Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. það til l. um opinberar fjársafnanir, sem ég hef leyft mér að flytja hér, hef ég haft lengi í huga, að þörf væri á að flytja á einhvern hátt inn í Alþ. Aðalástæðan er persónuleg. Persónuleg reynsla mín af hvoru tveggja: aðila, sem að söfnun stendur, og aðila, sem leggur fram sitt frjálsa tillag. Ég hef æ ofan í æ staðið fyrir á mínum heimastað söfnunum af ýmsu tagi fyrir ýmsa aðila. Ég hef oft staðið með tugi þúsunda í höndum, skilað þeim af mér með skilagrein, svo sem mér var framast kostur, en án alls eftirlits og umsjónar í allt of mörgum tilfellum. Mér hefur ekki aðeins þótt þetta óviðkunnanlegt, heldur blátt áfram óviðunandi með öllu, og í dag mundi ég ekki taka neina slíka söfnun að mér, án þess að ég gæti í lokin sýnt allt á hreinu og sannað með einhverjum hætti, að ég skilaði hverri krónu á réttan stað, sem ég tók víð. Sömuleiðis hef ég oftlega, eins og við öll, lagt fram peninga í ýmsu skyni, nær alltaf í góðum tilgangi, en í raun oft lítið vitað um hvort tveggja, niðurstöðu söfnunar, skilagrein og ráðstöfun, nema almennt yfirlit í fréttatilkynningu og stundum ekki einu sinni það. Nú skal ég taka það skýrt fram, að ég er mjög jákvæður gagnvart mörgum slíkum fjársöfnunum og met mikils það oft mikla sjálfboðaliðsstarf, sem að baki liggur, og þann góða hug, sem því fylgir, að ekki sé nú rætt um þann ágæta tilgang, sem söfnunin ber oft með sér. Hins vegar held ég, að hér vanti ákvæði í lögum, sem ég tel jafnnauðsynleg safnendum sem gefendum. Ég vil því taka skýrt fram að gefnu tilefni utan þings, að frv. er ekki sett fram til höfuðs heilbrigðum og eðlilegum fjársöfnunum, miklu fremur undirstrikun á tilvist þeirra og réttmæti. Ég vil aðeins með þessu máli hafa skýr lagaákvæði, svipuð og eru í lögum víða erlendis. Ég hef fengið til liðs við mig ágætan lögfræðing, Arnmund Bachman, sem hefur kynnt sér lög erlendis þessi mál varðandi og sniðið frv. þetta eftir dönskum l., sem mér er tjáð, að hafi reynst þar vel og safnendur þar séu mjög ánægðir með og þyki sinn hlutur með slíkum lögum betur tryggður í hvívetna, einkum gagnvart óeðlilegri tortryggni og gagnrýni á safnanir og skil þeirra til málefnanna, sem að er unnið. Við lagasetningu sem þessa, sem hér er lögð til, hljóta að vakna ýmsar spurningar um aðferðir og takmarkanir og því, hvernig markmiðinu megi ná. Þá er rétt að taka það hér fram af minni hálfu, að þetta frv. er enginn algildur mælikvarði á það rétta, nánast till. eða rammi, sem sjálfsagt er að athuga nákvæmlega og sjálfsagt og velkomið frá minni hálfu að færa á ýmsan annan og skynsamlegri veg, ef mönnum svo sýnist. Ég skal nú stuttlega rekja efni greinanna og skýra tilgang hverrar um sig: Í 1. gr. er fjársöfnun heimiluð, en jafnframt tekið fram, að minnst 3 menn beri þar á fulla ábyrgð, enda hlýtur það að teljast sjálfsagt. Í 2. gr. eru skýr ákvæði um það, að lög þessi taki ekki til safnana innan ákveðinna félaga eða samtaka, enda greiður aðgangur allra þeirra, sem innan vébanda félaganna eru, að öllum upplýsingum um söfnunina og sjálfsagt, að hver einstakur félagsskapur hafi fullt frelsi til þess að gangast fyrir hvers konar söfnunum innan síns félags. Í 3. gr. er kveðið á um tilkynningarskyldu aðila til lögreglustjóra, en þar sem hann er ekki