknar með gamla matinu eins og það var frá 1942, og er það í samræmi við það, sem við í samgmn. höfum lagt til og hefur verið samþykkt hér í hv. d. varðandi vegaskattinn, að láta gilda í þetta sinn sömu reglur og áður hafa um það gilt. Og mig langar mjög til að sjá, hverjir þeir eru af hv. þdm., sem vilja þverbrjóta þau lög, sem áður hafa verið í gildi varðandi þetta mál, og hverjir vilja halda þau. Þá sagði hv. þm. V-Húnv. við fyrri hluta þessarar umr. snertandi hjónaskattinn, að ég hefði haldið því fram, að það væri farið eftir því, hvar hjón væru búsett. Það er alveg rangt. Ég minntist ekkert á það, að það væri farið eftir því í frv., en mótmælti því, að giftum konum væri gert nokkuð hærra undir höfði, þeim sem vinna úti, heldur en þeim, sem vinna alltaf á sínu heimili, og tók þar t.d. aðstöðu giftra kvenna í sveitum landsins. Hér er þess vegna alveg eins og í hinu tilfellinu um blekkingu eina að ræða hjá hv. þm. V-Húnv. Og ég er sannfærður um, að það verður yfirleitt ekki vel séð að gera þeim giftu konum lægra undir höfði í skattgreiðslu, sem vinna að staðaldri alltaf á sínu heimili við stjórn síns heimilis, við uppeldi sinna barna, heldur en hinum, sem vinna úti. Ég vænti því, að hv. þdm. vilji samþykkja þá brtt., sem um þetta er frá minni hluta hv. fjhn.



Herra forseti. Ég á hér eina brtt. við brtt. frá meiri hl. fjhn., en hann flytur á þskj. 489 breytingar, sem snerta sérsköttun hjóna. Þessar breytingar fela í sér nokkra rýmkun á því, að hjón fái að telja fram hvort í sínu lagi, frá því, sem er í núgildandi lögum um þetta efni. Í brtt. minni hl. fjhn. er hins vegar lagt til að rýmka þetta allmiklu meira, en í till. meiri hl. fjhn. felst. Og þó að segja mætti máske, eins og fram kom hjá hv. þm. A-Húnv., að þær till. ættu nokkurn rétt á sér og þess vegna væri rétt að samþykkja þær, þá sýnist mér, að viðhorfið sé þannig nú, að það þurfi ekki að gera ráð fyrir því, að það verði gert, og flyt ég því brtt. við brtt. meiri hl. fjhn. um þetta efni. Þessar till. mínar lúta að því, að mér þykir gert upp á milli um frádrátt hjá hjónum eftir því, að hvaða störfum húsmóðirin vinnur. Þannig er það um sveitakonur, að það á að vera heimilt, eftir að farið hefur fram sérstakt mat á gildi starfa sveitakonunnar á heimilinu, að draga frá sömu upphæð og leyft er í öðrum tilfellum, en hins vegar settar þær hömlur á þennan frádrátt, að hann getur orðið allmiklu minni hjá sveitakonum heldur en konum, sem vinna að öðrum störfum, og það felst í því, sem stendur hér í öðrum lið, sem fjallar um störf sveitakvennanna og hvernig hagað skuli skattlagningu í sambandi við það. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: „Aldrei kemur þó hærri hlutur til greina sem frádráttarstofn en nemur tvöföldum persónufrádrætti konunnar.“ Í þessu tilfelli, þegar um er að ræða sveitakonu, má þó frádrátturinn aldrei nema meiru en sem svarar 12 þús. kr. - eða 13 þús. kr., ef samþykktar yrðu breytingar meiri hl. fjhn., sem lúta að því að hækka þennan persónufrádrátt. Þetta get ég ekki fallizt á, og þess vegna hef ég flutt hér um það brtt. að leggja til, að ákvæðin um þessar hömlur gagnvart sveitakonunni og hennar störfum verði felld niður. Till. mín raskar að engu leyti öðru efni brtt. meiri hl., og geta þær að öllu staðizt, þó að hún verði samþykkt. En með tilliti til þeirrar skoðunar minnar, að störf sveitakvenna beri ekki að meta í minna gildi, en annarra húsmæðra í þessu landi, þá get ég ekki fellt mig við, að það sé sanngirni fyrir því að gera hennar hlut lægri, en annarra húsmæðra, með slíkum takmörkunum sem í þessum ákvæðum felast. Ég vildi þess vegna vænta þess, að hv. d. geti verið mér sammála um, að rétt sé að fella þessar takmarkanir niður úr brtt. um þetta efni.



