Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þessi brtt. er flutt í þeim tilgangi að koma í veg fyrir það ranglæti sem mun skapast verði það frv., sem hér er nú til lokaafgreiðslu, samþykki eins og það nú er. Hún er flutt til þess að launafólk alls staðar að af landinu búi við sömu aðstæður að því er varðar ávöxtun í þessum efnum á orlofsfé og í ljósi þess segi ég já.



Herra forseti. Þessi atkvgr. er um það hvort stjúpbörn eigi fremur að hafa leyfi til þess en önnur börn að krefja eftirlifandi maka um bú sitt, heimili og eignir. Þessu er ég andvíg og þess vegna segi ég já.



Herra forseti. Ég hafði vænst þess að orðið yrði við þeirri beiðni minni að afgreiðslu málsins yrði frestað þangað til formaður allshn., sem flutti þetta mál, kæmi aftur til þings svo að hægt yrði að fjalla um málið betur þar sem ég tel ýmsum spurningum ósvarað varðandi þessa brtt. og hefði talið ástæðu til þess að frekari efnislegar skýringar gæfust en hv. flm. gaf. Eins og málið liggur fyrir treysti ég mér ekki til að taka afstöðu til málsins og greiði ekki atkv.



Herra forseti. Þetta frv. sem hér er nú til einnar umr. var flutt af hv. heilbr.- og félmn. þessarar deildar að beiðni hæstv. heilbr.- og trmrh. Það er nú komið frá Ed. þar sem gerðar voru á því nokkrar minni háttar breytingar sem mér þykir rétt að gera grein fyrir í örstuttu máli. Í fyrsta lagi voru gerðar við 2. gr. lítils háttar breytingar: einu orði breytt í 1. mgr., 2. mgr. er orðuð með markvissari hætti en áður og svo er bætt við nýrri mgr. í lok 2. gr. Sú mgr. er svohljóðandi: „Gerist Ísland aðili að milliríkjasamningi um gagnkvæma viðurkenningu á starfsréttindum heilbrigðisstétta er undir lög þessi falla skal fara eftir ákvæðum þessarar greinar eftir því sem við getur átt og samrýmst viðkomandi milliríkjasamningi.“ Þetta er viðbótin. Síðan er hér breyting við 6. gr., en þar er felld brott 3. mgr. sem var svohljóðandi: „Með mál sem kunna að rísa vegna brota á lögum þessum skal farið að hætti opinberra mála.“ Þessi mgr. er óþörf þar sem viðurlög við brotum eru í læknalögum og ákvæðið sem er í 6. gr. varðandi það atriði er talið nægja. Þá falla niður í 8. gr., lokagreininni, orðin „með síðari breytingum. að undanskildum ákvæðum um tannsmiði í lögum nr. 39/1980.“ 8. gr. verður þá svohljóðandi þegar þetta hefur verið fellt brott: „Lög þessi öðlast þegar gildi. Jafnframt falla úr gildi lög nr. 64/1971 um tæknimenntaðar heilbrigðisstéttir.“ Rökin fyrir því að ákvæðið um tannsmiði gildi ekki áfram eru þau að í fyrsta lagi eru lög 64/1971, um tæknimenntaðar heilbrigðisstéttir, numin úr gildi með 8. gr. þessa frv., ef að lögum verður, og getur því ákvæðið um tannsmiði naumast staðið eitt og sér. Þess vegna er rökrétt að fella þessi orð niður. Það skal skýrt tekið fram til þess að fyrirbyggja hugsanlegan misskilning að réttarstaða tannsmiða breytist ekkert við þessa breytingu. Ákvæði um tannsmiði eru í reglugerð um iðnfræðslu nr. 558 frá árinu 1981. 6. gr. Heilbr.- og trn. hefur kannað þessar breytingar, sem ég hef hér gert grein fyrir og gerðar voru í hv. Ed., og nm. eru þeim samþykkir. Þá hefur hæstv. heilbr.- og trmrh. greint mér frá því í viðtali að hann fallist á þessar breytingar fyrir sitt leyti, en hæstv. ráðh. situr ekki á þingi um þessar mundir og vildi ég því koma þessari skoðun hans á framfæri.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum. Það er 384. mál Ed., upphaflega á þskj. 616. Frv. þetta er samið af sérstakri nefnd sem skipuð var í júlí 1983 í samræmi við ályktun Alþingis frá 2. apríl 1981 þar sem Alþingi ályktaði að fela ríkisstj. að undirbúa og leggja fram á Alþingi frv. til l. um skipulag varna gegn tjóni af völdum snjóflóða og skriðufalla. Í þessa nefnd voru skipaðir Jóhann Einvarðsson formaður, Hafliði Helgi Jónsson veðurfræðingur, Helgi Björnsson jarðeðlisfræðingur, Helgi Hallgrímsson verkfræðingur og Magnús E. Guðjónsson framkvæmdastjóri. Hlynur Sigtryggsson veðurstofustjóri tók sæti í nefndinni í byrjun september 1984 í stað Hafliða Helga Jónssonar. Þetta mál hefur fengið allmikla meðferð í Ed. og fylgja hér frá Ed. nokkrar breytingar, sem deildin gerði á frv., sem eru þó flestar smávægilegar. En ég sé ekki ástæðu til, herra forseti, að fara mörgum orðum um þetta frv. hér í Nd. Ég vænti þess að hv. nefnd sem fær málið kynni sér afstöðu og þá vinnu sem Ed. lagði í málið og ég legg aðaláherslu á að þetta mál verði afgreitt sem lög frá þessu þingi því að það er beðið eftir því. Þetta er mál sem allir eru sammála um að þurfi að færa til betri vegar og ég vænti þess, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. félmn.



Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um ríkislögmann á þskj. 824. Með frv. því til laga sem hér liggur fyrir er lagt til að komið verði á fót sjálfstæðri stofnun, embætti ríkislögmanns sem fari með nánar tilgreind verkefni sem talin eru upp í 2. gr. frv. Frv. þetta var lagt fram í Ed. og hefur hlotið eðlilega meðferð þar. Það er fyrst og fremst um að ræða málflutning af hálfu ríkisins í einkamálum, uppgjör bótakrafna, auk þess sem einstökum ráðh. er veitt heimild, ef þeir sjálfir kjósa, að óska lögfræðilegrar álitsgerðar ríkislögmanns og aðstoðar við vandasama eða yfirgripsmikla samningsgerð. Það skal tekið fram að hér er ekki verið að koma á fót stofnun til að axla ný verkefni á vegum ríkisins því að ríkið hefur um langt skeið að miklu leyti notað eigin málflutningsmenn, þ. e. ríkisstarfsmenn, við vörn og sókn dómsmála sem ríkið er aðili að. Það hafa einkum verið málflutningsmenn innan fjmrn. sem hafa sinnt þessum verkefnum hingað til. Um það hvernig á þessum málum hefur verið haldið hingað til og hvaða venjur hafa verið að mótast á síðustu árum vísast að öðru leyti til almennra aths. við lagafrv. þetta. Það sem hér er um að ræða er fyrst og fremst breyting í stjórnarfarsréttarlegu tilliti með því að starfsemi, sem verið hefur innan fjmrn., er tekin út úr því og sett undir sjálfstæða stofnun. Umsvif fjmrn. minnka að sjálfsögðu að sama skapi sem því nemur. Hugmyndin um stofnun embættis ríkislögmanns er í rauninni ekki ný af nálinni og allnokkuð mun liðið síðan henni skaut fyrst upp. Á bak við þau sjónarmið er að sjálfsögðu sú staðreynd að ríkislögmaður er í raun starfsmaður hinna ýmsu ráðherra og ríkisstofnana eftir því hvernig aðild ríkisins er ákveðin í hverju einstöku máli af þeim lögmönnum sem kröfurnar gera á hendur ríkinu hverju sinni. Þetta hefur þýtt að ráðh., sem stefnt er til að þola dóm, hefur þurft að eiga vörn málsins undir starfsmönnum í rn. annars ráðh., þ. e. fjmrh.. og þetta hefur mönnum lengi verið ljóst að væri alls ekki eðlilegt. Ef litið er til þess hvaða háttur er á þessu hafður í grannlöndum okkar þá er sú skipan víða fyrir hendi í grundvallaratriðum sem hér er lagt til að verði tekin upp, þ. e. að til staðar eru sjálfstæðar stofnanir. embætti ríkislögmanns, sem annast sókn og vörn einkamála fyrir hönd hinna ýmsu ráðh. eða stofnana ríkisins. Grundvöllur er með þessum hætti hinn sami, þ. e. að um sjálfstæða stofnun er að ræða en ekki starfsemi innan hvers ákveðins rn. Nokkur munur er hins vegar á hlutverki ríkislögmanns frá einu landi til annars, þar sem þeim er sums staðar ekki aðeins falið málflutningsumboð, heldur einnig aðild mála fyrir hönd ríkisins. Út í það verður ekki farið hér nánar, en þó má geta þess að hlutverk ríkislögmanns í Noregi, sem hér hefur nokkuð verið litið til, er að sumu leyti enn víðtækara en hér er lagt til að upp verði tekið, enda mótast þessar tillögur að miklu leyti af ólögfestum venjum sem verið hafa að mótast á alilöngum tíma. Það eru vissulega vandasöm og mikilvæg verkefni sem ríkislögmaður hefur haft með höndum og sem honum er áfram ætlað að hafa með höndum. Í því sambandi skal bent á að ríkið er aðili að mörgum hinna stærstu einkamála sem fyrir dómstólana koma. Ég vil þó benda sérstaklega á að ekki er tilætlunin að stofna til neins bákns svo sem hverjum má vera ljóst sem les upphafsákvæði 3. gr. frv. Skv. 2. mgr. 3. gr. er heimilt að fela lögmönnum utan embættisins meðferð einstakra mála ef það þykir heppilegra. Hér er rétt að hafa í huga að ýmsir lögfræðingar, sem eru í rn. og ríkisstofnunum, eru meiri eða minni sérfræðingar á þeim lögfræðilegu sérsviðum sem þeir starfa á. Það getur því stundum verið besta lausnin að slíkir starfsmenn fylgi sérhæfðum og einhæfum málum eftir þegar þau koma til kasta dómstólanna svo sem dæmi eru til um. Frv. gerir ráð fyrir að þeirri leið verði haldið opinni áfram. Hið sama getur gilt um sjálfstætt starfandi lögmenn. Hins vegar er það svo, að fjöldi mála er þannig vaxinn að heildarsýnar er þörf og þá einkum á þann veg að öllum þráðum máls sé safnað saman og það lagt fyrir dómstóla þannig að heildarmyndin sé skýr. Til þess að besta lausnin fáist þarf að samræma og halda utan um þennan málatlokk af manni sem er reyndur málaflutningsmaður og reyndar á þetta einnig við um ráðleggingarstarfið því að það er oft fólgið í því að geta lagt mat á hver muni verða afstaða dómstólanna til máls. Ríkislögmanni er þannig ætlað að halda utan um þennan mikilvæga málaflokk þótt öllum leiðum sé haldið opnum til að aðrir flytji einstök mál ef sérþekking eða annað gerir það heppilegt. Um efnisatriði frv. vísast að öðru leyti til ítarlegra aths. sem því fylgja. Það þarf vart frekari skýringa. En á það skal bent að í aths. með 2. gr. er nákvæmlega útlistað til hvaða aðila innan ríkiskerfisins málflutningsumboð ríkislögmanns nær og í hvaða tilvikum þarf sérstakt umboð til málflutnings við aðila innan ríkiskerfisins. Þar er einnig að finna umfjöllun á því hvaða aðilar falla algerlega utan ramma þeirra verkefna sem ríkislögmanni er ætlað að hafa með höndum. Virðulegi forseti. Ég leyfi mér að gera það að tillögu minni að frv. verði vísað að lokinni þessari umr. til 2. umr. og virðulegrar allshn.



