Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga

Frsm. (Þórarinn Jónsson) Eins og nál. á þskj. 94 ber með sjer, þá leggur nefndin til, að frv. verði samþ. óbreytt. Eins og vant er, þá hefir orðið að greiða ýmsar upphæðir árið 1924 fram yfir þær, sem voru í fjárlögum það ár. Nemur það kr. 37973,07, og er það raunar minna en oft áður. Sumt af þessu er greitt samkvæmt venju, sumpart af brýnni þörf, og enn annað samkvæmt heimildum frá Alþingi. Upphæðin í 2. gr. getur þó ekki heimfærst undir neitt af þessu. Eru þar veittar 300 kr. til læknisvitjana í Breiðdalshreppi árið 1923. Svo stendur á þessu, að nefndur styrkur var í fjárlögum fyrir 1923, en fjeð var ekki hafið fyrri en nú, en ekki þótti þar fyrir rjett að láta þennan hrepp missa af styrknum. Þá vildi jeg minnast á tvo liði í 3. gr. frv. Það er launabót tveggja kennara við stýrimannaskólann og vjelstjóraskólann. Hafa þeim áður verið veittar þessar upphæðir í fjáraukalögum, og því þótti ekki rjett að svifta þá styrknum nú, en þessi aðferð virðist nefndinni mjög varhugaverð og ætti að leggjast niður. Stærsta upphæðin í þessari grein er samt ekki launabótin til þessara kennara, heldur kostnaðurinn við aðgerð á bændaskólanum á Hvanneyri, að upphæð kr. 23800,98. Hefir skólahúsið mörg undanfarin ár legið undir stórskemdum, og mátti varla dragast lengur, að það fengi rækilega aðgerð. Ýmsar aðrar upphæðir virðist á sama hátt hafa verið óumflýjanlegt að greiða, svo sem til kirkjugarðsins í Reykjavík, þó að sú upphæð sje raunar nokkuð há. Þá eru eftir 4. og 5. gr. Þær upphæðir, sem þar eru nefndar, hafa verið greiddar samkvæmt heimild frá þinginu, þannig að með samþykt fjárlaganna fyrir 1925 fylgdi einnig, að þær mætti greiða á fjáraukalögum fyrir 1924. Fjölyrði jeg svo ekki frekar um þetta. Það er ólíklegt, að ágreiningur geti orðið um þetta frv., og vil jeg í nafni fjvn. óska þess, að það nái óbreytt fram að ganga.

Fjármálaráðherra (JÞ): Jeg þakka hv.fjvn. fyrir það, hvernig hún hefir tekið frv. þessu. Þarf jeg litlu þar við að bæta, en vil aðeins grípa tækifærið til að lýsa yfir því, að mjer finst mjög óeðlilegt og óheppilegt að greiða ár frá ári launaviðbót kennaranna við vjelstjóraskólann og stýrimannaskólann, sbr. 2. og 3. lið 3. greinar frv., á fjáraukalögum. Hjer er um viðbót við lögmælt laun að ræða, og þótt jeg að þessu sinni sæi mjer ekki fært að neita að útborga hana, þá vil jeg skjóta því til háttv.fjvn., að hún taki þessar greiðslur upp í fjárlögin fyrir 1926, ef þær eru á annað borð rjettmætar að hennar dómi. Í frv. stjórnarinnar er þetta ekki tekið upp, vegna þess, að þegar það var samið, hafði engin málaleitun um þetta komið til stjórnarinnar, og jeg, satt að segja, hafði ekki veitt því eftirtekt, að venja væri að greiða þessar upphæðir.

Ágúst Flygenring Jeg hefi hjer lítið að segja, umfram það, að þakka hæstv.allshn. fyrir meðferðina á máli þessu, og tillögur hennar. Nefndin telur sem sje, eins og jeg, að það sje sanngjörn og rjettmæt krafa, að þetta frv. verði samþykt, í samræmi við samþyktir síðasta þings, að því er snertir Reykjavík. Hv. frsm. meirihl. (JBald) skýrði þetta mál svo vel í framsöguræðu sinni, að jeg sje enga þörf á að endurtaka neitt af því. Hann staðfesti það, sem stendur í nál., að það er alls ekki meiningin með ákvæðum frv. um útsvarsskyldu, að þau nái til manna á skipum, sem ekki eru skrásett í Hafnarfirði, nema að því er við kemur hinum útlendu leiguskipum, er þaðan ganga. Það hefir ekki verið og mun ekki verða venja, nema gagngerð breyting verði gerð á sveitarstjórnarlögunum, að leggja útsvar á innlend skip, sem gerð eru út í Hafnarfirði um styttri tíma en 3 mánuði, og ekki eru þar skrásett þremur mánuðum venjulega slept. Aftur hefir það verið talið heimilt og rjett, að leggja útsvar á skip, sem ganga þaðan svo að segja að staðaldri um lengri tíma, t. d. 5–6 mánuði ársins, og að fólk á slíkum skipum ætti að leggja nokkuð af mörkum, eigi síður en fólk á þeim skipum, sem þar eiga lögheimili, virðist sanngjarnt. Brtt. hv. 1. þm. Árn. (MT) gengur út á það, að undanskilja innlenda menn, aðra en þá, sem búsettir eru í Hafnarfirði, þeirri útsvarsskyldu, sem í frv. felst. En það er óviðeigandi að hafa slíkt í lögum, og órjettlátt gagnvart öllu þessu, sem hjer er farið fram á. Það er vitanlegt, að skip þau, sem hjer er einkum átt við, eru gerð út undir ensku flaggi og ekki unt að ná útsvari af öðru skipsfólki þar en Íslendingum. Það ei líka fátt af enskum mönnum á skipum þessum, svona 4–5 menn, og skift um þá eftir 1–2 mánuði. Enda er ekki rjett að gera þann mun á mönnum á þessum skipum og hinum, sem eru á skipum þeim, sem lögskráð eru í Hafnarfirði. Hinsvegar er nauðsynlegt að gera þessa breytingu, ef ekki á að haldast misrjetti milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar. Virðist alveg sjálfsagt, að sami rjettur verði lögboðinn í báðum þessum kaupstöðum. Hvað það snertir, að órjettlátt sje að gera þessa breytingu, þ. e. a. s., að leggja útsvar á sjómenn úr öðrum hjeruðum, fremur en þá, sem fá vinnu í landi, þá skal jeg benda á dæmi af tveimur mönnum. Annar er ráðinn í landvinnu til þriggja mánaða og fær 325 kr. á mánuði, eða 975 kr. í alt. Útgjöld hans á þessum tíma eru ca. 300 kr., nefnil. fæði, húsnæði o. fl. Af þessu kaupi ber honum að greiða útsvar. Hinn maðurinn er úr sömu sveit, en á skipi, sem haldið er úti frá sama stað, í 3 mánuði líka, og sje hann ekki óheppinn, er óhætt að áætla tekjur hans a. m. k. hálfu meiri en hins. Jeg sje ekki, hvaða rjettlæti er í því, að þessi síðartaldi maður sje skattfrjáls, þar sem hinn er skattskyldur, þó tekjur hans sjeu minni. Það verður ekki hjá því komist að játa það, að sú regla, að lögheimilið eitt helgi útsvarsskylduna, sje ósanngjörn. Þegar menn fara í önnur hjeruð að leita sjer atvinnu, þá er ekki nema sanngjarnt, að þeir greiði útsvar þar, sem þeir njóta góðrar atvinnu. Jeg hygg, að með tímanum verði sú stefna ofan á, að skifta útsvarinu á milli þeirra staða, sem maðurinn nýtur atvinnunnar, og lögheimilis, ef það er annarsstaðar. Og ef frv. þetta verður samþ., þá er ætlast til, að ekki verði tekinn nema nokkur hluti af útsvarinu, því sem hæfilegt er, að viðkomandi maður beri, þar sem hann nýtur atvinnunnar. Hjer, með þessu frv., er alls ekki verið að stofna til þess, sem telja mætti rangt, heldur er verið að draga úr því, sem er bersýnilega vitlaust og ranglátt í gjaldskyldunni. Og úr því að stærsti kaupstaður landsins hefir nú fengið rjettarbót í þessu efni, þá er sjálfsagt, að sá kaupstaðurinn, sem næst liggur, fái samskonar rjettarbót. Mun jeg svo ekki fjölyrða um þetta meira. Jeg vona, að hv.þdm. sjái, að þetta er sanngjarnt ákvæði, sem frv. fer fram á, og í samræmi við gildandi lög um bæjargjöld í Reykjavík.

