Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Herra forseti. Ástæðan fyrir því að ég kveð mér hljóðs er sú að dregið hefur til tíðinda í máli sem hér hefur verið til umræðu síðustu vikur á hinu háa Alþingi, þ.e. máli sem tengist gríðarlega háu verði á grænmeti. Orsök þeirra umræðna hér, herra forseti, var skýrsla samkeppnisráðs sem, eins og menn muna, leiddi í ljós að þar var um að ræða ólögmætar samkeppnishömlur og ólöglegt samráð heildsala á grænmetismarkaði. Kvað svo rammt að þeirri háttsemi þeirra að samkeppnisráð talaði um samsæri gegn hagsmunum neytenda. Í skýrslunni fólst og áfellisdómur yfir landbrn. sem samkeppnisráð sagði að hefði með umdeildri túlkun sinni á toll\-ákvæðum laga skapað skjól fyrir grænmetisokur heildsalanna. Það er því alveg ljóst að landbrn. ber ákveðna siðferðilega ábyrgð á þessari þróun. Hæstv. landbrh. hefur fyrir sitt leyti gengist við þeirri ábyrgð með því að lýsa því þráfaldlega yfir í þessum ræðustól að hann hygðist beita sér fyrir því að lækka það sem flokksbróðir hans, hv. þm. Kristinn H. Gunnarsson, kallaði okurtolla á innfluttu grænmeti. Hæstv. ráðherra hefur margsinnis lýst því yfir að hann muni íhuga að lækka tolla. Hann skipaði á sínum tíma nefnd sem menn bjuggust við að mundi ekki skila af sér strax. Hún vélaði einmitt um verðlagningu á grænmeti. Nú hefur þessi nefnd skilað áfangaskýrslu. Þar er m.a. lagt til, herra forseti, að tollar verði felldir niður á vörum sem eru ekki framleiddar hérlendis. Þetta á fyrst og fremst við vörur sem eru ekki í samkeppni við innlenda framleiðslu, þ.e. iceberg-kál, ýmsar tegundir lauka, kúrbít, eggaldin og fleira sem í dag ber um 30% toll og í mörgum tilfellum magntoll að auki. Það var mat starfshópsins að skila þyrfti þessari áfangaskýrslu þar sem tollamálin krefjast lagabreytinga sem af hálfu hópsins er vonast til að verði samþykktar fyrir þinglok. Ég spyr því hæstv. ráðherra: Hyggst hann verða við tilmælum nefndarinnar sem hann setti á fót til að véla um verðlagningu á grænmeti?

Herra forseti. Það er ástæða til að taka undir orð hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. Það er eðlilegt að þingmenn óski eftir því að ummæli starfshópsins og óskir hans verði ræddar. Það ríður á að hv. þm. fái að vita til hvaða aðgerða hæstv. landbrh. ætlar að grípa. Það er rétt að í þessu máli hvílir siðferðileg ábyrgð á herðum hæstv. landbrh.. Ríkisstjórnin hefur sett sér manneldismarkmið. Þau eru metnaðarfull en það er staðfest að eftir þeim hefur ekki verið farið. Það er sjálfsagt að hv. þm. fái að heyra hvers vegna manneldismarkmiðunum hefur ekki verið náð. Þau tengjast sannarlega þessum háu tollum á grænmeti. Þó verð lækki á grænmeti þá verður að tryggja að grænmeti verði áfram ræktað á Íslandi. Þingheimur hefur rétt á að fá að vita hvernig hæstv. ráðherra ætlar sér að tryggja slíkt, hvernig hann ætlar að hreyfa sig í þessu máli. Ég tek undir þau orð sem hér hafa fallið. Þingheimur á rétt á að fá að vita hvernig hæstv. landbrh. ætlar að bregðast við vinnu starfshópsins.

Hæstv. forseti. Ég vil vegna fyrirspurnar frá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni segja að allt er þetta mál á vinnslustigi. Tillögur liggja nú fyrir frá nefnd sem skipuð var til samráðs. Hins vegar vil ég segja við hv. þm. Össur Skarphéðinsson, ekki síst eftir að hafa lesið grein hans í DV, að ég er undrandi á Samfylkingunni að senda þann mann fram í þessa umræðu sem ekkert veit um málið og talar alls staðar eins og Jón sterki: ,,Sástu hvernig ég tók hann?`` Það er vart hægt að eiga orðastað við menn sem skrifa og tala eins og hv. þm. Eitt er að tala, þar missa menn oft margt út úr sér. En að setjast yfir hugverk eins og skrifaða grein, þar geta menn vandað sig og skrifað af meiri þekkingu en fram hefur komið í málflutningi þessa hv. þm. Ég hef því lítinn áhuga á að eiga orðastað við hann um þessi mál og segi hér eins og Hallbjörn í Njálu: ,,Illt er að eiga þræl að einkavin.`` Þannig er málflutningur þessa hv. þm. Ég vil segja þingheimi að ég vinn að því fyrir hönd ríkisstjórnarinnar að koma því til leiðar sem stendur í skipunarbréfi starfshóps sem ég skipaði, að framleiðslumöguleikar íslenskrar garðyrkju verði tryggðir og verð á gróðurhúsaafurðum og garðávöxtum til neytenda lækki. Þetta verður gert. Þessi vinna er í gangi og um hana mun nást samstaða. Ég tel, hæstv. forseti, eðlilegra að ræða svo stór mál sem þessi undir öðrum lið í þinginu. Ég hef ekki þann tíma til að fara yfir málið sem ég þyrfti hér á tveimur mínútum. Ég er tilbúinn til umræðna og átaka við hv. þm. Össur Skarphéðinsson. Ég er undrandi á Samfylkingunni að nýta ekki þá til umræðunnar sem eitthvert vit hafa á alþjóðasamningum eða landbúnaðarmálum yfir höfuð.

Herra forseti. Ég bið hæstv. landbrh. afsökunar á því að ég kem ekki hingað barinn eins og þræll í ræðustól. Ég tel að hæstv. landbrh. ætti aðeins að reyna að stilla skap sitt, kynna sér þessar tillögur og reyna einhverju sinni að koma fram með afstöðu. Ég skil að vísu vel að hæstv. landbrh. renni í skap vegna þess að hann hefur ekki enn getað tekið þetta mál þeim tökum sem vera ber. Hann hefur ekki enn þá getað staðið við þau orð sem hann hefur látið falla. Herra forseti. Af því kristilega innræti sem ég hlaut í uppeldi mínu í kjördæmi hæstv. ráðherra þá fyrirgef ég honum þau orð sem hann lét falla. Ég óska hins vegar eftir því að hann ræði þetta mál málefnalega. Ég óska eftir því að hann svari þeim spurningum sem ég hef varpað til hans fyrir hönd íslenskra neytenda. Ég óska eftir því að hann skýri út hvernig stendur á því að hann verður ekki við þeim tilmælum sem koma frá þessari nefnd. Hæstv. landbrh. sagði: Ég ætla að bregðast við af snarræði. Þegar ég spurði hann úr þessum stóli: Hvers konar snarræði er það? Þá sagði hann: Ég ætla að bíða eftir nefndinni. Nú hefur nefndin skilað af sér. Hvað gerir hæstv. ráðherra? Hann kemur hingað í ræðustól og verður sér til skammar vegna þess að hann hefur ekki unnið heimavinnu sína, kemur bara með köpuryrði og fer með skútyrðum að bræðrum sínum og vinum í hinu háa Alþingi. Herra forseti. Ég lýsi auðvitað furðu minni á framferði hæstv. landbrh. Hvað þarf hann langan tíma til þess að komast að niðurstöðu? Ætlar hann ekki að standa við þau loforð sem hann gaf íslenskum neytendum? Hæstv. landbrh. lýsti einu sinni háttalagi og hraða þess ráðuneytis sem hann stýrir svo að þar ynnu menn með hraða snigilsins. Herra forseti. Mér sýnist sem hæstv. landbrh. hafi unnið enn eitt metið. Þar, undir hans stjórn, ferðast menn ekki með hraða snigilsins heldur á hraða steinvölunnar sem stendur alltaf kyrr.

Herra forseti. Ég leyfi mér að undrast það mikla offors sem hæstv. landbrh. sýnir hér með viðbrögðum sínum úr ræðustóli. Hæstv. ráðherra rýkur upp í bræði yfir blaðagrein og yfir því að hv. þm. Össur Skarphéðinsson skuli voga sér að spyrja hvort hann ætli sér að standa við stóru orðin sem hann hefur látið falla í þessu máli. Herra forseti. Það er fullkomlega eðlilegt að þingmenn spyrji hér um þetta mál. Þetta hefur verið eitt heitasta málið sem til umræðu hefur verið í þjóðfélaginu. Það liggur fyrir að þing kemur ekki aftur saman að loknum deginum í dag, þar sem aðeins málefni Landssímans verður til umfjöllunar, fyrr en að viku liðinni, miðvikudaginn 9. maí. Það er því fullkomlega eðlilegt að hv. þm. spyrji hvort hæstv. landbrh. ætli sér að standa við þær tillögur sem nefndin hefur lagt fram. Nefndarstarfið liggur fyrir og það ætti að vera hægt, herra forseti, að svara þessari spurningu með mjög einföldum hætti, jafnvel með jái eða neii.

Hæstv. forseti. Það er allt annað að svara ljúfum tóni formanns þingflokks Samfylkingarinnar. Þar er ekki talað með stóryrðum eða hroka. Þar er talað af látleysi og í vinsemd. Málið stendur þannig að nefndin sem fulltrúar verkalýðshreyfingarinnar og atvinnulífsins áttu þátt í hefur skilað af sér. Þær tillögur fara nú til lögskipaðrar ráðgjafarnefndar þar sem eru fulltrúar, ekki bara frá landbrn., heldur frá fjmrn. og viðskrn., sem lögum samkvæmt eru landbrh. til ráðgjafar í þessu máli. Þessi nefnd mun fjalla um það. Ég tel það skyldu mína að fara með þær tillögur inn í ríkisstjórn og kannski viðbótartillögur því að það er markmið þessarar ríkisstjórnar að reyna að ná árangri í að lækka verð á grænmeti. Við skulum hins vegar gera okkur grein fyrir því að nú er að koma í ljós, það hefur m.a. komið fram í fjölmiðlum, að hækkun á grænmetisafurðum frá 1995 muni að mestu leyti stafa af því að smásöluverslunin hafi tekið meira í sinn hlut en áður. Málið er flókið en ég lofaði þingheimi að í fyllingu tímans, vonandi innan nokkurra daga, höfum við í ríkisstjórn og stjórnarflokkum náð samstöðu um þetta mál. Þá verður þinginu skýrt frá því á viðeigandi hátt. Þegar málefnalegir þingmenn eiga í hlut þá er gott að svara.

Herra forseti. Ég vil mótmæla því að þessi mál séu tekin á dagskrá. Ég mótmæli þeim vinnubrögðum að fara fram á atkvæðagreiðslu um afbrigði við því að þessi stóru mál sem hér eiga í hlut komi á dagskrá eftir að meira en mánuður er liðinn frá því að venjulegur frestur fyrir framlagningu þingmála rann út. Hér er ekki um smámál að ræða sem sést best á því að stjórnarflokkarnir þurftu sjálfir til þess nokkra mánuði að hnoða saman afstöðu sinni í málinu. Skýrsla einkavæðingarnefndar um Landssímann kom út í janúar en nú er upp runninn maímánuður og stjórnarflokkarnir þurftu mestallan þennan tíma til að koma sér saman um einhverja línu í málinu og ná samkomulagi um að leggja frv. þar að lútandi fram. Þar af leiðandi, herra forseti, liggur í hlutarins eðli að það er hrein lítilsvirðing við Alþingi að fara fram á afbrigði við því að þessi stóru mál komist nú fyrst á dagskrá í maí þegar nokkir virkir dagar eru eftir af venjulegum fundatíma Alþingis. Ég spyr hæstv. forseta hvort forsetar hafi rætt það við forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar hvað standi í vegi þess að málið bíði haustsins. Ég fór fram á það í umræðum um störf þingsins fyrir nokkrum dögum að forsetar tækju það upp við forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar hvort Alþingi þyrfti að afhjúpa sig með slíkum vinnubrögðum, sem það auðvitað verða, að hroða þessum stóru og umdeildu málum í gegnum þingið á nokkrum sólarhringum. Það er ekki von til, herra forseti, að vel gangi og almennt sé borin virðing úti í þjóðfélaginu fyrir vinnubrögðum þingsins þegar menn leggja sig á borðið og berhátta sig líkt og í stefnir í þessu máli Hverjum dettur í hug að halda því fram, herra forseti, að það séu sómasamleg vinnubrögð að ætla sér nokkra sólarhringa í að afgreiða þetta stóra mál? Ég beini því til virðulegs forseta að hafi forsetar þingsins ekki nú þegar rætt það við forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar að þessum málum verði frestað þá geri þeir það. Mér sýnist, herra forseti, augljóst að ef það verði ekki þá sé bara annað tveggja í stöðunni, að henda starfsáætlun Alþingis og láta eins og hún hafi aldrei verið til og sætta sig við að þingstörfin geti þess vegna staðið fram a Jónsmessu eða svo eða þá kyngja því að hér sé komið í gang færiband á tvöföldum hraða og bandstjórinn ýti nú á starthnappinn eftir nokkrar sekúndur.

Að gefnu tilefni vil ég taka fram að ég hef rætt þetta mál við hæstv. samgrh. Hugur hans stendur til þess að frv. verði að lögum. Ég hef jafnframt rætt það við formenn þingflokka að nauðsynlegt sé að taka þetta mál á dagskrá í dag.

Herra forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon spurði áðan hvað kæmi í veg fyrir að þetta mál verði látið bíða haustsins. Hæstv. forseti hefur tjáð þingheimi að það eina sem kemur í veg fyrir það sé einbeittur vilji hæstv. samgrh. Tæknilega er ekkert sem kemur í veg fyrir það, herra forseti. Ég vísa til þess að formaður einkavæðingarnefndar hefur sagt í fjölmiðlum að það sé ekki hundrað í hættunni þótt sala Símans dragist fram á haustið. Ég er honum sammála um það. Þetta er eitt margbrotnasta málið sem komið hefur fyrir þingið á þessu ári. Til þess að sinna sínum stjórnarskrárbundnu skyldum þurfa þingmenn tíma til að brjóta það til mergjar. Til stendur að svipta þá tækifærinu til að vinna vinnuna með þeim hætti sem þeir hafa skrifað undir eiðstaf að þeir ætli sér að gera. Málið er það flókið að það tók þingflokk Framsfl. þrjár vikur, bara að afgreiða það út úr þingflokki sínum. Þannig er alveg ljóst að það er óðs manns æði að ætla þinginu að fara í gegnum málið á sex virkum þingdögum. Herra forseti. Ég vísa til orða formanns einkavæðingarnefndar og það gerir þingflokkur Samfylkingarinnar sem greiðir atkvæði gegn því að afbrigði verði veitt.

Herra forseti. Ég verð nú að segja að mér þóttu svör virðulegs forseta áðan við spurningu minni ekki mikil í roðinu. Svarið var: Samgrh. vill þetta. Lesist: Sjálfstfl. vill þetta. Það vitum við út af fyrir sig, að þetta er mikið óskabarn og gæluverkefni Sjálfstfl. en það er ekki öflugur rökstuðningur fyrir því að eitthvað liggi sérstaklega fólgið í aðstæðum núna sem krefjist þess að þetta frv. verði að lögum nú í maí í staðinn fyrir að það meðhöndlist í haust eða þá að boðað verði til fundar Alþingis um það sérstaklega með einhverjum hætti. Engin viðleitni hefur verið í þá átt að ræða við stjórnarandstöðuna um stöðu þessa máls. Hér er hinn vejulegi þjösnaskapur á ferðinni, að þegar stjórnarflokkarnir seint og um síðir hafa hnoðað saman einhverju sem heitir samkomulag sín í milli í umdeildu máli og tekið til þess nokkra mánuði þá er Alþingi einskis virt þegar að því kemur að troða málum hér í gegn. Ég mótmæli þessum vinnubrögðum, herra forseti, og greiði atkvæði gegn því að þessi afbrigði verði veitt.

Vegna ummæla hv. þm. þá voru svör mín kannski ekki mikil í roðinu en þau voru sannleikanum samkvæmt.

Herra forseti. Við lestur frv. um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. rak ég augun í setningu á miðri bls. 3 í frv. Hún hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Hér á landi er jafn aðgangur landsmanna að fjarskiptaþjónustu tryggður með ákvæðum fjarskiptalaga og nú einnig með ákvæði til bráðabirgða í frv. þessu ...`` Við skoðun á frv. gat ég hvergi séð neitt ákvæði til bráðabirgða í frv. Kannski er það misskilningur minn en ég hef ekki komið auga á það. Ég vildi gera athugasemd við málið eins og það liggur fyrir.

Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til laga um sölu á hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands hf. og jafnframt frv. til laga um breytingu á fjarskiptalögum. Salan á hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands er í samræmi við þá stefnu ríkisstjórnarinnar að halda beri áfram einkavæðingu ríkisfyrirtækja, einkum þeirra sem eru á samkeppnismarkaði. Með gildandi fjarskiptalögum sem ég beitti mér fyrir og tóku gildi 1. jan. 2000 voru sköpuð skilyrði fyrir raunverulegri samkeppni í fjarskiptum á Íslandi, samkeppni sem nú er orðin að veruleika. Þess vegna er ekki aðeins eðlilegt heldur beinlínis nauðsynlegt að ríkið hætti samkeppni við þá einstaklinga og fyrirtæki sem starfa á sama markaði. Áform um einkavæðingu Landssíma Íslands eiga sér nokkurn aðdraganda. Símamálastofnanir víða um lönd hafa verið einkavæddar á undanförnum árum samhliða því að samkeppni á fjarskiptamarkaði hefur verið innleidd. Ástæðan er sú að ríkið hefur viljað draga sig út úr rekstri á samkeppnismarkaði. Auk þess hefur mönnum orðið ljóst að með samkeppni á fjarskiptamarkaði þar sem fyrirtækin keppa um hylli neytenda má bæta þjónustuna og lækka verð á henni. Við þessar nýju aðstæður hefur hlutverk stjórnvalda breyst mikið. Í stað þess að standa sjálf í rekstri símafyrirtækja er það nú hlutverk stjórnvalda að skapa þær aðstæður að samkeppni verði raunveruleg en jafnframt að tryggja aðgang allra landsmanna að nútímafjarskiptaþjónustu. Með lögum nr. 103/1996 var stofnað hlutafélag um rekstur Póst- og símamálastofnunar. Samkvæmt þeim verða hlutir í félaginu ekki seldir nema með samþykki Alþingis. Með því var tryggt að hlutum í fyrirtækinu yrði ekki ráðstafað nema að loknum nauðsynlegum undirbúningi. Af því tilefni og til þess að vanda allan undirbúning að sölu hlutafjár í Landssímanum fól ég framkvæmdanefnd um einkavæðingu að vinna tillögur um hvernig staðið skuli að sölu hlutabréfa í Landssíma Íslands hf. Sérstaklega var lagt fyrir nefndina að skoða eftirfarandi atriði er tengjast undirbúningi sölu: 1. Að tryggja starfsfólki kauprétt á hlutafé í fyrirtækinu með hliðsjón af sambærilegum tilvikum við sölu annarra ríkisfyrirtækja. 2. Að ákveðinn hluti verði seldur í almennri dreifðri sölu og þá sérstaklega símnotendum. 3. Að kanna kosti og galla þess að selja umtalsverðan hlut í fyrirtækinu til eins aðila. 4. Að meta hagkvæmni þeirra hugmynda sem fram hafa komið um að skilja að einstaka þætti í starfsemi fyrirtækisins, svo sem hið almenna fjarskiptanet. Nefndin svaraði þessum spurningum með skýrslu sem gefin var út í lok janúar sl. Í skýrslunni var lagt til að salan færi fram í þremur áföngum. Í fyrsta áfanga yrði almenningi, starfsmönnum og fjárfestum boðin 24% fyrirtækisins. Í öðrum áfanga yrði leitað eftir kjölfestufjárfesti í lokuðu útboði að loknu forvali. Sú sala næmi 25% hlutafjár með hugsanlegri 10% viðbót síðar. Í þriðja áfanga yrðu þau 51% sem eftir verða seld. Við einkavæðingu ríkisfyrirtækja á undanförnum árum hefur verið lögð áhersla á sölu á hlutabréfum til starfsmanna. Mótuð hefur verið sérstök aðferðafræði sem einkavæðingarnefnd leggur til að lögð verði til grundvallar við sölu á hlutabréfum til starfsmanna Landssíma Íslands hf. Landssími Íslands hefur mikla markaðshlutdeild í fjarskiptaþjónustu hér á landi þótt eðlilega hafi hún farið minnkandi eftir að markaðurinn var opnaður fyrir samkeppni. Markaðshlutdeild Símans er mismikil eftir þjónustugreinum. Hæst er hún í fastlínuþjónustu eða yfir 90%. Í farsímarekstri er markaðshlutdeildin 75% og lægri í gagnaflutningaþjónustu en á því sviði er örðugra um upplýsingar þar sem margir smærri aðilar starfa. Ef horft er til opinberra veltutalna helstu fyrirtækja á þessu sviði má ætla að heildarmarkaðshlutdeild Landssímans sé komin niður fyrir 85%. Þetta hlutfall fer sýnilega lækkandi samhliða því að nýir samkeppnisaðilar Símans fá aukinn styrk. Ný fyrirtæki hafa á mjög skömmum tíma náð að tryggja sér fótfestu á fjarskiptamarkaðnum og veita Símanum samkeppni, samkeppni sem stuðlar að betri frammistöðu Símans og þannig betri þjónustu við alla landsmenn. Ég er þess fullviss að sá rammi sem fjarskiptalöggjöfin hefur búið fjarskiptamarkaðnum tryggir að samkeppnisaðilar Landssímans fái eðlilegt svigrúm til athafna, m.a. til að bjóða þjónustu á grunnkerfum Landssímans. Þessu til staðfestingar eru samningar Íslandssíma og Tals um aðgang að farsímakerfi Landssímans. Samningarnir eru til marks um að heilbrigðir viðskiptahættir þróast hratt á þessu sviði þannig að hagkvæmni og fjölbreytni fari vaxandi. Þetta þýðir vissulega að markaðshlutdeild Landssímans mun minnka en þarf síður en svo að þýða að umsvifin minnki. Á það ber að líta að mörk fjarskiptaþjónustu og ýmissa annarra starfsgreina hafa orðið óskýrari síðustu árin. Því er spáð að sú þróun haldi áfram. Þannig eru þess glögg merki að símafyrirtæki sæki meira inn á vettvang afþreyingar, fjölmiðlunar og upplýsingatækni í sífellt víðari merkingu. Fjarþjónusta í tölvutækni fer vaxandi og símafyrirtæki hafa víðast haslað sér völl á því sviði. Sömu einkenni má sjá í íslenskum fjarskiptamarkaði og þau má greina í breyttum áherslum Landssímans. Þess er því að vænta að samhliða því að markaðshlutdeild félagsins minnkar í hefðbundinni fjarskiptaþjónustu auki það áherslur á önnur skyld svið, haldi uppi heilbrigðum vexti í starfsemi sinni og verði þannig verðmætara. Afkoma af rekstri Landssíma Íslands hefur verið mjög góð síðustu árin. Á síðasta ári skilaði reksturinn 6,6 milljörðum í rekstrarafgang fyrir afskriftir og fjármagnskostnað. Þetta eru liðlega 40% af tekjum. Er það hlutfall mjög gott í alþjóðlegum samanburði símafélaga og í ljósi þess að símgjöld á Íslandi eru með því lægsta sem þekkist. Samkeppnisyfirvöld lýstu þeirri afstöðu að félagið hafi verið vanmetið við breytingu á Póst- og símamálastofnun í hlutafélag. Niðurstaða nefndar sem ég fól að endurskoða stofnefnahagsreikning félagsins í kjölfar ákvörðunar samkeppnisyfirvalda var sú að félagið skyldi greiða rétt um 5 milljarða í ríkissjóð. Hefur nú verið gengið frá því máli og fjárhæðin að fullu gjaldfærð í reikningum félagsins. Sú ákvörðun að gjaldfæra þessar skuldbindingar að fullu á síðasta ári var ákvarðandi um niðurstöðutölur reikninga síðasta árs en hagnaður eftir skatta var 149 millj. Stefna félagsins nú er að hagnaður eftir skatta verði að meðaltali meira en 100 millj. á mánuði á yfirstandandi ári. Í umræðunni um sölu Landssímans hefur því verið haldið fram að aðskilja beri grunnnetið frá annarri starfsemi fyrirtækisins. Ég óskaði sérstaklega eftir því við einkavæðingarnefnd að metin yrði hagkvæmni þess að skilja að einstaka þætti í starfsemi fyrirtækisins svo sem hið almenna fjarskiptanet. Nefndin skoðaði bæði rekstrarlegar og tæknilegar forsendur slíkrar skiptingar og kallaði til ráðgjafar sérfræðinga á þessu sviði. Niðurstaða nefndarinnar var sú að ekki sé ástæða til að skipta rekstri fyrirtækisins út frá sjónarmiðum um þjónustu, samkeppni eða vegna fyrirhugaðrar einkavæðingar. Margháttuð rök hafa verið færð gegn því að skipta Landssíma Íslands í tvö eða fleiri fyrirtæki vegna fyrirhugaðrar einkavæðingar. Þessi tel ég vega hvað þyngst: 1. Langt fram eftir nýliðinni öld var lagaumhverfi fjarskiptafyrirtækja við það miðað að eitt ríkisfyrirtæki átti allt fjarskiptanetið og hafði einkarétt á öllum fjarskiptum. Símamálastofnanir nutu lögbundins einkaréttar en þurftu jafnframt að lúta ströngu aðhaldi með verðlagningu þjónustu og þjónustustigi. Þrátt fyrir að dregið hafi verið úr nauðsyn slíkra aðgerða eru í gildi ítarlegar reglur sem tryggja hagsmuni samkeppnisaðila og notenda fjarskiptaþjónustu, einkum ef samkeppni skortir. Staða þeirra gagnvart símanum er því lík hvort sem hún er veitt af fyrirtæki í einkaeign eða sérstakri símamálastofnun í eigu ríkisins. 2. Lög og reglur áskilja að þjónusta milli rekstrareininga Landssímans sé seld á sama verði og til annarra fjarskiptafyrirtækja. Upplýsinga- og reikningskerfi Landssímans gerir kleift að skilja að einstaka kostnaðarþætti þannig að verðlagning þeirra sé í samræmi við raun kostnað. Málsmeðferðarreglur fjarskiptalaga tryggja að samkeppnisaðilar Landssímans eiga lögvarða kröfu á því að þjónusta sem þeir kaupa sé seld á sama verði og því sem aðrar deildir Landssímans greiða fyrir sams konar þjónustu. Notendur og fjarskiptafyrirtæki í samkeppni við Landssímann greiða því ekki hærri gjöld fyrir fjarskiptaþjónustu en þeir mundu gera ef fyrirtækinu yrði skipt upp. 3. Í fjarskiptalögum er almennum notendum tryggður aðgangur að umtalsverðum flutningshraða á sama verði um allt land með svokallaðri alþjónustu. Auk þess hef ég heimildir til þess sem samgrh. að leggja í framkvæmdir eða rekstur sem er til almannaheilla í öryggisskyni af umhverfisástæðum eða samkvæmt byggðasjónarmiðum og ætla má að skili ekki arði. Fjarskiptaþjónusta við skip í öryggisskyni er dæmi um slíka þjónustu. Þessi þrjú atriði sýna glöggt að staða notenda og samkeppnisaðila er vel tryggð án tillits til þess hvort grunnnet og þjónusta verða skilin að eða ekki. Þá er á það að líta að veruleg vandkvæði eru á að skipta fyrirtækinu. Tæknileg sjónarmið þess eru fyrst og fremst að erfitt er að skilja þjónustu grunnnetsins frá annarri þjónustu. Slíkur aðskilnaður krefst gífurlegrar fjárfestingar í stjórn og tengibúnaði sem hefði í för með sér aukinn kostnað fyrir neytendur. Þegar fjallað er um skiptingu fyrirtækisins er nauðsynlegt að gera sér grein fyrir þeim öru breytingum sem orðið hafa á þessum markaði á undanförnum missirum. Sem dæmi má nefna að samtök hugbúnaðarfyrirtækja töldu fyrir aðeins þremur árum að skipta bæri fyrirtækinu upp með þeim hætti að dreifikerfið yrði skilið eftir í sérstöku fyrirtæki. Formaður samtakanna hefur nú lýst því yfir að ekki sé lengur ástæða til þess. Fyrirtæki á fjarskiptamarkaðnum hafa tekið í sama streng. Til að taka saman þau meginatriði sem mæla gegn aðskilnaði grunnnets og þjónustu vil ég nefna eftirfarandi: 1. Samkeppni fer vaxandi í rekstri grunnneta í fjarskiptaþjónustu, eins og ég mun víkja nánar að síðar. Hafa ber í huga að grunnnet Landssímans er nú þegar í samkeppni við t.d. Línu.Net og Íslandssíma. 2. Slíkum aðskilnaði fylgja tæknileg vandkvæði eins og ég nefndi fyrr sem auka kostnað fyrir neytendur. 3. Aðskilnaður nets og þjónustu hefur enga sérstaða þýðingu þar sem fjarskiptalög mæla þegar fyrir um bókhaldslegan aðskilnað í rekstrarþáttum Landssímans. 4. Nefna má að ýmiss konar kvaðir hafa verið lagðar á Landssímann og gerðar eru miklar kröfur til þjónustu fyrirtækisins um allt land. Ef fyrirtækinu yrði skipt upp er hætt við að það yrði veikara og möguleikar þess til að veita öllum landsmönnum þjónustu yrðu skertir. 5. Lagalegt umhverfi tryggir samkeppnisaðilum Landssímans greiðan aðgang að grunnkerfinu á sama verði og Landssíminn. 6. Sala á fyrirtækinu án grunnnetsins mundi væntanlega draga úr líkum á því að kjölfestufjárfestar sýndu fyrirtækinu áhuga þar sem ákveðin óvissa yrði um mögulega þróun fyrirtækisins. Kjölfestufjárfestar eru að leita að viðskiptatækifærum og geta einungis metið fyrirtækið út frá þekktum stærðum og aðstæðum. Af framansögðu er því ljóst að öll rök hníga í þá átt að Landssími Íslands verði ekki hlutaður í sundur. Ekki síst vegur hér þungt að hagsmunum hinna dreifðu byggða er best borgið með þjónustu öflugs fjarskiptafyrirtækis og eðlilegri samkeppni á þeim markaði án ríkisafskipta. Þá vil ég sérstaklega nefna að gefnu tilefni að aðskilnaður kerfa í raforkudreifikerfinu og aðskilnaður kerfa í fjarskiptakerfinu eru ekki sambærilegir. Fjarskiptanetin eru margbreytilegri og flóknari en raforkudreifikerfin en grundvallaratriðið er þó að á fjarskiptamarkaðinum er nú þegar til staðar samkeppni í dreifingunni ólíkt því sem gerist í dreifingu á raforku. Þá er þess að geta að hvergi í Evrópu hefur sú leið verið farin að skilja sambærileg fyrirtæki í sundur og halda grunnkerfinu eftir í ríkisrekstri. Þrátt fyrir sölu ríkisins á hlutabréfum í eigu þess hafa stjórnvöld verulegra hagsmuna að gæta að því að félagið sé vel og örugglega rekið og í fullu samræmi við tilgang þess og markmið fjarskiptalaga. Landssíminn hefur byggt upp fullkomið fjarskiptakerfi og fjarskiptaþjónustu sem allir landsmenn eiga aðgang að samkvæmt gildandi fjarskiptalögum. Í samgrn. hefur verið unnið markvisst að því að efla möguleika allra landsmanna á að njóta nútímalegrar fjarskiptaþjónustu á hagstæðu verði. Fyrst ber að nefna fjarskiptalögin sem tóku gildi þann 1. janúar 2000. Með þeim var komið á lagaumhverfi sem annars vegar auðveldar aðgang nýrra fyrirtækja að markaði og hins vegar allra landsmanna að gagnaflutningaþjónustu á forsendum alþjónustu en í 13. gr. fjarskiptalaga er það nýmæli að gagnaflutningaþjónusta með 128 kb/s flutningsgetu sem notendur tengjast um heimtaugar almenna talsímanetsins teljist til alþjónustu. Í leyfisbréfi Landssímans og í samkomulagi fyrirtækisins við samgrh. frá 16. mars sl. er tryggð stórfelld uppbygging ATM-gagnaflutninganetsins og ADSL-þjónustu auk þess sem framtíð NMT langdræga farsímakerfisins er tryggð. Í kjölfar samkomulagsins kynnti Landssími Íslands hf. á síðasta hausti aðgerðir til að mæta þörfum landsbyggðarinnar fyrir þjónustu á sviði gagnaflutninga og til að ná fram markmiðum um aukna gagnaflutningaþjónustu við almenning og atvinnulíf í landinu. Í áætlunum fyrirtækisins felst stórfelld verðlækkun og aukin þjónusta um allt land. Landssíminn skuldbatt sig til fimm ára til að tryggja viðskiptavinum á öllum þéttbýlisstöðum með fleiri en 150 íbúa aðgang að 2 Mb/s samböndum yfir ATM-netið eða sambærilega þjónustu á verði sem sé það sama innan hvers svæðis en aukakostnaður við tengingu út fyrir svæðið verði ekki umfram 17 þús. kr. á mánuði. Fyrir liggur að nokkur halli verður á þessari þjónustu Símans í fyrstu en áætlanir félagsins miðast við það að þessi halli snúist í hagnað með vaxandi umferð um fjarskiptanetið. Til að tryggja að því marki verði náð og að þessi þjónusta veiki ekki rekstrarforsendur félagsins verður áfram unnið að hagræðingu í rekstri stofnlínuþjónustu. Þá er jafnframt við það miðað að öll önnur fjarskiptafyrirtæki hafi áfram aðstöðu til endursölu þessarar þjónustu líkt og verið hefur. Auk þessara sértæku aðgerða stjórnvalda og fyrirtækisins til að jafna aðstöðumun notenda á fjarskiptaþjónustu hér á landi stuðlar aukin samkeppni ótvírætt að lægra verði á fjarskiptaþjónustu til almennings. Því ber að fagna vaxandi samkeppni um allt land þar sem ný fjarskiptafyrirtæki hafa ýmist hafið starfsemi eða hafa uppi áform um uppbyggingu nýrra fjarskiptaneta. Uppbygging öflugra ljósleiðaraneta utan höfuðborgarsvæðisins virðist nú einnig vera orðinn hagkvæmur fjárfestingarkostur að mati annarra fyrirtækja en Landssímans. Nýr ljósleiðari hefur þegar verið lagður austur fyrir fjall og til Vestmannaeyja á vegum Íslandssíma og Línu.Nets. Áform eru uppi um lagningu nýs ljósleiðara til Akureyrar og fjarskiptafyrirtækið Fjarski sem er í eigu Landsvirkjunar er að gera tilraunir með lagningu ljósleiðara í tengslum við dreifikerfi sitt sem nær um allt land. Fyrirtækið hefur þegar gert samninga við Rannsóknar- og háskólanet Íslands hf. um uppbyggingu ljósleiðaranets á landsvísu. Því er líklegt að önnur fyrirtæki muni veita Landssímanum samkeppni í netaðgangi um landið allt. Þá hafa Íslandssími og Lína.Net unnið að uppbyggingu á eigin neti. Ljóst er að á næstu missirum fer í hönd tími mikilla breytinga í fjarskiptaþjónustu þar sem ný kynslóð farsíma mun að einhverju leyti leysa af hólmi þjónustu hjá almenna farsímanetinu og hefðbundna GSM-þjónustu. Mikilvægt er að almenna farsímanetið um allt land verði byggt upp með þetta fyrir augum. Samhliða sölu Landssíma Íslands verður lögð áhersla á framtíðaruppbyggingu fjarskiptakerfisins. Vilji minn í þessu sambandi er skýr. Ég tel að leitað verði leiða til að styrkja svo sem unnt er bæði dreifikerfið og þjónustu um landið allt. Því hefur verið mótuð í samgrn. skýr stefna varðandi framtíð gagnaflutnings og fjarskiptaþjónustu sem m.a. kemur fram í fjarskiptalögunum. Þá vil ég nefna að á síðasta ári var á vegum ráðuneytisins og svokallaðrar RUT-nefndar gerð skýrsla um stafrænt Ísland þar sem metin var bandvíddarþörf til og frá landinu. Niðurstaða hennar hefur haft þau áhrif að undirbúningur fjarskiptafyrirtækja að lagningu nýs ljósleiðara til Evrópu er kominn vel á veg. Þá hefur eins og ég hef þegar vikið að í ræðu minni verið gripið til ýmiss konar ráðstafana vegna sölu Landssímans sem hafa það að markmiði að bæta aðgang allra landsmanna án tillis til búsetu að nútímalegri gagnaflutnings- og fjarskiptaþjónustu. Samgrn. tekur einnig þátt í starfi á vegum verkefnisstjórnar um upplýsingasamfélagið og í samstarfi við menntmrn. um hvernig koma megi á öflugum flutningsleiðum í upplýsingatækni til allra skóla í landinu. Að þessu er unnið. Öflugar eftirlitsstofnanir eiga að tryggja að samkeppni geti þrifist um landið allt. Póst- og fjarskiptastofnun og Samkeppnisstofnun hafa gert með sér samning um gagnkvæmt samráð í málum er varða samkeppnis- og fjarskiptalög. Einnig hafa ný lög verið sett um Póst- og fjarskiptastofnun sem hafa það að markmiði að efla heimildir stofnunarinnar gagnvart fjarskiptafyrirtækjum með umtalsverða markaðshlutdeild. Eftirlitsstofnanir stjórnvalda geta því tryggt að eftir skilmálum leyfisbréfa sé farið. Fjarskiptafyrirtækin hafa gert með sér hagkvæma samtengingarsamninga, og samstarf um númeraflutning, forskeyti og aðgang að heimtaugum er með því besta sem þekkist. Eins og ég hef rakið hefur rekstur fjarskiptafyrirtækja breyst í grundvallaratriðum á undanförnum árum. Kröfur um sveigjanleika fjarskiptafyrirtækjanna hafa jafnframt aukist verulega. Fyrirtæki sem hagnýta nýjustu tækni hafa komið fram á undanförnum mánuðum og gera auknar kröfur til aðlögunarhæfni Landssíma Íslands. Aðhald sem fylgir hæfilega dreifðu eignarhaldi Símans stuðlar því ótvírætt að hagkvæmri þróun íslensks fjarskiptamarkaðar. Ég legg áherslu á að salan fari fram þegar aðstæður og almennt ástand í efnahagsmálum mælir með því. Ég hef heyrt ýmsa úr röðum stjórnarandstöðunnar lýsa efasemdum um sölu á hlutafé ríkisins í Landssíma Íslands hf. núna á þeim grundvelli að verðmæti félagsins hafi fallið. Rétt er að undirstrika í umræðunni að ekkert verðmat á Landssíma Íslands hefur enn farið fram vegna fyrirhugaðrar sölu. Hins vegar er rétt að mat markaða á verðmæti tæknifyrirtækja hefur breyst mjög mikið á tiltölulega stuttum tíma. Þannig hafa símafyrirtæki um allan heim lækkað umtalsvert frá því að þau voru metin hvað hæst í mars og apríl á sl. ári. Um þetta þarf ekki að deila. Um hitt virðast sérfræðingar nokkuð sammála að verðþróun hlutabréfa í tæknifyrirtækjum hafi á sl. ári endurspeglað meiri væntingar til vaxtar og framtíðarhagnaðar en fyrirtækin fái staðið undir. Fyrirtækin voru því í raun ofmetin. Þess er vart að vænta að hlutabréfamarkaðurinn komist á ný í þær hæðir sem hann var á sl. ári. Ég tel heldur ekki sjálfsagt að harma, líkt og formaður Samfylkingarinnar, að hafa ekki nú þegar selt íslenskum almenningi hlut í Símanum á verði sem einungis hefði getað lækkað. Ríkissjóður getur ekki komið fram eins og hver annar spákaupmaður sem reynir að koma eignum sínu út á sem hæstu verði á kostnað almennings sem kaupir þær í góðri trú. Það verð sem nú er á eignarhlutum í símafélögum gefur fjárfestum raunhæfa von um að fjárfesting í öflugum og vel reknum félögum geti skilað góðum arði. Þetta er mikilvæg forsenda vel heppnaðrar einkavæðingar með mikilli þátttöku alls almennings. Ég ætla ekki að hafa hér uppi neinar getgátur um verðmæti Landssímans um þessar mundir. Að því mati vinna nú þrautreyndir og virtir sérfræðingar. Hitt veit ég að rekstrartölur Landssímans gefa mjög ákveðið til kynna að félagið standi sterkum fótum og komi vel út í samanburði við önnur evrópsk símafélög. Þá ber að hafa í huga að verðmæti Landssímans hlýtur einnig að taka mið af sterkri stöðu félagsins á hinum íslenska fjarskiptamarkaði. Með einkavæðingu Landssímans má ná margþættum markmiðum. Aukið frjálsræði í viðskiptum hefur opnað augu íslenskra fjárfesta fyrir því að þeir eiga ekki síður möguleika á að festa fé sitt í atvinnurekstri í útlöndum. Því eru bornir saman fjárfestingarkostir hér heima sem erlendis. Ef þeir finnast ekki nægilega áhugaverðir hér á landi leitar féð úr landi. Við þær aðstæður er mikilvægt að ríkið beiti áhrifum sínum til að bjóða fram áhugaverða fjárfestingarkosti, kosti sem geti bæði laðað fram aukinn sparnað almennings með mikilli þátttöku í almennri sölu og gefið stofnfjárfestum nýtt tilefni til að festa fé sitt innan lands. Þannig má draga úr útstreymi til erlendra fjárfestinga. Kaup á hlut í Landssíma Íslands eru vel til þess fallin að mæta þessum sjónarmiðum. Því eru almenn efnahagsleg rök fyrir því að hraða sölu á hlut í Símanum eins og ríkisstjórnin stefnir að. Að endingu minni ég á að í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er skýrt kveðið á um að tekjum af sölu ríkisfyrirtækja verði varið til að greiða niður skuldir ríkissjóðs, til að fjármagna sérstök verkefni í samgöngumálum og til þess að efla upplýsingasamfélagið. Að því verður unnið svo fjarskiptin og upplýsingatæknin geti nýst atvinnulífi og einstaklingum um land allt. Herra forseti. Ég mæli jafnframt fyrir frv. til laga um breytingu á fjarskiptalögum. Samkvæmt því er Póst- og fjarskiptastofnun veitt heimild til að setja skilyrði í leyfisbréf rekstrarleyfishafa með umtalsverða markaðshlutdeild um að eigendur rýri ekki efnahag leyfishafans eða geri aðrar óvenjulegar ráðstafanir sem dragi verulega úr möguleikum til þess að uppfylla skyldur sínar samkvæmt lögum og samkvæmt leyfisbréfi fyrirtækisins. Ljóst er að ríkir almanna- og öryggishagsmunir tengjast fjarskiptum. Með ákvæði af þessum toga er fyrir fram unnt að tryggja að eigendur rekstrarleyfishafa með umtalsverða markaðshlutdeild framkvæmi nauðsynlegar fjárfestingar í grunnnetinu og öðrum fjarskiptakerfum í þeim tilgangi að þjóna dreifðari byggðum og leggja grunn að áframhaldandi nýsköpun í rekstri leyfishafans. Á Landssímanum hvíla margs konar skyldur eins og ég hef þegar rakið í framsöguræðu minni vegna frv. til laga um sölu Símans. Þykir rétt að Póst- og fjarskiptastofnun setji í leyfisbréf skilyrði sem tryggi fyrir fram að ekki séu gerðar óvenjulegar ráðstafanir í rekstri félagsins sem stefni í verulega hættu möguleika rekstrarleyfishafans til að uppfylla skyldur sínar. Á hinn bóginn mundu allar venjulegar ráðstafanir falla utan við þetta sérstaka skilyrði. Við túlkun Póst- og fjarskiptastofnunar á skilyrðinu þyrfti því að leggja til grundvallar að hér er um að ræða undantekningarreglu sem skýra beri þröngri lögskýringu. Póst- og fjarskiptastofnun er kleift að fylgja slíkum skilyrðum eftir í krafti eftirlitsúrræða á grundvelli 5. gr. laga um Póst- og fjarskiptastofnun. Geta gróf brot varðað leyfissviptingu, rekstrarstöðvun og dagsektum. Virðulegi forseti. Ég legg til að frumvörpunum tveimur sem ég hef mælt fyrir verði að lokinni umræðu vísað til 2. umr. og hv. samgn.

Herra forseti. Í Noregi voru menn í fjórar vikur að ákveða sölu á norska símanum en tóku sér átta mánuði til að undirbúa söluna. Hér á landi voru menn eitt og hálft ár að taka ákvörðun um söluna en síðan taka þeir sér ekki nema sex vikur til að undirbúa hana. Þetta er ákaflega mikill flumbrugangur og tímapressan er gríðarleg. Síminn átti í lok mars fyrsta fund með þeim fyrirtækjum sem áttu að vinna verðmat á honum, samhliða bankanum sem átti síðan að sjá um söluna. Síminn á skila lokaskýrslu sinni með öllum gögnum fyrir 5. maí. Ég spyr hæstv. ráðherra: Telur hann að Síminn geti undir þessari gríðarlegu tímapressu skilað gögnum sínum í tæka tíð? Telur hann að gæði gagnanna verði nægilega mikil til þess að hægt sé hægt að vinna verkið eins og vera ber?

Herra forseti. Framkvæmdanefnd um einkavæðingu stóð þannig að málum að hún bauð út þessa þjónustu sem verið er að leita eftir, þ.e. annars vegar mat á verðmæti fyrirtækisins og hins vegar umsjón með sölu á hlutabréfunum. Það var samið við tvö mjög traust fyrirtæki, annars vegar PriceWaterhouse Cooper og hins vegar Búnaðarbanka Íslands. Bæði þessi fyrirtæki, Búnaðarbankinn og ráðgjafarfyrirtækið, hafa mikla og góða reynslu í slíkri vinnu og tengjast m.a. erlendum fyrirtækjum. Ég átti í gær fund með fulltrúum beggja þessara fyrirtækja. Þar fékk ég staðfest að enginn fyrirvari er gerður við þann tíma sem til ráðstöfunar er. Ég hef því engar áhyggjur af því að ekki náist að vinna þetta eins og krafist er, að vinnan sé vönduð, örugg og traust.

Herra forseti. Ég spurði ekki hvort hæstv. ráðherra teldi að þessi tvö fyrirtæki hefðu nægan tíma til að sinna vinnu sinni vel. Ég spurði hins vegar hvort hann teldi að Síminn hefði tíma til að vinna gögnin nægilega hratt og nægilega vel. Hæstv. ráðherra kvaðst hafa talað við þessi tvö fyrirtæki en hann hefur greinilega ekki talað við Símann eða einkavæðingarnefndina sjálfa. Mig langar þess vegna að upplýsa hæstv. ráðherra um að í síðustu viku var fundur í einkavæðingarnefnd ríkisstjórnarinnar þar sem starfsmaður hennar, sem jafnframt er starfsmaður forsrn., sem hefur unnið með Símanum að undirbúningi þessara gagna, lét í ljós þá eindregnu skoðun að Síminn mundi vegna tímapressunnar ekki vera tilbúinn með gögnin í tíma. Jafnframt taldi hann að þau gögn væru ekki líkleg til þess að vera af þeim gæðum sem æskilegt væri til að fyrirtækin tvö gætu unnið sína vinnu. Þetta sýnir flumbruganginn og pressuna á þessu, herra forseti. Þessi vinnubrögð eru ekki til fyrirmyndar og þetta staðfestir það sem við þingmenn höfum sagt um að ríkisstjórnin gefur sér ekki þann tíma sem þarf í þetta flókna verkefni.

Herra forseti. Það er auðvitað fjarri lagi að ég hafi ekki átt fundi með fulltrúm Símans.

Ekki í gær.

Jú, einmitt í gær.  Ég tel mjög eðlilegt að einkavæðingarnefnd hotti á alla aðila sem að þessu máli koma og þurfa að vinna að því og geri þá kröfu að vel sé að öllu staðið. Ráðgjafarfyrirtækið og bankinn sem vinna að þessu máli hafa átt marga fundi með starfsmönnum Símans. Þeir staðfestu í gær það sem ég sagði eftir að hafa kynnt sér stöðu mála hjá Landssímanum. Ég er sannfærður um að þeir hefðu ekki gert það ef þeir hefðu óttast að ekki hafi verið unnið eins og þurft hefur. Þeir gerðu það ekki án þess að vera öruggir um að hafa allt í hendi sem þarf til að sinna verkefninu.

Herra forseti. Ég vil fagna sérstaklega frv. sem við erum að ræða í dag. Ég held að það hafi komið fram í ræðu hæstv. samgrh. hversu vel þetta mál er undirbúið. Það er að mínu mati afar vel rökstutt að hraða þurfi sölu á Landssímanum. Mig langar hins vegar til að spyrja hæstv. samgrh. tveggja spurninga. Annars vegar varðandi kjölfestufjárfestana en að mínu mati er mikilvægt að við reynum að tryggja aðkomu erlendra kjölfestufjárfesta. Mig langar að spyrja hæstv. samgrh. um hvað það sé í frv. sem laðar að þessa erlendu fjárfesta. Síðan vildi ég spyrja út í þriðju kynslóðina. Eins og hæstv. samgrh. veit erum við ekki á einu máli um hvernig eigi að úthluta leyfunum. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvenær af úthlutun leyfa vegna þriðju kynslóðar símanna verði.

Herra forseti. Kjölfestufjárfestar sem kunna að hafa áhuga á að ná í þennan 25--35% hlut í Símanum hljóta auðvitað fyrst og fremst að huga að því að þetta sé góð og vænleg fjárfesting. Út frá því sjónarhorni tel ég augljóst að símafyrirtæki, svo öflugt, bæði efnahagslega og tæknilega, með jafngott starfsfólk og öflugan búnað um allt land hljóti að vera mjög áhugavert fyrir kjölfestufjárfesta og ekki síst þar sem Íslendingar eru mjög áhugasamir um að nota síma. Hvað varðar þriðju kynslóðina þá hefur allri þeirri tilveru á okkar hnetti seinkað þannig að ég geri ekki ráð fyrir því að á þessu þingi verði afgreidd lög sem heimili úthlutun á þriðju kynslóðinni.

Herra forseti. Ég tel mikilvægt að það verði nokkurn veginn ljóst hvenær úthlutun þessara leyfa muni eiga sér stað. Það getur skipt máli fyrir söluverðmæti fyrirtækisins hvort Landssíminn hefur leyfi til þriðju kynslóðar. Það getur aukið verðmæti þessa fyrirtækis nokkuð.

Herra forseti. Ég sagði frá því á fjarskiptaþingi að ég gerði ráð að aðferðin við úthlutun á leyfum vegna þriðju kynslóðarinnar mundi byggjast á útboði, ekki uppboði heldur útboði og þannig yrðu boðin út fjögur leyfi. Það skiptir auðvitað miklu máli að Landssíminn hafi möguleika á slíku leyfi en ég óttast ekki að það ágæta fyrirtæki standi sig ekki í þeirri samkeppni þegar þar að kemur. En það er mikil óvissa um þróun þessarar tækni, þriðju kynslóðar farsíma. Þess vegna held ég að skynsamlegt sé að fara sér hægt um sinn.

Herra forseti. Ég hjó eftir því í ræðu hæstv. samgrh., þar sem hann réttlætti það að selja grunnnetið með þjónustu Landssímans og skilja það ekki frá, þegar hann ræddi um hinar dreifðu byggðir og að hagsmunum þeirra væri best borgið án ríkisafskipta. Þá datt mér í hug að spyrja hæstv. samgrh. út í aðalfund Landssímans 1999, að mig minnir: Var ekki eitt aðalatriðið í ræðu hans á þeim fundi að beina því til stjórnar Landssímans, sem sagt ríkisafskipti, að drífa í að lækka gjaldskrá Landssímans gagnvart landsbyggðinni og fyrirtækjum á landsbyggðinni? Fyrir því hafði verið barist í mörg ár en hafði ekki tekist. Það tókst ekki fyrr en eftir ríkisafskiptin, þ.e. beina tilskipun hæstv. samgrh. til stjórnar Landssímans um að drífa í að lækka gjaldskrána.

Herra forseti. Ég geri ráð fyrir því að hv. þm. Kristján L. Möller hafi áttað sig á því að ég talaði á þeim fundi sem hluthafi þessa fyrirtækis. Ég lít svo á að ég hafi þar fyrst og fremst verið að vekja athygli og leggja áherslu á að það væri skynsamlegt fyrir Landssímann og þá væntanlega skynsamlegt fyrir eiganda Landssímans að bæta þjónustuna úti um allt land og gera það þannig að umferðin yrði aukin um kerfi Landssímans með því að verðið yrði lækkað. Gagnaflutningaþjónustan var lækkuð niður í einn tíunda af því sem hún áður var þannig að þarna var verið að taka mikilvægar ákvarðanir. En það er alveg ljóst að Síminn er kominn í samkeppni þannig að það þarf hvorki þingmenn í framtíðinni, held ég og er viss um það, né ráðherra til þess að gefa tilskipanir um þetta. Það verður samkeppni á þessum markaði og öll þróunin í fjarskiptatækninni er slík að það er engin trygging fólgin í því að ríkisrekstur eigi að bjarga því sem á að bjarga úti um landið.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir svarið. Það þurfti sannarlega ríkisafskipti. Fulltrúi eigandans, handhafi eina hlutabréfsins, fulltrúi ríkisins þurfti að beita sér á aðalfundi fyrirtækisins til þess að fá þá lækkun sem menn höfðu bent á varðandi það óréttlæti og misrétti sem var milli landsbyggðarfyrirtækja og höfuðborgarfyrirtækja á þessu sviði. Munurinn milli landsbyggðar og höfuðborgar var fleiri hundruð prósent á þessum tíma. En það þurfti þessa beinu tilskipun eins og í Rússlandi í gamla daga til að koma þessu á. Áralöng barátta náði ekki fram að ganga fyrr en eftir þetta þó að reyndar hafi tekið nokkra mánuði í viðbót, eða hálft ár eða meira eftir þennan aðalfund, til þess að ná þessari lækkun. En ég vek athygli á því, herra forseti, að verðlagning milli landsbyggðarfyrirtækja og höfuðborgarfyrirtækja á þessu sviði gagnvart gagnaflutningi og leigulínum er enn þá mjög landsbyggðinni í óhag.

Herra forseti. Eins og hv. þm. veit eru gagnaflutningar upp í tveggja megabæta afkastagetu á sama verði innan allra svæða á landinu, eins og ég gerði grein fyrir í ræðu minni áðan. Hins vegar þarf að átta sig á því að við erum náttúrlega komin í mjög breytt umhverfi. Fjarskiptalögin og samkeppnislög takmarka mjög inngrip stjórnmálamanna. Ég tala nú ekki um ef stjórnmálamenn ætla að fara að breyta ríkisfyrirtækjum sem eru á samkeppnismarkaði með tilfærslum þá er það ekki auðvelt verk. Hv. þingmenn og þar á meðal hv. þm. Kristján L. Möller verða að vita þetta og ef Samfylkingin hefur ekki upplýst þingmenn sína um að við lifum í nýju umhverfi þá er alveg nauðsynlegt að þingmenn átti sig á því einmitt núna þegar fram undan er samkeppni á fjarskiptamarkaði. Og ég vænti þess að hv. þm. Lúðvík Bergvinsson geti tekið undir það með mér.

Herra forseti. Hæstv. ráðherra kom inn á það undir lokin að einmitt nú væru sterk efnahagsleg rök fyrir því að einkavæða Landssímann og þá fyrst og fremst þau að með því gæfist innlendum fjárfestum gott tækifæri á áhugaverðum fjárfestingarkosti innan lands í stað þess þá væntanlega að fara með fé sitt til útlanda. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Er hér komin meginástæðan fyrir óðagotinu nú að ríkisstjórnin bindi einhverjar vonir við það að einkavæðing Landssímans næstu mánuði geti eitthvað dregið úr frjálsu falli krónunnar? Og er e.t.v. sama ástæða að einhverju leyti á bak við það markmið sem það er orðið í sjálfu sér að selja fjórðung og jafnvel 35% Landssímans til útlanda? Er sem sagt, herra forseti, verið að moka út fjölskyldusilfrinu til þess að reyna að treina veisluna á langinn?

Herra forseti. Margir samverkandi þættir valda ákvörðun ríkisstjórnarinnar um sölu Símans. Í fyrsta lagi, eins og ég kom að í ræðu minni, þá eigum við ekki að standa í samkeppni við einkafyrirtæki á þessum markaði. Í annan stað hljótum við að velja tíma til sölu sem er hagstæður og eðlilegur þegar litið er til verðs á þessum fyrirtækjum, og svo að hinu leytinu eigum við auðvitað ekki að selja nema salan hafi góð áhrif á hið almenna efnahagslega umhverfi. Ég held því að hv. þm. geti verið mér sammála um að sala --- og það bendir allt til þess --- á hlut Símans núna hafi góð áhrif á efnhagslífið. Geta þá hv. þm. Vinstri grænna ekki bara verið sáttir við að við veljum þann tíma? Ég held að það geti ekki verið neitt verra að það fari saman.

Herra forseti. Þetta var frekar ósannfærandi varnarræða. Mig grunar að ég hafi komið við snöggan blett í brjósti hæstv. ráðherra og ástæðan sé einmitt sú að þrátt fyrir alla óvissuna og vandræðaganginn í þessu máli og þrátt fyrir linnulausar deilur innan og milli stjórnarflokkanna um þetta mál hafi menn núna undir vorið verið farnir svo á taugum í sambandi við efnahagsmálin að það hafi nægt til þess að lemja þessa niðurstöðu í gegn, að nú skuli a.m.k. taka helminginn af silfrinu, 49% af Landssímanum, og reyna að framlengja veisluhöldin eitthvað með því í von um að krónan hangi kannski eitthvað frekar uppi og þess vegna sé óðagotið eins og raun ber vitni. Staðreyndin er nefnilega sú að þróunin hefur nánast að öllu leyti undanfarna mánuði, eða segjum eitt til tvö missiri, mælt gegn því að flýta sér nú við breytingar á stöðu Landssímans. Óvissan sem hefur skapast að ýmsu leyti í fjarskiptamálum og margir aðrir þættir mæla frekar með hinu þannig að það er afar ósannfærandi málflutningur sem hér kom upp, að öðru leyti en þessu. Maður skilur kannski óðagotið ef þetta er ástæðan.