Herra forseti. Það liggur við, af því að mönnum hefur nú verið nokkuð heitt í hamsi, að mig langi til að segja hér gamansögu í upphafi máls míns. Hún er örstutt. Hún segir frá bankastjóra sem var boðið í veislu af starfsmanni bankans. Þegar hann hafði fengið í glas leit hann í kringum sig, skoðaði veggina og sagði svo þessa frægu setningu: „Það er ekki eins og hér búi bankastarfsmaður, heldur bankaþjófur,“ lagði frá sér glasið og gekk út. En hann gerði aldrei neitt meira í því máli en leggja frá sér glasið og ganga út. Það var löngu, löngu seinna sem íslenskir dómstólar tóku á þessu máli og þá kom í ljós hversu glöggskyggn hann hafði verið á sínum tíma.

Það er ekkert skrýtið.

Ég sé að hæstv. iðnrh. hlær þannig að hann þarf engar leiðbeiningar að hafa um það hvort hér eru skrýtlur á ferðinni eða góðar og gamlar sögur. En svo við víkjum að áfengislögum þá hef ég hugsað mér að byrja á því að minnast örlítið á viðtal við Guðrúnu Helgadóttur sem kom í útvarpinu. Þar taldi hún upp sem meðmæli og hinn stóra ávinning, ef þetta frv. yrði að lögum, tekjurnar sem ríkissjóður fengi. Það er vel að hún er farin að hugsa um kassann. En hún gleymdi að geta þess að hjá hinum vestrænu þjóðum er það viðurkennd staðreynd - ég sé að hv. 10. landsk. þm. Guðrún Helgadóttir er hér til staðar – 

Ég var að vitna í hæstv. forsrh. Það er ekki mín skoðun sem ég var að lýsa.

Það var verið að tala um aðalávinninginn og ég vænti þess að þm. sé þess minnugur hvað hann sagði. En ég ætlaði að eiga örlítið meiri orðastað við hv. þm. og var að vona að hann hyrfi ekki svo skjótt af vettvangi því að hér er um landskunnan og góðan barnabókahöfund að ræða og mér sýnist að í tilefni árs æskunnar hafi umræddur barnabókahöfundur ákveðið að færa þeim Jóni Oddi og Jóni Bjarna gjöf sem þeir munu lengi minnast. Ég tel að hv. 6. þm. Reykv. hafi viljað tala hér af mikilli alvöru um þessi mál. Ég reyndi að skrifa niður eftir honum nokkrar fullyrðingar sem féllu í hans ræðu. Ein fullyrðingin var þessi: Við bönnum ekki æskunni að velja sér vegi. Bönn duga ekki, sagði hann á öðrum stað. Hann gleymir því að öll rökin sem hann notaði gætu verið rökin með því að leyfa hassneyslu eða innflutning á eiturefnum í landið. Við bönnum ekki æskunni að velja sér vegi. Við erum að setja æskumenn í tugthúsið á Íslandi fyrir að neyta þessara efna. Hvað er hv. þm., fyrrv. formaður allshn. hér í þinginu, að tala um? Veit hann ekki í hvernig þjóðfélagi hann lifir? Er honum ekki ljóst að við setjum lög þar sem við bönnum eitt og annað? Hvernig dettur manni á löggjafarsamkomu þjóðarinnar í hug að halda því fram að við stjórnum ekki landinu með lögum, boðum og bönnum? Er hann að leggja til að lagasafnið verði afnumið í einu lagi? Hvar eru rökin fyrir svona málflutningi?

Kynnist maður lífinu í allshn.?

