Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Sami háttur hefur verið hafður á um afgreiðslu frv. og verið hefur á undanförnum árum. Til þess að flýta fyrir afgreiðslu málsins hafa undirnefndir starfað úr allshn. beggja deilda til þess að athuga frv. og þær umsóknir, sem hafa komið síðan frv. var lagt fram. Reglur þær, sem allshn. beggja deilda settu í nál. frá 17. maí 1955 og síðan hafa verið gerðar nokkru fyllri, hefur n. einnig haft til hliðsjónar við athuganir sínar, og eru þessar reglur birtar á þskj. 741. Eins og frv. kom frá Ed., eru 25, sem öðlast ríkisborgararétt samkv. 1. gr. frv., en eftir að Ed. afgreiddi málið, hafa komið nokkrar umsóknir, sem hafa verið teknar til afgreiðslu í allshn. Nd., og n. varð sammála um að leggja til, að 11 nýjar umsóknir yrðu teknar inn í frv., og eru þá samkv. frv., eins og það var afgr. frá Ed., og þeim brtt., sem hér liggja fyrir frá allshn., 36 manns, sem lagt er til, að fái ríkisborgararétt. Það er rétt að geta þess, að meðal þessara umsækjenda er fólk, sem er frá 12 þjóðum. Þar eru flestir fæddir í Þýzkalandi eða 10, Færeyjum 6, fæddir á Íslandi 5, en hafa misst sinn rétt, í Bandaríkjunum 4 og Danmörku 4 og svo er einn frá eftirtöldum löndum: Spánn, Finnland, Grikkland, Svíþjóð, Noregur, Pólland og Austurríki. Í sambandi við 2. gr. frv. flytur allshn. ekki brtt. við hana, en fram hefur komið hér áður við afgreiðslu frv. um ríkisborgararétt áhugi einstakra þm. fyrir að breyta 2. gr. frv., sem er þess efnis, að þeir, sem heita erlendum nöfnum, skulu þó ekki öðlast ríkisborgararétt með l. þessum, fyrr en þeir hafa fengið íslenzk nöfn samkv. l. um mannanöfn. Nú var skipuð n. af hæstv. menntmrh., sem ég held, að heiti mannanafnanefnd, og þar sem ég er nú einn af þeim þm., sem hef haft áhuga fyrir því að flytja brtt. við frv. um veitingu ríkisborgararéttar, en geri það nú ekki að þessu sinni og þá sérstaklega og eingöngu vegna þess, hvað afgreiðsla málsins er seint á ferðinni, þá langar mig að gera þá fsp. til hæstv. menntmrh., hvort þessi n. hafi lokið störfum sínum, og ef svo er ekki, hvenær þá megi búast við, að hún muni ljúka störfum. Ég ætla svo ekki að hafa þessi orð fleiri, en tek það fram, að allshn. mælir einróma með frv. með þeim breyt., sem hún flytur á sérstöku þskj.



Herra forseti. Mér þykir mjög leiðinlegt að þurfa að skýra hinu háa Alþ. frá því, að n. sú, sem á sínum tíma var skipuð til þess að endurskoða gildandi lög um mannanöfn, hefur ekki enn lokið störfum. Ég hef á undangengnum vetri enn gengið eftir því að hún lyki störfum, en það hefur ekki tekizt enn. Ég hygg, að skýringin sé sú, að einn þeirra nm., sem einna sérfróðastur er um þau mál, sem hér er um að ræða, prófessor Ármann Snævarr, hefur verið erlendis í orlofi frá störfum í vetur, og hygg ég þetta vera meginskýringuna á því, að n. hefur í vetur ekki lokið störfum, eins og hún hafði þó gefið mér ákveðin fyrirheit um á s.l. sumri. Ég mun enn gera mitt til þess, að niðurstaða n. liggi sem fyrst fyrir. Ég er eins og hv. frsm. í hópi þeirra þm., sem hef mikinn áhuga á því, að ný ákvæði verði sett um íslenzk mannanöfn. Ég veit að vísu ekki, hverjar verða till. n. Þær munu að sjálfsögðu verða kynntar Alþ. Hitt get ég hins vegar ekki fullyrt, að það sé endilega víst, að þær till. verði till. ríkisstj. á sínum tíma. En ég mun sjá svo um, að Alþ. eigi kost á því að kynnast niðurstöðum n., hvernig sem svo það frv. kann að verða, sem lagt verður fyrir á grundvelli till. hennar.



