Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Þetta mál, frv. til laga um fullorðinsfræðslu, er nokkuð yfirgripsmikið og nokkuð nýstárlegt að efni til. Frv. fylgir löng og ítarleg grg. og ég mun í þessari framsögu láta nægja að rifja upp meginatriðin í þessu máli, ekki fara ítarlega út í einstök efnisatriði þess. Hinn 26. okt. 1871 skipaði menntmrn. n. til þess að gera till. um hvernig skipuleggja skuli fræðslustarfsemi fyrir fullorðna er hafi m.a. það að markmiði að veita kost á endurmenntun og gera kleift að ljúka prófum ýmissa skólastiga. Var n. falið að skila till. sínum í frv.-formi til rn. svo fljótt sem við yrði komið. Í n. voru þessi skipuð: Séra Guðmundur Sveinsson skólastjóri, formaður, skipaður án tilnefningar, Andrés Björnsson útvarpsstjóri, skipaður skv. tilnefningu Ríkisútvarpsins, Jónas B. Jónsson fræðslustjóri, skipaður skv. tilnefningu Reykjavíkurborgar, en er hann lét af fræðslustjórastarfi kom Ragnar Georgsson skólafulltrúi í hans stað, dr. Matthías Jónasson prófessor, skipaður skv. tilnefningu háskólaráðs, Sigríður Thorlacius form. Kvenfélagasambands Íslands, skipuð skv. tilnefningu Kvenfélagasambandsins, Gunnar Grímsson starfsmannastjóri, skipaður skv. tilnefningu SÍS og Stefán Ögmundsson prentari, skipaður skv. tilnefningu ASÍ. Nefndin skilaði s.l. sumar, 1974, lagafrv. því um fullorðinsfræðslu sem nú hefur verið lagt fram óbreytt eins og n. gekk frá því ásamt grg. og fylgiskjölum. Lét rn. prenta frv. ásamt grg. og fylgiskjölum og senda mörgum aðilum til umsagnar strax í haust. Þær umsagnir, sem borist hafa, hafa þegar verið sendar fullorðinsfræðslunefndinni til athugunar og þær verða svo sendar þeirri þn. sem fær þetta mál til meðferðar. Eins og fram kemur í grg. fyrir frv. hefur n. kynnt sér rækilega gildandi lög og reglur um fullorðinsfræðslu í nágrannalöndum okkar og hefur ekki hvað síst haft til hliðsjónar þau drög að frv. til l. um fullorðinsfræðslu í Noregi, sem birt er í ísl. þýðingu með þessu frv. Í stuttu máli er meginefni þessa lagafrv. að bæta skilyrði til þess að menn geti aukið þáttum í menntun sína, helst alla ævi, að loknu eða þá utan hins venjulega skólanáms. Þetta er af ýmsum ástæðum mjög mikilvægt. Vegna síbreytilegra starfshátta í þjóðfélögum nútímans þurfa menn að eiga þess kost að endurhæfa sig í starfi, m.a. þeir sem um sinn hafa horfið frá vinnu utan heimilis, en hefja þau störf á ný þegar aðstæður breytast, svo sem nú er orðið um margar konur. Þótt menn af ýmsum ástæðum hverfi frá námi við lok skyldufræðslu þarf að vera unnt að taka upp þráðinn á ný ef áhugi er á því. Eins er oft nauðsynlegt að geta búið sig undir störf á alveg nýjum vettvangi, sbr. það, sem allir þekkja og mjög algengt er, að húsmæður taki sig til þegar heimilið léttist og hverfi að ýmsum störfum í þjóðfélaginu, og raunar getur það komið fyrir undir mörgum kringumstæðum að menn óski og þurfi að breyta um störf, t.d. af heilsufarsástæðum. Einnig þurfa menn að eiga þess kost að verja tómstundum til náms sér til aukins þroska og ánægju almennt. Það er vafalaust miklum vandkvæðum bundið að búa skilyrði til slíks náms þannig að bæði verði auðvelt fyrir þá sem þess vilja njóta og þó ekki um of