Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Flm. (Sigurður Sigurðsson) Jeg get verið mjög stuttorður um þessa tillögu. Hún er í samræmi við tillögu, sem samþykt var á þinginu 1915, þess efnis að skora á stjórnina að láta rannsaka leiðir og lendingar í kringum landið. Á þinginu í vetur var samþykt nokkurskonar framhald af þeirri tillögu, og má segja, að till. á þgskj. 124 sje framhald af því, sem samþykt var þá. Mál það, sem hjer ræðir um, er ekkert nýmæli. Það hefir margsinnis verið flutt áður, ýmist í tillöguformi eða í frumvarpsformi, og altaf verið vel tekið. Það er álit allra manna, sem nálægt búa þessum stað og kunnugir eru málavöxtum, að brýn nauðsyn beri til að flýta sem mest framkvæmd þessa máls og að ábyggileg áætlun verði samin svo fljótt, sem auðið er. Mjer er líka kunnugt um það, að hv. samþingism. minn og fyrverandi ráðherra (E. A.) hafði ráðið mann til að rannsaka þetta mál. Og nú er mjer tjáð, að landsstjórnin sje búin að ráða mann til að skoða leiðir og lendingar við strendur landsins. Tel jeg þá víst, að vikið verði að framkvæmdum þess innan skamms. Tilgangurinn með tillögunni er því að eins sá að minna hæstv. landsstjórn á þennan stað og benda til þess, að sjálfsagt þyki að rannsaka hann fyrst. Jeg ætla ekki að fara út í það að lýsa nauðsyn þessarar hafnargerðar. Það hefir svo oft verið gert áður, bæði í ræðu og riti. Öllum háttv.þm. mun vera það ljóst, að mótorbátaútvegurinn austanfjalls, sem þegar er orðinn mikill, og gæti orðið meiri, er í voða, ef ekkert er að gert. Og eini staðurinn á þessu svæði, sem líklegur er til hafnargerðar og allir hafa augastað á, er Þorlákshöfn. Jeg vænti því eindregið fylgis deildarinnar í þessu máli.

Flm. (Matthías Ólafsson) Orsökin til þess, að jeg hefi gerst flytjandi þessa frv., er sú, að mjer hefir altaf verið eftirsjá að mönnum, sem hafa farið úr landinu til Ameríku. Fækkun fólksins er mjer þyrnir í augum. Það verður að gera alt, sem hægt er, til þess, að hjer verði búandi fyrir alla, sem hjer eru bornir. Þegar nú landar vorir, sem hafa aflað sjer þekkingar á atvinnuvegum, sem hjer eru óþektir, vilja flytja heim, er okkur skylt að hjálpa eftir mætti til þess, að það geti orðið. Þess vegna er mjer ljúft að flytja þetta frv. Í því er að eins farið fram á heimild fyrir landsstjórnina til að veita einkarjett til að veiða lax úr sjó. Nú leitar atvinnumálaráðherra, áður en leyfið er veitt, upplýsinga um málið, og virðist honum svo, eftir upplýsingunum, að laxveiði í ám gæti verið hætta búin af einkaleyfinu, og veitir hann það þá auðvitað ekki. En virðist honum, að laxveiðar í sjó myndu koma fleirum að gagni en laxveiði í ám, sem varla getur talist atvinnuvegur, heldur miklu fremur nokkurs konar „sport“, ber auðvitað að taka heill hinna mörgu fram yfir heill hinna fáu. En þetta er eingöngu heimild, sem ekki kemur til að verði veitt, nema landsstjórnin sjái, að það sje hættulaust. Jeg skal ekki minnast á einstök atriði frv. fyr en við 2. umr. Jeg legg svo til, að frv. verði vísað til sjávarútvegsnefndar.

