Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Ásgeir Ásgeirsson) : Herra forseti. Ég ætla að leyfa mér að bera hér fram nýja skriflega brtt. við 6. gr. frv., svo hljóðandi: „Aftan við gr. bætist: Nú verður síldveiði með minna móti, og er ríkisstj. þá heimilt að greiða uppbætur úr tryggingarsjóði á afla ársins 1947. Ríkisstj. er heimilt að stofna sjálfstæð tryggingarsvæði að fengnum tillögum Landssambands íslenzkra útvegsmanna. Uppbætur og tryggingargjöld fyrir útfluttan eða seldan afla skulu greidd í hlutfalli við afla á svæðinu og öllu landinu. Ríkisstj. ákveður nánar um sérsvæði og sérsjóði með reglugerð.“ Þessi till. er flutt í tilefni af þeim brtt., sem fram hafa komið að undanförnu. Menn hafa talað um, að það tap gæti orðið á næstu síldarvertíð, og hef ég þess vegna flutt fyrri hluta þessarar brtt. um, að greiða megi uppbætur úr tryggingarsjóði, ef afli yrði lítill. Ég hafði hugsað mér, að þetta yrði aðallega bundið við 3 svæði, Vestfirði fyrir sig, Norðurland fyrir sig og Austurland. Vitanlega yrði ríkisstj. að sjá um það, að svæðin yrðu nógu stór til þess að ábyrgð ríkissjóðs ykist ekki. Það höfuðatriði, hvernig innheimtur skuli síldartollur, leysist auðveldlega þannig, að skipting á greiðslu síldartollsins milli svæða sé í hlutfalli við aflann og að í tryggingarsjóðinn verði greiddur tíundi hluti af síldarsölunni. Að öðru leyti þyrfti ríkisstj. að ákveða með reglugerð stærð svæðanna og annað þessu viðkomandi. Vildi ég að síðustu óska þess, að forseti gæfi fundarhlé áður en fundi er slitið, svo að hv. fjhn. geti fengið málið til athugunar um stund.



Herra forseti. Ég kvaddi mér hljóðs í gærkveldi vegna till. hv. þm. Borgf. Það er ekki svo, að þessi brtt. eða efni hennar kæmi að óvörum. Sú regla hefur löngum verið gildandi, að hafi hlutur aðalatvinnuveganna verið erfiður, þá hefur verið leitað til Alþ., og hafa vandamálin þá venjulega verið greidd eftir föngum. Við þessu er náttúrlega ekkert að segja, en það þyrfti að gilda sama máli um allar stéttir þjóðfélagsins. En það gerir það ekki, það gildir allt annað gagnvart verkalýðnum. Hann er aldrei talinn framleiðandi og verkamennirnir eru einu sinni varla taldir þjóðfélagsþegnar af sumum. Þetta kemur greinilega fram hjá hv. þm. Borgf. og að því leyti er alveg víst, að hann hefur hitt naglann á höfuðið í ræðu sinni. En þm. V-Húnv. var ekki nóg að lýsa þessu yfir fyrir sitt leyti, heldur fyrir hönd alls flokks síns. Ég get vel trúað því, að þessir hv. þm. séu sammála um þetta, því að það er jafnan svo þegar verkalýðurinn á í hlut. Þá er eins og ekki komi til mála að gera neina samninga við hann. Hann er ekki það merkilegur eða mikilvægur í þjóðfélaginu að margra dómi, að það komi til mála, heldur skuli málin útkljáð án hans íhlutunar eða samþykkis. Þeir eru engir framleiðendur, og þess vegna þarf ekki að taka tillit til þeirra. En nú er það staðreynd, hvort sem menn álíta verkamennina framleiðendur eða ekki, að ef þeir hætta störfum, já, þá vill oft koma leiðinda strik í reikning þjóðarbúskaparins. Það er óþarfi að telja upp öll þau störf, sem verkalýðurinn innir af hendi, en það mætti minna á ekki ómerkilegri störf en vegalagningu, byggingarvinnu o. m. fl. Það er fleira merkilegt starf en að erja jörðina og sækja sjóinn, og það má merkilegt kallast, að jafnstór og mikilvæg stétt og verkalýðurinn er skuli þurfa fjöldamörg ár til þess að ná viðurkenningu á mikilvægi tilveru sinnar. Fyrir kosningar og önnur slík tækifæri virðist samt mönnum sem betra sé að hafa verkalýðinn með sér en móti. Þá eru gefin loforð og hækkað kaup, en eftir á er hann svo ekki mikilvægari en skarnið sjálft. Það er sannfæring mín, að það séu ekki aðeins tormerki á að lögbjóða slíkan síldartoll, sem mér heyrist menn samþykkir að koma nú á, heldur sé það ómögulegt, því að aldrei getur maður með vissu vitað, hvernig sala sjávarútvegsafurða verður.



