Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Út af ræðu hv. 1. landsk. þm. fyrr í dag, þá gerði hann upphaf 8. gr. frv. nokkuð að umræðuefni, en þar segir: „Stefnt skal að því að auk eftirlits landhelgisgæslunnar skuli sérstök eftirlitsskip, sem gerð verði út af Hafrannsóknastofnuninni, fylgjast með fiskveiðum í fiskveiðilandhelginni.“ Ég vil taka það fram að ég vildi ekki fallast á það orðalag sem var í upphaflegu áliti fiskveiðilaganefndarinnar vegna þess að Landhelgisgæslan hefur fyrst og fremst þetta hlutverk þó að hún geti ekki rækt það eins og nú standa sakir vegna þorskastríðsins við breta, og því er auðvitað þörf á því að auka þetta sérstaka eftirlit bæði með eftirlitsskipum og eftirlitsmönnum og það í samráði við Hafrannsóknastofnun. Og ég vil út af þessum orðum hv. þm. lýsa því yfir að ég hef auðvitað mikinn hug á því að auka þetta eftirlit þannig að það sé rækt á eins góðan hátt og hægt er. En það er auðvitað komið undir fjárveitingavaldinu á hverjum tíma hversu miklum fjármunum er hægt að verja í þessu skyni. Ég vænti þess að hv. þm. sé ánægður með þessa yfirlýsingu því að hún er í fullu samræmi við óskir hans og vilja í þessum efnum sem ég met fyllilega. Í sambandi við nál. sjútvn. eða réttara sagt brtt. þær sem sjútvn. d. flytur, þá eru þær margar og sumar hverjar mjög viðamiklar. Ég er hræddur um að það geti orðíð allmikill meiningarmunur hér og í hv. Nd., eins og hún afgreiddi frv. frá sér, svo að ég hefði viljað leggja það til og mælast til þess að hv. sjútvn. tæki a.m.k. tilteknar till. sínar aftur til 3. umr. og þess yrði freistað í fyrramálið að halda sameiginlegan fund með sjútvn. beggja d. Sérstaklega bendi ég á 1. till. sem er breyting á svæðum og viðmiðunarpunktum, að það verði reynt að ræða bað frekar til þess að ná þar samkomulagi. 2. till. tel ég ekki það mikils virði eða að um efnislegan ágreining sé að ræða, það er meira um orðalag, og hef ekkert á móti því fyrir mitt leyti að hún sé afgreidd við þessa umr. En hins vegar vildi ég mjög eindregið fara þess á leit að n, tæki aftur til 3. umr. þriðju till., þ.e. orðalag 8. gr. Þar finnst mér að margt þurfi að athuga betur. Ég t.d. tel að þetta orðalag: „Ráðh. setur sérstaka trúnaðarmenn um borð í veiðiskip, eftir því sem þurfa þykir, og er skipstjórum veiðiskipa skylt að veita eftirlitsmönnum þessum“ - og svo og er bætt við: „og skipverjum eftirlits- og rannsóknaskipa þá aðstoð og aðstöðu um borð í skipum sinum sem nánar er ákveðið í erindisbréfum útgefnum af rn. til handa eftirlitsmönnum þessum“. Mér finnst vera nokkuð hart að kveðið að setja hér: „Ráðh. setur sérstaka trúnaðarmenn um borð í veiðiskip.“ Það eru oft mjög ákveðnar óskír og kröfur um fjölda trúnaðarmanna, og ég er hræddur um, ef svona fortakslaus skylda hvílir á ráðh., að það verði hrópað á æðimarga eftirlitsmenn, en til þess að ráðh. geti gert það, þá þarf hana auðvitað að hafa fjárveitingu til þess. En ég býst ekki við að það fáist eftirlitamenn kauplaust í þessu skyni, svo að ég vil mjög eindregið óska eftir því að þetta orðalag verði nánar athugað. Eins dettur mér í hug að það verði ekki vel séð hjá skipstjórnarmönnum og útgerðarmönnum fiskiskipa, þó að það sé sjálfsagt eins og upprunalega er í frv., að skipstjórum veiðiskipa sé „skylt að veita eftirlitamönnum þessum aðstöðu um borð í skipunum“, að bæta hér við: „og skipverjum eftirlits- og rannsóknaskipa þá aðstoð“. Ég veit ekki hvort þetta verður vel séð hjá skipstjórum fiskveiðiskipanna og útgerðarmönnum, svo að ég held að það sé rétt að þetta sé athugað nánar. Brtt. við 13, gr. er í sambandi við dragnótina, að í stað 20. des. komi 30. nóv. Ég er þeirri till. algerlega samþykkur og ég get sagt það sem mína skoðun að það var auðvitað ástæðulaust að fara til 20. des. með dragnótaheimildina. - Um b-lið till. ætla ég ekki að fara fram á að hann sé tekinn aftur til 3. umr. Það hafa lengi verið skiptar skoðanir á milli Ed. og Nd. í sambandi við heimildir til veitinga dragnótaveiðileyfa í Faxaflóa og það verður auðvitað að hafa sinn vanagang. Ég fyrir mitt leyti tel 6. till., breytingu á orðalagi 15. gr., ekki vera til bóta eða gera gr. skýrari. Ég get bent á það, að það getur veríð nauðsynlegt að stofnanir hafi ekki alveg úrslitavald í sambandi við að veita heimildir rannsóknaskipum og vísindamönnum til að nota bæði botnvörpu, flotvörpu og dragnót í rannsóknaskyni, þó að það sé alltaf sjálfsagt að leita álits viðkomandi stofnunar, sem er Hafrannsóknastofnunin, svo að ég hef talíð að það ætti að athuga betur á þessum sameiginlega fundi. 6. till. er við 16. gr. Þar segir að „veiðiheimildir samkv. 13: 15. gr. skulu jafnan vera tímabundnar og skal ávallt leita umsagnar Hafrannsóknastofnunarinnar áður en þær eru veittar.