Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Hæstv. forseti. Sú spurning sem ég ætla að bera upp við hæstv. forsætisráðherra er auðvitað þyngri en tárum taki. Því miður gengur margt illa í íslensku samfélagi en það verður að segja hæstv. forsætisráðherra til virðingar að hann situr hér og kannski er þetta að verða eins og í Njálu að hann stritar við að sitja. Það kom fram í fréttum dagsins að verðbólgan er komin í 12% og það kom fram í fréttum dagsins að engin ríkisstjórn hefur í 20 ár verið jafnmáttvana frammi fyrir efnahagsvandanum sem blasir við. Verkalýðshreyfingin fordæmir í rauninni aðgerðaleysið og atvinnulífið talar um evru sem lausn þó að allir viti að evra verður ekki einhliða tekin upp á Íslandi. Allt sem við framsóknarmenn höfum sagt mánuðum saman er að koma fram. Það er alvarlegt efnahagsástand á Íslandi og hæstv. forsætisráðherra og ríkisstjórnin ber þar meiri ábyrgð en nokkur annar. Það hefur verið horft blindum augum til Seðlabankans eins og hann hafi verið kjörinn til að stjórna Íslandi. Seðlabankinn hefur beitt stýrivaxtahækkunum og er með hæstu stýrivexti í veröldinni í dag á íslenskum launþegum, skuldugum heimilum og fyrirtækjum. Það er ekkert úrræði miðað við vandann. Við stöndum frammi fyrir efnahagslegum vanda sem kemur að utan, hækkunum á nauðsynjum, broti af heimskreppu og vandræðum innan lands. Þessi vandræði verða ekki leyst í Seðlabankanum. Það er forustumaður ríkisstjórnarinnar, það er ríkisstjórnin sjálf sem verður að bretta upp ermar við þessar alvarlegu aðstæður. Satt að segja hefur þetta gengið svona mánuðum saman 

Virðulegi forseti. Nú vantaði bara að hv. þingmaður segði að hann byðist sjálfur til að taka við. Verðbólgutölurnar sem birtust í morgun eru auðvitað slæmar og þær eru verri en við bjuggumst við og flestir voru búnir að spá. Hins vegar hefur það legið í hlutarins eðli undanfarnar vikur að við mundum ganga í gegnum tiltekinn verðbólgukúf og miðað við þær tölur sem nú liggja fyrir er líklegt að hann gangi hraðar yfir en menn höfðu áður haldið. Með öðrum orðum, að verðbólgan muni minnka hratt á næstunni úr þeim 11,8% sem hún mælist núna miðað við síðustu 12 mánuði. Það eru góðu fréttirnar í þessu. Hins vegar er það svo og meira að segja hv. þingmaður gekkst við því, þó að hann kenni ríkisstjórninni um alla skapaða hluti, að heimsmarkaðsverð á hinum og þessum nauðsynjum hefur verið að hækka, t.d. á korni, hveiti, olíu og afurðum sem eru unnar úr olíu, plasti og mörgu fleiru sem mikið er notað hér á landi. Þetta verð hefur verið að hækka í erlendum gjaldmiðli komið hingað til lands. Það sem er svo meginskýringin á verðhækkununum núna er auðvitað það að gengi krónunnar hefur lækkað mjög hratt og mjög mikið á undanförnum vikum og sú breyting skilar sér mun hraðar í verðlaginu en venja er og það er sennilega vegna þess hversu snögg gengislækkunin varð. Það er líka hugsanlegt að einhverjir séu í skjóli þeirra breytinga að neyta aðstöðu sinnar til að hækka verðlag að ástæðulausu. Gegn því þurfum við að vera á verði og það er þess vegna sem ríkisstjórnin, að frumkvæði viðskiptaráðherra, hefur ákveðið að beita sér fyrir tilteknum ráðstöfunum, sem hann hefur og mun gera nánar grein fyrir, til að hamla gegn slíku. Það er það sem gera þarf á næstunni, virðulegi forseti.

Hæstv. forseti. Ég heyrði í Grétari Þorsteinssyni, forseta ASÍ. Hann sagðist sakna þeirra vinnubragða sem hefðu verið uppi meðan Framsóknarflokkurinn var í ríkisstjórn 2001 og 2002. Þá hefðu menn sett allt í gang. Nú er eins og það dugi að stinga 4 litlum milljónum í vasann á hæstv. viðskiptaráðherra sem á að fara einn út á völlinn að berjast við verðbólguna með 4 millj. að vopni. Þvílík háðung. Þetta er vond staða, hæstv. forseti, sem hæstv. forsætisráðherra er kominn í, því miður, og hann hefur fengið meiri aðvaranir en nokkur annar. Núna er núverandi ríkisstjórn líkt við ríkisstjórn sem var 1988 og náði ekki samstöðu um eitt einasta atriði og sprakk í beinni útsendingu. Ég spyr hæstv. forsætisráðherra: Er svona erfitt að eiga við Samfylkinguna í efnahagslegum úrræðum? Er hún ábyrgðarlaus eða hvað hefur gerst innan Sjálfstæðisflokksins?

Herra forseti. Stundum hefur maður á tilfinningunni að hv. þingmaður, formaður Framsóknarflokksins, skilji ekki alveg eðli þeirra mála sem verið er að fjalla um.

Það á við um fleiri.

Við erum að glíma við innfluttan verðbólguvanda og aðstæður sem enginn sá fyrir þegar kjarasamningar voru gerðir 17. febrúar sl. Ríkisstjórnin lá þá undir ámæli fyrir að gera ekkert til að stuðla að kjarasamningum. Svo þegar þeir voru komnir þakkaði enginn ríkisstjórninni eitt eða neitt fyrir atbeina hennar að því máli. Forsendur hafa vissulega breyst. Það er verkefni okkar allra að takast á við hinar breyttu aðstæður og það munum við að sjálfsögðu gera í góðu samstarfi við aðila vinnumarkaðarins. Það hefur þegar verið ákveðinn fundur á svokölluðum samráðsvettvangi. Hann verður haldinn áður en langt um líður þegar allir fundarmenn sem þangað eru boðaðir geta mætt. Ég geri ráð fyrir að það verði strax eftir helgi og þá munum við taka til óspilltra málanna að því marki sem slíkur vettvangur getur gripið inn í framvindu mála.

Herra forseti. Blikur hafa verið á lofti í heilbrigðisþjónustu landsmanna allt frá því að núverandi ríkisstjórn tók við. Við höfum í vetur orðið vitni að hverri atlögunni á fætur annarri ýmist í formi niðurskurðar á nauðsynlegri þjónustu á heilbrigðisstofnunum landsmanna eða með tilburðum sem uppi hafa verið í þá átt að búta þá þjónustu niður og henda henni í smápörtum út á markaðinn. Þau tækifæri sem hæstv. forsætisráðherra lýsti svo vel í Valhöll síðastliðið haust sem nú gæfust til að breyta heilbrigðisþjónustunni meira í ætt við stefnu Sjálfstæðisflokksins en áður hefur verið gert hafa sannarlega ekki verið látin ónotuð og við höfum þess vegna rætt heilbrigðisþjónustuna í nær hverri einustu viku í allan vetur. En, herra forseti, oft var þörf en nú er nauðsyn. Allt virðist benda til þess að neyðarástand sé að skapast á Landspítalanum og það innan þriggja sólarhringa vegna uppsagna u.þ.b. 100 skurðhjúkrunarfræðinga og 50 geislafræðinga sem gætu komið til framkvæmda næstkomandi fimmtudag. Afleiðingarnar geta orðið hörmulegar og öryggi sjúklinga er stefnt í stórfelldan voða. Það ótrúlega er að lítið virðist vera að gerast og landsmenn heyra fréttir dag eftir dag um að það sé engin lausn í sjónmáli. Ég hlýt því að spyrja hæstv. forsætisráðherra því að ekki vil ég láta hæstv. fjármálaráðherra og heilbrigðisráðherra vísa hvor á annan: Hvað er ríkisstjórnin að gera til að afstýra því ástandi sem við blasir innan þriggja sólarhringa?

Herra forseti. Ég hef góðar vonir um að úr þessu máli muni rætast með viðeigandi hætti áður en mjög langt um líður.

Herra forseti. Það kann vel að vera að góðar vonir séu eðlilegar og ekki skal ég forsmá það en ég tel nauðsynlegt að hæstv. forsætisráðherra upplýsi þingmenn um hvað er að gerast í stöðunni. Við höfum orðið vitni að því að búið er að ræða við þessa 150 starfsmenn einn og einn í einu. Ég hlýt að spyrja hæstv. forsætisráðherra um hversu háar fjárhæðir er hér að tefla. Hvaða fjármunir eru það sem þarna er látið steyta á þegar um svo mikilvæg mál er að ræða? Ég vil geta þess að fulltrúi vinstri grænna í heilbrigðisnefnd hefur óskað eftir því og fengið samþykkt að um þetta mál verði fjallað í þingnefndinni í fyrramálið og að deiluaðilar komi þar að borði. En það er líka eðlilegt að Alþingi sem hefur fjárveitingavaldið viti um hvað þessi deila snýst peningalega.

Herra forseti. Ég hef grun um að þessi deila snúist um annað og meira en eingöngu peningagreiðslur, að þarna komi hvíldartímatilskipanir og annað þess háttar til skjalanna. En ég vil endurtaka það sem ég sagði áðan að ég hef góðar vonir um að áður en þessi dagur er að kvöldi kominn verði komin viðunandi niðurstaða í þetta mál.

Virðulegi forseti. Síðustu viku eða svo hefur mikið verið rætt um aðild að Evrópusambandinu í kjölfar skoðanakönnunar sem Fréttablaðið birti um þarsíðustu helgi. Þá kom fram, af hálfu varaformanns Sjálfstæðisflokksins, að ljóst væri að ríkisstjórnin mundi ekki sækja um aðild að Evrópusambandinu á þessu kjörtímabili. Þá kom líka fram, af hálfu formanns Samfylkingarinnar, að ekki væri útilokað að slíkt yrði gert. Ég vil því, virðulegi forseti, spyrja hæstv. forsætisráðherra um afstöðu ríkisstjórnarinnar í þessu máli. Mun ríkisstjórnin ekki undirbúa umsókn að Evrópusambandinu á þessu kjörtímabili eða er útilokað að hún taki það mál til athugunar? Ég vil einnig, virðulegi forseti, inna hæstv. forsætisráðherra eftir því hvort allir séu til í þá vinnu að breyta stjórnarskránni, eins og fram hefur komið hjá hæstv. utanríkisráðherra, á þann veg að unnt verði að framselja dómsvald, löggjafarvald og framkvæmdarvald úr landi til að undirbúa hugsanlega aðild að Evrópusambandinu. Er hæstv. ríkisstjórn tilbúin til að beita sér fyrir breytingu á stjórnarskránni til að unnt verði að framselja vald úr landi?

Herra forseti. Ef mér leyfist að svara fyrri spurningunni fyrst þá hefur engin afstaða verið tekin til þessa atriðis á vettvangi ríkisstjórnarinnar og ég geri ekki ráð fyrir því að farið verði í breytingar á stjórnarskránni fyrr en undir lok kjörtímabilsins. Þannig að þessi spurning er ekki tímabær að svo stöddu. Hvað varðar Evrópusambandið þá er það ljóst að stjórnarflokkarnir tveir hafa ólíka afstöðu í því máli. Þeir sömdu hvorugur um það að breyta afstöðu sinni þegar stjórnarsáttmáli ríkisstjórnarinnar var gerður. Það segir ekkert um það í stjórnarsáttmálanum að það eigi að ganga í Evrópusambandið. Það á að setja á laggirnar nefnd sem nú er að hefja störf til að fylgjast með þróuninni þar, svokallaða vaktstöð sem mun vakta ástandið. Það stendur í sjálfu sér heldur ekki að ekki eigi að ganga í Evrópusambandið. En ef það ætti að gera það, þ.e. að ganga í Evrópusambandið, þyrfti að semja um það upp á nýtt og þá þyrfti annar stjórnarflokkurinn, Sjálfstæðisflokkurinn, að skipta um afstöðu frá því sem hann hefur í dag. Það er ekki meiningin.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir svörin, þá liggja þau skýr fyrir hvað varðar afstöðuna til aðildarumsóknar að Evrópusambandinu. Ríkisstjórnin mun ekki hefja undirbúning að því að sækja um og hún mun ekki sækja um. Það er alveg ljóst, virðulegi forseti, eftir þessi svör hæstv. forsætisráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins að ríkisstjórn hans mun ekki gera það. Hvað varðar breytingar á stjórnarskránni þá er það út af fyrir sig hefðbundið og rétt, og ég er sammála hæstv. forsætisráðherra um það, að þingheimur hugar að breytingum á stjórnarskránni undir lok kjörtímabils ef ástæða þykir til. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra hvort við þá vinnu undir lok kjörtímabilsins verði ekki, eins og verið hefur hingað til, því aðeins ráðist í breytingar að um það sé mjög víðtæk samstaða á Alþingi?

