Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ég kveð mér hljóðs um störf þingsins vegna skriflegs svars hæstv. heilbrigðisráðherra við fyrirspurn minni um utanferðir lækna og kostnað lyfjafyrirtækja sem dreift var hér á Alþingi fyrir helgi. Þar kemur fram að allt að 500 læknaferðir hafi verið farnar á kostnað lyfjafyrirtækja á síðasta ári, þ.e. á vegum hagsmunaaðila í heilbrigðiskerfinu. Læknafélagið og forusta lækna hefur í kjölfarið viðurkennt að á þessu ástandi þurfi að ráða bót og að fara þurfi yfir siðareglur lækna, og sömuleiðis yfir samskipti lyfjafyrirtækja og lækna sem er mjög jákvætt. Í svari hæstv. ráðherra kemur einnig fram að flestar heilbrigðisstofnanir sem leitað var til um svör við fyrirspurnunum höfðu ekki áreiðanlegar upplýsingar um ferðir lækna sem hjá þeim starfa, þ.e. ferðir sem farnar voru á kostnað annarra en stofnananna sjálfra. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra: Mun hann beita sér á einhvern hátt, t.d. með því að leggja til að settar verði reglur, fyrir því að heilbrigðisstofnanir hendi reiður á því hvaða læknar ferðast á kostnað hagsmunaaðila og haldi sem sagt yfir það einhverja skrá þannig að þeir viti og hafi uppi á borðinu allar slíkar ferðir? Ég minni á að læknar taka ákvarðanir um lyfjakaup og lyfjaávísanir og þó svo að flestum læknum megi treysta þurfa svona hlutir að vera uppi á borðinu. Stofnanir eins og t.d. sjúkrahús erlendis eru með eftirlit og strangar reglur um markaðssetningu lyfjafyrirtækja gagnvart læknum á stofnunum. Ég spyr hæstv. ráðherra: Þurfum við ekki að gera slíkt hið sama? Mun hæstv. ráðherra beita sér í þessum efnum hvað varðar opinberar stofnanir eins og sjúkrahúsin, heilsugæsluna, Landspítalann o.s.frv.?

Virðulegi forseti. Svar mitt við þeirri spurningu sem hv. þingmaður bar fram er stutt. Ég mun gera það. Núna um nokkurt skeið hefur verið í gangi vinna hjá starfshópi, sem ráðuneytið á aðild að og fulltrúar heilbrigðisstofnana og læknar, um að vinna í lyfjamálum heilbrigðisstofnana. Um er að ræða margþættar aðgerðir, koma á lyfjalistum þar sem þeir eru ekki fyrir hendi eða bæta þá vinnu, koma lyfjanefndum í gang og m.a. það sem snýr að stærsta spítalanum, Landspítalanum, sem hefur verið í tengslum við þessa vinnu. Víða hafa verið settar reglur um lyfjakynningar og skráningar ferða. Það er komið í gang á Landspítalanum eins og hefur komið fram í viðtölum við forstjóra spítalans. Þetta starf hefur gengið vel, verið í gangi síðasta árið og það horfir ágætlega. Ég tel að við þurfum að halda áfram ótrauð í þessari vinnu. Varðandi aðgerðir í þessum efnum er mér að öðru leyti kunnugt um að Læknafélagið hefur vilja til að vinna í þessum málum varðandi samskiptasamning sinn við lyfjafyrirtækin. Ég tel einboðið að hafa gott samstarf við Læknafélagið og forustu þess um það. Hún hefur sýnt vilja til að taka á þessum málum og hún verður að taka á þeim í samræmi við siðareglur sínar og gildandi samskiptasamning. Að öðru leyti eru reglur í gangi um kynningu lyfja sem við leggjum áherslu á að sé farið eftir.