Pjetur Ottesen Jeg verð að segja, að mjer kom þetta frumvarp kynlega fyrir sjónir. Enginn vafi er á, að gengið er inn á hættulega braut, ef veitt verður einkaleyfi til að veiða lax inni á fjörðum og flóum kringum land alt um svona langan tíma. Og af því að sjerstaklega er ætlast til, að Faxaflói verði fótaskinn þessa manns, er mjer skylt að segja nokkur orð um málið. Ekkert er nefnt, hvaða vjelar eða hvaða aðferðir maðurinn ætlar að nota, til þess að ná í laxinn. Hann gæti notað hin hættulegustu tæki. Enginn vafi er á, að þetta mundi draga mjög úr laxveiði í ám, því að ekki gengur sá lax upp í árnar, sem veiddur yrði í sjónum. Auk þess væri það mikið misrjetti, að þeir, sem búa við Faxaflóa, yrðu aðalfórnarlömb þessa einkarjettarmanns. Viðvíkjandi þeim orðum hv.þm. V.-Ísf. (M. Ó.), að laxveiði sje naumast stunduð öðruvísi en sem „sport“, vil jeg geta þess, að það er algerlega rangt. Laxveiði er að minstu leyti stunduð til skemtunar hjer á landi. Uppi í Borgarfirði veit jeg til, að mörgum er hún góð tekjugrein. Bændur selja og oft veiðirjett á leigu, Englendingum eða öðrum, um ákveðinn tíma, og er það töluverð tekjugrein fyrir þá. Einkennilegt finst mjer og, að þessum einkaleyfishafa á að gera hærra undir höfði en öllum öðrum laxveiðendum í landinu; hann á að fá að veiða á hvaða tíma sem er, og ekki lúta neinum lögum þar um. Þetta finst mjer því undarlegra, sem annað frv. liggur hjer fyrir deildinni, þess efnis, að takmarka laxveiði enn meir en nú á sjer stað, og sú ástæða færð fyrir, að laxinum sje að fækka. Þetta virðist víst fáum til þess fallið að bæta úr laxþurðinni. Jeg vil mælast til þess, að deildin felli frv. nú þegar og hleypi því ekki til 2. umr. Jeg sje ekki ástæðu til, að það verði sett í nefnd. Að lokum vil jeg biðja Faxaflóa og þær jarðir, sem að honum liggja, undan þeirri blessun, er þetta frv. hefði að færa.

Flm. (Matthías Ólafsson) Mjer þykir hv.þm. Borgf. (P. O.) taka hart á jafnsaklausu frv. og þetta er. Það hljóðar að eins um að veita landsstjórninni heimild til að veita rjett, sem hún myndi alls ekki veita, ef hún teldi hann skaðlegan. Einkaleyfisins þyrfti bara með meðan maðurinn er að reyna fyrir sjer, hvort þessi atvinnuvegur muni borga sig hjer á landi. Þetta mundi baka honum töluverðan kostnað í byrjun, og óvíst, að hann næði honum upp, ef hann ætti við samkepni að búa, bæði á sjónum og markaðinum. Engin sönnun er heldur fyrir því, að laxveiði í ám spillist. Sami laxinn, sem veiðist í sjónum, gengi auðvitað ekki upp í árnar, en það gengi þá annar í staðinn. Og það ætti hv.þm. Borgf. (P. O.) að vera kunnugt, að laxveiðibændur hafa engan sjerstakan rjett yfir sjónum frá 60 föðmum frá landi og út að landhelgislínunni; það svæði er öllum mönnum jafnfrjálst. Einkaleyfishafi býðst og til að veita einum manni á ári tilsögn í meðferð veiðitækja þeirra, er hann notar. Þetta gæti orðið mörgum mönnum góður atvinnuvegur. Enn fremur er það ein ástæðan til, að beðið er um einkaleyfið um svona langan tíma, að það er hreint ekki víst, að leyfishafa hepnist tilraunir sínar fyrstu árin. Það hefir komið fyrir, og getur komið fyrir enn, að laxinn leggist frá í 4-5 ár. En fyrir leyfishafa er það töluverð áhætta að byrja. Jeg sje ekki, að það geti orðið hættulegt, að nefnd verði látin athuga málið, og vona, þó að hv.þm. Borgf. (P. O.) sje bænheitur, þá muni deildin samt ekki bænheyra hann að þessu sinni.

Pjetur Ottesen Jeg veit það vel, að veiði í sjó frá landhelgislínu, alt að 60 föðmum frá landi, er öllum frjáls. En hjer er gerð tilraun til að gera hana ófrjálsa. Hitt veit jeg og, að ef veiðiaðferðir þessa manns eiga nokkra framtíðarvon hjer á landi, þá muni Íslendingar geta kynst þeim á langtum kostnaðar- og hættuminni hátt. Jeg held því fast við ósk mína um, að frv. verði þegar felt.

