Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Ég ætla að bera hér fram fjórar spurningar til hæstv. ráðh. sem ekki var svarað við 2. umr. þessa máls, en sem gefin voru fyrirheit um að yrði svarað við þessa umr. Fyrsta spurningin er til hæstv. viðskrh. Það hefur komið fram að sú venja hefur tíðkast án sérstakrar heimildar í lögum að innlánsdeildir kaupfélaganna hafa getað notað þessi bændabréf til að fullnægja bindiskyldu sinni í Seðlabankanum, en mikill fjöldi sparisjóða í landinu hefur ekki getað notað þessi bréf á sama hátt né heldur almennir viðskiptabankar. Það er því ljóst að mikil mismunun er hér ríkjandi varðandi þann möguleika sem innlánsdeildir hafa til að nota þessi svokölluðu bændabréf til að fullnægja bindiskyldu sinni gagnvart Seðlabankanum. Við 2. umr. var gerð tilraun til að samræma þetta kerfi á þann veg að allar innlánsstofnanir sætu við sama borð. Nú hafa ríkisstjórnarmeirihlutinn og ýmsir aðrir hér í þinginu fellt þá brtt. Þess vegna vil ég spyrja hæstv. viðskrh., þar sem það er á hans valdi: Ætlar hann að viðhalda þeirri mismunun sem er ríkjandi á þessu sviði? Ætlar hann að láta það viðgangast áfram að innlánsdeildir kaupfélaganna séu nánast eini aðilinn sem getur notað þessi bændabréf til að fullnægja bindiskyldu sinni í Seðlabankanum, en sparisjóðum, stærri sparisjóðum og innlánsstofnunum öðrum sé neitað um þennan möguleika? Ég vil taka t. d. dæmi af ýmsum stöðum úti á landi þar sem eru hlið við hlið innlánsdeild í kaupfélaginu og sparisjóður byggðarlagsins. Ef bændur vilja versla við sparisjóðinn geta þeir ekki notað þessi bréf til að láta ganga inn í bindiskylduna í Seðlabankanum. En ef bændur versla hins vegar við innlánsdeild kaupfélagsins eiga þessi bréf greiðan aðgang inn í bindiskylduhít Seðlabankans. Ég vil spyrja hæstv. viðskrh.: Hvað ætlar hann lengi að láta þessa mismunun viðgangast? Ef hann er ekki reiðubúinn að lýsa því yfir hér hvenær henni ljúki, vill hann þá ekki lýsa afstöðu sinni gagnvart þessu kerfi? Er hann fylgjandi því að því verði breytt, og þá á hvern veg, eða er hann kannske stuðningsmaður þess að þessi forréttindi innlánsdeildanna geti haldið áfram? Ég sé satt að segja ekki hvaða tilgangi það á að þjóna að vera að festa í sessi mismunun með þessum hætti. Í öðru lagi vil ég spyrja hæstv. landbrh.- Er hæstv. landbrh. í salnum?

Ég kem nú ekki auga á hæstv. ráðh., en ég skal gæta að því hvort hann er í húsinu. Hann á ekki sæti í þessari deild.

Hann varð að fara á einhverja ráðstefnu.

Hann varð að fara á ráðstefnu, segir hæstv. forsrh.

Þá virðist málið upplýst.

Já. Það hlýtur að vera brýn ráðstefna, vegna þess að hæstv. landbrh. hefur hvað eftir annað á síðustu sólarhringum sagt að það sé afar brýnt að þetta frv. sé afgreitt í dag. Ef hann má ekki einu sinni sjálfur vera að því að vera viðstaddur þá afgreiðslu hlýtur sú ráðstefna að vera afar brýn. - En mín spurning til hans var einmitt hvað það væri sem ræki svona á eftir því að þetta frv. væri afgreitt hér og nú, einkum og sér í lagi þegar ljóst er að ýmsir veigamiklir þættir málsins hafa ekki verið upplýstir. Hvaða aðilar eru það sem knýja á um að frv. sé afgreitt? Hvað gerist ef frv. er látið bíða einhvern tíma og menn fá svör við spurningum í millitíðinni? Fyrst hæstv. landbrh. má ekki einu sinni vera að því að vera hér við afgreiðslu mála er það enn eitt dæmið um að ráðh. mega ekki einu sinni vera að því að vera viðstaddir afgreiðslu sinna eigin frv. hér í þinginu, en ætlast svo til þess að stjórnarandstaðan og þingheimur allur sé sífellt að greiða fyrir þeirra málum. Væri nú æskilegt að forsetar þingsins og forsrh. tækju í eitt skipti fyrir öll þessum ráðh. tak og segðu þeim að þeir eigi að vera hér. Ef þeir telja að málið sé svo mikilvægt að nauðsynlegt sé að afgreiða það í þinginu ber þeim fyllsta skylda til að vera hér í salnum. Það er satt að segja alveg út í hött að þingið sé að leggja á sig sérstakt erfiði til að veita málum einstakra ráðh. forgang þegar hinir sömu ráðh. mega svo ekki einu sinni vera að því að vera viðstaddir afgreiðsluna. Þetta kemur fyrir í hverju málinu á fætur öðru, eins og kom fram í umr. hér í gær. En þá verð ég að beina þeirri fsp. til hæstv. forsrh. hvað það sé sem reki svona á eftir því að þetta mál sé hér og nú afgreitt án þess að menn fái viðhlítandi upplýsingar. Hvaða nauðsyn er það sem knýr á um nákvæma dagsetningu á afgreiðslunni? Við fengum svör við því varðandi lánsfjáráætlunina að það yrði að taka erlent lán og þess vegna yrði að afgreiða hana, en það hafa engin svör fengist við því hvað gerir það svona brýnt að afgreiða þetta mál hér og nú. Það hafa verið leiddar að því líkur að það sé fjárhagsvandi innlánsdeilda kaupfélaganna sem gerir að verkum að það sé rekið svona á eftir því að þetta mál sé afgreitt hér og þingið sé þess vegna á hlaupum við að þjónusta innlánsdeildirnar í þessu efni. En því hefur ekki verið svarað og ekki um það fjallað. Nauðsynlegt er að fá svör við þessu. Í þriðja lagi ætla ég að spyrja hæstv. fjmrh. - Er hann kannske líka farinn? Er hæstv. fjmrh. í húsinu?