kostnaðarsamt fyrir ríki, sveitarfélög og einstaklinga og vinnuveitendur og aðra sem undir kostnaði standa. N. hefur að beiðni rn. tekið kostnaðarákvæði frv. til nýrrar athugunar og leggur til að ný málsgr. bætist í 2. gr. frv. eins og það núna liggur fyrir. Er þar kveðið skýrt á um að fjárframlög af ríkisins hálfu fari eftir því sem veitt er í fjárl. hverju sinni, en þó eigi lægri fjárhæð árlega en sem svarar 5% af þeirri heildarfjárhæð sem varið er til menntamála í landinu. 5% eru sett inn í þessa till. Nefndin hefur í þessu efni tekið nokkurt mið af fjárframlögum til þessara mála á Norðurlöndum, þar sem fullorðinsfræðsla hefur verið í ákveðnu formi nú um hríð. Skv. fjárlagafrv. fyrir árið 1975 eru áætlaðir til menntamála um 7.5 milljarðar kr. Framlög ríkisins til fullorðinsfræðslu yrðu þá skv. þessum hugmyndum um 375 millj. kr. árið 1975, ef þetta yrði komið til framkvæmda. Það má geta þess að framlög til fullorðinsfræðslu í Danmörku árið 1972–73 munu hafa numið sem svarar 20 milljörðum ísl. króna, eða um 4000 ísl. kr. á hvern íbúa Danmerkur. Í Finnlandi er framlagið nokkru minna, eða sem svarar 3000 ísl. kr. á hvern íbúa, í Noregi er það 3500 og í Svíþjóð um 5500 ísl. kr. á íbúa. Ég vildi segja frá þessu hér, en þessi viðbótartill. fullorðinsfræðslunefndar og það fjármálalega yfirlit, sem hún gerði eftir sérstakri beiðni rn. nú fyrir skömmu, verður svo vitanlega sent þeirri n. sem fær frv. til meðferðar, eins og önnur gögn sem borist hafa til rn. og þessarar n. síðan gengið var frá frv. til prentunar. Nú þegar lög um grunnskóla og lög um skólakerfi hafa verið samþykkt þarf vitanlega að fara fram endurskoðun alls framhaldsskólakerfisins. Má segja að það verk er ýmist hafið ellegar þá að það er í undirbúningi í hinum ýmsu þáttum. Samhliða er vissulega æskilegt að komið verði hagfelldu skipulagi á fræðslu fullorðinna. Sú fræðsla hefur til þessa einkum farið fram í námskeiðum og námsflokkum, bréfaskólakennslu og útvarpskennslu, þó í of litlum mæli. Ég vil geta þess að þó að tilraun til sjónvarpskennslu, sem eitt sinn var upp tekin, hafi ekki verið haldið áfram er nú í gangi athugun á þeim möguleika að nýta sjónvarpið meira til fræðslu og þá væntanlega bæði innan skólakerfisins og utan þess. Þá hefur og verið gerð tilrann með svonefnda öldungadeild við Menntaskólann í Hamrahlið í samræmi við ákvæði laga um menntaskóla. Sú deild miðar þó kennslu sína einungis við að búa menn undir stúdentspróf eins og kunnugt er. Það er ákaflega mikil aðsókn að því námi eða um 400 nemendur á þessum vetri. Sést á því ljóslega hve þörfin fyrir fræðslu til viðbótar almennu skólanámi er brýn. Enn má minna á það í þessu sambandi að vísir að þess konar kennslu, sem ég nú vék að, er þegar til norður á Akureyri. Frv. þetta er fyrst og fremst miðað við að sett verði rammalöggjöf er fylla megi út í með reglugerðarákvæðum innan þeirra marka sem Alþ. ákveður. Hér er miðað við að þar sem um frumsmíð er að ræða í lagasetningu, þá geti þurft að breyta ýmsum atriðum eftir því sem reynslan segir til um. Nokkur reynsla er þegar fengin af sumum þáttum fullorðinsfræðslu, en aðrir þættir, þó að þeir hafi reynst vel annars staðar, þurfa áreiðanlega frekari