Hv. 6. þm. Reykv. spyr hvort maður hafi kynnst lífinu í allshn. Ég minnist þess að hann kynntist það vel lífinu í allshn. að þegar áfengismál voru á dagskrá og komu til nefndarinnar afgreiddi hann þau undir vor, það seint að málið sofnaði hér í deildinni áður en það fór til atkvæða. Það má vel vera að kynning við lífið hafi komið þar inn í. En hitt undraði mig hvað maðurinn, hv. 6. þm. Reykv.. er vel að sér í bókmenntum og þekkir þar ýmsar frægar sögupersónur, m. a. Gróu á Leiti. veit að hún er skrifuð með stórum staf. Gróa á Leiti hafði þá reglu að tilkynna að ólyginn hefði sagt sér. Íslenskir blaðamenn og fréttamenn hafa löngum á seinni árum viljað halda því fram að það væri nauðsyn að þeir gætu þagað yfir heimildarmönnum, þeir þyrftu ekki að gefa upp hverjir heimildarmennirnir væru. Ekki veit ég hvort Gróa á Leiti var á undan sinni samtíð hvað þetta snerti, en við skulum ekki gera litið úr því að það er rétt að það getur verið nauðsyn hjá blaðamönnum að gefa ekki upp sína heimildarmenn til þess að þeir hafi trúnað manna. En blaðamennirnir gleyma því að stjórnmálamenn geta komist í nákvæmlega sömu aðstöðu. Þeir geta komist í þá aðstöðu að þeir gefi ekki upp heimildarmenn til þess að hafa trúnað. Mér er spurn: Telja blaðamenn að þeir einir séu stundum í þessari aðstöðu? Ég ætla að leiða eitt vitni fram hér á eftir en áður en ég kem að því þykir mér rétt að minnast örlítið á hv. 5. þm. Austurl. Hv. 5. þm. Austurl. var iðnrh. og ég minnist þess að hann undi illa tillöguflutningi sem framsóknarmenn og sjálfstæðismenn stóðu að varðandi samninga við Svisslendinga. Hvaða orð haldið þið að hann hafi valið þeim hóp sem stóð að því að leggja fram till. í þessu máli, taldi sig vinna af jafnmiklum heilindum og hann, hafði aðeins aðrar skoðanir? Hann bar það á þá að þeir hefðu holgrafið íslensku víglínuna. Honum hætti stundum til að tala á styrjaldarmáli. Hvað ætli hershöfðingi hefði gert í stríði við hermenn sem hefðu holgrafið víglínuna? Ég efa það að hv. 5. þm. Austurl. sé ljóst hvaða áburð hann var með. Ég efa að honum sé það ljóst. En mér þótti það hreint skop þegar hv. 5. þm. Austurl. kom hér upp í pontuna, var hér orðinn hálföfugur til að festa augun á skrifara deildarinnar og gleymdi því að það verður að tala í þessi tól til þess að það komist á segulbandið uppi. Siðavendnin og prédikunartónninn var svo algjör. Hann sagðist hafa orðið mjög hissa á þessum ummælum sem ég lét falla og undrandi á þm. að láta slíkt frá sér fara. En ég var yfir mig hissa á einu atriði. Hv. 5. þm. Austurl. sagðist hafa lesið allan þann póst sem borist hefði út af þessu máli. Það verður að segjast eins og er að það er einhver lélegasti árangur í yfirlestri yfir pappírum, hafi hann lesið allt sem honum barst, að komast að þeirri niðurstöðu sem hann komst að. Það má vera furðulegt að lesa alla pappírana, allar upplýsingarnar sem liggja fyrir og komast að þeirri niðurstöðu að hann ætli sér að styðja bjórinn. Þetta minnir á það þegar ágætur maður hraðlas Biblíuna og sagði: Biblían er sem bögglað roð fyrir brjósti mínu, gleypti ég hana alla í einu, svo að ekki kom að gagni neinu. Ég er hræddur um að hv. 5. þm. Austurl. hafi lesið þá pappíra álíka vel og viðkomandi aðili las Biblíuna. En ég ætla að vitna hér í Dagblaðið 11. maí 1985 og með leyfi forseta lesa það sem Sigrún Stefánsdóttir fréttamaður kemur hér á framfæri: „„Þetta er eins gróf yfirlýsing og frekast getur orðið og tilhæfulaus óhróður,“ sagði Sigrún Stefánsdóttir fréttamaður í viðtali við DV. Ummæli Ólafs Þ. Þórðarsonar þingmanns um hugsanlega mútuþægni fréttamanna ríkisfjölmiðlanna í umr. um bjórinn voru borin undir fréttamanninn.“ Reyndar talaði ég um að það hvarflaði að mér með opinbera starfsmenn. Fréttamenn eru þar í hópnum. „ Þm. nefnir sérstaklega í ræðustól á þingi frétt um bjórsamlagið. Sigrún Stefánsdóttir var eitt sinn með frétt um bjórsamlagið í sjónvarpinu en þær hafa reyndar verið fleiri en ein.“ Alveg er það merkilegur hlutur hvílík uppspretta frétta bjórsamlagið hefur verið. Hvað þyrfti mörg bjórsamlög til að halda dagblöðunum gangandi með helstu fréttir á útsíðum? Eða er hugsanlegt að nýjar stöðvar hefðu þarna nægt fréttaefni upp á hvert kvöld í framtíðinni? Þessi frétt um bjórsamlagið, þessi þáttur sem ég talaði um, hafði nefnilega fleiri aðila til viðtals en Guttorm Einarsson. Það var viðtal við Jóhannes Bergsveinsson. Þegar fréttamenn taka viðtöl taka þeir sér gjarnan það vald að klippa þau niður og taka aðeins hluta úr þeim. Það er þó nokkuð mikið vald sem felst í því að klippa niður fréttir eða skoðanir manna á þennan hátt. Það athyglisverða við þetta var að það birtist aðeins örlítið brot af því sem þessi þekkti maður hafði að segja um þessi mál. Hinu var fleygt og m. a. því sem hann hafði lagt sérstaka áherslu á. Það þótti ekki hæft að þessu sinni. Það hefur borist til þessa fréttamanns undirritað skjal þar sem forseti Ungmennafélags Íslands og ÍSÍ taka afstöðu til þessa máls og fleiri aðilar hafa skrifað undir, allir með það sameiginlegt að þeir hafa unnið og vinna að æskulýðsmálum í landinu. Fréttamaðurinn mat það svo að þetta væri ekki hæft til birtingar eða lagði ekki áherslu á að skýra frá því. Hv. 2. þm. Reykv. segir orðrétt í Dagblaðinu 11. maí 1985, með leyfi forseta: „Ég held að maðurinn sé að segja þetta sér og öðrum til skemmtunar.“ Það má vel vera að hv. 2. þm. Reykv. telji að ég hafi af þessu skemmtun. Þar er þó um mikinn misskilning að ræða. Ef ég væri að leita mér að skemmtiefni þá er ábyggilegt að ég veldi aðra umr. en um bjórinn. Það er alvara þessa máls. En það er alvöruleysið, sem blasir við í afstöðu manna, sem mig undrar. Ég get vel hlustað á ræðu eins og 3. þm. Vestf. flutti hér þar sem hann taldi að sér væri heimilt að skipta um skoðun og reyndi að færa rök að þessu máli, - reyndi að færa. Ég var hans rökum ósammála. En mér var ljóst að honum var þetta ekkert gamanmál. Hann var að horfa og skoða þetta út frá því sjónarhorni hvernig ætti að taka skynsamlega á þessu. En það eru vafalaust ýmsir sem telja að hér sé um gamanmál að ræða. Ég held þó að stærri hópurinn liti svo á að það sé ekki. Ég hef ekki trú á því að ungir sjálfstæðismenn, sem gengust fyrir fundi í Hafnarfirði, hafi litið á þetta sem neitt gamanmál. Þeir höfðu sínar meiningar um þetta. Á þeim fundi töluðu Agnes Bragadóttir, Jón Magnússon, Halldór Kristjánsson og Páll V. Daníelsson. Það mun hafa hitnað dálitið í kolunum á þeim fundi. Guttormur lét orð falla efnislega á þennan veg: Við skulum í næstu prófkosningum aðeins kjósa þá sem vilja vinna að framgangi þessa hagsmunamáls okkar. Þarna er barist. Þarna er stefnan mörkuð. Við viljum fá þetta og við munum berjast fyrir því að setja þá út sem ekki vilja styðja það. Það er ekki verið að fara í neinar grafgötur með það hvað fyrir mönnum vakir. En ég á von á því að þær kveðjur sem ég fái séu fyrst og fremst þær að menn telji að ég sé að tefja þetta mál. Í fundargerðabók allshn. Nd. er það bókað í fyrravetur þegar þetta mál var á dagskrá að ég óskaði eftir því að það færi út úr nefndinni og inn í deildina í atkvæðagreiðslu. Ég óskaði eftir því það tímanlega að það væri öruggt að það væri möguleiki að þingið tæki afstöðu. Það var ekki orðið við því. Ég hafði ekki meiri hl. til að ná málinu út. En sá vopnaburður sem nú dynur er ekki til að stytta umr. um þetta mál. Þegar heill leiðari er lesinn upp í útvarpinu til þess aðeins að vega að mér, þá spyr maður sjálfan sig: Er nokkur ástæða til þess að vera að hlífa mönnum við umr.? Það er sennilega rétt að leiða hér fram fyrsta vitnið. Fyrsta vitnið er Jón Baldvin Hannibalsson alþm. og það væri vel ef hann gengi í salinn. Heimildirnar eru Helgarpósturinn fimmtudaginn 31. jan. 1985, 5. tölublað. Ég sakna þess að hv. þm. er ekki í salnum.

Hv. þm. er hér.

Að vera hálfur í hvarfi í dyragættum er nú ekki beint sterkt og ég býst við að það væri ekki talið nothæft í réttarsal í það minnsta. Enda mat ég það svo rétt að það væri óvíst að hann væri hæfur sem vitni við þær kringumstæður því að þar mega menn ekki verða tvísaga. En með leyfi forseta verð ég að lesa hér framburð þessa aðila: „Jón Baldvin Hannibalsson alþm.: Þjóðin hundleið á skinhelgi og hræsni. Það tíðkast alræmd mútustarfsemi vegna áfengissölu.“ - Það hvarflar ekkert að hv. þm. - „„Niðurstöður þessarar skoðanakönnunar sýna að þjóðin er orðin hundleið á skinhelgi, hræsni og vitleysisgangi í þessum málum,“ sagði Jón Baldvin Hannibalsson alþm., fyrsti flm. frv. til laga um breytingu á áfengislögum - sem gerir ráð fyrir að bjór verði leyfður á Íslandi.“  „Það er vitað frá fyrri könnunum að meiri hluti hefur viljað heimila framleiðslu og sölu á bjór, en kannske má túlka þessa niðurstöðu núna þannig að meiri hlutinn vilji það ekki aðeins, heldur krefjist þess. Þetta er ánægjulegt,“ sagði Jón Baldvin. Hann sagði að nú væri það spurning hvort meiri hluti á Alþingi herti upp hugann til að fylgja sannfæringu sinni. Á þingi væri a. m. k. vitað að það væri meiri hluti fyrir frv., kannske tveggja atkvæða meiri hluti. Jón taldi jafnvel að þessi hópur væri stærri. „Það er bara ákveðinn hópur þm. sem ekki þorir að fylgja sannfæringu sinni af venjulegri kjósendahræðslu, en vonandi duga þessar niðurstöður til þess að þeir fái kjark til að fylgja sannfæringu sinni,“ sagði Jón Baldvin.“ Örlítið innskot. Hvort skyldi nú þurfa meiri kjark til að taka ákvörðun í andstöðu við skoðanakönnun eða í samræmi við skoðanakönnun? Það þarf litinn kjark til að fylgja eftir í kjölfar á skoðanakönnun þar sem meiri hluti leggur til ákveðna hluti. Það þarf mun meiri kjark til að sigla á móti vindinum, hv. 5. þm. Reykv.

Sumir beygja sig fyrir fámennum þrýstihópum.

