Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Virðulegi forseti. 
            

Forseti vill biðja hv. þingmenn um að gefa ræðumanni hljóð sem kominn er í ræðustól og hefur fengið orðið.

Virðulegi forseti. Það virðist enn þá vera til staðar ágreiningur um fundarstjórn forseta en ég held bara áfram. Það sem mér fannst mjög áhugavert þegar ég hlustaði á umræðuna í gær var hve oft kom fram í orðum manna um vinnu starfshóps um endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða að myndast hefði einhvers konar sátt í þeim hópi, að menn hefðu komist að einhverri sameiginlegri niðurstöðu, þar sem nánast virtist liggja í orðunum að hægt hefði verið að leggja fram hér fullsköpuð frumvörp til laga um breytingar á stjórn fiskveiða. 
            

Forseti vill biðja hv. þingmenn að halda fundi utan þingsalar. Hér fer fram þingfundur, og hv. þm. Eygló Harðardóttir hefur orðið.

Og ég eins og væntanlega flestir þingmenn las þá fréttir og fletti aðeins í skýrslunni og sá svo sem að það voru ákveðnar meginlínur sem menn höfðu náð einhverri samstöðu um. En þegar þessi frumvörp til laga um breytingar á stjórn fiskveiða voru lögð fram ákvað ég að lesa aftur þessa skýrslu og fara betur í gegnum hana. Það er mitt mat eftir þann lestur að það sé engin sátt í hinni svokölluðu sáttaskýrslu. Það kemur náttúrlega fram í þeim texta sem er í skýrslunni að meiri hluti nefndarinnar vildi þetta, ákveðnir fulltrúar voru á þessari skoðun, menn náðu ekki fullkominni sátt um þetta. Það sem mér fannst líka áhugavert þegar ég las sérálit fulltrúa stjórnarflokkanna var hversu þeir voru að mörgu leyti líka ósáttir við þær meginlínur sem komu fram í helstu niðurstöðum skýrslunnar. Menn þurfa að horfast í augu við það að sú leið sem stjórnarflokkarnir börðust fyrir, fyrningarleiðin, samkvæmt þeim undirstarfshópum sem unnu með starfshópum um endurskoðunina, mundi einfaldlega, eins og kemur fram í skýrslunni, ganga frá 30–40% starfandi fyrirtækja. Þeir urðu því í bókun sinni að bakka frá þeirri stefnu sem þeir höfðu gefið út í kosningaefni sínu og talað fyrir gagnvart kjósendum sínum. Það kemur líka fram í bókunum stjórnarandstöðuflokkanna að þeir eru heldur ekki fullkomlega sáttir við það sem kemur þarna fram. Ef maður skoðar síðan líka bókun t.d. Farmanna- og fiskimannasambandsins leggja þeir megináherslu á helstu kröfu sína um að allur fiskur fari á markað til að tryggja eðlilega og gagnsæja verðmyndun á fiski þannig að sjómenn geti treyst því að þeir séu að fá „rétt verð“ fyrir afurðir sínar. Ég tel að þegar hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fékk þessa skýrslu, niðurstöðu þessa starfshóps, hafi verkefni hans ekki verið neitt sérstaklega einfalt. Hann þurfti þá að koma fram með frumvörp sem sættu eða kæmu einhvern veginn til móts við - mér datt í hug að þetta væri kannski svona svipað og með jólasveininn sem fær langan óskalista frá börnunum um hvað þau vilji fá í jólagjöf - menn um hvað þeir vildu fá inn í frumvarpið og hann þurfti einhvern veginn að troða þessu öllu í einn stóran pakka. 
             Það er kannski ekkert óeðlilegt að í staðinn fyrir að koma með einn stóran pakka til að gleðja okkur öll eða gera okkur öll óhamingjusöm komi hann með þetta litla frumvarp. Ég veit ekki, en ég hefði kannski talið mun betra að hann hefði bara lagt fram heildarpakkann í staðinn fyrir að koma með ákveðnar breytingar hér sem eru ekki fullkomlega í samræmi við t.d. helstu meginniðurstöður nefndarinnar. Eins og það að menn eru sammála um að það sem eigi að fara í sérstakar ívilnanir eigi ekki lengur að vera mælt í lestum eða magni heldur vera ákveðið hlutfall þannig að þegar skerðing er þurfi líka að skerða þessa ívilnanapotta þar sem verið er að koma til móts við ákveðin atvinnuleg, byggðaleg og samfélagsleg sjónarmið, alveg eins og í stóra kerfinu. Ein af þeim athugasemdum sem ég hef t.d. varðandi þetta frumvarp er sú að ég hefði talið eðlilegt við þessa breytingu að í staðinn fyrir að leggja til að ráðherra fái hér aukamagn til að úthluta væri talað um það í prósentum frekar en í tonnum. Það var líka áhugavert í gær að hlusta á hv. þm. Kristján Möller fara í gegnum stefnu Framsóknarflokksins sem var samþykkt á síðasta flokksþingi. Hann skautaði hins vegar yfir hluta af stefnunni þannig að ég ætlaði að fá að fara aðeins í gegnum það hvað varðar strandveiðarnar. Það var þannig að við samþykktum tillögur ungra framsóknarmanna um strandveiðar. Ungir framsóknarmenn komu með mjög róttækar hugmyndir inn á flokksþingið og það náðist ákveðin framsóknarniðurstaða um þær þar sem við reyndum að sætta tillögur sem komu frá sjávarútvegshópnum, sem hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson stýrði, og þær hugmyndir sem ungir framsóknarmenn höfðu um stjórn fiskveiða. Það sem m.a. var tekið inn af hugmyndum þeirra var að við ættum að fara að líta á strandveiðarnar sem leið til nýliðunar. Þeir lögðu til að til þeirra skyldi ráðstafað 3,5–7% af heildaraflamarki í bolfiski og úthlutun til svæða yrði miðuð við fjölda báta á hverju svæði umfram það ákveðna fasta, t.d. 500 tonn. Landinu yrði áfram skipt upp í fjögur svæði eftir landshlutum. Aflanum yrði dreift á báta í stað daga innan svæðis eftir að skráningu til veiða er lokið 1. september ár hvert, reglum um sóknardaga verði aflétt og bátum þannig gert kleift að veiða þann afla sem þeir fá úthlutað hvenær ársins sem er. Í lok fiskveiðiárs verði ónýttum heimildum í kerfinu dreift á þá báta sem veiddu sínar heimildir og bætt við heimildir næsta árs. Þessar hugmyndir varðandi nýliðunina eru þannig að bátar með kvóta umfram 50 þorskígildistonn fá ekki strandveiðiheimildir. Réttur til strandveiða rýrnar í hlutfalli við keyptan nýtingarrétt báta og hlutdeild strandveiðiheimilda rýrnar þannig um 2% fyrir hvert tonn sem keypt er af heimildum. Bát með 25 tonna kvóta er því heimilt að veiða 50% af úthlutuðum strandveiðiheimildum og þegar hann er kominn upp í 50 tonn skal hann skila strandveiðileyfi sínu til ríkisins, enda er það orðið óvirkt og leyfinu yrði þá endurúthlutað. Hugmyndin með þessu er sú að til yrði hvati fyrir þá sem reka strandveiðibáta til að kaupa sig inn í stærra kerfið og þar með hleypa nýjum aðilum inn í strandveiðikerfið. Leyfum verði úthlutað út árið og óheimilt að selja eða flytja til leyfi nema skila þeim til ríkisins. Sambærileg regla mætti eiga við þá sem selja kvóta. Það hefur auðvitað verið mikil umræða um að hér sé verið að opna leið fyrir menn sem hafa selt sig út úr kerfinu og það hefur líka verið mikil umræða um atvinnuréttindi. Hugmynd þeirra er þannig að þá gæti aðili sem selt hefur heimildir ekki fullnýtt strandveiðileyfi sitt nema t.d. að fimm árum liðnum frá sölu heimilda. Á hverju ári mundi rétturinn þá aukast um 20% Tveimur árum frá sölu heimilda mundi réttur til strandveiða vera 40%, á fjórum árum 80% og að fimm árum liðnum væri hann orðinn 100%. Þetta er hugmynd sem ég mundi gjarnan vilja að menn skoðuðu í vinnu nefndarinnar, hvort hægt sé að sameina þetta að einhverju leyti. Stór hluti af gagnrýninni sem verið hefur á núverandi kerfi - þó að maður hafi heyrt miklar ánægjuraddir með það líka, kannski ekki endilega í mínu kjördæmi en víðs vegar annars staðar á landinu - hafa verið þessar maraþonveiðar og það sé í rauninni mismunur á aðstæðum manna á milli svæða út af landfræðilegum aðstæðum. Síðan er líka þáttur sem þeir nefna, að vísu ekki hér sérstaklega en mig minnir endilega að tekið hafi verið á því í stóra frumvarpinu, að menn þurfi að vera útgerðarmenn á sínum eigin bát hvað þetta varðar.  
            

Forseti vill spyrja hv. þingmann í ljósi þess að nú eru að hefjast þingflokksfundir hvort þingmaðurinn vilji vera svo góð og gera nú hlé á máli sínu þar til að loknum þingflokksfundum.

Ég mundi þá vilja spyrja virðulegan forseta, þar sem töluverðar tafir urðu í upphafi ræðu minnar vegna annarra funda hér í salnum, hvort ég fengi þá einhverja viðbót á þann tíma sem ég á eftir.

Tímamæling fer líka alltaf fram á borði forseta.

Virðulegi forseti. Þessi vinnustaður er að verða mikið kærleiksheimili. Hér náum við saman í ótrúlegustu málum og um annað sem er líklegt. En hér er mál á ferðinni sem ætti að vera góð samstaða um en gengur í prinsippinu út á það að auka heimildir til að ná hagstæðum innkaupum fyrir opinberar stofnanir. Hins vegar eru ákveðnar hættur í þessu. Ég held að það sé afskaplega skynsamlegt að við samþykkjum þessa breytingartillögu. Þó svo að markmiðið sé alveg skýrt og fulltrúar allra flokka hafi farið mjög vel yfir það hvert það er, er samt sem áður hægt að ganga þannig fram að menn fari í rauninni þvert á það markmið sem við höfum um aukna samkeppni í landinu. Þess vegna er þessi breytingartillaga tilkomin sem við flytjum hér. Ég vonast til að við getum náð góðri sátt um hana og um málið í heild.

Frú forseti. Lyfjakaup eru einn stærsti einstaki útgjaldaliður ríkissjóðs til heilbrigðisþjónustu en náðst hefur gríðarlega mikill árangur á undanförnum missirum og árum í lækkun á lyfjakostnaði hins opinbera. Nú er einnig komin fram raunhæf tillaga um nýtt greiðsluþátttökukerfi í lyfjum sem gagnast mun fjölskyldum í landinu. Það frumvarp sem við erum að samþykkja er enn einn liðurinn í þeirri viðleitni stjórnvalda að ná sem hagstæðustum og bestum kjörum í lyfjakaupum og ná verði sem er sambærilegt við það sem best gerist á Norðurlöndum. Ég tel það mikið framfaraspor að þessi heimild skuli fást.

Virðulegi forseti. Í ræðu minni var ég eiginlega byrjuð á að fara í gegnum afstöðu mína eða þann skilning sem ég hef lagt í niðurstöðu skýrslu starfshóps um endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða, auk þess sem ég hafði aðeins rætt um tillögur okkar framsóknarmanna um strandveiðar. Varðandi 1. gr. tel ég þá breytingu sem kemur fram í d-lið hennar mjög jákvæða, um að eigandi fiskiskips skal vera lögskráður á skipið. Þarna er verið að koma til móts við þá hugmyndafræði sem strandveiðin á að byggja á. 2. gr. er nánast samhljóða, get ég ekki betur séð, frumvarpi því sem hv. þingmenn Einar K. Guðfinnsson, Ásbjörn Óttarsson og Gunnar Bragi Sveinsson fluttu á síðasta löggjafarþingi. Markmið þess var að setja fram tillögu um sanngjarnara fyrirkomulag tilfærslna innan kerfisins vegna ýmissa jöfnunaraðgerða, ívilnana og uppbóta. Þar var lagt upp með að miða útreikninga á tilfærslum á grundvelli heildarþorskígilda en ekki á grundvelli úthlutana í þeim fjórum fisktegundum sem nú er miðað við. Flutningsmenn sögðu í því frumvarpi að núverandi fyrirkomulag leiði til að kvótaskerðing skipa verði mjög mismunandi. Skip sem eru hlutfallslega með stóran hluta aflaheimilda sinna í þeim fjórum tilgreindu tegundum verða hlutfallslega fyrir mestri skerðingu en skip sem hafa á hinn bóginn einkanlega úthlutaðan kvóta í öðrum tegundum sæta minni skerðingu eða hreinlega alls engri. Spyrja má þá hvort þetta, sérstaklega hvað varðar skerðingu í aflaheimildum sem viðkomandi útgerð hefur ekki, gangi upp þegar innleitt verður nýtt kerfi. Það er í raun það sem ég veit að útgerðarmenn hafa velt svolítið fyrir sér. Það er því mjög mikilvægt að nefndin skoði þessa tillögu vel og sérstaklega áhrifin á mismunandi svæði. Það er það sem ég veit að menn hafa verið að horfa til, að þetta komi mismunandi illa við mismunandi fyrirtæki. Ég held að mjög mikilvægt sé að horfa líka heildstætt á áhrifin á landið í heildina. Í 3. gr. eru lagðar til ákveðnar breytingar á fyrirkomulagi byggðakvóta. Í stefnu okkar framsóknarmanna er lögð áhersla á að í nýju framtíðarfyrirkomulagi verði byggðaívilnun tengd við fiskvinnslu. Það er ekki gert í þessari tillögu. Talað er um að ráðherra fái heimild í reglugerð til að setja almenn skilyrði fyrir úthlutun aflaheimilda til fiskiskipa innan einstakra byggðarlaga. Þó að það séu tengingar hér, ákvæði um að þeim sé skylt að landa til vinnslu ákveðnu magni, þá viljum við að það sé skoðað frekar að horfa til ívilnana í gegnum fiskvinnsluna. Aflaheimildum yrði þá fyrst og fremst úthlutað til fiskverkenda þar sem það á við og fiskvinnslurnar mundu svo semja við einstakar útgerðir um veiðar. Mér finnst þetta vera mjög áhugaverð hugsun. Þær rannsóknir sem ég hef kynnt mér hafa sýnt að störf í landi, eða fiskvinnsla, hafa haft mun meiri áhrif á byggðaþróun en endilega hlutfall af aflaheimildum. Ég tel að heimabyggð mín, Vestmannaeyjar, sé kannski einna besta dæmið einmitt um þetta. Veiðiheimildir sem er úthlutað á báta án tengsla við fiskvinnslu í viðkomandi sjávarbyggð geta svo endað í vinnslu hvar sem er á landinu eða jafnvel verið skipað beint út. Reynt er að koma til móts við þetta hérna, en ég tel að nefndin ætti að skoða hvort það sé eitthvað sem við ættum frekar að horfa til. Í 6. gr. er skipting veiðigjaldsins útfærð. Í stefnu framsóknarmanna leggjum við til að hlutir fari til nýsköpunar, rannsókna og markaðsmála innan greinarinnar sjálfrar. Ég held að það sé eitt af þeim ákvæðum sem við erum hvað sáttust við, flokksmenn. Í sjávarútvegsstefnu okkar er áherslan á nýsköpun, við viljum að stutt verði við nýsköpun. Það hefur verið svona frasi, stundum er verið að tala um frasana hérna, að ekki verði til mikið af nýjum störfum í hefðbundnum sjávarútvegi eða vinnslu. Þá er náttúrlega mjög mikilvægt að við reynum að búa til ný störf. Þess vegna leggjum við þá áherslu á að hluti fari til nýsköpunar, rannsókna og markaðsmála innan greinarinnar sjálfrar. Ég mundi vilja bæta við að það yrði tengt því að sú vinna, sem væri þá nýsköpunarverkefni eða rannsókna- og markaðsmál, fari fram eða hafi tengingu við landsbyggðina. Hluti rynni til landsvæðisins sem veiðigjaldið verður til í, t.d. til atvinnuþróunarfélaga innan viðkomandi svæðis, og hluti fari í ríkissjóð. Í frumvarpinu er hins vegar lagt til að 75% fari beint í ríkissjóð og 25% verði ráðstafað á vegum sveitarfélaga. Miða skal við aflaverðmæti alls landaðs afla í landshlutunum sjö næstliðin 15 fiskveiðiár. Frá því skal draga frá vinnslu á sjó. Svolítil umræða hefur verið um þetta ákvæði en ég hef ekki mótað mér afstöðu til þess. Ýmsir stjórnarliðar hafa hins vegar gagnrýnt þetta mjög harkalega. Það eru náttúrlega mjög harðorðar umsagnir sem komu frá fjármálaráðuneytinu um þetta. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson kom með ábendingu um, annars vegar ákvæði 3. gr. laga um þjóðlendur þar sem segir, með leyfi forseta: „Tekjum af leyfum til nýtingar lands skv. 2. mgr. skal varið til landbóta, umsjónar, eftirlits og sambærilegra verkefna innan þjóðlendna, … Tekjum af leyfum sem sveitarstjórn veitir skv. 3. mgr. skal varið til hliðstæðra verkefna innan þeirrar þjóðlendu sem leyfið tekur til. Sveitarstjórn skal árlega gera forsætisráðherra grein fyrir ráðstöfun fjárins.“ Þarna höfum við ákveðna fyrirmynd um að heimilt sé með lögum sem við höfum sett að fjármunir fari þá aftur til þeirra svæða sem viðkomandi auðlind er. Hv. þingmaður benti einnig á að íbúar á landsbyggðinni greiða jafnmikið í skatta og aðrir en þurfa hins vegar að sætta sig við það að lengra er að sækja opinbera þjónustu eða hún er einfaldlega lítil sem engin. Íbúar sjávarbyggða hafa bent á að meiri hluta eða meginþorra allrar opinberrar stjórnsýslu sem varðar sjávarútveginn er að finna á höfuðborgarsvæðinu, þar með talið sjávarútvegsráðuneytið, Hafrannsóknastofnun, Fiskistofu og Landhelgisgæsluna. Ef niðurstaða nefndarinnar verður sú að ekki er hægt að marka tekjur með þeim hætti sem hér segir mundi ég gjarnan vilja að nefndin skoðaði hvort væri hægt að nota Jöfnunarsjóð sveitarfélaga til að skipta veiðigjaldinu með tilliti til sjávarbyggðanna og byggðaþróunar. Að lokum, þó að ég hafi lítinn tíma, eina sekúndu, vil ég 

Forseti biður hv. þingmenn að virða ræðutímann.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður velti fyrir sér hvort raunveruleg sátt hafi orðið í skýrslu starfshóps um endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða. Já, það var sátt. Þar er vísað til meirihlutaálits en þess er að geta að 18 manns sátu í nefndinni og 16 okkar komumst að sameiginlegri niðurstöðu og við segjum í nefndaráliti okkar, með leyfi virðulegs forseta: „Meiri hluti starfshópsins telur að þær tillögur sem hópurinn gerir nú til breytinga og endurskoðunar á lögum um stjórn fiskveiða sé grunnur að lausn þeirra stóru ágreiningsefna sem verið hafa uppi hér á landi um langt skeið.“ Síðan nefndi hv. þingmaður áhrif fyrningarleiðarinnar. Ég ætla að leiðrétta tölur sem hv. þingmaður fór með. Það var ekki þannig að 30–40% fyrirtækjanna færu á hausinn. Í athugun Rannsóknarstofnunar Háskólans á Akureyri var niðurstaðan sú að 20 ára innköllun fiskveiðiheimilda, þ.e. stefna ríkisstjórnarinnar, mundi leiða til gjaldþrots sjávarútvegsfyrirtækja sem ráða yfir 40–50% af aflaheimildum. Auðvitað hlutu menn að beygja sig fyrir þeim staðreyndum. Auðvitað hlutu stjórnarflokkarnir að falla frá hugmyndum sínum í þeim efnum, þetta sýndi hvað þær voru illa ígrundaðar. Þeir urðu þess vegna að fallast 

Virðulegi forseti. Í skýrslunni nefndarinnar segir að Rannsóknarstofnun Háskólans á Akureyri komist að því að 18–12% aflaheimilda sé í handhöfn fyrirtækja sem séu í óviðráðanlegri skuldastöðu og 40–50% í höndum fyrirtækja í erfiðri stöðu. Áætlað er að fyrirtæki í góðri stöðu ráði yfir 30–35% af heimildunum og nánast skuldlaus félög séu með 8–12%. Í niðurstöðum RHA kemur fram að ætla megi að línuleg innköllun aflaheimilda á 20 árum leiði til gjaldþrots sjávarútvegsfyrirtækja sem ráða yfir 40–50% aflaheimilda í dag. Ég held því, þótt ég hafi ekki farið nákvæmlega með tölurnar, að ég hafi verið að segja að þeir mæltu svo sannarlega ekki með því að þessi leið yrði farin. Mér finnst einmitt koma fram í álitum fulltrúa stjórnarflokkanna að þeir viðurkenna þá staðreynd og bakka þess vegna frá hugmyndinni um fyrningarleiðina og taka undir hugmyndir varðandi samningaleiðina. Mér fannst líka áhugavert, þegar ég las sérálit hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar, að sjá alla þá fyrirvara sem hann setur og það kemur strax fram hér, með leyfi forseta: „Tilraun til þess að víkja frá þeim meginsjónarmiðum sem liggja til grundvallar nær einróma niðurstöðu fjölskipaðrar nefndar ólíkra hagsmunahópa og stjórnmálaflokka væri  Það virðast því strax hafa verið komnar upp töluverðar efasemdir þegar hv. þingmaður skilaði inn áliti sínu, um að 

Virðulegi forseti. Ég ætla að segja það strax: Ég hafði fulla trú á því að staðið yrði við samkomulagið. Ég trúði því ekki að búið væri að sitja yfir þessari vinnu í 18 mánuði, kalla til alls konar sérfræðinga, komast að nær samhljóða niðurstöðu og það mundi síðan leiða til þess að menn byggju til einhvern útúrsnúning á þeirri niðurstöðu með frumvörpunum sem við höfum séð núna og hafa verið til umræðu. Hins vegar setti ég þennan varnagla, ég vakti athygli á því að það væri rof á samkomulagi ef menn færu að leika slíka leiki. Ég átti ekki von á að menn gerðu það en það var því miður gert. Hv. þingmaður nefndi strandveiðarnar í ræðu sinni áðan og við skulum ræða þær. Hv. þingmaður velti því fyrir sér hvort þetta væri ekki leið til að opna fyrir nýliða inn í sjávarútveginn. Nú hefur verð á strandveiðibátum, en báturinn er veiðirétturinn, stórhækkað, sérstaklega eftir að fréttir bárust um að ætlunin væri að auka í strandveiðipottinn. Nú vil ég spyrja hv. þingmann: Finnst henni ekki augljóst að eins og málin hafa þróast hafi verið að byggjast upp mikill þröskuldur fyrir aðgangi að fiskveiðistjórnarkerfinu í gegnum strandveiðarnar?

Virðulegi forseti. Þar sem andsvarið er aðeins styttra mundi ég einmitt vilja renna í gegnum það sem kemur fram í bókun fulltrúa Sjálfstæðisflokksins varðandi meirihlutaálitið. Þar segir, með leyfi forseta: „Meiri hluti starfshópsins telur rétt að gerðir verði samningar um nýtingu aflaheimilda og þannig gengið formlega frá því að auðlindinni sé ráðstafað af ríkinu gegn gjaldi og að eignarréttur ríkisins sé skýr. Samningarnir skulu m.a. fela í sér ákvæði um réttindi og skyldur samningsaðila, kröfur til þeirra sem fá slíka samninga, tímalengd og framlengingu samninga, gjaldtöku, aðilaskipti, ráðstöfun, aflahlutdeilda sem ekki eru nýttar, meðferð sjávarafla o.fl.“ Ég var nýlega formaður nefndar um annað mjög umdeilt mál, sem er verðtryggingin.  
            

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Eygló Harðardóttur fyrir að hafa gert grein fyrir leið Framsóknarflokksins í þessum málum. Mig langar að spyrja hv. þingmann nánar út í þá leið sem hún boðar þar sem menn byrja í strandveiðum, komast raunverulega inn í strandveiðarnar án þess að leggja fram fé nema fyrir bát og veiðarfærum, síðan geta menn keypt sig inn í aflamarkskerfið og fara þar af leiðandi úr því að vera nýliðar, getum við sagt, yfir í að verða fullgildir atvinnusjómenn. Mig langar að spyrja þingmanninn: Ef takmarkanir eru á framsali á þann hátt að ekki megi selja aflahlutdeildir, hvar eiga þeir sem koma inn í greinina að kaupa? Eiga þeir að kaupa af ríkinu? Í öðru lagi. Útilokar þingmaðurinn alla hagræðingu? Vill hún bara fjölga í greininni, 

Ég vil benda á tvö atriði í stefnu framsóknarmanna varðandi útfærsluna í potti 1. Þar er talað um að gera nýtingarsamninga til u.þ.b. 20 ára. Ein af hugmyndunum sem voru ræddar var að gerðir yrðu nýtingarsamningar til mismunandi fjölda ára en það var líka lögð áhersla á það meðal flokksmanna okkar sem tóku þátt í umræðunni að það væri eitthvað sem við gætum útfært frekar í meðförum þingsins. Síðan kemur líka fram í stefnu okkar að taka þarf upp varanlegt fyrirkomulag sem tryggir hreyfingu á aflaheimildum í framtíðinni. Ég held að þegar við förum að ræða um stærra frumvarpið sé mjög mikilvægt að við fáum svör um hvað gerist þegar þessi lög falla úr gildi. Ég er þegar búin að fá upplýsingar frá einum stuðningsmanni stjórnarinnar þar sem hann virðist greinilega gera ráð fyrir að aflaheimildir verði boðnar upp þegar samningarnir renna út og þegar lögin falla úr gildi. Ég held að það sé mjög mikilvægt að þingið taki sér góðan tíma í að ræða þetta svo menn viti í hvað stefni.

Virðulegi forseti. Ég endurtek spurningu mína: Hvar eiga þeir sem fara úr strandveiðipottunum upp í aflaheimildapottana að kaupa aflaheimildir sínar? Af ríkinu eða af einhverjum sem fyrir er í greininni? Önnur spurningin var: Miðar þetta allt saman að því að fjölga í kerfinu og eyða þar af leiðandi auðlindarentunni í of mikla sóknargetu, of mikla fjárfestingu og of mikinn mannafla í greininni þannig að eftir liggi auðlindarentustofn sem ekki mun skila neinum skatttekjum í framtíðinni?

Virðulegi forseti. Hugmyndin var einmitt sú að menn hefðu tækifæri til að byggja sig upp. Ég geri ráð fyrir því, í ljósi þessarar setningar hérna, að tekið verði upp einhvers konar varanlegt fyrirkomulag sem tryggi hreyfingu á aflaheimildum í framtíðinni þannig að menn hafi tækifæri til að byggja sig upp innan strandveiðikerfisins en ekki á grundvelli þessara maraþonveiða. Síðan verði að hluta til til aflaheimildir sem menn geta nálgast í gegnum ríkið. Hvernig það yrði nákvæmlega útfært hlýtur að vera, að ég held, hlutverk hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar að vinna frekar að á næsta löggjafarþingi. Hvað varðar fjölgunina og hagkvæmnina þá er það nokkuð sem ég hef sjálf velt svolítið mikið fyrir mér. Mér skilst að haft hafi verið eftir einum sérfræðingnum sem kom fyrir nefndina að langhagkvæmast væri náttúrlega að við mundum bara hafa tvö skip eða tvö fyrirtæki sem sæju um að veiða allan aflann ef við ætluðum að ná hámarkshagkvæmni. Það væri svo sem líka hægt að pakka okkur öllum saman og flytja okkur kannski á Jótlandsskaga eins og okkur var boðið einu sinni, því það væri miklu hagkvæmara. 

Þú veiðir ekki eina og hálfa milljón …

Frú forseti. Eftir að hafa hlýtt á ræðu hv. þingmanns líður mér eins og tveimur öðrum stórmennum, annars vegar hv. þm. Kristjáni Lúðvíki Möller og hins vegar Páli postula á leiðinni til Damaskus. Ég er lostinn ljósinu. 

Búinn að því.

Það sem mig langar til að spyrja hv. þingmann um er þetta: Telur hún ekki að á grundvelli stefnu Framsóknarflokksins sé hægt að ná saman um nokkuð pottþétt samkomulag til að leysa öll þau misklíðarefni sem komið hafa fram í umræðunni?

Virðulegi forseti. Ég tel að þingmenn Framsóknarflokksins hafi allir sem einn kynnt sér ágætlega stefnu Framsóknarflokksins sem var samþykkt á síðasta flokksþingi. Ég hef setið hér og hlustað á umræðuna og ég veit ekki betur en að við höfum öll imprað á atriðum sem koma fram í þeirri stefnu. Hins vegar ætla ég að fá að taka það fram sem varðar það hvort hægt væri að ná einhverri allsherjarsátt. Ég hef haft miklar efasemdir um að í raun og veru sé hægt að ná fullkominni sátt um stjórn fiskveiða. Við erum að fást við alveg gífurlega hagsmuni, verðmætustu atvinnugrein landsins. Þegar við erum að fást við svona mikla hagsmuni munu menn takast á. Það verður gert innan þings og það verður gert hérna fyrir utan. Við verðum að reyna að finna bestu miðjuleiðina. Það tel ég að við höfum reynt að gera með stefnumörkun okkar á síðasta flokksþingi. Ég vona svo sannarlega að aðrir þingmenn verði tilbúnir að taka undir þær áherslur sem koma þar fram.

Frú forseti. Ef ég hef misskilið hv. varaformann, Birki Jón Jónsson, í gær bið ég hann afsökunar á því. Hitt vil ég segja, frú forseti, að ég treysti mér til að samþykkja frumvarp um breytingar á stjórnkerfi fiskveiða sem er byggt í aðalatriðum á þeirri stefnu sem hv. þingmaður lýsir sem stefnu Framsóknarflokksins, bæði um þau málefni sem eru í stóra frumvarpinu og líka varðandi strandveiðikvótann. Ég er þeirrar skoðunar að þarna sé að minnsta kosti kominn sáttaflötur á milli ríkisstjórnarinnar og Framsóknarflokksins. Hv. þingmaður lýsti því yfir í fjölmiðlum þegar frumvarpið hið stóra kom fram að hún teldi margt gott í því en sagði að hún sæi fyrir sér til dæmis lengri nýtingarréttarsamninga og reyndar breytingu á öðru ákvæði líka. En telur hún ekki miðað við þær yfirlýsingar og þá stefnu sem birtist í ályktunum Framsóknarflokksins og meginlínurnar í stóra frumvarpi ríkisstjórnarinnar að það sé fullkominn  
            

Virðulegi forseti. Þegar frumvarpið kom fram og ég hafði kynnt mér það gat ég einmitt sagt að ég teldi að í grundvallaratriðum væri mjög margt sameiginlegt með þessu frumvarpi og stefnu Framsóknarflokksins, við byggðum náttúrlega á þessari samningaleið. Við byggjum á hugmyndum um potta, pott 1 og pott 2. Það sem mér finnst skipta sérstaklega miklu máli, ég held að vísu að allir stjórnmálaflokkar hér séu sammála um það, er mikilvægi þess að sameign þjóðarinnar verði tryggð með ákvæði í stjórnarskrá. Ég á eftir að sjá þá tillögu koma inn í þing og að hún verði samþykkt samhliða því að við afgreiðum þessar breytingar á stjórn fiskveiða þannig að nytjastofnar á Íslandsmiðum séu sameign, þjóðareign. Það þarf að vera algjörlega skýrt. Við höfum þegar lagt fram frumvörp tvisvar sinnum um hvernig mætti orða það. Ég tek hins vegar undir það sem hæstv. ráðherra segir hér, ef það er vilji til þess að ná samkomulagi og það er í samræmi við þá hugmyndafræði og þá stefnu 

Frú forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir ágæta ræðu. Ég las ályktun frá flokksþingi framsóknarmanna um sjávarútvegsmálin. Í 4. lið stendur að lagt sé til að nýtingarsamningar verði gerðir til um það bil 20 ára á grunni aflahlutdeildar á hvern bát. Stefna Framsóknar sem var samþykkt á flokksþinginu um daginn er í öllum aðalatriðum samhljóða frumvarpinu sem hér er komið fram. Hér er byggt á sáttaleiðinni. Eins og þingmaðurinn rakti ágætlega áðan var að sjálfsögðu ágreiningur í skýrslunni og nefndinni um útfærsluna en grunnurinn er nákvæmlega sá sami sem er nýtingarsamningur  Því fagna ég mjög og spyr þingmanninn 

Þetta er áhugavert. Þessi umræða er farin að minna mig á aðra stóra umræðu sem var fljótlega eftir að þessir stjórnarflokkar tóku við. Þá var meðal annars hæstv. utanríkisráðherra greinilega búinn að lesa mjög vel stefnu Framsóknarflokksins. Mér finnst áhugavert hversu oft menn vitna í umræðunni í stefnu Framsóknarflokksins en kannski minna í sínar eigin stefnur. Það er svo sem skiljanlegt í þessu máli þar sem stjórnarflokkarnir víkja mjög frá þeirri stefnu sem þeir voru kosnir út á. Það sem við segjum í okkar stefnu er að samningurinn verði endurskoðaður á fimm ára fresti með möguleika á framlengingu til fimm ára í senn. Það er eitt af því sem þarf síðan að ræða í nefndinni. Erum við að tala um sjálfkrafa framlengingu eða erum við að tala um að það sé matsatriði í hvert sinn hvort þeir verði framlengdir? Erum við að tala um að þá bætist fimm ár við þennan 20 ára tíma eða erum við að tala um að á fimm ára fresti séu samningarnir opnir til endurskoðunar þannig að standi viðkomandi ekki við þær skyldur sem við setjum fram verða aflaheimildirnar innkallaðar? Það sem ég legg áherslu á þegar við vinnum þetta mál er að sé það mjög skýrt og að það sé  
            

Frú forseti. Kjarni málsins er að við erum ekki að vitna neitt í stefnu Framsóknar umfram stefnu stjórnarflokkanna af því að hún er komin fram. Niðurstaða stjórnarflokkanna byggð á sáttinni í skýrslunni er að fara nýtingarsamningaleiðina þar sem allar aflaheimildir eru innkallaðar og þeim endurúthlutað í einu lagi. Það er niðurstaða stjórnarflokkanna og kemur fram í frumvörpunum báðum frá hæstv. ráðherra. Það er fagnaðarefni þegar hún fellur í öllum aðalatriðum að stefnu Framsóknar. Það hlýtur að vera ánægjulegt að við getum náð um þetta breiðri samstöðu eins og skýrslan gaf svo sannarlega til kynna. Ég held að bæði sé verið að ná réttlætissjónarmiðum og um leið er verið að skapa vissu fyrir útgerðina með nýtingarsamningum til tiltekins tíma, meiri vissu en hin eiginlega fyrningarleið með innköllun um 5–10% á ári hefði skapað. Hér er um að ræða að mörgu leyti miklu skynsamlegri leið þar sem verið er að innkalla og endurúthluta í einu lagi. Það er ekkert frávik frá stefnu neins, þetta er bara spurning um aðra útfærslu 

Virðulegi forseti. Hér með ætla ég að fá að leggja til að við köllum þessa nefnd endurskoðunarnefnd en ekki sáttanefnd. Hún lagði til ákveðnar tillögur. Hún lagði til samningaleiðina. Það endurspeglast meðal annars í stefnu okkar framsóknarmanna og ég tel að það endurspeglist líka í frumvarpinu. Það er verið að tala um að gera þessa samninga sem eru þessi grunnhugmyndafræði. Ég vil líka fá að benda hérna á stefnu okkar um það hvernig við sjáum fyrir okkur að pottur 2 stækki. Það er alltaf þessi mikla áhersla hjá okkur á nýsköpun og nýliðun, það er grunnhugmyndafræðin varðandi pottana. Við viljum ekki fyrst og fremst líta á þetta sem einhver samfélagsleg úrræði, heldur að við séum mögulega að horfa þarna til framtíðar. Þar tölum við líka um að stefnt sé að því að pottur 2 vaxi enn frekar en um þessi 3,5% sem má segja að hann sé í í dag fyrir utan stóra kerfið, þó aldrei meira en 15% í einstökum tegundum með tilliti til stofnstærðaraukningar og reynslu af úthlutunum í pott 2. 

Frú forseti. Það er fjarri mér að halda því fram að kvótakerfið, sem við höfum búið við í sjávarútvegi, sé algjörlega fullkomið kerfi. En það er heldur ekki þannig að ekki hafi verið hlustað á gagnrýnisraddir í gegnum tíðina sem snerta kvótakerfið. Hægt er að draga fram þær staðreyndir að gerðar hafa verið margháttaðar breytingar á hinu svonefnda kvótakerfi í gegnum tíðina. Merkilegasta breytingin frá því það var lögfest 1983 var breytingin á framsalsréttinum, sem var lögfest í tíð vinstri stjórnarinnar frá 1988–1991, undir forustu þáverandi forsætisráðherra, Steingríms Hermannssonar. Ráðherrar í þeirri ríkisstjórn studdu þá breytingu, framsalið sem hefur mjög verið gagnrýnt en hefur að mínu mati skilað íslenskum sjávarútvegi miklum arði. Þess má geta að í þeirri ríkisstjórn sátu, eins og við þekkjum, hæstv. ráðherrar Jóhanna Sigurðardóttir og Steingrímur J. Sigfússon. Línuívilnun hefur komið inn í kerfið. Við höfum séð uppbyggingu á byggðakvóta. Við höfum séð þátt sem heitir kvótaþing sem var ákveðin málamiðlun og samstarfsflötur sem settur var fram á sínum tíma á milli sjómanna og útvegsmanna. Nú er verið að reyna að koma upp einhverju sem heitir kvótaþing, sem hefur allt aðra mynd en það kvótaþing sem við settum upp á sínum tíma, því að það er í rauninni ríkið eitt sem er á markaðnum, það er ríkið eitt sem mun leigja ef frumvarpið nær fram að ganga. Þannig að margar breytingar hafa verið gerðar. Síðast en ekki síst vil ég nefna þá breytingu sem varð upp úr aldamótunum síðustu þegar veiðileyfagjaldi var komið á. Ég kem inn á það á eftir. Þrátt fyrir að við séum ekki með gallalaust kerfi, ekki óumdeilt kerfi, er staðreyndin sú að rekstur í íslenskum sjávarútvegi er einn sá hagkvæmasti í heiminum. Það stuðlar að því að nýting sjávarauðlindarinnar og fiskstofnana í hafinu er sjálfbær. Hann er ekki ríkisstyrktur eins og sjávarútvegur alls staðar annars staðar í heiminum. Hann skilar mikilli arðsemi inn í íslenskt samfélag. Haldin var athyglisverð ráðstefna í Sjóminjasafninu í Reykjavík fyrir ekki löngu um svokallaðan Sjávarklasa. Þar var bent á að við yrðum að líta á sjávarútveginn sem eina heild, ekki eingöngu sem veiðar og vinnslu, heldur líka öll þau 70 sprotafyrirtæki, eða þar um bil, sem hafa skilað mörgum tugum milljarða inn í íslenskt samfélag. Þau tengjast því að við erum að útfæra ýmis tæknifyrirtæki út frá þeirri þekkingu sem við höfum byggt upp á á grundvelli veiða og vinnslu. Það sama gildir um ýmsa aðra starfsemi. Það var athyglisvert að heyra að við værum til að mynda með málmsmíði sem að meiri hluta til byggist á því sem tengist sjávarútveginum. Það er því þröng nálgun að ræða eingöngu um útgerðina. Ég veit ekki betur en hæstv. ráðherra hafi talað mjög ágætlega fyrir hönd íslensks sjávarútvegs á erlendri grundu, hafi bent á það hversu mikilvægur sjávarútvegurinn sé fyrir efnahag Íslendinga því að hann hefði svo margþætta skírskotun. Við höfum byggt upp sprota- og nýsköpunarfyrirtæki á grundvelli sjávarútvegsins og við verðum að hafa það allt í huga. Ég talaði um veiðileyfagjaldið. Veiðileyfagjaldið var sett á á sínum tíma eftir að svokölluð auðlindanefnd hafði skilað af sér, en hún starfaði þá undir forustu Jóhannesar Nordals. Af hverju var sú auðlindanefnd sett á laggirnar? Það var út af umræðunni, sem mér finnst stjórnarflokkarnir vera að reyna að endurspegla í dag, en ég taldi að þeirri umræðu hefði að einhverju leyti verið mætt á sínum tíma. Hvaða fulltrúa skipaði Sjálfstæðisflokkurinn í þá auðlindanefnd, undir forustu þáverandi formanns, Davíðs Oddssonar? Hann skipaði meðal annars mann sem hafði gagnrýnt það mjög að ekki væri greitt fyrir aðgang að auðlindinni. Hann skipaði þáverandi ritstjóra Morgunblaðsins sem var Styrmir Gunnarsson. Það er hægt að lesa um margháttaða gagnrýni Styrmis á kvótakerfið, ekki síst það að menn hefðu ekki greitt fyrir aðgang að auðlindinni. Þetta var tekið upp í auðlindanefndinni árið 2000 og það náðist ákveðin niðurstaða. Ég hef allan tímann verið fylgjandi því að við greiðum auðlindagjald. Það hafa ekkert allir verið fylgjandi því í mínum flokki, en ég tel að meiri hluti míns flokks hafi verið fylgjandi auðlindagjaldi. Það endurspeglast í landsfundarályktun flokksins um miðjan síðasta áratug þar sem kveðið er á um auðlindagjald, það er að greitt verði fyrir aðgang að auðlindum landsins. Þá erum við ekki að tala um að sjávarútvegurinn einn sé tekinn út fyrir sviga, heldur viljum við sjá að greitt verði fyrir það að nýta auðlindirnar í þágu þjóðarinnar, í þágu fólksins og í þágu fyrirtækja. Það má vel gagnrýna það að hugsanleg útfærsla á veiðileyfagjaldinu eftir þessa skýrslu hafi ekki verið alveg eins og menn óskuðu sér en þetta var ákveðin málamiðlun. Þetta var ákveðin leið til að sýna fram á að við vildum halda í það sem vel er gert í íslenskum sjávarútvegi. Við rekum arðbæran sjávarútveg sem skilar mörgum störfum inn í íslenskt samfélag, inn í háskólasamfélagið, inn í ýmis sprotafyrirtæki, fyrir utan veiðina og vinnsluna um land allt, bæði á landsbyggðinni og ekki síður hér á suðvesturhorninu. Ég mótmæli því sérstaklega að reynt sé að setja þetta fram, eins og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur gert og eins og ríkisstjórninni er tamt, sem andstæður - suðvesturhornið á móti landsbyggðinni eða öfugt. Þetta er ekki þannig. Höfuðborgarsvæðið á mikilla hagsmuna að gæta í þessu frumvarpi og einnig fyrirtæki í sjávarútvegi og sprotafyrirtæki hér á suðvesturhorninu, hvort sem það er í Reykjavík eða í heimabæ mínum, Hafnarfirði, sem hefur verið útgerðarbær um aldir. Ég vil ekki nálgast þetta mál á þennan hátt. Ég ætla að falla í þann farveg sem menn hafa verið að druslast eftir og leyfa mér að vera eftiráspekingur. Ef menn hefðu náð samkomulagi, og þar er hægt að gagnrýna alla flokka, um veiðileyfagjaldið og um að setja ákvæði inn í stjórnarskrá um sameign þjóðarinnar á auðlindum værum við nokkurn veginn komin með það sem fólkið var að kalla eftir. Ekki þetta plagg sem við ræðum núna. Ég held að sáttin felist í því, og það er svo stutt á milli manna þegar kemur að þessu, að setja auðlindaákvæðið í stjórnarskrá. Ég vil benda á að við sjálfstæðismenn höfum gert tilraun til þess. Ég bendi þar á tillögu okkar sjálfstæðismanna, í samvinnu við Framsóknarflokkinn árið 2007, þegar formaður flokksins, Geir H. Haarde, setti fram ákveðna tillögu til að koma inn ákvæði um nákvæmlega þetta atriði í stjórnarskrá. Ég tel að þetta hefði getað verið ákveðin lending. Ég hefði viljað sjá forustumann ríkisstjórnarinnar - og því miður er hæstv. ráðherra Össur Skarphéðinsson ekki forustumaður ríkisstjórnarinnar, ég veit að hann hefur skilning á þessu. Hann hugsar um utanríkispólitíska hagsmuni okkar Íslendinga og viðskiptalega hagsmuni og veit að það þarf að ná sátt um sjávarútveginn. Það er svo örstutt í að sú sátt náist. En forsætisráðherra, með stuðningi Vinstri grænna, er haldin einhverri meinloku. Meinlokan birtist trekk í trekk í ræðum sem reyndar eru ekki haldnar hér í þinginu. Forsætisráðherra treystir sér ekki í umræðuna hér, en við fáum að lesa um skoðun hennar á sjávarútveginum, á útgerðarmönnum og á stjórnarandstöðunni í fjölmiðlum og fylgjast þannig með því hver skoðun hennar er. Ég harma það að sífellt sé verið að reyna að draga upp þessar andstæður, ekki bara landsbyggðin og suðvesturhornið heldur er líka verið að tala niður heilu starfsstéttirnar sem tengdar eru sjávarútveginum. Það er líka hægt að nefna aðrar starfsstéttir sem aðrir ráðherrar ríkisstjórnarinnar gera lítið úr, það virðist til dæmis vera mjög vel fallið til vinsælda að tala niður stétt eins og tannlækna. Það má alltaf hnýta í ákveðnar stéttir á þingi í stað þess að virða það sem vel er gert og reyna að stuðla að því að við komum okkur upp úr þessum hjólförum frekar en að vera alltaf með endalausa neikvæðni í garð ákveðinna atvinnugreina. Eins og ég vil undirstrika eru ákveðnar staðreyndir fyrirliggjandi varðandi íslenskan sjávarútveg. Þær eru fyrst og fremst þær að við erum með sjálfbæran sjávarútveg sem hefur verið rekinn á hagkvæman hátt og er ekki ríkisstyrktur. Hann er fyrirmynd annarra þjóða og meðal annars fyrirmynd að hugsanlegum breytingum á regluverki Evrópusambandsins á næstu missirum. Við skulum vona það alla vega. Með umræddu frumvarpi, sem var lagt fram í algjörri ósátt, er verið að hverfa aftur á bak. Ég skrifaði grein á sínum tíma þar sem ég spurði: Er sýndarmennska um hina svokölluðu sáttanefnd í sjávarútvegi? Ég fullyrði að þetta var sýndarmennska. Sáttanefndin er búin að skila af sér eftir níu mánaða vinnu og nú keppast þingmenn stjórnarmeirihlutans við að reyna að útskýra að frumvarpið sé í lagi og í tengslum við þá vinnu. Það er bull og kjaftæði. Ég vitna í ályktun frá stjórnarfundi Landssambands smábátaeigenda þar sem segir meðal annars, með leyfi forseta: „Frumvarpið er samið án minnstu aðkomu þeirra sem starfa í sjávarútvegi. Sú vinnutilhögun er harla ólíkleg til að skapa sátt við þá sem þar eiga hlut að máli.“ Ég held að þetta segi ýmislegt og í raun allt sem þarf til að sýna fram á að það er ekkert verið að vinna eftir niðurstöðu sáttanefndar í sjávarútvegi. Ekki neitt. Það er verið að hverfa frá markaðsfyrirkomulagi yfir í algjört ráðherraræði. Við höfum þó ákveðna reglufestu á þeirri markaðsvæðingu sem hefur verið í sjávarútvegi, ákveðna reglufestu. En við erum að ýta þessu inn í pólitíska handstýringu. Ég bendi meðal annars á 15% pottinn. Sjávarútvegsráðherra hverju sinni, hver sem hann er og hvaða nafn sem hann ber, getur farið heim í hérað og gert það sem hentar hans svæði. Ég fullyrði að eftir þetta verður minni reglufesta og meiri óvissa og að mínu mati líka minni hvatar til að byggja upp í sjávarútveginum. Og með því að menn bera ekki sömu ábyrgð í umgengni við auðlindina er líka hægt að fullyrða að umgengnin mun versna. Ágætur maður sem kom á okkar fund spurði: Af hverju er verið að reyna að laga eitthvað sem er ekki í ólagi? Það er nákvæmlega það sem verið er að gera. Við erum með niðurstöðu sáttanefndar í sjávarútvegi og við vitum að allir helstu stjórnmálaflokkar landsins hafa í gegnum tíðina sagt: Setjum auðlindaákvæðið í stjórnarskrána. Höfum veiðileyfagjald. Það er hægt að breyta því með einhverju móti, hugsanlega til hækkunar. Við sjálfstæðismenn höfum líka léð máls á því. En sköpum festu og vissu fyrir sjávarútveginn. Menn reyna líka að benda á Norðmenn og segja: Þeir hafa 18 ára nýtingartíma. Norskur sjávarútvegur er að nokkru leyti ríkisstyrktur. Hann er með allt öðrum hætti en sá íslenski. Þar fyrir utan er sjávarútvegur ekki undirstöðuatvinnugrein í Noregi eins og hann er hér á Íslandi, hann er burðarásinn í atvinnulífi okkar. Ég vil líka mótmæla því að þetta sé lítið frumvarp. Þetta er stórt frumvarp af því að það varðar veginn í því að afnema það sem vel er gert í íslenskum sjávarútvegi. Það má kannski segja, eins og menn hafa verið að tala um, að verið sé að setja inn í þetta allt sólarlagsákvæði í sjávarútvegi. Ég ætlaði mér að koma inn á svo miklu meira hér. Ég spyr til dæmis út í d-lið í 1. gr. frumvarpsins þar sem segir að eigandi fiskiskips skuli vera lögskráður á skipið. Ég spyr út af allri kynjuðu hagstjórninni: Hvað ef sextug kona erfir mann sinn, ekkja, og lætur son sinn gera út bátinn? Hvað á þá að gera? Á að neyða hana til að selja bátinn? Með hvaða kynjuðu hagstjórnargleraugum hefur þetta plagg verið skoðað? Ríkisstjórn jafnréttis og allt það,  Ég vil  Frú forseti. Mér finnst málið vanbúið. Það er þyngra en tárum taki 

Forseti biður hv. þingmenn að virða ræðutímann.

