Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Allshn. Ed. hefur rætt um þetta mál á fundi sínum og leggur einróma til, að frv. verði samþykkt óbreytt. Sú breyting, sem hér er um að ræða, er að fjölga hlutamiðum í vöruhappdrætti SÍBS úr 65 þús. í 75 þús. Það hefur komið í ljós á undan förnum árum, að vegna hinna mörgu umboða, sem happdrættið hefur úti um allt land, hefur það jafnvel viljað koma fyrir, að nokkur af umboðunum væru uppiskroppa með miða, og það hefur verið talið hafa áhrif á sölumöguleika happdrættisins. Hins vegar liggur það fyrir, að vegna hinna miklu verkefna, sem framundan eru hjá Sambandi ísl. berklasjúklinga, fyrst og fremst með frekari uppbyggingu vinnuheimilisins að Reykjalundi, enn fremur með starfsemi öryrkjavinnustofa hér í Reykjavík, er sambandinu þörf fyrir aukna fjármögnun og fyrir auknar tekjur. Þess vegna litum við svo á, að það sé sjálfsagt að verða við þeirri beiðni stjórnarinnar að fjölga hlutamiðunum úr 65 og upp í 75 þús.



Herra forseti. Um mál þetta hefur allshn. þessarar hv. d. haldið nokkra fundi. Hún hefur auk þess fengið umsagnir frá flestum, ef ekki öllum bifreiðatryggingafélögum, svo og FÍB, Félagi ísl. bifreiðaeigenda og Tryggingaeftirliti ríkisins. Frv. fjallar um þrjú höfuðatriði: Í fyrsta lagi, að vátryggingafjárhæðir fyrir hinar lögboðnu ábyrgðatryggingar ökutækja hækki þannig, að þær tvöfaldist. Frá 1970 hefur engin hækkun orðið á þessum vátryggingarfjárhæðum. Vegna þeirrar verðlagsþróunar, sem hefur átt sér stað frá þeim tíma til þessa dags, þykir ekki verða komist hjá þessari hækkun. 1. gr. frv. fjallar einmitt um þessar hækkuðu ábyrgðartryggingar, og n. hefur fallist á að mæla með þessu ákvæði. Ég vil, áður en ég held lengra, aðeins minnast á þær umsagnir, sem hafa borist um 1. gr. Umsagnir aðila, sem leitað var til, hneigjast yfirleitt að því, að þetta ákvæði verði samþykkt. Einn umsagnaraðili, Tryggingaeftirlit ríkisins, hefur í umsögn sinni látið að því liggja, að þessar vátryggingarfjárhæðir, ef samþykkt væri tvöföldun frá 1970, væru allt of lágar, miðað við það tjón, sem kann að hljótast af ökutæki, sem lendir í slysi. Tryggingaeftirlitið rökstyður þessa skoðun sína allitarlega. Það verður að segja eins og er, að það er mikið rétt í þessu hjá eftirlitinu. En okkur í allshn. þótti þó að athuguðu máli rétt að halda okkur við ákvæðið í 1. gr, frv. En okkur kom til hugar, að síðar þyrfti nánar að breyta ákvæðinu og hækkaðar yrðu enn vátryggingafjárhæðir og færu þær eftir því á hverjum tíma, hvert verðgildi peninga væri, og fylgdu verðlagsþróuninni. N. sýndist þetta eðlilegt og heilbrigt framtíðaráform, en vildi ekki koma með brtt. að þessu sinni, vegna þess að það mundi tefja framgang málsins um of. Eins og hv. dm, er kunnugt, átti þessi löggjöf að koma til framkvæmda 1. mars s.l. - En vegna þess að við biðum í n, eftir umsögnum og enn fremur eftir viðtölum við sérfræðinga, þá dróst nokkuð á langinn að afgreiða málið, þó að það kæmi nokkru fyrir 1. mars til n. til athugunar. - Mér þótti rétt að geta um þessa umsögn sérstaklega frá Tryggingaeftirlitinu, að því er varðar