Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Eins og hv. alþm. er kunnugt, var þetta mál lagt fyrir síðasta þing, en náði þá ekki afgreiðslu, en er nú komið hingað til Ed. eftir afgreiðslu málsins í Nd. Það hefur borið á góma nokkrum sinnum á seinni árum, að það væri ástæða til að endurskoða þau íslenzku lagaákvæði, sem gilda um eignarrétt og afnotarétt fasteigna, enda eru þau komin nokkuð til ára sinna eða frá 1919. Og á Alþ. 1963-64 var til meðferðar þáltill. um þetta efni, sem var vísað til ríkisstj. Ég hafði síðan samráð um það í þeim rn., sem málið helzt snerti, að endurskoða löggjöfina frá 1919, og þetta frv. er árangur þeirrar endurskoðunar, sem var gerð af samráði ráðuneytisstjóra og einnig í samráði við tvo hæstaréttardómara. Það felast aðallega í þessu frv. þær breytingar frá núgildandi löggjöf, að tekin eru upp ákvæði, sem miða við ríkisfang sem skilyrði fyrir réttindum yfir fasteign í stað heimilisfangs eða búsetu, sem er skilyrði núgildandi og hinna eldri laga. Jafnframt eru í frv. ákvæði um, að meiri hl. hlutafjár eða 4/5 hlutafjár, eins og nú er orðið, skuli vera eign íslenzkra ríkisborgara, ef félögin eiga að geta án ráðherraleyfis átt fasteign hér á landi, og slíkt ákvæði er ekki í núgildandi lögum. Undir meðferð málsins í Nd. sætti nokkurri gagnrýni sú rúma heimild, sem ráðh. hefur samkv. þessu frv. til þess að veita undanþágur frá þeim skilyrðum, sem sett eru í 1. gr. Ég held, að það sé lítil hætta á misnotkun þeirra heimilda, en til þæginda að hafa þær í löggjöfinni, enda held ég, að það hafi aldrei komið fyrir á þeim tæplega 50 árum, sem l. frá 1919 hafa gilt, að það hafi sætt nokkurri gagnrýni um meðferð nokkurs ráðh. á slíkum heimildum. Þessu frv. fylgja nokkur fskj., sem aðallega voru hugsuð til þess að verða til styrktar eða leiðbeiningar fyrir þá n. fyrst og fremst, sem málið fær til meðferðar. Það er yfirlit um réttarstöðu útlendinga með tilliti til fasteigna og atvinnurekstrar á Íslandi, sem tekið var saman af Halldóri Jónatanssyni fulltrúa í stjórnarráðinu og lögfræðingi. Það er fskj., sem felst í yfirlit um lagaskilyrði fyrir eignarrétti og afnotarétti útlendinga á fasteignum á Norðurlöndum og lauslegt yfirlit yfir gildandi lagaákvæði yfir rétt útlendinga til að stunda atvinnurekstur í Danmörku, Noregi og Svíþjóð. Þegar athuguð er löggjöf nágranna okkar, Norðurlandaþjóðanna, kemur í ljós, að hún er yfirleitt nokkuð frjálsleg og kannske frjálslegri en gert er ráð fyrir í þessum l., en sennilega er það eðlilegt miðað við sérstöðu og smæð okkar þjóðar. Það má einnig hafa í huga, að það virðist nokkuð sameiginlegt álit um það, að ef um er að ræða veruleg eignarréttindi og afnotaréttindi fasteigna hér á landi í sambandi við atvinnurekstur, sé eðlilegt, að slíkt mál. þrátt fyrir hin almennu ákvæði l., komi sérstaklega fyrir Alþ. Þetta hefur átt sér stað bæði í sambandi við frv. til l. um kísilgúrverksmiðju, þar sem ráðgert var, að útlendingar yrðu aðilar að væntanlegum rekstri kísilgúrvinnslu við Mývatn, og einnig hefur verið ráðgert, að slík sérstök löggjöf verði lögð fyrir þingið í sambandi við hugsanlega álbræðslu hér á landi, sem útlendingar ættu og rækju. Ég vil leyfa mér að leggja áherzlu á, að n. sú, sem fær þetta mál til athugunar, hraði nokkuð afgreiðslu þess með tilliti til þess, hversu áliðið er þings, og vona, að um málið verði ekki úr þessu mikill ágreiningur hér á þingi. Ég vildi mega leyfa mér að leggja til, að málinu verði að lokinni þessari umr. vísað til 2. umr. og hv. allshn.