Frú forseti. Það kann vel að vera rétt hjá hv. þingmanni að ef menn hefðu borið gæfu til að setja ákvæði í stjórnarskrá á sínum tíma sem treysti og festi sameign þjóðarinnar á auðlindinni í hafinu og jafnóðum að leggja á ríflegt auðlindagjald hefði það deyft andstöðuna við núverandi kerfi þannig að menn hefðu getað sætt sig við það. En menn fóru ekki þá leið. Ég ætla ekki að rifja það upp fyrir hv. þingmanni hvaða flokkur reisti nú stærstu garðana í vegi þess að ákvæðið yrði tekið inn í stjórnarskrá, en ég gæti gert það. Ég er hins vegar sammála hv. þingmanni um að það þarf að ríkja eins mikil sátt um sjávarútveginn og hægt er og það þarf að búa honum eins mikið öryggi og hægt er. Og það versta við þetta frumvarp er vitaskuld sú staðreynd að í kringum það ríkir mikill ófriður. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Telur hann ekki að það væri mögulegt að ná sátt um meginstrauma og þætti frumvarpsins á þeim grundvelli sem kemur fram í ályktunum landsfundar Framsóknarflokksins? Telur ekki hv. þingmaður 

Frú forseti. Ég skil vel að hæstv. utanríkisráðherra vitni til Framsóknarflokksins, því að Framsóknarflokkurinn er að vissu leyti guðmóðir ríkisstjórnarinnar, það vitum við öll. Nei, ég er algjörlega ósammála hæstv. ráðherra. Ég tel hins vegar að hægt hefði verið, eftir þá miklu og ígrunduðu vinnu sem menn lögðu sig fram um að vinna í sáttanefnd um sjávarútveginn, að ná þeirri niðurstöðu sem þar var sett fram. Þetta frumvarp endurspeglar það ekki. Varðandi söguskýringu hæstv. ráðherra þá dreg ég enga dul á það að allir stjórnmálaflokkar, þar á meðal Sjálfstæðisflokkurinn, hefðu átt að leggja sig alla fram um að setja auðlindaákvæði í stjórnarskrá. En það var ekki Sjálfstæðisflokkurinn sem kom í veg fyrir að stjórnarskráin yrði endurskoðuð, heldur meðal annars Samfylkingin sem vildi ekki heyra á það minnst að stjórnarskránni yrði breytt ef hrófla ætti við ákvæðunum um embætti forseta Íslands. Það mátti ekki minnast á neinar breytingar á stjórnarskránni ef breyta ætti forsetaembættinu. Þannig kom upp ákveðinn pattstaða í pólitík eins og gerist, en því miður hefur það haft dýrkeyptar afleiðingar fyrir sjávarútveginn, sérstaklega ef þetta 

Frú forseti. Menn verða alltaf að leyfa sér þann munað að hugsa hlutina upp á nýtt. Það er hugsanlegt að Samfylkingin væri til í það í dag að breyta ákvæðum stjórnarskrárinnar um forsetann, ég skal ekkert um það segja. En í þessum efnum verða allir að leyfa sér þann munað að hugsa upp á nýtt. Það er nú ekki björgulegt ef maður horfir á stjórnarandstöðuna. Hreyfingin er með eitt tiltekið frumvarp. Framsóknarflokkurinn með ákveðna stefnu. Stærsti flokkurinn í stjórnarandstöðu gefur frat í hvort tveggja. Það er nú erfitt að sópa þessu saman undir einn væng. Við skulum samt reyna það. Ég tel að hv. þingmaður ætti að skoða ákveðna fleti sem hægt er að segja að snertist í tillögum Framsóknarflokksins og þeim frumvörpum sem hér liggja fyrir og líka í stefnu Sjálfstæðisflokksins og kanna það í hugardjúpum sínum, af því hún er svo sáttfús í dag, hvort ekki væri hægt, með því að allir slægju nú svolítið af, að ná þarna ákveðinni sameiginlegri niðurstöðu. Ég held að það sé hægt. Mér sýnist þó að Sjálfstæðisflokkurinn sé bara á þeim buxunum að vilja enga sátt í þessu máli. 
            

Frú forseti. Því fer fjarri. Við áttum fulltrúa í sáttanefndinni og hann lagði sitt af mörkum, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, Einar Kristinn Guðfinnsson. Þar kemur afstaða okkar berlega í ljós. Við vorum reiðubúin að gera þetta. Ég hefði óskað þess að formaður Samfylkingar væri með sama sáttatón og hæstv. utanríkisráðherra. Það er eins og þau ræði ekki saman.

Ég hef …

Ég hefði óskað þess að hæstv. utanríkisráðherra hefði meiri áhrif á forsætisráðherra en raun ber vitni  Við höfum rifjað upp söguna og það er hægt að benda á ýmislegt. Ég hef sagt að við sjálfstæðismenn séum tilbúin til að setja auðlindaákvæðið inn í stjórnarskrá. Við erum tilbúin til að endurskoða veiðileyfagjaldið gegn því að það skapist meiri festa, að við drögum úr óvissu þannig að við getum horft á sjávarútveginn til lengri tíma en einungis til 7, 9 eða 13 ára í senn.

Forseti. Ég hef nú hlustað á allar ræður sem haldnar hafa verið um þetta mál síðan í gær og ég held að ég verði að segja að sú ræða sem hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir hélt áðan hafi verið sú versta af mörgum. Líklega hefur hún verið að tala um rangt frumvarp því það frumvarp sem hér um ræðir var minnst til umræðu hjá hv. þingmanni. Hún byrjaði reyndar ræðu sína á því að tala um að við byggjum við besta kerfi í heimi í sjávarútvegi. Það er nú bara þannig að þegar ég heyri fólk tala um það, eftir það sem á undan er gengið, að eitthvað sé best, að við búum við besta kerfi í heimi, sjálfbært kerfi, þá spyr ég: Er það svo að fiskstofnarnir við Ísland hafi verið nýttir með sjálfbærum hætti? Er það þannig? Það hefur þá farið fram hjá okkur sem höfum stundað þessa atvinnugrein í gegnum árin. Það er langur vegur frá því. Er það svo að útgerð á Íslandi hafi verið sjálfbær? Er hún það? Ég er ekki viss um að allir taki undir það. „Pólitísk stýring ráðherra“, sagði hv. þingmaður. Skiptir máli hvaða ráðherra það er? Þau atriði sem hv. þingmaður nefndi varðandi byggðatengingar, línuívilnun og bætur og fleira sem pólitísk sátt er um að vera með í kerfinu er pólitísk stýring. Það eru pólitískar áherslur, það hefur alltaf verið þannig og mun líklega alla tíð verða þannig. Það getur vel verið að við séum ósammála um að hafa þetta ekki, 

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni hólið en þegar ég hlustaði á andsvar hans velti ég fyrir mér: Var hann yfir höfuð að hlusta? Því ég talaði aldrei um að þetta væri besta kerfið, ég talaði um að þetta væri ekki óumdeilt kerfi, þetta væri skásta kerfið og skynsamlegasta kerfið sem við sæjum í sjávarútvegi. Spurningin er: Af hverju að vaða og ana út í óvissuna þegar við stöndum frammi fyrir því að við höfum skapað hér sjávarútvegskerfi, kerfi sem hefur stuðlað að því að sprotafyrirtæki starfa nú sem aldrei fyrr í sjávarútveginum? Reyndar er það svo að t.d. málmsmíðin hefur minnkað, og það ætti hv. þingmaður að þekkja vel að skipasmíðin hefur minnkað til að mynda vegna þess að óvissan er það mikil í sjávarútveginum núna að menn halda að sér höndum þegar kemur að fjárfestingum. Ég skil vel að hv. þingmanni líði hálfilla eða sé pínu krumpaður yfir þessu því að hann hefur verið barinn niður með sínar skoðanir eins og þær hafa birst manni. Ég hefði talið að hann mundi standa þéttar 

Forseti. „Besta kerfi í heimi“, þannig hóf hv. þingmaður ræðu sína fyrr í dag og talaði um sjálfbæra stofna, um sjálfbærar greinar. Ég er ekki viss um, eins og ég sagði áðan, að allir mundu taka undir það.  Ég spyr hv. þingmann hvort hún sé þeirrar skoðunar að hér þurfi þá engu að breyta, að við búum þrátt fyrir allt að mati hv. þingmanns við besta kerfi í heimi og 

Frú forseti. Ég hef rætt það margoft að við eigum að athuga þá þætti sem hafa verið hvað umdeildastir í tengslum við sjávarútveginn og það er m.a. að fólkið í landinu vill að greitt sé fyrir aðganginn að auðlindinni. Það er það sem á að gera. Það er það sem við verðum að gera. Og það sem við eigum m.a. að binda inn í stjórnarskrá er að auðlindirnar séu sameign íslensku þjóðarinnar, allar auðlindir og í sjónum. Það er einfaldlega þannig. Það er heldur ekki svo að við höfum ekki í gegnum tíðina breytt neinu í kerfinu. Við höfum einmitt reynt að koma til móts við þær óskir sem hafa verið settar fram í tengslum við landsbyggðina. Það hafa verið settir byggðakvótar. Við höfum verið að hrófla við línuívilnunarkerfinu í þágu landsbyggðarinnar, í þágu smærri bátanna, í þágu rómantíkurinnar sem margir hafa sagt að menn missi núna úr sjávarútveginum. Það sem má ekki gerast er að menn haldi hér fram pólitískri stefnu á grundvelli skoðanakannana. Það er nákvæmlega það sem kom fram í andsvari í gær að Samfylkingin, og mér heyrist núna Vinstri grænir líka, er að setja þetta mál fram af því að skoðanakannanir nú um stundir eru andsnúnar 

Virðulegi forseti. Ég hefði áhuga á að heyra frá hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur hvað hv. þingmaður mundi vilja gera annað til að bæta kerfið. Hún nefndi í ræðu sinni að Sjálfstæðisflokkurinn væri sammála því að það ætti að vera veiðigjald og talaði um að setja ætti auðlindaákvæði í stjórnarskrána. Hvað með annað? Af því að ef ég horfi á bókun fulltrúa Sjálfstæðisflokksins þá tekur hann undir að það sé rétt að gerðir verði samningar um nýtingu aflaheimilda og þannig gengið formlega frá því að auðlindinni sé ráðstafað af ríkinu gegn gjaldi og eignarréttur ríkisins sé skýr. Síðan er talað um hvað eigi að koma fram í viðkomandi samningum. Er hv. þingmaður ekki sammála þessari niðurstöðu fulltrúa Sjálfstæðisflokksins í nefndinni? Ég reyndi að finna þetta líka í samþykktum landsfundar sjálfstæðismanna en það var bara þetta tvennt sem ég fann þar. Ég mundi gjarnan vilja heyra frá þingmanninum hvort það sé eitthvað annað, og þó að það falli kannski ekki beint undir þetta frumvarp væri mjög áhugavert að heyra það.

Frú forseti. Þetta er alveg hárrétt hjá hv. þingmanni. Ég undirstrika þá kannski að ég hef lagt megináherslu á þau tvö atriði sem hafa verið hvað mesta bitbeinið, pólitíska bitbeinið. Hv. þm. Björn Valur Gíslason kom inn á það áðan að alltaf á fjögurra ára fresti er þetta ýft upp aftur. Af hverju? Af því það hafi verið pólitískir hagsmunir að reyna að hafa þessar ýfingar og dýfingar hverju sinni í staðinn fyrir að reyna að klára málið á heildstæðum grunni með því að setja auðlindaákvæði inn í stjórnarskrá, með því að endurskoða veiðileyfagjaldið en líka þetta sem kemur fram í bókun Sjálfstæðisflokksins. Við studdum það heils hugar sem fulltrúi okkar, Einar Kristinn Guðfinnsson, skrifaði undir í sáttanefndinni að gerðir verði nýtingarsamningar við útgerðina en ekki til þeirra 9 eða 15 ára eftir atvikum fyrir útgerðina, því að við teljum að líta eigi á þetta heildstætt m.a. eins og verið er að gera hjá sem starfa innan orkugeirans. Við verðum að skoða nýtingu auðlindanna heildstætt og okkur finnst með ólíkindum að það er alltaf verið að taka sjávarútveginn út fyrir sviga og reyna að meðhöndla hann með öðrum hætti.

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir svarið. Ég mundi þá vilja fara aðeins efnislega í þetta frumvarp sérstaklega, af því að fram kemur í meirihlutaniðurstöðu nefndarinnar að menn voru sammála um að byggðarlögum ætti að vera tryggður aðgangur að aflaheimildum. Er þingmaðurinn ósammála því? Í öðru lagi kemur þarna líka fram ákveðin tillaga um tegundatilfærslu og það er líka í samræmi við meirihlutaálit nefndarinnar. Síðan er ákveðin tillaga í frumvarpinu sem er í samræmi við frumvarp sem hv. þm. Einar K. Guðfinnsson var 1. flutningsmaður að en er ósammála varðandi útfærsluna um VS-aflann. En síðan varðandi afstöðu, er hv. þingmaður með eða á móti strandveiðunum? Er hún með eða á móti þeim? Og vegna þess sem hér kom fram og ég hef töluverðar áhyggjur af þeim fordómum sem komu fram gagnvart sextugum konum: Ættum við ekki líka að hafa áhyggjur af sextugum körlum sem erfa bát og eru þeir þá ekki á sama báti að þeir þurfi þá annaðhvort að gera út eða selja bátinn?

Frú forseti. Þetta voru engir fordómar gagnvart konum en menn verða að geta tekið dæmi, raunveruleg dæmi, án þess að menn hrökkvi í einhvern kynjavarnargír. Þetta eru einfaldlega staðreyndir úti á markaði sem fólk stendur frammi fyrir og það þarf að leysa þetta. Ég þarf að fá svar við þessu frá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Það er að gerast nákvæmlega í strandveiðunum sem við sjálfstæðismenn töluðum um. Þetta eru ólympískar veiðar. Menn veiða meira og meira á skemmri tíma. Hvað gerist? Þrýstingur eykst á að fá aukna úthlutun. Þá vil ég fá svar frá öllum sem tala um að vera svo góðir við allt og alla: Hvaðan á að taka þá úthlutun? Á að taka hana t.d. frá HB Granda? Á að taka hana frá Hafnarfirði? Á að taka það frá Vestmannaeyjum? Þetta er allt saman ein heild, þegar á að auka á einum stað þarf að taka af öðrum. Stjórnmálamenn sem eru talsmenn þessa vilja ekki svara slíkum óþægilegum, pólitískum spurningum. 

Virðulegi forseti. Með þeim tillögum sem hæstv. ríkisstjórn er að leggja fram er öll sátt um veiðileyfagjald út í veður og vind, til fjandans farin, virðulegi forseti. Ég harma það að hv. þm. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir státi af því að Sjálfstæðisflokkurinn sé jafnvel til í að auka veiðileyfagjaldið. Það er ekki hægt að tala þannig fyrir hönd sjálfstæðismanna, mikils fjölda sjálfstæðismanna, sérstaklega í sjávarplássum landsins, vegna þess að veiðileyfagjaldið er árás á sjávarplássin, árás á dreifbýlið. Það er til þess að hlaða undir öryggi og festu á höfuðborgarsvæðinu og safna þar peningum, milliliðum og braski, tekið af sjávarplássum landsins. Menn eiga því að standa fast í ístaðinu og leyfa ekki tvísköttun á eina grein. Við leyfum ekki tvísköttun á eina grein eða margsköttun. Það skal þá eitt yfir alla ganga. Það er enginn að tala um það í raun og veru.

Frú forseti. Ég skil hv. þm. Árna Johnsen mætavel þegar hann varar við því að segja að við séum ekki andsnúin breytingu á veiðileyfagjaldinu, auðlindagjaldinu. Ég skil hann mætavel, af því það er stórhættulegt með þá ríkisstjórn sem nú situr. En það er engu að síður þannig að við sjálfstæðismenn höfum talað á þessum nótum og verið tilbúin í að endurskoða auðlindagjaldið. Þannig er það og hefur verið. Ég mótmæli því sérstaklega að þetta sé til að hlaða undir suðvesturhornið. Það var akkúrat þetta sem ég talaði um í ræðu minni, ég vil ekki að menn nálgist þetta mál með þeim hætti að þetta séu alltaf þessar andstæður landsbyggðin/höfuðborgarsvæðið. Þá verð ég að segja: Ætla menn að fara að taka undir með hæstv. forsætisráðherra í þeirri vegferð að reyna að sundra þjóðinni í staðinn fyrir að sameina hana? Þarf þjóðin alltaf að bíða eftir íþróttaleikjum, eins og að 21 árs landsliðið í fótbolta karla sem er að fara að spila eftir tíu daga sameini þjóðina? Ekki gerir ríkisstjórnin það. Það eru íþróttirnar frekar en ríkisstjórnin sem sameina þjóðina.

Virðulegi forseti. Öll áform um endurskoðun veiðileyfagjalds byggjast á sátt, byggjast á samkomulagi sem var búið að ná í stórum hópi aðila frá flestum greinum samfélagsins. Því er bara öllu stungið ofan í skúffu og menn fara að meika eins og í tíu karlaklúbbum eða tíu saumaklúbbum eitthvert bras, biximat sem er óbrúklegur, viðbrenndur. Og um það er engin sátt. Þess vegna gengur ekki að tala um að það sé sátt um að auka veiðileyfagjaldið. Það er staðreynd, virðulegi forseti, að þetta er fyrst og fremst deila um höfuðborg/landsbyggð, alveg sama þó að við viljum það ekki, alveg sama þó að það sé óskynsamlegt og vitlaust, þá er það þannig. Við getum ekki lokað augunum fyrir því. Við skulum horfast í augu við að þetta er slagur, þetta er barátta, barátta í þeim efnum. Allt þetta kerfi er slík hagsmunabarátta að það hlýtur að taka í taumana 

Frú forseti. Örstutt af minni hálfu. Þetta er slagur en þetta er ekki slagur á milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis, því fer fjarri. Þetta er hins vegar slagur um hugmyndafræði. Þetta er slagur um það að fara úr tiltölulega vel reknu regluföstu markaðshagkerfi í sjávarútvegi yfir í það að fara í miðstýrt ráðherraapparat; pólitíska handstýringu. Það er það sem þetta frumvarp byggir á, að taka af einhverju einu svæði, ákveðnum fyrirtækjum, til að setja í potta. Og hver á að úthluta? Það er ráðherrann sjálfur sem ræður hverju sinni. Því er ég að mótmæla meðal annars. Það er það sem slagurinn snýst um. Þetta snýst um það að reyna að byggja upp og bæta það sem vel er gert, reyna að halda í frelsið, reyna að halda í það sem við trúum á varðandi markaðinn, varðandi það að við viljum ekki ríkisforsjá í sjávarútvegi. Við viljum ekki að hann verði ríkisstyrktur eins og alls staðar annars staðar en það er akkúrat það sem núverandi ríkisstjórn er að gera. Fyrir því munum við berjast, sjálfstæðismenn, og berjast gegn. 
            

Virðulegi forseti. Það er erfitt að ræða málefnalega um hlut sem er ófullburða og á fyrstu stigum fósturs. Það er í rauninni ekki raunhæft og ekki hefð fyrir því á Alþingi. Yfirleitt eru málefni nokkuð þroskuð þegar þau koma hingað inn og þá eiga þingmenn að taka til starfa og kryfja til mergjar kosti og galla. Þannig er því ekki varið nú. Þetta er allt í lausu lofti, allt bögglauppboð, engin vissa, engin klár markmið, engir útreikningar á hagkvæmni eða rök fyrir því sem menn eru að stilla upp. Þess vegna verður maður að reyna að skilja hæstv. ríkisstjórn út frá öðrum forsendum. Bíddu - hvað er í gangi eiginlega? Þetta er það sem fólk segir í dag, virðulegur forseti, hvað er í gangi? Hvað er að þessari ríkisstjórn? Þetta fólk bætir ekki við „hæstvirtri“ eins og okkur ber skylda til. Ef maður reynir að kryfja parta úr þessu þá er hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, Jón Bjarnason, kominn í hlutverk Spartverja í trójuhestinum. Hann er kominn undir pils, undir fald forsætisráðherra sem situr á svikráðum að margra mati við þjóðina, og vill rústa íslenskum sjávarútvegi og Íslandi um leið til að auðvelda markaðssetningu Samfylkingar á inngöngu í Evrópusambandið. Þetta er gyllingin á húninum til að Evrópusambandið geti gleypt Íslandsfiskinn með sporði og hrygg. Það er því miður þannig að hinn ágæti drengur, hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, dólar að því er virðist undir fölskum formerkjum að búa í haginn fyrir Samfylkinguna vegna þess að það mun létta róðurinn fyrir hana ef slátrað verður íslenska innmatnum og íslenska samfélaginu. Hæstv. forsætisráðherra fer á kústsköftum sínum um landið, þvers og kruss yfir byggðir, fólk og fyrirtæki, sveiflar svipum og kylfum, egnir til ófriðar út og suður, upplausnar og illsku. Þetta er mikið alvörumál. Reiptogið er ekki tveir endar, það eru tveir meginendar og svo eru ótal endar út frá þeim í allt aðrar áttir. Þetta er ríkisstjórn Íslands, hæstvirt. Hæstv. forsætisráðherra hefur riðið á vaðið í þessum efnum þótt hlutverk hennar ætti að vera hlutverk sáttasemjara, að miðla til sátta meðan þjóðin stendur í stórræðum í stað þess að egna til ófriðar og gera allt vitlaust. Það er nú svo að reynslan sýnir að hæstv. forsætisráðherra kann það best að egna til ófriðar með offorsi og skyndiyfirlýsingum svo gustar af. Það er svo slæmt að þegar maður gengur, virðulegi forseti, nálægt hæstv. forsætisráðherra þá fær maður kalbletti. Það er vont og illt að fá kalbletti á sálina. Það á ekki að vera boðlegt, síst af öllu af hálfu forsætisráðherra Íslands. Það er erfitt að skilgreina í hvaða gildru hæstv. sjávarútvegsráðherra er kominn. Helst er að líkja því við trójuhestinn. Sagan er einföld. París nam Helenu fögru á brott til Tróju þótt hún væri gift Menelás. Spartverjar sátu í tíu ár um Tróju. Jóhanna hefur lengi setið um Ísland til að koma því inn í Evrópubandalagið. Hún hefur umkringt stóran hluta í ferlinu, staðið í vegi fyrir breytingum, þróun, þroska og framförum. Á tíunda ári umsátursins um Tróju drap Akkilles Hektor, son Trójukonungs. Í kjölfarið hefndi París þess og felldi Akkilles. Ég skal ekki skilgreina hvar hælar, hinir veiku akkillesarhælar sjávarútvegsráðherra liggja, hvort þeir liggja aðallega í forsætisráðherra eða fjármálaráðherra. En hæstv. ráðherra er meðreiðarmaður í þessum efnum. Það er óvenjulegt af hæstv. ráðherra, Jóni Bjarnasyni, og óeðlilegt. Eftir þessi tíu ár drógu Spartverjar sig frá Tróju með landher og sjóher en skildu eftir gjöf, trójuhestinn, gerður af tré, gjöf til Trójumanna. Þeir féllu í gildruna, drógu hann inn fyrir borgarmúrana. Um nóttina fóru stríðsmenn Spartverja úr hestbúknum, opnuðu borgarhliðin og fjandinn var laus. Það er í þetta sem stefnir með frumvörpum ríkisstjórnarinnar um sjávarútvegsmálin. Það stefnir í upplausn, ringulreið og veikari stöðu samfélagsins. Það er svo skammt hugsað vegna þess að ef menn hugsa ekki um nýtinguna og hagkvæmnina í þessum efnum situr landsbyggðin fyrst eftir. Hverjir sitja síðan eftir? Auðvitað höfuðborgarsvæðið sjálft, því að það þarf gjaldeyri, það þarf blóðgjöf til þess að velferðarkerfið, þjónustukerfið, forréttindin, sem á margan hátt eru í höfuðborginni, geti haldið velli. Það gengur ekki ef búið er að slátra því sem gefur 60% af þjóðartekjunum, veiðum, vinnslu og markaðssetningunni sem hefur fleygt fram á ótrúlegan hátt á tiltölulega skömmum tíma og gefur okkur hæsta verð í heiminum fyrir það hráefni sem kemur frá Íslandi. Það segir reyndar í framhaldi af gjöfinni frá Spartverjum, það er gamalt orðtak, að menn skuli varast gjafir Grikkja. Það er nákvæmlega það sem við eigum að varast. Við skulum varast gylliboð og gjafir ríkisstjórnarinnar sem er með sýndarmennsku og falskar vonir í alls konar hlutum um gull og græna skóga í skjóli þess að fórna eðlilegum rekstri sjávarútvegs á Íslandi. Hv. þm. Helgi Hjörvar sagði í gærkvöldi að sjálfstæðismenn væru í hagsmunagæslu dauðans. Í hagsmunagæslu dauðans fyrir útgerðarmennina. Þessi borgarkrabbi, hv. þm. Helgi Hjörvar, er að ráðast á útgerðarmenn Íslands og kallar þá dauðann. Af hverju réðst hann ekki líka á sjómenn um leið? Af hverju réðst hann ekki á þá 500 sjómenn sem fórust við Vestmannaeyjar á síðustu 100 árum? Hvað er maðurinn að fara? Væri ekki rétt að maðurinn setti sig inn í eðli, möguleika og umhverfi sjávarútvegsins sem hann veit ekki spor um, ekki gramm, en blaðrar og blaðrar með bros á vör. Þetta er svo slepjulegt, virðulegi forseti, það getur gert mann brjálaðan. Það er ekkert öðruvísi. Er ég þó manna þolinmóðastur í flestu.  Menn hafa haft á orði í samfélaginu að notuð séu stór orð á Alþingi. Það er ekki nýtt. Það er ekki nýtt fyrir okkur sem höfum verið hér lengi en það er kannski aldrei meiri ástæða til þess en nú, vegna þess að vitleysan er svo gríðarleg, gífurleg, lausungin, dugleysið, metnaðarleysið, fárið, samkomulagsleysið og stefnuleysið, að hér hljóti að falla stór orð. Það er eðlilegt miðað við eðli íslenskrar tungu. Sjálfstæðismenn eru í hagsmunagæslu fyrir Ísland, sjálfstætt velferðarsamfélag. Það er það sem við erum að verja og sækja. Sem betur fer erum við ekki einir flokka um það. Það er grundvallaratriðið. Þegar hv. þm. Helgi Hjörvar sagði í umræðunni að í einhverri skoðanakönnun væru 7% Íslendinga óánægðir með kerfið, fiskveiðikerfið, þá er það ekkert óeðlilegt. Það verður aldrei ein allsherjarsátt og margt þarf að laga, breyta og bæta en það er allt annað en að stilla því þannig að gjöreyðileggja það, rústa og slátra því. Það koma líka í ljós í ræðu hv. þm. Kristjáns Möllers í gærkvöldi sem sagði að menn hér á þingi hefðu upplifað miklar breytingar á frumvörpum síðastliðinn vetur. Hver er ástæðan fyrir því? Ástæðan fyrir því er fyrst og fremst sú að frumvörpin koma ófullburða inn, nánast hugmyndir, en ekki neitt sem heitir líkami eða staðreyndir. Þá veltir maður fyrir sér, hvað er það sem háir ríkisstjórninni mest? Það er einhver samstaða um að ná tökum á því að stjórna landinu en ekki bara samstaða um að stjórna því ekki. Meðgöngutími músa er rúmar tvær vikur. Meðgöngutími hjá rottum er 20–22 dagar. Meðgöngutími hjá langreyði er 11 mánuðir. Meðgöngutími hjá fílum, Afríkufílum, er 22 mánuðir. Ríkisstjórnin er að baksa með hlutina. Hún fær vel undirbúin plögg um sáttaleið í sjávarútvegsstjórn en hún fer að tæta það í sundur í staðinn fyrir að láta það þróast og vaxa á eðlilegan hátt. Notar það sem bitbein milli stjórnarflokkanna og eftir átta mánuði loksins kemur eitthvað sem er kannski um viku, tveggja vikna gamalt fóstur. Ég er ekki að tala um mýs. Þetta er vandamálið sem við búum við, virðulegi forseti. Þetta er vandamálið. Það er engin spurning að menn vilja allir að þjóðin eigi auðlindina en vanda þarf mjög allt orðalag í því til að það standi fyrir alþjóðalögum svo enginn deili þar um. Sjómenn, útgerðarmenn, hafa keypt kvótann til þess að hafa rétt sinn til að veiða hann. Allar ríkisstjórnir síðustu 25 ára hafa lofað því að þegar skerðingar verði fái útgerðarmenn, sem hafa hert ólina, þær til baka. Það er allt farið til fjandans í tíð núverandi ríkisstjórnar. Öllum loforðum, öllum viðmiðunum er hent fyrir borð, spúlað út um lenslúguna eins og um drasl væri að ræða, loforðum fyrri ríkisstjórna. Útgerðarmenn eru nefnilega, virðulegi forseti, á margan hátt mest þjóðnýttasta atvinnugrein Íslands. Þar eru miklar skuldir. Þar er mikil drift sem gefur okkur blóðgjöf inn í samfélagið. Hver talar um að það séu margir útgerðarmenn sem berist á? Það er undantekning ef þeir eru til. En það talar enginn um að fjármagnið sem liggur á lausu í samfélaginu sé hjá eigendum fjármagnsins, í bönkunum. Það er hjá lögfræðingum, endurskoðendum, fasteignabröskurum. Það er ekki hjá útgerðinni, það er ekki þar. Þar eru skuldirnar, þar er atvinnusköpunin sem býr yfir mikilli ábyrgð og festu en fyrst og fremst harðsækin staða eins og hún er.

Hv. þingmaður er kjarnyrtur. Forseti biður hv. þingmann eftir sem áður að gæta orða sinna. 
            

Virðulegi forseti. Þessi ríkisstjórn þarf virkilega að smúla út fyrir borðstokkinn valdastefnu fyrrverandi ríkisstjórna í sjávarútvegsmálum, ekki veitir af. Ég vil gjarnan spyrja hv. þingmann hvort hann sé hlynntur einkaframtakinu af því að einkaframtak strandveiða er birtingarmynd þess í sinni smæstu mynd, þ.e. að einstaklingur hafi möguleika á að skapa sér vinnu. Ég vil einnig spyrja hv. þingmann hvort hann styðji atvinnusköpun á landsbyggðinni. Í þessu frumvarpi eru 3 þús. tonn lögð til strandveiða sem munu skapa fjölda fólks atvinnu á landsbyggðinni. Styður hv. þingmaður atvinnusköpun á landsbyggðinni? Svo spyr ég hv. þingmann hvort honum finnist núverandi kvótakerfi hafa tryggt uppbyggingu og atvinnusköpun í sjávarbyggðum og vil ég að hann rökstyðji það. Einnig spyr ég hv. þingmann hvort hann telji að arður af sjávarauðlindinni renni nægilega mikið til sjávarbyggðanna í dag og hvort hann styðji það að við látum arðinn af sjávarauðlindinni renna af sanngirni til sjávarbyggðanna eins og frumvarpið felur í sér. Svo spyr ég hv. þingmann hvort hann telji að núverandi ríkisstjórn eigi að framfylgja stefnu fyrri ríkisstjórna með markaðshyggju eða hvort hún eigi að fara eftir eigin stefnu sem byggist á jafnræði við úthlutun og aðgengi að aflaheimildum.

Virðulegi forseti. Hæstv. ríkisstjórn byggir ekki á einn eða neinn hátt á jafnræði. Hún byggir á mismunun, loforðum í krafti pólitískrar stöðu, geðþóttaákvörðunum og misnotkun. Það er stefna hæstv. ríkisstjórnar. 
             Það er ekki spurning að einkarekstur í sjávarútvegi hefur skilað mestu og það var ágætt fyrirkomulag að láta strandveiðarnar vera utan kvóta. Við höfum alveg svigrúm til þess, meira að segja í meiri mæli en gert hefur verið. Það á ekki að taka kvóta af öðrum sjómönnum á landinu, lækka launin þeirra og láta menn sem hafa jafnvel allt að fimm sinnum selt kvótann sinn og fengið nýjan í staðinn fá enn þá meiri bita af kökunni. Það er ekki boðlegt. Við Sunnlendingar munum að hætti Haukdæla berjast til síðasta manns til að þetta óréttlæti nái ekki fram að ganga. Þetta er svívirða og yfirgangur, virðulegi forseti. Atvinna í sjávarbyggðum hefur byggst á drifkrafti útgerðarinnar og skapað laun fyrir fjölskyldur, sjómenn og samfélög. Af því hafa samfélög tekjur, ekki af miðstýringu eða pottahræringi frá ríkisstjórn Íslands eða geðþóttaákvörðunum ráðherra. Það þarf að hlúa að rekstri sjávarplássa landsins á raunhæfan hátt en ekki gera þau að samfélögum sem þiggja, þiggja og þiggja. 
            

Virðulegi forseti. Mér fannst ekki koma nægilega skýr svör frá hv. þingmanni um hvort hann styddi þá atvinnusköpun sem felst í þessu frumvarpi með að auka aflaheimildir úti á landsbyggðinni. Hvernig mundi hann bregðast við ef útgerðarmenn í Vestmannaeyjum mundu ákveða í kvöld að flytja til Akureyrar með alla útgerð sína og byggðin stæði uppi með að allt sem hefði byggst á þeirri útgerð mundi hrynja? Ég vil vita hvernig hv. þingmaður vill bregðast við þeirri byggðaröskun sem verður þegar útgerðaraðilar á viðskiptalegum forsendum eða öðrum ákveða að færa sig um set og hin óheftu markaðslögmál ráða ferðinni. Hvernig vill hann bregðast við því og hvernig kemur stefna hans út í því sambandi?

Virðulegi forseti. Það er engin spurning að það skiptir miklu máli að aflaheimildir séu ekki teknar af einni byggð og settar til annarrar. Það er fljótandi í málum ríkisstjórnarinnar að taka af einu sjávarplássi og setja til annars. Er það jafnræði? Það er valdbeiting. Útgerðarmenn í Eyjum mundu aldrei flytja til Akureyrar eða annarra byggða með kvóta sinn vegna þess að þar, eins og í flestum greinum útgerðarinnar, eru hugsjónamenn sem binda sig við staði og möguleikana þar og bera að verulegum hluta ábyrgð á samfélaginu. Það er styrkur sjávarútvegsins. Það eru algerar undantekningar sem hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir er að tala um þar sem menn hafa misst niður um sig buxurnar í þessum efnum. 
             Kvótastaðan, hvort sem hún er í Eyjafirði, við Suðurland, Vestfirði eða Austfirði, er nánast í sama hlutfalli og hún var í upphafi kvótakerfisins. Hún hefur rokkað til eða frá um 1% og yfirleitt jafnast út. Þetta slítur í sundur málflutning hv. þingmanns um að það væri verið að flaka landsbyggðina. Strandveiðibátarnir eru alls góðs maklegir á réttum forsendum. Þar erum við að tala um um það bil 4% af afla landsins. Það er ekki grundvallaratriðið. Strandveiðar eru skemmtilegar og æskilegar 

Virðulegi forseti. Mig langar að byrja ræðu mína á orðum úr grein eftir sjálfa mig sem birtist í Morgunblaðinu 1. mars 2009: „En þá þarf líka viðmót stjórnvalda gagnvart þessari atvinnugrein að vera í einhverju samræmi við mikilvægi hennar. Það gengur ekki að þeir sem stunda þennan atvinnurekstur búi í stöðugri óvissu um þær lagalegu forsendur sem hann hvílir á. Það dregur úr áhuga manna á að fjárfesta í sjávarútvegi og fjármagnið leitar þá einfaldlega í aðrar atvinnugreinar, sem búa við „öruggari“ aðstæður.“ Þetta var í mars 2009. Svo er kosið og við tekur hin hreina vinstri stjórn, og viti menn, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra skipar sáttanefnd í júlí 2009. Ég hugsaði, jæja, af því að ég er mjög jákvæð og glaðbeitt manneskja að upplagi, að það væri von um að raunverulegur vilji væri til að ná sátt í sjávarútvegi. Nú eru liðnir átta mánuðir frá því að sáttaleiðin svokallaða í sjávarútvegi var lögð fram. Þá komu fram tillögur 18 manna starfshóps undir forustu þess af ráðherrum Samfylkingarinnar sem stundum er talinn líklegastur til að verða næsti formaður hennar. Hæstv. núverandi velferðarráðherra tókst að ná næstum fullkominni samstöðu um þær tillögur, 16 af 18 nefndarmönnum studdu þær. Þar var lagður grunnur að sögulegri sátt um sjávarútvegsmál á Íslandi undir forustu eins af leiðtogum Samfylkingarinnar. Þessi ríkisstjórn hafði sem sagt einstakt tækifæri til að skrifa um sjálfa sig þau merku eftirmæli að hafa komið á friði í sjávarútvegi á Íslandi. En ríkisstjórnin hafnaði þessu tækifæri og kaus ófrið, ekki bara við stjórnarandstöðuna heldur líka innan eigin raða eins og fram hefur komið í ræðum í gær og í dag. Þar ríkir ekki sátt og ekki heldur við svo gott sem alla hagsmunaaðila í greininni. Nú erum við hér í dag að kljást við annan af tveimur, fyrirgefðu, virðulegi forseti, bastörðum stjórnarflokkanna um þetta mál. Þeir komu sér ekki einu sinni saman um eitt frumvarp, þau urðu að vera tvö, VG-frumvarpið og samfylkingarfrumvarpið. Hv. þm. Helgi Hjörvar sagði í gær að við ættum að drífa þetta litla frumvarp af vegna þess að hann vildi ræða stóru Jónsbók sem er samfylkingarfrumvarpið. Það er kannski við hæfi að ein grein þessa frumvarps sem við ræðum hér í dag, eina greinin sem á að koma til framkvæmda strax, fjallar um stóraukið vald ráðherra til úthlutunar á kvóta. Þetta eru göfugar breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu eða hitt þó heldur. 1.–6. gr. eiga ekki að taka gildi fyrr en á næsta fiskveiðiári en 7. gr. skal taka gildi um leið og þessi lög verða samþykkt. Í henni eru bráðabirgðaákvæði. Ein setningin er svona, með leyfi forseta: „Á fiskveiðiárunum 2010/2011 og 2011/2012 hefur ráðherra til ráðstöfunar, til sérstakrar úthlutunar, 2.000 lestir af síld …“ Við erum að tala um sumargotssíld. Á sömu fiskveiðiárum hefur ráðherra líka til úthlutunar, reyndar á næsta fiskveiðiári, 1.200 lestir af skötusel. Þarna er hann að festa í sessi ansi umdeilda lagabreytingu sem hefur verið rædd hér fram og aftur. Svo er annað ákvæði, með leyfi forseta: „Á fiskveiðiárunum 2010/2011 og 2011/2012 er skipstjóra skips heimilt að ákveða að ákveðinn hluti keilu- og lönguafla skips reiknist ekki til aflamarks þess.“ Ég fer aðeins neðar: „Ráðherra setur nánari reglur um framkvæmd þessarar greinar.“ 3. liðurinn í þessu bráðabirgðaákvæði hljóðar svo, með leyfi forseta: „Á fiskveiðiárunum 2010/2011 og 2011/2012 hefur ráðherra til ráðstöfunar allt að 2.400 lestum af þorski og 600 lestum af ufsa til strandveiða hvort fiskveiðiár, til viðbótar við það aflamagn sem tiltekið er í 6. gr. a.“ Ráðherra hefur til ráðstöfunar, hann hefur leyfi til að úthluta þessu og mun að sjálfsögðu gera það, hann gengur hart eftir því að þetta frumvarp fari hér í gegn til þess að hann geti sett eftir geðþóttaákvörðunum sínum inn í þá þrjá hluti sem hér voru taldir upp. Hinar greinarnar eiga að taka gildi á næsta fiskveiðiári sem hefst 1. september. Mig langar aðeins að koma inn á 3. gr. í framhaldi af því að hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir hefur komið mjög mikið inn á atvinnusköpun strandveiða. Strandveiðar eiga að sjálfsögðu rétt á sér, en mér finnst strandveiðar ekki eiga rétt á sér með þeim hætti að veiðirétturinn sé tekinn af öðrum. Ég skil ekki hvernig það skapar nýja atvinnu að færa til tonn sem einhver annar veiddi. Mig langar að beina spurningu til hv. formanns sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar, Lilju Rafneyjar Magnúsdóttur: Eru einhvers staðar til einhverjar tölur um alla þessa nýliðun vegna strandveiðanna? Er þetta ekki að hluta til eins og um er talað, en ég ætla ekki að fullyrða, að þetta sé aukavinna eða hobbímennska? Það sem er tekið af einum til annars getur aldrei verið atvinnusköpun. Það er tilfærsla á atvinnu. Þó að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra haldi því fram að þetta frumvarp muni skapa svigrúm til að auka þorskkvóta er það einfaldlega ekki rétt. Frumvörp á Alþingi sem snúa að til dæmis auknu aflamarki til strandveiða geta ekki fjölgað fiskunum í sjónum. Ég skil bara ekki þá hugsun hvernig það getur fjölgað fiskunum í sjónum að samþykkja þetta litla frumvarp eins og hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sagði í útvarpsfréttum ekki alls fyrir löngu. Svo er annað sem mig langar til að koma inn á, hæstv. ráðherra og hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir tala alltaf um mikilvægi þess að verja sjávarbyggðirnar. Þar er ég sammála en mig langar að spyrja hana um hvaða sjávarbyggðir hún sé að tala. Hvaða byggðir er verið að tala um? Er verið að tala um allar byggðir þar sem stundaðar eru veiðar? Eða er verið að tala um það sem vísað er til gagnvart byggðakvóta, minni sveitarfélög, minni byggðir? Erum við að tala um byggðir þar sem eru 1.500 manns eða færri? Það eru líka til sjávarbyggðir með fleirum og það eru líka til sjávarbyggðir sem fara illa út úr þessu þegar alltaf er verið að taka úr þessum sameiginlega sjóði. Mig langar aðeins að grípa niður í athugasemdir við 3. gr. laganna í frumvarpinu þar sem verið er að auka þetta svokallaða ráðherraræði og pólitískvæða þessa stjórn, með leyfi forseta: „Í þessari grein er sveitarstjórnum gefinn sá kostur að velja á milli úthlutunarreglna ráðuneytisins eins og þær birtast í reglugerð hverju sinni eða nýs fyrirkomulags.“ Af hverju erum við að fara inn á það að ekki bara ráðherrann er kominn með nánast reglugerðarheimild við hverja einustu grein laganna, heldur að ef ráðherrann nýtir hana ekki og nýtir ekki það sem hann getur til þess að breyta geta sveitarstjórnirnar gripið inn í hvernig á að úthluta byggðakvótanum? Hefði ekki verið nær að hafa þetta bara fast í hendi fyrst þetta á að vera þarna inni? Eiga misvitrir pólitíkusar, með fullri virðingu fyrir fólki í pólitík, að véla um þetta? Er þetta framfaraskref? Er þetta til að auka gegnsæi? Er þetta til að auka skilvirkni og gera þetta allt laust við spillingu? Þung orð hafa fallið í þessum ræðustól er varða pólitíkina og ríkjandi hugsun. Eða er það hugsunin í þessu frumvarpi að meðan hin mikla vinstri stjórn er hér við völd muni aldrei nein spilling líðast, að þá muni allt vera gott og blessað og allt fallegt? Það er annað sem mig langar að koma inn á sem fer virkilega í taugarnar á mér, og hefur gert lengi, og kemur fram í umræðu um sjávarútvegsmál. Það er gjörsamlega óþolandi að í þennan ræðustól komi fólk, hv. alþingismenn, trekk í trekk og tali niður ákveðna atvinnugrein, tali niður útgerðarmenn, kalli þá illum nöfnum. Sjávarútvegurinn er atvinnugrein. Hann byggist ekki upp á einhverjum einum hlut. Hann byggist upp á mörgu eins og kom fram í máli hv. þm. Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur. Hann byggist upp á þeim aðilum sem starfa beint við greinina, óbeint líka á þeim fyrirtækjum sem eru til hliðar við greinina og byggja afkomu sína á henni. Það er gjörsamlega óþolandi hvernig talað er um þennan undirstöðuatvinnuveg. Ég held að það væri þinginu til mikils sóma ef allir þingmenn tækju sig á og hættu að tala, eins og þeir gera, niður til útgerðarmanna vegna þess að þeir eru ekki bara innan vébanda LÍÚ og þeir eru ekki vondir; þeir eru góðir og þetta er venjulegt fólk. Þetta er óþolandi. Þetta er fólk sem er að skapa sér atvinnu eins og hér hefur verið bent á. Einyrkinn er líka útgerðarmaður. Hættum að tala svona. Tölum efnislega um málið. Tölum af ábyrgð og tölum þannig að við treystum okkur til að standa frammi fyrir fólki og verja það sem við erum að segja. Hæstv. forsætisráðherra ætti að hlusta á það sem ég er að segja vegna þess að hún þorir aldrei í þessa umræðu nema í gjörsamlega vernduðu umhverfi sem hún reyndar treystir sér ekki í lengur vegna þess að hún vill stofna nýjan flokk. Ég veit að hér inni, ég vil trúa því, er gott fólk sem vill landi og þjóð vel, allt fyrir betra Ísland. Ég er ein af þeim. Við gerum það ekki með því að tala niður sjávarútveginn. Þetta er atvinnugrein. Vöndum okkur. Mig langar að nota síðustu mínúturnar hérna til að ræða það aðeins að breytingar í sjávarútvegi og breytingar á lögum um fiskveiðar eru nauðsynlegar. Það er sátt um það, það er ekki ósátt á þingi um að það þurfi breytingar. Ósáttin snýst um að það er farið af stað með vanbúin mál, gjörsamlega vanbúin. Tækifæri til að ná hinni miklu sátt er bara hent út um gluggann. Því miður. Stjórnarliðar stóðu að þessari sátt. Hvað gerðist? Af hverju völdu menn að taka þetta mál í ágreining? Þetta er okkur svo mikilvægt. Ég kem frá Vestmannaeyjum, því plássi sem hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir kom inn á. Hvað mundum við gera ef allir útgerðarmenn mundu ákveða í kvöld að fara frá Vestmannaeyjum og flytja til Akureyrar? Það er ekki mjög málefnalegt að segja svona. Það tekur enginn upp tvö risastór fyrirtæki í Vestmannaeyjum, Vinnslustöðina og Ísfélagið, og ákveður að flytja það til Akureyrar yfir nótt, fiskveiðiheimildina.

Annað eins hefur gerst.

Annað eins hefur gerst, það getur vel verið, en ef einhver einn er óþekkur, hegðar sér illa, á þá að refsa öllum sem standa eftir? Er það lausnin? Er lausnin ekki að ná sátt? Er það ekki það sem menn vilja? Viljum við ekki að allir í þessu landi séu stoltir og ánægðir með sjávarútveginn, hvernig hann er rekinn, ánægðir með hann og geti haft atvinnu af honum? Ég er sjómannskona. Mér finnst ekki talað vel um sjávarútveginn á Íslandi og þá sem standa í honum. Það er okkur ekki til sóma. Við eigum að taka okkur tak.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir innlegg hennar og ræðuna. Ég vildi bara nýta þetta tækifæri til að lýsa yfir skoðun minni á framlögðu frumvarpi og frumvörpum. Mér finnst við vera að ræða þau bæði í einu að einhverju leyti. Hér er um að ræða þarflega kerfisbreytingu. Hér er verið að innleiða nýtingarsamninga. Hér er verið að opna fyrir nýliðun. Hér er verið að skerða framsalið og breyta því. Hér er verið að taka á þessu mannréttindaákvæði. Ég mundi vilja sjá aðrar og frekari breytingar á núverandi fiskveiðistjórnarkerfi. Fyrst vil ég staldra við innheimtuna á veiðigjaldinu og útdeilingu á því. Ég tel að hér sé um að ræða of margar reglugerðarheimildir hjá ráðherra. Ég set líka spurningu við lengdina á nýtingarsamningunum. Ég tel að við eigum að nálgast lengd nýtingarsamninga með svipuðum hætti og við gerum í öðrum auðlindum. Þá vil ég til dæmis minnast á jarðhita og vatnsföll þar sem nýtingarsamningurinn tekur mið af afskriftatíma fjárfestingarinnar. Að öllum nýtingarsamningum ljúki á 23 árum gengur í raun og veru ekki og þess vegna ættum við frekar að nálgast verkefnið þannig að nýtingarsamningarnir væru mislangir og menn hefðu til dæmis helminginn til langs tíma, en svo keyptu menn sér á markaði nýtingarsamninga til skemmri tíma. Þannig getum við tryggt rekstraröryggi þeirra fyrirtækja sem starfa í þessari atvinnugrein. Ég held að sé mjög mikilvægt fyrir okkur að við nálgumst þetta verkefni með þeim hætti að við tryggjum öryggi greinarinnar, enda eru traust fyrirtæki á sviði sjávarútvegsmála mjög mikilvæg fyrir okkur öll. Það er allra síst ætlun þeirra sem standa á bak við þetta frumvarp að vega að undirstöðu þeirra. Ég held að mestu máli skipti fyrir almenning í þessu landi að arðinum af auðlindinni sé jafnara skipt og þess vegna set ég stórt spurningarmerki við það hvernig veiðigjaldinu er útdeilt. Aðalatriðið er kannski ekki hvernig hver nýtir, heldur hitt að arðinum sé jafnt skipt á milli landsmanna með betri hætti en gert er í núverandi 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið eða innlegg hans í umræðuna, ætti ég frekar að segja. Ég minnist þess ekki að hafa rætt stóra frumvarpið, samfylkingarfrumvarpið eins og við skulum kalla það hér. Ég minntist ekki einu orði á nýtingarsamningana, ekki einu orði, af því að ég ætla mér að geyma það þangað til umræðan um stóra frumvarpið fer fram. Mig langar að benda hv. þingmanni á að ég mundi gjarnan vilja eiga orðastað við hann um það hvað honum finnst um nýtingarsamningana. Ég bendi honum á að setja sig á mælendaskrá þannig að við getum átt hér orðastað við hann. Ég ræddi við hv. þingflokksformann okkar, hún er tilbúin að hleypa þér inn í sinn stað í röðinni ef þú ert tímabundinn. Svo er annað, ég er algjörlega sammála hv. þingmanni um það eins og allir, ég held að enginn ágreiningur sé um það, að það þurfi að gera nýtingarsamninga. Það er enginn ágreiningur um það en tímalengdin og útfærslan í frumvarpinu sem er hér ekki til umræðu, en hv. þingmaður vill greinilega ræða, er bara ekki í lagi. Þar erum við sammála. Ég mundi gjarnan vilja að þú færir yfir þessi mál, ég bíð bara spennt eftir að heyra ræðu þína í þessari umræðu um VG-frumvarpið af því að ég veit að þú munt tala um samfylkingarfrumvarpið, hv. þingmaður. Í sambandi við veiðigjaldið, að sjálfsögðu á að vera gjald fyrir nýtingu á öllum auðlindum. Það á ekki sérstaklega að taka sjávarútveginn út. Með því er ég ekki að segja að ég sé á móti auðlindagjaldi á sjávarútveg, heldur á sjávarútvegurinn að sitja við sama borð og aðrar greinar og aðrar auðlindir. Ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður sé sammála mér í því að við hljótum að ætla að taka þetta heildstætt. Ég mæli eindregið með því að þú setjir þig á mælendaskrá, hv. þingmaður, af því 

Forseti minnir hv. þingmann á að ávarpa forseta en ekki þingmenn úti í sal.