Ég er aldrei langt frá þér, vinur minn.

Ágætt, það er gott að vita það. Það verður að segja hæstv. fjmrh. það til hróss að þó hann eigi ekki sæti í þessari hv. deild sér hann samt sem áður sóma sinn í því og sýnir Alþingi þá virðingu að vera viðstaddur þessa umr., þótt landbrh., sem flytur þetta frv., hafi ekki gert það. Ber að þakka hæstv. fjmrh. fyrir það. Það er orðið nokkuð sjaldgæft að ráðh. sinni þingskyldum sínum með þessum hætti. Spurning mín til hæstv. fjmrh. kemur í framhaldi af þeirri spurningu sem borin var upp í gærkvöld þegar spurt var hvernig ætti að fjármagna þessa skuldbreytingu. Þá lýsti hæstv. fjmrh. því yfir að hann mundi nú í morgun halda fund með forsvarsmönnum bankakerfisins til að fjalla um það mál hvernig ætti að fjármagna þessa skuldbreytingu. Ég spyr hæstv. fjmrh.: Liggur það nú ljósar fyrir en það gerði í gærkvöld hvernig á að fjármagna þessa skuldbreytingu? Það lá alls ekki ljóst fyrir í gærkvöld, það vissi það ekki nokkur maður, og seint um síðir, þegar fór að halla í miðnætti, lýsti fjmrh. því yfir að hann mundi halda fund í morgun til að reyna að leiða í ljós svör við þeirri spurningu. Það væri æskilegt áður en þetta frv. er endanlega afgreitt frá hv. deild að hæstv. fjmrh. veitti svör við því. Lokaspurningin er svo einnig til hæstv fjmrh.: Verður tekið erlent lán til að greiða fyrir þessari skuldbreytingu? Það hefur komið fram í meðferð málsins hér í þinginu að bankastjórar Búnaðarbankans hafa lýst því yfir að Búnaðarbankinn hefði ekkert fjármagn til að greiða fyrir þessari skuldbreytingu nema fá til þess erlent lánsfé. Það er hins vegar mjög óeðlilegt að fara að sækja erlent lánsfé til að standa að baki þessari skuldbreytingu, einkum og sér í lagi þegar erlendu lántökurnar eru nú komnar jafnhátt og raun ber vitni. Þess vegna vil ég að lokum beina þeirri spurningu til hæstv. fjmrh. hvort hann geti svarað því nú, sem hann gat ekki í gærkvöld, hvort það verður tekið erlent lán eða ekki. Væri æskilegt að því væri svarað afdráttarlaust með jái eða neii.



Herra forseti. Virðulegur 7. þm. Reykv. beindi til mín spurningum. Ég hélt að ég hefði svarað fyrri spurningunni í gærkvöld, eins og kom fram hjá honum, en þar upplýsti ég að viðsk.- og bankamálaráðherra og landbrh. ættu fundi í dag, eftir þeim upplýsingum sem ég hafði þá og ég vona að þær hafi verið réttar, með Seðlabankastjórum til að ræða um fjármögnun á því skuldbreytingarláni bænda sem hér er á dagskrá. Þetta er sama svarið og ég gaf í gærkvöld. En það er rangminni hjá hv. 7. þm. Reykv. að ég hafi átt fund með seðlabankastjórum um þetta mál. Önnur spurning var: verður tekið erlent lán? Ég geri ekki ráð fyrir því. Þess vegna er nú verið að ræða við Seðlabankann um að reyna að leysa þetta vandamál á innlendum markaði. Það er stefna ríkisstj. að fara ekki í prósentum yfir 60% í erlendum lánum miðað við þjóðarframleiðslu þegar þessi ríkisstj. tók við. Erlent lán verður því ekki tekið ef það þýðir að farið verði yfir 60% af þjóðarframleiðslu. Eins og hv. 7. þm. Reykv. veit er sú prósenta nú um 59%.



