Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

forseti (StgrA): Ég vænti, að þetta verði síðasti fundur d., þar sem gert er ráð fyrir, að þinglausnir verði á morgun. Ég vil mælast til þess, að mér verði heimilað ásamt skrifurum að ganga frá tveimur síðustu fundargerðum, sem ekki hefur verið tækifæri til að staðfesta, og ef engin mótmæli koma fram gegn því, skoða ég það samþ., og verður þá þannig að farið að staðfesta þessar fundargerðir. Ég vil svo þakka hv. þdm. fyrir ágætt samstarf á þessu þingi og fyrir það, hvað þeir hafa gert mér sem viðvaningi í þessu starfi auðvelt að leysa það þannig af hendi, að ekki hlytust v andræði af. Þó að nú sé verið að slíta þessu þingi, eða því sem næst, þá erum við, eins og hv. þm. vita, ekki þar með skildir að svo stöddu, þar sem nýtt þing kemur saman þegar að þessu þingi loknu, svo að ekki er ástæða til að kveðjast nú, en vil aðeins endurtaka þakklæti mitt til hv. þdm: fyrir gott samstarf á þessu þingi.

Bernharð Stefánsson Hæstv. forseti hefur getið þess; að þetta mundi að öllum líkindum vera síðasti fundur d. á þessu þingi. Mér finnst, að dálitlar líkur bendi til þess, að við eigum kannske eftir að halda einn fund enn í d. En þar sem hæstv. forseti býst við, að þetta verði síðasti fundurinn á þessu þingi, og út af þeim orðum, sem hann beindi til okkar þdm., þá vil ég fyrir mína hönd, og ég býst við fyrir hönd allra þdm., votta hæstv. forseta þakkir fyrir góða og óhlutdræga fundarstjórn á þessu þingi. Þessi ný í þm. - ég kalla hann nýjan, þó að hann ætti sæti á stuttu aukaþingi í sumar - var óneitanlega settur í mikinn vanda; þegar hann var settur í forsetastól í haust, en ég hygg, að það muni vera sammæli allra þdm., að þennan vanda hafi hann leyst svo vel af hendi sem frekast er hægt að vænta af jafnóvönum manni, og meira að segja þá held ég, að við þdm. höfum orðið litið varir við, að hæstv. forseti var óþingvanur maður, því að stjórn hans á fundum d. hefur verið líkari því, að bann hefði setið mörg ár á þingi og væri vanur þingstörfum. Ég bið þá hv. þdm., sem eru þessum orðum mínum samþ. og vilja þakka hæstv. forseta góða stjórn í d., að árna honum allra heilla - þó að stutt sé þangað til við sjáumst aftur í d. - að gjalda því jákvæði með því að risa úr sætum.- Þingdeildarmenn risu úr sætum.

Forseti (StgrA): Ég þakka hv: 1. þm. Eyf. fyrir þessi vingjarnlegu orð í minn garð og undirtektir hv. þdm.



Herra forseti. - Ég gat þess við 2. umr., að meiri hl. fjhn. hefði í hyggju að bera fram brtt. við þetta frv. - Á fundi fjhn. kl. 9 varð það að samkomulagi milli 4 nm. að bera fram þessar brtt. Brtt. við l. gr. er shlj. till. hv. 1. þm. Eyf. En eini munurinn á till. er sá, að samkv. till. hans á þetta skattfrjálsa tillag að takmarkast við 200 þús. kr. í nýbyggingarsjóði. Meiri hl. fjhn. taldi ekki ástæðu til að setja þetta takmark. Það hefur ekki verið sett um aðra nýbyggingarsjóði. Og þegar tillit er tekið til þess, hve skipabyggingar eru dýrar nú á tímum, gat meiri hluti fjhn. ekki séð ástæðu til að setja þetta ákvæði inn í frv. Þetta hámark mun miðað við það hjá hv. minni hl. fjhn. (BSt), að fyrir það séu byggðir bátar milli 10 og 20 smálestir. En það virðist engu síður vera þörf á því, að byggðir séu stærri bátar. Mér þykir vænt um, að fengizt hefur viðurkenning þess frá mönnum úr öllum flokkum þingsins, að skattarnir, eins og þeir nú eru orðnir, séu orðnir of háir. Og ég hygg, að ef hv. meðnm. mínir í fjhn. vildu athuga skattal. betur, mundu þeir geta komizt að þeirri niðurstöðu, að það eru fleiri atvinnurekendur en þeir, sem nefndir eru í þessari till., sem ástæða væri til að leyfa að stofna sjóði til þess að endurnýja atvinnutæki sín. Ég ætla svo ekki að tefja umr. frekar um þetta mál. Ég vænti þess, að gott samkomulag verði um afgreiðslu málsins hér í þessari hv. þd., þannig að umr. um það í hv. Nd. gæti orðið lokið í kvöld. Ég leyfi mér svo að afhenda hæstv. forseta þessa brtt. með beiðni um, að hann leiti afbrigða fyrir henni.

