Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það er mjög óvenjulegt að þm. sjái sig tilneydda að standa upp utan dagskrár til þess að gera að umræðuefni og mótmæla ummælum ráðh. um störf þn. í annarri deild. En tilefni þess, að ég kveð mér hljóðs hér, eru ummæli sem hæstv. fjmrh. viðhafði í Ed. í síðustu viku, nánar tiltekið 7. maí, í sambandi við 1. umr. frv. sem var afgreitt úr þessari hv. deild 4. maí. Ég ætla ekki að ræða efnislega þetta frv., heldur aðeins hvað hæstv. ráðh. lét frá sér fara varðandi málsmeðferðina. Hann segir að fjmrn. hafi sent umsögn um þetta mál til n. í vetur og mælt eindregið gegn samþykkt frv. og öll afskipti fjmrn. væru á þann veg að mælt væri gegn því að frv. næði fram að ganga. Hann telur að n. hafi ekki skýrt rétt frá þessum málum, en í nál., sem dagsett er 14. apríl og undirritað er af öllum nm., segir: „Nefndin hefur rætt frv. þetta á nokkrum fundum sínum og haft samráð við fulltrúa frá fjmrn. Nefndin hefur orðið sammála um að leggja til að frv. verði samþykkt með þeirri breytingu sem prentuð er á sérstöku þskj.“ Það er rétt, að fulltrúar úr fjmrn. komu til viðræðna við n. út af þessu máli eins og mörgum öðrum, og ég hygg að það komi sjaldnar fyrir að fulltrúar úr fjmrn. mæli með frv., sem rýrir tekjur ríkissjóðs. En þetta frv. var á þann veg að við 1. mgr. 6. gr. laga um söluskatt bætist svohljóðandi: „Liður 17. Vogir og rafeindatæki til mælinga og skoðana í fiskiðnaði.“ M. ö. o. að niður væri felldur söluskattur af þessum tækjum. Um þessi atriði var fjh.- og viðskn. ekki sammála. En form. nefndarinnar óskaði eftir því við fulltrúa frá fjmrn. að þeir stilltu upp fyrir nefndina brtt. þar sem þetta væri í heimildarformi, og orðalag þeirrar brtt. var tekið óbreytt upp eins og fulltrúar fjmrn. gerðu að beiðni form. nefndarinnar, svohljóðandi: „Enn fremur er heimilt að endurgreiða söluskatt af vogum og rafeindabúnaði í flokkunarvélar, enda séu tæki þessi eingöngu ætluð til notkunar í fiskiðnaði.“ Þannig varð samkomulag um að afgreiða þetta mál út úr fjh.- og viðskn., nál gefið út og undir það skrifuðu allir nm., sjö að tölu. Hæstv. fjmrh. var viðstaddur afgreiðslu málsins hér við 3. umr. og ég bar það á hann, eftir að ég sá þessa ræðu, að hann hefði greitt atkv. með frv. Hann neitaði því, en hann neitaði því ekki að hann hefði verið inni í deildinni, en hafði á orði að þetta frv. hefði verið afgreitt með einhverjum ógnarhraða þannig að hann, hæstv. fjmrh., hefði alls ekki áttað sig á afgreiðslu þessa frv. og ekki fylgst með og ekki áttað sig fyrr en frv. hafði verið afgreitt út úr deildinni. Og hann segir orðrétt - með leyfi hæstv. forseta - í ræðu Ed. eftir að hann gagnrýnir það og neitar að fjmrn. hafi verið annað en andvígt frv., - þá segir hann: „Þetta tel ég vera ótvíræða blekkingu eða fölsun og get ekki látið hjá líða að mótmæla því, að þannig skuli að málum staðið. Síðan rann þetta mál svo snögglega í gegn að t. d. vissi ég ekki fyrr en málið hafði verið afgreitt frá Nd.“ Nú skulum við líta á gang málsins. Þessu frv. er útbýtt 27. nóv. á s. l. hausti, tekið til umr. og vísað 3. des. til 2. umr. og fjh.- og viðskn. Og hraðinn á afgreiðslu málsins í fjh.- og viðskn. er ekki meiri en það, að 14. apríl er nál. undirritað og daginn áður er frv. afgreitt úr n. Síðan kemur það til umræðu hér 29. apríl til 2. umr. og er þá vísað shlj. til 3, umr. Og hraðinn á milli 2. og 3. umr. er ekki meiri en sá, að það er tekið til 3. umr. 4. maí. Þetta er gangur málsins, og ef þetta er talin hröð afgreiðsla í Alþingi, hvað mega menn þá segja um það sem er að gerast nú þessa síðustu daga? Ég tel að þetta frv. hafi fengið fullkomlega eðlilega afgreiðslu. Okkur getur greint á um efni frv., en ég vil aðeins minna hæstv. ráðh. á það að „að hafa samráð“ þýðir ekki að viðkomandi aðilar séu sammála. Í Ólafslögum segir að það eigi að hafa samráð við aðila vinnumarkaðarins. Það þýðir ekki að ríkisstj. eigi alls ekki eða þingmeirihluti að gera neitt nema það sem aðilar vinnumarkaðarins samþykkja. Þannig hef ég til þessa skilið orðið samráð. Í bréfi ASÍ frá 17. febr. varðandi brbl., sem gefin voru út á gamlársdag, segir: „Stjórnvöld hafa nú ákveðið,“ með lögum að skerða verðbætur hinn 1. mars n. k. um 7%. Með því er gengið þvert á mikilvæg samningsákvæði, sem eitt sér er fordæmanlegt.