Herra forseti. Svar mitt við fsp. hv. 7. þm. Reykv. verður í framhaldi af því sem hæstv. fjmrh. sagði að viðræður hafa átt sér stað, m. a. við Seðlabankann, um fjármögnun. Þeim viðræðum er ekki lokið. Niðurstaða er ekki fengin af því máli og því ekki meira á þessu stigi af því að segja. Varðandi bindinguna og þær hugleiðingar og þá fsp. sem hv. þm. bar fram áðan, þá get ég svarað því og sagt að s. l. mánudag - að gefnu tilefni vegna skrifa og umræðna sem um þetta mál höfðu orðið m. a. á Alþingi - ritaði ég Seðlabankanum bréf og óskaði eftir að mér væri gerð grein fyrir þessu máli, m. a. því hversu háum upphæðum hefði verið breytt í bindingu af slíkum bréfum og þá frá hverjum. Ég hef ekki enn fengið svör við því, en á von á því innan tíðar. Ég er persónulega andvígur öllum sérréttindum í þessum efnum, en er að sjálfsögðu ekki reiðubúinn að dæma fyrr en ég hef fengið þau gögn í hendurnar sem ég hef óskað eftir.



Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir svör þeirra. Það greiðir tvímælalaust fyrir umr. og gangi mála í þinginu þegar loksins fást svör við spurningum en ekki þarf að standa hér eins og í gær klukkutíma eftir klukkutíma til að láta reyna á að svör fáist. Þegar viljinn er fyrir hendi, eins og í dag, sýnir sig að hægt er á fáeinum mínútum að greiða fyrir umr. með því að veita skýr svör þáttum sem ella, eins og sýndi sig í gær þegar ráðh. voru ýmist ekki reiðubúnir að svara eða voru fjarverandi, gerðu það að verkum að málið tæki mjög langan tíma í umfjöllun. Það hefur verið upplýst hjá hæstv. viðskrh. að það er engin niðurstaða fengin um hvernig eigi að fjármagna þessa skuldbreytingu. Það er í fyrsta skipti sem það kemur skýrt fram við meðferð þessa máls á hv. Alþingi við lok 3. umr. í þessari deild, að það er játað hreint og beint að ekki liggja fyrir neinar till. um hvernig eigi að fjármagna þessa skuldbreytingu. Við höfum verið að reyna að ganga á eftir því hér í þinginu að fá svör við þessu og það er ekki fyrr en nú sem það fæst á hreint að lausnin er alls ekki fundin. Hér er sem sagt verið að óska eftir því að þingið samþykki frv. sem skuldbindur ríkið til breytingar á lausaskuldum, en hæstv. ráðh. hafa ekki enn þá fundið neina lausn á því hvernig eigi að fjármagna þá skuldbreytingu: Engu að síður liggur það fyrir í grg. að frv. er búið að vera í undirbúningi í rúma sex mánuði. Það eru rúmir sex mánuðir síðan hafinn var undirbúningur að frv. og enn er ekki fundin nein lausn á þessum vanda. Ég bið hæstv. fjmrh. afsökunar á því að það var misminni mitt að hann hefði átt að eiga sæti á þeim fundi sem haldinn var í dag. Ég skildi hann þannig í gærkvöld. Það er alveg sjálfsagt að taka við þeirri leiðréttingu, enda hefur komið skýrt fram að hæstv. viðskrh., hæstv. landbrh. og fulltrúi Seðlabankans eru nú að halda fundi til að reyna að finna lausn á þessum vanda. Ég vil segja við hæstv. forsrh. að það er auðvitað alveg rétt og hefur hér margoft komið fram að greiðslustaða bænda og greiðslustaða kaupfélaganna af þeim sökum er erfið, en ég sé ekki hvernig það á að greiða úr þeirri greiðslustöðu að við rjúkum til og samþykkjum frv. hér þegar hæstv. ráðh. og Seðlabankinn hafa ekki fundið fjármagnið sem á að nota í þessa skuldbreytingu. Það er margupplýst hér nú að það er ekki til. Þessi skuldbreyting gerist ekki með pappírsgögnum frá Alþingi eða ríkisprentsmiðjunni Gutenberg. Hún gerist á grundvelli þess fjármagns sem finnst og fæst. Það stendur þess vegna ekki á þinginu hvað þessa skuldbreytingu snertir. Það er orðið ljóst í lok þessarar 3. umr. Það stendur á hæstv. ráðh., sérstaklega hæstv. viðskrh. og hæstv. landbrh. og fulltrúum Seðlabankans, sem enn hafa ekki fundið neina lausn á málinu.