Herra forseti. Ég hef áður svarað fyrirspurn hér í þingsal um stöðu stjórnarskrármálsins og get endurtekið það að það mál liggur í eins konar dvala í bili. Við höfum ekki tekið upp þráðinn frá því sem frá var horfið í marsmánuði 2007. Ég hef talið hyggilegt að hvíla það mál aðeins vegna þess að engin niðurstaða náðist þá eins og margir muna. Ég hef talið rétt að við mundum huga betur að því máli á vettvangi allra flokka þegar lengra líður á kjörtímabilið. Það er sem sagt ekki komin niðurstaða í það mál. Hvort stjórnarskrárbreytingar eigi að lúta því lögmáli að um þær verði alger samstaða er svo annað mál. Svo hefur stundum verið og stundum ekki en oftast hefur verið góð samstaða um slíkar breytingar á undanförnum árum. Það er æskilegast en ekki er hægt að lofa því.

Hæstv. forseti. Ég vil spyrja hæstv. samgönguráðherra hvort hann sé reiðubúinn að hætta við fyrirhugaðan niðurskurð á framlögum Vegagerðarinnar til Sæferða ehf. vegna ferða Baldurs yfir Breiðafjörð þannig að ekki komi til fækkunar á ferðum í sumar. Ferjan hefur tryggt heilsárssamgöngur við sunnanverða Vestfirði um áratugi og er íbúum, fyrirtækjum og ferðamönnum nauðsynlegur ferðamáti. Ekki þarf að hafa mörg orð um ástand vega á sunnanverðum Vestfjörðum og því miður hafa orðið tafir á úrbótum í þeim efnum. Í núgildandi samningi milli Vegagerðarinnar og Sæferða er gert ráð fyrir stiglækkandi opinberum stuðningi við ferjusiglingar samhliða vegabótum. Fyrirséð er að vegna tafa á vegabótum muni stiglækkandi opinber stuðningur við ferjusiglingar leiða til verri samgangna við sunnanverða Vestfirði. Á síðasta fundi í samgöngunefnd vakti ég máls á þeirri stöðu sem uppi er og gat ekki greint annað en að samstaða væri í nefndinni um að tryggja áframhaldandi stuðning við ferjusiglingar á Breiðafirði. Það skiptir byggðarlögin fyrir vestan miklu máli en þau treysta í æ ríkari mæli á ferðaþjónustuna yfir sumarmánuðina. Ég skora á ráðherra að gaumgæfa hagsmuni íbúa og fyrirtækja á svæðinu og taka á málinu strax.

Hæstv. forseti. Eins og hv. þingmaður gat um er hér um samning að ræða, svokallaðan niðurtröppunarsamning. Samkvæmt þeim samningi er gert ráð fyrir að ferðum fækki til ársins 2010 og að þær verði þá ekki ríkisstyrktar lengur. Eins og kom fram hjá hv. þingmanni er þetta tengt framkvæmdum á sunnanverðum Vestfjörðum. Töluverðar framkvæmdir eru fyrirhugaðar þótt sumar séu ekki komnar í gang enn. Því miður hafa kærumál og annað slíkt tafið fyrir, t.d. í Teigsskógi, í Gufufirði og í Djúpafirði, og hefur málið komið til ráðuneytisins bæði frá sveitarfélögum á sunnanverðum Vestfjörðum og eins frá ferðamálasamtökum. Mér er einnig kunnugt um að málið var rætt við þingmenn Norðvesturkjördæmis ekki alls fyrir löngu á fundi á Patreksfirði. Ég hef sagt það áður og skal segja það einu sinni enn að við verðum að skoða þessa hluti á jákvæðan hátt ef vegaframkvæmdum á sunnanverðum Vestfjörðum verður ekki lokið og vegir komnir í almennilegt ástand árið 2010 eins og ætlað var þegar samningurinn var gerður. Ég ítreka það sem hér hefur verið sagt: Þessi niðurtröppunarsamningur var gerður og í honum er gert ráð fyrir fækkun ferða en þó eru ferðir ríkisstyrktar yfir vetrartímann þegar ástandið er hvað verst. Ég vona því að þetta svari spurningu hv. þingmanns en þakka henni jafnframt fyrir að taka málið upp hér á Alþingi. Við verðum að skoða málið í framhaldi af því sem ég sagði hér áðan, þ.e. hverju fram vindur með samgöngubætur á sunnanverðum Vestfjörðum.

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. samgönguráðherra svör hans. Ég lýsi vonbrigðum mínum yfir því að hann skuli ekki getað tekið af skarið hér og nú. Eins og við vitum hafa byggðirnar á sunnanverðum Vestfjörðum þurft að taka á sig miklar aflaskerðingar á síðustu missirum vegna fyrirmæla stjórnvalda. Ferðaþjónustan vegur því þungt á þessu svæði og því finnst mér í lagi að samgönguyfirvöld taki vel á þessum málum. Það er þungt högg fyrir byggðarlögin fyrir vestan að fella niður ferðir nú í sumar sem nemur fjórum vikum án þess að til staðar séu viðunandi samgöngur á vegum. Viðbótarkostnaður ríkisins við það að hafa óbreytt ástand er hverfandi miðað við hagsmuni fólksins sem þarf að lifa við þær aðstæður sem þarna eru yfir þann bjargræðistíma sem ferðamannatíminn er. Ég skora enn og aftur á samgönguráðherra að taka þetta til greina.

Hæstv. forseti. Fyrir árið 2007 áforma Sæferðir 457 ferðir eins og þeir gera samkvæmt samningnum öll þessi ár og mun Vegagerðin greiða 395 ferðir. Eins og segir í samningnum, sem gerður var árið 2005, eru það nokkrar ferðir sem detta niður á þessu ári. Á næsta ári detta fleiri ferðir niður, þeim fækkar um einar 40 ferðir. Ég hef í sjálfu sér ekki miklu við þetta að bæta. Ekki er verið að vinna í neinu hvað varðar sumarið. Samningurinn var gerður milli Vegagerðarinnar og Sæferða á sínum tíma og gerir ráð fyrir að árið 2010 hætti Vegagerðin að greiða með þessum ferðum. Það er háð því að samgöngur hafi verið bættar á sunnanverðum Vestfjörðum en að því er stefnt og hafa verk m.a. verið sett í flýtiframkvæmd. Við skulum vona að það gangi eftir. Ef hins vegar lítur út fyrir að svo verði 

Virðulegi forseti. Öllum er ljóst að samgöngur í nútímaþjóðfélagi skipta sköpum fyrir atvinnulífið og borgara þessa lands og fyrir liggur að í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er kveðið á um stórátak í samgöngumálum. Á undanförnum dögum hefur ríkt ófremdarástand. Vörubílstjórar hafa gert ákveðnar kröfur og farið á fund ráðherra, m.a. samgönguráðherra. Ráðherra hefur brugðist við með ákveðnum hætti. Ég vil spyrja hæstv. samgönguráðherra út í atriði sem brenna hvað heitast á þessari stétt manna en þau varða breytingar á hvíldartíma bifreiðarstjóra. Hvað hefur ráðherra gert í því og til hvaða aðgerða hyggst hann grípa? Þá skiptir máli hvernig slíkar reglur eru útfærðar og hvaða möguleiki er til þess að útfæra þær á þann veg að ekki þurfi að fylgja því upp á mínútu að menn séu sektaðir eða beittir viðurlögum ef farið er fram úr tímaviðmiðum. Ég vil spyrja hæstv. samgönguráðherra með hvaða hætti hann treystir sér til að koma til móts við bifreiðarstjóra hvað það varðar. Verð á dísilolíu skiptir líka máli hvað þetta varðar og snertir einnig samgöngur í landinu, vöruflutninga, vísitölu og lækkun verðbólgu. Þessar stóru bifreiðar nota almennt dísilolíu. Það er spurningin um það, miðað við þau fyrirheit sem gefin hafa verið, hvort það sé stefna í samgöngumálum að verð á dísilolíu verði lægra en verð á bensíni. Það skiptir gríðarlega miklu máli að svo verði vegna þess að þessar stóru vöruflutningabifreiðar eru almennt reknar á dísilolíu. Lækkun á verði dísilolíu mundi lækka vöruverð í landinu.

Hæstv. forseti. Ég vil taka skýrt fram að einungis hluti vörubílstjóra hefur tekið þátt í aðgerðunum undanfarið, sem betur fer ekki allur hópurinn. Stór hópur hefur haft samband við mig og sent póst í ráðuneytið og sagt að þeir styðji ekki það sem verið er að gera. Þeir eru mjög ánægðir með það sem við erum að gera hvað það varðar að sækja um ákveðnar undanþágur varðandi reglugerðir um akstur og hvíld. Ég tek það hins vegar skýrt fram að á fundi með aðalmótmælendunum kom fram skýlaus krafa um að reglugerðin yrði í heild sinni, sektarákvæði og allt saman, felld úr gildi, að ekkert af þessu tagi yrði til. Það kemur auðvitað ekki til greina og er ekki á dagskrá. Það er dálítið merkilegt að Samtök atvinnulífsins og ASÍ komust að samkomulagi um ákveðin atriði sem þau óskuðu eftir að við gerðum að okkar til að sækja um undanþágur frá þessari reglugerð og það hefur verið gert. Þeim undanþágubeiðnum eða þeim tillögum hefur verið fylgt eftir m.a. nýlega á fundi úti í Brussel, á fundi með starfsmönnum hjá Eftirlitsstofnun Evrópu. Þar eru séríslenskar aðstæður settar fram og er of langt mál að fara í gegnum það á þeim stutta tíma sem við höfum. Ég er þó viss um að allt er það til bóta og mikilvægt að samstaða sé um það. Ég vil einnig geta þess að á vegum okkar er nú samstarfsvettvangur, svokallað landflutningaráð, sem hv. þm. Einar Már Sigurðarson m.a. stýrir. Ég held að þar séu þessir hlutir líka í góðum farvegi. Ég ítreka það sem ég sagði: Við höfum rætt þetta og kannski kem ég betur að því hér á eftir. Vörubílstjórar hafa m.a. talað um að ræða við Vegagerðina um hvernig 

Ég þakka hæstv. samgönguráðherra fyrir svör hans varðandi hvíldartímann og ég reikna með því, miðað við þær yfirlýsingar sem hann hefur gefið, að það sé í góðum farvegi. Það er hins vegar eitt sem ég vék að áðan sem hann vék sér undan að svara, það er spurningin hvernig menn sjá fram á að breyta eldsneytisverði þannig að tekið sé tillit til umhverfissjónarmiða og beitt sé ákveðnum aðgerðum til lækkunar á vöruverði. Þá er ég fyrst og fremst að víkja að því sem ég spurði líka um, þ.e. dísilolíunni, hvort það sé meiningin að við í hópi nokkurra Evrópuþjóða verðum með hærra verð á dísilolíu en bensíni. Ég spyr hvort áform séu uppi hjá ríkisstjórninni um að lækka verð á dísilolíu umfram verð á bensíni til að greiða fyrir landflutningum, eðlilegum samgöngum til lækkunar vöruverðs.

Hæstv. forseti. Ég gerði það viljandi að koma að þessum þætti í seinna svari mínu. Þegar sú breyting var gerð að þungaskattskerfið var lagt af og olíugjald tekið upp var megintilgangurinn m.a. sá að dísilolían yrði 10–12 kr. ódýrari en bensínlítrinn. Það gekk hins vegar ekki eftir en það voru ekki innlendar ástæður fyrir því heldur breyting á heimsmarkaðsverði á olíu gagnvart bensíni. Þar hefur þetta algjörlega snúist við og er heimsmarkaðsverð á olíu nú orðið hærra en á bensíni. Vegna þess að hv. þingmaður spyr út í það er rétt að geta þess að hlutur stjórnvalda sem prósenta af heildardísilolíuverðinu er 49 eða tæp 50% á meðan við sjáum lönd í nágrenni okkar fara langleiðina í 60%. Hlutfallið sem slíkt hefur lækkað, vörugjaldið sem svo er kallað eða dísilolíugjaldið er 41 kr. Að stærstum hluta rennur það til vegagerðar og vegamála núna og það fer einmitt í það sem hv. þingmaður talaði um áðan í stórátak í 