Frsm. meirihl. (Jón Baldvinsson) Jeg hafði búist við meiri umr. um þetta mál. En úr því sem komið er skal jeg þó ekki vekja neinar frekari deilur. Það er ekki alveg rjett hjá hv. 1. þm. Árn. (MT), að skoðanamunur okkar sje lítill í þessu máli, þvert á móti. Það er mikill munur á frv. eins og það er og brtt. hans. Eftir henni er ekki hægt að leggja útsvar á neina aðkomumenn í Hafnarfirði. Jeg get ekki skilið brtt. hans öðruvísi en svo, að allir þeir, sem eru skráðir á skip, sem gert er út í Hafnarfirði, og eiga lögheimili annarsstaðar, skuli vera lausir við útsvarsskyldu þar. - Hv. þm. (MT) tók það rjettilega fram, að það væri betra, að það sæist greinilega af lögunum sjálfum, við hvað væri átt. Jeg tók það fram í gær, hversvegna þetta væri orðað svona í frv., og jeg álít rjettast að samþykkja það eins og það er orðað, þó jeg játi, að það er tæpast nógu greinilegt; en því er rjett, að það komi greinilega fram, að frv. er samþ. með þeim skilningi, sem nefndin og flm. hafa lýst. Hv. 1. þm. Árn. (MT) vildi halda því fram, að „fast aðsetur“ þýddi sama og lögheimili í sveitarstjórnarlögunum. En þó svo hafi verið í upphafi, þá hefir sú merking ruglast við seinni breytingar á sveitarstjórnarlögunum. A. m. k. eru þau víða framkvæmd þannig, að útsvar er lagt á menn, sem stunda atvinnu þriggja mánaða tíma eða lengur á einhverjum stað. Mun þetta tíðkast í öllum sýslum landsins. Jeg hefi spurt marga hv.þm. um þetta, og mikill meirihl. þeirra hefir sagt mjer, að það væri venjulega miðað við 3 mánuði, sumir, að þetta væri ekki tíðkað, eða lítið, og aðrir, að miðað væri við 6 mánuði. En það má einu gilda. Ef ekki er löglegt að leggja á 3 mánaða atvinnu, þá er jafnólöglegt að leggja á 6 mánaða atvinnu, að öðru jöfnu. Á þessu, og eins á umræðum þeim, sem urðu hjer í fyrra í sambandi við breytingu á lögum um bæjargjöld í Reykjavík, og fleiri slíkum umræðum hjer á þingi á síðari árum, má sjá, að skilningur manna á því, hvað „fast aðsetur“ í lögunum þýði, er á reiki. Það er líka talsvert á reiki, hvað menn meina með þessu að „stunda atvinnu“. Slíkt er skiljanlegt, því að áður fyr var ekki mikill munur á útvegsmanninum, sem var formaður, og hásetum hans. En nú er öðru máli að gegna, þegar einstakir menn eiga heila flota af allstórum bátum víðsvegar við land. - Hv. 1. þm. Árn. (MT) sagði, að löggjöf kaupstaðanna í þessu efni væri að fjarlægjast löggjöf sveitanna. En jeg vil benda honum á, að það eru ekki kaupstaðirnir, sem komið hafa af stað þessu kapphlaupi um útsvarsskyldu manna. Það eru fulltrúar sveitanna, sem hafa verið að ámálga slíkt á hverju þingi að kalla. Og síðast á þingi 1922 voru samþykt lög um þetta, og var það gert að miklu kappsmáli af fulltrúum sveitanna. Var þar farið í mjög svo smásmuglegan eltingaleik í þessu efni, svo sem að heimila álögur á menn, sem kynnu að bregða sjer upp í sveit til þess að bregða laxastöng í á, o. s. frv. Sveitirnar hafa hafið eltingaleikinn, og kaupstaðirnir hafa orðið að fylgja eftir, nauðugir viljugir. Þannig var reglugerðinni um bæjargjöld í Rvík frá 1872 ekki breytt fyr en í fyrra, og þá var í raun og veru ekki annað gert en að samræma hana við löggjöf sveitanna. Jeg álít þennan eltingaleik óheppilegan. En það eru sveitirnar, sem þröngvað hafa kaupstöðunum til að taka þátt í honum. Hæstv. atvrh. (MG) tók í sama streng og taldi þessa heimild til útsvarsálagningar alt of víðtæka. Þessu hefi jeg því að svara, að þessi heimild er ekki víðtækari en sú, er sveitarfjelögin hafa fengið áður og koma kaupstaðar- og bæjarfjelögin seinna til með þetta. Það er að vísu satt, að Siglufjarðarbær mun hafa fengið slíka heimild nokkru fyr en önnur kauptún, en það breytir litlu í því, sem jeg nú hefi sagt. Og hvað viðvíkur frv. því, sem hæstv. ráðh. (MG) drap á og nú liggur fyrir Ed., um úrskurði í útsvarsmálum, er jeg alls eigi viss um, að hæstv. stjórn hafi þar fundið hina rjettu leið, þar sem verið er að gera upp á milli lögheimilis og atvinnuheimilis manna, eða milli sveita og kaupstaða. Hjer í grend við Reykjavík var orðið reglulegt skattskjól allmargra manna, sem reka hjer í bænum umfangsmikla atvinnu, en búa utan lögsagnarumdæmis Reykjavíkur og hafa þannig sloppið við útsvar. Við þessu þarf að gera, svo að eigi verði stór rangindi úr, og jeg hygg, að umgetið stjfrv. í Ed. bæti á engan hátt úr þessu. Þetta frv. mun heldur eigi koma alment að gagni þeim mönnum, sem ræðir um í því frv., sem hjer liggur fyrir. Það kemur heldur ekki þeim mönnum að gagni, sem fara sveita og hjeraða á milli í atvinnuleit, t. d. til Siglufjarðar eða annara útgerðarstöðva. Jeg hygg, að þeir muni einskis gagns njóta af þessu frv.