Gutenberg prentar ekki peningaseðlana.

Það er gagnlegt að þá liggi alveg ljóst fyrir hverjir bera ábyrgðina á þessum töfum. Það hefur verið látið að því liggja hér að stjórnarandstaðan gerði það. Nú hefur það mál verið hreinsað. Það er ljóst að þeir ráðh. sem funduðu í dag ásamt fulltrúum Seðlabankans bera meginábyrgðina. Það kom ekki heldur neitt fram í svörum ráðh. við því hvenær þeir vænta þess að lausnin finnist. Hún er greinilega mjög vandfundin. Það hefur tekið marga mánuði að finna hana. Hæstv. fjmrh. lýsti því yfir að hann gerði ekki ráð fyrir að erlent lán yrði tekið í þessu skyni. Það má segja að það sé nokkuð ótvíræð yfirlýsing. Þó er hún ekki algjör neitun á því að erlent lán verði tekið. Þess vegna er nokkuð ljóst að í ljósi þeirrar yfirlýsingar sem hæstv. fjmrh. hefur gefið hér kann að vera áfram þrýstingur á að erlent lán verði tekið í þessu skyni. Ég vil svo að lokum fagna því að hæstv. viðskrh. hefur gefið hér yfirlýsingu um að hann hafi óskað eftir sérstakri greinargerð um hvernig þessi bréf hafa verið notuð til að fullnægja bindiskyldu sumra innlánsstofnana í Seðlabankanum, en öðrum innlánsstofnunum bannað að gera það. Hæstv. ráðh. lýsti því yfir hér að hann væri persónulega andvígur sérhverjum sérréttindum varðandi þetta atriði. Það má þá væntanlega treysta því að þegar hæstv.ráðh. hefur fengið þessa greinargerð muni hann beita sér fyrir því að þessi sérréttindi verði afnumin. Þau er hægt að afnema á tvennan veg: Annars vegar með því að veita öllum innlánsstofnunum þennan rétt, þannig að það verði ekki neinn -  Hitt er þó aðalatriðið að hæstv. viðskrh. hefur gefið út yfirlýsingu um það hér og nú að hann ætli að afnema þessi sérréttindi. Ég get ekki skilið að ráðh. sem er andvígur sérréttindum geti látið þau viðhaldast. Hann getur afnumið þau á tvennan veg: Hann gæti látið allar innlánsstofnanir njóta þessara réttinda. Ráðh. greiddi atkvæði gegn því fyrr í dag í þinginu og er þess vegna búinn að hafna þeirri leið. Þess vegna liggur alveg ljóst fyrir að innan tíðar hlýtur hæstv. viðskrh. að afnema þau réttindi innlánsdeilda kaupfélaganna að nota þessi bréf til að fullnægja bindiskyldu sinni í Seðlabankanum. Við bíðum eftir því að það verði þá formlega tilkynnt að hæstv. ráðh. hafi beitt sér fyrir þeirri breytingu.



Herra forseti. Hér hefur verið gripið á allstóru máli, sem eru innlánsdeildir kaupfélaganna. Það er kunnara en frá þurfi að segja að á dögum viðreisnar var sú ákvörðun tekin að banna innlánsstofnunum að ákveða sjálfar sín vaxtakjör, á hvaða kjörum þeir taki á móti fé og á hvaða kjörum þeir lánuðu út fé. Með þeirri ákvörðun var á sínum tíma vegið að rótum þess möguleika að innlánsdeildir kaupfélaganna ættu möguleika á að þróast eðlilega og segja má að frá þeim tíma hafi þær verið á undanhaldi. Ég fagna þess vegna yfirlýsingu viðskrh. þegar hann segir að hann sé andvígur mismunun á milli lánastofnana. Ég get ekki skilið þá yfirlýsingu á annan veg en þann að hann muni beita sér fyrir því að leggja fram frv. á Alþingi þar sem heimili verði að allar innlánsdeildir kaupfélaganna fái útlánarétt á sínu fé eins og um sparisjóði væri að ræða. Það eru að sjálfsögðu mikil og merk tíðindi þegar slíkt kemur frá ráðh., en hafi það verið misskilningur að hann væri andvígur mismunun á milli innlánsstofnana og að hér færi eitthvað á milli mála og það sé ekki hinn rétti skilningur að hann vilji hafa þarna jafnræði á milli, þá hvet ég hann til að gera grein fyrir því hér og nú þannig að sá misskilningur verði ekki skráður á þingskjöl. En fram kom í ræðu hv. 7. þm. Reykv. að það væri í undantekningartilfellum og aðeins miðað við ákveðin bréf sem hann væri andvígur því að um mismunun væri að ræða.



