Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. meiri hl. (Pétur Ottesen) : Eins og hv. alþm. sjá á nál. þeim, sem fram hafa komið, varð ekki samkomulag um afgreiðslu þessarar þáltill. í fjvn. Það er þó engan veginn svo að skilja, að leiðir skildu á því, að nm. allir væru ekki hlynntir því, að greitt yrði fyrir þessu máli, heldur var það aðferðin, sem hér var um að ræða, hvernig málið bæri að, sem leiðir skildu um. Það er gerð grein fyrir því hér í nál., hvernig þessi skipting varð, eins og líka álit minni hl. n. ber með sér og brtt., sem einn hv. nm. hefur flutt, er skrifaði undir meirihlutaálitið, en áskildi sér rétt til þess að bera fram brtt. Mál þetta hefur borið þannig að og er þannig í eðli sínu, að sú till., sem hér um ræðir, um rafmagnsveitu til Keflavíkur, er flutt í þeim sérstöku kringumstæðum, að það er nú þegar búið að fá útflutningsleyfi fyrir efni í þessa rafveitu. Að þessu leyti stendur alveg sérstaklega á um þessa rafveitu fyrir Keflavík, þegar það er borið saman við hitt, hversu ástatt er um þær veitur, sem hér hafa komið fram aðrar till. um, en fyrir þá staði, sem hinar aðrar till. eru um, er ekki fengið útflutningsleyfi á efni til rafveitna. Að öðru leyti stendur einnig alveg sérstaklega á um þessa rafveitu Keflavíkur, nefnilega að í till. sjálfri kemur fram, hvað kostnaður við hana er áætlaður að verða. En um rafveiturnar, sem hinar till. eru um, liggur hér ekkert fyrir um það, hver kostnaður við lagningu þeirra muni verða, enda mun ekki vera búið að ganga frá áætlunum í því efni eða a. m. k. ekki svo nýlega, að hægt sé á því verulega að byggja. Af þessum mismun, sem er þarna á aðaltill. og brtt. við hana, sem fyrir liggja, er það, að meiri hl. fjvn. leggur til, að þáltill. verði samþ., eins og hún er, óbreytt, þannig að heimildin til efniskaupa fyrir Keflavíkurveituna verði veitt ein sér. - Auk þess er, eins og getið er í nál. meiri hl. n., rekið allmjög á eftir um það, að það dragist ekki að afla heimilda til handa ríkisstj. til þess að ganga frá þessum efniskaupum, af því að svör við því verða að koma mjög bráðlega, hvort kaupin verði gerð, því að annars er - eftir upplýsingum frá formanni rafmagnseftirlits ríkisins, sem hann gaf fjvn. um það efni, - hætta á því, að forgörðum fari efnisúthlutun á síðasta fjórðungi þessa árs okkur til handa að þessu leyti. Það er af þessum ástæðum, að meiri hl. fjvn. leggur til, að þáltill. verði samþ. óbreytt og á samþ. hennar verði ekki frekari dráttur en orðinn er. Viðvíkjandi þeim öðrum till., sem hér hafa komið fram og fyrir liggja, er það að segja, að til fjvn. hefur ekki verið vísað nema tveimur af þeim brtt., sem gerðar hafa verið við þessa þáltill. um rafveitu til Keflavíkur. Önnur sú brtt. hljóðar um rafmagnslínur um Suðurnes, en hin er um að taka upp í till. heimild til handa ríkisstj. til að kaupa efni til rafmagnsveitna til nokkurra þorpa eða kauptúna í Árnessýslu. Síðan þetta var, hefur einnig verið borin fram hér á Alþ. till., sem ég ætla, að sé á dagskrá hér í dag, en hefur ekki komið fyrr til umr., og þar eru teknir fyrir enn fleiri staðir, sem lagt er til að leggja rafmagnsveitur til, bæði frá Sogsvirkjuninni og einnig frá Laxárvirkjuninni. Og upp í þá till. hafa svo verið tekin ákvæði eftir þeim pöntunum, sem komið hafa viðvíkjandi efni til annarra rafveitna en Keflavíkurveitunnar. - Nú leiðir það af sjálfu sér eftir gangi þessara mála, að þessari síðari till. verður að sjálfsögðu vísað til fjvn. eins og þeirri, sem hér liggur fyrir, og n. mun að sjálfsögðu taka það mál til athugunar og skila áliti um þær till., þegar þar að kemur. En formlega hafa ekki komið til kasta n. aðrar till. en þær, sem ég gat um nú. Ég get lýst yfir því, að meiri hluti fjvn. mun taka málið til velviljaðrar athugunar, þegar hinar aðrar till. koma til n., sem ég greindi. Og ég gæti vel hugsað mér, að það væri eðlileg afgreiðsla á þeim till., eins og þær liggja fyrir, að þær yrðu afgreiddar í nokkuð svipuðu formi og hv. minni hl. fjvn. leggur til, að hagað verði afgreiðslu á þessari þáltill., sem hér liggur nú fyrir um Keflavíkurveituna. Að því er snertir brtt. frá hv. þm. Ísaf., sem líka skrifaði undir álit meiri hl. fjvn. og hann hefur gert grein fyrir, þá vil ég geta þess, að um þá till. gildir vitanlega alveg það sama, sem ég hef sagt um hinar aðrar brtt., sem hér liggja fyrir við aðaltill. og síðar koma hér til afgreiðslu í hæstv. Alþ. Mér skilst þó, að þessi brtt. sé eitthvað öðruvísi orðuð en er hún hefur komið hér fram áður, en það hefur vitanlega engin áhrif á afstöðu meiri hl. fjvn. til till., því að að sjálfsögðu þarf Alþ. ekki frekar gagnvart þessari till. en öðrum þeim till., sem fyrir liggja, að gera neinar ályktanir um, að leitað sé eftir möguleikum fyrir því að fá útflutningsleyfi fyrir efni til þessara rafveitna, - því að það er vitað af öllum, sem hér eiga hlut að máli, að með stuðningi ríkisstj. er vakað yfir öllum hugsanlegum möguleikum, sem á því eru eða kunna að, vera að geta fengið þetta efni til landsins. En sem stendur er mjög þröngt fyrir dyrum í því efni, því að þessi útflutningur frá Bandaríkjunum, sem er eina viðskiptaland okkar í þessum greinum nú, er mjög takmarkaður. En þess er að vænta, að af öllum, sem þar eiga hlut að máli, sé vakað yfir öllum möguleikum, sem þar koma til greina. Og ég hygg, að fast sé fylgt á eftir um þessi mál af öllum, sem hér eiga hlut að um framkvæmdir í rafmagnsmálum hér á landi. Það þarf ekki fleiri orð um málið af hálfu meiri hl. fjvn. Ég hef skýrt málið frá sjónarmiði meiri hl. fjvn. og till. hans um afgreiðslu þessarar þáltill. á Alþ. nú.



