Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og fram kemur á þskj. 135, hefur allshn. yfirfarið þetta frv., sem efnislega er aðeins um breytingar á tölum í ákærureglum 2. mgr. 256. gr. 1. og er aðeins leiðrétting á upphæð þar í sambandi við hækkandi verðlag. - Á þskj. 135 mælir n. með samþykkt frv.



Herra forseti. Í júnímánuði s.l. varð víðtækt samkomulag um kjaramálin milli ríkisstj., Alþýðusambandsins og vinnuveitendasamtakanna. Einn þátturinn í þessu samkomulagi var að auka orlofsrétt launþega, og er þetta frv. flutt af ríkisstj. hálfu til þess að efna þann þátt þessa samkomulags. Efni frv. er á þá leið að hækka orlofsfé af kaupi úr 6% í 7% og að auka orlof þeirra, sem hlotið hafa 18 virka daga á ári, í 21 virkan dag. Heilbr.- og félmn. hefur athugað þetta frv. og skilað nál. á þskj. 137, og leggur n. einróma til, að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Allshn. hefur haft mál þetta til meðferðar, og hafa úrslit málsins í n. orðið þau, sem fram kemur í nál. á þskj. 134. Við 5, sem að því álíti stöndum, mælum með samþykkt frv., en tveir hv. nm., þeir hv. 1. þm. Vestf. og hv. 3. þm. Norðurl. v., hafa óbundnar hendur um afstöðu til málsins. Það er rétt, að vakin sé athygli á því í sambandi við meðferð þessa máls, enda bar það á góma, þegar málið var til umr. í n., að frv. þetta, þótt samþykkt verði, mundi ekki ná til allra nefnda þingsins. Það mundi ekki ná til þingfararkaupsnefndar, en ástæóar. til þess er sú, sem hv. þdm, mun raunar kunnugt, að ákvæðin um skipun þingfararkaupsnefndar eru í l. um þingfararkaup, en ekki í I. um þingsköp Alþingis. Nú er rétt að taka það fram, að við allir, sem að meirihlutanál. stöndum, vorum sammála um það, að rétt væri að heimila fjölgun í þingfararkaupsnefnd eins og öðrum nefndum þingsins. En við, sem skrifað höfum undir nál. án fyrirvara, teljum, að eðlilegt sé að breyta l. um þingfararkaup sérstaklega og þar með þá fyrst og fremst ákvæðum um þingfararkaupsnefndina. Nú væri vitanlega hægt að taka breytingu á þeim l. inn í þetta frv., en við, sem skrifum undir nál. án fyrirvara, töldum þó eðlilegra að hafa hinn háttinn á. Að vísu munu ýmis fordæmi fyrir því, að breytingar séu gerðar á fleiri en einum l. í einu frv. Allir hv. þdm. þekkja hina svonefndu bandorma, eins og þeir hafa verið kallaðir, og vissulega geta bandormarnir verið nauðsynlegir og gegnt nytsömu hlutverki, en við litum þannig á, að æskilegt væri að hafa þá ekki fleiri né lengri en brýna nauðsyn bæri til, og með tilliti til þess, að tiltölulega viðtækt samkomulag virðist vera um þá breytingu, sem frv. kveður á um, töldum við réttara að hafa þann hátt á, sem ég hef nefnt. En rétt er, að það komi greinilega fram, að um málefnalegan ágreining er ekki að ræða milli þeirra, sem að meirihlutanál. standa.