Herra forseti. Ég vil þakka hv. 7. þm. Reykv. fyrir það að hafa komið með þessa þörfu fsp. til hæstv. viðskrh. varðandi stöðu innlánsdeilda kaupfélaganna. Það er vissulega fróðlegt að sitja hér og hlýða á það að jafnvel hv. Alþingi veit ekki raunverulega hvað hér er á ferðinni. Þess vegna hlýtur sú spurning að vakna hjá okkur á grundvelli hvaða heimilda hafa kaupfélögin eða innlánsdeildir annars vegar og Seðlabankinn hins vegar hugsanlega hagað viðskiptum með þeim hætti sem hér er spurt um. Það er gersamlega óviðunandi að ein tegund innlánsstofnana, þ. e. innlánsdeildir kaupfélaganna, skuli sitja við annað borð en aðrar innlánastofnanir. Það gefur auga leið, ef litið er til minni byggðarlaga þar sem kaupfélögin eru mjög sterk verslunarfyrirtæki, að staða keppinautanna í samkeppninni við slíkan aðila er raunverulega engin, þar sem kaupfélögin hafa aðferð til þess að auka ráðstöfunarféð með þeim hætti sem nemur bindiskyldu annarra innlánsstofnana á viðkomandi stað. Þessi mismunur, 28%, er gífurlegur. Þetta felur raunverulega í sér að ekkert annað rekstrarform kemur til greina í minni byggðarlögum þar sem staða innlánsdeilda er með þeim hætti sem hér hefur verið lýst. Ég fagna því alveg sérstaklega að hæstv. viðskrh. skyldi bregðast með þeim hætti við þessu máli sem hér hefur komið fram, að hann hefur snúið sér til Seðlabanka Íslands og óskað eftir upplýsingum um málið. Það er rétt afstaða hjá hæstv. ráðh. að kveða ekki upp dóm í þessu máli fyrr en öll gögn liggja fyrir. En ef svo skyldi vera, sem því miður margt virðist benda til, að innlánsdeildir hafi notið þessara sérréttinda þá fagna ég því alveg sérstaklega að hæstv. viðskrh. skuli hafa lýst því yfir að hann sé á móti öllum sérréttindum. Í því getur ekki falist nema ein grundvallarafstaða eins og kom fram í ræðu hv. 7. þm. Reykv. Með tilliti til þeirrar atkvgr. sem fram fór áðan þar sem því var hafnað að útvíkka þennan framkvæmdagrundvöll í sambandi við bindiskyldu hlýtur þetta fyrirkomulag að verða lagt niður og allir látnir sitja við sama borð.



Herra forseti. Ég vil í fyrsta lagi leiðrétta þann misskilning, að mér er tjáð að smærri sparisjóðirnir hafi haft sömu aðstöðu til að nýta þessi bréf til bindingar eða til að greiða upp í bindingu við Seðlabankann þannig að hér er um að ræða innlánsdeildir, en þó ekki allra kaupfélaga, og smærri sparisjóðirnir komi rétt fram. Ég sagði að ég væri andvígur sérréttindum en ég bætti jafnframt við, eins og kom fram hjá síðasta ræðumanni, að ég er ekki reiðubúinn að dæma fyrr en ég hef gögn málsins fyrir framan mig.



Herra forseti. Eins og kom fram í framsöguræðu minni, sem ég flutti sem formaður nefndar, tók ég fram að innlánsstofnanir sem hafa lægri innstæður en 56 millj. kr. hefðu þennan rétt, þ. e. 27 sparisjóðir og 27 innlánsdeildir kaupfélaga falla undir þessa reglu. Ég er hér með bréf frá Seðlabankanum frá því 21. desember um það hvernig þessi mál eru framkvæmd. Tímans vegna ætla ég ekki að bæta við það en ég hef líka skrá yfir það hvaða innlánsstofnanir þetta eru og sparisjóðir. Ef menn vilja sjá það hjá mér geta þeir fengið að sjá það síðar. En Kaupfélag Eyfirðinga er ekki inn í því, það vil ég upplýsa.



