Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. allshn. um frv. til laga um breyt. á lögum nr. 33/1983, um bann við ofbeldiskvikmyndum. Frv. var upphaflega flutt í hv. Ed. af tveimur þingkonum Kvennalistans en þar sem gert var ráð fyrir að svokallað sólarlagsákvæði í lögunum yrði fellt brott við meðferð málsins í Ed. lagði hæstv. menntmrh. til að frv. yrði breytt í þá veru að 6. gr. laganna orðaðist þannig: "Lög þessi öðlast þegar gildi og gilda til ársloka 1988." Hæstv. ráðherra lýsti því jafnframt yfir að unnið væri að endurskoðun laganna í menntmrn. Þannig er þetta mál komið frá hv. Ed. og allshn. leggur einróma til að frv. verði samþykkt.

Frsm, meiri hl. fjh.- og viðskn. (Páll Pétursson): Herra forseti. Ég mæli fyrir áliti meiri hl. fjh.- og viðskn. um frv. til laga um tekju- og eignarskatt. Nál. liggur fyrir á þskj. 400. "Nefndin hefur athugað frumvarpið á mörgum fundum. Hún kvaddi til ráðuneytis Garðar Valdimarsson ríkisskattstjóra, Indriða Þorláksson, Snorra Olsen og Lárus Ögmundsson úr fjármálaráðuneyti. Þá komu á fund nefndarinnar Magnús E. Guðjónsson og Sigurgeir Sigurðsson frá Sambandi ísl. sveitarfélaga og Björn Ólafsson og Sturla Þorgilsson frá "Sigtúnshópnum". Nefndin varð ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem fluttar eru á sérstöku þingskjali." Undir þetta rita stjórnarliðar í fjh.- og viðskn., þ.e. Geir H. Haarde, Kjartan Jóhannsson, Guðmundur G. Þórarinsson, Matthías Bjarnason og Páll Pétursson. Brtt. þær sem við flytjum eru á þskj. 401. Ég ætla að fara örfáum orðum um þessar brtt. 1. brtt. fjallar um hver útgjöld séu undanþegin staðgreiðslu og þar þótti eðlilegt að útvíkka þá grein nokkuð, enda er útlagður kostnaður ekki eðlilegur skattstofn. 2. brtt. er umorðun á frádráttarheimildum þar sem í frv. er gert ráð fyrir annarri viðmiðun en í brtt. 3. brtt. er nákvæmari tilvísun. 4. brtt. fjallar um það að það þurfti að ráðstafa 320 millj. aukalega vegna barnabóta og barnabótaauka og breytast tölur í samræmi við það. Enn fremur er teygt úr tekjubilinu sem barnabótaauki greiðist á, þ.e. barnabótaauki við fjórða barn verður við tekjur upp á 1 millj. 450 þús. en ekki 900 þús. eins og er í óbreyttum lögum. Í 4.d eru réttari tilvísanir. 5. brtt. er breytt orðalag allrar greinarinnar og efnisbreyting reyndar líka, að 35% verða nú 20%. Jafnframt er í þeirri grein fjallað um það að lífeyrisþegar og eftirlaunaþegar sem dveljast erlendis en taka lífeyri frá Íslandi hljóta sömu skattalegu meðferð á lífeyri og eftirlaunum eins og ef þeir byggju hér á Íslandi. Í 6. brtt. er fellt niður þak sem var á vaxtaafslætti. 7. brtt. er einungis breyting á ártölum. 8. brtt. er við bráðabirgðaákvæði IV, þannig að "lækkun skattstofns kemur því aðeins til greina að dvalartími erlendis hafi ekki verið lengri en 6 ár," segir í frv., en við komum okkur saman um að leggja til að þarna yrði um 10 ár að ræða. 9. og 10. brtt. eru leiðréttingar á röngum tilvísunum. Það voru nokkur vafamál sem hafa verið hér á orði á milli manna í umræðu undanfarna daga og ég hef í höndum bréf frá Indriða H. Þorlákssyni til fjh.og viðskn. Ed. og vil kynna það hér. Það fjallar um vasapeninga frá Tryggingastofnun ríkisins í staðgreiðslu. Bréfið hljóðar svo: "Í reglugerð þeirri um laun, greiðslur og hlunnindi utan staðgreiðslu er út verður gefin á næstu dögum verða dagpeningar frá Tryggingastofnun ríkisins felldir inn í efni 2. gr. sem tiltekur hvaða greiðslur falli ekki undir staðgreiðslu." Í Ed. kom fram einhver tortryggni um að það væri einungis verið að fresta skatttöku af þessum fjármunum, en dagpeningagreiðslur fær ekki nema fólk sem er á mjög lágum tekjum hvort sem er og þess munu ekki vera neinar líkur að það beri skatta á annað borð. Menn hafa líka rætt um skattalega meðferð á sveiflukenndum tekjum, t.d. listamanna. Þar er ekki fyrirhugað að breyta þeim praxís sem verið hefur. Ég vil leyfa mér að lesa 61. gr. skattalaganna. Hún hljóðar svo, með leyfi forseta: "Skattstjóri getur heimilað þeim sem atvinnurekstur stunda eða sjálfstæða starfsemi og selja þjónustu að miða tekjuuppgjör rekstrarins við innborganir vegna seldrar þjónustu í stað þess að miða við unna og bókfærða þjónustu í þeim tilvikum sem vinnuþáttur hinnar seldu þjónustu er almennt yfir 70%." Og síðan: "Enn fremur getur hann heimilað þeim sem hafa mjög breytilegar tekjur milli ára af framleiðslu og sölu eigin verka, svo sem listaverka, að telja þær tekjur til skattskyldra tekna á fleiri en einu ári. Einnig er skattstjóra heimilt að leyfa sams konar dreifingu á skattlagningu björgunarlauna sem áhafnir skipa annarra en björgunarskipa hljóta." Við leggjum sem sagt til í meiri hl., herra forseti, að þetta frv. verði samþykkt með þeim breytingum sem prentaðar eru á þskj. 401.