“ Þetta gerist þrátt fyrir það að í Ólafslögum eða lögum um efnahagsmál eigi að hafa samráð. Þannig hef ég skilið orðið samráð og ég held nefndarmenn. Mér finnst það í sannleika ákaflega undarlegt og hart gagnvart okkur þm. í nefndum - og það í nefnd sem á jafnannríkt og fjh.- og viðskn. - að sjálfur hæstv. fjmrh., sem á að hafa langmest samskipti við nefndina skuli brigsla okkur um það, nm., að við séum að falsa nál. Þó að ég hafi að beiðni form. n. og með samþykki annarra nm. verið frsm. þessa máls eru þessi ummæli alveg jafnt til annarra nm. Ég vildi ekki láta hjá líða að mótmæla þessum ummælum hæstv. ráðh. í Ed. Það hefði ég gert ef hann hefði gert það hér í þessari deild við afgreiðslu málsins, en þetta vildi ég að kæmi fram. Ég tel hér um ákaflega undarleg ummæli og leiðinleg vinnubrögð frá hendi hæstv. ráðh. að ræða gagnvart nm. í fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Þetta var ákaflega sérkennileg ræða sem hv. þm. Matthías Bjarnason flutti áðan - mjög óvenjuleg ræða vil ég segja.  Í þingsköpum er sérstaklega tekið fram að mönnum sé heimilað að biðja um orðið, jafnvel þó þeir eigi ekki rétt á því, til þess að bera af sér sakir. En í þetta skipti virðist hann hafa kvatt sér hljóðs hér í öðrum tilgangi, þ. e. að játa á sig sakir. Það er kannske ekki alveg út í bláinn vegna þess að við afgreiðslu þessa þingmáls viðhafði hv. þm. Matthías Bjarnason þau vinnubrögð sem ég taldi við umr. í Ed. að væru lítt til fyrirmyndar og tel enn, og ég sé nú ástæðu til að hrósa hv. þm. alveg sérstaklega fyrir að gera sér það ómak að vekja athygli á þessu máli hér í Nd., vekja athygli á mistökum sínum í þessu máli. Ég þakka honum fyrir það og tel það hrósvert. Ef rifjuð er upp saga þessa máls, þá er þar fyrst til að taka að flutt er hér frv. af nokkrum þm. hv. d., eins og lög gera ráð fyrir, ekkert við það að athuga. Síðan líður tíminn, eins og hv. þm. rakti áðan, og þar kemur sögunni að gefið er út nál. eins og vera ber. Og þetta mál rennur hér í gegnum 2. umr. á u. þ .b. hálfri mínútu, frsm. n. segir örfá orð, málið er samþykkt hér og síðan tekið til 3. umr. og afgreitt umræðulaust nokkrum dögum seinna. Af afgreiðslu þessa máls hér í Nd. hefði mátt ætla, ef menn hefðu ekki aðrar staðreyndir fyrir framan sig, en að algjör samstaða hefði ríkt um þetta mál, þetta væri einhvers konar samkomulagsmál sem allir flokkar og allir þm. væru innilega sammála um og það að sjálfsögðu einnig ríkisstj. og þeir aðilar sem samráð hefur verið haft við. Þarna er um að ræða mál sem kostar ríkissjóð nokkrar milljónir á hverju ári eða mælt í gkr. nokkur hundruð milljóna á hverju ári. Og það er kannske ekki óeðlilegt að menn álykti sem svo, að fjmrn, hafi væntanlega verið samþykkt þessu og allir aðilar lagt blessun sína á þessa afgreiðslu úr því að hún var með þessum hætti. En svo var ekki. Það var einmitt það sem ég var að vekja athygli á í Ed. Hver var þá afstaða fjmrn. til þessa máls? Jú, afstaða fjmrn., sem hafði verið beðið af n. að gefa umsögn um málið, kemur skýrt fram í bréfi, sem rn. sendi til n. 24. febr. 1981. Þar er bent á að samþykkt frv. geti haft ýmsar óþægilegar afleiðingar, skapað misræmi, það sé erfitt um eftirlit með ákvæði af þessu tagi, og undir lok bréfsins segir skýrt og skorinort: „Með vísan til þess, sem að framan segir, getur rn. ekki mælt með að umrætt frv. nái fram að ganga.“ Ég held að það hefði verið ómaksins vert og í fullu samræmi við þingvenjur að þess hefði verið látið getið, að fjmrn. hefði gefið algjörlega neikvæða umsögn um málið. Mér finnst það ekki til of mikils mælst í slíkum tilvikum að svo sé gert. Ég veit að það er oft sem það er ekki gert og þetta er ekkert einsdæmi hvað það snertir. Það, sem var sérstakt við þetta mál, var að frsm. n. lét sér ekki aðeins sæma að sleppa því að láta þessa getið með öllu, heldur laumar hann því að með afskaplega vel úthugsuðum orðum að samráð hafi verið haft við fulltrúa frá fjmrn. - punktur, basta - að samráð hafi verið haft við fulltrúa frá fjmrn.