Herra forseti. Það mál, sem hér liggur fyrir til einnar umr., er komið öðru sinni til hv. d. frá hv. Ed. Ég býst við, að hv. alþm. sé öllum kunnugt um, hvaða málsmeðferð þetta frv.-hefur hlotið til þessa, og þarf því ekki að fara um það mörgum orðum. Í sjútvn. þessarar d. var frv. breytt í upphaflegt horf, eins og það hafði verið lagt fyrir Ed. snemma á þinginu. Þetta var gert vegna þess, að í sjútvn. var alger samstaða um það, að þær breyt., sem gerðar höfðu verið á frv. í Ed., væru ekki til bóta. Það hefur síðan gerzt, að hv. Ed. endursendir nú þessari hv. d. frv., og er hún búin að færa það að mestu leyti í það horf, sem það var, þegar það kom fyrst til þessarar d., að öðru leyti en því, að nú hefur verið búið til nýtt nafn á frv., og nú er það kallað: Frv. til l. um Skipamálastofnun ríkisins: Sjútvn. þessarar hv. d. ræddi þetta frv. og fylgifrv. þess, sem eru á dagskrá þessa fundar undir dagskrárliðunum 12, 13 og 14, og við í n. reyndum, eftir því sem við töldum okkur fært, að koma til móts við þær breyt., sem Ed. hefur nú gert á frv. Þó vildi sjútvn. d. ekki fella sig við hið nýja nafn á frv., sem segja má, að sé nýyrði í málinu: Skipamálastofnun ríkisins. Nefndin leggur því til, að því heiti verði breytt í upprunalegt horf, þ. e. Siglingamálastofnun ríkisins, og að heiti þess embættismanns, sem Ed. vill kalla skipamálastjóra, verði siglingamálastjóri, eins og var í upphaflega frv. Þá leggur n. í annan stað til, að 6. tölul. 2. gr. frv., þar sem fjallað er um eitt af verkefnum Skipamálastofnunarinnar, orðist svo: „Að fylgjast með rannsókn sjóslysa hjá siglingadómi og sjódómi. Rita umsögn um sjópróf til saksóknara ríkisins. Birta niðurstöður rannsókna á sjóslysum árlega eða oftar, þegar sérstök ástæða þykir til, í samstarfi við rannsóknarnefnd sjóslysa.“ Í sambandi við þessa brtt., sem sjútvn. þessarar hv. d. flytur nú við frv., vil ég gefa þá skýringu, að þegar málið fór á milli d., felldi Ed. niður úr þessari grg. allt nema fyrstu setninguna: „Að fylgjast með rannsókn sjóslysa hjá siglingadómi og sjódómi.“ En í frv. til l. um eftirlit með skipum, sem hér liggur einnig fyrir, er gert ráð fyrir, að sett verði á laggirnar sérstök rannsóknarnefnd sjóslysa, er ráði sérstakan starfsmann til þess að annast þau verkefni, sem nánar eru skilgreind í því frv. Okkur hefur fundizt í sjútvn. þessarar hv. d. á það skorta í till. varðandi þetta, eins og þær hafa komið frá Ed., að nægilega skýrt væri fram tekið, hvert ætti að vera samband milli Skipaskoðunar ríkisins annars vegar og þessarar rannsóknarnefndar hins vegar. Við breytum ekki verulega till. hv. Ed. um rannsóknarnefndina, eins og hún er nú í frv. um eftirlit með skipum, en n. vill, bæði þar og einnig í þessu frv., sem fjallar um Siglingamálastofnunina, kveða nánar á um þessi tengsl. Það gerir n. í sambandi við 6. tölulið 2. gr. með því að taka aftur upp þessi orð: „Rita umsögn um sjópróf til saksóknara ríkisins. Birta niðurstöður rannsókna á sjóslysum árlega eða oftar, þegar sérstök ástæða þykir til, í samstarfi við rannsóknarnefnd sjóslysa.“ N. telur sem sé, að þessi atriði eigi að vera sameiginlegt verkefni Skipaskoðunar ríkisins og rannsóknarnefndar sjóslysa, en í till. hv. Ed. er gert ráð fyrir, að siglingadómur eigi að hafa það verkefni að birta niðurstöður rannsókna sjóslysa. N. er ekki sammála því og leggur til, að það ákvæði, sem um það fjallar og er í 38. gr., 4. tölul., frv. til l. um eftirlit með skipum, falli niður, að því er siglingadóm varðar. N. telur, að þetta verkefni sé miklu betur komið sameiginlega hjá Siglingastofnun ríkisins og rannsóknarnefndinni. Þá leggur n. til í sambandi við 4. gr. frv., að í stað orðsins „skipamálastjóri“ í gr. og hvarvetna annars staðar í frv. komi, í viðeigandi beygingarföllum, siglingamálastjóri. Loks leggur n. til í sambandi við þetta frv., að 6. gr. breytist þannig, að síðasta mgr. orðist svo: „Ekki má siglingamálastjóri eða aðrir, sem eru í fullu starfi hjá Siglingamálastofnuninni, hafa á hendi störf, sem ósamrýmanleg eru stöðum þeirra. Þannig er þeim ekki heimilt að vinna nein þau störf fyrir einkaaðila, sem háð kunna að verða þeirra eigin mati sem starfsmanna Siglingamálastofnunarinnar.