Með leyfi forseta vil ég halda áfram lestrinum: „Hann kvaðst eiga von á því að málið færi í gegn á þessu þingi ef það yrði þá ekki þæft eða svæft í nefnd, „en það reynir mikið á Gunnar Schram, því að hann er formaður allshn.“ Jón var spurður um álit sitt á röksemdum gegn bjór: „Í fyrsta lagi fer sú umr. öll fram á þeirri forsendu að hér sé ekki bjór. Það er bara hin mesta vitleysa. Landið er yfirfullt af bjór, bruggi í heimahúsum, landabruggi, smygli og svo þessu „bjórferlíki“.“ - Með leyfi forseta, til fróðleiks, mér er ekki ljóst hver er munurinn á landabrugginu og bruggi í heimahúsum, en það má vel vera að 5. þm. Reykv. upplýsi það hér á eftir. - „Um læknisfræðilegu hliðina, t. d. aukningu á skorpulifur, hef ég það að segja að það eru mjög skiptar skoðanir á meðal lækna um þau mál. Það eru heilar stofnanir í Þýskalandi sem halda því fram að bjór hafi að vissu leyti líka hollustuáhrif, og hvað varðar skorpulifur, þá má alls ekkert síður rekja hana til léttra vína. Bjór út af fyrir sig er ekkert annað en sárasaklaus neysluvara og breytir engu til eða frá um þetta áfengisböl.“ Jón Baldvin sagði að meiri hluti þjóðarinnar skildi ekki móðursýkiskenndar upphrópanir sumra manna um að bjór væri arsenik eða eiturlyf.“ Herra forseti. Ég hef ekki heyrt þessi hróp þessara manna sem boða þetta. Það má vel vera að hv. 5. þm. Reykv. hafi heyrt þetta á ferðum sínum um landið þegar hann hefur verið að kanna hver á Ísland og væri þá fróðlegt ef það kæmi fram hér í umr. á eftir. Þá held ég enn áfram lestrinum, með leyfi forseta: „Jón vék að sölufyrirkomulagi á áfengum drykkjum hérlendis og sagði skipan á sölunni í gegnum áfengiseinkasölu ríkisins fáránlega í heild sinni. Vitað væri hvernig og hvaða leiðir umboðsmaður áfengis færi til þess að auglýsa sína vöru, koma henni fyrir á réttum stað í hillunum og fá rétta aðilja til að veita vörunni hæfilegan forgang.“ - Á hvaða aðila er verið að bera mútur? Hvar er kjarkurinn í manninum sem boðaði að það þyrfti kjark til að gefa upp þessa menn? Hvar eru nöfnin, hv. 5. þm. Reykv.? „Þetta er m. ö. o. alræmd mútustarfsemi,“ sagði Jón Baldvin. „Þar að auki ber ríkið allan þungann af innflutningnum fyrir utan svo þá siðferðilegu þversögn af hálfu ríkisins að segja að áfengi sé eiturlyf, það sé böl o. s. frv., en nota áfengið samt sem áður sem eina helstu tekjulind ríkisins. Þeir sem stunda þetta eiga sjálfir að bera þungann af innflutningnum og ríkið að taka sinn toll og sína skatta af vörunni. Ég er fylgjandi því að bjór verði seldur í verslunum, en ég held bara að það yrði of stór biti fyrir þm. að kyngja. Þeir verða alltaf að vera í smáu skrefunum.“ sagði Jón Baldvin Hannibalsson alþingismaður." Hv. 1. þm. Norðlendinga fær þarna sérstaka kveðju. Honum henta ekki stóru bitarnir. Hann er í smáu skrefunum. Það var ekki talið sennilegt að stærri skref hentuðu honum en að bjóða upp á áfengisverslanir ríkisins. Það var ekki talið trúlegt að það hentuðu honum þeir stóru bitar að bjóða upp á matvöruverslanir almennt. Smáu skrefin og litlu bitarnir voru það sem hann, hv. 1. flm., taldi að hentaði í þessu máli. Herra forseti. Það er með þennan lestur eins og þegar klerkarnir hafa flutt sitt ávarp í kirkjunni, þá er nauðsyn að leggja út af textanum. Undan því verður ekki komist. Sérstaklega er það nauðsynlegt vegna hv. 6. þm. Reykv. sem satt best að segja vandaði mér ekki kveðjurnar í því sem hann flutti hér í ræðustól í gær.

Hver hóf þann leik?

Herra forseti. Hér er ekki um knattspyrnuleik að ræða. Sá sem flutti frv. kom því inn í Alþingi. Hann hlýtur að vera upphafsmaður að þeirri umr. Það er á engan hátt saknæmt eða neitt athugavert við það. En spurningin er þessi: Hvaða aðilar eru það sem þarf að múta til að flöskurnar standi rétt í hillunum? Er það útsölustjórinn á staðnum? Er það starfsmaðurinn sem sér um að raða flöskunum? Þetta eru stór orð. En það er athyglisvert að fréttamennirnir, fréttamenn fjölmiðlanna hafa ekki tekið það mark á hv. 5. þm. Reykv. að þeir teldu þess virði að skýra frá þessu einu sinni. En þegar ég læt þess getið hér í þingræðu að það hvarfli að mér - ég kveð nú ekki sterkar að orði - þá er eins og maður hafi stungið þetta lið með títuprjóni í rassinn, svo hörð eru viðbrögðin. Hvað er það sem kemur í veg fyrir að menn taki mark á hv. 5. þm. Reykv.? Hvað veldur því að ekki er tekið mark á honum? Af hverju taka mennirnir ekki við sér? En hann segir meira: „ ... og fá rétta aðilja til að veita vörunni hæfilegan forgang.“ Hæfilegan forgang hvar?  Hyggur hv. 6. þm. Reykv. að það sé hugsanlegt að það hafi hvarflað að einhverjum lesanda Helgarpóstsins eftir að hafa lesið þetta að e. t. v. væri það rétt að menn þægju mútur? Eða er hann þeirrar skoðunar að ekki sé mark takandi á hv. 5. þm. Reykv.? Þetta er erfitt dæmi og umhugsunarefni. „Þetta er m. ö. o. alræmd mútustarfsemi.“ Það var maður sem talaði við útvarpið og talaði um kjarkinn sem þyrfti og það þyrfti að leiða fram vitnin. Nú er stundin komin hjá hv. 5. þm. Reykv. ef kjarkurinn er til staðar, nema þarna hafi verið um lýðskrum að ræða.  Herra forseti. Ég hef ekki hugsað mér að halda uppi öðru en efnislegri umr. En það kemur mér mjög á óvart ef hv. 5. þm. Reykv. á ekki eftir að biðja um orðið.



Herra forseti. Ég óttast að það verði spennufall mikið eftir að ég kem hér í ræðustól á eftir síðasta ræðumanni. Ég skal ekki hafa orð mín mörg en vil aðeins lýsa minni skoðun á málinu. Þegar rætt er um bruggun og sölu áfengs öls á Íslandi held ég að nauðsynlegt sé að hafa í huga að áhrif slíkrar lagabreytingar verða á margan hátt afdrifaríkari en ýmsir átta sig á í fljótu bragði. Þetta er allt annað en í löndum þar sem bjórdrykkja hefur þróast kannske nokkur hundruð ár. Menn hafa kynnst því. Það fer aldeilis tvennum sögum af þeirri reynslu. Ég er persónulega þeirrar skoðunar að með samþykkt þessa frv. skelli aukin áfengisalda yfir landið sem öðru fremur lendir á æskufólki. Ísland hefur að ýmsu leyti sérstöðu. Þó að okkur finnist nóg um drykkjuna er þó eitt sem er athyglisvert, að nú orðið er það hrein hending ef drykkja á vinnustað er liðin eða að menn séu undir áhrifum áfengis á vinnustað. Það voru töluverð brögð að þessu á stríðsárunum og upp úr stríðinu. En þetta hefur tekist nokkurn veginn að uppræta og ég býst við að það sé hrein undantekning ef hægt er að nefna dæmi um slíkt. Þetta er ákaflega dýrmætt og hefur verið talið okkur til sóma. Ég er ákaflega hræddur um að þegar bjór skyndilega flæðir yfir fari menn að drekka hann svipað og þeir drekka kók í dag. Þetta með að menn verði ekki undir áhrifum á vinnustað, ég held að það líði undir lok, því miður. Þetta verður eingöngu selt í Áfengisverslun ríkisins, sagði einn þm. og reyndar fleiri en einn, og ekki auðvelt að ná í það. Bjór verður að vísu meira og minna alls staðar þrátt fyrir það. Það var fróðlegt að hlusta á hv. 5. þm. Austurl. Enginn sakar þann ágæta mann um að vera einhvern brennivínspostula, öðru nær. Og hvert er áhugamál þessa ágæta þm. ef frv. næði fram að ganga? Ef það næði fram að ganga, þá er áhugamálið - og væri ekki aldeilis um brennivínspostula að ræða eða einhvern talsmann bjóráfengissölu í landinu - að hvert kaupfélag, a. m. k. á Austurlandi, seldi bjór svo að ekki hallist á með lífsgæðin. Ég er ekki með ásakanir eða brigslyrði á þennan ágæta þm. og flokksbróður minn, en á þessu geta menn heyrt hver næsta krafa verður. Það verður vart búið að afgreiða þetta frv. eða samþykkja sem allt bendir nú til þegar kemur fram krafa um það - ég segi ekki að hún fljúgi í gegn á næsta ári en það verður stutt í það - að ekki megi gera upp á milli landshluta, ekki megi gera upp á milli byggðarlaga og þetta verður ekki lengi hamið við Áfengisverslun ríkisins. Þetta verður ekki nema 5%, er líka sagt. Margir úr mínum kunningjahóp, sem styðja þetta frv., eru á því að bjór eigi að vera sterkari. Það eigi hiklaust að leyfa bjór allt að 7%. Ég er ekki í minnsta vafa um að verði þetta frv. samþykkt verði næsta baráttumál líka að fá hann sterkari svo að þetta flæði yfir líka. Það er almæli í þessari hv. deild að öruggur meiri hluti sé hér fyrir framgangi þessa máls. Það sem ræður úrslitum hér nú er ástandið í þessum málum, ferðamannabjórinn sem kallaður er og bjórkrárnar. Raunverulegir andstæðingar bjórsins styðja því málið. Við þolum ekki þessa tvíhyggju, segja hinir mætustu menn. Það er mikið til í þessum málflutningi. Það er vitnað í að löggjöfin sé svona. Hvað snertir bjórinnflutning ferðamanna liggur fyrir lögfræðilegt álit eins virtasta lagaprófessors við Háskólann að heimild fyrir ferðamannabjórnum, ef má nefna hann svo, styðjist alls ekki við lög og hefur það álit legið fyrir lengi. Dómsmrh. gæti stöðvað það ef hann hefði bara þrek og kraft til. Þá eru bjórkrárnar. Það væri eðlilegast af bindindismanni og það góðum bindindismanni eins og núv. dómsmrh., að hann hefði ekki veitt leyfi fyrir bjórkrám eins og kom fram hér hjá hv. 3. þm. Reykv. heldur látið dómstólana skera úr ef einhver vildi ekki hlíta þeim úrskurði að þessu væri synjað. Það er álit þeirra sem til þekkja að með þessum bjórkrám sé verið að fara í kringum lögin. Eðlilegra hefði verið að hæstv. dómsmrh. hefði lagt til eina stutta linu í áfengislögin til að taka af öll tvímæli. Ég skal taka undir það að þetta er ófremdarástand. Ég virði bindindissemi hæstv. dómsmrh. en skörungur hefur hann ekki verið í þessum málum. En ég vil þó benda á að svo slæmt sem þetta ástand er er ég sannfærður um að neysla á bjór hefur í för með sér eins og alls staðar er reynslan, að áfengisneysla verður mörgum sinnum meiri en þó þetta tvíhyggjuástand sem varir í dag. Ég tek undir að þetta ástand er afleitt og þarna hefði röskur dómsmrh. átt að taka til hendi. Ég skal ekki vera með meiri ásakanir á hæstv. dómsmrh. Það vantar skörungsskapinn í þessum efnum. Ég þekki skoðanir þeirra er styðja sölu á áfengum bjór og hef í sjálfu sér ekki mikið við þá að tala og þeir sennilega ekki við mig. Það mætast bara tvær skoðanir. Það eru menn sem hafa haft afdráttarlausar skoðanir um það að bjór væri æskilegur og hann sé ekki skaðlegur o. s. frv. Það er skoðun. En hitt er öllu ömurlegra að ég held að bjórinn fari hér í gegn í þessari hv. deild vegna þess ástands sem ríkir í þessum efnum, þessarar tvíhyggju sem ræðumenn tala hér um og þessa aðgerðarleysis. Ef bjór er á annað borð ekki leyfður á ekki að leyfa að fara í kringum lagaákvæði jafnvel þó að liggi fyrir skýlaus ákvæði, umsagnir virtustu lagaprófessora. Ég skal nú fara að ljúka máli mínu. Ég þykist þekkja nokkuð vel til, a. m. k. hér í Reykjavík, a. m. k. ekki minna en margur annar. Af þeirri þekkingu verð ég að segja að mér blöskrar sú fátækt og það mannlega böl sem hlýst af áfengisneyslu almennt. Ég veit að yfirgnæfandi meiri hl. þm. er mér sammála í þessu og skal ég ekki fara frekari orðum um það þó að ég óttist mjög að dagleg neysla á þessari vöru taki í á mörgu alþýðuheimili. En hvað um það. Ég skal játa að ég er ekki meiri kjarkmaður en það að ég tek ekki þátt í neinni lagasetningu sem orsakar að mínu áliti aukningu á þessum áfengisvanda. Ég mun því greiða atkvæði gegn þessari till.



