Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson) Brtt. sú, sem hér er flutt, fer aðeins fram á það, að í stað þess, að ríkisstofnanir hafa verið skyldaðar til að nota stimpilmerki á ávísanir, þá sé þeim nægilegt að setja á ávísanirnar stimpil, sem er auðkennandi fyrir þær ávísanir, sem frá þeim koma. Ég vona, að hv. þm. geti fallizt á þessa brtt., þar sem hún er aðeins til sparnaðar.



Ég á hér brtt., aðra á þskj. 517, sem ég flyt ásamt 3 öðrum hv. þm., en hina á þskj. 526. Aðalbrtt. að efni til er fyrri brtt. á þskj. 517. Hún gengur í þá átt, að bæta inn í 5. gr. frv. sem aðallínu línu frá Kollafirði í Gufudalssveit til Ísafjarðar við Ísafjarðardjúp. Ég sé í grg. frv., að mæðiveikinefndin hefir sent landbn. frv., þar sem lagt er til, að aðallínurnar á Vestfjörðum séu 2, og önnur þeirra væri frá Kollafirði til Ísafjarðar. Landbn. hafa hinsvegar ruglað fram og aftur með þetta. Stundum hefir verið talað um, að aðallínan fyrir Vestfirði væri frá Kollafirði til Ísafjarðar, stundum frá Þorskafirði til Steingrímsfjarðar, stundum frá Kaldalóni í Þaralátursfjörð. Eins og frv. er nú, er gert ráð fyrir aðeins einni aðallínu á Vestfjörðum, sem sé milli Steingrímsfjarðar og Þorskafjarðar. Ég tel engan vafa á, að þetta sé algerlega ófullnægjandi fyrir sauðfjárræktarhéruð, sem eru, að því er maður bezt veit, ósýkt af mæðiveikinni. - Ég tók eftir því í ræðu hv. frsm. landbn. við 1. umr., að hann sagði út af I. kafla frv., að aðaláherzluna yrði að leggja á að verja þá hluta landsins, sem væru ósýktir. Þetta er rétt. En það er ekki í fullu samræmi við þessa skoðun, að vilja ekki koma upp 2 fullgildum varnargirðingum fyrir Vestfirði, þar sem vitað er með þeirri vissu, sem annars er hægt um það að fá. að veikin er alls ekki komin þangað. Ég álít, að það hljóti að vera yfirleitt aðalatriðið í þessu máli, að leggja höfuðstyrkinn í að verja eins fullkomlega og hægt er þá landshluta, sem ekki hafa orðið fyrir sýkingu ennþá. Við sjáum það á fjárl. nú, að gert er ráð fyrir, að ríkissjóður verji 385 þús. kr. til stuðnings bænda á því svæði þar sem mæðiveikin hefir geisað. Ennfremur á bjargráðasjóður að leggja fram 48 þús. kr. og héruðin 54 þús. kr. Það sér hver maður, hvort sem litið er til Vestfjarða eða austurhluta landsins - til þessara tveggja aðalstaða á landinu, þar sem er nokkurnveginn vitað, að sýkin er ekki ennþá komin -, að þar er um svo geysilega mikið verðmæti að ræða, ef sýkin kemur þangað. að þó að ekki sé litið á annað en það fé, sem ríkið og aðrir yrðu að leggja fram til styrktar mönnum á þessu svæði, yrði sá kostnaður margfaldur á við það, sem leggja yrði fram til að auka varðlínurnar eins og við leggjum til í brtt. okkar. Ég skal geta þess viðvíkjandi línunni milli Kollafjarðar og Ísafjarðar, að