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á Norðurlandasamningi um alþjóðleg einkamálaréttarákvæði um hjúskap, ættleiðingu og lögráð. Með frumvarpinu er lagt til að heimilt verði að fullgilda samkomulag sem gert var 26. janúar 2006 um breytingar á samningi milli Íslands, Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar um alþjóðleg einkamálaréttarákvæði um hjúskap, ættleiðingu og lögráð er undirritaður var í Stokkhólmi 6. febrúar 1931. Einnig er lagt til að samkomulagið öðlist lagagildi hér á landi á sama hátt og á við um samninginn sjálfan og fyrri breytingar á honum. Samkomulagið hefur að geyma reglur um val á lögum í málum er varða fjármál hjóna. Ákvæðin um fjármál hjóna í norræna samningnum um alþjóðleg einkamálaréttarákvæði um hjúskap, ættleiðingu og lögráð hafa verið í gildi óbreytt frá undirritun samningsins í Stokkhólmi 6. febrúar 1931. Breytingar á ýmsum öðrum ákvæðum samningsins hafa á hinn bóginn verið gerðar, þ.e. með samkomulagi samningsríkjanna frá 26. mars 1953, 3. nóvember 1969, 20. nóvember 1973, 25. febrúar 2000 og 6. febrúar 2001. Frá því að norræni samningurinn frá 1931 var gerður hafa orðið breytingar á lögum norrænu ríkjanna um fjármál hjóna og eru þau nú mun ólíkari en þá var þótt byggt sé á svipuðum grundvallarsjónarmiðum. Meginatriði samkomulagsins eru tvíþætt. Annars vegar er lagt til að ákveðinn aðlögunartími skuli líða að því er varðar beitingu laga nýs búseturíkis hjóna sem flytja frá einu norrænu ríki til annars um fjármál þeirra. Samkvæmt norræna samningnum eins og hann er nú gilda þær reglur, að þegar hjón flytja frá einu norrænu ríki til annars, gilda lög hins síðarnefnda ríkis um fjármál þeirra þegar eftir flutninginn. Ákvæðum samkomulagsins um tiltekinn aðlögunartíma að því er varðar beitingu laga nýs búseturíkis er m.a. ætlað að koma í veg fyrir að hjón, við þessar aðstæður, komist að því eftir skilnað að ólíkar reglur gildi um fjármál þeirra í nýja búseturíkinu. Er því lagt til í samkomulaginu að ekki skuli beitt lögum þess ríkis sem hjónin fluttu til fyrr en þau hafa búið þar í a.m.k. tvö ár. Hins vegar er lagt er til að hjón hafi heimild til að semja um val á lögum, þ.e. lögum hvaða norræns ríkis skuli beita um fjármál þeirra. Hjón geta þó einungis samið um að beitt skuli lögum ríkis sem þau hafa tengsl við vegna búsetu sinnar eða vegna þess að þau eiga þar ríkisfang. Í norræna samningnum eins og hann er nú er slík heimild ekki fyrir hendi. Þessu þykir brýn þörf á að breyta, einkum vegna þess hve lög norrænu þjóðanna um þetta efni hafa breyst á liðnum áratugum og hafa nú að geyma ólíkari reglur en áður var. Heimildir hjóna til að semja um lagaval um þetta efni eru almennt viðurkenndar í alþjóðlegum einkamálarétti nú til dags og eru m.a. heimilaðar samkvæmt Haag-samningi um þetta efni og varðar val á lögum um fjármál hjóna frá 1978. Virðulegi forseti. Ég hef í meginatriðum gert grein fyrir efni frumvarpsins og legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allsherjarnefndar og 2. umr.

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breyting á lögum um ættleiðingar. Frumvarpið er samið í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu. Með því eru lagðar til tvenns konar breytingar á lögum um ættleiðingar. Í fyrsta lagi er lagt til að ef sótt er um framlengingu á forsamþykki til ættleiðingar barns og forsamþykkið hefur verið gefið út á síðustu fjórum árum og umsókn um ættleiðingu er til umfjöllunar hjá erlendu ættleiðingaryfirvaldi verði ekki skylt að leita umsagnar barnaverndaryfirvalda nema hagir umsækjenda hafi breyst verulega að mati sýslumanns. Í öðru lagi er lagt til að gildistími forsamþykkis til ættleiðingar barns verði lengdur úr tveimur árum í þrjú ár. Sú þróun hefur átt sér stað í ættleiðingarmálum hér á landi að sá tími sem líður frá því að forsamþykki til ættleiðingar barns erlendis frá er gefið út og þar til upplýsingar um barn sem laust er til ættleiðingar berast umsækjendum hefur lengst til muna frá því sem verið hefur. Meginástæða þess virðist vera sú að færri börn koma frá þeim ríkjum sem láta frá sér börn til ættleiðinga á Vesturlöndum. Samkvæmt lögum um ættleiðingar er þeim sem er búsettur hér á landi óheimilt að ættleiða erlent barn nema fá til þess forsamþykki frá sýslumanni. Við setningu laganna var á sínum tíma ákveðið að gildistími slíks forsamþykkis skyldi vera tvö ár sem væri u.þ.b. sá tími sem það tæki að ljúka ættleiðingarferli á barni erlendis frá. Með lögum nr. 69/2006 var dómsmálaráðherra, sem samkvæmt þágildandi ættleiðingarlögum gaf út forsamþykki, veitt heimild til þess að framlengja gildistíma forsamþykkis í allt að 12 mánuði. Var það gert svo unnt væri að koma til móts við þá væntanlegu kjörforeldra sem fengju upplýsingar um barn til ættleiðingar um það leyti sem gildistími forsamþykkis væri að renna út. Biðtími eftir barni til ættleiðingar erlendis frá hefur nú enn lengst og ef fram heldur sem horfir er líklegt að algengara verði að framlengja þurfi gildistíma forsamþykkis. Til hagsbóta fyrir væntanlega kjörforeldra og einföldunar á allri málsmeðferð er því lagt til í frumvarpi þessu að gildistími forsamþykkis sé lengdur úr tveimur árum í þrjú. Áfram er gert ráð fyrir að í undantekningartilvikum verði unnt að framlengja gildistíma forsamþykkis um tólf mánuði frá útgáfu þess enda ekki útilokað að þær aðstæður skapist að réttmætt geti verið að grípa til slíkra framlenginga. Er þá jafnframt lagt til að sýslumanni verði í þeim tilvikum að forsamþykki hefur verið gefið út á síðustu fjórum árum og umsókn um ættleiðingu er til umfjöllunar hjá erlendu ættleiðingaryfirvaldi ekki skylt að leita umsagnar barnaverndarnefndar nema hagir umsækjenda hafi breyst verulega að mati sýslumanns. Virðulegi forseti. Ég hef nú gert grein fyrir efni frumvarpsins og legg til að því verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. allsherjarnefndar og 2. umr.

Virðulegur forseti. Ég kýs að nota andsvarsheimildina til að afla mér upplýsinga en ekki til að halda hér langa ræðu um mál sem er lítið umleikis en líklega mjög gott eins og ég skil það. Mig langar að nýta tækifærið og spyrja hæstv. dómsmálaráðherra aðeins út í málið. Verið er að lengja svokallað forsamþykki úr tveimur árum í þrjú ár af því að færri börn eru til ættleiðingar og tíminn því lengri sem væntanlegir foreldrar þurfa að bíða eftir að fá barn. Mig langar að inna hæstv. dómsmálaráðherra eftir því hvort einhvern tíma hafi reynt á þetta ákvæði að því leyti að væntanlegir foreldrar hafi lent í miklum vandræðum út af því eða hefur alltaf verið gefið út undantekningarleyfi þannig að faktískt hafi enginn lent í vandræðum, fólk hafi getað reddað sér með undantekningarleyfunum. Mér finnst mikilvægt að það komi hér fram af því að það er auðvitað mjög slæmt ef fólk hefur ratað í mikil vandræði úr af þessu. Er ekki málið þannig vaxið að það sé bara verið að lengja tímann þannig að það þurfi síður að láta reyna á undantekningarleyfin?

Virðulegi forseti. Verið er að lengja tímann af því að hann er lögbundinn og yfirvöld hafa að sjálfsögðu ekki haft leyfi til að fara lengra en lögin heimila. Þarna er verið að rýmka tímann til að þetta svigrúm aukist og koma í veg fyrir að fólk lendi í þeim vandræðum sem hv. þingmaður nefndi, að þessir lögbundnu frestir í lögunum standi því fyrir þrifum að fólk geti notið þess að ættleiða börn. Það er verið að skapa aukið svigrúm fyrir yfirvöld til að koma til móts við slíkar óskir vegna þess að það er augljóst að tíminn hefur orðið lengri hjá ættleiðingaryfirvöldum í viðkomandi ríkjum.

Virðulegur forseti. Eins og ég skil málið verður áfram um það að ræða að fólk geti sótt um undantekningarleyfi þó að tíminn verði lengdur úr tveimur árum í þrjú ár. Ég kýs því að túlka svar hæstv. dómsmálaráðherra svo að enginn hafi lent í alvarlegum vandræðum út af reglunum eða lögunum eins og þau eru núna, það sé bara verið að taka til þannig að það reyni síður á undantekningarleyfin. Það verði þá færra fólk sem lendi í því að þurfa að sækja um undantekningarleyfi en það verði samt ekki útilokað að gera það ef biðtíminn eftir barni er lengri en þrjú ár.

Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um brottfall laga um Bjargráðasjóð, nr. 146/1995, með síðari breytingum. Markmið þessa frumvarps er að leggja niður Bjargráðasjóð og skipta hreinum eignum sjóðsins milli eigenda hans sem eru ríkissjóður, Bændasamtök Íslands og sveitarfélögin. Þetta frumvarp byggir í meginatriðum á samþykkt stjórnar Bjargráðasjóðs frá 12. nóvember 2007. Í þeirri samþykkt var lagt til að unnið yrði að tillögum um breytingar á starfsemi sjóðsins og með þeirri vinnu yrði tekið tillit til óska um að fjármögnun og rekstur sjóðsins verði færður frá sveitarfélögunum. Í samræmi við þessa samþykkt stjórnarinnar voru unnar tillögur um með hvaða hætti eignum og skuldbindingum sjóðsins verði skipt upp milli eigenda, þ.e. hvernig fyrirkomulagið eigi að vera á tryggingamálum landbúnaðarins er síðan vísað til umræðu á vettvangi Bændasamtaka Íslands og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins. Bjargráðasjóður Íslands á sér langa sögu. Því er hér vissulega um nokkur tímamót að ræða nú þegar lagt er til að hann verði lagður niður. Sjóðurinn var stofnaður með lögum nr. 45 árið 1913 eða fyrir 95 árum í þeim tilgangi að koma til hjálpar landsmönnum í hallæri eða til að afstýra hallæri. Á þeim tíma gat búfjárfellir og önnur áföll í landbúnaði haft mjög alvarlegar afleiðingar fyrir íbúa sveitarfélaganna og getur raunar enn haft. Leiðir til að mæta slíkum áföllum eru hins vegar mun fleiri í dag en voru þá. Það er einmitt komin ein rík ástæða til þess og með árunum hefur tilgangur sjóðsins minnkað mjög. Hlutverk sjóðsins hefur þannig tekið verulegum breytingum frá stofnun hans enda hafa sveitarfélögin og aðrir opinberir aðilar ríka skyldi til að mæta áföllum sem dunið gætu á landsmönnum. Má sem dæmi nefna að sett hafa verið lög um félagsþjónustu sveitarfélaga, Viðlagatyggingu Íslands, Tryggingasjóð sjálfstætt starfandi einstaklinga og Atvinnuleysistryggingasjóð. Fjölmörg úrræði sem ekki voru til staðar við setningu upphaflegra laga um Bjargráðasjóð eru því fyrir hendi í dag til að bæta áföll sem einstök landsvæði kunna að verða fyrir, m.a. í landbúnaði. Möguleikar til töku margvíslegra trygginga á frjálsum markaði hafa einnig stóraukist. Það hafa atvinnurekendur og einstaklingar nýtt sér í ríkum mæli. Önnur ástæða þess að Bjargráðasjóður hefur misst tilgang sinn og tilverugrundvöll felst í þróun í landbúnaði. Ákvarðanir einstakra búgreinafélaga hafa leitt til þess að iðgjöld til Bjargráðasjóðs hafa farið lækkandi og tilteknar búgreinar hafa kosið að hætta aðild að sjóðnum. Mestu munar nú að það hefur verið eindregin afstaða félagsmanna í Landssambandi kúabænda að búgreinin hætti þátttöku í búnaðardeild Bjargráðasjóðs. Aðrar búgreinar, t.d. hrossarækt, eiga aðild að sjóðnum en greiðslur til Bjargráðasjóðs virðast ekki vera í samræmi við þróun og umfang í þeirri búgrein. Ýmsar nýjar búgreinar sem nú eru stundaðar, svo sem skógrækt og kornrækt, eiga ekki aðild að sjóðnum. Jafnframt eru skiptar skoðanir um það innan einstakra búgreina sem enn þá eiga aðild að Bjargráðasjóði hvort þeirri aðild verði haldið áfram. Smám saman hefur því verið að fjara undan starfsemi búnaðardeildar sjóðsins að frumkvæði landbúnaðarins eða vegna ákvarðana einstakra búgreinafélaga. Þriðja ástæðan fyrir því að leggja eigi Bjargráðasjóð niður, eins og ég mæli nú fyrir um, felast í greiðsluframlögum sveitarfélaganna. Greiðsluframlög sveitarfélaganna til Bjargráðasjóðs hafa í tímans rás þróast þannig að líta má á þau sem beinan styrk eða stuðning við hluta einnar atvinnugreinar í landinu þrátt fyrr að mikilvægi landbúnaðar sem atvinnugreinar sé allt annað og minna en í upphafi 20. aldar. Stjórn Sambands ísl. sveitarfélaga hefur bent á að verkefni Bjargráðasjóðs eru ekki sveitarstjórnarmál heldur atvinnumál. Því sé eðlilegt að landbúnaðarráðuneytið fari með þessi mál í samvinnu við Bændasamtökin. Einnig má benda á að um það bil tveir þriðju hlutar framlaga sveitarfélaga til sjóðsins koma frá íbúum á höfuðborgarsvæðinu en þar er landbúnaður nánast enginn. Aðeins þær tilteknu búgreinar sem tekið hafa ákvörðun um að greiddur skuli hluti búnaðargjalds til sjóðsins af framleiðslugreinum hafi notið þessa stuðnings. Lögbundin framlög sveitarfélaganna á grundvelli laga nr. 146/1995 hafa því vakið ýmsar spurningar, m.a. um jafnræði og samkeppnisstöðu einstakra atvinnugreina og hvort rétt sé að sveitarfélögum sé skylt samkvæmt lögum að styðja eina atvinnugrein umfram aðra. Þetta sjónarmið sveitarfélaganna hefur notið skilnings eins og lesa má í bókun stjórnar Bjargráðasjóðs frá 12. október 2007 þegar skýr vilji sveitarfélaganna um að hætta aðkomu sinni að sjóðnum var kynntur stjórnarmeðlimum. Sá vilji birtist í niðurstöðu viðamikillar könnunar sem ráðist var í til að fá upp á borðið ríkjandi viðhorf hagsmunaaðila til Bjargráðasjóðs. Virðulegi forseti. Á undanförnum árum hefur farið fram umræða um að leggja Bjargráðasjóð niður. Ég hef nú rakið veigamestu rökin fyrir því að það beri að gera. Rökin liggja í því að í fyrsta lagi er tryggingaframboð mun meira en áður var og úrræðin gagnvart hallæri mun meiri en árið 1913 þegar sjóðurinn var stofnaður. Í öðru lagi hafa veigamikil samtök bænda hætt aðkomu sinni að sjóðnum og valið aðrar leiðir. Í þriðja lagi hafa sveitarfélögin ekki áhuga á því lengur að leggja honum til fé. Þetta eru allt ríkar ástæður til að samþykkja það frumvarp sem ég legg nú fram. Hér er ekki verið að boða endalok á stuðningi við sveitir landsins. Hann verður í boði eftir sem áður eftir fjölmörgum öðrum leiðum, bæði almennum tryggingamarkaði, þegar hættur steðja að og á vegum hins opinbera. Eins er ljóst að rök sveitarfélaganna þess efnis að hér sé um atvinnumál að ræða, leiða til þess að skynsamlegt er að starfsemi Bjargráðasjóðs, ef menn kjósa að halda henni áfram í breyttri mynd, verði alfarið í höndum landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytis og þá í samráði við Bændasamtökin án afskipta sveitarfélaga. Það er mikilvægt að hafa í huga að frumvarp það sem ég legg nú fram er í takt við samþykkt stjórnar Bjargráðasjóðs og veigamiklar kröfur hagsmunaaðila. Í samþykkt stjórnar sjóðsins felst sú afstaða stjórnar Bjargráðasjóðs að lögskylduaðild sveitarfélaganna að sjóðnum verði afnumin og að eignum hans og skuldbindingum verði skipt upp milli eigenda sem eru ríkissjóður, sveitarfélögin og Bændasamtök Íslands. Það er í grundvallaratriðum efni frumvarpsins. Virðulegi forseti. Að lokum er rétt að hafa nokkur orð um fjárhagslega hlið þessa frumvarps. Nettóeign Bjargráðasjóðs í árslok 2007 var samkvæmt ársreikningi 659,3 millj. kr. Ef sjóðnum yrði skipt upp miðað við þær forsendur kæmu 219,7 millj. kr. í hlut hvers eiganda, þ.e. ríkissjóðs, Bændasamtaka Íslands og sveitarfélaganna, eins og áður sagði. Verði sjóðurinn lagður niður í núverandi mynd í samræmi við efni frumvarpsins er gert ráð fyrir að það taki nokkra mánuði að ljúka uppgjöri á innsendum umsóknum miðað við þær forsendur sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Yrði þá endanlega ljóst hver hlutur eigendanna yrði. Ákvæði frumvarpsins gera ráð fyrir því að hlutur sveitarfélaganna renni til Sambands ísl. sveitarfélaga og að sambandið noti þá eignarhlutdeild m.a. til að kaupa 15% hlutdeild Bjargráðasjóðs í 5. hæð húseignarinnar Borgartúni 30 í Reykjavík sem metin er í ársreikningi 2007 á tæpar 24 millj. kr. og til að mæta ábyrgð á lífeyrisskuldbindingum Bjargráðasjóðs sem Sambandið yfirtæki. Samtals nema skuldbindingar rúmlega 50 millj. kr. í árslok 2007. Að því sögðu og á grundvelli þeirra raka sem ég hef tíundað vonast ég til þess, virðulegur forseti, að frumvarp þetta njóti skilnings á hinu háa Alþingi, fái góðar undirtektir og verði eftir reglubundna og málefnalega meðferð þingsins að lögum. Virðulegi forseti. Ég legg til að að lokinni þessari umræðu verði frumvarpinu vísað til 2. umr. og hv. samgöngunefndar.