Forseti (StgrA): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá meiri hl. fjhn., svo hljóðandi: [sjá þskj. 751]. Tvöföld afbrigði þarf fyrir þessari brtt. Hún er skrifl. og of seint fram komin.



Ég sé, að hér hefur verið útbýtt brtt. á þskj. 745 um útsöluverð mjólkur. Og ég vildi benda á það, að það er ýmislegt, sem mælir með því, að hún verði felld, ef hún kemur til atkvgr. Í fyrsta lagi það, að sams konar brtt. hefur komið fram í Nd., og það er ekki ástæða til þess að skapa fleiri ágreiningsefni milli d. heldur en þörf er á. Í öðru lagi er hún sjálfsagt komin fram vegna ókunnugleika þess, sem bar hana fram, vegna þess að það er sannarlega ekki ástæða til að lækka mjólkurverðið utan Rvíkur, þar sem það hefur verið miklu lægra þar heldur en hér. Mundi sú lækkun verða svo sem eins og verðlaun fyrir það, að bændur hafa á ýmsum stöðum úti á landi selt mjólkina miklu lægra verði heldur en þeir hafa þurft að selja hana fyrir á undanförnum tíma af sanngirni við kaupendur. Og enn fremur er ekki ástæða til að samþ. þetta, þar sem hér er verið að myndast við að hafa eitthvert hlutfall - þó lítið sé talað af sanngirni - milli kaups og verðlags, því að á það ber að líta, að kaup hefur hækkað meira úti um land hlutfallslega heldur en í Rvík. Svo það er ekki ástæða til þess að þrýsta niður mjólkurverðinu þar, sem því hefur verið haldið of lágu, samhliða því sem kaup á þeim stöðum hefur verið eins hátt eins og hér. Ég ætla ekki að þreyta umr. um þetta. Menn geta séð, hvort þetta er hyggilegt og sanngjarnt, og sérstaklega þegar á það er litið, að það er vitanlegt, að kaup úti á landi verður líklega hærra í sumar heldur en verið hefur.



Ég vildi aðeins að þessu sinni spyrja hæstv. forseta, hvernig hann .hyggist að bera upp brtt. frá mér á þskj. 749 og brtt. frá meiri hl. fjhn., hvora þeirra hann hyggist að bera upp fyrr.

Forseti (StgrA): Ég mun bera upp fyrr brtt. á þskj. 749.



Herra forseti. - Það verður nú ekki langt mál, sem ég hef hér að flytja. Eins og hv. 8. landsk. (PM) tók fram, þá er sá einn munur á brtt. meiri hl. og minni hl. fjhn., að í brtt. frá minni hl. er visst hámark, en í brtt. meiri hl. er hámarki öllu sleppt. Ég tel, að það sé ekki rétt, á þessu stigi sem við erum nú, að því er snertir ráðstöfun á þessu fé, sem hér er átt við, - ég á við nýbyggingarsjóðina, - að hafa þetta ákvæði ótakmarkað. Hins vegar má vera, að í brtt. hv. minni hl. fjhn. sé hámarkið sett full lágt. Og ég mun því leyfa mér að bera hér fram brtt. við brtt. á þskj. 749 þess efnis, að í staðinn fyrir 200 þús. kr. komi 300 þús. kr. Og úr því að þessi brtt. kemur fyrr til atkv. en brtt. frá meiri hl. fjhn., vil ég afhenda hæstv. forseta þessa brtt. mína og óska, að hún verði borin upp við þessa brtt. hv. minni hl. fjhn.

Forseti (StgrA): Mér hefur borizt skrifl. brtt. frá hv. 1. þm. S: M. (IngP) við brtt. á þskj. 749 (Dýrtíðarráðstafanir), svohljóðandi: [sjá þskj. 752]. Tvöföld afbrigði þarf fyrir þessari brtt. Hún er of seint fram komin og skrif).



