Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Frv. þetta er um heimild fyrir ríkisstj. til að fullgilda fyrir Íslands hönd samning milli Íslands, Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar um aðstoð í skattamálum. Norðurlönd hafa um langt skeið haft með sér samvinnu á mörgum sviðum, og hefur sú samvinna verið mjög vaxandi. Þannig hafa íslenzkir samningar við hvert hinna Norðurlandanna komið í veg fyrir tvísköttun. Norðurlönd, önnur en Ísland, hafa sín á milli gert samning um aðstoð í skattamálum. Fyrir nokkrum árum kom fram sú hugmynd, að öll Norðurlöndin gerðu með sér fjölhliða gagnkvæman samning um aðstoð í skattamálum. Hafa sérfræðinganefndir unnið að máli þessu, og náðist samkomulag með þeim á þessu ári. Samkomulagið var undirritað í Stokkhólmi 9, nóv. s.l., og er þess vænzt, að samningurinn verði fullgiltur af aðildarríkjunum á þessu ári, þannig að hann geti tekið gildi um næstu áramót. Aðstoðin, sem gert er ráð fyrir, er aðallega tvenns konar: Gagnkvæm aðstoð við rannsókn skattamála ásamt upplýsingum og aðstoð við innheimtu skatta. Auk þess er gert ráð fyrir, að aðstoð verði við birtingu ýmissa skjala og skipzt á eyðublöðum í sambandi við skattamál Samningurinn tekur til tekjuskatts og eignarskatts, bæði til ríkissjóðs og sveitarsjóða, ökutækjaskatta, virðisaukaskatta og söluskatts, almannatryggingagjalda og annarra opinberra gjalda, sem ákvörðuð eru af skattstjórnarvöldum. Samningur þessi mun auðvelda ýmislegt í framkvæmd skattamála og skattaeftirliti. Þetta mál fékk góða afgreiðslu í hv. Nd., og var samstaða um það. Ég leyfi mér með tilliti til þess, sem áður hefur komið fram, að vænta þess, að svo verði einnig í þessari hv. d. og málið verði afgr. sem lög fyrir þinghléið. Ég leyfi mér svo að leggja til. herra forseti, að eftir þessa umr. verði frv. vísað til 2. umr. og til fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Þegar verðstöðvunarl. 1970 voru sett, var gerð breyting á l. frá 1965 um launaskatt, þannig að lagður var á sérstakur skattur, 11/2%, sem rann í ríkissjóð til þess að standa undir kostnaði við niðurgreiðslur, sem þá voru upp teknar eða auknar réttara sagt. Síðan hefur verið svo, að þessum niðurgreiðslum hefur verið haldið áfram og skatturinn hefur verið framlengdar. Þegar frv. var lagt fram í hv. Nd., var gert ráð fyrir að gera þetta að föstum skattstofni, en eins og ég gerði þá grein fyrir, var það ekki hugsunin, að svo yrði, og var frv. því breytt í þá átt, að það er framlengt til eins árs. Það var alger samstaða um það í hv. Nd. að framlengja lög um launaskatt til eins árs, og ég vona, að svo verði einnig í þessari hv. d. Þegar lá fyrir, að hér var ekki um fastan tekjustofn að ræða og að niðurgreiðslum þeim, sem upp voru teknar, þegar hann var hækkaður 1970, yrði haldið áfram, lýsti fulltrúi Sjálfstfl. í fjhn. yfir stuðningi flokksins við frv., og áður höfðu aðrir flokkar gert það. Ég vonast til, að það verði eins í þessari hv. d., svo að málið megi ná fram að ganga fyrir þinghlé. Leyfi ég mér, herra forseti, að leggja til. að að lokinni þessari umr. verði málinu vísað til 2. umr. og hv. fjh.- og viðskn.