“ Um þetta atriði ríkir ágreiningur milli d. þingsins. Ed. er tvívegis búin að samþykkja þessa gr. með því orðalagi, að þarna komi til viðbótar, að viðkomandi starfsmönnum sé ekki heimilt að taka að sér þau störf, sem þarna ræðir um, fyrir félög eða opinberar stofnanir. Eins og ég skýrði frá við 2. umr. þessa máls í hv. d., þá er sjútvn. þessarar hv. d. á þeirri skoðun, að með því orðalagi sé starfssvið þessara aðila allt of mikið þrengt, og n. flytur þess vegna þessa brtt. Loks leggur n. til, að fyrirsögn frv. verði: Frv. til l. um Siglingamálastofnun ríkisins. Þessar till. sjútvn. munu enn þá vera í prentun. Ég hef ekki orðið var við, að þær væru komnar á borð hv. þm. Ég verð þess vegna að leggja þær fram skriflega og fara þess á leit við hæstv. forseta, að hann leiti afbrigða fyrir þeim.



Herra forseti. Ég hygg, að í þessu frv. um Skipamálastofnun ríkisins og öðrum frv., sem liggja fyrir hv. d. í sambandi við það, séu ýmis nýmæli, sem nokkra nauðsyn beri til að samþykkja á þessu þingi. Hins vegar virðist mér nú nokkuð í óefni komið um samþykkt málsins, þar sem komnar eru fram till. um að breyta frv. í annað sinn eftir afgreiðslu í Ed., og sýnist mér, að ef breyt. yrði samþ., mundi frv. verða að fara í Sþ. En nú er komið að þinglokum, og virðist mér þá, að í hættu sé stefnt þeim ákvæðum frv., sem brýna nauðsyn ber til að lögfesta á þessu þingi. Þess vegna vil ég beina því til hv. n., sem fjallað hefur um þetta mál, hvort hún telji þessar breyt. svo nauðsynlegar, sem hún leggur til að gerðar verði nú og munu vera svipaðar og hún lagði til áður við meðferð málsins hér í d. og voru samþ. án mótatkv., að þeirra vegna megi hætta á það að setja í hættu þau ákvæði frv., sem nauðsyn ber til að samþykkja. En það hefur áður verið gerð grein fyrir því, hver þau ákvæði eru, og það eru ekki þessi ákvæði, sem hér er um að ræða. Mér sýnist það ekki geta skipt mjög miklu máli, hvort stofnun sú, sem hér er um að ræða, heiti Skipamálastofnun eða Siglingamálastofnun, að öðru leyti en því, að Skipamálastofnun mun vera nýyrði, en þetta er stutt orð og fer vel í munni, og sé ég ekki, að það sé ógerlegt að setja það í lög. Orðin eru ekki ósvipaðrar merkingar. Þetta er eiginlega málfræðilegur ágreiningur, sem hér er um að ræða, en málfræðilegur ágreiningur mætti ekki verða til þess að fella efnislega nauðsynlega lagasetningu. Ég verð að segja það hins vegar, að ég teldi það betur farið, eins og n. leggur til, að 6. liðurinn, um sjóslysin, yrði orðaður um, en má vera, að hægt væri að hafa nokkur áhrif á framkvæmd þessa liðar í reynd, úr því að hann er nú á annað borð kominn inn í frv., hvernig sem hann er orðaður. Ég tel það miður farið, að brtt. n. skuli ekki liggja fyrir prentaðar, því að það er dálítið erfitt að átta sig á þeim við að heyra þær lesnar upp. En frsm. n. minntist m. a. á 6. gr. og að ágreiningur væri um það á milli n., hvers konar störf skipamálastjóri og starfsmenn hans mættu hafa á hendi. Þegar ég ber þessa gr. saman við gr. um tilsvarandi efni í gildandi lögum, sem er 8. gr., tekur hún að vísu ekki til starfsmanna almennt hjá stofnuninni, heldur aðeins til skipaskoðunarstjóra. Hún fjallar um störf, sem hann megi ekki hafa á hendi, og segir þar í gildandi lögum: „Eigi má hann hafa þau störf á hendi, er telja má ósamrýmanleg stöðu hans, svo sem eftirlit með skipum eða vélum fyrir einstaklinga, félög eða opinberar stofnanir.