til staðar til viðkomandi yfirvalds á staðnum, og fylgir nánari skilgreining á þeim sjálfsögðu atriðum, sem tilkynningin á að bera með sér. Held ég, að öll þau atriði og meðferð þeirra hljóti í hvívetna að teljast eðlileg frá þeirra hálfu, er fyrir slíkum söfnunum standa, en atriðin, sem í tilkynningunni skulu standa eru: hver standi fyrir fjársöfnuninni, hvenær fjársöfnun skuli fara fram, hvar fjársöfnunin skuli fara fram, hvernig fjársöfnunin skuli fara fram og í hvaða tilgangi fjársöfnunin fer fram. 4. gr. fjallar um leyfi dómsmrn, til opinberra fjársafnana á götum eða í húsum, og einnig er tekið fyrir alla fjársöfnun með keðjubréfum. Mætti raunar taka það til athugunar, hvort keðjubréf ætti ekki að banna með öllu, svo ógeðfelld plága sem þau eru. En það heyrir ekki beint undir þessi lög, ef sett yrðu. Hins vegar mundi það án efa gleðja hjörtu margra, ef slíkt bann væri sett á. Í 5. gr. eru ákvæði um sérstakan reikning, sem stofnaður er í hverju sérstöku tilefni, og um leið ákvarðað, að óheimilt sé að nota féð í öðrum tilgangi en dómsmrn, hefur veitt leyfi til. Þetta tel ég raunar sjálfsagt, Í hverju félagi eða samtökum er nauðsyn að blanda á engan hátt fé, sem fæst við fjársöfnun í ákveðnum tilgangi, saman við aðra fjármuni félagsins, og besta trygging þessa er að leggja þetta fé inn á sérstakan banka- eða gíróreikning. Engir erfiðleikar ættu að vera á þessu fyrirkomulagi. 6. gr. fjallar um reikningshald yfir söfnunarfé og öll útgjöld við fjársöfnun ásamt ákvæðum um endurskoðun þess. Þetta ákvæði kann að þykja strangt, en þess ber að gæta, að hér geta verið um hundruð þúsunda kr. eða jafnvel millj. að ræða. Mér dettur t.d. í hug rauða fjöðrin hér á árunum, sem skilaði gífurlegu fé, sem ég efa ekki, að hafi á allan hátt skilað sér og sannarlega var varið til góðs málefnis. Hins vegar tel ég, að reikningshald og yfirlit þess eðlis eins og gert er ráð fyrir í 7. gr. hefði verið sjálfsagt gagnvart svo mikilli fjársöfnun og aðeins verið aðstandendum til halds og trausts í hvívetna. Ég nefni þetta dæmi af fullkomnu handahófi, en einnig af því, að ég heyrði svo sannarlega leiðinlega tortryggnisrödd gagnvart þessari söfnun og skilum hennar, - tortryggnisrödd, sem ég er sannfærður um, að var óverðskulduð með öllu, en hefði verið kveðin rækilega niður með því fyrirkomulagi, sem hér er lagt til. Að þessu sjálfsagða öryggi og upplýsingum, jafnt fyrir safnendur sem gefendur, lýtur 7. gr. um birtingu reikningsyfirlits á einhvern þann hátt, sem þar er til greint. Þó eru vægari ákvæði um þessa birtingarskyldu sé söfnunarfé innan við 100 þús. kr., enda verður það að teljast eðlilegt, þegar um svo smáar upphæðir er að ræða. Einnig er minnt á tilkynningu um hið sama til viðkomandi yfirvalds, sem leyfið hefur gefið. Undantekningar eru svo nánar skilgreindar í 8. gr. Ég hygg, að þessar 3 undantekningar teljist allar svo sjálfsagðar, að þær þarfnist varla skýringa. Allt er þetta a.m.k. í samræmi við dönsku löggjöfina, sem frv. þetta er samið eftir. 1. liðurinn er reyndar þess eðlis, að um hann þyrfti e.t.v. ekki að setja neinar reglur eða ákvæði. 