Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Borist hefur bréf frá hv. 8 þm. Reykv. n., Árna Þór Sigurðssyni, um að hann geti ekki sótt þingfundi á næstunni. Eins og tilkynnt var á vefsíðu Alþingis 25. nóvember sl. tók Steinunn Þóra Árnadóttir sæti sem varamaður. Steinunn hefur áður tekið sæti á Alþingi og er boðin velkomin til starfa að nýju.

Alþingi hefur borist erindi frá innanríkisráðuneytinu, dagsett 25. nóvember síðastliðinn, er varðar bréf frá Mannréttindadómstól Evrópu til ráðuneytisins og tilkynnt að dómstóllinn hafi mál Geirs H. Haardes gegn íslenska ríkinu til meðferðar og hafi dómstóllinn beint nokkrum spurningum til ríkisins um málið. Bréfið er sent Alþingi til upplýsingar og er eins og önnur erindi lagt fram á lestrarsal.

Forseta hefur borist erindi frá þingflokki Pírata, dagsett í dag, um mannaskipti í nefndum þingsins, samanber 16. gr. þingskapa, að Birgitta Jónsdóttir taki sæti Jóns Þórs Ólafssonar í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd en Jón taki sæti Birgittu í umhverfis- og samgöngunefnd. Þessar breytingar skoðast samþykktar án atkvæðagreiðslu ef enginn hreyfir andmælum.

Forseti vill tilkynna að borist hefur bréf frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu þar sem óskað er frests til 13. desember næstkomandi til þess að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 204, um tekjur ríkissjóðs af hverjum ferðamanni, frá Oddnýju G. Harðardóttur.

Með bréfi, dagsettu 20. nóvember, hefur forseti óskað eftir því við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, samanber ákvæði 8. töluliðar 1. mgr. 13. gr. þingskapa, að hún fjalli um eftirfarandi skýrslur Ríkisendurskoðunar: skýrslu um Matvælastofnun og skýrslu um innkaupastefnu ráðuneyta.

Til svara eru fjármála- og efnahagsráðherra, heilbrigðisráðherra og mennta- og menningarmálaráðherra.

Virðulegur forseti. Í skugga hótana formanns fjárlaganefndar fá nú 39 starfsmenn Ríkisútvarpsins uppsagnarbréf. Þrátt fyrir að verið sé að hækka útvarpsgjaldið sem við greiðum öll á næsta ári vantar Ríkisútvarpið 500 millj. kr. upp á að endar nái saman. Þrátt fyrir að við höfum hér á Alþingi samþykkt lagafrumvarp um að útvarpsgjaldið eigi að skila sér til útvarpsins tekur hæstv. fjármálaráðherra hundruð milljóna af því í ríkissjóð með þessum skelfilegu afleiðingum fyrir starfsemi útvarpsins. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra hvort hann sé ekki tilbúinn til að endurskoða fjárlagafrumvarpið þannig að Ríkisútvarpið fái útvarpsgjaldið sem við greiðum. Sannarlega var gripið til þess í neyðinni eftir hrunið að taka í ríkissjóð hluta þeirra tekna, en sem betur fer tókst að standa vörð um starfsemi Ríkisútvarpsins þannig að þar fækkaði þó aðeins um fjóra tugi starfsmanna á erfiðustu tímum Íslandssögunnar. Núna þegar við sjáum til lands, þegar við sjáum fram á jafnvægi í ríkisfjármálum getur það ekki gengið þannig fram í forgangsröðun ríkisfjármála að 60 starfsmenn Ríkisútvarpsins missi vinnuna, að 1/4 hluti kjarnastofnunar þjóðmenningar á Íslandi sé skorinn burtu án þess að nokkur pólitísk umræða hafi farið fram um það hér í þinginu. Ég treysti því að hæstv. fjármálaráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins hafi af því áhyggjur og sé tilbúinn til þess við 2. umr. fjárlaga sem hefst á þriðjudaginn kemur að gera nauðsynlegar breytingar á fjárlagafrumvarpinu þannig að hægt sé að forða þessu slysi og líka því að sjálfstæður fjölmiðill sem við borgum öll þurfi að sæta því að fjárlagavaldið hóti því og refsi og umbuni með fjárveitingum frá ári til árs. Við verðum að standa þannig að að sú stofnun hafi sjálfstæðan tekjustofn, geti 

Virðulegi forseti. Ríkisútvarpið er eins og aðrar stofnanir í ríkisrekstrinum - reyndar erum við hér að tala um opinbert hlutafélag - í þeirri stöðu að þurfa að hagræða og það er ekki nema eðlilegt. Í tíð síðustu ríkisstjórnar var annars vegar sagt upp 30 starfsmönnum árið 2009 og hins vegar 20 árið 2010. Þannig að í tíð síðustu ríkisstjórnar var 50 starfsmönnum sagt upp. Varðandi ráðstöfun gjaldsins sem sérstaklega er lagt á landsmenn var það einmitt þannig í tíð síðustu ríkisstjórnar að það var tekið í ríkissjóð. Í fjárlagafrumvarpinu, eins og hv. þingmaður kann að hafa tekið eftir, gerði ég grein fyrir því í sérstakri greinargerð hvernig ég sæi fyrir mér að við mundum hætta að taka þetta gjald í ríkissjóð smám saman. Ástandið er vissulega alvarlegt og það er alvarlegur hlutur þegar tugir starfsmanna fá uppsagnarbréf. Við hugsum til þeirra sem í þeirri stöðu eru í þessu félagi alveg eins og annars staðar þar sem þrengingar eru. En við getum ekki litið undan þegar ríkissjóður er rekinn með rúmlega 30 milljarða halla á árinu 2013 og hljótum að þurfa að grípa til ráðstafana. Í meðferð fjárlagafrumvarpsins verður að horfa til allra þátta ríkisrekstrarins, líka þeirra fjármuna sem eru til ráðstöfunar til að halda úti ríkisfjölmiðlinum.

Virðulegur forseti. Svör hæstv. fjármálaráðherra valda sannarlega vonbrigðum. Ég hafði vonað að ráðherrann mundi boða að hann hefði áhyggjur af stöðunni; að hann vildi setjast yfir 500 millj. kr. fjárvöntun, sem verður ekki mætt öðruvísi en með fjöldauppsögnum af þessu tagi; að hann teldi mikilvægt að Ríkisútvarpið hafði sjálfstæðan fjárhag eins og menn sameinuðust um í lagasetningunni í vor; að hann væri tilbúinn til að gera breytingar við 2. umr. Og sérstaklega vonaði ég þetta í ljósi þess, eins og ég gat um hér í upphafi, að formaður fjárlaganefndar hefur haft í hótunum við Ríkisútvarpið, á þá leið að ef það gerði ekki þetta eða hitt þá fengi það að sjá það í fjárlögunum. Ég batt satt að segja vonir við að Sjálfstæðisflokkurinn hefði aðrar hugmyndir um sjálfstæði fjölmiðla og samskipti við Ríkisútvarpið í þessum efnum og harma það að hæstv. fjármálaráðherra sé þarna genginn í björg.

Virðulegi forseti. Prinsippið um sjálfstæði fjölmiðilsins var brotið af síðustu ríkisstjórn án þess að gerð væri grein fyrir því hvernig menn ætluðu að vinda ofan af þeirri stöðu. Við hverfum frá þeirri stefnumörkun í nýja fjárlagafrumvarpinu og tökum sérstaklega á málinu og útskýrum hvernig við, á sama tíma og við fórnum ekki markmiðinu um jöfnuð í ríkisfjármálum, náum því markmiði að útvarpsgjaldið renni óskipt þegar upp er staðið til Ríkisútvarpsins. Það sem hv. þingmaður er í reynd að segja hér í umræðunni, án þess að vilja kannast við það, er að við eigum að taka lán. Við eigum að taka lán til þess að halda úti óbreyttri dagskrá, óbreyttri starfsemi Ríkisútvarpsins, við eigum sem sagt að fara með ríkissjóð í halla. Það er sú stefna sem á næsta ári mundi bæta við vaxtabyrðina, auka á vanda okkar til framtíðar litið, en á næsta ári borgum við litla 30 milljarða í vexti af 400 milljarða hallarekstri undanfarinna ára. Mitt sjónarmið er að við verðum að hætta skuldasöfnuninni.

Virðulegur forseti. Þetta er dramatískur dagur fyrir íslenska menningu því að til viðbótar við þær uppsagnir sem hér hefur þegar borið á góma kemur fram í tilkynningu frá Ríkisútvarpinu að vegna niðurskurðar ríkisstjórnarinnar á stofnuninni muni þurfa að fækka fréttatímum og stytta þá, auk þess að draga úr umfjöllun um samfélagsleg málefni. Þetta kemur fram í kjölfar gagnrýni ráðherra og þingmanna stjórnarflokkanna og raunar hreinna hótana. Ég hlýt því að spyrja hvort hér sé verið að standa við hótanirnar sem byggja á stefnu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur, formanns fjárlaganefndar, og takmarka á sama tíma möguleika Ríkisútvarpsins til að sinna lýðræðishlutverki sínu. Virðulegur forseti. Í ágætum umræðum hér á dögunum um stöðu Ríkisútvarpsins sagði hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra, með leyfi forseta: „Áhersluatriði mín í þessu máli eru þau að ég tel að öllu skipti fyrir Ríkisútvarpið að horfa til þess hvað það er sem RÚV gerir, sem markaðurinn gerir ekki […] Það er lykilatriði að tryggja breidd í efnisframboði […] Það á auðvitað að horfa fyrst og síðast á það sem markaðurinn getur ekki leyst og leysa það. Það snýr fyrst og fremst að sögu þessarar þjóðar, menningu hennar og listum þar sem má segja […] að kannski sé takmarkaður, hefðbundinn markaður fyrir slíku efni.“ Þess vegna má spyrja: Endurspeglar sú stefna sem kemur fram í dag áherslur ráðherra? Er ráðherrann sammála áherslunum í niðurskurði RÚV? Ætlar ráðherrann að beita sér fyrir auknum tekjum til RÚV af útvarpsgjaldi? Er um að ræða pólitískar hreinsanir? Endurspegla þessar aðgerðir stefnu hv. þingmanns, formanns fjárlaganefndar? Hver skyldi vera stefna og afstaða nýrrar pólitískrar stjórnar Ríkisútvarpsins?

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Svar mitt er þetta: Á engan hátt er hægt að líta svo á að hér sé verið með óeðlilegum hætti að hafa afskipti af sjálfstæði Ríkisútvarpsins. Staðan er einfaldlega sú sem fram hefur komið og kom skýrt fram hjá hæstv. fjármálaráðherra áðan. Ríkissjóður stefnir á þessu ári á rekstrargrunni í halla upp á 31 milljarð. Þetta er verulega mikið vandamál í okkar samfélagi. Það þýðir að alls staðar þarf að gæta ýtrasta aðhalds. Á Landspítalanum hefur á undanförnum árum verið sagt upp tugum ef ekki hundruðum einstaklinga til að mæta þeirri aðhaldskröfu sem þangað hefur verið beint. Síðasta ríkisstjórn stóð fyrir því með fjárveitingum sínum að sagt var upp 50 manns á tveimur árum á Ríkisútvarpinu. Það var sú ríkisstjórn sem hv. þingmaður átti sæti í sem hæstv. ráðherra. Um það var sagt í ársreikningi Ríkisútvarpsins frá 2010: „Þetta er afskræming á rekstrarformi RÚV og til þess fallið að skerða fjárhagslegt - og þar með ritstjórnarlegt - sjálfstæði félagsins gagnvart ríkjandi stjórnvöldum á hverjum tíma.“ Það var sá dómur sem féll hjá Ríkisútvarpinu um stefnu þeirrar ríkisstjórnar sem hv. þingmaður átti sæti í. Ég tek ekki undir það. Ég tek ekki undir þá skoðun Ríkisútvarpsins á þessum tíma. Ég tel að þarna hafi verið nauðvörn, menn hafi verið að bregðast við mjög alvarlegri stöðu í ríkisfjármálum. Sama staða er enn þá uppi. Við erum enn með þann vanda sem fyrrverandi ríkisstjórn var að fást við. Hann birtist í því að hallinn á rekstrargrunni á þessu ári stefnir í yfir 30 milljarða. Þess vegna á þessi gagnrýni, eins og sú sem kom fram af hálfu Ríkisútvarpsins á fyrrverandi ríkisstjórn, ekki heldur við núna. 

Virðulegi forseti. Það er ánægjulegt að fá tækifæri til að benda hæstv. ráðherra á þá ágætu leið að afla tekna í ríkissjóð, að afsala sér ekki beinlínis tekjum sem þegar eru í hendi og hefjast svo handa við að barma sér yfir því að eiga ekki fyrir rekstri hins opinbera. Það er með ólíkindum að botna hverja einustu spurningu og hverja einustu vangaveltu hér í þingsal með sama svarinu. Ég lýsi fullri ábyrgð á hendur ríkisstjórn Íslands á þeim ömurlegu aðgerðum sem við horfum upp á í Ríkisútvarpinu í dag og þeirri forgangsröðun sem hún endurspeglar.

Virðulegi forseti. Þegar litið er til ársins í ár 2013 þá stefnir í halla sem er yfir 30 milljarðar á rekstrargrunni. Ef hægt hefði verið að innheimta veiðigjaldið að fullu hefði það skilað ríkisstjórninni rétt rúmum 3 milljörðum, þ.e. ef hægt hefði verið að ná því inn. Það hefði þá reyndar verið gert með verulega alvarlegum afleiðingum fyrir efnahagskerfi landsins. Enn og aftur: Þessi aðgerð endurspeglar þann vanda sem við stöndum frammi fyrir. Þetta er sami vandinn og við stöndum frammi fyrir í heilbrigðiskerfinu þar sem hundruð manna hafa misst vinnuna. Þetta er sami vandi og við stöndum frammi fyrir í ríkisrekstrinum öllum þegar fyrir liggur að tekjurnar duga ekki fyrir útgjöldunum. Það er þess vegna sem svo mikil áhersla er lögð á að á næsta ári verði fjárlögin í jafnvægi vegna þess að við erum búin að safna upp svo miklum skuldum, vegna þess að við höfum lagt í svo mikla þjónustu sem við höfum ekki haft efni á og tekið lán fyrir og af þeim lánum þarf að borga vexti. 

Virðulegi forseti. Ég ætla líka að gera RÚV að umfjöllunarefni hér í dag. Eins og við höfum heyrt í fréttum er RÚV að bregðast við niðurskurði. Maður er hugsi yfir þessum fréttum og veltir fyrir sér hvort hættan sé sú að við stöndum uppi með stofnun sem er verri á öllum sviðum, þ.e. aðeins verri Rás 2, aðeins verra Kastljós, aðeins færri fréttir. Það er væntanlega ekki það sem við viljum. Við getum rætt það endalaust hvernig Ríkisútvarp við viljum reka og hvað við ætlum að setja mikið í það. Ætlum við að setja 500 milljónir í það og hafa höfuðstöðvarnar á Egilsstöðum? Hafa bara útvarp eða hafa eina útvarpsrás og hætta útsendingum á fimmtudögum? Það geta verið alls konar leiðir. Það sem mér finnst vera lykilspurningin er: Hver er stefna stjórnvalda? Hvaða sýn hafa menn á RÚV? Hvernig tengjast uppsagnirnar núna, sem er í þriðja skiptið sem fjöldauppsagnir eru á RÚV, þessari stefnu og þessari sýn? Ég man eftir því þegar svæðisstöðvunum var lokað úti á landi. Ég held reyndar að innan við 5% starfsmanna RÚV séu úti á landsbyggðinni. Þetta er „konsentrerað“ á höfuðborgarsvæðinu þannig að ég hef líka áhyggjur af því að þjónustan við landsbyggðina verði enn minni eftir þessar uppsagnir. Ég vil fá skýrt svar frá hæstv. ráðherra, sem lagði í rauninni lykkju á leið sína til þess að hafa stjórn RÚV pólitíska, við því hver stefnan er varðandi RÚV. Hvernig sér hann RÚV fyrir sér í framtíðinni? Munum við eiga von á frekari uppsögnum?

Virðulegi forseti. Núverandi stjórn Ríkisútvarpsins er jafn pólitísk eða ópólitísk og sú síðasta. Eini munurinn er sá að fleiri sitja í þessari stjórn en sátu í þeirri sem var á undan. Hvað varðar stefnuna er auðvitað fram undan að gera nýjan þjónustusamning við stofnunina. Sá samningur þarf að taka mið af fjárhagslegri stöðu Ríkisútvarpsins. Ég held að það hljóti að vera mjög góð sátt um að eitt mikilvægasta verkefni ríkissjónvarpsins sé að sinna því sem aðrar útvarpsstöðvar, einkareknar útvarpsstöðvar eða sjónvarpsstöðvar, eiga bágt með að sinna. Það er þess vegna sem við tökum peninga úr ríkissjóði og setjum í þetta verkefni, af því að við erum sammála um að slíka þjónustu þurfi, að búa þurfi til slíkt efni þannig að aðgengi sé að því. Hæstv. forseti. Það breytir ekki stöðunni sem við stöndum frammi fyrir í ríkisfjármálum. Við getum ekkert vikist undan þeirri stöðu og það þarf að grípa til allra mögulegra ráða til þess að ráða við þann vanda. Það má ljóst vera að það þýðir að taka þarf erfiðar ákvarðanir og þetta er ein af þeim sem blasti við okkur. Hvað varðar stefnumótun almennt um Ríkisútvarpið er ég þeirrar skoðunar, eins og ég sagði hér áðan - og reyndar vitnaði hv. þm. Svandís Svavarsdóttir til ummæla minna á opinberum vettvangi - að það sé einmitt á sviði menningar, lista, sögu þessarar þjóðar, vísinda og þjóðfélagsumræðu almennt sem máli skiptir að Ríkisútvarpið sé með starfsemi og sinni þjónustu. Það er ekki þar með sagt, virðulegi forseti, að sjálfstætt reknar sjónvarps- og útvarpsstöðvar geti ekki sinnt slíkum verkefnum eða hafi ekki metnað til. Fjölmörg dæmi eru um að einkareknar stöðvar hafi af miklum myndarbrag sinnt akkúrat þeim verkefnum. Ég er þeirrar skoðunar að í raun og veru sé heilmikill markaður fyrir efni sem snýr að þeim þáttum sem ég hef lagt hér fram. Öllu skiptir hvernig það er matreitt, af því að það er áhugi á menningu, það er áhugi á sögu 

Virðulegi forseti. Mér finnst alltaf erfitt að koma hingað í seinna svar vegna þess að ég skil eiginlega aldrei svör ráðherra, þeir eru svo tunguliprir. Ég var sem sagt að spyrja um stefnuna. Ég er alveg sammála því að það er margt vel gert sem einkastöðvarnar gera og ég var ekkert að segja að ríkið þyrfti ekki að spara, það liggur ljóst fyrir. Kannski svo að ég geri þetta enn þá skýrara: Er einhver tímasetning sem hæstv. ráðherra getur lagt fram þar sem hann getur sett fram sýn og stefnu varðandi RÚV? Ætlum við að hafa Rás 1 og Rás 2, ætlum við að hafa Kastljós og alla þætti? Ætlum við að hætta útsendingum á fimmtudögum? Hvernig á RÚV að líta út?