Herra forseti. Þegar mál þetta var rætt í fjvn., kom það fram, að allir nm. voru sammála um, að rétt væri, að ríkið greiddi fyrir því, að hægt væri að ná í það efni til rafveituframkvæmda, sem á annað borð væri mögulegt að fá útflutningsleyfi fyrir nú í Ameríku. Ágreiningurinn í fjvn. er því meira um það, í hvaða formi eigi að afgreiða þessa þáltill., en um efnisatriði. Við höfum, minni hl. n., lagt til á þskj. 385, að þáltill. verði orðuð eins og þar hermir, að ríkisstj. verði heimilað að verja fé úr ríkissjóði til kaupa á rafveituefni, sem útflutningsleyfi fæst fyrir í Ameríku, þar til er næsta reglulegt Alþingi kemur saman. - Þessi þáltill., sem hér er til umr., er aðeins um heimild til þess fyrir ríkisstj. að verja fé úr ríkissjóði til að kaupa efni í línu til Keflavíkur ásamt spennistöðvum þar. Við þessa aðaltill. hafa svo komið fram brtt. Brtt. á þskj. 261 er um það að láta heimildina ná til kaupa á efni til langlínu til sjávarþorpa á Suðurnesjum yfirleitt, og er efnið úr þeirri till. tekið upp í brtt. hv. þm. Ísaf. á þskj. 395. Auk þess hefur hv. 2. þm. Árn. borið fram brtt., sem hér liggur einnig fyrir, á þskj. 275, um það að veita ríkisstj. einnig heimild til þess á sama hátt að greiða fyrir innflutningi á efni með því að leggja fram fé úr ríkssjóði fyrir slíku efni, sem kynni að fást í rafveitu til kauptúnanna í Árnessýslu. Nú hafa komið upplýsingar um það, að fengið sé útflutningsleyfi í Ameríku fyrir efni í Keflavíkurlínuna eina út af fyrir sig, og talið er, að nú þegar þurfi að ganga frá kaupum á því efni, til þess að leyfið fyrnist ekki. Verði till. okkar minnihlutamanna samþ., þá er eftir henni hægt nú þegar að festa kaup á þessu efni, en eftir okkar till. er stj. einnig heimilt að kaupa efni í aðrar rafveitur, sé það fáanlegt. Við ætlumst til, að heimildin gildi, þar til Alþingi kemur saman næst, væntanlega snemma á næsta ári. Vera má, að litlar horfur séu á, að útflutningsleyfi fáist fyrir meira efni í Ameríku en til Keflavíkurlínunnar, en þó virðist mér það ekki útilokað, og þykir minni hl. þá rétt, að hæstv. stj. hafi heimildina víðtækari en gert er ráð fyrir í aðaltill., til þess að hægt sé að kaupa efnið, ef það er fáanlegt, t. d. til annarra þorpa á Suðurnesjum eða kauptúnanna austan fjalls. Engin hætta er í sambandi við að veita hæstv. stj. þessa heimild, því að ég geri ekki ráð fyrir, að keypt verði annað en það, sem að athuguðu máli telst skynsamlegt að festa kaup á, enda mun, eins og áður er fram tekið, það vera takmarkað, sem nú er hægt að fá af þessum vörum í Ameríku. Mér sýnist því, að allir, sem hlut eiga að máli, ættu að geta fallizt á að samþ. till. eins og lagt er til á þskj. 385, að hún verði orðuð, vegna þess að verði hún samþ., þá er í raun og veru fullnægt öllum þeim óskum, sem fram hafa komið í þessu efni, hún nær yfir það allt saman.



Ég hef þá sérstöðu innan meiri hl. fjvn., að ég flyt viðbótartill. við aðaltill., á þá leið, að jafnframt því, að stj. sé heimilt að ganga frá kaupum á efni til Keflavíkurlínunnar, sé henni einnig heimilt að leitast fyrir um kaup á efni í háspennulínu til annarra þorpa á Suðurnesjum ásamt aðalspennistöðvum í þorpunum og verja einnig fé úr ríkissjóði til þeirra kaupa, ef þau takast. Mér virðist, að þessi viðaukatill. mundi á engan hátt geta tafið fyrir því, að aðaltilgangurinn næðist, sem sé, að þegar í stað verði keypt það efni, sem þarf til háspennulínu til Keflavíkur, sem nú mun fáanlegt og útflutningsleyfi mun hafa fengizt fyrir frá Ameríku. Ástæðan fyrir, að ég flyt þessa till., er aðallega sú, að víða á Suðurnesjum er nú risinn upp talsverður iðnaður, einkum í sambandi við hraðfrystihús og þess háttar, og þessum iðnaði er nauðsynlegt að fá sæmilega ódýrt rafmagn. Keflavíkurlínan er að miklu leyti lagning á háspennulínu til þessara staða, og væri því eðlilegt, að Suðurnesin sætu fyrir, svo að hægt væri að leysa úr þessari þörf. Nú má vel vera, að till. minni hl., eins og hún er orðuð, nái einnig yfir þetta, en ég hafði talið, að þar sem nokkur metingur er um það, hvar leggja eigi þessar háspennulínur, þá væri rétt að leggja þær fyrst þar, sem líkur eru til, að þær geti borið sig bezt, og það er einmitt á Suðurnesjum. Nú er vitað, að lagning Keflavíkurlínunnar mundi gera línur til hinna stöðvanna á Suðurnesjum ódýrari, og áframhald þeirrar línu til þorpanna kynni að verða til þess, að Keflavíkurlínan bæri sig betur. Þannig skilst mér, að þetta styðji hvort annað. Ég vil á engan hátt draga úr því, að þetta efni verði flutt inn, með viðaukatill. minni, og mundi ég ef til vill geta fallizt á að taka till. mína aftur til síðari umr. og sjá til, hvaða undirtektir aðrar till. fengju, sem hér liggja fyrir.