Frsm. 1. minni hl. fjh.- og viðskn. (Steingrímur J. Sigfússon): Herra forseti. Ég mæli fyrir nál. 1. minni hl. sem er prentað á þskj. 402 og jafnframt þeim brtt. sem ég flyt og eru á þskj. 403. Það hefur verið unnið ágætt starf miðað við aðstæður í fjh.- og viðskn. Nd. við að skoða frv. Við höfum notið þar góðra krafta hv. þm. Kjartans Jóhannssonar sem er málinu kunnur eftir að hafa leitt milliþinganefnd um staðgreiðslu skatta, hv. 4. þm. Reykn. svo að hann sé nú rétt ávarpaður, og það nýttist auðvitað nefndinni vel að hafa slíkan fagmann og kunnáttumann við hendina. Engu að síður má víst segja um þetta mál eins og fleiri að einhverjir hefðu nú kosið að hafa meiri tíma til að fara yfir það, enda komu í ljós ýmis atriði sem nauðsynlegt var að lagfæra og brtt. nefndarinnar og meiri hl. og minni hl. vitna um. Það skal strax tekið fram að ræðumaður og flokkur hans eru hlynntir staðgreiðslukerfisbreytingunni sem slíkri og hafa reynt að greiða götu þess máls, bæði nú og fyrr. Sú milliþinganefnd sem hefur unnið að málinu undanfarna mánuði er tilkomin vegna tillögu þáv. formanns flokksins, hv. þm. Svavars Gestsonar, við lokaafgreiðslu málsins hér á Alþingi sl. vetur. En það var þá eins og stundum áður og síðar tilfinning manna að málið væri ekki svo fullkomlega af mönnunum gert að ekki þyrfti þar í neinu úr að bæta. Því var talið ráðlegt með tilliti til þess að gildistökutíminn var ekki fyrr en um þau áramót sem í hönd fara að nýta þann tíma með því að vinna að endurskoðun laganna. Hér eru því á ferðinni lög sem ekki hafa enn öðlast gildi en þegar er lagt til að breyta þar sem eru lögin sem samþykkt voru á Alþingi 18. mars 1987 og eru breytingar við lög um tekju- og eignarskatt nr. 75 frá 1981. Þetta gerir það að verkum að ekki hefur verið prentuð sérútgáfa af tekjuskatts- og eignarskattslögunum í heild sinni. svo breyttum, enda hafa þau lög sem þeim áttu að breyta ekki enn tekið gildi. Þetta þurfa menn að hafa í huga þegar þeir skoða þær brtt. sem hér eru til meðferðar, að þar þarf að skoða saman bæði gildandi lög um tekju- og eignarskatt, lög nr. 75 frá 1981, og lög nr. 49 sem samþykkt voru á Alþingi 18. mars 1987. Þær breytingar sem lagðar eru til á þskj.199, 179. máli, eru í flestum atriðum samhljóða niðurstöðu milliþinganefndarinnar og í samræmi við ábendingar hennar. Þó er þar ekki farið að öllu leyti eftir því sem milliþinganefndin lagði til. Síðan hafa menn orðið ásáttir um það að enn þurfi að gera betur og nú eru fluttar brtt. við frv. sem átti að breyta lögunum sem ekki eru enn farin að hafa áhrif. Ég held að þessi staðreynd sýni mönnum kannski ofurlítið að menn hafa þurft margar atrennur að því að reyna að gera þetta kerfi sæmilega skammlaust og framkvæmanlegt. Nú er staðan sú, virðulegur forseti, að ég hygg að ríkisbókhaldið ætli sér að tölvukeyra launamiða almennings, opinberra starfsmanna í landinu, næstu nótt á grundvelli m.a. þessa frv. sem hér er til umfjöllunar og ekki er enn orðið að lögum. Þegar launabókhaldið verður keyrt út á næsta sólarhring, næstu nótt, eiga að vera inni í því skattprósentur og álagningarákvæði sem ættu að vera samkvæmt gildandi lögum um tekju- og eignarskatt. Og megi þetta verða mönnum nokkurt umhugsunarefni um það hvernig þessi staða er. Það er rétt að hafa það líka í huga að í nefndinni, hv. fjh.- og viðskn. Nd., var fullt samkomulag um að taka málið út á fyrsta fundi sem formaður lagði til að það yrði gert. Ég vil að þetta sé skráð í þingtíðindunum, herra forseti, þannig að það sé öllum ljóst, vegna ýmissa ógætilega ummæla sem falla þessa dagana, að a.m.k. með þeim hætti hefur ekki verið tafið fyrir því að þessi kerfisbreyting næði fram að ganga. Hins vegar hefur hv. fjh.- og viðskn. deildarinnar ekki fjallað um frv. núna í nokkra sólarhringa og er þar auðvitað við þann sem verkum stýrir að eiga. Ég geri nú, herra forseti, nokkra grein fyrir mínu nál. og mínum brtt. og skal reyna að gera það í sem stystu máli með tilliti til aðstæðna þar sem líður að lágnætti. En þeir sem þetta nál. skoða sjá að það er allítarlegt og í því er að finna miklar upplýsingar um þá útfærslu þessa kerfis sem við alþýðubandalagsmenn leggjum til. Þar er í fyrsta lagi nál. sjálft, það er í öðru lagi fskj. I sem er sérálit Ragnars Árnasonar, fulltrúa Alþb. í milliþinganefnd um staðgreiðslu skatta, og þar er í öðru lagi fskj. 11 sem er athugun Þjóðhagsstofnunar á tillögum Alþb. um skattstiga og persónuafslátt sem var gerð í þeirri ágætu stofnun að ósk minni. Þetta bið ég menn að hafa í huga og þetta geta menn nýtt sér ef þeir vilja kynna sér nánar þá útfærslu á staðgreiðslukerfinu og tekju- og eignarskattsalagningunni sem við leggjum til. Ég hygg, herra forseti, að það sé málinu mest til framdráttar og skýringar að ég lesi fyrst mitt nál. þar sem það hefur ekki legið á borðum hv. þm. nema í 10–15 mínútur eða e.t.v. rúmlega það og renni síðan yfir brtt. í framhaldinu sem að nokkru leyti skýrast og eru rökstuddar í nefndu nál. Með leyfi hæstv. forseta: "Í frumvarpi þessu felast ýmsar lagfæringar á lögum um tekjuskatt og eignarskatt sem tengjast gildistöku staðgreiðslu skatta um næstkomandi áramót. Eru þar í flestum tilfellum á ferðinni breytingar sem milliþinganefndin lagði til að gerðar yrðu á lögum um tekjuskatt og eignarskatt og staðgreiðslu skatta og eru til bóta. Skattkerfisbreyting sú, sem í frumvarpi þessu felst og fylgifrumvörpum þess, felur í sér verulega einföldun álagningar og staðgreiðslu skatta. Þessum meginmarkmiðum er þingflokkur Alþb. samþykkur og hefur áður lagt slíkt til með flutningi frumvarpa og tillagna. Þar skilur þó á milli stefnu Alþb. og ríkisstjórnarinnar að Alþb. vill láta eitt yfir alla ganga og hefur lagt til hliðstæðar breytingar á skattlagningarreglum fyrirtækja. Því miður er ljóst að þær breytingar, sem nú verða á staðgreiðslum einstaklinga, leiða