Herra forseti. Ég vil vekja athygli hæstv. forseta á því að fyrir þingi liggur á þskj. 428 frv. til laga sem ég er flm. að ásamt með hv. þm. Guðmundi Einarssyni. Frv. er efnislega á þá leið að þau tvö ákvæði fyrirliggjandi frv. til l. um breytingu á lausaskuldum bænda í föst lán sem raunverulega eru löggjafaratriði eru þar sett fram í formi brtt. við gildandi lög um veðdeild Búnaðarbanka Íslands. Nú er þetta mál hér til 3. umr. í fyrri deild, en mig langar að beina þeirri spurningu til hæstv. forseta hvernig þingheimur á að geta tekið afstöðu, að þessu frv. samþykktu, til hins frv. sem felur í sér sömu efnisatriði en er í formi brtt. við gildandi lög. Nú hef ég heyrt það sjónarmið hjá lögfræðingum að eðlilegra væri, úr því að um sömu efnisatriði er að ræða, að þau yrðu afgreidd sem brtt. við gildandi lög fremur en að samþykktur yrði sérstakur lagabálkur sem þar að auki er að öðru leyti í formi viljayfirlýsingar. Þá er spurningin þessi: Er ekki eðlilegra að þetta frv. verði tekið til umr. og afgreiðslu áður? Ef svo er ekki fæ ég ekki séð að þeir þm. sem kynnu að vilja fallast á að þetta væri eðlilegri leið í málinu geti tekið afstöðu til þess eftir á. M. ö. o. beini ég því til hæstv. forseta hvort ekki er eðlilegra og þinglegra af þessum ástæðum að frv. til l. um breyt. á lögum um veðdeild Búnaðarbanka Íslands á þskj. 242 verði tekið til umr. og afgreiðslu áður en þetta mál, þannig að þingmenn geti tekið afstöðu til þess hvort þeir kjósi fremur þá leið en þá sem hér er farin.



Hér er að sjálfsögðu um skyld mál að ræða, en þar sem um tvö frv. er að tefla held ég að sé eðlilegast, eins og gert hefur verið fram að þessu, að þau séu á dagskrá hvort í sínu lagi og verði tekin fyrir hvort í sínu lagi. Þegar það þingmál sem hv. síðasti ræðumaður var að nefna kemur fyrir getur hv. þd. tekið afstöðu til þess alveg sjálfstætt. Ég sé enga ástæðu til að telja annað.



Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nál. meiri hl. fjh.- og viðskn. um frv. til laga um frádrátt frá skattskyldum tekjum manna vegna fjárfestingar í atvinnurekstri. Hér er um að ræða 160. mál en nál. er á þskj. 469. Frv. þetta er flutt í beinum tengslum við frv. til l. um breytingu á lögum um tekju- og eignarskatt þar sem er að finna skilyrði þess að framlög manna til fjárfestingar í atvinnurekstri séu frádráttarbær frá skattskyldum tekjum. Markmið þessa frv. er að örva fjárfestingu í atvinnustarfsemi og örva almenning til þátttöku í atvinnulífinu með kaupum á hlutabréfum. Það er alveg ljóst að afkoma almennings í landinu verður ekki byggð á öðru en traustu og þróttmiklu atvinnulífi og eigi að skjóta öruggum stoðum undir efnahagslega velsæld atmennings og aukinn kaupmátt í framtíðinni verður það ekki gert nema með eflingu þess atvinnulífs sem öll efnahagsleg framleiðsla landsmanna byggist á. En það er alkunna að atvinnufyrirtæki á Íslandi hefur skort eigið fé og skattalög hafa fram til þessa ekki gert það fýsilegt að almenningur verði sparifé sínu til kaupa á hlutabréfum. En markmið þessa frv. er að gera hér á nokkrar breytingar. Meiri hl. fjh.- og viðskn. hefur yfirfarið frv., rætt við sérfræðinga og yfirfarið umsagnir hagsmunasamtaka og mælir með því að frv. verði samþykkt, þó með sérstakri breytingu sem meiri hl. n. leggur fram á þskj. 470. Þar er um að ræða breytingu á 11. gr. frv. Þar er í frv. eins og það liggur fyrir gert ráð fyrir að frádráttur vegna kaupa á hlutabréfum í hlutafélögum sé háður því skilyrði að um sé að ræða hlutafélög með hlutafé að fjárhæð 10 millj. kr. og að fjöldi hluthafa sé a. m. k. 100. Það kom fram við 1. umr. þessa máls að víða hagar svo til að erfitt getur reynst að safna svo mörgum hluthöfum, t. a. m. í litlum byggðarlögum. Vegna þess að hlutafé almennt er ekki mjög mikið í íslenskum fyrirtækjum gæti hér verið um að ræða of strangar kröfur. Á hinn bóginn er nauðsynlegt að setja hér um ákveðnar takmarkanir til þess að koma í veg fyrir misnotkun á þessu ákvæði. Ég lýsti því yfir fyrir mitt leyti við fyrri umr. málsins að eðlilegt væri að taka þetta sjónarmið til athugunar í n. Nefndin hefur rætt þetta og meiri hl. leggur til að þessum viðmiðunum verði breytt á þann veg að í staðinn fyrir 10 millj. kr. hlutafé komi 5 millj. kr. og í staðinn fyrir kröfu um 100 hluthafa komi ákvæði um 50 hluthafa. Með þessari breytingu leggur meiri hl. til að frv. verði samþykkt en einn nm. í meiri hl. skrifar undir nál. með fyrirvara og mun gera sérstaklega grein fyrir honum.