það er gert ráð fyrir, að hún sé 25 km. löng og kosti um 22500 kr. Ef veitt er hámarkið til þessarar línu, eins og gert er ráð fyrir í grg. frv., þá yrði það um 8750 kr., eða m. ö. o. mismunurinn á því, sem ríkissjóður yrði að leggja fram, yrði 13–14 þús. En hvaða upphæð er það móts við það verðmæti, sem væri í voða, ef veikin kæmi verulega yfir á Vestfirði? Eftir því sem segir í grg. frv., þá er fjártalan í þessum héruðum sem hér segir: Í Vestur-Barðastrandarsýslu .....13759 Í Ísafjarðarsýslu ...................... 32189 Á Ísafirði .................................... 519 Samtals:I6467 Svo er í þeim hluta Austur-Barðastrandarsýslu, sem girðingin mundi vernda, Múla- og Flateyjarhreppi, 3256 fjár, eða samtals 49725. Þá er einnig nokkur hluti Gufudalshrepps þarna í, svo að samtals er þá það fé, sem þessi girðing mundi verja, rúmlega 50 þús. Má sjálfsagt telja þennan fjárstofn ca. 800 þús. til 1 millj. kr. virði. Það sjá allir, að það er að spara eyrinn og eyða krónunni, að vilja ekki leggja fram þennan 14 –15 þús. kr. styrk til Ísafjarðarlínunnar sem aðalvarnarlínu, heldur en að ríkissjóður og aðrir hlutaðeigendur þurfi síðar að leggja fram hundr. þús. til þess að bæta fyrir þau verðmæti, sem þannig geta farið forgörðum. Ég vil geta þess, að á Vestfjörðum er aðstaðan slík, að það er ómögulegt fyrir bændur að hafa nema sauðfjárbúskap. þar sem enginn markaður er fyrir mjólk eða aðrar afurðir kúaræktar. Það er því alveg kippt fótunum undan búrekstri manna, ef þeir missa fjárstofninn. Það geta verið skiptar skoðanir um, hvort hægt sé að verja með þessum girðingum, en verði þær eingöngu til að tefja svolitið útbreiðslu sýkinnar, er það líka mikill ávinningur. Ég vona, að hv. þm. átti sig á, að hér er um skyldu að ræða af hálfu fjár. veitingavaldsins til að gera allt, sem mögulegt er, til að hjálpa þessum stóra landshluta, og samþ. aðalbrtt. okkar á þskj. 517. Auk þess höfum við borið fram varatill., um að setja þessa línu sem aukavarnarlínu, sem framkvæmdanefnd. sem ætlazt er til, að skipuð verði eftir frv., má setja upp. Þá hefi ég borið fram eina brtt. til, um að orða um 3. lið í 5. gr. Ég legg til að þar standi: Milli Steingrímsfjarðar og Berufjarðar. Ég held, að það sé fullvíst, að eigi sé um aukinn kostnað að ræða, þó að línan sé látin ná til Berufjarðar. En með því að fara örlítið austar, kemur um 2000 fjár í viðbót, allt úr Reykhólasveit, og veit ég ekki betur en að þau svæði séu algerlega ósýkt. Ætti því undir öllum kringumstæðum að vera hægt að fá þeim sanngjörnu óskum framgengt, að samþ. þessa till. Það er ekki ástæða til að fara fleiri orðum um þetta að sinni, en ég vona, að aðaltill. á þskj. 517 verði vel tekið, en ef svo ólíklega til tekst, að hún verði drepin, þá verði vat. samþ.