Virðulegi forseti. Já, ég ítreka bara þann lykilpunkt sem mér finnst að eigi að vera í nálgun okkar hvað þetta mál snertir. Í fyrsta lagi það að við eigum að skipta … Ég hef bara eina mínútu, ekki satt, virðulegi forseti?

Eina mínútu.

Ég hef eina mínútu. Það á að skipta arðinum af auðlind okkar jafnara á milli landsmanna og ég mundi til dæmis vilja að þegar sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd tekur frumvörpin til afgreiðslu velti hún fyrir sér hvort veiðigjald eigi að vera hlutdeild af hagnaði með ríkari og betri hætti en nú er. Menn hafa velt því upp, t.d. hagfræðingurinn Jón Steinsson, að þegar búið sé að taka frá kostnað og afskriftir standi eitthvað eftir sem væri þá auðlindarentan, hagnaður fyrirtækisins af auðlindinni, og þeim potti yrði jafnara skipt á milli fyrirtækisins, þess sem nýtir, og almennings í gegnum auðlindasjóð sem að sjálfsögðu væri langbesti kosturinn til að koma þessum fjármunum jafnt og  Ég legg áherslu á að þetta mál fari að komast til nefndar til að umræðan 

Virðulegi forseti. Ég mæli enn með því að hv. þingmaður fari á mælendaskrá og ræði það frumvarp sem hér er á dagskrá og skiptist á skoðunum við okkur. Það er margt hægt að segja um stóra frumvarpið. Fyrst hv. þingmaður opnaði á umræðu um það held ég að við þurfum að leita sátta, nákvæmlega það sem ég kom inn á áðan í máli mínu. Hver einasti hagsmunaaðili - þeir sem koma hér á eftir geta leiðrétt mig ef þarf - hefur mótmælt frumvarpinu og telur það ekki unnið á þeim grunni sem sáttanefndin náði.

Virðulegi forseti. Ég vil fyrst spyrja hv. þingmann hverja hann telji hagsmunaaðila þegar sjávarútvegsmál og þessi stærsti atvinnuvegur þjóðarinnar er annars vegar. Telur hann það bara vera LÍÚ, Landssamband smábátaeigenda og sjómannasamtökin eða telur hann það vera allan þjónustugeirann, fiskvinnslukonurnar og allt starfsfólk sem hefur atvinnu með beinum eða óbeinum hætti af þessum málum þegar við köllum að borðinu hagsmunaaðila? Hv. þingmaður kom áðan inn á hvort ég teldi að það væri verið að mismuna sjávarbyggðum og hvort það væri bara ein gerð sjávarbyggða sem væri verið að styðja með þessu frumvarpi. Ég spyr hv. þingmann hvort hann styðji það að aflaaukningin renni að hluta til til strandveiða. Það er verið að tala um að aflaaukning „renni að hluta til“ en ekki að veiðiheimildir verði teknar af núverandi handhöfum þeirra. Hv. þingmaður beindi líka til mín spurningu um árangur af strandveiðum. Ég bendi hv. þingmanni á skýrslu Háskólaseturs Vestfjarða um þann árangur sem ég held að væri mjög hollt og gott að lesa. Hún sýnir að strandveiðar hafa haft mikil og góð samfélagsleg áhrif á byggðir. Um það að tala niður til sjávarútvegsins, það hef ég ekki gert og mun aldrei gera.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Hagsmunaaðilar eru allir þeir sem koma að greininni. Í skipan starfshóps um sáttanefndina eru ansi margir hagsmunaaðilar taldir upp. Það voru 18 aðilar í þessari nefnd. Hér á blaði er ég með nöfn fulltrúa þeirra sem voru þarna og þeir eru tíu, þá tel ég ekki með stjórnmálamennina sem skrifa undir, tíu aðilar eru búnir að lýsa því yfir að þessi frumvörp séu ekki byggð á þessari sátt. Þetta eru hagsmunaaðilar. Hagsmunaaðilar er líka fólkið á stöðunum, hagsmunaaðilar eru allir Íslendingar, við erum hagsmunaaðilarnir. Þeir hagsmunaaðilar sem eru í greininni komu að starfi sáttanefndarinnar sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra skipaði og hefur örugglega farið vel yfir hverjir ættu heima í þeim hópi. Það eru hagsmunaaðilar. Annað, ég spurði um nýliðun, ég spurði ekki um hver samfélagslegu áhrifin hefðu orðið, ég spurði hv. þingmann hvort hann hefði einhverja tölu um nýliðun í greininni í gegnum strandveiðarnar. Hv. þingmaður spurði mig um aukninguna sem ætti að fara að helmingi eða hluta til beint til strandveiða. Ég er ekki sátt við að það sé sagt að ekki sé tekið af neinum. Það var búið að taka af þeim sem voru með veiðiheimildir þegar kvótinn var skertur. Þá var tekið af þeim með vilyrði um að þeir fengju eitthvað þegar bætt yrði í. Virðulegi forseti. Ég get 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður kom áðan inn á að mikil óvissa ríkti í sjávarútvegi og það drægi úr áhuga manna á að fjárfesta í greininni. Ég spyr hv. þingmann hvað hann telji þá um það að eitt stærsta og öflugasta fyrirtæki landsins, Samherji, hafi fjárfest nýlega í útgerðarfyrirtæki á Akureyri fyrir um 14 milljarða. Ber það vott um óvissu í greininni eða ber það vott um traust til núverandi ríkisstjórnar og þess kvótakerfis sem er lagt til í frumvarpsdrögum? Ég bendi hv. þingmanni á að í þessari stóru svokölluðu sáttanefnd, sem ég sat í, var sátt um þær meginlínur að skoðuð yrði samningaleið á móti pottaleið. Þann veg erum við að ganga núna en allar bókanirnar um fyrirvara sem eru í skýrslunni 

Virðulegi forseti. Þau orð sem hv. þingmaður vitnaði til eru úr grein sem ég skrifaði árið 2009, eins og ég kom inn á þegar ég byrjaði mál mitt áðan. En akkúrat það sem hv. þingmaður bendir á er það sem rætt hefur verið um, þeir stóru munu lifa, stóru fjárfestarnir munu lifa í þessu kerfi sem þið eruð að tala um, því kerfi sem hér er lagt til. Ég hef talað við marga og heyri að atvinnugreinin sé bókstaflega á hliðinni. Ég held að það sé ekki vegna þess að greinin í heild og hagsmunaaðilar sem eru fjölmargir séu svo ofboðslega ánægðir og beri svo mikið traust til ríkisstjórnarinnar að þeir ráði sér ekki af kæti. Það er ekki það sem ég merki.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Írisi Róbertsdóttur fyrir ágæta ræðu. Það sem mig langar aðeins að ræða við þingmanninn eru upphafs- og kannski lokaorð hennar í sambandi við sáttina og markmið og vinnu stjórnarliða - staðreyndin er sú að þetta er búið að vera hjá stjórnarflokkunum í allan vetur, síðan í september. Telur hún líklegt að hægt sé að ná sátt á grundvelli þess sem stjórnarflokkarnir hafa unnið? Þingmaðurinn svaraði því kannski svolítið í ræðu sinni eða ýjaði að því að það virtist vera ákveðinn hópur í stjórnarliðinu sem notaði þetta til að efla ófrið í landinu og efna til ófriðar við atvinnugreinina. Maður veltir þá fyrir sér ástæðunum fyrir því, að mati þingmannsins, að sú leið sé valin. Einstakt tækifæri virtist blasa við í kjölfarið á samráðshópnum þegar fyrir lá almenn yfirlýsing um sátt sem virtist ekki hafa stefnt í í aðdraganda þess og kannski ekki í upphafi vinnu þess hóps þar sem ýmislegt kom upp á. Það var tímamótastund, það virtist mögulegt að ná fram sátt sem síðar mundi koma fram í formi frumvarps sem gæti orðið að lögum og þjóðin gæti orðið sátt við. Því langar mig að heyra álit þingmannsins á því hvort hún telji líklegt að ná sátt og ef ekki, hverjar séu ástæður fyrir því að málið sé komið eins og það er komið.

Virðulegi forseti. Ég fór aðeins yfir þetta áðan eins og kom fram í máli hv. þingmanns. Ég er að vonast eftir sátt og við gerum það öll. Við vonumst öll eftir því að um þessa atvinnugrein ríki sátt. Við höfum ekki efni á öðru en að standa saman um sjávarútveginn. Af því að ég er, ég ætla ekki að segja einföld, ég er þannig að upplagi að ég vil trúa á það besta, að allt það besta gangi eftir, og þegar ég sá að það hafði komið lending út úr þessu starfi sem stóð lengi vildi ég trúa því að það gæti komist á sátt. Þegar á reynir, þegar þarf að klára og þegar þarf að standa við gefin loforð, þegar athafnir eiga að fylgja orðum, virðist þessi ríkisstjórn ekki klára sig af málinu. Það er bara þannig, því miður. Því miður virðist hún ekki klára og ég er svartsýn. Til þess að einhver sátt næðist þyrfti ríkisstjórnin að draga bæði þessi frumvörp til baka, vinna þetta betur í sumar og koma með nýtt frumvarp 1. október. Ég held að einhver sátt gæti skapast ef það yrði byggt á því sem lá fyrir, því sem um var rætt, því sem kom út úr sáttanefndinni. Það þarf að fara í útfærsluatriði með hagsmunaaðilum, öllum hagsmunaaðilum. Þeir þurfa allir að koma að því að útfæra þetta. Það er ekki hægt að koma með frumvörp inn í þingið sem eru þannig að stjórn og stjórnarandstaða séu sammála um að sumt sé í lagi og sumt í ólagi en ekki sammála um neitt samt.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Ég hef aðeins velt fyrir mér í ljósi þeirra framsöguræðna sem fluttar voru af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins á undan hv. þingmanni, hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur og hv. þm. Árna Johnsen, að þau fjölluðu um veiðileyfagjald á svolítið mismunandi hátt. Í því ljósi væri áhugavert að heyra álit hv. þingmanns á því, annars vegar að leggja það á og hins vegar hugmyndafræðinni sjálfri. Þá er ég ekki endilega að tala um útfærsluna í þessu frumvarpi heldur þá hugmyndafræði að hluti af því veiðileyfagjaldi sem hugsanlega yrði lagt á, ef þingmaðurinn er sammála því, rynni til sjávarbyggðanna eða til landshlutanna þar sem það verður til.

Virðulegi forseti. Ég kom inn á það áðan í ræðu minni að mér finnst ekki að skattleggja eigi sérstaka atvinnugrein, taka hana út fyrir sviga og skattleggja sér. Mér finnst aftur á móti að allir þeir sem nýta sameiginlegar auðlindir landsins eigi að greiða af því skatt. Það verður að vera þannig útfært að greinin sem við á standi undir því. Ég held að á sínum tíma hafi náðst ákveðin sátt um að greinin greiddi skatt en það breytir því ekki að þetta er sértækur skattur á greinina eins og staðan er í dag. Það er ekki sanngjarnt. Varðandi það sem hv. þingmaður kom inn á um hvernig skiptingin ætti að vera, ef við værum með allar auðlindir undir sama hatti og það yrði greiddur skattur af nýtingu allra auðlinda á sama hátt og er farið fram á við sjávarútveginn yrði að sjálfsögðu ekki nein þörf fyrir sértæka endurgreiðslu á veiðileyfagjaldi, þ.e. 

Virðulegi forseti. Þessi umræða sem hefur staðið frá því í gær um frumvarp hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur á margan hátt verið upplýsandi, ekki upplýsandi í þeim skilningi að við höfum fengið mörg svör við því sem við höfum spurt eftir í umræðunum, öðru nær, svörin hafa mjög verið af skornum skammti. Við höfum kallað eftir svörum við ýmsu af því sem við höfum velt hér upp með eðlilegum hætti í mestanpart málefnalegri umræðu. Umræðan hefur verið upplýsandi fyrir þeirra hluta sakir að hún hefur vakið athygli á því hversu ófullbúið þetta frumvarp er. Það er alveg ljóst að þetta er afrakstur af nokkru togi sem hefur átt sér staðan innan og milli stjórnarflokkanna og það blasir síðan við að mjög mörgum spurningum sem eðlilega væri svarað í frumvarpinu sjálfu er látið ósvarað. Þessum spurningum er síðan velt í fangið á hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem fær 30 og eitthvað heimildir í þessu frumvarpi til að útfæra málin að mestu leyti eftir sínu höfði. Það er ótrúlega lítil leiðsögn til hæstv. ráðherra í þessum efnum. Hæstv. ráðherra sagði í andsvari við mig að þetta væri vegna þess að hæstv. ráðherra væri einfaldlega að afla sér eðlilegra reglugerðarheimilda en svo er ekki.  Í öðru lagi er hitt að fram hefur komið í ræðum stjórnarliða mjög veigamikil gagnrýni á þýðingarmikil atriði í þessu frumvarpi sem er líka áhugavert að velta upp. Allt þetta leiðir til þess að það er augljóst mál að okkar sem sitjum í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd bíður mikil vinna við að útfæra þetta frumvarp og reyna að fá einhvern botn í það sem þar er um að ræða. Einn af þeim þáttum sem þetta frumvarp gengur út á er hækkun á veiðigjaldinu um 70% og boðað er í næsta frumvarpi að það verði síðan hækkað um 90% frá því sem nú er. Menn hafa spurt: Getur ekki sjávarútvegurinn ráðið við þetta? Svarið er: Það er mjög mismunandi. Það fer til dæmis eftir útgerðum, það getur farið eftir útgerðarflokkum, það getur farið eftir aðstæðum. Það er alveg augljóst að forsendan fyrir þessum útreikningi sem byggt er á í sambandi við veiðigjaldið að þessu sinni er sú framlegð sem hefur komið fram í ársreikningum fyrirtækjanna fyrir árið 2009. Þar kemur fram að framlegðin af útgerðinni var um 30 milljarðar kr. og ætlunin er að taka um 20% af þessari framlegð og setja inn í veiðigjaldið. Framlegðin á að standa undir fjármagnskostnaði fyrirtækja og það er augljóst að þetta mun hafa áhrif á greiðslugetu þeirra fyrirtækja sem eru skuldsettust, oft og tíðum minnstu fyrirtækin og þau nýju. Svarið við þessu er ekki einfaldlega já eða nei. Þetta verður mjög mismunandi og þetta mun augljóslega hafa í för með sér að útgerðum mun fækka. Til þess er auðvitað leikurinn gerður. Hugmyndafræðin á bak við sjálft veiðigjaldið er einmitt að setja auðlindaskatt af þessum toga, það sögðu menn sem töluðu fyrir þessu máli á sínum tíma, til að tryggja að þeir sem stunda sjávarútveginn séu þá þeir sem „menn hafa talið færasta til þess“. Síðan er mjög sérkennilegt atriði í þessu frumvarpi, opnuð er heimild fyrir hæstv. ráðherra til að hafa veiðigjaldið mismunandi eftir því sem kallað er útgerðarflokkar. Nú spyr ég hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem hér er: Hvernig hyggst hann útfæra þetta? Hvernig lítur hann á hugtakið útgerðarflokkur? Manni dettur strax í hug rækjuveiðar. Eru rækjuveiðar útgerðarflokkur? Er það útgerðarflokkur þegar við erum að tala um útgerð skipa sem veiða tiltekna fisktegund? Rækjuveiðarnar hafa gengið illa. Þar er framlegðin lítil. Hæstv. ráðherra er væntanlega að hugsa um að hafa þetta þá þannig að hann geti hliðrað til gagnvart þessum útgerðarflokkum sem þýðir náttúrlega að nettóinnheimtan af gjaldinu verður sem því nemur minni. Er þá ekki miklu eðlilegra, hæstv. ráðherra, að hafa þetta þannig að í frumvarpinu standi nákvæmlega hvað átt er við með útgerðarflokkum og gera þá grein fyrir því með nánari hætti í frumvarpinu í stað þess að hafa þetta eins opið og hér er um að ræða? Það eru þessar opnu heimildir hæstv. ráðherra sem er tvímælalaus ástæða til að gagnrýna. Ástæðurnar eru auðvitað þær sem við vitum, það er verið að afgreiða þetta mál ófullbúið frá ríkisstjórninni og ríkisstjórnarflokkunum og síðan er ætlunin að hæstv. ráðherra fái alræðisvald. Annað dæmi um þetta er strandveiðarnar. Þar hef ég gagnrýnt mjög mikið misskiptingu milli veiðisvæða. Hér er verið að opna á enn eina heimildina fyrir hæstv. ráðherra, hann getur ráðið hvernig hann skiptir veiðisvæðunum en hér fær hann nýja heimild til viðbótar sem er sú að hann getur líka ráðið því nákvæmlega hvernig tímabilaskiptingin er. Hann er ekki lengur bundinn af því að binda þetta niður í mánuði, hann getur þess vegna haft eitt tímabil, hann getur haft tíu tímabil, hann getur nánast ráðið því eftir vild sinni.

Frú forseti. Ég get tekið undir það með hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni að handstýringarvald ráðherra er mikið í þeim frumvörpum sem við tökum hér til umræðu í dag og næstu daga. Þau völd sjávarútvegsráðherra eru gríðarlega mikil í núgildandi lögum og ekki kvartaði hv. þm. Einar K. Guðfinnsson þegar hann gegndi sjálfur embætti hæstv. sjávarútvegsráðherra og beitti alræðisvaldi sínu ótæpilega, t.d. þegar hann leyfði hvalveiðar korteri áður en hann lokaði dyrunum á eftir sér. Ég kem hingað til að vekja athygli á og minna hv. þingmann á skýrslu sem flokksbróðir hans, bæjarstjórnarmaður vestur á Ísafirði, Gísli Halldórsson, stóð fyrir og vann að um reynsluna af strandveiðunum sumarið 2009 þegar þær voru alveg nýjar af nálinni. Skýrsluhöfundur kemst að þeirri niðurstöðu að samfélagsleg áhrif strandveiðanna það sumar, meðan einungis voru til ráðstöfunar 4 þús. tonn til strandveiðanna, hafi verið ótvírætt jákvæð, markmiðin með veiðunum hafi að mörgu leyti náðst, nýliðun hafi átt sér stað og veiðarnar náð því markmiði að hleypa lífi í minni sjávarbyggðir landsins. Þarna vorum við aðeins að ræða um 4 þús. tonn til strandveiða. Núna erum við hins vegar að ræða verulega aukningu þannig að potturinn verði eitthvað í kringum 9 þús. tonn eins og gert er ráð fyrir í þessu frumvarpi. Dregur hv. þingmaður í efa niðurstöðu hinna jákvæðu vísbendinga sem skýrslan gefur um áhrifin af strandveiðunum á samfélögin, m.a. fyrir vestan, að þau geti náð fram að ganga miðað við þá aukningu sem er í kortunum núna?

Virðulegi forseti. Það er alveg rétt að það er töluvert handstýringarvald í þeim lögum sem núna gilda um stjórn fiskveiða. Þróunin var hins vegar sú fram á árið 2009 að við vorum fremur að reyna að draga úr þessu handstýringarvaldi og það var um það mjög mikil krafa frá Alþingi. Ég hygg að framkvæmdarvaldið hafi verið að bregðast við því að Alþingi gerði kröfu til þess að valdið sem væri þar gríðarlega mikið yrði fært inn til löggjafans sem er auðvitað miklu eðlilegra í þessu sambandi. Það dugir ekki að benda á að það sé handstýringarvald í núgildandi lögum og koma síðan fram með frumvarp upp á sjö greinar þar sem hæstv. ráðherra fær alræðisvald í mjög stórum málum í 30 liðum til að hafa áhrif á það hvernig hann framfylgir lögunum og fær með þessum hætti nánast lagasetningarvald vegna þess að hann fær sér hér ígildi slíks valds í mörgum greinum eins og ég nefndi aðeins áðan. Auðvitað er hægt að segja sem svo að þegar bætt er við aflaheimildum, hvort sem það eru 4 þús. tonn, 6 þús. tonn eins og núna í strandveiðunum eða 9 þús. tonn eins og ætlunin er að hafa, hefur það áhrif í þeim byggðarlögum þar sem þessar strandveiðar eru. En þetta er ekki bara spurning um magnið, þetta er líka spurningin um dreifinguna. Ef ég man það rétt, og nú leiðréttir hv. þingmaður mig ef ég fer rangt með, vorum við hv. þingmaður sammála um að þessi skipting á milli veiðisvæða væri mjög ósanngjörn þegar þessi mál voru rædd á síðasta ári. Það breytir kannski ekki miklu fyrir þann sem má veiða fimm daga í mánuði, eins og á við um A-svæðið, þó að bætt sé við 50% vegna þess að þá fá þeirra útgerðarmenn væntanlega ekki að veiða nema sjö og hálfan dag ef allt fer sem horfir. Það er ekki bara spurningin um þetta magn, það verður líka að horfa á þetta í þessu sambandi. Síðan skulum við velta fyrir okkur hvort menn hafi ekki tekið eftir því sem kom fram í opinberum upplýsingum, að því miður varð lítill hluti þessa afla eftir í 

Frú forseti. Það er rétt að það dró nokkuð úr hinum samfélagslegu áhrifum af strandveiðunum, m.a. vegna þess hvernig svæðaskiptingin kom út, og ég held að við séum bara sammála um það, við hv. þingmaður, að þá svæðaskiptingu þurfi að endurskoða. Ég tek undir að það er ekki góð stjórnsýsla að gera ráð fyrir of miklu alræðisvaldi ráðherra í nokkurri grein, hvorki í sjávarútvegsráðuneytinu né annars staðar. En það er í okkar valdi, nefndarmanna í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd, að gera tillögur til bóta og lagfæra þá það sem betur mætti fara í þessu frumvarpi, m.a. varðandi svæðaskiptinguna. Þess vegna langar mig til að spyrja hv. þingmann hvernig hann mundi vilja sjá þessu fyrirkomið með svæðaskiptinguna. Ég vænti þess að hv. þingmaður sé ekki í hjarta sínu mótfallinn strandveiðum. Það væri gott ef hann vildi svara þessu: Er hann stuðningsmaður strandveiða yfir höfuð eða ekki? Ef hann er stuðningsmaður strandveiða, hvernig mundi hann þá vilja leiðrétta þá agnúa sem við sjáum á svæðaskiptingunni eins og hún hefur verið? Tekur þingmaðurinn til dæmis undir hugmyndir sem hafa komið fram og mér finnast athyglisverðar, að gera ráð fyrir einni strandveiðihelgi í kringum landið og afnema þessa landshlutaskiptingu?

Virðulegi forseti. Vandinn við þetta strandveiðifyrirkomulag er sá sem hefur blasað við. Eins og hv. þingmaður rakti áðan var farið af stað með 4 þús. tonna heimildir. Síðan var ákveðið að auka þær upp í 6 þús. tonn. Þá var hins vegar tekin sú ákvörðun að um leið og þessu yrði úthlutað til strandveiðibátanna yrðu aflamarksbátarnir og krókaaflamarksbátarnir, sem eru smábátar, skertir um þessi 6 þús. tonn þannig að nettóáhrifin fyrir byggðarlögin væru sem þessu nemur minni. Auðvitað var dreifingin eitthvað mismunandi milli byggðarlaga en það breytir ekki því að sjávarbyggðirnar sem menn tala um í einu slengi urðu þá fyrir 6 þús. tonna skerðingu sem fór til strandveiðanna þannig að nettóniðurstaðan varð núll frá sjónarhóli sjávarbyggðanna í heild þó að hin landfræðilega dreifing hafi verið mismunandi ef við berum til dæmis saman strandveiðarnar annars vegar og krókaaflamarkið hins vegar. Það blasir við að þegar 6 þús. tonn eru tekin út úr aflamarki og krókaaflamarki skerðast aflaheimildir smábáta og annarra báta sem eru í þorski um þetta en aukast í strandveiðunum. Síðan er í þessu frumvarpi gráu bætt ofan á svart. Auðvitað fagna ég því að við hv. þingmaður erum sammála í sambandi við svæðaskiptinguna, en hæstv. ráðherra bætir gráu ofan á svart. Til viðbótar við þær heimildir sem hann hefur til að ráðskast með þessa svæðaskiptingu eins og hann vill er þessu líka breytt þannig að nú getur hann ráðskast með tímabilið eins og hann vill. Hann þarf ekki einu sinni að styðjast við mánuðina. Ég lýsti því yfir þegar þetta strandveiðifrumvarp var fyrst rætt að ég teldi að það væri langsamlega eðlilegast að landið væri eitt svæði og strandveiðiútgerðarmennirnir tækju ákvörðun um það hvaðan þeir reru og þá gerðu þeir það með þeim hætti sem þeir teldu skynsamlegast. Þá væri búinn til einhvers konar hagræðingar- og hagkvæmnihvati inn í þetta kerfi. Síðan hefur formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar líka kastað fram annarri hugmynd, en vandinn er sá að við erum þessarar skoðunar, hv. varaformaður nefndarinnar og  
            

Virðulegi forseti. Það er áhugavert að taka þátt í þessari umræðu. Við erum kannski farin að tala um innihald frumvarpsins. Í sambandi við strandveiðarnar eins og hv. þingmenn töluðu um áðan skiptir það gríðarlegu máli - og er kannski sá grundvallarmunur á frumvarpinu og stefnu okkar framsóknarmanna þegar við erum að tala um þessa potta og þar á meðal strandveiðar, sem við köllum reyndar nýliðunarpott þar sem settar yrðu sterkari stoðir undir að menn gætu byggt upp innan þeirrar greinar en við núverandi strandveiðar sem eru meira hobbítengdar - að ekki verði tekið af öðrum. Það er einmitt það sem skortir núna. Allt í einu virðist vera óhætt að úthluta 3 þús. tonnum til viðbótar og þau bara tekin út fyrir þann sviga sem gert er ráð fyrir í dag. Maður spyr sig. Mig langar aðeins að heyra álit hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar á þeirri 20% aflareglu og þeim varúðarsjónarmiðum sem menn hafa verið með varðandi hana og hvort verið sé að raska henni og hvað sé verið að sækja og hvort ekki hefði verið eðlilegra núna í ljósi þess að möguleiki er á að auka úthlutun á yfirstandandi ári að úthluta því til núverandi atvinnuskipa. Það er dálítið sérkennilegt að horfa fram á að þau verði bundin við bryggju og hobbíveiðimenn rói yfir sumarmánuðina. Þetta hljómar svolítið sérkennilega og mig langar að heyra álit hv. þingmanns á því hvort hann óttist að við séum að stofna varúðarsjónarmiðum varðandi aflaregluna, þá gæðastýringu og þau vottorð sem sjálfbærar veiðar hafa fengið í hættu með þessari úthlutun.

Virðulegi forseti. Þetta voru áhugaverðar spurningar. Aðeins um strandveiðarnar: Þetta er farið að verða dálítið sérkennilegt ef við förum yfir söguna. Þegar frumvarpið var upphaflega lagt fram var gert ráð fyrir að 4 þús. tonn færu í strandveiðar. Helmingurinn af þeim var tekinn úr byggðapottunum þannig að þeir voru sérstaklega skertir en síðan var 2 þús. tonnum bætt við þannig að niðurstaðan varð 4 þús. tonn. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sá að sér í næstu atrennu og ákvað að skerða ekki byggðapottana, enda hafði hann fengið mikil mótmæli við því. Þá var tekin sú ákvörðun að deila út 6 þús. tonnum. Þau 6 þús. tonn eins og ég nefndi áðan voru tekin frá minni og stærri aflamarksbátum - margir þessara báta eru minni bátar sem sinna vinnslunum í sjávarbyggðum allt í kringum landið - og síðan krókaflamarksbátunum sem sannarlega veitti ekkert af þessum aflaheimildum heldur. Núna er hins vegar gert ráð fyrir því að tímabundið, í tvö ár, verði úthlutað 3 þús. tonnum, að þessi afli verði aukinn um 50% vegna þess að þetta er einstefnuloki, þ.e. menn komast inn í kerfið og það eru engar aðgangshindranir í kvóta í þeim efnum, og því þarf að auka þessar aflaheimildir. Ég spái því að menn þurfi að koma síðar með svipað frumvarp og þá verði gert ráð fyrir því að í tvö ár verði þessi 3 þús. tonn utan aflamarksins. Við erum komin með tvöfalt kerfi þar sem tveir þriðju eru teknir frá aflamarkinu en einum þriðja er haldið utan aflamarksins í tvö ár. Ég tek undir það með hv. þingmanni að miklar skerðingar voru í þorskveiðum. Nú blasir við að þorskstofninn er að rétta mjög úr kútnum og ekki hefði veitt af fyrir þá sem hafa tekið á sig miklar skerðingar að njóta þess í aflahlutdeildum þegar aflaaukning verður. Ég gæti fallist á það að pottarnir tækju álíka breytingum þannig að þeir nytu líka aukningarinnar í ákveðnu hlutfalli. En hér á hins vegar að vaða inn og koma í veg fyrir að m.a. litlir útgerðaraðilar, skuldugir í sumum tilvikum, 

Frú forseti. Það er annar vinkill á þessu máli sem mig langar aðeins að ræða. Hv. þingmenn Norðvesturkjördæmis, Ólína Þorvarðardóttir og Einar K. Guðfinnsson, ræddu áðan um að það vantaði kannski orðið meiri kvóta á ákveðin landsvæði. Nú höfum við sem komum frá suðursvæðinu, Suðurkjördæminu, horft upp á að margt af því sem hæstv. ráðherra hefur tekið sér fyrir hendur hefur virst vera misskipting á milli landsvæða. Margt af því sem ráðherrann hefur gert hefur frá okkar bæjardyrum séð snúist um að skerða réttindi og veiðiheimildir og færa þær af suðursvæðinu og jafnvel á norðvesturhornið. Það er svolítið sérkennilegt en áhugavert líka að ræða það ráðherravald sem við höfum sé koma fram í eiginlega öllum frumvörpum sem hafa komið frá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra á þessu kjörtímabili. Þau eiga það öll sammerkt að í þeim er ráðherra falið gríðarlegt vald, m.a. að útbúa svæði fyrir strandveiðarnar eða í útgerðarflokkunum eins og rætt var í sambandi við veiðigjaldið og jafnvel einstakar útgerðar eða einstakar tegundir og get ég nefnt makríl, skötusel og annað í þeim dúr. Því er áhugavert að velta því fyrir sér og spyrja hv. þingmann að því - hann hefur reyndar talað þannig - hvort við séum ekki á dálítið rangri leið með því að koma á handstýringarvaldi ráðherra, eins og hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir kom inn á, í stað þess að Alþingi mundi setja einfaldari leikreglur með skýrari lögum sem væru ekki uppfull af öllum þessum heimildum ráðherra sem hann virðist 

Virðulegi forseti. Ég hygg að allir landshlutar mundu segja að það vantaði meiri aflaheimildir í dag. Ég var á opnum fundi fyrir fáeinum dögum þar sem útgerðarmenn komu og ræddu þessi mál. Þar var m.a. vakin athygli á því að þó að aflinn ykist um einn þriðja þá þyrfti ekki af þeim ástæðum að bæta við fjárfestingu í skipastólnum. Með öðrum orðum, við værum við með vannýtta fjárfestingu í sjávarútvegi sem menn gætu nýtt betur og af meiri hagkvæmni sem mundi þá skila sér í meiri framlegð sem væri þá hærri tekjustofn fyrir ríkið og mundi skila sér til ríkissjóðs í því formi. Nú er hins vegar hættan sú að með þessu frumvarpi sé verið að fjölga skipum, auka fjárfestingu, auka fjárbindingu sem gerir það að verkum þegar til lengdar lætur að þær tekjur sem við fáum af veiðigjaldinu munu ekki aukast. Varðandi það sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur verið að gera vil ég segja að það blasir við varðandi strandveiðarnar að hann er að handstýra veiðunum frá norðvesturhorni landsins, Snæfellsnesi og Vestfjörðum, sem hefur ekki bara áhrif á tekjur sjómanna, eða útgerðarmanna í strandveiðum heldur líka beinlínis á tekjur sveitarfélaganna vegna þess að af strandveiðunum er greitt tiltekið gjald sem síðan er ráðstafað til sveitarfélaganna á grundvelli landaðs afla. Þetta er mjög alvarlegur hlutur. Ég er auðvitað sammála hv. þingmanni um að eðlilegast sé að hafa um þetta almennar leikreglur. Ég skal játa að ég var stór þátttakandi í því að taka pólitíska ákvörðun um að færa mikinn veiðirétt frá stærri skipum til hinna minni. Það gerðum við m.a. í byggðalegum tilgangi til að tryggja að minni byggðirnar nytu veiðiréttarins með betra móti. Það hefur sýnt sig að það kerfi er hagkvæmt. Það hefur að vísu orðið samþjöppun 

Virðulegi forseti. Við erum að ræða sjávarútvegsmál og VG-frumvarpið í frumvarpaflokki ríkisstjórnarinnar. Það virðist vera illa geymt leyndarmál að þetta frumvarp sé óskabarn Vinstri grænna en hitt frumvarpið óskabarn Samfylkingarinnar. Samstaðan í ríkisstjórninni er slík að þeim þykir best að gera þetta með þessum hætti, allir fá þá eitthvað fallegt, VG fær þetta frumvarp og Samfylkingin hitt. Það á að keyra frumvarp um grundvallarbreytingar á fiskveiðistjórnarfyrirkomulagi okkar hratt í gegnum þingið ef vilji meiri hlutans nær fram að ganga. Einhver sagði að það væri í anda ríkisstjórnarinnar þar sem fiskveiðistjórnarkerfið væri í þokkalega góðu lagi en flest annað sem ríkisstjórnin hefur komið að er það ekki þannig að gæta þyrfti samræmis og koma því í sama horf. Hvað sem því líður, virðulegi forseti, er um að ræða grafalvarlegt mál. Ég er ekki viss um að fólk átti sig á því hvað stendur í þessu frumvarpi og hvað menn ætla sér með því. Fyrst vil ég byrja á því að vekja athygli tilheyrenda á frétt sem var að birtast kl. 4 á Vísi . Þar er vitnað í seðlabankastjóra og fyrirsögnin er: „Breytingar á kvótakerfinu gætu veikt bankana.“ Þar fer seðlabankastjórinn yfir skýrslu á vegum Seðlabankans og segir að útlán viðskiptabankanna nemi um 1.700 milljörðum kr. en stærstur hluti eigna þeirra sé útlán. Samkvæmt skýrslunni námu lán viðskiptabankanna til fyrirtækja 56% af heildarútlánum á síðasta ári, 25% voru til heimila og 5% til erlendra aðila. Í þessari skýrslu tekur Seðlabankinn það fram að hugsanlegar breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu gætu veikt sjávarútvegsfyrirtæki og þar með rýrt verðgildi viðskiptabankanna. Þetta kemur okkur sem erum í hv. viðskiptanefndar ekkert á óvart, enda var það hvorki meira né minna en fyrrverandi bankastjóri Landsbankans, Ásmundur Stefánsson, sem lýsti því yfir á fundi með viðskiptanefnd að Landsbankinn, ríkisbankinn, mundi ekki þola það ef fyrningarleið ríkisstjórnarinnar væri farin. Hann fullyrti að Landsbankinn mundi ekki þola það. Nú kynni einhver að spyrja: Skiptir það einhverju máli? Er það mál sem á að taka upp á þessum vettvangi? Ég vil vekja athygli á þessu af því tilefni að þetta er ríkisbanki á ábyrgð skattgreiðenda og áföll sem bankinn verður fyrir koma beint niður á skattgreiðendum. Hvort sem okkur líkar betur eða verr kemur sjávarútvegur öllum Íslendingum við. Í flestum þeim löndum sem við berum okkur saman við er því öfugt farið. Í Evrópuríkjum sem við eigum hvað mest samskipti við, meira að segja annars staðar á Norðurlöndunum, í það minnsta í Svíþjóð, Finnlandi og jafnvel Danmörku, er sjávarútvegur tiltölulega lítið mál og oftar en ekki litið á hann sem byggðamál og tekið á honum út frá því. Jafnvel í Noregi, þó að sjávarútvegur sé auðvitað miklu meiri þar en t.d. í Svíþjóð, er byggðatengingin mjög sterk og ekki litið á þennan atvinnuveg með sama hætti og á Íslandi. En við þurfum að byggja afkomu okkar að stórum hluta á atvinnugreininni. Það er áhugavert, virðulegi forseti, að lesa erlend tímarit og bækur um íslenskan sjávarútveg. Ég las t.d. mér til skemmtunar bók um þorskinn sem er stútfull af fróðleik. Í henni var fullyrt að Ísland væri eina landið í heiminum sem lifði af sjávarútvegi. Öll önnur ríki væru með það fyrirkomulag að skattgreiðendur borguðu með sjávarútveginum. Þetta er stórmerkilegt og stórmál. Það er auðvitað ástæðan fyrir því að meira að segja sjálft Evrópusambandið, sem er í guðatölu hjá sumum hv. þingmönnum, lítur til Íslands þegar kemur að sjávarútvegsmálum og veltir því fyrir sér hvernig Íslendingar fari að því að greiða ekki með sjávarútveginum heldur skapa sér tekjur af honum. Menn þekkja það að sumir æstir Evrópusinnar hafa jafnvel haldið því fram með mikilli gleði að Evrópusambandið ætli að taka upp sjávarútvegsstefnu Íslands. Þá er náttúrlega ekki seinna vænna fyrir þá sömu æstu Evrópusinna að breyta sjávarútvegskerfinu, ef þeir ná sínu fram, og þá kannski í átt sem er ekkert ósvipuð því sem er hjá Evrópusambandinu, en sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins er þess eðlis að ég held að hún eigi sér enga formælendur. Ég held að enginn sé tilbúinn að verja þá stefnu. Þetta er ekkert sjálfgefið, virðulegi forseti. Við höfum oft tekist á um sjávarútvegsmál á Íslandi. Það er ekki nýtt. Þetta er áratuga gamalt mál. Ég hef gaman af að lesa sögu og í henni sér maður alls staðar að tekist hefur verið á um sjávarútvegsmál í íslenskri pólitík. Tekist hefur verið á um sjávarútvegsmál frá því að ég man eftir mér, og byrjaði ég mjög ungur að fylgjast með stjórnmálum, og á ég ekki von á að nein breyting verði þar á. Stóri munurinn núna frá því sem var er að atvinnugreinin hefur verið tiltölulega arðbær. Áður fyrr var sú staða sannarlega ekki uppi. Það er ekkert ofsalega langt síðan menn voru með allra handa pólitísk afskipti til að koma í veg fyrir það sem þeir kölluðu offjárfestingu í sjávarútvegi og það er heldur ekkert rosalega langt síðan fiskverkafólkið varð atvinnulaust eða sent heim með litlum fyrirvara sökum þess að búið var að veiða upp í það sem lagt var upp með og það miklu fyrr en menn gerðu ráð fyrir. Með þessu frumvarpi erum við að fara sömu leið og áður, þ.e. að auka afskipti stjórnmálamanna af greininni. Hér hefur verið farið ágætlega í það hvernig vald ráðherra verður aukið. Ég er ekki viss um það, virðulegi forseti, hvort menn átti sig á því hvað felst í 3. gr. Þar segir í athugasemd með lagafrumvarpinu á bls. 7, með leyfi forseta: „Samkvæmt því er það sveitarstjórn sem úthlutar aflaheimildum til fiskiskipa, með sérstakri 100% framsalsheimild, en þau skilyrði eru sett að þau eigi heimahöfn á viðkomandi stað, útgerð eigi þar heimilisfesti og aflanum sé landað þar til vinnslu.“ Seinna segir, með leyfi forseta: „Þetta fyrirkomulag gefur sveitarstjórnum ákveðið svigrúm til að stuðla að framgangi ýmissa atriða eins og nýliðunar í greininni og stuðnings við kvótalitlar útgerðir eða ákveðinna veiðiaðferða og útgerðarflokka, t.d. línu- og handfæraveiða. Þá gefst einnig sá möguleiki að sveitarstjórnir veiti aflaheimildir til úrlausna ákveðinna vandamála, sem kunna að felast í meðafla við ákveðnar veiðar, svo sem við grásleppuveiðar.“ Hér segir líka: „Gert er ráð fyrir að sveitarstjórnir birti tillögur sínar um úthlutun með aðgengilegum hætti fyrir almenning, t.d. á vefsíðu viðkomandi sveitarstjórnar, a.m.k. sjö dögum áður en tillagan er tekin til formlegar samþykktar á fundi sveitarstjórnar. Að samþykkt lokinni skulu úthlutunarreglur svo birtar með formlegum hætti í B-deild Stjórnartíðinda .“ Ég er ekki viss um að fólk sé búið að átta sig á því hvað þetta þýðir. Ég veit ekki hvernig það hefði verið ef þetta hefði verið í gildi þegar ég og hv. þm. Helgi Hjörvar vorum í borgarstjórn Reykjavíkur. Það hefði verið fróðlegt að sjá borgarstjórn Reykjavíkur ræða úthlutun aflaheimilda. Það er það sem lagt er upp með.  Það er af mörgu að taka í þessu frumvarpi. En eru forustumenn stjórnarliðsins virkilega fylgjandi því? Ætla þeir núna að færa inn á vettvang sveitarstjórna að úthluta aflaheimildum? Ég hvet menn til að hugsa þennan þátt og ég veit að tveir hv. stjórnarþingmenn ætluðu að fara í andsvör við mig og ég hlakka til að fara yfir þetta með þeim. Það væri gaman að heyra hver þeirra sjónarmið eru hvað þetta varðar því að mér finnst þetta hafa farið furðulágt í umræðunni.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágæta og efnismikla ræðu og sömuleiðis fyrir að rifja upp góða daga okkar í borgarstjórn Reykjavíkur. Ég vildi kannski í fyrra andsvarinu fá að inna hv. þingmann eftir því, fyrst honum lýst svo illa á þær fyrirætlanir sem hér eru uppi, með hvaða hætti hann sér fyrir sér að Ísland geti brugðist við niðurstöðu mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna um þær alvarlegu brotalamir á kerfinu okkar sem mannréttindanefndin komst að niðurstöðu um. Við sem fullvalda og frjáls þjóð og aðili að Sameinuðu þjóðunum þurfum auðvitað að bregðast við af mikilli alvöru því að hér er um að ræða athugasemdir Sameinuðu þjóðanna við grundvallarmannréttindi í samfélagi okkar. Sannarlega eru kannski engin auðveld svör við því en fyrst hv. þingmanni hugnast ekki þau svör sem við því eru færð fram í Jónsbók hinni stærri og hinni minni væri athyglisvert að heyra hvernig hv. þingmaður sér fyrir sér að mæta athugasemdum mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna.

Virðulegi forseti. Ef við túlkum þetta álit mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna með þeim hætti að ekki megi takmarka veiðar og hver og einn Íslendingur eigi rétt á að ganga í þær þegar honum hugnast þá erum við auðvitað í mjög miklum vanda. Við erum í gríðarlegum vanda ef það er túlkunin, sem ég hef oft heyrt fleygt. Ég veit ekki alveg hvernig, en þetta mun svo sannarlega snerta mannréttindi okkar allra því að það sér það hver maður, hvort sem okkur líkar betur eða verr, að það verður ekki arðbært fyrir þjóðarbúið og við munum ekki geta treyst á sjávarfang til að skaffa okkur björg í bú. Það er bara kaldur raunveruleikinn. Ég hef litið þannig á það, virðulegur forseti, að hver Íslendingur hafi rétt til að sækja sjóinn og sækja sér sjávarfang, ég held að enginn deili um það, en þetta er bara hundleiðinlegt, það er hundleiðinlegt að þurfa að setja reglur um takmarkaða auðlind. Þegar ég var í Sambandi ungra sjálfstæðismanna var ég settur yfir það mikla deilumál að skoða sjávarútvegsmálin vegna þess að ég var ekki búinn að skipa mér í neinn hóp manna, 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir. Það er auðvitað ekki nóg að þetta sé bara hundleiðinlegt, við þurfum að mæta þessum sjónarmiðum. Um leið og það er mikilvægt að gæta að arðseminni, eins og gert er með því að tryggja að í nýtingarsamningum sé stærstur hluti aflaheimildanna í föstum skorðum og í höndum fyrirtækja sem tryggi góðan arð af greininni, er nauðsynlegt eftir því sem ég skil álit mannréttindanefndarinnar að það séu opnanir í kerfinu. Að það sé möguleiki að hasla sér völl í þessari atvinnugrein, ekki bara til að veiða sér í soðið heldur til að gera þessa grundvallaratvinnugrein að lífsviðurværi sínu á Íslandi og það séu réttindi sem allir Íslendingar hafi og það sé þess vegna nauðsynlegt að gera það með einum eða öðrum hætti. Hv. þingmaður dró í efa að það væri gott að láta sveitarstjórnir útdeila heimildum. Ég held að það megi hafa efasemdir um byggðakvótann, kannski í þeim anda sem Kristján Þór Júlíusson reifaði hér í gær að það sé ekki alfa og omega í byggðamálum hvort þetta sé 20 tonnum meira hér eða þar og kannski eigi bara alfarið að hverfa frá byggðastuðningi eftir þeirri leið en beita honum meira á öðrum sviðum, eins og í samgöngum og ýmissi opinberri þjónustu og stuðningi við annað atvinnulíf. En ef við erum með byggðakvóta á annað borð, er þá ekki hv. þingmaður sammála mér að þeir stjórnmálamenn sem eru á vettvangi og sveitarfélögin séu í betri færum til að taka þessar ákvarðanir en miðstýringarvaldið í Reykjavík? Er ekki minni hætta á spillingu og meira aðhald með því að láta þetta 

Virðulegi forseti. Að stjórnmálamenn á vettvangi útdeili byggðakvótunum minnki hættuna á spillingu. Ég held að það minnki að minnsta kosti ekki hættuna á tortryggni, virðulegi forseti, ég held þvert á móti að það geri það og ég held að það sé enginn öfundsverður sem er í þeirri stöðu í smærri bæjarfélögum. Ég held að hann væri settur í nær ómögulega stöðu af því að allir þekkja hvað reglan þýðir. Ef tvær útgerðir eru á svæðinu, svona til einföldunar, þá þekkja menn nákvæmlega hvaða regla þýðir hvað fyrir hvora útgerðina og svo fara menn í allar tengingarnar sem eru á litlum stöðum. Ég ólst upp á litlum stað og ég veit alveg hvernig það er. Það er auðvitað yndislegt og frábært en svo sannarlega er líka hin hliðin á þeim peningi að það getur komið upp alla vega tortryggni og rígur og ýmislegt annað sem ekki er æskilegt. Ég held að við séum að búa til gósenland fyrir slíkt. Hvort sem okkur líkar betur eða verr snýst þetta að stórum hluta annaðhvort um arðsemi eða hvort við ætlum að láta önnur sjónarmið vega meira. Menn kalla þetta byggðasjónarmið en oftar en ekki þegar farið er í þá vegferð snýst þetta upp í andhverfu sína. Helsti kosturinn við það kerfi sem við erum með, ef við berum okkur saman við aðra, eins og Gísli Kristjánsson, fréttamaður hjá RÚV, gerði þegar hann bar saman íslenskan og norskan sjávarútveg og komst að þeirri niðurstöðu að mun færri aðilar, einstaklingar og færri skip veiddu jafnmikinn afla og veiddur er í Noregi. Ergo: Þjóðin hagnaðist meira á þessu.

