Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. hefur athugað þetta frv., sem hér liggur fyrir til umr., og leggur til, að það verði samþ. óbreytt. 1. flm. frv., hæstv. landbrh., gerði við 1. umr. ýtarlega grein fyrir frv. og tilgangi þess, svo að óþarft er, að frekari grg. fylgi áliti n., úr því að hún mælir með frv. athugasemdalaust.



Herra forseti. Það er um fundarsköp. Ég sé, að það liggur fyrir brtt. við þetta frv. frá hv. 8. landsk. þm. (StJSt). Hann er ekki mættur hér, og er nú kannske tæplega viðkunnanlegt að afgreiða málið án þess, að hann fái að gera grein fyrir sínum brtt.



Herra forseti. Ég býst ekki við, að ástæða sé til að taka nú upp þá gagnrýni, sem ég fyrir mitt leyti flutti við 1. umr. á þetta frv., en ég vonaði þá, að ég mundi koma með brtt. við 2. umr. við frv., a. m. k. við 1. gr. þess, af því að mér þótti það ekki nógu skýrt fram tekið, t. d. í 9. gr., hjá hæstv. landbrh., sem er fyrsti flm. málsins, sem hann ætlaðist til, að væri ákveðið í frv. þessu um verðlagseftirlit. Ég leyfi mér því að leggja fram brtt. um, að aftan við 1. gr. frv. bætist svo hljóðandi: „og koma í veg fyrir svartan markað, gjaldeyrisbrask, óleyfilegan vöruinnflutning og vörusölu í landinu.“ Þannig að það sé skýrt, að þetta allt heyri undir það starf, sem þessum manni er ætlað að inna af hendi. Ég hefði haft tilhneigingu til þess að koma enn fremur fram með nokkrar brtt. við II. kaflann, um skipun verðlagsdóms. En ég mun láta það bíða til 3. umr. og sjá fyrst, hvernig þeim brtt., sem ég hér flyt, og fleiri brtt., sem hér eru fluttar, muni nú reiða af. Ég verð að biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir þessari brtt. minni, af því að hún er skrifleg.