stuðning og meiri kynningu hér til þess að koma að fullum notum. Það á t.d. við um bréfaskólakennsluna. Þó að hún hafi þegar verið rekin hér af miklum myndarskap í mörg ár, eru á þeim akri óplægðar skákir, miklar áreiðanlega, og það er hægt að hugsa sér að styðja bréfaskólakennsluna meira en gert hefur veríð, t.d. með stuttum námskeiðum og aukinni leiðsögn kennara. Hvaða form sem menn telja hyggilegast að hafa á fræðslu fullorðinna, þá þarf vissulega að setja henni lagareglur og lög sem tryggi ákveðin lágmarks fjárframlög. Einnig þarf að tryggja, að mönnum nýtist námið til vissrar réttindaöflunar, t.d. starfsréttinda eða réttinda til frekara náms, og svo þarf að tryggja, eftir því sem við verður komið, gæði þess námsefnis, sem fram yrði boðið innan þessa ramma og kæmi til með að njóta styrks af almannafé. Samkvæmt frv. er gert ráð fyrir að form fullorðinsfræðslunnar geti verið fyrst og fremst með þrennu móti: Í fyrsta lagi skólanám hliðstætt grunnskólanámi, í öðru lagi starfsnám, þ.e. viðbótarmenntun eða endurmenntun í beinum tengslum við atvinnulífið og við það starf sem fólk hefur unnið við, og í þriðja lagi frjálst nám þ.e. nám sem hvorki stefnir að sérstökum atvinnuréttindum né heldur stefnir að sérstöku framhaldsnámi. Aðilar, sem gert er ráð fyrir í frv. að komi til með að annast slíka menntun eru í fyrsta lagi ríki og sveitarfélög, í öðru lagi aðilar vinnumarkaðarins og í þriðja lagi fræðslusamtök ýmiss konar. Frv. gerir ráð fyrir fjárframlögum í formi styrkja frá ríki til aðila atvinnulífsins, félaga og fræðslusambanda er tækju til landsins alls. Einnig er gert ráð fyrir framlögum frá sveitarfélögum. Gert er m.a. ráð fyrir samstarfi atvinnurekenda og starfsmanna við framkvæmd fullorðinsfræðslunnar þar sem það gæti átt við. Um kostnaðarhlutföll ríkisins í fullorðinsfræðslu eru ýmis ákvæði í frv., svo sem að fræðsla í formi námsflokka og námshópa skuli fá 75% sannanlegs kostnaðar greiddan úr ríkissjóði. Viðurkennd fræðslusambönd skulu fá 75% tiltekins kostnaðar greiddan úr ríkissjóði. Kennslufræðilegar stöðvar í fræðsluumdæmunum skulu njóta 50% ríkisstyrks vegna launa sérmenntaðs starfsliðs og skrifstofukostnaðar. Þá skal ríki, fræðsluumdæmi eða sveitarfélag láta í té kennsluhúsnæði, tæki, ljós, hitaræstingu og húsvörslu. Ég held að ég hafi drepið hér á meginþættina í frv. Eins og ég sagði í upphafi tel ég að hér sé um mjög mikilsvert mál að ræða sem óneitanlega er vandasamt að ákveða hvers konar fjárhagsstakk á t.d. að sníða. Ætlunin er að láta reynsluna leiða í ljós hvaða form henta best slíkri kennslu sem hér er um fjallað, og það er vitanlega mjög eftir því hver eftirspurn kann að verða eftir þessari fræðslu. Það er augljóst og þarf raunar ekki að vekja athygli á því að það er á vissan hátt mjög vandasamt að setja lög og reglur og sníða stakk starfsemi sem þessari, sem á að vera fyrst og fremst frjáls starfsemi. Það er meiri vandi að sníða henni stakk í lagaformi og á annan hátt heldur en starfsemi sem bundin er fyrir fram ákveðnum formum og þar sem tilteknir hópar þegnanna eiga samkv. lagaskyldu að njóta fyrirgreiðslu. Ég legg svo til að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. menntmn.



