Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Ég vil leyfa mér að minna á þál., er samþ. var hér á síðasta þingi. Vil ég spyrjast fyrir um, hvernig henni hafi reitt af. Till. var þessi: „Neðri deild Alþingis ályktar að skora á ríkisstjórnina að leggja fyrir næsta þing frv. um þær breytingar á fátækralögunum, að greitt sé úr þeim fjárhagsvandræðum, er af því leiðir fyrir einstök hreppsfélög, hversu þunginn af fátækraframfærslunni kemur misjafnlega niður“. Veit ég ekki, hvort hæstv. stj. hefir unnið nokkuð að framkvæmd þessa máls. Frv. það, sem hér er til umr., gefur mér tilefni til að minnast á þetta. Vil ég láta í ljós undrun mína yfir því, að ekkert hefir verið upplýst í málinu. Hvort þetta frv. á að bæta hér úr, er spurning, sem hv. flm. geta víst svarað. Mér finnst reyndar sú bót vera lítil. Er hér oft talað um það vandræðaástand, að fólk streymi úr sveitum í kaupstaðina. Er það álitið ranghverfa mikil. Sveitirnar eru hálftómar að fólki, en það leitar til kaupstaðanna í von um þægindi og betri launakjör, svo að þeir eru ofhlaðnir fólki, sem ekkert hefir að vinna, og þá stundum heldur ekkert að borða og þarf því að flýja á náðir þess opinbera. Virðist mér frv. þetta alls ekki koma í veg fyrir slíkt, heldur miklu fremur ýta undir fólkið að flytja í kaupstaðina. Eru og sveitarþyngsli mest í kaupstöðum landsins. Mér finnst því hreppapólitík í þessu frv. hjá hv. 2. þm. Árn., því að hann talar hér fyrst og fremst fyrir hönd síns hrepps. Ég vil ekki, að hreppapólitík ráði í slíkum málum, heldur landsheill. Bezta úrlausn þessa máls væri sú, að gera landið allt að einu framfærsluhéraði. Með því yrði komizt hjá miklu rifrildi og hreppapólitík við umr. um fátækramál. Þetta frv. bætir ekkert um, heldur ýtir undir fólk um að fara þangað, sem það vill vera og eiga sveit. Er ekkert auðveldara en að aðstoða fólk í 2 ár til að fá sveitarréttindi, og síðan kemur þurfafólkið á samri stund til þess að fá styrk. Sá, sem hefir starfað að fátækramálum, kemst fljótt að raun um þetta. Önnur ráð munu vera betri í þessum málum en það að stytta sveitarvinnslutímann, því að það er vissulega ekkert annað en að leggja nýja bót á gamalt fat.



Ég hefi fyrir ýmsra hluta sakir gaman af að tala við hv. 2. þm. Árn. Hann hafði uppi ýmsa spádóma um það, að endurskoðun fátækralöggjafarinnar ætti langt í land. En ég held, að það sé ekki mikið leggjandi upp úr hv. þm. sem spámanni. Ég skal aðeins minna hann á, að við hittumst ekki fyrir alllöngu á landsmálafundi við Ölfusárbrú, og þá spáði hann því t. d., já, fullyrti jafnvel, að við myndum alls ekki eiga það eftir að hittast hér innan vébanda þingsins. Þessi spádómur hefir ekki rætzt, og mér kæmi ekki á óvart, að svo færi einnig um þennan spádóm hv. þm. um gagngerða breyt. fátækralaganna. Ég kannast ekki við það að hafa flutt mál mitt með offorsi, eins og hv. 2. þm. Árn. lét í veðri vaka.

Það hefi ég aldrei sagt

. Og því síður kannast ég við að hafa hagað orðum mínum þannig, að þau yrðu skilin svo, sem ég héldi því fram, að menn segðu sig almennt til sveitar strax og tvö árin væru liðin. Ég átti vitanlega við það, að þess eru mörg dæmi, að menn, sem síðar verða styrktar þurfar, reyna mjög til að halda sér frá sveit þau árin hér í bænum, sem til þess þarf að vinna sér inn sveitfesti hér, og komi svo strax að þeim tíma liðnum og biðji um styrk, þótt þeir þættust alls ekki þurfa hans með áður. En hitt er alveg fjarstætt, að ég hafi viljað halda því fram, að slíkt væri almennt um fólk, sem hingað flyttist til bæjarins, og ég skil ekki í hv. yfirvaldi Árnesinga að hafa í frammi slíkar rangfærslur. Annars gæti ég sagt hv. þm. ýmislegt þessu viðvíkjandi, máli mínu til sönnunar, en hirði ekki um það að svo stöddu. Hv. þm. sagði, að ég vildi láta 10 ára ákvæðið haldast, líkt og áður var. Þetta er einnig rangfærsla, en hitt get ég játað, að meira samræmi væri í því að hafa sveitfestistímann hinn sama og þann tíma, sem viðkomandi má ekki þiggja af sveit, enda er slíkt venjulegt erlendis. Ég vil einmitt sérstaklega sem landsk. þm. taka tillit til allra landshluta hvað þessi málefni snertir, og ég vil þess vegna ekki halla sérstaklega á kaupstaðina, heldur reyna að gera öllum landshlutum jafnt undir höfði. Ég hefi átt tal við ýmsa fróða menn, sem hafa ótvírætt látið það í ljós, að stytting sveitfestistímans hafi valdið auknum flutningi fólks frá sveitum til kaupstaða. Mér hefir nú jafnan fundizt flokkur og málgagn hv. 2. þm. Árn. gera helzt til mikið úr „spillingunni“ í Rvík, og mikið talað um „Reykjavíkurskríl“, og þess vegna finnst mér það nú koma úr allra hörðustu átt, er hv. 2. þm. Árn. beitir sér fyrir frv., sem óhjákvæmilega yrði til að auka „Reykjavíkurskrílinn“. Hv. þm. verður að viðurkenna, að af samþykkt þessa frv. hlyti að leiða aukið los á fólkinu og aukið ráp landshornanna á milli. - Annars hefi ég ekkert um þetta frv. að segja frekar við þessa umr., en vænti þess, að n. geri sitt til að lagfæra það og koma í veg fyrir þá rangsleitni, sem í því felst. Í þeirri mynd, sem það er flutt nú, verð ég að leggjast á móti því af þeim ástæðum, sem ég þegar hefi látið uppi.