2. liðurinn kveður á um skyldu dagblaðs til að birta viðurkenningu þess, sem fær fé það í hendur, er safnast hefur, og birt sé skrá allra gefenda, svo að öll nánari fyrirmæli ættu að vera óþörf. Hvað 3. liðinn snertir, þá verður að ætla þjónum drottins hér á jörð trygga varðveislu og skil veraldlegra fjármuna, ekki síður en þeirra andlegu verðmæta, sem þeim eru fólgin til varðveislu og útlistunar. Í 9, gr. er fram tekið; að dómsmrn. geti sett nánari reglur um framkvæmd l., og 10. gr. fjallar um sektarákvæði, sem hljóta að teljast jafneðlileg hér sem annars staðar. Frekari skýringar á frv. þessu tel ég óþarfar. Hitt ætti að vera fullljóst öllum af mínum orðum hér að framan, að ástæður flutningsins eru þær tvær helstar: að fá hér einhverja löggjöf sem líkasta því, er gildir í okkar nágrannalöndum, og tryggja, að fjársafnanir lúti eðlilegu og heilbrigðu eftirliti, en séu jafnframt í raun lögverndaðar. Ég sagði áðan, að frv. mætti eflaust á ýmsan veg breyta, draga úr eða auka við hin ýmsu ákvæði þess. En að lokum vil ég enn taka skýrt fram, að þó að ég persónulega sé ekki hrifinn af öllum þeim söfnunum; sem yfir fólk dynja, og áliti, að samfélagið, ríkisvaldið eigi sem best að tryggja það, að þær séu óþarfar, einkanlega þær, sem bestar eru og hafa göfugastan tilgang, þá hygg ég, að fólk yfirleitt telji þær sjálfsagðar og oft fljótvirkustu leiðina til að ná ákveðnu settu markmiði og því eigi að gera hvort tveggja, lögvernda þær, en tryggja jafnframt eins og best verður á kosið örugga framkvæmd og örugg skil. Ég tel því frv. vera jákvætt fyrir slíka starfsemi. Það er flutt í þá veru, og ég hygg, að mörgum safnendum muni reynast lög af þessu tagi góð stoð síðar meir, ef frv. þetta nær fram að ganga. Ég vil svo, herra forseti, leyfa mér að óska, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og allshn.



Herra forseti. Frv. það, sem ég flyt og er hér til umr., gæti reyndar alveg eins heitið frv. til l. um húf- og ábyrgðartryggingu gegn skemmdum af völdum brennivíns. Það, sem hér er um að ræða, er það, að hver sá, sem sterkt vín kaupir, greiðir nokkuð gjald í sjóð, sem ætlað er að koma til hjálpar þeim, er verða fyrir áföllum vegna brennivínsdrykkju. Þannig kaupir sá, er gjaldið greiðir, ekki einungis kaskótryggingu fyrir skemmdir á sjálfum sér, heldur einnig ábyrgðartryggingu fyrir þá, sem hann kynni að skemma með því að veita þeim vín af innkaupunum. Nú má til sanns vegar færa, að það sé vafasamt að vera að leggja til hækkun á vöruverði á þessum síðustu verðhækkunartímum. En því er til að svara, að allir geta verið án þessarar vöru, og athyglisverðast er, að því fleiri sem guggna á því að kaupa, því betra, bæði fyrir þá sjálfa, fyrir aðstandendur þeirra, fyrir atvinnurekendur þeirra og fyrir þjóðfélagið í heild. Ef þeir hins vegar, þrátt fyrir hið háa verð, ganga samt til kaupanna, þá eru þeir um leið að skapa möguleika til árangursríkari aðgerða gegn þeim vanda, sem áfengisneysla skapar. Annars er það vafasamt að tala um hátt verð á sterku víni. Sannleikurinn er sá, að 1937, þegar tímakaupið var kr. 1.45 og brennivínið kostaði kr. 8.50, tók það ekki færri klukkutíma að vinna fyrir brennivínsflöskunni en það mun gera eftir þessa hækkun, ef úr verður. Varla þarf að lýsa þeim geigvænlega vanda, sem brennivínsdrykkja veldur hér á landi. Um það hafa verið haldnar margar slyngar ræður hér á hinu háa Alþingi. Það ískyggilegasta er þó, að brennivínsdrykkja virðist stöðugt fara vaxandi. Mun þar um vafalaust