Herra forseti. Eins og getið er um í nál. á þskj. 535, þá var ég ekki viðstaddur í hv. allshn., þegar þetta mál var afgreitt þaðan. Hins vegar hef ég leyft mér að bera fram brtt. á þskj. 551. Vil ég með nokkrum orðum ræða málið almennt og einnig færa fram rök fyrir þeim brtt., sem ég flyt á þskj. 551. Þegar þetta frv. var borið fram á þessu þingi í hv. Ed., þá fylgdi því allýtarleg grg., og manni skildist á þeirri grg., að nú væri fundinn sá Aladdínslampi í verðlags- og svartamarkaðsmálunum, sem mundi nú lýsa veginn þann veg, að allt það illa, sem áður hefði þekkzt í þessum málum, kæmi nú fram í ljósið og yrði síðan látið hverfa úr sögu okkar viðskiptamála. Það er vert að veita því athygli, að í grg. þessa frv. er á bls. 4 sagt, með leyfi hæstv. forseta, út af sjálfum verðlagsdóminum: „Neytendur geta þá engan um það sakað nema sjálfa sig, ef verðlagning og verðlagseftirlit er slælega framkvæmt.“ Þ. e. a. s. eftir að dómurinn er settur. Það færi betur, að þetta reyndist rétt, að með því að setja á fót slíkan dómstól, mundi það verða í valdi neytendanna sjálfra í landinu að koma nú í veg fyrir allt okur og svartamarkaðsbrask, sem óneitanlega hefur þróazt allmikið á síðustu árum. En ég er því miður hræddur um, jafnvel hvernig sem þessi dómur yrði skipaður og hvernig sem til hans yrði stofnað, að örðugt mundi að uppræta þessar meinsemdir okkar viðskiptalífs að fullu, og því sé nokkuð djúpt tekið í árinni í umsögn þessari um frv., sem ekki hefur heldur tekið gagngerðum breyt. í hv. Ed., eftir að það var borið þar fyrst fram. Það er sagt í grg. þessa frv. á bls. 4: „Brask með erlendan gjaldeyri, svartur markaður og vöruokur eru nú einna alvarlegustu þjóðfélagsmeinsemdir, þar sem þjóðin hefur hrakizt út í fen verðbólgunnar og skortur er á erlendum gjaldeyri.“ Ég get að mörgu leyti skrifað undir þessa umsögn í grg. En mig uggir það, að hvorki með þessu frv. né með þeim öðrum frv. og lagasetningum, sem fram hafa komið og gerðar hafa verið að tilhlutun núv. hæstv. ríkisstj., verði á þessu ástandi ráðin sú bót sem skyldi. Ég óttast það, að enn þá verði um skeið, því miður, skortur á erlendum gjaldeyri og að af því leiði m. a. nokkra tilhneigingu til svartamarkaðsbrasks og okurs. En ég er hv. flm. þessa frv. og meðmælendum þess sammála um það, að mikla nauðsyn beri til þess að reisa skorður við þessu eða hindra það, ef þess væri nokkur kostur, en ég mun koma að því síðar, að ég hygg því miður, að frv. þetta sé ekki líklegt til að velta neinum björgum í þessu efni. Enn þá er kveðið fastar að orði í grg. neðst á bls. 4, þar sem segir svo: „Ef frv. þetta verður að lögum og ákvæðum þess sæmilega framfylgt, mundi það gerbreyta til bóta, á stuttum tíma, því ömurlega ástandi, er ríkir í verðlagsmálum Íslendinga á tuttugustu öldinni.“ Hraustlega er nú mælt, og færi betur, að réttmæli reyndist, að setning slíkrar löggjafar sem þessarar yrði til þess að gerbreyta hinu vitanlega ófremdarástandi, sem nú ríkir í viðskiptamálum okkar, í eitthvert paradísarástand. En ég óttast því miður að sú gerbreyting fáist ekki með setningu slíkrar löggjafar sem hér er um að ræða. Svo að ég haldi áfram að lesa úr grg. frv., þá er þar á bls. 5 sagt svo: „Ef sá háttur væri upp tekinn, er að framan er rakinn, þykir mega fullyrða, að verðlagsbrot yrðu stórum færri en nú er.“ Sú mikla stemning og stóru orð, sem borin eru upp í þessari grg. fyrir frv., held ég, að standi ekki nándar nærri því í hlutfalli við möguleikana á því, að þessi löggjöf yrði að þessu gífurlega mikla gagni, sem af er látið í grg. En þrátt fyrir það, þó að ég telji, að of hraustlega sé mælt í grg. og of mannalega borið sig, að allt muni verða bætt í sambandi við svartamarkaðsbrask og verðlagsbrot með setningu slíkrar löggjafar, tel ég þó fyrir mitt leyti sjálfsagt að fara inn á einhverjar slíkar leiðir, þó að ég vilji hvorki blekkja sjálfan mig né aðra með því að gera ráð fyrir, að með þessum ráðstöfunum fáist eitthvert paradísarástand í okkar viðskiptamálum innanlands. Löggjöf sem þessi, ef henni væri framfylgt rösklega, gæti gert eitthvað til bóta í þessum efnum. En það er víst og áreiðanlegt, að ástandið í atvinnu- og peningamálum þjóðarinnar verður undirstaðan undir því, hvort umbætur fást í þessum efnum eða ekki. Á meðan ríkir skortur á gjaldeyri og á meðan framboð á vörum er langtum minna en eftirspurnin og á meðan a. m. k. stór hópur þjóðarinnar hefur mjög mikil fjárráð til innkaupa, verður örðugt að bæta úr þessu svo að fullkomlega sé. En ég vildi láta þessi almennu orð mín fylgja frv., af því að ég vil, að það verði ekki reynt að blekkja neinn með setningu slíkrar löggjafar sem þessarar. Ég álít, að það sé álíka óhyggilegt að slá því föstu, að slík löggjöf sem þessi mundi koma í veg fyrir verðlagsbrot og svartamarkaðsbrask, eins og að slá því föstu, eins og gert var af sumum, að gengislækkunarlöggjöf sú, sem samþ. var hér fyrir skemmstu, hefði ekki í för með sér nokkra kjararýrnun, sem neinu skipti, fyrir launastéttirnar í landinu. Hvort tveggja eru fullyrðingar, sem ekki fá staðizt reynsluna. Og það er hvorki hyggilegt að segja það alþm. né þjóðinni, að það verði bætt úr þessum vandkvæðum, sem ég hef nefnt, að eru í viðskiptamálum okkar, til hlítar með löggjöf eins og þeirri, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, sem hér liggur fyrir. En ég álít - og þar er ég hv. flm. og meðhaldsmönnum þessa frv. sammála -, að sjálfsagt sé að reyna allt, sem unnt er, bæði af hálfu löggjafarvaldsins og framkvæmdarvaldsins, til þess að koma í veg fyrir og hindra svartamarkaðsbrask og verðlagsbrot, og að það sé því vert að gera tilraun til þess með því að samþ. löggjöf eins og þá, sem hér liggur fyrir frv. um, þó að ég hafi ekki oftrú á henni í framkvæmd. - Þetta vildi ég segja almennt um innihald frv., efni þess og tilgang og ekki sízt um þær miklu fullyrðingar, sem fylgdu frv. í grg. þess og ég álít, að ekki eigi sér stoð í veruleikanum. Það virðist hafa orðið samkomulag um setningu þessarar löggjafar milli hv. stjórnarflokka, og er ekki nema gott um það að segja, að þar geti maður séð framan í einhverja stefnu, hjá hæstv. ríkisstjórn í verðlagsmálunum. Við höfum séð stefnu hæstv. ríkisstj. í fjárhagsmálunum með gengislækkunarl. Við eigum eftir að sjá stefnu hæstv. ríkisstj. í verzlunar- og viðskiptamálunum, sem kannske sést á næstu tímum. En þetta mun vera stefna hæstv. ríkisstj. um eftirlit með verðlagi og ráðstafanir gagnvart svartamarkaðsbraski. En þó að samkomulag hafi