Herra forseti. Hér er mikil bók á ferðinni, mikið lesmál, kannske ekki beint frv. sjálft, heldur allt það gífurlega lesmál sem þarna fylgir. Þarna er á ferðinni mikill fróðleikur um forvitnilegt efni sem þarf að gefa gaum, verkefni sem þarf vissulega að leysa. Eins og hæstv. ráðh. benti á er hér hins vegar um viðamikið og vandasamt verkefni að ræða. Ég vil taka það fram strax að þetta er það mikið ritverk að ég hef ekki nægilega kynnt mér það enn þá. Sumt af því, sem mér sýnist þarna vera, kemur ekki heldur beinlínis inn í þetta, en er sjálfsagt engu að síður ágætt fyrir okkur þm. að lesa og fræðast þar um ýmsar fræðslustefnur og annað því um líkt sem þarna kemur fram. En ég er þó á engan hátt sannfærður um það að hér sé nákvæmlega fundin hin eina og sanna lausn á fullorðinsfræðslu í landinu. En ég vil taka það fram strax að ég er markmiðinu samþykkur, þ.e. að fullorðinsfræðsla sé annar þáttur okkar menntakerfis, og öll þrjú stigin, sem á er minnst í 1. gr., eiga rétt á sér að mínu viti. Við vitum að þrátt fyrir aukna almenna menntun er almenn menntunarstaða fullorðinna rík nauðsyn, sér í lagi ýmis viðbótarmenntun sem stöðugt breytt viðhorf og ný þekking og tækni gera nauðsynlega. Ég skal því vera fyrsti maður til að mæla með því, að þeirri fræðslu, þeim þætti í menntakerfinu verði fundinn eðlilegur farvegur og sjálfsagt að sýna honum fullan sóma í hvívetna. Spurningin er um tvennt í mínum huga sem gerir mig varkáran í stórum yfirlýsingum um eindreginn stuðning minn við frv. sjálft nákvæmlega eins og það liggur fyrir. Önnur spurningin er um stöðu menntakerfisins í dag, sér í lagi á framhaldsstigi og í almennri verkmenntun okkar. Hin spurningin er um það hve rétt sú stefna er, sem frv. markar, og hversu það gæti, ef að lögum yrði, ef til vill seinkað öðru jafnmikilvægu, þ.e. t.d. framhaldsskólastiginu og þeim óhjákvæmilegu breytingum sem þar hljóta að vera ofarlega á dagskrá, m.a. í kjölfar nýrrar lagasetningar um grunnskóla. Efasemdir mínar eru kannske ekki mikilvægar, en þær eru af þessu sprottnar, jafnhliða því sem ég styð að framgangi málsins sem slíks án þess að binda mig efni þess í einstökum greinum sem gætu reynst erfiðari í framkvæmd en jafnvel ætlað er. Hugmyndirnar að þessu fyrirkomulagi eru, eins og hæstv. ráðh. tók fram, sóttar til grannlanda okkar, fyrst og fremst frænda okkar á Norðurlöndum. Vissulega er það góðra gjalda vert og sést á öllu að umrædd n. hefur unnið mikið og gott starf sem eins og ég sagði ég hef ekki komist nákvæmlega yfir að fullkanna enn. Nú vitum við það að öll alhæfing frá kerfi Norðurlandaþjóðanna er hins vegar varhugaverð. Ég er ekki að segja að hún sé hér til staðar, ég er ekki búinn að kynna mér það nægilega vel, en vil ítreka það að íslenskar aðstæður þurfa vitanlega að sitja í fyrirrúmi. Þess ber þá að geta að við erum reynslulítil í þessum efnum, þurfum tíma og tækifæri til að átta okkur á allri málsmeðferð og þeim farvegi sem við teljum farsælastan til raunhæfs árangurs. Ég vil benda á það hve Norðurlöndin eiga miklu traustari grunn á að byggja, ekki bara í þessum efnum, heldur vitanlega miklu betri undirstöðu menntakerfisins í heild og þá ekki síst í sambandi við námsbrautir á hinu verklega sviði og í sambandi við alla tæknimenntun. Hitt er svo auðvitað alveg rétt, að við fáum enga reynslu að gagni án þess að byrja myndarlega, það er satt, en við verðum einnig að gæta þess að reisa okkur ekki hurðarás um öxl með því að fara of geyst af stað eða fara út í of mikið og vera með of mikla margbreytni sem gæti tafið eða