Jörundur Brynjólfsson Jeg skal ekki lengja umræðurnar. Jeg tel víst, að flm. (M. Ó.) hafi gengið gott eitt til að flytja þetta frv. En þess er jeg og fullvís, að ef hann hefði kynt sjer betur það, sem hann nú er að flytja, hefði hann ekki komið með það inn í deildina, og það jafnvel þótt um efnilegan mann sje að ræða, og þótt hann komi ekki til landsins aftur, nema hann fái einkaleyfið. Það er auðvitað, að þessar laxveiðar í sjó myndu stórspilla fyrir laxveiði annara landsmanna. Laxinn kemur að landinu og gengur upp í árnar til að halda við kyni sínu. Viðkoman er sára lítil; af einum meðallaxi, sem hjer gengur í ár, koma ekki nema um 20 þúsund hrogn; af þeim verða ekki nema 2-3 þúsund fullþroska. Þetta sanna rannsóknir erlendra fiskifræðinga. Þar, sem náttúrunni er hjálpað með laxaklaki, verður auðvitað viðkoman af hverjum laxi miklu meiri, en slíku er ekki að heilsa hjer hjá okkur. Það er því fullljóst, að það væri dauðadómur fyrir laxveiði hjer á landi, ef einkaleyfi þetta fengist. Leyfishafi myndi auðvitað sópa upp laxinum fyrir framan árósana, þegar hann væri að ganga upp. Alstaðar við árósa eru eyrar, og djúpir álar á milli; en eftir álunum gengur laxinn, jafnvel þótt háflóð sje. Með góðum veiðitækjum væri því hægt að sópa upp hverri bröndu. Þetta er líka auðvelt, þegar þess er gætt, að laxinn þarf að dvelja góða stund við árósana, til að venjast ferska vatninu, áður en hann gengur upp í árnar. Jeg vil ekki taka eins hart á frv. og hv.þm. Borgf. (P. O.), og vonast þó til, að það nái ekki fram að ganga. En jeg vil gjarnan vera mjúkhentari, því að flm. (M. Ó.) hefir að eins gengið gott til, þótt hann hafi skort þekkingu á þessum efnum. En menn verða að gæta að því, að það er meira virði fyrir land og þjóð, að laxveiðin haldist, og verði gott gagn að, eins og verið hefir, heldur en ef hún yrði eyðilögð á nokkrum árum af einstökum mönnum, jafnvel þótt þeir stórgræddu á Það yrði nokkuð líkt um laxinn, ef hann þyrri, og nú er um skógana. Við hefðum sjálfsagt óskað, að forfeður vorir hefðu hlíft meira skógunum, og gagnið af þeim hefði orðið þeim minna og jafnara, og við fengið að njóta þeirra meir en nú gerum vjer. Þó að þjóðinni allri sje ekki beint gagn að laxveiði. eins og nú er, er ekki síður ástæða til að setja lög henni til verndar; slík lög eru til um margt, er að eins snertir lítinn hluta þjóðarinnar, og þarf ekki að nefna annað en lög um friðun á æðarfugli og friðun á sel, þar sem sellátur er. En það, sem styður að hag einstakra manna, styður og þjóðina í heild sinni, oft og tíðum.