valda nokkru hin stóraukna velgegni síðustu áratuga og þá ekki síst aukin fjárráð unglinga. Nýlegar athuganir virðast leiða í ljós, að ógift fólk drekkur um 50% meira en hjón og að fráskildir drekka um 100% meira. Þetta á við um aldursflokkinn 20–49 ára. Þannig virðast félags- og fjölskylduástæður ráða allmiklu um drykkjusiði. Háskólamenntaðir nota minna magn af áfengi á áðurnefndu aldursskeiði en þeir, sem aðeins hafa lokið skyldunámi, en þó er það svo, að meðal langskólagenginna virðast vera aðeins fleiri drykkjusjúklingar en meðal þeirra, sem stutta skólagöngu hafa. Þetta bendir til þess, að drykkjusiðir þeirra langskólagegnu séu á annan veg, þannig að þeir drekki oftar, en minna magn í einu. Talið er, að á aldursskeiðinu 24–49 ára hafi 9% karla einkenni um drykkjusýki og 3.1% kvenna. Það, sem kemur þó e.t.v. mest á óvart, er það, að í aldursflokknum 20–49 ára eru 13% bindindisfólk, 8% af karlmönnum og 17% af konum. Talið er, að gáfur megi sín lítils í þessu efni. Fólk virðist drekka nokkuð jafnt í heimahúsum og á vinnustöðum, en minna en 1/2% drekkur áfengi á vinnustað. Við könnun kemur í ljós, að miklar fjarvistir eru frá vinnu vegna áfengisneyslu. Í raun og veru höfum við aldrei drukkið mikið heildarmagn af áfengi miðað við nágrannaþjóðir okkar. Þar stöndum við eins og í fleiru vafalaust í þakkarskuld við okkar konur. Þær hafa fram undir það síðasta drukkið mjög lítið, enda lifa þær að meðaltali 5–6 árum lengur en við karlarnir. Nú er því miður að verða á þessu veruleg breyting til hins verra. Drykkja kvenna fer nú vaxandi árlega. Annars er fróðlegt að kynna sér drykkju Íslendinga. Um hana liggja fyrir skýrslur allt frá 1881, þá drukku Íslendingar 2.38 lítra af 100% áfengi á ári. Þetta fór svo minnkandi. Á árunum 1911–1940 fór drykkjan aldrei fram úr 0.9 lítrum á mann á ári. Á árunum 1960–1964 var magnið frá 1.71 lítra og upp í 1.97 á ári, allt miðað við 100% áfengi, 1965 fór það yfir 2 lítra, í 2.07 lítra, og upp í 2.38 lítra 1967. Á erfiðleikaárunum 1967 og 1968 minnkar drykkjuskapur aftur niður í 2.11 lítra og 2.17. Það þýðir, að á erfiðleikaárunum 1968 og 1969 minnkar áfengisneysla um á milli 10 og 20%, en árið 1971, þegar farið er að rétta við, þá er hún um 20–30% meiri en 1968. 1973 er svo metár í drykkjunni, þá drukkum við 2.54 lítra af sterku víni og 0.34 lítra af léttum vinum, samtals 2.80 lítra. Alls drukkum við því á þessu herrans ári 1973 1 287 763 lítra af sterku víni og greiddum fyrir áfengi 2 056 791 720 kr. Neysluaukning á síðasta ári varð 2.5%. Hildigunnur Ólafsdóttir cand. polyt gerði könnun áfengisneyslu unglinga í Reykjavík árið 1972. Sú könnun leiðir margt athyglisvert í ljós. Hún var mjög vel og nákvæmlega framkvæmd, langur og mikill spurningalisti lagður fram og síðan talað við fólkið. Af 13–17 ára unglingum höfðu 63.1% neytt áfengis. Fleiri stúlkur en piltar, eða 64.5% af stúlkum, en 61.5% af piltum. Þeim mun eldri sem unglingarnir voru, þeim mun meiri líkur voru fyrir því, að þeir hefðu neytt áfengis. Rúmlega þriðjungur 13 ára unglinga hefur neytt áfengis. Við 14 ára aldur hafa um það bil 40% pilta og rúmlega 50% stúlkna neytt áfengis og við 15 ára aldur 67% pilta og og 75% stúlkna. Aftur á móti við 17 ára aldurinn taka. piltarnir forustuna, þá hafa 93.9% pilta neytt áfengis, en