Herra forseti. Það er fjarri því að mikið óðagot sé í þessum áformum okkar um sölu. Við gerum ráð fyrir að selja í fyrstu 14% og síðan 10% af hlutafé Símans og loks 25% þannig að fyrstu áfangarnir verða upp í 49%. Þetta tekur því allt saman sinn tíma að sjálfsögðu. En það er fjarri öllu lagi að það sé eitt umfram allt annað sem veldur því að við viljum fá þessar heimildir til sölu núna. Ég tók sérstaklega fram í framsögu minni áðan að auðvitað tökum við ákvarðanir um sölu á einstökum pörtum í Símanum í ljósi efnahagsumhverfisins og þess umhverfis sem markar verðið. Það verður ekkert óðagot viðhaft.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. samgrh. fyrir prýðilega ræðu að mörgu leyti sem var efnisrík og skýrði í nokkuð snörpu máli öll hans viðhorf til þessa máls. Ég verð hins vegar að hryggja hann með því að ég er honum ósammála um margt, einkum að því er varðar þróun fjarskiptamarkaðarins og samkeppni á honum á næstu árum og ég er honum auðvitað allsendis ósammála um tímasetninguna og það hvernig hæstv. ráðherra talar um markaðinn í heild og breidd. Ég verð hins vegar að segja að ég er dálítið hrifinn af þeirri snöfurlegu dómgreind sem birtist í því hjá hæstv. ráðherra að hann harðneitar því að menn séu hér með eitthvert óðagot eða flumbrugang þegar það liggur fyrir að það hefur tekið eitt og hálft ár að taka þessa ákvörðun. Síðan ætla menn að ráðast í framkvæmdina á sex vikum, gefa þinginu sex daga til þess að fara í þetta mál sem hæstv. ráðherra talar um að sé ákaflega flókið, yfirgripsmikið og stórtækt. Ég er honum sammála um það. En ef hæstv. ráðherra hefur snefil af virðingu fyrir sinni eigin dómgreind ætti hann ekki að taka svona til máls jafnvel þó að hann standi hér í höggorrustum við hv. þm. Vinstri grænna. Ég vil áður, en ég ræði vinnubrögð hæstv. ríkisstjórnar í þessu máli og það sjálft í smáatriðum, lýsa í stuttu máli afstöðu okkar í Samfylkingunni til frv. Hún hefur reyndar komið fram oft áður, fyrst í þingskjali sem lagt var fram þegar árið 1997. Þá strax lögðu ákaflega margir þingmenn Samfylkingarinnar til að Landssímanum yrði skipt í tvö fyrirtæki. Við erum þeirrar skoðunar almennt að það fari vel á því að flytja samkeppnisrekstur úr höndum ríkisins yfir á markað og við leggjumst ekki gegn því að samkeppnisrekstur Símans verði seldur. Raunar teljum við að fremur hefði átt að selja hann áður en að ríkið varð eins konar ryksuga á markaðnum sem hefur á síðustu árum varið 2--3 milljörðum í gegnum Landssímann til þess að kaupa upp 35 önnur fyrirtæki á þessum markaði. Það er auðvitað óhæfa. Það er ekkert annað en ríkisvæðing. Menn hefðu frekar átt að selja samkeppnisreksturinn en að hafa í frammi ríkisvæðingu af þeim toga. Við höfum hins vegar jafnan lagst alfarið gegn því að dreifikerfið verði selt vegna þess að við teljum að það veiti hinu einkavædda fyrirtæki yfirburðastöðu í krafti lögverndaðrar einokunar sem við getum alls ekki fellt okkur við. Við teljum líka að sala á dreifikerfinu komi í veg fyrir að uppbygging þess kerfis á landsbyggðinni verði með svipuðu sniði og í þéttbýlinu. Þar af leiðir erum við þeirrar skoðunar að þetta fyrirkomulag skerði stórlega möguleika landsbyggðarinnar til þess að þróa þekkingariðnað sinn með svipuðu móti og gerist hér í þéttbýlinu. Ályktunin sem við drögum af því, herra forseti, er sú að í reynd sé verið að dæma landsbyggðina úr leik hvað varðar þróun þekkingariðnaðar í framtíðinni. Við höfum lengi vel ekki siglt einskipa í þessu máli, herra forseti. Hv. þm. Framsfl. hafa, ef eitthvað er, tekið dýpra í árinni og hér gæti ég varið löngum stundum til þess að lesa úr ,,samlede værker`` hv. þm. Hjálmars Árnasonar sem hefur með ákaflega hugvitssamlegum og elegant hætti fært bestu rökin fyrir þessu viðhorfi hér og ég bíð auðvitað eftir því í nokkru ofvæni að heyra hv. þm. Hjálmar Árnason skýra það á eftir hvers vegna hann hefur skipt um skoðun. Herra forseti. Við teljum jafnframt að það þurfi að skoða ákaflega vel tímasetninguna á sölunni. Það er alveg ljóst að þessi sala er ákveðin án þess að nokkurt mat liggi fyrir á stöðu markaðarins, án þess að nokkurt mat liggi fyrir á því hvaða áhrif salan gæti haft á hlutabréfamarkaðinn í heild. Hæstv. samgrh. hefði nú haft gott af því að sitja með okkur í efh.- og viðskn. um daginn þegar við vorum þar að véla um sölu bankanna. Þar kom fram hjá hverjum sérfræðingnum á fætur öðrum að það væri mögulegt að sala þessara stóru ríkisfyrirtækja mundi kalla fram það sem einn sérfræðingur Landsbankans kallaði ,,sjokkeffekt`` á hlutabréfamarkaði. Virðulegi forseti. Ég verð að leiðrétta sjálfan mig. Það var ekki sérfræðingur Landsbankans heldur fulltrúi Samtaka fjárfesta sem sagði þetta. Vegna þess að hæstv. ráðherra kemur hérna eins og véfréttin í Delfí og bregður sér í gervi þess manns sem 120 þúsund Íslendingar vildu gjarnan eiga orðastað við í einrúmi og lýsir því yfir að þess sé að vænta að hlutabréfamarkaðurinn nái aftur þeim hæðum sem hann féll úr fyrir skömmu þá spyr ég hæstv. ráðherra: Hvað í ósköpunum kemur honum til þess að segja þetta?  Ég vísa því öllu sem hæstv. ráðherra sagði um þetta efni til föðurhúsanna og það sýnir hvað hann er óviss og óstöðugur og reikull í sinni sök í þessu máli að hann talar hérna eins og barn um fjármál. Hann segir, herra forseti, að hann ætli sér að selja eftir stöðunni á markaði. Hann væntir þess að hlutabréfamarkaðurinn nái aftur þeim hæðum sem hann náði áður en hann féll en hann segir samt að hann ætli sér að fara eftir tilteknum tímasetningum sem eru þannig að í næsta mánuði á að fara að selja hluta úr bankanum. Ég tók að vísu eftir því að hæstv. ráðherra virðist horfinn frá þeim áformum sem gefin eru upp um tímasetningu sölunnar vegna þess að fyrst ætti að selja 14% til almennings og síðan ætti að selja einhvern tíma seinna 10% með opinni útboðssölu. Í frv. segir hins vegar að þetta eigi að gera samhliða. En ég skil það svo að hæstv. samgrh. sé orðinn hræddur við markaðinn. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon kom hér og átti að hluta til kollgátuna á því af hverju menn leita svona fast eftir því að koma Símanum á markað. Það er auðvitað þannig að það er að sannast þessa dagana það sem stjórnarandstaðan hefur sagt að viðskiptahallinn er að leiða til þess að kominn er gríðarlegur þrýstingur á gengið, segja má að lítil tímasprengja sem um nokkra hríð hefur tifað í hagkerfinu hafi sprungið og gengið farið til þess sem býr í neðra. Til þess að styrkja almenna stöðu efnahagsmála er greinilega verið að reyna að selja fyrirtæki úr landi. En það er ekki bara það, herra forseti. Það er einfaldlega þannig að vildarvinir Sjálfstfl. bíða í röðum eftir því að fá að kaupa í Símanum, eftir því einmitt að komast í þessa opnu tilboðssölu, og hvenær er betra fyrir þá að komast í sjóðina, komast í handraðann en einmitt núna þegar verðið er svona lágt? Herra forseti. Það segir, af því að hér gengur klerkur í salinn, í helgri bók: ,,Það sem þú gjörir, það gjör þú skjótt``, og fyrst hæstv. ráðherra ætlaði sér á annað borð að selja þetta, átti hann auðvitað að gera það í fyrra. Hann átti að gera það fyrir tveim, þremur missirum. Þá hefði komið miklu meira í kassa ríkisins. Herra forseti. Ég fullyrði að seinagangur ríkisstjórnarinnar til að komast að niðurstöðu hafi verðfellt Landssímann um tugi milljarða. Í fyrra var hann metinn á 40--60 milljarða. Í blaði allra landsmanna, Morgunblaðinu, sá ég hins vegar talsvert hærri tölu en ég fullyrði að það sem fæst fyrir Símann verður miklu minna en þá verður líka miklu auðveldara fyrir ýmsa einkavini Sjálfstfl. að verða sér út um dágóðan hlut í Símanum. Þegar hann rýkur síðan upp, eins og hæstv. samgrh. segir að innan skamms muni markaðurinn aftur ná hæðum sínum, þýðir það einfaldlega að einkavinir Sjálfstfl. sem komast á jötuna muni sennilega tvöfalda hlut sinn og græða milljarða. Það kynni að vera að hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni hafi skjöplast þetta. Þetta er ein af þeim ástæðum sem þessir herrar eru að horfa til þegar þeir beita sér fyrir þessu. Herra forseti. Ég vil í nokkrum orðum fara yfir þær röksemdir sem liggja afstöðu Samfylkingarinnar til grundvallar, þ.e. hvað varðar það að við viljum skilja dreifikerfið frá samkeppnisrekstrinum. Það er í fyrsta lagi vegna þess að það er forsenda þess að landsbyggðin eigi kost á gagnaflutningum um síma og ljósleiðara á sömu gæðum og svipuðu verði og þéttbýlið. Ef dreifikerfið er einkavætt, þá er sá möguleiki einfaldlega úti og það þýðir einfaldlega að landsbyggðin verður afskipt, hún verður annars flokks í þekkingariðnaði framtíðarinnar sem er að kveðja dyra nánast sem við tölum þessi orð. Fari svo þá mun landsbyggðin, sem Framsfl. hefur verið svo umhugað um, óhjákvæmilega tapa í samkeppninni við þéttbýlið um fólkið og ég tel að hún muni dæmast til þess á einni til tveimur kynslóðum, e.t.v. skemmri tíma, að breytast í það að verða að fámennum verstöðvum sem hafi það hlutverk eitt að taka á móti túristum og afla hráefnis. Það er ekki það sem við viljum að verði hlutskipti landsbyggðarinnar. Í öðru lagi teljum við líka að dreifikerfið þurfi að aðgreina frá öðrum rekstri Landssímans til þess að tryggja samkeppni á markaðnum sem Landssíminn starfar á. Rökin sem hæstv. samgrh. flutti áðan voru verstu rök sem ég hef heyrt gegn þessu. Ég gæti komið upp og tínt ýmis rök sem mæla gegn því sem við erum að velta fyrir okkur en ekki það sem hæstv. ráðherra sagði áðan. Herra forseti. Við erum ekkert ein í þessu. Það vill svo til að á vegum Framsfl. og ráðuneyta hans starfaði sérstök nefnd sem fjallaði um ytri skilyrði hugbúnaðarins hér á landi og menn geta farið á heimasíðu iðnrn., sem ég hvet hæstv. samgrh. til að gera, og lesið skýrsluna sem liggur þar fyrir og hvað segir í skýrslunni? Þar segir að hinn raunverulega samkeppnisrekstur eigi að selja við fyrsta tækifæri. Síðan segir, með leyfi forseta: ,,Aftur á móti ætti að fara hægar í að einkavæða rekstur grunnkerfisins, mikilvægara er að halda áfram og ljúka uppbyggingu þess.`` Síðan kemur bein tillaga sem liggur á heimasíðu hæstv. iðnrh.- og viðskrh., byggðamálaráðherrans. Hún hljóðar svo: ,,Landssímanum hf. verði skipt í tvö sjálfstæð fyrirtæki. Annars vegar fyrirtæki sem á og rekur grunnkerfið, þ.e. dreifikerfið ásamt nauðsynlegum búnaði, og hins vegar fyrirtæki sem annast almenna síma- og fjarskiptaþjónustu.`` Herra forseti. Stefna Samfylkingarinnar sem hæstv. samgrh. eyddi helft ræðu sinnar til að mæla gegn er að finna á heimasíðu ríkisstjórnarinnar sem kostaði að vísu 70 millj. að koma á laggir.  Mig langar líka, af því að hér eru enn nokkrir þingmenn Framsfl., að lesa megináherslur hæstv. iðn.- og viðskrh. fyrir árin 2001--2003 sem er einmitt að finna á heimasíðunni sem hæstv. samgrh. hefur ekki gefið sér tóm til að lesa. Þar segir: ,,Upplýsinga- og fjarskiptatækni mun gegna veigamiklu hlutverki fyrir þróun búsetu á landsbyggðinni. Hún mun bæði bera uppi nýja atvinnustarfsemi og vera veigamikill þáttur í því að jafna aðstöðu og lífskjör landsmanna.`` Herra forseti. Auðvitað er alveg ljóst ef verðlag er ekki hið sama og ef þjónustan er ekki hin sama fellur þetta um sjálft sig þannig að hæstv. ráðherra verður að skýra með rökum fyrir okkur að verðlagið verði hið sama, að þjónustan verði hin sama. Hann hefur teflt fram tvenns konar rökum í ágætri ræðu sinni. Í fyrsta lagi segir hann að hann sé búinn að tryggja það að eftir sölu muni Landssíminn sjá til þess að landsbyggðin búi við viðunandi þjónustustig hvað varðar gagnaflutninga, og höfum það hugfast að þeir eru í dag helmingurinn af umferðinni í kerfinu og, hann sagði sjálfur, munu aukast hlutfallslega mikið á næstu árum. En hann segir að landsbyggðin búi við viðunandi þjónustustig og verð á gagnaflutningum hafi lækkað mjög verulega. Herra forseti. Það kemur fram í frv. og ræðu hæstv. ráðherra að Landssíminn verði að uppfylla ákveðna kvöð um alþjónustu sem á að tryggja vissa lágmarksþjónustu til allra landsmanna. Þessi kvöð er þannig skilgreind að varðandi gagnaflutninga á hún að svara til þess að hægt sé að flytja sem svarar 128 kílóbit á sekúndu. Þetta er alger lágmarksþjónusta sem er ekki enn búið að koma á fót. En í skýrslu einkavæðingarnefndar, neðst á bls. 53, er hins vegar verið að segja frá möguleikunum, bara innanbæjarlína í þéttbýlinu. Þar kemur fram að innanbæjarlínur geti flutt 2.048 kílóbit á sekúndu. Með öðrum orðum það sem hæstv. ráðherra er að kasta eins og molum til landsbyggðarinnar, til strjálasta dreifbýlisins er 1 / 16 af því sem hægt er að flytja með innanbæjarlínum. Þar fyrir utan, herra forseti, þróast þessi tækni svo ört að kröfurnar sem menn gera í dag verða fallnar í kvöld og verða allt aðrar á morgun. Við skulum bara horfa til þróunarinnar síðustu sex ár. Fyrir sex árum var mesti samskiptahraði á símalínum um lengri og styttri vegalengd 14,5 kílóbit á sekúndu. Núna er hann 128 eins og ég sagði áðan. Ég tel að innan fáeinna ára, örugglega færri en sex ára, verði flutningsgeta í dreifbýli upp á þetta magn gagnaflutninga álíka álitlegur kostur til að flytja gögn eins og moldarslóði er í dag fyrir almennar samgöngur. Svona þróast tæknin hratt. Með því að einkavæða dreifikerfið er skotið loku fyrir að það sé hægt nema ríkið grípi þá inn í með fjárframlagi að fylgja eftir kröfunum sem framvinda tækninnar setur óhjákvæmilega gagnvart landsbyggðinni. Hæstv. ráðherra hrósar sér líka af því að hafa samið við einokunarrisann um að veita betri þjónustu en á að koma fram. Hann ætlar að sjá til þess að allt landið eigi kost á því að fá sítengingu en það kemur fram að aðeins 70--80% munu geta það. 20--30% munu ekki geta það og hvaða 20--30% eru það? Það er fólkið sem Framsfl. taldi sig kjörinn til þess að sinna. Það eru hagsmunir dreifðasta strjálbýlisins sem eru þarna bornir fyrir borð. Af hverju, herra forseti? Af hverju? Rökin sem hæstv. ráðherra flutti gegn því að skilja kerfið að voru ákaflega vond. Þau eru felld í hans eigin skýrslu vegna þess að honum láðist að geta helstu rakanna gegn því að skilja dreifikerfið að. Þau er að finna á bls. 84 í greinargerðinni með hans eigin frv. Þar segir að ef dreifikerfið yrði skilið frá samkeppnisrekstrinum yrði það baggi á ríkinu. Hvers vegna, herra forseti? Vegna þess að þá mundum við, þingmenn þjóðarinnar, þá mundi þjóðin sjálf, þeir sem vilja hag dreifbýlisins, óhjákvæmilega krefjast þess að uppbygging dreifikerfinsins á landsbyggðinni fylgdist að hvað varðar uppbygginguna í þéttbýlinu. Herra forseti. Þegar þingmenn Framsfl. taka undir svona rök veit ég ekki lengur hvað er orðið um minningu Jónasar frá Hriflu, herra forseti, þess manns sem vildi efla samstarf alþýðunnar í bæjunum og alþýðunnar til sveita til þess að bæði gætu náð sama rétti. Herra forseti. Það er baggi, og það eru hv. þm. Framsfl. sem taka undir með frjálshyggjufíklunum í Sjálfstfl. að það sé baggi á ríkið ef það heldur áfram dreifikerfinu og þurfi að byggja það upp með sama hætti og dreifikerfið í þéttbýlinu. Þessi málflutningur dæmir sig sjálfur en hann er svo svakalegur að ef ég væri í sama ham og hæstv. landbrh. fyrr á þessum degi, mundi ég taka stórt upp í mig. Þetta er ekkert annað en hneyksli hvað varðar framkomu við dreifbýlið. Herra forseti. Aðeins um þá staðhæfingu hæstv. ráðherra að verðlagið hafi þegar lækkað svo mikið að það sé orðið sambærilegt. Tökum t.d. verðlækkun á gagnaflutningum um leigulínur sem átti að vera allnokkur, ég man ekki hver hún var, í september árið 2000. Í hverju fólst hún? 60% verðlækkun til stórneytenda. Hverjir eru þeir? Ég held að það séu fyrst og fremst, kannski ekki einvörðungu, en fyrst og fremst einhverjar bókhaldslega afmarkaðar einingar innan Landssímans, 60% verðlækkun til sjálfs sín. Og fyrir fyrirtæki sem var staðsett ekki mjög víðs fjarri Reykjavík, eins og í Hafnarfirði, var lækkunin 30%. Hver er lækkunin til Ísafjarðar? Til Egilsstaða? 12%. Eruð þið ekki stoltir af ykkur, hv. þm. Framsfl.? Þetta er aldeilis jöfnuður gagnvart landsbygginni. Herra forseti. Ég hef ekki tíma til að hrekja allt sem forstjóri Landssímans hefur sagt og talið fram sem rök gegn því að hægt sé að hafa verðlagninguna hina sömu. Ég vísa bara til þess hvernig menn hafa þetta í Noregi og Danmörku. Varðandi síðan aðeins samkeppnisrökin, herra forseti. Nú er það einfaldlega þannig að önnur símafyrirtæki sem þurfa að kaupa aðgang að dreifikerfi Landssímans eiga viðskipti við eina deild þess, fjarskiptasamband Landssímans, sem sér um heildsöluna. Á sama tíma má heita að sömu menn séu líka að semja um aðgang hinna símafyrirtækjanna að dreifikerfinu. Þeir eru virkir í að selja aðgang að internetþjónustu Landssímans eða einhverri annarri þjónustu sem hann er að selja í samkeppni við markaðinn. Það er alltaf sá möguleiki uppi, herra forseti, að markaðsráðandi fyrirtæki, sem í þessu tilviki er Landssíminn, geti fylgst með áætlun keppinautanna í gegnum viðskipti þeirra við fyrirtækið. Þannig gæti það notið góðs af vitneskjunni óafvitandi eða vitandi. Efinn er a.m.k. alltaf fyrir hendi og meðan þetta er svona, er markaðurinn ekki gagnsær. Þess vegna er ekki hægt að fallast á þetta. Við skulum taka dæmi, herra forseti: Ef símafyrirtæki sem er að keppa við Landssíman pantar leigulínu í höfuðborginni þarf það að gefa upp, samkvæmt samningi sem gerður var í desember um aðgang að heimtaugum, nafn og kennitölu notanda 10 dögum áður en línan er komin í gagnið. Þær upplýsingar er auðvitað hægt að misnota í argvítugri samkeppni. Tökum annað dæmi: Ef keppinautur Landssímans leigir nú gilda línu út á land, t.d. til Akureyrar eða til Vestmannaeyja, tekur upp í þrjá mánuði að afgreiða þessa línu. Það gefur augaleið að á þeim tíma gæti Landssíminn misnotað sér vitneskju sína um áform keppinautarins sem er hægt að lesa út úr pöntun hans á heildsöluviðskiptum og farið í sérstakt átak til að safna áskrifendum á þessum stað í samsvarandi þjónustu. Þetta gæti gerst, herra forseti. En meira máli skiptir þó svar við eftirfarandi spurningu: Hefur það gerst? Ég held að það hafi gerst. Annaðhvort eru tímasetningar hjá Landssímanum ákaflega tilviljanakenndar og það gæti verið um tilviljun að ræða, eða þetta hefur gerst. Efinn er fyrir hendi og við þurfum að útrýma honum, herra forseti. Það er algerlega nauðsynlegt að skilja dreifikerfið frá öðrum rekstri Landssímans og ég mun í seinni ræðu minni í dag flytja miklu sterkari og yfirgripsmeiri rök gegn þeim sem hæstv. ráðherra tefldi á okkur í því efni.

Herra forseti. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson lagði mjög út af mismælum mínum hér í ræðunni og taldi að ég hefði sagt að þess væri að vænta að hlutabréfamarkaðurinn kæmist á ný í þær hæðir sem var á sl. ári. Hið rétta er að ég sagði í ræðu minni og endurtók leiðréttinguna að ég teldi þess væri vart að vænta, það sagði ég í ræðu minni, að hlutabréfamarkaðurinn kæmist á ný í þær hæðir sem var á sl. ári, þetta er nauðsynlegt að hafa í huga þegar næsta ræða verður flutt, sem hefur verið boðuð nú þegar. Á hitt er að líta að hv. þm. sagði að Síminn hefði verið mun meira virði fyrir ári eða svo, 40--60 milljarðar. Og þá telur hann að við höfum gert reginfirru og mikla skyssu að hafa ekki selt almenningi í landinu hlutabréf í fyrirtækinu, kannski hverju einasta heimili á Íslandi hlutabréf í fyrirtæki sem var ofmetið.  Þess vegna tel ég að það hafi verið eðlilegt og skynsamlegt að fara að öllu með gát, undirbúa þetta mjög vel og vera ekki að selja þegar markaðurinn var að verðleggja fyrirtæki í ríkiseigu með óraunhæfum hætti. Ég tel því að mun skynsamlegra sé að ganga til sölunnar þegar verð er talið vera eðlilegt, í þessu tilviki verð á ríkisfyrirtæki.

Herra forseti. Mér heyrðist hæstv. samgrh. orða það svo í andsvari sínu að honum hefðu orðið á mismæli og hann hefði leiðrétt það. Ég verð bara að viðurkenna það fúslega að ég tók ekki eftir því að hann hefði leiðrétt það sem mismæli en tek það fyllilega til greina og lofa því að í seinni ræðu minni í dag mun ég ekki misbeita þessu mismæli. Hitt er hins vegar alveg ljóst af máli hæstv. samgrh. að hann er mjög með böggum hildar yfir sínu eigin tímaskyni. Honum þykir það bersýnilega slæmt að hann missti af gullnu tækifæri til að fá út úr eigum ríkisins allmiklu meira en hann á nokkra von til að fá núna. Af umhyggju hans við hlutafjáreigendur í landinu þá held ég að hann þurfi ekki að hafa miklar áhyggjur af því í sjálfu sér en ég vil rifja það upp sem stendur í samstarfssáttmála stjórnarflokkanna, að eitt af markmiðunum með einkavæðingu sé að fá sem mest fyrir þau fyrirtæki sem seld eru, herra forseti. Það skiptir miklu máli. Hitt er svo annað mál að ég sé ekki umhyggjuna, sem hann nefnir hér, fyrir þeim hluta almennings sem vill festa fé sitt í hlutabréfum fyrirtækja eins og Landssímans speglast mjög í greinargerð með frv. Hvernig stendur á því að einungis á að selja, a.m.k. í fyrstu lotu, 14% til almennings? Nú er það svo að helmingur af fólkinu í landinu hefur verið að kaupa hlutabréf og sennilega hefur stór hluti af því tapað eitthvað á síðustu missirum. Ef einhver á að græða á þessu með þessari heimskulegu tímasetningu af hverju ekki að leyfa almenningi að græða? Af hverju að úthluta 10% eða 35% raunar, þegar fyrstu tveimur áföngum er lokið, til einhverra ríkisbubba og fjárfesta í samfélaginu? Af hverju má ekki almenningur fá möguleika á því að kaupa þetta allt þangað til kemur að seinni lotunni? Hvers vegna ekki? Ég spyr hæstv. ráðherra ef honum er svona umhugað um velferð hlutafjáreigenda.

Herra forseti. Mér finnst eðlilegt að hv. þm. sé með böggum hildar yfir þessari yfirlýsingu sinni og fullyrðingum um það að við höfum verið að tapa miklum fjármunum sem m.a. almenningur í landinu hefði þurft að greiða. En hvað varðar það að greiða með tapi á hlutafjáreign, svo ég bregðist við athugasemdum hv. þm. Jóhanns Ársælssonar, þá er á það að líta að hér er um mjög stórar fjárhæðir að ræða í sölu á hlutabréfum og það var mat einkavæðingarnefndarinnar að búast mætti við að almenningur í landinu mundi fjárfesta allverulega í hlutabréfum í slíku fyrirtæki og væntanlega dygðu u.þ.b. 14% til þess að uppfylla þær óskir. En ekki er öll sagan sögð þó að seld séu 49%. Þá á eftir að selja 51% þannig að ég á von á því að almenningur eigi þess kost að leggja allverulega fjármuni í kaup á hlutabréfum þessa ágæta fyrirtækis.

Herra forseti. Hæstv. ráðherra ætti auðvitað að lesa betur þau áform sem hann hefur látið á þrykk út ganga. Það er ekki þannig að almenningur í landinu hefði tapað miklu eða grætt mikið hefði honum auðnast að fá að kaupa örlítinn hlut af fyrirtækinu í fyrra. Það kemur fram að almenningi eru ekki tryggð nema 14% af fyrirtækinu. Afgangurinn á að fara til fjárfesta innan lands og eftir atvikum erlendis. Auðvitað er það þannig að verið er að tryggja ýmsum vildarvinum Sjálfstfl. í atvinnulífinu aðgang að því að kaupa þetta fyrirtæki. Þetta er gott fyrirtæki. Ég held að Landssíminn sé frábært fyrirtæki, ég held að hann hafi ákaflega sterka stöðu á markaði og ég held að tíminn muni leiða í ljós að hann verði miklu, miklu meira virði en fæst fyrir hann a.m.k. í fyrstu sölu núna. Og þá munu vildarvinir flokks hæstv. ráðherra að sjálfsögðu margfalda fjárfestingu sína. Það er einfaldlega þannig, herra forseti, að ríkisstjórnin hefur klúðrað þessu máli. Ríkisstjórnin hefði getað fengið 40--60 milljarða fyrir það í fyrra. Ef hún hefði þá selt með svipuðum aðferðum og hún hyggst núna, þ.e. mögulega að selja helminginn til útlanda, þá væri staða gengisins kannski öðruvísi í dag, viðskiptahallinn væri talsvert öðruvísi. En þá brast með einhverjum hætti þrótt til þess að taka ákvörðun af eða á. Og það er núna, þegar allt of seint er í þennan rass markaðarins gripið, sem menn fara af stað með sölu. Ég fæ enga skýringu á þessari tímasetningu aðra en þá að verið sé að hjálpa mönnum til að komast á lágu verði yfir drjúgan hlut í Landssímanum. Var það ekki hæstv. ráðherra sem talaði aftur og aftur um það opinberlega fyrir u.þ.b. tveimur missirum að hann vildi selja? Hvers vegna brast hann þróttinn? Eða voru það einhverjar aðrar ástæður sem komu í veg fyrir að Landssíminn var seldur þá? Getur þá hæstv. ráðherra upplýst okkur hvaða ástæður það voru?

Herra forseti. Það var margt sem kom fram í ræðu hv. þm. sem vert væri að ræða en það var fyrst og fremst eitt atriði sem fram kom í fyrri hluta ræðunnar sem mig langar að spyrja frekar út í og það var að hv. þm. færði sem rök fyrir því að skilja ætti grunnnetið frá við þessa sölu að einokun Símans væri lögvernduð. Ég spyr hv. þm.: Telur hann að í gildandi fjarskiptalögum og reglum um afnám einokunar ríkisins og um opnun samkeppni frá 1. jan. 1998 felist lögvernduð einokun Símans á þessu sviði?

Það stappar a.m.k. ákaflega nærri því, herra forseti. En ég verð að viðurkenna þar sem ég stend hér og hugsa þetta grennra að þá hefði ég kannski ekki átt að orða þetta nákvæmlega eins og ég gerði. En það er alveg ljóst að Síminn hefur yfirburðastöðu. Hann hefur einokun á þessum markaði og eins og ég gat um í síðasta hluta ræðu minnar held ég að það sé óhjákvæmilegt að hann deildi þeirri einokun með einhverjum hætti, herra forseti. Að öðru leyti hefði ég kosið að hv. þm., af því að hann situr nú í stjórn Landssímans, hefði reynt að bæta um betur það sem hæstv. ráðherra sagði áðan og reynt að skýra út fyrir okkur af hverju í ósköpunum menn vilja ekki ráðast í það að skilja að dreifikerfið og samkeppnisreksturinn. Ég rifja það upp að sá maður sem hann réð sem forstjóra Landssímans hefur þráfaldlega sagt upp í opið geðið á þjóðinni að það sé tæknilega ókleift. Síðan hefur hv. þm. Magnús Stefánsson ráðið sérfræðing til að kanna þetta og sérfræðingurinn kemst einfaldlega að þeirri niðurstöðu að það sé tæknilega kleift. En hann orðar það svo að það sé ekki nauðsynlegt út frá ýmsum forsendum sem hann gefur sér. Með öðrum orðum eru rökin fallin sem áður var haldið fram, m.a. til þess að berja Framsfl. til hlýðni. Og ætlar ekki hv. þm. að taka þessum forstjóra svolítið tak sem í þessu efni og einnig varðandi verðlagningu hefur verið að halda fram hlutum sem standast ekki próf raunveruleikans? Ætlar hv. þm. kannski líka að sitja undir því að forstjórinn eða einhverjir aðrir yfirmenn ráðist í það að kaupa stóra hluti núna í Símanum? Er það eðlilegt? Ég segi þetta að gefnu tilefni vegna þess að að þessu leiða menn getum í fjölmiðlum morgunsins.

Herra forseti. Ég óska eftir því að hv. þm. skýri frekar þessa yfirlýsingu sína um að í gildi sé lögvernduð einokun Símans á þessum markaði varðandi grunnnetið. Ég vil skýra þetta frekar. Ég spyr hv. þm.: Telur hann að í fjarskiptalöggjöfinni, þar sem m.a. er kveðið á um alþjónustuna eins og hún er skýrð þar, um aðgang samkeppnisaðila að grunnnetinu, um reikisamninga, um samtengingar og fjölmörg fleiri ákvæði fjarskiptalaganna, telur hann enn þá að í þessu felist lögvernduð einokun Símans og þess vegna eigi að halda grunnnetinu eftir í eigu ríkisins? Ég vona að hv. þm. geti skýrt þetta frekar.

Herra forseti. Ég er þeirrar skoðunar, eins og ég reyndi að útskýra í ræðu minni áðan, að tök Landssímans á dreifikerfinu veiti fyrirtækinu yfirburðastöðu sem er í reynd einokun. Og ég tel að frv. þetta, ef að lögum verður, tryggi þessa stöðu. Þannig er hægt að halda því fram að þarna verði áfram um að ræða lögverndaða einokun. Hvort hún sé hins vegar lögvernduð einokun í krafti fjarskiptalaga skal ég ekkert um segja, enda þekkir hv. þm. þau talsvert betur en ég. En ég held því fram að hæstv. samgrh. sé að reyna að þröngva í gegn lögum sem tryggja einokun Símans vegna yfirráða fyrirtækisins á dreifikerfinu. Ég vona að þetta svari spurningum hv. þm. Honum tókst alla vega ekki að negla mig alveg jafnharkalega og hann ætlaði sér.

Herra forseti. Það frv. sem hér er til umræðu er ákaflega einfalt. Það er óvenjulega einfalt af svo þykkri bók að vera. Megingrein þess er svohljóðandi, með leyfi forseta: ,,Heimilt er að selja allt hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands hf.`` Punktur. Öllu einfaldara, herra forseti, getur það nú ekki verið. Það er ekki bara verið að biðja um heimild til að selja þau 49% eignarhlutarins sem sagan segir að einhvers konar samkomulag stjórnarflokkanna, baktjaldasamkomulag stjórnarflokkanna gangi út á. Nei, selja allt hlutafé Landssímans eitt hundrað prósent. Á mannamáli þýðir þetta, herra forseti, að Sjálfstfl. fær hér heimild til að einkavæða Landssímann með húð og hári, eins og hann leggur sig. Lögin, ef samþykkt verða, ganga út á það. Hvað verður svo með framhaldið er allt meira og minna í þoku, eins og ég hygg að menn hafi áttað sig á ef þeir hafa heyrt t.d. þokukenndar yfirlýsingar hæstv. utanrrh. sem hefur talað ýmist í mánuðum eða missirum um það sem síðar gerist. Einkavæðingaröflin í Sjálfstfl., í kringum hann og á bak við hann eru að fá sitt fram. Og Framsfl. hefur samkvæmt bókinni og venju, eins og hún hefur þróast í samstarfi þessara flokka, lekið niður. Herra forseti. Það er ástæða til við þessi tímamót að staldra aðeins við þegar enn eitt vígið er að falla fyrir markvissri sókn einkavæðingaraflanna í og í kringum Sjálfstfl. en þó reyndar og því miður með talsverðum hugmyndafræðilegum og aðgerðalegum stuðningi afla í fleiri stjórnmálaflokkum. Hlut Alþfl. sáluga og nú Framsfl. í þessu ferli þýðir ekki að gleyma. Það tjáir ekki að horfa fram hjá því að Alþfl. sálugi og Framsfl. eiga hér líka verulegan hlut að máli. Um einkavæðingarstefnuna sem slíka, um trúboðið sjálft eru að sjálfsögðu skiptar skoðanir innan þeirra flokka og staðan þar ekki jafnsterk og hún er í og á bak við Sjálfstfl. en engu að síður hafa þessir tveir flokkar sl. áratug verið verkfæri Sjálfstfl. í veigamiklum mæli. Herra forseti. Þessi hugmyndafræði, stundum kölluð nýfrjálshyggjan, sækir að verulegu leyti í smiðju sem kennd er í vestrænum stjórnmálum við þau skötuhjúin Ronald Reagan og frú Thatcher og hugmyndafræðilegir leiðtogar, ídeólogar eins og Friedman og Hayek eru oft nefndir til sögunnar. Hún reyndi að taka völdin á Íslandi 1979 með frægri leiftursókn. En það mislukkaðist. Þá komu menn til dyranna eins og þeir voru klæddir. Morgunblaðið lagði forsíðuna undir og það átti að taka þjóðfélagið með stormandi leiftursókn og hefja hér tilraunastarfsemi í anda nýfrjálshyggjunnar, breyta Íslandi í eitt stykki tilraunabúr svipað og gert var á Nýja-Sjálandi á svipuðum tíma með nákvæmlega sömu hugmyndafræði að leiðarljósi. En þetta heppnaðist ekki. Mönnum voru nokkuð mislagðar hendur í áróðrinum. Það tókst að fletta ofan af þessu og einkavæðingarnýfrjálshyggjumarkaðshyggjuöflin, stuttbuxnadeild Sjálfstfl., Eimreiðarhópurinn og allt þetta gengi, hvað það nú var kallað, varð að bíta í það súra epli að fá ekki völdin í þjóðfélaginu á silfurfati eins og þeir höfðu vonast til árið 1979. Og í hönd fór tímabil, í raun 12 ár, þar sem tekist var á um þessi áform. Þau voru undirliggjandi. Þau voru með. Þau höfðu áhrif á árunum 1983--1987. En þau voru ekki ráðandi. Þau voru ekki siglingaljósin sem slík eins og þau hafa hins vegar verið síðan 1991. Og nú, herra forseti, er enn eitt vígið að falla og þau eru ekki mörg eftir því að samtímis því að þetta gríðarlega mikilvæga almenningsþjónustufyrirtæki með einokunaraðstöðu í landinu í veigamiklum mæli á lífsnauðsynlegri þjónustu fyrir landsmenn á að einkavæða þá hefur sömu öflum heppnast að komast inn fyrir girðingarnar, bæði í heilbrigðiskerfinu og skólakerfinu og þar er nú tilraunastarfsemi í gangi með einkarekið hjúkrunarheimili og Hafnfirðingar hafa tekið að sér fyrir hönd nýfrjálshyggjunnar að breyta einu hverfi í því bæjarfélagi og börnunum sem þar koma til með að ganga í grunnskóla á næstu árum í tilraunabú og þetta láta menn sér lynda. Herra forseti. Það er ástæða til að draga upp þessi tímamót þegar Landssíminn er á einkavæðingarskurðborðinu. Öflin sem á bak við liggja geta vel við unað. Sjálfstfl., nýfrjálshyggjuöflin þar á bak við, geta vel unað við sinn árangur. Að hluta til hefur þetta heppnast með breyttri aðferðafræði í stað leiftursóknarinnar þar sem taka átti völdin fyrir opnum tjöldum í þjóðfélaginu 1979 hefur komið skref-fyrir-skref-aðferð og það hefur komið aðferð vinnuhjúanna, þ.e. að láta meðreiðarsveinana um verkin í veigamiklum mæli. En hugmyndafræðin er nýfrjálshyggjunnar, þjónar pólitískum markmiðum hægri aflanna, fjármagnseigendanna og þeirra sem gera sér góðan mat úr því að sýsla með hlutina í einkavæðingarferlinu því það er ekki ókeypis frekar en gerð heimasíðna og annað slíkt. Það væri gaman að taka það saman einhvern tíma við tækifæri, herra forseti, hverjir og hve mikið ýmsir aðilar í þjóðfélaginu hafa haft upp úr krafsinu sem starfsmenn einkavæðingartrúboðsins, sem verkamenn í þeim víngarði Drottins að afhenda fjármagnsöflum í landinu eigur almennings. Herra forseti. Mig undrar ræðuhöldin hér áðan um spurninguna um það hvort almenningur gæti keypt einhvern hlut í Landssímanum á aðeins meira eða minna verði. En er það ekki almenningur sem er að selja? Er það ekki almenningur sem á að kaupa af sjálfum sér þegar almenningsþjónustufyrirtæki í 100% eigu ríkisins fyrir hönd þjóðarinnar á í hlut? Eru menn kannski búnir að gleyma því? Það er ekki, hæstv. samgrh. Sturla Böðvarsson eða Sjálfstfl. sem á Landssímann og ekki heldur ekki Valhöll. Landssíminn er ekki enn með kennitölu þar þó að menn hegði sér eins og hann sé það og hafi gert um langt skeið. Fjármagnseigendur í landinu eru ekki að kaupa þetta í góðgerðarskyni. Þeir eru ekki að kaupa af hugsjónaástæðum. Það eru hins vegar seljendurnir sem selja af hugsjónaástæðum og þá skiptir verðið ekki máli í öllum atriðum frá þeirra hlið og það kom skýrt fram í ræðunni hér áðan. Umsýsluiðnaðurinn er auðvitað umfangsmikill í trúboðinu fyrir því að þetta beri að gera og það var komið í hann hungurhljóð í fyrrahaust og það er hungurhljóð í þeirra eyrum nú því að það er að verða lítið eftir af veisluföngum hins thatcheríska góðæris sem með ærinni misskipingu hefur ríkt á Íslandi undanfarin ár. Og nú vantar þá meira silfur og þá er farið djúpt í skúffurnar og Landssíminn tekinn, ekki Pósturinn. Af hverju skyldu þeir ekki hafa byrjað á Póstinum? Hvers vegna einkavæða þeir ekki frekar Póstinn? Ég býst við að flestir væru sammála um það t.d. frá sjónarhóli möguleika landsmanna, almennings og atvinnulífs, ég tala nú ekki um landsbyggðarinnar til þess að vera fullgildir þátttakendur í upplýsinga- og hátæknisamfélagi framtíðarinnar og nútímans þess vegna, þá væri minni áhætta tekin með því að einkavæða Póstinn. En það er ekki, nei. Getur það verið vegna þess að gróðaöflin í landinu hafa miklu minni áhuga á Póstinum? Hann er ekki eins góð mjólkurkýr. Hann er ekki með jafnverðmæta þjónustu, nánast einkaverndaða af einokunaraðstæðum, efnislegum einokunaraðstæðum eins og á hlut í þessu tilviki. Ég tel, herra forseti, og það er afstaða Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs, að einkavæðing Landssíma Íslands hf. við þær aðstæður sem hér eru á Íslandi hvað sem öðru líður séu fráleitar þó ekkert annað kæmi til en það að reynslan af því að reka öflugt opinbert fyrirtæki sem hefur bolmagn til þess að fjárfesta og sjá landsmönnum fyrir nútímalegri fjarskiptaþjónustu er góð. Hún er það góð að við höfum haft hér fjarskipti og verið þátttakendur í þeirri þróun á undanförnum árum þannig að við höfum verið í fremstu röð. Samtímis því hefur fyrirtækið skilað ágætum arði í ríkissjóð í talsvert á annan áratug frá því að slíkar greiðslur hófust, er nánast skuldlaust og er prýðilega sett hvað eiginfjárstöðu og alla getu snertir til þess að halda þessari þróun áfram. Hvers vegna þá, herra forseti, að breyta því sem hefur gefist nokkuð vel? Það má auðvitað segja ýmislegt um fyrirtækið Póst og síma sáluga og síðan Landssímann og Póstinn. Menn hafa að sjálfsögðu gert ýmis mistök þar og það mætti skoða ýmislegt úr þeirri sögu. En lítum fram hjá því og spyrjum okkur að því: Hvernig hefur það í það heila tekið gefist okkur Íslendingum að gera þetta í gegnum opinbert öflugt fyrirtæki af þessu tagi? Svarið hlýtur að vera: Vel. Hver viti borinn maður sem eitthvað kynnir sér þessa hluti sér að það er ekki slæm niðurstaða fyrir fámenna þjóð í stóru og strjálbýlu landi að búa við það góða þjónustu á þó ekki hærra verði en raun ber vitni. Það verða því ekki sótt rök í þessar breytingar þangað og ekkert annað sérstakt knýr okkur til þess að gera þessa breytingu. Engar ytri aðstæður, engar lögþvinganir, engir alþjóðasamningar knýja okkur til þess. Að fullgiltum þeim skilyrðum um bókhaldslegan aðskilnað, einokunarstarfsemi og samkeppnisstarfsemi og fleiri slíkum hlutum, þá getum við, ef okkur sýnist svo, haldið þessu áfram a.m.k. enn um skeið þó ekki væri nema svo að menn settu sér þau markmið að beita næstu fimm árin af fullum krafti getu Landssímans til þess að halda áfram uppbyggingu dreifikerfisins, efla gagnaflutningsmöguleikana út um land, tengja alla þéttbýlisstaði ljósleiðaranum o.s.frv. Þá gætu menn gert það. Þau verkefni sem þarna eru fram undan mæla náttúrlega öll með því, herra forseti, að gera þetta ekki. Vandamálin sem menn sjá tengjast einmitt því að fara út í breytingarnar og þá koma til sögunnar hlutir sem einhvern tíma hefðu þótt saga til næsta bæjar í plöggum frá Sjálfstfl., þ.e. að þá verði farið út í millifærslukerfi með töku jöfnunargjalda og styrkjum vegna þess að menn viðurkenna að hlutar þjónustunnar munu ekki bera sig á efnahagslegum forsendum. Þá verður slíkt nauðsynlegt og þá er Sjálfstfl. allt í einu til í það af því að það þjónar markmiðinu mikla og stóra og heilaga um að einkavæða einkavæðingarinnar vegna. Það er í þriðja lagi, herra forseti, mikil óvissa uppi í fjarskiptamálum. Hún er það m.a. vegna þess að það er margt á huldu með möguleika ýmiss konar nýrrar tækni á komandi árum. Hið hörmulega snautlega svar sem ég fékk, herra forseti, frá hæstv. samgrh. eftir margra mánaða töf við sundurliðuðum og nákvæmum spurningum um kostnað við ljósleiðaravæðingu landsins hefur þó eitt sem mark er á takandi í sér fólgið og það er að viðurkennd er þessi óvissa og það er líka sagt að ekki sé líklegt að svokölluð þriðja kynslóð farsíma eða aðrir þráðlausir gagnaflutningamöguleikar af því tagi muni leysa breiðband eða ljósleiðara af hólmi á komandi árum. Þetta, herra forseti, er sama niðurstaða og norrænn starfshópur komst að fyrir um ári síðan eftir að hafa skoðað sama atriði nákvæmlega og það er ágætt að þarna fara saman niðurstöður sérfræðinga Landssímans eða samgrn. og þessa norræna starfshóps sem m.a. hafði aðgang að ekki ómerkari sérfræðingum en helstu ráðgjöfum bæði Nokia og Ericsson á þessu sviði. Ég er sama sinnis að sjálfsögðu hafandi nokkuð reynt að skoða þessi mál. Ég held að ekki sé í sjónmáli þróun sem líkleg er til að breyta í grundvallaratriðum aðstöðu okkar hvað snertir hið mikla magn flutninga upplýsinga á stafrænu formi eða rafrænu á allra næstu árum. Ergo: Í aðalatriðum verður staðan óbreytt hvað þetta snertir nema á höfuðborgarsvæðinu og e.t.v. á Akureyri og nágrenni. Það segir okkur heilmikið um það inn í hvaða samhengi er verið að afhenda þetta einkavædda fyrirtæki. Það eru ótal endar lausir í þessu máli. Það liggur fyrir. Herra forseti. Reynsla annarra þjóða í fimmta lagi, hvar er hún hér á blaði? Fór hæstv. samgrh. til Nýja-Sjálands? Hefur hann ferðast um sveitir þess lands og hefur hann skoðað t.d. hversu vel það hefur gefist Nýsjálendingum að ríða á vaðið, vera tilraunadýr í þessu eins og fleiru og selja sín fjarskiptafyrirtæki í aðalatriðum til Ameríku? Ætli sé almenn og útbreidd ánægja í þessu mikla dreifbýlisþjóðfélagi, landbúnaðarþjóðfélagi sem Nýja-Sjáland er? Ég hygg ekki, þar sem mörg hundruð útibú bæði síma og pósts hafa lokað og þjónustan hefur stórversnað á landsbyggðinni og landsmenn ráða nú nánast engu um framtíðarþróun fjarskiptamála sinna af því að þær ákvarðanir eru teknar í Washington D.C. nema það væri kannski New York. Þannig er nú það. Tímapunkturinn sem hér er valinn er líka mikið umhugsunarefni og ég vísa til þeirrar umræðu sem þegar hefur farið fram um það. Það markmið, herra forseti, að selja undirstöðufjarskiptafyrirtæki landsmanna úr landi er athyglisvert. Það eru líka tímamót sem verðskulda að farið sé yfir söguna þegar Framsfl. lætur sig hafa það að ganga svoleiðis í vatnið fyrir Sjálfstfl. og einkavæðingaröflin þar að hann setur fram frv. þar sem það er orðið að markmiði í sjálfu sér að selja fjórðung Landssímans úr landi, búa til Stóra norræna á nýjan leik fyrir Íslendinga. Og ekki dugar það einu sinni því að það má taka 10% í viðbót frá fyrir erlenda aðila. Það er teiknað inn í þetta mál að einhver stór erlendur fjarskiptarisi skuli fá 25% af Landssímanum og opnað er fyrir möguleika á að semja við hann um 10% í viðbót. Það þýða 35% ef mín stærðfræði dugar mér, sem sagt ráðandi hlutur, algjörlega ráðandi hlutur í þessu fyrirtæki með einokunaraðstöðu hér í landinu á þessu sviði, eignarhlutur sem nægir til þess að stöðva breytingar á samþykktum o.s.frv. ef þessu fer svona fram. Nei, herra forseti. Ég held að menn hefðu átt að skoða ýmislegt betur og vaða ekki áfram blindaðir af þessu trúboði sem á ekkert skylt við íslenskan veruleika og íslenskar aðstæður. Ég lýsi ábyrgð á hendur þeim mönnum sem ætla að taka svona stóra og afdrifaríka ákvörðun og ég tala nú ekki um skerða möguleika okkar þjóðkjörinna fulltrúa til þess að hafa eðlilegan aðgang að málinu. Það er hneyksli, herra forseti, að samgrh. þjösnast áfram með þetta mál. Stjórnarandstaðan er ekki virt viðlits. Málið kemur hér inn á síðustu dögum þingsins og það liggur í málinu að það á að setja færibandið í gang og rúlla því í gegn á nokkrum sólarhringum. Það er skömm að þessu, herra forseti, og ég lýsi ábyrgð á hendur þeim mönnum sem standa svona að málum. Ég ætla mér það að vera á dögum eftir eins og 10--15 ár og fari svo illa sem ég óttast að fari í framhaldi af þessu brölti þá ætla ég mér að geta átt orðastað um það við þá menn sem bera ábyrgð á því. Þeir eru ekki að hugsa að mínu mati númer eitt, tvö og þrjú um hagsmuni almennings í landinu, um stöðu landsbyggðarinnar eða möguleika hennar t.d. til þess að vera á jafnræðisgrundvelli þátttakendur í þróun samfélagsins á komandi árum. Það er algjörlega borðleggjandi að áhættan liggur á þá hlið að þar verði menn út undan fyrir utan það, herra forseti, að lokum, að mér finnst það vera afbökun lýðræðisins þegar menn jafnruddalega, leyfi ég mér að segja, eins og þessi ríkisstjórn er að gera, rífa í sundur samstöðu um mikilvæga þætti samfélagsgerðarinnar eins og almenningsþjónustan er, taka sér það vald í krafti meiri hluta að afhenda burtu mjólkurkýr, verðmætar eignir samfélagsins og lyfta ekki litla fingri, reyna ekki að ná einhverri samstöðu í þjóðfélaginu um slík mál. Það á að nálgast þá hluti eins og viðfangsefni af því tagi sem menn reyna a.m.k. að skoða hvort eitthvert samkomulag sé hægt að hafa um áður en þeir beita valdi sínu eins og núverandi ríkisstjórn gerir. Það mætti halda að hún sé komin að þeirri niðurstöðu að valdið sé hennar að eilífu, hún hafi þegið það frá guði og það sé nákvæmlega sama hvernig hún fari með það.

Herra forseti. Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon flutti hér mikla harmatölu og þá sérstaklega vegna þess að ekki væri lengur sú tíð sem var á árunum 1979 og næstu árum þar á eftir í stjórnarfari á Íslandi. Ég held að allir sem fylgjast með stjórnmálum í okkar ágæta landi fagni því alveg sérstaklega að þeirri tíð lauk og upp rann tími sem hefur fært okkur Íslendinga fram í efnahagslegu tillit til þeirrar stöðu að eftir er tekið um víða veröld. Ég held að það sé ekki trúverðugt hjá hv. þm. að vitna til þeirrar tíðar sérstaklega. Hann undraðist að ég sem samgrh. og minn flokkur værum tilbúin til þess að standa að einhverju jöfnunargjaldakerfi. Ég vil nú bara minna á það að samkvæmt fjarskiptalögum og lögum um Póst- og fjarskiptastofnun er gert ráð fyrir því og ein kannski merkasta staðreyndin um það er að við höfum lagt til kostnað vegna svokallaðrar strandstöðvaþjónustu sem er þjónusta við fiskiskipaflotann við strendur landsins, sem af augljósum ástæðum öryggishagsmuna verður ekki verðlögð sérstaklega til þeirra sem þurfa að njóta þeirrar þjónustu. Þess vegna tökum við það út fyrir og greiðum beint úr ríkissjóði. Ég tel að það sé nauðsynlegt að minnast á þetta vegna orða hv. þm. Auðvitað verðum við hins vegar fyrst og fremst að átta okkur á því að hér eru fleiri fyrirtæki í landinu sem keppa á þessum fjarskiptamarkaði og okkur er ekki fært og ekki heimilt að mismuna þeim.

Herra forseti. Ég heyri að hæstv. samgrh. er undir áhrifum af afmælishátíðahöldunum, trúarhátíðinni miklu sem hér var haldin um helgina í tilefni af tíu ára valdatíð Davíðs Oddssonar. Hún var í trúarhátíðarstíl öll sú mærð sem þar var flutt og auðvitað rógurinn um allt sem aðrir hafa nokkurn tíma gert á undan. En munurinn á stjórnarfarinu á þeim árum og því sem nú er var m.a. sá að þá var vilji til þess að beita stjórntækjum ríkisins og opinberum fyrirtækjum og stofnunum, m.a. almenningsþjónustustofnunum eins og Pósti og síma, í þágu jöfnunar þegna þjóðfélagsins. Þannig var það t.d. með Póst og síma að þegar sá sem hér talar kom í samgrn. var verðmunur á langlínusamtölum annars vegar og innanbæjarsímtölum hins vegar 1:8. Þegar ég fór þaðan hygg ég að hann hafi verið 1:3 og sú stefna hafi verið mótuð að gera landið allt að einu gjaldsvæði. Þetta var hægt að gera og var einfalt vegna þess að um var að ræða eitt öflugt, opinbert almenningsþjónustufyrirtæki. Það sem ég er að leggja áherslu á hér, burt séð frá því hvort ég nefni einhver ártöl, er að það er hægt að beita þeim með þeim hætti og það hefur verið gert áfram að ýmsu leyti. Þegar þau eru hins vegar einkavædd missa menn þessi tæki úr höndunum og þá fara menn út í brambolt af því tagi sem núverandi fjarskiptalög og þetta frv. vísar til með jöfnunargjöld o.s.frv. Ég er að sjálfsögðu ekki andvígur því að þeim verði beitt og það er skárra en ekki þegar svo er komið að það er búið að einkavæða. En það sem ég er að benda á er að til eru aðrir möguleikar. Að sjálfsögðu mátti gera ýmsar breytingar á Landssímanum og skoða einstaka þætti rekstrar hans án þess að fórna sjálfu grundvallarfyrirkomulaginu, að opinbert fyrirtæki ætti dreifikerfið og væri með almenna þjónustu á þessu sviði. Ég hefði ekkert grátið það óskaplega þó að menn hefðu skoðað t.d. GSM-hlutann eða eitthvað því um líkt þar sem raunveruleg samkeppni er þegar orðin til staðar. Það er allt annað en það sem við erum að tala um hér.

Herra forseti. Hv. þm. vitnar til þeirrar tíðar sem ég nefndi áðan þegar m.a. var mismunandi verð á símgjöldum eftir því hvort hringt var innan bæjar eða milli landshluta og hv. þm. segir að í hans tíð sem samgrh. hafi sú stefna verið mótuð að jafna þennan kostnað. En það var ekki gert.  Í dag er lögum samkvæmt skylt að alþjónusta sé á sambærilegu verði. Hvað þýðir það? Það þýðir að símakostnaður er alls staðar sá hinn sami. Og ekki nóg með það heldur gagnaflutningur innan alþjónustu einnig, eins og ég hef margsinnis farið hér yfir. Hv. þm. ætti því ekki að hreykja sér af því að hann hafi staðið fyrir úrbótum í símamálum hvað varðar verðlagningu. Við gætum talað langt mál um það. Hins vegar er viðfangsefnið það í dag að þróunin hefur orðið sú að gagnaflutningar eru mikilsverður þáttur í atvinnulífinu og mikilsverður þáttur í því sem almenningur vill hafa aðgang að og við höfum staðið fyrir því að lækka þennan kostnað mjög mikið og fjarskiptafrv. gera ráð fyrir ýmsum möguleikum í þeim efnum og á því hef ég vakið sérstaka athygli. En ég held að það sé ekki mjög skynsamlegt fyrir þingmenn stjórnarandstöðunnar að rifja upp þá tíð þegar landsbyggðin þurfti að greiða miklu hærri símgjöld en nú. Það er liðin tíð. 
            

Herra forseti. Mér finnst leiðinlegt að ekki skuli vera hægt að ræða þessa hluti við samgrh. út frá dæmum, og þó að það sæki í brunn reynslunnar, án þess að ráðherra snúist hér allur við og neiti að viðurkenna staðreyndir. Ég ætlaði þessari umræðu ekkert út í neinn meting um það hvaða ráðherrar á hverjum tíma hefðu lagt þetta eða hitt af mörkum. Ég tók bara dæmi um það hvernig hefði mátt beita þessu fyrirtæki, og hefur verið gert á undanförnu alllöngu árabili, til þess að ná þó þeirri jöfnun sem er til staðar í dag og þar hafa fleiri en einn og fleiri en tveir átt hlut að máli. Mér finnst bara að menn eigi að horfa á þetta eins og það liggur fyrir. Það þarf ekki að rífast um staðreyndir sem eru tiltækar í gögnum. Hins vegar er í grundvallaratriðum valið milli þeirra leiða sem við erum hér að ræða, að menn tryggi þessa jöfnun þangað til aðstæður hafa skapast til þess að ekki þurfi yfir höfuð að hafa af því neinar áhyggjur, sem e.t.v. gerist einhvern tíma í framtíðinni í krafti tæknibreytinga og gjörbreyttra möguleika til fjarskipta og gagnaflutninga, e.t.v. um gervihnetti eða guð má vita hvað. En það er ekki til staðar í dag. Við erum með gögn í höndunum sem sýna að það er ekki líklegt til að breytast í grundvallaratriðum á næstu árum, einhverjum nokkrum næstu árum, og um það eru flestir helstu tæknisérfræðingar sammála. Út frá þessum aðstæðum finnst mér að við eigum að reyna að ræða þetta. Það tjóir ekki að fara í hnút eins og hæstv. samgrh. hefur gert þegar reynt er að rökræða við hann um t.d. þessa þætti málsins. Herra forseti. Það liggur algjörlega í augum uppi, a.m.k. í þessu máli --- þó að menn geti sjálfsagt reynt að deila um flest --- að það er algjört óðs manns æði að taka sér ekki mjög góðan tíma í að skoða það vandlega. Þess vegna endurtek ég það að lokum í seinna svari mínu: Það er reginhneyksli að ætla Alþingi að þröngva þessu í gegn á örfáum dögum og það er algjört lágmark að þetta mál fái skoðun í sumar, þess vegna í milliþinganefnd, sem ég er viss um að góð samstaða gæti orðið um að skipa, og að menn taki þá aftur til við það næsta haust.