Ég get þakkað n. fyrir afgreiðslu hennar á þessu máli. Ég fæ ekki annað séð en að velvilji til málsins komi fram hjá n. yfirleitt, þó að ég að sjálfsögðu viti, að framgangi málsins sé örugglegast borgið með því að samþ. þá till., sem ég hef borið fram. Ég kysi helzt, að málið yrði samþ. í því formi, því að með því eru tekin af öll tvímæli um, að það efni, sem ég fer fram á, að stj. heimilist að kaupa, verði keypt og verði notað til þess, sem ég ætlast til. Með henni er heldur á engan hátt stofnað í voða þeim óskum, sem ég hef sett fram hér á þingi og utan þings og eru studdar af ýmsum öðrum, nefnilega að sem öruggast og fyrst megi takast að koma rafveitu til annarra þorpa og kauptúna á Suðurnesjum. Hv. form. fjvn. og frsm. meiri hl. hefur lýst yfir, um leið og hann lýsti yfir fylgi meiri hl. við till. mína, að fjvn. hefði í huga að sjá borgið áframhaldandi rafveitum á Reykjanesi ásamt öðrum rafveitum, sem þörf er á, með afgreiðslu þeirrar till., sem hv. 11. landsk. hefur flutt á þskj. 233. Nái málið afgreiðslu í þessu formi, þá hefur Alþingi í fyrsta lagi heimilað stj. að kaupa efni í rafveitu til Keflavíkur, og hæstv. atvmrh. hefur tjáð mér, að hann ætli að nota þá heimild. Þetta er það, sem ég hef óskað eftir, og er þakklátur fyrir afgreiðslu n., um leið og ég ber fullt traust til hæstv. atvmrh., að hann kaupi efnið og það strax og hann hefur fengið heimildina. En óskir mínar ná svo lengra. Þær ná til þess, að Reykjanessveitan geti komizt öll í framkvæmd og einnig rafveitan til Eyrarbakka og Stokkseyrar. Ég leyfi mér að nefna sérstaklega þessar tvær rafveitur, af því að ég gerðist svo djarfur sem ráðh. að taka á mig þá áhættu, að ríkissjóður keypti þetta efni, en án þess að ég fengi til þess þinglega heimild, í fullu trausti þess, að þingið sýndi málinu þann góðvilja, sem það nú með fylgi allra flokka hefur gert. Undirtektir fjvn. í þessu máli sanna, að ég gat mér rétt til um hug þingsins í þessum málum, og ég er því fegnastur, að þingið vill sýna sem víðtækastan skilning og velvilja á þessum málum yfirleitt. Ég hef leyft mér að setja í fremstu röð Reykjanesslínuna og línuna til Stokkseyrar og Eyrarbakka, og er sú skoðun mín studd af þeim embættismanni ríkisins, sem ríkisstj. á hverjum tíma leitar til um þessi efni og aldrei hefur verið vændur um að segja annað um þessi mál en það, sem hann vissi sannast og réttast, og hann stendur manna bezt að vígi um að dæma um þetta vegna mikillar þekkingar á málunum frá öllum hliðum. Ég hef, eins og hv. þm. Ísaf. minntist á, lagt til, að Keflavíkurlínan yrði tekin út úr, og býst ég við, að hann viðurkenni, að þar sé þörfin mest, og hefði ég helzt kosið, að till. hefði verið samþ. í því formi. En af því að mér stendur til boða að tryggja kaup á efni til Keflavíkurlínunnar með till. hv. 11. landsk., þá kýs ég það helzt. Ég hef enga ástæðu til að láta í ljós óánægju við minni hl. út af málsmeðferð hans, þó að ég telji mínu sérstaka hugðarefni bezt borgið á þann hátt, sem meiri hl. leggur til. Ég vil svo aðeins segja frá því, að mér hefur borizt í hendur skjal, sem ein af þeim hreppsn., sem hlut eiga að máli þar syðra, hreppsn. Gerðahrepps, hefur sent Alþingi, og vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa það upp. Það hljóðar svo: „Í fullu trausti þess, að Alþingi muni jafnan síðar veita nýjum og gagnlegum rafveituframkvæmdum í hverju héraði skjótan stuðning, vill hreppsnefnd Gerðahrepps fyrir sitt leyti eindregið mæla með því, að Alþ. hraði nú sem kostur er afgreiðslu heimildar handa ríkisstj. til að kaupa nú þegar allt efni til fyrsta hluta Reykjanessveitunnar, veitunnar frá Hafnarfirði til Keflavíkur, sem nú er talið, að leyfi hafi fengizt fyrir eða loforð um í Bandaríkjum Norður-Ameríku, svo að tryggt sé, að dráttur á að nota fengin leyfi verði ekki þess valdandi, að þeir möguleikar, sem fyrir hendi eru til efnis útvegunar, missist“. Undir þetta bréf skrifa fimm menn, öll hreppsnefndin. Þetta sýnir, að Suðurnesjabúar utan Keflavíkur eru þakklátir þinginu fyrir stuðning við þetta mál, sem hér er um að ræða, þ. e. a. s., að langlína verði lögð til Keflavíkur. Eins og menn kannske hafa veitt athygli, stendur í þessu skjali „hluti af Reykjanessveitunni“. Suður um þessi byggðarlög hefur vaknað misskilningur, vegna þess að fyrirsögn þessarar till. er „Tillaga til þingsályktunar um rafmagnsveitu Keflavíkur“. Af þessu hefur vaknað kvíði um, að Keflavík ætlaði að taka sig ein út úr og reka þessa rafveitu upp á sinn reikning án hliðsjónar af þörf annarra manna þar syðra. Hins vegar er ríkur áhugi á, að þetta verði allt sama kerfið. Ég tel rétt, að sýslan reki þessa rafveitu, ef hún æskir þess, og eigi hana sjálf eða ríkið. Hins vegar gæti komið til mála, að farin yrði til bráðabirgða svipuð leið og farin var með Hafnarfjarðarlínuna, sem var stofnsett af Reykjavíkurbæ og rekin í bili af honum, en ríkið hefur rétt til að ganga þar inn í, hvenær sem því þóknast. Ég vil því til að koma í veg fyrir misskilning, að það komi fram í till., að hér er ekki um annað að ræða en hluta af Reykjanesslínunni. Ég vil því bera fram skrifl. brtt. við fyrirsögn till., að hún verði: „ Till. til þál. um annan hluta Reykjanessveitunnar“. Forstjóri rafmagnseftirlits ríkisins hefur tjáð mér, að réttast sé að orða það þannig. Fyrsti hlutinn er veitan til Hafnarfjarðar, annar hlutinn er línan til Keflavíkur, og þriðji hlutinn yrði svo það, sem þá er óframkvæmt. Til viðbótar við þetta skal ég upplýsa, að þessi lína til Keflavíkur verður háspennulína með 30000 volta spennu, en ef hún væri fyrir Keflavík eina, mundi spennan vera höfð 15 eða 20000 volt. Er það sönnun þess, að þessi lína er ekki ætluð fyrir Keflavík eina. Ég tel þó rétt til að hindra misskilning, að fyrirsögninni sé breytt á þann veg, sem ég legg nú til. Ég vil svo mjög leggja áherzlu á, ef hægt væri að ljúka þessu máli stöðvunarlítið, að hæstv. forseti sæi sér fært að láta ljúka síðari hluta umr. í dag, því að hæstv. atvmrh. og forstjóri rafmagnseftirlitsins segja, að daglega sé rekið á eftir um efniskaupin og meira að segja hættu á, að ef ekki er undinn bráður bugur að kaupunum, geti farið svo, að við missum þetta tækifæri, sem allir mundu harma, eins og nú er ástatt um framkominn vilja þingsins í þessu efni.

Forseti (GSv): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. þm. G.-K. við fyrirsögn fr v., sem hann hefur nú lýst, þarf tvennskonar afbrigði til þess, að hún megi komast hér að.