Nú, það þykir mjer skrítið.

Jú, það er ekkert skrítið við það; lögin eru að vísu, samkv. orðanna hljóðan, jöfn fyrir alla, en það eru sumir menn svo gerðir, og þeir eru margir í hóp þeirra manna, sem fara víða í alvinnuleit, að þeir nenna ekki að vera að eltast við að kæra til viðkomandi yfirvalda eða niðurjöfnunarnefnda, eða hvað það nú er, þó að þeir verði fyrir ósanngjarnri útsvarsálagningu hingað og þangað út um land, og máske á mörgum stöðum nær því í senn. Þetta eru að vísu ekki stórupphæðir, sjaldnast, en þessa menn munar ,um það samt. Þessvegna er jeg þeirrar skoðunar, að í framkvæmdinni verði þessi lagastafur aðeins til þess að lækka hæstu útsvörin, og þeir, sem búa í skattskjóli í grend við Reykjavík og annarsstaðar, þar sem því verður við komið, mundu hafa þessa mest not. Hv. þm.N.-ísf. (JAJ) taldi útsvarsálagningar á vjelbátana ófærar og vildi afnema þær. En það er nú svo, að mörg bæjarfjelög verða að byggja fjárhag sinn að miklu leyti á þessum hlaupaatvinnurekstri, og verður því eigi komist hjá því, að leggja á þann atvinnurekstur. Jeg held því, að það sje rjett, að samþykkja þetta frv. eins og ofan á hefir orðið í nefndinni. Þó að till.hv. 1. þm. Árn. (MT) yrðu samþ., efast jeg um, að nokkur bót yrði að því; með því móti næðust að vísu útsvör af þeim, sem sjó stunda á þessum erlendu togurum frá Hafnarfirði, en af öðrum ekki. Jeg sje ekkert á móti því, að öll þau lög, sem að þessum máluni lúta, yrðu endurskoðuð, og tekið til athugunar að samræma þessi ákvæði, og nægir mjer að skírskota til þess, sem jeg hefi áður sagt hjer í deildinni um þetta.

Tryggvi Þórhallsson Það er aðeins stutt athugasemd, og um leið fyrirspum, sem jeg vil beina til hv. 2. þm. Reykv. (JBald). Hann ljet fulltrúa sveitanna að ýmsu góðu getið, en jeg get þó ekki tekið til mín það, sem hann lalaði um ágengni sveitanna gegn kaupstöðunum. Þessi ummæli hans kannast jeg ekki við, að sjeu rjettmæt, en þau minna mig á gömlu söguna um úlfinn og lambið. Þetta, að fulltrúar kaupstaðanna eru að ásaka sveitirnar um ágengni og yfirgang, er viðlíka sanngjarnt og sakir þær, sem úlfurinn bar á lambið. Svo er þessi fyrirspurn: Fari nú svo, að frv. þetta verði samþ. óbreylt eins og nefndin leggur til, vill þá nefndin gera það að reglu í sveitum, að útsvar sje lagt á kaupafólk úr kauptúnunum?  (Atvrh. MG: Þetta er líka gert víða. - PO og fleiri þm. taka undir þetta. - Forseti, BSv: Vill þá ekki einhver hv.þm. biðja um orðið? það mun verða veitt; það hlýðir betur en samtal á þingbekkjunum.)  - Það mun yfirleitt ekki vera gert, þó að heimilt kunni að vera í einstökum tilfellum.

