Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nál. meiri hluta efh.- og viðskn. um breytingu á lánsfjárlögum fyrir árið 1992. Nefndin hefur fjallað um málið og reyndar áður en það kom til umræðu í þinginu. Hér er um það að ræða að flytja 4 milljarða í útgáfu húsbréfa frá árinu 1993 yfir á 1992. Reiknað er með að 1 milljarður af þeirri heimild verði notaður í lok ársins. Þetta er gert til þess að ekki komi gat í útgáfu húsbréfa. Nefndin hefur fjallað um málið og eins og fyrr segir mælir meiri hlutinn með samþykkt frv. Á fund nefndarinnar kom Yngvi Örn Kristinsson, stjórnarformaður Húsnæðisstofnunar ríkisins, og Halldór Árnason, skrifstofustjóri í fjmrn., og skýrðu málið út fyrir nefndinni.

Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nál. á þskj. 430 frá minni hluta efh.- og viðskn. Það er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Nefndin hefur haft til umfjöllunar tillögu til breytinga á lánsfjárlögum fyrir árið 1992. Breytingin, sem lögð er til, er tilkomin vegna þess að útgefnir húsbréfaflokkar eru á þrotum og vantar á markað húsbréf sem nema 1 milljarði kr. á þessu ári. Að sögn formanns stjórnar Húsnæðisstofnunar er talið óhagkvæmt að gefa út húsbréfaflokka sem nema lægri upphæð en 4 milljörðum kr. og er því meiningin að 3 milljarðar kr. verði fluttir yfir á næsta ár en 1 milljarður króna nýtist á þessu ári. Undirritaðir nefndarmenn eru samþykkir því að þörf er fyrir þennan húsbréfaflokk en telja rétt að ríkisstjórnarflokkarnir beri ábyrgð á þessum hluta lánsfjárlaganna fyrir árið 1992 eins og lögunum í heild og munu því sitja hjá við afgreiðslu málsins.`` Undir þetta nál. skrifa Jóhannes Geir Sigurgeirsson og Kristín Ástgeirsdóttir.

Virðulegur forseti. Það er rétt að mínu mati að fara aðeins yfir þetta mál, einkum í ljósi þeirra yfirlýsinga sem frá hæstv. fjmrh. komu í gær um fyrirhugaðar breytingar á húsbréfakerfinu þar sem ráðherrann gaf það m.a. mjög sterklega í skyn að til stæði að afnema ríkisábyrgð á húsbréfum. Ég tel því rétt, virðulegur forseti, að leita eftir nánari yfirlýsingum hæstv. ríkisstjórnar um útgáfu húsbréfa þegar við erum að fjalla um að gefa út nýjan húsbréfaflokk upp á 4 milljarða þannig að mönnum megi vera skýrar ljóst en fram kom í gær hver stefna hæstv. ríkisstjórnar er varðandi ríkisábyrgð á húsbréfapappírum. Í máli hæstv. fjmrh. kom fram að hann teldi að ríkisábyrgðin leiddi af sér óbeina niðurgreiðslu úr ríkissjóði sem þýðir með öðrum orðum að ef til stendur að afnema ríkisábyrgðina mun verða um vaxtahækkun að ræða sem lendir á greiðendum fasteignaveðskuldabréfanna sem standa á bak við húsbréfin. Þá vil ég einnig hreyfa öðru máli sem er fjármögnun útlána Húsnæðisstofnunar ríkisins. Eins og nefndarmönnum í hv. efh.- og viðskn. mun vera ljóst eftir viðræður sem fóru fram á fundinum er verulegur vandi þar á höndum og verulegt fé vantar upp á í dag að stofnunin geti staðið við þær skuldbindingar sem hún hefur tekist á herðar varðandi útlán. Ætli láti ekki nærri að það vanti um 1,5 milljarða kr. til þess að endar nái saman á þessu ári. Ég tel því rétt, virðulegur forseti, að leita eftir áformum ríkisstjórnarinnar um hvað hún hyggst gera til þess að leysa þetta mál. Það er farið að há stofnuninni verulega að fá ekki það lánsfjármagn með sölu skuldabréfa sem að var stefnt. Á þessu ári var af hálfu stofnunarinnar reynt fyrir sér með því að bjóða út svonefnd húsnæðisbréf sem áttu að leysa af hólmi venjulega skuldabréfasölu að hluta til í upphafi og í áföngum síðan. Reynslan sem komin er á þessu ári hefur því miður verið sú að vonir manna hafa brugðist um að útboð á húsnæðisbréfum væri sá valkostur sem stofnuninni stæði til boða í raun og veru til að afla nauðsynlegs lánsfjár. Þrátt fyrir allnokkur útboð af þessu tagi hefur ekki tekist að afla nema um 1 milljarðs kr. með þessum hætti. Það vekur auðvitað upp spurningu um þann markað sem á að vera fyrir hendi og á að leysa af hólmi í áföngum venjulegt skuldabréfafyrirkomulag og samninga við lífeyrissjóðina. Ég vil því, virðulegi forseti, óska eftir svörum hæstv. ríkisstjórnar við því annars vegar hver stefna hennar og áform eru varðandi ríkisábyrgð á húsbréfum og hins vegar áform um hvernig leysa á þann vanda sem uppi er í fjármögnun útlána. Ég tel rétt, virðulegi forseti, að nota þetta tækifæri til að ganga eftir þessum svörum ríkisstjórnarinnar enda fullt tilefni til eftir ræðu hæstv. fjmrh. í gær.