ekki til skattalækkana hjá launafólki í heild. Þvert á móti munu þær álagningarprósentur, sem ríkisstjórnarmeirihlutinn leggur til, leiða til verulega þyngri skattbyrðar einstaklinga í heild miðað við tekjur á greiðsluári. Kemur hún til með að nema allt að 25% milli áranna 1987 og 1988. Þar með er einnig ljóst að það markmið að lækka eða afnema tekjuskatt af almennum launatekjum er enn jafnfjarri sem fyrr. Tillögur þær, sem þingflokkur Alþb. hefur lagt fram á Alþingi í skattamálum, bæði í formi frumvarpa og breytingartillagna við einstök skattafrumvörp og fjárlög, fela í meginatriðum í sér eftirfarandi: Skattbyrði er færð af fólki með meðaltekjur og lægri yfir á fólk með hátekjur og eignamenn og fyrirtæki. Skattbyrði einstaklinga í heild er lækkuð um nálægt 1500 milljónir króna með hækkun persónufrádráttar og breytingum á skattstiganum. Sú hækkun er borin uppi af auknum skattgreiðslum eignamanna, fjármagnseigenda og fyrirtækja. Frádráttarheimildir fyrirtækja eru afnumdar, komið í veg fyrir að einkaeyðsla og risna sé færð a kostnað fyrirtækja og tekjuskattsprósenta fyrirtækjanna hækkuð til samræmis við hátekjuskattþrep einstaklinga. Skattfrelsismörk einstaklinga hækka og skattbyrði léttist miðað við tillögur ríkisstjórnarinnar á tekjum upp að rúmlega 100 þúsund krónum á mánuði. Útgjöld vísitölufjölskyldunnar eru nú áætluð nálægt 110 þúsund krónum á mánuði. Skattar á tekjum yfir 110 þúsund krónum á mánuði hækka með sérstöku hátekjuskattþrepi, en samkvæmt tillögum ríkisstjórnarinnar mundu skattar lækka á hæstu tekjur frá því sem verið hefur. Auk þess felast í tillögum Alþb. fjölmargar leiðréttingar og úrbætur í skattamálum, svo sem ákvæði um virkara eftirlit, ákvæði sem tryggja eiga hagsmuni leigjenda, sem ríkisstjórnin ætlar að setja út á klakann, og síðast en ekki síst má nefna frumvarp um sérstakan skattadómstól. Á sérstöku þingskjali flytur 1. minni hl. breytingartillögur um nokkrar helstu lagfæringar sem hann telur óhjákvæmilegt að gera á frumvarpi ríkisstjórnarinnar og lögum um tekjuskatt og eignarskatt, þ.e. þau ákvæði sem snerta skattlagningu einstaklinga. Um rökstuðning fyrir þeim tillögum vísast til þess sem að framan er rakið, til sérálits Ragnars Árnasonar í skýrslu milliþinganefndar um staðgreiðslu skatta sem birt er sem fylgiskjal með nefndarálitinu og að lokum í útreikninga Þjóðhagsstofnunar á tillögu undirritaðs fyrir hönd Alþb. sem birt er sem fylgiskjal II. Tekið skal fram að athugun Þjóðhagsstofnunar nær einungis til þess mismunar sem er á tillögum undirritaðs og ríkisstjórnarinnar hvað varðar persónufrádrátt og breyttan skattstiga," þ.e. brtt. á þskj. 403 að öðru leyti en hvað þetta áhrærir voru ekki til sérstakrar athugunar Þjóðhagsstofnunar. Svo mörg voru þau orð, herra forseti, í þessu nál. á þskj. 402 og tel ég ekki auðvelt að segja það á styttri tíma eða með færri orðum sem er í raun kjarninn í skattatillögum Alþb., bæði hvað varðar skattlagningu einstaklinga og birtist í þessu frv. og brtt. við það og einnig í öðrum till. sem við höfum flutt varðandi tekjuskatta fyrirtækja og varðandi fleiri frv. sem hér eru til meðferðar. Í brtt. á þskj. 403 er í fyrsta lagi lagt til að á eftir 1. gr. frv. komi ný grein sem orðist svo: Við A-lið 30. gr. laganna bætist nýr liður sem verði 4. liður - og 30. gr. laganna, A-liður, fjallar um, svo að allir þingdeildarmenn hafi það nú á hreinu, frádrátt manna frá tekjum utan atvinnurekstrar. Í lögunum sem samþykkt voru á Alþingi 18. mars 1987 er 30. gr. breytt þannig að eftir standa þar einungis þrír liðir. Það eru í raun einungis þrír liðir sem falla undir frádrátt manna frá tekjum utan atvinnurekstrar, útgjöld vegna móttekinna ökutækjastyrkja, launatekjur greiddar embættismönnum, fulltrúum og öðrum starfsmönnum hjá alþjóðastofnunum og tekjur sem skv. 4. tölul. A-liðar 7. gr. eru skattfrjálsar samkvæmt sérlögum eða ákvörðun fjmrh. 1. brtt. er að við þennan lið um frádrátt manna frá tekjum bætist: Helming greiddra meðlaga með barni sem er innan 18 ára aldurs. Það er eins og kunnugt er af umræðum undanfarinna daga ljóst að stjórnarmeirihlutinn ætlar sér að fella niður þá heimild sem verið hefur í lögum um að heimilt sé að draga frá tekjum allt að helmingi greiddra meðlaga með börnum upp að 18 ára aldri. Ég sé ekki rök fyrir því að afnema þessa frádráttarheimild. Þau hafa að mínu mati ekki verið færð fram og við leggjum til að þessari heimild verði haldið. 2. brtt. fjallar í raun um sjálfan skattstigann og er svohljóðandi: 1. tölul. 67. gr. laganna orðist svo: Af tekjuskattsstofni reiknast 26,75% á mánaðartekjur upp að 62 þús. kr. á mánuði en 38% á það sem er umfram 62 þús. kr. 3. brtt. tengist þessu beint og er svohljóðandi: 1. mgr. A-liðar 68. gr. orðist svo: Persónuafsláttur manna sem um ræðir í 1. mgr. 67. gr. skal vera 188 þús. kr. á mánuði. Þetta hefur þau áhrif að í fyrsta lagi, eins og ég hef þegar rakið, léttist skattbyrði á miðlungstekjum og þar fyrir neðan ef svo má að orði komast. Þetta er við það miðað að skattbyrði léttist allt upp að þeim tekjum sem taldar eru nú nægja vísitölufjölskyldu til framfærslu eða nálægt þeim mörkum. Þessu er náð með því að hækka persónufrádrátt nokkuð og lækka lægra tekjuskattsþrepið af tveimur sem við leggjum til að notuð verði. Þetta þýðir svo á hinn bóginn að laun yfir þessum mörkum færast smátt og smátt yfir í hærra skattþrep, hátekjuskattþrep og þar af leiðandi taka þeir sem hærri hafa launin en þetta í vaxandi mæli á sig byrðar af þessum sökum. Ég vil leyfa mér að halda því fram, herra forseti, að með þessu sé á engan hátt kastað á glæ því markmiði að hafa álagningarreglurnar einfaldar. Þvert á móti tel ég að þetta sé nokkurn veginn eins einfalt og það geti verið og sé ekki að menn færi haldbær rök fyrir því að einföldunarþráhyggja manna þurfi að vera slík að ekki sé hægt að útfæra