Virðulegi forseti. Ég biðst auðvitað forláts ef þetta hefur ekki verið nógu skýrt hjá mér. Nú þegar hafa verið hafnir fundir í menntamálaráðuneytinu við Ríkisútvarpið um nýjan þjónustusamning. Það er á grundvelli laga um Ríkisútvarpið. Hvenær þeirri vinnu lýkur nákvæmlega get ég ekki alveg sagt en ég vona að það verði sem fyrst. Það skiptir máli að sú vinna sé unnin hratt og örugglega. Enn og aftur ítreka ég að ég tel að það sé ekki neinn stórkostlegur ágreiningur í þingsal eða almennt í þjóðfélaginu um það hvert hlutverk Ríkisútvarpsins á að vera. Spurningin er hvernig því verður best sinnt en það breytir samt ekki stöðunni sem við stöndum frammi fyrir. Ég ætla að árétta af því að þetta er auðvitað óskaplega erfitt fyrir þá einstaklinga sem missa vinnuna: Ef ég horfi aftur til ársins 2009 og skoða Landspítalann – háskólasjúkrahús þá hefur störfum þar fækkað um 256. Það er mjög alvarlegt mál og það er alvarlegt mál þegar segja þarf upp fólki á Ríkisútvarpinu. Það er alvarlegt mál þegar fólk í litlum þorpum missir vinnuna vegna þess að kvótinn fer í burtu. 

Virðulegi forseti. Mig langar að bera upp fyrirspurn til hæstv. heilbrigðisráðherra. Ég er að hugsa um sameiningar heilbrigðisstofnana og hvort einhver stefnubreyting hafi orðið hjá hæstv. ráðherra varðandi þær. Nú veit ég að hæstv. ráðherra hefur átt fund með ýmsum og í mínu kjördæmi veit ég að það voru miklar hugmyndir uppi um að sameina heilbrigðisstofnunina við félagsþjónustu sveitarfélagsins í Vesturbyggð. Heimamenn höfðu áhuga á því að vera tilraunasveitarfélag í því efni og veit ég að hæstv. ráðherra hefur fundað með þeim. Einnig veit ég að hæstv. ráðherra hefur fundað með flokksmönnum sínum á Sauðárkróki þar sem mótmælt hefur verið niðurskurði og sameiningu heilbrigðisstofnana. Ég hef líka áhyggjur af bakdeild sjúkrahússins í Stykkishólmi og svona er þetta vítt og breitt um landið. Mig langar að heyra frá hæstv. ráðherra hvort rök heimamanna hafi haft áhrif á hann varðandi þessar sameiningar og hvaða samlegðaráhrif hann sjái til dæmis á Vestfjörðum við sameiningu Heilbrigðisstofnunarinnar Patreksfirði við Heilbrigðisstofnun Vestfjarða á Ísafirði. Telur hann að það þjóni þessum dreifðu byggðum að fara út í svo víðtæka sameiningu eins og þar um ræðir? Er ekki skynsamlegt að hlusta á rökstuddar tillögur heimamanna og áhuga þeirra á að brjóta upp það sem fyrir er og nýta samlegðaráhrif í heilbrigðisþjónustu og félagsþjónustu?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Ég ítreka fyrst af öllu að með þeim áformum sem kynnt eru í fjárlagafrumvarpinu er að því stefnt að styrkja grunn fyrir heilbrigðisþjónustu við íbúa þeirra svæða sem þar um ræðir. Það er markmiðið með því sem að er stefnt. Það er rétt, ég hef fundað með heimamönnum í Vesturbyggð, Patró og Tálknafirði, og Skagafirði, ekki bara flokksmönnum heldur var líka mjög fjölmennur og góður fundur á Ljósheimum í Skagafirði síðastliðinn laugardag. Það voru málefnalegar og góðar umræður heilt yfir. Heimamenn hafa áhyggjur af þessu, sérstaklega því sem lýtur að uppbyggingu stofnana, setja fram sín rök, sérstaklega til varnar opinberum störfum heima í héraði sem full ástæða er til að gefa gaum. Ég vil þó leggja áherslu á að mitt hlutverk, mín ábyrgð og skylda liggur fyrst og fremst til þess að tryggja landsmönnum heilbrigðisþjónustu. Ég er sannfærður um að þau þrjú heilbrigðisumdæmi sem út af standa, Vestfirðirnir, Norðurland og Suðurland, þurfa að ganga í gegnum skipulagsbreytingu á stofnanastrúktúr. Ég er sannfærður um það. Ég skal fúslega viðurkenna að nálgast má þetta með öðrum hætti en gert hefur verið, efna til víðtækara samráðs við heimamenn og ég vænti góðs af því. Ég legg jafnframt áherslu á að þær óskir sem komið hafa fram frá sveitarfélögum þar sem hv. þingmaður kallaði tilraunaverkefni - þetta eru ekki nein tilraunaverkefni lengur. Þetta er alvöruþjónusta og ef gerðir verða samningar við sveitarfélög um einstaka þætti heilbrigðisþjónustu ber að gera þá til lengri tíma. Tilraunaverkefnin voru hafin 1996, þeim lauk um árið 2000 ef ég man rétt. Það er ekki lengur um þau að ræða. Ég lýsi yfir fullum vilja til að skoða ákveðna þætti í heilbrigðisþjónustunni sem sveitarfélögin geta sinnt en mér ber hins vegar að vekja athygli á því að landlæknir hefur metið það svo 

Virðulegi forseti. Get ég skilið svar hæstv. ráðherra þannig að enn séu til skoðunar þær hugmyndir sem heimamenn í Vesturbyggð hafa um möguleika á samlegðaráhrifum Heilbrigðisstofnunarinnar Patreksfirði og félagsþjónustu sveitarfélagsins? Eins og ég hef skilið heimamenn og forsvarsmenn sveitarfélagsins hefur því ekki verið tekið vel og beinlínis hafnað. Ég vil minna hæstv. ráðherra á að þessu hefur verið mótmælt, ekki bara í Vesturbyggð af bæjaryfirvöldum þar heldur líka af bæjarstjórn Bolungarvíkur og Ísafjarðar. Menn sjá ekki samlegðaráhrif á þessu svæði þar sem er meira og minna ófært í fimm, sex mánuði á ári og milli þessara staða. Þess vegna ítreka ég spurningu mína við hæstv. ráðherra, hvort hann telji ekki skynsamlegt að ganga í þessi verk með heimamönnum, með þeirra hugmyndir og tillögur, 

Virðulegi forseti. Sveitarfélög bera ekki ábyrgð á heilbrigðisþjónustu á Íslandi. Það gerir ríkið og ber að axla alla þá ábyrgð og þær skyldur. Varðandi það sem hv. þingmaður minntist á um samgöngurnar og erfiðleikana við að tryggja mönnun heilsugæslu Patreksfjarðar frá Ísafirði þá vil ég bara minna hv. þingmann á að á Patreksfirði er ein læknisstaða. Enginn þeirra lækna þriggja sem sinna því á árinu býr á viðkomandi stað. Þeir þurfa ýmist að sækja frá Keflavík, frá Ísafirði eða Bolungarvík til að veita þá góðu læknisþjónustu sem á Patreksfirði er veitt. Þannig að samgöngur hamla því ekki. Ég er sannfærður um að þetta verkefni snýst fyrst og fremst um stjórnun og skipulag. Ég hef þá trú og allar faglegar athuganir styðja það að með sameiningu sé meiri trygging fyrir því að við getum veitt betri og öruggari sérfræðiþjónustu meðal annars út á þessi dreifbýlissvæði. Ég hef aldrei lokað á það að taka upp viðræður við sveitarfélög um einstaka þætti. Tíminn mun leiða í ljós 

Virðulegi forseti. Það berast ekki eingöngu vondar fréttir af Ríkisútvarpinu, það berast einnig skrýtnar og vondar fréttir af framhaldsskólakerfinu okkar hér á Íslandi og nú síðast í Hafnarfirði þar sem verið er að leggja af hina svokölluðu fjölmiðladeild Flensborgarskólans, myndlistar- og matreiðslukennslu og einnig er gerð hagræðingarkrafa eða niðurskurðarkrafa upp á tæp 9–10% í Iðnskólanum í Hafnarfirði. Sú sem hér stendur skoðaði stjórnarsáttmálann þar sem mjög skýrt kemur fram að ríkisstjórnin leggi ríka áherslu á að efla menntakerfið með hagsmuni nemenda og þjóðarinnar allrar að leiðarljósi; að fjölbreytileiki í skólastarfi sé lykill að kraftmiklu og skapandi samfélagi og að áhersla verði lögð á samráð við hagsmunaaðila þegar ákvarðanir verði teknar á vettvangi ríkisins um skipulag náms og kennslu. Af því tilefni vil ég spyrja hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hvort umrætt samráð hafi verið haft við yfirstjórnendur Flensborgarskóla og Iðnskólans í Hafnarfirði þegar kemur að því að skera niður iðnnám hér á höfuðborgarsvæðinu. Einnig er sagt í stjórnarsáttmálanum að auka þurfi áherslu á nám í iðn-, verk-, tækni- og hönnunar- og listgreinum og efla tengsl þessara námsgreina við atvinnulífið. Hér á Íslandi erum við með einstaklega hátt brottfall nemenda en eingöngu 62% þeirra sem hefja nám á framhaldsskólastigi ljúka því. Sterkasta vopnið gegn brottfalli er að efla iðnmenntun og verklega kennslu á framhaldsskólastigi. Ég spyr því hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hvort hann ætli að láta verða af þessum niðurskurði, þ.e. að fjölmiðlabrautin í Flensborg verði lögð af. Ég spyr einnig hvort ekki sé lag að skoða menntakerfið í heild sinni í staðinn fyrir að ráðast sérstaklega á þessar iðngreinar.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn. Mergur málsins er sá að þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram í haust bar það til tíðinda að tekin var ákvörðun um að ekki yrði haldið áfram að skera niður til rekstrar framhaldsskólastigsins. Með öðrum orðum, sama fjárhæð og rann til þessa skólastigs til reksturs þess á síðasta ári var lögð til núna fyrir næsta ár, verðbætt. Það er því rangt sem hér er haldið fram að um sé að ræða niðurskurð til framhaldsskólanna með þessum hætti, þ.e. til rekstrar liðarins. Það er vissulega rétt að dregið var úr fjármunum til liða eins og t.d. Nám er vinnandi vegur. En fyrir því voru málefnaleg rök og ég hef rakið þau hér úr ræðustól Alþingis. Hvað varðar einstakar skólastofnanir geta fjárframlög til þeirra auðvitað breyst með breyttum nemendafjölda eða breyttri samsetningu nemendahópsins. Það hefur að gera með t.d. hvert námsframboðið er en líka hversu margir nemendur koma inn í skólana. Aðalatriðið er að heildarfjármunir til reksturs framhaldsskólastigsins eru þeir sömu og síðast, verðbættir. Nei, virðulegi forseti. Ég hef ekki átt samtöl við skólastjórnendur hvað það mál varðar sem hv. þingmaður gerði að umtalsefni. Það er auðvitað á þeirra ábyrgð að stýra skólanum, taka ákvörðun um námsframboðið og laga reksturinn að þeim fjárheimildum sem skólinn hefur. Það er lykilatriðið. Hvað varðar skólastefnuna almennt hef ég einnig greint frá því að fram undan er að ég mun birta hvítbók um úrbætur í menntamálum sem snúa að framhaldsskólanum og eins að ákveðnum þáttum í starfi grunnskólanna. Þessi hvítbók mun líta dagsins ljós hið fyrsta.

Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir þessi svör frá hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra. Ég spyr hann á móti - þar sem hann vill meina að við séum að takast á við sömu rekstrartölur fyrir árin 2013–2014, en í kjölfarið á því þurfi að fara í þessar hagræðingar. Það þarf að leggja niður deildir í þessum skólum sem bjóða upp á fjölbreytt námsval í Hafnarfirði, og sem ekki eingöngu nemendur úr Hafnarfirði nýta sér heldur af landsbyggðinni allri. Því vil ég fá að spyrja hann: Hvað með að tryggja þessum tveimur skólum eðlilegt rekstrarframlag til að þeir geti haldið áfram að bjóða upp á fjölbreytt námsval og boðið enn fremur upp á fjölmiðlamenntun og aðra starfs- og iðngreinamenntun?