“ Þetta er því í gildandi lögum, og þessi lög eru frá 1959. Þau eru búin að vera í gildi í 11 ár, og ég vil þess vegna láta í ljós nokkrar efasemdir um, að það sé nauðsynlegt að breyta enn frv. og setja það í hættu til þess að losna við þetta ákvæði, sem er búið að vera svona lengi í lögum, þetta ágreiningsákvæði. Það má vera, að það sé eitthvað annað í gr., sem ég hef ekki veitt athygli, en mér fannst hv. frsm. segja, að það væri einmitt þetta ákvæði, sem ágreiningur væri um á milli d., en þetta er nú búið að vera í lögum í 11 ár a. m. k. eða e. t. v. lengur. Ég hef ekki tekið neinn þátt í meðferð þessa máls áður hér í d. og áður tekið til greina till. hv. sjútvn. í þessum málum. En mér sýnist nú, þegar komið er svo að segja að síðustu dögum þingsins, að þá verðum við að hugsa okkur um, áður en við látum ágreining milli sjútvn. í d. verða til þess, að efni, sem e. t. v. er ekki sérlega mikilvægt, verði til þess að setja frv. í hættu og þar með ákvæði, sem mjög mikilvægt er, að samþ. verði einmitt nú, eftir því sem fram hefur komið, og miklu skipta. Það kom ekki fram í ræðu hv. frsm., að sjútvn. d. hefðu rætt saman um þetta mál. Má vera, að það hafi verið, en ef það er ekki, þá verð ég að telja það mjög miður farið, að þær skuli ekki hafa gert það, heldur senda mál þannig á milli d. með mismunandi brtt., sem segja má, að ekki skipti meginmáli.



Herra forseti. Hv. 1. þm. Norðurl. e. beindi þeirri fsp. til sjútvn., hvort hún teldi þær breyt., sem hún hefur flutt við þessa umr. málsins, svo mikilvægar, að hún vildi e. t. v. stofna framgangi málsins í hættu á þeim stutta tíma, sem eftir er til þingloka. Ég hygg, að ég geti mælt það fyrir munn allra sjútvn.-manna, að þeir telji mjög mikilvægt, að brtt. n. nái fram að ganga, og að þeir kjósi jafnvel fremur, að frv. dagi uppi, ef svo verður ekki. Varðandi fsp. hv. þm. um 6. gr. og þann ágreining, sem þar ríkir, þá get ég vitnað til þess, sem ég sagði hér við 2. umr. málsins, þegar það kom úr n. í hv. d., að þarna er mjög mikill efnislegur ágreiningur milli d.  Ég sé svo ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta frekar, en ég gleymdi, þegar ég tók til máls áðan, að minnast á eina breyt., sem gerð var á frv. í hv. Ed., þ. e. a. s. breyt. á 1. gr. frv. Við hana gerir sjútvn. enga aths., og hún stendur því eins og hún kom frá Ed.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð til viðbótar við þau orð, sem hv. síðasti ræðumaður hafði hér fyrir hönd sjútvn. þessarar deildar. Í sambandi við 6. gr., sem varðar Siglingamálastofnun ríkisins, Skipamálastofnun ríkisins eða Skipaskoðun ríkisins, eins og hv. Ed. vildi upprunalega hafa heitið á þessari virðulegu stofnun, - en hefur nú þegar viðurkennt, að það spannar ekki yfir það, sem þessi stofnun á að vinna, og hefur þess vegna breytt því heiti í Skipamálastofnun, vil ég aðeins taka það fram, þegar saumað er að, að því er ég tel, einum opinberum embættismanni, eins og reyndar er gert í gr. án þess að láta þann endahnykk á gr. fylgja með, sem gerður er, að þá vil ég aðeins láta skoðun mína á þessu máli koma í ljós á þann veg, að ríkisvaldið, ríkisstj. eða opinberir aðilar á hverjum tíma þurfa og eiga að geta leitað til embættismanns, sem er tæknimenntaður, til þess að ráðleggja þeim eða til þess að fylgjast með hlutum, þegar á þarf að halda, t. d. í sambandi við nýbyggingu skipa. Þetta hefur verið gert á undanförnum árum, ég vil segja allt frá því að vinstri stjórnin var hér við völd, en þá vissi ég til þess, að þeim embættismanni, sem skipar þessa stöðu, var falið fyrir hönd ríkisvaldsins að fylgjast með byggingu hinna svokölluðu austur-þýzku togara. Þetta hefur komið fyrir æ síðan, og nú vitum við, að þessi embættismaður, vegna þess að hann er embættismaður ríkisins, - hann er fulltrúi ríkisvaldsins, - hefur verið skipaður til þess að fylgjast með byggingu skipa, sem byggð