Herra forseti. Hv. 5. þm. Vestf. hefur talað mikið, lengi og oft í þessu máli og reitt hátt til höggs. Hann hefur borið samþm. sína hér á hv. Alþingi þungum sökum. Hann segir, með leyfi forseta: „Getur verið að mönnum sé það ekki ljóst að alls staðar þar sem sala fer fram á áfengi og tóbaki hafa söluaðilar þessara vörutegunda reynt með ýmsu móti að hafa áhrif á æðstu starfsmenn í viðkomandi ríkjum og borið á þá fé?“ Hv. þm. segir enn fremur: „ . . . og borið á þá fé til að breyta löggjöf eða að koma í veg fyrir að löggjöf verði samþykkt.“ Hv. þm. hefur í annan stað borið fréttamenn á Íslandi þeim sökum að þeir þiggi mútur. Hann segir orðrétt: „Stundum hvarflar að manni þegar menn sjá svona auglýsingar hvort það sem verið hefur nánast óþekkt í íslensku þjóðlífi til þessa, að ýmsir opinberir starfsmenn þægju mútur, eigi sér e. t. v. stað.“ Að því er varðar flm. þessa máls hefur hv. þm. þetta að segja: „Það skyldi þó ekki vera að einhver af þessum flm. hefði búið sig undir það að þiggja umboðslaun fyrir áfengt öl ef það verður selt hér á landi. Það skyldi þó ekki vera að búið væri að ganga frá samningum um slíka hluti.“ M. ö. o., úr þessum ræðustól hefur hv. þm. það til mála að leggja að fréttaflutningur af áfengismálum, hugsanlega af umr. um þetta mál hér á þingi, hafi orðið til þess að það hvarfli að honum að fréttamenn gangi fyrir mútum, borið sé fé ekki aðeins í dóma heldur til þess að fá að breyta löggjöf og á æðstu menn ríkisins sé borið fé. Þessu verða hæstv. ráðh. að fara að svara hvað úr hverju, hæstv. forsrh., hæstv. dómsmrh., hæstv. fjmrh. Og síðan þetta með flm. - skyldi ekki vera búið að ganga frá samningum um umboðin? Nú hefur hv. þm. talað í þessu máli þrisvar sinnum, flutt um það þrjár ræður, reyndar í blóra við þingsköp, hæstv. forseti. En það er mér algerlega að meinalausu. Eftir að hafa borið þessar ásakanir hér fram hefur maðurinn talað aftur og hvað kemur á daginn? Hátt var reitt til höggs, hv. þm. En þm. hefur ekki í frammi neina burði, ekki nokkra hina minnstu, til þess að finna orðum sínum stað. Ég held m. ö. o. að það liggi alveg ljóst fyrir að niðurstaðan sé, eins og stundum hefur komið fyrir áður, að ef þessar ásakanir væru bornar fram af einhverjum öðrum en hv. 5. þm. Vestf. hlytu þær að skoðast sem mjög alvarlegar ásakanir. En úr því sem komið er, úr því að hv. þm. hefur hér staðið í ræðustól til þess að svara hv. 6. þm. Reykv. og reyna að finna orðum sínum stað, þá er niðurstaðan þessi: Hann finnur orðum sínum ekki stað. Þetta eru m. ö. o. ásakanir, áburður, dylgjur. og hann gerir enga tilraun til að finna orðum sínum stað. Fyrir fram var sagt: Ef þú ekki gerir það þá skaltu maður minni heita, og það er þá niðurstaðan. Hv. þm. vitnaði í blaðaviðtal við þann sem hér stendur. Um það er það að segja að þær fullyrðingar, sem þar komu fram, snúast um eitt mál hér á landi. Eins og hv. alþm. er kunnugt um er óheimilt að auglýsa áfengi á Íslandi. Eins og hv. þm. er líka kunnugt um kveða lög svo á um að það er einokunarverslun ríkisins á áfengis- og tóbakssölu. Innflytjendum áfengis er ekki heimilt að auglýsa varning sinn og það skapar dálitið sérstaki ástand hvernig þeir eigi að koma honum á framfæri. Víðast hvar annars staðar eru auglýsingar fyrir opnum tjöldum. Hér eru auglýsingar ekki fyrir opnum tjöldum. Engu að síður er það venja í viðskiptum ef vara er föl að reyna að koma henni á framfæri, auglýsa hana. Það verður að gerast eftir duldum leiðum. Að þessu vék ég í þessu viðtali við umrætt blað og ég vek athygli á því að þar stóðu þessi orð skrifuð og engin athugasemd var við það gerð svo að ég muni til. Ég skýldi mér ekki á bak við neina þinghelgi. Þetta var ósköp einfaldlega viðtal í blaði þar sem vakin er athygli á þessu. Það er hverjum og einum í lófa lagið af þeim sem flytja inn þessa vöru eða forsvarsmönnum Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins að krefjast nánari sagna um þetta. Ég tek það fram að það mundi ekki vera auðvelt að leiða fram vitnin og fá þá, sem í þessum viðskiptum standa, til að staðfesta það með hvaða hætti varan er auglýst og henni er komið á framfæri. En á bak við þinghelgi skýldi ég mér ekki. Þessum aðilum er því í lófa lagið að koma á framfæri þessum athugasemdum á væntanlega sama vettvangi, þ. e. í fjölmiðlum landsins. Þessi skrautsýning hv. þm. er m. ö. o. væntanlega búin. Það þýðir ekki að þýfga hann um svör eða biðja hann um frekari skýringar enda hefur hann væntanlega náð sínum tilgangi. En innlegg í þetta mál getur það ekki skoðast. Mér finnst í umr. um þetta mál að það standi dálítið upp á andstæðinga málsins, þá sem mestar hafa áhyggjur af þessum breytingum sem hér er lagt til að gerðar verði á áfengislöggjöf, að hafa látið að sér kveða dálitið fyrr. Þeir lýsa þungum áhyggjum, þeir tala um líkur á aukinni áfengisneyslu. þeir tala um fyrirsjáanlegar hræðilegar afleiðingar ef þessi löggjöf verður samþykkt. Má ég spyrja: Eru þessir hv. þm. ánægðir með óbreytt ástand? Gera þeir sér ekki grein fyrir því hvernig ástandið er? Hvers vegna hafa þeir hv. þm. sem fara svo mörgum orðum um áfengisbölið - og enginn hér hefur dregið úr því að það er mikið - ekkert aðhafst? Af því að helstu siðgæðispostularnir í þessu máli eru tvær helstu mannvitsbrekkur Framsfl., er ekki ástæða til að minna þá á, þessar mannvitsbrekkur og siðgæðispostula, að þessi mál eru undir stjórn æðstu manna Framsfl. hvort sem borið hefur verið á þá fé eða ekki? Hver er frammistaða hæstv. dómsmrh. í þessum málum? Um hvað eru hv. þm. að tala? Ég þekki ekkert þjóðríki í veröldinni þar sem tekist hefur að útrýma áfengisbölinu. Ég þekki reyndar enga þjóð þar sem áfengisneysla í einu eða öðru formi er óþekki. Ég veit hins vegar dæmi um þjóðir og ríki þar sem gerð hefur verið tilraun til að kveða þetta böl niður með banni, með því að koma í veg fyrir með lögum að heimilt sé að framleiða, selja, dreifa, neyta áfengis. Ég þekki ekkert dæmi um það að þetta hafi tekist og í fersku minni Íslendinga er reynsla okkar sjálfra. Við reyndum þessa leið. Bandaríkjamenn reyndu þessa leið. Fleiri þjóðir hafa reynt það en ekki tekist.  Hvers vegna segi ég þetta? Það er vegna þess að allavega er tveggja kosta völ í þessu máli. Ég get vel skilið sjónarmið þeirra hv. þm. sem segja: Bölið er svo mikið, við getum ekki horft á það aðgerðarlaust. Beitum valdi laganna og valdi hæstv. dómsmrh. Bönnum þetta og göngum eftir því, framfylgjum því með afli löggæslu og snúum okkur að sjálfum okkur. Hver er helsta tekjulind þessa ríkis? Það er einokun. Það áskilur sér einkarétt á því að selja áfengi og önnur eiturefni, nefnilega tóbak sem að áliti sumra er kannske enn þá meira heilsuspillandi böl hér á landi. Þetta er einn helsti tekjustofn ríkisins. Það er margt mannanna bölið og áfengisbölið er mikið, drykkjusýkin er mikil. Því er jafnvel haldið fram og vitnað í tæknavísindi að drykkjusýki á Íslandi sé meiri en í flestum öðrum löndum þó að áfengisneyslan sé hér hins vegar minni. Í hverju lýsir þessi drykkjusýki sér og þetta áfengisböl? Það er fjöldinn allur af einstaklingum sem neytir áfengis svo úr hófi fram að þeir spilla heilsu sinni líkamlegri og andlegri. Þetta er mikið böl hjá fjölda heimila. Þetta er böl fyrir eiginkonur, þetta er böl fyrir heimilisfeður, þetta er böl barna. Hvernig lýsir þetta ástand sér á Íslandi? Jú, menn segja: Í þessu ríki eins og öðrum er varið verulegum fjármunum til þess að reyna að ráða við afleiðingarnar eftir á þegar menn eru komnir vel á veg með að tortíma sjálfum sér og jafnvel sínum nánustu. Menn geta metið skaðann af þessu á ýmsan máta, reiknað hann í töpuðum vinnustundum og ef til væri einhver mælikvarði á það að reikna hann í glataðri lífshamingju þá væru menn búnir að reikna það þó að menn geti það ekki. Þetta böl, hv. þm., er búið að vera lengi við lýði. Það hefur farið vaxandi og samt höfum við lög í landinu sem heimila ekki neyslu á bjór. Að því er varðar þá einstaklinga sem haldnir eru þeim sjúkdómi að neyta áfengis í slíku óhófi að það býr sjálfum þeim og þeirra nánustu voða, þá hefur enginn hörgull verið á tækifærum til þess að verða sér úti um þennan vímugjafa og var það ekki heldur á þeim árum þegar áfengi átti að heita að vera bannað hér á landi. Það er sameiginleg reynsla þjóða. Hvað hafa svo hv. stjórnvöld með hæstv. dómsmrh. í broddi fylkingar, sem tala mest um bölið, gert til þess að draga úr því? Áfengisneysla hefur farið vaxandi. Hún er ekki lengur bundin við stéttir eins og hv. fyrrv. þm. Vilmundur heitinn Jónsson hafði af þungar áhyggjur í frægri grein sem þulin var úr þessum ræðustól eitthvert kvöldið. Vilmundur landlæknir hafði af því þungar áhyggjur að eftir að áfengisbanninu var aflétt mundu þau ótíðindi gerast, að það yrði ekki lengur bara yfirstéttin sem neytir áfengra drykkja á glöðum stundum. Nei, hann gerði ráð fyrir því að þannig færi að jafnvel verkamenn, almenningur í landinu, færi að neyta áfengis meira en verið hefði. Hann hafði af því þungar áhyggjur að þegar svo væri komið mundu jafnvel konur fara að neyta áfengis og þá væri nú stutt í blessuð börnin. Hvernig væri að hv. 5. þm. Vestf., sem talar mikið um bölið, hugleiddi hvernig áfengislöggjöf á Íslandi er framfylgt? Staðreyndirnar liggja nefnilega fyrir. Burtséð frá þessari löggjöf sem hér er til umr. fer neysla á áfengu öll hér á landi bráðum að nálgast þær þjóðir sem neyta þess í hvað minnstum mæli skv. svokölluðum opinberum tölum. Þið þekkið staðreyndirnar. Bjór er framleiddur hér á landi. Þið þekkið staðreyndirnar, bjór er fluttur inn. Hann er fluttur inn af farmönnum, flugmönnum. Hann er fluttur inn af ferðamönnum. Hér er búið að vera það ástand í mörg ár að innflutt voru efni til bruggunar öls og nákvæmar leiðbeiningar um það hvernig ætti að ljúka framleiðslunni til þess að þetta væri neysluhæfur drykkur. Bjór er bruggaður víða um land í heimahúsum og bjórneysla er mikil. Bjór er smyglað inn í landið í stórum stíl. Allt eru þetta opinberar staðreyndir. Síðan kemur það til að á veitingastöðum er farið að selja óáfengt öl og blanda út í það brennivíni. Með leyfi að spyrja, hvað hefur verið aðhafst af hálfu þessara manna sem nú koma hver á fætur öðrum upp í ræðustól og setja á langar tölur um það sem allir vita og öllum er ljóst? Hvar eru þessir menn? Hvað hafa þeir verið að aðhafast? Hvar voru áhyggjurnar meðan þetta ástand var að skapast? Þeir gerðu ekki neitt, ekki nokkurn skapaðan hlut. Vita menn t. d. á hvaða aldri algengast er að ungir Íslendingar byrji neyslu áfengis? Ætli skólamenn með einhverja reynslu hafi einhverjar hugmyndir um það? Hvar hafa þessir menn verið? Hafa þeir nokkurn tíma sótt héraðsmót? Hafa þeir farið á böli í sveitum landsins? Hafa þeir komið á böli í verstöðvum landsins? Hafa þeir komið á böli hjá skólaæskunni hér í Reykjavík? Vita þeir hvernig áfengislöggjöfinni er framfylgt í félagsheimilum þar sem lög kveða á um að ekki megi hafa áfengi um hönd? Vita þeir hvernig skólayfirvöld framfylgja settum lögum og reglum um að óheimilt sé með öllu að neyta áfengra drykkja á samkomum á vegum skóla í opinberu húsnæði? Hvar hefur allt þetta stórmerkilega foreldraveldi og tyftunarmeistarar þessa þjóðfélags verið statt á undanförnum árum?