Það er eingöngu vegna þess, að ég á brtt. á þskj. 275, sem lýtur að rafveitu til kauptúnanna og þorpanna austan fjalls, að ég taldi rétt að segja nokkur orð einnig við þennan hluta umr. og það því fremur sem það, sem fram á er farið í brtt., á rétt á sér, eðlilegan rétt til að skipa bekk harla framarlega í framkvæmd þessara mála. Ég fæ eigi skilið það, hvernig fjvn. þóknast að gera vegaskil í afgreiðslu og till. um þetta mál, því að mér finnst harla lítið bera á milli og það sé í sjálfu sér alveg ástæðulaust, því að það hefur komið fram, sem er góðra gjalda vert og þakkarvert, bæði hjá meiri hl. og minni hl. n., góðvilji og skilningur í deild á afgreiðslu og fyrirgreiðslu þessa málefnis. Það, sem ber á milli, finnst mér einskis virði, og ef það er nokkuð, þá skilst mér, að það sé það, að meiri hl. vilji ekki stofna Keflavíkurlínunni í neina hættu með því að hafa orðalag till. almennara en hv. þm. G.-K. gerir í sinni till. Þetta getur mér ekki skilizt af þeirri ástæðu, að bæði frum-. till. frá hv. þm. G.-K. og eins aðrar brtt., sem hér liggja fyrir, þar á meðal till. frá hv. minni hl. fjvn., veita stj. heimild til að kaupa það rafveituefni, sem innflutningsleyfi hefur fengizt fyrir, en kemur vitanlega ekki að notum, fyrr en slíkt útflutningsleyfi hefur fengizt frá Ameríku. Nú hefur verið hermt af hv. þm. G.-K., að hann hafi orð hlutaðeigandi ráðh. fyrir því, að ef þingið veiti þessa heimild, þá muni ekki standa á stj. að nota þessa heimild um kaup á efni til Keflavíkurlínunnar. En ef svo er, er þá ekki Keflavíkurveitan í nákvæmlega sama öryggi, hvort heldur sem till. er samþ. eins og hv. þm. G.-K. bar hana fram, eða almennara orðalag er samþ., eins og hv. minni hl. fjvn. leggur til? Ég fæ ómögulega séð annað en öryggið sé alveg það sama. Ég get vel skilið, ef dráttur yrði á að ganga frá þessum kaupum, að þá gæti það orðið til skaða, en í hvoru forminu sem till. verður samþ., þá er tryggt, að heimildin til að kaupa efni til Keflavíkurveitunnar verður notuð, alveg eins þó að í till. felist einnig heimild til að kaupa efni í aðrar rafveitur, ef útflutningsleyfi fæst. Það virðist vera játning fyrir því, að heimildin verði notuð, ef Alþingi veitir hana. Og á hverju stendur þá?

Það stendur á því, að menn hætti að vaða

. Þeir, sem ákveða, hvort flytja megi vörurnar úr landi þar vestra, spyrja ekki að því, hvernig orð hafi fallið hér á þingi, heldur hvort stj. sé reiðubúin að leggja fram það, sem þarf, til að varan verði flutt um borð og flutt til landsins. Það er það, sem máli skiptir. Ég vil því, eftir því sem málið liggur fyrir og eftir því, sem ég hef tekið fram, telja, að Keflavík sé í fullu öryggi, ef málinu er flýtt án tillits til þess, hvort upphaflega till. verður samþ. eða brtt. minni hl. fjvn. á þskj. 385. Brtt. minni hl. fjvn. fullnægir algerlega þörfum Keflavíkur, þar sem hæstv. stj. hefur lýst yfir, að heimildin verði notuð, en hún er að því leyti réttlátari og betri, að með henni er einnig komið til móts við marga aðra hv. þm., sem einnig óska eftir, að heimild sé veitt til að verja fé til að kaupa efni í aðrar rafveitur, ef útflutningsleyfi fyrir því efni kynni síðar að fást. Það kom fram hjá hv. frsm. meiri hl., að þetta vekti í raun og veru fyrir n., einnig fyrir meiri hl., að veita nú þessa frekari heimild til þess að borga út efni, ef leyfið yrði síðar veitt. En ef það er, hvers vegna þá ekki að afgr. það sem eina samfellda till.? Hvaða skynsamleg ástæða er á móti því? Ég vil fá að heyra hana, ég hef ekki heyrt hana enn þá. Málaleitanir um og pantanir á efni til ákveðinna rafveitna og rafleiðslna liggja að nokkru leyti fyrir. Það hafa þannig verið sendar pantanir á efni til Keflavíkurveitunnar og rafmagnsveitna austan heiðar, og er það þakkarvert, - þó að rafveita frá Sogsvirkjuninni til þorpa austan fjalls, sem eru það nærri aðalvirkjuninni, að næstum má segja, að fossniðurinn heyrist þangað, hefðu að mínu áliti átt að sitja fyrir öðrum rafveitum, þegar efni fæst til slíkra hluta innflutt. En ég geri nú ráð fyrir því eftir gangi þessa máls, að Keflavík sitji nú þarna fyrir og hafi forgang í þessu efni. Og miðað við og að öðru leyti í trausti þess, að farið sé að öllu í þessu máli eins og málefni standa til, vil ég - eftir atvikum - greiða atkv. með brtt. á þskj. 385 og gæti þá fallið frá minni brtt., af því að ég álít, að efni brtt. minnar sé fylgt á eftir með brtt. á þskj. 385.