Herra forseti. Hér fer fram umræða um afskaplega mikið og merkilegt mál. Ég verð nú að segja, herra forseti, að ég varð fyrir nokkrum vonbrigðum með málflutning hjá hv. tveimur síðustu ræðumönnum, þ.e. talsmönnum Vinstri grænna og Samfylkingarinnar,  Ég tel að ýmsar einkunnir og upphrópanir sem fram komu hjá hv. þingmönnum, eins og einatt vill gerast, séu þeim ekki til sóma heldur einkennist þær nokkuð af útúrsnúningi, mönnum eru gerðar upp hugsanir og þeir taka vægast sagt afskaplega stórt upp í sig hvað þetta varðar eins og þeirra er siður, en það tel ég þeim ekki til sóma og alls ekki málefnalegt. Hvað varðar rökin hins vegar þá kom afstaða hv. þm. Steingríms Sigfússonar fyrir hönd þingmanna Vinstri grænna í rauninni ekki á óvart. Þeir eru einfaldlega mótfallnir sölu ríkisfyrirtækja og það er ákveðin afstaða en aftur á móti fannst mér halla nokkuð á röksemdafærsluna. Hvað varðar rök hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar þá lýsti hv. þm. því yfir fyrir hönd Samfylkingarinnar að það væri einkum þrennt sem ylli því að sá flokkur legðist gegn því að dreifikerfið yrði selt með. Það var í fyrsta lagi áhrifin sem það hefði á landsbyggðina, í öðru lagi að samkeppni yrði afskaplega takmörkuð, ef þá nokkur, og í þriðja lagi að það mundi tefja fyrir þróun. Herra forseti. Þetta olli mér nokkrum vonbrigðum, ekki síst í ljósi þess sem m.a. kemur fram í afskaplega málefnalegri og ítarlegri skýrslu sem fylgir frv. þar sem m.a. er vitnað til --- og mér finnst menn nú hafa skautað heldur létt fram hjá --- gildandi fjarskiptalaga sem hv. Alþingi samþykkti hér liðið vor og hafa mjög skýrlega sannað gildi sitt, ég hygg með öllum greiddum atkvæðum, um jöfnunargjald vegna þjónustu sem er verið að veita. Þá má benda á hvaða áhrif hæstv. samgrh. hefur og hvert valdsvið hans er samkvæmt fjarskiptalögunum, m.a. um að setja ýmis skilyrði inn í rekstrarleyfi og þannig má áfram telja. Hvað varðar samkeppnina þarf ekki annað en vísa í viðtöl sem birt hafa verið við forsvarsmenn ýmissa fyrirtækja á fjarskiptamarkaði. Aðstæður hafa breyst einmitt eftir að fjarskiptalögin voru sett. Menn minnast ugglaust þess stríðs sem var á milli Landssímans og Tals svo eitt fyrirtæki sé tekið sem dæmi en það var fyrir gildistöku laga um fjarskipti. Í dag ganga þau samskipti afskaplega eðlilega, enda tryggja fjarskiptalögin aðgengi allra fyrirtækja inn á hið margumrædda net. Herra forseti. Mér fannst vera farið heldur léttvægt með rök í málefnum hv. þingmanna og vænti þess að a.m.k. í síðari ræðu sem hér hefur verið boðuð af hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni verði þar bætt úr og hlakka ég mjög til. Herra forseti. Þá hlýtur spurningin í þessu máli að vera sú: Á að selja Landssímann? Á að selja þetta mæta fyrirtæki? Ef svarið við þeirri spurningu er jákvætt, þá er spurningin með hvaða hætti væri best að gera það og hvaða hluti ætti að selja og hvernig. Ef við víkjum fyrst að þeirri spurningu hvort eigi að selja, þá tek ég undir þau sjónarmið sem fram hafa komið hjá hæstv. ráðherra. Menn verða að gera sér grein fyrir því að þróunin á fjarskiptamarkaði er og hefur verið einstaklega ör eins og reyndar hefur verið vísað til og fram kemur í ágætri umsögn og skýrslu með frv. Líklega munu þau fyrirtæki vera orðin vel á annan tug sem eru að hasla sér völl á fjarskiptamarkaðinum. Með öðrum orðum, það er komin afskaplega hörð samkeppni inn á þennan mikilvæga markað. Sú samkeppni hefur m.a. leitt til þess að kostnaður við að notfæra sér þessa fjarskiptaþjónustu er með því allra lægsta sem þekkist í veröldinni. Séu súlurit skoðuð sem eru birt í títtnefndri skýrslu kemur fram að verðið fer að lækka þegar samkeppnin hefst fyrir alvöru upp úr 1990. Með öðrum orðum, samkeppnin og tækniframfarir hafa leitt til þess að verð til neytenda á Íslandi er með því lægsta sem þekkist í veröldinni. Hér er vel á annan tug fyrirtækja, ef ekki fleiri, sem eru að hasla sér völl í þessu og gildir það jafnt um símaþjónustu, gagnaflutninga og í rauninni fjarskipti í þess orðs víðustu merkingu. Það hefur ávallt verið stefna Framsfl. að þegar samkeppni er komin út í atvinnulífið, þá eigi hið opinbera að draga sig út úr þeim rekstri og það er á þeirri forsendu sem Framsfl. hefur fallist á þessa sölu og meira en fallist á hana, styður hana heils hugar. Það er komin samkeppni á þessu sviði og þess vegna er eðlilegt að selja rétt eins og ég hygg að það hvarfli ekki að neinum að halda hér úti bæjarútgerð eða ríkisútgerð lengur. Hins vegar ber að vanda söluna, herra forseti, og þar hafa menn sett ákveðin skilyrði eins og fram kemur m.a. í bókun og samkomulagi á milli stjórnarflokkana varðandi söluna. Þau meginatriði sem hafa þarf í huga eru í fyrsta lagi að þar sé eðlileg samkeppni, að öll þau fyrirtæki sem ætla að hasla sér völl á þessu sviði eigi aðgang að grunnnetinu og að landsmenn allir sem og fyrirtæki í landinu eigi aðgang að þessu neti. Þá þarf enn fremur, sem er þriðja atriðið, herra forseti, að gæta hagsmuna ríkissjóðs. Hér er um mikil verðmæti að ræða sem er þörf fyrir, eins og fram kom hjá hæstv. ráðherra, til að bæta stöðu ríkissjóðs, til að fara í samgöngumál og þar fram eftir götunum. Að þessari spurningu svaraðri hvort eigi að selja og svarið er já.  Í skýrslunni kemur m.a. fram að Landssíminn á í um það bil 39 fyrirtækjum. Á að selja þann hluta, á að selja GSM-þáttinn sérstaklega, NMT-þáttinn sérstaklega eða breiðbandið? Og þannig má áfram telja. Hér er um fjölmarga rekstrarþætti að ræða. Ekki hefur komið fram hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni hvaða þættir það eru sem hann vill selja fyrst hann lýsir sig þó þeirrar skoðunar að suma þætti megi selja. En ég vísa til bls. 17--20 í umræddri skýrslu þar sem talið er upp í hvaða fyrirtækjum Landssíminn á hlut í. Eru menn að ræða um að selja stofnlínuna með? Eru menn að ræða um það að selja notendalínur með eða skilja þetta allt saman eftir sem og það örbylgju...

... menn eru að tala um það.

Ég ítreka, herra forseti, að hv. þm. Össur Skarphéðinsson á erfitt með að hafa hemil á orðum sínum og bið ég herra forseta um að setja ofan í við hv. þm. svo ég fái lokið ræðu minni.

Það er rétt ábending hjá hv. 10. þm. Reykn. að hann hefur orðið og forseti væntir þess að hv. þm. leyfi honum að tala í friði og fari frekar í andsvar við ræðu hans þegar henni lýkur.

Ég fagna því að hv. þm. Össur Skarphéðinsson hefur náð stjórn á skapi sínu og mun ég þá halda áfram máli mínu. Ég var þar kominn að víkja að því að hér er um marga þætti að ræða. Þetta eru fjölmargir þættir og grundvallarspurningin er þessi: Á netið að fylgja með og hvernig skilgreina menn netið? Ég hjó eftir því að ekki einu orði vék hv. þm. Össur Skarphéðinsson né heldur hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon að því hvernig þeir skilgreindu netið. Eru menn að tala um stofnnetið? Eru menn að tala um notendalínur? Eru menn að tala um örbylgjusambandið sem fylgir þessu eða eingöngu hluta af þessu?

Lestu skýrsluna.

Herra forseti. Viðkvæmasti þátturinn í þessu er stofnbandið og kemur fram að sem sjálfstæð eining er það afskaplega dýr þáttur í rekstri og afskaplega flókinn. Fram kemur og er m.a. vitnað til sérfræðinga sem að störfum þessarar ágætu skýrslu komu, sérfræðinga frá Háskóla Íslands, sem benda á að flutningskerfið, dreifikerfi Landssímans sé flókið samspil margra þátta. Með því, og ég legg áherslu á það, herra forseti, að aðskilja netið frá öðrum þáttum þeirrar þjónustu sem Landssíminn veitir sé verið að taka mikla áhættu af tæknilegum ástæðum og ég legg áherslu á það, herra forseti, af tæknilegum ástæðum. Ég tel mikilvægt að horfa á það mat sem tæknilegir sérfræðingar, ég er ekki að tala um rekstrarlegt mat heldur tæknilegt mat sem sérfræðingar leggja á það, að með því að skilja netið, dreifikerfið, frá öðrum þáttum í rekstri Landssímans sé verið að taka þá áhættu að erfiðara verði að fylgjast með þeirri öru þróun sem á sér stað. Þetta tel ég vera einn mikilvægasta þáttinn þegar menn eru að fjalla um það hvort netið eigi að fylgja með eða ekki. Menn geta mikið deilt um hin rekstrarlega þátt í þessu en það eru þær tæknilegu forsendur sem ég tel að skipti sköpum. Það hlýtur einnig, herra forseti, að segja okkur eitthvað að alls staðar í nágrannalöndum okkar þar sem ríkisvaldið hefur dregið sig út úr slíkum rekstri, þá hefur reksturinn verið seldur í einu lagi. Og ég hygg, herra forseti, að á bak við þá ávörðun ríkja Evrópu og heimsins búi einmitt þessar tæknilegu ástæður sem hér var vísað til. Það væri afskaplega erfitt og alvarlegt mál fyrir okkur sem þjóð ef við sætum uppi með kerfi eitt sér og einangrað sem við höfum komið í einhverjar tæknilegar blindgötur og næðum ekki að þróa það í samræmi við þá þróun sem á sér stað almennt í markaðinum og í heiminum og er afskaplega ör. Með öðrum orðum, það tæknilega mat að skilja netið eitt og sér frá öðrum þáttum getur sett þjónustuna í uppnám og það tel ég vega afskaplega þungt. En í röksemdafærslu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar vék hann ekki einu orði að þeim tæknilegu þáttum sem sérfræðingar hafa lýst yfir að skipti máli.

Vitleysa.

Niðurstaðan af því er sú, herra forseti, að skynsamlegt sé að selja fyrirtækið í einu lagi en við þá sölu þurfi hins vegar að tryggja ákveðin grundvallaratriði. Hver eru þessi grundvallaratriði? Þau nefndi ég reyndar í upphafi ræðu minnar, herra forseti. Grundvallaratriðin eru þau að samkeppnisskilyrði séu til staðar og þegar við tölum um samkeppnisskilyrði þá er um það að ræða að þau fyrirtæki sem eru á samskiptamarkaði geti komist inn á netið. Ég hef rætt m.a. við forsvarsmenn helstu samkeppnisaðila Landssímans og þeir hafa tjáð mér að eftir að fjarskiptalög voru sett séu engin vandræði við að komast inn á netið og það samstarf gangi mjög eðlilega fyrir sig. Sem dæmi má taka í sambandi við GSM-kerfið að fyrirtækið Tal hf. hefur ekki nema mjög takmarkaða útbreiðslu, er með mjög takmarkaðar dreifistöðvar sem eru aðallega bundnar við þéttbýlisstaði, einkum suðvestanlands en notendur Tals og viðskiptavinir Tals hafa aðgang að því fyrirtæki í gegnum dreifikerfi Landssímans og samningar hafa orðið á milli þessara tveggja fyrirtækja á grundvelli fjarskiptalaga. Fjarskiptalögin sem eru ákveðinn grundvöllur tryggja að þessi jafni aðgangur fyrirtækja sem skapar eðlilegt og heilbrigt samkeppnisumhverfi sé til staðar á grundvelli fjarskiptalaga. Hins vegar er mjög mikilvægt að landsmenn allir eigi aðgang að þessu neti á sem allra jöfnustu verði. Ég hef þegar vitnað til þess hvernig verð hefur lækkað síðan 1990 eftir að samkeppni á fjarskiptamarkaði hófst í rauninni. Það er rétt að vitna til þess að t.d. í farsímaþjónustunni er sama verð um allt land og ég vitna til þess sem segir m.a. á bls. 81 í skýrslunni um innleiðingu á stafrænu fyrirkomulagi, m.a. svokölluðu ATM-kerfi sem hefur miklu meiri möguleika, tekur miklu fleira í einu, þar skapast þær tæknilegu forsendur sem gera það mun auðveldara að hafa sama verð á öllum sviðum þjónustunnar. Ég vil einnig, herra forseti, minnast á það sem segir í skýrslu einkavæðingarnefndar þar sem athygli er vakin á því, ef ég man rétt á bls. 30, að við sölu á Landssímanum verði skoðað hvort ekki sé hyggilegt og eðlilegt að taka upp tímafaktorinn, þ.e. magnið, í staðinn fyrir kílómetra sem grunneiningu við verðlagninguna. Með því móti --- og ég tel að það sé liður í samkomulagi stjórnarflokkanna um þetta --- er einmitt verið að jafna þennan mun fyrir landið allt og það hygg ég að sé bæði markmið fjarskiptalaga og það er liður í samkomulagi stjórnarflokkanna að gera landið að einu svæði eins og þegar er reyndar búið að gera á ákveðnum sviðum. Ég vil nefna eitt enn, herra forseti, varðandi þau atriði sem þarf að tryggja. Það er jafn aðgangur fyrirtækja, jafn aðgangur allra landsmanna og að geta fylgst með þeirri þróun sem er á fjarskiptamarkaðinum sem er mjög mikið grundvallaratriði. Að því hef ég vikið, herra forseti. En það þarf einnig eins og hefur komið fram í umræðunni að tryggja þau verðmæti sem felast í Landssímanum. Hvort sem mönnum líkar betur eða verr hafa orðið miklar framfarir á þessu sviði og alþjóðavæðing. Nú þegar er fjöldinn allur af Íslendingum sem er í viðskiptum við erlend símafyrirtæki, ganga með símakort frá erlendum símafyrirtækjum og þessari tækni hefur fleygt fram bara á síðustu tíu árum. Og ef menn horfa næstu tíu ár fram í tímann hvað sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon segir, þá er enn til umæðu þessi svokölluðu ,,low orbit``, þ.e. að fjarskipti í gegnum lágfleygt gervitunglakerfi sem eykur enn frekar á þessa alþjóðavæðingu og þá geta menn spurt: Hvaða áhrif mun slíkt hafa á verðmæti Landssímans og það net sem liggur þar í jörðu? Með hvaða hætti ætla menn síðan að tryggja þennan jafna aðgang samkeppni, þróunin o.s.frv.? Þá vil ég að lokum, herra forseti, vitna til laga um fjarskipti sem ég tel vera mikilvægasta grunninn að því máli sem hér er til umræðu og hefur komið fram í verki m.a. með nýlega samþykktum lögum um verðjöfnunargjald vegna alþjónustunnar og fór í gegnum þingið á grundvelli fjarskiptalaga þar sem markmiðið var að gera landið að einu gjaldsvæði. Ég vil jafnframt, herra forseti, vekja mikla athygli á því sem þar skiptir mestu máli, það eru reikisamningar á milli fyrirtækja sem eru þegar komnir á og ég hef nokkuð vikið að. Og þá verða menn jafnframt að hafa í huga það gífurlega vald sem ráðherra er falið samkvæmt fjarskiptalögunum, að geta sett skilyrði fyrir rekstrarleyfi einstakra fyrirtækja. Þá vek ég athygli á því að til þess að samkeppnin geti orðið sem eðlilegust hefur Landssímanum verið gert að aðgreina einstaka þætti þannig að þeir þættir sem hann hagnast mest á, væntanlega GSM-þátturinn, séu ekki notaðir til þess að skekkja samkeppnina við netið. Þessu hefur þegar verið komið á og þar meira að segja, samkvæmt staðlinum ISDN 2002, er sönnunarbyrðin Landssímans þegar Landssíminn er að setja upp verðskrána. Þá þarf Landssíminn að rökstyðja hvernig hann byggir verðskrána upp. Þetta tel ég mikilvægt. Þá vil ég vekja athygli á því sem kemur m.a. fram í bókun og samþykkt á milli stjórnarflokkanna en liður í því samkomulagi sem var gert á milli stjórnarflokkanna var að efla þessar tvær mikilvægu stofnanir, Samkeppnisstofnun og Fjarskiptastofnun, til að fylgjast með þróuninni í því samkeppnisumhverfi sem menn eru að skapa hér á fjarskiptamarkaðnum. Síðast en ekki síst er mikilvægt að leggja áherslu á að staðan í dreifikerfinu er ekki góð í dag í eigu ríkisfyrirtækisins. Ýmsir landshlutar hafa orðið út undan og markmiðið og liður í samkomulaginu er einmitt að nota hluta söluhagnaðarins til að ljúka lagningu netsins og skapa þar með forsendurnar fyrir að stíga enn frekari skref til jöfnunar á gjaldi og aðgangi landsmanna að þessu. Herra forseti. Ég sé að tími minn er að renna út. Mestu máli skiptir að skapa öruggt samkeppnisumhverfi. Hér er ætlunin að selja í þrepum og er rétt að leggja áherslu á það. Það er að tryggja þá þætti sem ég taldi upp og nota til þess þau verkfæri sem þar eru til og verja fénu síðan skynsamlega í þágu þjóðarinnar og til þess að ljúka uppbyggingu á dreifikerfi Landssímans.

Virðulegi forseti. Þar sem tíminn er knappur ætla ég að fara beint í aðalatriði þessa máls. Fyrir u.þ.b. ári eða svo flutti hv. þm. ræðu í umræðu hér um endurmat á verðmæti Landssímans en þar sagði svo, með leyfi forseta: ,,Landssíminn er ráðandi á íslenskum fjarskiptamarkaði og drottnar yfir nýjum fyrirtækjum sem reyna að hasla sér völl á þessu sviði. Verði hann seldur í einu lagi er einfaldlega verið að koma á Microsoft-ástandi á Íslandi. Ég vara við því.`` Í ræðu sem hv. þm. flutti hér áðan var hann einmitt og nákvæmlega að mæla fyrir þeirri leið sem hann varaði við fyrir ári. Þá höfðu umrædd fjarskiptalög löngu tekið gildi og því breyta þau ekki neinu í þessari forsendu. Því spyr ég hv. þm.: Hvernig stendur á því að hann hefur í raun og veru hent öllum samkeppnissjónarmiðum og kastað þeim fyrir róða en þess í stað mælt máli sínu bót á einhverjum tækniforsendum?

Herra forseti. Ég þakka þann sóma sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson sýnir mér með því að varðveita ræður mínar. Grundvallaratriði í þessu og það sem ég varaði við og vara að sjálfsögðu við á hvaða sviði sem er er að svokallað Microsoft-ástand skapist. Það má ekki skapast á neinu sviði. Við heyrum það t.d. af matvælasviðinu hvernig staðan er þar og hefur komið hér ítrekað til umræðu. Það sem hefur gerst að undanförnu og ég reyndi að draga fram hér er að búið er að aðgreina ákveðna þætti í rekstrinum. Það liggur fyrir að þetta Microsoft-ástand er ekkert til staðar af því samkeppnisaðilarnir eiga frjálsan aðgang að netinu. Það sem hefur gerst er að ég hef reynt að kynna mér málið hjá sérfræðingum, hjá samkeppnisaðilum. Þetta er einfaldlega niðurstaðan, þ.e. að sú hætta sem ég óttaðist er ekki til staðar. Þar að auki vísa ég til þess sem ég sagði um gildi Samkeppnisstofnunar og Fjarskiptastofnunar til að fylgjast með þessum þáttum.

Virðulegi forseti. Ekkert í lagaumhverfinu hefur breyst frá því að hv. þm. gaf út þessa yfirlýsingu til dagsins í dag. Af því hv. þm. vitnaði til Microsoft-ástands er rétt að halda því til haga að bandarísku samkeppnislögin, bandarísku eftirlitsaðilarnir, eru miklum mun þróaðri, þroskaðri, hafa betri möguleika á því að vinna samkeppni framgang en nokkurn tímann hér. Af því þetta Microsoft-ástand verður til í því lagaumhverfi og við erum að tala hér um allt annað og veikara lagaumhverfi spyr ég: Hvernig í veröldinni getur hv. þm. sett allt sitt traust á það að löggjöf okkar sem er um margt veik takist það sem bandarísku löggjöfinni tókst ekki?

Herra forseti. Það sem hefur gerst frá því að fjarskiptalögin voru sett er að samkeppnisaðilar á fjarskiptamarkaði á Íslandi hafa lagað sig að þeim lögum. Þeir hafa beygt sig undir þau lög og efni þeirra laga, m.a. það vald sem hæstv. ráðherra, samgrh. hverju sinni, hefur til að setja ákveðin skilyrði í starfsleyfið. Það er nákvæmlega það sem hefur gerst að samkeppnisfyrirtækin hafa lagað sig að þessum lögum. Sá þáttur, sem er í rauninni til umræðu og er forsenda fyrir hugsanlegu Microsoft-ástandi, er að einn aðili einoki dreifinguna. Sú staða er ekki til staðar í dag vegna þess að þessi samkeppnisfyrirtæki hafa reynslu af því, eins og dæmið sem ég tók um Tal hf. hér áðan, að þau komast einfaldlega inn á þetta net. Síðan vil ég vekja athygli á því að samkeppnislög voru styrkt hér og um það er rætt að fjölga starfsfólki hjá Samkeppnisstofnun, m.a. sérfræðingum á sviði fjarskiptasviðsins, svo þeir geti fylgst með þessu samkeppnisumhverfi.

Herra forseti. 27. apríl 2000 sagði hv. þm. Hjálmar Árnason að með sölu Landssímans í einu lagi væri einfaldlega verið að koma á Microsoft-ástandi á Íslandi. Þann 15. desember sl. sagði hv. þm. hins vegar í blaðagrein í Morgunblaðinu: ,,Sala Landssímans í einu lagi er eðlileg viðbrögð við breyttri tækni og umhverfi á sviði fjarskipta.`` Það voru tæpir átta mánuðir sem tók hv. þm. að snarsnúast svona í málinu. Helstu rök eru þau að Framsfl. hefur uppgötvað fjarskiptalögin. Þau voru sett 1999. Er það venjan hjá Framsókn að það taki svona eitt til eitt og hálft ár að átta sig á því að lög hafi verið sett í landinu? Eru það þó lög sem Framsfl. stendur að að setja sem ríkisstjórnarflokkur. Ég vil svo spyrja hv. þm. að lokum hvort hann, hv. þm. eða Framsfl., hafi hugleitt að setja ekki á svið þetta leikrit. Gera bara eins og krakkarnir og segja heiðarlega og viðurkenna: Ég gefst upp. Þar með mundi hann sleppa við að flytja hallærisræður eins og þá sem við heyrðum hér áðan.

Herra forseti. Einkunnagjöf hv. þm. er í samræmi við málflutning hans oft í þingsal og er auðvitað honum sjálfum og þingi til skammar. En ég held að rétt sé að vekja athygli hv. þm. á því að framfarir í fjarskiptum eru alveg gífurlega hraðar og sennilega hraðari en rúmast hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni. En það er nákvæmlega það sem gerst hefur á einu ári ef hv. þm. skoðaði hvað hefur gerst á fjarskiptasviðinu á einu ári hvað þá á fimm árum en það eru ótrúlegar framfarir. Af því hv. þm. nefndi það að hér væri verið að fara í samstarf við útlendinga þá er það svo að á fjarskiptasviðinu er sennilega alþjóðlegasta umhverfið. Hvort sem hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni líkar betur eða verr þá er tæknin orðin það ör og það fullkomin að menn loka sig ekki af einangraðir norður í Dumbshafi þó að þeir fegnir vildu. Menn hafa skoðað þetta í mínum flokki sem og í öðrum flokkum, sumum a.m.k., og taka afstöðu miðað við þá þróun sem hefur átt sér stað á tæknisviðinu og þá þróun sem á sér stað úti í atvinnulífinu. Það skiptir kannski mestu máli.

Herra forseti. Ég skil vel að hv. þm. Hjálmari Árnasyni svíði nokkuð sárt að hér sé með beinum tilvitnunum í orð hans sjálfs á Alþingi í ræðum eða í blaðagreinum sýnt fram á þann algera viðsnúning sem þarna hefur farið fram hjá Framsfl. sem var langt fram eftir síðasta ári og fram undir síðustu mánuði andvígur því að einkavæða Landssímann með grunnnetinu en sneri síðan við blaðinu, eða gafst öllu heldur upp í málinu. Þær staðreyndir liggja á borðinu. Ég hefði talið að Framsfl. hefði komið skár út úr því, það er bara mat mitt, að viðurkenna að hann hafi gefist upp en að setja á þau óskaplegu leikrit sem hér er reynt að færa fram og málsvörn af því tagi að allt í einu hafi Framsfl. uppgötvað fjarskiptalögin, og/eða hitt að pólitík Framsfl. stjórnist af tækniframförum og hann skipti um skoðun þegar einhver ný uppgötvun kemur fram í dagsljósið á tæknisviðinu. Þá hverfur Framsfl. frá hefðbundinni stefnu sinni, t.d. því að það geti verið háskalegt fyrir landsbyggðina að einkavæða almenningsþjónustu fyrirtækja af tagi Landssímans.

Herra forseti. Það er ekki svo að mig svíði orð hv. þm. Ég hef hins vegar mjög gaman af þeim orðum sem hann hefur einatt í ræðustól. Ég vil þó leiðrétta aðeins í málflutningi hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar að Framsfl. hefur aldrei ályktað um það að selja ætti grunnnetið eitt og sér eða saman. Hann hefur ekki ályktað um það. Það er leiðrétting. Hins vegar hafa einstakir þingmenn, hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, lýst skoðunum sínum. Það sem hefur breyst, hv. þm., er að umhverfið, veruleikinn hér hefur breyst. Það eru komin fjarskiptalög. Fyrirtækin á fjarskiptamarkaði hafa lagað sig að því. Fyrirtækin á fjarskiptamarkaðnum telja sig eiga greiðan aðgang að því dreifikerfi sem Landssími Íslands á og rekur og sjá engin vandamál. Með öðrum orðum er þetta samkeppnisumhverfi til staðar. En ég vil vekja athygli á því að hv. þm. hefur ekki fært ein einustu rök fyrir því af hverju eigi ekki að selja og hvaða rök eru fyrir því að lögbinda einokun eins fyrirtækis á dreifikerfi Landssímans. Því hefur ekki verið svarað.

Herra forseti. Hv. þm. Hjálmar Árnason sagði áðan að hraði framfara í fjarskiptum væri mikill. Það kann að vera rétt en hann er samt ekki jafnmikill í fjarskiptunum og hraðinn er á skoðanaskiptum hv. þm. Herra forseti. Ég vil mælast til þess við hv. þm. að hafa aðgát í nærveru sálar og biðja menn um að húðstrýkja ekki hv. þm. eins og búið er að gera hér í dag. Við verðum að virða honum það til vorkunnar að það kann að vera langt í gagnaflutningakerfinu hjá honum en eins og bent hefur verið á, hefur hann uppgötvað að sett voru lög um fjarskipti hér áður fyrr. Þau lög, sem voru í gildi þegar hv. þm. var með yfirlýsingar sínar, notar hann núna til þess að skipta algjörlega um skoðun. Hver var það sem sagði, herra forseti: ,,Fákeppni er einfaldlega talin geta drepið í dróma alla eðlilega þróun og skapað hinu drottnandi fyrirtæki hættulega einokunaraðstöðu er bitni endanlega á veskjum neytenda.`` Hver var það sem sagði: ,,Of stórt og ráðandi fyrirtæki er einfaldlega talið hafa skaðleg áhrif á þróun markaðar og beinlínis geta unnið gegn hagsmunum neytenda til lengri tíma litið.`` Svo kemur þessi hv. þm. og stendur hér á hóli drambsins og fellur beint á bólakaf í dýið. Og ekki í fyrsta skiptið.

Herra forseti. Ég ætla ekki að svara upphafsorðum hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar, þau dæma sig sjálf. Hins vegar er það rétt og um það erum við sennilega sammála, að hér eru komin fjarskiptalög, en það sem hefur breyst og hv. þm. Össur Skarphéðinsson hefur sennilega ekki fylgst með, er að fyrirtækin í landinu hafa lagað sig að þessu og eru býsna sátt við það samkeppnisumhverfi sem hér hefur skapast. Ég vil bæta því við, hv. þm., að ég lýsti því yfir og ég mun gera það ef fákeppni er til staðar þá lýsi ég áhyggjum mínum. En það hefur margsinnis komið fram í ræðum hér, þó hv. þm. virðist einhvern veginn hafa misst af því, að sú fákeppni er ekki til staðar eftir að fyrirtæki á íslenskum fjarskiptamarkaði löguðu sig að fjarskiptalögunum og eiga greiðan aðgang að því neti sem hér er kannski oftast til umræðu. Fákeppnin er ekki til staðar og það var eðlilegt að menn horfi á þann veruleika en séu ekki með útúrsnúninga eins og mér finnst koma nokkuð fram hjá hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni.

Herra forseti. Ég hef ekki séð aðra eins útreið á nokkrum þingmanni síðan hér um árið þegar sami hv. þm. var tekinn í karphúsið af þingheimi. Þá skipti hann um skoðun varðandi smábáta. Ég vorkenni hv. þm. en hann kallar þetta sjálfur yfir sig. Hann kemur hér og gefur þingmönnum einkunnir og fór háðuglegum orðum um ræðu hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar, enda situr hann hérna kafrjóður af sneypuför sinni. Herra forseti. Hv. þm. kemur líka með rangar staðæfingar. Hann segir að forvígismenn fjarskiptafyrirtækjanna séu ánægðir með þetta. Má ég vísa í Eyþór Arnalds sem hefur sagt að það eigi að skilja grunnnetið frá og skapa um það sérstakt fyrirtæki. Má ég benda honum á það? Má ég benda honum á grein Arnar Orrasonar í Morgunblaðinu 14. febrúar, en hann er framkvæmdastjóri fjarskiptasviðs Íslandssíma? Hann bendir á hið sama. Má ég svo benda hv. þm. á niðurlagið í þeim kafla skýrslu einkavæðingarnefndar sem fjallar um þetta? Þar er sagt beinum orðum að þetta sé allt tæknilega kleift. Allt það sem hv. þm. segir hér er bara tómt bull. Ég ætla ekki að segja að hann eigi að skammast sín en hann ætti nú eiginlega að fara heim til sín og ekki láta sjá sig í nokkra daga eftir svona ræður.

Já, herra forseti. Það væri gaman að prenta út þessar einkunnir hv. þm. sem honum lætur nokkuð vel að koma frá sér en eru honum ekki til sóma og ekki mjög málefnalegar. Hann víkur ekki að því sem hér er kannski grundvallaratriðið, þ.e. hvort fákeppni sé á þessum markaði. Hann vék ekki einu einasta orði að því heldur notar hér orð sem óþarfi er að endurtaka. Hann víkur ekki að þessu grundvallaratriði, að fákeppnisaðstaða er ekki til staðar. Að því víkur hann ekki heldur er farið út í þessa frægu útúrsnúninga, sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson er svo þekktur fyrir, hvort sem ég á í hlut eða aðrir þingmenn. Það kom fram í ræðu hans gagnvart hæstv. samgrh. Hv. þm. hefur einatt komið hér og sett sig á háan stall. Það er hvorki honum né þinginu til sóma að tala með þeim hætti. Ég vona að í síðari ræðu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar verði rætt með rökum um þetta mál fremur en með útúrsnúningum.

Bera af mér sakir, herra forseti.

Herra forseti. Þær sakir sem ég æski að fá að bera af mér eru tvenns konar. Hv. þm. sagði undir lok ræðu sinnar að ég hefði vikið með skútyrðum að hæstv. samgrh. í morgun. Má ég rifja upp hvernig ég hóf ræðu mína. Ég hrósaði hæstv. samgrh. fyrir efnismikla, prýðilega ræðu, sem hefði skýrt viðhorf hans mjög vel. Ég tók hins vegar fram að ég væri ósammála á sumu í máli hans og tilteknum athugasemdum hans væri ég algjörlega ósammála. Þannig að það er einfaldlega rangt sem hv. þm., í þessu taugalosti sem svífur á hann í þeirri orrahríð sem hann kallar sjálfur yfir sig, heldur fram varðandi það sem ég sagði um hæstv. samgrh. Ræða hans, eins og ég sagði, var þvert á móti alveg prýðileg og efnisrík. Ég notaði þessi orð. Síðan segir hæstv. ráðherra ... hv. þm. á ég við --- ég vona samt að hann verði ráðherra einhvern tímann, allir eiga skilið einhverja uppreisn, sérstaklega eftir svona dag --- en hv. þm. sagði að ég hefði engum orðum eytt að því að það ríkti fákeppni á markaðnum. Herra forseti. Talsvert drjúgur hluti ræðu minnar hér í morgun fjallaði einmitt um það. Ég nefndi sérstaklega tvö dæmi um það, herra forseti.

Nú þykir forseta hv. þm. vera kominn út fyrir efnið, að bera af sér sakir. Nú er hann kominn í efnislega umræðu og andsvar við hv. þm. og það gengur ekki.

Ég er að gera það, herra forseti.

Það eru margir hv. þingmenn sem bíða eftir að fá að veita andsvar og komast ekki að. Ef hv. þm. telur sig þurfa að bera af sér sakir þá skal hann gera það en ekki fara út í efnislega umræðu.

Ég tek þessar athugasemdir hæstv. forseta alvarlega og skal ekki lengja mál mitt. Ég var hér að bera af mér þá sök að ég hefði ekki í ræðu minni reifað það að ég teldi ríkja fákeppni á markaðnum. Ég gerði það, herra forseti, og það eru þær sakir sem ég er að bera af mér. Ég tiltók tvö dæmi og ef forseti æskir, þá get ég rakið þau aftur til þess að fríska upp á minni hans. En ég ætla ekki að gera það.

Forseti þakkar hv. þm. gott boð og ekki síður fyrir að ljúka máli sínu.

Herra forseti. Virðulegi forseti. Það er alveg ljóst af ræðu hv. þm. Hjálmars Árnasonar að hnífurinn gengur ekki á milli sjálfstæðismanna og framsóknarmanna nú orðið hvað varðar sölu Landssíma Íslands. Ég vil spyrja hv. þm. Hjálmar Árnason: Hversu lengi heldur hann að samkeppnisballið gangi? Við höfum reynsluna. Að vísu var þar um sérleyfi að ræða. Sérleyfið var tekið af í flugi og menn dönsuðu samkeppnisdans og hrósuðu því hversu mikið verðið fór niður. En staðan er þannig núna að eftir örfá missiri er nánast búið að éta upp eigið fé tveggja félaga og dreifbýlið, landsbyggðin, stendur uppi með afleiðinguna, þ.e. óheyrilega há flugfargjöld út á land, t.d. hátt í 18 þús. kr. til Akureyrar þannig að færri og færri nota þjónustuna. Eftir örfá misseri, hver verður staðan þá, í hugum framsóknarmanna, hvað varðar þjónustu við landsbyggðina ef við förum í þennan harða samkeppnisslag?

Herra forseti. Hversu lengi samkeppnin varir, því er auðvitað ekki hægt að svara. En ég vil enn og aftur vitna í fjarskiptalögin þar sem ráðherra er ætlað gífurlega mikið hlutverk. Ég vil líka vitna til þess sem hér hefur verið í umræðunni, laga sem fóru í gegnum þingið fyrir skömmu, um jöfnunargjald. Ég vil líka vitna til þess sem fram hefur komið um hlutverk Samkeppnisstofnunar og Fjarskiptastofnunar, þ.e. að fylgjast með. Ráðherra mun fylgjast með þessu og þá mun þingið væntanlega fylgjast með þessu. Jöfnunargjaldið og hlutverk Fjarskiptastofnunar og Samkeppnisstofnunar hljóta að gegna miklu hlutverki. Ég deili hins vegar áhyggjum hv. þm. af þróun í fargjöldum í innanlandsflugi. Ég deili því með hv. þm. Þar tel ég hins vegar um öðruvísi aðstæður að ræða.

Virðulegi forseti. Ég er þeirrar skoðunar að um nákvæmlega sömu aðstæður sé að ræða. Þetta er lítið samfélag og málið snýst um þjónustu við landið allt, stoðkerfi sem er mjög mikilvægt á Íslandi, í fámenni og stóru landi. Við erum þegar farin að upplifa að svokallaðir samkeppnisaðilar Landssímans eru farnir að tapa fé. Eru menn svo einfaldir hér í þessum sölum að þeir haldi í raun og veru að við komum ekki til með að borga brúsann á nákvæmlega sama hátt, þegar til lengri tíma er litið, og gerst hefur í fluginu? Auðvitað borgum við. Í svo litlu landi er kannski verið að fjárfesta í tvöfaldri, þrefaldri flutningsgetu, miðað við það sem þjóðin þarf á að halda. Innan örfárra missira byrjar landinn að borga brúsann. Hvað segir hv. þm. um þessar áhyggjur?

Ég hef ekki sömu áhyggjur og hv. þm. hvað þetta varðar. Ég er heldur ekki sammála því að líkja eigi þessu við flugið. Ég deili þó með honum áhyggjunum af fluginu, eins og ég nefndi áðan. Ef menn ætla að jafna aðstöðuna hvað flugið varðar þá erum við að tala um beina ríkisstyrki til þess. Það er þá umræða sem á eftir að fara fram. Ég vek hins vegar athygli á því að tækniþróunin hefur m.a. leitt til þess að fjölmörg smærri fyrirtæki, sem eru ekki að leggja í neinn verulegan kostnað, eru að hasla sér völl á ýmsum þáttum fjarskipta. Þau eru hvorki mannfrek né fjárfrek og það byggir einfaldlega á því sem reynt hefur verið að draga hér fram, að tæknin á þessu sviði er svo ótrúlega ör. Það er hún sem leiðir til hinnar hörðu samkeppni. Auðvitað eru það landsmenn sem borga eins og í allri þjónustu. Við erum að borga fyrir þjónustuna í dag en verðið er með því lægsta sem þekkist í veröldinni. Ég tel því ekki ástæðu til að óttast þetta og minni enn á hlutverk Fjarskiptastofnunar og Samkeppnisstofnunar.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér frv. sem ríkisstjórnin hefur lagt fyrir hið háa Alþingi og óskar eftir heimild þess til að selja allt hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands hf. Í umræðunni í morgun fannst mér farast fyrir að halda nákvæmlega þeirri staðreynd til haga, að það er verið að leita eftir heimild Alþingis til að selja allt hlutafé í Landssíma Íslands. Þó að áætlanir kveði á um að gera það með ákveðnum hætti þá er Alþingi ekki að binda ríkisstjórnina á neinn hátt til að fylgja þeim áætlunum. Menn verða að halda því til haga í þessari umræðu að hér er einungis farið fram á heimild Alþingis til þess að selja allt hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands. Öllum sem þekkja til þessa máls má vera ljóst að mikil verðmæti eru falin í Landssíma Íslands, sem betur fer. Hér er óskað eftir að fá að selja þau verðmæti. Þegar slíkar óskir eru bornar upp á hinu háa Alþingi er eðlilegt að menn velti því fyrir sér, eins og menn hafa reynt að gera í morgun: Á starfsemi eins og sú sem Landssími Íslands rekur að vera í höndum einkaaðila eða í höndum ríkisins? Sá sem hér stendur er þeirrar skoðunar að eftir að opnað var á samkeppnisrekstur á þessu sviði sé óþarft og að mörgu leyti fráleitt, að mörgu leyti ekki á neinn hátt í samræmi við hagsmuni ríkisvaldsins, að reka fyrirtæki í beinni samkeppni. Sagan kennir okkur að oftar en ekki hafa fyrirtæki í eigu ríkisins á þessu sviði farið halloka. Einnig gæti farið svo að þau miklu verðmæti sem nú eru í Landssímanum mundu að einhverju leyti brenna upp, yrði sá þáttur rekstrarins sem nú er á samkeppnissviði áfram í eigu ríkisvaldsins. Við í Samfylkingunni höfum því sett fram þá skoðun og erum um hana einhuga, að selja eigi þá starfsemi sem er á samkeppnissviði. En um leið höfum við sagt að varhugavert sé að selja það sem ekki er á samkeppnissviði. Því höfum við lagt til að grunnnetið verði undanskilið. Af hverju leggjum við til að grunnnetið verði undanskilið? Fyrst og fremst gerum við það vegna þess að þar sem er fákeppni og einokun er mjög varhugavert að hafa hana í höndum einkaaðila. Sagan kennir okkur líka að einkarekin einokun er að mörgu leyti verri en ríkisrekin einokun. Þar búa önnur sjónarmið og aðrir hvatar að baki en í ríkisrekstri. Í þessari umræðu er fráleitt, virðulegi forseti, að halda því fram að einhver samkeppni sé þar sem grunnnetið er. Vissulega eru uppi áform um lagningu ljósleiðara og þeir hafa verið lagðir hér og þar. Þannig má segja að á heildsölustiginu, ef svo má að orði komast, sé samkeppni hugsanleg á einhverjum tilteknum afmörkuðum svæðum, til að mynda hér í Reykjavík. Á Suðurlandi hefur verið lagður ljósleiðari og út í Vestmannaeyjar. Í greinargerð frv. og í skýrslu nefndar kemur fram að uppi séu hugmyndir um að leggja slíkan streng til Akureyrar. Þetta breytir bara engu, virðulegi forseti. Almenningur ætti að njóta góðs og einhvers hagnaðar af þessari samkeppni, þ.e. í bættri þjónustu og lægra verði. Hins vegar er allur almenningur tengdur í svokölluðu heimtaugakerfi. Það er engin samkeppni í að veita almenningi þá þjónustu. Allir sem ætla að veita almenningi þjónustu þurfa að fara í gegnum kerfi Landssímans. Það er einfaldlega kjarni þessa máls. Allir sem ætla að ná til almennings þurfa að ná samningum við Landssíma Íslands. Það er hinn harði veruleiki. Að einhverju leyti mætti líkja þessu við að tiltekin verslun hefði einkarétt eða einkaleyfi til að selja einhverja vöru og menn gætu ekki selt almenningi vöruna nema fara á færibönd viðkomandi verslunar. Það sjá allir í hendi sér að þetta er fráleitt. Í ræðu eins hv. þm. í morgun var því meira að segja haldið fram að það væri engin fákeppni á þessu sviði. Hæstv. ráðherra sagði þó í ræðu í morgun, sem að mörgu leyti var ágæt, að þetta tiltekna fyrirtæki væri með um 85% af allri veltu á þessum markaði. Það þýðir að hún hafi lækkað um 10% á einu ári eða svo, miðað við þær upplýsingar sem við fengum í fyrra. Ekki ætla ég að rengja þær tölur en 85% hlutdeild af tilteknum markaði er langt yfir þeim mörkum þegar verið er að tala um fákeppni og einokun. Það er vitaskuld fráleitt að beita þeirri röksemdafærslu að það sé í lagi að selja þetta í einu lagi af því að það sé engin fákeppni. Það er langt frá því að vera í samræmi við raunveruleikann. Við stöndum frammi fyrir því að með sölu fyrirtækis sem hefur jafnóheyrilega sterka stöðu erum við um leið að ákveða hvernig við ætlum að haga markaðnum til frambúðar. Í hvaða umhverfi ætlum við að láta þessa grein þróast? Það sem skiptir öllu í þessu er hvernig við ætlum að láta hana þróast. Miðað við þær hugmyndir sem hér eru uppi þá er öll nálgun við almenning í gegnum þessar taugar, í gegnum svokallaðar heimtaugar, sem eru algerlega í eigu Landssímans. Það er ekki raunhæft að önnur fyrirtæki sem ætla að hasla sér völl á þessum markaði fari að grafa skurði til að komast í öll hús. Í þeirri stöðu sem nú er uppi er fráleitt að ímynda sér að sá möguleiki sé raunhæfur. Þess vegna er sú staða uppi að fyrirtækið, sem hér er verið að óska heimildar Alþingis til að selja, hefur einokunaraðgang að öllum heimilum í landinu. Hugsanlega er einhvers staðar búið að leggja einhverja ljósleiðara en það er svo lítið að það tekur því vart að nefna það. Þá spyrja menn: En er þá eitthvað annað á leiðinni? Getur þá eitthvað annað leyst þessa tækni af, til að mynda að fara um loftið? Í dag er ekkert sem bendir til þess. Það er ekki hægt að leggja upp í þessa ferð á þeirri forsendu að einhvern tímann, í óvissri framtíð komi upp sú staða, með þessar einkalínur til alls almennings í landinu, að hægt verði að tala um það í alvöru að samkeppni verði á þessu sviði. Þar fyrir utan hafa menn bent á að með aukinni tækni í endabúnaði geti líftími þessa kopars, þ.e. úr götu og inn í hús, orðið um 10--20 ár í viðbót, með svokallaðri ADSL-tækni og annars konar tækni sem fundin hefur verið upp til að nýta þennan kopar betur og lengur. Það breytir þó ekki hinu, að sá sem kaupir hlutaféð, ráðandi hlut í Landssímanum, hefur einkaaðgang að hverju einasta heimili í landinu. Það er staðreynd sem við komust ekki fram hjá. Allir sem ætla að veita notendaþjónustu þurfa að ná samningum við þetta tiltekna fyrirtæki. Það er þessi markaðsgerð sem við munum viðhalda ef fyrirtækið verður selt í einu lagi. Ég held, virðulegi forseti, að það gæti reynst okkur afdrifaríkt í þeirri öru þróun sem nú á sér stað á sviði hugbúnaðargerðar, að í hvert skipti sem menn hafa þróað nýja þjónustu að veita almenningi þá sé eina leiðin í gegnum Landssíma Íslands. Það sama fyrirtæki hefur líka fest sig í sessi á öðrum sviðum. Í umræðum í morgun kom fram að það hefur reyndar átt sér stað einvers konar ríkisvæðing á þessum markaði. Landssími Íslands hefur verið að kaupa upp tugi annarra fyrirtækja á þessum markaði, þ.e. einkafyrirtæki sem hafa verið stofnuð hafa verið keypt upp af ríkinu. Þau hafa verið keypt upp í þeim skilningi að hlutaféð hefur verið keypt eða ráðandi hlutur. Menn hafa a.m.k. tryggt sér stjórnarsetu í þeim tilvikum. Því má segja að Landssíminn hafi keypt sig til verulegra áhrifa í mjög mörgum fyrirtækjum á þessu sviði. Þess vegna er Landssími Íslands ekkert bundinn við það eitt að reka þessi grunnnet eða talsímaþjónustu. Hann er í miklu fjölbreytilegri rekstri. Þegar fyrirtæki í svo fjölbreytilegum rekstri hefur þessa stöðu þá hlýtur það að hugsa um sinn hag þegar það veitir öðrum aðgang að kerfi sínu. Sennilega vita allir í þessum sal að það var þrautin þyngri að ná samningum við þetta fyrirtæki þegar fleiri fyrirtæki þurftu að komast inn á netið. Þess vegna undrast ég mjög að menn séu ekki tilbúnir að ræða málið af meiri ábyrgð og festu en gert hefur verið í morgun. Það hefur komið fram að það er tæknilega mögulegt að gera þetta. Í því ljósi og þeirrar umræðu allrar er vert að rifja upp og nefna sérstaklega að það er rétt rúmur mánuður síðan gerður var einhvers konar samningur milli ríkisins og Símans, þar sem þeim átta þráðum í ljósleiðurunum sem liggja um allt landið var skipt upp. Það þótti ekkert tiltökumál. Þar af fær Síminn fimm þræði og ríkið þrjá, sem á þá að nota í tengslum við veru varnarliðsins hér á landi. Það þarf því ekki að fara um það mörgum orðum að það er tæknilega mögulegt og skynsamlegt fyrir þessa atvinnugrein að skipta þessu upp. Það er skynsamlegt fyrir þróunina á þessu sviði að skipta þessu upp. Ef sagan hefur kennt okkur eitthvað þá hefur hún kennt okkur að mjög fátt þrífst og dafnar í skugga einokunarfyrirtækja. Virðulegi forseti. Menn hafa talað um það við þessa umræðu að leiðin til að forðast hættuna sé aukin ,,löggæsla``, þ.e. að leiðin fram hjá misnotkun á einokunarstöðu sé sú að efla Samkeppnisstofnun og efla Póst- og fjarskiptastofnun. Ég ætla að lýsa því yfir að mér finnst það góðra gjalda vert. En það breytir ekki hinu, að þegar við komum okkur upp markaði af þeirri gerð sem við höfum haft --- það á ekki að breyta honum --- þá grípa svona stofnanir aðeins inn í eftir á. Við erum að búa til þessa hættu en ætlum síðan að láta þessar stofnanir, sem einhvers konar löggæslu á þessu sviði, tryggja það að staðan verði ekki misnotuð. Ég nefndi það í andsvari áðan af því að títtnefnt Microsoft-ástand kom upp í umræðunni í morgun að það ástand skapaðist þar sem eftirlitsaðili samkeppni og fjarskipta er þar að mörgu leyti miklu þroskaðri og miklu öflugri en hér. Lögin, lagaumhverfið sem þau búa við, á sér miklu sterkari rætur, miklu lengri sögu og miklu öflugra eftirlit en hér er. Þess vegna hljótum við að spyrja: Af hverju telja menn það mögulegt eða líklegt að það takist hér sem tókst ekki þar með þessum aðferðum? Þetta hlýtur að vera ein grundvallarspurningin í þessari umræðu: Af hverju telja menn að það takist hér sem tókst ekki þar þar sem hefðin og sagan, reynslan, þekkingin og fjármagnið er miklum mun meira á þessu sviði en hjá okkur? Þá vil ég einnig nefna, virðulegi forseti, að hv. þm. hafa nefnt það sérstaklega að annar stjórnarflokkurinn hafi fallist á þessa leið gegn því að tilteknir þættir væru styrktir. Má í því samhengi nefna einmitt Póst- og fjarskiptastofnun og Samkeppnisstofnun. En ekki hefur verið fjallað neitt frekar um hvernig það verði gert, hvernig því eftirliti verði háttað og hvernig það verði tryggt --- eða reynt að tryggja það því ég er mjög efins um að það sé hægt að tryggja það --- að menn muni ekki misnota sér þá stöðu sem þeir eru augljóslega í. Við megum ekki gleyma því í þessari umræðu að það erum við hér sem setjum þær almennu leikreglur sem munu skipta mestu í því hvernig gerð þessa markaðar verður og um leið hvernig þróun á hugbúnaðarsviði hér á landi verður til frambúðar. Þess vegna er það mjög alvarleg og getur orðið afdrifarík ákvörðun ef við ákveðum að gera þetta á þann hátt að færa það tiltekna fyrirtæki, sem hefur einokunaraðstöðu í dag, sem er kannski ekkert óeðlilegt því fyrirtækið hefur verið eitt á þessum markaði síðan 1906 eða svo, ef ég man þetta rétt. Í skjóli þeirrar aðstöðu hefur fyrirtækið komið sér upp gríðarlega sterkri stöðu og að sjálfsögðu ber að fagna því. Þess vegna er um að ræða mikil verðmæti og þess vegna skiptir miklu máli hvernig þetta verður gert. Að undanskildum samkeppnisrökunum hafa menn líka fært fram rökin um hver verði þá þróun eða hverjir verða möguleikar fámennra byggða til að taka þátt í þeirri byltingu eða breytingu eða þróun á fjarskiptamarkaði í þessu ljósi. Það þarf engan snilling til að sjá það að þeir sem kaupa og þeir sem munu ráða þessu fyrirtæki munu reyna að reka það með hagnaði. Það er einfaldlega þannig. Jafnvel þó við setjum í löggjöf einhver ákvæði þess efnis að greiða skuli eitthvert jöfnunargjald til þess að tryggja þessa þjónustu þá mun hún aldrei verða sú sama og sá hvati sem býr að baki þegar menn eru að reyna að ná sér í aðstöðu til að skapa sér hagnað. Menn nálgast þetta á mjög mismunandi hátt. Annars vegar ef það er kvöð á einhverju fyrirtæki að koma upp einhverri þjónustu og hins vegar að menn sjái í því hvata til að koma þjónustu sinni á framfæri til að fá hagnað af henni sem er út af fyrir sig heilbrigt og eðlilegt. En það að ætla að gera þetta með þessum hætti gerir það að verkum að ég óttast mjög að fyrirtæki og fólk á landsbyggðinni muni ekki hafa sömu möguleika og þeir sem búa annars staðar. Kannski verður alltaf erfitt að samræma þetta eðli málsins samkvæmt, að fyrirtæki starfi frekar þar sem þéttbýlið er. En það breytir ekki hinu að lagaákvæði og kvaðir þess efnis að þurfa að halda uppi tiltekinni þjónustu, sem er kannski lítill sem enginn áhugi á, verður hvorki fugl né fiskur. Ég sé að tíma mínum er senn að ljúka en eins og ég hef farið yfir í máli mínu óttast ég það mjög að ætla að selja grunnnetið sem hefur m.a. yfirburðastöðu að því er varðar ljósleiðarann sem lagður var, að því er varðar þá einokun að hafa aðgang að hverju einasta heimili í landinu. Ég óttast að þetta geri það að verkum að þróun hugbúnaðariðnaðarins hér á landi muni ekki verða jafnör og ella væri og geri það einnig að verkum að þetta ástand muni mismuna mjög byggðum hér í landinu.

Herra forseti. Vegna ræðu hv. þm. vil ég undirstrika að þræðirnir þrír af átta sem eru á vegum NATO eru ekki tengdir inn í símstöðvakerfið og eru algerlega aðskildir frá hinu almenna fjarskiptakerfi. Það er því ekki hægt að líkja því við kerfið að öðru leyti. Hv. þm. talaði mjög mikið um einokun. Þarna kemur einmitt að grundvallaratriði. Það er engin einokun á ferðinni. Hv. þm. á að þekkja það að skv. 20. gr. fjarskiptalaganna er skylda markaðsráðandi fyrirtækis að hleypa að heimtaug. Það eru sérstök ákvæði þar um þannig að það er fjarri lagi að tala um einokun í því sambandi. Þetta er einmitt eitt af grundvallaratriðunum í því að koma á samkeppni. Hin fjarskiptafyrirtækin, sem eru í samkeppni við Símann, hafa lögvarinn rétt til að komast inn á heimtaugina hjá hverju einasta heimili í landinu. Eins og hv. þm. nefndi réttilega munu þau ekki grafa upp heim að hverju einasta húsi í landinu vegna kostnaðar. Ég vil vekja athygli á því að Rannsókna- og háskólanet Íslands hf. bauð út þjónustu sína og það var Fjarski, sem er í eigu Landsvirkjunar, sem bauð lægst og er kominn í viðskipti þannig að í gagnaflutningunum er samkeppni. Landssíminn réð ekki við Fjarska í þessu tilviki og þess vegna var það að háskólanetið, fræðslu- og háskólanetið, er í viðskiptum við það fyrirtæki.

Virðulegi forseti. Ég nefndi þessa þræði aðeins sem dæmi um að það er alls ekkert tæknilega ómögulegt eins og lengi var haldið fram í umræðunni að skipta upp grunnnetinu frá annarri þjónustu. Ég tók sem dæmi þegar menn geta meira að segja skipt upp innan grunnnetsins. Þetta var aðeins nefnt sem dæmi. Ég held að hæstv. ráðherra hafi einmitt hitt naglann á höfuðið þegar hann sagði: ,,Fyrirtæki hafa lögvarinn rétt til þess að komast inn á heimtaug.`` Það er ekki hægt að bera það saman, virðulegi forseti, að einhver hafi lögvarinn rétt og hins vegar að sá réttur sé eitthvað sem menn þurfa að vinna út frá að því er varðar hagsmuni fyrirtækisins. Það sem ég var að segja áðan er það að fyrirtækið getur haft þá hagsmuni að það hafi af því hagsmuni að hleypa ekki inn nema með afarskilyrðum inn á þessa þræði. Þá hafa menn verulegar tekjur af kopar sem liggur í jörð inn í hvert einasta hús, kopar sem hefur löngu verið afskrifaður, þess vegna eru menn að hafa af þessu verulegar og miklar tekjur, en fyrirtækið hefur ekki endilega hagsmuni af að hleypa inn á þetta. Þetta er nákvæmlega kjarninn í því þegar ég spurði hæstv. ráðherra áðan og kannski er rétt að ég spyrji hann aftur hér og nú: Af hverju telur ríkisstjórnin eða meiri hlutinn á hinu háa Alþingi, því hér hefur a.m.k. enginn af þingmönnum meiri hlutans lagst gegn þessu, að sú leið sem hér er ætlunin að fara, sem felst í því að einhvers konar ,,löggæsla`` tryggi að menn misnoti ekki þessa einokunaraðstöðu þegar mönnum hefur ekki tekist þetta í Bandaríkjunum, með miklu meiri þekkingu, miklu meiri sögulegan bakgrunn og miklu meiri hefð fyrir þessu? Af hverju telja menn að þetta sé hægt hér þegar sýnt er að það var ekki hægt þar?

Herra forseti. Ég held að hv. þm. verði að upplýsa betur hvað það er sem var ekki hægt í Bandaríkjunum. Þar er náttúrlega bullandi samkeppni á markaði, við þekkjum það, og stóru risarnir hafa orðið að sæta því að á þeim hafi verið tekið þar. Það er nákvæmlega það sama sem við getum gert á grundvelli okkar fjarskiptalaga. Ef einn aðili er mjög stór á markaðnum þá getur Póst- og fjarskiptastofnun, á grundvelli fjarskiptalaganna, beitt sínum leiðum til þess að skakka leikinn. Það er alveg ljóst að það er ekki einokunaraðstaða sem Landssímanum hefur verið sköpuð með fjarskiptalögunum, bæði vegna þess að það er réttur annarra fyrirtækja gagnvart markaðsráðandi aðilum að komast inn á heimtaugina og komast inn á netið. Þetta er því atriði sem skiptir mjög miklu máli og þarf að undirstrika alveg sérstaklega. Hv. þm. sagði að ekki væri tæknilega ómögulegt að aðskilja netið. Það er alveg rétt. Enginn hefur neitað því. En ég hef fært fyrir því rök og undirstrika að það er mjög kostnaðarsamt. Það er mjög óhagkvæmt tæknilega að skilja netið frá símstöðvakerfinu og tölvukerfum símafyrirtækjanna. Þess vegna var það niðurstaða sérfræðinga, sem fóru yfir þetta fyrir hönd einkavæðingarnefndarinnar, að það væri mjög óhagkvæmt og mundi kosta neytendur mjög mikið að fara að búa til nýtt kerfi utan um grunnkerfið til að aðgreina það frá öðrum þáttum Símans. Niðurstaða okkar var því ótvírætt sú að til þess að við byggjum upp hagkvæmt fjarskiptakerfi, hagkvæmt símakerfi, þá er þetta leiðin.

Virðulegi forseti. Það kom nokkuð oft fram í umræðunni í morgun að þegar menn voru að vitna til Bandaríkjanna þá voru menn að vitna í það sem hefur verið kallað hér Micosoft-ástand. Það hefur gengið mjög erfiðlega að bregðast við því. Þess vegna sagði ég: Hvers vegna skyldi okkur takast það hér sem hefur ekki tekist almennilega þar með þessari leið? En af því að hæstv. ráðherra nefndi að hér væri ekki um að ræða einokun og fjarskiptalögin væru staðfesting þess þá verður að halda því til haga að fjarskiptalögin eru viðbrögð við því ástandi sem hér ríkir, viðbrögð við þeirri einokunaraðstöðu sem eitt tiltekið fyrirtæki er í. Það er nákvæmlega kjarni málsins. Þess vegna þarf að setja sérstaka löggjöf til þess að heimila mönnum að komast inn á heimtaugina. Það er til staðar einokun á þessu sviði. Hins vegar er löggjöfin einhvers konar viðbrögð. Menn mega ekki rugla þessu saman, virðulegi forseti. Það er það sem ég er að segja. Við eigum ekki að hafa löggjöfina með þessum hætti, heldur eigum við að hafa markaðsgerðina þannig að við þurfum ekki að vera í svona viðbragðalöggjöf. Þess vegna höfum við lagt til að skilja grunnnetið frá. Þá þurfum við ekki að grípa til aðgerða af þessum toga af því að þetta tiltekna fyrirtæki er í miklu víðfeðmari starfsemi en þeirri einni að reka grunnnetið. 
             Virðulegi forseti. Ég fór ágætlega yfir það í ræðu minni áðan að ekkert fyrirtæki er með línu inn í hvert einasta hús í landinu. Þess vegna hefur ekkert fyrirtæki þá einokunaraðstöðu sem það fyrirtæki hefur sem hæstv. samgrh. óskar nú heimildar fyrir að selja allt hlutaféð í. Þetta eru grundvallaratriði, virðulegi forseti, sem hafa verður í huga í þessari umræðu.

Forseti vill í tilefni af því að tvisvar frá því þessi þingfundur hófst í morgun hafa hringt farsímar í þingsalnum koma með þau eindregnu tilmæli eins og oft áður að þingmenn hafi ekki með sér farsíma inn í þingsalinn þannig að þeir hringi hér og trufli þingfund. Forseti óskar eftir því að farsímarnir séu helst skildir eftir niðri í fatahengi en alls ekki að komið sé með þá í þingsalinn. Þetta hefur gerst tvisvar og við þurfum þráfaldlega að minna á þetta.

