Þingræður haldnar á Alþingi Íslendinga



Herra forseti. Það þótti eðlilegt að taka þetta frv. fyrir í dag, þótt á laugardegi sé, og freista þess að koma því til n. og 2. umr. Eins og sjá má í 1. gr. frv., er gert ráð fyrir því, að málið hafi verið í athugun og afgreiðslu hjá Sexmannanefnd og yfirnefnd, ef Sexmannanefnd kemur sér ekki saman, og því verði lokið fyrir 20. þ. m., en á þeim tíma er talið, að málinu þurfi að ljúka, til þess að framleiðsluráð hafi nægilegan tíma til undirbúnings og framkvæmd I. geti byrjað 1. jan., eins og gert er ráð fyrir, þ.e. að sú hækkun, sem eðlileg er á búvörum vegna gengisbreytingar, komi þá til framkvæmda. Úrskurður yfirnefndar féll 1. des. s.l., og í þeim úrskurði er ekki gert ráð fyrir þeim eðlilegu hækkunum, sem koma eiga í verðlagið vegna gengisbreytingar. Það er t.d. hækkun á fóðurbæti, olíum o.fl. Í framleiðsluráðsl., 1. mgr. 9. gr., er gert ráð fyrir, að kaup bóndans komi inn í verðlagið, eins og þar er ákveðið, og þarf engin sérstök lög til þess að það megi verða. Það er einnig gert ráð fyrir því í sömu gr., að breyting á vinnslu- og dreifingarkostnaði vörunnar verði tekin til greina til hækkunar á vöruverði samkv. framleiðsluráðsl. En um afleiðingar gengisbreytingarinnar, svo sem hækkun á fóðurbæti, olíum og ýmsu fleira, þurfa að koma sérstök lög, til þess að það komist inn í verðlagið. Og eins og sjá má, er gert ráð fyrir því samkv. 1. gr. þessa frv., að Sexmannanefnd taki málið til meðferðar að fengnum skýrslum og gögnum frá Hagstofu Íslands, og náist ekki samkomulag í Sexmannanefnd, verði málinu vísað til yfirnefndar og yfirnefnd hafi þá lokið störfum 20. des. í síðasta lagi. Það er óþarft að fara öllu fleiri orðum um þessa gr. Hún skýrir sig alveg sjálf, og er ljóst, hvað í henni felst. 2. gr. frv. er um það, hvernig fer um gengishagnaðinn, sem kann að verða vegna útfluttra landbúnaðarvara, og færður verður á sérstakan reikning samkv. 4. gr. l. nr. 69/1967. En þar er gert ráð fyrir, að það, sem fært er á þennan reikning vegna útflutnings landbúnaðarafurða, komi landbúnaðinum að gagni, og er gert ráð fyrir, að því verði ráðstafað samkv. ákvörðun landbrh. Það er vitað mál, að mikill hluti af því, sem kemur á þennan reikning, mun fara til þess að bæta upp ull og gærur vegna þess, hversu verð á ull og gærum hefur lækkað mikið á erlendum markaði. Þykir hentugt að nota - ég segi - mikinn hluta af þessu til þess. En mín von er sú, að þar verði talsverður afgangur. Það er vitanlega ekki nema um áætlunartölur að ræða enn. Ég segi, ég vona, að það verði talsverður afgangur, en ekkert er hægt að fullyrða um það í dag. Ég ætla, að það verði samkomulag um þetta frv. og þau ákvæði, sem í því eru, og að þess vegna megi það hafa góðan gang gegnum þingið. Það er augljóst mál, að ef l. eiga að koma til framkvæmda 1. jan., eins og nauðsyn ber til, þarf málið að hafa greiðan gang gegnum þingið. Og þar sem ég ætla, að samkomulag sé um þetta og þau ákvæði, sem í frv. eru, þyki eðlileg og sanngjörn, vil ég vænta þess, að það megi verða. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til að hafa fleiri orð um málið að svo stöddu, en legg til, að því verði vísað til 2. umr. og hv. landbn.