Virðulegi forseti. Því er til að dreifa að þegar teknar eru ákvarðanir um fjárframlög til einstakra skóla er það gert á grundvelli almennra sjónarmiða, líkans sem er byggt upp og smíðað til að tryggja jafna dreifingu og að dreifingin milli skólastofnana sé, eins og ég segi, fyrir fram gefin og á málefnalegum forsendum. Ekki er tekin ákvörðun um einstaka skóla og fjárveitingar til þeirra. Það verður að vera samhengi í þessu þannig að kerfið sé sæmilega réttlátt. Ekki er þar með sagt að búið sé að finna upp hina eina sönnu reikniformúlu en þetta er sú formúla sem unnið er eftir. Hún er auðvitað til stöðugrar endurskoðunar. Síðan er annað hvaðan fjármunir koma til verkefnisins. Enn og aftur, til reksturs framhaldsskólastigsins eru veittir sömu fjármunir og var gert síðast, verðbættir. Síðan er það á grundvelli þeirrar reikniformúlu sem þeim fjármunum sem til skólanna verður varið er dreift. Einstakir skólar eru ekki teknir út og fjármunir veittir til þeirra sérstaklega.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum nr. 108/2007, um verðbréfaviðskipti, og lögum nr. 110/2007, um kauphallir. Frumvarp þetta byggir annars vegar á athugasemdum Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) við innleiðingu á MIFID-tilskipun Evrópusambandsins nr. 2004/39/EB og hins vegar á ábendingum, einkum frá Fjármálaeftirlitinu, um annmarka á lögunum í ljósi þeirrar reynslu sem skapast hefur við beitingu laganna. Frumvarpið hefur ekki í för með sér veigamiklar breytingar á núgildandi lögum. Með frumvarpinu er MIFID-tilskipun innleidd með fullnægjandi hætti í íslenskan landsrétt og löggjöf á sviði verðbréfaviðskipta lagfærð lítillega, einkum er lýtur að framkvæmd eftirlitsstarfsemi og gagnsæi viðskipta. Meginbreytingar frumvarpsins eru eftirfarandi: Nýtt ákvæði kemur inn í II. kafla laga um verðbréfaviðskipti, nr. 108/2007, er fjallar um skyldur fjármálafyrirtækja á skipulegum verðbréfamarkaði við framkvæmd viðskiptafyrirmæla. Kveðið er á um, með skýrari hætti, að flokkun viðskiptavina í almennan fjárfesti eða fagfjárfesti skuli eiga sér stað við upphaf viðskiptasambands. Í tilkynningu um viðskipti með fjármálagerninga er gerður áskilnaður um að koma skuli fram auðkenni viðskiptamanns, uppgefið með einkvæmu auðkenni, þ.e. kennitölu. Loks kemur nýtt ákvæði inn í lög um kauphallir, nr. 110/2007, sem fjallar um réttindi skipulegra verðbréfamarkaða til að gera ráðstafanir innan Evrópska efnahagssvæðisins vegna miðlægs mótaðila. Markmið þeirra breytinga er lúta að gagnsæi viðskipta og flokkun fjárfesta er að auka fjárfestavernd og efla eftirlit með verðbréfaviðskiptum. Á vinnslustigi frumvarpsins var samráð haft við Fjármálaeftirlitið en um einstaka ákvæði var leitað ráðgjafar Seðlabankans og NASDAQ OMX, Kauphallarinnar. Lagt er til að frumvarpinu verði vísað til efnahags- og viðskiptanefndar að lokinni þessari umræðu.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp er lagt hefur verið fram á Alþingi um breytingu á lögum um skaðsemisábyrgð, með síðari breytingum. Þetta frumvarp felur í fyrsta lagi í sér að lagt er til að dreifingaraðili beri ekki ábyrgð beint gagnvart tjónþola og síðari dreifingaraðilum, þ.e. hlutlæga ábyrgð, heldur beri hann ábyrgð á tjóni sem rakið er til sakar eða vanrækslu af hálfu framleiðanda eða fyrri dreifingaraðila í aðfangakeðjunni. Í öðru lagi er lagt til í frumvarpinu að lögum um skaðsemisábyrgð verði einungis beitt ef tjón sem hlýst af ágalla á vöru er að lágmarki 500 evrur eða samsvarandi fjárhæð í íslenskum krónum. Við setjum sem sagt ákveðið lágmark. Í þriðja lagi er lagt til að viðmið fjárhæða í Evrópureikningseiningu verði felld niður en í staðinn verði vísað í fjárhæðir í evrum. Nefndin hefur fjallað um þetta mál og fengið á fund sinn gesti sem tilgreindir eru í nefndarálitinu. Umsagnir bárust frá ASÍ og Neytendastofu. Tilgangur laga um skaðsemisábyrgð er sá að veita neytendum bótarétt vegna líkamstjóns eða skemmda á munum er hljótast af vöru sem er framleidd eða dreift í atvinnuskyni. Þetta er tilgangur laganna. Skaðsemisábyrgð hefur verið skilgreind þannig að hún er sú ábyrgð sem framleiðandi og dreifingaraðili vöru bera á tjóni á öðrum hlut eða líkamstjóni sem hlýst af venjulegri notkun vörunnar og stafar af ágalla á henni. Við meðferð frumvarpsins í nefndinni komu fram þau sjónarmið að ákvæði þess gengi of langt við að draga úr neytendavernd, þ.e. með því að fella niður hlutlæga ábyrgð dreifingaraðila í öllum tilvikum. Nefndin fjallaði um þetta á nokkrum fundum og tók undir þessi sjónarmið. Því leggjum við til ákveðna breytingu á frumvarpinu. Í 4. mgr. 4. gr. laganna segir að þegar tjónþoli getur ekki komist að því hver hefur búið til vöru sem framleidd er hér á landi eða flutt vöru til landsins skal sérhver dreifingaraðili hennar teljast framleiðandi. Við rekjum í nefndarálitinu danskt mál þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að 10. gr. dönsku laganna um skaðsemisábyrgð, sem lagði hlutlæga ábyrgð á dreifingaraðila, bryti í bága við tilskipun 85/374/EBE. Nefndin bendir á að í dómnum kom fram að tilskipunin mælti fyrir um allsherjarsamræmingu, þ.e. að aðildarríkin gætu ekki gert strangari eða vægari kröfur í landslögum en þær sem koma fram í viðeigandi EES-gerð. Þetta er grundvallaratriði í dómnum. Við endurskoðun dönsku laganna var því lagt til grundvallar að ekki yrði gengið lengra í að takmarka ábyrgð dreifingaraðila, og þar með að draga úr neytendavernd, en leyfilegt væri samkvæmt Evrópuréttinum. Í því ljósi leggjum við til þá breytingu á 3. gr. frumvarpsins að skaðsemisábyrgð dreifingaraðila skuli byggjast á sakarlíkindareglunni en hún felur í sér að tjónvaldur eða sá er ber ábyrgð á honum hefur sönnunarbyrði fyrir því að háttsemi sú er tjóni olli hafi ekki verið saknæm. Á grundvelli sakarlíkindareglunnar yrði dreifingaraðili að sýna fram á að orsök ágalla sé ekki af hans völdum og við lítum þannig á að það sé í rauninni það sem stendur dreifingaraðila nærri að gera. Við teljum að við séum ekki með þessu að ganga gegn tilskipuninni og bendum á að tjónþoli verður eftir sem áður að sanna tjón sitt, sanna ágalla á vöru og orsakatengslin milli tjónsins og gallans. Við leggjum því til að frumvarpið verði samþykkt með þeirri breytingu að 3. gr. frumvarpsins orðist svo, með leyfi forseta: „10. gr. laganna orðist svo: Dreifingaraðili ber ábyrgð á skaðsemistjóni skv. 2. gr. nema hann sýni fram á að tjónið verði ekki rakið til sakar hans eða vanrækslu. Dreifingaraðili ber ábyrgð beint gagnvart tjónþola og síðari dreifingaraðilum á tjóni sem fellur undir ákvæði 2. gr. að svo miklu leyti sem tjónið verður rakið til sakar eða vanrækslu af hálfu framleiðanda eða fyrri dreifingaraðila í aðfangakeðjunni.“ Nefndin var samstiga í þessu máli. Mig langar að þakka nefndarmönnum fyrir gott samstarf. Undir þetta nefndarálit skrifa sú sem hér stendur, Páll Valur Björnsson, varaformaður nefndarinnar, Hjálmar Bogi Hafliðason, Elsa Lára Arnardóttir, Guðbjartur Hannesson, Helgi Hrafn Gunnarsson, Jóhanna María Sigmundsdóttir, Svandís Svavarsdóttir og Vilhjálmur Árnason.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti allrar allsherjar- og menntamálanefndar, það var sátt um málið í nefndinni. Þetta er frumvarp til laga um breytingu á lögum um Neytendastofu og talsmann neytenda. Megintilgangur frumvarpsins er að gera stjórnsýslu neytendamála skilvirkari þannig að verkefni talsmanns neytenda flytjast inn til Neytendastofu og sú þekking og sá mannauður sem þar er mun nýtast til að efla neytendamál. Einnig munu Neytendasamtökin koma aðeins að hlutverki talsmanns neytenda. Þetta er sem sagt liður í heildarendurskoðun á neytendamálum sem fer nú fram í innanríkisráðuneytinu, er bara einn liður í því. Sú heildarendurskoðun mun halda áfram með það að markmiði að efla neytendavernd. Við fengum fjölmarga gesti á fund nefndarinnar og allir voru á því að þetta væri rétt skref. Ein athugasemd kom um að kannski væri ekki gengið nógu langt og þyrfti að taka málið lengra en það er bara eðlilegt af því að í gangi er heildarendurskoðun og þetta er einn liður í því. Ein athugasemd kom frá Mannvirkjastofnun um raffangaeftirlit, um að Neytendastofa og Mannvirkjastofnun mundu deila með sér eftirliti með rafföngum sem skiptist þannig að Neytendastofa fer með eftirlit með þeim rafföngum sem ekki eru varanlega tengd mannvirkjum en hvað varðar þau rafföng sem varanlega eru tengd við mannvirki er eftirlitið hjá Mannvirkjastofnun. Skilin þarna á milli eru ekki alltaf skýr og Mannvirkjastofnun fer með allt rafmagnsöryggiseftirlit í landinu. Mannvirkjastofnun fer með markvisst eftirlit með rafföngum sem eru varanlega tengd við mannvirki og líka með markvisst eftirlit með byggingarvörum. Þetta skarast mikið og ákvað nefndin því að taka þetta til sérstakrar skoðunar og vinnur nú að lagafrumvarpi sem mun að mestu koma til móts við umsögn Mannvirkjastofnunar og mun örugglega líta dagsins ljós hér fljótlega. Annars held ég að vinna nefndarinnar hafi bara gengið vel og ég legg til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Engar breytingartillögur komu fram í nefndinni og þess vegna held ég að það eigi bara að halda áfram.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti atvinnuveganefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 43/1998, um stofnun hlutafélags um síldarútvegsnefnd og stofnun sjóða í þágu síldarútvegsins. Nefndin fékk á sinn fund starfsmenn atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins, Baldur Erlingsson, Hinrik Greipsson og Sigríði Norðmann, og fór yfir stöðu síldarsjóðsins. Í frumvarpinu er lagt til að við lög nr. 43/1998 bætist tímabundið ákvæði til bráðabirgða þar sem veitt er heimild til að greiða 31 millj. kr. úr síldarrannsóknasjóði á árinu 2013. Markmið frumvarpsins er að fjármagna rannsókn á síldardauða í Kolgrafafirði í árslok 2012 og byrjun árs 2013 sem hefur nú þegar valdið talsverðum kostnaði hjá Hafrannsóknastofnun. Einnig hefur verið ákveðið að mæla strauminn í og við Kolgrafafjörð til að rannsaka enn frekar mögulegar skýringar og undirbúa aðgerðir til að fyrirbyggja að slíkir atburðir endurtaki sig. Fram kemur í frumvarpinu að beinn heildarkostnaður vegna síldardauðans nemi nú um 34 millj. kr. Gert er ráð fyrir að umhverfis- og auðlindaráðuneyti greiði hluta kostnaðarins, um 3 milljónir, en það sem upp á vantar verði fjármagnað úr síldarrannsóknasjóði. Sjóðurinn er starfræktur á grundvelli 8. gr. laganna en þar er kveðið á um að á hverju ári megi greiða úr sjóðnum sem nemur vöxtum en að eigið fé hans skuli haldast stöðugt. Til að mögulegt sé að greiða 31 millj. kr. úr sjóðnum þarf því að breyta lögunum en heimild frumvarpsins er tímabundin, þ.e. hún nær einungis til útgreiðslunnar á árinu 2013. Nefndin gerði engar efnislegar breytingar á frumvarpinu sem fyrir lá og leggur eindregið til að það verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið skrifa allir nefndarmenn.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar, sem ég er flutningsmaður að ásamt fleirum, þar sem skorað er á umhverfis- og auðlindaráðherra að láta kanna þjóðhagslega hagkvæmni þess að minnka plastpokanotkun hér á landi. Gerð verði könnun á því hvaða kostir eru hagkvæmir og í því tilliti verði litið til annarra ríkja í Evrópu þar sem markvisst hefur verið dregið úr plastpokanotkun. Þessi þingsályktunartillaga verður auðvitað ekki til úr engu. Ég veit ekki hversu vel eða ítarlega þingmenn hafa kynnt sér landsáætlun um meðhöndlun úrgangs, frumdrögin, fyrir árin 2013 til 2024 en þar kemur margt áhugavert fram. Þetta eru drög sem hægt er að nálgast á vef umhverfisráðuneytisins frá því í júní 2012 Þar kemur margt skýrt fram, m.a. að við erum búin að undirrita ýmsa sáttmála varðandi úrgangsmál og endurvinnslu, til að mynda Ríó-yfirlýsinguna og Baselsamninginn, og við erum náttúrlega í EFTA-samstarfi og með EES-samning og tileinkum okkur stefnu Evrópusambandsins í úrgangsmálum. Síðast en ekki síst horfum við sérstaklega til Norðurlandanna hvað þessi mál varðar. Það er gaman að segja frá því að á flestum Norðurlöndunum er búið að banna svokallaða urðun. Til að útskýra það betur er urðun í rauninni sú aðferð sem við notum til að losa okkur endanlega við rusl, þ.e. að grafa það í jörðu. Í þessari landsáætlun kemur margt mjög áhugavert fram, en ég bendi á að hún er eingöngu kynnt sem drög og er til umsagnar. Í kafla 3.2 um fyrirbyggjandi aðgerðir eru nefnd nokkur dæmi, með leyfi forseta: „Sem dæmi um einfaldar fyrirbyggjandi aðferðir má nefna viðleitni til að draga úr óþarfri umbúðanotkun í dagvöruverslunum. Á síðustu árum virðist það t.d. hafa færst í vöxt að margfaldar umbúðir séu utan um matvöru af ýmsu tagi, svo sem grænmeti, þar sem jafnvel ein eða tvær paprikur eru lagðar í frauðplastbakka og filmuplasti vafið utan um, svo dæmi sé tekið.“ Ég veit að á höfuðborgarsvæðinu og í flestöllum sveitarfélög á landsbyggðinni er búið að koma pappa, öllum pappa, í ferli til endurvinnslu og ég held að eftir það geri fólk og íbúar sér þokkalega grein fyrir því hvað það er í rauninni mikið af plasti. Það held ég að stingi svolítið í augu landsmanna og þeir spyrji: Hvað með plastið næst? Í landsáætlun um meðhöndlun úrgangs fyrir árin 2013 til 2024 segir einnig, með leyfi forseta: „Áður en ráðist er í aðgerðir til að breyta hegðun fólks í úrgangsmálum þarf að leggjast í greiningu á því hvaða hegðun það er sem raunverulega þarf að breyta. Þannig kunna aðgerðir sem stuðla að breyttri kauphegðun að vera líklegri til að skila raunverulegum árangri í úrgangsmálum en aðgerðir til að auka flokkun úrgangs. Í þessu sambandi er mikilvægt að nálgast viðfangsefnið út frá lífsferilshugsun“ - þ.e. LC-greiningum - „og með tilliti til þeirrar forgangsraðar sem endurspeglast í úrgangsþríhyrningnum,“ sem svo er kallaður. Þar koma blessaðir plastpokarnir okkar til sögunnar. Ég ætla að fá að segja hér í ræðupúlti ákveðnar tölulegar staðreyndir og sögur um plastpoka. Í dag er talið að fleygt sé um 70 milljón stykkjum af plastpokum, innkaupapokum, hérlendis. Það er töluvert magn fyrir ekki stærri þjóð en 320 þúsund manns, 70 milljón plastpokar. Það er segin saga og er upplifun þeirra sem sjá um úrgangsmálin hjá okkur þar sem ég þekki til á höfuðborgarsvæðinu, að í rauninni er orðið offramboð á plastpokum, sérstaklega í ljósi þess að nú er pappi settur beint ofan í tunnu. Áður fyrr var pappanum kannski pakkað í plastpoka og settur síðan í ruslatunnur. Nú er því ferli lokið og 30–40% af heimilissorpi fara beint ofan í sérstakar tunnur og því er ekki lengur þörf á öllum þessum plastpokum. Ég reiknaði mér til gagns og gamans hvað ég sem þriggja barna móðir, með fimm manna fjölskyldu, eyði í plastpoka á ári ef ég kaupi þá í búð, miðað við þau innkaup sem þurfa að eiga sér stað á mínu heimili. Þetta eru 18–20 þús. kr. á ári. Það eru nefnilega ágætispeningar sem þarna liggja. Þá velta eflaust margir fyrir sér: Hvað um Pokasjóð og annað slíkt styrktarfyrirkomulag sem við höfum í íslensku samfélagi í kringum plastpokana? En það hafa náttúrlega ekki allar verslanir sett brot af þeirri fjárhæð sem kemur inn fyrir plastpokana í Pokasjóð og ég efast ekki um að hægt væri að finna einhverjar leiðir til að halda þeim sjóði áfram gangandi. Mig langar einnig að benda á, sem kemur fram í landsáætlun um meðhöndlun úrgangs, að stefnan er sú að árið 2025 verði minna en 5% af rusli okkar landsmanna urðað, bæði heimilissorpi og því sem kemur frá atvinnulífinu. 5% er frábær árangur og ef við næðum því fyrir 2025 væri það alveg meiri háttar. Það er náttúrlega metnaðarfull stefna og vert markmið að stefna að en þá þurfum við líka að byrja að hugsa strax í lausnum og huga að því hvernig við ætlum að ná þessum markmiðum. Þar koma plastpokarnir svolítið sterkt inn af því að þeir sem slíkir og hvernig við notum þá móta svolítið hvernig við hugsum um úrgang og í hvaða farveg við komum honum. Ég ætla að fá að vitna í kafla í 7.4.3 í landsáætluninni sem heitir Saga af plastpokum, með leyfi forseta: „Innkaupapokar úr plasti hafa verið talsvert í umræðunni á alþjóðlegum vettvangi síðustu ár. Slíkir pokar eru dæmi um vöru sem er að mestu leyti óþörf, en að sama skapi einkar handhæg. Hver poki vegur ekki þungt í heildarmyndinni enda er þyngd venjulegs haldapoka ekki nema um 16 grömm. Engar tölur eru til um fjölda haldapoka sem Íslendingar nota á ári hverju“ - en hér er giskað á að hérlendis sé fleygt um 70 milljónum slíkra poka á hverju ári. - „Það gætu verið samanlagt um 1.120 tonn. Til að framleiða þessa poka þarf líklega um 2.240 tonn af olíu. Langstærstur hluti þessara plastpoka fer væntanlega í urðun með öðrum úrgangi, og á urðunarstað tekur niðurbrot pokanna nokkrar aldir eða jafnvel hátt í 1000 ár.“ Eitthvað af pokum sleppur síðan og það er í rauninni eitt stærsta vandamálið við plastpokana, ekki þeir sem eru urðaðir heldur þeir sem sleppa eða eins og segir hér: „Þeir sleppa út í veður og vind og eru síðan að velkjast árum, áratugum eða öldum saman á sjó og landi.“ Hefur sú sem hér stendur horft á heimildarmyndir um plastpokaeyjar sem eru að myndast í grunnsjávarbotnum Atlantshafs og Kyrrahafs og Indlandshafs. Plastpokar geta gert síðan annan usla, dýr geta kafnað við að gleypa plast eða fá það utan um hálsinn. Þegar plastið brotnar niður í smærri einingar kemst það líka auðveldlega inn í fæðukeðjuna. Sumt plast inniheldur skaðleg aukaefni, en það á að vísu varla við um venjulegu haldapokana. Síðan eru tekin hér dæmi um alls konar önnur óæskileg efni sem fylgja plastpokunum sem geta losnað í umhverfi okkar. Það kemur fram í greinargerðinni sem fylgir þingsályktunartillögunni að margar þjóðir hafa hreinlega tekið þetta stóra skref og annaðhvort skattlagt plastpokana yfirdrifið eða bannað þá alfarið. Vil ég taka sem dæmi Kaliforníuríki í Bandaríkjunum sem er að gera gangskör í sínum plastpokamálum og fleiri ríki í Bandaríkjunum, og það mætti taka Bandaríkjamenn til fyrirmyndar í þessu þó að það gefi stundum ekki góða raun að taka Bandaríkjamenn til fyrirmyndar í mörgum umhverfismálum. Þarna eru þeir alla vega að stíga skrefin og takast á við vandann. Stjórnvöld hafa, eins og hefur komið fram í ræðu minni, ákveðnar leiðir og tæki til að hafa áhrif á hegðun fólks í umhverfismálum, þ.e. boð og bönn eða hagræn stjórnartæki og upplýsingar. Í þingsályktunartillögunni felst í rauninni að það verði skoðað - ég er ekki að leggja til að það eigi að fara í beint bann á plastpokum á Íslandi frá og með 1. febrúar 2014 - í hagrænu tilliti og einnig með lífsferilsgreiningum hvort ekki sé kominn tími til að við förum að hugsa um neytendamunstrið okkar, sérstaklega í ljósi þess að við erum byrjuð að flokka við hvert eitt heimili, örugglega á 80–90% heimila á landinu. Skoðað verði hvort ekki sé kominn tími til að taka þetta skref og reyna að fá okkur sem neytendur til að hugsa aðeins öðruvísi, ekki eingöngu að skoða hvort það eigi að skattleggja plastpoka eða banna þá. Ég lít á þetta sem frumskrefið að því að við förum einnig að skoða meira þann þátt í umhverfismálum sem snýr beint að framleiðendunum og hvernig þeir búa um vörurnar sínar. Að mínu mati þarf virkilega að skoða það, frauðplastbakkana og plastið utan um ostinn og hvernig allt er orðið brjálæðislega innpakkað. Við tækjum þetta fyrsta skref og segjum sem íslensk þjóð: Við ætlum að staldra aðeins við varðandi plastumbúðir á landinu og fylgja góðu fordæmi annarra ríkja sem hafa spornað við fótum og dregið úr notkun plastpoka. Það er í rauninni þetta sem felst í þingsályktunartillögunni og ég óska eftir stuðningi þingheims við hana. Ég held að það ætti ekki að vera mjög pólitískt mál að fá niðurstöðu í því hvort þetta sé í rauninni gerlegt og hvernig. Við tökum þá afstöðu til þess þegar þar að kemur.