þannig náðst milli hv. stjórnarflokka um þetta frv., vildi ég samt freista þess að bera fram örlitlar brtt. við það frv., sem hér liggur fyrir, og hef ég leyft mér að flytja þær á þskj. 551. - 1. brtt. er við 6. gr. frv., eins og það liggur nú fyrir, en 6. gr. fjallar um það að banna keðjuverzlun yfirleitt og reyna að koma í veg fyrir hana. Það er eldra ákvæði, sem um þetta gilti í fjárhagsráðsl., og sjálfsagt eðlilegt ákvæði. Og keðjuverzlun er eitt af því allra versta og óhapparíkasta í sambandi við verzlunarmálin í landinu yfirleitt. Svo langt sem 6. gr. nær, er hún því góð, og ég hef ekkert við hana að athuga út af fyrir sig. En ég taldi rétt að bera fram brtt. um að bæta við 6. gr. ákvæði snertandi það atriði, sem er einhver allra versta keðjuverzlun, sem þekkist hér á landi. Í brtt. minni við þessa gr. er lagt til, að verðlagsstjóri skuli sérstaklega gæta þess, að álagningu á framleiðsluvörur saumastofa verði stillt í hóf, og sjá um, að ekki verði leyfð álagning nema einu sinni á efni og framleiðsluvörur. Þess munu þekkjast fleiri en eitt og fleiri en tvö dæmi hér á landi, að heildsöluverzlun rekur einnig eða á smásöluverzlun, að annaðhvort slík heildsöluverzlun eða smásöluverzlun rekur síðan saumastofu, aðallega til að sauma kvenkjóla og barna- og unglingaföt, og þar gengur það þannig til, að fyrst kaupir heildverzlunin inn vörur frá útlöndum, þ. e. a. s. efnið til þess að sauma úr það, sem ég nefndi, því næst er sá háttur á hafður, að heildsöluverzlunin selur sinni eigin smásöluverzlun vörurnar með sinni álagningu, því næst selur smásöluverzlunin saumastofunni, sem rekin er af heildsölu- eða smásöluverzluninni, þessar vörur með smásöluálagningu, og því næst er saumað úr vörunum á saumastofunni, og þegar því er lokið, fer varan til heildsöluverzlunarinnar og er þar lögð á hana heildsöluálagning, þegar heildsöluverzlunin selur hana til áður greindrar smásöluverzlunar, og þar er svo lögð á hana smásöluálagning, og loks fá kaupendurnir að kaupa þessar vörur, eftir að þær eru búnar að fara hringferð á milli fjögurra eða fimm aðila, sem í raun og veru eru sami aðilinn sem atvinnurekandi - og eftir að búið er að leggja á vörurnar eins og ég hef getið hér. Það mun vera kvartað um það, ekki sízt af húsmæðrum, að það sé örðugt að fá nokkuð annað en tilbúnar og rándýrar flíkur utan á börn og unglinga og jafnvel líka utan á kvenfólk og karlmenn. Það er kvartað undan því, að illt sé að fá þessar efnivörur til þess að sauma það, sem annars er kostur að sauma af þessum fötum á heimilunum. Og það er útlit fyrir, að þær ungar húsmæður, sem nú eru að alast upp, eigi þess lítinn eða engan kost, eins og ástatt er í landinu um þessi mál, að spreyta sig á því að sauma utan á börn sín og fjölskyldur yfirleitt, heldur verði þær að kaupa þessi föt utan á börn sín og fjölskyldurnar með þeirri fjór- eða fimmföldu álagningu, sem dæmi eru til, að lagt er á þessar vörur, eins og ég greindi frá. - Ég tel alveg nauðsynlegt fyrir þann verðlagsstjóra, sem tekur við þessum málum, og fyrir fjárhagsráð, sem á að fjalla og ákvarða um þetta efni, að taka alveg sérstaklega þetta atriði til íhugunar og ákvörðunar, og í því skyni er þessi brtt. á þskj. nr. 551 flutt. Ég vildi mega vænta þess, að jafnvel þótt hv. stjórnarflokkar hafi nú gert samkomulag um afgreiðslu þessa máls, þá vildu þeir athuga, að þessi brtt. mín er vissulega til bóta. Og ég hygg, að ef vonir ættu að standa til þess, að eitthvað af stóru orðunum í grg. frv. fengju staðizt, þá væri m. a. nauðsynlegt að gera ráðstafanir eins og þessar, sem ég fer fram á í þessari brtt. minni. Tvær síðari brtt., sem ég flyt við frv., eru báðar um sama efni, skipun verðlagsdóms, þar sem ég legg til, að fyrir utan héraðsdómara eigi sæti í þessum dómi tveir meðdómendur, sem séu skipaðir af dómsmrh. eftir tilnefningu á þann hátt, sem að öðru leyti greinir í frv., af þeim launamannasamtökum, sem eiga að tilnefna verðlagsstjóra. - Þær ástæður, sem ég hef fram að færa fyrir þessari brtt. minni, eru þær, að ef aðeins einn meðdómandi er úr hópi neytendasamtakanna, sé það ófullnægjandi, en þar sem ég álít, að þau samtök eigi að hafa sem mest áhrif á uppkvaðningu dóma í þessum málum, þá sé nauðsynlegt og eðlilegt, að meðdómendur séu tveir. Þess er líka að geta, að það er almenn regla í l., þar sem um meðdómendur er að ræða, að þeir séu tveir. Þannig eru bæði í sjódómi og landamerkjadómi tveir meðdómendur, sem kunnáttu hafa, hver á sínu sviði. Í sjódómsmálum hafa þeir þekkingu á skipsstjórn og vélgæzlu, og í landamerkjamálum kunna þeir skil á þeim þrætum, er fella á úrskurð um. Ég vænti þess, að till, mín um tvo meðdómendur verði samþ., bæði vegna þess, að ég tel, að áhrif neytenda eigi að vera sem ríkust, og vegna þess, að ég tel ekki, að ástæða sé til að skapa nýja reglu í þessum efnum. Það mætti segja, að tveir leikmenn, sem ekki kunna skil á l., gætu borið dómarann ofurliði og dómur yrði kveðinn upp, sem ekki ætti stoð í l. Varðandi þetta held ég, að vísa megi til sjódóms og landamerkjadóms. Ég veit ekki til þess, að dómarinn hafi þar verið borinn ofurliði, eða að dómarnir hafi ekki verið byggðir á lögfræðilegum rökum. Auk þess er þess kostur að skjóta hverju máli til hæstaréttar, þar sem eru fimm löglærðir dómarar. Það er þess vegna öryggi fyrir því, að niðurstöður fáist, sem eru í fullu samræmi við l. Ég skil ekki, hvaða hugsun er á bak við það að hafa aðeins einn meðdómanda, nema ef það væri sparnaður. Það er þó ekki frambærileg ástæða, ef færð eru rök fyrir því, að hagsmuna neytenda sé betur gætt með því að hafa tvo meðdómendur. Sparsemdarröksemdin stenzt ekki að mínum dómi. Ég tel sjálfsagt, að dómurinn sé skipaður eins og ég legg til. Það er í samræmi við þá skipan, sem tíðkazt hefur hjá okkur, og neytendur fá með því móti aukin áhrif, en það er hyggilegt, að áhrif þeirra séu sem ríkust. Síðasta brtt. mín er afleiðing af 2. brtt. Ef ágreiningur verður milli dómara, ræður afl atkvæða úrslitum. Eins og frv. er nú, er dómurinn skipaður héraðsdómara og einum meðdómara, og rísi ágreiningur, sker héraðsdómari úr áhrif meðdómara verða þá sáralítil, þar sem formaður ræður öllu. Er þetta enn ein röksemd fyrir því, að frv. verði breytt á þann hátt, sem ég legg til. Ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta. Ég mun fylgja málinu, þar sem ég tel rétt að gera þessa tilraun, en ég hef ekki sérstaklega mikla trú á því, að þessar umbætur séu jafnstórstígar og miklar og gert er ráð fyrir í grg.