Frú forseti. Hér er mælt fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um Bjargráðasjóð þar sem lagt er til að sjóðurinn verði lagður niður. Ég vil fyrst segja að það vekur nokkra furðu þegar þetta mál er tekið fyrir að það beri að með svo hröðum hætti sem raun ber vitni. Hér þurfti í upphafi þingfundar að óska eftir afbrigðum til að fá að taka þetta frumvarp á dagskrá og er engu líkara en hæstv. samgönguráðherra liggi lífið á við að koma frumvarpinu í gegn. Ég vil þó segja strax í upphafi þessarar umræðu að ég tel að hér sé á ferðinni býsna stórt mál sem full ástæða er til að ræða ítarlega um. Ég áskil mér allan rétt til þess á vettvangi samgöngunefndar að taka þann tíma sem mér gefst til að fjalla um málið þar, leita umsagnar og fá viðbrögð þeirra aðila sem hér eiga hagsmuna að gæta. Ég vil sem sagt að það komi strax fram í upphafi að ég tel ekki að það sé svo brýnt að fá niðurstöðu þá sem frumvarpið gerir ráð fyrir að málið megi ekki fá eðlilega umfjöllun hér. Ég kalla það ekki eðlilega umfjöllun þegar taka þarf málið á dagskrá með afbrigðum. Það er greinilega verið að leggja upp með að það eigi að fara hraðferð gegnum þingið og ég gagnrýni það. Menn geta þar fyrir utan haft ýmsar skoðanir á því hvort eðlilegt sé að gera þær breytingar sem frumvarpið gerir ráð fyrir. Ég þekki mjög vel þær umræður sem átt hafa sér stað, sérstaklega á vettvangi sveitarfélaganna á undanförnum árum og missirum. Þar hefur einkum og sér í lagi verið rætt að ekki sé eðlilegt að sveitarfélögin séu þátttakendur í Bjargráðasjóði með þeim hætti sem hingað til hefur verið gert. Því hefur verið haldið fram að Bjargráðasjóður hafi verið settur á laggirnar á sínum tíma til að standa undir afleiðingum af einhvers konar hallæri eða þess háttar í sveitum landsins sem er vafalaust alveg rétt. Þess vegna hafi hann verið nauðsynlegur en nú sé ekki lengur sá tími sem þá var, þegar lögin voru sett á öndverðri 20. öld, þess vegna sé ástæða til að gera þær breytingar sem hér eru lagðar til. Ég ætla ekki að gera lítið úr þessu viðhorfi. Ég skil þetta sjónarmið mætavel og hef verið þeirrar skoðunar að eðlilegt sé að endurskoða þetta fyrirkomulag m.a. að því er lýtur að aðkomu sveitarfélaganna að málinu. Mér finnst þó fullmikið sagt þegar sagt er í umsögn stjórnar Sambands ísl. sveitarfélaga frá því í október sl. að starfsemi Bjargráðasjóðs sé miklu fremur atvinnumál tiltekinna starfsgreina en sveitarstjórnarmál. Þar með er gefið í skyn að það komi sveitarfélögunum ekki við. Mér finnast atvinnumál koma sveitarfélögunum við þótt þau séu ekki sveitarstjórnarmál í sjálfu sér. Atvinnumál byggðanna og sveitarfélaganna eru að sjálfsögðu mál er varða sveitarstjórnirnar, að sjálfsögðu. Þar með er ekki endilega sagt að þau eigi að koma að Bjargráðasjóði með þeim hætti sem verið hefur. Ég vil líka segja að ég hef aðeins kynnt mér með hvaða hætti þetta mál hefur borið að Bændasamtökunum. Eftir því sem mér er sagt - það eru vísu kannski eitthvað misvísandi fregnir af þeim vettvangi - var ekkert samráð haft t.d. við forustu Bændasamtakanna um að þetta mál væri núna á leið inn í þingið. Virðist þá vera sama háttalag á þessu hjá hæstv. ríkisstjórn eins og þegar matvælafrumvarpið var afgreitt inn í þingið. Ekki var haft samráð við stóra hagsmunaaðila þá en í þessu máli eru Bændasamtökin stór hagsmunaaðili. Ég gagnrýni það líka, virðulegi forseti, að það virðist eins og ekki hafi verið haft viðhlítandi samstarf eða samráð við þá aðila sem hér hafa eðlilega átt mikilla hagsmuna að gæta. Það er rétt sem hæstv. samgönguráðherra segir í framsöguræðu sinni að sjónarmið búgreinafélaganna eru aðeins mismunandi. Sumar búgreinar eru ekki aðilar að þessum sjóði eins og þar kom réttilega fram og aðrar hafa þar mikla hagsmuni. Sumar vilja fara út, a.m.k. að einhverju leyti. Hér var sérstaklega vísað til Landssambands kúabænda en á minnisblaði sem ég hef undir höndum frá nefndinni sem endurskoðaði framtíðarhlutverk Bjargráðasjóðs segir m.a. að eindreginn vilji félags Landssambands kúabænda hafi verið að greinin hyrfi út úr búnaðardeild Bjargráðasjóðs. Hins vegar hafi samtökin viljað vanda sig og lagt áherslu á ítarlegan undirbúning frekar en að vinna málið hratt. Hér virðist mér sem sagt að verið sé að vinna þetta mál giska hratt og mér finnst það ekki við hæfi með svona stórt mál. Í greinargerð með frumvarpinu varðandi afstöðu Sambands ísl. sveitarfélaga kemur eftirfarandi fram á bls. 4, með leyfi forseta: „Hafa fulltrúar sambandsins rætt málið við ráðherra sveitarstjórnarmála á undanförnum missirum en jafnframt lagt áherslu á að ná þyrfti sátt við Bændasamtök Íslands um málið.“ Þetta segir í greinargerðinni þannig að þar er líka aðkoma af hálfu sveitarfélaganna. Þau vilja þrátt fyrir allt að þau fari út úr Bjargráðasjóði sem ég ætla ekki að gera ágreining um, alls ekki. Ég vil ekki að ég sé misskilinn með þeim hætti en þau segja samt sem áður að það þurfi að ná sátt um þetta mál. Mér sýnist af þeim gögnum sem ég hef um þetta mál, á þeim flýti sem málið kemur inn í þingið og þeim samtölum sem ég hef átt við Bændasamtökin að ekki hafi verið leitað nægilegs samráðs og samstöðu um framgang málsins. Í gögnum þessa máls bls. 5 í greinargerð varðandi skiptingu þessa sjóðs segir, með leyfi forseta: „Sú uppskipting þarf ekki að leiða til þess að starfsemi Bjargráðasjóðs verði lögð niður.“ Gott og vel. Með því eru menn auðvitað að viðurkenna að sjóðurinn hafi hlutverki að gegna og að starfsemin gagnvart þessari atvinnugrein sé mikilvæg en í þessu frumvarpi segir ekkert um hvað tekur við heldur er aðeins sagt: Þetta eru þá málefni atvinnugreinarinnar og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis. Þá spyr ég: Tala þessir ráðherrar ekki saman? Voru þeir kannski ekki saman á ríkisstjórnarfundi þegar málið var afgreitt þar? Var landbúnaðarráðherra kannski ekki á ríkisstjórnarfundinum þegar þetta mál var afgreitt út úr ríkisstjórn? Hefur hæstv. samgönguráðherra fjallað um það eða rætt það við landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra hvað taka á við? Mér finnst mjög mikilvægt að svör fáist við því við meðferð þessa máls. Á sama tíma og verið er að leggja til að Bjargráðasjóður verði lagður niður sem á m.a. að liðsinna þessari atvinnugrein þegar áföll dynja yfir þá er inni í þinginu matvælafrumvarp þar sem gert er ráð fyrir því að opnað verði fyrir innflutning á fersku kjöti. Hvað stendur upp úr hjá þeim aðilum sem komið hafa til að veita umsagnir um það mál? Jú, það er sjúkdómahætta og aftur sjúkdómahætta. Það er það sem menn tala um. Ætli menn hefðu ekki viljað hafa traustan bakhjarl, landbúnaðurinn, við þær aðstæður til að takast á við hugsanleg áföll af þeim sökum hvort sem það er Bjargráðasjóður eða Lánasjóður landbúnaðarins, blessuð sé minning hans, eða aðrir slíkir sjóðir? Þetta vil ég leyfa mér að gagnrýna. Ég tel sem sagt að hér sé ekki nægilega vandaður undirbúningur á ferðinni. Ég ítreka það sem ég sagði í upphafi að ég er ekki með því að segja að ég sé andvígur því að hlutverki Bjargráðasjóðs verði breytt, að sveitarfélögin verði leyst undan því að vera aðilar að honum. Ég er ekki fyrir fram andvígur því en ég gagnrýni með hvaða hætti þetta mál ber að. Ég gagnrýni samráðsleysið við samtök bænda og spyr hæstv. samgönguráðherra um leið, af því að ég hef þegar nefnt tvö mál sem koma nú inn í þingið sem varða landbúnaðinn miklu og voru ekki rædd við samtök bænda fyrir fram: Er von á fleiri slíkum málum frá hæstv. ríkisstjórn inn í þingið þar sem þessi mikilvægu samtök eru sniðgengin? Það væri fróðlegt að fá upplýsingar um það. Síðan er fjallað í þessu frumvarpi um eign sjóðsins og hvernig á að skipta henni. Þar er gert ráð fyrir að hún skiptist í jöfnum hlutföllum milli þessara þriggja eignaraðila sem eru ríkið, sveitarfélögin og Bændasamtökin. M.a. er gert ráð fyrir því að hlutur sveitarfélaganna renni til Sambands ísl. sveitarfélaga til að standa undir lífeyrisskuldbindingum starfsmanna Bjargráðasjóðs m.a. og kaup á fasteign sjóðsins. Ég ætla ekki að hafa sérstaka skoðun á þessu en ég spyr hins vegar: Hefur hæstv. ráðherra á takteinum upplýsingar um það hver raunveruleg eign þessara aðila er í sjóðnum? Hún er áreiðanlega ekki í þremur jöfnum hlutum eins og hér er gert ráð fyrir að andvirði sjóðsins verði skipt í. Kemur til álita af hálfu ríkisstjórnarinnar - hæstv. ráðherra - að hann gefi yfirlýsingu um að það fjármagn sem er í eigu Bændasamtakanna og ríkisins í þessum sjóðum fari áreiðanlega annaðhvort í breyttan sjóð eða annan sjóð til að gegna því mikilvæga hlutverki sem við hljótum öll að vera sammála um að þurfi að gera að því er varðar landbúnaðinn? Það kemur reyndar fram í greinargerð með frumvarpinu sem ráðherrann mælti fyrir að það sé mikilvægt. Í greinargerð með frumvarpinu segir, með leyfi forseta: „Ákvörðun um hvort starfsemi Bjargráðasjóðs verði fram haldið með breyttu fyrirkomulagi sem tryggingasjóði einstakra búgreina er eðlilegast að ræða og taka á vettvangi landbúnaðarins, milli sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins og Bændasamtakanna, án afskipta sveitarfélaganna.“ Gott og vel. En er þá ríkisstjórnin reiðubúin til að tryggja að það fjármagn sem er í þessum sjóði fari í þetta verkefni eftir sem áður? Með hvaða hætti sér ríkisstjórnin það þá fyrir sér? Af hverju er það þá ekki sýnt í þinginu um leið og þetta frumvarp kemur fram hvernig á að taka á því? Þetta finnst mér sárlega vanta upp á málið og ég mun að sjálfsögðu kalla eftir þessum upplýsingum um viðbrögð við því þegar málið kemur til umfjöllunar í nefnd. Ég vil líka segja varðandi tryggingamál að mér finnst það vera ábyrgðarlaust að ætla bara að vísa þessari atvinnugrein algerlega á hinn frjálsa tryggingamarkað vegna þess að við vitum að tryggingafélögin munu ekki geta tekið að sér þessar skuldbindingar með viðunandi hætti eða veitt þá þjónustu eða tryggingar sem landbúnaðurinn þarf á að halda við þessar aðstæður. Við ræðum í vaxandi mæli um fæðuöryggi, hreina ómengaða matvöru. Allt þetta skiptir máli og það er mjög brýnt að mínu mati að landbúnaðurinn sé vel í stakk búinn til að takast á við þessar ögranir sem eru að sjálfsögðu breyttar kröfur neytenda í sambandi við matvælaöryggi. Þess vegna finnst mér ekki sanngjarnt að segja það í sambandi við þetta mál að tveir þriðju hlutar íbúa sveitarfélaganna búi á suðvesturhorninu og að þeim komi landbúnaður ekki við, eins og er nánast sagt hér. Og þó að landbúnaður sé ekki stundaður í þéttbýlinu, á höfuðborgarsvæðinu að neinu marki nema að vísu á Kjalarnesi í Reykjavíkurkjördæmi norður, sem ég er þingmaður fyrir, þá er ekki hægt að halda því fram með neinni sanngirni að matvælaframleiðslan í landinu, landbúnaðurinn, komi ekki íbúum á höfuðborgarsvæðinu við, matvælaöryggið og allt það. Mér finnst menn þarna taka ansi mikið upp í sig. Ég leyfi mér að gagnrýna það og vara við því að menn gangi þannig um þetta mál. Síðan eru þættir sem Bjargráðasjóður á jafnframt að taka á, tjón af völdum náttúruhamfara og ýmislegt annað sem við erum ekki laus við hér á landi til framtíðar jafnvel þótt Samfylkingin sé komin í ríkisstjórn. Með einhverju móti þarf því að setja undir þennan leka sem augljóslega verður, verði frumvarpið óbreytt að lögum, þ.e. verði sjóðurinn lagður niður án þess að við höfum neitt fyrir framan okkur með hvaða hætti sinna á þeim brýnu verkefnum og því hlutverki sem sjóðurinn hefur í dag og hefur sinnt. Hér eru, frú forseti, margvíslegar athugasemdir af minni hálfu við þetta mál, m.a. að það skuli bera að með því hraði sem raun ber vitni. Ég hef margvíslegar efnislegar athugasemdir við hvernig afgreiða á málið. Það er alla vega upplegg ríkisstjórnarinnar að afgreiða það án þess að hafa svör við því hvað tekur við. Mér finnst skipta miklu máli að svörin við því liggi fyrir. Ég ítreka enn og aftur að ég geri ekki athugasemd við að breyta eigi fyrirkomulagi Bjargráðasjóðs, að taka eigi sveitarfélögin út og leysa þau undan þessari ábyrgð. Ég skil það sjónarmið mætavel og hef sjálfur tekið þátt í að móta þá afstöðu á vettvangi sveitarfélaganna. Það þýðir þó ekki að fara megi í þetta mál með hvaða hætti sem er og án þess að leita að þeirri breiðu samstöðu og sátt sem þarf að sjálfsögðu að ríkja um málið.