Herra forseti. Frv. þetta er samið af n., sem menntmrn. skipaði í október 1961 til þess að endurskoða gildandi lög um iðnskóla og iðnfræðslu. Í n. voru skipaðir þessir menn: Guðmundur Halldórsson þáv. formaður Landssambands iðnaðarmanna, Óskar Hallgrímsson formaður iðnfræðsluráðs, Snorri Tónsson framkvstj. A.S.Í., Þór Sandholt skólastjóri iðnskólans í Reykjavík og enn fremur Sigurður Ingimundarson verkfræðingur, sem jafnframt var skipaður formaður n. Í skipunarbréfi n. var kveðið svo á, að verkefni hennar skyldi vera í fyrsta lagi að rannsaka, hvort unnt sé að samræma eða sameina verknámsskóla gagnfræðastigsins og forskóla fyrir væntanlega iðnnema og þá með hvaða hætti. Í þessu sambandi skyldi m.a. athugað, hver þörfin væri fyrir skólabyggingar vegna verknáms annars vegar og forskóla hins vegar og hver sé líkleg þróun þessara mála í náinni framtíð. Kostnaðarhlið málsins átti að athuga sérstaklega. Í öðru lagi átti n. að rannsaka og gera till. um, hvaða breytingar væru æskilegar á núverandi tilhögun iðnfræðslunnar, bæði að því er tæki til verklega námsins og iðnskólanna, og skyldi þá höfð sérstök hliðsjón af þeim breytingum í þeim efnum, sem átt hafa sér stað í nálægum löndum. Sérstaklega var lagt fyrir n. að athuga, að hve miklu leyti væri æskilegt að auka verklegt nám í iðnskólum og þá í hvaða greinum og enn fremur hvort hagkvæmt virtist að kenna einhverjar iðngreinar að öllu leyti í skólum og þá hverjar. Í þessu sambandi skyldi n. sérstaklega reyna að gera sér grein fyrir hugsanlegum fjölda iðnnema á næstu árum, þannig að fá mætti nokkra hugmynd um þörfina fyrir nauðsynlegar verkstæðisbyggingar, staðsetningu þeirra og annað, er máli skipti í þessu sambandi. Og í þriðja lagi var n. falið í skipunarbréfi rn. að gera till. um framkvæmdaatriði á grundvelli álits og till. meistaraprófsnefndar, þ.e.a.s. n., sem rn. hafði skipað til þess að undirbúa meistarapróf og rannsaka, hvaða námskeið væri æskilegt að halda að staðaldri i iðnskóla fyrir iðnnema og e.t.v. aðra í þeim tilgangi, að þeim gefist kostur á að fylgjast sem bezt með tæknilegum framförum. Þessi n., sem þannig var skipuð í októberlok 1961, vann hið ágætasta starf, sem fyllsta ástæða er til þess að þakka n. Hún lauk störfum í septembermánuði 1964. Skilaði hún ýtarlegu áliti og gerði till. um gagngera breytingu á iðnfræðslunni og þá jafnframt, að hafizt yrði handa um frekari undirbúning og framkvæmd þeirra breytinga í hinum fjölmennari iðngreinum, sem mesta þýðingu hafa fyrir almenna tækniþróun og þjóðarbúskapinn í heild. Breytingar þær, sem n. varð á einu máli um að leggja til, að gerðar yrðu með nýrri lagasetningu, tóku bæði til hins tæknilega og bóklega náms og þó einkum til verknámsins. N. lagði til, að iðnnámið byrjaði með 8 mánaða forskóla, svonefndum verkstæðisskóla, en síðan nokkurn veginn að jöfnu bóklegt og verklegt nám. Markmiðið skyldi vera að tryggja það, að iðnnemar fái þegar í upphafi kerfisbundna kennslu sérhæfðra kennara um verkfæri og meðferð þeirra, efni, vélar og vinnuaðferðir, þannig að þeir öðlist verkþjálfun og traustan grundvöll undir námið á vinnustað. N. taldi, að forskólinn gæti með góðu móti komið í stað 8 mánaða verknáms á vinnustað og tveggja fyrstu