Herra forseti. Ég sé ástæðu til þess að leiðrétta eitt atriði, sem ég fór með, þegar ég talaði hér síðast um mál það, sem liggur fyrir. Mér dettur í hug í því sambandi, að mjög kunnur norskur stjórnmálamaður sagði eitt sinn við norskan hagfræðing: Þið eigið gott, hagfræðingarnir, að mega viðurkenna það, að ykkur hafi skjátlazt, það megum við stjórnmálamennirnir ekki. - En ég er nú í þeirri aðstöðu að vera bæði prófessor og stjórnmálamaður, og með tilliti til þess vona ég, að litið verði á það mildari augum, þó að ég gerist til að leiðrétta það, sem ég því miður fór rangt með síðast. En ég gerði ráð fyrir því og þá ályktun virðist mér einfaldast að draga af því nál., sem fyrir liggur um hjónaskattinn, að þau réttindi, sem giftar konur, sem vinna úti, hafa til frádráttar vegna kostnaðar við húshjálp, mundu halda áfram, þó að þessar brtt. væru samþykktar. Hv. 8. þm. Reykv, benti mér á það, að þetta væri ekki rétt. En þar sem hún á nú ekki sæti á þinginu, þá tel ég rétt, að ég leiðrétti þetta sjálfur. Það mun vera gert ráð fyrir því, að ef giftar konur, sem vinna úti, fái þau hlunnindi, sem þarna er um að ræða, þá hafi þær ekki rétt til þess að draga frá kostnað vegna aðstoðar við heimilishjálp. Nú hefði þetta auðvitað átt að koma fram í áliti þeirrar n., sem sérstaklega hefur athugað þetta, en ég treysti því, að það væri ekki villandi, sem þar stendur, og af þessu er þessi missögn sprottin. Af þessu leiðir svo aftur það, að bilið milli þeirra kvenna, sem vinna úti, og þeirra, sem vinna að heimilisstörfum, verður minna en mér hafði sýnzt í upphafi og þessi skattfríðindi fyrir þær konur, sem úti vinna, verða auðvitað langtum minni, en ella hefði orðið, og getur jafnvel verið í sumum til- fellum, að þetta frv. verði verra, en það fyrirkomulag, sem er nú, því að í núgildandi lögum er heimild til þess að draga frá 2/3 af kostnaði vegna heimilishjálpar, en nú verður ekki heimilt að draga frá nema helming af tekjunum, þannig að ef þau störf, sem konan vinnur úti, eru illa launuð, þannig að þau geri lítið meira en hrökkva fyrir húshjálpinni, þá getur það verið þannig, að hún lendi í hærra skatti, eftir að búið er að samþykkja þetta, heldur en áður var, þó að ég geri nú annars ráð fyrir því, að hér sé frekar um undantekningu að ræða. Það var eitt atriði í ræðu hv. frsm. meiri hl., hv. þm. V-Húnv, (SkG), sem ég vildi við þetta tækifæri gera athugasemd við. Hann sagði, að misræmið, sem um yrði að ræða eftir samþykkt þessa frv. milli þeirra giftu kvenna, sem vinna að heimilisstörfum, og þeirra, sem vinna úti, væri að því leyti ekki fyrir hendi, að vinna húsmóðurinnar á heimilinu væri verðmæti og þau væru skattfrjáls. Það, sem liggur til grundvallar því vandamáli, sem hér er um að ræða, er auðvitað hin mikla stighækkun tekjuskattsins, eins og ljóst er, sem bitnar að sjálfsögðu einnig á þeim heimilum, þar sem konan vinnur að heimilisstörfum. Nú er þetta sjónarmið hv. þm. V-Húnv. að vísu rökrétt, að það er ekki nokkur vafi á því, að vinna konunnar að heimilisstörfum er verðmæti, sem hægt væri að meta til peninga. En þeirri reglu mun nú alls staðar vera fylgt, að svo er ekki gert, þegar þjóðartekjur eru t.d. gerðar upp o.s.frv., þá er vinna húsmæðra að heimilisstörfum ekki metin til tekna. Ef farið væri inn á þá braut, þá mundi auðvitað leiða af því ýmislegt annað, sem mundi þykja fráleitt. Það má þá eins meta til tekna vinnu heimilisföðurins, ef hann passar stundum börnin, o.s.frv., en ég hugsa, að fáum dytti í hug að gera það. Jafnvel mætti þá fara að meta mönnum það til tekna, ef þeir raka sig sjálfir eða veita sér aðra persónulega þjónustu, því að auðvitað er það sparaður peningur, þannig að þótt ég viðurkenni, að sjónarmið hv. þm. V-Húnv. sé að vísu fyllilega rökrétt, þá mundi það leiða út í öfgar. Þetta er dálítið hliðstætt spurningunni um það, sem bar hér á góma við efnahagsmálaumræðurnar, hvort fjárlögin væru í rauninni núll.