Herra forseti. Frv. þetta hefur tekið talsverðum breytingum, síðan það var afgreitt héðan úr hv. N.d. Það þótti rétt við afgreiðslu málsins í Nd. að setja inn í þetta frv. ákvæði - í rauninni um nokkuð annað mál en frv. aðallega fjallaði um. Þannig stendur á, eins og öllum hv. þm, er kunnugt, að það hefur verið unnið að því nú um skeið af sérstakri n., sem er skipuð fulltrúum allra flokka, að gera nýjar till. um skipan fiskveiðimálefna í landhelgi. Fyrri lagaákvæði um það, hvernig þeim málum er skipað, eru þannig, að þau renna út nú um næstu áramót, og þarf óhjákvæmilega að setja ný lagaákvæði varðandi rétt til fiskveiða í landhelginni með botnvörpu og flotvörpu. Fiskveiðilaganefndin, sem hefur unnið að þessum málum að undanförnu, hefur komizt að þeirri niðurstöðu, að það væri ekki unnt að leggja fyrir Alþ. till. um þetta viðtæka málefni á þann hátt, sem hún óskar eftir að gera, þar sem drög yrðu lögð fyrir Alþ. að nýrri löggjöf varðandi nýtingu fiskveiðilandhelginnar, og telur, að hún þurfi að fá frekari tíma til að vinna að sínu margslungna verkefni. En n. hefur orðið ásátt um að leggja til, að eldri lagaákvæði verði framlengd nú um nokkurn tíma eða fram á næsta vor, en þó verði gerðar nokkrar breytingar á lagaákvæðunum, sem full samstaða er um, að gerðar verði. Þessar breytingar á frv. hafa nú verið samþ. og efni þeirra er í aðalatriðum þetta: Tekin eru upp skýr ákvæði um það, að ráðh. hafi heimild til þess, að fenginni umsögn Hafrannsóknastofnunarinnar, að veita leyfi til loðnuveiða í landhelginni með flotvörpu. Er alveg tvímælalaust nauðsynlegt, að það liggi skýrt fyrir, að þessi möguleiki sé fyrir hendi. Þá er auk þessa ákveðið að taka fram, að leyfilegt sé að grípa inn í með sérstökum stjórnarráðstöfunum, þegar svo stendur á, að um mikið smáfiskadráp er að ræða eða seiðadráp, - þá sé hægt með skyndiráðstöfunum að koma í veg fyrir slíkt með útgáfu reglugerðar. Atvik af þessu tagi hafa komið upp áður og hefur leikið nokkur vafi á því, a.m.k. í sumum tilfellum, að þarna væri hægt að grípa inn í. En n, er á því, að það sé nauðsynlegt að taka upp ákvæði um þetta, þannig að það leiki enginn vafi á því, að sjútvrn. geti gripið inn í í þessum tilvikum. Þá er auk þessa verið að taka af tvímæli um að mínum dómi, að sjútvrn, geti auglýst ný friðunarsvæði og breytt eldri friðunarsvæðum eftir að leitað hefur verið álits Hafrannsóknastofnunarinnar, - þá geti sjútvrn, gert það þrátt fyrir ákvæði í lögum varðandi opnun tiltekinna svæða, sem þessi lög, sem hér er verið að breyta, fjalla sérstaklega um. Það var alltaf ætlunin, að í gildi yrði þessi almenna heimild, sem sjútvrn. hefur samkv. landgrunnsl. frá 1948, en það hefur þótt leika á því nokkur vafi, að þetta væri hægt, vegna vissra ákvæða í þeim lögum, sem hér er verið að breyta. Þá eru einnig tekin upp ákvæði um það, að sjútvrn. skuli beíta sér fyrir auknu eftirliti með veiðum fiskiskipa innan fiskveiðilögsögunnar, og er lögð sérstök áherzla á að líta eftir veiðarfærabúnaði skipanna. Er ætlunin, að alveg sérstakar ráðstafanir verði gerðar í þessum efnum. Þetta eru aðalatriðin, sem n. lagði til, að ákveðin yrðu til viðbótar við fyrri lagaákvæði, en að öðru leyti voru till. n. um það að framlengja gildandi veiðiheimildir fyrir botnvörpuskip í landhelginni til 15. maí á næsta vori, og var þá sérstaklega miðað við vertíðarlok. Sú breyting var gerð á þessari till. í Nd., að tímamörkin voru miðuð við 1. júlí, eingöngu út frá því sjónarmiði, að það væri hætt við því, að þau lög sem kynnu að verða sett og stendur til að setja