eru á vegum ríkisins. Á ég þar við bæði hafrannsóknaskipið, sem hleypt var af stokkunum nú fyrir tveim eða þrem dögum, og skip það, sem hefur þegar hafið siglingu hér umhverfis landið, skip Skipaútgerðar ríkisins, Hekluna, en ég tel, að ef við samþykkjum frv. með þeirri hljóðan 6. gr., eins og Ed. leggur til, þá getum við ekki falið þessum embættismanni að fylgjast með því, sem er að gerast á þessu sviði. Ég tel það ekki frambærilegt fyrir okkur, að þeir ráðamenn, sem meiri hl. Alþ. á hverjum tíma felur að fara með þessi mál, í þessu tilfelli sjútvrh. eða siglingamrh., geti ekki leitað til embættismanns ríkisins til þess að láta hann fylgjast með fyrir hönd þeirra, sem standa í þessum framkvæmdum. Ég tel því, að hér sé allt of langt gengið, sérstaklega þegar við horfum á þá hljóðan, sem á undan er í gr. Það er enn þá fastar kveðið á í þessari till. heldur en í núgildandi lögum um skipaeftirlit, þar sem aðeins er getið um sjálfan skipaskoðunarstjóra, að hann megi ekki hafa störf á hendi fyrir einkaaðila og aðra slíka eða opinbera aðila. Hér er talað um alla starfsmenn þessarar væntanlegu og núverandi stofnunar, þótt hún breyti um heiti, þannig að hér er auðvitað miklu fastar kveðið á heldur en áður var, og ég tel það gott og gilt, að við gerum það. Ég tel, að það styðji enn frekar mál okkar og skoðanir okkar í sjútvn. þessarar hv. d., að við föllumst á skoðanir sjútvn. hv. Ed. um það, að það skuli setja á stofn sérstaka rannsóknarnefnd, sem fari með rannsókn sjóslysa, þó ekki einhliða, vegna þess að það eru önnur lög, sem kveða á um það, að bæði siglingadómur og sjódómur fari með rannsókn þeirra mála, sem heyra þeim til. Ég vil taka það fram persónulega, og ég mæli þar fyrir munn, held ég, allra nm. í sjútvn., að auðvitað kjósum við frekar, að til sé slík n., sem jafnvel hafi aðstöðu til þess að rannsaka slík mál, ef þau e. t. v. varða þetta embætti, sem á að fylgjast með öryggismálum. Við höfðum hins vegar nokkuð í huga, að þetta mun valda ærnum kostnaði fyrir þjóðfélagið, og við töldum, að það væri hægt að binda þetta tvennt saman, og við reynum það enn í þessum brtt., sem við flytjum, að spara nokkuð bæði skriffinnsku, skrifstofumennsku og annað þess háttar, sem þessu starfi mun fylgja. Vegna þess, hvað þessir menn eiga að gera, þá reynum við að tengja það nokkuð saman, þannig að þarna eigi að vera um nokkurt samstarf að ræða, því að við erum allir í sjútvn. Nd. sammála um, að það er útilokað að skera frá embætti Siglingamálastofnunarinnar eða frá þeim mönnum, sem þar vinna við það að fylgjast með sjóslysum, fylgjast með rannsóknum þeirra og koma á framfæri ekki aðeins við byggjendur skipa, heldur og útgerðarmenn og sjómenn því, sem má að finna í sambandi við búnað og annað, þannig að þetta verður að tengja saman. Okkar meginröksemd við fyrri umr. í sambandi við þetta mál gegn því að samþykkja óbreytt það, sem kom frá hv. Ed., var það, að þetta var ótengt saman. Ég tel hins vegar, að eins og þetta hljóðar nú, komið frá sjútvn. þessarar d., þá sé búið að tengja þetta svo mikið saman, komið til móts við skoðanir sjútvn. hv. Ed., að allir megi vel við una. Látum það vera, þótt það komi fyrir á einum áratug einu sinni, að mál fari fyrir Sþ. Ég held, að það megi þá gjarnan koma fyrir einu sinni, ef tvær n., frá hvorri d., eru ósammála, að þær þá ræði um málin, en ég held, að það eigi ekki að þurfa miklar umr. um þetta úr þessu. Hitt er annað mál, að ég veit og geri mér grein fyrir því, að það er andstaða enn gegn þessu nafni á þessari stofnun, sem upprunalega var í frv., sem ríkisstj. lagði fyrir hv. Alþ., en eins og við sjáum hér í hv. d. í dag, hefur hv. Ed. viðurkennt það, að það nafn, sem hún lagði til áður en málið kom til okkar í fyrstu, nær ekki yfir þá starfsemi, sem þessari stofnun er ætlað að sinna og hún sinnir nú þegar.