aðeins 72.2% 17 ára stúlkna. Það er athyglisvert, að fleiri 15 og 16 ára stúlkur hafa neytt áfengis en 17 ára stúlkur. Kann það að byggjast á því, að það sé algengara nú en var fyrir 2–3 árum, að stúlkur drekki. Könnun, sem gerð var 1970, sýndi, að 38.5% 15 ára pilta og 24.2% 15 ára stúlkna höfðu neytt áfengis. Hildigunnur segir, að það sé sérstök ástæða til þess að vekja athygli á því, að það er algengara 1972 en 1970, að stúlkur neyti áfengis. Sú tilgáta er talin sennileg, þótt hún verði ekki sönnuð, að verulegar breytingar hafi orðið á undanförnum áratugum á áfengisneyslu og áfengisvenjum kvenna. Líta verður svo á, að viss áfengisneysla fylgi ekki lengur hlutverki karla eingöngu, heldur sé hluti af hlutverki konunnar. Staða konunnar í þjóðfélaginu og kvenhlutverkíð hefur breyst, og er breyting á áfengisvenjum aðeins hluti af þeirri breytingu. Ef þetta er haft í huga, verður að teljast sennilegt, að stúlkur byrji fyrr að neyta áfengis, því að þær þroskast fyrr en piltar. Margt fleira athyglisvert kemur í ljós og kemur fram í rannsókn Hildigunnar, svo sem um tíðni drykkju, um magn drykkju, um áfengisdauða unglinga, um drykkjusvæði og kyn, um vitneskju foreldra, um útvegun áfengis, um borgunaraðila, um útvegun jafnaldra og um viðhorfin til áfengisneyslu. Varðandi viðhorfin virðist svo, að meirihluti þeirra unglinga, sem drekka, séu í raun og veru andvígir áfengisneyslu, þó síður stúlkur en piltar. Segja má, að verulegur hluti drekki áfengi til að fylgjast með félögum sínum og til þess, eins og talið er, að verða sér ekki til skammar, vera ekki öðruvísi en aðrir. Þessar kannanir, sem farið hafa fram upp á síðkastið, benda eindregið til þess, að vasandi hluti okkar fólks á starfsaldri og yfir hafi nokkuð greinileg merki um drykkjusýki. Eins og kom fram áðan, er það samkv. nýrri könnun, að á aldursskeiðinu 20–49 ára eru það 9% af körlum og um 3.1% af konum og fyllilega má búast við því, að %-talan, einkum hjá konum, eigi eftir að hækka á næstu árum, Í tilefni þess, hve hér er um alvarlegt heilbrigðis- og félagslegt vandamál að ræða, hef ég borið fram frv., sem hér um ræðir, og 1. gr. þess hljóðar svo: „Af hverri þriggja pela flösku af sterku víni, sem Áfengisverslun ríkisins selur, skal í næstu 10 ár greiða gjald að upphæð 100 kr. og hlutfallslega af öðrum flöskustærðum. Gjald þetta skal renna í sérstakan sjóð til varnar gegn drykkjusýki. Sjóðurinn skal vera í vörslu Tryggingastofnunar ríkisins.“ Eins og ég hef áður getið um, er hér aðeins tekið gjald af þeim, sem kaupa vín, og er það gert til þess að bæta úr því slæma ástandi, sem nú er í aðbúð og lækningaaðstöðu gegn drykkjusýki og enn fremur slæmum fjárhagsaðstæðum þeirra, sem vinna að áfengisvörnum. Öllum hefur verið á undanförnum árum ljóst, að hér þyrfti um að bæta, en það er nú svo, að tiltæk ráð hafa ekki komið enn. Þetta er hvarvetna um heiminn mikið vandamál. Drykkjusýkin er erfið lækningar, og yfirleitt er baráttan erfið, torsótt og þarf mikið þolgæði til þess að vinna að málum drykkjusjúkra. 2. gr. frv. fjallar um, hvað skuli gert við sjóðinn. „Fé því, sem rennur í sjóð til varnar gegn drykkjusýki samkv. 