“ Hér er bætt við „og Fiskifélags Íslands“, en í frv., eins og það er nú, segir: „Auk þess skal ráðh. leita umsagnar Fiskifélaga Íslands eða annarra aðila þegar honum þykir ástæða til.“ Ég fyrir mitt leyti er mótfallinn þessari breytingu, ekki af því að ég telji ekki sjálfsagt að leita álits Fiskifélags Íslands þegar hægt er að koma því við, en ég held að það sé með þessari breytingu verið að þrengja framkvæmd þessara mála, því að reynslan er sú að það þarf oft og tíðum að reka mjög á eftir slíkum umsögnum og Fiskifélag Íslands hefur yfirleitt látið þessi mál öll fara fyrir stjórnarfundi þar. Þess vegna held ég að í sumum tilfellum, í sambandi við öll minni mál, þá sé óeðlilegt að bíða jafnvel langan tíma eftir því að slíkir fundir séu haldnir. En í öllum veigamestu málum, þá hygg ég að hver sá sem skipar embætti sjútvrh. muni ekki ganga fram hjá stofnun eins og Fiskifélagi Íslands. Ég segi þetta aðeins og eingöngu vegna þeirrar reynslu sem ég hef haft þann stutta tíma sem ég hef farið með þessi mál, og ég hygg að fyrirrennari minn sé algerlega sömu skoðunar hvað þetta varðar. 7. brtt. er lögfræðilega eðlis. Hún er vafalaust flutt í þeim eina og ágæta tilgangi að gera strangari kröfur til þeirra sem brjóta, og við því er ekkert að segja. Það er gott út af fyrir sig þó að það væri jafnvel réttara að bera þetta undir góða lögfræðinga, þetta orðalag gr., eingöngu af þeirri ástæðu. Efnislega er ég algerlega samþykkur þessari brtt. 8. till., við 19. gr., tel ég að sé mjög til bóta. Hún er miklu fyllri, enda á ekki að miða eingöngu við botnvörpu- og flotvörpuveiðar, heldur veiðar, þar er ég n. alveg sammála. Sömuleiðis er ég samþykkur síðustu till. n. Það er að bæta við ákvæðum til bráðabirgða sem ég tel að sé rétt að gera og styð eindregið að sú till. nái einnig fram að ganga. Herra forseti. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri. Ég vil aðeins með þessum orðum beina þessum tilmælum til n., að þær till., sem ég hef gert aths. við, verði ræddar af sjútvn. sameiginlega ef hugsanlegt væri að ná samkomulagi, til þess að það verði ekki harðar deilur og málinu vísað til Nd. sem kann þá að gera á því aðrar breyt. sem mundu leiða til þess að það þyrfti að hafa umr. um þetta mikilvæga mál í Sþ. Ég tel fulla ástæðu til þess að reyna að ná samkomulagi, þannig að það sé ekki stórvægilegur ágreiningur á milli d., því það er mjög horft á af erlendum þjóðum, sem sækja eftir veiðiheimildum innan íslenskrar fiskveiðilögsögu, hvernig við afgreiðum þetta mikilvæga mál.



Herra forseti. Ég flutti fyrir kvöldmatinn nokkuð ítarlega framsöguræðu um þær brtt. sem sjútvn. leggur fram einróma og gerði þar grein fyrir hverri einustu till. og aðdraganda hennar. En því miður var hæstv. sjútvrh. þá ekki staddur hér og reyndar minnir mig fyrir utan forseta einn annar dm., svo að það hafa líklega fáir heyrt þau rök sem ég flutti. Og mér finnst að sumt af því, sem kemur nú fram hjá hæstv. sjútvrh., stafi af því að hann gat ekki verið hér þá og fylgst með þeim skýringum, sem fram komu. Það skal að vísu tekið fram að ég hafði samband við hæstv. ráðh., en var ræddum við aðeins um þau atriði sem mér var ljóst að voru kannske einna erfiðust í þessari meðferð, þ.e. í 8. gr. um „stefnt skal að“ í upphafi þeirrar gr. t.d. og fjölda sólarhringa sem heimilt er að loka með skyndilokunum. Ég gerði hins vegar hæstv. ráðh. grein fyrir því að það væru margar brtt. sem kæmu fram í i. lið þessara brtt. og um þær væri ákaflega erfitt að ná samstöðu. En minn skilningur var sá, að þar yrði það að ráðast sem sjútvn. gæti náð samstöðu um, jafnvel þótt frv. fari þá að sjálfsögðu aftur til Nd. og endaði jafnvel í Sþ. Svo hefur alltaf verið, að frv. til l. um fiskveiðilandhelgi Íslands hefur verið ákaflega viðkvæmt mál, og ég held að það hafi ekki hér á þinginu fengið þá meðferð eða þann tíma til meðferðar sem nauðsynlegur er. Það skal hins vegar tekið fram að um þetta mál hefur verið fjallað lengi og nokkrir þm., m.a. ég, hafa getað unnið að þessu máli í n. og í sjútvrn. En þar hefur margsinnis verið á það bent að þetta mál yrði að fara í gegnum hendur þm. allra kjördæma sem vitað væri fyrir fram að mundu gera við bað margar aths. Ég tel því að meðferð þessa máls í höndum sjútvn. hv. Nd. hafi verið heldur flaustursleg, miðað við þessar aðstæður, einn sameiginlegur fundur aðeins. Og ég vil upplýsa það enn, sem ég sagði í morgun, að það vakti mikla undrun okkar í sjútvn. þessarar d. þegar í ljós kom að Hafrannsóknastofnunin hafði ekkert fengið að fjalla um þetta mál eftir að það kom frá n. Fiskifélagsins og annarra aðila og til sjútvrn. þar sem gerðar voru á því ákaflega miklar breytingar. Og ég held að fiskifræðingar hafi nokkuð til síns máls þegar