Herra forseti. Mér þykir rétt að gera nokkra grein fyrir afstöðu minni til þeirra brtt., sem hér liggja fyrir, svo og til þeirra nál., sem fram hafa komið í málinu. Ég get látið í ljós ánægju mína yfir því, hve vel hv. fjvn. hefur orðið sammála um að leggja til, að ríkisstj. verði heimilað að verja nú þegar fé úr ríkissjóði til þess að innleysa efni í rafveituna til Keflavíkur, sem útflutningsleyfi liggur nú fyrir um. Ég tel það vel farið, að hv. fjvn. hefur öll orðið sammála um að leggja þetta til, og ég vænti, að málið að þessu leyti megi fá fljóta afgreiðslu hjá þinginu, til þess að ekki þurfi að verða dráttur á, að hægt verði að innleysa þetta efni. Mér er óhætt að fullyrða, að á Suðurnesjunum yfirleitt eru menn mjög ánægðir með það, að tekizt hefur að útvega efni í þennan hluta Reykjanessveitunnar, og þeir fagna því, að efnið skuli vera væntanlegt til landsins áður en langt líður, svo að hægt sé að hrinda verkinu í framkvæmd. Yfirlýsing sú, sem hv. þm. G.-K. las hér upp frá hreppsnefnd Gerðahrepps, er sjálfsagt ekkert einstæð í þessum efnum. Því er fagnað af öllum hreppsnefndum þarna syðra, að tekizt hefur að útvega þetta efni. Og ég hef vissu fyrir því, að hreppsnefndir þar vildu gjarnan leggja lið sitt til þess, að þetta efni kæmi sem fyrst til landsins, svo að hægt sé að byrja á þessu verki sem fyrst. Ég vil líka láta í ljós ánægju mína yfir því, að hv. fjvn. er sammála um að gefa hæstv. ríkisstj. heimild til þess að verja fé úr ríkissjóði til kaupa á efni í rafveitur umfram það, sem þarf til Keflavíkurveitunnar. Það kom mjög greinilega fram hjá þeim hv. fjvn.-mönnum, sem töluðu hér, að hv. fjvn. er yfirleitt öll sammála um það, að heimila þyrfti ríkisstj. að verja fé úr ríkissjóði til þess að innleysa efni - ekki aðeins í Reykjanessveituna og Eyrarbakkaveituna, heldur í allar rafveitur, sem til greina geta komið, og eftir því, sem efni er fáanlegt til þeirra, - að sjálfsögðu með viðunandi verði. Ég verð að láta í ljós ánægju mína yfir því, hversu vel hv. fjvn. hefur tekizt að vera sammála um þetta atriði. En um framhaldið af því, sem fram kemur frá hv. fjvn., þá verð ég að segja, að ég er dálítið undrandi, a. m. k. að því er varðar niðurstöður þær, sem hv. meiri hl. n. hefur komizt að í þessu efni. Mér virðast þær niðurstöður vera í nokkru ósamræmi við þær forsendur, sem þær niðurstöður eru byggðar á. Hv. meiri hl. fjvn. hefur ekki viljað fallast á það, að ríkisstj. væri á þessu stigi málsins, þ. e. í sambandi við þessa þáltill., sem hér er til meðferðar, heimilað að innleysa efni til Reykjanessveitunnar að öðru leyti en til Keflavíkurveitunnar. Ástæður þær, sem hv. meiri hl. fjvn. færir fyrir þessari niðurstöðu sinni, eru í fyrsta lagi, að slík heimild mundi e. t. v. stofna málinu í hættu, í öðru lagi, að ekki sé vissa fengin fyrir útflutningsleyfi fyrir öðru efni en í Keflavíkurveituna og séu því samþykktir um heimild til að innleysa annað efni ónauðsynlegar í sambandi við þetta mál, og í þriðja lagi, að upplýsingar vanti um verð á efni, sem þurfi í aðrar rafveitur en Keflavíkurveituna. Ég vil nú aðeins víkja nokkrum orðum að þessum atriðum. Fyrst vil ég minnast á það, að frsm. meiri hl. fjvn. gat um það, að hann teldi, að samþykkt brtt., sem hér liggja fyrir, mundi verða til þess að stofna málinu, að því er við kemur Keflavíkurveitunni, í hættu. Mér kemur þessi fullyrðing undarlega fyrir sjónir, og á ég ómögulegt með að skilja hana. Hv. fjvn. er sammála um, að það eigi að verja fé til kaupa á efni til Reykjanessveitunnar í heild og einnig til Eyrarbakkaveitunnar og í aðrar veitur, sem efni er fáanlegt í. Fyrst n. er sammála um þetta atriði, hvernig er þá hægt að fá menn til að skilja það, að það geti stofnað þessu máli í hættu, þó að bein ákvæði séu tekin upp í þessa till. um heimild til að innleysa efni í aðrar veitur, sem fjvn. er sammála um, að eigi að veita ríkisstj. heimild til að innleysa? Mér er ómögulegt að skilja, hvernig það má stofna málinu í nokkra hættu. Þá virðist mér það ekki síður ógrundað hjá hv. meiri hl. fjvn., þegar hann heldur því fram, að upplýsingar vanti um það, hvað efni í Reykjanessveitu og aðrar veitur en Keflavíkurveituna og hér er um að ræða, muni kosta, því að það liggur fyrir nákvæmlega jafngreinilega og það liggur fyrir, hvað efni í Keflavíkurveituna muni kosta. Ég upplýsti það áður við þessa umr., að talið væri, að efnið í Reykjanessveituna mundi kosta 1.670.000 kr. eftir áætlun, sem gerð var á síðasta ári. Og eftir þessari áætlun er svo hins vegar áætlað, að efnið í Keflavíkurveituna muni kosta um eina millj. kr., og á því byggði meiri hl. hv. fjvn. Mér er ekki kunnugt um annað en að sams konar áætlun liggi fyrir um Eyrarbakkaveituna, og vænti ég, að það verði þá leiðrétt hjá mér, ef ég fer þar ekki með rétt mál. Það er því tilgangslaust og ástæðulaust fyrir hv. meiri hl. fjvn. að segja, að það liggi fyrir upplýsingar um það, hvað efni kosti í Keflavíkurveituna, en ekki, hvað það kosti í þessar rafveitur að öðru leyti, sem hér er um að ræða. Þá hefur hv. meiri hl. fjvn. einnig á móti brtt. vegna þess, að ekki sé fengið leyfi fyrir útflutningi á efni til annarra af þessum rafveitum en til Keflavíkurveitunnar. Þetta er rétt að því leyti, að í dag liggur ekki fyrir útflutningsleyfi á efni í aðrar rafveitur en til Keflavíkurveitunnar. Hins vegar er nú verið að vinna að því að fá frekari leyfi. Og mér er sagt af kunnugum mönnum, að allar líkur séu til þess, að þau fáist, áður en langt líður. Það er ekki grunlaust um, að þessi leyfi fáist það bráðlega, að Alþ. því, er nú situr, verði varla nema rétt lokið, þegar þau leyfi fást, a. m. k. að einhverju leyti. Ef þessi leyfi fást rétt eftir, að Alþ. nú lýkur, þá stendur málið þannig, að þessi héruð, sem þá fá leyfi til þess að fá þetta efni til sín, hafa ekki bolmagn til þess að innleysa þetta efni, og svo framarlega sem ríkisstj. hefur þá ekki í höndum heimild til þess að verja fé til þess úr ríkissjóði, verður ekki hægt að innleysa það. En ríkisstj. hefur enn sem komið er ekki heimild í höndum til þessa. Og fái ríkisstj. ekki þessa heimild þegar á þessu þingi, þá er hætta á því, að beðið verði með að innleysa þetta efni, þangað til Alþ. kemur saman á ný, og gæti þá farið svo, að útflutningsleyfið yrði afturkallað. Þess vegna tel ég óhjákvæmilegt, að ríkisstj. hafi í höndum fulla heimild á milli þinga til þess að innleysa þetta efni, miðað við, að viðunandi verð sé á því. Þetta er ástæðan til þess, að ég hef borið fram brtt. mína við þáltill. þá, sem hér liggur fyrir, og ég þykist vita, að þessi sé einnig ástæðan til þess, að hv. 2. þm. Árn. hefur borið fram sína brtt. - Ég fæ ekki betur séð en að hv. meiri hl. fjvn. sé hér að leika dálítið hlægilegan skrípaleik. Meiri hl. n. lýsir yfir því, að ekki megi samþ. brtt. mína og ekki brtt. hv. 2. þm. Árn. En um leið og þessi yfirlýsing er gefin, þá fylgir önnur yfirlýsing um það, að síðar á þinginu muni fjvn. mæla með því, að sams konar till. verði samþ. Það sjá auðvitað allir, hvernig í þessu öllu liggur. Hv. þm. G.-K., sem bar fram þáltill. þá, sem hér er til umr., hafði orðið það á í messunni að gleyma verulegum hluta af Suðurnesjum, þegar hann bar fram þáltill. sína. Með brtt. minni minnti ég á þessa menn. Sú áminning hefur orðið til þess, að nú liggja fyrir yfirlýsingar hv. fjvn. um það, að inn á þá braut muni verða farið á þessu þingi, sem ég hef bent á með þessari brtt. Ég get að sjálfsögðu fagnað þessu, - en bara skil ekki ástæðuna fyrir því, að ekki skuli mega fara þessa leið þegar í stað, sem bent er á með brtt. minni, með því að samþ. hana. Að öðru leyti vil ég taka fram, að ég álít, að brtt. minni hl. fjvn. á þskj. 385 sé til mikilla bóta frá því, sem til er tekið í þáltill. sjálfri. Ég fyrir mitt leyti mun því, ef sú brtt. verður borin upp á undan minni brtt. eða ef mín brtt. verður felld, greiða atkv. með brtt. hv. minni hl. fjvn. á þskj. 385. Ef hins vegar brtt. hv. 2. þm. Árn. og mín verða bornar upp á undan brtt. hv. minni hl. n. á þskj. 385, þá mun ég að sjálfsögðu greiða atkv. með þeim báðum og einnig að brtt. 385 felldri. Ég vil svo að lokum undirstrika það, sem fram kom hjá hv. þm. G.-K., að óska eftir því, ef hæstv. forseti sæi sér fært að afgreiða þetta mál einnig frá síðari umr. þegar í dag, að það verði gert. Það er mjög nauðsynlegt, að þetta mál fái fljóta afgreiðslu, og ég tel mjög æskilegt, að hæstv. forseti sæi sér fært að halda þegar í stað annan fund að þessum fundi loknum til að afgreiða þá þáltill., eins og hún liggur þá fyrir.