Herra forseti. - Það var aðeins um brtt. frá mér á þskj. 745. Mér þykir leitt, að hv. fjhn. hefur ekki séð sér fært að mæla með henni eða taka afstöðu til hennar yfirleitt, eins og ég hafði gert ráð fyrir að gert yrði. Það hafa komið fram þær aths. við þessa brtt., að með þessu væri verið - eins og það hefur verið orðað - að straffa þá, sem selt hafa mjólkina úti á landi ódýrara heldur en hér í Rvík. Ég hef hingað til gert ráð fyrir, að þessi verðmunur stafaði af því, að framleiðslu- eða flutningskostnaður eða hvort tveggja væri minni úti á landi heldur en á mjólkurverðlagssvæði Rvíkur. T.d. má nefna hreinsun mjólkur, sem hér er töluverður kostnaðarliður. Og ég hef haldið, að það væri minni kostnaður að koma mjólkinni á markaðsstað úti um land heldur en hér til Rvíkur. En ég hef haldið, að þessi verðmunur stafaði ekki af því, að bændur hafi lagt meira að sér úti um land til þess að halda mjólkurverðinu lágu heldur en bændur í nágrenni Rvíkur. Ef svo væri, að þeir hefðu gert það, þá væri það mikið alvörumál, því að þá mundi það benda til þess, að hægt væri að halda mjólkurverðinu miklu lægra heldur en það raunverulega er. Og þessi aths. gæfi vissulega tilefni til þess að taka það mál til nánari athugunar. Því að það mundi sannarlega vekja grunsemdir um það, að mjólkurverðinu hér í Rvík hefði verið haldið hærra en nauðsyn krefur í þeim tilgangi að hækka vísitöluna, til þess aftur á móti, að hægt væri að nota það sem röksemd til þess að lækka kaupið. En hitt er vitaskuld aðalatriðið, að samkv. þessu frv. hér er ætlazt til þess, að mjólkurframleiðendum verði að fullu bætt upp sú verðlækkun, sem á mjólkinni verður, bæði mjólkurframleiðendum, sem selja mjólkina til Rvíkur, og öðrum mjólkurframleiðendum. Og ef litið er á málið frá sjónarmiði neytenda, þá hljóta allir að viðurkenna það, að það væri alveg óafsakanlegt ranglæti gagnvart neytendunum utan Rvíkur, ef mjólkurverðið ætti að vera það sama eins og áður, þegar hins vegar vísitalan lækkaði og þar með allt kaupgjald og öll laun að sama skapi sem mjólkurverðið hér í Rvík hefur áhrif á vísitöluna. Það þýddi ekki annað en það, að með l. væri verið að lækka það kaup, sem er samningsbundið hjá því fólki, sem á heima á þessum stöðum. Ég hafði nú að vísu gert ráð fyrir því, að það gæti komið til greina, að hæstv. ríkisstj. mundi framkvæma ákvæði frv., ef að l. verða, á þann veg, sem í brtt. minni segir, vegna þess að það mælir allt réttlæti með því. Og í því trausti geri ég ráð fyrir, að hafi verið gengið frá þessu máli í hv. Nd. En þar sem engar yfirlýsingar hafa komið fram í þá átt frá hæstv. ríkisstj., verður að draga það í efa, því að eftir orðanna hl jóðan í frv. ber henni ekki skylda til þess. Um þær brtt., sem komið hafa fram frá hv. fjhn., meiri hl. n. og minni hl., nú við 3. umr., er það að segja, að ég er þeim sammála. Það hafa komið fram tvær till. um hámark nýbyggingarsjóða í sambandi við skattfrjálst tillag til þeirra, sem einstaklingum og sameignarfélögum er veitt heimild til. Ég sé ekki ástæðu til þess að geta ekki sameinazt um þetta atriði, því að í praksís held ég, að það sé nákvæmlega sama, hvor till. er samþ. Kunnugir menn halda því fram, að það muni ekki vera til neinn einstaklingur, sem muni vera neitt nálægt því að hafi lagt 200 þús. kr. í nýbyggingarsjóð. Og ef svo er, er nákvæmlega sama, hvor till. er samþ. Einstaklingar hafa breytt fyrirtækjum sínum í hlutafélög til þess að njóta hlutafjárfríðinda, eins og kunnugt er, ef þeir hafa haft stóratvinnurekstur með höndum. Svo að ef nokkuð væri rétt að samþ. af þessum till., þá væri það till. meiri hl. hv. fjhn. Annars geri ég ráð fyrir, að það sé nákvæmlega sama, hver till. er.