Herra forseti. Hv. þm. A-Húnv. (JPálm) sagði, að það, sem ég hefði haldið fram hér áður viðkomandi þeim útreikningum, sem hann birti í ræðu sinni fyrr við umr. málsins, hefði ekki verið rétt. En ég gerði samanburð á því, hvað eignarskatturinn hefði verið nú um nokkur undanfarin ár og hvað hann mundi verða að þessu frv. samþykktu, og það tel ég að eigi að gera með þeim hætti að taka tillit til þeirrar hækkunar á skattinum, sem í gildi hefur verið síðustu árin. Öðruvísi verður þessi samanburður ekki réttur. En við sína útreikninga virtist hv. þm. A-Húnv. hafa sleppt því 50% álagi, sem í gildi hefur verið um allmörg ár. Hv. þm. flytur hér brtt. á þskj. 519 og leggur þar til, að við útreikning eignarskatts á eignir í árslok 1957 skuli verð fasteigna tekið eftir fasteignamatinu 1942. Þetta gamla fasteignamat er nú búið að endurskoða skv. ákvörðun Alþingis og nýtt mat gengið í gildi. Eins og ég hef áður bent á, þá var þetta gamla mat frá 1942 orðið mjög úrelt og raunar fyrir löngu ónothæft við mat á eignum manna til skatts, og var því sannarlega kominn tími til og þó fyrr hefði verið að gera á því breytingar. Þetta hefur verið gert, og virðist þá sjálfsagt, að skatturinn verði reiknaður eftir hinu nýja mati. Ef frá því væri horfið nú og reiknað á þann hátt, sem hv. þm. A-Húnv. leggur til, þá yrði enn í þetta sinn farið eftir hinu gamla mati, sem kom í ljós, þegar það var tekið til endurskoðunar af þar til kjörnum mönnum, að var ófullkomið að ýmsu leyti og þar um ósamræmi að ræða, sem þurfti að leiðrétta og hefur verið gert á þann hátt, sem lögin mæltu fyrir um. Ég vil enn fremur benda á það, að ef að þessu ráði yrði horfið, sem hv. þm. A-Húnv. leggur til, þá mundi eignarskattur á fasteignum verða miklu lægri, en hann hefur verið undanfarin ár, vegna þess að nú eru ekki lengur í gildi ákvæðin um 50% hækkun. Eins og segir í grg. frv., er gert ráð fyrir því og byggt á áætlunum, sem skattstofan í Reykjavík mun hafa gert fyrir ráðuneytið, að eignarskatturinn í heild frá einstaklingum gefi svipaða upphæð og áður, ef frv. verður samþykkt. Hv. þm. Borgf. (PO) hefur borið fram brtt. við frv. á þskj. 518, og hefur hann gert grein fyrir þeirri till. Það er rétt, sem hann tók fram, að til þess er ætlazt eftir þeim brtt. frá meiri hl., sem fyrir liggja, að það verði framkvæmt sérstakt mat á þeim störfum, sem konur leggja fram á heimilum sínum ásamt mönnum sínum við öflun skattskyldra tekna. Ég hygg líka, að það sé ekki auðvelt að komast að niðurstöðu um þetta á annan hátt, því að heimilis- og búreikningar munu ekki yfirleitt vera færðir þannig hér á landi, að það sé hægt að byggja á niðurstöðum reikninga skiptingu á vinnu fjölskyldunnar við öflun tekna á heimili. Að þessu er vikið í þeirri grg., sem fylgdi till. um skattgreiðslu hjóna frá þeirri sérstöku n., sem samdi þær till., og er þar á það bent, að hlutur giftrar konu í tekjum, sem hún hefur tekið beinan þátt í að afla með manni sínum, verði ekki fundinn öðruvísi ,en með mati, en einmitt þess vegna telur sú n.,að það sé rétt að hafa þarna eitthvert hámark, sem miðað yrði við, einkum vegna þess, hvað þetta mat getur í ýmsum tilfellum orðið erfitt