Forseti (GSv): Mér þykir eðlilegt að taka tillit til þeirra óska, sem fram hafa komið um að flýta afgreiðslu þessa máls, og er þess vegna æskilegt, að umr. dragist ekki lengi um málið nú.

Frsm. minni hl. (Skúli Guðmundsson) : Ég get látið þess getið, að ég hef átt tal við hæstv. atvmrh. um þessar brtt., sem hér liggja fyrir, og hann hefur sagt mér, að hann mundi, ef brtt. minni hl. fjvn. á þskj. 385 verður samþ., vitanlega kaupa efnið í Keflavíkurveituna samkv. þeirri heimild, sem þar er gefin. En eins og ég hef áður tekið fram og fleiri, þá felst í ákvæði þeirrar brtt. ótvíræð heimild fyrir ríkisstj. til að innleysa efni fyrir Keflavíkurveituna, þó að hún sé þar ekki beinlínis nefnd frekar en aðrir staðir. Það væri því með samþykkt þeirrar brtt. veitt ótvíræð heimild til handa ríkisstj. til að kaupa það efni til rafveitna hér á landi, sem útflutningsleyfi er fyrir í Bandaríkjunum á þeim tíma, sem sú heimild gildir. Og eftir viðtali við hæstv. atvmrh. veit ég, að sú heimild verður notuð, ef brtt. verður samþ. Hv. þm. G.-K. sagði, að sérstöku hugðarefni sínu væri bezt borgið með því, að þáltill. hans yrði samþ. óbreytt. Hann hefur að vísu sjálfur komið fram með skrifl. brtt. við hana nú á fundinum. Ég fæ ekki skilið, hvernig þetta getur staðizt. Mér skilst, að það sé sérstakt hugðarefni þessa hv. þm., - sem ég get vel skilið, - að keypt verði efni til Keflavíkurveitunnar, sem útflutningsleyfi er fengið fyrir. En því máli er í sjálfu sér engu betur borgið með því, þó að farið verði eftir till. hv. meiri hl. fjvn., vegna þess að í till. okkar í minni hl. n. er veitt ótvíræð heimild, jafngild, til þess að kaupa þetta efni. Ég get þess vegna ekki skilið, hvernig till. meiri hl. fjvn. fullnægir betur hugðarefni eða óskum hv. þm. G.-K., - nema honum sé það sérstakt hugðarefni, að heimildin til efniskaupa verði svo bundin við þessa Keflavíkurrafveitu eina, - en því geri ég þó ekki ráð fyrir, - að það megi ekki veita ríkisstj. heimild til að kaupa efni til rafveitna á Suðurnesjum eða til þorpanna fyrir austan fjall, ef möguleikar kynnu að opnast til þess á milli þinga. Eða er þetta sérstakt hugðarefni þessa hv. þm.? Mér þykir það einkennilegt, ef svo er, og ég vil ekki ætla, að svo sé. Út af því, sem fram kemur í nál. hv. meiri hl. fjvn., þar sem talað er um það, að það sé vísasta leiðin til þess að bjarga því, að þeir, sem þarna eiga hlut að máli, verði ekki af efniskaupunum að þessu sinni, að samþ. sé þessi heimild fyrir þessa rafveitu eina sér, þá vil ég benda á það, sem ég hef þegar bent á, að heimildin til þess að kaupa efni í þessa rafveitu er jafnskýlaus í till. okkar í minni hl. n. En okkar till. er víðtækari og veitir ríkisstj. enn meiri heimild, - svo að þessu er ekki neitt betur borgið með því að fara eftir till. hv. meiri hl. fjvn. um að samþ. heimild fyrir Keflavíkurrafveituna út af fyrir sig. Og ég fæ ekki betur séð en einfaldast sé að veita hæstv. ríkisstj. þessar heimildir í einu lagi. Mér þykja það undarleg vinnubrögð og ekki til þess að flýta störfum þingsins, ef hv. þm. ætla að fella brtt. á þskj. 385, um að veita ríkisstj. heimild til þess að kaupa efni, ef fáanlegt er, í Reykjanessveituna alla og í rafveitur fyrir þorpin austan fjalls, en lýsa því samt yfir, að á þessu þingi muni þeir vera með því að samþ. alveg þetta sama. Skil ég ekkert í slíkum vinnubrögðum og vantar útskýringu á þessu. Það er vitanlegt, að Keflavíkurveitunni er alls ekki stofnað í hættu, þó að ríkisstj. sé veitt víðtækari heimild. Hv. 9. landsk. þm. (GÍG) segir, að hann muni fylgja brtt. minni hl. fjvn., og sé ég á því, að skilningur hans á þessu máli er réttur. Vil ég svo ekki tefja þessar umr, með því að fara um málið fleiri orðum. Ég sé ekki, að þess sé þörf, því að mér finnst málið hljóta að liggja ljóst fyrir öllum, sem séð hafa þessar brtt., sem fram hafa komið við þáltill. Og mér finnst, að allir hljóti að vera sammála um það, að einfaldasta leiðin til afgreiðslu þess máls sé að láta ríkisstj. fá í einu lagi þessar innkaupaheimildir, svo að hún geti á milli þinga keypt efni til rafveitnanna.



Ég vil forðast að lengja umr. um þetta mál frekar, því að mér virðist hæstv. forseti vilja greiða fyrir því, að málið verði afgreitt frá þinginu strax í dag. Vil ég því stilla mig um að svara hv. frsm. minni hl. fjvn., sem ég hefði annars haft nokkra löngun til að gera. Hann hefur snúizt í kring um það, þó að hann hafi ekki viljað láta það koma berlega fram, að ganga á móti þessari þáltill. En ég veit ekki, hvort aðrir hafa gengið framar í því en hann og aðrir framsóknarmenn að vera með útrétta lúkuna fyrir kjósendur sína, hvað sem hag ríkissjóðs líður. En ég læt þá um það. Ég get hugsað, ef öll gögn væru lögð á borðið, að þá kæmi í ljós, að mönnum þætti nokkur skrípaleikur hafa farið fram um þetta efni. Þegar ég í fjvn. bað hv. þm. V.-Húnv. um stuðning við þetta mál, þá vildi hann ekki gefa vilyrði fyrir að ljá málinu lið á neinn hátt, fyrr en ég væri búinn að segja til um það, hvort ég mundi vilja fylgja till. hans um 20 millj. kr. lántöku til raforkusjóðs. Mér er nóg, að svo hefur verið búið um hnúta viðvíkjandi Keflavíkurveitunni, að hún verði í fyrstu röð um að njóta þess efnis, sem útflutningsleyfi fæst fyrir og til landsins kemur, eins og hæstv. atvmrh. hefur sagt, að hann mundi vinna að, meðan hann situr í ráðherrasæti. En það getur verið, að hann verði ekki eilífur í ráðherrasætinu. Ég met hans góða vilja mikils. En það er enga tryggari lausn hægt að fá á þessu máli en samþ. þáltill. óbreytta, þannig að það fyrsta efni til rafveitu, sem til landsins er flutt, verði notað til þessarar rafveitu í Keflavík. Mér er í dag boðið upp á þá lausn þessa máls, að það sé óbundið af þessari till., hvað hæstv. ráðh. gerir við það efni í rafveitu, sem fyrst er inn í landið flutt. Hins vegar býður hv. 11. landsk. þm. mér upp á það með sinni till., að þetta efni verði látið fara til Keflavíkurveitunnar. Ég óska ekki eftir að þessi leikur verði leikinn meira hér á hæstv. Alþ. Nú situr í ráðherrasæti maður, sem hefur fullan hug á að vinna að því, að efni til Reykjanessveitunnar komi til landsins einnig. Og ég óska, að þáltill. mín verði samþ., og ég er þakklátur fyrir það, að henni er tryggt fylgi a. m. k. 37 hv. þm., svo að framgangur hennar er öruggur. En ég vil ekki taka þátt í deilum um málið. Að endingu vil ég geta þess, að ég hef komið fram með brtt. um, að fyrirsögn þáltill. verði: „Tillaga til þingsályktunar um efniskaup til rafmagnsveitu Reykjaness“.