ára núverandi bóklegs iðnskólanáms og jafngilti því a.m.k. eins árs iðnnámi hvað tímalengd snertir. En jafnframt taldi n. forskólann vera mikla endurbót á iðnnáminu í heild. Taldi hún, að með samhæfðum inntökuskilyrðum og endurskipulagðri námsskrá mætti að mestu ljúka í forskóla öllu því almenna bóknámi, sem nú er aðalverkefni iðnskólanna, en tveim síðustu bekkjum iðnskólanna mætti þannig eingöngu verja til faglegs og tæknilegs bóknáms auk nokkurrar verklegrar kennslu eftir þörfum hverrar iðngreinar, þegar skólaverkstæði væri fyrir hendi. Að loknu forskólanámi ætti iðnneminn þá einnig að hafa haldbetri undirbúning til þess að hagnýta sér þá fjölþættu verkmenntun, sem fólgin er í verknámi atvinnulífsins, auk þess sem hann væri frá upphafi líðtækari verkmaður. Í sambandi við þessar gagngeru breyt. á tilhögun sjálfs iðnnámsins lagði n. til, að iðnskólum yrði stórfækkað frá því, sem verið hefur, en þeir jafnframt stækkaðir, enda væri óhugsandi að framkvæma grundvallarhugmyndir n. með öðrum hætti. Lagði n. til, að iðnskólar yrðu 8 starfræktir í landinu, einn í hverju núverandi kjördæma. Þegar n. hafði skilað hinni umfangsmiklu skýrslu sinni, en henni fylgdu athuganir og grg. um tilhögun þessara mála á Norðurlöndum, þar sem einmitt verknámsskólarnir hafa verið starfræktir um nokkurra ára skeið og gefið sérstaklega góða raun, einkum og sér í lagi í Svíþjóð, Noregi og Finnlandi, þá lét rn. semja lagafrv. á grundvelli þessara till. iðnfræðslunefndar og í samráði við hana. Þetta lagafrv. var sent til umsagnar ýmsum aðilum, sem voru taldir eiga hlut að máli, og mæltu þeir yfirleitt með samþykkt frv., eins og það lá fyrir, og hafa umsagnir aðilanna verið prentaðar sem fskj. með frv., þegar það var fyrst lagt fyrir hið háa Alþ. Þetta frv., sem rn. lét semja í samræmi við till. iðnfræðslunefndar, var lagt fyrir síðasta Alþ., en þó ekki fyrr en svo, að þau hlaut ekki afgreiðslu þá. Síðan var málið enn lagt fyrir Alþ. í sama formi við upphaf þessa þings, og hefur frv. nú hlotið afgreiðslu hv. Nd. og samþykki d. með shlj. atkv. og með einróma meðmælum hv. menntmn. Nd. N. varð þó sammála um að gera nokkrar breytingar á frv., sem allar voru gerðar í samráði við mig eða menntmrn. eða ríkisstj. Meginbreytingarnar, sem n. gerði á frv., eins og það hafði verið lagt fram, eru þær, að frv. eins og það er nú, heimilar að reka fleiri iðnskóla en 8, þ.e.a.s. fleiri en þá 8, sem iðnfræðslunefnd hafði lagt til, að starfræktir yrðu í landinu. Einnig var heimilað að reka iðnskóla, þar sem þeir nú væru starfandi og hefðu fleiri nemendur en 60, en það á við um iðnskólana í Keflavík og Vestmannaeyjum, sem þá að sjálfsögðu mundu starfa áfram, ef frv. verður afgreitt í því formi sem það nú er lagt fyrir hv. Ed. Enn fremur samþykkti hv. Nd. samkv. einróma till. hv. menntmn., að ákvæði upphaflega frv. og till. iðnfræðslunefndar um stofnun sérstaks embættis iðnfræðslustjóra skyldu felld úr frv. Iðnfræðslunefnd hafði gert till. um, að komið yrði upp sérstöku embætti og sérstakri skrifstofu iðnfræðslustjóra, sem hafa skyldi með höndum yfirstjórn iðnfræðslunnar, sem þannig skyldi ekki heyra undir fræðslumálastjóra, en hins vegar lúta yfirstjórn menntmrn. Ýmsum, sem um málið höfðu