Herra forseti. Þetta mál er svo mikið alvörumál, að sýnilegt er, að allir flokkar vilja leysa það á einn eða annan hátt, en erfiðlega gengur að verða sammála um leiðirnar til þess. Það hefur verið rætt um framleiðsluna, en margar aðrar atvinnugreinar koma til greina og vitað er, að verzlun, iðnaður og siglingar eru hyrningarsteinar þjóðarbúskaparins. Það litla, sem ég gæti lagt til málanna, vil ég að kæmi fram á þann hátt, að ég lít svo á, að hv. Alþ. sé nokkuð sundurleitt og lítt samstarfsfúst, en bezt væri, að málin væru leyst á réttlátan hátt og án þess að ráðizt sé á eina stétt annarri fremur. Ég vildi segja í sambandi við þetta frv. að ég taldi mig ekki geta fylgt frv. frá hæstv. atvmrh., vegna þess að við vitum, að við erum ábyrgir fyrir þeim kvöðum, sem þar er gert ráð fyrir, en málið er mjög óljóst fyrir öllum á þessu stigi og því taldi ég nauðsyn á 6. gr. sem þó getur að einhverju leyti orðið óréttlát gegn einhverjum atvinnugreinum. Enn fremur taldi ég brýna nauðsyn á einu atriði og varð það til þess, að ég varð meðflytjandi þessa frv., en það er 9. gr. Það hefur verið rætt mikið um dýrtíðarmálin, og verð ég að segja, að mín stétt, kaupsýslustéttin, hefur ekki fengið vinsamlegt orð í eyra í því sambandi og öllu heldur væri lausnin fólgin í því að ganga af henni dauðri. Þetta er misskilningur, og vitna ég í byrjun ræðu minnar, að verzlun, iðnaður og siglingar eru nauðsynlegar fyrir framleiðsluna. Öllum er ljóst að þessi lausn hér er aðeins bráðabirgðalausn, og þolir það ekki bið, að tekið sé til alvarlegrar athugunar, að framleiðslan geti orðið rekin svo, að þjóðinni sé sæmandi. Í þessu sambandi hefur mér gefizt tækifæri til að tala við forráðamenn útvegsmanna, og er þeirra álit, að mikil nauðsyn sé að koma framleiðslunni í gang í tíma. Í þeim umr. var uppástunga. frá okkur verzlunarmönnum, að engin lausn væri á vandanum að sækja til ríkisins, heldur þyrftum við að taka málin á þannig grundvelli að dýrtíðin lækki þannig, að framleiðslan sé tryggð. Enn fremur veit ég, að þeir sem framleiðslu stunda, eru allir á móti því að þurfa að sækja til ríkisins í einu og öllu. Við tökum það fram, að okkur væri það ljóst í verzlunarstéttinni, - og ég tek þar með þann lið stéttarinnar, sem starfar með okkur, samvinnufélögin, - að leggja beri grundvöllinn þannig, að útvegurinn svari arði. við sækjum að því, sem við teljum skyldu okkar, að verzlun og viðskipti verði frjáls, en þá þarf framleiðslan, að skila arði. Ég tók þan enn fremur fram, að ekki stæði á verzlunarstéttinni að sætta sig við þær aðgerðir sem nauðsynlegar væru til að koma þessu jafnvægi á, og komum við með nokkuð stórar uppástungur. Þessu viðhorfi okkar svaraði Landsamband íslenzkra útvegsmanna á þessu stigi á þann hátt, að það væri mjög æskilegt að taka þessi mál föstum tökum, en hins vegar væri frestur lítill þar til útvegurinn hæfi starfsemi sína. Ég vildi lauslega hafa minnzt á þetta, því að í hverju landi hlýtur kaupsýsla, útvetur og framleiðsla að vera í sambandi hvað við annað og hafa samvinnu sín á milli. Ég vildi í þessu sambandi og af því að þetta frv. er fram borið, að snúizt verði af alefli gegn dýrtíðinni. Í ræðu hæstv. forsrh. og hjá fleirum kom það fram, að þetta væri engin lausn, nema alvarleg lausn fengist á dýrtíðarmálunum. Ég vildi samt mega benda á, að ég álít tillögur sósíalista, eins og þær birtast í greinum og fram hefur komið í áliti hagfræðingan. hjá Jónasi Haralz og Torfa Ásgeirssyni, hvernig leysa eigi vandamálin, að þeim finnst ekkert athugavert við það, að atvinnuvegirnir séu reknir með tapi um nokkurn tíma. Að vísu segja þeir, að sjóðir séu til, til að bera tapið um stundasakir, þar til tækniþróunin bjargi. Þeir telja þessa sjóði vera hjá einni stétt, heildsalastéttinni og er það alleinkennilegt, enda gert eingöngu til að sætta almenning við till. þeirra. Það er sem sagt verið að telja almenningi og launþegunum trú um, að ekki verði seilzt niður í þeirra vasa, heldur verði farið í vasa heildsalanna. En ég held, að þeir sjóðir, sem til eru, séu dreifðir milli allra stétta, og þá er verið að eyða sparifé