Ég skal taka það fram, að til samkomulags við hv. meðnm. mína í fjhn. get ég gengið inn á það fyrir mitt leyti, að brtt. hv. 1. þm. S.-M. verði samþ., þannig að hámark það, sem um ræðir í brtt. minni, verði fært úr 200 þús. kr. í 300 þús. kr. Og með tilliti til þess, sem hv. síðasti ræðumaður, hv. 5. þm. Reykv. (BrB) tók fram nú nýskeð, þá skil ég ekki annað en að allir ættu að geta sameinazt um þetta. Hitt get ég ekki fallizt á - ekki kannske aðeins vegna yfirstandandi tíma, heldur þá frekar vegna framtíðarinnar - að ekkert hámark sé sett og þetta sé haft algerlega óbundið. Og ég hygg, að það sé óvarlegt að setja slíka löggjöf. Vænti ég þess, að þar sem ég kem hér til móts við meiri hl. hv. fjhn. um einstakar miðlunartill., þá gangi hún einnig til móts við mig, svo að mín brtt. á þskj. 749, með þeirri breyt., sem felst í brtt. hv. 1. þm. S.-M., verði samþ. af öllum hv. þdm. Út af því, sem hv. 5. þm. Reykv. sagði um mjólkina, vil ég taka þetta fram: Hann sagði, að mjólkin mundi hafa verið lægri úti um land, vegna þess að framleiðslukostnaður væri þar minni, en ekki vegna þess að bændur hefðu lagt þar meira að sér heldur en hér í nágrenni Rvíkur. Ég hygg, að það sé rétt, að svona hafi það verið. En þetta er ekki lengur. Kaup hefur jafnazt svo mikið á þessum síðustu tímum, styrjaldartímanum, að ég hygg, að það sé orðið ákaflega svipað um land allt og yfirleitt annar framleiðslukostnaður. Og það, að mjólkin annars staðar úti um land er ekki komin í sama verð eins og hér í Rvík, stafar af því, að menn eru nú ekki svo fljótir á sér - sízt bændur - að breyta í það horf, sem þeim í raun og veru væri þörf á í þessu efni og sambærilegt væri við aðra. Þess vegna held ég það, að brtt. hv. 5. þm. Reykv. á þskj. 745 (misprentað 750) sé algerlega óréttmæt, eins og ég reyndar gat um við 2. umr. málsins. Og það, sem hann sagði, að bændum yrði þá bætt upp mjólkin þetta tímabil, sem bráðabirgðaráðstafanirnar eiga nú að ver a, það er að vísu rétt, að lögin ætlast svo til.

Það er ekki hægt nema þar, sem mjólkursöluskipulag er

. Einn hv. þm. grípur fram í fyrir mér og segir, að þetta sé ekki hægt nema þar, sem mjólkursöluskipulag er, og er það rétt. Það er óframkvæmanlegt annars staðar. En jafnvel þar, sem mjólkursöluskipulag er, þá koma þau sömu vandkvæði í haust, ef ekkert verður úr samkomulagi, sem ég var að tala um við 2. umr. þessa máls. Ég lengi svo ekki þetta mál. En mér finnst öll rök hníga að því, að það beri að fella brtt. á þskj. 745. Hitt er svo annað mál, hvort hæstv. ríkisstj. sér eitthvert færi á því í framkvæmd málsins að taka tillit til þess raunverulega ástands, sem nú er í landinu.