Ráðherrann kannast við samráðið við verkalýðshreyfinguna

. Ég kannast vel við samráð við verkalýðshreyfinguna og þau hafa verið með ýmsum hætti. En það vil ég leyfa mér að fullyrða, að ef um væri að ræða mál hér í þingi sem t. d. varðaði hagsmuni ASÍ og málið hefði verið rætt við forsvarsmenn Alþýðusambandsins, þá hefði ekki neinum þm. dottið í hug að leyfa sér að orða það svo, að samráð hefði verið haft við ASÍ - og punktur, basta, ef fyrir lægi í málinu að Alþýðusambandið hefði verið algjörlega mótfallið viðkomandi frv. Það sjá auðvitað allir að með því að taka til orða á þennan hátt og segja ekkert meir um afstöðu þess, sem samráð er haft við, er auðvitað verið að gefa annað í skyn en efni máls standa til. Það var þetta sem ég benti sérstaklega á í Ed. þegar málið kom þar til 1. umr., að svona lægi í málinu, það hefði ekki legið fyrir samþykki fjmrn., heldur hefði það þvert á móti verið algjörlega ósammála um þessa breytingu.

Ráðh. á sæti í Nd. og hefði getað komið leiðréttingum fram þar.

Þetta er hárrétt hjá hv. þm. Guðmundi J. Guðmundssyni sem er vís til að koma með góðar ábendingar í þessu sambandi. Það er hárrétt að ég á sæti í þessari deild. En ég verð að játa það á mig, að ég var ekki staddur hér inni í deildinni þessa hálfu mínútu sem málið rann í gegn hér við 2. umr., tók ekki eftir að það væri þetta mál sem hefði verið hér afgreitt við 2. umr., og síðan þegar kom að 3. umr. vissi ég ekki um hvaða mál var að ræða fyrr en út í atkvgr. var komið og umr. var lokið. Ég greiddi því ekki atkv. með þessu frv., en taldi sjálfsagt að sjónarmið mín kæmu fram í Ed., og það lét ég ekki vanta þegar þangað kom. Í þessu sambandi tók ég þannig til orða í hv. Ed., að um væri að ræða ótvíræða blekkingu hvað varðar afstöðu fjmrn. í þessu máli, og við það skal ég standa hvar og hvenær sem er. Ég taldi óhjákvæmilegt að vekja athygli á hvaða forsögu þetta mál hefði haft hér í Nd. Að lokum vil ég ítreka þakkir mínar til hv. þm. Matthíasar Bjarnasonar fyrir að gefa mér tækifæri til þess að koma þessum sjónarmiðum á framfæri hér í Nd.