þjóðarinnar í heild í e. t. v. botnlaust tap, en allir sjá og eru sammála um, að ekki getur gengið þannig til lengdar. Og sósíalistar vita, að hagnaður kaupsýslustéttarinnar er ekki eins mikill og þeir vilja vera láta. Tollar eiga að vera eingöngu á lúxusvarningi, segja þeir. En hvað er lúxusvarningur? Það eru t. d. bílar, sem margur launþeginn góðu heilli hefur getað fengið eða er að safna sér fyrir. Og hvað þýðir þá að hækka tolla á lúxusvörum, ef svo á að banna innflutning á þeim tækjum? Ætli yrði ekki brátt seilzt til nauðsynjavöru, þegar skórinn fer að kreppa að? Þetta er því leynileg árás á launþegana, um leið og þeim er villt sýn. Ég hygg, að tollahækkun sé óréttlátasta aðferðin til að lækka dýrtíðina, þvi að þá þurfa fátækir að borga eins mikið og ríkir. Dýrtíðartill. sósíalista eru því frekleg árás á launþegana. En hversu lengi á að reka útgerðina með tapi? Þangað til tækniþróun bjargi, segja sósíalistar. Má vera, en það er víst lögmál, að tækniþróun á sér ekki stað meðan framleiðslan er rekin með tapi og hélt ég, að öllum ætti að vera það ljóst, því að þá er ekki fé fyrir hendi til að verja til kaupa á framleiðslutækjum. Og þó að hv. 2. þm. Reykv. léti orð falla í garð minnar stéttar, þá virðist það þannig, að mjög hættulegt sé í litlu þjóðfélagi að vekja sundrung milli stétta, sem þurfa að vinna saman, og Alþ. kemur saman til þess að ólíkir flokkar geti sameinazt og beitt sér fyrir alþjóðarhag. Ég vil lýsa yfir því, að verzlunarstéttin er reiðubúin til að leggja á sig kvaðir að sínu leyti til að bæta úr ástandinu, og minn hugur er sá, að þegar svona mál ber að garði, láti allir flokkar persónukrit lalla niður, en legðu allt sitt í að leysa vandann sameiginlega. Illu heilli hefur það sýnt sig, að allir flokkar vildu ekki samvinnu árið 1947, en ég trúi því, þegar vandi er fyrir höndum, að menn láti metnað landsins og sjálfra sín sitja fyrir. En viðvíkjandi því frv., sem hér um ræðir, þá er það aðeins bráðabirgðalausn og fylgi ég því aðeins með því, að skv. 9. gr. verði fundinn grundvöllur til lausnar á dýrtíðarmálunum, og sá grundvöllur verður að vera gerður þannig, að rétt hlutföll ríki. Ég veit, að allir flokkar vilja vinna að þessu, og ég vona, að við getum orðið sammála um að leysa þessi mál með skilningi og án tortryggni til meðbræðra okkar. Ég hef nú talað hér nokkuð lengi og hef ég gert það af ásettu ráði, þar sem talað hefur verið allharkalega til minnar stéttar, og ég veit, að mín stétt vill vinna með öðrum stéttum til að leysa vandann og með aðstoð Alþingis ætti að vera hægt að fá það jafnvægi milli stéttanna, sem þörf er á. Ég hef aðeins haldið mig við sjálft málefnið og það, sem olli því, að ég flutti þetta frv. ásamt öðrum í fjhn. Svo vildi ég segja örfá orð til hv. þm. Borgf. og hv. 2. þm. Reykv. Ég tel það bezt, að hv. þm. Borgf. hafi aðeins vitnað til þess, sem aðrir hafa sagt, því að ég þekki hann svo, að ég held, að hann hafi einmitt lagt áherzlu á þá stefnu, sem fleytt hefur þessari þjóð, en það er að treysta meira á sjálfan sig en að kalla á hjálp. En þessi hv. þm. mun hafa talið sig hafa arðvænan stuðning hv. 2. þm. Reykv. til að fara ofan í vasa heildsalanna, og býst ég við, að hann hafi í sinni ræðu verið að bjóða hv. 2. þm. Reykv. fylgd í rannsóknarferð í vasa þeirrar stéttar. Hv. þm. Borgf. er þó einn þeirra manna, sem treystir framtaki einstaklingsins og frelsi einstaklingsins, enda veit hann, að ekki mundi þjóðin hafa hjarað af, ef enginn hefði haldið uppi bjartsýni og kjarki, þannig að ef á að gera alla þeirrar hugsunar að sækja að því að komast í opinberar stöður, þá er auðséð, að illa fer fyrir framleiðslunni. Það eru einmitt einstaklingarnir, sem allt leggja í hættu, þeim vinnst það, að ríkið getur verið öruggt. Við megum ekki ganga að öllum athafnamönnum, því að hagnaður þeirra er til góðs fyrir alla. Ég læt svo útrætt um þetta mál, en vildi aðeins taka þetta fram í sambandi við það og út af ummælum, sem hér voru viðhöfð í nótt, en öll persónuleg ummæli mun ég leiða hjá mér, því að ég vil samvinnu allra góðra manna til að leysa vandamálin.