þeir vísa til ákvæðis í lögunum um vísindalega verndun fiskimiða landgrunnsins þar sem skýrt er fram tekið að Hafrannsóknastofnunin skuli til kvödd í þeim málum. Hafrannsóknastofnunin varð við beiðni þessarar n. og skilaði allitarlegri umsögn með mjög litlum fyrirvara, og það er rétt að víða eru teknar upp leiðréttingar frá þeim ábendingum. Það er t.d. áberandi að mjög víða í frv. er talað um botnvörpu, flotvörpu og dragnót, þannig að önnur veiðarfæri eru undanskilin. En hins vegar átti þetta frv. eða þessi lög, ef að lögum verður, að vera viðtækari. Það var ávallt að því stefnt að þessi lög yrðu viðtækari og næðu til fiskveiða almennt. Þannig er ljóst að í meðferð rn. á þessu frv. hefur dálítið flausturslega verið á málum haldið. En ég vil taka það fram að upphaflega frv., eins og kom frá n. sem ég kalla n, sérfræðinga, var algerlega kollvarpað, ekki einu sinni, heldur tvisvar í meðferð sjútvrn. Ég á nú erfitt með að svara hæstv. ráðh. nema hann sé hér viðstaddur, svo að ég held - með leyfi forseta - að ég geri bara hlé á mínu máli því ég ætlaði sérstaklega að fjalla um þau atriði sem hann tók hér upp og ég hef að vísu nefnt fyrr í dag, en hann var ekki þá viðstaddur. Ég sé að hæstv. sjútvrh. birtist aftur og þá ætla ég að -  Ég get út af fyrir sig fallist á að draga til baka ýmsar till. nú og hafa sameiginlegan fund með sjútvn. Nd. Það er að vísu bara mitt mat. En ég verð að segja það, að það var svo einróma samþykki n. þessarar d. í sambandi við 1. gr. að ég óttast að það verði ákaflega erfitt að ná samkomulagi. Niðurstaða mín eftir að hafa unnið að þessu eins og ég best get sem formaður n. og á fundum þar sem allir nm. voru hvað eftir annað staddir er sú, að þessir liðir væru einróma samþykki n. Ég gerði hæstv. ráðh. grein fyrir því að um væri að ræða margar breytingar sem yrðu erfiðar, og mér skildist að það væri hans sama skoðun og mín, að það yrði þá bara að ráðast, jafnvel þótt málið færi til Sþ. Ég get getið þess hér að ein till. er hér flutt sem ákaflega mikilvæg, brtt. flutt af hv. þm. Jóni Árnasyni, Ásgeiri Bjarnasyni og Stefáni Jónssyni, sem ekki náðist samstaða um í n., en hæstv. ráðh, minntist ekki á hana. Mér er kunnugt um það að hún mun valda verulegum úlfaþyt, ef samþ. verður. Ég gerði grein fyrir því í n. að þetta mál hefur haft töluverðan aðdraganda í meðferð n. og hjá sjútvrn. Ég gerði grein fyrir því að í upphaflegum till. nefndar þeirrar, sem hæstv. ráðh. skipaði fyrir alllöngu, einu og hálfu ári eða svo, var gert ráð fyrir langtum viðtækari togveiðiheimildum á Breiðafirði en eru nú, t.d. innar á Breiðafirði og alveg upp að Bjargi og meðfram Bjargi út, sem er nú ekki. Jafnframt var gert ráð fyrir því að togarar hefðu heimild upp að 4 sjómílum fyrir Breiðafirðinum öllum, þ.e.a.s. frá Bjargtöngum og suður úr. Ég lagðist gegn þessu þegar ég kom í n., óskaði þá eftir því að þetta yrði fært í fyrra horf, og ég lagði jafnframt til að togveiðiheimildir yrðu takmarkaðar fyrir utan 12 sjómílur allt suður að Snæfellsnesi. En ég fékk því framgengt í þeirri fjölmennu nefnd að togveiðiheimildir á Breiðafirðinum voru færðar út aftur í fyrra horf og togveiðiheimild fyrir togara sömuleiðis, þannig að 12 sjómílna linan er færð frá Bjargtöngum nokkuð suður fyrir miðjan Breiðafjörð. Um þetta varð samkomulag og jafnframt á það bent að netasvæði var þá ráðgert og síðan framkvæmt af hæstv. ráðh. á nokkurn veginn öllu því svæði sem þá var eftir. Þar var lokað, ef ég man rétt, frá 15. febr. til 15. apríl eða þar um bil, en að vísu hefur komið fram hjá ýmsum aths. um það og menn telja að þetta sé ekki nógu langt, til 15. apríl, og ætti að vera til 15. maí. Um þetta var samkomulag, og ég get sagt það að ég lofaði togaraáhugamönnum þar, að ég mundi þar með ekki styðja brtt. um frekari hömlur togveiða á því svæði. Þetta þekkja þeir sem voru í n. Ég mun því ekki standa að þessari brtt. þótt hún væri í mínum upphaflegu hugmyndum. Og ég tel að með netasvæðunum þarna sé farin nokkur millileið. Þarna hefur sem sagt mjög verið aftur hallað á togveiðarnar, og ég vildi satt að segja gjarnan vita hvert álit hæstv. ráðh. er á þessu máli. Ég mun verða við beiðni hæstv. ráðh. að draga til baka fyrstu till., þó, eins og ég segi, ég geri mér engar vonir um að þar náist samkomulag um - ekki minnstu vonir. Þetta er mín persónulega skoðun að vísu. 8. gr. var mjög mikið til umr., og í henni voru bæði gerðar leiðréttingar á atriðum sem ég tel að hafi verið klaufaleg. Ýmist er talað um eftirlitsskip eða gæsluskip, og við breyttum því til lagfæringar, og hins vegar neituðum við þeirri breytingu, sem mjög rík áhersla var lögð á, að fella niður „stefnt skal að“ í upphafi gr. En það skal tekið fram, að ég fyrir mitt leyti og við í n, töldum