jafnvel hindrað allan virkan framgang. Lagasetning um þessi efni er vandasöm og þarf mikillar athugunar og yfirvegunar við og mörg atriði koma þar inn í. Mið þarf óneitanlega að taka af almennri fræðslulöggjöf okkar og framkvæmd hennar. Þar hafa mörg atriði því miður aðeins verið orð á blaði en litið meira a.m.k. úti á landsbyggðinni. Eins gæti farið hér. Ég veit að markmið þeirrar n., sem hér að starfaði er að ná sem mestum jöfnuði á þessari fræðslu, að allir sitji við sama borð, og enn frekar veit ég að það er meining hæstv. ráðh. og eindregin ætlan að landsbyggðarfólk hafi sama rétt, sömu möguleika og aðrir. Ég veit líka að á einstaka stað á landsbyggðinni hefur verið farið út í svona fræðslu á myndarlegan hátt og til fyrirmyndar, en heyrir þó til að ég held algjörrar undantekningar. Ég bendi einnig á þá hættu að hið raunverulega erfiðisfólk í landinu verði hér út undan, ekki vegna löggjafar, ekki vegna framkvæmda, heldur aðeins vegna þess hve vinnudagur þess er langur og tómstundir fáar og óreglulegar. Allt þarf þetta athugunar við og við sjáum sjálfsagt seint þá löggjöf sem tryggir okkur allt það sem við þó teljum brýnast, þ.e. að fólk almennt í bæ og byggð; erfiðisfólk sem annað, fái notið þeirrar viðbótarþekkingar sem það kýs að afla sér síðar á lífsleiðinni, hvort sem er til almennrar þekkingaröflunar eða til sérstakra tiltekinna réttinda í þjóðfélaginu. Ég tel því, eins og áður er sagt, grundvallarhugsunina að baki þessu frv. rétta, þó að ég sé enn ekki nægilega kunnugur og þá ekki heldur sannfærður um hver leið sé best og skjótust að markinu og hvort við endilega séum hér í öllu á réttri braut. Bara umfangið sjálft, hversu stórt mér sýnist stökkið í raun og veru vera, það vekur upp vissar efasemdir þó að gott sé að hugsa stórt í hvívetna. Og aldrei verður það nægilega skýrt fram tekið að þessi þáttur menntakerfisins má ekki verða á kostnað annarra, síst af öllu verk- og tæknimenntunar í landinu sem ég verð þó að telja brýnast allra verkefna að finna farveg, sem bestan og öruggastan til raunverulegs árangurs, þ.e. þess að samtenging menntunarbrauta og atvinnulífs verði sem ótvíræðust og gleggst til hagsbóta fyrir atvinnulíf þjóðarinnar, þjóðarheildina, og til hagsbóta fyrir menntakerfið sjálft ekki hvað síst. Mig langar aðeins, áður en ég fer úr þessum ræðustól að kynna nokkrar aths.; við frv. þetta er fram eru komnar frá þeim skólamanni á Austurlandi sem ótvírætt er þar í alfremstu röð og það reyndar yfir landið allt. Sem formaður skólanefndar í Neskaupsstað fékk Hjörleifur Guttormsson líffræðingur tækifæri til að yfirfara þetta frv. ítarlega. Skólanefndin hefur nú sent þessa álitsgerð til okkar þm. Austurlands, auk þess hefur hún verið kynnt í stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga og fengið þar vissar jákvæðar undirtektir. Ég vil - með leyfi hæstv. forseta mega lesa hér aðalniðurstöðurnar frá skólanefnd Neskaupsstaðar sem ég kem hér með á framfæri við hv. menntmn., en það er nú reyndar óþarft, því að hæstv. ráðh. tók fram áðan að þessar umsagnir yrðu allar sendar þessari þn. En ég tek það fram sjálfur að ég hef ekki frekar en til frv. sjálfs í einstökum atriðum tekið endanlega né afgerandi afstöðu til þessa álits. En í meðfylgjandi áliti skólanefndarinnar koma fram eftirtalin meginatriði: 1. Þótt æskilegt sé að Alþ. móti á næstunni stefnu um fullorðinsfræðslu og hlúi að henni á ýmsan hátt er ekki rétt að leggja umrætt frv. til grundvallar slíkri löggjöf nema þá eftir rækilega endurskoðun. 