Herra forseti. Þar sem þetta frv. var lagt fram hér á Alþ. nú í upphafi þessa fundar, hef ég ekki haft aðstöðu til þess að athuga það neitt nákvæmlega og mun því ekki ræða það að neinu ráði fyrr en þá við 2. umr. Hins vegar er mér ekki ljóst, hvernig það verður fundið út, hvað landbúnaðarvörur eigi að hækka mikið. Áhrif gengisfellingarinnar verða ekki komin fram 20. þ. m., og verði farið aðeins eftir fram komnum hækkunum, þá er sýnilegt, að aðeins hluti þeirra hækkana á rekstrarvörum landbúnaðarins, sem af gengisfellingunni leiðir, verður tekinn inn í verðið með því móti. Það má hins vegar vera, að hægt sé að finna út, hvað þessar hækkanir kunna að verða, a.m.k. svona hér um bil. Nú vildi ég spyrja hæstv. landbrh., hvernig þetta sé hugsað, því að ef farið verður aðeins eftir þeim hækkunum, sem verða komnar fram fyrir 20. þ. m., er þetta frv. bara til þess að sýnast, en kemur ekki landbúnaðinum nema að mjög litlu gagni. Þetta vil ég að komi fram. Það er gert ráð fyrir því í frv., að þessi breyting komi aðeins fram 1. jan. og þá væntanlega ekki aftur fyrr en verðlagsgrundvöllurinn verður samþykktur næsta haust. Þær hækkanir, sem verða á því tímabili, koma þá ekki fram. Nú sagði hæstv. landbrh., að yfirdómur hefði lokið störfum 1. des. Ég vil því mælast til þess, að hann verði birtur, til þess að við getum athugað, hverjar niðurstöður hans eru, um leið og landbn. d. tekur þetta frv. til athugunar. Ég verð að vænta þess, að það verði gert. Það er t.d. ekki ljóst, hvort það kjarnfóðurmagn, sem bændur raunverulega eyddu á síðasta verðlagsári, hefur verið samþ. nú af yfirdómi. Sé það ekki og farið sé aðeins eftir því magni, sem var á síðasta grundvelli, er það ekki nema lítill hluti af því, sem bændur hafa eytt, og þess vegna verður þessi hækkun ekki nema að litlum hluta, miðað við það, sem gengisfellingin í raun og veru kemur niður á bændastéttinni. Ég ætla ekki að hafa þessi orð fleiri. En ég endurtek það, að ég vil óska eindregið eftir því, að yfirdómurinn verði birtur, áður en við förum að ræða þetta frv. í n., og ég vil líka fá svar við því, eftir hverju eigi að fara, þegar þetta verð verður ákveðið nú.



Herra forseti. Í tilefni af fsp. hv. þm. verð ég að taka það fram, að ég hef ekki hugsað mér að segja Sexmannanefnd fyrir verkum, hvernig hún ætlar að vinna. En til leiðbeiningar fyrir hv. þm. og fyrir aðra hv. þm. má geta þess, að í 1. gr. frv. er sagt: Sexmannanefnd sú, sem um getur í 5. gr. l. nr. 101/1966, skal framkvæma þessa endurskoðun, þ.e. endurskoðun á verðlagi, að fengnum skýrslum og gögnum frá Hagstofu Íslands. Og mér er kunnugt um það, að Hagstofa Íslands hefur núna undanfarna daga verið að víða að sér gögnum og upplýsingum um þær verðhækkanir, sem orðið hafa, t.d. á fóðurbæti. Það er alveg ljóst, hver verðhækkun verður á fóðurbæti vegna gengisbreytingarinnar. Verðhækkun á olíum og benzíni er fram komin vegna gengisbreytingar, og fleiri liðir, sem þarna koma til greina, ætla ég, að séu fram komnir. Ég hygg þess vegna, að hv. þm. geti í aðalatriðum verið ánægður með það, að Hagstofan safnar gögnum um verðhækkanir, sem eiga að koma inn í verðlagið, og það er ekki annar aðili líklegri til þess að gefa svör við því. En hitt er líka jafnljóst, að það er ómögulegt að taka inn í verðlagið núna verðhækkanir, sem kynnu að verða einhvern tíma á næsta ári. Það er ekki hægt að taka inn í verðlagið núna aðrar hækkanir en þær, sem eru komnar eða fyrirsjáanlegar af þeim aðilum, sem bezt mega til þekkja, fyrirsjáanlegar eða komnar. Og ég hef ekki hugsað, að það gæti verið framkvæmt öðruvísi.  