Sigurjón Jónsson Jeg hefi ekki mörgu við að bæta þær umr., sem hjer hafa orðið, en viðvíkjandi þeirri tillögu, sem nú kom síðast fram, frá hv.þm. Barð. (HK), þá er jeg henni algerlega mótfallinn. Jeg álít, að þetta frv. eigi fullan rjett á sjer og eigi því að verða samþ., af því að samskonar breytingar voru gerðar að lögum á síðasta þingi fyrir Reykjavík. Að öðru leyti vildi jeg taka það fram, að jeg er flestu því samþykkur, sem hv. 1. þm. Árn. (MT) hjelt fram um afstöðu sína til frv., og jeg mundi geta greitt atkv. með tillögu hans, ef eigi stæði svo á, að jeg álít, að aðrir kaupstaðir eigi heimtingu á að fá sömu rjettindi til útsvarsálagningar og Reykjavík. Jeg get því ekki greitt till. hans atkv. af þeim ástæðum. Meðan fordæmi þetta, sem gefið var með Reykjavíkurlögunum, helst, verður að halda áfram að veita öðrum kaupstöðum sömu rjettindi. Hitt er alt annað, að rjettara væri að samræma alla þessa löggjöf í þessu atriði. En meðan stjórnin ekki kemur með tillögur um breytingar í þá átt, mælir öll sanngirni með því, að þetta verði veitt. Það var alveg rjett, sem hv. 1. þm. Arn. (MT) sagði um þetta, að það er sjaldnast rjett að leggja útsvar á þessa menn. Útsvörunum er venjulegast varið til fátækramála, kenslumála og annara slíkra bæja- og sveitarmálefna, en þeir, sem aðeins dvelja ca. 3 mánuði við einhverja atvinnu og greiða af því útsvar, þeir njóta eigi þeirra hagsmuna, sem útsvörin ganga til; það eru aðeins þeir, sem fast aðsetur hafa, sem hagnað geta haft af þeim. Þessvegna álít jeg það yfirleitt skakka stefnu, að vera ávalt að leitast við að ná sem víðtækustum rjettindum til þess að leggja útsvar á fólk. Vinnu þessa aðkomufólks ber fremur að skoða sem nauðsynlegan vinnukraft, sem bæjar- og sveitarfjelög eiga að þiggja með góðu geði. En útsvarsálagningin hlýtur að koma af stað talsverðu misrjetti. Þó að jafnvel aðeins væri lagt útsvar á skipshafnir á þeim skipum, sem öfluðu vel, yrði þetta samt rangt, því að útilokað er, að nægilegt tillit yrði þar tekið til kringumstæðna þess, sem greiða á útsvarið. Tel jeg samt, að ekki verði komist hjá að samþykkja frv.; það er afleiðing af starfi síðasta þings. En jeg álít nauðsynlegt að samræma alla þessa löggjöf, bæði fyrir kaupstaði og sveitir.

Magnús Torfason Jeg er þakklátur hæstv. atvrh. (MG) fyrir orð hans og undirtektir við mitt mál. Ræða hans hnje öll að því, að það væri rjett, sem jeg hefi haldið fram í þessu máli. En samt vil jeg þó aðeins benda á það, að jeg tel það mjög hæpið, að telja lögskráningu á skip með föstu aðsetri eða heimilisfangi. Þetta eru undantekningarákvæði, sem komin eru inn í Reykjavíkurlögin, en dómstólamir munu fara varlega, er kemur til skýringar á slíkum ákvæðum, og munu vart leggja áherslu á undantekningarákvæði. Málið er nú komið í það horf, að talað er um að samþ. verði frv. óbreytt, af því að Hafnarfjörður eigi að hafa sama rjett og Rvík. En menn gá ekki að því, að miklu stærra misrjetti en gagnvart Rvík helst, þrátt fyrir það, þótt þetta frv. verði samþ. Jeg hefi heyrt, að margir sjómenn úr Hafnarfirði muni leita sjer atvinnu hjer í Rvík, og úr Rvík í Hafnarfirði, og hygg jeg því, að þetta jafnist nokkuð upp.

Eins og nú standa sakir?

- Svo mikið er vist, að fjöldi manna austan úr sveitum leitar sjer atvinnu í Hafnarfirði. Jeg varð þess var áður en jeg fór að heiman hingað til þings, að þar var fjöldi manna, sem ætlaði á togara í Hafnarfirði. Verður því eftir misrjettið gagnvart sveitunum, og er það miklu mest. Þá er og önnur ástða, sem færð hefir verið fyrir því, að rjett væri að samþykkja frv., þ. e., að það sje rjett að lofa þessum lögum, eða ólögum, að standa um hríð ennþá, til þess að ýta undir stefnubreytingu í málinu. Þetta má auðvitað kalla góða pólitíska ástæðu. En við þingmenn höfum ekki rjett til að hugsa þannig. Við erum skyldugir til - sem þingmenn - að sjá við þessum leka sem allra fyrst. Annars horfir þetta mál skrítilega við. Fyrst fá Hafnfirðingar að hafa þarna marga togara erlenda - 6 í fyrra, 10 áttu að vera í ár - og það fyrir laganauðung. Jeg segi þetta ekki til ámælis, því að allir vissu, hvernig ástatt var í Hafnarfirði, og var þetta því ekkert annað en bjargráðatilraun við Hafnfirðinga.

Ekki samt frá þingsins hálfu!