saklaust að fallast hins vegar á að „ráðh. setur sérstaka trúnaðarmenn“ og fella þar niður: „ráðh. getur sett sérstaka trúnaðarmenn“, m.a. með tilliti til þess að þar segir á eftir: „eftir því sem þurfa þykir“. Ég lít svo á að hæstv. ráðh. dæmi hvað þurfa þykir í þeim efnum svo að þetta sé í raun og veru algerlega saklaus breyting. Það er rétt að það hefur komið þarna inn: „og skipverjum eftirlits- og rannsóknaskipa þá aðstöðu“. Mér fannst þetta ekki óeðlilegt, því að vitanlega þurfa eftirlits- og rannsóknaskip að hafa alla nauðsynlega aðstöðu til þess að geta sinnt sínum erindum. Þetta voru þær meginaths. tvær sem ráðh. gerði við þessa till., en mér skilst að hæstv. ráðh. fallist á aðrar breytingar, sem eru margar í till., orðalagsbreytingar og til bóta. Ég vona að hann leiðrétti mig ef eitthvað hefur farið þarna fram hjá mér, en þetta skildist mér að væru tvær meginaths. hans. Í 15. gr. þótti okkur heimildin æðimikið takmörkuð þar sem segir: „heimilt að veita rannsóknaskipum og vísindamönnum leyfi til að nota botnvörpu, flotvörpu og dragnót í rannsóknaskyni.“ Þarna kemur enn einu sinni inn þessi villa sem er sums staðar í frv., að tekið er upp úr gömlum lögum sem fjölluðu um botnvörpu, flotvörpu og dragnót. Þarna er verið að gera það víðtækara, að þetta er fyrst og fremst fellt úr. Hitt finnst mér satt að segja sjálfsagt, að Hafrannsóknastofnun, okkar vísindastofnun, fjalli um slíkt ef leyfi er veitt, og ég veit satt að segja ekki betur en það sé í öðrum lögum að leita skuli umsagnar Hafrannsóknastofnunar ef erlendum skipum er veitt rannsóknaleyfi innan íslenskrar lögsögu, þannig að ég held að það atriði út af fyrir sig sé sjálfsagt og mér fyrir mitt leyti finnst gr. stórum betur orðuð þarna og réttar orðuð heldur en hún er í 15. gr. í frv. Um Hafrannsóknastofnun og Fiskifélag Íslands í 16. gr. urðu miklar umr. satt að segja á milli fiskimálastjóra og skrifstofustjóra sjútvrn., og ég held ég verði að taka á mig þá sök að raunar varð kannske aldrei fyllilega ljóst í n., hvernig n. vildi hafa þetta. En ég tók breytinguna inn því að mér fannst viljinn vera á þá leið að rétt væri að leita til Fiskifélagsins vegna þess að hjá Fiskifélaginu, í stjórn þess, sitja trúnaðarmenn þeirra samtaka sem hafa hagsmuna að gæta í sambandi við 13., 14. og 15. gr. og fiskimálastjóri lýsti því yfir mjög ákveðið að það þyrfti engin töf að verða á þeirra umsögnum. Vera má að reynsla rn. sé önnur, og mér finnst það geta verið eina afsökunin fyrir því að leita ekki umsagnar Fiskifélagsins, ef reynslan hefði orðið sú að þar hefði orðið mjög verulegur dráttur á umsögnum. En það er rétt að umsagnir í mörgum þessum málaflokkum þurfa að berast skjótt. Mér þótti ekki skrifstofustjórinn færa rök fyrir því að orðið hafi mikill dráttur á, heldur væri þetta bara óþarfi í sumum tilfellum. En ég skal einnig verða við því að draga þá till. til baka. Mér skilst sem sagt að hæstv. ráðh. fari fram á það að við drögum til baka til 3. umr. 1., 3., 5. og 6. brtt. þótt ég sjái nú enga ástæðu til þess um 5. brtt., þá sakar ekki þótt hún fylgi með, en ég vil taka það fram: með hangandi hendi, ég held að ekki verði komist hjá því að frv. fari til Nd. að nýju og mjög líklegt að það endi í Sþ.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Það er rétt, ég óskaði eftir því að 1., 3., 5. og 6. till. yrðu teknar aftur til 3. umr. Út af því, sem hv. þm. spurðist fyrir um mína afstöðu til þeirrar till. sem prentuð er á þskj. 852, þá fer ég ekkert dult með það að ég er mótfallinn þeirri till. vegna þess að hún raskar veiðisvæðum annars staðar. Út af fyrir sig hefði ég ekkert á móti því að þessi breyting yrði gerð, en þessi röskun á veiðisvæðum gerir það að verkum að botnvörpuskipin sækja á tiltölulega fá svæði. Ég er ekkert að óska eftir því að þessum till. sé frestað, þær komi til atkv. Það verður, eins og ég sagði, að ráðast hvað verður ofan á. Það fær enginn þm. og ekki heldur sjútvrh. allt sitt fram eins og hann helst vill. Það er margt í þessu frv., sem ég hef ekki gert að umræðuefni, sem ég fyrir mitt leyti hefði viljað hafa öðruvísi. En það, sem fyrir mér vakir með þessari beiðni, að menn taki till. aftur til 3. umr., er að reyna til hlítar að ná samkomulagsleið við Nd. ef hægt er að komast hjá því að frv. þyrfti að takast fyrir í Sþ. Mér er alveg ljóst að þetta frv. fer aftur til Nd. því að það verða gerðar á því breytingar. Hitt væri betra og líti betur út ef það væri hægt að ná slíku samkomulagi. En til þess að ná samkomulagi verða báðir aðilar að slá af, og ég fyrir mitt leyti skal gera mitt ítrasta til þess að það verði reynt að ná samkomulagi á milli deildanna, en þá auðvitað verða menn að gera sér ljóst að það er ekki hægt að fá allt sitt fram.