Benedikt Sveinsson Jeg er á sama máli og hv.flm. (M. Ó.) um það, að rjett sje að taka vel Íslendingum, sem hverfa aftur frá öðrum löndum eða heimsálfum, til þess að leita sjer atvinnu á fósturjörðinni. Vjer höfum gert oflítið að því að hæna að oss landa vora, sem hafa komið heim með nýja verklega þekkingu og þann ásetning að setjast hjer að, til þess að vinna sjálfum sjer og ættjörðunni gagn. Það eru því miður mörg dæmi til, að slíkum mönnum hefir verið tekið svo fálega, að þeir hafa horfið hjeðan aftur. Það er fyrir löngu kominu tími til að hafa einhverja framkvæmd um það að liðsinna og leiðbeina þeim mönnum íslenskum, er leita hingað heim, til þess að taka sjer bólfestu. Það mundi geta komið að miklu gagni að stofna skrifstofu, er skyldi leiðbeina íslenskum innflytjendum frá Ameríku. Það væri skyldast Búnaðarfjelaginu og Fiskifjelaginu að gangast fyrir þvílíkri skrifstofustofnun, eða veita slíkum mönnum leiðbeiningar, hvort í sínum verkahring. Þetta var rjettmætt í ræðu hv.flm. (M. Ó.). En þar fyrir get jeg ekki fallist á frv., er hann flytur, um að veita einum manni einkaleyfi til 10 ára til að veiða lax í einum stærsta flóa landsins. Og þetta leyfi er ekki einskorðað við neitt sjerstakt veiðarfæri eða sjerstaka veiðiaðferð, heldur er hjer að ræða um veiðirjett á laxi yfir höfuð. Það væri fallegt, ef öðrum væri svo veitt einkaleyfi til að veiða silung, þriðja ýsu, fjórða lúðu o. s. frv. En við þessu mætti búast. Hitt játa jeg, að nú er engin laxveiði á þessu svæði í sjó. Þar fyrir er ógerningur að veita manninum svona víðtækan rjett, sem hann svo gæti selt fjelagi, eða farið með á hvern þann hátt, er honum sýndist. Að vísu er einungis um heimildarlög ein að ræða, en ef fyrirsjáanlegt er, að þau komi aldrei til framkvæmda, væri það leikur einn að samþykkja þau. Annars verður að fara varlega í að veita einkaleyfi, því að ekki mun vanta eftir stríðið, þegar menn fara að koma með peninga sína hingað frá útlöndum, að eftir þeim verði sókst. Reynslan, sem fengin er af einkaleyfisgjöfum þingsins á síðustu árum, er og ekki svo vaxin, að hún sje til hvatningar í þessu efni. Annars má benda á það, að leyfisbiðjanda er heimilt að veiða lax í sjó utan nótlaga, og þarf ekki lagaleyfi til þess. Það ætti honum að vera nóg. Frumvarpið er að því leyti óþarft. Hitt getur ekki komið til mála, að honum sje leyft að bægja öllum öðrum frá þessum rjetti, og í því sje jeg ekki, að annað liggi fyrir en að fella frv. þetta.

Flm. (Matthías Ólafsson) Jeg get verið fáorður, þótt jeg þurfi að svara, því að mótstöðumenn mínir hafa ekki hrakið neitt af orðum mínum, en að eins komið með æði margar fullyrðingar. Jeg held, að það hafi verið hv. 1. þm. Reykv. (J. B.), sem fullyrti, að hver einn einasti lax, sem ætlaði að fæða af sjer, færi til þess upp í árnar. Það getur verið, að þeir hrygni allir í ám. Jeg veit það ekki, en skal líka viðurkenna hátíðlega, að jeg er enginn laxfræðingur. En jeg veit það, að annarsstaðar er lax veiddur í sjó alt árið, og veit jeg ekki til, að nokkur hafi neitt við það að athuga. Mjer finst, að það væri því engin fjarstæða að reyna það hjer líka. En það er vitanlegt, að ef einhver maður sýnir mikinn dugnað í sjávarútvegi, þá þykir sjálfsagt, t. d. hjer við Faxaflóa, að hefta framkvæmdir dugnaðarmannsins með samþyktum, enda kvað Þorsteinn Erlingsson: Það er mælt um þá suður með sjó, að samþyktir láti þeim verst. Þeir, sem hafa ekki sjálfir framtakssemi til að byrja á nýjum aðferðum, sjá svo ofsjónum yfir velgengni dugnaðarmannsins. Jeg held, að það væri naumast neinn skaði skeður, þótt þetta frv. yrði samþykt, því að það fer einungis fram á heimild fyrir landsstjórnina til að veita þennan rjett. Hún myndi leita ráða, áður en hún veitti einkaleyfið, og taka sjálfsagt til ráðunauts, meðal annara, laxfræðinginn 1. þm. Reykv. (J. B.) Einkaleyfið er einungis til að tryggja manninum það, að hann fái eitthvað upp í kostnað sinn. Jeg verð að telja það blátt áfram ókurteisi, ef þetta mál verður ekki látið ganga til 2. umr., og sýnir það það eitt, ef það verður felt, að þingmenn láta einstöku menn telja sjer trú um það, sem þeir geta ekki vitað, hvort er fyllilega rjett. Jeg hygg, að margir gætu hallast að því, að þetta gæti orðið atvinnuvegur fyrir marga, og því vert að athuga málið.