varðandi nýtingu fiskveiðilandhelginnar, yrðu varla fulltilbúin hér frá Alþ. fyrr en t.d. seint í aprílmánuði og jafnvel kannske komið fram í maímánuð. Þá væri um of skamman tíma að ræða, ef fyrri lagaákvæði hefðu aðeins verið framlengd til 15. maí, því að það væri rétt að tilkynna mönnum slíkar víðtækar breytingar á löggjöf eins og þessari með lengri fyrirvara en tveggja vikna eða svo. En ef svo vel tækist til, að Alþ, væri búið að afgreiða ný lög um þetta efni fyrr en ég hef hér áætlað, t.d. í marzmánuði, þá er auðvitað einfalt að setja inn í þau lög, að þau skuli taka gildi fyrr, og breyta þá þessu aftur í 15. maí. En Nd. leit svo á, að rétt væri að miða þessi tímamörk við 1. júlí af þessum ástæðum, sem ég hef greint. Um þessi atriði var sem sagt sjútvn. Nd. öll sammála, og þetta eru till. fiskveiðilaganefndar, sem hún var öll sammála um, að þyrftu að ná fram að ganga, og þótti rétt að setja þetta inn í þetta frv., sem hafði áður fengið af greiðslu hér í hv. Ed. Það komu svo fram fleiri brtt. í Nd., og sé ég ekki ástæðu til að fara að greina frá þeim. Ég vænti þess, að þetta frv. geti fengið greiða afgreiðslu í hv. Ed. Það er brýn nauðsyn á því að framlengja þau lagaákvæði, sem hér um ræðir, og það er verið að vinna að því að undirbúa löggjöf um þessi efni, sem allir eru sammála um, að þarf að setja löggjöf um. Hins vegar er það verkefni býsna viðamikið og erfitt viðureignar, því að það eru uppi mjög skiptar skoðanir á því, hvernig skuli skipa fiskveiðimálunum, og ég er í rauninni ekki hissa á því, þó að fiskveiðilaganefndin þurfi lengri tíma, því að hennar starf lá lengi niðri. Hún byrjaði aftur á sínum störfum á s.l. hausti, en tíminn hefur ekki dugað til þess að ljúka þeim, þar sem hún tók líka það ráð, eins og áður hefur verið gert, að efna til funda víða úti um land með þeim aðilum, sem mest hafa af þessum málum að segja, og það er sem sagt óhjákvæmilegt að taka lengri tíma til þess að reyna að ná sem viðtækustu samkomulagi um málið. Ég geri ráð fyrir því, að hv. d. telji nauðsynlegt, að frv. fari til n. og þar verði litið á það, vegna þess, hve breytingarnar eru viðtækar, en um það geri ég engar till. Ég óska aðeins eftir því, að d. sjái sér fært að afgreiða málið sem allra fyrst. - 



Herra forseti. Sjútvn. hefur skotið á stuttum fundi í fundarhléi og rætt um þetta breytta frv. til l. um breyt. á l. nr. 62 frá 18. maí 1967, um bann gegn veiðum með botnvörpu og flotvörpu. N. hefur orðið sammála um að mæla með frv., eins og það kemur frá Nd. Frv. var, eins og hv. þm. þekkja, afgreitt héðan allmjög á annan veg en það er nú orðið. Í Nd. voru gerðar á frv. verulegar breytingar, og eru þær runnar undan rifjum fiskveiðilaganefndar. Þykir mér rétt að gera í örfáum orðum grein fyrir þessum breytingum. Í þeirri fiskveiðilaganefnd, sem nú starfar, sitja Gils Guðmundsson, formaður, Guðlaugur Gíslason, Steingrímur Hermannsson, Jón Árm. Héðinsson og Karvel Pálmason. En sá, sem hér talar, tók sæti Ingvars Gíslasonar á s.l. hausti. Í erindisbréfi n. er gert ráð fyrir því, að hún semji drög að frv. um fiskveiði innan fiskveiðilögsögu og leggi, ef unnt reynist, fyrir Alþ. um áramótin eða fyrir áramótin 1972–1973. N, tók þegar til óspilltra málanna, sendi bréf til allmargra aðila og óskaði umsagna og till. 32 skriflegar till. hafa þegar borizt n. Auk þess hefur hún rætt við ýmsa aðila og haldið 7 almenna fundi víða um landið, og hygg ég, að rétt sé, að á þeim fundum hafi talað a.m.k. um 80 manns. Staðreyndin er sú, að skoðanir eru mjög skiptar í þessu máli og má segja, að