í framkvæmd. En ég tel, eins og ég hef áður tekið fram, að það sé rétt að láta þetta ákvæði óbreytt standa eins og það kom frá þeirri n. og sjá, hver reynsla af því fæst, þegar til framkvæmdarinnar kemur. Hv. þm. Borgf. sagði, að með þessu væri hlutur sveitakonunnar gerður lægri, en annarra. En ég vil benda á, að það eru engin sérákvæði þarna um konur í sveitum. Hér gildir sama regla um allar konur, sem taka þátt í því með mönnum sínum að afla skattskyldra tekna. Og það er vitanlega víðar, en í sveitunum, sem slíkt á sér stað.



Herra forseti. Það kom nú fram í þessari síðustu ræðu hv. frsm., þm. V-Húnv. (SkG), sem hann var raunar búinn að gefa í skyn áður, að hann vill ekki taka tillit til þeirra laga, sem um það fjalla, að eignarskatturinn sé áfram eins og hann var, áður en endurskoðun fasteignamatsins fór fram. En þar segir í 10. gr. laga nr. 33 14. maí 1955, um samræmingu á mati fasteigna, að þegar hið nýja fasteignamat samkvæmt lögunum tekur gildi, skuli endurskoða gildandi lagaákvæði um eignarskatt og miðist sú endurskoðun við það, að skatturinn hækki ekki almennt vegna hækkunar á fasteignamatinu. Nú hef ég sýnt fram á það með glöggum tölum, að það er ekki nóg með það, að þetta sé algerlega svikið, heldur er eignarskattsstiginn mikið hækkaður umfram það frá því, sem áður var, og verður þess vegna gífurleg hækkun á þessum skatti frá því, sem áður var. En þetta á að fóðra með því að fella niður skatt á lægstu eignunum, upp undir 30 þús. kr., sem eru auðvitað smáar upphæðir. Varðandi mína till. um að reikna út með gamla fasteignamatinu í þetta sinn, þá er það miðað við, að það verði haldið sig við lög og undirbúin breyting á þessum lögum fyrir næsta þing og þá komið því á, sem ætlazt var til með lögunum upphaflega. Það var ekki einasta það, að þetta ákvæði væri í lögunum, heldur er mér kunnugt um það og var margsinnis upplýst, að þetta var samningur milli þeirra flokka, er studdu fyrrverandi stjórn, að eignarskatturinn skyldi ekki hækka af þessum ástæðum. En það er eins og fleira, sem nú gerist hjá hv. stjórnarflokkum, að það er hvorki tekið tillit til loforða, samninga og jafnvel ekki laga, og má þó segja, að þar farist menn mjög á mis eftir því, hvaða menn þar eiga hlut að máli. Nú ætti það að koma í ljós við atkvgr. um mína brtt., hverjir það eru hér í hv. d., sem vilja fara eftir loforðum og lögum, sem áður voru sett um þetta efni. Það þýðir ekki neitt fyrir hv. þm. V-Húnv. að vera með vífilengjur um það, að minn samanburður hafi ekki verið réttur. Ég tók það strax fram, að sá samanburður var á gildandi lögum, sem eru 14. gr. laga nr. 46/1954, og þessu frv. Það þurfti ekkert að fara milli mála eða valda neinum misskilningi. En tilbúningur hv. þm. er byggður á öðrum ástæðum, sem ég gaf ekki að neinu leyti tilefni til, að taka með þá hækkun, sem ákveðið hefur verið að innheimta skattinn með, því að það má alltaf gera slíka hluti og breytingu frá lögum varðandi þau efni, og mundi auðvitað enginn öruggur fyrir því, að það sé ekki hægt að samþykkja hér að innheimta þennan skatt, sem á að setja með þessu frv., líka með 50% álagi, ef fyrir því fengist meiri hluti hér á hv. Alþingi.