Herra forseti. - Ég vil mjög eindregið skora á hv. þd. að fella brtt. á þskj. 745. Mér er m.a. kunnugt um eitt mjólkursamlag, sem hefur gert samninga um að selja mjólk úti á landi fyrir kr. 1.45 lítrann, og það kostar þetta sama félag 20 aura að koma hverjum lítra mjólkurinnar á sölustaðinn. Þessu mjólkurverði hefur verið haldið niðri með samningum undanfarin ár. Og með verðlagsákvæðunum í desember s.l. var ekki leyft að hækka þetta verð aftur, þó að kostnaður, sérstaklega að vetrinum, við þessa mjólkursölu stigi mjög mikið. Sér það hver maður, að ósanngjarnt er að láta þessa menn líða fyrir það nú, að þeir hafa haldið niðri mjólkurverðinu á þennan hátt, með því að láta mjólkurverðið hjá þeim lækka enn meira, sem samþ. þessarar brtt. hefði í för með sér. Ég minntist á það hér við 2. umr. málsins, að það væri heldur engin ástæða til þessa. Vísitalan er reiknuð út eftir kostnaði hér í Reykjavík, og verkamenn úti á landi, sem fá kaup reiknað eftir þeirri vísitölu, hafa nú betri aðstöðu til að kaupa lífsnauðsynjar sínar að flestu leyti, af því að það er ekki eins dýrt að lifa þar eins og hér, þar sem vísitalan er reiknuð. Hins vegar hefur kaupgjaldið hækkað meira þar heldur en í Rvík, og er víða komið upp í það, sem er hér í Rvík. Ég sé því ekki ástæðu til þess að gera kröfu um það, að þessi brtt. verði samþ. Viðvíkjandi brtt. á þskj. 749 og þeirri brtt., sem fram er komin við hana, sé ég ekki annað en þar sé einhver togstreita á milli flm., sem hefði verið langbezt, að hv. flm. hefðu getað komið sér saman við hv. fjhn. milli umr. um að jafna. Hvað snertir mínar brtt. á þskj. 737. sem ég tók aftur til 3. umr., þá vil ég lýsa yfir, að þótt ég sé þess fullviss, að það sé mjög mikið þingfylgi fyrir þeim brtt., þá er það nú svo, að hér á elleftu stundu er ekki hægt að knýja þetta þingfylgi fram. Og með því að frv. sjálft hefur tekið miklum breyt. til hins betra við 2. umr. málsins hér, þá vil ég ekki stuðla að því, að það nái ekki fram að ganga fyrir það eitt, að það sé verið að breyta því svo mjög fyrir utan það samkomulag, sem náðst hefur. Og mun ég því taka brtt. mínar til baka, en að sjálfsögðu setja þær aftur fram, ef frv. kæmi aftur breytt frá því, sem nú er frá hv. Nd., eftir að það hefur gengið til hennar nú héðan. En ég endurtek það, að ég tel, að 1. gr. frv. sé ramgölluð enn sem komið er. En þar á nú hv. Nd. a.m.k. þá sök á að hafa haldið þessu máli svo lengi, að það væri ekki hægt að ræða till. Nd. hér, hversu góðar eða lélegar sem þær væru, og veit ég ekki, hvort hv. Nd. er megnug að standa undir þeirri ábyrgð, sem hún hefur tekið á sig í því máli. Væri óskandi, að það kæmi ekki oftar fyrir. að sú hv. d. komi svona fram.

Jónas Jónsson Hv. flm. brtt. á þskj. 745 hefur víst ekki skilið alveg sínar eigin gerðir og till. í mjólkurmálinu. Ég ætla þess vegna að hjálpa honum með því að taka dæmi, sem liggur nærri hendi. Kaup verkamanna á Akureyri er, eftir nýkomnum blöðum að norðan að dæma, heldur hærra en í Dagsbrún. Mjólkin þar hefur aldrei verið seld hærra en á kr. 1.30. Það er þess vegna sýnilegt, að aðstaða verkamanna og annarra á Akureyri hefur verið þannig, að þeir hafa grætt á því að hafa þessa hagstæðu mjólkurverzlun. Nú er mála sannast, að það var enginn vandi fyrir mjólkursamlagið á Akureyri að hækka mjólkina meira. Þeir hafa alla aðstöðu til þess. Þeir ráða algerlega yfir mjólkurmarkaðinum. Það var ómögulegt að hindra þá frá því, ef þeir hefðu viljað fara þannig að. Aftur á móti er það svo um bændur hér við Rvík, að þeir eru búnir að læra það af verkamönnum og stéttasamtökunum að vera ekki með neina sérstaka hlífð. Þess vegna er það, að þeir menn í n., sem fjallar um mjólkurverðið í Rvík, mjög duglegur maður úr Alþfl. og annar úr Sjálfstfl., hafa ekki gert kröfur um það, að mjólkin væri í lægra verði, af því að þeim hefur fundizt sanngjarnt verð á henni. Þess vegna er aðstaðan sú, að nú er lagt til á þskj. 750 að hegna t.d. Eyfirðingum fyrir þann sparnað og hófsemi, sem þeir hafa sýnt, og þegar hv. frsm. heldur fram, að það skipti engu máli fyrir bændur, þar sem þeir fái borgaða uppbót, þá er það aðeins sönnun fyrir athugaleysi hans, af því að hann sér ekki, að höfuðgallinn er sá, að þótt bændum sé borgaður hallinn með bráðabirgðaframlagi úr ríkissjóði, þá er enginn, sem segir, að það verði auðvelt fyrir framleiðendur, þegar hætt er að greiða ríkisframlagið, að fá vöruna hækkaða, þó að dýrtíð verði kannske sú sama og kaup kannske hærra. Þetta er höfuðgallinn á allri meðferð málsins, af því að það er ekki tekið réttum tökum, eins og búnaðarþing ætlaðist til, sem sé að lækka raunverulega án ríkissjóðsframlags kaup og afurðaverð. Þessi hegning á framleiðendur fyrir þeirra mildi er ákaflega ranglát í framtíðinni gagnvart þeim, þegar innan skamms tíma ríkissjóðsframlagið hættir, en eftir stendur það verð, sem raunverulega kemur fram við þá lækkun.