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson): Ég ætla að segja frá áliti n. Ég skal geta þess, að n. getur ekki fallizt á brtt. N. telur, að það eigi að nota heimild 7. gr. til að koma upp girðingum undir ýmsum kringumstæðum, og það á einkum við um girðinguna úr Þorskafirði í Ísafjörð. Þar er fyllilega greiddur allur kostnaður við efniskaup, svo að aðeins er eftir flutningur og uppsetning. Það er að vísu svo með aðrar girðingar, sem n. gerir ráð fyrir eftir 7. gr., að það er ekki unnt að fá fullan 35 au. styrk, því að takmarkið er 50 au. á kind. Þannig næði hvorki Snæfellsnes eða Reykjanes 35 au. á metra, því að féð er þar færra en svo, að komizt upp í 50 au. markið. En fjárfjöldinn er svo mikill í Ísafjarðarsýslu, að þar fengist kostnaðurinn uppborinn. Út af því, sem hv. þm. Barð. minntist á, vil. ég geta þess, að n. áleit réttara að hafa Þorskafjarðarlínuna sem aðalgirðingu, með því að vænta mætti, að veikin væri ekki komin út fyrir þá línu. Ef þeir, sem búa vestan línunnar, telja sig samt ekki örugga, er nóg heimild fyrir framkvæmdastj. að veita styrk til varagirðingar. Hitt kemur ekki til mála, að setja upp báðar girðingarnar sem aðalgirðingar. Alveg það sama má segja um girðingarnar á Snæfellsnesi og Reykjanesi, og þó er tiltölulega enn ríflegri styrkur til Kollafjarðarlínunnar en þeirra. Um brtt. hv. þm. Barð. á þskj. 526, um að flytja girðinguna út í Berufjörð, vil ég segja það, að ég hefi aflað mér upplýsinga því viðvíkjandi hjá framkvæmdarstjóra varnanna, og hann leggur á móti brtt. með þeim rökum, að það sé meiri hætta á, að veikin kunni að leynast í Berufirði en ef girðingin sé lögð í Þorskafjörð. Hann segir, að síðastl. haust hafi þess verið gæft vandlega að lóga fé vestan Þorskafjarðar, en aftur á móti ekki austan Þorskafjarðar, á því svæði, sem hv. þm. Barð. hefir í huga. N. leggur því á móti brtt. hans. Reynslan hefir sýnt, að girðingar hafa farið of nærri sýktum svæðum til að reyna að bjarga sem flestu fé. Fram hjá þessari hættu vili n. reyna að stýra. Ég ætla ekki að hafa um þetta fleiri orð. Mér finnst á till. hv. þm., að þeir hafi ekki allir sannfærzt um, að girðingar séu út í bláinn, eins og hv. þm. Ak. vill halda fram.

*Bergur Jónsson: Ég vil benda hv. þm. Mýr. á, þegar hann er að bera fyrir sig umsögn framkvæmdastjóra um athugun á fé vestan Þorskafjarðar og austan, að það kemur ekkert málinu við, því að einmitt eftir till. sjálfrar n. kemur belti þar á milli. Það er því bara ósanngirni af n. að vera á móti brtt. minni. Þeir, sem bjuggu vestan Þorskafjarðar, höfðu engan undirbúning að línu milli Kollafjarðar og Ísafjarðar, því að þeir treystu því, að sú lína mundi koma. Þeir höfðu því engan viðbúnað til þess að taka á sig þann kostnað. Hér er um svo litið fé að ræða í samanburði við þau hundruð þúsunda, sem hvort sem er þarf að leggja fram, að ekki er horfandi í það. Hv. frsm. spurði, hvort ég gæti ekki verið það sanngjarn, að í stað þess, að í brtt. mínni stendur: „milli Steingrímsfjarðar og Berufjarðar“, kæmi: milli Steingrímsfjarðar og Þorskafjarðar eða Berufjarðar. En ég skil ekki þessa ákefð í að ofurselja Reykjanes veikinni. Það hefir verið sótt mjög eftir því af Geirdælingum að fá línu til þess að verja sig, en því hefir verið neitað, og ég hefi ekki viljað bera upp þá till., því að ég veit, að hún mundi falla, en að bæta Reykjanesi ofan á, er alger fásinna. Það er ákveðið af Reyknesingum, að þeir ætla að girða sig inni á eigin kostnað, ef brtt. mín verður felld. En af því að hér er um svo tiltölulega litinn kostnað að ræða, finnst mér sanngirnismál að samþ. brtt.

* Frsm. (Bjarni Ásgeirsson): Ég geri ráð fyrir að framkvæmdastjóri varnanna sé eins kunnugur því og hv. þm. Barð., hvar hætta sé á, að veikin leynist, og ég verð að leggja meira upp úr upplýsingum hans en óskum hv. þm. Barð. Og framkvæmdastjóri segir m. a., að þó að þetta verði samþ., treysti hann sér ekki til að framkvæma það. Hitt er allt annað, að samþ. till. um, að línan skuli vera annaðhvort í Þorskafjörð eða Berufjörð. Ég vil og geta þess, að fyrir þá, sem vilja greiða atkv. með Kollafjarðarlínunni, er miklu betra að samþ. varatill. en aðaltill.