réttlátan tekjuskattsstiga með tveimur skattþrepum eins og einu. Kostirnir eru ótvíræðir. Þá er hægt að létta skattbyrði á lægri og miðlungstekjum en bera það að einhverju verulegu leyti uppi með ívið hærri skattlagningu á hátekjur. Sá augljósi ágalli er á tekjuskattsstiga hæstv. ríkisstjórnar eða meiri hlutans að við vissar aðstæður í fjármálum og við vissa efnahagsþróun getur orðið um umtalsverða skattalækkun að ræða á hæstu launum frá því sem verið hefur. Það er naumast markmiðið. Þó svo að jákvætt sé að þetta kerfi komi þeim til góða sem lægst hafa launin og um það sé ekki deilt að það sé æskilegt er það varla markmiðið heldur að lækka sérstaklega skattbyrðina á hæstu launum. Þetta þýðir auðvitað samþjöppun skattbyrðarinnar á miðju launabilsins og það er mín tilfinning að þar sé einmitt að finna margar þær fjölskyldur í landinu sem ná saman endum með mikilli vinnu og hafa ekki mikið afgangs þrátt fyrir allt og því sé það keppikefli og markmið í sjálfu sér að reyna að koma þessum breytingum þannig fram að ekki verði um skattþyngingu þeirra aðila að ræða í þessu kerfi fyrr en þá er komið a.m.k. upp í laun sem nægja vísitölufjölskyldu til framfærslu að því er talið er. Ég vísa í úttekt Þjóðhagsstofnunar á þessum tillögum og bendi á að þar er sýnt fram á að skattbyrðin er lægri samkvæmt tillögum Alþb. allt upp að því marki að laun fara yfir 110 þús. eða vel yfir 100 þús. á mánuði eða yfir 1300 þús. kr. á ári. Svo að dæmi séu tekin þýðir þetta að af launum upp á 1 millj. kr. greiðast skattar samkvæmt tillögu ríkisstjórnarinnar upp á 162 þús. kr. en samkvæmt tillögum Alþb. 135 þús. kr. Af launum upp á 1500 þús. kr. greiðast skattar upp á 285 þús. kr. samkvæmt tillögum ríkisstjórnarinnar en 342 þús. kr. samkvæmt tillögum Alþb. Af launum upp á 3,5 millj. kr. greiðast skattar upp á 988 þús. kr. samkvæmt tillögum ríkisstjórnarinnar en 1190 þús. kr. samkvæmt tillögum Alþb. Þessi dæmi ættu að nægja mönnum til að skilja hvernig tekjuskattsstiginn snýst þarna við og bilið breikkar eftir því sem launin hækka milli tillagna Alþb. og ríkisstjórnarinnar enda markmiðið í sjálfu sér að þeir sem hærri hafa launin beri meira af þessum byrðum en aðrir. Ég ætla þó að taka fram að að sjálfsögðu er ekki endilega um hið endanlega réttlæti að ræða í þessum viðmiðunarmörkum eða þessum skattstiga og það er feimnislaust af minni hálfu að viðurkenna að ég sem einstaklingur hafði ekki afl né aðstöðu til að vinna þessar tillögur og útreikna jafnítarlega og ég hefði gjarnan viljað, enda við ramman reip að draga þar sem er fjmrn. og allt það batterí sem að baki ríkisstjórnarfrv. stendur. en ég vil þó leyfa mér að halda því fram að hér sé á ferðinni heiðarleg tillaga að útfærslu sem gefi sanngjarna og réttláta dreifingu skattbyrðarinnar. Auðvitað er hér lagt til að skattabyrði launamanna í heild léttist og það verulega, eða um 1500 millj. kr., en þau útgjöld höfum við hugsað okkur að taka inn með öðrum hætti og höfum þegar gert ítarlega grein fyrir því. Ég minni á markmið sem hér var samþykkt á Alþingi og allir flokkar til skamms tíma tóku undir, að stefna að því að afnema í áföngum tekjuskatta af almennum launatekjum. En eins og fram kemur í tillögum hæstv. ríkisstjórnar er það markmið í raun að fjarlægjast með þeim álagningarprósentum sem frv. ríkisstjórnarflokkanna gengur út á. Það væri einnig æskilegt ef unnt væri að sýna fram á með grafískum hætti þann mun sem er á þessum tillögum og hefði verið gaman að fá sérfræðinga til að keyra fleiri útgáfur af þeim mismun sem getur verið á eins og tveggja þrepa skattstiga með því að byggja hann upp á þennan hátt. Herra forseti. 4. brtt. er við 8. gr. frv., C-liðinn, þar sem fjallað er um húsnæðisbætur. Ég tel, og vísa í sérálit Ragnars Árnasonar, að lausn húsbyggjenda eða þeirra sem eiga þegar húsnæði og skulda umtalsvert í því sé ekki nógu góð í niðurstöðu meiri hl. Ég óttast því miður að vaxtafrádráttarákvæði og þessar húsnæðisbætur muni duga skammt til að létta undir með því fólki sem nú ber mikla bagga vegna skuldasöfnunar í íbúðarhúsnæði og hefur, margt hvert, síðustu árin haft fyrir augunum í skattalögum frádráttarakvæði sem í mörgum tilfellum gátu gefið umtalsverðar hagsbætur fyrir þessa hópa. Það er að vísu umdeilt hversu lengi mönnum hafi að meðaltali nýst þessar hagsbætur í formi gömlu reglnanna um vaxtaafslátt en hitt þarf væntanlega ekki að útskýra fyrir hv. þm. að vegna þess hversu skammt er liðið frá verðtryggingu lána almennt og vegna þess að lán hafa lengst er ástæða til að ætla að vaxtafrádrátturinn hefði nýst mönnum, tilteknum hópum, lengur en ella ef horft er til fortíðarinnar og því er varasamt að nota fortíðina í þessu efni sem spá um framtíðina. Ég er því líka ósáttur við að sett sé þak á vaxtaafsláttinn og um það fjallar næsta brtt. En mín tillaga, 4. brtt., a-liður, gengur út á það að C-liður 69. gr. laganna orðist svo: Húsnæðisbætur skulu vera 50 þús. kr. á ári fyrir einstakling sem kaupir eða byggir íbúðarhúsnæði skv. 1. mgr. Í frv. er gert ráð fyrir að sú breyting verði upp tekin að húsnæðisbæturnar fylgi einstaklingum í stað íbúðar og verði 38 þús. kr. á ári á einstakling í stað 55 þús. kr. á íbúð eins og menn höfðu fyrr hugsað sér. Ég skil þær röksemdir sem færðar eru fram fyrir því að það einfaldi málin að færa húsnæðisbæturnar yfir á persónulegan grundvöll, láta þær fylgja einstaklingi og koma til einstaklings einu sinni á ævi. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að við ættum að skoða þá leið víðar, til að mynda almennt í húsnæðislánakerfinu. Það leysir mörg vandamál að binda slíka fyrirgreiðslu, sérstaklega ef hún stendur hverjum og einum einstaklingi til boða einu sinni á ævinni, þá við einstaklinginn en ekki fasteign eða eitthvað annað. Þess vegna er ég í sjálfu sér ekki andvígur þeirri hugsun að menn færi þarna til. En ég bendi á að með því að lækka þessa tölu jafnmikið og raun ber vitni er í raun verið að ívilna sambýlisfólki og hjónum en minnka stuðninginn við einstaklinga. Út af fyrir sig er það ágætt og allt gott um það að segja en þannig er það nú orðið í æ vaxandi mæli í okkar þjóðfélagi að einstaklingar þurfa líka að búa í íbúðum og þær eru oft og tíðum ekkert sjáanlega ódýrari en þær sem par eða sambýlisfólk býr í. Ég tel því ósanngjarnt að lækka þessa tölu jafnmikið og raun ber vitni og legg til að hún verði 50 þús. kr. á einstakling eða ívið lægri en áður hafði verið hugsað að hafa á hverja íbúð. Og b-liður 4. liðs brtt. er svohljóðandi: Við C-lið bætist ný mgr. sem verði 10. mgr. og orðist svo: Rétt til húsnæðisbóta eiga og þeir sem sannanlega greiða húsaleigu vegna leigu á íbúðarhúsnæði til eigin nota. Ég bar fram það sjónarmið í fjh.- og viðskn. Nd. að það væri með öllu órökrétt og ósanngjarnt að ætla að taka allan stuðning við leigjendur út úr skattalögum á sama tíma og verið væri að festa í lögum umtalsverða aðstoð við húsbyggjendur og þá sem bera skuldir vegna öflunar íbúðarhúsnæðis. Ég tel að með þessu sé verið að mismuna húsnæðisformum í landinu á ósanngjarnan og óskynsamlegum hátt. Ég held að leigjendur og það að fólk einhvern hluta ævi sinnar leigi húsnæði sé fullkomlega eðlilegur hlutur. Aðstæður manna krefjast þess oft að þeir leigi sér húsnæði en festi ekki á því kaup um tíma a.m.k. Og við skulum heldur ekki gleyma þeim sem kjósa sér það húsnæðisform fremur að leigja og eiga þá hugsanlega einhverja fjárfestingarmöguleika aðra á móti. Ég er því ekki sammála og sætti mig ekki við að það ákvæði sem í lögum hefur verið um frádrátt vegna húsaleigu verði fellt niður með öllu og ekkert komi í staðinn. Ég tek það fram að sú brtt. sem ég flyt gengur að sjálfsögðu lengra en ég hefði hugsanlega getað sætt mig við ef menn hefðu verið til viðræðu í hv. fjh.- og viðskn. um eitthvert samkomulag að þessu leyti. Ég hefði að sjálfsögðu verið til viðræðu um samkomulag um það að leiga yrði eftir sem áður, þó ekki væri nema að hluta til, frádráttarbær frá skatti, jafnvel með einhverjum takmörkunum um árafjölda. Ég sætti mig hins vegar ekki við að leigjendur séu með öllu settir út úr þessum lögum og hvergi sé þá að finna í samanlagðri löggjöfinni sérstakan stuðning við þann hóp sem kýs eða verður að leysa húsnæðismál sín með þeim hætti annaðhvort hluta ævinnar eða allan tímann. Ég tel það verulega miður að ekki náðist um þetta eitthvert samkomulag og þó að það sé kannski að bera í bakkafullan lækinn og maður hafi stundum verið bjartsýnni en einmitt þessa allra síðustu sólarhringa að beina tilmælum til hæstv. ríkisstjórnar og höfða þar til sanngirni ætla ég að leyfa mér að gera það einu sinni enn. Ég ætla að leyfa mér einu sinni enn að beina tilmælum til hæstv. ríkisstjórnar, höfða til almennra sanngirnissjónarmiða og spyrja: Er ekki hugsanlegt, m.a. í ljósi þess að menn vilja greiða götu þessara kerfisbreytinga hér í gegnum þingið og þarf nokkuð til, hæstv. fjmrh., þar sem starfsmenn þínir þurfa að fara að keyra launabókhald ríkisins út seinni part næsta dags ef vel á að vera á grundvelli nýrra laga um tekju- og eignarskatt, að hæstv. ríkisstjórn skoði aðeins í vasa sína um það hvort unnt sé að koma eitthvað til móts við leigjendur áður en þessu lagafrv. verður lokað?  Ég ætla ekki að fjalla með sambærilegum hætti um neinar aðrar brtt. mínar þó að ég telji þær reyndar allar góðar og þær þyrftu auðvitað helst allar að ná fram, en ef það skyldi auka eitthvað þunga minna tilmæla læt ég duga að höfða til þessara sanngirnissjónarmiða í tengslum við þennan eina hóp. Í 5. brtt. er fjallað um það, eins og ég reyndar áður vék að, að það þak sem til hefur staðið og meiningin er samkvæmt frv. að setja á vaxtafrádráttinn, þ.e. þann árafjölda sem vaxtafrádrátturinn verði takmarkaður, nánar tiltekið við sex ára tímabil, verði fellt brott. Nú skal ég að vísu fúslega viðurkenna, herra forseti, að ég hef ekki lesið vandlega í gegnum endanlegar brtt. meiri hl. fjh.- og viðskn. en það ég best veit er ekki tillaga um að fella þessa áratakmörkun í burtu. Og ef ég fer þar rétt með -  Í öðru lagi flyt ég brtt. um að 4. mgr. 1. bráðabirgðaákvæðis falli brott. Mér til mikillar ánægju er þar á ferðinni sambærileg tillaga frá meiri hl. fjh.- og viðskn., enda var reyndar ágætis samkomulag orðið um að afnema það þak sem upphaflega stóð til að setja sérstaklega á vaxtafrádráttinn, nýtt þak sem ekki var í gildandi lögum. Enn legg ég til að bætt verði við bráðabirgðaákvæðin í 13. gr. og að þessu sinni við IV. bráðabirgðaákvæðið og það er síðasti liður, c-liður síðustu brtt. sem er nr. 5. Það er á þá leið að við IV. bráðabirgðaákvæðið bætist ný mgr. er orðist þannig: Heimilt er ríkisskattstjóra jafnframt að lækka tekjuskattsstofn eftirtalinna aðila samkvæmt nánari skilyrðum og reglum er settar verði: 1. Námsmanna á fyrsta starfsári að loknu langskólanámi. 2. Manna sem eru að ljúka störfum fyrir aldurs sakir eða verða fyrirsjáanlega að hætta störfum vegna varanlegrar örorku. Hér er á ferðinni tilraun eða viðleitni til að koma til móts við tvo hópa sem ég tel að fari nokkuð ómaklega út úr þessum breytingum eða ég óttast að hlutur þessara hópa sérstaklega verði ekki eins góður og skyldi.  