Sumir hafa þegið sérstök umburðarbréf af þessu tilefni.

Já, skólamenn hafa fengið umburðarbréf, þeir hafa fengið bréf um að framfylgja þessu. En, herra fyrrverandi skólastjóri og jafnvel núverandi, hvernig er ástandið, hvernig er þessu framfylgt? Það þekki ég af eigin reynslu. Ég þekki hræsnina, yfirdrepsskapinn, tvískinnungsháttinn og ómerkilegheitin sem ríkja í þessum málum í framkvæmd. 
             Ef röksemdafærslan á að vera sú að samþykki þessa frv., sem er tilraun til að koma lögum yfir löglaust ástand, eigi að skipta algjörlega sköpum um það hvort þjóðin fari sér að voða vegna ofneyslu áfengis þá veit ég ekki hvar þessir menn hafa verið staddir. Eina rökrétta niðurstaðan af ykkar máli, hv. þm., er sú að þið nú seint og um síðir iðrist þess að þið hafið ekkert aðhafst í þessum málum og þið takið á ykkur rögg og flytjið hér frv. til laga um að banna þetta, um að taka upp áfengisbann. Þessu beini ég til mannvitsbrekknanna úr Framsfl.: Ef taka ætti mark á ykkar málflutningi hefðuð þið fyrir löngu síðan átt að vera búnir að flytja sérstaka vantrauststillögu á hæstv, dómsmrh. fyrir að hafa svikist um að framfylgja lögum. Þegar þið hafið gert það væri svolítið meira mark takandi á ræðum ykkar. Ef menn ekki hafa trú á því að bann skili árangri, ef menn eru sammála því að óbreytt ástand, sem er mikil neysla áfengis í þessu þjóðfélagi - líka ungs fólks þrátt fyrir lagaákvæði um að það sé óheimilt - þá er aðeins eitt sem kemur til greina, það er að breyta lögum með þeim staðfasta ásetningi að framfylgja þeim. Meðan við ekki getum stöðvað neyslu áfengis með lögum getum við líka slegið því föstu að við munum ekki útrýma áfengisbölinu, við munum ekki koma í veg fyrir ofneyslu áfengis. Ef menn trúa því eru menn að loka augum fyrir staðreyndum margra alda sögu, ekki bara í þessu þjóðfélagi heldur í öllum þeim þjóðfélögum í kringum okkur sem við getum reynt að kynna okkur. Hlutirnir eru ekki svart-hvítir, þessi heimsmynd er ekki svart-hvít. Ef þið ekki treystið ykkur til að framfylgja banni þá er vandamálið þetta: Hvaða áfengisstefnu ætlið þið að hafa? Hvernig ætlið þið að framfylgja lögum? Þið hafið ekkert gert í því að sjá til þess að óbreyttri löggjöf væri framfylgt. Það er alveg ljóst af því hvernig málflutningur ykkar er. Hann er ekki sannfærandi sem rök gegn því að breyta lögum, koma lögum yfir þetta ástand. Það skiptir engum sköpum til eða frá,~að því er varðar áfengisneyslu Íslendinga, hvort í hillum Áfengisverslunar ríkisins er hægt að finna við hliðina á öllu þessu sterka víni bjórflöskur. Ég skil út af fyrir sig áhyggjur manna af því að þetta kynni að leiða til þess að það færi lækkandi sá aldur þegar unglingar byrja neyslu áfengis. Hann má þá lækka ansi mikið því að hann er orðinn ansi lágur. Það stafar m. a. af því að lögum er ekkert framfylgt að því er varðar það að koma í veg fyrir aðgang unglinga undir aldri að áfengum drykkjum. Hver sá sem heldur því fram gerir það gegn betri vitund því að enginn er svo þekkingarsnauður í íslensku þjóðfélagi að hann hafi ekki séð þetta fyrir augum sér. Áhyggjur manna af því að ef bjórflöskur stæðu í hillum í útibúum Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins mundi leiða til þess að Íslendingar yrðu óvinnufærir sakir ölvímu á vinnustöðum, þær finnst mér ekki trúverðugar. Ef menn á annað borð framfylgja reglum um það hverjum er heimilt að kaupa áfengi í Áfengis- og tóbaksverslunum ríkisins þá gildir auðvitað hið sama um sterka drykki og öl. Að því er varðar frásagnir af öðrum þjóðum þá eru þær líka stórlega ýktar. Menn tala t. d. um hið mikla böl sem Þjóðverjar eiga við að búa vegna þess að þeir eru viðurkenndir sem mikil bjórdrykkjuþjóð og hafa verið það öldum saman. Hvað er það sem Þjóðverjar eru þekktastir fyrir meðal annarra þjóða Evrópu? Það er tvennt. Það er geysileg vinnusemi og geysilegur agi.