Frú forseti. Stundum fallast manni hendur vegna þess að það er greinilega himinn og haf á milli sjónarmiða í þessu máli eins og það leggur sig. Hv. þingmaður nefndi hér veiðar Norðmanna. Ég er nú hrædd um að þeim brygði í brún ef einhverjum dytti í hug að takmarka rétt manna til strandveiða á þeim slóðum, því að þar held ég að það sé beinlínis álitinn frumbyggjaréttur, sem á einnig við hér á Íslandi þar sem þessi atvinnugrein raunverulega byggðist upp, byrjaði auðvitað sem útvegur strandveiðimanna frá minni verstöðvum hér á öldum áður. Hv. þingmaður talar um það sem grafalvarlegt mál að menn skuli vera að ræða þetta strandveiðifrumvarp og að auka svo verulega í strandveiðarnar sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Ég vil enn og aftur minna á skýrsluna sem gerð var um áhrif strandveiðanna á sjávarbyggðir landsins fyrsta sumarið sem strandveiðarnar voru gefnar frjálsar, 2009, þar sem sýnt var fram á gríðarlega jákvæð samfélagsleg áhrif af þessum veiðum og voru þó ekki nema 4 þús. tonn til skiptanna þá. Nú er verið að tala um að gefa gott betur í. Það er því hálfnöturlegt að hlusta á þingmanninn tala um það sem grafalvarlegt mál að bæta atvinnumöguleika á landsbyggðinni og gæða hafnirnar lífi á ný eins og þessi skýrsla sýndi fram á að gerðist. Þingmaðurinn spyr líka: Verða menn ekki að sætta sig við það að við takmörkum veiðar? Það er bara alls ekki sama hvernig það er gert. Auðvitað erum við að skapa okkur umgjörð og lagaramma í samfélaginu utan um allt mögulegt en það er ekki sama hvernig það er gert. Ef hægt er að benda á einhvern einn þátt sem hefur orðið fyrir verulegri röskun af því fyrirkomulagi sem við höfum haft í fiskveiðistjórn undanfarna tvo áratugi eru það smærri sjávarbyggðir landsins.

Virðulegi forseti. Þetta var svona dæmigerð áróðursræða frá hv. þingmanni að kenna sjávarútvegskerfinu um allt sem miður hefur farið úti á landsbyggðinni. Ég hvet hv. þingmann til að kynna sér hver þróunin hefur verið í atvinnuvegum landsmanna á undanförnum áratugum. Hefur orðið eitthvað minni fækkun í frumatvinnugreinunum eins og landbúnaði og úrvinnslu landbúnaðarafurða? Hefur orðið eitthvað minni fækkun þar? Er það kvótakerfinu í sjávarútvegi að kenna? Ég sé að hv. þingmaður er hugsi og veit bara ekkert um hvað er verið að ræða. Í örstuttu máli er þetta svona, virðulegi forseti: Það hefur fækkað mjög í frumatvinnugreinum á Íslandi. Hvar eru frumatvinnugreinarnar? Jú, þær eru á landsbyggðinni. Það hefur fækkað í landbúnaði og sjávarútvegi. Þegar ég var strákur fóru krakkar í sveit til að vinna. Slíkt er ekki í boði lengur. Þá unnu mun fleiri við landbúnað. Við unnum í sláturhúsinu í Borgarnesi. Sú staða er ekki uppi lengur. Það er ekki kvótakerfinu í sjávarútveginum að kenna. Á nákvæmlega sama hátt hafa orðið örar tæknibreytingar í sjávarútvegi og það skiptir engu máli hvaða fyrirkomulag menn eru með í fiskveiðistjórn, færri starfa við hann en áður og það hefur ekkert með fiskveiðistjórnarkerfið að gera, ekki neitt. En svo sannarlega hefur ýmislegt í fiskveiðistjórnarkerfinu gert það að verkum að það hefur verið fjárfest í sjávarútvegi úti um landsbyggðina, reyndar er það nú þannig að þvert á margt sem hefur verið að gerast í þjóðfélaginu hefur þróunin frekar verið í þá áttina að sjávarútvegurinn hefur farið út á land en á höfuðborgarsvæðið. Menn þurfa að taka það inn í dæmið. Ég sat í sjávarútvegsnefnd fyrir ekki svo mörgum árum þar sem menn tókust á um strandveiðar 

Frú forseti. Ég ætla bara að mælast til þess að við ræðum þetta reiðilaust. Það er alveg ástæðulaust að hækka röddina hér og hrópa á þingmenn úti í sal. Hin dæmigerða áróðursræða var náttúrlega flutt hér af hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni áðan sem fór með uppnefni og skens og skemmtiyrði um frumvörpin sem hann var að ræða. Hv. þingmanni verður tíðrætt um þá miklu hagkvæmni sem sé að hafa vegna tæknibreytinga í sjávarútvegi. Þær breytingar sem hafa átt sér stað í atvinnuháttum í sjávarútvegi undanfarna áratugi hafa auðvitað stafað öðrum þræði af tækniframförum en þær stafa líka af kerfinu, af umgjörðinni utan um sjálfa atvinnugreinina. Eitt er arðsemi greinarinnar, annað er hin samfélagslega hagkvæmni af nýtingu þjóðarauðlindar eins og þeirrar sem við erum að ræða í þessu samhengi. Það er hin samfélagslega hagkvæmni sem hefur átt undir högg að sækja. Það er hún sem við erum að ræða í þessu samhengi. Aukning strandveiða er líkleg til þess að glæða lífi atvinnu og frumkvöðlastarfsemi smærri útgerðarmanna um allt land. Ég hefði frekar átt von á því eða viljað geta búist við því að boðberi einkaframtaks og frjálshyggju, eins og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson vill kalla sig og hefur viljað gefa sig út fyrir að vera, vildi koma með í þann leiðangur heldur en að tala hér eins og taumlaus frjálshyggjumaður, algjörlega ofurseldur því að það megi engin umgjörð og engin afskipti verða af hinum djúpviskulegu lögmálum markaðarins og arðsemishyggjunnar. Þetta eru auðvitað átök um tvenns konar hugmyndafræði en hér er 

Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvernig maður getur verið á móti strandveiðum. Ég þekki held ég engan sem er á móti strandveiðum. Hvernig ætla menn að vera á móti strandveiðum? Á maður ekki bara að vera á móti góðu veðri líka? Er það ekki næsta spurning? En ég vek athygli á því að hv. þingmaður kom hér með sögulega yfirlýsingu. Hún nefndi það að við ættum að ræða reiðilaust úr þessum stól. Ég fagna því. Hún fór svo yfir það í upphafi andsvars síns að ég hefði verið með skens og skemmtiyrði og slíkt og endaði svo á að kalla mig taumlausan frjálshyggjumann og kom síðan með einhver orð og hugtök sem ég kannast ekki alveg við og ætla ekki að leggja neitt sérstaklega út af. Það sem hv. þingmaður er að tala um er að félagsvæða fiskveiðarnar. Hver græðir á því? Halda menn að landsbyggðin græði á því? Nei, ef ekki verður arður af sjávarútveginum fer landsbyggðin verst út úr því, langverst. Nú er það svo, virðulegi forseti, að einhverra hluta vegna greiðum við ekki með sjávarútveginum á meðan aðrar þjóðir gera það. Og einhverra hluta vegna er m.a. Evrópusambandið að líta til okkar og skoða hvað við gerðum vel. En að koma hér og segja að sá árangur sem náðst hefur og aðrir líta til sé eitthvað, eins og augljóslega er í huga þingmannsins, það alversta hér í heimi, frjálshyggja og henni skuli skófla út. Ég vara við þeirri nálgun. Ég vara líka við þeirri nálgun að það séu sérstakir hagsmunir landsbyggðarinnar að ekki sé rekin arðsöm útflutningsatvinnugrein. Ef menn fara í gegnum Íslandssöguna, hefur enginn, virðulegi forseti, hagnast á því á Íslandi þegar sjávarútvegur er rekinn með tapi og sá 

Virðulegi forseti. Það er nauðsynlegt að fara aðeins yfir hvernig nálgast skuli fiskveiðistjórnarkerfið í umræðu um sjávarútvegsmál og það mál sem er til umræðu áður en ég fer að ræða það eitthvað sérstaklega. Ég orða það kannski enn þá víðara: Hvernig er best að líta á málið og hvaða þýðingu hafa fiskveiðar fyrir Íslendinga og íslenskan efnahag? Ég held nefnilega að í öllum umræðum um sjávarútvegsmál á Íslandi og raunar hjá þeim löndum þar sem auðlindanýting skiptir jafnmiklu máli í hagkerfinu, verðum við fyrst að spyrja okkur: Hverju viljum við ná fram með fiskveiðunum? Hversu miklu máli skipta fiskveiðarnar og hverju við viljum ná fram sem þjóðfélag með veiðunum? Þetta hefur verið spurning sem við höfum verið að velta fyrir okkur og reynt að svara um áratugaskeið. Það er kannski rótin að því fiskveiðistjórnarkerfi sem hér er nú til umræðu og hugsanlegar breytingar á því að þegar þessu tiltekna kerfi var komið á voru menn í ákveðinni neyð hér með það kerfi sem þá var og var verið að reyna að skapa betri efnahagslegan grundvöll til fiskveiða komandi ára. Í mínum huga njóta þeir sem búa í landinu þess að skynsamlegar veiðar eru stundaðar við Íslandsstrendur. Þegar veiðar við Ísland hafa gengið vel, þegar fiskveiðifyrirtækjunum gengur vel og þegar skynsamleg nýting hefur verið á sjávarútvegsauðlindinni, hefur okkur líka vegnað vel sem þjóð. Ég held að það sé mikilvægt að hugsa um það líka þegar rætt er um hvernig breyta eigi kerfinu og hverju þurfi að breyta þar. Við höfum tekist á um sjávarútvegsmál og vandinn er sá að hér er að vissu leyti um að ræða takmarkaða auðlind af því við þurfum að gæta vel að henni svo við förum ekki út í ofveiðar. Það er því augljóst að það þarf að vera eitthvert skipulag á veiðunum en þá geta ekki allir veitt. Um það erum við líka sammála, að ég tel. Þess vegna er ekkert skrýtið, og það eru engin ný sannindi, að um þessa auðlindanýtingu hafa jafnan verið töluvert miklar deilur og skiptar skoðanir um hvernig best verði á málum haldið. Allt frá því að þessu kvótakerfi var komið á og síðustu umtalsverðu breytingarnar voru gerðar á því hefur ítrekað verið reynt að leita sátta og samkomulags um hvernig þróa skuli kerfið áfram. Þá held ég að það sé afar mikilvægt að við lítum til auðlindanýtingar í heild, ekki bara sjávarútvegsauðlindarinnar heldur líka orkuauðlindanna og annarra þeirra auðlinda sem eru undirstaða fyrir okkur á Íslandi.  Hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir sagði í andsvari við hv. þm. Guðlaug Þór Þórðarson þegar ég gekk í salinn áðan - ég viðurkenni að ég heyrði ekki alveg ræðuna í heild sinni en hún sagði eitthvað á þá leið að það væri erfitt að eiga við þetta mál af því að það væru himinn og haf á milli þess sem mönnum þætti um það. Það getur vel verið að svo sé og ég hygg að á margan hátt séu mjög skiptar skoðanir um hvernig best verði á málum haldið. Ég vil hins vegar trúa því að sáttin byggi á sameiginlegri sýn okkar. Ég tel að það sé leiðin til að treysta efnahag Íslendinga og á því byggjast rökin sem ég færi fyrir máli mínu, sú hugsun sem ég byggi skoðanir mínar á. Menn geta síðan haft aðrar skoðanir. Ég vil þá fá rök fyrir því. Þegar við ræðum þetta frumvarp - ég ætla nú ekki að fara að tala um hitt frumvarpið, en það á reyndar það sama við um það þegar kemur að greinargerðinni - finnst mér ekki vera farið mikið yfir hverju nákvæmlega þessar breytingar eiga að ná fram og hvers vegna. Hvað vilja menn nákvæmlega fá fram með þessum breytingum? Við getum farið yfir það sem ég nefndi áðan um auðlindirnar í heild sinni. Ég get kemst ekki hjá því að nefna niðurstöður auðlindanefndarinnar árið 2000. Ég get líka nefnt fleiri nefndir sem hafa verið að störfum þar sem menn hafa litið sérstaklega til þess hvort hægt væri að ná sátt eða samkomulagi t.d. um að einhvers konar þjóðareignarákvæði séu sett í stjórnarskrá. Það var reyndar svo í tvígang í ríkisstjórnum sem Sjálfstæðisflokkurinn átti aðild að, að það var í stjórnarsáttmála að slík ákvæði skyldu koma fyrir í stjórnarskrá. Það geta verið margvíslegar ástæður fyrir því að það náðist ekki fram en það merkir hins vegar ekki að slíku sé ekki hægt að ná fram. Ég get sagt fyrir mitt leyti, og það eru engin ný tíðindi, ég lengi hef verið þeirrar skoðunar, að hægt sé að setja slíkt ákvæði í stjórnarskrá. Í niðurstöðu auðlindanefndarinnar á sínum tíma var í raun sett undirstaða veiðigjaldsins sem við höfum verið með undanfarin ár. Þeir stjórnmálamenn sem þá sátu í þessum sal töldu í því fælist tiltekin sátt. Við vitum þó að sú sátt hefur ekki enn náðst. Það verður alltaf kúnst að ná varanlegri sátt um það efni sem hér er til umræðu. Þá var líka talað um auðlindagjald vegna annarrar auðlindanýtingar. Nú hefur það gerst frá því að veiðigjaldið var sett á að við ákváðum að hafa langan nýtingartíma á orkuauðlindunum. Það var gert haustið 2007 eða 2008, ég man ekki í svipinn hvort árið það var. Ég sé að nú er í þinginu frumvarp um að stytta þann tíma. Í allri þeirri hugsun finnst mér mjög brýnt að muna að það þarf að vera tiltekin langtímahugsun í allri auðlindanýtingu vegna þeirra fjárfestinga sem undir eru. Mér finnst líka skipta máli þegar við tölum um fiskveiðistjórnarmálin að það verður að vera langtímahugsun fyrir hendi um það hverju við ætlum okkur að ná fram með því kerfi sem við setjum á. Hvað er það sem við viljum fá út úr þessu? Hvað er það sem okkur finnst skipta mestu máli? Er það ekki að veiðarnar séu skynsamlegar? Er það ekki að ekki sé farið of hart í stofnana? Er það ekki að endurgjaldið til þjóðarinnar í formi alls kyns skatta og gjalda sem slíkar atvinnugreinar skila muni síðan skila sér í betri afkomu fyrir þjóðina í heild, hverja einustu fjölskyldu í landinu? Eru hin heildstæðu áhrif af allri slíkri nýtingu ekki lokamarkmið okkar þegar við skoðum fiskveiðistjórnarkerfið og önnur auðlindanýtingarkerfi? Það hlýtur að vera sú langtímahugsun, sú heildarhugsun, sem við þurfum að leggja til grundvallar þegar við förum yfir þessi mál. Ég sagði á einhverju stigi í gær að við færum dálítið bratt inn í þetta núna. Það vantar að ræða grunninn, finnst mér. Það kann að vera að það hafi verið gert í þeim nefndum ríkisstjórnarflokkanna sem störfuðu í vetur. Það hefur hins vegar ekki verið gert á vettvangi þingsins um langan tíma. Langtímahugsunin um hverju kerfið á að skila okkur verður að vera útgangspunktur fyrir það hvernig við byggjum þetta kerfi upp. Við hljótum að vera sammála um það. Ég vil síðan nota síðustu mínúturnar í þessari ræðu til að tala aðeins um umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins þegar kemur að þessu tiltekna frumvarpi. Ég get ekki látið hjá líða að segja að það er alveg makalaust að lesa álit fjárlagaskrifstofunnar. Það vekur verulega undrun hversu lítil umsögn er í raun um þær breytingar sem lagðar eru til. Það á líka við um hitt frumvarpið, þ.e. hvaða áhrif málið hafi í heild sinni. Þá er ég líka að hugsa til langtímaáhrifanna. Reyndar er boðað að niðurstaða hagfræðinganefndar komi en hún hefur ekki enn komið fram. Ég hygg reyndar að það hefði verið hyggilegra að fá hana áður en frumvarpið var lagt fram á þinginu þannig að menn hefðu það fyrir framan sig hvernig vísustu hagfræðingar okkar sjá fyrir sér afleiðingar á breytingum á því kerfi sem er við lýði. Hitt er annað mál að í þeirri umsögn eru fyrst og fremst verulegar athugasemdir af hálfu fjármálaráðherra við það hvernig veiðileyfagjaldinu er útdeilt. Það vekur athygli að slík umsögn komi frá fjármálaráðuneytinu í stjórnarfrumvarp og að það skyldi ekki vera tekið á álitaefnum fjárlagaskrifstofunnar áður en málið var lagt fram í þinginu af því þau eru dálítið stór þau álitamál. Málin eru tilbúin þegar þau fara til þingflokkanna. Mér finnst menn ganga ansi nærri því í þessari umsögn að segja að verið sé að brjóta hér jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Nú komum við að mjög viðkvæmu máli. Það er einmitt hvernig fara á með skatttekjur af þessu tagi. Ég hef þá skoðun þegar kemur að skattstofnum ríkisins að þeir eigi að renna í ríkissjóð. Það er skoðun mín almennt að það sé rétt. Hugmyndin um sértekjur eða þegar menn fara með hlutina fram hjá sameiginlegu ákvörðunarvaldi í þinginu finnst mér almennt séð ekki horfa til neinna bóta. Það kann þó að vera rótin að því að menn eru að koma fram með þessar hugmyndir. Mér finnst dálítið einkennilegt hvernig og hverjir það eru og hvernig þessu öllu saman er útdeilt. Ég ætla ekki að fara í þá umræðu. Ég geri ráð fyrir því að málið fari í nefnd og að menn muni skoða það mjög vel, en ég ætla ekki að ræða það frekar. Ég ætla miklu frekar að segja hvernig við nálgumst þær byggðir og aðila úti um landið sem berjast í bökkum af ýmsum ástæðum. Ég þekki það vel úr mínu gamla kjördæmi að mönnum finnst að fátt hafi verið um efndir þegar kemur að því að koma til móts við þá sem búa í hinum dreifðu byggðum og hafa orðið fyrir skakkaföllum af ýmsum ástæðum. Ég hygg að það sé nokkuð sem við þurfum að taka alvarlega. Ég er ekki ein af þeim sem telja að það sé best að allir flytji til Reykjavíkur. Ég er einmitt ein af þeim sem vilja sjá blómlega byggð sem víðast um landið. Ég geri mér grein fyrir því að í sumum tilvikum eru erfiðar aðstæður. Hvernig ætlum við að nálgast það viðfangsefni? Ætlum við að færa valdið, eins og gert er með þessu frumvarpi og reyndar líka í hinu frumvarpinu, til pólitísks ráðherra, alveg sama úr hvaða flokki hann er? Mér hugnast afar illa að svona mikið vald sé sett á herðar einum tilteknum stjórnmálamanni til að véla um hvernig fara skuli með grundvallarhluti í landinu okkar. Mér finnst gríðarlegt framsal til ráðherra felast í þessu frumvarpi. Þess vegna finnst mér mjög brýnt að menn skoði það mjög rækilega. Ég endurtek: Það vekur furðu mína að þessi álitamál, sérstaklega þegar kemur að álitamálum gagnvart stjórnarskránni - það á ekki að koma neinum á óvart að á þeim sé imprað. Það er það fyrsta sem manni dettur í hug þegar fara á svona með skattstofna. Það kemur mér mjög mikið á óvart að það hafi ekki verið skoðað sérstaklega fyrir fram eða farið sérstaklega yfir það. Ég vonast til - ég sé að hér situr formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar og varaformaður einnig - að það sé eitt af því sem sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd fari sérstaklega yfir þegar kemur að því að fara yfir þetta mál og skoði hvort hægt sé með þessum útdeilingum úr ríkissjóði að gera hlutina með öðrum hætti. Hvernig það kemur stjórnarskrá Íslands við er nokkuð sem við þurfum að taka mjög alvarlega og þeir sem lögðu málið fram þurfa auðvitað að svara því. Þeirri spurningu hefur að sjálfsögðu verið varpað til hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Mér þóttu svörin reyndar ekki vera nógu ítarleg hvað það varðar en ég vonast svo sannarlega til að hv. nefndarmenn í sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd skoði það mjög vel. Það væri líka dálítið áhugavert að menn færu út í þá vinnu á vegum þingsins að skoða hvað við viljum fá út úr fiskveiðistjórnarkerfinu, alveg sama hvaða kerfi. Menn þurfa alltaf að velta fyrir sér: Hvert er lokamarkmiðið með því að setja slíkt kerfi á? Er það ekki að heildarhagsmunum sé vel borgið? Er það ekki að sameiginlegir hagsmunir okkar af nýtingu auðlindarinnar verði til hagsbóta fyrir hverja manneskju í landinu? Er það ekki í raun og veru það sem við viljum fá út úr slíku kerfi? Hefur þetta kerfi ekki skilað okkur þeim árangri? Hér hefur verið því haldið fram að við séum á móti öllum breytingum á kerfinu. Ég segi: Við skulum 

Frú forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Ólöfu Nordal fyrir fyrstu og að ég held einu málefnalegu ræðuna sem sjálfstæðisþingmaður hefur flutt í þessari umræðu frá því málið var tekið á dagskrá í gær. Ég er algerlega sammála hv. þingmanni um að við eigum að ræða þetta mál á þeim forsendum sem hún tók málið upp, ekki í formi upphrópana, uppnefna og heiftúðlegra gífuryrða heldur eigum við að velta fyrir okkur hver sé tilgangurinn með fiskveiðistjórn almennt. Því er svarað m.a. í stjórnarsáttmálanum og í lögum um stjórn fiskveiða, þ.e. að vernda fiskstofnana, tryggja arðsemi greinarinnar og samfélagslega hagkvæmni. Það er auðvitað hin samfélagslega hagkvæmni sem skiptir máli í þessu sambandi, að finna einhverja sanngjarna leið til að deila þeim takmörkuðu gæðum sem fiskveiðiauðlindin er 

Virðulegi forseti. Það er akkúrat það. Ég hefði þess vegna viljað að það væri grunnurinn þegar menn vilja gera breytingar á kerfinu. Ég hygg og það getur vel verið að við séum ekki hjartanlega sammála, ég og hv. þingmaður, ég geri ráð fyrir að við séum það ekki, að við eigum að ná eins mikilli hagkvæmni út úr greininni til hagsbóta fyrir okkur sem búum í landinu, að greinin skili okkur þeirri hagkvæmni að hún skili sér áfram í skatttekjum, í slætti í hagkerfinu, í óbeinum tekjum ýmiss konar, til okkar, hvar sem við búum í landinu, skiptir ekki máli hvar. Ég ætla ekki að þreyta þingheim með því að minna á að Reykjavík er líka verstöð. En það er algjört aukaatriði í málinu þegar við lítum til heildarhagsmunanna og mér finnst algjört skilyrði að við horfum á málið út frá þeim. Ég sakna þess hins vegar að Reykjavík sé ekki nefnd sem mikilvæg verstöð í frumvarpi  Vegna þess að ég vil leggja áherslu á þessa heildarhagsmuni 

Frú forseti. Þetta snýst nefnilega um hvernig við nýtum þjóðarauðlind með sem sanngjörnustum hætti. Hvernig nýtur þjóðin arðs af auðlind sinni? Þetta snýst um hver fær að slá eign sinni á auðlindina. Er það ein atvinnugrein eða þjóðin í heild sinni? Það var gott að hv. þingmaður nefndi auðlindaskýrsluna frá 2000. Ég veit að henni er sú skýrsla skyld. Þar var fyrningarleiðin nefnd á nafn í fyrsta skipti og það var ekki ómerkari maður en Jóhannes Nordal sem gerði það. Þar með varð til kveikjan að þeirri umræðu sem Samfylkingin hefur m.a. haldið mjög á lofti síðan í sambandi við nýtingu sjávarauðlindarinnar. Þetta er auðvitað lykilatriði. Hverju vilja menn ná fram með breytingum? Það er hin þjóðhagslega hagkvæmni og ef við beinum athyglinni að strandveiðifrumvarpinu sem við ræðum hér og látum hitt liggja á milli hluta er það t.d. sú viðleitni að efla atvinnu- og frumkvöðlastarf í byggðum landsins. Svo getur okkur greint á um leiðir. En markmiðið er í 

Virðulegi forseti. Það er slæmt að ég skyldi ekki hafa komið inn á það í fyrra andsvari mínu svo hv. þingmaður gæti brugðist við því en mér finnst ekki til bóta þegar menn tala um mál af þessum toga að breytingarnar felist í svona óskaplega miklum ákvörðunum sem settar eru til ráðherra. Mér finnst það ekki til bóta. Tökum sem dæmi alla þessa potta, hvernig stendur á því að þar er stöðugt verið að færa vald til ráðherra? Menn hafa gagnrýnt að þegar sé mikið vald sett fram í þeim lögum sem nú gilda. Ég hygg reyndar að erfitt sé að komast hjá einhvers konar stýringu í kerfi sem heldur utan um takmarkaðar auðlindir, kerfið býður upp á það. En mér finnst að verið sé að stíga fleiri og fleiri skref til að færa vald til ráðherra með þessu frumvarpi. Mér finnst það mjög til vansa. Það er eitt af því sem þarf að skoða mjög rækilega hjá þeim sem bera þetta mál upp, að draga stórlega úr því. Svo er það lokaatriðið: 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ólöfu Nordal fyrir ræðu hennar. Ég hjó eftir því að hún velti fyrir sér til hvers menn væru að fara fram með þessar breytingar og hvert markmiðið væri. Í stjórnarsáttmálanum, eða stjórnarsamstarfsyfirlýsingunni held ég að hún hafi heitið, stóð að afar mikilvægt væri að skapa greininni bestu rekstrarskilyrði sem völ væri á og treysta þannig rekstrargrundvöll til langs tíma. Einnig kom þar fram að íslenskur sjávarútvegur mundi gegna lykilhlutverki við endurreisn atvinnulífsins sem fram undan væri. Því vil ég spyrja hv. þingmann, ekki síst í ljósi þess að margt bendir til að í frumvörpunum tveimur, hvort sem er „stóra“ eða því „litla“ sem við ræðum núna, hafi þessum sjónarmiðum öllum verið ýtt til hliðar, hvert er þá markmiðið ef fyrst og fremst á bara að vera líf í höfnum? Á að ýta til 

Virðulegi forseti. Það er svo að 80% af útflutningstekjum þjóðarinnar koma af, get ég sagt, auðlindanýtingu, annars vegar af fiskveiðum, hins vegar útflutningi vegna orkutengdrar framleiðslu. Ekki þarf að deila um að í þeim 80% er fiskurinn hvað mikilvægastur. Ég held reyndar að það sé ágætt fyrir okkur, virðulegi forseti, að við séum að ræða fiskveiðimál almennt því við þurfum auðvitað að skilja að við Íslendingar lifum af þessu. Þetta er okkar meginatvinnugrein. Þess vegna finnst mér mjög skrýtið, þegar við erum önnum kafin við að reisa okkur upp úr efnahagsþrengingunum sem við höfum lent í, að hræra í þessu kerfi núna. Það er mín bjargfasta frú. Ég tek eftir því, virðulegi forseti, að seðlabankastjóri virðist vera að einhverju leyti sammála mér um það. Í skýrslunni sem kom út núna um fjármálastöðugleika lýsir hann verulegum áhyggjum sínum yfir því að þessar breytingar muni hafa mjög skaðleg 

Virðulegur forseti. Ég hafði einmitt tekið eftir þessari frétt um álit seðlabankastjóra. Það er auðvitað í samræmi við álit allra hagsmunaaðila sem tengjast greininni, hvort sem eru launþegar eða útgerðaraðilar, Landssamband smábátaeigenda eða Landssamband íslenskra útvegsmanna, allir eru sammála um að ekki sé verið að taka á þessu á þann hátt sem stjórnarsáttmálinn lýsir. Þess vegna er auðvitað áhyggjuefni að við séum að fjalla um þetta frumvarp núna sem á að taka gildi innan örfárra daga, þessu á að ljúka á fimm, sex dögum, að við séum að fjalla um svo róttækar breytingar á kerfi sem gætu þýtt að það yrði veikara og væntanlega ekki nægilega öflugt til að byggja upp atvinnulífið. 
             Áhugavert væri að heyra álit hv. þingmanns á því hvaða breytingar hann vill gera helstar, ef einhverjar, 

Virðulegi forseti. Ég er ekki ein af þeim sem dettur í hug að hægt sé að útbúa þannig kerfi um úthlutun auðlinda og nýtingu þeirra að um náist fullkomin sátt, ekki einu sinni í hinum fullkomna heimi. En við erum samt alltaf að reyna að ná vörðum í átt til eins mikillar sáttar og hægt er. Mér finnst að þar skipti máli það sem greinin skilar til þjóðarinnar í formi skatttekna og almenns ábata. Ef við náum góðum árangri í því hygg ég að við komumst eins nálægt sátt og hægt er. Hvaða breytingar vil ég gera á fiskveiðistjórnarkerfinu? Ég vil í fyrsta lagi segja að mér finnst ekki tímabært við þær aðstæður sem uppi eru núna að ræða slíkar breytingar. En eins og ég sagði áðan þá hygg ég að það gæti skapað sátt ef um málið 

Virðulegi forseti. Ég held að í grunninn hljótum við flest að vera sammála um að mikilvægt sé að hafa fiskveiðistjórnarkerfi sem skilar sem mestum arði til samfélagsins. Okkur greinir augljóslega á um hvernig best sé að haga kerfinu. Stjórnarflokkarnir hafa talað fyrir fyrningarleið um langan tíma. Fyrningarleið er vitanlega ekkert annað en að taka atvinnuréttinn af stórum hópi Íslendinga og færa hann eitthvað annað eða færa til með nýjum skilyrðum. Nú hefur komið í ljós að seðlabankastjóri hefur líka áhyggjur af breytingum á fiskveiðistjórnarkerfinu og að þær kunni að skaða viðskiptabankana. Mig langar að inna hv. þingmann eftir því hvort hann þekki til þessara orða seðlabankastjóra og sé hugsanlega sammála þeim. Og í ljósi orða seðlabankastjóra, ef fiskveiðistjórnarkerfinu verður breytt á þá vegu sem boðað er í frumvörpunum, telur hv. þingmaður að það 

Hæstv. forseti. Ég drap aðeins á þessa skýrslu í aðdraganda umræðunnar. Ég ætla að segja að í fyrsta skipti í afar langan tíma er ég sammála seðlabankastjóra, ég er sammála honum um þau áhrif sem þessar óljósu breytingar á fiskveiðistjórnarkerfi geta haft á viðskiptabankana. Seðlabankastjóri vísar til þess að viðskiptabankarnir eiga töluvert undir því í lánasöfnum sínum að sjávarútvegsfyrirtækjunum gangi vel og það á ekki síst við um Landsbanka Íslands. Það kom að því að ég deildi skoðunum með núverandi seðlabankastjóra. Ég held að brýnt sé að Seðlabankinn bendi á einmitt þessi atriði. Ég vísaði líka til þessa í ræðu minni. Í þetta mál vantar alveg að menn hafi skoðað afleiðingarnar sem þessar kerfisbreytingar munu hafa. Hvað á það að þýða að við bíðum eftir niðurstöðu hagfræðingahópsins fram eftir öllum júnímánuði? Þetta eru auðvitað ekki vinnubrögð sem hægt er að sætta 

Virðulegi forseti. Þetta er athyglisvert. Ég verð að viðurkenna að ég hef ekki komist í þessa skýrslu, ég sá hins vegar fréttir þar sem þau orð eru höfð eftir seðlabankastjóra að breytingarnar gætu skaðað viðskiptabankana. Töluvert mikið af skuldum sjávarútvegsins eða meginpartur kannski, er við íslensku bankana, þar á meðal ríkisbankann Landsbankann. Við höfum líka séð á svörum við fyrirspurn er sá er hér stendur bar fram að einna minnst er búið að afskrifa í sjávarútveginum hjá viðskiptabönkunum. Það segir okkur að staða annarra greina er jafnvel enn verri. Forvitnilegt væri að heyra frá hv. þingmanni, ef hún getur í þessu stutta andsvari, hvaða áhrif hún telur að breytingarnar sem boðaðar eru í frumvarpinu, þ.e. að rýra verðgildi eigna sjávarútvegsfyrirtækja í landinu, gætu haft á 

Frú forseti. Það er ágætt að hv. þingmaður kom inn á þetta, að minna hafi verið um afskriftir af hálfu sjávarútvegsfyrirtækjanna. Af því að hér er talað um áhrifin á viðskiptabankana þá vil ég kannski setja það í samhengi við það sem Landsbankinn var að ákveða að gera fyrir helgi. Hvað sagði Landsbankinn í rökstuðningi sínum fyrir því að hann gæti farið í frekari aðgerðir til hjálpar íslenskum heimilum? Hann sagðist vera í færum til að gera það, hann hefði svigrúm til þess. Ætli það svigrúm sé enn fyrir hendi ef kostur bankans verður rýrður svo með breytingum á sjávarútvegskerfinu? Hversu mikið þrengir það að Landsbankanum og getur hann þá aðstoðað fjölskyldur í viðskiptum við bankann í þrengingum þeirra? Þetta er samhengi hlutanna. Sú undirstaða sem auðlindanýtingin er endurspeglast í því hvort menn eru í færum til að skila til baka til okkar. Það á bæði við ríkissjóð, álögur þar, og líka viðskiptabankana og þá möguleika sem þeir hafa 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður kom inn á það í ræðu sinni að okkur sem þjóð væri mikið í mun að greinin skilaði sem mestum arði til þjóðarbúsins og ég er henni sammála um það. Ég vil spyrja hv. þingmann: Ef það kerfi sem við höfum búið við hefur verið svona hagkvæmt, hver er þá ástæðan að hennar mati fyrir því að greinin er svo illa stödd að hún skuldar um 500 milljarða og fiskiskipaflotinn er heilt yfir orðinn mjög gamall og þarf endurnýjun? Ég vil líka heyra álit hv. þingmanns á því hvað greinin getur greitt í veiðigjald. Nú kom fram í skýrslu frá Háskólanum á Akureyri sem gerð var fyrir sáttanefndina 

Virðulegi forseti. Ég get nú ekki tekið undir með hv. þingmanni að greinin sé eins illa stödd eins og hún lét í veðri vaka. Ef við horfum til afskrifta í íslenskum atvinnuvegi í kjölfar hrunsins sjáum við að afskriftir eru minnstar hjá sjávarútvegsfyrirtækjunum. Það er nú bara þannig. Við sjáum líka að ábatinn sem við fáum núna frá sjávarútveginum skiptir verulega miklu máli fyrir þjóðarbúið. Það er líka staðreynd. Hvort tveggja skiptir verulega miklu máli. Varðandi fjárfestingar greinarinnar í skipum og slíku þá viljum við auðvitað að menn fari í slíkar fjárfestingar. En engum manni í í sjávarútvegi dettur í hug að fara í neinar fjárfestingar í þeirri óvissu sem búið er að búa greininni með þessum tilburðum og breytingum á sjávarútvegskerfinu sem ríkisstjórnin hefur verið allt of lengi að koma með. Liðin eru tvö ár frá því ríkisstjórnin tók við og boðaði miklar breytingar.

Virðulegi forseti. Ég vil þá inna hv. þingmann eftir því ef hann telur að óvissu í greininni sé um að kenna að ekki hafi verið fjárfest, hvaða skýringar hann hefur á því að eitt stærsta útgerðarfyrirtæki í landinu fjárfesti nýlega fyrir um 11 milljarða í öðru sjávarútvegsfyrirtæki. Er skýringin sú að menn hafi trú á því frumvarpi sem liggur fyrir Alþingi? Ég vil líka spyrja hv. þingmann hvort hann telji að smábátaútgerð í landinu sé arðsöm fyrir þjóðarbúið. Og ef útreikningar í hagfræði sýndu að átta frystitogarar gætu veitt allan afla á Íslandsmiðum mundi hv. þingmaður telja að rétt væri fyrir þjóðarbúið að gera út með þeim hætti?

Virðulegi forseti. Ég ætla að viðurkenna fyrir hv. þingmanni að ég hef engar sérstakar áhyggjur af stærstu útgerðum í landinu þegar að þessu kemur. Mér kom ekkert sérstaklega mikið á óvart að þetta öfluga útgerðarfyrirtæki, Samherji, sem er líka að sækja á miðin úti í hinum stóra heimi, væri í færum til að kaupa það félag sem hér um ræðir. Ég hef miklu meiri áhyggjur af litlu og meðalstóru útgerðunum hringinn í kringum landið. Ég hef miklu meiri áhyggjur af þeim fyrirtækjum sem eru hryggjarstykkið í öllu atvinnulífi á Íslandi. Þar liggja mínar áhyggjur. Ég hef miklu minni áhyggjur af þeim sem halda á mesta kvótanum af því í flestum tilvikum þegar um stærstu útgerðirnar er að ræða, ef efnahagur þeirra er öflugur og með allt öðrum hætti en hjá minni útgerðum, eru þær í betri aðstöðu til að mæta þessum breytingum. Ég hygg hins vegar að forsvarsmenn Samherja, ég ætla svo sem ekki að tala fyrir þá, hafi kannski ekki trú á því að meiningin sé að koma þannig fram sem mundi koma svo illa við litlu og meðalstóru útgerðirnar í landinu. Ég held að menn 

Hæstv. forseti. Það er ekki úr vegi að hefja umræðuna á svipuðum nótum og síðasti ræðumaður, hv. þm. Ólöf Nordal, gerði og gerði vel og ræða málið út frá heildarhagkvæmni fyrir þjóðarbúið. Við vitum sem hér erum inni að sjávarútvegurinn skiptir verulegu máli fyrir afkomu íslensks þjóðarbús. Sjávarútvegurinn er að sönnu ekki eins mikilvægur í þjóðhagslegu samhengi og hann var fyrir einhverjum áratugum en eins og bent hefur verið á hér í umræðunni skapar hann þó enn þúsundir starfa, bæði í veiðum og vinnslu, fyrir utan sennilega tugi þúsunda starfa í greinum sem veita sjávarútveginum þjónustu með ýmsum hætti. Sjávarútvegurinn skapar 40% af tekjum okkar af vöruútflutningi. Fyrir sennilega 20 árum var þetta hlutfall reyndar 90% en breytingar sem hafa orðið í hagkerfinu, ekki síst með tilkomu nýrra og öflugra fyrirtækja í stóriðju, hafa auðvitað breytt þessum hlutföllum, auk þess sem iðnaður almennt skilar meiru. En 40% undirstrika auðvitað hversu gríðarlega mikilvæg greinin er á þann mælikvarða. Ég held að óhætt sé að segja að fyrir íslenskt þjóðarbú skiptir það gríðarlega miklu máli að sjávarútvegurinn sé hagkvæmur, vel rekinn og skili góðum arði og að sem mest hagkvæmni ríki í rekstrarfyrirkomulagi þeirra fyrirtækja sem þar starfa. Þetta er auðvitað lykilatriði þegar við horfum á fiskveiðistjórnarkerfið vegna þess að fiskveiðistjórnarkerfið getur haft gríðarlega mikil áhrif á það hvort fyrirtækin í greininni skila meiri eða minni arði. Það er hægt að hafa fiskveiðistjórnarkerfi sem leiðir til hagkvæmni og aukinnar arðsemi og það er hægt að hafa fiskveiðistjórnarkerfi sem dregur úr hagkvæmni og dregur úr arðsemi. Þetta verðum við að hafa í huga þegar við veltum fyrir okkur gerbreytingu á fiskveiðistjórnarkerfinu eins og við erum að gera í tengslum við það frumvarp sem hér liggur fyrir og það sem bíður umræðu. Ávinningurinn sem þjóðin hefur af hagkvæmum sjávarútvegi er margvíslegur. Ljóst er að hagkvæm fyrirtæki sem skila hagnaði borga meira í skatta en fyrirtæki sem eru á núllinu eða eru rekin með tapi. Þetta er augljóst. Fyrirtæki sem rekin eru með hagnaði hafa miklu meiri möguleika á að greiða starfsfólki góð laun. Af góðum launum skila sér svo skatttekjur með beinum og óbeinum hætti og velta út í samfélagið. Fyrirtæki sem rekin eru með hagnaði og skila mikilli arðsemi hafa meiri möguleika á því að fjárfesta, kaupa þjónustu, endurnýja tækjabúnað o.s.frv. og skapa þannig áhrif, jákvæð áhrif á atvinnulífið og samfélagið í kringum sig. Þetta er augljóst. Þess vegna er gríðarlega mikilvægt þegar við ræðum þessi mál að hafa í huga það markmið að fiskveiðistjórnarkerfið sem við byggjum hér upp sé til þess fallið að skapa meiri hagkvæmni, ekki minni hagkvæmni, að kerfið stuðli að þjóðhagslega hagkvæmum rekstri en dragi ekki úr möguleikum til hagkvæms reksturs. Þetta ætti að vera ljóst en þegar maður les frumvörpin er þetta greinilega ekki eins ljóst og maður kynni að halda, því að fátt í þessum frumvörpum virðist vera til þess fallið að auka möguleikann á því að sjávarútvegur á Íslandi sé rekinn með hagkvæmum hætti. Því miður er ástæða til að ætla að áhrif frumvarpanna, verði þau að lögum, verði einmitt þveröfug. Við fáum á næstu dögum eða vikum mat óháðra aðila á þessum þáttum, þ.e. kallað hefur verið eftir hagfræðilegri úttekt. Hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur fengið starfshóp sem einkum er skipaður fræðimönnum við háskólana til að leggja mat á hagræn áhrif af frumvörpunum, af þeim breytingum sem þarna eru. Raunar hefðu það verið miklu betri vinnubrögð ef slík úttekt hefði legið fyrir áður en málið kom inn í þingið og áður en það var tekið til umræðu. Það hefðu verið miklu venjulegri vinnubrögð að láta slíka greiningu fara fram áður en gengið var frá frumvörpunum og þau borin inn í þingið frekar en eftir á. Engu að síður er það þó skárra að hæstv. ráðherra hefur kallað eftir þessu mati. Auðvitað verða þessi mál, hvorki þetta frumvarp né hið síðara, ekki til lykta leidd öðruvísi en að slíkt mat liggi fyrir. Auðvitað vekur það athygli, fyrst við erum að ræða hin hagrænu áhrif, að þeir hagfræðingar sem hafa fjallað um þessi frumvörp hafa allir er mér óhætt að segja gagnrýnt þau, gagnrýnt þau á hagfræðilegum forsendum. Það er nauðsynlegt að taka fram að slík gagnrýni hefur komið fram, bæði frá hagfræðingum sem styðja núverandi fyrirkomulag fiskveiðistjórnar við landið og hagfræðingum sem hafa gagnrýnt núverandi kerfi. Þeir hafa gagnrýnt það harðlega sumir. Ég nefni hagfræðingana Jón Steinsson og Þórólf Matthíasson, sem hafa verið meðal hörðustu gagnrýnenda núverandi kvótakerfis, en báðir hafa fundið marga annmarka á þeim frumvörpum sem hér liggja fyrir og verður ekki annað skilið á máli þeirra en að þeir telji einmitt að þessi frumvörp standist ekki kröfuna um að stuðla að þjóðhagslega hagkvæmum sjávarútvegi. Óþarfi er að taka fram að fjöldamargir hagfræðingar sem styðja núverandi kvótakerfi hafa líka gagnrýnt þessi frumvörp harðlega. Það eru minni fréttir í því. Fjöldamargir hagfræðingar eru þeirrar skoðunar að núverandi kvótakerfi sé afar skynsamlegt og hagkvæmt og hafa fært fyrir því mörg rök og eðlilega eru þeir ekki sáttir við frumvörp sem fela í sér grundvallarbreytingar á kerfinu. En nóg um það. Varðandi hagfræðilegu úttektina sem ráðherra kallar eftir, eftir að hann leggur fram frumvörp en ekki áður, þá er það auðvitað eitt af þessum einkennilegu atriðum í sambandi við það hvernig þessi mál ber að í þinginu. Ég ætla ekki að eyða mörgum orðum í það, það hafa aðrir hv. þingmenn gert í þessum umræðum, en það er þó aldrei of oft minnst á það að svo virðist sem ríkisstjórnin hafi klúðrað mjög miklu tækifæri til að ná sátt um framtíðarfyrirkomulag fiskveiða við landið. Í september á síðasta ári var komin ákveðin leiðsögn, ákveðnar útlínur eða ákveðnar viðmiðanir sem fulltrúar hagsmunahópa, vinnuveitenda, launþega, útgerðarmanna, sjómanna og stjórnmálaflokka hér á þingi höfðu fallist á en þegar þessi frumvörp komu svo fram níu mánuðum seinna, eftir einhvers konar samráðsferli milli stjórnarflokkanna, ber svo við að það er eiginlega enginn sáttur við þau. Þeir sem áttu aðild að sáttanefndinni á sínum tíma kannast ekkert við það að frumvörpin séu í þeim anda sem þar var lagt upp með. Meira að segja innan stjórnarflokkanna, sem þó hafa haft átta eða níu mánuði til að fjalla um þetta mál sín á milli, er ágreiningurinn slíkur að þeir hv. þingmenn stjórnarflokkanna sem komu í ræðustól á þinginu í gær og í dag keppast við að telja upp atriði í frumvörpunum, ekki síst því frumvarpi sem við ræðum hérna, sem þeir vilja breyta. Og það eru engin smáatriði. Nei, það eru grundvallaratriði í þessum frumvörpum, grundvallaratriði sem stjórnarþingmennirnir gera athugasemdir við. Það má því segja að það sé á vissan hátt ákveðið afrek hjá hæstv. ríkisstjórn að ná að snúa málinu úr sáttafarvegi í ófriðarfarveg með jafnafgerandi hætti og hér liggur fyrir. Hæstv. forseti. Ég ætla að nefna örfá atriði í viðbót. Hér hefur auðvitað farið fram umræða um einstök atriði í því frumvarpi sem hér liggur fyrir, það sem lýtur að stærra frumvarpinu svokölluðu verður auðvitað að bíða. En það eru mjög alvarlegar athugasemdir, svo dæmi sé tekið, sem koma fram af hálfu fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins við þetta frumvarp. Ég nefndi það í þinginu í gær að það er ábyggilega einsdæmi að lagt sé fram á Alþingi stjórnarfrumvarp með samþykki ríkisstjórnar og þingflokka stjórnarflokkanna sem fylgir athugasemd frá fjármálaráðuneytinu þar sem með vel rökstuddum hætti er ýjað að því og nánast sagt berum orðum að ákvæði frumvarpsins stangist á við stjórnarskrá. Undir eðlilegum kringumstæðum hefðu svoleiðis athugasemdir frá fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins kallað á það að beðið væri með málið, að menn settust niður og segðu: Hér eru alvarlegar athugasemdir, hvernig ætlum við að svara þeim? Hvernig ætlum við að bregðast við þeim? Er eitthvað til í þessu? Nei, það er ekki gert. Þeir sem taka ákvörðun um að leggja þetta frumvarp fram, ríkisstjórn og þingflokkar Samfylkingar og Vinstri grænna, láta sér það í léttu rúmi liggja þó að fjárlagaskrifstofa fjármálaráðuneytisins komi með þetta mat. Það er ekki einu sinni að finna í greinargerð hæstv. ráðherra neinar ráðagerðir um að þetta mat sé ekki rétt. Ekki er reynt að halda því fram þrátt fyrir að þessar athugasemdir hafi komið fram á vinnslustigi málsins. Ekki er gerð tilraun til þess í greinargerð með frumvarpinu að svara því eða sýna fram á að þetta standist gagnvart stjórnarskrá. Þessar athugasemdir fjárlagaskrifstofunnar lúta fyrst og fremst að 6. gr. Ég ætla að leyfa mér að bæta því við að það er fleira í þessu frumvarpi sem er hæpið gagnvart stjórnarskrá. Þar blasir t.d. við að 5. gr., sérstaklega 2. mgr. 5. gr., er auðvitað alveg fráleit þegar hugað er að því hvaða kröfur á að gera til lagasetningar út frá stjórnarskrá. Þar er ákvæði sem hljóðar svo, með leyfi forseta: „Ráðherra er heimilt að taka tillit til mismunandi framlegðar útgerðarflokka, samanber rekstraryfirlit fiskveiða sem Hagstofa Íslands reiknar og birtir.“ Vísað er til ákvörðunar um veiðigjald, þ.e. veiðigjaldið er ákveðin hlutfallstala sem er greind í 1. mgr., en í 2. mgr. er sagt að ráðherra geti tekið tillit til mismunandi framlegðar útgerðarflokka. Þetta er reyndar mjög einkennilega orðað ákvæði, eiginlega eins og drög frekar en fullmótað lagaákvæði. Af athugasemdum við þessa grein í frumvarpinu má ráða að ráðherra eigi að geta lækkað, væntanlega, frekar en hækkað gjaldið með tilliti til mismunandi útgerðarflokka. Þetta er auðvitað mjög sérkennilegt í ljósi þess að ekki verður litið á veiðigjaldið sem annað en skatt, ákveðna, sérstaka tegund af skatti, og skattamál eru þess eðlis að þau ber að ákveða á Alþingi með lögum. Það er óheimilt samkvæmt öllum hefðbundnum túlkunum í íslenskum og alþjóðlegum rétti að þing geti framselt skattlagningarvald til ráðherra. Það er alveg ljóst að þessi grein mun aldrei fá staðist og mun aldrei standast neina skoðun og er rétt að vekja athygli á því, hæstv. forseti. Síðan er margt annað hæpið í þessu eins og aðrir hv. ræðumenn hafa getið um, m.a. síðasti hv. ræðumaður, Ólöf Nordal. Það er alveg með ólíkindum hve mikið vald ætlast er til að þingið framselji til hæstv. sjávarútvegsráðherra ef þetta nær fram að ganga. Það er auðvitað með ólíkindum eins rakið hefur verið og hefur verið gagnrýnt að slíkt valdaframsal væri fyrir hendi í dag. En er þá svarið að margfalda það? Ef mönnum finnst umhugsunarefni hvernig valdaframsalið er í dag, á þá að margfalda það, margfalda 

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Honum var tíðrætt um arðsemina en það eru fleiri þættir í mannlegu samfélagi og eitt sem hv. þingmaður hefur haft ofarlega í huga eru mannréttindi. Ég vil þess vegna í fyrra andsvari mínu spyrja hv. þingmann, úr því honum hugnast svona illa þær tillögur sem hér liggja fyrir, með hvaða hætti hann vill bregðast við áliti mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna. Þar er niðurstaðan sú að með núverandi fyrirkomulagi vegum við alvarlega ekki bara að mannréttindum heldur sjálfu atvinnufrelsinu. Þó að hv. þingmanni sé jafnan ofarlega í huga arður og arðsemi í atvinnulífi hefði ég þó af málflutningi hans haldið að áherslan á frelsið og frelsi einstaklingsins gangi framar og þá ekki síst atvinnufrelsið, frelsi fólks til að bjarga sér sjálft með eigin framtaki. Ég held að þetta sé augljóslega eitthvert stærsta verkefnið í íslenskum stjórnmálum sem hefur nú í nokkur ár beðið viðunandi úrlausnar; að mæta áliti mannréttindanefndarinnar með breytingum sem tryggi að við brjótum ekki gegn grundvallarmannréttindum. Ég verð líka að spyrja hv. þingmann hvort hann telji ekki að fórna megi einhverju af arðsemissjónarmiðunum til að tryggja jafnmikil grundvallarmannréttindi og atvinnufrelsi Íslendinga er, fólksins í landinu.