Virðulegi forseti. Það frv. sem við ræðum í dag er rökrétt framhald af þeirri þróun sem hefur átt sér stað í fjarskiptamálum hér á landi allt frá miðjum 10. áratugnum. Það var á þeim tíma sem umræðan hófst fyrir alvöru um þær breytingar sem við höfum núna búið við á síðustu árum. Samkeppnisumhverfið sem verið hefur í fjarskiptamálunum hefur haft það í för með sér að verð á þjónustu fjarskiptafyrirtækja hefur lækkað og hér hefur orðið til gríðarlega mikil samkeppni. Auðvitað er dálítið freistandi að rifja upp þær umræður sem áttu sér stað, sérstaklega á árinu 1996. Ég fullyrði að við fljótlegan yfirlestur þeirra þá er mjög margt af þeim hryllingssögum og heimsendaspádómum, sem voru þá hafðir uppi ef áform hæstv. ríkisstjórnar gengju eftir, ótrúlega fjarstæðukennt að lesa núna í ljósi þess sem síðar hefur gerst. Þá voru menn t.d. að ræða um það í fullri alvöru að formbreytingin úr Póst- og símamálastofnun í Póst og síma hf. mundi hafa eitthvað skelfilegt í för með sér. Menn voru í fullri alvöru að tala um að það væri sennilega besta niðurstaðan, sérstaklega hv. talsmenn stjórnarandstöðunnar, að hafa sjálfseignarstofnun sem héldi utan um fjarskiptaþjónustuna í landinu og póstþjónustuna í landinu. Ég ætla af tillitssemi við mína góðu félaga í þinginu að rifja þetta mál ekki lengra upp en bendi þeim sem eru áhugasamir á að lesa þær umræður. Þær hafa a.m.k. skemmtigildi þegar litið er til baka. Þær skipulagsbreytingar sem við vorum að gera voru auðvitað nauðsynlegar. Þær voru að endurspegla þá þróun sem var að eiga sér stað í fjarskiptaumhverfinu í löndunum í kringum okkur, endurspegla þær tilskipanir sem Evrópusambandið hafði sett fram í þessum efnum o.s.frv. Það sem skipti miklu máli í þessu sambandi var tvennt. Annars vegar að ganga þannig frá fjarskiptalöggjöfinni að hún tryggði sem mesta og besta samkeppni, aðgang fyrirtækja að grunnnetinu og enn fremur að það fyrirtæki, sem hafði verið burðarásinn í fjarskiptamálum hér á landi, þ.e. Póstur og sími sem síðar varð Landssíminn hf., hefði öll þau tækifæri og öll þau tök sem væru til staðar í nútímasamkeppnisþjóðfélagi til að láta til sín taka. Þess vegna var það svo að gerðar voru margar atlögur að því að koma í veg fyrir það að Landssíminn gæti haslað sér völl á nýjum sviðum. Menn vildu að Landssíminn dagaði uppi sem einhvers konar nátttröll sem sinnti fyrst og fremst talsímaþjónustu og gerði fátt annað nýtt. En sem betur fer tókst ekkert af þessu, ekki síst vegna árvekni og harðfylgni hæstv. samgrh. sem sá að ef Landssíminn ætti að verða barn úr brók, yrði hann að vera fyrirtæki sem gæti tekið þátt í samkeppninni á öllum sviðum, þar á meðal interneti og öllu því sem síðar hefur komið á daginn að var hárrétt. Enda er það þannig að talsímaþjónusta venjulegra fjarskiptafyrirtækja fer minnkandi en ýmislegt annað í þessu sambandi hefur verið að byggjast upp og er auðvitað að verða burðarásinn meira og minna í þessum símafyrirtækjum úti um allan heim. Hér hefur verið talað um að ónógur undirbúningur sé að þeirri ákvörðun að selja hlutabréf í Landssímanum. Ég minni á í þessu sambandi að stefnumótunarvinna að þessum málum hófst á árinu 1997 og nú er að líða á árið 2001. Stefnumótunin birtist í afar athyglisverðu riti sem kom út fyrri hluta ársins 1998 og var unnin af valinkunnum sómamönnum eins og Frosta Bergssyni, Eyþóri Arnalds, Ólafi Jóhanni Ólafssyni, Þorsteini Þorsteinssyni og Guðjóni Má Guðjónssyni í OZ sem sýndu auðvitað fram á mikilvægi þess að við reyndum að líberalísera markaðinn, auðvelda aðganginn að samkeppninni og gera fyrirtækjunum sem mest kleift að taka þátt í samkeppninni. Það er fráleitt eins og hér var haldið fram að fjarskiptalögin í dag væru einhver viðbrögð. Þau voru fyrst og fremst meðvituð stefnumótun um að efla samkeppni. Við skulum ekki gleyma því að fyrir daga þessara fjarskiptalaga var hér alger einokun. Þá var ein stofnun sem sá um öll þessi mál. Nú er þetta alveg gjörbreytt. Í máli hæstv. samgrh. kom fram að aðrir en Landssíminn hefðu núna 15% af markaðnum sem er gríðarleg breyting bara frá árinu á undan. Komið hefur fram og kemur m.a. fram í fylgiskjölum með frv. að bara fyrirtæki eins og Tal hf. er komið með hér um bil þriðjung af markaðnum í GSM-símum sem er náttúrlega engin smábreyting og smáárangur á örlitlum tíma og er farið að vera dekkandi yfir allt landið og sama er auðvitað að gerast í talsímaþjónustunni. Þess vegna eru rökin fyrir því að einkavæða fyrirtækið himinhrópandi og öllum augljós. Að vísu var oft tekist á um það í þessum þingsal fyrir nokkrum áratugum hvort ríkið ætti, almennt talað, að vera beinn þátttakandi í atvinnurekstri. Sú umræða hefur náttúrlega að mestu leyti hljóðnað en að vísu hafa vinstri grænir tekið af okkur ómakið og haldið uppi þessum gömlu sjónarmiðum og er út af fyrir sig ágætt að þau séu til staðar einhvers staðar í þjóðfélaginu en í meginatriðum eru menn samt sem áður þeirrar skoðunar að eðlilegast sé að fyrirtæki sem starfa á samkeppnismarkaði séu í eigu einstaklinga, samtaka og félaga þeirra. Þannig er þetta auðvitað að fyrirtækin eru fyrst og fremst rekin af einstaklingum og félögum í eigu einstaklinga í meginatriðum. Í þessum símamálum og fjarskiptamálum eru fjarskiptafyrirtækin í mikilli samkeppni. Gríðarlega mörg fyrirtæki taka þátt í því að bjóða þjónustu á þessu sviði og þarf ekki annað en að skoða þessi fylgiskjöl til að sjá að mörg, stór og öflug fyrirtæki taka þátt í því að bjóða fram þjónustu sína í þessum efnum. Þess vegna er eðlilegt og væri úr takti við allt annað í þjóðfélagi okkar ef við tækjum ekki af skarið um að selja þetta fjarskiptafyrirtæki, að ríkið ætlaði að eiga þetta fjarskiptafyrirtæki á sama tíma og ýmis önnur fjarskiptafyrirtæki væru að keppa við ríkisfyrirtæki á þessum sviðum með óeðlilegum hætti. Fyrir utan að allir vita að það eru að verða mjög óljós skil á milli þess sem við köllum fjarskipti og þess sem við köllum t.d. fjölmiðlun eða tölvusamskipti eða annað þess háttar. Þess vegna er augljóst mál þegar fram í sækir að það er ólíðandi að ríkið sé að reka helsta fyrirtækið á þessu sviði. Samkeppni sem okkur tókst að innleiða með fjarskiptalöggjöfinni hefur leitt til þess ásamt öðru að símataxtar hafa verið að lækka mjög. Möguleikar fólks til að njóta símaþjónustu jafnvel frá öðrum löndum hafa líka orðið til þess. Allt er þetta í rétta átt og sýnir okkur að til lengri tíma litið er samkeppni líkleg til að leiða af sér lækkun verðs enda er það almenn krafa í þjóðfélagi okkar að samkeppni sé sem víðast til staðar og það sé helsta vörnin fyrir neytendurna í landinu. Það er líka eftirtektarvert að fyrirtæki, sem átt hafa samskipti við Landssímann, ljúka upp einum munni um að eftir að Landssíminn kom inn í þetta samkeppnisumhverfi, hafi viðmót fyrirtækisins breyst, viljinn til að sýna og leiða af sér góða þjónustu hafi gjörbreyst. Ekki þarf annað en ræða við stóra notendur Símans svo dæmi sé tekið, eða okkur smáa notendur Símans, sem þurfum á daglegri þjónustu hans að halda, að við verðum auðvitað vör við að fyrirtækið hefur verið að bæta þjónustu sína á alla lund. Það álit sem Landssíminn hafði, sem stirðbusaleg ríkisstofnun sem sinnti þjónustunni illa og seint, hefur sem óðast verið að fara af fyrirtækinu. Vegna þess að rökin fyrir því að einkavæða þetta fyrirtæki eru svo augljós er ekkert óeðlilegt að umræðan snúist kannski frekar um aðferðafræðina, hvað eigi að ganga langt í þessum efnum og hvernig menn eigi að standa að þessari einkavæðingu, og það sem mér hefur heyrst vera helsta röksemdin í þeim efnum er að menn segja: Einkavæðum allt nema eitthvað sem kallað er grunnnetið, einkavæðum allt nema grunnnetið. Við sem stöndum að þessu frv., fulltrúar ríkisstjórnarflokkanna, erum annarrar skoðunar. Fyrir því eru að mínu mati mjög mörg rök. Ég ætla aðeins að leyfa mér, virðulegi forseti, að fara yfir þau rök. Í fyrsta lagi vil ég vekja athygli á því að í reglum Evrópusambandsins er hvergi gert ráð fyrir því að um sé að ræða aðskilnað grunnnetsins og þjónustunnar. Evrópusambandið gengur ekki út frá því í grundvallaratriðum að þessi aðferð sé viðhöfð heldur hafa þeir gert ráð fyrir því að aðgangur að þessu neti sé tryggður með öðrum hætti, því sem menn kalla Open Network Provision, ONP, opinn aðgangur að grunnnetinu, og það er sú leið sem við höfum verið að fara. Við höfum bæði í fjarskiptalöggjöfinni frá 1997 og seinni útgáfunni á árinu 1999 verið að reyna að opna þessa leið og gera hana sem greiðasta fyrir alla. Þetta er auðvitað rökrétt vegna þess að þetta er sú leið sem aðrar þjóðir hafa farið með góðum árangri. Þegar við skoðum listann yfir þau fjarskiptafyrirtæki erlendis sem hafa verið einkavædd og þessi listi kemur hérna fram, gríðarlega langur listi, þá blasir við að engu þessara fyrirtækja hefur verið skipt upp með þeim hætti sem Samfylkingin hefur lagt til. Þetta er alveg ný hugmynd sem hvergi hefur verið reynd og við vitum ekki til hvers hún muni leiða. A.m.k. mun hún leiða til mikillar óvissu af því að við vitum ekki hvað hún hefur í för með sér. Menn hafa talað um að hér hafi ekki orðið til samkeppni, ekki sé til samkeppni nema fara þá leið að ríkið eigi grunninn. Þetta er algerlega rangt. Þeir sem tala svona og þeir sem tala um að það að skilja ekki grunnnetið frá Símanum áður en hann er seldur leiði síðan til einhverrar ógæfu fyrir landsbyggðina verða auðvitað að geta sagt að þeir kunni slíkar hryllingssögur frá öðrum löndum. Það hljóta að vera til miklar sögur, t.d. frá Bretlandi, um að fyrirtækin fái ekki aðgang, geti ekki nýtt sér aðganginn að grunnnetinu, eða í öðrum löndum. Er það sú mynd sem við fáum ef við lesum um t.d. fjarskiptamarkaðinn í dag að það sé engin samkeppni á fjarskiptamarkaði t.d. í Evrópu  Það er líka þannig, eins og menn hafa bent á, að ekki er víst að ríkisfyrirtæki um grunnnetið væri mjög kvikt í því að bregðast við óskum markaðarins hverju sinni. Það er auðvitað einn af þeim þáttum sem hefur gert það að verkum og gerði það t.d. að verkum að sá sérfræðingahópur sem ég var að vitna til, sem var m.a. skipaður fólki sem starfaði í þessum fjarskiptaiðnaði, óttaðist að þetta ríkisapparat yrði svo seint til, yrði svo hægfara að það stæði því fyrir þrifum að byggja upp fjarskiptaiðnaðinn í landinu. Síðan hafa menn rætt um hina tæknilegu annmarka. Auðvitað eru mjög margir tæknilegir annmarkar á því að leysa þetta í sundur eins og lagt hefur verið til. Hæstv. samgrh. benti á kostnaðinn sem yrði þessu samfara en við skulum líka vekja athygli á öðru og spyrja: Hvað eiga menn við nákvæmlega þegar þeir segja að taka eigi grunnnetið frá? Hvað er grunnnetið? Það hugtak er ekki útskýrt, t.d. hérna í skránni yfir orðskýringar í fjarskiptalögunum. Við skulum velta fyrir okkur hvað menn eiga við. Menn tala um ljósleiðara, ljósleiðari er grunnnet. Er það það sem menn eiga við og ekkert annað? Eiga menn þá t.d. ekki við Cantat-sæsímastrenginn, er hann grunnnet? Er hann ljósleiðari? Á hann að vera í ríkisapparatinu? Á hann að vera í ríkisútgerðarfélaginu Símanum hf.? Á þessi sæsímastrengur að vera þar? Á hann kannski að vera sér? Eða hvað með símstöðvarnar, þjónustustöðvarnar úti um landið? Eru þær þá ekki hluti af grunnnetinu? Eiga þær þá að vera með? Ég spyr þá, virðulegi forseti: Hvað á að selja?

Hvernig er NATO-strengurinn ...?

Húsið hérna? Er það, virðulegi forseti, það sem menn eiga við? Er það NATO-strengurinn? Þá eiga menn að segja það, að það eigi að undanskilja NATO-strenginn en við ætlum að selja sæsímastrenginn og menn eiga að tala ...  Í þessu sambandi er líka stundum talað um þjóðvegakerfi og ljósleiðara. Það er ekki rétt. Það er ekki eðlilegur samanburður einfaldlega vegna þess að til eru aðrar leiðir til þess að koma þeim boðum áfram sem við köllum fjarskipti. Menn hafa vonandi tekið eftir því að verið er að byggja upp öflugt fjarskiptafyrirtæki á höfuðborgarsvæðinu sem ætlar að fara aðrar leiðir. Það ætlar m.a. bjóða upp á þjónustu í gegnum rafmagnsstrengina. Þarna er komin bein samkeppni á sviði grunnnets við grunnnetið sem Landssíminn á. Ég vek athygli á því að það er líka til aðferð svo sem eins og örbylgjusendingar sem eru reyndar notaðar í dag þar sem ekki er um að ræða aðgang að ljósleiðaranum. Við sjáum því að grunnnetið eitt og sér er í eðli sínu í samkeppni við aðra flutningsmöguleika á sviði fjarskipta. Það er því að mínu mati algerlega órökrétt að tala um að undanskilja grunnnetið í því skyni að treysta hér samkeppni vegna þess að möguleikarnir til samkeppni eru sannarlega til staðar þó að aðgangurinn að ljósleiðaranum og því öllu saman sé auðvitað lykilatriði og þess vegna er gengið út frá því og þess vegna er það tryggt í núgildandi fjarskiptalögum og hefur sérstaklega verið styrkt á síðustu tveimur árum að menn hafi aðgang að þessu kerfi. Eins og hæstv. samgrh. undirstrikaði greinilega áðan þá er t.d. í 20. gr. laganna tryggður aðgangur bæði í gegnum sjálft dreifikerfið og eins sem snýr að tengilínunum inn í húsin. Virðulegi forseti. Ég tel það þess vegna allt á misskilningi byggt þegar talað er um að halda eigi eftir grunnnetinu. Ég held að sú skoðun standist ekki frekari athugun. Á síðustu árum höfum við farið þá leið til að tryggja tiltekna þjónustu að setja um það áskilnað inn í fjarskiptalögin. Við höfum með öðrum orðum búið leikreglurnar til á markaðnum og í fjarskiptalögunum, ekki þannig að við höldum eftir einhverju apparati í eigu ríkisins eða undir stjórn þess. Við höfum einfaldlega sagt: Leikreglurnar eru svona. Herrar mínir og frúr sem ætlið að vinna á þessum markaði, þið spilið eftir þessum leikreglum. Þannig höfum við gert þetta. Við tókum t.d. um það ákvörðun á árunum 1996--1997 að þá skyldi landið gert að einu gjaldsvæði. Þá voru uppi hugmyndir, hjá þeim framsýnu mönnum sem þá voru í stjórnarandstöðunni, um að setja þetta inn í sérlög um Landssíma Íslands eða Póst- og símamálastofnunina.  Við erum auðvitað að gera þetta núna. Við segjum: Við ætlum að selja þetta fyrirtæki, Landssímann, sem veitir alls konar þjónustu og á fullt af eignum, símstöðvar, ljósleiðara, hús og híbýli o.s.frv. Síðan ætlum við að selja þetta en sjá til þess að þjónustan sem við viljum að veitt sé á þessu sviði í þjóðfélagi okkar sé tryggð með fjarskiptalöggjöfinni. Þannig er þetta auðvitað á flestum sviðum. Við setjum ekki lög um einstök fyrirtæki. Við reynum fremur að skilgreina þjónustuna og segja síðan hvernig við viljum að henni sé sinnt. Þetta hefur líka átt sér stað með því sem menn kalla reikisamninga, sem gera það að verkum að fyrirtæki, t.d. Tal og Íslandssími, hafa farið inn á þjónustunet Landssímans og átt þess kost, t.d. Íslandssími, að bjóða talsímaþjónustu um allt land. Tal er líka komið með þjónustu á GSM-sviðinu um allt land, svo langt sem dreifingin nær. Síðan eru vitanlega til ýmis úrræði til að tryggja það sem við getum kallað félagsleg markmið, sem ég veit að mjög mörg okkar eru sammála um, t.d. að tryggja aðgang allra landsmanna að þjónustu Landssímans og fjarskiptafyrirtækjanna. Auðvitað viljum við tryggja að almenningur eigi valkosti í þessum efnum. Það gerum við, eins og ég hef margoft sagt í þessari umræðu, með því að tryggja það í gegnum fjarskiptalöggjöfina. Auðvitað eru til alls konar jöfnunarúrræði sem lögin tryggja og eins úrræði í markaðskerfi okkar af hálfu einstakra fyrirtækja sem vilja veita almenna þjónustu. Í fyrsta lagi er innan hvers fyrirtækis um að ræða ákveðna jöfnun milli einstakra rekstrarþátta. Að vísu verður að fara svolítið varlega vegna þess að sumir þeirra þátta sem Landssíminn sér um eru einokunarþættir í eðli sínu, eru þættir sem Landssíminn einn sér um. Það verður að gæta þess að þar leki ekki mikið á milli og fyrir því er reynt að sjá. Engu að síður eru í hverju fyrirtæki ýmsir jöfnunarþættir. Það þekkjum við bara í almennum rekstri. Morgunblaðið kostar jafnmikið á Kópaskeri og í Kópavogi o.s.frv. Í öðru lagi er um að ræða, eins og gert er ráð fyrir í 15. gr. fjarskiptalaganna, sérstakt jöfnunargjald sem ætlað er að standa undir tiltekinni þjónustu sem við viljum veita. Ég get í því sambandi nefnt Neyðarlínuna sem er gott dæmi um slíka þjónustu. Í þriðja lagi getum við líka gert það með þeim hætti, sem er út af fyrir sig ekki fjarri þeirri hugsun sem liggur að baki því að ríkissjóður eigi að eiga eitt stykki gagnaflutningakerfi, að ríkissjóður leggi hreinlega til þjónustunnar ákveðið fé eins og við gerum á mörgum sviðum í þjóðfélaginu. Við höldum t.d. úti sjúkraflugi og alls konar þjónustu með þessum hætti sem ekki verður rekin öðruvísi en okkur dettur samt ekki í hug að reka ríkisflugfélag til að sjá um það. Við segjum einfaldlega: Reynum að semja um það við þá sem vinna á þessum markaði og kunna til verka um að þeir annist þessa þjónustu fyrir eðlilegt gjald, annaðhvort með jöfnunargjaldi eða hreinlega beinu framlagi. Virðulegi forseti. Tími minn er brátt á þrotum. Ég hef á mikilli hraðferð reynt að fara yfir þetta merkilega mál sem verður vonandi að lögum fyrir vorið. Ég held því fram að hér sé um að ræða rökrétt framhald í samræmi við þá stefnumótun sem unnið hefur verið eftir á síðustu árum. Hæstv. samgrh. hefur fylgt því starfi eftir með þessu góða frv.

Herra forseti. Hv. þm. Einar K. Guðfinnsson fór mikinn og átti erfitt með að hemja ánægju sína og aðdáun  Í öðru lagi, herra forseti: Hefur hv. þm. hugleitt hvort þetta frv., ef samþykkt verður, verði til bóta fyrir íbúa Vestfjarða? Hvernig verður samkeppnin á Vestfjörðum, norður um Strandir? Þær verða ábyggilega í biðröðum, fjarskiptastofnanirnar sem vilja komast þar inn. Hefur hv. þm. hugleitt þetta eða er hann gersamlega bundinn við miðborg suðvesturhornsins?

Virðulegi forseti. Ég sagði áðan að ímynd Landssímans hefði verið þannig að þar væri fremur stirðbusaleg ríkisstofnun. Ég held að ég hafi þar ekki sett fram neinn nýjan sannleika. Er þetta ekki það sem kom fram, t.d. í öllum könnunum á ímynd fyrirtækja, til að mynda í Frjálsri verslun? Landssíminn skoraði ekki mjög mörg mörk í slíkum könnunum. Þetta var ekki eitthvað sem ég var að finna upp. Það er fremur ómerkilegur útúrsnúningur manns sem kominn er algerlega í rökþrot að halda því fram að ég hafi verið að ráðast á starfsmenn Póst- og símamálastofnunar. Öðru nær. Ég sagði einfaldlega að þannig hefði þessi ímynd verið. Ég sagði einnig að fyrirtækið hefði verið í mikilli sókn, m.a. vegna þess að samkeppnin hefði gert það að verkum að fyrirtækið hafi orðið að breytast. Menn hljóta að hafa tekið eftir því að Landssíminn hefur t.d. opnað sölubúðir fyrir þjónustu sína úti um landið sem ekki voru til staðar áður. Þær voru ekki til staðar áður. Það var meiri háttar mál ef menn ætluðu að kaupa símtæki hér áður og fyrr. Þetta hefur auðvitað breyst vegna þess að samkeppnin er til staðar. Ég trúi því ekki, virðulegi forseti, þó að ég viti að afturhaldssjónarmiðin vaði uppi hjá vinstri grænum, að hv. þm. ætli að verða sérstakur talsmaður einokunar gegn samkeppni. Eða er það lærdómurinn sem hv. þm. hefur dregið af umræðum síðustu vikna, að einokun sé betri en samkeppni? Ég trúi því varla. Hv. þm. spurði líka hvort ég teldi að þetta yrði til bóta fyrir landsbyggðina. Já, ég er alveg sannfærður um að þetta verður til bóta fyrir landsbyggðina. Ég held að aukin samkeppni á þessu sviði verði til bóta fyrir landsbyggðina og það sé vel hægt að tryggja ákveðna grunnþjónustu. Hv. þm. spurði, og hlakkaði í honum, hvort ég héldi að menn mundu bíða í biðröðum, þ.e. þjónustufyrirtæki á fjarskiptasviðinu, til að veita Vestfirðingum þjónustu. Ég geri ráð fyrir því, já. Ég geri ráð fyrir því að fjarskiptafyrirtækin muni nýta þá möguleika sem þau hafa til að flytja þjónustu sína eftir grunnnetinu með þeim aðgangi sem lögin heimila og sinni íbúum Vestfjarða ekkert síður en öðrum á landinu, alveg eins og gerist þar sem samkeppnin er, eins og gerst hefur t.d. á sviði GSM-símans og núna síðast talsímaþjónustunnar með samkeppni frá Íslandssíma.

Herra forseti. Það er makalaust, herra forseti, en því miður ruglar hv. þm. saman staðreyndum og áttar sig ekki á því hvar hann er staddur í veröldinni. Ef hann kallar það afturhald að vera með fæturna á jörðinni en svífa ekki hátt yfir raunveruleikanum þá má það heita hvað sem er. Varðandi það að Landssíminn hafi ekki staðið sig í stykkinu þá vil ég benda hv. þm. á að símgjöld hér eru, eins og fram hefur komið í umræðunum, með því lægsta sem gerist í samanburði við nágrannalönd okkar, þrátt fyrir mjög erfiðar landfræðilegar aðstæður. Þó hann færi í alla samkeppni í Bretlandi, eins og hv. þm. kom inn á, þá mundi hann ekki finna þar símgjöld sem komast nálægt gjaldskránni okkar, að því er ég best veit. Það er því afar ósanngjarnt að segja að Landssíminn hafi ekki staðið sig hvað þetta varðar. Mér er til efs um að hv. þv. væri sáttur, herra forseti, ef þetta þróaðist eins og flugið eða eins og blöðin, að það yrði bara samkeppni einhvern ákveðinn tíma og síðan ríkti hér bara eitt fyrirtæki. Hvernig verður þetta þá? Hefur hv. þm. hugleitt það? Eftir að búið er að selja fyrirtækið þá ræður í sjálfu sér enginn ferð. Þegar við verðum komin inn í eitt fákeppniseinkafyrirtæki, eins og nú stefnir í, verður hv. þm. sáttur við það?

Virðulegi forseti. Mér er dálítill vandi á höndum enda lætur hv. þm. sig ekki muna um það í andsvörum sínum að gera mér sífellt upp skoðanir. Hann gerir mér upp skoðanir og ræðst síðan á þær skoðanir. Virðulegi forseti. Á ég að verja það sem hv. þm. er að ráðast á, sem ég hef ekki sagt? Eða á ég að reyna að útskýra það sem ég vildi sagt hafa? Ég ætla að segja hv. þm. að ég hef aldrei haldið því fram að Landssíminn hafi staðið sig illa. Þvert á móti getur hann lesið gamla ræðu mína frá árinu 1996--1997 þar sem ég vakti athygli á því að Póst- og símamálastofnun hefði að mörgu leyti staðið sig ágætlega í að lækka taxta og staðið sig prýðilega. En það sem hefur gerst síðan er að hér hefur samkeppni eflst og Landssíminn, eins og önnur símafyrirtæki, hefur lækkað taxta sína, t.d. á GSM-sviðinu þar sem gjaldskráin hefur lækkað gríðarlega eins og ég veit að hv. þm. er kunnugt. Það er ekki til neins fyrir hv. þm. að reyna að halda því fram að ég hafi reynt að gera hlut Landssímans verri eða viljað níða af honum skóinn á einhvern hátt. Ég tel að fyrirtækið hafi að mörgu leyti staðið sig prýðilega. Þar hefur verið byggt upp tæknilega mjög fullkomið fyrirtæki. Það kemur fram í gögnunum. Hins vegar hafði það mjög gott af því og var til hagsbóta fyrir fyrirtækið að það fékk samkeppni. Ég efast um að gamla Póst- og símamálastofnunin hefði getað staðist þessa samkeppni í óbreyttu formi. Varðandi annað sem hv. þm. talaði um í þessu efni þá vil ég bara vísa í ræðu mína.

Herra forseti. Í yfirgripsmikilli ræðu hv. þm. Einars Kristins Guðfinnssonar var eitt atriði sem ég vildi minnast á. Hann talaði um að samkeppni hefði lækkað verð. Það á sannarlega við um vissa þætti þjónustunnar en ekki alla. Við skulum rifja það upp þegar Landssíminn lét reikna út hvað heimtaugagjaldið ætti að hækka við að önnur fyrirtæki fengju að kaupa aðganginn. Áður fyrr var fastagjaldið í kringum 500 kr. en er núna 1.111 kr. Þar var farið eftir útreikningum Landssímans á kostnaði af margafskrifuðum koparlínum sem vafalaust voru að megninu til lagðar fyrir 30--40 árum. Niðurstaðan varð þessi: Stórhækkun á þessum gjöldum sem kom sérstaklega illa við aldraða og öryrkja og reyndar notendur alla. Hæstv. samgrh. kvaðst ekki undrast viðbrögð við hækkun gjaldsins og var ekkert hissa á hörðum viðbrögðum við þessari stórhækkun. Þetta gerir Landssíminn hins vegar vegna þess að hann hefur afnot af þessu stofnlínukerfi og grunnnetinu og getur þannig reiknað þetta upp til að selja öðrum sem veita fyrirtækinu samkeppni. Þetta er einokun og ekkert annað. Það eru þessi atriði sem ég vildi gera athugasemdir við, herra forseti, og spyrja hv. þm.: Viljum við kalla þetta yfir okkur? Væri ekki betra að halda grunnnetinu sér þannig að allir fái aðgang að því að kaupa þar þjónustu í stað þess að einn aðili á samkeppnismarkaði verðleggi þessa þjónustu og stórhækki hana um á annað hundrað prósent vegna þess aðrir eiga að fá að veita þessa þjónustu? Ég er auðvitað sammála því að öll fjarskiptafyrirtæki eigi þar aðgang, ekki ætlum við að láta öll fjarskiptafyrirtæki í landinu fara að grafa línur um landið þvers og kruss.

Virðulegi forseti. Það er að verða dálítið sérkennilegt hlutskipti sem manni er ætlað, að reyna að leiða hv. þm. Samfylkingarinnar inn í hin helgu vé Evrópusambandsins og taka þá í aukatíma um hvernig þessir hlutir ganga fyrir sig þar. Á vegum Evrópusambandsins gilda tilskipanir sem gera ráð fyrir að sú þjónusta sem veitt er, m.a. á grunnnetinu, skuli veitt á grundvelli kostnaðar. Við erum óvart háðir þessu og verðum að vinna í samræmi við það. Það er t.d. gert ráð fyrir því að verð þjónustunnar sem menn kaupa af Landssímanum í þessum efnum skuli endurspegla kostnaðinn af því að veita þessa þjónustu. Póst- og fjarskiptastofnun, sem er óháð, sjálfstæð eftirlitsstofnun --- úrskurðum hennar verður ekki vísað til hæstv. samgrh. né annarra yfirvalda heldur einungis til dómstóla --- komst að þeirri niðurstöðu að þetta skyldi gjaldið vera, að það endurspeglaði kostnaðinn af því að veita þessa þjónustu. Um þetta snýst málið. Hins vegar hefur Landssíminn jafnframt þessu verið að lækka gjöld sín að mörgu leyti eins og önnur fjarskiptafyrirtæki. Það stafar af samkeppninni. Mér finnst að hv. þm. skuldi okkur, eftir þessa ræðu, skýringar á því hvort afstaða hans, þ.e. lærdómurinn sem hann dregur af þessu eina tilviki sem hann nefndi, sé að betra sé fyrir okkur að hafa einokun en samkeppni. Það er þá alveg nýtt í þessari þjóðfélagsumræðu.

Herra forseti. Mér finnst hv. þm. í röksemdafátækt sinni að sumu leyti hafa snúið út úr máli mínu. Hann vitnaði réttilega í tilskipun Evrópusambandsins sem Póst- og fjarskiptastofnun fór eftir. Ég er sammála því verklagi. Póst- og fjarskiptastofnun fékk hins vegar til sín útreikninga frá Landssímanum. Þar með voru teknar margafskrifaðar koparlínur sem liggja að hverju heimili. Ef niðurstaðan er að kostnaðurinn við þær eigi að vera 1.111 kr. á mánuði á hvern notanda, þá er ég ósammála því. Landssíminn gat, áður en hann þurfti að selja samkeppnisaðilum aðgang, selt þjónustuna á 500 kr. Hvað gerði það að verkum að kostnaðurinn jókst allt í einu um 600 kr.? Landssíminn er aðeins að nota sér markaðsyfirburði sína til að hækka verðið til að selja samkeppnisaðilum sínum á hærra verði. Af hverju var hægt að selja þjónustuna á 500 kr. áður en þessi tilskipun kom til? Af hverju þarf þetta að kosta 1.111 kr. núna? Hv. þm. nefndi að Póst- og fjarskiptastofnun ætti að vera eftirlitsaðili, gæta markaðarins og þess að ekki sé okrað á samkeppnisaðilunum. Mismunurinn sem Póst- og fjarskiptastofnunin fékk út úr þessu voru heilar 43 kr. Póst- og fjarskiptastofnun samþykkti 1.068 kr. á meðan Landssíminn vildi fá 1.111 kr. Ég vek fyrst og fremst athygli á þessu, herra forseti: Landssíminn gat, áður en samkeppnin kom til, haft fastagjaldið til okkar allra á rúmar 500 kr. Eftir að það þurfti að leyfa öðrum fjarskiptafyrirtækjum aðgang að kerfinu þá fór verðið allt í einu upp í rúmar 1.100 kr., hækkaði um vel á annað hundrað prósent í einu vetfangi. Ég er að tala um þetta og bið um að ekki verði snúið út úr því. Ég er sammála því hvernig þetta er gert en ég er ósammála því, svo að það komi skýrt fram, að Landssíminn leggi gögn sín þannig fram að hann nái að okra á samkeppnisaðilunum.

Virðulegi forseti. Næstsíðasta setning hv. þm. gerði það að verkum að ég var nærri því hættur við að koma hér í andsvar. Hv. þm. sagði: Ég er sammála því hvernig þetta er gert, ég vil bara ekki að Landssíminn leggi fram útreikningana. Hvernig á þetta að vera hægt öðruvísi? Verður ekki það fyrirtæki sem um er vélað að leggja fram útreikninga sína til þess að menn geti sannreynt hvort þeir séu réttir eða rangir? Er það þá ekki gert þannig að Póst- og fjarskiptastofnun yfirfari þetta með sérfræðingum sínum? Þetta er sú stofnun sem hefur mest vit á þessu í okkar þjóðfélagi. Við getum ekki gert ráð fyrir því að aðrir geti farið betur í forsendur verðsins en einmitt Póst- og fjarskiptastofnun. Við skulum aðeins reyna að fylgja þessu eftir rökrétt. Við skulum ímynda okkur að staðan sé sú sem hv. þingmenn Samfylkingarinnar vilja, að ríkið eigi grunnnetið, að það selji fyrirækið og ríkið eigi ekki símafyrirtæki en eigi þetta grunnnet. Hvernig mundi það gerast nákvæmlega? Yrði þetta ekki gert nákvæmlega svona? Yrði ekki þetta ríkisfyrirtæki, sem ætti grunnnetið og þessar heimtaugar, að leggja fram útreikninga fyrir heimtaugargjaldinu? Yrði það ekki að fara eftir tilskipunum Evrópusambandsins og vinna innan þeirra reglna sem EES-svæðið gefur okkur? Yrði það ekki þess vegna að hlíta þeirri niðurstöðu sem Póst- og fjarskiptastofnun kæmist að? Vitaskuld, virðulegi forseti. Með öðrum orðum, sú aðferð sem hv. þm. er hér að leggja til varðandi sölu Landssímans mundi engu breyta um þetta tilvik. Hv. þm. yrði bara í nákvæmlega sömu stöðu. Ríkisfyrirtækið, sem í dag heitir Landssíminn, ætti grunnnetið og mundi leggja fram útreikninga sína. Póst- og fjarskiptastofnun mundi yfirfara þá og komast að þeirri niðurstöðu að þar væri 46 kr. mismunur og lækka gjaldið sem því svaraði. Hv. þm. hefur gagnrýnt tiltekið ástand en lagt fram lausn sem breytir engu.

Herra forseti. Þetta frv. sem hér er til umræðu, um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf., er ekki margar lagagreinar. Greinar þess eru þrjár og allar stuttorðar. Engu að síður fela þær í sér mikil tímamót í ráðstöfun á einni mikilvægustu almannaþjónustu landsmanna. Í grg. með frv. er því lýst að þegar Landssímanum var breytt í hlutafélag hafi jafnframt verið ákveðið að ekki skyldi ráðstafa hlutunum í hlutafélaginu nema með því, eins og segir í greinargerðinni, með leyfi forseta, að tryggt væri ,,að hlutum yrði ekki ráðstafað nema að loknum nauðsynlegum og vönduðum undirbúningi``. Herra forseti. Þessi undirbúningur er svo vandlegur og unninn af svo mikilli fyrirhyggju að hér á Alþingi, á síðustu dögum þessa þings verður að leyfa að málið sé tekið fyrir með sérstökum undanþágum. Þetta er öll fyrirhyggjan, þetta er nú dæmi um hin vandvirknislegu vinnubrögð, að leggja frv. fram á síðustu dögum þings og leita afbrigða til að koma málinu á einhverri tímametshraðferð í gegnum þingið án þess að það fái þar eðlilega þinglega umfjöllun. Ég gagnrýni þetta, herra forseti, eins og reyndar hefur verið gert áður í dag. Fjarskiptaþjónusta, grunnfjarskiptaþjónusta er hluti af mikilvægustu almannaþjónustu okkar. Í svo stóru og dreifbýlu landi er fjarskiptaþjónustan grundvöllur þess að hér geti þróast samkeppnishæft samfélag hvar sem er á landinu, að jafnt aðgengi og öruggt sé að fjarskiptaþjónustu hvar sem er. Þróun fjarskiptaþjónustunnar og þeirra möguleika sem hún býður upp á, jafnt í aðgengi, bæði tæknilega og kostnaðarlega, er forsenda þess að einstaklingar og samfélög séu samkeppnishæf og þar þarf að ríkja jöfnuður. Maður skyldi því ætla þegar kemur að málefnum Landssímans þá ætti ekki að koma til umræðu að setja þessa grunnþjónustu á almennan markað, selja hana hæstbjóðanda, þess vegna á hvaða heimshorn sem er. Maður hefði fremur búist við að stjórnvöld mundu standa vörð um fyrirtækið sem einn máttarstólpa íslensks samfélags. Því miður stendur nú til, herra forseti, að einkvæða eitt stærsta vígi almannaþjónustunnar og almannaöryggisins, eitt af því sem sameinað hefur okkur sem þjóð að eiga jafnt aðgengi að og allir landsmenn hafa getað haft þar afskipti. Þetta fyrirtæki á að selja og stefna þessum málum í óvissu. Ef við lítum á stöðuna í dag þá hefur það komið fram að þrátt fyrir að miklir sigrar hafi unnist í að koma á fjarskiptaþjónustu víða um land þá fer því fjarri að á sé kominn á jöfnuður. Eins og komið var inn á í umræðum fyrr í dag þurfti hæstv. samgrh., sem fer með hlutabréfin í Landssímanum hf., að byrsta sig og setja húskörlum sínum þar lífsreglur á síðasta aðalfundi fyrirtækisins. Hann þurfti beinlínis að skikka þá sem eigandi, handhafi hlutabréfsins, og gera þeim ljóst að þetta væri meginhlutverk þeirra, að koma á jafnri, öruggri og góðri þjónustu varðandi fjarskipti og gagnaflutning um allt land. Hann harmaði þá hve litlu hefði verið áorkað í þeim efnum. Viðbrögð framkvæmdastjóra þessa ágæta fyrirtækis voru þau að hann sæi ekki fram á að í náinni framtíð yrði það hægt. Þannig er staðan í dag. Hvernig halda menn að staðan verði þegar búið verður að selja fyrirtækið og við höfum ekki einu sinni þessa möguleika til að koma stefnu landsmanna, stefnu okkar allra, á framfæri gagnvart þessari þjónustu? Enginn skyldi láta sér detta í hug að þjónustan batni við að fyrirtækið verði selt, við að fjarskiptamarkaðurinn verði allur kominn á uppboðsmarkað. Það er bara staðreynd að samkeppnin beinist að því að ná í rjómann, hún liggur í því að fleyta rjómann af markaðinum, fleyta rjómann af viðskiptunum. Í því er jú arðurinn og gróðinn fólginn. Þar mun samkeppnin fara fram. Það má vel vera að sú samkeppni sem hv. þm. hafa nefnt í ræðum sínum sé komin í gang á afmörkuðu svæði hér á suðvesturhorninu, það má vel vera. Herra forseti. Eigum við þá að upplifa þá skilgreiningu að ekki búi ein þjóð í landinu heldur tvær eða þrjár þjóðir? Það sé í fyrsta lagi suðvesturhornið með sitt samkeppnissvæði, síðan kæmi annað samkeppnissvæði og síðan kannski það þriðja? Erum við farin að flokka þjóðina Íslendinga í hópa, í þjóðflokka? Það virðist svo vera á þessum sviðum sem öðrum. Vísað hefur verið til þess að með lögum um fjarskipti eigi að tryggja að jafnt aðgengi verði að slíkri þjónustu um allt land, þ.e. að grunnþjónustunni. Með skilgreiningu á alþjónustu sé hægt að krefjast þess að fyrirtæki sinni alþjónustu. Það er gott og vel. Það er þó viðleitni í rétta átt að skilgreina alþjónustu fari svo hrapallega sem hér horfir að þessi almannaþjónusta verði seld á uppboði. Herra forseti. Með skilgreiningu á alþjónustunni og ef hún verður virk og farið verður að beita þeim kröfum, þá erum við að viðurkenna að ekki búi ein þjóð í þessu landi heldur fólk sem hefur misjafnt aðgengi að þeirri almannaþjónustu sem við teljum grundvöll þess að mynda eina þjóð. Ef fjarskiptaaðili sem rekur fjarskipti segist ekki hafa efni á að reka alþjónustu, hann vanti svo og svo mikið upp á til að geta rekið slíka alþjónustu, þá getur hann sótt um að fá til þess fjárstuðning. Hann verður að rökstyðja þann fjárstuðning, hann verður að rökstyðja kostnaðinn og hann verður að rökstyðja ástæðuna fyrir því að hann geti ekki rekið þá alþjónustu á þeim kjörum sem krafist er. Í greinargerðinni um alþjónustu segir, með leyfi forseta, í 9. gr.: ,,Þegar rekstrarleyfishafi, sem hefur verið gert að veita alþjónustu samanber 5. og 6. gr., telur að einhverjir þættir þjónustunnar verði ekki reknir nema með tapi eða séu óarðbærir, t.d. í ákveðnum landshlutum eða með tilliti til sérstakra notendahópa getur hann krafist þess af Póst- og fjarskiptastofnun að honum verði með fjárframlögum tryggt eðlilegt endurgjald fyrir þá þætti alþjónustunnar.`` Þetta lítur afskaplega vel út á pappírnum. Við munum tryggja það að ef einhverjir landshlutar telja sig ekki geta eða einhver vill ekki rækja starfsemina í einhverjum landshlutum, þá reynum við bara að meta það til fjár, hvað það kostar o.s.frv. En ímyndum okkur umræðuna sem færi í gang. Ímyndum okkur þá umræðu sem færi í gang þegar íbúar viðkomandi landshluta mundu upplifa að farið væri að karpa á Alþingi, karpa á milli ráðuneyta, stofnana, einkafyrirtækja og eftirlitsaðila um t.d. hvað búseta þessa fólks kostaði mikil vandræði. Hvernig kostnaðurinn yrði metinn við búsetu fólks í viðkomandi landshlutum, því að aðilinn verður að rökstyðja það. Hann verður að rökstyðja hvers vegna hann þarf aukið fjármagn til þess að halda uppi slíkri þjónustu og það fer náttúrlega ekki hjá því að það þurfi að ræða það. Það þarf að velta því fyrir sér hvernig með skuli fara. Og það fólk sem hélt að það væri Íslendingar til jafns við aðra, það væri jafnmikilvægir þjóðfélagsþegnar og allir aðrir þegnar í þjóðfélaginu, upplifði karp og deilur um hvað tilvera þess og búseta kostaði mikið í þessu tilviki og hvað hugsanlega væri hægt að komast af með að leggja þarna til þannig að hæfilega sómasamlegt væri að mati þeirra sem fjarstaddir eru. Ég tel því, herra forseti, að með því að fara inn á slíka braut með svo mikilvæga almannaþjónustu eins og hér er, séum við í rauninni að ganga gegn íslensku samfélagi sem einni þjóð. Það er mjög mikilvægt að hafa bílaverkstæði og slík þjónustufyrirtæki, við gerum okkur alveg grein fyrir því. En við getum þó frekar sætt okkur við að ræða þurfi möguleika á rekstri bílaverkstæða hér og þar um landið. En þá grundvallaralmannaþjónustu sem mun ráða því hvort einstaklingar eða samfélag, landshlutar eða einstakir bæir eða byggðarlög yrðu samkeppnishæf á öðrum sviðum, megum við ekki setja á uppboðsmarkað. Umræðan sem af því skapast leiðir einmitt til þess að menn fara að velta fyrir sér hversu mikil vandræði skapast og hversu mikið búsetan hér og þar kosti. Það er dapurleg nálgun, herra forseti, á þeirri mikilvægu þjónustu sem hér um ræðir. Herra forseti. Maður veltir fyrir sér hvers vegna liggi svona ofboðslega á þessari sölu núna? Jafnframt er upplýst að í sjálfu sér sé sú þjónusta sem í gangi er góð, verðin séu í sjálfu sér vel samkeppnisfær og það er meira að segja þannig að þetta fyrirtæki skilar góðum arði og við stöndum líka frammi fyrir því að við viljum gera enn meiri kröfur til þess. Hvað er það þá sem rekur á eftir því að selja það? Jú, hugsanlega er það bág staða ríkissjóðs. Sú staðreynd kemur fram að það er skilyrt að ákveðinn hluti í fyrirtækinu skuli fara á markað erlendis, ekki hér innan lands. Það skilyrði virðist vera sett. Það virðist vera markmiðið að sú staða er orðin í gjaldeyrismálum að taka verður fram bestu mjólkurkýrnar úr fjósinu, þær sem seljanlegastar eru og reyna að koma þeim út á erlendan markað til þess að ná erlendu fjármagni inn í landið til að mæta eyðslu bæði af hálfu stjórnvalda og af hálfu þjóðfélagsins. Ef þetta ætti að renna til fjárfestingar gegndi öðru máli. Nei, þetta er til þess að reyna að rétta af ranga efnahagsstefnu. Þá vitum við það, við seljum ekki tvisvar þannig að þetta er skammgóður vermir í sjálfu sér að selja með þessum hætti. Herra forseti. Í máli hv. þm. Hjálmars Árnasonar nefndi hann og tæpti á allmörgum bókunum, fyrirvörum og sérstökum samningum á milli stjórnarflokkanna um málið. Mér finnst, herra forseti, nauðsynlegt að við fáum á borðið lista yfir allar þessar sérbókanir Framsfl. um málið og þessa sérsamninga eða samþykktir sem eru gerðar á milli flokkanna og ekki koma fram í frv. til laga því að þar virtist vera eitthvað og eitthvað sem þeir framsóknarmenn fengu bókað sér til afsökunar að ganga til liðs við þetta mál. Ég óska eftir því að slíkar bókanir og þessir sérsamningar framsóknarmanna komi fram. Hvers virði eru slíkar bókanir og slíkar áherslur? Við upplifðum í umræðum áðan að einmitt framsóknarmenn hafa skipt um skoðun býsna hratt varðandi þetta mál og eiga sjálfsagt eftir að gera það nokkrum sinnum enn. Ég leyfi mér, herra forseti, t.d. að vitna í viðtal við hæstv. utanrrh. Halldór Ásgrímsson í Ríkisútvarpinu 26. apríl sl. en þar segir, með leyfi forseta: Halldór Ásgrímsson utanrrh.: Við munum hins vegar á næstu mánuðum eða missirum ekki selja meiri hlutann í fyrirtækinu. Ég held að það sé skynsamlegt að byrja heldur smátt og sjá síðan hvernig þetta gengur.`` Þetta sjónarmið ítrekar hann svo áfram síðar í viðtalinu að það standi ekki til á næstu mánuðum eða missirum að selja meiri hlutann. Í ljósi allra þeirra skoðanaskipta hjá Framsfl. þá leyfir maður sér náttúrlega að forvitnast um hve mikið er að marka þessa yfirlýsingu. En, herra forseti, sé að marka hana, því væri þá ekki nóg að við værum nú að tala um sölu á 48% eða 49% úr því að ekki er ætlunin að selja meiri hlutann á næstu mánuðum eða missirum. Við getum þá tekið það fyrir á næsta þingi þegar það þætti tímabært þannig að við værum núna ekki að fjalla um annað en það sem stjórnarflokkarnir virðast vera búnir að koma sér saman um. Það væru miklu eðlilegri vinnubrögð og ég auglýsi eftir því, herra forseti, hvort það væri ekki miklu skynsamlegra þannig að Framsfl. þyrfti ekki að snúast svona. Við gætum þá gert það formlega með lagasetningu. Herra forseti. Það hefur ítrekað verið vitnað til þess að Póst- og fjarskiptastofnun hefði það hlutverk að fylgjast með þessu nýja fyrirtæki. Hér fylgir með í frv. starfsleyfi fyrir Landssímann eða þetta nýja fyrirtæki. Ég leyfi mér að spyrja: Í 3. gr. stendur: ,,Bregðist leyfishafi skyldu sinni að fullnægja ákvæðum leyfisins eða ef ekki er framfylgt kröfum Póst- og fjarskiptastofnunar um umbætur til úrbóta getur stofnunin afturkallað leyfið að undangengnum hæfilegum viðvörunarfresti.`` Afturkallað leyfið? Hvernig ætlum við að framkvæma það? Þetta er grundvöllur almannaþjónustu í landinu og það er búið að selja fyrirtækið. Hvernig eigum við að geta afturkallað leyfið? Hvar stöndum við þá? Getum við innkallað fyrirtækið þá? Ekki vil ég láta þessa þjónustu verða að engu, loka bara, ef leyfið yrði afturkallað. Getum við þá bara kallað þetta allt til baka eða hvað? Herra forseti. Ég leyfi mér einnig að benda á hvernig Póst- og fjarskiptastofnun hefur t.d. tekið á gagnvart Íslandspósti. Þar liggur núna fyrir bréf, beiðni eða óbein kæra eða ósk um að Póst- og fjarskiptastofnun taki út þá aðstöðu sem Íslandspóstur er að fá í Skagafirði þar sem hann er að leigja burt og loka pósthúsunum. Þetta bréf var lagt fram til Póst- og fjarskiptastofnunar í byrjun mars og það hefur enn ekki verið lyft litla fingri í að svara því 

Herra forseti. Það var margt sérkennilegt sem kom fram í ræðu hv. þm. og ég vil aðeins tæpa á því sem kom fram í upphafinu þar sem hann vildi meina að því er ég skildi best að þetta mál snerist um að flokka þjóðina í mismunandi þjóðfélagshópa og væntanlega eftir aðgengi að fjarskiptum. Síðast talaði hann um að ákvæði fjarskiptalaga væru til þess fallin að koma í veg fyrir flokkun þjóðarinnar. Mér fannst þingmaðurinn hlaupa þarna í nokkra hringi. Ljóst er að mismunandi kostnaður er við þessa þjónustu eins og ég held að menn hljóti að gera sér grein fyrir. Fjarskiptalögin eru til þess fallin að jafna þetta út og tryggja að allir landsmenn hljóti aðgang að þjónustunni, ekki síst í dreifbýlinu. Ég held að ágætt væri ef hv. þm. væri tilbúinn að segja okkur með hvaða hætti öðrum hann vill tryggja þessa jöfnu aðstöðu notendanna og með það í huga þá að í gildi eru alþjóðlegar reglur um þessi mál, tilskipanir o.fl. Ég held að nauðsynlegt sé að hv. þm. lýsi því hvernig hann vill sjá þessa hluti. Ég vil einnig benda á að hv. þm. hefur á öðrum sviðum talið að samfélagið eigi að standa straum af kostnaði við ýmsa samfélagsþjónustu á landsbyggðinni. Þar telur hann eðlilegt að ríkið komi að með fjárframlögum en telur það hins vegar ekki í þessu máli. Þarna er náttúrlega um að ræða hreinan tvískinnung í málflutningi vinstri grænna eins og þeir eru reyndar þekktir fyrir.

Herra forseti. Hv. þm. finnst greinilega allt í lagi að flokka þjóðina og ber fyrir sig einhverjum alþjóðlegum stöðlum í því sambandi. Ég legg áherslu á að Ísland sé allt eitt þjónustusvæði og þegar um alþjónustu er að ræða eigi ekki að vera að velta fyrir sér hvort þjónustan sé dýrari á Þórshöfn á Langanesi eða á Kópavogshálsinum. Það er sama fólkið, sömu Íslendingarnir, sem búa þar og þjónustan sem á að veita á landsvísu eigi að flokkast sem slík og það sé óheimilt að flokka hana eftir landsvæðum eða öðru slíku. Það eru sömu Íslendingarnir hvort sem þeir búa á Snæfellsnesi eða í Kópavogi.

Herra forseti. Ég verð að viðurkenna að ég skil ekki alveg nálgun hv. þm. Hann vill að Ísland sé eitt þjónustusvæði og það er einfaldlega þannig samkvæmt öllu því sem við erum að ræða hér, og að ekki eigi að velta fyrir sér kostnaði, allir eigi að njóta þjónustunnar á sama verði, ef ég skil málflutninginn rétt. Í þessum frv. og reyndar gildandi lögum og alþjóðasamþykktum sem við vinnum eftir eru hlutirnir einfaldlega með þessum hætti. Ég átta mig ekki, því miður, á því hvert hv. þm. er að fara í sínu máli og tel að það beri einfaldlega vitni um málefnafátækt.

Herra forseti. Það getur vel verið að framsóknarmenn eigi eftir að skipta um skoðun aftur. En málið er svo einfalt, ef hv. þm. hefur lesið lögin, að hægt er að ríkisstyrkja þá hluta þjónustunnar sem fyrirtæki geta sýnt fram á að séu óarðbær, m.a. eftir landfræðilegum ástæðum eða öðrum slíkum. Þá verður fyrirtækið að sýna fram á að þessi þjónusta, símaþjónusta, sem er allt í lagi að veita hér og ber sig hér á höfuðborgarsvæðinu eða einhvers staðar, sé því miður of dýr landfræðilega séð þegar komið er hvort heldur á Snæfellsnes eða austur á Langanes, og þá þurfum við ríkisstyrki til þess. Ég hefði alveg eins getað sagt: Við þurfum jafnmikinn ríkisstyrk til að halda uppi þeirri þjónustu sem er í boði hér og þar. Það eigi ekki að heimila að flokka fólk með þessum hætti varðandi þessa þjónustu. Það er þetta sem ég vildi leggja áherslu á, herra forseti. Allir eiga að vera jafnir gagnvart þessari þjónustu og umræðunni og skilgreiningunni á henni.