Það er löngu liðin tíð.

Það er ekki löngu liðin tíð, hæstv. fjmrh. Í annan stað má nefna að einkum og sér í lagi á s. l. hundrað árum hefur enginn vefengt það að þýskt handverk, þýsk nákvæmni og þýsk tækni hafa skarað fram úr. Síðan tölum við um frændur vora Dani og vini, hina miklu bjórþjóð. Hvað er það sem Danir hafa einkum og sér í lagi skarað fram úr í? Það er fyrst og fremst vandað og nákvæmt handverk. M. ö. o. við skulum ekkert vera að ýkja þetta mál. Við skulum ekki ræða um þetta úr skotgröfum eins og heimsmyndin sé svört og hvít. Við skulum ekki tala um þetta mál eins og að það sem hér gerist, jafnvel þótt þetta frv. verði samþykkt, mundi skipta einhverjum sköpum í íslensku þjóðfélagi. Menn skyldu jafnvel ætla af tali þessara manna að þetta bjórfrv. væri aðalvandamálið og stærsta málið í íslensku þjóðfélagi. Þetta er satt að segja tiltölulega lítilfjörlegt mál og skiptir engum sköpum til eða frá. Ég get sagt það fyrir mína parta að þó að mér út af fyrir sig mundi leiðast það-einkum og sér í lagi í nafni Alþingis Íslendinga - að menn gætu ekki komist að niðurstöðu um að afgreiða það þá er þetta svo aftarlega á forgangslista mínum um þau mál sem sköpum skipta að ég mundi svo sem ekkert harma það og talar þó hér 1. flm. Þetta er ekkert hugsjónamál á hvern veg sem færi, jafnvel þótt þetta mál fengi ekki afgreiðslu, það væri svona rétt eftir öðru. Þetta skiptir m. ö. o. engum sköpum. Þetta er tiltölulega lítilfjörlegt mál. Það væri hins vegar ástæða til að velta því fyrir sér hverjar eru hinar raunverulegu orsakir þessa mikla böls, drykkjusýkinnar, ekki bara í þessu þjóðfélagi heldur í öðrum þjóðfélögum þar sem hún leikur fólk sárast. Haldið þið, hv. þm., að það stafi bara af því að áfengi er til? Það var verið að gera hér skoðanakönnunum svo óljóst og óskilgreinanlegt efni eins og hamingjuna og Íslendingar voru að því spurðir hvort þeir væru hamingjusöm þjóð. Af því að Íslendingar eru dálitið gamansöm þjóð lugu þeir því upp á sig í svörunum að þeir væru hamingjusöm þjóð sem ætti í tímabundnum erfiðleikum, en þeir kynnu að bjargast.  Ofneysla áfengis er böl. En hún á sér orsakir og skýringar sem verða ekki raktar nema menn fari eitthvað út fyrir þetta þrönga svið. Hvers vegna drekkja menn sér í brennivíni, hv. 5. þm. Vestf.? Það getur verið af mörgum ástæðum. Um þær ástæður hefur ekkert verið rætt hér. Það hefur svolítið að gera með t. d. það hvernig Íslendingar neyta áfengis, það hefur mikið með að gera hvernig þeir vinna. Þeir vinna mikið, þeir vinna langan vinnudag, það hvílir á þeim mikið vinnuálag mörgum hverjum. Þeir hafa nauman tíma til að gera sér dagamun og þeir gera það af því að þeir eru afkastamenn með sama hætti og þeir vinna. Ein orsök ofneyslu áfengis er vonleysi, ein er fátækt, örbirgð, kvíði, beygur, ótti, flótti frá veruleikanum. Hvernig ætla menn að draga úr þessu áfengisböli? Með boðum og bönnum? Með lögum? Eða ætla menn einhvern tíma að fara að snúa sér að undirrót vandans? Hvað þarf að gera til að skapa hér fyrirmyndarþjóðfélag hamingjusamra manna sem kunna að gera sér dagamun á góðra vina fundi án þess að sú saklausa skemmtun snúist upp í martröð, vonleysi og böl? Er þetta ekki löggjafarsamkunda Íslendinga? Kannske það væri nær að löggjafarsamkunda Íslendinga sneri sér að alvarlegri málum? Menn tala hér svolítið um heilsufræði. Ég er ekki sérfróður um heilsufræði en ég hef heyrt marga heilsufræði á undanförnum árum. Ég minni hv. þm. Framsfl. og aðrar mannvitsbrekkur úr þeim herbúðum á að á undanförnum árum hefur því verið haldið fram og stutt rökum læknavísinda að maður megi ekki Lengur borða feitt kjöt og það er varla að maður megi sefja smjörklípu á brauðsneið. Mjólk á að vera óholi, hvers kyns feitmeti, ég tala nú ekki um það að maður má varla setja hnoðaðan mör út á bútunginn sinn lengur. Ég var að lesa það í Morgunblaðinu að kynlíf væri bara stórhættulegt. Viljið þið ekki banna þetta líka? Viljið þið ekki setja lög? Af hverju eruð þið að krukka þetta í smáatriðin? Ég gef ekki mikið fyrir þessa heilsufræði. Arseniksagan frá Djúpvík er ágæt að því er varðar bjórinn og hún er birt í framsöguræðu 1. flm. þessa máls hér í fyrra. Hún er út af fyrir sig dæmisaga um þessa umr. Þið munið söguna, það rak tvö kvartel á land skv. sögunni á Djúpvík norður á Ströndum. Þegar það spurðist að þetta væri hið hættulega eiturefni bjór fóru menn að rannsaka málið og tóku prufu. Tveir menn létust auðvitað samstundis. Þessar fréttir vöktu auðvitað mikinn ugg í brjóstum þjóðarinnar. Sérstaklega, ef ég man rétt skv. frásögn Nóbelsskáldsins, vakti þetta miklar áhyggjur hjá Kvennasambandinu sunnan Helkunduheiðar sem gerði ályktun í málinu, hamraði lát þessara manna og skoraði á stjórnvöld að bægja voða þessa hættulega eiturefnis frá ströndum þjóðarinnar. En ritstjóri Norðurhjarans vildi rannsaka málið - vonandi hefur ekki verið borið á hann fé, blessaðan karlinn. Niðurstaðan varð sú að þetta var því miður eftir allt saman hið hættulega eiturefni arsenik. Hann skeytaði Kvennasambandinu sunnan Helkunduheiðar og sagði: Þetta var arsenik sem mennirnir létust úr. Hann fékk skeyti samstundis til baka frá Kvennasambandinu þar sem stóð: Guði sé lof að það var bara arsenik. Í þúsund ár hafa Evrópubúar neytt bjórs, öls. Það er eitthvert saklausasta efni þeirrar tegundar sem menn kenna við áfengi. Það getur vel verið að það megi hafa áhyggjur af vaxtarlaginu ef menn færu að neyta þess um of og sumum væri engin vanþörf á því að trimma það af sér. En það er staðreynd að í samanburði við sterka drykki, sem Íslendingar neyta margir hverjir í óhófi, er bjór vafalaust skaðaminnstur. Meðan hv. þm. treysta sér ekki til að kenna þjóðinni að neita sér um þetta eða meina henni það með lögum erum við hér að tala um afstæða hluti. Við erum að tala hér um að koma lögum yfir ástand sem öllum, að því er virðist, ber saman um að sé ekki gott, að hér séu stunduð lögbrot í stórum stíl. Þeir sem ekki treysta sér til að breyta því ástandi hafa litla jörð til að standa á þegar þeir gagnrýna þetta frv. Menn eru sammála um að áfengisbölið sé mikið, menn eru sammála um það, að því er virðist, að þeir geti ekki útrýmt því með boðum og bönnum, lögum og valdbeitingu. Þá er spurningin þessi: Hvað ætla menn að gera annað? Er hægt að reka hér einhverja áfengisstefnu sem á sæmilega síviliseraðan máta gæti breytt neysluvenjum þjóðarinnar? Það gerist ekki snögglega. Það er hægt að gera, eins og menn segja, með fræðslu og aftur fræðslu um skaðlegar afleiðingar ofneyslu áfengis. Það er hægt að gera með aga og stjórnsemi í skólum landsins, það er hægt að gera með því að framfylgja þeim lögum og reglum sem þjóðfélagið hefur sett sér, það er hægt að gera með verðpólitík. En það verður aldrei gert með glórulausu ofstæki og aldrei gert með heimskulegum glósum um að menn skipti sér í tvo hópa, annars vegar þeir sem hafi raunverulegar áhyggjur af áfengisbölinu og hinir sem tali í alvöruleysi en geri sér ekki grein fyrir því. Reyndar vil ég benda á að framlag hv. 5. þm. Vestf. Ólafs Þórðarsonar í þessu máli bendir til þess eindregið að hann sé að halda hér uppi málþófi um ómerkilega hluti. Hann rýkur hér upp með brigslyrðum sem hann getur ekki staðið við og er minni maður fyrir en forðast eins og heitan eldinn að ræða málið eins og maður af sæmilegri alvöru og sæmilegri þekkingu. Það veldur mér vonbrigðum, hv. þm., vegna þess að ég veit að þm. er greindur og gegn, íhugull og hefur haft margt fram að færa skynsamlegt hér úr þessum ræðustól þó að það hafi mistekist í þetta skiptið.