Herra forseti. Ég hef nú hlýtt með athygli á mál hv. frsm. sjútvn. og annars hv. þm., sem ég ætla að einnig sitji í sjútvn., um þetta mál og þessar brtt., sem hér liggja fyrir. Eftir að hafa hlýtt á þetta sýnist mér, að hér sé um vissan ágreining að ræða og að vel megi vera, að sjútvn. þessarar d. hafi að einhverju leyti réttara fyrir sér, og ég get samþ. sumt af því, sem hún leggur til. En mér sýnist hér eftir lýsingu þessara tveggja hv. sjútvn.-manna vera um minni háttar ágreining að ræða, þótt vel megi vera, að málstaður þeirra sé, þegar þetta er allt tekið saman, ekki síðri en n. í Ed. En mér sýnist vera um minni háttar ágreining að ræða miðað við önnur atriði, sem í frv. felast, sem okkur var tjáð hér fyrr á þingi, að þyrftu endilega fram að ganga. Þess vegna sýnist mér það nálgast ofurkapp, sem fram kom hjá öðrum sjútvn.-manninum, þegar hann sagði, að hann vildi heldur láta frv. falla en láta af þessu stríði við sjútvn. Ed. Mér fannst nú á þessum umr. eins og í þessu kynni að vera eitthvað persónulegt í sambandi við skipaskoðunina. Það læt ég mig engu varða og kæri mig ekki um að taka neina afstöðu til manna, sem í þessari stofnun starfa, á neinn hátt, en eftir að ég hef hlustað á þessar ræður, þá sýnast mér ekki, eins og á stendur, meginástæður til þeirra breyt., sem n. leggur til, sem ég játa þó að sumar eru til bóta. En sumar eru lítilvægar, eins og t. d. heitið á stofnuninni. Það skiptir ekki máli, hvort það er Siglingamálastofnun eða Skipamálastofnun. Það verður því niðurstaðan hjá mér, að ég vil heldur greiða atkv. gegn þessum till. n. núna við þessa einu umr. en eiga það á hættu, að frv. fari í Sþ. og gangi ekki fram á þinginu nú á allra síðustu stundu. Með þessu er ég ekki út af fyrir sig að taka afstöðu til þeirra atriða, sem hér kann að vera deilt um, heldur öllu fremur annarra atriða, sem í frv. eru, sem mér finnst nauðsynlegt að gangi fram. Á 90. og 91. fundi í Nd., s. d., var frv. tekið til frh. einnar umr. Forseti tók málið af dagskrá.



Herra forseti. Sjútvn. d. hefur athugað þetta frv., eftir að það kom aftur til hv. d. frá Ed. N. hefur orðið sammála um að flytja við frv. þá einu brtt. við 2. gr. þess, að í stað orðsins „skipamálastjóri“ í gr. og hvarvetna síðar í frv. komi í viðeigandi beygingarföllum: siglingamálastjóri. Með þessari breyt. leggur sjútvn. d. til, að frv. verði samþ. Ég veit ekki, hvort búið er að útbýta prentaðri till. n, um þetta. Ég flyt hana þess vegna skriflega og bið hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir henni.