Hæstv. forseti. Þetta er ekki eiginlegt andsvar heldur meðsvar. Ég fagna þessari þingsályktunartillögu hjá hv. þm. Margréti Gauju Magnúsdóttur. Fregnir um plasteyjurnar sem slíkar eru verulegt áhyggjuefni. Allt sem hún rakti hér áðan er alveg hárrétt. Við búum í þjóðfélagi sem dýrkar plastið umfram öll önnur efni. Ég ætla ekkert að fara neitt dýpra í það. Hins vegar verð ég alltaf mjög ánægð þegar ég sé fólk draga upp innkaupapoka í verslunum, sem það notar aftur og aftur og aftur. Ég minnist með ánægju þeirra daga þegar maður fór í kjötbúðina heima og öll vara var pökkuð í dagblöð sem var verið að endurnýta eða einhvern pappír sem var verið að nota í annað skipti. Við erum líka í vandræðum með plastið heima hjá okkur. Þar safnast upp alls konar plastumbúðir og þó að plastið hafi verið þörf og góð uppfinning á sínum tíma þá er þetta orðið dæmi um ofneyslu á tilteknu efni. Ég velti því fyrir mér hver verði umsögn framtíðarinnar um plastöldina miklu. Hvað mun það hafa í för með sér ef ekki verður spyrnt við fótum? Ég ætla að láta þetta duga. Þakka þér kærlega fyrir, hv. þingmaður.

Virðulegi forseti. Ég fagna þessari þingsályktunartillögu. Mér finnst þetta brýnt mál. Sumar þjóðir hafa skoðað hvort beinlínis sé hægt að banna plastpoka. Mig minnir að Ítalir hafi verið komnir nokkuð langt með það. Þetta hefur einnig verið til umræðu í Evrópusambandinu. Hv. flutningsmaður talaði um Kaliforníu í þessu sambandi og það er reyndar alveg ótrúlegt en Kalifornía er á sumum sviðum mjög framarlega í umhverfismálum. Það er til dæmis skylt í Kaliforníu að merkja skaðleg kemísk efni á umbúðir. Það eru strangari reglur þar en í Evrópu þannig að mér finnst sjálfsagt að horfa þangað í þessum málum. Það er bær í Englandi sem heitir Modbury. Hann var fyrsti bærinn til að verða plastpokalaus. Það eru komin fimm, sex ár síðan. Kona nokkur sem vann hjá BBC var að mynda í Kyrrahafinu, fuglalíf og annað, og hún varð vör við umræddar plastpokaeyjur og sá hvaða áhrif þær höfðu á dýralífið. Henni fannst hún ekki geta setið aðgerðalaus og varð í rauninni upphafsmaðurinn að því að í Modbury, þessum litla bæ, voru plastpokar bannaðir - ja, bannaðir, þ.e. maður er ekki sektaður en ef maður mætir með plastpokann er manni gefið illt auga. Allir lögðust á eitt, líka seljendur. Búinn var til taupoki sem var með merki bæjarins eða einhverju. Ég hef haft þessa hugmynd varðandi Akureyri en hún hefur ekki fallið í góðan jarðveg. Þetta virðist vera svolítið stórt skref fyrir okkur. Ég velti fyrir mér þegar ég les þingsályktunartillöguna hvort við þurfum raunverulega að láta kanna þjóðhagslega hagkvæmni þess að minnka plastpokanotkun hér á landi. Ég held að við ættum kannski frekar að stíga skref í þá átt að minnka plastpokanotkun. Við vitum að það er hagkvæmni í því. Vissulega er til nokkuð sem heitir Pokasjóður sem getur úthlutað styrkjum vegna þess að við kaupum plastpoka, en við getum alveg sett þessar 15 eða 20 krónur í einhver góð málefni ef við viljum það. Ég er eindregið hlynnt málinu og veiti því stuðning og vona að það fái góða umfjöllun í nefnd og að við gerum jafnvel aðeins meira en hér segir og ákveðum beinlínis að stíga einhver skref í átt að minni notkun plastpoka.

Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessi orð hv. þm. Brynhildar Pétursdóttur. Á Íslandi eru til samtök sem heita „Plastpokalausir laugardagar“ sem hvetja fólk til að nota ekki plastpoka þegar það fer í verslunarleiðangur á laugardögum. Þetta er orðið á grasrótarplani, fólk vill að fleiri skref verði stigin en það að flokka pappa, að við förum líka að spyrna við fótum þegar kemur að framleiðendum og verslununum sjálfum. Þegar urðun var bönnuð í Þýskalandi sýndu íbúar þar borgaralega óhlýðni og skildu megnið af umbúðunum eftir í kjörverslununum sjálfum sem olli því að Cheerios-pakki frá Þýskalandi er ekki innpakkaður í plast og pappa heldur bara í pappann. Þar voru gerðar nauðsynlegar breytingar, en það var neytandinn sem þurfti að spyrna við fótum. Ég hef líka oft heyrt þessa umræðu og þar sem ég er sjálf með stórt og þungt heimili hef ég velt þessu fyrir mér: Hvað geri ég þá? Ef ég er ekki með plastpoka við höndina, hvað verður um ruslið? Það eru til maíspokar sem brotna niður. Það er hægt að henda úrgangi beint í tunnuna, það þarf ekki að setja hann í plastpoka. Fólk sem flokkar rusl getur líka nýtt sér grenndargámana betur og endurvinnslustöðvar og þar með dregið úr því magni sem fer í tunnuna og dregið um leið úr plastpokanotkun.

Virðulegi forseti. Ég kveð mér hljóðs til að taka undir og lýsa stuðningi við þá þingsályktunartillögu sem hér er til umfjöllunar um könnun á hagkvæmni þess að draga úr plastpokanotkun. Eins og fram kom í máli framsögumanns, hv. þm. Margrétar Gauju Magnúsdóttur, valda plastpokar miklum sóðaskap og hreinlega umhverfisvá og því er í mínum huga sjálfsagt að leita allra leiða til að skoða hvernig við getum dregið úr notkun okkar á þeim. Það er mjög freistandi að reyna einhvern veginn úr ræðustól Alþingis að vitna í lag Megasar, Plastpokablús, enda leiðir hin mikla notkun okkar á plastpokum ákveðinn blús yfir okkur og þar með umhverfi okkar, en ég er ansi hrædd um að lengra verði varla komist í vísunum í þetta ágæta lag nema rétt að tæpa á titlinum þar sem sá sem þar er sungið um yrði varla neitt kræsilegri persónuleiki þó að hann færi um bæinn með fjölnota taupoka. Ég held hins vegar að við hin ættum sem oftast að vera með taupoka í fórum okkar. Ég trúi því hreinlega að þessi þingsályktunartillaga muni ná fram að ganga, mér finnst hún einhvern veginn þess eðlis og vona að hún fái mjög góða umfjöllun í nefnd. Ég hlakka satt að segja til að fá að sjá svart á hvítu hagkvæmnina í því að við drögum úr plastpokanotkun okkur og hreinlega allri plastnotkun. Takk fyrir að koma með þetta frábæra mál hingað inn.

Virðulegi forseti. Ég þakka orð hv. þingmanns og kvæðisstúfinn einnig. Hann er góður og höfundurinn enn betri. Ég vil einnig nýta tækifærið í þessu andsvari til að taka undir orð þingmanns sem kom í pontu áðan. Hv. þm. Brynhildur Pétursdóttir talaði um að ég væri kannski of hógvær í þessari þingsályktunartillögu og það hefði verið lag að taka skrefið alla leið. Ég get svo sem tekið undir að það sé kannski ákveðið reynsluleysi og hógværð í því og ríkur vilji til að ná þverpólitískri samstöðu um málið þannig að við getum unnið þessu betri framgang. Ég treysti þá bara á að umhverfis- og samgöngunefnd taki þingsályktunartillöguna til umfjöllunar og skerpi á henni ef stemningin er þannig í þeirri nefnd. Ég vil allt til vinna að ýta þessu máli áfram og að við tökum skrefin lengra. Eins og ég sagði einnig í ræðu minni bíður okkar ákveðin tímasetning, 2025. Þá verður ekki lengur leyfð á Íslandi urðun yfir 5% á því sem farga verður. Við verðum að finna þessu farveg eða draga úr framleiðslunni.

Virðulegi forseti. Ég tel þessa þingsályktunartillögu afar þarfa og fagna því að hún sé komin fram. Það er mikilvægt að vekja máls á þessum hluta neyslusamfélagsins en ég tek líka undir vangaveltur þeirra sem hafa nefnt það að jafnvel mætti ganga lengra og að það verkefni sem ráðherra fengi væri að bera saman leiðir að því markmiði að hætta notkun plastpoka. Ég er ekki viss um að við þurfum að láta kanna þjóðhagslega hagkvæmni þess að minnka notkunina, heldur þurfum við hreinlega að bera saman vænlegustu leiðirnar að þessu markmiði. Það kemur líka fram í greinargerð að þær eru ýmsar til, m.a. skattlagning og aðrar miðlægar leiðir til að draga úr magni þessara umbúða í umferð. Ég held að það skipti mjög miklu máli í þessu samhengi að halda því alltaf til haga að hér er fyrst og fremst um að ræða mjög sýnilega afurð neysluhyggjunnar. Það dugar ekki bara að horfa á þennan enda, þ.e. draslið sem fellur til, heldur verðum við líka að horfa á byrjunina á keðjunni, þ.e. allt sem við kaupum og allt sem við berum með okkur heim. Ég man sjálf eftir að hafa heyrt af aðgerðum sem var stýrt af neytendasamtökum eða einhverjum grasrótarhópum bæði í Danmörku og Þýskalandi þar sem fólk fór þá leið að skilja umbúðir eftir í verslunum, þ.e. fara inn, kaupa vöru, ávexti, grænmeti, morgunkorn og annað því um líkt, og skilja til að mynda kassann utan af morgunkorninu eftir en taka bara innri pakkninguna með sér, taka ávextina úr plastinu og skilja pakkningarnar eftir í versluninni til að beita smásöluna þrýstingi, síðan líka dreifingaraðila og framleiðendur, til að draga úr notkun á plasti í öllu ferlinu. Mér finnst til dæmis miður að sjá slíkt hjá smásöluaðilum sem bjóða jafnvel lífrænt ræktað grænmeti þar sem ein lítil paprika er bæði í plastbakka og svo með plast utan um. Hins vegar getur maður fengið fjöldaframleidda papriku frá útlöndum sem er seld í lausu og skilur eftir sig vistspor af því að hún hefur komið hingað með flugvél o.s.frv. Þetta er umræða sem þarf að vekja víða í samfélaginu og einhverjar svona aðgerðir væru ein leið til að víkka hana. Hér komu fram í framsögu hv. þingmanns og hjá fleirum langtímaáhrifin af plastnotkun, m.a. á lífríki sjávar. Þetta er alveg skelfilegt inngrip í náttúruna þannig að það er ekki spurning um hvort eða hvenær heldur hvernig við hættum þessu. Þetta er einfaldlega viðfangsefni og verkefni sem gerir ekkert annað en að vinda upp á sig. Það sem mér finnst skipta mestu máli í þessari nálgun er að hugsa um bæði möguleika og aðkomu opinberra aðila, sveitarfélaga og ríkis, síðan verslunar og þjónustu, atvinnulífsins og framleiðenda, dreifenda og smásöluaðila, og svo auðvitað það sem títt er nefnt í svona umræðu, vitundarvakningin góða meðal grasrótarhreyfinga, einstaklinga, fjölskyldna, hópa o.s.frv. Allir þessir aðilar þurfa að leggja sitt af mörkum til að markmið þessarar góðu tillögu hv. þingmanns náist.

Virðulegi forseti. Ég er hér til að ræða um tillögu til þingsályktunar um svokallaðan umbótasjóð opinberra bygginga. Hún hljómar svo, með leyfi forseta: „Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að stofna umbótasjóð sem styðji við uppbyggingu nýrrar þjónustu eða nýtt hlutverk opinberra bygginga sem misst hafa fyrra hlutverk sitt.“ Meðfylgjandi er greinargerð, svohljóðandi: Verndun bygginga ætti að gera að föstum þætti í skipulagi borga og byggða í stað þess að vera handahófskennt aukaatriði eins og oft hefur verið. Það er þjóðhagslega mikilvægt verkefni að finna sögufrægum byggingum verðugt hlutverk þegar þær hafa misst upprunalegt hlutverk sitt. Þess eru dæmi að byggingar hafi verið látnar standa auðar í langan tíma og látnar drabbast niður. Nýjasta dæmið er St. Jósefsspítali í Hafnarfirði sem hefur núna staðið auður í tvö ár. Það er áríðandi, m.a. með tilliti til sögu, menningararfs og sparnaðar, að finna lausn á því hvernig best megi tryggja að byggingar séu nýttar á sem hagkvæmastan hátt. Ég vil nota þetta tækifæri til að útskýra hvað felst í þessari þingsályktunartillögu. Hún á sér ákveðna forsögu. Árið 2009 var ég stödd í Tartu í Eistlandi og fékk tækifæri til að heimsækja gamlan, fornfrægan kastala sem hafði mikið sögulegt gildi fyrir íbúa Tartu og telst til menningarverðmæta. Tartu er önnur stærsta borg Eistlands og mikil háskólaborg. Þar hafði þessi kastali verið í niðurníðslu til margra ára og virtist ekki eiga sér viðreisnar von. En þá fóru Tartu, eistneska ríkið og Evrópusambandið - Eistar eru í Evrópusambandinu - í samstarf um að gera upp og vernda þennan kastala og finna honum verðugt hlutverk upp á nýtt. Í dag laðar hann að hvað flesta ferðamenn í Tartu, þar eru líka veitingastaður, safn og ýmislegt fleira. Þarna þurfti átak til. Við skulum alveg halda því til haga að það að gera upp eitt stykki kastala er ekki ódýrt, en íbúar Tartu ákváðu aftur á móti að láta verða af þessu. Það eru fleiri svona verkefni víðs vegar um Evrópu og hef ég einnig heyrt af sjóði af þessum toga í Danmörku. Það sem er að gerast í þróun til dæmis sjúkrastofnana og skóla er það að nútímakröfur eru allt aðrar en þessar gömlu, virðulegu byggingar geta uppfyllt. Þær eru fallegar, já. Þær eru byggðar í fallegum stíl af miklum hug og metnaði þeirra sem það gerðu og þær hýstu yndislega starfsemi, m.a. að hlúa að sjúkum, mennta börn og unglinga eða nýja kennara. Þegar við erum komin til ársins 2013 eru kröfur aðrar. Við erum með dæmi um byggingar sem hafa misst hlutverk sitt víða um land og standa kannski auðar. Ég heyrði til dæmis að framhaldsskólinn á Eiðum sem er í einkaeigu í dag stendur tómur árið um kring nema að þar dettur inn listasýning í viku á ári. Þetta er stór, mikil og falleg bygging sem gæti haft miklu veglegra hlutverk, samfélagslegt hlutverk. Gamli barnaskólinn í Hafnarfirði varð Lækjarskóli. Þar var byggður nýr skóli sem uppfyllir allar kröfur um nútímamenntun en sem betur fer var hægt að finna gamla Lækjarskóla verðugt hlutverk sem menntasetur. Þar er sí- og endurmenntun, leiklistarfélög og annað en þetta er vissulega dýr eining í rekstri. Þær eru ekkert sérlega hagstæðar í hönnun og eru ekki reiknaðar út með tilliti til þess, varðandi vegalengdir á salerni eða upp á milli hæða og með tilliti til nútímakrafna um aðgengismál fatlaðra. Ég hef heyrt sögur af ýmsum byggingum sem eru að falla í sama far. Tökum sem dæmi gamla borgarbókasafnið í Reykjavík og Fríkirkjuveg 11. Í íslensku samfélagi sitjum við oft uppi með tómar, fallegar og stórar byggingar sem hafa mikla sögu og gegndu miklu hlutverki. Það sem ég er að óska eftir er að við horfumst í augu við þetta vandamál og þá þróun sem á sér þarna stað. Við erum í átaki að byggja ný hjúkrunarheimili sem uppfylla nútímakröfur og vonandi verður byggður nýr Landspítali einhvern tímann sem uppfyllir nútímakröfur. Þessi þróun á sér stað um allt land og ég veit að oft og tíðum standa þær sveitarstjórnir sem að byggingunum koma í ströngu við að halda þeim við, finna þeim hlutverk og sjá til þess að það sé kveikt ljós í gluggum með fólk á lífi inni alla virka daga ef ekki um helgar. Ég hef heyrt að verkfræðingar hafi farið inn í St. Jósefsspítala í Hafnarfirði með ýmsa drauma og séð mörg tækifæri í þessari byggingu, sem er á fallegum stað í hjarta bæjarins, um hótel eða einhvern annan rekstur. Þegar fólk reiknar sig niður á hvað það mundi kosta að breyta byggingunni þannig að hún uppfyllti nútímakröfur, byggingarreglugerðir, aðgangskröfur og annað er dæmið of dýrt. Ég hef ekki þessar tölur eða greinargerðir á blaði, þetta er bara það sem ég hef heyrt. Segjum að einhver einkaaðili vildi koma að því að finna St. Jósefsspítala verðugt hlutverk og líf þannig að þarna yrði aftur umgangur af fólki og húsið lifnaði við, þá gæti þetta orðið samstarf einkaaðila og opinberra aðila ef allir væru sáttir við hlutverk hússins og tækju höndum saman um að sjá til þess að það yrði gerlegt. Ég held að það sé komið að ákveðnum tímapunkti, St. Jósefsspítali er dæmi um þetta en það eru miklu fleiri byggingar víðs vegar um landið sem gætu notið góðs af sjóði sem þessum og hugmyndafræði. Við erum með húsafriðunarsjóð sem snýst um að vernda ytra byrði bygginga. Við erum að tala um sjóð sem mundi vinna í þeim anda en hans helsta hlutverk væri þá að taka þessar stóru, fornu, opinberu byggingar og breyta þeim innan frá þannig að þær geti fengið það líf og hlutverk sem þær svo sannarlega eiga skilið. Ég vil fá að ljúka máli mínu með því að vitna í síðustu málsgreinina í greinargerð þingsályktunartillögunnar: Flutningsmenn telja að verndun bygginga, nýtt hlutverk þeirra og uppbygging nýrrar þjónustu ætti að vera hluti af framtíðarstefnu sjóðs á vegum ríkisins. Stefnu sjóðsins yrði framfylgt með tilliti til gildismats og með réttlátri niðurröðun á verkefnum út frá því hvernig best megi nýta byggingar sem misst hafa upprunalegt hlutverk sitt. Ég vona innilega að þingmenn sjái tækifæri í því að við tökum höndum saman, verndum þessa miklu menningararfleifð okkar, byggingar sem hafa sérstakan stað í hjörtum landsmanna víðs vegar um landið og gefum þessum húsum það hlutverk sem þær eiga sannarlega skilið.