Herra forseti. Hv. síðasti ræðumaður hefur talað vel fyrir heildsalastéttina: Hann ræddi um þá menn, sem væru að gera freklega árás á launþegana, og átti þá við sósíalista. En hverjar eru þær árásir? Það eru tvö meginatriði, sem sósíalistar vilja koma í framkvæmd. Í fyrsta lagi, að innflutningurinn sé tekinn úr höndum einstaklinga og rekinn verði landsverzlun til hagsbóta fyrir almenning, og í öðru lagi, að lagður verði skattur á stórgróða. En á hvað launþega er þetta árás? Árásin er á eina stétt, en það mun vera nýtt að kalla hana launþega, því að það er heildsalastéttin. Hv. ræðumaður ræddi um sem eins konar sönnun fyrir nauðsynjainnflutningi, og það voru bílar. Nú eru bílar ekki lúxustæki, að minnsta kosti ekki vörubílar, en hins vegar hélt ég, að hv. ræðumaður hefði getað fundið eitthvert betra dæmi. Annars er það vitað, að bifreiðaverzlunin er hneyksli og talið, að margir innflytjendur hafi látið menn borga til að fá bifreið, og enn fremur er sagt, að sumir þeirra selji bifreiðar eftir gangverði. Hér á árunum var hafin árás á bifreiðaeinkasöluna, en ástandið hefur lítið batnað hjá heildsölunum. Mér þykir leitt, að hv. þm. Borgf. er farinn, en þó mun ég segja nokkur orð til hans. Hann gerðist svo lítillátur að þakka mér ræðu mína. Ég get ekki endurgoldið honum þessa vinsemd, því að bæði ræða hans og till. voru fullar af afturhaldi og þröngsýni. Hann ræddi um það, að hann þakkaði mér, að ég hefði upplýst, að með 9. gr. væri ekkert gert til að hefta dýrtíðina. En hvað vill hv. þm. Borgf. gera umfram 9. gr.? Hann vill, að frá 1. jan. 1947 verði verðlagsuppbót á laun ekki látin hækka. Þetta er eina leiðin, sem hv. þm. Borgf. sér til þess að lægja dýrtíðina. Jafnvel þeir, sem lengst ganga til árása á launþegana, fara ekki svo langt. Hv. þm. V-Húnv. stóð upp og lýsti stuðningi sínum við þessa brtt. hv. þm. Borgf., og kom engum það á óvart. En eitt sagði hann, sem var athyglisvert, og það var, að hann teldi, að brtt. væri ekki einhlít. Mér finnst, að þessi till. hv. þm. Borgf. og ræða hans mótist af þröngsýni, vegna þess að hann sér enga leið nema að ráðast á launþegana. Hann og fleiri hafa lýst vilja til að koma útgerðinni af stað, en ég vil benda þessum góða manni á það, að það er ekki nóg að reka útgerð, því að það eru líka menn í landi, sem vinna við skipin. Þess vegna undraði það mig, að þeir vilji hjálpa útvegsmönnum, en um leið vilja þeir ganga að launþegunum. Ég vil því beina því til hv. Alþingis, ef menn vilja útgerð á komandi ári, þá verður að minnast þess, að til eru verkamenn, sem vinna við útgerðina, og ef kjör verkamanna verða skert, getur skeð, að engin útgerð eigi sér stað á þessu ári. Að endingu vil ég taka það fram, að þetta er alvörumál og lýsi ég stuðningi við frv. að undantekinni 6. gr. Ég vænti því, að frv. verði samþ., en vil skora á hv. þm. að fella brtt. hv. þm. Borgf.