Herra forseti. Þetta frv., sem hér liggur fyrir, hefur þegar fengið meðferð í hv. Ed. þar sem minni hl. fjh.- og viðskn., þm. sigríður Dúna Kristmundsdóttir, Ragnar Arnalds og Eiður Guðnason, skilaði ítarlegu nál. á þskj. 355 þar sem gerð er grein fyrir þessu máli með þeim hætti sem ég tel að geri því fullnægjandi skil. Við meðferð málsins í hv. Nd. hefur komið fram að frv. byggist á því að flytja fjármuni frá fólkinu í landinu til fyrirtækjanna. Það er sláandi að þetta mál skuli vera tekið fyrir á sama degi og samþykkt var skattahækkunarfrv. ríkisstj. sem breytt hafði verið í Ed. nú fyrir fáeinum dögum. Á sama degi og skattahækkunarfrv. ríkisstj. er tekið hér fyrir, skattahækkun á fólkinu í landinu, er hér lagt fram og lagt kapp á að afgreitt verði frv. um skattalækkun handa fyrirtækjunum. Nú er það svo að samkv. lögum um efnahagsmál o. fl. nr. 13/1979 er skýlaust ákvæði um að frv. af þessum toga eiga að fylgja upplýsingar um hvaða kostnað þau hafa í för með sér fyrir ríkið. Það hefur hins vegar farið svo með þetta frv. að embættismenn fjmrn. og talsmenn stjórnarliðsins hafa ekki treyst sér til að segja af eða á um hversu mikið tekjutap þetta frv. hefði í för með sér fyrir ríkissjóð. Það mun vera næsta einstakt að mál séu afgreidd með þessum hætti, eins og hér er gerð till. um, að menn ætti að kasta sér út í algera óvissu með jafnflókið mál og hér er á ferðinni. Það er jafnframt ljóst varðandi þetta frv. að þær reglur sem hér er gerð till. um eru mjög flóknar í framkvæmd. Skattstjórinn í Reykjavík og formaður Félags endurskoðenda gerðu grein fyrir því á fundi í fjh.- og viðskn. Nd. að mörg ákvæði þessa frv. væru afar flókin, erfið og þung í framkvæmd. Þess vegna er hér verið að flækja skattakerfið, gera það enn þá flóknara og ógagnsærra og erfiðara fyrir atmenning en þegar er orðið. Þótti þó flestum nóg um í þeim efnum. En jafnframt er hér um að ræða frv. um forréttindi þeirra sem kunna á kerfið, þ. e. forréttindi þeirra sem hafa möguleika á því af einhverjum ástæðum að setja sig sérstaklega inn í hið flókna skattakerfi í þessu landi. Hér er verið að opna möguleika fyrir slíka aðila til að finna fleiri og fleiri löglegar smugur á kerfinu til að troða peningunum sínum í á sama tíma og það er látið í veðri vaka að tilgangur frv. sé að hjálpa almenningi að eignast hlut í fyrirtækjum. Auðvitað er það endemis fjarstæða. Litli maðurinn með bogna bakið, sem er fræg persóna síðustu sólarhringana, á engan afgang um þessar mundir til að leggja í fyrirtækin, hann á engan afgang til þess. Maður sem er með 10 eða 20 þús. á mánuði hefur ekki tök á því að nota sér þau forréttindi sem þetta frv. býður upp á. Af þeim ástæðum, herra forseti, að hér er um að ræða frv. um forréttindi þeirra sem kunna á kerfið, hér er um að ræða frv. um skattalækkun á sama tíma og ríkið stendur frammi fyrir stórfelldum halla á ríkissjóði og fleiri ástæðum, þá hef ég lagt hér til í nál. á þskj. 474 að þetta frv. verði fellt. Þetta frv. er eins konar fáni íhaldsins í þeirri ríkisstj. sem nú situr hér í landinu, eins konar sigurfáni, sigurflagg ákveðinna frjálshyggjuafla framan í Framsfl. Sumir mundu kalla það níðstöng frjálshyggjunnar framan í Framsfl. Hér er um að ræða frv. til l. um að framkvæma hugmyndir ofstækisfyllstu frjálshyggjupostulanna í Sjálfstfl. og það er kannske engin tilviljun að einn af höfuðhugmyndafræðingunum settist hér að í alþingishúsinu einmitt í dag, sá sem hefur skrifað langar og lærðar greinar um þann vanda sem blasir við þeim mönnum sem vilji selja ömmu sína, svo ég vitni í greinar sem voru birtar fyrir nokkru, en það var eins og kunnugt er ekki hægt vegna þess að viðkomandi hafði ekki þinglýst eignarhald á ömmunni. Þetta frv. var sent til umsagnar m. a. hjá alþýðusamtökunum og niðurstaða þeirra var á þessa leið, með leyfi hæstv. forseta: „Frv. var sent Alþýðusambandi Íslands og Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja til umsagnar. Hvor tveggja samtökin hafa svarað og lýst yfir andstöðu sinni við frv. Umsagnir ASÍ og BSRB eru birtar hér sem fskj.“ Í lokaorðum umsagnar miðstjórnar ASÍ, sem samþykkt var einróma á fundi miðstjórnar Alþýðusambandsins 2. febr. s. l., segir svo: „Umsögnin er einföld: Tillögurnar eru eðlilegur þáttur í þeirri samfelldu stefnu ríkisstj. að gera þá fátæku fátækari og þá ríku ríkari. Alþýðusambandið getur ekki gert þá stefnu að sinni.“ Hér er að mínu mati, herra forseti, komið að kjarna þessa máls. Þess vegna tel ég að miklu brýnna væri að bæta kjör lágtekjufólks með breytingum á skattalögum fremur en að veita atvinnurekendum og fjármagnsöflum enn frekari skattfríðindi. Þess vegna legg ég til, herra forseti, að þetta frv. verði fellt. Fari hins vegar svo mót vonum mínum að þetta frv. verði samþykkt vil ég að því verði haldið til haga í þingtíðindum sem formlegri ósk af minni hálfu að skattyfirvöld og fjmrn. leggi á það mjög þunga áherslu að skrá rækilega þá aðila sem nota sér þær heimildir sem þetta frv. gerir ráð fyrir og hversu miklar upphæðir er þar um að ræða hverju sinni, þannig að unnt verði fyrir stjórnvöld að fylgjast mjög nákvæmlega með þeim áhrifum sem kunna að verða af samþykkt frv. þessa fyrir atvinnulífið í landinu. Ég held að þau áhrif séu í raun og veru og verði í raun og veru ekki svo ýkjamikil fyrir atvinnulífið og fjölgun starfstækifæra. Ég held að hérna verði þvert á móti um að ræða lagareglur sem komi fjármagnseigendum fyrst og fremst til góða, án þess að það þurfi endilega að skila árangri í atvinnulífinu sjálfu. Þetta frv. er nefnilega undirbúið og flutt af aðilum sem eru mjög ókunnugir í atvinnulífinu. Þetta eru skrifborðsatvinnurekendur, eins og hv. þm. Þorsteinn Pálsson sem starfaði um skeið hjá Vinnuveitendasambandi Íslands, menn sem þekkja ekkert til í atvinnulífinu sjálfu. Þess vegna hygg ég að í raun breyti þetta litlu um fjölgun atvinnutækifæra í landinu, en hins vegar geti þetta hyglað stórum fjármagnseigendum á kostnað fólksins í landinu. Ég tel ekki ástæðu til að fjölyrða um það úr þessum ræðustól á þessu stigi málsins. Það er samkomulag um það milli flokkanna hér í þinginu að nú verði mætt fyrir nál. þeirra tveggja mála sem hér um ræðir, þ. e. 159. og 160. máls, en síðan verði umr. frestað og haldið áfram á mánudag. Ég get þessa hér vegna þess að ég vil gjarnan að það sé skýrt um hvað menn eru að gera samkomulag. Ég minni á að einn aðili að meirihlutaáliti um mál þetta hefur skrifað undir nál. með fyrirvara. Hann er hins vegar fjarverandi í dag, hefur boðað veikindi, og því eðlilegt að honum verði gefinn kostur á því, svo og öðrum þm., að ræða málið nánar n. k. mánudag eða þegar hæstv. forseta sýnist rétt að taka málið til framhaldsumr.