Þingmenn munu þó hafa ýtt undir það, og kalla jeg þeim illa þakkað, sem best gengu fram í þessu máli. Þegar búið er að rjetta við hag Hafnarfjarðar, heimta þeir sjerrjettindi til þess að leggja skatt á alla, sem stunda atvinnu á þessum togurum. Jeg verð að segja, að skörin er nú farin að færast upp í bekkinn. Þeir vilja leggja skatt á þá menn, sem færa þeim gæðin í land og verða stór tekjugrein fyrir þeirra eigin bæjarfjelag. Að öðru leyti má segja, að fái þetta frv. framgang óbreytt, þá er það áreiðanlega í fyrsta sinn, sem Alþingi með ráðnum hug samþ. lög, sem á að skýra öðruvísi en samkv. innihaldi þeirra. En jeg hjelt, að lögskýringar væru nógu hæpnar, þó að ekki væri farið inn á þessa braut. Hv. flm. (ÁF) sagði, að þessi till. mín gengi aðeins út á það, að erlendir menn á erlendum togurum ættu að vera gjaldskyldir. Þetta er ekki allskostar rjett. Jeg lýsti því yfir, að ákvæðið næði líka til þeirra, sem ekki hafa neinsstaðar annarsstaðar lögheimili hjer á landi, og þeir munu ekki vera svo fáir. Að minsta kosti hefi jeg orðið að sekta allmarga menn, sem hafa þóst vera skrifaðir hingað og þangað og reyndu að koma sjer undan skatti. Eftir þessa spjaldaskrá, sem Reykvíkingar fengu, eru samt eftir mörg hundruð manns, sem komast undan skatti. Á slíkt fólk mega Hafnfirðingar leggja samkv. minni till. eins og þeir vilja og geta. Hv. flm. og ýmsir aðrir hv.þm. hafa blandað í umræðurnar álögum á arðvænleg fyrirtæki. Jeg vil henda á, að þetta kemur þessu máli ekkert við á þessu stigi þess, þó að jeg aðeins benti á, að það þyrfti að samræma þessi lög. Þá skal jeg snúa mjer með fáum orðum að hv.frsm. meirihl. (JBald). Hann sagði, að nefndin hefði ekki getað fundið, hvernig hún ætti að breyta þessu, svo vel færi. Það mun rjett, að í nefndinni kom ekki fram ákveðin brtt., en jeg lýsti yfir, hvernig jeg hugsaði mjer brtt. Því að mjer var ósköp auðvelt að finna mátann til þess að koma lögunum í það horf, sem ætti að vera eftir tilgangi þeirra og óskum hv.flm. í greinargerð hans, eins og jeg líka gerði. Þá hefir enn verið talað um, hvað „fast aðsetur“ þýddi. Jeg skýrði frá því í gær, eftir ágætum heimildum, og líka, að yfirrjetturinn hjer og hæstirjettur hefðu haldið þeirri skoðun fast fram alla tíð. Um það, að framkvæmd þessara laga væri öðruvísi en vera ætti, verð jeg að segja fyrir mig, að jeg get lýst því yfir, að þau 10 ár, sem jeg var í Rangárvallasýslu, kom ekki fyrir, að slík mál væru borin undir mig eins og þetta. Á Ísafirði komu að vísu 2–3 þesskonar mál, sem jeg kvað upp úrskurð í; eftir það tók algerlega fyrir þetta. Yfirleitt var það stefnan í Ísafjarðarsýslu, að vera ekki að seilast eftir bitum frá öðrum. Þegar jeg kom í Árnessýslu, var nokkur ringulreið komin á í þessu atriði, en jeg kipti því þegar í lag. Eitt atriði var talsvert áberandi í ræðu hv.frsm. meirihl. (JBald). Mjer fanst bregða þar illþægilega fyrir Reykavíkurpólitík, því það, að hann samþykti þetta, á ekki rót sína í neinu öðru. Yfirleitt talaði hann þannig í þessu máli, að borgarstjóri í Reykjavík og bæjarstjóri í Hafnarfirði hefðu ekki gert betur. Þetta þótti mjer talsvert kynlegt, frá hans sjónarmiði, því þessi lög Reykjavíkur og Hafnarfjarðar ganga út á það, að elta verkamenn með álögum. Það hjelt jeg, að væri ekki eiginlega eftir hans nótum. Sannast það, er jeg hefi áður sagt þessum hv.þm., að jeg þykist miklu betur skilja margt af kröfum verkamanna heldur en jafnvel hann. Hv. þm. Str. (TrÞ) talaði um kaupafólkið. Jeg veit heldur ekki til þess, þar sem jeg hefi verið dómari, að lagt væri á það. Ef það breytti um aðsetur og flutti í sveit, er annað mál. En ekki verður hjá því komist, að skrifa sig þar, sem manntal er tekið. Það er lagt á menn í sveit í október, ef þeir eru þar þá og verða áfram. Hingað til Reykjavíkur koma margir Árnesingar og vinna um stundarsakir. Á þá eru lögð ýms gjöld, sem jeg er beðinn að innheimta. Svo kemur upp úr kafinu, að þeir eiga aðsetur annarsstaðar og verða þar að greiða gjöld. Jeg þori að slá því föstu, að órjettur og misrjetti í landinu eykst áreiðanlega því meir sem farið er lengra út á þá braut, að leggja gjöld á menn, þar sem þeir eiga ekki lögheimili. Þá hygg jeg, að jeg skjóti ekki langt frá marki, er jeg segi, að í Árnessýslu sjeu þúsund manns í kaupavinnu á hverju sumri, 8–9 vikur. Ef við leggjum nú saman, verða það 8–10 þús. vikur. Fjöldinn er úr sjávarplássum. En Árnesingar munu ekki vinna í Hafnarfirði nema nokkur hundruð vikur. Eftir frv. kemur hjer fram herfilegt misrjetti. Jafnrjetti er best trygt með því, að hafa tímatakmarkið fyrir álagningunni langt. Og rjetta stefnan er, að sú sveit, sem skyldurnar hefir gagnvart hverjum manni, hún hafi álögurjettinn. Andmæli hafa komið fram gagnvart þessum lögum, úr Gullbringu- og Kjósarsýslu, frá hreppi, sem stynur undir gjaldabyrðinni. Gjöldin þar eru yfir 160 kr. á hvert nef. Svo á að rænast eftir þeim fáu aurum, sem þessir menn geta fengið annarsstaðar, þegar búð er að ræna þá bjargræðislindunum, sem voru í plássinu áður.

Atvinnumálaráðherra (MG): Það er út af þessum orðum um „fast aðsetur“, sem jeg ætla að segja fáein orð. Mjer skilst, að hv. 1. þm. Árn. (MT) hafi fært rök að því, að orðin „fast aðsetur“ hafi áður aðeins verið höfð um þá menn, sem ekki áttu lögheimili annarsstaðar, og komið í staðinn fyrir „lögheimili“. En jeg held, að hægt sje að benda á það allvíða í gerðum þingsins og einstakra sýslna, að þessu hefir ekki verið fylgt. Það hefir verið látið nægja til útsvarsálagningar, ef maðurinn á „fast aðsetur“ við atvinnu, þó annarsstaðar eigi lögheimili. Og einmitt á þessum skilningi held jeg að byggist þessi útsvarsálagning í Reykjavík, hvað skipin snertir. Menn eru skoðaðir hafa fast aðsetur í Reykjavík, ef þeir eru skráðir á skip, sem er skrásett þar, hvað sem heimilisfangi líður, og er þetta í samræmi við það, að skip eigi heimili, þar sem það er skrásett. Hv. 2. þm. Reykv. (JBald) fór að tala um frv., sem jeg flyt í hv.Ed. En það er nú reyndar ekki á dagskrá, svo fullsnemt er fyrir hv.þm. að andmæla, áður en það er komið til hv. deildar. Annars vildi jeg árjetta það, sem jeg sagði í gær, að jeg álít mjög erfitt að neita Hafnfirðingum, meðan Reykvíkingar hafa þessi sjerrjettindi. Jeg vil nema þau í burt sem allra fyrst. En jeg áleit ekki til neins að fara fram á það á þessu þingi, sem er alveg eins skipað og í fyrra, þegar það setti lögin. Nú heyrast mjer skoðanir dálítið breyttar síðan í fyrra, og þessvegna mun jeg ekki skorast undan að koma með frv. um útsvarsskyldu á næsta þingi, ef jeg annars fer með þessi mál. Og þá finst mjer sama regla ætti að mestu að gilda um alt landið.