Herra forseti. Það er rétt, að þetta mál var flutt fyrir jólahlé þingmanna, og ég get sagt frá því, að meiri hl. nm. hefur krafist þess á mörgum nefndarfundum í allan vetur að þetta mál hlyti afgreiðslu. Málið var sent til umsagnar fjmrn. og þar kemur fram að það telur öll tormerki á því, að þetta mál nái fram að ganga, og í lok þess bréfs, sem er dags. 24. febr. þannig að það má segja að málið hafi legið lengi í nefnd, stendur: „Með vísan til þess, sem að framan segir, getur rn. ekki mælt með að umrætt frv. nái fram að ganga.“ Og fram kemur að tekjutap ríkissjóðs samkv. þessu lagaboði yrði væntanlega ekki undir 3 millj. nýkr. á þessu ári, eins og frv. lá fyrir, m. a. með tilliti til þess, að ekki þótti fært að skilja í milli í hvað þessi tæki færu. Síðan eigum við mörg viðtöl við fulltrúa fjmrn. Ég hef ekki hjá mér hversu oft við köllum þá á fundi. Þeir breyttu ekki með neinum hætti um afstöðu. En okkur þótt samt nauðsynlegt að taka tillit til þess, sem fram kom í umsögn fjmrn., með því að breyta orðalagi frv. þannig: „Enn fremur er heimilt að endurgreiða söluskatt af vogum og rafeindabúnaði í flokkunarvélar, enda séu tæki þessi eingöngu ætluð til notkunar í fiskiðnaðinum.“ Það er alveg ljóst að tekjutap ríkissjóðs vegna þessa verður ekkert sambærilegt við það sem stendur í umsögn fjmrn. Ég vil taka það fram, að ég tel það með öllu rétt, sem fram kemur í nál. að við höfum haft samráð við fulltrúa fjmrn. Það má vissulega deila um í hversu miklum mæli skuli gera grein fyrir umræðum, umsögnum og öðru sem fram kemur í nefndum. Það er skoðun út af fyrir sig, að allt slíkt skuli koma fram í umr. á Alþingi með sem nákvæmustum hætti. En það er ekki sá þingsiður sem ég hef vanist. Ég hef vanist því, að slíkar umsagnir og viðræður í nefndum séu sérstaklega til þess fallnar að nm. geti myndað sér skoðanir áður en þeir mæla á móti eða samþykkja mál og það sé undir þeirra mati komið, hvað af þessum rökstuðningi komi fram í nál. og umræðum í þinginu, en aðalatriðið sé að nefndarstörfin gangi þann veg að menn geti gert sér sem besta grein fyrir málinu. Ég tel mjög óheppilegt að það sé verið að væna menn um falsanir þegar svona er unnið. Ég er helst á því, að það mætti þá halda fram að það væru bókstaflega falsanir hér í öllum málum ef slíkan skilning á að leggja í vinnubrögð nefndanna. Ég skal taka það á mig, að ég hef beðið um frest til að afgreiða þetta mál skipti eftir skipti í allan vetur og legið undir ásökunum nm. um að ég væri að tefja framgang þessa máls, sem ég tel mig þó ekki hafa verið að gera, heldur vildi ég gera mér sem besta grein fyrir málinu. Og með þeim breytingum, sem komnar voru á orðalag frv., þar sem sú mikla breyting er gerð, að hér er um heimild að ræða, en ekki skyldu, og sú takmörkun, að hér sé um að ræða tæki, sem eingöngu eru notuð í fiskiðnaði, þótti mér ekki mögulegt annað en að standa að samþykkt málsins. Og ég vil vísa því alveg á bug, að fjh.- og viðskn. hafi verið að reyna að fela einhverja afstöðu fjmrn. - ég vil helst ekki nota orðið fölsun - en koma á framfæri villandi upplýsingum varðandi þetta mál.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð. - Hæstv. fjmrh. sagði að ég hefði flutt mjög sérkennilega og óvenjulega ræðu og játað á mig sakir, eins og ég hefði komið hér til þess að játa að ég væri sekur um það sem hann bar á nm. í ræðu sinni í Ed. Ég held að hæstv. ráðh. hefði verið meiri maður ef hann hefði sagt á þá leið, að hann hefði tekið of mikið upp í sig í Ed. og hann sæi eftir því að hafa látið slík ummæli falla. Þá hefði verið fljótt að fenna í sporin og ekki þurft að hafa um það fleiri orð. En þó hann telji það mikils virði fyrir sig að reyna að gera mig að einhverjum sakamanni í þessu máli - og er um leið að ráðast á hina sex nm. því að ég ætla þá ekki svo utan við sig að skrifa undir nál. og vera með nál. og þegja við tvær umr. málsins, - þeir séu eins utan við sig og hæstv. ráðh. viðurkennir að hann sé. Ráðh. og embættismenn deilda hafa þau forréttindi fram yfir aðra þm., að þeir fá öll þskj. á borðið til sín í upphafi hvers þingfundar og þurfa ekki að fara nema aðeins í þau mál sem eru á dagskrá þess fundar, og það hefði ekki tekið margar sekúndur fyrir