Það er meira ofurkappið, sem sumir hv. þm, leggja á, að brtt. á þskj. 745 verði felld, og þegar menn eins og hv. þm. S.-Þ. og hv. þm. Barð. ganga í bandalag um að fella till., þá kann það ekki góðri lukku að stýra, og geta menn þá getið sér til um eðli málsins. Þessir hv. þm. halda því fram, að mjólkurverðið úti á landi hafi verið svo lágt, að það væri óréttlæti gagnvart framleiðendunum, að þeir lúti sömu l. og framleiðendur í nágrenni Rvíkur. Þetta getur ekki byggzt á öðru en því, að verðið í Rvík hafi verið ákveðið of hátt í hlutfalli við verðlagsákvarðanir, sem gerðar hafa verið úti á landi. Annars ganga þeir fram hjá því, að það er ekki verið að tala um að lækka verð til framleiðenda, því að það er um það að ræða, að á þessu tímabili verði bændum borguð að fullu sú lækkun, sem ætlazt er til, að verði á útsöluverði. En það, sem þeir virðast vera að halda fram, er, að það þurfi að hækka verð á mjólk úti á landi, vegna þess að verðið hafi verið of lágt. Mjólkurverðið hækkar, ef vísitalan lækkar og þar með verðlag, og þá finnst mér gengið nokkuð langt, að þegar verið er að ræða, hvernig eigi að færa verð niður, þá skuli vera haldið fram, að fyrst og fremst þurfi að hækka verulega landbúnaðarafurðir, sem eru þó þær vörutegundir, sem valda einna mestu um hækkun vísitölunnar. Ef þessi till. á þskj. 745 verður felld, þá þýðir það ekkert annað en það, að Alþ. ákveður, að verð á mjólk annars staðar en í Rvík skuli raunverulega hækka og finnst mér það öfugsnúið, að í þessu frv., sem fjallar um verðlækkun, að ráðstafanir skuli gerðar til hækkunar á vöruverði. Þessir hv. þm. voru að tala um, að kaup úti á landi væri jafn hátt og í Rvík í krónutölu, enda þótt verðlag væri þar miklu lægra. Það er nú svo, að kaup á Akureyri er eins hátt og í Rvík í sumum greinum, en aftur á móti miklu lægra hjá öðrum, og víðast hvar úti á landi er kaupið lægra en í Rvík. Það er alveg hrein undantekning, að það sé hærra, sums staðar jafn hátt, en það er t.d. alveg fjarstæða, að kaup á Akureyri sé almennt hærra, enda þótt það sé svipað og í Rvík í sumum atvinnugreinum. Á Siglufirði er mjólkin kr. 1.70, og er það hærra en hér er ætlazt til samkv. þessu frv. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á, að þessi brtt. verói felld, en ef það verður gert, þá er Alþ. þar með ekkert að gera annað en að draga af verkamönnum úti á landi nokkuð af því kaupi, sem þeir hafa nú samkv. samningum, sem þeir hafa gert við atvinnurekendur. Mætti orða það svo, að Alþ. hafi þá af ráðnum hug falsað þá vísitölu, sem kaupið er reiknað eftir, í þessum skollaleik.