Herra forseti. Það var aðeins í sambandi við ræðu hv.1l . landsk. þm. Hann vék því að mér í sambandi við bifreiðainnflutninginn og sagði, að sumir seldu bifreiðarnar með markaðsverði. Ég mótmæli þessu, því að innflytjendur selja í sambandi við Viðskiptaráð, og vildi ég skjóta þessu hér fram. En að öðru leyti vil ég taka það fram, að það má vel vera, að ég hafi ekki svo mjög bundið mig við þetta frv., en þó held ég, að allt, sem ég hef sagt, hafi verið í sambandi við þessar umr., og tel ég mig hafa svarað án persónulegra ádeilna.



Herra forseti. Þó að ég reyni að fara eftir áminningu hæstv. forseta, þá liggur efni gr. nokkuð víða út í lífið. Það er sýnilegt, að æði mikið þarf til að opna augun á sumum mönnum, en nú er komið fullkomið öngþveiti, er fiskiflotinn er stöðvaður og heyrist mér, að sumir hv. þm. hafi engu gleymt og ekkert lært. Ef menn finna einhverja ímyndaða möguleika, þá rísa menn upp og ausa sér yfir till. En ekki má koma með ábendingu á nokkra stétt, því að þá segja þeir: Ekki má byrja á mér. En sannleikurinn er sá, að engin stétt hefur sýnt þegnskap í dýrtíðarmálunum aðrir en bændur árið 1944, þegar þeir féllu frá kröfum sínum til að leysa vandamálin, og ég vil undirstrika það, að ef farið hefði verið þá að því dæmi, þá værum við ekki að glíma við þetta nú, en vegna þess að það var ekki gert, er nú svo komið sem komið er, og þeir, sem stjórna, stjórna þvert ofan í stefnu bænda. Ég tel, að allir ábyrgir menn muni snúa sér að þeim vanda, sem fyrir er. Ég vildi í sambandi við þetta mál minnast með nokkrum orðum á sósíalista. Það er gamli söngurinn hjá þeim, að ráðist sé á garðinn þar, sem hann er lægstur, og hafa tveir af þeim boðað það, að ef Alþingi samþ. nokkuð, er hrærir hár á höfði þeirra stéttar, þá verði boðað pólitískt verkfall. Hv. 8. þm. Reykv. talaði um réttleysi verkamanna, en það er bíl á milli þess að vera réttlaus stétt eða að setja sig upp fyrir þjóðfélagið og neita að vinna, ef þeim líkar ekki hvað Alþingi gerir. Mér finnst, að þetta orðalag fari illa hjá þeim, sem hafa beitt gerræði um félagsmál sín. Í till. hv. þm. Borgf. er sagt, að fyrst um sinn skuli vísitalan ekki hækka og skuli hún miðuð við árið 1946. Ríkið hefur verðlagseftirlitið og getur beitt því, ef það telur þörf til þess. Einnig er því heimilt að greiða niður dýrtíðina. En hvergi er sagt í till. hv. þm. Borgf., að það skuli gert með því að binda kaupgjald. En til þess að þessar ráðstafanir komi útveginum að liði, verður að tryggja það, að dýrtíðin hækki ekki og til að undirstrika tvö atriði, vil ég bera fram brtt. við brtt. hv. þm. Borgf. Í fyrsta lagi að verðbólgan verði stöðvuð, og hitt, að ég tel, að margar leiðir verði að fara til að ná því, ef fullt réttlæti á að ríkja. Brtt. mín er þannig, að meginmál 2. brtt. á þskj. 254 orðist svo: „Á meðan tillögur nefndarinnar koma ekki til framkvæmda eða önnur ný úrræði í dýrtíðarmálunum, skal ríkisstjórnin nota heimildir þær, sem hún hefur í lögum til að koma í veg fyrir hækkun vísitölunnar frá því sem hún er við gildistöku laga þessara.“ Þarna er slegið föstu, að stöðva skuli verðbólguna og ríkið noti heimildir sínar til þess. En ef till. hv. þm. V-Húnv. verður samþ., þá kemur þessi till. þó ekki til greinar en falli hún, þá legg ég til, að till. hv. þm. Borgf. verði samþ. með þessari brtt., sem ég nú afhendi hæstv. forseta.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð vegna þess, að tveir hv. þm. hafa talað til mín, þeir 8. þm. Reykv. og 4. landsk., út af afstöðu minni til till. hv. þm. Borgf. Mér fannst gæta misskilnings hjá þessum hv. þm. á afstöðu minni til málsins, því að áður en hv. þm. Borgf. lagði till. sína fram, hafði ég lagt fram till. á þskj. 252 um, að 9. gr. skyldi niður falla, en í stað hennar kæmi, að hæstv, ríkisstj. leggi till. fram um stöðvun dýrtíðarinnar. En eins og hv. þm. Mýr. benti á, þá kemur till. hv. þm. Borgf. til greina að minni till. felldri. Nú, ef menn eru á móti till, hv. þm. Borgf., þá er bara að samþ. mína till. Annars fæ ég ekki séð, að till. hv. þm. Borgf. sé svo óttaleg, því að ef vísitalan hækkar ekki, þá leggst ekki byrði á neina stétt sérstaklega. En nú hefur hæstv. ríkisstj. heimild í lögum til að koma í veg fyrir hækkun vísitölunnar. Till. hv. þm. Borgf. kemur ekki til framkvæmda fyrr en í febrúar, því að janúarmánuður er greiddur með desembervísitölu. En það er einmitt tíminn, sem ég ætla verðandi stjórn til þess að leysa þetta mál. Ég sé svo ekki ástæðu til fleiri orða að þessu sinni.