Hæstv. forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. Þetta mál er margþætt og margslungið og hægt að halda langar ræður um það en ég ætla að leitast við að afmarka mig við nokkra þætti málsins. Í upphafi held ég að rétt sé að rifja örlítið upp þá þróun sem orðið hefur á þessu sviði þó ekki sé litið lengra aftur en til ársins 1995 þegar Alþingi fjallaði hér um og setti lög um stofnun hlutafélags um rekstur Póst- og símamálastofnunar. Á þeim tíma hefur Ísland innleitt alþjóðasamþykktir og tilskipanir sem m.a. fólu í sér að 1. jan. 1998 var einkaréttur ríkisins til fjarskipta afnuminn og opnað var fyrir samkeppni í fjarskiptum. Þetta var grundvallarbreyting á starfsumhverfi fjarskipta hér á landi og miðaði fyrst og fremst að því að innleiða samkeppni í þágu neytenda. Aukinn sveigjanleiki með opinni samkeppni bæði innan lands og á alþjóðlegum vettvangi, tækniþróun og auknar kröfur neytenda kalla á að fjarskiptafyrirtækin geti brugðist við nýjum og síbreytilegum aðstæðum og áherslum á fjarskiptamarkaðnum. Eins og dæmin sýna og við þekkjum er þróun á sviði fjarskipta mjög hröð og hefur margt breyst á því sviði á allra síðustu missirum og árum. Fjarskiptarekstur í samkeppnisumhverfi með þeim lögmálum sem gilda um rekstur og stjórnun slíkra fyrirtækja er til þess fallinn að kalla fram nýjar leiðir og hagkvæmari tæknilausnir, allt í þágu neytenda. Allt þetta tel ég rök fyrir því að opna þurfi eignaraðild að Landssímanum og fjölga eigendum fyrirtækisins. Eftir að opnað var fyrir samkeppni í fjarskiptum hafa ný fyrirtæki verið stofnuð og haslað sér völl á fjarskiptamarkaði. Þar með hefur starfsemi á sviði fjarskipta aukist mikið með fjölgun þekkingar- og tæknistarfa og hefur sú þróun á allra síðustu missirum og árum skapað nýja vídd í atvinnustarfsemi í landinu. Ég endurtek að ég tel að allar þessar breytingar á tiltölulega fáum árum kalli á það að breyting verði á eignarhaldi á Landssímanum, eins og frv. sem hér er til umfjöllunar gerir ráð fyrir. Með ríkið sem eina eiganda Landssímans eru til staðar pólitísk tök á fyrirtækinu sem eru að mörgu leyti óheppilegt fyrirkomulag í samkeppnisumhverfi. Það gerir m.a. stjórnendum Landssímans erfitt um vik. Þeir eru oft eins og á milli steins og sleggju, milli stjórnvalda og pólitískra hagsmuna annars vegar og samkeppnisaðila og hins frjálsa markaðar hins vegar. Þetta kallar í mínum huga á breytt eignarhald á fyrirtækinu og þar gildir einu hvort um er að ræða grunnnetið svokallað eða aðra hluta fyrirtækisins sem starfa meira á samkeppnissviði. Afstaða þingmanna Samfylkingarinnar til þessa atriðis kemur mér örlítið á óvart, hæstv. forseti. Ég hef staðið í þeirri trú að Samfylkingin hafi með málflutningi sínum mælst til að dregið yrði úr ríkisafskiptum og ríkiseinokun á ýmsum sviðum. Ég hefði haldið að Samfylkingin væri tilbúin að fallast á þau rök í þessu máli. Almennt virðist mikill meiri hluti fyrir því í þjóðfélaginu, samkvæmt því sem fram hefur komið, að ríkið selji öðrum eignarhluta í Landssímanum. Hins vegar hefur verið ágreiningur um það hvort selja eigi fyrirtækið í einu lagi eða skilja hið svokallaða grunnnet frá við söluna og ríkið eigi það alfarið. Umræðan um hið svonefnda grunnnet hefur verið nokkuð óskilgreind að mínu mati. Ég kalla eftir því í þessari umræðu að þeir sem hafa talað fyrir því að halda grunnnetinu eftir við þessa sölu geri nánar grein fyrir því hvað átt er við með hugtakinu ,,grunnnet``. Ég held að það sé mjög mikilvægt að það komi fram og stjórnarandstaðan skýri nákvæmlega hvaða hluta fjarskiptakerfisins í heild sinni átt er við þegar menn tala um grunnnet og að það eigi að halda því eftir í eigu ríkisins. Ég kalla eftir þessu, hæstv. forseti. Ég held að það sé mjög mikilvægt vegna málefnalegrar umræðu um málið að þetta komi fram. Niðurstaðan í frv. sem hér er til umræðu lýsir sameiginlegri afstöðu stjórnarflokkanna og gerir ráð fyrir því að selja fyrirtækið í einu lagi eins og það er samsett í dag. Í úttekt sem framkvæmdanefnd um einkavæðingu lét gera og birtist í skýrslu nefndarinnar um einkavæðingu og sölu hlutabréfa í Landssímanum koma fram ítarleg rök fyrir því að ekki er lagt til að grunnkerfinu verði haldið eftir í eigu ríkisins. Þessi afstaða byggist m.a. á rekstrarlegum rökum og ekki síður tæknilegum rökum, þ.e. að ekki sé ástæða til að skipta fyrirtækinu upp með þessum hætti út frá sjónarmiðum um þjónustu, samkeppni eða vegna fyrirhugaðrar einkavæðingar fyrirtækisins. Tæknilegu rökin gegn því að skilja grunnnetið frá við sölu fyrirtækisins eru m.a. að erfitt sé að skilja þjónustu grunnnetsins frá annarri þjónustu fyrirtækisins og ef slíkur aðskilnaður eigi að fara fram kalli það á fjárfestingar í stjórn og tengibúnaði sem mundi þýða mjög aukinn kostnað fyrir neytendur. Þetta hefur, herra forseti, margoft komið fram í þessari umræðu. Þó er rétt að taka fram að auðvitað er tæknilega mögulegt að skilja grunnnetið frá. Hins vegar er bent á hina óhagstæðu þætti þess, að það mundi hafa í för með sér aukinn kostnað fyrir neytendur o.s.frv. Ég vísa þar í rök sem koma fram í skýrslu einkavæðingarnefndar. Þau rök hafa verið sett fram fyrir því að ríkið eigi grunnnetið að það tryggi betur eðlilegan aðgang samkeppnisaðila Landssímans að fjarskiptanetinu. Þessi rök eiga vart við þar sem gildandi fjarskiptalög kveða á um slíkan aðgang. Einnig má benda á að fjarskiptafyrirtæki í samkeppni við Landssímann eru þegar byrjuð að leggja og byggja upp sín fjarskiptanet ásamt því að rafstrengir eru nýttir til gagnaflutninga og áform eru um að auka við það. Fjarskipti eiga sér einnig stað með örbylgjum. Það að grunnnetið sé í eigu fjarskiptafyrirtækis sem starfar í samkeppnisrekstri og er knúið áfram við framþróun og innleiðingu nýjustu tækni í samkeppni við innlend og erlend fjarskiptafyrirtæki hlýtur að tryggja að fjarskiptanetið verði í stöðugri uppbyggingu sem tryggir bestu gæði á hverjum tíma. Ef grunnnetið væri alfarið í eigu ríkisins væri að mínu mati ekki hægt að halda því fram fyrir fram að uppbygging og gæði netsins yrðu meiri en ef það yrði í eigu Landssímans áfram. Að öllu samanlögðu má því færa rök fyrir því að það sé í þágu neytenda og landsmanna allra að grunnnetið verði í eigu Landssímans en ekki skilið frá fyrirtækinu og alfarið eign ríkisins. Meginforsenda þess að allir landsmenn hafi aðgang að fjarskiptanetinu með sambærilegum gæðum og verði er að löggjöf um fjarskipti séu þannig úr garði gerð að slíkt verði tryggt. Í raun og veru gildir þar einu hvort Síminn er í eigu ríkisins eða ekki. Einnig þurfa þær eftirlitsstofnanir sem starfa á þessu sviði, bæði Póst- og fjarskiptastofnun og Samkeppnisstofnun, að vera virkar og sinna hlutverki sínu gagnvart öllum aðilum á fjarskiptamarkaði. Herra forseti. Fjarskiptalöggjöfin sem í gildi er og var lögfest hér 1999 leggur að mínu mati grunninn að því að það er framkvæmanlegt að selja fyrirtækið. Ég verð að segja að eftir að hafa hlustað á umræðuna í dag finnst mér að sumir hv. þm. séu ekki með það á hreinu hvað felst í þessum lögum. Ég ætla að stikla hér á nokkrum atriðum sem skipta verulegu máli í þessu sambandi. Í fyrsta lagi ber að nefna skylduna til að veita alþjónustu og skilgreininguna á alþjónustu. Skilgreiningu alþjónustu var breytt við setningu áðurnefndra laga. Áður náði alþjónusta eingöngu yfir talsímaþjónustu en með núgildandi lögum nær alþjónusta einnig yfir gagnaflutningsþjónustu með 128 Kb/s flutningsgetu sem notuð er til að tengjast um heimtaugar almenna talsímanetsins. Í mínum huga skiptir þetta atriði verulega miklu máli. Það á að tryggja að landsmenn alls staðar á landinu geti tengst fjarskiptanetinu með sambærilegum gæðum um allt land. Í lögunum um fjarskipti er einnig um að ræða ákvæði um jöfnunargjald til að bera uppi þjónustu á óhagkvæmum svæðum. Hér hafa menn m.a. talað um að ekki sé heppilegt og eðlilegt að skipta landinu upp í slík svæði. Við verðum hins vegar að lifa í þeim veruleika og átta okkur á þeim staðreyndum sem gilda í dag og ég tel að ákvæðin um jöfnunargjaldið séu mjög mikilvæg að þessu leyti. Ákvæði laganna kveða einnig á um opinn aðgang samkeppnisaðila að fjarskiptanetinu. Þar með er samkeppni á þessu sviði virk, þ.e. samkeppnisaðilar Landssímans, sem hefur eignarhaldið á fjarskiptanetinu, eiga samkvæmt lögunum að hafa aðgang að þessu neti. Þetta er einnig mjög mikilvægt atriði varðandi þetta mál. Hægt væri að tína hér til, herra forseti, fleiri atriði laganna, svo sem varðandi aðgang að leigulínum, aðgang að heimtaugum og reikisamningum varðandi farsímaþjónustuna. Rétt er að benda á að nýlega tóku gildi samningar milli Landssímans og Tals, sem eru þau fyrirtæki sem fram undir þetta, skulum við segja, hafa veitt farsímaþjónustu og GSM-þjónustu --- að vísu er Íslandssími tekinn til við að veita þá þjónustu núna. Ákvæði laganna tryggja það og hafa gert það að verkum að þessir aðilar hafa gert samninga um aðgang að fjarskiptanetunum þannig að þeir notendur sem eiga viðskipti við Tal geta gert það þar sem Landssíminn er með samband. Einnig þetta tryggir samkeppnina og aðgang neytenda að fjarskiptanetinu. Ég ætla í sjálfu sér ekki að tína fleira til úr þessum lögum. Ég vildi nefna nokkur atriði til stuðnings við eða sem rök fyrir því að grunnnetið, sem menn tala um, verði selt með fyrirtækinu. Í mínum huga, eins og ég hef áður sagt, skapa fjarskiptalögin grundvöll þess að það sé framkvæmanlegt. Í þessari umræðu hefur stjórnarandstæðingum verið tíðrætt um afstöðu framsóknarmanna. Það er rétt sem fram hefur komið að einstakir flokksmenn og þingmenn hafa lýst skoðunum sínum á fyrri stigum málsins um að ríkið eigi að halda grunnnetinu eftir. Hins vegar liggur hér fyrir frv. þar sem Framsfl. stendur fullkomlega að því eftir nána skoðun á þessu máli. Það ber að taka það fram að flokkurinn sem slíkur hefur ekki mótað sérstaka afstöðu eða stefnu um það hvernig á að framkvæma sölu fyrirtækisins. Það birtist hins vegar í því frv. sem hér liggur fyrir og ber að túlka það á þann hátt. Við meðferð málsins í þingflokki framsóknarmanna var samþykkt að málið næði fram að ganga og yrði lagt fram á hinu háa Alþingi með ákveðnum, kannski er ekki rétt að segja fyrirvörum, en þannig að tekið verði tillit til tiltekinna atriða. Þar á meðal er að stjórnarflokkarnir móti sameiginlega framtíðarstefnu um uppbyggingu fjarskiptakerfisins um allt land þannig að landsmenn eigi aðgang að sem sambærilegastri þjónustu fyrir sama verð og tryggt verði fjármagn til nauðsynlegra framkvæmda í þessu skyni. Þarna leggja framsóknarmenn áherslu á það, sem er reyndar kveðið á um í fjarskiptalögum, að allir landsmenn eigi aðgang að fjarskiptanetinu um allt land á sambærilegu verði. Í öðru lagi að stjórnarflokkarnir gangi frá samkomulagi um áfangaskiptingu sölu fyrirtækisins, sérstaklega með tilliti til þess hvenær meiri hluti fyrirtækisins skuli seldur. Einnig kemur fram að stjórnarflokkarnir geri með sér samkomulag um ráðstöfun söluandvirðis ríkisfyrirtækja og í þessu tilviki Landssímans. Og loks að eftirlitsstofnanir ríkisins á þessum sviðum, þ.e. Póst- og fjarskiptastofnun og Samkeppnisstofnun, verði styrktar til að vera virkari í því að sinna eftirlitshlutverki sínu. Herra forseti. Ég dreg þetta fram í tilefni af þeirri umræðu sem hefur farið fram í dag og til að skýra nánar afstöðu þingflokks framsóknarmanna í málinu. Herra forseti. Ég fer að ljúka máli mínu en svona rétt í lokin vil ég segja það að ég mun að sjálfsögðu taka þátt í umfjöllun þessa máls í hv. samgn. Ég vil enda mál mitt á því að leggja áherslu á tvö grundvallaratriði sem ég tel að skipti verulega miklu máli. Það er í fyrsta lagi hið breytta rekstrarumhverfi og almenna starfsumhverfi fjarskipta, bæði innan lands og á alþjóðlegum vettvangi, sem kom m.a. fram í reglum sem voru innleiddar 1. jan. 1998 þegar afnuminn var einkaréttur ríkisins í fjarskiptum og opnað fyrir samkeppni á þessu sviði. Ég met það svo að í framhaldi af þessari þróun og þessum breytingum kalli staða mála í rauninni eftir því að eignarhaldi Landssímans verði breytt. Í öðru lagi tel ég að gildandi fjarskiptalög séu grundvallaratriði varðandi þetta mál og þau ákvæði sem þar eru, sem ég hef stiklað á stóru yfir, feli það í sér og miði að því að auka samkeppni og allt er það í þágu neytenda. Þessi löggjöf skapar að mínu mati grundvöll þess að framkvæmanlegt sé að selja hlut í Landssímanum. Eins og ég segi mun ég koma nánar að þessu máli í umfjöllun í samgn. og hef því lokið máli mínu í bili.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Magnús Stefánsson flutti ágæta ræðu og gerði grein fyrir sjónarmiðum sínum. Hins vegar vil ég taka skýrt fram að ég held að það sé ekki rétt nálgun að setja kvaðir í fjarskiptalög og síðan einhvers konar tegund af lögreglu til að fylgja þessu eftir í ljósi þess að við erum með fyrirtæki sem hefur, eins og kom fram hjá hæstv. ráðherra í morgun, 85% hlutdeild í þeim tekjum sem verða til á þessu sviði. Það er einmitt þetta sem ég held að sé einfaldlega röng nálgun, að hafa fyrirtæki af þessari stærðargráðu, viðurkenna það, og í framhaldi af því einhvers konar viðbrögð sem eru í kvöðum í fjarskiptalögum og vera með einhvers konar aukalöggæslu í formi Póst- og fjarskiptastofnunar og Samkeppnisstofnunar. Ég held að þetta sé röng nálgun að verkefninu. Hv. þm. nefndi í ræðu sinni að tölvubyltingin, ef svo má að orði komast, hafi skapað nýja vídd í atvinnustarfsemi í landinu, það hafi nánast orðið til ný tegund eða ný atvinnugrein hafi þróast undanfarin ár. Það er einmitt kjarni málsins í þessari umræðu og sem lýtur að þeirri spurningu: Hvernig mun þessari nýju grein vegna í því umhverfi sem hér er verið að skapa? Þetta finnst mér vera grundvallarspurning vegna þess að ég er ósammála því að fara inn í þetta á þessari forsendu að vera með risafyrirtæki á þessu sviði, viðurkenna það, reyna síðan að bregðast við með því að setja kvaðir í fjarskiptalög og setja síðan Póst- og fjarskiptastofnun og Samkeppnisstofnun sem sérstaka eftirlitsaðila. Þess vegna er ég þeirrar skoðunar að nær hefði verið að skipta fyrirtækinu upp og þá hefðum við fengið aðra markaðsgerð. En ég vil beina þessari spurningu einmitt til hv. þm.

Herra forseti. Með fjarskiptalögum og ákvæðum um eftirlitsstofnanir á sviði fjarskipta er verið að setja leikreglur um þessa atvinnugrein. Það eru leikreglur um ýmsar atvinnugreinar, t.d. á viðskiptasviði o.fl., og auðvitað er fyllilega eðlilegt og rökrétt að setja slíkar leikreglur um þetta svið, ekki síst eftir þær breytingar sem urðu t.d. 1. jan. 1998 þegar innleidd var samkeppni á fjarskiptamarkaði. Það hlýtur að liggja í hlutarins eðli að slíkar leikreglur séu settar í því tilefni. Fjarskiptalöggjöfin sem er í gildi í dag er í raun og veru rammi sem er settur utan um samkeppni á þessu sviði. Ég ítreka það sem ég hef áður sagt að ég tel að fjarskiptalöggjöfin skapi forsendur og grundvöll fyrir því að farið sé út í þá framkvæmd sem hér er lagt til, þ.e. að einkavæða Landssímann á samkeppnismarkaði.

Virðulegi forseti. Það er einmitt hárrétt hjá hv. þm. að fjarskiptalögin eru fyrst og fremst almennar leikreglur og eiga að vera það. En þrátt fyrir að við séum nokkuð sammála um þennan veruleika þá komumst við hvor að sinni niðurstöðu, drögum við hvor sína ályktun. Það er einmitt í fjarskiptalögum sem hefur þurft að setja sérákvæði um stöðu markaðsráðandi fyrirtækja, um aðkomu annarra að netum, um aðkomu annarra að heimtaugum o.s.frv. af því að það er eiginlega einhvers konar niðurstaða að viðurkenna þessa stöðu og nota fjarskiptalögin í stað þess að nota það sem almennar leikreglur sem viðbrögð við þessari stöðu að hluta. Það eru kvaðir á fyrirtækinu í fjarskiptalögum og því er ég einmitt að halda fram að sé röng nálgun. Ég held að það hefði verið miklu betra að vaxtarbroddar fengju að þróast og þroskast í því umhverfi, að það séu þessi stórfyrirtæki á íslenskan mælikvarða, það verður að halda því til haga, að því yrði skipt upp í stað þess að afhenda einu tilteknu fyrirtæki þá sérstæðu stöðu að hafa t.d. einokun eða eiga tengingar inn í hvert einasta hús í landinu. Það er alveg ljóst að ekki verður veitt nein notendaþjónusta nema það verði gert í samráði eða samstarfi við þetta fyrirtæki. Það er það sem er verið að gagnrýna hér að í stað þess að fara þá leið að skipta þessu upp, þá er því fyrirtæki sem hefur mjög margbreytilega starfsemi einnig ætlað að sjá um þetta en settar á það einhvers konar kvaðir sem reynslan sýnir að er mjög erfitt að framfylgja.

Herra forseti. Ég hef sagt að ég tel að fjarskiptalöggjöfin tryggi það sem menn hafa áhyggjur af í þessu máli, þ.e. að Landssíminn starfi hér með einhverja einokunaraðstöðu. Hvort sem það er gert af þessu tilefni eða einhverju öðru þá er staðreyndin sú að ákvæði laganna tryggir þetta og mér heyrist við reyndar vera sammála um það, ég og hv. þm. Í öðru lagi vil ég segja að vaxtarbroddar á sviði fjarskipta hafa aldeilis verið að þróast og þroskast. Samkeppnisaðilar Landssímans, sem hafa sprottið upp á síðustu kannski tveimur árum, hafa aldeilis verið að auka markaðshlutdeild sína á ýmsum sviðum fjarskipta, ekki bara á GSM-sviðinu heldur ýmsum öðrum sviðum. Það sýnir okkur auðvitað að þessi innleiðing samkeppninnar hefur gert það að verkum að mikill vöxtur hefur orðið á þessu sviði og skapað fleiri störf í þekkingariðnaði. Ég tel að með frekari einkavæðingu Landssímans muni þessi þróun halda áfram og vaxa enn frekar.

Virðulegi forseti. Mér finnst alveg makalaust að fylgjast með málflutningi framsóknarmanna í þessu máli og þau sinnaskipti sem eru orðin þar á bæ. Nú er einkavæðing eftir hugsun sjálfstæðismanna efst á blaði. Ég vil spyrja hv. þm. Magnús Stefánsson: Í ræðu hans kom fram að með einkavæðingunni yrði frekar fylgst með þróuninni. Þetta er þvert ofan í allt sem fram hefur komið í skýrslum og úttektum á íslenskum fjarskiptamarkaði. Ég veit ekki betur en að við séum með eitt hagstæðasta verð á þjónustunni og við erum eitt tölvuvæddasta og internetvæddasta samfélag í heimi. Í máli hv. þm. var eins og hann teldi að þróunin mundi stöðvast hjá Landssíma Íslands ef hann yrði ekki einkavæddur. Þetta er náttúrlega þvílíkt bull að það hálfa væri nóg. Við höfum staðið okkur mjög vel og ég vil að þingmaðurinn geri grein fyrir því af hverju hann telur að einkavæðing sé nauðsynleg á þessum forsendum til að fylgjast með þróuninni og framförum. Höfum við ekki gert það af myndarskap í gegnum þetta fyrirtæki í svo mörg ár? Ekki sakar að minnast líka á verðið í þessu sambandi sem er talið eitt það hagstæðasta í heimi.

Herra forseti. Mér finnst það bera vitni um málefnafátækt vinstri grænna að bera það á borð að aðrir hv. þingmenn fari með bull. Ég leyfi mér að mótmæla því að svo sé og hvet menn til að ræða þessi mál málefnalegar. Ég hef aldrei haldið því fram að framþróun Landssímans stöðvist ef hann er ekki einkavæddur. Það er ekki rétt. Það hefur hvergi komið fram í máli mínu að svo sé og ég mótmæli því þeirri ályktun sem hv. þm. dregur af málflutningi mínum hér. En að öðru leyti eru vinstri grænir mjög uppteknir af því að ræða um framsóknarmenn. Til að eyða óvissunni get ég sagt hv. þm. að ég hef ekkert breytt um skoðun í þessu máli persónulega, svo að það komi nú hér fram. Ég hef verið þeirrar skoðunar lengi að það eigi að ganga þessa götu eins og lagt er til hér.

Virðulegi forseti. Það hefur komið skýrt fram hjá okkur í umræðunni og í umræðu um þessi mál hér í þinginu áður að Vinstri hreyfingin -- grænt framboð vill ekki selja Landssímann. Við viljum halda honum sem ríkisfyrirtæki þannig að það sé alveg klárt. En ég gat ekki betur heyrt af málflutningi þingmannsins áðan en að hann legði mjög mikla áherslu á framtíðina, þróunina, nýja tækni o.s.frv., og það var sett í samhengi við nauðsynina á því að einkavæða fyrirtækið. Þetta var mjög klárt. Við skulum fá útskrift af þessari ræðu seinna og vita hvort ég hef nokkuð misskilið það. Þetta eru röksemdir sem færðar eru fram nánast af öllum sem tala fyrir málinu þrátt fyrir að málin standi þannig að þetta er fyrirtæki sem hefur staðið sig mjög vel, stenst allan samanburð á heimsvísu hvað gæði og hvað verð varðar. Mér kemur satt að segja á óvart að framsóknarmenn, menn sem hafa kennt sig við samvinnu, skuli á þessu sviði fara inn á einkavæðingarvagninn með sjálfstæðismönnum eins og á svo mörgum öðrum sviðum, sérstaklega í ljósi þess að þetta er fyrirtæki sem hefur gert mjög vel í gegnum árin þó að auðvitað megi alltaf gera betur eins og margoft hefur komið fram í umræðunni, svo sem eins og í þjónustu við dreifbýlið. Svo vil ég spyrja hv. þm. hvort honum finnist eitthvað að því sem samvinnumaður að jöfnunin sé tekin í gegnum rekstur á einu af stoðkerfum samfélagsins á þennan hátt í staðinn fyrir að leggja upp með þá hugmyndafræði sem er nú uppi í Framsfl. að þeir megi éta það sem úti frýs þar sem ekki borgar sig að vera á markaði og það eigi síðan að jafna með framlögum í gegnum ríkissjóð. Þetta er alveg ný stefna hvað varðar uppbyggingu á stoðkerfum landsins. Það má þá kannski fara út í aðra hluti í framhaldi af því hvort sem við tökum heilbrigðisþjónustuna eða skólamálin o.s.frv. En í huga okkar er símaþjónustan stoðkerfisþjónusta. Þess vegna viljum við ekki einkavæða hana og viljum að ríkið standi í þeim rekstri og viljum stunda jöfnuð á þjónustunni í gegnum það fyrirtæki.

Herra forseti. Samkvæmt fjarskiptalögum er gert ráð fyrir því að jöfnun komi í gegnum rekstur með ákveðnu jöfnunargjaldi. Það er þannig alveg skýrt. Ég er hins vegar klár á því að afstaða Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs er alveg skýr í málinu. Þeir vilja ekki selja. Ég meðtek það eins og það er. Ég ætla að sjálfsögðu ekki að gera neinar athugasemdir við það. Ég legg áherslu á það sem ég hef sagt, að samkeppnin er drifkraftur þróunar og uppbyggingar. Við höfum séð það á þeim árum sem liðin eru frá því að samkeppnin var innleidd á fjarskiptasviði. Ég held að menn hljóti að geta verið sammála um þessar staðreyndir, að samkeppnin sem hér hefur mótast, er að mótast og verður vonandi sem mest á þessu sviði, er drifkrafturinn í framþróun og uppbyggingu á fjarskiptasviði.

Herra forseti. Ég vil byrja á því að fagna þessum tveimur frv. sem hér eru lögð fram. Ég lýsi yfir mikilli ánægju minni með þá vinnu sem hæstv. samgrh. hefur lagt í þau. Mér finnst sú gagnrýni minni hlutans að málið hafi ekki verið vel unnið bæði óskýr og úr takti við raunveruleikann. Undirbúningur fyrir þetta mál hefur verið mjög langur. Ég minni á ferð þingmanna með samgn. fyrir fimm árum til Norðurlanda að frumkvæði þáv. samgrh. Halldórs Blöndals þar sem skoðuð voru símafyrirtæki, bæði í Danmörku og í Noregi. Sú ferð var fyrst og fremst farin til að við gætum lært af því hvernig aðrar þjóðir hefðu skipt upp þessum fyrirtækjum og gert að hlutafélögum, eins og þáv. samgrh. Halldór Blöndal stefndi að að gera hér á landi. Erlendis hefur þróunin á þessu sviði verið mun hraðari en hér. Í Danmörku og í Noregi, sérstaklega í Noregi, fóru menn fljótlegri leiðir og buðu fyrirtækin út á mörkuðum, t.d. í Bandaríkjunum. Samkvæmt þeim sem við töluðum við úti í Danmörku reyndist það mjög vel og verðið sem fékkst var gríðarlegt. Kostir þess að við bjóðum þetta út finnast mér nokkuð augljósir. Það losnar t.d. heilmikið fé við að selja þetta fyrirtæki sem nýta má til uppbyggingar og niðurgreiðslu skulda sem að sjálfsögðu er markmið með sölu fyrirtækja í eigu ríkisins. Í öðru lagi losnar fyrirtækið náttúrlega úr viðjum ríkisforsjár sem eru því augljóslega til trafala. Í umræðum um þetta mál hafa margoft komið fram þau sjónarmið að til að ná verulega góðum tökum á nútímarekstri þurfi frjálsræði þar sem fjölþætt eignaraðild er grunneiningin. Ég tel því mjög eðlilegt að við förum sömu leið og reynum að nýta okkur þá reynslu sem erlendis hefur fengist í þessum málum. Erlendis hefur vöxtur og viðgangur þessara fyrirtækja verið mikill. Við að hlutafjárvæða og selja aðgang að þeim hafa skapast möguleikar sem ríkisfyrirtæki höfðu ekki, þ.e. að tengjast öðrum fyrirtækjum í öðrum löndum. Eins hefur þróunin verið hraðari en ella hefði orðið. Ég álít, herra forseti, að með þessari breytingu muni þjónusta við neytendur batna og þeir muni sjá það fljótlega, enda er beinlínis gert ráð fyrir því í frv. að þjónustan aukist samfara breytingunni. Við sjáum það t.d. í athugasemd við 2. gr. frv. um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssímanum. Þar stendur, með leyfi hæstv. forseta: ,,Til að tryggja að markmiðum stjórnvalda um aðgang allra landsmanna að nútímafjarskiptaþjónustu verði náð hefur samgönguráðherra gert samkomulag við Landssíma Íslands hf. um að Landssímanum verði gert skylt að veita tiltekna fjarskiptaþjónustu umfram það sem mælt er fyrir um í fjarskiptalögum, reglugerð um alþjónustu og rekstrarleyfi Landssímans. Í samkomulaginu skuldbindur Landssíminn sig til að byggja upp ATM-þjónustu og ADSL-gagnaflutningsþjónustu á talsímanetinu umfram það sem heimilt er að krefjast af fyrirtækinu samkvæmt gildandi lögum.`` Hér segir svo, með leyfi forseta, til viðbótar: ,,Verð skal vera það sama um allt land fyrir tengingu innan sama svæðis.`` Síðan segir, með leyfi forseta: ,,Samkvæmt samkomulaginu áformar Landssími Íslands einnig að uppbygging á svonefndri ADSL-þjónustu í öllum stærri þéttbýliskjörnum muni fara fram á næstu tveimur árum nái framangreind þjónusta, eða önnur jafngild þjónusta, til 75--80% þjóðarinnar.`` Til þess að menn átti sig á því hver munurinn er á ISDN- og ADSL-þjónustu þá er hraðinn á gagnaflutningum nærri 10 þúsund sinnum meiri með svokallaðri ADSL-þjónustu en í ISDN-tengingu, sem flestallir þingmenn keyptu sér fyrir um tveimur árum. Ég held að menn geti út frá því áttað sig á því hve örar breytingarnar eru. Þessa þjónustu á að veita um allt land. Hana á að tryggja með ákveðnum hætti og að sjálfsögðu hlýtur það að koma landsbyggðinni jafnmikið að gagni og þéttbýlinu eins og gert er ráð fyrir í frv. Ég held, herra forseti, að menn geti eytt öllum efasemdum um að grunnnetið hefði þurft að fylgja með þessari sölu. Eina leiðin til þess að tryggja þjónustuna er að þetta sé á sömu hendi. Ég hef aldrei áttað mig á gagnrýni minni hlutans á Alþingi á þessa sölu, þ.e. á þeirri forsendu að ef grunnnetið fylgi fyrirtækinu þá sé síður tryggt að landsbyggðin fái eðlilega þjónustu. Ég hef í raun aldrei fengið neina skýringu á því hvers vegna þetta á að vera svo hættulegt ...  
             Ég held að þegar menn eru að hugsa um að selja alvörufyrirtæki, eins og Síminn er, þá geti þeir ekki gert ráð fyrir því að sú sala skili nokkru, ætli þeir að brytja fyrirtækið niður og selja í pörtum en ætlast samt sem áður til þess að þjónustan sé sú sama og áður. Það er nánast útilokað. Eftir því sem sundurgreiningin verður meiri þeim mun erfiðara verður að skikka aðila til þess að halda uppi þjónustu. Með þessari sölu, herra forseti, er tryggð ákveðin dreifing eignaraðildar en að samt séu nokkuð sterkir grunnaðilar. Segja má að með því að tryggja starfsmönnum ákveðna aðild verði starfsmenn tryggari með sinn hlut, þ.e. með beinni aðild að rekstri fyrirtækisins. Eftirlitið með fyrirtækinu er í höndum Póst- og fjarskiptastofnunar og annarra eftirlitsaðila samkvæmt lögum. Ég held að það sé full ástæða til að treysta því að eftirlitið verði tryggt. Eins og ég las upp áðan þá er tryggt með þessu frv., ef að lögum verður, að landið allt muni njóta þjónustunnar. Að mínu áliti munum við um leið tryggja og bæta þjónustu við landsbyggðina en ekki öfugt. Ég verð því að lýsa yfir furðu minni á þeirri gagnrýni, sérstaklega frá vinstri grænum sem hafa, að mér finnst, látið vaðið á súðum og haldið því fram, að verið sé að draga úr styrk landsbyggðarinnar og þjónustu við hana með frv. Þar er talað þvert á staðreyndir. Ég veit ekki af hverju vinstri grænir hafa komist upp með slíkan málflutning og ég tel alveg tímabært að fara að reyna að leiðrétta slíkar rangfærslur. Ég ætla ekki, herra forseti, að hafa um þetta mikið lengra mál. Ég álít að fyrir ríkissjóð og þjóðina sé þetta mjög mikilvægt mál. Ég tel að það komi til með að styrkja krónuna þegar þessi sala hefur náð fram að ganga. Ég tel að fyrirtækið styrkist einnig við að fá til samstarfs við sig erlenda eignaraðila. Ég lít svo á að það sé mjög mikilvægt. Við erum um leið að skapa ný fjárfestingartækifæri bæði fyrir Íslendinga og aðra sem eru mjög mikilvæg. Við sem fylgjumst með hlutabréfamarkaðnum á Íslandi sjáum að hann er vægast sagt mjög veikur í dag. Það er áhyggjuefni og tækifærið til að koma nýju lífi í þann markað með slíku útboði er að sjálfsögðu kærkomið. Ég vona að útboðið njóti trausts. Ég held að fyrirtækið hafi sem slíkt sýnt að það er mjög vel uppbyggt. Það er kannski það eina sem mér fannst rétt í ræðu hv. þm. Árna Steinars Jóhannssonar áðan. Fyrirtækið er traust, gott og mjög söluhæft. Það er að sjálfsögðu ástæðan fyrir því að til stendur að setja þetta fyrirtæki á markað. Það er mjög söluhæft. Þess vegna á það að geta gengið á erlendum mörkuðum sem innlendum. Ég get tekið undir það að þessi sala hefði gjarnan mátt vera fyrr á ferðinni. Það náðist ekki en auðvitað er heilmikið til í því hjá hæstv. ráðherra að það hefði verið leiðinlegt, ef fyrirtækið hefði verið selt þegar verð á hlutabréfum voru í skýjunum, ef svo má að orði komast, að standa frammi fyrir því að menn hefðu keypt fyrirtæki sem hefði fallið mikið í verði. Ég er samt ekki viss um að það hefði gerst með Símann, að hann hefði lækkað svo mjög í verði.  Ég vil að endingu lýsa yfir miklum áhuga mínum á því að þetta mál nái fram að ganga og vonast til að það gerist sem fyrst.

Herra forseti. Hv. þm. sagðist alls ekki skilja þau rök sem þingmenn Samfylkingarinnar hafa fært fram fyrir því að hafa dreifikerfið í aðskildu félagi. Það vill svo til að ákaflega margir deila þessum viðhorfum Samfylkingarinnar. T.d. er til félag sem heitir Félag netverja sem var undir forustu Eyþórs Arnalds sem til skamms tíma var tilvonandi borgarstjóraefni sjálfstæðismanna í Reykjavík en er það nú sennilega ekki alveg þessa stundina. Þeir netverjar hafa sent frá sér ályktun. Þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Þar sem til stendur að selja Landssíma Íslands vill Félag netverja koma á framfæri áhyggjum og efasemdum vegna hugmynda um sölu grunnnetsins sem hluta af Landssímanum. Hugmyndin ber vott um skilningsleysi á hagsmunum allra aðila sem málið varðar. Þær tillögur sem fram hafa komið geta því tæpast orðið niðurstaða þessa máls.`` Herra forseti. Svipað kemur fram í skýrslu sem er að finna á heimasíðu iðnrn., skýrslu um ytri skilyrði hugbúnaðariðnaðarins, þannig að það eru ýmsir fleiri en bara Samfylkingin sem hafa þessa skoðun, herra forseti.

Herra forseti. Hv. þm. Kristján Pálsson minntist á nauðsyn þess að selja Landssímann núna til að fá gjaldeyri inn í landið og styrkja stöðu krónunnar. Þá held ég, herra forseti, að hv. þm. verði heldur betur að byrja að hlaupa og hann verði að hlaupa og hlaupa ef hann ætlar að ná í skottið á gengisfellingunni sem núna ríður yfir akkúrat í þessum töluðu orðum. Væri ekki nær að við værum uppteknir af að ræða frv. um hvernig við ættum að styrkja útflutningsatvinnuvegina, styrkja atvinnugreinarnar í landinu í staðinn fyrir að vera að berjast fyrir frv. sem skerðir samkeppnisstöðu stórra hluta þjóðarinnar og stórra hluta landsins í þeim erfiðleikum sem við núna virðumst standa frammi fyrir í efnahagsmálum? Mér skilst að dollarinn hafi farið yfir 100 kr. einmitt núna fyrir 10 mínútum og ekki er vitað hvar hann ætlar að stoppa. 

Herra forseti. Það er dæmalaust að hlusta á þetta. Skerðir það samkeppnisstöðu þjóðarinnar að selja hlutabréf í Símanum? Þetta er alveg dæmigert fyrir málflutning vinstri grænna að slá fram einhverjum svona staðhæfingum án nokkurrar röksemdafærslu og svo eiga menn bara að reyna að geta í eyðurnar. Það er ekkert sem styður þennan málflutning hv. þm. Ef hv. þm. á við að verið sé að draga úr mætti landsbyggðarinnar þá er það misskilningur. Það er verið að auka t.d. gagnaflutningsmöguleika símakerfisins tíuþúsundfalt í sumum tilvikum. Það er einmitt það sem gerir samkeppnisstöðu landsbyggðarinnar sterkari, það er að tengjast inn á höfuðborgarsvæðið, tengjast út í heim, að vera samkeppnishæf. Það er akkúrat það sem svona fyrirtæki gerir. Að halda því síðan fram að verið sé að skerða samkeppnisstöðuna og stórskaða þjóðina er svo mikið kjaftæði að það er alveg með ólíkindum.

Herra forseti. Það þótti alltaf heldur ill staða að vera búinn að koma sér í það klandur að telja að besta lausnin til næsta dags væri að selja bestu kúna sína, snemmbæra kú í hárri nyt, leiða hana út til þess að bjarga sér fyrir horn til næsta dags. Það er ekki mikil framsýni í því og það er í rauninni megininntak og tilgangur sölu Landssímans sem hér er á ferðinni og hefur komið fram í umræðunni. Það er alveg ljóst að samkeppnisstaða stórs hluta landsins skerðist. Jöfnunaraðgerðir eiga að koma í gegnum ríkissjóð en ekki gegnum rekstur þessara fyrirtækja og við erum að fara niður á allt aðra og nýja pólitíska sýn þar sem nokkrum einstaka fyrirtækjum verður afhent leyfi til þess að hirða gróðann, hirða rjómann af bestu viðskiptunum en síðan á hitt að koma í gegnum ríkissjóð með tilheyrandi niðurlægingartali.

Herra forseti. Ég átta mig ekki alveg á þessum síðustu orðum hjá hv. þm. en ég held að það sé mikill reginmisskilningur að verið sé að selja bestu kúna. Það er ekkert verið að selja hana. Við höfum þetta fyrirtæki áfram í landinu. Það er eins og verið sé að færa þetta allt saman í burtu frá Íslandi og henda því eitthvert út í heim. Það er alger misskilningur. Þessi kýr verður áfram til að mjólka og við fáum tekjur í formi skatta af þessu fyrirtæki sem við gerðum áður í formi arðs eða bara einfaldlega með því að taka það út úr rekstrinum og í því felst sáralítill munur. Við teljum okkur samt sem áður, herra forseti, sjá fram á það að með því að auka frjálsræði þessa fyrirtækis gætu tekjur þess aukist enn meir og tekjur þjóðarinnar því vaxið enn af starfseminni. Þess vegna held ég að hv. þm. ætti að skoða það betur. Þessi mjólkurkýr verður hér áfram og mun þjóna þjóðinni.

Virðulegi forseti. Ég kem hér upp vegna þess að hv. þm. Kristján Pálsson vísaði í málflutning minn áðan en staðreyndin er sú að ég hef ekki flutt ræðu mína enn. Ég hef að vísu komið hér upp tvisvar í andsvörum í dag en ég held að hv. þm. Kristján Pálsson átti sig fullvel á því eins og ég átta mig á því hvernig pólitík hans er. Ég held að það sé ósköp einfalt að við hjá Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði viljum halda ríkisrekstri á þessu fyrirtæki, það er mjög einfalt, og það er ekkert að komast auðveldlega frá hlutunum. Það er bara eins og hlutirnir hafa verið og við teljum að það hafi verið farsæl lausn. Þess vegna spyr ég hv. þm. að því hvort hann geti ekki virt þá skoðun okkar og þá pólitík frá okkar hálfu að við viljum halda þessu í opinberum rekstri á sama hátt og ég verð að virða skoðanir hans á því að hlutirnir eigi að fara í einkavæðingarfasa. Ég geri mér alveg grein fyrir því að hann vill það þó ég sé ósammála hv. þm.

Herra forseti. Ég get alveg virt þá skoðun að vinstri grænir vilji hafa Símann sem ríkisfyrirtæki. Það er alveg gild skoðun í mínum huga. Ég er algerlega ósammála henni að sjálfsögðu. Þó svo að hv. þm. hafi ekki haldið hér beina ræðu, þá hefur hann verið í andsvörum og sagt skoðanir sínar á þessu máli, m.a. með þeim orðum að ríkisreksturinn hafi skilað það miklu í því formi sem hann er í að það sé ástæðulaust að breyta neitt í þeim efnum. Þess vegna finnst mér að hv. þm. hafi lýst skoðun sinni og hann hafi lýst því hvers vegna. Ég hef líka heyrt það frá vinstri grænum, sérstaklega hv. þm. Jóni Bjarnasyni, að þetta mál hafi verið illa undirbúið og hér hafi menn rasað um ráð fram og þetta sé mál sem ekki sé tilbúið til umræðu. Ég vil líka mótmæla því. Þetta mál er mjög vel undirbúið og hefur verið í vinnslu í fimm ár.

Ég vil, virðulegi forseti, spyrja hv. þm. Kristján Pálsson hvað hann haldi að muni gerast á þessum markaði núna þegar samkeppnin er í fullum gangi og okkur berast fréttir um að gríðarlegar fjárfestingar séu umfram það sem nokkur þörf er fyrir. Auðvitað leiðir það til þess, svo ég svari spurningunni að hálfu leyti, að það kemur niður á notendunum fyrr eða síðar. Við höfum á öðrum sviðum, hv. þm., upplifað það að í svona litlu hagkerfi hafa menn hleypt samkeppninni frjálsri og það hefur að vísu verið ball um nokkurra mánaða eða missira skeið eins og t.d. í fluginu. Það er alveg rétt. Menn voru himinlifandi yfir lágum fargjöldum út um allt land í samkeppninni en uppskáru það að samkeppnin var svo hörð á svo litlum markaði að menn eyðilögðu eigið fé tveggja fyrirtækja, bara sem dæmi. Hvar heldur hv. þm. að þetta lendi? Lendir þetta ekki í einu stóru fyrirtæki þegar upp verður staðið og menn fara að gera upp reikninginn. Þá er ég að tala um sýn til tveggja, þriggja, fjögurra ára.

Herra forseti. Ég get náttúrlega ekki spáð um það hvar þetta lendir. Fyrir það fyrsta er verið að selja núna 49% af fyrirtækinu. Ég get alveg séð fyrir mér að símafyrirtæki á Íslandi verði aldrei mörg. Þetta er svo lítill markaður. Eins og við vitum er þetta ekki nema um 300 þús. manna samfélag og að reka mörg fyrirtæki af einhverri verulegri stærðargráðu í slíku fámenni er bara óraunhæft. Ég lít svo á að samkeppnin eigi alveg eins að geta komið að utan. Öll þessi litlu fyrirtæki sem núna eru að reyna að hasla sér völl geta aldrei orðið stór. Þau geta gert sig gildandi á ákveðnum þröngum sviðum og þannig veitt samkeppni í einhverjum smærri einingum en að þau verði svo stór að þau geti farið að ógna eitthvað eða farið að veita verulega samkeppni í víðasta skilningi þess orðs, ég held að það sé ekki hægt.

Hæstv. forseti. Hv. þm. er á annarri skoðun en Samfylkingin í því að við viljum undanskilja grunnnetið en hann færði fram einhver sterkustu rök sem hafa verið viðhöfð hér í dag fyrir því hvers vegna ástæða væri til að undanskilja grunnnetið. Hann sagði nefnilega að ef grunnnetið væri tekið undan Landssímanum, þá væri það eins og ætla að selja vélarlausan bíl. Það er nefnilega þannig, hæstv. forseti, að hinir hafa þá enga vél í bílum sínum. Þeir þurfa að ýta. Eini aðilinn sem hefur vél í bílnum er þá Síminn og hv. þm. virðist telja að það sé bara ágætissamkeppnisumhverfi að þeir ýti bílum sínum sem eiga að keppa við Símann en hann hafi hina öflugu vél og eins og hann lýsti fyrirtækinu, gífurlega sterku fyrirtæki á markanum. Hann sagði líka að þau yrðu aldrei mörg. Auðvitað verða þau aldrei mörg ef samkeppnisumhverfið verður með þeim hætti að aðrir aðilar hafa ekki vél í bílum sínum. Herra forseti. Ég óska eftir því að hv. þm. svari því hvers konar samkeppnisumhverfi hann er að lýsa.

Herra forseti. Ég er enginn spámaður og hef ekki gefið mig út fyrir það að spá fyrir um hvernig markaðurinn muni þróast. Fyrst hv. þm. spyr mig, þá get ég séð það sem er að gerast í dag. Það eru töluvert öflugir aðilar að setja hér upp símafyrirtæki og þá sérstaklega á GSM-markaðnum og þau hafa náð miklum árangri á því sviði. Eins og ég sagði áðan sé ég ekki fyrir mér að annað fyrirtæki komi í þeirri stærðargráðu sem Síminn er. Það er nánast útilokað. Og að eiga eitt slíkt fyrirtæki í okkar litla landi eru náttúrlega ákveðin forréttindi, að eiga svona öflugt fyrirtæki sem getur gefið sig út um allan heim í samkeppni og í samstarfi. Ég lít svo á að við eigum að nýta okkur þann möguleika. Þess vegna fyndist mér það grátlegt ef menn lentu í þeirri stöðu að fara að kljúfa þetta fyrirtæki upp í einhverjar einingar þannig að það væri einskis nýtt.

Hæstv. forseti. Þarna kom það nefnilega. Hv. þm. er ánægður með að eitt fyrirtæki verði öflugt á þessum markaði. Önnur fyrirtæki komi ekki til með að standa undir nafni. Það eigi hins vegar að fóðra samkeppnina á því að til verði erlend fyrirtæki. Eiga þau að þjónusta íslenskan markað hvað varðar Símann? Markaðurinn er ekki kominn á það stig enn þá að svo geti orðið. Síðan langar mig til þess, hæstv. forseti, að spyrja hv. þm. vegna þess að hann nefndi áðan að það að fara að selja Símann núna kæmi kannski lífi í markaðinn. Síðan hvenær fór það að verða aðferðin til að koma lífi í markað þar sem offramboð er á einhverju að bæta við framboðið? Meira framboð inn á markaðinn núna virðist ekki líklegt til að gera ástandið betra. Það er miklu meira en nóg af alls konar framboðum núna á markaðnum enda falla öll bréf í verði. Mun það ekki bara þýða að önnur bréf og verðmæti muni falla enn þá meira í verði ef farið er að bæta inn bæði bönkum og Símanum líka?

Herra forseti. Ég sé ekkert athugavert við það þó að erlend fyrirtæki mundu þjóna á íslenskum markaði. Aftur á móti lít ég svo á að Landssíminn, þetta íslenska fyrirtæki sem er alíslenskt í dag verði ekkert alíslenskt eftir að sala á þessum hlut hefst. Það er augljóst mál að við höfum áhuga á því að erlendir aðilar kaupi hlut í Landssímanum og þar með er það orðið að hluta til í eigu erlendra aðila. Ég á ekki von á því að það fyrirtæki muni hætta að þjóna okkur Íslendingum á sama hátt og það hefur gert. Ef eitthvað er þá á ég von á því að sú þjónusta sem þar hefur farið fram til þessa eigi að geta batnað, ekki vegna þess að starfsfólkið breytist heldur vegna þess að fyrirtækið sem slíkt hefur miklu opnari möguleika til þess að taka þátt í samkeppni og aðlaga sig og læra og taka þátt í störfum annars staðar í heiminum. Öðrum atriðum hef ég ekki tíma, herra forseti, til þess að svara.

Herra forseti. Í þeirri umræðu sem fer hér fram um frv. um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands má segja að í stórum dráttum sé aðallega tekist á um tvennt, í fyrsta lagi um þá stefnu ríkisstjórnarinnar að selja Landssímann, það hvort eigi að selja Landssímann eða halda honum áfram í eigu ríkisins, og í öðru lagi um það hvað eigi að selja, hvort eigi að selja Landssímann allan eða undanskilja grunnnetið en auk þess hefur stjórnarandstaðan gagnrýnt mjög í þessum sal hvað þetta mál ber brátt að. Vegna þess síðastnefnda sem nokkrir hv. stjórnarandstöðuþingmenn hafa gert að umtalsefni að málið beri brátt að, þá finnst mér ástæða til að vekja athygli á þeim langa aðdraganda sem er að framlagningu þessa frv. og ætla ég þó ekki lengra en um tvö ár aftur í tímann. En þá þegar í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá því í maí 1999 segir að halda beri áfram einkavæðingu ríkisfyrirtækja, einkum þeirra sem eru í samkeppni við fyrirtæki í eigu einkaaðila. Þar fellur Landssíminn sannarlega og óumdeilt undir. Ég held að okkur greini ekki á um það. Í stefnuyfirlýsingunni segir jafnframt að hafinn skuli undirbúningur á sölu fyrirtækisins og við hana skuli þess gætt að tryggja góða þjónustu við byggðir landsins á sem hagstæðustu verði og virka samkeppni á fjarskiptamarkaði. Þetta er það sem stefnt er að sem markmiðum við sölu Landssímans. En í stefnuyfirlýsingunni frá því í maí 1999 kveður líka á um að tekjunum skuli varið til að greiða niður skuldir ríkissjóðs til að fjármagna sérstök verkefni í samgöngumálum og til að efla upplýsingasamfélagið. Það hefur legið fyrir í tvö ár að selja Landssímann, hver markmiðin með sölunni séu og hvernig andvirði Landssímans skuli varið. Skýrsla einkavæðingarnefndar, bæði ítarleg og vel unnin, kom út fyrir rúmum tveimur mánuðum með tillögum um hvernig staðið skuli að sölunni ásamt greinargerð um stöðu Landssímans á fjarskiptamarkaði, um hina víðtæku og fjölbreyttu þjónustu sem Landssíminn veitir og greinargerð um lagalegt umhverfi á fjarskiptamarkaði og loks voru þar reifuð sjónarmið varðandi skiptingu fyrirtækisins. Þessa ágætu og ítarlegu skýrslu einkavæðingarnefndar hafa þingmenn þó haft heila tvo mánuði til að kynna sér. En þessi skýrsla er einmitt uppistaðan í athugasemdunum með frv. sem menn hafa keppst við að gagnrýna hversu seint er fram komið. Frv. sjálft felur fyrst og fremst í sér heimild til handa ríkisstjórninni til að selja Landssímann auk ákvæðis sem kveður á um skuldbindingu Landssímans við sölu fyrirtækisins og með þessu ákvæði er lögð sérstök áhersla á þær skyldur sem hvíla á fyrirtækinu, sem hvíla á Landssímanum til að veita landinu öllu þjónustu, til að veita þjónustu um allt land. Ég ætla að víkja aðeins að því hvernig gengið hefur verið frá því að tryggja sambærilega þjónustu um land allt, jafnan aðgang allra landsmanna og jafnt verð og hvernig það verður gert án þess að undanskilja grunnnetið við sölu Landssímans. En meginspurningin er kannski sú hvers vegna eigi að vera að selja fyrirtækið. Svar mitt er einfaldlega að það sé nauðsynlegt vegna breyttra og nýrra forsendna á fjarskiptamarkaði með því breytta rekstrarumhverfi sem nýju fjarskiptalögin lögðu grunninn að og, gleymum því ekki, byggði m.a. á tilskipun EES. Með því var komið á samkeppni á fjarskiptamarkaði fyrst og fremst í þágu neytenda en samanburður á verði á fjarskiptaþjónustu hér og t.d. í hinum OECD-ríkjunum sýnir að við hér á Íslandi höfum lengi búið við mjög lágt verð á fjarskiptaþjónustu. Með tilkomu samkeppninnar á þessum markaði hafa viðskiptasjónarmið ráðið verðlagningu á fjarskiptaþjónustu og þróunin hér eins og víða annars staðar hefur orðið sú að verð hérlendis hefur enn lækkað. Samkeppnin hefur orðið til þess að þrýsta verðinu niður jafnt í símtölum í almenna talsímakerfinu innan lands í símtölum til útlanda og líka verði á GSM-þjónustunni og verð á gagnaflutningsþjónustu hefur líka lækkað. Það eru þar með veigamestu rökin fyrir því að selja Landssímann að ríkið hefur ekki lengur því hlutverki að gegna í fjarskiptaþjónustu sem það hafði og því ber þá að draga sig út úr þeirri þjónustu, vissulega að fullnægðri þeirri skyldu sinni að tryggja að landsmenn njóti jafnræðis, bæði jafnræðis í aðgangi að fjarskiptakerfinu og jafnræðis um verð. En andvirði fyrirtækisins tel ég eðlilegt að nýtist ríkinu til að sinna þeim verkefnum og skyldum sem áfram er nauðsynlegt að ríkisvaldið standi að og þar sem ríkið hefur áfram skyldum og hlutverki að gegna. Þetta eru veigamestu rökin fyrir því að selja Landssímann að ógleymdu því nauðsynlega aðhaldi sem dreifð eignaraðild er líklegri til að stuðla að fyrir hagkvæmar og nýjar tæknilausnir. Loks ber að hafa í huga að nýju fyrirtækin á fjarskiptamarkaði sem gera jafnt og þétt auknar kröfur til Landssímans um aðlögunarhæfni og þjónustu gera þessa kröfu líka. Á milli þessara aðila má ætla að það sé fyrst og fremst þjóðhagslega hagkvæmt og komi notendum best að það ríki fullt traust. Herra forseti. Landssíminn, markaðsráðandi aðili á fjarskiptamarkaði, sá sem á og rekur stærstan hluta grunnnetsins, ber þá ótvíræðu skyldu samkvæmt fjarskiptalögum að veita samkeppnisaðilum, að veita öðrum fjarskiptafyrirtækjum aðgang m.a. að grunnnetinu, að veita þeim aðgang á sama verði og Landssíminn sjálfur greiðir fyrir aðganginn að þeim hluta rekstrarins. Bókhald og reikningskerfi Landssímans gerir kleift að skilja að einstaka kostnaðarþætti þannig að verðlagning þeirra byggi á raunkostnaði og á Landssímanum hvíli sú ótvíræða lögboðna skylda að selja samkeppnisaðilum þjónustu á sama verði og hún er seld á milli rekstrareininga í fyrirtækinu sjálfu. Það er einmitt vegna þessa þar sem ekki er nauðsynlegt að skipta upp fyrirtækinu til að tryggja öðrum fjarskiptafyrirtækjum, samkeppnisaðilunum, aðgang að grunnnetinu á sama verði. Þessu sjónarmiði eru m.a. samtök hugbúnaðarfyrirtækja sammála. Þau voru fyrir tveimur árum andvíg því að Landssíminn yrði seldur í heilu lagi en í dag eru þau ekki mótfallinn og segja að það skipti engu máli og þau benda á að þær forsendur sem þau settu fram fyrir afstöðu sinni 1998 eigi ekki lengur við. Hitt tel ég þó líka að sé allrar athygli vert tengt umræðunni um aðskilnað grunnnetsins frá öðrum rekstri Landssímans, og sýnir okkur kannski glöggvast hvað tækninni fleygir fram á fjarskiptasviðinu, að uppbygging ljósleiðaraneta utan höfuðborgarsvæðisins virðist, ef ætla má, vera mun hagkvæmari kostur en talið var til skamms tíma. Þannig hefur bæði verið lagður ljósleiðari um Suðurland og til Vestmannaeyja og Landsvirkjun eða réttara sagt fyrirtæki í eigu Landsvirkjunar er með áform um lagningu ljósleiðara tengt dreifikerfi sínu um land allt. Vegna þessa er fyrirsjáanlegt að þrátt fyrir aðganginn að grunnneti Landssímans munu önnur fyrirtæki líka á þessu sviði hvað grunnnetið varðar veita fyrirtækinu samkeppni. Því er gjarnan haldið fram í umræðunni að hagsmunir landsbyggðarinnar verði ekki tryggðir við sölu Landssímans og að þeir hagsmunir verði bornir fyrir borð ef grunnnetinu verði ekki haldið eftir. Statt og stöðugt er látið í það skína og sagt berum orðum að með því að selja grunnnetið með séu stjórnarflokkarnir ekki að gæta hagsmuna landsbyggðarinnar við þessa sölu. Ég held því fram að það sé einfaldlega rangt. Það sem samkeppnina skortir skiptir í sjálfu sér litlu máli fyrir hagsmuni notenda, hvort fjarskiptaþjónusta er veitt af fyrirtæki í ríkiseign eða hvort hún er veitt af fyrirtæki í einkarekstri. Grunnnet í fjarskiptaþjónustu í ríkiseign tryggir í sjálfu sér ekki jafnræði gagnvart fjarskiptaþjónustu og til að tryggja þau markmið að landsmenn búi við jafnan aðgang og jafnt verð er heldur engin þörf á því að halda grunnnetinu eftir vegna þess að til þess eru aðrar leiðri bæði betri og færari. Það sem ég tel að skipti máli við að tryggja þetta jafnræði er fyrst og fremst pólitísk stefnumótun og lögfesting reglna til að tryggja hagsmuni notenda fjarskiptaþjónustu þar sem samkeppnina skortir og virkt eftirlit. Að hluta til hafa slík úrræði verið nýtt og það er unnið að slíku og önnur úrræði eru jafnframt fyrir hendi. Staðan á fjarskiptamarkaði á Íslandi í dag er sú að um land allt er sama verðið á hefðbundnum talsíma. Það er sama verð á ISDN-þjónustu, það er sama verð á ADSL-þjónustu, á ATM-þjónustu og svo NMT- og GSM-farsímakerfinu. Verð á leigulínum, sem var til skamms tíma mun hærra úti á landi og byggir þó á vegalengd og afkastagetu, hefur líka stórlækkað á síðustu missirum. En með fjarskiptalögunum frá 1999 voru lögfest ákvæði sem tryggja fjarskiptaþjónustu fyrir alla landsmenn og þar kveðið bæði á um alþjónustu og sértæka fjarskiptaþjónustu sem hafi það markmið að tryggja sanngjörn kjör á fjarskiptaþjónustu þar sem viðskiptasjónarmið eru ekki líkleg til að ráða ferðinni og ráða verðinu á þjónustunni. En annað sem hefur þegar verið hafist handa við til að auka enn jafnræði í verðlagningu og útbreiðslu á gagnaflutningsþjónustu er auk nýrrar gjaldskrár Landssímans sem tók gildi í septembermánuði sl. nýtt átak um uppbyggingu dreifikerfisins. Sú framkvæmd byggir á stefnumótun og ósk hæstv. samgrh. og ákvörðun stjórnar Landssímans frá því í september 2000 sem fyrirtækið er samkvæmt samkomulagi við hæstv. ráðherra skuldbundið til að efna. Í öllum áætlunum fyrirtækisins er gert ráð fyrir þessu samkomulagi og efndum samkvæmt því og þessar áætlanir liggja auk annars til grundvallar við mat á verðmæti þess. En þær skuldbindingar sem þetta samkomulag gerir ráð fyrir ganga mun lengra og leggja víðtækari og dýrari kvaðir á Landssímann en þær skyldur sem fyrirtækinu eru lagðar samkvæmt fjarskiptalögum og samkvæmt leyfisbréfi fyrirtækisins. Samkvæmt þessu samkomulagi er Landssíminn m.a. skuldbundinn til innan fimm ára að tryggja viðskiptavinum á öllum þéttbýlisstöðum með fleiri en 150 íbúa aðgang að tveggja megabita samböndum yfir ATM-netið eða sambærilega þjónustu á verði sem sé það sama innan hvers svæðis en aukakostnaður við tengingar út fyrir svæðið eru þeir skuldbundnir til að verði ekki meiri en 17 þúsund kr. á mánuði. En þessi kostnaður ATM-kerfisins er á leigulínum sem keyptar eru af grunnnetinu. Landssíminn er líka samkvæmt þessu samkomulagi skuldbundinn til að bjóða háhraðagagnaflutningsþjónustu fyrir fyrirtæki og einstaklinga, svokallaða ADSL-tengingu á öllum stærri þéttbýlisstöðum, og munu 75--80% landsmanna eiga kost á þeirri þjónustu innan tveggja ára. Að þessu fengnu og efndum samkvæmt þessu samkomulagi stendur sú spurning að mínu mati út af borðinu hvað þurfi að gera frekar en þetta til að tryggja landsmönnum öllum jafnan aðgang og verð fyrir fjarskiptaþjónustu. Það er einmitt það sem bókun þingflokks framsóknarmanna gengur út á og samkomulag stjórnarflokkanna að tryggja enn frekar uppbyggingu dreifikerfisins svo að allir landsmenn eigi aðgang að sem sambærilegastri þjónustu fyrir sama verð. Það sem vantar enn upp á jafnræðið væri þá að upphefja þessar 17 þúsund kr. eða muninn sem er á því að tengjast innan svæðis og á milli svæða og jafnvel að setja markið svo hátt gagnvart ADSL-þjónustunni að hún nái til meira en 75--80% landsmanna. Það mun víst vera mjög erfitt að leggja mat á það hvað þetta gæti kostað og byggir vissulega bæði á kröfum sem gerðar verða bæði til útbreiðslu og gæða en menn hafa giskað á að árlega gæti þessi uppbygging kostað eitthvað í kringum 200 eða 250 millj. Herra forseti. Að lokum þetta. Til þess að fylgja eftir leikreglum sem fjarskiptalögin setja og ætlað er að tryggja samkeppnina á fjarskiptamarkaði, þá verður jafnframt --- og það er annað sem bókun þingflokks Framsfl. gengur út á --- að efla eftirlitsstofnanir ríkisins, bæði Samkeppnisstofnun og Póst- og fjarskiptastofnun og fyrir því er ráð gert.

Herra forseti. Nú liggur ljóst fyrir og hefur komið skýrt fram, m.a. í þessari umræðu, að þetta mál hefur verið Framsfl. mjög erfitt. Ýmsir þingmenn Framsfl. hafa þurft að skipta um skoðun miðað við það sem þeir hafa áður sagt. Það liggur fyrir að framsóknarmenn gerðu ákveðna bókun með fjórum skilyrðum til þess að geta gengið að málinu eins og það liggur fyrir þinginu. Ég vil í fyrsta lagi spyrja hv. þm. um samkomulagið, þessa fjóra töluliði samkomulags sem gert hefur verið við sjálfstæðismenn: Liggur fyrir að samstarfsaðilinn gangi að þeim skilyrðum sem framsóknarmenn hafa sett fram í bókun sinni? Í 1. tölul. bókunarinnar er talað um að móta sameiginlega framtíðarstefnu um uppbyggingu fjarskiptakerfisins um allt land þannig að landsmenn eigi aðgang að sem sambærilegastri þjónustu og tryggt verði fjármagn til framkvæmda í því skyni. Hvað eru menn að tala um? Hvað er verið að tala um mikið fjármagn í þessu efni? Liggur fyrir samkomulag um að í það verði veitt fjármagn? Í annan stað er talað um að stjórnarflokkarnir geri með sér samkomulag um ráðstöfun á söluandvirði ríkisfyrirtækja. Þetta er svolítið sérkennileg bókun, líkt og verið sé að skipta á milli sín góssinu af sölu Símans. Hvað er átt við þegar talað er um að stjórnarflokkarnir geri með sér samkomulag um ráðstöfun á söluandvirði ríkisfyrirtækja? Í lokin, varðandi það að efla og styrkja eftirlitsstofnanir, þá er ég einkum með Samkeppnisstofnun í huga: Hvað er átt við þegar talað er um að styrkja Samkeppnisstofnun? Er verið að treysta lagasetninguna á bak við stofnunina eða er verið að tala um að setja meira fjármagn í Samkeppnisstofnun? Ef svo er, liggur þá fyrir samkomulag um fjármagnið sem renna á til að efla Samkeppnisstofnun?