Ég vil vegna orða síðasta hv. ræðumanns um það hversu lengi menn hafa talað í þessari umr. minna á í fyrsta lagi að framsögumenn nefnda hafa rétt til að tala þrisvar. Í ljós kemur að hv. 5. þm. Vestf., sem er frsm. n., hefur aðeins talað tvisvar. Hitt er rétt að hann talaði í tveimur lotum vegna þess að hann lauk ekki ræðu sinni á fyrsta fundinum en tók svo til aftur við að ræða málið á síðari fundi.



Herra forseti. Skýringin á þeim ummælum mínum, sem ég lét falla um að hv. 5. þm. Vestf. hafi talað þrisvar, er þessi: Skv. mínum skilningi á þingsköpum er það svo að ef ræðumaður lýkur ræðu sinni án þess að hlé sé gert á umr. og annar ræðumaður tekur til máls á eftir honum hefur hann þar með lokið ræðu sinni. Þegar hann tekur til máls í þriðja sinn gerir hann það í þriðja sinn að þingsköpum. Hitt er annað mál ef gert hefði verið hlé á umr. og hv. þm. haldið áfram flutningi ræðu sinnar beint. En þegar þetta gerist með þessum hætti og annar ræðumaður tekur til máls í millitíðinni er það minn skilningur-og hefur reyndar komið í ljós í viðræðum við þm. að það er skilningur margra annarra - að þar með hafi hv. þm. talað þrisvar.



Herra forseti. Í upphafi þessarar umr. og lengst af hafa menn haldið sig við málefni og skipst á rökum með og móti bjór. Síðan gerðist það hér fyrir helgi að hv. 5. þm. Vestf. velur þann kostinn að veitast persónulega að flm. þessa frv. með aðdróttunum sem auðvitað var útilokað að sitja undir. Hann hélt því fram í ræðu sinni að flm. hefðu búið sig undir það að þiggja umboðslaun fyrir áfengt öl og sagði síðan, með leyfi forseta: „Það skyldi þó ekki vera að búið væri að ganga frá samningum um slíka hluti?“ Ég tek mark á því sem hv. þm. Ólafur Þórðarson segir og það er alveg greinilegt að hann ætlast líka til þess að það sé tekið mark á honum þó að það séu ekki nærri því allir sem gera það. Það var þess vegna sem ég stóð hér upp í gærkvöldi vegna þessara ásakana og aðdróttana og krafðist svara og sannana fyrir þessum áburði. Þetta voru óvandaðar kveðjur sem ég a. m. k. sit ekki undir. Það er þess vegna sem ég segi að það var hv. þm. Ólafur Þ. Þórðarson sem hóf þennan leik og það var ljótur leikur. En hann hafði kannske eitthvað til síns máls. Það gat vel verið að hann hefði einhver rök fram að færa. Það gat vel verið að hann hefði sannanir um það að einhverjir af flm. frv. væru búnir að undirbúa það að þiggja umboðslaun vegna sölu á áfengum bjór. Þm. hafði orðið ber að því að skýla sér á bak við þinghelgi, neitaði að svara spurningum fjölmiðla um þessar yfirlýsingar sínar og ég taldi því rétt og eðlilegt að beina þessum spurningum til hans héðan úr ræðustóli þar sem hann gat enn þá skýlt sér á bak við þinghelgina. Ég skoraði á hv. þm. og vísaði til sæmdar hans, að hann svaraði spurningum og færði sönnur á sínar fullyrðingar. Hvað hefur svo gerst? Nú hefur þessi hv. þm. tekið hér til máls og þingheimur hefur hlýtt á þessa ræðu sem mér skilst að hafi átt að vera svar við mínum spurningum. Hann tók þann kostinn að fara hér með gamansögur og hálfkveðnar vísur, fara með rangfærslur um mín nefndarstörf fyrir fjöldamörgum árum síðan. Hann hefur valið þann kostinn að veitast að nafngreindum fréttamanni hjá sjónvarpinu fyrir það hvernig sá fréttamaður hefur skilað sínum fréttum, telur sér sæmd í því að velja sér upp úr starfi-þessa nafngreinda fréttamanns án þess að hann sé til svara hér í þinginu. Hann ýjar að því að blaðamenn séu í hlutverki Gróu á Leiti þegar þeir vilja ekki undir öllum kringumstæðum gefa upp sínar heimildir. Hann kveinkar sér undan leiðara í tilteknu dagblaði þar sem verið var að fjalla um þessi ummæli hv. þm. En hvernig getur hv. þm. Ólafur Þórðarson verið að kveinka sér undan því að fjölmiðlar fjalli um þessi ummæli, svo alvarleg sem þau eru? Og enn var það hv. þm. sem hóf leikinn en ekki þetta viðkomandi blað. Menn verða að vera menn til þess ef þeir taka svona mikið upp í sig að því sé svarað og að reynt sé að grípa til varna eða hafa skoðanir á því sem þeir segja ef þeir vilja þá láta taka mark á sér. Sem sagt, þm. tók þann kostinn að snúa út úr. Hann fjallaði hér í löngu máli um tiltekið viðtal við hv. 5. þm. Reykv. í Helgarpóstinum sem kom ekkert mínum spurningum við og var alls ekki neitt svar, algjörlega út í hött, þegar um það var að ræða hvort flm. frv. hefðu þegið umboðslaun eða ekki. Hann hélt síðan sínum dylgjum áfram og virtist skemmta sér ágætlega við það og var greinilega líka að reyna að skemmta ýmsum öðrum þm. með þessum gálgahúmor sínum. Ég verð að biðjast afsökunar á því en ég hef ekki svona húmor. Þm. sá ekki ástæðu til að biðjast afsökunar á sínum ummælum, hann sá ekki ástæðu til að draga þau til baka. Ræða hans var þvættingur og hún ber vott um hugleysi og ákveðinn karakter, að geta haft samvisku og þrek til þess að koma hér upp í ræðustól á hv. Alþingi og bera á menn sakir og skýla sér síðan á bak við þinghelgi og neita að færa sönnur á sitt mál eða þá að biðjast afsökunar á því ella. Herra forseti. Það hefur verið rætt um þinghelgi hér í sambandi við þetta mál. Þinghelgin er til þess að verja þm. en hún á ekki að vera skálkaskjól fyrir þá. Þinghelgin er til þess að þm. geti staðið hér upp og sagt sannleikann og geti sagt sína samvisku, sannfæringu og haft skoðun án þess að eiga það á hættu að utanaðkomandi aðilar, hvort sem það eru stjórnvöld eða aðrir, reyni að drepa þann sannleika í dróma eða kæfa hann niður. Þinghelgin er vörn fyrir þm. en það á ekki að nota þinghelgina til þess að svívirða kollega sína, hvað þá fólk úti í bæ. Ég fjölyrði ekki frekar um þetta mál, herra forseti. Það hefur satt að segja ekki verið mikið tilefni til þess. Ég er hryggur yfir því hvernig hv. þm. Ólafur Þórðarson hefur haldið á þessu máli því að ég hef borið sæmilega virðingu fyrir honum og hans málflutningi oft á tíðum. En ég verð því miður að viðurkenna að mér finnst hann vera ákaflega lítill kall eftir þessa orðaskipti.



Herra forseti. Hv. 5. þm. Reykv. gat þess í sínu máli að það gæti orðið erfitt að leiða fram vitnin. Hv. 6. þm. Reykv. heimtar vitnin.

Ég heimta að þú standir fyrir máli þínu.

Þarna er um nokkuð mikinn skoðanaágreining að ræða. Ég vil vekja athygli hv. 6. þm. Reykv. á því að það er hægt að svipta menn þinghelgi. Hann getur flutt till. um það hér á þinginu, hafi hann áhuga. Ég ætla mér, með leyfi forseta, að lesa hér upp frá Áfengisvarnaráði örstutta athugasemd. Þetta er úr lið nr. 33 þar sem vitnað er til erlendra athugana: „Samkvæmt rannsóknum sérfræðinga Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar vörðu framleiðendur öls og annarra áfengra drykkja árið 1981 jafnvirði 60 milljarða ísl. kr. til auglýsinga og áróðurs.“ Það er svo hæfilegt umhugsunarefni fyrir hv. 6. þm. Reykv. hvort hann telur að ekkert af þessu fé hafi verið notað á Íslandi. Það er hæfilegt umhugsunarefni fyrir hv. 6. þm. Reykv.