2. Nauðsynlegt er að setja samræmda löggjöf um framhaldsskólastigið að meðtalinni verk- og tæknimenntun áður en sett verða yfirgripsmikil lög um fræðslu fullorðinna. 3. Æskilegt er að reynsla fáist af starfi fræðsluráða í landshlutum; fræðsluumdæmum, að því er tekur til grunnskóla, áður en þeim verða falin ný og umfangsmikil verkefni varðandi önnur skólastig eða fullorðinsfræðslu. 4. Stuðningur ríkisins við fullorðinsfræðslu verði fyrst um sinn í margs konar óbeinu formi, en ekki þau 75% af sannanlegum kostnaði sem frv. gerir ráð fyrir. Síðan vísa þeir nánar í ábendingar skólanefndarinnar sem fram kom í ítarlegu plaggi. 5. Menntmrn. verði heimilað að starfrækja fullorðinnadeildir við skóla framhaldsstigsins fyrir fólk 21 árs og eldra, enda veiti þær fræðslu hlíðstæða frummenntun og kostnaður verður þá greiddur af ríkinu á sama hátt og í frummenntun. 6. Hvatt verði til að sveitarfélög komi sem víðast á námsflokkum með fjölbreyttu sniði undir stjórn skólanefnda og fulltrúa áhugaaðila með fjárhagsstuðningi sveitarsjóða og annarra heimaaðila, en óbeinum stuðningi ríkisins. 7. Atvinnurekendur standi straum af kostnaði við starfsþjálfun fullorðinna sem er í beinum tengslum við atvinnurekstur og vinnustaði. Við þetta vildi ég því einu bæta að ég bendi á og tek að nokkru undir þrjú atriði. Ég tel nauðsyn nýrrar löggjafar um framhaldsskólastigið hafna yfir allan efa, jafnhliða þessu eða á undan, skiptir ekki máli, en á engan hátt má ýta því verkefni til hliðar, allra síst með tilliti til námsbrauta tengdra atvinnulífinu. Ég fagna því yfirlýsingum hæstv. ráðh. áðan um þetta efni, að þarna sé verið vel að að vinna og muni verða tekið samhliða á því máli. Allar áhyggjur skólanefndar Neskaupsstaðar og okkar annarra, sem þarna höfum af nokkrar áhyggjur, að við verði látið sitja grunnskólastigið, eru þá væntanlega ástæðulausar. Í öðru lagi hygg ég að fræðsluráðin úti á landsbyggðinni þurfi að fá að spreyta sig á sínu mikla og fjölbreytta verkefni á sviði grunnskólalöggjafarinnar þar sem allt er í raun enn þá ómótað og ógert, áður en viðbótarverkefni eru lögð á þeirra herðar. Ég tek hins vegar fram að tengsl á milli eru sjálfsögð í framtíðinni. En þá sýnist mér að fræðsluskrifstofurnar þurfi eðlilega á viðbótarstarfskrafti að halda ef sinna á þessu verkefni af einhverju viti. Þetta er það viðamikið. Og í þriðja lagi hef ég nokkurn fyrirvara um þann skilyrðislausa hluta ríkisins; 75% af sannanlegum kostnaði, sem frv. gerir ráð fyrir. Ekki það að ég taki ekki undir ákveðna hlutdeild ríkis og það ekki aðeins óbeina, eins og vikið er að í álitinu, sem ég las áðan, aðeins það að til menntakerfisins í heild skortir fé. Það vitum við og við vitum að það skortir alveg sérstaklega til að koma á nauðsynlegri nýskipan framhaldsnáms. Eins og hæstv. ráðh. tók fram veit auðvitað enginn í raun hve hér er verið í einu að leggja miklar byrðar á ríkissjóð, en vel gæti svo farið að hér yrði um ærnar fúlgur að ræða. Menn mundu sem sagt taka vel við sér og ekki skal ég hafa á móti því. Ég sé svo sannarlega ekki eftir þessum viðbótarfúlgum. En þær fjárhæðir mega þá ekki koma niður á öðrum þáttum eigi síður nauðsynlegum. Þegar um svona ákveðna og þetta háa prósentu er að ræða, án þess að við vitum í raun og veru nógu vel um þá upphæð sem þarna væri möguleg, þá er þetta e.t.v. fulldjarft í byrjun. Að öðru leyti endurtek ég stuðning minn við meginhugsunina bak við frv., viðurkenni nauðsyn þessa þáttar fúslega, en vil hafa nokkurn fyrirvara á og rétt til brtt. við frv. ef mér litist það vænlega fyrir virkan framgang fullorðinsfræðslu í landinu.