Pjetur Ottesen Háttv. 1. þm. Árn. (MT) hefir lagst mjög á móti þeirri breytingu, sem hv. 1. þm. G.-K. (ÁF) hefir lagt til, að gerð yrði á lögum um bæjarstjórn í Hafnarfirði, og sem rætt hefir verið um nú um hríð. Sú breyting gengur sem sje í þá átt, að Hafnfirðingar fái samskonar heimild og Reykjavíkurbær fjekk í fyrra, til þess að leggja aukaútsvör á menn, sem eru lögskráðir á skip, sem stunda fiskiveiðar frá Hafnarfirði. Það hefir verið bent á, að brtt.hv. 1. þm. Arn. (MT) við þetta frv. sje engin úrlausn fyrir Hafnarfjörð, því samkvæmt þeim breytingum veitist Hafnfirðingum einungis heimild til að leggja útsvör á útlenda menn, sem á skipum eru, sem gerð eru út þaðan, og auk þess á menn, sem kynni að komast upp um, að ættu hvergi lögheimili. Geri jeg nú ekki ráð fyrir, að byggja megi mikil útgjöld á þeim tekjum, og nær því þessi breyting hv.þm. harla skamt til þess að samræma löggjöf þessara kaupstaða, hvað þetta snertir. Nú vil jeg spyrja hv. 1. þm. Árn. (MT) um það, hvort það sje meining hans, ef brtt. verður samþ., að koma sjálfur fram með frv. um að fella úr gildi þessa heimild, sem Reykjavík nú hefir? Jeg skildi andmæli hv.þm. gegn þessari breytingu þannig, að hann teldi þetta ákvæði, sem komst inn í lögin um bæjargjöld Reykjavíkur í fyrra, ósanngjarnt, og því bæri frekar að færa þetta í rjett horf en halda lengra áfram á þessari braut, sem mörgum virðist nú koma saman um, að sje ekki heppileg. Hv. 2. þm. Reykv. (JBald) sagði, að eiginlega hefðu sveitahjeruðin átt upptökin að öllum þessum eltingaleik, sem á er kominn um það, að ná útsvörum af einstökum mönnum og atvinnurekstri víðsvegar um landið. Jeg hefi nú síðan áðan verið að athuga þær breytingar, sem gerðar hafa verð í sveitarstjórnarlögum síðan 1905, að því er útsvarsskylduna snertir. Þær breytingar bera það með sjer, að þetta er alveg öfugt hjá hv. 2. þm. Reykv. Forgönguna í því, að færa útsvarsskylduna út, hafa kaupstaðirnir sjerstaklega haft. Þær breytingar í þessu efni, sem hafa verið gerðar með hagsmuni sveitanna fyrir augum, hafa komið á eftir aukinni útsvarsskyldu í kaupstöðunum, til þess að koma á nokkru jafnvægi milli sveita og kaupstaða í þessu efni. Ef hægt er að segja, að kaupstaðirnir og sveitirnar sjeu að togast á, er það því deginum ljósara, að sveitirnar hafa verið dregnar út í þann leik, en alls ekki átt upptökin að honum.

Ágúst Flygenring Það er aðeins athugasemd viðvíkjandi því, sem hv. 1. þm. Árn. (MT) sagði, að við ættum að geta komið okkur saman um þetta mál, Hafnfirðingar og Reykvíkingar. Jeg vil benda honum á það - sem hann þó hlýtur að þekkja - að meðan annar bærinn hefir öll rjettindin, en hinn allar skyldurnar, munu þeir ekki kæra sig um samkomulag. Hjer er ekki um annað en hreint og beint misrjetti að ræða. Jeg get lýst því yfir, að jeg er því alls ekki fylgjandi, að það eigi að taka útsvör af mönnum hvar sem er. En það verður að samræma þessi álögurjettindi og gera svo úr garði, að ekkert verði til að valda ósanngirni og óvináttu, sem ekki verður komist hjá, eins og nú stendur. Hjer er rammasta hreppapólitík á ferðinni, og hún verður að magnast alla þá stund, sem þessi órjettlátu lög standa. Hinsvegar vil jeg ekki fara eins langt eins og margir hafa lýst yfir hjer, að leysa algerlega undan gjöldum þá, sem ekki eiga lögheimili eða aðsetur þar, sem atvinnan er rekin. Það tel jeg ógerlegt. Það mun sannast, að ef við brjótum það mál til mergjar, þá munum við reka okkur á þann þröskuld, sem við ekki komumst yfir. Sú breyting mundi gera ilt verra. Kappið í þessu máli, sem kemur frá vissra manna hálfu, eins og hv. 1. þm. Árn. (MT) stafar af því, að þeir og hann eru að hugsa um sína sveit. Hann vill losa undan gjöldum þá Árnesinga, sem sækja til Hafnafjarðar. Jeg skil þessa ástæðu, en hún er ekki rjettmæt og ekki frambærileg í þingsal - að halda hlífiskildi yfir órjetti á einum stað, en láta aðra sitja með skertan hlut. Gangi frv. þetta ekki fram á þessu þingi, er þó óhjákvæmilegt að breyta því, sem gert var í fyrra, nema úr gildi umrædda gjaldskyldu í lögum um bæjargjöld í Reykjavík.

Heyr, heyr!

En satt að segja mætti það heita mjög merkilegt, ef þingið vildi nú ónýta þessi lög, sem gengu svo hljóðalaust í gegn í fyrra 