fjallað, þótti, að hér væri að ástæðulausu eða ástæðulitlu, enn sem komið er a.m.k., stofnað til skrifstofuhalds, sem komast mætti hjá, og að unnt væri að hafa þann hátt á, sem hingað til hefur verið og er um yfirstjórn iðnfræðslunnar, að hún heyri aumpart undir iðnfræðsluráð, sumpart undir fræðslumálastjóra og þá í heild undir yfirstjórn menntmrn. Ein af þeim breyt., sem gerðar voru á upphaflega frv., var fólgin í því, að öll yfirstjórn iðnfræðslunnar skyldi framvegis vera í höndum menntmrh., en ekki sumpart í höndum hans og iðnmrh., eins og er samkv. gildandi lögum. En allir aðilar höfðu verið sammála um það, að æskilegast væri, að öll yfirstjórn þessara mála væri á einni hendi. Sem sagt, menntmn. Nd. varð á einu máli um það að fella úr frv. öll ákvæðin um stofnun starfs og skrifstofu iðnfræðslustjóra og gera ráð fyrir því, að heildarstjórn þessara mála yrði í höndum iðnfræðsluráðs, fræðslumálastjóra og menntmrn. Ég get hins vegar gjarnan getið þess hér, að nái þetta frv: fram að ganga, sem ég fastlega vona, mundi ég telja það skyldu mína að sjá til þess, að nægilegir starfskraftar yrðu fyrir hendi í menntmrn, til þess að geta helgað málefni iðnfræðslunnar sérstaklega krafta sína. Ein af höfuðástæðum þess, að iðnfræðslunefnd á sínum tíma gerði tili. um stofnun starfs iðnfræðslustjóra, var, að það þótti hæpið, að á fræðslumálaskrifstofunni yrðu fyrir hendi starfskraftar, sem hefðu nægilega sérþekkingu á málefnum iðnaðarins. En þeir eru fyrir hendi í iðnfræðsluráði og á skrifstofu þess, og ég endurtek, að ég mundi telja skylt og sjálfsagt að sjá til þess, að í sjálfu menntmrn. starfaði maður eða menn, sem hægt væri að treysta, að hefðu sérstaka þekkingu á málefnum iðnfræðslunnar og iðnskólanna. Þriðja breytingin, sem máli skiptir og menntmn. í Nd. gerði á frv., var sú, að hún fjölgaði meðlimum iðnfræðsluráðs úr 7, eins og þeir höfðu verið í upphaflega stjfrv., upp í 9. Tveim aðilum var bætt við, þ.e. fulltrúa frá sambandi iðnnema annars vegar og frá iðnverkafólki hins vegar. Það þótti eðlilegt, að iðnnemar fengju fulltrúa í iðnfræðsluráði og enn fremur iðnverkafólk með sérstöku tilliti til þess, að eitt af nýmælum þessa frv. er það, að ætlazt er til þess, að iðnfræðslukerfið láti ekki aðeins faglærðum iðnaðarmönnum í té fræðslu og menntun, heldur einnig iðnverkafólki, þannig að samkv. þessu frv. yrði gert ráð fyrir því, að menntunarmál iðnverkafólks, menntunarmál verksmiðjuiðnaðarins séu einnig tekin mun fastari tökum en átt hefur sér stað hingað til og ekki aðeins menntunarmál eða fræðslumál handiðnaðarins. Með þessum orðum vona ég, að mér hafi tekizt að gera grein fyrir aðalatriðum þess frv., sem hér liggur fyrir. Það var mér og ríkisstj. mikið ánægjuefni, að alger samstaða skyldi nást um þetta mál í hv. Nd. og í iðnn. hennar, og hið sama vona ég að verði upp á teningnum hér í hv. Ed. Það er bjargföst skoðun mín, að með samþykkt þessa frv. til l. um iðnfræðslu yrði stigið eitt stærsta sporið, sem stigið hefur verið um langan aldur, ekki aðeins i menntunar- og fræðslumálum íslenzkra iðnaðarmanna, heldur í íslenzkum mennta- og fræðslumálum yfirleitt. Það er ekki þörf á að orðlengja um, í hve vaxandi mæli aukin framleiðni og aukin