Herra forseti. Það hefur komið hér fram brtt. m. a. við 6. gr. frv. frá hv. þm. V-Ísf., og er hún á þskj. 258. Hann vill láta bæta við gr. Segir þar í brtt, hv. þm., að ef síldveiði verði með minna móti, sé ríkisstj. heimilt að greiða uppbætur úr þeim tryggingarsjóði, sem nefndur er í gr., til þeirra, sem veiða með minna móti af síld. Í öðru lagi leggur hann til, að stj. sé heimilt að stofna sjálfstæð tryggingarsvæði, að fengnum till. Landssambands íslenzkra útvegsmanna, og síðan skuli greitt í hlutfalli við afla á svæðinu og ríkisstj, skuli ákveða nánar um þessi svæði og sérsjóði með reglugerð. Ég tel ekki fært að skipa þessum stórmálum á þann veg, sem ætlazt er til hjá hv. þm. V-Ísf. (ÁÁ). Í fyrsta lagi er till. óljóst orðuð: „Nú verður síldveiði með minna móti.“ Þetta er loðið orðalag. Og svo á að leggja það í vald stj. að úrskurða, hverjir eigi að fá uppbætur samkvæmt l. Ég held, að það sé óráðlegt að gera ráð fyrir, að þessu fé verði ráðstafað með reglugerð um sjóðina. Í þessa sjóði geta komið mjög stórar fjárhæðir, og ég held, að það sé ekki rétt að ætla stj. að ákveða, hvernig eigi að fara með þessa sjóði, þótt hún þurfi að fá till. frá Landssambandi íslenzkra útvegsmanna. Ég vil því leyfa mér að leggja fram brtt. um þetta atriði við brtt. hv. þm., og ætlast ég til, að þessi till. mín komi í staðinn fyrir síðari hluta 6. gr., og vil ég með leyfi hæstv. forseta lesa þessa till. mína. En hún hljóðar svo : „Skipta skal landinu í tryggingarsvæði, og skal sérstakur tryggingarsjóður vera fyrir hvert svæði. Skiptingu þessa í svæði og meðferð tryggingarsjóðanna skal ákveða með lögum frá Alþingi, að fengnum till., Fiskifélags Íslands, Landssambands íslenzkra útvegsmanna, Alþýðusambands Íslands og Farmanna- og fiskimannasambands Íslands. Það er afar skynsamlegt að mynda svona tryggingarsjóði fyrir útveginn. En það er vitanlegt, að þetta er meira mál en svo, að gengið verði frá því, eftir að það hefur fengið aðeins nokkurra klukkustunda athugun á þ., þegar þm. eru að hætta störfum nú og margt, sem kallar að. En með þessu móti verður sett löggjöf um þetta í tæka tíð. Mætti hugsa sér, að það yrði gert nú á síðari hluta þ., eða það snemma, að það gæti komið til framkvæmda fyrir næstu síldarvertíð. Það eitt tel ég viðunandi afgreiðslu á málinu. Ég leyfi mér að afhenda hæstv. forseta þessa till. og óska, að hann leiti þeirra afbrigða, sem með þarf.