Herra forseti. Það eru aðeins nokkur orð. - Ég held við nánari athugun að sjútvn. Ed. hafi ekki gert þær breytingar sem feli það í sér að allt þurfi að fara á annan endann í Nd. Vissulega hefðu þeir mátt kalla til fulltrúa frá Hafrannsóknastofnun, einn eða fleiri fiskifræðinga, og ræða málið alvarlega við þá, því að það vissu allir sem komu nálægt undirbúningi þessa frv. að meginþátturinn í gerð þess var að hafa nána samvinnu við vísindamenn okkar og gera lágmarksátak í því efni að tryggja aukna friðun og skipulegri sókn. Og ég vil þakka formanni okkar n. í Ed. fyrir mikið starf og mikinn vilja til að ná saman. Eins og þetta álit okkar ber með sér, þá stóðum við allir að því eftir miklar umr. og mikið starf af hans hendi og fleiri embættismanna sem komu til okkar á fundinn. Og ég kalla það hreinlega sagt nálgast hótfyndni af einhverjum örfáum mönnum í Nd. ef þeir hleypa málínu núna í hnút. Það er ekkert nema hótfyndni og illska og ég skil ekki þann hugsunarhátt sem liggur þar að baki, hreinlega sagt: ég skil hann ekki. Þess vegna finnst mér ástæðulaust annað en við getum afgreitt málið núna hér í Ed. Það hefði jafnvel mátt orða sumt upp í frv. því að með einhverjum hætti er ekki góð íslenska í sumum gr., af því að við erum nú alltaf að tala um íslenskt mál hér í sambandi við annað frv. Ég vil aðeins tilnefna eitt dæmi sem sýnir það að við ræddum um að breyta íslensku máli á frv. á betra veg. Í 6. gr. segir, með leyfi forseta: „Er rn. heimilt með tilkynningu að banna allar togveiðar.“ Þetta er ekki íslenska að mínu mati og okkar fleiri, þetta er ambaga og á ekki að sjást í lögum. Að mínu mati á að standa: „Rn. tilkynnir bann“ o.s.frv., ekki svona ambaga. Þetta fer í gegn, það má ekki breyta neinu, það er ekki tími til að skrifa frv. einu sinni á gott íslenskt mál. Margt fleira gæti ég tínt til. Það má ekki laga neitt, það má ekki breyta neinu, þá snertir það einhverja, en við berum ábyrgð á hlutunum. Þessa setningu: „Ráðh. setur sérstaka trúnaðarmenn um borð í veiðiskip, eftir því sem þurfa þykir“, telur hæstv. ráðh. fullharða og erfitt kannske að framfylgja. Og einnig stendur: „og er skipstjórum veiðiskipa skylt að veita eftirlitsmönnum þessum og skipverjum aðstoð og aðstöðu“. Það er nú skylt í öllum öðrum lögum. Þar sem löggæslumenn þurfa að fá aðstöðu, þá hafa þeir aðgang að öllu ótiltekið samkv. heiðarlegu og eðlilegu starfi þeirra. Og það er alveg tilgangslaust að setja lög um eitthvað eftirlít ef menn eiga ekki að fá eðlilegan aðgang, og ég get ekki ímyndað mér að þessir sérstöku trúnaðarmenn ríkisins og eftirlitsmenn fari að verða með einhver læti og vitlausar kröfur um borð í veiðiskipi. Ég tel að þessi gr. feli í sér þá nauðsyn fyrir þessa menn að það sé hægt að mæla fisk, það sé hægt að skoða fisk á dekki og eitthvað þess háttar eða í skjóli einhvers staðar á skipinu, það er sú aðstaða sem nauðsynlegt er að láta í té, en að mennirnir eigi að fá þarna fæði og svefnaðstöðu og þar fram eftir götunum og margt fleira, það dettur engum manni í hug. Ég get ekki ímyndað mér það. Ef sérstakur maður er sendur um borð, þá er sett um það ákveðin reglugerð, og það er allt annað. Um það mun hæstv. ráðh. fjalla þegar þetta er orðið að lögum. En hann hefur það alveg á valdi sínu hvað hann setur marga slíka menn um borð, og ég þakka honum fyrir það að hann vilji ákveðið reyna að leysa þennan vanda með sérstök eftirlitsskip. Ég hef sagt það hér áður, ég tel að þau þurfi ekki að vera stór og það sé hægt að komast í gegnum það tiltölulega ódýrt með fiskibátum, einum eða tveimur til að byrja með. En landhelgisskipin eru svo ofboðslega dýr í rekstri að þau þjóna allt öðrum tilgangi heldur en þessi gr. felur í sér að mínu mati og okkar margra annarra sem höfum komið nálægt undirbúningi þessarar löggjafar. Þegar á aðrar breytingar er litið, eru þær tiltölulega lítilvægar og eðlilegt að þær séu gerðar. Viðmiðunarstaður nr. 38 þótti ekki góður við nánari athugun og var talið betra að halda sig eingöngu við Malarrif vegna þess að sjókort eru ekki einu sinni til það nákvæm og þessi staður var alls ekki á mörgum þeirra og hefði komið þess vegna sumum skipstjórnarmönnum í nokkurn vanda. Það má segja að við hefðum getað prentað ný kort í snarheitum og komið þeim út. En ætli einhver hefði þá ekki skotið sér undan með því að hann hefði engan viðmiðunaratað á kortinu að bera við og þess vegna bara fór hann inn fyrir. Þetta skiptir sáralitlu máli og þessi breyting okkar er til þæginda fyrir skipstjórnarmenn og því ekkert til að steyta á steini yfir. Ég held að skýringar formanns okkar og frsm. hafi verið það fullnægjandi og góðar að það sé leikur einn að afgreiða þetta og hótfyndni ein hjá einhverjum mönnum í Nd, að hóta upphlaupi á þinginu vegna breytinga okkar, en formaður okkar á miklar þakkir skilið fyrir mikið starf til að koma þessu saman.



