Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Þetta litla frv. var flutt á síðasta Alþ., en náði þá ekki afgreiðslu. Með því að frv. fylgir allýtarleg grg. og ég get ekki bætt neinu við rök þau, sem þar eru greind, sé ég ekki ástæðu til að tefja tímann með því að ræða um frv. nú, en vil mælast til þess, að því verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og iðnn.

* Flm. (Gísli Guðmundsson): Með l. nr. 1 frá 5. janúar 1938, um síldarverksmiðjur ríkisins, var ákveðið, að verksmiðjurnar skyldu greiða útsvar til bæjar- og sveitarfélaga þar, sem þær eru starfandi, eftir því sem nánar er tiltekið í þessum l., og er ákveðið í þeim l., að það skuli nema ½% af brúttó andvirði seldra afurða verksmiðjanna. En skömmu áður en frv. var afgr. frá þinginu. var í Ed. bætt inn í það ákvæði um, að þetta gjald verksmiðjanna til viðkomandi bæjar- eða sveitarfélaga mætti þó aldrei nema meira en 25% af útsvörum þessara bæjar- eða sveitarfélaga. Ég geri nú ráð fyrir, að ef ekki hefði verið orðið svo áliðið þings sem var, þegar brtt. þessi var samþ. í Ed., hefði hún ekki náð fram að ganga hér í Nd. Því að hér í hv. d. minnist ég þess ekki, að nein rödd kæmi fram um að leggja til, að þetta 25% ákvæði væri sett í frv. Enda má ljóst vera, að þetta ákvæði, um það, að þessi útsvör megi ekki nema meira en 25% af útsvörum í viðkomandi hreppi eða kaupstað, hefir við lítil rök að styðjast. Þessi regla kemur ranglátlega niður, þar sem hún miðar eingöngu að því að rýra þessar útsvarstekjur til handa þeim bæjar- eða hreppsfélögum, þar sem lítil er gjaldgeta manna og því möguleikar litlir til að jafna niður útsvörum, en hún kemur ekki niður þar, sem gjaldgetan er meiri. Auk þess getur þessi regla orðið til þess að valda ósamræmi milli þessara gjalda hinna einstöku verksmiðja og getu þeirra til að greiða þau. Það má að vísu segja, að það sjónarmið hafi nokkurn rétt á sér, að ekki væri eðlilegt, að eitthvert bæjar- eða sveitarfélag gæti fengið svo miklar tekjur af þessu gjaldi, að það slyppi við að leggja á nokkur önnur útsvör, en gæti greitt með þessum tekjum öll sín gjöld. Slíkur hugsanlegur möguleiki er ekki sennilegt að kæmi til greina í framkvæmdinni. En þrátt fyrir það hefi ég viljað gera það til samkomulags við þá, sem kynnu að líta svo á, að hér væri hætta á ferðum um að slíkt gæti komið fyrir, að leggja til, að sú miðlunarleið verði farin, að þetta gjald frá verksmiðjunum megi ekki nema meira en 50% af útsvörum viðkomandi bæjar- og sveitarfélaga á hverju ári. Hefi ég svo ekki um þetta fleiri orð, en legg til, að frv. verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og sjútvn. * Stjarna ( * ) framan við nafn ræðumanns táknar, að ræðan sé prentuð eftir handriti innan-þingsskrifara, óyfirlesin af ræðumanni.

* Flm. (Gísli Guðmundsson): Þetta frv. fjallar um að stofna nýtt læknishérað, þannig að hluta af núverandi Öxarfjarðar- og Þistilfjarðarlæknishéraði verði steypt saman í nýtt læknishérað, sem nefnist Raufarhafnarlæknishérað. Í frv. er gert ráð fyrir, að þessi breyt. verði gerð, þegar landlæknir hefir athugað málið og mælir með því. Ég hefi flutt þetta frv. áður hér í þessari hv. d., en það hefir ekki náð fram að ganga, en þó hefir hæstv. Alþ. sýnt málinu þann skilning, að í núgildandi fjárl. eru veittar eitt þús. kr. til þess að læknir geti starfað á Raufarhöfn um síldveiðitímann. Þetta er að vísu nokkur bót í máli og sýnir, að hæstv. Alþ. hefir að vissu leyti viðurkennt nauðsyn þess máls, sem frv. fjallar um. Hinsvegar er þessi úrlausn ekki fullnægjandi, sérstaklega vegna þess, að engan veginn er tryggt, að læknir sé fáanlegur til að starfa á þessum stað um síldveiðitímann fyrir þessa borgun. Um nauðsynina til að stofna þetta læknishérað get ég vísað til grg. frv. og fylgiskjals, sem prentað er með henni, og er það erindi frá borgarafundi, sem haldinn var fyrir nokkru á Raufarhöfn, þar sem þetta mál var rætt. Skal ég svo ekki hafa um þetta fleiri orð, en vænti þess, að málið mæti nú góðum undirtektum í þeirri n., sem fær það til meðferðar. - Vil ég svo óska þess, að málinu verði að lokinni umr. vísað til 2. umr. og allshn.