Frú forseti. Ég get á margan hátt tekið undir þá ræðu sem ræðumaðurinn hér á undan, hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, flutti og vil gera margt af hans orðum að mínum. Það fyrsta er kannski að þetta er mun stærra mál en það lítur í fljótu bragði út fyrir að vera. Það eru að mér skilst 12 þingdagar eftir af þinginu og hér í dag var beitt fráviki frá þingsköpum til að málið mætti koma á dagskrá. Ég verð að segja fyrir mína parta að mér finnst þetta afskaplega undarleg vinnubrögð. Það er ekki svo langt síðan að hér fór öll dagskrá þingsins nánast út um þúfur og umræður um mál í menntamálanefnd, samgöngunefnd og félagsmálanefnd stóðu langt fram yfir miðnætti. Það var gert með þeim rökum að keyra þyrfti þetta í gegn. Ég sé nú ekki að það sé mikið á dagskrá í dag og þess vegna spyr maður sig og veltir fyrir sér af hverju þetta komi fram núna. Ég set fyrirvara við þessi vinnubrögð. Frumvarpið um brottfall laga um Bjargráðasjóð, nr. 146/1995, fjallar fyrst og fremst um það að starfsemi Bjargráðasjóðs skuli lögð niður og eignum og skuldbindingum sjóðsins skipt á milli eignaraðila hans í samræmi við ákvæði þessara laga. Og þá veltir maður fyrir sér hvaða vinnubrögð hafi verið viðhöfð vegna þess að þetta er í sjálfu sér ekki lítið mál. Með leyfi forseta hafa Bændasamtök Íslands lýst undrun sinni yfir því að náið samstarf skuli ekki hafa verið haft við samtökin um þetta mál þar sem svo stórir og víðtækir hagsmunir hafi verið í húfi. Þau setja líka fyrirvara við það að nefnd sem var skipuð af stjórn sjóðsins árið 2006 til að fjalla um framtíðarhlutverk hans hafi aðeins fundað einu sinni og ekki leitað til stjórnar Bændasamtaka Íslands vegna þeirrar vinnu sem virðist hafa farið fram við samningu þessa frumvarps. Ég minnist þess að þessi nýja ríkisstjórn átti að vera ríkisstjórn sátta, samlyndis og samráðs en á einhvern hátt virðist hún vera og snúast um eitthvað allt annað. Kannski mætti snúa þessu við og segja að hún virðist ætla að beita sér fyrir ósætti, sundurlyndi og óráði. Öllum fullyrðingum um hið fagra Ísland virðist bara hafa verið kastað í ruslið. Það sem maður veltir fyrir sér er hvað komi í staðinn fyrir Bjargráðasjóð. Ég heyrði á máli hæstv. samgönguráðherra að bændum og þeim sem hagsmuna hafa að gæta verði komið til bjargar eftir fjölmörgum öðrum leiðum. Maður veltir fyrir sér hvaða leiðir um sé að ræða. Hvernig á að fara að því að koma til móts við þá aðila? Það væri ágætt að fá skýr svör um þetta atriði. Hér hafa verið færð fram nokkur rök um það af hverju Bjargráðasjóður er lagður niður. Það var vísað í að það væru til almannatryggingar, Samband íslenskra sveitarfélaga virðist vilja kljúfa sig út úr honum og ýmsir aðrir hagsmunaaðilar. Vandinn hefur verið sá, og það er kannski ástæðan fyrir tilvist sjóðsins, að það eru ekki til tryggingar sem eru fyllilega sambærilegar við bótareglur Bjargráðasjóðs. Það hefur verið litið svo á, og ég held að það sé rétt, að ekki hafi verið unnt að koma á slíku tryggingakerfi á almennum markaði þó að tryggingafélögin bjóði hinar og þessar tryggingar af ýmsu öðru tagi en Bjargráðasjóðurinn, svo sem brunatryggingar og rekstrarstöðvunartryggingar. Vissulega er það þannig að með breyttum búskaparháttum og stærri búum hafa æ fleiri bændur keypt slíkar tryggingar. Ég held að það sé rétt að endurskoða þetta fyrirkomulag og benda kannski á að frumvarpið byggist á samþykkt stjórnar Bjargráðasjóðs frá 12. nóvember 2007 þar sem lagt var til að unnið yrði að tillögum um breytingar á starfsemi og rekstri sjóðsins og að í þeirri vinnu yrði tekið tillit til óska um að fjármögnun og rekstur sjóðsins yrði fært frá sveitarfélögunum. Samþykktin snerist ekki um að leggja sjóðinn niður heldur breyta honum. Ég held að það sé ráð og að betur þurfi að fara yfir þetta mál, kannski frá upphafi. Ég tek undir með hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni þegar hann benti réttilega á að atvinnumálin eru að sjálfsögðu sveitarstjórnarmál. Það eru mjög skrýtin rök sem koma í kjölfar athugasemda með frumvarpinu um að tveir þriðju hlutar framlaga sveitarfélaga til sjóðsins komi frá íbúum höfuðborgarsvæðisins þar sem landbúnaður sé þar nánast enginn. Ég held að það þurfi að fara aðeins betur yfir þetta. Það er vissulega þannig að höfuðborgin og landsbyggðin þurfa hvort á öðru að halda, hvorugt getur lifað án hins aðilans. Það að annar þeirra notar þau rök að landbúnaður komi Reykjavík eða höfuðborgarsvæðinu lítið við finnst mér ekki góð rök. Ég vil í sjálfu sér ekki flytja um þetta lengri ræðu. Ég endurtek orð mín um að betur verði farið yfir þetta mál í heild sinni. Það eru fyrirhugaðar breytingar á landbúnaðarkerfinu og maður óttast svolítið vegferð Samfylkingarinnar í þeim efnum. Þetta snýst að mínu mati um fæðuöryggi þjóðarinnar og ég bara vona að Sjálfstæðisflokkurinn standi í lappirnar í þeim málum vegna þess að það er mjög mikilvægt að talsmenn bænda finnist enn þá meðal ríkisstjórnarflokkanna.