till. séu nánast því eins margar og mennirnir eru margir. Friðunarhugmyndir eru þó mjög ríkjandi. E.t.v. ganga þær einna lengst í till. Hafrannsóknastofnunarinnar, sem hafa verið birtar opinberlega, að vísu ekki með samþykki n., og má raunar segja, án þess að leitað væri samþykkis n. En ég hygg, að flestir þm. hafi séð þær till., og geri sér grein fyrir því, að þar er um mjög víðtæk friðunarsjónarmið að ræða. Ég ætla ekki að fara að rekja þessar till., en vil aðeins geta þess, að þessi mikli fjöldi till, hefur að sjálfsögðu leitt til fjölmargra spurninga og hugmynda, og ég vil leyfa mér að hlaupa yfir nokkrar þeirra úr grg., sem fiskveiðilagnefnd hefur sent frá sér. Hugmyndir og spurningar sem þessar vakna: Á að gera allar veiðar íslenzkra skipa innan landhelgi háðar leyfum, eða hvaða veiðar eiga að falla undir slíkt leyfakerfi? Þetta er ein megintill. Hafrannsóknastofnunarinnar. Hvaða reglur eiga að gilda um möskvastærð botnvörpu? Eiga sömu reglur að gilda fyrir botnvörpu og flotvörpu? Eiga sömu reglur að gilda fyrir dragnót og botnvörpu? Hvaða togveiðiheimildir eiga íslenzk skip að hafa í fiskveiðilögsögunni á hinum ýmsu veiðisvæðum allt í kringum landið? Á að miða þessar togveiðiheimildir við mismunandi stærðir eða gerðir skipa? Á að breyta ákvæðum um lágmarksstærðir fisktegunda? Á að leyfa loðnuveiðar í flotvörpu, og á að binda slíkt leyfi einhverjum skilyrðum? Á algerlega að banna bolfiskveiðar í hringnót eða veiðar með smáriðinni ufsanót? Hver á möskvastærð þorskfiskneta að vera? Hvaða reglur eiga að gilda um netaveiðar? Á að banna að skilja net eftir í sjó, meðan siglt er til hafnar? Þarf að auka eftirlit með ástandi fiskistofna annars vegar og landhelgisgæzlu hins vegar? Hvaða reglur eiga að gilda um rækju-, humar- og skelfiskveiðar? Á að friðlýsa sérstök hrygningar- og/eða uppeldissvæði? Hvaða svæði, á hvaða rímum, fyrir hvaða veiðarfærum? Er rétt og hægt að koma við aukinni skiptingu veiðisvæða með tilliti til veiðarfæra? Þetta er nokkur hluti af almennum spurningum, sem fiskveiðilaganefnd setti á blað, en mörg önnur sjónarmið komu þarna einnig til greina, sjónarmið t.d. um hin almennu friðunarsvæði allt í kringum landið, og að sjálfsögðu koma þarna einnig inn byggðasjónarmið, því að þessi mál öll eru mjög viðkvæm fyrir hinar einstöku byggðir allt í kringum okkar land. Ég vil einnig geta þess, að það olli nokkrum erfiðleikum í starfi fiskveiðilaganefndar, að staðið hafa yfir viðræður við Breta og Vestur-Þjóðverja, þar sem ákveðnar hugmyndir eða till. um friðun hafa verið fram settar, og var að sjálfsögðu erfiðara fyrir n. að móta sínar till. að þessu leyti, á meðan á því stóð, a.m.k. arfiðara að ganga frá þeim í frv.-formi. Það varð því í fáum orðum sagt niðurstaða fiskveiðilaganefndar, að skynsamlegast væri að framlengja þau ákvæði, sem nú gilda um baun gegn veiðum með botnvörpu og flotvörpu, nú í nokkurn tíma. N. taldi rétt að framlengja þau í 41/2 mánuð, þ.e.a.s. til 15. maí n.k. hún lagði hins vegar til, að ákveðnar breytingar yrðu gerðar á þeim lögum, eins og nú hafa verið samþ. í hv. Nd. Mikilvægust af þessum breytingum er að mínu viti sú, sem felst í 4. gr., a.- lið, en samkv. þeirri gr. er sjútvrn. heimilað að loka ákveðnum veiðisvæðum, þar sem ætla má, að seiða- og smáfiskadráp sé í þeim mæli, að varhugavert og hættulegt geti talizt, að fenginni umsögn Hafrannsóknastofnunarinnar. Þetta getur sjútvrn. samkv. þessari gr. gert með tilskipun einni saman, m.