Herra forseti. - Ég get verið stuttorður, en vil þó, áður en ég bið hæstv. atvmrh. að svara fyrirspurn minni, gera nokkra grein fyrir, vegna hvers ég flyt þessa fyrirspurn. Hveragerði er nú í miklum vexti, og fólkinu fjölgar þar jafnt og þétt. Ástæðan fyrir þessari fjölgun mun öllum kunn, en hún er af völdum hins mikla jarðhita, sem þar er, og þar eð allir þekkja kosti hans, mun óþarft að fjölyrða frekar um það atriði. Íbúum Hveragerðis er mikið áhugamál að koma byggðinni þarna sem fastast horf, svo að framtíð þeirra verði tryggð sem bezt. En það er eitt, sem hamlar því, að slíkt geti orðið, og það er, að landið er í ýmissa manna eignarhaldi, og þegar við marga er að semja, þá er erfitt að koma þessu í það horf, sem íbúunum þykir æskilegast. Þetta gildir ekki aðeins um lóðir, heldur einnig um fráræslu, hitaleiðslur og skipulag fastra bústaða og sumarbústaða. Af þessum ástæðum flutti einn hv. þm. á síðasta vorþingi frv. til l. um eignarnámsheimild á nokkrum jörðum þarna á jarðhitasvæðinu. Frv. þetta varð að l. frá Alþ., og kom brátt í ljós, að land það, sem um ræðir, er að mestu í eign Kaupfélags Árnesinga, sem keypti það á uppboði, þegar Mjólkurbú Ölfusinga gafst upp. Þegar við umr. málsins á vorþinginu var því lýst yfir af flm. frv., að þessi eigandi væri fús til að semja um þetta. Einnig er um að ræða aðrar spildur, t.d. Vorsabæjarland o. fl. Ég hef orðið þess var, síðan þessi lög voru staðfest, að íbúa Hveragerðis er farið. að lengja eftir, að l. verði framkvæmd. Ég skal geta þess, að á stjórnartíma fyrrv. ríkisstj. gerði þáv. atvmrh. byrjunarathuganir í þessa átt og sendi menn austur til þess að undirbúa framkvæmd laganna. Ekkert hefur verið birt opinberlega um árangur af þeim ráðstöfunum. Ég tel ekkert því til fyrirstöðu, að nú verði reynt fyrir sér hjá hlutaðeigandi jarðeigendum um, hvort þeir vilja selja þessi lönd, svo að allir megi við una. Að vísu má gera ráð fyrir, að landeigendurnir fari fram á geipiverð, - en því ekki að reyna að komast að samkomulagi? Árið 1936 var í fjárlögum veitt heimild til handa ríkisstj. til að kaupa Vorsabæ í Ölfusi. Þessi heimild var ekki notuð nema að nokkru leyti, því að aðeins mýrarengjar voru keyptar, svo að sú hagnýting náði skammt. Ég tel ekki ástæður fyrir ríkisstj. að bíða nú, heldur hefjast handa nú þegar. Ég vil svo að lokum spyrja hæstv. atvmrh., hvað hann hyggist fyrir um framkvæmd l. þessara frá í fyrra, og vil mælast til, að hún verði ekki dregin á langinn.



Herra forseti. Ríkisstj. telur verðbólgutíma þá, sem nú eru, ekki heppilega til þess að kaupa jarðir, vegna þess að líkur eru til, að verðlag fari fallandi. Eftir athugun á þessu máli, hef ég enn fremur séð, að það virðist ekki mjög aðkallandi, að jarðhitasvæðin í Hveragerði verði keypt, því að ég sé ekki annað en hægt sé að skipuleggja þorpið, án þess að ríkið eigi jarðirnar. Ríkisstj. hyggst því ekki að nota þessa heimild að óbreyttum kringum stæðum.



Ég þakka hæstv. ráðh. fyrir þessi svör hans, enda þótt ég hefði vonað, að þau yrðu á annan veg. En það þýðir ekki að deila við dómarann, en ég vona, að hæstv. ráðh. sjái, að þetta er þarfamál og ekki er nóg að semja l., heldur þarf einnig að framkvæma þau.