Herra forseti. Allshn. Ed. hefur á nokkrum fundum fjallað um frv. til l. um breytingar á umferðarlögum. Eins og hv. dm. er kunnugt, þá voru allmiklar breytingar gerðar á þessu frv. í Nd. og var þar veigamest að felld voru niður ákvæði um að tekin yrði upp ný skráning ökutækja. Önnur ákvæði í frv. voru einkum bundin við hækkaða ábyrgðartryggingu og nokkra breytingu á skráningu vélsleða. Allshn. Ed. kallaði á fund sinn nokkra af þeim mönnum, sem höfðu unnið að samningu frv., og forstöðumann Bifreiðaeftirlits ríkisins, og enn fremur fékk n. skriflega álit Ólafs Walters Stefánssonar um veðsetningar bifreiða og um það á hvern hátt mætti breyta fyrirkomulagi á veðsetningum ef lögfest yrði sú upphaflega till. frv. um skráningu ökutækja sem áður var nefnd. Eftir þessar umr, ákvað n. að leggja til að frv. yrði samþ. óbreytt, en sú skoðun kom fram í n. hjá sumum nm. að fyllsta ástæða væri til að athuga betur en enn hefur verið gert hvort ekki sé rétt að taka upp þá breytingu á skráningu bifreiða sem ráð var fyrir gert í frv. upphaflega. Þykir rétt að það komi fram að nm. töldu sumir að að þessu bæri að vinna sem fyrst með það fyrir augum að athuga enn betur hvort ekki væri þarna þörf breytingar. Að öðru leyti tel ég ekki ástæðu til að fjölyrða um þetta mál, en undir nál. skrifuðu allir hv. nm. allshn. Ed.



Herra forseti. Ég skrifa undir þetta nál., eins og hv. frsm. tók fram, en ég er ekki í hópi þeirra sem óska eftir því að endurflutt verði frv. með ákvæðum þeim sem Nd. afmáði úr frv. um skráningu ökutækja. Ég er kannske það íhaldssamur að ég vil halda þessu - ja, kannske séríslenska fyrirbrigði sem verið hefur í þessu efni til þessa - vil halda því áfram og hef ekki sannfærst um þann mikla fjárhagslega sparnað sem af öðru mundi leiða, enda var að mínu viti ákaflega fátt um svör hvað sparaðist raunverulega við breytinguna þegar tillit væri tekið til alls og alls. Það upplýstist hins vegar að höfundar frv., sem kallaðir voru á fund hv. n. í Ed., gátu ekki gefið svör við þeim spurningum öðrum sem þeir voru spurðir um, m.a. um það hvernig ætti að fara með veðsetningu bifreiða, og þó að n. hafi beðið nokkra daga eftir frekari skýringu á því, þá liggja ekki enn fyrir svör frá neinum höfundi frv. um þetta efni. Hér er kannske líka um séríslenskt fyrirbrigði að ræða, og ég er einnig í því efni nokkuð íhaldssamur. Svo mikið er víst, að það opinbera sjálft setur kvaðir á varðandi veðsetningu eða veðtöku í bifreiðum, eins og raunar kemur fram í þessu plaggi sem Ólafur Walter Stefánsson skrifstofustjóri í dómsmrn. sendir, það er varðandi leigubifreiðar, sendibifreiðar og öryrkjabifreiðar, þannig að í dag er það ekki aðeins - og það er kannske ekki það mesta í þessu - að tekið sé veð í bifreið vegna þess að hún gengur kaupum og sölum manna á meðal, heldur tekur hið opinbera veð í þeim bifreiðum sem það gefur eftir aðflutningsgjöld af. Ef viðhalda á veðsetningu bifreiða eins og verið hefur til þessa og setja upp eina allsherjar skrifstofu eða stofnun til þess að viðhalda því, þá hygg ég að það yrði nú nokkuð umfangsmikið, fyrirhafnarsamt og kostnaðarsamt, enda segir í niðurlagi bréfsins frá Ólafi Walter Stefánssyni að hvor þeirra leiða, sem hann hefur áður vikið að, en ég tímans vegna, herra forseti, ætla ekki að fara nánar út í, muni kalla á lagabreytingar og muni einnig leiða af sér nokkra pappírsvinnu ef viðhalda á veðsetningu í því formi sem verið hefur. En varðandi númerabreytinguna, þá endurtek ég, herra forseti, ég hef ekki fengið fram nein þau rök fyrir því að þar sé um þann geysilega fjárhagslega sparnað að ræða sem ýmsir láta liggja að. Þó svo það gæti verið um einhvern sparnað að ræða, þá endurtek ég það, ég er það íhaldssamur á bifreiðanúmer að ég vil að mönnum gefist kostur á að halda þeim ef það er mögulegt þó að þeir skipti um ökutæki, en greiði þá jafnvel hærra umskráningargjald. Þess vegna er ég ekki í hópi þeirra sem óska eftir endurflutningi á frv. með þeim ákvæðum.