Herra forseti. Það hlýtur að vekja athygli að hver stjórnarandstöðuþingmaðurinn á fætur öðrum virðist í þessu máli, um sölu hlutafjár í Landssíma Íslands, hafa mestar áhyggjur af því að það hafi verið erfitt framsóknarmönnum að fjalla um þetta mál. Ég vil bara taka af allan vafa með að það er full samstaða innan Framsfl. í þessu máli. Ákveðnir þingmenn tóku um lengri eða skemmri tíma, kannski án þess að þekkja tæknina, þá afstöðu að hagsmunum landsbyggðar væri betur borgið með því að halda ljósleiðaranum eftir, eins og margir taka nú til orða. En meðan samtök hugbúnaðarfyrirtækja og tæknimenn skipta um skoðun á tveimur árum þá er ekki skrýtið að ótæknimenntaðir framsóknarmenn sjái líka ljósið í þeim efnum. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir fjallar hér um bókun þingflokks Framsfl. sem fylgdi samþykki þingflokksins á frv. því sem hér er til umræðu. Ég held að þessi bókun skýri sig að mestu leyti sjálf. Hún bíður nánari útfærslu stjórnarflokkanna, þ.e. fyrirvari um að ákveðin atriði verði nánar útfærð. Varðandi það sem hv. þm. spurði sérstaklega um, hvað fælist í því að efla og styrkja eftirlitsstofnanir, þá hlýtur að felast í því annars vegar að leggja meira fjármagn til þessara stofnana til að gera þeim kleift að sinna því víðtækara eftirliti sem þær hljóta að þurfa að inna af hendi með þeim frekari kvöðum sem á þær verða lagðar með þeirri breytingu sem felst í sölu Landssímans.

Herra forseti. Ég fékk alls ekki fullnægjandi svör við því sem ég spurði um. Í fyrsta lagi spurði ég einfaldlega um hvort samkomulag væri á milli flokkanna um að tekið yrði á þessum fjórum þáttum sem hér eru nefndir. Eða er þetta bara einhliða bókun framsóknarmanna? Í annan stað skýrir bókunin sig ekki sjálf. Í henni segir ekkert um hversu mikið fjármagn eigi að leggja í þetta, hvorki að því er varðar 1. tölul. í bókuninni sem ég vænti að hv. þm. þekki, um framkvæmdirnar, né hve mikið fjármagn eigi að setja í eftirlitsstofnanir. Ekki er síður mikilvægt að fá svar við því hvaða samkomulag hér er verið að tala um varðandi söluandvirðið. Ég bið um skýrari svör við þeim spurningum ef hv. þm. hefur þau á takteinum.

Herra forseti. Varðandi það síðasta sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir vék að, ráðstöfun á söluandvirði Landssímans, þá liggur það í grófum dráttum fyrir í stjórnarsáttmálanum hvernig því skuli varið. Í þessari bókun frá þingflokki Framsfl. er það áréttað að nánar verði kveðið á um það og gengið frá því á milli flokkanna en gert er í stjórnarsáttmálanum. Hins vegar liggur ljóst fyrir að þegar frv. var afgreitt úr þingflokki Framsfl. þá fylgdi þeirri afgreiðslu sú bókun sem þingmaðurinn hefur nú undir höndum með þessum fjórum liðum sem Framsfl. fyrir sitt leyti lagði áherslu á, að samfara því að sala hlutafjár í Landssímanum færi fram yrði nánar gengið frá þessum fjórum atriðum milli stjórnarflokkanna án þess að verðmiði væri settur á hvert og eitt þeirra. Ég lít þannig á að á milli stjórnarflokkanna sé samkomulag um að fjalla nánar sín á milli um þessi fjögur atriði.

Virðulegi forseti. Í upphafi ræðu hv. þm. Jónínu Bjartmarz sagði hún að allt þetta mál hefði legið ljóst fyrir hjá ríkisstjórnarflokkunum frá upphafi. Hún sagði að rekja mætti rót þess til stefnuyfirlýsingar sem gefin var fyrir margt löngu og því sé það óþarfa uppþot í stjórnarandstöðunni að gera því skóna að þinginu sé ekki ætlaður neinn tími til að fjalla um málið. Hins vegar hefur komið fram að það tók um þrjár vikur eða svo fyrir þingflokk framsóknarmanna að afgreiða þetta mál. Hann afgreiddi það síðan með bókun sem hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir fór yfir áðan. Bókunin segir óskaplega lítið og ekkert um það hvort nokkuð annað sé á bak við hana en vilji þingflokks framsóknarmanna. Ég ætla þó ekki að gera þetta að aðalumræðuefni hér. Fyrst og fremst vildi ég segja þetta: Hv. þm. talaði um að samkeppnin á þessu sviði hefði leitt af sér lægra verð, betri þjónustu o.s.frv. Um þetta erum við algerlega sammála. Hins vegar erum við ósammála um markaðsgerðina, þ.e. þá aðferð sem hér á að beita sem gerir það að verkum að á markaðnum verður yfirburðafyrirtæki sem hefur völd og áhrif á öllum sviðum á móti mörgum litlum fyrirtækjum. Við erum þeirrar skoðunar að þetta sé ekki til þess fallið að tryggja að við náum samkeppnismarkmiðum. Mér fannst vanta í orðræðu hv. þm. skoðun hennar á því hvort hin leiðin hefði ekki gert það að verkum að við næðum þessum samkeppnismarkmiðum. Reyndar fannst mér sjálfum í lok ræðu hv. þm. að hún hefði ákveðnar efasemdir um leiðina sem farin er í frv. en hefði þó fallist á hana, væntanlega í ljósi áðurnefndrar bókunar. Eitthvað hefur í það minnsta gert það að verkum en hún féllst á hana.

Herra forseti. Mér kemur ekki á óvart að ég og hv. þm. Lúðvík Bergvinsson séum hjartanlega sammála um margt sem varðar sölu Landssímans og einkavæðinguna sem slíka. Ég neita því ekki að það hvort selja eigi grunnnetið eða ekki er nokkuð sem ég hef velt vandlega fyrir mér. Því hafa helst valdið efasemdir manna um að hægt sé að tryggja jafnan aðgang og jafnt verð til allra landsmanna með því að selja það í stað þess að halda því eftir í ríkiseign. Það liggur fyrir í þeirri ágætu skýrslu sem er meginuppistaðan í því frv. sem hér er til umræðu að það er tæknilega framkvæmanlegt að skilja grunnnetið frá fyrirtækinu. Menn hafa hins vegar varað við því að það gæti orðið óskaplega dýrt. Ég ætla ekki að fara út í að skilgreina hvað grunnnetið er. Hér hafa menn reynt að einfalda það og í því sambandi eingöngu talað um ljósleiðarann, sem er náttúrlega til þess fallið að valda tómum misskilningi. Niðurstaða mín er sú að það sé ekki þörf á að halda grunnnetinu eftir. Með fjarskiptalögunum og þeim kvöðum sem lagðar eru á Landssímann með alþjónustu og annað tel ég hægt að tryggja þessi markmið jafnhliða sölunni, að tryggja jafnræði þrátt fyrir að við seljum grunnnetið. Ég veit ekki til annars en að mikil ánægja hafi verið meðal annarra fjarskiptafyrirtækja á markaði síðustu missirin með samskiptin við Landssímann og full sátt sé með þá samninga sem þar hafa náðst. Ég tek fram að þau fyrirtæki kaupa þjónustuna að grunnnetinu á sama verði og aðrar rekstrareiningar Landssímans.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Jónína Bjartmarz gerði í ræðu sinni mikið úr bókunum og fyrirvörum framsóknarmanna. Nú liggur ljóst fyrir að dýr væri Hafliði allur í þessu samhengi. Allir stjórnarþingmenn hafa gert mikið úr hinni hröðu þróun í fjarskiptamálum. Þess vegna vil ég spyrja hv. þm. Jónínu Bjartmarz hvort það sé ekki skammgóður vermir að losa um fjármagn til að gera tæknilegar ráðstafanir núna en horfa ekki til framtíðarinnar hvað varðar þjónustu við landið allt. Þetta snýst ekki bara um okkur landsmenn vegna þess að við erum mikið ferðamannaland. Það er bráðnauðsynlegt vegna þeirra stóru atvinnugreinar að öllu landinu sé þjónað. Það var talað um 150 manns. Það eru til stórir hreppar með víðfeðmum landsvæðum þar sem búa bara örfáir tugir. Við verðum náttúrlega að fá svör við þessum spurningum. Það er m.a. þess vegna sem við höfum lagst gegn frv. Við viljum að þetta sé rekið á vegum ríkisins til þess að þjóna pólitískt eins og við höfum haft ágæta reynslu af. Síðan langar mig, virðulegi forseti, að heyra um framtíðarsýn þingmannsins á grunni þeirrar ákvörðunar sem hún hefur tekið um einkavæðingu Landssímans. Til hvers leiðir einkavæðingin? Hvað líður á löngu þangað til við höfum bara eitt stórt fyrirtæki á grunni Landssímans sem verður þá einkarekið einokunarfyrirtæki? Telur þingmaðurinn að það sé góð lausn fyrir Ísland? Telur þingmaðurinn t.d. að það verði góð lausn fyrir dreifbýlið? Hvernig heldur þingmaðurinn að dreifbýlinu verði þjónað á grunni slíks fyrirtækis ef sú sýn er uppi? Þóknast hv. þm. sú hugsun að það verði metið á fjárlögum hvers árs hvort það eigi að vera símaþjónusta í hinum dreifðu byggðum og strjálbýlu dölum landsins?

Herra forseti. Ég held ég þurfi að láta það bíða betri tíma að gera hv. þm. Árna Steinari Jóhannssyni grein fyrir framtíðarsýn minni í fjarskiptamálum. Ég held að ég nái því ekki á þeim skamma tíma sem hér er til ráðstöfunar. Hins vegar varðandi ríkisreksturinn, og það hefur verið ágæt lausn í sjálfu sér, þá held ég að ég þurfi ekki að rifja það upp með hv. þm. hve fólk á landsbyggðinni hefur til margra ára kvartað yfir því að þeir sætu ekki við sama borð og fólk á höfuðborgarsvæðinu hefur setið. Markvisst hefur verið unnið að því af hálfu Landssíma Íslands að hluta til með því samkomulagi sem ég greindi frá í ræðu minni að Landssíminn hefði gert við samgrh. að bæta bæði aðgang og lækka það verð sem landsbyggðin hefur búið við og það fellur vissulega að þeim markmiðum og þeim takmörkum sem Framsfl. hefur sett sér varðandi þessa sölu. Markmiðið er í sjálfu sér að tryggja aðgang og tryggja jafnt verð fyrir landsmenn á landinu öllu. Ég get ekki séð annað en að með þeim framkvæmdum sem standa nú til séum við enn frekar að tryggja að hægt sé að jafna þetta verð. En ég vil aðeins fá að benda á að það er uppbygging í fjarskiptakerfinu sem ríður á að sé kláruð sem fyrst vegna þess að skorturinn á dreifikerfinu úti á landi veldur því að verðið þar er mun dýrara. Um leið og uppbyggingunni er lokið þarf þjónustan á landsbyggðinni ekki að vera dýrari en á höfuðborgarsvæðinu.

Virðulegi forseti. Það er einmitt vegna þeirrar hröðu þróunar sem er í þessum málaflokki sem uppbyggingunni verður aldrei lokið. Þess vegna er málið svo eldfimt. Þetta er stöðug þróun og menn sjá ekki einu sinni fyrir hvað muni gerast á allra næstu missirum. Það er þess vegna sem Vinstri hreyfingin -- grænt framboð hefur viljað og vill beita sér fyrir því að fyrirtækið sé áfram og verði áfram í ríkiseign og það hefur margoft komið fram í dag. En ég vil spyrja hv. þm. að því sem samvinnumann og jafnaðarmann í Framsfl. hvað hv. þm. flokki undir sem stoðkerfi landsins. Hvar mun Framsfl. enda í þessum efnum? Við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði flokkum símaþjónustuna og fjarskiptaþjónustuna undir stoðkerfi landsins. Við viljum ekki einkavæða stoðkerfi landsins. Verður Framsfl. til að ríða á einkavæðingarbylgju gagnvart heilsugæslu, gagnvart sjúkrahúsum, gagnvart elliheimilum og öldrunarþjónustu, gagnvart menntuninni? Hvar á að enda? Þetta eru allt stoðkerfisdæmi sem við erum algerlega andvíg að einkavæða. Af því að þetta er uppi á borði hér væri gaman að fá skoðun þingmannsins á því hvar eigi að enda. Hvað er stoðkerfi?

Herra forseti. Í örfáum orðum vil ég ekki leggja að jöfnu sjúkrahúsrekstur, elliheimili og menntakerfi við fjarskiptaþjónustu og sé ekki nokkur rök til og minni á að fjarskiptaþjónustan hefur þá sérstöðu gagnvart öðru sem hann nefndi og flokkar til stoðkerfis eða velferðarþjónustu að það skilar okkur verulegum hagnaði en á ekki stærsta hlutann í útgjöldum ríkisins eins og er t.d. með heilsugæsluna. Mig langar að minna hv. þm. á að þrátt fyrir ríkiseignina, sem við höfum búið við á síðustu árum á þessu stærsta fjarskiptafyrirtæki landsins, þá hefur landsbyggðin ekki búið við sömu kjör og fólk á höfuðborgarsvæðinu þótt unnið hafi verið að því hörðum höndum af hálfu Landssímans og ríkisstjórnarinnar að bæta þar um. Ég sé fyrir mér og það kemur fram í þessari bókun Framsfl. að með ráðstöfunum sem gerðar verða samfara þessari sölu verði brugðist við því að jafnt og þétt verði hægt að byggja upp þetta fjarskiptakerfi og taka á þeim nýjungum sem tæknin ber á borð á hverjum tíma.

Herra forseti. Hæstv. samgrh. hefur flutt frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. sem við stjórnarandstæðingar höfum heyrt af og fylgst með undanfarið. Hér hefur verið farið yfir það mál og þann vandræðagang sem verið hefur í stjórnarliðinu við þetta mál þannig að okkur stjórnarandstæðingum verður ekki kennt um það hversu seint málið kemur fram. Það hefur tekið nokkra mánuði hjá stjórnarflokkunum að reyna að finna einhvern flöt á því að leggja þetta fram. Fram hefur komið að málið var stopp hjá framsóknarmönnum í upp undir einn mánuð. Þess vegna er það mikil óvirðing við hið háa Alþingi að leggja frv. fram svo seint sem raun ber vitni og ætla Alþingi að klára það á 5--6 dögum. Það eru ekki vinnubrögð sem mér finnst til sóma fyrir hið háa Alþingi. Reyndar er með ólíkindum með ýmis önnur frv. sem eru að detta inn á borð okkar núna sem á að keyra í gegn á aðeins nokkrum dögum sem eftir eru. Betra hefði verið að þetta hefði komið fyrr að þinginu og samgn. hefði gefist góður tími til að fara í gegnum málið vegna þess að sennilega verður þörf á því í samgn. að kalla til sín fjölmarga aðila og heyra í þeim hvað varðar þessa sölu og kannski sérstaklega þann aðskilnað sem við höfum verið að tala um og að selja ekki frá okkur grunnnetið. Þá vænti ég þess að hæstv. samgrh. sé sama sinnis og ég að ekki er nóg að kalla eingöngu til fulltrúa höfuðborgarsvæðisins í því efni. Það þarf að fá aðila utan af landi, sem þetta brennur mikið á, aðila sem eru að reyna að byggja upp fyrirtæki sín þar en hafa mætt ýmsum hraðahindrunum hæstv. ríkisstjórnar og ýmsum hraðahindrunum Landssímans hvað það varðar. Hæstv. samgrh. minntist á það í frumflutningi sínum á þessu máli í morgun og ræddi um stöðu efnahagsmála og hvort rétt væri að selja þetta þegar staðan í efnahagsmálum væri betri en hún er í dag. Herra forseti. Við Íslendingar vorum, vil ég segja, að njóta þess vafasama heiðurs að í dag var gengi íslensku krónunnar að falla um 5--6% miðað við dollar. Hvaða áhrif þetta hefur á efnahagslífið væri hægt að hafa langt mál um hér. Ég held að þetta séu ein mestu tíðindi sem við erum að fá. Ég hefði haldið að við ættum frekar að ræða efnahagsmál í dag en sölu Landssímans. Það væri meiri þörf á því. Það væri þörf á því að hæstv. forsrh. væri í salnum til að ræða þessi mál nú á 10 ára afmæli hans sem forsrh. Ég get ekki séð að hægt sé að hreykja sér af miklum afrekum í efnahagsmálum um þessar mundir. Hann gat jafnframt um að salan til einstaklinga hér á landi væri til að auka sparnað almennings. Ég er ekki svo viss um það, herra forseti, að almenningur eigi svo mikið eftir til þess að kaupa hlutabréf í Landssímanum á næstunni, því er nú verr og miður. Sennilega væri þörf á því að það væri hægt og það hefur komið fram að það gæti vel verið að í því leyndist töluverð hagnaðarvon og miðað við vaxtastefnuna eins og hún hefur verið undanfarið þar sem allt er verið að pína og efnahagslífið er farið að hökta á hraða snigilsins. Ég vildi aðeins nefna þetta vegna þess að þetta bar hér á góma en til að fyrirbyggja allan misskilning leggjumst við alls ekki gegn sölu á samkeppnishluta Landssímans og það hefur komið fram í ræðum þingmanna Samfylkingarinnar. Við leggjumst hins vegar gegn sölu á gagnaflutningskerfinu, grunnnetinu, og það hefur verið skýrt mjög vel af þeim sem hér hafa talað og ég ætla að koma aðeins betur að því á eftir. Í þessu frv. er líka sala á 25% hlut til stórs aðila og jafnvel erlendis. Ég ætla að segja það hér og nú að ég ætla rétt að vona að okkur takist að selja þennan hlut og þá þess vegna sem allra fyrst til erlends aðila því ekki veitir af innstreymi gjaldeyris til landsins um þessar mundir. Það gæti kannski orðið til þess að fara með krónuna eitthvað aðeins niður á við og bæta gengið eins og það hefur verið miðað við það sem ég hef verið að segja hér áðan að dollarinn skuli vera kominn upp í 103 kr. í lok dags og menn gátu nánast fylgst með því frá klukkutíma til klukkutíma hvernig krónurnar fóru þar. Sannarlega væri þörf á því en ég minni jafnframt á að hæstv. ríkisstjórn getur ekki treyst á það sem stóran lið í efnahagsstefnu sinni að selja allar eigur okkar til útlanda vegna þess að þær eigur verða ekki seldar aftur. Það hefur komið fram varðandi grunnnetið, sem við höfum verið að fjalla um og viljum að sé undanskilið í þessu, og það kemur fram í fylgigögnum með frv. frá nefndinni sem hefur fjallað um málið og þeim sérfræðingum sem um það fjölluðu, að það er hægt tæknilega og rekstrarlega að aðskilja það frá sölunni. Við teljum að ríkið, eins og segir í samningnum um ljósleiðarapörin þrjú af átta sem NATO á, geti haldið sérstöku fyrirtæki utan um þetta atriði til að hafa þann möguleika að ríkið stjórni því hverjum er seldur aðgangur að því og að allir aðilar á þessum markaði geti að sjálfsögðu keypt þessa þjónustu og tryggt sé að engar samkeppnishindranir séu í þeirri sölu, hvorki hvað varðar verð né tíma sem það tekur að skaffa þeim aðilum þá þjónustu sem þeir vilja, en við höfum heyrt af því að ýmsar aðferðir eru notaðar til þess að draga þá aðila sem þurfa að fá línur og þjónustu frá Landssímanum á langinn og svo furðulegt sem það nú er sé Landssíminn stundum búinn að hafa samband við þá aðila og bjóða þeim þá þjónustu sem hinn aðilinn hefur ætlað að bjóða þeim. Ég sagði, í stuttu andsvari í morgun við hæstv. samgrh., að það hefði þurft tilskipun að ofan frá hæstv. samgrh. á aðalfundi Landssímans til að breyta gjaldskrá Landssímans í þá veru að fyrirtæki á landsbyggðinni ættu einhvern smárekstrargrundvöll hvað varðar leigu á 1 og 2 megabæta leigulínu, og það er ekki tími til þess núna, herra forseti, á þeim 20 mínútum sem ég hef til þess að fara í gegnum þetta. En munurinn var hrikalegur. Hann hefur verið leiðréttur að hluta til en alls ekki að öllu leyti. Enn þá er miklu ódýrara fyrir fyrirtæki sem er stutt frá apparatinu í Reykjavík að leigja sér 1 og 2 megabæta leigulínu en fyrirtæki t.d. vestur á Ísafirði eða austur á Egilsstöðum. Það munar miklu. Þetta lækkaði mest á stuttum leiðum. Þegar ég segi að það eigi að halda grunnnetinu frá og stjórnarsinnar hafa verið að andmæla því að það sé erfitt að gera það og í áliti sérfræðinga í þessari skýrslu kemur fram að það verði baggi á ríkissjóði að reka þetta. Ég vil aðeins minna á að þetta er nú þegar aðgreint í bókhaldi Landssímans eftir skipun frá Póst- og fjarskiptastofnun. Þannig er hægt að skilgreina mjög vel hvað tilheyrir grunnnetinu og hvað ekki. Í því sambandi má líka nefna og minna á samninginn sem gerður var við NATO um þau þrjú ljósleiðarapör af átta sem hér er fjallað um. Það var auðvelt og er auðvelt að koma þeim samningi á, bæði hvað varðar þjónustuskyldu, endurgjald fyrir þræðina og þetta allt saman og því skyldi það ekki vera hægt fyrir aðra þætti í grunnnetinu, enda eins og ég segi hefur það ekki verið hrakið hér, hvorki af stjórnarsinnum né öðrum að ekki séu tæknilegar forsendur til að gera þessa þætti. Þeir eru fyrir hendi. Eitt í viðbót, herra forseti, sem mælir með því að grunnnetinu sé haldið aðskildu í fyrirtæki sem ríkið á og leigir öllum þeim sem vilja fá afnot af, það er til að koma í veg fyrir þá, við skulum segja, þjóðhagslegu vitleysu sem felst í því að hvert einasta fyrirtæki er farið að leggja ljósleiðara hingað og þangað, annaðhvort um höfuðborgarsvæðið eða Reykjavík, á Suðurlandi eða leggja strengi norður o.s.frv. Það er ekki þjóðhagslega hagkvæmt að ætla að gera þetta þannig að öll fyrirtæki vilji frekar leggja í þann mikla kostnað eins og því er samfara að leggja ljósleiðara þess vegna norður í land eða þess vegna austur á land, austur á Egilsstaði, lengstu leið sem hægt er að fara, frekar en standa í því stappi að ná viðskiptum við Landssímann til að nota það sem hér á að nota. Enda er það líka svo að þegar þessi atriði eru höfð í huga og sú þjónusta sem við krefjumst af þessu í dag, þá er eiginlega sama hvaða reglur eru lagðar undir núna í fjarskiptageiranum, sem eru sjálfsagðar kröfur dagsins í dag. Það er nefnilega svo vegna örrar tækniþróunar að það sem menn segjast vera búnir að uppfylla og þau atriði sem við viljum að þeir uppfylli getur verið orðið úrelt eftir eitt ár og hvaða tryggingu höfum við fyrir því að nýir eigendur Landssímans geti ekki bara andmælt nýjum kröfum frá Póst- og fjarskiptastofnun þegar tækninni fleygir fram, geti þess vegna farið í mál við ríkið og unnið það mál jafnvel vegna þess að þeir telja sig vera búna að uppfylla þau skilyrði sem við setjum en tækniþróunin er slík að hún er margfalt meiri en við gerum okkur í raun grein fyrir og sjáum fyrir um þannig að þessir þættir geta stórbreyst á næstu mánuðum og næstu árum. Herra forseti. Hér hefur dálítið verið rætt um þann viðsnúning sem hefur orðið hjá framsóknarmönnum gagnvart grunnnetinu. Þeir hafa boðað það í allan vetur og það höfum við séð á heimasíðu iðnrn., hjá byggðamálaráðherra, þar sem fjallað er um þessi atriði, en svo virðist vera að Framsfl. hafi hreinlega látið undan og gefist upp fyrir stóra bróður sínum Sjálfstfl. eins og í svo mörgum öðrum málefnum. Hæstv. félmrh. var svo hreinskilinn að hann komst þannig að orði í svæðisútvarpi Norðurlands að Framsókn hefði bara hreinlega gleymt landsbyggðinni í markaðssetningu sinni á höfuðborgarsvæðinu. Það getur vel verið að það sé svo í þessu máli einnig, því að á heimasíðu iðnrn. segir m.a., með leyfi forseta: ,,Þar sem þjónustusalan er hinn raunverulegi samkeppnisrekstur er litið svo á að þennan hluta Landssímans hf. eigi við fyrsta tækifæri að selja (einkavæða). Aftur á móti ætti að fara hægar í að einkavæða rekstur grunnkerfisins, mikilvægara er að halda áfram og ljúka uppbyggingu þess.`` Síðan er sett fram tillaga sem hljóðar svo, með leyfi forseta: ,,Landssímanum hf. verði skipt í tvö sjálfstæð fyrirtæki. Annars vegar fyrirtæki sem á og rekur grunnkerfið, þ.e. dreifikerfið ásamt nauðsynlegum búnaði, og hins vegar fyrirtæki sem annast almenna síma- og fjarskiptaþjónustu.`` Þetta er eins og talað út úr mínu hjarta. Hvað hefur svo breyst? Jú, ég held að það eitt hafi breyst að Sjálfstfl., sem er mjög umhugað um að selja þetta allt saman sem allra fyrst, að þar bíði ýmsir við skulum segja vildarvinir Sjálfstfl. eftir að fá að kaupa sem allra fyrst meðan gengið er lágt. En hvað hefur breyst hjá framsóknarmönnum? Hér hefur verið vitnað í það, herra forseti, hvað hv. þm. Hjálmar Árnason hefur sagt í þessum efnum og rætt um Microsoft-ástand og fleira sem gæti skapast. Ég minni á að hann er varaformaður samgn. Nei, herra forseti. Greinilegt er að Framsfl. hefur gefist upp í þessum efnum eins og svo mörgum öðrum í þessu stjórnarsamstarfi og lúffar frekar en láta steyta á og halda því sem þeir hafa áður sagt og reyna að standa vörð gagnvart landsbyggðinni. Ég óttast það, herra forseti, allra mest að með sölu á þessu öllu saman, þar með talið grunnnetinu, verði möguleikar landsbyggðarinnar stórskertir. Ég óttast að þegar farið verður að gera meiri kröfur til Landssímans, aðrir aðilar verði búnir að eignast 49%, þar á meðal þessir ráðandi hluthafar, þá verði gerðar allt aðrar kröfur þannig að við munum sjá ýmislegt enn þá verr en hefur verið hingað til í starfsemi Landssímans gagnvart landsbyggðinni og nægir þar að nefna það sem ég var að tala um áðan, langa baráttu fyrirtækja á landsbyggðinni fyrir lækkun á leigulínum sem tók allt of langan tíma t.d. eins og bara breytingar á því hvernig þetta er verðlagt. Nágrannaþjóðir okkar nota loftlínulengd en ekki línulengd þar sem lagt er fyrir hvern fjörð. Danir hafa hámark 75 km loftlínu. Við erum ekki með nein hámörk. Á þetta hefur verið bent við Landssímann en ekkert hefur verið gert. Gera menn sér grein fyrir því að línulengd vestur á Ísafjörð eru tæpir 500 km meðan loftlínan er 200 km? Það eru ótal mörg atriði sem ekki hefur tekist að koma fram við Landssímann sem ríkisfyrirtæki í breytingarátt til hagsbóta fyrir lítil fyrirtæki sem eru að hasla sér völl á landsbyggðinni, sem eru að reyna að byggja upp aðra atvinnustarfsemi vegna þeirra atvinnuháttabreytinga sem átt hafa sér stað undanfarin ár, en þessum fyrirtækjum er gert það ókleift og þau standa ekki jafnfætis fyrirtækjum á höfuðborgarsvæðinu hvað rekstrarskilyrði varðar. Eitt í viðbót, herra forseti. Við vitum að Landssíminn gefur sig út fyrir að vera vel rekið fyrirtæki og ég ætla ekki að draga dul á það sem hér hefur komið fram, ég held að Landssíminn sé ákaflega vel rekið fyrirtæki í raun og veru. En það hefur ekki hagsmuni allra landsmanna í heiðri, engan veginn miðað við það sem ég hef verið að taka sem dæmi um. Ég þekki að það hefur tekið fyrirtæki sem hefur óskað eftir leigulínu eða öðru slíku mjög langan tíma að fá slíkt. Og það sem ég var að nefna áðan, sem er dálítið furðulegt, er að í millitíðinni skuli söluaðilar frá Landssímanum koma og hitta akkúrat á það fyrirtæki sem vildi skipta við fyrirtæki á landsbyggðinni og bjóða þá þjónustu sem hinn aðilinn hefur verið að biðja um og bjóða. Herra forseti. Ræðutími minn í þessari 1. umr. er senn á enda. Ég ítreka það sem ég sagði í upphafi máls míns. Ég er hlynntur sölu Landssímans, samkeppnishluta Landssímans. Ég er hins vegar alfarið á móti því sem hér hefur komið fram, sem varð niðurstaða stjórnarflokkanna um að selja þetta allt, þar á meðal grunnnetið, grunnkerfið, vegna þess sem ég hef lýst hér gagnvart landsbyggðinni. Það er sannarlega hætta á ferðum hvað það varðar. Þjónustan hefur ekki verið allt of góð hingað til hjá Landssímanum gagnvart landsbyggðinni. Það hefur tekið langan tíma að fá hluti. Ég óttast að það muni ekki skána heldur versna við einkavæðinguna og söluna á sjálfu grunnnetinu.

Herra forseti. Hv. þm. Kristján L. Möller lýsti afstöðu Samfylkingar í málinu. Ég vil leyfa mér að kalla eftir því sem ég hef áður gert í þessari umræðu en ekki hefur fengist svar við: Hvernig skilgreinir Samfylkingin hugtakið grunnnet? Hvað er það nákvæmlega sem Samfylkingin vill ekki selja? Ég held að það sé grundvallaratriði að það komi fram í umræðunni hvað átt er við þegar talað er um að halda grunnnetinu eftir í eigu ríkisins, hvað eiga menn við? Hv. þm. eins og fleiri í stjórnarandstöðunni hefur miklar áhyggjur af framsóknarmönnum í þessu máli. Ég get fullvissað hann um að hann þarf þess ekki. Hann heldur því fram að Framsókn hafi gleymt landsbyggðinni. Við þingmenn Framsfl. höfum farið yfir það hvernig við höfum lagt áherslu á það að öllum sé tryggður aðgangur að fjarskiptanetinu á sambærilegu verði og það kemur m.a. fram í afstöðu þingflokksins þannig að ég vísa þeirri fullyrðingu til föðurhúsanna. Síðan vil ég segja það einnig, herra forseti, að ég vona og veit reyndar að hv. þm. sem á sæti í samgn. mun fara ofan í málið með okkur efnislega og ég vona að hann sjái að hann lýsti miklum misskilningi þegar hann talaði um leigulínur, lengd þeirra og vegalendir, þar sem hann, eins og ég skildi hann, talaði um að aðilar á Ísafirði þyrftu að greiða leigulínu allt frá Reykjavík til Ísafjarðar, yfir 500 km. Þetta er ekki rétt og ég veit að við munum fara saman yfir þetta í nefndinni og þingmaðurinn mun væntanlega sjá þar á hverju misskilningurinn er byggður.

Herra forseti. Aðeins vegna orða hv. þm. Magnúsar Stefánssonar. Hann biður mig um að skilgreina grunnnetið, hvað við eigum við. Ég er búinn að heyra þetta einu sinni áður hjá honum. Ég geri mér ekki almennilega grein fyrir því hvort einhver vafi sé á því hvað grunnnetið er. Er ekki ljóst að grunnnetið eru jarðsímalagnirnar, sama hvort þær eru ljósleiðari eða gamlar löngu afskrifaðar koparlínur? Eru það ekki jarðstöðvarnar sem eru vítt og breitt um landið, sama hvort þær tilheyra gervihnattadiskum eða örbylgjusendum? Það eru sæstrengir sem liggja yfir suma firði á Íslandi í staðinn fyrir að fara fyrir þá. Það eru tengigrindur sem eru í því sem við kölluðum í gamla daga símstöðvum. Það eru ekki símstöðvar sem slíkar heldur tengigrindur þar sem þetta kemur inn og það er ljósleiðarafjölsími, endabúnaður. Ég held, herra forseti, að það sé ekkert erfitt að skilgreina þennan búnað. Hann er skilgreindur eins og hv. þm. veit, stjórnarmaður í Landssímanum. Hann er skilgreindur í bókhaldinu og hann er skilgreindur í samningnum um ljósleiðarapörin hjá NATO og þess vegna hljótum við að geta þetta líka. En í stuttu máli, herra forseti, þetta er grunnnetið. Herra forseti. Rétt að lokum, það var ekki ég sem sagði það fyrst að Framsfl. hefði gleymt landsbyggðinni. Ég tók það skýrt fram og það ber að virða að það var hæstv. félmrh. í ríkisstjórn Davíðs Oddssonar, Páll Pétursson, sem sagði í útvarpsviðtali að Framsfl. hefði gleymt landsbyggðinni í markaðssetningu sinni á höfuðborgarsvæðinu. Herra forseti. Ég er alveg hjartanlega sammála hæstv. félmrh.

Herra forseti. Ég tel það mjög mikilvægt að það komi fram hjá hv. þm. hvað hann á við þegar hann skilgreinir grunnnetið. Það er bara gott eitt um það að segja. Ég hef aldrei lýst skoðunum mínum á því hvað er grunnnet og hef ekki farið yfir það í þessari umræðu. Ég tel mikilvægt eins og ég hef sagt að Samfylkingin komi því á hreint hvað átt er við með grunnnetinu sem hún vill ekki selja og hv. þm. hefur farið yfir það, skilgreiningu sína á því og ég þakka honum að sjálfsögðu fyrir að það kom fram í þessari umræðu sem ég tel mjög mikilvægt að það geri. En sem sagt, Samfylkingin vill ekki selja grunnnetið en samkeppnisreksturinn vilja þeir selja og þar með starfsfólk Símans.

Herra forseti. Ég er ánægður með að ég gat komið hv. þm. Magnúsi Stefánssyni í skilning um hvernig við samfylkingarfólk skilgreinum hvað grunnnetið er. Ég skildi reyndar ekki síðustu orð hans um það að við værum sammála því að selja starfsfólk Landssímans. Ég ætla ekkert að fara inn á það en ég vil minna á að ég er alveg hjartanlega sammála honum ef hann hefur átt við það að skoðun mín er sú að ein mesta auðlind Landssímans er sennilega starfsfólk hans sama hvort það er forstjóri, stjórnarformaður eða hinir og þessir sem fara og leggja línur.  Þetta vildi ég segja, herra forseti, vegna andsvars hv. þm. Ég held að það hafi komið skýrt fram. Hann á kannski eftir að koma aftur í ræðustól en mig langar þá að snúa spurningunni við og spyrja framsóknarmenn hvað þeir eigi við með grunnnetinu. Það er spurning hvort þeir hafa uppgötvað grunnnetið eitthvað öðruvísi en þeir gerðu fyrir hálfu eða einu ári þegar þeir voru harðir á því að selja ekki grunnnetið með. Ég veit ekki hvað hefur breytt þeirri afstöðu nema ef vera kynni linkind, þeir hafi látið undan, látið troða þessu ofan í sig eins og ýmsu öðru í þessu stjórnarsamstarfi. Ég get ekki séð annað. Ég get ekki ímyndað mér að framsóknarmenn hafi fyrst núna verið að átta sig á því hvað grunnnetið væri. Þeir hafa talað í dag um að þeir hafi áttað sig á því að komin væru fjarskiptalög, sem reyndar voru sett 1999. Herra forseti. Ég vil rétt í lokin ítreka það sem ég sagði áðan. Það var ekki ég sem sagði að Framsókn hefði gleymt landsbyggðinni. Það eru orð hæstv. félmrh.

Herra forseti. Eins og aðrir stjórnarandstæðingar sem hér hafa talað vil ég byrja á að gagnrýna þau vinnubrögð sem viðhöfð eru í þessu máli. Hér er tekið á dagskrá eitt af stærstu málum þessa þings, þegar fimm eða sex þingfundardagar eru eftir á starfsáætlun þingsins og er ekki annað að heyra á stjórnarliðum en að til þess sé ætlast að frv. fái afgreiðslu á þinginu. Herra forseti. Það er yfirgengilegt að þetta skuli eiga sér stað, að framkvæmdarvaldið vaði yfir löggjafarsamkunduna á skítugum skónum hvað eftir annað og ætlist til að stór mál séu keyrð hér í gegn á skömmum tíma. Við hljótum að ætlast til að forsn. taki þessi vinnubrögð til umfjöllunar á fundum sínum. Þetta gengur ekki, ekki síst þegar við bætist að ekkert sérstakt hefur komið fram í umræðunni sem rök fyrir að flýta afgreiðslu frv. Hv. 7. þm. Reykv., Össur Skarphéðinsson, nefndi meira að segja í framsöguræðu sinni að formaður einkavæðingarnefndar hefði haft orð á því að það væri ekkert sem kallaði sérstaklega á að afgreiða málið nú og það gæti þess vegna beðið til haustsins. Hlutabréfamarkaðurinn er í þeirri stöðu núna að það er vart hægt að ætlast til að hér fari fram sala á þessu fyrirtæki sem skili því að ríkið og almenningur fái hámarksverð fyrir þessa miklu eign sína og maður veltir fyrir sér af hverju þurfi að pressa málið í gegnum þingið nú. Afstaða Framsfl. í þessu máli hefur vissulega vakið athygli í þessari umræðu og reyndar áður í aðdraganda þess að málið var lagt fram hér á þingi. Það er ljóst að framsóknarmenn, a.m.k. margir hverjir, hafa verið mjög tregir til að fallast á þá leið sem hér er lögð til. Það er greinilegt að enn eina ferðina hafa sjálfstæðismenn náð sínu fram gegn vilja framsóknarmanna. Það sést gleggst á þeirri bókun sem hér hefur aðeins verið farið yfir að þetta mál hefur verið erfitt mörgum framsóknarmanninum. Ég ætla að víkja nánar að þessari bókun síðar. Ég held það sé alveg ljóst, miðað við umræðuna sem hér hefur farið fram, að það er þrenns konar afstaða uppi að því er þetta mál varðar. Stjórnarflokkarnir styðja, eins og frv. ber með sér, að heimilt verði að selja allt hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands. Vinstri grænir virðast alfarið á móti því að selja nokkuð í Landssíma Íslands og Samfylkingin hefur markað þá stefnu að heimila sölu á Landssímanum en undanskilja grunnnetið. Þetta liggur alveg skýrt fyrir. Ég vil aðeins koma inn á þau skilyrði sem framsóknarmenn hafa sett fyrir sölunni. Þeir hafa fullyrt að samstaða sé um það milli stjórnarflokkanna að þessi skilyrði nái fram að ganga. Ég vil spyrja hæstv. samgrh. um þessi skilyrði vegna þess að þau eru afar mikilvæg. Þau kosta töluverða peninga og sum eru allsérkennileg. Í þessari bókun stendur í fyrsta lagi, með leyfi forseta: ,,Stjórnarflokkarnir móti sameiginlega framtíðarstefnu um uppbyggingu fjarskiptakerfisins um allt land þannig að landsmenn eigi aðgang að sem sambærilegastri þjónustu fyrir sama verð. Tryggt verði fjármagn til nauðsynlegra framkvæmda í þessu skyni.`` Ég spyr: Hvað er verið að tala um nákvæmlega? Veit hæstv. samgrh. það? Getur hann skýrt það betur en hér hefur komið fram og hvað kostar þessi fyrsti töluliður? Í öðrum tölulið segir, með leyfi forseta: ,,Stjórnarflokkarnir gangi frá samkomulagi um áfangaskiptingu sölunnar, sérstaklega með tilliti til þess hvenær meiri hluti fyrirtækisins skuli seldur.`` Ég vil spyrja samgrh.: Er þessi bókun gerð eftir að þessi áfangaskipting kemur fram, eins og fram kemur í frv., t.d. á bls. 14 þar sem lýst er þessum þremur áföngum? Er það samkomulagið sem stjórnarflokkarnir eru sammála um eða á eftir að semja um einhverja allt aðra áfanga? Ég vil spyrja að því er varðar þennan annan lið: Getur verið að við fjöllum um málið út frá áföngum sem eru í settir fram í frv. en þeir séu þegar upp verður staðið eitthvað allt annað sem stjórnarflokkarnir ná samkomulagi um? Í þriðja lagi stendur í bókun þingflokks framsóknarmanna: ,,Stjórnarflokkarnir gera með sér samkomulag um ráðstöfun söluandvirðis ríkisfyrirtækja.`` Það hefur verið vitnað til stefnu ríkisstjórnarinnar að því er varðar, að mér skilst, ráðstöfun á tekjum af sölu á ríkisfyrirtækjum sem eru að greiða niður skuldir ríkissjóðs, fjármagna sérstök verkefni í samgöngumálum eða efla upplýsingasamfélagið. Er það þetta þrennt sem um er rætt í þessum lið bókunarinnar eða er það eitthvað annað? Er það svo, herra forseti, að hluta af þeim tekjum sem fást af þessari sölu eigi að verja t.d. til sérstakra verkefna í samgöngumálum? Það eru ekki margar vikur síðan við fjölluðum um niðurskurð eða frestun á vegaframkvæmdum í tengslum við fjárlög. Má vænta þess, herra forseti, miðað við það sem hér er sett fram um ráðstöfun á þessum tekjum, að einhverjum hluta af andvirðinu verði varið til þess að draga til baka þá frestun sem samgrh. mælti fyrir við fjárlagaafgreiðsluna? Ég tel afar mikilvægt að þingheimur fái skýrari upplýsingar um hvernig eigi að verja andvirðinu af þessari sölu. Málið er nefnilega, herra forseti, að þegar Alþingi hefur afgreitt frá sér þessa heimild þá er málið úr höndum Alþingis, ef ég skil það rétt. Frv. gerir ráð fyrir að heimilt verði að selja allt hlutafé ríkissjóðs í Landssíma Íslands án þess að nokkrir fyrirvarar séu settir fram. Út af fyrir sig veltir maður því fyrir sér hvort eðlilegt sé að Alþingi afsali sér með þessum hætti öllum afskiptum af þessu máli og hvort eðlilegra hefði verið að áfangaskipta heimild Alþingis til samgrh. að því er þessa sölu varðar. Í fjórða lið bókunarinnar, svo ég ljúki henni af, herra forseti, þá segir: ,,Eftirlitsstofnanir ríkissins á þeim sviðum sem hér um ræðir verði styrktar.`` Framsóknarmenn hafa sérstaklega talað um Samkeppnisstofnun í því samhengi, herra forseti, að þar þurfi að bæta við, ef ég skil þá rétt. Þeir eru ekki að tala um lagabreytingu heldur um að fjölga þurfi sérfræðingum á fjarskiptasviði hjá Samkeppnisstofnun. Ég vil spyrja hæstv. samgrh.: Verður það gert? Hefur verið fallist á það af hálfu sjálfstæðismanna að efla Samkeppnisstofnun og fjölga sérfræðingum vegna málsins sem við ræðum hér? Mér finnst það afar mikilvægt við 1. umr., sérstaklega þar sem þinginu er ætlaður svo knappur tími til að afgreiða málið, að fá fram skýrari línur að því er þessa þætti varðar. En þessi fjögur skilyrði sem framsóknarmenn hafa greinilega sett fyrir afstöðu sinni til frv. sýna okkur ljóslega hvað málið hefur verið þeim erfitt. Eins og ég nefndi áðan er stefna Samfylkingarinnar skýr, þ.e. að selja fyrirtæki á samkeppnismarkaði. Við höfum dregið línuna hér að því er varðar grunnnetið og við drögum línuna líka skýrt við velferðarkerfið. Það kemur ekki til greina að einkavæða í heilbrigðis-, mennta- og félagslega kerfinu, svo það sé skýrt. Við viljum að þar eigi allir að hafa aðgang óháð efnahag. Nú vil ég spyrja hæstv. samgrh., af því að hér hefur það t.d. komið fram hjá samgrh. að Landssíminn hafi núna 85% af markaðshlutdeildinni: Með því fyrirkomulagi sem hér er verið að leggja til, að selja allt eins og það leggur sig og undanskilja ekki grunnnetið, er þá ekki raunverulega verið að viðhalda markaðsráðandi stöðu Landssímans? Getur hæstv. samgrh. fullyrt að með þeirri leið sem hann mælir fyrir sé markaðsráðandi stöðu Landssímans ekki viðhaldið? Í því sambandi vil ég spyrja: Hefur hæstv. ráðherra leitað, t.d. til Samkeppnisstofnunar, eftir áliti á því? Væri ekki eðlilegt að Samkeppnisstofnun segði álit sitt á sölunni áður en Alþingi gefur framkvæmdarvaldinu svo stóra heimild, að selja Símann eins og hann leggur sig? Ég held að það væri ákaflega mikilvægt að fá það fram við umræðuna hvort það hafi verið gert og ef ekki, hvort ráðherrann telji þá ekki eðlilegt að leita til Samkeppnisstofnunar áður en málið fer frá þinginu. Verðið á þessu fyrirtæki hefur verið til umræðu. Ef ég skildi ráðherrann rétt --- hann mælti fyrir frv. í allskýru máli --- þá hélt hann því fram að salan mundi fara fram þegar eðlilegar aðstæður væru á markaðnum til sölunnar. Ef málinu er þannig háttað, er þá ekki nokkuð ljóst, herra forseti, og ég spyr samgrh. að því, að gera megi ráð fyrir að ekkert verði selt á þessu ári? Er ekki staðan á hlutabréfamarkaðnum og í efnahagslífinu með þeim hætti að ekki sé skynsamlegt að ráðast í sölu, sérstaklega ef ná á því markmiði ríkisstjórnarinnar að fá hámarksverð fyrir þessa ríkiseign? Hlutabréf á markaði hafa verið að lækka um tugi prósentna á umliðnum missirum og gengi þeirra er örugglega í sögulegu lágmarki. Það er ekkert sérstakt sem bendir til að hlutabréfamarkaðurinn sé á uppleið. Gengið hefur fallið með þvílíkum ósköpum, við erum sennilega að tala um yfir 20% frá næstsíðustu áramótum. Einungis á þessum degi um einhver 6%, þannig að það væru þá helst erlendir fjárfestar sem græddu á að kaupa hlut í fyrirtækinu. Það er líka ansi erfitt, herra forseti, að fara út í að veita þessa heimild áður en nokkuð liggur fyrir um verðmat á þessu fyrirtæki. Hæstv. ráðherra kom inn á það í máli sínu að ekkert lægi fyrir um það. Þar sem ráðgjafarfyrirtæki er að meta þessa eign almennings þá spyr ég hæstv. ráðherra: Mun verðmat liggja fyrir áður en málið verður afgreitt frá þinginu eða hvenær er þess að vænta að það geti legið fyrir? Í dag hefur verið rætt um að verulegt verðfall hafi orðið á þessari eign. Menn tala um að það séu kannski rúmlega 20 milljarðar núna sem megi vænta miðað við stöðuna á hlutafjármarkaði að hægt sé að fá fyrir þessa eign en menn voru að tala um 40--60 milljarða og allt upp í 80 milljarða ef ég man rétt fyrir einu og hálfu ári. Ég er með upplýsingar frá Verðbréfaþingi þar sem Verðbréfaþing var spurt um það hvað megi áætla að komi fram af nýju hlutafé á árinu 2001 og 2002. Við erum ekki bara að tala þar um Landssímann, við erum líka að tala um sölu á bönkunum. Þar kemur fram að vegna Landssímans áætlar Verðbréfaþing að 7 milljarðar komi inn á þessu ári og þeir reikna með svipaðri fjárhæð á þessu ári: ,,... svipuð fjárhæð fer til erlendra fjárfesta á árinu ...`` Ef það gengur eftir sem þeir eru að tala um þá eru þeir að tala um 14 milljarða á þessu ári. Síðan nefna þeir árið 2002 og segja að varðandi Landssímann megi ætla að nýtt hlutafjárútboð komi upp á 10 milljarða. Samtals er því hér verið að tala um einhverja 24 milljarða og þar af 14 milljarða á þessu ári. Ég spyr hæstv. samgrh.: Kannast hæstv. samgrh. við þær tölur sem ég nefndi? Kannast hæstv. fjmrh. við þær? Sér hann nokkuð fyrir sér sem bendir til þess að það sé raunhæft, ef menn ætla að fá eðlilegt verð fyrir Landssímann, að hægt sé að selja þá á þessu ári samhliða því að bankarnir eiga líka að fara í sölu? Er það ekki bara svo, herra forseti, að það liggi svona mikið á að selja af því stjórnarflokkarnir, og þá einkum Sjálfstfl., eru að fara í sína hefðbundnu einkavinavæðingu? Að einhverjir vildarvinir bíði eftir því að geta farið að kaupa Landssímann? Og að áföngunum sé skipt miðað við það sem fyrrverandi viðskrh. orðaði þegar hann var óbreyttur þingmaður árið 1993 þegar var verið að ræða um sölu á bönkunum, að verið væri að brytja þá niður í passlega stóra bita, þannig að þeir pössuðu í ginið á Kolkrabbanum? Er það ekki það sem hæstv. ráðherra er að gera varðandi þá áfangaskiptingu sem hér er sett fram? Herra forseti. Ég held að afar mikilvægt sé að fá svör við þeim spurningum sem ég hef lagt fyrir hæstv. ráðherra og ekki síst varðandi matið á fyrirtækinu. Ég spyr líka hæstv. samgrh.: Telur hann ekki eðlilegt að áður en fram fari sala á Landsbankanum að samþykki Seðlabankans og Þjóðhagsstofnunar liggi fyrir á því að rétt sé og eðlilegt að fara með bankann í sölu miðað við það að sú staða sé þó uppi á markaðnum að fyrir hann fáist eðlilegt verð? Væri það ekki réttur farvegur í málinu? Af því ég sé að fyrri ræðutíma mínum er að ljúka þá vil ég í lokin spyrja um starfsmennina. Hefur verið haft samráð við starfsmennina um þessa sölu? Verður einhver breyting á þeirra högum við söluna? Telur ráðherra að hægt sé að halda þannig á sölunni að starfsmannavelta muni ráða, en ekki verði farið út í hagræðingu sem muni t.d. bitna á starfsmönnum, að þeim verði sagt upp? Er hæstv. ráðherra tilbúinn að beita sér fyrir að þannig verði haldið á sölunni að það verði sett sem eitt af skilyrðunum? Ég spyr hæstv. ráðherra líka: Telur ráðherrann ekki rétt og eðlilegt að starfsmenn hafi fulltrúa í stjórn fyrirtækisins? Er það þannig nú? Ég spyr um það. Ég minnist þess ekki að svo sé. Ég held að það séu aðallega alþingismenn þarna í stjórn og tveir þeirra hafa talað á þessum degi. Ég verð að segja það, herra forseti, að manni finnst hálfankannalegt að alþingismenn sitji í stjórn þessa fyrirtækis og séu svo að fjalla um sölu og sölufyrirkomulag á þessu í þingsölum. Ég spyr, herra forseti, hér í lokin af því tíma mínum er að ljúka: Er hæstv. ráðherra tilbúinn að beita sér fyrir því að starfsmenn fái fulltrúa í stjórn þessa fyrirtækis? Síðan ítreka ég þær nokkuð mörgu spurningar sem ég hef lagt fyrir hæstv. ráðherra og vona að hann svari þeim áður en umræðunni lýkur.

Herra forseti. Það eru fleiri spurningarnar sem hv. þm. lagði fyrir mig en svo að ég geti svarað þeim í stuttu andsvari. En fyrst vegna fyrirspurnar um bókun þingflokks Framsfl. þá vil ég almennt segja um þá fyrirspurn frá hv. þm. að enginn ágreiningur er milli stjórnarflokkanna um þau atriði kom fram í þeirri bókun. Flest af þeim atriðum sem þar koma fram er að finna í ræðu minni þegar ég mælti fyrir frumvarpinu fyrr á þessum degi þannig að flokkarnir eru samstiga í því sem þar kemur fram. Hvað það kostar sem þar er nefnt þá hefur ekki verið lagt neitt mat á það en það er alveg ljóst að það er fyrst og fremst kostnaður sem fyrirtækið þarf að leggja út á fullkomlega viðskiptalegum forsendum, að byggja upp fjarskiptakerfið o.s.frv., þannig að ekki er verið að tala um beinan útlagðan kostnað úr ríkissjóði. Hins vegar er það alveg ljóst að við þurfum að vinna að því að leiðir finnist til þess að tryggja sem best sambærilegt verð um landið og að því er unnið. Hv. þm. spurði hvort verið væri að viðhalda markaðsráðandi stöðu Landssímans. Það er nú fjarri því. Við erum að opna þennan markað á grundvelli fjarskiptalaganna. Við erum að koma á samkeppni. Eins og hér hefur verið bent á margsinnis í dag er Síminn nú þegar kominn í þá samkeppni þannig að það er alls ekki verið að skapa neitt markaðsráðandi stöðu.

Herra forseti. Ég þakka hæstv. samgrh. fyrir svörin. Þá liggur það fyrir að það er samkomulag milli flokkanna um að fara í málið með þeim hætti eins og liggur fyrir í þessari bókun. Mér finnst þá, herra forseti, að við í stjórnarandstöðunni eigum nokkra kröfu á því að fá skýrar fram hvað bókunin felur í sér. Ég hef sérstakan hug á að ráðherra tali eilítið skýrar um það sem hann fór reyndar ekki inn á, sem er þriðji töluliðurinn í bókuninni, sem fjallar um ráðstöfun á sölundvirði ríkisfyrirtækja, þ.e. þessu fyrirtæki. Það skiptir nokkru máli í þeirri stöðu sem efnahagsmálin eru núna, t.d. hvernig verja á þessu fjármagni. Það hafa aðallega verið nefndar þrjár leiðir og ég spyr um það: Ef það liggur ekki fyrir núna, er hæstv. ráðherrann tilbúinn að beita sér fyrir því að það liggi þá fyrir hvernig eigi að ráðstafa þessum fjármunum áður en Alþingi afgreiðir þetta mál? Ráðherra hlýtur að hafa skilning á því að stjórnarandstaðan vilji fá upplýsingar um það þegar verið er að veita slíka heimild, hvernig eigi að ráðstafa andvirðinu af sölunni á þessu fyrirtæki sem skiptir einhverjum tugum milljarða og ég spyr um það. Af því að ég er að spyrja ráðherrann um hvort hann geti beitt sér fyrir ákveðnum upplýsingum áður en málið verður afgreitt þá spyr ég hann líka um verðmatið á fyrirtækinu: Er hann tilbúinn eða getur hann svarað því núna í þessu andsvari eða vill hann bíða með það, hvort upplýsingar um verðmatið geti legið fyrir áður en málið verður afgreitt frá Alþingi?

Herra forseti. Varðandi síðustu spurningu hv. þm. þá get ég ekki staðfest að fyrir muni liggja verðmat á fyrirtækinu áður en frumvarpið verður afgreitt frá þinginu. Verið er að vinna í því máli og eins og ég sagði fyrr í dag er það mjög flókin og viðamikil vinna. Við erum fyrst og fremst að leita eftir þessari almennu heimild til þess að selja þennan hlut og ekki er hægt að gera þá kröfu út af fyrir sig að við getum sagt fyrir um hvert verðið verður því að hluta til verður þarna um að ræða uppboðsmarkað á hlutabréfum þannig að það er úr vöndu að ráða hvað það varðar. Um það atriði hvernig eigi að ráðstafa söluandvirði þá er um það að segja í fyrsta lagi að það kemur skýrt fram bæði í stjórnarsáttmálanum og í greinargerðinni með frumvarpinu að við gerum ráð fyrir að ráðstafa fjármunum vegna sölu ríkiseigna til þessara þriggja þátta: Til lækkunar skulda, til sérstakra samgönguverkefna og til upplýsingasamfélagsins, verkefna vegna þess. Að öðru leyti afgreiðum við ríkisútgjöld og framlög í fjárlögum hverju sinni. Það er því algerlega útilokað að gera kröfu til þess að hér verði afgreidd fjárlög samhliða því að heimila sölu þessa fyrirtækis. Það er því ekki hægt að gefa neinar yfirlýsingar um það hvert þessir fjármunir renna. Um það tökum við ákvörðun þegar þar að kemur, þegar fjárlög verða afgreidd.

Herra forseti. Enginn er að fara fram á það að hér verði afgreidd fjárlög samhliða þessu frumvarpi að því er þessa þrjá þætti varðar. En ég spyr þá um hvort það sé réttur skilningur hjá mér á orðum ráðherrans að það liggi þegar fyrir að tekjunum verði varið til þeirra þriggja þátta sem ráðherrann nefndi? Ekki einhvern einn af þeim eða tvo, heldur verði tekjunum varið til þessara þriggja þátta, þ.e. að hluta til verði þeim varið til að greiða niður skuldir, að hluta til til að fjármagna sérstök verkefni í samgöngumálum og að hluta til til að efla upplýsingasamfélagið. Ráðherrann kinkar kolli þannig að það er þá til samþykkis um að tekjunum verði varið til þeirra þriggja þátta sem ég nefndi  Ég spyr um það, herra forseti: Hefur verið leitað álits miðað við þá stöðu sem við erum í í efnahagsmálum um ráðstöfun á þessu andvirði með þeim hætti sem hæstv. ráðherra hefur lýst hjá Seðlabanka og hjá Þjóðhagsstofnun? Ef svo er, hvert er þá mat Þjóðhagsstofnunar og Seðlabanka á því að ráðstafa andvirðinu svo skiptir kannski tugum milljarða í þá þrjá þætti sem hér hafa verið nefndir? Ég spyr um það vegna þess að Alþingi mun auðvitað leita eftir því ef það hefur ekki verið gert hjá þeim stofnunum sem fara með eða eiga að veita ráðgjöf í efnahagsmálum hvort skynsamlegt sé að verja fjármagninu miðað við þær aðstæður sem við erum í til þeirra þriggja þátta sem hæstv. ráðherra nefndi.