Herra forseti. Ég vænti þess að forseti minnist þess að það var um það talað að fundum lyki kl. 6 í dag. Ég hefði helst viljað halda það samkomulag ef það væri mögulegt.

Forseti mun gera sitt til þess að svo verði. En vill hv. þm. flytja ræðu sína nú?

Ég var búinn að ráðstafa mér og gera öðrum grein fyrir því á sínum tíma.

Er það hv. frsm. bagalegt?

Það vill svo til að ég er frsm. bæði í þessu máli og hinu málinu sem hugmyndin var að taka fyrir.

En væri ekki möguleiki á því þrátt fyrir allt að hv. þm. gerði nú grein fyrir minnihlutaáliti sínu og síðan yrði þessum fundi lokið?

Það er alltaf heldur leitt að þurfa að ganga á bak þeirra ráðstafana, sem maður hefur gert gagnvart öðru fólki og af því ég hafði gert slíkar ráðstafanir fyrr í dag, hefði ég viljað að fundi lyki núna kl. 6, eins og um hafði verið talað.

Ef hv. þm. er með mjög langa ræðu er sjálfsagt erfitt að breyta nokkuð út af því sem um var rætt hér í dag. Mun þá umr. frestað og þetta mál tekið út af dagskrá. Það á einnig við um 2. dagskrármálið, það er tekið út af dagskrá. - Það liggur ekki fleira fyrir fundinum. Til næsta fundar verður boðað með dagskrá.