Herra forseti. Ég hafði ekki ætlað mér að taka þátt í þessari umr., en ég var á þeirri skoðun og ég leyfi mér að segja ásamt hv. þm. Geir Gunnarssyni að það væri nauðsynlegt að leggja þá breytingu, sem felld var niður í Nd., attur fyrir þingið. Við vorum á þeirri skoðun og öll n. að í fyrsta lagi var frv. ekki nægilega vel undirbúið þegar það var lagt fram. Það kom ekki nægilega glögglega í ljós hver sparnaðurinn var, og eins var ekki gerð nægilega vel grein fyrir því hvernig þinglýsingum eða veðsetningum yrði komið fyrir. En í öðru lagi gerði hv. allshn. Nd. fremur lítið að mínum dómi til þess að upplýsa þessa þætti, í fyrsta lagi varðandi sparnaðinn og í öðru lagi varðandi þinglýsingarnar, og þetta eru tvö veigamestu atriðin í málinu. Það var að mínum dómi mjög slæmt að það skyldi ekki um þetta mál eins og mörg önnur stærri mál vera sameiginlegt starf. Það er mjög æskilegt, þegar um stór mál er að ræða sem eru lögð fyrir þingið, að n. vinni sameiginlega að þessum málum, en þurfi ekki eins og nú í lok þings að standa frammi fyrir því að ef breytingar verði gerðar á frv. til bóta að mínum dómi, þá verði það til þess að þær breytingar eða það frv., sem hv. Nd. samþykkti, nær alls ekki fram að ganga. Við vildum ekki tefja fyrir þessu máli, töldum mikilvægt að þær breytingar, sem samstaða var um, næðu fram að ganga, en leggjum á það mikla áherslu að hæstv. dómsmrh. leggi fram í upphafi næsta þings frv. sem feli í sér breytingar á númeraskráningunni. Það er augljóst að því fylgja mjög miklir kostir. En við leggjum einnig á það áherslu að frv. verði vel undirbúið og skilmerkilega fram sett.



Herra forseti. Fjh: og viðskn. hefur tekið til athugunar frv. til l. um breyt. á l. nr. 93/1971, um Framkvæmdastofnun ríkisins. N. varð ekki sammála um afgreiðslu frv. Meiri hl. leggur til að frv. verði samþ., en minni hl. Jón Árm. Héðinsson og Ragnar Arnalds, hv. þm., mun skila séráliti, fjarverandi atgreiðslu málsins var Albert Guðmundsson. Ég sé ekki ástæður til að rekja í löngu máli þær breytingar sem verða á lögum um Framkvæmdastofnun ríkisins. Breytingarnar eru í sjálfur sér ekki mjög margar, en þær eru kannske fyrst og fremst þær að gert er ráð fyrir því að stórefla Byggðasjóð og ákveða með lögum þau lágmarksframlög sem skulu renna til þess sjóðs. Þetta ákvæði frv. og ég ætla mér ekki hér að rekja mikilvægi þess. Gera sjálfsagt allir sér ljóst hversu þýðingarmikið hlutverk þessa sjóðs er. Í öðru lagi er gert ráð fyrir því að lögfesta það að ríkisstj. láti semja sérstaklega heildarlánsfjáráætlun sem ætlað er að vera stefnumarkandi um framkvæmdir og framkvæmdagetu þjóðarbúsins á hverjum tíma. Þessi lánsfjáráætlun var samin á s.l. hausti og þessi háttur hefur þegar verið tekinn upp þannig að hér er í sjálfur sér ekki um mjög mikla breytingu að ræða. Þá má nefna í þriðja lagi að það er gert ráð fyrir því að Framkvæmdastofnun annist byggðamál í auknum mæli, m.a. með stofnun sérstakrar byggðadeildar sem hafi nána samvinnu við bæði áætlanadeild og lánadeild, sérstaklega varðandi lánamál. Er þess að vænta að stofnun þessara nýju deildar verði til góðs varðandi byggðamál. Það er gert ráð fyrir ýmsum öðrum breytingum í frv. sem eru flestar mjög smávægilegar og staðfesta það að vel hafi tekist til um stofnun Framkvæmdastofnunar ríkisins, og ætla ég ekki að rekja þær hér. Ég vil aðeins ítreka það að meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og fram kemur í nál. á þskj. 871, legg ég til, að frv. verði fellt, og skal aðeins fara nokkrum orðum um það. Nál. er ekki það langt að tímans vegna held ég að ég verði að láta hv. þdm. eftir að lesa það. en ég vil gera örstutta grein fyrir því af hverju ég tel að þessar fyrirhuguðu breytingar séu ekki veigamiklar og ekki vel athugaðar og ég tel rétt að fella frv. Við 1. umr. drap ég á það að ég vildi fá nánari staðfestingu á því hver væri skilningur hæstv. forsrh. varðandi sérstaklega tvö kjördæmi um lánafyrirgreiðslu, - staðfestingu á því að Reykjavík og Reykjanes nytu ekki verri kjara, þegar þannig stæði á hjá þeim, heldur en aðrir landshlutar þegar búið væri að lögfesta 2% af útgjöldum fjárl. í ákveðinn sjóð, sama hvernig árferðið er í landinu. Við höfum nú áþreifanlega reynt það hér í kvöld að Vegasjóður er gersamlega tómur og það er ekki hægt að framfylgja lögum um vegáætlun og verður að gera hér skyndibreytingu á þeim lögum til þess að bjarga Vegasjóði úr algerri klípu. Einnig vil ég vekja athygli á 10. gr. frv. sem ég skil ekki. Ég bókstaflega skil ekki hvernig hún getur haft lagagildi nema athuga hana miklu nánar í sambandi við seðlabankalögin o.fl. En hún er ekki löng, 10. gr., og með samanburði á núgildandi lögum um lánadeild, sem er 12. gr. núgildandi laga um Framkvæmdastofnunina, vil ég vekja athygli á því að í núgildandi lögum segir: „Lánadeild vinnur að því að samræma útlán allra opinberra stofnlánasjóða“ - að samræma útlán. Þetta er eðlilegt um Framkvæmdastofnun ríkisins og þá auðvitað í samvinnu eða samráði við viðkomandi ríkisstj. En í þessu frv. núna segir: „Deildin fylgist með fjárhag opinberra fjárfestingarsjóða.