Herra forseti. Eins og hv. frsm. meiri hl. gerði réttilega grein fyrir, höfum við tveir nm., ég og hv. 1. þm. Vestf., ekki skrifað undir þetta nál. Ég tel rétt að gera nokkra grein fyrir því, hvers vegna við höfum ekki skrifað undir þetta nál. Ástæðan til þess er í stuttu máli sú, að sú fjölgun nm., sem í frv. þessu felst, er byggð á samkomulagi utan þings, gerðu á milli stjórnarflokkanna og Sósfl. Þeir hafa haldið því mjög á lofti, einkanlega stjórnarflokkarnir, að Framsfl. hafi þar hvergi nærri komið, hvorki fengið það né heldur þess verið þörf. Að svo vöxnu máli höfum við talið það eðlilegast að láta þá þríflokka, sem um málið hafa samið, Sjálfstfl., Alþfl. og Sósfl., eina um það að koma málinu í höfn. Við teljum, að bezt fari á því eftir atvikum, að stjórnarflokkarnir einir hafi heiðurinn af því að koma á þeirri fjölgun í fastanefndum, sem hér skal lögfest. Þeir bera á því ábyrgðina, og þá er rétt, að þeir beri líka af því heiðurinn. Heiður þeim, sem heiður ber. Við viljum á hinn bóginn ekki bregða sérstaklega fæti fyrir það, að Alþb. fái fulltrúa í föstum þingnefndum, einkanlega þar sem því ber að öllu óbreyttu, miðað við flokkahlutföll í þinginu, sæti í 5 manna nefndum, en það sæti hafa stjórnarflokkarnir sölsað undir sig, svo sem kunnugt er. Við teljum þess vegna rétt, eins og málið er vaxið, að láta það afskiptalaust. Hitt er svo annað mál, sem ég get ekki stillt mig um að benda á í þessu sambandi, að þeim háu herrum, hæstv. ráðh., gengur illa að samræma guðspjöll sín. Þegar hæstv. forsrh. mælti fyrir þessu frv. á dögunum, lét hann að því liggja og tók það fram, að það væri lýðræðisleg og þingræðisleg nauðsyn, til þess að allir þingflokkar gætu átt sæti í þingnefndum, að gera þessa breytingu. Það hefði sýnt sig í fyrra, að nauðsynlegt væri að fara inn á þá braut. .En auðvitað eru 7 manna nefndir, - því skýt ég nú svona inn á milli sviga, - engin allsherjarlausn í því tilfelli, því að ef hugsunina á að halda áfram til enda, þá þarf kannske síðar meir og fljótlega - hver veit? - að fjölga nefndarmönnum upp í 9, ef það á að vera tryggt undir öllum kringumstæðum, að allir þingflokkar hafi fulltrúa í fastanefndum. En látum það liggja á milli hluta. En á sama tíma og hæstv. forsrh. flutti hinn fagra boðskap í framangreinda átt, eða nánar tiltekið fyrir einum 2-3 dögum, stóð hæstv. félmrh. hér í pontunni og flutti um það yfirlýsingu, að utanrmn. væri ekki starfhæf og hefði ekki verið starfhæf lengi af ástæðum, sem öllum væru kunnar, og það fór ekkert á milli mála, hvað hæstv. félmrh. átti við, þegar hann lét þessi orð falla. Hann átti við það, að vegna þess að Sósfl. hefur átt og á sæti í utanrmn., væri hún ekki starfhæf. Og ef litið er lengra aftur í tímann og flett upp í Alþýðublaðinu 29. júní 1963, þá skrifaði hæstv. viðskmrh. grein í blað það, þar sem hann gerði grein fyrir kosningaúrslitum og rakti það af miklum fjálgleik og með stórum orðum, að hin örlagaríkasta afleiðing síðustu alþingiskosninga og einn gleðilegasti árangur þeirra væri sá, að Alþb. ætti þess ekki lengur kost að hafa fulltrúa í 5 manna nefndum, og hann var hátíðlegur, hæstv. viðskmrh., og hafði að fyrirsögn kunn orð: „Aldan er hnigin.