þjóðarframleiðsla er komin undir batnandi verkmenningu og aukinni menntun iðnaðarmanna og tæknimanna yfirleitt. En með þessu frv. tel ég einmitt vera stigin mjög stór spor í þá átt að stórbæta menntun og þar með verkkunnáttu íslenzkra iðnstétta og íslenzks iðnverkafólks. Þegar höfð er hliðsjón af því, að Alþ. hefur nýlega, einnig með shlj. atkv., komið á fót Tækniskóla Íslands, sem þegar hefur hafið starf með mikilli prýði og á eftir að láta mikið gott af sér leiða, og nú hefur verið lokið með margra ára undirbúningi gagngerðri endurskoðun iðnfræðslunnar, vona ég, að í kjölfar starfsemi hins nýja tækniskóla og starfs hinna nýju verknámsskóla, sem rísa munu af grunni, þegar þetta frv. hefur náð samþykki, - í kjölfar þessa tvenns muni sigla miklar framfarir í verkkunnáttu og tæknimenntun Íslendinga, sem hafa muni í för með sér stóraukna framleiðni, stóraukna þjóðarframleiðslu og þar með stórbætt lífskjör Íslendinga á næstu árum og áratugum. Að svo mæltu leyfi ég mér, herra forseti, að leggja til, að frv. verði vísað til 2. umr. og til hv. menntmn.



Herra forseti. Ég vil ekki láta 1. umr. þessa máls fara hjá án þess að segja um það örfá orð, þótt ekki væri til annars en að láta í ljós ánægju mína yfir því, að þetta mál. sem liggur nú öðru sinni fyrir hv. Alþ. og hefur verið í undirbúningi í allmörg ár, er nú komið á það stig, sem raun ber vitni. Iðnfræðslan hér á landi hefur, frá því að hún fyrst tók að mótast, sem varla verður talið, að hafi verið fyrr en á þessari öld, mótazt mjög eftir dönskum fyrirmyndum, og þó að ég skuli sízt draga úr því, að við getum tekið þá merku og dugmiklu þjóð okkur til fyrirmyndar í ýmsum efnum, er ég ekki viss um, að hún hafi verið mjög góð fyrirmynd einmitt á þessu sviði. Iðnnámið hafði þar eins og víða um Evrópu mótazt á mörgum öldum. Mótun þess á rætur sínar aftur í miðöldum, en þar með byggðust upp erfðavenjur kynslóð fram af kynslóð, sem urðu til þess að skapa grundvöll undir iðnþróun nútímans í þessum löndum. Hér á landi höfðum við, þegar iðnaðarmenn, handverksmenn, fóru fyrst að hasla sér völl, ekki neinar slíkar erfðavenjur, og okkar form á þessum málum var þess vegna eftirlíking af því, sem við þekktum annars staðar frá og tókum upp hjá okkur einmitt um það leyti, sem tækniþróunin var að gera þau form úrelt hjá nágrönnum okkar. Vélvæðing nútímans og framleiðsluhættir 20. aldarinnar gera að sjálfsögðu allt aðrar kröfur til tæknilegrar þekkingar hjá miklum þorra þjóðarinnar en áður hefur verið. Og á því er enginn vafi, sem hæstv. menntmrh. tók hér fram, að með þessu frv. er stigið stórt skref fram á við, stórt skref í rétta átt í þessum málum. Að mínum dómi hefði þetta frv. mátt vera róttækara. Það hefði mátt ganga lengra í þá átt að efla þá tæknilegu fræðslu fyrir ungu kynslóðina, sem óháð er hinu hefðbundna iðnnámi. Og sjálfsagt eru ýmis atriði þar sem skoðanir geta í einstökum atriðum verið skiptar um, hversu langt eigi að ganga. En ég geri ráð fyrir því, að menn muni nú vera hikandi við að bera fram brtt. við þetta frv., úr því að það er komið á þetta stig eftir erfiða fæðingu og er tvímælalaust til mikilla bóta. Efni frv. er svo vel þekkt, að ég ætla ekki að fara að ræða um það í einstökum atriðum, en mig langar að segja örfá orð í tilefni af þeim breytingum, sem gerðar hafa verið á málinu í hv. Nd., breytingum, sem ég í aðalatriðum tel til bóta. Í niðurlagi nál. hv. menntmn. Nd. segir: „Smávægileg breyting er lögð til á 20. gr. Það er skilningur n., að iðnskólar skuli vera opnir nemendum, sem þá vilja sækja, enda þótt þeir stundi ekki iðnnám eftir samningi við meistara.