tryggingafjárhæðir. Í 2. gr. frv. er svo gert ráð fyrir því, að tekinn verði upp nýr háttur að því er varðar fjármögnun til Umferðarráðs, þannig að vátryggingafélögum sé skylt að greiða 11/2% af iðgjaldatekjum vegna lögboðinna ábyrgðartrygginga ökutækja til umferðarslysavarna, sem renni óskipt til Umferðarráðs. Um þetta ákvæði frv. ræddum við mjög í n. Sú varð niðurstaðan að lokum, að n. þótti ekki rétt að leggja þetta gjald á og hafði þá höfuðástæðu uppi, að Umferðarráð ynni ekki aðeins að slysavörnum í sambandi við bifreiðar og önnur ökutæki, heldur væri þar um nánast almennar slysavarnir að ræða, og af þeirri sök ætti ríkissjóður að greiða til Umferðarráðs það fjármagn, sem það þyrfti á hverjum tíma. Í umsögnum frá tryggingafélögunum kemur það yfirleitt fram, hjá þeim flestum, að þetta gjald eigi ekki heima á þessum stað. Eitt tryggingafélagið bendir á, að það mætti e.t.v. innheimta slíkt gjald með bensínskatti, en að öðru leyti eru þau öll á því máli, að þetta gjald, eða kostnaður við Umferðarráð eigi að greiðast úr ríkissjóði. Þannig, eins og ég sagði áður, hefur allshn. lagt til, að þessi grein falli með öllu niður. Í 3. lagi fjallar frv. um sjálfsábyrgðarákvæði laganna. Tryggingafélögin öll eru á einu máli um það að kalla og ég held alveg, að sjálfsábyrgðin hafi leitt gott af sér og eigi að halda því ákvæði sem mest óskertu. Sum tryggingafélögin segja meira að segja, að sjálfsábyrgðarákvæðið hafi orðið að verulegu gagni. Skv. ákvæðum frv. ætti sjálfsábyrgðarfjárhæðin að hækka um 100%, þ.e.a.s. úr 7 500 kr., eins og er í dag, og upp í 15 000 kr. N, þótti þetta of hátt stökk og hefur í brtt. sínum gert ráð fyrir því, að krónufjárhæðin hækki úr 7 500 upp í 12 000 kr. eða hækki um 20/00 af vátryggingarfjárhæð, eins og hún yrði, ef frv. yrði að lögum. Það eru þessar tvær breyt., sem n. gerir á frv., í fyrra lagi að fella niður gjaldið til Umferðarráðs og í öðru lagi, að sjálfsábyrgðin miðist við 20/00 af vátryggingarfjárhæð og yrði þá, eins og ég sagði 12 000 kr. Ég held, að ég orðlengi ekki frekar um frv. Ég vænti þess, að okkar till. í allshn. verði vel tekið af hv. dm. Ég sé, að hér er komin á borð dm. brtt. frá hv. þm. Eggert G. Þorsteinssyni. Brtt. lýtur að því, að eiganda dráttartækis skv. 67. gr. 1. mgr. umferðarlaga sé heimilt að kaupa tryggingu gegn endurkröfu vátryggingafélags skv. sjálfsábyrgðarákvæðum, þegar endurkrafa er sprottin af tjóni vegna dráttar á öðru ökutæki. Hér er farið fram á nokkuð víðtæka undanþágu frá sjálfsábyrgðarákvæðinu. Við í n. ræddum um till., sem er að efni eins og þessi, og okkur kom ásamt um það, að n. sem slík gerði ekki till, í þessu efni, en einstakir nm. áskildu sér rétt til að bera fram till. eða fylgja till. að þessu leyti. Ég held, herra forseti, að ég hafi ekki ástæðu til þess að ræða frekar um brtt. allshn., og ég er ekki að leggja það á dm., þar sem stærri mál og tímafrekari munu vera fram undan, að lesa upp umsagnir tryggingafélaganna, þó að í raun og veru séu þær margar á þá lund, að þær ættu að vekja eftirtekt og leiða til umhugsunar um vátryggingamál almennt. En það verður þá að biða síns tíma.