Herra forseti. Ég tel að þessi umræða eigi fullan rétt á sér en ég tel einnig að aðrar starfsstéttir eigi að líta í eigin barm, þar á meðal við alþingismenn. Ég veit ekki betur en að margir flokkar og jafnvel þrír stærstu stjórnmálaflokkarnir hér á Alþingi hafi leynilegt bókhald. Fyrirtæki greiða í flokkssjóði. Ég tel vert að koma einnig þeim greiðslum upp á borðið. Ég tel jafnframt að fréttamenn eigi að líta í eigin barm og ekki endilega taka lækna eina í þessa umræðu. Ég veit ekki betur en að jafnvel ríkisfjölmiðlunum sé boðið í ferðir og síðan eru fréttir af ferðalögum fréttamanna. Ég tel sjálfsagða kurteisi við þá sem horfa á fréttirnar að það komi fram að um boðsferð hafi verið að ræða.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Ég fagna því að hann ætli að taka á þessum málum. Vegna umræðunnar langar mig að geta þess hér að mér finnst ekki hafa komið nógu skýrt fram að fáar stéttir eru með ríkari endurmenntunarákvæði í samningum sínum en læknar. Þeir hafa tök á því að fara á hverju ári í 15 daga á kostnað vinnuveitenda sinna í endurmenntunarferðir. Ég tel það fullkomlega eðlilegt og nauðsynlegt. Engu að síður þurfa reglur að vera skýrar og það má ekki verða þannig að lyfjafyrirtækin stjórni því hvaða fræðsla fer fram og hvaða rannsóknir. Það er altalað að lyfjafyrirtækin setji meira fé í markaðssetningu en í rannsóknir á lyfjum. Mig langar að nefna hérna dæmi um hvernig þessu er háttað. Gæðastjórnunarverkefni í heimilislækningum sem varðar mjög alvarlegt heilbrigðisvandamál, vaxandi sýklalyfjaónæmi hjá börnum, hefur verið í gangi vegna þess að það er óþarflega mikið um sýklalyfjaávísanir á börn vegna t.d. eyrnabólgu. Lyfjafyrirtækjunum hefur ekki þótt ástæða til að styrkja þetta verkefni. Það hefur frekar verið í óþökk þeirra vegna þess að það snýst um að draga úr lyfjanotkun, minnka sýklalyf til barna. Þar sem best hefur gengið í þessu verkefni hefur það leitt til mun minni lyfjanotkunar, það hefur dregið úr notkun allt að tveimur þriðju. Þarna þarf auðvitað að taka á hlutunum. Ég spyr hæstv. ráðherra hvort hann telji ástæðu til þess að þessir peningar frá lyfjafyrirtækjunum fari í sjóð og síðan geti læknar og þeir sem sinna svona rannsóknum sótt um styrki í þennan sjóð. Ég vil líka nefna að það er mjög mikilvægt 

Herra forseti. Varðandi síðustu fyrirspurnina verð ég að taka það fram að ráðuneytið hefur ekki ráðstöfunarrétt yfir þessum peningum. Við vorum í viðræðum við lyfjafyrirtækin á síðasta ári um verulega lækkun á lyfjum og það hefur skilað miklum árangri nú þegar. Við höfum markmið um að lyfjaverð verði hér hið sama og í viðmiðunarlöndunum og það er á þeim grundvelli sem við verðum að vinna. Við erum að reyna að lækka lyfjareikning Tryggingastofnunar og í því efni hefur náðst gríðarlegur árangur nú þegar. Ég fékk upplýsingar um það í morgun að lyf hafa lækkað um 11,6% á ársgrundvelli núna í heildsölunni og gengið hefur 4% áhrif inn í þá lækkun. Þarna verðum við að vinna. Varðandi hins vegar ferðirnar vil ég undirstrika vilja Læknafélagsins til að vinna að þessu máli og ég tel að forusta þess eigi að vinna að því á sínum vettvangi. Við eigum svo að vinna að því á okkar vettvangi að skýrar og ljósar reglur sem eru uppi á borðinu gildi um þessar ferðir. Við erum að vinna að því á stofnunum okkar og sú vinna gengur vel í samvinnu þeirra aðila sem þar koma að máli. Ég tel að við eigum að halda þessu áfram. Ég vil einbeita mér að þessu verkefni í samvinnu við stéttina en ég vil ekki vera að blanda því í neitt annað í þessari umræðu. Mér finnst það vera hlutverk mitt að vinna að því að skýrar og ljósar reglur gildi