ö.o. er reglugerð ekki nauðsynleg, og flýtir þetta að sjálfsögðu mjög fyrir framkvæmd slíkrar friðunar. Það var einnig í 4. gr., c-lið, lögð áherzla á það, að eftirlit með veiðum fiskiskipa innan fiskveiðilögsögunnar verði hert og sjútvrn. falið að beita sér fyrir því. Það er talið nauðsynlegt, að betur sé fylgzt með veiðarfærabúnaði skipanna og einnig allri framkvæmd og árangri á friðunarsvæðum. Í 2. gr. þessa frv., eins og það nú liggur fyrir, er ákvæði, sem e.t.v. orkar tvímælis. Þar er ráðh. heimilað að fenginni umsögn Hafrannsóknastofnunarinnar að veita leyfi til loðnuveiða í landhelgi með flotvörpu. Getur ráðh. bundið leyfið þeim skilyrðum, er hann telur nauðsynleg. Skal það varða sviptingu veiðileyfa, segir enn fremur, ef bolfiskur er veiddur í þetta veiðarfæri. Um þetta var allmjög rætt í n., en þessi varð niðurstaða n. að fenginni ítarlegri umsögn og eftir fund með fiskifræðingi þeim, sem mest hefur fjallað um loðnuveiðar. Var talið á þessu stigi a.m.k. óhætt að leyfa slíkar veiðar, enda yrði haft með þeim strangt eftirlit og sviptingu veiðileyfa beitt, ef út af væri brugðið. Í 3. gr. er gerð sú breyting í lið C3, að opnað er svæði fyrir Suðausturlandi frá 12 mílum út að 50, sem annars mundi vera lokað, ef lög væru framlengd óbreytt að þessu leyti, því að í upphaflegu frv. er í raun og veru um það að ræða, að fyrri reglur um veiðar með botnvörpu eru færðar út að 50 sjómílna mörkunum. Það er ekki talið rétt, a.m.k. án þess að athuga málið langtum betur, að loka þessu svæði alveg út að 50 sjómílum, og er þar farið alveg eins að og í brbl. var gert með Vestfirði. Ég hef nú rakið þau atriði, sem fela í sér breytingar að till. fiskveiðilaganefndar og öll hafa verið samþykkt óbreytt í hv. Nd. En eins og ég gat um áðan, lagði n. jafnframt til, að lögin væru framlengd til 15. maí 1973. Hæstv. sjútvrh. mun hins vegar hafa talið eðlilegra, að þau væru framlengd til 1. júlí 1973, og ákvað hv. sjútvn. þessarar d. að gera ekki athugasemd við það. Við föllumst á það sjónarmið hæstv. ráðh., að unnt er með endanlegum lögum að breyta þessu á ný, ef mönnum sýnist svo þ.e.a.s. að færa þetta fram. Ég vil að lokum geta þess, að nm. allir, leyfi ég mér að segja, í fiskveiðilaganefnd eru þeirrar skoðunar, að mjög ströng ákvæði um friðun beri að taka inn í íslenzk lög. Ég ætla ekki að rekja þau mörgu atriði, sem þar þarf eflaust að fjalla um. Hins vegar sýndist nm., að mjög væri erfitt að taka inn í þessi lög, sem aðeins gilda til skamms tíma, eitt af slíkum atriðum fremur en annað, því að líklegt væri, að þú opnaðist skriða, sem erfitt yrði að stöðva og gæti aðeins orðið málinu til trafala á þessu stigi. Eitt er það ákvæði, sem ég vil vekja athygli hv. dm. á, sem ekki er í þessu frv., þar sem það ákvæði varðar ekki lög um botnvörpu og flotvörpu. Nm. voru þrátt fyrir það, sem ég sagði áðan, sammála um, að banna bæri bolfiskveiðar í hringnót. Ég vil leyfa mér að lesa, með leyfi hæstv. forseta, síðustu mgr. í grg. fiskveiðilaganefndar, sem er stutt og er svo: „Að síðustu ber að greina frá því, að n. varð sammála um, að nú þegar bæri að gera ráðstafanir varðandi bolfiskveiðar í hringnót. Var samþykkt í n. að beina þeim tilmælum til sjútvrh., að reglugerð um þorsk-, ýsu- og ufsaveiðar með nót o.fl. verði breytt hið allra fyrsta, þannig að bolfiskveiðar í hringnót verði bannaðar. Þó skuli sjútvrn. heimilt að veita sérstakt leyfi til hringnótaveiða á bátum undir 50 smálestum, sem stundað hafa þessar veiðar að marki s.l. tvö ár. Gildi sú heimild til ársloka 1973.“ Svo vil ég að lokum endurtaka þá samþykkt sjútvrn., að hún mælir með því, að frv. í því formi sem það er nú, verði samþ. óbreytt.