Virðulegi forseti. Varðandi spurningar hv. síðasta ræðumanns í fyrsta lagi varðandi ríkisábyrgð á húsbréfum þá varð mikil umræða um það þegar húsbréfakerfið var sett af stað í þeirri nefnd sem undirbjó það frv., hvort rétt væri að hafa ríkisábyrgð á húsbréfum eða ekki. Það var mat nefndarinnar að a.m.k. fyrst um sinn væri rétt að hafa ríkisábyrgð á húsbréfunum. Það mun koma til skoðunar núna að skoða kosti þess og galla að afnema ríkisábyrgðina á húsbréfum og síðan að marka stefnu í framhaldi af því, en engin ákvörðun hefur verið tekin um hvenær það verður gert. Varðandi síðara atriðið um það að lífeyrissjóðirnir hafi ekki staðið við sínar skuldbindingar þá er rétt að það hefur verið tregða hjá lífeyrissjóðunum að standa við sínar skuldbindingar en það mál er nú í skoðun milli Húsnæðisstofnunar og lífeyrissjóðanna.

Virðulegi forseti. Það er hægt að rifja upp umræður frá þeim tíma þegar húsbréfakerfið var í undirbúningi. Vegna þeirra orða hæstv. félmrh. að menn hefðu aðeins rætt um það á þeim tíma að ríkisábyrgð á húsbréfum yrði til að byrja með, þá er rétt að rifja upp hvernig sá þáttur var fram settur af hæstv. félmrh. til þess að hann sé alveg skýr. Miðað við framsetningu málsins þá er augljóst mál að ef farið verður að hrófla við ríkisábyrgðinni eru menn að gera breytingar skuldurum verulega í óhag. Í samantekt um málið frá 1988 sem ég hef undir höndum er verið að kynna þetta kerfi. Þar er m.a. kynnt til sögunnar ríkisábyrgðin og þáttur hennar í því að koma kerfinu á og viðhalda því. Þar segir svo, með leyfi forseta, þar sem spurt er um hættu á afföllum af húsbréfum: ,,Þarf að búast við afföllum á húsbréfunum? Eru þau fóður fyrir gráa markaðinn eins og andófsmenn húsbréfanna hafa haldið fram? Svarið við því er nei. Líklegt er að húsbréfin seljist á svipuðum vöxtum og spariskírteini ríkissjóðs og hafi svipaða stöðu þar sem húsbréfin eru ríkistryggð.`` Það liggur því alveg ljóst fyrir, virðulegi forseti, að ríkisábyrgðin er kynnt þannig að hún verði að vera varanleg og sé nauðsynleg til að halda vöxtunum niðri. Þegar ráðherra í hæstv. ríkisstjórn hreyfir þeirri hugmynd að afnema ríkisábyrgðina á húsbréfum þá er verið að koma óróa á þennan markað. Það er verið að skapa forsendur til vaxtahækkunar að óþörfu. Það verður því að liggja alveg skýrt og ótvírætt fyrir af hálfu ríkisstjórnarinnar hvort ríkisábyrgðin á húsbréfum muni standa áfram eða ekki. Eftir yfirlýsingar hæstv. fjmrh. í gær dugar ekki annað til þess að slá á væntingar braskaranna á verðbréfamörkuðunum en skýr og afdráttarlaus yfirlýsing af hálfu ríkisstjórnarinnar um að ekki verði hreyft við þessum þætti. Sú yfirlýsing sem ég er að fara fram á er í fullu samræmi við málið eins og það var kynnt af hálfu þáv. og núv. hæstv. félmrh. Ríkisábyrgðin var eitt grundvallaratriðið í kerfinu. Ég verð að segja, virðulegur forseti, að mér þykir alveg nóg að bregðast einni grundvallarforsendunni, sem voru vaxtabætur, þó menn bæti ekki annarri við með því að gefa út yfirlýsingar sem opna fyrir það að afnema ríkisábyrgð á þessum pappírum. Ef farið verður út á þá leið er óhjákvæmilegt, virðulegi forseti, að taka allt húsnæðislánakerfið til gagngerðrar skoðunar. Ég tel því afar nauðsynlegt að ríkisstjórnin tali skýrt í þessu máli og dragi yfirlýsingar hæstv. fjmrh. frá því í gær til baka.

Í síðasta lagi strax.

Í síðasta lagi strax. Hver maður getur reiknað út hvað vextir kunna að hækka við afnám ríkisábyrgðar á húsbréfum samkvæmt þeim forsendum sem ég var að gefa upp og hvaða álögur það eru sem menn eru að leggja á komandi skuldara, m.a. kannski með þessum flokki ef ríkisstjórnin verður snör í snúningum. Ef hún fer að taka upp á því að halda næturfundi, þá gæti henni dottið í hug að gera þetta bara strax.