Hæstv. forseti. Þetta eru alveg gild sjónarmið hjá hv. þm. Helga Hjörvar. Þegar takmarka þarf aðgang að auðlind eins og gert er í núverandi fiskveiðistjórnarkerfi og því kerfi sem á að koma á, þ.e. þar sem auðlindin er takmörkuð og sókn í hana verður að einhverju leyti takmörkuð, er alveg augljóst að fullt atvinnufrelsi verður ekki fyrir hendi, það sætir almennum takmörkunum. Ég hef ekki talið að það væri mannréttindabrot að þeir sem vilja hefja útgerð þurfi að fara í einhvers konar fjárfestingar til að hefja þann rekstur. Slíkar fjárfestingar geta falist í kaupum á bátum, skipum, tækjabúnaði og öðru slíku. Slíkar fjárfestingar geta líka falist í kaupum á aflaheimildum eða leigu á aflaheimildum, ef út í það er farið. Ég hef ekki talið að í þessu væru óásættanlegar takmarkanir á atvinnufrelsi. Allir sem hefja atvinnurekstur þurfa að leggja í einhvers konar fjárfestingar. Aflaheimildir eru sérstök tegund af fjárfestingum. Ég hef ekki áhyggjur af þeim þætti enda verður það svo áfram, jafnvel þó þær breytingar komist á sem boðaðar eru í þessum frumvörpum, að hindranir verða fyrir nýja aðila að hefja störf í útgerð. Það er alveg ljóst að t.d. takmarkaðar strandveiðiheimildir eða eitthvað slíkt munu aldrei beinlínis opna aðilum 

Virðulegur forseti. Þá hefur komið fram hvað hv. þm. Birgir Ármannsson álítur um þetta efni. Ljóst er að mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna hefur annað álit. Ég hlýt að spyrja hv. þingmann hvort skilja beri orð hans svo að hann telji enga þörf á því að bregðast við þegar mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna, sem við eigum aðild að, kemst að þessari niðurstöðu og kallar eftir viðbrögðum. Aðeins um arðinn. Nokkuð hefur verið rætt um hvort almenningur, eigandi auðlindarinnar, njóti auðlinda arðsins sjálfs. Bent hefur verið á það árið 2009 hafi hagnaður, eftir árlega útreikninga Hagstofunnar, verið 45 milljarðar í greininni en aðeins 3 milljarðar komið í ríkissjóð. Hér er gert ráð fyrir að þetta aukist í að minnsta kosti 5–6 milljarða. Þá má spyrja hvort hv. þingmaður telji að það eðlilega og sanngjarna breytingu að 15 kr. á kíló sé hófleg arðsemiskrafa af hálfu eiganda auðlindarinnar til sjávarútvegsins. Síðan vildi ég líka spyrja hv. þingmann vegna þess að hann er þingmaður Reykjavíkur: Getur hann fellt sig við og telur hann það yfir höfuð koma til greina að skilgreint sé að hluti veiðigjaldsins renni til fólks á sumum stöðum á landinu en ekki öðrum? Eða hvaða augum lítur hann á þá þætti í málinu og kannski álit hæstv. fjármálaráðherra Steingríms J. Sigfússonar um þau efni sem fylgdu frumvarpinu?

Hæstv. forseti. Til að taka þetta í öfugri röð þá vakti ég einmitt athygli á áliti fjárlagaskrifstofunnar í máli mínu. Ég tel stóran galla á frumvarpinu, fyrir utan svo margt annað, hvernig útfærslan á úthlutun veiðigjaldsins á að vera. Mér finnst það allt saman hið einkennilegasta mál og mundi ekki geta stutt það frekar en svo marga aðra þætti í frumvarpinu. Hvað varðar veiðigjaldið sérstaklega get ég lýst því yfir fyrir mína hönd, geri það svo sem ekki fyrir annarra hönd, að vel má velta fyrir sér hvernig veiðigjaldið eigi að reiknast og hvaða hlutfall eigi að gilda þar. Mér finnst sú hækkun sem boðuð er í frumvarpinu býsna brött. Mér finnst býsna bratt að taka 70% hækkun í einu skrefi. Í því sambandi megum við ekki gleyma því að sjávarútvegur skilar arði til þjóðarinnar með margvíslegum öðrum hætti heldur en beinlínis með veiðileyfagjaldinu, hann skilar sér í skattgreiðslum fyrirtækjanna sem starfa í greininni, í skatti starfsfólksins sem vinnur í greininni og í því að fyrirtæki í sjávarútvegi hafa umfangsmikil viðskipti við önnur fyrirtæki í landinu, kaupa þjónustu og vörur. Öflug sjávarútvegsfyrirtæki eru miklu líklegri til að kaupa mikið af vörum og þjónustu af öðrum og skila þannig peningum út í samfélagið. Það þýðir því ekkert að horfa bara á veiðileyfagjaldið eða veiðigjaldið eitt sem mælikvarða á það hverju sjávarútvegurinn skilar til þjóðarinnar. Það er mjög takmarkaður mælikvarði. En ég segi: Sú aðferð sem er notuð við að reikna veiðigjaldið og sú prósenta sem er notuð í dag er í mínum huga ekki heilagar tölur eða heilagar aðferðir. Mér finnst býsna bratt farið í þennan þátt. Varðandi mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna verð ég að vekja athygli á því að niðurstaða hennar er ekki bindandi dómur 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Ármannssyni fyrir ágæta ræðu. Hann velti dálítið fyrir sér því ráðherraræði sem kemur fram í frumvarpinu sem við fjöllum um hér. Álit þess sem hér stendur er reyndar það að við höfum séð ákveðna breytingu í þessa átt hjá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og þeim frumvörpum sem frá honum hafa komið á yfirstandandi kjörtímabili, þar hefur vald ráðherrans verið að styrkjast á ýmsum sviðum. Eins og kom fram í umræðum fyrr í dag, m.a. hjá hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, var talað um handstýringarvald ráðherra og að það væri kannski fullmikið og þyrfti að skoða það frekar. Mig langar í ljósi þessa að biðja hv. þingmann að velta því upp hvað menn hafi séð fyrir sér eða hvert markmiðið hafi verið með því að ná fram einhverjum breytingum á núverandi fiskveiðistjórnarkerfi með þessu frumvarpi. Er einfaldlega verið að færa vald til ráðherra fyrst og fremst? Sumir hafa sagt og dregið fram að helstu kostir þessa frumvarps og breytinganna sem menn sækjast eftir séu að búa til líf í byggðum landsins eða litlum höfnum, það sé í það minnsta jafnmikilvægt og arðsemin eins og kom fram hjá hv. þm. Helga Hjörvar. Eða hvert álítur hv. þingmaður að markmið stjórnarflokkanna sé með breytingunum? Mig langar líka að spyrja hvaða breytingar hv. þingmaður mundi vilja gera á núverandi kerfi ef hann fengi að ráða því og leggja fram eigið frumvarp?

Hæstv. forseti. Varðandi það síðasta sem hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson nefndi get ég ekki í stuttu máli svarað honum hvaða breytingar ég vil gera á sjávarútvegskerfinu. Ég vil hins vegar taka það fram að ólíkt mörgum sem hafa talað í dag og gær er ég í meginatriðum nokkuð sáttur við núverandi sjávarútvegskerfi. Ég er bara nokkuð sáttur við það. Ég er því ekki þeirrar skoðunar að þörf sé á þeim róttæku breytingum sem margir hv. þingmenn tala um. Mér er alveg ljóst að núverandi kerfi er umdeilt og ég og minn flokkur höfum verið tilbúnir til að leggja okkar af mörkum til að ná meiri sátt um kerfið. Á þeim grundvelli tók fulltrúi okkar þátt í starfi sáttanefndar á síðasta ári og skrifaði undir ákveðna málamiðlun í því sambandi, ákveðna leið til að vinna að breytingum á kerfinu með það að markmiði að ná aukinni sátt. En eins og hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson þekkir eru þessi frumvörp víðs fjarri niðurstöðum þeirrar sáttanefndar að mati allra sem í henni sátu nema kannski fulltrúa Samfylkingar og Vinstri grænna. Allir aðrir eru þeirrar skoðunar að niðurstaðan sé víðs fjarri þeirri meginstefnu sem út úr starfi sáttanefndar kom. Ég væri tilbúinn að vinna að breytingum áfram á grundvelli meginstefnu hennar. Þetta held ég að sé lykilatriðið. Hv. þingmaður spurði hvaða markmið ríkisstjórnarflokkarnir settu sér með þessu. Ég óttast að hér sé farið fram af meira kappi en forsjá. 

Frú forseti. Ég get tekið undir það hjá hv. þingmanni að hér sé farið fram með nokkru offorsi í að breyta kerfi sem um margt er ágætt. Auðvitað þarf að skoða og reyna að sníða af þá galla sem menn hafa helst haft á hornum sér á síðustu árum, m.a. hafa þeir snúið að eignarhaldinu á þessari sameign þjóðarinnar, hvernig hægt væri að koma því fyrir. Mér hefur heyrst á umræðunni í dag að um það sé orðin ágæt sátt hjá öllum flokkum, að minnsta kosti þeim þingmönnum sem ég hef heyrt í í pontu í gær og dag. Það er þáttur og reyndar fleiri þættir sem ég held að menn hafi náð samkomulagi um en hafa deilt um áður. Síðan er það veiðileyfagjaldið. Ég hef heyrt í nokkrum þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, þar á meðal hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur og hv. þm. Árna Johnsen, þau tókust aðeins á um veiðileyfagjaldið og aðrir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa talað með þeim hætti að ég er ekki alveg klár á því hver stefna Sjálfstæðisflokksins er hvað varðar gjaldið, bæði réttmæti þess að leggja það á og útfærslur og reiknireglur og slíkt. Einnig hvað varðar hugmyndafræðina sem birtist í frumvarpinu. Nú tek ég ekki undir þá útfærslu um gjaldið verði fært beint til ákveðinna sveitarfélaga. Ég sé fullt af meinbugum á því. Hugmyndafræðin um að hluti af gjaldinu renni til þeirra landsvæða sem auðlindin skilar af sér er í sama anda og ég minnist að var í lögum um þjóðlendur, að tekjurnar sem verða til í þjóðlendu skuli renna til uppbyggingar í þeirri sömu þjóðlendu, ef ég man rétt. Það er áhugavert að heyra álit þingmannsins á auðlindagjaldinu eða veiðigjaldinu, bæði réttmæti þess og eins hvernig 

Hæstv. forseti. Veiðileyfagjald sem slíkt tel ég koma til greina. Segja má að allt frá því að auðlindanefndin svokallaða skilaði niðurstöðu sinni í kringum aldamótin hafi verið allgóð sátt um að einhvers konar veiðileyfagjald skyldi vera. Menn hafa deilt um fjárhæðir, prósentur og reikningsaðferðir. Ég held að ekkert sé heilagt í því og það megi endurskoða, bæði forsendurnar fyrir útreikningi veiðileyfagjalds og eins prósentur. Mér finnst hins vegar allt of bratt farið í breytinguna núna. Mér finnst 70% hækkun í einu skrefi hreint út sagt fráleit. Varðandi spurninguna sem hv. þingmaður bar fram um að hluti veiðileyfagjaldsins sé eyrnamerktur sérstökum byggðarlögum eða svæðum þá verð ég að segja að ég hef efasemdir um það. Ef við göngum út frá því prinspippi, því grundvallarsjónarmiði að öll þjóðin og allir landsmenn eigi auðlindina, ekki bara þeir sem búa við ströndina heldur líka þeir sem búa á Hvolsvelli eða Egilsstöðum eða í Mosfellsbæ, ef þeir eru eigendur auðlindarinnar sem hluti af þjóðinni, sé ég ekki grundvöll fyrir þeirri mismunun sem frumvarpið felur í sér. Um þetta kunna að vera skiptar skoðanir en mér finnst augljóst að ef við á annað borð lítum á auðlindagjaldið sem afgjald eða afnotagjald til þjóðarinnar fyrir eign sem þjóðin á, eru engin rök fyrir svona bundinni ráðstöfun eins og þarna er gert ráð fyrir.

Frú forseti. Í gær í fyrri ræðu minni náði ég ekki að komast í gegnum allt frumvarpið en hef til þess fimm mínútur í dag, ég veit svo sem ekki hvernig það mun ganga. Umræðan í gær og í dag hefur að mörgu leyti verið mjög áhugaverð og oft á tíðum hefur verið fjallað málefnalega um ákveðna þætti þó að vissulega hafi spilað inn í ýmis önnur sjónarmið eins og gengur og gerist með svo stór mál eins og sjávarútvegsmál og mikilvægi þeirrar atvinnugreinar. Eins og fram hefur komið var nýlega gerð könnun með sambærilegum hætti og skapandi greinar gerðu og kom þá fram að sjávarútvegsklasinn veltir um 300 milljörðum við greinina og tengt henni væri starfandi 12–14 þúsund manns og 700 fyrirtæki væru í greininni, ef ég man það rétt úr fréttum. Margt annað var reyndar mjög áhugavert í þeirri könnun sem ég held að eigi eftir að skýrast betur á seinni stigum, hún var ekki held ég fullunnin eða ekki alveg búið að ganga frá henni. Einnig hafa margir þingmenn, ekki síst Samfylkingarinnar, komið hingað upp og tekið upp stefnu sem við framsóknarmenn samþykktum á flokksþingi okkar og reynt að bera það saman við þessi frumvörp. Oft hefur verið minnst á hið svokallaða stóra frumvarp, sem ekki er enn farið að mæla fyrir á þinginu, en einnig á þetta frumvarp og þó að það sé kannski ekki eins stórt í sniðum ef miðað er við fjölda greina eða þykkt þá hefur það allnokkur eða veruleg áhrif. Svo ég renni hratt yfir þann meginmun sem í þessu liggur þá er í frumvarpi þessu verið að tala um að taka út fyrir sviga og auka kvóta, þorskkvóta og ufsakvóta, fyrst og fremst til strandveiða, líka á næsta ári. Síðan á að taka út fyrir sviga verulega aukningu til byggðaaðgerða sem ráðherra mun síðan ráða nánast yfir, eins og við höfum dálítið rætt hérna, samkvæmt 3. gr. frumvarpsins. Við framsóknarmenn leggjum til að í þessa potta verið fyrst og fremst tekið eftir stofnstærðaraukningu. Það sé sem sagt ekki verið að taka af öðrum sem hafa atvinnu af greininni í dag og hafa haft kannski um árabil, séu í 100% starfi, heldur að aukningin verði í þessa potta eftir því sem stofnstærðaraukning gefi tilefni til og jafnframt að það sé jákvæð reynsla af pottakerfinu. Það er líka jafnmikilvægt. Þetta er svona meginmunurinn hvað varðar þetta svokallaða minna frumvarp og hugmyndir okkar. Það eru reyndar aðrir þættir þar inni sem snerta veiðigjaldið sem við förum nokkuð aðra leið, þó að hugmyndafræðin að skila hluta af auðlindagjaldinu til þeirra svæða sem auðlindagjaldið verður til í, eða veiðigjaldið, sé sambærileg, en útfærslan er hins vegar með allt öðrum hætti. Mér hefur einnig fundist skorta í það frumvarp sem við ræðum nú að þar er ekkert fjallað um nýsköpun, ekki neitt. Ég held að menn rugli því oft saman við nýliðun, það vantar kannski skilgreiningu á því hvað nýliðun er. Ég held það gæti verið möguleiki ef menn mundu einhenda sér í að velta fyrir því sér með hvaða hætti er hægt að stækka kökuna, að ná meiri afla í þeim tegundum sem við erum að nýta í dag, hugsanlega í einhverjum sem við nýtum ekki nægilega vel, og eins nýjum tegundum. Til þess gæti þurft að koma stuðningur frá ríkisvaldinu. Það skortir alveg hér. Ég held að hinni gríðarlegu aukningu sem rætt er um að ráðherra fái yfir að ráða í sambandi við byggðaaðgerðir væri miklu skynsamlegra fyrir komið ef við gætum komið einhvers konar nýsköpunarsvip á hana og það væri til þess gert til að stækka kökuna, koma nýjum tegundum til og við ólíka hluti eins og skeldýrarækt, fiskeldi og annað í þeim dúr sem mun verða til þess að efla hagvöxt í landinu, skapa störf og  Ég sé því miður, frú forseti, að tími minn 

Virðulegi forseti. Mig langar til að nýta þennan skamma tíma í andsvari til að spyrja hv. þm. Sigurð Inga Jóhannsson hvaða skoðun hann hafi á nýútkominni skýrslu Seðlabanka Íslands um fjármálastöðugleikann. Í því frumvarpi sem hér er verið að fjalla um og í raun þeim fyrirætluðu breytingum ríkisstjórnarflokkanna á fiskveiðistjórnarkerfinu hefur sú gagnrýni verið hávær. Ég hef gagnrýnt það að verið sé að gera kerfisbreytingar sem munu ekki skila sér í aukinni hagræðingu í greininni. Nú kemur það í ljós í skýrslu Seðlabankans um fjármálastöðugleika og seðlabankastjóri greindi reyndar frá því á blaðamannafundi í dag að menn þar á bæ hafa töluverðar áhyggjur af því hvað áhrif þessar væntanlegu breytingar muni hafa á viðskiptabankana. Mig langar til að spyrja, virðulegi forseti, er klukkan eitthvað biluð?

Nei, hún er rétt. Það er ein mínúta sem hv. þingmaður hefur.

Fyrirgefðu. Mig langar að fá viðbrögð þingmannsins við því?

Virðulegi forseti. Ég tók einmitt eftir þeirri frétt um skýrslu seðlabankastjóra, sem ég hef reyndar ekki kynnt mér nægilega vel. Í fréttinni er vissulega fjallað um það að seðlabankastjóri óttist að fyrirhugaðar breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu - það er svo sem ekkert sundurliðað hvort þetta frumvarp sem við fjöllum um nú eða hið stærra muni veikja útgerðarfyrirtækin eða þau sem starfa í þessari grein með þeim afleiðingum að þau geti ekki greitt það gjald í bankann sem þau sannarlega gera í dag. Það er auðvitað þannig að ef útgerðarfyrirtækin væru ekki að greiða þessa 20–30 milljarða, sem þau greiða inn í bankakerfið í dag, ættum við kannski að spyrja okkur: Hver væri þá að því? Það er því alveg ljóst að verið er að endurreisa bankakerfið að einhverju leyti með því að 

Hæstv. forseti. Ég held að þetta samhengi hlutanna sé mjög mikilvægt, að menn hafi það í huga þegar um þessi mál er fjallað. Við vitum að núna fyrir helgina boðaði Landsbanki Íslands frekari aðgerðir til hjálpar skuldugum heimilum. Sumir mundu nú segja að það væru orð í tíma töluð ef þær aðgerðir skila þeim árangri sem að er stefnt. Í mínum huga er ljóst að ef á sama tíma vegið er að efnahag bankans, ef þessar breytingar hefðu það í för með sér, sem ég óttast mjög, hefur það að sjálfsögðu áhrif á allt svigrúm bankans og annarra banka til að nálgast heimilin og fyrirtækin í brýnum fjárhagsþrengingum. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm. Sigurð Inga Jóhannsson hver skoðun hans sé á þessu samhengi hlutanna og hvaða afleiðingar þetta gæti síðan haft í framhaldinu, ef það er svo, sem Seðlabankinn hefur áhyggjur af, að þetta muni hafa veruleg áhrif á efnahag viðskiptabankanna þriggja.

Virðulegi forseti. Í vinnu okkar framsóknarmanna að sjávarútvegsstefnu flokksins héldum við m.a. sjávarútvegsráðstefnu og fengum til okkar bankastjórann. Það kom alveg skýrt fram í máli hans að hann óttaðist að þær breytingar eða ef gerðar yrðu miklar breytingar á því kerfi sem við þekkjum í dag, mundi það hafa þau áhrif á bankana að þeir stæðu verr og gætu þar af leiðandi með lakari hætti komið til móts við t.d. skuldug heimili, sem er auðvitað eins og hv. þingmaður nefndi ákaflega mikilvægt. Reyndar er áhugavert að horfa upp á það að Landsbankinn skuli reyna að fara í einhvers konar almenna aðgerð núna tveimur og hálfu ári eftir að ýmsir, eins og við framsóknarmenn og fleiri, hafa kalla eftir, að það væri skynsamlegasta leiðin til að fara í afskriftir á skuldum heimila og reyndar fyrirtækja, að það skuli fyrst núna vera komið upp á borðið. En auðvitað er beint samhengi á milli þessara hluta.

Virðulegi forseti. Mér fannst athyglisvert hjá hv. þingmanni að nefna hér nýliðun og nýsköpun í sjávarútvegi. Ætli það sé ekki svona 400–500 fyrirtæki sem stunda útgerð hér á landi, a.m.k. var það þannig fyrir einhverjum árum síðan að hluthafar í sjávarútvegsfyrirtækjum skiptu tugum þúsunda. Það kann að hafa breyst eftir að félögin voru tekin af markaði en nú liggja fyrir þessi frumvörp sjávarútvegsráðherra sem banna veðsetningar, beinar og óbeinar, í sjávarútvegi. Þar er gengið býsna langt. Mig langar til að spyrja hv. þingmann að því hvaða áhrif hann telur að það bann hafi á nýliðun í greininni. Vegna þess að það er nú einu sinni þannig að þeir sem eru að stíga sín fyrstu skref í atvinnurekstri, hvort sem það er í verslun, þjónustu eða sjávarútvegi, þurfa að hafa heimildir til þess að veðsetja rekstrartækin til að geta hafið atvinnurekstur. Þegar veðsetningin er bönnuð, hvaða áhrif mun það hafa á nýliðun?

Virðulegi forseti. Það er auðvitað svo að bein veðsetning á kvóta hefur verið bönnuð um langan tíma. Hins vegar hefur svokölluð óbein veðsetning gengið eftir þannig að sá sem veitir lán hefur farið fram á tryggingar láni sínu til stuðnings. Ég þekki það einfaldlega af eigin rekstri, og hef reyndar heyrt það úr sjávarútveginum hvaðanæva kringum landið, að þegar menn fara til bankastofnana og eru með eignir á litlum stöðum, alveg sama hvort það er í sjávarútvegi eða öðrum greinum, hefur viðhorf bankamanna ævinlega verið þetta: Hvað geturðu veðsett annað? Áttu ekki eitthvað á höfuðborgarsvæðinu, jafnvel eins og eina kjallaraholu? eins og einn spurði. Menn leita auðvitað eftir þeim tryggingum sem þeir þurfa. Ef menn telja að eignir á einhverjum stað, bátur eða fiskvinnsluhús, sé ekki nægilega öflug trygging leita þeir auðvitað eftir frekari tryggingum. Ég óttast að þetta geti haft verulega 

Virðulegi forseti. Það má ekki skilja mig svo að ég sé talsmaður þess að menn veðsetji rekstrartæki í sjávarútvegi, hvort sem það eru skip eða veiðarfæri eða fiskvinnslur, til að eiga möguleika á að kaupa sér tískuhús. Það er ekki þannig. Hins vegar er það svo að þegar menn hefja atvinnurekstur þurfa langflestir á lánafyrirgreiðslu að halda og það er eðlilegt að þeir sem veita lánin vilji fá einhverja tryggingu fyrir því að þau verði endurgreidd. Þess vegna þurfa menn að hafa heimildir til að veðsetja. Í þessum frumvörpum er gengið býsna langt í því að banna beina og óbeina veðsetningu í sjávarútvegi. Þetta þýðir að venjulegt fólk sem vill hefja útgerð mun ekki hafa neinn möguleika á því að komast inn í greinina. Með öðrum orðum, ég fæ ekki annað séð en að verið sé að útrýma nýliðun í sjávarútvegi og útgerð 

Virðulegi forseti. Það er kannski einmitt það sérkennilegasta við þessi frumvörp að það virðist sem þeir einir geti fjárfest í þessari atvinnugrein, og eigi síðan að fá úthlutað gefins kvóta og sitthvað fleira, sem hugsanlega hafa selt sig út úr greininni og hugsanlega eru með hendur fullar fjár. Og þegar hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson nefnir venjulegt fólk er það auðvitað óhjákvæmilegt að rifja upp orð hæstv. fjármálaráðherra á flokksráðsfundi Vinstri grænna að ekki hafi farið illa fyrir venjulegu fólki, en það er þá margt óvenjulegt fólk á Íslandi sem ekki mun geta fjárfest í sjávarútvegi, einfaldlega vegna þess að það er ekki með fullar hendur fjár eftir hrunið. Ég held að það sé augljóst og kannski einn aðalgallinn við frumvörpin eins og þau eru fram komin núna að á þeim hefur ekki verið gerð nein hagfræðileg athugun.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég tók mér það bessaleyfi að prenta út ályktun framsóknarmanna um sjávarútvegsmál vegna þess að sú ályktun hefur verið mikið til umræðu hérna, bæði hjá framsóknarmönnum sjálfum og þingmönnum Samfylkingarinnar sem talað hafa hér, þeim fáu. Mig langar að spyrja hv. þingmann út í tvö atriði sem hann nefndi í ræðu sinni áðan í sambandi við nýsköpun. Í c-lið í potti 2 í ályktuninni stendur, með leyfi forseta: „Stuðningur við nýsköpun m.a. í meðaflaleyfum, sérstökum úthlutunum auk beins fjárstuðnings.“ Geturðu útskýrt þetta fyrir mér hvernig þetta á að virka? Þetta eru tvær síður þannig að það vantar ýmsar útfærslur og líka hagfræðiúttektina, mig langar bara að vita af því að mér finnst nýsköpun spennandi en ég hef ekki séð hana vera að gerast í strandveiðikerfinu. 

Forseti minnir hv. þingmenn á að ávarpa þingmenn með fullu nafni en ekki í 2. persónu.

Virðulegi forseti. Það er vel til fallið hjá hv. þm. Írisi Róbertsdóttur að lesa ályktun framsóknarmanna því að mér heyrist að þetta sé heitasta efnið, enda ákaflega skynsamlegt plagg. Varðandi nýsköpunina, þegar talað er annars vegar um meðaflareglur, þá erum við að tala um að rýmka þær reglur. Það er óhjákvæmilegt að á meðan þeir sem eru til að mynda að fara að gera út á tegundir sem eru vannýttar eða ónýttar í dag og eru að læra á sitthvað líffræðilegt, veiðisvæði og slíkt, veiði aðrar tegundir samhliða. Þetta er til þess hugsað að menn gerðu þetta á löglegan hátt og hins vegar væru þessar meðaflareglur auðvitað stuðningur út af fyrir sig ef menn fengju úthlutað slíkum heimildum. Varðandi beinan fjárstuðning þá var einmitt hugsað til þess sem veiðigjaldið mundi skila til viðkomandi svæðis, að hluti af veiðigjaldinu 

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður kom inn á það hvernig þeir ætla að útfæra þetta að hluta. Mig langar að spyrja hv. þingmann aftur: Hve lengi teljast menn vera í nýsköpun? Er það eitt fiskveiðiár? Ég skil ekki alveg hvernig á að útfæra þetta. Ef maður hefur einhvern tímann gert út áður og kemur inn í kerfið og þekkir veiðislóð og annað sem hv. þingmaður kom inn á, er maður þá ekki í nýsköpun, ef það er það sem er á bak við nýsköpun? Hvernig á að flokka menn inn í þetta kerfi og undir þann lið sem kallast nýsköpun og hversu lengi eru menn í nýsköpun?

Virðulegi forseti. Ég vona reyndar að atvinnugreinin verði sem lengst í nýsköpun og sem flestir í henni. Hugmyndafræðin þarna var kannski hugtakablöndun með nýliðun og nýsköpun, að það þurfi ekkert endilega að vera nýliði sem fer í nýsköpun, það gæti alveg verið viðurkennt fyrirtæki. Hugmyndafræðin með að hafa þarna ákveðinn pott er sú að þá sé búið að afmarka ákveðna fjármuni og heimildir til þess og síðan yrði sótt um. Hvort það yrði til eins árs eða tveggja færi sjálfsagt eftir því hversu erfitt væri að skapa þessi verðmæti, hversu flókið það væri og hve langan tíma það tæki. En ég held að þetta væri áhugaverð leið til að stækka kökuna, til að fjölga tækifærunum. Og í stað þess, eins og við höfum kannski verið að horfa á núna með þessa takmörkuðu auðlind, t.d. ef við tökum strandveiðarnar sem dæmi, að ætla að fara í það sem aðrir hafa verið að gera væru kannski einhverjir tilbúnir til að gera eitthvað nýtt sem enginn hefur gert.

Virðulegi forseti. Samkvæmt þessu frumvarpi og reyndar báðum frumvörpunum sem hér liggja fyrir og eru rædd svolítið í samhengi munu aflaheimildir verða auknar. Nú er það svo að margir hafa fjárfest í aflaheimildum á undanförnum árum og því hafa fylgt miklar skuldsetningar, sérstaklega á það við um lítil og meðalstór fjölskyldufyrirtæki um allt land. Mig langar að spyrja hv. þm. Sigurð Inga Jóhannsson hver hans skoðun er á þessu. Þessir aðilar hafa hlotið miklar skerðingar og nú er að koma aflaaukning, þeir fá ekki þessa aukningu til sín en sitja eftir með skuldirnar. Hver er skoðun hans á stöðu þessa fólks, þeirra þúsunda manna sem hér um ræðir, er ríkið mögulega að baka sér skaðabótaskyldu miðað við það að þetta fólk hefur ekki gert annað en spila eftir þeim leikreglum sem Alþingi hefur sett því?

Virðulegi forseti. Auðvitað hlýtur það að koma upp í hugann hjá þeim aðilum sem hafa orðið fyrir þeirri aflaskerðingu á síðustu árum, höfðu keypt kvóta í góðri trú og síðan var hann skorinn verulega niður, þeir hljóta að velta fyrir sér með hvernig þeir geti sótt sinn rétt, en hvort skaðabætur koma þar til greina veit ég ekki. Ég held að það sé grundvallaratriði í þessari kerfisbreytingu ef menn ætla að fara að auka þær tilfærslur sem eru í greininni í dag, ég held að þær séu um 3,5% af þorskígildi í dag, að ef menn ætla að fara með þær í kannski 15% á örfáum árum verði það gert samhliða því að það verði veruleg stofnstærðaraukning þannig að ekki sé verið að taka af þeim sem núna eru í greininni og hafa orðið fyrir 30% skerðingu eða jafnvel meira, þeir eiga auðvitað að fá sína eðlilegu hlutdeild í aukningunni eins og hinir. Og þegar við höfum síðan komist að samkomulagi um að þetta sé skynsamlegt - og nú er ég ekki að nefna 15%, við gætum verið að tala um einhverja allt aðra tölu, 5%, 6%, 7 eða 8% - mundi aukningin halda áfram hlutfallslega milli þessara potta. Það var í sáttatillögunum, held ég.

Virðulegi forseti. Já, ég er sammála hv. þingmanni í þessu. Það er mikið rætt um það í tengslum við þessi frumvörp núna að þetta eigi að greiða fyrir nýliðun í greininni og gefið er í skyn að hún hafi verið erfið, sem ef grannt er skoðað er bara alls ekki rétt. Þessar breytingar og í raun málflutningur ríkisstjórnarflokkanna sem fellur allur að því að innkalla heimildir, að auka potta, að taka þá aukningu sem verður núna á aflaheimildum af mönnum, við getum lent í því aftur eftir einhver ár, jafnvel eftir skamman tíma, að það verði miklar skerðingar t.d. í þorski. Við vitum ekkert um hvað náttúran færir okkur á hverjum tíma. Við getum lent í miklum skerðingum. Er líklegt að þessi óstöðugleiki og það að í landinu séu stjórnvöld sem hika ekki við að taka af fólki þær aflaheimildir sem það hefur keypt sér og ætlar sér að nýta verði 

Virðulegi forseti. Nei, ég held að umræðan um sjávarútveg og hvernig menn leyfa sér að tala niður til þessarar atvinnugreinar, mikilvægu atvinnugreinar, veki ekki áhuga fólks, ungs fólks, á að mennta sig og fara síðan að starfa í þessari grein. Ég óttast einmitt hið gagnstæða. Og þegar við bætist að um það er veruleg óvissa, eins og kemur t.d. fram í skýrslu seðlabankastjóra að óvissan muni aukast, að þessi fyrirtæki muni hugsanlega veikjast, þá mun það auðvitað ekki greiða fyrir nýliðun. Svo liggur skilgreiningin á nýliðun dálítið á milli skips og bryggju. Það er auðvitað ekki nýliðun að taka aflaheimildir frá einhverjum í dag sem síðan verður að leggja skipinu sínu og verða atvinnulaus og færa þær einhverjum öðrum. Það skapast engin nein ný verðmæti við það. Þetta er takmörkuð auðlind, við verðum að sætta okkur við það. Megintilgangurinn hlýtur að vera að auka arðsemi heildarinnar, bæði til þjóðarinnar og til þeirra sem starfa í greininni.

Virðulegi forseti. Lengi hefur verið reynt að ná fram sátt í sjávarútvegsmálum á vettvangi stjórnmálanna. Lengi vel gekk það illa en sem betur fer náðist loksins árangur í sáttaumleitunum stjórnmálaflokkanna með niðurstöðum svokallaðrar sáttanefndar. Því miður var blekið varla þornað á sáttmálanum sem sáttanefndin kom sér saman um þegar ríkisstjórn hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur ákvað að segja sig frá samkomulaginu og svíkja það. Það er mikið áhyggjuefni að núverandi hæstv. ríkisstjórn og það fólk sem í henni er og hana styður skuli alltaf velja ófrið þegar friður er í boði. Það er alltaf að sannast betur og betur, virðulegi forseti, að íslenskir vinstri menn virðast vera þeirrar gerðar að mega ekki sjá hurð án þess að skella henni. Sú er raunin í þessu máli. Það er engin sátt um frumvörp hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Það er skemmst frá því að segja að engir hagsmunaaðilar í sjávarútvegi, hvort sem þeir starfa við veiðar eða vinnslu, treysta sér til að styðja það frumvarp sem hér er til umræðu eins og það er lagt fram. Ef hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir getur bent mér á einhvern væri ég óskaplega þakklátur. Við höfum séð ályktanir víðs vegar að af landinu. Ég get nefnt til dæmis ályktun frá Útvegsmannafélagi Þorlákshafnar og aðra frá Landssambandi smábátasjómanna. Við sjáum það í umsögnum frá Samtökum fiskvinnslustöðva, Samtökum atvinnulífsins og Landssambandi íslenskra útvegsmanna að það er engin sátt um frumvörp hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Í dag bættist óvænt Már Guðmundsson seðlabankastjóri í hóp þeirra sem gagnrýna þetta frumvarp. Í formála hans við nýjustu útgáfu fjármálastöðugleikaskýrslu Seðlabankans segir meðal annars að hugsanlegar breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu gætu veikt sjávarútvegsfyrirtæki og þar með rýrt verðgildi eigna viðskiptabankanna. Ekki einu sinni Þórólfur Matthíasson prófessor er ánægður með þessi frumvörp. Við höfum horft upp á það á síðustu dögum að það er meira að segja ágreiningur milli stjórnarflokkanna sjálfra og einstakra þingmanna innan þeirra um það hvernig eigi að útkljá þessi mál. Það verður með öðrum orðum, virðulegi forseti, engin sátt í sjávarútvegsmálum á þeim grundvelli sem hér er til umfjöllunar. Ástæðan er sú að þessi frumvörp, ekki síst það frumvarp sem við ræðum hér, eru afleit bæði að formi og efni. Ég ætla að leyfa mér að halda því fram að það frumvarp sem við erum að ræða hér sé hrákasmíð sem einkennist af miðstýringu og sósíalisma og hrossakaupum milli ríkisstjórnarflokkanna um grundvallaratvinnugrein Íslendinga. Það er mikilvægt að menn átti sig á því að Ísland er verstöð, ekki fjármálamiðstöð. Þess vegna er mikilvægt að vanda til vanda í lagasetningu um stjórn fiskveiða. Slíku er hins vegar ekki til að dreifa í þessu frumvarpi. Þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa í umræðunni hér í dag og í gær farið ítarlega yfir fjölmarga vankanta og galla þessa frumvarps. Þeir hafa sýnt fram á að frumvarpið veikir greinina, rýrir afkomu hennar og grefur undan íslenskum sjávarútvegi, ýtir undir atvinnuleysi og veikir byggðir landsins. Á það hefur jafnframt verið bent að með þessum frumvörpum séu Íslendingar að færa sig í þá átt að taka upp fiskveiðistjórnarkerfi Evrópusambandsins á sama tíma og Evrópusambandið mjakast í þá átt að taka upp það fiskveiðistjórnarkerfi sem við höfum stuðst við. Ég ætla svo sem ekki að fara nánar út í þessa þætti málsins, heldur ætla ég að víkja að þeim þáttum sem lúta að stjórnarskrá annars vegar og hins vegar framsali valds vegna þess að ég hef aldrei séð jafnmikið framsal valds frá Alþingi til framkvæmdarvaldsins og í því frumvarpi sem við ræðum hér. Þegar menn skoða þetta frumvarp hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra geta þeir ekki komist að annarri niðurstöðu en þeirri að hæstv. ráðherra verður, verði þetta frumvarp samþykkt, helsti útgerðarmaður þessa lands. Í átta greinum frumvarpsins koma fram 17 reglugerðarheimildir til handa ráðherra. Honum er falið vald í öllum greinum frumvarpsins að tveimur undanskildum og önnur þeirra er gildistökuákvæði frumvarpsins. Það er reyndar erfitt að koma reglugerðarheimild fyrir í gildistökuákvæði frumvarpsins, að fela ráðherranum heimild til að ákveða í reglugerð hvenær lögin taka gildi, en menn hljóta að sjá hversu ofboðslegt valdframsal kemur fram í þessu frumvarpi. Ég gæti lesið þessar greinar upp, en ég ætla að spara mér það að þessu sinni. Við skulum hafa það í huga, og það er mikilvægt að þingið geri það, að Hæstiréttur Íslands, æðsti dómstóll landsins, hefur margoft dæmt framsal löggjafarvalds ólögmætt í lagaákvæðum og lagabálkum sem hefur í miklu smærri mynd veitt framsal til ráðherra en birtist okkur í þessu frumvarpi. Ég leyfi mér að efast um að þetta frumvarp standist þær kröfur sem dómstólar og stjórnarskrá hafa gert í gegnum tíðina um framsal valds enda hefur jafnvíðtækt framsal líklega aldrei sést innan þessara veggja. Meira um stjórnarskrána, ég hygg að það sé einsdæmi í þingsögunni að frumvarp til laga sé lagt fram á Alþingi af einum ráðherra í ríkisstjórn og að á sama tíma lýsi ráðuneyti annars ráðherra í sömu ríkisstjórn því yfir að frumvarpið brjóti líklega í bága við stjórnarskrá. Á bls. 12 í frumvarpinu þar sem gefur að líta umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins segir um auðlindarentuna, með leyfi forseta: „Það kann því að orka tvímælis að almenn skattlagning á sameiginlega auðlind eigi að koma sumum landsmönnum meira til góða en öðrum eftir því hvar á landinu þeir búa, þar með talið þeim sem starfa við annað en sjávarútveg eins og á við um meiri hluta þeirra sem búa í sjávarbyggðum. Fram hafa komið ábendingar um að slíkt fyrirkomulag kunni að brjóta í bága við jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar en þó er engin umfjöllun eða rökstuðningur um það í greinargerð frumvarpsins.“ Þetta eru stór orð og það er magnað að fjárlagaskrifstofa fjármálaráðuneytisins sem heyrir undir hæstv. fjármálaráðherra, sem er formaður þess stjórnmálaflokks sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra tilheyrir, skuli senda slíkt frá sér um stjórnarfrumvarp, hvað þá jafnmikilvægt stjórnarfrumvarp og það sem við erum að ræða um hér og þau stjórnarfrumvörp sem við munum ræða hér á næstu dögum sem varða grundvallarbreytingu á stjórnkerfi fiskveiða. Slíkar yfirlýsingar jafngilda yfirlýsingu hæstv. fjármálaráðherra sjálfs, Steingríms J. Sigfússonar. Ég hlýt að spyrja hæstv. forseta: Hvers vegna í ósköpunum er hæstv. fjármálaráðherra ekki við þessa umræðu? Hvers vegna mætir hann ekki hér til að útskýra afstöðu ráðuneytis síns til þessa máls eins og það birtist í frumvarpinu sjálfu? Ég leyfi mér að halda því fram að þetta sé algjört einsdæmi. Það er með fullkomnum ólíkindum að frumvarp sem er þannig úr garði gert og hlýtur slíka gagnrýni innan úr Stjórnarráðinu sjálfu sé lagt fram á þingi og að stjórnarmeirihlutinn ætlist til þess að hv. þingmenn taki slíkan tillöguflutning alvarlega þegar slíkar yfirlýsingar hafa komið frá æðsta manni Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, sjálfum fjármálaráðherranum. Það er ekki hægt að líta öðruvísi á en svo að þær yfirlýsingar sem fram koma í umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins jafngildi öðru en yfirlýsingum hæstv. ráðherra. Hann er æðsti yfirmaður fjármálaráðuneytisins og allt sem frá því kemur er á hans ábyrgð. Þá að auðlindagjaldinu. Við sjálfstæðismenn höfum fallist á að þeir sem nýti auðlindina greiði gjald fyrir afnot sín af henni. Það höfum við gert í öllum þeim deilum sem hafa átt sér stað í tengslum við sjávarútvegsmálin á umliðnum árum. En þetta frumvarp mælir fyrir um það að auðlindagjaldið eins og það er núna hækki um heil 70% frá því sem nú er. Þetta er rosaleg hækkun, ekki síst þegar haft er í huga að auðlindagjaldið er ekkert annað en landsbyggðarskattur, skattur á byggðir þessa lands sem fyrir standa höllum fæti. Á það hefur verið bent hér í umræðunni að ef menn vildu láta jafnræðissjónarmið gilda við skattlagningu á nýtingu auðlinda þýddi það það að yrði sambærileg breyting gerð og auðlindagjald vegna nýtingar á öðrum orkuauðlindum hækkað þyrfti Landsvirkjun að greiða um það bil 6 milljarða á ári í ríkissjóð fyrir framleiðslu sína og Orkuveita Reykjavíkur 1,5 milljarða. Eru menn tilbúnir til að fara út í slíka skattlagningu? Finnst mönnum eðlilegt að útgerðin þurfi að standa undir slíkri skattlagningu sem er miklu hærri hlutfallslega en aðrar atvinnugreinar þurfa að standa undir? Þá kem ég að úthlutun auðlindarentunnar. Af hverju í ósköpunum á hún ekki að ganga til íbúa á höfuðborgarsvæðinu? Af hverju á hún bara að ganga til íbúa á landsbyggðinni? Eiga íbúar höfuðborgarsvæðisins minna tilkall til auðlindarentunnar? Eiga þeir ekki alveg jafnmikið í auðlindunum og landsbyggðarmenn? Eru borgarbúar og þeir sem búa á suðvesturhorninu annars flokks fólk í þessu sambandi? Er einhver stéttaskipting hvað þetta varðar hjá hinni norrænu velferðarstjórn? Getur það verið? Frumvörpin benda til þess. Og af hverju má ekki úthluta gjaldinu til byggðarlaga þar sem skráðir eru frystitogarar? Frumvarpið mælir fyrir um það að í þeim byggðarlögum þar sem skráðir eru frystitogarar sé staðan sú að þau skuli ekki búast við því að njóta góðs af auðlindarentunni. Ég get nefnt Sveitarfélagið Skagafjörð sem dæmi um slíkt sveitarfélag, og hvernig ætlar hv. þm. Oddný Harðardóttir sem kemur úr Garðinum, þar sem skráður er frystitogari, að útskýra fyrir sínu fólki í Garði að það sveitarfélag fái ekkert út úr auðlindarentunni en nágrannasveitarfélögin fá bara vegna þess að það er skráður frystitogari í sveitarfélaginu? Hvað ætlar hv. þm. Björn Valur Gíslason að segja við Ólafsfirðinga þegar þeir spyrja hann hvers vegna Ólafsfjörður fái ekki sinn hlut í auðlindarentunni en Dalvíkingar fá hana væntanlega? Virðulegi forseti. Það er ekki hægt að komast yfir alla þá galla sem eru á þessu frumvarpi. Ég vil segja hér að lokum að í umræðunni um sjávarútvegsmál er ég orðinn býsna leiður á því að menn standi hér og rífist um það hvort úthlutun aflaheimilda hafi verið sanngjörn þegar kvótakerfinu var komið á, líklega árið 1984. Þá var ég 11 ára gamall. Síðan þá hefur mikið vatn runnið til sjávar og aflaheimildir skipt um hendur. Þetta rifrildi skilar engu, en á því byggir þetta frumvarp. Við sjálfstæðismenn viljum sátt um stjórnkerfi fiskveiða. Við höfum lagt okkar af mörkum til að ná þeirri sátt og undirritað hana, en þá sátt hafa ríkisstjórnarflokkarnir svikið. Ástæðan held ég að sé sú að ríkisstjórnarflokkarnir vilja enga sátt vegna þess að þeir hagnast á því pólitískt 

Frú forseti. Það er ánægjulegt að heyra að hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson hefur áttað sig á því að Ísland er verstöð en ekki fjármálamiðstöð. Það er mikið rétt. Útvegur er elsta atvinnugrein okkar Íslendinga og á hverju skyldi hann nú hafa byggst frá örófi ef ekki einmitt strandveiðum? Það eru strandveiðar sem við erum að ræða í dag varðandi það frumvarp sem liggur fyrir og mælt hefur verið fyrir. Ég ætla ekki að mæla bót þeim annmörkum sem fjárlagaskrifstofa fjármálaráðuneytisins hefur fundið á frumvarpinu. Ég tel það skyldu okkar þingmanna þegar við fáum málið inn til nefndar að laga þá annmarka. Það vald er núna komið í hendur þingsins og veldur hver á heldur. Við verðum auðvitað að leggja þessu frumvarpi gott til en ég held að það sé enginn vafi á því að markmiðið með frumvarpinu sé engu að síður að glæða atvinnu um landið, efla frumkvæði og frumkvöðulsþrótt meðal þeirra sem vilja sækja sjó og hafa af því lífsviðurværi. Af því að hv. þingmaður gerði hér líka að umtalsefni stóra frumvarpið sem ekki hefur enn verið mælt fyrir en liggur auðvitað undir í þessari umræðu, þá ræddi hann það að í því frumvarpi og í þessari umræðu allri hefði verið vikið frá hinni svokölluðu samningaleið og rofin sú sátt sem þingmaðurinn talaði um að hefði náðst milli hagsmunaaðila og stjórnmálaflokkanna. Nú langar mig að spyrja hv. þingmann: Hvað fólst í hinni margumræddu samningaleið? Getur þingmaðurinn sagt mér um hvað sáttin var sem honum og öðrum þingmönnum Sjálfstæðisflokksins er svo tíðrætt um?