Þá er það 2. fsp. Það var fyrst ósk um, að yfirdómurinn yrði birtur. Ég hef nú ekki gert mér grein fyrir því, hvort ég ætti að ganga fram í því, að hann yrði birtur. En ég hef ekki ímyndað mér það, að yfirdómurinn sé neitt leyniplagg, og ég tel alveg sjálfsagt, að hv. landbn. fái að sjá hann eða allar upplýsingar um hann, og ég veit, að hv. 5. þm. Austf., sem á sæti í Sexmannanefnd, hefur alveg fulla einurð til þess að ná í þessi gögn og gefa upplýsingar um þau, enda hygg ég, að hann hafi þegar séð yfirdóminn. Ég hef ekki séð hann enn þá. Þá var hv. þm. að tala um kjarnfóðurmagnið, að e.t.v. væri það miklu minna en það, sem bændur hefðu notað, miklu minna, sem tekið væri til greina í yfirdómnum. Þetta má vel vera, ég hef ekki séð yfirdóminn. En ég hef nú ekki hugsað það, að hv. landbn. legði til að breyta yfirdómnum, en ég ætla sem sagt ekkert um það að segja, en ég er ósköp hræddur um, að það verði að miða við það magn, sem í yfirdómnum er, hvert sem það er, sem ég man ekki. En ég ætla þó ekki að segja neitt um það, ef hv. Alþ. kemur sér saman um eitthvað annað, vitanlega gildir það. - Ég ætla svo, að ég hafi svarað fsp. hv. þm.



Herra forseti. Ég skal nú ekki lengja neitt að ráði þessa 1. umr. um þetta mál. Ég vil aðeins láta það koma fram hér, af því að minnzt var á birtingu úrskurðar yfirnefndar um verðlag landbúnaðarins, sem nýlega er fallinn, að það er óvenjulegt, að þessi úrskurður er ekki birtur strax. Ég hygg, að ég fari rétt með það, að það hafi verið venja yfirnefnda áður að láta úrskurðinn til birtingar strax, þegar hann er fallinn. Að þessu sinni var það ekki gert, heldur var úrskurðurinn ásamt grg. sendur til Sexmannanefndar. Sexmannanefnd hefur ekki komið saman á fund enn þá út af úrskurðinum, og valda því ýmis atvik, sem of langt yrði að rekja hér, en fundur hefur verið boðaður í n. núna seinna í dag. Þetta vildi ég láta koma fram. Hæstv. landbrh. hefur lagt til að vísa þessu frv. til landbn., og þar sem ég á sæti í þeirri n., gefst mér kostur á að fjalla um málið þar og mun þess vegna ekki fara út í einstök atriði núna. Þó vil ég gjarnan láta koma fram við 1. umr., að ég ber töluverðan ugg í brjósti um það, að erfiðlega kunni að ganga að framkvæma 1. gr. frv. Það er hér lagt í hendur Sexmannanefndar og síðar yfirdóms að úrskurða, hverjar hækkanir skuli takast inn í grundvöllinn, hverjar hækkanir á rekstrarvörum. Ég verð að viðurkenna, að þetta er eðlilegt, eins og löggjöf um þetta er háttað. Þetta er eðlilegur aðili til þess að fjalla um málið. En vegna þeirrar reynslu, sem orðið hefur í haust um drátt á verðlagningunni, og einnig vegna þess, hversu, að okkar dómi bænda, hefur gengið erfiðlega að ná rétti í gegnum störf Sexmannanefndar, er ég mjög uggandi um framkvæmd þessa máls. Í fyrsta lagi er það, að efnislega geti hún orðið okkur óhagstæð. Hv. þm. gera sér vafalaust grein fyrir því, að þarna eru mörg matsatriði, og e.t.v. er okkur það ljósara eftir ræðu hæstv. ráðh. en áður, hversu mörg þau geta orðið, þar sem hann sagði, að taka yrði inn hækkanir þær, sem orðnar væru og fyrirsjáanlegar. Og það gefur auga leið, að þarna getur komið til ágreinings. Í öðru lagi álít ég að gengi kraftaverki næst, ef tækist að ljúka þessari athugun og frágangi þessara mála í Sexmannanefnd og yfirdómi fyrir 20. des., enda þótt það standi í l. og enda þótt það sé brýn nauðsyn, hvernig sem á það er litið. Það er víst 9. des. í dag. 1. sept. átti nýr verðlagsgrundvöllur að taka gildi. Yfirnefnd hefur fellt sinn úrskurð, en enn þá er eftir að fjalla um kostnað og álagningu í Sexmannanefnd, og það veit raunar enginn enn í dag, hvenær endanlegt haustverð kemur.