Frsm. meiri hl. (Pétur Ottesen) : Það er út af ræðu hv. 9. landsk., að ég segi nokkur orð. Það, sem honum sást yfir að athuga hér, er, að það er ekki vani, að n. geri ákvörðun um mál, fyrr en búið er að vísa því til hennar. Og auðvitað getur fjvn. ekkert ákveðið um till., sem er ekki einu sinni komin til 1. umr., hvað þá heldur, að búið sé að vísa henni til n. Meiri hl. gerir hér ákveðinn greinarmun í samræmi við það, að fyrir efni því, sem þáltill. fjallar um, er útflutningsleyfi þegar fengið, og mátti því ekki dragast, að sú till. fengi afgreiðslu. Hins vegar er ekki þannig ástatt um hinar till., og vænti ég því, að það komi ekki í bága við neitt, þó að það dragist. Ég vildi aðeins láta þetta koma fram til að leiðrétta þennan misskilning hv. þm., að því er snertir starfshætti á Alþ. Út af orðum hv. frsm. minni hl., að það séu einkennileg vinnubrögð að fara að taka málið upp aftur í stað þess að samþ. heimildina í einu lagi, er það að segja, að hér er alls ekki um það að ræða að taka málið upp aftur, því að auðvitað þurfa till. að fá rétta þinglega meðferð, áður en kemur til kasta fjvn. Ég hef svo ekki meira að segja fyrir hönd meiri hl. n., því að hv. flm. veik að þeim atriðum, sem annars var ástæða til að minnast á.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja umr. úr því, sem orðið er. En mér finnst hv. frsm. meiri hl. fjvn. oft hafa verið vígfimari en í þeim ræðum, sem hann flutti hér í dag. Hann hélt því fram í fyrri ræðu sinni, að ekki mætti samþ. brtt., því að það mundi stofna málinu í hættu, málið væri ekki nógu vel undirbúið fjárhagslega og enn fremur vantaði leyfi fyrir því efni, sem um er að ræða. Þegar ég sýndi honum fram á, að engin af þessum fullyrðingum fengi staðizt, hefur hann fallið frá afstöðu sinni. Annars veit ég ekki betur, eftir því sem ég þekki til, en teknar séu til greina allar aðstæður, þegar mál eru afgreidd í n., enda sé ég á till. minni hl. fjvn., að n. hefur tekið málið til athugunar á þeim breytta grundvelli, sem ég benti á. En um það hef ég ekki fleiri orð. Ég vil benda hv. þm. G.-K. á, að honum hefur orðið lítils háttar á í messunni áðan. Hann er að breyta nafninu á þáltill. sinni. Nú er hann kominn með nýtt nafn, en svo illa vill til, að hann tekur upp í því efni sömu till. og felst í 2. lið brtt. minnar á þskj. 261. Ég veit, að hann hefur alls ekki ætlað sér að taka undir till. frá mér, og vil því spyrjast fyrir um það hjá honum, hvort hann vill ekki breyta nafninu einu sinni enn. Viðvíkjandi till. minni hl. fjvn. vil ég lýsa yfir því, að ég mun greiða atkv. með henni, ef hún verður borin upp á undan till. minni og hv. 2. þm. Árn. En til að taka af allan vafa um, hvort hæstv. ríkisstj. muni ekki innleysa efnið, sem leyfið er fengið fyrir í Bandaríkjunum, ef till. á þskj. 385 verður samþ., vil ég beina þeirri fyrirspurn til hæstv. forsrh., hvort hæstv. ríkisstj. muni ekki innleysa það efni, sem leyfi fæst fyrir, og efnið látið ganga í það, sem ætlazt hefur verið til. Ég vil spyrja, hvort hæstv. forsrh. geti ekki gefið yfirlýsingu um þetta, því að það mundi styrkja till. á þskj. 385, ef slík yfirlýsing kæmi fram.

Forseti (GSv) : Ég skal geta þess, að þessi breyt., sem hv. flm. aðaltill. vildi gera á hinni skriflegu brtt., var á þá leið, að einu orði skyldi skotið inn í. Þar sem brtt. sjálf var samþ. með afbrigðum, taldi ég, að ekki þyrfti að leita sérstakra afbrigða fyrir þessari leiðréttingu. En mér heyrðist einn hv. þm. gera athugasemd við þetta.

Það var ég

. Og til að taka af allan vafa, vil ég kveðja hv. þm. til atkvgr. Ég vil því leita afbrigða um þetta nýja form á till., að bætt sé inn í einu orði, svo að tili. hljóði þannig: Till. til þál. um efniskaup til rafmagnsveitu Reykjaness.

Forsrh. (Björn Þórðarson) : Herra forseti. Hæstv. atvmrh. varð að víkja af fundi, en honum bar að svara fyrirspurn, sem hv. 9. landsk. beindi til ríkisstj. En af því að ríkisstj. allri er vel kunnugt þetta mál og vegna þess að hæstv. atvmrh. gerði ráð fyrir, að þessi fyrirspurn yrði borin fram, skal ég svara henni á þessa leið: Frá sjónarmiði ríkisstj. gildir það einu, hvort till. á þskj. 244 frá hv. þm. G.-K. verður samþ. eða till. á þskj. 385 frá hv. minni hl. fjhn. Ríkisstj. mun fyrst og fremst og það tafarlaust kaupa það efni til Keflavíkurlínunnar, sem útflutningsleyfi fæst fyrir.



Það voru aðeins örfá orð út af ræðu hv. þm. G.-K. Hann lét skína í, að ég hefði tekið máli hans illa, þegar hann kom til viðtals. Ég ætla ekki að fjölyrða um okkar orðaskipti, en vil benda hv. þm. á till. okkar minni hl., og er það fullnægjandi svar til hans. Hv. þm. segist ekki hafa brúk fyrir aðrar till. en sínar, en samt fór hann að vitna í, að fram væri komið frv. eða þáltill. frá þm. sósíalista, sem honum var mikið kappsmál að lýsa fylgi sínu við. En það mál er ekki komið til umr. hér enn. Má vel vera, að það sé gott mál, ég skal ekkert um það segja að svo stöddu, en mér virðist það heppilegri vinnubrögð að afgreiða heimildina í einu lagi en fara að taka upp málið að nýju.