Herra forseti. Ég hef um sjálft aðalfrv. engu við bað að bæta, sem hv. frsm. n. hefur þegar gert grein fyrir og fram kemur á þskj. 489, í brtt, n. við frv. Ástæðan til þess, að ég stend hér upp, er aðeins vegna þeirra brtt., sem ég hef flutt á þskj. 482 og varða eitt einstakt atríði í þessu máli. En svo háttaði til á síðasta þingi, þegar sömu lög voru til umr., að erindi Sendibílstjórafélagsins Trausta kom inn við lokaafgreiðslu málsins. Þótti ekki fært þá að stöðva framgang málsins, þó að nm. þá eins og nú hefðu ekki aths. við erindi þetta að gera, og margir létu í ljós samþykkt sína á þeirri breyt., sem þar var lögð til. En það var talið, að það mundi geta torveldað framgang lagabreytinganna, sem þá voru til umr. Ég hef þess vegna nú með sama vilja og á síðasta þingi tekið upp þessa till., þar sem hún er komin mun fyrr fram nú en þá, og kemur hún fram á þskj. 482. Ég held, að eðlilegast væri, að ég skýrði þessa brtt. mína með því bréfi, sem fylgdi beiðni umræddra aðila á síðasta þingi, og lesa það upp og hafa það sem forsendu minna till., ef til frekari skýringa mætti verða. Bréfið er dags. 9. febr. 1972 og ætti að vera, eins og ég segi, til skýringar á þeirri brtt., sem ég flyt á þskj. 482 og hafði, þó að n. flytji ekki till., að því er ég best veit og tel mig ekki halla réttu máli, fulla samúð í n., þótt ekki væri talið rétt, að n. sem slík flytti hana. A.m.k. var engum andmælum gegn henni hreyft í n. Umrætt bréf er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta: „Til meðferðar hjá yður er nú frv. til l. um staðfestingu á brbl. um breyt. á umferðarl., nr. 40 frá 1968, er út voru gefin 11. jan. s.l. Aðalefni þessara brbl. er að leggja þá kvöð á fébótaskyldan eiganda ökutækis, að hann taki sjálfur þátt í greiðslu tjónbóta að nokkru leyti með því að endurgreiða viðkomandi vátryggingafélagi kr. 7 500, sem þá var um beðið, af hverju tjóni, er félagið bætir fyrir hann. Jafnframt banna brbl., að keypt sé trygging gegn endurkröfu vátryggingafélaganna. Sendibílstjórar hafa um margra ára skeið veitt mörgum þá þjónustu að draga bíla þeirra í gang, þegar kalt er að vetrarlagi, svo og látið í té aðra dráttaraðstoð, þegar á þarf að halda. Er hér um að tefla varanlegan þátt í atvinnustarfsemi sendibilstjóra og jafnframt nauðsynlegan í þjónustu við almenning. Þegar bifreið dregur aðra bifreið, er sérstök slysahætta fyrir hendi. Eiga sér þá stundum stað óhöpp, sem oftast er hægt að rekja til óvarkárni eða mistaka þess, sem situr undir stýri þeirrar bifreiðar, sem dregin er. En í slíkum tilfellum lendir öll ábyrgðin á eiganda dráttartækisins, þ.e. sendiferðabifreiðarinnar, því að í 67. gr. umferðarlaga stendur: „Ef vélknúið skrásetningarskylt ökutæki dregur annað tæki og tjón hlýst af, er eigandi dráttartækisins ábyrgur.