Herra forseti. Ég hef fylgst með umræðunni sem hér fer fram um frumvarp til laga um brottfall laga um Bjargráðasjóð, hef hlýtt á framsöguræðu hæstv. ráðherra og ræður þeirra þingmanna sem hafa tekið til máls. Taka má undir margt af því sem kom fram í málflutningi þeirra og auðvitað verður farið yfir þau mál í þingnefnd. Það eru þó örfá atriði sem ég vil aðeins koma að. Ástæða þess að ég vil fara aðeins yfir þau er að ég hef unnið um nokkuð langan tíma við hliðina á Bjargráðasjóði og þekki nokkuð til starfa þar. Það mun hafa verið Samband garðyrkjubænda, eða garðyrkjuframleiðendur á Íslandi, sem ekki er nefnt í athugasemdum við frumvarpið sem fyrst búgreinafélaga sagði sig frá Bjargráðasjóði. Það var af þeirri einföldu ástæðu, en ég var þar á þeim tíma í forustu fyrir þá búgrein, að menn greiddu til sjóðsins tiltekið iðgjald en höfðu aldrei fast land undir fótum hvað varðaði bætur. Það voru nefnilega engir skilmálar ákveðnir fyrir fram í þessum tryggingasjóði. Þess vegna var það að um og upp úr árinu 1980 fór sú búgrein á frjálsa tryggingamarkaðinn og leitaði eftir skilmálum við þau tryggingafélög sem þá voru starfandi, sem mörg hver hafa sameinast núna og heita öðrum nöfnum, og búnir voru til skilmálar í samstarfi búgreinarinnar og þessara tryggingafélaga. Þeir tryggingaskilmálar hafa þróast og tekið mið af skilmálum í nágrannalöndum okkar. Ég álít að þetta fyrirkomulag hafi skilað sér mjög vel hvað þessa búgrein varðar og þess vegna hef ég í sjálfu sér ekkert á móti því að menn taki það upp og skoði hvort halda eigi áfram í þá veru sem verið hefur hjá þessum gamla sjóði sem er frá 1913. Ég held þar af leiðandi að við eigum að ganga óbundin og opin að því að skoða þessi mál. Hins vegar má ekki horfa fram hjá því að aðstæður búgreinanna eru mismunandi og það er kannski það sem taka verður tillit til. Þess vegna finnst mér og fannst þegar sú lagabreyting var gerð líklega 1995 að búgreinafélögin gátu sjálf ákveðið hvort þau greiddu í eða væru með í sjóðnum að ef nú er að koma í ljós að Landssamband kúabænda ætlar að fara úr sjóðnum og það er sú búgrein sem borgar sennilega vel yfir 50–60% og jafnvel meira af iðgjöldunum í sjóðinn, augljóst að það hljóti að vera kominn tími til að skoða hvort ekki sé rétt að fara öðruvísi að hvað þessar tryggingar varðar. Mig langar aðeins í minni stuttu ræðu að spyrja hæstv. ráðherra um þann hluta frumvarpsins sem varðar slit sjóðsins, hvernig fara eigi með þá fjármuni sem um er að ræða sem eru tæpar 700 millj. en það kemur fram í frumvarpinu að þeir skiptist á þrjá ólíka aðila. Það kom fram í framsöguræðu hæstv. ráðherra að 290 millj. kæmu í hlut Sambands íslenskra sveitarfélaga sem ráðstafi þeim til kaupa á fasteign sjóðsins og í lífeyrissjóðsskuldbindingar. Mér finnst það kannski ekki óeðlilegt að sambandið geti ráðstafað þeim fjármunum. Hins vegar kom ráðherra ekki inn á hlut ríkisins, hvort ráðstafa ætti honum fyrir fram eða hvort hann ætti bara að leggjast inn í ríkissjóð sem skattur. Það var heldur ekki farið yfir það hvernig ráðstafa ætti hlut Bændasamtaka Íslands en það eru fjölmenn samtök og mikil breidd þar. Hugmynd mín í þessu efni er, og ég vil koma henni á framfæri í þessari umræðu, að þeir fjármunir sem ekki eru bundnir eins og þeir sem greint hefur verið frá að renni til húsnæðiskaupa Sambands íslenskra sveitarfélaga og lífeyrissjóðsskuldbindinga, renni óskertir til Lífeyrissjóðs bænda. Alþingi samþykkti lögin um Bjargráðasjóð og að ríkissjóður borgaði í þann sjóð sem ákveðið væri í fjárlögum hverju sinni. Það var ákveðið að sveitarfélögin borguðu tiltekið gjald til þessarar atvinnugreinar og hún fengi að njóta þess. Alþingi samþykkti líka lög um Lífeyrissjóð bænda sem eru líklega síðan 1971 og illu heilli voru ákveðnar hámarksinngreiðslur í þann lífeyrissjóð. Reiknað var út eitthvert vísitölubú og bændur borguðu í lífeyrissjóðinn samkvæmt því vísitölubúi og þeir sem voru með stærri búrekstur fengu endurgreitt í lok hvers uppgjörsárs. Réttindi bænda eru þar af leiðandi mjög lítil í Lífeyrissjóði bænda. Það er að stórum hluta Alþingi að kenna og mér finnst þingið bera ábyrgð á því. Þess vegna legg ég til að sá hluti sem ekki bundinn í sérstökum greiðslum eins og vegna lífeyrissjóðsskuldbindinga og húsnæðis sjóðsins renni beint til Lífeyrissjóðs bænda. Það væri myndarlegt af Alþingi að samþykkja að þeir fjármunir, u.þ.b. 600 millj., færu beint inn í Lífeyrissjóð bænda og mundu nýtast bændum þar eins og til var stofnað með þeim lögum og því framlagi sem þessir aðilar hafa lagt til Bjargráðasjóðs og átti að nýtast þessari atvinnugrein. Þá værum við að sýna svolítinn myndarskap gangvart þessum lífeyrissjóði sem er afskaplega veikur í dag.

Virðulegur forseti. Ég hlustaði með athygli á ræðu hæstv. samgönguráðherra sem reyndar er horfinn úr salnum í augnablikinu en hlýtur að fara að skila sér. Hæstv. ráðherra flutti rök fyrir því að leggja ætti niður Bjargráðasjóð. Þegar maður lítur á frumvarpið í heild og skoðar textann sem þar liggur að baki kemur fram að Bjargráðasjóður Íslands var stofnaður með lögum árið 1913 í þeim tilgangi að koma til hjálpar landsmönnum í hallæri eða til að afstýra því eins og það er orðað. Maður sér það á textanum að langt er um liðið síðan sjóðurinn var stofnaður. Í 1. gr. laganna er hallæri t.d. skilgreint svo að sveitarfélag verði svo illa statt að það megni ekki af eigin rammleik að forða mönnum og skepnum við harðrétti eða felli. Þetta hljómar kannski fornaldarlegt en gerðar hafa verið breytingar á sjóðnum eftir þetta, gildandi lög um Bjargráðasjóð eru frá 1995 og sett var reglugerð á grundvelli þeirra laga 1998. Þingið hefur því skoðað lögin tiltölulega nýlega og sá þá ekki ástæðu til að leggja sjóðinn niður. Hæstv. ráðherra færði rök fyrir því ýmsar stofnanir og félög væru til staðar núna sem gætu tekið yfir starfsemi Bjargráðasjóðs. Nefnd voru félagsþjónusta sveitarfélaga, Viðlagatrygging Íslands, Tryggingasjóður sjálfstætt starfandi einstaklinga, Atvinnuleysistryggingasjóður o.s.frv. En það kemur líka fram í málinu eins og rakið hefur verið af öðrum þingmönnum að það er eiginlega ekkert sem kemur algjörlega í staðinn fyrir Bjargráðasjóð. Þar er enn hlutverk sem enginn annar gegnir eða getur leyst af hendi. Að mínu mati er IV. kafli greinargerðar frumvarpsins kannski mikilvægasti kaflinn og þar sem skýrast er farið yfir þetta mál. Þar kemur fram að til umræðu hafi verið um nokkurt skeið að leggja Bjargráðasjóð niður og athuga hvort tryggingar geti tekið við hlutverki hans og aðalástæðan sé sú að tjón eru ekki bætt að fullu og eigin áhætta tjónþola hafi hækkað á liðnum árum. Gerðar hafa verið kannanir á bótakerfi sjóðsins og það hefur verið borið saman við tryggingar sem í boði eru hjá tryggingafélögum. Svo kemur fram og ég ætla að vitna beint í textann hér, með leyfi forseta: „Vandinn hefur einkum verið sá að ekki eru til tryggingar sem eru fyllilega sambærilegar við bótareglur Bjargráðasjóðs. Enn fremur hefur verið litið svo á að ekki væri unnt að koma á slíku tryggingakerfi á almennum markaði á meðan sjóðurinn er starfræktur.“ Þarna kemur fram að ekki sé til neitt sambærilegt og meðan sjóðurinn sé starfandi muni tryggingafélög líklega ekki fara inn á þennan markað og því spyr maður sig hvort tryggingafélög muni gera það verði sjóðurinn lagður niður. Maður áttar sig ekki á því og getur illa séð inn í framtíðina hvað það varðar. Mér finnst því eðlilegt að hæstv. samgönguráðherra, sem er nú kominn inn í salinn aftur, reyni að upplýsa þingheim hver framtíðin er. Hvað með það hlutverk sem sjóðurinn hefur haft og engin sambærileg trygging er fyrir í dag á almennum markaði? Verður ekki hægt að koma til móts við bændur þar eða er líklegt að almennu tryggingafélögin taki við því hlutverki, sem maður efast svolítið um sjálfur? Hér er líka rakið að nefnd hafi farið yfir framtíðarhlutverk sjóðsins og í nefndinni sátu aðilar sem hafa kannski haft mestra hagsmuna að gæta, þ.e. Bændasamtök Íslands, félagsmálaráðuneytið, landbúnaðarráðuneytið og Samband íslenskra sveitarfélaga. Það kemur fram að Samband íslenskra sveitarfélaga hafi tekið skýrasta afstöðu gagnvart þessu máli, þ.e. sambandið vill leggja sjóðinn niður í núverandi mynd og afnema framlög sveitarfélaga til hans. Það eru ágætisrök fyrir þeirri afstöðu þeirra að hér sé frekar um að ræða atvinnumál tiltekinnar starfsgreinar en sveitarstjórnarmál og þótt það sé líka rétt sem kom fram m.a. í máli hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar að atvinnumál eru að sjálfsögðu málefni sveitarfélaga þá má færa rök fyrir því að sveitarfélögin eigi ekki að koma beint að einni atvinnugrein umfram aðrar. Fram kemur að fulltrúar Sambands íslenskra sveitarfélaga hafa rætt málið við ráðherra sveitarstjórnarmála á undanförnum missirum og lagt áherslu á að ná þyrfti sátt við Bændasamtök Íslands um málið. Það er sérstaklega tekið fram að Samband íslenskra sveitarfélaga, sem er kannski stærsti aðilinn sem hefur viljað knýja á um að leggja Bjargráðasjóð niður, hefur lagt áherslu á að sátt náist við Bændasamtökin um málið. Síðan kemur fram, virðulegur forseti, að Landssamband kúabænda hafi líka viljað að búgreinin hætti þátttöku í búnaðardeild Bjargráðasjóðs en svo kemur fram að Bændasamtök Íslands og ýmis búgreinafélög, svo sem Landssamtök sauðfjárbænda, Svínaræktarfélag Íslands, Félag kjúklingabænda og Félag eggjaframleiðenda, hafi ekki lýst jafneindreginni afstöðu til áframhaldandi starfsemi Bjargráðasjóðs. Þessi félög telja Bjargráðasjóð veita bændum mikilvæga tryggingavernd þótt starfsemin sé nokkuð umdeild meðal bænda. Jafnframt kunni að vera erfitt fyrir búgreinafélögin að fá góða sjúkdómatryggingu fyrir sína félagsmenn. Meðal annars var nefnd sú hugmynd að Bændasamtök Íslands gætu tekið að sér að reka sjóðinn og gert um það samning við sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið ef sveitarfélögin og Landssamband kúabænda hætta þátttöku. Þetta kemur allt mjög skýrt fram, virðulegur forseti, og því er eðlilegt að hæstv. ráðherra upplýsi það í seinni ræðu sinni hvort hér sé algjörlega tekið út af borðinu að Bændasamtök Íslands geti tekið að sér að reka sjóðinn af því að þær hugmyndir hafa verið á lofti. Eins og ég hef skilið málið hefur ekki verið haft eðlilegt samráð við Bændasamtökin um niðurstöðu þessa máls, það eru a.m.k. þau skilaboð sem maður heyrir þó að það kunni að vera málum blandið og því eðlilegt að hæstv. samgönguráðherra upplýsi það í lokaræðu sinni hvernig þessu samráði var háttað við Bændasamtökin. Hvernig var þetta samráð? Er það rétt sem maður heyrir að það hafi verið lítið sem ekkert samráð? Getur það verið? Getur verið að Bændasamtökin hafi heyrt af því á skotspónum að þetta mál hafi verið lagt fram á þinginu? Getur það staðist? Eða eru þetta rangar upplýsingar sem maður hefur fengið? Ég vil gjarnan að hæstv. ráðherra upplýsi þingmenn nákvæmlega í hverju þetta samráð fólst. Hvernig það var og hver niðurstaðan af því var. Var niðurstaðan sú að leggja fram þetta frumvarp fram núna með afbrigðum og drífa það í gegn? Í 2. gr. frumvarpsins kemur fram að verði sjóðurinn lagður niður, eins og hér er lagt til, verði einungis miðað við tjón sem verði fyrir 30. júní 2008. Þau eru styrkhæf. Fram kemur að skila verði umsóknum um bætur úr sjóðnum fyrir 15. nóvember 2008 til að tjón fáist bætt og að almennt hafi verið miðað við að umsóknir berist sjóðnum innan árs frá tjónsatburði. Talin er ástæða til að stytta þann frest í frumvarpinu til að draga ekki um of úr vinnu við niðurlagningu sjóðsins. Það á bara að drífa þetta í gegn og gefa ekki þetta ár eins og verið hefur hingað til til að skila inn umsóknum um styrki frá þeim sem lenda í áföllum. Það á bara að drífa þetta af til að það taki sem stystan tíma að leggja niður sjóðinn. Ég tel ástæðu fyrir þingheim að fá það upplýst núna við 1. umr. hvort til greina komi af hálfu ríkisstjórnarinnar eða af hálfu hæstv. samgönguráðherra sem flytur málið fyrir hönd ríkisstjórnarinnar að endurskoða þetta. Hvort miklir hagsmunir séu í húfi við það að lengja þennan frest. Hvort ekki megi hafa hann áfram eitt ár eins og verið hefur. Ég tel að það kosti ekki nein fjárútlát og að auðveldlega væri hægt að hafa þennan frest jafnlangan og hann hefur verið hingað til. Ég vil líka inna hæstv. ráðherra eftir því, eins og aðrir þingmenn hafa gert, hvert verði hlutverk ríkissjóðs gagnvart þessu máli. Nú er ljóst að ríkissjóður hefur verið að leggja fram 10 millj. á ári miðað við það sem hér kemur fram. Framlag ríkissjóðs hefur verið 10 millj. á ári undanfarin ár. Er meiningin að taka þessa upphæð af bændum? Er það meiningin? Á ekki að setja þetta fjármagn með öðrum hætti inn í aðstoð við bændur? Þetta eru peningar sem ríkið hefur verið að leggja fram, eiga þeir að gufa upp eða stendur til að bændur njóti áfram góðs af þessari upphæð? Virðulegur forseti. Ég tel mjög mikilvægt að farið verði vel yfir þetta mál í samgöngunefnd þingsins vegna þess að almennt stendur landbúnaðurinn frekar höllum fæti, því miður. Það eru miklar hækkanir á aðföngum, til stendur að flytja inn hrátt kjöt o.s.frv. og ýmsar ógnanir steðja því að landbúnaði. Hann getur lent í áföllum sem Bjargráðasjóður hefur aðstoðað við að bæta og þó að ég hafi að sjálfsögðu skilning á því að alltaf sé ástæða til að endurskoða starfsemi sjóða og stofnana, sérstaklega þegar nýjar stofnanir og nýir sjóðir koma til eins og hægt er að færa rök fyrir í þessu tilviki, þá hefur sjóðurinn samt haft ákveðið hlutverk sem er mjög óskýrt hvort einhver taki að sér. Það vekur upp óróleika og ég sé sérstaka ástæðu til að hæstv. samgönguráðherra reyni að skýra það betur fyrir þingheimi hvað verði um þau tilvik sem enginn virðist eiga að sinna verði sjóðurinn lagður niður og ekkert kemur í staðinn. Ég ítreka það að ég vil gjarnan að ráðherra upplýsi um samráðið sem haft var við Bændasamtökin af því að gefið hefur verið út af núverandi ríkisstjórn að hún ætli að stunda mikið samráð en ítrekað er verið að taka ákvarðanir í engu samráði hvorki við aðra stjórnmálaflokka né hagsmunasamtök og það er mjög alvarlegt. Fyrsta alvarlega málið að þessu leyti var í sumar þegar meiri hluti Alþingis breytti uppbyggingu ráðuneyta. Þá voru t.d. skógræktarmálin færð frá landbúnaðarráðuneyti yfir í umhverfisráðuneyti í algjörri óþökk Skógræktarinnar og í engu samráði við hana. Það var að mínu mati til mikillar skammar því að ekki einn einasti umsagnaraðili mælti með þessu. Enginn. Það voru algjörlega kaup kaups milli stjórnarflokkanna. Sjálfstæðisflokkurinn var að bæta upp fyrir þá málaflokka sem hann fékk meiri völd í með því að færa völd yfir til Samfylkingarinnar, færa skógrækt yfir til umhverfisráðuneytisins frá landbúnaðarráðuneytinu. Það er alveg ljóst að það voru kaup kaups í algjörri ósátt við hagsmunasamtök og í engu samráði við þau frekar en við stjórnarandstöðuna.