Forseti (JR) : Komið hefur fram skrifleg brtt. frá hv. 2. þm. Reykv. Ég vil leyfa mér að leita afbrigða, svo að taka megi till. til meðferðar.



Herra forseti. Hv. 8. landsk. (StJSt) telur, að brtt. sínar á þskj. 551 séu til mikilla bóta fyrir frv. Ég er á annarri skoðun í þessu efni. Að því er snertir brtt. við 11. gr., um skipun dómsins, er ljóst, að skipun dómsins samkvæmt frv. er gerð með það fyrir augum, að neytendur geti fylgzt með því, hvernig þessum málum er skipað, og tekið þátt í ákvörðunum um þau. Ég er að vísu ekki löglærður, en ég get ekki séð, að það sé til bóta, að meðdómendum sé fjölgað. Að því er snertir brtt. við 6. gr., að verðgæzlustjóri skuli sérstaklega gæta þess, að álagningu á framleiðsluvörur saumastofa sé stillt í hóf, er það að segja, að sá aðili, sem á að ákveða álagninguna, er fjárhagsráð, en verðgæzlustjóri á að sjá um framkvæmdina. Það er því í höndum fjárhagsráðs að ákveða þá álagningu, er það telur sanngjarna, svo að þetta orðalag er algerlega óþarft. Þetta gefur ekki verðgæzlustjóra neitt nýtt vald. Hann á aðeins að sjá um það, að verðlagsákvæðunum sé fylgt. Um, að ekki verði leyfð álagning nema einu sinni á efni og framleiðsluvörur saumastofa, er það að segja,að þetta gæti orðið erfitt, því að saumastofur yrðu þá að vera bæði innflytjendur og smásalar. Ef þetta verður sett í l., hygg ég, að leggja yrði niður flestar saumastofur, því að fæstar þeirra eru svo settar, að þær geti verið bæði innflytjendur og smásalar. Hv. þm. sagði, að mikil svartamarkaðs- og keðjuverzlun væri í sambandi við saumastofur. Ég hef heyrt, að þetta eigi sér stað, en ég hygg, að ekki séu að því mikil brögð, þar sem þeir eru ekki margir, sem standa svo að vígi, að þeir hafi allt í hendi sér, heildverzlun, smásölu og saumastofu. Þó kunna að vera dæmi þessa. Ég er hins vegar sammála því, að nauðsynlegt sé að uppræta alla slíka keðjuverzlun, ef hún á sér stað, því að það er ekki hægt að sætta sig við, að efnið fari úr búðinni í saumastofuna og síðan aftur úr saumastofunni í búðina og að húsmæður hafi af þeim ástæðum engin tök á því að kaupa efni. Ég er ekki á móti því, að ákvæði séu um það í l. að koma í veg fyrir þetta, en ég er ekki sérstaklega bjartsýnn hvað það snertir, að takmarkinu verði náð með þessum ákvæðum. Ég geri ráð fyrir því, að þetta sé framkvæmdaratriði og að koma mætti í veg fyrir það með aðgangsfrekari aðgerðum. Þegar um vöruþurrð er að ræða, eins og hér er, getur hins vegar ekkert ríkisvald algerlega hindrað svartamarkaðsbrask, og hefur það m. a. sýnt sig í Englandi seinni part stríðsins og eftir stríðið. Englendingar hafa verið í vandræðum með að koma í veg fyrir svartan markað. Sjálfsagt er að gera allt, sem hægt er, en það verður ekki komið í veg fyrir þetta nema með frjálsræði í verzlun og nægilegu framboði á vörum. Frjálsræði í verzlun er undirstaðan. Hömlur og vöruþurrð eru uppspretta svartamarkaðsbrasks, sem allir vilja vera lausir við. Mér virðist því gr., eins og hún er nú, að nokkru leyti óþörf og að öðru leyti varhugaverð. Ég vildi beina því til hv. flm., hvort ekki væri rétt að taka hana til nánari athugunar. Annars geri ég ráð fyrir því, að allir þm. séu með því að koma í veg fyrir slíka verzlunarhætti.

Landbrh. (Hermann Jónasson) : Herra forseti. Ég hef áður lýst ýtarlega afstöðu minni til þessa máls. Ég sé því ekki ástæðu til þess að hafa um það mörg orð nú, það yrði endurtekning. Ég vildi þó segja nokkur orð í tilefni af till. og ræðu hv. 8. landsk. (StJSt). Hann taldi, að í grg. frv. væru settar fram efasamar fullyrðingar um, að þetta frv. mundi verða að miklu gagni, og hann las upp setningar úr grg. máli sínu til stuðnings. Ég tel þetta byggt á misskilningi, sem þörf er á að leiðrétta. Ég vil þess vegna, með leyfi hæstv. forseta, lesa orðrétt upp úr grg. til þess að benda á, að hér er einkennilega farið með heimildir: „En til þess að þetta frv., ef að lögum verður, nái tilgangi sínum, þarf auðvitað fyrst og fremst að veita landsmönnum það verzlunarfrelsi, sem þeir hafa verið rændir....“ Enn fremur stendur síðast í grg.: „ Flm. vilja að lokum taka það fram, að takmarkið er ekki fyrst og fremst verðlagseftirlit og þungar refsingar, ef verðlagsbrot eru framin. Takmarkið er svo heilbrigð verzlun, að í henni sjálfri felist nóg trygging fyrir almenning - án þess að ríkið kosti opinbert eftirlit.“ Hv. þm. hefur því alveg snúið við efni grg. Ég held líka, að í þeim ræðum, sem ég hef flutt um málið, hafi ég tvítekið, að vitanlega væru refsingar fyrir verðlagsbrot varnarlína nr. 2. Takmarkið er frjáls verzlun, eins og margtekið er fram í grg. Ef þessi hv. þm. vill styðja hagsmuni almennings í þessum efnum, þá vil ég minna hann á frv. um verzlunarmálin, sem liggur fyrir. Það er varnarlína nr. 1. Þetta liggur ljóst fyrir, og ætti að vera óþarfi að ræða það, þar sem hver þm. hefur lesið það í grg. Ég skal svo með örfáum orðum minnast á það, sem hv. þm. sagði um svartamarkaðsbrask og keðjuverzlun. Ég vil ekki draga úr þeim lýsingum, sem hv. þm. gaf á því, hvernig þessu er komið. Það stafar fyrst og fremst af ástandinu í verzlunarmálunum og því, hvernig verðlagseftirlitið hefur verið. Það á að vera eitt af hlutverkum verðgæzlustjóra að koma í veg fyrir þá keðjuverzlun og svartamarkaðsálagningu, sem hv. þm. fór mörgum orðum um og fordæmdi réttilega, að mínu áliti. En ég tel brtt. hv. þm. við 6. gr. ekki heppilega. Eins og hæstv. viðskmrh. benti á, hefur verðgæzlustjóri verðgæzluna með höndum, en ekki verðlagninguna, og þess vegna er till. hv. þm. í ósamræmi við efni frv. Þar sem verðgæzlustjóri er kosinn af neytendum, er ekki heldur eðlilegt, að hann ákveði vöruverðið. En eins og ég hef tekið fram, er hann hins vegar ekki háður ríkisstj. eða fjárhagsráði og getur því verið hlutlaus. Ég hef enn fremur bent á það, að ekki væri eðlilegt, að neytendur ættu tvo fulltrúa í verðlagsdómi, því að þá væru tveir skipaðir af öðrum aðilanum. Sá háttur er ekki hafður í sjúkdómi, að annar aðilinn tilnefni meiri hluta dómsins. Á þetta benti ég við 1. umr. og þarf ekki að endurtaka það. - Ég tel eðlilegast, að gengið verði frá frv. eins og það nú liggur fyrir. Skal ég svo ekki fjölyrða frekar um málið.



Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð út af aths. þeirra tveggja hæstv. ráðh., er viku að brtt. mínum. Þó að hvorugur þeirra sé í d., þykir mér rétt að mannast örlítið á það, sem þeir sögðu. Hæstv. viðskmrh. sagði, að brtt. mínar væru sízt til bóta, en ég heyrði ekki, að hann kæmi með nein rök gegn till. mínum, og sérstaklega ekki gegn till. minni um skipun dómsins. Hins vegar benti hæstv. viðskmrh. á - og hæstv. landbrh. tók undir það -, að það væri hlutverk fjárhagsráðs að verðleggja vörur, en verðgæzlustjóri hefði framkvæmdina með höndum, og væri þess vegna óeðlilegt að gera ráð fyrir því, að verðgæzlustjóri skyldi sérstaklega gæta þess, að álagningu á framleiðsluvörur saumastofa væri stillt í hóf. Því er til að svara, að þó að það sé rétt, að fjárhagsráð taki heildarákvarðanir um verðlagninguna, hljóta þær að byggjast á upplýsingum og till. frá verðgæzlustjóra. Fjárhagsráðsmenn eiga þess naumast kost að fylgjast með verðinu í einstökum atriðum. Þeir hafa, eins og við vitum, öðrum hnöppum að hneppa, þar sem þeir hafa með höndum stjórn fjárfestingarinnar og yfirumsjón með veitingu gjaldeyrisleyfa. Ég hygg því, að það hafi verið rétt, er ég nefndi verðgæzlustjóra í till. minni, því að þótt fjárhagsráð taki ákvarðanir, eru þær byggðar á till. verðgæzlustjóra. Ég held því, að aðfinnslur hæstv. ráðh. styðjist ekki við fullkomin rök. Hæstv. viðskmrh. sagði, að ákvæðin í 1. brtt. væru svo hörð, að búast mætti við því, að margar saumastofur yrðu lagðar niður, því að fæstar þeirra væru svo settar, að þær væru í senn innflytjendur og smásalar. Þessar saumastofur eru fleiri en hæstv. ráðh. vill vera láta. Það er að verða nokkurn veginn algeng regla, að þeir, sem verzla með vefnaðarvöru, verði sér úti um að eignast og reka saumastofu eða að verða meðeigendur í saumastofu. Þeir geta þá lagt á vöruna, áður en hún fer til saumastofunnar, og framleiðsla saumastofunnar er síðan seld hjá þeim, svo að þeir fá tækifæri til þess að leggja á sömu vöruna tvisvar. Ég held, að ekki mundi þrengja svo að saumastofunum, að þær yrðu lagðar niður, ef till. mín væri samþ., enda þótt þar sé sagt, að álagningu eigi að stilla í hóf. Ég get því ekki fallizt á rök hæstv. ráðh. gegn till. minni. Ég er sammála hæstv. viðskmrh. um það, að ekkert ríkisvald, að minnsta kosti ekki í lýðræðisríki, hefur mátt til þess að koma í veg fyrir svartamarkaðsbrask, ef vöruþurrð er og kaupgeta, að minnsta kosti nokkurs hluta þjóðarinnar, - talsvert mikil. Þess vegna áleit ég nokkuð djúpt tekið í árinni í grg., eins og ég vék að áður. En ég sé því miður ekki, að miklar líkur séu til þess á Íslandi fyrst um sinn, að magn neyzluvara vaxi svo mikið, að komið verði í veg fyrir svartamarkaðsbrask. Hæstv. landbrh. sagði, að aðalatriðið í frv. væri verzlunarfrelsið, sem þjóðin hefði verið rænd um skeið. En ég sé eigi þau ákvæði í frv., hvorki því, sem upprunalega var flutt á þ., né hinu, er nú liggur hér fyrir, sem sé í þá átt að afnema verzlunarófrelsi, - ekki stafkrók. En það eigum við víst eftir að sjá frekar, þegar við sjáum, hver heildarstefna hæstv. ríkisstj. verður í verðlags- og viðskiptamálum. Er þá eftir að sjá, hversu Alþfl. snýst við þeirri stefnu. sem mörkuð verður á þinginu. Hæstv. landbrh. segir í niðurlagi grg. við frv., að takmarkið sé heilbrigð verzlun. Það er vert að veita athygli orðunum í niðurlagi grg. frv., en þar er eigi stafkrókur um það að greiða fyrir frjálsri verzlun og afnámi verzlunarhafta, og er það nokkuð traustlega hrakið í grg. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta: „Ef frumvarp þetta verður að lögum og ákvæðum þess sæmilega framfylgt, mundi það gerbreyta til bóta á stuttum tíma“ - takið eftir: gerbreyta og á stuttum tíma - „því ömurlega ástandi, er ríkir í verðlagsmálum Íslendinga á tuttugustu öldinni.“ Hér eru ekki smáir hlutir nefndir. En ég held, að óhætt sé að strika yfir þessi orð. Að lokum minntist hæstv. landbrh. á till. mína um fjölgun meðdómenda, og að þeir verði tilnefndir af samtökum neytenda. Að vísu er það svo, að í þeim landssamböndum, sem tilnefna í dóminn, eru eigi neytendur einir. Við getum sagt, að þeir séu í Alþýðusambandi Íslands, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, Farmanna- og fiskimannasambandi Íslands að einhverju leyti, Kvenfélagasambandi Íslands og Landssambandi iðnaðarmanna. En það verður nú vafasamt, hvort þeir séu hreinir umboðsmenn fyrir neytendur, þar eð þeir framleiða iðnaðarvörur og vilja selja þær við því verði, sem þeir hljóta bezt. Svo er það Stéttarsamband bænda.  Ég ætla þá ekki að fara fleiri orðum um frv. þetta, en vænti skilnings hv. þdm. á brtt. mínum. Annars mun ég greiða atkv. með frv., en held þó, að það velti eigi veröldum í svartamarkaðsmálunum.



Herra forseti. Mig langar til að bera fram brtt. við frv. Ein þeirra breytinga, sem ráðgert er, að verði á framkvæmd verðlagseftirlitsins, er sú að skipta um nafn á þeim embættismanni, sem kallaður hefur verið verðlagsstjóri, og á hann nú að heita verðgæzlustjóri. En mér finnst þessi breyting óeðlileg. Með samþykkt frv. á eigi að verða breyting á verksviði eða skyldum þessa embættismanns. Verksvið hans á að vera eins og það hefur verið. Skyldur hans eiga ekki að breytast neitt. Hið eina, er breytist, er það, hversu skipað verði í þetta embætti. Verðlagsstjórinn er núna skipaður af ríkisstj., en skv. þessu frv. á hann að vera skipaður eins og segir í 2. gr., þ. e.: Ýmis félagasamtök eiga að tilnefna hann. Ég hef ekkert á móti því, að gerðar séu till. um breytingu á skipun þessa embættismanns. En mér finnst það ekki geta réttlætt breytingu á embættisheiti hans, nema það megi teljast óviðunandi. En ég sé eigi, að heitið geti talizt óviðunandi, úr því að það gat staðið í l. 1943 í upphafi, og sé ég því ekki, að breytingin geti réttlætt nýja heitið. Þegar breytt er um heiti embættismanns, þá gefur það til kynna, að verksvið hans sé að breytast. Þar liggur villan. Mér finnst þess því gæta hér nokkuð, að frv. vilji láta meira yfir sér en efni standa til, og er ég þar sammála hv. 8. landsk. Hef ég enga trú á því, að frv. marki nokkur tímamót. Einstök ákvæði eru þó til bóta, svo sem um verðlagsdóm, og mun ég greiða atkv. með frv. En ég tek undir með hv. 8. landsk., að ég hef enga trú á, að af frv. hljótist þær endurbætur, er hæstv. ríkisstj. virðist gera sér vonir um. Þessa skriflegu brtt. leyfi ég mér svo að afhenda hæstv. forseta og óska þess, að afbrigða verði leitað.