Flm. (Einar Arnórsson) Það er óþarft að halda langa framsöguræðu í þessu máli. Það, sem fram á er farið í frv., er að eins það að veita bankanum heimild til að stofna útibú fyrir austan fjall. Menn eru beðnir að gæta þess vel, að hjer er ekki um skyldu að ræða, heldur að eins heimild, og að bankanum er ekki að neinu leyti íþyngt, þó að frv. þetta verði að lögum. Þá er ekki heldur erfitt að átta sig á því, að það, sem sagt er um markað þessa útibús í ástæðum frumvarpsins, er ekki út í loftið. Í þeim 3 sýslum, sem því nær eingöngu mundu skifta við útibúið, er viðskiftaþörfin þegar orðin mikil. Einnig er það tekið fram í ástæðunum, hvernig aðstaða þessara sýslna er til framleiðslunnar í landinu. Á þessu svæði er rúml. ? allra jarðarhundraða, og þar búa liðlega 15½% af öllum landsmönnum, Af búnaðarskýrslunum má sjá, hvernig framleiðslan er í þessum hjeruðum. Bústofninn er þar, miðaður við bústofn alls landsins: Sauðfje . . . 20½% Nautgripir . . 29% Hross .... 26?% Ræktað land 20% Þar er rúmlega ? allra sáðgarða í landinu og heyafli 30½%eða nærfelt þriðjungur af öllum heyafla landsins. - Þá er mönnum engu síður kunnugt um, að frá þessum stöðvum eru stundaðar fiskveiðar, og mundu verða auknar að mun, ef hafnleysið bagaði ekki, en líklega verður ráðin bót á því áður en mjög langt líður. Loks munu flestir sammála um það, að hvergi á landinu sjeu jafngóð skilyrði til að auka framleiðsluna og á Suðurlandsundirlendinu. Mikill hluti Árnessýslu má heita ónumið land, og stórfeldur umbætur standa þar fyrir dyrum. Nokkuð svipað má segja um Rangárvallasýslu. Væri hægt að girða fyrir skemdir af sandfoki og hefta vatnsföll, sem árlega brjóta meira, og minna af landi, mætti auka framleiðsluna þar að mjög miklum mun. Að öllu þessu samanlögðu vænti jeg, að mönnum sje ljóst, að hjer er ekki um neina þarfleysu að ræða, heldur rjettmæta og sanngjarna kröfu. Jeg skal svo ekki fjölyrða meir um þetta mál, en leyfi mjer að leggja til, að því verði vísað til allsherjarnefndar, að þessari umr. lokinni.

Björn Stefánsson Það er langt frá, að jeg vilji leggjast á móti þessu máli. Jeg vil að eins skjóta því fram, að það er von mín, að tilgangurinn sje ekki sá, að þetta útibú komist á fyr en Landsbankaútibúið, sem fyrirhugað er á Austfjörðum. Því að ef svo væri, yrði jeg ákveðið að mótmæla því.

Flm. (Einar Arnórsson) Jeg hefi alls ekki sett þetta frv. í samband við stofnun útibús á Austfjörðum. Það er alls ekki tilgangurinn að setja með þessu frv. neinar hömlur fyrir, að það verði stofnað svo fljótt, sem bankastjórn og landsstjórn sjá sjer fært.