Herra forseti. Ég ætlaði að spyrja um tvennt. Öðru hefur nú hæstv. forsrh. þegar svarað, en hin spurningin er til hæstv. forseta. - Í brtt. okkar minnihlutamanna á þskj. 385 ætlumst við til, að ríkisstj. sé veitt heimild til að kaupa rafveituefni, sem útflutningsleyfi fæst fyrir í Ameríku. Nú skulum við segja, að þessi till. verði felld, og er ég þá að koma að spurningunni. Er þá hægt að bera fram á Alþ. aðra till. rétt á eftir um að veita ríkisstj. þessa heimild? Það liggur hér fyrir till. á öðru þskj., þar sem farið er fram á hina sömu heimild og er eins og okkar till. að öðru en því, að hún er ótímabundin. Ég skil ekki, hver munur er á því fyrir rafmagnsveitu Keflavíkur, hvor till. verður samþ., og sízt eftir yfirlýsingu hæstv. forsrh. Ég hef aldrei skilið það, og ég skil ekki, að nokkur muni skilja það.



Ég vil láta í ljós ánægju mína yfir því, að það hefur nú gerzt, sem ekki er venja, að hæstv. ríkisstj. svaraði tafarlaust fyrirspurn, sem fram var borin, enda þótt sá ráðh., sem með þessi mál fer, sé ekki viðstaddur. En ég get raunar ekki séð, að það flýti fyrir málinu. Ég efast ekki um góðan vilja hæstv. ríkisstj. og þann ásetning hennar að standa við yfirlýsingu sína. En ég get með engu móti fengið betur borgið því, sem fyrir mér vakir, en með því að einskorða mig við þá línu, sem vitað er, að efnisleyfi er fengið fyrir. Það gæti komið fyrir, að sú ríkisstj., sem nú situr að völdum, væri farin frá, þegar efnið kemur til landsins, og fyrir því er engin trygging, að sú ríkisstj., sem við tæki, teldi sig skuldbundna til að standa við yfirlýsingu þessarar. Ég held því, að málið verði á engan hátt betur tryggt en með minni till., og þess vegna æski ég þess, að hún verði samþ.



Ég skal aðeins skýra afstöðu mína nánar í tilefni af ræðu hv. þm. G.-K., sem fannst ég gefa of greið svör í þessu máli. Yfirlýsing mín var gefin samkvæmt samtali við hæstv. atvmrh. En ég skal taka það fram, að loforð það, sem ég gaf, var aðeins gefið fyrir hönd núverandi ríkisstj., en ekki þeirrar, sem við tekur eftir þessa, og að því leyti er athugasemd hv. þm. G.-K. algerlega á rökum reist.



Með tilvísun til þess, að efni þessarar till. felst í þáltill. á þskj. 293, segi ég nei.



Að fenginni yfirlýsingu hæstv. forsrh. um, að hann muni nota heimildina til efniskaupanna, segi ég já.



Þar sem sérstaklega stendur á um efniskaup til rafmagnsveitu Keflavíkur og leyfi er þegar fengið fyrir efni hennar, er eðlilegt, að það mál verði afgr. út af fyrir sig, og í trausti þess, að hv. fjvn. afgreiði og Alþ. samþ. heimildir um efniskaup til annarra rafveitna, segi ég nei.



Með tilliti til grg. hv. þm. Snæf. segi ég nei.



Með tilvísun til grg. hv. þm. Snæf. segi ég nei.



Með tilvísun til grg. hv. þm. Snæf. segi ég nei.



Með tilvísun til grg. hv. þm. Snæf. og í samræmi við þá yfirlýsingu hæstv. forsrh., að hann geti ekki gefið nein fyrirheit um, að sú ríkisstj., sem við tæki af hans stj., teldi sig bundna af loforði þessarar hæstv. stj., tel ég málinu bezt borgið með minni till. og segi því nei.



Með tilvísun til grg. hv. þm. Snæf. segi ég nei. Brtt. 261,1 felld með 27:17 atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: SÞ, SkG, StJSt, SvbH, ÁÁ, BSt, BÁ, EmJ, EystJ, FJ, GÍG, HG, BFB, IngP, PHerm, PZ, PÞ. nei: StgrA, ÞÞ, ÁkJ, BBen, BrB, EOl, GÞ, GJ, GTh, IngJ, JakM, JPálm, JS, KA, LJóh, LJós, MJ, ÓTh, PM, PO, SigfS, SB, SG, SEH, SK, STh, GSv. EE greiddi ekki atkv. 7 þm. (BG, GG, HermJ, JJós, JS, JJ, JörB) fjarstaddir. 2 þm. gerðu grein fyrir atkv. sínu:



Úr því að nál. minni hl. var fellt, hafði ég hugsað mér að taka brtt. mína á þskj. 275 aftur til síðari umr., og hvernig sem fer um afdrif þessarar brtt. á þskj. 261, mun ég taka till. aftur til síðari umr. Með hliðsjón af því greiði ég ekki atkv.



Þar sem mér skilst, að með þessari till. sé tekin afstaða gegn aðaltill., er ég á móti till. hv. 9 landsk., og þar sem ég geri ráð fyrir, að stj. muni ná í efni - meira en þörf er fyrir til rafmagnsveitu Keflavíkur einnar, segi ég nei. Brtt. 402 (ný fyrirsögn) samþ. án atkvgr. Brtt. 261,2 og 385,2 komu ekki til atkv. Till., svo breytt, samþ. með 43 shlj. atkv., að viðhöfðu nafnakalli, og sögðu já: BÁ, BBen, BrB, EOl, EE, EmJ, EystJ, FJ, GÞ, GJ, GÍG, GTh, HG, BFB, IngJ, JakM, JJós, JPálm, JS, KA, LJóh, LJós, MJ, ÓTh, PHerm, PZ, PÞ, PM, PO, SigfS, SB, SG, SEH, SK, STh, SÞ, SkG, StJSt, StgrA, ÞÞ, ÁkJ, ÁÁ, GSv. SvbH greiddi ekki atkvæði. 8 þm. (BG, BSt, GG, HermJ, IngP, JJ, JörB, ÞG) fjarstaddir. 3 þm. gerðu grein fyrir atkv. sínu:



Þó að hér hafi ekki náð samþykki sú till., sem mér væri geðfelldast, að samþ. væri, er mér áhugi að sýna, að ég vil málinu vel, og segi því já.



Þó að ég telji, að hér sé um rangsleitni í garð annarra héraða að ræða, þá vil ég ekki láta þá, sem eiga að njóta þeirra hlunninda, er hér um ræðir, gjalda glópsku flm. og segi því já.



Þar sem ég tel, að komið hafi fram ótrúleg meinfýsi í garð annarra héraða og þá sérstaklega í garð þess héraðs, sem hér á hlut að máli, þar sem því er haldið fram, að þótt efni muni verða til til meiri framkvæmda en frv. fer fram á, þá geti flm. ekki unnað því þess, þá vil ég ekki taka þátt í atkvgr. hér að lútandi. Till. vísað til síðari umr. með 34 shlj. atkv., með fyrirsögninni: Till. til þál. um efniskaup til rafmagnsveitu Reykjaness.