Frsm. meirihl. (Jón Baldvinsson) Jeg hefi áreiðanlegar upplýsingar um, að það mun vera föst venja í mörgum sveitum landsins, að leggja útsvar á þá, sem vinna þar 3 mánuði eða lengur. Hv. þm. Barð. (HK) þóttist ekki þekkja til þessa, og má það vera rjett; jeg get ekki fullyrt, að þetta sje á öllu landinu. En nokkuð margir hv.þm. hafa skýrt mjer frá því, að í þeirra sveitum sje einmitt þessi regla um álagningu. Ætla jeg að nefna nokkra hreppa, til þess að það sje fest í þingtíðindunum, af því svo mikið er deilt um það. Hv. 2. þm. S.-M. (IP) hefir skýrt mjer frá, að þessi sje reglan í Neshreppi í Norðfirði, að leggja á þá, sem eru 3 mánuði eða lengur. Sumir sleppi vitaskuld, en þetta sje þó reglan. Hv. 1. þm. Eyf. (EÁ) hefir sagt mjer, að þetta sje gert í Öngulsstaðahreppi. Hv. 2. þm. Eyf. (BSt) segir sama um Öxnadalshrepp. Hv. þm. Snæf. (HSteins) skýrir frá því, að á menn þaðan sje lagt útsvar á Vestfjörðum, þegar þeir dvelja þar þrjá mánuði eða lengur. Sama saga er sögð úr Ljósavatnshreppi, að þar hefir verið lagt á kaupafólk, sem stundar atvinnu þar þrjá mánuði eða lengur. Að sögn hv.þm. Ak. (BL) á þetta sjer einnig stað í Svalbarðshreppi. Hv. 1. þm. Rang. (EP) kveður hafa verið lagt útsvar á menn í hans kjördæmi, sem dvalið hafa þar við smíðar, en raunar ekki nema þeir hafi verið þar í 6 mánuði. Þá er mjer persónulega kunnugt um, að í Hnífsdal hefir sami siður verið uppi. Nægir þetta til að sýna mönnum fram á, að hjer er ekki um einsdæmi að ræða, heldur tíðkast þetta víðsvegar um land. Þessvegna er óskiljanleg sú mótstaða, sem er gegn því, að láta Hafnarfjarðarkaupstað fá þennan sama rjett. Hv. frsm. minnihl. (MT) talaði um, að Reykjavík hefði í þessu efni rjett fram yfir önnur bæjarfjelög landsins. Jeg þykist hafa sýnt fram á, hve þetta er ástæðulaust. En það væri máske allra hluta best, að hætta þessum eltingaleik strax, en reyna fremur á friðsamlegan hátt að kippa málum þessum í viðunandi horf. Þetta er ekki, hvort sem er, nein ófriðsamleg „pólitík“ hjá þessum kauplúnum, eins og hv. 1. þm. Árn. (MT) ljet í veðri vaka, heldur er það sjálfsvörn þeirra, til þess að fylgjast með í þessu kapphlaupi í útsvarsálagningu, sem sveitirnar hafa tekið upp. Hv. þm. Borgf. (PO) þarf ekki að svara, enda hefi jeg gert það sumpart í því, sem jeg hefi áður sagt. Hann vildi mótmæla því, að sveitirnar hefðu átt upptökin að þessum eltingaleik með skattaálagningar. En eins og annar hv.þm. orðaði það, þá hefir hv.þm. (PO) á undanförnum þingum lagt höfuð sitt í bleyti, til að reyna að finna upp nýja, ímyndaða tekjustofna fyrir sveitirnar. Sú stefna á áreiðanlega upptök sín úti um landið, jafnvel þó einhverjir kaupstaðirnir hafi reynt að fylgjast með.

Frsm. minnihl. (Magnús Torfason) Hv. þm. Borgf. kom með þá fyrirspurn til mín, hvort jeg myndi fús að vera með í því, að bera fram frv. um að umrætt atriði yrði numið úr Reykjavíkurlögunum. Hvað þetta snertir, þá get jeg látið mjer nægja að skírskota til þess, sem jeg hefi áður mælt, að mjer liggur nær, að nema burt órjettinn úr lögunum, í stað þess að bæta gráu ofan á svart. Jeg get ennfremur lýst yfir því, að þetta hefir komið til tals í allshn., en einn nefndarmaður hefir verið sjúkur undanfarið, og því hefir málið ekki verið tekið til jafnalvarlegrar íhugunar sem annars hefði orðið. En það get jeg sagt, að jeg tel engan vanda á því, að koma með brtt. við Reykjavíkurlögin, svo þar gildi í þessu efni sömu lög og annarsstaðar á landinu. Hv. 1. þm. G.-K. (AF) beindi til mín nokkrum orðuni. Fanst það á, að hann kýs óvináttu við nærsveitirnar, og þar á meðal við kjósendur sína, en vill gjarnan koma sjer í mjúkinn hjá Hafnfirðingum. Hv. þm. (ÁF) talaði um það mikla kapp, sem jeg beitti í þessu máli. Það er nú samt sem áður ekki meira en svo, að jeg hefi aðeins lagt mig í líma við, að verða við óskum manna í kjördæmi þessa hv.þm. (ÁF). Hann veit sjálfur, að hreppsnefndarmenn þaðan hafa komið á fund allshn., til að biðjast ásjár gegn frv. þessu. Eða er hv.þm. (ÁF) þm. fyrir Hafnarfjörð einan, en ekki fyrir hreppana, sem að honum liggja? Hv. 2. þm. Reykv. (JBald) talaði um lögbrot, sem framin hefðu verið með útsvarsálagningu. Það er rjett, að brögð hafa sjálfsagt orðið að því, t. d. hefir eitt slíkt brot nýlega verið framið í mínu gamla umdæmi, Ísafjarðarsýslu. En það er ómögulegt fyrir Alþingi að bæta úr því, þó einstakir dómendur skýri lögin ranglega. Og ekki get jeg búist við, að hv.þm. (JBald) vilji bera ábyrgð á öllum skyssum dómara, síst sumra þeirra fyrir vestan. Að öðru leyti læt jeg mjer nægja það, sem jeg hefi áður sagt. Jeg stend við það alt, og vænti nú stuðnings mætra manna til að fella þetta frv.

Atvinnumálaráðherra (MG): Jeg vil aðeins segja hv. 2. þm. Reykv. (JBald) það, að það geta ekki talist mótmæli gegn frv. mínu, þótt útsvar sje svo lágt, að ekki borgi sig að reka rjettar síns til að fá það lækkað. Út frá sama hugsunarhætti mætti leiða það, að afnema ætti alla dómstóla, vegna þess, að sumar kröfur væru of lágar til þess, að það borgaði sig að fá dóm um þær.

Ágúst Flygenring Hv. 1. þm. Árn. (MT) sagði, að jeg kysi fremur vináttu við Reykvíkinga en kjósendur mína. Hann hefir líklega meint Hafnfirðinga fremur öðrum kjósendum. En hv.þm. veit sjálfur, að þetta eru í alla staði ómakleg og ósanngjörn ummæli. Það, sem mínir kjósendur hafa beðið ásjár gegn, í allsherjarnefndinni, sem hann vitnaði til, er ekki þetta frv., heldur gegn ósamræminu í skattalöggjöfinni, að því er snertir þetta sjerstaka atriði og yfirleitt þau margvíslegu önnur ákvæði um sveitar- og bæjargjöld, sem nú eru í ósamræmi og valda miklum deilum og örðugleikum, en til að bæta nokkuð úr þessu miðar einmitt þetta frv. mitt.