Virðulegi forseti. Ég fagna þessari þingsályktunartillögu sérstaklega. Ég tel að það sem hv. framsögumaður fór með í rökstuðningi sínum fyrir þessu máli sé á þann veg að augljóst sé að við verðum að ræða um byggingar sem víða standa og hafa lokið hlutverki sínu. Hvort sem við gerum það með því að stofna umbótasjóð eða á annan hátt - ég vona að viðkomandi þingnefnd velti því nánar fyrir sér því að ég tel að það verði líka að vera einfaldari leið til að koma byggingum í áframhaldandi not. Við eigum að sjálfsögðu alls ekki að bíða eftir því að góðar og veglegar byggingar, sem eru í góðu ástandi en stofnanir ríkisins eru hættar að nota, drabbist niður, við eigum að gæta þess þegar farið er út úr þeim húsum. En það er annar þáttur sem ég vildi vekja athygli á í sambandi við þessa umræðu. Víða um land, eins og framsögumaður gat um, standa byggingar sem eru í umsjá stofnana, hvort sem það heita framhaldsskólar eða háskólar eða aðrar stofnanir, byggingar sem hafa lokið hlutverki sínu út af breyttum tíðaranda, breyttum kröfum. Viðkomandi stofnanir eru kannski að reyna að nýta þær byggingar að takmörkuðu leyti með tilheyrandi kostnaði og greiða þá Fasteignum ríkissjóðs leigugjald. Nú þegar herðir að í fjármálum þessara stofnana fer þetta að vigta þyngra en áður. Ég nefni eitt dæmi sem nýlega hefur borist inn á borð fjárlaganefndar sem eru hin gömlu staðarhús Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri, gamla Hvanneyrar-staðarmyndin, sem eru í sjálfu sér byggingar sem háskólinn hefur ekki full not fyrir og hefur á undanförnum árum verið að reyna að finna hlutverk fyrir. Til stendur að flytja Landbúnaðarsafn Íslands yfir í gamla fjósið á Hvanneyri sem byggt var 1928, byggja upp ferðaþjónustu í gamla skólahúsinu o.s.frv., sem í sjálfu sér er ekki hlutverk Landbúnaðarháskólans. Þetta má að sjálfsögðu segja líka um gamla héraðsskóla og slíkt. En bara þetta litla dæmi þýðir að sú stofnun er að greiða Fasteignum ríkissjóðs 25–26 milljónir kr. í leigu fyrir hús sem hún þarf ekki á að halda. Það mundi sannarlega muna um það í rekstri þeirrar stofnunar að geta lagt það frá sér. Þannig held ég að það sé í rekstri og bókhaldi mjög margra stofnana allt í kringum landið og líka hér á höfuðborgarsvæðinu. Vandi þeirra stofnana sem hafa umsjón með þessum byggingum er sá að þær vita ekki hvert á að leggja frá sér þessar fasteignir. Ef þær leggja þær frá sér þá er í sjálfu sér enginn kominn til að hlúa að þeim og sjá um þær og þá fer mjög fljótt að halla undan fæti þegar rúða brotnar o.s.frv. Þessa sögu þekkjum við mjög vel og á mjög stuttum tíma geta mikil verðmæti glatast og ekki síst menningarverðmæti. Eins og hv. framsögumaður, flutningsmaður þessarar tillögu, rakti er oft og tíðum ekki um auðugan garð að gresja að finna húsum ný hlutverk. Hvort sem við stofnum umbótasjóð eða annað einfalt kerfi hvað varðar meðhöndlun þessara bygginga og notkun þá verðum við líka að vera tilbúin að sætta okkur við að selja þær - af því að ég vil ekki útiloka söluleið heldur - á mjög lágu verði, sé það þá tryggt að sá sem við byggingunni tekur sýni henni þann sóma sem við æskjum. Ég tel því fullkomlega tímabært að huga að þessu, ekki síst í ljósi þess, sem ég hef rakið hér, að margar stofnanir þyrftu að geta lagt frá sér byggingar sem þær hafa umsjón með til að koma rekstrinum í lag eða bæta reksturinn. Það er gríðarlega mikilvægt fyrir marga staði úti um landið að gæta að staðarmynd sinni, sem þessi hús eru oft tákn fyrir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni þessi orð og fagna því að hann skuli taka undir tillögu mína og hafa þennan djúpa og góða skilning á málinu, á því hve þörfin er mikil. Það væri held ég líka gott fyrir þingmenn, sem koma alls staðar að af landinu, að fá úttekt frá Fasteignum ríkissjóðs og sveitarfélögunum 75 í kringum landið, að fá greinargerð og úttekt á því hvaða byggingar er um að ræða. Þetta geta líka verið vitar. Ég veit að það er starfandi vitavinafélag á Íslandi en erum við til dæmis með gamla fallega vita sem liggja undir skemmdum og hafa ekki hlutverk í dag? Það væri skynsamlegt að taka þetta saman, kostnaðargreina og óska eftir tillögum. Eins og ég kom að í ræðu minni áðan þá er ekkert sem hindrar það heldur að þetta sé samstarfsverkefni þriggja aðila, þ.e. ríkisvaldsins, sveitarfélaganna í kring og einkaaðila sem væri með metnaðarfulla og góða hugmynd sem gæti fengið þessum húsum nýtt hlutverk. Það þarf bara að móta þetta og um það snýst þessi þingsályktunartillaga að við tökumst á við verkefnið og gerum áætlun til framtíðar til að finna þeim húsum sem í hlut eiga veglegt hlutverk.