Forseti (JR) : Mér hefur borizt svofelld skrifleg brtt. frá hv. 3. landsk. (GÞG) : „Í stað orðsins „verðgæzlustjóri“ hvarvetna í frv. komi: verðlagsstjóri.“ Brtt. er bæði skrifleg og of seint fram komin, svo að tvöfaldra afbrigða þarf með.



Það er út af brtt. frá hv. 3. landsk. Ég held, að hér sé um misskilning að ræða. Var um þetta rætt við 1. umr., að engin breyting sé gerð á hlutverki verðlagsstjóra. Sannleikurinn er sá, að með þeirri breyt. á l., sem gerð var í Ed., þá er stórum dregið úr því tillöguvaldi, sem verðlagsstjóri hefur nú. Eins og frv. var lagt fram fyrst, þá er gengið út frá því í 3. gr., sem byrjar svo, með leyfi hæstv. forseta: „Verðlagsstjóra er skylt að gera ýtarlegar og rökstuddar tillögur til fjárhagsráðs um verðlag í landinu, álagningu og hver verðlagsákvæði skuli þar um sett.“ Þetta hefur verið fellt burt. M. ö. o., ætlun hv. flm. var að halda ákvæðum um vald verðlagsstjóra, nefnilega að hann skyldi rannsaka verðlagsmyndunina í landinu og gera tillögur um, hver verðlagsákvæði skyldu sett. Þetta var nokkurt vald í höndum verðlagsstjóra, sem skipaður væri af neytendasamtökum. Verðlagsstjóri, sem slíkt vald hefði, var embættismaður, sem e. t. v. gat gert eitthvað í þessu. Ef verðlagsstjóri hefði því haft hið gamla vald, þá hefði það haft þýðingu, því að það var hugsanlegt tiltölulega, að maður skipaður skv. 2. gr. vildi gera eitthvað verulega í því að hafa eftirlit. Hins vegar varð samkomulag um það með stjórnarflokkunum í Ed. að fella þetta vald burt. Hann hefur eigi lengur tillögurétt til fjárhagsráðs, og því hafa stjórnarflokkarnir breytt nafni hans í verðgæzlustjóra. Það er verið að rýra vald, til þess að hann verði ekki hættulegur, og er hann þess vegna gerður að verðgæzlustjóra eingöngu. Þetta er ákaflega táknrænt atriði um framgang málsins, hvergi þó eins og í byrjun 4. gr., sem hljóðar svo í upphaflega frv., að fjárhagsráð skuli að fengnum tillögum verðlagsstjóra ákveða o. s. frv., en nú er það aðeins, að fjárhagsráð skuli ákveða o. s. frv. Ég minntist á þetta við 1. umr. málsins, en hæstv. landbrh. vitnaði í 9. gr. og sagði, að vald hans væri tryggt. Ég vildi þó draga það í efa og sagði, að bezt væri að ganga úr skugga um, að hann hefði leyfi til athugunar, og flyt ég aftur brtt. þess efnis, að verðgæzlustjóra sé skylt að gera ýtarlegar og rökstuddar till. til fjárhagsráðs. Ég held því, að þá yrði eigi þýðingarlaus þessi breyting á nafninu. Stjórnarflokkarnir eru að draga úr valdi verðlagsstjóra og vildu því breyta nafninu á honum. Hins vegar flyzt nú valdið til að verðleggja yfir á fjárhagsráð, sem er miðstöðin fyrir makkið. Þar koma stjórnarflokkarnir sér saman um að slaka til og samræma hagsmuni valdaklíknanna. Hafa þeir því hugsað sér, að verðlagsstjóri hefði of mikið vald og gæti orðið óþægur ljár í þúfu gagni olíuhringanna. Þessi breyting á frv. er í fullu samræmi við a.ð gera það að „húmbúgi“. Ég held því, að eigi að vinna að þessu með hv. 3. landsk., en það er gott að breyta þessu orði, þá eigi að gefa verðlagsstjóra það vald, sem hann hafði upprunalega. Það má prófa það við þessa umr., og má þá gera það síðar að bæta við þetta vald. Annars vil ég eigi orðlengja um frv. Verður skorið úr því við atkvgr., hvort hægt muni vera að koma fram breyt. - Mér finnst óviðkunnanlegt að taka III. kaflann út úr l. um fjárhagsráð, innflutningsverzlun og verðlagseftirlit. Er þar allt um skyldur fjárhagsráðs, og er þetta á vissan hátt óviðkunnanlegt, en þarf eigi að varða miklu. Sannleikurinn er sá um 4. gr. frv., að hún ætti að vera í fjárhagsráðsl. sjálfum, II. kaflanum, sem fjallar um verðlag. Þetta vildi ég m. ö. o. segja út af þessari brtt.



Herra forseti. í tilefni ræðu hv. 2. þm. Reykv. langar mig til að segja nokkur orð. Ákvæði gildandi l. um verðlagsstjóra eru í 16. gr. l. nr. 70 5. júní 1947, um fjárhagsráð, innflutningsverzlun og verðlagseftirlit, og gr. hljóðar þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Ríkisstjórnin skipar, að fengnum tillögum fjárhagsráðs, verðlagsstjóra, sem gerir tillögur til innflutnings- og gjaldeyrisdeildar um verðlagsákvæði og hefur á hendi framkvæmd þeirra og eftirlit með, að þeim sé hlýtt. Hann skipar trúnaðarmenn um land allt til verðlagseftirlits. Hann hefur á hendi allan daglegan rekstur í sambandi við verðlagseftirlitið. Ef upp rís ágreiningur um skilning á verðlagsákvæðum, sker innflutnings- og gjaldeyrisdeild úr. Þeir, sem með verðlagseftirlit fara samkvæmt lögum þessum, geta krafið hvern sem er allra þeirra upplýsinga, skýrslna og annarra gagna, er þeir telja nauðsynleg í starfi sínu.“ Hliðstæð ákvæði eru í 3. gr. þessa frv. Ég hef litið svo á, að þrátt fyrir breytt orðalag þá hafi það eigi verið tilætlun hæstv. ríkisstj. að gera efnisbreytingar, því þótt það sé eigi tekið fram í 3. gr., liggur það í augum uppi, að verðlagsstjóri geti gert tillögur um verðlag. Meginhlutverk hans og skylda hlýtur að vera að gera tillögur um verðlagsákvæði. Ég starfaði nokkuð á þessu sviði fyrir nokkrum árum og er nokkuð kunnugur starfsháttum þar. Ég hef leyft mér að treysta því, að engar breytingar eigi að verða á starfsháttum, þótt frv. verði samþ., og verðlagsstjóri líti á það sem skyldu sína að fylgjast með verðlagi í landinu og gera tillögur um breytingar á því o. fl. Ef í ljós kæmi, að það væri tilætlun hæstv. ríkisstj. að draga úr valdi verðlagsstjóra, þá er ég sammála hv. 2. þm. Reykv., að það væri spor til hins verra, já, mjög til hins verra. - Það er leiðinlegt, að enginn hæstv. ráðh. skuli vera viðstaddur umr., því að ég vildi gjarnan að það kæmi skýrt fram, hver væri tilgangur hæstv. ríkisstj. með hinum breyttu ákvæðum um hlutverk verðgæzlustjóra. Ef hæstv. ríkisstj. telur, að breytt orðalag muni hafa í för með sér einhverja breytingu á störfum hans, þannig að dregið verði úr tillögurétti hans, þá tel ég þá breytingu munu verða til hins verra.