“ Af framangreindu má ljóst vera, að brbl. koma illa við sendibílstjóra og þá um leið aðra þá, er þessa starfsemi inna af hendi. Er þetta mál svo alvarlegt í þeirra augum, að þeir munu, ef eigi fæst breyting á, hætta með öllu þeirri þjónustu að draga bifreiðar vegna þeirrar sérstöku áhættu, sem þessum störfum fylgir. Sendibílstjórar treysta sér ekki til að halda þessari starfsemi áfram við þær aðstæður að eiga yfir höfði sér margar endurheimtukröfur vátryggingafélaga. Það er eindregin ósk félags okkar, að hæstv. allshn. beiti sér fyrir nauðsynlegri breytingu á frv., er bæti úr þeim misferlum, sem rakin er hér að framan. Sennilega væri einfaldast að gera þetta á þann hátt að heimila sendibílstjórum og öðrum, sem atvinnu hafa af því að draga ökutæki, að kaupa tryggingu gegn endurkröfu vátryggingafélags í þeim tilvikum einum, þegar ábyrgð er á þá lögð sem eigendur dráttartækis.“ Þetta er það erindi, sem fyrir allshn. lá, þegar umrædd lög voru síðast til umr., og í framhaldi af því hef ég flutt þá brtt., sem birtist á þskj. 482, þar sem mér er fullljóst og veit það með vissu frá stjórn hlutaðeigandi aðila, að ef ekki fæst þessi sjálfsagða leiðrétting á, þá muni þeir draga að sér höndina, svo að ekki sé meira sagt, eða hætta með öllu þessari nauðsynlegu þjónustu. Við þekkjum þetta ósköp vel í okkar misjöfnu veðráttu, og flest okkar höfum kannske þurft að gripa til þess að kaupa þessa nauðsynlegu þjónustu. Ef henni verður hætt, er meiri vá fyrir dyrum en þó að umrædd breyt. sé gerð á l. Brtt. fjallar um það eitt, að umræddum aðilum sé heimilt að kaupa sér endurtryggingu á slíkum akstri eða þeirri þjónustu, sem hér er um að ræða. Ég treysti því, að hv. þd. sé sama sinnis og þeir, sem ræddu um málið í n., svo að umrædd till. mín verði samþykkt.



Herra forseti. Eins og fram kom í ræðu hv. 2. þm. Sunnl., er ekki samstaða um það innan n., að samþykkja 11/2% nýjan skatt af iðgjaldagreiðslum bifreiðaeigenda til þess að rísa undir starfi Umferðarráðs. Ástæðan fyrir því er að sjálfsögðu sú, að það var ekki talin nægileg ástæða til þess að leggja á nýjan skattstofn, miklu eðlilegra væri hitt, að undir störfum Umferðarráðs væri staðið með sameiginlegum sjóði þjóðarinnar og gert ráð fyrir því á fjárlögum. Hins vegar er ástæða til að átelja það og lýsa óánægju sinni yfir því, að afgreiðsla fjárlaga skyldi hafa orðið með þeim hætti, að Umferðarráð verði óstarfhæft á þessu ári, eins og fram hefur komið, vegna þess að ónóg framlög hafa til þess runnið. Eins og kunnugt er, hefur Umferðarráð með höndum umfangsmikla kynningar- og fræðslustarfsemi, og árangur hennar er að sjálfsögðu kominn undir því, að því takist að standa að slíkri starfsemi með eðlilegum hætti, en sé ekki svelt, eins og nú er. Það er augljóst af því, að hæstv. dómsmrh. skuli leggja þetta til. Að hans mati eru það um 6 millj. kr., sem þarna vantar upp á, og fæ ég ekki annað séð en það hvíli sú skylda á að reyna að bjarga þessu með öðrum hætti, þannig að starfsemi Umferðarráðs geti orðið á þessu ári eins og til er ætlast.



Herra forseti. Mér hefur verið bent á það, að til samræmis við lögin væri eðlilegra, að í brtt. minni á þskj. 482 stæði í stað „eiganda dráttartækis“ o.s.frv.: eiganda skrásetts dráttartækis. Og er greinin svo óbreytt að öðru leyti. Ég geri því að skriflegri till. minni, að þessi breyting verði á umræddri brtt. minni gerð.