Virðulegi forseti. Hér fjöllum við um 147. mál á þskj. 168, frumvarp til laga um breytingu á lögum um húsaleigubætur, nr. 138/1997, með síðari breytingum (námsmenn). Flutningsmenn ásamt þeirri sem hér stendur eru Brynhildur Pétursdóttir, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Líneik Anna Sævarsdóttir, Haraldur Benediktsson og Valgerður Gunnarsdóttir. Frumvarpið er í tveimur greinum. Lagt er til að við 2. mgr. 4. gr. laganna bætist tveir nýir málsliðir, svohljóðandi: „Námsmenn í reglulegu námi á framhalds- og háskólastigi sem vegna náms síns leigja íbúðarhúsnæði í sama sveitarfélagi og þeir eiga lögheimili í, en vegalengd frá lögheimili að skóla er meiri en 30 km, geta þrátt fyrir 1. mgr. átt rétt á húsaleigubótum. Heimilt er einnig að greiða húsaleigubætur til námsmanns þótt vegalengd milli lögheimilis og skóla sé skemmri en 30 km ef samgöngur til og frá skóla eru honum sérstaklega erfiðar, m.a. með tilliti til veðráttu og ástands vega eða vegna skorts á almenningssamgöngum.“ 2. gr. kveður á um að lögin öðlist þegar gildi. Samkvæmt lögum um húsaleigubætur, nr. 138/1997, er það meginregla að til að eiga rétt á húsaleigubótum eigi leigjandi lögheimili í leiguhúsnæðinu. Undanþáguákvæðið segir að nemi sem þarf að leigja íbúðarhúsnæði vegna náms síns eigi því aðeins rétt á húsaleigubótum að hið leigða húsnæði sé í öðru sveitarfélagi en lögheimili nemans. Rétt er að taka fram að ekki er hægt að eiga lögheimili á heimavist skóla. Meðan sveitarfélög voru mörg og eftir því lítil að flatarmáli, flest hver, kom þetta ekki að sök en á þeim landsvæðum þar sem sveitarfélög hafa sameinast og orðið víðáttumikil blasir við að námsmenn í slíkum sveitarfélögum geta staðið frammi fyrir því að hljóta engar húsaleigubætur þó svo að það langt sé frá lögheimili þeirra á skólastað að þeir séu nauðbeygðir til að flytja að heiman og búa nær skóla á meðan á námi þeirra stendur. Þetta á við ef skólinn er í sama sveitarfélagi og lögheimili nemandans og gildir þótt vegalengdin þar á milli sé langtum meiri en svo að raunhæft sé að ekið sé á milli þeirra staða á hverjum degi, jafnvel um torfæran veg, og ekki síst að vetrarlagi. Er þess og að minnast í þessu samhengi að yngstu nemendurnir í framhaldsskólanum hafa ekki ökuréttindi aldurs síns vegna og ekki hafa heldur allir skólanemar eða aðstandendur þeirra ráð á bifreiðum eða fjárhagslegt bolmagn til daglegra langferða til og frá skóla. Núverandi skipulag húsaleigubóta veldur því að framhaldsskólanemum sem búa langt frá skóla, jafnvel í margra tuga kílómetra fjarlægð, er synjað um húsaleigubætur sökum þess að skóli og lögheimili eru innan sama sveitarfélags en umsókn nema úr nágrannasveitarfélagi við skóla, sem býr tiltölulega skammt frá skólastað, er samþykkt. Nú þegar hafa foreldrar fyrir hönd barns síns látið reyna á slíka greiðslu gagnvart sveitarfélagi en fengið synjun þar sem nemandinn er ekki með lögheimili í hinu leigða húsnæði og því beri sveitarfélaginu ekki skylda til greiðslunnar samkvæmt núgildandi lögum. Úrskurðarnefnd um félagsþjónustu og húsnæðismál hefur staðfest þá synjun. Foreldrar telja synjunina vera brot á jafnræðisreglu, sem ég tek heils hugar undir, og því ljóst að slíkt misrétti verður að leiðrétta með lagabreytingu. Nemandi þarf sem sagt að hafa aðsetursskipti til að eiga rétt á húsaleigubótum en það er hins vegar ekki heimilt innan lögheimilissveitarfélags. Því er það svo að lagabreytingunni, sem hér er lögð til, er stefnt gegn þessu ólánlega og óréttláta fyrirkomulagi. Viðmið fyrir greiðsluheimild sveitarfélags til nema eru sótt í 4. gr. reglugerðar nr. 692/2003 um námsstyrki, enda er líku saman að jafna þar sem námsstyrkirnir og áformaðar húsaleigubætur til skólanema er hvort tveggja ætlað til að styðja námsmenn í dreifbýli sem þurfa að sækja skóla um langan veg. Tölur um fjölda þeirra nema sem gætu öðlast rétt til húsaleigubóta eftir þá lagabreytingu sem þetta frumvarp boðar liggja ekki fyrir. En þrátt fyrir að þetta eigi við um nema í víðlendustu og strjálbýlustu sveitarfélögunum, sem eru þó nokkur, eins og Borgarbyggð, Ísafjarðarbær, Þingeyri, Suðureyri, Flateyri, Vesturbyggð, Strandabyggð, Sveitarfélagið Skagafjörður, Húnaþing vestra, Akureyri en þar er um að ræða Hrísey og Grímsey, Þingeyjarsveit með Laugaskóla, Norðurþing, þar sem Raufarhöfn og Kópasker eru undir, Langanesbyggð, Fljótsdalshérað, Fjarðabyggð og Sveitarfélagið Hornafjörður og hugsanlega fleiri, má telja að um sé að ræða óverulegan fjölda. Virðulegi forseti. Allir sjá að nemandi sem býr í Grímsey og stundar nám við framhaldsskóla á Akureyri fer ekki heim daglega. Búi hann á heimavist á hann ekki rétt á húsaleigubótum en ef þessi sami nemandi hefði herbergisfélaga til dæmis frá Svalbarðseyri ætti sá aðili rétt til húsaleigubóta. Hann gæti þó komist heim án mikillar fyrirhafnar daglega því að á milli Akureyrar og Svalbarðseyrar eru 13 kílómetrar. Sama má segja um nemanda sem býr á Fljótsdalshéraði en þar getur vegalengdin hins vegar numið allt að 100 kílómetrum frá heimili til Egilsstaða þar sem framhaldsskólinn er. Almenningssamgöngur eru líka með afar misjöfnum hætti í hinum dreifðu byggðum landsins og því ómögulegt að ætlast til þess að nemar geti komið sér á milli heimilis og skóla með góðu móti alla daga. Einnig má færa rök fyrir því að nemar sem svo langt eiga að heiman mundu líklega síður taka þátt í félagsstarfi þegar um langan veg er að fara og hugsanlega að kvöldi til. Ekki er hægt að færa fyrir því rök að nemandi sem býr í sveitarfélagi og þarf um langan veg að fara hafi hærri tekjur eða minni kostnað af veru sinni í skólanum en aðrir sem eiga rétt á húsaleigubótum. Ef jafnrétti til náms á að vera raunverulegt þá verðum við að breyta þessu. Ljóst er hins vegar að einhver sveitarfélög styðja við nemendur sína með niðurgreiðslu. En til að ekki verði um að ræða mismunun eða geðþóttaákvörðun pólitíkurinnar hverju sinni er þessi breyting lögð til því að hún er augljóslega mikilvæg fyrir jafnrétti til náms og búsetu í hinum dreifðu byggðum landsins. Í skýrslu vinnuhóps um húsnæðisbætur sem birt var í maí 2012 kemur fram að unnið hafi verið að gerð tillagna sem miði að því að tryggja öllum sama rétt til fjárhagsstuðnings vegna húsnæðiskostnaðar, óháð búsetuformi. Núverandi hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra hefur töluvert rætt um stöðu þeirra sem eru á leigumarkaði og sérstaklega ungt fólk og sagt að hafin sé vinna við mótun framtíðarstefnu í húsnæðismálum. Trúi ég því að hún styðji þetta mál þannig að það geti orðið að lögum fyrir áramót. Það skiptir þá sem um ræðir miklu máli og er réttarbót sem við eigum ekki að láta bíða heildarendurskoðunar á lögum um húsnæðismál. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni umræðu verði frumvarpinu vísað til hv. velferðarnefndar og umsagnir fengnar hjá þeim sveitarfélögum sem þetta snertir með beinum hætti, Félagi framhaldsskólanema sem og annarra sem nefndin telur nauðsynlegt við vinnslu málsins.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt, nr. 50/1988, með síðari breytingum. Frumvarp þetta er á þskj. 198 og 166. mál. Auk mín, sem er 1. flutningsmaður þessa frumvarps, eru aðrir hv. þingmenn meðflutningsmenn en þeir eru alls 14 talsins, hv. þingmenn Haraldur Benediktsson, Elsa Lára Arnardóttir, Bjarkey Gunnarsdóttir, Róbert Marshall, Árni Páll Árnason, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, Willum Þór Þórsson, Guðbjartur Hannesson, Vilhjálmur Bjarnason, Vilhjálmur Árnason, Oddný G. Harðardóttir, Ásmundur Friðriksson og Össur Skarphéðinsson. Frumvarpið er í tveimur greinum. 1. gr. er um það að við lögin bætist nýtt ákvæði til bráðabirgða, svohljóðandi: Heimilt er að endurgreiða virðisaukaskatt vegna kaupa á varmadælu til upphitunar íbúðarhúsnæðis. Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að í greininni er talað um upphitun íbúðarhúsnæðis, sem er smábreyting frá fyrri flutningi frumvarpsins. Í 2. gr. er fjallað um að lögin öðlist þegar gildi, en ákvæði laga þessara falla úr gildi að liðnum fimm árum frá gildistöku þeirra. Mun ég nú, virðulegi forseti, fara betur yfir þetta mál. Í greinargerð með frumvarpinu stendur m.a.: Frumvarp þetta var áður flutt á 139. þingi sem 393. mál. Þá var 1. flutningsmaður hv. þm. Einar K. Guðfinnsson. Að lokinni 1. umr. var málinu þá vísað til efnahags- og skattanefndar, kallað eftir umsögnum og málið rætt í nefndinni en ekki afgreitt þaðan. Málið var einnig flutt á 140. þingi sem 32. mál. Síðast var málið lagt fram á 141. þingi sem 60. mál og var því vísað til efnahags- og viðskiptanefndar að lokinni 1. umr. Nefndin kallaði eftir umsögnum og var málið tekið til meðferðar og það afgreitt frá nefndinni með nefndaráliti á þskj. 1289, sem ég mun fjalla hér um, virðulegi forseti, í lok míns máls með þeirri greinargerð sem ég ætla að lesa hér upp. Húshitunarkostnaður á landsbyggðinni hefur víða verið mjög sligandi fyrir afkomu heimila. Þrátt fyrir að allnokkru fé sé með niðurgreiðslum varið til þess að lækka kostnaðinn er hann mjög íþyngjandi. Því miður hefur þróunin á síðustu árum orðið til verri vegar. Niðurgreiðslurnar sem hafa farið í að lækka húshitunarkostnaðinn á svokölluðum „köldum svæðum“ hafa alls ekki haldið í við þróun orkukostnaðar og þess vegna hefur hann lagst með vaxandi þunga á heimilin í landinu. Þá hafa raunlaun almennt lækkað og því má ljóst vera að húshitunin tekur æ stærri toll af ráðstöfunarfé almennings sem býr á hinum svokölluðu köldu svæðum. Sem betur fer tókst bærilega til á fyrstu árum þessarar aldar. Frá árinu 2000 til 2002/2003 lækkaði kyndingarkostnaðurinn að raungildi um fimmtung, eða því sem næst, en síðan hefur þróunin verið á verri veg. Sérstaklega á þetta við á svæðum þar sem búa 200 manns eða færri. Þar hefur húshitunarkostnaður hækkað verulega. Þróun þessi birtist mjög skýrt í svari iðnaðarráðherra við fyrirspurn þáverandi fyrsta flutningsmanns, hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar, á 139. þingi sem birt er sem fylgiskjal með þessu frumvarpi. Vekja má athygli á eftirfarandi upplýsingum: Kostnaður við að hita 180 fermetra húsnæði í dreifbýli á svæði Rariks var í október 2010 talinn vera um 238 þús. kr. Kostnaðurinn var 166 þús. kr. árið 2000 og fór lægst niður í 138 þús. kr. árið 2002, reiknað til verðlags þegar fyrirspurninni var svarað. Hækkunin frá árinu 2000 var því um 43%, en hvorki meira né minna en 72% væri árið 2002 tekið til viðmiðunar. Ekki er fyrir séð að þessari þróun verði snúið við heldur þvert á móti. Athyglisvert er að skoða til samanburðar þróun húshitunarkostnaðar á svæði Orkuveitu Reykjavíkur. Þar var talið að í október 2010 kostaði um 93 þús. kr. á ári að kynda sambærilegt húsnæði, eftir hækkun fyrirtækisins sem var afar umtöluð. Árið 2000 var kostnaðurinn 100 þús. kr. og var lægstur 2009, eða um 72 þús. kr. á verðlagi ársins 2010. Með þessari upptalningu, virðulegi forseti, sést hversu gífurlegur kostnaðarmunurinn er þegar þessar tvær veitur eru bornar saman, annars vegar kyndingu á höfuðborgarsvæðinu og hins vegar í hinum litlu byggðarlögum eða á litlum svæðum eða í strjálbýli þar sem kostnaðurinn er eins og ég gerði hér að umtalsefni. Þetta er himinhár mismunur sem er eitt mesta óréttlætismál sem viðgengst hér á landi og eru þau þó mörg fyrir. Í tillögu til byggðaáætlunar sem lá fyrir Alþingi þegar frumvarp þetta var fyrst flutt á 139. löggjafarþingi var kveðið afdráttarlaust upp úr um að hitaveituvæðing á Íslandi hefði nánast náð hámarki hvað hagkvæmni varðaði. Þess er bersýnilega ekki að vænta að jarðhitaleit verði haldið áfram að einhverju marki. Vonir um lækkun húshitunarkostnaðar með nýjum hitaveitum eru því augljóslega litlar að mati stjórnvalda. Þess í stað er bent á aðrar lausnir til umhverfisvænnar orkuöflunar sem mætti styrkja með svipuðum hætti og hitaveitur hafa verið styrktar fram að þessu. Í því sambandi er m.a. vísað á notkun á varmadælum. Um varmadælur hefur talsvert verið fjallað og athuganir gerðar á fýsileika á notkun þeirra. Orkusetrið á Akureyri birtir til að mynda talsverðan fróðleik um þær á heimasíðu sinni. Þar er þessum möguleika m.a. lýst svo: „Varmadælur hafa notið síaukinna vinsælda á norðlægum slóðum þar sem þörf er á upphitun húsa stóran hluta ársins. Í Svíþjóð eru t.d. 95% allra nýbygginga útbúnar varmadælum. Ísland hefur ákveðna sérstöðu þegar kemur að húshitun þar sem langstærsti hluti bygginga er hitaður með ódýrum jarðvarma. Um 8% notenda“ - hér á Íslandi - „kynda þó hús sín með rafhitun þar sem varmadælur kæmu í sumum tilfellum til greina sem vænlegur kostur til að draga úr orkunotkun.“ Virðulegi forseti. Hér vil ég skjóta því inn að þekkt eru dæmi frá nokkrum og kannski eru þekktust dæmin frá tveimur, þremur aðilum austur í Neskaupstað, sem halda úti heimasíðu og fésbókarsíðu um varmadælur og þann kostnað sem fólk sem notar þær fær annars vegar af uppbyggingunni en hins vegar af orkusparnaðinum. Þar má sjá að 50–60% sparnaður felst í húshitun íbúðarhúsnæðis við það að taka í notkun varmadælu af þeim framtakssömu mönnum og konum sem það hafa gert á þessu svæði. Fleiri dæmi eru auðvitað til um það hér á landi en í allt of litlum mæli eins og ég gat hér um þar sem ég benti á að 95% nýbygginga í Svíþjóð væru útbúnar varmadælum. „Varmadæla samanstendur venjulega af dælubúnaði og leiðslum sem mynda lokað gas/vökvakerfi. Í gas/vökvakerfinu er ákveðið efni eða svokallaður vinnslumiðill sem breytir um fasa á leið sinni um kerfið. Við þessar fasabreytingar myndast varmaorka sem nýta má til húshitunar. Varmadæla skilar frá sér varmaorku til upphitunar en þarf til þess raforku til að knýja dælukerfið en sú raforka er þó mun minni en þyrfti við hefðbundna rafhitun. Orkuhagkvæmni varmadælu ræðst því af hlutfalli þeirrar orku sem fæst frá henni og orkunnar sem þarf til að knýja hana.“ Nokkrar umsagnir bárust um frumvarpið á 141. þingi og almennt voru þær jákvæðar. Fram kom að varmadælur stæðu jafnfætis ódýrustu hitaveitum í landinu og því væri hagur allra að örva útbreiðslu og notkun þeirra á svokölluðum köldum svæðum. Auk þess var vakin athygli á því að ekki væri skynsamleg orkunýting að nota hágæða raforku til að breyta í lággæða hitaorku og að með notkun varmadælna mætti mæta sömu hitunarþörf með færri kílóvattstundum af hágæða raforku. Afkastageta raforkukerfisins skerðist ekkert með uppsetningu varmadælu sem þýðir að þær kílóvattstundir sem sparast má nota í aðra uppbyggingu. Það er vert að vekja sérstaklega athygli á því, virðulegi forseti, að við það að varmadælum yrði fjölgað hér á landi og fýsileiki þeirra aukinn mundi sparast raforka og þar af leiðandi draga úr þörf á nýbyggingu virkjana hvað það varðar. Í umsögn Orkuseturs Akureyrar segir, með leyfi forseta: „Með varmadælu er í raun verið að skila verðmætri raforku til baka inn í kerfið og því má segja að varmadælur séu okkar smæstu virkjanir. […] Endurgreiðsla virðisaukaskatts myndi auka hagkvæmni varmadæluuppsetninga og flýta mjög sparnaði á raforkunotkun til hitunar sem svo aftur dregur verulega úr niðurgreiðsluþörf ríkissjóðs.“ Það er vert að benda á þetta líka vegna þess að með fleiri varmadælum minnkar niðurgreiðsluþörf ríkissjóðs hvað það varðar. „Endurgreiðsla af varmadælum væri mikilvæg mótvægisaðgerð vegna síhækkandi upphitunarkostnaðar fólks á rafkyntum svæðum.“ Í umsögn ríkisskattstjóra var vakin athygli á nokkrum atriðum. Í fyrsta lagi taldi ríkisskattstjóri gildissvið frumvarpsins of rúmt þar sem ekki lægi ljóst fyrir hvort heimildin ætti að gilda bæði um íbúðarhúsnæði og atvinnuhúsnæði. Gerð hefur verið breyting á frumvarpstexta frá síðustu framlagningu málsins til að bregðast meðal annars við þessari athugasemd ríkisskattstjóra. Þá benti ríkisskattstjóri einnig á að orðalagið „og tengdum búnaði til húshitunar“ væri nokkuð opið og til þess fallið að kalla á matskenndar ákvarðanir. Orðalagið hefur verið fellt brott úr frumvarpstexta og hefur þessari óvissu því verið eytt. Virðulegi forseti. Án þess að dómur sé lagður á það að öðru leyti er stofnkostnaður við varmadælukyndingu talsverður, m.a. vegna þess að þær bera margvísleg gjöld, svo sem tolla og 25,5% virðisaukaskatt. Með breytingum á lögum um niðurgreiðslu húshitunarkostnaðar var opnað fyrir það að ríkið gæti tekið þátt í stofnkostnaði við umhverfisvæna orkuöflun sem drægi úr rafhitun eða olíukyndingu. Þetta er sannarlega skref í rétta átt en þó er ljóst að betur má ef duga skal. Stofnkostnaður við varmadælur er talsverður og því mun taka nokkur ár að greiða hann niður með mögulegum ávinningi í lægri húshitunarkostnaði. Hætt er við að fáir sjái sér hag í því að fjárfesta í svona búnaði. Þess vegna er eðlilegt að ríkið afnemi tolla og endurgreiði virðisaukaskatt af varmadælum, að minnsta kosti tímabundið, til þess að stuðla að lækkun húshitunarkostnaðar og er það lagt til í þessu frumvarpi. Virðulegi forseti. Það hefur komið hér fram að þeir sem eru með dýrustu hitunina séu um 8% íbúa þannig að það gæti verið að með þessu yrði komið til móts við um 25 þús. manns. Þrátt fyrir endurgreiðslu á virðisaukaskatti vegna kaupa á varmadælu er ljóst að húshitunarkostnaður á ýmsum landsvæðum verður hærri en viðunandi getur talist um ókomin ár. Áfram verður því að halda með niðurgreiðslur á húshitunarkostnaði þar sem hann er hæstur jafnframt því að leita annarra leiða til þess að draga úr þeim mikla og sára kostnaði sem víða birtist okkur á þessu sviði á landsbyggðinni. Síðan er sett sem fylgiskjal með þessu frumvarpi svar iðnaðarráðherra við fyrirspurn Einars K. Guðfinnssonar um húshitunarkostnað, sem er á þskj. 234 í 27. máli á 139. löggjafarþingi. Þar voru settar fram nokkrar fyrirspurnir og í svari við annarri fyrirspurn sem segir m.a., með leyfi forseta: „Þar sem hér á landi er að finna margar litlar hitaveitur sem þjóna fáum íbúum og þar með mjög mörg orkuveitusvæði var að höfðu samráði við fyrirspyrjanda ákveðið að í svarinu yrði verð á húshitun einskorðað við færri svæði. Verðsamanburður“ - sá sem ég hef hér gert að umtalsefni - „nær yfir fjögur svæði þar sem raforka er notuð til húshitunar, þ.e. hjá Rarik í þéttbýli og dreifbýli og hjá Orkubúi Vestfjarða í þéttbýli og dreifbýli. Þá er skoðuð verðþróun hjá fjórum hitaveitum og þremur kyntum hitaveitum. Með því að skoða þessa þrjá flokka er talið að hægt sé að setja fram gott yfirlit yfir kostnað við húshitun hér á landi á umræddu tímabili. Ráðuneytið fékk aðstoð Orkustofnunar við að svara fyrirspurninni. Í útreikningum stofnunarinnar er horft til heildarverðs til neytenda með öllum sköttum og gert ráð fyrir niðurgreiðslum þar sem það á við. Hafa þarf í huga að á þessu tímabili hefur heildarfjöldi kílóvattstunda sem er niðurgreiddur ekki alltaf verið sá sami. Árið 2002 var hámark niðurgreiddra kílóvattstunda hækkað úr 30.000 kílóvattstundum á ári í 50.000 kílóvattstundir. Árið 2005 var hámarkið aftur lækkað og þá í 35.000 kílóvattstundir. Hámarkið var aftur hækkað árið 2006 og þá í 40.000 kílóvattstundir og hefur haldist óbreytt síðan.“ Það er rétt að geta þess, virðulegi forseti, að þetta var auðvitað gert í ýmsum tilgangi, m.a. til þess að hvetja fólk til orkusparnaðar og til að einangra hús betur og laga glugga o.s.frv. Áfram með svar við þessari fyrirspurn: „Í tölunum er gert ráð fyrir sömu orkuþörf þrátt fyrir að mismikla orku þurfi til að viðhalda sama innihitastigi eftir því hvar á landinu húsið er. Þá er gert ráð fyrir að ofnakerfi á svæðum þar sem framrásarhiti heits vatns er lágur sé stærra en ella og er því gert ráð fyrir að hiti sé nýttur niður í 35°C. Þá er kyndikostnaður oft afar mismunandi eftir aldri og einangrun húsa. Getur t.d. nýtt gler og gluggaumbúnaður skipt sköpum í kyndingarkostnaði landsmanna.“ Virðulegi forseti. Þess má geta að í gangi hefur verið átak þar sem hvatt hefur verið til þess að þetta verði gert. Síðan eru töflur í frumvarpinu þar sem fjallað er um húsnæði og borið saman, eins og hér hefur verið gert að umtalsefni, 100 fermetra húsnæði, 140 fermetra húsnæði, 180 fermetra húsnæði, sem ég hef nefnt, og 250 fermetra húsnæði. Þetta eru ákaflega fróðlegar töflur sem þarna eru settar fram. Í raun og veru ætti ekki að þurfa annað en þessar töflur til að sýna fram á mikilvægi samþykktar þessa frumvarps til að ríkisvaldið samþykki að gefa eftir toll og virðisaukaskatt af innflutningi varmadælna, alla vega til að setja upp á köldum svæðum og auðvitað alls staðar þar sem menn vilja en það mundi koma sér best á þeim svæðum sem ég hef gert að umtalsefni. Ég bendi aftur á þá reynslu sem kom fram í umsögn, ef ég man rétt, frá þeim frumkvöðlum sem þetta gerðu austur í Neskaupstað en þeir hafa eins og ég hef áður sagt birt yfirlit yfir orkukostnað sinn þar sem hægt er að bera tölurnar saman og sjá hvernig kostnaðurinn hefur lækkað. Eins og kemur fram í greinargerðinni er stofnkostnaðurinn mikill hjá einstaklingum, með tolli og virðisaukaskatti. Það er kannski mörgum ofviða og gerir að verkum að fýsileikinn við að setja upp varmadælu er ekki eins mikill vegna þess að það tekur svo langan tíma að fá til baka þann fjárhagslega ávinning sem af því leiðir. Það má segja að ef ekkert verður gert munu miklu færri setja upp varmadælur og þar af leiðandi mun ríkissjóður ekki fá neinn toll og neinn virðisaukaskatt vegna þess hve fáir munu gera þetta. Þess vegna mundu, með samþykkt þessa frumvarps, þ.e. með því að fella toll og virðisaukaskatt niður af varmadælum, fleiri kaupa varmadælur, ríkissjóður tapar engum tekjum, en ríkissjóður mundi í framtíðinni fá ávinning með lægri niðurgreiðslukostnaði eða ekki eins mikilli þörf til að auka niðurgreiðslur vegna þess að niðurgreiðslurnar munu þá deilast út til færri aðila hvað það varðar. Eins og ég segi, virðulegi forseti, þá held ég að þetta mál sé mjög mikilvægt til þess að koma til móts við fólk á köldum svæðum sem telst vera 8% íbúa þessa lands, sem er að sligast af miklum og háum upphitunarkostnaði. Þess vegna er þetta kannski eitt hið mesta jafnréttismál sem hægt er að hugsa sér. Ég vil því trúa því, virðulegi forseti, um leið og ég legg til að þetta mál fari til hv. efnahags- og viðskiptanefndar til umfjöllunar og úrvinnslu, að nefndin komist að sömu niðurstöðu og síðasta nefnd gerði vegna þess að sú nefnd kláraði málið. Málið var tekið úr nefnd og nefndin lagði til að frumvarpið yrði samþykkt með þeirri breytingu sem við flutningsmenn höfum sett hér inn, þ.e. að skilyrt verði að þetta eigi við um varmadælur til upphitunar íbúðarhúsnæðis. Allir nefndarmenn sem voru á fundinum, átta talsins, samþykktu nefndarálitið og lögðu þetta til á Alþingi. Hvers vegna var það ekki samþykkt, virðulegi forseti? Ég hygg að þrátt fyrir góð tilmæli þáverandi hæstv. fjármálaráðherra, sem nú situr í forsetastóli, Steingríms J. Sigfússonar, sem lýsti sig samþykkan frumvarpinu, þá náði málið einfaldlega ekki fram eins og oft gerist á lokadögum þingsins. Þá eru þingmannafrumvörp tekin úr nefndum og lenda með restinni af þeim þingstörfum sem liggja fyrir þar sem mörg þingmál, mörg stjórnarfrumvörp og mikil umræða er í gangi. Það vill líka gerast þegar talað er um gott mál eins og þarna var þá vilja menn endilega hnýta við það aðrar tillögur. Ég er ekki að segja að það hafi verið svoleiðis en það er eftirtektarvert og um leið virðingarvert að fyrrverandi efnahags- og viðskiptanefnd hafi klárað málið og lagt það fyrir þingið til 2. umr. og mælt með því að það yrði samþykkt með þeirri breytingu sem nefndin gerði. Sú breyting, virðulegi forseti, að takmarka þetta við íbúðarhúsnæði er sjálfsögð. Hún skemmir ekki málið vegna þess að atvinnurekendur geta sett upp varmadælur líka. Þess ber að geta að í virðisaukaskattskerfinu fá fyrirtæki virðisaukaskattinn til baka sem innskatt. Því má segja að í þessu frumvarpi sé líka verið að jafna aðstöðu milli lögaðila og einstaklinga. Við getum, virðulegi forseti, tekið dæmi: Ef ég ræki heimili mitt sem einkahlutafélag og vildi setja upp varmadælu og væri með virðisaukaskattsnúmer þá gæti ég fært þetta út og inn og allan kostnað við að setja dæluna upp alveg eins og að færa inn kostnað við húshitun. En það gerum við ekki við mikilvægustu hlutafélög landsins, sem eru fjölskyldurnar og heimilin. Virðulegi forseti. Ég endurflyt því þetta frumvarp, sem 1. flutningsmaður þess, ásamt 14 öðrum þingmönnum úr öllum flokkum, ef ég man rétt, fyrir utan Pírata að vísu, ég sé að þeir eru ekki hér á, þeir voru ekki andvígir málinu en þeir þurftu meiri tíma til að skoða það áður en frumvarpið var lagt fram. Hér er mál sem er mjög gott, getur haft mikla þjóðhagslega þýðingu, mjög mikla þýðingu fyrir að minnsta kosti 8% íbúa og jafnvel fleiri sem fá skjótvirkustu leiðina til að lækka húshitunarreikning sinn um 50–60% eftir því hvernig til tekst. Það þarf ekkert að velta því fyrir sér, virðulegi forseti, hvort þetta sé rétt vegna þess sem Orkusetrið hefur sett fram, þetta er reynsla frá nágrannalöndum okkar, og eins og ég sagði áður um þá aðila sem hafa gert þetta opinbert og birt það bæði á fésbókinni og annars staða þá kemur mikill fjárhagslegur ávinningur strax fram hjá þeim íbúum á Neskaupstað sem ég þekki best til, hef skoðað og fylgst með uppsetningu og rekstri. Virðulegi forseti. Þar sem oft hefur verið rætt á Alþingi um hið mikla misrétti, sem ég hef gert að umtalsefni og finnst í greinargerðinni um húshitunarkostnað á köldum svæðum þar sem miðað er við það sem best gerist á höfuðborgarsvæðinu t.d., þá er þetta mjög mikilvægt mál inn í þá umræðu til að lækka húshitunarkostnað þeirra sem vilja fá sér varmadælu. Ég er alveg sannfærður um að verði þetta frumvarp samþykkt munum við sjá mjög marga íbúa á hinum köldu svæðum setja upp varmadælur og fá þar með mestu kjarabót sem þeir geta fengið, sem er að lækka húshitunarkostnað sinn um 50–60%. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði þessu frumvarpi vísað til efnahags- og viðskiptanefndar. Ég mundi gjarnan vilja að efnahags- og viðskiptanefnd leitaði umsagnar hjá hv. atvinnuveganefnd sem fjallar líka um þessi mál.

Virðulegi forseti. Mig langar að spyrja hv. flutningsmann þessarar tillögu, Kristján L. Möller, hvort honum finnist það alveg tímabært að fara að eyða dýrmætum gjaldeyri í dýrar varmadælur á meðan við erum með svona mikið af umframorku í orkukerfinu. Eigum við ekki frekar að auka niðurgreiðslur á rafmagni til þessara köldu svæða og bæta þeim það þannig upp? Eigum við ekki að fara að hugsa það þannig að kaupa ekki óþarfabúnað ef við getum bætt ástandið með innlendri orku?