“ Hvað verður nú um Seðlabankann og hans vald? Á hann að hætta að fylgjast með sjóðunum og hafa yfirlit um þá? Síðan segir: „og vinnur að því að samræma lánakjör þeirra og skipuleggja fjáröflun til framkvæmda með sérstöku tilliti til þess sem forgang þarf að hafa.“ Þessi deild á að samræma lánakjör. Ég hélt að þetta væri hlutverk Seðlabankans eða ríkisstj. eða viðskrh. Og ég er hræddur við að setja svona ákvæði inn og fella hitt úr gildandi lögum, að þá kunni að koma til árekstra, hvor verður hinn sterkari. Þetta er það mikilvægt atriði að ég tel ekki hægt að samþykkja frv. með þessu orðalagi. Ég legg því til að það verði fellt og ef ríkisstj. vill koma málinu vel athuguðu í gegn, þá á hún að gera það í haust. Ég get tekið undir þau orð að Byggðasjóður og margt það, sem Framkvæmdastofnunin hefur gert, hefur reynst, þjóðinni vel og sjálfsagt að stuðla að því, að svo verði áfram, og tryggja jafnt og gott fjármagn í Byggðasjóð og aðra fjárfestingarsjóði. En ég sé ekki að þetta frv. sé svo gott eða vel úr garði gert að það sé réttlætanlegt að hespa því af nú í lokin þegar maður hnýtur um svona mótsagnir eins og fram koma í 10. gr., því að ég kalla þetta mótsagnir, að fella út eðlilegt orðalag, eins og 12. gr. hefur verið, og hlýtur að hafa haft gildi og rök fyrir að vera sett svo, en síðan að umorða þetta nú, ef þetta eru þá ekki hrein mistök. Það er enginn tími til að leiðrétta það og þess vegna er ekki um annað að gera en fella frv. því að þessi deild fer ekki að samræma lánakjör á Íslandi. Það er önnur stofnun sem á að gera það og hefur umsjón með peningaveltu á Íslandi og verður að bjarga bæði ríkissjóði og öðrum sjóðum. Það er Seðlabanki Íslands. Og það er æðsta peningastofnun í samráði við viðkomandi rn. Ég gæti fjallað hér um fleiri þætti í þessu frv., en ég eyði ekki tíma þdm. hér um miðja nótt og meira í því efni. Ég held að hæstv. ríkisstj. ætti að athuga það, að þetta frv. á að daga uppi og betra að koma með nýtt í haust og fá þá samstöðu Alþ. um að tryggja framgang þess.



Herra forseti. Samgn. hefur haft til meðferðar frv. til l. um breyt. á vegal., nr. 66 14. júlí 1975. Það kom fram í framsöguræðu hæstv. samgrh. við 1. umr. málsins að n. vinnur nú að endurskoðun vegalaga og næstu vegáætlun má því gera ráð fyrir að verði að afgreiða eftir að breytingar hafa verið gerðar á vegalögum. Það hefur því ekki nema takmarkaðan tilgang og ákaflega erfitt við þær kringumstæður að gera vegáætlun mörg ár fram í tímann. Þess vegna er hér lagt til að komi bráðabirgðaákvæði um það að vegáætlun skuli nú aðeins afgreidd fyrir árið 1976. N. varð ekki sammála um afgreiðslu málsins. Meiri hl. n. leggur til að frv. verði samþ. óbreytt, en minni hl., Stefán Jónsson, skilar séráliti.



Herra forseti. Álit minni hl. n. eða álit mitt hefur enn ekki verið vélritað, mun vera í vélritun núna, en til þess að spara dýrmætan tíma mun ég nú mæla fyrir því eigi að síður, það mun komast á borðin til ykkar innan nokkurra mínútna, að ég vænti. Það er skoðun mín að ef við athugum vegáætlunina sem þegar hefur verið gengið frá, þá sé hér um að ræða samþykkt á lögbroti öllu fremur en breytingu á lögum. Það er skoðun mín að ríkisstj., sem hefur komið málefnum Vegasjóðs í slíkt horf að hún hlýtur nú nauðug viljug að brjóta lög, eigi það ekki skilið að haldið sé hlífiskildi yfir henni eða öllu heldur hylmað yfir með henni á þennan hátt af hv. Alþ., heldur eigi að biðja hana um að bera sjálf í landa sinn í þessu efni og myndast nú við að koma málefnum Vegasjóðs í það horf að hún geti haldið lög.



Herra forseti. Samgn. hefur haft til meðferðar frv. til l. um breyt. á hafnalögum. Í frv. þessu felast tvær breytingar á núgildandi hafnalögum: Í fyrsta lagi að vörugjald skuli reiknað af vörum sem umskipað er, útskipað eða uppskipað utan löggiltra hafnarsvæða og skal gjald þetta renna í Hafnabótasjóð. Og í öðru lagi er svo aukin lánsheimild Hafnabótasjóðs úr 350 millj. í 750 millj. kr. Samgn. mælir eindregið með samþykkt þessa frv. eins og það liggur hér fyrir.