Ég veit ekki, hvort hæstv. ríkisstj. verðskuldar það traust, sem kom framhjá hv. 3. landsk. og hann virðist bera til hennar. Þegar athugað er frv., eins og það var í upphafi og hvernig því hefur nú verið breytt, finnst mér það vera alveg augljóst, að einhver tilgangur hafi verið með þeim breyt. Þegar landbrh. var spurður um það við 1. umr. málsins hér á d., fór hann bara undan í flæmingi, en 1. og 2. mgr. 3. gr. frv. voru upphaflega svohljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Verðlagsstjóra er skylt að gera ýtarlegar og rökstuddar tillögur til fjárhagsráðs um verðlag í landinu, álagningu og hver verðlagsákvæði skuli þar um sett. Tillögur þessar getur verðlagsstjóri gert, hvenær sem hann telur þess þörf, enda getur fjárhagsráð krafið hann um slíkar tillögur, eftir því sem þurfa þykir.“ Þessar tvær málsgr. hafa nú verið felldar niður, en í stað þeirra stendur nú í byrjun 3. gr., með leyfi hæstv. forseta: „Verðgæzlustjóri skal hafa eftirlit með því, að verðlagsákvæðum fjárhagsráðs sé hlýtt. Hann annast allan daglegan rekstur í sambandi við verðlagseftirlitið.“ Hann getur með öðrum orðum vakið eftirtekt á því, ef sama vara er seld með mismunandi verði, en valdið til þess að undirbúa tillögur um verðlag til fjárhagsráðs og valdið til þess að rannsaka verðlagspóstana í landinu, sem hefur verið hjá verðlagsstjóra, þetta vald er nú tekið af honum. Hitt er að vísu rétt, að fjárhagsráð getur falið honum þetta vald eftir 5. gr. frv. Þá er það 4. gr. Upphaflega var hún svona: „Fjárhagsráð skal að fengnum tillögum verðlagsstjóra ákveða hámarksverð á hvers konar vörur og verðmæti....“ En nú er það: „Fjárhagsráð skal“, en svo er sleppt: „að fengnum tillögum verðlagsstjóra,“ en síðan er greinin eins og áður. Þetta hlýtur að vera gert af ráðnum hug og í þeim tilgangi að draga úr tillöguvaldi hans um verðlagningu. Hæstv. landbrh. vildi benda á það, að 9. gr., sem kemur í stað 10. gr. eins og frv. var í upphafi, gæti náð sama tilgangi, því að fjárhagsráð mundi aldrei þora að gefa á sér höggstað vegna hennar. En þetta er ekki byggt á réttum forsendum, því að á verðgæzlustjóra hvílir sérstök þagnarskylda sem embættismanni, og varðar við hegningarlög, ef hann brýtur hana, svo að hann getur ekki birt þær upplýsingar og skýrslur, sem hann kann að hafa aflað. Þá hefur breyting einnig verið gerð á 5. gr., en hún hljóðaði svo í upphafi, með leyfi hæstv. forseta: „Fjárhagsráð getur að meira eða minna leyti fengið verðlagsstjóra í hendur vald til þess að framkvæma í sínu umboði þær verðlagsákvarðanir, sem ræðir um í 4. gr.“ Þessari gr. hefur nú verið breytt, en þetta er einmitt gr., sem gefur verðlagsstjóra mikið vald um verðlagsákvarðanir, ef hún hefði verið óbreytt, en nú er gr. svohljóðandi: „Fjárhagsráð getur að meira eða minna leyti fengið ákveðnum trúnaðarmanni sínum í hendur vald til þess að framkvæma í sínu umboði þær verðlagsákvarðanir, sem ræðir um í 4. gr.“ Þá væri vitanlega hugsanlegt að fela verðgæzlustjóra þetta vald, en það hefur bara hvergi komið fram, að slíkt sé tilgangurinn, enda var þá breyt. óþörf, og ég hef ekki fengið það upplýst, að hve miklu leyti hefur verið hugsað að fela honum þetta vald. Það gæti alveg eins verið, að fjárhagsráð ætli sér að fela einum af meðlimum sínum að gera þetta. Það er hugsanlegt, að þarna kæmi bara upp nýtt embætti, kannske tveggja manna, en um þetta hafa engar upplýsingar fengizt. Það væri því mjög æskilegt, ef hæstv. ríkisstj. vildi upplýsa, hver fyrirætlun hennar er í þessu máli, svo að maður þurfi ekki að vera með neinar efasemdir um það eða skilja það á tvennan hátt.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, af því að þeir hæstv. ráðh., sem aðallega hafa svarað fyrir þetta frv., eru ekki viðstaddir, en það er eingöngu út af þeim atriðum, sem síðast hafa verið rædd af tveim síðustu ræðumönnum, og virðast mér bollaleggingar þeirra raunar vera óþarfar, því að það liggur greinilega fyrir fyrst og fremst, að verðlagningarvaldið skuli vera í höndum fjárhagsráðs, og þarf því ekki að ræða það sérstaklega. Hitt er, að því er mér virðist, alveg ljóst, að eitt af meginhlutverkum verðgæzlustjóra er að safna skýrslum um verðlag í landinu, og auðvitað er það þá skylda hans að leggja þær skýrslur og tillögur sínar fyrir fjárhagsráð, og það er ljóst, þar sem hann er kosinn af félagssamtökum neytenda í landinu, að þá er hann að bregðast umboði sínu, ef hann gerir þetta ekki. Honum ber að leggja gögn og skýrslur og gera tillögur til fjárhagsráðs. Virðist því, að þessi atriði séu á þann veg, að ekki orki tvímælis um, hvernig framkvæma eigi. Að öðru leyti sé ég ekki ástæðu til þess að ræða málið frekar nú. Það hefur þegar verið ýtarlega rætt við 1. og 2. umr. og enn er 3. umr. eftir og er því hægt að leggja fram aths. við það, ef þurfa þykir, áður en það verður afgreitt frá d. Ég býst ekki við því, að atkvgr. fari fram núna, þó að ósk ríkisstj. sé, að það verði afgreitt eins fljótt og kostur er á, en bæði er það, að skrifl. brtt., fleiri en ein, hafa borizt, og þyrftu hv. þm. að kynna sér þær áður, og auk þess er d. þannig skipuð, að hæpið er, að hún geti talizt ályktunarhæf.