Hæstv. forseti. Nei. Ég er algjörlega ósammála hv. þingmanni um það. Ég er ekki tilbúinn til að skrifa upp á að þetta sé óþarfabúnaður og eyði dýrmætum gjaldeyri við innflutning á þessum tækjum, eins og hv. þingmaður gefur í skyn. Ég get ekki hugsað mér að íbúar á köldum svæðum, sem borga háan húshitunarkostnað eins og ég hef hér gert að umtalsefni og er í greinargerðinni, þurfi áfram að leggja sitt af mörkum og eyða gjaldeyri með því að kaupa varmadælur til þess að spara sér húshitunarkostnað upp á 50–60% um ókomin ár. Ef hv. þingmanni er mest umhugað um að eyða ekki dýrmætum gjaldeyri, sem ekki er allt of mikið til af, held ég að það séu til betri leiðir til að spara hann en fram kemur í því sem hann segir, þ.e. með umframorkunni sem til er. Vonandi verður þá hægt að selja þá umframorku öðrum sem geta þá hugsanlega notað hana til að skapa verðmæti og gjaldeyristekjur.

Virðulegi forseti. Vonandi seljum við þá orku sem til er í kerfinu núna en við gerum það ekki í dag. Hún rennur ónýtt til sjávar þannig að ég mundi alla vega vilja hinkra með þetta þangað til við erum búin að selja orkuna. Þá getum við keypt þessar dælur. Ég held að það eigi nú ekki að taka mjög langan tíma með þeim samgöngum sem eru í dag. Við vitum að þessar dælur munu slitna eins og annar vélbúnaður. Það kostar peninga að keyra þær á hverju ári þannig að ef við frestum því að eyða gjaldeyri í dælurnar hlýtur að teljast til tekna fyrir þjóðarbúið.

Virðulegi forseti. Ég er svo algjörlega ósammála hv. þingmanni, hann leggur þetta fram sem mótrök við því að ríkissjóður gefi frádrátt á virðisaukaskatti vegna kaupa á varmadælum. Ég verð bara að lýsa undrun minni á þeirri nálgun hjá hv. þingmanni að það sé betra að fólk kaupi áfram dýra orku, sem rynni annars til sjávar, þó að það muni sligast undan húshitunarkostnaði, eða þá, eins og hv. þingmaður gefur í skyn, að ríkissjóður taki bara tekjur sínar, sem eru ekkert allt of miklar - gjaldeyririnn er dýrmætur og af skornum skammti en krónur ríkissjóðs eru líka fáar og dýrmætar og það er mikilvægt að ráðstafa þeim í þá aðra betri hluti en þarna yrði gert hvað varðar auknar niðurgreiðslur. Varðandi það að kaup á varmadælum gefi frádrátt á virðisaukaskatti eins og tillagan segir til um - ef enginn eða fáir kaupa varmadælur eins og staðan er í dag þá fær ríkissjóður hvort sem er engar tekjur. Ef þetta gengur hins vegar eftir og fleiri kaupa dælur munu íbúarnir fá mikinn fjárhagslegan hagnað af því og þá er hægt að nota þá peninga í annað. Virðulegi forseti. Ég verð bara að segja alveg eins og er að hv. þingmaður hefur oft komið mér á óvart með skoðunum sínum og við höfum ekki oft verið sammála, en í þessu efni er ég algjörlega ósammála honum.

Virðulegur forseti. Ég ætla að leggja orð í belg um frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt þar sem 1. gr. hljóðar svo: „Heimilt er að endurgreiða virðisaukaskatt vegna kaupa á varmadælu til upphitunar íbúðarhúsnæðis.“ Ég tel málið mjög þarft og styð það heils hugar. Eins og kom fram hjá frummælanda áðan er þetta mál sem við þekkjum frá fyrri þingum. Það fékk ágæta umfjöllun á síðasta þingi og var góð samstaða um að það væri brýnt til að hægt væri mæta miklum húshitunarkostnaði á köldum svæðum á landsbyggðinni. Því miður náði málið ekki fram að ganga á síðasta þingi þó að ég hafi þá trú að mikill meiri hluti hafi verið fyrir því á síðasta þingi. Ég hef væntingar um að við getum klárað málið sem ég held að heilt yfir sé samstaða um þó að efasemdarraddir, eins og komu fram hjá hv. þingmanni áðan í andsvari, séu vissulega til. Ég held að þetta sé ein af þeim leiðum sem við getum farið til þess að lækka húshitunarkostnað á landsbyggðinni sem er ærinn og þeir sem þekkja til hans vita að hann er því miður að sliga mörg heimili á landsbyggðinni og er mjög hátt hlutfall af útgjöldum heimila þar sem ráðstöfunartekjur eru ekki miklar. Þekkt er sagan af Vestfirðingnum sem flutti til Reykjavíkur úr einbýlishúsi og ætlaði að borga orkureikning fyrir alla blokkina þar sem hann var álíka hár og fyrir einbýlishús hans vestur á fjörðum. Ég get sagt um sjálfa mig sem held tvö heimili, bæði vestur á fjörðum og hér á höfuðborgarsvæðinu, að þar sem ég á mitt heimili vestur á fjörðum er húshitunarkostnaður hátt í 300 þús. kr. á ársgrundvelli en á höfuðborgarsvæðinu er húshitunarkostnaður tæpar 50 þús. kr. Það þarf kannski ekki að hafa fleiri orð um hvernig þetta kemur mismunandi við buddu fólks eftir því hvar það býr á landinu. Ég tek undir orð hv. þm. Kristjáns Möllers, ég tel aðgerðina þjóðhagslega hagkvæma fyrir þau 8–10% þjóðarinnar sem búa við langhæsta húshitunarkostnaðinn. Þótt hún leysi ekki allan vanda er hún hluti af því sem hægt er að gera til að mæta þessum húshitunarkostnaði. Ég tel stóra málið auðvitað vera að við gerum það með einhvers lags jöfnunaraðgerðum. Ég tel að Alþingi eigi að vinda sér í að leggja fram tillögur eins og hafa komið fram hjá nefnd sem fjallaði um málin um jöfnun húshitunarkostnaðar, að koma á jöfnunargjaldi á framleidda kílóvattstund sem mundi verða til þess að jafna raforkukostnað og húshitunarkostnað í landinu. Niðurgreiðslur hafa því miður ekki haldið í við þá þróun sem áætluð var og við þurfum að koma sterkar inn þar því að þær hafa dregist mjög aftur úr í þeim efnum. Ég ætla að vitna í mál sem var til umræðu á síðasta þingi þar sem kemur fram að húshitunarkostnaður í dreifbýli frá árinu 2000 hefur hækkað um 43% á svæði Rariks en á sama tíma lækkað um 28% á höfuðborgarsvæðinu. Við verðum að fara að taka þau mál föstum tökum. Ég tel að þetta mál sé gott innlegg í það og við megum ekki draga lappirnar í því að leysa það í stóra samhenginu. Við erum með jöfnun flutningskostnaðar varðandi til dæmis olíuvörur, flutningsjöfnunarsjóð olíuvara, og við eigum þar sem því verður við komið að jafna svona kostnað. Ég tala nú ekki um þar sem um er að ræða sameiginlegar auðlindir þjóðarinnar sem ég tel hita í jörðu og orku vera, landsmenn eiga að sitja við sama borð og það á að vera hægt að koma á þannig kerfi að fólk búi við sambærilegan húshitunarkostnað og raforkukostnað burt séð frá því hvar það velur sér búsetu í landinu.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að þakka framlagningu þessa máls og framsöguræðu flutningsmanns, hv. þm. Kristjáns L. Möllers, sem flutti ítarlega greinargerð með málinu. Hann vék í fáum atriðum út frá henni frá eigin brjósti en allt sem hann bætti við var til merkis um það að hann flutti örugglega einhverja sína mögnuðustu þingræðu sem ég hef heyrt. Ég get í öllu tekið undir þau sjónarmið sem hann setti þar fram. Það sem ég hefði kannski helst viljað bæta við hans ágætu ræðu vegna mikilvægis þessa máls og taka undir með öðrum sem hér hafa talað er það gríðarlega ójafnrétti í búsetuskilyrðum sem við búum við og nauðsyn þess að við ráðumst á það ójafnrétti úr mörgum áttum og reynum að minnka það sem frekast við megum. Þetta er sannarlega ein af þeim aðferðum sem við höfum til þess að lækka húshitunarkostnað, en hér hefur hann verið rakinn mjög nákvæmlega og flutningsmaður fór yfir það hve gríðarlega miklu getur munað í kostnaði á milli landsvæða. Það sem ég vildi helst bæta við greinargerð hv. þingmanns eru þeir möguleikar sem varmadælur gefa okkur til viðbótar því sem áður hefur verið þekkt og áður hefur verið rakið við að reyna að nota lághitasvæðin. Með slíkum tækjabúnaði blasir nú við sá möguleiki að nota borholur sem gefa tiltölulega lágan hita eða vatn með mjög lágu hitastigi og breyta þannig lághitaholum í mjög orkugefandi holur og geta raunverulega magnað upp þá orku sem þar kemur úr jörðinni. Þetta er kannski sá angi málsins sem minnst hefur verið fjallað um og minnst verið rannsakaður og ég vildi þess vegna vekja máls á því í umræðunni. Það sem hv. þm. Páll Jóhann Pálsson rakti í ræðu sinni sem innlegg í þessa umræðu vil ég með ákveðnum hætti skilja þannig að það sé vissulega miklu hraðvirkari leið að jafna húshitunarkostnað með því að gefa vel í niðurgreiðslur á rafmagni eða veita góðan afslátt á orkutöxtum, en það er einfaldlega ekki í boði. Þess vegna er sú leið nefnd og talað fyrir því að gefa eftir virðisaukaskatt og tolla á varmadælum. Það mun mögulega flýta því að við komumst í það horf að geta kynt hús okkar með ódýrari hætti. Síðan vil ég við það bæta að það er einfaldlega mjög ábyrg afstaða að spara rafmagn og spara orku á öllum sviðum og það getur aldrei verið annað en góður kostur. Til viðbótar því sem hér er lagt til, að lækka eða fella niður virðisaukaskatt og í framhaldinu að beita sér fyrir því að fella niður tolla á þessum tækjabúnaði, vil ég nefna að tækjabúnaðurinn er mjög dýr. Á hvaða verði hann hleypur fer að sjálfsögðu eftir aðstæðum hverju sinni og hússtærð og slíku en hann getur verið mjög umtalsverður, ekki síst felst mjög mikill kostnaður í uppsetningunni. Eins og hv. framsögumaður rakti hér er stofnkostnaðurinn við þessar framkvæmdir það hár að hann er kannski ekki á færi venjulegra heimila að ráðast í nema með þessum hliðarráðstöfunum. Því gæti það átak sem stjórnvöld hafa staðið fyrir á undanförnum árum og verður nú framlengt, átakið Allir vinna þar sem endurgreiddur er virðisaukaskattur af vinnu iðnaðarmanna við viðhald húsnæðis og framkvæmdir á heimilum auðveldlega aftur ýtt undir þann vilja að setja upp slíkan búnað. Þetta frumvarp er nú talsvert mikið rætt og mikið unnið, þannig að ég hef í sjálfu sér góðar vonir um að það geti unnist hratt í nefndinni og hvet eindregið til þess. Ég vek aftur á því athygli að hér er um mikið þjóðþrifamál að ræða. Það er flutt af þingmönnum allra flokka nema Pírata og með samþykkt þess gefum við á engan hátt afslátt á þeirri kröfu okkar að dreifikostnaður á rafmagni úti um allt land verði jafnaður sem mest á milli íbúa í þessu raforkuríka landi. Það er nánast hlálegt að koma út í dreifbýlið þar sem línur veitufyrirtækjanna liggja í gegnum lönd bænda og lönd landeigenda og vita að það sé viðurkennt í samfélaginu í dag að þar eigi að borga hæsta kostnað við að dreifa rafmagni. Þetta mál gefur engan afslátt á því viðhorfi okkar að þar þurfum við að bæta í og breyta og jafna dreifikostnað á raforku hér á landi.

Virðulegi forseti. Ég fagna því að þetta frumvarp sé komið fram. Málið er mér dálítið skylt, ég hafði atbeina að því á sínum tíma og forustu um að það var lagt fram í þrígang. Eins og hv. 1. flutningsmaður málsins nú, Kristján L. Möller, rakti var það eiginlega komið á síðustu metrana að hljóta fullnaðarafgreiðslu á Alþingi síðastliðið vor. Ég hef ekki getað staðið fyrir málinu vegna breyttra aðstæðna minna og þess vegna fagna ég því að hv. þingmaður og aðrir þingmenn sem standa að málinu skyldu taka það upp og bera fram til efnislegrar afgreiðslu á Alþingi. Ég ætla aðeins að koma inn á þau álitamál sem velt var upp í máli hv. 5. þm. Suðurk., Páls Jóhanns Pálssonar, um að við hefðum ekki efni á því að stuðla að innflutningi á varmadælum. Við skulum setja þá hluti í samhengi. Í fyrsta lagi er það þannig að hér er ekki um mjög dýra framkvæmd að ræða í stóru heildarsamhengi. Auðvitað vitum við að varmadælur eru misdýrar eftir því hversu stórar þær eru, en gefum okkur að við séum að tala um varmadælu sem væri í erlendu innkaupsverði upp á kannski milljón krónur. Ef við segjum að 100 heimili keyptu slíka dælu á fyrsta ári mundi það svara til gjaldeyrisnotkunar sem er álíka og kaup á fimm almennilegum jeppum. Ég veit ekki til þess að menn hafi verið með sérstök áform um að stórhækka svo tolla á innflutningi á jeppum að það verði gert ókleift. Við höfum auðvitað verið að gera ýmsar breytingar sem stuðla að því að menn fari á minni bíla, ég er ekki að tala um það. Ég er að tala um að ef það væri leiðin mundu menn væntanlega vilja fara þá leið að gera gjörsamlega ókleift að flytja inn slíka bíla. Það sem ég vil með öðrum orðum segja er að menn megi ekki fara að búa sér til einhverjar grýlur í því sambandi, að það að við séum að reyna að örva að menn geti keypt sér tæki til þess að draga úr heimiliskostnaði sínum muni setja allan gjaldeyrisjöfnuð í hreint uppnám. Þetta mál er ekki annaðhvort/eða, annaðhvort fara menn þessa leið eða þá leið sem ég veit að er almennt mikill stuðningur við hér í þinginu, að reyna að jafna húshitunarkostnaðinn með því að greiða niður flutnings- og dreifingarkostnað. Við erum ekki að tala um annaðhvort/eða. Vandinn í því máli hefur snúist um, eins við vitum, að það er ekki einungis skortur á gjaldeyri heldur er líka tómahljóð í ríkiskassanum. Það hefur verið vandamál okkar þegar við höfum glímt við þetta. Það hefur ekki verið þannig að stjórnvöld hverju sinni hafi verið á móti því að lækka húshitunarkostnað, það hafa ekki verið efnahagslegar forsendur til þess og þess vegna hefur okkur ekki gengið nægilega vel að draga úr húshitunarkostnaðinum þar sem hann er mestur fyrir. Síðan má ekki gleyma því að ekki er einungis um innflutning á varmadælum að ræða. Mér er til dæmis kunnugt um að Íslendingar framleiða líka dælurnar. Ég er alveg sannfærður um að ef þetta væri gert, sem leiddi þá til þess að menn færu í vaxandi mæli að kaupa þann búnað, mundu skapast hér tækifæri fyrir fólk sem hefur kunnáttu í þeim efnum til að fara að framleiða slíkar varmadælur á Íslandi. Ég vil nefna í því sambandi að eftir að ég flutti frumvarpið í fyrsta skipti höfðu samband við mig aðilar sem stóðu fyrir smíði á varmadælum innan lands, sem höfðu nokkrar áhyggjur af því að tilkoma frumvarpsins, framlagning frumvarpsins yrði þess valdandi að margir sem hefðu íhugað að kaupa slíkar dælur mundu halda að sér höndum til þess að sjá hvort niðurstaða Alþingis yrði að lækka tímabundið eða öllu heldur endurgreiða virðisaukaskattinn á varmadælum. Það mundi þá leiða til þess að fólk héldi að sér höndum og salan á þeirri innlendu framleiðslu drægist fyrir vikið saman. Það er auðvitað líka hlutur sem við þurfum að íhuga. Það er mjög mikilvægt að þeirri óvissu sé aflétt. Við eigum ekki að horfa þannig á það, sérstaklega ekki við þessar aðstæður með lágt raungengi okkar, að möguleikarnir séu einungis fólgnir í því að flytja þennan varning inn. Það geta líka verið tækifæri í því einfaldlega að framleiða hann og þetta gefur okkur kannski færi á því að búa til einhvern lítinn framleiðsluiðnað sem skiptir auðvitað máli í öllu þessu. Það er því ekki að mínu mati neitt tilefni til að hinkra hér við. Við erum ekki að tala um gríðarlega sóun á gjaldeyri, þvert á móti. Fyrst og fremst er verið að tala um eina aðferð við að lækka húshitunarkostnað á svæðum þar sem hann er sligandi fyrir. Það breytir hins vegar engu um að okkar markmið, eins og málin standa núna, hljóta að vera þau að stuðla að því og tryggja það að húshitunarkostnaður á köldum svæðum lækki og það sé gert með þeim hætti sem uppi hafa verið tillögur um, að dreifingarkostnaðurinn sé greiddur niður að öllu leyti, flutnings- og dreifingarkostnaðurinn. Það sé hið samfélagslega verkefni en það sé ekki kostnaður sem leggist aðeins á þær 30 þúsund sálir sem búa við þennan mikla húshitunarkostnað. Um það hefur umræðan snúist. Jafnvel þótt það tækist, sem ég bind vonir við, yrði húshitunarkostnaðurinn á þeim svæðum enn þá talsvert hærri en til að mynda á húshitunarsvæði Orkuveitu Reykjavíkur, það væri þannig. Þrátt fyrir að okkur tækist að lækka húshitunarkostnaðinn með því að greiða niður flutningskostnaðinn væri húshitunarkostnaðurinn enn þá til staðar og yrði hærri hjá því fólki sem býr við slíkar aðstæður. Og jafnvel þótt við næðum markmiðinu ætti hugmyndin um varmadælu fullt erindi gagnvart því fólki til að reyna að stuðla að lækkun á húshitunarkostnaði. Virðulegi forseti. Mér finnst ekki gott ef menn reyna að búa sér til einhverja biðleiki í þeim efnum, ef menn reyna að koma hælkróki á málið núna þegar það er borið upp hér af þingmönnum úr fimm stjórnmálaflokkum. Það vekur að sjálfsögðu athygli að þetta er í fjórða sinn sem við leggjum frumvarpið fram, þetta er í fjórða sinn sem þingmenn úr jafn mörgum stjórnmálaflokkum og hérna eru, fimm stjórnmálaflokkum, hafa borið slíkt mál fram. Það er líka rétt sem hv. 1. flutningsmaður nefndi áðan, að í efnahags- og viðskiptanefnd skapaðist mikil samstaða um málið. Menn horfðu einfaldlega á rökin með og á móti og komust að þeirri niðurstöðu að þetta væri skynsamleg leið. Þetta er líka vistvæn leið, þetta er líka leið sem sparar orku sem gefur þá tækifæri til þess að nýta hana til annarra hluta. Það eru ekki rök í sjálfu sér að segja að vegna þess að við erum með svo mikla orku núna þurfum við ekki að hugsa um að spara orku. Einhvern tíma hljóta þær aðstæður að breytast og orkusparnaður í sjálfu sér er markmið vegna þess að þá þurfum við ekki að nýta þessa orku til húshitunar, sem er ekki mjög arðbær aðferð. Það er miklu arðbærari aðferð að nýta heita vatnið til þess. Við gerðum breytingar á löggjöfinni sem skiptu máli á síðasta kjörtímabili þegar ákveðið var að greiða niður stofnkostnað í hitaveitum sem svaraði ekki átta árum, eins og áður hafði verið við niðurgreiðslu húshitunarkostnaðar á þessum svæðum, heldur tólf árum sem hefur gert það að verkum að ýmsar hitaveituframkvæmdir sem áður höfðu verið taldar óhagkvæmar urðu hagkvæmar. Ég tek dæmið um hitaveituvæðinguna í Hegranesinu í Skagafirði. Forsendan fyrir því að hægt var að fara þá leið var sú ákvörðun Alþingis á sínum tíma að breyta lögunum og heimila þessar niðurgreiðslur þannig að þær samsvöruðu tólf ára niðurgreiðslu á stofnkostnaði, sem samsvaraði tólf ára niðurgreiðslu á húshitunarkostnaði á þessum svæðum, og það opnaði þessa möguleika. Það er auðvitað dálítið áhugavert að fylgjast með því að það hafa verið tekin - þrátt fyrir að á sínum tíma, fyrir tveimur, þremur, fjórum árum síðan, eins og er rakið hér í greinargerðinni, hafi menn verið komnir á þá skoðun að við værum komin að einhverjum endimörkum varðandi að nýta heita vatnið í frekari mæli til húshitunar í landinu - dálítil skref í þeim efnum og býsna stór skref voru stigin á þessu ári. Þar spilaði að mínu mati breytingin á niðurgreiðslu á stofnkostnaðinum langstærstu rulluna. Ætli það séu ekki svona þúsund manns sem í fyrra bjuggu við háan húshitunarkostnað sem munu búa við hitaveitu að hluta til á þessu ári og að öllu leyti á næsta ári? Þetta er heilmikil breyting og býsna stórt hlutfall af þeim íbúafjölda sem hefur búið við háan húshitunarkostnað. Við erum því sem betur fer að ná árangri. Svo er það hitt sem hv. þm. Haraldur Benediktsson, 4. þm. Norðvest., vakti athygli á, og það er að með því að nota þessar varmadælur verður hægt með hagkvæmari hætti að nýta heitt vatn eða volgt vatn sem nær ekki nægilega háu hitastigi til þess að arðbært sé að nota það sem hitaveituvatn. Með notkun varmadælnanna skapast möguleikar á því að nýta vatnið, þótt það nái ekki nægilegu hitastigi að öðru leyti, til þess að kynda upp húsin á hagkvæmari hátt sem enn og aftur stuðlar að því að færra og færra fólk þurfi að búa við háan húshitunarkostnað. Virðulegi forseti. Ég ætla í sjálfu sér ekki að hafa neitt mörg orð um þetta. Ég tel hins vegar ástæðu til þess að vekja athygli á því að í frumvarpinu er gert ráð fyrir því að um sé að ræða átak til fimm ára. Hvers vegna var það gert? Jú, þetta er hugsað til þess að reyna að hvetja sem flesta á sem skemmstum tíma til að fara í þessa fjárfestingu til að það skili árangri sem fyrst. Það er ekki verið að tala um, a.m.k. í þessu frumvarpi, að gera þetta varanlega. Það er verið að gera þetta í átaksformi til að reyna að stuðla að því að menn fari þessa leið til að draga úr húshitunarkostnaði sínum. Það kemur ekki í staðinn fyrir þær hugmyndir sem við mörg hver, og ég vil fullyrða meiri hluti Alþingis, hefur haft um að lækka húshitunarkostnaðinn á köldu svæðunum með því að greiða niður að fullu dreifingarkostnaðinn, gera hann að samfélagslegu verkefni í stað þess að leggjast á herðar lítils hluta þjóðarinnar. Þetta mál kemur ekkert í staðinn fyrir það, en það getur verið einn hluti af lausn á mjög alvarlegu vandamáli sem er til staðar í þeim byggðum sem búa við háan og mikinn húshitunarkostnað. Gleymum því ekki að þegar við skoðum til dæmis íbúaþróunina í landinu er það oft á tíðum og í mjög mörgum tilvikum þannig að þau svæði sem búa við sligandi kostnað eru þau svæði sem hafa verið að gefa eftir í byggðalegu tilliti og það blasir auðvitað við hvers vegna það er. Það blasir við í þeim töflum hérna sem hv. 1. flutningsmaður málsins gerði að umtalsefni. Það blasir við að þegar menn borga kannski þrefalt hærra húshitunarverð, eins og kemur fram í töflunum, en gerist á höfuðborgarsvæðinu eða á orkuveitusvæði Orkuveitu Reykjavíkur verða búsetuskilyrði verri. Það verður minna ákjósanlegt að búa á þeim svæðum og byggðin gefur eftir. Hér er því líka um að ræða það þjóðfélagslega markmið að stuðla að því að íbúaþróunin ráðist af öðrum þáttum en þeim sem húshitunarkostnaðurinn veldur.