Herra forseti. Út af ræðu hv. frsm. meiri hl. vil ég taka það fram, að ég gerði engar athugasemdir við það út af fyrir sig, þótt það ætti að meta hlut húsfreyjunnar í þeim tilfellum, sem þar um ræðir, úr heildartekjum heimilisins. Það finnst mér, að eðlilegt geti verið að gert sé, t.d. að því er snertir konur í sveit. Þar telur bóndinn fram í einu lagi, og er gert ráð fyrir því, að svo verði það áfram eins og verið hefur og þess vegna sé þetta eðlileg leið til þess að ákveða hlut konunnar í sameiginlegum tekjum heimilisins. Ég hafði ekkert við það að athuga. Það, sem ég hef að athuga, er, að það skuli vera bornar verulegar brigður á það, að þetta mat geti staðizt eða fáist réttilega gert. Ég þekki nokkuð til um framkvæmd skattamála í sveitum, og ég hygg, að það megi alveg eins byggja á réttmæti slíks mat eins og yfirleitt er byggt á réttmæti framtalanna og þess vegna sé ekki nein ástæða til að vera að gera neinar sérstakar ráðstafanir í þessu tilfelli, frekar en gert er, þegar byggja á, á framtalinu yfirleitt. Það er að sjálfsögðu í langsamlega flestum tilfellum, sem þetta ákvæði tekur til húsmæðra, sem vinna í sveit. Það kunna að vera til einhverjar aðrar hliðstæður um sameiginlega tekjuöflun, sem er skattskyld, í öðrum tilfellum. En hér eru gerð alveg sérstök ákvæði, þegar konan vinnur utan heimilis. Þarna er eingöngu um að ræða sameiginlega vinnu hjónanna fyrir öflun skattskyldra tekna. En ég fyrir mitt leyti get alls ekki fallizt á það, að hlutur konunnar, sem vinnur með bónda sínum að sameiginlegum skattskyldum tekjum, sé í nokkurn máta rýrari, en hlutur t.d. þeirrar konu, sem vinnur utan heimilis, og löggjöfin eigi að gera þeirri konu hvað þetta snertir hærra undir höfði, en hinni, sem helgar heimilinu alla starfskrafta sína, bæði við uppeldi barnanna og sameiginleg störf við öflun tekna fyrir heimilið. En þetta virðist mér að sé gert með því að setja á hámark, sem dregur mjög niður þau hlunnindi, sem falla í skaut fyrst og fremst sveitaheimilanna, því að til þeirra tekur þetta fyrst og fremst. Ég get því ekki fallizt á annað, en brtt. mín um niðurfellingu á þessu ákvæði sé bæði réttmæt og sanngjörn.