Herra forseti. Það frv. sem við ræðum í dag er mikilvægt mál og hefur lengi staðið til að kæmi fram á hinu háa Alþingi. Þótt það komi nú með skömmum fyrirvara og hafi orðið að veita afbrigði frá þingsköpum til að taka það til umræðu þá hefur legið fyrir þegar á þessu ári, allt frá janúarmánuði sl. að það mundi koma fram, en allt frá byrjun þessa kjörtímabils hefur legið fyrir hver er vilji og ætlan ríkisstjórnar í þessu máli. Engum hefur því þurft að koma á óvart að þetta frv. yrði til umræðu fyrir þinglok. Það skiptir miklu máli í þessu efni, herra forseti, að sú þróun mála Landssímans, að færa hann með sölu hlutafjár til einkaaðila, er einungis eðlilegur þáttur í því að upplýsingasamfélagið fái að þróast á Íslandi eins og í grannlöndum okkar því svo mikið hefur aukist notkun á fjarskiptakerfum eftir að tókst að tengja tölvubúnað við fjarskiptakerfi að ekki er hægt að líkja við annað en sprengingu. Það er hins vegar hinn eini og sanni grundvöllur upplýsingasamfélagsins að geta flutt upplýsingar, hvers konar gögn á milli notenda fjarskiptakerfa með þeim hraða sem þau nútímakerfi búa yfir og geta boðið upp á. Það er alveg ljóst að einokunarfyrirtæki, ríkisfyrirtæki, eru ekki best búin til að taka þátt í slíku starfi þar sem stöðugt þarf að eiga samskipti við samkeppnisfyrirtæki yfir öll landamæri, hvort sem þau eru yfir höf eða fjöll, fyrir utan það að nú þegar hafa sprottið upp samkeppnisfyrirtæki sem hasla sér völl eftir eðlilegum leikreglum sem skapaðar hafa verið í fjarskiptalögum. Það skiptir þó miklu máli, herra forseti, hvernig til tekst að jafna með þessu möguleika allra íbúa landsins eins og ítrekað hefur verið bent á í þessari umræðu, ekki aðeins í dag heldur fyrr, að víða um landið eru smá og dreifð byggðarlög sem stunda mikilvæga starfsemi. Raunar er það svo að öll sú starfsemi sem þar er stunduð, hvort sem er landbúnaður, ferðaþjónusta eða raunar opinber þjónusta og allt þar á milli, á jafnvel og ekki síður undir því að fjarskiptaþjónusta sé hröð, góð og við sama verði og annars staðar, en í stærri sveitarfélögum þar sem er kannski skemmra á milli. Í því samhengi vil ég sérstaklega óska þess að hæstv. samgrh. upplýsi fyrir lok umræðunnar hvernig öllum landsmönnum, hvar sem þeir búa, verði tryggður jafntryggur aðgangur að meginflutningsneti Landssíma Íslands hf. til fjarskipta með hefðbundnum símtölum og gagnaflutningum. Hvernig þeim verði tryggt jafnt verð á fjarskiptaþjónustu um meginflutningsnetið og hvernig verður tryggður jafn kostnaður við að tengjast því. Þetta þrennt hefur verið mjög vakandi í umræðunni, ekki aðeins okkar stjórnmálamanna, heldur almennings. Og þetta eru eðlilegar spurningar hjá þeim sem eru fjarstaddir þegar ákvarðanir verða teknar um mál eins og þetta. Það er gríðarlega mikilvægt, herra forseti, að Ísland standi við skuldbindingar um samskipti og mótun samkeppnismarkaðar sem það hefur þegar samið um við grannríkin og hefur raunar gefið borgurum sínum vilyrði fyrir og er það kannski enn þá veigameira. En það skiptir öllu máli að við eigum jafnfrjálsan aðgang, allir Íslendingar, hvort sem við viljum starfa í smáum eða stórum fyrirtækjum, smáum eða stórum sveitarfélögum, að samskiptum okkar á milli og við önnur lönd. Ég hef áður nefnt að það skiptir gríðarlega miklu máli að í fjarskiptaþjónustu nútímans felst feiknarlega mikil samþætting áður ólíkrar starfsemi með tilkomu internetsins og tölvusamskiptanna. Það er gríðarlega mikilvægt að þessar tvær greinar geti átt samleið áfram og séu hvor tveggja byggðar á sambærilegum forsendum. Þar skiptir máli að þær starfi báðar í samkeppni því að aðrar greinar snerta þær sífellt fleiri. Það er eðli upplýsingasamfélagsins. Nokkrum sinnum hefur verið nefnt í umræðunni og ekki síst eftir því sem lengra hefur dregist að málið kæmi fram, að ákvarðanir lægju fyrir um það hvaða áhrif það kunni að hafa á íslenska fjármálamarkaðinn. Ég verð að viðurkenna að ég er þeirrar skoðunar að þó að segja megi að hlutabréfaverð á markaði okkar sem og í öðrum löndum hafi farið nokkuð lækkandi að undanförnu, þá er það samt sem áður svo að á íslenskum fjármálamarkaði er þörf fyrir fleiri og fjölbreyttari verkefni, fyrir fé fjárfesta, ekki síst fyrir fé þeirra sem fara með vaxandi sparnað landsmanna, því hann er vissulega vaxandi, ekki síst vegna vel vaxandi og góðrar starfsemi lífeyrissjóðanna sem eru stækkandi. Það verður ekki ráðið með samþykkt þessa frv. hvernig fjármunum verður varið. Það mun ráðast á fjárlögum á hverjum tíma. Ekkert um það er að finna í þessu frv. nema þær upplýsingar sem áður hafa komið fram um hvernig ætlað er að verja þessu fé. Ég vil líka viðurkenna sérstaklega það sjónarmið mitt, herra forseti, og vil endurtaka það við þetta tækifæri, að ég tel ekki eiginlegt hlutverk ríkisins eða ríkisvaldsins að vasast í samkeppnisstarfsemi. Það er hlutverk þess að sjá til þess að samkeppnisaðilar og viðskiptavinir þeirra eigist við eftir almennum leikreglum og þær eru skapaðar með lögum sem er hlutverk ríkisvaldsins að framfylgja. Menn hafa mikið rætt hvort ástæða sé til að undanskilja einhvern hluta af flutningsneti fyrirtækisins við þessa sölu. Það verður að viðurkennast, það liggur mjög skýrt fyrir að tæknilega er það að líkindum óframkvæmanlegt. Og þó ekki væri nema þess vegna væri rétt að leita leiða til þess að komast hjá því. Hins vegar er ljóst að vart er um að ræða mikla þörf til þess vegna þess hversu tryggilega er frágengið í lögum um fjarskipti að allir aðilar á þessum markaði, allir notendur hvar sem þeir eiga viðskipti fá jafnan flutning um allt netið. Þannig skil ég lögin og ég vænti þess að svar hæstv. samgrh. síðar muni staðfesta þetta. Þess verður þó að geta að eftir því hvernig menn hafa rætt þetta efni, talað um grunnnet, er næsta ljóst að þeir eru afar fáir að tala um sama hlutinn. Enginn virðist vera sammála skilgreiningu nefndar um einkavæðingu og afskaplega fáir eru nákvæmlega sammála um það hvað þeir eiga við. Í þingsölum hafa í dag komið fram nokkrar skýringar í máli manna. Engin af þeim er nákvæmlega í samræmi við það sem fram kemur í skýrslunni sem er fylgiskjal með þessu frv., engin þeirra. Það verður þó að viðurkennast, herra forseti, að í þessu máli og í þessari umræðu hefur komið fram eins og oft áður að vinstri menn, sem samt sem áður eru skoðanabræður þeirra þar sem þeir hafa komist að og leggja mjög mikið upp úr að setja lög um alla hluti, vildu víða þar sem þeir fengu að ráða koma á, ekki aðeins lögríki heldur lögregluríki, þeir treysta samt sem áður ekki lögum. Þeir treysta engu nema handaflinu. Það eru þeirra áhyggjur í þessu máli eins og mörgum öðrum sem hafa verið byggð á sömu hugmyndum, að færa starfsemi til einkaaðila og bjóða henni að starfa við samkeppni. Menn hafa í orðum sínum til þess að vara við þessu máli líkt því við Microsoft-málið í Bandaríkjunum. Ég verð að viðurkenna að ég tel þau gjörólík. Microsoft hafði engum flutningsnetum yfir að ráða, aðeins hugbúnað. Menn hafa líkt landsháttum á Íslandi við landshætti í Danmörku eða önnur ríki þar sem vegalengdir á milli byggðarlaga eru allt aðrar, þéttbýlisstaðir öðruvísi, skemmra á milli byggða og nánast ekki sambærilegt hvað það varðar. En mér finnst þó skipta máli, herra forseti, í þessu eins og í fleiri greinum að ef menn hafa áhyggjur af því að það leiði til einokunar eða fákeppni verður einokun ekki að úrræði til þess að tryggja samkeppni. Það verður aðeins gert með samkeppni og almennum traustum leikreglum, eðlilegu eftirliti og þá þar með sæmilega burðugum eftirlitsstofnunum.

Herra forseti. Í beinu framhaldi af ræðu þess hv. þm. sem talaði á undan mér og orðaði það svo að hann teldi að ríkið ætti ekki að vera að vasast í samkeppnisrekstri þá held ég að við í Samfylkingunni og hv. þm. séum nokkurn veginn sammála um það enda erum við þá að tala um rekstur sem hægt er að hafa af hagnað. Við erum ekki að tala um rekstur eins og í heilbrigðisþjónustunni þar sem á ákveðnum sviðum er komin á samkeppni en hún er öll undir því fororði að ríkið borgar. Þar erum við að tala um aðra hluti. Ef við erum að tala um fyrirtæki sem hægt er að hafa af hagnað, þá erum við sammála því að hlutverk ríkisins hlýtur að vera annað. Það er nákvæmlega eftir þessum brautum, herra forseti, sem Samfylkingin hefur hugsað sig inn í þá niðurstöðu sem hún kynnir hér sem skoðun sína, þ.e. að það sé eðlilegt og við styðjum það að þeir hlutar Landssímans sem eru í samkeppni séu seldir. Kannski hefði, herra forseti, átt að selja þá fyrir löngu. Kannski hefði verið eðlilegt að komast hjá þeim núningi sem hefur verið á milli Landssímans annars vegar og hins vegar þeirra fyrirtækja sem hafa verið að reyna að hasla sér völl hér á markaðnum ef Landssíminn hefði haft sömu heimildir til að selja frá sér samkeppnisrekstur, eins og hann virðist hafa haft til að ríkisvæða allan þann fjölda fyrirtækja sem Síminn hefur verið að kaupa eða kaupa hlut í á undanförnum árum. Það liggur þá væntanlega nokkuð skýrt fyrir hver skoðun okkar er. Hún hefur verið margskýrð í dag. En að sama skapi liggur ljóst fyrir að við teljum ekki að það eigi að selja þá hluta fyrirtækisins sem eru ekki í samkeppni og þar með vil ég nefna grunnnetið. Hv. þm. Magnús Stefánsson, sem hefur verið nokkuð í andsvörum í dag og er kannski einhvers staðar í húsinu, stjórnarmaður í Landssímanum hf., hefur kallað mjög eftir skilgreiningu á því hvað grunnnetið væri. Hv. þm. hefur væntanlega sjálfur, af því að hann gegnir þessum mörgu hlutverkum og hefur auk þess sem framsóknarmaður væntanlega átt aðild að mótun þeirrar stefnu Framsfl. sem var að skilja bæri grunnnetið frá og selja sérstaklega eða hafa í öðru félagi, haft þessa skilgreiningu nokkuð á hraðbergi og hefur væntanlega vitað að slíka skilgreiningu er að finna í skýrslu einkavæðingarnefndar. Í því plaggi sem menn hafa lagt til grundvallar í umræðunni, sem er þá ekki bara frv. sem er eins og menn vita einungis þrjár greinar og greinargerðin ekki sérlega ítarleg, heldur er bókin að uppistöðu til skýrsla einkavæðingarnefndar. Þar hefur þessi skilgreining auðvitað legið fyrir. Ég hef reyndar lesið aðrar skilgreiningar, eftir aðra aðila, á því hvað grunnnetið sé, m.a. þá skilgreiningu að grunnnetið væri sá hluti netkerfis Landssímans sem byggður hefur verið upp á undanförnum áratugum samkvæmt hefðbundnum aðferðum og ætlað sem flutningskerfi annarra þjónustukerfa. Þá hefur verið talað um ljósleiðarahringinn kringum Ísland, SDH-fjölrásakerfið sem tengist ljósleiðaranum í símstöðvarhúsum og koparheimtaugakerfið, þ.e. þetta kerfi sem myndar leigulínukerfið sem 19. gr. fjarskiptalaganna fjallar um. Mér finnst það hins vegar ekki vera stórmál nákvæmlega á þessari stundu hvernig menn skilgreina. Skilgreiningin liggur nokkurn veginn fyrir. Það getur líka, sem menn átta sig ekki á núna, verið samkomulagsatriði. Það sem er númer eitt, herra forseti, er að menn taki ákvörðun um að samkeppnisvæða þetta umhverfi. Að samkeppnisvæða fjarskiptaumhverfið á Íslandi. Í fjarskiptalögum segir að það sé höfuðmarkmið þeirra laga að tryggja hagkvæm og örugg fjarskipti og efla samkeppni á fjarskiptamarkaði. Það hefur líka komið fram að eitt af markmiðum einkavæðingar sé að auka samkeppni og skilvirkni í þjóðfélaginu. Þess vegna, herra forseti, er dálítið sérkennilegt að þegar menn ráðast í að selja Landssímann skuli menn gera það með þeim hætti að vilja viðhalda markaðsráðandi stöðu þess fyrirtækis á fjarskiptamarkaði hér. Markmiðið er sem sagt ekki lengur að auka samkeppni heldur að viðhalda markaðsráðandi stöðu. Í ljósi þess hve mikilvægt það er að hér sé samkeppni á fjarskiptamarkaði og í ljósi þess hve menn treysta mjög á hana sem lausn í flestum þeim vanda og svar við flestum þeim spurningum sem hér hefur verið varpað fram þá er þetta sýnu merkilegra. Menn tala nefnilega eins og það sé samkeppni á fjarskiptamarkaði um allt land. Svo er ekki og það vita menn um leið og þeir fara aðeins að hugsa út í þessi mál. Um tíma héldu menn því fram að af tæknilegum ástæðum væri ekki hægt að skilja grunnnetið frá öðrum rekstri Landssímans. Það er komið í ljós og lá kannski alltaf fyrir gagnvart þeim sem betur eða meira vissu að sú var aldrei raunin, enda kemur fram á bls. 84 í skýrslu einkavæðingarnefndar að skoðun nefndarinnar sé sú að ekki sé nauðsynlegt að skilja grunnnetið frá öðrum rekstri áður en til sölu kemur. Rökin sem þar eru færð fram eru að félag í eigu ríkisins, sem hefði það hlutverk að sjá um rekstur grunnnetsins, hefði ekki nægan hvata til tæknilegrar uppbyggingar og þróunar til að geta sinnt hlutverki sínu. Þetta er svolítið sérkennilegt, herra forseti, vegna þess að væntanlega yrði slíkt fyrirtæki fyrir miklum þrýstingi frá þeim fyrirtækjum sem þurfa að nýta sér grunnnetið. Spurningin er hvort reginmunur yrði á grunnnetinu ef það þróaðist í sérstöku fyrirtæki, öðru en Landssímanum hf. Ég hef ekki látið sannfærast um að svo sé enda hafa fáir reynt að réttlæta það. Það kemur jafnframt fram að fyrirtæki sem þetta gæti orðið baggi á ríkissjóði. Það yrði væntanlega baggi á ríkissjóði vegna þess að uppi yrðu kröfur um að þetta fyrirtæki veitti góða þjónustu og fylgdist með tækninni. En miðað við þau fyrirheit sem fyrir liggja í samkomulagi Símans og stjórnvalda, þ.e. samgrh., til fimm ára um ákveðna verðstöðvun á tiltekinni tækni eftir að ATM-tækni hefur verið komið á og menn geta farið að nýta sér ADSL-tengingar --- þetta á allt að vera orðið svo ljómandi gott á næstu tveimur árum --- þá sýnist mér að menn ætli ekki bara að gefa afslátt af raunverulegum kostnaði --- þvert á það sem okkur hefur ítrekað verið sagt að mætti ekki --- heldur sýnist mér að í fyrirheitum sem hér liggja fyrir um hvernig hinum dreifðari byggðum landsins verði þjónað þá séu menn alltaf að tala um ríkisstyrki af einhverju tagi. Menn eru alltaf að tala um að með einhverjum hætti þurfi að setja skattfé í þessa þjónustu til að hér geti verið sá jöfnuður og sú tæknilega uppbygging sem kallað verði eftir. Ég held því, herra forseti, að munurinn felist ekki í þessu. Mér sýnist að það sem hér skiptir máli sé sú niðurstaða einkavæðingarnefndar sem fram kemur á bls. 84 og nú vitna ég beint: ,,Nefndin hefur komist að þeirri niðurstöðu að slíkt sé ekki hagkvæmt enda kynni þess háttar fyrirkomulag að hafa áhrif á heildarverðmæti fyrirtækisins ...`` Þar erum við náttúrlega komin að kjarna málsins. Þetta snýst ekki um að samkeppnisvæða. Landssíminn á áfram að vera markaðsráðandi fyrirtæki. Á þeim forsendum að það að skipta fyrirtækinu upp kynni að hafa áhrif á heildarverðmæti þess þá fórna menn samkeppnismarkmiðunum. Svo maður haldi áfram að rekja þennan þráð, t.d. út frá því sem hæstv. ráðherra sagði hér í dag, þá stangast þetta einnig á við það sem hann sagði, þ.e. að ríkissjóður gæti ekki staðið í spákaupmennsku. Hann átti þar við athugasemdir þingmanna um að heppilegra hefði verið að selja fyrirtækið á öðrum tímum en núna miðað við það sem menn telja sig geta fengið fyrir það. Samt sem áður þykjast menn hafa komist að þessari niðurstöðu, að þess háttar fyrirkomulag kynni að hafa áhrif á heildarverðmæti fyrirtækisins. Það er ljóst að þar ræður mögulegt verð og umhyggja fyrir stöðu Landssímans í samkeppni við önnur fyrirtæki en ekki samkeppnisforsendur á fjarskiptamarkaði. Fleira gerir það að verkum að maður trúir því ekki alveg að hæstv. ráðherra sé fjarri þeirri hugsun að velta fyrir sér verðinu og sé í obbolítilli spákaupmennsku, t.d. sú ákvörðun hans að birta þá niðurstöðu sína að fara ekki í uppboð á leyfum til þriðju kynslóðar farsíma. Það kemur fram að sú ákvörðun er talin hafa áhrif á verðmæti fyrirtækisins. Það er að sönnu rétt að slík ákvörðun getur haft áhrif á verðmæti fyrirtækisins. Ef ráðherrann ætlar að afhenda leyfin við einhverju verði sem ekki er markaðsverð þá má reikna með að það endurspeglist í verði fyrirtækisins. Væntanlega gæti þá ríkið tekið virði þriðju kynslóðar leyfisins inn í gegnum kaupverðið eða bara látið það eiga sig að innheimta nokkuð fyrir það. Mér heyrist líka að rökin fyrir því séu að ef menn borgi sannvirði fyrir leyfið þá hljóti það að koma niður á þjónustu, sem er reyndar ekki niðurstaða ýmissa þeirra sem hafa skoðað þessi mál sem segja að það komi niður á hagnaði hlutabréfaeigendanna. En ekki ætla ég að taka það mál upp hér, vegna þess að það er sérstakt mál og það tæki of langan tíma. Herra forseti. Mér hefur fundist að mest ástæða væri til þess í þessari umræðu að ræða um mikilvægi þess að hafa samkeppni á þessum markaði. Það er alveg ljóst að það er ákveðin hætta á að Landssíminn, hið stóra markaðsráðandi fyrirtæki sem hefur haft heila öld til að koma sér fyrir á markaðnum, mun ekki njóta þess trausts sem þarf til að önnur fyrirtæki finni sig í þeirri samkeppni sem við viljum sjá. Við vitum af þeim núningi sem verið hefur á milli Landssímans og annarra fyrirtækja á samkeppnismarkaði þar sem hið stóra markaðsráðandi fyrirtæki hefur beitt sér. Við vitum líka að menn gera sér grein fyrir þessari samkeppnishættu. Mikið af því sem fjallað er um í skýrslu einkavæðingarnefndar og fram kemur hér í máli stjórnarliða snýst um að reyna að afsanna það sem sagt er um þessa hættu, reyna að útskýra og greina hvernig hægt sé að minnka hana og þá vantrú eða tortryggni sem óhjákvæmilega ríkir gagnvart því að stóra fyrirtækið sé það fyrirtæki sem rekur grunnnetið og þarf að veita öðrum aðgang. Það kemur fram að innan Símans er verið að setja upp múra, m.a. með því að starfsmenn undirriti trúnaðaryfirlýsingu í deildum sem hafa aðgang að uppgjörs- og umferðarupplýsingum um keppinauta, eða kaup þeirra á stofnlínukerfum. Menn eru alveg meðvitaðir um þetta. Þeir ætla samt að viðhalda hinni markaðsráðandi stöðu. Það er ansi hætt við því, herra forseti, að þarna séu menn að koma á fyrirkomulagi sem viðhaldi þeirri tortryggni að Síminn sinni sjálfum sér betur en öðrum fyrirtækjum, tortryggni sem skapast af því að eitt fyrirtæki hafi upplýsingar um hvað önnur eru að hugsa, jafnvel þó menn undirriti trúnaðaryfirlýsingar. Tortryggnin er til staðar og, herra forseti, þetta er samkeppnishamlandi. Á borð okkar þingmanna var í dag dreift frv. til raforkulaga, mikilli bók sem lýtur að því að umbreyta gjörsamlega öllu því umhverfi sem raforkufyrirtækin í landinu hafa búið við. Hún gjörbreytir því umhverfi svo gjörsamlega að menn tala um að það verði allt önnur veröld. Hluti af því, herra forseti, er samkeppni sem á að innleiða á þann markað. Til þess að sú samkeppni geti verið sannfærandi þá telja menn nauðsynlegt að flutningskerfið sé sjálfstæður lög- og skattaðili og megi ekki stunda aðra starfsemi en nauðsynleg er til að það geti rækt skyldur sínar samkvæmt þessum lögum. Þetta segir í 8. gr. Til frekari skýringar, herra forseti, segir í 8. gr.: ,,Þess er krafist að flutningsfyrirtækið gæti fyllsta hlutleysis og jafnræðis við starfsemi sína. Í því ljósi er gerð krafa um að viðkomandi aðili stundi enga aðra starfsemi en nauðsynleg er til að hann geti sinnt hlutverki sínu.`` Og hvert er hlutverkið? Jú, hlutverkið er að sjá um dreifingu orkunnar. Ekki að afla orkunnar, ekki að vinna orkuna og ekki að selja hana í smásölu, heldur bara dreifa. Herra forseti. Ég held að það sé varla hægt að lýsa betur tillögum Samfylkingarinnar í þessu máli en gert er í 8. gr. frv. til raforkulaga. Það er merkilegt að hæstv. ríkisstjórn og stjórnarþingmenn sem hafa talað hér í dag skuli á sama tíma og þeir samþykkja að leggja þetta frv. fyrir Alþingi, þar sem svo skýrt er hvernig menn sjá forsendur samkeppninnar fyrir sér, en mæla því bót í leiðinni að markaðsráðandi fyrirtæki, Landssíminn hf., verði selt með dreifikerfinu. Þar gildir öðru máli og þar þurfa menn ekki að hafa áhyggjur af samkeppninni. Ég hef hlustað á ræður sem hér hafa verið haldnar um það hversu mikilvæg fjarskiptalögin og þau úrræði sem Póst- og fjarskiptastofnun og Samkeppnisstofnun eiga að hafa til að sjá til þess að jafnræðis sé gætt á markaðnum. En, herra forseti, það mun ekki nægja, vegna þess að eins og ég sagði áðan ríkir ákveðin tortryggni sem mun ekki breytast þó svo menn bendi á þau úrræði sem Póst- og fjarskiptastofnun og Samkeppnisstofnun hafa. Ljóst er að fyrirtækin á markaðnum hafa ekki alltaf verið sátt við framgöngu Landssímans hf. Það hefur líka komið fram að Félag íslenskra netverja, sem stundum hefur haft áhrif til til lækkunar á verði og breytinga varðandi gjald á geisladiska nýverið eins og menn muna, leggst gegn sölu grunnnetsins með Landssímanum. Það kemur fram í ályktun þessara aðila frá því í febrúar sl. Ég vil leyfa mér, herra forseti, að vitna í þessa ályktun: ,,Þar sem til stendur að selja Landssíma Íslands vill Félag netverja koma á framfæri áhyggjum og efasemdum vegna hugmynda um sölu grunnnetsins sem hluta af Landssímanum. Hugmyndin ber vott um skilningsleysi á hagsmunum allra aðila sem málið varðar. Þær tillögur sem fram hafa komið geta því tæpast orðið niðurstaða þessa máls.`` Síðar segir: ,,Við viljum ekki sérstaka, afmarkaða fyrirgreiðslu, heldur viðskiptaumhverfi sem gefur möguleika á sem mestri grósku á þessu sviði.`` Herra forseti. Það kemur fram í þessari ályktun að þessi hópur fólks, fólks sem hefur verið hvað virkast við að þróa nýjar hugmyndir og innleiða, hefur ekki síður áhyggjur af stöðu Landssímans en annarra fyrirtækja ef af þessari niðurstöðu yrði.

Virðulegi forseti. Hér er til umræðu frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. Hv. síðasti ræðumaður, Svanfríður Jónasdóttir, vitnaði líka til frv. sem hefur verið dreift hér í dag, frv. til raforkulaga. Og það er kannski ástæða til að ég hefji mál mitt þar. Þar eru lagðar til mjög miklar og grundvallarbreytingar á því hvernig staðið er að dreifingu á raforku í landinu og má að mörgu leyti setja samasemmerki á milli þess sem hv. þingmenn margir hverjir hafa talað hér um, að dreifikerfi Landssímans eigi að vera sjálfstætt, en samkeppnishlutinn eigi að vera jafn að aðgangi á dreifikerfið. En frv. til raforkulaga, og ég vil gera það að mínu máli, er byggt á tilskipun frá Evrópusambandinu sem er til orðin vegna þess að í Evrópu er allt önnur staða en á Íslandi varðandi raforkumál. Evrópusambandslöndin standa frammi fyrir því að þar er framleitt í sjálfstæðum einingum miklu meira en Evrópusambandsríkin þurfa á að halda, þannig að Evrópusambandstilskipunin er í grundvallaratriðum viðleitni sambandsins til þess að gíra saman raforkukerfi svæðanna, landanna, þannig að það megi framkalla sparnað. Eins og í svo mörgu öðru gilda allt önnur sjónarmið fyrir þetta afmarkaða svæði Íslands í þessu tilliti og ég vil setja samasemmerki á milli raforkuframleiðslunnar og að vissu leyti Símans í því sambandi. Hvað varðar raforkuna erum við með algjörlega sjálfstætt raforkukerfi. Og það hefur komið margsinnis í ljós í umræðum hvað varðar okkur í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði að við undruðumst að ríkisstjórnin skyldi ekki fara fram á sérbókun eða sérundanþágu fyrir Íslendinga til þess að þurfa ekki að fara í þessar breytingar. Núna kemur í ljós að mati margra í raforkugeiranum að þetta mun einvörðungu leiða til óhagræðis þannig að raforkuflutningur og þar með raforkuverð á Íslandi mun verða töluvert dýrara en það er núna. En um það frv. til laga sem við erum að fjalla um núna, frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf., vil ég í byrjun koma örstutt inn á vinnubrögðin við málið. Mér er sem þingmanni algjörlega misboðið að þetta skuli vera keyrt í gegnum þingið á þann hátt sem raun ber vitni. Ríkisstjórnarflokkarnir hafa haft margar vikur til að fara ofan í þessi mál og semja sín á milli en síðan er ætlast til þess að við stjórnarandstöðuþingmenn skautum í gegnum þessa 1. umr. hér á einum degi. Þetta er miklu stærra mál en svo að það þurfi ekki að ræðast í þaula, enda kemur fram, og það er ekkert launungarmál, að ríkisstjórnarflokkarnir þurftu langan tíma til þess að koma sér saman um það hvernig ætti að standa að málum. Eins og kunnugt er hefur niðurstaðan orðið sú að vilji sjálfstæðismanna ræður, Landssíminn verður seldur í einu lagi þó svo að það hafi komið fram hjá mörgum þingmönnum framsóknarmanna að þeir vildu ekki fara þá leið, sérstaklega með þá hugsjón að leiðarljósi að tryggja stöðu landsbyggðarinnar. Frá sjónarhóli okkar í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði leggjum við megináherslu á að ekki verði einkavætt það sem við köllum og ég held að í flestum öðrum löndum sé kallað stoðkerfi landsins, ,,infra struktur``, þar sem öllum er þjónað. Það verði sameiginlegur ríkis- eða sveitarfélagarekstur á þeim þætti þjónustu sem á að gagnast landsmönnum öllum á jafnréttisgrundvelli. Það þarf kannski ekki að fjölyrða um það hvers konar þjónusta þetta er. Þetta eru stoðkerfi landsins, svo sem fjarskipti, heilsugæsla, öldrunarþjónusta, þjónusta póstsins, sjúkrahúsin, skólarnir o.s.frv. Og ef við förum inn á sveitarstjórnarstigið, þá er það þjónusta eins og heitt og kalt vatn o.s.frv. og margs konar þjónusta sem sveitarfélögin veita. Þetta er stoðkerfisrekstur sem við leggjumst alfarið gegn að verði einkavæddur. Þess vegna leggjumst við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði gegn því að Landssími Íslands verði einkavæddur. Það er nú ekki svo að Landssími Íslands sé eitthvert vandræðabarn. Hann skilar stórum tekjuafgangi, í sumum árum upp í 2 milljarða og menn eru að tala um að selja hann fyrir einhverja tugi milljarða. Hér er því um stóra mjólkurkú að ræða þannig að málið er þess eðlis að það hefði þurft lengri tíma til að ræða það á hinu háa Alþingi, minni mál hafa nú tekið lengri tíma. Það er á allra vitorði og það viðurkenna allir hér í umræðunni að Landssími Íslands hefur fyrir margra hluta sakir verið fyrirmyndarfyrirtæki, skilað arði til ríkisins, en það sem menn tala mest um í umræðunni er að líta til framtíðar, það séu svo miklar breytingar fram undan. En Landssími Íslands hefur farið í gegnum allar þessar breytingar og allir eru sammála um það. Meira að segja þó að við séum með samanburð við útlönd þá þjónar Landssími Íslands Íslendingum mjög vel tæknilega. Verðsamanburður er okkur mjög hagstæður. Hér er mjög ódýrt að hringja. Ef talað er um samkeppnismarkað þar sem önnur fyrirtæki koma inn, þá er ekki hægt annað en líta til lengri tíma þegar við tölum um hversu gott það er fyrir landið að hleypa samkeppni af stað. Stundum er það þannig í landi sem er 103.000 km 2 að stærð og telur 280.000 sálir að að líta verður á þá sérstöðu. Við höfum farið í gegnum einkavæðingu getum við sagt, eða hleypt samkeppninni lausri inn á þjónustuþætti við allt landið þar sem menn hafa verið með fyrirtæki sem hafa starfað í skjóli sérleyfa. Það hefur leitt af sér mjög erfiða hluti í vissum tilvikum, t.d. varðandi flugið, sem er í stórhættu um þessar mundir, þar eru mjög miklir erfiðleikar eins og menn vita. Þjónusta við landsbyggðina í kjölfar einkavæðingarinnar, þar sem menn héldu ball eða veislu um nokkurra missira skeið, fögnuðu ódýru verði á meðan fyrirtækin hlóðu upp skuldum og afleiðingin gat ekki orðið nema ein: Einhver varð að vera undir, einhver sat eftir og þó er sá sem sat eftir, Flugfélag Íslands, í mjög erfiðri fjárhagsstöðu. Og hvað leiðir það síðan af sér? Frá heimabyggð minni er málum þannig komið að fjöldi fólks er farinn að velja þá leið að keyra frekar en að fljúga, vegna þess að í kjölfar þessarar erfiðu fjárhagsstöðu vegna óeðlilegrar samkeppni var fjárhagsstaða fyrirtækjanna bara þannig að verðmiðar voru settir upp úr öllu valdi. Og til hvers leiðir það? Í fyrsta lagi leiðir það til fækkunar farþega og minnkunar á þjónustu. Það er þetta sem er svo erfitt fyrir okkur, þ.e. að útskýra fyrir mönnum að einkavæðing í stoðkerfi af því tagi sem við erum að fara út í hérna hentar ekki landi eins og Íslandi. Það þarf sérleyfi á sumum sviðum. Og það þarf ríkisrekstur á sumum sviðum ef við ætlum að byggja þetta land allt. Þannig horfir málið við okkur. Og þess vegna viljum við halda fyrirtækinu í því formi sem það er. Með löggjöf eins og hefur verið sett um samkeppni og varðandi stöðu Landssíma Íslands er öðrum fyrirtækjum gert kleift að komast inn á þessar línur og þjóna landsmönnum eins og öllum er kunnugt um, það er því ekki það sem vakir fyrir ríkisstjórninni. Ég hef grun um að úti á markaðnum sjái menn að ekki er hægt að vera með öll þessi fyrirtæki í símaþjónustu þegar til lengri tíma er litið, enda eru þau sum farin að safna skuldum. Í mínum huga er það megináhyggjuefni þegar ég lít til næstu missira, við skulum gefa þessu tvö, tvö og hálft ár, þá erum við komin í þá stöðu að markaðurinn sjái sér ekki fært annað en að samruni þessara fyrirtækja verði, Landssímans og þeirra fyrirtækja sem eru á svokölluðum frjálsum markaði hér. Þá er að mínu mati miklu verr af staðið en heima setið. Ég tel að þetta gæti reynst landsbyggðinni og þjónustunni við landið í heild sinni mjög erfiður biti. Og sú hugsun sem kemur nú fram, bæði í varnaglabókunum framsóknarmanna, ég vil nú skrifa þetta fyrst og fremst á þá því það hefur aldrei verið neitt launungarmál að Sjálfstfl. vildi selja fyrirtækið, sú hugsun að losa peninga til að gera þjónustuna betri í núinu, eða kannski á allra næstu mánuðum, virkar bara ekki vegna þess að eins og fram hefur komið í máli manna er þróunin svo ör að ekki þarf að líta nema til næstu tveggja, þriggja, fjögurra ára, þá getur fjárfesting upp á hundruð milljóna króna til þess að styrkja byggðirnar og möguleika þeirra verið fé sem nýtist ekki neitt. Og þá erum við komin með einkafyrirtæki sem telur sig ekki hafa nokkrum skyldum að gegna gagnvart dreifbýlinu. En þá er hugsunin þessi hjá stjórninni, þar með framsóknarmönnum, að koma eigi upp styrktarkerfi þeirra sem búa í hinum strjálu byggðum. Það er ákaflega vond tilhugsun. Það er ákaflega vond tilhugsun að inn á fjárlög þingsins þurfi að koma framlög til að þjóna með þessum hætti, með fjarskiptum, að þjóna þurfi kannski stórum hlutum landsins og að borga þurfi einkafyrirtækinu fyrir að þjóna því. Við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði skrifum ekki upp á slík vinnubrögð. Við viljum ekki hleypa einkaaðilum inn á þau svið sem eiga að vera þjónusta fyrir okkur öll á sambærilegum kjörum með sambærilegum aðgangi. Það er grundvallaratriði. Við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði höfum ekki sett okkur á móti því að einhver verksmiðja í eigu ríkisins væri seld. Málið snýst ekki um það. Málið snýst um stoðkerfið. Málið snýst um það sem er okkur öllum nauðsynlegt til að geta lifað og hrærst í þessu landi, hvort sem við erum að tala um einkaaðila eða fyrirtækin sem eru í hinum dreifðu byggðum. Þetta er algjör forsenda þess að hægt sé að byggja landið eins og fram hefur komið í ræðum margra hér í dag. Það er algjör forsenda þess í dag að hafa aðgang að interneti, að hafa aðgang að símaþjónustu ef menn ætla að stunda viðskipti eða setja upp fyrirtæki, þó svo að þau séu á gömlum merg, engin nýtískufyrirtæki eins og hér hefur komið fram, einhver hugbúnaðarfyrirtæki. Öll fyrirtæki landsins þurfa á því að halda í dag að nota þessa þjónustu og þess vegna skilgreinum við hana sem stoðkerfisþjónustu. Það er meginmálið. Ég hef áður skilgreint framtíðarsýn mína í svipuðum dúr og hún var gagnvart fluginu. Ég gerði mér alltaf grein fyrir því að það að bjóða flug milli Akureyrar og Reykjavíkur á sex þúsund kall væri ekki raunhæft. En samkeppnin er hörð. Og annar aðilinn vill drepa hinn, þó svo það séu bara tveir sem eru í keppninni. Hvað þá þrír eða fjórir eða fimm. Þannig virkar samkeppnin. Samkeppni í svona litlu landi, þar sem eru svona fáir sem þarf að þjóna, vill oft leiða til þess að við uppskerum eftir því. Það eru allt önnur lögmál sem gilda fyrir milljónaþjóðir, milljónaþjóðir á meginlandinu, og við erum alltaf að taka upp þeirra takta. Það er ekki rétt fyrir Ísland varðandi stoðkerfismál. Það er ekki rétt hugsun. Við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði höfum ekki lagst gegn því að venjuleg viðskipti séu rekin á þeim viðskiptagrunni sem menn eru sammála um, en ekki stoðkerfismál. Það er grundvallaratriði. Eins og ég var að lýsa gekk ballið í fluginu í nokkur missiri. Annar dúkkaði undir, hinn var með mjög slæma eiginfjárstöðu. Verð miðanna rýkur upp úr öllu valdi. Leggurinn á Akureyri er orðinn eins dýr og fyrir fólk á höfuðborgarsvæðinu að fara til útlanda. Þetta er uppskera sem ég vil ekki sjá. Þetta getur orðið staðan innan örfárra missira. Mér finnst menn ekki hafa haft neina tilburði til þess að horfa fram í tímann og sjá til hvers þetta leiðir. Einkavæðing skal það vera hvernig sem útreiðin verður. Ég ber virðingu fyrir þeim sem segja sem svo, þó að það sé ekki sagt oft hér úr þessum ræðustóli: Við viljum kerfisbreytingu til einkavæðingar og markaðshyggju og það verður bara að hafa sinn gang hver fórnarkostnaðurinn verður. Þetta segja menn. Þetta segja margir sjálfstæðismenn, íhaldsmenn, í tveggja manna tali. Það er hugsun þeirra að fórnarkostnaðurinn sé svo og svo mikill við að umbreyta og umbylta samfélaginu, frá jafnaðarmennsku, félagshyggju, yfir í hart markaðsvætt samfélag. Þeir sem ekki borga sig mega éta það sem úti frýs. Engir tilburðir til þess að hafa yfirsýn eða heildarmetnað yfir það hvernig land okkar á að virka, markaðurinn skal ráða. Það eru þessi sjónarmið sem við leggjum til grundvallar, virðulegi forseti, þegar við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði boðum að við munum greiða atkvæði gegn þessu frumvarpi. Okkur hugnast ekki aðferðin og við munum greiða atkvæði gegn þessu frv. Við viljum ekki markaðsvæðingu Landssímans. Við teljum að við höfum fært mörg rök fyrir því að það eigi ekki að gera það. Raunar þarf ég kannski ekki að mæla fyrir helstu rökunum vegna þess að allir stjórnarsinnar --- allir sem hafa talað í dag hafa rómað fyrirtækið. Allir. Vel rekið. Mjög vel tæknivætt. Gefur arð. Ódýrt. Hvernig stendur þá á því að það þarf að selja fyrirtæki sem þannig er statt? Kannski væri maður til viðræðu um það ef við værum með fyrirtæki sem væri gjörsamlega á afturfótunum með alla þjónustu sína. Illa rekið. Þyrfti framlög úr ríkissjóði. Kostaði mikið o.s.frv. En það er nú öðru nær. Er það ekki þannig, virðulegi forseti, að það er verið að selja mjólkurkýrnar, og hefur verið gert um nokkurt skeið, til að gera ríkisreksturinn fallegri um stund? En það virkar ekki til lengdar að selja fjölskyldusilfrið. Ég fullyrði að sá glæsilegi áratugur sem menn voru að stilla upp og róma við afmæli hæstv. forsrh. byggir ekki á glæsilegri stjórnsýslu. Hann byggir á því að samfélagið var þannig statt að hér voru til gríðarlegar eignir sem menn hafa hamast við að selja til þess að rétta af stöðu ríkissjóðs. En þetta ball tekur enda. Hvar ætla menn að enda? Hvar ætla menn að enda veisluna? Að vísu er ýmislegt til að selja enn þá. Það eru tveir bankar sem er hægt að selja. Það er hægt að selja Landssímann. En ætla menn að staldra við þar? Hvenær ætla menn að taka á því hvernig á að heyja hina eiginlegu stjórnsýslu í landinu með þeim hugsjónum sem við höfum um það hvernig við ætlum að lifa hér? Eða ætla menn bara að halda ballinu áfram og fara í að selja sjúkrahúsin? Og selja skólana? Og selja ráðhúsin? Og selja hitaveitur sveitarfélaganna? Og selja kaldavatnsveiturnar? Það er hægt að halda svona balli áfram enn um sinn. En þessi dans er aðeins stiginn vegna þess að samfélagið Ísland var auðugt. Á samfélagslegum grunni voru rekin mikil og stór fyrirtæki sem er verið að selja. Við erum andvíg svona ráðahag og sérstaklega á þessum grunni varðandi stoðkerfismálin. Við erum andvíg því og munum greiða atkvæði á móti því. Þetta eru meginröksemdafærslurnar. Pólitík byggist á hugsjón. Pólitík byggist ekki á því að menn komi upp og segi: Hvort fáum við 30 eða 32 milljarða? Á að selja núna? Verður markaðurinn þannig að það eru 4 milljörðum meira eftir tvo mánuði o.s.frv.? Það er ekki málið. Í prinsippmálum verða menn að taka afstöðu í meginatriðum hvernig á að reka þetta samfélag. Það er ekki gert með þessum hætti.

Herra forseti. Landssíminn hefur á undanförnum árum fengið samkeppni frá öðrum símafyrirtækjum og sú samkeppni mun fara vaxandi á næstu árum. Sú tíð er að mínu viti liðin að Landssíminn fái ráðið markaðnum og verði til notenda. Ég held að eins og mál hafa þróast varðandi símatækni og samskipti þá sé komin upp sú staða að það verði að teljast eðlilegt að velta því upp, sem hér er lagt til í frumvarpi, að selja Landssímann. Ég verð að segja að ég hafði löngum áhyggjur af því að ekki yrði nægilega tryggt að landsmenn allir hefðu aðgengi að sambærilegri þjónustu á öllum sviðum varðandi nýja tækni og því sem auðvitað allir vilja að þeim verði tryggt, sambærilegum aðgangi við það sem best gerist hér á suðvesturhorni landsins. Ég er hins vegar kominn á þá skoðun að í fjarskiptalögum sé nægileg trygging fyrir því að hér verði hægt að halda uppi virkri samkeppni. Fyrirtækjum á þessum vettvangi hefur fjölgað á undanförnum árum og mun vafalaust fara fjölgandi. Mér sýnist líka í reglum og leyfisbréfi til Landssímans tryggt að aðrir notendur, önnur fyrirtæki, eigi aðgang að grunnneti og línum Landssímans og geti þannig tryggt virka samkeppni á sambærilegu verði. Þetta held ég að sé í raun og veru meginmál þegar við erum að ræða hvort sú stund sé nú upp runnin að eðlilegt sé að selja þjónustu þar sem samkeppni hefur risið við hliðina á þjónustu sem hefur verið veitt hér af einu fyrirtæki áratugum saman. Menn geta svo velt þessum verðmætum fyrir sér út af fyrir sig upp og niður og auðvitað má spyrja þeirrar spurningar til upplýsingar t.d., það kann að vera að það hafi komið fram fyrr í dag, en ég ætla samt að leyfa mér að spyrja að því svona til upplýsingar hvert verðmæti fyrirtækisins hafi verið, t.d. 1. jan. 2000, og hvaða fjárhæðum verðmætisbreytingin nemi þá, ef hæstv. samgrh. vildi svara því síðar, þ.e. á hvaða verði fyrirtækið var metið 1. jan. 2000 og hvaða verðmætisbreyting er talin þar á milli þess sem það er talið að verðmæti í dag. Ég tel hins vegar að verðmæti Landssímans á komandi árum muni ekki vaxa. Ég held að aukin samkeppni muni frekar verða til þess að verðmæti fyrirtækisins muni eitthvað rýrna, nema því aðeins að fyrirtækið sýni þá í framtíðinni miklu betri þjónustu og þá jafnframt ódýrari þjónustu en þau fyrirtæki sem eru nú á markaðnum. Þó að fyrirtækið sé gott og hafi staðið sig vel og hafi haft hæfu starfsfólki á að skipa, sem hefur unnið vel á undanförnum árum er ekkert sem segir að ný fyrirtæki, sem eru að skipuleggja sig á þessu sviði og koma inn á þennan markað, geti ekki náð að auka markaðshlutdeild sína. Þó svo tæknin kalli ævinlega á meiri notkun og meiri sölu varðandi þá þjónustu sem fyrirtæki á þessu sviði veita þarf aukningin samt að verða mjög mikil, held ég, svo að fyrirtæki í virkri samkeppni eins og upp er komin á þessum markaði og mun aukast geti haldið verðgildi sínu. Það verður þá a.m.k. að standa sig betur en önnur sambærileg fyrirtæki. Ýmsar tryggingar eru fyrir því að Landssíminn skuli veita öðrum fyrirtækjum eðlilegar reglur, eðlilega þjónustu. Það eru málsmeðferðarreglur fjarskiptalaga sem tryggja að samkeppnisaðilar Landssímans eiga lögvarða kröfu á því að þjónusta sem þeir kaupa sé seld á sama verði og því sem aðrar deildir Landssímans greiða fyrir sams konar þjónustu. ,,Notendur og fjarskiptafyrirtæki í samkeppni við Landssímann greiða því ekki hærri gjöld fyrir fjarskiptaþjónustu en þeir mundu gera ef fyrirtækinu yrði skipt upp.`` Þetta segir m.a. á bls. 6 í fylgiskjali með frumvarpinu. Síðan er í leyfisbréfum, sem gerð er grein fyrir aftar í fylgiskjölum með frumvarpinu, tekið fram hvaða skyldur Landssíminn þarf að uppfylla. Hins vegar má sjá á bls. 20 að þegar litið er á skiptingu rekstrartekna Landssímans þá kemur langmestur hluti tekna hans úr tveimur þáttum. Þeir koma úr talsímaþjónustunni og farsímaþjónustunni. Þetta er einmitt á sama vettvangi og þau fyrirtæki hafa verið að hasla sér völl sem eru komin í samkeppni við Landssímann og þau fara eðlilega beint inn á það svið sem gefa mestu tekjurnar, þ.e. inn á talsímaþjónustuna og inn á farsímaþjónustuna. Þar er vísasti vegurinn að ná í tekjur, enda eru tekjur Landssímans langmestar af þessum tveimur þáttum og þar mun samkeppnin verða mikil. Landssíminn mun ekki komast upp með það á komandi árum að hafa þar dýrari þjónustu en samkeppnisaðilar þannig að niðurstaða mín af skoðun á frumvarpinu og þeim rökum sem þar fylgja með er sú í raun og veru, að ég tel að þeim tímapunkti sé náð að breyta Landssímanum í fyrirtæki í einkaeigu úr því að vera fyrirtæki sem ríkið á. Ég tel að sá tími sé nú upprunninn og það sé eðlilegt að stíga þar einhver skref. Menn geta svo velt því fyrir sér hvort nú sé einmitt rétti tíminn til sölu og þá hversu mikils hluta eða hvort bíða eigi einhvern tíma. Um það er ég ekki dómbær. Ég er ekki neinn markaðsfræðingur að þessu leyti. Ég vil hins vegar segja það sem sjónarmið mitt, og ég byggi það á því sem ég sagði áðan, að ég mundi vara fólk við að vænta þess að með kaupum á hlutabréfum í Landssímanum væri það komið með í hendur einhvern verulegan gullmola. Það eru bara hugleiðingar mínar að telja að það þurfi ekkert endilega að vera svo. Það ræðst auðvitað af því hversu virka samkeppni önnur fyrirtæki munu veita Landssímanum og þá að Landssíminn standi sig mjög vel í þeirri samkeppni. Þó að þetta geti verið góður fjárfestingarkostur þá held ég að hollt væri fyrir alla að hugsa þetta þá eins og langtímafjárfestingu en ekki eitthvað sem menn ætluðu að fara inn í með svipuðu hugarfari og þegar þeir voru að kaupa í deCode þar sem menn væru að skuldsetja sig og fjölskyldur sínar fyrir verulegum fjárhæðum til að kaupa í fyrirtækinu. Með ákvæðum um alþjónustu sem hér kemur fram að fyrirtækinu er skylt að veita þá tel ég líka að það ætti að vera tryggt að fyrirtæki ættu jafnan aðgang að grunnnetinu og landsmenn allir jafnan aðgang að þjónustu á sambærilegu verði. Símakostnaður landsmanna í samanburði við erlend fyrirtæki hefur verið lágur og ég tel vafalaust að hann geti haldið þeirri stöðu sinni áfram. Fyrirtækið hefur samt sem áður haft mikinn og góðan hagnað og er búið að hafa það nokkuð lengi.

Fyrr á þessum fundi var tilkynnt um matarhlé klukkan hálfátta þannig að forseti vill spyrja hv. þm. hvort hann sé kominn að lokum ræðu sinnar eða ætli að halda henni áfram eftir matarhlé.

Herra forseti. Ég á mjög stutt eftir af ræðu minni þannig að ég ætla ekki að teygja lopann mikið yfir þessu. Niðurstaða mín og okkar í Frjálslynda flokknum er sú að ekki sé óeðlilegt að fara núna út í það að einkavæða fyrirtækið. Við erum hins vegar ekkert endilega vissir um að sala á þessu vori sé eitthvað sem sé endilega heppilegt þó að við séum engir sérfræðingar á því sviði. En við treystum því auðvitað að þegar ríkið ákveður að selja sína hluti þá horfi það til þess að það sé að tryggja eðlilegt verð fyrir fyrirtækið en jafnframt þá líka að tryggja það að í sölunni felist engar þær væntingar að menn telji sig vera að kaupa gullmola sem ekki reynist vera.

Herra forseti. Ég get ekki annað en komið hingað og fundið að við hæstv. forseta vegna þess að ég óskaði eftir því fyrir tveimur og hálfum tíma að fá að ræða við hæstv. forsrh. um þá stöðu sem komin er upp varðandi gengi íslensku krónunnar. Hæstv. forseti synjaði mér hins vegar um þá umræðu. Samkvæmt þingsköpum á almennur þingmaður rétt á að fá slíka umræðu með eins til tveggja tíma fyrirvara. Ég kom til hæstv. forseta og bað um umræðu þegar klukkan var hálf sex og óskaði eftir því að hér yrði settur fundur klukkan átta til þess að ég gæti rætt við hæstv. forsrh. En eins og ég hef sagt, hæstv. forseti synjaði mér þess. Mér finnst það auðvitað með ólíkindum þegar staðan er þannig að við stöndum frammi fyrir því að, ja dagurinn í dag var einhver blóðugasti dagurinn sem hefur komið upp í sögu íslensku krónunnar frá því menn hættu að fella gengið með því gamla lagi sem tíðkaðist allt fram til júní 1993. Í dag féll gengi krónunnar um 6%. Það bætist við hartnær 11% fall frá áramótum. Það hefur komið fram í fjölmiðlum í dag og í kvöld að íslenska krónan hefur frá áramótum fallið um u.þ.b. 16%. Sérfræðingar sem talað er við í fjölmiðlum kvöldsins kalla þetta gengishrun. Herra forseti. Það var einnig nauðsynlegt að ræða þetta hér við hæstv. forsrh., ekki síst vegna þess að komið hafa fram skýringar af hálfu stjórnarliða á því hvað veldur hruni gengisins. M.a. er talað um sjómannaverkfallið. Og ég dreg það ekki í efa, eitthvað hefur sjómannaverkfallið með þetta mál að gera. En það er líka þannig, herra forseti, að ákveðin óvissa er um framtíð íslensks sjávarútvegs vegna þess að út úr sjútvrn. hafa hriplekið tíðindi um það að fyrir dyrum standi að skera verulega niður aflaheimildir á næsta ári. Undir þennan sögusveim hefur jafnvel verið tekið af hv. ...

Hv. þm. er nú kominn langt út fyrir efnið sem er fundarstjórn forseta. Ég vil biðja hv. þm. að reyna að halda sig við það.

Herra forseti. Ég get með vissum hætti fallist á að þetta er rétt hjá hæstv. forseta, en ég er hérna að skýra út fyrir hæstv. forseta hvernig standi á því að ég tel að það sé ákaflega nauðsynlegt að ræða þetta mál í dag. Hver er ástæðan fyrir því að ég óska eftir með svona tiltölulega skömmum fyrirvara að fá að ræða þetta hér í kvöld? Ástæðan er einföld. Hún er sú að það verður ekkert þinghald á morgun. Þingið fer heim að loknum þeim fundi sem nú er hafinn og kemur ekki saman aftur fyrr en á miðvikudaginn í næstu viku. Það þykir mér auðvitað vera fulllangur tími til þess að ræða þetta, ekki síst þegar horft er til þess, herra forseti, að þeir sérfræðingar sem talað er við í fjölmiðlum dagsins lýsa því blákalt yfir að allar líkur séu á því að þessu hruni sé ekki lokið. Við hefðum þess vegna þurft, herra forseti, að fá heimild hæstv. forseta til þess að ræða við hæstv. forsrh. um það hvaða augum hann lítur þessa stöðu. Hvort hann telji t.d. nauðsynlegt að Seðlabankinn grípi inn í með einhverjum aðgerðum. Og til hvers hann telji að þetta kunni að leiða varðandi verðbólguþróun í landinu. Það er þetta, herra forseti, sem ég teldi að við hefðum þurft að ræða við hæstv. forsrh. og ég tel það nokkuð ámælisvert af hæstv. forseta að synja stjórnarandstöðunni umræðu um þetta.

Vegna ummæla hv. þm. vil ég taka fram að í 50. gr. þingskapa segir: ,,Í allt að hálftíma á venjulegum fundartíma geta þingmenn fengið tekið fyrir mál utan dagskrár, hvort heldur er í formi yfirlýsingar eða fyrirspurnar til ráðherra. Skal þá þingmaður bera fram við forseta ósk sína hér um eigi síðar en tveimur klukkustundum áður en þingfundur hefst.``

Herra forseti. Ég vil vekja athygli á því, herra forseti, að fyrir tveim dögum óskaði ég eftir því að eitt fyrsta mál hér á dagskrá yrði utandagskrárumræða einmitt um efnahagsmál, verðbólgumarkmið og gengismál í ljósi þeirrar stöðu sem þá var þegar komin fram og fyrirsjáanlegt að mundi versna. Þau svör sem ég fékk frá skrifstofu Alþingis voru að útilokað væri að fá þetta mál rætt hér í dag og því væri hafnað að þetta væri tekið til umræðu í dag. Nú hefur farið svo í dag að það er algjört met í gengissigi og flótta fjármagns úr landinu. Þetta er svo alvarlegt, herra forseti, að efnahag okkar stendur verulega ógn af. Og þetta gerist þvert ofan í yfirlýsingar sem hæstv. forsrh. hefur gefið, bæði á aðalfundi Seðlabankans nýverið og eins hér í sölum Alþingis. Því það er engin lausn að breyta um áherslur í peningastjórnun, úr gengismarkmiðum í verðbólgumarkmið ef því er síðan ekkert fylgt eftir og öllu leyft að ganga lausu. Herra forseti. Af því að við höfum verið að ræða hér hugsanlega sölu Landssímans í dag, þar sem átti að leggja megináherslu á að selja hann úr landi, þá hefur bara það eitt, gengissigið og gengisfallið í dag rýrt hugsanlegt söluverð hans um milljónir ef ekki tugmilljónir króna, bara í dag, herra forseti. Það hefði því fyllilega verið ástæða til að hæstv. forsrh. væri hér og gerði Alþingi grein fyrir því hvað er að gerast í peningamálum þjóðarinnar, í efnahagsmálunum. Ég óska því eftir að við munum halda áfram þingi á morgun, herra forseti, því þetta er svo alvarleg staða sem er uppi í efnahagsmálum, gengismálum og verðbólgumálum að full ástæða er til að þingfundur verði haldinn hér á morgun og þetta mál tekið fyrir og rætt og þingið fái skýringar á því til hverra aðgerða á að grípa, hver staða málsins er. Þetta er svo alvarlegt mál að við þurfum að taka öll höndum saman um að koma í veg fyrir að hér verði stórslys í efnahagsmálum.

Það er rétt hjá hv. þm. að fyrir lá beiðni hans um utandagskrárumræðu, en ég leit svo á að ekki væri rétt að hafa utandagskrárumræður á þessum degi þar sem boðað hafði verið til fundarins sérstaklega til að ræða þau frv. sem hér eru á dagskrá og synjaði þess vegna um utandagskrárumræður í dag. Þetta er rétt með farið hjá hv. þm. en ég minni á hinn bóginn á að nokkrar umræður urðu um störf þingsins í upphafi fundar eins og þingsköp gera ráð fyrir.

Herra forseti. Þetta er afskaplega alvarlegt mál sem við stöndum frammi fyrir. Við erum að ljúka hér þingdögum og í hönd fer nefndavika. Við erum með þingsköp sem gera okkur ekki unnt að bregðast við með þeim hætti sem mjög mikilvægt er þegar atburðir af þeim toga sem nú er ljóst að hafa skollið yfir í dag gerast. Það er hárrétt hjá forseta að beiðni um hálftíma utandagskrárumræðu þegar mikilvæg mál ber að þarf að bera upp við forseta áður en þingfundur hefst. Og við hljótum að þurfa að skoða það með hvaða hætti er hægt að bregðast við eftir að fundur hefst þegar stórir atburðir gerast. Herra forseti. Ég hef ekki áhuga á að bregðast því að halda mig við fundarstjórn forseta en ég hlýt þó að nefna það að fyrir um áratug þegar var 10% gengisfelling hjá Svíum, þá urðu afleiðingarnar gífurlegar vegna þess að allir fjárfestar drógu sig út úr landinu. Hjá okkur varð yfir 10% gengissig í fyrra og nú erum við að horfa á 6% sig, hrun eða fall í dag og þá er gengisfall orðið um 15% á fyrstu fjórum mánuðum ársins. Þetta er svo alvarlegt að ég skil ekki hvernig við eigum bara að fara til fundarvinnu á morgun og láta eins og ekkert hafi í skorist hér á Alþingi vegna þess að Alþingi er líka gagnrýnt fyrir það að vera að tala um aðra hluti en þá sem mikilvægastir eru á stundum. Og það er það sem brennur á okkur núna á þessari kvöldstund, herra forseti.

Herra forseti. Ég er satt að segja mjög undrandi á því að hæstv. forseti skuli ekki reyna að leita að svigrúmi til að koma á þeim fundi sem hv. þm. Össur Skarphéðinsson hefur óskað eftir og fá fram þær umræður sem hann hefur kallað eftir við hæstv. forsrh. þegar uppi eru svona alvarlegir atburðir og aðstæður í þjóðfélaginu eins og við höfum orðið vitni að. Hrunið á genginu núna á þessum degi, 6--7% og frá áramótum um 16%, er auðvitað mjög alvarlegt og getur haft mjög alvarlegar efnahagslegar afleiðingar fyrir verðbólguna og getur raunverulega haft svo hrikalegar afleiðingar að varla er hægt að sjá það fyrir. Herra forseti. Það er atkvæðagreiðsla á eftir og ég vænti þess að hæstv. forsrh. mæti hér í hús. Ég spyr því: Er ekki hægt, herra forseti, að reyna að veita það svigrúm sem hér er verið að kalla eftir? Og ef það gengur ekki eftir, þá sé ég að í fyrramálið er svigrúm samkvæmt fundatöflu hjá nefndunum kl. 10 að hafa slíkan fund ef vilji væri til þess hjá hæstv. forseta að beita sér fyrir því. Nefndafundir byrja ekki fyrr en kl. 11 í fyrramálið, þannig að ég óska nú eindregið eftir því að hæstv. forseti kalli saman fund með formönnum þingflokka og athugi hvort ekki sé hægt að fá það svigrúm í fyrramálið til að hafa þær umræður sem verið er að kalla eftir að verði á þessum degi. Ég fer þess á leit við hæstv. forseta.