Hæstv. forseti. Ég þakka þeim þingmönnum sem hér hafa komið og tjáð sig um þetta frumvarp. Það kemur mér satt að segja svolítið á óvart ýmislegt sem hér hefur komið fram. Hér hafa reyndar a.m.k. tveir þingmenn, sem hafa verið frekar andvígir frumvarpinu, talað um að það sé eðlilegt að endurskoða lögin og þátttöku sveitarfélaga og annarra í þessu og lög sjóðsins þá í heild sinni. Taka ber fram að á fundi Bjargráðasjóðs 7. desember 2005 var samþykkt að gera úttekt á framtíðarhlutverki sjóðsins og tryggingum í landbúnaði í samráði við Bændasamtök Íslands. Úttektina á að vinna af sérfróðum aðilum og eru tryggingar laga og búrekstrar í samræmi við áðurnefnda aðila. Í framhaldi af því samþykkti stjórn Bjargráðasjóðs 2. mars 2006 að skipa nefnd til að fjalla um framtíðarhlutverk sjóðsins í samráði við stjórnarmenn. Óskað var eftir tilnefningum í nefndina frá Bændasamtökum Íslands, félagsmálaráðuneytinu, landbúnaðarráðuneytinu og Sambandi ísl. sveitarfélaga. Þetta kom fram strax 7. desember 2005 og stjórn Bjargráðasjóðs samþykkti þetta 2. mars 2006. Þá hóf stjórn Bjargráðasjóðs, sem fyrrv. félagsmálaráðherra, ráðherra Framsóknarflokksins, hefur þá væntanlega skipað í, þetta verk. Þess vegna kemur mér það dálítið spánskt fyrir sjónir þeir framsóknarmenn, sem hér hafa talað um þetta mál, skuli koma algjörlega af fjöllum vegna þess að mér sýnist að verkið hafi hafist í þeirra tíð. Það verður líka að taka skýrt fram að það mál sem hér er rætt um hafa fulltrúar sambandsins rætt við fyrrverandi ráðherra sveitarstjórnarmála á undanförnum missirum. Það gerðist fyrir áramót áður en sveitarstjórnarmál fluttust í samgönguráðuneytið. Fulltrúar þessara samtaka hafa ekkert rætt við mig eftir að sveitarstjórnarmál fluttust í samgönguráðuneytið, þannig að það sé alveg á hreinu. Á þessum tíma var að frumkvæði þeirrar nefndar sem fyrrv. félagsmálaráðherra skipaði, gerður samningur við ráðgjafarfyrirtækið ParX þann 22. júní 2007 um að kanna viðhorf hagsmunaaðila til Bjargráðasjóðs. Síðan er málið rakið alveg lið fyrir lið í IV. kaflanum á bls. 4 þar sem Samband íslenskra sveitarfélaga tekur skýra afstöðu. Það vill leggja sjóðinn niður í núverandi mynd og afnema framlög sveitarfélaga til hans sem voru á síðasta ári 40 milljónir. Síðan kemur hér fram að Landssamband kúabænda, sem einnig hefur tekið skýra afstöðu, vill að búgreinin hætti þátttöku í búnaðardeild Bjargráðasjóðs. Virðulegi forseti. Eftir því sem ég kemst næst eru tveir fulltrúar tilnefndir af stjórn Bændasamtakanna sem eru í stjórn sjóðsins, þeir Hörður Harðarson og Guðbjartur Gunnarsson. Þeir eru tilnefndir í stjórn sjóðsins af Bændasamtökunum. Þetta hlýtur þá allt saman að vera gert í fullu samráði við þá en ég tek skýrt fram að málið kom inn á mitt borð síðar. Þótt þetta mál hafi komið hér inn með afbrigðum og verið sé að drífa það í gegn þá er það ekki endilega þannig að mikið liggi á. Ég segi við hv. samgöngunefnd að hún skuli auðvitað taka þann tíma sem hún þarf í þetta mál. Það er ekkert kappsmál frá minni hálfu að þessu máli ljúki endilega fyrir þingfrestun í lok maí. Nefndin getur farið í gegnum það líka og tekið það þá upp á septemberfundum okkar hér ef við viljum fara í gegnum það frekar. Það liggur ekki þannig á að koma málinu í gegn. Aðalatriðið er að samgöngunefnd sendi málið út og kalli eftir viðbrögðum við því sem hér kemur fram. Í framhaldi af skýrslu ParX var samþykkt bókun í stjórn Bjargráðasjóðs 12. október 2007 um framtíðarhlutverk sjóðsins. Þar er lagt fram minnisblað frá 10. október og 11. október. Þarna er m.a. Þórður Skúlason, framkvæmdastjóri Bjargráðasjóðs, sem jafnframt er framkvæmdastjóri Sambands ísl. sveitarfélaga. Á þeim fundi kom fram skýr vilji fulltrúa sveitarfélaganna um að aðkomu þeirra að sjóðnum verði hætt og lýstu aðrir nefndarmenn skilningi sínum á því sjónarmiði. Síðan er umræðu haldið áfram um að þetta verði fært frá sveitarfélögunum og segir hér á bls. 5: „Í samræmi við það voru unnar tillögur um með hvaða hætti eignum og skuldbindingum sjóðsins verði skipt upp milli eigenda. Fyrirkomulagi í tryggingamálum landbúnaðarins er síðan vísað til umræðu á vettvangi Bændasamtaka Íslands og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins.“ Þetta er sett hér svona fram, virðulegi forseti, og er í sjálfu sér ekkert meira um það, það skýrir sig sjálft í frumvarpinu. Ég tók eftir m.a. að hv. þm. Árni Þór Sigurðsson taldi mjög eðlilegt að endurskoða þetta ákvæði og, eins og hann orðaði það sjálfur, að sveitarfélögin yrðu leyst undan þessari þátttöku. Sama heyrðist mér koma fram hjá hv. þm. Siv Friðleifsdóttur um að nauðsynlegt væri að endurskoða málið þó að landbúnaðurinn standi höllum fæti gagnvart innflutningi á hráu kjöti og öðru slíku. Nú er það ekki þannig að Bjargráðasjóður muni koma inn í það verkefni. Virðulegi forseti. Ég ítreka það sem ég sagði áðan, um leið og ég þakka fyrir þessa umræðu, að segja að mér finnst bara eðlilegt að samgöngunefnd taki sér þennan tíma til að ræða málið. Frá minni hálfu þarf málinu ekki að ljúka fyrir maílok þegar áætlað er að fresta þingi. Við getum tekið það upp í september og unnið þetta áfram.

Frú forseti. Ég fagna þeirri yfirlýsingu hæstv. samgönguráðherra að ekkert liggi á af hans hálfu þannig að ljúka þurfi meðferð málsins hér í þinginu fyrir þingfrestun í vor. En það fer ekkert hjá því að þegar mál ber að með þeim hætti eins og gerðist í dag að m.a. er óskað eftir afbrigðum til að koma því á dagskrá, þá læðist að mér sá grunur að mönnum liggi óskaplega mikið á. Ég fagna yfirlýsingu hans sem flytjanda þessa frumvarps að ekkert liggi á. Það sé þá samgöngunefndarinnar að taka ákvörðun um hvaða tíma hún tekur til umfjöllunar um málið og velti því fyrir sér. Hins vegar komu fram hér nokkrar spurningar, m.a. af minni hálfu, sem lutu m.a. að samráðinu sem haft hefði verið við viðkomandi hagsmunaaðila. Ég minni hér á handbók um undirbúning og frágang lagafrumvarpa sem er merkilegt skjal og gefið er út af forsætisráðuneyti, dóms- og kirkjumálaráðuneyti og skrifstofu Alþingis. Mér leikur forvitni á að vita að hve miklu leyti það hafi verið haft til hliðsjónar við undirbúning og vinnslu þessa máls. Síðan spurði ég líka hæstv. ráðherra að því hvort hann hefði upplýsingar um það hvernig eign sjóðsins í dag skiptist milli þeirra sem eru eignaraðilar í samræmi við þær inngreiðslur sem hafa komið. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að því sé skipt í þrjá jafna hluta. Ég spyr því enn: Liggja fyrir upplýsingar um það hver hin raunverulega innborgun hvers aðila um sig er í sjóðinn og hvernig er eignarhlutföllunum þá skipt?

Virðulegi forseti. Já, hv. þingmaður fagnar því að ekki þurfi að keyra þetta áfram. Ég ítreka bara það sem ég sagði áðan og það þarf svo sem ekkert að ræða neitt meira um það. En varðandi samráð við Bændasamtökin þá eiga, eins og ég sagði áðan, Bændasamtökin tvo fulltrúa í stjórn Bjargráðasjóðs og í þessu frumvarpi er því lýst hvernig stjórn sjóðsins skipaði nefnd og vann þetta áfram. Þá hlýtur það að hafa verið gert í fullu samráði við stjórn Bændasamtakanna af fulltrúum Bændasamtakanna í stjórninni. Hitt varðandi eignaskiptinguna og hvernig þessi eignaskipting hafi orðið til frá upphafi þá sé ég það ekki í frumvarpinu, virðulegi forseti, og kann ekki að segja frá nákvæmlega hvernig innborganir og annað slíkt hafa farið inn þannig að það verður þá bara hlutverk samgöngunefndar að kalla eftir því ef hún vill fara nánar í það til þess að skoða hvernig þessi eignaskipting er.