Frsm. meiri hl. (Skúli Guðmundsson) : Herra forseti. Fjhn. hefur haft þetta frv. til athugunar, en ekki urðu nm. allir sammála um afgreiðslu þess. Einn nm., 3. þm. Reykv., vill samþ. frv., þó með breytingum, en aðrir nm. telja það mikla annmarka á þeim till., sem í frv. felast, að þeir telja ekki fært að samþ. það, en leggja til í nál. á þskj. 496, að frv. verði afgr. með rökst. dagskrá. Ég get að mestu látið nægja að vísa til þess, sem segir í nál. meiri hl. Eins og þar er bent á, mundi í mörgum tilfellum ekki unnt að greina tekjur fyrir yfirvinnu við útflutningsvörurnar frá öðrum vinnutekjum. Á þetta t. d. við um tekjur sjómanna á bátaflotanum, en þar er oft um mikla yfirvinnu að ræða. Sama gildir t. d. um vinnu við skipaafgreiðslu. Sérstaklega á hinum smærri höfnum hér við land er það svo, að þar verður að afgreiða farmskip á hvaða tíma sólarhringsins sem þau koma, og er því mjög mikill hluti vinnunnar við skipaafgreiðslu á þeim stöðum framkvæmdur í eftirvinnu, nætur- og helgidagavinnu, og þar blandast vitanlega saman vinna víð losun skipanna og útskipun á útflutningsvörum. Þá má nefna sveitarstörfin, en þar er um yfirvinnu að ræða allan ársins hring, og hjá þeim verður ekki komizt, og verulegur hluti af framleiðsluvörum landbúnaðarins er nú seldur á erlendan markað, svo að þar er um að ræða vinnu við hvort tveggja, útflutningsvörur og nauðsynjavörur til innanlandsnotkunar. Þá virðist það ekki sanngjarnt að taka þarna út úr yfirvinnu við útflutningsvörurnar, því að mörg önnur störf eru einnig mjög þýðingarmikil fyrir þjóðfélagið. Það er rétt, að oft mun það vera svo, eins og vikið er að í grg. með frv., að þegar aflahrotur eru í verstöðvum, þá kemur það fyrir, að menn þurfa að vinna oft allmikla eftirvinnu og næturvinnu til þess að bjarga aflanum frá skemmdum. Þar verður því í þessum aflahrotum um verulega yfirvinnu að ræða í mörgum tilfellum. En ég tel það vafalaust t. d., að margur bóndinn vildi fremur leggja á sig mikla yfirvinnu í fáeinar vikur ár hvert og vera svo að mestu laus við yfirvinnu þess á milli, heldur en þurfa að vinna yfirvinnu allan ársins hring, jafnt á stórhátíðum sem aðra daga, við hirðingu búpeningsins, eins og hann þarf nú að gera. Það er svo um atvinnuhætti hér á landi, að við mörg nauðsynjastörf verður ekki komizt hjá yfirvinnu. Vonandi sýna allir landsmenn þá þegnhollustu að vinna áfram að nauðsynlegum framleiðslustörfum, þegar þörfin kallar, hvað sem skattamálum líður. Þetta hefur verið gert og er enn, og verður vonandi þannig áfram. Ég vil einnig benda á, að áður hefur verið og er enn verið að létta nokkuð skatta á þeim, sem minnstar tekjur hafa, og má gjarnan líta á það í þessu sambandi. Raddir hafa komið fram um það að undanförnu, að réttast mundi að afnema tekjuskatt sem skattstofn fyrir ríkissjóð. Ekki veit ég um afstöðu hv. flm. þessa frv. til þess máls, en allir ættum við að geta verið sammála um, að á meðan þessi tekjustofn er þáttur í fjáröflun hins opinbera, þarf að reyna að haga löggjöfinni um hann þannig, að hún sé framkvæmanleg og að ekki sé áberandi og óviðunandi ósamræmi í aðstöðu manna í þeim efnum. Um það ættu allir að geta orðið á eitt sáttir, að þetta sé nauðsynlegt. Ég sé ekki ástæðu til að hafa um þetta fleiri orð til viðbótar því, sem segir í nál. meiri hl., en meiri hl. leggur til, að frv. verði afgr. með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá, með leyfi hæstv. forseta: „Þar sem oft mundi reynast óframkvæmanlegt að greina atvinnutekjur fyrir yfirvinnu við framleiðslu á útflutningsvörum frá tekjum fyrir önnur störf og þar sem enn fremur væri óeðlilegt að gera mun á skattgreiðslum af atvinnutekjum eftir því, hvort unnið er að framleiðslu á vörum til útflutnings eða t. d. framleiðslu á nauðsynjavörum til innanlandsnotkunar og þar með til gjaldeyrissparnaðar, telur deildin ekki fært að samþ. frv. og tekur fyrir næsta mál á dagskrá.“