Í öðru lagi minni ég á að nú er felld út heimild til að lækka skattgreiðslur ungmenna sem stofna til heimilis. Í gildandi lögum var jafnframt ákvæði sem heimilaði skattstjóra að taka tillit til þess. Þannig gat það tvennt farið saman hjá ungu fólki sem var að ljúka námi og var að stofna heimili að það gat bæði notið námsmannafrádráttar sérstaklega og aðstoðar á því ári sem til heimilis var stofnað. Um seinni liðinn, menn sem eru að ljúka störfum fyrir aldurs sakir eða verða fyrirsjáanlega að hætta störfum vegna varanlegrar örorku, þarf í raun og veru ekki að segja margt. Mönnum er kunnugt um það að í gildandi lög voru komin ákvæði um að heimilt væri að fella niður skattgreiðslur manna sem voru að ljúka sinni starfsævi og það þó að þar væri um eftirágreiðslukerfi að ræða þannig að viðkomandi einstaklingar hefðu í upphafi notið skattfrelsis á fyrsta starfsári. Þar með var í raun fallist á og í reynd létt sköttum af mönnum bæði við upphaf starfs, fyrsta árið í eftirágreiðslukerfi skatta og við starfslok þannig að þar var í raun og veru á ferðinni tvöföld aðstoð að þessu leyti sem ég tel ýmsar sanngirniskröfur mæla með. Ég veit að vísu, vegna þess að ég er orðinn sæmilega kunnugur lögunum um tekju- og eignarskatt, að 66. gr. þeirra laga heimilar ríkisskattstjóra ákveðnar ívilnanir til aðila sem vegna ellihörleika, slysa eða mannsláts hafa verulega skert gjaldþol, til manna sem hafa foreldra eða vandamenn sannanlega á framfæri sínu o.s.frv. Þar er sem sagt liður sem heimilar skattstjóra nokkrar ívilnanir í sérstökum tilfellum af því tagi, en þar er ekki á ferðinni almennt ákvæði sem dugar skattstjóra til að gera ráðstafanir gagnvart heilum hópum eins og þeim sem eru að ljúka sinni starfsævi eða verða fyrir slysum eða óhöppum eins og brtt. fjallar um. Það er nú svo að auðvitað er það kostur og ágætt markmið í sjálfu sér að stefna að því að skattkerfið sé sem einfaldast. Ég tek að sjálfsögðu undir það. En fyrir mér er það ekki aðalatriðið. Ég er ekki haldinn slíkri einföldunarþráhyggju að ég fórni á altari hennar félagslegum sjónarmiðum og sanngirnissjónarmiðum sem ég tel mig hér hafa mælt fyrir. Skattkerfi er ekki gott þó það sé einfalt nema það sé líka sanngjarnt og réttlátt.  Herra forseti. Ég ætla með tilliti til aðstæðna sem ég þarf ekki að hafa um mörg orð ekki að hafa þessi orð mín lengri. Ég hefði gjarnan viljað ræða þetta frv. allmiklu ítarlegar og ég hefði gjarnan viljað eiga hér ánægjulega næturstund í samræðum við hæstv. fjmrh., m.a. um kosti þess og galla að vera með eins eða tveggja þrepa álagningu á tekjuskatti. En ég ætta að geyma mér það til betri tíðar því að ég hef það einhvern veginn á tilfinningunni að það geti verið að við hæstv. fjmrh. eigum eftir að ræða skattamál oftar á ævinni. Ég ætla þá bara að lokum að ítreka einu tilmælin sem ég hef beint úr þessum ræðustóli til hæstv. fjmrh. og þar sem ég höfðaði til sanngirnisraka og réttlætissjónarmiða.

Frsm. 2. minni hl. fjh.- og viðskn. (Kristín Halldórsdóttir): Herra forseti. Á þskj. 404 hef ég leyft mér að bera fram nál. sem hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: "Staðgreiðsla opinberra gjalda launafólks var lögfest á síðasta þingi, en heildarendurskoðun skattalaganna var slegið á frest. Kvennalistakonur höfðu margt við þá lagasetningu að athuga, enda þótt þær væru fylgjandi því að staðgreiðslu yrði komið á. Kvennalistinn átti fulltrúa í milliþinganefnd um staðgreiðslu skatta sem fór yfir og endurmat hin nýsamþykktu lög varðandi staðgreiðslu skatta nú á haustmánuðum. Margt tókst að færa til betri vegar í meðförum þeirrar nefndar, en eins og fram kemur í fyrirvara fulltrúa Kvennalistans um álit nefndarinnar voru nokkur atriði sem ekki náðist samstaða um og önnur sem ekki fékk að reyna á vegna tímaskorts og skilgreiningar á hlutverki nefndarinnar. Meiri hl. milliþinganefndar taldi það t.d. ekki í sínum verkahring að fjalla um hátekjuskatt né heldur skattlagningu á fjármagns- og eignatekjur. Auk þessa gerði fulltrúi Kvennalista ágreining um tilhögun barnabótagreiðslna og framreikning persónuafsláttar. Við afgreiðslu þessa frv. skal þess nú enn freistað að fá fram þær lagfæringar á lögunum sem Kvennalistinn telur brýnastar um leið og sú skoðun er áréttuð að endurskoðun skattakerfisins í heild hefði verið hið eina rétta. Það er ekki vansalaust hversu mjög sú endurskoðun hefur dregist. Í brtt. Kvennalistans felast eftirfarandi atriði: Skattþrepin verði tvö þar sem tekjur yfir 2 500 000 kr. á ári bera 33% tekjuskatt. Jafnframt er lagt fram frv. á þskj. 406 um mishátt útsvar eftir tekjum þar sem heimilt verður að leggja allt að 9% útsvar á tekjur yfir 2 500 000 kr. á ári. Þetta gefur svigrúm til hækkunar persónuafsláttar, um 5000 kr. á ári. Í öðru lagi er lagt til að barnabætur verði greiddar til móður ef barnið er í hennar umsjá, annars þeim sem því hlutverki gegnir. Rökin fyrir því eru þau að barnið er í flestum tilfellum fyrst og fremst í umsjá móður, hún tekur á sig ómælda vinnu sem hvergi er metin til launa og oftast er það móðirin sem verður fyrir tekjutapi vegna umönnunar barnsins. Og hverjar svo sem aðstæðurnar eru þá er móðirin nær undantekningarlaust tekjulægri en faðirinn. Auk þess er hagræði að því að greiða barnabætur út óskiptar þar sem útsendingar verða miklu færri. Fyrir deildinni liggur tillaga um að endurskoða upphæðir persónuafsláttar og barnabóta mánaðarlega, en ekki tvisvar á ári, eins og lögin mæla fyrir um, en það getur munað skattgreiðendur dágóðri upphæð hvor aðferðin er notuð. Kvennalistinn styður þá tillögu, enda er hún samhljóða tillögu Kvennalistans við afgreiðslu núgildandi laga á síðasta þingi. Að þessum tillögum samþykktum leggur 2. minni hl. til að frv. verði samþykkt." Herra forseti. Ég hygg að ekki þurfi að fara mjög mörgum orðum til viðbótar um þær brtt. sem við flytjum, þ.e. sú sem hér stendur og hv. þm. Kristín Einarsdóttir, Málmfríður Sigurðardóttir og Þórhildur Þorleifsdóttir og birtast á þskj. 405. Menn sjá það að hér er um raunverulegar hátekjur að ræða sem við viljum miða við, þ.e. rúmlega 200 þús. kr. á mánuði sem við viljum skattleggja umfram lágar tekjur og miðlungstekjur, enda erum við þeirrar skoðunar að þetta mark þurfi að vera hátt. Ég veit, herra forseti, að hér er ekki staðurinn né stundin til að mæla fyrir frv. sem einnig var dreift hér áðan á þskj. 406, flutt af sömu aðilum og flytja brtt., en