1. gr., skal varið til lána og styrkveitinga til félagasamtaka og einstaklinga, er vinna að því að hamla gegn skaðlegum áhrifum áfengis. Veita má lán og styrki til þess að koma á fót og reka afvötnunar- og ráðleggingarstöðvar fyrir drykkjusjúka, svo og vinnu- og endurhæfingarstöðvar. Þá er og heimilt að verja allt að 10% árstekjum sjóðsins til styrktar þeim, er reka áróður gegn áfengisneyslu. Lán og styrkir úr sjóðnum til stofnana mega nema allt að 75% af stofnkostnaði.“ Á undanförnum árum hefur hið opinbera gengist fyrir stofnun drykkjuhæla. Verið er nú að reisa hæli fyrir drykkjusjúka. En það vantar bæði framan við og aftan við, það vantar eins konar slysavarðstofu, þar sem hægt er að taka inn fulla einstaklinga, láta renna af þeim, rannsaka þá og veita þeim ráðleggingar, láta þá gangast undir athugun hjá félags- og sálfræðiráðgjöfum og á þann hátt reyna að hafa áhrif bæði á einstaklingana og heimili þeirra. Þetta er talið mjög nauðsynlegt, og er í raun og veru ósköp einkennilegt, að við skulum ekki þegar hafa þessa aðstöðu fyrir hendi. En það er ekki sýnileg lausn á þessu vandamáli í náinni framtíð, og þess vegna lít ég svo á, að stofnun slíks sjóðs sem þessa gæti kippt þessu máli í lag á tiltölulega stuttum tíma. Enn fremur er það mikið vandamál, hvað við tekur, þegar drykkjusjúkir koma af hælum. Þá er vitað, að það eru oft vandkvæði fyrir þá að fá starf við sitt hæfi. Það eru vandkvæði að vita, til hvers þeir eru hæfir eftir þau áföll, sem þeir hafa fengið. Til þess eru vinnu- og endurhæfingarstöðvar, og lagt til, að hluti af sjóðnum geti runnið til byggingar og rekstrar slíkra stöðva. Í 3. gr. segir: „Heilbrrh, tekur ákvarðanir um lán- og styrkveitingar úr sjóðnum að fengnum till. Tryggingaráðs. Tryggingastofnun ríkisins setur reglugerð um lánakjör sjóðsins og hlutfall milli lána og styrkja. Einnig skal hún samþ. starfsreglur þeirra aðila, er aðstoðar njóta.“ Tryggingaráð hefur í sinni vörslu fjölda sjóða. Tryggingaráð er þingkjörin n, og er fyllilega trúandi til þess að gera það besta, sem unnt er í þessum málum, og er nauðsynlegur aðili til að hafa „kontroll“ með, hverjir fá aðstoð og hvernig aðstaða þeirra er, sem fá aðstoð úr sjóðnum, hvort þeir geti tryggt, að féð, sem varið er til starfsemi þeirra, komi að notum. Sjálfsagt þykir, að þetta heyri undir heilbrrh., þar sem hann hefur með þessi mál að gera. 4. gr. hljóðar svo: „Áfengisverslun ríkisins er heimilt að hækka verð á sterkum drykkjum um sömu upphæð og nemur framlagi til sjóðsins. Hækkunin skal ekki hafa áhrif á k-vísitölu.“ Þetta hef ég getið um áður. Verðhækkana gjalda eingöngu þeir, sem vínið kaupa, og ef eitthvað minnkar um innkaup, þá er það aðeins til hagsbóta fyrir almenning í landinu og reyndar fyrir ríkissjóðinn ekki síður en aðra. Að þetta hafi ekki áhrif á vísitölu, er margrætt mál og má heita sjálfsagt. 5, gr. hljóðar svo: „Sjóðnum er ekki ætlað að veita lán eða styrk til þeirra stofnana, sem ríkið rekur til hjálpar drykkjusjúkum, heldur stuðla að viðbót við þær aðgerðir.“ Eins og ég hef áður getið um, er ríkið að byggja drykkjumannahæll, og það rekur drykkjumannahæli. Það, sem vantar, er bæði framan og aftan við, og sjóðurinn á fyrst og fremst að bæta úr þeirri vöntun, sem fyrir hendi er, en ekki minnka framlag ríkisins, sem nú er, til byggingar hæla og annarrar starfsemi fyrir drykkjusjúka. Herra forseti. Ég legg svo til, að að loknum umr. verði frv. vísað til heilbr.- og trn.