Virðulegi forseti. Mér þykir furðulegt að hv. þingmaður skuli vera að rukka mig um hvað fólst í sáttaleiðinni. Hv. þingmanni ætti að vera það fullkunnugt. Hún veit að í störfum sáttanefndarinnar, þar sem Einar K. Guðfinnsson sat, gerðum við sjálfstæðismenn miklar tilslakanir hvað varðar okkar fyrri stefnu í sjávarútvegsmálum. Við höfum t.d. fallist á það og höfum lagt á það áherslu að sett verði í stjórnarskrá ákvæði sem allir geta sætt sig við um sameign þjóðarinnar á auðlindinni. Við sættum okkur hins vegar ekki við það, af því að það var nefnt hér, að leigutíminn verði eins stuttur og kveðið er á um í þessum frumvörpum og í því kerfi sem mælt er fyrir um í þessum frumvörpum öllum. Hv. þingmaður á að vita að sú sátt sem þar var gerð var svikin. Undir það taka allir sem tóku þátt í þeirri sáttaumleitan, hvort sem það eru útgerðarmenn, sjómenn, atvinnurekendur eða vinnuveitendur. En mig langar til að spyrja hv. þingmann aftur að þessu: Getur hún bent mér á þá aðila sem mæla þessum frumvörpum bót, fyrir utan nokkra þingmenn Samfylkingarinnar og þingmenn Vinstri grænna? Hverjir styðja það mál sem hér er til umfjöllunar? Hverjir eru það? Ég get ekki nefnt þá vegna þess að þeir fyrirfinnast ekki. Það streyma yfir okkur alls kyns ályktanir frá útvegsmönnum, sjómönnum, fiskvinnslufólki, sveitarfélögum og hverjum sem er, þar sem menn mótmæla þessu frumvarpi eða gjalda varhuga við því. Síðast gerði seðlabankastjóri það í dag. Og prófessorar eins og Þórólfur Matthíasson, sem hefur fundið 

Frú forseti. Það fór eins og mig grunaði að hv. þingmaður getur auðvitað ekki nefnt hvað það var sem menn náðu samkomulagi eða svokallaðri sátt um í nefndinni góðu. Hann talar hins vegar um einhverja sátt sem hafi átt að vera, einhverja skilmála sem Sjálfstæðisflokkurinn átti að hafa sett, að sjálfstæðismenn hafi gert tilslakanir. Þeir hafi fallist á að setja stjórnarskrárákvæði um þjóðareign á auðlindum en þeir sætti sig ekki við ákveðinn leigutíma sem rætt sé um í sambandi við þessi frumvörp. Sáttin átti aldrei bara að vera við Sjálfstæðisflokkinn. Sáttin átti náttúrlega að vera við þjóðina alla. Fyrsta skrefið til að ná þeirri sátt eða finna samkomulagsgrundvöll var auðvitað starf þessarar nefndar en þjóðin öll sat að sjálfsögðu ekki við það borð. Þar sátu aðallega og fyrst og fremst auðvitað hagsmunaaðilar. Í niðurstöðu nefndarinnar er ekki eitt einasta orð um hversu langur leigutíminn eigi að vera á nýtingarsamningunum. Hins vegar er opnað á það að gerðir séu nýtingarsamningar við útgerðina á ákveðnum forsendum gegn gjaldi. Ég sé ekki betur en að það frumvarp sem við erum að fara að ræða hér í framhaldinu byggi nákvæmlega á þeirri niðurstöðu og ýmsu öðru sem kemur fram í niðurstöðu nefndarinnar. Það er bara fjas að halda því fram að einhver sátt hafi verið svikin í þessu sambandi. Þvert á móti hafa menn lagt sig töluvert fram um að reyna að útfæra tillögur til nýrra laga á grundvelli þess starfs sem unnið var í þessari nefnd. Svo spyr hv. þingmaður: Hverjir styðja frumvörpin? Það kemur í ljós þegar umsagnir fara að berast fyrir þingnefndirnar þegar málin eru komin til þinglegrar meðferðar. Ég ætla ekki að þjófstarta þeirri umræðu eða leggja mönnum hugsanir í höfuð eða orð í munn varðandi afstöðu þeirra til þessara frumvarpa. Það mun að sjálfsögðu bíða nefndarinnar að taka afstöðu til þess og hlýða á það þegar 

Virðulegi forseti. Það er alveg ótrúlegt að hlusta á hv. þm. Ólínu Þorvarðardóttur, sem hefur látið sig sjávarútvegsmál nokkuð mikið varða síðan hún settist inn á þing, halda því fram að það sé eitthvert fjas þegar maður lýsir því hér yfir að sú sátt sem náðist í sáttanefndinni hafi verið svikin.  Út af stjórnarskrárákvæðunum, af því að hv. þingmaður nefndi að það væri verkefni þingsins að reyna að tjasla upp á frumvarpið til að það stæðist stjórnarskrá, ég held að það sé óvinnandi vegur. Ég held að það þurfi að endurskrifa þessar hugmyndir algjörlega frá upphafi til að þetta standist ákvæði stjórnarskrárinnar. 
            

Virðulegi forseti. Við ræðum breytingar á lögum um stjórn fiskveiða. Þetta er hið svokallaða minna frumvarp sem ég hef kosið að kalla VG-frumvarpið til aðgreiningar frá því stærra sem ég kalla samfylkingarfrumvarpið. Það sem ég ætla mér að gera hér í kvöld er að fara örlítið yfir árangurinn af kvótakerfinu, aflamarkskerfinu, og í framhaldi af því mun ég bera það saman við það sem er boðað í VG-frumvarpinu og spá í afleiðingarnar af því. Það er ljóst að við lestur beggja frumvarpanna, bæði VG-frumvarpsins og samfylkingarfrumvarpsins, að þar hefur verið kastað til höndunum. Það kemur svo sem ekki mikið á óvart vegna þess að saga breytinga á fiskveiðistjórnarkerfinu undanfarin missiri hefur verið þyrnum stráð. Þá er skemmst að minnast reglugerðarbreytingar hæstv. sjávarútvegsráðherra sem gerði það að verkum að veðum var kippt undan fyrirtækjum sem höfðu veðsett skip með rækjukvóta þannig að Byggðastofnun fékk á sig 1.100 milljóna skell og tapaði þar. Kvótakerfið var sett á í kjölfar svörtu skýrslunnar svokölluðu sem Hafrannsóknastofnun gaf út árið 1983. Í upphafi takmarkaði kvótakerfið fjölda þeirra skipa sem gátu verið í aflamarkinu. Síðan voru gerðar umtalsverðar breytingar á kerfinu 1991 þar sem leyft var framsal. Eftir það byrjaði mikil hagræðing í greininni og aflamarksskipum og krókaaflamarksbátum fækkaði mjög mikið. Ef við lítum til undanfarinna tíu ára hefur skipunum fækkað úr rúmlega 1.700 skipum í rúmlega 600, eða um 65%. Ef við lítum alla leið aftur til 1990 hefur skipum og bátum í aflamarkskerfinu fækkað mun meira. Það er ljóst að sóknargetan hefur minnkað mikið með þessari miklu fækkun, enda var það ástæðan fyrir því að farið var út í framsalsheimildir. Framsalið var sett á til að hagkvæmar útgerðir gætu keypt þær óhagkvæmu út og vonin var að það mundi auka arðsemi í greininni og auðlindaarður færi að myndast. Meðfram þessu að fækkaði atvinnufiskimönnum. Ef við skoðum tölur frá 1999 til dagsins í dag hefur sjómönnum fækkað um næstum því 70%. Margir mundu segja að það væri mikill galli. Þarna hefðu störf tapast en það er ekki rétt að líta þannig á málið, eins og ég mun koma að síðar, vegna þess að það var einmitt ætlunin með framsalinu og kvótakerfinu að búa til hagræðingu þannig að auðlindarenta mundi myndast. Fyrir upptöku kvótakerfisins var stöðugt tap á greininni. Stjórnvöld gripu inn í með núllstillingu gengis þar sem kostnaði af taprekstri útgerða var velt yfir á hinn almenna borgara. Þannig var útgerðinni haldið lifandi en varla nema svo að hún rétt skrimti. Eftir að framsalið var innleitt hófst að myndast hagnaður í greininni. Síðastliðin tíu ár hefur verið gríðarmikill hagnaður í sjávarútvegi, nákvæmlega eins og menn lögðu upp með þegar þeir sögðu að loka þyrfti aðganginum að auðlindinni, koma á að hagræðingu með framsali aflaheimilda o.s.frv. Þá geta menn spurt í sambandi við störfin sem töpuðust hvort það hafi ekki verið galli. Nei, eins og ég sagði áðan hefur atvinnufiskimönnum fækkað sem er akkúrat það sem menn ætluðust til. Eftir að auðlindarentan fór að myndast af einhverri alvöru í lok 10. áratugarins jókst hagnaður útgerðarfyrirtækja og þar sem sjómenn fá hluta af auðlindarentunni til sín vegna hlutaskiptakerfisins hækkuðu laun í sjávarútvegi mjög hratt. Til að mynda hækkuðu laun á milli áranna 1999–2008, eða á tíu ára tímabili, að raunvirði um 55%.  Mönnum hefur orðið tíðrætt um gagnrýni á greinina. Þá er sagt: Kvótinn hefur flust úr byggðunum, nýliðun er ómöguleg, allir ættu að geta stundað sjóinn og það er óréttlátt að hægt sé að selja kvótann. Hafa ber í huga að flutningur kvótans stafar fyrst og fremst af tækniframförum í greininni, bæði í veiðunum og vinnslunni. Um 1961 á Neskaupstað þar sem ég er fæddur og uppalinn þurfti um 350 sjómenn á 50 bátum til að veiða eða koma með 2.500 tonn af síld að landi. Ef við flytjum okkur til ársins 1980 til Siglufjarðar þurfti um 100 sjómenn á sex skipum til að veiða sama magn af loðnu. Að síðustu ef við lítum t.d. til Aðalsteins Jónssonar á Eskifirði eða fjölveiðiskipsins Beitis á Neskaupstað þá þarf um tíu sjómenn á einu skipi til að ná sama magni. Eins og við sjáum á þessu örlitla dæmi þarf 340 færri sjómenn til að veiða sama magn af síld eða loðnu og 49 færri báta. Það er því augljóst að mikil röskun varð í byggðunum við þetta. Þá röskun hefur fólk einmitt rakið til kvótakerfisins. Förum aðeins yfir hvað ætti að einkenna hagkvæmt fiskveiðistjórnarkerfi. Í fyrsta lagi þarf að aðgangur að auðlindinni að vera takmarkaður. Hann þarf að vera bundinn einkaleyfum fyrir þá sem nýta auðlindina. Rétturinn til að nýta auðlindina þarf að vera því sem næst varanlegur til að aðgangsrétturinn myndi verðmæti og langtímahugsun við nýtingu auðlindarinnar sé tryggð. Í þriðja lagi þarf aðgangsrétturinn að vera framseljanlegur, þ.e. að rétturinn til að nýta auðlindina, til að hagkvæmar útgerðir geti keypt út þær óhagkvæmu. Þannig minnkar sóknargetan og offjárfestingin í fiskveiðunum og auðlindaarður verður til. Auðlindaarðurinn verður ekki til á neinn annan hátt en að fiskurinn sé sóttur með passlega miklu fjármagni eða sóknargetu og hæfilega mörgum sjómönnum. Ef við skoðun þær breytingar sem eru boðaðar í þessum tveim frumvörpum, frumvarpi VG og frumvarpi Samfylkingarinnar, sjáum við að þessi þrjú skilyrði eru brotin. Aðgangurinn að auðlindinni er opnaður vegna þess að nú eru allt í einu orðið eftirsóknarvert að auka nýliðun í greininni, þ.e. að fjölga störfum í greininni. Auðlindaarðurinn eða auðlindarentan mun fjármagna þá fjölgun starfa og þannig mun arðinum verða sóað. Á sama hátt mun fjárfesting aukast í litlum bátum og skipum sem verða keypt til að sækja í auðlindina þannig að sóknargetan eykst. Afleiðingin af þessu er að auðlindaarðurinn sem margir hafa viljað skattleggja og færa til ríkisins er horfinn, fiskveiðarnar orðnar óhagkvæmar og við erum aftur komin á sama stað og við vorum á 1983 þegar við þurftum að núllstilla gengið reglulega til að halda útgerðunum gangandi, þegar pólitíkusar voru með puttana í rekstri sjávarútvegsfyrirtækja til að halda þeim gangandi á sama hátt. Við höfum því horfið aftur til gamla tímans. Bannið við framsali, sem er í frumvarpinu, leiðir því til óhagkvæmni. Í þessum frumvörpum er horfið frá markaðsskipulagi yfir í ráðstjórnarskipulag. Ráðherrann fær 74 heimildarákvæði til að vasast í auðlindinni og allir tapa á endanum. Auðlindaarðinum verður sóað, sjómönnum fjölgar og laun þeirra lækka, skipum fjölgar og sóknargeta eykst sem og fjárfesting, þ.e. útgerðin verður aftur rekin með tapi og sérúrræðum misvitra stjórnmálamanna. Leiðin sem hér er boðuð er sólarlag yfir hagkvæmri útgerð á Íslandi. Víkur þá að frumvarpi VG. Það er ljóst að í því er verið að stika þá leið sem ég hef lýst. Það sem meira er, í þessu frumvarpi er ekki eingöngu verið að hleypa í gegn veiðileyfagjaldi eða hækkun á því og nýjum flokki fiskiskipa, svokölluðum árabátaflokki, sem eru fiskiskip undir þremur rúmlestum, heldur er þar ákvæði sem færir bolfisk frá uppsjávarfyrirtækjum til fyrirtækja sem stunda eingöngu bolfiskveiðar. Það mun koma mjög hart niður á þeim byggðarlögum þar sem uppsjávarveiðar eru stundaðar í dag, þ.e. mest á Austurlandi og í Vestmannaeyjum. Leiðin mun færa bolfiskkvótann frá þessum stöðum og þangað sem eingöngu bolfiskveiðar eru stundaðar, á Vestfjörðum og Suðvesturlandi, sem er akkúrat kjördæmi hæstv. sjávarútvegsráðherra. Ég hef engan veginn lokið máli mínu og ætla að biðja 

Virðulegur forseti. Nú er ég eins og hv. þingmaður upprunninn í Neskaupstað og það gefur manni kannski einhvern skilning á því hvers vegna hv. þingmaður er svona eindreginn talsmaður lokaðra einokunar- og einkaleyfiskerfa eins og kvótakerfið er og þá þungu áherslu sem hann leggur á það að loka grundvallaratvinnugrein þjóðarinnar og halda fyrir þá sem þar eru. Ég hafna því algjörlega að það sé einhver forsenda fyrir auðlindarentu, ég held að það séu bara sams konar mistök og í öðrum miðstýrðum einokunar- og áætlunarbúskap. Það eru ekki slíkar leiðir sem skila okkur mestum arði. Ég spyr hv. þingmann: Hvað hefur hann á móti markaðslausnum í því að stýra aðgangi að takmarkaðri auðlind? Er það ekki algjörlega augljóst, til að mynda eins og leigupotturinn í því kerfi sem hér er verið að kynna þar sem aðilar á markaði geta keppt sín í milli um það hver er tilbúinn til að greiða hæstu auðlindarentuna, þ.e. hver treystir sér til að gera út með hagkvæmustum hætti, með mestri framlegð og arðsemi og greiða best verð fyrir þennan aðgang? Er það ekki algjörlega augljóst út frá hinum hagfræðilega vinkli að það er besta og skilvirkasta aðferðin við að tryggja góða aulindarentu, ekki lokað miðstýrt einokunarkerfi eins og hv. þingmaður er að reyna að verja hér og þá sérhagsmuni sem í því eru, heldur einmitt leið hins frjálsa markaðar að bjóða einfaldlega hin takmörkuðu gæði upp og láta framtakssama og frjálsa menn keppa um þessi atvinnuréttindi í fullu atvinnufrelsi hér í landinu?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Helga Hjörvar fyrir þessar spurningar. Þannig er mál með vexti að alls staðar þar sem er takmörkuð auðlind verður að byggja á einkaleyfi til að menn kalli ekki fram sorgarsögu almenninganna. Þetta er, fyrir þá sem hafa þekkingu á auðlindahagfræði, ein af grunnsetningum auðlindahagfræðinnar og það skiptir engu máli hvers konar auðlindanýting það er. Annar misskilningur hjá hv. þingmanni er sá að ekki er um það að ræða að verið sé að greiða auðlindarentu. Það sem gerist þegar hagkvæm nýting auðlinda kemst á er að til verður auðlindarenta. Auðlindarenta er nokkurs konar umframhagnaður, þ.e. hefðbundinn hagnaður að viðbættum hagnaði sem verður við það að einkaleyfi er til. Og að ná fram auðlindarentu á þann hátt sem ég hef lýst hér er akkúrat markaðslausn. Þetta er einfaldlega hornsteinninn í auðlindahagfræðinni og auðlindafræðinni. Þetta er ekki eitthvað sem var búið til heima á Neskaupstað, heldur er fræðilega viðurkennt að svona verður hún til. Um margt hef ég verið sakaður en ég hef aldrei verið sakaður um það áður að vera ekki maður markaðslausna og markaðssinni.

Þar kom að því.

Þannig að þar kom að því, eins og hv. þm. Birkir Jón Jónsson segir, en á 

Virðulegi forseti. Okkur greinir ekkert á um það, mig og hv. þingmann, að auðvitað er það takmörkun gæðanna sem leiðir til verðmætanna og auðvitað verður alltaf um að ræða einkaleyfi til þeirra sem það sækja. Það sem er óskiljanlegt er að hv. þingmaður, sem hefur verið talsmaður frjáls markaðar, framtaks einstaklingsins og atvinnufrelsis, skuli tala fyrir því að þessi einkaleyfi eigi að vera í lokuðu ævarandi kerfi útvalinna en tali gegn því að þau séu boðin upp á almennum opnum markaði þar sem frjálsir einstaklingar með framtaki sínu og frumkvæði geti keppt á jafnræðisgrundvelli um að bjóða í þau verðmæti sem hin takmörkuðu gæði eru.

Virðulegi forseti. Ég vissi að hv. þm. Helgi Hjörvar er snöggur að skilja hlutina og ég hef þá reynslu af því að vinna með honum að ég veit að hann er vel greindur, og þetta lokastef get ég því útskýrt fyrir honum þannig að hann sé þá endanlega kominn á mína skoðun. Þannig er mál með vexti að ef upphafleg úthlutun, ég er sammála þingmanninum í því, ef kvótar hefðu verið boðnir upp á markaðslegum forsendum við upphaflega úthlutun og þeir sem vildu kaupa kvóta hefðu keppt um verðið og keypt kvótana á þeim tíma, að það hefði verið hin heppilega lausn. Þá hefði ekki verið um að ræða það sem var hér 1983, reyndar meira 1991 þegar framsalið var leyft af hæstv. forsætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur, þegar um var að ræða það sem kallað er 

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Tryggva Þór Herbertssyni fyrir ágæta ræðu og um margt fróðlega. Hv. þingmaður hefur kynnt sér vel málefni sjávarútvegsins enda kemur hann úr kjördæmi þar sem mörg af öflugustu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins hafa höfuðstöðvar sínar og starfsstöðvar. Það er því eðlilegt að við þingmenn sem störfum fyrir fólk á þeim stöðum, t.d. í Norðausturkjördæmi þar sem þúsundir einstaklinga hafa lífsviðurværi sitt af þessari atvinnugrein, látum okkur þetta mál varða. Ég held að okkur, hv. þingmann og mig, greini ekkert á um það hvernig ríkisstjórnin hefur haldið á þessu máli, lagt það fram eins illa búið og það er og fengið upp á móti sér alla hagsmunaaðila í sjávarútvegi. Þá er ég að tala um talsmenn launafólks til lands og sjávar, smábátasjómenn, útgerðina og fleiri mætti nefna, talsmenn sveitarfélaganna. Okkur er vandi á höndum þegar þetta mál er komið til 1. umr. á Alþingi. Sjálfstæðisflokkurinn hefur talað fyrir því að margir kostir séu við núverandi kerfi og það höfum við framsóknarmenn einnig gert. En nú er það svo að við í Framsóknarflokknum höfum ályktað um kvótakerfið og settum fram hugmyndir okkar á síðasta flokksþingi þar sem við viðrum ýmis sjónarmið um hvernig bæta megi þetta kerfi. Mér finnst þurfa að koma fram í þessari umræðu hver stefna Sjálfstæðisflokksins er í þeim efnum, því að mér hefur stundum fundist hún misvísandi. Á ekki að breyta neinu í núverandi kerfi? Ef breyta á einhverju, hvaða breytingar á að ráðast í? Mér finnst mikilvægt að við eigum þá efnismiklu umræðu hér vegna þess að heilmikil vinna 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir ágæta spurningu: Hver er stefna Sjálfstæðisflokksins í sjávarútvegsmálum, hverju vill Sjálfstæðisflokkurinn breyta? Ég held að það liggi algjörlega ljóst fyrir að eitt af því sem þarf til að tryggja hagkvæmt fiskveiðistjórnarkerfi er að sátt og friður ríki um kerfið. Ég held að það sé eitt af grundvallaratriðunum til að ekki myndist óvissa hjá fyrirtækjunum um framhald kerfisins. En hér er ekki verið að bjóða upp á neina sátt, eins og við hv. þingmaður erum sammála um, hér er verið að reyna að þvinga í gegn breytingar á kerfinu sem meira að segja er óvíst að stjórnarmeirihluti sé fyrir. Svo mikil var sú sátt. Svo ég svari spurningu þingmannsins beint. Í anda þess að skapa frið um útveginn, minnka óvissu og tryggja hagkvæmni kerfisins stóðum við sjálfstæðismenn að svokallaðri sáttaleið sem byggir á nýtingarrétti, að fyrirtæki séu með nýtingarrétt til langs tíma sem þau mundu borga fyrir einhvers konar gjald sem endurspegli auðlindarentuna. Ég held að ég geti litlu bætt við það en það var mjög skýrt að Sjálfstæðisflokkurinn stóð að því. Ég held að ég vísi bara í niðurstöðu sáttanefndarinnar sem öll hagsmunasamtökin og allar pólitísku hreyfingarnar nema Borgarahreyfingin eða Hreyfingin stóðu að.

Frú forseti. Ég er sammála hv. þingmanni um að það sé mikilvægt að sátt og friður ríki um þetta kerfi. Ég tel þess vegna að við þurfum að fara í ákveðnar breytingar til að stuðla að aukinni sátt í samfélaginu um kerfið án þess þó að varpa hugsuninni og kerfinu sem slíku í heild sinni fyrir róða. Við ályktuðum í þá veru á flokksþingi Framsóknarflokksins. Ég hef áhyggjur af því í hvaða farvegi málin eru hér. Þessu máli hefur verið varpað fram í algjörri ringulreið. Flestallir hagsmunaaðilar hafa sagt að frumvarpið sé ekki pappírsins virði. Það er alveg ljóst að ef stjórnarflokkarnir ætla að setja undir sig höfuðið og keyra málið fram með þessum hætti, þó að það taki á annað ár, verða engar fjárfestingar í þessari undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar og það eru hrikaleg tíðindi fyrir efnahagskerfið. Við skulum ekki gleyma því að um 30 þúsund manns hafa atvinnu sína beint eða óbeint af sjávarútveginum. Við erum að tala um mikla hagsmuni 

Virðulegi forseti. Oft er látið að því liggja að þeir einu sem séu á móti þessu séu hagsmunasamtök, sem hæstv. forsætisráðherra kallar núna „líjú“ en eru samkvæmt hefð kölluð L-Í-Ú. Jafnframt er látið að því liggja og hæstv. forsætisráðherra hefur látið að því liggja að Sjálfstæðisflokkurinn sé einhvers konar armur í þessum hagsmunasamtökum. Það er fróðlegt að velta þessu fyrir sér í því samhengi að öll hagsmunasamtök, þ.e. þrenn samtök sjómanna, samtök fiskvinnsluhúsa, samtök smábátasjómanna, LÍÚ eða „líjú“, og öll samtök sem koma að þessu hafa harðlega andmælt framkomnum frumvörpum. 

Frú forseti. Ég tek undir það, það er alltaf fróðlegt og ágætt að hlusta á þingmanninn halda ræður um hin ýmsu mál. Sú kolsvarta mynd sem hann dró upp í ræðu sinni kom mér á óvart, sérstaklega þar sem staðreyndin er sú að frumvörpin sem liggja fyrir eru í öllum meginatriðum byggð á sáttaleiðinni sem sáttanefndin komst að sameiginlegri niðurstöðu um. Það kom líka fram í viðræðum hér í dag milli hv. þm. Eyglóar Harðardóttur og Einars K. Guðfinnssonar að þar var ekki sátt um öll útfærsluatriðin. Hérna greinir menn á um ýmis útfærsluatriði og það er hægt að taka undir það að hugmyndir um sérstaka potta sem sveitarstjórnarmenn og ráðherra úthluta úr eru ekki heppilegar. Ég tel svo ekki vera, ég held að það sé miklu betra að fyrna það sem fyrna á í einn pott sem er úthlutað úr á markaðslegum forsendum. Allt eru þetta atriði sem nefndin mun vinna að í sumar þegar málin eru komin út úr 1. umr. og inn í nefnd. Þetta eru útfærsluatriði. Þingmaðurinn lýsti því áðan að flokkurinn hans, Sjálfstæðisflokkurinn, hefði staðið að sáttatillögunni í skýrslunni um meginatriðin, um nýtingarsamninga sem eru bundnir í tíma. Ég tel þá leið að mörgu leyti miklu heppilegri en þá sem fylgir því að fyrna tiltekna upphæð á hverju ári, þ.e. að innkalla allar heimildirnar í einu lagi og úthluta þeim öllum á einu bretti í nýtingarsamningi sem skapar um leið miklu meiri vissu fyrir greinina og fyrir útgerðina og kemur í veg fyrir það óhagræði sem þingmaðurinn dró upp í sinni kolsvörtu ræðu hérna áðan. Það kemur mér mjög á óvart af því að það blasir við að ef þessi leið verður farin og samþykkt frumvarp til laga sem samið er eftir málefnalegri tilsögn um ýmislegt, og mörg veigamikil atriði, heldur sér grunnhugmyndin og prinsippið. Það er nýtingarsamningur til 15 eða 20 ára eins og framsóknarmenn hafa lagt hér til, sáttanefndin líka og fleiri og þá standa 

Virðulegi forseti. Hv. þm. Björgvin Sigurðsson segir að ég dragi upp kolsvarta mynd af afleiðingum þessara frumvarpa ef þau verða að lögum. Ég held því reyndar fram að ég hafi ekki dregið upp nægilega svarta mynd. Þingmaðurinn segir að hérna sé byggt á þeim meginprinsippum sem voru í tillögum sáttanefndarinnar. Sáttanefndin fjallaði hvergi um að það ætti að banna framsal sem er lykill að hagræðingu í greininni. Sáttanefndin fjallaði á engan hátt um að það væri bannað að veðsetja sem er lykillinn að nýliðun í greininni. Eða hvernig ætlar hann að fara í bankann og biðja um lán út á bát og annað slíkt ef hann má ekki veðsetja hann? Það þýðir að bara auðmenn geta orðið nýliðar í greininni. Þriðja atriðið er sólarlagið sem er 15+8 ár. Það tekur alla langtímahugsun út úr greininni á síðustu árunum. Þetta verður kannski allt í lagi fyrstu fjögur, fimm árin en á síðustu árunum tekur það alla langtímahugsun út úr greininni. Síðan er það öll ráðstjórnin. Hvað gerir 2. gr.? Til dæmis fyrir Austfirðina þýðir 2. gr. að það þarf að loka þar tveim frystihúsum, á Seyðisfirði og Norðfirði. Það þarf að leggja togurum og annað slíkt. Það eru afleiðingarnar fyrir fólkið þar þegar þorskkvótinn flyst á Suðvesturland og Vestfirði í kjölfar þess að uppsjávarfyrirtækin þurfa að borga inn í pottana góðu.

Frú forseti. Ég tek alveg undir það, það er ýmislegt í útfærsluatriðunum sem má til betri vegar færa og sumt af því nefndi þingmaðurinn hérna áðan eins og það er lýtur að takmörkunum á framsali og ráðstjórnarhugmyndir um úthlutun úr pottum. Meginatriðið sem frumvarpið byggir á er útfærsluatriði sem verður rætt og reifað í nefndinni, sem sagt nýtingarsamningurinn. Norðmenn eru með 18 ár, Framsóknarflokkurinn leggur til 20 ár í sínum tillögum og hér eru lögð til 15 ár. Það getur vel verið, og kæmi mér ekki á óvart, að þessi tími verði lengdur þegar nefndarvinnan fer af stað. Höft verða á framsali, það er ekki verið að banna framsal heldur hefta. 

Virðulegi forseti. Þessi ótti sem þú talar um, að heimildirnar fari í burtu, verður að raunveruleika út af 2. gr. í frumvarpi VG, þ.e. minna frumvarpinu. Það er einfaldlega ekki hægt að bjóða Alþingi upp á að það séu útfærsluatriði hvort hlutir séu stjórnarskrárbrot eða ekki, að grundvallarhlutur eins og framsalið sé útfærsluatriði. Það er ekki rétt að framsal sé leyft í stóra frumvarpinu, það er leyft að skipta á þorskígildum en það þjónar ekki því markmiði að hagræða, þ.e. að hagkvæmar útgerðir kaupi út þær óhagkvæmu. Það er eitt af grundvallaratriðunum til þess að þetta verði hagkvæmt kerfi, auðlindarenta myndist og hægt verði að skattleggja hana öllum Íslendingum til góða.

Virðulegi forseti. Það er fámennt í þingsalnum og erfitt að slíta umræðuna svona oft í sundur en þannig er það bara, kannski erfitt að fylgjast með þessu heima en við það verður að búa. Við erum að fjalla um breytingar á kvótakerfinu og nú er til umræðu hið svokallaða minna frumvarp sem tekur á strandveiðum og byggðakvóta, aflamarki og veiðigjaldi. Svo eru nokkur tímabundin ákvæði og ýmsar heimildir til handa hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Þetta er það sem stendur til að samþykkja á þeim örfáum dögum sem eftir lifa af þinginu eða þá hugsanlega að taka inn í nefnd, fá umsagnir í sumar og klára í haust. Ég tel mikilvægt að fá málið inn í nefnd og ræða það frekar vegna þess að á þessu frumvarpi eru margir gallar. Umræðan um kvótakerfið hefur því miður ekki verið á háu plani í þjóðfélaginu undanfarin ár og mikils misskilnings gætir um þau byggðarlög þar sem eru fyrirtæki sem eiga kvóta. Hæstv. forsætisráðherra hefur leyft sér að tala um kvótakónga og sægreifa og er örugglega að tala upp í eyrun á einhverjum hópi í þjóðfélaginu sem telur að allur arður af auðlindinni renni í hendur þessara manna. Sem betur fer er það þó ekki þannig. Í Norðausturkjördæmi, ef við tökum það sem dæmi, eru sjávarútvegsfyrirtækin einfaldlega grunnstoðir samfélaganna þar, þ.e. flestra byggða í Norðausturkjördæmi. Ég leyfi mér að fullyrða að ef það er eitthvert landsvæði sem gæti kallað sig landsbyggð er það einmitt Norðausturkjördæmi. Það er einfaldlega staðreynd að í þessum minni byggðarlögum skipta stórfyrirtæki, sjávarútvegsfyrirtækin, öllu máli. Þau halda uppi atvinnu á svæðinu, þau borga laun sem leiðir svo af sér störf fjölda iðnaðarmanna og önnur afleidd störf. Ef þessi fyrirtæki fara er grunnstoðunum einfaldlega kippt undan þessum samfélögum. Það er akkúrat það sem er verið að gera í þessum frumvörpum báðum, það er einfaldlega verið að kippa grunnstoðum undan samfélögum og ekki síst á Austurlandi. Það sorglega er að ekki hefur farið fram úttekt á því hvaða áhrif frumvörpin koma til með að hafa á hinar dreifðu byggðir landsins og afkomu fyrirtækjanna þarna. Þegar ég segi að þessi fyrirtæki séu mikilvæg er það vegna þess að þau eru mikilvæg fyrir þá sjómenn og fiskverkakonurnar sem vinna hjá þessum fyrirtækjum. Við skulum ekki halda að það sé verið að búa til ný störf í atvinnugreininni, það er einfaldlega verið að færa störf frá þeim sjómönnum sem hafa lífsviðurværi sitt af þessari atvinnugrein til einhverra annarra. Það er verið að taka störfin af fiskverkakonunum og -körlunum sem vinna í vinnslunum víðs vegar um landið og færa þau eitthvað annað. Við þingmenn Norðausturkjördæmis heyrðum rétt áðan í fulltrúum fyrirtækja sem eru austur á landi. Það er sorglegt að það skuli vera fyrstu merki þess að alþingismenn fái með beinum hætti að heyra hvaða afleiðingar þessi frumvörp hafa. Þar var fullyrt að fiskvinnsla á Seyðisfirði og Fáskrúðsfirði mundi einfaldlega leggjast af. Þá spyr maður: Er þá ekki betur heima setið en af stað farið? Með því að dreifa álaginu á til að mynda strandveiðar og taka meira í byggðakvóta er stoðunum einfaldlega kippt undir öðrum samfélögum sem hafa það ágætt í dag. Við framsóknarmenn héldum flokksþing á dögunum og samþykktum að við vildum gera ýmsar útfærslur og breytingar á kvótakerfinu. Við töldum að kvótakerfinu mætti alls ekki umbylta en vorum sammála um að hægt væri að gera á því litlar breytingar. Það er hægt að gera kerfið sanngjarnara þannig að frekari sátt náist um það. Við erum til að mynda reiðubúin að búa til fjóra potta sem eru þó með allt öðrum hætti en nú eru boðaðir í þessum frumvörpum. Við viljum fara hægt í sakirnar og okkur finnst að þessir pottar megi vaxa úr 3,5% í 10% að hámarki ef vel tekst til og ef það yrði aukning á þeim kvóta sem nú er úthlutað. Við erum ekki reiðubúin að stíga jafnstór skref og ríkisstjórnin er að taka í dag. Við tókum á strandveiðum vegna þess að það er ákvæði í þessu frumvarpi um strandveiðar þar sem ráðherra fær heimildir til að auka heildaraflamagn umfram 6 þús. lestir um 3 þús. á næsta og þarnæsta ári. Það er umfram ráðleggingar Hafró. Strandveiðar eru ágætar að vissu leyti vegna þess að það er jákvætt að það sé líf víðs vegar um land, í byggðarlögum sem hafa átt erfitt uppdráttar. En það eru stórir og miklir gallar á því kerfi, til að mynda er algjörlega ótækt að langstærstum hluta aflans sé lestað í bíla og keyrt með hann í burtu. Þess vegna vildum við framsóknarmenn að þetta færi í vinnslurnar, langeðlilegasta leiðin með strandveiðarnar væri að þær mundu skapa vinnu í þeim vinnslum sem eru til staðar. Ég vona að sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd taki þetta til skoðunar. Svo er annað atriði, þetta má ekki verða að hobbíi. Aukning í strandveiðum þýðir einfaldlega að það er verið að taka störf af einhverri fiskverkakonu eða sjómanni sem hefur unnið við þessa starfsgrein langalengi og þau hugsanlega færð til einhverra manna sem áttu kvóta og seldu hann. Það gengur einfaldlega ekki og það getur ekki verið hugsunin með strandveiðum að slíkt viðgangist. Við lögðum til að fjöldi báta yrði ákveðinn og að þeir bátar fengju einfaldlega leyfi til að stunda strandveiðar þannig að það færi ekki á milli mála að þetta væri allt saman gert á sanngjarnan hátt. Það er því miður sorgleg staðreynd að á meðan fiskvinnslur á Austurlandi skapa atvinnu á Fáskrúðsfirði, skapa atvinnu fyrir þá sem búa á suðurfjörðunum, sé hægt að veiða þar og fara með aflann í burtu sem gæti svo leitt til þess að leggja yrði vinnsluna niður eins og fullyrt var á fundi með þingmönnum Norðausturkjördæmis fyrir ekki svo löngu. Það er hægt að ná sátt um strandveiðar, gera þær sanngjarnar, þær eru jákvæðar á margan hátt en við megum ekki gera strandveiðar að einhverri meginreglu, þetta verður að vera upp að vissu marki. Við vildum líka taka hluta af þessum 3,5% sem nú eru tekin út fyrir sviga í alls kyns ívilnanir og setja þau í nýsköpun. Það er orð sem mér finnst algjörlega vanta í þessum frumvörpum, mér finnst vanta þá hugsun að fyrirtæki úti um allt land reiða sig á afkomu stóru sjávarútvegsfyrirtækjanna og að í rauninni er fiskiðnaðurinn hátækniiðnaður. Það er ástæðan fyrir því að störfum hefur fækkað úr 15 þús. í 7 þús. á 15 árum. Það skal enginn láta sig dreyma um að þessi störf komi aftur, ekkert frekar en störf í landbúnaði koma aftur nema menn ætli að fara að heyja með orfi og ljá á nýjan leik. Þetta er hátækniiðnaður, það hefur orðið gríðarleg hagræðing og við erum núna að selja lúxusvöru á markaði úti um alla Evrópu og víðar. Hún er dýr og hún á að vera það vegna þess að við erum með einar fullkomnustu fiskvinnslur í heiminum. Þetta er staðreynd og ég held að þegar menn tala um kvótakerfið og sjávarútvegsfyrirtæki ættu þeir líka að hafa í huga orðin nýsköpun, hátækni og sjálfbærni. Þetta eru tískuyrði en þau eiga jafn vel við um sjávarútveginn og aðrar atvinnugreinar, jafnvel enn frekar. Þetta er nefnilega okkar auðlind. Eins og ég hef sagt höfum við líka lagt til, en á annan hátt en gert er í þessum frumvörpum, að búa til potta sem gætu gert kerfið sanngjarnara án þess að kollvarpa því. Ég segi alveg eins og er að ég tel að úthlutun á norsk-íslensku síldinni eigi eins og með aðrar tegundir að fara í slíkan pott. Ég tel það mjög mikilvægt og beini því til sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar að taka það fyrir þannig að fullt jafnræði gildi á þessu sviði. Þá erum við komin að hinu svokallaða veiðigjaldi. Við samþykktum á flokksþingi okkar að ástæða væri til að tekið yrði hóflegt veiðigjald af hagnaði fyrirtækja. Nú er lagt til að þetta sé tekið af EBITDA, þetta sé tekið af fyrir fram og skiptir þá engu máli hver afkoma fyrirtækjanna er. Ég tel þetta rangt skref en það sé hægt að laga þetta. Þá verð ég líka að segja, frú forseti, að það að auka byggðakvótann um 8 þús. tonn er ansi vel í lagt. Að úthluta þessu til sveitarstjórna sem vilja í rauninni ekkert með úthlutunina hafa að gera er rangt skref og ég legg til að fiskvinnslurnar fái hann til að tryggja að hann skapi störf þar sem hann á að gera það. Nú er tími minn liðinn, hann er stuttur við 1. umr. Vonandi kemst ég aftur að og þá gefst mér tækifæri til að ræða 

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir góða ræðu. Hann kom inn á það í upphafi ræðunnar hvernig hæstv. forsætisráðherra talaði oft og tíðum um greinina. Hverja telur hann ástæðuna fyrir því að hæstv. ráðherra talar svona, hæstv. forsætisráðherra landsins, alltaf niður til þessarar atvinnugreinar og þeirra sem starfa í henni? Ég spyr sérstaklega í ljósi þess að það ætti frekar að vera hlutverk hæstv. forsætisráðherra að reyna að sameina þjóðina eftir þær hörmungar sem við höfum gengið í gegnum en að ala stöðugt á sundurlyndi og úlfúð. Telur hv. þingmaður ástæðuna fyrir því geta verið þá að það henti hæstv. forsætisráðherra Samfylkingarinnar að vera með sjávarútveginn í uppnámi og hafa uppi gífuryrði um hann? Hv. þingmaður kom líka inn á mikilvægi sjávarútvegsins í Norðausturkjördæmi og sagði að þingmennirnir hefðu átt fund með forustumönnum sjávarútvegsins í kjördæmi hans bara rétt fyrir þingfund. Hver voru viðbrögð hv. stjórnarþingmanna þegar menn lýstu því hvaða áhrif þetta hefði á þennan landshluta? Fannst hv. þingmanni að hv. stjórnarþingmenn væru búnir að gera sér grein fyrir öllum þeim afleiðingum sem þetta gæti haft? Eins og hv. þingmaður benti réttilega á í ræðu sinni á eftir að gera hagfræðilega úttekt á frumvarpinu og líka hvaða áhrif það hefur á viðkomandi sveitarfélög og landsbyggðina. Þegar þetta allt er lagt saman, hækkun á auðlindagjaldinu, fyrningin, aukning í pottana, getur þá hv. þingmaður tekið undir það með mér að það muni vera mjög þungt 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Ásbirni Óttarssyni fyrir þessa fyrirspurn. Varðandi fyrstu spurninguna, um orð hæstv. forsætisráðherra, tek ég undir það og er þeirrar skoðunar að hún vilji og sé í rauninni að reyna að skapa óeiningu um þær breytingar sem hér eru til umræðu vegna þess að hún líti svo á að Samfylkingin græði pólitískt á því. Það er mín tilfinning. Ég varð fyrir miklum vonbrigðum þegar ég heyrði bút úr ræðu hæstv. forsætisráðherra á síðasta flokksstjórnarfundi Samfylkingarinnar þar sem hún talaði niður til atvinnugreinarinnar. Þeir stjórnarliðar sem tala hér um sátt og koma með þessi skilaboð af flokksstjórnarfundinum eru einfaldlega að segja ranga hluti. Fundurinn áðan var gríðarlega góður. Eins og ég nefndi hefur engin hagfræðileg úttekt farið fram á þessum frumvörpum. Forsvarsmenn fyrirtækjanna fóru mjög ítarlega yfir það, þetta var langur fundur, og þeir rökstuddu mál sitt vel þegar þeir töluðu um hvaða afleiðingar þetta hefði. Því miður fannst mér stjórnarþingmennirnir á fundinum gefa misvísandi upplýsingar en við skulum samt vona að þeir komi til með að berjast með okkur vegna þess að þeir eru eftir sem áður þingmenn Norðausturkjördæmis og sjá svart á hvítu hvaða áhrif þetta hefur á fyrirtækin þar. Við skulum vona og sjá til. Varðandi þriðju og síðustu spurninguna, þegar allt er saman tekið og ef við ætlum að ganga að þessum fyrirtækjum þýðir það einfaldlega uppsagnir á fólki. Það þýðir minni fjármuni til 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Hann sagði í ræðu sinni áðan að hann teldi að þetta mundi sérstaklega bitna illa á Austurlandi, eins og hann orðaði það. Ég held hins vegar að það sé alveg sama hvaða kjördæmi á landsbyggðinni á í hlut, þetta mun hafa gríðarlega afleiðingar fyrir öll kjördæmin. Það er alveg rétt sem hv. þingmaður sagði líka, þegar menn færa aflaheimildir frá einum stað til annars gefur augaleið að þá eru menn að flytja til störf. Hv. þingmaður kom líka inn á það að nýliðun í kringum sjávarútveg gæti einmitt falist í störfum í tækniþróun, það þyrfti ekki endilega að vera úti á sjó. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi ekki áhyggjur af því að ef þetta heldur áfram sem horfir, og frumvarpið færi hugsanlega óbreytt í gegn, sem ég vona að verði ekki, að það muni þá draga úr eftirspurn 

Virðulegi forseti. Það hefur kannski verið misskilningur hjá mér þegar ég taldi að þetta mundi eingöngu bitna á Austurlandi, að sjálfsögðu bitnar þetta á öllum kjördæmum. Ef það hefur verið óskýrt er það leiðrétt hér með. Austurland var mér ofarlega í huga eftir hinn góða fund sem við áttum áðan með aðilum þaðan. Við getum nefnt Eyjafjörðinn líka sem á gríðarlega mikið undir og Suðurlandið allt saman, Vesturlandið og Norðvesturlandið. Eins og hv. þingmaður bendir á getur nýliðun í greininni einmitt orðið í nýsköpun. Hingað til hefur það verið þannig. Séu fjármunir dregnir út úr greininni er ég hræddur um að við munum ekki sjá eins mikla nýsköpun. Fyrirtæki sem hafa haft afkomu sína af því að þjónusta sjávarútvegsfyrirtækin munu missa vinnuna. 

Forseti. Ég þakka hv. þingmanni ræðuna. Það er rétt sem kom fram hjá honum, þingmenn Norðausturkjördæmis áttu mjög upplýsandi fund með forsvarsmönnum útgerðar og fiskvinnslu á Austfjörðum, þetta voru forsvarsmenn í Útvegsmannafélagi Austurlands. Þær upplýsingar sem voru bornar á borð fyrir okkur voru mjög sláandi. Það er ljóst að ef svo fer fram sem horfir, að það frumvarp sem hér er til umræðu gangi eftir óbrjálað, eins og sagt er, mun það hafa gríðarlega mikil áhrif á allt atvinnulíf á Austurlandi og ekki bara í sjávarútvegi. Það liggur fyrir að hlutdeild Austfjarða í störfum tengdum sjávarútvegi er gríðarlega mikil og afleidd störf á landinu í heild í dag eru um 30 þús. sem byggja á sjávarútvegi þannig að þetta er gríðarlega mikilvægur atvinnuvegur hvernig svo sem við nálgumst það spurningarmerki sem menn setja við áformin í þeim tillögum sem liggja fyrir í þessu frumvarpi. Ég hjó eftir því að hv. þingmaður nefndi áðan sem einn punkt að hann mæltist til þess að veiðiheimildir í norsk-íslenska síldarstofninn yrðu settar í pott og endurúthlutað. Það er vissulega sjónarmið sem heyrðist á fundinum frá einum forsvarsmanni þar en ég vildi gjarnan heyra frá hv. þingmanni með hvaða hætti hann sæi þá úthlutun eiga sér stað og hvaða áhrif hann mæti af þeirri gjörð á atvinnurekstur á milli byggðarlaga eða þá, í stærra samhengi, þjóðarinnar allrar. Hvaða ábata ætlar hann að ná fyrir þjóðina ef þetta verður gert með þeim hætti 

Virðulegi forseti. Það er rétt sem kom fram hjá hv. þm. Kristjáni Þór Júlíussyni að við áttum virkilega góðan fund með forsvarsmönnum sjávarútvegsfyrirtækja og aðila á Austurlandi rétt áðan. Mig langar að nefna eitt sem mér fannst sláandi, og ég er viss um að hv. þingmaður er sammála mér um það, og það er að ef þetta frumvarp verður að veruleika sjá menn hugsanlega þann kost vænstan til framtíðar litið að loka fiskvinnslunum á Fáskrúðsfirði og Seyðisfirði. Ég get ekki ímyndað mér að það sé tilgangurinn með frumvarpinu. Strandveiðar eru ótrúlega vinsælar og gaman að geta tekið þátt í þeim. Menn verða samt að horfast í augu við það að verið er að færa störfin frá einum aðila til annars, frá einni fiskverkakonu til einhvers annars og aflinn er ekki einu sinni unninn í kjördæminu eða á svæðinu. Ég nefndi norsk-íslensku síldina. Ég er reyndar þeirra skoðunar að þegar henni hafi verið skipt á sínum tíma hafi það verið gert á ósanngjarnan hátt. Það er rétt að einn aðili benti á það, en ef menn ætla sér að hafa potta tel ég að allir eigi að sætta sig við sömu reglur. Og ég beini því til nefndarinnar að þar verði rætt af yfirvegun og skynsemi þannig að sátt náist um þetta eins og annað í 

Forseti. Ég vil staldra aðeins við þessa áherslu hv. þingmanns á það sjónarmið að setja norsk-íslensku síldina í pott. Þetta er stofn sem við erum að veiða úr samkvæmt samningi og með einhverjum hætti verða menn þá að svara því hvaða ábati á að verða af þessu. Ég tók eftir því hjá hv. þingmanni, ef hann leggur við hlustir, að hann hefur stóran fyrirvara á strandveiðunum. Ég deili alveg þeim fyrirvara með hv. þingmanni en hins vegar hafa tillögur Framsóknarflokksins vakið gríðarlega athygli hér í umræðunni um þessi mál. Þeim hefur verið hælt 

Virðulegi forseti. Það er gaman þegar aðrir þingmenn hæla tillögum Framsóknarflokksins. Það vill svo skemmtilega til að þær eru vel unnar og vel ígrundaðar. Við gáfum okkur góðan tíma í þá vinnu og ríkisstjórnin hefði mátt notfæra sér þau vinnubrögð og þá vinnu. Þá hefðum við kannski ekki rætt þessi frumvörp svona ítarlega. Ég nefndi hér að ég hef mikinn fyrirvara við strandveiðar, ég skal alveg viðurkenna það, en við nefndum á flokksþinginu okkar að við vildum nota þetta tæki til nýliðunar. Þess vegna nefndi ég það í fyrri ræðu minni að ef stór hluti þeirra sem sækja strandveiðar er aðilar sem hafa þegar selt sig út úr kerfinu þurfum við einfaldlega að endurskoða kerfið í heild sinni. Við lögðum líka til að þetta yrði bundið við leyfi þannig að það væri ekki sama kraðak og er í dag. Ég 

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir yfirgripsmikla og góða ræðu. Það er rétt hjá hv. þingmanni að það er mikið búið að ræða um þær tillögur Framsóknarflokksins í sjávarútvegsmálum sem hafa komið hérna fram. Þær byggja að nokkru leyti á pottaaðferðinni. Hv. þm. Kristján L. Möller fór mjög vel yfir það hvernig tillögurnar rímuðu við frumvörp stjórnarflokkanna og auk þess fór hv. þm. Eygló Harðardóttir mjög vel yfir þetta. Það var eitt í útlistun hv. þm. Eyglóar Harðardóttur sem vakti athygli hjá mér, þetta með nýliðunina, þ.e. hvernig nýir menn og konur koma inn í strandveiðipottinn, kaupa sér síðan aflaheimildir í aflamarkskerfinu, stóra pottinum getum við kallað hann, en jafnframt sagði hún að framsal væri að nokkru leyti bannað. Mér leikur svolítið hugur á að vita af hverjum á að kaupa ef framsalið er bannað. Það var eitt atriði. Svo langar mig að spyrja hv. þingmann hvað átt sé við með orðinu nýliði. Er maður sem selur kvótann sinn og fer inn í strandveiðikerfið nýliði? Eða maðurinn sem er búinn að selja kvótann sinn tvisvar eða þrisvar og fer alltaf aftur inn í 

Virðulegi forseti. Til að svara fyrst því síðasta sem hér kom fram lögðum við til að sá sem selur sig út úr kerfinu geti ekki komist aftur inn eða að minnsta kosti séu á því verulegar takmarkanir. Ég heyrði líka ræðu hv. þm. Kristjáns L. Möllers. Það er rétt að samfylkingarþingmenn í Norðausturkjördæmi eiga það til að breytast í framsóknarmenn þegar þangað er komið vegna þess að meginþorri sjónarmiða Samfylkingarinnar á ekkert sérstaklega upp á pallborðið svo ekki sé talað um alla þá skerðingu sem varð í heilbrigðismálum. Ég veit að hv. þingmaður kannast við þessa umræðu. Það sem við vildum og lögðum til varðandi okkar svokölluðu potta - þegar á heildina er litið held ég að menn rugli einhvern veginn saman pottunum okkar og pottum frumvarpsins. Við vorum að tala um að við gætum tekið inn í pottana ef það kæmi aukning en ekki eins og nú er lagt til, að þetta sé tekið af heildaraflanum. Á því er grundvallarmunur vegna þess að ef við getum ekki aukið fiskveiðikvótann en það á samt að setja í potta erum við á rangri leið. Við nefndum það líka, og ég tel það mjög mikilvægt, að við vildum taka þessi skref afar hægt. Við vildum endurskoða þau í hvert skipti til að sjá hvort þau virkuðu í raunveruleikanum. Ég vona að ég sé búinn að svara spurningum hv. þm. Tryggva Þórs Herbertssonar að mestu leyti en hann spyr þá aftur ef ég hef gleymt einhverju.