Hæstv. forseti. Ég kem hingað upp til að lýsa mikilli ánægju með þetta frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt, með síðari breytingum, sem er um varmadælur. Mér finnst þetta svo mikið réttlætismál að það ætti að fara með hraði í gegnum þingið. Ég kem upphaflega af köldu svæði en bý nú á mjög heitu svæði. Þegar ég fer að hugsa þetta mál þá eru það forréttindi sem maður býr við, nákvæmlega eins og nafni minn, hv. þm. Páll Jóhann Pálsson, getur vitnað um, við njótum þeirra forréttinda að búa suður í Grindavík þar sem nóg er af heitu vatni. Stór hluti fjölskyldu minnar býr aftur á móti austur á Vopnafirði. Þar er húshitunarkostnaður sligandi. Ég fer eins oft og ég get austur á Vopnafjörð til að hitta fjölskyldu mína og vini og oftar en ekki kemur pólitík til umræðu. Eitt af aðalmálum í þeirra augum er að jafna húshitunarkostnað hvernig sem farið verði að því, um hrópandi óréttlæti sé að ræða og það er alveg óhætt að taka undir það. Bróðir minn sem til margra ára bjó í Reykjavík flutti aftur austur á Vopnafjörð og keypti sér býli úti í sveit. Það lá við að það liði yfir hann þegar hann fékk fyrsta rafmagnsreikninginn, hann var svo hrikalega hár. Hann sýndi mér reikninginn og ég átti ekki eitt einasta orð. Fyrir mér er þetta gríðarlegt réttlætismál. Við eigum að leita allra leiða til að jafna þennan kostnað þannig að allir búi við sömu lífskjör og mannréttindi, sem þetta snýst í raun um, í landinu. Ég man þá tíð þegar hitakútarnir komu fyrst, þá mátti maður ekki vera lengi í sturtu. Mamma gamla var þá farin að kalla: „Heyrðu, það er tími á því sko.“ Nú stendur maður í sturtunni heima hjá sér tímunum saman ef því er að skipta. Á Kirkjubæjarklaustri í Skaftárhreppi kyntu þeir skólann og sundlaugina upp með sorpbrennslu. Því miður urðu þeir að loka vegna þess að mengun var langt yfir viðmiðunarmörkum. Þeir ákváðu að keyra sorpið í burtu á bílum - sem mengaði örugglega jafn mikið, en það er nú önnur saga. Þeir ákváðu að kaupa sér varmadælu. Kostnaðurinn á hverju ári við að hita upp sundlaug og skóla var 14,5 milljónir. Þeir reikna með því að þegar varmadælan verður komin í fullan gang verði búið að lækka þann kostnað um 50%. Það eitt réttlætir þetta frumvarp. Þó að mörg sjónarmið séu í þessu og mikið af vannýttri orku er þetta bara einn liður í því, og kannski fyrsta skrefið, að reyna að jafna það óréttlæti sem á sér stað hvað varðar upphitun húsa. Ég styð málið heils hugar. Ég sé að einn úr mínum flokki er á frumvarpinu. Ég hefði gjarnan viljað vera á því sjálfur, en ég styð það heils hugar og vona að það fái skjótan framgang í nefnd og verði samþykkt fyrir jól.

Hæstv. forseti. Fyrir það fyrsta vil ég þakka öllum þeim þingmönnum sem hafa tekið þátt í umræðu um þetta mikilvæga og góða frumvarp sem flutt er af 14 þingmönnum, fulltrúum fimm stjórnmálaflokka á Alþingi og er nú flutt í fjórða skipti. Ég vil þakka þeim fyrir viðtökurnar og þau dæmi sem hér hafa komið fram þó að ég hafi aðeins, ef ég má orða það þannig, skvett upp á sjónarmiðin í stuttu andsvari hv. þm. Páls Jóhanns Pálssonar áðan. Það sjónarmið sem hann setti þar fram er auðvitað alveg fullgilt þó að ég sé algjörlega ósammála því, en ég þakka honum engu að síður fyrir innlegg hans í umræðuna vegna þess að það er líka mikilvægt. Hv. þm. Páll Valur Björnsson fjallaði hér um dæmi af frændfólki sínu austur á Vopnafirði, sem er alveg hárrétt. Ég get sagt sögu sem ég heyrði af Norðfirðingi sem hafði búið við hátt upphitunarverð fyrir húsnæði sitt. Hann flutti suður til Reykjavíkur í ekkert mjög stórt húsnæði, en í húsfélaginu voru fjórar íbúðir. Hann lenti í því fljótlega að vera gjaldkeri húsfélagsins og til hans bárust reikningar, þar á meðal orkureikningar. Sagan segir að hann hafi tekið þessa orkureikninga samviskusamlega mánaðarlega og borgað þá og þótti nú ekki mikið um. Síðan kom að því, virðulegi forseti, að ársuppgjör var gert hjá húsfélaginu. Þá kom í ljós að engir orkureikningar voru hjá húsfélaginu það árið og farið var að grafast fyrir um það. Var það vegna þess að orkuveitan sendi þeim ekki reikning? Nei, það var vegna þess að gjaldkerinn fékk þá og hélt að þetta væri hans eigin reikningur og borgaði fyrir íbúðirnar allar fjórar saman. Samt var upphæðin lægri en hann átti að venjast og þótti því ekki mikið til um. Ég vona að ég muni söguna nokkurn veginn rétt eins og ég hef sagt hana hér, en hún var efnislega á þann veg að íbúinn hafði aldrei séð svona lága orkureikninga og honum fannst alveg sjálfsagt að borga þetta. Virðulegi forseti. Hér höfum við gert að umtalsefni húshitunarkostnað og tekið dæmi úr fylgigögnum með frumvarpinu um 180 fermetra húsnæði á dreifbýlissvæði Rariks. Í október 2010 var upphitunarkostnaður þess talinn vera 238 þús. kr. Á sama tíma var upphitunarkostnaður á sambærilegu húsnæði hjá Orkuveitu Reykjavíkur í Reykjavík tæpar 93.500 kr. Við sjáum muninn. Virðulegi forseti. Ef okkur tækist með varmadælu að lækka orkureikning íbúans á dreifbýlissvæði Rariks um 50%, sem ég er ekki í nokkrum vafa um að mundi takast, færi kostnaðurinn niður í 119 þús. kr. Ef næðist sá besti árangur sem maður hefur heyrt um, í prósentum talið, eða um 60% sparnaður, færi hann niður í sama verð og Reykvíkingurinn borgar fyrir sambærilegt húsnæði í Reykjavík, eða 95.200 kr. Þetta er miðað við tölur frá 2010. Ég hygg að hlutfallið hafi algjörlega haldist, þannig að þetta er alveg sambærilegt. Með uppsetningu á varmadælu og 50% sparnaði mundi aðilinn sem borgaði 238 þús. kr. í október 2010 spara 119 þús. kr. á ári. Virðulegi forseti. Getur einhver bent mér á aðra eins kjarabót og sá íbúi dreifbýlissvæðis mundi fá við einhverja aðra aðgerð svona fljótt á litið? Kauphækkun? Nei, ég held nú ekki. Þannig er dæmið um varmadælur sem hér er sett fram. Það er ótrúlegt hvað þær eru fáar á Íslandi, en eins og kom fram í flutningsræðu minni áðan er það vegna þess að svo stór hluti landsins býr við ódýrar og góðar hitaveitur. Þetta hefur ekki orðið valkostur og hann þarf ekki á þeim svæðum nema hjá þessum 8% íbúa á allra köldustu svæðunum. Þar mundi þetta skila sér mjög fljótt. Það má alveg leika sér með fleiri tölur í þessu sambandi, virðulegi forseti. Það má taka 100 heimili. Þau borga 23,8 millj. kr. á ári, miðað við tölurnar sem gefnar eru frá þessum tíma. Ef þau spöruðu sér 50% eru það tæpar 12 millj. kr. sem mundu sparast á móti þeim kostnaði sem fylgir því auðvitað að setja upp dæluna. Ég ætla ekki að taka dæmi af verði á einstökum dælum vegna þess að það er svolítið misjafnt eftir hvaða aðferð er notuð. En ef það næðist, eins og í dæminu sem ég hef tekið hér, að lækka húshitunarkostnað sem er 238 þús. kr. um 60% fer hann niður í húshitunarverð þeirra sem búa í sambærilegu húsnæði í Reykjavík þar sem það er lægst. Virðulegi forseti. Það er mikilvægt að hafa þetta í huga. Ég hika ekki við að halda því fram að ef okkur tækist að vinna þetta mál í gegnum nefnd til Alþingis, eins og það var komið út úr nefnd á síðasta þingi, og við næðum að samþykkja það og mynda um það breiða samstöðu, er ég alveg viss um að fólk mundi kaupa fleiri varmadælur og setja upp. Reynslan af sparnaðinum sýnir að það yrði mjög hagkvæmt. Það er ríkisins að koma til móts við það og gefa eftir ímyndaðar tekjur af virðisaukaskatti og tollum af innflutningi á dælum sem annars koma ekki í ríkissjóð ef enginn kaupir þær. Þá heldur fólk áfram að borga þennan háa húshitunarkostnað og ríkissjóður að leggja til pening af fjárlögum til niðurgreiðslu á húshitunarkostnaði, sem hefur eins og ég hef getið um ekki hækkað í takt við það sem hér hefur komið fram. Virðulegi forseti. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson tók sem dæmi og fjallaði um það áðan og við vorum að hvíslast á um það, ég og hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir sem var varaformaður atvinnuveganefndar á síðasta kjörtímabili, að við í atvinnuveganefnd jukum niðurgreiðslurnar vegna nýrra hitaveitna úr átta árum í tólf ár, þ.e. styrkviðmiðið var lengt úr átta árum í tólf. Það var verk sem við unnum í atvinnuveganefnd. Við höfðum frumvarp um þessi lög og létum fylgja með að þetta tímabil var lengt. Ég er alveg viss um það, virðulegi forseti, að þetta liðkaði mjög til t.d. fyrir lagningu hitaveitu til Skagastrandar. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson nefndi Hegranesið í Skagafirði líka. Ef það er rétt að þúsund íbúar hafi verið að njóta þessarar hitaveitu í framhaldi af því að niðurgreiðslur voru miðaðar við tólf ár í stað átta voru þær kannski forsenda fyrir lagningu á þeim. Þá getum við líka spurt okkur að því í leiðinni hvort það hafi ekki verið mjög þjóðhagslega arðbær og góð framkvæmd. Jú, ég er alveg sannfærður um það. Þar myndaðist allsherjarsamstaða í atvinnuveganefnd um að gera þessa breytingu á sínum tíma sem Alþingi svo samþykkti, allsherjarsamstaða eins og er um þetta frumvarp þar sem þingmenn úr öllum flokkum nema Pírötum eru flutningsmenn. Ég vitna aftur til þess sem gerðust í efnahags- og viðskiptanefnd á síðasta ári þar sem málið var tekið út og var lagt fyrir þingið til 2. umr. en náðist ekki að klára út af þeirri ástæðu sem ég gat um hér áðan, en með góðum stuðningi þáverandi hæstv. fjármálaráðherra um að málið ætti að fá forgang, það væri réttlætismál og mikið jafnaðarmál. Virðulegi forseti. Að mínu mati er þetta frumvarp og þessi aðgerð, ef okkur tækist að koma henni á og gera að lögum að ríkissjóður mundi gefa eftir virðisaukaskatt og tolla af varmadælum, mikið jafnréttismál. Mér er til efs að á þessu þingi séum við að gera einhverja aðra aðgerð sem mundi koma sér jafn vel fyrir þá sem búa við hæsta húshitunarkostnað á landinu. Þeir eru ekki svo margir, en eru kannski í kringum 25 þúsund talsins á svæði þar sem langdýrast er að hita upp húsnæði. Virðulegi forseti. Ég ítreka þakkir mína til þeirra þingmanna sem hér hafa tjáð sig og lýst yfir stuðningi við frumvarpið. Ég el þá von í brjósti að efnahags- og viðskiptanefnd taki málið til umfjöllunar á ný og klári það og leggi fram fyrir þingið til 2. umr. og að allsherjarsamstaða geti myndast um það á hinu háa Alþingi að samþykkja þessa tillögu í þessari ferð núna og við þurfum ekki að endurflytja málið oftar.