Flm. (Bernharð Stefánsson) þar sem jeg flutti frv. þetta á síðasta þingi og gerði þá grein fyrir því, get jeg látið mjer nægja að vísa til þess, sem jeg sagði þá. Hv. þd. tók frv. vel í fyrra, svo að það gekk tregðulaust til nefndar. Nál. og frv. var þó aldrei tekið til 2. umr., og dagaði því uppi. Jeg efast ekki um, að hv. deild muni nú leyfa því að ganga jafnlangt og í fyrra, en sje ekki ástæðu til að fara frekari orðum um það. En þrátt fyrir það, þótt nefnd hafi haft málið til meðferðar í fyrra, álít jeg rjett, að það sje athugað í nefnd að nýju, og legg því til, að því verði vísað til hv.allshn., að þessari umr. lokinni.

Hákon Kristófersson Jeg lít svo á, að frv. þetta sje afkomandi eða afleiðing heimildarlaga þeirra, sem hjer voru síðast samþ. fyrir Reykjavíkurbæ. Jeg ámæli alls eigi hv. 1. þm. G.-K. (ÁF) fyrir að hafa komið með þetta frv., því að það er, eins og jeg hefi þegar tekið fram, bein afleiðing af Reykjavíkurlögunum. Jeg hefi oft lýst því áður, hjer í þessari hv. deild, hvernig jeg lit á þessa togstreitu, sem nú á sjer stað, sjerstaklega milli sveita og kauptúna, um útsvarsálagningar. Jeg sje enga sanngirni í því, að þegar þessir menn eru búnir að dvelja t. d. hjer í bæ eða annarsstaðar, og hafa greitt fullkomið andvirði fyrir þau ýmsu fríðindi, sem þeir kunna að hafa notið á dvalarstaðnum, hvort heldur hann hefir verið hjer eða annarsstaðar, að svo skuli frá viðkomandi bygðarlagi vera reynt að ná sjer aftur niðri á þeim og láta þá greiða útsvar. það er þó vitanlegt, að bæirnir hafa hag af því, að þessi vinna er stunduð og rekin þaðan, hver sem hún annars er, og þessir menn eru búnir að borga áður fyrir að fá að stunda þessa atvinnu, og svo á að láta þá greiða útsvar í ofanálag, fyrir það, að það eru hlunnindi að því, að hafa þessa menn. Jeg á til dæmis við róðrar- eða mótorbáta, sem hafa uppsátur eða liggja við á einhverjum stað. Það er talsvert hagræði fyrir þá, sem næst búa, að þessu, en samt á að skatta þá fyrir þetta. Jeg skal ekkert um það fullyrða, hvort útsvar er lagt á kaupafólk í sveitum.

Ef það er þar 3 mánuði.

Jeg er ekki eins kunnugur víða um land og hv. 2. þm. Reykv. (JBald), en þar sem jeg þekki til, á þetta sjer ekki stað. Annars skal jeg ekki fara að dæma á milli kaupstaða og sveita, en þó hygg jeg, að hv. 2. þm. Reykv. (JBald) hafi nokkuð til síns máls, og Reykjavík til verðugs lofs skal jeg geta þess, að hún hirðir ekki meira en svo um þessi rjettindi sín; gæti vel náð gjöldum af fleiri en gert er. Jeg held, að nefndinni hefði verið í lófa lagið, hefði hún viljað, að taka þessi ákvæði öll í sveitarstjórnarlögunum til athugunar, og Reykjavíkurlögin líka; hún hefði átt að fella þessi ákvæði niður og samræma löggjöfina í þessu efni. Mjer virðist litt fylgja hugur máli hjá hv. 2. þm. Reykv. (JBald), og sýnist hann í ýmsu vera á móti anda þessa frv. Hv. 1. þm. G.-K. (ÁF) taldi það eðlilegt, að kaupstaðirnir færu fram á að fá þessi rjettindi; þeir ættu heimtingu á að hafa tekjur af. skipshöfnum, skrásettum þar.

Jeg sagði, að það væri ekki ósanngjarnt.

Hv. þm. veit eins vel eins og jeg og allir aðrir, hversu mikil hlunnindi það eru bæjarfjelögunum, að skrásetning skipanna er þar. Þau veita fleirum atvinnu en hásetunum; þeir, sem í landi eru og aldrei fara á flot, hafa einnig mikla vinnu þeirra vegna. Það var oft sagt frá því hjer í deildinni í fyrra, hversu mikils virði það væri fyrir Hafnarfjörð, að hafa þessi skip skrásett þar. Þau veittu svo mikla atvinnu, bæði sjómönnum og þeim, sem í landi væru, og rengdi þetta enginn þá. Menn virða eigi til fulls öll þau fríðindi, sem sjórinn færir þeim í kaupstöðunum, og þegar einhverjir koma þangað til þess að njóta einnig einhvers af þessum fríðindum, eru þeir ofsóttir með aukaútsvörum o. fl., og hafa þeir þó nóg gjöld að bera heima hjá sjer, þaðan, sem þeir koma. Menn virðast gleyma því, að það eru ýms bygðarlög, sem eru jafnrjetthá, eða ættu að vera það, og kauptúnin, til þess að njóta hlunninda þeirra, sem sjórinn veitir. Hjer eru í rauninni allir samherjar og sjórinn tilheyrir t. d. ekki fremur Reykjavík en nærsveitunum. Því má heldur ekki gleyma, að hin ýmsu bygðarlög, sem þeir menn eru komnir frá, sem stunda sjó frá þeim stöðum, sem legu sinnar vegna gera það að verkum, að skipin sumpart eru skrásett þar eða hafa þar aðsetur um vissan tíma, eru ef til vill þannig stödd fjárhagslega, að þau þurfa á öllu gjaldþoli sinna manna að halda, án þess að það sje rýrt eða skert af öðrum bygðar- eða bæjarfjelögum. Mjer virðist, eftir öllum málavöxtum að dæma, málið þannig vaxið, þó að jeg vilji sýna því alla nærgætni, að það þurfi meiri og ítarlegri rannsóknar við en það ennþá hefir fengið, og þó að mönnum kunni að virðast það hart að gengið, verð jeg að gera það að tillögu minni, að máli þessu verði vísað til stjórnarinnar, til þess að það fái þar þann undirbúning og athugun, sem það þarf með.