hæstv. fjmrh. að draga út plaggið um frv. um breytingu á söluskatti. Það er stundum kannske lengur verið að finna það hjá óbreyttum þm. Þetta er því varla ástæða til þess að afsaka sig með. Það, sem kemur fram og er alrangt hjá hæstv. ráðh., er að þetta mál hafi farið á einhverjum ofsahraða hér í gegnum þd., heldur síður en svo. Meira að segja tók hv. formaður n. undir að það hefði tekið sinn tíma að afgreiða málið, og e. t. v. og örugglega er það honum að þakka eða kenna, eftir því hvernig hver og einn vill líta á það, hvað málið var lengi í nefnd. Það var af þeirri ástæðu sem hann gat hér um, að hann var ekki reiðubúinn og sagði það strax - hann var ekki reiðubúinn að samþykkja þetta frv. óbreytt. Hann vildi kanna málið, eins og hann gerir yfirleitt í sambandi við afgreiðslu og meðferð mála, en að þessum upplýsingum fengnum og með þeim breytingum, sem gerðar voru á frv., léði hann atkvæði sitt þessu máli með þessari breytingu. Ég tel því ekki ástæðu til þess að hæstv. fjmrh. að endurtaka ásakanir sínar. Hvorki ég né aðrir nm. álítum okkur sökudólga í þessu máli. Og ég tek það fram, að margir þm. eru þá orðnir miklir sökudólgar þegar þeir jafnvel í tímaskorti koma hér í ræðustól, þegar þeir eiga að mæla með málum, og segja aðeins: Nefndin mælir með samþykkt frv. - eins og oft og einatt kemur fyrir og þá einkum hjá stjórnarliði á hverjum tíma, ekki endilega því stjórnarliði sem nú er. Þá er ekki verið að rekja gang mála eða umsagnir. Hitt má kannske til sanns vegar færa, að það eigi alltaf að rekja allar umsagnir, en þá á það að vera almenn þingvenja, en ekki árásarefni á einhverja ákveðna menn eða ákveðna nefnd. Ég vil að það komi hér fram að síðustu, að ég tel að fjh.- og viðskn. þessarar hv. d. eigi það ekki skilið að fá slíka ásökun frá hendi hæstv. ráðh. Ég tel að sú n. starfi mjög vel undir forustu formanns n., og það hefur ekkert sældarbrauð verið hjá honum síðustu daga og öðrum nm. að koma málum áleiðis og í gegnum þessa nefnd. Og ég verð að segja það, að þó að okkur greini oft á um efnismeðferð og í skoðunum til mála, þá held ég að vart sé hægt að hugsa sér betra samstarf á milli nm. og við formann n. og í þessari nefnd.



Herra forseti. Það getur varla verið ástæða til að dvelja lengi við þetta mál sem ekki getur talist af stærra taginu, þó að ég sé hins vegar þakklátur hv. þm. fyrir að vekja athygli á þessu máli út af fyrir sig. Það er þakkarvert. Ég tel það hins vegar ákaflega villandi þegar tveir hv. þm. reyna að gera það að kjarna þessa máls hvort nál. eigi að vera stutt eða löng, ítarlega eða einföld. Málið snýst alls ekkert um það. Menn reyna hér að gera það að kjarna þessa máls og aðalumræðuefni, hvort eigi að segja frá öllu því, sem fram kemur í nefnd, eða hvort eigi að greina frá því nákvæmlega hverjir hafi lýst andstöðu sinni og hverjir ekki. Það er alls ekki það sem málið snýst um. Mér er vel kunnugt um að nál. eru oft og tíðum mjög stutt og einföld og ekkert við því að segja. En það sem ég hef hér gert að umtalsefni og gerði að umtalsefni í Ed., er þegar gefið er í skyn með mjög ísmeygilegum hætti að ákveðinn aðili sé samþykkur máli sem hann er alls ekki samþykkur. Ég tel að ef á annað borð er verið að segja að samráð hafi verið haft við tiltekinn aðila, þá eigi að láta uppi hver var afstaða hans, en ekki setja punkt þar á eftir. Það er það sem gerir málið mjög ísmeygilegt og upplýsingarnar villandi, að ekki sé sagt beinlínis blekkjandi, að þess er látið sérstaklega getið, að samráð hafi verið haft við tiltekinn aðila- og punktur, basta, ekkert sagt meira um afstöðu viðkomandi aðila. Þá er að sjálfsögðu betra að nefna ekki þann aðila á nafn. Þetta er kjarni málsins. Það er spurningin um það, hvort menn eru að villa öðrum sýn með því að taka þannig til orða að menn dragi rangar ályktanir, en ekki um hitt, hversu ítarlegar upplýsingar á að gefa í nál. Það verður auðvitað viðkomandi nefnd að ákveða sjálf og getur enginn gagnrýnt hana þó að nál. sé ekki nema þrjú orð. Herra forseti. Ég sé að öðru leyti ekki ástæðu til að fjölyrða frekar um þetta mál, en vek bara athygli á því, að það var eðli hinna villandi upplýsinga í nál. sem ég gagnrýndi, en ekki hitt, hvort nál. væri ítarlegt.