ég mundi vilja, ef hæstv. forseti leyfir, fá að lesa þá örstuttu grg. sem er með frv. Það tekur varla meira en eina eða tvær mínútur, en það sýnir að við viljum einnig taka upp hátekjuþrep hvað útsvarið varðar og viljum miða við sömu árstekjur og hafa heimild í lögum til þess að leggja allt að 9% útsvar á tekjur yfir því marki. En í grg. stendur, með leyfi hæstv. forseta: "Samkvæmt núgildandi lögum er innheimt útsvar ákveðinn hundraðshluti af tekjum og gildir þá einu hvort um háar tekjur eða lágar er að ræða. Sama er um tekjuskattinn; núgildandi lög kveða á um eina og sömu skattprósentu á háar tekjur sem lágar. Kvennalistinn telur eðlilegt að beita skattalögum til tekjujöfnunar í þjóðfélaginu og leggur því til að skattþrepin verði tvö bæði við álagningu útsvars og tekjuskatts. Á þskj. 405 er gerð brtt. við 179. mál Nd., frv. um breytingu á tekjuskattslögunum. Tillagan felur það í sér að greiddur verði 33% skattur af hæstu tekjum, þ.e. af tekjuskattsstofni yfir 2 500 000 kr. á ári. Frv., sem hér er fram borið, gerir svo ráð fyrir að útsvar af hæstu tekjum geti orðið allt að 9%. Samtals gæti því álagning á hæstu tekjur orðið 42%, en samanlagður tekjuskattur og útsvar á tekjur þar fyrir neðan getur numið allt að 36% samkvæmt ákvæðum núgildandi laga." Þær tekjur sem þessar lagabreytingar mundu gefa mundu nema u.þ.b. 600 millj. kr. samkvæmt upplýsingum og útreikningum Þjóðhagsstofnunar, en það mundi gefa okkur svigrúm til þess að hækka persónuafsláttinn um 5000 kr. á ári eins og ég gat um í framsögu minni áðan fyrir nál. Það er ekki eins og menn sjá um mjög stórvægilegar breytingar að ræða en við vildum halda okkur innan þess viðmiðunarramma sem gert er ráð fyrir í tillögum ríkisstjórnarinnar. Hvað 3. brtt. varðar á þskj. 405 þá tekur hún til greiðslu barnabóta eins og segir í nál. sem ég las hér áðan. Ég kynnti þessa tillögu í hv. fjh.- og viðskn. og vissulega var hlustað á mál mitt þar og ég leyfi mér m.a.s. að vona að þetta sjónarmið og rök okkar fyrir þessari tillögu hefðu náð eyrum og athygli a.m.k. einhverra hv. nefndarmanna. Það dugði þó ekki til að þessi brtt. næði inn í tillögur meiri hl. En ég trúi ekki öðru en þetta fyrirkomulag verði tekið upp, þótt síðar verði, svo sanngjarnt sem það er. Ég ræddi um þetta í 1. umr. um þetta mál og ætla ekki að endurtaka það sem ég sagði þá. Ég hef vissulega heyrt það að sumir telji að hér sé um hreina mismunun að ræða. Jafnréttið krefjist þess að barnabótum sé skipt milli foreldra. Það finnst mér fráleitt í þessu samhengi og er reiðubúin til rökræðna um það ef áhugi er fyrir hendi. En aðrir liðir í 3. brtt. á þskj. 405 eru tengdir þessari breytingu sem við viljum gera í sambandi við greiðslu barnabóta og eru nauðsynlegar í því samhengi og ber að skoða þannig. Auk þessara tillagna reyndi ég að fá breytt þeirri ákvörðun stjórnvalda að endurskoða upphæðir persónuafsláttar og barnabóta aðeins tvisvar á ári, en tillaga Kvennalistans um mánaðarlega endurskoðun var felld við afgreiðslu þessa máls á síðasta þingi. Fulltrúi Kvennalistans í milliþinganefndinni reyndi að fá fram mánaðarlega endurskoðun en tókst það því miður ekki. Það er því sjálfgefið að við styðjum eindregið tillögu hv. þm. Borgarafl. sem kom fram strax við 1. umr. þessa máls og er samhljóða þeim tillögum sem við höfum barist fyrir allt frá upphafi. Auk þessa styð ég flestar tillögur meiri hl. nefndarinnar á þskj. 401, sérstaklega náttúrlega 4. brtt. Hvað varðar brtt. á þskj. 403 frá hv. 4. þm. Norðurl. e. þá ganga þær í svolítið aðra átt en þær sem ég hef hér borið fram, en sumar þeirra get ég vel hugsað mér að styðja og mun skoða þær betur hér við atkvæðagreiðslu á eftir. Það hefur gefist skammur tími til að skoða þær út í hörgul og mér hafði ekki gefist tími til þess að skoða þær betur áður en þær birtust hér á þskj.



Hæstv. forseti. Eins og menn heyra þá er kominn svefngalsi í Ed. og hlátrasköll berast þaðan sem alls ekki er orðið ótítt. Hér er hins vegar hið alvarlegasta mál á dagskrá og ég mæli fyrir brtt. á þskj. 334 sem ég hef leyft mér að flytja ásamt öðrum hv. þm. Borgarafl. í þessari deild, þeim Aðalheiði Bjarnfreðsdóttur, Albert Guðmundssyni, Hreggviði Jónssyni og Inga Birni Albertssyni. Þetta eru brtt. við frv. til laga um breyt. á lögum nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, með síðari breytingum, þar með talin breyting skv. lögum nr. 49/1987, sem taka eiga gildi 1. jan. 1988. Brtt. eru fjórar. Sú fyrsta á við 2. gr. frv. en í 2. gr. frv. segir, með leyfi forseta: "3. mgr. 1. tölul. 1. mgr. 31. gr. orðist svo: Frá tekjum má enn fremur draga einstakar gjafir til menningarmála, vísindalegra rannsóknarstarfa, viðurkenndrar líknarstarfsemi og kirkjufélaga, þó ekki yfir 10% af skattstofni gefanda áður en gjöfin hefur verið dregin frá honum. Fjármálaráðherra ákveður með reglugerð hvaða málaflokkar og stofnanir falla undir þessa grein." Brtt. okkar hljóðar svo: "Við 2. gr. Síðari hluti greinarinnar, frá orðunum "þó ekki yfir 10% af skattstofni gefanda", falli brott." Það eru sem sagt þessi tvö atriði, ,þó ekki yfir 10% af skattstofni gefanda", og síðan hitt atriðið, að fjmrh. ákveði með reglugerð hvaða málaflokkar og stofnanir falli undir þessa grein. 2. brtt. okkar er við 5. gr. frv., en sú grein er ákaflega stutt og hljóðar svo, með leyfi hæstv. forseta: "1. mgr. A-liðar 68. gr. orðist svo: Persónuafsláttur manna sem um ræðir í 1. mgr. 67. gr. skal vera 158 820 kr." Það er líklega ekki seinna vænna fyrir hið háa Alþingi að taka ákvörðun í þessu efni því að mér skilst að það hafi í rauninni helst átt að gerast í nótt að keyrð yrðu út laun og þar með aftökur á gjöldum samkvæmt þessu nýja kerfi ef vel hefði átt að vera. Brtt. okkar við 5. gr. er svohljóðandi: "Greinin orðist svo: 1. og 2. mgr. A-liðar 68. gr. laganna orðist svo: Persónuafsláttur manna sem um ræðir í 1. mgr. 67. gr. skal vera 158 820 kr." Þarna erum við í rauninni alveg sammála fyrirliggjandi frv., en viljum að framhaldið verði svohljóðandi: "Nemi persónuafsláttur skv. 1. mgr. hærri fjárhæð en reiknaður tekjuskattur af skattstofni skv. 1. tölul. 