Herra forseti. Ég skal ekki lengja þessar umr., þó að fullkomin ástæða væri til að ræða um þau vinnubrögð, sem hæstv. ríkisstj. hefur í sambandi við þau mál, sem hún leggur fyrir á hv. Alþ. Aðalefnið í framsöguræðum hæstv. ráðh. er farið að verða það, að þingið megi ekki hafa neinn tíma til þess að fjalla um málin. En ástæðan til þess, að ég kvaddi mér hljóðs, var ekki sú að ræða þetta sérstaklega, þó að ég telji, að það verði að fara að taka sér tíma til þeirrar umr., heldur hitt, að ég sé í 2. gr. frv., að landbrh. á að ráðstafa því fé, sem kemur samkv. l. um gengisbreytingar og af þeim landbúnaðarvörum, sem út eru fluttar. Í tilefni af þessu vil ég leyfa mér að spyrja: Verður hliðstætt ákvæði í frv. um sjávarútveg? Er ætlazt til þess, að sjútvmrh. fái þar einn að ráða, hvernig með það verði farið? Mér finnst í raun og veru furðulegt að láta einn ráðh. fá svo mikið vald, að hann eigi að ráðstafa þessu, en vil, áður en ég ræði það nokkuð, fá upplýsingar um, hvort hliðstætt ákvæði verður sett t.d. í sambandi við sjávarútveginn.



Herra forseti. Ég skal ekki verða fremur en aðrir, sem talað hafa, margorður um þetta frv. nú við 1. umr. En meginefni frv. virðist vera það, sem stendur í 1. málsl. 1. gr., að endurskoða skuli kostnaðar- og tekjuhlið verðlagsgrundvallar landbúnaðarafurða fyrir yfirstandandi framleiðsluár, 1967–1968, með tilliti til þeirra verðbreytinga, sem gengisbreytingin hefur haft í för með sér. Mér er ekki kunnugt um og hæstv. ráðh. gat þess ekki, hverjir hefðu samið þetta frv., hvort það væri samið í rn. eða hvort aðrir hefðu um það fjallað. En það, sem ég ætlaði að ræða um í framhaldi af því, sem aðrir hafa gert og sérstaklega hv. 5. þm. Norðurl. e., eru þær upplýsingar, sem fram komu frá hæstv. ráðh. nú í umr., að úrskurður yfirnefndar í verðlagsmálum landbúnaðarins hafi fallið 1. des. s.l. Eins og kunnugt er, hefur það dregizt mjög lengi að þessu sinni að ákveða verð landbúnaðarvaranna. Ég ætla, að það standi í l. um framleiðsluráð landbúnaðarins, verðskráningu o. fl., að þetta verð eigi að ákveða snemma hausts eða í byrjun septembermánaðar. En nú hefur sem sé, eftir því sem hæstv. ráðh. segir, úrskurður yfirnefndarinnar fallið 1. des. Segja má, nú sem oftar, að betra er seint en aldrei. Fróðlegt er að heyra það, að þessi úrskurður skuli þó að lokum hafa fallið. Mér er nær að halda, að yfirnefndin hafi um síðustu mánaðamót verið búin að starfa á annan mánuð, ef ég man rétt. Og hæstv. ráðh. upplýsti ekkert um það, enda var þess varla að vænta, hvernig þessi úrskurður væri. En nú hefur komið fram frá hv. þm. í landbn. ósk um það, að n. verði gert kunnugt um efni þessa úrskurðar, og virtist mér hæstv. ráðh. taka liðlega í, að það gæti orðið. Hann tók það fram að vísu, að hann segði ekki Sexmannanefnd fyrir verkum og þá líklega ekki yfirnefndinni heldur. En annað mál er það, að þessi löggjöf um framleiðsluráð landbúnaðarins frá 1966 heyrir undir rn. hæstv. ráðh., og þess vegna er það náttúrlega eðlilegt, að þm. snúi sér til hans um upplýsingar um framkvæmd þeirra. En í framhaldi af þessu, sem hv. nm. í landbn. fara fram á, að n. verði kunnugt um efni úrskurðarins, vildi ég mælast til þess, að öðrum þm. verði einnig gert kunnugt efni úrskurðarins. Og að sjálfsögðu er í raun og veru annað ófært en að úrskurðurinn verði birtur, þegar hann er loksins fallinn. En út af fyrir sig er ég aðeins að fara fram á, að þm. verði gert kunnugt um efni hans. Og það er m.a. vegna þess, að þótt