Herra forseti. Þetta mál er nú komið til hv. Ed, í nokkuð breyttu formi, sem skilmerkilega hefur verið gerð grein fyrir hér af frsm. n. og þarf ég ekki miklu við að bæta, þó að hér séu um mjög viðamikil mál að ræða, og að mínu mati er raunhæf og eðlileg hagnýting fiskimiða okkar út að 50 mílum eitt af mikilvægustu framtíðarmálum okkar Íslendinga. Ég vil undirstrika það við hv. þm., sem eru margir hér viðstaddir þessar umr., að það ber hverjum og einum að hugleiða með sjálfum sér, hvernig hann telur rétt að standa að því að hagnýta fiskveiðilögsöguna. Við verðum að horfast í augu við það innan skamms hver og einn að taka afstöðu í því máli. Og mér segir svo hugur um, eins og frsm. kom hér inn á áðan, að það muni vera uppi margar skoðanir og það fari ekki eftir pólitískum línum, heldur svæðum, hagsmunasamtökum og jafnvel mjög þröngum persónulegum hagsmunum, sem eru bundnir við atvinnu viðkomandi manns, hver afstaða hans verður. Hér er því um mjög viðkvæmt mál að ræða, en um leið eitt af brýnustu málum okkar varðandi framtíðaröryggi og því í eðli sínu mjög viðkvæmt og erfitt. Við höfum fjallað um þetta mál í fiskveiðilaganefnd. Ég verð að segja það eins og er, að ég harmaði það nokkrum sinnum á fundum, hve málið gengi seint. Mér fannst málið þokast áfram ofur rólega. Það liðu t.d. þrjár vikur, og það var aðeins einn fundur haldinn, núna á þingtímanum í nóv. Þetta fundust mér allt of róleg vinnubrögð í svo miklu máli og vissi ekki hvers vegna það átti sér stað. Það voru líka vonbrigði hjá mér, að hæstv. sjútvrh. kom á fundinn og sagði, - ég held, að ég muni það algerlega orðrétt, - að ekki væri gerlegt að breyta um stærð eða tímamörk friðunarsvæða, sbr. reglugerðina, sem gefin var út í sumar. Ég varð fyrir vonbrigðum með þessi orð, þrátt fyrir það að við stöndum í umr. um fyrirkomulag og lausn á deilu okkar við Breta og Vestur-Þjóðverja, vegna þess að ég hafði alltaf skilið það svo, að númer eitt væri fyrir okkur og aðra, að við sýndum raunhæft og skynsamlegt mat á því, hvernig við ætluðum að hagnýta þetta nýja svæði utan 12 mílna, frá 12–50 mílna, varðandi botnvörpu og önnur hugsanleg veiðarfæri, þó fyrst og fremst botnvörpu. Ég vil ekki efna til deilna hér um þetta mál. Er þessi orð hæstv. ráðh. hef ég hugleitt mjög, og ég veit ekki, hvað liggur að baki þeim. En mér finnst ástandið mjög alvarlegt í viðræðum við þessar grannþjóðir okkar, ef við höfum verið þvingaðir svo, að við getum ekki þrátt fyrir þetta ákvæði, sem er sett nú inn í 4. gr. þessara laga, sjálfir ákveðið eða breytt um þessi tímabundnu svæði, sem við höfum sett núna og eru fyrir Norðausturlandi í tvo mánuði og hér á Selvogsbanka. Við höfum ekki sjálfir aukið þau utan 12 mílna, því að það eru fyrst og fremst svæði innan 12 mílnanna, sem við erum að tala um hér. Það má ekki blekkja neinn í því efni. Það er greinilegt, þó að það standi ekki í frv. Ég hélt, að það hefði alltaf verið haldið þannig á málum, að skilyrðislaust mundum við krefjast þess, að ef við sæjum nauðsyn á að friða viss svæði, eins og lög opna núna heimild fyrir að gera utan 12 mílna, þá væri það skilyrðislaus krafa okkar, að þjóðirnar, sem við erum að tala við um lausn á þessu máli, fylgdu okkar fordæmi án átaka og vandræða og viðurkenndu þessi svæði, þó að það væri á móti þeirra hugmyndum um friðun og nýtingu á þessum svæðum. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að svæðin fyrir Norðurlandi og út af norðausturhorninu eru það svæði, sem sérstaklega minni skip Breta hafa mjög sótt á að vorlagi og sumarlagi, og það var allmörg ár staðreynd, að þeir tóku upp 75–80 fiska af hverjum 100, sem voru veiddir á þessu svæði, svo að það út af fyrir sig er gífurlegt skref í friðunarátt, ef við getum fært veiði þessara skipa út fyrir 50 mílur. Það segir sig sjálft. En samt sem áður er ég þeirrar skoðunar, að við þurfum einnig að taka upp lágmarksöryggisfriðun, sem ég kalla svo, á þessu svæði og viðar, og skal ég ekki fara nánar út í