Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti! Ég er áður búinn að mæla fyrir brtt., sem fyrir liggur, svo að ég skal ekki vera langorður. Ég benti á, að ég teldi ekki nema eðlilegt, þar sem ríkið á Hólm og þarf að halda á landi, sem bærinn á upp að Keldnalandi, að þessu tvennu væri skeytt saman. Það kynni samt að verða samkomulag um sölu á þessum skika, en ef það ekki næst, hefur ríkissjóður ekki aðstöðu til þess að selja Hólm, því að það er svo mikil þörf á beitilandi fyrir sauðfé á Keldunni, að einhvern hluta af Hólmslandi verður að taka undir það, ef ekki fæst land að Keldnalandi frá Gufunesi. Ég vil tengja þetta saman. Ég teldi mjög misráðið, ef ríkissjóður færi að selja bænum þetta litla heiðarland, sem liggur í Mosfellssveit, og skapa Rvík aðstöðu til að hafa þarna beitarland, sem hún ræki á sitt fé til trafala, fyrir aðra, því að féð mundi ganga á Mosfellssveitunga. Einhvern tíma á 14. öld voru gerðir samningar um, að bóndinn á Hólmi mætti beita sinu fé á ákveðin svæði, ef hann léti skógarhögg. á móti. Beitin hefur haldizt, þó að skógarhöggið sé úr sögunni fyrir 100 eða 200 árum, en ekki veit ég, hvernig lögfræðingar mundu líta á þetta nú. Ég vil láta Mosfellssveitarhrepp fá forgangsrétt til að kaupa þetta land, en nú má víst ríkissjóður ekki láta það til hreppsins nema með sérstakri heimild. Ég bar till. mína undir hæstv. forsrh., og hann hafði ekkert við hana að athuga og taldi sig samþ. henni.

* Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson): Þessi brtt. hefur ekki komið fyrir allshn. og nefndin því ekki getað rætt hana. Hins vegar verð ég að segja það, að þar sem hér er aðeins um heimildarákvæði að ræða, verður að leggja það á vald ríkisstjórnarinnar að fylgja öllum formsatriðum, sem lög og venjur krefja. Hins vegar liggur ekkert fyrir um það, að Mosfellingar hafi sömu skoðun á þessum málum og hv. 1. þm. N.-M., því að hann virðist hafa gengið í málið alveg óbeðinn. Ég álít, að það sé allt af mikil tortryggni í garð bæjarstjórnar Rvíkur, að hún taki ekki tillit til þarfa nágranna sinna. Nú hefur það verið upplýst hér í umr., að sauðfjáreign bænda í Mosfellssveit hefur minnkað hin síðari ár. Mun nú sauðfjáreign þeirra vera svipuð og Reykvíkinga. Hér er svo skotið inn nýju atriði, að hið nýreista rannsóknarbú ríkisins að Keldum þurfi á svo og svo miklu upprekstrarlandi að halda. - Sennilega verður þó land Rvíkur nægilegt handa þessu búi, ef það vill heldur hafa féð innan girðingar. Þessi hv. þm. gat þess svo að lokum, að hann hefði sýnt hæstv. landbrh. þessa till. og að honum hefði ekkert fundizt athugavert við hana. Ég trúi því vel, að hann vilji gera flokksbróður sínum greiða, en hins vegar hefur hann sagt í viðtali við mig, að frv., eins og það er, sé algerlega fullnægjandi. Fjölyrði ég ekki frekar um þetta, en vildi gjarnan heyra hv. 1. þm. Reykv., sem er 1. flm. frv.

*Magnús Jónsson: Mér finnst ekkert undarlegt, þó að hv. 1. þm. N.- M. hreyfi andmælum og athugasemdum, en hitt er mér alveg óskiljanlegt, það kapp, sem hann leggur á að breyta frv. Meira hefur nú verið lagt á vald stjórnarinnar en að selja eitt lítið kot. Það er hins vegar alkunna, að hér í nánd við Reykjavík eru góðar sauðfjárjarðir, en á seinni árum hefur fjáreign bænda minnkað vegna aukinnar mjólkurframleiðslu, svo að sennilega skortir þá allt fremur en upprekstrarland. En þetta er algengt, að bæir tryggi sér skákir í upprekstrarlöndum handa sínum búpeningi. - Að öðru leyti er þetta smáatriði og alveg óhætt að trúa ríkisstjórninni fyrir því. En viðvíkjandi því að setja skilyrði um að bærinn selji ríkinu annað land í staðinn, finnst mér, að það komi þessu máli ekkert við. Það á að flytja um það sérstakt frv., ef menn vilja láta ríkið fá heimild til þess að kaupa það land. hetta er því alveg meiningarlaust, enda alls ekki sanngjarnt að reyna að pressa út úr einhverjum það, sem hann kannske ekki vill selja. Það er nauðsynlegt fyrir bæin að eignast þetta land, og vil ég óska, að hv. flm. falli frá þessari till. Beri þá heldur fram annað frv. eða a.m.k. till. til þál. Annars skil ég aldrei, þegar þm. eru að hlaupa fram fyrir skjöldu alveg óbeðið, af eintómri landsföðurlegri umhyggju. Hvaða afskiptasemi er þetta? Hefur þm. verið beðinn þess? En ég legg áherzlu á, að þessar brtt. séu felldar.