“ Þessi smávægilega breyting, sem nál. nefnir svo, er að mínum dómi ákaflega veigamikil. En hún er lítil fyrirferðar, því að þar er aðeins um að ræða að breyta orðinu „og“ í orðið „eða“. Í 20. gr. segir: „Skylt er að taka í iðnskóla til iðnnáms alla þá í umdæmi skólans, sem gert hafa löglega námssamninga“ - og frv. eins og það var, segir: „og fullnægja að öðru leyti settum skilyrðum.“ Þessi setning, eins og hún var, gefur greinilega í skyn, að löglegir námssamningar séu skilyrði fyrir upptöku í iðnskóla, og breyting sú, sem gerð var á þessari gr. í Nd., að taka af tvímæli um það, að það sé ekki meiningin, þetta atriði er að mínum dómi svo veigamikið, að ég álit, að það væri æskilegt, að hv. n., sem fær þetta frv. til meðferðar, gangi úr skugga um það, að þessi breyting, sem gerð var í hv. Nd., sé fullnægjandi til þess að taka af öll tvímæli um þetta efni. Í 22. gr. er rætt um almenn inntökuskilyrði í verknámsskóla og iðnskóla, og þar er ekki gert ráð fyrir námssamningi sem skilyrði fyrir því, og styður það ásamt þeirri breyt., sem gerð var á frv. í Nd., að því, að um þetta eigi ekki að vera nein tvímæli í frv. Í Nd. var einnig gerð sú breyt. að heimilað var að reka áfram þá skóla, sem nú eru reknir, umfram þá 8, sem frv. gerir ráð fyrir, og fullnægja nánar tilteknum skilyrðum. Ég álit, að þessi breyting hafi verið nauðsynleg og rétt. Það er að vísu hafið yfir allan vafa, að það væri æskilegt að geta haft skólana fáa, til þess að þeir gætu orðið stórir og öflugir og haft yfir að ráða dýrum og fullkomnum tækjum. En það verður líka að gá að þeim praktísku skilyrðum, sem við er að fást. Það á ekki sízt við þann skóla, sem á undanförnum árum hefur verið rekinn í Vestmannaeyjum og hefur haft fleiri nemendur en gert er ráð fyrir, að hinir nýju skólar geti haft í sumum kjördæmum landsins, og þar sem aðstaða er slík, að mjög torvelt er að sækja skóla annars staðar. Sú breyting n. í Nd. að leggja ráðh. þá skyldu á herðar að láta skólana einbeita kröftum sínum að sérstökum greinum, til þess að skapa á milli þeirra verkaskiptingu, er einnig að mínum dómi mjög þýðingarmikil. Með þeim hætti er fært að láta fara fram milli skólanna eins konar nemendaskipti, þar sem nemendur, sem stunda nám sitt við einn skóla að mestu leyti, gætu flutt sig til annars um tíma til þess að taka þátt í sérstökum greinum, sem þar væru lengra á veg komnar. Þriðja atriðið, sem breyting var gerð á í Nd. og ég álít, að sé mjög þýðingarmikið atriði, lýtur að yfirstjórn þessarar fræðslustarfsemi. Frv., eins og það lá fyrir, sló því föstu, að iðnfræðslu skyldi að öllu leyti heyra undir menntmrn., en ekki undir fleiri rn., eins og áður hafði verið. Þetta ákvæði var að sjálfsögðu mjög til bóta, og það er skoðun mín, að það sé til mikils tjóns fyrir skólakerfið í landinu, að það skuli ekki vera fellt undir eina