1. mgr. 67. gr. skal ríkissjóður leggja fram fé sem nemur allt að þeim mun og skal því ráðstafað fyrir hvern mann til að greiða útsvar hans á álagningarárinu. Sá persónuafsláttur, sem þá er enn óráðstafað fellur niður nema um sé að ræða óráðstafaðan persónuafslátt annars hjóna sem skattlagt er skv. ákvæðum 63. gr. og skal þá sá hluti persónuafsláttar makans sem enn er óráðstafað" - það er í rauninni þetta atriði sem er nýtt og kjarninn í okkar brtt. - "bætast við persónuafslátt hins makans." Í gildandi lögum um þetta atriði segir hins vegar: "Og skulu þá 80% af óráðstöfuðum hluta persónuafsláttar makans bætast við persónuafslátt hins makans." Við leggjum til að þarna sé ekki miðað við 80% heldur 100. Síðan er framhald brtt. okkar þetta: "Nemi þannig ákvarðaður persónuafsláttur síðarnefnda makans í heild hærri fjárhæð en reiknaður skattur af tekjuskattsstofni hans skv. 1. tölul. 1. mgr. 67. gr. skal ríkissjóður leggja fram fé sem nemur allt að þeim mun til að greiða útsvar hans á álagningarárinu. Sá hluti persónuafsláttar, sem þá verður enn óráðstafað fellur niður. Þarna er kjarni brtt. okkar sá að miðað sé við 100% en ekki 80% makans. 3. brtt. okkar er við 8. gr. frv. 8. gr. frv. er ákaflega viðamikil, er í rauninni ný 69. gr. laganna, um barnabætur, barnabótaauka og húsnæðisbætur, A-, B- og C-liður. Við gerum þrjár brtt. í rauninni við 8. gr. og 1. brtt. okkar er við A-liðinn, um barnabætur. Þar leggjum við til, með leyfi hæstv. forseta: "Í stað orðanna "16 ára" 1. málsl. 1. mgr. A-liðar komi: 18 ára." Varðandi b-liðinn er í rauninni það sama. Í stað orðanna "16 ára" í 1 máls. 1. mgr. B-liðar komi: 18 ára. Síðan leggjum við til í þriðja lagi að á eftir C-lið komi nýr liður, D-liður, starfslok, og orðist svo, með leyfi hæstv. forseta: "Maður, sem er að ljúka starfsævi sinni, skal fá endurgreiddan þegar greiddan tekjuskatt síðustu tólf mánaða fyrir starfslok, enda hafi hann öðlast rétt til eftirlauna eða ellilífeyris úr lífeyrissjóði. Verði maður að hætta störfum vegna varanlegrar örorku af völdum veikinda eða slyss skal hann njóta sömu réttinda og um getur í fyrri mgr." Þetta er sem sagt nýr liður varðandi 8. gr. Í sjálfu sér er hér ekki um að ræða nýmæli. Þetta er sams konar atriði og enn mun í gildi í eftirágreiðslu skatta, en þetta atriði er hér fært inn miðað við þá nýskipan sem væntanlega gengur í garð með áramótum. Ég kem þá að 4. brtt. okkar sem er við 12. gr. frv. 12. gr. frv. er um það að 2. mgr. 121. gr. laganna orðist svo: "Fjárhæðir þær, sem hér um ræðir, skulu breytast í fyrsta sinn 1. des. 1987 í samræmi við mismun sem verður á lánskjaravísitölu sem í gildi er hinn 1. júní 1987, þ.e. 1687 stig, og þeirrar sem í gildi verður 1. des. 1987." Þetta er frumvarpsgreinin. Við leggjum til að framan við 12. gr. bætist ný mgr. svohljóðandi: "1. mgr. 121. gr. laganna orðist svo: Fjárhæðir, sem um ræðir í 68. og 69. gr., skulu breytast mánaðarlega í samræmi við lánskjaravísitölu skv. lögum nr. 13 1979." Þetta er án efa eitt þýðingarmesta atriðið sem við leggjum til í þessum brtt. og er samhljóða till. sem Kvennalistinn mun hafa borið upp á Alþingi þegar lögin voru samþykkt á sl. vori. Þetta er einnig sams konar tillaga og fulltrúi Kvennalistans lagði áherslu á í milliþinganefndinni og ég býst við því að beri þingmeirihluti ekki gæfu til að fara að þessari tillögu muni það koma illa við margan mann, þ.e. þann sem er tiltölulega neðarlega í skattstiga, þann sem matarskatturinn lendir sérstaklega á þegar hann er orðinn að lögum. Það eru sömu hóparnir sem verið er að fjalla um í báðum þessum tilfellum og það verður í sama hlutfalli og aukning verðubólgunnar verður hverju sinni sem á þessu fólki verður níðst öðrum fremur. Þess vegna leggjum við á það þunga áherslu að menn skoði þetta vel og hugsi til þeirrar stundar þegar þessi lög verða afgreidd á Alþingi, að það er verið að fjalla um mjög veigamikið viðkvæmt atriði einmitt fyrir þá í þjóðfélaginu sem standa höllum fæti.



Herra forseti. Hv. 4. þm. Norðurl. e. beindi til mín ákveðnum tilmælum í máli sínu áðan í framhaldi af umræðum um ákvæði frv. um húsnæðisbætur til handa þeim sem festu kaup á íbúð í fyrsta sinn og njóta húsnæðisbóta til sex ára. Voru tilmæli hans á þá leið að það yrði skoðað hvort ekki væri unnt að verða við því að taka tillit til kostnaðar leigjenda með húsnæðisfrádrætti, jafnvel þótt það yrði ekki innan staðgreiðslukerfisins heldur sem hluti af eftiráuppgjöri skatts. Um þetta vil ég segja að það er nægur tími til að skoða þetta mál betur því við erum ekki að tala um það innan staðgreiðslunnar. Til þess höfum við nægan tíma. Persónulega er ég vissulega reiðubúinn til þess að skoða það mál gaumgæfilega þó ég taki jafnframt skýrt fram að þetta er ekkert fyrirheit eða loforð af minni hálfu. Málið var rætt í milliþinganefndinni á sínum tíma. Vafalaust þarf að skoða vendilega hvaða fjárhæðir hér er um að ræða, hvaða kostnað er hér um að ræða, en að svo miklu leyti sem þessi tilmæli varðar um að málið fái rækilega skoðun er til þess bæði tími og vilji.



Herra forseti. Þessi brtt. lýtur að því að leigjendum, þeim sem kjósa eða þurfa af einhverjum ástæðum að leysa sín húsnæðismál með því að leigja sér húsnæði, verði ekki úthýst úr hópi þeirra sem njóta skattaívilnana vegna húsnæðiskostnaðar. Ég tel það pólitísk ótíðindi ef þessi hópur verður nú tekinn sérstaklega út úr og fær ekki lengur neinar ívilnanir af þeim kostnaði sem af húsnæðisöflun leiðir. Ég mótmæli því að mönnum sé mismunað með þeim hætti á grundvelli þess hvaða húsnæðisform þeir velja sér. Ég segi já.