Herra forseti ! Síðasti ræðumaður skildi ekki, að þm. gætu fylgt málum, nema þeir hefðu verið beðnir um það. Hans sjóndeildarhringur nær ekki lengra en hann er beðinn fyrir. Í þessu tilfelli hefur ríkið sett upp rannsóknarstöð, sem getur varðað landbúnaðinn í landinu meira en allt annað og sparað milljónir. Því að það er fullt útlit fyrir, að Guðm. Gíslasyni lækni takist að búa til lyf til að sannprófa, hvort kind hefur garnaveiki, ef hann fær aðstöðu til þess á Keldum. Það þarf enginn að biðja mig um það að reyna að stuðla að því, að Keldnabúið fái þá aðstöðu, sem nauðsynlegt er. Það er svo sjálfsagt mál, að hver maður, sem skyn ber á búskap, sér það. Það getur verið, að mennirnir, sem hér hafa talað mest og kalla sig þingmenn Reykjavíkur, skilji það ekki. Þeir sjá ekki annað en verkalýðsmál og guðfræði, - og þarf þó að biðja þá fyrir þau. En það þarf enginn að biðja mig um að standa á verði í þessu máli og tryggja framtíð og árangur rannsóknarbúsins. Hins vegar hefur og oddviti sveitarinnar talað við mig og skýrt mér frá því, að það væri alveg til niðurdreps fyrir sveitina, ef Reykjavík fengi þessa aðstöðu. - En viðvíkjandi till., þá tel ég, að það skilyrði eigi að vera af ríkisins hálfu, ef það selur þetta land, að það fái keypt annað land í staðinn handa sjúka fénu á Keldum. Það er því langt frá því, að ég taki till. mína aftur.

*Magnús Jónsson: Ég skal ekki ræða efnishlið málsins. Ég var bundinn í forsetastóli, þegar það var til 2. umr., en vil nú aðeins þakka landbn. afgreiðslu þess, þó að hún sæi sér ekki fært að verða að öllu leyti við þeim tveimur óskum, sem fram komu í frv. Þó að ég setti fram þá till., að miðað væri við 2500 lítra kýrnyt, var það ekki byggt á rannsókn. En um verðjöfnunargjaldið, sem ég tiltók líka almennt, vil ég segja, að mér þykir vænt um ummælin í nál., þar sem vakin er athygli á þessu.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Herra forseti! Fulltrúi Alþfl. í n. samþ. þær breyt., sem fyrir liggja. En ég kvaddi mér hljóðs m.a. til þess að beina þeirri fyrirspurn til frsm. n., hvort ekki sé ástæða til að gera nokkrar breyt. við þessi l. umfram (það, sem í frv. greinir, sérstaklega hvort ekki þurfi að íhuga að atriði, sem almennt fylgir l. um stofnanir sem þessa, að gert sé ráð fyrir sérstökum aðila, er endurskoði reikninga. Hv. frsm. getur e.t.v. upplýst, hvernig endurskoðun hefur verið framkvæmd, en ef það er rétt, að samsölustjórnin sjálf tilnefni endurskoðendur, er það í hæsta máta óviðeigandi. Væri ekki nauðsynlegt, að jafnvel nú væri sett inn ákvæði um, hvernig endurskoðendur skuli skipaðir?



Herra forseti ! Ég skal ekki um segja, hvernig endurskoðendurnir hafa verið settir upphaflega, en ég hygg, að ráðuneytið hafi gert það. En Björn Árnason og skattstjóri Halldór Sigfússon hafa endurskoðað þá frá byrjun. Björn Árnason er kunnur endurskoðandi hér. Hann hefur endurskoðað reikninga samsölunnar og allra mjólkurbúanna og er, að ég hygg, valinn af ráðuneytinu. Þegar komið hefur til einhvers ágreinings, hefur stjórnarráðið ævinlega um það fjallað. Auk þess eru reikningar hinna ýmsu búa endurskoðaðir af mönnum heima fyrir, og gera þeir sinar athugasemdir, ef þeim þykir ástæða til. N. hefur ekki haft til athugunar, hvort rétt sé að setja hér ákvæði inn. En ég vil benda á tilsvarandi fyrirkomulag í kjötlögunum. Þar er ekkert ákvæði um endurskoðendur. Ég sneri mér til ríkisstj. og bað um endurskoðun, og Jón Guðmundsson hefur séð um hana síðan. Svipað mun vera um samsöluna.

*Sigurjón Á. Ólafsson: Ég þakka hv. frsm. fyrir þessar upplýsingar og rengi hann að sjálfsögðu ekki. Hins vegar er ljóst, að þarna er fyrst og fremst um tölulega endurskoðun að ræða, þannig að ekki sé um gagnrýni að ræða, ef reikningarnir eru reikningslega réttir. En endurskoðendur, sem eru kjörnir samkv. l., hafa ekki aðeins á hendi tölulega endurskoðun, heldur líka gagnrýni um gang fyrirtækisins, sem um er að ræða. Mér skildist hv. frsm. ekki fráhverfur því, að í l. væri ákvæði um kosningu endurskoðenda. Honum er kunnugt um, að í seinni tíð hafa komið fram óánægjuraddir um alla ráðsmennsku mjólkursölun. Ef þær eru óréttmætar, er hægt að kveða þær niður með því að hafa kritíska endurskoðendur. Ég vil mælast til, að það komi í ljós vilji þm. um það, hvort ekki sé rétt að fresta málinu og setja inn þetta ákvæði.