úrskurðurinn hafi ekki verið birtur, hefur ýmislegt verið rætt um vinnubrögð Sexmannanefndar og yfirdóms eða yfirnefndar, og það hefur komið fram í umr. hér í hv. d., að sumir hv. þm. hafa borið nokkurn ugg í brjósti um það, að vera mætti, að ekki væri farið fyllilega að lögum í sambandi við þennan úrskurð, og má þá a.m.k. ætla, að það kunni að vera eitthvað í þessum aðferðum, sem beitt hefur verið, sem tvímælis orki, eins og stundum er með lög. Það er með sérstöku tilliti til þessa, sem ég er að óska þess, að þm. verði birtur úrskurðurinn, vegna þess að ef eitthvað það kemur fram í þessum úrskurði, sem mönnum þykir sýnt, að ekki sé í samræmi við gildandi lög eða þann skilning, sem þeir hafa haft á þeim lögum, er náttúrlega tækifæri til þess að gera l. skýrari í sambandi við þetta frv., sem hér liggur fyrir, ef mönnum sýnist svo, og gæti ég ímyndað mér, að mönnum þætti e.t.v. einsætt að nota það tækifæri til þess. En um það vil ég ekkert frekar segja fyrir mitt leyti á þessu stigi málsins og tel ekki, að hægt sé að ræða frekar um það, fyrr en þessi úrskurður er kunnur hér á hinu háa Alþ. og forsendur hans. Út af þessu vil ég endurtaka þessi tilmæli til hæstv. ráðh., að úrskurðurinn verði ekki aðeins birtur landbn.- mönnum heldur þm. öllum.



Herra forseti. Eins og ég sagði áðan, er úrskurðurinn vitanlega ekkert leyniplagg og alveg sjálfsagt, að hv. alþm. fái að sjá hann. En eins og hv. 5. þm. Austf. sagði hér áðan, var dómurinn ekki birtur, heldur sendur Sexmannanefnd. Hann var ekki sendur í rn. Yfirdómurinn mun hafa sent úrskurðinn beint til Sexmannanefndar. En ef með þarf, er sjálfsagt að hafa áhrif á það, að allir hv. þm. fái að sjá þennan merkilega dóm. Ég hef nú ekki heyrt menn ræða um það í alvöru, að þessi dómur sé e.t.v. ólöglegur, þar hafi eitthvað verið haft í frammi, sem ekki styðjist við lög. Ég hef engan heyrt tala um það í alvöru, og ég er hér um bil viss um, að jafn grandvar maður og hv. 1. þm. Norðurl. e. lætur sér tæplega detta í hug, að þessi dómur hafi ekki verið felldur samkv. l. Eða ég skildi hv. þm. þannig, að ýmsir hafi jafnvel ætlað, að þessi dómur eða eitthvað í honum væri ekki lögum samkvæmt. En eins og ég sagði áðan, hef ég ekki séð dóminn og ekki forsendurnar fyrir honum. En fyrir fram vil ég ætla það, að löglega hafi verið farið að öllu. Það er alveg rétt, að úrskurðurinn fellur seint. Verðlagið kemur seint að þessu sinni. En hverjum er það að kenna? Hvern á að ásaka? Það er sagt í l. um framleiðsluráð, að verðlagningunni skuli vera lokið fyrir 1. sept. ár hvert, nema samkomulag verði um annað. Meðan Sexmannanefnd fjallaði um málið, hafði verið samkomulag um, að það drægist a.m.k. þann tíma, langt fram í sept. Á meðan Sexmannanefnd kom sér saman um að vísa málinu til sáttasemjara og málið var þar, efast enginn um, að löglega hafi verið að farið. Og þegar ekki tókust sættir hjá sáttasemjara, var málinu vísað til yfirdóms, yfirdóms, sem var valinn af framleiðendum og neytendum í sameiningu, og það dróst að fella úrskurðinn. Til þess geta verið margar ástæður, sem ég kann ekki að nefna. En ég er alveg sammála hv. 5. þm. Austf. Mér finnst það ekki æskilegt, ef til frambúðar þarf að verða slíkur dráttur. Það er vitanlega eðlilegt, að verðið komi á haustin, og við getum verið sammála um það, eins og við erum sammála um það að vera nú ekki alveg vissir um, hvern á sérstaklega að ásaka í þetta sinn fyrir það, að þessi dráttur hefur orðið. Til þess eru áreiðanlega margar ástæður.