Herra forseti. Það eru örfá orð. Ég vil þakka hv. þdm., sem talað hafa, fyrir vinsamleg ummæli og stuðning við þetta mál í heild þó að þeir að sjálfsögðu telji sig þurfa að athuga það allt saman nokkru nánar. Ég vil láta það í ljós sem mína skoðun eða árétta það að ég held að við þurfum ekki að kvíða að þetta mál, t.d. afgreiðsla þess hér á þingi, hafi í för með sér seinkun á endurskoðun skólalöggjafarinnar eftir grunnskólastig né heldur að hún kunni að draga úr framgangi aukinnar verkmenntunar í landinu. M.a. held ég að víð þurfum ekki að óttast þetta af þeim sökum, að þó að þetta frv. sé nú lagt fram hér á Alþ. og talað fyrir því í dag, þá er áreiðanlega mjög löng leið í áfangastað í þessu máli. Málið er það viðamikið að það er ekki hugsanlegt annað en að svo sé. Hins vegar vil ég árétta það sem ég áðan sagði: Ég tel mjög nauðsynlegt að byrja á þessu, reyna að setja ramma um tilhögun þessarar fræðslu sem kölluð hefur verið fullorðinsfræðsla, sem mér finnst leiðinlegt orð, - setja ramma um tilhögun hennar og reyna að tryggja henni ákveðið fjármagn, hvort sem það yrði gert með því ákvæði, sem undirbúningsnefndin leggur til, eða á einhvern annan hátt. Menn eru misjafnlega hrifnir af svona ákvæðum um tekjuöflun, hv. þm. eins og aðrir, en þó eru þess nokkur dæmi í löggjöf að þessi háttur hefur verið á hafður eða eitthvað hliðstætt þessu. En ég segi það aftur að mér finnst það mjög eðlilegt og raunar alveg sjálfsagt að hv. þm. og aðrir, sem um þetta mál fjalla nú næsta áfangann, taki sér eðlilegan tíma til þess, því auðvitað er ýmislegt að athuga bæði um fjárhagshliðina og kennsluna. Og það er alveg gefið mál, að þó að n. hafi auðsjáanlega lagt mikla vinnu í undirbúning þessa máls, þá er málið bæði það nýstárlegt og það yfirgripsmikið að það þarf miklu ítarlegri athugun og það þurfa fleiri að koma fram með sitt álit á þessu máli en þegar hafa átt kost á því. Til þess að greiða fyrir því ákvað rn. á sínum tíma, eins og ég sagði áðan, að senda málið til umsagnar mörgum aðilum, þ. á m. samtökum sveitarfélaga, félagasamtökum og aðilum vinnumarkaðarins svonefndum, og er mjög nauðsynlegt að allir þessir aðilar fái að segja sitt orð og að álit þeirra verði tekið til vandlegrar skoðunar. Ég vænti þess samt sem áður, að hv. menntmn. þessarar hv. d. geri sitt til að þoka málinu á leið. Það á áreiðanlega langt í höfn þó að vel verði hér að staðið, svo ég held að menn þurfi ekkert að kviða því að það detti yfir okkur alveg á næstunni með einhverjum ofurþunga, þetta er allt það yfirgripsmikið.



Herra forseti. Frv. sama eðlis kemur árlega fyrir Alþ. og kemur því þetta frv. kunnuglega fyrir sjónir. Ég sé ekki ástæðu til að ræða þetta frv. frekar. Fjh.- og viðskn. hefur tekið það til athugunar og leggur til að það verði samþ. óbreytt að venju.