Herra forseti. Ég tel það miður að hæstv. forseti skuli ekki hafa getað fallist á það að svo alvarlegar aðstæður hafi verið að skapast í efnahagsmálum og gengismálum að ástæða væri til þess af hálfu forseta að greiða fyrir því að hér gætu orðið skoðanaskipti um þau mál. Það hefur komið fram að hv. þm. Jón Bjarnason, fulltrúi Vinstri hreyfingar -- græns framboðs í fjárlaganefnd, óskaði fyrir tveimur dögum eftir utandagskrárumræðu um einmitt þá stöðu sem þegar blasti við í þessum efnum, áframhaldandi mikið gengissig, vaxandi verðbólgu og versnandi horfur í efnahagsmálum almennt. Og síðan þá hafa hlutirnir ekkert gert annað en að versna og dagurinn í dag hlýtur að teljast sá svartasti í þessum efnum í mjög langan tíma. Við slíkar aðstæður, herra forseti, tel ég að forseti eigi að ganga í lið með þingmönnum og þinginu og reyna að sjá til þess að þingið geti orðið vettvangur skoðanaskipta um þessi mál. Það er nú einu sinni svo, herra forseti, sem ég veit að ég þarf ekki að rifja upp fyrir hæstv. forseta, þingreyndum manninum, að fyrir utan það að vera löggjafarsamkoma er Alþingi mikilvægasti vettvangur pólitískra skoðanaskipta í landinu. Hér eiga menn kost á því að ræðast við um þjóðmálin, stjórn og stjórnarandstaða, forustumenn stjórnmálaflokka og þingflokka og það er annað og mjög mikilvægt hlutverk löggjafarsamkomu í lýðræðisríkjum þar sem menn hafa tiltekið málfrelsi og tiltekin réttindi. Herra forseti. Þegar slíkar aðstæður skapast eins og í dag, þá finnst mér menn eigi ekki að reyra sig fasta í einhverjar löngu settar tímatöflur eða dagskrár sem gengið hafi verið frá. Og eðlilegast hefði verið að hæstv. forseti hefði hlutast til um það að utandagskrárumræða sú sem hv. þm. Jón Bjarnason hafði beðið um kæmist á. Hefði svo ólíklega viljað til að hæstv. forsrh. hefði viljað sýna þinginu þann sóma að gefa hér yfirlýsingu um efnahagsmál vegna þeirra alvarlegu aðstæðna sem skapast hafa, þá hefðu allir fallist á að hann hefði haft fyrsta orðið í þeirri umræðu og verið eðlilegt. En við eigum auðvitað ekki slíku að venjast heldur frekar hinu að þurfa að draga hæstv. ráðherra hér til umræðna, sem er miður. Við aðstæður af þessu tagi hefði það verið að mínu mati mjög við hæfi að forsrh. hefði gefið yfirlýsingu hér á Alþingi og gefið mönnum kost á því að ræða við sig þessa alvarlegu stöðu. Það hefðu verið viðbrögð sem hefðu verkað yfirvegað og til þess fallin frekar en hitt að efla trú manna á því að menn tækju hlutina alvarlega og væru að leita einhverra lausna. Ég vona því að virðulegur forseti skoði þessa hluti og hugleiði þá ósk hv. þm. Jóns Bjarnasonar að leyfa þessa umræðu á morgun.

Hæstv. forseti. Ég vil taka undir þær kröfur sem menn hafa gert um að þessi mál komist til umræðu hér í þinginu. Mér finnst það satt að segja með ólíkindum að hæstv. forsrh. telji það ekki skyldu sína að mæta hér og gefa skýrslu. Það virðist vera að allar hugmyndir ríkisstjórnarinnar um hvernig eigi að stjórna þessum hlutum séu að hrynja saman. Það er búið að vera gengishrun. Gengið hefur fallið um 27,5% á sextán mánuðum, með vaxandi hraða, 6% í dag. Það hefði nú einhvern tímann verið talið til tíðinda það sem hefur verið að gerast í efnahagsmálum. Og hæstv. forsrh. ætti auðvitað að mæta hér og útskýra fyrir þingheimi hvernig stendur á því að hlutirnir eru svona. Höfðu galdramennirnir ekki rétt fyrir sér, eða hvað? Var aldrei óhætt að keyra þær götur sem búið er að gera? Var ekki óhætt að halda uppi viðskiptahalla allan þennan tíma? Halda menn virkilega að aðalástæðan fyrir þessu sé sjómannaverkfallið? Það kemur ekki til mála. Það er ekki farið að hafa áhrif á útflutning nema að mjög litlu leyti, ef nokkuð. Ástæðan er auðvitað sú að eftirspurnin eftir gjaldeyri hefur breyst. Og það er ekkert sem bendir til þess að það sé að snúast til baka. Ofan á þetta kemur greinileg vantrú á íslenskt efnahagslíf og bætir um betur. Ég tel að hæstv. ríkisstjórn þurfi nú aldeilis að taka til í sínum ranni og fara yfir hlutina. Hún var að gefast upp um daginn á stefnunni sinni þegar ákveðið var að breyta stefnu Seðlabankans og ...

Hv. þm. fer nú örlítið yfir strikið. Það er verið að tala um fundarstjórn forseta.

Já, hæstv. forseti. Ég er eins og aðrir hér sem hafa komið í þennan stól að reyna að útskýra það hvaða þungu rök það eru sem er hægt að færa fram fyrir því að hér fari fram efnahagsumræða. Ég vil alveg sérstaklega gera kröfu um það að hæstv. forsrh. geri þinginu grein fyrir stöðu mála og hvað eigi næst að draga upp úr hattinum til að bjarga málum hér á landi, ellegar hljóti menn að fara að hugsa um það í alvöru hvort þeir eru færir um að stjórna efnahagsmálum á Íslandi.

Herra forseti. Ég vil ítrekað vekja athygli á því að frá því að ný peningastefna var sett, bara fyrir rúmum mánuði, hefur gengið fallið um tæp 12%, og bara í þessari viku var gjaldeyrisútstreymi úr landinu um 50 milljarðar króna.

Ég vil biðja hv. þm. að láta a.m.k. svo sem hann sé að tala um fundarstjórn forseta. Þessar umræður hjá hv. þingmönnum voru hreinar efnahagslegar umræður.

Herra forseti. Já, því miður þá koma þessir peningar alls staðar inn, hvar sem maður er. Og líka í umræðu um störf forseta. Ég vil ítreka að ég tel fulla ástæðu til að hæstv. forsrh. komi og ræði stöðu peningamálanna, því fundarhald hér, í þeirri stöðu sem við erum nú í peningamálum, er svo sem ekki til mikils ef þetta heldur áfram á sama og verri veg eins og nú gengur. Ég ítreka því ósk mína, hæstv. forseti, að beiðni mín um utandagskrárumræðu um stöðu gengismála, um stöðu verðbólgu og um stöðu efnahagsmála, verði tekin fyrir eigi síðar en á morgun.

Herra forseti. Þar sem það lá fyrir að hæstv. forseti hafði synjað um að hér yrðu utandagskrárumræður með hinu hefðbundna sniði, þá fór ég þá leið að óska eftir því að fá að gera athugasemd um störf þingsins til þess að get rætt þetta við hæstv. forsrh. Tilefnið er augljóst. Ég hafði hér fyrir nokkrum vikum átt orðastað við hæstv. forsrh. og greint honum frá áhyggjum Samfylkingarinnar um þróun efnahagsmála. Ég hafði þá jafnframt greint honum frá því að ég teldi að tiltekin atburðarrás sem væri hafin í efnahagslífinu mundi geta leitt til þess sem við höfum séð gerast í dag. Nú vildi ég fá að ræða við hæstv. forsrh. um það hvaða augum hann lítur þessa þróun og jafnframt hvaða ráð hann sér helst til að reyna að stemma stigu við þessari þróun. Ég ætla ekki að fara að ræða þetta mál efnislega, herra forseti. En það er alveg ljóst hvað hefði gerst ef við værum stödd, ekki í byrjun maí heldur á miðju sumri. Þá hefði stjórnarandstaðan og sennilega einhverjir stjórnarþingmenn líka talið fulla ástæðu til þess að þingið yrði kvatt saman til að ræða þessa alvarlegu stöðu. Nú blasir hins vegar við að hæstv. forseti synjar okkur umræðunnar á þessu kvöldi og hann ætlar að senda þingið í nefndaviku, senda þingið í reynd burt úr þessum sölum um heillar viku skeið á meðan þessi válega staða er uppi. Hverjir eru það sem eiga að ræða þessa þróun mála ef ekki hv. þm., kjörnir fulltrúar þjóðarinnar? Til hverra er horft á augnablikum eins og þessum? Til þingmanna, til umræðna hér, skoðanaskipta og í kjölfar þeirra til aðgerða af hálfu hæstv. ríkisstjórnar. Við vitum hins vegar, herra forseti, að ríkisstjórnin virðist vera ráðalaus. Ég gæti bent á ýmis dæmi því til staðfestu. Mér sýnist því ekki vanþörf á því að hæstv. ríkisstjórn fengi nokkrar ráðleggingar frá þingheimi. Það er einfaldlega þannig, herra forseti, að sá sem hefur haft rangt fyrir sér um þróun efnahagsmála er hæstv. ríkisstjórn. Sá sem hafði rétt fyrir sér er stjórnarandstaðan. Ef menn vilja læra eitthvað af reynslunni, ættu þeir að fara að hlusta á okkur. Allt það sem við höfum sagt hefur gengið eftir. Herra forseti. Hér eru uppi ákveðnar hugmyndir sem hafa komið fram af hálfu stjórnarandstöðunnar í umræðunni. Ég óskaði eftir því að fá að gera athugasemd um stöðu þessara mála. Ég óska eftir því, herra forseti, að sú bón mín verði íhuguð af hálfu forseta. Mér er kunnugt um að hæstv. forsrh. kemur í hús til atkvæðagreiðslu á eftir, hann hefur a.m.k. lögbundna skyldu til þess. Hvað er það sem kemur í veg fyrir að hægt sé að taka þetta mál þá til umræðu með þeim hætti sem ég óskaði eftir?

Herra forseti. Ég vil í umfjöllun um frv. til laga um sölu ríkissjóðs á hlutafé í Landssíma Íslands hf. víkja enn frekar að því skriflega leyfi sem gert er ráð fyrir að Landssíma Íslands sé veitt en þar stendur: ,,Póst- og fjarskiptastofnun veitir hér með Landssíma Íslands hf. leyfi til að reka fjarskiptaþjónustu og fjarskiptanet eins og það er nánar ákvarðað í leyfi þessu ...`` Ég vil gera þar að umtalsefni nokkur atriði. Í 3. gr. stendur: ,,Bregðist leyfishafi skyldu sinni að fullnægja ákvæðum leyfisins eða ef ekki er framfylgt kröfum Póst- og fjarskiptastofnunar um umbætur til úrbóta getur stofnunin afturkallað leyfið að undangengnum hæfilegum viðvörunarfresti.`` Ég óska eftir að vita hjá hæstv. samgrh.: Hvernig er ætlunin að beita þessu ákvæði þegar þjónustan er í höndum þessa fyrirtækis, búið er að selja fyrirtækið, þannig að það er enginn sem kemst að því með slíkar kröfur, og hvaða þýðingu hefur þá að afturkalla leyfið? Er þá ætlunin að loka fyrir þjónustuna? Hvernig á að gera svona lagað virkt? Eða getur hæstv. samgrh. bara innkallað fyrirtækið? Það gengur að beita slíku ákvæði á einhver minni háttar atvinnurekstrarfyrirtæki sem skipta minna máli en á heilu stóru almenningsþjónustuapparati eins og Landssíminn mundi verða, sé ég ekki hvernig þetta væri virkt. Í 5. gr. eru raktir þættir sem leyfið nær til, talsímaþjónusta, telexþjónusta o.s.frv. og þar stendur, herra forseti: ,,Leyfishafi skal leitast við að veita þjónustu um allt land ef eftirspurn réttlætir og þjónustan er arðbær á landsvísu.`` Hvað þarf nú frekar vitnanna við? Leyfishafi skal leitast við en honum er ekkert skylt, hann skuli aðeins leitast við að veita þjónustu um allt land ef eftirspurn réttlætir og þjónustan er arðbær á landsvísu. Það liggur alveg ljóst fyrir að það er arðurinn sem á að vera númer eitt og á að ráða þjónustunni. Ég vil líka benda á 22. gr., herra forseti. Þar stendur: ,,Leyfið er ekki framseljanlegt. Þó skal leyfishafa heimilt að framselja hluta af leyfinu eða leyfið í heild til dótturfélaga sem eru að öllu leyti`` --- að öllu leyti --- ,,í eigu leyfishafa.`` Sá sem er eftirlitsaðilinn með þessu öllu er Póst- og fjarskiptastofnun, hún getur afturkallað leyfið ef leyfishafi stendur sig ekki í skilum, hún á sem sagt að sinna eftirlitshlutverkinu. Herra forseti. Víkjum nú að öðru starfsleyfi sem Póst- og fjarskiptastofnun hefur veitt. Hún hefur líka veitt Íslandspósti hf. starfsleyfi. Þó svo Íslandspóstur hf. sé reyndar algerlega í eigu ríkisins er samt starfað þar samkvæmt sérstöku leyfisbréfi og í því leyfisbréfi eru líka tilgreind réttindi og skyldur. Þar stendur, með leyfi forseta, í 12. gr. varðandi Íslandspóst: ,,Leyfishafa er óheimilt að framselja rétt sinn og skyldur samkvæmt leyfisbréfi þessu. Leyfishafa er þó heimilt að fela dótturfyrirtæki rekstur póstþjónustu að nokkru eða öllu leyti en slík ráðstöfun leysir leyfishafa að engu undan skyldu sinni samkvæmt leyfi þessu.`` Þarna er líka sagt nákvæmlega, herra forseti, að viðkomandi fyrirtæki er óheimilt að framselja þessi leyfi. En hvernig hefur Póst- og fjarskiptstofnun fylgt þessu eftir? Ítrekað hefur verið bent á það í umræðunni að þessi nýju lög, fjarskiptalög og lög um Póst- og fjarskiptastofnun, geri þetta umhverfi svo öruggt, öruggt eftirlit og örugg lög og allt svoleiðis nokkuð, þannig að þetta sé allt í góðu lagi. Tökum dæmi eins og við stóðum frammi fyrir þegar pósturinn var að loka pósthúsum í Skagafirði. Þá sendi hópur Skagfirðinga bréf, undirskriftalista bæði til Íslandspósts, til samgrh., til Póst- og fjarskiptastofnunar, með athugasemdum um það hvort þetta uppfyllti lög og reglur. Sveitarstjórn Skagafjarðar sendi bréf, sendi kæru til Póst- og fjarskiptastofnunar um að þetta yrði athugað, yrði athugað hvort Íslandspóstur hefði leyfi til þess að framselja póstþjónustuna til annars aðila. Hvað hefur gerst? Þetta bréf var sent 14. mars sl. Ekki hefur heyrst hósti eða stuna frá Póst- og fjarskiptastofnun í þessu máli. Þannig er þetta nú virkt í dag. Hverju megum við þá búast við gagnvart fyrirtæki sem verður algerlega búið að selja burt og engin tök er hægt að hafa á? En varðandi Íslandspóst eigum við þó fyrirtækið, þá á ríkið fyrirtækið og getur beitt það þeim kostum sem eigandi. En hæstv. samgrh. er yfirmaður bæði Íslandspósts og Póst- og fjarskiptastofnunar. Ég vil því draga þetta fram þegar verið er að ræða um hversu gott eftirlitskerfið er að þarna er þetta nú bara svona. Þó að það sé í höndum núv. hæstv. samgrh. að fylgja eftir, Póst- og fjarskiptastofnun og Íslandspóstur hf., er samt ekki hægt að framfylgja þessu eftirliti. Þegar þingflokkur Vinstri hreyfingarinnar -- græns framboðs óskaði eftir því við Íslandspóst að hann gæfi upp hvernig hann hefði samið við aðra aðila, hvort hann hefði framselt leyfið, þá var ekki hægt að svara því á grundvelli einhverra reglna sem þar voru tilgreindar. Svona er nú þetta eftirlit, herra forseti, í reynd sem við erum hér að fara út í. Ég vildi draga þetta fram hér, herra forseti, af því að það hefur ítrekað verið dregið fram í umræðunni hvað þetta væri öruggt og gott eftirlit. Eitt er líka eftir í þessu, herra forseti, alveg eins og í Póstinum. Það er eftir að skilgreina þjónustustigið. Það er eftir að skilgreina gæði þeirrar þjónustu sem á að bjóða, sem eiga að vera í fjarskiptaþjónustunni, og það á Póst- og fjarskiptastofnun væntanlega að gera. Þetta er allt saman eftir. Það er afar hættulegt að sleppa þessu úr hendi okkar, úr hendi ríkisins, áður en allar þessar kröfur eru skilgreindar. Í umræðunni hefur komið fram reginmunur á því hvernig litið er á þessa þjónustu. Við í Vinstri hreyfingunni -- grænu framboði lítum á þetta sem grunnalmannaþjónustu, ákveðin grunnþjónusta í fjarskiptum er grundvöllur fyrir almenna samkeppnishæfni fólks, einstaklinga, fyrirtækja og byggðarlaga, og á því að flokkast sem almannaþjónusta en ekki einhver afmarkaður hreinn fyrirtækjarekstur eins og sumir hafa viljað líta á. Einstök atriði, einstakir þættir í þessari starfsemi gætu svo sem verið það, en grunnfjarskiptaþjónustan er grunnalmannaþjónusta og á ekki að vera hluti af einhverjum almennum, venjulegum fyrirtækjarekstri sem lýtur þeim uppboðslögmálum. Þarna er verulegur munur á. Ég get svo sem skilið að þingmenn Sjálfstfl. og Sjálfstfl. séu þessarar skoðunar en ég hélt að félagshyggjuandinn sem var einu sinni grundvöllur Framsfl., ætti kannski einhver ítök þar enn. En því miður, herra forseti, virðist það líka verið borin von. Af sérstöku tilefni af ræðu hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar í dag, þar sem hann talaði um nauðsyn þess að hlutafélagavæða Landssímann og selja hann, það hafi verið nauðsynlegt til þess að losa hann út úr stirðbusahætti og því hve ríkið er svifaseint sem háir ríkisfyrirtækjum þá sagði ég í andsvari að þetta væri ekki siðlegt og ekki boðlegt gagnvart því fólki sem þarna hefði unnið um árabil. Ég þekki það til að einmitt því fólki, sem vann við að byggja upp Landssíma Íslands, byggja upp fjarskiptakerfið um land allt, var meira að segja sagt í kjarasamningum, það þekki ég til og veit, að halda aftur af sér, það væri að taka þátt í að byggja upp almannaþjónustu, það væri að taka þátt í að byggja upp þjónustu um allt land. Þetta væri það sem verið væri að gera. En nú er þessu fólki sagt að það hafi verið stirðbusalegt og verið fyrirtækinu til trafala. Ég harma svona lagað og tel að það eigi ekki að gera þetta, herra forseti.

Herra forseti. Ég ætla ekki að fara í umræður hér vegna ræðu hv. þm. Jóns Bjarnasonar um póstþjónustuna, við geymum það til betri tíma. En vegna þess að hv. þm. notaði það til samanburðar til að gera athugasemdir við það að eftirlit með rekstri fjarskiptafyrirtækjanna væri ekki til staðar á vegum Póst- og fjarskiptastofnunar og að engar reglur hefðu verið settar, þá vil ég vekja athygli hv. þm. á því að á bls. 98 í frv. er prentað upp leyfisbréf Landssíma Íslands sem Póst- og fjarskiptastofnun hefur gefið út. Þar eru skilgreindar þær skyldur sem fólgnar eru í leyfisbréfinu vegna starfsemi Símans og það er að sjálfsögðu í samræmi við og til viðbótar við þær skyldur sem eru lögum samkvæmt. Þetta fyrirtæki, Síminn, eins og önnur símafyrirtæki, þarf að starfa á grundvelli og innan þess ramma sem starfsleyfisbréfið felur í sér. Á bls. 98 er gerð grein fyrir einmitt þessum atriðum.

Herra forseti. Hafi ég sagt að engar reglur væru, ég tel mig reyndar ekki hafa sagt það en taldi mig hafa sagt gæðakröfur og skilgreindar gæðakröfur til þeirra þátta, hafi ég sagt reglur þá eru vissulega þarna reglur á ferðinni og ákveðnar gæðakröfur. En fjarri því að þær séu til fullnustu. Ég man nú ekki þennan texta svo utan að, herra forseti. Mig minnir t.d. að á einum stað standi að varðandi almenningssíma og símklefa og annað því um líkt vítt og breitt um landið, þá skuli Póst- og fjarskiptastofnun setja um það reglur hvar þeir skuli vera. Og aðrar slíkar gæðakröfur hef ég ekki rekist á t.d. varðandi viðbragðsflýti við bilunum, við slíku eftirliti og öðru sem hlýtur náttúrlega að skipta dreifbýlið meginmáli. Því að út um land hafa einmitt verið alveg fram til þessa viðgerðaraðilar í startholunum til þess að grípa inn, en því hefur svolítið hrakað upp á síðkastið. Ég minnist þessara tveggja atriða, herra forseti, þar sem ætlast er til að komi skilgreindar gæðakröfur inn.

Virðulegi forseti. Það hendir æði oft þegar menn eru rökþrota að þeir grípi til gamalkunnugs úrræðis sem er að snúa út úr. Og hv. þm. Jón Bjarnason er nákvæmlega í þeirri stöðu. Hann er rökþrota í málinu og þá grípur hann til þess ráðs að snúa út úr með mjög ómerkilegum hætti. Ekki bara einu sinni, heldur tvisvar á einu síðdegi, þegar hann lætur að því liggja að í máli mínu hafi falist á einhvern hátt lítilsvirðing gagnvart því góða starfsfólki sem vann hjá Póst- og símamálastofnun, síðar Pósti og síma. Það er ekkert í málflutningi mínum sem gefur honum tilefni til að tala með þeim hætti sem hann gerði. Ekki neitt. Enda kom það greinilega fram í andsvari mínu hér áðan. Það sem ég var einfaldlega að segja var að ég vakti athygli á því að ímynd fyrirtækisins hefði verið með þeim hætti sem ég sagði áðan, það var ekki með einu orði verið að halla á neitt starfsfólk. Ég var einfaldlega að segja frá þessu. Og ég var að segja að samkeppnin sem stofnunin og fyrirtækið hefði síðan orðið að mæta hefði aukið þjónustuhæfni fyrirtækisins. Það er um það að ræða að sama starfsfólk í mjög mörgum og flestum tilvikum hefur verið að störfum hjá bæði stofnuninni og fyrirtækinu og ekkert sem gefur þess vegna tilefni til að snúa þannig út úr orðum mínum að lítilsvirðing hafi falist á nokkurn hátt í þeim eða ég hafi verið að sneiða að starfskröftum þessa fólks. Ég vakti einnig athygli á því hérna fyrr í dag að ég hefði í ræðum þegar við vorum að fjalla um þetta mál á Alþingi á sínum tíma, formbreytinguna á Pósti og síma, farið lofsamlegum orðum um þann árangur sem stofnunin hafði náð, t.d. í lækkun símakostnaðar. Mér er því alveg óskiljanlegt hvernig hv. þm. reynir ítrekað að snúa út úr orðum mínum og leggja mér bókstaflega orð í munn og hugsun í það sem ég var hér að segja.

Herra forseti. Mér þykir vænt um að heyra það sem mér skilst á tón hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar að hann sjái kannski eftir því að hafa farið svona harkalega með málið. En það duldist engum þegar hv. þm. var að færa rök fyrir sölu Landssímans að ein rökin voru þau að ríkisfyrirtæki væru svifasein og stirðbusaleg og væru með slæma ímynd. Ég veit ekki á hvers konar vinnustað hv. þm. hefur unnið eða þekkir ef ímynd fyrirtækisins er ekki fólgin í því fólki sem þar vinnur. A.m.k. er það klárt í mínum huga og öllum að ímynd fyrirtækis er náttúrlega ímynd starfsfólksins. Ég vil frekar telja að það hafi verið ákveðin rökþrot þótt ég skildi það nú ekki þannig, ég skildi þetta hreinlega sem meiningu hv. þm. að ein rökin fyrir því að betra væri að selja fyrirtækið væru þau að þá fengi það svo miklu betri ímynd og þá væri það ekki eins svifaseint o.s.frv. Ég vil ítreka það að ímynd fyrirtækisins er starfsfólkið sem þar vinnur og starfsfólk Landssímans hefur skilað einmitt afar góðu starfi að mínu mati í að byggja upp fjarskiptanet í erfiðu landi á undanförnum árum og áratugum og það væri síst að færa það sem rök fyrir því að selja þetta fyrirtæki.

Virðulegi forseti. Það er enginn ágreiningur um að það hefur mjög margt verið vel gert af hálfu Póst- og símamálastofnunar og Pósts og síma. Við vitum að það tókst afar vel í uppbyggingu tæknilegra hliða þessa fyrirtækis og fyrirtækið veitti góða þjónustu á mjög fínu verði. Um það er enginn ágreiningur. Og það starfsfólk sem hefur unnið hjá þessari stofnun og fyrirtæki á auðvitað þakkir skildar fyrir framlag sitt í þeim efnum. Auðvitað er það ekki þannig að þó að verið sé að gagnrýna eitthvað í ímynd fyrirtækisins eða í fari fyrirtækisins og ég rakti það að í skoðanakönnunum hefði það komið fram, þá er það ekki árás á starfsfólkið. Það er ekki árás á starfsfólk, t.d. stórmarkaða þó að verið sé að gagnrýna þá eins og hefur verið gert upp á síðkastið. Það sem við höfum verið að segja er að það er fyrirtækinu til góða að það hafi öll þau tök sem hægt er að veita því í samkeppnisþjóðfélagi nútímans, t.d. með því að gera það að hlutafélagi á sínum tíma, t.d. með því að selja hlutabréf. Það gerir það að verkum að fyrirtækið getur t.d. verið viðbragðsfljótara. Það kom greinilega fram hér þegar við vorum á sínum tíma að formbreyta Póst- og símamálastofnun að það stæði þeirri stofnun fyrir þrifum að hún þyrfti sífellt að leita heimilda Alþingis fyrir hinum minnstu viðvikum sem fyrirtækið þurfti að standa í, fjárfestingum o.s.frv. Þetta var ein ástæðan fyrir því, virðulegi forseti, að farið var út í það að formbreyta þeirri stofnun. Um það var ekki ágreiningur. Það er þetta sem ég var að víkja að hérna fyrr í ræðu minni í dag, en alls ekki því að það fælist í því einhver áfellisdómur yfir starfsfólkinu, nema síður sé, því það kom greinilega fram, bæði í mínu máli og eins í fyrri umræðum um þetta mál að fyrirtækið eða stofnunin hafði á margan hátt náð góðum árangri. Við vorum hins vegar að sigla inn í nýja tíma, nýtt umhverfi og þá þurfti þessi stofnun, þetta fyrirtæki, á öllu sínu að halda til þess að halda velli í þeirri grimmilegu samkeppni sem er orðin að veruleika í fjarskiptageiranum í dag.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Einari K. Guðfinnssyni fyrir að hafa komið hér upp í andsvar til þess að tækifæri gæfist einmitt til þess að draga þetta alveg skýrt fram hér af minni hálfu og fyrir það fólk sem hefur unnið gott starf hjá Landssíma Íslands og Pósti og síma á sínum tíma. Það er nokkuð víst að það fólk, hið almenna fólk sem þar vann, hefur ekki verið sérstaklega hátt launað, þannig að það í sjálfu sér hefur ekki sligað eða verið til byrði fyrir fyrirtækið, heldur hefur fólk unnið þessu fyrirtæki vel og lagt sitt af mörkum, þó svo að nú sjái það fram á miklar eignir sem renna til annarra hluta. Þetta fólk hélt og leit á sig vera að vinna að almannaþjónustu og byggja hana upp. Það er því fyllilega ástæða til að ítreka það að einmitt þetta starfsfólk, það er því að þakka að við búum við þessa stöðu í fjarskiptum, er núna að velta fyrir sér hversu mörgum tugum milljarða virði þetta fyrirtæki er. Það hefði verið miklu nær að finna rekstrarform eða laga rekstrarform þessa fyrirtækis, ef nauðsyn krefur, að einhverjum nýjum kröfum í rekstri ríkisfyrirtækja, sem ég tel þó ekki þurfa í megindráttum. Aðalatriðið er að hafa hugarfarið, hafa trú á því sem verið er að gera og hafa trú á því að ríkinu beri skylda til að sinna almannaþjónustu og standa myndarlega að því framvegis eins og hingað til varðandi fjarskiptaþjónustu við landsmenn.

Herra forseti. Það væri margt sem tilefni væri til að koma inn á hér við lok eða undir lok þessarar umræðu sem staðið hefur í allan dag, um einkavæðingu Landssíma Íslands hf. Ég hef í stuttri ræðu ekki tíma til að drepa á nema nokkur atriði. Í fyrsta lagi ætla ég að nefna það hvernig hæstv. samgrh. hefur fjallað hér í dag um þá samkeppni sem komin er til sögunnar á þessum markaði og hefur aftur og aftur í máli hæstv. ráðherra og fleiri talsmanna stjórnarliðsins, svo ég tali nú ekki um framsóknarmennina sem hafa uppgötvað samkeppnina allt í einu ekki síður en fjarskiptalögin, verið útgangspunkturinn að nú sé þetta allt í lagi, því það sé komin á samkeppni. Jahá. Það er nefnilega það. Í hverju felst hún? Jú, að fyrirtækið, sem hafði áður 100% markaðshlutdeild, hefur látið undan síga á sumum sviðum þjónustunnar niður í 85--90%. Hefur samt áfram einokun á sumum sviðum og yfirgnæfandi markaðshlutdeild á öðrum. Það á eina almenna dreifikerfið sem tekur til alls landsins og svokallaðir samkeppnisaðilar þess eru í veigamiklum atriðum háðir Landssímanum til að geta starfrækt þjónustu sína. Vel að merkja á grundvelli þeirra heimilda sem lög skapa þeim. Hversu raunhæf er svo þessi samkeppni ef búið verður að einkavæða Landssíma Íslands? Er jafnræði með aðilunum? Hvernig verða efnahagslegir burðir þeirra? Hvernig er afkoma þeirra í dag? Er það ekki þannig að litlu aðilarnir eru að tapa peningum, eru að éta upp eigið fé sitt á sama tíma og stóri risinn græðir á tá og fingri? Er það þá samkvæmt skilningi hæstv. samgrh. raunveruleg samkeppni sem ríkir í dag? Hæstv. ráðherra gekk meira að segja svo langt að tala um að hér væri ekki um fákeppnismarkað að ræða. Ég hef aldrei heyrt að 85% og upp í 100% markaðshlutdeild teljist ekki fákeppni. Það er í fyrsta skipti í umræðum um samkeppnismál og viðskiptalöggjöf sem ég heyri slíkt. Fákeppni á markaði er gjarnan talið það ef einn aðili nær t.d. meira en 30--35%, að maður tali nú ekki um ósköpin helmingi viðskipta eða þaðan af meira. Þetta minnir mig á köflum, herra forseti, pínulítið á umræðuna sem varð um samkeppni í olíuverslun sem væri að skella á á Íslandi. Það væri nefnilega að koma erlent olíufélag, nánar tiltekið kanadískt ef ég man rétt, það hét nú ekki Ewing oil en sennilega Erwing oil, og það væri að skella á svo mikil erlend samkeppni að hér yrði heldur fjör á markaði. Ef ég man rétt var þetta fyrirtæki um skeið eitthvað að míga utan í einhverjar lóðir hér í Reykjavík. Það greip um sig þvílík hræðsla hjá þeim þremur olíufélögum landsins sem fyrir voru, að tvö af þremur rugluðu saman reytunum í verulegum mæli, stofnuðu sameiginlegt dreifingarfyrirtæki o.s.frv. Niðurstaðan varð sú að ekki bólar enn á hinu erlenda olíufélagi en fákeppnin á innanlandsmarkaði jókst. Það var nú uppskeran úr þeirri miklu umræðu sem varð um hina væntanlegu samkeppni í olíudreifingu. Það skyldi þó aldrei fara svo að við ættum eftir að sitja uppi með svipað ástand á fjarskiptamarkaði, algera fákeppni, þar sem einn markaðsráðandi risi ræður lögum og lofum? Er þá betra að hann sé í höndum erlendra einkaaðila? Sé að hluta til undir forræði amerísks heimsrisa á sviði fjarskiptamála? Ég set mikla fyrirvara við þetta samkeppnistal. Þó það eigi að heita svo að einhverjir litlir aðilar, veikburða aðilar, leyfi ég mér að kalla það, með fullri virðingu fyrir þeim, séu aðeins komnir inn á markaðinn og hafi náð til sín pínulítilli sneið af kökunni, í góðæri þegar markaðurinn hefur verið að þenjast út, segir það ákaflega lítið um það hvernig aðstæður kynnu að verða hér eftir ár, hálft ár, tvö ár, við allt aðrar aðstæður, kannski þrengingar í þessum viðskiptum þar sem einn aðili hefur auðvitað algjöra yfirburði. Það er ljóst. Í öðru lagi verð ég að segja, herra forseti, að ég skildi ummæli hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar mjög á sömu lund og fleiri þingmenn hafa gert í umræðunni. --- Menn haldast illa við í salnum, herra forseti, það er ekki vegna þess að ég vildi ekki gjarnan að hv. þm. Einar K. Guðfinnsson heyrði orð mín, að ég segi þau nú. En það er einfaldlega af því ég hef orðið núna og hef ekki aðrar aðstæður til þess. --- Mér fundust þetta kuldaleg ummæli um starfsmenn og stjórnendur Pósts og síma á árunum áður en það fyrirtæki var gert að hlutafélagi. Ég skildi þau þannig, sem heldur neikvæð og ekki hlýleg í garð þess ágæta fólks og á ég þá ekki síður við stjórnendurna en hið mæta starfsfólk sem þetta fyrirtæki hafði þá og hefur í veigamiklum mæli enn. Að vísu hefur eitthvað verið skipt út á efstu hæðinni eins og gengur því það er gjarnan gert þegar menn komast í valdastólana, að koma þar sínum mönnum að. Um háðuglega útreið Framsfl. í umræðunni á þessum drottins degi þarf ekki að hafa mörg orð, það hefur algjörlega afgreitt sig sjálft, herra forseti, og læt ég þar staðar numið að ræða um Framsókn að þessu sinni. Að síðustu, herra forseti, væri gaman að vita hvort hæstv. forsrh. væri kominn í hús, því það hefur flogið fyrir orðrómur um að hæstv. forsrh. hyggist ætla að koma hér og greiða atkvæði. Þá væri gaman að heyra frá hæstv. forsrh., yfirmanni efnahagsmála, hvort hann deilir sjónarmiðum með hæstv. samgrh. um ágæti þess að einkavæða Landssímann einmitt núna og þá að verulegu leyti til útlanda. Á þessum degi sem við erum að ræða þessi mál, einhverjum svartasta degi í gjaldeyrisviðskiptum á Íslandi sem sögur fara af, a.m.k. eftir að menn hættu að fella gengið með handafli í stórum stíl, og það hvort hinar raunverulegu ástæður fyrir óðagotinu sem við upplifum nú og birtist m.a. í því að ætla að troða þessu stóra máli í gegnum þingið á örfáum virkum dögum, eigi sér rót í þeirri taugaveiklun sem er augljóslega skollin á núna eftir afmælið, þegar veislunni lýkur. Þá kemur allt í einu í ljós að sviðsmyndin er hrunin, hún var úr pappa, stífuð af með fúaspýtum á bak við og leit ágætlega út rétt á meðan hún tolldi uppi séð á framhlið en ekki eins glæsileg baka til þegar hún er hrunin. Þá er spurningin, herra forseti, eru það gáfuleg viðbrögð, að fara í óðagoti í að selja ráðandi hlut í mikilvægu almenningsþjónustufyrirtæki eins og Landssímanum og það með þeim hætti sem hér á að gera, þar á meðal í veigamiklum mæli til útlanda, sem gæti vel sótt sér rök í það að hungrið í gjaldeyri til að halda hlutunum gangandi, er orðið svo gíðarlegt, vegna þess að það þarf að fjármagna viðskiptahallann, það þarf að greiða af erlendum lánum og vaxandi vaxtabyrði af vaxandi skuldastabba með gjaldeyri. Gjaldeyrisútstreymið í þessari viku einni saman, herra forseti, er um 50 milljarðar kr. Þá fer ýmislegt að skiljast betur og í samhengi, herra forseti. Ræðumenn á undan mér hafa komið inn á það að markaðsvæðing, einkavæðing Landssímans, þjónustufyrirtækisins Landssímans, sem ég hygg að landsmenn hafi almennt verið sammála um að líta á sem þjónustustofnun fram á síðustu ár, ekki sem eiginlegt fyrirtæki sem ætti að hafa það markmið númer eitt, tvö og þrjú að græða peninga og vera á hlutabréfamarkaði. Nei, sem þjónustustofnun, sem hefði það hlutverk að sjá landsmönnum fyrir góðum og greiðum fjarskiptum, helst sem ódýrustum, nútímalegustum og bestum. En nýja hugmyndafræðin hafnar þessu. Hún hafnar því að það sé fólkið sem eigi að vera í fyrirrúmi, fólkið sem á að njóta þjónustunnar. Það er fjármagnið, það er hagnaðarvonin, það er reksturinn, en ekki þjónustan sem er útgangspunkturinn. Og sjálfstæðismaðurinn sem núverandi yfirmenn Landssímans sóttu til að setjast þar á forstjórastól lýsti þessu einmitt ágætlega fyrir um ári eða einu og hálfu ári að nú væri markmið Landssímans númer eitt að græða peninga. Þá erum við að fá einnig á þessu sviði það markaðsvædda þjóðfélag, herra forseti, sem ýtir þjónustu og almannahagsmunum til hliðar, setur þá í annað, þriðja, fjórða sæti, ef það man þá yfirleitt eftir þeim, en gróðann, hagnaðarvon eigendanna, allt eins þó þeir séu orðnir erlendir aðilar, sem muni draga arðinn til sín út úr landinu á komandi árum og áratugum, í fyrsta sæti. Danska ALIAS ameríska símafyrirtækið, ef það fær á góðum kjörum 25 eða 35% hlut í Landssímanum, ætlar að ráða því sjálft hvað það gerir við arðinn, sinn hlut af þeirri sex milljarða fjármunamyndun sem hefur verið í fyrirtækinu Landssíminn hf. nú upp á síðkastið. Það ætlar sér örugglega ekki að gefa hann til góðgerðarstarfsemi á Íslandi. Þetta fyrirtæki er ekki í þannig bisness, það ætlar að ráðstafa honum að eigin vild. Þá munu menn auðvitað átta sig á því að það eru fleiri hliðar á þessum peningi en sú ein sem talsmenn málsins hafa reynt að halda fram á þessum degi. Ég spái því miður, herra forseti, að lítil gæfa muni hljótast af þessu brölti.

Herra forseti. Ég hygg að óhjákvæmilegt sé að rifja upp hvernig á því stóð að gengið var í það að breyta Landssímanum í hlutafélag á sínum tíma. Ég var raunar þeirrar skoðunar að rétt væri að gera það þegar á árinu 1992 en sú stefna mín náðist ekki fram. Eins og hv. þingmönnum er kunnugt var Alþýðuflokkurinn á þeim tíma andvígur því að breyta Landssímanum í hlutafélag, á þeim tíma sem hann var í stjórnarsamstarfi með Sjálfstfl. Þarf ekki að fjölyrða um þau mál. Ástæðan var auðvitað sú að við Íslendingar vorum orðnir hluti af hinu Evrópska efnahagssvæði. Það lagði á okkur þær skyldur að við yrðum að vera við því búin að opna fyrir frjálsa samkeppni á fjarskiptamarkaði eigi síðar en 1. jan. 1998. Ég var þá þeirrar skoðunar að við hefðum betur verið fyrr á ferðinni með því að breyta Landssímanum í hlutafélag til þess að hann hefði verið betur undir þá samkeppni búinn. Ég var raunar líka þeirrar skoðunar að nauðsynlegt væri að breyta Landssímanum í hlutafélag vegna þess að opinberar stofnanir eru seinar í svifum og er ég fullkomlega sammála 1. þm. Vestf. Einari K. Guðfinnssyni í þeim efnum. Þannig fer það fram hjá opinberum stofnunum að öll fjárfesting verður að vera ákveðin í fjárlögum. Það háttaði svo til um B-hluta fyrirtæki að þau áttu að vera búin að skila inn fjárlagatillögum sínum rétt fyrir mitt ár áður en fjárlög gengju í gildi. Þetta voru allt of hæg og sein viðbrögð miðað við þann mikla hraða sem kominn var í fjarskiptaheiminum þegar komið var fram á síðasta áratug, ég tala ekki um þegar komið var fram yfir miðjan síðasta áratug, þannig að af þeim sökum var þetta orðið óhjákvæmilegt. Í annan stað hygg ég --- ég fullyrði að ýmsir starfsmenn Landssímans voru raunar þeirrar skoðunar, ekkert síður en ég --- að óhjákvæmilegt væri að fara í hlutafjárvæðingu símans. Í öðru lagi kom það fram þegar verið var að ræða við erlend símafyrirtæki að þau voru hikandi við að eiga jafnnáin samskipti og áður við íslenska símann, eftir að þau höfðu verið einkavædd, en Síminn var enn þá stofnun. Þetta sjónarmið kom mjög skýrlega fram á þeim fundum sem póst- og símamálstjóri átti með hinum erlendu kollegum sínum, að viðhorfið breyttist að þessu leyti með þróuninni. Þannig að líka af þeim ástæðum var óhjákvæmilegt fyrir okkur að breyta símanum í hlutafélag. Í þriðja lagi vil ég minna á að Samkeppnisstofnun var mjög, ég vil segja óskammfeilin í mörgum kröfum sínum til Símans á þeim tíma, eins og úrskurðir hennar bera vitni um og engu líkara en hún leggði Símann í einelti. Allt varð þetta til þess að óhjákvæmilegt var að minni hyggju að flýta fyrir hlutafjárvæðingu Símans og einkavæðingu hans. Þetta kom líka fram í sambandi við ljósleiðarann. Settar voru mjög strangar hömlur fyrir því hvernig Síminn mætti reyna að koma umferð inn á ljósleiðarann sem varð augsýnilega til þess að tefja fyrir ljósleiðaravæðingunni, líka vegna þess að þær sjónvarpsstöðvar sem hér réðu markaðnum, höfðu takmarkaðan áhuga á því að gera ljósleiðarann virkan af því það hefði auðvitað valdið því að önnur fyrirtæki sem höfðu áhuga á því að fara inn á sjónvarpsmarkaðinn höfðu þá opnari leið en ella. Ég skal ekki vera langorður um þessi mál, herra forseti, en ég tel óhjákvæmilegt að það komi fram af því ég deili skoðunum með hv. 1. þm. Vestf. og skildi fullkomlega hvað fyrir honum vakti áðan að ekki lágu illar hvatir til starfsfólks Símans á bak við það að við vildum breyta Símanum í hlutafélag. Þvert á móti var óhjákvæmilegt að gera það vegna þess að við vorum hluti af hinu Evrópska efnahagssvæði og enginn vafi á því að ýmsir þingmenn, þó ekki séu í Sjálfstfl., deila þeim skoðunum með mér, hvort sem það hefur komið fram í umræðunum eða ekki.

Virðulegur forseti. Nú líkar mér við forseta. Hv. þm. Halldór Blöndal tók upp þráðinn þar sem hv. þm. Einar K. Guðfinnsson skildi við hann, um hinn svifaseina Póst og síma. Mikið er gert úr því hversu stofnunin hafi verið svifasein og ósjálfstæð. Menn tala um að það hafi þvælst fyrir henni að þurfa að fá fjárfestingarramma sinn afgreiddan í fjárlögum o.s.frv. Hér er verið að gera úlfalda úr mýflugu og notast við hin hefðbundnu rök gegn ríkisrekstri til að koma á hann óorði, veikja hann þannig að hann sé auðveldara fórnarlamb einkavæðingarinnar, sem er markmiðið. Markmiðið er ekki þessi málflutningur eða þessi ræðuhöld. Þau eru bara aðferðin til að ná hinu fram. Þetta er gamalkunnur leikur og ekki mjög stórmannlegur. Þetta beinist auðvitað öðrum þræði að starfsmönnum og stjórnendum fyrirtækisins við þær aðstæður sem þeir sinntu verkum sínum. Staðreyndin er sú að Póstur og sími var mjög sjálfstæð stofnun og ekki nema ákveðinn rammi sem kom inn í forsendur fjárlagafrv. hverju sinni. Ég kannast ekki við að Pósti og síma hafi verið sagt fyrir í einstökum verkefnum um fjárfestingar sínar eða annað því um líkt. Honum hefur þá verið stjórnað öðruvísi af öðrum samgrh. en samkvæmt því sem ég þekki til. Varðandi samkeppnisþættina var búið að gera það sem gera þurfti, tryggja bókhaldslegan og fjárhagslegan aðskilnað einkaleyfisbundinnar starfsemi og samkeppnisstarfsemi. Hins vegar hefði auðvitað verið hægt að gera stofnunina sjálfstæða með ýmsum öðrum aðferðum. Breyting í hlutafélag hefði verið sök sér ef menn hefðu ekki óttast það sem nú er komið á daginn, að hún væri fyrst og fremst aðdragandi einkavæðingar. Það voru uppi svardagar um að það stæði ekki til. Eigum við að rifja þá upp frá 1996, eitt hlutabréf, úr stáli þannig að menn sæju að það ætti ekki að selja út úr fyrirtækinu? Hvar eru þeir svardagar nú? Það stóð ekki til að standa við þá lengi. Nú er það allt að koma á daginn sem olli m.a. fyrirvörum manna við að samþykkja breytingu þessa fyrirtækis í hlutafélag.

Það er rétt, herra forseti, hjá hv. 3. þm. Norðurl. e. að fyrir mér vakti að einkavæða Landssímann. Ég lýsti því yfir í blaðaviðtali þegar á haustdögum 1992 og hvarf aldrei frá þeirri skoðun minni. Ég lét líka í ljós þá skoðun mína að ég teldi heppilegt að mjög náið samstarf yrði milli íslenska símans og erlendra símafyrirtækja og að erlend símafyrirtæki fjárfestu í íslenskum símafyrirtækjum. Ég rökstuddi það m.a. með því að ég óttaðist að síminn mundi lækka í verði ef svo færi og það mundi seinka fyrir þróuninni ef Landssímanum yrði ekki breytt í hlutafélag. Það kom líka á daginn að aldrei þessu vant vorum við örlítið á eftir Finnum og ýmsum öðrum í sambandi við ljósleiðarann, af því að síminn hafði ekki tök á að fjárfesta jafnmikið og nauðsynlegt var til að við gætum haldið okkar hlut og orðið framar öðrum þjóðum á þeim vettvangi. Það er alveg rétt hjá hv. þm. að Landssíminn var mjög sjálfráða um það hvernig hann hagaði sínum fjárfestingum. Þó kom að því í vissum tilvikum að ýtt var á hann. Ég minni t.d. á ljósleiðarann, þegar gengið var til samstarfs við varnarliðið um að hefja hér ljósleiðaravæðinguna. Ég minni á það þegar tekin var ákvörðun um það að jafna símakostnað og ég minni á að þingmenn dreifbýlisins hafa um áratugi talað um að verðskrá Landssímans væri ósanngjörn.

Herra forseti. Tíminn leyfir ekki að fara yfir allar mótsagnirnar sem birst hafa í ræðuhöldum stjórnarsinna í dag. Annars vegar reynt að mæra fyrirtækið Póst og síma, hrósa því fyrir góðan árangur og talað um hversu vel það hafi staðið sig í að byggja upp nútímalega fjarskiptaþjónustu á góðum kjörum. Hins vegar þarf, pólitíkunnar vegna, að koma með ræðuhöld um hversu þetta fyrirkomulag hafi verið óheppilegt, svifaseint, fyrirtækið ósjálfstætt og allt saman verið erfitt og vont. Samt var árangurinn svona góður. Þetta er ekki mótsögn, er það? Nei, nei. Svona hefur vaðallinn haldið áfram í dag og niðurstaðan auðvitað ósköp einföld. Tilgangurinn helgar meðalið. Einkavæðingin er aðalatriðið. Það skal þjóna trúnni. Setja hana ofar öllu öðru. Veruleikanum, íslenskum aðstæðum, reynslunni og því sem við okkur blasir í öllum kringumstæðum málsins er ýtt til hliðar af því menn hafa gefið sér niðurstöðuna fyrir fram. Ég endurtek: Ég held það verði ekki sótt nein rök í það fyrirkomulag sem við bjuggum við á þessum árum, þegar hvað mest umbylting varð í fjarskiptum og tækni, miklu meiri en sú sem nú er í gangi. NMT-kerfið, GSM-kerfið, ljósleiðarinn og allt sem honum tengist voru miklu meiri bylting en sú afkastagetuaukning sem nú er aðallega um að ræða. Menn gera að mínu mati allt of mikið úr því sem einhverri eðlisbreytingu. Þetta er fyrst og fremst spurning um meiri gæði og aukin afköst. Alla þessa hluti gat Póstur og sími ráðist í þannig að við vorum í fremstu röð. Við vorum farsímavæddasta þjóð heimsins eða númer tvö, bæði í GSM-kerfi og NMT-kerfið. Ekki var Pósti og síma meinað að gerast eignaraðili að nýjum sæstrengjum o.s.frv. Þannig verða engin rök sótt í að þetta fyrirkomulag hafi gefist illa og verið fyrirtækinu fjötur um fót. Það er bara ekki þannig.

Herra forseti. Nú er komið að lokum þessarar 1. umr. og ég þakka hv. þm. ágætar umræður og málefnalegar. Hér er auðvitað um stórt mál að ræða og við því að búast að menn hefðu sitthvað um það að segja við þessa umræðu. Nú gengur málið væntanlega til nefndar en áður en umræðunni lýkur vil ég koma inn á nokkur atriði sem ég tel nauðsynlegt að svara og fara aðeins yfir, af því sem þingmenn hafa komið inn á og beint þá til mín í formi fyrirspurna. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson gat þess réttilega, ég er alveg sammála honum um það, að eftir að opnað var á samkeppni í fjarskiptum var ófært að Síminn væri í ríkiseigu á þessum samkeppnismarkaði. Þá kemur einmitt að atriði sem ég undirstrikaði nokkuð rækilega við umræðuna í dag, m.a. í andsvörum. Aðstaða markaðsráðandi fyrirtækis er auðvitað mjög sterk. Okkur var það vel ljóst og ég minnist þess að í umræðum um fjarskiptalöggjöfina kom það m.a. fram af hálfu talsmanna stjórnarandstöðunnar, þá sérstaklega Samfylkingarinnar, að ganga þyrfti þannig frá málum og búa svo um hnúta að eftirlitsstofnunin, Póst- og fjarskiptastofnun, hefði sterka stöðu til að sinna hlutverki sínu og gæta þess að samkeppni á þessum opna fjarskiptamarkaði væri eðlileg. Við höfum rætt það, m.a. hér í dag, að sjá þyrfti til þess að eftirlitsstofnanirnar væru efldar og ég vonast eftir stuðningi hv. þingmanna í því. Eitt af þeim atriðum sem fjarskiptalögin gera ráð fyrir og við ræddum mjög mikið þegar þau voru til meðferðar og í dag einnig, er að til þess tryggja samkeppni á þessum markaði og koma í veg fyrir algjör markaðsyfirráð eins fyrirtækis eru t.d. ákvæðið í 20. gr. fjarskiptalaganna um opinn aðgang að heimtaug og síðan önnur ákvæði um opinn aðgang að neti og reikisamningaákvæði hvað varðar farsímana. Þessi atriði gera það að verkum að það getur komist á samkeppni. Ef þetta væri ekki í fjarskiptalögunum og Póst- og fjarskiptastofnun hefði ekki skilyrði til þess að hafa eftirlit með þessum hlutum með þeim aðferðum sem stofnunin hefur, þá auðvitað væri ekki um neina samkeppni að ræða. Ef þessi ákvæði væru ekki til staðar þá skildi ég ræðu eins og ræðu hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar hérna áðan. Þá væri fákeppni. Hér væri raunveruleg fákeppni ef þessi úrræði væru ekki til staðar. Við þessar aðstæður hefur okkur Íslendingum hins vegar tekist að búa svo um hnútana að ný fyrirtæki koma inn á markaðinn. Það er aðdáunarvert hvernig bæði Tali og Íslandssíma hefur tekist að komast inn á þennan markað og hasla sér völl. Sama má segja um Línu.Net og fyrirtækið Fjarska, sem væntanlega mun sinna á gagnaflutningaþættinum. Ég met það svo að við höfum staðið býsna vel að þessu og hér eigi að vera hægt að sinna starfsemi af þessu tagi á grundvelli þeirra fjarskiptalaga sem við höfum. Auðvitað þurfa þau eins og önnur löggjöf endurskoðun en þau eru tiltölulega ný, tóku gildi 1. janúar árið 2000. Ég tel því ekki ástæðu til að gera ráð fyrir miklum breytingum umfram þær breytingar sem ég mælti fyrir hér í dag. Hv. þm. Lúðvík Bergvinsson vakti athygli á samningnum um NATO-þræðina. Það er mjög mikilvægt að hv. þm. átti sig á að þessir þrír strengir af átta í ljósleiðaranum sem þjóna varnarliðinu eru að sjálfsögðu ekki tengdir inn á hið almenna fjarskiptakerfi. Um þá þræði gilda samningar milli ríkisins og Símans. Ríkið hefur skuldbundið sig til þess tryggja þjónustu og Síminn hefur undirritað þann samning eins og fram kemur í greinargerðinni með frv. Þetta voru þau atriði sem ég vildi sérstaklega nefna í framhaldi af því sem hv. þm. Lúðvík Bergvinsson sagði. Hv. þm. Jóhanna Sigurðardóttir bar upp nokkrar fyrirspurnir. Mér tókst að svara þeim að nokkru í andsvari. Ég vakti m.a. athygli á því að það sem kom fram í framsöguræðu minni og féll að því sem kom fram í bókun framsóknarmanna. Hv. þm. spurði hvort leitað hefði verið álits Samkeppnisstofnunar um söluna. Það hefur ekki verið gert en hins vegar hefur verið lagt á ráðin um að styrkja eftirlitsþáttinn með sérstöku samkomulagi Samkeppnisstofnunar og Póst- og fjarskiptastofnunar sem er mjög merkilegt, þar sem þessar tvær stofnanir leggja á ráðin um að takast á við þetta mikilvæga verkefni, að tryggja samkeppnina á markaðnum og sjá til þess að farið sé eftir reglum. Þessar stofnanir þurfa að fá til þess tilstyrk. Hv. þm. spurði hvort nokkrar líkur væru til að selt yrði í ár vegna stöðunnar á hlutabréfamarkaði. Eins og fram kom í framsöguræðu minni gerum við ráð fyrir því. Ég hef hins vegar sagt það skýrt að við verðum auðvitað, áður en endanlegar ákvarðanir eru teknar um sölu, að gá vítt um og meta stöðuna. Ég svaraði því jafnframt í andsvari að ekkert lægi fyrir um verðmat. Það er verið að vinna að því og ekki væri hægt að segja neitt um það á þessu stigi. Hv. þm. vakti athygli á pappírum sem hún hafði undir höndum frá Verðbréfaþingi, þar sem Verðabréfaþingið er að leggja á ráðin um hvað kunni að verða til sölu á þessum markaði af bréfum Símans. Það er algerlega á ábyrgð þeirra aðila, þannig að þær tölur sem voru nefndar, mig minnir 14 og 10 milljarðar hvort árið, eru fjárhæðir sem eru á engan hátt á vegum samgrn. og er hugarsmíð þeirra sem sett hafa á blað. Spurningin um hvort leitað verði umsagnar Seðlabanka og Þjóðhagsstofnunar, þá liggur ekkert fyrir um það. Ríkisstjórnin mun að sjálfsögðu þegar kemur að því að taka afstöðu til sölu á grundvelli tillagna ráðgjafanna leita sinna ráða til að undirbyggja þær ákvarðanir sem best, en það liggur ekki neitt fyrir um það að leitað verði til sérstakra stofnana þar um. En auðvitað þarf að fara mjög vandlega yfir það mál allt saman þegar þar að kemur. Hvort hagsmunir starfsmanna verði tryggðir, þá er nú gott til þess að vita að ekki hefur heyrst annað en að starfsfólk sé ánægt með þessi áform og forsvarsmenn starfsmannafélagsins hafa lýst jákvæðri afstöðu til sölu fyrirtækisins. Ég held hins vegar að ekki sé á þessu stigi hægt að ganga til þess að tryggja starfsfólki eitthvað umfram það sem fyrirtækið tryggir því í dag. Þetta er fyrirtæki sem er sóst eftir að vinna fyrir, Landssími Íslands hf., og ég held að það sé langbesta tryggingin sem starfsfólkið hefur að vinna hjá slíkum vinnuveitanda. Hvað varðar spurningu hv. þm. Jóhönnu Sigurðardóttur um að starfsfólk fái fulltrúa í stjórn, þá tel ég að engin ástæða sé til þess. Eigendur hlutafélaga kjósa að sjálfsögðu sína fulltrúa í stjórn og það er þá á valdi þeirra sem fara með þá hluti hvernig því er háttað. Ég tel því að engin ástæða sé til þess að segja meira um það að svo komnu máli. Hv. þm. Árni Ragnar Árnason spurðist fyrir um það hvernig ætti að tryggja jafnan aðgang að símakerfinu og að gagnaflutningum um landið allt. Eins og ég hef farið yfir í dag, m.a. í framsöguræðu minni, þá höfum við í fjarskiptalögunum sett mjög skýr ákvæði um aðgang á grundvelli alþjónustunnar, þ.e. sambærilegt verð á öllu landinu hvað varðar símaþjónustuna og gagnflutninga, eins og ég hef margsagt, eftir ISDN-tengingunum. Þar er sama verð og það er partur af alþjónustunni. GSM símaþjónustan er á sama verði um allt landið. Í grg. og gögnum með frv. er gerð grein fyrir þeim samningi sem gerður hefur verið á milli Símans og samgrn. sem felur í sér miklar breytingar og lækkun á verði gagnaflutninga og að sama verð er, eins og ég hef gert grein fyrir, samkvæmt þeim samningi á gagnaflutningum innan hvers svæðis og síðan er gert ráð fyrir föstu viðbótarverði á mánuði, 17.000 kr. þegar línur eru á milli svæða. Þetta er eins og ég hef komið að áður mikil breyting og mikil bót fyrir notendur þessara gagnaflutninga. Síðan vakti ég athygli á útboði sem rannsóknar- og skólastofnanir stóðu fyrir um mjög öfluga flutningsmöguleika um landið á grundvelli samnings við Fjarska. Þetta eru þau atriði sem ég vildi nefna vegna fyrirspurnar hv. þm. Árna Ragnars Árnasonar. En áfram verður að sjálfsögðu unnið að því að tryggja þessa framþróun sem best til hagsbóta fyrir landsmenn alla. Herra forseti. Ég hef farið yfir þau atriði sem ég hef ekki haft færi á að svara í andsvörum hér fyrr í dag, en vil bara að lokum fyrir það fyrsta þakka þingmönnum fyrir, eins og ég sagði áðan, ágætar umræður í dag. Það er ástæða til að þakka þeim fjölmörgu sem komu að undirbúningi þessa máls, það hefur verið heilmikil vinna og margt ógert að sjálfsögðu enn. En ég vona svo sannarlega að það takist að ljúka þessu máli þannig að það liggi klárt fyrir hvernig staðið verður að sölu á hlutabréfum í Landssíma Íslands hf.

Herra forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason bar hér fram ósk áðan til hæstv. forseta um að þeirri utandagskrárumræðu um stöðuna í efnahagsmálum, gengismálum og hvað varðar verðbólguhorfur sem hv. þm. bað um fyrir tveimur dögum yrði fyrir komið hér á þingfundi á morgun. Með hliðsjón af því alvarlega ástandi sem uppi er og skapast hefur, ekki síst í dag í þessum efnum, vil ég inna hæstv. forseta eftir því hvort ekki sé hægt að haga þannig fundahaldi á morgun að það megi koma hér við, þó ekki væri nema hálftíma utandagskrárumræðu, minna má það nú varla vera eins og ástandið er, um stöðuna í efnahagsmálum þar sem hæstv. forsrh. gæti orðið til svara.

Hugmynd forseta er ekki sú að efna til fundar á morgun heldur að nefndastörf geti gengið fyrir sig eins og ákveðið hafði verið.