Herra forseti. Það er í sjálfu sér erfitt að fara að ræða þetta frv., þegar það kemur fyrst í ljós á þessum fundi. Samt verð ég að segja, að mér sýnast ákvæði 2. gr. frv. brjóta í bága við lög, sem er nýbúið að afgreiða frá Alþ., ef ég misskil ekki þetta frv., og vildi þá óska upplýsinga um það frá hæstv. landbrh., hvort svo er ekki. Í l. um ráðstafanir vegna ákvörðunar Seðlabanka Íslands um nýtt gengi íslenzkrar krónu segir í 4. gr.: „Þá er skilað er til banka gjaldeyri fyrir útfluttar afurðir framleiddar fyrir árslok 1967, skal hann greiddur útflytjanda á því gengi, er gilti fyrir 19. nóv. 1967. Ríkisstj. kveður nánar á um, til hvaða afurða þetta ákvæði skuli taka, og eru ákvarðanir hennar þar að lútandi fullnaðarúrskurðir. Mismunur andvirðis skilaðs gjaldeyris á eldra gengi og andvirðis hans á hinu nýja gengi samkv. 1. mgr. skal færður á sérstakan reikning á nafni ríkissjóðs í Seðlabankanum. Fé, sem á reikninginn kemur, skal með sérstökum l. ráðstafað í þágu þeirra atvinnuvega, sem eiga viðkomandi afurðaandvirði.“ Nær ekki þetta til allra vara, hvort sem eru landbúnaðarvörur eða aðrar? Ég fæ ekki betur séð, svo að ef þessu hefur ekki verið breytt í meðförum þingsins, sem ég man ekki eftir, að hafi verið gert, þá gildir þetta um allar landbúnaðarvörur líka, og þá verður að ráðstafa þessum mismun með lögum frá Alþ., jafnt landbúnaðarvörum sem öðrum, en í 2. gr. þessa frv. er sagt: „Skal nota til þarfa landbúnaðarins samkv. ákvörðun landbrh.“  Þetta eru þá lögin, sem eiga að koma um landbúnaðarvörurnar. Þá leiðir af sjálfu sér, að það kemur annað frv. bráðum um sjávarútveginn, þar sem segir, að viðkomandi ráðh. ráðstafi fénu líka. Ég held bara, að engum hv. þm. hafi dottið það í hug, að þeir fengju svona frv. á eftir. Það hafa allir reiknað með því, að það yrði staðið við l., þau sérstöku lög, sem Alþ. setti um það, hvernig ætti að ráðstafa gengismismuninum, en ekki búizt við því, að það ætti að fela einhverjum ráðherra að gera það. En nú er það að koma í ljós. Og ég held, að þetta sé allt annað en þm. hafi búizt við.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð, til þess að hressa hv. 1. þm. Vestf., af því að hann heldur, að það eigi að fara að brjóta lög. Það er nú alveg ljóst, að þetta frv. er alveg í samræmi við l. nr. 69 frá þessu ári, sem kveða svo á, að gengishagnaður landbúnaðarins skuli notast til þarfa landbúnaðarins, og ég hafði ekki búizt við, að hv. 1. þm. Vestf. reiknaði með því, þótt ég hefði þetta vald, að ég færi að nota þennan gengishagnað í þágu annarra atvinnuvega en landbúnaðarins. Og ég held, að þeir hv. fulltrúar bænda, sem ég hef rætt við á meðan þetta frv. var á döfinni, efist ekkert um það, þótt 2. gr. frv. sé orðuð eins og hún er, að landbúnaðurinn fái allan gengishagnaðinn. Og þegar hv. 1. þm. Vestf. veit þetta, held ég, að hann láti sér það nægja.



