Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Sveinn Ólafsson Tillaga þessi hefir fengið eina breytingu í efri deild. Hefir þar verið bætt við tveim stöðum, Kollafirði og Garði, en er að öðru leyti söm og hún var afgreidd hjer frá deildinni. Jeg ætla mjer ekki að segja neitt við þessu; tel rjett, að fleiri staðir sjeu rannsakaðir en þeir, er upprunalega voru nefndir í tillögunni, sem sje svæðið frá Berufirði til Skinneyjarhöfða. Þess vegna verð jeg meðmæltur, að tillagan verði samþykt með þessum viðauka.

Pjetur Jónsson Mjer hefir skilist, að þetta þing hafi aðallega verið kallað saman til aðstoðar stjórninni á þessum ófriðartímum. Þetta var orsökin og þetta var aðalverkefni þingsins. Tillögur hafa einnig verið samþ. í þessa átt, er kostuðu stórfje. Samþykt hefir verið að kaupa skip, samþ. að fela stjórninni að sjá landinu fyrir nægilegum vörubirgðum, og í neðri deild hefir verið samþykt að bæta launakjör embættismanna. Þetta er alt sjálfsagt og nauðsynlegt. Þess vegna er enn meiri furða, hve mörg frumvörp hafa komið, sem eru til kostnaðar fyrir landið, án þess þó að standa nokkuð í þessu sambandi. Þetta dregur úr mætti stjórnarinnar til arðvænlegra framkvæmda. Áður hefir þingið falið stjórninni að rannsaka hafnarstaði og lendingarstaði, og undirbúa fyrir framtíðina. Jeg hygg því, að þessi tillaga sje lítilsvirði í sjálfu sjer, nema ef nú á að eyða fje til þessa, en sje þó litla þýðingu muni hafa að hindra framgang hennar, úr því sem komið er. En jeg vil taka það brýnt fram og áminna stjórnina, að láta ekkert smávegis sitja fyrir aðalmálunum.

Gísli Sveinsson Sökum þess, að jeg á eitt atriði í þessari tillögu, get jeg ekki látið hjá líða að segja nokkur orð. Tillagan kom frá nefnd í hv.Nd., sjávarútvegsnefndinni, og henni fanst ástæða til þess að taka þetta mál upp. - Annars er það eftir dúk og disk að hv.þm. S.-Þ. (P. J.) kemur með þessar athugasemdir sínar, þar sem tillagan hefir gengið gegn um báðar deildir, en að eins sökum smávægilegra breytinga í Ed., kemur hún hjer í sameinað þing til umræðu. Mjer finst það alveg ófyrirsynju, að skora á stjórnina að láta hjá líða að framkvæma þessa till., þar sem líka till. bindur henni engan bagga, en fer að eins fram á, að þetta sje gert, svo framarlega að hægt sje. Hjer er heldur ekki farið lengra en það, sem þingið hafði áður farið, heldur skemra. Það hefir samþykt 1915 að fá sjerfróðan mann til að rannsaka alla lendingarstaði hjer við land. Þessi tillaga er að eins framhald af þeirri till., og hjer er stjórninni að eins bent á, hvar sje brýnust nauðsynin. Jeg er samþykkur því, er háttv.þm. (P. J.) sagði í niðurlagi orða sinna, að ekki þýddi fyrir hann að fara að rökræða þetta mál nú, hafandi þagað áður, er till. lá fyrir, og því best að láta tillöguna ganga sinn gang óáreitta.

Pjetur Jónsson Háttv. þm. V.-Sk. (G. Sv.) hefir víst ekki heyrt hvað jeg sagði  (Gísli Sveinsson: Jú)  . Jeg tók það fram, að þessi till. færi ekki fram yfir till. 1915, nema ef skoða ætti hana sem áskorun til stjórnarinnar, að gjöra þetta, hvað sem annars kynni í að skerast. Það getur hugsast, að rjett sje að láta þessar hafnir sitja fyrir öllum öðrum, en það er engan veginn fullvíst. Hygg jeg, að rjettara og betra væri, að taka þetta eftir þeim ráðstöfunum, er stjórnin og væntanlegur verkfræðingur koma sjer saman um. Svo var, sem búast mátti við, hnýtt aftan í hana lengra og lengra, og allir þingmenn hefðu getað bætt einhverju við.

Matthías Ólafsson Það eru að eins örfá orð til skýringar. Þegar þetta mál kom til umræðu í sjávarútvegsnefndinni, þá skýrði jeg háttv.þm. frá hvernig á stæði. Eins og kunnugt er, samþ. þingið 1915 tillögu til þingsályktunar um að skora á landsstjórnina, að láta hafnarverkfræðing rannsaka þá staði hjer á landi, sem til orða hefði komið að gjöra hafnir á. Í fyrra vetur ritaði landsstjórnin Fiskifjelagi Íslands, og fór þess á leit, að það legði til hvar byrja skyldi rannsókn þessa. Lagði fjelagið til, að rannsakað skyldi svæðið frá Þorlákshöfn kring um Reykjanes til Vogavíkur, að báðum stöðum meðtöldum. Frá Búðarósi á Snæfellsnesi kring um Snæfellsjökul til Ólafsvíkur, að báðum stöðum meðtöldum. Ólafsfjörð nyrðra, og Dalvík í Eyjafirði. Svo sem kunnugt er, hefir enn ekkert orðið úr þessari rannsókn, og verður að telja það illa farið. En þessi dráttur gaf tilefni til þess, að sjávarútvegsnefnd Nd. hnýtti aftan við till. frá 1915 ósk um rannsókn á svæðinu frá Berufirði til Skinneyjarhöfða, með því að mikil nauðsyn sje að koma þar upp höfn, ef nokkur tök væri á. Þetta er eina tillagan, sem sú nefnd hefir nokkra ábyrgð á. En nú hafa allmargir þingmenn hnýtt tillögum aftan í þessa tillögu, svo að heita má, að nú sje skorað á stjórnina að láta rannsaka því nær alla strandlengju landsins. Þetta sýnir betur en nokkuð annað, að landsmenn eru vaknaðir til meðvitundar um hvers sjávarútvegur vor þarf mest með, en það eru öruggar hafnir. Þegar ófriðnum er lokið, verður með engu móti hægt að skella skollaeyrum við kröfunni um hafnir, enda enginn efi á, að landið getur ekki lagt út í neinn kostnað, sem meiri bein og óbein hagsvon sje að. En þótt eigi virðist, eins og nú stendur, leggjandi út í sjálf fyrirtækin, þá er ekki nema sjálfsagt, að rannsókn sje látin fara fram sem fyrst. Jeg vona því að tillaga þessi verði samþykt.