Herra forseti. Ég hefði nú raunar getað fallið frá orði, eftir að hæstv. forsrh. hefur talað, því að það, sem kom mér nú til þess að kveðja mér hljóðs, var að fá úr því skorið, hvern skilning ætti að leggja í starfssvið verðgæzlustjóra. Ég hafði haldið, að það væri líkt og starfssvið verðlagsstjóra áður, eins og hv. 3. landsk. þm. líka hélt fram, en hv. 2. þm. Reykv. dró það mjög í efa, að svo væri. En nú hefur hæstv. forsrh. lýst því yfir, að það leiði af sjálfu sér að safna skýrslum um verðlag og gera tillögur til fjárhagsráðs, eins og verið hefur, en ég hefði talið það vera afturför, ef rýra hefði átt tillögurétt verðlagsstjóra með þessu frv. En ég sætti mig við skýringu hæstv. forsrh. og tel með því fengna fulla skýringu á þessu vafaatriði.



Herra forseti. Mér þykir vænt um yfirlýsingu hæstv. forsrh. og álít, að rétt sé að gera ráðstafanir til þess að tryggja, að það verði ekki í höndum þeirra, sem síðar eiga að fjalla um þessi mál, dregið úr þeim skilningi, sem hæstv. forsrh. leggur í þessi atriði. En fyrst nú verðgæzlustjóri á að halda því valdi, sem verðlagsstjóri hefur haft, þá held ég, að það sé rétt að breyta. 3. gr. þannig, að framan við hana komi þær tvær setningar, sem upphaflega voru þar og eru í fullu samræmi við þá yfirlýsingu, sem hæstv. forsrh. hefur nú gefið. Ég vil því leyfa mér að bera fram svohljóðandi brtt. við 3. gr., að framan við gr. komi tvær málsgr., svohljóðandi: „Verðlagsstjóra er skylt að gera ýtarlegar og rökstuddar tillögur til fjárhagsráðs um verðlag í landinu og hver verðlagsákvæði skuli þar um sett. Tillögur þessar getur verðlagsstjóri gert, hvenær sem hann telur þess þörf, enda getur fjárhagsráð krafið hann um slíkar tillögur, eftir því sem þurfa þykir.“ Þetta er orðrétt eins og frv. var í upphafi, og ef það er meiningin, að það vald, sem verðlagsstjóri hefur haft, haldist áfram sem réttur og skylda verðgæzlustjóra, þá er rétt, að það standi áfram í gr. - Ég vil svo biðja hæstv. forseta að leita afbrigða fyrir þessari brtt. minni.

Forseti (JRI) Mér hefur borizt skrifleg brtt. frá hv. 2. þm. Reykv., og hefur hann þegar lýst henni. Þar sem brtt. er bæði skrifleg og of seint fram komin, þarf tvöföld afbrigði, til þess að hún megi takast fyrir.



Herra forseti. Mér þótti vænt um yfirlýsingu hæstv. forsrh. varðandi skilning hans á því atriði frv., sem snertir verksvið verðgæzlustjóra, og vænti ég þess, að það sé einnig skilningur hæstv. ríkisstjórnar. Ég held, að hæstv. ráðh. hafi ekki heyrt orð mín áðan, og þess vegna skal ég endurtaka þau í stuttu máli, en þau hnigu að því, að vegna þess að ég held, að óhætt sé að skilja frv. þannig, að þar sé ekki um breyt. að ræða á verksviði þessa embættismanns, þá álít ég, að það sé óheppilegt að vera að breyta embættisheiti hans einungis vegna þess, að embættið verður skipað með öðrum hætti, en verið hefur, því að það gæti valdið misskilningi. Vil ég því leyfa mér að vænta þess, að hv. þm. geti fallizt á brtt. mína um, að heiti hans verði óbreytt frá því, sem nú er.



Herra forseti. Ég vænti þess, að hv. þm. leggi ekki meira í ummæli mín en rétt er. Ég tók það fram, að verðgæzlustjóri hefði fullan rétt til þess að bera fram till. um verðlagningu á vörum í landinu, en það er hvergi tekið fram, að það sé sérstök skylda hans. Um hitt atriðið vil ég taka fram, að ég tel það eðlilegra vegna starfssviðs þessa embættismanns, að hann sé nefndur verðgæzlustjóri, en ekki verðlagsstjóri, því að verðlagsákvörðunin er ekki í höndum hans, heldur er hún í höndum fjárhagsráðs, sem hann getur lagt fyrir skýrslur sínar og tillögur um verðlag. Sé ég því ekki ástæðu til þess að amast við því, þó að þessu nafni sé breytt, ef það þykir betur á því fara. Ef hann hefði haft verðlagsákvörðunarvald, þá var eðlilegt, að hann hefði heitið áfram verðlagsstjóri, þá er heitið gott, en ekki eins og starfssvið hans er. Þetta er það, sem ég vildi taka fram, og er í samræmi við mína skoðun á málinu og það, sem ég sagði áðan.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af ræðu hæstv. forsrh. Ég vil benda á það, að undanfarin 6 ár hefur þessi embættismaður heitið verðlagsstjóri, þó að hann hafi ekki verðlagsákvörðunarvald, og hefur það ekki sætt neinni gagnrýni fram til þessa. Nú er einnig fengin staðfesting á því, að starf hans eigi áfram að vera það að safna skýrslum og gera till. til fjárhagsráðs um verðlag í landinu, og er þá óþarfi að skipta um nafn. Ég hef í sjálfu sér ekkert að athuga við orðið verðgæzlustjóri og hefði vel getað sætt mig við það, ef það hefði verið frá upphafi, en mér finnst það óeðlilegt að vera að breyta nafni hans nú, því að það mætti óneitanlega skilja svo sem einhver breyting hefði átt sér stað, sem verulegu máli skipti, en slíkt held ég að sé ekki meiningin með þessu frv.