Herra forseti. Ég vil byrja á því að fara vissum viðurkenningarorðum um hæstv. landbrh., því að sá háttur hefur verið á, þegar frv. í sambandi við gengisbreytinguna hafa verið rædd hér á Alþ., að þeir hæstv. ráðh., sem fyrir þeim hafa mælt, hafa ekki sýnt þinginu þann sóma að svara þeim fsp. eða aths., sem við þau hafa verið gerð, heldur þagað þunnu hljóði. Ég álit, að þetta séu ákaflega óeðlileg og ég vil segja óverjandi vinnubrögð, og því finnst mér rétt að fara um hæstv. landbrh. viðurkenningarorðum fyrir það, að hann hagar sér öðruvísi og þinglegar en aðrir ráðh. hvað þetta snertir. En ég get hins vegar ekki hælt ráðh. á sama hátt fyrir það frv., sem hér liggur fyrir, eða það atriði frv., sem snertir hann sérstaklega. Því að samkv. l., sem nýlega hafa verið afgr. hér á Alþ., er gert ráð fyrir því, að Alþ. ráðstafi þeim gengishagnaði sem þar er um að ræða, í þágu viðkomandi atvinnuvegar. Í þessu frv. er hins vegar lagt til, að þetta vald verði tekið af Alþ. og falið landbrh. einum. Þetta tel ég vera breytingu í öfuga átt, sem að vísu er í samræmi við það, að alltaf er verið að reyna að leitast við að draga meira og meira úr valdi Alþingis og færa hað yfir til ráðh. eða einstakra stjórnarstofnana. Ég vildi nú vænta þess, vegna þess hvernig ráðh. hefur komið hér fram, eins og ég áðan minntist á, að hann taki þetta atriði til endurskoðunar og sjái til þess, áliti hann það rétt, að þetta vald hans verði þó a.m.k. bundið við það, að samtök bænda fái um það að fjalla, hvernig þessum gengishagnaði verði ráðstafað, áður en endanlega verði frá þeirri ráðstöfun gengið. Langeðlilegast teldi ég, að núverandi ákvæði um þetta væri látið standa, að þessum gengishagnaði verði ráðstafað samkv. sérstökum lögum eftir ákvörðun Alþ. En ef það fengist ekki fram, væri þó a.m.k. sett það ákvæði, að ráðh. ráðstafaði þessu fé ekki nema að fengnum till. samtaka bænda og stofnana þeirra, eins og t.d. Stéttarsambands bænda og Framleiðsluráðs landbúnaðarins. Ég vildi þess vegna skjóta því til þeirrar n., sem fær þetta mál til athugunar. Í fyrsta lagi teldi ég eðlilegast, að núverandi ákvæði væru látin standa um þetta, þ.e. að Alþingi ráðstafi þessum gengishagnaði í þágu landbúnaðarins. En ef það fæst ekki fram, verði a.m.k. það ákvæði sett, að landbrh. geti ekki ráðstafað þessu fé nema að fengnum till. þeirrar stéttar, sem féð á, annaðhvort Stéttarsambands bænda eða Framleiðsluráðs landbúnaðarins. Það tel ég vera alveg lágmarkskröfu af hálfu þeirrar stéttar, sem þetta mál snertir, að hún fái eitthvað að segja, áður en endanleg ákvörðun verður um það tekin, hvernig þessu fé er ráðstafað. Af því að hæstv. ráðh. segir nú oft um okkur, og einn þm. áðan, að hann væri sanngjarn maður o.s.frv., trúi ég því líka á hæstv. ráðh., að hann sýni nú a.m.k. þá sanngirni, að bændurnir fái eitthvað um þetta að fjalla, áður en hann tekur endanlega ákvörðun um málið, ef fylgt verður ákvæði þessa frv., sem hér liggur fyrir.



Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af því, sem hæstv. landbrh. sagði. Hann benti mér á, að ég þyrfti ekkert að vera tortrygginn, hann mundi nota þetta fé í þágu landbúnaðarins. Ég er alveg sammála honum um það. Ég véfengi þetta ekki neitt og treysti honum alveg til þess að nota hvern einasta eyri í þágu landbúnaðarins. Það er ekki það, sem ég er að finna að. En til hvers voru þá l. um daginn orðuð eins og þau voru, að það ætti að ráðstafa þessu með sérstökum l.? Hví var þá ekki látið standa í þeim l., að fé á þessum reikningi skuli ráðstafað af ráðh.? Þarna var verið að gefa þm. fyllilega í skyn, að Alþ. ætti að fjalla um hað, hvernig fénu yrði ráðstafað. Og það mun enginn þm. hafa skilið þau lög öðruvísi en að þingið ætti að ákveða, hvernig fénu yrði ráðstafað. En nú kemur bara frv. um það, að ráðh. á að ráðstafa þessu, ekki hvernig á að ráðstafa því til hinna einstöku greina innan landbúnaðarins, heldur að ráðh. geri það. Þá var alveg eins hægt að hafa það þannig í hinum l., að ráðh. skuli ráðstafa fénu, og það kemur sjálfsagt í næsta frv. En þetta er allt annað en okkur var tjáð áður. Hitt er misskilningur hreinn hjá hæstv. ráðh., að ég hafi vænt hann um það, að hann mundi misnota þetta, að það gangi ekki til landbúnaðarins. Það efast ég ekkert um. Svo vel þekki ég hann, að hann passar upp á það. En það er sitt hvað, hverjir eiga að ráðstafa eða hvernig á að ráðstafa. Hér er komið fram frv. aðeins um það, hver á að ráðstafa, ekkert um það, hvernig, og þá verður það væntanlega um aðra atvinnuvegi eins, að ráðh. verða látnir ráðstafa fénu. Þá veit Alþ. þetta. Því er ekki ætlað að fjalla um þetta mál meira. Ráðh. eiga að hafa valdið til að ráðstafa fénu, ekki aðeins landbúnaðarfénu, heldur vafalaust hinu líka, því að annars væri ekki samræmi í þessu.



Herra forseti. Ég þarf aðeins að segja örfá orð til þess að leiðrétta misskilning, sem mér er ekki alveg grunlaust um, að kunni að hafa átt sér stað hjá hæstv. landbrh. varðandi ummæli mín áðan um úrskurð yfirnefndarinnar, sem sagt er, að felldur hafi verið 1. des. s.l. Ég sagði í ræðu minni áðan ekkert um það, að ég teldi hættu á því, að yfirnefndin hefði ekki dæmt eftir I. En ég vísaði til umr., sem átt hefðu sér stað hér í hv. Alþ. og einmitt í þessari hv. d. um það efni, hvort ske kynni, að ekki yrði dæmt eftir l. í þessu tilfelli. En þegar um er að ræða slíkt, hvort dæmt sé eftir lögum eða ekki, eiga menn auðvitað við sinn skilning á l. Við hér erum ekki dómarar, sem útskýri eða felli úrskurð um þýðingu laga. En það kom greinilega fram og ég held alveg sérstaklega af tilefni frá hæstv. ráðh., að vafi léki á því t.d., hvort yfirnefndin mundi fara eftir 8. gr. framleiðsluráðsl., þegar hún felldi úrskurð, og að því lutu ummæli mín m.a. Ef ég man rétt, virtist hæstv. landbrh. draga í efa, að þessi gr. væri framkvæmanleg, þegar hann talaði um þetta mál. Það lá að sjálfsögðu í þessum orðum hans, að ekki yrði eftir henni dæmt. Hæstv. ráðh. velti nokkuð vöngum yfir því, hvern ætti að ásaka fyrir þann drátt, sem orðið hefði á því, að verðlagsgrundvöllur landbúnaðarvara yrði ákveðinn. Að svo stöddu vil ég ekkert leggja til þeirra mála, hvern eigi að ásaka, en dráttur þessi er að sjálfsögðu mjög óheppilegur. Lögin segja, að verðlagstímabilið skuli hefjast 1. sept., nema annað sé ákveðið með samkomulagi. En það hefur að sjálfsögðu ekki verið tilgangur löggjafans, að það gæti dregizt mánuðum saman, að þessi verðlagsgrundvöllur yrði ákveðinn. Hvort um það hafi verið samkomulag að fresta málinu um lengri eða skemmri tíma, um það upplýsist væntanlega seinna, hvort svo hafi verið. Og vera má, að það komi í ljós, ef einhvern á að ásaka fyrir þennan drátt, þá séum það e.t.v. við, sem hér sitjum í þessum sal, hæstv. ráðh. og við aðrir þm. hér, sem ekki höfum gengið nógu vel frá þessu ákvæði um það, hvenær verðlagningunni skuli vera lokið. Þetta styður það, sem ég minntist á áðan, að í sambandi við þetta frv., sem hæstv. ríkisstj. nú hefur lagt fram, getur verið ástæða til þess að athuga, hvort ekki þurfi að breyta einhverju öðru í framleiðsluráðsl., ef þetta frv. er afgreitt.