Fyrirspyrjandi (Stefán Stefánsson) Að við flutningsmenn berum fram þessa fyrirspurn er af þeim ástæðum aðallega, að við álítum þetta mál svo mikilsvert, að það sje fyllilega þess vert, að grenslast sje eftir, hvort landsstjórnin hefir nokkuð getað að málinu unnið. Enn fremur vil jeg geta þess, að málið var til umræðu á þingmálafundi í Eyjafirði, og kom þar fram eindreginn áhugi fyrir því, að lánstofnun fyrir landbúnaðinn kæmist sem fyrst á. Við höfum því sjeð okkur knúða til að leita upplýsinga hjá hæstv. stjórn um það, á hvern hátt hún hafi unnið að framkvæmd málsins, og hvers vænta má um framgang þess. Okkur er það ljóst, að ýmsir erfiðleikar eru á framkvæmdum í flestar áttir, og þá ekki síður í þessu máli en öðrum, en okkur er ekki síður ljóst, að þegar þessari óáran linnir, sem nú er í öllu viðskiftalífi, þá verði afarnauðsynlegt, að bændum geti gefist kostur á að fá hagkvæm lán til jarðræktarfyrirtækja. Einmitt nú á síðustu árum hafa menn fundið enn betur til þess en áður, hver nauðsyn er á því að afla sjer nýrra jarðyrkjuverkfæra, taka upp nýjar ræktunaraðferðir og, sem sagt, vinna að jarðræktarumbótum í stærri stíl en verið hefir. Þessar og fleiri ástæður eru til þess, að við teljum brýna þörf á, að málinu verði sint. Skal jeg svo ekki ganga lengra inn á málið, því að jeg treysti hæstv. atvinnumálaráðherra til þess að gefa ljós og greið svör við fyrirspurninni. En, eins og jeg hefi tekið fram, getum við búist við því, að þótt hæstv. stjórn hafi haft áhuga á málinu, hafi ýmiskonar annmarkar og erfiðleikar leitt til þess, að hún gæti ekki leitt málið inn á þetta þing í frumvarpsformi. Annars lít jeg svo á, að það ætti að vera föst regla, að stjórnin skýrði frá aðgerðum sínum í öllum þeim málum, er á undanfarandi þingi hefir verið vísað til hennar, hvort heldur það er með þingsályktunum eða á annan hátt, jafnvel þótt hún sjái sjer ekki fært að leggja þau fyrir þingið í frumvarpsformi. Þessu virðist mjer að þingið ætti að ganga eftir, svo að það geti haft eftirlit með, eða sje kunnugt um framkvæmdir í þeim málum, sem vísað er til aðgerða stjórnarinnar. Jeg vona, að hæstv. atvinnumálaráðherra taki ekki það, sem jeg hefi sagt, sem neinar ákúrur, því að það er það alls ekki, heldur er það sprottið af því, að jeg vil fá sem ljósasta greinargerð hjá stjórninni hvað þessa fyrirhuguðu lánstofnun snertir, og tel það rjett, að svo ætti einnig að vera um aðrar ályktanir, sem til hennar er vísað.

Atvinnumálaráðherra (S.J.): Jeg vil reyna að svara fyrirspurn þessari í stuttu máli. Stjórnarráðið hefir ekki sjeð sjer fært að leggja fyrir þetta hv. þing lagafrv. hjer að lútandi, og eru helstu ástæðurnar til þess þær, er nú skal greina. 1) Tími stjórnarráðsins hefir að miklum mun gengið til þess að sinna hinum margbrotnu og umfangsmiklu málum, sem standa í sambandi við vandræði manna vegna styrjaldarinnar. Þar að auki hefir og orðið að gegna vanalegum störfum í hverri stjórnardeild. Af þessu hefir leitt, að ekki hefir unnist tími til að athuga og undirbúa rækilega umfangsmikil nýbreytnismál, svo sem það, er hjer er um að ræða. 2) Stjórnarráðinu virtist það eigi horfa vænlega við á þessum tímum að útvega fje með þeim lánskjörum, sem ætla verður að haganlegust sjeu fyrir lánstofnun landbúnaðarmanna, og þá eigi heldur gott útlit fyrir, að verðbrjef slíkrar stofnunar yrðu vel útgengileg sem stendur. 3) Samgönguteppan við útlönd hefir verið þess valdandi, að stjórnarráðið hefir eigi í þessu máli getað stuðst við útlenda reynslu. Má í þessu sambandi drepa á það, að t. d. í Þýskalandi er til fjöldi lánstofnana fyrir landbúnaðinn. Eru slíkar stofnanir ýmist grundvallaðar á hlutafjárframlagi eða samvinnufjelagsskap (cooperation) o. fl. Af slíku mætti eflaust fá margar góðar bendingar, sem nú hefir eigi verið kostur á Að öðru leyti vil jeg taka það fram, að landsstjórnin mun að sjálfsögðu gera sitt ítrasla til að greiða götu þessa máls í framtiðinni, eftir bestu föngum.

Fyrirspyrjandi (Stefán Stefánsson) Jeg þakka hæstv. ráðherra (S.J.) fyrir greið svör, og treysti stjórninni til að láta sjer ant um málið og vinna að framgangi þess, eftir því, sem hún sjer best henta, og svo fljótt sem auðið er.