Herra forseti. Það hefur ekki verið auðvelt verk sem þeir hafa þurft að vinna, formenn fjh.- og viðskn. í báðum deildum Alþingis í vetur, því að reglan hefur verið sú, að þau mál, sem frá hæstv. ríkisstj. eiga að koma lögum samkv., og þau mál, sem hæstv. ríkisstj. hefur kosið að leggja fram, hafa yfirleitt ekki komið til þessara nefnda fyrr en á allra síðustu augnablikum, jafnvel eftir að möguleiki hefur verið á að vinna að þeim með skaplegum hætti. Alveg laust við það að formenn beggja þessara nefnda í Ed. og í Nd. séu andstæðingar mínir í stjórnmálum, annar framsóknarmaður og hinn Alþýðubandalagsmaður, þá vil ég taka fram að þessir þm. báðir hafa lagt sig fram um að reyna að greiða eins fyrir hæstv. ríkisstj. og þá ekki síst hæstv. fjmrh., sem yfirleitt hefur flutt þessi mál sem hafa aldrei komist til Alþingis fyrr en á elleftu stundu eða jafnvel síðar, og þeir frekast hafa getað. Jafnframt hafa þessir nefndarformenn báðir reynt, eins og þeir hafa mögulega getað, að sinna öllum erindum frá öðrum þm. í nefndunum, jafnvel þó svo að hæstv. ríkisstj. og þá ekki síst hæstv. fjmrh. hafi iðulega gert þeim erfitt fyrir um slík viðfangsefni vegna þess hve seint og illa verkin hafa verið af hendi leyst af þeirra hálfu. Ég vil einnig taka það fram, að allt okkar samstarf við báða þessa nefndarformenn hefur verið með miklum ágætum. Frv. það, sem hér er um að ræða, kom til fjh.- og viðskn. þessarar hv. deildar nokkru fyrir jól, er flutt af varaþingm. sem þá sat á Alþingi. Hvað eftir annað hefur málið verið tekið til umr. á fundum fjh.- og viðskn., og formaður n., hv. þm. Halldór Ásgrímsson, hefur gert sér sérstakt far um að gefa fjmrn. og hæstv. fjmrh. ekki eitt, ekki tvö, heldur fjölmörg tækifæri til þess að fjalla um málið og gefa um það umsögn. Það er hins vegar alveg nýtt ef það er nú allt í einu orðin skoðun hæstv. fjmrh. að það að hafa samráð við einhvern aðila þýði hið sama og að sá aðili hafi lýst yfir samþykki sínu við viðkomandi aðgerð. Ég veit ekki betur en hæstv. fjmrh. og aðrir í ríkisstj. eigi lögum samkv. að hafa samráð við ASÍ og aðila vinnumarkaðarins um ýmsar aðgerðir á sviði efnahagsog kjaramála. Yfirleitt hefur hæstv. ríkisstj. og hæstv. fjmrh. ekki sinnt þessari lagaskyldu sinni. Stöku sinnum hefur það þó borið við að hæstv. ríkisstj. og hæstv. fjmrh. hafa haft málamyndasamráð við aðila vinnumarkaðarins um mát sem þeir hafa lagt fram hér á hinu háa Alþingi. En það hefur ekki verið skoðun hæstv. fjmrh. fyrr en þá nú, að það að hafa slíkt samráð þýði að samráðsaðilinn eigi að vera samþykkur niðurstöðunni.

Það hefur enginn sagt það.

Auðvitað vita allir að fjmrn. hefur ávallt og undir öllum kringumstæðum verið andvígt því, að tilhliðranir yrðu gerðar á skattalögum sem minnka tekjumöguleika ríkissjóðs, þó um óverulegar fjárhæðir sé að ræða eins og í þessu sambandi. Það kemur þm. ekkert á óvart. Hins vegar kemur það mér nokkuð á óvart þegar hæstv. fjmrh. finnst það best þjóna hlutverki sínu nú á síðustu þingdögum, þegar þm. í fjh.- og viðskn. beggja deilda, að formönnum meðtöldum, leggja sig fram um að geta afgreitt þau mál, sem hafa ekki komið frá hæstv. ráðh. fyrr en löngu eftir tilsettan skilatíma, svo hann standi ekki uppi næstum því klæðalaus í embætti sínu að þinginu loknu, þegar þm. og formenn n. leggja sig fram um að reyna að fá afgreidd fyrir hann mál á þessum síðustu dögum þannig að menn þurfa að halda tvo, þrjá og upp í fjóra fundi á dag til þess að geta sinnt erindum hæstv. fjmrh., - að þá skuli honum þykja það líklegast til ávinnings hér í þinginu að ráðast með ómaklegum stóryrðum að þingnefndum sem eru allar af vilja gerðar til að vinna sín störf rétt og vel, ekki aðeins að okkur stjórnarandstæðingum í þessum þingnefndum, heldur líka að stuðningsmönnum og flokksbræðrum sínum sem eiga sæti í þessari nefnd og stóðu að gerð nál. Þetta sýnir aðeins þann hroka og það yfirlæti sem komið er í nokkra af hinum nýju forustumönnum Alþb.