yfirstjórn að öllu leyti, heldur falla undir ýmis önnur rn. - einstakir þættir þess. Auðvitað ættu öll fræðslumál í landinu að heyra undir eina stjórnardeild. Við höfum raunar hliðstæð vandamál á öðrum sviðum. Mér dettur í hug í þessu sambandi að minnast á eitt vandamál, sem nýlega hefur orðið til, af þessu tagi. Í fyrra voru samþ. hér á hv. Alþ. lög um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, sem gera ráð fyrir fimm stofnunum, sem heyra undir nærri því hver sitt rn., í stað þess að þær ættu allar að heyra undir eina stjórnardeild, eins og skynsamlegt er talið annars staðar og jafnan leitazt við að gera í öðrum löndum. Þetta var nú innskot, en ég vildi segja þetta til þess að undirstrika þá skoðun mína, að mjög mikil nauðsyn er á því að samræma allt fræðslustarf í landinu undir eina yfirstjórn. En frv., eins og það lá fyrir Nd., gerði einnig ráð fyrir því, að komið yrði á fót sérstakri iðnfræðsluskrifstofu og sérstökum iðnfræðslustjóra. Á þessu gerði Nd. breytingu og felldi þessa stofnun niður úr frv., og ég álit, að það sé til bóta, ekki aðeins af þeim ástæðum, sem fram komu í ræðu hæstv. menntmrh. hér áðan, nefnilega þeirri, að ótímabært og ónauðsynlegt væri að setja á stofn sérstaka stofnun í þessu skyni, heldur einnig vegna þess, að með þessu móti mundi yfirstjórn fræðslustarfseminnar klofna í sundur á þann hátt, sem ég er ekki víss um, að væri til neinna bóta. En á hinn bóginn: við þessa breytingu verður iðnfræðsluráðið sú stofnun eða sá aðili, sem fyrst og fremst á að móta iðnfræðsluna í landinu. Með tilliti til þess er ég ekki fyllilega sáttur við það, hvernig hugsað er, að iðnfræðsluráðið sé skipað. Í því er gert ráð fyrir, að verði fulltrúar frá handverksmeisturum og sveinum og nemum og auk þess frá iðnverkafólki og iðnrekendum og einn fulltrúi frá skólunum sjálfum. Að mínum dómi hefði verið mjög æskilegt, að hærri tæknimenntun hefði haft einhver áhrif í þeirri stofnun, sem á að móta þessa tæknilegu fræðslu. En í frv. er ekki gert ráð fyrir því, að iðnfræðsluráð hafi nein sérstök tengsl við tæknifræðingastéttina eða verkfræðingastéttina eða aðra þá, sem líklegir væru til þess að geta haft frjó áhrif á það, hvernig tæknimenntunin og iðnmenntunin þróast í landinu, og haft áhrif í þá átt að koma í veg fyrir, að þessi fræðsla staðnaði í því formi, sem henni er eitt sinn fengið. Að vísu koma þarna til áhrif menntmrn., og þess er þá að vænta, að menntmrn. sjái til þess, að þessara áhrifa gæti í hæfilegum mæli. Menntmrh. er ætlað að skipa án tilnefningar formann iðnfræðsluráðs, og opnast honum þar möguleiki til þess að láta hina hærri tæknimenntun hafa tengsl við þessa starfsemi á þann hátt, sem ég álit, að sé bæði æskilegt og nauðsynlegt. Herra forseti. Ég skal ekki lengja þetta meira. Ég vildi aðeins koma þessum örfáu aths. á framfæri. Ég er þeirrar skoðunar, að þetta frv. sé til mikilla bóta, eins og ég hef áður sagt, og ég er sammála hæstv. menntmrh. um það, að við undirbúning þessa frv. hefur verið unnið gott og mikið starf. Ég álit, að þó að við kunnum að geta gert einhverjar aths. við einstök atriði málsins, sé málið samt svo þýðingarmikið, að það megi ekki henda okkur, að frv. verði ekki afgreitt sem lög frá þessu þingi.