Frú forseti. Nú kann vel að vera að það sé rétt að fulltrúar Bændasamtakanna í stjórn Bjargráðasjóðs hafi gert að einhverju leyti grein fyrir þessu ferli eins og það hefur blasað við þeim gagnvart stjórn eða forustu Bændasamtakanna. Mínar upplýsingar eru hins vegar að þær hafi ekki að minnsta kosti skilað sér til forustu Bændasamtakanna. Hún kvartar yfir því að hafa ekki vitað af málinu fyrr en í raun á síðustu stundu, að það væri að koma inn í þingið. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. ráðherra hvort það sé rétt að forusta Bændasamtakanna hafi óskað eftir fundi með honum um málið og hvort slíkur fundur hafi farið fram eða hvort ekki hafi verið orðið við beiðni forustu Bændasamtakanna um fund með hæstv. samgönguráðherra til þess að fjalla um þetta mál og hvort ekki sé eðlilegt þegar hæstv. ráðherra mælir fyrir máli af þessum toga sem varðar svona mikla hagsmuni að hann sjálfur gangi að minnsta kosti úr skugga um það hvernig samráðinu hefur verið hagað.

Hæstv. forseti. Jú, ég veit ekki hvort bréf Bændasamtakanna til ráðuneytisins var sent til þingmanna en alla vega sé ég að afrit hefur verið sent sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og formanni sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar Alþingis. Það er dagsett 15. apríl. Ég get sagt að haft hefur verið samband við forustusveit Bændasamtakanna sem skrifaði undir þetta bréf, þ.e. Ernu Bjarnadóttur, og fundur er fyrirhugaður í ráðuneytinu út af því. Ég ítreka það sem ég sagði áðan, að fulltrúar Bændasamtakanna í stjórninni hljóta að hafa verið að vinna þessa vinnu eins og henni er hér lýst, með forustu Bændasamtakanna.

Frú forseti. Hér kom fram í máli hæstv. samgönguráðherra að nokkrir þingmenn hefðu andmælt því að Bjargráðasjóður verði lagður niður. Ég þarf kannski aðeins að útskýra þetta betur fyrir hæstv. samgönguráðherra. Miklir hagsmunir eru í húfi og algjör óvissa ríkir um það hvort tryggingafélög á almennum markaði muni tryggja þá hagsmuni sem eru í húfi fyrir bændur og fleiri sem hér eiga í hlut. Það er algjör óvissa um hvað komi í staðinn. Ég saknaði þess svolítið að fá ekki skýrari svör um það atriði. Ég tel mjög eðlilegt í ljósi þeirrar óvissu að leggja til að Bjargráðasjóði verði breytt í stað þess að leggja hann niður. Hæstv. samgönguráðherra vísaði einnig til þess að málið hefði kannski hafist hjá ráðherrum Framsóknarflokksins. Í mínum huga er þetta ekkert annað en útúrsnúningur. Það stendur hérna efst á blaðsíðu 2 að það var samþykkt í stjórn Bjargráðasjóðs að lagt yrði til að unnið yrði að tillögum um breytingar á starfsemi og rekstri sjóðsins. Þetta eru tillögur um breytingar á rekstri. Ekki er lagt til að hann verði lagður niður. Maður hefur það stundum á tilfinningunni að ef það er eitthvert óþægilegt mál hjá ráðherrum Samfylkingarinnar þá vísa þeir alltaf til þess að ferlið hafi hafist hjá ráðherrum Framsóknarflokksins. Varðandi samráðið við Bændasamtökin vil ég aðeins koma inn á það sem hæstv. samgönguráðherra sagði og fullyrti að það hefði verið haft samráð. Það er komið fram bréf sem Bændasamtökin rita þar sem þau segja að þau hafi haft af því spurnir að samgönguráðherra hafi látið vinna frumvarpið til laga um að Bjargráðasjóður 

Virðulegi forseti. Já, Bændasamtökin verða auðvitað að eiga það við sína fulltrúa í stjórn Bjargráðasjóðs ef ekkert samráð hefur verið þar á milli, ef fulltrúarnir í stjórn Bjargráðasjóðs eru ekki að vinna með þeim sem skipa þá í nefndina. Mér finnst það mjög skrýtið ef það er eins og Bændasamtökin segja, þ.e. að þau hafi haft spurnir af þessu. Þau hefðu átt að hafa spurnir af því frá þessum fulltrúum. Þeim á líka að vera kunnugt um það vegna þess að þeir áttu fulltrúa í þessari nefnd samkvæmt því sem kemur hér fram í IV. kafla á blaðsíðu 4 við þessa endurskoðun. Hitt varðandi ráðherra Framsóknarflokksins þá ég lít ekkert á að það sé útúrsnúningur þó að menn nefni ráðherra Framsóknarflokksins af og til vegna þess að þeir eiga sér ákveðna forsögu og þingflokkur Framsóknarflokksins. Ég ítreka það sem ég sagði áðan að maður sér þetta hér vegna þess að mín aðkoma að þessu máli hefst frá og með síðustu áramótum. Ég tek eftir því að 2. mars 2006 er þetta rætt í stjórn Bjargráðasjóðs og 7. desember 2005. Ég hef aldrei skipað neinn mann í þessa stjórn. Ég hef ekki gert það þannig að þetta er auðvitað forvinna sem er búin að eiga sér stað. Nú veit ég ekkert hvort menn vilji kannast við það. En svona er þetta bara hins vegar. Þetta eru þær staðreyndir sem við okkur blasa, það sem kemur hér fram, hvernig er búið að vinna að þessum undirbúningi. Bændasamtökin eiga tvo fulltrúa í stjórninni. Varðandi tryggingar á almennum markaði og óvissu, þá veit ég ekkert um það en vísa í það sem talað er um hérna að verði þessi uppskipting þá leiðir hún ekki endilega af sér að starfsemi Bjargráðasjóðs verði lögð niður. En ákvörðun um hvort starfsemi Bjargráðasjóðs verði framhaldið með breyttu fyrirkomulagi sem tryggingasjóður einstakra búgreina er eðlilegast að ræða og taka á vettvangi landbúnaðarins milli sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis og Bændasamtaka án afskipta sveitarfélaganna.

Frú forseti. Það er kannski málum blandið hvernig þetta samráð hefur verið. En ég held að það komi bersýnilega í ljós á þessu bréfi til hæstv. samgönguráðherra að Bændasamtökin setja mikinn fyrirvara við málið og vilja fara betur yfir það. Þess vegna fagna ég því að hér kom fram yfirlýsing áðan um að hæstv. samgönguráðherra sé reiðubúinn til að seinka málinu. Ég held að það sé ráð að gera það og fara þá um leið yfir málið með Bændasamtökunum og kannski þá vinna þetta aðeins betur. Enn á ný sakna ég þess að það komi ekki fram svör við því hvað eigi að koma í staðinn. Það er kannski mesti óttinn sem blasir við þegar maður les þetta frumvarp.

Virðulegi forseti. Ég heyri að hæstv. ráðherra vill ekki koma upp og svara því hvað kemur í staðinn. Hann kýs að víkja sér undan því að koma hér upp í annað skipti í andsvari við virðulegan þingmann Höskuld Þórhallsson. Það er að verða ansi sérstakt að hlusta á ráðherra Samfylkingarinnar koma hérna ítrekað upp í opinberri umræðu og tala um fyrri ráðherra. Hvenær hættir þessi rispaða plata að hljóma? Þetta er verða bara hálfhallærislegt að mínu mati. Í hvert einasta skipti sem reynt er að fara í einhverja rökræðu við ráðherra, sérstaklega frá Samfylkingunni, miklu síður við hæstv. ráðherra Sjálfstæðisflokksins, er farið að tala um fyrri ráðherra. Ég ætla að minna hæstv. samgönguráðherra á að hann er búinn að vera ráðherra síðan í maí í fyrra. Það er að verða ár síðan. Ekki er það Framsóknarflokkurinn sem er að leggja þetta mál fram. Það er ríkisstjórnin. Núverandi ríkisstjórn er að leggja það fram. Auðvitað var eðlilegt að skoða málið. Samband íslenskra sveitarfélaga vildi fara út úr sjóðnum. Auðvitað var eðlilegt að það væri skoðað. En ákvörðunin er tekin af öðrum. Hún er tekin af núverandi ríkisstjórn og það þýðir ekkert að vísa í einhverja fyrri ráðherra hér endalaust eins og rispuð plata. Það er ekki við hæfi. Virðulegur forseti. Ég vil spyrja hæstv. samgönguráðherra: Hafði hæstv. samgönguráðherra samráð við Bændasamtökin? Það kom fram hér í máli hæstv. ráðherra að hann tók við þessu máli um áramótin og núna er að koma maí. Hæstv. ráðherra hefur haft fimm mánuði til þess að ræða við Bændasamtökin. Hafði hæstv. ráðherra samráð við Bændasamtökin um þetta mál og eru Bændasamtökin sátt við niðurstöðuna? Þessar eru mínar spurningar, virðulegur forseti, til hæstv. samgönguráðherra.

Virðulegi forseti. Aðeins út af því sem hv. þingmaður sagði fyrst um hvað komi í staðinn og að ég hefði ekki viljað svara því. Ég var að enda við að svara hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni því sem kemur hérna fram og skal þá lesa það aftur, með leyfi forseta: „Sú uppskipting þarf ekki að leiða til þess að starfsemi Bjargráðasjóðs verði lögð niður. Ákvörðun um hvort starfsemi Bjargráðasjóðs verði fram haldið með breyttu fyrirkomulagi sem tryggingasjóði einstakra búgreina er eðlilegast að ræða og taka á vettvangi landbúnaðarins, milli sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins og Bændasamtakanna, án afskipta sveitarfélaganna.“ Hérna stendur þetta bara og er sett fram á blaðsíðu 5 þannig að ég tel mig hafa vera búinn að svara hv. þingmanni hvað þetta varðar. Ég ætla ekkert að diskútera það eða rökræða við þingmenn Framsóknarflokksins um forsögu málsins. Ég vakti bara athygli á því að þetta mál á sér langan aðdraganda. Það hefst, eins og ég segi, með fundi stjórnar Bjargráðasjóðs 7. desember 2005 og stjórn Bjargráðasjóðs samþykkir 2. mars 2006 - sú stjórn sem þá var - að fá nefnd til að fjalla um framtíðarhlutverk sjóðsins í samráði við stjórnarmenn. Þar eru tveir fulltrúar Bændasamtakanna. Jafnframt var óskað tilnefningar í nefndina frá Bændasamtökum Íslands, félagsmálaráðuneytinu - sem þá var ráðuneyti sveitarstjórnarmála - landbúnaðarráðuneyti og Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Afraksturinn af því er sá sem hér kemur fram. Varðandi spurningu hv. þm. Sivjar Friðleifsdóttur til mín um hvort ég hafi haft samráð við Bændasamtökin um þetta mál er svarið við því nei. Ég hef ekki átt neinn sérstakan fund með stjórn Bændasamtakanna út af þessu máli. Svo hefur ekki verið. Hins vegar ítreka ég það sem ég sagði áðan um tvo fulltrúa Bændasamtakanna í stjórninni og að þetta hljóti að hafa verið gert. Fulltrúar Bændasamtakanna hljóta að hafa haft samband við sín heildarsamtök við undirbúning þessa máls.

Virðulegur forseti. Þá er það bara komið skýrt fram hér og ég þakka fyrir það skýra svar. Hæstv. samgönguráðherra hafði ekki samráð við Bændasamtökin. Hann hafði til þess fimm mánuði en kaus að gera það ekki. Þá er þetta mál lagt fram án þess að hafa samráð við Bændasamtökin. Þá vitum við það. Varðandi það að finna út úr því hvernig eigi að taka við þeim skuldbindingum sem Bjargráðasjóður hefur og verða í lausu lofti eftir að hann er lagður niður vil ég gjarnan spyrja hæstv. ráðherra: Er ekki miklu eðlilegra að það verði gengið frá því áður en sjóðurinn verður lagður niður - sveitarfélögin þurfa ekkert endilega að vera með í því - og þá verði farið yfir hvernig eigi að fara með tryggingasjóði einstakra búgreina? Bændur vita hvað þeir hafa í dag. Þeir vita ekkert hvað kemur. Er ekki eðlilegt að fara yfir það áður en sjóðurinn er lagður niður og gera þetta í þeirri röð? Það væri langeðlilegast, virðulegur forseti.

Virðulegi forseti. Ég verð að segja alveg eins og er að miðað við þennan málflutning fulltrúa Framsóknarflokksins með sína fortíð í þessu máli sé Framsóknarflokkurinn, held ég, að reyna að slá hér pólitískar keilur til að koma sér í mjúkinn hjá bændum. Grundvallaratriðið er þetta, sem ég hef margoft sagt og hv. þingmaður gerir sér fullkomlega gein fyrir og hún hefur líka setið sem ráðherra, að fulltrúar Bændasamtakanna í stjórninni hljóta að hafa haft samband við sín samtök um þetta mál. Ég get ekki vitað til þess hvenær einhver ágreiningur er hugsanlegur eða ekki og kallað til fulltrúa hinna og þessara samtaka til skrafs og ráðagerða um svona mál. Það hljóta þau að gera. Ég ítreka það sem ég sagði hér áðan: Þá hlýtur líka undirbúningsvinnan að hafa verið unnin með fullum vilja eða má ég spyrja hv. þingmann að því, virðulegi forseti, hvort fyrrverandi félagsmálaráðherrar, ráðherrar Framsóknarflokksins, hafi kallað fulltrúa úr þessari stjórn inn til sín til að vinna að undirbúningi þessa máls.