Félags- og dómsmrh. (Finnur Jónsson) : Ég hef áður lýst afstöðu minni til þessa máls, og þarf ég ekki að endurtaka það. Ég sé, að fram er komin brtt. frá hv. þm. V-Ísf. (ÁÁ), sem fer í þá átt að lagfæra þetta frv. og gefa stj. heimild til þess að skipta landinu niður í tryggingarsvæði, þannig að ef sú till. yrði samþ., mundi þeim landshlutum, sem hafa tiltölulega meira af síld en þorski á við aðra landshluta, verða gert léttara fyrir. Ég tel þó ekki, að í þessu felist fullt réttlæti, því að ég held, að tæplega sé hægt að ætlast til þess, að síldarútvegurinn leggi til stórfé til þess að borga niður þorskverðið. Það yrði lagt stórfé í þessa tryggingarsjóði, hvernig sem á stæði. Ég hef því gert hér brtt., sem ég hafði búizt við að fá hv. þm. Ak. til að flytja með mér, en ég sé, að hann er hér ekki mættur. Till. mín er við 6. gr. frv. sjálfs og er á þá leið, að í stað síðustu mgr. komi: „Nú verður afgangur af fé tryggingarsjóðs, og skal hann þá greiddur útgerðarmönnum og sjómönnum að tiltölu við síldarafla hvers skips.“ Í sambandi við þessa brtt., ef samþ. verður, mundi þurfa að breyta till. á þskj. 258 þannig, að fyrsta mgr., sem hljóðar svo: „Nú verður síldveiði með minna móti, og er ríkisstj. þá heimilt að greiða uppbætur úr tryggingarsjóði á afla ársins 1947.“ mundi þá falla niður, ef brtt. mín yrði samþ. Eins og ég tók fram í gær, mun ég að sjálfsögðu fylgja aðaltill. minni um brottfall 6. gr., en þar á eftir þeim till., sem koma til nokkurrar lagfæringar, svo sem þessari till. frá hv. þm. V-Ísf. (ÁÁ). Ég lýsti yfir því í gær, að ég mundi ekki tefja þetta mál með óþörfum umr., en afstaða mín er sú að fá þetta frv. lagfært svo mikið sem unnt er, því að við megum ekki skilja, fyrr en það hefur fengið afgreiðslu frá þinginu.



Með því að búið er að fella úr þessu frv. ákvæði um það, að sjávarútvegurinn sem heild, þ. e. fiskútvegur og síldarútvegur, verði tryggður með sérstökum sjóði, en ætlazt er til, að hann fái styrk alveg án tillits til þess, hvort atvinnuvegirnir geta fullkomlega staðið undir sér sjálfir, sé ég mér ekki fært að greiða atkv. á móti þessari brtt. og segi því já.