Herra forseti. Tveir hv. þm. í deildinni hafa lagt fram það frv. sem hér er á dagskrá. Það er í því formi að lagt er til að breytt verði lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna. Efni málsins er í fáum orðum það, að hafist verði handa um að fram fari tilraunir með klak og eldi þorsks og annarra nytjafiska með því að ala upp þorskseiði í stórum stíl og sleppa þeim síðan með það í huga að aðstoða náttúruna við að stækka þorskstofninn. Þetta er býsna mikið mál og var hér við 1. umr. rætt í löngu og ítarlegu máli af flm. Mér finnst því ekki ástæða til að fara efnislega mikið út í þetta mál, heldur aðeins að fjalla um afgreiðslu n. á því. Þetta frv. hefur verið óvenjulengi til meðferðar í n. af ýmsum ástæðum, og ýmsir gætu látið sér detta í hug að n. hafi lagst á þetta frv. og ekki verið að flýta sér við afgreiðslu þess. En sú er ekki raunin. Ýmislegt hefur tafið afgreiðsluna og sumar umsagnir hafa komið býsna seint. En það hefur verið rætt ítarlega á nokkrum fundum n. og hún hefur leitað umsagna um málið og fengið auk þess á sinn fund forstjóra Hafrannsóknastofnunarinnar. Það er skemmst frá því að segja, að í umsögnum aðila er það þannig að menn taka heldur jákvætt undir þetta mál, það er, eins og ég sagði áðan, býsna stórt, en eru ekki samþykkir forminu. Hafrannsóknastofnunin leggst gegn því að verið sé að breyta lögum um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, ósköp einfaldlega á þeim forsendum að í þeim lögum eru til þegar allar heimildir til að gera þetta. Þó að n. hafi ekki fallist á að samþykkja frv. í þessum búningi er það ekki vegna þess að n. vilji slá á móti þessu máli eða vísa því frá sér. Auk þess kom það fram hjá hafrannsóknastofnunarmönnum, að þeir telja óeðlilegt að það sé sett í lög hversu gömul seiði eigi að vera þegar þau eru látin fara til sjávar. Það hlýtur að fara eftir einhverju annars konar mati heldur en bara aldri. Það er sjálfsagt vísindalegt mát sem ég treysti mér varla til að fjalla um. Sjútvn. var sammála um að þetta mál fengi frá okkur jákvæða umsögn. Álit n. kemur fram á þskj. 781 sem ég vil leyfa mér að lesa, með leyfi hæstv. forseta: „Sjútvn. Nd. hefur rætt frv. ítrekað á fundum sínum og fengið á sinn fund forstjóra Hafrannsóknastofnunar, Jón Jónsson, og tvær umsagnir. Það er sameiginleg skoðun nm. að hér sé hreyft athyglisverðu máli sem ekki er vansalaust fyrir fiskveiðiþjóð eins og Íslendinga að láta afskiptalaust með öllu. Nm. taka undir þá skoðun Hafrannsóknastofnunar, að ekki sé þörf á að breyta 17. gr. laga um rannsóknir í þágu atvinnuveganna, heldur beri, eins og raunar kemur skýrt fram í hugmyndum flm., að auka rannsóknir á þessu sviði en til þess vanti fjármagn. Sjútvn. Nd. telur rétt og skylt að láta safna öllum tiltækum gögnum sem finnast um ræktun fisks í sjó. Í síðari umsögn Hafrannsóknastofnunarinnar mælir stofnunin með að Hafrannsóknastofnunin fái fjárveitingu á næsta ári til þess að lausráða sérfræðing til þess að athuga gaumgæfilega allt það sem gert hefur verið á þessu sviði austan hafs og vestan, gera úttekt á þekkingu okkar varðandi fiskeldi í sjó við Ísland og meta hvort hægt sé að færa sér í nyt þá reynslu og þekkingu sem aðrar þjóðir búa yfir í þessum efnum. Sjútvn. leggur til að þessu sinni að þetta spor verði stigið nú. Nefndin leggur því til að frv. verði vísað til ríkisstj. í trausti þess, að hún beiti sér fyrir fjárveitingu til þess að þessu markmiði verði náð. Páll Pétursson, Halldór Ásgrímsson og Karvel Pálmason, voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.“ Undir þetta nál. skrifa allir hinir nm. Herra forseti. Þannig stóð á á síðustu fundum sjútvn., að miklar annir voru hér í hv. Alþingi og erfitt reyndist að ná saman nefndarfundum svo að málið tafðist nokkuð þess vegna. En ég vil geta þess, að þó að hv. þm. Karvel Pálmason hafi þá verið fjarstaddur hefur hann setið alla aðra fundi n. í vetur þannig að þarna stendur sérstaklega á að hann skuli ekki vera viðstaddur. Þeir nm. aðrir, hv. þm. Páll og Halldór, sem ekki áttu þess kost að koma á þennan fund, þekktu málið einnig og þó að það hafi nú verið afgreitt án þeirra undirskrifta veit ég að þeir voru hlynntir þessari afgreiðslu. Herra forseti. Aðeins að lokum þetta: Það hefur lengi verið þannig að þn. hafa notað þá aðferð til að vísa frá sér málum að vísa þeim til ríkisstj. En að þessu sinni er ekki um það að ræða. Ástæðan til þess, að það er gert, er sú, að ekki var í rauninni fallist á form frv., en jákvætt tekið undir efni þess. Og í umsögnum Hafrannsóknastofnunar, eins og ég gat um áðan, er talið ráðlegt að fá vel menntaðan sérfræðing til þess að sinna þessu verkefni í eitt ár fyrst um sinn. Þess vegna er þessi málsmeðferð viðhöfð: að vísa frv. til ríkisstj., vegna þess að til þess að geta ráðið þennan mann þarf auðvitað peninga. Vona ég eins og aðrir nm. að hæstv. ríkisstj. taki vinsamlega í þetta mál og beiti sér fyrir því að fjármagns verði aflað í þessu skyni.