Herra forseti. Sjútvn. hefur athugað þetta frv., eftir að það kom aftur til hv. d. frá Ed. N. er sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. með svo hljóðandi breytingum: „1. Við 3. gr. Í stað orðsins „skipamálastjóri“ í gr. og hvarvetna síðar í frv. komi í viðeigandi beygingarföllum: siglingamálastjóri. 2. Við 4. gr. Í stað orðsins „Skipamálastofnun“ í gr. og hvarvetna síðar í frv. komi í viðeigandi beygingarföllum: Siglingamálastofnun.“ Með þessari breyt. leggur sjútvn. til, að frv. verði samþ. Till. mun ekki enn hafa verið útbýtt prentaðri, og leyfi ég mér að leggja hana fram skriflega og bið hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir henni.



Herra forseti. Þetta frv. hefur áður verið til meðferðar í hv. Nd. og var afgr. héðan til Ed. Í Ed. hefur verið gerð sú breyt. á frv., að aftan við 1. gr. hefur bætzt svo hljóðandi mgr.: „Fjárhæðir þær, sem fram koma í a- og b-lið 1. mgr. og í 2. mgr., skulu breytast í samræmi við fæðislið framfærsluvísitölu frá 1. janúar 1970.“ Það er ljóst, að þessi breyting kemur til með að hafa í för með sér nokkra hækkun á útgjöldum áhafnadeildar hjá aflatryggingasjóði. Um þetta atriði mun hafa verið rætt í sambandi við þá sjómannasamninga, sem gerðir voru um s. l. áramót, og komu þá fram óskir um það frá báðum samningsaðilum, að ákvæði eins og þetta yrði tekið upp í lögin. Sjútvn. hv. d. er sammála um að mæla með því, að frv. verði samþ. með þessari breyt., þ. e. a. s. óbreytt, eins og það er komið frá hv. Ed. N. er hins vegar ljóst, að síðar mun e. t. v. koma til þess, að auka þurfi tekjur þessa sjóðs, sem greiðir hluta af fæðiskostnaði sjómanna. Það munu þeir aðilar, sem stóðu að sjómannasamningunum um s. l. áramót, gera sér alveg ljóst. Sú viðbót tekna, sem þyrfti að afla sjóðnum, yrði þá að sjálfsögðu tekin af óskiptum afla, eins og gert er með það eina prósent, sem nú stendur undir útgjöldum sjóðsins. Sjútvn. d. leggur sem sé til, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. Þegar þetta mál var til 3. umr. í hv. Nd., þá leyfði ég mér að flytja brtt. þess efnis, að opnir vélbátar yrðu ekki hafðir útundan í þessu frv. Þessi till. hlaut ekki samþykki hér í d. og hv. Ed. hefur ekki heldur talið sig eiga að taka þetta tillit til þeirra, sem minnstir eru fyrir sér í sjávarútveginum en greiða eigi að síður í sjóðinn. Nú geri ég ráð fyrir, að þetta frv. verði að lögum, og mun ekki endurtaka þessa till., því það er ekki heimilt, en ég vil beina því til hæstv. sjútvrh., ef hann væri hér viðstaddur, ella til einhvers annars hæstv. ráðh., að taka þetta mál til íhugunar milli þinga.