það. Það eru ekki tök á því núna, og ég vil ekki efna til neins orðaskaks í því sambandi. En ég vildi aðeins láta þetta koma fram og undirstrika það, að hver og einn þm. verður að hugleiða málið alvarlega, vegna þess að það má ekki veltast svona undan okkur mánuð eftir mánuð, þannig að við tökum ekki afstöðu í málinu. Við höfum þegar friðað Faxaflóa fyrir botnvörpu. Við höfum þegar lagt kvaðir á útgerð, sérstaklega minni báta hér í Reykjavík, og hún verður að sækja miklu, miklu lengra en nokkrir aðrir aðilar á landinu. Uppi eru raddir um, sérstaklega varðandi minni báta á Breiðafirði, að Breiðafjörður verði tekinn eins. En svo eru aðrir, sem vilja ekki taka það skref að draga línu þvert fyrir Breiðafjörð. Þarna eru hagsmunaárekstrar. En ég segi fyrir mig, að ég tel skynsamlegt, að samræmi sé í friðunaraðgerðum hringinn í kringum landið. Það er ekki sanngjarnt að heimta af einu plássi algera friðun, en láta svo aðra leika lausum hala, ef svo má segja, skammt frá. Þá fáum við ofsóku á svæði, sem eru opin. Langæskilegast er, að álagshreyfingin sé sem jöfnust hringinn í kringum landið. Það er a.m.k. mitt álit. Varðandi það atriði að opna hér fyrir loðnuveiði, þá er ég heldur tortrygginn á það að hleypa loðnutrollinu inn fyrir 3 mílurnar. Samstaða er ekki um að hafa það í greininni, en ég féllst á þetta í trausti þess, að rn. muni fylgjast vel með og svipta bátana umsvifalaust leyfi, eins og stendur hér, ef bolfiskur kemur í loðnutrollið, því að það er alveg hliðstætt að vera nokkuð ákveðinn varðandi loðnutrollið eins og við erum allir ákveðnir á því, að notkun nótarinnar sé stöðvuð við bolfiskveiðar. Ég vil, að það komi hér fram, það hefur komið greinilega fram í n., og ég held, að frsm. hafi bara gleymt því, að við lítum svo á, að ríkissjóður baki sér skaðabótaskyldu með því að banna þegar í stað notkun eins veiðarfæris, því að það eru nokkrir bátar, þótt þeir séu ekki margir, sem eiga veiðarfærið og hafa notað það hér í litlum mæli fyrir Suðurlandi og Vesturlandi á undanförnum árum, - það eru fáir bátar. En þegar það er gjörbannað fyrirvaralaust, hlýtur því að fylgja einhver skaðabótaskylda að mínu mati og okkar í n. Ég vildi, að þetta lægi skýrt fyrir. Einnig kynni að vera sú hætta, ef loðnutrollið bæri árangur hér við Ísland, að við kölluðum yfir okkur Norðmenn á veiðisvæði við Ísland einmitt á þessum tíma, því að þeir eru með stór skip, úthafsskip. Ef þeir færu að veiða loðnu rétt við 50 mílurnar og ausa henni upp í tugþúsunda tonna magni, eins og gert hefur verið við Noreg, kynni að vera neikvætt að leyfa þessa veiðiaðferð hér við land, - ég segi: kynni. Þeir hafa þegar náð góðum árangri á þessum stóru skipum við loðnuveiðar á úthafi, og það gæti verið tvíeggjað að auglýsa þessa veiði, vegna þess að loðnan er þarna feitust, um 5–6% feit, og eftirsóknarverðust núna í skammdeginu og fram í febrúar á svæði, sem sennilega er utan við 50 mílurnar. Hins vegar fáum við hana fljótt inn fyrir, þegar liður á árið, og þá mundum við sitja einir að henni. Ég vil aðeins, að þetta komi fram, vegna þess að ég tel, að afkastageta okkar í loðnuveiði sé svo mikil í nótina, að það orki tvímælis að vera að kalla yfir sig aðrar veiðiaðferðir og skapa vandræði á miðunum þess vegna. Við höfum því miður meira en nóg af þeim. Þetta frv. er framlenging á lögum, sem voru upphaflega mótuð 1967. Þá var það málamiðlun, sem náðist. Ég var formaður í þeirri n., og hæstv. núv. sjútvrh, var þá líka í n. Við fórum víða um land og höfðum svipuð vinnubrögð á og nú í þessari n. Það var auðvitað viðkvæmt mál. Menn höfðu misnotað gildandi lög í skjóli skeytingarleysis. Þessi lög bættu verulega um, og sá mórall, ef ég má nota það orð, sem var ríkjandi á hafinu varðandi virðingu þeirra reglna, sem þar giltu, fór mjög batnandi. En í því hefur sigið á ógæfuhliðina aftur. Þær reglur, sem við þurfum að móta í framtíðinni, þurfa að vera einfaldari og ákveðnari, svo að hægt sé að framfylgja þeim, því að það er alveg