Virðulegi forseti. Jú, hv. þingmaður, þakka þér fyrir greinargóð svör. Það er annað sem mig langar til að spyrja hv. þingmann út í, hugmyndirnar sem koma fram í frumvarpinu um endurdreifingu veiðileyfagjalds, hvernig hluta af veiðileyfagjaldinu verður endurdreift aftur til sjávarbyggðanna úti á landi. Hv. þingmaður situr í fjárlaganefnd og þekkir vel inn á fjárreiður ríkisins og hvernig þeim hlutum öllum er háttað. Er þingmaðurinn því sammála að það eigi að fara þá leið að endurdreifa veiðigjaldinu eða vill þingmaðurinn gera eins og margir þingmenn hafa talað um undanfarna tvo daga, að veiðigjaldið fari einfaldlega í ríkissjóð og Alþingi úthluti eða dreifi veiðigjaldinu eftir hefðbundnum leiðum í fjárlögum 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina um veiðigjaldið og dreifingu á því. Ég held að það sé mikilvægt að sú útfærsla sem kemur fram í frumvörpunum eigi sér ekki stað. Ég óttast að það að ríkið taki svona stóran hluta af því geri það að verkum að það komi ekki til baka til landsbyggðarinnar. Ég hef af því verulegar áhyggjur svo ekki sé meira sagt. Við sjáum stóra mannvirkið hér, Hörpu, sem þarfnast gríðarlegs fjármagns. Ef það á að taka fjármagnið úr byggðum landsins til að fjármagna þessa stóru byggingu held ég að betur sé heima setið en af stað farið. Við lögðum hins vegar til að stór hluti af þessu færi aftur til greinarinnar í nýsköpun og annað og ég held að það sé skynsamleg leið. Síðan töluðum við líka um 

Forseti biður um einn fund í salnum.

Frú forseti. Við ræðum hér, og ekki í fyrsta sinn, frumvarp um stjórn fiskveiða. Þetta er mjög vinsælt umræðuefni á Alþingi og búið að vera lengi. Íslenskur sjávarútvegur var mjög lítið arðbær um aldir. Það var ekki fyrr en mannvitið kom inn og bjó til skip sem voru það örugg og það fiskin að arðsemi kom í greinina og það leiddi til þess að við urðum að takmarka aðgang að auðlindinni. Við takmörkunina mynduðust verðmæti og takmörkunin var vegna þess að mannauðurinn hafði búið til svo góð skip að þau voru orðin mjög fiskin og mjög örugg. Ég vil í þessu sambandi enn einu sinni minna á að árið 2008 náðist sá stórkostlega gleðilegi árangur að enginn maður fórst á sjó við Íslandsstrendur og hafði það aldrei gerst í Íslandssögunni fram að því. Hér áður fyrr, fyrir langa löngu, var verðið fyrir auðlindina mannslíf, og ekki fá. Eftir að mannauðurinn kom að þessu og bjó til svona örugg skip og vinnslan kom, sem og útgerðirnar og öll þessi þekking og sölumennskan og allt sem þessu tengist, allt mannvit, mannauður, hefur íslensk útgerð orðið gífurlega arðbær. Lög og reglur um íslenska útgerð eru þvílíkt torf, frú forseti, að það er eiginlega með ólíkindum að hún skuli geta skilað hagnaði sem sýnir hvað auðlindin er mikið arðbær. Ef maður gerir út trillu, frú forseti, þarf maður nánast að vera lögfræðingur, þvílíkar eru reglurnar. Hér er verið að bæta í og gera enn flóknara og sjá hvort ekki tekst að drepa arðsemina sem er í greininni. Svo virðist vera. Mikið hefur verið rætt um framsal og eignarhald, sóknarmark og aflamark og því um líkt og myndir af sægreifum liggjandi á vindsæng í suðri þar sem þeir njóta arðs af auðlindinni, mönnum sem einhverjir leigja kvótann af og bisa við að framleiða verðmæti handa sægreifunum. Þetta er afskapleg skökk mynd. Þeir útgerðarmenn sem seldu kvótann sinn lentu margir hverjir í miklum vandræðum vegna þess að þeir voru lélegir rekstrarmenn. Það gekk allt á afturfótunum hjá þeim. Margir seldu sig út úr greininni með miklum hagnað og það er það sem truflar fólk. Svo seldu sumir sig út úr greininni með ágætan rekstur og högnuðust óhemjulega vegna þess hve arðbær auðlindin er. Þessu breytum við ekki og ég ætla að biðja fólk um að muna eftir því alla tíð að við breytum ekki fortíðinni eins og mjög margir vilja gera og langar til alla daga. Inn í þetta blandast líka rómantísk mynd af sjómanninum unga sem rær til fiskjar, fær fisk á öngul, dregur um borð og getur þannig séð sér og sinni fjölskyldu farborða. Þetta er ákveðin rómantík og umræðan er því miður mjög mikið lituð af rómantík. Menn tala um strandveiðar og smábáta og þetta er allt svo ógurlega rómantískt og fallegt að menn klökkna við tilhugsunina, sjá trillurnar sigla úr höfn og koma aftur um kvöldið með afla dagsins og landa honum í litlum körum. Þetta er rómantíkin. Það er líf í höfnunum, frú forseti, er sagt aftur og aftur, það er líf í höfnunum. Ég var einu sinni í sveit. Þar var slegið með orfi og ljá og rakað með hrífu. Það var líf í sveitunum þá, það var aldeilis líf í sveitunum. En það var ekkert arðbært líf. Það var fátækt fólk sem fyllti allar engjar og móa með orfi og ljá og hrífum. Nú er slegið á örfáum dögum og heyjað sömuleiðis, sett í bagga og svo búið, með vélum. Það er ekkert líf  
             Sumir horfa á rómantíkina og vilja auka störf en átta sig ekki á því að annars vegar er söluverðið sem útlendingar greiða og hins vegar er takmörkuð auðlindin. Ef menn ætla að fjölga störfum með strandveiðum og allri þessari rómantík verða þeir að lækka launin, það er mjög einfalt. Þeir eru að gera þetta að óarðbærari atvinnugrein. Það er mjög einfalt. Lýk ég hér með umræðu um orf og ljá og smábáta og líf í höfnum. Við ræðum hér tvö frumvörp, reyndar ekki í einu. Annað, hið fyrra, er um allt til skamms tíma, tveggja ára, þriggja ára, og hið síðara um framtíðina. Það hefur verið kallað samfylkingarfrumvarpið af einhverjum ástæðum.  Það merkilega er að í seinna frumvarpinu sem er eignað samfylkingarmönnum stendur í 32. gr., með leyfi frú forseta: „Lög þessi öðlast þegar gildi, en jafnframt falla úr gildi lög nr. 116/2006, með síðari breytingum. Lög þessu skulu hafa gildi í 23 ár frá gildistöku þeirra.“ Ég ætla að ræða þessa einu grein úr seinna frumvarpinu af því að það er ekki til umræðu. Það merkilega er þó að það frumvarp tekur úr sambandi það frumvarp sem við erum núna að ræða. Um leið og það verður samþykkt er það frumvarp sem við erum að ræða um fallið úr gildi. Ég skil ekki hvað við erum eiginlega að gera hérna. Við erum að eyða tíma í að ræða eitthvert frumvarp frá hæstv. sjávarútvegsráðherra um stjórn fiskveiða, um alls konar takmarkanir o.s.frv., og svo kemur þessi sami hæstv. sjávarútvegsráðherra með annað frumvarp sem tekur þá þegar úr gildi frumvarpið sem við erum að ræða núna. Er ekki meiningin að samþykkja þetta seinna frumvarp? Er ekki meiningin að samþykkja samfylkingarfrumvarpið eða er fyrra frumvarpið bara svona til þess að, ég veit ekki hvað, halda okkur upp á snakki hérna? Um leið og seinna frumvarpið verður samþykkt fellur það fyrra úr gildi. Ég næ þessu ekki alveg og mér finnst að það þurfi að ræða þetta miklu betur. Ég tel, frú forseti, að þessi tvö frumvörp saman séu óþingtæk. Þau eru ekki tæk til umræðu vegna þess að ef það er meiningin að samþykkja þau bæði fellur það fyrra úr gildi, sem er alveg ótrúlegt. Frumvarpið gengur að mestu leyti út á það að sjávarútvegsráðherra hafi heimild til að gera hitt og þetta. Menn eiga sem sagt að vera vinir hans því að þá fá þeir kvóta. Það merkilega við þetta frumvarp er að í því eru svo langar greinar að þær eru eins og smásögur. Ég tek dæmi: Skal miðað við samanlagða úthlutun í upphafi hvers fiskveiðiárs - þetta er eins og smásaga, það er verið að segja sögu í lagatexta. Síðan kemur greinargerð og hún er tæplega fjórar línur um frumvarpið í heild sinni, athugasemdir við frumvarpið, og segir ekki neitt. Maður græðir ekkert á því að lesa greinargerðina, það er ekkert markmið, enginn tilgangur og ekki neitt. Svo kemur umsögn fjármálaráðuneytisins og þá fyrst finnst eitthvað bitastætt. Þá átta menn sig á því hvað er að gerast. Ég ætla að fara eftir umsögn fjármálaráðuneytisins þegar ég ræði um þetta frumvarp því að hún er mjög greinargóð. Í umsögn fjármálaráðuneytisins, sem er um leið umsögn um frumvarpið og hefði átt að vera greinargerð þess, segir fyrst að það eigi að fara að veita einhverjum litlum skeljum, undir þremur brúttótonnum, kvóta. Ég veit ekki hvort menn hafa séð svoleiðis skip. Og þau eru á sóknarmarki. Ég bendi á að eins og áður eru strandveiðarnar sóknarmark en bæði smábátaútgerðin og hinn venjulegi floti eru á aflamarki, þ.e. þau skip mega veiða ákveðið mörg kíló á fiskveiðiári en hinir mega veiða ákveðið marga daga. Auðvitað liggur freistingin í því að þeir sem veiða þarna hlið við hlið, annar á sóknarmarki og hinn á aflamarki, smábátur og smábátur, hendi einum og einum fiski á milli úti á miðunum. Ætla menn að fylgjast með því með myndavélum eða hvernig ætla þeir að fara að því? Það er eiginlega ekki hægt að hafa sóknarmark og aflamark hlið við hlið þó að það séu takmarkanir á því hvað menn megi koma með mikið að landi. Ef það eru ekki góðar gæftir og ekkert veiðist getur sá sem er á aflamarki sett nokkra fiska yfir í hinn bátinn og menn muna þann greiða seinna. Það er annað, frú forseti, sem mér finnst miklu alvarlegra. Ég gat um það áðan að árið 2008 hefði enginn sjómaður farist á sjó við Íslandsstrendur. Það hefur því miður ekki gerst aftur. Ef menn ætla að setja fjöldamargar litlar skeljar, þriggja tonna og tveggja tonna trillur, út á sjó í sóknarmarki þar sem menn veiða í öllum veðrum er ég ansi hræddur um að þetta geti orðið stórhættulegt. Það hafa komið bálviðri á Íslandi á öllum árstímum og þá geta þessar skeljar farist unnvörpum. Ég ætla að vona að það rætist ekki sem ég segi hér en þetta er ekki gæfulegt. Í umsögn fjármálaráðuneytisins segir í öðru lagi að nú eigi allir handhafar aflamarks að standa undir því aflamarki sem varið er til rómantíkurinnar, er varið í rómantískum tilgangi í byggðakvóta, strandveiðar, línuívilnun, allt saman rómantík, hefur ekkert að gera með skynsemi, viðskipti eða neitt slíkt, og þeir sem ekki eiga nægilegar heimildir til að standa undir þessu verða bara að kaupa þær. Það er sem sagt kaupskylda hérna samkvæmt lögum, mjög athyglisvert atriði sem hefur verið bent á í umræðunni. Í þriðja lagi er mjög varasamt ákvæði um sérstaka úthlutun aflaheimilda til minni byggðarlaga. Er gert ráð fyrir því að sveitarstjórnum verði gefinn kostur á að velja milli úthlutunarreglna ráðuneytisins og nýs fyrirkomulags þar sem sveitarstjórnin sjálf úthlutar aflaheimild til fiskiskipa eftir ákveðnum reglum. Ég man þá tíð, frú forseti, að þetta þótti dálítið skrautlegt. Þetta var nefnilega einu sinni svona ef ég man rétt. Að láta sveitarstjórnarmenn í litlum sveitarfélögum úthluta kvótum held ég að gæti orðið dálítið skrautlegt. Allir þekkjast og þeir þekkja þennan vel og annan illa, líkar vel við þennan og illa við hinn, einn er frændi og annar ekki o.s.frv. þannig að ekki líst mér vel á þetta. Svo er verið að takmarka framsalið, ég ætla ekki að ræða hitt frumvarpið sem bannar framsalið alveg, en framsalið er drifkrafturinn og arðsemi kerfisins. Ég fullyrði það og það er mjög auðvelt að sýna fram á það. Hér er verið að takmarka það enn frekar, reyna að koma í veg fyrir að auðlind þjóðarinnar, fiskveiðiauðlindin, verði arðbær. Tveir útgerðarmenn sem eiga tvö skip gætu sameiginlega veitt allan afla sinn með einu skipi og þá framselur annar aflamarkið sitt yfir á hitt skipið og það veiðir eitt og með miklum hagnaði fyrir alla, útgerðina, sjómennina og þjóðfélagið. Ef á að banna framsalið verða báðir að gera út sín skip og standa undir öllum kostnaði með tvöfaldri áhöfn og tvöfaldri fjárfestingu. Arðsemin hverfur. Þetta er það sem Norðmenn hafa upplifað. Ég er ekki kominn lengra, frú forseti, og nú er tíminn að verða búinn. Þetta er allt of stuttur tími til að ræða svona stórmál. Ég bið um að verða settur á mælendaskrá aftur og þá ræði ég frekar það sem ég á eftir að ræða.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir ágæta ræðu. Það er tvennt sem mig langar að ræða við hann. Það fyrra kom hann aðeins inn á í ræðu sinni og það er hvatinn sem liggur að baki því að menn fara í breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu. Til hvers eru menn að þessu? Það hefur legið fyrir frá upphafi, frá því lögin voru sett, og ég held að þeim hafi verið breytt einum 40 sinnum, að alltaf er verið að togast á um einhverja hagsmuni. Núna liggur það fyrir að í stjórnarsáttmálanum, eða þessari skriflegu yfirlýsingu, eins og ég held að það hafi heitið, hafa menn sett það á blað að þeir ætluðu að fara í endurskoðun á fiskveiðistjórnarkerfinu með það fyrir augum að styrkja rekstrargrundvöll greinarinnar og tryggja að sjávarútvegurinn verði sú atvinnugrein sem geti tekið drýgstan þátt í endurreisn atvinnulífsins á Íslandi. Í framhaldi af því langar mig að spyrja hv. þingmann: Hvar sér hann þessa göfuga markmiðs stað annars vegar í því frumvarpi sem við ræðum hér og hins vegar í stærra frumvarpinu sem ekki er komið á dagskrá enn? Þau hljóta alla vega að tengjast, eins og hv. þingmaður ræddi, með einum eða öðrum hætti. Hvar sér þessa göfuga markmiðs stað eða er hugsanlegt að markmiðið sé eitthvað annað - og það segi ég í ljósi þess að í því frumvarpi sem við ræðum nú er einum 30 sinnum minnst á heimild til ráðherra. Er það líklegasta leiðin til að styrkja rekstrargrundvöll greinarinnar, og gera hana það öfluga að hún geti staðið undir endurreisn íslensks atvinnulífs, að ráðherra ráðskist með hana nánast að vild sinni eins og 

Frú forseti. Hvatinn að breytingum á sjávarútvegskerfinu er eignarhaldið, það er eignarhaldið og ekkert annað. Menn rugla því stundum saman við framsalið, og reyna að takmarka framsalið, af því að þeim sýnist að hagnaðurinn komi þaðan en það er eignarhaldið sem skiptir máli. Ég lagði reyndar fyrir löngu fram frumvarp um að dreifa kvótanum á alla þjóðina á mjög löngum tíma. Það er kannski spurning um að dusta rykið af því í allri þessari umræðu. Það er alveg á hreinu, frú forseti, að þetta frumvarp eykur ekki arðsemi greinarinnar, það gerir það ekki. Það mun minnka hana verulega með auknum álögum og takmörkunum. Þar sem sjávarútvegsráðherra fer að deila út og drottna, það er ekki arðsemi. Það er gamaldags vinstrimennska eins og í Sovétríkjunum á sínum tíma, þar sem kapparnir við grænu skrifborðin skipulögðu þjóðfélagið út í hörgul og þóttust hafa meira vit á því en bændurnir sem voru að vinna á akrinum. Mér sýnist að hér sé verið að stjórna öllu meira og minna ofan frá, frá ráðuneytinu. Þar ætla menn að sitja og víla og díla, láta sveitarfélögin fá þetta, láta þennan útgerðarmann fá þetta, taka af þessum og setja þangað. Reynslan af skipulaginu í Sovétríkjunum segir mér að arðsemin muni ekki aukast við það.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Ég deili skoðunum hans á þessum frumvörpum, ég tel að þau séu ekki líkleg til þess að auka arðsemi, enda snúa þau í flestu tilliti að öðrum þáttum. Þingmaðurinn nefndi að hvatinn að breytingunum væri að tryggja eignarhaldið, það er það sem kemur fram í 1. gr. fiskveiðistjórnarlaganna um að nytjastofnar á Íslandsmiðum séu sameign þjóðarinnar. Nú hafa framsóknarmenn til dæmis barist fyrir því að setja slíka grein inn í stjórnarskrá í langan tíma og mér heyrðist á umræðunni í dag að það sjónarmið sé orðið ofan á í öllum flokkum að þetta þurfi að tryggja með einum eða öðrum hætti og um það séu allir orðnir sáttir. Þá er það spurningin: Af hverju er það þá ekki meginmarkmiðið og kemur fram í frumvarpinu? Af hverju eru allar hinar breytingarnar ef þetta væri nóg? Auk þess hefur reyndar verið talað um að taka þurfi til á einstaka stað. Það er einn þáttur sem kemur líka fram í því frumvarpi sem við ræðum hér í dag og það er veiðigjaldið. Ég hef heyrt aðeins misvísandi skoðanir í afstöðu þingmanna Sjálfstæðisflokksins til þess, annars vegar til þess að veiðigjald sé lagt á, og langar mig að heyra afstöðu þingmannsins í því sambandi, og einnig til þeirra hugmynda - og nú er ég ekki að taka undir þá útfærslu sem er í frumvarpinu um að úthluta beint til þeirra sveitarfélaga þar sem kvótinn er - að úthluta hluta af auðlindagjaldinu til þeirra landshluta þar sem hagnaðurinn af auðlindinni verður til. Mig langaði líka að heyra álit þingmannsins á því.

Frú forseti. Sameign þjóðarinnar er í mínum huga afskaplega loðið hugtak. Í fyrsta lagi getur enginn sagt mér hvað sameign er, enginn. Get ég þá sagt að ef þjóðin eigi eitthvað í sameign að hver einstaklingur geti bara farið og náð í sinn hlut? Nei, það er ekki meiningin. Hvað þýðir þessi sameign? Ég bara veit það ekki, enginn hefur getað svarað því. Og hvað þýðir þjóð? Sumir tala hér alla daga um að þjóð sé það sama og ríki. Það er tvennt gjörsamlega ólíkt. Þegar einstaklingurinn mætir skattstofunni finnst honum alla vega töluverður munur á sér og ríkinu. Ríkið er lögpersóna og alls ekki það sama og þjóð. Enda eru margar þjóðir í sumum ríkjum, í Belgíu eru til dæmis tvær þjóðir. Og sumar þjóðir búa í mörgum ríkjum, eins og Kúrdar. Þjóð er því alls ekki sama og ríki. Varðandi veiðigjaldið og afstöðu til þess. Ég hef lagt til að það verði skoðað að dreifa kvótanum á hvern einasta einstakling, það er árlegum veiðiheimildum, ekki varanlegum kvóta. Menn mættu síðan selja sín tvö tonn af þorski, sem þeir mega veiða á næsta ári, á markaði. Það yrði algjör markaðsvæðing kerfisins og þá getur enginn sagt annað en að þjóðin sé með kvótann. Þetta mundi gerast á löngum tíma þannig að útgerðin verði ekki mikið vör við það. Á meðan það er ekki komið finnst mér veiðigjaldið ekkert vera óskynsamlegt, alls ekki, ef gjaldið er ekki of hátt, ef það lestar ekki greinina of mikið þannig að hún kikni undan. Það er nefnilega þekkt fyrirbæri að ef menn hlaða alltaf einum og einum steini til viðbótar ofan á hrossið þá kiknar það einhvern tíma.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Pétri H. Blöndal fyrir ágæta ræðu þar sem hann kominn á mörg álitamál sem snerta þetta frumvarp sem er eitt af tveimur um undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar sem snertir fiskveiðar og vinnslu sjávarafla. Störf í sjávarútvegi og afleidd störf eru talin vera a.m.k. um 30 þúsund í landinu, 30 þúsund einstaklingar hafa með beinum eða óbeinum hætti afkomu sína af þessari mikilvægustu auðlind okkar. Og af því að hv. þingmaður hefur mjög langa þingreynslu langar mig að spyrja hvort hann muni eftir viðhlítandi málsmeðferð á málefnum sjávarútvegsins eins og hér um ræðir, því ríkisstjórnin lagði málin fram mjög seint og ætlast til þess að þingið eyði sjö dögum í að klára þessi frumvörp. Þetta eru svo sem ekki ný vinnubrögð ef við rifjum upp þetta kjörtímabil svo ég ætlast kannski til að hv. þingmaður fari lengra aftur. Við höfum séð grundvallarbreytingar á skattkerfinu koma fram og við hv. þingmaður fengum nokkra daga í efnahags- og skattanefnd til að fara yfir þær grundvallarbreytingar á skattkerfi og skattstefnunni. Tvö ár eru að verða síðan sú framkvæmd var gerð með öllum þeim áhrifum sem hún hafði og þeim mistökum sem þá voru gerð. Þetta minnir mann líka á annað stórt mál af svipaðri stærðargráðu og það er Icesave-málið og hvernig hnoða átti því í gegnum þingið. Ég man varla eftir því að áður fyrr hafi framkvæmdarvaldið komið inn á Alþingi með eins hranalegum hætti og ætlast til þess að Alþingi Íslendinga afgreiddi jafnviðamikið mál á jafnstuttum tíma og hér um ræðir.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Birki Jóni Jónssyni fyrir ágæta fyrirspurn.  Svo kom hrunið og þá var náttúrlega heilmikill hraði því að það var svo mikið að gera. En nú geta menn ekki lengur skákað í því skjólinu. Samt koma hér mál inn með ógurlegum hraða eins og þessi frumvörp án nokkurs samráðs við einn eða neinn. Ekki var rætt við stjórnarandstöðuna um þetta mál, ónei. Ekki var rætt við hagsmunaaðila um þetta mál. Ónei. Kannski var rætt við þá en ekkert var farið eftir því sem þeir sögðu. Mér sýnist að nánast allir séu á móti þessu, hver og einn einasti. Samt er málið keyrt áfram og við ræðum það hér klukkan tíu, hálfellefu og verðum lengi að, að ræða fyrra frumvarpið. Síðan er málsmeðferðin með ólíkindum, eins og ég gat um í ræðu minni, frumvarpið sem við ræðum hér er tekið úr sambandi við hitt frumvarpið sem ég ræddi ekki. Ég á eftir að ræða þau ósköp sem eru í seinna frumvarpinu, það er miklu, miklu, verra en það fyrra.

Og þó er þetta slæmt.

Og þó er það slæmt. Málsmeðferðin er náttúrlega fyrir neðan allar hellur og þegar málið varðar svo stóran hluta þjóðarinnar og svo stóran hluta af efnahag þjóðarinnar finnst mér þetta vera yfirgengilegt ábyrgðarleysi.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður bendir á og ég rakti í fyrra andsvari mínu að málið snertir tugi þúsunda Íslendinga. Þess vegna vekur furðu að eiginlega enginn, ég held ég geti fullyrt það, að enginn stjórnarliði er nú á mælendaskrá. Það er bara viðburður og manni bregður við ef stjórnarliðar sjást í salnum og sitja í sætum sínum undir þessum ræðum. En það er mikil synd að heyra ekki þeirra sjónarmið. Mig langar að spyrja hv. þingmann sem hefur mikla reynslu af efnahagsmálum hvort hann hafi ekki áhyggjur af áhrifum þessara vinnubragða og frumvarpanna sem við ræðum á atvinnugreinina og fjárfestingu í atvinnugreininni, undirstöðuatvinnugrein landsins. Ljóst er að mikil óvissa mun ríkja í framhaldi af þessu og í ljósi þess að væntanlega mun taka þó nokkurn tíma að fara yfir frumvarpið sem hér liggur fyrir, þá hef ég heyrt frá aðilum í sjávarútvegi að trúlega muni mestöll fjárfesting í atvinnugreininni liggja niðri á meðan menn vita ekki hvert verður framtíðarfyrirkomulag rekstrarumhverfisins hér á landi. Menn vita ekki hvað ríkisstjórnin ætlar sér. Menn vita að ósætti er um þetta en vita ekkert hvaða ákvörðun verður tekin á morgun. Þessi nagandi óvissa sem hangir yfir greininni veldur því að fjárfesting verður nær engin. Ég vil að hv. þingmaður svari mér því hvort forsenda síðustu kjarasamninga hafi ekki verið sú að aukin fjárfesting yrði í íslensku atvinnulífi til að knýja hagvöxtinn af stað. Hvað gerist ef lítil sem engin fjárfesting verður í undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar? Er þá ekki hætta á að forsendur kjarasamninga séu brostnar? Það væri 

Frú forseti. Þar kom hv. þingmaður við viðkvæma taug hjá mér. Hann er kannski farinn að þekkja hver hún er - fjárfesting. Hún er náttúrlega hættulega lítil þrátt fyrir að menn hafi náð þeim markmiðum að verðbólga er orðin huggulega lítil - hún er reyndar vaxandi aftur, því miður - og vextir eru orðnir mjög lágir. Samt gerist ekki neitt.

Doði.

Það er doði, það er stöðnun og allt er stopp. Fjárfestingin, eins og ég hef mörgum sinnum sagt, er allt of lítil. Án fjárfestingar skapast engin atvinna, án atvinnu er ekkert að gera hér á landi og fólk flytur unnvörpum til útlanda. Þetta er dapurlegt. Þessi tvö frumvörp komu seint fram vegna þess að hæstv. ríkisstjórn gat ekki komið sér saman um neina stefnu, hún er ekki einu sinni til enn þá. Engin markmið eru í þessum frumvörpum, ekkert er sagt um hvert eigi að að stefna eftir 10, 20 ár. Frumvarpið hérna er mjög slæmt, fyrir utan það seinna sem ég á eftir að fara í gegnum. Bann við framsali þýðir bara að menn ætla að taka arðsemina í greininni úr henni, þ.e. arðsemi sjávarútvegsins sem hefur haldið íslenskri þjóð gangandi þrátt fyrir ógurlegar lagaflækjur í kringum hana, það á að taka hana algjörlega burt. Þar sem sjávarútvegurinn er svona mikilvægur fyrir þjóðina hef ég af þessu verulega miklar áhyggjur. Ég get ekki séð að útgerðarmenn fjárfesti núna á meðan þetta limbó stendur yfir og enginn veit hver framtíðin verður.

Virðulegur forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða, með síðari breytingum, frumvarp sem er undanfari hins órædda frumvarps frá hæstv. sjávarútvegsráðherra. Þegar við ræðum frumvarpið nú og síðan hið órædda frumvarp hljótum við að varpa fram spurningunni: Hvað liggur að baki þeim breytingum sem boðaðar eru í þessu frumvarpi og í hinu órædda? Hvað liggur að baki? Ríkir einhver langtímahugsun um breytta nýtingu auðlindarinnar? Ríkir langtímahugsun um félagslega og hagfræðilega hagkvæmni breytinganna? Hefur verið reiknað út hvort þær verði þjóðhagslega hagkvæmar til lengri tíma litið? Virðulegi forseti. Ekkert af þessu liggur fyrir en ætti að sjálfsögðu að vera grundvöllur þeirra breytinga sem fram eru lagðar, grundvöllur allrar umræðu í þinginu og í nefndum þingsins því bæði frumvörpin, þetta frumvarp og hið órædda, hljóta að fara til umfjöllunar í fleiri nefndum en sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd. Þau hljóta að fara til fjárlaganefndar sem fer með ríkisfjármálin. Þau hljóta að ganga til viðskiptanefndar sem fer með bankamálin og til samgöngunefndar sem fer með sveitarstjórnarmál, því allir þessir þrír þættir, ríkisfjármálin, bankamálin og sveitarstjórnarmál, tengja þessi frumvörp.  Grundvallarbreytingarnar sem boðaðar eru í frumvörpunum, verði þau að lögum, munu hafa áhrif um allt samfélagið á einn eða annan hátt. Til dæmis hefur komið fram í dag að núverandi seðlabankastjóri hefur áhyggjur af því að þær óljósu breytingar í frumvörpunum sem hér er rætt um, kunni að skaða viðskiptabankana. Hver er samvinnan í ríkisstjórn þegar slík frumvörp eru fram lögð? Eru efnahags- og viðskiptaráðherra, fjármálaráðherra, sjávarútvegsráðherra, þessir aðilar innan ríkisstjórnar, að tala saman þegar mál af þessu tagi eru lögð fram í þinginu? Eða er það svo, í þessu mikilvæga máli eins og í svo mörgum öðrum, að vinstri höndin veit ekki hvað sú hægri gerir eða hægri veit ekki hvað sú vinstri gerir eftir því hvort maður talar fyrst um Samfylkinguna og síðan um Vinstri græna eða öfugt? Virðulegur forseti. Ég tel rétt að láta þess getið hér og nú að ég er fædd og uppalin í sjávarplássi úti á landi, nánar tiltekið á Akranesi. Ég þekki á eigin skinni sjávarútveginn, fiskvinnslu og margt sem að þeim málum kemur. Ég var og er þeirrar skoðunar að tími væri kominn á endurskoðun fiskveiðistjórnarkerfisins og ræða mætti framsal og nýtingarrétt. Ég taldi, þegar sáttanefndin svokallaða var sett á laggirnar, að það starf væri hafið. Satt best að segja batt ég vonir við ásættanlega niðurstöðu fyrir hagsmunaaðila í sjávarútvegi sem og þjóðina alla, ásættanlega niðurstöðu frá sáttanefndinni sem síðar gæti orðið grundvöllur að frumvarpi um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu. Ég held að svo verði ekki. Ég sagði „fyrir þjóðina alla“ vegna þess að stundum í umræðunni hefur verið sagt að þjóðin kalli á breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu, þjóðin vilji þetta og hitt. Ef menn vilja koma málum sínum áfram er ótrúlega einfalt að fara í slíkt lýðskrum. Enginn hefur talað við þjóðina um þetta mál. Þó að Vinstri grænir og Samfylkingin hafi fengið 34 þingmenn í síðustu kosningum er það ekki þjóðin að baki þeim. Hluti þjóðarinnar er að baki þeim og það er kannski sá hluti þjóðarinnar sem þeir hafa rætt við og vill kannski breyta í þá veru sem flokkarnir tveir tala um. En að leyfa sér sýknt og heilagt að segja að krafa þjóðarinnar sé að gera þetta eða hitt er að mínu mat lýðskrum og alþingismenn eiga ekki að tala þannig við kjósendur í landinu og þar með þjóðina. Virðulegi forseti. Í þessari umræðu er rétt að rifja upp það sem segir í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar, með leyfi frú forseta. Þar stendur: „Íslenskur sjávarútvegur mun gegna lykilhlutverki við þá endurreisn atvinnulífsins sem fram undan er.“ Er það svo? Ríkisstjórnin hefur haldið sjávarútveginum í heljargreipum í tvö ár. Nú kemur hún fram með þessi frumvörp og segir að sjávarútvegurinn muni gegna lykilhlutverki í endurreisninni. Sérkennilegt það. Það segir líka, með leyfi forseta: „Við úthlutun aflaheimilda ber að gæta þjóðhagslegrar hagkvæmni, langtímasjónarmiða til að tryggja afkomu sjávarútvegsins, að hámarka afrakstur auðlindarinnar og tryggja sjálfbæra nýtingu fiskistofna við landið.“ Liggur þetta fyrir, frú forseti, nú þegar þessi frumvörp eru fram lögð? Ónei. Í þriðja lagi stendur: „Fiskveiðar umhverfis landið séu hagkvæmar og skapi verðmæti og störf en séu jafnframt sjálfbærar og vistvænar. […] Mikilvægt er að skapa greininni bestu rekstrarskilyrði sem völ er á og treysta þar með rekstrargrundvöll til langs tíma.“ 
             Svo mörg eru þau orð sem standa í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar um sjávarútveginn á Íslandi. Nú verður hver og einn að svara fyrir sig hvort frumvörpin sem hér liggja fyrir og eru til umræðu eru í takt við þessar ályktanir í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar. Að mínu mati er ekki svo því að þær grundvallarbreytingar sem boðaðar eru munu líklegast hafa þær afleiðingar að áhugi á því að fjárfesta í sjávarútvegi mun hverfa. Öllum er ljóst að sjávarútvegsfyrirtækin í landinu hafa fjárfest umtalsvert í aflaheimildum, skipum, vinnslubúnaði, vöruþróun og markaðsstarfi til að viðhalda störfum og tryggja tilveru fyrirtækja vítt og breitt um landið. En verði þessi frumvörp að lögum er hugsanlega verið að grafa undan hvötum til fjárfestinga sem og umgengni um auðlindina. Virðulegi forseti. Margir þeir sem fram til þessa hafa tjáð sig um frumvörpin utan þessa salar eru uggandi um að verið sé að hverfa frá því markaðsfyrirkomulagi sem ríkt hefur í greininni og í stað þess komi tilskipunar- og miðstýrt fyrirkomulag með geðþóttaákvörðunum stjórnmálamanna, jafnt í sveitarstjórnum sem annars staðar og að verið sé að bjóða upp á hlutastörf í greininni. Þegar fólki verður tíðrætt um strandveiðar sem kveikt hafa líf í höfnum landsins vítt og breitt er verið að færa störf frá einum aðila til annars. Það er engin nýliðun þegar tekið er frá einum til að færa til annars. Ekki er verið að skapa grundvöll til nýliðunar þegar atvinnuöryggi annarra í stéttinni er ógnað. Fólk er uggandi um að pottarnir séu pólitísk gæluverkefni. Og fólk er uggandi um valdaframsal til ráðherra og segja það ógnvænlegt og þá skiptir engu máli úr hvaða stjórnmálaflokki sá ráðherra kemur. Virðulegi forseti. Annað og verra kemur að mínu mati fram í frumvarpinu og umræðunni. Verið er að stilla upp sem andstæðum og andstæðingum landsbyggðinni annars vegar og höfuðborgarsvæðinu hins vegar. Slík nálgun er að mínu mati algjörlega óásættanleg þegar um undirstöðuatvinnuveg þjóðarinnar er að ræða, að etja saman sem andstæðingum íbúum á höfuðborgarsvæðinu og íbúum á landsbyggðinni. Það er eins og menn gleymi því að í Reykjavík er starfandi útgerð sem og í Hafnarfirði en það sveitarfélag er enn þá hluti af höfuðborgarsvæðinu. Virðulegur forseti. Samhliða því að etja saman landsbyggðinni og höfuðborgarsvæðinu er sagt að auðlindin sé í eigu þjóðarinnar. Þá er mér spurn: Hvar býr þessi þjóð? Býr hún bara á landsbyggðinni? Hvar býr þessi þjóð í umræðunni sem hér hefur farið fram? Ég er þeirrar skoðunar að allar auðlindir eigi að vera í eigu þjóðar og ég vona að slík ákvæði nái inn í stjórnarskrá Íslands. Þess vegna meðal annars, af því að ég vil að auðlindir eigi að vera í eigu þjóðar, get ég ekki sætt mig við að auðlindagjald eða veiðileyfagjald renni að hluta til sveitarfélaga, að sem samsvarar 4/5 renni í ríkissjóð en 1/5 verði varið til sveitarfélaga og það samkvæmt sérstökum reglum. Til hvers eru auðlindir í eigu þjóðar ef það fer síðan eftir pólitískum ákvörðunum hvernig rentunni af auðlindinni er varið? Með fullri virðingu fyrir sjávarplássum vítt og breitt um landið er þetta ekki rétta leiðin til að styðja og styrkja sjávarbyggðir á Íslandi. Miklu skynsamlegra væri að mínu mati að slíkt auðlindagjald rynni í ríkissjóð og skynsamlegra væri, þegar og ef við hefðum efni á, að það rynni í auðlindasjóð, áþekkan olíusjóði Norðmanna. Þá fyrst gætum við talað um auðlindir í eigu þjóðar og arð til þjóðarinnar sem síðan væri hægt að vinna með ef á þyrfti að halda. Virðulegur forseti. Það er mikið verk fram undan í vinnu um þetta frumvarp sem og um hið órædda. Athyglisvert verður að fylgjast með umsögnum sem munu koma frá hluta þjóðarinnar. En þess ber að geta að að baki hagsmunaaðilum í sjávarútvegi, eigendum fyrirtækja, handhöfum kvóta, sjómönnum, fiskverkunarfólki, fólki í þjónustugeirum við sjávarútveginn og mörgum öðrum er fjöldi fjölskyldna. Og það er verk fyrir okkur í umræðunni nú og í náinni framtíð að hafa það í huga þegar stóru orðin eru látin falla.

Frú forseti. Við þekkjum hvernig íslenska fiskveiðistjórnarkerfið hefur verið byggt upp á undanförnum árum. Innbyggt hefur verið í það kerfi ákveðin hagræðing og ákveðin hagræðingarkrafa sem óneitanlega hefur bitnað allverulega á atvinnulífi á mörgum stöðum í hinum dreifðu byggðum. Nú er ég einn af þeim sem hafa talað fyrir því og rétt fram sáttarhönd að vegna þessara eiginleika kerfisins beri okkur skylda til að styðja við og efla atvinnulíf þaðan sem slík verðmæti koma. Í þessari umræðu - og vegna þess að við í stjórnarandstöðunni erum nær ein í því að tala í umræðunni - er mér ekki alveg ljóst hver stefna Sjálfstæðisflokksins er í þessum efnum vegna þess að bæði sjónarmiðin hafa komið fram hjá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins. Þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa komið hér upp og sagt að þeir fjármunir eigi ekki að renna til þessara byggðarlaga. Í stefnu Framsóknarflokksins höfum við talað um að við eigum að verja fjármunum í rannsóknir, nýsköpun og þróun og þá í sjávarútvegi og á þessum landsvæðum. Ég man að hv. þm. Árni Johnsen kom hingað upp í dag í andsvari við hv. þm. Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur um þessi mál. Mér finnst að við þurfum að taka tillit til þess hver þróunin hefur verið á undanförnum árum í sjávarútvegi. Við þurfum að ná sátt og það hefur verið mikið áfall fyrir margar byggðir hve störfum hefur fækkað vegna þessarar hagræðingar. Ég spyr hv. þm. Ragnheiði Ríkharðsdóttur: Er Sjálfstæðisflokkurinn ekki reiðubúinn að koma til móts við þau byggðarlög sem hafa misst svo mörg störf á undanförnum árum vegna þeirra hagræðingarkrafna sem eru í 

Virðulegur forseti. Mér er það ljóst að ýmsar breytingar hafa orðið í sjávarútvegi á undanförnum árum. Mér er ljóst að margar ástæður liggja þar að baki, m.a. sú tækniframþróun sem orðið hefur í sjávarútvegi sem gerir það að verkum að þar fækkar fólki. Það er öllum ljóst að fyrir nokkuð mörgum árum voru 6.000 manns þar að baki sem nú eru 2.800. Það breytir hins vegar ekki því að stjórnvöld, bæði núverandi og fyrrverandi, hafa brugðist í því að byggja upp umhverfi og skapa tækifæri til annarrar atvinnuuppbyggingar á þeim svæðum þar sem fólki hefur fækkað í sjávarútvegi. Það er mín skoðun á þessu, virðulegur forseti, að stjórnvöld hafi þar brugðist. Kvótakerfið eitt og sér hefur ekki gert það að verkum að fækkað hefur í hinum dreifðu byggðum landsins, ekki eitt og sér. Það eru margir aðrir samverkandi þættir og þar hafa stjórnvöld brugðist, bæði núverandi og fyrrverandi stjórnvöld, að byggja upp og koma að uppbyggingu annarra atvinnutækifæra á þeim svæðum.

Frú forseti. Ég heyri, sem er ekki óeðlilegt, að skiptar skoðanir eru um ákveðna hluti í svo umfangsmiklu kerfi sem fiskveiðistjórnarkerfið er og það er eðlilegt. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að hafa komið hingað upp og rætt þessi mál af hreinskilni. Við erum ósköp einfaldlega ekki sammála í þessum efnum. Það er ekki þar með sagt að við getum ekki rætt málin yfirvegað og ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að hafa komið svona hreinskilnislega fram í umræðunni. Það væri betra ef hv. stjórnarliðar gerðu slíkt hið sama og við gætum átt í skoðanaskiptum um þessa undirstöðuatvinnugrein sem skiptir 30 þúsund einstaklinga, sem hafa beina eða óbeina atvinnu af sjávarútvegi, máli. Að lokum vil ég leiðrétta það, frú forseti, að ég fór ekki alveg rétt með það áðan að hv. þm. Helgi Hjörvar, sem er stjórnarliði, er víst búinn að vera lengi á mælendaskrá, ég fullyrti áðan að þar væri enginn. 

Virðulegi forseti. Það er ljóst að í jafnviðamiklu máli og við erum að ræða, breytingar á stjórn fiskveiða, verða menn seint sammála um alla þætti. Það breytir hins vegar ekki því að menn viðra skoðanir sínar, menn ræða málin og menn reyna að ná sáttum sem hlýtur að skipta meginmáli fyrir þennan undirstöðuatvinnuveg þjóðarinnar, fyrir sjávarútveginn í heild sinni, fyrir það fólk sem þar starfar og hefur starfað um áratugaskeið. Hvorki þingmenn í stjórn né stjórnarandstöðu geta látið sem þeir einir og sér geti knúið fram prívatskoðanir sínar í þessum málum, það er ekki þannig. Þegar svona stórt mál er undir ber þingmönnum í stjórn og stjórnarandstöðu að ræða málin til grunna við þá aðila sem mestu máli skipta, hagsmunaaðila 

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni að við getum ekki leyft okkur að láta prívatskoðanir ráða afstöðu til þessa stóra málaflokks. Það sem maður óttast ef til vill meira er heildarstefna núverandi ríkisstjórnar varðandi málaflokkinn en akkúrat skoðanir einstakra þingmanna. Þó að einna mest sé kannski að óttast skoðanir sumra frekar en annarra ætla ég ekki að gera endanlega upp á milli stjórnarliða í því. Hv. þingmaður nefndi að málið ætti að fara til fleiri nefnda en sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar. Vil ég taka undir það með hv. þingmanni, í það minnsta þarf sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd að leita álits annarra nefnda. Ég sit í iðnaðarnefnd og ljóst er að eins og frumvarpið lítur út er um stórkostlegt byggðamál að ræða. Af því að hv. þingmaður nefndi það, ef ég tók rétt eftir, að þjóðin byggi ekki bara á landsbyggðinni þá er það vissulega rétt athugað hjá hv. þingmanni að þjóðin býr á fleiri stöðum. En það er nú einu sinni þannig að okkur landsbyggðarfólki finnst stundum eins og það búi bara ein þjóð sunnan Holtavörðuheiðar. Það er kannski líka þess vegna sem við stöndum hér upp mörg hver og tölum af mikilli innlifun um landsbyggðina og byggðamálin. Ef við tökum sjávarútveginn út fyrir sviga, þó að við séum að ræða hann, þá veltum við því oft fyrir okkur hvernig standi á því að við búum t.d. ekki við sama vöruverð á landsbyggðinni, við sama orkuverð, svo dæmi séu tekin. Sjávarútvegurinn, sem hefur í gegnum tíðina verið undirstöðuatvinnugrein landsbyggðarinnar, þorpin og bæirnir hafa byggst í kringum sjávarútveginn, hefur sannarlega tekið breytingum út af tækni, sérstaklega út af tækni, og ríkisvaldið hefur vissulega ekki staðið sig í því að koma með eitthvað nýtt eða þróað byggðirnar í samráði við heimamenn um hvað 

Virðulegur forseti. Ég held að hér geti allir, jafnt landsbyggðarþingmenn sem höfuðborgarsvæðisþingmenn, talað sig hása vegna sjávarútvegsmála, vegna þeirra breytinga sem virðast fyrirhugaðar á stjórn fiskveiða á Íslandi. Ég sé engan mun á því hvort maður er þéttbýlisþingmaður eða landsbyggðarþingmaður, stjórnarþingmaður eða stjórnarandstöðuþingmaður, þetta er undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar, hún snertir þjóðina í heild sinni. Hún snertir ekki eingöngu íbúa á landsbyggðinni. Það sem er að gerast, virðulegur forseti, er að hér tekst á að því er mér sýnist grundvallarmunur hægri manna í pólitík og vinstri manna. Við getum tekið miðjumennina með hægri mönnunum. Við erum að hverfa hér frá því markaðsfyrirkomulagi sem ríkt hefur í greininni frá því að þetta fiskveiðikerfi var tekið upp. Ég man þá tíð þegar útgerðarmenn og sjávarútvegurinn stýrðu hér einu og öllu og gengið var fellt í tíma og ótíma vegna óhagræðis í sjávarútvegi. Mér sýnist að með því sem hér er verið að boða, tilskipunar- og miðstýrðu fyrirkomulagi með geðþóttaákvörðunum stjórnmálamanna, séum við að sigla inn í það sem var hér í sjávarútveginum fyrir 1985. Og þess óska ég ekki íslenskri þjóð.

Virðulegi forseti. Hv. þingmaður fór mjög nálægt því að eyðileggja ágæta ræðu með orðum sínum núna. Mig langar að upplýsa hv. þingmann um það að hafi það einhvern tíma verið þannig að Framsóknarflokkurinn sem miðjuflokkur, líklega eini miðjuflokkurinn á Íslandi í dag, hafi druslast með Sjálfstæðisflokknum hægra megin er sú tíð liðin. Framsóknarflokkurinn er ekkert viðhengi við Sjálfstæðisflokkinn ef hv. þingmaður hefur verið eitthvað að gefa því undir fótinn,  Það er mjög sérkennilegt að tala um þetta út frá því sjónarmiði að hér sé verið að tala um hægri og vinstri, þetta snýst ekki um það. Eins og hv. þingmaður nefndi réttilega snýst þetta um grundvallaratvinnugrein þjóðarinnar. Þar skiptir atvinnugreinin út frá atvinnusjónarmiði, þ.e. hverjir hafa vinnuna, landsbyggðina meira máli en höfuðborgarsvæðið. Það er algjörlega óásættanlegt, hv. þingmaður og virðulegi forseti, að framtíð þessarar greinar sem skiptir 

Mér þykir leitt, virðulegur forseti, að hv. þingmaður hafi misskilið mig svona gjörsamlega. Ég taldi og tel enn að Framsóknarflokkurinn eigi meira sameiginlegt með okkur sjálfstæðismönnum í því að verja það fiskveiðistjórnarkerfi sem nú er við lýði og koma á bragarbót á því en að fara í það miðstýrða tilskipunarkerfi sem núverandi ríkisstjórnarflokkar vilja koma á. Það var það sem ég átti við þegar ég sagði að það væri grundvallarágreiningur milli hægri manna og miðjumanna annars vegar og hins vegar vinstri manna. Ég held að hv. þingmaður hafi gjörsamlega misskilið það sem ég sagði.

Það er líka langt liðið á kvöldið.