Herra forseti. Þetta skulu vera aðeins örfá orð. Ég vil alveg sérstaklega þakka flm. þessa frv., hv. þm. Oddi Ólafssyni, fyrir þær stórfróðlegu upplýsingar, sem hann veitti hér áðan um ýmislegt, sem varðar okkar áfengismál, og sumt af því, sem mér var reyndar ekki kunnugt áður, sérstaklega um samanburð þann ýmsan, sem hann rakti vel og rækilega. Ég vil einnig þakka honum fyrir þann áhuga, sem ég veit, að hann hefur á þessum málum, einmitt sérstaklega varðandi þetta frv., sem hann hefur hér flutt, um stofnun sjóðs til aðstoðar við drykkjusjúka. Ég get aldrei stillt mig um það, þegar áfengismál bera á góma, að segja örfá orð um þau. Þau verða aldrei ofrædd. En umr. gera vitanlega lítið gagn. Það eina jákvæða í því eru aðgerðir, raunhæfar aðgerðir, Þær aðgerðir getum við nú víst varla komið okkur saman um hér á Alþingi, a.m.k. ekki þær aðgerðir, sem ég er í raun og veru farinn að halda, að einar dugi og geti einar gert eitthvert gagn, þ.e.a.s. nógu róttækar og fyrirbyggjandi aðgerðir. Hvað eina, sem jákvætt er gert í þessum málum, styð ég vitanlega eindregið. Það ber svo sannarlega að styrkja þetta fólk, sem þarna er um að ræða, sjúklinga, sem hafa orðið fyrir þessu mikla böli. En vitanlega er það, sem gildir, hinar fyrirbyggjandi aðgerðir. Það er það, sem þarf að gera til þess að koma í veg fyrir, að þetta fólk verði drykkjusjúkt, til að koma í veg fyrir þann gegndarlausa drykkjuskap, sem hér á landi er. því er það, að ég fagna því alveg sérstaklega í þessu frv., sem stendur í 2, gr. þess, um það, að fé, sem rennur í þennan sjóð, skuli varið til lán- og styrkveitinga til félagasamtaka og einstaklinga, sem vinna að því að hamla gegn skaðlegum áhrifum áfengis, og einnig heimild til þess að verja ákveðnum hundraðshluta af árstekjum sjóðsins til styrktar þeim, er reka áróður gegn áfengisneyslu. Ég vil sem sagt taka undir þetta frv. Hvað eina, sem reynt er að gera í því efni, bæði að styðja þetta fólk og þá að vekja aðra til umhugsunar um vanda þess, hlýtur að vera jákvætt, en hitt er svo annað og verður aldrei of oft sagt, að það, sem okkur vantar í þessum efnum, eru raunhæfar fyrirbyggjandi aðgerðir til að koma í veg fyrir þann gegndarlausa drykkjuskap, sem þjáir okkar þjóðfélag.