Samgmrh. (Emil Jónsson) : Með skírskotun til grg. hv. 5. landsk., sem ég get tekið undir að öllu leyti, segi ég já.



Með tilvísun til grg. hv. 5. landsk. segi ég já. Brtt. 252 tekin aftur. - 257 felld með 10:9 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: SkG, StgrSt, BÁ, EOl, EystJ, GSv, HelgJ, JörB, KTh. nei: StJSt, FJ, GTh, GÞG, HB, JóhH, ÓTh, SB, SEH, BG. ÁkJ, ÁÁ, EmJ, HermG, JPálm, JS, JJ, LJós, FO, SG greiddu ekki atkv. 6 þm. (SK, GÞ, HÁ, IngJ, PÞ, SigfS) fjarstaddir. 1 þm. gerði grein fyrir atkv. sínu:



Ég tel nauðsyn til bera að gera nú þegar öflugar ráðstafanir til þess að sporna við frekari hækkun vísitölunnar og vexti dýrtíðarinnar. Hins vegar álít ég það enga lausn á málinu, að ríkisstj. hefji nú almennar niðurgreiðslur á vöruverði skamman tíma. Ég tel hins vegar vel geta komið til mála, að verð ákveðinna vörutegunda, sem hækka kunna á næstu mánuðum, verði lækkað með greiðslu úr ríkissjóði, og hef ég þar tiltekna innlenda iðnaðarvöru í huga, sem mér er kunnugt um, að mjög mikil hækkun er í vændum á, sem valda mun 1–2 stiga hækkun á vísitölunni. Geri ríkisstj. ekki ráðstafanir til lækkunar á henni, mun ég ef til vill leggja fram till. um, að það skuli gert. En þar sem ég tel almenna niðurgreiðslu stuttan tíma enga lausn á þessum málum, get ég ekki fylgt þessari till. og segi því nei. Brtt. 254,2 felld með 16:3 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: JS, PU, GSv. nei: GÞG, HB, HermG, JóhH, KTh, LJós, SG, SEH, StJSt, ÁkJ, ÁÁ, EOl, EmJ, FJ, GTh, BG. HelgJ, JPálm, JJ, JörB, ÓTh, SB, SkG, StgrSt, BÁ, EystJ greiddu ekki atkv. 6 þm. (HÁ, IngJ, PÞ, SigfS, SK, GÞ) fjarstaddir. 5 þm. gerðu grein fyrir atkv. sínu:



Þar sem ég lít svo á, að þessi till. sé svo einstrengingsleg, að hún bindi ríkið til að halda dýrtíðinni í skefjum á kostnað launþeganna, segi ég nei.



Ég hef látið hlutlausar þær brtt., sem bornar hafa verið fram við þetta frv. síðan 6. gr. var felld. Ég læt hið sama gilda um þessa till. og greiði ekki atkv.

Forsrh. (Ólafur Thors) : Ég tel, að þetta mál þurfi eftir meðferðina að takast til athugunar, og þá getur lík hugsun og felst í þessari till. einnig komið til atkv. Ég vil ekki á þessu stigi málsins segja neitt um hana og greiði því ekki atkv.



Ég hafði að vísu látið orð falla um það, að ég mundi verða með þessari till., en eftir að komið hefur í ljós við atkvgr. um þær till., sem bornar hafa verið upp á undan, að meiri hl. þingsins virðist ekki leggja áherzlu á það, að stj. noti heimildir, sem hún hefur í l. til þess að halda vísitölunni niðri, sé ég mér ekki fært að greiða atkv. og sit því hjá.



Ég sit hjá eins og forsrh. 9.–10. gr. samþ. með 19 shlj. atkv.



Það er nú þannig, að hvorug brtt. við fyrirsögn frv., hvorki á þskj. 250 né 248, fellur fullkomlega inn í. Úr þessu má bæta með því að bera brtt. á þskj. 248 upp sem brtt. við till. á þskj. 250, því að slík brtt. fellur alveg við frv. eins og það er nú orðið, ef samþ. verður.

Forseti (BG) : Það hefur komið fram ósk um að fresta atkvgr. um að vísa málinu til 3. umr. og líka atkvgr. um fyrirsögn. - Fundarhlé.