Ég hef aldrei litið á Framsóknarflokkinn sem dulu, hvorki til hægri né vinstri. Þetta er sjálfstæður flokkur  
            

Virðulegi forseti. Nú er umræðan að verða býsna fjörleg um einstaka þætti. Ég ætla að blanda mér aðeins í hana og heyra álit hv. þingmanns á sjónarmiði um tilgang þessa frumvarps. Þingmaðurinn kom aðeins inn á það í ræðu sinni að það væri þörf á því að breyta fiskveiðistjórnarkerfinu. Ýmsir aðrir hafa komið hér upp og talað um að kannski væri fyrst og fremst þörf á að tryggja eignarhaldið með einum eða öðrum hætti. Við framsóknarmenn börðumst til að mynda lengi vel fyrir því að koma slíku ákvæði inn í stjórnarskrá í samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn sem gekk ekki alltaf par vel  Við getum síðan verið sammála um að ýmsar þær miðstýringaráráttuleiðir sem koma fram í þessu frumvarpi, ráðherraræði og alls kyns slíkir hlutir, séu leiðir sem við viljum ekki fara. Það væri áhugavert að heyra hvaða þættir það eru sem þingmaðurinn vildi breyta og hvort það sé ekki réttur skilningur hjá mér að nú séu allir flokkar, og þar með Sjálfstæðisflokkurinn, orðnir sammála um nauðsyn þess að tryggja þetta með einum eða öðrum hætti þó að það vanti kannski lögformlega skýringu á það hvað sameign þjóðarinnar þýðir.

Frú forseti. Ég treysti mér ekki til að svara fyrir Sjálfstæðisflokkinn í heild sinni. Í honum eru um 50 þús. manns. Við í þingflokki Sjálfstæðisflokksins höfum hins vegar rætt það og erum sammála um að auðlindirnar eigi að vera í eigu þjóðarinnar. Það kann að vera að við höfum einhverja aðra skoðun en fyrri þingflokkar Sjálfstæðisflokksins en ég held ekki. Við erum annar þingflokkur en ég held að löngum hafi ríkt sama skoðunin, sú að auðlindir ættu að vera í eigu þjóðarinnar. Hv. þingmaður spyr mig hvað ég hefði viljað láta endurskoða í fiskveiðistjórnarkerfinu. Ég nefndi nýtingarréttinn og ég nefndi að það mætti skoða framsalið. Þegar við tölum um að auðlindir eigi að vera í eigu þjóðar tel ég að þá eigi það ekki bara við um sjávarútveginn. Ef við ætlum að ræða hér auðlindagjald verða menn líka að ræða það samhliða gagnvart öðrum auðlindum og hvernig menn ætla að fara með þær. Það getur ekki verið réttmætt að innheimta auðlindagjald af einni atvinnugrein en ekki öðrum. Þá hljóta menn að fara í þá umræðu um allar auðlindir ef mönnum hugnast að fara þessa leið í sjávarútvegi. Ég er ekki bjartsýn á úthlutun einstakra sveitarstjórnarmanna á byggðakvóta eða eitthvað í þá veru. Ég vil heldur leita einhverra annarra leiða til að úthluta kvóta til landsbyggðarinnar, ef við getum orðað það svo, eða hinna ólíku byggða um landið en að fela það einstaka sveitarstjórnarmönnum. Ég held að pólitísk afskipti með þeim hætti 

Virðulegur forseti. Ég held að við getum verið sammála um það, við framsóknarmenn leggjum það líka til, til að einfalda þetta byggðakvótabix sem hefur staðið í mörgum, að úthlutað verði til fiskvinnslna og að þessi beiski kaleikur verði þannig tekinn af sveitarfélögunum. Ég get líka tekið undir að það sé eðlilegt að af öllum auðlindunum sé greitt einhvers konar auðlindagjald, í þessu tilviki veiðigjald. Það kom fram áðan í andsvörum að þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa talað mismunandi í þingflokknum og það er ekkert óeðlilegt við það. Þegar þjóðlendulögin voru samþykkt á sínum tíma var samþykkt að þær tekjur sem yrðu til í þjóðlendunni ættu að renna til viðkomandi þjóðlendu til uppbyggingar og reksturs. Ég hef velt því fyrir mér hvort þetta sé mjög frábrugðið því ef auðlindin yrði nýtt frá ákveðnum landshluta, hvort ekki sé hægt 

Forseti biður hv. þingmenn að gæta að tímanum.

Virðulegur forseti. Ég get ekki verið sammála hv. þingmanni hvað þetta varðar. Ef auðlindin er í eigu þjóðar er hún í eigu þjóðar. Hún er ekki í eigu einstakra landshluta eða einstakra byggðarlaga, hún er í eigu þjóðar. Að mínu mati þurfum við frekar að velta því fyrir okkur á hvern hátt við ætlum að nýta auðlindasjóð ef hann verður til. Kjósi menn að veita úr honum til uppbyggingar á einstökum svæðum verða menn að taka ákvarðanir um það þar en ekki í fyrir fram gefnum forsendum sem teknar eru í lagafrumvarpi um að svo og svo mörg prósent eigi að renna í þetta sveitarfélag og svo og svo mörg prósent 

Virðulegi forseti. Við ræðum enn mál nr. 826, hið svokallaða minna frumvarp, um stjórn fiskveiða. Það er athyglisvert - við vorum að ræða það hér í hliðarsölum - hversu fáir stjórnarliðar eru á mælendaskrá. Ég vil þakka þeim stjórnarliðum sem hafa setið undir þessari umræðu og hafa hlýtt á okkur, þar á meðal formanni sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar og hv. þm. Magnúsi Orra Schram og fleirum sem eru hér í þinginu og hlusta. Ég sakna þess að skoðanir stjórnarliða komi ekki fram en vitanlega kunna þær að koma - sumra, fyrirgefið, því að auðvitað hefur formaður sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar talað og nokkrir fleiri. Það er mikilvægt að við fáum að heyra sjónarmið fleiri þingmanna stjórnarmeirihlutans til þess að geta átt þær samræður sem við þurfum að eiga og til að fá skoðanir á einstökum greinum og í raun heildarmynd af því sem hér er teiknað upp varðandi fiskveiðistjórnarkerfið og þessa atvinnugrein. Töluvert hefur verið rætt um stefnu stjórnmálaflokkanna í þessu sambandi og auðvitað ber eitthvað á milli þegar kemur að því að ræða svo stóra atvinnugrein. Það má hins vegar ekki gleyma því að um margra mánaða skeið starfaði nefnd þar sem fulltrúar stjórnmálaflokka og hagsmunaaðila - og þegar ég segi hagsmunaaðila er ég með inni í því fulltrúa verkalýðshreyfingar og fleiri - fóru í gegnum helstu álitaefni og lögðu fram ákveðnar breytingar eða tillögur til að byggja á. Því má halda fram að hluti af þeim breytingum eða þeim frumvörpum sem hér eru lögð fram séu rammi svipaður því sem svokölluð sáttanefnd gerði ráð fyrir. Innihaldið er hins vegar mjög ólíkt því sem þar var fjallað um og mjög ólíkt því sem mörg okkar telja skynsamlegt. Ég get, frú forseti, ekki tekið undir með þeim sem halda því fram að sjávarútvegurinn og umrædd frumvörp séu eitthvert smámál. Þetta er vitanlega stórmál og þetta er stórmál á svo marga vegu. Þetta er stórmál fyrir atvinnuöryggi þúsunda Íslendinga, þetta er stórmál fyrir efnahag sveitarfélaga og að sjálfsögðu stórmál fyrir efnahag ríkissjóðs. Fyrir stuttu voru kynnt drög að skýrslu sem verður kynnt í haust um svonefndan Sjávarklasa, eins og ég nefndi í fyrri ræðu minni, og áætlað var að hann velti um 300 milljörðum, ef ég man rétt. Þetta er há tala og skiptir miklu máli. Við megum ekki, þingmenn, fara í þá vegferð að keyra hér í gegn - ef það er meiningin, nú ætla ég svo sem ekkert að fullyrða um það - með hraði viðamiklar breytingar á þessari atvinnugrein. Það er einfaldlega ekki ásættanlegt. Nú eru mjög fáir dagar eftir af þinginu, þar til því verður frestað, og einnig tiltölulega fáir dagar til stefnu í haust. Ég hefði talið að flestir ættu að gera sér grein fyrir því að með svo viðamikið mál er hæpið að ná lendingu á svo stuttum tíma - það er mikilvægt að menn geri sér grein fyrir því, ég er fyrst og fremst að segja það. Nú vitum við öll að hún styttist umræðan sem lýtur að þessu fyrra máli og ljóst er að það fer til nefndar gangi allt eftir. Það er mikilvægt að sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd taki sér þann tíma sem þarf til að fara yfir þetta mál þó svo að menn telji að það sé lítið í sniðum, hið svokallaða minna mál. Þetta er vitanlega minna í blaðsíðum talið en hins vegar er verið að leggja til mjög miklar breytingar sem lúta meðal annars að veiðigjaldi og útdeilingu á því. Það væri mjög forvitnilegt að heyra hvað stjórnarþingmönnum finnst um þessar tvær greinar í ljósi þeirrar gagnrýni sem þegar hefur komið fram í fjölmiðlum því að ekki hafa hagsmunaaðilar fengið önnur tækifæri til að tjá sig um málið. Sá tími mun hins vegar koma og þá er mikilvægt að hagsmunaaðilum verði gefinn góður tími til að 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans innlegg. Ég vil segja fyrir mitt leyti að ég fagna því frumvarpi sem hér er rætt og því síðara sömuleiðis. Við erum að innleiða ákveðna kerfisbreytingu með nýtingarsamningum. Ég hef sagt það áður á opinberum vettvangi að mikilvægt sé að skapa öryggi um þessa mikilvægu grein og þess vegna eigi menn ekki að vera of uppteknir af því að nýtingartíminn sé of stuttur. Við þurfum að skapa öryggi til að menn treysti sér til að fjárfesta enda á lengd nýtingarsamninga sem við erum að innleiða og þessi stóra kerfisbreyting hér með að taka mið af þeim fjárfestingum sem nauðsynlegar eru til að geta nýtt auðlindina. Ég er hins vegar frekar upptekinn af þeirri breytingu sem lögð er til á veiðigjaldinu og ég er mjög ósammála þeirri nálgun sem lagt er upp með í frumvarpinu. Mig langar að forvitnast um það hjá hv. þingmanni hvort hann sé sammála mér um að meginprinsippið í því að ná fram sátt meðal þjóðarinnar og svala þörf hennar fyrir réttlæti sé að við horfum á upphæð veiðigjaldsins, að við horfum á það hvernig arðinum er skipt, að við náum að miðla afrakstrinum betur milli okkar allra og myndum einhvers konar norskan olíusjóð sem við getum svo nýtt til góðra verkefna víða um land, að það sé kannski það sem við ættum frekar að velta fyrir okkur að ná fram, að ná sátt um með hvaða hætti arðinum er skipt. Þá mætti kannski hugsa sér þá leið að þegar útgerðin hefði staðið skil á þeim kostnaði sem þyrfti til til að sækja auðlindina, nýta hana og færa björg í bú, þegar menn væru búnir að fá inn fjármuni til að afskrifa þau tæki og tól sem þyrfti til, þá mundum við horfa á þá tölu sem eftir væri og reyna að skipta henni á milli þess sem nýtir og þess sem á, sem er þá þjóðin í því tilviki. Ég held áfram að tala, frú forseti, því að ég er greinilega á ótímasettri klukku og þakka mikið fyrir það. Ég ætla þá að fá að koma með aðra spurningu til hv. þingmanns. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurningarnar. Ég vil fyrst segja að mér hugnast ekkert sérstaklega þessar hugmyndir um auðlindasjóð eða að það fyrirbæri verði til. Ég get hins vegar tekið undir það að þegar farið verður að tala um skiptingu á veiðigjaldinu er mikilvægt að horfa á það þeim augum að einhver sanngirni sé í skiptingunni. Þjóðin - og það er svolítið óskilgreint hugtak, við skulum bara segja ríkissjóður - þarf vitanlega að fá eitthvað fyrir sinn snúð, það er eðlilegt þegar búið er að ákveða að auðlindin sé leigð út með þessum hætti. Ég er hins vegar ófeiminn við að segja að mér finnst líka mikilvægt að þeir sem reka þessi fyrirtæki njóti líka arðs af greininni, allt þarf þetta að vera í jafnvægi. Forsendan fyrir því að hægt sé að horfa á sanngjarna skiptingu veiðigjaldsins er sú að nýtingarsamningarnir séu til svo langs tíma að menn geti greitt niður fjárfestingar, að þessi fyrirtæki geti gert framtíðarplön, það held ég að sé mjög mikilvægt. Við hljótum líka að þurfa að velta því fyrir okkur í allri þessari auðlindaumræðu hvort við eigum að horfa á auðlindirnar í heild, sjávarútvegsauðlindina, auðlindir í jörðu og allt það saman, hvort sama reikniformúla á að vera í gildi um þær allar. Ætlum við að beita sömu aðferðum við innheimtu á auðlindagjaldi varðandi jarðhitann til dæmis? Hver er munurinn á þessum greinum? Ég held hins vegar að það sé mjög mikilvægt að auðlindagjaldið, hvernig sem það verður útfært, taki mið af stöðu greinarinnar og jafnvel stöðu útgerðarflokka ef því er að skipta. Við megum í það minnsta ekki skattleggja greinina eða fara þannig í hana að hún geti ekki vaxið, geti ekki fjárfest 

Virðulegi forseti. Ég er sammála hv. þingmanni. Ég tel að auðlindagjaldið eigi að taka mið af afkomu greinarinnar og ég legg til að það verði viðmiðunarpunkturinn. Við eigum að sjálfsögðu að mynda auðlindasjóð fyrir allar auðlindirnar, jarðhita, vatnsföll og sjávarútveg og fleiri auðlindir sem við getum væntanlega nýtt. Mig langar að bera upp spurningu við hv. þingmann þegar hann leiðir hugann að þessu gjaldi, veiðileyfagjaldi. Nú var nettóhagnaður fiskvinnslunnar og sjávarútvegsins árið 2009 45 milljarðar og menn voru að borga 3–4 milljarða í opinber gjöld af þeirri tölu. Viðkomandi er að borga 6,50 krónur af hverju kílói í veiðileyfagjald. Við erum að hækka þetta upp í 13 krónur. Menn eru að selja kílóið á 300 kr. eða í framsalinu eru menn að selja það frá sér. Er það trúverðugt þegar menn segja að við séum með þessari innleiðingu að rústa fjárhagsgrundvelli útgerðarinnar? Er það ekki aðeins ofmælt miðað við það að menn hafa komist af með þennan góða hagnað, miðað við það að við erum með takmarkað magn af veiðiheimildum og munum auka veiðina á næsta ári, 

Virðulegi forseti. Vissulega skila ákveðnir hlutar greinarinnar ágætum rekstri í dag, við hljótum að fagna því. Það hefur vitanlega ekki alltaf verið þannig og þessi grein gengur að sjálfsögðu í sveiflum eins og aðrar atvinnugreinar. Ég treysti mér ekki til að fullyrða hvað þessi grein þolir að greiða meira í auðlindagjald en hún gerir í dag. Mér finnst vanta einhverjar úttektir, einhverja mælikvarða sem mæla það hvað útgerðin í heild þolir að greiða. Það kann vel að vera að hægt sé að auka það töluvert. En mér sýnist á viðbrögðum frá þeim sem starfa í greininni, og ég hef ekki ástæðu til að draga þau í efa, að þetta verði mjög erfitt. 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hann nefndi það í upphafi að hann hefði átt sæti í svokallaðri sáttanefnd og ég gat ekki skilið hann á annan veg en þann, og við erum algjörlega sammála um það, að þau frumvörp sem við ræðum hér séu ekki í samræmi við þá niðurstöðu um vönduð vinnubrögð sem varð þar. Í sáttanefndinni skapaðist einstakt tækifæri - af 18 aðilum sem sátu í nefndinni skiluðu 16 nánast samdóma áliti, þó að blæbrigðamunur væri á því - og mig langar að spyrja hv. þingmann hvers vegna stjórnarflokkarnir fylgdu því ekki eftir, hver sé hans skoðun á því. Af hverju fylgdu menn því ekki eftir? Eru mál kannski þannig vaxin að stjórnmálaöflin hér inni, sum hver, vilja ekki ná sátt í sjávarútveginum? Hentar það þeim pólitískt að vera með upphrópanir og slagorðaflaum eins og hæstv. forsætisráðherra hefur verið með? Getur verið að það sé enginn vilji til að ná sátt um sjávarútveginn vegna þess að slíkt þjónar betur pólitískum hagsmunum? Mig langar líka aðeins að spyrja hv. þingmann út í það sem kemur fram í frumvarpinu og því sem á eftir kemur. Hv. þingmaður býr á Sauðárkróki. Mér er minnisstætt þegar okkur voru kynnt þau áhrif sem skerðingar undanfarinna ára hafa haft á þann gríðarlega mikilvæga vinnustað sem Fiskiðjan á Sauðárkróki er. Þar gerðu menn sér vonir um og stóðu í þeirri trú að þegar bætt yrði við aflaheimildir kæmi eitthvað af því til baka, og ekki síst í ljósi þess hve greinileg merki voru um þau áhrif sem þessar skerðingar höfðu á sveitarfélagið og skatttekjur þess. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann hafi ekki verulegar áhyggjur af því að 

Virðulegi forseti. Í fyrsta lagi þótti mér afar slæmt að ekki skyldi byggt á tillögum hinnar svokölluðu sáttanefndar. Það var alveg ljóst að menn lögðu töluvert mikið á sig og allir gáfu eftir í þeirri vinnu, slógu af skoðunum sínum og prinsippum, þar á meðal útvegsmenn sem hurfu úr nefndinni um tíma en komu aftur. Það var merkilegt skref, að mér fannst, þegar það gerðist. Ég tek undir tóninn í orðum hv. þingmanns hvað það varðar að ákveðnir aðilar vilji helst hafa hávaða og rifrildi um sjávarútveginn. Ég sakna þess mjög að hæstv. forsætisráðherra skuli ekki vera við þessa umræðu miðað við hve oft hún nýtir tækifærið til að ræða um sjávarútveginn. Það er mjög merkilegt að ráðherrann skuli ekki sitja og hlusta á þessa umræðu og blanda sér í hana, það er mjög merkilegt. Varðandi þær skerðingar sem hv. þingmaður nefndi er það vitanlega þannig, af því að hann nefndi hér ákveðið fyrirtæki, að fyrir nokkrum árum kaupir það fyrirtæki annað fyrirtæki í sjávarútvegi innan þess lagaramma sem hér var skapaður og Alþingi samþykkti. Stuttu seinna var farið í að skerða aflaheimildir og af því fyrirtæki voru aflaheimildir skornar niður um rúm 2.500 tonn ef ég man rétt, 2.400 tonn. Eftir situr fyrirtækið með allar skuldirnar sem það stofnaði til þegar það keypti hitt fyrirtækið og það var að sjálfsögðu gert til þess að reyna að auka hagkvæmni í greininni sem menn höfðu verið að kalla eftir. Það er vitanlega óásættanlegt að þetta fyrirtæki og öll önnur, hvort sem það er einn karl með trillu eða stórt útgerðarfyrirtæki, fái þessar skerðingar ekki bættar að einhverju leyti, jafnvel að meira leyti finnst mér en minna. Ég er ekki viss um að sátt náist um að bæta þær að fullu en hins vegar verða að koma einhvers konar bætur 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Mig langar aðeins að halda áfram með það sem hv. þingmaður sagði um að það yrði að sjálfsögðu að bæta að hluta til þær skerðingar sem menn urðu fyrir. Kannski ekki að öllu leyti, sagði hv. þingmaður. Nú erum við með úthlutunina nánast í sögulegu lágmarki. Það er verið að bæta við 8 þús. tonnum í byggðakvóta og strandveiðar og 8.400 tonnum í þorski. Hvað finnst hv. þingmanni þegar heildarúthlutunin fer yfir 160 þús. tonn? Það er mjög lág tala því að meðaltalsveiðin undanfarin 20 ár er í kringum 210 þús. tonn. Hefði ekki verið eðlilegra að hafa viðmiðið hærra? Það væri þá sanngjarnari og eðlilegri tala og eins og hugsunin er tækju menn þá þessar viðbótarúthlutanir inn í þessa potta. Væri ekki eðlilegt að hafa þessi viðmiðunarmörk hærri þannig að sannarlega fengju þá þeir sem, eins og hv. þingmaður benti réttilega á, tóku á sig hagræðinguna með því að kaupa önnur fyrirtæki út úr rekstrinum til baka eitthvað af því sem þeir tóku 

Virðulegi forseti. Ég er algjörlega sammála hv. þingmanni enda kemur einnig fram í ályktun flokksþings Framsóknarflokksins hvernig við sjáum fyrir okkur að þessi aukning geti átt sér stað. Hér er horft á hvernig megi auka aflaheimildir í ákveðnum pottum þegar stofninn stækkar. Það er ekki ásættanlegt að miða við 160 þús. tonn, þ.e. þá stöðu sem er í dag, þegar við aukum aflaheimildirnar á ný. Við hljótum að þurfa að horfa á eitthvert meðaltal, eins og hv. þingmaður nefndi, eða ná einhvers konar samkomulagi um það hvaða aðra tölu á að nota. Þetta er hins vegar mjög sérkennilegt, og beinlínis ósanngjarnt svo maður segi það bara, að miða við það þegar aflaheimildir eru í sögulegu lágmarki. Ég leyfi mér að segja að það sé varla 

Virðulegur forseti. Mig langar að taka aðeins upp þráðinn við hv. þingmann um störf sáttanefndarinnar sem hann átti sæti í. Þar átti aðallega að fjalla um tvær leiðir, innköllunarleiðina annars vegar, fyrningarleiðina, og hins vegar svokallaða auðlinda- og samningaleið. Fyrningarleið Samfylkingarinnar var fljótlega flautuð út af þar sem niðurstöður ítarlegra skoðana sem voru framkvæmdar á þeirri leið sýndu fram á að það mundi setja sjávarútveginn í þrot á tiltölulega skömmum tíma. Ég greip niður í skýrslu sáttanefndarinnar. Meðal annars sagði í markmiðum hennar þegar hún hóf störf að stuðlað skyldi að sem mestri hagkvæmni, óvissu eytt um afkomuhorfur, rekstrarskilyrði, fjárfestingargetu og markaði með afurðir, gætt skyldi að atvinnu- og byggðamálum, eðlileg aðlögun yrði að breyttu fyrirkomulagi í þessum mikilvæga atvinnuvegi, unnið skyldi í sátt við alla aðila og markmiðið yrði að skapa stöðugleika og festu, settar skýrar reglur um réttindi og skyldur. Þetta segir í markmiðssetningu nefndarinnar, að að þessu skuli stefnt með vinnu hennar. Ég greip síðan niður í bókanir sem sérstaklega fulltrúar stjórnmálaflokkanna og reyndar hagsmunasamtaka líka gerðu við skýrsluna. Í sérstökum bókunum sem fulltrúar stjórnarflokkanna settu inn í hana segir meðal annars að leitað skuli sátta um stjórn fiskveiða meðal þjóðarinnar, að fiskveiðar verði hagkvæmar, skapi verðmæti og störf og séu sjálfbærar, þetta skapi greininni bestu rekstrarskilyrði sem völ sé á. Ég spyr þingmanninn: Finnst þér að stjórnarflokkunum hafi tekist að ná þessum markmiðum sem þeir sjálfir settu á blað í skýrslu sáttanefndarinnar þegar vinnu hennar var að ljúka?

Virðulegi forseti. Nei, stjórnarflokkarnir hafa ekki náð þessu, enda sýnist mér að stjórnarflokkarnir hafi hreinlega gleymt því að þeir voru í þessari sáttanefnd. Í það minnsta er ekki hægt að sjá það á þeim drögum að frumvörpum sem hér hafa verið lögð fram. Eðlileg aðlögun að breyttu fyrirkomulagi var í markmiðssetningu nefndarinnar. Þau frumvörp sem hér eru lögð fram geta aldrei talist eðlileg aðlögun að breyttu fyrirkomulagi enda er engin sátt um þær breytingar sem hér eru lagðar fram, sem var einnig nefnt í markmiðssetningunni. Nei, stjórnarflokkarnir hafa greinilega einhvers staðar á leiðinni gleymt því sem þeir sjálfir settu á blað og samþykktu fyrir nokkrum mánuðum. Það kann að vera skýring á því. Eins og kom fram áðan virðist manni sem annar stjórnarflokkurinn í það minnsta sjái sér mikinn hag í því að hafa allt upp í loft um sjávarútveginn, telur sig væntanlega njóta þá góðs af því hjá kjósendum sem hann getur talað til. Það er mjög dapurlegt ef það er þannig. Ég verð líka að segja að sá fagurgali sem kemur fram í sáttmála þessarar ríkisstjórnar um það hvernig á að meðhöndla sjávarútveginn er heldur á engan hátt innbyggður í þau frumvörp sem hér eru lögð fram þannig að við hljótum að velta fyrir okkur hvað í ósköpunum hafi gerst í þeirri vinnu sem átti sér stað milli stjórnarflokkanna þegar þeir fóru að togast á um málaflokkinn sín á milli fyrir nokkrum mánuðum. Flokkarnir höfðu átta mánuði til að fjalla um málið 

Alveg ótrúlegt.

Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að fagna því að hæstv. viðskiptaráðherra skuli vera kominn hingað til að hlýða á þessa umræðu. Við höfum saknað mikið stjórnarþingmanna í henni og það er alveg magnað að við skulum sitja uppi með það í þessari mikilvægu umræðu að úr ráðherraliðinu hefur aðeins sjávarútvegsráðherrann tekið þátt í henni, einn þingmaður til viðbótar við hann úr Vinstri grænum og tveir þingmenn Samfylkingarinnar. Það er nú allt og sumt frá stjórnarflokkunum. Þeir hafa greinilega ekki mikla trú á þessu frumvarpi eða eru sáttir við það eða treysta sér ekki til að ræða það málefnalega hér í þingsal. 
             Ég vil segja við hv. þm. Gunnar Braga Sveinsson að mér fannst athyglisverð umræða sem hann átti hér áðan um þau hundruð fjölskyldna sem hafa skuldsett sig við kvótakaup á síðustu árum, stöðu þeirra núna þegar á að fara í aukningu á aflamarki. Það á að bæta í aflaheimildir en það á að skilja þetta fólk eftir með skuldirnar, það á að hirða af því þann rétt sem það var búið að kaupa 

Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir spurningarnar. Ég get ekki svarað því alveg hreint út hvort þarna sé skýr bótaskylda en, jú, ég tel miklar líkur á því. Við sáum svo sem í þessari sáttanefnd misvísandi hugmyndir um það hvort til dæmis hefði myndast einhvers konar eignarréttur á aflaheimildum. Það eru ekki allir sammála um það en það er alveg ljóst að náist ekki samningar verður látið reyna á slíkt fyrir dómstólum. Ég trúi því ekki að það sé vilji ríkisvaldsins að leggja út í þá vegferð, hvort sem það er gagnvart litlum eða stórum handhöfum aflaheimilda eða gagnvart atvinnurétti einstaklinga um allt land. Ég get ekki ímyndað mér og trúi því ekki að ríkisvaldið vilji fara í þá vegferð. Þess vegna hljótum við, og ekki síst stjórnarflokkarnir, að leggja mikið upp úr því að ná samkomulagi og sátt um þessa atvinnugrein og þessar tillögur.


             Virðulegi forseti. Já, það vantar ekkert upp á það að hæstv. forseti hefur staðið sig vel við fundarstjórnina en mig langaði til að varpa þeirri spurningu til hæstv. forseta hvort henni sé kunnugt um það hvort hæstv. fjármálaráðherra sé væntanlegur til umræðunnar. Ástæðan er sú að í umsögn fjárlagaskrifstofu fjármálaráðuneytisins um þetta frumvarp koma fram efasemdir um að það frumvarp sem við ræðum hér standist stjórnarskrá. Ég hef lýst því að það sé algjört einsdæmi að einn hæstv. ráðherra í ríkisstjórn haldi því fram í greinargerð með stjórnarfrumvarpi að frumvarp annars hæstv. ráðherra í sömu ríkisstjórn standist ekki stjórnarskrá. Ég hefði talið eðlilegt vegna þeirra athugasemda sem hér hafa komið fram við umræðuna að hæstv. fjármálaráðherra tæki þátt í henni, stæði fyrir máli sínu og upplýsti þingið um það hvernig í ósköpunum það gat gerst að þetta frumvarp var heimilað til framlagningar í ríkisstjórn. Og hvernig gat það siglt í gegnum ríkisstjórnarflokkana og þingflokka þeirra  
            

Virðulegi forseti. Ég tek undir orð hv. þingmanns og hvet forseta til að gera það sem í hennar valdi stendur til að beina því til hæstv. fjármálaráðherra að ráðherrann verði við umræðuna sem væntanlega mun halda áfram á morgun í ljósi þess að sú gagnrýni sem kemur frá fjármálaráðuneytinu er vitanlega mjög merkileg. Ég hef heyrt það á reynslumeiri þingmönnum en þeim er hér stendur að annað eins hafi ekki sést. Því er mikilvægt að ráðherrann verði hér við umræðuna, taki til máls og tali fyrir hönd ráðuneytis síns sem hann ber væntanlega ábyrgð á. Hann ber þá ábyrgð á þessari greinargerð. Ég hvet hæstv. forseta til að beita sér af miklu afli fyrir því að hæstv. ráðherra verði hér á morgun.

Virðulegi forseti. Ég átta mig á því að hæstv. forseta er kannski svolítill vandi á höndum að reyna að draga hæstv. fjármálaráðherra til þessarar umræðu nú þegar klukkan er orðin hálftólf. En takist það ekki og mæti hæstv. fjármálaráðherra ekki til þessarar umræðu óska ég eftir því að hæstv. forseti þingsins hlutist til um það gagnvart yfirstjórn Alþingis að gerð verði könnun á því hversu oft það hafi gerst, segjum bara frá árinu 1990, að fram hafi verið lögð á Alþingi stjórnarfrumvörp sem eru útbúin eins og það sem hér er til umræðu, þ.e. að í gögnum málsins komi fram efasemdir frá einum hæstv. ráðherra og ráðuneyti hans um það að frumvarp annars hæstv. ráðherra í sömu ríkisstjórn standist stjórnarskrána. Ég óska eftir því að þessi úttekt verði framkvæmd þannig að við gætum gengið úr skugga um það 

Í ljósi þess að klukkan er hálftólf mun forseti ekki gera tilraun til þess að ná í hæstv. fjármálaráðherra 

Frú forseti. Ég kem hér upp í seinni ræðu minni um frumvarp til laga um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða og þó að ég sé ekki farinn að fjalla efnislega um málið sé ég að ég hef þegar  
             Umræðan sem hér fer fram, sem stjórnarliðar hafa að mestu leyti leitt hjá sér, er um undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar sem snertir 30 þúsund einstaklinga beint eða óbeint sem hafa atvinnu af sjávarútvegi og hafa stjórnarliðar sýnt fádæma fálæti gagnvart svo mikilvægri umræðu. Í þessari umræðu hefur komið fram að frumvarpið sem við ræðum hér og reyndar bæði frumvörpin eru í raun svo vanbúin og svo óundirbúin að það er ekki meiri hluti á bak við þær breytingar sem hér hafa verið ræddar. Ég vil nefna nokkur atriði sem ég fór yfir í fyrri ræðu minni. Það er ágreiningur um skiptingu veiðigjaldsins. Það er ágreiningur um með hvaða hætti sveitarfélög eiga að koma að úthlutun veiðiheimilda. Það er ágreiningur um hlutföll í því hvernig pottarnir eiga að stækka. Ég þakka þingmönnum Samfylkingarinnar, hv. þm. Kristjáni L. Möller og hv. þm. Magnúsi Orra Schram, fyrir að koma hér upp í mikilli hreinskilni og lýsa yfir andstöðu sinni og miklum fyrirvörum við þau frumvörp sem við ræðum nú. Það er í raun alveg ótrúlegt að þingflokkur Samfylkingarinnar skuli hafa hleypt málinu út úr þingflokki sínum til umræðu á vettvangi Alþingis Íslendinga þegar málið er jafnvanreifað og raun ber vitni. Hvenær ætlar ríkisstjórnin að læra þau vinnubrögð að það sé betra að koma inn í sali Alþingis með vandlega undirbúin mál? Það hefur komið fram að ekkert samráð var haft um samningu þessa frumvarps við launafólk í sjávarútvegi, við smábátasjómenn, við LÍÚ og aðra aðila. Í raun og veru hafa allir sem hafa tjáð sig um þessi mál - hvort sem það eru stjórnarliðar, þeir fáu sem hafa tekið þátt í umræðunum, eða aðrir - lýst yfir mörgum fyrirvörum hvað þetta varðar. Stjórnarandstaðan, sem hefur hvergi hefur verið hleypt að samningu þessa máls og fékk fyrst að sjá þetta frumvarp í fjölmiðlum, a.m.k. þorri stjórnarandstöðunnar, hefur lýst andstöðu sinni. Það hefur komið í ljós að það er enginn meiri hluti á bak við þetta mál. Hvernig í ósköpunum dettur þá ríkisstjórninni í hug að leggja málið fram með þessum hætti? Af hverju reyna menn ekki að læra af reynslunni og vinna málin betur í samvinnu stjórnar og stjórnarandstöðu og í samvinnu við hagsmunaaðila í greininni? Í hverju málinu á fætur öðru virðast svona handarbakavinnubrögð eiga sér stað og ríkisstjórnin virðist ekkert læra, því miður. Því miður er það svo að við fáum afskaplega lítinn tíma til að ræða þetta umfangsmikla mál og það er mjög erfitt að komast í gegnum greinar þess og það sögðu útvegsmenn að austan og forsvarsmenn sveitarfélaga í mínu kjördæmi, aðilar sem þekkja vel til sjávarútvegsins. Einn frammámaðurinn sagðist hafa lesið þetta frumvarp 30, 40, 50 sinnum og hann skildi ekki fyllilega innihald þess vegna þess hversu illa það væri úr garði gert. Þannig að allt er þetta á sömu bókina lært. Ég hefði haldið, fyrst hv. stjórnarliðar vilja ekki nýta lýðræðislegan rétt sinn til að ræða um málefni sem snertir grundvallaratvinnuveg þjóðarinnar, að við í stjórnarandstöðunni mættum kannski fá einhvern hluta af þeim kvóta sem hv. stjórnarliðar hafa til að tjá sig hér um þessi mál, því að þögn þeirra er æpandi þegar kemur að svo mikilvægu máli sem hér er rætt. Því miður er tími minn búinn. En það er nokkur synd að vera að ræða þetta mál undir miðnætti vegna þess að ég veit að margir einstaklingar og atvinnurekendur vítt og breitt um landið vilja fylgjast með umræðunni. Hún hefur staðið núna í tvo daga frá morgni til kvölds. Ég vona að sem flestir séu að fylgjast með hvaða áhuga og áherslur stjórnmálaflokkar hafa þegar kemur að þessari 

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Ég vek athygli hans á því að ég er á mælendaskrá og mun taka þátt í umræðunni þótt síðar verði. Mig langar að ræða hér aðeins nálgun Framsóknarflokksins því að ef maður les ályktun hans um sjávarútvegsmál nálgast hann verkefnið með ótrúlega líkum hætti og gert er í þessu frumvarpi. Í ályktun Framsóknarflokksins er talað um nýtingarsamninga til 20 ára, ákvæði um veiðiskyldu, takmarkað framsal, takmarkanir á veðsetningu, að greitt sé fyrir nýtingarréttinn. Þarna er talað um byggðaívilnun, strandveiðar, nýsköpunarþáttinn og meira að segja um að hluti veiðigjaldsins eða auðlindarentunnar renni til þess landsvæðis þar sem auðlindarentan verður til. Að mörgu leyti er Framsóknarflokkurinn nær hv. sjávarútvegsráðherra en sá sem hér stendur í útfærslu sinni á nýju fiskveiðistjórnarkerfi. Ég spyr: Er þá nokkuð til setunnar boðið með að málið fari inn í nefnd og við náum að samstilla, fínstilla þessa nálgun Framsóknarflokksins og nálgun ríkisstjórnarinnar 

Frú forseti. Að sjálfsögðu verður það reynt til hlítar og þingmenn Framsóknarflokksins hafa lýst því yfir í þessari umræðu, og ég veit að hv. þingmaður hefur hlustað á það, að við erum reiðubúin til slíks samstarfs. En ég spyr hv. þingmann: Hefði hann ekki talið rétt að stjórnarmeirihlutinn hefði fundað um málið með stjórnarandstöðunni áður en málið var lagt fram og lagt málið líka í dóm þeirra hagsmunaaðila sem hafa sagt að þeir séu alfarið á móti þessu frumvarpi? Hefði ekki umræðan um þær breytingar sem hefðu orðið á því frumvarpi sem þá hefði verið lagt fram verið að mörgu leyti betri en sú sem hér hefur farið fram? Varðandi ábendingar hv. þingmanns um stefnu Framsóknarflokksins þá er rétt að sumt rímar og margt við það frumvarp sem við ræðum hér en útfærslan er samt með allt öðrum hætti. Tökum pottana sem dæmi. Ríkisstjórnin vill fara í að auka þessa potta strax á meðan við í Framsóknarflokknum höfum talið að stækka ætti þessa potta á 

Virðulegi forseti. Ég held að það sé hinn fullkomni lýðræðislegi farvegur að þetta mál fari inn í þingnefnd þar sem kjörnir fulltrúar þjóðarinnar fá að setja mark sitt á það með lýðræðislegum hætti, þar sem leitað er umsagna hagsmunaaðila og gerðar þær úttektir sem menn telja rétt að gerðar séu á málinu og við gefum okkur nægan og góðan tíma til að fjalla um málið mjög efnislega og gerum á því þær breytingar sem við náum samkomulagi um. Það held ég að sé hinn besti lýðræðislegi farvegur á málinu. Nú höfum við einhvern pappír til að takast á um, til að rýna, til að skoða og gera betur. Það er kosturinn við að málið er komið fram og við getum talað um það í þingsölum. Hv. þingmaður veit að þegar þingnefndir taka sig saman og vinna efnislega að sameiginlegu markmiði geta þær komið ótrúlegustu hlutum í verk. Þess vegna tel ég að þetta mál eigi að komast til nefndar og fá sinn meðgöngutíma í sumar þannig að við getum gert þær breytingar sem þarf til og náð saman um þessi atriði, hvort sem það er útfærsla veiðigjalds, strandveiði, byggðapottur, ívilnun eða hvernig við dreifum, sem ég tel vera aðalatriðið, arðinum af auðlindinni meðal þjóðarinnar.

Frú forseti. Hér virðist vera kominn upp enn einn ágreiningurinn á milli stjórnarflokkanna um þetta mál, því að ég hef skilið hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem svo að reyna eigi að klára málið áður en þing fer heim. Hér segir hv. þm. Magnús Orri Schram að það eigi að vinna þetta inn í sumarið og þar með stangast á fullyrðingar hæstv. ráðherra og hv. þingmanns. Það er enn einn vankanturinn sem einkennir þetta mál, málið er einfaldlega ekki nægilega vel rætt. Ég velti því fyrir mér og hv. þingmaður getur svarað því á morgun: Hvaða vit er í því að leggja fram mál sem þetta, eins vanbúið og það er, auk þess sem úttekt á efnahagslegri greiningu af áhrifum þess á atvinnugreinina liggur ekki fyrir? Í raun og veru vita menn ekki um hvað þeir eru að tala þegar kemur að efnahagslegu þáttunum og áhrifum þessara frumvarpa á atvinnugreinina í heild. Þetta eru einfaldlega ekki boðleg vinnubrögð, frú forseti.

Frú forseti. Hv. þm. Birkir Jón Jónsson, varaformaður Framsóknarflokksins, hefur ítrekað komið hér að stefnu Framsóknarflokksins í sjávarútvegsmálum og ályktun þeirra frá síðasta flokksþingi sem var tímamótaþing hvað þetta varðar. Þar varð stefnubreyting af hálfu Framsóknarflokksins í þessum efnum sem ég fagna, og ég held að ef málið fær að þroskast enn meir í þá veruna muni Framsóknarflokkurinn, með svo góða talsmenn sem hv. þingmaður er, koma enn nær þeim sjónarmiðum sem ég sem ráðherra og ríkisstjórnin hefur hér lagt fram. Ég vil minnast á það hér líka að eitt fyrsta verk mitt eftir þing framsóknarmanna var að óska eftir því að fulltrúar þeirra kæmu á fund ráðherra og gerðu honum vel og ítarlega grein fyrir tillögum sínum. 

Frú forseti. Ég fagna þeim friðartón sem kemur frá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra í þessu máli. Það eru einhvern veginn eru allt öðruvísi blæbrigði í málflutningi hans en til að mynda málflutningi hæstv. forsætisráðherra þegar kemur að breytingum á þessu kerfi. Hér er friðarins maður sem vill ræða hlutina með yfirveguðum hætti enda á þessi atvinnugrein það svo sannarlega skilið. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra að því, af því að hv. þingmaður Samfylkingarinnar, Magnús Orri Schram, mælti með því áðan að þetta mál færi inn í sumarið til frekari umræðu á meðan ég hef skilið hæstv. ráðherra svo að hann vilji reyna að klára minna málið áður en þingið fer heim, hvort hér sé um einhvern misskilning að ræða og hvernig þingflokkarnir hafi staðið að úttekt á málinu, því máli sem við ræðum hér, ekki stóra frumvarpinu. Stóð til af hálfu beggja þingflokka að klára þetta mál áður en þing færi heim eða, eins og hv. þm. Magnús Orri Schram nefndi hér, að vinna það lengra inn í sumarið?

Frú forseti. Ég tek mjög undir þær áherslur hv. þingmanns á mikilvægi þess að ljúka þessu máli sem fyrst, þ.e. minna frumvarpinu. Ég tel að í umræðunni hér á undan hafi menn verið að rugla þessum frumvörpum saman og talað um þau í kross. 

Frú forseti. Það er mikið að maður finnur loksins ráðherra innan ríkisstjórnarinnar sem er með bjartsýni í brjósti sér.  Það er alveg rétt sem hæstv. ráðherra benti á að það urðu ákveðin tímamót á flokksþingi Framsóknarflokksins þegar ný sjávarútvegsstefna var mótuð. Þar viljum við gera ákveðnar breytingar á sjávarútvegskerfinu án þess þó að umbylta því. Við viljum sníða agnúa af því en það verður að gera með ígrunduðum hætti og taka sér góðan tíma í það. Ég fagna þeim sáttatón sem hæstv. ráðherra hefur lagt hér inn í umræðuna og vona að Samfylkingin 

Virðulegi forseti. Það eru fjölbreytt viðhorf til fiskveiðistjórnar meðal þingmanna og þau eru greinilega ólík jafnt í stjórnarliði og stjórnarandstöðu. Það er t.d. eftirtektarvert að sjá hversu miklum aga hv. þm. Birkir Jón Jónsson þarf að beita sig til að reyna að finna löst á þeim mikla konfektmola sem hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra er búinn að reiða fram fyrir hann og félaga hans í Framsóknarflokknum, því að þegar lesin er ályktun nýafstaðins fundar Framsóknarflokksins er þar öll atriði að finna í því frumvarpi sem nú er til umræðu og samhljómurinn algjörlega augljós. Ég held því að ástæða sé til að hvetja hv. þingmann til að halda áfram því léttúðuga daðri sem hann hefur haft í frammi við hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og hleypa þessu máli til nefndar og fjalla um það þar með opnum hætti 

Frú forseti. Ég vona að hæstv. ráðherra hafi ekki verið að gefa það í skyn að Framsóknarflokkurinn væri að reyna að koma í veg fyrir að málið færi til nefndar. Það hefur ekki komið fram hjá nokkrum einasta þingmanni flokksins við umræðuna, þvert á móti þurfum við að fara yfirvegað yfir þessi mál. Þegar hæstv. ráðherra segir að það frumvarp sem við ræðum sé í samræmi við stefnu Framsóknarflokksins er það einfaldlega ekki rétt. Hæstv. ráðherra verður greinilega að kynna sér betur þá stefnu sem Framsóknarflokkurinn markaði, til að mynda það hvernig við ætlum að koma að þeim pottum sem kveðið er á um í frumvarpinu. Við viljum gera það á grundvelli kvótaaukningar en ekki á þeim grundvelli sem kveðið er á um í þessu frumvarpi. Ég vil síðan spyrja hæstv. ráðherra hvort hann sé sáttur við þessi hlutfallslegu skipti, hvernig þau eigi að fara fram, þessa 45:55% reglu er varðar aukningu kvótaheimilda ef þær yrðu að veruleika núna í sumar. Ég held að þau hlutföll séu ekki rétt.

Virðulegi forseti. Ég á kannski eitthvað ólært um stefnu Framsóknarflokksins en ég held þó að ljóst sé, eins og hv. þingmaður staðfesti reyndar í máli sínu, að mikill samhljómur er í nýrri stefnu Framsóknarflokksins við þann grunntón sem sleginn er í þessu frumvarpi og full ástæða til að vinna það mál vel í nefnd og gott að heyra að hv. þingmaður vill ekki standa í vegi þess að málið fari sem fyrst til nefndar. Í nefndarvinnunni þarf auðvitað að fara yfir málið í heild og sníða af því agnúa. Einnig er ljóst að ég mundi almennt vilja sjá meiri áherslu á að þjóðin fengi í heild afrakstur auðlindarinnar og tel það mikilvægan þátt. Allt eru þetta hlutir sem hægt er að vinna í nefnd en þangað verður málið að komast.

Frú forseti. Eins og ég sagði áðan er sumt í frumvarpinu sem rímar við þær áherslur sem Framsóknarflokkurinn mótaði á flokksþingi sínu og annað ekki, en ég er verulega ósáttur við margar útfærslur í frumvarpinu. Hins vegar mun það bíða nefndarinnar að fara ítarlega yfir málið og fá álit hagsmunaaðila og þeirra sem starfa og vinna við þessa atvinnugrein. Það er því heilmikil vinna fram undan á þeim vettvangi. En af umræðunni má dæma, rétt eins og hæstv. ráðherra hefur nefnt, að stjórnarliðar viðurkenna að margir vankantar eru á málinu og margir fyrirvarar sem einstakir stjórnarliðar setja við það frumvarp sem við ræðum. Við skulum líka hafa í huga áður en við förum inn í þessa vinnu að hér er um gríðarlega stórt hagsmunamál að ræða og eðli málsins samkvæmt verða væntanlega allir, ef við ætlum að reyna að ná einhverri sátt, að gefa eitthvað eftir að af sínum 

Virðulegi forseti. Ég tel að hv. þm. Birkir Jón Jónsson hafi hitt naglann á höfuðið þegar hann sagði í ræðu sinni áðan að það sem einkenndi þetta mál væri að hver höndin væri upp á móti annarri í tengslum við það. Hér hefur verið rakið af mér og fleirum, og m.a. hæstv. fjármálaráðherra, að frumvarpið brjóti gegni stjórnarskrá. Hingað hafa komið fulltrúar og hv. þingmenn Samfylkingarinnar og lýst yfir miklum efasemdum og gert mikla fyrirvara við efni frumvarpsins. Það er eðlilegt að hv. þingmaður klóri sér í höfðinu og varpi fram þeirri spurningu af hverju í ósköpunum Samfylkingin afgreiddi málið úr sínum þingflokki. Hann er ekki einn um það. Ég ætla að reyna að gerast boðberi sannleikans í þessu máli. Ég tel að sannleikurinn sé sá að áhugi Samfylkingarinnar á að málið gangi til nefndar sé sá að þar ætla þeir að taka yfirhöndina. Þar vita þeir að hæstv. ráðherra hefur ekki lengur forræði á málinu og þeir ætla að breyta því eftir því sem Samfylkingin vill í bandalagi við nokkra þingmenn Vinstri grænna 

Frú forseti. Það eru athyglisverðar tilgátur sem hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson varpar hér fram rétt undir miðnættið. Áður en ég fer að gefa álit mitt á þeim kenningum hv. þingmanns held ég að það væri reynandi fyrir okkur í minni hlutanum að reyna að særa fram viðhorf þeirra stjórnarliða sem eiga sæti í hv. sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd áður en málið fer þar fram. Ég tel mjög mikilvægt að fólk viti að hverju það gangi þegar málið fer héðan úr þingsal og í hvaða anda menn ætla að vinna það. Ég gat ekki heyrt þennan ofbeldistón sem hv. þm. Sigurður Kári Kristjánsson gaf í skyn að væri í samfylkingarmönnum og í sumum í herliði Vinstri grænna, ég gat ekki heyrt þann tón hjá hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra sem hefur staðið sig eins og hetja og setið alla þessa umræðu. Ég spyr því 

Virðulegi forseti. Ég er alveg sammála hv. þm. Birki Jóni Jónssyni um að mikilvægt er að reyna að særa fram viðhorf stjórnarliða til málsins. Þeir hafa verið heldur fáliðaðir í þessari umræðu og ekki sagt mikið en þó hafa þeir sem hafa tekið til máls gert athugasemdir og fyrirvara við efni frumvarpsins. Ég hef ekkert meira fyrir mér í kenningasmíð minni en það sem ég heyri hér á göngum þingsins, en ég skynja mikinn vilja hjá hv. þingmönnum Samfylkingarinnar að fá málið til nefndar áður en þeir tjá sig hér til þess að geta gert á því þær breytingar sem þeir vilja að á því séu gerðar. Þær eru eflaust ekki mjög þóknanlegar viðhorfum hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Ég skynja það á viðhorfum hv. þingmanna Samfylkingarinnar að þeir séu þar ekkert á neinni friðarför líkri þeirri sem hv. þm. Birkir Jón Jónsson 

Frú forseti. Af því að við erum að ræða um Samfylkinguna finnst mér rétt að geta þess að ég vona að hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra vakni í fyrramálið í því góða skapi sem hann hefur verið í hér í kvöld og að sá sáttatónn sem hæstv. ráðherra hefur slegið muni endast út morgundaginn. Mig langar að vekja athygli á einu vegna þess að umræðan er að enda, og hún er búin að vera efnismikil, að stjórnarliðar hafa varla nefnt það að einhverjar tilraunir til málþófs væri um að ræða í þessari umræðu.