“ Já, þeim ber ekki vel saman, þessum hæstv. ráðh., og ég get varla ætlazt til þess, að jafnhreinskilinn og heiðarlegur málflutningsmaður og hv. frsm. meiri hl. er ráði við það að koma þessum skoðunum saman í eina heild, en fróðlegt væri það, ef hann vildi reyna það hér á eftir. En sem sagt, á sama tíma og hæstv. forsrh. segir, að það sé nauðsynlegt að fjölga í nefndum, til þess að sósíalistar fái þar sæti, þá segir hæstv. félmrh., að ákveðin nefnd þingsins sé ekki starfhæf, af því að Sósfl. á þar sæti. Ja, það væri synd að segja, að það færi mikið fyrir því, að það væri „system í galskaben“ á stjórnarheimilinu frekar en fyrri daginn. Svo skal ég að lokum bara bæta því við sem minni persónulegu skoðun, að ég álít, að þessi breyting að fjölga í nefndum þingsins úr 5 upp í 7 miði að því að gera þingstörfin og nefndastörfín öll þunglamalegri og þyngri í vöfum, og ég álít, að þessi breyting horfi síður en svo til bóta í starfsháttum Alþingis. En eins og ég áðan sagði, þrátt fyrir það viljum við ekki, eins og málið allt er vaxið, bregða fæti fyrir það og munum þess vegna ekki greiða atkv. um það.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Hv. 3. þm. Norðurl. v. gerði hér grein fyrir afstöðu Framsfl. í þessu máli. Það eru einkum tvö. atriði í ræðu hans, sem mig langaði aðeins að drepa á. Hann fullyrti það m.a., að þetta frv. væri til komið fyrir samkomulag annars vegar milli ríkisstj. eða stjórnarflokkanna og hins vegar milli Sósfl. Þetta kemur mér alveg á óvart. Ég hafði aldrei heyrt neitt um þetta, og nú langar mig til þess að spyrja þennan hv. þm.: Getur hann staðfest þessa fullyrðingu sína, eða er þetta bara gripið úr lausu lofti, meiri og minni getgátur, sem ganga manna á meðal? Annað atriði vildi ég aðeins gera aths. við. Hann sagði það, að Sósfl. ætti fulltrúa í utanrmn. Þetta vil ég ekki telja nákvæmt hjá þeim ágæta manni að orða þetta á þessa leið. Sannleikurinn er sá, að Sósfl. á engan fulltrúa á Alþingi. Það er Alþb. sem kosningaflokkur í samræmi við landslög, sem á fulltrúa á Alþingi, og það er um fulltrúa þess að ræða í þessum tilfellum, en ekki fulltrúa Sósfl. Ég hirði litt um rök Framsfl. fyrir þessari hlutlausu afstöðu sinni í málinu. En þó gat hv. þm. þess, í lok ræðu sinnar, að Framsfl. teldi ekki verða úr neinu bætt um störf þingsins, þó að þessi breyting yrði á gerð. Þetta er skoðun, sem er fyllilega frambærileg, hvort sem hún er rétt eða ekki. Annars var það ætlun mín að spyrja hv. þm. nánar um rök Framsfl. fyrir þessari hlutlausu og allt að því neikvæðu afstöðu, því að það er í sjálfu sér ekki ástæða til fyrir Framsfl. að gerast hlutlaus í þessu máli frekar en öðrum bara af því, að það er til komið með einhverjum vissum hætti. Vitanlega geta framsóknarmenn eins og við aðrir hér á þingi ekki verið þekktir fyrir annað en að taka afstöðu til mála eftir málefnum, en ekki eftir því, hver ber þau fram eða hvernig þau eru fram komin.



Herra forseti. Ég hef ekki minnstu löngun til þess að leggja út í deilur við hv. 9. þm. Reykv. út af þessu máli, því að ég hef fulla samúð með málstað hans í þessu efni og hefði heldur kosið að eiga orðastað við annan eða aðra um þessi mál. En hv. þm. beindi til mín ákveðnum spurningum, sem ég vil ekki láta undir höfuð leggjast að svara. Hann spurði, hvort mér væri kunnugt um, að það hefði verið gert samkomulag utan þings um þetta efni á milli Sósfl. og stjórnarflokkanna, og hv. þm. virtist í því efni koma eins og af fjöllum. Ég veit ekki betur en það væri gengið á milli þingflokkanna fyrsta daginn, sem Alþingi kom saman, og skýrt frá þessu samkomulagi, sem átt hefði sér stað um þessa fjölgun. Og ég veit ekki betur en það væru á fyrstu dögum þingsins, 2. eða 3. degi, veitt afbrigði hér á þingi fyrir því, að þetta næði fram að ganga, að þetta gæti átt sér stað. Hvar átti þetta samkomulag að hafa átt sér stað? Auðvitað utan þings. Hv. þm. þarf ekki að láta svona. Það má vel vera, að það sé gengið svo mjög fram hjá honum í þessum flokki, sem hann telur sig hálfpartinn tilheyra, að hann viti ekki, hvað fer