Herra forseti. Ég þakka hv. sjútvn. fyrir afgreiðslu þessa máls. Lagabreytingin, sem frv. gerði ráð fyrir, er ekkert aðalatriði, heldur hitt, að örugg hreyfing komist á málið, eins og mér sýnist að verði með afgreiðslu hv. n. Eins og hv. 4. þm. Suðurl. kom inn á rúma heimildir núgildandi laga þessa starfsemi þó að þeim hafi ekki verið beitt fram að þessu. Auðvitað hefði ég kosið að lengra hefði verið gengið strax á fyrsta stigi til að hrinda þessum málum í framkvæmd. En ég vona að mjór sé mikils vísir. Aðalatriðið er að hefja verkið, afla upplýsinga og ráðast í rannsóknir. Áframhaldið vona ég að komi af sjálfu sér þegar menn gera sér almennt ljóst hve mikið hér er í húfi. Ég endurtek þakklæti mitt til hv. sjútvn.



Herra forseti. Aðeins örfá orð vegna þess að ég var fjarverandi lokaafgreiðslu málsins í hv. n. Það var orðið, að ég best vissi, algjört samkomulag innan n. um hvernig þetta mál skyldi afgreitt. Formlega átti eftir að setja stimpilinn á það í n. og vissulega hefði ég talið æskilegra að geta verið viðstaddur þennan síðasta fund sem afgreiddi málið. En það er ekkert aðalatriði. Menn voru sammála um þetta. Ég þakka hv. þm. Garðari Sigurðssyni, form. og frsm., n., fyrir fögur orð og kærleiksríkt hugarfar í minn garð að vísu vona ég verðskulduð, og vil aðeins ítreka það, að ég er algjörlega sammála um mikilvægi þessa máls. Vissulega hefðu sumir hverjir nm. kannske viljað ganga lengra en við endanlega afgreiðslu n. varð. En ég tel þó að hér sé nokkuð fengið með afgreiðslu málsins eins og n. gekk frá því og hér er lagt til.



Herra forseti. Frv. þetta fjallar um kerfisbundna skráningu á upplýsingum er varða einkamálefni, hið svonefnda tölvufrv. Frv. þetta, ef að lögum verður, tekur til hvers konar kerfisbundinnar skráningar á upplýsingum varðandi einkamálefni einstaklinga svo og fjárhagsmálefni einstaklinga, stofnana, fyrirtækja eða annarra lögpersóna sem sanngjarnt er og eðlilegt að leynt fari. Hér er um að ræða nýtt svið að því er varðar löggjafarmálefni, en þykir mjög brýnt að um þetta verði settar ákveðnar reglur. Frv. er samið af sérstakri nefnd sem hafði m. a. til hliðsjónar nýlega löggjöf á Norðurlöndum um þessi efni. Nefndin einfaldaði þá löggjöf mjög og í því formi var frv. lagt fyrir Ed. Það er 2. mál Þingsins. Eigi að síður þótti hv. þm. Ed. frv. of viðamikið í ýmsum greinum, en um það hefur verið fjallað mjög rækilega af hálfu allshn. Ed. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu, að ástæða væri til að einfalda frv., raunar mjög mikið. Ég hef síst á móti því, að löggjöf sé einfölduð og gerð skýrari og styttri ef unnt er, og hef þess vegna ekki sérstakar aths. við meðferð n. á þessu frv. að gera. Ég vænti þess, að hv. allshn. Nd., sem fær þetta mál til umfjöllunar, athugi það samt vandlega í samráði við höfunda þess. Ef hún kemst að þeirri niðurstöðu, að unnt sé að afgreiða það með forsvaranlegum hætti í hinni einfaldari og styttri mynd, þá hef ég í sjálfu sér ekkert við það að athuga. Frv. þessu var a. m. k. í upphafi markaður ákveðinn aldur af því að hér er um nýtt efni að ræða. Það er gert ráð fyrir að lögin verði endurskoðuð eftir 4. ár. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi orð fleiri, en legg til að frv. verði að þessari umr. lokinni vísað til 2. umr. og hv. allshn.