gagnslaust að vera að setja upp svo flókið kerfi, að menn gefist upp við að fylgja því, með mikilli tímaskiptingu, með mikilli stærðarskiptingu skipa o.s.frv. og mjög mikilli hólfaskiptingu. Þá verður þetta svo flókið, að fjöldi manna sinnir því ekki, og við höfum ekki nægan kraft til eftirlits. Það er nú einu sinni staðreynd, að við getum ekki elt hvern einasta mann uppi og tryggt eðlilegt aðhald í þessu efni. Hér segir í 4. gr., c-lið, að sjútvrh. skuli beita sér fyrir auknu eftirliti með veiðum fiskiskipa innan fiskveiðilögsögunnar. Ég tel mjög mikilvægt, að það sé einn aðili og þá eðlilegt, að það sé sjútvrn., sem hvetji til sem bezts aðhalds í þessu efni. En auðvitað hlýtur samstarf milli dómsmrn. og sjútvrn. að vera mjög náið í þessum málum og þarf að eflast miðað við reynsluna, sem verið hefur, því að eins og ég sagði áðan, þá er gagnslaust að hafa reglurnar svo flóknar og miklar, að menn ráði ekki við að fara eftir þeim og brotin byrji á þessu í stórum stíl og skeytingarleysi ríki um framkvæmd varðandi sektarákvæðin. Ég var þess mjög fýsandi í n., að lögin tækju gildi 15. maí, vegna vertíðarskipta. Ég skal ekki gera þetta atriði að ágreiningsefni, en ég undirstrika það enn einu sinni, að það er nauðsynlegt, að menn taki afstöðu í þessu efni, því að þetta er búið að vera ljóst svo lengi hverjum og einum, að það er tilgangslaust að ætla að fara að velta því endalaust fyrir sér. Það er alveg tilgangslaust. Við verðum að bera gæfu til þess að móta hér heildarfyrirkomulag. Það má deila um það, hve nákvæmt við eigum að hafa þetta í löggjöf. Ég er heldur hlynntur því, að við eigum að hafa, eins og segir í 4. gr., ákvæði, er heimilar ráðh. að fenginni umsögn Hafrannsóknastofnunarinnar að þrengja veiðisvæðin og tryggja þar með aukna vernd. En það er greinilegt, að landsmenn vilja, a.m.k. næstu 2-3 árin, taka á sig nokkurt álag til þess að tryggja aukna vernd, þ.e.a.s. minni sókn botnvörpuskipa nærri Íandi en verið hefur. Að svo mæltu vil ég ekki lengja þessar umr. meira né stofna til orðaskaks um málið. Ég vildi bara undirstrika það, að hv. alþm. gerðu sér grein fyrir því, að hér er um mál að ræða, þar sem allar pólitískar línur brotna meira og minna og margir hringja til manna með og móti þessu og hinu ákvæðinu og eru að skýra sin sjónarmið. Ég vil því vekja enn einu sinni athygli þeirra á því, að þeir munu sjálfsagt verða varir við slíkt, þegar líður á febrúarmánuð, að sjónarmiðin eru misjöfn og hagsmunirnir misjafnir. En við þurfum að bera gæfu til þess að móta hér þá stefnu, sem farsæl verður fyrir okkur í heild til lengdar.



Herra forseti. Ég ætla aðeins að árétta stuðning minn við þetta frv., og ég verð að segja það, að mér finnst, að þau friðunarsvæði, sem um getur, lýsi ekki þeim stórleik, sem við látum í veðri vaka, að við höfum í friðunarmálum og verndi fiskistofna. Við höfum vakið heimsathygli nú upp á síðkastið einmitt fyrir þessi friðunarsjónarmið og það er ekki nokkur vafi á því, að það verður litið til okkar með vaxandi athygli, ekki aðeins varðandi útfærslu landhelgi, heldur ekki síður varðandi það, hvernig við sjálf stöndum að okkar friðunarmálum innan landhelginnar. Hins vegar, eftir að hafa verið á einum fundi fiskveiðilaganefndarinnar, er mér alveg ljóst, að hér er um mjög viðkvæmt og erfitt mál að ræða. Við lítum á þessa löggjöf hér sem bráðabirgðafyrirbrigði, og ég vænti þess, að við megum eiga von á víðtækari löggjöf, sem taki verulega aukið tillit til friðunarsjónarmiða. Ég gleðst yfir því, að það eru komnar inn víðtækar heimildir fyrir sjútvrn. til þess að grípa til friðunar, ef fullkomin nauðsyn er á, og ég vona, að þess verði ekki langt að biða, að við getum með sanni sagt, að við gætum þess, að ekki sé ofveiði á okkar ungviði, og enn fremur, að við verndum betur okkar hrygningarsvæði og hrygningarstaði heldur en nú er raunin á. Þetta er okkar framtíðarmál, því að okkur gagnar ekki að hafa stóra lögsögu, ef við vanrækjum að vernda ungviðið.