fram þar, og honum sé ekki frá því skýrt. Mér þykir alveg furðulegt, að hv. þm. skuli koma hér upp og spyrja um svona atriði, eins og það sé ekki vitað mál, að það hafa verið gerðir um þetta samningar, enda fór hæstv. forsrh., að mér virtist, ekki dult með það í sinni ræðu, þegar hann mælti fyrir frv., svo að það er engum blöðum um það að fletta, og það eru fullgildar sannanir fyrir því, að það var gert samkomulag um þetta utan þings á milli stjórnarflokkanna og Sósfl. En hitt, sem hv. þm. drap á, að ég hefði ekki farið hér alls kostar rétt með, þegar ég hefði sagt, að Sósfl. ætti sæti í utanrmn., þá má það til sanns vegar færa. En það verð ég að hafa mér til afsökunar, að ég er ekki vel heima í því, hvernig málum er skipað á þessu heimili. En það mun rétt vera, að utan þings sé um að tefla Sósfl., en að Alþb. sé ekki til sem stjórnmálaflokkur utan þings, en þegar þeir sömu menn eru komnir hingað inn á þing, þá heiti það Alþb. Þess vegna skal ég taka það til greina og leiðrétta það, að það sé Alþb., sem á sæti í utanrmn. En eitt er víst, að að áliti hæstv. félmrh. var sá fulltrúi, sem þar á sæti, engu óskaðlegri fyrir þá sök, þótt hann væri Alþb.-maður þegar á þing var komið. Ég veit ekki, hvort hv. þm. hefur hlýtt á mitt mál, en ég gerði þar alveg glögga grein að mínu viti fyrir því, að framsóknarmenn eða við a.m.k., - ég gerði raunar ekki grein nema fyrir afstöðu okkar hv. 1. þm. Vestf., að við skrifuðum ekki undir nál. og sætum hjá. Hún var alveg glögg og byggðist á þessu, sem ég get gjarnan endurtekið, úr því að hv. þm. skildi það ekki áðan, að það hefði verið gert samkomulag um þetta utan þings, þeir hefðu hælt sér af því hvað eftir annað og einkanlega hv. stjórnarflokksmenn, að Framsfl. hefði þar hvergi nærri komið, honum hefði ekki verið boðið að vera með, það hefði ekki verið þörf að hafa hann með, og þegar málið er svona vaxið, teldum við réttara að láta stjórnarflokkana bera bæði á því ábyrgð og hafa heiðurinn af að hafa komið þessari breytingu á. En ég tók það líka fram, að við vildum ekki vera á móti því af samúð með Alþb. á þingi, af því að það ætti sæti með réttu í 5 manna nefndum, en stjórnarflokkarnir hefðu hrifsað hað sæti til sín með kosningabandalagi. Ég bætti því svo við sem minni persónulegu skoðun, en ekki sem rökum flokksins fyrir því að sitja hjá, að ég persónulega teldi þessa breytingu, sem hér er um að tefla, síður en svo horfa til bóta á starfsháttum þingsins. Eg get bætt því við, að ég álít það satt að segja hreina fjarstæðu, að 20 manna deild sé að skipta sér niður í átta 7 manna nefndir. Ég veit, að það þekkist hvergi nokkurs staðar í víðri veröld.



Herra forseti. Frv. það, sem hér um ræðir, hefur allshn. yfirfarið, svo sem fram kemur á þskj. 136, og mælir einróma með því, að frv. verði samþ. Hér er um smávægilega breytingu að ræða varðandi þóknun til stefnuvotta, svo sem fram kemur í aths. við frv. Allshn., eins og ég sagði áðan, mælir einróma með, að frv. verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Frv. þetta fjallar um breyt. á l. nr. 25 frá 16. apríl 1962, um aðstoð við fatlaða. Ég get í raun og veru látið nægja að vísa til framsöguræðu hæstv. félmrh. við 1. umr. málsins og til grg., sem fylgir þessu frv. En efni frv. er á þá leið að hækka 3 kr. gjaldið af innlendum tollvörutegundum. sem renna á til aðstoðar við fatlaða, í kr. 3.50, en þessi aukning, þessir 50 aurar, renni sérstaklega til aðstoðar við blinda, og er áætlað, að þetta viðbótargjald muni nema 200-300 þús. kr. á ári. Heilbr.- og félmn. hefur haft frv. þetta til athugunar, og mælir n. einróma með því, að það verði samþykkt.