Herra forseti. Sjútvn. hefur athugað þetta frv., eftir að það kom aftur til hv. d. frá Ed. Sjútvn. er sammála um að leggja til, að frv. verði samþ. með svo hljóðandi breyt., sem ég les, með leyfi hæstv. forseta: „1. Við 4. gr. Í stað orðsins „Skipamálastofnun“ í gr. og hvarvetna síðar í frv. komi í viðeigandi beygingarföllum: Siglingamálastofnun. 2. Við 8. gr. Í stað orðsins „skipamálastjóri“ í gr. og hvarvetna síðar í frv. komi í viðeigandi beygingarföllum: siglingamálastjóri. 3. Við 38. gr. 4. töluliður falli brott.“ Eins og ég gerði grein fyrir í sambandi við annað frv. hér fyrr á fundinum, þá felst í þessu sú till., að það verði ekki siglingadómur, sem hafi það verk með höndum að birta niðurstöður af rannsóknum sjóslysa, heldur sú n., sem gert er ráð fyrir að skipuð verði samkv. 44. gr. frv. Henni er einmitt ætlað að hafa ranasókn sjóslysa með höndum, og við þá gr. flytur sjútvn. svo hljóðandi brtt.: „Aftan við 3. málsgr. bætist: Skal n. og starfsmaður hennar hafa náið samstarf við Siglingamálastofnun ríkisins.“ Þetta er a-liður till., en b-liður er svo hljóðandi: „Aftan við 1. málsl. 4. málsgr. bætist: eða verulegt eignatjón. Skal fulltrúi n. fyrir dómi hafa allan sama rétt og eftirlitsmaður samkv. ákvæðum 39. gr. laganna.“ Í þessum till. sjútvn. þessarar hv. d. felst það, að sú rannsóknarnefnd, sem ætlað er samkv. frv. að hafa með höndum rannsókn sjóslysa, skuli hafa náið samstarf við Siglingamálastofnun ríkisins, - eins og við leggjum til að stofnunin heiti, - og siglingamálastjóra. Ég hef áður gert grein fyrir því, að eins og gengið var frá till. um þetta mál frá hv. Ed., voru engin ákvæði um það, hver tengsl skyldu vera þarna á milli. Sjútvn. þessarar hv. d. telur, að Siglingamálastofnun ríkisins hafi svo góða starfsaðstöðu og svo miklum starfskröftum á að skipa, sem sérfróðir eru um öll mál, er varða siglingar, að það sé langskynsamlegast, að nefnd sú, sem ætlað er að vinna úr rannsóknum sjóslysa og birta niðurstöður af þeim, hafi náið samstarf við Siglingamálastofnunina. N. telur, að ef ekki væri gert ráð fyrir neinum tengslum þarna á milli, þá væri þessi rannsóknarnefnd í raun og veru algerlega sjálfstæð og þyrfti þá að koma sér upp eigin starfsliði. Við teljum það hins vegar nægilegt, að hún geti ráðið í sína þjónustu einn mann, sem sé siglingafróður. Hann hafi það verkefni að fylgjast með rannsóknum sjóslysa og geti mætt fyrir sjódómi og hafi þar sama rétt og eftirlitsmenn með skipum hafa nú eða eiga að fá samkv. 39. gr. frv., ef að lögum verður. En þar er talið upp, að þeir hafi rétt til að bera fram spurningar, rétt til að leggja fram gögn og rétt til að krefjast framhaldsrannsóknar, ef þurfa þykir. Ég sé ekki ástæðu til að fara um þessar brtt. sjútvn. fleiri orðum, en leyfi mér, herra forseti, að leggja þær fram skriflega og fara fram á, að leitað verði afbrigða fyrir þeim.



Herra forseti. Þetta mál er komið frá Ed. og fékk þar venjulega athugun. Leitað var umsagna bæði Landnámsins og jarðeignadeildarinnar, og mæltu báðar þær stofnanir með því, að frv. yrði samþ., svo og hreppsnefnd viðkomandi byggðarlags. Landbn. mælir einhuga með því, að þetta frv. nái fram að ganga.



Herra forseti. Eftir þær ítarlegu umr., sem urðu um þetta mál við 2. umr. málsins, sé ég nú ekki ástæðu til þess að fara efnislega út í þetta mál. Ég vil aðeins leyfa mér að kynna hér brtt., sem ég leyfi mér að flytja, ásamt þm. frá öllum þingflokkunum, þeim hv. þm. Þórarni Þórarinssyni, Unnari Stefánssyni, Eðvarð Sigurðssyni og Hannibal Valdimarssyni, þess efnis, að sú breyting verði gerð við 1. gr., að í stað orðsins „kauptúnum“ komi: sveitarfélögum. Ég held, að engum dyljist, sem hafa sett sig inn í þetta mál, að þarna er þó nokkuð komið til móts við réttlætismál, hafandi í huga, að miklir erfiðleikar munu skapast um leið og vissu réttlæti er fullnægt með ákvæði 2. gr. frv., en ég vil undirstrika það, verandi kjörinn af Alþingi í stjórn þessa sjóðs, að mikil vinna hefur verið lögð í það að undanförnu að endurskoða lög atvinnuleysistrygginganna, og á næsta hausti vænti ég þess, að fyrir Alþ. muni liggja nýtt frv. til l. um þessar mikilsverðu tryggingar, atvinnuleysistryggingarnar. En ég vænti þess jafnframt, að það verði ekki ágreiningur um þessa breytingu. Hins vegar gæti hún orðið nokkuð mótandi, þegar næsta þing kemur saman, um vilja Alþingis. Ég vil leyfa mér að biðja hæstv. forseta, vegna þess að þessi brtt. er skriflega fram borin, að leita afbrigða um hana.